comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri obicit. quia in scõ cuis pectore etiam ex ꝑ¬
secutione caritas ignescit: Cum contra
aduersa mundi formare mentis constantia
nitimur. p̃cedentium consideratione fulcim.
Quid enim iosue constantiꝰ. qui ad exploran¬
dam qualitatẽ gentiũ missus. nec ꝓceritatis
magnitudinẽ. nec numerositatis multitudi¬
nem expauit: Unde & tasdem gentes quas
explorando ñ timuit. etiam p̃liando ꝓstra¬
uit. Cum beingnitatis culmen app̃hendere
conamur. p̃cedentium exemplis instruimur.
Quid enim samuele benigniꝰ. qui de princi¬
patu regendi populi deiectus successorem sibi
humiliter requirit. inuentumq ungit in re¬
gem. unctum mox tolerat ꝑsecutorem. a quo
ne moriatur trepidat. & tamen ne ci dñs
irascatur rogat: Ipse quippe cum mitterct᷑
ait: audiet saul & interficiet me. Et ei ꝑ
semctipsam ueritas dicit: quo usq tu luges
saulem cum ego abiecerim cum: Quid ergo
isto uiro dici benignius potest. qui & hunc

Expanded text:
ri objicit; quia in sancto ejus pectore etiam ex pri objicit; quia in sancto ejus pectore etiam ex persecutione charitas ignescit? Cum contra adversa mundi firmare mentis constantiam nitimur, praecedentium consideratione fulcimur. Quid enim Josue constantius , qui ad explorandam qualitatem gentium missus, nec proceritatis magnitudinem, nec numerositatis multitudinem expavit? Unde et easdem Gentes, quas explorando non timuit, etiam praeliando prostravit. Cum benignitatis culmen apprehendere conamur, praecedentium exemplis instruimur. Quid enim Samuele benignius, qui de principatu regendi populi dejectus , successorem sibi humiliter requirit, inventumque ungit in regem: unctum mox tolerat persecutorem? A quo ne moriatur, trepidat: et tamen ne ei Dominus irascatur, rogat. Ipse quippe cum mitteretur, ait: Audiet Saul, et interficiet me . Et ei per semetipsam Veritas dicit: Usquequo tu luges Saulem, cum ego abjecerim eum ? Quid ergo isto viro dici benegnius potest, qui et hunc
Abbreviated transcription (Latin):
ro dici patientius potest. qui quasi ad sola¬
tium ducitur & requirit. ad feriendum li¬
gatur & conticescit. & oblaturus holocaustũ
interrogat. offerendus holocaustum tacet
Cum accingi ad laboꝵ tolerantiam intimur.
exemplis p̃cedentium informamur. Quid enĩ
iacob laboriosius. qui apud laban tam lon¬
go tempore ꝓpinquus iure cognationis oꝑa
exercuit seruitutis. & uice obsecutus est famu¬
li. ut ꝑfrueretur p̃miis heredis: Cum arcẽ
continentiȩ & castitatis ascendere. nitimur.
exemplis p̃cedentium subleuamur. Quid
enim ioseph castius. qui ad desiderium pe¬
tulantis dominȩ iugo luxuriȩ premi ñ po¬
tuit etiam captiuus: Et quidem hominib
& in seruitio liber fuit. Cum mansuctudi¬
ne repleri concupiscimꝰ. p̃cedentium exem¬
plis adiuuamur. Quid enim moyse man¬
suctius. qui cõmissi sibi ppłi seditionem to¬
lerat. & tam̃ irascentem dñm ꝓ eisdem suis
ꝑsccutorib rogat. seq ꝓ illis diuino furo¬

Expanded text:
ro dici patientius potest, qui quasi ad solaro dici patientius potest, qui quasi ad solatium ducitur, et requirit; ad feriendum ligatur, et conticescit; et oblaturus holocaustum interrogat, offerendus in holocaustum tacet? Cum accingi ad laborum tolerantiam nitimur, exemplis praecedentibus sublevamur. Quid enim Jacob laboriosius, qui apud Laban tam longo tempore propinquus jure cognationis, opera exercuit servitutis, et vice obsecutus est famuli, ut perfrueretur praemiis haeredis ? Cum arcem continentiae et castitatis ascendere nitimur, exemplis praecedentium sublevamur. Quid enim Joseph castius, qui ad desiderium petulantis dominae, jugo luxuriae premi non potuit etiam captivus? Et quidem hominibuset in servitio liber fuit . Cum mansuetudine repleri concupiscimus, praecedentium exemplis adjuvamur. Quid enim Moyse mansulerat, et tamen irascentem Dominum pro suis persecutoribus rogat, seque pro illis divino furo
Abbreviated transcription (Latin):
nos sue claritatis illustrat. Ecce in studio deuo¬
tionis dominicȩ & caritatis accendimur. s in
hac deuotione atq caritate. melius harum nu-¬
bium contemplatione formamur. Quid enim
deuotius petro: Quid carius iohanne: Ille
ꝑ deuotionem fluuida maris dorsa calcare ñ
timuit: iste ꝑ amorem in ipso auctoris nr̃i
pectore quicuit: & qui ad corporalis cenȩ reste¬
tionẽ uenerat. spiritale pabulũ de sinu re¬
demptoris sumpsit. S quia signari ꝑ nubes
mus. Ecce cum p̃ceptis celestib subdi ꝑ obe¬
dientiã cupimus. consideratis antiquoꝵ pa¬
trum uestigiis iuuamur. Quid enim abra¬
ham obędientius. qui ad unam uocẽ dñicam
cognatos & patriam deserit: & ꝓ adipiscenda¬
eterna hereditate ipsum ferire ñ trepidat.
quẽ senex iam & pene moriturus acceperat
na portat. de holocausto interrogat. atq
post paululum ligatur & ñ loquitur. arȩ
supponitur & ñ reluctatur : Quid gͦ isto ui¬

Expanded text:
nos suae claritatis illustrat. Ecce in studio devonos suae claritatis illustrat. Ecce in studio devotionis dominicae et charitatis accendimur, sed in hac devotione atque charitate melius harum nubium contemdevotius Petro? Quid carius Joanne? Ille per devotionem fluida maris dorsa calcare non timuit : iste per amorem in ipso auctoris nostri pectore requievit : et qui ad corporalis coenae refectionem venerat, spirituale pabulum de sinu Redemptoris sumpsit. Sed quia signari per montmus. Ecce cum praeceptis caelestibus subdi per obedientiam cupimus, consideratis antiquorum patrum vestigiis juvamur. Quid enim Abraham obedientius, qui ad unam vocem Dominicam cognatos et patriam deserit , et pro adipiscenda aeterna herequem senex jam et pene moriturus acceperat na portat, de holocausto interrogat, atque post paululum ligatur, et non loquitur; arae superponitur et non reluctatur ? Quid ergo isto vi
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ acrem p̃texunt. si in gelo oculos attolli¬
mus. ñ celum s ipsas intuemur. nec uisus nr̃
ethercas plagas penetrat. quia ci illas ipsa sua
infirmitas occultat : & cum de cęlo sol rutilat.
prius interfuso acre pascitur. ut post in glum
solis radius contempletur. Quia gͦ carnales
homincs sumus. cum suꝑna appetere nitimur.
quasi in celum oculos leuamus. Et uelut in
celum aciem tendimus. quia p̃ssi usu rerum cor¬
poralium docert spiritalia conamur. S quia
transire. intellectus nr̃ ad diuina ñ sinitur.
quasi iam celum nr̃ oculus suspicit. s nubes
uidet. quia comp̃hendere quȩ dĩ sunt appetit.
s uix mirari ca quȩ hominib collata sunt po¬
test. Unde & alias dicitur: illuminans tu mi-¬
rabiliter a montib ȩitrnis. Qui enĩ orientem
solem contemplari ñ ualet. irradiatos montes
aspiciant & quia sol ortus sit dep̃hendit. Ex
ȩitrnis gͦ montib nos d̾s illuminat. quia ꝑ
ammiratã uitam patrum p̃cedentium. radio

