comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ds factus ẽ homo. Quod
ꝓ te suscepit. leuauit in cȩlum:
t̾renumq corpꝰ fecit cȩleste. Si cre¬
dis. & tu quod possis resurgere. &
in celum ascendere: quia certꝰ es
de tanto pignore. securus eris de
tanto munere. Regnat homo iã
susceptꝰ a xp̃o. ad dexteram patͥs
sedens: &e ut sui ab illo regnum
accipiant. uocat. inuitat. ortat᷑.
festinet ad eum omis anima: ꝗͣ
a quo ut accipiat potestatẽ: ñ ei
pecuniȩ p̾cium dabit: s plenam
ꝑfectamq fidem cum ad eũ attule¬
uenturꝰ mortuos uiuosq iudicare:
nͥ ille homo. qui ꝓ nobis dignatuᷤ
ẽ in cruce pendere : Homo susceptꝰ
dicat &e semꝑ p̾sens ẽ. Ueniet autẽ
redemptor nr̃ in ea forma. in qua
assumptꝰ ẽ. ut impleat᷑ illud. quod
de eo ait ꝓpħa zacharias.Uidebt̃:
inquẽ pupugerunt. Uidebunt gͦ
uidei dm̃ hominẽ semꝑ regnantẽ:
quẽ negando desꝑauerant mori¬
entem. Iudicabit eos in animis
mortuos: qui uenturus ẽ resus¬
citare mortuos. Duob enĩ modis:

Expanded text:
hominem Deus factus est homo. Quod pro te suscepit, levavit in coelum; terrenumque corpus fecit coeleste. Si credis et tu quod possis resurgere, et in coelum ascendere; quia certus es de tanto pignore, securus eris de tanto munere. Regnat homo jam susceptus a Christo, ad dexteram Patris sedens; et ut sui ab illo regnum accipiant, vocat, invitat, hortatur. Festinet ad eum omnis anima quaa quo ut accipiat potestatem, non ei pretium pecuniae dabit; sed plenam perfectamque fidem cum ad eum attuleventurus mortuos vivosque judicare, nisi ille homo qui pro nobis dignatus est in judicat, et semper praesens est. Veniet autem Redemptor noster in ea forma in qua assumptus est, ut impleatur illud quod de eo ait propheta Zacharias, Videbunt in quem pupugerunt . Videbunt ergo Judaei Deum hominem semper regnantem, quem negando desperaverant morientem. Judicabit eos in animis mortuos, qui venturus est resuscitare mortuos. Duobus enim modis
Abbreviated transcription (Latin):
Inuentre bestiȩ marmȩ positꝰ ionaᷤ
sc̃s orauit: in inferno xp̃c descendenᷤ
mortuos suscitauit. Tercia die ꝓpħa
littori incolumis ẽ redditus. die t̾cia
xp̃c de sepulchro surgens. suꝑ cȩlos
ẽ exaltatus. Ad p̾dicationẽ ionȩ ꝑ
penitentiã saluata ẽ ciuitas. ꝑ xp̃i¬
p̾dicationẽ sc̃a iherłm redempta ẽ
suꝑ om̃s cȩlos: ut adimpleret omĩa.
Quis ẽ qui descendit: Ds̃ homo. Qͥs

Expanded text:
In ventre bestiae marinae positus Jonas In ventre bestiae marinae positus Jonas sanctus oravit: in inferno Christus descendens mortuos suscitavit. Tertio die Propheta littori incolumis est redditus: die tertio Christus de sepulcro surgens, super coelos est exaltatus. Ad praedicationem Jonae per poenitentiam salvata est civitas: pdicationem sancta Jerusalem redempta estsuper omnes coelos, ut adimpleret omnia . Quis est qui descendit? Deus homo.
Abbreviated transcription (Latin):
tͥb noctib: ita oportet ẽẽ &e filium
hominis in corde t̾rȩ. tͥb dieb &e tͥb
noctibꝰ. Ipsam figurã ꝓpħicam cõpa¬
rando breuiter ꝑcurramꝰ. Missus io
nas ad ciuitatẽ niniue ut eius finẽ
p̾dicaret: missus ẽ xp̃c a patre. ut
finẽ mundi om̃ib demonstraret.
fugit ionas in tharsis a facie dm̃i. fu¬
ga ionȩ: uelox transitus xp̃i. De qͦ
dicit ꝓph̾a. Exultauit sicut gigas:
ad currendam uiam. Ascendit na¬
uem ꝓpb̃a fugiens: Lignum xp̃c as
cendit. ꝑ mare huiꝰ scłi transiens.
Irruit tempestas magna in mari. ꝑ¬
turbatio maris: ꝑfidia uideoꝵ. Data
ẽ sorsut ꝓpħa fugitiuꝰ in mari mitt̾et᷑.¬
Et sors data ẽ suꝑ xp̃i uestimenta:
ut unitas om̃i mundo predicaret᷑.
Piectus ẽ nͨaui in mare ionas: & moes
xp̃i in cordib gentium collocata ẽ.
Susceptus ẽ a bestia ꝓpħa custodiendꝰ:
ñ comedendus. Audi hic ipsius uocẽ
animam meam apud inferos: nec da¬
bis scm tuũ uidere corruptionem.

Expanded text:
oportet esse et Filium hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus . Ipsam figuram propheticam comparando, breviter percurramus. Missus est Jonas ad civitatem Ninive, ut ejus finem praedicaret: missus est Christus a Patre, ut finem mundi omnibus demonstraret. Fugit Jonas in Tharsis a facie Domini: fuga Jonae, velox transitus Christi; de quo dicit Propheta, Exsultavit ut gigas ad currendam viam . Ascendit navem Propheta fugiens: lignum Christus ascendit, per mare hujus saeculi transiens. Irruit tempestas magna in mari: perturbatio maris, perfidia Judaeorum. Data est sors, ut propheta fugitivus in mare mitteretur: sors data est super Christi vestimenta, ut unitas omni mundo praedicaretur. Projectus est e navi in mare Jonas: mors Christi in cordibus Gentium collocata est. Susceptus est a bestia Propheta, custodiendus, non comedendus: audi hic ipsius vocem animam meam apud inferos, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcurator tuus: minus idoneus
uo. Alendatium ẽ fr̃s mei:menda¬
cium ẽ: auari sunt homines. Uel
sic certe cogantur confiteri qͦd no¬
lunt: cum erubescunt tacere qͦd st̃.
fundant. uomant in confessio¬
ne: quod portant. Pectus p̾mit᷑
crapula iniquitatis: euomat eã
confessio: s ñ canino more rede¬
atur ad uomitum. E stote xp̃iani:
ualde parum ẽ uocari xp̃ianos.
Quanta donastis histrionib: qͣn¬
ta donastis uenatorib quanta tͣ¬
pib ꝑsonis: Donatis eis: qui uos
occidunt. Per ipsas enĩ exhibitio¬
nes uoluptatum. intͥficiunt ani¬
mas ur̃as: &e insanitis quis plus
donet. Si insaniretis. quis plus
seruet. ñ essetis ferendi: quis plus
seruet insanire auaricie ẽ. Quis
plus donet insanire ꝓfusionis ẽ:
nec auarum te d̾s uult. nec ꝓfusũ.
Collocare te uult quȩ habes: ñ ꝓ¬
icere. Certatis quis uincat in peiꝰ:
ñ datis oꝑam quis sit melior. atq

