comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scio pꝰ errorẽ toto corde reu̾surũ
ad me. Hoc ẽ dare illi cui dan¬
dum ẽ: ⁊ ñ dandũ illi cui dandũ
ñ ẽ. ut eũ uocet: quẽ sciat obedi¬
re. Illũ uͦ non: quẽ sciat ñ obedi¬
re qͥa ñ ĩuoluntate accipientis.
s ĩ arbitͥo dantis debet ẽẽ qd̾ dat᷑.
In ix dandũ sit: dantis debet
riis qualis unꝰqͥsq eoꝵ repꝑiat᷑.
saul ĩ necessitate: ita se gessit ut
nime contẽpsit. ⁊ pꝰ uenia: pec¬
catoꝵs t̾a bñ ꝑsticit. Saul uͦ non
auditꝰ: ñ inp̃ce ꝑsticit. s ĩpatieis
i de dĩ iudicio indignat᷑: ad
ab eis auxiliũ reqͥsiuit. Unde¬

Expanded text:
praescio post errorem toto corde reversurum ad me, hoc est dare illi cui dandum est, et non dare illi cui dandum non est, ut eum vocet quem sciat obedire; illum vero non, quem sciat non obedire, quia non in voluntate petentis, sed in arbitrio dantis debet esse quod datur. An enim dandum sit, dantis debet riis qualis unusquisque eorum reperiatur, Saul in necessitate ita se gessit, ut nime contempsit, et post veniam peccatorum tam bene perstitit. Saul vero non auditus, non in prece perstitit, sed impatiens et de Dei judicio indignatus, ad ab eis auxilium requisivit.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ anteꝙͣ. illi nascerent᷑. erat in
dei p̃destinatione ꝑ grãm. Nã
in iacob anteqͣm nat᷑ fecisset
aliqͥd bomi. qͥd diligebat nisi
gratuitũ miscd̾ie sue donũ:
⁊ in esau qͥd od̾at. anteqͣ. natꝰ
fecisset aliqͥd mali: nͥ originale
pecc̃m: Nã nec ĩ illo diligẽt iꝰ¬
ticiã: quã nullã ille fecerat. ne¬
q ĩ isto odisset natam: quam
bonã ipse fecerat s qm̃ rẽ stu¬
pendã de ñdũ natis nec aliqͥd
sent. qͥa res ut dictũ ẽ stupẽda
posset auditor. ⁊ ait Quid gͦ¬

Expanded text:
d antequam illi nascerentur erat in Dei praedestinatione per gratiam. Nam in Jacob antequam natus fecisset aliquid boni, quid diligebat, nisi gratuitum misericordiae suae donum? et in Esau quid oderat antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret justitiam quam nullam ille fecerat, neque in isto odisset naturam quam bonam ipse fecerat; sed quoniam rem stupendam de nondum natis nec aliquid sent, quia res, ut dictum est, stupenda posset auditor, et ait:
Abbreviated transcription (Latin):
toto contẽntẽ malos. ⁊ infutõ
hic malis. Pet̾ra scandali: scd̃
qd̾ in futõ faciet malis. Scͥan
tis impediat. Quia gͥ hii qui
erant ĩ syon: uias ñbonas in ce¬
dentes. & iter ꝑditionis concito
pede currentes xp̃m in futo
fuit. qua infirmitatis miseriã
deposuit. xp̃c gͦ ante passionẽ:
fuit petra scandali. qͥa in illo
tẽꝑe scandalirati st̃ in eũ iu-¬
.i. ĩpassione qñ maxĩe offende¬
tes: quẽ mortuũ uidebant.
malis: s remunatio erit boni.¬
sit gentilis. qͥ c̾did̾it ĩ eũ. ñ cõ.

Expanded text:
toto conterentem malos in futuro ehic malis; petra scandali, secundum quod in futuro faciet malis. Origetis impediat, quia igitur hi qui erant in Sion viam non bonam incedentes, et iter perditionis concito pede currentes, Christum in futuro fuit, quia infirmitatis miseriam deposuit, Christus ergo ante passionem fuit petra scandali, quia illo tempore scandalizati sunt in eum Judid est in passione, quando maxime offendetes quem mortuum videbant, malis, sed remuneratio erit bonis gentilis, qui crediderit in eum, non
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ st̃ destinati ad uitam.
Qͥs ir plangat eũ qͥ olĩ mor¬
tuus habet᷑: hos nãq olim ds̃
ñ saluandos decreuit. p̃sciꝰ non
ꝑsonaꝵ acceptor. Nullũ i dãp¬
nat anteꝗͣ. peccet. nullũ coronat
finitũ ht̃. qͣlis uniꝰ ciiꝰq sit futã
uoluntas. ex qua dãpnet᷑. ł coro¬

Expanded text:
ad vitam. Quis enim plangat eum, qui olim mortuus haberetur? Hos namque olim Deus non salvandos decrevit praescius, non personarum acceptor. Nullum enim damnat antequam peccet, nullum coronat finitum habet qualis uniuscujusque sit futura voluntas ex qua damnetur, vel coro
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt seruitus. Iudei nãq capsa¬
rii nr̃i sunt: qͥ nob̾ codices por
ex gr̃a dictũ est ingenesi: cum
ñdũ nati eẽnt. s nascit᷑i: sicut
malachias dixit. de eisd ĩap̾t̾itiᷤ¬

Expanded text:
esset serviturus. Judaei namque capsarii nostri sunt, qui nobis codices portex gratia dictum est in Genesi, cum nondum nati essent, sed nascituri, sicut Malachias dicit de eisd
Abbreviated transcription (Latin):
imquꝰ ds̃: Iniquũ i uidetur
ut sine ullis bonors ł maloꝵ
mitis oꝑũ: unũ ds̃ eligat:
alt̾m od̾it. qua in re: si futã
bona huiꝰ. ł mala illiꝰ: q̃ utiq
ds̃ p̃sciebat attendet. ñ dicẽt¬

Expanded text:
iquus Deus. Iniquum enim videtur ut sine ullis bonorum, vel malorum meritis operum, unum diligat, et alterum odit, qua in re si futura bona hujus vel mala illius, quae utique Deus praesciebat attenderet, non dice
Abbreviated transcription (Latin):
mł. pa. Patientia. ⁊ longanimi¬
tas dĩ ẽ: qͥa du sustinet malo ᷤᷤ.
ut si uelint corrigant᷑ s si in in¬
excusabiles st̃. ⁊ iõ expectauit
eos ds̃: cũ sciret ñ creditos uit
utat᷑ illis. Quasi instrumento
bene uti malis. in qͥb hu̾anam
nat᷑am. ñ ad malitiã creat. sed
ꝑfert eos patienter: quousq
scit oportẽ. ñ inanit᷑. s utens
eis ad ãmonitionẽ ł ex̾citatio¬
nẽ bonoꝵ. Nullũ i ds̃ ł angłoꝵ¬
ł hoĩũ c̾aret: quẽ malũ fut᷑ũ
eẽ p̃scisset: nͥ parit̾ nosset qͥb
eos bonoꝵ usib cõmodaret.
Dico qd̾ sustinuit malos. &
interim dũ expectabat osten-¬
dit eis multis indiciis. ł ipsos
aliqn puniendo: ł alios corã
ut sͥ cauerent: ⁊ ĩ hoc qd̃ susti
nuit eos: ⁊ irã eis ostendit. no
purgat bonos. si au̾ hoc est .s.¬

