comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
O demenciã ĩsãnabiłe Quid illis isti dic fac̾e̾ ãplius
posset si essẽt iracissimi ꝙͣ faciãt propitũ cũ suos cultores
parricidus ĩquinãt orbitatibus mactas hũais sensibrs
spoliant: Quid potest ẽẽ hus hõibus sauctu. aut quid In
profanis locis faciant qui ĩter aras deoꝵ sũma scelera
cõmittut: Pescẽnius festus ĩ libris historiaꝵ per satirã
refert cartagieses saturno hũanas hostias alitos ĩmo-¬
sare. Et cũ uicti essent ab agathod̾e rege seculoꝵ irtũ
sͥ deũ putauisse Itaq ut diligẽtius praculũ soluerent
ducẽtos nobiliũ filios ĩmolasse. Tautũ religio potait
suade maloꝵ que peperit sepe stelerosa atq ĩpia facta. Cui
erigo demencissimi hoĩes illo sacrisicio cõnelelũt cĩe tãtaui
partem cĩtatis occideiẽt quãtam fortasse ne agathodes si
uictor occiderat.
ñ isto genere sacroꝵ nõ minoris ĩsame sudicanda suũt

Expanded text:
o dementiam insanabilem! quid illis isti dii facere amplius o dementiam insanabilem! quid illis isti dii facere amplius possent, si essent iratissimi, quam faciunt propitii, cum suos cultores parricidiis inquinant. orbitatibus mactant, humanis sensibus spoliant? quid potest esse his hominibus sancti? aut quid in profanis locis faciant qui inter aras deorum summa scelera committunt? Pescennius Festus in libris historiarum per saturam refert Karthaginienses Saturno humanas hostias solitos immolare et cum uicti essent ab Agathocle rege Siculorum, iratum sibi deum putauisse; itaque ut diligentius piaculum soluerent, ducentos nobilium filios immolasse. tantum religio potuit suadere malorum. quae peperit saepe scelerosa atque inpia facta. cui ergo dementissimi homines illo sacrificio consulebant, cum tantam partem ciuitatis occiderent, quantam fortasse ne Agathocles quidem uictor occiderat? ab isto genere sacrorum non minoris insaniae iudicanda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
et fax ille et homo Iaci soleat. Uerũ id genus sacrificũ ab
hercule cũ ex hispania redoret dicitur esse sublatũ ritu
tam permauẽte ut pro ueus hoious ymagies dacerentur
e scirpo. Ut ouidius ĩ fastis doces Donec ĩ hus ueĩt tiu̾thi
arua quot amis Tristia leucadio sacra ꝑacta modo Illauu
seramineos in aquã misisse quirites herculis exemplo corꝑa
sacra facit. Hec sacra uestales uirgĩes facũs ut ait idem
Tuc quoq p̾stoꝵ uirgo simulatra uiroꝵ mittere roborco¬
scirpea ponte solet. Nam de ĩfantibus qui eidem sat᷑no
ĩmolabãtur p̃p̃ odiũ hius quid dicam non ĩuero tam bar¬
baros tã ĩmanes suisse sõies ut parricidiũ sũ̃ idest tetrũ
atq execrabłe hũano gu̾i facinꝰ sacrisitiũ uocarẽt cĩẽ tene¬
uas atq ĩ notẽtes aĩas que maxie est etas parẽtib dultror
smne ullo resp̾tu pietatis extingnerẽt ĩmanitatẽq om̃i
bestraꝵ que tñ fetus suos aniat feritate superatẽt.

Expanded text:
et fax illi et homo iaci solet. uerum id genus sacrificii ab Hercule, cum ex Hispania rediret, dicitur esse sublatum, ritu tamen permanente ut pro ueris hominibus imagines iacerentur e scirpo, ut Ouidius in Fastis docet: donec in haec uenit Tirynthius arua, quotannis tristia Leucadio sacra peracta modo. illum stramineos in aquam misisse Quirites, Herculis exemplo corpora falsa iaci. haec sacra Vestales uirgines faciunt, ut ait idem: tum quoque priscorum uirgo simulacra uirorum mittere roborscirpea ponte solet. Nam de infantibus, qui eidem Saturno immolabantur propter odium Jovis quid dicam, non invenio; tam barbaros, tam immanes fuisse homines, ut parricidium suum, id est tetrum atque execrabile humano generi facinus, sacrificium vocarent: cum teneras atque innocentes animas, quae sine ullo respectu pietatis extinguerent immauitatemque omnium bestiarum, quae tamen fetus suos amant, feritate superarent!
Abbreviated transcription (Latin):
et contrariam sibihabent potestatem Calor
et humor que mirabłr deus ad sustentanda et gig¬
nenda oĩa excogitauit Nani cũ uirtus sit in calore
et ignis ardore isi ardorẽ unu q eius adiuixta humoris
concordia mondũ constare dixerũs Scd rõeu penitus
non uidebant. Eraclitus ex igne nata ẽẽ dixit oĩa. Thales ex
aqua sed est uerus suul ex btioq permixto cunta gencimn
Igus quid̃ permi scere cũ aqua non potest q suit utraq ĩmaita
Et s cominus uenerĩt alterutrũ quod suꝑauerit conficiat alte¬
rũ necõe ist Sed eoꝵ substancie permisceri possũt sulbã igues

Expanded text:
et contrariam sibi habent potestatem, calor et umor, quae mirabiliter deus ad sustentanda et gignenda. omnia excogitauit. nam cum uirtus dei sit in calore et igni, nisi ardorem uimque eius admixta umoris concordia. mundum constare dixerunt, sed rationem penitus non uidebant. Hera,clitus ex igni nata esse dixit omnia, Thales ex aqua: sed est uerius simul ex utroque permixto cuncta generari. ignis quidem permisceri cum aqua non potest, quia sunt utraque inimica et si comminus uenerint, alterutrum quod superauerit conficiat alterum necesse est, sed eorum substantiae permisceri possunt: subs
Abbreviated transcription (Latin):
roris auduus Dus uideliaet pronidetibus ut sucrlegus et pied
ie Religionu sliaꝵ nõ antemore. ꝙͥ solaciũ de blc̾oe cepiset¬
Uanto ig̃r̃ rectius est omissis tensibłibus e ¶ Ca. xiiii.¬
Uanis oculos eo tendere ubi rdes ubi habitãtro dei uẽr¬
est qui terram stabili frrmitate suspendit. qui celir distiit
astris fulgẽtibus. qui solem rebus hñanis clarissũq ac suegit᷑
luiuen in argumentũ sue unice maiestatis agendit teuis
aũt maria c̾sfudit fluã septentrio lapsu sempit̾no fluere
p̾cepit Iussit et extendi campos subadere ualles. Nonde
tegi siluas. lapidosos surge̾ montes Que utiq oĩa nõ Iupit᷑
fecit qui ãte ãnos mille /eꝑtingetos natꝰ est. Sedille opisex
reꝵ mondi melioris ongo Qui hocatur deus Ciuꝰ p̾ncipat
quĩ nõ potest compͥhendi nec quere quid debet. Satis est hõi
ad plenã per secta q notitiã si deũ esse intelluat cuc in¬
telligentie uis et suma hec est ut suscipiat ⁊ honoresicet cõ

