comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
religionis fautor. ueriq di uenerator.
nondũ tam̃ ut ẽ sollempne nr̃is initia¬
ri signum dominicȩ passionis acceperat.
Cum igitur anxius & multa secum de im¬
minentis belli necessitate ꝑuoluens iter
ageret. adq ad celum sepus oculos leuaret.¬
& inde sibi diuinũ p̃caretur auxiliũ. uidit
ꝑ serenam orientis partẽ in cęlo signũ cru¬
cis igneo fulgore radiari. Cumq tanto
usu fuisset ext̾ritus ac nouo ꝑturbaret᷑
aspectu: assistere sibi uidit angłos dicen¬
& de uictoria iam securus signũ crucis
quod in cęlo uiderat in sua fronte designat.
& ita cęlitus ẽ inuitatus ad fide. Non michi
ñ adhuc ꝑsequens. sed iam consequens in-¬
uitatur. Ex in signũ quod in celo sibi fue¬
rat demonstratum in militaria uexilla tns¬
format: ac labarum quẽ dicunt in speciẽ
crucis dominicȩ. exaptat. S̃i ita armis uex¬
illisq religionis instructus. aduersum im¬
piorum arma ꝓficiscit᷑: sed &. in dextera

Expanded text:
religionis fautor, Deique veri venerator, nondum tamen ut solemne, nostris initiatus, signum Dominicae passionis acceperat. Cum igitur anxius, et multa secum de imminentis belli necessitate pervolvens iter ageret, atque ad coelum saepius oculos elevaret, et inde sibi divinum precaretur auxilium, vidit per soporem ad Orientis partem in coelo signum crucis igneo fulgore rutilare. Cumque tanto visu fuisset exterritus, ac novo turbaretur aspectu, astare sibi vidit anget de victoria jam securus, signum crucis, quod in coelo viderat, in sua fronte designat, et ita coelitus invitatus ad fidem, non mihi non adhuc persequens, sed etiam exconsequens invitatur. Exin signum, quod in coelo sibi fuerat demonstratum, in militaria vexilla transformat, ac Labarum, quem dicunt, in speciem crucis Dominicae exaptat, et ita armis vexillisque religionis instructus, adversum impiorum arma proficiscitur. Sed et in dextra
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam in scło princeps: ut iste ȩccłiam
d̃i uerbis instruat: & ille arinis defendat:¬
& quod iste non potest corrigere uerbo:
ille feriat ferro: & qui nolunt eccłiasticã
suscipere discipliuam. cohibeantur ã ina¬
lis ꝑ potestatẽ regiam. & qui potestati ddi
non sunt subditi: mundanis legib con¬
stringantur. E id̃o debemꝰ xp̃ianis prin¬
cipib eẽ subditi. & nisi contra uolunta¬
tem di nobis imperent obędientes. ut
uxta saluatoris p̃ceptum. redãamꝰ quȩ
sunt cȩsaris cȩsari. & quȩ sunt dĩ do.

Expanded text:
sed etiam in saeculo princeps, ut iste Ecclesiam sed etiam in saeculo princeps, ut iste Ecclesiam Dei verbis instruat, et ille armis defendat. Et quod iste non potest corrigere verbo, ille feriat ferro. Et qui nolunt ecclesiasticam suscipere disciplinam, prohibeantur a malis per potestatem regiam. Et qui potestati Dei non sunt subditi, mundanis legibus constringantur. Et ideo debemus Christianis principibus esse subditi nisi contra Dei voluntatem nobis imperent et obedientes, ut juxta Salvatoris praeceptum reddamus « quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
ad imaginẽ & similitudinẽ nãm. huiꝰ
imaginis figurã in se expressam nouerat
qui dicebat. Signatũ ẽ suꝑ nos lumen
uultus tui dñe. Quemadmodũ gͦ cesar
denarium in quo imago eius exprimeba¬
tur a subditis exquirebat: sic d̾s omĩps
inuiolatam in nobis suam imaginẽ iult
primus homo imaginẽ d̃ĩ in se peccando
uiolasset. nequaquã homo homini subiee¬
tus cẽt. quia inntio cum fecisset ds honi¬
nẽ ad imaginẽ & similitudinẽ suã. ñ ai
p̃sit hominib. sed dominamini pisclb
maris. & uolatilib cęli. & bestiis terrȩ.
Postquã uero post peccatum int̾ homines
iurgia rixȩ & seminarium discordiȩ cres¬
cere cȩpit. ad comprim̃dam prauoꝵ ho¬
minũ insolentiam. p̃posuit ds hominib
hominẽ: ut quos amor dĩ ñ ꝓuocabat
ad bonũ. saltem timor hominis coherceret
a malis. Iam uero xp̃ianoꝵ temporibus
dimina ꝓuidentia ordinauit. ut eẽt in
ȩccłia dĩ. non solum pastor & pontifex:

Expanded text:
ad imaginem et similitudinem nostram . » Hujus imaginis figuram in se expressam noverat, qui dicebat: « Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . » Quemadmodum ergo Caesar denarium, in quo imago ejus exprimebatur, a subditis exquirebat, sic Deus omnipotens inviolatam in urbis suam imaginem vult uia nisi primus homo imaginem Dei in se peccando violasset, nequaquam homo homini subjectus esset. Quia in initio cum fecisset Deus hominem ad imaginem et similitudinem suam, non ait: Praesit homo hominibus, sed « dominamini piscibus maris et volatilibus coeli et bestiis terrae . » Postquam vero peccatum inter homines, jurgia, rixae, et seminarium discordiae crescere coepit, ad comprimendam pravorum hominum insolentiam, proposuit Deus hominibus hominem, ut quos amor Dei non provocabat ad bonum, saltem timor hominis coerceret a malis. Jam vero Christianorum temporibus divina providentia ordinavit, ut esset in Ecclesia Dei non solum pastor et pontifex,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabant in sermone. Quib adhuc dđr.
O stendite mͥ nĩmisia census. Nũmisma
ẽ ut isidorus ait solidus aureus uel argen¬
nomisma: quia nominib principũ effi¬
guisq signabat᷑. At illi optulert̃ ei dena¬
rium. Denarius genus erat nũmi: qui
ꝓ decem numinis imputabatur. & ha¬
bebat imaginẽ cȩsaris in se expressam.
nomenq suꝑ scriptum. Eait illis. Cuiꝰ
ẽ imago hȩc &. suꝑscriptio: Dicunt ei.
Cesaris. Non ex ignorantia int̾rogatio
saluatoris descendit. maxime cum mani¬
feste pateret. cuius eẽt expressa imago in
numino: sed temptatores suos int̾rogauit.
ut illis cuius eẽt imago respondentibus:
rationabiliter &. absq reprehensione quȩ¬

