comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt. neq eorum poma comedi.
neq eorum fides & uerba suscipi de¬
bent. Quarto aũ anno tͣnsacto idẽ.
quatuor euungłiorum fide &e doctrina
plenissime suscepta: om̃is p̃dictarum
arborum fructus sc̃ificabit᷑ laudabi¬
lis dño. Et ideo qͥnto anno fructus
comede & poma collig̾e licet quia qͣ¬
tuor annis expletis. & poma sanctifi¬
cata sunt.
or comedetis carnem cum sangui¬
ne.Carnem enuim cum sangͥne come
dere est. sine penitentia ce satisfactio¬
ne pecc̃orem eccł̃ie reconciliare.Non
auguriabiminr: nec obseruabitis som¬
pnia. Non enum auguriis & diuma¬
cłia debet. Sompnia aũ multos erra¬
re fecerunt. Ideoꝙ sompniatores &
falsa fingentes:non facile audiendi
sunt. Neq in rotundum attondebi¬
tis comain: ñ radetis barbam. Si enĩ
ut sepe diximus mens caput est ani¬
me. que eiꝰ erunt huiꝰ capitis come:
nͥ cogitationes: Harum autem alie bo¬
ne alie male. Non enim in rotunclũ

Expanded text:
da erunt, neque eorum poma comedi, da erunt, neque eorum poma comedi, neque eorum fides et verba suscipi debent. Quarto autem anno transacto, id est quatuor Evangeliorum doctrina plenissime suscepta, omnis praedictarum arborum fructus sanctificabitur laudabiliter Domino; et ideo quinto anno fructus comedere, et poma colligere licet; quia quatuor annis expletis, et ligna et poma sanctificata sunt. « Non comedetis carnem cum sanguine. » Carnem enim comedere cum sanguine est sine poenitentia et sanctificatione peccatorem Ecclesiae reconciliare. « Non augurabimini, nec observabitis somnia. » Non enim auguriis et divinaclesia debet. Somnia autem multos errare fecerunt, ideoque somniatores et falsa fingentes non facile audiendi sunt. « Neque in rotundum tondebitis comam, nec radetis barbam. » Si enim, ut saepe diximus, mens caput est animae, quae erunt hujus capitis comae, nisi cogitationes? harum autem aliae bonae, aliae malae. Non igitur in rotundam
Abbreviated transcription (Latin):
solemus. Sequitur.
uando ingressi fueritis terram.
&e plantaueritis in ea ligna po¬
intfera: auferetis preputia eorum.
Doma que germinant. immunda
erunt uobis. nec edetis ex eis usq qͣrto
anno. Omnis enum fructus sc̃ificabi¬
tur laudabilis dño. Qnto autẽ anno
comedetis fructus: congregantes po
ma que ꝓferunt. Talia enim ligna
apłs plantaũat: qui ait. Ego plan¬
tani. apollo rigauit: ds autẽ incre¬
m̃tum dedit. Quorum quidem p̃¬
putia auferebat cum diceret: nemini
quicqͣm debeatis nisi ut ĩuicẽ diliga¬
tis. Qui enimn diligit ꝓximum: le¬
gem impleuit. Nam non adultera
bis: non octides. non mechaberis. ñ
falsum testimonium dices. ñ concu¬
pisces rem ꝓximi tui: & similia.
het enim preputia tollenda sunt.
Que nͥ prius sublata fuerint: om¬
rua poma que germinant immum¬
da exunt. Ideoq ñ comedent᷑: usq
inqͣrtum annum. Quattuor enim
anni: quattuor euungłia sunt. Quo¬
rum aqua atq doctrina quecumq
ligna irrorata ñ fuerint: unmun¬

Expanded text:
s. Sequitur: « Quando ingressi fueritis terram, et plantaveritis in ea ligna pomifera, et auferetis praeputia eorum: poma quae germinant immunda erunt vobis, nec edetis ex eis usque quarto anno: omnis fructus eorum sanctificabitur laudabiliter Domino: quinto autem anno comedetis fructus, congregantes poma 161 quae proferunt. » Talia enim ligna Apostolus plantaverat, qui ait: « Ego plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incrementum dedit . » Quorum quidem praeputia auferebat, cum diceret: « Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis: qui enim diligit proximum, legem implevit. Non ad non moechaberis, non falsum testimonium dices, non concupisces rem proximi tui , » et similia: haec enim praeputia tollenda sunt. Quae enim prius sublata fuerint omnia poma quae germinaverint, immunda erunt; ideoque non comedentur usque in quartum annum. Quatuor enim anni, quatuor Evangelia sunt, quorum aqua, atque doctrina quaecunque ligna irrorata non fuerint, immun
Abbreviated transcription (Latin):
nima que declinauit ad ma¬
gos. & ariolos & fornicata fue¬
rit cum eis: ponam faciem meam
contra eam: ce int̃ficiam illam de me¬
dio populi sici. Fornicatur emma
nima que deo ꝑfidem coniunctaẽ.
si ad demoniorum munnstros se con¬
uertens. uanis eorum credat suꝑsti¬
cionib. Quom᷑ enim ñ fornicatur.
cuiꝰ fides tota corrumpit᷑: His autem
& cẽtis peccatis quib homo occidi iube¬
tur nͥ digna penitentia deleta fuerint
scđm maiorem intelligentiam ani¬
ma ꝑimitur. Unde quicumq ex his
aliquid cominiserit. eum ad sacros
ordines accedere canones int̾dicunt.

Expanded text:
nima, quae declinaverit ad magos et hariolos; et fornicata fuerit cum eis, ponam faciem meam contra eam, et interficiam illam de medio populi sui. » Fornicatur enim anima quae Deo per fidem conjuncta est, si, ad daemoniorum ministros se convertens, vanis eorum credat superstitionibus. Quomodo enim non fornicatur, cujus fides tota corrumpitur? His autem et caeteris peccatis, pro quibus homo occidi jubetur, nisi digna poenitentia deleta fuerint, secundum majorem intelligentiam animi perimitur. Unde quicunque ex his aliquid commiserit, eum ad sacros ordines accedere canones interdicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ym̃ta tua ñ facies coire. crim alternis
generis animantib. Agrum ñ sem
diuerso semine. Nestis que ex duob
texta est:non indueris. Hec enim pent
idem significare uidentur. Iumerta
enim sua cum alternis geñis anrman¬
tibus coire facit: qui staltos quoiq
& imꝑitos quos regere debet. abli¬
reticis corrumpi qualibet occasione
ꝑmittit. Dei nͦ agrum diuerlo semi¬
ne sert: qui eccłiam p̃dicando eatls¬
lice fidei errorem admiscet. Neste autẽ
ex duob texta inditur: qui ex parte
catholica. & ex parte heretica fide nesti¬
tur. Quod enim apłs ait. induite uos
omo si dormierit
cum muliere conu seminis. que
sit ancilla euam nobilis. & tamen p̃cio
non redempta. nec libertate donata.
uapulabunt ambo. &e non moriant᷑.
quia ñ fuit libera. Quia enim sicut scͥp¬
tum est. om̃is qui facit peccatum. ser¬
uus est peccati: quecumq anima in
ta. Nisi enim penitentie precio reduna¬
tur. &e apeccato lib̾etur. ut iam non sit
ancilla s libera: cum ea dormiendum

