comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cd merito inter¬
regati tacent. qui
contra se dictum quicqͥd
dixcrint uident. Nam si
licet sabbato curare. qua¬
re saluatorem an curet
obseruant: si non licet.
quare ipsi sabbato peco¬
ra curant: Ipse uero ap¬
prehensum. sanauit en¬
ac dimisit. Prouida
dispensationc dominus.
ante legis peritos et pha¬
riscos ydropicum curat.
et mox contra auariciã
disputat: ut uidelicet per
huius egritudinem cor¬
poris. in illis exprimeret
egritudo cordis. Demiq
põst multa disputatiõis
cius lortamenta subim¬
ctum est. Audiebant aut̃¬
lec omnia pharisei qui
crant auari. et deridebãt
illum. Ydropicus quip¬
ꝑe quo amplius biberit.
amplius sitit. Et omnis
auarus sitim multipli¬
cat. qui cum ea que appe¬
tit adeptus fucrit: ad ap¬
petenda amplius anhx¬
lat. Et respondens dixit¬
asinus aut bos in pute¬
um cadit. et non conti¬
mo extrahet illum die sab¬
bati:Gic obseruatores
suos phariseos conuin¬
cit. ut cosdem etiam aua¬
i uos inquit in
sabbato asinũ
aut bouem. aut aliud

Expanded text:
d merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Et respondens ad illoasinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avainquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
eĩsitigauerũt int̾ se. aut
quisquã eorũ se alteri pre¬
posuit zacheus ⁊ ille centu¬
rio: cũ alter eorũ gaudẽter
dignus ut ĩtres subtectũ
meũ. Ambo saluatorẽ ho¬
norificantes: ꝙnis non
uno modo. Ambopeccatis
secuti. adho ualet. ꝙ mã¬

Expanded text:
enim litigaverunt inter se, aut quisquam eorum se alteri praeposuit Zacheus et ille Centurio, cum alter eorum gaudens dignus ut intres sub tectum meum ; ambo Salvatorem honorificantes, quamvis non uno modo, ambo peccatis secuti. Ad hoc valet
Abbreviated transcription (Latin):
ides est religioĩs
sanctissime fũ¬
damentũ. caritatis uincu¬
lum. amoris subsidiũ. Hec
sanctitatẽ firmat. castitatẽ
roborat: dignitates exornat.
in pueris splendet. ĩiuueĩb
floret. ĩ prouectis apparet.
Gulernat sexus. gradus
ꝓuehit. officia cũcta dispo¬
nit. In paupere grata est.
ĩ mediocre leta. in lo cuple¬
te honesta. ffides amicicias
seruat. collegia copulat.
artes cõmendat. Nullũ
despicit. nullũ contẽpnit.
nulli de est insi qui ei forte
defuerit. Tu ãt¬

Expanded text:
ides est religionis sanctissimae fundamentum, charitatis vinculum, amoris subsidium. Haec sanctitatem firmat, castitatem roborat, dignitates exornat. In pueris splendet, in juvenibus floret, in provectis apparet. Gubernat sexus, gradus provehit, officia cuncta custodit. In paupere grata est, in mediocri laeta, in locuplete honesta. Fides amicitias servat, collegia copulat, artes commendat. Nullum despicit, nullum contemnit, nulli deest, nisi qui ei forte defuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
dum qued tota
lectionis euangelice series
illis cõuenit. qui eam pre¬
sentes audierut a dño..
Pars autẽ issius etiã no¬
bis qui post passionẽ ⁊ re¬
surrectionẽ dnicam adfi¬
dem uenimꝰ aptissime cõ¬
gruit. Quod ergo ait mo-¬
lyserr. et post tristiciã pas¬
sionis uisa resurrectione ⁊
ascensione eius leti ficart

Expanded text:
m quod tota lectionis hujus evangelicae series illis convenit qui eam praesentes audierunt a Domino: pars autem illius etiam nobis, qui post passionem et resurrectionem dominicam ad fidem venimus, aptissime congruit. Quod ergo ait: Mohaesere, et post tristitiam passionis visa resurrectione et ascensione ejus laetificari
Abbreviated transcription (Latin):
ccordare obsecro
te quis unquã
ĩnocens periit: ant quãdo
recti dele ti sunt: Quin po¬
cius uidi eos qui operan¬
tur ñquitatem ⁊ seminãt
dolores: et metunt cos. flan¬
te deo perisse. et spũ ire eius
esse consumptos. Rugitus
leoms et uox lene. et den¬
tes catulorũ leonũ contri¬
ti sunt. Tigris periit eo
ꝙ non haberet predam: et
catuli leonis dissipati st̃.
Porro ad me dictũ est uer¬
bũ absconditũ: et quasi
furtiue suscepit auris mea
rore uisionis nocturne
quando solet sopor occupa¬
re hom̃es: pauor tenuit
me ⁊ tirmor et om̃a ossa
mea per territa sũt. Et cũ
spũs me presente transiret:
in horruerũt pili carms mee.

Expanded text:
cordare, obsecro te, quis umquam innocens periit? aut quando recti deleti sunt? Quin potius vidi eos qui operantur iniquitatem, et seminant dolores, et metunt eos; flante Deo perisse, et spiritu irae ejus esse consumptos. Rugitus leonis, et vox leaenae, et dentes catulorum leonum contriti sunt; tigris periit eo quod non habet praedam, et catuli leonum dissipati sunt. Porro ad me dictum est verbum absconditum, et quasi furtive suscepit aurisrore visionis nocturne, quando solet sopor occupare homines, pavor tenuit me et tremor, et omnia ossa mea perterrita sunt, et cum spiritus, me presente, transiret, inhorruerunt pili carnis mee
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lec uidua crat.
et turba ciuita¬
tis multa cum illa. Ui¬
duam esse culesiam. dĩs
anima que sponsi dnĩ¬
q sui se morte redemptã
memmit agnoscit. Dii¬
no autem mitu multa
dominũ turba. multa ui¬
duam comitabatur. ut
uiso tanto miraculo: mul¬
ti testes. multi fierent dei¬
laudatores. Quam cum
uidisset: misericordia mo¬
tus super eam. dixit illi.
Noli flere. Desiste inquit
qͣi mortuum flere. quen
mox uinum resurgere ui¬
debis. Ubi mistice noua¬
cii degma confunditur.
qui de sua munditia suꝑ¬
be gloriatus. humilem pe¬
nitentis mundationem
cuacuare conatur. ueram¬
qz matrem eclesiam de¬
natorum suorum spirita¬
li extinctione plorantẽ.
spe uite redonande negat
consolari debere. Tu autẽ¬