Expanded text:
cogitabant in sermone. Quibus adhuc dicitur: cogitabant in sermone. Quibus adhuc dicitur: « Ostendite mihi numisma census. » Numisma est, ut Isidorus dicit, solidus aureus, vel argenmisma, quia nominibus principum effigiisque signabatur. « At illi obtulerunt ei « denarium. » Denarius genus erat nummi, qui pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris expressam nomenque superscriptum. « Et ait illis: Cujus est imago haec et superscriptio? Dicunt ei: Caesaris. » Non ex ignorantia interrogatio Salvatoris descendit, maxime cum manifeste pateret, cujus esset expressa imago in nummo. Sed tentatores suos interrogavit, ut illis cujus esset imago respondentibus, rationabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
sed tyberium successorem eiꝰ sub qͦ passus ẽ
dñs intelligere debemꝰ. Om̃s autẽ imꝑato¬
res romanoꝵ cȩsares appellabant᷑: a primo
gaio cesare. qui ob duas causas cȩsar nũcu¬
patur. uel quia cęso uentre matris exiit
uel quia cum cȩsarie capitis. id ẽ cum
cum capillis ẽ natus. Coginta autẽ iħc
nequitia eoꝵ dixit. Quid me temptatis
hẏpocritȩ: Sapientia semꝑ: sapient᷑ agit.
Et primũ cogitationes temptatoꝵ denuda¬
uit: ut sic saltem i eo cogerent᷑ cognoscere
diuinitatẽ. qm̃ ꝓpriũ ẽ do cogitationes
hominũ in cueri: scͥptura teste quȩ ait.
Quȩ sunt in corde hominũ. ocłi tui uident
dñe. E recte temptatores suos hẏpocrita-¬
rum appellatione redarguit: quia aliud
ore ꝓferebant: & aluid in corde retinebãt.
hypocrita enim grece: latine simulator dr.
Quo nomine recte illi censent᷑ : qui aliud
rius: quales erant isti. qͥ cũ dño dicerent.
Magister scimꝰ quia uerax es: eum capere

Expanded text:
ssus est Dominus, intelligere debemus. Omnes enim imperatores Romanorum Caesares appellabantur, a primo Caio Caesare, qui ob duas causas Caesar est nuncupatus, vel quia caeso ventre matris exiit, vel quia cum caesarie capitis, id est cum capillis est natus « Cognita autem Jesus nequitia eorum dixit: Quid me tentatis, hypocritae? » Sapientia semper sapienter agit. Et primum cogitationes tentatorum denudavit, ut sic saltem in eo cogerentur cognoscere divinitatem. Quoniam proprium est Deo cogitationes hominum intueri, Scriptura teste, quae ait: « Quae sunt in corde hominis, oculi tui vident, Domine. » Et recte tentatores suos hypocritarum appellatione redarguit, quia aliud ore proferebant, et aliud in corde retinebant. Hypocrita enim Graece, Latine simulator dicitur. Quo nomine recte illi censentur qui aliud rius. Quales erant isti qui cum Domino dicerent: « Magister, scimus quia verax es, » eum capere
Abbreviated transcription (Latin):
risei fimiles erant sepulcris dealbatis:
blandam & fraudulentam int̾rogationẽ
p̃mittebant ei dicentes. Magister scimus
quia uerax es. & uiam di in ueritate do¬
ces: & ñ ẽ tibi cura de aliquo. Non enĩ
respicis ꝑsonam hominũ. Proprium est
enim illoꝵ qui alios fraude decipere conant᷑.
ut prius m̃tem audientis adulationib de¬
mulceant: ut blandim̃tis ꝓuocatus ñ quod
uerũ ẽ respondeat. sed quod illis qui int̾ro
in mobili fide credere debemꝰ: illũ scilicet
uerum ac singularẽ eẽ magistrũ. a quo
ꝓcedit om̃ĩs sapientia. & cum quo fuit
semꝑ. & ẽ ante ȩuũ: qui ait in euigłio.

Expanded text:
risaei similes erant sepulcris dealbatis, risaei similes erant sepulcris dealbatis, blandam et fraudulentam interrogationem praemittebant, ei dicentes: « Magister, scimus quia verax es et viam Dei in veritate doces, et non est tibi cura de aliquo. Non enim respicis personam hominum. » Proprium est enim illorum qui alios fraude decipere conantur, ut prius mentem audientis adulationibus demulceant, ut blandimentis provocatus, non quod verum est respondeat, sed quod illi, qui interroimmobili fide credere debemus, illum scilicet verum ac singularem esse magistrum, a quo procedit omnis sapientia, et cum quo fuit semper et est ante aevum, qui ait
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe uel in sermone rep̃hendere possent:
sub hac occasione consilium ineuntes. mit¬
tunt ei discipulos suos cũ herodianis dicen¬
tes. Magister scimꝰ quia uerax es &. uiã di
in ueritate doces: & ñ ẽ tibi cura de aliquo:
Non enim respicis ꝑsonam hominũ. Dic gͦ
nobis. quid tͥ uidet. licet censum dare oe¬
sari uel non: Quod ideo int̾rogabant: ut
dum unum ex eis quodlibet affirmaret:
aut illorum aut istoꝵ ocdium incurreret:
ut selicet si diceret licet. reprehenderetur
ab alus. qui censum dare nolebant. uel ui¬
deretur eẽ contrarius legi di. Si uero dice¬
ret ñ licet: quasi qui rebellionẽ contra cȩsa¬
rem mouere cogitaret: ã ministris herodis
compreensus teneret᷑. Herodianos autem
uel ministros herodis uocat. qui publice
uectigalia exigebant: uel certe illos quos
scribȩ & pharisei quia sponte herodi tri¬
buta soluerent. illudentes herodianos uo¬
cabant. Et quia ut dñs ait. scribȩ &. pha¬

