comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibus tribuat᷑. aquerentibus inueniat᷑ aꝑiatq pulsantibus:
Aitirous inueniatur añ querentib se. palam appareat int̃ il¬
los qui illum non int̾rogabant. Tota die expandat manussuas
ddpopulũ ñ credentẽ s contradicencem. resistentes a longepo¬
llos uocet inuicos actrabat ad salutem. peccare cupientibꝰ. explen
dopiam subtrabat uoluptatis. ad nequiciã ꝓperantib benig¬
difinitio. qua doceatur multos ad gr̃am nenire sine gr̃a. & hunc
affectum petendi q̃ rendi pulsandi. habere quosdlam de uigilan¬
da libere uoluntatis. Quȩ tamen in aliis canca aduersione obce¬
eata pbibetur. ut nullis cohortationib sic reuocabilis. insi ꝑuĩ
uabentis mintaducatur. Quasi ñ in coto mulciformis gr̃eoꝑe
hoc inonniũ agatur aminis. atex nolentib fiant uolentes.
dis quisqm ex his quriam iudicio rationis utuntur. possit
sidem msi uoluntate susctꝑx. Snde tam meptã est aicere

Expanded text:
tibus tribuat, a quaerentibus inveniatur, aperiatque, pulsantibus: tibus tribuat, a quaerentibus inveniatur, aperiatque, pulsantibus: et rursus, inveniatur a non quaerentibus se, palam appareat inter illos qui illum non interrogabant; tota ad populum non credentem sibi et contradicentem, resistentes ac longe positos uocet, inuitos adtrahat ad salutem, peccare cupientibus explendae copiam subtrahat uoluntatis, ad nequitiam properantibus benigdefinitio, qua docetur multos ad gratiam venire sine gratia, et hunc affectum petendi, quaerendi, pulsandi, habere quosdam de vigilantia liberae voluntatis: quae tamen in aliis tanta aversione obcaecata perhibetur, ut nullis cohortationibus sit revocabilis, nisi per vim trahentis invita ducatur. Quasi non toto multiformis gratiae opere hoc in omnium agatur animis, ut ex nolentibus fiant volentes; aut quisquam ex his qui jam judicio rationis utuntur, possit fidem nisi voluntate suscipere. Unde tam ineptum est dicere
Abbreviated transcription (Latin):
xilio ullatenꝰ queunt. In septimo autẽ capło generalẽ uolens
lit̃ nobis diuina ꝓcectio. cantaq ẽ erga creaturã sirã pietasereatoris.
ut non solum comicet᷑ eam. s etiam precedat iugiter ꝓuidentia.¬
In quo potest uideri obhoc comicẽ dixiss eꝓuidentiã. quia ⁊̃ dese¬
tentes se plerumq: ñdeserat. uł quia omnes quos p̃uenit eosdem
subsequat᷑ Sequit᷑ autẽ dicens. Qui cum in nobis ortum quendã
nt̃o conatu udetur emerfisse. & hic potest adhuc dr̃e illius se¬
ortum bone significasse. cuius a dõ sint plantata nel inspirata
pͥncipia. quia ab illuminatis iam cordibꝰ. possinit salubres ꝓdi¬
reconatus. qui ideo ipsius hominis ꝓprii ẽẽ dicant᷑. quia iam
bonoꝵ conatuũ acceꝑit facultatẽ. corumq semina ad suũ refe¬
rantur auctorẽ.Sed ⁊ incapitalo nono subdidit & cdic̃. Unde
ñ facile bumana racione discernicur. quemadmodum dñspeten¬

Expanded text:
xilio ullatenus queunt . 5. In septimo autem capitulo, generalem volxilio ullatenus queunt . 5. In septimo autem capitulo, generalem volis semper diuina protectio tantaque est erga creaturam suam pietas creatoris, ut non solum comitetur eam, sed etiam praecedat iugiter In quo potest videri, ob hoc comitem dixisse providentiam, quia etiam deserentes se plerumque non deserat; vel quia omnes quos praevenit, eosdem subsequatur. Sequitur autem, dicens: Qui cum in nobis ortum quemdam nostro conatu uiderit emersisse. ortum bonae voluntatis significasse, cujus a Deo sint plantata vel inspirata principia: quia ab illuminatis jam cordibus possint salubres prodire conatus, qui ideo ipsius hominis proprii esse dicuntur, quia jam bonorum conatuum acceperit facultatem, eorumque semina ad suum referantur auctorem. 6. Sed in capitulo nono subdit, et dicit: Unde non facile humana ratione discernitur, quemadmodum Dominus peten
Abbreviated transcription (Latin):
densa patreluminũ. qui ⁊ incipit quebona sunt ⁊ exequitur.
& consummat in nobis dicence apło. Qui dat semen semrã¬
ci. & panẽ ad manducandũ pr̃abit. & crescere faciet fructus
ageretur arbitrium. non irrationabit̃ adiecit. quod ꝓbaretñ
auferri illud his clonis. s potius roborari. nisi reuolutus adiniqͥ¬
tates suas. ab auxiliodi seuellet auercere. Nr̃m uͦ est inquir
coitidie actrahentem nos gr̃am dĩ ut humilit̃ subsequamtr:
uel cerce dura ceruice & incircumcisis ut scriptũ ẽ auribus
eidem resistentes ꝑ iberemiã mereamur audire. Numquid
qui cadit non resurget: aut qui auersus ẽ ñ reuercecur. qͣre
gͣ auersus ẽ populus iste in iherłm auersione contenciosa
Indurauerunt ceruices suas & noluerunt reuerti. Item infia.
Cum omnia uirtutũ studia dĩgiãm indigere docuisset ꝓbabi¬
lit̃ addidit᷑ dicens. Queomna sic̃ a nob̃ desiderari iugiter abs¬
q diuina inspiratione ñ possunt. ita neꝑfici quidẽ sine eius au¬

Expanded text:
 17: qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur, et consummat in nobis, dicente Apostolo: « Qui dat semen seminanti, et panem ad manducandum praestabit, et crescere faciet fructus rum ageretur arbitrium, non irrationabiliter adjecit quo probaret, non auferri illud his donis, sed potius roborari, nisi revolutum ad iniquitates suas ab auxilio Dei se mallet avertere. Nostrum vero est, inquit, quotidie attrahentem nos gratiam Dei ut humiliter subsequamur, vel certe dura cervice et incircumcisis, ut scriptum est, auribus eidem resistentes , per Jeremiam mereamur audire, « Numquid qui cadit, non resurget? aut qui aversus est, non revertetur? Quare ergo aversus est populus iste in Jerusalem aversione contentiosa? Induraverunt cervices suas, et noluerunt reverti » . Item infra, cum omnia virtutum studia Dei gratia indigere docuisset, probabiliter addidit, dicens: Quae omnia, sicut desiderari a nobis jugiter absque divina inspiratione non possunt, ita ne perfici quidem sine ejus au
Abbreviated transcription (Latin):
natarȩ referatur auctorẽ. uult ꝑsuadere quod tã secu¬
tum sanum sit in adȩ posteris liberũ arbitriũ. quam
inadam fuit ance peccatũ. quod facis alienũ a catholi¬
iransisse ñ culpã. Quod omnino falsum dicit᷑. & obbocfore
Ñ dicitur. Ninnis enimimpiũ ẽ hoc dedeisencite insticia. qͣdã
puaricatione libos cumreis uolueriteẽ d ampnatos. Eatec
culpa. ubi ñ latetpena. & societas peccati coniuncitur con¬