Expanded text:
a. Patientia et longanimitas Dei est quandiu sustinet malos, ut, si velint, corrigantur, vel in inexcusabiles sunt, et ideo exspectavit eos Deus, cum sciret non credituros, et ut utatur illis quasi instrumento bene uti malis, in quibus humanam naturam non ad malitiam creat, sed perfert eos patienter quousque scit oportere, non inaniter, sed utens eis ad admonitionem vel exercitationem bonorum. Nullum enim Deus vel ang hominum crearet, quem malum futurum esse praesciret, nisi pariter nosset quibus eos bonorum usibus commendaret. Dico quod sustinuit malos, et interim dum exspectabat, ostendit eis multis indiciis vel ipsos aliquando puniendos, vel alios coram ut sibi caverent, et in hoc quod sustinuit eos, et iram eis ostendit. Notpurgat bonos. Si autem hoc est, s
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾i de utͦq popło in eccła col¬
lecti: clamamꝰ. intense. ñ ingͣci
de iꝰticia. Clãmor iste cordis ẽ ñ
labioꝵ qͥ intꝰ sonat aurib dĩ.
qualit᷑ susanna clauso ore. la¬
biisq ĩmotis clamabat. iudei
qͥd̾ clamant abba. gentiles uͦ
pat̾ latine dicit᷑. s ꝓpt̾ sacram̃¬
tum: utrũq posuit apłs. sic̃ ⁊
Marcꝰ utrũq dnm̃ ĩ passione
dixisse cõmemorat. ⁊ fortasse

Expanded text:
liberi, de utroque populo in Ecclesia collecti, clamamus intense, scilicet non ingrati. Clamor iste cordis est non labiorum, intus sonat auribus Dei, qualiter Susanna clauso ore labiisque immotis clamabat. Judaei quidem clamabant: Abba; gentiles verPater Latine dicitur; sed propter sacramentum, utrumque posuit Apostolus. Sicut et Marcus utrumque Dominum in passione d
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hoc iꝑ .i. ĩ hanc eand̾ malitiã:
ut detĩor fias. ⁊ hoc iustũ est.
ut qͥ ĩ sordib ẽ nec resipisce uult:
exigit. ut ip̃e qͥ ñ uult pecc̾ĩn
deserẽ: peccato ampliꝰ contami¬
net̃. sic̃ pħo. qͥ uisis signis: de¬
buiss corrigi. sed detĩor factꝰ ẽ
uicio suo. Nec hoc ĩutile fuit.
s ut in te indurato .i. ꝑ te indura¬

Expanded text:
 est in hanc eamdem malitiam, ut deterior fias; et hoc justum est, ut qui in sordibus est nec resipiscere vult, exigit ut ipse qui non vult peccatum deserere peccato amplius contaminetur, sicut Pharao qui visis signis debuisset corrigi, sed deterior factus est vitio suo. Nec hoc inutile fuit, sed ut, in te, indurato, id est per te indura
Abbreviated transcription (Latin):
tũ m̾itors qͣr eligendos ipse fa¬
cit ñ ĩuenit. Non ex opib s
ope. Sic̃ ostendit ñ ꝓ mĩtis p̃¬
cedentib illud etiã fuisse dic¬
tũ: ita nec ꝓ futĩs m̾itis amboꝵ
tũ eẽ. Itẽ dico: qd̃ ñ exopib fu¬

Expanded text:
tum meritorum, quia eligendos ipse fecit, non invenit, non ex operibus, ostendit: non pro meritis praecedentibus illud fuisse dictum, ita nec pro futuris meritis amborum tum esse. Item, dico quod, non ex operi
Abbreviated transcription (Latin):
tatione humanitatis: dũ coti¬
die hoĩe quẽ assũpsit igͣue
gn̾s mortis qd̾ ꝓ nob̃ sustinuit:
uultui pat̾no offert ut nr̃i
misereat᷑: cuiꝰ postulatio cum
tant᷑ sit. ñ pot̾ concẽpni Quis

Expanded text:
e humanitatis, dum quotidie hominem quem assumpsit et grave genus mortis quod pro nobis sustinuit, vultui paterno offert, ut nostri misereatur; cujus postulatio cum tantus sit non potest contemni. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
de pħone qͥ iꝰto iudicio dĩ reꝓbat᷑
ẽ: ꝑtinet ad esau qͥ eod̾ iudicio
eqͥssimo. licet occulto reꝓbat᷑ ẽ:
sic̃ iacob ꝑ miscd̾iã electꝰ. Helita.
ꝗͥa ĩ hoc ip. exci. alii codices sic
dicit ei ds̃. cũ tantis malis eẽt
reseruauit. In hoc ip .i. ut ad ħ

Expanded text:
de Pharaone qui justo judicio Dei reprobatus est, pertinet ad Esau qui eodem judicio aequissimo, licet occulto, reprobatus est, sicut Jacob per misericordiam electus. Vel ita: Quia in hoc ipsum excitavi, alii codices sic dicit ei Deus, cum tantis malis esset reservavit in hoc ipso, id
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ econtͣ. Non sufficit etiam
miscdia dei: si ñ sit uoluntaᷤᷤ
hoĩs. ac ꝑ hoc: si recte dictũ ẽ
ñ implet: cur ñ etiã acontͣrio
recte dr̃. ñ miserentis ẽ dĩ. s uo¬
lentis ẽ hoĩs: qͥa id miscd̃ia¬

Expanded text:
tur econtrario, non sufficit etiam misericordia Dei, si non sit voluntas hominis; ac per hoc si recte dictum est non implet, cur non etiam a contrario recte dicitur non miserentis est Dei, sed volentis hominis, quia id miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ iꝰticiã. licet hoc sit qd̃ corpꝰ ẽ
ñ ait mortale: s mortuũ. Mor¬
tale qͥd̃ fuit ante peccatũ .i. po¬
tens mori. s pꝰ peccatũ: fuit mor¬
tuũ .i. hñs in se necessitatẽ mori¬
endi. ⁊ iõ congrue addidit ꝓpt̃¬

Expanded text:
 est licet hoc sit quod corpus est non ait mortale, sed mortuum; mortale quidem fuit ante peccatum, id est potens mori; sed post peccatum fuit mortuum, id est habens in se necessitatem moriendi. Et ideo congrue addidit, p
Abbreviated transcription (Latin):
fuit potestate. qͣ equalis erat
patͥ: nec turbat᷑ deiectione
mortis. qd̃ ẽ signũ ĩ alto & in
ꝓfundo. ne ille. ł regia potesta¬
te extolłet᷑. łerũpna curbaret᷑.
sic̃ tõ erat ꝓ bello assirioꝵ neq
equus bipes. si fiat: ut fecit
iamnes: ⁊ mambres. qͥ fuert̃

Expanded text:
fuit de potestate qua aequalis erat Patri, nec turbatus dejectione mortis: quod est signum in alto, et in profundo, ne ille, vel regia potestate extolleretur, vel aerumna turbaretur, sicut tunc erat pro bello Assyriorum. Neque equus bipes, si fiat ut fecit Jamnes et Mambres, qui fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
ciat: nec retͣctandũ ẽ eiꝰ iudiciũ.
Moy si i dic̃. Miserebor cui miser¬
tus ero .i. illiꝰ miserebor uocando
⁊ gram apponendo: cuiꝰ p̾sciꝰ erã
illũ conũtendũ: ⁊ apud me ꝑ¬
mansurũ. demñ repetit. ut repe

Expanded text:
ciat, nec retractandum est ejus judicium. Mosi enim dicit: Miserebor cujus misertus ero, id est illius miserebor vocando et gratiam apponendo, cui praescius eram, illum convertendum, et apud me permansurum. Deinde r
Abbreviated transcription (Latin):
pectat. Quasi. assidue in accu
etiã expectandi ẽ. Geminatio
nãq assiduitatẽ notat. expec
expectat qñ sit. qͣlis futã est.
Ut si diceret᷑. oꝑante pictore:
subiectis sͥ colorib ⁊ ad opꝰ eiꝰ
ꝑatis expectatio coloꝵ: mani¬
festationẽ imaginis expectat.
ñ qͥa cc̃ alii erunt: aut ñ coloreᷤ
ert̃. s qͥa aliã dignitatẽ habebt̃.
manent ĩ c̾atione dĩ ł id boni¬

Expanded text:
spectat. Quasi dicat: Assidue in actu exspectandi est; geminatio namque assiduitatem notat. Exspectexspectat quando sit qualis futura est, ut si diceretur, operante pictore subjectis sibi coloribus, et ad opus ejus paratis exspectatio colorum manifestationem imaginis exspectat, nunc quia tunc alii erunt, aut non colores erunt. Sed quia aliam dignitatem habebunt. manent i
Abbreviated transcription (Latin):
tiuare me conantẽ. in le. pec¬
.i. ad consentiendũ m̃te: um¬
plendũq oꝑe peccatũ. ł potiꝰ
ti .s. carnalis concupiscentia
me ut p̃dictũ ẽ: ex carne ñ ex
tanda ẽ lib̾atio inxͦ. Nam ego