Expanded text:
opere, vel in sermone reprehendere possent, opere, vel in sermone reprehendere possent, sub hac occasione consilium ineuntes, « Mittunt ei discipulos suos cum Herodianis, dicentes: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate dNon enim respicis personam hominum. Dic ergo nobis, quid tibi videtur? licet censum dare Caesari, an non? » Quod ideo interrogabant, ut dum unum ex eis quodlibet affirmaret, aut illorum aut istorum odium incurreret. Ut scilicet, si diceret: Licet, reprehenderetur ab aliis, qui censum dare nolebant, vel videretur esse contrarius legi Dei. Si vero diceret: Non licet, quasi qui rebellionem contra Caesarem movere cogitaret, a ministris Herodis comprehensus teneretur, Herodianos autem vel ministros Herodis vocat, qui publice vectigalia exigebant, vel certe illos quos scribae et Pharisaei, quia sponte Herodi tributa solverent, illudentes Herodianos vocabant. Et quia, ut Dominus ait, scribae et Pha
Abbreviated transcription (Latin):
b eo tempore quo
totius mundi mo-¬
narchia sub umis
hominis princi¬
patu redacta ẽ.
ꝓpter pacem &. concordiam seruandan l
psis statutũ ẽ. uit unꝰ quisq censũ cuis
sui redderet. Cuinuis rei cestis ẽiueas au¬
angelista: qui tempore quo dñs & saluator
ñr natus ẽ: Hanc legem in ppłm iudȩorũ
allatam describit dicens. Exiit edictum
a cesare augusto: ut describeretur uniuer¬
sus orbis. Suꝑ hac re autem cęsar augustꝰ
herodem antipatris filium udeis p̃fecit:
ut & tributa exigeret. & romano pareret
rat. ꝓpter redditionem census: aliis dicenti¬
b pro securitate & quiete. quia romani
principes pro eis militarent: debere solui¬
tributa. e contra scribis & pharisȩis dicen¬
cib non debere ppłm di humanis legibus
eẽ subiectum: maxime cum decimas &. pri¬
mitias & spontaneas oblationes do offeret.
Et quia seribȩ & pharisei ut sepe diximus.
ad hoc dnm sequebantur. ut eum uel in

Expanded text:
b eo tempore quo totius mundi monarchia sub unius hominis principatu redacta est, propter pacem et concordiam servandam in populis, statutum est, ut unusquisque censum capitis sui redderet. Cujus rei testis est Lucas evangelista, qui tempore quo Dominus et Salvator noster natus est, hanc legem in populum Judaeorum allatam descripsit, dicens: « Exiit edictum a Caesare Augusto, ut describeretur universus orbis . » Super hanc rem autem Caesar Augustus Herodem Antipatri filium Judaeis praefecit, ut et tributa exigeret, et Romano pareret nata quaestio fuerat, propter redditionem census, aliis dicentibus pro securitate et quiete, quia Romani principes pro eis militarent, debere tributa solvi, e contra scribis et Pharisaeis dicentibus, non debere populum Dei humanis legibus esse subjectum, maxime cum decimas, et primitias, et spontaneas oblationes Deo offerret. Et quia scribae et Pharisaei, ut saepe diximus, ad hoc Dominum sequebantur, ut eum vel in
Abbreviated transcription (Latin):
sum inquit ueritas & uita. Uiam quoq
d̃i in ueritate docuit: quia nec fefellit ali
misit. Non enĩ respicit ꝑsonam hominũ.
quia nec ꝓpt̾ pauꝑtatem aliqu̾e abiecit.
nec ꝓpt̾ diuitias alique elegit. sed quem
in suo seruitio uiderit deuotiorẽ: ipsũ
efficit sanctiorẽ. De quo ueracissie pe¬
trus apł̃s dicit. In ueritate comperi. quia¬

Expanded text:
sum via, veritas et vita . » « Viam quoque Dei in veritate docuit , » quia nec fefellit aliqmisit. « Non enim respicit personam hominum , » quia nec propter paupertatem aliquem abjicit, nec propter divitias aliquem eligit, sed quem in suo servitio viderit devotiorem, ipsum efficit sanctiorem. De quo veracissime Petrus apostolus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Raddite om̃ib debitum: cui tributum:
tibutum. cui uectigal: uectigal. &¬
cui honorem: honorẽ. &. cui timorem:
sel etiuam exemplis faciendum ostendit:
ando reddidit do quȩ sunt dĩ patris
faciens uoluntatẽ. & cȩsari quȩ sunt
psaris. quando pro se. & petro tributũ
reddere iussit. sicut scriptum ẽ in euugłio.
quia cum accessissent hii qui didragina
accipiebant ad petrum: dixer̃t ei. Ma

Expanded text:
it, omnibus debitum: cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal; cui honorem, honorem; cui timorem, sed etiam exemplis faciendum ostendit, quando et Deo reddidit, quae sunt Dei, Patris faciens voluntatem: et Caesari, quae sunt Caesaris, quando pro se et Petro tributum reddere jussit, sicut scriptum est in Evangelio : Quia cum accessissent hi « qui didrachma accipiebant
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ouium suaꝵ pastione. adiungit inox
& alius te cinget. & ducet quo non uis.
Aesi partenter dicat. Quanta me caritate
diligas: hinc liquido probabis: cum pro
paruuloꝵ meoꝵ uita usq ad mortẽ certan¬
do ꝑueneris. & ut illim corpore possint
pariter mente saluari. ipse tormenta omĩa¬
corporis quȩ aduersarium infligere libet.
forti mentis constancia toleraueris. Quod
ipse quoq cuuangelista subsequenter insi¬
nuat: cum ait. hoc autẽ dixit. significans
qua morte clarificaturus eẽt dm̃. Clarifi¬
cauit quippe petrus morte sua dm̃: quando
hoc indicio cunctis quantũ d̃s eẽt colendꝰ
amandusq monstrauit: dũ ipse data op¬
tione mallet subire crucis tormentam.
quam a cęlestis uerbi p̃dicatione cessare.
Quo notandum quod ñ solum morte. sed