Expanded text:
naturae referatur auctorem; vult persuadere, quod tanaturae referatur auctorem; vult persuadere, quod tam sanum sit in Adae posteris liberum arbitrium, quam in Adam fuit ante peccatum: quod satis alienum a catholitransisse, non culpam: quod omnino falsum dicitur, et ob hoc forte non dicitur. Nimis enim impium est, hoc de Dei sentire justitia, quod a praevaricatione liberos cum reis voluerit esse damnatos. Patet ergo culpa ubi non latet
Abbreviated transcription (Latin):
norum quȩ acceꝑat fastidiuit. & uilescentibus sibi felici¬
tatissuȩ p̃sidus. insanam cupidicatẽ adexꝑientiã p̃uarica¬
tionis intendit. bibit omniũ uicioꝵ uenenũ. & totã natu¬
ram hominis intemperantiȩ suȩ ebrietate madefecit. Inde
priusquam edendo carnẽ filu hominis. & bibendosangui¬
nem eius letalem digerat cruditatẽ. labat memoria. er¬
rat uidicio nutat incessu. neq ullomͦ idoneusẽ ad illuabo¬
nũ eligendũ. & concupiscendũ quose sponte pruauit. qñ
sicut potuit dõ non impellente corruere. ita potest deo
non engente consurgere. Non enim rectedictumẽ. nec
enim talem ds bominẽ fecisse credendus est:. quinec uelit
umquam nec possit bonũ. quasinos istam hominis debi
litacem. a creatore dicamus conditam. & ñ peccati merico
ab homine contractam. Qui gͦ putat consequens eẽ ut
liberũ arbitriũ siccecatum ẽẽ dicatur: ut obaeratio ip̃a ad

Expanded text:
norum quae acceperat fastidivit, et vilescentibus sibi felicinorum quae acceperat fastidivit, et vilescentibus sibi felicitatis suae praesidiis insanam cupiditatem ad experientiam praevaricationis intendit, bibit omnium vitiorum venenum, et totam naturam hominis intemperantiae suae ebrietate madefecit. Inde, priusquam edendo carnem Filii hominis et bibendo sanguinem ejus lethalem digerat cruditatem, labat memoria, errat judicio, nutat incessu; neque ullo modo idoneus est ad illud bonum eligendum et concupiscendum, quo se sponte privavit: quia non sicut potuit Deo non impellente corruere, ita potest Deo non erigente consurgere. 26. Non igitur recte dictum enim talem deus hominem fecisse credendus est, qui nec uelit umquam nec possit boaum. litatem a Creatore dicamus conditam, et non peccati merito ab homine contractam. Qui ergo putat consequens esse, ut si liberum arbitrium obcaecatum esse dicatur, obcaecatio ipsa ad
Abbreviated transcription (Latin):
cenebre nec sub potestace tenebrarũ. Saluatorisdemq gr̃a
non egerent. quia nonfrustraboni essent. neciusticie frauda
tes de paradiso exulare meruerunt. Nunc aũt cumsine sa¬
cramenco regenerationis et̃nam mortẽ nemo possit euadere
nonne ex ipsius remedii singularitate. aꝑtissime pacet in
quamꝓfundum malum. totius humani generis natura
dimersa sit illius p̃uaricatione in quo oñs peceauerunt
⁊ quicquidille ꝑdidit ꝑduiderunt: ꝑdiditaũt primitꝰ
fidem ꝑdidit continentiã. ꝑdidit caritatẽ. Spoliatus ẽ
sapientia ⁊ incellectu caruit consilio ⁊ forcitudine. ⁊ impie
altiora sectando. a ueritatis sciencia.⁊ ab obedientiepietate.
deiectus. ẽ. nec ipso salcem timore sibi relicto. ut ab int̾aictis tiel
metu caueret penȩ. qui ñ abstin̾etamore iusticiȩ. liberum gͦ ar¬
bitriũ .i. rei sibi placitȩ spontaneus appetitus. ubiusumbo¬

Expanded text:
tenebrae , nec sub potestate tenebrarum : Salvatoris denique gratia tenebrae , nec sub potestate tenebrarum : Salvatoris denique gratia non egerent; quia non frustra boni essent, nec justitiae praemres de paradiso exsulare meruerunt. Nunc autem, cum sine Sacramento regenerationis aeternam mortem nemo possit evadere; nonne ex ipsius remedii singularitate apertissime patet, in quam profundum malum totius humani generis natura demersa sit, illius praevaricatione, in quo omnes peccaverunt, et quidquid ille perdidit perdiderunt? Perdidit autem primitus fidem, perdidit continentiam, perdidit charitatem, spoliatus est sapientia et intellectu, caruit consilio et fortitudine, et impie altiora sectando, a veritatis scientia et ab obedientiae pietate dejectus est: nec ipso saltem timore sibi reliquo, ut ab interdictis vel metu caveret poenae, qui non abstineret amore justitiae. Liberum ergo arbitrium, id est, rei sibi placitae spontaneus appetitus, ubi usum bo
Abbreviated transcription (Latin):
rumarbitriũ. ut si aueisiantẽ sibi dom̃ desereret posse. ne
boms quenaturalit acceꝑat ꝑseuerare. quia uellet es me¬
uttio qũo quandi uoluit bomis mansit. aꝓposica sibr
lege &i scessit. nec aenunciate sibi mortis suppliciũ fortros¬
uit. deserens q̃m : sequens d iabolũ. tebellis dño et uater̃
aunimico obeciens pemptor. fuitgͦ adã. ⁊ in illo fañ oois¬
nertnon taldo etam ipa uecitar aic uent films bomitns
luntas. s lumen decusq uirtucum. quibus fraude inuidentis
ercuta ẽ. ꝑ dicis aũt ꝑ quȩ ad et̃nam atq in amissibilẽ corporis
ammiq incorruptionem poterat ꝑuenire. quidei remansie
nsi quod ad temporalem ꝑtinet uitã. quȩ dota ẽ dampnatio¬
nis et pena: Apt̾quodnatos madam renasci oportet in xp̃o.
ne in illa quis inueniatur generatione que periit.Nam
si posteri ade millis uirtutib naturalic̃ agerent. in quibꝰ
adam fuit ante peccatum. ñ eẽnt natara filiiire. Non essent

