comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ego uͦ qͦusq esset in corpore hos libros edere noliu
ne forte responderet aliqͣndo & cũ ipsa responsi
onc potiꝰ ederent᷑. Illo autẽ defuncto. adhoc edidi
porẽ ut qͥ legit ãmoneat᷑ aut non qͤrere om̃ino
qͣm det̾ aĩa nascentib aut certe cle re obscuris¬
sima eã solutionẽ qͦstionis huiꝰ admittere. ꝗͦ cont᷑¬
ria non sit aꝑtissimis reb qͣs de originali peccato
fidescatholica nouit in paruulis. nͥ regenerent᷑
in ꝓp̃o sine clubitatione dãpnandis. Posteriorẽ
uͦ ad hoc ut qͦstionis de qͣ hic agit᷑ etiã que nobis
uisa est solucio ipsa noscat᷑. Hoc opꝰ sic incip̃. Dñm

Expanded text:
ego uero, quousque esset in corpore, hos libros edere nolui, ego uero, quousque esset in corpore, hos libros edere nolui, ne forte responderet aliquando et cum ipsa responsione eius potius ederentur, illo autem defuncto ad hoc edidi priorem, ut, qui legit, admoneatur aut non quaerere omnino, quomodo detur anima nascentibus, aut certe de re obscurissima eam solutionem quaestionis huius admittere, quae contraria non sit apertissimis rebus, quamuis de originali peccato fides catholica nouit in paruulis, nisi regenerentur in Christo, sine dubitatione damnatis, posteriorem uero ad hoc, ut quaestionis. de qua ibi agitur, etiam quae nobis uisa est solutio ipsa noscatur. Hoc opus sic incipit: Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ntͣ hec orosiciuꝰdã hispani prb̃i consultationi pscilli lax¬
anistis. & de qͥb dã origenis sensib qͦs catholica fi¬
des ̃ꝓbat qͣnta potui breuitate ac ꝑspiciutate res¬
pondi. cuiꝰ opuscłi tituł est ad orosiũ contͣ p̾scillia¬
nistas  origenistas. x. ipssa eni consultacio. respon¬
sioni meȩ a capite adiuncta est. hic lib̃ sic incipit.
Responditͥ qͤrenti dilectissime fili orosi. Ad Ierꝰ
cripsi etiã cluos libros ad prb̃m¬
Piheronimũ sedentẽ inbethleem unũ de origine
animȩ hominiis. alterũ desententia apłi ia cobi
ubi ait Quicũq totã legẽ seruauerit offendat
autẽ in uno factꝰ ẽ om̃iũ reus de utͦq consulens
eũ. S in illo pͥore qͦstionẽ ꝗͣ ꝓposui ipse non solui.
in posteriore autt qͥd mͥ de illa soluenda uideret᷑
non tacui s utrũ hoc appbaret etiã illud consu¬
lui.
Rescripsit autẽ laudans eandẽ consultationẽ meã.

Expanded text:
Inter haec Orosi cuiusdam Hispani presbyteri consultationi de PrisciliInter haec Orosi cuiusdam Hispani presbyteri consultationi de Priscilianistis et de quibusdam Origenis sensibus, quos catholica fides inprobat, quanta potui breuitate ac perspicuitate respondi. cuius opusculi titulus est: ad Orosium contra Priscilianistas et Origenistas. et ipsa enim consultatio responsioni meae a capite adiuncta est. Hic liber sic incipit: Respondere tibi quaerenti, dilectissime fili Orosi. CAPVT LXScripsi etiam duos libros ad presbytHieronymum sedentem in Bethlem, unum de origine animae hominis, alterum de sententia apostoli Iacobi, ubi ait: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, de utroque consulens eum. sed in illo priore quaestionem, quam exposui, ipse non solui; in posteriore autem, quid mihi de illa soluenda uideretur, ipse non tacui, sed utrum hoc annueret etiam ille consului. rescripsit autem laudans eandem consultationem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ qͣrũ ẽ una di altera huiꝰ mundi. secundi qͣtuor
excursũ earũ siue ꝓcursũ. Tercii uͦ qͥ & postremi
debitoᷤ fineᷤ. Ita om̃s uiginti ẜ duo libri cũ sint de
ut᷑q ciuitate conscripti. titulũ tñ a meliore acce¬
pert̃ ut de ciuitate dĩ potiꝰ uocarent᷑. In qͦrũ du¬
oclecimo libro non debuit ꝓ miracłoponi in habrae:
sacͥficio flamã celitꝰ factã int̾ cliuisas uictimas oc¬
currisse. qm̃ hoc illi in uisione monst᷑tũ est. In sep¬
timo detimo qd dictũ est cle samuele non erat de
filiis aaron: dicendũ potiꝰ fuit non erat filius saẽ¬
dotis: Filios qͥppe sac̃dotũ defunctis sac̃datil suaue¬
dire. magis legitimi moris fuit. Nã in filus a aron
reppit᷑ pat̾ samuelis. s sac̃dos non fuit. nec ita in
filiis ut eũ ipse genuerit aaron s. sict ot̃ts illiꝰ popłi
dicunt᷑ filii isrł hoc opꝰ sic incip̃ Głosisssimã ciuutatt᷑ di¬

Expanded text:
tatum, quarum est una dei, altera huius mundi, secundi quattuor tatum, quarum est una dei, altera huius mundi, secundi quattuor excursum earum siue procursum, tertii uero, qui et postremi, debitos fines. ita omnes uiginti duo libri cum sint de utraque ciuitate conscripti, titulum tamen a meliore acceperunt, ut de ciuitate dei potius uocarentur. In quorum decimo libro non debuit pro miraculo poni in A.brahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, quoniam hoc illi in uisione monstratum est. in septimo decimo, quod dictum est de Samuhel: non erat de filiis Aaron, dicendum potius fuit: non erat filius sacerdotis. filios quippe sacerdotum defunctis sacerdotibus succedere magis legitimi moris fuit; nam in filiis Aaron reperitur pater Samuhelis, sed sacerdos non fuit nec ita in filiis, ut eum ipse genuerit Aaron, sed sicut omnes illius populi dicuntur filii Israhel. Hoc opus sic incipit: Gloriosissimam ciuitatem d
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝓsꝑari uolt̃ ut adhuc multorũ deorũ cultũ
qͦs pagani colere consueuert̃ necessariũ esse ar
bundare contendt̃. sequentes autẽ qͥnq adu̾s
eos loquiit᷑ qͥ fatent᷑ hec inala nec defuisse unꝗͣ nec
de fut᷑a mortalib ẜ ea ñc magna n̾c parua lociᷤᷤ tẽꝑib
ꝑsonisq uariari. S dor multoꝵ cultũ qͦ eis sacͥficat᷑.
ꝓpt̾ uutã pꝰmortẽ fut̾am ẽẽ utilẽ disputant his gͦ
decẽ libris. due istȩ uariȩ opiniones xp̃ianȩ religi¬
oni adu̾sariȩ refellunt᷑. S ne qͥsꝗͣ nos alienatm̃ re
cdarguisse non aut̃ nr̃a asseruire rep̃hendẽt. idagit
pars altera oꝑis huiꝰ ꝗͦ libris duodetĩ continet᷑ q̃ ꝗͣ¬
ubi opꝰe. ẜ mpͥorib decẽ quȩ nr̃a st̃ asseramꝰ. ẜ in clu¬
ocletĩ posteriorib redarguamꝰ adusa. Quodecigͦ libror
seqͣntiũ pͥmi qͣtuor continent exortũ duarũ ciui¬

