comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
predicationibus crahunt: precepta doctrinȩ
suȩ quasi quedam uestimenta habere existi¬
mant. & tamdiu illos uestitos putant qͣm¬
diu hȩc quȩ ipsi predicauerint ab illis serua¬
ri considerant. Ex quib cum quidam ad sc̃a
ȩccłiam redeunt: eos protinus doc trinȩ ue¬
stimenta ꝑdidisse suspicant᷑. Sed eum nudus
expoliari nequeat. querendum nobis est
quomͦ prius nudi. & post spoliati memorant᷑
Sed sciendum quia omĩs qͥ cordis puritate
ꝑfruit᷑: eo ipso quo duplicitatis teguientum
non habet nudꝰ est. Et sunt non nulli apud
hereticos qui cordis puritatem habent.¬
cordis. sed tamen doc trinȩ eoꝵ doginata per¬
uersa suscipiunt. Hi minirum de ex sua pu¬
ritate nudi sunt: & quasi exeoꝵ p̾dicatiõe
uestiunt᷑. Et quia cales quoq facile ad
sc̃am ȩccłiam redeunt. eoqo duplicitatis malitia
non utant᷑ eos heretici nudos fatent᷑ quos
abea dicunt uestibꝰ expoliatos. qͥa simplices

Expanded text:
praedicationibus trahunt praecepta doctrinae praedicationibus trahunt praecepta doctrinae suae quasi quaedam vestimenta habere existimant, et tandiu illos vestitos putant, quandiu haec quae ipsi praedicaverunt ab illis servari considerant; ex quibus cum quidam ad sanctam Ecclesiam redeunt, eos protinus doctrinae vestimenta perdidisse suspicantur.  Vet. III.  Sed cum nudus exspoliari nequeat, quaerendum nobis est quomodo prius nudi, et post spoliati memorantur? 503 Sed sciendum est quia omnis qui cordis puritate perfruitur, eo ipso quo duplicitatis tegumentum non habet, nudus est. Et sunt nonnulli apud haereticos qui cordis quidem puritatem habent, sed tamen doctrinae eorum dogmata perversa suscipiunt. Hi nimirum et ex sua puritate nudi sunt, et quasi ex eorum praedicatione vestiuntur. Et quia tales quique facile ad sanctam Ecclesiam redeunt, eo quod duplicitatis malitia non utuntur, eos haeretici nudos fatentur, quos ab ea dicunt vestibus exspoliatos, quia simplices
Abbreviated transcription (Latin):
tum quod innobis ꝑpetratum ẽ. postulamur.
O enum peccatum quod cominisit fatet᷑. et
ueniam petit: iam quasi pro debito pignus
dedit. Qđ minirum pignus. ante solis occasũ
reddere iubem᷑: quia pͥusquam in nobis ꝑ
dolorem cordis sol iustitiȩ occidat. debemus
ei confessionem ilenie reddere aqͦ confessionẽ
accepimus culpȩ: ut qͥ se deliquisse in nos
meminit: a nobis mox relaxatum sentiat qͦo
deliquit. Quia gͦ scã ȩccłia cum quoslibet ab he¬
reticis aduentatem fidei reuertentes recipit. priusut con¬
fiteri erroris sui culpam debeãt ꝑsuadet: qͣsi
sub hereticoꝵ specie ꝑ eliphar dr̃. abstulisti pig¬
nus fratrum tuoꝵ sine causa. id est ab his qͥ
a nobis ate ueniunt. mutilit confessionem
erroris exegisti. Sm uͦ ut prediximus pignus
eos qui ad illam ueniunt dona spiritualia
suspicant᷑ amittere. Inde & seqͥt᷑. Et nuoos
expoliasti uestibus. Eos qͦs heretici ꝑuersis