Expanded text:
idua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: Noli flere. Desiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam, renatorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pu
Abbreviated transcription (Latin):
rex ad uolũtatẽ suã ĩ de¬
trimentũ ecdesie sue ip̃z¬
flectere intebatur. uolens
ut consuetudines quas
contra libertatẽ ecclesie p̃¬
decessores sui habuerant:
ab eodem similiter cõfir¬

Expanded text:
em ad voluntatem suam in detrimentum Ecclesie ipsum inflectere nitebatur, volens ut consuetudines, quas contra libertatem Ecclesie predecessores sui habuerant, ab eodem similiter confir
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ caput archiepĩ: brachi¬
um cuiusdam qui asta¬
bat clerici fere abscidit:
et ip̃m pariter ĩ capite
tenderat enĩ dericus bra¬
chiũ super caput prĩs ut
ferientis acciperet uel poriꝰ
illideret ictũ. Suspirantes¬
ergo post mortẽ eius fratres.
sequamur ꝑsemitas ueri¬
tatis et iusticie. ut ꝑueĩam
cũ eo ad regnũ lucis ⁊ glĩe.
ĩqua regnat deus per ĩfini¬
ta seculorũ secula amen.¬

Expanded text:
in caput archiepiscopi, brachium cujusdam qui astabat clerici fere abscidit, et ipsum pariter in capite tenderat enim idem clericus brachium suum super caput patris, ut ferientis acciperet vel potius illideret ictum. Sergo post eum, fratres, sequamini per semitas veritatis et justitiae, ut perveniamus cum eo ad regnum lucis et gloriae, in qua regnat Deus per infinita saecula saeculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
nec curata meoisamine:
neq fota olco. Terra ur̃a
deserta: cinitates uestre suc¬
cense fulit agui. Regionẽ
uestram: coram uobis a¬
lieui deuorant: et desola¬
bitia f utr̃ uastitate hosti¬
li. Et derelinquetur filia
sion ut umbraculũ ibi
et sicut tuguriũ ⁊ cucu¬
rario: et sicut ciuitas quo
bastatur. Nisi dñs exer¬
tuũ reliquisset nob̾ iemẽ:

Expanded text:
ta medicamine, neque fota oleo. Terra vestra deserta, civitates vestrae succensae igni; regionem vestram coram vobis alieni devorant, et desolabitur sicut in vastitate hostili. Et derelinquetur filia Sion ut umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario, sicut civitas quae vastatur. Nisi Dominus exercituum reliq
Abbreviated transcription (Latin):
donatorũ plurima uel-
ministris suis. uel his qui
ĩ domo enis: abiecti pu¬
tãtur et uiles: tãta prius
Ut ĩ quantũ progare uo¬
luerit: in tantũ progacio
tas donandi deficrat. quã
substãcia largiendi. Hoc
autem ideo sollicite faci¬
unt: quia maiorẽ sibi
remuneratioriẽ pro hac
solicitudĩe sperant affu¬

Expanded text:
donaturum plurima vel donaturum plurima vel ministris suis, vel his, qui in domo ejus abjecti putantur, et viles, tanta prius ut in quantum praerogativa voluerit, in tantum praerogattas donandi deficiat, quam substantia largiendi. Haec autem ideo sollicite faciunt, quia majorem sibi remunerationem pro hac sollicitudine sperant fu
Abbreviated transcription (Latin):
hec de manib uestus ut am¬
bularetis ĩ atriis meis. Ne
afferatis ultra sacrificiũ
frustra. Incensum
abhominatio est michi.
Neomeniã et sabbatum:
et festiuitates alias non
feram. Iniqui sũt cetus
uestri. Calendas uestras
et solẽnitates uestras Oi¬
uit aĩa mea: facta sunt
eticia quanta sit.
quãtusq concur¬
stis quemadmodũ duces
eius et principes: om̃s etiã
militantes. accurati sericis
uestib accincti operosis cin¬
gulis auro fulgente pre¬
ciosis. ambiant solito ni¬
tidius ĩ conspectu regis ĩ¬
cedere. Credũt enĩ maius
ĩpatoris esse gaudiũ: si
uĩderit maiõrem sue ap¬
paritioĩs ornatũ. Tantoq
illũ leciorem futurũ: quã¬
to ipsi fuerint ĩ eius festi¬
uitate deuoti. St quia ĩ¬
ꝑator tanꝙͣ homo corda
non conspicit: affectũ eooꝵ
crca se probet uel habitũ
ĩtuendo. Ita fit ut splendi¬
diꝰ se accuret: quisquis re-¬
gem fidelius diligit Tu ã.¬
die natalis sui sci-¬
unt eũ largũ futurũ: ac

Expanded text:
 vestris, ut ambularetis in atriis meis? Ne offeratis ultra sacrificium frustra, incensum abhominacio est michi, neomenia et sabbatum et festivitates alias non feram, iniqui sunt cetus vestri. Kalendas vestras et sollempnitates vestras odivit anima mea, facta sunt ta sit, quantusque concurstis, quemadmodum duces ejus et principes omnes, etiam militantes accurati sericis vestibus, accincti operosis cingulis, auro fulgente pretiosis, ambiant solito nitidius in conspectu regis incedere. Credunt enim majus esse imperatoris gaudium, si viderit majorem suae apparitionis ornatum, tantoque illum laetum futurum quanto ipsi fuerint in ejus solemnitate devoti: ut quia imperator tanquam homo corda non conspicit, affectum eorum erga se probet vel habitum contuendo: ita fit, ut splendidius se accuret, quisquis regem fidelius diligit. Ddie natalis sui sciunt eum largum futurum, ac
Abbreviated transcription (Latin):
Intenderũt arcũ rem ama¬
que ut illi putabant mi-¬
nime sentirentur. Perfid̾
siquidẽ iudam datis trigĩ¬
ta argenteis. solicitauert
ut fieret traditor. qui eius ui¬
debatur fuisse discipulus. O
ies amara. et omni felle de¬
terior. cominã ad perditio¬
nem. discipulũ ad necem. cõ¬
seruatorẽ pecunie. premio
subito fuisse corruptũ. Ut
sagittent ĩ occultis minacu¬
latum. In occultis sic accipiẽ¬
dũ est. ut iudei putauerũt.
Ceterũ actus eorũ occultus
esse christo non potuit. qui
frcquẽter predictus est ante¬
quã fieret. Inmaculatũ
duobus dicinus modis.
Sũt isti cõmunes ĩmacu
redduntur om̃o purissimi.
sicut ĩ quinquagesiõ ꝓsal¬
mo dictũ est. lauabis me:
et super niuem dealbabor.
Immaculatus uero solus