Expanded text:
tivare me conantem, in lege peccati, ad consentiendum mente, implendumque opere peccatum. Vel potius scilicet carnalis concupiscentia,me, ut praedictum est, ex carne, non ex tanda est liberatio in
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ oblati st̃ deo. ⁊ diuino
igne caritatis succensi: gemimꝰ.
ad et̾nã ierłm nos dico expec¬
tantes. secure ⁊ fortit᷑. nec di¬
latione. nec adu̾sis fracti: ad¬
optionẽ. ꝑfectã filioꝵ dĩ i. ut
corpꝰ etiã bñficiũ ad optionis
accipiat. ⁊ ex omĩ parte filii
ĩ his qͥ credid̾unt: sp̃u ñ corpe
facta ẽ. Nondũ & corpꝰ reforma-¬

Expanded text:
ificium oblati sunt Deo, et divino charitatis igne succensi, gemimus aeternae Jerusalem. Nos dico, exspectantes, secure et fortiter, nec dilatione, nec adversis fracti, adoptionem perfectam filiorum Dei, id est ut corpus etiam beneficium adoptionis accipiat, et ex omni parte filii in his qui crediderunt, spiritu non corpore facta est. Nondum enim corp
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ꝑꝓpħam dicit eccłie. E go
sum dñs qͥ facio. Istĩ st̾ filii
lib̾e. q̃ sursũ est que ẽ mat̾
nr̃a. Filii uͦ carnis sunt: t̾rena
ierłm q̃ seruis cũ filiis suiᷤ
risic̃ ysaac ñ m̾uit ut nasci¬
turꝰ ꝓmitt̾et᷑: sic usti s sola
gr̃a ꝓmissa ẽ eis. i data filioꝵ
adoptio. Ideoq congruent

Expanded text:
am dicit Ecclesiae: Ego sum Dominus qui facio. Isti sunt filii liberae quae sursum est, quae est mater nostra. Filii vero carnis sunt terrena Jerusalem quae servit cum filiis suis: et sicut Isaac non meruit ut nasciturus promitteretur, sic et isti: sed sola gratia promissa est eis, et data filiorum adoptio. Ideoque congruent
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce infirmitatẽ oronis nr̃e:
ignorantiã eẽ declarat. Fallim᷑
ñ ꝓsint. ut ipsi paulo contigit.
abeo reced̾et. qͥ ex responso dei
didicit contͣ se eẽ qd petebat.
Est etiã aliqñ suꝑba i stulta
peticio. sic̃ fuit duoꝵ apłoꝵs

Expanded text:
Ecce infirmitatem orationis nostrae ignorantiam esse declarat. Fallimur non prosit, ut ipsi Paulo contigit, eo discederet, qui ex responso Dei didicit contra se esse quod petebat. Est etiam aliquando superba et stulta petitio, sicut fuit duorum apos
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutes doleant. igemant: ante¬
q̃ lib̾em̃ penit᷑. s ñ ẽ uerũ. Nam
i si nos adiuuant: sñ dolore hoc
facẽ credendi st̃. ne miseri esti¬
ment᷑. p̃sertĩ qͥa dixit: eand̾ c̃at᷑ã
q̃ ꝯgemiscit: i dolet: uanitati se

Expanded text:
virtutes doleant et gemant, antequam liberemur penitus. Sed non est verum. Nam etsi nos adjuvant, sine dolore hoc facere credendi sunt, ne miseri existimentur, praesertim quia dixit eamdem creaturam quae ingemiscit et dolet, va
Abbreviated transcription (Latin):
eũ .i. scire faciat. hoc locõnis tpo
dicit᷑ frigꝰ pigrũ. qͥa pigͦs facit.
dies let᷑ ł tͥstis. qͥa letos. ł tͥstes
facit.Siłit̃ de die illa dicit᷑ filiꝰ
nescire: qͥa ñ facit nos scire. hoc
cognoscentes dm̃n. ĩmo cogniti
estis abeo: ita dictũ ẽ ut intelli¬
gamꝰ ĩ nob̾ dm̃ fecisse cognitio¬
nẽ suã. Qͥd ẽ ix qd̾ ait cogniti
estis adõ: ĩ cognitores suos uos
fecit. fecit i ds̃ nos cognosce se.
Uñ dicim᷑ cogniti ab eo que oĩa
sic deb̾e intelligi docet apłs. qͥa
clamantẽ abba pat᷑. Nlibi quasi
exponens ait. ĩ qͦ clamamꝰ abba
pat᷑. Sic itaq ihic aꝑiens qͣlit̾¬
alit᷑ adiuuat ñdũ inhabitans:
alit in habitans. Nã ñdũ inha¬
bitans adiuuat: ut sint fideles.
In habitans: adiuuat iã fideles:¬

Expanded text:
 faciat. Hoc locutionis tropo dicitur frigus pigrum, quia pigros facit; et dies laetus vel tristis, quia laetos vel tristes facit. Similiter de die illa dicitur Filius non scire, quia non facit nos scire. Hoc cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo, ita dictum est ut intelligamus Deum in nobis fecisse cognitionem suam. Quid enim est quod ait: Cogniti estis a Deo , id est cognitores suos vos facit. Facit enim Deus nos cognoscere se, unde dicimur cogniti ab eo. Quae omnia sic debere intelligi, docet Apostolus, qui clamantem, Abba, Pater , alibi, quasi hoc exponens ait: In quo clamamus Abba, Pater. Sic itaque et hic apealiter adiuuat nondum inhabitans aliter inhabitans; nam nondum inhabitans adiuuat. ut sint fideles, inhabitans adiuuat iam fideles
Abbreviated transcription (Latin):
aspicientes: hoc utiq qd̾ nullꝰ
ꝑsecutoꝵ pot̃ nob nocẽ. Si ix¬
Ut p̃dictũ est: p̃destinando ñ
existentes. uocando adu̾sos. iꝰti¬
ficando peccõres. głificando mor¬
tales. Quis contͣ nos ẽ: Nullꝰ
ĩbonũ. posst̃ it mali ut plus:
educit auxiliator ds̃ Qu etiã¬

Expanded text:
quod nullus persecutorum potest nobis nocere? Si ut praedictum est praedestinando non existentes, vocando aversos, justificando peccatores, glorificando mortales, quis contra nos est? Nullus in bonum. Possunt enim mali ut plus educit auxiliator Deus. Qui etia
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. ubi dicit᷑ ꝓhib̾i qd po¬
testatis nr̃e est. Illud uͦ ꝑmit¬
ti: qd uitare ñ possumꝰ: suꝑ
illũ locũ. Irascimini ⁊ nolite
piscentiã que ẽ in pͥmo mo¬
tu: alit̾ concupiscentiã delec¬
tationis ⁊ consensus. Illam
cat᷑. peccatũ ẽẽ ostendit. Hac̃

Expanded text:
potestatis nostrae est. Illud vero permitti quod vitare non possumus super illum locum: Irascimini, et nolite piscentiam quae est in primo motu, aliter concupiscentiam delectationis et consensus. Illam tatur, peccatum esse ostendit. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ patim᷑: qd ꝑtinet ad illõ
qd̃ supͣdixãt. Si facta carnis
mortificaũtis. Mortificare aũ
facta carnis. nemo pot̃. uñ ẽ
uita: sine molestia. cui necessa¬
ria ẽ patientia. patim̃ dico hac

