comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dare. Omĩa illa quȩ laudant᷑ in ȩccłia ni¬
chil illis ꝓst̃: qr conscindunt unitatẽ. id
ẽ tunicã illã caritatis. Quid faciunt: Di¬
serti st̃ multi int̃ illos magnȩ linguȩ. stu¬
mina linguarũ. Nũquid angłice loquun¬
tur: Audiant amicũ sponsi: zelantem
sponso ñ sibi. Si linguis hominũ loquar
& angłoꝵ: caritatẽ aũ ñ habeã: factus sũ
eram̃tũ sonans. aut cymbalũ tinniens. S
quid dicunt: Habemꝰ baptismũ. Habes:
s ñ tuũ. Aliud ẽ habere: aliud est dñari.
Baptismũ habes: quia accepisti ut bapti¬
tatꝰ sis. Accepisti tãquã illuminatꝰ: si tñ
a te ñ tenebiatꝰ. Et q̃n das minister daᷤ ñ
possessor: p̃co clamas. ñ udex ꝑ p̃conem
loquit᷑ udex: & in actis tñ ñ scribit᷑. p̃co
dix̃. s uidex dix̃. Proinde uide qđ das:
si tuũ ẽ potestate. Si aũ accepisti: confite¬
re cũ amico sponsi ñ potest hõ accipere
quicquã: nͥ datũ fuerit ei de cęlo. Confi¬

Expanded text:
illa quae laudantur in Ecclesia, nihil illis prosunt: quia conscindunt unitatem, id est, tunicam illam charitatis. Quid faciunt? Diserti sunt multi inter illos, magnae linguae, flumina linguarum. Numquid angelice loquuntur? Audiant amicum sponsi zelantem sponso, non sibi: Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . 16. Sed quid dicunt? Habemus Baptismum. Habes, sed non tuum. Aliud est habere, aliud dominari. Baptismum habes, quia accepisti ut baptizatus sis, accepisti tanquam illuminatus; si tamen a te non tenebratus: et quando das, minister das, non possessor; praeco clamas, non judex. Per praeconem loquitur judex, et in actis tamen non scribitur, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Proinde vide si tuum est quod das, potestate. Si autem accepisti, confitere cum amico sponsi, Non potest homo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Confi
Abbreviated transcription (Latin):
dedi: Et tñ ego baptiratꝰ sũ aseruo. uo dedig¬
namini a dño: Hoc ẽ ut impleat᷑ om̃is ui¬
sticia. Sed dicet aliquis. Sufficiebat gͦ. ut
baptrzaret dñm ioħs. Quid opus erat: ut
alii baptizarent᷑ a ioħe: Et hoc diximꝰ. qr
si solus dñs baptizaret᷑ a iohe:. ñ deesset ista
cogitatio hõib. qł meliorẽ habebat ioħs¬

Expanded text:
dedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedigdedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedignamini a Domino. Hoc est, Ut impleatur omnis justitia . 7. Sed dicet aliquis: Sufficiebat ergo ut baptizaret Dominum Joannes; quid opus erat ut alii baptizarentur a Joanne? Et hoc diximus, quia si solus Dominus baptizaretur a Joanne, non deesset ista cogitatio hominibus, quod meliorem habebat
Abbreviated transcription (Latin):
qr lacus erat: qr aquȩ multȩ erant ibi:
& ueniebant & baptizabant᷑. Nondũ enĩ
missus erat in carcerẽ ioħs. Si meministe:
ecce iterũ dico. Dixi. Quare baptizabat ioħs:
Quia oportebat ut dñs baptiraret᷑. Quare
oportebat. ut dñs baptiraret᷑: Quia mul¬
ti contẽpturi erant baptismũ: eo qđ ĩa
maiore grã p̃diti uiderent᷑. quã uiderens
alios fideles. Uerbi gr̃a: Iã continent̃ ui¬
uens catecuminꝰ contẽpneret coniugatũ:
& diceret se meliorẽ quã ille sit fidelis.
Ille caiecuminꝰ potest dicere in corde suo.
Quid mͥ opus ẽ baptismũ acciꝑe: ut hoc ha¬
beã qͦd ce iste. quo iã melior sũ: Ne gͦ
ceruix ista p̃cipitaret quosdã de meritiᷤ
iusticiȩ suȩ plurimũ elatos. baptizari
uoluit dñs a seruo. tãquã alloquens filios
capitales. Quid uos extollitis. quiderigi¬
tis: ꝙ habetis ille prudentiã. ille doctrinã.
ille castitatẽ. ille fortitudinẽ patientiȩ:
Nũquid tm̃ habere potestis quantũ ego qͥ

Expanded text:
bi, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus erat in carcerem Joannes. Si meministis ecce iterum dico, dixi quare baptizabat Joannes: quia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens catechumenus, contemneret conjugatum, et diceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae? Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. longanimis dñs. misericors dñs.
s & iustus dñs. & uerax dñs. largit᷑
tͥ spaciũ correctionis: s tu plus amas
dilationẽ. quã em̃dationẽ. Malus
fuisti heri: hodie bonꝰ esto. Et hodi¬
ernũ diẽ in malitia ꝑegisti: uel
cras mutare. Semper exspectas: &
de miscłia di tͥ plurimũ polliceris:
nus dies: Recte dicis in corde tuo.
Quando me correxero: ds mͥ omnia
peccata dimitet. Negare ñ possumꝰ:
qđ correctis atq conuersis indul¬
gentiã ds ꝓmisit. Nã in quo ꝓpħa
mͥ legis qr ꝓmisit correcto indulgen¬
tiã: ñ mͥ legis quia ꝓmisit tͥ ds lon¬
gam uitã. Ex utroq gͥ homines pi¬
clitant᷑: & sperando .&. desperando:

Expanded text:
nganimis Dominus, misericors Dominus: sed et justus Dominus, et verax Dominus. Largitur tibi spatium correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in malitia peregisti? vel cras mutare. Semper exspectas, et de misericordia Dei tibi plurimum polliceris: nus dies? Recte dicis in corde tuo: Quando me correxero, Deus mihi omnia peccata dimittet. Negare non possumus quod correctis atque conversis indulgentiam Deus promisit. Nam in quo propheta mihi legis quia promisit correcto indulgentiam, non mihi legis quia promisit tibi Deus longam vitam. 8. Ex utroque igitur homines periclitantur, et sperando
Abbreviated transcription (Latin):
&e incurras in iudicẽ sapientiã. quȩ
dicit. Et ego ur̃e ꝑdicioni superri¬
debo. Quid gͦ agit d̾s cũ ꝑiclitan¬
tib utroq morbo: Illis qui spe ꝑi¬
clitant᷑. hoc dicit. Ne tardes conuer¬
ti ad dñm: neq differas de die in
diẽ Subito enĩ ueniet ira illiꝰ: & in
tẽpore uindictȩ disꝑdet te. Illis
qui desperatione ꝑiclitant᷑. qͥd dic̃:
In quacũq die iniquus conuersus
fuerit: om̃s iniquitates eiꝰ obliuiscar.
Propt̃ illos gͦ qui desperatione ꝑi¬
clitant᷑: ꝓposuit indulgentię por¬
tũ. Propt̃ illos qui spe ꝑiclitant᷑.
& dilationib illudunt᷑: fecit diẽ
mortis incertũ. Quando ueniat
ultimꝰ dies. nescis: in gratꝰ es quia
hodiernũ habes. in quo corrigaris.
Sic gͦ. ad istam mulierẽ. Nec ego te
dapnabo: s facta secura de prȩterito:
caue futura. Nec ego te dapnabo.
de leui qđ cõmisisti: obserua qđ
p̃cepi. ut inuenias qđ ꝓmisi

