comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad dñm: ut possit suo dño. ꝓdesse dũ ab eo
fuerit remissus. qͥ. ꝓdesse ñ poterat si te¬
neret᷑ dño ignorante. neq uolente. Quo
loco quȩr̃t ñ nulli. qͥre omp̃s ds̃ nͥ creaue¬
eat ada ita ut ñ posset peccare. Quibꝰ res¬
rondendul ẽ qr si tałẽ fecisset eũ ut ñ pos¬
set peccare bonũ illius nͥ e̾e̾t ꝑfectũ qͦd prę¬
inũ meret᷑ .s necessariũ neq etiã liberu
arbitriũ haberet. Creauit eñi hominẽ

Expanded text:
num, ut posset domino suo prodesse, dum ab eo fuerit remissus: qui prodesse non poterat si teneretur, domino ignorante neque volente. Quo loco quaerunt nonnulli, quare omnipotens Deus non creaverit Adam ita ut non posset peccare. Quibus respondendum est, quia si talem fecisset eum, ut non posset peccare, bonum illius non esset perfectum, quod praemium mereretur, sed necessarium, neque etiam liberum arbitrium habe
Abbreviated transcription (Latin):
eato apło predicacione euglica
intonante in asia credidit int̾
ceteros uir qͥdã nobilis nomine
philemon. diuma gra illustra¬
Tꝰ.& baptizatꝰ ẽ in saero ac ui¬
Infico fonte. Apło aũ digredi¬
ente ab illis partibꝰ. ñ est ꝓse¬
cutꝰ philemon: s remansit in
ipria regione. mninistrans fide¬
libꝰ de suis facultatibꝰ. Diues eñs erat a
bund ans multis opibꝰ: habebat tam ser¬
uũ nomine onesimũ adhuc infidelẽ. qͥ fu
magne potestatis erat atq nobilitatis. ti¬
mens cõprehendi ab illo. multisq tormtis
affiei. ut pote eui ñ parũu dispendiũ intu¬
lerat. transit mare .& a greciauenit ro¬
nia ibiq reppiens apłmretrusũ in carce¬

Expanded text:
eato Apostolo praedicatione evangelica intonante in Asia, credidit inter caeteros quidam vir nobilis, nomine Philemon, divina gratia illustratus, et baptizatus est in sacro ac vivifico fonte. Apostolo autem degrediente ab illis partibus, non est prosecutus eum Philemon, sed remansit in propria regione, ministrans de suis facultabundans multis opibus. Habebat tamen servum nomine Onesimum, adhuc infidelem, qui eum magnae potestatis erat atque nobilitatis, timens comprehendi ab illo multisque tormentis affici, ut pote cui non parvum dispendium intulerat, transiit mare, et a Graecia venit Romam; ibique reperiens Apostolum retrusum in carce
Abbreviated transcription (Latin):
atꝰ apłs fide constantissimã habebat.
ꝑ quã serebat sibi dm placabilẽ fore
inteq meritũ qͦd ñ ignorabat illum
delectari cũ fiducia dixit. gras lgo
deo meo id: laudes refero illi .ẜ. grarii
actiones ꝓ salute tua. Iudiciis caritate
tuã &. fidem quã habe s̾ in dño iħir:.&. in
om̃s sc̃os. Pile mon qͥ tanta laude dignꝰ
erat apud apłm: liqut dubiũ quin cari¬
tate̾ haberet erga đmna.xximũ. fide i
qͦq habebat in dũo ihii. credendo me
iĩ .s. in om̃s sc̃os: imitator fisi illoꝵ eris¬
tendo. Ille eniĩ fide̾ s. caritatẽ babet in
qin a. inonis sco̾s qͥ ipsam caritatẽ .e. fi¬
dem inopacionẽ uertit. Seqͥt᷑. Ut cõmumi

Expanded text:
s fidem constantissimam habebat, per quam sciebat Deum sibi placabilem fore, vitaeque meritum, quod non ignorabat illum delectari, cum fiducia dixit: Gratias ago Deo meo, id est laudes refero illi cum gratiarum actione pro salute tua. Audiens charitatem tuam et fidem quam habes in Domino Jesu et in omnes sanctos. Philemon qui tanta laude dignus erat apud Apostolum, haud dubium quin charitatem haberet erga Deum et proximum, fidem quoque haberet in Domino Jesu credendo in eum et in omnes sanctos, imitator fidei illorum existendo. Ille enim fidem et charitatem habet in Deum et in omnes sanctos, qui ipsam charitatem et fidem in operationem vert
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis audit̾. ibi tota trinitas intelligi¬
t᷑. Gr̃as ago deo meo: semꝑ memoriã tui
faciens in oracionibꝰ meis. Hacte nꝰ pau¬
lus .s. timotheus. philemoni. apię .ꝙ. ar¬
scribere. & unũ cũ uno sermocinari. Hoc
etiã in aliis epłis eiꝰ inuenire possumus.
ut eũ plures in pͣfacione ponant᷑ postea
ꝑ totũ corpꝰ epłȩ. unꝰ dispucans inducat᷑
Quod au ait. gras ago deo meo semꝑ. me¬
moriã tui faciens moraeionibꝰ meis: ita
lor. salute qͥs dño adqsie ras. semꝑq me
moriã ageret illoꝵ in orac ionibꝰ. quatiñ
in fide recta. bonisq oꝑibꝰ ꝑseuerarent.
Nec mirũ si ille qͥ alios hortat᷑ dicens. in
omnibꝰ gr̃is agite . &. sine int̾missione o¬
rate ipse etiã hoc oꝑe pͥmũ erhibuerit.
¶. nota. qr cũ dirisset. grãs ago deo. sta¬
tim sub intulit meo: qmͣ cũ omp̃s ds̃ om

Expanded text:
auditur, ibi tota Trinitas intelligitur. Gratias ago Deo meo semper memoriam tui faciens in orationibus meis. Hactenus Paulus et Timotheus Philemoni, Appiae et Arscribere, et unum cum uno sermocinari. Hunc etiam morem in aliis Epistolis ejus invenire possumus, ut cum plures in praefatione ponuntur postea per totum corpus Epistolae unus disputans inducatur. Quod autem ait, Gratias ago Deo meo, semper memoriam tui faciens in orationibus meis, ita lorum salute, quos Domino acquisierat sempemoriam ageret in orationibus, quatenus in fide recta bonisque operibus perseverarent. Nec mirum si ille qui alios hortatur, dicens: In omnibus gratias agite, et sine intermissione orate , ipse etiam hoc opere primum impleverit. Et notandum quia cum dixisset, gratias ago Deo, statim subintulit meo, quoniam cum om
Abbreviated transcription (Latin):
carebat: securus erat posse ei recõpensare
ex dono diuiciarũ cęlestiũ. Ego inquiđ̃
redd̾a tͥ obtentu mearũ precũ thesauros
indeficientes. Noli morulas facere indul¬
gendo honesimo: securus esto premio . ꝙ.
ñ dic̾a tͥ. qͦdq. te ipsũ michi debes.Si hoc
inqͥt feceris qͥd peto: tunc ñ dic̃a tͥ qͥd &.¬
te .&. ominia michi debes. & in potestate
mea debes consistere. Proptse iiiiii pi¬

