comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peniteat te: de proximo redi: noli in sepulchrũ
uenire. S & hic mͥ terciꝰ mortuus est: qui
etiam ꝑductꝰ est ad sepulchrum. Iam supra
se babet consuetudinis pondus. moles eum
terrena multum p̃mit. Nultum enim exerci-¬
tatus est in flagitũs: consuetudine sua nimia
tas. homo enim pessimȩ consuetudinis iam pu-¬
tt. Nerito ibi xp̃c clamauit. nec solum cla¬
enm clamorẽ etiam tales mortui licet sepulti.
licet putentes resurgent: tam̃ & ipsi resur¬
gent. De nullo em̃ iacente desꝑandum est:
sub tali suscitatore:tem sermo sc̃i augusti-¬

Expanded text:
poeniteat te, de proximo redi: noli in sepulcrum poeniteat te, de proximo redi: noli in sepulcrum venire. Sed et hic mihi tertius mortuus est, qui etiam perductus est ad sepulcrum. Jam supra se habet consuetudinis pondus, moles eum terrena multum premit. Multum enim exercitatus est in flagitiis, consuetudine sua nimia odi foras. Homo enim pessimae consuetudinis jam putet. Merito ibi Christus clamavit: nec solum claenim clamorem etiam tales, licet mortui, licet sepulti, licet putentes, resurgent tamen et ipsi; resurgent. De nullo enim jacente desperandum est sub tali suscitatore. Conversi ad Domi
Abbreviated transcription (Latin):
cisti. concupiscentias. Ouiã est ꝑfecistiꝰ I
animo tuo faciendum esse adulteriũ decral¬
sti. Lam quod absit si & menbra fuernt as¬
aa. in mortẽ deuolutꝰ es. Suscitauit xp̃c¬
nostuã in domo. filiam archisynagogi. In
hono erat. elata nondum erat. Sic est homo
lagitiũ decreuit in corde. mortuus est
sua intus iacet. Si autẽ usq ad menbroꝵ per¬
peationẽ ꝑuenerit. elatus est foras. S & ui
uenem filium uuiduę suscitauit. dñs. quando
exita portã ciuitatis mortuus efferebat᷑. Sic gͦ
audeo quid dicere. Detreuisti in corde tuo. si
studcaueris ab actu tuo sanatꝰ eris anteqͣm per-¬
pittes. Si enim egeris in corde tuo penitentiã.
quia rem malam & scelestam & flagitiosam
damnabilemq decreueras: ibi ubi mortuis iace-¬
bas intus. sic intus surrexisti. Si autẽ ꝑfeceris
iam foras elatus es: sed habes qui tibi dicat.
luuenis. tͥ dico surge. Etiam si ppetrasti &

Expanded text:
cisti concupiscentias. Quid est, perfecisti? In cisti concupiscentias. Quid est, perfecisti? In animo tuo faciendum esse adulterium decrevisti. Jam, quod absit, si et membra fuerint operata, in mortem devolutus es. mortuam in domo filiam Archisynagogi . In domo erat, elata nondum erat. Sic est homo qui flagitium decrevit in corde: mortuus est, sed intus jacet. Si autem usque ad membrorum perpetrationem pervenerit, elatus est foras. Sed et juvenem filium viduae suscitavit Dominus, quando extra portam civitatis mortuus efferebatur. Sic ergo audeo quid dicere: Decrevisti in corde tuo, si te revocaveris ab actu tuo, sanatus eris antequam perpetres. Si enim egeris in corde tuo poenitentiam, quia rem malam, et scelestam, et flagitiosam damnabilemque decreveras: ibi ubi mortuus jacebas intus, sic intus surrexisti. Si autem perfeceris, jam foras elatus es: sed habes qui tibi dicat, Juvenis, tibi dico, surge . Etiamsi perpetrasti,
Abbreviated transcription (Latin):
apło ꝓposueram. & plana esse iam uidebimus.
dixit. concupiscentias carnis ne feceritis: Quia
facimꝰ eas. C oncupiscimꝰ. ipsum concupis cere
facere est.S ait apłs. Lam non ego operor il¬
lud. sed qd habitat in me peccatum. Erg q
tibi cauendum est: Hoc sine dubio. ne ꝑfic&
Surrexit libido damnabilis. surrexit. sugges¬
sit: non audiatur. Ardet. non se compescit.
& uelles ut non arderet. & ubi est ut ñ ea
quȩ uultis faciatis: Noli dare menbra. Ar¬
deat sine causa. & consumit se. In te gͦ fiuns
ipsȩ concupiscentiȩ. fatendũ est fiunt: ide
dixit ne ꝑfeceritis. S ne ꝑficiantur. Deał¬
iuisti facere. ꝑfecisti. Perfecisti etenim si des¬
nas faciendum esse adulteriũ. & ideo ñ fas¬
as quia locus ñ est inuentus: quia oportun¬
tas non datur. quia forte illa casta est de
qua uideris esse commotus. Ecce iam illa a¬
sta est: & tu adulter es. Quare. Quia pfe¬

Expanded text:
Apostolo proposueram, et plana jam esse videbimus. Apostolo proposueram, et plana jam esse videbimus. dixit, Concupiscentias carnis ne feceritis? Quia facimus eas; concupiscimus enim. Ipsum concupiscere, facere est. Sed ait Apostolus: Jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. . Ergo quid tibi cavendum est? Hoc sine dubio, ne perficias. Surrexit libido damnabilis, surrexit, suggessit: non audiatur. Ardet, non se compescit, et velles ut non arderquae vultis, faciatis? Noli dare membra. Ardeat sine causa, et consumit se. In te ergo fiunt ipsae concupiscentiae. Fatendum est, fiunt. Ideo dixit, Ne perfeceritis. Sed non perficiantur. Decrevisti facere, perfecisti. Perfecisti etenim, si decernas faciendum esse adulterium, et ideo non facias quia locus non est inventus, quia opportunitas non datur, quia forte illa casta est de qua videris esse commotus: ecce jam illa casta est, et tu adulter es. Quare? Quia perfe
Abbreviated transcription (Latin):
inquit regnet peccatum in ũro mortali corpore.
Quam diu enĩ portatis mortale corpꝰ pugnat
contra uos peccatum: sed ñ regnet. Quid est
nisi exhibeatis menbra ur̃a arma iniquitatis
peccato: Nichil hoc doctore preclariꝰ. Quiã
uis iam ut exponam tibi: Fac quod audisti. ñ
exhibeas menbra tua arma iniquitatis pecrato.
Dedit tibi : potestatẽ ꝑ sp̃m suum. ut menbra
tua teneas. Surgit libido. tene tu menbra. Quic¬
quia factura est quȩ surrexit. tu tene menbra:
noli exhibere meubra tua arma iniquitatis pec-¬
cato. noli armare aduersariũ tuũ contra te:
tene pedes ne eant ad illicita. Libido surre-¬
xit tene tu menbra. tene manꝰ ab om̃i scelere.
tene oculos ne male attendant: tene aures ne
uerba libidinis libenter audiant. tene totum
corpꝰ. tene latera: tene summa. tene ima. Qͥd
facit libido: Surgere nouit. uincere ñ nouit.
Surgendo enim sine causa assidue. discit & ñ