Expanded text:
dinem patimur, quod pertinet ad illud, quod supradixerat, si facta carnis mortificaveritis. Mortificare autem facta carnis, nemo potest, unde erit vita sine molestia, cui necessaria est patientia. Patimur dico hac
Abbreviated transcription (Latin):
hors deuiant:⁊ exorbitant:
etiã hoc ip̃m faciat eis ꝓficere
ĩbonũ. qͥa humiliores redeũt.
atq doctiores. discunt ii cũ
tremore se exultare deb̾e. ñ sibi
arrogando: tanꝗͣ. de sua uͥtute¬
pientes. Quãuis gͦ ipsa mors
carnis de peccõ pͥmi hoĩs origi¬
głosissimos martires fecit. Iõq
ñ solũ ipsa: s etiã oĩa huiꝰ scłi
mala: labores doloresq hoĩum
ꝗͣqͣ de pecc̾oꝵs ⁊ maxĩe de origi¬
nalis peccati m̃tis ueniant:
qͦ facta ẽ ⁊ ip̃a uita uinculo
mortis obstricta: tñ etiã remissiᷤᷤ
peccatis remane debuert̃. ut
hab̾et hõ cũ qͥb ꝓ ui̾tate certa¬
ret. ⁊ uiñ exerceret᷑ uirtꝰ fideliũ
ut nouus hõ int̾ ħ mala: no

Expanded text:
eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores: discunt enim in tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua pientes . Quamvis ergo ipsa mors carnis de peccato primi hominis origigloriosissimos martyres fecit. Ideoque non solum ipsa, sed etiam omnia hujus saeculi mala, labores, doloresque hominum quanquam de peccatorum et maxime de originalis peccati meritis veniant, quo facta est et ipsa vita vinculo mortis obstricta, tamen etiam remissis peccatis remanere debuerunt, ut haberet homo cum quibus pro veritate certaret, et unde exerceretur virtus fidelium, ut novus h
Abbreviated transcription (Latin):
bulatĩo naq est: cũ fine. merceᷤᷤ
sine fine: ⁊ multo maior erit ibi
gła. qm̃ hic labor que głia ⁊ si
nc̃ occulta sit: qͣm ocłs non ui¬
dit. nec auris audiuit: tn reue

Expanded text:
bulatio namque est cum fine, merces sine fine erit, et multo major erit tibi gloria, quam hic labor. Quae gloria etsi nunc occulta sit quam oculus non vidit, nec auris audivit, tamen reve
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑtabã. ait. ñ opto qͥa scit
talẽ .i. tã honestũ m̃brũ: nul¬
enumãt: ut oĩb ꝓ eis dolorẽ
incutiat. qͥa ñ recipiendo sal¬
uatorẽ: p̃rogatiuã patrũ.

Expanded text:
optabam, ait, non opto, quia scit tale, id est ita honestum membrum nulenumerat, ut omnibus pro eis dolorem incutiat, quia non recipiendo Salvatorem, praerogativam patrum
Abbreviated transcription (Latin):
Nota qd̃ cũ heres dicat᷑: cũ iam
ħeditas morte decessoris firma
b: nos tñ ħedes dei dicimur.i
si ñ decedat. qͥa ħeditatẽ et̾nã
nos filii sponsri sponse sꝑamꝰ.
qm ĩ futõ possidemꝰ. ñ patris

Expanded text:
Nota quod cum haeres dicatur, cum jam haereditas morte decessoris firma bus, nos tamen haeredes Dei dicimur, et si non decedat, quia haereditatem aeternam nos filii sponsi, et sponsae speramus quam in futuro possidebimus, non Patris
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sp̃c scs̃ gemit. qͣsi indigeat
aut angustias patiat᷑. s qͥa ipse
nos monet ad orandũ: cũ gemimꝰ.
⁊ qd̃ ip̃o monente nos facimꝰ: ip̃e
facẽ dictꝰ ẽ. Ita gͦ dictũ ẽ. Sp̃c po¬
stulat. ñ qd̃ alicꝰ rei sp̃c sc̃s sit ĩ¬

Expanded text:
 sanctus gemit, quasi indigeat, aut angustias patiatur, sed quia ipse nos movet ad orandum cum gemimus; et quod ipso movente nos facimus, ipse facere dictus est. Ita ergo dictum est, spiritus postulat, non quod alicujus rei Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ cõmunis ẽ patͥ ⁊ filio: am¬
boꝵq unio. ꝑ quẽ fit societaᷤᷤ
⁊i unitas: qua efficim᷑ unũ
corpꝰ unici filii dĩ. Hnitas i
nos cõpaginat: qͣm facit cari-¬
tas. ⁊ caritas un est nͥ a sp̃u¬

Expanded text:
s communis est Patri et Filio, amborumque unio, per quem fit societas et unitas, qua efficimur unum corpus unici Filii Dei. Unitas enim nos compaginat, quam facit charitas, et charitas non est n
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. uidas qͥd fecit: pat̾ tra
ẽ de passione xͥ: malitie iude
deputabit᷑. habebit ille m̃cedẽ
sit adu̾sus electos dĩ ĩ. ut noceat
electis dĩ qͦs p̾sciuit ad uitam:
Utiq nulliꝰ accusatio nocet. Nisuᷤ
aũ diaboli: accusatio dr̃. Here
nullꝰ nocet. qͥa nec ds̃. nec aliꝰ. a¬
suos: non. ⁊ cũ nullꝰ accuset. qͥs
ẽ qͥ condẽpnet. ĩ. qͥ possit inferre
mortẽ: nullꝰ pot̾it inferre qui

Expanded text:
Judas quid fecit? Pater tradest de passione Christi, malitiae Judae deputabitur: habebit ille mercedem sit adversus electos Dei, id est ut noceat electis Dei quos praescivit ad vitam? utique nullius accusatio illis nocet. Nisus autem diaboli accusatio dicitur. Vere nullus nocet, quia nec Deus, nec alius. Asuos? non. Et cum nullus accuset, quis est qui condemnet, id est qui possit inferre mortem? nullus poterit inferre qui
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. Caritas aũ dĩ dicta est
diffundi ĩ cordib nr̃is. ñ qua
nos ipse diligit: s qua facit¬
nos dilectores suos. sic̃ iꝰticia¬
dĩ dicit᷑. qua nos iusti eius
munẽ efficim᷑: ⁊ dñ salus qͣ
fideles facit. Unꝰ gͥ sp̃c est: qͥ
duos timores facit. Duo i hie
tĩmores insinuant᷑. unꝰ qͥ est ĩ
ꝑfecta caritate.s. timor castus.
alt̃ qͥ ñ est ĩ caritate .i seruilis.
in qͦ qͣmuis deo credat᷑: ñ t̾n in

Expanded text:
s. caritas quippe dei dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut iustitia dei, qua iusti eius munere efficimur, et domini salus, qua fidduos timores facit. Duo enim timores hic insinuantur, unus qui est in perfecta charitate, scilicet timor castus, alter qui non est in charitate, scilicet servilis, in quo quamvis Deo credatur, non tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
agat. Ut gͦ multũ p̃stitisse gr̾e
saluator intelligat᷑. dix̃ agun¬
t᷑. Non ut nicħ agant. s qͥa
ciendo. ł ñ ex caritate facien-¬
do oret ut qd̃ ñdũ ht̃ accipi¬

Expanded text:
titisse gratia Salvatoris intelligatur, dixit, aguntur, non ut nil agant, sed quia ciendo, vel non ex charitate faciendo, oret ut quod nondum habet accipi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ait mortua q̃ mͦ st̃: cũ ⁊ supͣ
dixisset corpꝰ mortuũ s ait mor¬
talia. quale fuit corpꝰ hoĩs cẽ
ante peccatũ. tc̃ enĩ mortale
erat: s ñ mortuũ. qͥa pot̾at mo¬
ri si peccaret hõ. s ñ habebat ĩ
se necessitatẽ moriendi: s sicut
hoc corpꝰ nr̃m pot̃ ẽẽ egrotabile.
qmuis ñ sit egrũ: ita ⁊ illud
corpꝰ iã tc̃ erat mortale: s ꝓpt̃
peccatũ factũ ẽ mortuũ .i. ne
cessario moriturũ. Anͣte pecca¬
tũ gͦ: corpꝰ erat aĩale .s. qd̾ necẽẽ