Expanded text:
carebat, securus erat posse ei recompensare carebat, securus erat posse ei recompensare ex dono divitiarum coelestium. Ego, inquit, reddam tibi obtentu mearum precum thesauros indeficientes. Noli morulas facere in indulgendo Onesimo: securus esto de praemio. Ut non dicam tibi quod et teipsum mihi debes. Si hoc, inquit, feceris quod peto: tunc non dicam tibi quod et tu omnia tua mei debes et in potestate mea debes consistere. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erat ei unctꝰ in dño. nẽ aũͣ .&. in carne
a. indño. Ex qͦ eolligit᷑ seruũ qͥ eralidit in
iꝑm. duplici dño suo lege ostringi ut ei
.ẜ. nn carnis necessitate uingat᷑ ad tempus
.s. mneternũ sꝑu copulet᷑: Si gͦ habes me
sociũ infide: suscipe illũ sicut me. Quasi
diceret. zi me uis habere socui habeto &. one¬
simũ. quẽ ego a. consortẽ & sociũ habes:
quẽ si ñ uolueris habere frẽm &. sociũ. uten¬
de q ꝙ. me habere ñ poteris. S i aũ aliqͥd no.¬
cut a debet: hoc mͥ imputa. Ego paulus
scripsi ea mea manii: ego reddã. Ego in quã
qr alias epłas meas ñ seribo. s dicto: cau¬
sa amoris tui .s. ut optinere possim qͦdd
postulo scripsi ista: ego reddã qͦdͥ onesimꝰ
furto rapuit. Huiꝰ sponsionis epła ista tes¬
cis ẽ: quã ñ solito dictaui. s ⁊ mea manu
scripsi ipsã. Unde poterat ei reddere. qͦd
bonesimꝰ abstulerat: siqͥd̃̾e incarcere tene¬
bat᷑. Qui gͦ diuiciis tẽporalibꝰ ꝓ rꝑiamore

Expanded text:
nc autem et in carne et in Domino. Ex quo colligitur servum qui crediderit in Christum duplici domino suo lege constringi, ut ei et in carnis necessitate jungatur ad tempus, et in aeternum spiritu copuletur. Si ergo habes me socium, in fide suscipe illum sicut me, quasi diceret: Si me vis habere socium, habeto et Onesimum, quem ego et consortem et socium habeo. Quem si nolueris habere ut fratrem et socium, attende quia et me habere non poteris. Si autem aliquid nocuit aut debet tibi, hoc mihi imputa. Ego autem Paulus scripsi mea manu, ego reddam. Ego, inquam, qui alias epistolas meas non scribo, sed dicto, causa amoris tui ut obtinere possim quod postulo, scripsi istam tibi: ego reddam quod Onesimus furto rapuit. Hujus responsionis Epistola ista testis est: quam non solito more dictavi, sed manu mea scripsi, unde poterat ei reddere quod Onesimus abstulerat, siquidem in carcere tenebatur? Qui ergo divitiis temporalibus pro Christi amore
Abbreviated transcription (Latin):
in colas: reliqͥt titũ discipłm suũ creię.
uice sua. ut haberent nuꝑ ad fidem
uenientes ꝓtectorẽ: ne forte iudeor
garrulitate. aut hereticoꝵ latratu
a statu recte fidi subuerterentꝰ. Sed
ut illũ solifeiorẽ redđet. pͣsertim
cũ castigacio .s. oracio magistror.
ftudiosiores efficiat discipłos: como¬
ne facit eũ &. instruit ad plenũ de eͣ¬
stitueione presbiterii .& de conuer¬

Expanded text:
incolas, reliquit Titum discipulum suum Cretae vice sua ut haberent nuper ad fidem venientes protectorem, ne forte Judaeorum garrulitate, aut haereticorum latratu, a statu rectae fidei subverterentur. Sed ut illum sollicitiorem redderet, praesertim cum castigatio seu hortatio tudiosiores efficiat discipulos, commonefacit eum et instruit ad plenum de constitutione presbyterii et de
Abbreviated transcription (Latin):
tũ saluatoris nr̃i dei: qͥdixit apłis. Segiega¬
te michi paulum .s. uarnabam.: in opꝰ qͦ assũp¬
si eos S. aluator aũ đs. ñ alius intelligit᷑ quã
filius: ĩpse eñi eũ patre .i. spu sc̃o. unus .a.
uerus saluator .&. ds est. Tito dilecto filio.
Filiũ suũ uocat. doctrina. exemplo. eru¬
dic ione atq disciplina: ñ tam̃ natura. ẜodẽ
mꝰ titus filius erat. qͦ corinthis: qͥbꝰ ipse dice

Expanded text:
i dixit Apostolis: Segregate mihi Paulum et Barnabam in opus ad quod assumpsi eos . Salvator autem Deus non alius intelligitur quam Filius. Ipse enim cum Patre et Spiritu sancto unus et verus Salvator et Deus est. Tito, dilecto filio. Filium suum eum vocat doctrina, exemplo, eruditione, atque disciplina, non tamen natura. Eodem modo Titus filius ejus erat quo et Corinthi
Abbreviated transcription (Latin):
dixmiꝰ. significat internũ mentis affectũ
ꝙ plena̾ ex animo uoluntatẽ: cũ totũ qͥe¬
qͥd in nobis ẽ suscipit᷑ a rogante. Aliqͥndo
tam̃: intelligunt᷑ .s filii Suscipe inqͥt illii.
ut uiscera mea. hoc ẽ ut filiũ meũ carissimũ.
uł iillo suscipe int̾nũ affectũ dilectionis

Expanded text:
icant internum cordis affectum, et plenam ex animo voluntatem: cum totum quidquid in nobis est suscipitur a rogante: aliquando tamen intelliguntur et filii. Suscipe, inquit, illum ut mea viscera, hoc est ut filium meum charissimum, vel in illo suscipe internum affectum dilec
Abbreviated transcription (Latin):
nit grãm eis a. pace̾ optans. qͥbꝰ scribit.
ora aũ est fides̃  remissio peccator: quã
gratis ẽsequimͣ in baptisiate. Par uero
qua reconeiliamͣ deo patri & angelis. Po¬
test qd̾e ita intelligi ut add̾m patre re¬
ferat᷑ qͥd dicit. gra uobis a deo patre nr̃o.¬

Expanded text:
ans quibus scribit. Gratia autem est fides et remissio peccatorum, quam gratis consequimur in baptismo. Pax vero qua reconciliamur Deo Patri et angelis. Potest quidem et ita intelligi, ut ad Deum Patrem referatur quod dicit, Gratia vobis a Deo Patre no
Abbreviated transcription (Latin):
iħ u dixit. Sic ut seruitꝰ apłi in different᷑
ad tota trinitate refert᷑: ita qͦq apłatus
eiꝰ in cõmune ad tot̃a triuitat᷑e est refe¬
rendꝰ .T.ota eñi trinitas elegit illũ adpͣ¬
dicacionis grãm: dicens ad apłos. zegre¬
gate mͥ paulũ &̾ barnabam: in opus quo
assumpsi eos. At u̾ ꝯsiderate discreuit ser¬
uitutẽ ab apostolati. qm̃ ñ omnis qͥ ser¬

Expanded text:
i dixit: Sicut servitus Apostoli indifferenter ad totam Trinitatem refertur, ita quoque apostolatus ejus in commune ad totam Trinitatem est referendus. Tota enim Trinitas elegit illum ad praedicationis gratiam, dicens ad apostolos: Segregate mihi Paulum et Barnabam in opus quod assumpsi eos . At vero considerate discrevit servitutem ab apostolatu, quoniam non omnis qui ser
Abbreviated transcription (Latin):
so dilectionis affectu. Hic aũ ꝓutroq
accipi posst̃. Uiscera inqͥt sc̃or reqͥeue¬
rt̃ ꝑte. id: filii sc̃oꝵ intribulacione &
egestate positi. refrigeriũ accepert in eon¬
solacione tua :a. in subministraeione quo
eis iniistrauisti. Siue interni sensus a. mag¬
niaffectꝰ sc̃or: reqͥeuer̾t ꝑ te. Magnũ &.¬
enii refrigeriũ habent in tribulacione po