Expanded text:
ita prosperari uolunt, ut ad hoc multorum deorum cultum, ita prosperari uolunt, ut ad hoc multorum deorum cultum, quos pagani colere consuerunt, necessarium esse arbbundare contendunt. sequentes autem quinque aduersus eos loquuntur, qui fatentur haec mala nec defuisse umquam nec defutura mortalibus et ea, nunc magna nunc parua, locis, temporibus personisque uariari, sed deorum multorum cultum, quo eis sacrificatur, propter uitam post mortem futuram esse utilem disputant. his ergo decem libris duae istae uanae opiniones Christianae, religioni aduersariae refelluntur. Sed ne quisquam nos aliena tantum redarguisse, non autem nostra asseruisse reprehenderet, id agit pars altera operis huius, quae libris duodecim continetur, asseramus et in duodecim posterioribus redarguamus aduersa. duodecim ergo librorum sequentium primi quattuor continent exortum duarum ciui
Abbreviated transcription (Latin):
mncupaui. Inqͦ. uerba qͦdã que uelud sixti ro¬
mani ep̃i & martyris pelagius posuit. ita defendi
t̾nꝗͣ reuera eiꝰdẽ sixti essent. id eñi putauerã sed
postea legi sexti philosophi esse non syxti xp̃ianihic
nterea roma gothorũ irruptione agentiũ sub
rege o arico. atq ĩpetu mnagnȩ cladis euersa est.
Uuuiꝰ euersionẽ deoꝵ falsoꝵ multor que cultores
qͦs usitato nomine paganos uocamꝰ in xp̃ianã
religionẽ referre conantes. solito acerbuis ⁊ ama¬
riꝰ dm̃ uerũ blasphemare cepert. Unde ego exar¬
descens xelo domꝰ di aduersus eorũ blasphemias
uł errores. libros de ciuitate dei scrib̾e institii
Qđ opꝰ ꝑ aliqtͦ annos me tenuit. eo qd̾ alia multa
itcurrebant. q differe non oportere & me pͥus
ad soluendũ ocirpabant. Hoc autẽ deciuitate dei
grande opꝰ. tandẽ uiginti duob libris ẽ t̾minatũ
Quorũ qͥnq pͥmi eos refellunt qͥ res humanas

Expanded text:
nuncupaui. in quo uerba quaedam, quae uelut Xysti Ronuncupaui. in quo uerba quaedam, quae uelut Xysti Romani episcopi et martyris Pelagius posuit, ita defendi, tamquam re uera eiusdem Xysti essent; id enim putaueram. sed postea legi Sexti philosophi esse, non Xysti Christiani. HiTI DVO. Interea Roma Gotthorum inruptione agentium sub rege Allaricho atque impetu magnae cladis euersa est. cuius euer-. sionem deorum falsorum multorumque cultores, quos usitato nomine paganos uocamus, in Christianam religionem referre conantes solito acerbius et amarius deum uerum blasphemare coeperunt. unde ego exardescens zelo domus dei aduersus eorum blasphemias uel errores libros de ciuitate dei scribere institui. quod opus per aliquot annos me tenuit eo, quod alia multa intercurrebant, quae differri non oporteret et me prius ad soluendum occupabant. {hoc autem de ciuitate dei grande opus tandem uiginti duobus libris determinatum. quorum quinque primi eos refellunt, qui res humanas
Abbreviated transcription (Latin):
De uidendo đm̃. lib̃ .i.
e uidendo dm̃ scripsi librũ. ubi de sp̃itali cor¬
pore qd erit in resurrectione sc̃oꝵ. inqͥsitionẽ
ꝑ corpꝰ tale uicleat᷑. Sed eã postea qͥstionẽ sane dif¬
ficillima in nouissimo id ẽ inuicesimo & scdõ libro
de ciuitate dĩ satiꝰ qͣntũ arbitror explicaui. Inue¬
ni etiã in qͦdã nr̃o codice in qͦ x iste lib̾ ẽ qđdam
cõmonitoriũ a me factũ de hac re ad ep̃m siccen¬
sẽ fortunatianũ qđ in opꝰcłoꝵ meorũ indiculo
nec int̾ libros nec int̾ epłas ẽ notatũ. Hic lib̃sic
incip̃. Memor debiti. Illud aut̃ sic Sicut p̾sens
enit etiã tc̃ in manꝰ meas lib̾ .i.¬
qͥcłã lib̾ pelagni. ubi hominis naturã contͣ
dei gr̃am q̃ iustificat᷑ q̾piꝰ. ⁊ qͣ xp̃iani sumꝰ. qͣnta
potuit argumentatione defendit. Lbrũ gͦ qͦ
huic respondi defendenᷤ gr̾am. noncontͣ natu¬
rã s ꝑ ꝗͣ nat̾a lib̾at᷑ .i. regitur. de natura &̃ gr̃a

Expanded text:
DE VIDENDO DEO LIBER VNVS. De uidendo deo librum scripsi, ubi de spiritali corpore, quod erit in resurrectione sanctorum, inquisitionem  corpus tale uideatur; sed eam postea quaestionem sane difficillimam in nouissimo, id est in uicensimo et secundo libro de ciuitate dei, satis, quantum arbitror, explicaui. inueni etiam in quodam nostro codice, in quo et iste liber est, quoddam commonitorium a me factum de hac re ad episcopum Siccensem Fortunatianum, quod in opusculorum meorum indiculo nec inter libros nec inter epistulas est notatum. Hic liber sic incipit: Memor debiti, illud autem: Sicut praesens enit etiam tunc in manus meas quidam liber Pelagi, ubi hominis naturam contra dei gratiam, qua iustificatur inpius et qua Christiani sumus, quanta potuit argumentatione defendit. librum ergo, quo huic respondi defendens gratiam non contra naturam, sed per quam natura liberatur et regitur, de natura et gratia
Abbreviated transcription (Latin):
De gestis pelagii. lib̾ ii.
er idẽ tẽpꝰ in oriente hoc est in siria palesti. lxxiii¬
na pelagrꝰ a qͥb̾dã catholicis fr̃ib ad episcopalia
gesta ꝑcluctꝰ eisq absentib qͥ de illo libellũ dede¬
rant qm ad diẽ synodi non potuer̃t occurrire
ab ep̃is qͣ tuordecĩ auditꝰ est. ubi eũ dogiata ipsa
dapnantẽ ꝗͤ in inuca gr̃e xp̃i adu̾sus eũ de libel¬
lo legebant᷑. catholicũ ꝓnunciart̃. Sed cũm ma¬
nꝰ nr̃as eadẽ gesta uenissent. scripsi librũ ne
illo uelud absoluto eadẽ qͦq dogmata putarent᷑
iudices apꝓbasse que ille nͥ dãpnasset nullo mͦ
ab eis nͥ dãpnatꝰ exisset. hic lib sic incip̃. Postea

Expanded text:
De Gestis Pelagii, liber unus. Per idem tempus in Oriente, hoc est in Syria Palaestina, Pelagius a quibusdam catholicis fratribus ad episcopalia Gesta perductus, eisque absentibus qui de illo libellum dederant, quoniam ad diem synodi non potuerunt occurrere, ab episcopis quatuordecim auditus est; ubi eum dogmata ipsa ae inimica gratiae Christi aduersus eum de libello legebantur, catholicum pronuntiarunt. sed cum in manus nostras eadem gesta uenissent, scripsi de his librum, ne illo uelut absoluto eadem quoque dogmata putarentur iudices adprobasse, quae ille nisi damnasset, nullo modo ab eis nisi damnatus exisset. Hic liber sic incipit: Postea
Abbreviated transcription (Latin):
scm qł non remittit᷑ neq in hoc scło
neq in futuro. s deinde cessaui alia
uolumina adiuungere exponenclo epłam
totã Ipsius autẽ oꝑis magnitudine
q̃ labore det̾ritꝰ & in alia faciliora de¬
flexis sũ Ita factũ est: ut librũ qu̾e
fecerã pͥmũ: relinqͦrẽ solũ cuiꝰ ẽẽ titu¬
lũ uolui. epłȩ adromanos: inchoata expo¬
sitio ubi qđ dixi gr̃am eiꝰ in dimissione
peccatorũ pacẽ uͦ in reconciliatione
clei: ubicunq hoc dixi non sic accipien¬
dũ est ac si pax ipsa ẜ reconciliatio ñ ꝑtineat
ad gr̃am generalẽ. s d specialit̾ grẽ no¬
mine remissionẽ significauerit pecca¬
torũ : sic̃ legẽ & specialit̾ dicimꝰ. scd̃m qd