Expanded text:
n facies coire cum alterius generis animantibus. Agrum non seres diverso semine. Veste, quae ex duobus texta est, non indueris. » Haec enim pene idem significare videntur. Jumenta enim sua cum alterius generis animantibus coire facit, qui stultos quosque et imperitos, quos regere debet, ab haereticis corrumpi qualibet occasione permittit. Dei vero agrum diverso semine serit, qui in Ecclesia praedicando catholicae fidei errorem admiscet. Veste autem ex duobus texta induitur, qui ex parte catholica et ex parte haeretica fide vestitur. Quod enim Apostolus ait: « Induite vos « Homo si dormierit cum muliere coitu seminis, quae sit ancilla etiam nubilis, et tamen pretio non redempta, nec libertate donata, vapulabunt ambo, et non morientur, quia non fuit libera. » Quia enim, sicut scriptum est: « Omnis qui facit peccatum servus est peccati ; » quaecunque anima in ta. Nisi ergo poenitentiae pretio redimatur, et a peccato liberetur, ut jam non sit ancilla, sed libera, cum ea dormiendum
Abbreviated transcription (Latin):
inc autem p̃cipit.
ut occidatur qui de semine suo
dederit idolomoloch. Moloch enun
rex nr interp̃tatur. in quo om̃ia ido¬
lorum portenta significari possunt.
quorum regimine infelices homines
se tutos ẽẽ arbitrantur. Unum autẽ
idolum posuit. ut quod in uno p̾ci¬
pitur: in omnib obseruetur. Quod
quidem si fecissent: ne quaqͣm psal¬
mista dixisset. Et unmolauert .f .s.

Expanded text:
inc autem praecipit ut occidatur quicunque de semine suo dederit idolo Moloch. Moloch enim rex noster interpretatur, in quo omnia idolorum portenta significari possunt, quorum regimine infelices homines se tutos esse arbitrabantur. Unum autem idolum posuit, ut quod in uno praecipitur, in omnibus observetur. Quod quidem si non fecisset, nequaquam Psalmista dixisset: « Et immo
Abbreviated transcription (Latin):
lam litt̾am & suꝑficiem metere e o¬
ponere sufficit. Quos quidem ñ mer
ce solido cibo onerare debemus. sel an
fidei instruttionem pauca ũba quas
paucas spicas. debemus. relinquere
Sapientiam loqͥmur inter ꝑfectos
Alibi gͥ usq ad solum. alibi uͦ insolasi¬
ꝑficie iste messes tondende sunt.
or maledices surdo. nec coram
ceco pones offendiculum. Suni
enim & ceci sunt. non solum iudei cee
gentiles: sed quicumq ũitatem audi¬
re. & intelligere nolunt. Hos autem
ñ maledicendo. sed humilit ammo¬
nendo ad fidem nocare debemus. Co¬
ram quib offendieulum ponere est
aliquid nieorum presentia agere.
unde rationabilit scandalitari pos¬
sint. Hoc aũ qui non intelligit lega

Expanded text:
lam litteram et superficiem metere et elam litteram et superficiem metere et exponere sufficit, quos quidem non messe et solito cibo onerare debemus, sed ad fidei instructionem pauca verba, quasi paucas spicas debemus relinquere; « Sapientiam loquimur inter perfectos . » Alibi ergo usque ad solum, alibi vero in sola superficie messes istae tondendae sunt. « Non maledices surdo, nec coram caeco pones offendiculum. » Surdi enim et caeci non solum Judaei et gentiles, sed quicunque veritatem audire et intelligere nolunt; hos autem non maledicere, sed humiliter admonendo ad fidem vocare debemus. Coram quibus offendiculum ponere, est aliquid in eorum praesentia agere, unde rationabiliter scandalizari possunt. Hoc autem qui non intelligit, lega
Abbreviated transcription (Latin):
nou tondebis usq solum suꝑficiem
terre nec remanentes spicas colliges:
neq inuinea tua racemos & grana
decidentia congregabis. sed pauꝑib
auten qͣmus uerba ad litteram intel¬
lecta. pietatis & miscdie plena sunt:
aliud tamen significare possunt.
Ubi enim ꝑegͥni &e pauꝑes non sunt:
diligentissime messem colligere. &
usq ad solum tondere nullum uicle¬
tur esse peccatum. Pauꝑes enim istoᷤ
ñ substantia pauꝑes. sed scientia esse
prtamus. Peregͥnos uero qui nouĩt
ad fidem conuersi sunt: Terra autẽ
est eccłia cuius quidem segetes sunt.
scãrum uolumina scͥpturarum. Has
autem segetes usq ad solum tondet:
qui sacras scripturas ꝓfundissime ex¬
ponit. Remanentes uero spicas & gͣ¬
na detidentia colligit. qui tt̃um atq
it̃um rerterando. ea quo minus caute
p̃terisse uidebatur. diligentius ꝑscru¬
tatur. & inuestigat. Hoc autem inter
sapientes &e intelligentia diuites fieri
debet. Inter pauꝑes uͦ & indoctos sꝰ¬

Expanded text:
olum superficiem terrae, nec remanentes spicas colliges, neque in via tua racemos et grana decidentia congregabis, sed pauperibautem verba, quamvis ad litteram intellecta, pietatis et misericordiae plena sint, aliud tamen significare possunt. Ubi enim peregrini et pauperes non sunt, diligentissime messem colligere, et usque ad solum tondere, nullum videtur esse peccatum; pauperes enim istos, non substantia pauperes sed scientia esse putamus. Peregrinos vero, qui noviter ad fidem conversi sunt. Terra autem est Ecclesia, cujus quidem segetes sunt sanctarum volumina Scripturarum. Has autem segetes usque ad solum tondet, qui sacras Scripturas profundissime exponit. Remanentes vero spicas, et grana decidentia colligit, qui iterum atque iterum reiterando ea, quae minus caute praeteriisse videbatur, diligentius perscrutatur, et investigat: hoc autem inter sapientes et intelligentia divites fieri debet. Inter pauperes vero et indoctos, so
Abbreviated transcription (Latin):
głio loquitur dicens. Ego sum uia.
stia est: qui abhereticis seductus est.
Hos autem comecłe est eos suscipe:
eis communicare. & eos imitari. Qđ
qui fecerit: lauet se interiꝰ & exterius
aqua agat penitentiam. & inmun¬
dus erit usq ad uesꝑum. Quid sit
aũ usq ad uesꝑum: seps iam iliximiꝰ.
Sequitur aũ de turpitudine & ince¬
stu que qm̃ tota ecclia scdm littam
intelligit &e obseruat. aliam mneis
querere expositionem. aut inutile.
aut suꝑfluum esse uidetur. De qui¬
bus quidem reddere rationem ualde
difficile est. nͥ forte tales comunctio¬
culo uit plus eos diligat colligari. qͣm
ex sola sangnis ꝓpinqritate multum
eos dilige debet. Coniũgat᷑ gͥ aliis
quos nũdum diligit: ut quadam
affinitate eos diligere. & amare inci¬
piat. Siue gͥ ꝓpter hoc: siue ꝓpter
sunt. quia ip̃e ꝓhibuit. Nncle ce hic
dicit. Eustodite leges meas atq iudi¬
cia: que faciens homo iuuet in eis.
Ego dominꝰ. Quod tale est ac si dice¬
ret.homo qui ea non fecerit:morie¬

