comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
considerandũ qͥd uel sinat. ł non
sinat. dici usus sermonis nr̃i: sed
qͥs rerũ ipsarũ intellectus eluceat.
ñ genitũ. qđ tantũ ualet. Num gͦ
aliud dicimꝰ quã ñ filiũ: Negati¬
ua porro ista particła ñ id efficit.
ut qđ sine illa relatiue drͣ. eadẽ
p̃posita substantialit᷑ dicat᷑. sed
id tantũ negat᷑. qđ sine illa aie.¬
bat᷑. Sic̃ in ceteris pͣdicam̃tis uelut cũ
dicimꝰ homo eͣ. substantiã designamꝰ.
Qui gͣ dicit nͣ h̃o est: non aliud genus
pͣdicam̃ti enciat: sed tantũ illud ne¬
gat. Sicut gͦ scd̾m substantiã aio.
homo ẽ: sic scd̾m substantiã nego
or pedũ. scđ̾m quantitatẽ aio qͥ dic̃
n quad ripedalis ẽ. scđ̾m quantita¬
tẽ negat. Candidus ẽ. scdm qͣlitatẽ
alo: non candidus ẽ scđm qualitatẽ
nego. Propinquus ẽ scdm relatiuũ
aio: ñ ꝓpinquus ẽ. scđm relatiuiũ ne¬
go. Scđm sitũ aio cũ dico. lacet:
scłm sitũ nego. cũ dico. ñ iacet. Se.

Expanded text:
considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. non genitum, quod tantum valet. Num ergo aliud dicimus quam non filium? Negativa porro ista particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur; sed id tantum negatur, quod sine illa aiebatur, sicut in caeteris praedicamentis. Velut cum dicimus, Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit, Non hpraedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sicut ergo secundum substantiam aio: Homo est, sic secundum substantiam nego, or pedum, secundum quantitatem aio: qui dicit, Non quadrupedalis est, secundum quantitatem negat. Candidus est, secundum qualitatem aio: Non candidus est, secundum qualitatem nego. Propinquus est, secundum relativum aio: Non propinquus est, secundum relativum nego. Secundum situm aio, cum dico, Jacet: s
Abbreviated transcription (Latin):
otestatẽ quippe suam UIT¬
diligens anima. a cõmuni uni.¬
uerso ad pͥuatã partẽ ꝓlabit᷑. Et
apostatica illa suꝑbia qđ inicium
peccati đir cũ in untu̾sitate creature
d̾m rectorẽ secuta. legib eiꝰ optime
gub̾nari potiusset. plus aliquia
uniuerso appetens atq id sua lege¬
gub̾nari molita. qi nichil ẽ amplius
uniuersitate. in curã partilem trudi¬
ti: & sic aliqͥd ãplius concupiscendo.
minuit᷑. Unde ⁊ auaricia dicit᷑ radix
omniũ maloꝵ: totũq illud ubi aliqͥd
ꝓpriũ contra leges quib uniu̾sitas am¬
ministrat᷑ agere nitit᷑ ꝑ corpꝰ ꝓpriũ ge¬
rit qđ partilit᷑ possidet: atq ita formis
& motib corporalib delectata. qr intus
eas secũ ñ habet. cũ eoꝵ ymaginib quas
memoriȩ fixit inuoluit᷑ ⁊ phantastica
fornicatione turpit᷑ inqͥnat᷑. om̃ia of¬
ficia sua ad eosfines referens. quib cu¬
riosȩ coeporalia ac tp̃ralia ꝑ sensus cor¬
poris querit: aut tumido fastu aliis

Expanded text:
otestatem quippe suam diligens anima, a communi universo ad privatam partem prolabitur: et apostatica illa superbia, quod initium peccati dicitur , cum in universitate creaturae Deum rectorem secuta, legibus ejus optime gubernari potuisset, plus aliquid universo appetens, atque id sua legegubernare molita, quia nihil est amplius universitate, in curam partilem truditur, et sic aliquid amplius concupiscendo minuitur; unde et avaritia dicitur radix omnium malorum : totumque illud ubi aliquid proprium contra leges, quibus universitas administratur, agere nititur, per corpus proprium gerit, quod partiliter possidet; atque ita formis et motibus corporalibus delectata, quia intus ea secum non habet, cum eorum imaginibus, quas memoriae fixit, involvitur, et phantastica fornicatione turpiter inquinatur, omnia officia sua ad eos fines referens, quibus curiose corporalia ac temporalia per corporis sensus quaerit, aut tumido fastu aliis
Abbreviated transcription (Latin):
tio potuerit in notescere: omĩa si
uolueruit ⁊ ualuerint em̃dabunł.
ꝑ eto sane ut hanc epłam seorsum
quidẽ: sedtam̃ ad cap̃t eoꝵdẽ libro¬
rũ iubeas ante poni. Ora ꝓ me :.

Expanded text:
tio potuerit innotescere, omnia, si uoluerint et ualuerint, emendabunt. peto sane, ut hanc epistulam seorsum quidem sed tamen ad caput eorundem librorum iubeas anteponi. ora pro me.
Abbreviated transcription (Latin):
maret᷑ ex ea re quȩ erat in memo.¬
ria: nullom fieret uisio cogitantis.
S utriusq coniunctio: idẽ eiꝰ quã
memoria tenet. ⁊ eiꝰ quȩ inde expͥ¬
mit᷑ ut formet᷑ acies recordantis:
qr simillimȩ st̃. ueluti unam facit
apparere. Cũ autẽ cogitantis acies
auersa inde fuerit. atq id qđ in
memoria cernebat᷑ destiterit in-¬
tueri: nichil formȩ quȩ imp̃ssa e¬
rat in eadẽ acie remanebit: atq
inde formabit᷑. qͦ rursus conu̾sa fue¬
rit. ut alia cogitatio fiat manet tam̃
illud qđ reliqͥd in memoria: qͦ rursus
cũ id recordamꝰ conuertat᷑. ⁊ conuersa¬
ꝯ formet᷑: atq unũ cũ eo fiat unde format᷑.

Expanded text:
maretur ex ea re quae erat in memomaretur ex ea re quae erat in memoria, nullo modo fieret visio cogitantis: sed utriusque conjunctio, id est, ejus quam memoria tenet, et ejus quae inde exprimitur ut formetur acies recordantis, quia simillimae sunt, veluti unam facit apparere. Cum autem cogitantis acies aversa inde fuerit, atque id quod in memoria cernebatur destiterit intueri, nihil formae quae impressa erat in eadem acie remanebit: atque inde formabitur, quo rursus conversa fuerit ut alia cogitatio fiat. Manet tamen illud quod reliquit in memoria, quo rursus cum id recordamur convertatur, et conversa formetur, atque unum cum eo fiat unde format
Abbreviated transcription (Latin):
illa retinuit. ista formet᷑ : & fit in co¬
gitatione simił uisio. Sic̃ autẽ ra¬
tionȩ discernebat᷑ species uisibilis
qua sensus corporis formabat᷑. &
eiꝰ similitudo quȩ fiebat in sensu
formato ut ẽet uisio: alioqͥn ita
erant coniunctȩ. ut omĩno una
eadẽq putaret᷑: Sic illa phantasia
cũ animꝰ cogitat speciem uisi cor¬
poris. cũ constet ex corporis simi¬
litudine quã memoria tenet. ⁊ ex
ea quȩ inde format᷑ in acie recor¬
dantis animi . tam̃ sic una ⁊ sin-¬
gularis apparet. ut duo quȩdam
ẽẽ ñ inueniant᷑ nͥ uidicante rati¬
one: qua intelligimꝰ aliud ẽẽ illud
qd in memoria manet etiã cum
aliunde cogitamꝰ aliud fieri cum
recordam᷑. id÷ ad memoriã redimꝰ.
& illic inuenimꝰ eandẽ speciẽ: quȩ
si iã ñ ibi ẽe̾t ita nos oblitos ẽe̾ di¬
ceremꝰ: ut omino recolere ñ posse¬
mꝰ. Si aut̃ acies recordantis ñ for¬