Expanded text:
 non remittitur neque in hoc saeculo neque in futuro. sed deinde cessaui alia uolumina adiungere exponendo epistulam totam, ipsius autem operis magnitudine ac labore deterritus et in alia faciliora delapsus sum. ita factum est, ut librum, quem feceram primum, relinquerem solum, cuius esse titulum uolui: epistulae ad Romanos incoata expositio. Vbi quod dixi, gratiam esse in dimissione peccatorum, pacem uero in reconciliatione dei, ubicumque hoc dixi, non sic accipiendum est, ac si pax ipsa et reconciliatio non pertineat ad gratiam generalem, sed specialiter gratiae nomine remissionem significauerit peccatorum, sicut legem et specialiter dicimus, secundum quod
Abbreviated transcription (Latin):
udet᷑. qͣuis ut cũq tẽꝑata sit hec inepcia:
in eo qd additũ est forte. I illud in libro t̾cio deci¬
mo qđ dixi firmamentũ factũ iit̾ sp̃itales aqͣs
suꝑiores.&. corp̃rales inferiores: non satiᷤᷤ conside¬
rate dictũ est. Res autẽ in abdito est ualde. Hoc
opꝰ sic incipit. Magnꝰ es dñe.¬
ont᷑ faustũ manicheũ blasphemantẽ legẽ¬
turas autẽ noui testamenti qͥb conuincit᷑ fal¬
ssͣtas esse dicentẽ. scripsi grande opꝰ. uerbis eiꝰꝓpo¬
sitis reddens responsiones meas. Triginta ẜtreᷤ
disputaciones st̃. Quos etiã libros cur non di¬
xerĩ  Hã & sist̃ in eis aliqͥ ꝑbreues. tñ librist᷑.
Unꝰ uͦ eorũ ubi a nob̾ adu̾sus eiꝰ cͥminationeᷤ. pa
tͥarcharũ uita defendit̾ tͣnte ꝓlixitatis ẽ qͣntę
nulłꝰ fere librorũ meorũ. In libro gͦ t̾cio cũ
soluerẽ qͦstionẽ sqͦmͦ potuerit duos patres
habere ioseph. qͥdẽ qd̃ ex alio natꝰ. ab alio fue¬

Expanded text:
uis utcumque temperata sit haec ineptia in eo, quod additum est: forte. et in libro tertio decimo quod dixi: firmamentum factum inter spiritales aquas superiores et corporales inferiores, non satis considerate dictum est; res autem in abdito est ualde. Hoc opus sic incipit: Magnus eCONTRA FAVSTVM MANICHEVM Lturas autem Novi Testamenti, quibus convincitur, falsatas esse dicentem, scripsi grande opus, verbis ejus propositis reddens responsiones meas. Triginta et tres disputationes sunt; quas etiam libros cur non dixerim? Nam etsi sunt in eis aliqui perbreves, tamen libri sunt. Unus vero eorum, ubi a nobis adversum ejus criminatitriarcharum uita defenditur, tantae prolixitatis est, quantae nullus fere librorum meorum. In libro ergo tertio cum soluerem quaestionem, quomodo potuerit duos patres habere Ioseph, dixi quidem, quod ex alio natus, ab alio fue
Abbreviated transcription (Latin):
eruditis humili sermone conscriptꝰ ẽ. fidei .xux.¬
regłam continens & p̃cepta iuuendi. Inqͦ illud
qd positũ est nec eos audiamꝰ qͥ carnis resur¬
rectionẽ futurã negant. & cõmemorant qđ ait
apłs paulus. caro ⁊ sanguis regnũ cłi non possi¬
debt̃ non intelligentes qd̵ dixit apłs oportet cor¬

Expanded text:
humili sermone conscriptus est, fidei regulam continens, et praecepta vivendi. In quo illud quod positum est, Nec eos audiamus, qui carnis resurrectionem futuram negant, et commemorant quod ait apostolus Paulus, « caro et sanguis regnum Dei non possidebunt; » non intelligentes quod ipse dicit Apostolus, « O
Abbreviated transcription (Latin):
imundꝰ qͥ erat in phitonissa potuerit agere
ut samuhel a saule uideret᷑ & loqͤret᷑ cũ eo.
Quarta. de eo qd scriptũ ẽ intͣuit rex dd̃ &̃ se¬
dit ante dñm Quinta. de eo qđ dixit helias
odñe testis huiꝰ uidue cũ qͣ ego in habito ap̃
ipsã tu male fecisti occidere filiũ eiꝰ Hoc opꝰ
sic incipit. Gratissimã plane atq suauissimã.

Expanded text:
mundus, qui erat in pythonissa, potuerit agere, ut Samuhel a Saule uideretur et loqueretur cum eo; quarta de eo, quod scriptum est: intrauit rex Dauid et sedit ante dominum; quinta de eo, quod dixit Helias: o domine, testis huius uiduae, cum qua ego inhabito apud ipsam, tu male fecisti occidere filium eius. Hoc opus sic incipit: Gratissimam sane atque suauissimam.
Abbreviated transcription (Latin):
sihoc fine miebris quȩ nc̃ habemꝰ & sine sub¬
stancia ꝗͣuis incorruptibilis t̾m carnis acci
piat᷑. Multo autẽ melius in oꝑe de ciuitate
dĩ questio ista tractata est. de iudendis cogi¬
tacionib nr̃is Quadragesima octaua est.
de credibilib Quadragefima nona. qͣre fi¬
lii isrhł sacrificabant uisibilit̾ pecorũ
uictimas. Quin quagesima de eqͣlitate
filii. Quinquagesima pͥma. cle homine
facto ad imagine̾ ⁊ similitudinẽ dei ubi
qͥdẽ qd dixi homo sine uita non recte ap¬
pellat᷑ cũ clicat᷑ homo etiã cadauer homi¬
nis. gͦ saltẽ dicere debui non ꝓpͥe dicit᷑
ubi dixi non recte dicit᷑. Itẽ dixi neq inscite dis¬
tinguit᷑ qd̃ aliud sit imago & similitudo dei ali¬
ud ad una. ginẽ & similitudinẽ sicut hominẽ¬

Expanded text:
si hoc sine membris, quae nunc habemus, et sine subsi hoc sine membris, quae nunc habemus, et sine substantia quamuis incorrupatur. Multo autem melius in opere de Civitate Dei, quaestio ista tractata est, de videndis cogitationibus nostris . Quadragesima octava, de credibilibus. Quadragesima nona, quare filii Israel sacrificabant visibiliter pecorum victimas. Quinquagesima, de aequalitfilii; quinquagensima prima de homine facto ad imaginem et similitudinem dei. ubi quid est, quod dixi: homo scilicet uita non recte appellatur, cum dicatur homo etiam cadauer hominis? ergo saltem dicere debui: non proprie dicitur, ubi dixi: non recte dicitur. item dixi: neque inscite distinguitur, quod aliud sit imago et similitudo dei, aliud ad imaginem et similitudinem dei, si
Abbreviated transcription (Latin):
euenire diuinitꝰ magistrũ cuiꝰ imitacione
in mores optimos formaret᷑. iusi in tẽpore
iuuentutis ẜ adiunxi lad hoc ualere qd̵ apłs
dicit. sub lege tanꝗͣ sub pedagogo paruulos
custoditos Sed potest mouere. cur alibi dixe
insenectute uenisse. Hoc gͦ de iuuentute
dictũ est ad uigorẽ feruorẽ quȩ fidei refer¬
tͥ. que ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. illud autẽ de senec¬
tute ad tẽporũ numerũ. Põtest enĩ intelli¬
gi utrũq in uniuersitate hominũ. qd̵ non
potest in etatib singłorũ. sicut in corpore non
potest simul & iuuentus esse & senectus. in a¬
nimo autt̃ pot est. Iita ꝓpt̾ alacͥtatẽ ista ꝓpt̾
gͣuitatẽ. Quacła gesima qͥnta est: ad uersus
mathematicos. Quadragesima sexta: de ui¬
deis. Quadragesima septima. utrũ aliqͣndo
cogitationes nr̃as uidere possimꝰ Ubi qd̃ dixi
angłica corpora qͣlia nossperamꝰ habituros
lucidissima atq et herea esse credendũ est.