Expanded text:
desuper aerem praetexunt, si in coelum oculos attollimus, non coelum, sed ipsas intuemur; nec visus noster aethereas plagas penetrat, quia ei illas ipsa sua infirmitas occultat; et cum de coelo sol rutilat, prius interfuso aere pascitur, ut post in coelo solis radios contempletur. Quia ergo carnales homines sumus, cum superna aquasi in coelum oculos levamus, et velut in coelum aciem tendimus, quia pressi usu eorum corporalium, doceri spiritualia conamur. Sed quia transire intellectus ad divina non sinitur, quasi jam coetum noster oculus suscipit, sed nubes videt, quia comprehendere ea quae Dei sunt appetit, sed vix mirari ea quae hominibus collata sunt potest. Unde et alias dicitur: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Qui enim orientem solem contemplari non valet, irradiatos montes aspicit, et quia sol ortus sit deprehendit. Ex aeternis ergo montibus nos Deus illuminat, quia per admiratam vitam Patrum praecedentium, radio
Abbreviated transcription (Latin):
Extendit nubes dñs. dum ministris suis uiã
p̾dicationis apiens cos in mundi latitudinem
circumquaq diffudit. Bene autem dictum est
quasi tentorium suum. Tentorium quippe
in itincre poni solet. & cum p̃dicatores scĩ in
mundo mituntur. iter deo faciunt. Unde
scriptum est: ecce mitto angłm incum ante
faciem tuam. qui p̃parabit uiam tuam. Et
unde rursum ꝑ psalmistam dicitur. iter fa¬
cite ci qui ascendit suꝑ occasum. Et rursum.
d̃s dum egredertris coram populo tuo. dum
trans grederis ꝑ desertum. terra mota est.
Ds̃ enim qui ꝑ semctipsum ñ localiter ubiq
est. ꝑ p̾dicatores suos in mundi partib loca¬
liter ambulat. Vnde etiam ꝑ ꝓpħam dicitur.
& iambulabo in cis. Iter quippe ꝑ eos agit.
dum humanis cordib eoꝵ se eloquio infun¬
dit. Atq in hoc itinere tentorium di sunt.
In hec cadem corda sc̃oꝵ. Quib quasi in uia
quiescendo tigitur: dum ꝑ hec ad mentes. ho¬
minũ uenicis agit quȩ disposuit & ñ uidetur.

Expanded text:
Extendit nubes Dominus, dum ministris suis viam praedicationis aperiens, eos in mundi latitudine circumquaque diffudit. Bene autem dictum est: Quasi tentorium suum. Tentorium quippe in itinere poni solet, et cum praedicatores sancti in mundum mittuntur, iter Domino faciunt. Unde scriptum est: « Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam . » Et unde rursum per Psalmistam dicitur: « Iter facite ei qui ascendit super occasum . Et rursum: Deus, cum egredereris coram populo tuo, dum transgredereris per desertum, terra mota est . Deus enim, qui per semetipsum non localiter ubique est, per praedicatores suos in mundi partes localiter ambulat. Unde etiam per prophetam dicitur: Et inambulabo in eis . Iter quippe per eos agit, dum humanis cordibus eorum se eloquio infundit. Atque in hoc itinere tentoria Dei sunt haec eadem corda sanctorum, quibus quasi in via quiescendo tegitur, dum per haec ad mentes hominum veniens, agit quae disposuit, et non videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Qd̃ uidelicet factum mirari possumus.
s ꝑscrutari nullatenus ualcmꝰ. Unde & bene
nunc ab helu subditur. Quis poterit scu
quitatem: Acsi dicat. cuiꝰ ꝑscrutari actio ñ
potest. quo pacto rep̃hendi potest: Nemo eñ
bene iudicat qd ignorat. Tanto gͦ debemus
sub ciꝰ iudicus silendo quiesccre. quanto & ra
tura sacra. aliq̃ndo uiri angłi. aliqͣndo autẽ
ꝑfectȩ uitȩ. homines memorantur. Nam qͥa
aliqndo uir angłs dicitur. damel. ꝓpħa testa¬
tur qui ait: ecce uir gabriel. Rursum quia
turoꝵ nomine ꝑfectȩ uitȩ. homines exp̃mun¬
tur in ꝓuerbus sapientia loquitur dicens:

Expanded text:
tur. Quod videlicet factum mirari possumus, tur. Quod videlicet factum mirari possumus, sed perscrutari nullatenus valemus. Unde et bene nunc ab Eliu subditur: CAPUT III. quitatem? - Ac si dicatur: Cujus perscrutari actio non potest, quo pacto reprehendi potest? Nemo enim bene judicat quod ignorat. Tanto ergo debemus sub ejus judiciis silendo quiescere, quanto et ratura sacra aliquando viri angeli, aliquando autem perfectae vitae homines memorantur. Nam quia aliquando vir angelus dicitur, Daniel propheta testatur, qui ait: « Ecce vir Gabriel . » Rursus quia virorum nomine perfectae vitae homines exprimuntur, in Proverbiis Sapientia loquitur dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis ciꝰ mens auida. nisi ꝓphetarũ esti-¬
mationẽ. nisi patriarcharum celsitudinem.
nisi cunctoꝵ hominum mensurã transcen¬
deret. in cũ qui est suꝑ homines ñ ueniret.
Gransire gͦ est uigiles. etiã cos quos miratur
anima in ciꝰ cõparatione postponere: & tunc
is qui querebatur cernitur. si homo quidem
s tam̃ extra mensuras hominũ credatur.
Unde bene nunc dicitur: nullus ci similis
in legis latorib. S is uidelicet ꝑ infirmi¬
tatem carnis nrĩs optutib apparens. dum
alios repbat. alios uocat. mira udicia ex¬
hibuit. que a nobis & cogitari possint. &
comp̃hendi ñ possint. Ait namq. in udici¬
um ego in hunc mundũ ueni. ut qui ñ ui¬
dent udeant: & qui uident ceci fiant. Et
rursum. confiteor tibi pater dñe celi & terrȩ
qui abscondisti hȩc a sapientib & prudentib
& reuelasti ca paruulis. In quib nimirum
uidiciis iudea repellitur. gentilitas aggrega¬

