comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inferioꝵ oꝑum ministri. qui dum ad usus ne¬
cessarios ea quȩ sunt exteriꝰ exercent pextremũ
ministeriũ. uelut pedes terrȩ inherent. Sed
debent h qui p̾sunt. qui doctrinȩ studio inui¬
gilant. sollerti cura occupatoꝵ corda requirere.
eisq eam quã ipsi uocando ꝑcipiunt crebro
ammonitionis uoce. infusionẽ pinguedinis
ministrare. Nam quia in uuo corpore inuicẽ ꝓse
menbra sollicita sunt. sicut illoꝵ ministeriis
nr̃a extrema sulciuntur. ita necesse ẽ ut nr̃is
studiis illoꝵ interiora repleant᷑. Quando gͥ
scĩ doctores quib dã ad extrema ministeria
deditis. unctionẽ dominicȩ incarnationis p̃di¬
cant. butyro eloquii pedes lauant. Solent etiã
pedes ipsa itineris asperitate lacerari. unde &
om̃ino difficile ẽ. in terrenis actionib huiꝰ
uitȩ iter agere. & nulla ex labore itineris uul¬
nera sustinere. Cum gͦ uigilant᷑ prȩpositi
auditores suos curis exteriorib intentos ad

Expanded text:
inferiorum operum ministri, qui dum ad usus neinferiorum operum ministri, qui dum ad usus necessarios ea quae sunt exterius exercent, per extremum ministerium velut pedes terrae inhaerent. Sed debent hi qui praesunt, qui doctrinae studio invigilant, solerti cura occupatorum corda requirere, eisque eam quam ipsi vacando percipiunt, crebrae admonitionis voce, infusionem pinguedinis ministrare. Nam quia in uno corpore invicem pro se membra sollicita sunt, sicut illorum ministeriis nostra extrema fulciuntur, ita necesse est ut nostris studiis illorum interiora repleantur. Quando igitur sancti doctores quibusdam ad extrema ministeria deditis, unctionem dominicae incarnationis praedicant, butyro eloquii pedes lavant. Solent etiam pedes ipsa itineris asperitate lacerari. Unde et omnino difficile est in terrenis actionibus hujus vitae iter agere, et nulla ex labore itineris vulnera sustinere. Cum ergo vigilantes praepositi, auditores suos curis exterioribus intentos ad
Abbreviated transcription (Latin):
ro fructũ. Datũ quippe est res ipsa quȩ impen¬
ditur. fructus uͦ dati est. si benigna mente futu¬
re mercedis studio aliquid impendat᷑. Ergo
datũ i re accipimꝰ. fructũ in corde. Et quia
pascebatur. nequaꝗͣ datũ. sed fructũ se quȩrere
fatetur. Ande & subdit ꝓtinus dicens. habeo
autẽ omĩa. & abundo. Butyro gͥ lauantur pe¬
des. cũ p̾dicatores scĩ ut diximꝰꝰ ipsa p̃dicatio¬
ne. fatigati. auditoꝵ suoꝵ bonis oꝑib fouent᷑.
Fessos namq pedes butyro unxerat ille qui
audiebat. uiscera scõꝵ. requienerunt ꝑ te fũ.
hoc butẏro unctus fuerat pes. qui in cathena
tenebatur dicens. det miscd̾iam dñs onesifori
domui. quia sepe me refrigerauit. & cathenã
meã non erubuit. Si gͦ Dex uoce capitis hȩc
uerba pensamꝰ. recte pedes sicut dictum est
p̃dicatores accipimꝰ. Si autẽ sentire ista ex uoce¬
soliꝰ corpons debemꝰ. minirũ pedes eccłiȩ sunt.

Expanded text:
ro fructum . Datum quippe est res ipsa quae impenro fructum . Datum quippe est res ipsa quae impenditur; fructus vero dati est, si benigna mente futurae mercedis studio aliquid impendatur. Ergo datum in re accipimus, fructum in corde. Et quia pascebatur, nequaquam datum, sed fructum se quaerere fatetur. Unde et subdidit protinus, dicens: Habeo autem omnia, et abundo . Butyro ergo lavantur pedes, cum praedicatores sancti, ut diximus, ipsa praedicatione fatigati, auditorum suorum bonis operibus foventur. Fessos namque pedes butyro unxerat ille qui audiebat: Viscera sanctorum requieverunt per te, frater . Hoc butyro unctus fuerat pes qui in catena tenebatur, dicens: Det misericordiam Dominus Onesiphori domui; quia saepe me refrigeravit, et catenam meam non erubuit . Si ergo ex voce capitis haec verba pensamus, 616 recte pedes, sicut dictum est, praedicatores accipimus. Vesolius corporis debemus, nimirum pedes Ecclesiae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tis offendimꝰ om̃s. Pedes gͦ lauantur butyro.
quia pinguedine boni oꝑis infunditur atq
mundatur collectus puluis. de gła p̾dicationis.
Uel certe butyro pedes lauantur. dum scĩs p̾dica¬
torib debita ab audientib stipendia conferun.¬
tur. Et quos fatigat iniunctus p̃dicationis
labor. exhibita a discipłis pinguedo boni oꝑis
fouet. Non qd ideo p̾dicent ut alantur. s ido
alantur ut p̾dicent. idest ut p̃dicare subsistant.
ñ ut intentione sumendi uictus transeat actio
p̾dicationis. s ut ad utilitatẽ prȩdicationis
deseruiant ministeria sustentationis. Unde
a bonis gͦ p̾dicatorib ñ causa uictꝰ p̾dicatio
impenditur. sed causa p̃dicationis accipitur
uictꝰ. Et quotiens p̃dicantib necessaria ab
audientib conferuntur. ñ solent de rerũ mu-¬
nere. sed de conferentiũ gaudere mercede.
Unde ꝑ Paulum dicit᷑. non quero datũ. s requi¬

Expanded text:
enim offendimus omnes . Pedes ergo lavantur butyro, enim offendimus omnes . Pedes ergo lavantur butyro, quia pinguedine boni operis infunditur atque mundatur collectus pulvis de gloria praedicationis. Vel certe butyro pedes lavantur, dum sanctis praedicatoribus debita ab audientibus stipendia conferuntur, et quos fatigat injunctus praedicationis labor exhibita a discipulis pinguedo boni operis fovet, non quod ideo praedicent ut alantur, sed ideo alantur ut praedicent; id est, ut praedicare subsistant, non ut in intentionem sumendi victus transeat actio praedicatoris, sed ad utilitatem praedicationis deserviant ministeria sustentationis. Unde a bonis praedicatoribus non causa victus praedicatio impenditur, sed causa praedicationis accipitur victus. Et quoties praedicantibus necessaria ab audientibus conferuntur, non solent de rerum munere, sed de conferentium gaudere mercede. Unde per Paulum dicitur: Non quaero datum, sed requi
Abbreviated transcription (Latin):
qui cȩlestia mandata custodiunt. & spiritalis
disciplinȩ regulis obsequuntur. qui ꝓfecto
tunc ad obsequiũ pueri deerunt. qnͣdo praui
ꝑsonam crebro iam diximꝰ illũ uidelicet huiꝰ
corporis caput. hanc aũ illiꝰ capitĩ corpꝰ. alit̾ hec u̾ba
urxta uocẽ capitiꝰ accipi. atq alit̾ ucta uocẽ corport
De quib dicit. & inambulabo in eis. Butro gͥ
¶pedes lauantur. quia p̃dicatores scĩ bonoꝵ oꝑum
pinguedine replentur. Ut enĩ supraiã diximꝰ.
uix ipsa p̃dicatio sine aliquo transitar amisso.
nam quilibet p̃dicans. aut ad quantulamcũq
indignationẽ trahitur si contemnitur. aut
ad quantulamcũq głam si ab audientib uene¬
ratur. Unde & apłis pedes loti sunt. uta quãli¬
bet paruo contagio in ipsa p̾dicatione contracto.
qͣsi a quodã itinere collecto puluere munda-¬
rentur. Et beatus iacobꝰ dicit. nolite plures
magistri fieri fr̾s mei. Et paulopost. in mul