Expanded text:
intenderunt arcum rem amaquae, ut illi putabant, minime sentirentur. Perfidum siquidem Judam datis triginta argenteis sollicitaverunt ut fieret traditor, qui ejus videbatur fuisse discipulus. O res amara et omni felle deterior, convivam ad proditionem, discipulum ad necem, conservatorem pecuniae praemio subito fuisse corruptum! Vers. 4. Ut sagittent in occultis ilatum. In occultis, sic accipiendum est, ut Judaei putaverunt. Caeterum actus eorum occultus esse Christo non potuit, qui frequenter praedictus est antequam fieret. Immaculatum duobus dicimus modis: sunt isti communes imredduntur omnino purissimi; sicut in quinquagesimo psalmo dictum est: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Immaculatus autem solus
Abbreviated transcription (Latin):
mare galilee inter medi¬
os fincs  decapoleos. Et
hyrus et sydon ci¬
Quitates fuere geu¬
tilium que quondam̃ fi¬
liis isracl in sorte date sunt:
sed abeis minime posses¬
se. In corde enim maris
site. non facile cibhostib
capiuntur. In hac tyro
suus. qui salomonem
in constructione donnus
domini plurimũ niuit.
Contra quam ezcchiel ꝓ¬
pleta multa locutus estꝰ di¬
cens cam in corde maris
sitam. dintiis lccupletẽ:
scd non a uiciis uacuam.
Rabuchodonosor queq
regem babilonic. ad cus
destructionem festinantẽ
describit. Decapolis autẽ
regio est trans iordanẽ.
decem urbes habens. ut¬
in ipso nomme compro¬
batur. Nam decas grete:
latine decem. Polis uero ĩ
loc loco ciuitas dicitur. ex
quibus ut diximus: no¬
meu regionis est compo

Expanded text:
Galilaeae, inter medios fines Decapoleos. » Tyrus et Sidon civitates fuere gentilium, quae quondam filiis Israel in sortem datae sunt, sed ab eis minime possessae. In corde enim maris sitae, non facile ab hostibus capiuntur. In hac Tyro simus, qui Salomonem in constructione domus Domini plurimum juvit . Contra quam Ezechiel propheta multa locutus est , dicens eam in corde maris sitam, divitiis locupletem, sed nec a vitiis vacuam. Nabuchodonosor quoque regem Babyloniae, ad ejus destructionem festinantem describit. Decapolis autem regio est trans Jordanem, decem urbes habens, ut ipso nomine comprobatur. Nam δέκα Graece, Latine decem: πολις vero, in hoc loco civitas dicitur, ex quibus ut diximus nomen regionis Decapo
Abbreviated transcription (Latin):
abiero: paraclitus
non ueniet ad uos. Si autẽ
abiero: mittam eũ ad uos.
Non quia poterat ipse ĩter¬
ra positus dare sp̃m̃ discipu¬
lis hec loquitur. cũ aꝑte lega¬
tur. quia post resurrectione
appaens eis ĩ sufflauit et
dixit eis. Accipite sp̃m san¬
itum: sed quia ipso ĩ terra
posito et corporaliter cõuer¬
sante cũ eis. non ualebant
illi erigere mentẽ ad sitien¬
da munera gratie celestis
ascendente autẽ ipso ad ce¬
los. et illi omne desideriũ
suũ illo transferebant. iux
ta quod alibi audierũt.
Ubi est tlesaurus tuns. ibi
et cor tuũ erit. Ideoq capaces
spũs iam facti erant. nõ
ultra de morte eius contri¬
stati. sed de promissionis erꝰ
munere letati. luca astestãte
qui ait. Et factũ est dum
benediceret illis. recessit ab
cis ⁊ ferebatur ĩ celũ. Et ipĩ
adorantes regressi sũt ĩ ilx¬

Expanded text:
ero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos. Non quia non poterat ipse in terra positus dare Spiritum discipulis, haec loquitur, cum aperte legatur quia post resurrectionem apparens eis insufflavit et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum . Sed quia ipso in terra posito, et corporaliter conversante cum eis, non valebant illi erigere mentem ad sitienda munera gratiae coelestis; ascendente autem ipso ad coelos, et illi pariter omne desiderium suum illo transferebant, juxta hoc quod alibi audierunt: Ubi enim est thesaurus tuus, ibi et cor tuum erit . Ideoque capaces Spiritus jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissionis ejus munere laetati, Luca attestante qui ait: Et factum est dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum. Et ipsi adorantes regressi su
Abbreviated transcription (Latin):
uãuis ⁊ eo modo
pater illius ualeat
dici quo ⁊ uir marie recte
intelligitur. siue cõmix¬
tione carnis. ipsa copula¬
none cõigii multo uideli¬
cet cõnĩtius: quã si esset
aliũde adoptatus. Neq eĩ
propterea nõ erat appellan¬
dus ioseph pater xpisti. qr
non eũ concũbendo genu-¬
erat. quãdo quidẽ recte pa¬
ter esset etiã eius: quẽ nõ
ex sua cõiige ꝓcreatũ: ali¬
cubi adoptasset. Tu autẽ.¬
Esce positus est hic ĩ ruinã
et ĩ resurrectionẽ multoꝵ
ñfrael: et ĩsignũ cui con¬
tradicetur. Bene ĩ resurrec¬
tionẽ quia lumen est. et
gloria plebis ifrael. qui a
dixit. Ego sũ resurrectio
et uita. Qui credit ĩ me.
cciam si mortuus fuerit