Expanded text:
n ait mortua, quae modo sunt, cum et supra dixisset corpus mortuum; sed ait mortalia, quale fuit corpus hominis etiam ante peccatum. Tunc enim mortale erat, sed non mortuum, quia poterat mori si peccaret homo, sed non habebat in se necessitatem moriendi, sicut hoc corpus nostrum potest esse aegrotabile, quamvis non sit aegrum, et ita illud corpus jam tunc erat mortale, sed propter peccatum factum est mortuum, id est necessario moriturum. Ante peccatum ergo corpus erat
Abbreviated transcription (Latin):
carnis uoluptates: ⁊ si necessa¬
ria ei ministrare debeamꝰ. qͥa
cãro: ñ ẽ malũ. Creatã is dei ẽ.
i abeo condita: aqͦ oĩa. nͦͨ illa
ẽ pars dei: nec illa. Tota iy tͥm¬
tas: ẽ unꝰ ds̃. Sũme bonꝰ. Aĩa
Itẽ caro nec sũmũ bonũ. nec
magnũ ẽ s paruũ. Anima gͦ

Expanded text:
carnis voluptatem, etsi necessaria ei ministrare debeamus, quia caro non est malum. Creatura enim Dei est, et ab eo condita, a quo anima, nec illa est pars Dei, nec illa. Tota enim Trinitas est unus Deus, summe bonus. Anima Item caro nec summum bonum, nec magnum est, sed parvum. Anima ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tura uidet᷑. Uani. sub. ẽihoc: ñ¬
uolens .i. ñ sponte. hõ qͥppe spõte:
peccauit. s ñ sponte dãpnatꝰ est.
Peccatũ itaq fuit spontaneũ contͣ
p̃ceptũ face̾ uitatis. s ñ sponte
fert penã peccati. Luit ii m̾itas
penas. peccati uͦ pena ẽ qd̃ subi¬
cit᷑ fallatie. Dico qd̾ ñ ẽ subiecta
sponte. s ꝓpt̾ eũ qͥ sub. e. inspe
qͥ & peccatũ punit: ⁊ peccantem
sanare intendit. qͥ eã subiecit. in

Expanded text:
hoc nolens, id est non sponte. Homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum; contra praeceptum facere veritatis, sed non sponte fert poenam peccati. Luit enim meritas poenas, peccati vero poena est quod subjicitur fallaciae. Dico quod non est subjecta sponte; sed propter eum qui subjecit equi et peccatum punit, et peccantem sanare intendit, qui eam subjecit in
Abbreviated transcription (Latin):
alt̃ filii: s potiꝰ unꝰ patͥs. ⁊ filii.
Sic̃ gͦ filiꝰ ñ ẽ a seipso: s ab illo
ipso est: s ab illo de qͦ ꝓcedit .i. a
patre:⁊ filio. Distinguere autẽ
ait. Genationẽ eiꝰ qͥs enarrabit:

Expanded text:
alter Filii, sed potius unus Patris et Filii. Sicut ergo Filius non est a seipso, sed ab illo ipso est, sed ab illo de quo procedit, id est a Patre et Filio. Distinguere autem ait: Generationem ejus quis enarrabit?
Abbreviated transcription (Latin):
lectore indigeat ⁊ notat᷑ hic qͣrtꝰ
apłi serie: iiͦiͦi. hoĩs actiones de¬
signant᷑. pͥma fuit ante legem.
Scda sub lege. T̃cia sub gr̾̃a. Qͣrta
ĩuita et̾na. In pͥm̾a actione añ
pugnamꝰ ⁊ uincim᷑. Int̾cia pug¬
namꝰ ⁊ uuncimꝰ. In qrͣta: nec est

Expanded text:
hic quartus Apostoli serie quatuor hominis actiones designantur. Prima fuit ante legem, secunda sub lege, tertia sub gratia, quarta in vita aeterna. In prima actione antepugnamus, sed vincimur; in tertia, pugnamus et vincimus; in quarta, non est
Abbreviated transcription (Latin):
pisco ex carne: i si ñ assensũ
p̃beo ex rõne adhuc confligor.
ñdũ uici. magnũ est mͥ cer¬
tam̃. qͥa ce si concupiscentie
ñ consentio: tñ adhuc concu
facio qd̃ odio. Qͥd odio: con¬

Expanded text:
pisco ex carne; et si non assensum praebeo ex ratione, adhuc confligo, nondum vici. Magnum est mihi certamen, quia et si concupiscentiae non consentio, tamen adhuc concupfacio quod odio. Quid odio? con
Abbreviated transcription (Latin):
duca q̃ uana st̃. Nñ salomon.
Nanitas uanitatũ. i oĩa uam¬
tas. Omnia enĩ que nascunt᷑.
infirma. ⁊ corruptibilia st̃ ac ꝑ
hoc uana qͥa statũ suũ tenere
ñ possunt. Corruptio gͦ ipsa:
S tñ patient̃ ferens: ꝓpt̾ eũ qui
subiecit eã inspe .i. patient᷑ susti¬
net. sciens dm̃ subiecisse se ad
conu̾sationẽ humilitatis. s ñ si¬

Expanded text:
duca quae vana sunt. Unde Salomon: Vanitas vanitatum et omnia vanitas . Omnia enim quae nascuntur infirma, et corruptibilia sunt, ac per hoc vana, quia statum suum tenere non possunt. Cormen patienter ferens propter eum qui subjecit eam in spe, id est patienter sustinet sciens Deum subjecisse ad conservationem humilitatis, sed non si
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiã carnis. qd̃ ẽ cũ stu¬
diosiꝰ ĩplet. q̃ carnis st̃ appeten¬
do bona tẽꝑalia: ⁊ fugiendo
uidet᷑ scl̃arib hoĩb pruden¬
tia carnis: mors ẽ. Rudentia

Expanded text:
prudentiam carnis; quod est cum studiosus implet quae carnis sunt, appetendo bona temporalia, et fugiendo videtur saecularibus hominibus. Prudentia carnis est mors. Prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
carĩ ꝑ fomitẽ peccati .i. ꝑ carna¬
litate q̃ rebellabat. ⁊ audita le¬
ge: ampliꝰ ẽ incitata: i sic ĩfirma
ẽ lex littẽ ꝑ carnẽ ⁊ iõ ei erat
ĩpossibile lib̾are a lege pectĩ ⁊

Expanded text:
r fomitem peccati, scilicet per carnalitatem quae rebellabat, et audita lege amplius est incitata, et sic infirma est lex litterae per carnem, et ideo ei erat impossibile liberare a lege peccati et
Abbreviated transcription (Latin):
consentiunt carm: ñ st̃ iusti.
intenti ⁊curiosi st̃ in carnalib
carnalia ꝓ sũmis bonis concu¬
piscentes. qd̃ repugnat iꝰticie.
sp̃m :: est iustꝰ. qͥa etiã ille qͥ est
scd̃m eũ:⁊ hoc ẽ qd̃ ait. Quasi ille
qͥ ẽ scd̃ carnẽ: carnalia sapit. Qͥ

Expanded text:
nt justi. intenti et curiosi sunt in carnalibus, carnalia pro summis bonis concupiscentes; quod repugnat justitiae. spiritum est justus, quia etiam ille qui est secundum eum. Et hoc est quod ait, ille qui est secundum carnem carnalia sapit; qui
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit. In pena gͦ siłis ẽ nr̃e
non in qualitate peccati. Henit
cati. q̃ ex concupiscentie motu
erat caro peccati. qͥa ñ ex carna¬
li delectatione nata erat. s t̾n
catrix gͦ fuit. qi ñ in libidinis
cõcupiscentia cõcepta. nec pecca¬
ti causã in se huit. nec ĩ ea pecca¬