Expanded text:
inquit, regnet peccatum in vestro mortali corpore. inquit, regnet peccatum in vestro mortali corpore. Quamdiu enim portatis mortale corpus, pugnat contra vos peccatum: sed non regnet. Quid est, nisi ut exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato ? Nihil hoc doctore praeclarius. Quid vis jam ut exponam tibi? Fac quod audisti. Non exhibeas membra tua arma iniquitatis peccato. Dedit tibi Deus potestatem per Spiritum suum, ut membra tua teneas. Surgit libido, tene tu membra: quid factura est quae surrexit? Tu tene membra: noli exhibere membra tua arma iniquitatis peccato; noli armare adversarium tuum contra te. Tene pedes, ne eant ad illicita. Libido surrexit, tene tu membra: tene tu manus ab omni scelere: tene tu oculos, ne male attendant: tene aures, ne verba libidinis libenter audiant: tene totum corpus, tene latera, tene summa, tene ima. Quid facit libido? Surgere novit, vincere non novit. Surgendo assidue sine causa, discit et non
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm dui hic uiuitur frẽs. sic est sicut & nos qui
senuimꝰ in ista militia minores quidem hostes
habemꝰ s tamen habemꝰ: fatigati sunt quodam᷑
hostes nr̃i iam etiã ꝑ etatem. sed tam̃ etiam fati-¬
gati ñ cessant qualibꝰcumq motib infestare se-¬
nectutis quietem. Acrior pugna iuuenum est:
uultis. Et non sint om̃ino concupiscentiȩ ma¬
lȩ. sed non potestis. Eaercete bellum. spera¬
te triumphum. Modo enĩ interim pugnatur.
caro concupiscit aduersus sp̃m & sp̃s aduersꝰ
om̃ino nullȩ sint concupiscentiȩ carnis. Sed
facite quod potestis. qd̃ ait ipse apłs alio loco:
quod cõmemorare iam ceꝑam. Non regnet pec-¬
catum in ur̃o mortali corpore. ad obediendum
desiderñs eiꝰ. Ecce quod nolo desideria mala¬
surgunt. s noli obedite. arma te: sume in-¬
strumenta belloꝵ: Precepta dei. arma tua sunt.
Si bene me audis. & quod loquor amabis. Non

Expanded text:
quamdiu hic vivitur, fratres, sic est: sic et nos qui quamdiu hic vivitur, fratres, sic est: sic et nos qui senuimus in ista militia, minores quidem hostes habemus: sed tamen habemus. Fatigati sunt quodam modo hostes nostri jam etiam per aetatem: sed tamen etiam fatigati non cessant qualibuscumque metibus infestare senectutis quietem. Acrior pugna juvenum est: vultis? Ut non sint omnino concupiscentiae malae. Sed non potestis. Exercete bellum, sperate triumphum. Modo enim interim pugnatur. Caro concupiscit adversus spiritum, et spirituomnino nullae sint concupiscentiae carnis. facite quod potestis; quod ait ipse Apostolus alio loco, quod commemorare jam coeperam: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus. Ecce quod nolo; mala desideria surgunt: sed noli obedire. Arma te, sume instrumenta bellorum. Praecepta Dei, arma tua sunt. Si bene me audis, et ex eo quod loquor armaris. Non,
Abbreviated transcription (Latin):
sorta est mors in uictoria. Audiui uoces triũ¬
phantium. Ubi est mors contentio tua: Ubi
est mors aculeus tuus.  Percussisti. uulnerasti.
deiecisti: s uulneratꝰ est ꝓ me qui fecit me.
O mors o mors uulneratꝰ est ꝓ me qui fecit me:
& de morte sua uicit te. & tunc triumphan-¬
tes dicturi sunt. Ubi est mors contentio tua:
Qbt est mors aculeus tuus: Modo autẽ q̃ndo¬
nem. contentio mortis est: ñ qd̾ uolumꝰ facimꝰ.
Quare. Quia uolumꝰ ut nullȩ sint concupis¬
centiȩ. s non possumꝰ. Uelimꝰ nolimꝰ habemus
illas. uelimꝰ nolimꝰ titillant. blandiunt᷑. stimu¬
lant. infestant. Surgere uolunt. premuntur.
nondũ extinguunt᷑ qm du caro concupiscit
aduersus sp̃m. & spiritꝰ aduersus carnẽ. Nun-¬
quid hoc etiã cum mortuus fuerit homo: Absit.
Deponis carnẽ. quom̃ tectim trahis concupiscen-¬
tias carnis: Sed si bene pugnasti reciperis ad
quietem. de qua quiete coronandus es ñ damp-¬
nandus: ut postea ꝑducaris ad regnum. Ergo

Expanded text:
sorpta est mors in victoriam. Audi voces triumphantium: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Percussisti, vulnerasti, dejecisti: sed vulneratus est pro me, qui fecit me. O mors, o mors! vulneratus est pro me, qui fecit me, et de morte sua vicit te. Et tunc triumphantes dicturi sunt: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? CAPUT nem, contentio mortis est: non quod volumus facimus. Quare? Quia volumus ut nullae sint concupiscentiae, sed non possumus. Velimus nolimus, habemus illas: velimus nolimus, titillant, blandiuntur, stimulant, infestant, surgere volunt. Premuntur, nondum exstinguuntur; quamdiu caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem. Numquid hoc etiam cum mortuus fuerit homo? Absit. Deponis carnem, quomodo tecum trahis concupiscentias carnis? Sed si bene pugnasti, reciperis ad quietem. De qua quiete coronandus es, non damnandus: ut postea perducaris ad regnum. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nec expectatur ibi uictoria. quia de hoste iam
uicto triumphat᷑. Audi ipsam uictoriã. ipso
apłõ dicente. Oportet corrtiptibile hoc induere
incorruptionẽ. & mortale hoc induere immor-¬
talitatem. Cum autẽ corruptibile hoc mduerit

Expanded text:
nec exspectatur ibi victoria, quia de hoste jam nec exspectatur ibi victoria, quia de hoste jam victo triumphatur. Audi ipsam victoriam, ipso Apostolo dicente, Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Cum autem co
Abbreviated transcription (Latin):
tur sp̃u dei. Si autem sp̃u dei aguntur pugnant.
quia magnũ habent adiutorem. Non enim d̾s
sic nos expectat pugnantes. quom̃ expectat po-¬
pulus uenatores: Poptlus uenatori fauere potest.
periditantẽ adiuuare non potest. Sic gͦ & hic
caro concupiscit aduerstis sp̃m. & spiritꝰ aduer.¬
sus carnem. & quid est. ut non ea quȩ uul¬
tis faciatis: Hic enim periculum est mali intel-¬
lectoris. sit nunc officium qualiscũq exposito-¬
ris. It non ea quȩ uultis faciatiᷤᷤ. Attendite
sc̃i quicumq pugnatis. p̃liantib loquor. In¬
telligunt qui pugnant. non me intelligit qͥ
non pugnat. Nam qui pugnat non dico intel-¬
ligit me s preuenit me: quia uult homo castus
ut nulla om̃ino surgat in menbris eiꝰ concupis-¬
centia aduersaria castitati. Pacem uult: s non-¬
dum habet. Quando enĩ ad illud uentũ fuerit
ubi nulla om̃ino exurgat concupiscentia auer-¬
sanda. nullus erit hostis cum quo luctemur.

Expanded text:
tur Spiritu Dei. Si autem Spiritu Dei aguntur, pugnant: tur Spiritu Dei. Si autem Spiritu Dei aguntur, pugnant: quia magnum habent adjutorem. Non enim Deus sic nos spectat pugnantes, quomodo spectat populus venatores. Populus venatori favere potest, periclitantem adjuvare non potest. CAPUT Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem. Et quid est, Ut non ea quae vultis, faciatis? Hic enim periculum est mali intellectoris. Sit nunc officium qualiscumque expositoris. Ut non ea quae vultis, faciatis. Attendite, sancti quicumque pugnatis. Praeliantibus loquor. Intelligunt qui pugnant: non me intelligit qui non pugnat. Nam qui pugnat, non dico intelligit me, sed praevenit me. Quid vult homo castus? Ut nulla omnino surgat in membris ejus concupiscentia adversaria castitati. Pacem vult, sed nondum habet. Quando enim ad illud ventum fuerit, ubi nulla omnino exsurgat concupiscentia adversanda, nullus erit hostis cum quo luctemur;
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m uitȩ. ac ꝑ hoc & pecoris sp̃s dicit᷑. & ho-¬
minis spiritꝰ dicitur. Aliquando & uentꝰ sp̃s
dicitur sicut habetur in psalmo. ignis grando
nix glacies sp̃s tempestatis. Cum gͦ multis
modis dicatur spititꝰ. quo sp̃u dixisti o apłẽ
facta carnis mortificanda. meo an dei : Aridi
qd̃ sequitur & intellige. sublata est questio se-¬
quentib uerbis. Cum enĩ dixisset si autẽ sp̃u
facta carnis mortificaueritis uiuetis. continuo
addidit. Quotquot enĩ sp̃u dei aguntur. hũ
filũ sunt dei. Agis si agaris. & bene agis si a
bono agaris. Ergo qd̃ dixit tibi si sp̃u facta
carnis mortificaueritis uuetis. & ambiguum
tibi erat de quo sp̃u dixerit: in sequentib uer-¬
bis intellige preceptorem: agnosce redemptorẽ.
Etenim ille redemptor tibi sp̃m dedit. quo mor¬
tifices facta carnis. Quotquot enĩ sp̃u dei agunt᷑.
hũ filũ sunt dei. Non sunt filũ dei. si non agun¬

Expanded text:
spiritum vitae . Ac per hoc et pecoris spiritus dicitur, et hospiritum vitae . Ac per hoc et pecoris spiritus dicitur, et hominis spiritus dicitur. Aliquando et ventus spiritus dicitur; sicut habetur in Psalmo, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis . Cum ergo multis modis dicatur spiritus, quo spiritu dixisti, o Apostole, facta carnis mortificanda? meo, an Dei? Audi quod sequitur, et intellige. Sublata est quaestio sequentibus verbis. Cum enim dixisset, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis; continuo addidit, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei . Agis, si agaris; et bene agis, si a bono agaris. Ergo quod dixit tibi, Si spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis; et ambiguum tibi erat de quo spiritu dixerat, in sequentibus verbis intellige praeceptorem, agnosce Redemptorem. Etenim ille Redemptor tibi Spiritum dedit, quo mortifices facta carnis. Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Non sunt filii Dei, si non agun
Abbreviated transcription (Latin):
cit ipse apłs. Si enim scđm carnẽ uixeritis
Noriemini. si autẽ sp̃u facta carnis mortifica¬
eritis uiuetis. In hũs uerbis iam extollebat se
omo. quasi spũ suo facta carnis possit moru¬
sarr. Si scđ̃m carnẽ uixtritis moriemini. si
item sp̃u facta carnis mortificaueritis uiue-¬
lis Sapone nobis apłe quo spũ. Habet emm
& homo sp̃m ad naturã ꝓpriam ꝑtinentẽ. quo
homo est: Homo enĩ constat ex corpore & sp̃u.
& de ipso sp̃u hominis dictum est. Nemo scit
quȩ sunt hominis. nisi spiritꝰ hominis qui in ip¬
so est. Uideo gͦ & ipsum hominẽ habere sp̃m suũ¬
ꝑtinentem ad naturã suam. & audio te dicentẽ.
Si autem sp̃u facta carnis mortificaueritis uiue-¬
tis. Ouero quo sp̃u. meo an dei: Audio enim
uerba tua. & adhuc ambiguitate ꝑmoueor. Spi-¬
ritus enim cum dicitur & hominis est: aliq̃ndo
& pecoris sp̃s dicit᷑. sicut scͥptum est ꝑ diluuiũ
mortuam esse om̃em carnẽ quȩ habebat in se

Expanded text:
m carnem vixeritis, moriemini: si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. In his verbis jam extollebat se homo, quasi spiritu suo facta carnis possit mortificare. Si secundum carnem vixeritis, moriemini: si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Expone nobis, Apostole, quo spiritu. Habet enim et homo spiritum ad naturam propriam pertinentem, quo homo est. Homo enim constat ex corpore et spiritu. Et de ipso spiritu hominis dictum est: Nemo scit quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui in ipso est . Video ergo et ipsum hominem habere spuram suam, et audio te dicentem, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Quaero quo spiritu: meo, an Dei? Audio enim verba tua, et adhuc ambiguitate promoveor. Spiritus enim cum dicitur, et hominis est aliquando, et pecoris spiritus dicitur; sicut scriptum est, per diluvium mortuam esse omnem carnem, quae habebat in se
Abbreviated transcription (Latin):
sus sp̃m suggestionib prauis & delectationib
genuinis. Eiat qd ait. apłs. non regnet peccatũ
in ur̃o mortali corpore. Non dixit ñ sit: iam
est ibi: qđ ideo peccatum uocatur: quia merito
patati contigit. Non enĩ in paradyso concupis-¬
ebat caro aduersus sp̃m. aut erat ibi ista pug¬
na ubi pax erat sola: s facta tnsgressione po-¬
sta qͣm homo noluit seruire deo & donatus
et sibi. nec sic donatus sibi ut possit saltim
possidere se: s ab eo possessus a quo deceptꝰ
cepit caro concupiscere aduersus sp̃m. & hoc
in bonis concupiscit aduersus sp̃m. Nam in ma-¬
lis non habet contra quem concupiscere. Ibi enĩ
cncupiscit aduersus sp̃m. ubi est sp̃s. Quod¬
sim ait caro concupiscit aduersus sp̃m & spiritꝰ
aliersus carnem. noli putare sp̃m hominis tañ¬
ium dictum. Spiritꝰ dei est qui pugnat in te
aluersus te. aduersus illud qd̾ est in te contra
Doliusti enim stare ante dñm. cecidisti. fra¬

Expanded text:
sus spiritum, suggestionibus pravis et delectationibus sus spiritum, suggestionibus pravis et delectationibus genuinis. Fiat quod ait Apostolus, Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Non dixit, non sit. Jam est ibi. Quod ideo peccatum vocatur, quia merito peccati contigit. Non enim in paradiso caro concupiscebat adversus spiritum, aut erat ibi ista pugna, ubi pax erat sola: sed facta transgressione, posteaquam homo noluit servire Deo, et donatus est sibi; nec sic donatus sibi, ut possit saltem possidere se; sed ab eo possessus, a quo deceptus; coepit caro concupiscere adversus spiritum. Et hoc in bonis concupiscit adversus spiritum: nam in malis non habet contra quem concupiscere. Ibi enim concupiscit adversus spiritum, ubi est spiritusadversus carnem, noli putare spiritui hominis tantum datum. Spiritus Dei est qui pugnat in te adversus te, adversus illud quod est in te contra te. Noluisti enim stare ad Dominum; cecidisti, fra
Abbreviated transcription (Latin):
pugnas. Uidete quale bellum ꝓposuit. qua¬
lem pugnam: qualem rixam. Intra teipsun
caro concupiscit aduersus sp̃m. Si ñ concups
et & sp̃s aduersus carnem. fac adulteriũ. Si
autem sp̃s concupiscit aduersus carnem luctã
iideo. uictum ñ uideo. Pugna est: concupiscit
an aduersus sp̃m. Delectat adulterium. fateor
qua delecdat: sed sp̃s concupiscit aduersis car.¬
nem. Delectat & castitas. Ergo uincat sp̃s carnẽ.
aut certe non uncatur a carne. Adulterium te¬
nebras querit. castitas lucem desid̾erat. Quom̃
nis innotescere sic uiue. quomͦ uis hominib
imotescere. etiam preter oculos hominũ sic uu¬
ue: q̃m qui fecit te & in tenebris uidet te.
ꝯuare laudatur castitas publice ab om̃ibus
Quare ñ laudant adulteriũ nec adulteriꝰ
repugnetur. Non enim ñ habes. unde pugnes.
Deus tuus est in te: sp̃s bonꝰ datus est tibi. &
tamen ꝑmitutur ipsa caro concupiscere aduer¬

Expanded text:
pugnas. Videte quale bellum proposuit, quapugnas. Videte quale bellum proposuit, qualem pugnam, qualem rixam, intus, intra te ipsum. Caro concupiscit adversus spiritum. Si non concupiscit et spiritus adversus carnem, fac adulterium. Si autem spiritus concupiscit adversus carnem, luctam video, victum non video, pugna est. Concupiscit caro adversus spiritum: delectat adulterium. Fateor quia delectat. Sed spiritus concupiscit adversus carnem: delectat et castitas. Ergo vincat spiritus carnem: aut certe non vincatur a carne. Adulterium tenebras quaerit, castitas lucem desiderat. Quomodo vis innotescere, sic vive: quomodo vis hominibus innotescere, etiam praeter oculos hominum sic vive; quoniam qui fecit te, et in tenebris vid et te. Quare laudatur castitas publice ab hominibus? Quare non laudant adulterium nec adulteri? repugnetur. Non enim non habes unde pugnes. Deus tuus est in te, Spiritus bonus datus est tibi. Et tamen permittitur ipsa caro concupiscere adver
Abbreviated transcription (Latin):
atutina cepimꝰ hora. prandũ ñ urget. Ad is-¬
tum diem id est sabbatum maxime hĩi assolent
conuenire. qui csuriunt uerbum dei. Audite. as¬
tendite: dicam quantũ potero diligenter. Qͥd¬
est hoc qd̾ dixi periculose auditur. si non mid¬
ligatur. MMulti concupiscentũs carnalib &
damnabilib uicti. commutunt queq flagiua
atq facinora. & immundicũs tam pessiis
uolutantur quȩ turpe est etiam dicere: & di-¬
cunt sibi ista uerba apłi. Uide quid dixit apls.
ut non ea quȩ uultis faciatis. Nolo facere. &¬
gor. compellor. uincor. facio quȩ nolo sicui
ait apłs: quia caro concupiscit aduersus sp̃i.
sp̃s autem aduersus carnẽ: ut ñ ea quȩ uul¬
tis faciatis. Uidetis qͣm periculose atiditus. si
non intelligitur. Uidetis que madmodũ ꝑtins¬
at ad officium pastoris opertos fontes aps¬
rire. & aquam pitram innoxiam siuentibi
ouibus ministrare. Noli ergo uinci. quando

Expanded text:
matutina coepimus, hora prandii non urget: ad ismatutina coepimus, hora prandii non urget: ad istum diem, id est sabbatum, maxime hi assolent convenire, qui esuriunt verbum Dei. Audite et attendite; dicam quantum potero diligenter. est hoc ergo quod dixi, Periculose auditur, si non intelligatur? Multi concupiscentiis carnalibus et damnabilibus victi, committunt quaeque facinora atque flagitia, et immunditiis tam pessimis volutantur, quae turpe est etiam dicere; et dicunt sibi ista verba Apostoli. Vide quid dixit Apostolus, Ut non ea quae vultis, illa faciatis. Nolo facere, cogor, compellor, vincor, facio quae nolo, sicut ait Apostolus : Quia caro concupiscit adversus spiritum, spiritus autem adversus carnem, ut non ea quae vultis, illa faciatis. Videtis quam periculose auditur, si non intelligitur. Videtis quemadmodum pertineat ad officium pastoris, opertos fontes aperire, et aquam puram, innoxiam, sitientibus ovibus ministrare. 8. Pu
Abbreviated transcription (Latin):
sed ne ꝑfeceritis. Quid sit autem hoc: adiu¬
uante dño dicam ut potero. Edestote ut in¬
telligatis. si sp̃u ambulatis. Dico autem sp̃u
ambulate. & concupiscentias carnis ne perfe-¬
ceritis. Sequatur ne forte aliquid. ut hoc
qd̾ hic obscurum est in eius sequentib uerbis
facilius possit intelligi. Dixi enum non frustra
apłm noluisse dicere concupiscentias carnis
ne habueritis. neq hoc saltm uoluisse dicere
concupiscentias carnis ne  feceritis: s dixisse
concupiscentias carnis ne ꝑfeceritis. Ipsam nobs
luctam ꝓposuit. in hoc prelio uersamtir si dño
militamꝰ. Ouid gͦ sequitur. Caro enim concu.¬
piscit aduersus sp̃m. sp̃s aduersus carnẽ. Hȩc
enim iuicẽ aduersantur. ut non ea que uul¬
tis faciatis. Hoc si non intelligatur. periculosis-¬
sime auditur. Ideo sollicitius ne male homines
intelligendo pereant. suscepi hȩc uerba apł̃i ad¬
uiuante dño ur̃ȩ exponere caritati. Uacat nobis.

Expanded text:
sed, ne perfeceritis. Quid sit autem hoc, adjused, ne perfeceritis. Quid sit autem hoc, adjuvante Domino, dicam ut potero: adestote, ut intelligatis, si Spiritu ambulatis. Dico autem, Spiritu ambulate, et concupiscentias carnis ne perfeceritis. Sequatur: ne forte aliquid, ut hoc quod hic obscurum est, in ejus sequentibus verbis facilius possit intelligi. Dixi enim, non frustra Apostolum noluisse dicere, Concupiscentias carnis ne habueritis; neque hoc saltem voluisse dicere, Concupiscentias carnis ne feceritis: sed dixisse, Concupiscentias carnis ne perfeceritis. Ipsam nobis luctam proposuit. In hoc praelio versamur, si Deo militamus. Quid ergo sequitur? Caro enim concupienim invicem adversantur; ut non ea quae vultis, faciatis. Hoc si non intelligatur, periculosissime auditur. Ideo sollicitus ne male homines intelligendo pereant, suscepi haec verba Apostoli, adjuvante Domino, exponere vestrae Charitati. Vacat nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
mumi sicut te. Si enim amas iniquitatẽ ñ te
diligis. psalmꝰ testis est. Qui autẽ diligit mi¬
quitatẽ. odit animã suam. Si autẽ odisti ani¬
mam tuam. quid tibi prodest quia diligis
carnem tuã. Si odisti animã tuã & diligis
carnem tuã. resurgit caro tua: sed ut torquea¬
tur anima tua. Ergo priꝰ anima diligenda est.
quȩ deo subdenda est: ut ordinẽ suũ seruitꝰ
ista custodiat. anima ileo: animȩ caro. Uis
seruiat caro tua animȩ tue: Deo seruiat an-¬
ma tua. Debes regi. ut possis regere. Nam
lucta ista tam periculosa est: ut si dumisera
mordetis & comeditis inuicem. uidete autem ne
ab inuicem consumamini. Dico autem. sp̃u am¬
bulate. Apłi uerba dico. quȩ m̃ recitata suuit
de epła ipsiꝰ. Dico autem spu ambulate. & con¬
cupiscentias carnis ne ꝑfeceritis. Dico auten
sp̃u ambulate. & concupiscentias carnis ñ coi¬
it ne habueritis. neq hoc dixit ne feceritis.

Expanded text:
tuum sicut te. Si enim amas iniquitatem, non tuum sicut te. Si enim amas iniquitatem, non diligis te. Psalmus testis est: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam . Si autem odisti animam tuam, quid tibi prodest quia diligis carnem tuam? Si odisti animam tuam, et diligis carnem tuam, resurget caro tua; sed ut torqueatur anima tua. Ergo prius anima diligenda est, quae Deo subdenda est, ut ordinem suum servitus ista custodiat, anima Deo, animae caro. Vis serviat caro tua animae tuae? Deo serviat anima tua. Debes regi, ut possis regere. Nam lucta ista tam periculosa est, ut si dimiseritmordetis et comeditis invicem, videte ne ab invicem consumamini. Dico autem, Spiritu ambulate. Apostoli verba dico, quae modo recitata sunt de Epistola ipsius: Dico autem, Spiritu ambulate et concupiscentias carnis ne perfeceritis. Dico autem, Spiritu ambulate, et concupiscentias carnis: non dixit, Ne habueritis; neque hoc dixit, Ne feceritis;
Abbreviated transcription (Latin):
diffusa est in cordib nr̃is. Unde tibi o mendi¬
ce caritas di diffusa est in corde tuo. Quid aut
in quo: Karitas dei diffusa est in corde hu¬
mano. Habemꝰ inquit thesaurũ istum in ua-¬
sis fictilib. Quare in uasis fictilib. Ut emmnen¬
tia uirtutis sit dei. Deniq cum dixisset caritas
dei diffusa est in coidib nr̃is. ne putaret qͥsq
a se sibi esse quod diligit dm: continuo ad
ad amorẽ suũ moueat te. accendat te. illumi¬
re. Quam diu uiuimꝰ pugnamꝰ. qͣm d̾ui pugna¬
mus periclitamur: s in hus om̃ib suꝑamꝰ per
eum qui dilexit nos. Pugnam nr̃am. mͦ cum
⁊ apis legeretur audistis. Om̃is inquit lex in
uno sermone impletur: in eo qd̃ diligis proxi¬
mum tuũ sicut teipsum. Esta dilectio de sp̃u
÷ sc̃o est: diliges ꝓximũ tuũ sicut teipsum. Priꝰ
uide si iam nosti diligere teipsum. & cõmitto
tibi proximũ: quem diligas sicut teipsum.
Si autẽ nondum nosti dilige¬
re te: timeo ne decipias ꝓxi-

Expanded text:
diffusa est in cordibus nostris. Unde tibi, o mendice, charitas Dei diffusa est in corde tuo? Quid, aut in quo charitas Dei diffusa est in corde humano? Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus. Quare in vasis fictilibus? Ut eminentia virtutis sit Dei . Denique cum dixisset, Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris; ne putaret quisque a se sibi esse quod diligit Deum, continuo aad amorem suum moveat te, accendat te, illumire: quamdiu vivimus, pugnamus; quamdiu pugnamus, periclitamur: sed in his omnibus superamus, per eum qui dilexit nos . Pugnam nostram, modo cum Apostolus legeretur, audistis: Omnis, inquit, Lex in uno sermone impletur, in eo quod est, Diliges proximum tuum sicut te ipsum. Ista dilectio de Spiritu sancto est. Diliges proximum tuum sicut te ipsum. Prius vide si jam nosti diligere te ipsum; et committo tibi proximum, quem diligas sicut te ipsum. Si autem nondum nosti diligere te; timeo ne decipias proximum
Abbreviated transcription (Latin):
bant acquiescere cui testimoniũ ꝑhibuit ioħes.
dicam uobis. in qua potestate ista facio. Et
confusi sunt: & impletũ est paraui lucernam
xp̃o meo. inimicos eiꝰ induam confusionem.
Martyres nonne testes sunt xp̃i. & testimoniũ
ꝑhibent ueritatiꝰ S si diligentiꝰ.
cogitemꝰ. quando illi martyres ꝑhibent
testimonium: ipse sibi testimonium ꝑhibet. Ip¬
se enim habitat in martyrib. ut ꝑhibeant te-¬
stimonium ueritati. Audi unum ex martyrib.
ipsum apłm paulum. Nunquid experimentum
uultis accipere eiꝰ. qui in me loquitur xp̃c:
Dum perhibet gͦ testimoniũ ioħs. xp̃c sibi
hibebat testimoniũ petrꝰ. ꝑhibebat testimoniũ¬
paulus. ꝑhibebant ceteri apł̃i. ꝑhibebat stepha-¬
nus: ipse sibi ꝑhibet testimoniũ qui habitat
in om̃ib. Ipse enim sine illis d̾s est: illi sine

Expanded text:
bant acquiescere cui testimonium perhibuit Joannes. bant acquiescere cui testimonium perhibuit Joannes. dicam vobis in qua potestate ista facio . Et confusi sunt, et impletum est, Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusioneMartyres nonne testes sunt Christi, et testimonium perhibent veritati? Sed si diligentius cogitemus, quando illi martyres perhibent testimonium, ipse sibi perhibet testimonium. Ipse enim habitat in martyribus, ut perhibeant testimonium veritati. Audi unum ex martyribus, ipsum apostolum Paulum: Numquid experimentum vultis accipere ejus qui in me loquitur Christus ? Dum perhibet ergo testimonium Joannes, hibet testimoniuPaulus, perhibeant caeteri Apostoli, perhibeat Stephanus; ipse sibi perhibet testimonium, qui habitat in omnibus. Ipse enim sine illis Deus est; illi sine
Abbreviated transcription (Latin):
psalmis. paraui lucernam xp̃o meo. Utquid lu-¬
cernã soli. Ut uiimicos eiꝰ induam confusione.
suꝑ ipsum autẽ florebit sc̃ificatio mea. Deniq
hinc sunt confusi quodam loco ꝑ ipsum ioħem.
quando dixerunt dño udei. In qua potestate
ista facis dic nobis. Quib respondit. Dicite mͥ
& uos. Baptismũ ioħis de celo est an ex homi¬
nib. Audierunt & tacuerunt: cogitauerunt
apud se cito. Si dixerimꝰ ab hominib lapida¬
bit nos ppłs. quia ꝓphetam habent ioħem.
Si dixerimꝰ de celo. dicturus est nobis. Quare
gͦ non credidistis ei. uia ioħes xp̃o ꝑhibuit
testimonium. angustati in cordib suis questio¬
nib suis & illaqueati laqueis: responderunt.
Nescimꝰ. Quȩ potuit alia uox esse tenebrarũ.
Rectum est quidem homini. ut quando nescit
dicat nescio: quando autem scit & dicit nescio:
testis est contra se. Utiq nouerant excellentiam
ioħis. & quia de celo erat baptismũ eiꝰ. sed nole¬