Expanded text:
uamvis et eo modo pater illius valeat dici, quo et vir Mariae recte intelligitur sine commistione carnis, ipsa copulatione conjugii, multo videlicet conjunctius quam si esset aliunde adoptatus. Neque enim propterea non erat appellandus Joseph pater Christi, quia nemo eum concumbendo genuerat, quandoquidem recte pater esset etiam ejus, quem non ex sua conjuge procreatum alicubi adoptasset. EtEcce positus est hic iet in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur. Bene in resurrectionem, quia lumen est, quia gloria plebis Israel, quia dicit: Ego sum resurrectio et vita, qui credit in me, etiam si mortuus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Atrem saluatoris
appellat ioseph non quod
uere iurta sotimianos pat̾¬
eius fuerit. sed quod ad fa¬
mã marie conseruandã
pater sit abomĩb estima
peperisse narrauerit. sed
opinionẽ uulgi exprimẽs
que uera historie lex est.
patrem ioseph nũcupat

Expanded text:
atrem Salvatoris appellat Joseph, non quo vere juxta photinianos pater fuerit ejus, sed quo ad famam Mariae conservandam pater sit ab omnibus aestimatrginem peperisse narrarit, sed opinionem vulgi exprimens, quae vera historiae lex est, patrem Joseph nuncupat
Abbreviated transcription (Latin):
fluenta positus quia ip̃se
redemptor mũdi esset as¬
seruit. missus uero ĩcar¬
cerem. an ipse ueniat re-¬
quirit: nõ quia ip̃z esse
mũdi redemptorẽ dubitet:
sed querit ut sciat si is
qui per se ĩ mũdũ uenerat:
per se etiam ad ĩ ferni clau¬
stra descendat. Quem ãi
precurrens mũdo nũcia¬
uerat: hũc moriendo ad
ĩ feros precurrebat. Ait er¬
go. Tu es qui uenturus
es: an aliũ expectamus :
Ac si aperte dicat. Sicut ꝓ
hom̃b nasci dignatus
es: an etiam pro hoñb¬
beris ĩ sinua. Ut qui nati¬
uitatis tue precursor extiti.
mortis eciam precursor fiã.
et uenturũ ĩ fernote nũci¬
em: quẽ iam ueĩsse mũdo

Expanded text:
fluenta positus, quia ipse Redemptor mundi esset asseruit; missus vero in carcerem, an ipse veniat requirit, non quia ipsum esse mundi Redemptorem dubitet, 1453 sed quaerit, ut sciat si is qui per se in mundum venerat per se etiam ad inferni claustra descendat. Quem enim praecurrens mundo nuntiaverat, hunc moriendo et ad inferos praecurrebat. Ait ergo: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an etiam pro hoeris insinua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo
Abbreviated transcription (Latin):
consuluit da¬
uid dumm̃i dicens. Nun as-¬
cendam ĩ unam de ciuita¬
tibus iuda: Et ait dñs ad
eũ. Ascende. Dixit q daiuid
Quo ascendam: Et respõ¬
dit ei. In hebron. ascendit
ergo dauid et due uxores
eius achincem iezralelites
et abigail uxor nabal car¬
meli. sed et uiros qui erant
cũ eo duxit singulos cum
domo sua. et manserunt
ĩ oppidis hebron. Tu autẽ.

Expanded text:
consuluit David Dominum dicens num ascendam in unam de civitatibus Iuda et ait Dominus ad eum ascende dixitque David quo ascendam et respodit ei: In Hebron. Ascendit ergo David, et duae uxores ejus, Ahinoem Jezraelites, et Abigail uxor Nabal Charmeli: sed viros, qui erant cum eo, duxit David singulos, cum domo sua, et manserunt in oppidis Hebron. T.
Abbreviated transcription (Latin):
N illo tempore.
accesserunt ad
iesum phariset.
et interrogaint eum unꝰ¬
ex us legis doctor: tentans
cum. Magister qued est
mandatum magnum in
lege: Et reliqua. Sermo¬

Expanded text:
n illo tempore, accesserunt ad Jesum Pharisaei, et interrogavit eum unus legisdoctor, tentans eum: Magister, quod est mandatum magnum in lege. Et reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
rinthi. sanctificatis ĩ xp̃o
iesu boratis sanctis. cũ oĩb
qui ĩuocant nomen dñi
nostri iesu christi. ĩ omni
loco ipsorũ et nostro. gratia
uobis et par adeo patre nr̃o:
et dño iesu christo. Gratias
ago deo meo semper pro uo¬
bis ĩ gratia dei que data ẽ
uobis ĩchristo iesu: quia ĩ
omnibz diuites facti estis
ĩillo. ĩ omni uerbo et in
oĩ sciencia. sicut testimoĩ¬
um christi confirmatũ ẽ
ĩ uobis: ita ut nichil desit
uobis ĩ ulla gratia. expec¬
tantib reuelationẽ dnĩ
nostri iesu xpisti: qui et cõ¬
firmabit uos usq ĩ finẽ
sine crimine. ĩ diem aduẽ¬
tus diũ nostri iesu xpisli
ffidelis deus per quẽ uocati
estis ĩ societatem filii eius¬

Expanded text:
ctificatis in Christo Iesu vocatis sanctis cum omnibus qui invocant nomen Domini nostri Iesu Christi in omni loco ipsorum et nostro gratia vobis et pax a Deo Patre nostro et Domino Iesu Christo gratias ago Deo meo semper pro vobis in gratia Dei quae data est vobis in Christo Iesu quia in omnibus divites facti estis in illo in omni verbo et in omni scientia sicut testimonium Christin vobis, ita ut nihil vobis desit in ulla gratia exspectantibus revelationem Domini nostri Jesu Christi, qui et confirmabit vos usque in finem sine crimine, in die adventus Domini nostri Jesu Christi. Fidelis Deus per quem vocati estis in societatem Filii ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tatiomibus dicunt excu¬
sare nolumus: ad illũd
enim superne refectioĩs
conuiuium et uocari et
peruenire gratulamur.