Expanded text:
peccavit. In poena ergo similis est nostrae, peccavit. In poena ergo similis est nostrae, non in qualitate peccati; Orig.cati quae ex concupiscentiae motu erat caro peccati, quia non ex carnali delectatione nata; sed tamen erat catrix ergo fuit, quia nec in libidinis concupiscentia concepta, nec peccati causam in se habuit, nec in ea pecca
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ in xp̃o facta sit lib̾atio: hic
ihu nos lib̾atos. nam ds̃ est in
xp̃o filio suo.⁊ita ꝑ eũ potest
fieri lib̾atio nr̃a que ñ pot̾ãt
fieriꝑlegẽ. & hoc ẽ. Nam deus
liũ suũ .i. sibi consub̃alẽ. non
misit. uͥ ñ erat. qͥ ubiq ẽ. Uen̾it
in uͥginẽ. qui ante in uirgine
elegit. qͣm elegit c̃auit. Attulit
uͥgini fecunditatẽ: ñ abstulit
uͥginitatẽ. ueniens in ut̾ũ uͥgi¬
nis. s si ante ibi erat qͦ mͦ uenit:
qͥa ibi alio mͦ cepit eẽ qͣm ante
fuerat. fuit i ibi ꝑ unionem
nate: qualit̾ ante ñ erat. Ita
etiã qui ĩmundo erat: &e in
mundũ uenisse dicit᷑. quia
uisibilis mundo apparuit.
bilitatẽ & mortalitatẽ: i alios de¬
fectus. Ceta uͦ omĩs hoĩũ caro:
peccati est sola illiꝰ ñ ẽ caro pecca¬
ti. qͥa non eu mat̾ concupiscen¬
tia. s grã concepit. ht̃ t̾n siłitu¬
dinẽ carnis peccati qͥa esuriit.
i scĩficata in uto. i nata sine
peccato: i nec ipse in illa unquã

Expanded text:
isto facta sit liberatio, hic Jesu non liberatos, nam Deus est in Christo Filio suo, et ita per eum potest fieri liberatio nostra, quae non poterat fieri per legem, et hoc est. Nam Deus lium suum, id est sibi consubstantialem: non misit ubi non erat qui ubique est: venit in Virginem, qui ante in virgine elegit; quam elegerat, creavit; attulit Virgini fecunditatem, non abstulit integritatem veniens in uterum Virginis. Sed si ante ibi erat, quomodo venit? quia ibi alio modo coepit esse quam ante erat. Fuit enim ibi per unionem naturae, qualiter ante non erat. Ita etiam et in mundo erat, et in mundum 38 venisse dicitur, quia visibilis mundo apparuit. bilitatem, et mortalitatem, et alios defectus. Caetera vero omnis hominum caro peccati est, sola illius non est caro peccati, quia non cum mater concupiscentia, sed gratia concepit. Habet tamen similitudinem carnis peccati, quia esurivit, anctificata, et nata sine peccato, et nec ipse in illa unquam
Abbreviated transcription (Latin):
mortuoꝵ. S mͦ interĩ qͥd erit:
pugna. lucta. Uñ subdit. gͥego
ipse.ic̃. Quasi. qͥa m̃te condelec¬
tor legi.⁊ ex carne captiuus
carne. ẽgo ipse seruio in m̃te.
Noñ ii duo sumꝰ int̾ nos contͣrii
de diu̾sis pͥncipiis: uenientes.
s ego ip̃e m̃te seruio legi dei.

Expanded text:
mortuorum. Sed modo interim quid erit? pugna, lucta. Unde subdit: Igitur ego ipse etc.. Quasi dicat: Mente condelector legi, et carne captivus carne; ego ipse servio in mente. Non enim duo sumus inter nos contrariis de diversis principiis venientes, sed ego ip
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ est etiã qͥd int̾sit cum
dicit᷑ lex sp̃ualis: qd̾ p̃dictũ
est de lege moysi. ⁊ cum dicit᷑
lex sp̃c. qd̾ hic dicit᷑ de lege fi¬
dei hoc int̾ est. qͥa lex moysi:
dr spũalis ideo qr ꝓhibet pec¬

Expanded text:
dendum etiam quid intersit, cum dicitur lex spiritualis, quod praedictum est de lege Mosi; et cum dicitur lex spiritus: quod hic dicitur de lege fidei. Hoc interest quod lex Mosi dicitur spiritualis, ideo quia prohibet pec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet pat̾. qͥa eccłia ẽ de utͦq
popło: in uno angłari lapide¬
xp̃o collecta qͥ fecit utͣq unũ.
pore passionis eoꝵs ex humana
fragilitate tͥsticia irrepit. cũ eã
uinc̾ent: uolũtati sue p̃ponen¬
do uoluntatẽ dei. Elegant̃ gͦ &

Expanded text:
 de utroque populo in uno angulari lapide collecta, qui fecit utraque unum, pore passionis eorum, ex humana fragilitate tristitia irrepit cum eam vicerint, voluntati suae praeponendo voluntatem Dei. Eleganter ergo, et
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ fides ẽ: sp̃c est. Discernen¬
de st̃ hic tres leges. & satis
necessaria ẽ ista disc̾tio. lex in¬
qͥt sp̃c uite. Ecce unalex. a le¬
ge pec. ⁊ mortis Ecce alt̾a lex.
ꝗd ĩpossibile erat legi. Ecce
t̾cia lex. hec ẽ lex ꝑ moy sen
data ĩ monte syna. due gͦ legeᷤᷤ

Expanded text:
s est. Discernendae hic sunt tres leges, et satis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritus vitae; ecce una lex; a lege peccati et mortis, ecce altera lex; et quod impossibile erat legi, ecce tertia lex. Haec est lex per Mosen data in monte Sina. Duae ergo leges
Abbreviated transcription (Latin):
nis. i mor .i. a consensu ⁊ oꝑa¬
tione peccati q̃ ẽ causa mortiᷤ:
qd̃ ñ potuit t̾cia lex moysi.
Lex carnis ut p̃dictũ ẽ: ñ ẽ
dei s peccati: ⁊ mortis ⁊ħ reos
facit. Lex aũ moysi: scã ⁊ dei
ẽ que ostendit malũ s ñ tol¬

Expanded text:
is, id est a consensu et operatione peccati, quae est causa mortis: quod non potuit tertia lex Mosi. Lex carnis, ut praedictum est, non est Dei, sed peccati et mortis, et haec reos facit; lex autem Mosi sancta et Dei est, quae ostendit malum, sed non tol
Abbreviated transcription (Latin):
restat infirmitas. lex que in
m̃bris ẽ repugnans m̃ti: ui¬
tiũ carnis ẽ qd̃ expena pecca¬
ti &e extͣduce mortis ꝓuenit.
s lex ista q̃ ẽ in m̃bris remis
desicłia contͣque dunicant ⁊¬
cati .i. in motũ concupiscentie.
Ipsa i concupiscentia ẽ lex
peccati. Lex autẽ m̃broꝵ ł car¬
nis: est morbidꝰ qͥdam affectꝰ
ł languor qͥ cõmouet illicitũ
desidiũ .i. carnalẽ concupiscen-¬
tiã quã legẽ peccati uocat
q̃ hoc carnale nr̃m captiuũ
tenet. Lex gͦ carnis me capti¬
uat. sub ipsa lege peccati .i.
sub concupiscentia sua. Cãpti¬
uũi autẽ meducit: ñ ex m̃te.
s ex carne. ñ ex toto s ex parte.
qͥa mens repugnat ⁊ conde¬
lectat᷑ legi dei. sic de ipso apło
conuenient᷑ accipit᷑. qͥ dicit se
captiuũ duci ex carne. Mens i
ñ consentit pecc̃o titillanti sug¬
carnis nulla ex parte confẽn¬
das. Mors gͦ contendit. s mens
ñ consentit. & ẽ ĩ me qͥd dam
mortuũ: ⁊ qͥddã uuiui. Nellex