Expanded text:
procurator tuus, minus idoneus procurator tuus, minus idoneus vo. Mendacium est, fratres mei, mendacium est: avari sunt homines. Vel sic certe cogantur confiteri quod nolunt, cum erubescunt tacere quod sunt: fundant, vomant in confessione quod portant. Pectus premitur crapula iniquitatis; evomat eam confessio: sed non canino more redeatur ad vomitum. Estote christiani. Valde parum est vocari christianos. Quanta donatis histrionibus? quanta donatis venatoribus? quanta turpibus personis? Donatis eis qui vos occidunt. Per ipsas enim exhibitiones voluptatum interficiunt animas vestras: et insanitis quis plus donet. Si insaniretis quis plus servet, non essetis ferendi. Quis plus servet insanire, avaritiae est: quis plus donet insanire, profusionis est. Nec avarum te Deus, nec profusum vult. Collocare te vult quae habes, non projicere. Certatis quis vincat in pejus, non datis quis sit pejor. Et
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ enim filius tuus. Quicquid
dicas: mortuo debes. qͦd uiuo ser¬
uabas. Mortuus ẽ filius meus:
s tam̃ partẽ filii mei seruo frib ip¬
sius. Si credis quia mortirus est.
si ꝓ illo xͨ mortuus non ẽ. mortuuᷤ
ẽ ipse. Si autẽ ẽ in te fides: uiuit
filius tuus. Uiuit prorsus: ñ de¬
cessit. s precessit. Qua fronte uen¬
turus es ad filium tuum. qui pre¬
cessit: cui p̾cedenti ñ mittis partẽ
suam in cȩlum: An non potest
mitti in celum: P otest prorsus.
Audi ipsum dñm dicentem. Thes¬
aurirate uobis thesauros in celo.
Sigͦ ille thesaurus meluis ẽ custo¬
ditus in cęlo: nunqͥd tunc ñ mit¬
tendus ẽ filio. quando si missus
fuerit ñ ꝑibit: Tenebitur hic ubi
potest ꝑire: ñ mittitur illuc uͥ
xp̃c est custos: Certe ea quȩ hic te¬
nes ce ñ uis mittere post filium
tuũ: quib commendas: Aucto¬
qui precessit: & xp̃o ñ comm̃das
ad quẽ precessit. An idõneus ẽ tͥ

Expanded text:
us est enim filius tuus? Quidquid us est enim filius tuus? Quidquid dicas, mortuo debes quod vivo servabas. Mortuus est filius meus, sed tamen partem filii mei servo fratribus ipsius. Sic credis quia mortuus est? Si pro illo Christus mortuus non est, mortuus est ipse: si autem est in te fides, vivit filius tuus. Vivit prorsus; non decessit, sed praecessit. Qua fronte venturus es ad filium tuum qui praecessit, cui praecedenti non mittis partem suam in coelum? An non potest mitti in coelum? Potest prorsus. Audi ipsum Dominum dicentem, Thesaurizate vobis thesauros in coelo . Si ergo ille thesaurus melius custoditur in coelo, numquid tunc non mittendus est filio, quando si missus fuerit, non peribit? Tenebitur hic ubi potest perire, non mittitur illuc ubi Christus est custos? Certe ea quae hic tenes, et non vis mittere post filium tuum, quibus commendas? Actoqui praecessit, et Christo non commendas ad quem praecessit? An idoneus est tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tis filios tuos patͥmonio tuo: quã crea¬
tori tuo. Et mentiunt᷑ quidem ho¬
mines. Mala ẽ auaricia. Palliare
se uolunt nomine pietatis &e de¬
albare: ut quasi ꝓpter filios uide¬
antur seruare homines: qͦd ꝓpter
auariciã seruant. Nam ut nouerinᷤ.
qͥa sic plerumq contingit dicit᷑ de
quo quã. Quare ñ facit elemosinã:
Quia seruat filiis suis. Contingit
ut amittat unum. Si ꝓpter filios
seruabat: mittat post illum par¬
tem suam. Quare illam tenet in sac¬
culo: & illum relinquit ab animo:
Redde illi quod suum ẽ: redde quod
illi seruabas. Mortuus ẽ inquit. s
precessit ad dm: pars illa pauꝑibus
debetur. Illi debetur: ad quẽ ꝑrexit.
Xp̃o debetur. ad ipsum enĩ prexit.
Et ipse dixit. Qui uni ex minimis
istis fecit. mͥ fecit. Et qui uni ex mi¬
nimis istis ñ fecit: mͥ ñ fecit. Sed
quid dicis: Seruo fr̃ib ipsius.
Siuiueret ille: ñ erat cum fr̃ib di¬
uisurus: O fides mortua: mortu¬

Expanded text:
tis filios tuos patrimonio tuo, quam Creatis filios tuos patrimonio tuo, quam Creatori tuo. Et mentiuntur quidem homines. Mala est avaritia: palliare se volunt nomine pietatis, et dealbare, ut quasi propter filios videantur servare homines, quod propter avaritiam servant. Nam ut noveritis quia sic plerumque contingit, dicitur de quoquam: Quare non facit eleemosynam? Quia servat filiis suis. Contingit ut amittat unum: si propter filios servabat, mittat post illum partem suam. Quare illam tenet in sacculo, et illum relinquit ab animo? Redde illi quod suum est, redde quod illi servabas. Mortuus est, inquit. Sed praecessit ad Deum, pars ipsius pauperibus debetur; illi debetur, ad quem perrexit; Christo debetur, ad ipsum enim perrexit: et ipse dixit, Qui uni ex minimis istis fecit, mihi fecit; et qui uni ex minimis istis non fecit, mihi non fecit . Sed quid dicis? Servo fratribus ipsius. Si viveret ille, non erat cum suis fratribus divisurus? O fides mortua! Mortu
Abbreviated transcription (Latin):
quousq facio: & illic ñ dicitur qͣn¬
tis diuitib ditior sum. Non atten¬
duntur egestates innumerabilium
mendicoꝵ: non respiciunt᷑ post̾io¬
res multitudines pauꝑum. s pau¬
citas precedentium diuitũ ante
oculos ponitur. Cur in oꝑe bono
ñ attendit᷑ ille ⁊acheus: qui dimi¬
dium rerum suarũ dedit pauꝑi¬
b: S optare cogimur. ut attendat᷑
saltem ille phariseus: qui omniũ
quȩ possidebat decimas dabat.
Noli parcere thesauris cadiicis.
thesauris uanis: noli sub imagi¬
ne pietatis augere pecuniã. filiis
meis seruo. Magna excusatio. filiis
meis seruo. Uideamus. Seruat tibi
pat̾ tuus: seruas tu filiis tiuis: filii
tui filiis suis: ce sic ꝑ om̃s: &e nulluᷤ
facturus ẽ precepta dĩ. Quare ñ illi
potius impendis omĩa: qͥ te fecit
ex nichilo: Qui te fecit: ipsete pas¬
cit. Ex his quȩ fecit ipse: pascit &e fi¬
lios tuos. Neq enim melius cõmit¬