Expanded text:
tationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur.
Abbreviated transcription (Latin):
et conditor filius
dei ante secula existens: fili
hominis factus est ĩ fine se¬
culorũ. ut qui per diuinita¬
tis sue potenciam nos cira¬
fragilitatẽ hũanitatis no¬
stre nos restauraret. ad re¬
cipiendam quã ꝑdidimꝰ

Expanded text:
et conditor noster, Filius Dei ante saecula existens, Filius hominis factus est in fine saeculorum, ut, qui per divinitatis suae potentiam nos creafragilitatem humanitatis nostrae nos restauraret ad recipiendam quam perdidimus
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia omnis
qui ad adorandũ.
ãccedit. non solum humi¬
litatem in corde. sed etiam
seruare debet in corpore: fini¬
ta similitudine dicebat ad
eos qui in se confidebant.
tanꝙͣ iusti essent. Duo ho¬
mines ascenderunt in
templum. ut orarent.
Unus phariseus: et al¬
ter publicanus. pharise¬
us namqz diuisus inter¬
pretatur. Quo nomine
illi in iudeorum populo
censebãtur: qui ut iustio¬
res apparerent a ceteris se
rum uicia dominus in
euangelio non solum de¬
tegit. sed etiam frequen¬
ter increpabat dicens. Ue
uobis scribe et phariser¬
sepulcris dealbatis. que a
foris quidem parent spe-
uos a foris quidem appare¬
tis hominibus nisti: intꝰ
autem pleni estis rapina
et iniquitate et ypocrisi.¬

Expanded text:
ed quod omnis, qui ad adorandum accedit, non solum humanitatem in corde, sed etiam servare debet in corpore, finita similitudine dicebat ad eos, qui in se confidebant tanquam justi essent: « Duo homines ascenderunt in templum, ut orarent, unus pharisaeus, et alter publicanus. » Pharisaeus namque divisus interpretatur, quo nomine illi in Judaeorum populo censebantur, qui ut justiores apparerent, a caeteris se rum vitia Dominus in Evangelio non solum detegit, sed etiam frequenter increpat, dicens: « Vae vobis, scribae et pharissepulcra dealbata, quae a foris quidem videntur canvos foris quidem apparetis hominibus justi, intus autem pleni estis rapina et iniquitate. Hypocri
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quidẽ diuina oꝑa.
et ad intelligendum
deum de uisibilib ãmo¬
nent humanã mertẽ.
Quia enĩ ille non est
talis substancia que ui¬
deri gculis possit: et mi¬
racula eius quib totũ
mundũ regit. uniu̾sa¬
q creaturam ãministrat.
assiduitate uiluerunt.
ita ut pene nemo digs¬
netur attendere oꝑa dei
mira ac stupenda ĩ quo¬
libet seminis grano. se
que faceret opportunotẽ¬
pore. preter u̾sitatu
cursum ordinẽq natu¬
re ut nõ maiora. sedi¬
solita uidendo stuperent.
quib quotidiana uilu¬

Expanded text:
sunt quidem divina opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano; secquaedam, quae faceret opportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana vilu
Abbreviated transcription (Latin):
equisitus autem
iohãnes dixit. Nõ
sũ helras. Quid est hoc fres
karissimi. quia quod ueri¬
tas affirmat. hoc prophã
ueritatis negat: Ualde nã¬
qz ĩter se diuersa sũt. ipse
est. et nõ sũ. Quomodo er¬
go propheta ueritatis est.
si eiusdem ueritatis sermo¬
nibus concors nõ est: Sed
si subtiliter ueritas ipsa re¬
quiratur. hoc quod inter se
contrariũ sonuit. quomͦ
contrariũ non sic ĩueĩtur.
Ad zachariã nãq de iohãne
angelus dixit. Ipse prece-¬
det ante illũ. ĩ spiritu ⁊ uir¬

Expanded text:
equisitus autem Joannes, dicit: Non sum Elias. Quid est hoc, fratres charissimi, quia quod Veritas affirmat, hoc propheta Veritatis negat? Valde namque inter se diversa sunt Ipse est et Non sum. Quomodo ergo propheta Veritatis est, 1457 si ejusdem Veritatis sermonibus concors non est? Sed si subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zachariam namque de Joanne angelus dicit: Ipse praecedet ante illum in spiritu et vir
Abbreviated transcription (Latin):
dic nobis palã.Ille ãt ues
ad cõsideratõez miraculoꝵ
mittebat dicẽs. Opera que
ego facio. ipsa testĩoniũ
perhibent de me. Ut xp̃o
testiõm dicerent non uer¬
ba sed facta. Uos autẽ nõ
cognoscentes saluatorẽ
qui operabatur salutem
ĩmedio terre uestre. adici¬
entes ĩ malo aistis. Tu
de te ipso testĩoniũ dicis.
testĩoniũ tuũ nõ est uerũ¬

Expanded text:
dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Salvatorem, qui operabatur salutem in medio terrae vestrae, adjicientes in malo, aistis: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est veru
Abbreviated transcription (Latin):
iob ꝙ non sit ei similis
in terra: uir simplex et¬
rectus ac timens deum
et recedens a malo. et ad¬
huc retinens ĩnocenciã:
Tu autẽ cõmouisti me
aduersus eum: ut affli¬
gerem eum frustra. Cui
respondens sathan. Pellẽ
pro pelle: et cuncta que
habet homo dabit pro aĩa
sua. Alicquin mitte ma¬
mĩ tuam. et tange os ei
et carnem: et tunc uide¬
bis ꝙ ĩfaciem benedicat

Expanded text:
Job; quod non sit ei similis in terra, vir simplex, ac timens Deum, et recedens a malo, et adhuc retinens innocentiam? Tu autem commovisti me adversum eum, ut affligerem eum frustra. Cui respondens Satanas, ait: Pellem pro pelle, et cuncta quae habet homo, dabit pro anima sua: alioquin mitte manum tuam, et tange os ejus et carnem, et tunc videbis quod in facie benedicat
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis caruisse qume¬
rib : et ĩ mortalitatis do¬
te nudatũ d̾ irã mortis
subisse sentenciã: seq ĩ
malis sius quoddam de
preuaricatiois consortio
iuenisse solatiũ. deumq̃
antiquã mutasse senten¬
ciam: opus fuit dilectissĩ
secreta dispensatione con¬
silii: ut ĩcõmutabilis deꝰ
cuius uoluntas non po¬
test sua benignitate pri¬
uari. primam pietatis
sue dispensationẽ sacramẽ¬
to cccultiore compleret: et
homo diabolice iniquita¬
tis u̾ sucia actus ĩculpani
contra dei ꝓpositũ non pe

