comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanta confessus. ut nihil aliud deinceps
non accedendo. nisi p̃sens damnari uo¬
luisse uideretur. Cum tauren ea quȩ
damnanda essent eo p̾sente ator in terro¬
gato manifestata fuerint. accessit aliud
ut quib dam aduersus cecilianum de¬
nuntiationis libellus daretur. Post qđ
factum. queadmodũ sit rursus agitata
cognitio. & quȩ ꝑsonȩ illum libellum
dederint. quo que modo nihil incecilia¬
num ꝓbari potuerit. Quid dicam
& cum audieritis omĩa & quotiens
uolurritis legere possitis. De numero
autẽ septuaginta episcopoꝵ cũ quasi
grauissima opponeretur auctoritas
quȩ fuerunt dicta meministis. & ta¬
men uiri grauissimi ab infinitis ques¬
tionib catena quadam in explicabili
se senectentibus. suum temperare arbi¬
trium malurerunt. nequaqu̾a curantes
quã multi essent illi ep̃i aut un de
collecti. quos uidebant tanta temerita.¬
te cęxatos. ut inabsentes & ñ in terroga¬
tos collegas. tam p̾cipites audirent

Expanded text:
tanta confessus, ut nihil aliud deinceps tanta confessus, ut nihil aliud deinceps non accedendo nisi praesens damnari noluisse uideretur, cum tamen ea, quae damnanda essent, eo praesente atque interrogato manifestata fuerint. accessit aliud, ut a quibusdam aduersus Caecilianum denuntiationis libellus daretur. post quod factum quem ad modum sit rursus agitata cognitio et quae personae illum libellum dederint quoque modo nihil in Caecilianum probari potuerit, quid dicam, m et audieritis omnia et, quotiens uolueritis, legere possitis? De numero autem septuaginta episcoporum cum quasi grauissima opponeretur auctoritas, quae fuerint dicta, meministis. et tamen uiri grauissimi ab infinitis quaestionibus M catena quadam inexplicabili sese nectentibus suum temperare arbitrium maluerunt nequaquam curantes. quam multi essent illi episcopi aut unde collecti, quos uidebant tanta temeritate caecatos, ut in absentes et non interrogatos collegas tam praecipites auderent
Abbreviated transcription (Latin):
difficile autumnitano constitit absen¬
tes & innocentes collegas tam insana
temeritate damnarunt. Quali enim
turbȩ illi consenserant ut aduersus in¬
nocentes non interrogatas pro ferrent
sententias. a tali turba etiam rursus ac¬
cusari cecilianum uolebant. sed platre
tales inuenerant uidices. quib illam
demenciam persuaderent. Potestis
enim ꝓ ur̃a prudentia & illoꝵ ꝑuersi¬
tatem illic adtendere. & iudicum gra¬
uitatẽ. quẽadmodũ ad extremũ ꝑsuadere
non possent. ut ad plebẽ partes maiorini
qui certam ꝑsonam non habebant ar¬
gurretur cecilianus. & requisiti ab eis
essent uel accusatores uel testes uel quo¬
quo modo cause necessaru qui simul
cum eis exafrica uenerant. & eos p̾senteᷤᷤ
fuisse. atq ad donato subtractos esse dice¬
retur. Promisit idem donatus qđ eos
esset ex hibituros. quod cum non senrel
sed sepius ꝓmisisset. amplius ad illud
iudicium accedere noluit. ubi iam erat

Expanded text:
de Felice Aptungitano constitit, absende Felice Aptungitano constitit, absentes et innocentes collegas tam insana temeritate damnarunt. quali enim turbae illi consenserant, ut aduersus innocentes non interrogatos proferrent sententias, a tali turba etiam rursus accusari Caecilianum uolebant. sed plane tales inuenerant iudices, quibus illam dementiam persuaderent! Potestis enim pro uestra prudentia et illorum peruersitatem illic adtendere et iudicum grauitatem, quem ad modum ad extremum persuadere non possent., ut a plebe partis Maiorini, quae certam personam non habebat, argueretur Caecilianus et requisiti ab eis essent uel accusatores uel testes uel quoquo modo causae necessarii, qui simul cum eis ex Africa uenerant, et eos praesentes fuisse atque a Donato subtractos esse diceretur. promisit idem Donatus, quod eos esset exhi-biturus. quod cum non semel sed saepius promisisset, amplius ad illud iudicium accedere noluit, ubi iam erat
Abbreviated transcription (Latin):
& donatistarum p̃cib & uerbis impera
toris ipsius. utraq enim uobis becta
meministis & inspiciendi. ac discriben¬
di licentiam nunc habetis. Legite &
considerate omĩa uidete quanta cura
pacis atop unitatis conseruandę uel
restituendȩ cuncta discussa sut. quẽ
admodum accusatorum persona trac¬
tata. & quorundam eoꝵ quib maculis
in ꝓbata sit p̾sentiumq uocib liquido
constiterit. nibil eos habuisse quod in
cecilianim dicerent. sed totã causam
inplebem de parte maiorini. hoc est
seditiosam & ab aeccłȩ pace altenatam
multitudinẽ transferre uoluisse. ut ab
ea uidelicet tutrba ceciliamis accusaret᷑.
Quam solis tumultuosis clamoribus
nulla documentoꝵ attestatione. nullo
ueritatis examine ad suam uoluntatẽ
animos iudicum detorquere posse
arbitrabantur. nisi forte furiosa &
poculo erroris atq correptionis ebria
multitudo uera in cecilianum crimina
diceret. ubi septuaginta episcopi sicut

Expanded text:
et Donatistarum precibus et uerbis ipsius et Donatistarum precibus et uerbis ipsius imperatoris; utraque enim uobis lecta meministis et inspiciendi ac describendi licentiam nunc habetis. legite et considerate omnia. uidete, quanta cura pacis atque unitatis conseruandae uel restituendae cuncta discussa sint, quem ad modum accusatorum persona tractata et quorundam eorum quibus maculis inprobata sit praesentiumque uocibus liquido constiterit nihil eos habuisse, quod in Caecilianum dicerent, sed totam causam in plebem de parte Maiorini, hoc est seditiosam et ab ecclesiae pace alienatam multitudinem transferre uoluisse, ut ab ea uidelicet turba Caecilianus accusaretur, quam solis tumultuosis clamoribus nulla documentorum adtestatione, nullo ueritatis examine ad suam uoluntatem animos iudicum detorquere posse arbitrabantur, nisi forte furiosa et poculo erroris atque corruptionis ebria multitudo uera in Caecilianum crimina diceret ubi septuaginta episcopi, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ne tanta diligentia uel securitate quȩ¬
reretur cum eius causam inueniendã
cognitor agitaret : Quid enĩ erat
illud nolle sic queri quã decrimine
confiteri. & tanten ille ipse proconsule
inter p̃conum terribiles uoces. & eruen¬
tas carnificũ manus. numquã collegã
dampnaret absentẽ. qui uidicio eius
se presentare noluisset. cum haberet
aliud quod posset audiri. Aut si
damnaret certe etiam ipsis sȩcularib
legib poenas iustas & debitas lueret.
Quod si gesta ꝓconsularia displicent
aecclesiasticis cedite. Omnia uobis or¬
dine recitata sunt. An forte ñ debu¬
it romane aecclesiat militi ades ep̃s
cum collegis transmarinis ep̃is illud
sibi usurpare iudicium quod ab afris
septuagnnita ubi primatus tigisitanus
p̃sedit fuerat terminatũ quid quod
nec ipse usurpauit. Rogatus quippe
imperator iudices misit ep̃os qui cum
eo sederent & de tota illa causa quod
iustũ uideretur statuerunt. Hoc ꝓbamꝰ