Expanded text:
ereret, posset in bonis quae naturaliter acceperat perseverare quia vellet; et meitrio, quo quamdiu voluit bonus mansit, a proposita sibi lege discessit; nec denuntiatae sibi mortis supplicium formidavit, deserens Deum, et sequens diabolum, rebellis Domino servatori, et inimico obediens peremptori. Fuit ergo Adam, et in illo fuisicut non falso ipsa veritas ait: Venit Filius hominis luntas; sed lumen decusque virtutum, quibus fraude invidentis exuta est. Perditis autem per quae ad aeternam atque inamissibilem coanimique incorruptionem poterat pervenire, quid ei remansit, nisi quod ad temporalem pertinet vitam, quae tota est damnationis et poenae? Propter quod natos in Adam renasci oportet in Christo; ne in illa quis inveniatur generatione, quae periit. Nam si posteri Adae in illis virtutibus naturaliter agerent, in quibus Adam fuit ante peccatum: non essent natura filii irae ; non essent
Abbreviated transcription (Latin):
illuxit cordibus nris ad illuminationẽ scientie claritatis di.
infaciem xcp̃i ib̃ũ. idest in manifestatione filii sui. qui ẽ in
gła patris. Qui gͦ illuxit incorde mathei publicam. & pau¬
li tunc ecclĩam ꝑsequentis. ipse et incorde ⁊achei ⁊ incorde¬
uox fuit. cum racheum quiquerebat udere iħ̃m quis eẽt¬

Expanded text:
illuxit in cordibus nostris, ad illuminationem scientiae claritatis Dei, illuxit in cordibus nostris, ad illuminationem scientiae claritatis Dei, in facie Christi Jesu : id est, in manifestatione Filii sui, qui est in gloria Patris . 19. Qui ergo illuxit in corde Matthaei publicani, et Pauli tunc Ecclesiam persequentis, ipse et in corde Zacchaei, et in cordevox fuit, cum Zacchaeum, qui quaerebat videre Jesum quis e
Abbreviated transcription (Latin):
huntur. Trahit itaq ad dm̃ concemplacio elementoꝵ:
omniũq q̃ ineis sunt ordinatissima pulchritado. Inuibilia
emi eius acreatura mundi ꝑ eaquȩ factast̾ intellecta con¬
auditores animũ audientis inflammant. narrantes lades
domini & uirtutes eius & mirabilia etas q̃ fecit. Trabit
Trabit desideriũ: qm concupiscit ⁊ deficit ammamea in
atria domini. Trabunt delectiones. quamdulcia enĩ fati¬
cibus meis eloquia tua: suꝑ melce fauum ori meo. & quis ꝑ¬
spicere aut enarrare possit. ꝑ quos affectus uisitatiodĩ ani¬
mum ducat bumanũ: ut que fugiebat sequatur que odera
diligat. que fastidiebat esuriat: acsubito commucatione
mirabili quȩ clausa ei fuerant fiantaꝑta: que onera sint le¬
uia: que amara sint dulcia. quȩ obscura sint lucida: Hȩc
autẽ omina oꝑatur unus atq idem sp̃s diuidens singulis
ꝓut uult. Qm̃ ds quidicit de tenebris lum̃ splendescere

Expanded text:
huntur. Trahit itaque ad Deum contemplatio elementorum, huntur. Trahit itaque ad Deum contemplatio elementorum, omniumque quae in eis sunt, ordinatissima pulchritudo. Invisibilia enim ejus, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conatores; animum audientis inflammant narrantes laudes Domini et virtutes ejus, et mirabilia ejus quae fecit . TrahitTrahit desiderium: quoniam, Concupiscit et deficit anima in atria Domini . Trahunt delectationes Quam dulcia enim faucibus meis eloquia tua! super mel et favum ori meo . Et quis perspicere aut enarrare possit, per quos affectus visitatio Dei animum ducat humanum, ut quae fugiebat sequatur; quae oderat, diligat; quae fastidiebat, esuriat: ac subito commutatione mirabili, quae clausa ei fuerant, fiant aperta; quae onerosa, sint levia; quae amara, sint dulcia; quae obscura, sint lucida? Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Quoniam Deus qui dixit de tene
Abbreviated transcription (Latin):
dissimilitudinẽ ꝓbare nititur hoc posse quofdã ꝑlibe¬
rum arbitriũ sine aduicoriodĩ. quod quidã nisi dõ cooꝑane
non possint. E hocuult dequorũdã tardiore obedientia. ⁊
quorumdam sequatiore consensu intelligi. quasi ubi dura
infidelitas dõsubditur. & euglio quod diu impugnauit.
repente succumbit. ibi mutationes hominis dextera
oꝑecur excelsi: ubi autẽ tranquillã cohortationẽ solũue
rumorẽ. sine hesitacione diffidentiȩ docilis auditor amplec¬
titur. bonum talis conuersionis. humanȩ sit tancã mͦ no¬
luncacis. quasi uͭ potentia dĩ eostantũ mͦ ad filium trahat
quos aut uoce increpauit aut pena intriuerit. auet̃rore
tremefecerit. illoꝵ aut̃ mentib inchilsue uirtutis admone¬
ac. qui ad ꝓmissiones redemptoris sui. spe alieri ⁊ auido
desiderio concurrerunt. S ueritas dic̃. Nemouenit ad
me nisipat̃ qui misit me traxerit eũ. Si gͦ nemouenit
msi adtractus. om̃s qui quocũq modo uenunt attra¬

Expanded text:
osse quosdam per liberum arbitrium sine adjutorio Dei, quod quidam nisi Deo cooperante non possint: et hoc vult de quorumdam tardiore obedientia et quorumdam sequaciore consensu intelligi. Quasi ubi dura infidelitas Deo subditur, et Evangelio, quod diu impugnavit, repente succumbit, ibi mutationem hominis dextera operetur Excelsi : ubi autem tranquillam cohortationem solumve rumorem sine haesitatione diffidentiae docilis auditor amplectitur, bonum talis conversionis humanae sit tantummodo voluntatis. Quasi vero potentia Dei eos tantum ad Filium trahat, quos aut voce increpaverit, aut poena obtriverit, aut terrore tremefecerit, illorum autem mentibus nihil suae virtutis admoveat, qui ad promissiones Redemptoris sui spe alacri et avido desiderio cucurrerunt. Sed Veritas dicit, Nemo venit ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum . Si ergo nemo venit, nisi attractus; omnes qui quocumque modo veniunt, attra
Abbreviated transcription (Latin):
abbapat᷑. Post hec sequitur & dicit. Necenĩ talẽ õs hommnẽ
fecisse eredentus ẽ. quinec uelit umqͣm nec possit bonum.
Alioquit nec liberã ꝑmisissec ei arbitriũ. sieitantũ modomi¬
lamut uelit ⁊ possic bonũ uͦ nec uelle nec posse concessit. &
quom stabit illa dm̃ post p̃naricationẽ primi bominsl
lata sententra. ecce adam factus ẽ sicut urus ex nobsciens
bonsi ⁊ maliĩ:. Nonenim talis ante faisse putandus e. qui
dumẽ atq a catholica fide omnimodis alienũ. Qumitine