Expanded text:
divinis caruisse munedivinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68 Deum antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositionem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum non pe
Abbreviated transcription (Latin):
xultemus ĩ dño
dilectissim Npa
rtuali iocũditate letemur.
quia illuxit nobis dies
redemptioĩs noue. repa¬
tionis antique. felicitats
eterne. Reparatur enĩ no-¬
bis salutis nostre ãma re-¬
uolutione sacramentũ:
abinitio promissũ. ĩ fi¬
ne redditũ: sine fine mã-¬
surũ. In quo dignũ est
bus diuinũ adoraie mu¬
steriũ: ut quod magr o
dei munere agitur. ma¬
gnis sancte ecclesie gaudiis
celebretur. Deus eñi om̃ps
et clemens cuius natura
bonitas. cuius uoluntas
potencia. cuius opus mĩa
est statim ut nos diabolica
malignitas ueneno sue
mortificauit ĩuidie. pre¬
parata renouãdis morta¬
libus pietatis sue reme¬
dia inter ipsa mũdi pri¬
mordia presignauit. De¬
nũcians serpenti futurũ
semen mulieris:quod
noxii capitis elationẽ
sua uirtute contereret
et hoĩem q significans:
qui natus ex urgĩe. uio¬
lacorẽ humane propa¬
ginis ĩ corrupta natinta¬
te dampnaret. Nam qr
gloriabatur di abolus
lpĩem sua fraude deceptũ

Expanded text:
ultemus in Domino, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemur, quia illuxit 67 nobis dies redemptionis novae, praeparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cujus opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua virtute contereret ; Deum hominemque significans, qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum
Abbreviated transcription (Latin):
ies qui habebat
uillicum siue dis¬
pensatorem deus omnipo¬
tens est. quo nichil est di¬
tius huius dispensator
paulus qui ad pedes ga¬
malicl sacras listeras didi¬
cit. legem dei susceperat dis¬
pensandam. Qui cun ce¬
pisset credentes in christo per¬
scqui. ligare. et eccidere. et
omnem dommi sui dissipa¬
re substanciam. correptus
a dommo est. dicente. saule
saule quid me perscqueris.
durum est tibi contra sti¬
mulum calcitrare. Dixit¬
q in corde suo. Quid faciã¬
quia qui magister fui et
uillicus. cegor esse discipu¬
lus et operarius. Ffodere nõ
ualco. omnia cuim man¬
data legis que terre incu¬
babant. cerno destructa et
legan et prophetas usq
ad iohannem baptistam
esse finitos. Mendicare cru¬
besco ut qui doctor fueram
udrorum. cegor a gentib
et a discipulo anama sa¬
lutis et fider mcudicare do¬
ctrinam. Tu.¬

Expanded text:
 qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligaie, occidere et omnem domini sui dissipare substantiam, correptus a domino est: Saule, Saule, quid me persequeris? durum est tibi contra stimulum calcitrare. dixitque in corde suo: quid faciam? qui magister fui et uilicus, cogor esse disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicare doctrinam.
Abbreviated transcription (Latin):
de christo nõ est
uerus deus. non trahit eũ
pater: sed fua puersa cogi¬
tacio trahit eũ ueritati
nõ consentire. Ille tractus
est apatre: qui dixit. Tu
es xpistus filius dei uimi.

Expanded text:
dicit, Non est Deus verus, non trahit eum Pater, sed sua perversa cogitatio trahit eum veritati non consentire. « Ille tractus est a Patre, qui ait: Tu es Christus Filius Dei vivi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter hoĩes ĩstruendos hũi¬
lis apparuit. mox adeo pr̃e
quãtũ super hoĩes. ĩmo eci
qued creatũ est emmeret.
apparuit. uoce de lapsa ad
eũ huniscemodi amagnifi¬
ca glĩa. Hic est filius meꝰ¬

Expanded text:
propter homines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patre quantum super homines, imo etiam quod creatum est emineret, apparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gl
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ dño. et ĩ seruo dat ꝑfecte
hũilitatis exemplũ in do¬
mino quidẽ. quia cũ sit doꝰ¬
oĩm. non solũ ab homĩe
seruo baptizari: sed etiã
ipse ad hũc baptizãdus
uenire dignatus est. In ser¬
uo autẽ. quia cũ sciret se¬
pritursore ac baptistã sui¬
se luatoris esse destinatũ:
menior tamẽ ꝓprie fragi¬
litatis in iũctũ sibi hũili¬
ter excusauit officiũ. dicẽs.

Expanded text:
fectae humilitatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter ex
Abbreviated transcription (Latin):
competenter respondeat.
tes dixerunt: ce¬
saris. Et ait illis. Reddi¬
te ergo que cesaris sunt
cesarĩ. et que dei sũt deo.
Cesarem nõ putenus
augustũ. sed tyberium
significari. prenignum
eius qui in locum succes¬
serat uitriti sub quo et
passus est dñs. Omes
autẽ reges romam a
primo gaio cesare qui
impenum arripuerat.
cesares appellati sunt.
Porro quod ait reddite
que sunt cesans cesari.
idest nuimũ tributum ⁊
petunĩa. et que sunt dei
deo. decimas. primitias.
oblationes. ac uictimas
sentiamus. quomodo et
ipẽ reddit tributa prose
et petro. et deo redoit que
dei sunt. patris faciens
uolinitatem.