Expanded text:
Dominus ovium suarum pastione, adjungit mox Dominus ovium suarum pastione, adjungit mox et alius te cinget et ducet quo tu non vis. Ac si patenter dicat: Quanta me charitate diligas, hinc liquido probabis, cum pro parvulorum meorum vita usque ad mortem certando perveneris; et ut illi in corpore possint pariter et mente salvari, ipse tormenta corporis omnia quae adversarium infligere libet forti mentis constantia toleraveris. Quod ipse quoque evangelista subsequenter insinuat cum ait: Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. Clarificavit quippe Petrus morte sua Deum, quando hoc indicio cunctis quantum Deus esset colendus amandusque monstravit, dum ipse data optione mallet crucis subire tormentum quam a coelestis verbi praedicatione cessare. Qui notandum quod non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & non ꝑtinet ad eum de ouib. Ueri
autem pastoris & cui sincera ẽ cura de
ouib euidens ac speciale indicium ẽ: cũ
ralis carere. sed ipsam quoq uitam pro
grege xp̃i ponere in promptu habet.
Unde nuine ipse postquã puascendas suas oues¬
petro. hoc est plebes docendas gubernandas¬
q commisit: subsequent̾ addidit dicens.
A men am̃ dico tibi: cum eẽs iunior cingebas
te. &. ambulabas ubi uolebas. Cũ autem
senueris. extendes manus tuas: &. alius te
cinget. & ducet quo tu non uis. In exten¬
sione & enim manuũ positionem m̾broꝵ
euis qua cruci erat aptandus insinuat.
In cuictione alterius. inpositionẽ uinculo
mit. In ductu quo uollet: ipsam mortis
ac passionis acerbitatem indicat: quam
corporalis eus infirmitas horrebat. cuius
anuni firmitas spũalis etiam aduersa pro
domino letabatur cuncta sufferre. Neq eñ
uoluntatem suam: sed uoluntatem quęre¬
bat eius qui misit eum xp̃i. Premissa gͥ

Expanded text:
est, et non pertinet ad eum de ovibus . Veri est, et non pertinet ad eum de ovibus . Veri autem pastoris, et cui sincera est cura de ovibus evidens ac speciale indicium est, cumralis carere, sed ipsam quoque vitam pro grege Christi ponere in promptu habet. Unde nunc ipse postquam pascendas oves suasPetro, hoc est, plebes docendas gubernandasque, commisit, subsequenter addidit, dicens: Amen, amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis . In extensione etenim manuum positionem membrorum ejus, qua cruci erat aptandus, insinuat; in cinctione alterius, impositionem vinculormit; in ductu quo nollet, ipsam mortis ac passionis acerbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas horrebat, cujus animi firmitas spiritualis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre. Neque enim voluntatem suam, sed voluntatem quaerebat ejus qui misit eum, Christi. Praemissa igitur
Abbreviated transcription (Latin):
sensionis corum corda demulceat. Ẽ hoc
enim ad pii pastoris officium ꝑtinet. Nã
qui subditorum errata corrigere. & uul¬
nera in eis peccatorum in quantũ sufficit
curare neglexerit: inter pastores ouium
Sed & hoc pastori ẽ fixo corde tenendum:
ut eos quib preest. non quasi suos ꝓprios
sed ut dm̃ sui gregem tractare memine¬
rit: iuxta illud quod petro đr. si diligis
me. pasce oues meas. Meas inquit ñ tuas.
meas tibi oues commendates scito: & has
quasi meas regere. si me ꝑfecte amas recole.
ut meam uidelicet in eis głam. meũ domi¬
mum. mea luera non tua propͥa quȩras. Sunt
quorũ multitudinem dolens apł̃s paulus ait¬
ad philippenses. Spero autem in dño iħu
cera affectione pro nobis sollicitus sit. om̃s enĩ
sua quȩxunt. non quȩ sunt ihu xp̃i. Unde
dñs in euugłio tales ñ pastores. sed mercen¬
rios potius uocat. dicens. quia lupo uenien¬
te mercennarius fugit quia mercennarius

Expanded text:
sensionis eorum corda demulceat . Et hoc sensionis eorum corda demulceat . Et hoc enim ad pii pastoris officium pertinet. Nam qui subditorum errata corrigere, et vulnera in eis peccatorum in quantum sufficit curare neglexerit, inter pastores oviliuSed et hoc pastori est fixo corde tenendum ut eos quibus praeest non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas . Meas, inquit, non tuas. Meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me perfecte amas, recole: ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea lucra, non tua propria quaeras. Sunt Quorum multitudinem dolens apostolus Paulus, ait mihi. spero autem in domino Iesu cera affectione pro uobis sollicitus sit. omnes enim sua quaerunt, non quae sunt Christi IeDominus in Evangelio tales non pastores, sed mercenarios potius vocat dicens, quia, lupo veniente, mercenarius fugit, quia mercenarius
Abbreviated transcription (Latin):
ens renouata fide pastoris menbra quoq
cuisdem pastoris iubeatur curare. Quod
erum hic dicit. pasce oues meas: hoc est¬
utiq quod ei ante passionem aꝑtius dixe¬
uat. Ego autem rogaui pro te. ut non
deficiat fides tua: & tu aliquando con¬
uersus confirma fr̃s cuas. Pascere ergo
ant confirmare. &. ut in fide magis ma¬
gisq ꝓficiant instanter oꝑam dare: quãuis
solertus intuendum: quod eadem pastio
gregis dominici non unformi sed multi¬
moda ẽ sollicitudine gerenda. Nam & ter¬
rena subsidia necesse ẽ ut subsidia rector
ne desint diligenter p̾uideat: & exempla
uirtutis simul cum uerbo p̾dicationis eis¬
dem sollititus impendat: & si quos aut
spu̾alib aut etiam communib corũ com¬
modis aduersantes deprehenderit. hoꝵ
uiolentiȩ quantũ ualet obsistat: ipsos qͦq
cum forte errauerint subiectos uixta
psalmistȩ uocem corripiat iustus in mise¬
ricordia & increpet. neq oleo noxiȩ con¬