Expanded text:
. Post haec sequitur, et dicit: Nec enim talem Deus hominem fecisse credendus est, qui nec velit unquam, nec possit bonum. Alioquin nec liberum ei permisit arbitrium, si ei tantummodo malum ut velit et possit, bonum vero nec velle nec posse concessit. Et quomodo stabit illa Domini post praevaricationem primi hominis lata sententia, « Ecce Adam factus est sicut unus ex nobis, sciens bonum et malum » ? Non enim talis ante fuisse putandus est, qui dum, atque a catholica fide omnimodis alienum est. Quin
Abbreviated transcription (Latin):
bonum &e omneddonum ꝑfectũ desursumẽ descendens a patͤ
luminũ. qui et incipit quȩ bona sunt & exequit᷑ ⁊ consũmat
mnobis. In qua sententia fiauctor ipsius ꝑmaneret. ȩccłiastic̃ã
regulam nonexccederet. neq simul & libero arbitrio infensꝰ.
& gr̃e cdĩ eẽt ingratus. Quorum duoꝵ dum unũ in pauloet
matheo. aliud in zacheo & latrone dierc oꝑatã. ñ intelligit
rit. dirigit. atq confortat. Ad uocẽ enimclamoris tui. statim
ut audierit. respondebit tͥ. Et inuoca me inquit in dietͥbula¬
cionis tuȩ. & er ipiamte. & magnificabis me. Quis ñ uideac qͦd
hȩc doctrina meritũ libo assignet arbitͥo. quo preuematar
gr̃a: cuiq famuletur redddens debitũ. ñ conferens donũ: ꝗͤ
diffinitio in ep̃oe palestinȩ synodo. enam pelagio a nachema¬
tirante dampnata ẽ. In eo eni quibonũ incipit uelle: cupit
abmniquitate. ⁊ ab errore discecle. grãm dĩ hoc ipsũ ꝓficem᷑

Expanded text:
fectum desursum est, descendens a Patre luminum ; qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur et consummat in nobis. In qua sententia si auctor ipsius permaneret, ecclesiasticam regulam non excederet; neque simul et libero arbitrio infensus, et gratiae Dei esset ingratus: quorum duorum dum unum in Paulo et Matthaeo, aliud in Zacchaeo et latrone dicit operatum, non intelligit rit, dirigit, atque confortat. « Ad vocem » enim « clamoris tui statim ut audierit, respondebit tibi » ; et, « Invoca me, » inquit, « in die tribulationis tuae, et eripiam te, et glorificabis me » . Quis non videat, quod haec doctrina meritum libero assignat arbitrio, quo praeveniatur gratia, quae ei famuletur reddens debitum, non conferens donum? Quae definitio in episcoporum Palaestinae synodo, etiam Pelagio anathematizante, damnata est. In eo enim qui bonum incipit velle, et cupit ab iniquitate atque errore disce
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ definitionissue uoluit aptare. ut portio uistificatoꝵ
solius uoluntatis suȩ motib ad xp̃m uenite credat᷑. portio
autem reluctans trahi atq compelli. cum d̃s sit qui oꝑat᷑
omina in omnibꝰ. siue alios sic. alios autẽ attrahere uelit.¬

Expanded text:
mentum definitionis suae voluit aptare, ut portio justificatorum mentum definitionis suae voluit aptare, ut portio justificatorum solius voluntatis suae motibus ad Christum venire credatur; portio autem reluctans trahi, et invita compelli: cum Deus sit qui operatur omnia in omnibus , sive alios sic, alios autem sic attrahere velit
Abbreviated transcription (Latin):
quia ⁊ bic ẽ filius abrahe. E ne lateret causa huiꝰ salutis ad
ut quem agnoscebamus faluum factum. scuemus a queren¬
te p̃ucntũ. In latronis quoq iustificatione. eti am si nulla ope¬
rantis grẽ intelligantur indicia. nonne cum omnib creden¬
tibus etiam ipsum acciꝑemus accractum: dicente dño omina
michi tradita sunt apatre meo. et cum exaltatus fuero a
terra omiia trabam ad me. Int̾ omnia aut̃ hc̃ traditum eẽ
uł tractum etiam ipsius confessio docet. qui cũ aliquandui
blasphemasset in iħm xp̃m dñm. repente ẽ mutatus ⁊ diocit.
Dñe memor efto meidũ ueneris in regnũ tuũ. S unde in
uno homine tanta conpugnantiũ uocum sitortadiuersitas
instruat nosbeatus apłs paulus ⁊ dicat.
emo in spu dĩ loquens dicit anathema ibu.⁊ nemo pot̃
dre dominũ iħm nsi in spu scõ: ut ñ cdubitemꝰ meiusdẽ
gͥ disputator iste ad inscrutabilẽ uniꝰ gr̃e uarietatẽ argu¬

Expanded text:
quia et hic est filius Abrahae. Et ne lateret causa hujus salutis, a. Ut quem agnoscebamus salvum factum, sciremus a quarente praeventum. In latronis quoque justificatione, etiamsi nulla operantis gratiae intelligerentur indicia, nonne cum omnibus credentibus etiam ipsum acciperemus attractum, dicente Domino, Omnia mihi tradita sunt a Patre meo : et, Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ? Inter omnia autem, hunc vel traditum esse, vel tractum, etiam ipsius confessio docet: qui cum aliquandiu blasphemasset in Jesum Christum, repente est mutatus, et dixit: Domine, memor esto mei, cum veneris in regnum tuum . Sed unde in uno homine tanta compugnantium vocum sit orta diversitas, instruat nos beatus apostolus Paulus, et dicat: Nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu; et nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto . Ut non dubitemus in ejusdem igitur disputator iste ad inscrutabilem unius gratiae varietatem argu
Abbreviated transcription (Latin):
idonei sumuscogitare aliquid a nob̾ quasi ex nob̃metipsis.
s sufficientia nr̃a exddoẽ. Hanc regulam firmat dñsdicenᷤ.
Nemopot uenire ad me nisidatũ fuerit ei apacre meo.
omne quod dat michipat᷑ uenit adme. & sine me nicħ
potestisfacere. & non uos meelegistiᷤ. sedego elegiuos. ⁊ nemo

Expanded text:
idonei simus cogitare aliquid ex nobis quasi ex nobis ipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Hanc regulam firmat Deus dicens: Nemo potest venire ad me, nisi datum fuerit ei a patre meo . Et: Omne quod dat mihi Pater, venit ad me . Et: Sine me nihil potestis facere . Et: Non vo
Abbreviated transcription (Latin):
ditoribus ꝓpinaret. exxemplis uoluit colorare qđ miscuit.
Aitenim. Sienim dixcerimus nr̃m ẽẽ bone principiũ uo¬
luntacis. quid fuit in ꝑsecutore paulo: quid inpublicano
matheo : quorum umus eruori ac suppliciis innocentũ. alius

Expanded text:
ditoribus propinaret, exemplis voluit colorare quod miscuit. ditoribus propinaret, exemplis voluit colorare quod miscuit. Ait enim: Si enim dixerimus, nostrum esse bonae principium voluntatis; quid fuit in persecutore Paulo, quid in publicano Mat
Abbreviated transcription (Latin):
a sunt nob̾. Quid de elisarũ argumentationũ racuiculis
fracta studes arma colligere: quidcineres cactime tidogneatiꝰ¬
fouendo extincti dogmatis. nidort̃ refouendo deficientis fu
i. in rediuiuam flammam conaris accendere: Non ẽꝑicu¬
bumliberi arbitri gr̃adĩ. nec uoluntas ausercur cum inip̃a
bene uelle generatur. Nlam sido ñ putanda ẽ nr̃a. qua
formatur regitur ordinatur imbuittr. spoliant᷑ libtate filii
dei. qui agunt᷑ sp̃u dĩ ꝑdunt uigorẽ racionalis animi ⁊ om̃i
uolintaria deuotionis laude priuantur. quib dat᷑ sp̃s sa¬
pentiȩ ⁊ intellectus. sp̃s consilii ⁊ fortitudinis scientie ac
pietatis. et cimoris dñi. Prorsus quibis iłiformationib ee
ñputant indigere. de uet̾is morbi consuetudine infrene¬
sintransierunt. Respuunt temediũ clamant. infamunt.
teuctantur. S si pmissionis sunt filii. quiescent ⁊ famabun
arte confudit. utq hoccompositionis sue poculũ securis au¬

