comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
buunt qr doctores eccłae infine mundi uenientes. & languenti prius
is rahel & post modũ &iam gentilitati p̃dicant. Hi sunt enĩoperariu
quosnona & undecima hora: inuineãpater familias inducit. Et quidã¬
uir quierat cdaudus exutero matrissuae. ba idlabatur. Quia populus
israhel non solũ dño incarnato. sed a primis &iã legis temporib: datȩ rebellis
extitit. quasi exutero matris claudus fuit. Quod bene lacob cũ angelo
luctante benedicto quidẽ. sed claudicante figurat᷑. ꝗc populus ĩsdem
d ño in passione p̃ualens: Inquibus dã ꝑfidem benedietus. inquibusdã
uero est ꝑ infidelitatẽ claudus. Quẽ ponebant cotidie adport̾a tẽpli qua
dicitur speciosa. Porta tẽpli speciosadns est. Perquẽ siquis introierit saluabitur.
ad hanc portã debilis isrł irenonualens. legis ꝓphetarũq: uocib: ad fertur.

Expanded text:
buunt. Quia doctores Ecclesiae in finem mundi venientes, et languenti prius buunt. Quia doctores Ecclesiae in finem mundi venientes, et languenti prius Israeli, et postmodum etiam gentilitati praedicant. Hi sunt enim operarii quos nona et undecima hora in vineam paterfamilias inducit . Et quidamvir, qui erat claudus ex utero matris suae, bajulabatur. Quia populus Israel non solum Domino incarnato, sed a primis etiam legis temporibus datae rebellis exstitit, quasi ex utero matris claudus fuit. Quod bene Jacob cum angelo luctante, benedicto quidem, sed claudicante figuratur , quia populus idem Domino in passione praevalens, in quibusdam per fidem benedictus, in quibusdam vero per infidelitatem claudus. Quem ponebant quotidie ad portam templi, quae dicitur Speciosa. Porta templi Speciosa Dominus est, per quem si quis introierit, salvabitur. Ad hanc portam debilis Israel ire non valens, legis prophetarumque vocibus affertur,
Abbreviated transcription (Latin):
Vt etda moreprius se aqua suae adflictionis infunderent. & post modũ saera¬
mentã baptismatis lauarent. Et ad positae sunt in illa die anime. circiter
triamilia. Vbi primũ eccłae celebratũ est baptisma dispensatoriȩ piaas
diuma ad confessionẽ scaȩ trinitatis triamilia colligit animarũ. Et mor¬
ses quidẽ quinqua gesimo diepaschȩ quolex data est. sollẽnitatẽ primi¬
tiarũ pͣcepit initiari. Nunc autẽ suꝑueniente spũ sc̃o non manipulispicarũ
sed animarũ sunt dño primiciae consecrate. Et habebant omĩa cõmunia
eccađ̃r Sicaritas dĩ diffunditur in cordib nr̃is mox ꝓfecto generat &
ꝑximi dilectionẽ. Undȩꝓpter geminũ eiusdẽ caritatis ardorem
&c&̃. Apłi nona hora tẽplũ ingressuri primo claudũ diu debilẽ saluant.
Deinde ad uesperã usq laborantes multa hominũ milia uerbo fidei im¬

Expanded text:
ut Ecclesiae more prius se aqua suae afflictionis infunderent, et postmodum sacraut Ecclesiae more prius se aqua suae afflictionis infunderent, et postmodum sacramento baptismatis lavarent. Et appositae sunt in illa die animae circiter tria millia. Ubi primum Ecclesiae celebratum est baptisma, dispensatorie pietas divina ad confessionem sanctae Trinitatis parem numerum collegit animarum. Et Moses quidem quinquagesimo die paschae, quo lex data est, solemnitatem primitiarum praecepit initiari; nunc autem superveniente Spiritu sancto, non manipuli spicarum, sed animarum sunt Domino primitiae consecratae. Et habebant omnia communia, etc. Si charitas Dei diffunditur in cordibus nostris, mox profecto generat et proximi dilectionem. Unde propter geminum charitatis ardorem,nt in templum, etc. Apostoli nona hora templum ingressuri, primum claudum diu debilem sanant, deinde ad vesperam usque laborantes, multa hominum millia verbo fidei im
Abbreviated transcription (Latin):
ad extrismeis. Prius nom̃ dñi apud hebreos t&ra gramaton ẽ. qđ ꝓprie indõ ponit᷑
secundũ qđ cõmune mortalib: quo & reges & ceteri homines appellant᷑. Qđ si
nobis obponere uoluerit haeresis arriana ex hac diuersitate. minorẽ filium
patrẽ . eẽ maiorẽ respondebimꝰ ei. illi nom̃ inferiuꝰ conuenire. cui sedere im¬
Ethocutiq fieri potest. qđ potuit crucifigi. Donec ponã inimicos tuos. sca
suscipere usque intẽpora restitucionis om̃iũ : Tunc enĩ cũ uenert tẽpora
refrigeru a conspectu dñi missurus est eũ qui pͣdicatus ẽ. aregalib sedib: nob
sequi conpunctionis. Fumus enĩ excutere lacrimas sol& incipiunt flere
quiriserant. Iondunt pectus. dant dõp̃cẽsuã tãquasa crificiũ¬
suisis ut sanguinẽ illũ ualeant gustare saluandi quẽ suꝑsefiliosq suos
in p̃catifuerant antedã nati. Seqͥt᷑. Penitentiã inquit agite. & baptizet᷑
unus quisq ur̃m. Dicturus baptisma p̃misit penitentiae lamenta

Expanded text:
ponitur; secundum quod commune mortalibus, quo et reges et caeteri homines appellantur. Quod si nobis opponere voluerit haeresis Ariana ex hac diversitate minorem Filium, Patrem esse majorem, respondebimus ei, illi nomen inferius convenire cui sedere imEt hoc utique fieri potest, quod potuit crucifigi. Donec ponam inimicos tuos scabeuit coelum quidem suscipere usque in tempora restitutionis omnium . Tunc enim, cum venerint omnia tempora refrigerii a conspectu Domini, missurus est eum qui praedicatus est a regalibus sedibus nobctionis. Fumus enim excutere lacrymas solet. Incipiunt flere qui riserant, tundunt pectus, dant Deo precem suam tanquam sacrificium, ut sanguinem illum valeant gustare salvandi, quem super se filiosque suos imprecati fuerant ante damnati. Sequitur: Poenitentiam, inquit, agite, et baptizetur unusquisque vestrum. Dicturus baptisma praemisit poenitentiae lamenta,
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Ergo & gentib ds̃ pęnitentiã ad iutã dedit. Hoc est qđ inbeati ioli
libro legimus. Ab aquilone aurũ ueni& & ad dm̃ formido losa laudacio.
Qua prius frigido genciũ pectore. splendor fidei exortus est. & ꝓ eadẽ inopina
fide udea dm̃ tremendo glorificat. Pambula uert̃ usq senice̾ &ciprũ et an¬
tio ehiam & cõ. łlinc iã post reuelacionẽ sindonis euangelice inqua molliter