Expanded text:
et incurras in judicem Sapientiam, quae et incurras in judicem Sapientiam, quae dicit, Et ego vestrae perditioni superridebo . Quid ergo agit Dominus cum periclitantibus utroque morbo? Illis qui spe periclitantur, hoc dicit: Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindictae disperdet te . Illis qui desperatione periclitantur, quid dicit? In quacumque die iniquus conversus fuerit, omnes iniquitates ejus obliviscar . Propter illos ergo qui desperatione periclitantur, proposuit indulgentiae portum: propter illos qui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incertum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo ad istam mulierem, Nec ego te damnabo; sed facta secura de praeterito, cave futura. Nec ego te damnabo: delevi quod commisisti, observa quod praecepi, ut invenias quod
Abbreviated transcription (Latin):
sperando decipit᷑. Qui decipit᷑: Qui
dicit bonꝰ ẽ ds: misericors ẽ ds: fa¬
ciã qđd mͥ placet. qđ libet: laxem ha¬
benas cupiditatib meis: inpleam
desideria aĩȩ meȩ. Quare hoc: Quia
misericors ẽ ds: bonꝰ est ds̃: mansue¬
tus ds̃. Spe isti ꝑiclitant᷑. Despera¬
tione aũ: qui cũ inciderit in gra¬
uia peccata. putantes sibi ñ posse iã
ignosci penitentib & statuentes se
ad dampnationẽ. sine dubio desti¬
natos: dicunt apud seipsos. Iam
dampnandi sumꝰ quare ñ quod
uolumꝰ facimꝰ: Animo gladiatorũ:
ferro destinatoꝵ. Ideo molesti sunt
desperati. Iam enĩ qđ timeant non
habent: & uehem̃ter tim̃di st̃. Istoᷤ
desperatio necat: spes illos. Inter
spem &e desperationẽ: fluctuat ani¬
mus. Metuendũ ẽ. ne te occĩdat
spes: & cũ multũ speras de miscđia.
incidas in iudiciũ. Metuendũ est
rursus ne te occidat desperatio:
& cũ putas iã tͥ ñ ignosci quȩ gra¬
uia cõmisisti. ñ agas pęnitentiam:

Expanded text:
Sperando qui decipitur? Qui dicit, Bonus est Deus, misericors est Deus, faciam quod mihi placet, quod libet; laxem habenas cupiditatibus meis, impleam desideria animae meae. Quare hoc? Quia misericors est Deus, bonus est Deus, mansuetus est Deus. Spe isti periclitantur. Desperatione autem, qui cum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes se ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non agas poenitentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
miserator dñs. Ita plane. Adhuc ad¬
de: longanimis. Adde adhuc: et
multũ misericors. S time qđ ẽ in
nouissimo: et uerax. Qd enĩ mͦ susti¬
net peccantes: iudicaturus ẽ contẽp¬
nentes. An diuitias longanimitatis ce
mansuetudinis eiꝰ contẽpnis ignorais
quia patientia di ad pęnitentiam
te adducit: Tu aũ scđm duritiã

Expanded text:
miserator Dominus. Ita plane. Adhuc admiserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et verax . Quos enim modo sustinet peccantes, judicaturus est contemnentes. An divitias longanimitatis et mansuetudinis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu a
Abbreviated transcription (Latin):
aduersarios eius expiilerat lingua
iusticiȩ:. leuans in eam oculos man¬
suetudinis. in t̾rogauit eã. Nemo
te condempnauit: Respondit illa.
D ñe. nemo. Et ille. Nec ego te condep-¬
nabo.a quo te forte dãpnari timu¬
isti: qr in me peccatũ non inuenisti
Nec ego te dãpnabo. Quid ẽ dñe:
Faues gͦ pecatis : Non plane ita. At¬
tende quod sequit᷑. Uade. deinceps
iã noli peccare. Ergo. & dñs damp¬
nauit: s peccatũ. ñ hominẽ. Nam
si peccatoꝵ ẽẽt fautor: diceret. slec
ego te dampnabo: uade. uiue ut
uis: de mea liberatione esto secura: ego¬
te quantũcũq peccaueris. ab omĩ
pȩna etiã gehennȩ. & inferni tor¬
torib liberabo. Non hoc dix̃. Inten¬
dant gͦ qui amant in dño mansue¬
tudinẽ: & timeant ueritatẽ. Et enĩ
dulcis & rectus dñs. Amas quod
dulcis ẽ: time qđ rectus ẽ. Tãquam
mansuetꝰ dix̃. tacui: s tãquã iustus.
nũquid semꝑ tacebo: Misericors. ce

Expanded text:
adversarios ejus repulerat lingua adversarios ejus repulerat lingua justitiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: Nemo te condemnavit? Respondit illa: Domine, nemo. Et ille: Nec ego te condemnabo; a quo te forte damnari timuisti, quia in me peccatum non invenisti. Nec ego te damnabo. Quid est, Domine? Faves ergo peccatis? Non plane ita. Attende quod sequitur: Vade, deinceps jam noli peccare. Ergo et Dominus damnavit, sed peccatum, non hominem. Nam si peccatorum fautor esset, diceret, Nec ego te damnabo; vade, vive ut vis: de mea liberatione esto secura; ego quantumcumque peccaveris, te ab omni poena etiam gehennae et inferni tortoribus liberabo. Non hoc dixit. 7. Intendant ergo qui amant in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et
Abbreviated transcription (Latin):
tur peccatx: s ñ a peccatorib. Im¬
pleat᷑ lex: s ñ a preuaricatorib legis.
Hȩc uox. omnino iusticia ẽ: qua iusti¬
cia. illi tãquã trabali telo ꝑcussi:
se inspicientes. & reos inuenientes:
unꝰ post unũ om̃s recessert̃. Relicti
set: nec dignatꝰ ẽ cadentes adten¬
dere: s auerso ab eis obtutu. rursus
digito scribebat in t̾ra. Lelicta
aũ sola illa muliere omnibus ab¬
euntib leuauit oculos suos ad mu-¬
lierẽ. Audiuimꝰ uocẽ iusticiȩ. audi¬
amꝰ & mansuetudinis. Plus enim
credo t̾rita erat illa mulier cũ audiss&
a dño dictũ: qui sine peccato est
urm̃ prior in ilłã lapidẽ mittat.
Illi gͦ adtendentes se. & ipso absces
su confessi de se: reliquerant mu¬
lierẽ cũ grandi peccato. ei qͥ erat
sine peccato. Et qi illa hoc audi¬
erat. qui sine peccato ẽ pͥor ĩ illã
lapidẽ mittat: ab illo se punien¬
dam sperabat. in quo peccatum
inueniri ñ poterat. Ille autẽ qui