Expanded text:
qui coelestia mandata custodiunt, et spiritalis qui coelestia mandata custodiunt, et spiritalis disciplinae regulis obsequuntur. Qui profecto tunc ad obsequium pueri deerant, quando pravi am unam esse personam crebro jam diximus; illum videlicet hujus corporis caput, hanc autem illius capitis corpus. Aliter haec verba juxta vocem capitis accipi, atque aliter juxta vocem corporis De quibus dicit: Et inambulabo in eis . Butyro ergo pedes lavantur, quia praedicatores sancti bonorum operum pinguedine replentur. Etenim, ut supra jam diximus , vix ipsa praedicatio sine aliquo transitur admisso. Nam quilibet praedicans, aut ad quantulamcunque indignationem trahitur, si contemnitur; aut ad aliquantulamcunque gloriam, si ab audientibus veneratur. Unde et apostolis pedes loti sunt, ut a quamlibet parvo contagio in ipsa praedicatione contracto, quasi a quodam itinere collecto pulvere mundarentur. Et beatus Jacobus dicit: Nolite plures magistri fieri, fratres mei . Et paulo post: In multis
Abbreviated transcription (Latin):
praua cogitatione discedere. uider ꝓfecto m̃tis
eoꝵ habitaculũ discedente do uacuũ remane.
re. & iure deplorans dicit. qnͣdo secreto ds̃ erat
in tabernaculo meo. Quib uerbis ñ imme¬
rito etiã simulatio religionis plangit᷑. quia
ñnulli etiã nunc xp̃iani esse ñ appetunt. sed
uideri: His uidelicet ds in publico est. ñ in
secreto. Sed scã ȩccłia in secreto habere deside¬
rat dm̃. qͥa illo̾uge fideles respicit. quos ad
uitã fidei corde pleno ꝑmanere cognoscit.
quȩ iuxta exteriorẽ qͦ uigoris sui rectitudmẽ
dicit. quando erat omp̃s mecũ. & incircũitu
meo pueri mer: Pueri scilicet uocantur. qui
cęlestib mandatis inseruiunt. Unde ꝑ ꝓphetã
dñs dicit. ecce ego & pueri. quos michi dedit ds̃
Et rursus in eugłio. pueri. nunquid pulmen¬
tarium habetis: Nunc gͦ in circiũtu eius sunt
pueri. quia in cunctis fere gentib reperiunt᷑.

Expanded text:
prava cogitatione discedere, videt profecto mentis prava cogitatione discedere, videt profecto mentis ere, et jure deplorans, dicit: Quanto secreto Deus erat in tabernaculo meo. Quibus verbis non immerito etiam simulatio religionis plangitur, quia nonnulli etiam nunc Christiani esse non appetunt, sed videri. His videlicet Deus in publico est, non in secreto. Sed sancta Ecclesia Deum in secreto habere desiderat, quia illos vere fideles respicit, quos ad vitam fidei corde pleno permanere cognoscit. Quae juxta exteriorem quoque vigoris sui rectitudinem dicit: Quando erat Omnipotens mecum, et in circuitu meo pueri mei. Pueri scilicet vocantur, qui coelestibus mandatis inserviunt. Unde per prophetam Dominus dicit: Ecce ego et p» Et rursus in Evangelio: « Pueri, nunquid pulmentarium habetis? » Nunc ergo in circuitu ejus sunt pueri, quia in cunctis fere gentibus reperiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s autẽ qui diuina p̾cepta metuunt. dĩ
tabernaculũ siunt. Ande ut supra iã diximꝰ.
ꝑ semetipsam iseritas dicit. de eo quiilliꝰ man.¬
data custodit. ego & pater ueniemꝰ. & mansio¬
nem apud eũ faciemꝰ. Quo contra puersi qͥq
dũ interna ñ appetunt. in suis se cogitationib
foras fundunt. Unde eis ꝑ ꝓphetam dicitur.
redite p̾uaricatores ad cor. Et rursũ. uȩ qui
cogitatis inutile. In actionib quippe suis
uerentur homines. quos corporaliter uident.
& dm̃ sibi prȩsentẽ ñ estimant esse quem ñ
uident. Quo contra in laudẽ iusti dicit᷑. dum
ȩgyptii regem contemneret. & dĩ mandatis
obediret. quia inuisibilem tanquã uidens
sustinuit. Peruersũ quippe terrȩ principem
ꝯͣsi ñ uidet. quẽ ab oculis sui cordis abiecit.
Regẽ uͦ inuisibilem tanquã uidens sustinuit.
quia ab eiꝰ timoris intuitu m̃tis oculum non
deflexit. Scã itaq eccłia in magnis tunc tribu¬
lationib dep̃hensa. cũ multos a dõ conspicit

Expanded text:
Omnes autem qui divina praecepta metuunt, Dei tabernaculum fiunt. Unde, ut supra jam diximus , per semetipsam Veritas dicit de eo qui illius mandata custodit: Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Quod contra perversi quique dum interna non appetunt, in suis se cogitationibus foras fundunt. Unde eis per prophetam dicitur: Redite praevaricatores ad cor . Et rursum: Vae qui cogitatis inutile . In actionibus quippe suis verentur homines, quos corporaliter vident, et Deum sibi praesentem non aestimant esse, quem non vident. Quod contra in laude justi dicitur, dum Aegypti regem contemneret, et Dei mandatis obediret: Quia invisibilem tanquam videns sustinuit . Perversum quippe terrae principem quasi non vidit, quem ab oculis sui cordis abjecit. Regem vero invisibilem tanquam videns sustinuit, quia ab ejus timoris intuitu mentis oculum non deflexit. Sancta itaque Ecclesia in magnis tunc tribulationibus deprehensa, cum multos a Deo conspicit
Abbreviated transcription (Latin):
dere. terrenisq illoꝵ necessitatib in quantũ
decenter ualeant caritatis condescensione ser¬
uire. Nec tedere animũ debet. si sensus eiꝰ con¬
templatiomi spiritaliũ semꝑ intentꝰ. aliqndo
dispensandis reb minimis. quasi minoratꝰ
inflectitur. quando illud uerbũ ꝑ qđ constant
om̃ia creata. ut ꝓdesset hominib. assumpta
humanitate uoluit paulominꝰ angłis minora.¬
ri. Quid gͦ mirũ si homo se ꝓpter hominem
attrahit. dũ creator hominũ & angłoꝵ formã
hominis ꝓpter hominẽ suscepit: Nec tamen
minoratur sensus cũ sic attrahit᷑. quia
tanto suptiliꝰ superiora penetrat. quanto
humiliꝰ ꝓ amore conditoris nec inferiora
contempnit. Quid indignũ nobis uel diffi¬
cile est. si supra infraq animũ ducimꝰ. qui
eadem manu corporis lauamꝰ faciẽ. qua etiã
ageret. minima ñ despexit. dicat. & causam¬