Expanded text:
dicentes: Ergo et gentibus Deus poenitentiam ad vitam dedit. Hoc est, quod in beati Job dicentes: Ergo et gentibus Deus poenitentiam ad vitam dedit. Hoc est, quod in beati Job libro legimus: Ab Aquilone aurum veniet, et ad Deum formidolosa laudatio . Quia prius frigido gentium pectore splendor fidei exortus est, et pro eodem inopinata fide Judaea Deum tremendo glorificat. Perambulaverunt usque Phoenicem, et Cyprum, et Antiochiam, etc. Hinc jam post revelationem sindon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit sp̃s & filiũ. qr filii quoq: ẽ sp̃s nuncupasti. Vnde & rarioni copula urauctont
Inspm̃ quoq recte baptizarenosposse. scriptura indicat. dicente dño. Vos autẽbapti¬
quomodo hȩc quidã suꝑescis quibusdã ueteri le geꝓhibitis nunc uero mandu¬
candis interpra&ur. cũ nec serpentes uel reptilia possint edi. nec ipsep&rus
sic intellexerit. sedom̃s homines equalit̾ ad xp̃ieuangeliũ ꝓuocari. nullũq
secundũ naturã essepollutũ. Neq: enĩ quare bestias comederit. sed quaregentil
comunicauerit increpatus misteriũ huius uisionis exposuit. Uenert̃ autem
necũ a sex fr̃s isti. Pulchre septenario fratrũ numero teste gr̃as p̃s scĩ septi sormis ef
susa est. Aliter qr sex dieb mundus est iste formatus. ꝑsex fr̃s opera ꝑfectamons¬
trant᷑. Quibene doctorẽ comitant᷑. Quandosuis auditorib: interuerba ex¬
ortacionis. exempla ꝑfectȩ demonstrat operacionis. Et glorificauert̃ dm̃

Expanded text:
itus, et Filium quia Filii quoque est Spiritus, nuncupasti. Unde ut rationi copuletur auctoritas, in Spiritu quoque recte baptizari nos posse Scriptura indicat, dicente Domino: Vos autem baptiquomodo haec quidem super escis quibusdam veteri lege prohibitis, nunc vero manducandis, interpretantur, cum nec serpentes vel reptilia possint edi, nec ipse Petrus sic intellexerit, sed omnes homines aequaliter ad Christi Evangelium provocari, nullumque secundum naturam esse pollutum. Neque enim quare bestias comederit, sed quare gentibus communicaverit, increpatus, mysterium hujus visionis exposuit. Venerunt autem mecum et sex fratres isti. Pulchre septenario fratrum numero teste, gratia Spiritus sancti septiformis effusa est. Aliter. Quia sex diebus est mundus iste formatus, per sex fratres opera perfecta monstrantur. Qui bene doctorem comitantur, quando suis auditoribus inter verba exhortationis exempla perfectae demonstrant operationis. Et glorificaverunt Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
circa arã quasi colũne altaris adsisterent: & nonsine aliquo septenarunumeri
misterio. Stephanus autẽ plenus gr̃a & fortitudine: Stephanus grece¬
latine coronatꝰ dicit᷑: qui pulcherrima racione qđ ꝑcepturus erat inse
quodã p̃sagio p̃ occuparat in nomine: Lapidatus humiliter sed sublimiter

Expanded text:
circa aram quasi columnae altaris assisterent, et non sine aliquo septenarii numeri circa aram quasi columnae altaris assisterent, et non sine aliquo septenarii numeri mysterio. Stephanus autem plenus gratia et fortitudine facLatine Coronatus dicitur. Qui pulcherrima ratione, quod percepturus erat in re, quodam praesagio praeoccuparat in nomine, lapidatus humiliter, sed sublimiter
Abbreviated transcription (Latin):
Tost hunc extitit uidas galileus. Hunc &iã scripsit iosephus gaulaniten de
ciuitate gamala qui sub ducho quodã phariseo coeptis ad supto. coger&
plebẽ. Netributa romanis soluendo ꝑder& libertatẽ: Proferens exlege
dño soli seruiendũ. & eos quiad tẽplũ derimas deferrent. cesari tributa
reddere ñ debere. Quaeheresis intantũ creuerat ut &iam phariseoꝵ & multã
Causamurmuris erat. qđ hebrȩi suas uiduas ut pote eruditiores in ministerio
preferrent uiduis grecoꝵ: Non est aequũ nos. derelinquere uerbũ dĩ &mi¬
nistrare mensis. Dehoc arator. Locus inquit indicat iste qđ meliora rudi
populi sint ferrula mentis quãfusȩ ꝑmenbra cdapes : Considerateergo fr̃s uira
ex uobis bonitestimonu septẽ: &c& Hinc iam decreuerant apłi uł successoreꝰ
apłoꝵ. ꝑ om̃s ec clesias. PP. Dia conos quisublimiori gradu essent cȩteris aꝓximi

Expanded text:
Post hunc exstitit Judas Galilaeus. Hunc etiam scribit Josephus Gamaliten, de Post hunc exstitit Judas Galilaeus. Hunc etiam scribit Josephus Gamaliten, de civitate Gamala, qui Sadducho quodam Pharisaeo coeptis assumpto, cogeret plebem, ne tributa Romanis solvendo perderet libertatem, proferens ex lege Domino soli serviendum, et eos qui ad templum decimas deferrent Caesari tributa reddere non debere. Quae haeresis in tantum creverat, ut etiam Pharisaeos et multam Causa murmuris erat, quod Hebraei suas viduas, ut pote eruditiores, in ministerio praeferrent viduis Graecorum. Non est aequum nos derelinquere verbum Dei, et ministrare mensis. De hoc Arator: . . . . Locus indicat iste, Quod meliora rudi populo sint fercula mentis, Quam fusae per membra dapes. Considerate ergo fratres viros ex vobis boni testimonii septem, etc. Hinc jam decreverunt apostoli, vel successores per omnes Ecclesias septem diaconos, qui sublimiori gradu essent caeteris, et proximi
Abbreviated transcription (Latin):
Ingenita enĩ malitia: corꝑfidũ insignis &iã manifestis obturat : Et uultis
inducere suꝑnos sanguinẽ hominis istius: Oblitus est princeps sacerdo tũ debiti
qͣd ipsesibi & sus inp̃catus erat dicens. Sanguis eius suꝑnos & suꝑ filios nros. Surgen
autẽ qͥdã in concilio pharis eus. nomine gamalihel. Quigamalihel ut clemens
indicat apłoꝵ. erat infide sociuꝰ. sed eoꝵ consilio ꝑ manens apud iudȩos. ut illꝙ intali
turbine potuiss& sed arefurorẽ. Ante enĩ hosdies extitit theodas. & cet̃ In eodas
hic ꝑsuasit multis ut iosephus refẽt. sublatis exurbe facultatib suis. ripas
iordanis obsidẽre. Et cũ eã magus. ꝓphetã sedicebat. posseq imperio fluiui
dirempto gurgite. p̃bere transitũ. Cui fadi ꝓcuratoris uissu eqͥtũ turba suꝑ¬
ueniens multis quidẽ ꝑemptis aut captis ipsius caput hierosolimã reuexit.