Expanded text:
venire divinitus magistrum, cujus imitatione venire divinitus magistrum, cujus imitatione in mores optimos formaretur, nisi tempore juventutis. Et adjunxi ad hoc valere quod Apostolus dicit, sub Lege tanquam sub paedagogo parvulos custoditos . Sed potest movere cur alibi dixerin senectute venisse . Hoc ergo quod de juventute dictum est, ad vigorem fervoremque fidei refertur, quae per dilectionem operatur; illud autem de senectute, ad temporum numerum. Potest enim intelligi utrumque in universitate hominum, quod non potest in aetatibus singulorum, sicut in corpore non potest simul et iuuentus esse et senectus, in animo autem potest, illa propter alacritatem, ista propter grauitatem. quadragensima quinta est. aduersus mathematicos. quadragensima sexta est de ideis. quadragensima septima: utrum aliquando cogitationes nostras uidere possumus. ubi quod dixi: angelica corpora, qualia nos speramus habituros, lucidissima atque aetheria esse credendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
noscenda est. Nã quis eã penitus nescit eorũ
clũ taxat qͥ iã racione utuntur qͣndo qͥdẽ be¬
atos se esse nouert̃  Tricesuma sexta est de
nutrienda caritate. Ubi dixi. Ds gͥ ⁊ animꝰ
qͦ amat᷑ caritas ꝓpͥe dicit᷑. purgatissima &
consũmata. si nichil aliud amat᷑. Qd̾ siuerũ
habuit.ꝙ ex hoc ãmonet ut diligant᷑ uxo¬
res: s id̾o dictũ est ꝓpͥe dicit᷑ dilectio q̃ndo¬
subiacet ad usũ Nã & si ppt̾ se ipsũ uidet᷑ dili¬
gi cũ eã nolumꝰ esse deforme̾. ad aliud refe¬
rendũ est decꝰ eiꝰ ad illud scilicet aqͦ decora
st̃ om̃ia. Tricesima septima est. de seꝑnato.
Tricesima octaua ẽ de conformacione qui
Tricesima nonarde alim̃tis. Quadragesima cũ
animarũ natura una sit unde hominũ diuer¬
sȩ uoluntates Quadragesima sccła pͥma. cũ
om̃ia dĩ fecerit. qͣre non eqlit̾ fecerit. Qua
etates cõmemorauerĩ. dixi nec oportuit

Expanded text:
noscenda est. Nam quis eam penitus nescit, eorum noscenda est. Nam quis eam penitus nescit, eorum duntaxat qui jam ratione utuntur; quandoquidem beatos se esse velle noverunt? Trigesima sexta, de nutrienda charitate. Ubi dixi: Deus igitur et animus quo amatur, charitas proprie dicitur purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur. Quod si verhabuit . Et ex hoc admonet ut diligantur uxores. Sed ideo dictum est, proprie dilectio dsubjacet ad usum. Nam etsi propter seipsam videtur diligi, cum eam nolumus esse deformem, ad aliud referendum est decus ejus, ad illud scilicet a quo decora sunt omnia. Trigesima septima, de semper nato. Trigesima octava, de conformatione animae. Trigesima nona, de alimentis. Quadragesima, cum animarum natura una sit, unde hominum diversae voluntates. Quadragesima prima, cum omnia Deus fecerit, quare non aequaliter fecerit. Quadaetates commemorarem, dixi: Nec oportuit
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorũ Uigesima septima. de ꝓuidentia.
lligesima octaua. qͣre d̃s mundũ facere uo¬
luerit uigesima nona. utrũ aliqͥd sursũ sit.
aut cdeor sũ uniuerso. Tricesima. utrũ om̃ia
inutilitatẽ hominis creata sunit : d̾m qͥ ut uult¬
iuuit beatũ esse. Tricesima pͥma. nec ipsa mea
est: s ciceronis Ulerũ qr ꝙ hec ꝑ me innotu¬
it fr̃ib int̾ ea que colligebant. scripsert
eã uolentes nosse quẽ ad modũ uirtutes ammi
ab illo cdiuisȩ ac diffinitȩ st̃. Tricesima scd̾a u¬
trũ rẽ ullã alius alio magis intelligat. atq
aliud amandũ sit ꝗͣ metu carere lrigesima
quinta. qͥd amandũ sit. In qua illud dixi id ẽẽ
amandũ qd̾ nichil est aliud hab̾e ꝗ̃ nosse. non
satis approbo. Neq eñi dm̃ non habebant. de
qͥb dictũ est. nescitis q tẽplũ dei estis. &. sp̃c d̾i
habitat in uob̾. nec tam̃ eũ nouerant. uelsic̃t
noscendũ est nouerant. Itẽ qd dixi nemo be¬

Expanded text:
peccatorum; uicensima septima de prouidentia; peccatorum; uicensima septima de prouidentia; uicensima octaua: quare deus mundum facere uoluerit; uicensima nona: utrum aliquid sit sursum aut deorsum uniuerso; tricensima: utrum omnia in utilitatem hominis creata sint. tinis creata sint. Trigesima prima, nec ipsa mea est, sed Ciceronis : verum quia et haec per me innotuit fratribus, inter ista quae colligebant scripserunt eam, volentes nosse quemadmodum virtutes animi ab illo divisae ac definitae sint. Trigesima secunda, utrum rem illam alius alio magis intelligat, atquealiud amandum sit quam metu carere. Trigesima quinta, quid amandum sit. In qua illud quod dixi, id esse amandum, quod nihil est aliud habere, quam nosse, non satis approbo. Neque enim Deum non hquibus dictum est: nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? nec tamen eum nouerant uel non, sicut noscendus est, nouerant. item quod dixi: nemo ig
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣntũ st̃ in tͣntũ bona ft̃. R ne hinc pute¬
t̾ non ab illo esse penã malorũ qͣ utiq ma¬
lũ est his qͥ puniunt᷑ Sed ita hoc dixi qͦm¬
ad modũ clictũ est ds mortẽ non fecit.
cũ alibi scriptũ sit mors & uita a lñodo̾
est. Malorũ gͦ pena quȩ acło.ẽ: malũ est
qͥdẽ malis. Sed in bonis cli oꝑib est : qm̃ uis¬
tũ est ut mali puniant᷑ Et utiq bonũ. ẽ
om̃e qd iustũ est. Uige sima scd̃a est deũ
non pati necessitatẽ. Uige sima t̃cia. de pa¬
tre
& filio. ubi dixi qd̃ eã ipse genuerit qͣ sapiens
dicit̾ sapientiã. Sed melius istã questionẽ
in libro postea de tͥnitate tͣctauimꝰ. lligesim
qͣrta est. utrũ s peccatũ &̃ recte factũ inli¬
berosit uoluntatis arbitrio. Qd ita esse omino
uerissimũ est. Sed ut ad recte faciendũ libe¬
rũ sit : dĩ gr̃a liberat᷑. Uigesima quinta est:¬
de cruce xp̃i Lligesima sexta. de differentia