Expanded text:
visionis ejus mens avida, nisi prophetarum aestivisionis ejus mens avida, nisi prophetarum aestimationem, nisi patriarcharum celsitudinem, nisi cunctorum hominum mensuram transcenderet, eum qui est super homines non inveniret. Transire ergo est vigiles, etiam eos quos miratur anima in ejus comparatione postponere. Et tunc is qui quaerebatur, cernitur, si homo quidem, sed tamen extra mensuras hominum credatur. Unde bene nunc dicitur: Nullus ei similis in legislatoribus. Sed is videlicet per infirmitatem carnis nostris obtutibus apparens, dum alios reprobat, alios vocat, mira judicia exhibuit, quae a nobis et cogitari possint, et comprehendi non possint. Ait 855 namque: In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Et rursum: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . In quibus nimirum judiciis Judaea repellitur, gentilitas aggrega
Abbreviated transcription (Latin):
in lectulo ꝑ noctes queritur. quia intra secre¬
ta cordis cubilia in tribulatione. sp̃s deside¬
ratur. Quẽ tam̃ querens sponsa ñ inuenit.¬
quia electa queq anima iam quidẽ amoris
eius facib flagrat. s adhuc quȩsiti negatur
species. ut amantis desiderium crescat. & qͣsi
in siti aqua subtrahitur. ut ciꝰdem sitis estus
augcatur: & quo hanc diutius sitiens deside.¬
rat. cõ qndoq cum inuenerit auidiꝰ sumat.
S hanc querctẽ uigiles inueniunt camq
uulnerant. & ciꝰ pallium tollunt: qͥa unam¬
quamq animã redemptoris sui iam speciẽ
requirentẽ. cũ solliciti doctores inueniunt.
hanc ꝑ p̃dicationis uerbum celestis amoris
spiculis uulnerant. & si quod ei adhuc de ue¬
tusta conuersatione. tegmen in est subtrahun.
ut quo exuta ab huiꝰ mundi oncre redditur.
eo is qui queritur ab illa citius inueniatur.
Bene autẽ. subditur. paululũ cum ꝑtransis¬
sem cos. inueni quẽ diligit anima mea: quia

Expanded text:
per noctes in lectulo quaeritur, quia intra secreta cordis cubilia in tribulatione spiritus desideratur. Quem tamen quaerens sponsa non inquia electa quaeque anima jam quidem amoris ejus facibus flagrat, sed adhuc quaesiti negatur species, ut amantis desiderium crescat. Et quasi in siti aqua subtrahitur, ut ejusdem sitis aestus augeatur, et quo hanc diutius sitiens desiderat, eo quandoque, cum invenerit, avidius sumat. Sed hanc quaerentem vigiles inveniunt, eamque vulnerant, et ejus pallium tollunt, quia unamquamque animam redemptoris sui jam speciem requirentem, cum solliciti doctores inveniunt, hanc per praedicationis verbum coelestis amoris spiculis vulnerant, et si quod ei adhuc de vetusta conversatione tegmen inest, subtrahunt, ut quo exuta ab hujus mundi onere redditur, eo is qui quaeritur, ab illa citius inveniatur. Bene autem subditur: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
datur. scĩ quiq ctiã cum in uirtutum arce
consistunt. unde eleuati sunt considerant.
nc alienȩ infirmitatis abiccta contemnant.
Quasi gͦ aquȩ ad terras de quib subleuate
sunt redeunt: dum condescendentes iusti pec-¬
catorib reminisci ñ desinunt qd̃ fuerunt.
Certe in terris adhuc paulus fucrat. cum le-¬
gem carnaliter sapiebat. S ductus ad cȩlestia
in niuem uersus est. quiã qd̃ priꝰ infirmum
sapuit. ad soliditatem uerȩ intelligentie com¬
mutauit. & tamen condescendens fr̃ib quasi
nix una repetiit. quia & post uirtutum cul¬
mina quã fuerit indignus agnoscit dicens:
qui priꝰ fui blasphemus & ꝑsecutor & contume

Expanded text:
datur, sancti quique etiam cum in virtutum arce datur, sancti quique etiam cum in virtutum arce consistunt, unde elevati sunt considerant, ne alienae infirmitatis abjecta contemnant. Quasi ergo aquae ad terras de quibus sublevatae sunt redeunt, dum condescendentes justi peccatoribus reminisci non desinunt quod fuerunt. Certe aqua in terris adhuc Paulus fuerat, cum legem carnaliter sapiebat; sed ductus ad coelestia, in nivem versus est; quia quod prius infirmum sapuit ad soliditatem verae intelligentiae commutavit; et tamen condescendens fratribus quasi nix ima repetiit, quia et post virtutum culmina quam fuerit indignus agnoscit, dicens: Qui prius fui blasphemus et persecutor , e
Abbreviated transcription (Latin):
bis me & suꝑ niuem dealbabor. quid hoc lo¬
co niuem. insi ꝑ lucem iusticiȩ candida acci¬
pimus corda scõꝵ: Aquȩ autem ductȩ in
suꝑiorib constipantur ut niues fiant: sed
cum hȩc ipsȩ niues ad terram ueniunt. in a¬
quarũ iterum liquorem uertuntur. Aquȩ
sunt gͥ p̃dicatoꝵ mentes: quȩ dum ad con-¬
templanda suꝑna se crigunt. altiori intel-¬
lectu solidantur. Cumq in summa consi¬
deratione rapiuntur: uirtutẽ confirmatio¬
nis accipiunt. S quia adhuc in terris fra-¬
terna dilectione retinentur. semetipsas ab al-¬
to intellectu modificant. & infirmis humi¬
liter p̃dicantes more niuium corda arentiũ
solida contemplatione pascuntur. ꝓ frater¬
operit. tum uͦ liquatur rigat: ita scõꝵ uir¬
tus & ꝑ firmitatem suam apud d̃m uitam
peccatoꝵ ꝓtegit: & ꝑ condescensionem suam
quasi liquefacta arentem terram ut fructus
ꝓferat infundit. Et quia aqua priꝰ ab infi¬
mis trahitur. ut post a suꝑiorib sparsa red-¬

Expanded text:
bis me, et super nivem dealbabor , quid hoc loco nivem, nisi per lucem justitiae candida accipimus corda sanctorum? Aquae autem ductae in superioribus constipantur, ut nives fiant. Sed cum hae ipsae nives ad terram veniunt, in aquarum iterum liquorum vertuntur. Aquae igitur sunt praedicatorum mentes: quae dum ad contemplanda superna se erigunt, altiori intellectu solidantur. Cumque in summa consideratione rapiuntur, virtutem confirmationis accipiunt. Sed quia adhuc in terris fraterna dilectione retinentur, semetipsas ab alto intellectu modificant, et infirmis humiliter praedicantes more nivium corda arentia lsolida contemplatione pascuntur pro frateroperit, cum vero liquatur rigat, ita sanctorum virtus et per firmitatem suam apud Deum vitam peccatorum protegit, et per condescensionem suam quasi liquefacta arentem terram ut fructus proferat infundit. Et quia aqua prius ab infimis trahitur, ut post a superioribus sparsa red
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Alii iohannẽ baptistã. alii helyam.
alii ieremiam. aut unum ex ꝓpħis. S nimi¬
rum petro quã excelsus in fortitudine esset
apparuit. cum cũ utraciter intuens a legis¬
latoꝵ equalitate discreuit dicens. tu es xp̃c.
filiꝰ dĩ uiui. Unde recte de illo sponsa in
canticis canticoꝵ dicit: in lectulo mco ꝑ noc