Expanded text:
usquequo facio? et illic non dicitur, Quanusquequo facio? et illic non dicitur, Quantis divitibus ditior sum? Non attenduntur egestates innumerabilium mendicorum, non respiciuntur posteriores multitudines pauperum: sed paucitas praecedentium divitum ante oculos ponitur. Cur in opere bono non attenditur ille Zacchaeus, qui dimidium rerum suarum dedit pauperibus . Sed optare cogimur. ut attendatur saltem ille Pharisaeus, qui omnium quae possidebat decimas dabat. 20. Noli parcere thesauris caducis, thesauris vanis. Noli sub imagine pietatis augere pecuniam. Filiis meis servo: magna excusatio, Filiis meis servo. Videamus: servat tibi pater tuus, servas tu filiis tuis, filii tui filiis suis, et sic per omnes, et nullus facturus est praecepta Dei. Quare non illi potius impendis omnia, qui te fecit ex nihilo? Qui te fecit, ipse te pascit ex his quae fecit, ipse pascit et filios tuos. Neque enim melius commit
Abbreviated transcription (Latin):
cȩloꝵ. Ergo illi dant decimas:. tu si
centesimam dederis. aliquid mag¬
num te fecisse głaris. Attendis enĩ.
quid alius &e alius ñ faciat: ñ quid
te d̾s iubeat facere. Metiris te de cõ¬
paratione peioris: ñ de ussione me-¬
lioris. Non quia ille nichil facit.
ido tu magnum aliquidfacis: sed
quia gaudetur ad quedam mini¬
ma oꝑa ur̃a. Quia tanta ẽ sterilitaᷤᷤ
ur̃a. ut ad modica gaudeatur. qͣsi
securi uobis blandimini de minimiᷤ
granis elemosinarum: & aceruos
obliuiscimini peccatoꝵ. Protuli¬
sti forte nescio quid paruum: quod
alius aut ñ habuit. aut ñ ꝓtulit
cum haberet: noli attendere post
te. quis ñ faciat. sed quid te iubeat.
facere. Postremo quare in istis affe¬
ctionib sclarib ñ uob̃ sufficiunt qͦs
p̾cessistis: s. uultis ẽẽ diuites. equa¬
les ditiorib uobis: Non attendi¬
cere ditiores uultis: s in elemosinis
habetur modus. Hic dicitur ĩa

Expanded text:
coelorum . Ergo illi dant decimas; tu si coelorum . Ergo illi dant decimas; tu si centesimam dederis, aliquid magnum te fecisse gloriaris. Attendis enim quid alius non faciat, non quid te jubeat Deus facere. Metiris te de comparatione pejoris, non de jussione melioris. Non quia ille nihil facit, ideo tu magnum aliquid facis: sed quia gaudetur ad quaedam minima opera vestra quia tanta est sterilitas vestra, ut ad modica gaudeatur, quasi securi vobis blandimini de minimis granis eleemosynarum, et acervos obliviscimini peccatorum. Protulisti forte nescio quid parvum, quod alius aut non habuit, aut non protulit cum haberet. Noli attendere post te quis non faciat, sed quid te jubeat Deus facere. Postremo, quare in istis affectionibus saecularibus non vobis sufficiunt quos praecessistis, sed vultis esse divites, aequales ditioribus vobis? Non attendicere vultis ditiores. Sed in eleemosynis habetur modus. Hic dicitur, Jam
Abbreviated transcription (Latin):
In ipsis alimentis. quȩ utiq con¬
cessa sunt:. si forte excedis mođu.
& amplius accipis. quã necesse
ẽ. peccas. Cotidiana sunt ista que
dico. s tam̃ peccata sunt: & ñ sunt
leuia: qͥa plura. Quia uͦ cotidia¬
na ce plurima: tim̃da ẽ ruina
multitudinis: & ñ magnitudi¬
nis. Talia peccata dicimꝰ fr̃s co¬
tidianis elemosinis posse munda¬
ri: s facite elemosinas: & nolite
cessare. Attendite uitam urãm
cotidianã ipsis peccatis scaturi¬
entẽ: minutis ipsis dico. Et cum
facis elemosinã. ñ suꝑbe facias: nec
sic ores quẽad modu ille phariseuᷤˢ.
S tam̃ quid ibi dixit: Ieumo bis
in sabbato: decimas do omnium
quȩ possideo. Et ñdum fusus
erat sanguis dñi. Tantũ p̾cium
ꝓ nobis accepimus: &e saltem nec
tantũ erogamus. qͣntum phari¬
seus. Et habes alio loco aꝑte dicen¬
tem dñm. Nisi habundauerit iu¬
sticia ur̃a plus quam scribarum &
phariseoꝵ: ñ intrabitis in regnum

Expanded text:
In ipsis alimentis, quae utique conIn ipsis alimentis, quae utique concessa sunt, si forte excedis modum, et amplius accipis quam necesse est, peccas. Quotidiana sunt ista quae dico: sed tamen peccata sunt; et non sunt levia, quia plura. Quia vero quotidiana et plurima, timenda est ruina multitudinis, etsi non magnitudinis. Talia peccata dicimus, fratres, quotidianis eleemosynis posse mundari. Sed facite eleemosynas, et nolite cessare. Attendite vitam vestram quotidianam ipsis peccatis scaturientem, minutis ipsis dico. CAPUT XII. 19. Et cum facis eleemosynam, non superbe facias, nec sic ores quemadmodum ille Pharisaeus. Sed tamen quid ibi dixit? Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo . Et nondum fusus erat sanguis Domini. Tantum pro nobis pretium accepimus, et saltem nec tantum erogamus, quantum Pharisaeus. Et habes alio loco aperte dicentem Dominum, Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet. Et cum te ledit aliquis:
Ad illa scelera maiora. ñ sufficiũt
cotidianȩ elemosinȩ: ut ea mun¬
dent. Aliud ẽ uͥ mutes uitam: ali¬
ud est uͥ toleres uitam. Illam ui¬
tam da: ut si mechus eras. noli eẽ
mechus. Si fornicator eras: noli for¬
nicari. Si homicida: noli eẽ homi¬
cida. Si ibas ad mathematicum.
ce ad ceteras pestes sacrilegas: iam
desine. Arbitraris hec nͥ fieri desi¬
nant: cotidianis elemosinis posse
mundariꝰ Illa dico cotidiana
peccata. quȩ aut ꝑ linguã facile cõ¬
mittuntur. ut ẽ uerbum durũ.
aut cum labitur aliquis in ri¬
sum immoderatũ: aut in huiꝰmo¬
di nugis cotidianis: in ipsis con¬
cessis peccata sunt. Cum ipsa uxo¬
re si exceditur concumbendi modꝰ.
procreandis liberis deditus: iam
peccatum ẽ. Ad hoc enim ducitur
uxor. Nam id etiam tabulȩ in¬
dicant: uͥ scribitur liberoꝵ ꝓcre¬
andoꝵ causa. Quando tu uti ux
cotidianȩ elemosinȩ mundant.