Expanded text:
dere terrenisque illorum necessitatibus, in quantum dere terrenisque illorum necessitatibus, in quantum decenter valeant, charitatis condescensione servire. Nec taedere animum debet, si sensus ejus contemplationi spiritalium semper intentus aliquando dispensandis rebus minimis quasi minoratus inflectitur, quando illud Verbum per quod constant omnia creata, ut prodesset hominibus, assumpta humanitate, voluit paulominus ab angelis minorari. Quid ergo mirum si homo se propter hominem attrahit, dum creator hominum et angelorum formam hominis propter hominem suscepit? Nec tamen minoratur sensus cum sic attrahitur, quia tanto subtilius superiora penetrat, quanto humilius pro amore conditoris nec inferiora contemnit. Quid indignum nobis vel difficile est, si supra infraque animum ducimus, qui eadem manu corporis lavamus faciem, qua etiam ageret minima non despexit, dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
cecari ualeat a puluere custoditur. Pes uero
tunc suũ officiũ recte pagit. cũ suscipiendũ
terrȩ puluerẽ ñ refugit. Quȩ tam̃ corporis
membra uicissim sibi sua officia impertiendo
copulantur. ut pes oculis currat. & oculꝰ pedi
& officio esse distincta. & caritate coniuncta.
ut summi uiri eoꝵ uiã ꝓuideant qui in terre¬
nis negotiis uacant. quatinꝰ uelut ad lumen
oculoꝵ pes ambulet. & rursũ quicqͥd t̾renis
negotiis implicati agunt. hoc ad maioꝵ utili¬
tat̾em referant. ut pes cuiꝰ uia ꝓspicitur. ñ
sibi tantũmodo. sed etiã oculis gradiatur
Dum itaq sibi inuicem alt̾na amministratio¬
ne conueniunt. miro modo agitur. ut quia
electi quiq uicissim sibi impendendo quod
ualent faciunt. eoꝵ fiant oꝑa etiã quȩ facere
cũ ꝓrimoꝵ causis exteriorib qui apte deser¬
uiant desunt. debent hi qͦ qui spiritalibus
donis pleni sunt eoꝵ infirmitati condescen¬

Expanded text:
caecari valeat, a pulvere custoditur. Pes vero caecari valeat, a pulvere custoditur. Pes vero tunc suum officium recte peragit, cum suscipiendum terrae pulverem non refugit. Quae tamen corporis membra vicissim sibi sua officia impartiendo copulantur, ut pes oculis currat, et oculus pedi  officio esse distincta, et charitate conjuncta, ut summi viri eorum viam provideant, qui in terrenis negotiis vacant, quatenus velut ad lumen oculorum pes ambulet, et rursum quidquid terrenis negotiis implicati agunt, hoc ad majorum utilitatem referant, ut pes cujus via prospicitur, non sibi tantummodo, sed etiam oculis gradiatur. Dum itaque sibi invicem alterna administratione conveniunt, miro modo agitur, ut quia electi quique vicissim sibimet impendendo quod valent faciunt, eorum fiant opera etiam quae facere cum proximorum causis exterioribus qui apte deserviant desunt, debent hi quoque qui spiritalibus donis pleni sunt eorum infirmitati condescen
Abbreviated transcription (Latin):
inferiora bona disponere. exercitati ualeant
bonis superiorib deseruire. Sed curandum¬
magnope est. ut hi qui donis spinitalib emi¬
cant. nequaꝗͣ ꝓximoꝵ infirmantiũ negotia
funditꝰ deserant. sed hȩc aliis quib dignũ est
tractanda cõmittant. Unde moyses qͦ ad
popłm uiros ꝓ se septuaginta constituit.
ut qnͣto se ab exteriorib causis absconderet.
tanto ardentiꝰ interna penetraret. Sicq fit.
ut & sũmi uiri magis ad spiritalia dona ꝓfi¬
ciant. dũ eoꝵ mentẽ res infimȩ ñ conculcant.
Et rursũ uin in ȩccłia ułtimi sine bono oꝑe
ñ uiuant. dũ in reb exteriorib inueniunt
recta quȩ agant. Scã quippe ȩccłia sic consi¬
stit unitate fideliũ. sicut corpꝰ nr̃m unitũ
est compage menbroꝵ Ala namq sunt
membra in corpore. quȩ intuendȩ luci deser-¬
uiunt. alia quȩ a terrȩ tactu minime disiun¬
guntur. Oculus quippe luci intenditur. & ne

Expanded text:
inferiora bona disponere, exercitatius valeant inferiora bona disponere, exercitatius valeant bonis superioribus deservire. magnopere est ut hi qui donis spiritalibus emicant nequaquam proximorum infirmantium negotia funditus deserant, sed haec aliis quibus dignum est tractanda committant. Unde Moyses quoque ac populum viros pro se septuaginta constituit, ut quanto se ab exterioribus causis absconderet, tanto ardentius interna penetraret. Sicque fit ut summi viri magis ad spiritalia dona proficiant, dum eorum mentes res infimae non conculcant; et rursum viri in Ecclesia ultimi sine bono opere non vivant, dum in rebus exterioribus inveniunt recta quae agant. Sancta quippe Ecclesia sic consistit unitate fidelium, sicut corpus nostrum unitum est compage membrorum. Alia namque sunt membra in corpore quae intuendae luci deserviunt, alia quae a terrae tactu minime disjunguntur. Oculus quippe luci intenditur, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
illos constituite ad iudicandũ. Auditores enĩ
suos ad uirtutẽ sapientiȩ. ad linguarũ gene.¬
ra. ad ꝓphetiȩ qͦ indaganda mỹsteria. succen¬
debat dicens. ȩmulamini spiritalia. magis
autẽ ut ꝓphetetis. Sed quia spiritalia dona ñ
caperent. si terrena hos negotia depressisent:
longe ante p̾misit dicens. contemptibiles qͥ
sunt in eccłia. illos constituite ad iudicandũ
Ac si aꝑte dicat. qui minoris meriti sunt in
ȩccłia. & nullis magnoꝵ donoꝵ uirtutibus
pouent. ipsi de terrenis negotiis iudicent. qua-¬
tinꝰ ꝑ quos magna nequeunt. bona minora
suppleantur. Quos & contemptibiles nominat.
& tam̃ sapientes uocat. cũ dicit. sic ñ est sapi¬
frẽm suũ: Qua ex re quid colligitur. nisi ut
hn terrenas causas examinent. qui exterioꝵ
rerũ sapientiã ꝑceperunt: Qui autẽ spiri¬
talib donis ditati sunt. ꝓfecto terrenis ñ
debent negotiis implicari. ut dum ñ cogunt᷑