Expanded text:
tur peccatrix, sed non a peccatore. Imtur peccatrix, sed non a peccatore. Impleatur lex, sed non a praevaricatoribus legis.Haec vox omnino justitiae est: qua justitia illi tanquam trabali telo percussi, sese inspicientes et reos invenientes, unus post unum omnes recesserunt. Relicti set, nec dignatus est cadentes attendere, sed averso ab eis obtutu, rursum digito scribebat in terra. 6. Relicta autem sola illa muliere, omnibusque abeuntibus, levavit oculos suos ad mulierem. Audivimus vocem justitiae, audiamus et mansuetudinis. Plus enim, credo, territa erat illa mulier cum audisset a Domino dictum, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Illi ergo attendentes se, et abscessu ipso confessi de se, reliquerant mulierem cum grandi peccato, ei qui erat sine peccato. Et quia illa hoc audierat, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem mittat; ab illo se sperabat puniendam, in quo peccatum inveniri non poterat. Ille autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
uere. tãquã adulteria castitate
dampnando. Audistis iudȩi: audi¬
stis pharisei: audistis legis doctoreᷤ.
legis custodem: s ñdũ intellexistis
legis latorẽ. Quid uob aliud signi¬
ficat᷑. cũ digito scribit in t̾ra᷑ Digi¬
to enĩ di. lex scripta ẽ. Sed ꝓpter
duros: in lapide scripta ẽ. Nunc
iã dñs in t̾ra scribebat: qr fructũ
que rebat. Audistis gͦ: impleat᷑ lex:
lapidet᷑ adultera. Sed nũquid ĩ illa
punienda᷑ lex implenda ẽ a puni¬
endis: Consideret se unꝰquisq ur̃m:
intret in seipsũ: ascendat tribunal
m̃tis suȩ: constituat se ante consci¬
entiã suã: cogat se confiteri. Scit
enĩ qui sit: quia nemo scit hominũ
catorẽ se inuenit. Ita plane. frgo
aut istam dimittite: aut simul cũ
illa pęnã legis accipite. Si diceroe
ñ lapidet᷑ adultera: iniustus con¬
uinceret᷑. Si diceret. lapidet᷑: man¬
suetꝰ ñ uideret᷑. Dicat qđ dicere
debet: & mansuetꝰ & iustus. Qui sine

Expanded text:
vere, tanquam adulteria castitate vere, tanquam adulteria castitate damnando. Audistis, Judaei; audistis, Pharisaei; audistis, Legis doctores, Legis custodem, sed nondum intellexistis Legislatorem. Quid vobis aliud significat, cum digito scribit in terra? Digito enim Dei Lex scripta est; sed propter duros in lapide scripta est . Nunc jam Dominus in terra scribebat, quia fructum quaerebat. Audistis ergo, Impleatur Lex, lapidetur adultera: sed numquid in illa punienda, Lex implenda est a puniendis? Consideret se unusquisque vestrum, intret in semetipsum, ascendat tribunal mentis suae, constituat se ante conscientiam suam, cogat se confiteri. Scit enim qui sit: quia nemo scit hominum catorem se invenit. Ita plane. Ergo aut istam dimittite, aut simul cum illa poenam Legis excipite. Si diceret, Non lapidetur adultera; injustus convinceretur: si diceret, Lapidetur; mansuetus non videretur: dicdebet mansuetus et justus: Qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
inicerent: Ecce dñs in responden¬
do. & iusticiã seruaturus ẽ: & a
mansuetudine ñ recessurus. Non
ẽ captus cui tendebat᷑: & potius
capti sunt qui tendebant: qr in
eũ qui eos posset de laqueis erii¬
ere. ñ credebant. Quid gͦ respon¬
dit dñs iħc: Quid respondit ueri¬
tas: Quid respondit sapientia: Qd
respondit ipsa cui calũpnia para¬
bat᷑ usticia: Non dix̃. ñ lapidet᷑.
ne contra legem dicere uideret᷑.
Absit aũ ut diceret:. lapidet᷑. Uenit
ñ ꝑdere qd̃ inuenerat: s quȩrere
qđ ꝑierat. Quod gͦ responderit. ui¬
dete quã plenũ sit iusticia: plenũ
mansuetudine & ueritate. Qui si¬
ne peccato ẽ ur̃m ĩquit: prior in
illã lapidem mittat. O responsio
sapientiȩ: quomͦ eos intromisit
in se. Foris enĩ calũpniabant᷑: seip¬
sos intͥnsecus ñ ꝑscrutabant᷑. Adiil-¬
terã uidebant: se ñ ꝓspiciebant.
Prȩuaricatores legis. legẽ implere
cupiebant. & hoc calũpniando: ñ

Expanded text:
injicerent? Ecce Dominus in respondeninjicerent? Ecce Dominus in respondendo et justitiam servaturus est, et a mansuetudine non recessurus. Non est captus cui tendebatur, sed potius capti sunt qui tendebant; quia in eum qui eos posset de laqueis eruere, non credebant. 5. Quid ergo respondit Dominus Jesus? quid respondit veritas? quid respondit sapientia? quid respondit ipsa cui calumnia parabatur justitia? Non dixit, Non lapidetur; ne contra Legem dicere videretur. Absit autem ut dicerere quod perierat . Quid ergo respondit? Videte quam plenum sit justitia, plenum mansuetudine et veritate! Qui sine peccato est vestrum, inquit, prior in illam lapidem mittat. O responsio sapientiae! Quomodo eos intromisit in se? Foris enim calumniabantur, seipsos intrinsecus non perscrutabantur: adulteram videbant, se non perspiciebant. Praevaricatores Legis Legem impleri cupiebant, et hoc calumniando; non
Abbreviated transcription (Latin):
tur: mansuetꝰ uidet᷑: de iusticia illi
quȩrenda calũpnia est. Offeramus
ei mulierẽ in adulterio dep̃hensam:
dicamꝰ quid de illa in lege p̃ceptũ
sit. Si eã iusserit lapidari. mansue¬
tudinẽ ñ habebit: si eã dimitti cen¬
suerit. iusticiã ñ tenebit. Ut autem
mansuetudinẽ inquiunt ñ ꝑdat.
in qua iã ppłis amabilis factus ẽ:
sine dubio eã dimitti debere dic¬
turus ẽ. Hinc nos inuenimꝰ accu¬
sandi occasionẽ: & reũ facimꝰ tãquã
legis p̃uaricatorẽ. dicentes ei. ho¬
stis es legis: contra moysen respon¬
des: immo contra eũ qui ꝑ moysen
legẽ dedit. Reus es mortis: cũ illa
&e tu ipse lapidandus. Posset his uer¬
bis atq his sententiis infłamari
inuidia. feruere accusatio: flagita¬
ri dapnatio. Sed cui hoc: ꝑuersi¬
tas rectitudini: falsitas ueritati:
corruptũ cor. cordi recto: stulticia
sapientiȩ. Quando illi laqueos
p̃pararent: in quos ñ pͥus ipsi caput