Expanded text:
competenter respondeat. competenter respondeat. tes dixerunt: Caesaris. Et ait illis: Redditaesari, et quae sunt Dei Deo. Caesarem non putemus Augustum, sed Tyberium significari privignum ejus, qui in locum successerat ipsius, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem Reges Romani a primo C. Caesare, qui Imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porro quod ait: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, id est, nummum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei Deo, decimas, primitias et oblationes ac victimas sentiamus, quomodo et ipse reddidit tributa pro se et Petro, et Deo reddit quae Dei sunt, patris faciens voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
dicis et doces. et nõ arcipis
personam. sed in ueritate
uiam dei doces. licet nobis
dare tributum cesari an
non:Glanda et fraudu¬
lenta inf̾rogatio illus ꝓ¬
uocat respondentẽ: ut ma¬
gis deum ꝙͣ cesarẽ timeat.
ẽt dicat non debere tribu¬
ta solui. ut statim andi¬
entes ministri presidis
qui iuxta alios euangeli¬
stas affuisse leguntur. re
um sedicionis contra ro¬
manũ principẽ tencãt.
Considerans autẽ dolũ
eorum: dixit ad eos. Qͥd
stendite michi denariũ
Cuins habet ymaginẽ
et inscriptionẽ: Sapĩa
semper sapienter agit. ut
sis potissimũ tentatores
sermonib confutentur.
Ostendite michi inquit
denariũ. Hoc est genus
ñmm. quod pro decem
nũnuis imputabatur.
et habebat ymagnniem
cesaris. Qui autem pu¬
tant interrogationem
saluatoris ignoranciã
esse et nõ dispensationẽ.
discant ex presenti loco
ꝙ utiqz potuerit scire ie¬
sus cuius ymago esset
in nũmo. sed interrogat
ut adsermonẽ eorum

Expanded text:
dicis et doces, et non accipis dicis et doces, et non accipis personam, sed in veritate viam Dei doces. Licet nobis dare tributum Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes ministri praesidis qui juxta alios evangelistas adfuis seditionis contra Romanos principem teneant. Considerans autem dolum illorum, dixit ad eos: Quid stendite mihi denarium, cujus habet imaginem et inscriptionem. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur. Ostendite mihi, inquit, denarium. Hoc est genus nummi quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Qui autem putant interrogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus, cujus imago esset in nummo. Sed interrogat, ut ad sermonem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
testati presibis. Queren¬
tes dñm compriendere
principes sacerditum et
scribe timiuerunt populĩt.
atqz ideo quod peise non
poterant. presidi mani¬
b efficere tentabait. ut ue¬
lut ipĩ a morte eus uide¬
rentur ĩmunes. Iuper eĩ
sub cesare angustonidea
subiecta romanis quãdo
in toto orbe est celcrata
descriptio. stipendua fa
cta fuerat. et erat n ppło
magna seditio. drentib
aliis pro securitab⁊ qui¬
cte. quia romani no oĩ¬
b militarent deber tri¬
buta persolui. phaiseis
uero qui sibi applaide¬
bant de iusticia. e ontra¬
rio nitentib nõ dexre
populũ dei qui decinas
solueret. et primitua da¬
ret. et cetera que in lege
scripta sunt humans le¬
gibz subiacere. Cuus se¬
bicionis a deo fois ĩua¬
luit. ut post dĩ pssio¬
nem insistentib sin ro¬
manis. patriã et centẽ
et regnũ et nobile llud
cum sua religione em¬
plum ĩmo ipãm lucem per¬
dere. quam tributa pendere
t infrogauerunt il¬
lum dicentes. Ma¬
gister scimus quia recte

Expanded text:
ati praesidis, etc. Quaerentes Dominum comprehendere principes sacerdotum et scribae timuerunt populum, atque ideo quod per se non poterant praesidis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nuper enim sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa persolvi, Pharisaeis vero qui sibi applaudebant justitiam, e contrario nitentibus, non debere populum Dei qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Cujus seditionis adeo fomes invaluit, ut post Domini passionem insistentibus sibi Romanis, patriam, gentem, et regnum, nobile illud cum sua religione templum, imo ipsam lucem perdere quam tributa pendere Et interrogaverunt illum dicentes: Magister, scimus quia recte
Abbreviated transcription (Latin):
et ad terram prosternent
te; et filios tuos qui in te
sunt. et non relinquent
in te lapidem super lapidẽ.
Dies uenturos dicit tribu¬
lationis et angustie. cala¬
mitatis et famis. obsidio¬
nis et mortis. iimicos
omnia qualiter eidem ci¬
uitati contigerint. iose¬
phus hystoriographus
hebreorum pleniter nar¬
rat. Sed propter simplici¬
ores qui fortassis prefati
uiri hystoriam ignorant
ex multis pauca comme-¬
moranda sunt. Tu autẽ.

Expanded text:
prosternent te et filios tuos, qui in te sunt; et non relinquent in te lapidem super lapidem. » Dies venturos dicit, tribulationis et angustiae, calamitatis et famis, obsidionis et mortis. Inimicos omnia, qualiter civitati contigerint, Josephus historiographus Hebraeorum pleniter narrat. Sed propter simpliciores, qui fortassis praefati viri historiam ignorant, ex multis pauca commemoranda sunt. Post
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ubiq iusticia
et toto mũdo ĩuana ⁊ ma¬
ligna prolapso: nisi iudi¬
differret. uniuersitas
hominũ sentenciam dã¬
pnationis exciperet. Sed
ĩ indulgenciã ira transla¬
ta est. Et ut clarior fieret
exerende gratie magnitu¬
Do. tunc ui iauit ꝑa bolen-¬
dis peccatis hominũ sacra¬
mentũ remissionis affer¬
ri:quando nemo poterat
desius meritis gloriari.

Expanded text:
enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, nisi judidifferret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis meritis gloriari.
Abbreviated transcription (Latin):
misericordie dei
dispositum habens pereũ¬
ti mundo ĩ nouissimis
temporibz subuenire: sal¬
uationem omniũ gen-¬
tium prefiniuit in xp̃o.
Ut quia et cunctas na¬
ciones a ueri dei cultu ⁊̃¬
pius error dudum auer¬
ferat: et ipse peculiaris
dei populus ifrael ab in¬
sticutis legalibus pene
totus ceciderat: conctu¬
sis omnidus sub peccato¬
ut omniũ misereretur.