Expanded text:
in quantum sunt, in tantum bona sunt, et ne hinc putein quantum sunt, in tantum bona sunt, et ne hinc putetur non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his, qui puniuntur. sed hoc ita dixi, quemadmodum dictum est: deus mortem non fecit, cum alibi scriptum sit: mors et uita a domino deo est. malorum ergo poena, quae a deo est, malum est quidem malis, sed in bonis dei operibus est, quoniam iustum est, ut mali puniantur, et utique bonum est omne, quod iustum est. uicensima secunda est: deum non pati necessitatem. uicensima tertia est: de patre et filio. ubi dixi, quod cum ipse genuerit, de qua sapiens dicitur, sapientiam; sed melius istam quaestionem in libro postea de trinitate tractaui. uicensima quarta est: utrum et peccatum et recte factum in libero sit uoluntatis arbitrio. quod ita esse omnino uerissimum est, sed ut ad recte faciendum liberum sit, dei gratia liberatur. uicensima quinta de cruce Christi; uicensima sexta de differentia
Abbreviated transcription (Latin):
ea nullus nr̃i corporis sensus at tin̾git. nͥ
forte diuinitꝰ tale aliqͥd reuelet᷑. Decima. ẽ.
utrũ corpꝰ a do sit. Undecima. qͣre xp̃c de
femina natus est. Huodecuna loco ubi titu¬
lus ẽ. sentencia cuiu̾dã sapientis: non .ẽ. mea
ista diligentissime colligebant. & placuit
eis int̾ eanra eã scribere uoluert̃. Est aut̃
cuiꝰdã fontei cartaginensis de mente mii¬
dana ad uidendũ dm qd̃ paganꝰ qͥdã scripsit
s xp̃iatiꝰ baptizatꝰ est mortuus. Tercia deci¬
ma ẽ. qͦ documento constet homines bestiis
excellere. Quarta decima. non fuisse corp̾
de intellectu Sexta decima. cle filio. Sep¬
tima decima. de scientia di Octaua decima
de tͥuitate. Nona decima de đo & creatura
Uigesima de loco di Uicesima pͥma. utrũ
ds mali auctor non sit. Ubi uidendũ est
ne male intelligat᷑ qd̾ dixi mali auctor
non sit. qr om̃iũ quȩ st̃ auctor est. quia

Expanded text:
ea nullus nostri corporis sensus adtingit, nisi ea nullus nostri corporis sensus adtingit, nisi forte diuinitus tale aliquid reueletur. decima est: utrum corpus afemina natus sit. Duodecima, loco ubi titulus est, Sententia cujusdam sapientis; non est mea: ista diligentissime consulebant, et placuit eis, inter nostra eam scribere uoluerunt. est autem cuiusdam Fontei Carthaginiensis: de mente mundanda ad uidendum deum, quod paganus quidem scripsit, sed Christianus baptizatus est mortuus. tertia decima est: quo documento constet homines bestiis excellere; quarta decima: non fuisse corpusde intellectu; sexta decima de filio; septima decima de scientia dei; octaua decima de trinitate; nona decima de deo et creatura; uicensima de loco dei; uicensima prima: utrum deus mali auctor non sit. ubi uidendum est, ne male intellegatur, quod dixi: mali auctor non. est, quia omnium, quae sunt, auctor est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ baptismũ acceperat: hoc qͥdẽ ẜ alios ante no rec¬
tores scẽ ecłiȩ posuisse in suis litt̾is in uenimꝰ Sed
qͥb documentis satis possit ostendi qd ñfuerit
ille latrobaptizatꝰ. ignoro. de qͣ re in posteriorib
qͥb dã opꝰculis nr̃is diligentius disputatũ est maxi¬
meq in eo qd ad uincenciũ uictorẽ de animȩ ori-
gine scripsimꝰ. Sexagesima t̾cia est de u̾bo Sexa¬
gesima qͣrta. de muliere samaritana. Sexage¬
sima qͥnta. de resurrectione lazari. Sexagesima
sexta. de eo qd scriptũ est. an ignoratis fr̃sscien¬
tib enĩ lege̾ loquor qr lex dñat᷑ homini qͣntũ
tẽpꝰ uiuit  usq ad eũ locũ inqͦ scriptũ est iuuifi

Expanded text:
ipsum baptismum acceperat, hoc quidem et alios ante nos rectores sanctae ecclesiae posuisse in suis litteris inuenimus, sed quibus documentis possit ostendi, quod non fuerit ille latro baptizatus, ignoro. de qua re in posterioribus quibusdam opusculis nostris diligentius disputatum est, maxime igine scripsimus . Sexagesima tertia, de Verbo. Sexagesima quarta, de muliere Samaritana. Sexagesima quinta, de resurrectione Lazari. Sexagesima sexta, de eo quod scriptum est, An ignoratis, fratres scientibus enim Legem loquor, quia Lex dominatur homini, in quantum tempus vivit? usque ad eum locum i
Abbreviated transcription (Latin):
non inutilẽ ingenii ẜ mentis exercitaci¬
one magisq morib ad ueriloqͥũ diligendũ
ꝓficit. hunc qͦq auferre statuerã de opꝰcłis
meis qr ẜ obscurius &. anf ractuosus & om̃i no
molestꝰ mͥ uide bat᷑. Ppt̾ qd eũ nec ediderã De¬
inde cũ pꝰea scripsissẽ alterũ. cuiꝰ titułꝰ.ẽ. contͣ
mendaciũ. multomagis istũ non ẽẽ decre¬
uerã & iusserã. s non. ẽ. factũ. Itaq iusta retͣ¬
ctacione opꝰcłorũ meorũ cũ eũ incolumẽ re
perissẽ. etiã ipsũ retͣctatũ manere p̃cepi ma
altero non st̃ ꝓpterea uͦ illuiᷤᷤ inscriptio est
contͣ mendaciũ. istiꝰ autẽ de mendacio. qͣm
ꝑ illũ totũ oppugnacio est aꝑta de mendacii
Istius autẽ magna pars in inqͥsit ioniꝰ oisputa¬
tione uersat᷑. ad eundẽ tñ finẽ ut̃q dirigitur
Hic lib̾ sic̃ incipit. Magna q̃stio est de mendacio.