Expanded text:
ne tanta diligentia uel seueritate quaene tanta diligentia uel seueritate quaereretur, cum eius causam inueniendam cognitor agitaret? quid enim erat aliud nolle sic quaeri quam de crimine confiteri? et tamen ille ipse pro consule inter praeconum terribiles uoces et cruentas carnificum manus numquam collegam damnaret absentem, qui iudicio eius se praesentare noluisset, cum haberet aliud, quod posset audiri, aut si damnaret, certe etiam ipsis saecularibus legibus poenas iustas et debitas lueret. Quod si gesta proconsularia displicent, ecclesiasticis cedite. omnia uobis ordine recitata sunt. an forte non debuit Romanae ecclesiae Melchiades episcopus cum collegis transmarinis episcopis illud sibi usurpare iudicium, quod ab Afris septuaginta, ubi primas Tigisitanus praesedit, fuerat terminatum? quid, quod nec ipse usurpauit? rogatus quippe imperator iudices misit episcopos, qui cum eo sederent et de tota illa causa, quod iustum uideretur, statuerent. hoc probamus
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamen preter mittendũ ñ ẽ.Ait
enim quidam. Non debuit ep̃s pro¬
consulari iudicio purgari. quasi uero
ipse sibi hoc cõparauerat. ac non impe¬
ratoria quȩri iusseris. Ad cuius curã
de qua rationẽ dõ redditurus essec.
res illa maxine ꝑtinebat. arbitrũ
eñi & iudicẽ causa traditionis & schis¬
matis illi cum fecerant: qui adeum
etiam p̾ces miferant ad quẽ postea
ꝓuocauerunt. & tamen iudicio eiꝰ
ad qurescere noluerunt. Itaꝙ si cul¬
pandus ẽ. quẽ iudex terrenus ab solus
cum ipse sibi hoc non poposcisset. qua¬
to magis culpandi sunt qui terreiũ
regẽ suȩ causȩ iudic̾ẽ esse uoluerunt.
Si atitẽ criminis ñ ẽ. prouocare adm¬
peratorem. ñ ẽ. criminis audiri ab
imperatore. Ergo nec ab illo eui cal¬
sam delegauerit imperator. quendã
etiam suspensum eculeo in causa feli¬
cis ep̃i amicos ille uoluit criminari
Vt quis etiam ungulis uexaretur.
Numquid poterat felix contradicere.

Expanded text:
sed tamen praetermittendum non est, — ait sed tamen praetermittendum non est, — ait enim quidam: \'Non debuit episcopus proconsulari iudicio purgari.\' quasi uero ipse sibi hoc comparauerit ac non imperator ita quaeri iusserit, ad cuius curam, de qua rationem deo redditurus esset, res illa maxime pertinebat. arbitrum enim et iudicem causae traditionis et schismatis illi eum. fecerant, qui ad eum etiam preces miserant, ad quem postea prouocarunt et tamen iudicio eius adquiescere noluerunt. itaque si culpandus est, quem iudex terrenus absoluit, cum ipse sibi hoc non poposcisset, quanto magis culpandi sunt, qui terrenum regem suae causae iudicem esse uoluerunt! si autem criminis non est prouocare ad imperatorem, non est criminis audiri ab imperatore, ergo nec ab illo, cui causam delegauerit imperator. quendam etiam suspensum eculeo in causa Felicis episcopi amicus ille uoluit criminari, ut quis etiam ungulis uexaretur. numquid poterat Felix contradicere,
Abbreviated transcription (Latin):
criminib nihil absentes in terrogare
potuerunt. sed tamen isti qui licet
absentium & nequaquã tudiciũ de¬
serentium. quia nũquã affirerunt.
& femper sibi cunrum in illũ suspectũ
esse dec lauerunt. tamen cognita eri¬
mina damnassedicunt. Quȩso uos
fratres mei quomodo cognorerunt. re¬
spondetis nescimus. Quando quidem
ipsa cognitio millis gestis explicata ñẽ
sed ego uobis ostendam quomodo cog¬
nouerunt. Attendite causam felies
autumnitam. & primo begite quã ue.¬
hȩmentiores inrum fuerunt. sic ergo
& ceteroꝵ causam nouerant sicrit husꝰ
qui postea in nocentissimus diligenti
& terribili inquifitione ꝓbatus est.
Quanto itaꝙ iustius & tutius & citusꝰ
innocentes eos existimare debemus. qui¬
rum crimina abistis leuius ac cusati
sunt. & parciore rep̾hensione damna¬
ta. quando ille inuentꝰ est innocens.
inquẽ multo immanius seurierunt:
An forte ficut quidam dixit quod
quidem cum uobis diceretur displicut

Expanded text:
criminibus nihil absentes interrogari criminibus nihil absentes interrogari potuerunt! Sed tamen isti, qui licet absentium et nequaquam iudicium deserentium, quia numquam adfuerunt et semper sibi cuneum illum suspectum esse declarauerunt, tamen cognita crimina damnasse dicunt, quaeso uos, fratres mei, quo modo cognouerunt? respondetis: Nescimus, quando quidem ipsa cognitio in illis gestis explicata non est.\' sed ego uobis ostendam, quo modo cognouerunt. adtendite causam Felicis Aptungitani et primo legite, quam uehementiores in eum fuerunt. sic ergo et ceterorum causam nouerant, sicut huius, qui postea innocentissimus diligenti et terribili inquisitione probatus est. quanto itaque iustius et tutius et citius innocentes eos existimare debemus, quorum crimina ab istis leuius accusata sunt et parciore reprehensione damnata, quando ille inuentus est innocens, in quem multo immanius saeuiemnt! An forte, sicut quidam dixit, quod quidem cum uobis diceretur, displicuit,
Abbreviated transcription (Latin):
pe accipit ueniam euius culpa certis¬
sima est. Quanto ergo in maniores
& cerciores fuerunt qui ea se putaue¬
runt posse dampnare quȩ in cogni¬
ta nec donare poturissent. sed illio
dicit aliquis. cognouerunt. Quod
& si concedam. etiam sic absentibus
utiq parci oportebat. Neq enim
i udicium deseruerant. ubi num quã
omnino constiterant. iec in illis solis
episcopis afris erat aeccła. ut omne
iudicium a eccbesiasticam uitasse ui¬
derentur qui se iudicio eoꝵ presenta¬
re noluiffent mihi alia quippe col¬
legarum transmarina restabant.
ubi apparebat eos iudicare posse qui
uidebantur a fros uel numidas colbe.¬
gas habere fuspectos. Ubi est enim
quod serptura clamat. ante quam in¬
terroges ne uituperes quẽquã. & cum
in terrogaueris. corripe iuste. Si ergo
nec uituperari nec corripi nisi inter¬
rogatum sp̃s sc̃s uoluit. quanto scele¬
ratius non uituperati aut correpti.
sed omnino dampnati sunt qui de suis