Expanded text:
misericordiae Dei, dispositum habens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo: ut quia et cunctas nationes a veri Dei cultu impiorum error dudum averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato, omnium misereretur.
Abbreviated transcription (Latin):
recepit autẽ rex ut
cõuocarẽtur arioli
et magi ⁊ malefeci ⁊ chaldei:
ut ĩ dicarent regi sompnia
sua. Qui cũ uenissẽt : steter̃t
coram rege. Et dixit ad eos
rer. Didi sompniũ ⁊ mẽte
confusus ignoro quid ui¬
derir .i. Res̃ponderũtq chal¬
dei regi siriace. Rex ĩ sempi

Expanded text:
ecepit autem rex, ut convocarentur harioli, et magi, et malefici, et Chaldaei, ut indicarent regi somnia sua: qui cum venissent, steterunt coram rege. Et dixit ad eos rex: Vidi somnium: et mente confusus ignoro quid viderim. Responderuntque Chaldaei
Abbreviated transcription (Latin):
filiorũ ifrael. Quare cal¬
ce abiecistis uictimã meã
et munera mea q̃ precepi
ut offerrẽtur ĩ templo. et
magis honorasti filios
tuos ꝙͣ me: ut comedere¬
tis primicias oĩs sacrifi¬
cii ifrael populi mei: ꝓ¬
pterra ait dñs deus iłrl.
loquẽs locutus sũ. ut domꝰ
tua et domus prĩs tui
ministraret ĩ conspectu
meousq ĩ sempittrnũ Nũ
autem dicit dñs. Absit lxx
ame. Sed quicũqz honori¬
ficauerit me honorificabo
eũ: qui autẽ contempnũt
me. crũt ignobiles. Tu ãt¬
sce dies lctõ uiͣ.
ueniũt. et precidã
brachiũ tuũ. et brachiũ do¬
mus patris tui: ut nõ sit
senex ĩ domo tua. Et uide
et non crit senex ĩ domo
tua om̃ibus diehus. Xx¬
rũtamiẽ non au ferã peni¬
tus uirũ exte ab altari
tui. et tabescat aĩa tua. et
pars magna domius tue
morietur cũ ad uirilem
etatem uenerit. Hoc autem
erit tibi signũ quod uentu¬
rũ est duobz filiis tuis oph¬
ni et phinees. Indie uno

Expanded text:
filiorum Israhel quare calfiliorum Israhel quare calce abicitis victimam meam et munera mea quae praecepi ut offerrentur in templo et magis honorasti filios tuos quam me ut comederetis primitias omnis sacrificii Israhel populi mei propterea ait Dominus Deus Israhel loquens locutus sum ut domus tua et domus patris tui ministraret in conspectu meo usque in sempiternum nunc autem dicit Dominus absit hoc a me sed quicumque glorificaverit me glorificabo eum qui autem contemnunt me erunt ignobiles ecce dveniunt, et praecidam brachium tuum, et brachium domus patris tui, ut non sit senex in domo tua, et videbet non erit senex in domo tua omnibus diebus. Verumtamen non auferam penitus virum ex te ab altari tui, et tabescat anima tua, et pars magna domus tuae morietur, cum ad virilem aetatem venerit. Hoc autem erit tibi signum, quod venturum est duobus filiis tuis, Ophni et Phinees: in die una
Abbreviated transcription (Latin):
ec et his similia
secũdum legẽ dei
puerulus obseruabat. Cũ
uero factus esset uir: acce¬
pit uxorem noiẽ annam
de tribu sua. genuit q ex
ei: quem ab ĩfancia deũ
tinere docuit. ⁊ abstinrere
ab omni peccato. Igitur
dũ per captiuitatem de¬
uenisset cum uxore sua
et filio ĩciuitatẽ niniuẽ
cũ omni tribu sua: ⁊ õs
ederent ex cibis gentiliũ:
iste custodunt aĩam suã
et mĩquam cõtaminatꝰ
est ĩ escis eorum. Et qm̃
mẽor fuit do in toto corde
suo: dedit illi deus gr̃am
ĩ conspectu salmanasar
regis. et dedit illi potesta

Expanded text:
is similia secundum legem Dei puerulus observabat. Cum vero factus esset vir, accepit uxorem Annam de tribu sua, genuitque ex ei, quem ab infantia timere Deum docuit, et abstinere ab omni peccato. Igitur, cum per captivitatem devenisset cum uxore sua et filio in civitatem Nineve cum omni tribu sua et omnes ederent ex cibis gentilium iste custodivit animam suam et numquam contaminatus est in escis eorum et quoniam memor fuit Domini in toto corde suo dedit illi Dominus gratiam in conspectu Salmanassar regis et ded
Abbreviated transcription (Latin):
limentum istud corpore¬
um. Sesundum hanc si¬
gnificationem. Dictum est
etiam illud. Qui amat̾
amimam suam. perdet eã.
Quod nisi de hac uita ac¬
ceꝑimus quam oportet
pr̃o regno dei perdere. qd̃
potinisse martires claruit.
contrarium hoc preceptũ
erit illi sentencie qua dictũ
est. Quid prodest homini
si totum mundum lucre-¬
tur: anime autem fue
detrimentum faciat. Tu.

Expanded text:
limentum istud corporelimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acciperemus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae qua dictum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum faciat .
Abbreviated transcription (Latin):
poralia sectatur: contẽ¬
net autem deum. Non
dixit ediet. nullius emĩ
fere conscientia. deum
cdisse potest. contẽnet
autem. idest non time-¬
bit. Sicut solent minas
eius postponere cupidi¬
tatibus suis. qui de boni¬
tate cius ad impunita¬
tem sibi blandiuntur.
quibus per salomonem
dicitur. Ifili ne adicias
peccatum super peccatũ.
et dicas. Nriseratio dei
magna est. Tu. lectio.iiͣ.¬
nma plus est q̃
esca: et corpus
plus ꝙͣ uestimentum.
ammonet ut memine¬
rimus. multo amplius
nobis deum dedisse ꝙ
nos fecit. et composint
ex anima et corpore: ꝙͣ ẽ
alimentum atq tegi¬
mentum. ut intelligas
eum qui dedit ammam
multo facilius escam esse
daturum. similiter cum
qui corpus dedit. multũ
facilius daturum esse ue¬
stimentum. Quo loco que¬
ri solet. utrum ad animã
cibus iste pertineat cum a-¬
nima incorporea fit iste aũt
cibus corporeus.Sed an¬
mam hoc loco. pro ista ui¬
ta positam nouerimus.
cunus retinaculum est a¬

Expanded text:
poralia sectatur, contemporalia sectatur, contemnet autem Deum, non dixit: Odio habet, nullius enim fere conscientia Deum odisse potest, contemnet autem, id est, non timesed sicut solent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas: Miseratio Dei magna est . ma plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumeum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum anima incorporea sit, cibus autem iste corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est a