Expanded text:
cum renovata fide pastoris membra quoque cum renovata fide pastoris membra quoque ejusdem pastoris jubeatur curare. Quod enim hic dicit ei, Pasce outique, quod ei ante passionem apertius dixerat: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua: et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos . Pascere ergo ant, confirmare, et ut in fide magis magisque proficiant instanter operam dare. Quamvis solertius intuendum quod eadem pastio gregis Dominici non uniformi, sed multimoda est sollicitudine gerenda. Nam et terrena subsidia necesse est ut subditis rector ne desint diligenter praevideat, et exempla virtutis simul cum verbo praedicationis eisdem sollicitus impendat; et si quos aut spiritualibus, aut etiam communibus eorum commodis adversantes deprehenderit, horum violentiae quantum valet obsistat: ipsos quoque cum forte erraverint subjectos, juxta Psalmistae vocem: Corripiat justus in misericordia et increpet, neque oleo noxiae con
Abbreviated transcription (Latin):
ram̃ta & enim fialarum funt orationes
scõrum: quia quicqͥd boni oꝑantur. aut
dicunt. qui simplici intentione do deser¬
uiunt. totum ꝓfecto hoc uicem ꝓ eis ora¬
tionis adimplet: quando deuotionẽ m̃tis
corum diuinis commendat aspectib.
Neq aliter apostolicum illud p̃ceptũ quo
ctis. ipsa etiam silentia nr̃a. ita dño donan-¬
de airigamus: ut singula hȩc cum timoris
aluis respectu temperentur. cuncta ꝑpetuȩ
at̃e saluti proficua reddantur. Piouida au¬
cem pietate dñs tercio petrum an se diligat
int̾rogat: ut ipsa trina confessione. uincu¬
ia que illum ter negando ligauerant ab¬
soluat. E quociens territus eius passione
quod eum nosset negauerat: totiens eius
resurrectione recreatus. quod illum toto
amet corde testetur. Prouida dispensatio¬
ne tercio confitenti amorem. t̾cio eque pas¬
cendas suas oues commnendat. quia decebat.
ut quociens pastoris fide titubauerat. toci

Expanded text:
ramenta etenim phialarum sunt orationes ramenta etenim phialarum sunt orationes sanctorum, quia quidquid boni operantur aut dicunt, qui simplici intentione Deo deserviunt, totum hoc profecto vicem pro eis orationis adimplet, quando devotionem mentis eorum divinis commendat aspectibus. Neque aliter vero apostolicum illud praeceptum quo tus, ipsa etiam silentia nostra ita Domino donante dirigamus, ut singula haec cum timoris illius respectu temperentur, cuncta perpetuae nostrae saluti proficua  Al., perspicua reddantur. Provida autem pietate Dominus, tertio Petrum an se diligat interrogat, ut ipsa trina confessione vincula quae illum ter negando ligaverant, absolvat: et quoties territus ejus passione, quod eum nosset, negaverat, toties ejus resurrectione recreatus, quod illum toto amet corde testetur. Provida dispensatione tertio confitenti amorem, tertio aeque pascendas suas oves commendat, quia decebat ut quoties in pastoris fide titubaverat, toties
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare non ignorat. Unde bene in
apocalipsi scõrum corda fialis aureis com¬
parantur. dicente iohanne. E habebant
singuli cicharas &. fialas aureas plenas
odoramentorum: quȩ sunt orationes
sc̃orum. Citharas quippe aureas habent
electi. quia om̃is corum sermo. omne qd̃
de illoꝵ actib. ad noticiam proximoꝵ fa¬
ma uulgante ꝑsonuerit: pure dilectionis
uice rutilum apparet. Fialas quoq habent
aureas: quȩ sunt uasa patula amplitudine
diffusa: quia corda sua quo uerius solo eiꝰ¬
dem dilectionis sentiunt igne splendesce¬
re. eo latius hȩc diuinis gaudent pandere
conspectib. Unde recte subiungitur ple¬
nas odoramentoꝵ quȩ sunt orationes scoꝵ.
E ialȩ naiq aureȩ odoram̃toꝵ plenitudine
redundant: cum fulgida caritate iustoꝵ
p̃cordia. uirtutum quoq spũaliũ opimme
proximis innotescunt. E pulchrȩ ip̃se qui
hȩc uidebat iohannes int̾pretando
subdidit: quȩ sunt orationes scõrũ. Odo¬

Expanded text:
cogitare non ignorat! Unde bene in cogitare non ignorat! Unde bene in Apocalypsi sanctorum corda phialis aureis comparantur, dicente Joanne: Et habebant singuli citharas, et phialas aureas plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Citharas quippe aureas habent electi, quia omnis eorum sermo, omne quod de illorum actibus ad notitiam proximorum fama vulgante personuerit, purae dilectionis luce rutilum apparet. Phialas quoque habent aureas, quae sunt vasa patula amplitudine diffusa, quia corda sua quo verius solo ejusdem dilectionis sentiunt igne splendescere, eo latius haec divinis gaudent pandere conspectibus. Unde recte subjungitur: Plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Phialae namque aureae odoramentorum plenitudine redundant, cum fulgida charitate justorum praecordia, virtutum quoque spiritualium opinione proximis innotescunt. Et pulchre ipse qui haec videbat Joannes interpretando subdidit, Quae sunt orationes sanctorum. Odo
Abbreviated transcription (Latin):
meminit se pridem imminente eius passi¬
one. plus sibi constantiȩ tribuisse quã ha-¬
beret: spondendo uidelicet se ẽẽ paratum.
&. in carcerem & in morte ire cum illo.
qui necdum erat idoneus instante ꝑiculo
saltem confiteri. quia nosset illum: uel quia
fuisset aliquando cum illo. Instructꝰ gͦ ꝑicu¬
lo priore cautuis loqui cum dño. quẽ be
nedicerat humane conscientiȩ statum me¬
lius nosse quam ipsa se conscientia ullatenꝰ
nosse sufficeret: de frat̾ni quidẽ cordis oc¬
cultis nil prorsus audet diffinire. de sui
autem amoris integritate non suimet
solitis sed & ipsus qui int̾rogabat dm̃
testimoniũ pandit: etiam inquiens dñe
tu scis. quia amo te. O quam felix & pu¬
ra conscientia quȩ conditori suo cuius
nuda oculis. & aꝑta nouit omĩa. dicere
non metuit: dñe tu scis quia amo te.
Quam casta & scã anima quȩ & suam co¬
gitationem dño patere non dubitat. &¬
se nil aliud quam ea quȩ dñs approbat