Expanded text:
Quid de elisarum argumentationum ratiunculis fracta studes arma colligere? Quid cineres exstincti dogmatis refovendo, deficientis fumi nidorem in redivivam dammam conaris accendere? Non est periculum liberi arbitrii ex gratia Dei, nec voluntas aufertur, cum in ipsa bene velle generatur. Nam si ideo non putanda est nostra, quia formatur, regitur, ordinatur, imbuitur; spoliantur libertate filii Dei, qui aguntur Spiritu Dei; perdunt vigorem rationalis animi et omni voluntariae devotionis laude privantur, quibus datur Spiritus sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae ac pietatis, et timoris Domini . Prorsus qui his reformationibus se non putant indigere, de veteris morbi consuetudine in phrenesim transierunt; respuunt remedium, clamant, insaniunt, reluctantur. Sed si promissionis sunt filii, quiescent, et sanabuarte confudit; utque hoc compositionis suae poculum securis au
Abbreviated transcription (Latin):
fidat unde diffidebat. inde uelit unde nolebat. & enim dñs da¬
bit benignitatem et cerra nr̃a dabit fructũ suũ. S uideamus
qualia subsequantur.
ui autem ñ facile pateat. quomͦ falutis summa nr̃o tribuat᷑
arbitrio dequo dicitur. si uolteritis ⁊ audieritis me bona

Expanded text:
fidat, unde diffidebat; inde velit, unde nolebat. Etenim Dominus dafidat, unde diffidebat; inde velit, unde nolebat. Etenim Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum . 9. Sed videamus qualia subsequantur: Cui autem facile pateat, quomodo salutis summa nostro tribuatur arbitrio? De quo dicitur, « Si volueritis, et audieritis me, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ceris dr̃e. grãm dĩ scdm merita nr̃a dari. cum aliquid p̃cedere
Nlon emim nullius meriti baberi potest petentis fides. q̃rentispietã pulsan¬
tis instantia. p̃cipuecũ õs buꝰmodi. ⁊ acciꝑe ⁊ in uenire ⁊ intraredicane᷑
in qͦ suꝑfluũ ũ nompiũ c̃ sicuelle meritis antegr̃am exxistentib
locum facere. ut non extoto uerũ sit quodait dñs. nemouenit ad
me nisi pat̃ qui misit me attraxerit eũ. Si cuiusquã hominis.
sine deulluminatione eẽt credenda conuersio. aut ullomodo
se uoluntas hominis ad dm̃ sine dõ posset extenaere. Qtu enim
uocatum ad filiũ crabit. non resistentẽ inuitũq compellit. s
ex inuito uolentem facit. & quibuslibet modis infidelitatẽ refis¬
tentis incluat. ut cor audiencis obediendi in se debectatione gene¬
rata. ibi surgat ubi p̃mebatur: ibidiscat. ubi ignorabat. inde

Expanded text:
ceris dicere, Gratiam Dei secundum merita nostra dari; cum aliquid praecedere ceris dicere, Gratiam Dei secundum merita nostra dari; cum aliquid praecedere ur, affirmas? Non enim nullius meriti haberi potest petentis fides, quaerentis pietas, pulsantis instantia; praecipue cum omnes hujusmodi et accipere, et invenire, et intrare dicantur . In quo superfluum, imo impium est, sic velle meritis ante gratiam existentibus locum facere, ut non ex toto verum sit quod ait Dominus, Nemo venit ad me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum ; si cujusquam hominis sine Dei illuminatione esset credenda conversio, aut ullo modo se voluntas hominis ad Deum sine Deo posset extendere: qui eum vocatum ad Filium trahit; non resistentem invitumque compellit: sed ex invito volentem facit, et quibuslibet modis infidelitatem resistentis inclinat, ut cor audientis, obediendi in se delectatione generata, ibi surgat, ubi premebatur; ibi discat, ubi ignorabat; inde
Abbreviated transcription (Latin):
octor catholice cur ꝓfessionẽ tuã deseris. curad fumosã
falsitatis caliginẽ. relicta serenissime uericatis luce deuol¬
ueris. quodm petentibus querentibꝰ pulsantibq miraris:
Cur noneidem gr̃ȩ que desideratur ascribis Uides bonos
conatus piastudia. & dubitas ee dĩ dona: latuerit opus
gr̃e donecfides insita cogitationis claudebat᷑ archano.
At ubi supplea oratio uibi diligensin quisitio. ubiapparet
crebra pulsatio. quare ñ exqualitate oꝑis subministrationẽ
sentiendum ẽ. id nobis in portione concedas:. Sed nec cum
bereticis tibi. neccum catbolicis plena concordia ẽ. Illi in
excordia. nos bonarum cogitationũ ex deosemꝑ credimus
ꝓdire principia. Cu in forme nescio quid terciũ. ⁊ utriq par¬
ti in conueniens repperisti. quoneo inimicoꝵ consensũ adquire¬
res. nec in nt̃oꝵ intelligentia ꝑmaneres. Quomͦ aut̃ non ad¬
uertis te in illud dampnatũ incidere. quod uelis nolis comun¬

Expanded text:
octor catholice, cur professionem tuam deseris? cur ad fumosam falsitatis caliginem relicta serenissimae veritatis luce devolveris? Quod in petentibus, quaerentibus, pulsantibusque miraris, cur non eidem gratiae, quae desideratur, adscribis? Vides bonos conatus, pia studia, et dubitas esse Dei dona? Latuerit opus gratiae, donec fides insita cogitationis claudebatur arcano: at ubi supplex oratio, ubi diligens inquisitio, ubi apparet crebra pulsatio; quare non ex qualitate operis subministrationem sentiendum est, id nobis in portione concedas: sed nec cum haereticis tibi, nec cum Catholicis plena concordia est. Illi in  exordia: nos bonarum cogitationum ex Deo semper credimus prodire principia: tu informe nescio quid tertium, et utique parti inconveniens reperisti, quo nec inimicorum consensum acquireres, nec in nostrorum intelligentia permaneres. Quomodo autem non advertis, te in illud damnatum incidere, quod, velis nolis, convin
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam ꝑfundũ miseriȩ suȩ decidit. ubi eam priusquam ame¬
dico noticiam suȩ calamitacis accipiat. iacere delectat. amantẽ
semꝑ criores suos & amplectentem falsa ꝓueris. Cuius prima sa¬
lus ẽ ut sibi incipiat displicere. & uetustatẽ sue debilitatis odisse.
Sequens uͦ est ut et sanari desideret. & aquosananda sit nouĩt.
quȩ eurationẽ illius sicp̃cedunt. ut ei ab illo qui egram sanaturus
ẽ inserantur. necum ei nullo modo hec frustra messe possint. me¬
rito uideatur saluata ñ gr̃a. Deinde adicis. Ut aut̃ euidentius¬
clareat. etiam ꝑ natute bonũ quod beneficio creatoris indultũ
ẽ indultum ẽ. ñ ñ quam bonarũ uoluntatũ ꝓdire principia.
quȩ tamen nisi a dõ dirigantur. ad consuminationẽ uirtutũ