Expanded text:
Psalmis: Paravi lucernam Christo meo. Utquid lucernam soli? Inimicos ejus induam confusione: super ipsum autem florebit sanctificatio mea . Denique hinc sunt confusi quodam loco per ipsum Joannem, quando dixerunt Domino Judaei: In qua potestate ista facis? dic nobis. Quibus respondit: Dicite mihi et vos, Baptismum Joannis de coelo est, an ex hominibus? Audierunt, et tacuerunt. Cogitaverunt enim apud se cito, Si dixerimus, Ab hominibus, lapidabit nos populus: quia prophetam habent Joannem. Si dixerimus, De coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis ei? Quia Joannes perhibuit Christo testimonium. Angustati in cordibus suis quaestionibus suis, et illaqueati laqueis suis, responderunt, Nescimus. Quae potuit alia vox esse tenebrarum? Rectum est quidem homini, ut quando nescit, dicat, Nescio. Quando autem scit, et dicit, Nescio; testis est contra se. Utique noverant excellentiam Joannis, et quia de coelo erat baptismum ejus: sed nole
Abbreviated transcription (Latin):
Iui dixit. ego sum ua ueritas & uita: Cui gͥ
sedendum est: si ueritati credendum ñ est:¬
rofecto enĩ ñ uult credere nisi falsitati. qui ñ
ugit credere ueritati. Dictum est gͥ hoc scd̾m
psos ut sic intelligas. & ex hĩis uerbis hunc sen¬
sum concipias. Si ego testimoniũ perhibeo de
lit destimoniũ meũ ñ est uerum. id est sicut
putatis. Ille enim nouerat uerũ esse de se testi-¬
monium suũ. s ꝓpter infirmos. ꝓpter incredulos.
ꝓpter non intelligentes sol lucernas querebat.
Fulgorẽ quippe solis. lippitudo eoꝵ ferre ñ po-¬

Expanded text:
o sum via, et veritas, et vita ? Cui ergo credendum est, si veritati non est credendum? Profecto enim non vult credere nisi falsitati, qui non eligit credere veritati. Dictum est ergo hoc secundum ipsos, ut sic intelligas, et ex his verbis hunc sensum concipias: Si ego testimonium perhibeo de me, testimonium meum non est verum, id est, sicut putatis. Ille enim noverat verum esse de se testimonium suum: sed propter infirmos, propter incredulos, propter non intelligentes, sol lucernas quaerebat. Fulgorem quippe solis lippitudo eorum ferre non po
Abbreviated transcription (Latin):
na hominib. Quid est captiuauit captiuita.¬
tem: Uicit mortẽ. Quid est captiuitatẽ cap¬
tiuauit: Nortẽ ꝓcurauit diabolus. & ipse
diabolus de morte ap̃i est captiuatus. Ascen¬
dit in altum. Quid altiꝰ celo: Nouimꝰ euiden¬
ter. & ante oculos discipuloꝵ suoꝵ ascendit
in celum. Hoc scimꝰ. hoc credimꝰ. hoc fatemur.
Dedit dona hominib. Quȩ dona: Sp̃m sc̃m
Qui tale.dat. donũ. qualis ipse est. Magna est
autem miscd̾ia dei. Donum dat ȩquale sibi.

Expanded text:
aptivitatem? Vicit mortem. Quid est, captivavit captivitatem? Mortem procuravit diabolus, et ipse diabolus de morte Christi est captivatus. Ascendit in altum. Quid altius coelo novimus? Evidenter et ante oculos discipulorum suorum ascendit in coelum . Hoc scimus, hoc credimus, hoc fatemur. Dedit dona hominibus. Quae dona? Spiritum sanctum. Qui tale dat donum, qualis ipse est? Magna est enim misericordia Dei: donum dat aequale sibi;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbamꝰ & illic eum esse & hic cum esse. Respon-¬
Deat nobis paulus. qui primo saulus. Exꝑtus
est illud ipse quando prius erat ꝑsecutor. &
postea factus est p̃dicator. Priꝰ iacob postea
ostend̾it. Saule saule. quid me ꝑsequeris: Nun¬
quid paulus in celum ascenderat: Nunquid
nos ꝑsequebatur. ipsos ligabat. ipsos occidendo
trahebat. ipsos ubiq latentes querebat: ipsis il¬
uentis nulla ratione parcebat. Qui ait dñs
xp̃c. Saule saule. Unde clamat: De celo. Ergo
sursum est. Quid me ꝑsequeris : Ergo deois
est. Om̃ia & si breuiter ut potui exposui casl¬
tati urȩ. erogaui qd̾ ad me ꝑtinet: quod autẽ
aci uos ꝑtinet. pauperes cogitate. Item se

Expanded text:
probamus et illic eum esse, et hic eum esse? Responprobamus et illic eum esse, et hic eum esse? Respondeat nobis Paulus, qui primo Saulus. Expertus est illud ipse, quando prius erat persecutor, et postea factus est praedicator: prius Jacob, postea ostendit: Saule, Saule, quid me persequeris ? Numquid Paulus in coelum ascenderat? Numquid tianos persequebatur, ipsos ligabat, ipsos occidendos trahebat, ipsos ubique latentes quaerebat, ipsis inventis nulla ratione parcebat. Cui ait Dominus Christus, Saule, Saule. Unde clamat? De coelo. Ergo sursum est. Quid me persequeris? Ergo deorsum est. Omnia, etsi breviter, ut potui, exposui Charitati vestrae. Erogavi quod ad me pertinet: quod autem ad vos pertinet, pauperes cogitate. Conve
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ei dñs sub arbore fici uidi te. dixit ci
maius hũs uidebis. & item dixit somniũ iacob
Cui dixit: Ei quem appellauit isrlitam. in qͦ
dolus non esset: quasi qui diceret cuiꝰ nomine te
appellaui: ipsiꝰ somnium in te apparebit. Noli
festinare mirari. maiora hoꝵ uidebis. Uidebitis
celum aꝑtum. & angelos dci ascendentes & des¬
cendentes atͣ  filium hominis. Ecce qđ uidit
iacob. ecce quare ꝑfudit lapidem oleo iacob: ec¬
ce quare xp̃m ꝓpheta significauit & figurauit
expectetis noui: quid ã me uelitis audire intel.¬
ligo. Dicam & hoc breuiter ut dñs donat. as¬
cendentes & descendentes angelos ad filium ho-¬
minis. Q uomͦ Si descendunt ad illum hic est:
si ascendunt ad illum sursũ est. Si autem ad
illum ascendunt ad illum descendunt. & sursũ est¬
& hic est. Nullo pacto fieri potest ut ad ipsũ
ascendant & ad illum descendant. nisi & ibi sit
quo ascendunt: & hic sit quo descendunt. Iuom̃

Expanded text:
dixit ei Dominus, Sub arbore fici vidi te; dixit ei, dixit ei Dominus, Sub arbore fici vidi te; dixit ei, Majus his videbis. Et item dixit ei somnium Jacob. Cui dixit? Ei quem appellavit Israelitam, in quo dolus non esset. Quasi qui diceret: Cujus nomine te appellavi, ipsius somnium in te apparebit; noli festinare mirari, majora horum videbis. Videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes ad Filium hominis. Ecce quod vidit Jacob: ecce quare perfudit lapidem oleo Jacob; ecce quare Christum propheta significavit et figuravit exspectetis, novi: quid a me velitis audire, intelligo. Dicam et hoc breviter, ut Dominus donat: Ascendentes et descendentes Angelos ad Filium hominis. Quomodo si descendunt ad illum, hic est: si ascendunt ad illum, sursum est? Si autem ad illum ascendunt, ad illum descendunt, et sursum est, et hic est. Nullo pacto fieri potest ut ad illum ascendant, et ad illum descendant; nisi et ibi sit quo ascendunt, et hic sit quo descendunt. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
mus facie ad faciem. Modo uidemꝰ ꝑ specu-¬
lum in eniginate & ex parte. quando autem
uterq populus iam purgatꝰ. iam resuscitatꝰ.
iam coronatus. iam in inmortalem formã &
in incorruptionẽ ꝑpetuam commnutatꝰ uidebit
d̾m facie ad faciem. & iam ñ erit iacob sed so-¬
lus erit isrł. Tunc eum in ꝑsona huiꝰ sc̃i natba-¬
nael uidebit dñs & dicet. ecce uere isrłita in
quo dolus ñ est. Quando audis ecce uere isrłi¬
ta. ueniat tibi in mentẽ isrł. Cum uenerit tͥ
in mentẽ isrł. ueniet tibi in mentẽ somnium
illiꝰ. in quo somnio scalam uidit a terra usq
ad celum. dñm suꝑ incumbentẽ: angłos dei
ascendentes & descendentes. Hoc somniũ iacob
uidit. post hoc autem appellatꝰ est isrł̃: iã est pos
paululum ueniens de mesopoinia & agens
iter. Si gͦ iacob uidit scalam qui & isrł: appel¬
latus est autem & nathanael iste uere isru̾ta
in quo dolus non est: ideo cum miratꝰ esset qͥa

Expanded text:
mus facie ad faciem. Modo videmus per specumus facie ad faciem. Modo videmus per speculum in aenigmate et ex parte: quando autem uterque populus jam purgatus, jam resuscitatus, jam coronatus, jam in immortalem formam et in incorruptionem perpetuam commutatus, videbit Deum facie ad faciem, et jam non erit Jacob, sed solus erit Israel; tunc eum in persona hujus sancti Nathanael videbit Dominus, et dicet, Ecce vere Israelita, in quo dolus nta; veniat tibi in mentem Israel: cum venerit tibi in mentem Israel, veniat tibi in mentem somnium illius, in quo somnio scalam vidit a terra usque ad coelum, Dominum superincumbentem, Angelos Dei ascendentes et descendentes. Hoc somnium Jacob vidit. Post hoc autem appellatus est Israel: id est, post paululum veniens de Mesopotamia et agens iter. Si ergo Jacob vidit scalam, qui est et Israel appellatus; est autem et Nathanael iste vere Israelita, in quo dolus non est: ideo cum miratus esset quia
Abbreviated transcription (Latin):
scłm ꝑtinet. ubi uidebimꝰ dẽum. Populus g̃
dei populus xp̃ianꝰ. in hoc tempore & iacob
est & isrł. Iacob in se: isrł in spe. Supplanta¬
tor enim fr̃is dicitur populus minor. ppłi ma-¬
ioris. Nunquid nos supplantauimꝰ uideos. S
supplantati. Disi excecati essent. xp̃c ñ crucifige¬
retur. Si xp̃c non crucifigeret᷑. sangus ille pre¬
ciosus ñ funderetur. Si sanguis ille ñ fundere-¬
tur. orbis terrarum ñ redimeretur. Quia gͦ no-¬
bis proficit cȩcitas eoꝵ. ideo a minore fr̃e ma-¬
ior supplantatꝰ est: & appellatꝰ est minor sup-
et finis scłi. & credet totꝰ isrł: ñ illi qui mͦ sunt.
sed filũ ipsoꝵ qui tunc erunt. Nam mͥ isti ꝑ uias
suas ambulantes ibunt ad loca sua. tͣnsibunt
ad ã annationẽ ꝑpetuam: quando autẽ fadus
fuerit unꝰ populus totus fiet illud qd canimꝰ.
saturabor dum manifestabitur gła tua: dum
uenerit ꝓmissio quȩ nobis ꝓmittitur. ut uidea¬

Expanded text:
saeculum pertinet, ubi videbimus Deum. Populus ergo saeculum pertinet, ubi videbimus Deum. Populus ergo Dei, populus Christianus, in hoc tempore et Jacob est et Israel; Jacob in re, Israel in spe. Supplantator enim fratris dicitur populus minor populi majoris. Numquid nos supplantavimus Judaeos? Ssupplantati. Nisi excaecati essent, Christus non crucifigeretur: si Christus non crucifigeretur sanguis ille pretiosus non funderetur: si sanguis ille non funderetur, orbis terrarum non redimeretur. Quia ergo nobis profuit caecitas illorum, ideo a minore fratre major supplantatus est, et appellatus est minor Supplet finis saeculi, et credet totus Israel: non illi qui modo sunt, sed filii ipsorum qui tunc erunt. Nam modo isti per vias suas ambulantes ibunt ad loca sua, transibunt ad damnationem perpetuam. Quando autem factus fuerit unus totus populus, fiet illud quod canimus: Satiabor, dum manifestabitur gloria tua . Dum venerit promissio, quae nobis promittitur, ut videa
Abbreviated transcription (Latin):
claudum. uerũ ex hac occasione ñ est p̃te¬
reundum quod potest fortasse sua sponte
ur̃m aliquem cõmouere. Quid sibi uult qd̾
cum mutatũ esset nomen abrahȩ aui huius
iacob. nam & ipse prius abram uocabatur¬
& d̾s illi mutauit nomen. & dixit ñ uocaberis
abram sed abiabã. ex illo ñ est uocatꝰ abram:
Querite in scͥpturis. & uidebitis superiꝰ ante¬
quam acciperet aliua nomen non est uocatꝰ
nisi abram: postea qͣm accepit non est uocatꝰ
nisi abraham. Iste autẽ iacob quando accepit
aliud nomen eadem uerba audiuit: ñ uocabe¬
ris iacob sed uocaberis isrł. Querite scͥpturas.
& uidete quia utrũq semꝑ uocatus est: & ia¬
cob & isrł. Accepto alio nomine abraham ñ est
aliud uocatus nisi abraham: accepto autẽ alio
nomine iacob & iacob uocatꝰ est & isrł. Nomen
abrahȩ: in hoc scło explicandum fuit. Hic est
enim factus pater multarũ gentium. unde
nomen accepit. Nomen autem isrł ad alterũ

Expanded text:
contra. Verum ex hac occasione non est praetecontra. Verum ex hac occasione non est praetereundum, quod potest fortasse sua sponte vestrum aliquem commovere: quid sibi vult, quod cum mutatum esset nomen Abrahae avi hujus Jacob nam et ipse prius Abram vocabatur, et Deus mutavit illi nonomen, et dixit, Non vocaberis Abram, sed Abraham , ex illo non est vocatus Abram. Quaerite in Scripturis, et videbitis superius antequam acciperet aliud nomen, non est vocatus nisi Abram: posteaquam accepit, non est vocatus nisi Abraham. Iste autem Jacob, quando accepit aliud nomen, eadem verba audivit, Non vocaberis Jacob, sed vocaberis Israel. Quaerite Scripturas, et videte quia utrumque semper vocatus est, et Jacob et Israel. Accepto alio nomine Abram, non aliud est vocatus nisi Abraham: accepto alio nomine Jacob, et Jacob vocatus est, et Israel. Nomen Abrahae in hoc saeculo explicandum fuit: hic est enim factus pater multarum gentium, unde nomen accepit. Nomen autem Israel ad alterum
Abbreviated transcription (Latin):
latitudinẽ femoris & aruit ei. & factus est
claudus racob. Ipse est ille uictus. tantũ potuit
uitꝰ ut femur tangeret. & claudum faceret.
Ergo si uolens uictꝰ est. potestatẽ enĩ habuit
ponendi uirtutẽ suam. & potestatẽ habuit as¬
sumendi eam: non irascitut uictus. quia ñ tras-¬
citur crucifixus. Nam & benedixit cum. dicens
non uocaberis iacob sed isrł. Tu supplantator
factus es: uidens d̃m. E tetigit sicut dixi femur
cius. & fecit eum daudicare. Attende in iacob
ppłm iudeoꝵ mille milia sequentiũ & p̃ceden¬
tium umentũ dñi. qui iuncti apłis adorabant.¬
d̾m & clamabant. Osanna filio dauid: benedi-
sunt: latitudo enim femoris significat multi¬
uit mͥ. in auditu auris obaudiuit mͥ. Igitur
fides ex auditu. auditus autẽ ꝑ uerbum di.
iudeis: filii alieni mentti sunt mͥ. Filĩ alie¬
ni inueterauerunt. & claudicauer̃t a semitis
sius. Assignaui uobis iacob benedictum &

Expanded text:
latitudinem Jacob femoris, et aruit ei: et factus est latitudinem Jacob femoris, et aruit ei: et factus est claudus Jacob . Ipse est ille victus. Tantum potuit ille victus, ut et femur tangeret, et claudum faceret. Ergo volens victus est. Potestatem enim habuit ponendi virtutem suam, et potestatem habuit assumendi eam . Non irascitur victus, quia non irascitur crucifixus. Nam et benedixit eum, dicens, Non vocaberis Jacob, sed Israel. Tunc supplantator factus est videns Deum. Et tetigit, sicut dixi, femur ejus, et fecit eum claudicare. Attende in Jacob populum Judaeorum, illa millia sequentium et praecedentium benedictsunt. Latitudo enim femoris, significat multivit mihi, in auditu auris obedivit mihi. Igitur fides ex auditu, auditus autem per verbum Cht mihi: de Judaeis. Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveteraverunt, et claudicaverunt a semitis suis . Assignavi vobi
Abbreviated transcription (Latin):
Et manꝰ illius minotis in pere maioris. Tenebat
pedlem fñ suo preceaent insden do p ostea ac
ipse secutus est. Et ꝓpter hoc factum quia
plantam tenuit fratri suo appellatus est iacob.
id est supplantator. Postea uero cum rediret
de mesopotamia. luctatus est cum illo angelus
in uia. Que uitus comparari potest angeli &
hominis Ergo mnisteriũ est: gͦ sacramentũ est.¬
g ꝓpħia est: gͣ figura est: g intelligamꝰ. Uidete
etiam luctaminis modum. Dum luctatur. pre¬
ualuit angelo iacob. Magna significatio. &
cum p̃ualusset angelo homo tẽnuit illũ. ta¬
men ipse homo eum quem uicerat tenuit &¬
ait illi. Non te dimitto. nͥ benedixeris michi.
Quando uidor a uicto benedicebat᷑. xp̃c figu¬
rabatur. Angelus g̃ ille qui intelligitur dñs
m̃e. ait ad iacob. Iam ñ uocaberis iacob s erit
nomen tuũ ifrł. qd̃ est interpretatũ uidens
d̃m. Deinde tetigit neruũ semoris eiꝰ ia est

Expanded text:
est manus illius minoris in pede majoris. Tenebat est manus illius minoris in pede majoris. Tenebat pedem fratri suo praecedenti nascendo, postea et ipse secutus est. Et propter hoc factum, quia plantam tenuit fratri suo appellatus est Jacob , id est, Supplantator. Postea vero cum rediret de Mesopotamia, luctatus est cum eo angelus in via. Quae virtus comparari potest angeli et hominis? Ergo mysterium est, ergo sacramentum estia est, ergo figura est; ergo intelligamus. Videte enim etiam luctaminis modum. Dum luctatur, praevaluit angelo Jacob. Magna significatio. Et cum praevaluisset angelo homo, tenuit illum; tamen ipse homo eum, quem vicerat, tenuit. Et ait illi, Non te dimitto, nisi benedixeris mihi. Quando victor a victo benedicebatur, Christus figurabatur. Angelus ergo ille, qui intelligitur Dominus Jesus, ait ad Jacob, Jam non vocaberis Jacob, sed erit nomen tuum Israel: quod interpretatur, Videns Deum. Deinde tetigit nervum femoris ejus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Quicumq offenderit in lapidem illũ conquas¬
sabitur. suꝑ quem uͦ uenerit lapis ille conteret
eum. Offenditur in iacentẽ. ueniet autẽ suꝑ eũ
cum uenerit de alto iudicare uiuos & mortuos.
St̃ udeis. quia cum iaceret humiliter xp̃c:
offenderunt in eum. Non est dicunt homo iste
a deo. qui soluit sabbatum. Si filiꝰ di est. descen¬
dat de dce. Insane iacet lapis ideo rides. sea
cum rides cecus es: cum cȩcus es offendis. cum
ossendis conquassatis. cum quassatus fueris
ll modo iacente postea ueniente desuꝑ con-¬
detis. Ergo unxit lapidem iacob. nunquid
ylolum fecit: Significauit. ñ adorauit. Ilo¬
lute uisionem iacob Nostis qui in scola axp̃i
iuditi estis. iacob ipsum esse & isrł. Duo sunt
Nonitna. nam unꝰ homo fuit. Primũ nomen
acob quando natꝰ est accepit. qd̾ inte p̃tater
upplantator Q uando autem illi gemini nati
sanit. prior nat̾us est frater esau . & inuenta

Expanded text:
Quicumque offenderit in lapidem illum, conquasQuicumque offenderit in lapidem illum, conquassabitur: super quem vero venerit lapis ille, conteret eum . Offenditur in jacentem: veniet autem super eum, cum venerit de alto judicare vivos et mortuos. Vae Judaeis, quia cum jaceret humiliter Christus, offenderunt in eum. Non est, dicunt, homo iste a Deo, qui solvit sabbatum . Si Filius Dei est, descendat de cruce . Insane, jacet lapis, et ideo rides. Sed cum rides, caecus es: cum caecus es, offendis: cum offendis, conquassaris: cum quassatus fueris illo modo jacente, postea veniente desuper contereris. Ergo unxit lapidem Jacob. Numquid idolum fecit? Significavit, non adoravit. Moet de lucta Jacob. Nostis qui in schola Christi eruditi estis, Jacob ipsum esse et Israel. Duo sunt nomina: nam homo unus fuit. Primum nomen Jacob, quando natus est, accepit, quod interpretatur Supplantator. Quando autem illi gemini nati sunt, prior natus est frater Esau, et inventa