Expanded text:
non inutilem ingenii et mentis administratinon inutilem ingenii et mentis administrationem magisque moribus ad ueriloquium diligendum proficit. hunc quoque auferre statueram de opusculis meis, quia et obscurus et anfractuosus et omnino molestus mihi uidebatur, propter quod eum nec edideram. deinde, cum postea scripsissem alterum, cuius titulus est: contra mendacium, multo magis istum non esse decreueram et iusseram, sed non est factum. itaque in ista retractatione opusculorum meorum cperissem, etiam ipsum retractatum manere praecepi: maaltero non sunt. Propterea vero illius inscriptio est, Contra Mendacium; istius autem, De Mendacio: quoniam per illum totum oppugnatio est aperta mendacii; istius autem magna pars in inquisitionis disputatione versatur. Ad eumdem tamen finem uterque dirigitur. Hic liber sic incipit: Magna quaestio est de Mendacio.
Abbreviated transcription (Latin):
libero arbitͥo uoluntatis humanȩ. s uicit dei
gr̃a nec nͥ ad illud potui ꝑuenire ut liqͥdissima
ueritate dixisse intelligat᷑ apł Quis enĩ tedis¬
ceruit: Quid aut̃ habes qd̃ non accepisti: Si
autẽ & accepisti. qͥl głaris qͣsi non acceperis:
Qđ uolens etiã martyr cypͥanꝰ ostendere.
hoc totũ ipso titulo diffiniuit dicens. in nullo

Expanded text:
libero arbitrio voluntatis humanae; sed vicit Dei libero arbitrio voluntatis humanae; sed vicit Dei gratia: nec nisi ad illud potuit perveniri, ut liquidissima veritate dixisse intelligatur Apostolus, Quis enim te discernit? quid autem habes autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Quod volens etiam martyr Cyprianus ostendere, hoc totum ipso titulo definivit, dicens: In nullo
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit lib̃ .ii. ad simplicianũ. libri .ii.
ibrorũ qͦs ep̃c elaboraui pͥmi st̃ duo ad simpli¬
ciarũ eccłiȩ mediolanensis antistitẽ. qͥ beatissi¬
mo successit ãbrosio. de diuersis qͣstionib qͣrũ
duafũ ex epła pauli apłi ad romanos in pͥmũ
librũ contuli. Harũ prior est de eo qd̃ scriptũ
est. qͥd gͦ dice mꝰ lex peccatũ est. cabsit usq ad
sũ &̃ cetera qͥb caro contra sp̃m confligere osten¬
dit̾ eo mͦ exposui. tͣnqͣm homo cdescribat᷑. adhuc
sub lege ñdũ sub gr̃a constitutꝰ. Longe eñipꝰea
etiã sp̃italis hominis ł hoc ꝓbabilius esse posse illa
uerba cognoui Posterior in hoc libro questio est
ab eo loco ubi ait. Non solũ autẽ s & rebecca ex
uno concubitu h̃ñs ysaac patris nri. usq ad illu
ubi ait. nͥ dñs saba otb reliqͥsset nob̾semen sicut
sedoma facti essemꝰ ẜ sic̃ gomorra similes esse mꝰ
In cuiꝰ questionis solutione laboratũ est qͥd ẽ ꝓ

Expanded text:
CAPVT XXVII. AD SIMPLICIANVM LIBRI DVO. Librorum, quos episcopus elaboraui, primi duo sunt ad Simplicianum, ecclesiae Mediolanensis antestitem, qui beatissimo successit Ambrosio, de diuersis quaestionibus, quarum duas ex epistula Pauli apostoli ad Romanos in primum librum contuli. Harum prior est de eo, quod scriptum est: quid ergo dicemus? lex peccatum est? absit, usque ad sum et cetera, quibus caro contra spiritum confligere ostenditur, eo modo exposui, tamquam homo describitur adhuc sub lege, nondum sub gratia constitutus; longe enim postea etiam spiritalis hominis — et hoc probabilius - esse posse illa uerba cognoui. posterior in hoc libro quaestio est ab eo loco, ubi ait: non solum autem, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri, usque ad illud, ubi ait: nisi dominus SabSodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus . In cujus quaestionis solutione laboratum est quidem pro
Abbreviated transcription (Latin):
cle qͣ paulo pꝰ cũ agerẽ. dixi. Hec autẽ uoca¬
tio que siue in singłis hominib siue in popłis
atq in ipso genere humano ꝑ tẽporũ opor¬
tunitates operat᷑. altȩ & ꝓfundȩ ordinationiꝰ
Quo ꝑtinet etiã illud in utero scĩficaui te.
ẜ cũ esses in renib patris tui uidite. unde
mͥ tͣnꝗ̃ scriptũ sit occurrerit. nescio. Sexa¬
gesima nona ẽ de eo qd scriptũ est. tc & ipse
filius subiectus erit ei. qͥ illi subiecit om̃ia Sep

Expanded text:
de qua paulo post cum agerem, dixi: haec autem uocade qua paulo post cum agerem, dixi: haec autem uocatio, quae siue in singulis homi- nibus siue in populis atque in ipso genere humano per tern-, porum oportunitates operatur, altae et profundae ordinationis erit. quo pertinet etiam illud: in utero sanctificaui te, et: cum esses in renibus patris tui, umihi tanquam scriptum sit, occurrerit, nescio. Sexagesima nona, de eo quod scriptum est. Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia . Sep
Abbreviated transcription (Latin):
neret unde diceret᷑ qͣꝗͣ inimagine ꝑ abulat
hõ. tn uane cont̾bat᷑. Itẽ qd dixi sp̃italit̾ sũ mos
angłos uiuere infimos uͦ animalit̾. audacius
dictũ ẽ. de infimis qͣm ut possit uł scripturis
sc̃is uel ipsis libris ostendi. qr & si forsitan potest.
difficillime potest. Sexagesima octaua est. de eo
qd scrictũ est o homo tuqͥs es qͥ respondeas d̾o:
ubi dixi q etiã si leuiorib qͥsq peccatis. aut
certe ꝗͣuis gͣuiorib ẜ multis tñ multo gemi¬
tu &̃ elolore penitendi muscdia cłi dignꝰ fuerit
non ipsuiᷤ est qͥ si relinqͤret᷑ interiret. s miseren¬
tis d̾i qͥ eiꝰ p̃cib doloribq subuenit. Parũ. ẽ. enĩ
uelle nͥcłs misereat᷑. Sed deus non miseretur
qͥ ad pacẽ uocat. nͥ uoluntas p̃cesserit ad pacẽ.
Hic dictũ est pꝰ penitenciã. Nã est miscd̾ia dei
etiã ipsã p̃ueniens uoluntatẽ. que si ñ esset.
ꝑtinet ipsa uocatio. que etiã fidẽ p̃uenit.

Expanded text:
 unde diceretur: quamquam in imagine ambulat homo, tamen uane conturbatur. item quod dixi spiritaliter summos angelos uiuere, infimos uero animaliter, audacius dictum est de infimis, quam ut possit uel scripturis sanctis uel ipsis rebus ostendi, quia, etsi forsitan potest, difficillime potest. sexagensima octaua est de eo, quod scriptum est: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? ubi dixi: quia etiamsi leuioribus quisque peccatis aut certe quamuis grauioribus et multis, tamen multo gemitu, et dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est enim uelle, nisi deus misereatur; sed deus non miseretur, qui ad pacem uocat, nisi uoluntas praecesserit ad pacem. hoc dictum est post paenitentiam. nam est misericordia dei etiam ipsam praeueniens uoluntatem, quae si non esset, ncordiam pertinet et ipsa uocatio, quae etiam fidem praeuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uir qͥdẽ non debet uelare capud cũ sit imago
& gła clei. Sed clicit᷑ etiã ad imaginẽ di. quod
unigenitus ñ dicit᷑ qͥ tantũmͦ imago non ad
imaginẽ. Quinqͣgesima scd̃a. de eo qd̃ dictũ
est penitet me hominẽ fecisse Quinqͣgesima
t̾cia. de auro x̃ argento qd ab egipcus isrłitȩ
accepert᷑. Oinqͣgesima qͣrta. de eo qd scrip
tũ est mͥ autẽ adherere dõ bonũ est. U̾bi qd
dixi. qd̵ autẽ om̃i anima meliꝰ. id dm̃ dicimꝰ:
magis dicidebuit om̃i creato spũ melius Quin¬
qualesima qͥnta de eo qd̃ scriptũ est. sexagin¬
ta st᷑ regine. octoginta concubinȩ. ẜ adoles¬
centulȩ qͣrũ non est numerus. Quinqͣ gesi¬
nia sexta. de annis qͣdraginta sex edificatitẽ¬
pli. Ouinqͣgesima septima. de centũ qͥnqͣginta
tͥb piscib. Quin qͣgesima octaua. de iħe bap¬
tista. Quinquagesima nona: de de ce uirgi¬
nib. Sexagesima de die autẽ illa ꝙ hora nemoscit
neq angłi celorũ. neq filius hominis nͥ pat̾ soluᷤ.