Expanded text:
meminit se pridem imminente ejus passimeminit se pridem imminente ejus passione plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo, qui necdum erat idoneus instante periculo saltem confiteri quia nosset illum vel quia fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientiae statum melius nosse quam ipsa se conscientia ullatenus nosse sufficeret. De fraterni quidem cordis occultis nil prorsus audet definire; de sui autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit etiam inquiens: Domine, tu scis quia amo te. O quam felix, et pura conscientia, quae Conditori suo, cujus nuda oculis et aperta omnia novit, dicere non metuit, Domine, tu scis quia amo te! Quam casta et sancta anima, quae et suam cogitationem Domino patere non dubitat, et se nil aliud quam ea quae Dominus approbat
Abbreviated transcription (Latin):
diligo. quantũ uero te alii diligant:
mͥ quide ignotũ: sed tibi sunt omnia
nota. Cuius cautela responsionis. nr̃e
ꝓfecto ẽ institutio locutionis. simul &
cogitationis. ut uidelicet eius exemplo
discamus minꝰ de nr̃e conscientiȩ pu¬
ritate p̾sumere. minꝰ temere de frater¬
ne conscientiȩ occultis udicare: in du¬
nequimus. Nam de aꝑtis frm̃ erratib
non solum potestatem sed & p̃ceptum u¬
dicandi ut corrigantur habemus: dicen¬
te dño. Si peccauerit fr̃ tuus: increpa illũ
Gsi penitentiam egerit. dimicte illi. Ambi¬
gua autem eorum gesta. &. quȩ in quãli¬
bet partẽ
interp̃tari possunt. di¬
uino
potius examini reserua
iubemur. Dicit namq
apłs. Nolite ante
tempus iudicare. qͦ¬
adusq ueniat dñs:
qui & illuminabit
bscon  dita tenebrarum: & mani¬
festabit confilia cordium. Siquidẽ & ipse
petrus iccirco se in hac dominica int̾roga¬
tione cautius respondendo cohibet: quia

Expanded text:
diligo: quantum vero te alii diligant, diligo: quantum vero te alii diligant, mihi quidem ignotum, sed tibi omnia sunt nota. Cujus cautela responsionis nostrae profecto est institutio locutionis simul et cogitationis, ut videlicet ejus exemplo discamus minus de nostrae conscientiae puritate praesumere, minus temere de fraternae conscientiae occultis judicare, in dunequimus. Nam de apertis fratrum erratibus, non solum potestatem, sed et praeceptum judicandi ut corrigantur habemus, dicente Domino: Si peccaverit frater tuus, increpa illum: et si poenitentiam egerit, dimitte illi . Ambigua autem eorum gesta, et quae in quamlibet partem interpretari possunt, divino potius examine reservare jubemur. Dicit namque Apostolus: Nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus, qui et illuminabit bscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Siquidem et ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
facta terren parentis eius possit intelli¬
gi: non tamen ab re ẽ siquis nomine io¬
hamis donum suꝑnȩ generationis misti¬
ce indicatum uelit accipere. De quo io¬
hannes apłs ammonendo testatur.
c̃. Et omnis qui diligit ex dõ natus ẽ.
&. cognoscit dm̃. Simon namq obȩ
recte primus apłorum cum de amore suo
ostendatur hoc quod maiore pre cȩteris
obedientia dñi uissis obsequitur quod
ardentiori illum caritate amplectitur.
non humani meriti. sed Amuneri
paulus eadem gr̃a
fortatus aiebat: quia
Qui ergo cȩteris fla granti¬
us do¬
minũ amare ꝓbatur filius iohaimis cog¬
nominatur: quia nimirũ uirtus eiusde
specte testimonium sin reddat amoris: cũ
adño sciscitate an se plus aliis diligeret.
non ẽ ausus respondere. tu scis quia amo
te plus his: sel temperata ac simplici
uoce etiam inquid dñe. tu scis quia amo
te. Quod ẽ aꝑte dicere. Scio quidẽ qͥa
ipse te ut tu melius nosti integro corde

Expanded text:
facta terreni parentis ejus possit intellifacta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est, si quis nomine Joannis donum supernae generationis mystice indicatum velit accipere; de quo Joannes apostolus admonendo testatur: est: et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum . Simon namque obedrecte primus apostolorum, cum de amore suo ostendatur, hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris s Paulus eadem gratia confortatus aiebat: Quia Qui ergo caeteris flagrantius Dominum amare probatur, filius Joannis cognominatur; quia nimirum virtus ejusdem specte testimonium suo reddit amori, cum Domino sciscitanon est ausus respondere, Tu scis quia amo te plus his, sed temperata ac simplici voce, Etiam, inquit, Domine, tu scis quia amo te. Quod est aperte dicere: Scio quidem, quia ipse te, ut tu melius nosti, integro corde
Abbreviated transcription (Latin):
mendat. Perfecta enim dilectio est. qͥ
ppsos ciligere iubemur: & neutra harũ
dsectio sine altera ualet ẽẽ ꝑfecta: quia
nec õs uere sine proximo. nec sine do ue¬
re potest proximus amari. Unde dñs to¬
cens int̾rogato petro. an se diligeret:
& illo respondente. quod eum ipso teste
diligeret: adiungebat ꝑ singula ita con¬
cludens. pasce oues meas. siue pasce ag¬
nos ieos. Aesi aꝑte diceret. Hec sola &
uera ẽ probatio integri in dñm amoris.¬
si erga fis̃ studucris curam solliciti excer¬
cere laboris. Nam quicumq frĩ opus pi¬
etatis quod ualet impendere negligit:
minus iusto se conditorem diligere osten¬
dit: cuius mandatum in sustendanda
proximi necessitate contempnit. Que
profecto caritas. qm̃ sine diuinȩ gr̃ȩ in-¬
spiratione minime possit haberi: tacite
quodaminodo dñs insimiat: qui petrum
de illa interrogans. symonem eum iohan¬
nis quod nusquã alias cognominat. Sy
mon inquid iohannis diligis me plus
his: Ubi quamius simplicit᷑ mentio