Expanded text:
illa retinuit, ista formetur, et sit in coilla retinuit, ista formetur, et sit in cogitatione similis visio. Sicut autem ratione discernebatur species visibilis qua sensus corporis formabatur, et ejus similitudo quae fiebat in sensu formato ut esset visio alioquin ita erant conjunctae, ut omnino una eademque putaretur: sic illa phantasia, cum animus cogitat speciem visi corporis, cum constet ex corporis similitudine quam memoria tenet, et ex ea quae inde formatur in acie recordantis animi; tamen sic una et singularis apparet, ut duo quaedam esse non inveniantur nisi judicante ratione, qua intelligimus aliud esse illud quod in memoria manet, etiam cum aliunde cogitamus, et aliud fieri cum recordamur, id est, ad memoriam redimus, et illic invenimus eamdem speciem. Quae si jam non ibi esset, ita oblitos nos esse diceremus, ut omnino recolere non possemus. Si autem acies recordantis non for
Abbreviated transcription (Latin):
ex memoria :⁊ interna uisione:
& quȩ utrũq copulat uoluntate:
quȩ tria cũ in unũ cogunt᷑: ab ipso
coactu cogitatio dr. Nec iã in his
trib: diuersa substantia ẽ. Neq
enĩ aut corpꝰ illud sensibile ibi est.
qđ omĩno discretũ ẽ ab animan¬
tis natura: aut sensus corporis ib
format᷑ ut fiat uisio: aut ipsa uo¬
luntas id agit. ut formandũ sensũ
sensibili corpori ad moueat. in eoq
formatũ detineat: sed ꝓ illa speciȩ
corporis quȩ sentiebatur extrinsecꝰ
succedit memoria retinens illam
speciem. quã scorporis sensũ cõbibit
anima: Proq illa uisione quȩ foris
erat. cũ sensus exx corpore uisibili
formaret᷑. succedit intus similis ui.¬
sio. cũ exeo qđ memoria terret for¬
mat᷑ acies animi: & absentia corpo¬
ra cogitant᷑. Uoluntasq ipsa qͦmͦ
foris xorpori oblecto. formandum
sensũ ad mouebat. formatũq iun-¬
gebat: Sic aciem recordantis animi
conuertit ad memoria. ut ex eo qđ

Expanded text:
ex memoria, et interna visione, et quae utrumque copulat voluntate. Quae tria cum in unum coguntur, ab ipso coactu cogitatio dicitur. Nec jam in his tribus diversa substantia est. Neque enim aut corpus illud sensibile ibi est, quod omnino discretum est ab animantis natura, aut sensus corporis ibi formatur ut fiat visio, aut ipsa voluntas id agit ut formandum sensum sensibili corpori admoveat, in eoque formatum detineat: sed pro illa specie corporis quae sentiebatur extrinsecus, succedit memoria retinens illam speciem quam per corporis sensum combibit anima; proque illa visione quae foris erat cum sensus ex corpore sensibili formaretur, succedit intus similis visio, cum ex eo quod memoria tenet, formatur acies animi, et absentia corpora cogitantur: voluntasque ipsa quomodo foris corpori objecto formandum sensum admovebat, formatumque jungebat, sic aciem recordantis animi convertit ad memoriam, ut ex eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia di in potestatẽ diaboli tra¬
ditũ cͣ genꝰ humanũ peccato pͥmi ho¬
minis in om̃s utriusq sexus cõmix¬
tione nascentes. originalit̾ transeun¬
te: & parentũ pͥmoꝵ debito uniu̾sos
posteros obligante. Nȩc tͣditio pͥus
in genesi significata ẽ: Ubi cũ serpen¬
ti dictũ ẽet. terrã manducab̾. hoi̾ni
dictũ terra es ⁊ interrã ibis: eo qđ di¬
ctũ eͣ in terrã ibis. mors corporis prȩ¬
ñciata eͣ: qr nec ipsã fuerat exꝑturꝰ
Si ꝑmansisset ut factus ẽ. rectus.
caro sunt. Tunc gͦ demonstrauit
ei traditũ: cui dictũ fuerat terrã
manducabis. Apłs autẽ aꝑtius hoc
pͣdicat. ubi dicit. Et uoscũ essetis
mortui delictis ⁊ peccatis urͣis. in qͥb¬

Expanded text:
statem diaboli traditum est genus humanum peccato primi hominis, in omnes utriusque sexus commistione nascentes originaliter transeunte, et parentum primorum debito universos posteros obligante. Haec traditio prius in Genesi significata est: ubi cum serpenti dictum esset terram manducabis, homini dictum est, Terra es, et in terram ibis . Eo quod dictum est, in terram ibis; mors corporis praenuntiata est, quia nec ipsam fuerat experturus, si permansisset ut factus est rectus: caro sunt . Tunc ergo demonstravit eum ei traditum, cui dictum fuerat, Terram manducabis. Apostolus autem apertius hoc praedicat, ubi dicit: Et vos cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, in q
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis suȩ ⁊ bonitatis. ȩtͣnitatis.
omĩpotentiȩ suȩ genitor sit: ut
ñ ipse sit sua magnitudo. ⁊ sua bo¬
nitas: ⁊ sua ętͣnitas. ⁊ sua omĩpoten.¬
tia. sed ea magnitudine magnus
sit quã genuit. ⁊ ea bonitate bonꝰ.
⁊ ea ȩtͣnitate ȩternꝰ. ⁊ ea omĩpoten.¬
tia om̃ps quȩ de illo nataẽ. sic̃ ñ

Expanded text:
tudinis suae, et bonitatis, et aeternitatis, et tudinis suae, et bonitatis, et aeternitatis, et omnipotentiae suae genitor sit, ut non ipse sit sua magnitudo, et sua bonitas, et sua aeternitas, et sua omnipotentia, sed ea magnitudine magnus sit quam genuit, et ea bonitate bonus, et ea aeternitate aeternus, et ea omnipotentia omnipotens quae de illo nata
Abbreviated transcription (Latin):
Unde qͥdã posteriores arriani abiecert̃
istã sententiã: fassiq st̃ ñ ex tp̃re ce¬
pisse filiũ dĩ sed int̾ disputationes
quas habebant nri aduersus eos qͥ
dicebant. erat tempꝰ quando ñ erat
filius: hanc etiã ĩnulli raciocinati¬
onẽ inserebant. Si di filiꝰ uirtꝰ ⁊ sa¬
pientia dĩ ẽ. nec unquã ds sine uir¬
tute ⁊ sine sapientia fuit: coȩtnꝰ ẽ
đ̾o patri filius. Dic̃ autẽ apłs xꝑm¬
liquando ñ habuisse uirtutẽ et
sapientiã: dem̃tis ẽ dicere. N gͥ e
rat tempꝰ qndo ñ erat filiꝰ. Quȩ ra¬
ciotinatio ad id cogit. ut dicamꝰ
om̃ patrẽ ñ e̾ẽ sapient᷑e nͥ haben¬
do sapientiã quã genuit: non exis¬
tendo ꝑse pat᷑ ipse sapientia. De ẽ¬
inde si ita ẽ. filius qͦq ipse sic̃ dr̃
ds de do. lum de lumine. uiden¬
dũ eͣ utrũ possit sapientia de sa¬
pientia dicisi ñ ẽ ds pater ipseͥ sa¬
pientia. sed tantũ genitor sapien-¬
tiȩ. Qđ si tenemꝰ. cur ñ ⁊ magni¬