Expanded text:
uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei; sed dicitur etiam ad imaginem dei, quod unigenitus non dicitur, qui tantummodo imago est, non ad imaginem. quinquagensima secunda est de eo, quod dictum est: paenitet me hominem fecisse; quinquagensima tertia de auro et argento, quod ab Aegyptiis Israhelitae acceperunt; quinquagensima quarta de eo, quod scrtum est, Mihi autem adhaerere Deo, bonum est : Ubi quod dixi, Quod autem est omni anima melius, id Deum dicimus, magis dici debuit, Omni creato spiritu melius. Quinquagesima quinta, de eo quod scriptum est, Sexaginta sunt reginae, octoginta concubinae, et adolescentulae quarum non est numerus . Quinquagesima sexta, de annis quadraginta sex aedificati templi. Quinquagesima septima, de centum quinquaginta tribus piscibus. Quinquagesima octava, de Joanne Baptista. Quinquagesima nona, de decem virginibus. Sexagesima, de die autem et hora nemo scit, neque Angeli coelorum, neque Filius hominis, nisi Pater solus .
Abbreviated transcription (Latin):
eos ꝑtinere qui sub lege sunt nondũ sub
gr̃a. Ad huc enĩ ñ intellexerã hȩc uerba.
& illis qui sub gr̃a sunt non sub lege ꝓpterea
conuenire. quia & iꝑsi concupisceñtias
carnis contͣ quas sp̃u concupiscunt qͣnuis
eis ñ consentiant nollent tñ ullas hab̃̾e si
possent E icleo non quȩcunq uolt̾ faciunt.
qr uolunt eis carere : nec possunt. Tc̃ eni
eas non habebt. quͣndo nec corruptibilẽ
carnẽ hic liber sic incipit. Causa ꝓpt̾ qͣm
scribit apłs ad galatas hec est Epłs ad ro¬
pistole qͦq ad romanos sict̃manos ĩ choata
ad galathas expositionẽ susce perã. expo¬
s̃ huiꝰ operĩ si ꝑficeretur: plures libri erart
futuri. Quorũ unu̾ in sola disputatione ł.i¬
ipsius salutacionis absolui: ab inicio sci¬
licet usq ad illud ubi ait gr̃a uob̾ ꝙ

Expanded text:
eos pertinere, qui sub lege sunt, nondum sub eos pertinere, qui sub lege sunt, nondum sub gratia. adhuc enim non intellexeram haec uerba et illis, qui sub gratia sunt, non sub lege, propterea conuenire, quia et ipsi concupiscentias carnis, contra quas spiritu concupiscunt, quamuis eis non consentiant, nollent tamen illas habere, si possent. non ideo, non quaecumque uolunt faciunt, quia uolunt eis carere nec possunt. tunc enim eas non habebunt, quando nec corruptibilem carnem. Hic liber sic incipit: Causa, propter quam scribit apostolus a l Galatas, haec est. \\ CAPad Galatas expositionem susceperam. sed huius operis, si perficeretur, plures libri erant futuri, quorum unum in sola disputatione ipsius salutationis absolui, ab initio scilicet usque ad illud, ubi ait: gratia uobis et
Abbreviated transcription (Latin):
ppło aliud specialit̃ iͣrł. aliud uidas. &
tñ utrũq generalit᷑ isrł. Itẽ cũ expone¬
rem qͥd gͦ sex transgressionis gr̃a ꝓposita
est. ita dĩstinguendũ putaui. ut mterro¬
gatio esset qͥd gͦ. ac deinde responsio. lex
trans gressionis gr̃a ꝓposita ẽ. Qđ quidẽ
ñ ab horret a uero. S melior michi uide¬
tur ista distincto ut interrogatio sit qͥd
gͦ lex. Et inferatur responsio transgres¬
sionis gr̃a ꝓposita ẽ. Qđ aut̃ dixi ordina¬
tissime ita subiunxit. qđ si sp̃u ducimini
ad huc ñ estis sub lege ut intelligamꝰ eos
ẽẽ sub lege quoꝵ sp̃c ita concupiscit aduer¬
sus carnẽ ut ñ ea quȩ uolunt faciant. id ÷ͥ
ñ se teneant inuictos incaritate iusticie.
s a concupiscente auduersũ se canne uin¬
cant᷑. hoc ex illo sensu ẽ qͦsentiebã id qđ scri¬
ptũ est caro concupiscit aduersus sp̃m. &¬
sp̃c aduersus carfum. Hȩc enĩ inuicẽ ad¬
uersantur. ut ñ ea quę uultis faciatis. ad

Expanded text:
 aliud Judas; et tamen utrumque generaliter Israel. Item cum exponerem, Quid ergo? Lex transgressionis gratia proposita est , ita distinguendum putavi, ut interrogatio esset, Quid ergo? ac deinde responsio, Lex transgressionis gratia proposita est . Quod quidem non abhorret a vero; sed melior mihi videtur ista distinctio, ut interrogatio sit, Quid ergo lex? et inferatur responsio, Transgressionis gratia proposita est. Quod autem dixi: Ordinatissime itaque subjunxit, « Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub Lege » : ut intelligamus eos esse sub Lege, quorum spiritus ita concupiscit adversus carnem, ut non ea quae volunt faciant; id est, non se teneant invictos in charitate justitiae, sed a concupiscente adversum se carne vincantur ; hoc ex illo sensu est, quo sentiebam id quod dictum est, Caro concupiscit adversus spspiritus aduersus carnem; haec enim inuicem aduersantur, ut non ea, quae uultis, faciatis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
qr lex sp̃alis est ego autẽ carnalis sũ exponere
uolens dixi. id est carni consencio ñdũ piritali
gr̃a liberatꝰ: qd̾ ñ sic accipiendũ est. qͣsi sp̃italis
homo ĩa sub gr̃a constitutꝰ. etiã de ipso ñ possit
hec dicere &s cetera usq ad eũ locũ ubi dic¬
tũ est miser ego homo qͥs me liberabit de cor
pore mortis huiꝰ. qd postea clidici sicut iã sũ
ante confessus Rursus exponens qd̾ ait apłs
corpꝰ qͥdẽ mortuũ est ꝓpt̾ peccatũ mortuũ inꝗͣ
corpꝰ dicit. qͣm diu tale esse ut indigenciarerũ
tẽ pr̃aliũ molestet animã Sed isto melius mpost¬
ea uisũ est ideo mortuũ corpꝰ dictũ. qd̃ habeat
iã moriendi necessitatẽ ꝗͣ non habuit ante pec¬
catũ. Sexagesima septima. de eo qd̃ scriptũ est.
Existimo enĩ qd̃ indigne sint passiones huiꝰ tẽpr̃is
ad futurã głam que reuelabit᷑ in nob̾: usq ad
id qd̾ dictũ est. spe enĩ saluifacti sumꝰ. Ubicũ