Expanded text:
tum quod in nos perpetratum est postulamur. tum quod in nos perpetratum est postulamur. Qui enim peccatum quod commisit fatetur, et veniam petit, jam quasi pro debito pignus dedit. Quod nimirum pignus ante solis occasum reddere jubemur, quia priusquam in nobis per dolorem cordis sol justitiae occidat, debemus ei confessionem veniae reddere a quo confessionem accipimus culpae, ut qui se deliquisse in nos meminit a nobis mox relaxatum sentiat quod deliquit. Quia ergo sancta Ecclesia cum quoslibet ab haereticis ad veritatem fidei revertentes recipit, prius ut confiteri erroris sui culpam debeant persuadet, quasi sub haereticorum specie per Eliphaz dnus fratrum tuorum sine causa, id est, ab his qui a nobis ad te veniunt inutiliter confessionem erroris exegisti. Si vero, ut praediximus, pignusillos qui ad illam veniunt, dona spiritualia suspicantur amittere. Unde sequitur: Et nudos exspoliasti vestibus. - Eos quos haeretici perversis
Abbreviated transcription (Latin):
fessio peccati. Pignus namq accipit᷑ donumi
sp̃c scĩ: sicut ꝑ paulum dicit᷑. Odedit nobis
pignus sp̃c. Adhoc enim pignus accipimus:
ut de ꝓmissione quȩ nobis fit certitudiuem
teneamus. Donum ergo sc̃ĩ sp̃c pignus dicit᷑:
quia per hoc nr̃a anima adinterioris spei cer¬
titudinem roborat᷑. Rursum pignoris nomine
peccati confessio solet intelligi: sicut in lege
scͥptum est. Cum debet tͥ quippiam fr̾ tuus.
&e abstuleris pignus abeo: ante solis occasum
pignus restitue. Frater & enim nrͣ debitor no¬
bis efficit᷑: eum quilib& ꝓximus in nobie
aliqͥd deliquisse monstrat᷑. Peccata quippe
debita uocamus. Unde peccatori seruo dicit᷑.
Omne debitum dimisi tͥ. Et indñica cotidie
oratione precamur. Dumte nobis debita nostra.
sic̃ & nos diittimus debitoribus nr̃is. Adebitore
autem nr̃o pignus accipimus. qͣndo ab eo qui
in nobis peccasse cognoscit᷑. peccati eius iam
confessionem tenemus: ꝑ quam relaxare pecca

Expanded text:
peccati. Pignus namque accipitur donum Spiritus sancti, sicut per Paulum dicitur: Qui dedit nobis pignus Spiritus . Ad hoc enim pignus accipimus, ut de promissione quae nobis fit certitudinem teneamus. Donum ergo sancti Spiritus pignus dicitur, quia per hoc nostra anima ad interioris spei certitudinem roboratur. Rursum pignoris nomine peccati confessio solet intelligi, sicut in Lege scriptum est: Cum debet tibi quidpiam frater tuus, et abstuleris pignus ab eo, ante solis occasum pignus restitue . Frater etenim noster debitor nobis efficitur cum quilibet proximus in nos aliquid deliquisse monstratur. Peccdebita vocamus, unde peccatori servo dicitur: Omn debitum dimisi tibi. Et in dominica cotidie oratione precamur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris! A debitore autem nostro pignus accipimus, quando ab eo, qui in nobis peccasse cognoscitur, peccati eius iam confess
Abbreviated transcription (Latin):
mus: ipsi falsis ꝑmissionibus add̾m faciem
leuare pollicentur. Ac si fideli populo pa¬
tent᷑ dicant. Quamdiu predicationẽ nr̃am
non sequeris: cor in infimis premis. Quia
uͦ eliphar beatum iob addm reuerti ad mo¬
nit. ã quo uidelicet isoem beatꝰ uir num¬
quam recessit: adhuc pollicendo subiuuxit.
qui iubentis domini precepta conteminunt.
Unde scriptum ẽ. Qui declinat aurẽ suã
ne audiat legem: oratio eiꝰ erit execrabi¬
lis. Quamdiu gͦ eliphat beatum iob non

Expanded text:
mus, ipsi falsis promissionibus ad Deum nos faciem mus, ipsi falsis promissionibus ad Deum nos faciem levare pollicentur. Ac si fideli populo patenter dicant: Quandiu praedicationem nostram non sequeris, cor in infirmis premis. Quia vero Eliphaz beatum Job ad Deum reverti admonuit, a quo videlicet idem vir beatus nunquam recessit, adhuc pollicendo subjungit: qui jubentis Domini praecepta contemnunt. Unde scriptum est: Qui declinat aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Quandiu ergo Elip
Abbreviated transcription (Latin):
mintellectum illius uis futuri luminis erũ¬
pat: & uerboꝵ delicũs pasta pregustando discat.
quid de pabulo ueritatis esuriat. Sequitur.¬
Et eleuabis addñm faciem tuam. Ad dominũ
faciem leuare est: cor adsubluma inuestiganda
attollere. Nam sicut ꝑcorꝑis faciem hominibꝰ
ita pinteriorem imagnnem deo noti atq con¬
spicabiles sumus. Cum uero reatu culpe de¬
primim̃: add̾m leuare cordis nr̃i faciẽ uerem᷑.
Dum enim nulla bonoꝵ oꝑum confidentia ful¬
cit᷑. intueri sumina mens trepidat: quia ipsa
se conscientia accusat. Cum uͦ iam penitentiȩ
lamentis. culpa diluit᷑. & sic ꝑpetrata plan¬
gunt᷑ ut plangenda minime ꝑpetrent᷑. mag¬
da suꝑnȩ retributionis gaudia cordis nr̃i
facies leuat᷑. Sed hȩc eliphar recte diceret.
si infirmum moneret. Cum uero iustum
uirum ꝓpt̾ flagella despicit: quid aliud
quam uerba scientiȩ nesciens fundit: Quȩ
mmirum dicta si adhereticoꝵ tẏpum duci¬