Expanded text:
Ingenita enim malitia cor perfidum in signis etiam manifestis obdurat. Et vultis Ingenita enim malitia cor perfidum in signis etiam manifestis obdurat. Et vultis inducere super nos sanguinem hominis istius. Oblitus est princeps sacerdotum debiti, quod ipse sibi et suis imprecatus erat, dicens: Sanguis ejus super nos et super filios nostros. Surgens autem quidam in concilio Pharisaeus nomine Gamaliel. Hic Gamaliel, ut Clemens indicat, apostolorum erat in fide socius, sed eorum consilio permanens apud Judaeos, ut eorum in tali turbine posset sedare furorem. Ante hos enim dies exstitit Theodas, etc. Theodas hic persuasit multis, ut Josephus refert, sublatis ex urbe facultatibus suis, ripas Jordanis obsidere. Et cum esset magus, prophetam se dicebat esse, posseque imperio fluvii dirempto gurgite praebere transitum. Cui Phadi procuratoris jussu equitum turba superveniens, multis quidem peremptis aut captis, ipsius caput Jerosolymam revexit.
Abbreviated transcription (Latin):
libros morsi recipientes. ꝓphetarũ pͥconia respuebant. Atq ideo maxime
in principib: in ꝑsequendo apłos asstipulantur: Telo uidelic& ducti qđ illi
uirtute magna & miraculoꝵ signis redderent testimoniũ resurrectionis
ihũ xp̃ĩ dni nri. Angłs autẽ dnĩ ꝑ noctẽ aperiens ianuas carceris & cetera
Nedubitara thomas dnm̃ eẽ carnẽ & ossa gestantẽ qũe ianuis clausisuderat
intrantẽ : Ecceipse cũ sociis mortali adhũc carneuestitus. ianuis egredit᷑
clausis. Carcerẽ quidẽ inuenimꝰ clausũ cũ omi diligentia. &custodes
stantes ante ianuas. aperientes autẽ neminẽ inuenimꝰ. Quid ꝓfane iudȩe
cȩcastimularis in sania. furantib: dicens apłis. dnm̃ fuisse demonumento
sũblatũ Dic rogo eosdẽ apłos de carreraeuo clauso cuius furtucredas ab¬
latos : Ambigebant deillis quid nã fier&: Nec sic quidẽ fidei federa uolentes

Expanded text:
libros Mosi recipientes, prophetarum praeconia respuebant. Atque ideo maxime libros Mosi recipientes, prophetarum praeconia respuebant. Atque ideo maxime hi principibus in persequendo apostolos astipulantur, zelo videlicet ducti, quod illi virtute magna et miraculorum signis redderent testimonium resurrectionisri. Angelus autem Domini per noctem aperiens januas carceris, etc. Ne dubitaret Thomas Dominum esse carnem et ossa gestantem, quem januis clausis viderat intrantem, ecce ipse cum sociis mortali adhuc carne vestitus, januis egreditur clausis. Carcerem quidem invenimus clausum cum omni diligentia, et custodes stantes ante januas; aperientes autem, neminem invenimus. Quid, profane Judaee, caeca stimularis insania, furantibus dicens apostolis Dominum fuisse de monumento sublatum? Dic, rogo, eosdem apostolos de carcere tuo clauso cujus furto credis ablatos? Ambigebant de illis quidnam fieret. Ne sic quidem fidei se dare volentes.
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris exemplũ tribuit Ut ueniente p&ro saltim umbra illius obum¬
braret quẽ quã eoꝵ & liberabant᷑. Tunc połis umbra sui corporis uisibilit᷑
alleuabat infirmos. qͥ etiã nunc in uisibili suae intercessionis umbraculo
fi deliũ infirma roborare noncessat. Etq p&rus eccła tipus est pulcre
ipsequidẽ rectus incedit : Sed umbra comitante iacentes erigit. qr
ecda mente & amore celestib intendens. quasi umbratice transcurrit
interra. Ethic sacramentis tẽporalib figurisq celestiũ renouat q̃uad
illic ꝑ pouis remunerat cdonis. Quidã hiuc loco nectunt. hoc quod
uocat᷑. Quiaquis quis sibi spretis alioꝵ dictis qđ sequendũ putauerit
eligit. Sud ducei ergo qui in terpretant᷑ iusti. uindicabant enĩ sibi qđ ñ erant
sicut in fralegimꝰ. Corporis omino resurrectionẽ negantes animã perirecũ carne
dicebant: sed ne angelũ quidẽ spm̃ ue ullũ essecre debant. &x quinq tantũ

Expanded text:
lum tribuit. Ut, veniente Petro, saltem umbra illius obumbraret quemquam illorum, et liberarentur. Tunc Petrus umbra sui corporis visibiliter allevabat infirmos, qui etiam nunc invisibili suae intercessionis umbraculo fidelium infirma roborare non cessat. Et quia Petrus Ecclesiae typus est, pulchre ipse quidem rectus incedit, sed umbra comitante jacentes erigit, quia Ecclesia mente et amore coelestibus intendens, quasi umbratice transcurrit in terra, et hic sacramentis temporalibus figurisque coelestium renovat, quos illic perpetuis remunerat donis. Quidam huic loco nectunt hoc, quod vocatur, quia quisque sibi, spretis aliorum dictis, quod sequendum putaverit, eligebat. Sadducaei autem, qui interpretantur justi vendicabant enim sibi quod non erant, sicut infra legimus, corporis omnino resurrectionem negantes, animam perire cum carne dicebant. Sed ne angelum quidem spiritumve ullum esse credebant, et quinque tantum
Abbreviated transcription (Latin):
chronicoꝵ: eodẽ anno chaldeã egressus. mesopotamiã ingiessus: incharris
moratus : & interrã est reꝓmissionis inductus: Quia erit semen eius ac cola
interra aliena & seruitutieos subicient : & maletractabunt eos annis
qradringentis. Nonita intellegendũ est . quasi male tractandũ. uel
seruituti subiciendũ dixerit hoc semen annis quadrintis: sed ꝑhiiTeΡBA
legendũ. qr peregrinũ erit semen eus annis quadringentis. in cuius partẽ
tẽporis. &iam seruitus accidit: Quia
enĩscriptũ est inisaac
uorabit᷑ tibi semen. ex annonatiuitatis
isa ac usq ad annũ
egressionis exaegypto. conputantur
quosmore suo scriptura quad ringentos
appellat:
Quib peregrinũ futurũ erat illud semen siue
interra chanaan
siue lnaegypto: Potest & sic intellegĩ qđ aquinto
anno i saac
quo ꝑfiliũ ancillȩ coeperit affligilabor quad ringen¬
toꝵ conputet