Expanded text:
non habet; et cum te laedit aliquis, non habet; et cum te laedit aliquis, Ad illa majora scelera non sufficiunt quotidianae eleemosynae, ut ea mundent. Aliud est ubi mutes vitam, aliud est ubi toleres vitam. Illa mutanda est: si moechus eras, noli esse moechus: si fornicator eras, noli fornicari: si homicida, noli esse homicida: si ibas ad mathematicum et ad caeteras pestes sacrilegas, jam desine. Arbitraris haec, nisi fieri desinant, quotidianis eleemosynis posse mundari? Illa dico quotidiana peccata, quae aut per linguam facile committuntur, ut est verbum durum, aut cum labitur aliquis in risum immoderatum, aut in hujusmodi nugas quotidianas. In ipsis concessis peccata sunt. Cum ipsa uxore si exceditur concumbendi modus procreandis liberis debitus, jam peccatum est. Ad hoc etenim ducitur uxor: nam id etiam tabulae indicant, ubi scribitur, Liberorum procreandorum causa. Quando tu uti uxoquotidianae eleemosynae mundant.
Abbreviated transcription (Latin):
nere quia minora sunt: s time qͥa
plura sunt. Attendite fr̃s mei: miny¬
ta sunt. ñ sunt magna. Non ẽ bestia
qͣsi leo. ut uno morsu gutt᷑ fran
pulicib pleno: nunquid ñ mori¬
tur ibi: Non sunt quidem ma¬
quȩ etiam minutissimis bestiis
interimi potest. Sic &e si modica
peccata attenditis. quia modica
sunt: cauete quia plura sunt.
Quã minutissima grana harenȩ:
Si harenȩ amplius in naui mit¬
tantur: mergit illam ut pereat.
Quam minutȩ sunt guctȩ pluui¬
ee Nonne flumina implent: &
domos eiciunt: Ergo ista nolite
contempnere: s dicturi estis. Et¬
quis potest sine istis: Ne hoc di¬
ceres. qͦd habere nemo potest: ds
misericors uidens nr̃am fragilita¬
tem. posuit contra remedia. Quȩ
sunt remedia: Elemosinarum¬
ieiunioꝵ. orationũ. ipsa sunt tͥa.
Ut autẽ uerum dicas in oratio¬
ne: ꝑfecte implendȩ sunt elemo¬
sinȩ. Que sunt ꝑfectȩ elemosinee
Ut ex quo tͥ habundat: des ei qui

Expanded text:
nere, quia minora sunt; sed timete quia nere, quia minora sunt; sed timete quia plura sunt. Attendite, fratres mei, minuta sunt, non sunt magna. Non est bestia quasi leo, ut uno morsu guttur franpulicibus pleno, nunquid non moritur ibi? Non sunt quidem maquae etiam a minutissimis bestiis interimi potest. Sic et modica peccata: attenditis quia modica sunt, sed cavete quia plura sunt. Quam minutissima sunt grana arenae: si arena amplius in navi mittatur, mergit illam ut pereat. Quam minutae sunt guttae pluviae; nonne flumina implent, et domos dejiciunt? Ergo ista nolite contemnere. Sed dicturi estis: Ecquis potest esse sine istis? Ne hoc dixeritis, quia vere nemo potest. Deus misericors videns nostram fragilitatem, posuit 128 econtra remedia. Quae sunt remedia? eleemosynarumjejuniorum, orationum. Ipsa sunt tria; ut autem verum dicas in oratione, perfectae implendae sunt eleemosynae. Quae sunt perfectae eleemosynae? ut ex quo tibi abundat, des ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
& fideliter seruit. & pure te dili¬
git: do debet ñ tͥ. Iustum ẽ gͣ. ut
e tu attendas quia sub dño es:
ad quem & ille attendit. ut serui¬
at tͥ. Imple gͦ quod dictum est:
quod tͥ non uis fieri. alii ne fece¬
ris. S ipsum alii cum dicis: u¬
trumq attende & ꝓximum ce
dm̃. Canta in psalterio decem cor¬
darum:̃canta canticum nouũ:
concorda cum sermone di. Cũ ẽ
tecum in uia. concorda cum ad¬
u̾sario tuo cito: ne cum discordia
uenias ante iidicem. Si facis qͦd
audis: concordasti cum eo. Si aũ¬
ñ uis. ñ facis: rixaris cum eo: &¬
logis. ab augurib. a sacrilegis:
abstinete uos quantũ potestis. a
nugatoriis spectaculis. Si quȩ ela¬
tiones scłi subrepunt in anima:
exercete uos in miscdia. exercete
uos in elemosinis. in ieuiniis. in
orationib. His enim purgant᷑ co¬
tidiana peccata: que ñ possunt sub
riꝑe. nͥ in animam. ꝓpter fragilita¬
tem humanam. Noli illa contẽp¬

Expanded text:
et fideliter servit, et pure te diliet fideliter servit, et pure te diligit, Deo debet, non tibi. Justum est ergo, ut et tu attendas quia sub Domino es, ad quem et ille attendit, ut serviat tibi. Imple ergo quod dictum est, Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Sed ipsum alii cum dicis, utrumque attende et proximum et Deum. Canta in psalterio decem chordarum, canta canticum novum: concorda cum sermone Dei, cum est tecum in via. Concorda cum adversario tuo cito, ne cum discordia venias ante judicem. Si facis quod audis, concordasti cum eo: si autem non facis, rixaris cum eo, et nolegis, ab auguribus, a sacrilegiis; abstinete vos, quantum potestis, a nugatoriis spectaculis. Si quae delectationes saeculi subrepunt in animam; exercete vos in misericordia, exercete vos in eleemosynis, in jejuniis, in orationibus. His enim purgantur quotidiana peccata, quae non possunt nisi subrepere in animam, propter fragilitatem humanam. Noli illa conte
Abbreviated transcription (Latin):
Quare illam uidetis: quando
illam exigitis: Quare laudas
fidem: quando illam exigis de
seruo tuo Quam pulchra res:¬
ẽ fides. S tunc pulchra ẽ: quan¬
do de seruo exigitur. Tunc uide¬
tur. quando de altero expetitur:
qͣndo de te exigitur. ñ uidetur.
Aurum uides : fidem ñ uides:
Sicut lucet aurũ ad oculos cor¬
poris: sic lucet fides ad oculos
cordis. Aꝑis ad illam oculos
buerit. laudas seruum: & p̾di¬
cas illum &e dicis. Preclarum
seruum habeo: magnũ seruũ
habeo: fidelem seruum habeo.
Quod laudas in seruo. ñ exhi¬
bes dño: & eo sceleratius: quia
uis ut meliorem tu habeas ser¬
uum. quam te ds. Iubet ds̃
seruo tuo: ut bonus sit erga te.
Quom iubet uxori tuȩ. ut & si tu
mecharis ñ mechet᷑: sic iubet ser¬
uo tuo. ut &e si tu ñ serius dño
tuo seruiat tͥ. S hoc totũ uide.
ut ad ammonitionẽ ualeat: ñ
ad ꝑnitiem tuam. Etenim seruiᷤ
ille qͦd tͥ seruit indigno digne:
idem quod indigno tibi seruit.