Expanded text:
tes: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, tes: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis . Sed nimirum Petro quam excelsus in fortitudine esset aperuit, cum eum veraciter intuens, a legislatorum aequalitate discrevit, dicens: Tu es Christus Filius Dei vivi . Unde recte de illo sponsa in Cantici
Abbreviated transcription (Latin):
rib. Ac si dicat. qui humilis uidetur in
infirmitate: excelsus manet in fortitudine.
paulo hoc etiã attestante qui ait: quia &
si crucifixus est ex infirmitate. uiuit ex
uirtute dĩ. De quo recte. subiungitur.
nullus ci similis in legis latorib Legis la¬
tor moyses. legis lator iosue. legis latores
etiam ꝓphetę. legis latores cunctos dicere
possumꝰ. quos ex lege ammonuisse. recta
ppłm scimus. S huic mediatori in legis¬
latorib similis nullus est: quia isti gra¬
tuito uocati ex peccatis ad innocentiã redeuis.
& ab his quȩ in semctipsis exꝑti sunt. p̃dican¬
do alios reducunt. Redemptor autem nr̃
homo sine peccato est. filiꝰ sine adoptione.
nec ꝑpetrauit umqm qd̃ redarguit. & sic
mundo ex humanitate loquitur. ut tam̃
idem mundo ante sccula ex diuinitate domi¬
netur. Hunc mediatorẽ d̃i & hominũ. qui¬
dã legis latorib similem fuisse crediderunt.
Nam requirenti. quẽ me dicunt homines esse
filiũ hominis. responderunt discipuli dicen¬

Expanded text:
i aperte dicat: Qui humilis videbitur in infirmitate, excelsus manet in fortitudine, Paulo hoc etiam attestante, qui ait: Quia et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . De quo recte subjungitur: Nullus ei similis in legislatoribus. Legislator Moyses, legislator Josue, legislatores etiam prophetae; legislatores cunctos dicere possumus, quos ex lege admonuisse recta populum scimus. Sed huic Mediatori in legislatoribus similis nullus est, quia isti gratuito vocati ex peccatis ad innocentiam redeunt, et ab his quae in semetipsis experti sunt praedicando alios reducunt. Redemptor autem noster homo sine peccato est, filius sine adoptione, nec perpetravit unquam quod redarguit, et sic mundo ex humanitate loquitur, ut tamen 854 eidem mundo ante saecula ex divinitate dominetur. Hunc Mediatorem Dei et hominum quidam legislatoribus similem fuisse crediderunt. Nam requirenti: Quem dicunt homines esse filium hominis? responderunt discipuli, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc de saule cur dicimus. cum e uisio¬
ne angeli accepissȩ uerba rationabilia &
asinã nouerimꝰ: S sicut irrationale ani¬
mal rationis uerba edidit. nec tam̃ ad per¬
mutationẽ naturȩ rationalis accessit: ita
sepe quilibet indignus sc̃a uerba ꝑ ꝓphetiȩ¬
spm̃ accipit. s tamen ad ꝓmerendam scĩta¬
tis głam ñ ꝑtingit: ut & supra se loquen¬
do emineat : & infra se uiuendo torpescat.
Unde. nunc heliui redemptoris nr̃i aduen¬
tum humilem ñ humilis conspicit: & cum
ꝓphetando p̃dicat. quẽ elatis morib impug¬

Expanded text:
Sed hoc de Saule cur dicimus, cum ex visioSed hoc de Saule cur dicimus, cum ex visione angeli accepisse verba rationabilia et asinam noverimus ? Sed sicut irrationale animal rationis verba edidit, nec tamen ad permutationem naturae rationalis accessit, ita saepe quilibet indignus sancta verba pe sed tamen ad promerendam sanctitatis gloriam non pertingit, ut et supra se loquendo emineat, et infra se vivendo torpescat. Unde nunc Eliu Redemptoris nostri adventum humilem non humilis conspicit, et eum prophetando praedicat, quem elatis moribus impug
Abbreviated transcription (Latin):
lerter debit
ne hoc qd̃
coꝵ scientia
altum tumet imitetur. ne. cũ uirtutum
uerbis morũ uicia colligat. & in co qd̵ lo¬
quendi notitiam asscquitur. iiuendi se
imꝑitia transfigat. Hos namq cũ fortia
dicere audimꝰ. s tam̃ de dictis fortib tu¬
niere conspicimꝰ: quasi doctrinȩ hortos
ingressi. de spinis rosas attingimꝰ. Dis¬
crẽta gͦ nobis sollicitudine opus est. & car¬
pere qd̃ redolet. & cauere qd̃ pungit: ne
si fortasse imꝓuide. dictoꝵ flos legitur.
incauta legentis manus morũ spina lace¬
rctur. Helu itaq doctis & arrogans ꝓfert
aliquando qd̃ olcat. aliquando qd̃ pungat.
Sic gͥ sumendũ est de cius doctrina quod
flagrat. ut tam̃ sollicite cauendum sit
de clatione quod uulnerat. Qui multa qui¬
dem suꝑius moraliter intulit. s in uerbis
sequentib ad sola se ꝓphetiȩ archana sustu¬
lit: ua cñi iam moralitatis descrit. & ad¬
qd̃ uir arrogans impleri ꝓphetico spũ potu¬
it. cum saus ctiã in numero ꝓphetarũ fuit.

Expanded text:
lerter debet, ne hoc quod eorum scientia altum tumet, imitetur, ne cum virtutum verbis morum vitia colligat, et in eo quod loquendi notitiam assequitur, vivendi se imperitia transfigat. Hos namque cum fortia dicere audimus, sed tamen de dictis fortibus tumere conspicimus, quasi doctrinae hortum ingressi, de spinis rosas attingimus. Discreta ergo nobis sollicitudine opus est, et carpere quod redolet, et cavere quod pungit, ne si fortasse improvide dictorum flos legitur, incauta legentis manus morum spina laceretur. Eliu itaque doctus et arrogans profert aliquando quod redoleat, aliquando quod pungat. Sic igitur sumendum est de ejus doctrina quod fragrat, ut tamen sollicite cavendum sit de elatione quod vulnerat. Qui multa quidem superius moraliter intulit, sed in verbis sequentibus ad sola se prophetiae arcana sustulit. Ima m quod vir arrogans impleri prophetico spiritu potuit, cum Saul etiam in numero prophetarum fuit .
Abbreviated transcription (Latin):
degebamus. Qua consideratione ꝑmotum
cor ac male sibi conscium trepidat. & tantȩ
illiꝰ quam audit patriȩ cuĩẽ sc ficri posse de¬
sꝑat. Unde hic quoq apte. subiungitur.
quo mens pauida ad fiduciam reducatur.
Nam de hac luce mox subditur. Annunti¬