Expanded text:
so dilectionis affectu, hic autem pro utroque so dilectionis affectu, hic autem pro utroque accipi possunt. Viscera, inquit, sanctorum requr, id est filii sanctorum in tribulatione et egestate positi, refrigerium acceperunt in consolatione tua, et in subministratione, qua eis ministrasti, sive interni sensus et magni affectus sanctorum requieverunt per te. Magnum etenim refrigerium habent in tribulatione et
Abbreviated transcription (Latin):
dem quã habes in dño iħ ii .s. inom̃s sc̃os.
meis. ut participacio fidi tue qua parti¬
cipas fidi apłice. euidens se u manifesta
fiat omne bonui inse habere. Cõmunica¬
cio siqͥde̾ hic ꝓ participacione fidi apłi¬
ce accipit᷑: cuu ille participabat: quãqͣ.
.s. ad cõmunicacionẽ possit referri. qua
participabat fidelibꝰ de facultatibꝰ su¬
is Gaudiũ eñ magnu habina. c̃solacio¬
ne̾ in caritate tua: qr uiscera sẽoꝵ. reqͥeue¬
rt ꝑ te frat᷑. In carcere erat beatꝰ apłs. ibi¬
q fania plulemonis audiebat. qͦd mari¬
mũ refrigeriũ prestaret sc̃is intribula¬
cione positis. Unde & plemus in cul cat
qͥre dixerit. grãs ago deo meo: memoriã
tui faciens moracionibꝰ meis. Dignũ siqͥ¬
d̾e erat gr̃as agere deo. ꝓcaritate illius. qͥ
internũ cordis affectũ .q. ꝓfundo ani¬
mi sc̃or recessus suscipiendo refrigera¬
uerat. Uiscera siqͥdẽ aliqͥndo ponumt᷑ ꝓ
filiis. aliqͥndo uero ꝓ interno & immen¬

Expanded text:
dem quam habes in Domino Jesu et in omnes sanctos, meis, ut participatio fidei qua participas fidei apostolicae, evidens seu manifesta fiat omne bonum in se habere. Communicatio siquidem hic pro participatione fidei apostolicae accipitur, cui ille participabat: quanquam et ad communionem possit referri, qua participabat fidelibus de facultatibus suis. Gaudium enim magnum habui et consolationem in charitate tua, quia viscera sanctorum requieverunt per te, frater. In carcere erat beatus Apostolus, ibique famam Philemonis audiebat, quia maximum refrigerium praestabat sanctis in tribulatione positis. Unde et plenius inculcat quare dixerit, Gratias ago Deo meo, memoriam tui faciens in orationibus meis. Dignum siquidem erat gratias agere Deo meo pro charitate illius, qui interno cordis affectu et profundo, animos sanctorum preces suscipiendo refrigeraverat. Viscera siquidem aliquando ponuntur pro filiis, aliquando pro interno et immen
Abbreviated transcription (Latin):
tom nr̃o. In gręco ñ habet᷑ dilectꝰ s dili¬
gibilis. nã dilectꝰ pocest dici qͥ diligit᷑ & nͣ
ailigit: neq ẽ dignꝰ dil ectione. Diligibilis
Hone. qͦd isti philomenisatis ꝯgruit. Ipse
enĩ dignꝰ erat dilectione. idoq diligebat᷑
ib apło: diligens s ipse apłm. Ad iut orẽ eũ
uocat. qr oꝑe p̃dicacionis collaborabatil¬
li .s administracione facultatũ suatũ sub¬
ueniebat fidelibꝰ. Ippia quã uocat sororẽ
carissima. religiosa femina credit᷑ fiisse.
quã causa dignitatis sororẽ uocat infide.
ñ qd reuera soror eiꝰ extiterit carne. ẜuit
qu munx philemonis: aut etiã soror na¬
tura. Inserit᷑ nom̃ illius mediũ int̃ duos
uiros apłicos: int̾ eoopatore uidelicet pau¬
li. philemonẽ a. cõmilitonẽ eiꝰ archupũ
ut tali ex utroq latere fulto comitatu. ñ
uideat᷑ &r diñe sexus habere. s meriti. Hie
aũ archippus arbitrandus ẽ cũ paulo & ti¬
motheo. Stra aduersarios ꝓxꝑi nomine a¬

Expanded text:
 dilectus, sed diligibilis. Non enim dilectus potest dici qui diligitur, et non diligit, neque est dignus dilectione. Diligibilis tione: quod isti Philemoni satis congruit. Ipse enim dignus erat dilectione, ideoque diligebatur ab Apostolo, diligens et ipse Apostolum. Adjutorem eum vocat, quia opere praedicationis collaborabat illis, et administratione facultatum suarum subveniebat fidelibus. Appia quam vocat sororem charissimam religiosa femina creditur fuisse. Quam causa dignitatis sororem appellat in fide, non quod revera soror ejus exstiterit in carne. Fuit ux Philemonis, aut etiam soror natura. Inseritur nomen illius in medium inter duos viros apostolicos, inter cooperatorem videlicet Pauli, Philemonem, et commilitonem ejus Archippum, ut tali ex utroque latere fulta comitatu, non videatur ordinem sexus habere, sed meriti. Hic autem Archippus arbitrandus est cum Paulo et Timotheo contra adversarios pro Christi nomine a
Abbreviated transcription (Latin):
iux. Exedeñ cepit uarietas tepor &. uicissi¬
tudo horarũ paritq dierũ insemet reuol¬
uidntea ũ ut doxł ores dicunt nn erat tẽpus
s cũit qd solumꝰ ẽę habebat. Nã inter tepꝰ
mutabile ⁊ ed si hominibꝰ. ꝓmisit uitã eter¬
na qͦd ommino dubiũ ñ est qͦmͦ. ꝓmisit illis
qͥ necdũ erant ereati ante tepora secłaria.
cione ia firũ erat. qͦd egruo tpr̃e futurũ e¬
rat: Qudq. gͥ humanꝗ diuinis extoto nͥ
sint co parandi: dicamꝰ aliqͥd sub exemplo ut
Tucidius eõ prehendat᷑ qͦd dr̃. Q uilibet ho¬
minũ cupidꝰ filis multo anceꝗͣ. habeat i¬
lũ peurat domos familiã. possessionẽ pre¬
dior: disponens inanitio suo omtia illa

Expanded text:
lux . Ex eo enim coepit varietas temporis et vicissitudo horarum pariterque dierum in semet resolvi: ant a vero, ut doctores dicunt, non erat tempus sed aevum, quod solummodo esse habebat. Nam inter tempus mutabile. Sed si hominibus promisit vitam aeternam, quod omnino non dubium est, quomodo promisit illis qui necdum erant creati ante tempora saecularia, tione jam fixum erat quod congruo tempore futurum erat. Quamvis igitur humana divinis ex toto non sint comparanda, dicamus aliquid sub exemplo, ut lucidius comprehendatur quod dicitur: Quilibet hominum cupidus filii, multo antequam habeat illum, procurat domos, familiam, possessiones praediorum, disponens in animo suo omnia illa
Abbreviated transcription (Latin):
uiitatẽ insubstaneia deitatis. eł. hec agni¬
cio ueritatis bene scđm pietate. Iioc ẽ cul¬
tũ s. religione̾ dei dr constare: qm ea do¬
cet. eaamando amplectit᷑ quę ad religi¬
one̾ ueri dei ꝑtinent. Est nãq ueritas ca¬
rens pietate: sicut ẽ in li̾ alibꝰ artibꝰ Gram¬
matica eñi atq dialectica. ueritate rec¬
Ie loquendi habent .s. inͣt falsa & uera
sillogismor. argumentacione diudicant.
s tañ agnicioisẽ pietatis in se minime
babent. qũ de religione ueridei a. salu¬
ce animę nͣ disputant. N eo metria a. a
rithinetica simulq musica. quę nume¬
cor. subtilitate ꝯsistunt. agnicionẽ ue¬
rttatis qͥdem ui se habent. s ii est illis
sciencia pietatis agnicio. Utg apłsos
tenderet se ignicioisẽ illius ueritatis