Expanded text:
Quare illam videtis, quando Quare illam videtis, quando illam exigitis? Quare laudas fidem, quando illam exigis de servo tuo? Quam pulchra res fides! Sed tunc pulchra est, quando de servo exigitur; tunc videtur, quando ab altero expetitur: quando de te exigitur, non videtur. Aurum vides, fidem non vides. Sicut lucet aurum ad oculos corporis, sic lucet fides ad oculos cordis. Aperis ad illam oculos buerit, laudas servum, et praedicas eum, et dicis: Praeclarum servum habeo, magnum servum habeo, fidelem servum habeo. Quod laudas in servo, non exhibes Domino: et eo sceleratius, quia vis ut meliorem habeas tu servum, quam te Deus. Jubet Deus servo tuo, ut bonus sit erga te. Quomodo jubet uxori tuae, ut etsi tu moechaberis, non moechetur: sic jubet servo tuo, ut etsi tu non servis Domino tuo, serviat tibi. Sed hoc totum vide ut ad admonitionem tuam valeat, non ad perniciem tuam. Etenim servus ille quod tibi servit indigno digne, id est, quod indigno tibi bene servit,
Abbreviated transcription (Latin):
telam ꝑtinent flagitioꝵ: aut ad¬
facinora nocendi. Quia d̾o noce¬
re ñ potes in facinorib:. in flagitiis
eum offendis. incorruptelis eum
offendis: in te illi facis iniuriam.
Facis enim iniuiriam gr̃ȩ ipsius: do¬
no ipsius. Seruum si haberes: uel¬
les ut seruiret tͥ seruus tuus: serui
tu mellori dño tuo. Seruum tuũ
tu ñ fecisti. & te & seruum tuum
ille fecit. Uis ut seruiat tͥ cum qͦ
factus es. & non uis seruire ei a qͦ
factus es: Ergo cum uis ut serui¬
at tͥ seruus tuus homo: ce tu non
uis seruire dño tuo: facis deo qͦd
tu pati non uis. Ergo illud unũ
p̾ceptum continet duo: illa duo
continent decem: illa decẽ conti-
nent om̃ia. Cantate gͦ in psalt̾io
decem cordarum: canticũ nouũ.
Ut autẽ cantetis canticũ nouum:
estote homines noui. diligite iu¬
sticiam. habet pulchritudinẽ suã.
Ido ñ uultis illam uidere: quia
aliud amatis. Nam si aliud ñ
amaretis: eam utiq uideretis.

Expanded text:
telam pertinent flagitiotelam pertinent flagitiofacinora nocendi quia deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis iniuriam. facis enim iniuriam gratiae eius, dono ipsius. seruum si haberes, nelles ut seruiret tibi seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat tibi cum quo factus es: et non uis seruire ei a quo factus es? ergo cum uis ut seruiat tibi seruus tuus homo et tu non uis seruire domino tuo, facis deo quod tu pati non uis. ergo illud unum praeceptum continet duo, illa duo continenent omnia. Cantate ergo in psalterio decem chordarum canticum novum. Ut autem cantetis canticum novum, estote homines novi. Diligite justitiam: habet pulchritudinem suam. Ideo non vultis illam videre, quia aliud amatis. Nam si aliud non amaretis, eam utique videretis.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa post uxorem tuam nichil fe¬
cisti. quia uxorem ñ habes: & ñ
attendis ꝑ libidines illicitas forni¬
cationis. cuiꝰ imaginẽ uiolasti:
Postremo ds qui scit qͥd tͥ utile
sit. qui uere sic gubernat seruos
suos ad utilitatem illoꝵ ñ ad suã:
sed tu indiges dm̃ auxilio. Ipse gͦ
dñs qui scit qͥd utile tͥsit: uxorem
concessit. Nichil amplius. Hoc
iussit hõc p̾cepit: neꝑ illicitas uo¬
luptates corruat templũ eiꝰ qͦd
ẽẽ cepisti. ⁊lunqͥd ego hoc dicoꝰ
dĩ estis: & sp̃c d̾i habitat in uobisꝰ
Hoc dixit xp̃ianis: hoc dixit fide¬
lib Descitis qͥa templum di estis:
&e spc̃ dihabitat in uobis: Siquis
templum di corruꝑit: corrumpet¬
illum ds̃. Uidetis qͦmͦ minatur:
Nonuis corrumpi domum tuam᷑
quare corrumpis domum di: Cer¬
te facis alicui: quod pati ñ iis. Non
ẽgͦ. qua euadatur. Tenetur ille qͥ
se teneri ñ putabat. O m̾ĩa enim
peccata hominum. aut ad corrup¬

Expanded text:
quia post uxorem tuam nihil fequia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes, et non attendis per libidines illicitas fornicationis cuius imaginem uiolasti P postremo deus, qui scit quid tibi utile sit, qui uere sic gubernat seruos suos ad utilitatem illorum, non ad sused tu indiges domini auxilio — ipse ergo dominus, qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. hoc iussit, hoc praecepit, ne per inlicitas uoluptates corruat templum eius, quod esse coepisti. numquid ego hoc dico? dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hoc dicit christianis, hoc dicit fidelibus: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? si quis templum dei corruillum Deus. Videtis quomodo minatur? non vis corrumpi domum tuam, quare corrumpis domum Dei? certe facis alicui quod pati non vis. Non est ergo qua evadatur, tenetur ille qui se teneri non putabat. Omnia enim peccata hominum aut ad corrup
Abbreviated transcription (Latin):
ratur mea: id facio qͦd pati nolo.
Cum uͦ ad meretͥcem eo: cui facio
qͦd pati nolo. Quod grauiꝰ est. ip¬
si do. Intelligat scĩtas ur̃a. E tenĩ¬
qͥd tͥ fieri ñ uis. alio ne feceris: ad
duo p̾cepta ꝑtinet. Quom ꝑtinet
ad duo precepta. si homini ñ fe¬
ceris. qͦd pati ñ uis ab homine:
Ad ꝓximi preceptum ꝑtinet ad
dilectionem ꝑximi: ad septẽ cor¬
das. Si autẽ quod ñ uis pati ab
homine. ipsi d̾o uis facere: qͥd ẽ
rumpis te ipsum. Et unde inu¬
riam do facio: quia corrũpo me
ipsum: Unde facit tͥ iniuriam:
qui uoluerit forte lapidare. tabu¬
łã tuam pictã: In qua tabula ima¬
go tua ẽ in domo tua maniter po¬
sita ad uanum honorem tuum:
nec sentiens. nec loquens. nec u¬
dens. Siquis illam lapidet: ñ ne
in te it contumelia: Cum uͦ nna¬
ginem di qͦd es tu corrumpis in
te. ꝑ forncationes & ꝑ diffluenti¬
as libidinis: attendis qͥa ad nul¬
lius uxorem accessisti. attendis