Expanded text:
ipsa in profundum miseriae suae decidit, ubi eam, priusquam a meipsa in profundum miseriae suae decidit, ubi eam, priusquam a medico notitiam suae calamitatis accipiat, jacere delectat, amantem semper errores suos, et amplectentem falsa pro veris. Cujus prima salus est, ut sibi incipiat displicere, et vetustatem suae debilitatis odisse: sequens vero est, ut et sanari desideret, et a quo sananda sit noverit. Quae curationem ipsius sic praecedunt, ut ei ab illo, qui aegram sanaturus est, inserantur: ne, cum ei nullo modo haec frustra inesse possint, merito videatur salvata, non gratia. 12. Deinde adjicis : Ut auteclareat, etiam per naturae bonum, quod beneficio Creatoris indultum est, nonnunquam bonarum voluntatum prodire principia, quae tamen, nisi a Domino dirigantur, ad consummationem virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
tione p̃missum est. non solum actuum uerum etiam cogi¬
tionum bonarũ ex deo ẽẽ prmneipium. qui & incipit quȩ bona
sunt. &t excquitur & consummat in nobis: ecoe hicetiam di
bonisceptis necessariũ dl faterisauxiliũ. ipsos tamen lauda¬
biles motus appetitusq uirtucũ. remota gr̃a dĩ nude lib̾tati
ascribis ascribis arbitrii. ut boni salubresq conatus neque¬
ant quidem ꝓficere nisi d̃s̃ adiuuet. possinc tamen eciam si
quid homo ex libero arbitrio habcat. quid sumatex gr̃a addis
& dicis. Necenim cum uolueric quis sanitate ꝑfruitur. & de
egritudinis morbo ꝓ arbicrii sui desiderio liberatur. Boces gͦ
non posse quidem hominẽ ꝑsemeripsum apprebendere sanita¬
tem. s habere eum asemetipso desideriũ sanitatis. & sua tancũ
sponte uenire ad medicum. non etiam hoc ipsum medici esse
quodueniat. Quasi uͭ animaipsa non langueat. & corpori
stio remediũ sana ꝓspiciat. Atqui tocus homo exipsa & eum

Expanded text:
am cogitationum bonarum ex Deo esse principium; qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur, et consummat in nobis? Ecce hic etiamsi bonis coeptis necessarium Dei fateris auxilium: ipsos tamen laudabiles motus appetitusque virtutum, remota gratia Dei nudae libertati adscribis arbitrii: ut boni salubresque conatus nequeant quidem proficere, nisi Deus adjuvet; possint tamen, etiamsi quid homo ex libero arbitrio habeat, quid sumat ex gratia, addis, et dicis: Nec enim cum voluerit quis, sanitate perfruitur, aut de aegritudinis morbo pro arbitrii sui desiderio liberatur. Doces ergo, non posse quidem hominem per semetipsum apprehendere sanitatem, sed habere eum a semetipso desiderium sanitatis; et sua tantum sponte venire ad medicum, non etiam hoc ipsum medici esse, quod veniat. Quasi vero anima ipsa non langueat, et corpori suo remedium sana prospiciat. Atqui totus homo ex ipsa et cum
Abbreviated transcription (Latin):
cumq uoluntatis humanȩ singulis motib magis illius ua¬
lere sentiamus auxciliũ. Ui des ne regulascuas inuictarũ
constitutionũ soliditate confractas. & infide stracturȩ
prauas rimosasq iuncturas. uelut ibericuntinos muros
ad facerdotalium cubarum riusse concentñ: Cum enim
de scarum origine uoluntatũ. & fidei caritatisq pͥncipus.
int̃ nr̃os ⁊ pelagianos questio uersaret᷑ non ancipiti uictona
nec̾ dubio direptiun ẽ fine certamen. ut adhuc nob d̾ neqͥs¬
simabiius federis tin pace tractandumsit. Prostrataẽ
inmnca acies bellum confectum ẽ. Uictores sumusꝑ illũ
quifecit potentiã in brachio suo: qui dissipauit suꝑbos
mente cordis ipsoꝵ. Deposuit potentes desede & eraltauit
humdes. esurientes impleuit bonis. et diuites dimisit in a

Expanded text:
que voluntatis humanae singulis motibus, magis illius vaque voluntatis humanae singulis motibus, magis illius valere non dubitemus auxilium. Videsne regulas tuas invictarum constitutionum soliditate confractas, et in fidei structura pravas ruinosasque juncturas, velut Jerichontinos muros ad sacerdotalium tubarum ruisse concentum ? CAPUT VI. 16. Cum enim de sanctarum origine voluntatum, et fidei charitatisque principiis, inter nostros et Pelagianos quaestio versaretur, non ancipiti victoria, nec dubio diremptum est fine certamen; ut adhuc nobis de nequissima hujus foederis tui pace tractandum sit. Prostrata est inimica acies, bellum confectum est, victores sumus per illum qui fecit potentiam in brachio suo, qui dissipavit superbos mente cordis ipsorum; deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles, esurientes implevit bonis, et divites dimisit i
Abbreviated transcription (Latin):
funt unde nascuncur ad fr̃m & coep̃oꝵ nr̃oꝵ conscientiam
uniũsa retulimus. Prrauerunt affriep̃i ad eunidẽ papã rosimũ
rescribentes. eumq insententiȩ suȩ buiussalubritate laudantes
aiunt. Illud uͦ quod inlict̃is tuis quas adumu̾̃sas ꝓuincias eu¬
rasti ẽẽ mutendas posuisti dicens. Nos tamen instinctu dei
omnia enimbona ad auctorẽ suum ueferenda sunt unde nas
mus dictum ut illos qui contra cdĩ adiudoriũ excolunt human¬
arbitrii lib̾tatẽ districto gladio ueritatis uelut cursimtransiens
amputares. Quidenimtam libero fecisti arbitrio quã quod
uniuersa in nr̃e humilitatis conscientiã reculisti: & tamen
instĩctu dei factum cẽ fidelit̃ sapient̃q udisti. ueracit̃ fiden¬
terq dixisti. Ideo utiq qm̃ p̃parat᷑ uoluntas adomino. et
ut bomaliquidagant pat̾ins inspirationib suoꝵ ipsetan
git corda filioe Quoc quot enimspũ dĩagunt᷑. hi filii st̃ d̃
ut nec nr̃m deesse sentiamus arburium. & in bonis quibus¬