Expanded text:
degebamus. Qua consideratione permotum degebamus. Qua consideratione permotum cor ac male sibi conscium trepidat, et tantae illius quam audit patriae civem se fieri posse desperat. Unde hic quoque apte subjungitur, quo mens pavida ad fiduciam reducatur. Nam de hac luce mox subditur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
immanib nequaqͣm ꝑdatiuũ casum unum
nomen s duas partes orationis accipimus:
tur. cum apud rectum iudicem iniqui quiq in
sis oꝑib cecantur. Cui tam̃ p̃cipitur ut rur¬
sus adueniat: quia dum peccatores se suis u¬
rib saluari ñ posse cognoueruit. gr̃ẽ lumen
accipiunt: & ꝓtectionis intunȩ radus illustran¬
tur. ut maiore ardore postmodũ cȩlestem
patriam diligant. quã prius in terrena
delectatione flagrabant. S hec cum de
celesti patria loquim᷑ cui in esse mira clari¬
tate p̃dita angłoꝵ agmina audimꝰ. cui
rtrum om̃ium conditor p̃sidet. quã uisio¬
ne sua reficiens replet. cui uera hereditas
lux est. & defectus ciusdem luminis nullus
est. ad nosinctipsos mentẽ reducimꝰ. & quod
ttrrena gestemus membra cogitamus. Pen¬
samꝰ qd nati in tenebris atq a radiis intimȩ
lucis alicni tanto nequius uiximꝰ. quanto
reb corporalib dediti. ab spiritalib longiꝰ

Expanded text:
in manibus, nequaquam per dativum casum unum in manibus, nequaquam per dativum casum unum nomen, sed duas partes orationis accipimus. tur, cum apud rectum judicem iniqui quique in suis operibus caecantur. Cui tamen praecipitur ut rursum adveniat, quia dum peccatores se e suis viribus salvari non posse cognoverint, gratiae lumen accipiunt, et protectionis intimae radiis illustrantur, ut majori ardore postmodum coelestem patriam diligant, quam prius in terrena delectatione flagrabant. Sed haec cum de coelesti patria loquimtate praedita angelorum agmina audimus, cui rerum omnium conditor praesidet, quam visione sua reficiens replet, cui vera haereditas lux est et defectus ejusdem luminis nullus est, ad nosmetipsos mentem reducimus, et quod terrena gestemus membra cogitamus, pensamus quod, nati in tenebris atque a radiis intimae lucis alieni, tanto nequius viximus quanto, rebus corporalibus dediti, a spiritualibus longius
Abbreviated transcription (Latin):
tracta lux dicitur: apte subiungitur. Et¬
p̃cepit ei ut rursus adueniat: Quia uerita¬
tis lumen qd̃ elatis occupatisq mentib ab¬
sconditur: afflictis humiliatisq reuelatur.
Lux quippe aduenit cum afflicta mens ipsas
quas de perituris reb tribulationum tene-¬
bras tolerat agnoscit: quia nisi aliquid ex
lumine interno ꝑciꝑet. nec hoc ipsum quia
liter etiam de iudeis potest. qui iccirco redemp-¬
tori nr̃o in carne uenienti contradicere ausi sun.
quia apud semetipsos immanes extiterunt. S
his ummanib lux absconsa est: quia suꝑbi lu¬
men ueritatis dũ ꝑsequuntur amiserunt.
S quia in fine mundi ad fidem recipiendi
sunt. recte subiungitur. & p̃cepit ei ut rursꝰ
adueniat. Unde etiã ꝑ ysaiam dicitur. si
fuerit numerus filioꝵ isrł quasi harena ma-¬
ris. reliquiȩ saluȩ fient. Tunc quippe. ad cos¬
lux reucrtitur. cũ ipsi ad confitendam redẽp¬
toris nr̃i potentiam conuertuntur. Si autẽ

Expanded text:
tracta lux dicitur, apte subjungitur: tracta lux dicitur, apte subjungitur: praecepit ei, ut rursus adveniat. - Quia veritatis lumen, quod elatis occupatisque mentibus absconditur, afflictis humiliatisque revelatur. Lux quippe advenit, cum afflicta mens ipsas quas de perituris rebus tribulationum tenebras tolerat, agnoscit, quia nisi aliquid ex lumine interno perciperet, ne hoc ipsum, quia lligi etiam de Judaeis potest, qui idcirco Redemptori nostro in carne venienti contradicere ausi sunt, quia apud semetipsos immanes exstiterunt. Sed his immanibus lux absconsa est, quia superbi lumen veritatis dum persequuntur, amiserunt. Sed quia in finem mundi ad fidem recipiendi sunt, recte subjungitur: Et praecepit ei ut rursus adveniat. Unde et per Isaiam dicitur: « Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . » Tunc quippe lux ad eos revertitur, cum ipsi ad confitendam Redemptoris nostri potentiam convertentur. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
mis accinguntur. hostes fidi suꝑando truci¬
dant. & hercditatem terrȩ reꝓmissionis id
est fructum fructum fidei ñ amant. sicq
ꝓ illa pugnant. ut tam̃ sua pignora extra
illam dcponant. Q uia enim paruulos
foris habent: affectum in ciꝰ habitatione ñ
habent. Unde ad campestria redcunt. quia
ab altis cacuminib montiũ quasi ab spe cȩ¬
lestium delabuntur. ut extra reꝓmissionis
terrã bruta animalia nutriant. quia ad pas¬
cendos uanis desideriis irrationabiles animi
motus claborant. quia ȩternȩ lucis quanta
sit claritas nesciunt. quia transitoriis occu¬
pationib obcecantur: & dum de terrenis reb
suꝑbuint. celestis sibi luminis aditum clau
abscondit lucem. S tamen aliqͣndo hos in¬
manes suꝑna gr̃a respicit: atq ipsis rerum
tiones interserit. ut contristati ad cor redeani.
atq in pertturis reb quam inaniter occupen¬
tur agnoscant. Unde hic quoq: postqͣm sub¬