Expanded text:
ut sacrilegus ac praedo ille religionum suarum non ante moreretur quam solacium de ultione cepissetuanto igitur rectius est omissis insensibilibus et uanis oculos eo tendere ubi sedes, ubi ha.bitatio est dei ueri, qui terram stabili firmitate suspendit, qui caelum distinxit astris fulgentibus, qui solem rebus humanis clarissimum ac singulare lumen in argumentum suae unicae maiestatis accendit, terris autem maria circumfudit, flumina sempiterno lapsu fluere praecepit, iussit et extendi campos, subsidere ualles, fronde tegi siluas, lapidosos surgere montes. quae utique omnia non Iuppiter fecit, qui ante annos mille septingentos natus est, sed ille opifex rerum, mundi melioris origo, qui uoquoniam non potest comprehendi, ne quaeri quidem debet. Satis est homini ad plenam perfectamque prudentiam, si Deum esse intelligat: cujus intelligentiae vis et summa haec es
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodis seruiens iubetur nichil cuiquã tribuere Dĩa ecũ
siui cã facere sapientem stugienti tur bã solitudo laudatͤ
Qui iiniũ partus est discit aqua ⁊ polenta uitam posse
tolerare. Qui odit uxorem huic enumerant᷑ celibatus bo¬
na. Habenti malos lideros orbitas preditatuꝵ. Adier sies
parẽtes ĩpios nullũ uniculũ esse nature Impatiẽte at deli¬
tate dolorem esse om̃i maloꝵ maxnu dicitur. torti eciam
ĩ tormẽtis esse beatum. Sapiẽtem qui c̾aritati ac potencie
studet huic precipitur irges colere Qui molestiam ferie
non potest huic regiam fugere. Ita homo astritus ex barus
diu̾sis q moribus creculuu colligit Et dũ studet platere
omibus maiori discordia secũ ip̃e pugnauit ꝙͣ mter se

Expanded text:
commodis seruiens iubetur nihil cuiquam tribuere: omnia enim commodis seruiens iubetur nihil cuiquam tribuere: omnia enim sua causa facere sapientem. fugienti turbam solitudo Jt\' laudatur, qui nimium parcus est, discit aqua et polenta uitam posse tolerari. qui odit uxorem, huic enumerantur caelibatus bona, habenti malos liberos orbitas praedicatur, aduersus parentes inpio, nullum uinculum esse naturae. inpatienti ac delicato dolorem esse omnium malorum maximum dicitur, forti, etiam in tormentis beatum esse sapientem. qui claritati ac potentiae studet, huic praecipitur reges colere, qui molestiam ferre non potest, huic regiam fugere. ita homo astutus ex uariis diuersisque moribus circulum cogit et dum studet placere omnibus, maiore discordia
Abbreviated transcription (Latin):
ei pipere ⁊ palinis uenit tanquã sapĩa cũ saporis mer¬
cibus fuerit ĩuecta Oue si est stdm̃ hõĩs naturã cũ ip̃o¬
quẽ admodũ deprauata esset sapĩa nesciuerũt Et cũ uacare
sapĩa humanam uitam putarẽt phĩam cõmenti sunt᷑
Id est latentem atq ignotam sibi uitatem disserendo eru¬
ere uoluerũt Quod studiu per ignoyãtiã ueri sapienciam
putauerũt
ueĩamus non ut cũ huis decertemus qui stare non
possunt srd ut cos fugientes atq ab̾iectos derectos ño cãpo
insequamᵗ᷑ Epicuri disciplina multo celebrior seper fuit
nomen uoluptatis ĩuitat Nemo etiẽ non in hicia pronꝰ ẽ.
Pretea ue ad se multe tudine contrahat apposita suugulis᷑
quibusq moribus loquitur desidiosum uetat lrãs discere
Iuarum populari sargitõe aberat Ignauũ prohibet acce¬
dere ad rempublicã Pigrum execteri tnmudũ militat e
Irrelluciosus audit deũ nichil curare in humanis Et suis

Expanded text:
cum pipere et palmis uenit, tamquam sapientia cum saporis mercum pipere et palmis uenit, tamquam sapientia cum saporis mercibus fuerit inuecta. quae si est secundum hominis naturam, cum homiquemadmodum deprauata esset sapientia nescierunt; et ideo cum uacare sapientia humanam uitam putarent, philosophiam commenti sunt id est latentem atque ignotam sibi ueritatem disserendo eruere uoluerunt: quod studium per ignorantiam ueri sapientiam putauerunt. veniamus; non ut cum his decertemus, qui stare non possunt, sed ut eos fugientes atque dejectos nostro campo insequamur. Epicuri disciplina multo celebrior semper fuitnomen voluptatis invitat. Nemo enim non in vitia pronus est. Praeterea, ut ad se multitudinem contrahat, apposita singulis quibusque moribus loquitauarum populari largitione liberat, ignauum prohibet accedere ad rem publicam, pigrum exerceri, timidum militare. inreligiosus audit deos nihil curare, inhumanus et suis
Abbreviated transcription (Latin):
ralũpia ĩmunes ac liberi sumus qui phĩam tollius quia
humane cogitatõis ĩuentio est sophiam defendimue quia
diuina traditio est eamq ab om̃ibus suscipi oportere teslam̃.
Illecũ phĩam tolleret nec me luis aliquid asfeoret sapientiam
tollere putabatur toq facilius de sentencia pulsus est quia
estat hoicu non ad stulticiã std ad sapiaui nasti ¶ xxxiii.
reterea illud quoq argumẽtũ contra phĩam ualet
plurimũ quo ĩdem usus est hortensius ex eo posse ĩtelleg
quiaetas. Uhi eigo apud ãtiquiores latuit amor iste iie¬
slugande ueritatis: Item lucretius ait Deniq naturahet
reꝵ ratione reperta est nuper et hac pͥmũ cũ pximis
ip̃e repertus Nnt ego sum in pria qui possim uerte uocto
S seneca slon sunt ĩquit nulle anni ex quo initia sapiẽtie
mota sunt Multis igitur seculis hũanũ genus sine ratos
uetit ad iroidens perseus inquit Postquã sapere urbi