Expanded text:
bstantia deitatis. Et haec agnitio veritatis, bene secundum pietatem hoc est cultum et religionem Dei dicitur constare, quoniam ea docet, et ea amando amplectitur, quae ad religionem veri Dei pertinent. Est namque veritas carens pietate, sicut in liberalibus artibus. Grammatica enim atque dialectica, veritatem recte loquendi habent, et inter falsa et vera syllogismorum argumentatione dijudicat, sed tamen agnitionem pietatis minime in se habent, dum de religione veri Dei et salute animae non disputant. Geometria quoque et arithmetica simulque et musica, quae numerorum subtilitate consistunt, agnitionem veritatis, in se quidem habent, sed non est illa scientia pietatis agnitio. Ut ergo Apostolus ostender
Abbreviated transcription (Latin):
indignũ duxit seruu alterius. sine uolun¬
tate dm̃ sui secũ retinere. Oua ꝓp̾t remisit
illũ ad dñm siui. scribens ei familiares lt¬
teras de carcere p eundẽ seruu : qͣtinꝰ suser¬
ꝑet illũ cũ affectu dilectionis. ñ inferens
penas. ꝓ bonis ab illo sublatis. Cuiꝰ epłe pͥn¬
cipium: istud est.

Expanded text:
um servum alterius sine voluntate domini sui secum retinere. Quapropter dimisit illum ad dominum suum, scribens ei familiares litteras de carcere per eumdem servum, quatenus susciperet illum cum affectu dilectionis, non inferens poenas pro bonis ab illo sublatis: cujus Epistolae principium illud est.
Abbreviated transcription (Latin):
gio aut aliqͥ culpa. ꝓmerent᷑ mitti in car¬
cerẽ: uincłisq astringi. Qui uͦ ꝓ uerita¬
te fidi uincłant᷑. dubiũ ñ est. quin uineti
.ł ꝑi iħu existant. sicut paulus aliiq apł
negare. qͦd miles tanti regis rogabat. eẜ
timotheus frat᷑. Timotheus ep̃s eiꝰ erat
ab illo ordinatꝰ. iđoq frat᷑ infide. Ponit
iuicũ nomine suo. nom̃ coepͣi sui: ut ma¬
ioris aue ł oritatis epła eiꝰ e̾e̾t. Potest .s.
litͣ intelligi. Ouandocĩiq apłs epłas su¬

Expanded text:
arcerem, vinculisque astringi: qui vero pro veritate fidei vinculantur, dubium non est quin vincti Christi Jesu existant, sicut Paulus aliique aponegare quod miles tanti regis rogabat. Et Timotheus frater. Timotheus coepiscopus ejus erat ab illo ordinatus, ideoque frater in fide. Ponit autem cum nomine suo nomen coepiscopi sui, ut majoris auctoritatis esset ejus Epistola. Potest et aliter intelligi: Quandocunq
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. ĩa ñ dica uos seruos.
sed amicos meos: queri potest qͣre egre¬
gius prędicator & magister geneium.
seruũ se postmnodũ uocauerit. Sedsibe¬
ne ꝑpenderimꝰ duo ee genera se ruitu¬
tis sicut & timoris: ꝓciadubio luce ela¬
rius patebit. qr ñ extitit ꝯtrarius uer¬
bis dñicis S iqͥdem seruitꝰ timoris ẽ: qr
timet seruus dnm suũ .&. ancilla dnãm
suã tim̃tes ab eis flagellari: seruitus
qu amoris. qr timet bonꝰ filius patrem
suũ metuens animũ eiꝰ offendere ma
liq atq hereditate pͥuari. De seruitu¬
te aũ illa que ꝑtinet ad timore pena
timoris. s amoris: de illa uͦ quȩ ꝑtinet
ad amore filior loquitꝰ alibi dicens.
Cũ feceritis omnia quę p̾cepta st uo¬
bis: dicite. serui in utiles sumꝰ. qͥd de¬
uuimꝰ facere fecimiꝰ . &. psaliista. T.i

Expanded text:
dixerit . Jam non dicam vos servos, sed amicos meos, quaeri potest quare egregius praedicator et magister gentium servum se postmodum vocaverit? Sed si bene perpenderimus, duo esse genera servitutis, sicut et timoris, procul dubio luce clarius patebit, quia non exstitit contrarius verbis Dominicis. Si quidem servitus timoris est, qua timet servus Dominum suum, et ancilla dominam suam, timentes ab eis flagellari: servitus autem amoris est, qua timet bonus filius patrem suum, metuens animum ejus offendere in aliquo, atque haereditate privari. De servitute ergo illa quae pertinet ad timorem poentimoris, sed amoris. De illa vero quae pertinet ad amorem filiorum, loquitur alibi dicens: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite, Servi inutiles sumus, quod debuimus facere fecim
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est. e. nĩ est homo suꝑ tęrtã: qͥ faciat
bonũ .&. ñ peceet. Qua ꝓpt̃ melius ẽ ut
referamꝰ lieo uerba ad gene tale mn resur¬
rectionẽ. qͥndo erit glosa. qr fulgebit
sicut sol in regno patris sui .i. erit sine
macła peceati .a. sinc ruga duplic itatis:
q incocruptibilis erit incorpore .. im¬
inutabilis in anima. Per hoc etiã qͦd dicit
sine macła .. ruga ostendit eccłam ues¬

Expanded text:
tc. Non est homo super terram, qui faciat bonum, et non peccet . Quapropter melius est ut referamus haec verba ad generalem resurrectionem, quando erit gloriosa, quia fulgebit sicut sol in regno Patris sui, et erit sine macula peccati, et sine ruga duplicitatis: quia incorruptibilis erit in corpore, et incommutabilis in anima. Per hoc etiam quod dicit sine macula et ruga, ostendit etiam E
Abbreviated transcription (Latin):
mi qͥ de signant᷑ ꝑ carne̾. qͥ indigenit sus¬
tentari aforcibꝰ. sicut cato ab ossibꝰ Qui
forces a. infirmi. sicuti mẽbta eiꝰ dicun¬
tnta etiã reete ossa &. cato illius apaint᷑
debet habere uir cũ uxore. relinquet homo
patr̾e̾ & matr̃o̾ suã & adherebit uxori sus̨
&. er̃t duo inearne una. Ouantũ ad litte rã
ptinet ita fit Beliniqͥt homo patrẽ &. matrẽ.
&. c̃ingit se suş uxori . &. st duo in carne u¬
na id÷ de una carne. Uel etiã in illa ẽiunctio¬

Expanded text:
mi, qui designantur per carnem, qui indigent sustentari a fortibus, sicut caro ab ossibus. Qui fortes et infirmi sicuti membra ejus dicuntur, ita etiam recte ossa et caro illius appellantur. t homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Quantum ad litteram pertinet, ita fit: Relinquit homo patrem et matrem et conjungit se suae uxori, et sunt duo in carne una, id est de una carne. Vel etiam relinquit in il
Abbreviated transcription (Latin):
ginali: s m̾ebra eccłe quę ẽ corpus euis
ellius est e iui in eccła dełs: sicut qͥlibet p̃¬
dicator. alius auris ut bonꝰ auditor ali¬
pes ꝗcurã infirmor & mortuor. gerit
De carne corporis eiꝰ. .i. de ossibꝰ eiꝰ sum
nos. Duplici intelligencia. accipi potest
De carne a. ossibꝰ eiꝰ iumꝰ qr sicut nos con¬
sł amiꝰ er carue a. ossibꝰ. ita .. ille uerum
cocpus habet er carue a. ossibꝰ. Sel ilit̃.