Expanded text:
Unde quidam posteriores Ariani abjecerunt istam sententiam, fassique sunt, non ex tempore coepisse Filium Dei. Sed inter disputationes quas habebant nostri adversum eos qui dicebant, Erat tempus quando non erat Filius, hanc etiam nonnulli ratiocinationem inserebant: Si Dei Filius virtus et sapientia Dei est, nec unquam Deus sine virtute et sapientia fuit, coaeternus est Deo Patri Filius: dicit autem Apostoluabuisse virtutem aut sapientiam, dementis est dicere: non igitur erat tempus quando non erat Filius. 2. Quae ratiocinatio ad id cogit, ut dicamus Deum Patrem non esse sapientem, nisi habendo sapientiam quam genuit, non existendo per se Pater ipsa sapientia. Deinde si ita est, Filius quoque ipse sicut dicitur Deus de Deo, lumen de lumine, videndum est utrum possit sapientia de sapientia dici, si non est Deus Pater ipsa sapientia, sed tantum genitor sapientiae. Quod si tenemus, cur non et magni
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem solus filius accipit᷑ non simul
pat᷑ ⁊ filius tanꝗͣ ãbo unũ uerbuͣ. Sic
enĩ uerbũ. quomͦ ymago: non autẽ pat̃
i filius simul abo ymago: sed filius so¬
lus ymago patͥs. quẽadmodũ ⁊ filius.
ñ enĩ ambo simul filius. Qđ uero ad.¬
iungit᷑ ⁊ uerbũ erat apđ̃ dm. multũ
ẽ ut sic intelligat᷑ uerbũ qđ solus est
filius. erat apd̃ dm: qđ nͣ solus ẽ pater.
s. pat̾ ⁊ filius simul dͣs. S qͥd mirũsi
induab quib dã reb longe inter
se diu̾sis potest hoc dici: Quid enĩ
tã diuersũ. quã animꝰ ⁊ corpus.  Potest
tam̃ dici animꝰ erat apd hominem.
id÷ in homine: cũ animꝰ ñ sit corpꝰ.
hõ autẽ animꝰ simul ⁊ corpꝰ sit. Ut
etiã qđ consequent᷑ scriptũ ẽ :⁊ d̃s e¬
rat uerbũ sic intelligat᷑ u erbũ qđ
ñ ẽ pater. d̾s erat simul cũ patre.
Itane gͦ dicimꝰ ut pat̾ sit genitor
autẽ magnitudo. uirtꝰ.: ⁊ sapientia:

Expanded text:
quidem solus Filius accipitur, non simul quidem solus Filius accipitur, non simul Pater et Filius, tanquam ambo unum Verbum sic enim Verbum quomodo Imago, non autem Pater et Filius simul ambo imago, sed Filius solus imago Patris, quemadmodum et Filius: non enim ambo simul filius: quod vero adjungitur, Et Verbum erat apud Deum; multum est ut sic intelligatur, Verbum, quod solus est Filius, erat apud Deum, quod non solus est Pater, sed Pater et Filius simul Deus. Sed quid mirum, si in duabus quibusdam rebus longe inter se diversis potest hoc dici? Quid enim tam diversum, quam animus et corpus? Potest tamen dici, Animus erat apud hominem, id est, in homine: cum animus non sit corpus, homo autem animus simul et corpus sit. Ut etiam quod consequenter scriptum est, Et Deus erat Verbum , sic intelligatur: Verbum quod non est Pater, Deus erat simul cum Patre. Itane ergo dicimus, ut Pater sit generator autem magnitudo, virtus, et sapientia:
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ ea magnitudine quã genu¬
it. siue iustus ea iusticia quã ge¬
nuit. siue bonꝰ eabonitate quã ge¬
nuit. siue potens ea potestatẽ quã
genuit. Magnitudo autẽ ipsa ñ
dr̃ pat̃. sed magnitudinis ge¬
nerator: Filius uͦ sic̃ in se ipso dicit᷑
filius  qã ñ cũ patre dicit᷑ s ad¬
patre ñ sic ⁊ inse ipso magnꝰ.s. cũ patre
cuius ipse magnitudo ẽ. sic ⁊ sapiens
cũ patre dr̃ cuiꝰ ipse sapientia ẽ sic̃ ille
sapiens cũ filio. qr ea sapientia sapiens
ẽ quã genuit: Quicqͥd gͣ ad se dicunt᷑.
ñ dñr alter sine altero: id ÷ quicqͥd di¬
cunt᷑ qđ substantiã eoꝵ ostendat. ãbo
simul dicunt᷑ Si hȩc ita stͣ. iã gͦ nec
tͣs ẽ pat̃ sine filioꝰ nec filiꝰ ds̃ sine pa¬
tre.: sed ambo simul ds. Et qd̾ dictũ
ẽ in principio erat uerbũ: in patre
erat uerbũ intelligit᷑. Aut si in pͥnci¬
pio sic dictũ ẽ ac si diceret᷑ ante omĩa:
qđ sequit᷑ ⁊ uerbu erat apd̃ dm uerbũ

Expanded text:
gnitudine quam genuit, sive justus ea justitia quam genuit, sive bonus ea bonitate quam genuit, sive potens ea potentia vel virgenuit: magnitudo autem ipsa non dicitur Pater, sed magnitudinis generator: Filius vero sicut in se ipso dicitur Filius, quod non cum Patre dicitur, Patrem, non sic et in se ipso magnus, sed cum Patre cujus ipse magnitudo est: sic et sapiens cum Patre dicitur, cujus ipse sapientia est; sicut ille sapiens cum Filio, quia ea sapientia sapiens est quam genuit: quidquid ergo ad se dicuntur, non dicitur alter sine altero, id est, quidquid dicuntur quod substantiam eorum ostendat, ambo simul dicuntur. Si haec ita sunt, jam ergo nec Deus est Pater sine Filio, nec Filius Deus sine Patre, sed ambo simul Deus. Et quod dictum est, In principio erat Verbum; in Patre erat Verbum, intelligitur: aut si in principio sic dictum est, ac si diceretur, Ante omnia; quod sequitur, Et Verbum erat apud Deum, Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
lud ñ ẽ formidandũ ne cogam᷑ mul¬
tos filios di dicere pret adoptionẽ
creaturȩ coȩt̾nos patri. Si magnitu¬
dinis suȩ genitor ẽ. ⁊ bonitatis. ⁊ et̃¬
nitatis. ⁊ omĩpotentiȩ. Huic enim
calũniȩ facile respondet᷑ sic ñ effici
qr multa nominata st̃. ut ille mul
quippe uirtus quȩ sapientia. & ea
cȩteris. ut eadẽ sit magnitudo que

Expanded text:
lud non est formidandum, ne cogamur multos filios Dei dicere, praeter adoptionem creaturae, coaeternos Patri, si magnitudinis suae genitor est, et bonitatis, et aeternitatis, et omnipotentiae. Huic enim calumniae facile respondetur, sic non effici, quia multa nominata sunt, ut ille multquippe virtus quae sapientia, et ear etiam de caeteris, ut eadem sit magnitudo quae
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ xpͣm dĩ uirtutẽ ⁊ di sapientiã.
ut id̾o ñ uideat᷑ equalitas. qi ñ est¬
pater surtus ⁊ sapientia : sed
genitor uirtutis ⁊ sapientiȩ. Et re¬
uera ñ mediocri intentione quȩri
solet: quomͦ dicat᷑ ds uirtutis ⁊ sa¬
pientiȩ pat̾. Ait enĩ apłs. xꝑm dĩ