Expanded text:
tur, mansuetus videtur; de justitia illi tur, mansuetus videtur; de justitia illi quaerenda calumnia est. Offeramus ei mulierem in adulterio deprehensam, dicamus quid de illa in Lege praeceptum sit: si eam jusserit lapidari, mansuetudinem non habebit; si eam dimitti censuerit, justitiam non tenebit. Ut autem mansuetudinem, inquiunt, non perdat, in qua jam populis amabilis factus est, sine dubio eam dimitti debere dicturus est. Hinc nos invenimus accusandi occasionem, et reum facimus tanquam Legis praevaricatorem: dicentes ei, Hostis es Legis, contra Moysen respondes, imo contra eum qui per Moysen Legem dedit; reus es mortis, cum illa et tu ipse lapidandus. Posset his verbis atque his sententiis inflammari invidia, fervere accusatio, flagitari damnatio. Sed cui hoc? Perversitas rectitudini, falsitas veritati, corruptum cor cordi recto, stultitia sapientiae. Quando illi laqueos praepararent, in quos non prius ipsi caput
Abbreviated transcription (Latin):
tantes eũ. ut possent accusare eũ: Intel¬
ligimus fratres ammirabiłe mansuetudi¬
nẽ in dño p̃eminuisse. Animaduertẽ¬
runt eũ nimiũ ẽẽ mitẽ: nimium
eẽ mansuetũ. De illo quippe: fuerat
ante p̃dictũ. Accingere gladio
tuo circa femur potentissime: spe¬
cie tua &e pulchritudine tua. in¬
tende ꝓspere. ꝓcede & regna: ꝓpter
ueritatẽ & mansuetudinẽ ce iusti¬
ciam. Ergo. attulit ueritatẽ ut do¬
ctor: mansuetudinẽ ut liberator:
iusticiã ut cognitor. Propt̃ hȩc eũ
bat᷑: cũ aduersũ inimicos ñ moue¬
ret᷑. mansuetudo laud abat᷑. Cũ gͦ de
duob istis. id ẽ de ueritate & man¬
suetudine eiꝰ. inimici liuore & in¬
uidia torquerent᷑: in t̾cio. id ẽ iusti¬
cia scandalũ posuert̃. Quare: Quia
lex. iusserat adulteros lapidari. Et
utiq lex. qđ iniustũ erat. iubere ñ
poterat. Si quis aliud diceret quã
lex iusserat: iniustus dep̃henderet᷑.
Dixert̃ gͦ apud seipsos. Uerax puta¬

Expanded text:
tantes eum, ut possent accusare eum? Intelligimus, fratres, admirabilem mansuetudinem in Domino praeeminuisse. Animadverterunt eum nimium esse mitem, nimium esse mansuetum: de illo quippe fuerat ante praedictum, Accingere gladio tuo circa femur tuum, potentissime; specie tua et pulchritudine tua intende, prospere procede, et regna: propter veritatem et mansuetudinem et justitiam. . Ergo attulit veritatem ut doctor, mansuetudinem ut liberator, justitiam ut cognitor. Propter haec eumbatur: cum adversus inimicos non moveretur, mansuetudo laudabatur. Cum ergo de duobus istis, id est de veritate et mansuetudine ejus, inimici livore et invidia torquerentur; in tertio, id est justitia, scandalum posuerunt. Quare? Quia Lex jusserat adulteros lapidari; et utique Lex quod injustum erat jubere non poterat: si quis aliud diceret quam Lex jusserat, injustus deprehenderetur. Dixerunt ergo apud semetipsos: Verax puta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tenebat᷑: qr ñdũ pati dignabat᷑.
Nunc iã attendite: ubi ab inimicis
tẽptata sit dñi mansuetudo. Addu¬
cunt autem scribȩ & pharisȩi mu¬
lierẽ in adulterio dep̃hensam: ce
statuert̃ eã in medio. & dixert̃¬

Expanded text:
non tenebatur, quia nondum pati dignabatur. 4. non tenebatur, quia nondum pati dignabatur. 4. Nunc jam attendite, ubi ab inimicis tentata sit Domini mansuetudo. « Adducunt autem illi Scribae et Pharisaei mulierem in adulterio deprehensam, et statuerunt eam in medio; et dixer
Abbreviated transcription (Latin):
derunt ex preiudicio cordis sui: quod
& tu galileus es: Id est quasi a gali¬
leo seductus. Dñs enĩ galileus dice¬
ciuitate erant parentes eiꝰ. Scdm
mariã dixi parentes: ñ scđm uirile
sem̃. Non enĩ quęsiuit in t̾ra nͥ ma¬
trẽ: qui iã habebat desuꝑ patrẽ. Nã
utraq eiꝰ natiuitas: mirabilis fuit. Di¬
uina sine matre: humana sine patre
Quid gͦ illi quasi legis doctores ad
nichodemũ dixert̃: Scrutare scrip¬
turas & uide: quia ꝓpħa a galilea
ñ surget. Sed dñs ꝓpħarũ. inde sur¬
rexit. Leuersi sunt inquit eugłista:
unusquisq in domũ suã. Inde dñs¬
ꝑrexit in montẽ: montẽ aũ oliueti:
In montẽ fructuosũ: in montẽ un¬
genti: in montẽ chrismatis. Ubi
enĩ decebat docere xp̃m: nͥ in mon¬
te oluieti: Ap̃i enĩ nom̃: a chrisma¬
ne unctio nuncupat᷑. Ideo aũ nos
unxit: quia luctatores contra dia¬
bolũ fecit. Et diliculo iterũ ue¬
nit in tẽplũ: & om̃is ppłs uenit
ad eũ: & sedens docebat eos. Et