Expanded text:
mis accinguntur. Hostes fidei superando trucimis accinguntur. Hostes fidei superando trucidant, et haereditatem terrae repromissionis, id est fructum fidei non amant; sicque pro illa pugnant, ut tamen sua pignora extra illam deponant. Quia enim parvulos foris habent, affectum in ejus habitatione non habent. Unde ad campestria redeunt, quia ab altis cacuminibus montium quasi a spe coelestium dilabuntur, ut extra repromissionis terram bruta animalia nutriant, quia ad pascendos variis desideriis irrationabiles animi motus elaborant, quia aeternae lucis quanta sit claritas nesciunt qui transitoriis occupationibus obcaecantur; et dum de terrenis rebus superbiunt, coelestis sibi luminis aditum 865 cabscondit lucem. Sed tamen aliquando hos immanes superna gratia respicit, atque ipsis rerum tiones interserit, ut contristati ad cor redeant, atque in perituris rebus quam inaniter occupentur agnoscant. Unde hic quoque postquam sub
Abbreviated transcription (Latin):
cant. atq exemplo suo alios a laboris tole¬
rantia & studio longanimitatis frangrant.
ibunt ad pugnam: & uos hic sedebitis:
Cur subuertitis mentes filioꝵ isrł: S quia
crubescunt ñ defendere qd̃ confitentur. ꝓ
cadem fide quã ꝓfessi sunt ad certamen ppe¬
rant. camq ñ sibi s ꝓximis uendicant.
Unde & ad moysen dicunt. caulas ouium
fabricabinus & stabula umentoꝵ. paruu¬
lisq nr̃is urbes munitas: nos autẽ ipsi ar¬
mati & accincti ꝑgemus ad p̃lium ante. filios
isrł. Qui mox fortes ꝓ aliis ueniunt. & rep¬
missionis terram ab hostib liberant & relm¬
quunt. atq ad pascenda armenta extra iorda¬
nem redeunt. Multi quippe qͣmuis fideles
curis p̾̃sentib occupati. quasi armenta oxtra
iordanem pascunt: quia contra fidem bap¬
tismatis tota mente om̃iq desiderio rebus
perituris inseruiunt. Qui tam̃ ut diximꝰ
cum fidei temptatio oritur defensionum ar-¬

Expanded text:
cant atque exemplo suo alios a laboris tolecant atque exemplo suo alios a laboris tolerantia et studio longanimitatis frangant, bunt ad pugnam, et vos hic residebitis? Cur subvertitis mentes filiorum Israel? » Sed quia erubescunt non defendere quod confitentur, pro eadem fide quam rant, eamque non sibi, sed proximis vindicant. Unde et ad Moysen dicunt: Caulas ovium fabricabimus, et stabula jumentorum, parvulisque nostris urbes munitas; nos autem ipsi armati et accincti pergemus ad praelium ante filios Israel . Qui mox fortes pro aliis veniunt, et repromissionis terram ab hostibus liberant, et relinquunt; atque ad pascenda armenta extra Jordanem redeunt. Multi quippe quamvis fideles, curis praesentibus occupati, quasi armenta extra Jordanem pascunt, quia contra fidem baptismatis tota mente omnique desiderio rebus perituris inserviunt. Qui tamen ut, diximus, cum fidei tentatio oritur, defensionum ar
Abbreviated transcription (Latin):
temptatio gurgat. quia in ca saltem speciete.¬
nus continentur. hanc uerbis. hanc laborib
defendunt. & cclestem patriam uendicant.
nec tamen amant. Quos bene apud moy¬
sen filii ruben & gad & dimidia trib ma¬
nasse exprimunt. qui multa pecora & u¬
menta possidentes. dum extra iordanem
ca quȩ uiderant campestria concupiscunt.
in repmissionis terra hcreditatem habcre.
noluerunt dicentes. terra quã ꝑcussit dñs
in conspectu filioꝵ isrł regionis uberrimȩ
est ad pastũ animalium. Et nos serui
tui habemꝰ iumenta plurima. precamurq
si inuenimꝰ grãm coram te. ut des nobis
famulis tuis cam in possessionem. nec faci¬
as nos transire iordanem. Qui gͥ iumenta
plurima possident. iordanem transire. refu
giunt. quia quos multa mundi implicam̃ta
occupant. habitationem celestis patriȩ non
requirunt. s ipsa cos quã specietenus tenent
fides increpat. ne otii delectatione torpes¬

Expanded text:
tentatio exsurgat, quia in ea saltem specie tetentatio exsurgat, quia in ea saltem specie tenus continentur, hanc verbis, hanc clamoribus defendunt, et coelestem patriam vindicant, nec tamen amant. Quos bene apud Moysen filii Ruben et Gad et dimidia tribus Manasse exprimunt, qui multa pecora et jumenta possidentes, dum extra Jordanem ea quae viderunt campestria concupiscunt, in repromissionis terra haereditatem habere noluerunt, dicentes: Terra quam percussit Dominus in conspectu filiorum Israel, regionis uberrimae est ad pastum animalium; et nos servi tui habemus jumenta plurima precamurque, si invenimus gratiam coram te, ut des nobis famulis tuis eam in possessionem, nec facias nos transire Jordanem . Qui igitur jumenta plurima possident, Jordanem transire refugiunt: quia quos multa mundi implicamenta occupant, habitationem cordis patriae non requirunt: sed ipsa eos, quam specie tenus tenuerint, fides increpat, ne otii delectatione torpes
Abbreviated transcription (Latin):
sti hec a sapientib & prudentib & reuelasti
ca paruulis: sapientes & prudentes. udelicet
suꝑbientes uocans. Qui enim ñ subiunxit
reuelasti ca stultis s paruulis. tumorem se
damnasse innotuit ñ acumen. Unde & alias
dicitur. custodicns paruulos dñs. Atq ut
ostendatur hȩc cadem paruitas quid uocatur
ad iungitur. humiliatus sum & liberauit me.
Quia gͦ sunt multi in eccł̃ia qui paruuli esse
despiciunt. etiã in humilitatis loco immanes
apud se esse minime desistunt. hos plerumq
uideas honorib extolli. uoluptatib ꝑfrui.
rerum multiplicitate dilatari. hii sepe nil.
p̃cipue nisi p̃esse cęteris appetunt: a multis
timeri gratulantur. Recte uiuere negligus.
& rectȩ uitȩ famã habere. concupiscunt.
Adulationes querunt. fauorib intumescunt:¬
& quia in reb sibi copiose p̃sentib ꝓmpti¬
sunt: uentura gaudia ñ requirunt. Cumq
eos multiplex actio occupat. etiã a semetipsis
alienos demonstrat. Et tamen si qua fidci

Expanded text:
haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis : sapientes et prudentes videlicet superbientes vocans. Qui enim non subjunxit: Revelasti ea stultis, sed parvulis, tumorem se damnasse innotuit, non acumen. Unde et alias dicitur: Custodiens parvulos Dominus . Atque ut ostendatur haec eadem parvitas quid vocatur, adjungitur: Humiliatus sum, et liberavit me . Quia ergo sunt multi in Ecclesia, qui 864 parvuli esse despiciunt, etiam in humilitatis loco immanes apud se esse minime desistunt. Hos plerumque videas honoribus extolli, voluptatibus perfrui, rerum multiplicitate dilatari. Hi saepe nil praecipue nisi praeesse caeteris appetunt, a multis timeri gratulantur; recte vivere negligunt, et rectae vitae famam habere concupiscunt; adulationes quaerunt, favoribus intumescunt. Et quia in rebsunt, ventura gaudia non requirunt. Cumque eos multiplex actio occupat, etiam a semetipsis alienos demonstrat. Et tamen si qua fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ymbrem. Ipsi gͥ stellȩ. quia uitȩ mcritis lu¬
cent: ipsi nubes. quia arentem nr̃i pectoris
terram cęlestis intelligentiȩ fluentis rigant.
Si enim nubes ñ essent. nequaquã eos intueis
ꝓpheta dixisset. qui sunt isti qui ut nubes uo¬
lant: Ymbrium itaq gurgites de nubib flu¬
unt. quia ꝓfunde p̃dicationes sequentium.
intelligentiȩ originẽ a scĩs apłis acceperunt.