Expanded text:
rtutem et Dei sapientiam: ut ideo non videatur aequalitas, quia non estpse virtus et sapientia, sed genitor virtutis et sapientiae. Et revera non mediocri intentione quaeri solet, quomodo dicatur Deus virtutis et sapientiae Pater. Ait enim Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
di seruimꝰ. s sp̃u dõ seruimus.
S qͥ in hoc errant. ⁊ auctoritati gͣ¬
uiori cedere detrectant: ñ qͥd &
illud uariũ in codicib repꝑiunt.
nescitis qi corpora ur̃a teplũ in
Qͥd aut̃ insamꝰ magisq sacrilegũ:
quã ut qͥsquã dicere audeat. mẽ¬
bra xp̃i tẽplũ ẽẽ creature mino¬
ris scđm ipsos quã xp̃e est: Alio
enĩ loco dic̃. Corpora ur̃a. mebra
sc̃s. q cui corpꝰ nr̃m tẽplũ ex hi¬
bemꝰ: necesse ẽ ut huic cã seruitutem
debeamꝰ. qua ñ nͥ dõ seruiendũ est.
q̃ grece appellat᷑ latria. Unde conse¬

Expanded text:
dei seruimus, sed spiritu deo seruimus. sed qui in hoc errant et auctoritati grauiori cedere detractant, numquid et illud uarium in codicibus reperiunt: nescitis, quia corpora uestra templum in Quid autem insanius magisque sacrilegum est, quam ut quisquam dicere audeat membra Christi templum esse creaturae minoris secundum ipsos, quam Christus est? Alio enim loco dicit: Corpora vestra membra s, quia cui corpus nostrum templum exhibemus, necesse est, ut huic eam seruitutem debeamus, qua non nisi deo seruiendum est, quae graece appellatur wreeia. unde conse
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ seruitut᷑e dictũ ẽ. dnͣm dͣm tuũ
ad orabis: ⁊ illi soli seruies. Nã hoc
distinctius in greca scriptura in¬
uenit᷑: latreusis eni habet. Porro
si tali seruitute creaturȩ seruire
ꝓhibem᷑. quando qͥdẽ dictũ ẽ. dnm
dm̃ tuũ adorab̾. ⁊ illi soli seruies.
Unde ⁊ apłs detestat᷑ eos qͥ coluert
⁊ seruiert creaturȩ potiꝰ quã crea¬
tori. ñ ẽ utiq ereatura sp̃s sc̃s: eui

Expanded text:
enim seruitutem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. nam hoc distinctius in graeca scriptura inuenitur ????? enim habet. porro si tali seruitute creaturae seruire prohibemur — quando quidem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies; unde et apostolus detestatur eos qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori—non est utique creatura s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ filiũ: eadẽ ꝑ patrẽ. quȩ ꝑ filium.
Equalis ẽ gͦ patri filius. ⁊ insepara¬
bilis ẽ oꝑatios patris ⁊ filii : qr si uł
filiũ fecit pater quẽ nͥ fecit ipse fi¬
lius: non om̃ia ꝑ filiũ facta sunt:
At om̃ia ꝑ filiũ facta st̃. Ipse gͥ fac¬
tus neͣ: ut cũ patre faceret omnia
quȩ facta stͣ. quãꝗͣ. nec ab ipso u̾bo
tacuerit apłs: & aꝑtissime omino
dixerit. qͥ cũ in forma dĩ ẽẽt. ñ rapi¬
nã arbitratꝰ ẽ ẽẽ ȩquał dõ: hic dm
ꝓpͥe patrẽ appellans: Sic̃ alibi. cap̃t¬

Expanded text:
 filium. aequalis ergo patri est filius et inseparabilis operatio est patris et filii, quia, si uel filium fecit pater, quem non fecit ipse filius, non omnia per filium facta sunt; at omnia per filium facta sunt: ipse igitur factus non est, ut cum patre faceret omnia, quae facta sunt. quamquam nec ab ipso uerbo tacuerit apostolus et apertissime omnino dixerit: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, hic deum proprie patrem appellans
Abbreviated transcription (Latin):
tura. Qd si ñ creatura: nͨ tantũ ds̃.
nã ⁊ homines dicti st̃ dii. s etiã
uerus ds̃. Ergo patri ⁊ filio pror
Maxime uͦ illo loco satis claret
ñ eo mͦ qͦ iubem᷑ ꝑ karitatẽ serui¬

Expanded text:
ra. quod si non creatura, non tantum deus — nam et homines dicti sunt dii — sed etiam uerus deus. ergo patri et filio prorsmaxime uero illo loco satis claret,non eo modo, quo iubemur per caritatem serui
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑. ubi dictũ ẽ. solus habet
inmortalitate. Eius enĩ uitȩ ȩt̃ne
⁊ nos participes facti. ꝓ modulo nr̃o
inmortales efficim᷑. S aliud ẽ ipsa
cuiꝰ participes efficim᷑ uita ȩtͣna: ali¬
ud nos qͥ eiꝰ participatione uiuemus
in eternũ. Si enĩ dixisset. quẽ tẽpo¬
rib ꝓpriis ostendet pater beatus. ⁊
solus potens pex regũ. ⁊ d̾ns d̃nan-¬
tiũ. qͥ solus habet inmortalitatem:
nec sic inde separatũ filiũ oporters
loquens uoce sapientiȩ. ipse ẽ enĩ
sapientia cłi. ait syrũ cęli cir¬
cuiui sola: separauit a se patrem.
Quantomagis gͦ ñ ẽ necesse. ut tantũ¬
mͦ de patre pͣter filiũ intelligatur
qđ dictũ ẽ qͥ solus habet inmorta¬
litatẽ: cũ ita dictũ sit. ut serues in¬
qͥt mandatũ sine macula in repre.¬
hensibile usq in aduentũ d̾ni nr̃i

Expanded text:
t, Qui solus habet immortalitatem. Ejus enim vitae aeternae et nos participes facti, pro modulo nostro immortales efficimur. Sed aliud est ipsa cujus participes efficimur, vita aeterna; aliud nos qui ejus participatione vivemus in aeternum. Si enim dixisset, Quem temporibus propriis ostendet Pater beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem, nec sic inde separatum Filium oporteret loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitatem, cum ita dictum sit: ut serues, inquit, mandatum sine macula, inreprehensibile, usque in aduentum domini
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ d̃s ẽ: quando singularit intu
o altitudo diuitiarũ sapientiȩ ⁊ sci¬
entiȩ putͥs aut filii. aut sp̃s sc̃i. sed
les uiȩ ipsius. Quis enĩ cognouit
sensũ dñi. aut qͥs confiliarius eius
fuit: aut qͥs pͥor dedit illi ⁊ retri¬
tantũmͦ intelligi uolunt: quomͦ gͦ

Expanded text:
us Deus est, quando singulariter intulO altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Patris, aut Filii, aut Spiritus sancti, sed les viae ipsius! Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit, aut quis ei prior dedit, et retritantummodo intellegi uolunt, quomodo e
Abbreviated transcription (Latin):
patre tantũ: quomͦ gͦ uerũ ẽ qđ ipse
filiꝰ dic̃. quȩcũq enĩ pat̃ facit. hȩc
eadẽ ⁊ filiꝰ facit similiter  An qͥcꝗͣ
ẽ int̾ mirabilia mirabilius: quã re¬
suscitare ⁊ uiuificare mortuos:
Dicit autẽ idẽ filiꝰ. Sic̃ pat̾ suscitat
mortuos ⁊ uiuificat. sic ⁊ filiꝰ qͦs uult
uiuificat. Quomͦ gͦ solus pater facit
mirabilia. cũ hȩc uerba nec patrem
tantũ nec filiũ tantũ ꝑmittant in¬
telligi. s: utiq dm̃ unũ uerũ solũ