Expanded text:
calumnia immunes ac liberi sumus, qui philosophiam tollimus, quia calumnia immunes ac liberi sumus, qui philosophiam tollimus, quia humanae cogitationis inventio est; sophiam defendimus, qdiuina traditio est, eamque ah omnibus suscipi oportere testamur. ille cum philosophiam tolleret nec melius aliquid adferret, sapientiam tollere putabatur eoque facilius de sententia pulsus est, quia constat hominem non ad stultitiam, sed ad sapientiam nasci. praeterea illut quoque argumentum contra philosophiam ualet plurimum, quo idem est usus Hortensius, ex eo posse intellegiquidem aetas: ubi ergo aput antiquiores latuit amor iste inuestigandae ueritatis? idem Lucretius ait: denique natura haec rerum ratioque reperta est nuper, et hanc primus cum primis ipse repertus nunc ego sum in patrias qui possim uertere uoces. et Seneca non sunt inquit mille anni, ex quo initia sapientiae mota sunt. multis igitur saeculis humanum genus sine ratione uixit: quod inridens Persius postquam inquit sapere urbi
Abbreviated transcription (Latin):
quidem citero testatus est Prosecto ĩquit oĩs isto ꝵ dispu¬
tatio ꝙͣ sͣ uberrimos fontes uirtutis tstĩe cõtmeat taũi collata
cũ hoꝵ actis per fectis q rebus uereor ne non tantur hadeatro
de buit cũ uerũ diceret Sed quasi trmeret ne proditramistera
ieus a pħis citatetur non est ausus cõsidenter promĩtiare qd¬
groũt proloquacibus sut habendi. Sed profecto quarea
net quisquã per tot socula ĩnẽtus est qui eoꝵ legib urueret
que mõdo at fine caret sed saprendũ et quid matiure uon cũ
nobisaltera uita conceditur ut cũ in hac sapiau queramus
in ula sapere possimꝰ.: In hac utrũq fieri necẽe est Cato iui¬
mri debet ut cito suscipi possit Ne quid pereat ex uita auꝰ sinis
rrertus est Citeronis hortensius contra phĩan disserẽs i̾cũ¬
uenitur arguta conclusione Qu cũ diceret philosophandũ
non esse nchilominꝰ philo sophari hidebatur qm̃ pħi est ꝗͥd

Expanded text:
quidem Cicero testatus est. profecto inquit omnis istorum disputatio quamquam uberrimos fontes uirtutis et scientiae continet, tamen conlata cum eorum actis perfectisque rebus uereor ne non tantum uideatur debuit, cum uerum diceret, sed quasi timeret ne proditi mysterii reus a philosophis citaretur, non est ausus confidenter pronuntiare qrunt, pro loquacibus sunt habendi. Sed profecto, quia nnec quisquam per tot saecula inventus est, qui eorum legibus viveret. quod fine ac modo caret, sed sapiendum est et quidem mature. non enim nobis altera uita conceditur, ut cum in hac sapientiam quaeramus, in illa sapere possimus: in hac utrumque fieri necesse est. cito inueniri debet, ut cito suscipi possit, ne quid pereat ex uita, cuius finis incertus est. Ciceronis Hortensius contra philosophiam disserens circumuenitur arguta conclusione, quod cum diceret philosophandum non esse, nihilominus philosophari uidebatur, quoniam philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
res exultant uicti dolent: Tantus auior laudũ tante
est uictoria cure Nec ĩuu̾to sumus poetaꝵ experiũdũ
esse ait et quis cuiq dolor uicto et que gloria paliue
O si ea que parit scĩa cõia sunt cũ alus aĩalibus non
ergo /ũ niu bouũ scĩa. Pretea nõ mediotre huiꝰ dist̾i¬
tionis est uiciũ ꝙ scia Nude ponitur Incipient ẽi orati
om̃es uideri qui artem aliquam scierint Ino ⁊ que ma
las res sererint. Ut taon beatus At qui uenena didecerit
temperare ꝙ̃ qui medori. Quero ugr ad quã irm stiã
eoit ꝓpoĩta si sciers unde nilus oriatur uoi quid quid pħe¬
de celo phisici delrant: Quid ꝙ eaꝵ reꝵ non est stra
sed opmatia que pro ingemis uaria est: Iestat ut stia

Expanded text:
res exultant, uicti dolent? tantus amor laudum, tantae res exultant, uicti dolent? tantus amor laudum, tantae est uictoria curae. nec inmerito summus poeta experiendum esse ait,. et quis cuique dolor uicto, quae gloria palmae. quodsi ea quae parit scientia communia sunt cum aliis animalibus, non est ergo summum bonum scientia. praeterea non mediocre huius definitionis est uitium, quod scientia node ponitur. incipient enim beati omnes uideri qui artem aliquam scierint, immo uero qui et res malas scierint, ut tam beatus sit qui uenena didicerit temperare quam qui mederi. quaero igitur ad quam rem scientia titudo mihi erit proposita, si sciero unde Nilus oriatur uel quidquid de caelo physici delirant? quid quod earum rerum non est scientia, sed opinatio, quae pro ingeniis
Abbreviated transcription (Latin):
auam fors dicit ese naturã ꝙ hõ ad uirtutẽ sit genitus
non nchil dicit sed taiues non erit diffintio sc̃mi
honi qr nullũ est aĩal qd non stdm nam̃ suã uiuat ca. xuii¬
ui sciam sũmũ bonũ fecit aliquid hõe ꝓpriũ dedit
Sed sciame alteruus rei gra hoĩes appetut nõ ꝓpter
ip̃am Quis eiũ scire cõtentus est non expetens aliquẽ
fructum sciencie: Artes ideo discũtur ut excercẽatur. Excẽ¬
tur aut uel ad subsidia uite uel ad uoluptatem uel ad głari
Non est ig̃r sũmũ bouũ qd̾ non pp̃ se expetitur Quid
ergo int̾est utrũ sciam sumũ bonũ pusenius. an illa ip̃a
que scĩa ex se parit idest uictũ gaam boluptatẽ que nõ
sunt hoĩ ꝓp̾a et ideo nõ ĩma quũd bona. Nã uolupta¬
tis et uictus appetentia nõ hõi solũ ad eciã mutis mest
Quid cupiditas głie: Nõne in equis dep̾hendit᷑ cũ uicto¬

Expanded text:
aliam hominis dicit esse naturam, quod homo ad virtutem sit genitus, aliam hominis dicit esse naturam, quod homo ad virtutem sit genitus, nonnihil dicit: sed tamen non erit definitio summi oni; quia nullum est animal, quod non secundum naturam suscientiam summum bonum fecit, aliquid homini proprium dedit, sed scientiam alterius rei gratia homines adpetunt, non propter ipsam. quis enim scire contentus est non expetens aliquem fructum scientiae? artes ideo discuntur ut exerceantur, exercentur autem uel ad subsidia uitae uel ad uoluptatem uel ad gloriam. non est igitur summum bonum quod non propter se expetitur. quid ergo interest utrum scientiam summum bonum putemus an illa ipsa, quae scientia ex se parit id est uictum gloriam uoluptatem? quae non sunt homini propria et ideo ne summa quidem bona: nam uoluptatis et uictus adpetentia non homini solum, sed etiam mutis inest. quid cupiditas gloriae? nonne in equis deprehenditur, cum uicto
Abbreviated transcription (Latin):
erpateticoꝵ bonũ iniuirũ multiplex excẽptis animi
bone que ipsa que sit magna contentio est cõmune
cu belus potest uderi. Nam corporis bona. idest ĩ coliũtas
ac nescio an eciã magis qr homo et medellis et misterus
sulleuari potest micta non possũt Item que appellant
fortune bona Iã sicut hõi opibus ad uitami tuendami
sic ullis preda ⁊ pabalis opus est Ita inducendo bonuiam
¶ᵈ non sit in hõĩs potestate totũ hoĩeu aliene ditõr subiu¬
gaueruut.
udiamus ecĩa zenonem Nã is inter dũ uirtute somi¬
niat Sũmũ iquit bonũ est cũ natura cõsẽtanet¬
Uiere Beliaꝵ ig̃r nobis more uiuẽdũ est Itã que abẽẽ
debent ab̃ soiẽ in hus oĩbus detꝰ ẜendũtur Uoluptatb e¬
dĩt metuũt fallũt insidiaut᷑ occidĩt/ et quod ad rẽ maxĩe
attiuet deũ nestius Qud engo me docet ut unia stcudã
naturaa que ĩpa in deteres prona est et quibus blandi¬
metis lemoribies in uicia p̾cipitat: Uel si aliam mutoꝵ