Expanded text:
Chronicorum eodem anno a Chaldaea est egressus, Mesopotamiam ingressus, in Charris Chronicorum eodem anno a Chaldaea est egressus, Mesopotamiam ingressus, in Charris moratus, et in terram repromissionis inductus. Quia erit semen ejus accola in terra aliena, et servituti eos subjicient, et male tractabunt eos annis quadringentis Non ita intelligendum est quasi male tractandum, vel servituti subjiciendum dixerit hoc semen annis quadringentis, sed per hyperbaton legendum, quia peregrinum erit semen ejus annis quadringentis, in cujus parte temporis etiam servitus accidit. Quia enim scriptum est: In Isaac vocabitur tibi semen , et ab anno nativitatis Isaac usque ad annum egressionis ex Aegypto computantur ingenti quinque, quos more suo Scriptura quadringentos appellat, quibus peregrinum futurum erat illud semen, sive in terra Chanaan, sive in Aegypto, potest et sic intelligi, quod a quinto anno Isaac, quo per filium ancillae coeperit affligi, labor quadringentorum computet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsuo nomine traditis est ꝓmit tere dignatus  Or̃ glae apparuit patri
nr̃o abraham cũ e& in mesopotamiã & toe Notandũ uixta uerba stephani
quiñ sicut ingenesis uid&ur hrstoria post mortẽ patris locutus est dr̃
abrahȩ. quiutiq incharrã mortuus est. ubi cĩullo & ipsefilius habitauit
ed prius quã habitar& in eadẽ ciuitate: lã tamen cũ ess& in mesopotamae
regione cuius ipsaest ciuitas Exide terratua & de cognacionetua. & ca¬
Terrã & cognacionẽ abrahe chaldeoꝵ patriã genusq appellat. Vnde
iã pridẽ exierat: qui nunc in me sopotamiã degebat: Sed qr quãs lib&
ob rausas. egrediens speredeundi & desiderio tenebat᷑. Audit adño. Exidet᷑ ra
tua. Nut corpꝰ inde traher& qđ iã fecerat. sed ut amorẽ mentis euellera Ideoq¬
qđ sequit᷑. tunc exut deterra chaldeoꝵ: ñ corporis sed mentis egressũ significat
quo se in ꝑpetuũ chaldeoꝵ conuersatione & gente setreuerit: Quiiuxta fidẽ

Expanded text:
VII. Deus gloriae apparuit patri nostro Abraham, cum esset in Mesopotamia, etc. Notandum, juxta verba Stephani, quia non sicut in Genesi videtur, post mortem patris locutus est Deus Abrahae, qui utique in Charra mortuus est, ubi cum illo et ipse filius habitavit; sed priusquam habitaret in eadem civitate, jam tunc cum esset in Mesopotamiae regione, cujus ipse est civitas. Exi de terra tua, et de cognatione tua, Terram et cognationem Abrahae Chaldaeorum patriam genusque appellat, unde jampridem exierat, qui nunc in Mesopotamia degebat, sed quia quaslibet ob causas egrediens spe redeundi et desiderio tenebatur, audit a Domino: Exi de terra tua. Non ut corpus inde trajiceret, quod jam fecerat, sed ut amorem mentis evelleret. Ideo quod sequitur: Tunc exiit de terra Chaldaeorum, non corporis, sed mentis egressum significat, quo se in perpetuum a Chaldaeorum conversatione et gente secreverit. Quia juxta fidem
Abbreviated transcription (Latin):
tacio emꝵ deserta : & in tabernaculis eoꝵ ñ sit quihhabit&. Dũenĩ uell& beatꝰ
p&rus & iudae abiectionẽ & electione mathiȩ testimonus adstruerꝙ phecics.
iunxit testimoniũ qđ deepis copatu mathie: sperililit̃. & illud qđ deiudȩorum
inquoꝵ numero &lã iudas erat abiectione generalit̾ positũ erat quod a nescio
quoprimũ imperito emendatore. ͦ VIII psalmo additũ ẽ. Quicũ uider&
hos uersiculos parit᷑ ab eato p&ro positos suũ psalteriũ parit̃ non habuisse:
quos ipse dediuersis psalmis & esaia ꝓpheta contexuerat ad iecti sunt.
Quoꝵ primus est. Sepulchrũ patens est guttureoꝵ. Ultimꝰ ñ est timor
dĩ ante oculos eoꝵ Haecenĩquaedici. non solũ ebraica ueritas & emendacior
psalmo exceptis hisuersiculis. xxx sint maledictiones in uidã scariothen
in latae. iuxtanumerũ argenteoꝵ quib: dnm̃ uendere nontimuit. Quarũ¬

Expanded text:
tatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non sit qui inhabitet. Dum enim vellet beatus tatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non sit qui inhabitet. Dum enim vellet beatus Petrus et Judae abjectionem et electionem Matthiae testimoniis astruere propheticis, junxit testimonium quod episcopatu Matthiae specialiter, et illud quod de Judaeorum, in quorum numero etiam Judas erat, abjectione generaliter positum erat. Quod nescio a quo primum imperito emendatore centesimo octavo psalmo additum est. Qui cum videret hos versiculos pariter a beato Petro positos, suum Psalterium pariter non habuisse, quos ipse de universis psalmis et Isaia propheta contexerat adjecti sunt. Quorum primus est: Sepulcrum patens est guttur eorum. Ultimus: Non est timor Dei ante oculos eorum. Haec enim quae dixi, non solum tesimo octavo psalmo, exceptis his versiculis, triginta sint maledictiones in Judam Scariotem illatae, juxta numerum argenteorum quib
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera que dolũ ꝓdicionis conceperant rupta caderent: & uacuase¬
uoluerentur in auras. Cuuis simillima penemors arriũ heresi arc̃o
dã nasse refertur. Vt quia ille humanitatẽ xp̃i. istediuinitatẽ extin¬
guere moliebat᷑. Ambosimul sensu inanes uixerant. sic quoq:
uentreuaci perirent. Fiat habitacio eius deserta: & ñ sit qͥ habit&
inea: & episcopatũ eius accipiat alter. Planiquidẽ sunt isti
uersiculi: & palã beato p&ro inter pretante expositi. Quȩ & iudas
meritã p᷑uaricacionis suae poenã excepit: abiensq In locũ suũ.
gehennã uidelic& infernalẽ. cõmunẽ humane conuersacionis
ħabitacionẽ. inmatura & impia mortedeseruit: & nihil hominꝰ
accipiente sc̃o mathia locũ ministerii illius & apostolatus. sacratissi
maꝑfectionis apłice sũma restaurata est. Sed notandũ qđ nequaquã
iuixta uulgat᷑a edicionẽ deͫ uII  psalmo totũ testimonium est sumptum.