Expanded text:
quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, exponere uolens dixi: id est carni consentio nondum a spiritali gratia liberatus; quod non sic accipiendum est, quasi spiritalis homo iam sub gratia constitutus etiam de ipso non possit hoc dicere et cetera usque ad eum locum, ubi dictum pore mortis hujus ? quod postea didici, sicut jam sum ante confessus. Rursus exponens quod ait Apostolus, Corpus quidem mortuum est propter peccatum : Mortuum, inquam, corpus dicit, quamdiu tale est ut indigentia rerum temporalium molestet animam. Sed multo melius mihi postea visum est, ideo mortuum corpus dictum, quod habeat jam moriendi necessitatem, quam non habuit ante peccatum. Sexagesima septima, de eo quod scriptum est, Existimo enim quod indignae sint passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae reveest: spe enim salui facti sumus. ubi cum
Abbreviated transcription (Latin):
potest quisq sc̃s iam sub gr̃a positus
dicere. Ista omĩa que hic esse dixi
uerba hominis nͣ dũ sub gr̃a positi
sub lege. qđ hic ostendẽ longũ est & ubi hoc
ostenderim dictũ est. Itẽ qđ disputans quid
elegerit d̾s in nondũ nato cui dixit seruitu
rum ẽe maiorẽ & quid in eodem maiore simi¬
liter non dũ nato. rephauerit. de quib ꝓpt̃
hoc commemoraturꝰ quamuis longe postea
platũ ꝓpheticũ testimoniũ iacob dilexi. esau
autem odio habu. ad hoc ꝑduxi ratiotinati¬
onem ut dicerẽ. Non gͦ elegit d̾s oꝑa cuiꝰ quã
inp̃sentia. quȩ ipse daturus est. s fidem eligit
inprȩscientia. ut quẽ sibi crediturũ esse p̾re¬
sciuit. ipsũ elegit cui sp̃m sc̃m daret. ut bona
operando etiã ȩternã uitã consequeret᷑. Non¬
dum diligentius quȩsiuerã nec ad huc inue¬
neram qualis sit ęlectio gr̃ȩ: de qͣ idem apl̃s¬
sunt. Que utiq ñ ẽ gr̃a si eã merita ulla p̃ce

Expanded text:
potest quisque sanctus jam sub gratia positus potest quisque sanctus jam sub gratia positus dicere ista omnia, quae hic esse dixi verba hominis nondum sub gratia positi, sed sub Lege. Quod hic ostendere longum est, et hoc ubi ostenderim dictum est . 2. Item disputans quid elegerit Deus in nondum rum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum nato reprobauerit, de quibus propter hoc commemoratur quamuis longe postea prolatum propheticum testimonium: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicerem: non ergo elegit deus opera cuiusquam in praescientia, quae ipse daturus est, sed fidem elegit in praescientia, ut, quem sibi crediturum praesciuit, ipsum elegerit, cui spiritum sanctum daret, ut bona operando etiam aeternam uitam consequeretur, nondum diligentius quaesiueram nec adhuc inueneram, qualis sit electio gratiae, de qua idem sunt : quae utique non est gratia, si eam merita ulla praec
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentia carnis malefacientẽ. a cuiꝰ
concupiscentiȩ añatu: ñ lib̾at nisi gr̃a dei
diffusa caritas in cordib nr̃is uincit carnis
concupiscentias ne consentiamus eis ad male
faciendũ. s potius bona faciamꝰ. Unde qͥdẽ
iã euertit᷑ heresis pelagiana: quȩ uult ñ ex
deo nobis. s ex nobis eẽ caritatẽ qua bene ac
pieuiuamꝰ. S in illis libris. qͦs aduersus eos
edidimus. etiã sp̃italis hominis iãq sub gr̃a
constituti melius intelligi uerba ista mon¬
dum ẽ. erit autẽ in resurrectione mortuoꝵ.
& ꝓpt̾ ipsã carnis cuncupiscentiã cũ qua
ita confligunt. scĩ ñ ei consentientes ad
malũ. ut tñ eis motib qͥb repugnan¬
tib resistunt: ñ careant in hac uita.
Non eos aũt habebt̃ in illa. ubi ab¬
sorbebit᷑ mors in iuictoriam. Propt̃
hanc itaq concupiscentiã. motꝰq ipsos
quib ita resistit᷑ ut t̃n sint in nobis:¬

Expanded text:
concupiscentia carnis male facientem . A cujus concupiscentia carnis male facientem . A cujus concupiscentiae dominatu non liberat, nisi gratia Deidiffusa caritas in cordibus nostris uincit carnis concupiscentias, ne consentiamus eis ad male faciendum, sed potius bona faciamus. unde quidem iam euertitur heresis Pelagiana, quae uult non ex deo nobis, sed ex nobis esse caritatem, qua bene ac pie uiuimus. sed in illis libris, quos aduersus eos edidimus, etiam spiritalis hominis iamque sub gratia constituti melius intellegi uerba ista mondum est, erit autem in resurrectione mortuorum, et propter ipsam carnis concupiscentiam, cum qua ita confligunt sancti non ei consentientes ad malum, ut tamen eis motibus, quibus repugnantibus resistunt, non careant in hac uita. non eos autem habebunt in illa, ubi absorbebitur mors in uictoriam. propter hanc itaque concupiscentiam motusque ipsius, quibus ita resistitur, ut t
Abbreviated transcription (Latin):
rogabar a fr̃ib quib dũ sicut poterã respon¬
derem: uoluert̃ scribi potiꝰ q̃ dicebĩ ꝗͣ sine litt̾is
fundi. Ubi cũ eis obtemperarẽ: lib̃ unꝰ accessit
mus quia lex sp̃ualis est. ego autẽ carnalis sũ.
satis ostendit ñposse impleri legẽ nisi a sp̃ua¬
lib qͣles fecit gr̃a dĩ. Qđ utiq ñ ex ꝑsona apłi
accipi uolui qͥ iã sp̃italis erat. s hominis sub
lege positi nundũ sub gr̃a. Sic enĩ priꝰ hȩc
uerba sapiebã. Quȩ postea lectis quib dam
diuinoꝵ tractatorib eloqͥoꝵ. quoꝵ me mo¬
ueret auctoritas. consideraui diligentius.
& uidi etiã de ipso apło posse intesligi qđ
Qa in eis libris quos cont᷑ pelagianos nuꝑ
s̃cripsi. quantũ potui diligent̃ ostendi. In isto
gͦ libro & hoc qđ dictũ ẽ ego aut̾ carnalis sũ.
& deinde cȩt̾a usq ad eũ socũ ubidicit. miser
minem descͥribi adhuc sub lege nundũ sub
gr̃a constitutũ bene facere uolentẽ s uictũ

Expanded text:
rrogatus a fratribus quibusdam cum sicut poteram responderem, uoluerunt scribi potius, quae dicebam, quam sine litteris fundi. ubi cum eis obtemperarem, liber unus accessit mus quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum; » satis ostendit non posse impleri Legem, nisi a spiritualibus, quales facit gratia dei. quod utique non ex persona apostoli accipi uolui, qui iam spiritalis erat, sed hominis sub lege positi, nondum sub gratia. sic enim prius haec uerba sapiebam, quae postea lectis quibusdam diuinorum tractatoribus eloquiorum, quorum me moueret auctoritas, consideraui diligentius et uidi etiam de ipso apostolo posse intellegi, quod quod in eis libris quos contra Pelagianos nuper scripsi, quantum potui diligenter ostendi. In isto ergo libro et hoc quod dictum est, Ego autem carnalis sum; et deinde caetera usque ad eum locum, ubi dicit, Miser minem describi adhuc sub Lege, nondum sub gratia constitutum, bene facere volentem, sed victum
Abbreviated transcription (Latin):
ta repperiuntur quȩ st̃ p̃sentata. uł expetan¬
quȩdam p̃cepta ñ figurata s ꝓpriã quȩ ñ
inueteri. s in nouo inueniuntur. cautius
illa p̃cepta de dilectione dĩ & ꝑximi qͦ rectissime
omĩa & legitima & ꝓpħica & euangelica &
apłica referunt᷑. Item qđ dixi trib modis in¬

Expanded text:
anquaedam praecepta non figurata, sed propria, quae non in uetere, sed in nouo inueniuntur, cautius illa praecepta de dilectione dei et proximi, quo rectissime omnia et legitima et prophetica et euangelica et apostolica referuntur. Item q