Expanded text:
erunt ex praejudicio cordis sui, quod t tu Galilaeus es? Id est, quasi a Galilaeo seductus. Dominus 541 enim Galilaeus dicecivitate erant parentes ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non secundum virile semen: non enim quaesivit in terra nisi matrem, qui jam habebat desuper Patrem. Nam utraque ejus nativitas mirabilis fuit; divina sine matre, humana sine Patre homine. Quid ergo illi quasi legis doctores ad Nicodemum? Scrutare Scripturas, et vide quia propheta a Galilaea non surget. Sed Dominus prophetarum inde surrexit. Reversi sunt, inquit evangelista, unusquisque in domum suam. » perrexit in montem: in montem autem Oliveti, in montem fructuosum, in montem unguenti, in montem chrismatis. Ubi enim decebat docere Christum, nisi in monte Oliveti? Christi enim nomen a chrismane unctio nuncupatur. Ideo autem nos unxit, quia luctatores contra diabolum fecit. Et diluculo iterum venit in templum, et omnis populus venit ad eum, et sedens docebat eos. Et
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ sacram̃tũ rei futurȩ. Ipse dñs testat᷑
in hac lectione: ut nemo possit aliud in¬
terp̃tari. quã quod ipsa ueritas de se indi¬
cat. Dictũ ẽ enĩ ad moysen a dño ut fa¬
ceret ȩneũ serpentẽ. & exaltaret in ligno
in heremo: & admoneret ppłm isrł ut si
quis morsus ẽẽt a serpente. illũ serpen¬
tẽ in ligno exaltatũ adienderet. factũ ẽ.
Mordebant᷑ hoĩes: intuebant᷑: sanabant᷑.
Quid st̃ serpentes mordentes: Peccata de
mortalitate carnis. Quis ẽ serpens exalta¬
tus: Oors dñi in cruce. Quia enĩ a ser¬
pente mors: ꝑ serpentis esfigiẽ figͣata ẽ morꝰ.
Morsꝰ serpentis lȩtalis: mors dñi uitalis.
Attendit᷑ serpens: ut nicħ ualeat serpens.
Quid ẽ hoc: Attendit᷑ mors: ut iucħ̾ ualeat
mors. S cuiꝰ mors: Mors uitȩ. Si dici po¬
test mors uite: immo quia dici potest. mi¬
rabilit̾ dr̃. Sed nũquid ñ erit dicendũ:

Expanded text:
magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
sensio tua o homo. te ꝑduxit ad mortẽ.
A mortali mortales nati: ex immortalib
mortales facti: ab adam om̃s hoĩes mor-¬
tales. Iħc aũ filius dei. uerbũ dĩ ꝑ quod
facta st̃ oĩa. unicus. ęqualis patͥ mortali ᷤ
factus ẽ: quia uerbũ caro factũ ẽ. & ha-¬
bitauit in nob̃. Ergo mortẽ suscepit. &
mortẽ suspendit in cruce: & de ipsa mor¬
te liberant᷑ mortales. Quod in figura
factũ ẽ apud antiquos: cõmemorat il¬
tauit serpentẽ in deserto. ita exaltari
oportet filiũ hoĩs: ut omĩs qui credit
in eũ ñ pereat. s habeat uitã et̾nam.
Magnum sacram̃tũ: & qͥ legert̃ nouert.
Deinde audiant & qͥ ñ legerunt: uel qͥ
forte lectũ siue auditũ obliti st̃. Esterne-¬
bat᷑ in heremo ppłs isrł morsib serpen¬
tu: fiebat magna strages multoꝵ mor¬
tuoꝵ. Plaga enĩ dĩ erat: corripientis & sta¬
gellantis ut erudiret. Demonstratũ ẽ ibi:

Expanded text:
sensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. sensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti. Ab Adam omnes homines mortales: Jesus autem Filius Dei, Verbum Dei, per quod facta sunt omnia, unicus aequalis Patfactus est; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat iltavit serpentem in eremo, ita exaltari oportet Filium hominis; uin eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi
Abbreviated transcription (Latin):
aliquio. neq qui rigat: s qui increm̃tũ
dat ds. Illi dicebant. Ego sũ pauli: ego
apollo: ego cephȩ. Et ille. Diuisus ẽ xp̃c:
In uno estote: unũ estote: unꝰ estote. Nemo
ascendit in cȩlũ nͥ qui de cęlo descendit.
Ecce uolumus ẽẽ tui dicebant paulo. Et
ille. Nolo sitis pauli: s eiꝰ estote. cuiꝰ est
uob̾cũ paulus. Descendit enĩ & mortu-¬
us ẽ: & ipsa morte liberauit a morte.
Morte occisus. mortẽ occidit. Et nostis fr̃s:
qr mors ista ꝑdiaboli inuidiã intrauit
in mundũ. Ds̃ mortẽ ñ fecit: scriptu¬
ra loquit᷑ slon lȩtat᷑ inquit in ꝑditione
uiuoꝵ: creauit enĩ ut ẽẽnt oĩa. Sed qͥd
ibi ait: Inuidia aũ diaboli mors intro
iuit in orbẽ t̾rarũ. Ad mortẽ a diabo¬
lo ꝓprnatã. ñ uenirer hõ ui adductus.
Non enĩ cogendi potentiã diabolus ha¬
bebat: s ꝑsuadendi uersutiã. Non con-¬
sentires: nicħ inuexerat diabolus. Con¬

Expanded text:
aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liberavit nos a morte: morte occisus, mortem occidit. Et nostis, fratres, quia mors ista per diaboli invidiam intravit in mundum. Deus mortem non fecit, Scriptura loquitur; nec laetatur, inquit, in perditione vivorum: creavit enim ut essent omnia . Sed quid ibi aavit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam. Non consentires, nihil invexerat diabolus: con
Abbreviated transcription (Latin):
& in cęlo & in t̾ra: Si gͦ nemo nͥ ille des¬
cendit & ascendit: quȩ spes ẽ cȩteris:
Fa spes ẽ cȩteris: qr ille ꝓpterea descendit.
ut in illo & cũ illo unus ẽẽnt. qui ꝑ illu̾
ascensuri ẽẽnt. Non dicit & seminib ait
apłs tãquã in multis: s tãquã in uno
Uos aũ . xp̃i. Si aũ . xp̃i. gͦ abrahȩ sem̃ estis.
Quod dix̃ unũ: hoc dix̃ ẽẽ om̃s nos. Iło in
psalmis aliqñ plures cantant. ut osten¬
dat᷑ quia de plurib fit unꝰ: aliqñ unus
cantat. ut ostendat᷑ quid fiat de plurib.
Propterea unꝰ sanabat᷑ in illa piscina: &
quisquis alius descendebat ñ sanabat᷑.
Ergo iste unꝰ cõm̃dat unitatẽ ȩccłiȩ. Ne illis
qui odert̃ unitatẽ: & partes sibi faciunł.
in hõib. Audiant illũ. qui uolebat eos
facere unũ in uno ad unũ : audiant
illũ dicentẽ. Nolite uos facere multos.
Ego plantaui: apollo rigauit: s ds incre¬
mentũ dedit. Sed neq qui plantat ẽ

Expanded text:
 Si ergo nemo, nisi ille, descendit et ascendit, quae spes est caeteris? Ea spes est caeteris, quia ille propterea descendit ut in illo et cum illo unus essent, qui per illum ascensuri essent. Non dicit, Et seminibus, ait Apostolus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, estis . Quod dixit unum, hoc dixit omnes nos esse. Ideo in Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est
Abbreviated transcription (Latin):
formã serui accipiens. in similitudinem
hominũ factus. & habitu inuentus ut hõ:
humiliauit semetipsũ factus obȩdiens
usq ad mortẽ: et ne mortis genꝰ tͥ aliqͥd
placeat. mortẽ aũ crucis. pendebat &e in¬
sultabatur ei. De cruce descendere poterat:
s differebat. ut de sepulchro resurgeret.
Pertulit suꝑbos seruos dñs: medicꝰ egrotos.
Si hoc ille. quid illi quos oportet nasci
ex sp̃u: si hoc ille uerus magister in cȩlo.