Expanded text:
tantum, quomodo ergo verum est, quod ipse Filius dicit, Quaecumque enim Pater facit, haec eadem et Filius facit similiter? An quidquam est inter mirabilia mirabilius quam resuscitare et vivificare mortuos? Dicit autem idem Filius, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Quomodo ergo solus Pater facit mirabilia, cum haec verba nec Patrem tantum, nec Filium tantum permittant intelligi, sed utique Deum unum verum solum,
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt. Uideri autẽ diuinitas hu.¬
mano uisu nullom potest. s eo uisu
uidet᷑. qͦ ĩa qͥuident. ñ homines. sed
ultra hoĩnes st̃. Recte gͦ ipse ds tri¬
nitas intelligit᷑ beatꝰ ⁊ solus potens.
ostendens aduentũ dm nr̃i iħu xp̃i¬

Expanded text:
xerunt. uideri autem diuinitas humano uisu nullo modo potest, sed eo uisu uidetur, quo iam qui uident, non homines, sed ultra homines sunt. recte ergo ipse deus trinitas intellegitur beatus et solus potens, ostendens aduentum domini nos
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. ⁊ sine ipso factũ ẽ nichil. Neq
enĩ dic̃ omĩa nͥ que facta st̃: id :
omnẽ creaturã. Unde liqͥde appa¬
ret ipsũ factũ ñ ee̾: ꝑ quẽ facta st̃
omĩa. Et si factꝰ ñ ẽ: creat᷑a ñ est.
Si aut̃ creatura ñ ẽ: eiusdẽ cum
patre substantiȩ ẽ. Om̃ĩs enĩ sub

Expanded text:
ne ipso factum est nihil . Neque enim dicit, omnia; nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. Unde liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia. Et si factus non est, creatura non est: si autem creatura non est, ejusdem cum Patre substantiae est. Omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dederit nob̾ intellectũ. ut cog¬
noscamꝰ uerũ: ⁊ simꝰ in uero filio
ȩt̾na. Hinc etiã consequent᷑ intel¬
ligit᷑. ñ tantũmͦ de patre dixisse apłm
paulũ. qͥ solus habet inmortalitatẽ:
s: de uno ⁊ solo dõ. qđ ẽ ipsa tͥnitas.

Expanded text:
intellectum, ut cognoscamus verum et simus in vero Filio aeterna. Hinc etiam consequenter intelligitur, non tantummodo de Patre dixisse apostolum Paulum, qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo Deo, quod est ipsa Trinitas;
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m. aut ñ cũ patre unũ ⁊ solum
dmꝰ aut ñ uere inmortalẽ. ꝙr muta¬
bilem: manifestissima diuinor tes¬
timonioꝵ ⁊ consona uoce conuicti
st. Unde sunt illa ba principio
erat uerbũ:⁊ uerbũ erat apd̾ d̃m
⁊ d̾s erat uerbũ. Manifestũ ẽ enĩ:¬
qđ uerbũ dĩ. filiũ di unicũ acci

Expanded text:
deum aut non cum patre unum et solum deum aut non uere immortalem, quia mutabilem, manifestissima diuinorum testimoniorum et consona uoce conuicti sunt. unde sunt illa: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum. manifeste enim uerb
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ in uno iusto facti unu: nec in ip¬
sa carne nos resurrecturos desꝑa¬
remꝰ. cũ multa mebra intueremur
p̃cessisse nos caput unuͣ: in qͦ nunc
ꝑ fidẽ mundati:⁊ tͣc ꝑ speciem re-¬
dintegrati:⁊ ꝑ mediatorẽ do recon-

Expanded text:
mur in uno justo facti unum: nec in ipmur in uno justo facti unum: nec in ipsa carne nos resurrecturos desperaremus, cum multa membra intueremur praecessisse nos caput unum; in quo nunc per fidem mundati, et tunc per speciem redintegrati, et per Mediatorem Deo recon
Abbreviated transcription (Latin):
oc sacraintũ. hoc sacrificium.
hic sacerdos. hic dͣs ante quã
missus ueniret factus ex femina:
omia quȩ sacratȩ ac misticȩ patrib
nr̃is ꝑ angłica miracła apparuer̃t
siue quȩ ꝑ ipsos facta sunt. similitu.¬
tines huius fuert ut om̃is creatura
factis quodãmͦ loqueret᷑ unũ futu¬
rũ. in qͦ ẽẽt salus unuiersoꝵ a morte
reparandor. Quia enͣi ab uno dõ
sumo ⁊ uero ꝑ ĩpietatis iniqͥtatẽ re-¬
silientes ⁊ dissonantes defluxeramꝰ.
⁊ euanueramꝰ in multa: discissi per
multa ⁊⁊ inherentes multis. opor¬
tebat nutu ⁊ imꝑio di miserantis.
ut ipsa multa uenturũ conclama¬
rent unũ. ⁊ a multis conclamatus
ueniret unꝰ. ⁊ multa contestarentur
uenisse unũ. ⁊ a multis exonerati
ueniremꝰ ad unũ:⁊ multis peccatis
in anima mortui. ⁊ ꝓpt̾ peccatũ in
carne morituri amaremꝰ sine pecca¬
to mortuũ in carne ꝓ nob̃ unũ: &
in resuscitatũ credentes. ⁊ cũ illo ꝑ
fidem sp̃u resurgentes. iustificare¬

Expanded text:
oc sacramentum, hoc sacrificium, hic sacerdos, hic Deus, antequam missus veniret, factus ex femina, omnia quae sacrate atque mystice patribus nostris per angelica miracula apparuerunt, sive quae per ipsos facta sunt, similitudines hujus fuerunt, ut omnis creatura factis quodam modo loqueretur unum futurum in quo esset salus universorum a morte reparandorum. Quia enim ab uno vero Deo et summo per impietatis iniquitatem resilientes et dissonantes defluxeramus, et evanueramus in multa, discissi per multa et inhaerentes in multis: oportebat nutu et imperio Dei miserantis, ut ipsa multa venturum conclamarent unum; et a multis conclamatus veniret unus, et multa contestarentur venisse unum; et a multis exonerati veniremus ad unum, et multis peccatis in anima mortui, et propter peccatum in carne morituri, amaremus sine peccato mortuum in carne pro nobis unum; et in resuscitatum credentes, et cum illo per fidem spiritu resurgentes, justificare
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi. nec ab aliis se laudari uelint.
gr̃asq agant obiurgantis benuo¬
lentiȩ: cũ Didõ uituperant᷑ ut cor¬
rigant᷑. At si dixisset om̃s beati ẽẽ
uultis. miseri ẽẽñ uultis: dixis¬
set aliqͥd qđ nullus in sua ñ agnos¬
ceret uoluntate. Quicqͥd enĩ aliud

Expanded text:
ipsi, nec ab aliis se laudari velint, ipsi, nec ab aliis se laudari velint, asque agant objurgantium benevolentiae, cum ideo vituperantur ut corrigantur. At si dixisset, Omnes beati esse vultis, miseri esse non vultis; dixisset aliquid quod nullus in sua non agnosceret voluntate. Quidquid enim aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ erat. nec opiuanti dedisse.
Qͥa si etĩã sit qͥsquã tanta neqͥtia
possessus. ut uili uendat quȩ di¬
misert᷑ parentes: & caro eniat ꝗͣ
consumant libidines Non ẽ ut
opinor incredibił ista luxuries.
&. si quȩrant᷑ tales repperiant᷑. aut
etiã ñ quęsiti fortassis occurrant.: qͥ
neqͥtia maiore quã theatrica. ꝓposi¬
tioni uel ꝓñciationi theatrice in¬
sultent. magno p̃cio stupra em̃do:
paruo autẽ rura uendendo. Lar¬
gitiõ̾is etiã gr̃a nouimꝰ qͦsclã emisse
frumta carius: & uilius uendidisse
sius ciuib Illud etiã qđ uetꝰ poeta
dixͣ ennius. om̃s mortales sese lau¬
dars coptant. ꝓfecto ⁊ de se ipso
⁊ de his qͦs exꝑtus fuerat coniecit
hominũ uoluntates. Deniq ⁊ si mi¬
mꝰ ille dpxisset landari om̃s uultis.
nemo ur̃m uult uituꝑari: simi¬
lit qđ eẽt omniũ uoluntatis dixis.¬
se uideret᷑. Sunt tam̃ qͥ uitia sua
oderiͣnt: ⁊ in quib sibi difplicent