Expanded text:
m nostrorum conscientiam universa retulimus. Erraverunt Afri episcopi ad eumdem papam Zosimum rescribentes, eumque in sententiae suae hujus salubritate laudantes, cum aiunt: Illud vero, quod in litteris tuis, quas ad universas provincias curasti esse mittendas, posuisti, dicens. Nos tamen insomnia enim bona ad auctorem suum referenda sunt, unde nasmus dictum, ut illos qui contra Dei adjutorium extollunt arbitrii libertatem, districto gladio veritatis velut cursim transiens amputares. Quid enim tam libero fecisti arbitrio, quam quod universa in humilitatis nostrae conscientiam retulisti? et tamen instinctu Dei factum fideliter sapienterque vidisti, veraciter fidenterque dixisti, ideo utique quia praeparatur voluntas a Domino , et ut bonigit corda filiorum. Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei . Ut nec nostrum deesse sentiamus arbitrium, et in bonis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
abeccłia expugnataest. alia defensa. Nec eis ullo mͦ huius
nonifederis congrut pactum. quo catholica sit corruptior. quã
amplius asserentes. tariis. sibiq contraris sunt er roribus in
Qacet gͥ tibi cumhereticis eatholicos conuictis damprace
uictores. et coserroris nota adurere. qui eriorẽ ab ecła depilãt
Scãm tuam quippe censuram. quascãrum & fideliũ uolunatũ ñ
in ornibus hominibus ex dduis ẽẽ principiũ. quasimultum
gr̃ tribuas. si hoceam in quorũdã oꝑari mentib acquiescas.
errauit beatus papa innocentius & petͥ sede dignissunus. qui
cum deistis loqueretur quim libero arbitrio głantar nã quid
in quit nos ddeeoꝵ post hac rectum mentib estimemus. qui
sibi seputant debere quod bomsunt: & iterum cum depͥmi
hominis scriberet lapfa. liberum enĩ inquit arbittiumoli
ille ꝑpessus. dum suis inconfultius ucitarbonis. cadens in

Expanded text:
ab Ecclesia expugnata est, alia defensa: nec eis ullo modo hujus ab Ecclesia expugnata est, alia defensa: nec eis ullo modo hujus novi foederis congruit pactum, qua catholica sit corruptior, quam amplius asserentes, variis sibique contrariis sunt erroribus inacet igitur tibi, cum haereticis Catholicos, cum victis damnare victores; et eos erroris nota adurere, qui errorem ab Ecclesia depulerunt? Secundum tuam quippe censuram, qua sanctarum et fidelium voluntatum non in omnibus hominibus ex Deo vis esse principium quasi multum gratiae tribuas, si hoc eam in quorumdam operari mentibus acquiescas, erravit beatus papa Innocentius et Petri Sede dignissimus, qui cum de istis loqueretur, qui in libero arbitrio gloriantur: Nam quid, inquit, nos de eorum posthac rectum mentibus aestimemus, qui sibi se putant debere quod boni sunt? Et iterum, cum de primi hominis scriberet lapsu: Liberum enim, inquit, arbitrium olim ille perpessus, dum suis inconsultius utitur bonis, cadens in
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas adño: quo dirigendi sumꝰ ut utrũq uitemus:
Siutrumq inquis sequamur. nos nulli eruori acquiescimꝰ.
tunos subdis duobus. & geminas sicut in telligis prauitates
diuidendo dampnas. miscendo iustificas. Hac lege hac re¬
gula ꝓot̃is p̃ aicate quod tã errent qui dicunt sempẽt fallen
dũ Sedur innelitro peccetur utrumq seddanddũi. quia necseni
aeclinanda falsitas. nec semꝑ negligenda sit ueritas. fallit ce
ꝓrfusopinio tua. de duobus malis unũ fieri ñ potest. Unã
uirtutẽ duo uicra ñgignunt. Unum uetũ duofalsa ñ faci¬
unt. Que enim merito parita sunt. non minuunt᷑ cocundo
s crescunt. Non itaq oportuit eos quibonarũ uirtutam
inicia. ex di asserunt inspiratione generari. ea sententiare¬
p̃hendi. qua arguuntur. qui adhec liberum arbitriũ putant
sibi sineope gr̃ȩ posse fufficere. Harumenim definitionũ. una

Expanded text:
voluntas a Domino, quo dirigendi sumus, ut utrumque vitemus? 2. voluntas a Domino, quo dirigendi sumus, ut utrumque vitemus? 2. Si utrumque, inquis, sequamur, nos nulli errori acquiescimus. Tu nos subdis duobus, et geminas, sicut intelligis, pravitates: dividendo damnas, miscendo justificas. Hac lege, hac regula poteris praedicare, quod tam errent qui dicunt, semper esse fallen sed ut in neutro peccetur, utrumque sectandum: quia nec semper declinanda falsitas, nec semper negligenda sit veritas. Fallit te prorsus opinio tua. De duobus malis unum fieri bonum non potest: unam virtutem duo vitia non gignunt: unum verum duo falsa non faciunt. Quae enim merito paria sunt, 319 non minuuntur coeundo, sed crescunt. Non itaque oportuit eos, qui bonarum voluntatum initia ex Dei asserunt inspiratione generari, ea sententia reprehendi, qua arguuntur qui ad haec liberum arbitrium putant sibi sine ope gratiae posse sufficere. Harum enim definitionum una
Abbreviated transcription (Latin):
quia inicium bone uoluntatis p̃buertmus. misereatur nr̃i d̃s
an quia d̃s misereat᷑ consequam᷑ bone uoluntatis inicium.
Multi enim singula hȩc credentes. ac iusto amplius asseren¬
tes. uariis sibiq contrariis sunt erroribus inuoluti. Ecceut
cibi uidetur quȩ erant ꝑmixta discreta sunt. & quȩ ex plicari
non poterant absoluca. Duos enim ẽẽ sibi contrarios definis
errores. quibus int̃ liberum arbitriũ & grãm. quid tenendũ
sit nesciunt implicentur: & in uno constituis eos. qui dieunt
ideo nr̃imisereri am. quia ex nobis p̃bita sint bone inicia
uoluntatis. significans ꝓculdubio peligiam dogmatis
sectores. quidicunt grãm dl scd̃m merita nr̃a dari. In alio
autem illos ponis. quidicunt ex miscdia dĩ bonarũ uolunta¬
tum ꝓdire principia. eos intelligi uolens qui iunicos gr̃ȩ
debellarunt. Si gͦ error ẽ inicia bone uoluntatis. ñ adiuto
diuinitus homini ascribere. & error ẽ conficeri q̃m p̃paratur

Expanded text:
untatis praebuerimus misereatur nostri deus, an quia deus ++ misereatur consequamur bonae uoluntatis initium multi enim singula haec credentes ac iusto amplius adserentes uariis sibique contrariis sunt erroribus inutibi videtur, quae erant permista, discreta sunt; et quae explicari non poterant, absoluta. Duos enim esse sibi contrarios definis errores, quibus qui inter liberum arbitrium et gratiam quid tenendum sit nesciunt, implicentur. Et in uno constituis eos qui dicunt, ideo nostri misereri Deum, quia ex nobis praebita sint bonae initia voluntatis; significans sine dubio Pelagiani dogmatis sectatores, qui dicunt, gratiam Dei secundum merita nostra dari: in alio autem illos ponis, qui dicunt, ex misericordia Dei bonarum voluntatum prodire principia; eos intelligi volens, qui inimicos gratiae debellarunt. Si ergo error est, initia bonae voluntatis non adjuto divinitus homini ascribere, et error est confiteri quoniam praeparatur
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt grãm dĩ scd̃m merita nr̃adari. ut catholicus pol¬
set uideri anathematizare compulsus ẽ.caiscon
srrauerunt affricana ep̃oꝵ concilia qui decrecis suiscon¬
stituerunt.: utrumq dei donũ eẽ. & scire quid facere deba¬
mis. & ditigere ut facramus. ut edificante caritace scientrai.
possit infłare. quia sicut de dõscriptumẽ. qui docet hominẽ
seientiam. ita etiam scriptum ẽ caritas eoc dõ ẽ.
rrauerunt ducenti quatuordecim sacerdoces. qui mepl̃
quam suis consticutionibꝰ ꝓculerunt. ita ad apłic seosa
timn atq oelestũ ꝑuenerabile ep̃m in nocentiũ. de beatisum
apłi petri sede ꝓlatam manere sententiam. donec aꝑtissima con
noscendam uerum etiam ad faciendã iusticiã. nos ꝑactus sin¬
gulos adiuuari. itaut sine illa nicb̃ uere pietatis babere cogita