Expanded text:
ratur mea; id facio quod pati nolo. ratur mea; id facio quod pati nolo. Cum vero ad meretricem eo, cui facio quod pati nolo? Quod gravius est, ipsi Deo. Intelligat sanctitas vestra. Etenimquod tibi fieri non vis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet: quomodo pertinet ad duo praecepta? si homini non feceris quod pati non vis ab homine, ad proximi praeceptum pertinet, ad dilectionem proximi, ad septem chordas; si autem quod non vis pati ab homine ipsi Deo vis facere, quid est rumpis te ipsum. Et unde injuriam Deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad uanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec uidens? si quis illam lapidet, non in te it contumelia? cum uero imaginem dei, quod es tu, corrumpis in te per fornicationes et per diffluentias libidinis, attendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis
Abbreviated transcription (Latin):
uiolo quod dictum est. ñ concu¬
pisces uxorẽ ꝓximi tui. Qui ad pub-¬
licũ uado: in qͦd p̾ceptũ incurro:
Non fugiat: habet unde liget᷑.
s ornamentũ. in ipsis decem cordiᷤ
inuenimꝰ. Decem enim precepta
ad duo illa referunt᷑. sicuti audiui¬
mus: ut diligamꝰ dm & ꝓximum:
ce duo illa ad unum illud. U nũ
ẽ autem: quod tͥ fieri ñ uis. alio
ne feceris. Ibi continent᷑ decem:
ibi continent᷑ duo. S dicis. fur¬
tum si faciam: id facio. qͦd pati
nolo. Si occidam: id facio qͦd ab
altero pati nolo. Si parentibus
meis honorem ñ deferam: qͣndo
uolo ut deferatur mͥ a filiis meiᷤ
id facio qͦd pati nolo. Si sim me¬
chus: & aliquid tale moliar: id
facio qͦd pati nolo. Nam qui in¬
terrogatur dicit: nolo ut uxor
mea tale aliquid faciat. Si con¬
cupisco uxorem ꝓximi mei: nolo¬
ut quispiam concupiscat mcã:
id facio qͦd pati nolo. Si concupiᷤͤ¬
co rem ꝓximi mei: nolo ut aufe¬

Expanded text:
violo quod dictum est, Non concuviolo quod dictum est, Non concupisces uxorem proximi tui. Qui ad publicam vado, in quod praeceptum incurro? Non fugiat, habet unde ligetur;sed ornamentum in ipsis decem chordis invenimus. Decem enim praecepta ad duo illa referuntur, sicut audivimus ut diligamus Deum et proximum, et duo illa ad unum illud. Unum est autem: Quod tibi fieri non vis, alii ne feceris. Ibi continentur decem, ibi continentur duo. Sed dices: Furtum si faciam, id facio quod pati nolo: si occidam, id facio quod ab altero pati nolo: si parentibus meis honorem non deferam, quando volo deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo: si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo. Nam si quis interrogetur, dicit, Nolo ut uxor mea tale aliquid faciat; si concupisco uxorem proximi mei, nolo quisquam concupiscat meam; id facio quod pati nolo: si concupisco rem proximi mei, nolo ut aufe
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Aliud ẽ enĩ ñ facere aliqͥd tale
corda: cecidit bestia cupiditatiᷤ. Ita ca¬
dentib om̃ib bestiis: securꝰ & innocens
in di dilectione. & humana societate
u̾saris. Tangis cordas decẽ: tot bestias oc¬
cidis. Nam multa capita st̃ sub istis be¬
stiis. In singłis cordis: ñ singłas bestias s
greges int̾ficis bestiaꝵ. Sic gͦ canticũ no-¬
uũ eũ amore. ñ cũ timore cantabis. Po¬
li dicere tͥ qͣndo forte luxuriant̾ aliqͥd
uis facere. uxorẽ ñ habeo. facio qͦd uo¬
lo: ñ enĩ post uxorẽ meã pecco. Iam
nosti p̾ciũ tuũ: iam nosti qͦ accedas:
qͥd manduces qͥd bibas: immo quẽ
manduces. quẽ bibas. Abstine te a
fornicationib. ne forte dicas mͥ. ad
fornicẽ uado. ad meretricẽ ꝑgo.
ad ꝓstitutã eo. nec illud p̾ceptũ uio¬
lo. qͦd dictum ẽ ñ mechaberis: quia
uxorem ñ habeo. nec post illam
aliquid facio: nec illud preceptũ

Expanded text:
tionis. Aliud est enim non facere aliquid tale tionis. Aliud est enim non facere aliquid tale chordam, cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentibus omnibus bestiis, securus et innocens in Dei dilectione et humana societate versaris. Tangens chordas decem, quot bestias occidis? Nam multa capita sunt sub istis capitibus. In singulis chordis, non singulas bestias, sed greges interficis bestiarum. Sic ergo canticum novum cum amore, non cum timore, cantabis. Noli dicere tibi, quando forte luxurianter aliquid vis agere: Adhuc uxorem non habeo, facio quod volo, non enim post uxorem meam pecco. Jam nosti pretium tuum, jam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, imo quem manduces, quem bibas. Abstine te a fornicationibus, ne rorte dicas mihi, ad fornicem vado, ad meretricem pergo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum violo quo dictum est, Non moechaberis, quia uxorem nondum habeo, nec post illam aliquid facio; nec illud praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit bestia erroris nefandarum
heresum. quȩ id putauerunt. Tan¬
gis terciam cordam. uͥ ꝓ spe future
quietis facis. quicqͥd facis: int̾ficit᷑
crudelior ceteris bestiis amor scłi
huius. Propter amorem enim huiꝰ
scłi. laborant homines in om̃ib ne¬
gociis: tu autẽ in om̃ib bonis o¬
gis. & bestias occidis: id est ce cytha¬
rista es. &e uenator. Non nos dele-¬
mur oculos editoris: s ocłos re¬
demptoris. Honora patrem tuũ:
& matrem tuam. Tangis qͣrtam
cordam. ut honorem parentib
deferas: cecidit bestia impietatis.
Non mechaberis: tangis qͥntam
cordam: cecidit bestia libidinis.
Non occides: tangis sext̃ã
cordã: cecidit bestia crudelitatiᷤᷤ
No n furtum facies: tangis sep¬
T mam cordam: cecidit be¬
sti.a rapacitatis. Non falsũ
te stimoniũ dices: tangis
octauam cordam: cecidit be¬
sti.La falsitatis. Non concupis¬
ces uxorẽ ꝓximmi tui: tangis nonã cor¬
dã:cecidit bestia adulterinȩ cogita¬