Expanded text:
amplius erat, nec opinanti dedisse. amplius erat, nec opinanti dedisse. Quid, si etiam sit quisquam nequitia tanta possessus, ut vili vendat quae dimiserunt parentes, et caro emat quae consumant libidines? Non est, ut opinor, incredibilis ista luxuries: et si quaerantur tales, reperiantur, aut etiam non quaesiti fortassis occurrant, qui nequitia majore quam theatrica, propositioni vel pronuntiationi theatricae insultent, magno pretio stupra emendo, parvo autem rura vendendo. Largitionis etiam gratia novimus quosdam emisse frumenta carius, et vilius vendidisse suis civibus. Illud etiam quod vetus poeta dixit Ennius, Omnes mortales sese laudarier optant; profecto et de se ipso et de iis quos expertus fuerat, conjecit omnium voluntates. Denique si et mimus ille dixisset, Laudari omnes vultis, nemo vestrum vult vituperari; similiter quod esset omnium voluntatis dixisse videretur. Sunt tamen qui vitia sua oderint, et in quibus sibi displicent
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ hominũ uoluntatesͦ Sed
ñqͥd ista latuit istũ: Nũqͥd quẽ¬
quã latet Qua tandẽ causa. nͥ
qr st̃ quȩdã quȩ ñ inconuenienter in¬
s aliis de se qͥsq coniciat: cõpatiente uł
conspirante uitio seu natura.ͦ
S Nã aliud ẽ uide uoluntat̾e suam.
aliud quãuis certissima coniec.¬
tura conicere aliena. Nã condi¬
tã romã tã certũ habeo in rebus
humanis quã constantinopolun
cũ romã uider̃i ocuł meis: de
illa uͦ nichil nouerĩ nͥ qđ aliis tes¬
tib credidi. Et mimꝰ quidẽ ille. ł
seipsũ intuendo ł alios qͦq exꝑi¬
endo.uili uelle emere. ⁊ caro uen¬
S q̃m reuera uitiũ ẽ: potest qͥsq
adipisci eiusmodi iusticiã. ł alicu¬
ius alterius intii qđ huic contͣ¬
riu ẽ incurrere pestilentiã. qua
huic resistat ⁊ uincat. Nã scio ip¬
se hominẽ. cũ uenalis codex ei fu¬
isset oblatꝰ. p̃ciiq eiꝰ ignarũ ⁊ ido
uenditorẽ. iustũ p̃ciũ qđ multo

Expanded text:
aliorum hominum voluntates? Sed aliorum hominum voluntates? Sed numquid ista latuit istum? Numquid quemquam latet? Qua tandem causa, nisi quia sunt quaedam quae non inconvenienter in aliis de se quisque conjiciat, compatiente vel conspirante vitio seu natura? Sed aliud est videre voluntatem suam, aliud, quamvis certissima conjectura, conjicere alienam. Nam conditam Romam tam certum habeo in rebus humanis quam Constantinopolim, cum Romam viderim oculis meis, de illa vero nihil noverim, nisi quod aliis testibus credidi. Et mimus quidem ille vel se ipsum intuendo, vel alios quoque experiendo, vili velle emere, et caro venum est, potest quisque adipisci ejusmodi justitiam, vel alicujus alterius vitii quod huic contrrium est incurrere pestilentiam, qua huic resistat et vincat. Nam scio ipse hominem, cum venalis codex ei fuisset oblatus, pretiique ejus ignarum et ideo venditorem, justum pretium quod multo
Abbreviated transcription (Latin):
St quȩdã sane eiusdẽ naturȩ
uiuentis ac ratione utentis
tanta conspiratio: ut cũ lateat
alterũ qͥd alter uelit: nonnul-¬
lȩ tam̃ sint uoluntates ominũ
etiã singulis notȩ: & cũ qͥsq ho¬
minũ nesciat qͥd hõ aliꝰ unꝰ uelit.
in quib dã reb possit scire qͥd
om̃s uelint. Unde illa cuiusdã
mimi fẽcetissima p̃dicat᷑ urba¬
nitas. Qui cũ se ꝓmisisset in the.¬
atro qͥd in animo haberent ⁊ qͥd
uellent om̃s aliis ludis ẽe dictu¬
rũatq ad diem constitutũ ingenti
expectatione maior multitudo con¬
flueret: suspensis ⁊ silentib om̃ib
dixisse ꝑhibet᷑. Uili uultis emere:
& caro uendere. In qͦ dicto leuissimi
scenici om̃s tam̃ conscientias inue.¬
nerͣt suas: eiq uera. ante ocłos om̃i¬
ũ constituta ⁊ tam̃ in ꝓuisa dicenti.
ãmirabili fauore plausert. Cur
autẽ tã magna expectatio facta
ẽ illo ꝓmittente om̃iũ uoluntate
se e̾e̾ dicturũ: nͥ qr latent homine

Expanded text:
st quaedam sane ejusdem naturae viventis et ratione utentis tanta conspiratio, ut cum lateat alterum quid alter velit, nonnullae tamen sint voluntates omnium etiam singulis notae: et cum quisque homo nesciat quid homo alius unus velit, in quibusdam rebus possit scire quid omnes velint. Unde illa cujusdam mimi facetissima praedicatur urbanitas, qui cum se promisisset in theatro quid in animo haberent, et quid vellent omnes, aliis ludis esse dicturum, atque ad diem constitutum ingenti exspectatione major multitudo conflueret, suspensis et silentibus omnibus, dixisse perhibetur: Vili vultis emere, et caro vendere. In quo dicto levissimi scenici, omnes tamen conscientias invenerunt suas, eique vera ante oculos omnium constituta, et tamen improvisa dicenti, admirabili favore plauserunt. Cur autem tam magna exspectatio facta est illo promittente omnium voluntatem se esse dicturum, nisi quia latent hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ex ẽ uera pax. ⁊ cũ XI¬
creatore nr̃o nob̾ firma
conexio purgatis ⁊ reconciliatis ꝑ
mediatorẽ uitȩ: sic̃ maculati ⁊ ali¬
enati ab eo recesseramꝰ ꝑ mediatorẽ
mortis. Sic̃ eni diabolus suꝑb ho¬
minẽ suꝑbientẽ ꝑ duxͣ ad mortẽ:
ita xp̃c humił. homine obedientẽ
recdux̃ ad uitã: qr sic̃ ille elatꝰ cecidit¬
⁊ deiecit consentientẽ: Sic iste hu¬
miliatꝰ surrexͣ ⁊ erexit credente.
Quia enĩ ñ ꝑuenerat diabolus quo
ipse ꝑduxerat: morte quippe sp̃s
in ĩpietate gestabat. s mortẽ car¬
nis ñ subierat: qr nec indumtum
uidebat᷑ in legionib demonum.
ꝑ qͦs fallaciarũ regnũ exercet.
Sic homine ꝑ elatioĩs tẏpũ poten¬
tiȩ quã iusticiȩ cupidiorẽ. aut ꝑ
falsã philosophyã magis inflans.
aut ꝑ sacra sacrileg a irretiens.
in qͥb etiã magicȩ fallatiȩ curio¬
siores suꝑbioresq animas deceptas
illusasq p̾cipitant. subditũ tenet:
pollicenꝰ etiã purgationẽ animȩ