Expanded text:
pe accipit ueniam, cuius culpa certispe accipit ueniam, cuius culpa certissima est. quanto ergo immaniores et caeciores fuerunt, qui ea se putauerunt posse damnare, quae incognita nec donare potuissent! sed illic dicet aliquis: Cognouerunt. quod etsi concedam, etiam sic absentibus utique parci oportebat. neque enim iudicium deseruerant, ubi numquam omnino constiterant, nec in illis solis episcopis Afris erat ecclesia, ut omne iudicium ecclesiasticum uitasse uiderentur, qui se iudicio eorum praesentare noluissent. milia quippe collegarum transmarina restabant, ubi apparebat eos iudicari posse, qui uidebantur Afros uel Numidas collegas habere suspectos. ubi est enim, quod scriptura clamat: Antequam interroges, ne uituperes quemquam et, cum interrogaueris, corripe iuste? si ergo nec uituperari nec corripi nisi interrogatum spiritus sanctus uoluit, quanto sceleratius non uituperati aut correpti, sed omnino damnati sunt, qui de suis
Abbreviated transcription (Latin):
occasionẽ qua possent alios falsa
crimine perfundere. & conuersas
in eos linguas hominũ inquisitione
oriminũ suoꝵ hoc modo declinare.
Aliogum si fieri non posset ut qͥsop
mala quȩ ipse cõmitteret in alio
iudicaret. non diceret quibusdam
pauilus apostolus. Propterea in exeri¬
sabilis es ohomo qui iudicas. In quo
enim alium iudicas. temetipfum
conbẽnas. eadem enĩ agis que iudicaᷤᷤ.
Quod illi omnino fecerunt. ut harc
uerba apistolica in tegre in eos apteq
conueniant. Nonergo tc̃ secundus¬
quando eoꝵ erimina dõ dimisit paci uni¬
tatiq confuluit. aliquin magis hoc
apud kartaginẽ ne ꝓuideret ne scisma
fieret ubi nullus aderat eui confesso
erimen donare cogeretur. sed qđ erat
facillimũ tota conseruatio pacis esset
absentes nolle damnare. Itaq inuiriã
facerent in nocentib etiam si eis ñ con¬
uictis neq confessis ⁊req omnino pre¬
sentib ignoscere uoluiffent. Ille quip¬

Expanded text:
occasionem, qua possent alios falsa occasionem, qua possent alios falsa criminatione perfundere et conuersas in eos linguas hominum inquisitione criminum suorum hoc modo declinare. alioquin, si fieri non posset, ut quisque mala, quae ipse committeret, in alio iudicaret, non diceret quibusdam Paulus apostolus: Propterea inexcusabilis es, o homo, qui iudicas. in quo enim alium iudicas, temet ipsum condemnas; eadem enim agis, quae iudicas. quod illi omnino fecerunt, ut haec uerba apostolica integre in eos apteque conueniant. Non ergo tunc Secundusquando eorum crimina deo dimisit, paci unitatique consuluit; alioquin magis hoc apud Carthaginem prouideret, ne schisma fieret, ubi nullus aderat, cui confesso crimen donare cogeretur, sed, quod erat facillimum, tota conseruatio pacis esset absentes nolle damnare. itaque iniuriam facerent innocentibus, etiam si eis non conuictis neque confessis neque omnino praesentibus ignoscere uoluissent. ille quip
Abbreviated transcription (Latin):
munionem uitare deberent. Quia
si id facere temptauissent. adessent
sibi cecilianus & cȩteri. & fuam causã
aduersus fallaces criminatores apud
trans marinos a ecclesiasticos rudices
diligentissima discussione purgarent.
Itaꝙ consilium illud peruersum
ato nefarium maxine ut creditur
traditoꝵ fuit. quibus confessis fecim.¬
dus tigisitanus ignouerat ut qm
de tradicione fama crebruerat. infa¬
matis aliis ase auerterent suspitionẽ.
Et cũ homines per africam totam
eredentes ep̃is falsa de innocentibus
loquerentur quod dampnati essent
apud hartaginẽ traditores. tamqrũã
inrebulam mendacissimi rumoris
ipsi qui uere tradiderant latitarent.
Unde uidetis hm̃i fieri potuisse qđ
ueri simibe non eẽ. quidam ur̃m
dicebant. ut qui essent de fua tradi.¬
tione confessi causamop suam impe¬
trauissent dõ dimita oportere.
Idem iudices dampnatores qui t̃aqu̾a
traclitoꝵ absentium postea conse¬
disfent. magis enim amplexi sunt

Expanded text:
munionem uitare deberent, quia, munionem uitare deberent, quia, si id facere temptauissent, adessent sibi Caecilianus et ceteri et suam causam aduersus fallaces criminatores apud transmarinos ecclesiasticos iudices diligentissima discussione purgarent. Itaque consilium illud peruersum atque nefarium maxime, ut creditur, traditorum fuit, quibus confessis Secundus Tigisitanus ignouerat, ut, quoniam de traditione fama crebruerat, infamatis aliis a se auerterent suspicionem et, cum homines per Africam totam credentes episcopis falsa de innocentibus loquerentur, quod damnati essent apud Carthaginem traditores, tamquam in nebula mendacissimi rumoris ipsi, qui uere tradiderant, latitarent. unde uidetis, carissimi, fieri potuisse, quod uerisimile non esse quidam uestrum dicebant, ut, qui essent de sua traditione confessi causamque suam impetrauissent deo dimitti oportere, idem iudices damnatoresque tamquam traditorum absentium postea consedissent. magis enim amplexi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus nr̃as precipitare sententias.
& non contra cerilianum sed contra
orbenterrarum qui ei ꝑ ignorantiã
cõmunicat altare alterum erigere
audeamus. Huic tam sano rectoq
consilio ouis quis infrenis obtẽpera.¬
re noluisset. quid esset facturus aut
quomodo aliqũe absentium collega¬
rum esset damnaturus. cum in po¬
testate acta concilii non haberet.
contradicente primatu : Quod si tan¬
ta & aduersus primã sedem sedicio
nasceretur. ut non nulli damnare
iam irellent quos uobebant illi de¬
ferre quanto melius a talibus in qui¬
eta & inpacata molientib. quam
a tonius urbis communione dissen.¬
tiretur:: Sed quia non erant quȩ
incecilianum & ordinatores eiꝰ trans¬
marino iudicio probarentur. Propte¬
rea nec prius quam ineum senten¬
tias dicerent differre noluerunt.
nec postea qũa dixerunt perseueran¬
ter id agere ut aeccłae transmarinȩ
innoticiam perferretur. quorum
traditoꝵ inafrica damnatoꝵ com¬