Expanded text:
m hominum factus, et habitu inventus ut homo: humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem et ne mortis genus tibi aliquod placeat, mortem autem crucis . Pendebat, et insultabatur ei. De cruce descendere poterat; sed differebat, ut de sepulcro resurgeret. Pertulit superbos servos Dominus; medicus aegrotos. Si hoc ille, quid illi quos oportet nasci ex Spiritu? si hoc ille verus magister in coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ xp̃ianũ : Talia facere uolunt: & saltẽ
talia pati nolunt. Nã uidete qualia fa¬
ciunt: & qualia patiunt᷑. Occidunt
aĩas: affligunt᷑ in corpore. Sempit̾nas
mortes faciunt: & tẽporales se ꝑpeti
nob̾ nescio quos in ꝑsecutione suos

Expanded text:
esse christianum? Talia facere volunt, et saltem esse christianum? Talia facere volunt, et saltem talia pati nolunt. 15. Nam videte qualia faciunt, et qualia patiuntur. Occidunt animas, affliguntur in corpore: sempiternas mortes faciunt, et temporales se perpeti nobis nescio quos in persecutione suos
Abbreviated transcription (Latin):
rũ igne liberat᷑: ssã tres illi pueri fr̃s meilibe¬
rati st̃ ab igne tẽporali. Nũquid ñ ipse
ẽ ds machabem: qui & triũ puerorũ:
Illos ab igne liberauit: illi in torm̃tis
igneis corpore defecert̃: s in legitimis
mandatis aĩo ꝑmansert̃. Illi apte libera¬
ti st̃: illi occulte coronati st̃. Pus ẽ libera¬
ri de flamina gehennarũ: quã de forna¬
ce potestatis humanȩ. Si gͦ nabugodo¬
nosor laudauit & p̃dicauit. & głam de¬
ait dõ. qr liberauit de igne tres pueros.
& tantã głam dedit ut decretũ muter&.
ꝑ regnũ suũ. quicũq dixerĩt blasphemi¬
am in dm sydrac. misac. & abdenago. in
interitũ ert̃. & domꝰ eoꝵ in ꝑditionem:
qͣm isti reges ñ moueant᷑. qui ñ tres pu¬
eros attendunt liberatos de flãma. sed
se ipsos liberatus de gehenna. q̃n uide ñ
xp̃m a quo liberati st̃ ex sufflari in xp̃ia¬
nis. q̃n audiunt dici xp̃iano. dic te ñ

Expanded text:
rum igne liberatur? Nam tres illi pueri, fratres mei, liberum igne liberatur? Nam tres illi pueri, fratres mei, liberati sunt ab igne temporali. Numquid non ipse est Deus Machabaeorum, qui et trium puerorum? Illos ab igne liberavit: illi in tormentis igneis corpore defecerunt, sed in legitimis mandatis animo permanserunt. Illi aperte liberati sunt, illi occulte coronati sunt . Plus est liberari de flamma gehennarum, quam de fornace potestatis humanae. Si ergo Nabuchodonosor rex laudavit et praedicavit et gloriam dedit Deo. quia liberavit de igne tres pueros, et tantam gloriam dedit, ut decretum mitteret per regnum suum, Quicumque dixerint blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago, in interitum erunt, et domus eorum in perditionem: quomodo isti reges non moveantur, qui non tres pueros attendunt liberatos de flamma, sed seipsos liberatos de gehenna, quando vident Christum, a quo liberati sunt, exsufflari in Christianis, quando audiunt dici christiano, Dic te non
Abbreviated transcription (Latin):
Intendat caritas uĩa quid dicã: qr ꝑtinet¬
hoc ad reges scłi xp̃ianos. ut tẽporib suiᷤ
pacatã ueliit matrẽ suã ȩccłiã. un sp̃ua¬
liter nati st̃. Legimꝰ danihelis uisiones:
&e gesta ꝓphetica. Tres pueri in igne lau¬
dauert đm. Miratꝰ ẽ nabugodonosor
rex laudantes dm pueros: & circa eos ignẽ
innocentẽ. Et cũ admiratꝰ ẽẽt: quid ait
nabugodonosor rex. ñ uel uideus. uel
circũcisus. ille qui statuã suã erexerat:
&e ad eã adorandam om̃s coegerat: tñ
laudib triũ pueroꝵ cõmotus: ubi
uidit maiestatẽ dĩ p̾sentis in igne. qͥd
ait: Et ego ꝓponã decretũ oĩb tͥbubꝰ
ce linguis in om̃i t̾ra. Quale decretũ:
Quicũq dixerĩt blasphemiã in dm sidrac.
musac. & abdenago. in interitũ erunt:
uit rex aliengena. ne blasphemetur
ds isrł. qr potuit tres pueros de igne
orbis terrarũ cũ ipsis regib a gehenna

Expanded text:
Intendat caritas vestra quid dicam, qIntendat caritas vestra quid dicam, qhoc ad reges saeculi christianos, ut temporibus suis pacatam velint matrem suam Ecclesiam, unde spiritualiter nati sunt. Legimus Danielis visiones et gesta prophetica. Tres pueri in igne laudaverunt Dominum: miratus est Nabuchodonosor rex laudantes Deum pueros, et circa eos ignem innocentem; et cum admiratus esset, quid ait Nabuchodonosor rex, non vel Judaeus vel circumcisus, ille qui statuam suam erexerat, et ad eam adorandam omnes coegerat; tamen laudibus trium puerorum commotus, ubi vidit majestatem Dei praesentis in igne, quid ait? « Et ego proponam decretum omnibus tribubus et linguis in omni terra. » Quale decretum? « Quicumque dixerint blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago, in interitum erunt, odo rex alienigena sevit, ne blasphemetur Deus Israel, qui potuit tres pueros de igne orbis terrarum cum ipsis regibus a gehennae
Abbreviated transcription (Latin):
sara: & fugit a facie eiꝰ. Ecce libera afflixit
ancillã: & ñ illã uocat ꝑsequutionẽ apłs.
Ludit seruus cũ dño: & ꝑsequutionem
uocat. Afflictio ista ñ uocat᷑ ꝑsequutio:
& lusio illa uocat᷑ ꝑsequutio. Quid uob
uidetur fr̃s: Nonne intelligitis quid
significatũ sit: Sic gͦ qñ uult ds conci¬
tare potestates aduersus hȩreticos. ad¬
uersus scismaticos. aduersus dissipatores
eccłiȩ. aduersus exsufflatores . xp̃i aduer¬
sus blasphematores baptismi. ñ mirent᷑.
quia ds concitat ut asara uerberetur
agar. Cognoscat se agar: ponat ceruicẽ:
qi cũ humiliata discederet a dña sua:
occurrit ei angłs & dix̃. Qo ẽ agar an
cilla sarȩ: Cũ conquesta eẽt de dña: quid
Aa hoc gͦ affligit᷑: ut reuertat᷑. atq utinã
reuertat᷑: qr ꝓles eiꝰ sic̃ filii iacob cũ fr̃ĩb
hereditatẽ tenebit. Mirant᷑ aũ qr cõmo¬
uent᷑ potestates xp̃ianȩ aduersus detestan¬