Expanded text:
qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari, ut catholicus posset videri, anathematizare compulsus est . Erraverunt AFRICANA episcoporum CONCILIA, quae decretis suis constituerunt, utrumque Dei donum esse, et scire quid facere debeamus, et diligere ut faciamus: ut aedificante charitate, scientia non possit inflare, quia sicut de Deo scriptum est, Qui docet hoscientiam » ; ita scriptum est, « Charitas ex Deo est » . Erraverunt ducenti quatuordecim sacerdotes, qui in epistola, quam suis constitutionibus praetulerunt, ita ad apostolicae Sgium atque Coelestium per venerabilem episcopum Innocentium de beatissimi apostoli Petri Sede prolatam manere sententiam, donec apertissima conoscendam, verum etiam ad faciendam justitiam, nos per actus singulos adjuvari; ita ut sine illa nihil verae sanctaeque pieta
Abbreviated transcription (Latin):
pocest eẽ falsum. ex aliqua parte.cui nequaquã inferricontraria
debuerunt. ut recte quod ꝓfessus es ergr̃a inciꝑe. id postea confir¬
inares ꝑnacure bonum a ꝑliberum arbitriũ nos habere. Biccit
quidem beatus paulus. Uelle enim adiacet mͥ ꝑficere aũtbo nũ
non inuenio. S iddem dixit. Nonquia idonei sumus cogicare
aliquidex nobis quasi anob̃ ipsis. s sufficientia nr̃a exdõest.
& idemdixit. Ds̃ estemm quioꝑatur in nob̃ & uelle & oꝑari.
nobis fuerit. bonum uelle ñ statim inuenimus ⁊ facere. insipe¬
tentibus querentibus atq pulsantib qui dedit desiderium
p̃stet effectum. Uox ista ddicentis. uelle enim adiacet mͥ. ꝑficere
autẽ bonum ñ inuemio. uocati ẽ ⁊ sub gr̃a constituti. qui conde¬

Expanded text:
potest esse falsum: quia Al., cui nequaquam inferri contraria debuerunt, ut quod recte professus es ex gratia incipere, id postea confirmare per naturae bonum et per liberum arbitrium nos habere. Dicit quidem beatus Apostolus: Velle enim adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio ; sed idem dicit: Non quia idonei sumus cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis: sed sufficientia nostra ex Deo est . Et idem dixit: Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari pro d cum donatum nobis fuerit bonum velle, non statim invenimus et facere, nisi petentibus, quaerentibus, atque pulsantibus, qui dedit desiderium, praestet effectum. Vox ista dicentis, Velle enim adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio
Abbreviated transcription (Latin):
bus ne quis glorietur:
t cet̾a: que collecta de scripturis. quasi alt̾no sibi sensu ad¬
uersa colligit. ut donisgre. studiũ humane cominutat
industrie. & omniũ hominũ diuisione facta. alii sint quos
grã dĩ saluet. alii quos lex ⁊ natura iustificet. S lex pocest
nequid mali fiat iubere. amalo aut ñ potest liberare. Nocũ
facit mandatũ s obediendi ñ prestat affectũ. nisi qui est
occidens ꝑ imꝑium litt̃e. fiat uiuificans ꝑ sp̃m gr̃ȩ.¬

Expanded text:
bus, ut ne quis glorietur » . Et caetera quae collecta de Scripturis, quasi alterno sibi sensu adversa collegit, ut donis gratiae studium humanae committat industriae; et hominum omnium divisione facta, alii sint quos gratia Dei salvet, alii quos lex et natura justificet. Sed lex potest, nequid mali fiat, jubere: a malo autem non potest liberare. Notum facit mandatum, sed obediendi non praestat affectum: nisi quod est occidens per imperium litterae, fiat vivificans pe
Abbreviated transcription (Latin):
berati apeccato. serui autẽ factidõ. habetisfructã ur̃m in
sanctificationẽ. finẽ uͦ uitamȩt̃nam. Qui icaq seruit dia¬
bolo liberest do. qui aũt liberatusseruitdõ. liberẽ diabo¬
lo: ut appareat malam lib̾tatẽ potuisse haberi. exhumane
uoluntatis defectu. bonam autẽ uoluntatẽ non pottuisse
calamicas in ꝓgeniẽ eius transisse uideatur. quam in te¬
ꝓbaturus. hic doctor addit & dicit. Beniq ñ amisisse ge¬
nus humanũ post p᷑uaricationẽ scientiam boni. etiam
apłi sentencia euidentissime declarat᷑ qui dieit. qm̃ gen
tes que legem non habent: natutalit̃ quelegis sunt faciunt.¬

Expanded text:
servi autem facti Dei, habetis fructum in sanctificatione, finem vero vitam aeternam . Qui itaque servit diabolo, liber est Deo: qui autem liberatus servit Deo, liber est diabolo. Ut appareat malam libertatem potuisse haberi ex humanae voluntatis defectu: bonam autem libertatem non potuisse calamitas in progeniem ejus transisse videatur; quam inteprobaturus hic doctor addit, et dicit : Denique non amisisse genus humanum post praevaricationem Adae scientiam boni, etiam Apostoli sententia evidentissime declaratur, qui dicit: « Cum enim gentes quae legem non habent, naturaliter qu
Abbreviated transcription (Latin):
temse in lege peccati. & quamuis acceꝑit scientiam recte uolen¬
di. uirtutẽ tamen in se non inuenit eoꝵ que optat oꝑandi do
quibus mnc ualidum nc infirmũ liberũ arbitriũ demon¬
stretur. quasi quidã sint qui ꝓpriis uirib impleant. quod alii
facere nͥ dõ adiuuante non possunt. aut obaliud accipiat bomo¬
p̃cept̾um. nisi ut diumũ querat auocilrũ. Concludis gͦ ⁊ dicis.
& ita funt hȩc quodãm᷑ indiscrete ꝑmixta atq confũsa. ut qͥd

Expanded text:
tem se in lege peccati : et quamvis acceperit scientiam recte volendi, virtutem tamen in se non invenit eorum quae optat operandi; doquibus nunc validum, nunc infirmum liberum arbitrium demonstretur: quasi quidam sint, qui propriis viribus impleant, quod alii facere nisi Deo adjuvante non possunt; aut ob aliud homo accipiat praeceptum, nisi ut divinum quaerat auxilium. Concludis ergo, et dicis: Et ita sunt haec quodammodo indiscrete permixta atque con