Expanded text:
illos constituite ad judicandum . Auditores etenim illos constituite ad judicandum . Auditores etenim suos ad virtutem sapientiae, ad linguarum genera, ad prophetiae quoque indaganda mysteria succendebat, dicens: Aemulamini spiritalia, magis autem ut prophetetis . Sed quia spiritalia dona non caperent, si terrena eos negotia depressissent, longe ante praemisit, dicens: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum . Ac si aperte dicat, qui minoris meriti sunt in Ecclesia, et nullis magnorum donorum virtutibus pollent, ipsi de terrenis negotiis judicent, quatenus per quos magna nequeunt, bona minora suppleantur. Quos et contemptibiles nominat, et tamen sapientes vocat, cum dicit: Sic non est sapi Qua ex re quid colligitur, nisi ut hi terrenas causas examinent, qui exteriorum rerum sapientiam perceperunt? qui autem spiritualibus donis ditati sunt, profecto terrenis non debent negotiis implicari, ut dum non coguntur
Abbreviated transcription (Latin):
Iustus quippe est in actionib siuis. piꝰ in infir¬
mitatib ꝓximoꝵ. strennuus in negotiis pau¬
perũ. Qui enĩ ȩternȩ retributionis bona cogi¬
tat. necesse ẽ. ut ad omnẽ se causã secuture
mercedis extendat. Einc enĩ ꝑ salomonem
dicit᷑. qui dm̃ timet. nichil negligit. Hine
Paulꝰ ait. ad om̃e opꝰ bonũ parati. Sed inter
hȩc sciendũ est. qđ aliqnͣdo in actionib nr̃is
tuũ sepelire: Et tam̃ caidam qͥ ad sepeliendũ
patrẽ se dimitti poposcerat. dictũ ẽ. sinȩ ut
mortui sepeliant mortuos suos. tu autẽ uade
annuntia regnũ di. Postponendũ naiiq erat
obsequiũ huiꝰ ministerii officio p̃dicationis.
quia illo carne mortuos in terrã conderet. isto
autẽ anima mortuos ad uitã resuscitaret Per
ꝓphetam qͦ primatib sẏnagogȩ dicit᷑. quȩrite
iudiciũ. subuenitȩ oppresso. Et tam̃ Paulus
apłs dicit. contemptibiles qui sunt in ȩccłia.

Expanded text:
Justus quippe est in actionibus suis, pius in infirJustus quippe est in actionibus suis, pius in infirmitatibus proximorum, strenuus in negotiis pauperum. Qui enim aeternae retributionis bona cogitat, necesse est ut ad omnem se causam secuturae mercedis extendat. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui Deum timet, nihil negligit . Hinc etiam Paulus ait: Ad omne opus bonum parati . Sed inter haec sciendum est quia aliquando in actionibus nostrtuum sepelire? et tamen cuidam qui ad sepeliendum patrem se dimitti poposcerat dictum est: Sine ut mortui sepeliant mortuos suos, tu autem vade et annuntia regnum Dei . Postponendum namque erat obsequium hujus ministerii officio praedicationis, quia illo carne mortuos in terram conderet, isto autem anima mortuos ad vitam resuscitaret. Per prophetam quoque primatibus synagogae dicitur: Quaerite judicium, subvenite oppresso . Et tamen Paulus apostolus dicit: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑib largiuntur. ñ quia eosdem pauꝑes dili¬
gunt. sed quia si minime tribuant. irã iudicii
suꝑni formnidant. Qui si dm̃ ñ metuerent. quȩ
habent dare noluissent. Et quidẽ in bono oꝑe¬
primꝰ incipientiũ gradus ẽ. ut qui adhuc
nescit ꝓximum sicut se diligere. iam tamen
incipiat iudicia suꝑna formidare Quia gͥ
aliud est bonũ opus ex p̃cepto. aliud uͦ etiam
ex affectu facere. sc̃s uir ut mentẽ nobis suȩ
oꝑationis insinuet. dicat pater eram paupum.
pauꝑum. sed patrẽ fuisse testatur. qͥa nimirũ
magno caritatis officio studiũ miscdiȩ uertit
in affectũ naturȩ. ut eos qͣsi filios cerneret ꝑ
amorẽ. quib quasi pat̾ prȩerat ꝑ ꝓtectionẽ
tata. patrem se pauꝑum fuisse cõmemorat.
Abi etiã subdit. & causam quã nesciebã dili¬
gentissime inuestigabam: In quib uidelicet
uerbis. pensanda sunt omnia quã distincte
narrantur. qđ nulla ab eo merces p̃termitut᷑.

Expanded text:
pauperibus largiuntur, non quia eosdem pauperes diligunt, sed quia si minime tribuant, iram Judicis superni formidant; qui si Deum non metuerent, quae habent dare noluissent. Admonendi sunt primus incipientium gradus est ut qui adhuc proximum sicut se nescit diligere, jam tamen incipiat judicia superna formidare. Quia igitur aliud est bonum opus ex praecepto, aliud vero etiam ex affectu facere, sanctus vir ut mentem nobis suae operationis insinuel, dicat: Pater eram pauperum. pauperum, sed patrem fuisse testatur, quia nimirum magno charitatis officio studium misericordiae vertit in affectum naturae, ut eos quasi filios cerneret per amorem, quibus quasi pater praeerat per protectionem. tata, patrem se pauperum fuisse commemorat; ubi etiam subdidit: Et causam quam nesciebam diligentissime investigabam . In quibus videlicet verbis pennarrentur, quod nulla ab eo merces praetermittitur.
Abbreviated transcription (Latin):
in oleo caput meũ. Ac si apte dicat. caritatis
pinguedine. replesti mentẽ: Nunc gͣ lucerna
suꝑ caput ȩccłiȩ splendet. quia sacra eloquia
tenebras nr̃ȩ mentis irradiant ut in hoc caligi¬
noso uitȩ p̾sentis loco. dum uerboꝵ dĩ lucem
ꝑcipius. quȩ sint agenda uideamꝰ. Nunc
ad lumen in tenebris ambulat. qm̃ scã unuier¬
salis ȩccłia. & si alienȩ occulta cogitationis ñ
penetrat. qͣsi faciem ñ cognoscit in nocte. Ponit
tam̃ gressus boni oꝑis. directo lumine suꝑnȩ
locutionis. Sequitur. Sieut fui indieb¬

Expanded text:
in oleo caput meum . Ac 613 si aperte dicat: Charitatis in oleo caput meum . Ac 613 si aperte dicat: Charitatis pisuper caput Ecclesiae splendet, quia sacra eloquia tenebras mentis nostrae irradiant, ut in hoc caliginoso vitae praesentis loco dum verborum Dei lucem percipimus, quae sint agenda videamus. Nunc ad lumen in tenebris ambulat, quoniam sancta universalis Ecclesia, etsi alienas occultas cogitationes non penetrat, quia quasi faciem non cognoscit in nocte, ponit tamen gressus boni operis, directa lumine supernae locutionis. Sequitur: VERS. 4. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Paulũ dicitur.quiꝰ infirmatur. & ego ñ infir¬
morꝰ Quis scandaliratur. & ego ñ urorꝰ Tanto
enĩ quisq ꝑfectus est. qnͣto ꝑfectiꝰ sentit dolo¬
res alienos. Unde scã ȩccłia infirmis tanc ca-¬
dentib angustata. cũ hoꝵ reminiscituar tẽpoꝵ.
iure dictura est. scđ̃m dies quib custodiebat
me. quia tunc se in illis estimat cadere. quȩ se
nunc in istis respicit custodiri. Bene autẽdicit᷑.
quando splendebat lucerna eiꝰ suꝑ caput meũ.
& ad lumen eiꝰ ambulabam in tenebris. Lu
rȩ. de qua ip̃se ȩccłiȩ pastor dicit. habemꝰ sir¬
miorẽ ꝓpheticum sermonẽ. cui benefacitis
attendentes. quasi lucernȩ lucenti in caligi¬
noso loco donec dies lucescat. & lucifer oria¬
tur in cordib un̾s. Et psalmista ait. lucerna
pedib meiᷤᷤ uerbũ tuũ dñe. Quia autẽ princi¬
pale nr̃m mens est. appellatione capitis. mens
uocatur. Unde ꝑ psalmistã dicit᷑. impinguasti