Expanded text:
ginali, sed membra Ecclesiae quae est corpus ejus. Alius est enim in Ecclesia oculus, sicut quilibet praedicator: alius auris, ut bonus auditor: alipes, qui curam infirmorum et mortuorum gerit: De carne ejus et de ossibus ejus sumus nos. Duplici intelligentia accipi potest. De carne et ossibus ejus sumus, quia sicut nos constamus ex carne et ossibus, ita et ille verum corpus habet ex carne et ossibus. Aliter:
Abbreviated transcription (Latin):
uxore suã .&. castã custodire ut sit scã : q.
si necessitas euenerit. debet. pilla anim̃a
suã ponere .s equit᷑ gͦ de eccła. mundaus eã.
lauachro aquę. id: laudebro baptismatis
inuerbo uite. id÷ in sc̃ifieacionẽ nominis
sui. ꝑ quã sc̃ificacionẽ accipit homo uitã
ȩterña. Post abrenuciacionẽ eni diaboli.
sc̃ĩficat illud sacerdos. dicens. Baptizo te
innomine patris .&. filii: q. sꝑs sc̃i.eł. quare
facit hoc rꝑs: Quare mundauit: ꝙ. quare
inuocacionẽ sui nominis: Ut exhiberet
peccati. aut rugã duplicitatis inmente.
qut aliqͥd huiꝰ modi id aliqͥd uicis: s ut sit¬

Expanded text:
re, et castam custodire, ut sit sancta: et si necessitas evenerit, debet pro illa animam suam ponere. Sequitur ergo de Ecclesia, mundans eam lavacro aquae, id est lavacro baptismatis, in verbo vitae, id est in sanctifictificationem accepit homo vitam aeternam. Post abrenuntiationem enim diaboli, sanctificat illum sacerdos, dicens: Baptizo te in nomine Patris, et Filii, et Spritus sancti. Et quare hoc fecit Christus? Quare mundavit, et quare invocationem sui nominis? Ut exhiberet maculam aut rugam duplicitatis mente, aut aliq
Abbreviated transcription (Latin):
notis ex aliqua tinetione .s solet cẽ ru¬
gatũ. id÷ plicatũ a. guplicatui ꝑ loca. Es.
eͣ aliud uestimentuͣ. qͦd neq macłam neq
ruga habet. ut est linteũ bene extensũ.
Post resurrectione̾ siqd̾e erit eccła sine
macła &. ruga. qr erit sine peccato .&. ex¬
tensa in contẽplacione omnipotentis
deisicut lintheũ. Nemo eñi carn̾e suã
odio habuit. uł habet: s nutrit q. fouet
urorẽ ñ debet odio habere: qr de corpe
eiꝰ facta ẽ. Aliter. Carne posuit hieꝓu
rore. quȩ est ex iuri corpe sumpta. Nemo
inqͥt carne̾ suã odio habuit. id÷ nemo u¬
xorc suã odio habere debet. s debet il¬
lã nutrireꝙ. fouere sicut rus tam cor¬
poralit᷑ quã spualit̾ fouet &. nutrit ec¬

Expanded text:
e rugatum, id est plicatum et duplicatum per loca. Est et aliud vestimentum, quod neque maculam neque rugam habet, ut est linteum bene extensum. Post resurrectionem siquidem Ecclesia sine macula est et ruga, quia erit sine peccato, et extensa in contemplatione omnipotentis Dei sicut linteum. Nemo carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet uxorem nemo debet odio habere, quia de corpore ejus facta est. Aliter: carnem posuit hic pro uxore, quae est ex viri corpore sumpta. Nemo enim carnem suam odio habuit, id est nemo uxorem suam odio debet habere: sed debet illam nutrire et fovere, sicut Christus tam corporalit
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo illos int̾ficiens. Sed ista omina
intimore xpi st̾ agenda. id ÷. ꝓamore
dei: ñ eausa adulacionis. neq patro¬
emacionis qͦd qͥda faciunt. ut possint
inuenire grãm prelati m ut liberius
que eis delectant opentꝰ. Uliri diligi¬
te uxores ur̃ãs. sicut &. xꝑs dilexit ec¬
cłam: .a. se ipsũ tradidit ꝓ ed. ut illam

Expanded text:
ia in timore Christi sunt agenda, id est pro amore Dei, non causa adulationis, nec patrocinationis, quod quidam faciunt ut possint invenire gratiam praelati, et ut liberius quae eos delectant operentur. Viri, diligite uxores vestras, sicut et Christus dilexit Ecclesiam et seipsum tradidit pro ea, ut il
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hymnꝰ. Hymnos aũ latinos: ambrosius
& hylarius clarissimi uiri cõposuer̃t
p̃cipue. B ene aũ cũdicit cantieis. suli¬
iunx it sꝑitalibꝰ: ꝙr sunt cantica quę
ñsunt sꝑitalia. neq in laudẽ dei can¬
tant᷑: sicut st̾ cantica secłariũ hominũ.
Cantica aũ sꝑ italia st̃ quȩ̨ cõposuert

Expanded text:
est hymnus. Hymnos autem Latinos, Ambrosius et Hilarius, clarissimi viri, composuerunt praecipue. Bene autem, cum dixit canticis, subjunxit spiritualibus, quia sunt cantica quae non sunt spiritalia neque in laudem Dei cantantur, sicut sunt cantica saecularium hominum. Cantica au
Abbreviated transcription (Latin):
hymnis. & canticis sꝑitalibꝰ. Nobismet¬
ipsis loqͥm᷑. qͣndo altͣnatim canimꝰ psal¬
mos. ꝓsalmi dicunt᷑ apsallendo: qͥ in psal¬
terio inueniunt᷑. Hymnꝰ grece: latino
eloquio sonat laus dei. Hymnꝰ aũ si cõ¬

Expanded text:
hymnis et canticis spiritualibus. » Nobismethymnis et canticis spiritualibus. » Nobismetipsis loquimur, quando alternatim canimus psalmos. Psalmi dicuntur a psallendo, quia in psalterio inveniuntur. Hymnus Graece, Latino eloquio sonat laus Dei. Hymnus autem si com
Abbreviated transcription (Latin):
qr longe ẽsidetat quẽ fiĩe sia oꝑa laibi¬
tura sint .&. qͥd sit qͥd debeat appetete .t.
qͥd uitate.& qͥ c̃siderat quę placeant atq
displiceant deo. E contra ille qͥ iẽsidera¬
ad quẽ fine oꝑa sua deducat . .x. qͥd plac ẽ¬
at uoluntati dei appellat imptudens a.
stultꝰ. Unde dicit apłs. Proptetea inqͥens¬
nolite fieri impt udentes. siue in conide¬
rati s. estote incelligentes que sie uolun¬
uoluntas. dei impleat᷑ eł. uOLICE IN EBEIACI
Per lururiã debeniꝰ intelligete uitiua
uicia qie ꝑ edrietate solent euenite ꝑ
ui qͥdã doctos dicit. eb rictñ nullũ uic iũ
excusat. Sed hoc notandũ est.qr sicut il
li replent᷑ uino. replent᷑ in uerecundi¬
a. inpacieneia. luxuria. impudicicia.
suꝑbia. ceterisq ineus: ita illi qͥ replen¬
t᷑ spu sc̃o. replent᷑ castitate. humilitate.
mansuetudine: ceterisq uirtutibꝰ. Lo
quentes uobismet ipsis: inpsalmis &.