Expanded text:
Sara, et fugit a facie ejus. Ecce libera afflixit Sara, et fugit a facie ejus. Ecce libera afflixit ancillam, et non illam vocat persecutionem Apostolus; ludit servus cum domino, et persecutionem vocat: afflictio ista non vocatur persecutio, et lusio illa vocatur persecutio. Quid vobis videtur, fratres? Nonne intelligitis quid significatum sit? Sic ergo quando vult Deus concitare potestates adversus haereticos, adversus schismaticos, adversus dissipatores Ecclesiae, adversus exsufflatores Christi, adversus blasphematores Baptismi, non mirentur; quia Deus concitat, ut a Sara verberetur Agar. Cognoscat se Agar, ponat cervicem: quia cum humiliata discederet a domina sua, occurrit ei angelus, et dixit, Quid est, Agar ancilla Sarae? cum conquesta esset de domina, quid ffligitur, ut revertatur, atque utinam revertatur, quia proles ejus, sicut filii Jacob, cum fratribus haereditatem tenebit. Mirantur autem, quia commoventur potestates Christianae adversus detestan
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ipsi sciant: & conueniant conscientias
suas: tñ afflctionẽ corporis passi st̃. ẜsecu¬
tio quã faciunt: grauior ẽ. Caue qͣndo
de.Habeo iã baptismũ. Si enĩ uerus ẽ
iste baptismꝰ: qui tͥ uult dare alterũ il¬
ludere te uult. Caue aĩȩ ꝑsequutorem.
Nã si a pͥncipib catholicis aliquid passa ẽ
pars donati aliqn. scm corpus passa ẽ:
ñ scđm illusionẽ sp̃s. Audite & uidete:
in ipsis ueterib factis oĩa futurarũ rerũ
signa & indicia. Inuenit᷑ sara afflixisse
agar ancillã. Sara. libera ẽ. Postea quã
suꝑbire cȩpit ancilla: questa ẽ abrahȩ sa¬
ra & dix̃. Fice ancillã: erexit aduersũ me
ceruicẽ suã. Et quasi ab abrahã fieret: de
abrahã questa ẽ mulier. Abrahã uͦ qui ñ
in ancilla libidine abutendi tenebatur
s officio generandi: q̃m sara ei dederat
un ꝓlem suscipet: ait ei. Ecce ancilla tua:
utere ea sic̃ uis. Et afflixit eã grauiter

Expanded text:
sunt, ipsi sciant, et conveniant conscientias sunt, ipsi sciant, et conveniant conscientias suas; tamen afflictionem corporis passi sunt: persecutio quam faciunt gravior est. Cave quando de, Habeo jam Baptismum. Si enim verus est iste baptismus, qui tibi vult dare alterum, illudere te vult. Cave animae persecutorem. Nam si a principibus catholicis aliquid passa est pars Donati aliquando, secundum corpus passa est, non secundum illusionem spiritus. Audite et videte in ipsis veteribus factis, omnia futurarum rerum signa et indicia. Invenitur Sara afflixisse Agar ancillam: Sara libera est: posteaquam superbire coepit ancilla, questa est Abrahae Sara, et dixit, Ejice ancillam; erexit adversum me cervicem suam. Et quasi ab Abraham fieret, de Abraham questa est mulier. Abraham vero qui non in ancilla libidine abutendi tenebatur, sed officio generandi, quoniam Sara ei dederat unde prolem susciperet, ait ei: Ecce ancilla tua, utere ea sicut vis. Et afflixit eam graviter
Abbreviated transcription (Latin):
tus est & ostendit de qua ꝑsecutione
diceret. Sed quid dicit scriptiua: fice
ancillã & filiũ eiꝰ: N enĩ hȩres erit filiꝰ
ancillȩ. cũ filio meo isaac. Querimꝰ ubi
hoc dicat scriptura. ut uideamꝰ utrum
aliqua ꝑsequutio p̃cesserit ismahelis in
isaac: & inuenimꝰ hoc dictũ ẽẽ a sara qͣn
uidit pueros ludentes simul. Quã lusi¬
onẽ dicit scriptura uidisse sarã: hanc
tirarehic. Hic habes uerũ baptismũ. Noli
ludere. Unꝰ ẽ uerus: ille lusus ẽ Seduceris:
& ista ꝑsequutio grauis tͥ erit. Melius tͥ
erat. ut ismahele tu lucrareris ad regnũ:
S ñ uult ismahel: quia ludere uult. Iene
tu hereditatẽ patris: & audi. fice ancillã
& filiũ eiꝰ. N enĩ hȩres erit filiꝰ ancillȩ.
cũ filio meo isaac. Isti etiã audent dicere:
quia ꝑsequutionẽ solent pati a catholi¬
cis regib aut a catholicis pͥncipibꝰ. Quam
ꝑsequutionẽ tolerant: afflictionẽ corporis:
Si tñ aliquando passi st̃. aut quomͦ passi