Expanded text:
viscera quae dolum proditionis conceperant rupta caderent, et vacuas eviscera quae dolum proditionis conceperant rupta caderent, et vacuas evolverentur in auras. Cujus simillima poenae mors Arium haeresiarcham damnasse refertur, ut quia ille humanitatem Christi, iste divinitatem exstinguere moliebatur, ambo sicut sensu inanes vixerant, sic quoque ventre vacui perirent. Fiat habitatio ejus deserta, et non sit qui inhabitet in ea, et episcopatum ejus accipiat alter. Plani quidem sunt isti versiculi, et palam beato Petro interpretante expositi, quia et Judas meritam praevaricationis suae poenam excepit, abiensque in locum suum, gehennam videlicet infernalem, communem humanae conversationis habitationem immatura et impia morte deseruit, et nihilominus, accipiente sancto Matthia locum ministerii illius et apostolatus, sacratissima perfectionis apostolicae summa restaurata est. Sed notandum quod nequaquam uno centesimo octavo psalmo totum testimonium est sumptum,
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ uendidit. terra uiuenciũ amissa agrũ sanguinis & mortis. &tͣna
sceleris & nominis sui memoria possid&. Alioquin non ipseiuidas
emptũ praecio sanguinis agrũ figuli possiderepotuit : quirelatis
triginta argenteis. tradicionis crimen criminosiori in seꝓtinus
morte multauit. Sed more sacrieloquii possedit dictũ est: possideri
fecit sicut beatus iobait. Et ab ominabunt᷑ me uestim̃ta mea id est ab o¬
minabilẽ me menbra corruptibilia reddent . Et suspensus crepuit mediuꝰ
Dignã sibi poenã traditor amens inuenit: ut uidelic& gut tur quo uox
ꝓdicionis exierat. laquei nodus necarae. Dignũ &iã locũ interitus
quesiuit ut qui hominũ angłoꝵq: dnm mortitradiderat. cȩlo
terreque perosus quasi aeris tantũ modo spiritib sociandus: iuxta
exemplũ achitophel. & absalon. qui regẽtlauid ꝑsecutist᷑ aeris
medio perir&. Cui utriq: satis digno exitumors ipsa suc cessit. ut

Expanded text:
vitae vendidit, terra viventium amissa, agrum sanguinis et mortis aeternae, vitae vendidit, terra viventium amissa, agrum sanguinis et mortis aeternae, sceleris et nominis sui memoriam possidet. Alioquin non ipse Judas emptum pretio sanguinis agrum figuli possidere meruit, qui, relatis triginta argenteis, traditionis crimen criminosiore in se protinus morte mulctavit. Sed, more sacri eloquii, possedit dictum est possidere fecit. Sicut beatus Job ait: Et abominabuntur me vestimenta mea, id est, abominabilem me membra corruptibilia reddent. Et suspensus crepuit medius. Dignam sibi poenam traditor amens invenit, ut videlicet guttur quo vox proditionis exierat laquei nodus necaret. Dignum etiam locum interitus quaesivit, ut qui hominum angelorumque Dominum morti tradiderat coelo terraeque perosus, quasi aeris tantummodo spiritibus sociandus, juxta exemplum Achitophel et Absalon qui regem David persecuti sunt, aeris medio periret. Cui utique satis digno exitu mors ipsa successit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ quod legis lator inannis exhibuit. hoc noue gr̃ae predicato¬
ressuonumero designarent. Uiri fr̃s oport& impleri scripturã qu̾a
predixit sp̃s sc̃s. & c&̃. in undenario numłro p&rus apłs remanere
metuit. Om ne enĩpeccatũ unden ariũ est. Quia dũꝑuersa agit.
pcepta decalogi transit. Unde qr nulla nr̃a iusticia ꝑ se in nocens est.
Tabernaculũ qđ arca dñĩ contin& intus undecim ueliscilicinis desuper
obuelat᷑. Numerũq: apł̃oꝵ duo denariũ redintegrat. ut ꝑduas septenarii
partas. Ter enĩ quaterni decus dipondius. graciã quã uerbo pͣdicabant.
&iã numero seruarent . Et quimundo quadriformi fidẽ scã trinitatis
p̃dicaturi erant. dñodicente. Itedoceteoms gentes baptirantes eos
ecđe creditur. uelut quinqua gesimo dieꝓpinquante a płoꝵ ẽ. sũ ma
restaurata. Et hic quidẽ possedit agrũ demercede iniqͥtatis. Quidnm

Expanded text:
mentum quod legislator in annis exhibuit, hoc novae gratiae praedicatomentum quod legislator in annis exhibuit, hoc novae gratiae praedicatores suo numero designarent. Viri fratres, oportet impleri Scripturam quam praedixit Spiritus sanctus, etc. In undenario numero Petrus apostolus remanere metuit. Omne enim peccatum undenarium est, quia dum perverse agit, praecepta Decalogi transit. Unde quia nulla nostra justitia per se innocens est, tabernaculum quod Arcam Domini continebat intus undecim velis cilicinis desuper obvelabatur. Numerumque apostolorum duodenarium redintegrat, ut per duas septenarii partes ter enim quaterni decus dipondium gratiam quam verbo praedicabant, et cum numero servarent, et qui mundo quadriformi fidem sanctae Trinitatis praedicaturi erant, Domino dicente: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos e creditur, velut quinquagesimo die propinquante, apostolorum est summa restituta. Et hic quidem possedit agrum de mercede iniquitatis. Qui Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
deuico galileae. Cana: ubi dñs aquas conuertit inuinũ. Et post fratr̃e
suũ iacobũ hierosolimo rexit ercłam. Centũq & uiginti annorum
subtra iano crurẽ ascendit. Consobrinus issecundũ carnẽ saluatoris
fuis sedicebatur. quia patrẽ ipsius cleopam fratrẽfuisseios eph egesippu
contestatus est. lud as ueroia cobi. id est frater iacobi idemest qui in
euangeliis uocatur taddeus. Missusq est adissã ad abgarũ regem
osroenae ut ecdeastica tradit hrstoria. Sequit᷑. Niom̃s erant per¬
quiad uentũ sc̃ĩ sp̃s expectant. Sp̃s enĩ sc̃s discipline effugi& fictum.
Et ideo quicũq: eius ꝓmissa cupierit arciperedona. ꝑseueranter deb& in¬
surgentes quindecim graduũ numerũ efficiunt. Quiꝓpter utriusq
legis ꝑfectionẽ inpsalterio mistice continentur: & in quouas electi¬
onis apud parũ hierosolimis commoratur. Oportebat enĩ ut sacra¬

Expanded text:
de vico Galilaeae Cana, ubi Dominus aquas convertit in vinum, et post fratrem de vico Galilaeae Cana, ubi Dominus aquas convertit in vinum, et post fratrem suum Jacobum Jerosolymorum rexit Ecclesiam, centumque et viginti annorum sub Trajano crucem ascendit. Consobrinus is secundum carnem Salvatoris fuisse declaratur, quia patrem ipsius Cleopham, fratrem fuisse Joseph, Hegesippus contestatus est. Judas vero Jacobi, id est, frater Jacobi, idem est qui in Evangeliis vocatur Thaddaeus, missusque est Edessam ad Abagarum regem Osroenae, ut ecclesiastica tradit historia. Sequitur: Hi omnequi adventum sancti Spiritus exspectant. Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum . Et ideo quicunque ejus promissa cupierit accipere dona, perseveranter debet insurgentes, quindecim graduum numerum efficiunt, qui propter utriusque legis perfectionem in Psalterio mystice continetur, et in quo Vas electionis apud Petrum Jerosolymis commoratur. Oportebat enim ut sacra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fuis se hiero solimis sciendũ ẽ. quifrat̃ dñi dictus est : eo quod suert
autẽ in qui ens iuxta crucẽ dñiihũ. mater eius & soror matris eius maria
deophe: Mariã hanc cleo phe apatresiue familia cognominans.
Quomodo enĩ fratrẽdñĩ non apostolus sed terrius ia cob eẽdicatur.
Cũ & paulus eũ nominat apłm. Aliũ aute in quiens apłoꝵ uidineminẽ
nisiia cobũ fratredñi. Et euan gelistamarcus eundẽ non terciũ. sed
alterũ appell& dicens. Erant autẽ & mulieres delonge aspicientes.
interquas erat maria magdalenȩ & maria iacobiminoris &ioseph
mat̃ i salome  Cũ enĩ maior & minor. non intertres sed inter duos
soleant p᷑ beredistantiã minor iacob alphei appellat᷑. Ad distinc¬
tionẽ maioris quierat filius ⁊ebedei. Legelibrũ beati hieronimi
aduersus hel uidiũ. Si monautẽ zelotes ipseest qui ln euangłis
scribit᷑ cananeus. Cana quippe zelus interpretatur. Erat ẽnĩ¬