Expanded text:
quia longe considerat quem finem sua opera habiquia longe considerat quem finem sua opera habitura sint, et qui scit quid debeat petere, et quid vitare, qui considerant etiam quae placeant aut quae displiceant Deo. Econtra ille qui inconsideraad quem finem opera sua deducat, et quod placeat voluntati Dei, appellatur imprudens et stultus. Unde dicit Apostolus: « Propterea, » inNolite fieri imprudentes sive inconsiderati, » sed « estote » intelligentes quae sit volunribus voluntas Dei impleatur. « Et nolite inebriari Per luxuriam debemus intelligere omnia vitia quae per ebrietatem solent evenire, quia, ut quidam doctor dicit, ebrietas nullum vitium excusat. Sed hic notandum est, quia sicut illi qui replentur vino, replentur inverecundia, impatientia, luxuria, impudicitia, superbia, caeterisque vitiis: ita illi qui replentur Spiritu sancto, replentur castitate, humilitate, manquentes vobismetipsis in psalmis et
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes. ud: fideles. qͥ sapieneiã substan¬
ciasẽ in uos habetis. Quanta eñi distancia
ẽ inter tenebras .s. lumen. inter fidelem
.s. infidelẽ: tanta distancia ẽ inter insipien¬
tẽ .& sapient̾e: qr lumen .&. sapiencia nͣ po¬
test ec̾ in eo. nͥ fide̾ ommipotentis dei habe¬
at. Redim̃tes tẽ pꝰ: qm̃ dies mali st̃. Quomͦ
ẽ tẽpꝰ maluĩ qͦd scđm disposicione̾ dei semꝑ¬
uoluit᷑ mensibꝰ diebꝰ.x. noctibꝰ. horis. mo¬
mentisq concurrentibꝰ: Sic ut gͦ dr̃ mala
ee̾ domꝰ. que malos habitatores habet. ita
dñr malidies. in qͥbi: mala fiunt a malis
ii. uos redimite illud uobis talia oꝑa faci¬
endo: ꝓ qͥbꝰ remuneracione capiatis. Qui¬
cũq eni hoc facit qͦd sibi utile ẽ. tempus
sibi tedimit &. adqͥrit. qr suũ illud facit .&.
in suã salute illud occupat. Propterea. subi¬
audis. ꝙr dies mali st̾. nolite fieri im pru¬
dentes. s in telligentes que sit uoluntas
dei. Prudens homo đt. quasi ꝓeul udens.

Expanded text:
sapientes » , id est fideles qui sapientiam substantialem in vobis habetis. Quanta enim distantia est inter tenebras et lumen, inter fidelem et infidelem, tanta distantia est inter insipientem et sapientem, quia lumen et sapientia non potest esse in eo, nisi fidem omnipotentis Dei habeat. « Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt. » Quomodo est tempus malum, quod secundum dispositionem Dei semvolvitur, mensibus, diebus, et noctibus, horis, momentisque currentibus. Sicut ergo dicitur mala esse domus, quae malos habitatores habet, ita dicuntur mali dies, in quibus mala fiunt a malis um: vos redimite illud, talia opera faciendo, pro quibus remunerationem capiatis. Quicunque enim hoc facit quod sibi est utile, tempus sibi redimit, et acquirit, quia suum illud facit, et ad suam salutem illud occupat. « Propterea, » subaudis, quia dies mali, « tunc nolite fieri imprudentes, sed intelligentes, quae sit voluntas Dei. » Prudens homo dicitur quasi providens,
Abbreviated transcription (Latin):
canticũ & psalmũ qr canticũ ore so¬
lũmꝰ ꝓfertur & decantat᷑: psalmꝰ aute
addito qͦda instrum̃to musiee artis. id÷
psalterio. Cantantes & psallentes in
cordibꝰ ur̃is dño. Ido dix̃. cantantes in
cordib ur̃is: qr multi st̃ qui cantant o¬
re. quor mens ñ concordat uoci . & qͥ
magis attendunt sonoritatẽ uocis. ut
auditorib placeant. quã ꝯsiderant
mente qͥd dicunt. Illi uero cantant in
corde. quoꝵ mens deordat uoci. iuxta
illud beati benedicti. Sic stemꝰ ad
psallendũ: ut mens nr̃a concordet
tri. Pro omnibꝰ beneficiis nobis adeo
dñe sẽę patͣ: qͥ nos ꝑ filiũ tuũ fecisti &

Expanded text:
 canticum ore solummodo profertur et decantatur; psalmus autem, addito quodam instrumento musicae artis, id est psalterio. Cantantes et psallentes in cordibus vestris Domino. Ideo dixit in cordibus vestris, quia multi sunt qui cantant ore, quorum mens non concordat voci, et qui magis attendunt ad sonoritatem vocis, ut auditoribus placeant, quam considerent mente quid dicunt. Illi vero cantant in corde, quorum mens concordat voci, juxta illud beati Bepsallendum, ut mens nostra concordet tri. » Pro omnibus beneficiis nobis a DeoDomine sancte Pater, qui nos per Filium tuum fecisti et
Abbreviated transcription (Latin):
inuẽẽ: intimore xpi. Sicut auditores
&ͥ subiecti. suis prelatis subditi sunt
causa obędiencię q. reuerenciȩ: sic
debent etiã pręlati humiliare erga
subiectos. in quantũ uident illos eqͣ¬
les sibi in uirtutibꝰ & uite meritis. In
qͥntũ aũ uident illos erigi in suꝑbiam
contra se .& uicia sectari debent offi¬
ciũ suę prępositure ostendere . &. forti¬
t̃ redarguere:&. increpare. Quod ꝓ¬
hari potest ex factił petri apłi. qͥ cũ
uidisset corneliũ centurione̾ eũ om¬
ni domo sud. humilit᷑ se uelle adora¬
re: ccontra ille humuliauit se dicens
Surge: na .& ego homo sũ. Uui dĩi uidit
ananiam &. saphirã. auia ueritatis
recedere.q. uicis subiacere: poteneiã¬

Expanded text:
invicem in timore Christi. » Sicut auditores et subjecti suis praelatis subditi sunt causa obedientiae et reverentiae: sic debent etiam praelati humiliare se erga subjectos, in quantum vident illos aequales sibi in virtutibus et vitae meritis, in quantum autem vident illos erigi in superbiam contra se et vitia sectari, debent officium suae praepositurae ostendere et fortiter redarguere et increpare. Quod probari potest ex factis apostoli Petri, qui cum vidisset Cornelium centurionem cum omni domo sua humiliter velle se adorare, econtra ille humiliavit se illi, dicens: « Surge, nam et ego homo sum . » Ubi autem vidit Ananiam et Sapphiram a via veritatis recedere, et vitiis subjacere
Abbreviated transcription (Latin):
Rs. udĩce qmͦ caute ambuletis. ñ
quafi insipientes: s ut sapientes Alloqͥt
apłs ephesios.x. in illis om̃s homines ho.¬
catͥq ut eaute &. csiderate inuant. sicut
sapientes .s. ñ sicut insipientes. Frs aute
illos uocat in fide u. insocietate dilectio¬
uis:  unũ patr̃e din omnipotentẽ. om̃s¬

Expanded text:
s, videte quomodo caute ambuletis, non quasi insipientes, sed ut sapientes. Alloquitur Apostolus Ephesios, et in illis omnes homines, hortaturque ut caute et considerate vivant sicut sapientes, et non sicut insipientes. Fratres autem illos vocat in fide et in societate dilectionis, quia unum Patrem omnipotentem
Abbreviated transcription (Latin):
bona opa. si habuerit caritatẽ. mise¬
ricordiã hospitalitatẽ. ceteraq talio
quȩ heatꝰ gregorius intelligi uult ꝑ
filios Aliter. Nunqͥd saluabit᷑ mili¬
er amplius: si ꝑmanserit incaritate :
Utiq Sed si genuerit filios & eos in
fidea. religione omnipotents dei edu¬
cauerit. atq ad ꝑfectionẽ bone uitȩ ꝑ¬
quxerit: si quid deliqͥd saluabit᷑ ꝓ labo¬
re quẽ in illis impendere ftuduit.
Sidelis sermo. id÷ uerax
siue p̃cedens. siue sequensꝰ uł huma