Expanded text:
io loquitur, dicens: « Ego sum via, stia est, qui ab haereticis seductus est. Hos autem comedere, est eos suscipere, eis communicare, et eos imitari; quod qui fecerit, lavet se interius, et exterius aqua, agat poenitentiam, et immundus erit usque ad vesperum. Quid sit autem usque ad vesperum, saepe jam diximus.dine et incestu. Quae quoniam tota Ecclesia secundum litteram intelligit et observat, aliam in eis quaerere expositionem, aut inutile, aut superfluum esse videtur. De quibus quidem reddere rationem valde difficile est, nisi fortasse tales conjunctioculo, ut plus eos diligat, colligari, quam mater ex sola sanguinis propinquitate multum eos diligere debet. Conjungatur igitur aliis, quos nondum diligit, ut quadam affinitate eos diligere, et amare incipiat. Sive ergo propter hoc, sive propter  quia ipse prohibuit. Unde et hic dicit: « Custodite leges atque judicia, quae faciens homo, vivet in eis: Ego Dominus. » Quod tale est ac si diceret: Homo, qui ea non fecerit, morie
Abbreviated transcription (Latin):
tra eccłiam est.
ui intrauerit domum qͣndo cla¬
usa est inmundus erit usq all
uesꝑum.Et qui dormient mea: ce co¬
mederit qͥppiam lauabit uestimenta
sua. Tanto enim tempore domus eda¬
usa est: qͣnto ħeticus ab eccłia seꝑatus
&e excominunicatꝰ est. In trare aũ mea
quid est nͥ participare & communca¬
re illi: Hoc aũ qui fecerit inmndis
erit usq ad uesꝑum. Nesꝑum autem
ñ diei: sed peccati. Cum enim ꝑ peni¬
tentiam finitur. tunc aduesꝑum pec¬
catum &e ad finem uenit. S quid est
dormierit mea: nͥ meius doctrina qui¬
dammͦ quiescere ce delectari: Nam &
ille in ea dormit qui in ea decipitur:
&e sensum amittit. Unde non immeri¬
to tales insensati dicuntur. Quib qł
turatur. Lauet gͥ uestim̃ta sua: agat pe¬
sacerdos uicdit lepram non creuis.¬
se indomo. postqͣm denuo lita est pu¬
rificabit eam reddita sanitate. Et in¬
purtficatione eiꝰ sumet duos passeres.
lignumq cedrinum &e u̾miculum

Expanded text:
tra Ecclesiam est. tra Ecclesiam est. « Qui intraverit domum, quando clausa est, immundus erit usque ad vesperum; et qui dormierit in ea, et comederit quidpiam, lavabit vestimenta sua. » Tanto enim tempore domus clausa est, quanto haereticus ab Ecclesia separatus, et excommunicatus est. Intrare autem in eam, quid est, nisi participare et communicare illi? Hoc autem qui fecerit, immundus erit usque ad vesperum, vesperum autem non diei, sed peccati, cum enim per poenitentiam finitur, tunc ad vesperum peccatum, et ad finem pervenit. Sed quid est dormire in ea, nisi in ejus doctrina quodammodo quiescere et delectari? Nam et ille in ea dormit, qui in ea decipitur, et sensum amittit. Unde non immerito tales insensati dicuntur, quibus Apturatur. Lavet ergo vestimenta sua, agat posacerdos viderit lepram non crevisse in domo, postquam demolita est, purificabit eam, reddita sanitate, et purificatione ejus, sumet duos passeres, lignumque cedrinum, et vermiculum,
Abbreviated transcription (Latin):
nent sententiaᷤ inquib hec heresis ẽ.
ponant alios lapides ꝓ eis idest catho¬
lice fidei doctrinam. ce sententias eos
doceant. omni heretica prauitate
euacuata. Radant domum intrin¬
secus: omnem q errorem ab eorum
cordib &e mentib euellant. Totum
puluerem totamq illiꝰ lepre caliginẽ
&e inmunditiam: extra urbem &e exra
eccłie terminos ꝓiciant. Si uͦ postħ om¬
nia quod absit lepra reũtatur. &r eos
qui mundati fuerant it̃um heretica
prauitate sacerdos uiderit ẽẽ cortam¬
natos: lepra ꝑseuerans est ce cdomus
hominem post scc̾am correptionem de¬
uita: sciens quia subũsus est huimo¬
di. Destruat᷑ igit᷑ talis domus: & lapi¬
des & ligna ee puluis unm̃sus exte
oppidum ꝓiciatur. Dampnent᷑ extom¬
municentur. anathematirent᷑ hereaci
& cum doctrina & heresib suis extra¬
castra. & catholicam eccł̃iam expellanꝰ¬
tur. Hoc aũ in locum ĩ mundum. Om¬
nis enim locus unmundus est: quier¬

Expanded text:
nent sententias, in quibus haeresis est, nent sententias, in quibus haeresis est, ponant alios lapides pro eis, id est catholicae fidei doctrinam, et sententias eos doceant, omni haeretica pravitate evacuata; radant domum intrinsecus, omnemque errorem ab eorum cordibus et mentibus evellant, totum pulverem, totamque illius leprae caliginem et immunditiam extra urbem, et extra Ecclesiae terminos projiciant. Si vero post haec omnia, quod absit! lepra revertatur, et eos qui modo mundati fuerant iterum haeretica pravitate sacerdos viderit esse contaminatohominem post secundam correctionem devita, sciens quia subversus est hujusmodi . » Destruatur igitur talis domus, et lapides, et ligna, et pulvis universus extra oppidum projiciatur; damnentur, excommunicentur, anathematizentur haeretici, et cum doctrina et haeresibus suis extra catholicam Ecclesiam expellantur. Hoc autem in locum immundum fiat; omnis 156 enim locus immundus est, qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
inmundum. Hec autem breuit̃ expo¬
namus: qͣmuis per ea que dicta sunt.
facile intelligi possint. Sigͥ o homo
quicumq es uicd̃is quasi plagam le¬
pre inlomo tua. si cognou̾is doctri¬
nam heretice prauitatis inpotestate
&e infamilia & ingrege tuo: nuntia
hec sacerdoti: nuitia hec sc̃orum ce¬
tui ae congregationi. Nichil enim teme¬
re iudicandum est. Om̃ia ratione &
ordine fiant. Precipit gͥ sacerdos &
ordo scõꝵ ut omnia efferantur foras.
totusq popłs se ab eis separet quorũ
scientia & doctrina uidetur ẽẽ seꝓsa.
claudat᷑ domus septem dieb opitulen¬
tur eorum ora qui male loqui uiden¬
tur: int̃ dicatur eis ne hanc doctͥnam
in popło semment. donec diligentis¬
sime discussa. utrum sana an lepsa
sit a sacerdotib iudicetur. Qui si for¬
te die septimo. idest die ad hoc nego¬
tium diffiniendum constituto. lepͣm
ce heresim creuisse uiderint. crescit
enim quando aꝑte manifestat᷑: eru¬
antur lapides in quib lepra est damp¬