Expanded text:
uolumus nostras praecipitare sententias, uolumus nostras praecipitare sententias, et non contra Caecilianum sed contra orbem terrarum, qui ei per ignorantiam communicat, altare alterum erigere audeamus.\' Huic tam sano rectoque consilio quisquis infrenis obtemperare noluisset, quid esset facturus aut quo modo aliquem absentium collegarum esset damnaturus, cum in potestate acta concilii non haberet contradicente primate? quod si tanta et aduersus primam sedem seditio nasceretur, ut nonnulli damnare iam uellent, quos uolebat ille differri, quanto melius a talibus inquieta et inpacata molientibus quam a totius orbis communione dissentiretur! sed quia non erant. quae in Caecilianum et ordinatores eius transmarino iudicio probarentur, propterea nec, priusquam in eum sententias dicerent, differre noluerunt nec, postea quam dixerunt. perseueranter id agere, ut ecclesiae transmarinae in notitiam perferretur, quorum traditorum in Africa damnatorum com
Abbreviated transcription (Latin):
ad fratres & collegas nr̃os transmar¬
narum aeccłarum ep̃os. & ibi prius
cde istoꝵ factis & contumacia conqui¬
rantur. quod ad iudicium collegari
a froꝵ male sibi conscu uenire nolus¬
runt. Aut de illis denuncieair u
ueniat. ibiq obiectis respondeant
Quod sinon fuerint. ibi etiam eorũ
pratitas & peruersitas in noteseo mis¬
saꝙ tractatoria super eoꝵ nomina per
totum orbem terrarum quacumq iam
eoꝵ commnunio prȩcidetur. nec aliqͥs
error in cathedra a eccłȩ kartaginis
oriatur. Tum demũ securi ep̃m̃
alium plebi kartaginis ordinauimꝰ.
cum a toto aeccła isti fuerint separati.
ne forte cum aliiss modo fuerit ordi¬
natus non ei cominunicetur ab aeccła
transmarina. quia iste ab honore de¬
positus non uidebitur. qur̃ iam ordi¬
natum fama cebebrauit. & ad eum
comineare communicatorias litteraᷤ
fecit. atos ita magnum scandalum
schismatis inunitate xp̃i iam pacatis
temporibus oriatur. dũ prȩpropere

Expanded text:
ad fratres et collegas nostros transmarad fratres et collegas nostros transmarinarum ecclesiarum episcopos et ibi prius de istorum factis et contumacia conquerantur, quod ad iudicium collegarum Afrorum male sibi conscii uenire noluerunt, ut inde illis denuntietur, ut ueniant ibique obiectis respondeant. quod si non fecerint, ibi etiam eorum prauitas et peruersitas innotescet missaque tractatoria super eorum nomine per totum orbem terrarum, quacumque iam eorum communio praecidetur, ne aliquis error in cathedra ecclesiae Carthaginis oriatur. tum demum securi episcopum alium plebi Carthaginis ordinabimus, cum a tota ecclesia isti fuerint separati, ne forte, cum alius modo fuerit ordinatus, non ei communicetur ab ecclesia transmarina, quia iste ab honore depositus non uidebitur, quem iam ordinatum fama celebrauit et ad eum commeare communicatorias litteras fecit, atque ita magnum scandalum schismatis in unitate Christi iam pacatis temporibus oriatur, dum praepropere
Abbreviated transcription (Latin):
sed decollegis agebatur. qui possent alioꝵ
collegarũ iudicio prȩsertim apostoli¬
carum aecclesiarum causam suam in
tegr̃a reseruare. ubi contra eos senten¬
tiȩ dictȩ inabsentes ullomodo aliqud
ualerent. quando eoꝵ iudicium primo
aditum postea deseruerunt. sed susper¬
tum semꝑ habitũ numquã adire uoluerꝰ.
Haec res maxime sollicitare debuit
secimdũ. qui tunc erat primus si ꝓptera
concilium regebat ut paci consuberet.
Pacile enĩ fortassis rabida in absentem
ora placata uel frenata comprimere.
si diceret. Videtis fratres post tanã
stragẽ persecutionis misdia dĩ apri¬
cipib scłi pacẽ esse concessam. non de
non inseguitur inimicus. Itaopaut
istas om̃s causas quas clades turbulen¬
tissimi temporis inflixit. arccłx dõ
iudici dimittamus.ut si aliqui in
uobis sunt qui cfrca istoꝵ crimina
ita nouerint ut ea facibe ualrant
edocere. neganteso conuincere & tal¬
b cõmunicare formidant. pergant

Expanded text:
sed de collegis agebatur, qui possent aliorum sed de collegis agebatur, qui possent aliorum collegarum iudicio praesertim apostolicarum eccltegram reservare, ubi contra eos sententiae dictae in absentes nullo modo aliquid ualerent, quando eorum iudicium non primo aditum postea deseruerunt, sed suspectum semper habitum numquam adire uoluerunt. Haec res maxime sollicitare debuit Secundum, qui tunc erat primas, si propterea concilium regebat, ut paci consuleret; facile enim fortassis rabida in absentem ora placata uel frenata comprimeret, si diceret: Videtis, fratres, post tantam stragem persecutionis misericordia dei a principibus saeculi pacem esse concessam; non debnon insequitur inimicus. itaque aut istas omnes causas, quas clades turbulentissimi temporis inflixit ecclesiae, deo iudici dimittamus aut, si aliqui in uobis sunt, qui certa istorum crimina ita nouerint, ut ea facile ualeant edocere negantesque conuincere, et talibus communicare formidant, pergant
Abbreviated transcription (Latin):
exortum tamoruã auertice effuderet.
Eirat etiam transmarinis uicina
regionibus. & fama cebeberrima
nobilis. unde non mediocris utiq
auctoritatis habet epm̃ qui posset
non curare conspirantẽ multitudinẽ
inimicoꝵ. cum se uideret & romanȩ
aeccłae in qua semper apostolicȩ cathe¬
drȩ uiguit principatus. & ceteris terris
unde euangelium ad ipsam africam
uenit per cõmunicatorias litteras
esse conrunctum. ubi paratus esset
causam fuam dicere si aduerfarii eiꝰ
ab eo illas arccłias alienare conarentur.
quia ergo uenire noluit adhospiciũ
collegarum ouos asuis in imicis contra
ueritatẽ suȩ causȩ peruersas ẽẽ. sente¬
bat url suspicabatur uelut ipsi assert
simulabat. Tanto magis secundus si
uere pacis custos esse uoluisset. Caue¬
re debuit ne damnarentur absentes
qui iudicio eoꝵ omnino interesse nolue¬
runt. Neq enĩ de prȩsbyteris aut
diaconis aut inferioris ordinis cbericis