Expanded text:
restat infirmitas. Lex quae in membris est repugnans menti, vitium carnis est quod ex poena peccati, et ex traduce mortis provenit, sed lex ista quae est in membris, remissdesideria, contra quae dimicant cati, id est in motum concupiscentiae. Ipsa enim concupiscentia est lex peccati. Lex autem membrorum, vel carnis est morbidus quidam affectus, vel languor qui commovet illicitum desiderium, id est carnalem concupiscentiam, quam legem peccati vocat, quae hoc carnale nostrum captivum tenet. Lex ergo carnis me captivat sub ipsa lege peccati, id est sub concupiscentia sua. Captivum autem me ducit non ex mente, sed ex carne; non ex toto, sed ex parte, quia mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic de ipso Apostolo convenienter accipitur, qui dicit se captivum duci ex carne. Mens enim non consentit peccato titillanti, sugctationibus carnis nulla ex parte conferendas. Mors ergo contendit, sed mens non consentit; et est in me, quiddam mortuum, et quiddam vivum. Vel lex
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾abimur. Qͥa uͦ ñ sumꝰ hic si¬
ne peccõ. Idõ habemꝰ desideria
peccati. s iã nos ea ñ oꝑamur.
carne concupiscentia: ⁊ ad car¬
nẽ ꝑtineant corꝑis mbra: ñ tñ
regnat peccatũ .i. carnis concu¬
piscentia. Seqͥt᷑. Scio enĩ. Quasi.
bñdixi peccatũ in me habitare.
carnis in rebona: ñ ẽ bonũ.
qd̃ cũ ẽẽ destit̾it: caro erit. s ia
uiciata. ł uitiosa: ñ erit. hoc i
ẽ coñcupiscentie utiũ. quod
traxit. Nat᷑a qͥppe humana ñ
oꝑe dĩ cũ uitio pͥmitꝰ ẽ institu¬
ta: s ex uoluntatis arbitrio
pͥoꝵ hoiũ uenienti uitio: est
chil facit. Rebellat iy concupiᷤ¬
centie. ⁊ ñ consentit. Delectat
au̾tit. In secretariũ m̃tis intrat:
uidet foris strepentẽ concupis¬
centiã. ⁊ intꝰ mundat conscĩam.¬

Expanded text:
iberabimur, quia vero non sumus hic sine peccato, ideo habemus desideria peccati, sed jam nos ea non operamur, carne concupiscentia, et ad carnem pertineant corporis membra, non tamen regnat peccatum, id est carnis concupiscentia. Scio enim. Quasi dicat: Bene dixi peccatum in me habitare, carnis in re bona non est bonum: quod cum esse destiterit, caro erit; sed jam vitiata vel vitiosa non erit. Hic enim est concupiscentiae vitium, quod traxit. Natura quippe humana non opere Dei cum vitio primitus est instituta, sed voluntatis arbitrio priorum hominum venienti vitio est ihil facit; rebellat enim concupiscentiae, et non consentit. Delectat avertit, in secretarium mentis intrat, videt foris strepentem concupiscentiam et intus mundat consci
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uales caueto. Seqͥt᷑. Nũc
Unde subdit. s peccatũ .s. fo
mes peccati: qd̃ habitat in me.
hoc ẽ in carne mea:⁊ si habitet:
uiuit tñ iste scs̃ ex fide. non
consentiendo ei. Sunt i desid̾ia
mala s si ñ regnant ipse ñ fa¬
cit. face̾t autẽ si consentiret.
tũ uͦ fallit᷑ hõ qͥ consentiens
concupiscentie carnis sue: &
qd̃ illa desid̾at dec̾nens facẽ
& statuens: putat sͥ adhuc eẽ
dicendũ. Non ego ope .il. etiã¬
si od̾it. qr cõsentit. Simul ir
eẽ nouit. ⁊ ip̃e facit. qͥa facẽ
statuit. si ñ etiã illud addat.
ut qd̃ facẽ statuit ĩ corde: oꝑe
cõpleat: idicat. Non ego ope
errat. ut nec se ipsũ agnoscat.
q̃n cũ ex toto ipse possit. &¬
ad huc se ip̃m eẽ ñ putat. Qͥ
cordis consentione dec̾int. aut
ẽ ministĩo corꝑis ꝑficit. Mõ¬
tũ porro illiciti desidii: cui
ñ obediendo ñ eũ oꝑamur.
Ideo & nos ag̾e̾ oicimur: qm̃ ñ¬

Expanded text:
tum vales caveto. Nunc Unde subdit mes peccati, qui habitat in me, hoc est in carne mea; etsi hoc habitet, vivit tamen iste sanctus ex fide non consentiendo ei. Sunt enim desideria mala, sed si non regnant, ipse non facit. Faceret autem si consentiret. tum vero fallitur homo, qui consentiens concupiscentiae carnis suae, et quod illa desiderat decernens facere, et statuens putat sibi adhuc esse dicendum, non ego operor illud, etiamsi oderit quia consentit, simul enim esse novit, et ipse facit quia facere statuit. Si vero etiam illud addat, ut quod facere statuit in corde, opere compleat et dicat. Non ego opererrat, ut nec seipsum agnoscat, quando cum ex toto ipse sit, et adhuc seipsum esse non putat. Qui , non cordis consensione decernit, aut etiam ministerio corporis perficit. Motum porro illiciti desiderii, cui non obediendo, non cum operamur: ideo et nos agere dicimur, quon
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ appellat᷑. ut egyptiĩs
sp̃c irȩ dicit᷑. qͥb aqua diuisa
spũ: nocuit. Filiis isrł ñ dicit᷑
irȩ: qͥb aqua diuisa ꝓfuit.
Similit̾ sp̃c timoris dicit᷑ esse
iudeis. qͥa eod̃ spu qͦ ĩ tabulis

Expanded text:
similiter accipitur, ut Aegyptiis spiritus irae dicitur, quibus aqua divisa spiritu nocuit; filiis Israel non dicitur irae, quibus aqua divisa profuit. Similiter spiritus timoris dicitur esse Judaeis, quia eodem spiritu in quo tabulis
Abbreviated transcription (Latin):
audiens legẽ dicentẽ: ñ con¬
cupisces. uitiũ agnouit &e
lebat ñ concupisce̾: ⁊ concu¬
piscebat. Iõ dicit. qd̾ nolo fa
ad mala trahat. luctabat᷑:
ñ subiugabat᷑. de se hoc tͥ ꝓ
ponit. ne de hoc desꝑes ĩ te.
constituit tͥ ante ocłos pug¬
nã suã: ne timeres tuam.
Si ix hoc ñ dixiss apłs: cũ
uideres concupiscentiam
moueri in m̃bris tuis: desꝑareᷤᷤ
ae dicẽs. Si ad dm̃ ꝑtinerẽ:
ñ sic mouerer. Hide audem
apłm pugnantẽ: &e noli te facẽ¬

Expanded text:
icentem, non concupiscas, vitium agnovit, et lebat non concupiscere, et concupiscebat. Ideo dicit, quod nolo faclus, et eum ad mala trahat. Luctabatur, non subjugabatur. De se haec tibi proponit, ne de hoc desperes vitae. Constituit tibi ante oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset Apostolus, cum videres concupiscentiam moveri in membris tuis, desperares, et diceres: Si ad Deum pertinerem, non sic moverer. Vide autem Apostolum pugnantem, et noli te face
Abbreviated transcription (Latin):
consentio. Alit̃ ii uid̾et᷑ con¬
trariũ illi sententie qͣ dixit
peccatũ ut appareat peccatũ
ꝑ mandatũ. qͦ mͦ enĩ apparet
si ignorat᷑: s ignoro. sic dictũ
ẽ hoc loco: ut intelligatur
dicit dñs peccatorib: ñ noui uoᷤ
ñ enĩ eũ aliqͥd patet. S qͥa pec

Expanded text:
im videretur contrarium esse illi sententiae qua dixit, peccatum ut appareat peccatum per mandatum. Quomodo enim apparet si ignoratur? Sed ignoro, sic dictum est, hoc loco, ut intelligatur, dicit Dominus peccatoribus: Non novi vos . Non enim eum aliquid late
Abbreviated transcription (Latin):
obedit. Nota qd̃ ħ enumando:
det̾ret a carnis obedientia: iuẽ ñ.¬
ta. Qd ẽ ñ pot᷑: ñ hõ pot̃ : pot̾¬
s medicꝰ ad hoc uenit ut pellat
uitiũ. Nenit ir saluator ad genꝰ
humanũ nullũ sanũ inuenit.
Iõ id̾ magnꝰ medicꝰ uenit ad sa¬
nandũ uitiũ. qͦ sanato reꝑta ẽ¬
nat᷑a: i dr̃ hoc contͣ manicheos
qͥ uolebãt aliã ꝯtͣdm̃ inducere
nat᷑am mali. hoc u̾bo apłi suũ
confirmantes errorẽ. s unꝰ hõ ẽ:
ead̃q nat᷑a: a bono dõ condita
sic̃ claudicatio ñ pot̾ subici recte
ambulationi. S olle uͦ claudica¬
tionẽ: & uidebis rectã ambula¬
tionẽ. ita excluso uitio sanãta
ẽ natã. Qͥd aũ ꝑ singła immoror:

Expanded text:
obedit. Nota quod haec numerando deterret a carnis obedientia, et vta. QSed medicus ad hoc venit ut pellat vitium. Venit enim Salvator ad genus humanum, nullum sanum invenit, id est magnus medicus venit, ad sanandum vitium, quo sanato, repat dicitur hoc contra Manichaeos qui volebant aliam contra Deum inducere naturam mali, hoc verbo Apostoli suum confirmantes errorem. Sed unus homo eademque natura, a bono Deo condita sicut claudicatio non potest subjici rectae ambulationi. Tolle vero claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Ita excluso vitio, sanata est natura. Quid autem per singula immo ror?
Abbreviated transcription (Latin):
sentit concupiscentie carnis
quã lex ꝓhibet q̃ dicit. Non
concupisces qd̾ qͥa nolo: con¬
hoc consentio: qd̃ concupiscen-¬
tie resisto. Au̾to m̃tẽ. nego
arma. teneo m̃bra: ⁊ tñ fit in
me qd̾ nolo. Qd̃ ñ uult i lex.
uolo id̾ cũ lege. qͥa qd̾ ñ uult:
nolo ⁊ tn facio. s ei ñ ꝯsentio.
ĩmo legi ⁊ testis sũ qm̃ bona
ẽ. qͥa id̾ uolo qd̾ lex. dicit enĩ
lex ñ concupisces. i ego nolo
concupisce̾: si uellẽ concupi̾te̾:
legi ñ consentirẽ. nc̃ aũ qd̃ ñ
uult: nolo. ⁊ qd̾ uult: uolo:⁊
oiõ ꝑfectiꝰ ẽ. pꝰ concupiscentiaᷤᷤ
uͦ ñ ire: luctantis ẽ. i laborantiᷤᷤ.
Attende qͦ mͦ dicat auo̾. hic legẽ

Expanded text:
sentit concupiscentiae carnis, quod lex prohibet quae dicit, non concupisces, quia quod nolo conhoc consentio; et quia concupiscentiae resisto, averto mentem, nego arma, teneo membra. Et tamen fit in me quod nolo, quod non vult et lex. Volo idem cum lege, quia quod non vult nolo, et tamen facio, sed ei non consentio, imo legi et testis sum quia bona est, quoniam idem volo quod lex. Dicit enim lex, non concupisces, et ego nolo concupiscere; si vellem concupiscere, legi non consentire. Nunc autem quod non vult nolo, et quod vult volo, et omnino perfecti est; post concupiscentias vero non ire luctantis est, et laborantis. Attende quomodo dicat Augustinus hic legem
Abbreviated transcription (Latin):
dum: s cauendũ ẽ ne regnet.
Alit̃ etiã potest legi ab illo
sub gr̃a constituti. Dici̾t enĩ
hoc apłi sermone: describi
hoĩem sub lege. ut ante dictũ
ẽ. s ut ait: non ẽ nͥ homo gr̾e
qͥ hic loquit᷑. qui condelectat᷑
legi dei & consentit. & qͥ non
oꝑat᷑ malũ. nec uult. & qui

Expanded text:
dum, sed cavendum est ne regnet. Aliter etiam potest legi ab illo sub gratia constituti. Dicit autem hoc Apostoli sermone describi hominem sub lege, ut ante dictum est, sed ut ait non est nisi homo gratiae qui hic loquitur, qui condelectatur legi Dei, et consentit: qui non operatur malum, nec vult, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgeniẽ: eiꝰ subdidit famulati.
cuiꝰ effectꝰ ẽ seruus. Hende nos
potuit: s redinẽ ñ ualuit. Uen¬
didit nos consensu peccati: redi¬
mimur iticia fidĩ. Sanguis i
innocens datꝰ ẽ ꝓ nob̾ ut redime¬
remur. In uenditore gͦ erubes¬
cat suꝑbia. In redẽptore: głetur
uetita uoluntatẽ. Crẽatꝰ est gͥ
pͥmꝰ homo: rectꝰ sine culpa. sñ
uitio. s ipse: ñ rectũ fecit se.
qͥa deseruit imꝑatorẽ: idiu̾tit
ad desertorẽ. cadensq a figuli
misit: ut miseria sua ꝓbaret.
os uendidit: uoluntaria con¬
cupiscentia: ut sub peccõ .i. ser¬
ui peccati sint. Qͣaͣ i contin̾e
cũ posset noluit. Inflictũ est
ei ñ posse cũ uelit. ꝑ malũ gͦ¬
uelle: ꝑdidit bonũ posse. &
factꝰ captiuus dicit. Uenu̾dat᷑¬

Expanded text:
geniem ejus subdidit famulatui, geniem ejus subdidit famulatui, cujus effectus est servus. Vendere nos potuit, sed redimere non valuit. Vendidit nos consensu peccati, redimimur justitia fidei. Sanguis enim innocens datus est pro nobis ut redimeremur. In venditore ergo erubescat superbia, in redemptore glorietur vitae voluptatem. Creatus est ergo primus homo rectus sine culpa, sine vitio, sed ipse non rectum fecit se, quia deseruit imperatorem, et divertit ad desertorem, cadensque a manu misit, ut miseria sua probaret, os vendidit, voluntaria concupiscentia ut sub peccato, id est servi peccati sint. Quia enim continere cum posset noluit, inflictum est ei non posse cum velit. Per malum velle perdidit bonum posse, et factus captivus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo. qd̾ uitiũ ꝑ concupiᷤᷤ¬
centiã genit᷑ ex carne contͣxit.
& uñ hoc sit: subdit. Ego aũ
infirmꝰ sum .s. ex culpa pͥmi
hoĩs qui ꝓ delectatione cibi
uetiti se.⁊om̃s alios uendidit.
Adaͣm i uendidit se pͥor ac ꝑ
hoc omẽ sem̃ eiꝰ subiectum est¬
pecc̃o: ut potestate sui uti ñ
possit: cͥca obedientiã legis.
Ade qͥpp̾e p̃uaricatione: atq
ne: fraudulenta comestione:
uenditi sumꝰ. Omnẽ it ꝓlem
suã serpentis ꝑsuasione sedu¬
ctꝰ illiciti cibi ꝑceptione: ꝑpe¬
tue seruituti addixit. Solet¬
q hic mos int̾ uendentes enĩ¬
tesq seruari: ut is qͥ se alie
liqͥd p̃cii ꝓ iactura ꝓprie lib̾¬
tatis & ad dictione ꝓpͥe serui¬
tutis a suo consequat᷑ emptore.
Qd̾ etiã int̾ adam ⁊ serpentẽ:
manifestũ ẽ int̾cessisse. Ille ii
mi p̾ciũ a serpente accipiens:
a nat᷑ali lib̾tate discessit. Ma
p̃ciũ acceꝑat: quã deinceps cõ¬
ditione p̃cepti constringi: &
ita ñ inmĩto oẽm post̾itatis

Expanded text:
diabolo, quod vitium per concupiscentiam genitus ex carne contraxi. t unde hoc sit, subdit: Ego, dicinfirmus sum, scilicet ex culpa primi hominis qui pro delectatione cibi vetiti se et omnes alios vendidit. Adam enim vendidit se prior, ac per hoc omne semen ejus subjectum peccato, ut potestate sui uti non possit circa obedientiam legis.  praeuaricatione atque sa fraudulentoque conmercio uenditi sumus. omnem enim prolem suam serpentis persuasione seductus inliciti cibi perceptione tuae servituti addixit. Soletque hic mos inter vendentes ementesque servari, ut is qui se cupit liquid pretii pro jactura propriae libertatis et additione perpetuae servitutis, a suo consequatur emptore, quod etiam inter Adam et serpentem manifestum est intercessisse. Ille enimi a serpente accipiens, a naturali libertate discessit. Malpretium acceperat, quam deinceps conditione praecepti constringi, et ita non immerito omnem posteritatis