Expanded text:
bona opera, si habuerit charitatem, misericordiam, hospitalitatem, caeteraque talia, quae beatus Gregorius intelligi vult per filios. Aliter: nunquid salvabitur mulier amplius, si permanserit in castitate? Utique; sed si genuerit filios, et eos in fide et religione omnipotentis Dei educaverit, atque ad perfectionem bonae vitae perduxerit: si quid deliquit, salvabitur pro labore quem illis impendere studuit. Fidelis sermo id est verax, sive praecedens sive subsequens, vel huma
Abbreviated transcription (Latin):
qͥin sublimitate st̃. Beatꝰ apłs dirigens hec
uerba timotheo: in illo tradidit omnib
berent missarũ sollempnia celebrare .&.
ꝓomnibꝰ hominibꝰ orare. Q uã formã uł
exemplũ: onnis eccła mͦ tenet. Nã oh¬
secraciones st. qͥcqͥd p̃cedit in misse sollẽp¬
niss usq ad illũ locũ ubi incipit sacerdos
inysteria corporis &. sanguinis dñi inqͥens
Te igit᷑ clementissime pat̾ petimꝰ. Oracio¬
nesst̃ quas fundit sacerdos in consec iacio¬
ne eucharistię usq ad fiactionẽ corporis
M̃r uidelicet qͣndo partieulã qͥndã ponit
sacerdos in calice. Postulaciones st̃ bene¬
dictiones episcopales. quas dicit ep̃s suꝑ
sen naq dixit dñs sacerdotibꝰ. In uocabi¬
tis nomen meũ suꝑ fil ios isrł: & ego bene¬
dica eis. Grarũ actiones st̃ laudes. quas
cõmuncato popło refert sacerdos deo pa¬
tri: qͥ dignatꝰ est mẏsteria corporis .&. san¬
gumis filii sui. ad salutẽ dare & sedẽpeio¬

Expanded text:
nstituti sunt. Beatus Apostolus dirigens haec verba Timotheo, in illo tradidit omnibusberent missarum solemnia celebrare, et pro omnibus hominibus orare; quam formam vel exemplum omnis Ecclesia modo retinet. Nam obsecrationes sunt quidquid praecedit in missarum solemniis, usque ad illum locum ubi incipit sacerdosmysteria corporis et sanguinis Domini, inquiens. Te igitur, clementissime Pater, petimus . . . Orationes sunt quas fundit sacerdos in consecratione Eucharistiae usque ad fractionem corporis Domini, videlicet quando particulam quamdam sacerdos in calicem ponit. Postulationes sunt benedictiones episcopales, quas dicit episcopussen namque dixit Dominus sacerdotibus: Invocabitis nomen meum super filios Israel et ego benedicam eis . Gratiarum actiones sunt laudes quas communicato populo refert sacerdos Deo Patri, qui dignatus est mysteria corporis et sanguinis Filii sui dare eis ad salutem et redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
mo. Docere aũ mulieri ñ ꝑmitto. In su¬
o sexru ꝑmittit᷑ mulier docere indonio
ro: qm de corpe eiꝰ facta ẽ. Ueletiã ia¬
cireo ñ ꝑmitit᷑ ei docere: qr fragilior
est sex ii. quã uir. Et cauendũ ne sicut
ꝑ serpentẽ seducta. mort̾e attulit m̃ũ¬
do: ita etiã facile ad errorẽ lapsa. alios
ade undẽ errore̾ ꝑtrahat Adam ñ est
seductꝰ. sub audis. pͥmꝰ ꝑ serpentem
mulier aũ sed ucta ẽ. sub audis. pri¬
ma. in p̃uaricacione fiit. id pre¬
uaricacionis pęne subiacuit.Salua¬
bit᷑ aĩi sub audis. mulier. ꝑfilioꝵ ge¬
neracione si ꝑ manserit eade muli¬
er infide ꝑfecta & dilectione dei

Expanded text:
mo. Docere autem mulieri non permitto. In sumo. Docere autem mulieri non permitto. In suo sexu permittitur mulier docere in domo ro, quia de corpore ejus facta est; vel etiam idcirco non permittitur ei docere, quia fragilior est sexu quam vir, et cavendum ne, sicut Eva per serpentem seducta mortem attulit mundo, ita etiam facile ad errorem lapsa, alios ad eumdem errorem pertrahat. Adam non est seductus, subaudis primus, per serpentem: mulier autem seducta, subaudis prima, in praevaricatione fuit, id est praevaricationis poenae subjacuit. Salvabitur autem, subaudis mulier, per filiorum generationem, si permanserit eadem mulier in fide perfecta et dilectione Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pͣcepit orare in turpibꝰ locis. sicut est
sterqͥliniũ: neq in publicis locis. info¬
ro uidelicet aut in plateis. nͥ causaiti¬
neris. ut in itinere sit positꝰ. ne tepte¬
hendat᷑ ille talis cũ phariseis. qͥbꝰ dñs
ait. Ueh uobis pharisei hypocrite. qͥ o¬
tatis in angulis plateatũ. Leuantes dd
celũ puras manꝰ. ab homicidio. arapi¬
na. a furto. aꝑiurio. sine ira x. discep¬
tacione . id÷ discordia. Similit̃ uolo
x mulieres otate: in habiti ornato.
Non ornato auro. uł gẽmis. aut mar¬
garitis: s ornato dicit. id÷ ꝯgruo si¬
bi: ꝙ nullus ẽ plus ꝯgruus. quã candi¬
Sͥ. sicut ẽ sindon. zed qͦd decet mulietes.
subaudis. iliud indumentũ habeani
mitentes pietatẽ ꝑ bona oꝑa. id: osten¬
dentes religionẽ &. cultũ dei se tenere
pbona oꝑa. Mulier insilencio discat
sub audis qͦdignorat. cũ omni subiechi¬
one: ñ in eccła. neq cũ supbia .s indo¬

Expanded text:
praecipit orare in turpibus locis, sicut est praecipit orare in turpibus locis, sicut est sterquilinium, neque in publicis locis, in foro videlicet, aut in plateis, nisi causa itineris, ut in itinere sit positus, ne reprehendatur ille talis cum Pharisaeis, quibus Dominus ait: Vae vobis, Pharisaei hypocritae, qui oratis in angulis platearum. Levantes ad coelum puras manus ab homicidio, a rapina, a furto, a perjurio, sine ira et disceptatione, id est discordia. Similiter volo et mulieres orare in habitu ornato, non ornato auro, vel gemmis aut margaritis, sed ornato dicit, id est congruo sibi; quia nullus est plus congruus quam candidus, sicut est sindon, sed quod decet mulieres, subaudis illud indumentum habeant, promittentes pietatem per bona opera, id est ostendentes religionem et cultum Dei se tenere per bona opera. Mulier in silentio discat, subaudis quod ignorat, cum omni subjectione, non in ecclesia, neque cum superbia, sed in do
Abbreviated transcription (Latin):
qsi sine peccato concept᷑. natus. &. conuer¬
satꝰ ẽ. dsuerus &. hiomo cristens inno¬
cent᷑ ꝓ nobis mortuus: factꝰ est me.diator
mediator ñ potest e̾e̾. nͥinterduas par¬
tes. Est aũ mediator malus. qͥ generat
discordias int̃ duos. Bonꝰ uͦ mediator ge¬
nerat &. ꝓcurat pace̾: sicut dñs iħs int̃
nos &. đm patr̃ẽ. Qui dedit redem peione
ꝓ omnibꝰ subaudis. electis. Quã redemp¬
cionẽ: Semet ipsum. Qui etiã testimo¬
die resurrexit.atq postmoduĩ ad cȩlos
ascendit: ita nos credimꝰ resurgere ad di¬
tis transire. sicut ipse ꝓmisit. In qͦ testi¬
monio .id÷ in spe resurrectionis. positꝰ
sũ ego pͣdicator: ut illã annunciem
Uolo gͦ uiros orare in onni loco. Si apłs
iult. ds uult qͥ habitat in eo. qr uas elec¬
tionis ẽ illi. Ne forte putarent aliqͥ ñ
ee̾ orandũ nͥ tantumꝰ in eccła: ait płs.¬
homines orare in omni loco: inagris.
in silius. in domibꝰ. in itinere.T̃. am̃ ñ