Expanded text:
eripateticorum bonum nimium multiplex, et exceptis animi bonis, quae ipsa quae sint, magna contentio est, commune cum belluis potest videri. Nam corporis bona, id est, incolumitas, ac nescio an etiam magis, quia homo et medelis, et ministeriis sublevari potest, muta non possunt. Item, quae appellant fortunae bona; nam sicut homini opibus ad vitam tuendam, ita illis praeda et pabulis opus est. Ita inducendo bonum, quod non sit in hominis potestate, totum hominem alienae ditioni subjugarunt. Audianeus etiam Zenonem; nam is interdum virtutem somniat. Sue debent ab homine, in iis omnia deprehenduntur: voluptates appetunt, metuunt, fallunt, insidiantur, occidunt; et, quod ad rem maxime attinet, Deum nesciunt. Quid ergo me docet, ut vivam secundum naturam, quae ipsa in deterius prona est, et quibusdam blandimentis lenioribus in vitia praecipitat? Vel si aliam mutorum,
Abbreviated transcription (Latin):
insi labore assequint᷑ quĩ bonoꝵ natura en arduo posita est maloꝵ
ĩ precipicio sũmo igitur labore sũmũ boũe asstqui necesse est
Qd̾ s est berissũy ergo alt̾a iurtute opus est ut peruẽiãmꝰ ad eã
uirtute que dicituꝵ aĩmũ boĩe Q si est ĩcongones ⁊absurdũ
ut uirtus per ripars perueiat ad ip̃am si nõ podest ad ullũ
bouũ isi per laborem peruẽei apparet birtutẽ esse per quã
peruriatur Quũ in suscipiendis ac perferendis laboribus
uis officiũq untuts est Ergo simũ bonu nõ potest esse id per
quod necesse est ad aliud perueĩri. Sedilli cũ ignoyarẽt quid
esficeret uirtus aut quo tenderet honestius aũc nchil repere¬
rent sustiterũt iii ip̃iꝰ urtatis noie quã nullo ꝓpõito emo¬
lumẽto appeteuda esse dixerũt et honũ sibi cõseituerũt quod
bano indigeret.

Expanded text:
nisi labore adsequimur, quoniam bonorum natura in arduo posita est, malorum nisi labore adsequimur, quoniam bonorum natura in arduo posita est, malorum in praecipiti, summo igitur labore summum bonum adsequi necesse est. quod si est uerissimum, ergo altera uirtute opus est, ut perueniamus ad eam uirtutem quae dicitur summum bonum: quod est incongruens et absurdum, ut uirtus per se ipsam perueniat ad se ipsam. si non potest ad ullum bonum nisi per laborem perueniri, apparet uirtutem esse per quam perueniatur, quoniam in suscipiendis ac perferendis laboribus uis officiumque uirtutis est. ergo summum bonum non potest esse id per quod necesse est ad aliut perueniri. sed illi cum ignorarent quid -efficeret uirtus aut quo tenderet, honestius autem nihil reperirent, substiterunt in ipsius uirtutis nomine, quam nullo proposito emolumento adpetendam esse dixerunt, ut bonum sibi constituerent quod bono indigeret.
Abbreviated transcription (Latin):
esse sapiani qd̵ melius dici potrit Nam sciã parũ ot ad
bouũ suscipend mãłũ ꝙ sugiendũ insi accedat ⁊ iurtus
caxueyunt Uirtus aũs cũ stia cõm̃cta sapĩa est ¶Ca. xuiiĩ¬
uperest eciã ut eos refell amus qui uirtubem ip̃ame
sũmũ bonũ putauerũs In qua opiõe eciã Marcꝰ
cullius fuit. In qua multũ ĩconsiderati fuerũs Non ceẽe
uirtus ip̃a est sũmũ bonũ sod esfectrix et mator est sũ¬
mi boni quẽ peruẽeri ad illus siue uirtute non potest
Utrũq intellectu facile est Quero eiũ utune ad p̾clarũ
illud bouũ facile perueniri putent: an cũ disficultate
ac labore. Expediant acumen sur̃ eirorem ꝙ defendant.
Si facile ad illud ac siue ullo labore peruer̃re potest Nmũ
bauũ non est Quid oĩ nos couorenus. quid cõsiciamus
enitendo diebus ac noctibus quãdo quid̃ tam in prompta
id quod querimius iacet. ut illud quiłt sine ulla contentõe ameui
deprehendat. Sedsi cõmune quos ac mediotre quodłt bonũ non

Expanded text:
d melius dici potuit. nam scientia parum ost ad bonum suscipiendum malumque fugiendum, nisi accedat et uirtus.caruerunt. uirtus autem cum scientia coniuncta sapientia est. superest ut eos etiam refellamus, qui uirtutem ipsam summum bonum putauerunt, in qua opi- Dione etiam Marcus Tullius fuit: in quo multum inconsiderati fuerunt. non enim uirtus ipsa est summum bonum, sed effectrix et mater est summi boni, quoniam perueniri ad illut sine uirtute non potest. utrumque intellectu facile est. quaero enim utrumne ad praeclarum illut bonum facile perueniri putent an cum difficultate ac labore? expediant acumen suum erroremque defendant. si facile ad illut ac sine ullo labore perueniri potest, summum bonum non est. quid enim nos cruciemus, quid conficiamus enitendo diebus ac noctibus, quandoquidem tam in promptu id quod quaerimus iacet, ut illut quilibet sine ulla contentione animi comprehendat? sed si commune quoque ac mediocre quodlibet bonum non
Abbreviated transcription (Latin):
credũt signa oĩa aena uu̾e et esse hoĩes sic sic isti sĩã fict̾a
uera putãt. credũs agius cor messe in arme pergula pr¬
ctoꝵ ueri nichil oĩa ficta Coeta quia scultos hoĩes ĩfan¬
tibus cõꝑauit at ego multa ⁊̃ prudẽtiores esse dico. Ill eũ
simulacra hoĩes putantẽe Hii deos. Sed illos et as
facit putare quod non est hos sculticia. Ill utiq breui de¬
simĩt falli. hoꝵ uanitas et durat srcper ⁊ erestit. Sat᷑
liberi pr̃is pͥmus orpheus induxis in grecia pͥmus ꝙ cele¬
brauit ĩ mõte boctie᷑ thebis ubi liber natus est proximo
Qui cũ frrquẽter cithare cãtu personaret citheion appe¬
latus est Ea sacra eciã nũc delphica noĩantur. In queb
ip̃e postea dilaceratus est Et fuit per eadem fere tẽdora
quibus faicnus Sed quis etate precesserit dubitari potest.
Siquid per cosd ãnos latmꝰ pamus q regnauerũt Item