Expanded text:
imbrem . Ipsi igitur stellae, quia vitae meritis luimbrem . Ipsi igitur stellae, quia vitae meritis lucent; ipsi nubes, quia arentem nostri pectoris terram coelestis intelligentiae fluentis rigant. Si enim nubes non essent, nequaquam eos intuens propheta dixisset: Qui sunt isti, qui ut nubes volant ? Imbrium itaque gurgites de nubibus fluunt, quia profundae praedicationes sequentium intelligentiae originem a sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
sacra. aliqͣndo ꝑ nubes mobiles quiq homines.
aliqͣndo ꝓphecȩ. aliqͣndo autem apłi designan¬
tur. Per nubes quippe mobilitas humanẽ
mentis expͥmitur. sicut salomon ait. qui ob¬
seruat uentum ñ seminat. & qui considerat
nubes numquã metit. Uentum ꝓculdubio
immundũ sp̃m. nubes uͦ subiectos ei homines
appellat. Quos tocies huc illucq impellit &
reuocat. quocies temptationis cius in coꝵ cor¬
dib suggestionem flatib alternat. Qui gͥ
uentum obseruat non seminat. quia qui tẽp¬
tationes uenturas metuit. cor ad bona opera
ñ ꝓponit: & qui considerat nubes ñ metit. qͥa
is qui ante humanȩ mutabilitatis terrorem
trepidat. mercedis eternȩ. retributione se pri¬
uat. Per nubes ꝓphete figurantur. sicut ꝑ
psalmistam dicitur. tencbrosa aqua in nubib
bes quoq apł̃i designantur. sicut ꝑ ysaiam
dicitur. mandabo nubib ne pluant suꝑ cam

Expanded text:
sacra aliquando per nubes mobiles quique homines, sacra aliquando per nubes mobiles quique homines, aliquando prophetae, aliquando apostoli designantur. Per nubes quippe mobilitas humanae mentis exprimitur, sicut Salomon ait: Qui observat ventum non seminat; et qui observat nubes, nunquam metet . Ventum procul dubio immundum spiritum, nubes vero subjectos ei homines appellat; quos toties huc illucque impellit et revocat, quoties tentatio ejus eorum corda suggestionum flatibus alternat. Qui igitur ventum observat, non seminat; quia qui tentationes venturas metuit, cordi bona opera non praeponit. Et qui considerat nubes, non metet; quia is, qui ante humanae mutabilitatis terrorem trepidat, mercede se aeternae retributionis privat. Per nubes prophetae figurantur sicut per Psalmistam dicitur: » Tenebrosa aqua in nubibus tur, sicut per Isaiam dicitur: Mandabo nubibus, ne pluant super eam
Abbreviated transcription (Latin):
abscondita largiori effusione patefecit.
Nam qd̃ illi sub breuitate. locuti sunt. hoc
exponendo isti multipliciter auxerunt. Un¬
de. & ñ immerito ipsa expositoꝵ p̃dicatio gur¬
gitib comparatur. quia dum multoꝵ p̃ce.¬
dentium dicta colligunt. ipsi in co qd̃ astru¬
unt ꝓfundiꝰ dilatantur. Nam dum testimo¬
nia testimoniis iungunt. quasi ex guttis gur¬
gites faciunt. Quoꝵ uerbis dum cotidie gen¬
tilitas docciur. quia peccatoꝵ mens celestem
scientiam accipit. quasi stans in terra aqua
gurgites ostendit. S nequaqͣm se cisdem apłis
expositores in scientia p̃ferant. cum exponen¬
do latius loquuntur. Meminisse quippe in-¬
cessanter debent. ꝑ quos eiusdem scientiȩ in-¬
uentiones acceꝑunt. Unde & apte subiungi¬
tur. Qui de nubib fluunt. Hii quippe
gurgites de nubib fluunt. quia si ex scĩs apłis
uis intelligentiȩ ñ inciꝑet. nequaqͣm ꝑ ora
doctoꝵ largior manaret. In scriptura emm¬

Expanded text:
abscondita largiori effusione patefecit. abscondita largiori effusione patefecit. Nam qexponendo isti, multipliciter asserunt. Unde et non immerito ipsa expositorum praedicatio gurgitibus comparatur; quia dum multorum praecedentium dicta colligunt, ipsi in eo quod astruunt, profundius dilatantur. Nam dum testimonia testimoniis jungunt, quasi ex gurgitibus gurgites faciunt; quorum verbis dum gentilitas quotidie docetur, quia peccatorum mens coelestem scientiam accipit, quasi stans in terra aqua gurgites ostendit. Sed quia nequaquam se eisdem apostolis expositores in scientia praeferunt; cum exponendo latius loquuntur, meminisse incessanter debent, per quos ejusdem scientiae invectiones acceperunt. Unde et apte subjungitur: Qui de nubibus fluunt. Higurgites de nubibus fluunt, quia si ex sanctis apostolis vis intelligentiae non inciperet, nequaquam per ora doctorum largior manaret. In Scriptura e
Abbreviated transcription (Latin):
in similitudine gurgitum plucrent: postquã
subductis antiquis p̾atrib exttriora legis pre¬
dicam̃ta tacuissent. Stellas gͦ pluuiȩ abscon¬
dit. & ad instar gurgitum ymbres fudit. quia
dum p̾dicatores legis ad sccreta & intima retu¬
lit. pdicta sequentium uberior uis p̃dicatio¬
sci apłi designari. de quib uideȩ reꝓbate ꝑ
ieremiam dicitur. ꝓhibite sunt stellȩ pluuia¬
rum. & serotinus ymber ñ fuit. Stellas gͦ plu¬
iuiȩ dñs abstraxit. atq instar gurgitum
ymbres fudit. quia cum de iudea p̃dicantes
apłos abstulit. doctrina nouȩ gratiȩ mun¬
dum rigauit. Qd̃ utrumq factũ in eccłia
potest ñ inconuenienter intelligi. quia cum
solutis corporib ad secretos suꝑnoꝵ sinus
apłoꝵ animas retulit. quasi a celi facie stel¬
las pluuie abscondit. S ablatis stellis plu¬
uiȩ in more gurgitũ ymbres dedit. quia cuã
tium linguas. fluenta diuine. scientiȩ du