Expanded text:
tus est, et ostendit de qua persecutione diceret: Sed quid dicit Scriptura? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Quaerimus ubi hoc dicat Scriptura, ut videamus utrum aliqua persecutio praecesserit Ismaelis in Isaac: et invenimus hoc dictum esse a Sara, quando vidit pueros ludentes simul. Quam lusionem dicit Scriptura vidisse Saram, hanc tizare hic, hic habes verum baptismum. Noli ludere, unus est verus; ille lusus est: seduceris, et ista persecutio gravis tibi erit. Melius tibi erat ut Ismaelem tu lucrareris ad regnum; sed non vult Ismael, quia ludere vult. Tene tu haereditatem patris, et audi: Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. 13. Isti etiam audent dicere quia persecutionem solent pati a catholicis regibus, aut a catholicis principibus. Quam persecutionem tolerant? Afflictionem corporis: si tamen aliquando passi sunt, aut quomodo passi
Abbreviated transcription (Latin):
portune nob̾ dñs
ꝓcurauit hodier¬
no die lectionis
huiꝰ ordinẽ. Nã qr
ex ordine eugłium
scđm ioh̾em considerare
atq tractare suscẽpimꝰ: credo qđ aduertit
caritas urã. Oportune ergo occurrit
ut hodie audiretis ex eugłio: qr nͥ quis
renatꝰ suerit ex aqua & sp̃u ñ uidebit
regnũ di. Tempꝰ ẽ enĩ ut uos exhortem᷑
qui adhuc estis caterumini: qui sic credi¬
distis in xp̃m. ut adhuc ur̃a peccata por¬
tetis. Nullus aũ regnũ cȩloꝵ uidebit one¬
ratꝰ peccatis: qr nͥ dimissa fuerint. ñ regna¬
bit cũ xp̃o. Dimiti aũ ñ possunt: nͥ ei
qui renatꝰ fuerit ex aqua & sp̃u sc̃o. Sed
oĩa uerba quẽ admodũ se habeant aduer¬
tamꝰ: ut hinc inueniant qui pigri sunt
quanta sollicitudine sibi festinandũ sit
ad onꝰ deponendũ: qr si ferrent aliquam
sarcinã grauẽ aut lapides aut ligna aut
aliciuꝰ etiã lucri. si frum̃tũ portarent.
si uinũ. si pecuniã: currerent ut depone¬
rent onera. Portant sarcinã peccatoꝵ: &e

Expanded text:
portune nobis Dominus procuravit hodierno die lectionis hujus ordinem: nam quia ex ordine Evangelium secundum Joannem considerare atque tractare suscepimus, credo quod adverterit Charitas vestra. Opportune ergo occurrit ut hodie audiretis ex Evangelio, quia Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum Dei. Tempus est enim ut vos exhortemur, qui adhuc estis catechumeni: qui sic credidistis in Christum, ut adhuc vestra peccata portetis. Nullus autem regnum coelorum videbit oneratus peccatis; quia nisi cui dimissa fuerint, non regnabit cum Christo: dimitti autem non possunt, nisi ei qui renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto. Sed omnia verba quemadmodum se habeant advertamus, ut hic inveniant qui pigri sunt, quanta sollicitudine sibi festinandum sit ad onus deponendum. Quia si ferrent aliquam sarcinam gravem, aut lapidis, aut ligni, aut alicujus etiam lucri, si frumentum portarent, si vinum, si pecuniam, currerent ut deponerent onera: portant sarcinam peccatorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
adulteria: ꝓpt̃ illa quȩ minuta uident᷑
cẽ peccata. linguȩ. aut cogitationũ. aut
immoderationis in reb concessis. facit
ueritatẽ confessionis. & uenit ad lucẽ in o¬
ꝑib bonis: qm̃ minuta pecc̃a plura si neg¬
ligant᷑: occidunt. M inutȩ sunt guttȩ:
quȩ flumina implent. Minuta st̃ grana
harenȩ:s si multa harena imponatur.
p̃mit atq oppͥmit. Hoc facit sentina neg¬
lecta: qđ facit fluctus irruens. Paulatĩ
ꝑ sentinã intrat: s diui intrando ce non
exhauriendo mergit nauim. Quid ẽ aũ
exhaurire: nͥ bonis oꝑib agere ne obru¬
ant peccata. gemĩdo. ieiunando. tͥbuen¬
do. ignoscendo: Iter aũ huiꝰ scłi molestũ
ẽ: plenũ ẽ tẽptationib. In reb ꝓsperis
ne extollat: in reb aduersis ne frangat
Qui tͥ dedit felicitatẽ huiꝰ scli: ad consola¬
tionẽ tuã dedit. ñ ad corruptionẽ. Qui¬
susq qui te flagellat in isto scło: ad e¬

Expanded text:
adulteria; propter illa quae minuta videntur adulteria; propter illa quae minuta videntur esse peccata linguae, aut cogitationum, aut immoderationis in rebus concessis, facit veritatem confessionis, et venit ad lucem in operibus bonis: quoniam minuta plura peccata si negligantur, occidunt. Minutae sunt guttae quae flumina implent: minuta sunt grana arenae; sed si multa arena imponatur, premit atque opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod facit fluctus irruens: paulatim per sentinam intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo, jejunando, tribuendo, ignoscendo? Iter autem hujus saeculi molestum est, plenum est tentationibus; in rebus prosperis ne extollat, in rebus adversis ne frangat. Qui tibi dedit felicitatem hujus saeculi, ad consolationem tuam dedit, non ad corruptionem. Rursus qui te flagellat in isto saeculo, ad e
Abbreviated transcription (Latin):
em tuã a peccatis meis. Et qua fronte
dicit: nͥ iterũ dicat. q̃m facinꝰ meũ ego
cognosco. & peccatũ meũ coram me est
semꝑ: Sit ante te: qd ñ ius ẽẽ ante dm
Si aũ post te feceris peccatũ tuũ. retorquet¬
tͥ illud dñs ante oculos tuos. Et tẽ re¬
torquet: qñ iã penitentiȩ fructus nullꝰ
erit. Currite: ne tenebre uos cõp̃hendãt
Fr̃s mei eiugilate ad salutẽ urãm: eiugi¬
late cũ tẽpus ẽ. Nullus retardet᷑ a tẽplo
di: nullus retardet᷑ ab oꝑe dñi: nullus
auocet᷑ ab orõne continua: nullus a solita
deuotione fraudet᷑. Fuigilate gͦ cũ dies
ẽ. Lucet dies: xp̃c ẽ dies. Paratꝰ ẽ ignos¬
cere. s agnoscentib punire aũ defenden
tes se. & iustos se iactantes: & putantes
se aliquid eẽ cũ nicħ sint In dlectione
aũ eiꝰ & in miscłia eiꝰ qui ambulat. etiã
liberat᷑ ab illis lȩtalib & grandib pecca¬
tis. qualia st̃ facinora. homicidia. furta.

Expanded text:
em tuam a peccatis meis: et qua fronte em tuam a peccatis meis: et qua fronte dicit, nisi iterum dicat, Quoniam facinus meum ego cognosco, et peccatum meum coram me est semper ? Sit ante te quod non vis esse ante Deum. Si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet illud tibi Deus ante oculos tuos; et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit. 14. Currite, ne tenebrae vos comprehendant , fratres mei: evigilate ad salutem vestram, evigilate dum tempus est; nullus retardetur a templo Dei, nullus retardetur ab opere Domini, nullus avocetur ab oratione continua, nullus a solita devotione fraudetur. Evigilate ergo cum dies est: lucet dies, Christus est dies. Paratus est ignoscere, sed agnoscentibus; punirese jactantes, et putantes se esse aliquid, cum nihil sint. In dilectione ejus et in misericordia ejus qui ambulat, etiam liberatus ab illis lethalibus et grandibus peccatis, qualia sunt facinora, homicidia, furta,