Expanded text:
credunt signa omnia acredunt signa omnia acredunt signis cor inesse in ahenis. Pergula pictorum; veri nihil: omnia ficta Poeta quidem stultos homines infantibus comparavit. At ego multo imprudentiores esse dico. Illi enim simulacra homines putant esse, hi deos. Illos aetas facit putare quod non est, hos stultitia. Illi utique brevi desinunt falli, horum vanitas et durat, et semper crescit. Sacra Liberi Patris primus Orpheus induxit in Graeciam, primusque celebravit in monte Boeotiae Thebis, ubi Liber natus est, proximo, qui cum frequenter citharae cantu personaret, Citeron appellatus est. Ea sacra etiamnunc Orphica nominantur, in quibus ipse postea dilaceratus, et carptus est, et fuit per eadem fere tempora, quibus Faunus. Sed quis aetate praecesserit, dubitari potest: siquidem per eosdem annos Latinus Priamusque regnaverunt; item
Abbreviated transcription (Latin):
auo nefaria sacra cõstituit et picũ pr̃em inter deos honora¬
uit Sororem suam tentem faunã eandem q cõuge cõuera¬
lieribus fata canere cõsueuis set ut faunus uiris. Eandem
uarro scubit tante pudicicie fuisse ut nems illam quo ad ux̾is
preter suũ uirũ masculus uderit nec hoc̃ẽ ecus audierit
Id circo illi mułres in operto sacrisicabãt et bonãdeã nõĩalãs
Et sextus clodius in eo libro quẽ grece soipsit reseit faum hãc
uxorẽ fuisse Que quia cõtra mor̃e decus q regiũ tlam unu
eus fene non possit dĩnũ illi honorẽ de tulisse Idcirto hi sac̾s
eius uni amphoram pom boliut Reliquit ergo posteus fau¬
nus quos non paꝵ erroris quẽ tame prridẽtes quiq ꝓpiciũt
Nam lucilius eoꝵ sculticĩa qui simulatra deos putãt ese de¬
ridet hus u̾sibus Terricolas lamias faum quas põ uilũ q
ĩstituere nume tremutas hec oĩa ponit. It pueni efantoe

Expanded text:
avo nefaria sacra constituit, et Picum patrem inter deos honoraavo nefaria sacra constituit, et Picum patrem inter deos honoravit, et sororem suam Fatuam Faunam, eamdemque conjugem consecraulieribus fata canere consuevisset, ut Faunus viris. Eamdem Varro scribit tantae pudicitiae fuisse, ut nemo eam, quoad vixerit, praeter virum suum mas viderit, nec nomen ejus audierit. Idcirco illi mulieres in operto sacrificant, et bonam deam nominant. Et Sextus Clodius in eo libro, quem graece scripsit, refert Fauni hanc uxorem fuisse; quae quia contra morem decusque regium clam uini eius ferre non posset, diuinum illi honorem detulisse; idcirco in sacris eius obuolutam uini amphoram poni. reliquit ergo postenus quoque non parum erroris, quem tamen prudentes quique perspiciunt. Nam Lucilius eorum stultitiam, qui simulacra deos putant esse, deridet his versibus: Terricolas Lamias Fauni, quas Pompiliique Instituere Numae, tremit has; hic omnia ponit. Ut pueri infantes
Abbreviated transcription (Latin):
seĩpintaia non sefellit. Nam post ddios plur imos cornelis
ac lebio consulibus in agro stribe pecilu̾ sus Ianiero arche
duc lapidee sunt reperte a sossoribus Quoꝵ in altera
corpus Nume fuit In altera sextem latini lebri de iure
pontificio item greci totidem de disciplina sapiẽtie t̃pti
Quibus religiones non eas modo quas ip̃e istitrierat stco
om̃es quas e rittrea dissoluit Qua re ad senatũ delata
decretũ est ut hii lebri abolerẽtur Ita eos petilius p̾tor
urbanue in cõcione ppł concremauit. Insipiẽt᷑ id qued
Nemo ergo cũ insenata non stultissimus Cutuerũt eiũ et
libri non aboleri et tamen res in meoriam non exior
Ita dũ uolũt eciam postens approbare quãta pietate de¬
fenderĩt religionis auctoritatẽ religionẽ ĩpani testãdo
minuerũt. Sed ut pompilius apud romanos istitator ẽepta¬
nẽ religionũ fuit sic ante põpiliũ fauns in latio qui et satuo

Expanded text:
se ipsum tamen non fefellit. nam post annos plurimos Cornelio se ipsum tamen non fefellit. nam post annos plurimos Cornelio et Baebio consulibus in agro scribae Petili sub Ianiculo arcae duae lapideae sunt repertae a fossoribus, quarum in altera corpus Numae fuit, in altera septem Latini libri de iure pontificio, item Graeci totidem de disciplina sapientiae scripti, quibus religiones non eas modo quas ipse instituerat, sed omnes praeterea dissoluit. qua re ad senatum delata decretum est, ut hi libri abolerentur. ita eos Quintus Petilius praetor urbanus in contione populi concremauit. insipienter id quidem: nemo ergo tunc in senatu non stultissimus: potuerunt enim et libri aboleri et tamen res in memoriam non exire. ita dum uolunt etiam posteris adprobare quanta pietate defenderint religiones, auctoritatem reliminuerunt. Sed ut Pompilius apud Romanos institutor ineptarum religionum fuit: sic ante Pompilium Faunus in Latio, quin et Saturno
Abbreviated transcription (Latin):
aꝵ uanitatũ apud romanos auctor et cõstitritor Iãbm
ille rex fuit qui maxie ios hon rudes atq ĩpenitos
nõiu suꝑstitiomibres oplicarut Quod et faceret aliqua cam
auctoritate simulauis cũ dea egeria noctar nos st sabere
congressus. Erat sselũca quedam per opata in nemore aritin
unde rius perhẽm fonte manabat. Huc se remotissimis
arbitris infeire ddn consueueras ut mẽtiri posset mo¬
nitu dee cõuigis ea sacra populis tradere que accepti¬
ssima dies essent. Uidelicet astuciã inpnois uoliat imitari
quise in antrũ ioiuis ercondebat et ibi diu moratus leges
taquã sbi traditas a ioue deferebat ut hoĩes ad pared
nõ modo iperio sed eciã religione constringe̾t Nec dĩ¬
fficile sane fuit pcrpuadere pastoribus Itaq pontifices¬
Plamines salios augures q creauit deos per familias
descripsit. Sec noui ppłi feroces aĩos mitegauit et ad stu¬
dia pacis a rebus bellicis auocauit Red cũ alios fulleret