Expanded text:
fuisse Jerosolymis sciendum est, qui frater Domini dictus est, eo quod fuerit autem inquiens juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae . Mariam hanc Cleophae a patre sive a familia cognominans. Quomodo enim frater Domini non apostolus, sed tertius Jacobus esse dicatur, cum et Paulus eum nominet apostolum: Alium autem inquiens apostolorum vidi neminem nisi Jacobum fratrem Domini ? et evangelista Marcus, eumdem non tertium, sed alterum appellet dicens: Erant autem et mulieres de longe aspicientes, inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mater, et Salome . Cum enim major et minor non inter tres, sed inter duos soleant praebere distantiam, minor Jacobus Alphaei appellatur, ad distinctionem majoris qui erat filius Zebedaei. Lege librum beati Hieronymi adversus Helvidium. Simon autem Zelotes, ipse est qui in Evangeliis scribitur Cananaeus. Cana quippe zelus interpretatur. Erat eni
Abbreviated transcription (Latin):
licebat. Iuxta allegoriã uero quigloriã dñi ad patrẽ ascendentis
intus intueri merebit᷑. & sp̃s scĩ ꝓmissioneditari. hic sabbatiitinere urbem
ꝑetuȩ pacis ingredit᷑. Fritq ei iuxta esaiam. sablratũ ex sabbato. Quicum
hiccessauit aꝑ uerso opere illicquiesc& in ee lestire tribucione. Atrontra
qui in hoc scło quasi ꝑtẽpus sexdierũ salutẽ operarineglexerit: Illoper¬
petue qui&is tẽpore definib: hierusalẽ beatae excludetur: Ilud euan¬
gelicũ contempnens oratenefiat fugaurã hieme uel sabbato. Sequit᷑¬
Et cũ introissent incgnaculũ. ascenderunt ubimanebant. Locũ in supe¬
riori designat. quilam a terrena conuersarione sublati. ad superiora
scientiae uirtutis que conscenderant. lacobus alphei & simon zeloces.
& iudas ia cobi. Putant qͥdẽ duos fuisse apostolos. ia cobi uocabulo
nuncupatos : lacobũ uidelic& ⁊ebedei. & lacobũ alphei: Terciũ uero

Expanded text:
licebat. Juxta allegoriam vero, qui gloriam Domini ad Patrem ascendentis licebat. Juxta allegoriam vero, qui gloriam Domini ad Patrem ascendentis intus intueri merebitur, et Spiritus sancti promissione ditari, hic Sabbati itinere urbem perpetuae pacis ingreditur. Eritque ei, juxta Isaiam, Sabbatum ex Sabbato, quia qui hic cessavit a perverso opere, illic quiescet in coelesti retributione. At contra qui in hoc saeculo quasi per tempus sex dierum, salutem operari neglexerit, illo perpetuae quietis tempore, de finibus beatae Jerusalem excludetur, illud Evangelium contemnens: Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato. Et cum introissent in coenaculum, ascenderunt ubi manebant. Locum in superiori designat, quia jam a terrena conversatione Sabbati, ad superiora scientiae virtutisque conscenderant. Jacobus Alphaei, et Simon Zelotes, et Judas Jacobi. Putant quidam duos fuisse apostolos Jacobi vocabulo nuncupatos, Jacobum videlicet Zebedaei, et Jacobum Alphaei, tertium vero
Abbreviated transcription (Latin):
trarent & ñ quasi ince lũsicut heliã Sic ueni& quẽ ad modũ uidistis eũ
euntẽ incelũ. Id est in eadẽ forma carnis atq substancia ueni& hidicatur.
in qua uenerat iudicandus. Cui ꝑfecto in mortalitatẽ dedit: naturã non
abstulit. Cuius eternagła diuina quaequondã in monte trib: discipulis
apparuit ꝑ acto iudicio ab om̃ib scĩs uidebit᷑. quando toll&ur impius
neuideat gloriã dĩ : Tuncreuersist̃ iherusalẽ : a monte quiuocat᷑ oliu&i.
Dñs & saluator nr̃ principe tenebrarũ deuicto. in locũpacis & luminis fideles
educit. Meritoq mont̾e chrismatis ascendit scm̃ ꝓmissurus spm̃cuiꝰ
nos unctio doc& deomĩb Qđ ẽ iuc ta hienisalẽ sabbatihabensiter
Suxta hrstoriã indicat montẽ oliuarũ. spaciomili arii ab urbehierusalĩ
essediscretũ. Sabbato enĩ. lux talegẽ plus quã mille passus incedere non

Expanded text:
trarent, et non quasi in coelum sicut Eliam. Sic veniet quemadmodum vidistis eum trarent, et non quasi in coelum sicut Eliam. Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Id est, in eadem forma carnis atque substantia veniet judicaturus, in qua venerat judicandus. Cui profecto immortalitatem dedit, naturam non abstulit. Cujus etiam gloria divina, quae quondam in monte tribus discipulis apparuit, peracto judicio ab omnibus sanctis videbitur, quando tolletur impius ne videat gloriam Dei. Tunc reversi sunt Jerusalem a monte qui vocatur Oliveti. Dominus et Salvator noster, principe tenebrarum devicto, in locum pacis et luminis fideles educit. Meritoque montem charismatis ascendit, sanctum promissurus Spiritum, cujus nos unctio docet de omnibus. Qui est juxta Jerusalem, Sabbati habens iter. Juxta historiam indicat montem Olivarum spatio milliarii ab urbe Jerusalem esse discretum. Sabbato enim juxta legem plus quam mille passus incedere non
Abbreviated transcription (Latin):
nib expletis. dnm̃ ascendisse ad cȩlos. Etnubes suscepit eũ ab oculis eorum
Vbiq creatura suocreatori prestat obsequiũ. Astra indicant nascente pati¬
entẽ obnubunt. recipiunt nubes ascendentẽ. redeuntẽ ad iudiciũ comitabunt
Ecceduouiri adstitert iuxta illos inuestib albis. Albeuestes ex altacioni¬
magis congruunt. quã humiliaoni Et ideo dño ascendente in albis uestib
angłi apparent. quinatodño in albis uestib apparere ñ dicunt᷑. Quia qui
innatiuitates ua apparuit ds̃ humilis. In ascensionesua ostensus ẽ homo
sublimis: Nã & locus congruit dũ is qui ihumili ciuitãtula natus est homo
Demonte sublimi regressus est adcelũ. Hic ihs̃ qui ad sũptus est a uobis incȩlũ
Obduasillas causas : angłi uident᷑. Ut uidelic& ascensionis tristiciã.
regressionis cõmemoratione consolarent᷑. & ut uere incȩlũ illũ iremons¬