Expanded text:
in intellectum illius vis futuri luminis erumin intellectum illius vis futuri luminis erumpat, et verborum deliciis pasta praegustando discat quid de pabulo veritatis esuriat. SequiturEt elevabis ad Deum faciem tuam. - Ad Deum faciem elevare est cor ad sublimia investiganda attollere, nam sicut per corporis faciem homini, ita per interiorem hominem Deo noti atque conspicabiles sumus. Cum vero reatu culpae deprimimur, ad Deum levare cordis nostri faciem veremur. Dum enim nulla bonorum operum confidentia fulcitur, intueri summa mens trepidat, quia ipsa se conscientia accusat. Cum vero jam poenitentiae lamentis culpa diluitur, et sic perpetrata planguntur, ut plangenda minime perpetrentur, magda supernae retributionis gaudia cordis nostri facies levatur. Sed haec Eliphaz recte diceret si infirmum moneret. Cum vero justum virum propter flagella despicit, quid aliud quam verba scientiae nesciens fundit? Quae nimirum dicta si ad haereticorum typum duci
Abbreviated transcription (Latin):
cum internis deliciis abundari ceperit. ter¬
renis iam operibus incubare mimie con¬
sentit: Sed amore conditoris capta est. & sua
captiuitate iam libera: ad contemplandam
eius claritatem deficiendo suspirat. Ee qͣsi
lasescendo conualescit: quia dum sordida
ouera portare iam non ualet ad illum ꝑ
quietem pperat. quem intꝰ amat. Hinc etĩa¬
in admiratione sponsȩ scriptum est. Quȩ
est ista quȩ ascendit de deserto. delitũs affiuens:
Quia nimirum scã eccłia nisi uerboꝵ di delicĩs
affiueret. de deserto uite presentis ascendere ad
suꝑiora non posset. Deliciis gͦ affluit & ascendit.
quia dum mysticis intelligentũs pascit᷑. ad suꝑ¬
na cotidie contemplanda subleuat᷑. Hinc etiam
psalmista ait. Et nox illuminatio mea nide¬
licũs meis: quia dum ꝑitellectum mysticum
studiosa mens reficit᷑. iam inea uitȩ presentis
obseuritas fulgore diei subsequentis illumina¬
tur: ut etiam inhuius corruptionis caligine

Expanded text:
cum interius deliciis abundare coeperit, tercum interius deliciis abundare coeperit, terrenis jam operibus incubare minime consentit. Sed amore Conditoris capta est, et sua captivitate jam libera, ad contemplandam ejus claritatem deficiendo suspirat, et quasi lassescendo convalescit, quia dum sordida onera portare jam non valet, ad illum per quietem properat, quem intin admiratione sponsae scriptum est: Quae est ista quae ascendit de deserto deliciis affluens ? Quia nimirum sancta Ecclesia nisi verborum Dei deliciis afflueret, de deserto vitae praesentis ascendere ad superiora non posset. Deliciis ergo affluit, et ascendit, quia dum mysticis intelligentiis pascitur, ad superna quotidie contemplanda sublevatur. Hinc etiam Psalmista ait: Et nox illuminatio mea in deliciis meis , quia dum per intellectum mysticum studiosa mens reficitur, jam in ea vitae praesentis obscuritas fulgore diei subsequentis illuminatur, ut etiam in hujus corruptionis caligine
Abbreviated transcription (Latin):
inscripture sacrȩ abditis sensibus alta pene¬
tramus. Qs tamen occulte replent allofili:
qͣndo nobis ad alta tendentibus immundi
spiritus terrenas cogitationes ingerunt. deqͣsi
inuentam diuinȩ scientiȩ aquam tollunt.
S quia nemo . hostes sua uirtute superat: per
& argentũ coaceruabit᷑ tͥ. Ac si aꝑte diceret᷑.
repulerit: diuinitus eloquii talentum lu¬
affluere est: mamore illius scriptie sacre
epulis saciari. Incuius ninirum uerbis tot
delicias inuemimus. qtͦ ad ꝑfectum nostrũ
intelligentiȩ diuersitates accipimus: ut mo
do nos nuda pascat hystoria. mͦ sub textu
littere uelata medullitꝰ nos reficiat moralis
allegoriar modo adaltiora suspendat con¬
templatio. mpresentis uitȩ tenebris iam de
lumine ȩternita̾s interiicans. Et sciendũ
quod quisquis delicũs affuit. inquadã sui
remissione soluit᷑. atq ã laboris studio qͣsi
ex lassitudine relaxat᷑. quia nimirũ anima