Expanded text:
in similitudinem gurgitum pluerent, postquam in similitudinem gurgitum pluerent, postquam subductis antiquis Patribus exteriora legis praedicamenta tacuissent. Stellas ergo pluviae abscondit, et ad instar gurgitum imbres fudit, quia dum praedicatores legis ad secreta et intima retulit, per dicta sequentium uberior vis praedicatiosancti apostoli designari, de quibus Judaeae reprobatae per Jeremiam dicitur: Prohibitae sunt stellae pluviarum imber non fuit . Stellas ergo pluviae Dominus abstraxit, atque ad instar gurgitum imbres fudit, quia cum de Judaea praedicantes apostolos abstulit, doctrina novae gratiae mundum rigavit. Quod utrumque factum in Ecclesia potest non inconvenienter intelligi, quia cum solutis corporibus ad secretos supernorum sinus apostolorum animas retulit, quasi a coeli facie stellas pluviae abscondit. Sed ablatis stellis pluviae, in morem gurgitum imbres dedit, quia etiam tium linguas, divinae fluenta scientiae diu
Abbreviated transcription (Latin):
ẏsaias astrum pluuie ostensus est: Qui in
co qd̃ lucem ueritatis p̃uidens tenuit. siccita¬
tem infidelium ꝓphetando annuntians riga¬
uit. Anñ icremias & ꝓphete ceteri uelut in
cęlo positi astra pluuie fuerunt: Qui in p̃¬
dicationis culmine erecti. dum prauitatem
peccantiũ libere increpare ausi sunt: quasi
uerboꝵ guitis obcecationis humanȩ puluertm
rigando presserunt. Quoꝵ uidelicet animas
ab hac corruptibili carne susceptas. quia ex pre¬
senti uita suꝑna iudicia auftrunt. quasi a cęli
facie stellȩ pluuie subtrahuntur: & ad occultũ
astra tedeunt. dum ꝑactis suis cursib scõꝵ
animȩ in thesauris dispositionis intimȩ recon¬
duntur. S quia terra aresceret si subductis
stellis pluuiȩ suꝑna funditus flucnta cessares:¬
recte dicitur. qui aufert stellas pluuiȩ. & essun¬
dit ẏmbres ad instar gurgitum. Nam cũ pro¬
phetas abstulit. coꝵ uice dñs apłos misit. qui

Expanded text:
Isaias astrum pluviae ostensus est, qui in Isaias astrum pluviae ostensus est, qui in eo quod lucem veritatis praevidens tenuit, siccitatem infidelium prophetando annuntians rigavit? An non Jeremias et prophetae caeteri velut in coelo positi, stellae pluviae fuerunt, qui in praedicationis culmine erecti, dum pravitatem peccantium libere increpare ausi sunt, quasi verborum guttis obcaecationis humanae pulverem rigando presserunt? Quorum videlicet animas ab hac corruptibili carne susceptas, quia ex praesenti vita superna judicia auferunt, quasi a coeli facie stellae pluviae subtrahuntur. Et occulte astra redeunt, dum peractis suis cursibus sanctorum animae in thesauris dispositionis intimae reconduntur. Sed quia terra aresceret, si, subductis stellis, pluviae superna funditus fluenta cessarerecte dicitur: Qui aufert stellas pluviae, et effundit imbres ad instar gurgitum. Nam cum prophetas abstulit, eorum vice Dominus apostolus misit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
bene uiuentiũ. s nulla docentiũ. aliud uͦ
recte uiuentium. & eadem recta docentium.
sicut & in cęli facie aliȩ stellȩ ꝓdeunt quas
nullȩ pluuiȩ subsequuntur. aliȩ ꝓdeunt
quȩ arentẽ terram magnis ymbrib infun
iuiuunt. s tam̃ p̾dicare candem rectitudinẽ
nesciunt. stellȩ quidem sunt. s in siccitate
acris natȩ : quia ꝑ exemplũ bene uiuendi
lucere cęteris possunt. s ꝑ p̃dicationis uer¬
bum pluere nequeunt. Cum uͦ in ea qui¬
dam & recte uiuant. & aliis eandem rectitu¬
dinẽ uerbis p̃dicationis influunt. quasi ad
ꝓferendas pluuias in cęlum stellȩ ꝓducuntur.
quȩ sic uitȩ suȩ meritis luceant. ut etiam
sermone p̃dicationis pluant. An ñ in hoc
celo astrum pluuiş moyses extitit: Qui cum
de suꝑnis emicuit. ad corda peccantium qͣsi
arentẽ inftriꝰ terram. sc̃ȩ ex hortationis plu¬
uiam ad ubertatem germinis infudit. Anñ

Expanded text:
bene viventium, sed nulla docentium; aliud vero bene viventium, sed nulla docentium; aliud vero recte viventium, et eadem recta docentium. Sicut et in coeli facie aliae stellae prodeunt, quas mille pluviae subsequuntur; aliae vero, quae arentem terram magnis imbribus infunvivunt, sed tamen praedicare eamdem rectitudinem nesciunt; stellae quidem sunt, sed in siccitate aeris natae; quia per exemplum bene vivendi, lucere caeteris possunt, sed praedicationis verbum pluere nequeunt. Cum enim in ea quidam et recte vivunt, et aliis eamdem rectitudinem verbis praedicationis influunt, quasi ad proferendas pluvias in coelum, stellae producuntur, quae sic vitae suae meritis luceant, ut etiam sermone praedicationis pluant. An non in hoc coelo astrum pluviae Moyses exstitit, qui cum de supernis emicuit, corda peccantium, quasi arentem inferius terram, sanctae exhortationis pluvia ad ubertatem germinis infudit? An non
Abbreviated transcription (Latin):
extrema ꝓspicimꝰ. hoꝵ finẽ qui omino de cst
ñ comp̃hendimꝰ. Eoꝵ tam̃ initia cernimus
cum mentẽ retro reuocamus: & dum in cis
infra supraq animũ ducimus. ñ capimus om̃i¬
no quo usq sunt. s uidemus ex quo. Ds̃ autẽ
quia quasi quiddam in co ꝑ eternitatem lon¬
gum est. qd̾ nec initio oritur nec fine termina¬
tur. nec ex quo in semetipso recipit. nec quo¬
usq:. dicatur gͦ. numerus annoꝵ cius inestima¬
bilis. Per hoc gͦ qd̾ annoꝵ illiꝰ numcrus di¬
citur. diutinum eiꝰ esse ostenditur: ꝑ hoc uͦ
qd̃ inestimabilis memoratur. hoc ipsum esse
infinitum & uncõp̃hensibile demonstratur.
S quia humanis mentib innotescat agno¬
iumus. dum om̃s homines uident cum. & qͥa
cius magnitudinẽ ammirantur cernimus:
dum annoꝵ ciꝰ numerus inestimabilis habe¬
tur. restat iam ut etiam quid agat audiamꝰ.
in hac uita sunt genera iustoꝵ. unũ uidelicit

Expanded text:
extrema prospicimus, horum finem, qui omnino deest, extrema prospicimus, horum finem, qui omnino deest, non comprehendimus; eorum tamen initia cernimus, cum mentem retro revocamus; et dum in eis infra supraque animum ducimus, non capimus omnino quousque sunt, sed videmus ex quo. Deus autem quia quasi quiddam in eo per aeternitatem longum est, quod nec initio oritur, nec fine terminatur, nec ex quo in semetipso recipit, nec quousque, dicatur ergo: Numerus annorum ejus inaestimabilis. Per hoc ergo quod annorum illius numerus dicitur, diutinum ejus esse ostenditur. Per hoc vero quod inaestimabilis memoratur, hoc ipsum esse infinitum et incomprehensibile demonstratur. Sed quia humanis mentibus innotescat agnovimus, dum omnes homines vident eum; et quia ejus magnitudinem admirantes cernimus, dum annorum ejus numerus inaestimabilis habetur, restat jam ut etiam quid agat audiamus. in hac vita sunt genera justorum: unum videlicet