Expanded text:
nibus expletis, Dominum ascendisse ad coelos. Et nubes suscepit eum ab oculis eorum. nibus expletis, Dominum ascendisse ad coelos. Et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Ubique creatura suo Creatori praestat obsequium. Astra indicant nascentem, patientem obnubunt, recipiunt nubes ascendentem, redeuntem ad judicium comitabuntur. Ecce duo viri astiterunt illis in vestibus albis. Albmagis congruunt quam humiliationi, et ideo Domino ascendente, in albis vestibus angeli apparent, qui nato Domino, in albis vestibus apparere non dicuntur, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in ascensione sua ostensus est homo sublimis. Nam et locus congruit, dum is qui in humili civitatula natus est, homo de monte sublimi regressus est ad coelos. Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum. Ob duas illas causas angeli videntur: ut videlicet ascensionis tristitiam, regressionis commemoratione consolarentur; ut et vere in coelum illum ire mons
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus est ut patris tantũ scienciaepateat. Et qm̃dicit. Non ÷ urmscire
ostendit qđ & ipsesciat cuius om̃ia st̃ quaȩ patris st̃ sed non expediat nosse
uos sp̃r sẽs Nequa quã regnũ isrł si ueregnũdĩ in isrł. ut putatis aufer&:
sed uobis uirtutem demetestificandipͣbebit. Tantũq: regnuilluꝰ tẽpora
longest̃ ut prius ñ solũ hanc huerosolimꝙ. urbẽ. ueru om̃s uideaefines de¬
hnc autẽ & ꝓximȩ gentis samariȩ & ad extremũ nouissimos quosq per
circuitũ mundi terminos euangłii fama ꝑcurrat . Etcũ hec dixis s&. uidentibus
illis eleuatus ẽ. Aar c̃quidẽ aliã dñ ilocucionẽ commemorans ait. Et dñsqͥdẽ
ihs̃ postquã locutus ẽ eis ad sũptus est incȩlũ. Sed qr lucas significancius ad¬
iecit. cũ hec dixiss& eleuatus est: Ostendit ꝓfectoillis quȩ cõmemorauerat sermo¬

Expanded text:
tempus est, ut Patris tantummodo scientiae pateat, et quando dicit: Non est vestrum scire, tempus est, ut Patris tantummodo scientiae pateat, et quando dicit: Non est vestrum scire, ostendit quod et ipse sciat, cujus omnia sunt, quae Patris sunt, sed non expediat nosse vos Spiritus sanctus: nequaquam regnum Israel, sive regnum Dei in Israel, ut putatis, afferet, sed vobis virtutem de me testificandi praebebit. Tantumque regni illius tempora longe sunt, ut prius non solum hanc Hierosolymorum urbem, verum omnes Judaeae fines, dehinc autem et proximae gentes Samariae, et ad extremum novissimos quoque per circuitum mundi terminos Evaillis elevatus est. Marcus quidem aliam Domini locutionem commemorans, ait: Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum . Sed quia Lucas significantius adjecit Cum haec dixisset, elevatus est, ostendit profecto, illis quos commemoraverat sermo
Abbreviated transcription (Latin):
reseruadũ crederedebeant. Carnales enĩadhuc discipuliresurrectionexp̃i
conpleta continuo regnũ israhel credebant. eẽ. uenturũ. Iuxta qđ cleopas
ait. Nos aute sperabamus : qr ipse esset redẽpturus irł. Et euangelista
pͥmisit : qr dñohierosolima uenturo existimarent qͥđ confestim regnũ dĩ
manifestaret᷑. Sed oportebat impleri ꝓpheciã quaȩ patricanens ait : Tuuer
reppulisti & spreuisti. & distulisti xp̃mtuũ. Reppulit enĩ & spreuit filium
pater. qm̃ eũ in passione deseruit loquentẽ. Ds̃m̃s ds̃m̃s quare medereliquisti
Distulit autẽ. ut quẽ sc̃i illo tẽporereg naturũ putabant: expectent indiem
iudicii hisuam aiestate uenturũ. Vnde& ipsed ñs spiritalẽ srł & regnũ
caeleste a ꝓphecis fuisse ꝓmissũ. Insinuans ait. Non est urm nossetẽporauel
momenta. quȩ pat̾ posuit insua potestate: Illius inquiens regnitã secretũ

Expanded text:
reservandum credere debeant. Carnales enim adhuc discipuli resurrectione Christi completa, continuo regnum Israel credebant esse venturum, juxta quod Cleophas ait: Nos autem sperabamus, quod ipse esset redempturus Israel, et evangelista praemisit, quia Domino Hierosolymam venturo existimarent, quod confestim regnum Dei manifestaretur. Sed oportebat impleri prophetiam, qua Patri canens ait: Tu vero repulisti et sprevisti et distulisti Christum tuum . Repulit enim, et sprevit filium pater, quando eum in passione deseruit loquentem: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Distulit autem, ut quem sancti illo tempore regnaturum putabant, exspectent in die judicii in sua majestate venturum. Unde et ipse Dominus et spiritualem Israel, et regnum coeleste a prophetis fuisse promissum insinuans ait: Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate. Illius, inquiens, regni tam secretum
Abbreviated transcription (Latin):
io hannis ut non nulli arbitrant᷑: seu qđ magis credibileest baptis moxp̃i
Neq enĩ ministeriũ baptitandi defuger& ut haber& baptizatosseruos ꝑquos
c&eros baptizar&. qr non defugut memorabilis illius humilitatis
ministeriũ quando eis lauit pedes. Cũ ergodicer& dñs. Quia iohannes
quidẽ baptiz auit aqua. nequa quã sub iunxit. uos autẽ baptirabitis. sed
Sed tamen inuocato xp̃i nomine . ad ÷ interior uirtus sp̃s sc̃ĩ quae homine aquam
tribuente baptizatoꝵ. animassimul & corpora purific&. qđ in iohannis bapis mo

Expanded text:
Joannis ut nonnulli arbitrantur, seu quod magis credibile est baptismo Christi. Joannis ut nonnulli arbitrantur, seu quod magis credibile est baptismo Christi. Neque enim ministerium baptizandi fuerat ut haberet baptizatos servos per quos caeteros baptizaret, quia non defuit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lavit pedes. Cum ergo diceret Dominus: Quia Joannes quidem baptizavit aqua, nequaquam subjunxit: Vos autem baptizabitis, sed: sed tantum invocato Christi nomine, adest interior virtus spiritus sancti, quae, homine aquam tribuente, baptizatorum animas simul et corpora purificet, quod in Joannis baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
susciuerat palpandã carnẽ exib&. Sed alciori mesterio ꝑhanc xldierũ¬
cũ discipulis conuersationẽ : significat seocculta p̃ sentia quae ꝓmiserat
impleturũ. Ecce ego uobiscũ sũ omĩb dieb uiq ad consummacionẽ scłi
Iste enĩ Numerus: hanc tẽporalẽ terrenãq uitã: uel ꝓpter quat tuor
annitẽpora uel ꝓpterquat tuor uentos caelidesignat. Nam post quã
consepulti fuerimus cũxp̃o ꝑbaptismũ inmortẽ. quasi rubrimaris
calle transito. Necessariũ in hac solitudinedni habemꝰ ducatũ. quinos ad
celestia regnaꝑducat : & imaginis suae denario remunerans praesencia
scĩ sp̃s quasiuera iubelei quiaebeatific&. Uos autẽ bapti ⁊ abimini
spũsconon post multos hosdies. Nondũ fuerant apłibaptizati. Ntameri
aqua sed spũ sc̃o. Quos intellegimꝰ iamfuisse baptizatos siuebaptis mo