Expanded text:
 exponamus, quoniam per ea quae dicta sunt facile intelligi possunt. Si igitur, o homo, quicunque es, videris quasi plagam leprae in domo tua, si cognoveris doctrinam haereticae pravitatis in potestate, et in familia, et in grege tuo, nuntia hoc sacerdoti, nuntia hoc sanctorum coetui et congregationi; nihil enim temere judicandum est; omnia ratione et ordine fiant. Praecipit ergo sacerdos, et ordo sanctorum, ut omnia efferantur foras, totusque populus se ab eis separet, quorum scientia, et doctrina videtur esse leprosa: claudatur domus septem diebus, oppilentur eorum ora qui male loqui videntur, interdicatur eis ne hanc doctrinam in populo seminent, donec diligentissime discussa, utrum sana, an leprosa sit, a sacerdotibus judicetur. Quod si forte die septimo, die ad hoc negotium definiendum constituto, le pram et haeresim crevisse viderint, crescit enim, quando apertissime manifestatur, eruant lapides, in quibus lepra est, dam
Abbreviated transcription (Latin):
lios & oꝑa reliquerit. it̾um clem̃tissi¬
mi patris sui qui nullum ad se ueni¬
entem eiciet foras cibis aletur. Mag¬
na hic dei misccłia predicatur. Nulli
desꝑancd occasio datur. Peccator qua¬
cumq hora conuersus fur̃it. uita ini¬
uet & ñ morietur.
ui comed̾it de sc̃ificatis ꝑ ignoran

Expanded text:
lios, et opera reliquerit, iterum coelestilios, et opera reliquerit, iterum coelestis patris sui, qui nullum ad se venientem 164 ejicit foras, cibis aletur. Magna hic Dei misericordia praedicatur, nulli desperandi occasio datur. « Peccator quacunque hora conversus fuerit, vita vivet; et non morietur . » « Qui comederit de sanctificatis per ig
Abbreviated transcription (Latin):
mnis alienigena ñ comedet de
sc̃ificatis. Inquilmꝰ sacerdotis. &
mercennariꝰ non uescetur ex eis. Qm
aũ sacerdos emerit. &e qui uernatulus
eiꝰ domus fuerit: hic comedet ex ers.
Quia enim aliengena eccł̃ie filius
ñ est: inquilmꝰ uͦ &e mercennariꝰ non
amore sed ꝓ lucro temꝑali dño serui¬
unt: merito asc̃ĩtatis repellunt᷑. Qui
enim in digne manducat & bibit: udi¬
crum sibi manducat &e bibit. Illi aũ
quos sacerdos emit: de quib apłs ai.
accedant ce comedant.
beris reuersa fuerit ad domum pa¬
tris sui. sieut puella consueuerat ale¬
tur cibis patͥs sui. Quis autem sit
iste sacerdos manifestum est.Cuins
utic filia est omnis anima aqua
baptismatis regenerata. Que si ali¬
cui de popło nupserat: idest si hereti¬
co & infideli se conumxerit. statim a
sp̃ualib cibis. & a xp̃i sacram̃tis alie¬
na sit. Sin aũ hereticorum spreũit
contub̃nia: & relicto errore ad eccl̃iã
redierit. om̃sq heretice prauitatis fi¬

Expanded text:
gena non comedet de sanctificatis, inquilinus sacerdotis et mercenarius non vescetur ex eis. Quem autem sacerdos emerit, et qui vernaculus domus ejus fuerit, hi comedent ex eis. » Quia alienigena Ecclesiae filius non est: inquilinus vero ac mercenarius non amore, sed pro lucro temporali Domino serviunt, merito a sanctificatis repelluntur. « Qui enim indigne manducat et bibit, judicium sibi manducat et bibit . » Illi autem, quos sacerdos emit, de quibus Apostoluaccedant et comedant. beris, reversa fuerit ad domum patris sui, sicut puella consueverat, aletur cibis patris sui. » Quis autem sit iste sacerdos, manifestum est; cujus utique filia est omnis anima, aqua baptismatis regenerata, quae si alicui de populo nupserit, id est si haeretico et infideli se conjunxerit, statim a spiritualibus cibis, et a Christi sacramentis aliena fit. Sin autem haereticorum spreverit contubernia, et relicto errore ad Ecclesiam redierit, omnesque haereticae pravitatis fi
Abbreviated transcription (Latin):
cum xp̃i passionem intellig̾e debeamꝰ.
Et quicumq combusserit ea: & laua¬
bit uestim̃ta sua & carnem aqua. sic
ingredietur incastra. Magna enim
dei misccłia in hac sententia p̃dicat᷑.
qui ip̃is quoq qui eum occiderunt.
si ex aqua & sp̃u scõ regenerati fuerĩt:
uenia & indulgentia &e eccłie introi¬
tus reꝓmittitur. Sequit᷑.¬
ense septimo. decima die mensis.

Expanded text:
cum Christi passionem intelligere debemus. Et quicunque combusserit ea, lavabit vestimenta sua, et carnem aqua, et sic ingredietur in castra. Magna enim Dei misericordia in hac sententia praedicatur, quia ipsis quoque, qui eum occiderunt, si ex aqua, et Spiritu sancto regenerati fuerint, venia et indulgentia Ecclesiaeque introitus repromittitur. « Mense septimo, decima die mensi
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. uescetur tamen panib qui
offeruntur in sc̃uario. sic est intelli¬
gere. ut qͣmuis ille qui maculam ha¬
bet ep̃c esse ñ possit: de panib tam̃
&e cibis sp̃ualib ei comede licet. Mul¬
ti xp̃i carnem & sangͥnem suscipiũt:
qui sacerdotes fieri non possunt. Ne¬
mo enum qui maculam habuit idest
qui crim̃ commisit. etiam post ꝑac¬
t̾am penitentiam sacerdos fieri debet:
qͣmins post penitentiam sacrafntis egle
licite uescatur. Unde & subdtꝰ.¬

Expanded text:
sequitur: « Vescetur tamen panibus, qui offeruntur in sanctuario, » sic est intelligendum, ut quamvis ille qui maculas habet, episcopus esse non possit, de panibus tamen, et cibis spiritualibus ei comedere ti carnem et sanguinem accipiunt, qui sacerdotes fieri non possunt. Nemo enim qui maculam habuit, id est qui crimen commisit, etiam post peractam poenitentiam sacerdos fieri debet, quanquam post poenitentiam sacramentis Ecclesiae licite vescatur. Unde et subd
Abbreviated transcription (Latin):
diatur sc̃a. totusq suꝑ ipsum celum
mente & sp̃u eleuatus. uͥtutum uapo¬
re & sc̃arum precum odore &e sibi ce
popło dm̃ reꝓpitietur. Unde & subdi¬
tur. Tollet q de sangume uituli: &
asꝑget septies coram dño contra ꝓpicia¬
torium ad orientem. Septies enimui¬
tuli sanguis contra ꝓpitiatonum spar¬

Expanded text:
diatur sancta, totusque super ipsum coelum diatur sancta, totusque super ipsum coelum mente, et spiritu elevatus, virtutum vapore, et sanctarum precum odore et sibi, et populo Deum repropitietur. Unde et subditur: « Tollensque de sanguine vituli, et asperget septies coram Domino propitiatorium ad orientem. » Septies enim vituli sanguis contra propitiatorium spar
Abbreviated transcription (Latin):
is rite cele  tur.¬
bratis: offeret uitulum & rogans
ꝓ se & ꝓ domo sua immolabit eum. As¬
sumptoq turibulo. quod de prunis al¬
taris impleuerat: &e hauriens manu
compositum thimiama mincensum
ultra uelum intrabit in sc̃a. ut positis
suꝑ ignem aromatib nebula eorum
& uapor. oꝑiat oraculum. qđ est suꝑ te¬
stimonium &e ñ moriatur. Tollet quoq
de sanguine uituli: & asꝑget digito
septies coram dño contra ꝓpitiatorium
adorientem. Postqͣm in quit sacerdos
p̃dictis uestib indutis fuerit: postqmͣ
ditos hẏrcos sorte diuisent. sic enim se
habec ordo. offerat uitulum & rogans
molabrt euni. Suꝑuis enim offertur.
idest ad tab̃naculum ducit᷑: hic autẽ
non tantum offertur sed etam immo¬
latur. Hoc aũ non sine thimiamate &
bono odore. Qui enim xp̃i conficit sa
tum suauitate redolere debet. Sac̃dos
ꝙͥ accepto turibulo. turibulum eiꝰ pectꝰ¬
eius est impleat illud de primis alta
nem positis:transeat uelum. ingre¬