Expanded text:
 uanitatum aput Romanos auctor et constitutor Sabinus ille rex fuit, qui maxime animos hominum rudes atque inperitos nouis superstitionibus implicauit: quod ut faceret aliqua cum auctoritate, simulauit cum dea Egeria nocturnos se habere congressus. erat spelunca quaedam peropaca in nemore Aricino, unde riuus perenni fonte manabat. huc se remotis arbitris inferre consueuerat, ut mentiri posset monitu deae coniugis ea sacra populo se tradere, quae acceptissima diis essent. uidelicet astutiam Minois uoluit imitari, qui se in antrum Iouis recondebat et ibi diu moratus leges tamquam sibi a Ioue traditas adferebat, ut homines ad parendum non modo imperio, sed etiam religione constringeret. nec difficile sane fuit perflamines, salios, augures creavit, deos per familias descripsit. Sic novi populi feroces animos mitdia pacis a rebus bellicis auocauit. sed cum alios falleret,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam democritus in alia fuit persuasione sed tamẽ sponie
Leto caput obiuꝰ obtulit ip̃e Quo nichil sceleratiꝰ fiere potest
Nain si honnada nesarus est qr hõis extingor est eidem sceleri
est ciuꝰ ultro sõu deo subracet Nam sicut in hanc uitam non
nr̃a sponte berimus Ita rursus ex hoc domicilio corporis quoi
tuendũ nobis assignauit eiusd̃ dei Iussu recedendũ est qui nos
n hoc corpus induxit tandiu habitaturos donec subrat enitt
Et si uns aliqua ĩferatur equa mente patiendũ est cũ exticta
ĩ nocentes aia ĩulta ese non possit habeamꝰ q Iuditẽ maqnũ
cui soli inudicta in ĩtegio semper est

Expanded text:
Nam Democritus in alia fuit persuasione. Sed tamen Sponte sua Nam Democritus in alia fuit persuasione. Sed tamen Sponte sua letho caput obvius obtulit ipse, quo nihil sceleratius fieri potest. Nam si homicida nefarius est, quia hominis extinctor est, eidem sceleriest, cuius ultio soli deo subiacet. nam sicut in hanc uitam non nostra sponte uenimus, ita rursus ex hoc domicilio corporis, quod tuendum nobis adsignatum est, eiusdem iussu recedendum est, qui nos in hoc corpus induxit tamdiu habitaturos, donec iubeat emitti. et si uis aliqua inferatur, aequa mente patiendum, cum extincta innocentis anima inulta esse non possit habeamusque iudicem magnum, cui soli uindicta in integro semper est
Abbreviated transcription (Latin):
lu aut contraria hue disserũt supere /sst aias poptemo¬
tem Et hni sunt maxĩe putagoriti et storti Quibus
et si ignoscendum est quia uerũ sentuit non possum tamen
non repͥhende eos qui non scia srd casu mciderut in ꝟitatem
Itaqr In eo ip̃o qd recte sentretant aliquid cirauerũt Hlan
nuari potus in corpora et de alus in alia migrare Net prita¬
uerũt aliter fieri posse ut super sut aĩe post corpora me
est partis utriusq Sed hec inꝑreterito faha est nloi satrro
dma cũr id sieret aut que rõ esset hores nestierrar lulti
ertto ex hues qui cũas esst et er nas suspicabantur tanquã ha
celũ imgraturi essent sibi ipi manus intulerunta ut
cleant hes ut crisippus ut zeno et empedocles qui se mi
ardentis iquis specu ĩ tempesta noite deiecit. ut cũ rep̃ete¬
non apparusset abiisse ad deos crederetuy. Et ex Romanis
catho qui fuit In oĩ uita sua socratice uanitates hntator

Expanded text:
Alii autem contraria his disserunt, superesse animas post morAlii autem contraria his disserunt, superesse animas post mortem: et hi sunt maxime Pythagorei ac Stoici, quibus etsi ignoscendum est, quia uerum sentiunt, non possum tamen non reprehendere eos, quia non scientia, sed casu inciderunt in ueritatem. itaque in eo ipso quod recte sentiebant, aliquid nuari potius in corpora, et de aliis in alia migrare. Non putaverunt aliter fieri posse, ut supersint animae post corpora, nisi est partis utriusque. Sed haec in praeterito falsa est, illa in futuro. quia, cur id fieret, aut quae ratio esset hominis, nescierunt. Multi ergo ex iis, quia aeternas esse animas suspicabantur, tamquam in coelum migraturi essent, sibi ipsis manus intulerunt: ut Cleanthes, ut Chrysippus; ut Zeno, ut Empedocles, qui se in ardentis Aetnae specum intempesta nocte dejecit, ut, cum repnon apparuisset, abiisse ad deos crederetur; et ex Romanis Cato, qui fuit in omni sua vita Socraticae vanitatis imitator.
Abbreviated transcription (Latin):
fluere nobis sine uoluptate patiamur ne qr ip̃i iuq perieuer
sumus id ip̃m quod ducimus perdere uideamur. hec ille tametsi
putabit qm̃ benefacere ad utilitatem p̃tat alienã nec asceleie
abstiuendũ q maleficio preda cõrũta est Archipirata quist
uos iatronũ ductor si suos ad grassandũ cohortetur quo alio
sermone uti potest ꝙͣ ut cade̾m dicat que diet cpicarus
Deos nichil curare/ non ira non gracia tangi infernote
penas non esse metuendas q aĩe post mortem occidant
Nec ulli suuit inferi Noluptatem maxim bonũ Ilullam ese
huanam socoetatem. Sibi quẽq consulere neiem esse qui alteꝵr
diligat insi sua causa Mlortem non esse metuendam fortiarar
net ulluui doloren Qui etiam si torqueatur inchil curare
sedicat. Est plane cur quisꝙͣ putet hanc hocem uiri esst sapiẽtis
que potest latronibus aplissime cõmodara.

Expanded text:
fluere nobis sine uoluptate patiamur, ne quia ipsi quandoque perituri fluere nobis sine uoluptate patiamur, ne quia ipsi quandoque perituri sumus, id ipsum quod uiuimus pereat. haec ille tametsi putabit, quoniam bene facere ad utilitatem spectat alienam, nec ab scelere abstinendum, quia maleficio praeda coniuncta est. archipirata quispiam uel latronum ductor si suos ad grassandum cohortetur, quo alio sermone uti potest quam ut eadem dicat quae dicit Epicurus? deos nihil curare; non ira, non gratia tangi; inferorum poenas non esse metuendas, quod animae post mortem occidant nec ulli omnino sint inferi; uoluptatem esse maximum bonum; nullam esse humanam societatem; sibi quemque consulere; neminem esse qui alterum diligat nisi sua causa; mortem non esse metuendam forti uiro nec ullum dolorem, qui etiamsi torqueatur, si uratur, nihil curare se dicat. est plane cur quisquam putet hanc uocem uiri esse sapientis, quae potest latronibus aptissime commodari.
Abbreviated transcription (Latin):
asionem suie illa sit democriti Siue dichearti fuerit. et
arguiuẽtis et diuinis testimonus redarquam. ¶ Xxxuiii.¬
¶ Erum ille fortasse ĩpunitatem uicus sius põpondit
fuit enĩ turpissime uoluptatis assertor Ciuiꝰ capiende causa naser
Hoiem putauit Quis cũ hec affirmari audiat. uncus ⁊ scolerse
abst̃meat: Nam si periture sunt aĩe appetamus diuicias ut om̃es
su auitates capere possimus Que si nobis desunt/ ab hus qui balẽt
auferamus clam dolo ui Ro magis si huuianas res nullus deus
curat quandocũq spes impumtatis arrisit rapraniꝰ necesse est
Lapientis em̃ est malesatere si et ytile sit et tutũ quĩ siquis in ce¬
lis deus est non nrascitur ciuquã. Equestulti est hene face Encad
sicut na non mouetur Ita nec gracia lamgitur Uoluptatibus ig̃r¬
quibuscũq quoquo modo possumꝰ seruamus Breuiem̃ tp̃e nulli
crims Dĩo ergo nullũ diem nullũ demq temporis punitari