Expanded text:
exortum, tamquam a uertice effunderet. exortum, tamquam a uertice effunderet. erat etiam transmarinis uicina regionibus et fama celeberrima nobilis. unde non mediocris utique auctoritatis habebat episcopum, qui posset non curare conspirantem multitudinem inimicorum, cum se uideret et Romanae ecclesiae, in qua semper apostolicae cathedrae uiguit principatus, et ceteris tenis, unde euangelium ad ipsam Africam uenit, per communicatorias litteras esse coniunctum, ubi paratum esset causam suam dicere, si aduersarii eius ab eo illas ecclesias alienare conarentur. quia ergo uenire noluit ad hospitium collegarum, quos a suis inimicis contra ueritatem suae causae peruersos esse sentiebat uel suspicabatur uel, ut ipsi adserunt, simulabat, tanto magis Secundus, si uerae pacis custos esse uoluisset, cauere debuit, ne damnarentur absentes, qui iudicio eorum omnino interesse noluerunt. neque enim de presbyteris aut diaconis aut inferioris ordinis clericis
Abbreviated transcription (Latin):
pacis ignouit. & cum quib postea ñ
cognouit discessa pace damnauit.
Onde apparuit eum etiam primo ñ
paci consuluisse. sed sibi timuisse.
Obrecerat ei namq purpurrus linia¬
tensis. quod etiam ipse cum de tentꝰ
esset acuratore & ordine ut scriptu.¬
ras traderet. dimissus ẽ. titiq non
frustra nisi quia tradidit. aut tracdi
aliquid iussit. Hanc ilbe suspicionẽ
satis probabilem metiens. accepto con¬
silio aminore secundo consanguineo
suo consultisq ceteris qui cũ eo erant
est. quod falsum erat cũ sibi ꝓspexerit.
Nam si ineius corde cogitatio pacis ha¬
bet. non apud kartaginẽ postea cũ
traditoribus quos prȩsentes atq con¬
fessos dõ dimiserat damnare crimine
traditionis. quos absentes apud eum
nemo conuicerat. Tanto magis enĩ
timere debuit. ne pax unitatis uio¬
laretur. quanto erat kartago cruitasᷤᷤ
ampla & in lustris. Onde se pertotũ
africe corpus malum quod ibi esset

Expanded text:
pacis ignouit et, cum quibus postea non pacis ignouit et, cum quibus postea non cognouit, discissa pace damnauit. unde apparuit eum etiam primo non paci consuluisse, sed sibi timuisse. obiecerat ei namque Pufpurius Liniatensis, quod etiam ipse, cum detentus esset a curatore et ordine, ut scripturas traderet, dimissus est utique non frustra, nisi quia tradidit aut tradi aliquid iussit. hanc ille suspicionem satis probabilem metuens accepto consilio a minore Secundo consanguineo suo consultisque ceteris, qui cum eo erant,est, quod falsum erat, cum sibi prospexerit. Nam si in eius corde cogitatio pacis habitaret, non apud Carthaginem postea cum traditoribus, quos praesentes atque confessos deo dimiserat, damnaret crimine traditionis, quos absentes apud eum nemo conuicerat. tanto magis enim timere debuit, ne pax unitatis uiolaretur, quanto erat Carthago ciuitas ampla et inlustris, unde se per totum Africae corpus malum, quod ibi esset
Abbreviated transcription (Latin):
homi nes. quid uultis amplius. non
cde auro & argento ur̃o agitur non
terra non predia. non denq salus
ur̃i corporis indiscrimen uocatur.
Deadipiscenda uita ȩterna. & fugi¬
enda morte arterna compellamus
animas ur̃as. expergiscimini aliqͣndo
non in aliqua obseura questione uer.¬
samur. Non recondita secreta rima¬
mur quib penetrandis uel nulla
uel rara humana corda sufficiant.
Res in aporto ẽ. quid eminet clarius.
quid cernitur citius. Diennus teme¬
rario concilio qũalib& numerosissimo
in nocentes absentesq fuisse damnatos.
Probamus hoc proconsularib gestis
quib ab omni traditionis crimine ali.¬
enus. iudicatus est ille quẽ maxime
criminosũ aur̃is prolata concilu gesta
sonerunt. Dicimus a traditoribus
confessis inxos qui traditores dicerent᷑
dictas fuisse sententias. probamus
hoc aecclesiasticis gestis ubi nominatĩ
declarantur. inquib sec undus tigisita¬
nus ea quȩ cognouit uelut contuitu¬

Expanded text:
homines? quid uultis amplius? non homines? quid uultis amplius? non de auro et argento uestro agitur; non terra, non praedia, non denique salus uestri corporis in discrimen uocatur: de adipiscenda uita aeterna et fugienda morte aeterna compellamus animas uestras. expergiscimini aliquando! non in aliqua obscura quaestione uersamur, non recondita secreta rimamur, quibus penetrandis uel nulla uel rara humana corda sufficiant. res in aperto est. quid eminet clarius? quid cernitur citius? dicimus temerario concilio quamlibet numerosissimo innocentes absentesque fuisse damnatos. probamus hoc proconsularibus gestis, quibus ab omni traditionis crimine alienus iudicatus est ille, quem maxime criminosum a uestris prolata concilii. gesta sonuerunt. dicimus a traditoribus confessis in eos, qui traditores dicerentur, dictas fuisse sententias. probamus hoc ecclesiasticis gestis, ubi nominatim declarantur, in quibus Secundus Tigisitanus ea, quae cognouit, uelut contuitu
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ubi sensimus adea quȩ legenda
promiseramus. non distulimus mute¬
re. quȩ omĩa duco excurrimus ad ȩccłam
gelizitanam. inde adur̃m oppidum
reuerfuri bidui non pleni intermis¬
sioni uenerunt. atq ut nostis quantũ
tempus ammisit. uno die recitata sunt
uobis. Primo ubi secundus tigisitanus.
confessos traditores ac collegio suo re¬
mouere non ausus ẽ. cum quibus
postea non confessũ & absentẽ cecilia¬
num. aliosq suos collegas damnare
ausus est. Deinde gesta proconsula¬
ria. ubi felix diligentisfimo ex amine
probatus est innocens. Haec ante me¬
ridiem uobis lecta ẽẽ. meministis.
post meridrem uero recitauimus
prȩces eoꝵ ad constantinũ. Datisop
ab eo iudicib gesta arccbefiastica ui
romana urbe habita. quib illi inpro¬
bati funt. Cecilianus autẽ urepisco¬
pali honore firmatus. Postremo
constantini imperatoris litteras. quib
omnia multo maxime testatissima
clarurrunt. Quid uultis amplius

Expanded text:
Quod ubi sensimus, ad ea quae legenda Quod ubi sensimus, ad ea quae legenda promiseramus, non distulimus mittere. Quae omnia, dum excurrimus ad Ecclesiam Gelizitanam, inde ad vestrum oppidum reversuri, bidui non pleni intermissione venerunt, atque ut nostis, quantum tempus admisit, uno die reciuobis: primo ubi Secundus Tigisitanus confessos traditores a collegio suo remouere non ausus est, cum quibus postea non confessum et absentem Caecilianum aliosque suos collegas damnare ausus est, deinde gesta proconsularia, ubi Felix diligentissimo examine probatus est innocens. haec ante meridiem uobis lecta esse meministis; post meridiem uero recitauimus preces eorum ad Constantinum datisque ab eo iudicibus gesta ecclesiastica in Romana urbe habita, quibus illi inprobati sunt, Caecilianus autem in episcopali honore firmatus, postremo Constantini imperatoris litteras, quibus omnia multo maxime testatissima claruerunt. Quid uultis amplius,
Abbreviated transcription (Latin):
ne urbis ep̃o cum collegis suis quod
ad prȩces donatistarum miserat im¬
perator. nihil inceciliano probari po¬
tuisset. ac per hoc illo inepiscopatu
confirmato donatum qui aduersus
eum tunc aderat in probatum.
Quibus peractis rebus cum illi om̃s
inpertinacia scebestissum schismatis
permanerent. post apud arelatum
memoratũ imperatorem eandem
causam diligentius examinandamq
curasse. illos urero ab aecclesiastico
iudicio prouocasse ut causam con¬
stantinus audiret. Quo postea
quam uentũ ẽ. utraq parte afsistente
innocentẽ cecilianum fuisse udicatũ.
atos illos recessisse superatos. & in eadẽ
peruersitate mansisse. nec defelicis
autumnitani causa negligentiam con¬
secutam. sed ad eiusdẽ principis iusfio¬
nem. proconsularib gestis etiam ipsũ
suisse purgatum. Sed quia hȩc omĩa
dicebamus tantũ. non etiam legabamꝰ.
minus profecto uobis agere uidebam᷑.
quã cde nr̃a expectabatis instantia.

Expanded text:
nae urbis episcopo cum collegis suis, quos nae urbis episcopo cum collegis suis, quos ad preces Donatistarum miserat imperator, nihil in Caeciliano probari potuisse ac per hoc illo in episcopatu confirmato Donatum, qui aduersus eum tunc aderat, inprobatum. quibus peractis rebus cum illi omnes in pertinacia scelestissimi schismatis permanerent, post apud Arelatum memoratum imperatorem eandem causam diligentius examinandam terminandamque curasse, illos uero ab ecclesiastico iudicio prouocasse, ut causam Constquam ventum est, utraque parte assistente, innocentem Caecilianum fuisse judicatum, atque illos recessisse superatos, et in eadem tamen perversitate mansisse. Nec de Felicis Aptungitani causa negligentiam consecutam, sed ad ejusdem principis jussionem proconsularibus Gestis etiam ipsum fuisse purgatum . 5. Sed quia haec omnia dicebamus tantum, non etiam legebamus, minus profecto vobis agere videbamur, quam de nostra exspectabatis instantia.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ habere alia gesta aeccbesiastica
in quib secundus tigistanus qui tunc
agebat innumidia primatum prę¬
sentes & confessos traditores reliquid
indicandos. & eos inepiscopalib sedib
sicuti erant manere ꝑmisit. Quoꝵ
nomen cum inter dampnatores ce.¬
ciliani numerantur. cum etiam se.¬
cundus ipsi concilii eiusdem prina¬
patum teneret. ubi absentes quasi
traditores per eoꝵ sententias damna.¬
uit quib prȩsentib & confessis igns¬
uit. Deinde diximus aliquanto
post maiorini ordinationẽ quem
contra cecilianum nefario scelert
leuauerunt erigentes altare contra
altare. & unitatẽ xp̃i discordus furi¬
alibus diffipantes. eos petisse acon.¬
stantino tunc imperatore iudices
ep̃s qui de suis questionib quȩ in
africa exortȩ pacis uinculum dirime¬
bant arbitro medio iudicarent. Quod
postea quam factum ẽ. prȩfente cecili¬
ano. & illis qui aduersus eum nauiga¬
uerant iudicante miptiade tuc roma¬

Expanded text:
autem habere alia gesta ecclesiastica, autem habere alia gesta ecclesiastica, in quibus Secundus Tigisitanus, qui tunc agebat in Numidia primatum, praesentes et confessos traditores reliquit deo iudicandos et eos in episcopalibus sedibus, sicuti erant, manere permisit, quorum nomina inter damnatores Caeciliani numerantur, cum etiam Secundus ipse concilii eiusdem principatum teneret, ubi. absentes quasi traditores per eorum sententias damnauit, quibus praesentibus et confessis ignouit. Deinde diximus aliquanto post Maiorini ordinationem, quem contra Caecilianum nefario scelere leuauerunt erigentes altare contra altare et unitatem Christi discordiis furialibus dissipantes, eos petisse a Constantino tunc imperatore iudices episcopos, qui de suis quaestionibus, quae in Africa exortae pacis uinculum dirimebant, arbitro medio iudicarent. quod postea quam factum est, praesente Caeciliano et illis, qui aduersus eum nauigauerant, iudicante Melchiade tunc Roma
Abbreviated transcription (Latin):
non estis. Cum tamen si de negotio
fundi aut alicuius pecumariȩ litis
derimendȩ uobis aliquid scriberem.
nemo fortasse reprȩhenderet. Usq
adeo carus est hic mundus homnib
& sibimetipsi uiluerat. Erit igitur
mihi addeferisionẽ testis hȩc epistola
iniudicio dĩ. qui nouit quo animo
fecerim. & qui dixit beati pacifici
quia ipsi filii dĩ uocabuntur. Ergo
ut meminisse dignamini cũ essemꝰ
inur̃a ciuitate. & non nulla uobiscũ
de cõmunione xp̃eamȩ unitatis ag¬
oruondam nr̃ȩ cõmunionis ep̃m
kartaguensis aeccłȩ cũ fuis collegis
& ordinatorib dampnauerunt.
Obi etiam felicis autum nitani cansi
multo prȩceteris inuidiosius & cri.¬
minosius uentilata ẽ. Quȩ cũ eẽnt
cuncta ꝑlecta respondimus non eẽ.
mirandum si homines qui tunc
illud schisma fecerunt non sine
confectione gestoꝵ eos inquos fur¬
rant ab ȩmulis & ꝑditis concitati
ab sentes causas incognita temere
damnandos esse putauerunt. Nos