Expanded text:
ec est uera pax et cum creatore nostro nobis firma conexio purgatis et reconciliatis per mediatorem uitae, sicut maculati et alienati ab eo recesseramus per mediatorem mortis. sicut enim diabolus superbus hominem superbientem perduxit ad mortem, ita Christus humilis hominem oboedientem reduxit ad uitam; quia sicut ille elatus cecidit et deiecit consentientem, sic iste humiliatus surrexit et erexit credentem. quia enim non peruenerat diabolus quo ipse perduxerat — mortem quippe spiritus in impietate gestabat, sed mortem carnis non subierat, quia nec indumentum princeps in legionibus daemonum, per quos fallaciarum regnum exercet, sic hominem per elationis typhum potentiae quam iustitiae cupidiorem aut per falsam philosophiam magis inflans aut per sacra sacrilega inretiens, in quibus etiam magicae fallaciae curiosiores superbioresque animas deceptas inlusasque praecipitans subditum tenet, pollicens etiam purgationem animae
Abbreviated transcription (Latin):
ipse mediator dĩ ⁊ hominum
filius hoinis. equał patri ꝑ diui¬
nitatis unitate. ⁊ particeps nͣr per
humanitatis susceptionẽ: patrẽ
int᷑pellans ꝓ nob̾ ꝑ io qđ homo
erat. nec tam̃ tacens q õs cũ patre
unũ erat: int̾ cetera ita loquitur.
Non ꝓ his aute rogo inqͥt tantu᷑:
s i pro eis qͥ credituri sunt ꝑ uer¬
bũ eoꝵ in me. ut om̃s unũ sunt.¬

Expanded text:
ipse mediator Dei et hominum Filius hominis , aequalis Patri per divinitatis unitatem, et particeps noster per humanitatis susceptionem, Patrem interpellans pro nobis per id quod homo erat , nec tamen tacens quod Deus cum Patre unum erat, inter caetera ita loquitur: Non pro his autem rogo, inquit, tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me: ut om
Abbreviated transcription (Latin):
tu m̃tis eiꝰ nͥ unde cogitat: cȩtera in ar¬
chana qͣdã noticia stͣ recondita. quȩ
memoria ñcupat᷑. Id̾o tͥnitatẽ sic cõmͣ¬
dabamꝰ ut illud unde format᷑ cogitan¬
tis obtutus. in memoriã poneremus.:
ipsã uͦ conformationẽ. tanqͣ. ymagi¬
nẽ quȩ inde impͥmit᷑. ꝙͣ illud qͦ utrũ¬
q conuingit᷑. amorẽ seũ uoluntatẽ.
Mens gͥ qñ cogitatiõẽ se conspicit:
intelligit se ⁊ recognoscit. Gignit
gͦ hc̃ intellectũ. & cognitionẽ suam.
Res quippe incorporea intellecta con¬
spicit᷑: & intelligendo cognoscitur.
Nec ita sane gignit istã noticiã. suã
mens. quando cogitando intellectã
se conspicit. tanquã sͥ antea incog¬
nita fuerit: sed ita sibi nota erat.
quẽ admodũ notȩ st̃ res quȩ memo¬
ria continent᷑ etiã si ñ cogitent᷑. qͣm
dicimꝰ hominẽ nosse litteras. etiã cũ
de aliis reb ñ de litteris cogitat.
ltec autẽ duo gignens ⁊ genitum

Expanded text:
tu mentis ejus, nisi unde cogitat; caetera in artu mentis ejus, nisi unde cogitat; caetera in arcana quadam notitia sunt recondita, quae memoria nuncupatur. Ideo trinitatem sic commendabamus, ut illud unde formatur cogitantis obtutus, in memoria poneremus; ipsam vero conformationem, tanquam imaginem quae inde imprimitur; et illud quo utrumque conjungitur, amorem seu voluntatem. Mens igitur quando cogitatione se conspicit, intelligit se et recognoscit: gignit ergo hunc intellectum et cognitionem suam. Res quippe incorporea intellecta conspicitur, et intelligendo cognoscitur. Nec ita sane gignit istam notitiam suam mens, quando cogitando intellectam se conspicit, tanquam sibi ante incognita fuerit: sed ita sibi nota erat, quemadmodum notae sunt res quae memoria continentur, etiamsi non cogitentur: quoniam dicimus hominem nosse litteras, etiam cum de aliis rebus, non de litteris cogitat. Haec autem duo, gignens et genitum,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ponit᷑ in conspectu suo: nͥ ante
se ipsãͦ Non gͦ ibi erit ubi erat q̃n
in conspectu suo ñ erat: qr hic posi¬
ta. inde sublata ẽ. Sed si conspicien.¬
da migrauit: conspectura ubi ma-¬
nebit: An quasi geminat᷑. ut ⁊ illic
sit ⁊ hic: id÷ ⁊ uͥ conspicere. ⁊ uͥ con¬
spici possit. ꝙ ͥ inse sit conspiciens
ante se conspicua: Nichil hoꝵ nob
ueritas consulta respondet: qm̃ q̃n
certissimũ ẽ m̃tibꝰ. a qͥb pot̾ de hac
re ueritas consuli. inde restat ut
aliqͥd ꝑtinens ad eiꝰ naturã. sit cons¬
pectus eiꝰ. M im eã qñ se cogitat. ñ qͣsi
ꝑ loci spaciũ s incorporea conu̾siõe
reuocet᷑. Cũ uͦ ñ se cogitat. ñ sit qͥde
in conspectu suo. nec de illa siuis formet᷑
obtutus: s tam̃ nouerit se. tanqͣ. ipsa s
sit memoria sui: sic̃ multarũ discipli¬
nar̃ peritꝰ. ea quȩ nouit eiꝰ memoria
continent᷑ nec ẽ inde aliqͥd in conspec¬

Expanded text:
ubi ponitur in conspectu suo, nisi ante ubi ponitur in conspectu suo, nisi ante se ipsam? Non ergo ibi erit ubi erat, quando in conspectu suo non erat; quia hic posita, inde sublata est. Sed si conspicienda migravit, conspectura ubi manebit? An quasi geminatur, ut et illic sit et hic, id est, et ubi conspicere, et ubi conspici possit; ut in se sit conspiciens, ante se conspicua? Nihil horum nobis veritas consulta respondet: quoniam certissimum est mentibus, a quibus potest de hac re veritas consuli. Proinde restat ut aliquid pertinens ad ejus naturan quasi per loci spatium, sed incorporea conversione revocetur: cum vero non se cogitat, non sit quidem in conspectu suo, nec de illa suus formetur obtutus, sed tamen noverit se tanquam ipsa sit sibi memoria sui. Sicut multarum disciplinarum peritus ea quae novit, ejus memoria continentur, nec est inde aliquid in conspec
Abbreviated transcription (Latin):
anta ẽ tam̃ cogitatioĩs uis: ut nec
ipsa mens quodam se in conspe¬
ctu suo ponat. nͥ qͣndo se cogitat. ac
ꝑ hoc ita nichil in conspectu m̃tisẽ
nͥ ũn cogitat᷑. ut nec ipsa mens qua
cogitat᷑ quicqͥd cogitat᷑ alit̾ possit ẽẽ
in conspectusuo. nͥ se ipsã cogitando.
Quom aut̃ quando se ñ cogitat
in conspectu suo ñ sit. cũ sine se ip¬
sa ñ quã ẽẽ possit. qͣsi aliud ipsa sit.
aliud conspectus eiꝰ. inuenire non
possũ. Eoc quippe de ocło corporis
ñ ab surde dr̃. Ipse quippe ocłs lo
co suo ẽ fixus. in corpore. aspectus
autẽ eiꝰ in ea quȩ extra st̃ tenditur.
& usq in sydera extendit᷑. Nec est
ocłs in conspectu suo. quandoqͥdem
ñ conspicit se ipsũ. nͥ speculo obiec¬
to: uñ ĩa locuti sumꝰ. Qd̾ñ fit utiq
qñ se mens in suo conspectu sui co¬
gitatiõe constituit. Nũqͥd gͦ alia sui¬
spicit cogitando: Sic̃ aliis mẽbris
Qd dici absurdius ł sentiri potest:
Unde gͥ aufert᷑ mens. nͥ a se ipsa. e