Expanded text:
n uanum: cecidit bestia erroris nefandarum n uanum: cecidit bestia erroris nefandarum haeresum, quae id putauerunt. tangis tertiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis facis quidquid facis: interficitur crudelior ceteris beatus amor saeculi huius. propter amorem enim saeculi huius laborant homines in omnibus negotiis: tu autem in omnibus bonis ogis et bestias occidis, id est, et citharista es et venator. Non vos nos delemur oculos editoris, sed oculos redemptoris. Honora patrem tuum et matrem tuam; tangis quartam chordam ut honorem parentibus deferas, cecidit bestia impietatis. Non moechaberis; tangis quintam chordam, cecidit bestia libidinis. Non occides; tangis sextam chordam, cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies; tangis septimam chordam, cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices; tangis octavam chordam, cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui; tangis nonam chordam, cecidit bestia adulterinae cogita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstrati &e uiri sunt. Si spertares:
ille tͥ uideret᷑ fortior. qui iaceret
sub bestia. quã qui ꝑimeret be¬
bestiam: S quia dissimulatis a
pugna int̾iore. & delectant uos
ext̾iores: id̾o ñ uultis ꝑtinere ad
canticum nouũ: uͥ dicitur qui
docet manus meas ad prelium.¬
& digitos meos ad bellum. Est
enim bellum qͦd secum agit ho¬
mo. dimicans contra concupis¬
centias malas: frenans auariciã.
elidens suꝑbiam. suffocans am¬
bitionem: trucidans libidinem: Has
pugnas facis in occulto: & ñ uince¬
ris in aꝑto. Ad hoc docent᷑ manuᷤ
ur̃e ad p̾lium: &e digiti ur̃i ad bel¬
lum. Non est hoc in spectaculis
urĩs. In illis spectaculis: ñ idem ue¬
nator qͦd cytharista. Aliud agrt
uenator: aliud cytharista I. In
spectaculo di unum est.Tan¬
ge easdem decem cordas:oe fe¬
ras occides: utrumq sim Iul
facis. Tangis pͥmam cordã.  qͥa
unus colitur d̾s: cecidit be stia
suꝑsticionis. Tangis sccłam . qͥa

Expanded text:
prostrati et uiri sunt! si spectares, prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore et delectant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum. est enim bellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in aperto. ad hoc docentur manus uestrae ad proelium et digiti uestri ad bellum. non eat hoc in spectaculis uestris. in illis spectaculis non id est uenator quod citharista. aliud agit uenator, aliud facit citharista: in spectaculo dei unum est. tange easdem decem chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ne castꝰ erubescat int̾ impudicos.
Idõ ñ cesso tangere qͥntam istam
cordam. ꝓpter ipsam ꝑu̾sam con¬
suetudinẽ: & labem tociꝰ ut dixi
generis humani. Siquis int̾ uos
faciat homicidium. qͦd auertat
d̾s pellere eũ uultis de patͥa: ce con¬
tinuo si fieri potest excludere. Si
quis faciat furtũ: odistis illum
nec uidere uultis. Siquis dicit
falsum testimoniũ. abhomina¬
mini: nec uobis homo uidebit᷑.
Siquis concupiscit res alienas:
raptor &e iniustus deputatur.
Siquis uolutatur cum ancillis
suis: amat᷑. blande accipitur:
conu̾tunt᷑ uulnera in ioca. Siqͥs
autẽ existat. qui dicat se castũ.
ñ facere adult̾ium. notum aut̃
sit qͦd ñ faciat: erubescit accede¬
re ad illos ñ sui similes. ne insul¬
tent. ne irrideant: ne dicant ñ
eẽ uirum. Adhoc delapsa ẽ hu¬
mana ꝑuersitas: ut uir habeat᷑
uictus a libidine: & uir ñ habea¬
tur uictor libidinis. Triumphã¬
tes exultant. & ñ sunt uiri: iacent

Expanded text:
ne castus erubescat inter impudicos; ne castus erubescat inter impudicos; ideo non cesso tangere quintam istam chordam, propter ipsam perversam consuetudinem et labem totius, ut dixi, generis humani. Si quis inter vos faciat homicidium quod avertat Deus, repellere illum vultis de patria, et continuo, si fieri potest, excludere. Si quis fecerit furtum, odistis illum nec videre vultis. Si quis dicat falsum testimonium, abominamini, nec vobis homo videtur. Si quis concupiscat res alienas, raptor et injustus deputatur. si quia uolutatus fuerit cum ancillis suis, amator blande accipitur; conuertuntur uulnera in ioca. si quis autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum. ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt uiri; iacent
Abbreviated transcription (Latin):
femina: uir ñ potest: Quid enĩ:
illa carnẽ non portat: Prior a ser¬
pente decepta ẽ. Castȩ uxores ur̃e
ostendunt uobis fieri posse. qͦd ñ
uultis facere: ce dicitis fieri ñ pos¬
se.S forte dices idõ illam faciliꝰ fa¬
cere posse: quia multa illi custodia
ẽ: legis pͥceptum: diligentia marita¬
lis: terror etiam legum publicaꝵ.
Est etiam uerecundiȩ & pudoris
illius magnũ munim̃tum. Mꝑ¬
tȩ custodie faciunt feminã castio¬
rem: uirum castũ faciat ipsa ui¬
rilitas. Nam ido mulieri maior
custodia: quia maior infirmitaᷤ.
Illa erubescit uiro: tu ñ erubescis
xp̃o: Tu liberior quia fortior: qͥa
facile uincis. ido tibi commissus
es. Suꝑ illam &e diligentia uiri.
&e terror legũ & consuetudo moꝵ.
& uerecundia maior: & d̾s suꝑ te:
tantum ds. Inuenis enim facile
pares uiros. quib ñ timeas erubes¬
cere: quia faciunt illud multi.
Ettanta ẽ ꝑuersitas generis huma¬
ni: ut aliquando metuendũ sit.

Expanded text:
femina uir non potest? quid enim? femina uir non potest? quid enim? illa carnem non portat? prior a serpente decepta est. castae uxores uestrae ostendunt uobis fieri posse quod non uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam faciliuere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum munimentum. multae custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia maior: et deus super te, tantum deus. inuenis enim facile pares uiros, quibus non timeas erubescere, quia facEt tanta est perversitas generis humani ut aliquando metuendum sit
Abbreviated transcription (Latin):
in bono. Nam in eo qͦd male facit.
noli eum putare caput tuũ. s me.
deum tuũ. Nam si ce in eo qͦd male
facit caput ẽ. & secutũ ẽ corpꝰ caput
suũ: eunt ambo ꝑ preceps. Ut autẽ
ñ sequatur malum caput suum:
teneat se ad caput ȩccłiȩ xp̃m: hu¬
ic debens castitatẽ suam: huic defe¬
rens honorem suum. Absens sit uir.
p̾sens sit uir: ñ peccat illa: qͥa nun¬
quã ẽ absens. cui debet ut ñ peccet.
concordare cum adu̾sario: nec
amara sunt quȩ dico. Aut si a¬
mara sunt: curent. Potio ista si
amara est accipiatur: qͥa in ꝑicło
sunt uiscera. Amara ẽ. bibatur.
Melior ẽ modica amaritudo in
faucib: quã et̾num tormentũ in
uisceribꝰ. Mutate gͦ uos: quicunq
ñ faciebatis hoc bonũ castiratis:
m facite. Nolite dicere. ñ po¬
test fieri. fedum ẽ fratreᷤmei: tͣ¬
pe est ut uir dicat ñ pos se fieri:
quod femina facit. Scelꝰ Uẽ: ut
uir dicat ñ possum. Quod potest