Expanded text:
non estis, cum tamen. si de negotio non estis, cum tamen. si de negotio fundi aut alicuius pecuniariae litis dirimendae uobis aliquid scriberem, nemo fortasse reprehenderet. usque adeo carus est hic mundus hominibus et sibimet ipsi uiluerunt. erit igitur mihi ad defensionem testis haec epistula in iudicio dei, qui nouit, quo animo fecerim, et qui dixit: Beati pacifici, quia ipsi filii dei uocabuntur. Ergo, ut meminisse dignamini, cum essemus in uestra ciuitate et nonnulla uobiscum de communione Christianae unitatis agequondam nostrae communionis episcopum Carthaginiensis ecclesiae cum suis collegis et ordinatoribus damnauerunt. ubi etiam Felicis Aptungitani causa multo prae ceteris inuidiosius et criminosius uentilata est. quae cum essent cuncta perlecta, respondimus non esse mirandum, si homines, qui tunc illud schisma fecerunt, non sine confectione gestorum eos, in quos fuerant ab aemulis et perditis concitati, absentes causa incognita temere damnandos esse putauerunt; nos
Abbreviated transcription (Latin):
factum est ut etiam ad non nullos
donatistarum primarios scriberemꝰ.
non communicatorias litteras quas
iam olim propter suam peruerfita¬
tem ab unitate catholica oruȩ toto
orbe diffusa ẽ. non accipiunt. sed
tabes priuatas qualib nobis ut etĩã
ad paganos licet. Quas illi & si
aliquando legerunt. respondere
tamen eis. fiue nolirerunt. fiue ut
magis creditur nequiuerunt. Ubi
nobis satis uisum ẽ. impleuisse nos
officium caritatis. oru̾a non solum
nr̃is sed & omnib nos debere sp̃s sc̃s
incaritate. in inuicẽ & inom̃s. Monet
etiam alio loco in modestia corripi¬
endos diuersa sentientes. ne forte
inquit det illis ds̃ penitentiam
ad cognoscendam ueritatẽ. & resipiᷤ¬
cant de diaboli laquȩis captiuati ab
ipso in ipsius uoluntatẽ. Haec prę¬
locutus sum nequis me existimet
in pudentius uobis quã prudentius
scripta misisse. Et hoc modo uobis¬
cum de regotio animȩ ur̃ȩ alioruid
agere uoluisse. quia nr̃e cõmunionis

Expanded text:
factum est, ut etiam ad nonnullos factum est, ut etiam ad nonnullos Donatistarum primarios scriberemus non communicatorias litteras, quas iam olim propter suam peruersitatem ab unitate catholica, quae toto orbe diffusa est, non accipiunt, sed tales priuatas, qualibus nobis uti etiam ad paganos licet. quas illi etsi aliquando legerunt, respondere tamen eis siue noluerunt siue, ut magis creditur, nequiuerunt. ubi nobis satis uisum est impleuisse nos officium caritatis, quam non solum nostris sed et omnibus nos debere sanctus spiritus in caritate in inuicem et in omnes. monet etiam alio loco in modestia corripiendos diuersa sentientes: Ne forte, inquit, det illis deus paenitentiam ad cognoscendam ueritatem et resipiscant de diaboli laqueis captiuati ab ipso in ipsius uoluntatem. Haec praelocutus sum, ne quis me existimet inpudentius uobis quam prudentius scripta misisse et hoc modo uobiscum de negotio animae uestrae aliquid agere uoluisse, quia nostrae communionis
Abbreviated transcription (Latin):
ominis dilectissimis & merito
prȩdicandis fratribus glorio
elrusio felicib grammatico & cete¬
ris quibus hoc gratũ ẽ. Augustimis.
Dixit quidem apostolus paulus here¬
ticum hominẽ post unam correptio¬
nem de uita. screns quia subuersusẽ.
eiusmodi & peccat & est asemet ipso
dampnatus. Sed quid sententiam
suam quamuis falsam atoꝵ ꝑuersã
nulla pertinaci animositate defen.¬
dunt prȩsertim quã non audacia
prȩsumptionis suȩ pepererunt sed
a seductis atq ut in terrogarem lap¬
sis parentibus acceperunt. Quȩrunt
autem carita sollicitudine ueritatem¬
corrigi parati cum iuenerint.ne.¬
quaqu̾a funt inter hereticos depu¬
tandi. Tales ergo uos nisi esse crede¬
rem nulla fortasse uobis litteras
mitterem. qua qua & ipsum here¬
ticum quãlibo odiosa suꝑbia tumi.¬
dum & peruicatia mabȩ conten.¬
tionis insanum. ficut uitandũ
monemus. ne in firmos & paruulos
fallat. ita non abnunnus quib cũq
modis possimus corrigendũ. Vnde

Expanded text:
OMINIS DILECTISSIMIS ET MERITO PRAEDICANDIS FRATRIBUS GLORIO, ELEUSIO, FELICIBUS, GRAMMATICO ET CETERIS, QVIBUS HOC GRATUM EST, AUGUSTINUS. Dixit quidem apostolus Paulus: Haereticum hominem post unam correptionem deuita sciens, quia subuersus est eius modi et peccat et est a sedampnatus Sed qui sententiam suam quamvis falsam atque perversam nulla pertinaci animositate defendunt praesertim quam non audatia suae praesumptionis perceperint, sed a seductis atque in errorem lapsis parentibus acceperunt, querunt autem cauta sollicitudine ueritatemcorrigi parati, cum inuenerint, nequaquam sunt inter haereticos deputandi. tales ergo uos nisi esse crederem, nullas fortasse uobis litteras mitterem, quamquam et ipsum haereticum quamlibet odiosa superbia tumidum et peruicacia malae contentionis insanum sicut uitandum monemus, ne infirmos et paruulos fallat, ita non abnuimus, quibuscumque modis possumus, corrigendum. unde
Abbreviated transcription (Latin):
& quod uolierint faciant. Siqire
etiam plebes ad nos transierunt qͣs
putas adhomines coactas hoc & ibi
fuat. Ambo nos audiant. & eligant
quod placuerit. Si autẽ non uis
hoc fieri eui non appareat non uos
de ueritate prȩsumere sed cauenda ẽ.
ira dĩ & hic & infuturo scło. Adii¬
ro te ꝑ xp̃m. ut adista respondeas.

Expanded text:
et, quod uoluerint, faciant. si quae et, quod uoluerint, faciant. si quae etiam plebes ad nos transierunt, quas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant et eligant, quod placuerit. si autem non uis hoc fieri, cui non appareat non uos de ueritate praesumere? sed cauenda est ira dei et hic et in futuro saeculo. adiuro te per Christum, ut ad ista respondeas.
Abbreviated transcription (Latin):
quã impia contra xpm loquamini.
si eñĩ humano iure prȩsumis. firme
te possidere quod emisti argento tuo.
quanto firmius diuino iure possi¬
det xp̃s quod emit sanguine suo:
Et ille quidem in concusse posside¬
bit totum. de quodictum ẽ. domina¬
bitur amari usq ad mare. & a flumi¬
ne usq ad terminos orbis terrȩ. Sed
certe quomodo confidis non te perdi¬
turum quod inafrica uideris emisse.
qui xp̃m dicis toto orbe perdito ad
solam africam remansisse: Quid
multa si uoluntate sua mappabenses
intuam cõmunionẽ transierunt. am¬
bos nos audiant ita ut scribantur quȩ
dicimus. & a nobis subseripta eis punice
interpretentur. & remoto timore
dominationis eligant. quod uoluerint
Et his enim quȩ dicimus apparebit.
utrum coacti infalsitate remaneant.
an uolentes teneant ueritatẽ. si enĩ
hȩc non intelligunt. qua temeritate
traduxisti non intelligentes. si autẽ
intelligunt. Ambos ut dixi audiant.

Expanded text:
quam impia contra Christum loquamini. quam impia contra Christum loquamini. si enim humano iure praesumis firme te possidere, quod emisti argento tuo, quanto firmius diuino iure possidet Christus, quod emit sanguine suo! et ille quidem inconcusse possidebit totum, de quo dictum est: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae. sed certe quo modo confidis non te perditurum, quod in Africa uideris emisse, qui Christum dicis toto orbe perdito ad solam Africam remansisse? Quid multa? si uoluntate sua Mappalienses in tuam communionem transierunt, ambos nos audiant, ita ut scribantur, quae dicimus, et a nobis subscripta eis Punice interpretentur, et remoto timore dominationis eligant, quod uoluerint. ex his enim, quae dicimus, apparebit, utrum coacti in falsitate remaneant, an uolentes teneant ueritatem. si enim haec non intellegunt, qua temeritate traduxisti non intellegentes? si autem intellegunt, ambos, ut dixi, audiant
Abbreviated transcription (Latin):
eum quidem timere debuisti.
sed quia in rebaptizandis map¬
palensibus. sicut homo timeri uolusti.
cur non ualeat iussio regalis in ꝓuin¬
cia si tantum ualuit iussio ꝓuinciał
infundo ille inregno. Si causas com¬
pares. ille ut diuisio resarciatur. tu
ut unitas diuidatur. Sed nos te de
homine non terremus. Nam possemꝰ
agere ut decẽ libras auri scdm̃ impe¬
ratoria iussa persolueres. an forte
propterea non habes unde reddas
quod dare iussi sunt rebaptizatoreᷤ.
dum multũ erogas ut emas quos rebap¬
tires. Sed nos ut dixi de homine
te non terremus. xp̃s te potius terre.¬
at cui uolo scire quid respondeas. si
tibi dicat crispinecarum fuit p̾ciũ
tuũ ademendũ timorẽ mappalisrsi¬
um & uilis mors mea ademendũ
amorẽ omnium gentium plus ua¬
luit rebaptizandis colonis tuis. quod
numeratũ ẽ. de sacculo tuo quam
baptizandis populis meis quod ma¬
nauit delatere meo. Scio te plura
audire posse. si xp̃o aurem prebeas
& exipsa tua possessione ammoneri.

Expanded text:
eum quidem timere debuisti; sed quia in rebaptizandis Mappaliensibus sicut homo timeri uoluisti, cur non ualeat iussio regalis in prouincia, si tantum ualuit iussio prouincialis in fundo, ille in regno; si causas compares, ille ut diuisio resarciatur, tu ut unitas diuidatur. sed nos te de homine non terremus. nam possemus agere, ut decem libras auri secundum imperatoria iussa persolueres. an forte propterea non habes, unde reddas, quod dare iussi sunt rebaptizatores, dum multum erogas, ut emas, quos rebaptizes? sed nos, ut dixi, de homine te non terremus; Christus te potius terreat. cui uolo scire quid respondeas, si tibi dicat: \'Crispine, carum fuit pretium tuum ad emendum timorem Mappaliensium et uilis mors mea ad emendum amorem omnium gentium? plus ualuit rebaptizandis colonis tuis, quod numeratum est de saeculo tuo, quam baptizandis populis meis, quod manauit de latere meo? scio te plura audire posse, si Christo aurem praebeas, et ex ipsa tua possessione admoneri,
Abbreviated transcription (Latin):
ilis ds̃ penitentiam ad cognoscen¬
dam ueritatem. & resipiscant
de diaboli laquers capuuati ab ipso
in ipsius uoluntatem. Si ergo ali¬
quid aspere diximus. non adama¬
ritudinem dissensionis sed ad correp¬
tionem dilectionis ualere cognoscat.
Incolumis uiuas in xp̃o dilectissime
& honorabilis frater amen. Etꝑ ra

Expanded text:
itentiam ad cognoscendam ueritatem et resipiscant de diaboli laqueis captiuati ab ipso in ipsius uoluntatem. si ergo aliquid aspere diximus, non ad amaritudinem dissensionis sed ad correptionem dilectionis ualere cognoscat. incolumis uiuas in Christo, dilectissime et honorabilis frater. amen. LIV. A
Abbreviated transcription (Latin):
utilitati fratrum. & conferuoꝵ meoꝵ
absentia mea. Scio quod illa cari¬
tate prome orante. maxinȩ intali
causa non despicit dñs. & eam sicut
sacrificium suauitatis accipiens. for¬
tassis breuiore tempore quã postu laui
me saluberrimis consiliis descripturis
suis reddet instructum. EPLA S c̃i¬

Expanded text:
tque utilitati fratrum et conseruorum meorum tque utilitati fratrum et conseruorum meorum absentia mea. scio quod illam caritatem pro me orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam sicut sacrificium suauitatis accipiens fortassis breuiore tempore, quam postulaui, me saluberrimis consiliis de scripturis suis reddet instructum. XXII.
Abbreviated transcription (Latin):
sariam. Quorum tamen fanẽ uiuȩ
arbores mee multo facilius mihiq
gratius diligenter coleremtur exple¬
rent. Q ur ergo addiscendam agri¬
culturam meam uacationẽ tẽporis
tibi defuisse causaris. Dic mihi quid
respondeam rogo te.An forte uis di¬
cam senex uaberius dũme omnib reb
instructum eẽ. credidisset . quanto am¬
plius me dilexit. tantominus discere
ista ꝑmisit. Attende omĩa ista
senex uaberi obsecro te ꝑ bonitatem &
seurritatẽ xp̃i. Per miscđiam & iudi.¬
cium eius. ꝑ eum tantam qui tibi in¬
spirauit erga nos caritate. ut te nec ꝓ
luero animȩ nr̃e audeamus offendere.
facis in nocentiȩ & caritatis & fince.¬
ri affectus oũe circa nos habes quasi
ego non dehis iurare om̃ib possum.
Ipsam ergo caritat᷑ẽ & affectũ in ploro
ut miserearis mei. & concedas mihi
adhoc quod rogaui tempus quantũ
rogaui atq adiuues me orationibus
tuis ut ñ sit inane desiderium meũ

Expanded text:
sariam, quorum tamen famem uiuae sariam, quorum tamen famem uiuae arbores meae multo facilius mihique gratius, si diligenter colerentur, explerent. cur ergo ad discendam agriculturam meam uacationem temporis tibi defuisse causaris? dic mihi, quid respondeam; rogo te. an forte uis dicam: senex Ualerius dum me omnibus rebus instructum esse credidisset, quanto amplius me dilexit, tanto minus discere ista permisit?- Adtende omnia ista, senex Ualeri; obsecro te per bonitatem et seueritatem Christi, per misericordiam et iudicium eius, per eum, tantam qui tibi inspirauit erga nos caritatem, ut ne te nec pro lucro animae nostrae audeamus offendere. facis innocentiae et caritatis et sinceri affectus, quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc, quod rogaui, tempus, quantum rogaui, atque adiuues me orationibus tuis, ut non sit inane desiderium meum