Expanded text:
anta est tamen cogitationis vis, ut nec ipsa mens quodam modo se in conspectu suo ponat, nisi quando se cogitat: ac per hoc ita nihil in conspectu mentis est, nisi unde cogitatur, ut nec ipsa mens, qua cogitatur quidquid cogitatur, aliter possit esse in conspectu suo, nisi se ipsam cogitando. Quomodo autem, quando se non cogitat, in conspectu suo non sit, cum sine se ipsa nunquam esse possit, quasi aliud sit ipsa, aliud conspectus ejus, invenire non possum. Hoc quippe de oculo corporis non absurde dicitur: ipse quippe oculus co suo fixus est in corpore, aspectus autem ejus in ea quae extra sunt tenditur, et usque in sidera extenditur. Nec est oculus in conspectu suo; quandoquidem non conspicit se ipsum, nisi speculo objecto, unde jam locuti sumus : quod non fit utique quando se mens in suo conspectu sui cogitatione constituit. Numquid spicit cogitando, sicut aliis membris i absurdius vel sentiri potest? Unde igitur aufertur mens, nisi a se ipsa? et
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã intelligere. ⁊ amare. quãuis
ñ semꝑ se cogitare discretã ab eis
quȩ ñ st̃ qđ ipsa ẽ. circa eiusdẽ libri
decimi finẽ diximꝰ: quȩrendũ ẽ qͦ¬
nã mͦ ad cogitationẽ ꝑtineat intel¬
lectus. Noticia uͦ cuiusq rei quȩ
inẽ mͣti etiã qñ ñ deipsa cogi¬
tat᷑: ad solã dicat᷑ memoriã ꝑtinere.
Si enĩ hoc ita ẽ. ñ habebat hȩc tria.
ut ⁊ sui meminisset. ⁊ se intellige¬
ret. ⁊ amaret: s meminerat sui tan
tũ: & postea cũ cogitare se cȩpit. tẽ
se intellexit atq dilexit. U

Expanded text:
ligere et amare, quamvis non semper se cogitare discretam ab eis quae non sunt quod ipsa est, circa ejusdem libri decimi finem diximus: quaerendum est quonam modo ad cogitationem pertineat intellectus; notitia vero cujusque rei, quae inest menti, etiam quando non de ipsa cogitatur, ad solam dicatur memoriam pertinere. Si enim hoc ita est, non habebat haec tria, ut et sui meminisset, et se intelligeret, et amaret: sed meminerat tantum sui, et postea cum cogitare se coepit, tunc se intellexit atque dilexit.
Abbreviated transcription (Latin):
dixerimꝰ cũ tale aliqͥd accidit. ñ me¬
minimꝰ: quã ñ audiuimꝰ. Nã ⁊ legen¬
tib euenit. ⁊ mͥ sepissime. ut ꝑlecta
pagina ł epła : nesciã qͥd legeri ⁊ repe¬
tã.In aliud quippe intento nutuuo¬
luntatis. ñ sic ẽ adhibita memoria
sensui corporis: quomͦ ipse sensus
ad hibitꝰ ẽ litteris. Iteri ãbulantes
intenta in aliud uoluntate. nesciunt
qua transierint. Qd̾ si ñ uidissent.¬
maiori intentione palpando ãbu-¬
lassent: p̃sertĩ si ꝑ incognita ꝑgereñ.
S qi facile ãbulauert: utiq ⁊ uider̃t.
Qͥa uͦ ñ sic̃ sensus ocłoꝵ locis quac̃q
ꝑgebant.ita ipsi sensui memoria
iungebat᷑: nullomͦ id qđ uiderunt
etiã recentissimũ memuinisse potu.¬
er̃t. Iã porro ab eo qđ inmemoria ẽ.
animi aciem uelle auertere: nihil
ẽ aliud quã ñ in de cogitare. ytiti

Expanded text:
dixerimus, cum tale aliquid accidit, Non medixerimus, cum tale aliquid accidit, Non meminimus, quam, Non audivimus. Nam et legentibus evenit, et mihi saepissime, ut perlecta pagina vel epistola, nesciam quid legerim, et repetam. In aliud quippe intento nutu voluntatis, non sic est adhibita memoria sensui corporis, quomodo ipse sensus adhibitus est litteris. Ita et ambulantes intenta in aliud voluntate, nesciunt qua transierint: quod si non vidissent,majore intentione palpando ambulassent, praesertim si per incognita pergerent: sed quia facile ambulaverunt, utique viderunt: quia vero non sicut sensus oculorum locis quacumque pergebant, ita ipsi sensui memoria jungebatur, nullo modo id quod viderunt etiam recentissimum meminisse potuerunt. Jam porro ab eo quod in memoria est, animi aciem velle avertere, nihil est aliud quam non inde cogitare.
Abbreviated transcription (Latin):
a sonis. sic nares ab odorib: ita etĩã
uel os claudendo. ł ali qͥd ex ore res¬
puendo a saporib auersam᷑: in tac¬
tu qͦq uel subtrahimꝰ corpꝰ ne tan¬
gamꝰ qd̾ nolumꝰ. ł si iã tangebamꝰ.
abicimꝰ ac repellimꝰ: ita motu corpo¬
ris agit uoluntas. ne senstis corporis
reb sensibilib copulet᷑: & agit hoc
quantũ potest. Nã cũ in hac actiõe
ꝓpt̃̾ conditionẽ seruilis mortalitatis
difficultatẽ patit᷑. cruciatꝰ ẽ conse
quens: ut uoluntati nichil reliqͥ
fiat. nͥ tolerantia. Alemoriã uͦ a sen¬
su uoluntas auertit: cũ in aliud¬
intenta ñ ei sinit inberere p̾sentia.
Qđ am̃aduertere facile ẽ : cũ sepe corã
loquentẽ nob̾ aliquẽ aliud cogitan
do ñ audisse nob̾ uidem. Falsũ est
autẽ. Audiuimꝰ eni s nͥ meminimꝰ.
subinde ꝑ auriũ sensũ labentib uo¬
cib alienato nutu uoluntatis. ꝑ quẽ
solent infigi memoriȩ. Ueruis itaq

Expanded text:
a sonis, sic nares ab odoribus. Ita etiam a sonis, sic nares ab odoribus. Ita etiam vel os claudendo, vel aliquid ex ore respuendo a saporibus aversamur. In tactu quoque vel subtrahimus corpus ne tangamus quod nolumus, vel si jam tangebamus, abjicimus aut repellimus. Ita motu corporis agit voluntas, ne sensus corporis rebus sensibilibus copuletur. Et agit hoc quantum potest: nam cum in hac actione propter conditionem servilis mortalitatis difficultatem patitur, creliqui fiat, nisi tolerantia. Memoriam vero a sensu voluntas avertit, cum in aliudintenta non ei sinit inhaerere praesentia. Quod animadvertere facile est, cum saepe coram loquentem nobis aliquem aliud cogitando non audisse nobis videmur. Falsum est autem: audivimus enim, sed non meminimus, subinde per aurium sensum labentibus vocibus alienato nutu voluntatis, per quem solent infigi memoriae. Verius itaque