Expanded text:
endit. Perfecta enim dilectio est, quapsos diligere jubemur: et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta; quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro an se diligeret, et illo respondente quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula ita concludens: Pasce 644 oves meas, sive pasce agnos meos. Ac si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Dsi erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris. Nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se Conditorem diligere ostendit, cujus mandatum in sustentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto charitas, quoniam sine divinae gratia inspirationis minime possit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrogans, Simonem eum Joannis, quod nusquam amon, inquit, Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis et simpliciter mentio
Abbreviated transcription (Latin):
S ed qui gibbum tulerat una semꝑ untuetur.
a sacerdotio ergo repellitur: quia quisquis solis
terrenis intentus ẽ: ipse sibi testis ẽ. quod men¬
brum sumini sacerdotis non ẽ. Hinc rursus
pisces qui pennulas ñ habent. ab esu fidelis
populi ꝓhibentur. Pisces quippe qui pennulas
squamarum habent: dare saltus etiam super
aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus :¬
nisi electȩ animȩ figurantur: Quȩ profecto
sole in cȩlestis eccłiȩ corpus transeunt: quȩ
modo uirtutum pennulis fultȩ saltus dare
ꝑ celeste desidium sciunt: ut suꝑna ꝑ con¬
templacionem appetant: quamuis in serpsis
iterum ex mortali carne relabantur. Si ergo
ante oculos mulier curua. & arbor infruc¬
tuosa: reminiscamur mala quȩ fecimus: mit¬
camus ad radicem cordis cophinum stercoris:
ut tunc in retributionis fructu pinguescat:
quod nobis ꝑ penitentiam fȩcebat. & si uir¬
tutum sumina oꝑari non possumus: ipse

Expanded text:
Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur. Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur. A sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est, ipse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarum habent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantur. Si ergo ante oculos mulier curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ta quippe stat anima: cum suꝑua desiderat.
& ne quaquam flectitur ad una. Sed maligni
sp̃e cum hanc in sua rectitudine stare conspi-¬
ciunt. ꝑ eam transire non possunt. Transire
namq eorum ẽ: inmunda illa desideria spar-¬
gere. Dicunt ergo incuruare ut transeamus:
quia si ipsa se ad na appetenda non deicit.
contra hanc illorum ꝑuersitas nullatemis
conualescit. Et transire ꝑ eam nequeunt:
quam concra se rigidam in suꝑna intentione
lignis in nobis spititib damus: cum t̾rena con¬
cupiscinus. cum ad temporalia appetenda cur
uanur. Pudeat ergo t̾rena concupiscere: &
bere. Teram semꝑ intuetur qui curuus ẽ:
& quo p̃io sit redemptuis non meminit. qͥa
ua querit. Hinc etiam ꝑ moysen dicitur: ut
qui gibbo p̃mitur: nequaqu̾a ad sacerdotium
proueatur. Et quotquot xp̃i sanguine redẽp¬
ti sumts: menbra euisdem summi sacerdotis
efficimur. Unde nobis & ꝑ petrum dicitur.
Uos autem genus electum: regale sacerdotium.

Expanded text:
ta quippe stat anima cum superna desiderat, ta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidam in superna intentionlignis in nobis spiritibus damus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curvamur. Pudeat ergo terrena concupiscere, et bere. Terram semper intuetur, qui curvus est; et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur . Et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra ejusdem summi sacerdotis 1586 efficimur. Unde et nobis per Petrum dicitur: Vos autem genus electum, regale sacerdotium .
Abbreviated transcription (Latin):
de hac ur̃a incuruatione ex cẏpo humani gene¬
ris ꝑ psalmistam dicitur. Incuruatus sum &
humibiatus sum usq quaq. Contemplatur qͥppe¬
quod ad suꝑnam lucem intuendam homo con¬
ditus fuerat. sed peccatis exigentib foras missus
mñtis suȩ tenebras portat: suꝑna ñ appetit:
in iifimis intendit. cȩlestia nequaquam
desiderat: terrena semꝑ in aminum uersat. &
hoc quod de suo genere doluit in seipso exda¬
mauit dicens. Incuruatus sum & humiliatus
sum usꝙquaq. Contemplationẽ namq cȩles¬
tium ꝑdens. si sola carnis necessaria homo cogi¬
caret incuruatus & humiliatus cẽt. sed cam̃
usꝙ quaq non cẽt. Quem ergo asuꝑnis cogita¬
tionib non solum necessitas deicit. sed etiam
uolupta illicita steriit: non solum incuruatꝰ.
sed usq quaq incuruatus ẽ. Hinc alius ppħ̃a
de inmundis spiritib dicit. Qui dixerunt
animȩ tuȩ: incuruare ut transeamus. Rec¬

Expanded text:
de hac nostra incurvatione ex typo humani genede hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatus quod ad supernam lucem intuendam homo conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, in infimis intendit, coelestia nequaquam desihoc quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Rec
Abbreviated transcription (Latin):
tudine flectitur. Et quia ad celeste desicd̃um
non assurgit: quasi mulier indinata. sur sum
respicere nequaquam potest. Sequitur. harx
cum uidisset iħc: uocauit eam ad se. & ait
illi. Mulier: dimissa es ab infirmitate tua.
F imposuit illi manum: & confestim erecsa
ẽ. Locauit & erexit: quia illuminauit ꝙ
adiuuit. Uocat sed ñ erigit: quando quiada
ꝑ eus grãm illuminamur: sed exigentib
nr̃is meritis adiuuari non possumus. Ple¬
rumq enim uidemus quȩ agenda sunt: ss
hec oꝑe non implemus. Nitimur & isit¬
manur. mens iudicium rectitudins conspal.
sed ad hanc oꝑis fortitudo succumbit:. qua
nimirum iam de pena peccati ẽ: ut ex dons
quidem possit bonum conspici. sod cam̃ al
eo quod aspicitur contingat ꝑ meritum
pelli. Usitata et̃ enim culpa obligat itist.
ut nequaquã surgere possit ad roetitudine.
Conatur & labitur: quia ubi sponce du ꝑl¬
tit: ibi.& cum noluerit cuicta cadĩ. Bcl