Expanded text:
Paulum dicitur: Quis infirmatur et ego non infirPaulum dicitur: Quis infirmatur et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Tanto enim quisque perfectus est, quanto perfecte sentit dolores alienos. Unde sancta Ecclesia infirmis tunc cadentibus angustiata, cum horum reminiscitur temporum, jure dictura est: Secundum dies quibus Deus custodiebat me, quia se tunc in illis aestimat cadere, quae se nunc in istis respicit custodiri. Bene autem dicitur: Quando splendebat lucerna ejus super caput meum, et ad lumen ejus ambulabam in tenebris. Lucurae, de qua ipse Ecclesiae pastor dicit: Habemus firmiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes, quasi lucernae lucenti in caliginoso loco, donec dies illucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris . Et Psalmista ait: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine . Quia autem principale nostrum mens est, appellatione capitis mens vocatur. Unde per Psalmistam dicitur: Impinguasti
Abbreviated transcription (Latin):
animas colligit. in intimis abscondit. Ali¬
quando etiã mensis ꝓ ꝑfectione ponit᷑. sicut
ꝓpheta ait. erit mensis ex mense. Perfectio
uidelicet eis in requie. quib nunc ꝑfectio
lucra. & angustata tribulationib dicat.
quis michi tibuat. ut sim iuxta menses
pristinosꝰ In quib ꝓfecto mensib qualis
fuerit enumerando subiungit dicens.¬
Scđ̾m dies quib d̾s custodiebat me quando
splendebat lucerna eiꝰ suꝑ caput meũ. & ad
lumen eiꝰ ambulabam in tenebris: Tunc ꝯpͥpe
uidet ex ꝑsecutione cogente infirmoꝵ multos¬
cadere. quos nunc ut mater intra pacis sinũ
paruulos fouet. & in tranquillas fidei cunas
continet. quia aminixti fortib ipsa fides
tranquillitate nutriuntur. Tunc uero tales
multi casuri sunt. & ꝑ uiscera caritatis quicqͥd
in damno paruuloꝵ sustinet. seppeti animus
ꝑfectoꝵ dolet. Infirmoꝵ & enĩ damna. ad cor¬
da fortiũ ꝑ compassionẽ transeant. Unde ꝑ

Expanded text:
animas colligit, in intimis abscondit. Alianimas colligit, in intimis abscondit. Aliquando etiam mensis pro perfectione ponitur, sicut propheta ait: Erit mensis ex mense ; perfectio videlicet eis in requie, quibus nunc perfectlucra, et angustata tribulationibus dicat: Quis mihi tribuat, ut sim juxta menses pristinos? In quibus profecto mensibus qualis fuerit, enumerando subjungit, dicensm dies quibus Deus custodiebat me, quando splendebat lucerna ejus super caput meum, et ad lumen ejus ambulabam in tenebris. - Tunc quippe videt ex se persecutione cogente infirmocadere, quos nunc ut mater intra pacis sinum parvulos fovet, et intra tranquillas fidei cunas continet, quia admisti fortibus, ipsa fidei tranquillitate nutriuntur. Tunc vero tales multi casuri sunt, et per viscera charitatis, quidquid in damno parvulorum sustinet, se perpeti animus perfectorum dolet. Infirmorum etenim damna ad corda fortium per compassionem transeunt. Unde per
Abbreviated transcription (Latin):
artiꝰ affliguntur. Tunc electi om̃s qui illa fue¬
rint tribulatione comp̃hensi. reminiscentur
hoꝵ tempoꝵ. in quib nunc ȩccłia fidei pacẽ
tenet. & supba hereticoꝵ colla comprimit. ñ
potentatu culminis. sed iugo rationis. Remi¬
niscuntur nr̃i qui quieta fidi tempora duximꝰ.
qui & si in bellis coartamur gentiũ. ñ tamen
in dictis expugnamur patrũ. Beatus gͦ iob scẽ
ȩccłiȩ tẏpum tenens. quȩ tunc in illis angustiis
scitur. sua transacta narrat. & aliis uentura
scã ȩccłia dolorib pressa. dictura ẽ Tantis
quippe illam futurũ est tribulationib angu¬
stari. ut hȩc tempora cũ magno suspirio desi¬
deret. quȩ nos cũ magno dolore toleramus.
statutus dierũ numerus mensis uocatur.
quid nomine signat mensiũ. nisi collectiones
animarũ: Dies quippe dum colliguntur. in
mensib subtrahuntur. Quia & in hoc tẽpore
scã ȩccłia dum ueritatis luce resplendentes

Expanded text:
arctius affliguntur. Tunc electi omnes qui in illa fuearctius affliguntur. Tunc electi omnes qui in illa fuerint tribulatione comprehensi reminiscuntur horum temporum in quibus nunc Ecclesia fidei pacem tenet, et superba haereticorum colla comprimit, non potentatu culminis, sed jugo rationis. Reminiscuntur nostri, qui quieta fidei tempora ducimus; 612 qui etsi in bellis coarctamur gentium, non tamen in dictis expugnamur patrum. Beatus ergo Job sanctae Ecclesiae typum tenens, quae tunc in illis angustiis scitur, sua transacta narrat, et aliis ventura sancta Ecclesia doloribus pressa dictura est. Tantis quippe illam futurum est tribulationibus angustari, ut haec tempora cum magno suspirio desideret quae nos cum magno dolore toleramus. statutus dierum numerus menses vocantur, quid aliud nomine signat mensium, nisi collectiones animarum? Dies quippe dum colliguntur in mensibus, subtrahuntur, quia et in hoc tempore sancta Ecclesia, dum veritatis luce splendentes
Abbreviated transcription (Latin):
mutre aquas maris. Uter quippe. est. carnalis
cogitatio. Aquȩ gͦ maris in utre congregatȩ st̃.
cum amaritudo puersȩ mentis non erumpit
extenꝰ in uocẽ prauȩ libertatis. Ueniet ꝓfecto
tempus. qnͣdo contra hanc puersi atq carna¬
les apta uoce p̃dicent. qđ nunc occulta cogi¬
tatione moliuntur. Ueniet tempꝰ quando
catholicã eccłiam ñ solũ inustis uocib. sed
etiã gudelib plagis p̃mant. Ab aduersariis
namq suis. duob modis ȩccłia ꝑsecutionem
patitur. scilicet aut uerbis. aut gladiis. Sed
cũ uerbis ꝑsecutionem sustinet. exercttur eiꝰ
sapientia. Cum uͦ gladiis. exercet᷑ eiꝰ patientia:
Sed uerboꝵ psecutiones abhereticis. nuncetiã
cotidie toleramꝰ. cũ ipsi heretici linguis nobis
subdolis. & falsa nimilitate blandiunt᷑. Perse¬
cutiones uͦ glacdioꝵ iuxta finẽ mundi secuturȩ
sunt. ut grana cȩlestib horreis recondenda.
tanto ueriꝰ a peccatoꝵ paleis exuantur. qnͣto

Expanded text:
in utre aquas maris . Uter quippe carnalis in utre aquas maris . Uter quippe carnalis est cogitatio. Aquae ergo maris in utre congregatae sunt, cum amaritudo perversae mentis non erumpit exterius in vocem pravae libertatis. Veniet profecto tempus, quando contra hanc perversi atque carnales aperta voce praedicent quod nunc occulta cogitatione moliuntur. Veniet tempus, quando catholicam Ecclesiam non solum injustis vocibus, sed etiam crudelibus plagis premant. 16. Dunamque suis duobus modis Ecclesia persecutionem patitur, scilicet aut verbis, aut gladiis. Sed cum verbis persecutionem sustinet, exercetur ejus sapientia; cum vero gladiis, exercetur ejus patientia. Sed verborum persecutiones ab haereticis nunc etiam quotidie toleramus, cum ipsi haeretici linguis nobis subdolis, et falsa humilitate blandiuntur. Persecutiones vero gladiorum juxta finem mundi secuturae sunt, ut grana coelestibus horreis recondenda tanto verius a peccatorum paleis exuantur, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
Uunc autẽ derident me iuniores tempore.
quoꝵ ñ dignabar patres ponere cum canib¬
gregis mei. Et ipsa ordinis ratio exposcit. ut
ꝑ uerba beati iob ultima. extremi scẽ eccłiȩ
designantur dies. qnͣdo ꝑsecutione crescente
aptas hereticoꝵ uoces tolerare compellitur.
cũ motus cordis sui quos nunc intra cogita¬
tionũ sinus contegunt. tunc in uoce manifestati
erroris aperiunt. Nunc enĩ sicut ꝑ ioħ̾em di¬
citur draco in abyssum clausꝰ tenet᷑. qͥa diaboli¬
ca malicia in eoꝵ subdolis cordib occultat᷑.
Sed sicut illic dictũ est. educitur draco de
puteo abẏssi. quia qdđ modo p̃ timore tegit᷑.
tunc contra ȩccłiam publice de iniquoꝵ cor¬
dib om̃e serpentinũ uirus aperitur. Nunc
enĩ abscondit se sub blandiente lingua seui¬
ens conscientia. & malicia calliditatis. quasi
quodã se tegit abysso simulationis. Nunc
dñs sicut psalmistae uoce dicit᷑. congregat sicut

Expanded text:
unc autem derident me iuniores tempore unc autem derident me iuniores tempore quorum non dignabar patres ponere cum canibgregis mei . Et ipsa ordinis ratio exposcit ut per verba beati Job ultima extremi sanctae Ecclesiae designentur dies, quando, persecutione crescente, apertas haereticorum voces tolerare compellitur, cum motus cordis sui, quos nunc intra cogitationum sinus contegunt, tunc in voce manifestati erroris aperiunt. Nunc enim, sicut per Joannem dicitur , draco in abysso clausus tenetur, quia diabolica malitia in eorum subdolis cordibus occultatur. Sed sicut illic dictum est, educetur draco de puteo abyssi, quia quod modo prae timore tegitur, tunc contra Ecclesiam publice de iniquorum cordibus omne serpentinum virus aperitur. Nunc enim abscondit se sub blandiente lingua, saeviens conscientia, et malitia calliditatis, quasi quadam se tegit abysso simulationis; nunc Dominus, sicut Psalmistae voce dicitur, Congregat sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dit: Recte subditur. & recedere a malo intelli¬
gentia. Ea gͥ quȩ sequuntur. quia ꝓphetiȩ spũ
plena sunt. ipsa sacrȩ hystoriȩ uerba testant᷑
bolã suã. Quia enĩ parabola similitudo nomi¬
natur. apte constat qđ ꝑ exterioꝵ uerboꝵ formã
mysteria loquitur. qui ad loquendũ parabo¬
lam assumpsisse memoratur: Cum & enim
sua narrat. quęq sunt scȩ̃ eccłiȩ uentura de¬
nuntiat. & ꝑ hoc qd ipse patitur. indicat qͥd
illa patiatur. Nonnunqu̾a uͦꝰ iam suȩ hystoriȩ
uerba ꝑmiscet. ut nichil allegoricũ insonet.
ñnunquam sic suos dolores loquitur. ac si
ex uore dolentis eccłiȩ loquatur. In hac uͦ
ultima sui parte sermonis. ultimũ tempus
designat eccłiȩ. qnͣdo aduersarios suos. id est
carnales quosq uel hereticos atq gentiles.
quos nunc studet sapientiȩ auctoritate com¬
primere. effrenata iactantia elatos cogitur
irrisu tolerare. Unde in hoc qͦ sermone dicit᷑.

Expanded text:
dit, recte subditur: Et recedere a malo, intellidit, recte subditur: Et recedere a malo, intelligentia. Ea igitur quae sequuntur, quia prophetiae spiritu plena sunt, ipsa sacrae historiae verba testantur, a est.---Quia enim parabola similitudo nominatur, aperte constat quod per exteriorum verborum formam mysteria loquitur, qui ad loquendum parabolam assumpsisse memoratur. Cum etenim sua narrat, quaecunque sunt sanctae Ecclesiae ventura denuntiat; et per hoc quod ipse patitur, indicat quid illa patiatur. Nonnunquam vero sic suae historiae verba permiscet, ut nil allegoricum insonet; nonnunquam vero sic suos dolores loquitur, ac si ex voce dolentis Ecclesiae loquatur. In hac vero ultima sui parte sermonis ultimum tempus designat Ecclesiae, quando adversarios suos, id est carnales quosque, vel haereticos atque gentiles, quos nunc studet sapientiae auctoritate comprimere, effrenata jactantia elatos cogitur irrisa tolerare. Unde in hoc quoque sermone dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dere a malo intelligentia. Ac si apte diceretur.
ad temetipsũ homo reuertere. cordis tui secreta
ꝑscrutare. si dm̃ te timere rep̃hendis. profecto
constat quia hac sapientia plenꝰ es. quã si ad huc
cognoscere ñ potes quid sit in se. iam cognoscis
interim quid sit in te Quȩ enĩ apud se ab
angłis metuitur. apud te timor dñi uocatur.
quia hanc habere te certũ est. si timere te
dnm̃ incertũ ñ est. Hinc etiã ꝑ psalmistã dicit᷑.
initiũ sapientia timor dñi. quia tunc penetra¬
re cor inchoat. cũ hoc extremi iudicii pauore
se atirahit. sicut pater cum paruulo filio loquit᷑.
ut ab eo possit intelligi. sponte balbutit. Quia
enĩ naturã sapientiȩ penetrare ñ possumꝰ quid
sit in se. ex condescensione dĩ audiuimꝰ quid sit
in nobis. cũ dicitur. ecce timor dñi. ipsa ẽ sapi¬
entia: Sed quia ille ueraciter uim diuimi timo¬
ris intelligit. qui se a cunctis prauis oꝑib custo¬

Expanded text:
dere a malo intelligentia. - Ac si aperte diceretur: dere a malo intelligentia. - Ac si aperte diceretur: Ad temet ipsum, homo, revertere, cordis tui secreta perscrutare. Si Deum te timere deprehendis, profecto constat quia hac sapientia plenus es. Quam si adhuc cognoscere non potes quid sit in se, jam cognoscis interim quid sit in te. Quae enim apud se ab angelis metuitur, apud te timor Domini vocatur, quia hanc habere te certum est, si timere te Deum incertum non est. Hinc etiam per Psalmistam dicitur: Initium sapientiae, timor Domini ; quia tunc penetrare cor inchoat, cum hoc extremi judicii pavore  sermo se attrahit: sicut pater cum parvulo filio loquitur, ut ab eo possit intelligi, sponte balbutit. Quia enim naturam sapientiae penetrare non possumus quid sit in se, ex condescensione Dei audivimus quid sit in nobis, cum dicitur: Ecce timor Domini, ipsa est sapientia. Sed quia ille veraciter vim divini timoris intelligit, qui se a cunctis pravis operibus custo
Abbreviated transcription (Latin):
gnoui qđ timeas dm̃. Et ifrahelitȩ prȩmo¬
ligitis eũ. idest ut scire uos faciat: Tunc gͦ cũ
legẽ pluuiis poneret. hoc ẽ mandatũ custodiȩ
prȩdicatorib daret. hanc incarnatã sapien¬
tiam uideri & enarrari a prȩdicatorib p̃parani
& inuestigari ab auditorib fecit. Sibi quippe
illã p̃parat. quisqͥs illã bene uiuendo in diem
iudicii ꝓpitiam parat. Et notandũ quȩ de
ea quatuor dicta sint. Ait enĩ. uidit. enarra¬
uit. p̃parauit. & inuestigauit. Uidit namq.
quia species est. enarrauit. quia uerbũ. p̃para¬
uit. quia remediũ. inuestigauit. quia occultũ.
Sed hoc qđ ȩterna dĩ sapientia species patris
& uerbũ dicitur. qnͣdo ab humana mente
penetratur: Quis namq intelligat uel uerbũ
sine tempore. uel speciẽ sine circũ scriptione:
Dicendũ gͦ erat aliquid. qđ de illa homo cogno
mini. Ecce timor dñi ipsa ẽ sapientia. & rece¬

Expanded text:
gnovi quod timeas Deum . » Et Israelitae praemognovi quod timeas Deum . » Et Israelitae praemodiligitis eum ; id est, ut scire vos faciat. Tunc ergo cum legem pluviis poneret, hoc est mandatum custodiae praedicatoribus daret, hanc incarnatam sapientiam videri et enarrari a praedicatoribus, praeparari et investigari ab auditoribus fecit. Sibi quippe illam praeparat, quisquis illam bene vivendo in diem judicii propitiam parat. Et notandum quod de ea quatuor dicta sunt, Ait enim: Vidit, enarravit, praeparavit, investigavit. Vidit namque, quia species est; enarravit, quia verbum; praeparavit, quia remedium; investigavit quia occultum. Sed hoc quod aeterna Dei sapientia species Patris et Verbum dicitur, quando ad humana mente penetratur? Quis namque intelligat, vel verbum sine tempore, vel speciem sine circumscriptione? Dicendum ergo erat aliquimini: Ecce timor Domini ipsa est sapientia, et rece
Abbreviated transcription (Latin):
mines. minimꝰ uocabitur in regno celoꝵ:
qui autẽ fecerit & docuerit. magnꝰ uocabit᷑
in regno çȩloꝵ: Regnũ cęloꝵ uidelicet p̃sen¬
tem ȩccłiam appellat. de qua scriptum est. &
colligent de regno eiꝰ om̃ia scandala: In suꝑno
& enim regno. scandala quȩ ex eo colligi debeañ
ñ habentur. Qui gͦ soluit oꝑe. & sic docet uo¬
ce. in isto regno cȩloꝵ erit minimꝰ. in illo
nec minimꝰ. Uiam autẽ ꝓcellis sonantibus
posuit. cũ predicatorib suis ad corda homi¬
num terrore uenturi iudicii ꝑculsa aditum
fecit. Prius itaq lex ponitur. ut post modũ
uia pandatur. quia illa uox coraudientis pe¬
netrat. quȩ hoc qđ sonuerit oꝑe conseruat
Iunc autẽ cũ legem pluuiis. & uiã ꝓcellis
sonantib poneret. hanc sapientiã ds uidit.
enarrauit. p̃parauit. & inuestigauit. Usitata
sacri eloquii locutione uidere ds dicit᷑. uidere
nos facere. sicut iusto uiro dñs dicit. nunc co¬

Expanded text:
mines, minimus vocabitur imines, minimus vocabitur ifecerit, et docuerit sic, magnus vocabitur in regno coelorum . Regnum coelorum videlicet Ecclesiam praesentem appellat, de qua scriptum est: Et colligent de regno ejus omnia scandala . In superno etenim regno scandala quae ex eo colligi debeant non habentur. Qui ergo solvit opere, et sic docet voce, in isto regno coelorum erit minimus, in illo nec minimus. Viam autem procellis sonantibus posuit, cum praedicatoribus suis ad corda hominum terrore venturi judicii perculsa aditum fecit. Prius itaque lex ponitur, ut post modum via pandatur, quia illa vox cor audientis penetrat, quae hoc quod ore sonuerit, opere conservatunc autem cum legem pluviis et viam procellis sonantibus poneret, hanc sapientiam Deus vidit, enarravit, praeparavit, et investigavit. Usitata sacnos facere, sicut justo viro Dominus dicit: « Nunc co
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicantiũ dicta signari. Unde ꝑ moysen di¬
citur. expectetur sicut pluuia eloquiũ meu̾
Quoꝵ uidelicet uerba cũ blande ꝑsuadent
pluuiȩ sunt. cũ uͦ terribilia deuenturo uidicio
nitonant. sonantes ꝓcellȩ. Et notandũ qđ plu¬
uiis lex poniuir. ut uii ꝓcellis sonantib ape¬
natur. Lex quippe est ipsis p̃dicatorib posi¬
ta. ut uiuendo impleant. qđ loquendo suadere
festinant. Nam loquendi auctoritas ꝑditur.
qnͣdo uox oꝑe ñ adiuuatur. Hinc enĩ ꝑ psal¬
mistam dicitur. peccatori autẽ dixit ds. qͣre
tu enarras iusticias meas. & assumis testamen¬
tum meũ ꝑ os tuũ ÷ Tu uͦ odisti disciplinã.
& ꝓiecisti sermones meos post te: Sermones
& enĩ post se p̾dicator ꝓicit. cũ hoc qđ dicit.
facere contemnit. Quando autem dictis eiꝰ
alter obȩdiat. dum ipse respuit oꝑe qd̾ p̾dicat
uoce. & dissimulat audire qđ narrat: De ista
p̃dicationis lege scriptũ est: qui soluerit unũ
de mandatis istis minimis. & docuerit sic ho¬

Expanded text:
ari. Unde per Moysen dicitur: Exspectetur sicut pluvia eloquium meum . Quorum videlicet verba cum blande persuadent, pluviae sunt; cum vero terribilia de venturo judicio intonant, sonantes procellae. Et notandum quod pluviis lex ponitur, ut via procellis sonantibus aperiatur. Lex quippe est ipsis praedicatoribus posita, ut vivendo impleant quod loquendo suadere festinant. Nam loquendi auctoritas perditur, quando vox opere non adjuvatur. Hinc enim per Psalmistam dicitur: Peccatori autem dixit Dtitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu vero odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te. Sermones etenim Domini post se praedicator projicit, cum hoc, quod dicit, facere contemnit. Quando autem dictis ejus alter obediat, dum ipse respuit opere, quod praedicat voce, et dissimulat audire quod narrat? De ista praedicationis lege scriptum est: Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic ho
Abbreviated transcription (Latin):
aliud spernit. Quẽ cũ ad se uenientẽ uidit¬
scã eccłia suscipit. quia ei iam uetꝰ tenenti & iã
nouũ testamentũ inserit. ad dirigendos gressꝰ
illiꝰ qͣsi alterũ pedem iungit. Qui fidelis scẽ
ȩccłiȩ popłs. adhuc recte subiungit. pater erã
pauꝑum. Qui uidelicet humiles. quia pauꝑes
spũ dicti sunt. ex etꝰ p̾dicatione generantur
Sed oportet ut in his omnib ipsa hystoriȩ
suptiliter uerba pensemꝰ. Ait enĩ. pater eram¬

Expanded text:
aliud sprevit. Quem cum ad se venientem sanctaliud sprevit. Quem cum ad se venientem sancta Ecclesia suscipit, quia ei jam Vetus tenenti, etiam Novum Testamentum inserit, ad dirigendos gressus illius, quasi alterum pedem jungit. Qui fidelis sanctae Ecclesiae populus adhuc recte subjungit: Pater eram pauperum, 626 quia videlicet humiles, qui pauperes spiritu dicti sunt, ex ejus praedicatione generantur. Sed oportet ut in his omnibus ipsa historiae subtiliter verba pensemus. Ait enim: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
consueuerat. & adiuuando firmare. Et pͣce¬
dentis menbri sui ore loquitur dicens. oculus
se popłos colligit. iudaicũ scilicet atq gentilẽ.
recte enã potest cȩco gentilis. claudo autẽ uda¬
icus populꝰ designari. Gentilis quippe quasi
oculos ñ habuit. quia ñ accepta lege ñ uidit.
quo ire debuisset. At contra iudaicus popłs
habens oculos claudus fuit. quia legẽ quidem
sciendo tenuit. sed in ea gressũ recti oꝑis non
tetendit: Si enĩ gentilis popłs cȩcus minime
fuisset. ꝓpheta ñ diceret. popłs qui sedebat in
tenebris. lucẽ uidit magnã. Rursũ israheliti¬
cus popłs si a bono oꝑe minime claudicasset.
nequaꝗͣ uoce dñi psalmista dixisset. filii alieni
mentiti sunt michi. filii alien inueterauerunt.
& claudicauerunt a semitis suis. Iui nimirũ
popłs claudus iccirco nominatur: quia sanum
gressũ in oꝑatione ñ habuit. quippe qui utroq
pede uti noluit. dũ unũ testamentũ recepit.

Expanded text:
consueverat, et adjuvando firmare, et praececonsueverat, et adjuvando firmare, et praecedentis membri sui ore loquitur, dicens: Oculus se populos collegit, Judaicum scilicet atque gentilem, recte etiam potest caeco gentilis, claudo autem Judaicus populus designari. Gentilis quippe quasi oculos non habuit, quia non accepta lege non vidit quo ire debuisset. At contra Judaicus habens oculos, claudus fuit, quia legem quidem sciendo tenuit, sed in ea gressum recti operis non tetendit. Si enim gentilis populus caecus minime fuisset, propheta non diceret: Populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam . Rursum si Israeliticus populus a bono opere minime claudicasset, nequaquam voce Domini Psalmista dixisset: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . Qui nimirum populus claudus idcirco nominatur, qui sanum gressum in operatione non habuit, quippe qui utroque pede uti noluit, dum unum Testamentum recepit,
Abbreviated transcription (Latin):
rium continet. Cȩcos enĩ p̃dicando illumi¬
nat. claudos uͦ opitulando sustentat. Cȩcus
quippe ẽ. qui adhuc quo ꝑgat ñ uidet. claudꝰ
autẽ est. qui ñ potest ire quo uidet. Crebro
namq peccatũ. aut ignorantia. aut infirmi¬
tate ꝑpetratur. ut uel nesciat homo qͥd uelle
debeat. uel ñ om̃e qd uoluerit possit. Quocont᷑
recte ꝑ psalmistã dicit᷑. dñs illuminatio mea.
tem p̾bet. & contra ignorantiã illuminatio.
& contra infirmitatẽ salus uocat᷑. Hinc etiã
de iniquis dicit᷑. fiant uiȩ eoꝵ tenebrȩ & lu-¬
bricum. ut scilicet ꝑ tenebras qua ire ñ uide¬
ant. qui & si recte uiderint. in eis tam̃ per
lubricũ stare ñ possint. Iste itaq ꝑ lubricũ
inter bona claudicat. ille ꝑ tenebras quȩ bona
sequatur ignorat: Scã itaq eccłia & terrenis
tribulationib dep̃hensa. antiquoꝵ remini¬
scitur tempoꝵ. qnͣdo & docendo illuminare

Expanded text:
rium continet. Caecos enim praedicando illumirium continet. Caecos enim praedicando illuminat, claudos vero opitulando sustentat. Caecus quippe est qui adhuc quo pergat non videt; claudus autem est, qui non potest ire quo videt. Crebro namque peccatum aut ignorantia aut infirmitate perpetratur, ut vel nesciat homo quid velle debeat, vel non omne quod voluerit possit. Quo contra recte per Psalmistam dicitur: Dominus illuminatio mea  virtutem praebet, et contra ignorantiam illuminatio, et contra infirmitatem salus vocatur. Hinc etiam de iniquis dicitur: Fiant viae illorum tenebrae, et lubricum , ut scilicet per tenebras quo ire debent non videant, qui etsi recta viderent, in eis tamen per lubricum stare non possent. Isti itaque per lubricum inter bona claudicant, illi per tenebras quae bona sequantur ignorant. Sancta itaque Ecclesia extremis tribulationibus deprehensa, antiquorum reminiscitur temporum, quando et docendo illuminare
Abbreviated transcription (Latin):
est optulit auctori. & hoc qd maiꝰ seruauit
iniquitati: Bene itaq ꝑ beatũ iob priꝰ dicitur.
iusticia indutꝰ sũ. & uestiuit me sicut uestim̃to.
& sicut diademate iudicio meo. acdeinde subiun-¬
git᷑. oculus fui cȩco. & pes claudo. quia tunc est
apud dm̃ oblatio uerȩ rectitudinis. cum de
radice iusticiȩ ꝓdeunt rami pietatis: Sed
quia in ipso miscđiȩ oꝑe. plus solet apud
internũ iudicem animꝰ pensari qͣm factũ. notan¬
dum qđ cȩci oculum fuisse asserit pedem
claudi. Hȩc & enĩ dicens. ꝓfecto & indicat
quia & illi ꝑ semetipsũ manũ prebuerat.¬
& hunc portando sustinebat. Ex quare col¬
ligitur. suꝑ egenos ac debiles. quantũ mise¬
ricordiȩ illiꝰ uiscera fundebantur. Unde &
subditur. pater eram paupum. Quȩ uideli¬
cet uerba. si ad uocẽ scȩ̃ eccłiȩ tẏpica in terp̃ta¬
tione referamꝰ. ipsa est oculus cȩco. quia per
uerbũ lucet. ipsa ẽ pes claudo. quia ꝑ adiuto¬

Expanded text:
est obtulit auctori, et hoc quod majus est servavit est obtulit auctori, et hoc quod majus est servavit iniquitati. 625 Bene itaque per beatum Job prius dicitur: Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento; et sicut diademate, judicio meo. Ac deinde subjungitur: Oculus fui caeco, et pes claudo. Quia tunc est apud Deum oblatio verae rectitudinis, cum de radice justitiae prodeunt rami pietatis. Sed quia in ipso misericordiae opere plus solet apud internum judicem animus pensari quam factum, notandum quod caeco oculum fuisse se asserit, pedem claudo. Haec etenim dicens, profecto indicat quia et illi per semetipsum manum praebuerat, et hunc portando sustinebat. Ex qua re colligitur, super egenos ac debiles quantum misericordiae illius viscera fundebantur. Unde et subditur: Pater eram pauperum. 39. Ecclcet verba si ad vocem sanctae Ecclesiae typica interpretatione referamus, ipsa est oculus caeco, quia per verbum lucet, ipsa pes claudo, quia per adjuto