Expanded text:
is rite celebratis offeret vitulum et rogans pro se et pro domo sua immolabit eum adsumptoque turibulo quod de prunis altaris impleverit et hauriens manu conpositum thymiama in incensum ultra velum intrabit in sancta ut positis super ignem aromatibus nebula eorum et vapor operiat oraculum quod est super testimonium et non moriatur tollet quoque de sanguine vituli et asperget digito septies contra propitiatorium ad oripraedictis vestibus indutus fuerit; postquam duos hircos sorte diviserit sic enim se habet ordo offerat vitulum, et roganmolabit eum. Superius enim offertur, id est ad tabernaculum ducitur: hic autem non tantum offertur, sed et immolatur; hoc autem non sine thymiamate, et bono odore; qui enim Christi conficit sactum suavitate redolere debet. Sacerdos ergo, assumpto thuribulo, thuribulum enim pectus est, impleat illud de prunis altarnem positis, transeat velum, ingre
Abbreviated transcription (Latin):
mino inostio tabernaculi testimonii.¬
mutens suꝑ utrumq sortem unam
dño. & alt̾am capro emissario. Cuius
sor exierit dño offeret illum ꝓpeccato.
Cuiꝰ aũ incaprum emissarium. statu¬
at eum uiuum coram dño. & fundat
preces suꝑ eo ut emittat illum in soli¬

Expanded text:
mino in ostio tabernaculi, mittens super utrumque sortem, unam no et alteram capro emissario cuius sors exierit Domino offeret illum pro peccato cuius autem in caprum emissarium statuet eum vivum coram Domino ut fundat preces super eo et emittat illum in soli
Abbreviated transcription (Latin):
umiq mactau̾it hyrcum ꝓpeiiat
popłi: inferet sanguinem intra uelu
sicut p̾ceptum est de sanguine utuuli
Na enim & hyrtus & uitulus item
significant: id circouno eodemq nͥ
immolant᷑. Sequitur. Nullus homimĩ
sit intab̾nacłm. qñ pontifex ingri¬
ditur scũarium. ut roget pro se e ꝓ
domo sua. ꝓ que uniuerso cetu isrł. cho¬
nec egrediatur. Hoc aũ ideo iubere i¬
detur: ut inilla tanta contemplatiõe¬
tantum silentium ab om̃ib fiat. ac
si solus pontifex ad esset. quatuꝰ sin
strepitu & tumultu. om̃iq in quieu¬
dine p̃ces mundas ad deum fundere
ualeat. Cumq exierit ad altare quod
coram domino est. oret ꝓ se ce ꝓdomi
sua. & sumptum sangiuinem uituli
atq hẏrci. fundet suꝑ cornua eiꝰper
filiorum isrł. Hoc enim altare ecela
est. Quius qͣttuor cornua. qͣttuor mũ¬
di partes intelligunt᷑. hoc aũ alla¬
re septies sanguine spargitur: quia
usꝙ in seculi consũmationem tota

Expanded text:
umque mactaverit hircum pro peccato populi, inferet sanguinem intra velum; sicut praeceptum est de sanguine vituli. » Quia enim et hircus, et vitulus idem significant, idcirco uno, eodemque ritu immolantur. Sequitur: « Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et universo 158 coetu Israel, donec egrediatur. » Hoc autem ideo jubere videtur, ut in illa sancta contemplatione silentium ab omnibus fiat, ac si solus pontifex adesset; quatenus sine strepitu, et tumultu omnique inquietudine, mundas preces ad Deum fundere valeat. « Cum autem exierit ad altare, quod coram Domino est, oret pro se, et pro domo sua, et sumptum sanguinem vituli, atque hirci fundat super cornua ejus per filiorum Israel. » Hoc enim altare Ecclesia est per cujus quatuor cornua quatuor mundi partes intelliguntur. Hoc autem altare septies sanguine spargitur, quia usque ad saeculi consummationem tota
Abbreviated transcription (Latin):
caput discooꝑatum non est: quia eiꝰ¬
q eius non sunt scissa: quia eiꝰ fides
non est diuisa. Nam e sccłm litr̃am
de eiꝰ ueste milites dixisse legimus. q̃
cuiꝰ sit. Infelix cayphas qui uestim̃ta
sua scidit. huius precepti in memor erat
Sequitur.¬
irginem ducet uxorem. uiduam
e repudiatam & sordidam atq me¬
retricem ñ accrpiet: sed puellam de
popło suo ne commisceat stirpem ge

Expanded text:
non est; ut eque ejus non sunt scissa, quia ejus fides non est divisa. Nam et secundum litteram de ejus veste milites dixisse leguntur: « e illa, cujus sit. » Infelix Caiphas, qui vestimenta sua scidit ; hujus praecepti immemor erat. Sequiturirginem ducet uxorem; viduam et repudiatam, sordidam atque meretricem non accipiet, sed puellam de populo suo; nec contaminet seme
Abbreviated transcription (Latin):
At ille p̃cipit ut omnia foras efferant᷑:
& claudat᷑ domus septem dieb. Si uero
die septimo lepram creuisse uiderit:
tunc lapides inquib lepra est eruat:
aliosq meis ponat. domum aũ in tͥnse¬
cus radat. & extra urbem in locum in¬
mundum puluerem ꝓiciat. Quoa si
etiam post hec sacerdos ingressus. reũ¬

Expanded text:
at ille praecipiat ut omnia foras efferantur, at ille praecipiat ut omnia foras efferantur, et claudatur domus septem diebus; si vero die septimo lepram crevisse viderit, tunc lapides, in quibus lepra est, eruat, aliosque pro eis ponat; domum autem intrinsecus radat, et extra urbem in locum immundum pulverem projiciat. Quod si etiam post haec, sacerdos ingressus re
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ est nec potest manus eius
inuenire. que dicta sunt: sumet ag¬
num pro delicto ad oblationem ut
roget ꝓ eo sacerdos decimamq par¬
tem simile consꝑse oleo insacͥficnum
ce olei sextarium. duosq turtures siue
duos pullos columbe. quorum sit unꝰ
ꝓ peccato. & alter in holocaustum offe¬
reeq ea die octauo purificationis sue
sacerdoti. Quantum enim ad significa¬
tionem non minus pauꝑ qͣm diues of¬
ferre iudetur. Offert quidem non etiã
immolat. Immolare enu sacerdotis
est. Hic est ille agnus. de quo suꝑius
diximus. qui tollit peccata mundi. ħ
decima pars simile. intres decimas su¬
pra duditur. Hic olei sextariꝰ qui cũ
agno immnolat᷑: dei misccłia est. Duo uͦ
turtures. uł duo pulli colmbe. duo
passeres sunt de quib suꝑuis diximꝰ.
cuntur mͦ supͣ exposuimus. breuiter hec
dixisse sufficiat.
equit᷑ autem de domo lepsa de qͣ
ille cuiꝰ est nuntiat sacerdoti. qͦd
quasi plaga lepre uideat᷑ indomo sua.