Expanded text:
asionem, siue illa Democriti siue Dicaearchi fuit, et asionem, siue illa Democriti siue Dicaearchi fuit, et argumentis et diuinis testimoniis redarguam. uerum ille fortasse inpunitatem uitiis suis spopondit: fuit enim turpissimae uoluptatis adsertor, cuius capiendae causa nasci hominem putauit. quis cum hoc adfirmari audiat, uitiis et sceleribus abstineat? nam si periturae sunt animae, adpetamus diuitias, ut omnes suauitates capere possimus. quae si nobis desunt, ab iis qui habent auferamus clam dolo ui; eo magis, si humanas res nullus deus curat, quandocumque spes inpunitatis adriserit, rapiamus necemus. sapientis est enim male facere, si et utile sit et tutum, quoniam si quis in caelo deus est, non irascitur cuiquam. aeque stulti est bene facere, quia sicut ira non commouetur, ita nec gratia tangitur. uoluptatibus igitur quoquo modo possumus seruiamus: breui enim tempore nulli erimus omnino. ergo nullum diem, nullum denique temporis punctum
Abbreviated transcription (Latin):
Quando nos suma mors non est qñ mors est nos nõ samq
Mors ergo nichil ad nos Quã argute nos fefellit: Quasi uero
trausacta mors tnueatur qua Iam stnsus eceptus est ac non
ip̃m mori quo sensus ecipitur Est gł icrapus aliquod quo
et nos iami non sumus et mors tam̃ nũdũ est Idq ip̃m uidet
esse miserũ ꝙ ⁊ mors esse incipit et nos esst desmimus Ilec
sustra dictũ est Mors misera non est. aditus ad mortem est
miser. Hoc est. morbo tabescere ictam ꝑeti ferrũ corpe excipe
ardere igm dentibus bestiaꝵ lamari .dec sunt quẽ timẽtur
non quia mortem afferant sed quia dolorem maguũ Qu̾ pocis
effice ne mͣagnus dolor sit Qñ inquit maloꝵ maxiu est Quo¬
modo igitur non possuui non timere si id quod mortem antecedit
aut efficit malũ est: Quod totũ id argumetũ falsaui est. quia
me hũc locũ et operi uleimo reseruare ut hãc exicuri persu¬

Expanded text:
quando nos sumus, mors non est: quando mors est, nos non sumus. quando nos sumus, mors non est: quando mors est, nos non sumus. mors ergo nihil ad nos. quam argute nos fefellit! quasi uero transacta mors timeatur, qua iam sensus ereptus est, ac non ipsum mori, quo sensus eripitur. est enim tempus aliquod quo et nos iam non sumus et mors tamen nondum est, idque ipsum uidetur esse miserum, quod et mors esse incipit et nos esse desinimus; nec frustra dictum est: mors misera non est, aditus ad mortem est miser, hoc est morbo tabescere, ictum perpeti, ferrum corpore excipere, ardere igni, dentibus laniari. haec sunt quae timentur, non quia mortem adferunt, sed quia dolorem magnum. quin potius effice ne dolor malum sit omnium inquit malorum maximum est. qui ergo possum non timere, si id quod mortem antecedit aut efficit, malum est? quid quod totum illut argumentum falsum est, quia me hunc locum et operi ultimo reseruare, ut hanc Epicuri persu
Abbreviated transcription (Latin):
duudi possunt si al quid mest illes quod emineat. Si aut treua
suit et huiuoris indigẽt coherere non possint. Hamata ergo
esse oportet ut possuit ĩiugeni concathenare Cũ ue tã minuta
ẽẽ dicantur ut nulla serii acre dissici ualeãt quomͦ hamos
aut augules habeant: quos quia extant necesse est posse diuell
Deuide quo federe interse qua mẽte cõuerũs ut ex hñs aliquid
cõstruatuy si sensu carent. Nec corre tami disposite possiuet
quia non potest quicꝙͣ rẽale perficere nisi r̃o. Qͣmultis arqui
hec uanitas potest sed ꝓperat or̃o Hic ille est ingemo qui
genus humauũ superauit et om̃es extiuxit stellas exorta ut
ethereus sol Ques quido usus nũ quã / me risu legere posslri
eger mneptrus delirauit itaq poeta manissimꝰ sronũ lau¬
dibus murem non ornauit sed obrunt ⁊ oberuut ac idei
nos liberat metu martis de qua hec ipsiuus expressa uba sut

Expanded text:
dividi possunt, si aliquid inest illis quod emineat. Si autem laevia dividi possunt, si aliquid inest illis quod emineat. Si autem laevia sunt et hamis indigent, cohaerere non possunt. Hamata igitur esse oportet, ut possint invicem concatenari. Cum vero tam minuta esse dicantur, ut nulla ferri acie dissici valeant, quomodo hamos, aut angulos habent? Quos, quia extant, necesse est posse divelli. Deinde quo foedere inter se, qua mente conveniunt, ut ex his aliquid construatur? Si sensu carent, nec coire tam disposite possunt; quia non potest quidquam rationale perficere, nisi ratio. Quam multis coargui haec uanitas potest! sed properat oratio. hic est ille, qui genus humanum ingenio superauit et omnes restinxit, stellas exortus ut aetherius sol. quos equidem uersus numquam sine risu legere possum. aeger ineptius delirauit. itaque poeta inanissimus leonis laudibus murem non ornauit, sed obruit et obtriuit. at idem nos liberat metu mortis, de qua haec ipsius expressa uerba sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
sua stonta feri necesse est Unde ergo nascuuit᷑ aut quemado
sũt oi que gerũtur: Non est inquit proidencie opus datt
eũt scĩa pei ĩans uolitancia quibus inter /e temere cõglaratiy
ullum net odoreni. Saporis quoꝙ et huuieris expertia srit
et tam miuuta ut secari atq diuidi nequrant ¶ Rerlim
neceffitas ad deliramẽta perduxit. Ubi eiũ suut aut bnde ista
corpuscula cur nemo ista preter unuẽ leucippũ sompniauit: Ag̾
democritus eiuditus hereditatem stulticie relisuit epycuro
Que si sant corpuscula ⁊ quid̃ solida ut dicũt sub oculis c̾te
uenire possunt Si cadem est natura oñi quoniꝰ ies uarias es¬
cũit: Uario inquit ordine ac positõe cõueiũt sicut le que
cũ sint pante uarie taĩ collocate ĩmuoabilia uerba cõficũt
It lr̃e uarias formas habent Itaq inquit et hec ip̃a p̾mordia
Nan sunt aspera sunt hamata sunt leura Secari ergo ac¬