Expanded text:
tudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium tudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
octo. Paulo ante diximus iam quia hoc erat
trinus aduentus dñi ad infructuosam ficulneã:
quod decem &. octo annorum numerus ad
curuuam mulierem signat. Sexto enim die
homo factus ẽ: atq eodem sexto die oꝑa dñi
cuncta ꝑfecta sunt. Senarius autem numerꝰ
in trigonum ductus: decem & octo facit.
Quia ergo homo qui sexto die factus ẽ. ꝑfecta
oꝑa habere noluit. sed ante legem. sub lege
atq in exordio inchoantis gr̃ȩ infirmus exti¬
tit: decem & octo annis mulier curua fuit.
Ferat inelurata: nec oumino poterat sursum
respicere. Om̃is peccator t̾rena cogitans: &e¬
iestia non requirens. sursum respicere ñ ualet:
quia dum desicd̃ia inferiora sequitur: am̃tis
suȩ rectitudine curuatur: & hoc semꝑ uidet
quod sine cessatione cogitat. Ad corda uĩa
alius de pecuniis. alius de prȩdiorum ambitu
cogitat. Cuncta hȩc in imo sunt. Et qͣndo
mens a talib implicatur: ab statu sui recti¬

Expanded text:
octo. Paulo ante jam diximus, quia hoc erat octo. Paulo ante jam diximus, quia hoc erat trinus adventus domini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis curva mulier fuit. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine cessatione cogitat. Ad corda vestralius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui recti
Abbreviated transcription (Latin):
ta mens exxitat: cumq ad bonȩ oꝑationis grãm
reformat. quasi ꝑ tactum stercoris redit ad fe¬
cunditatem oꝑis radix cordis. Piangit quod
fecisse se meminit: displicet sibi qualem fuis
se recolit. intentionem contra se dirigit. atq
ad meliora animum accendit. ꝙ̃ fȩtore igit᷑
ad fructum reuiuescit arbor: quia de conside¬
ratione peccati ad bona se oꝑa resuscitat animꝰ.¬
& tamen ad pententiam redire contempnunt.
& infructuosi do in hoc scło iurides stant.
Sed audiamus quid ficulneȩ cultor adiungit.
Siquidem fructum fecerit. sinautem in futuro
succides cam: quia ꝓfecto qui hic non uult
ad fecunditatem pinguescere ꝑ increpationẽ:
alic cadet unde iam resurgere ꝑ penicentiam
non ualet. &. futuro succiditur. quamuis hic
sine ftuctu uiridis stare uideatur. Erat autẽ
docens in synagoga sabbatis: & ecce mulier
quȩ habebat sp̃m infirmitatis annis decem &

Expanded text:
ta mens excitat, cumque ad bonae operationis gratiam ta mens excitat, cumque ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stercoris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit, intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore igitur ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animet tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecunditatem pinguescere per increpationem, illic cadet unde jam resurgere per poenitentiam non valet; et in futuro succidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. 6. Erat autem docens in synagoga eorum sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ circa ficulnram fodere: nisi infructuosas
mentes increpare: Om̃is quippe fossa in nno
ẽ: & iunirum increpatio dum mentem sibi
demonstrat. humiliat. Quociens ergo de pec¬
cato suo aliguem corripimus: quasi ex culturȩ
debito cuta infructuosam arborem fodimus.
Post fossionem uero: quid dicat audiamus.
Et mitam cophinum stercoris. Quid ẽ cophinꝰ
stercoris: nisi memoria peccatorum: Peccata
& enim carnis: stercora uocantur. Unde &¬
ꝑ ꝓpħam dicitur. Computruerunt ium̃ta
in stercore suo. Lumenta quippe in stercore
fetore uitam finire. Nos itaq quociens car¬
nalem mentem de suis peccatis increpanius.
quociens ad eius memoriam uicia anteacta re¬
ducimus: quasi infructuosȩ arbori cophinim
stercoris uersamus. ut malorum memoriam¬
phinus stercoris ad radicem arboris: quando
prauitatis suȩ conscientia tangitur memoria
cogitationis. Cuinq se ꝑ penitentiam ad lam̃-¬

Expanded text:
Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quoties ergo aliquem de peccato suo corripimus, quasi ex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Quasi jumenta in stercore luxuriae vitam finire. Nos itaque quoties carnalem mentem de suis peccatis increpamus, quoties ad ejus memoriam vitia anteacta reducimus, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris versamus, ut malorum phinus stercoris ad radicem arboris, quando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogitationis, cumque se per poenitentiam ad lamen
Abbreviated transcription (Latin):
imbra puersitatis eius p̃muntur. Stat de¬
suꝑ arbor infructuosa: & subtus tra sterilis
acet. Infructuosȩ arboris desuꝑ umbra den¬
satur. &. solis radius ad t̾ram descendere nequa¬
I quam ꝑmictitur: quia dum subiecti quilibet¬
ꝑ patroni ꝑuersi ꝑuersa exempla conspiciunt.
ipsi quoq infructuosi remanentes ueritatis lu¬
mine priuantur: & pressi umbra calorem solis
non accipiunt: quia inde remanent a do fri¬
gidi: unde in hoc scło male proteguntur. Sed
de hoc ꝑuerso quolibet & potente pene iam re¬
quisitio deo non ẽ. Postquam enim periit: quȩ¬
rendum solummodo ẽ cur & alios p̃mit. Unde
bene eusdem uineȩ dñs dicit. Ut quid etiam
terram occupat: Terram quippe occupat:
qui mentes alienas grauat. Terram occupat:
qui locum quem tenet in bonis oꝑibus ñ exercet.
S ed tamen nr̃m ẽ pro talib dep̃cari. Nam cultor
uineȩ quid dicat audiamus. Dñe dimitte
illam & hoc anno. usq dum fodiam circa eã.

Expanded text:
umbra perversitatis ejus premuntur. Stat deumbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam.