comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Illi enim uocib suis sanguinẽ dñicum et¬
fuderunt dicentes. sanguis huius suꝑ nos:
isti uero cathecuminũ scientes. fideli uoce
remissionẽ illi peccatorũ om̃ium per bap¬
tismatis grãm ꝓmittebant. Tumno ille tur¬
batus reuertens domũ philosophiam ꝑfi¬
teri uoluit. futurus sed ueriuis philosophus
xp̃i: qui contẽptis secularib pompis. pisca¬
torum secuturus esset uestigia. qui xp̃o
populos congregarunt: non fucis uerbo¬
rum sed simplici corde. pio sermone. et
uere fidei racione. missi sinc peta. sine uirga.
etiam ipsos philosophos conuerterunt.
Quod ubi ne saccet reuocatus est. publicas
mauilieres publice ad se ingrel. fecit: ad hoc
tantum iit uisis hns popubiᷤᷤ ab intencione re¬
uocaretur. at uero populus magis magisq
cdamat u: peceatũ tuũ suꝑ nos. At ille cum
ideret nichil intencionẽ suam ꝓficere pos¬
se fugam parauit. Egressusq noctis medio

Expanded text:
illi enim vocibus suis sanguinem Dominicum efilli enim vocibus suis sanguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: Peccatum tuum super nos. 8. At ille cum videret nihil intentionem suam posse proficere, fugam paravit: egressusque noctis medio
Abbreviated transcription (Latin):
lium destinato inculabat ccclesie. cũ popłe
ad sedicionẽ surgeret in petendo ep̃o. esset q
illi cura sedande sedicionis. ne populus ciui¬
tatis in periculũ sui uerteretur ꝑrexit ad
eccłam: ibiq cum alloqueretur plebem.
subito uox fertur infantis in populo sonu¬
isse. ambrosiũ ep̃m. Ad cuius uocis sonitũ
tocius populi ora conuersa sunt: acclamantes
abrosiũ ep̃m. Itaq qui antea turbulentis¬
siae dissidebant. quma et arriani et catholici
sibi ep̃m cupiebant superatis alterutriꝰ ordi¬
nari: repente in hunc mirabili et incredibili
concordia consenserunt. Quo ille cogrito
egressus eccłam tribunal sibi parari fecit:
quippe mox futurus ep̃c alciora conscendit.
Tunc contra consuetudinẽ suã tormenta
ꝑsonis iussit adhiberi. Quod cũ faceret. po¬
pulus nichilominus acclamabat: peccatũ
tuũ seper nos. S non similiter hic popu¬
lus tunc clamabat: sicut populus iudeorũ.

Expanded text:
lium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus lium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatum tuum super nos. Sed non similiter is populus tunc clamavit, sicut populus Judaeorum;
Abbreviated transcription (Latin):
uero cũ adoleuisset. et esset in urbe roma
consuetus cũ matre uidua et sorore que
unginitatẽ iam fuerat ꝓfessa comite alia
ungine. cuius uirginis soror candida. et
ipsa ciusdem ꝓfessionis que nũc carthagini
degit iam anus: cũ uideret sacerdotibus
a domestica sorcris uel matris manꝰ oscula¬
ri. ipse ludens offerebat dexterã. dicens et
enim in illo sp̃c sc̃s. qui illũ ad sacerdociũ
nutriebat: illa uͦ ut adolescentẽ et nescien¬
ter. quid diceret respuebat. S postquam
edoctus liberalibus disciplinis ex urbe est¬
gressus. ꝓtessusq in auclitorio p̃focture
pretorii. ita splendide causas ꝑorabat. ut elige¬
retur a uiro illustri probo tune prefecto p̃torũ
ad consiliũ tribuendũ. fost quam consularitatis
suscepit insignia. ut regeret liguriã emiliãq
prouincias: uenit mediolanum. Fer idem tẽ¬
pus mortuo auxentio arriane ꝑfidie episcopo.
qui dionisio beate memorie confessort ad exi¬

Expanded text:
vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et enim in illo Spiritus Domini, qui illum ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsi
Abbreviated transcription (Latin):
gitur posito in ãministracione p̃fec¬
ture galliarũ patre eius ambrosio:
natus est ambrosius. Qui infans
in area pretorii in cunabulis positꝰ:
cum dormiret aꝑto ore subito exa¬
men apum adueniens. faciem eius
atq ora cõpleuit: ita ut ingredi
matre uel filia deambulabat. ne
abigerentur ab ancilla que curã nutriendi
infantis susceperat ꝓhibens: sollicita enim
erat ne infanti nocerent: expectabat tam̃¬
patrio affectu quo fine illud miraculum
clauderer᷑. At ille past aliquãdiu euolantes.
in tantã .aeris altitudinẽ subleuate sunt:
ut humanis oculis minime uiderentur.
Quo facto. territus pater ait. Sĩ uixerit
infantulus iste: aliquid magni erit. Opera¬
batur enĩ iam tũc dñs in seruuli sui infan¬
cia: ut impleret᷑ qd̾ scriptũ est. fauus mellis
sermones boni. Illud enĩ examen apum. ip¬
sius scriptorũ nobis generabat fauos. qui
celestia dona adnunciarent: et m̃tes homi¬
num de terrenis ad celũ erigerent. Fostea

Expanded text:
gitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediematre vel filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea
Abbreviated transcription (Latin):
admirati sũt. Unde horcor et ibic ri otunra
hominẽ qui hunc librũ ligerit. ut ii. atetur
uitã uiri. laudet dei grãm et & litiet de¬
uahertiũ li guas. si mauul. consyruũ habe¬
re cun ambrosio in resurrectione uite. quã
pli iũ. qd nullus  iñsipieus declinat.
Tuam etiã precor beatitudinẽ pater ut ꝓ
me humillimo et peccatore paulino cũ om̃ib
in ueritate. orare digneris: ut quia in adipiscen¬
da gra cũ tanto uiro non sũ dignus habere con¬
sortiũ: adeptus meorũ ueniã peccatorũ. sit mͥ

Expanded text:
admirati sunt. 55. Unde hortor et obsecro omnem hominem, qui hunc librum legerit, ut imitetur vitam sancti viri, laudet Dei gratiam, et declinet detrahentium linguas; si vult magis consortium habere cum Ambrosio in resurrectione vitae, quam supplicium, quod nullus sapiens non declinat. 56. Tuam etiam precor beatitudinem, pater Augustine, ut pro me humillimo peccatore Paulino cum omnibus Christi in veritate, orare digneris; ut quia in adipiscenda gratia cum tanto viro non sum dignus habere consortium, adeptus meorum veniam peccatorum, sit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ fuerat arbitratus: ut agnosceret se in
ipso loco in quo scm̃ dñi uiderat sacerdotem.
die tercia uictoriã adepturũ. Atq ita securus
bellũ inchoauit. et consũmauit: nos tamen ea
mediolano positi. ipso mascitele referente cog¬
nouimꝰ. Ham et in hac ꝓuincia in qͣnũc ponti
scribimus. plurimis hoc ipsũ retulit sacerdoti¬
bus: quib etiã referentib securiꝰ nobis hec an¬
Sisinnii etiã et alexandri mr̃m. qui nr̃is tẽpo¬
ribus hoc est post obitum sc̃i uiri ambrosi:
in anaunie partib ꝑsequentib gentilibu.
uiris martirii coronam adepti sunt: cũ reli

Expanded text:
dignum fuerat arbitratus, ut agnosceret se in dignum fuerat arbitratus, ut agnosceret se in ipso loco in quo sanctum Domini viderat Sacerdotem, die tertia victoriam adepturum: atque ita securus bellum inchoavit et consummavit. Nos tamen ea Mediolani positi ipso Mascezele referente, cognovimus; nam et in hac provincia, in qua nunc positi haec scribimus, plurimis hoc ipsum retulit sacerdotibus, quibus etiam referentibus, securlus haec no 52. Sisinnii etiam et Alexandri martyrum, qui nostris temporibus, hoc est, post obitum sancti Ambrosii in Anauniae partibus, persequentibus gentilibus viris martyrii coronam ade
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosiana que ibidem ab ipso constituta
est uisũ orare. ppso sco̾ uiro sacerdote ⁊enobio
riferente didicimus.
In eadem etiã domo in qua d̾eclinans euge¬
mum mansit. tẽpore quo radegaisus supra¬
dicta ciuitatẽ obsidebat: cũ iã de se penitus
des erasent uiri ciurtatis ipsius. per irsum cui¬
darri apparuitt. et ꝓmisit alio die salutẽ illis
datucaa uo retrente: ciuium aniini sũt
nticatiꝰ. Nam altero die adueniente stilicone
ruie eomite eũ exercitu: fact. est de hostib uic¬
toria. Hec pansosia religiosa femina. matre pu¬
eri pinsosii referente aognouimꝰ. Masci zeli
etiam desperanti de salute sua uel exercitus quẽ
ducebat contra gildonẽ. baculũ tenens manu
in uisunoctis apparuit: atq cũ ꝓuolueretur
ad pedes scĩ uiri mascizel. ꝑcutiens in tertam
sener baculo quo regebat᷑ tercio: hac enim . lli
specie apparuerat. ait. Hic. hic. hic signans lo¬
cum: deditq in tellectũ uiro. quẽ uisitaciõe

Expanded text:
Ambrosiana, quae ibidem ab ipso constituta est, visum orare, ipso sancto viro sacerdote Zenobio referente, didicimus. In eadem etiam domo, in qua declinans Eugenium mansit, tempore quo Radagaisus supradictam civitatem obsidebat, cum jam de se penitus desperassent viri civitatis ipsius, per visum cuidam apparuit, et promisit alio die salutem illis adfuturam. Quo referente, civium animi sunt erecti; nam altero die, adveniente Stilicone tunc comite cum exercitu, facta est de hostibus victoria. Haec Pansophia religiosa femina, matre pueri Pansophii referente, cognovimus. 51. Mascezeli etiam desperanti de salute sua, vel exercitus quem ductabat contra Gildonem, baculum tenens manu in visu noctis apparuit, atque cum pro volveretur ad pedes sancti viri Mascezel, percutiens terram senex baculo quo regebatur, tertio hac enim illi specie apparuerat ait: Hic, hic, hic, signans locum; deditque intellectum viro, quem visitatione
Abbreviated transcription (Latin):
gere de trahere ne heradiceris: ut quicũq sor
hunisimodi captus est consuetudine. cũ lege¬
it qualiter i his qui siõ uir detrahere ausi
suit fuerit uindicatũ: ipse ctiã in aliis emende¬
tur. Igitur donatus quidam nacione afei. pres¬
biter tamen eccłe mediolanensis. cũ in ꝯuiuio
positus in quo erant ĩn uilli militares uiri reli¬
giosi. detraheret mamorie sacerdotis. asꝑrantib.
silis et deserentib lirguã nequã. subiis uulne¬
re ꝑcussus graui: de eodem loco ni qͦ iacebat
alienis manib sublatus. in lectulũ positus ẽ
apud fortunatũ chaconẽ frẽm urnerabilis ui¬
ri aureli ep̃i ad conuiuũ conuenissem una
ũ uircencio colositano ep̃o. murano etiã ep̃o
bolitano. sed et aliis epĩs et diaconib: tunc
murano ep̃s detrabent sc̃o uirs. retuli exitũ
pres biteri superus memorati. Quod ille de
alio dictũ  se  aculũ. maturo suo ictu ã ꝓ¬

Expanded text:
gere detrahere, ne eradicemini ; ut quicumque forte gere detrahere, ne eradicemini ; ut quicumque forte hujusmodi captus est consuetudine, cum legerit qualiter in iis qui sancto viro detrahere ausi sunt, fuerit vindicatum, ipse etiam in aliis emendetur. 54. Igitur Donatus quidam natione Afer, presbyter tamen Ecclesiae Mediolanensis, cum in convivio positus, in quo erant nonnulli militares viri reliogiosi, detraheret memoriae Sacerdotis, adspernantibus illis et deserentibus linguam nequam, subito vulnere percussus gravi, de eodem loco in quo jacebat, alienis manibus sublatus, in lectulum positus estapud Fortunatum diaconum fratrem venerabilis viri Aurelii episcopi, ad convivium convenissem una cum Vincentio Colossitano episcopo, Murano etiam episcopo Bolitano, sed et aliis episcopis et diaconibus; tunc Murano episcopo detrahenti Sancto viro retuli exitum presbyteri superius memorati: quod ille de alio dictum, de se oraculum maturo sui exitu comp
Abbreviated transcription (Latin):
reliquie portal ant̾ lum̃ recepit: eo qd̾ ꝑuisũ
noctis ui disset nauim appropinquantẽ btori.
in qua erat multitudo albatorũ aitorũ. Qui¬
bus descendentib ad tertã. cũ urũ de turba
dep̃caretur u sciret qui essent inri: audierit
ambrosiũ. eiusq consortes. Quo audito noĩ:.
cũ dep̃caret᷑ ut lum̃ reciperet: audierit ab co.
Perge mediolanũ. et
occurre fr̃ib meis. qui illo uerturi sunt:
disi gnaus diem. et recipies lum̃. Erar uũ uir
ut ipse asserebat de litore dalmati o: nec se
uenisse ante in ciuitatẽ asserebat. priusꝗͣ recto
tanere reliquiis sco̾rum occurrisset. ñdũ uidens.
sed tacto loculo uidere cepisset. His itaq decursis
non arbitior graue uideri. si paululũ ꝓmissiõis¬
nr̃e metas excesserimꝰ: ut dñi dictũ quod ꝑ os
scorũ propħarum locutus est impletũ esse uidea¬
mus. Sedentẽ inquit aduei sus frẽm suũ. et de¬
trahentẽ occulte ꝑsequebar. Et alibi. Noli dili¬

Expanded text:
reliquiae portabantur, lumen recepit, quod per visum noctis vidisset navem appropinquantem littori, in qua erat multitudo albatorum virorum; quibus descendentibus ad terram, cum unum de turba precaretur, ut sciret qui essent ii viri, audierit, Ambrosium ejusque consortes. Quo audito nomine, cum deprecaretur ut lumen reciperet, audivit ab eo: Perge Mediolanum, et occurre fratribus meis, qui illo venturi sunt, designans diem, et recipies lumen. Erat enim vir, ut ipse asserebat, de littore Dalmatino, nec se ante venisse in civitatem asserebat priusquam recto itinere reliquiis sanctorum occurrisset, nondum videns: sed tacto loculo, videre coepisse. 53. His itaque decursis, non arbitror grave videri, si paululum promissi nostri metas excesserimus, ut Domini dictum quod per eos sanctorum prophetarum locutus est, completum esse doceamus: Sedentem adversus fratrem suum et detrahentem occulte, persequebar ; et alibi: Noli dili
Abbreviated transcription (Latin):
qui manebant in idolis. fugerũt. Et qͥdam
adhesit presidi. alius principi: alius c̃omer¬
tariensi. Ceteri autẽ intrauerũt in reliquos
de officio: et erant om̃s simul insani lat᷑n¬
tes. et arripiebant᷑. et dcebant. Scimꝰ te.
quia sis seruus dei excelsi. Et cepit beatus
longinus increpare eos dicens. Qua occasi¬
one in eis in habitatis: et in simulacris
uanis : Demones autẽ dixerũt. Inuenimꝰ¬
statuas lapidũ ornatas. ubi non inuoca
tum est nomen xp̃i. nec eius signũ impo¬
et eius signũ non est impositũ: ibi est nr̃a
habitacio. Huius rei causa dep̃camur te
homo dei: ne nos precipites in abissum.¬
Sc̃s longinus astanti populo diã. Quid

Expanded text:
qui mane| bant in idolis fugierunt . et alius qui mane| bant in idolis fugierunt . et alius inuasit praeside| Alius principale . alius commentariensi ceteri autem| intrauerunt in reliquos de officio et erant omnes simul| latrantes insani et arripiebant et dqui es seruus dei| excelsi. et coepit sanctus longinus increpare eos dicens quia| occansione accepta habitatis in simulagris istis| uanis. Daemonis autem dixerunt . inuenimustum est nomen christi. Nec| eius signum est inponec eius signum| adest inpositum . ibi est nostra habitacio huius rei cau| sa depraecamur te homo dei ne nos precipitis in abysum Longinus uero astanti populo dixit: «Vul
Abbreviated transcription (Latin):
tacio. Hec est idolorũ cultura: et doctrina
tis sunt dico p̃cepta. Octauius p̃ses dixit.
Multũ locutus es: et nichil stabile dixisti.
Accede ergo et sacrifica diis. et gusta de carnib¬
sacrificii: et indulget tibi deus tuus ꝓꝓter ne
ritatem audire. magis tu efficere xp̃ianus:
et indulget tibi rex tuus cũ rege eterno: et
dnm̃ magnũ in ueritate cognosces. Et iratꝰ
preses dixit. Dentalem afferte. et eius dentes
excutite. et gladio linguã eius abscidite:
quia imperatores blasphemat. et deos non
absciderunt: et dentes eius excusserũt. Bea
ueros deos esse quos colis: sine me confringere
caput. tibi tanta tormenta sustinenti: quare
pondit. Insensate. non uides quanta torm̃ta
michi intulisti: et nichil p̃ualinsti: Da mͥ
ergo potestatẽ ut conteram deos tuos: et si
michi aliquid nocuerint. credo quia dñi sũt.
aras eorum: et om̃s statuas lapideas conũ
tit. et libationes effudit. Et statĩ demones

Expanded text:
tacio. Hec| est idolorum cultura . et doctrina tacio. Hec| est idolorum cultura . et doctrina tianitatis sunt dico praecepta.| Octauius praesis dixit. Multum loquutus es . et nihil| stabile dixisti. Accede ergo et sacrifica dies et gusta| de sacrifica diis et indulgebit tibi deus tuus, quia necritatem audire . magis tu + christianus et indulgit| tibi rex tuus . cum rege aeterno et domino in ueritate cog| nuueris . et iratus preses dixit. Dentale aferte . et eius| dentes excutite . et gladium linguam eius incidete| qui imperatores blasphemat et dis nosabsciderunt .| et dentis eius excusserunt. Sans deos| esse quos coles . sini me et confringam ficia tua tanta turmenta sustenendae quare|s dixit insensati| non uidis quanta tormenta mihi intulisti et non| praeualuisti Da mihi ergo potestatem ut conteram| deos tuos et si mihi aliquid nocuerint credo quia dii| sunt arras eorum et omnes statuas lapideas auer| tit et libamina effudit et statim demonis
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Seruus es. an ingenuus: Sanctus¬
longinus respondit. Seruus eram prius
grãm dulcem dupliciter me liberauit: priꝰ
quidem ꝑ aquã. nunc autẽ per sanguinem:
respondit. Curialis fui. et militaui in seculo:
nune autẽ milito in xp̃o. Preses dixẽ. Quis
te ergo absoluit a milicia: Sc̃s longinus
respondit. fratres meos rogaui ut tollerent
substanciã meã. et ego adquirerẽ animam
quos et ego expendebam in pauperes xp̃i.
naret sp̃ualem. freses dix̃. Ergo tanquã inge¬
nuus et bene natus sacrifica diis. et manduca
ante quã disꝑdaris a penis. Sanctus longinꝰ¬
respondit. Nemo potest duob dñis seruire:
sapiunt An nir̃i: et solus deus tuus iustus est:¬
Ses longinus respondit. Dn uestri ĩpedim̃ta
sunt sobrietatis. dãpnũ pietatis. corruptorss
uirginitatis. uentris et gule delectacio. pau¬
pertatis effugatio. auaricie desideriũ. humi¬
litatis alienatio. dulcis suꝑbia impuritatis:¬
anime pollutio. turpium uerborũ ex cogi¬

Expanded text:
dixit . seruus es| an ingenuus. Longinus dixit . seruus eram prius gratiam dulcem dupliciter| me liberauit. Prius quidem per aquam. Nunc au| tem per sanguinem us dixit| miles fui et militaui in seculo. Nunc autem milito christo| Praeses dixit. Quis te absoluit a militia. Longinus dixit| fratres meos rogaui ut tollerent substantiam| meam ut ego quererem animam quos et ipsus expendibam in pauperis chrismihi spiritale| Presis dixit ergo tamquam uir ingenuos et bene nat| sacrifica diis et manduca antequam| disperdaris a poenis. Longinus dixit. Nemo potest duobus| dominis seruire . sapiunt ergo dii| nostri et solus deus tuus iustos est. Longinus dixit. Dii uestri| inpedimenta sunt Subrietatis. Damnatoris pie| tatis . corruptures uirginitatis . uentris et gulae| delectacios . paupertatis effugatio . auariciae| Desiderium . humilitatis alienatio . Ducis superbiae.| Animarum pollatio . turbium uerborum cogi
Abbreviated transcription (Latin):
Et Cuersationẽ domne eufrasie studete imi¬
tari: et similiter concertari. ut participes eius
effici mereamini. Et cum om̃s respondissent
amen. ualedicens om̃ib intrount in oratoriũ:
et clausis ianuis. p̃cepit ut usq mane dilu¬
culo nullus ingrederetur. Mane autẽ facto
ingresse. inuenerũt eam defunctã in dño:
et himnũ dicentes. reposuerũt eã in sepulero
eufrasie. Ab illo uero die nequaquã in illo
tumulo alios sepelierunt. Multa uero signa
et sanitates fecit deus et facit in memorato
sepulero : et expulsi demones de corporibus¬
p̃ualet contra nos. et ꝑsequitur nos eufrasia.
Hec est autẽ uita et bona conuersatio uere
matrone eufrasie: que ad celestẽ senatum
diencia. labore. mansuetudine. et longani¬
mitate: ut et nos ita angelorum contuber¬

Expanded text:
et conuersationem domnae eufraxię| studite imiet conuersationem domnae eufraxię| studite imitare et similiter concertari ut particepes| eius efficere meriamini . et cum respondissent omnes amen| Valedicens omnibus et introiuit in oraturio et clausit ia| nuas praecipit usque mane deluculo nullus ingrede| retur. Mane autem facto egressae inuenerunt eam| defunctam in domino et hymnum dicentes Reposuerunt| eam in sepulchro eufraxiae ab illa uero die nequaquam| in illo tumulo alios sepelierunt Multa uero signa et| sanitates factae sunt et fient in memorato sepulchro| et expulsis demones clamabua| let contra nos et persequitur nos eufraxia Haec est autem| uita et bona conuersatio uerae matronae eufraxiae que| caeleste senatum dienti| am . labore mansuetudinem et longanimitatem Vt| et nos ita angelorum conuer
Abbreviated transcription (Latin):
eius efficiatur in regno celorũ. Et ingresse
in illud palaciũ. in incõparabili gaudio cõ¬
morantur: et ego festino digna fieri. et cũ
eis habere locũ salutis eterne. Audientes gͦ
sorores de eufrasia et iulia. quia in maxima
essent gloria: gaudebant pariter. et orabãt.
ut ipse digne mererent᷑ ad celestẽ thalamũ
accedere. Elegerũt ergo unã ex sororib que
cis preesset: nomine eugeniã. Quã uocans
abbatissa: dix̃ ad eã. Ecce testimoniũ deder̃t
de te om̃s sorores: et posuerũt te in princi¬
patũ et p̾sulatũ. in tradiciones monasterii.
et consequentia nr̃i. Coniuro te ꝑ inteme¬
ratam et consubstancialẽ trinitatẽ. ñ adqͥras
huic monasterio possessiones uel pecumias:
neq occupes m̃tes sororũ ad terrenas sollici
tudines ꝓuidendas: sed magis tẽporalia contẽp¬
nentes. perpetua bona mereamini accipere. Et
iterum sororib ait. Quia ꝑfecte nostis uitam

Expanded text:
eius efficiatur et ingressae eius efficiatur et ingressae in il| lud palatio inconparabili gaudio commorantur et ego fes| tino digna fieri et cum eis habere locum salutis aeternae| Audientes ergo sorores de eufraxia et iulia quia in maxima| essent gloria gaudebant pariter et orabant ut ipsae dignę| mererentur ad caelestem accedere thalamum. Elegerunt| ergo ex sororibus quae eis praeesset nomine eugenia quam| uocans abbatissa dixit ad eam . ecce testimonium de| derunt de te omnes sorores et posuerunt te in principatu| et praesatu+ in traditionis monasterii et consequentia| nusti. Coniuro te per intemeratam et consubstantialem| trinitatem. Non adquiras huic monasterio possessiones| uel pecunias neque occupes mentes sororibus ad terrenas sol| tudines suadas Sed magis temporalia contemnentes| perpetua bona meriamini accipere et iterum sororibus ait quia| perfecte nustis uitam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o iħu xp̃o reddidit animã. Erat enĩ anno¬
rum triginta. Sepelierũtq eam in tumulo
iuxta genitricẽ eius. głificantes dm̃: quia
promeruissent huiusmodi uirtutis sororẽ p̃¬
mittere ad dm̃. Iulia uͦ trib dieb deflens:
ab eius monum̃to non recessit. Hec enĩ docu¬
erat beatã eufrasiã litteras: et psalterium.
Quarta uero die leta facta iulia. ac essit ad
abbatissam: et ait ad eã. Dña mi ora ꝓme:
quia uocauit me xp̃c. intercedente beata eu¬
frasia ꝑme peccatrice. Et hec dicens osculata¬
est cunctas sorores: et quinta die defũcta est.
et sepulta in monum̃to ubi erat corpꝰ beate
eufrasie. Post triginta uero dies. uocans diaco¬
nissa priores monasterui: et dix̃ eis. Eligite
uobis matre. et constituatur in loco mei:
adnuncias nobis: Nũquã enĩ tuis famula¬
bus tale dixisti. Ait eis abbatissa. Uocat me
promererer celestẽ thalamũ. Nam et iulia
promeruit per scãm eufrasiã: ut particeps

Expanded text:
rores amen tradidit ani| mam . erat enim annorum .XXX. sepelieruntque eam in tumulum| iuxta genetricem eius glorificantes deum quia promeruisset| huiusmodi uirtutes sororem praemittere deum. Iulia uero tribus| diebus deflens ab eius monumentum non recessit. Haec enim| docuerat eufraxia litteras et psalterium Quarta uero| die laeta facta iulia accessit ad abbatissam et ait ei| domina mi ora pro me quia uocauit me christus intercidentem| beatam eufraxiam pro me peccatrice . et haec dicens os| colauit cunctas sorores. Quinta die defuncta est . et sepul| ta in monumento ubi erat beata eufraxia. Post triginta| uero dies uocans diaconissa prioris monasterii dixit . eligite| uobis matrem et constituatur in loco meo adnuncias nobis| Numquam enim tuis famulis hoc dixisti. Ait eis abbatissa uo| cat mprome| rerem caelestem thalamum. Nam et iulia promeruit sanctam| eufraxiam ut particeps
Abbreviated transcription (Latin):
mus et obsecramus te sancte dei. ne sinas
enim quia semꝑ me audis: et credo ante qͣ
postulem quia p̃stas. Et nunc ꝑpter instan
exire de corporib istis: quia opera manu¬
um tuarũ sunt omĩa. Et cum hec dixis
set beatus longinus: exclamauerũt demo¬
exierunt ab eis sp̃c ĩmundi: et mundati
sunt homines ex illa hora. Et facrum est
magnũ gaudiũ in illa ciuitate: et eredi¬
longinũ. Unde et nussit eum exhibere.
Cui et dix̃. Scis quia om̃is ciuitas discessit

Expanded text:
 et depraecamur te sanctę dei . ne sinas enim| quia semper me audes et credo antequam postolem| prestas et nunc propter adstantexire de corporibus istis quia| opera manuum tuarum sunt omnes. Et cum haec dixis| set sanctus longinus exclamauerunt daemoexierunt ab eis spiritus inmundi| et mundati sunt omnes ex illa hora . et factum est gau| dium magnum in illa ciuitate et credelonginum et iussit| eum exhibere cui et dixit quia omnes ciuitas discessit
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Neq cum suggereretur a cunctis
accelerare negotium. gressum a loco mo¬
uit. quousq et uidue a fisco quod iuri¬
dicis sanctionibus decretum est persolui
preceperit : demumq supplicationum
precibus et fletibus. super facto suo pe¬
nitentes uiscerali clemencia flexus. non
tantum potestate quam precatu et leni¬
tate. uinctos pretorialibus cathenis
absoluit. Cuius rei gracia compunctus
uenerabilis pontifex : cepit lacrimosis
gemitibus secum inter uerba precantia
hec siquidem prophetica et euuangelica
euuoluere oracula. Tu domine dixisti.
iudicate pupillo. defendite uiduam: et
uenite. et arguite me. Dimittite: et di¬

Expanded text:
fecit. Neque, cum suggereretur a cunctis fecit. Neque, cum suggereretur a cunctis accelerare negotium, gressum a loco movit, quousque et viduae a fisco, quod juridicis sanctionibus decretum est, persolvi pro re fecit; demumque supplicationum precibus et fletibus super factis suis poenitentes viscerali clementia flexus, non tam potestate quam precatu et lenitate vinctos, praetorialibus catenis absolvit. Hujus rei gratia compunctus venerabilis pontifex, coepit lacrymosis gemitibus secum inter verba precantia, haec siquidem prophetica et Evangelica revolvere oracula: Tu, Domine, dixisti: Judicate pupillo, defendite viduam; et venite, et arguite me . Et alibi: Di
Abbreviated transcription (Latin):
et acceptabilis deo sacerdos. cum quadam
die per forum traiani. quod opere miri¬
fico constat esse constructum procederet.
et insignia misericordie eius conspice:¬
ret: inter cetera memorabile illud
comperit. uidelicet qd cũ idem orbis
princeps in expedicionem circum ualla¬
tus militum cuneis pergeret. ibidem
obuiam habuerit uetustissimam uiduam.
senio. simulq dolore ac paupertate con¬
fectam: cuius lacrimis atq uocibus.
sic compellatur. Princeps piissime trai¬
ane. ecce hic sunt homines. qui modo
michi unieum filium. senectutis scilicet
mee baculum. et omne solacium occiderũt:
meq cum eo uolentes occidere. dedignan¬
tur etiam michi pro eo racionem aliquam
reddere. Cui ille festinato ut res exige¬
bat pertransiens. cum rediero inquid dici¬
to michi: et faciam tibi omnem iustici¬
am.Tum illa. Domine inquam: et si tu
non redieris. ego quid faciam: Ad quam
uocem substitit: et reos coram se adduci

Expanded text:
et acceptabilis Deo sacerdos, cum quadam et acceptabilis Deo sacerdos, cum quadam die per forum Trajani, quod opere mirifico constat esse exstructum, procederet, et insignia misericordiae ejus conspiceret, inter quae memorabile illud comperiret, videlicet quod cum idem orbis princeps in expeditionem, circumvallatus militum cuneis, pergeret, ibidem obviam habuerit vetustissimam viduam, senio simulque dolore ac paupertate confectam, cujus lacrymis atque vocibus sic compellatur: Princeps piissime Trajane, ecce hic sunt homines qui modo mihi unicum filium, senectutis scilicet meae baculum et omne solatium, occiderunt; meque una cum eo volentes occidere, dedignantur etiam mihi pro eo rationem aliquam reddere. Cui ille festinato, ut res exigebat, pertransiens: Cum rediero, inquit, dicito mihi, et faciam tibi omnem justitiam. Tum illa: Domine, inquit, et si tu non redieris, ego quid faciam? Ad quam vocem substitit, et reos coram se adduci
Abbreviated transcription (Latin):
quidam multam oppressionem pene impor¬
tabili importunitate quieti ingerebat scẽ
romane ecclesie: possessionesq eidem et
mancipia pesatinentes. crudelissime deuas¬
tabat. Qua de re beati pontificis per inter¬
nuncios ammonicione correptus. maiori
exarsit insania: adeo ut urbem depopu¬
landam adiret. Cui aduenienti. beatus gre¬
gorius ut colloqueretur occurrit: tantãq
uim nutu di. uino eius uerbis in esse exper¬
tus fuit. ut cum humilluma indulgencia
religioso apostolico satisfaceret: seq dein¬
ceps sibi subditum. et sancte romane eccłe
deuotum famulum spopondisset. Is deniq
postea usq ad exitum infirmatus. uene¬
randi pape oracionem poposcit: atq in
responsum accepit quod ei dominus ad huc
spacium penitencie largiretur: et ut ple¬
nius conualesceret illis quibus fuerat nutri¬
tus cibis indulgere studeret. Qui iussis
obtemperans conualuit: et in reliquum
deuocius uixit. Idem uero perfectissimus

Expanded text:
quidam multam oppressionem cum pene imporquidam multam oppressionem cum pene importabili importunitate quieti ingerebat sanctae Romanae Ecclesiae, possessionesque eidem et mancipia pertinentes crudelissime devastabat. Qua de re beati pontificis per internuntios admonitione correptus, majori exarsit insania; adeo ut urbem depopulandam adiret. Cui advenienti beatus Gregorius ut colloqueretur occurrit, tantamque vim nutu divino ejus verbis inesse expertus fuit, ut cum humillima indulgentia religioso apostolico satisfaceret, et se deinceps sibi subditum, et sanctae Romanae Ecclesiae devotum famulum spopondisset. Is denique postea usque ad exitum 14 infirmatus, venerandi papae orationem poposcit, atque in responsum accepit quod ei Dominus adhuc spatium poenitentiae largiretur; et ut plenius convalesceret, illis quibus nutritus fuerat cibis indulgere studeret, qui jussis obtemperans convaluit, et in reliquum devotius vixit. 27. Idem vero perfectissimus
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiasticorum uirorum haberet. Et intu¬
entes eum: repente equum illius maleficiis
suis a demomibus uexari fecerunt. Statĩq
beatus gregorius inuocato nomine domini
nostri ihesu aep̃i. et editõ signo crucis:
ab equo proturbarat demonia. Respici¬
ensq in partem: morc ut magos est contẽ¬
platus. illi cecati et ab eisdem demoniis
peruasi. ceciderunt retrorsum. Intellexit¬
inde uir domini: eorum id perpetratum
nequicia. Et cum iussisset eos ad se adduer:
interrogati rei ordinem prodiderunt. Qui¬
bus respondit beatissimus pontifex. Perpe¬
tuo ceci esse debetis . ne uidentes ad con¬
suetam peruersitatem redire temptetis.
in nomine autem domini nostri ihesu
cep̃i. operante beato petro. liberi a uexa¬
xatione demonum sitis. Qui confestim a de¬
monibus emundati. et credentes fonte salu¬
tari perfusi sunt: ac permanente cecitate
dampnati. iubente beato gregorio de cetero
stipe sunt ecclesiastica alti. Sed et tirannus

Expanded text:
ecclesiasticorum virorum haberet; et intuecclesiasticorum virorum haberet; et intuentes eum, repente equum illius maleficiis suis a daemonibus vexari fecerunt. Statimque beatus Gregorius invocato nomine Domini nostri Jesu Christi, et edito signo crucis, ab equo perturbavit daemonia; respiciensque in partem, mox ut magos est contemplatus, illi caecati, et ab eisdem daemoniis pervasi ceciderunt retrorsum. Unde intellexit vir Domini eorum id perpetratum nequitia; et cum jussisset eos ad se duci, interrogati rei ordinem prodiderunt; quibus respondit beatissimus Pontifex: Perpetuo caeci esse debetis, ne videntes, ad consuetam perversitatem redire tentetis. In nomine autem Domini nostri Jesu Christi, operante beato Petro, liberi a vexatione daemonum sitis. Qui confestim a daemonibus emundati, et credentes, fonte salutari perfusi sunt; ac permanente caecitate damnati, jubente beato Gregorio, de caetero stipe sunt ecclesiastica aliti. 26. Sed et tyrannus
Abbreviated transcription (Latin):
facile prodidit. Quem beatus gregorius
multis et suauissimis monicionibus. seu dis¬
trieti quini examinis terroribus. studio¬
sissime et sepissime. imino indesinenter per¬
suadere contendit. ut uxorem suam in pa¬
catam graciam reciperet: a qua quo qͦmͦ
cdiuelli. nisi morte. eut amborum consenfu
intercedente nequiret. Sed is diabolica pre¬
uentus irremediabiliter pertinacia: moni¬
ca auctoritate ab ecclesia sub anathemate:
nisi resipisceret sequestrauit. Quam ex cõ¬
municationem idem egre ad modũ ferens.
et peccata peccatis accumulans. duos magos
pecuniis ex placito locat: ut in sanctum
apostolicum ad uindictam eius apodixen
artis sue exercerent. Qui eum facie igno¬
rantes. dum quadam die ad processionem
ex more pergit beatus gregorius: secus tͣn¬
situm illi eminus stantes. sibi eum rogant
insinuari. Quibus responsum est ipsum
es̃se. qui solus pontificali dignitate equi¬
tans: precedentem et subsequentẽ cuneum

Expanded text:
facile prodidit. Cui beatus Gregorius facile prodidit. Cui beatus Gregorius multis et suavissimis monitionibus, seu districti divini examinis terroribus, studiosissime et saepissime, imo indesinenter persuadere contendit ut uxorem suam in gratiam pactam reciperet, a qua quoquo modo divelli nisi morte, aut amborum consensu intercedente nequiret; sed is diabolica praeventus irremediabiliter pertinacia, monica auctoritate ab ecclesia sub anathemate, nisi resipisceret, sequestravit. Quam excommunicationem idem admodum aegre ferens, et peccata peccatis accumulans, duos magos pecuniis ex placito locat, ut in sanctum apostolicum ad vindictam ejus apodixem artis suae exercerent. Qui eum facie ignorantes, dum quadam die ad processionem ex more pergit beatus Gregorius, illi eminus secus transitum stantes sibi eum rogant insinuari. Quibus responsum est ipsum esse qui solus pontificali dignitate equitans, praecedentem et subsequentem cuneum
Abbreviated transcription (Latin):
quibus specialiter assignabantur quando
supra sacrosanctum altare libamina offere¬
bantur: semper illorum sanguis hos pan¬
nos intrauit. qui effusus est pro nomine
xp̃i domini nostri. Et edificatis in fide
cunctis qui uiderant. munitisq iterum
buxtulis signo suo: tradidit eis in compa¬
rabilia munera uoti sui. Et cum magno¬
et audierant domino suo nunciauerunt:
et sui desiderii compotem reddiderunt.
Qui preciosa sanctorum patrocinia re¬
uerenter suscepit: et honorabiliter in
loco uenerabili condidit. In quo frequen¬
tiora quam in sancti petri ecclesia mira¬
cula operari dignatur deus. ad laudem
et gloriam nominis sui:usq in hodi¬
ernum diem. Pater nichilominus fami¬
lias erat rome ualde rebus ditissimus.
sed religione nimis egenus: qui non ui¬
ciis minus plenus quam rebus: cum
uxor ei difplicuisset. fecit ab ea contra
preceptum saluatoris domini nostri¬
latere non potuit: quia et magnitu¬
do mali. et agnicio personarum. Se

Expanded text:
quibus specialiter assignabantur, quibus specialiter assignabantur, super sacrosanctum altare libamina offerebantur, semper illorum sanguis hos pannos intravit, qui effusus est pro nomine Christi Domini nostri. Et aedificatis in fide cunctis qui viderant, munitisque iterum buxtulis signo suo, tradidit eis incomparabilia munera voti sui, et cum  ordinem domino suo nuntiarunt, et sui desiderii compotem reddiderunt. Qui pretiosa sanctorum patrocinia reverenter suscepit, et honorabiliter in loco venerabili condidit; quo Dominus frequentiora quam in sancti Petri ecclesia miracula operari dignatur ad laudem et gloriam nominis sui 13 usque in hodiernum diem. 25. Pater nihilominus familias erat Romae valde rebus ditissimus, sed religione nimis egenus, qui, non vitiis minus plenus quam rebus, cum uxor sua ei displicuisset, fecit sibi ab ea contra praeceptum Salvatoris nostrlatere non potuit, quia et magnitudo mali, et magnatio personarum se
Abbreviated transcription (Latin):
potenciam patefacere. ut quid mereatur
fides euidentius minus creduli. et igno¬
rantes possint cognoscere. Et facta oraci¬
one. accepit ab eo cultellũ qui temerauerat
signa: et super altare corporis sancti pe¬
tri. acceptã unã porcionẽ panni. per me¬
dium pungens secuit. Ex qua statim san¬
guis decucurrit: et omnem eandem par¬
ticulam cruentauit. Uidentes autem supra¬
scripti legatarii et omnes populi. stupendũ
et archanum fidei sacre miraculum: cecide¬
runt proni in terram. ad orantes dominum
et dicentes. Mirabilis deus israhel in sanctis
suis: deus israhel ipse dabit uirtutem et
fortitudinem plebi sue: benedictus deus.
Et facto silencio: inter alia fide docum̃ta.
dixit ad eos beatus gregorius. qui ante
has uenerandas reliquias paruiduxerant.
Si tote fratres. quia in consecracione cor¬
poris et sanguinis domini nostri iħu xp̃i.
cum ob sanctificationem reliquiarum. in
honore apostolorum uel martirum ipsius.

Expanded text:
potentiam patefacere, ut quid mereatur potentiam patefacere, ut quid mereatur fides, evidentius minus creduli et ignorantes possint cognoscere. Et data oratione, accepit ab eo cultellum qui temeraverat signa, et super altare corporis sancti Petri acceptam unam panni portionem, per medium pungens secuit; ex qua statim sanguis decucurrit, et omnem eamdem portiunculam cruentavit. Videntes autem suprascripti legatarii et omnes populi stupendum et arcanum fidei sacrae miraculum, ceciderunt proni in terram, adorantes Dominum, et dicentes: Mirabilis Deus in sanctis suis; Deus Israel, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae; benedictus Deus . Et facto silentio inter alia fidei documenta, dixit ad eos beatus Gregorius, qui ante has venerandas reliquias parvi duxerant: Scitote, fratres, quia in consecratione corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi, cum ob sanctificationem reliquiarum in honore apostolorum vel martyrum ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ficillimo satisitinere: et date sunt nobis
panni modice porciuncule: ac si huiꝰmodi
panniculi genus apud nos nequiuisset in¬
ueniri. Nisi enim cauta solli. citudo nobis
subuenisset. ut quod gerebamus cognosce¬
remus. et sic stolide ad nostrum dominum
nobis contigisset uenire: dubium non est
periculum honoris et gracie sue nos de¬
buisse incurrere. Quos archidiaconus mo¬
desta incrapatione redarguit. cur in tan¬
tam presũptionem exuperint. ut aposto¬
lica sigilla corruperint: hortans eos ut
redirent: et que acceperant domino suo
cum honore deferrent. Sed hi nullatenus
monitis eius adquiescentes: usq ad dõni
gregorii uenere presentiã. Factoq com¬
perto. pacientissime eorum tulit stultici¬
am: eosq sacrosanctis missarũ sollẽpniis
precepit interesse. Inde cum ad locum sui
sermonis est uentũ. suadet populo. dei¬
Set sanctorũ graciam exorare: quatinꝰ
in hac re dignetur apertissime sic suam

Expanded text:
ficillimo satis itinere, et datae sunt nobis ficillimo satis itinere, et datae sunt nobis panni modicae portiunculae, ac si hujusmodi panniculi genus apud nos nequivisset inveniri. Nisi enim cauta sollicitudo nobis subvenisset, ut quod gerebamus cognosceremus, et sic stolide ad dominum nostrum nobis contigisset venire, dubium non est periculum honoris et gratiae suae nos debuisse incurrere. Quos archidiaconus modesta increpatione redarguit, cur in tantam praesumptionem eruperint, ut apostolica sigilla corrumperent, hortans eos ut redirent, et quae acceperant domino suo cum honore deferrent. Sed hi nullatenus monitis ejus acquiescentes, usque ad domni Gregorii venere praesentiam; factoque comperto, patientissime eorum tulit stultitiam, eosque sacrosanctis missarum solemniis praecepit interesse. Unde cum ad locum sui sermonis est ventum, suadet populo Dei sanctorum gratiam exorare, quatenus in hac re dignetur apertissime sic suam
Abbreviated transcription (Latin):
Sed dum per aliquantos dies regressionis
sue iter carperent: ei qui primus ceteris
habebatur. amica humanitati subripuit
curiositas: dicens sodalibus se stulte labo¬
rem itineris subisse: cum nescirent quid
preciosi domino suo referrent. fedetentim
autem crescente collacione uerborum. et
uirescente suggestione sociorum. confrac¬
tis apostolice dignitatis sigillis. aperte
sunt buxtule: et in singulis singule pan¬
ni reperte sunt portiuncule. Moxq cũ
indignatione romam regressi: archidiaconẽ
adeunt conquerentes. Ut quid inquiunt dõ¬
nus apostolicus tam uilipendit dominum
nostrum. qui tantam graciam se apud eũ
obtinuisse sperauerat: quod sic uoluerit
illudere: et nos dehonorationi et offensio¬
ni sue addicere: Estimauimus siquidem
nos ossa apostolorum uel martirum pre¬
ciosa hinc deferre. sicut de deuerat tantũ
uirum uti dominus noster est. a tanta ni
chilominus sede quesita. tam longo et dif¬

Expanded text:
Sed dum per aliquantos dies regressionis Sed dum per aliquantos dies regressionis suae iter carperent, ei qui primus caeteris habebatur, amica humanitati subripuit curiositas, dixitque sodalibus se stulte tanti itineris subisse laborem, cum nescirent quid pretiosi domino suo referrent. Pedetentim autem crad suggestionem sociorum confractis apostolicae dignitatis singulis sigillis, apertae sunt pixides, et in singulis singulae panni repertae sunt portiunculae. Moxque cum indignatione Romam regressi archidiaconum adeunt conquirentes: Utquid, inquiunt, domnus Apostolicus tam vili pendit dominum nostrum, qui tantam gratiam se apud eum obtinuisse speraverat, quod sic voluerit illi illudere, et nos dehonorationi et offensioni suae addicere? Aestimavimus siquidem nos ossa apostolorum, vel martyrum, pretiosa hinc referre, sicut decuerat tantum virum uti dominus nhilominus sede quaesita tam longo et dif
Abbreviated transcription (Latin):
structione. erga dei et sanctorum cultum.
sufficienter fuisset imbiitus: misit per stre¬
nuos et deuotos missos condigna exenia
ad sedem pontificalem: petens reliquias bea¬
torum apostolorũ ac martirum sibi trans¬
mitti. Cuius legatos sanctus apostolicus ho¬
norabiliter et gratanter suscipiens. aliquã¬
diu secum morari fecit: atq indesinenter
sanctorum apostolorũ memorias. atq cimi¬
teria martirũ ex more prisco pro huiusmodi
negotio missas celebrando. et reliquias in eo
fatos legatos sibi comites semper habens:
cum explicuisset eorum celebraciones quo¬
rum reliquie petebantur. particulatim eos¬
dem pannos consecratos. super quos sancta
celebrauerat diuidit: et singulis singillatĩ
buxtis imposuit: munitisq eis sigillo sue
sancte auctoritatis. petitoribus usu ecclesias¬
tico tradidit. Qui debita cum ueneracione
benedictionem petitam et acceptam suscipi¬
entes: profecti sunt uiam suam gaudentes.

Expanded text:
structione, erga Dei et sanctorum cultum structione, erga Dei et sanctorum cultum sufficienter fuisset imbutus, misit per strenuos et devotos missos condigna exenia ad sedem pontificalem, petens reliquias beatorum apostolorum ac martyrum sibi transmitti. Cujus legatos sanctus apostolicus honorabiliter et gratuiter suscipiens, aliquandiu secum morari fecit, atque indesinenter sanctorum apostolorum memorias, ac coemeteria martyrum ex more prisco, pro hujusmodi negotio missas celebrando, et reliquias in eorfatosque legatos sibi comites semper habens, cum explicuisset eorum celebrationes, quorum reliquiae petebantur, particulatim eosdem pannos consecratos, super quibus sancta celebraverat, divisit, et singulis singillatim buxis imposuit; munitisque eis sigillo suae sanctae auctoritatis, petitoribus usu ecclesiastico tradidit. Qui debita cum veneratione, benedictione petita et accepta, suscipientes, profecti sunt viam suam gaudentes.
Abbreviated transcription (Latin):
ex nichilo. et corpus sibi ex carne beatis¬
sime semper uirginis marie operante scõ
spiritu fabricauit: panem et uinum aqͣ
mixtum manente propria specie. in car¬
nem et sanguinem suum ad catholicam
precem ob reparacionem nostram. spiritꝰ
sui sanctificatione conuertit. Indeq uni¬
uersos iussit diuinam precari potentiam.
ut in formam pristinam sacrosanctum re¬
formaret misterium: quatinus mulieri
ad sumendũ fuisset possibile. Quod et fac¬
tum est. Unde sepe fata mulier. plurimũ
in sancta religione ac fide ꝓficiens. partici¬
pacione dominici sacramenti consecrata
est: et omnes qui uiderant in diuino amore.
et ortodoxa credulitate feruentius excreuerũt.
Quidam quoq nobilissimus secundũ carnis
prosapiam. et potentissimus iuxta regiam in
suo modo magnificenciã. cum per internun¬
cios familiaritatẽ apostolice sedis adeptus fu¬
isset. et frequenti ãmonicione epistolarum
etiam a beato gregorio transmissarum in¬

Expanded text:
ex nihilo, et corpus sibi ex carnex nihilo, et corpus sibi ex carne semper Virginis, operante sancto Spiritu, fabricavit, panem et vinum aqua mistum, manente propria specie in carnem et sanguinem suum ad catholicam precem ob reparationem nostram Spiritus sui sanctificatione convertit. Indeque universos jussit divinam precari potentiam ut in formam pristinam sacrosanctum reformaret mysterium; quatenus mulieri ad sumendum fuisset possibile, quod et factum est. Unde saepefata mulier plurimum in sacra religione ac fide proficiens, participatione dominici sacramenti consecrata est. Et omnes qui viderant, in divino amore et orthodoxa credulitate ferventius excreverunt. 24. Quidam quoque nobilissimus secundum carnis prosapiam, et potentissimus juxta regiam in suo modo magnificentiam, cum per internuntios familiaritatem apostolicae sedis adeptus esset, et frequenti admonitione epistolarum, etiam a beato Gregorio transmissarum in