Expanded text:
suscitaverat palpandam carnem exhibet. Sed altiori mysterio, persuscitaverat palpandam carnem exhibet. Sed altiori mysterio, perquae promiserat impleturum. Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Iste enim numerus hanc temporalem terrenamque vitam vel propter quatuor anni tempora, vel propter quatuor ventos coeli designat. Nam postquam consepulti fuerimus cum Christo per baptismum in mortem, quasi Rubri maris calle transito, necessarium in hac solitudine Domini habemus ducatum, qui nos ad coelestia perducat, et imaginis suae denario remunerans, praesentia sancti Spiritus quasi vera jubilaei quiete beatificet. Vos autem baptizabimini Spiritu sancto non post multos hos dies. Nondum fuerant apostoli baptizati, non tamen aqua, sed Spiritu sancto, quos intelligimus jam fuisse baptizatos, sive baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
Rmruar quidem sermonẽ fecideomĩb otheophile:
qua̧ coepit ilis facere& docere. Deom̃ib sedicit xp̃ifactis
& dictis in euangło scripsisse: Non qd omia conp̃hendere
potuerit: Nesit contrarius iohanni quiait. Multa quidem & alia
signa fecit ihs in conspectu discipulorũ suoꝵ quaenon sunt scripta
a congrua sufficere officio dispensacionissuae. Theo philus interpre¬
tatur dĩ amator. uł adõ amatus. Quicũq er godĩ amator est ad sestriptũ
credat suaehit animae. quia lucas medicus scripsit inueniat ad salutem.
Et notandum quod ait. Aue coepit ihs̃ facere & docere. Primofacere. postea docere.
deihũ a tẽpore quocoepit signa facere dedocere. usq indiem quaeisdẽ con¬
sum matis unde uenerat rediit. Per dies xl. apparens eis & loquens dergno
dĩ & conuescens: Ad instruendã dñs fidẽsuae resurrectionis. sȩpius apłis¬
post passionẽ suã uiuus appar&. cibos sumit. eandemq: quã amortuis

Expanded text:
mum quidem sermonem feci de omnibus, o Theophile, quae coepit Jesus facere et docere. De omnibus se dicit Christi factis et dictis in Evangelio scripsisse, non quod omnia comprehendere potuerit, ne sit contrarius Joanni qui ait: Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta judicavit apta et congrua sufficere officio dispensationis suae. Theophilus interpretatur Dei amator, vel a Deo amatus. Quicunque ergo Dei amator est, ad se scriptum credat, suaeque hic animae, quia Lucas medicus scripsit, inveniat salutem. Et notandum quod ait: Quae coepit Jesus facere et docere. Primo facere, postea docere. de Jesu a tempore quo coepit signa facere et docere usque in diem qua, eisdem consummatis, unde venerat rediit. Per dies quadraginta apparens eis, et loquens de regno Dei, et convescens, etc. Ad instruendam Dominus fidem suae resurrpost passionem suam vivus apparet, cibos sumit, eamdemque quam a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
ledictio: Non oport& fr̃s mei hȩc ita fieri: Nũ quid fons de eo dẽ foramine emã¬
nat dulcẽ & amarã aquã: Nũquid potest fr̃i meificus uuas facere : Aut uitis
ficus : s̃ic neq salsa dulcẽ potest facere aquam Quissapiens & disciplinatus
interuos. ostendat exbona c̃ uersatione operã suam. in mansu&uidine sapientiȩ:
N si telũ amarũ hab&is & contentiones in cordib: ur̃is. nolitegloriari et meas¬

Expanded text:
tres mei, haec ita fieri. Numquid fons de eodem foramine emanat dulcem, et amaram aquam? Numquid potest, fratres mei, ficus uvas facere, aut vitis ficus? Sic neque salsa dulcem potest facere aquam. Quis sapiens, et disciplinatus inter vos? Ostendat ex bona conversatione operationem suam in mansuetudine sapientiae. Quod si zelum amarum habetis, et contentiones sint in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
te: hic est homo qui aduersus populũ & legẽ & locũ hunc om̃s ubiq
docens: in suꝑ & gentiles induxit intẽplũ: & uiolauit scm̃ locuistũ:
Uiderant eñi trophimũ ephesiũ inciuitate cũ ipso: quẽ aestima uert᷑¬

Expanded text:
te: hic est homo, qui adversus populum, et legem, et locum hunc, omnes ubique te: hic est homo, qui adversus populum, et legem, et locum hunc, omnes ubique docens, insuper et gentiles induxit in templum, et violavit sanctum locum istum. Viderant enim Trophimum Ephesium in ci
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinẽ ingredi Iuid ergo est: utiq oport& conuenire multitu¬
Dine Audient enite suꝑ uenisse hoc ergo fao qđ dicimꝰ sunt nob
uiriquat tuor uotũ habentes suꝑse: his assũptis scĩficate cũ illis: &impende
in illis ut radant capita: & scient om̃s quia quȩdete audiert̃ falsa sunt: sed
ambula .s & ipse custodiens legẽ: Dehis autẽ qui crediderunt ex gentib
nos scripsi mus: udicantes ut abstineant se abidolis immolato &sanguine
& suffocato : & fornicacione. Tunc paulus assũptis uiris postera die puri¬
ficatus cũ illis intrauit intẽplũ: annuncians explecionẽ dierũ purifi
cacionis. donec offerret᷑ ꝓuno quoq eoꝵ oblacio Dũ autẽ septẽ dies
cũ sũ marent᷑: hi qui deasia erant udei. cũ uidissent eũ intẽplo. Concita ue
omnẽ populũ : & iniecerunt eimanus clamantes: uiri israheliteadiuua¬

Expanded text:
consuetudinem ingredi quid ergo est utique oportet convenire multituconsuetudinem ingredi quid ergo est utique oportet convenire multitudinem audient enim te supervenisse hoc ergo fac quod tibi dicimus sunt nobis viri quattuor votum habentes super se his adsumptis sanctifica te cum illis et inpende in illis ut radant capita et scient omnes quia quae de te audierunt falsa sunt sed ambulas et ipse custodiens legem de his autem qui crediderunt ex gentibus nos scripsimus iudicantes ut abstineant se ab idolis immolato et sanguine et suffocato et fornicatione tunc Paulus adsumptis viris postera die purificatus cum illis intravit in templum adnuntians expletionem cationis, donec offerretur pro unoquoque eorum oblatio. Dum autem septem dies consummarentur, hi qui de Asia erant Judaei, cum vidissent eum in templo, concitaverunt omnem populum, et injecerunt ei manus, clamantes: Viri Israelitae, adjuva