Expanded text:
in bono. Nam in eo quod male facit, in bono. Nam in eo quod male facit, noli eum putare caput tuum, sed me Deum tuum. Nam si et in eo quod male facit caput est, et secuturum est corpus caput suum; eunt ambo per praeceps. Ut autem non sequatur malum caput suum, teneat se ad caput Ecclesiae Christum: huic debens castitatem suam, huic deferens honorem suum, absens sit vir, praesens sit vir, non peccat illa; quia nunquam est absens, cui debet ut non peccet.concordare cum aduersario. nec amara sunt quae dico aut, si amara sunt, curent. potio ista si amara est, accipiatur. quia in periculo sunt uiscera, amara est; bibatur. melius est modica amaritudo in faucibus quam aeternum tormentum in uisceribus. mutate ergo uos; quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, iam facite. nolite dicere: ,,non potest fieri". foedum est, fratres mei, turpe est, ut uir dicat non posse fieri quod facit femina. scelus est, ut uir dicat: "non possum". quod potest
Abbreviated transcription (Latin):
nunquid eo ad uirum alienum:
Ad seruum meum eo. Dicis non est
uxor aliena: ad quã uado. Nunqͥd
uis dicatur tͥ: ñ ẽ uir alienus. ad
quẽ uado: Absit ut dicat hoc illa:
melius enim dolet te. quã imitatur
te. Illa enim casta. & scã femina. &
uere xp̃iana. quȩ dolet fornicantẽ
uirum: & ñ dolet ꝓpter carnẽ. sed
ꝓpter caritatẽ. Non ido non uult
ut facias. quia ipsa ñ facit. s qͥa tͥ
ñ expedit. Nam si ꝓpterea ñ facit.
ut tu ñ facias: si feceris. faciet. Si
autẽ dõ illud debeat. si xp̃o illud
debeat quod tu exigis: & ido red¬
dat. quia iubet ille: & si fornicat᷑
iur. castitatẽ femina illa ex hibet
d̾o. Xp̃c enim loquit᷑ in cor¬
dibuᷤ bonarum feminaꝵ. loqͥ¬
tur intꝰ uͥ non auditur: qͥa
nec di. gnus ẽ. si talis est. Loqͥt᷑
filiam suam huiꝰmodi uerbis. De
miuriis uiri tui torqueris: quid tͥ
eium fecit: Dole. s ipsum noli imi¬
tari. ut malefacias: s ipse te imitet᷑¬

Expanded text:
Numquid eo ad virum alienum? Numquid eo ad virum alienum? Ad servum meum eo. Dicis: Non est uxor aliena, ad quam vado. Numquid vis dicatur tibi: Non est vir alienus, ad quem vado? Absit ut dicat hoc illa. Melius enim dolet te, quam imitatur te. Illa enim casta et sancta femina et vere christiana, quae dolet fornicantem virum, et non dolet propter carnem, sed dolet propter charitatem; non ideo non vult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. Nam si propterea non facit, ut tu autem deo illud debeat, si Christo illud debeat quod tu exigis et ideo reddat quia iubet ille, et si fornicatur uir, castitatem illa deo exhibet. Christus enim loquitur in cordibus bonarum feminarum, loquitur intus ubi non audit uir, quia nec dignus est, si talis est; loquitufiliam suam huius modi uerbis: "de iniuriis uiri tui torqueris; quid tibi enim fecit, dole; sed ipsum noli imitari, ut male facias, s
Abbreviated transcription (Latin):
S unde hoc faciunt. Quia oderant
febrem suam. & cum medico concor¬
dauerant: & simul ꝑsequebant᷑ febrẽ
medicus &e egrotus. Cum gͦ & nos
talia dicimus: ñ odimus nisi febreᷤᷤ
urãs: ummo in uobis ipse sermo di
febres ur̃as odit: cum quo concor¬
dare debetis. Nam nos quid sumuᷤ:
nͥ liberandi uobiscum. sanandi uo
s sermonem di. Nolite irasci medi¬
camento ur̃o: ñmueni enĩ aliud
qua transirem. Ueni ad quintam
cordam homo: qͥa tango psalteri¬
um decem cordarum. Nunquid
pretermissurꝰ eram quintã: Im¬
moassidue ꝑcussurus. In illa enĩ
uideo iacere totum pene genꝰ hu¬
manũ: in illa uideo plus laborari.
Ipsam ꝑcutiendo quid dico: No¬
lite mechari post uxores: quia non
uultis ut mechent᷑ post uos uxo¬
res uĩx. Nolite ire uos: quo eas seqͥ
ñ uultis. Sine causa uos excusare
conamini.: qͣndo dicitis. Nunqͥd¬
eo ad uxorẽ alienam: Ad ancillam
meam eo. Uis ut dicat uxor tua tͥ:

Expanded text:
Sed unde hoc factum est? Quia oderant Sed unde hoc factum est? Quia oderant febrem suam, et cum medico concordaverunt, et simul persequebantur febrem medicus et aegrotus. Cum ergo et nos talia dicimus, non odimus nisi febres vestras: imo in nobis ipse sermo Dei febres vestras odit, cum quo concordare debetis. Nam nos quid sumus, nisi liberandi vobiscum, sanandi vobsed sermonem Dei. Nolite irasci medicamento vestro; non inveni enim aliud qua transirem. Veni ad quintam chordam homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurmo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, qeo ad uxorem alienam? Ad ancillam meam eo. Vis ut dicat uxor tua tibi:
Abbreviated transcription (Latin):
qualis es. Cum ceꝑis &e tu odisse
te talem qualis es. sicut te talem
inde incipit concordare cũ medico:
quia &e me dicus odit eum qua¬
lis ẽ. Nam ideo uult sanũ eẽ. qͥa
odit febri entẽ. & ẽ medicus
febris ꝑsecu tor: ut sit hominiᷤᷤ
liberator. Sic auaricia sic libido.
sic odium. concupiscentia. luxu¬
ria. sic nugacitas spectaculoꝵ. fe¬
bres sunt anime tuȩ:debes illas
odisse cum medico. Ita concordaᷤᷤ
cum medico: niteris cũ medico:
& libenter audis quod iubet me¬
dicus:. libent̾ facis qͦd iubet me¬
dicus. Et ꝓficiente iam sanitate:
incipiunt etiam delectare pre¬
cepta. Quam onerosus ẽ cib egͥs:
quando reficiunt᷑. Et peiorem ho¬
ram deputant egri refectioniᷤᷤ suȩ
quã accessionis: &e tam̃ cogunt se
concordantes cum medico. Et quã¬
uis inuiti &e obluctantes: uincuił
se. ut aliquid accipiant. Quanta
auiditate sani maiora ꝑcepturi st̾.
unde egri minora ux accipiunt.

Expanded text:
qualis es. Cum coeperis et tu odisse qualis es. Cum coeperis et tu odisse te talem qualis es, sicut te talem inde incipit concordare cum medico. Quia et medicus odit eum qualis est: nam ideo vult sanum esse, quia odit eum febrientem: et est medicus febris persecutor, ut sit hominis liberator. Sic avaritia, sic libido, sic odium, concupiscentia, luxuria, sic nugacitas spectaculorum, febres sunt animae tuae, debes illas odisse cum medico: ita concordas cum medico, niteris cum medico, et libenter audis quod jubet medicus, libenter facis quod jubet medicus, et proficiente jam sanitate incipiunt etiam delectare praecepta. Quam onerosus est cibus aegris quando reficiuntur: et pejorem horam deputant aegri refectionis suae, quam suae accessionis; et tamen cogunt se concordantes cum medico, et quamvis inviti et obluctantes vincunt se ut aliquid accipiant. Quanta aviditate sani majora percepturi sunt, unde aegri minora vix accipiunt?