Expanded text:
sua sponte sua sponte fiunt omnia quae geruntur? Non est, inquit, providentiae opus; sunt enim semina per inane volitantia, quibus inter se temere conglobatis, ullum nec odorem. saporis quoque et umoris expertia sunt et tam minuta, ut secari ac diuidi nequeant. sic eum,necessitas ad deliramenta perduxit. ubi enim sunt aut unde ista corpuscula? cur nemo illa praeter unum Leucippum somniauit, a quo Democritus eruditus hereditatem stultitiae reliquit Epicuro? quae si sunt corpuscula et quidem solida ut dicunt, sub oculos certe uenire possunt. si eadem est natura omnium, quomodo res uarias efficiunt? uario inquit ordine ac positione conueniunt sicut litterae: quae cum sint paucae, uarie tamen collocatae innumerabilia uerba conficiunt. at litterae uarias formas habent. 20 ita inquit et haec ipsa primordia: nam sunt aspera, sunt hamata, sunt leu
Abbreviated transcription (Latin):
eña impietatem siu erroris auxerũt qui tempiũ celesti iudicio
sepe dampnatũ restitucie cõtra fas om̃e coritenderiitea guta
sic em̃tãm iõemq ignoranti bidebatur existrnauit nallam:
ess prouidencĩa Quod cũ sibi per sua sisset suscepit eciã defen¬
dendum Sit i enores ĩ extricabiles se ip̃e concluses E eied
prouidentia nella est quomꝰ tam ordiatetam disposite mõdꝰ
ꝑpoitue est Mulla inquit dispositio est. Multa em̃ facta suuit
aliter ꝙͤ fien debuerũs Et iuemit homo dẽimis que reprehenderet
Que siungula si uacaret refellere fucile ostenderem nec sapientem
hũc fuissturet sanũ Item si muilla prouidentia est quori araiũ
conpora tam pindenter ordinata siuit ut segula quen mẽbia
mirabili rõe disposita sua officia con securut Ilndus raquie he
exillis natus est Ri nulla preuidencra est cur inbris cadut
paiges onũtur arbusta frondestruit. Non inquit auantuna

Expanded text:
etiam impietatem sui erroris auxerunt, qui templum coelesti judicio etiam impietatem sui erroris auxerunt, qui templum coelesti judicio saepe damnatum restituere contra fas omne contenderint. Cum nim causam rationemque ignoranti videbatur existimavit nullam esse providentiam. Quod cum sibi persuasisset, suscepit etiam defendendum: sic in errores inextricabiles se ipse conclusit. Si enim providentia nulla est, quomodo tam ordieffectus est? nulla inquit dispositio est: multa enim facta sunt aliter quam fieri debuerunt. et inuenit homo diuinus quae reprehenderet. quae singula si uacaret refellere, facile ostenderem nec sapientem hunc fuisse nec sanum. item si nulla prouidentia est, quomodo animalium corpora tam prouidenter ordinata sunt, ut singula quaeque membra mirabili ratione disposita sua officia conseruent? nihil inquit in ex illis natus est. si nulla prouidentia est, cur imbres cadunt, fruges oriuntur, arbusta frondescunt? non inquit animantium
Abbreviated transcription (Latin):
gr auioribus malis asfici. Hus aũt qui aut deũ oĩo neglugerẽt aut non
fulmũa suitat et edos Ipe suas disturbet et in deserta ucedens
Seuat dertẽs telum quod sepe nocetes preterit exanmat ꝙudi¬
ooost ⁊ q merẽtes N s uel ex igña ꝟitatis auram collũ̾e pociur¬
set nũ qu diceret e des illũ suas dist irbare. cũ iap distur bet quia
non sunt sue. Capitoliũ. quodest romane urbis et religionis ciprti
siniu nõn sciuel std sepius fuluins ictu cõflagrauit. HIorẽe aũt
iteriosi quid de hoc ex ist miauerit & dicto ciceroris asparet qui
ait diu ntus extitisse istam flamã Non que trestie illud domiciliũ
pouid delerer td que sullim ꝰ magiuficenti ꝰ q deposceret Ruade
ui etiam in libus consulatus siu eadem dicit que lucretius
Nam pater altitonãs stellato nixus olimpo sp̃e suas artes atq m¬
lita templa petuut Et capitohins ĩ iecit sedibus igtnes Certinati
engto stulticia non modo uis maiestatemq ueridei non ĩtellexdĩtio

Expanded text:
grauioribus malis adfici, iis autem qui aut deos omnino neclegerent aut non fulmina mittat et aedis ipse suas disturbet et in deserta recedens saeuiat exercens telum, quod saepe nocentes praeterit exanimatque indignos inque merentes. quodsi uel exiguam ueritatis auram colligere potuisset, numquam diceret aedis illum suas disturbare, cum ideo disturbet, quia non sint suae. Capitolium, quod est Romanae urbis et religionis caput summum, non semel, sed saepius fulmine ictum conflagrauit: homines autem ingeniosi quid de hoc existimauerint, ex dicto Ciceronis apait, divinitus extitisse illam flammam, non quae terrestre illud domicilium Jovis deleret, sed quae sublimius magnificentiusque deposceret. Qua de re etiam in libris Consulatus sui eadem dixit quae Lucretius: Nam pater altitonans stellanti nixus Olympo, Ipse suas arces, atque inclyta templa petivit, Et Capitolinis injecit sedibus ignes. Pertinaci ergo stultitia non modo vim majestatemque veri Dei non intellexerunt: sed
Abbreviated transcription (Latin):
cxplicandũ est Uidebat epicurus bomis aduersa seuip
accidere paupertatem. labores exilia caroꝵ amissiones
Malos contra beatos esse augeri potencia. honoribus
affici Uidebat ĩnocencia mins catam scelera ĩpune
cõmitti. Uidebat sine delectu moꝵ sine oydine ac dis¬
crimine amicoꝵ seuire mortem alios ad senectritem
perueire alios infantes rapi alios iam robustos ĩt̾ire
Alios in pͥmo ado lescencie flore ĩmaturis fuueribus
extrigui In bellis potius meliores uinci ⁊ perire Ila¬
xiine autem cõmouebat papͥ hoĩes in pͥmis religio os

Expanded text:
xplicandum est. Videbat Epicurus bonis adversa semper accidere, paupertatem, labores, exilia, charorum amissiones; malos contra beatos esse, augeri potentia, honoribus affici: videbat innocentiam minus tutam, scelera impune committi: videbat, sine delectu morum, sine ordine ac discrimine annorum saevire mortem: sed alios ad senectutem pervenire, alios infantes rapi, alios jam robustos interire, alios in primo adolescentiae flore immaturis funeribus extingui, in bellis potius meliores, et vinci, et perire. Maxime autem commovebat, homines in primis religiosos
Abbreviated transcription (Latin):
tiene Herilli sl̃ciũ bouũ est stĩa. Ie nouis cũ natura cõ¬
qruẽter uiriere Quoꝵ d stoicoꝵ uirtutem e qui Arestoteles In
houestat ac uirtute siũ bonũ collocauit Her aut ferr om̃es
õii fuutencie. In tanta diu̾situte quã giuuur: ceu crediu
Uar est in oĩbus auctoͬs Se eligere possemꝰ quod est iurlas
iarg uõ est uolus pħna uecessaa quia sapiẽto Iaui sluuis guei

Expanded text:
summum bonum est scientia, Zenonis, cum natura congruenter uiuere, quorundam Stoicorum, uirtutem sequi. Aristoteles in honestate ac uirtute summum bonum conlocauit. hae sunt fere omnes omnium sententiae. in tanta diuersitate quem sequimur? cui credimus? par est in omnibus auctoritas. si eligere possumus quod est melius, ia