Expanded text:
quia sine peccato conceptus, natus, et conversatus est, Deus verus et homo existens, innocenter pro nobis mortuus, factus est mediator mediator non potest esse nisi inter duas partes. Est autem mediator malus qui generat discordias inter duos; bonus vero mediator generat et procurat pacem, sicut Dominus Jesus inter nos et Deum Patrem. Qui dedit redemptionem pro omnibus, subaudis electis. Quam redemptionem? semetipsum. Qui dedit etiam testimodie resurrexit, atque postmodum ad coelos ascendit, ita nos credimus resurgere in dini transire, sicut ipse promisit. In quo testimonio, id est in spe resurrectionis, positus sum ego praedicator, ut illam annuntiem. Volo ergo viros orare in omni loco. Si Apostolus vult, Deus vult qui habitat in eo; quia vas electionis est ille. Ne forte putarent aliqui non esse orandum nisi tantummodo in Ecclesia, homines orare in omni loco: in agris, in silvis, in domibus, in itinere. Tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
as ꝓpħa. qͥ misit epłam uideis qͥ erant in
babylone. ut orarent. ꝓuita regis nabu¬
debetis orare. ꝓeis: qr in pace illoꝵ exit
par ur̃a. Si milit᷑ &. apłs reddit causa: qͦre
talia p̾cipiat. Ut tran qͥlłã &. qͥetã. ids paci¬
fic̾a uit̾a aganiꝰ: in omni pietate &. casita¬
te. Pietas. id cultꝰ & religio omnipotentis
pace regni: ut ipsi liberius possint dediti
fugant seruos dei a ꝓpriis sedibꝰ & discur¬
rͣt bella & sediciones ꝑ regna. ñ possunt
incultura dei ee̾ intenti ꝑ omnia: sicut
tpr̃e pacis. Pietas etiã est miscđia: quã dͥe¬
bemꝰ impendere pauꝑibꝰ & indigentibꝰ
Sigͦ predam᷑ ab hostibꝰ ñ possumꝰ opꝰ mise¬
ricordiȩ exercere: qr ñ ualet miscđiam
impendere alteri. qͥ nͣ habet unde mis
mosinã tribuamꝰ: orandũ ẽ ꝓ uita regis
ac pͥncipũ eiꝰ & ꝓ pace regni .s. ut agamꝰ
uit̾a nr̃am. ⁊qs ducamꝰ in omni castitate
corpis. Tẽpore pacis ut euͣq & eũ ninua

Expanded text:
a, qui misit epistolam Judaeis qui erant in Babylone ut orarent pro vita regis Nabudebetis orare pro eis, quia in pace illorum erit pax vestra. Similiter et Apostolus reddit causas quare talia praecipiat: Ut tranquillam et quietam, id est pacificam, vitam agamus in omni pietate et castitate. Pietas est cultus et religio omnipotentis pace regni, ut ipsi liberius possint dediti fugant servos Dei a propriis sedibus, et desaeviunt bella et seditiones per regna, non possunt in cultura Dei esse intenti per omnia sicut tempore pacis. Pietas etiam est misericordia quam debemus impendere pauperibus et indigentibus. Si ergo depraedamur ab hostibus, non possumus opus misericordiae exercere, quia non valet misericordiam impendere alteri, qui non habet unde miseemosynam tribuamus, orandum est pro vita regis ac principum, et pro pace regni, et ut agamus vitam nostram, id est ducamus in omni castitate corporis. Tempore pacis utcunque et cum minima
Abbreviated transcription (Latin):
nes trarit: aut trahit ad se: s omnia. sub¬
audis. electa. q. ex omnibꝰ generibꝰ .s gen¬
tibꝰ: ex omni sexii &. ꝯdicione. a regibus
usq ad mendicũ a ꝑfectis etate usq ad
puerũ uł infant̾e̾ unius diei. Nemota¬
m̃ potest saluari. nͥ de qͦ dñs uult. qr ip¬

Expanded text:
nes traxit, aut trahit ad se, sed omnia, subaudis electa, et ex omnibus generibus et gentibus, et ex omni sexu et conditione a regibus usque ad mendicum, a perfectis usque ad puerum vel infantem unius dici. Nemo tamen potest salvari n
Abbreviated transcription (Latin):
sistere. Cluq. ꝓpt̾ orandũ ẽ. ꝓ salute &. uita
fideliũ regũ .&. pͥncipũ ut longo tpr̃e
ẽseruati. pac̾ẽ habeat regnir. & magis
ac magis ꝓficiant in melius. Pro in fide¬
libꝰ qͦq orandũ ẽ. ut resipiscant ab infide¬
litate.&. transeant ad fid̾e. Hoc eñi bo¬
nũ ẽ corã saluatore nr̃o deo. sub audis
ut ꝓ omnibꝰ hominibꝰ oremꝰ: qͥ uult om̃s

Expanded text:
ita fidelium regum et principum, ut longo tempore conservati, pacem habeant et regnum, et magis ac magis proficiant in melius. Pro infelicibus quoque orandum est, ut resipiscant ab infidelitate, et transeant ad fidem. Hoc enim bonum est coram Salvatore nostro Deo, subaudis ut pro omnibus hominibus oremus, qui vult om
Abbreviated transcription (Latin):
beniꝰ rege̾ nͥ cesurẽ. Dicamꝰ i alcius iurta
beatũ augustinũ. referentes ista ad eccle¬
si.ĩ quę ĩa regnat cũ rꝑo inicęlis. queste¬
rilis appellat᷑. ñ abono oꝑe .x. laude crea

Expanded text:
bemus regem nisi Caesarem . Dicamus et altius juxta beatum Augustinum, referentes ista ad Ecclesiam, quae jam regnat cum Christo in coelis, quae sterilis appellatur, non a bono opere et laude Crea
Abbreviated transcription (Latin):
medius. Deus qũ imꝰ est. Hoc iđo addidit a¬
pss. neqͥs putaret. rꝑm iđo ab unitate diui¬
ne nature penitꝰ eẽ diuisũ. qr mediatoris
suscepit officiũ. Lic et enĩ ipse nobis me¬
diator sit ꝑ humanitatẽ: ñ tam̃ abrutꝰ est

Expanded text:
medius: Deus autem unus est. Hoc ideo addidit Apostolus, ne quis putaret Christum ab unitate divinae naturae penitus esse divisum, quia mediatoris suscepit officium. Licet enim ipse nobis mediator sit per humanitatem, tamen non est
Abbreviated transcription (Latin):
ingenesi ad abrahã Scito prenoseens. qͦa
ƿegrinũ erit sem̃ tuũ interra ñ sua: &.
affligent eos maleq tractabunt annis qͥ¬
gringentis. Nonsnim possumꝰ inuenire.
qͥmͦ ꝑ qͦdringentos annos sint afflicti ma¬
leq tractati. Narrat uãq scriptura. qr
post mort̾e iosephi. surrexit rex inegypto
qͥ ignorabat ioseph. a. xepit affligere fili¬

Expanded text:
in Genesi: Scito praenoscens quod peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et affligent eos, maleque tractabunt annis quadringentis . Non enim possumus invenire quomodo per quadringentos annos sint afflicti, maleque tractati. Narrat namque Scriptura quia post mortem Joseph surrexit rex in Aegypto qui ignorabat Joseph, et coepit affligere fili