Expanded text:
 et non potest manus ejus invenire quae dicta sunt, sumet agnum pro delicto ad oblationem, et roget pro eo sacerdos, decimamque similae conspersae oleo in sacrificium, et olei sextarium, duosque turtures, sive duos pullos columbae, quorum sit unus pro peccato, et alter in holocaustum, offeretque ea die octavo purificationis suae sacerdoti. » Quantum autem ad significationem, non minus pauper, quam dives offerre videntur: offert quidem, non etiam immolat, immolare sacerdotis est. Hic autem est ille agnus, de quo superius diximus, qui tollit peccata mundi. Haec decima pars similae in tres decimas supra dividitur: hic olei sextarius qui, cum agno immolatur, Dei misericordia est: duae vero turtures, vel duo pulli columbae, duo passeres sunt, de quibus superius diximus. quuntur, modo supra exposuimus, breviter haec dixisse sufficiat. Sequitur autem de domo leprosa, de qua ille, cujus est, nuntiat sacerdoti quod quasi plaga leprae videatur in domo sua;
Abbreviated transcription (Latin):
um intelligi potest. Fuxum namq
sanguinis qui patitur: inpeccatis ꝑse¬
uerat. Que enim anma recleunte in¬
se hoc patitur: siquidem menses sen
redeunt. peccatum semꝑ retterare ñ
timet. Semꝑ gͥ sangͥnem fliit: qui
semꝑ peccatum oꝑatur. Sangͥnem
enim peccata significare mantfestem
est. Septem aũ dieb seꝑatur: quia nͥ
peniteat. & peccare desistat: eccłie nũ¬
qm reconciliari debet. Hanc aũ qui
tetig̃it. tangere autem imitari est: mm¬
mundus erit. Siifficit aũ una exposi¬
tio & inuiro qui patitur fluxum se
Nude una oblatio est &e purificatio

Expanded text:
intelligi potest. Fluxum namque sanguinis patitur qui in peccatis perseverat. Quae enim anima redeunte mense hoc patitur siquidem menses semper redeunt, peccatum reiterare non timet. Semper ergo sanguinem fluit, qui semper peccatum operatur. Sanguinem enim peccatum significare manifestum est. Septem autem diebus separatur, quia nisi poeniteat, et peccare desistat, Ecclesiae nunquam reconciliari debet. Hanc autem qui tetigerit tangere autem imitari est immundus erit. Sufficit autem una expositio et in viro qui patitur fluxum semunde una oblatio et purificatio
Abbreviated transcription (Latin):
coctas. has carnescomedit. Ille u̾o
assas ignieas manducat: qui urtã
in eis ẽẽ credens auidissime suscipit:
⁊ suscipiendo xp̃i passioni cominuni¬
cat. Ip̃s enim dominꝰ dicit. Qui man¬
ducat meam carnem. ⁊ bibit meũ
sanguinem: ħt uitam et̾nam. No
sunt p̃terea hee carnes crude ⁊ quia
passus ẽ xp̃c: neq inaqua cocte: qͥa
ñ occulte s palam.⁊ cunctis uiden¬
tibꝰ ẽ crucifixus. Redolet caro cum
assatur. redolet ⁊ passio xp̃i.
aput cum peclibꝰ
eius ⁊ intestinis uorabitis:
nec remanebit quicqͣm ex eo usq¬

Expanded text:
coctas has carnes comedit. Ille vero coctas has carnes comedit. Ille vero assas igni eas manducat, qui vitam in eis credens, avidissime suscipit, et suscipiendo Christi passioni communicat. Ipse enim Dominus dicit: « Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam . » Non sunt passus est Christus, neque in aqua coctae, quia non occulte, sed palam, et omnibus videntibus est crucifixus. Redolet caro, cum assatur, redolet et passio Christi. Caput cum pedibus ejus, et intestinis vorabitis, nec remanebit ex ea q
Abbreviated transcription (Latin):
postem sanguinem ponunt. De quibꝰ
bibit. Nos gͥ ⁊ore sumentes. ce corde
xp̃isanguinem ẽẽ credentes: inutrũ¬
q postem. eum ponamus.⁊corpore
⁊ mente eum suscipiamus. Eum aũ
tunc insuꝑ liminaribꝰ domorum
xp̃i sanguinem ponimus. Seqͥtur.
t edent
carnes nocte illa assas igni:
⁊ arimos panes cum lastucis agrestibꝰ.
ne utrumq posuit: qm̃ de panibꝰ
hee carnes fuint. Has aũcum lac¬
tucis a grestibꝰ comeclunt: qui corde
compuncto ⁊ humiliato. eas susci¬
piunt: ⁊ crucis amaritudinem xp̃o¬
compatientes. in cordis palato quo¬
uammꝰ sentiunt. Non comedetis ex
eo crudum quid. nec coctum aqua:
s assum tantum igni. Agni etenm
carnes. si uelcrude. uelaqua coste e¬
dantur: facile stomachum p̾uertere
solent. Si uero asse fuerint:⁊ confor¬
tant. ⁊ auidius sumuntur. Quigͥ a
ligit. ⁊ quasi fastidiens cligne esas su¬
mentibꝰ salutem. ⁊ uitam prestare
ñ credit: iste uel crudas. uel aqua

Expanded text:
postem sanguinem Christi ponunt. De quibus postem sanguinem Christi ponunt. De quibus igitur et ore sumentes, et corde Christi sanguinem esse credentes, in utrumque postem eum ponamus, et corpore, et mente eum suscipiamus. Cum autem tunc in superliminaribus domorum Christi sanguinem ponimus. Sequitur: « Et edent carnes nocte assas igni, et azymos panes cum lactucis agrestibus. ne utrumque posuit, quoniam de panibus hae carnes fiunt. Has autem cum lactucis agrestibus comedunt, qui corde compuncto et humiliato eas suscipiunt, et crucis amaritudinem compatientes, in cordis palato quodammodo sentiunt. « Non comedetis ex eo crudum quid, nec coctum aqua, sed assum tantum igni. » Agni enim carnes, si vel crudae, vel aqua coctae edantur, facile stomachum pervertere solent, si vero assae fuerint, et confortant, et avidius sumuntur. Qui ergoligit, et quasi fastidiens, digne eas sumentibus salutem et vitam praestare non credit, ille vel crudas, vel aqua
Abbreviated transcription (Latin):
retur. nisi hoc in illud tonu̾teretur.
Est aũ hec mutatio dextere excelsi.
Omnis aũ multitudo filiorum isrł.
hanc horam cum iudens locutus.
xp̃m uendidit: numinos accepit.
atq altera die circahoram uesꝑti¬
nam ilͥ pꝰt nonam. saluator nr.
sp̃m emisit. Uñ psalmistaait. Ele¬
uatio manuum mearum. sacͥfici¬
ostauo ł alendas aprilis ẽ crucifreꝰ.
⁊ pͥma die qm̃ crucitigeretur. hec ag¬
nummolatio facta fuerat: quomͦ
uerum ẽ. qd̾ quarta decima die pre¬
dicti mensis agnus dr immolatus:
Iucdei namq ñ sicut nos menses com¬
putant: s scd̃m lune innouationẽ.
mensium quoq pͥncipia faciunt.
t sument de sanguine agni.
⁊ ponent suꝑ utrumq postem:
⁊ suꝑ liminaribꝰ domorum. in quibꝰ
comedent illum. Suꝑ utrumq etenĩ
postem agni sanguinem ponunt:
qui ⁊ ore ⁊ corde illum suscipiunt.
Qui u̾o uel indigne suscipunt. uel
suscipientes xp̃i sanguinem ẽẽ ñ cre¬
dunt: isti munum tantum modo

Expanded text:
retur; nisi hoc in illud converteretur. retur; nisi hoc in illud converteretur. Est enim haec mutatio dexterae Excelsi. Omnis autem multitudo filiorum Israel hanc cum Judaeis loquitur, Christum vendidit, nummos accepit, atque altera die circa horam vespertinam, id est post nonam Salvator noster spiritum emisit. Unde Psalmista ait: « Elevatio manuum mearum sacrificiVIII Kalendas Aprilis est crucifixus, et pridie quam crucifigeretur, haec agni immolatio facta fuerat, quomodo verum est quod quarta decima die praedicti mensis agnus dicitur immolatus? Judaei namque non sicut nos menses computant, sed secundum lunae innovationem, mensium quoque principia sumunt. Et sument de sanguine agni, et ponent super utrumque postem, et in superliminacomedent illum. Super utrumque etenim postem agni sanguinem ponunt, qui et ore et corde illum suscipiunt. Qui vero vel indigne suscipiunt, vel etiam suscipientes Christi sanguinem esse non credunt, isti super unum tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. peccatum ñ fecit ÷ nec inuentꝰ est
dolus more enis. Est aũ ⁊ masculus
agniculus: quia nichil h̃t molle:
nich̃ femineum : nich corruptioni
obnoxium: nicħ carnalissentiens
titillationis. Et agnus quidem ꝑ do¬
mos comeditur: hedus u̾o ab om̃i
multitudine immolatur. ꝑ qd̾ aꝑ¬
tissime designatur ⁊ ⁊ hoc sacrificiũ
qd̃ mͦ ineccłia assidue assumitur: ⁊
illud qd̾ aiudeis insamentibꝰ in ara
⁊ alit̾ fit. Uñ illi hedum occidunt:
inter iniquos ⁊ peccatores mundi
saluatorem deputantes. Sicut sc̃p¬
tum ẽ. Et inter iniquos deputatus
t̾ tradissemus eum. Nos aũ quia in¬
nocentem sc̃m ⁊ iustum. ⁊ sine omni
contagione peccati. dei filium ẽẽ cre¬
dimus: agnum absq macula. im¬
molamus ⁊ sumimus. Ioeoq qͣm¬
uis agnus ⁊ hedus immolatur: solus
tamen agnus appłõ manducatur.
Illud enim sacͥficium inisto sumit᷑:
quia hoc millud uerissime conuer¬
titur. Numqͦm enim illud comede¬

Expanded text:
est: « Peccatum non fecit, nec dolus inventus est est: « Peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . » Est autem masculus, anniculus, quia nihil habet molle, nihil est femineum, nihil corruptioni obnoxium, nihil carnalis sentiens titillationis. Et agnus quidem per domos comeditur; haedus vero ab omni multitudine immolatur, per quod apertissime designatur et hoc sacrificium, quod modo in Ecclesia assidue sumitur, et illud quod a Judaeis insanientibus in ara et aliter est. Unde et illi haedum occidunt inter iniquos et peccatores mundi Salvatorem deputantes, sicut scriptum est: « Et inter iniquos deputatus tibi tradidissemus eum . » Nos autem quia innocentem, sanctum, et justum, et sine omni contagione peccati Dei Filium esse credimus, agnum absque macula et immolamus et sumimus. Ideoque quamvis agnus, et haedus immolatur, solus tamen agnus a populo manducatur. Illud enim sacriquia hoc in illud verissime convertitur. Nunquam enim illud comede
Abbreviated transcription (Latin):
eia aũ die tollitur agnus: s uso
ad quartamdecimam immolans
nificata: tandem innouo ueraciter
ẽ adimpleta. Ibixp̃e monstratur. ħ
immolatur: ibi significatur. hic sa¬
crificatur. Ibideniq agni immolatio
narratur: hic ũo xp̃i passio p̾dicatur
uetus namq testamentũ. eo tempo¬
ñ bibam amodo de hoc gemimine
uitis: usq indiem illum. cum illud
bibam uob̃cum nouum in regno
dei. Uetus gͥ uinum sꝑnitur: nonũ
ꝓmittitur: ñ qd̃ uetus lex omnino
destruatur: s qd̾ nouo ⁊ sp̃uali sen¬
su intelligatur. Hoc aũin regnodr
d̃r. Ecce agnusder: ecce qui tollit
peccata mundi. De hoc similiter
d̃r. Ne coquas hedum inlaste ma¬
tris sue. Aohunc aũ uescendum ui¬
cinos ⁊ ꝓpinquos inuitare debemus:
ut qua caritate omnium salutẽ.
desideramus innotescat. Uicinus
etenim nr omnis xp̃ianus ẽ : ⁊ qui¬
cumq ab eccł̃ia longe ñ ẽ. Est aũ ag¬
nus iste absq macula: qm̃ sic̃ scͥptũ

Expanded text:
cima autem die tollitur agnus, sed usque cima autem die tollitur agnus, sed usque ad quartamdecimam immolandunificata, tandem in Novo veraciter est adimpleta. Ibi Christus monstratur; hic immolatur. Ibi significatur; hic sacrificatur. Ibi denique agni immolatio narratur; hic vero Christi passio praedicatur. Vetus enim Testamentum eo temponon bibam amodo de hoc genimine vitis, usque in diem illum, cum illud bibam vobiscum novumDei . » Vetus igitur vinum spernitur, novum promittitur. Non quod vetus lex omnino destruatur, sed quod novo et spirituali sensu intelligatur; hoc autem in regno Dei, dicitur: « Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . » Et de hoc similiter dicitur: « Ne coquas haedum in lacte matris suae . » Ad hunc autem vescendum propinquos et vicinos invitare debemus, ut qua charitate omnium salutem desideramus, innotescat. Vicinus enim noster omnis Christianus est, et quicunque ab Ecclesia longe non est. Est autem agnus i
Abbreviated transcription (Latin):
suas. Sin aũ minor ẽ numerus ut
sufficere ñ possit ad uescendum.
agnum: assumet uicinum suũ
qui iunctus ẽ domui eius ÷ iuxta
numerum animarum que suffi¬
cere possunt ad esum agni. Erit aũ
agnus absq mauila: masculus
agniculus. Iuxta quem ritum tol¬
letis ⁊ hedum: ⁊ seruabitis eum us
q ad quartam decimam diem¬
mensis huius. Immolabitq eum
uniu̾sa multitudo filiorum isrł.
ad uesꝑam. Decima namq die
tollũtur agnus ⁊ heduf ⁊ seruant᷑
usq ad diem qͣrtamdecimam eiꝰ¬
dem mensis: ⁊ tunc immolantur.
Nam quia tabule testamenti. xp̃i
uerba. uł: decem p̃cepta pͥncipa¬
lia scͥpta habuerunt ⁊ in quibꝰ to¬
ta lex quodammodo continebat᷑:
ideo frequenter ꝑ decem. totum
uetus testam̃tum intelligitur.
Quia u̾o quatuor sunt euangelia
inquibꝰ nouum testam̃tum clau¬
ditur: ideo ꝑ quatuor. nouum
testamentum designatur. Decima
g̾ dies uetus testam̃tum: quarta uͭ¬
pt decimam. nouum designat. de¬

Expanded text:
 minor est numerus ut sufficere possit ad vescendum agnum adsumet vicinum suum qui iunctus est domui eius iuxta numerum animarum quae sufficere possunt ad esum agni erit autem agnus absque macula masculus anniculus iuxta quem ritum tolletis et hedum et servaque ad quartamdecimam mensis hujus, immolabitque eum universa multitudo filiorum Israel ad vesperam. » Decima namque die tolluntur agnus et haedus, et servantur usque ad diem quartamdecimam ejusdem mensis, et tunc immolantur. Nam quia tabulae Testamenti decem verba, id est decem praecepta principalia scripta habuerunt, in quibus tota lex quodammodo continebatur, ideo frequenter per decem totum Vetus Testamentum intelligitur. Quia vero quatuor sunt Evangelia, in quibus Novum Testamentum clauditur, ideo per quatuor Novum Testamentum designatur. Decima igitur dies Vetus Testamentum, quarta vepost decimam Novum designat. De
Abbreviated transcription (Latin):
eum in eodem loco. Uocaureq iacob no¬
men loci illius. phanuel: clicens. Uit
dñm facie ad faciem: ⁊ salua factaẽ
tnsgressus ẽ phanuel. Ip̃e u̾o claudi¬
cabat pecde. Qͣm obcausam ñ comẽdt̃
filii isrł neruum: qui emarcuit in
mox in dei militia computantur :
⁊qui castra fuguint seculr: iudere ⁊
habitare merentur castradei. Nemo
aũ amundi pͥncipibꝰ uirisq secula¬
iacob uir sc̃s. ⁊ cui se auxilium p̾stitu¬
rum deus ꝓmiserat ⁊ tam supplicit᷑.
⁊ p̾cibꝰ ⁊ p̾miis esau placare contendat.
orginem ducitꝰ Quid u̾o angelus nͥ
ctamen angeli cum iacob. tm̃ adlitĩam
intelligere uelimus: nonne ridiculũ
ẽs̃ uidẽtur: Quidenimutilitatis fuit.
cum angelum iacob pugnasse: pre¬
sertu cum dicatur qd̃ eum suꝑare ñ
posset: Quis hoc credat: Quid ẽ deniq¬
qd̃ eum clauddicare facit et benedicit:
suscipiens.⁊ in mũdum ueniens: us¬
q mane cum iacob lustatus ẽ: qm̃
usq ad horam resurrectionis que

Expanded text:
eum in eodem loco. Vocavitque Jacob nomen loci illius Phanuel, dicens: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est transgressus est Phanuel. Ipse vero claudicabat pede. » Quam ob causam non comedunt filii Israel nervum, qui emarcuit in mox in Dei militia computantur, et qui castra fugiunt saeculi, videre et habitare merentur castra Dei. Nemo autem a mundi principibus virisque seculaJacob vir sanctus, et cui se auxilium praestiturum Deus promiserat, tam suppliciter et precibus et praemiis Esau placare contendat. originem ducit? Quid vero angelus nisi ctamen angeli cum Jacob tantum ad litteram intelligere velimus, nonne ridiculum esse videtur? Quid enim utilitatis fuit Jacob angelum pugnasse? praesertim cum dicatur quod eum superare non posset. Quis hoc credat? Quid est denique quod claudicare eum facit et benedicit? suscipiens, et in mundum veniens usque mane cum Jacob luctatus est; quoniam usque ad horam resurrectionis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
moleo pedem sium. ferrum & es cal¬
ciañrum eius. sic̃ dies iuentutis tue.
ita & senectus tua. Non est deus alius
ut ds rectissimi. ascensor celi auxilia
fruetur: Hic aũ in filiis benedicitur.
qm̃ infideles & si filii sunt. quia bo¬
ni adeo creati sunt. benedictione tam̃
paterna: digni ñ sunt. Placet autẽ
fr̃ib sui. ꝑ quos angłos intelligimꝰ.
Tingit uero moleo pedem suum. qͥa
serpentes & scorpiones. Talis enim po¬
testas calciam̃tum ferreum & eneum
est. Quod aũ eiꝰ niuentus. & senectus
Non est deus aliusut deus rectissimi.
Ammiratio est in laudem creatoris:
nem ppłm istum scdm suam uolunta¬
tem conũtit. Huiꝰ autem auxiliator ce¬

Expanded text:
oleo pedem suum. Ferrum, et aes calceamentum ejus. Sicut dies juventutis tuae, ita et senectus tua. Non est Deus alius, ut Deus rectissimi, ascensor coeli, auxilifruetur? Hic autem in filiis benedicitur, quoniam infideles, et si filii sint, quia boni a Deo calceati sunt, benedictione tamen paterna digni non sunt. Placet autem fratribus suis, per quos angelos intelligimus. Tingit in oleo pedem suum, quiaserpentes, et scorpiones. Talis potestas calceamentum ferreum et aeneum est. Quod autem ejus juventus et senectus « Non est Deus alius, ut Deus rectissimi. » Admiratio est in laudem Creatoris, nem populum istum, secundum suam voluntatem convertit. Hujus auxiliator
Abbreviated transcription (Latin):
do fidem. spen. & caritatem patien¬
tiam &e humilitatem totis uirib tene
& custodire suadet. Nisi enim hoc fe¬
cerit. & in hoc muro fabricando stu¬
diosius fuerit. ip̃e sangͥnis effusi re¬
us erit. alio inprecepsruente. & dei
eccłiam suo sangͥne matulante. Hoc
est enim quod ꝑ ezechielem dñs ait.
Nisi annũtiau̾is iniquo iniquitatem
suam: ip̃e quidem mouentur. san¬
gͥnem uero de manu tua reqiuram.
Detecto quidem cadere est defidei
sublimitate. & animi puritate. incri¬
minalia quelibet peccata corruere. Sẽꝑ
sc̃e predicationis oppoñe iam cadenti¬
bus & peccato ꝓpinqͣntib oportet.
De seres umeam tuam altero semi
ne ne sem̃tis quam seuisti. &
que nascuntur ex uinea pariter scifi¬
centur. Uinea enim dei sabaoti ꝓpħa
głica predicatio. Non gͦ seminetur
altero semine. Quod enim alt̾um ẽ.
bonum non est. Quomͦ ergo simul
cum his que ex uinea nascuntur. sc̃tfi¬
cari potest: Heresis enim catholice do¬

Expanded text:
do fidem, spem et charitatem, patiendo fidem, spem et charitatem, patientiam et humilitatem totis viribus tenere et custodire suadet. Nisi enim hoc fecerit, et hoc in muro fabricando studiosus fuerit, ipse sanguinis effusi reus erit, alio in praeceps ruente et Dei Ecclesiam suo sanguine maculante. Hoc est enim, quod per Ezechielem Dominus ait: « Nisi annuntiaveris iniquitatem suam, ipse quidem morietur, sanguinem autem ejus de manu tua requiram De tecto quidem cadere, est de fidei sublimitate et animi puritate in criminalia quaedam peccata corruere. Sempesanctae praedicationis opponere jam cadentibus, et peccato appropinquantibus oportet. « Ne seres vineam tuam altero semine, ne et sementis, quam sevisti, et quae nascuntur ex vinea, pariter sanctificentur. » -- « Vinea enim Dei Sabaoth, ait gelica praedicatio; non ergo seminetur altero semine. Quod enim alterum est, bonum non est. Quomodo ergo simul cum his, quae ex vinea nascuntur, sanctificari potest? Haeresis enim catholicae do