Expanded text:
in Scripturae sacrae abditis sensibus alta penein Scripturae sacrae abditis sensibus alta penetramus. Qquando nobis ad alta tendentibus immundi spiritus terrenas cogitationes ingerunt, et quasi inventam divinae scientiae aquam tollunt. Sed quia nemo hos hostes sua virtute superat, per et argentum coacervabitur tibi. Ac si aperte diceretur: repulerit, divini eloquii talentum luaffluere est, in amore illius Scripturae sacrae epulis satiari, in cujus nimirum verbis tot delicias invenimus, quot ad provectum nostrum intelligentiae diversitates accdo nuda nos pascat historia, modo sub textu litterae velata medullitus nos reficiat moralis allegoria, modo ad altiora suspendat contemplatio, in praesentis vitae tenebris jam de lumine aeternitatis intermicans. Et sciendum quod quisquis deliciis affluit, in quadam sui parte resolvitur, atque a laboris studio quasi ex lassitudine relaxatur, quia nimirum anima,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ. Qͦs magis alios hostes patimur. qͣm ma.
sident. ut ciuitatem ualeant nr̃e mentie
irrumpere. eãꝙ subsiri iugo dñii captam te¬
nere: Argenti autem nomine sacra eloquia
designari: testat᷑ psaluusta qui ait. Eloquia
dm̃i eloquia casta: argentum igne examina¬
tum terrȩ. Et sepe cum eloquiis saeris inten
dimus. malignoꝵ spirituum insidias grauiꝰ
toleramus: quia menti nostrȩ terrenarum
cogitationum puluerem spargunt. ut in¬
tentionis nr̃e oeulos. aluce intime uisionis obs¬
euerent. Qđ miirum psalmista ꝑculerat. cum
dicebat. Declinate ã me maligni. & scrutabor
mandata di mer: uidelicet patent̾ insinuais
quia mandata di ꝑscrutari non poterat. cũ
malignoꝵ spirituum insidias minente tole¬
rabat. Qͦ etiam mysaãc opere sub allo fil oꝵ
prauitate cognoscimus designari: qͥ puteos
qͦs ysaãc foderat. terre congerie replebant.
Nos enim tunenimirum puteos fodimus. cum

Expanded text:
--Quos magis alios hostes patimur quam mali--Quos magis alios hostes patimur quam malisident, ut civitatem valeant nostrae mentis irrumpere, eamque sub sui jugo dominii captam tenere? Argenti autem nomine sacra eloquia designati testatur Psalmista, qui ait: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum terrae . Et sdimus malignorum spirituum insidias gravius toleramus, quia menti nostrae terrenarum cogitationum pulverem aspergunt al. spargunt ut intentionis nostrae oculos a luce intimae visionis obscurent . Quod nimium Psalmista pertulerat cum dicebat: Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei . Videlicet patenter insinuans, quia mandata Dei perscrutari non poterat, cum malignorum spirituum insidias in mente tolerabat. Quod etiam in Isaac opere Allophilorum pravitate cognoscimus designari, qui puteos quos Isaac foderat terrae congerie replebant. Nos enim nimirum puteos fodimus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussum uidit: eiq si reuersus ad ommipot̾n¬
tem fuerit. pollicet᷑ dicens longe facies iniqui¬
tatẽ ã tabernaculo tuo. Ac si aperte dicat.
Quisquis addm post errata reuertit᷑. incogi¬
Od ꝑduritiam silicis. nisi forcitudo signat᷑
Quid ꝑtorrentes aureos. nisi doctrinam in¬
time claritatis accipimus: Ommpotens au¬
tem ds addse conu̾sis proterra dat silicem: qͥa
pro infirma actione fortitudinem tribuit
robusti oꝑis. Dat etiam ꝓsilice torrente
aureos: quia pro robusto opere doctrinam
multiplicat clare predicationis: ut peccator
quisq conuersus & ex infirmo fortis existere
ualeat: & insua fortitudine usq ad ꝓferen¬
da uerba intime claritatis exurgat᷑. qͣtinꝰ
ineo & infirmitas actionis inqua uelut¬
terra soluit᷑. bene inuendi forcitudine soli¬
det᷑: & rursum cum sensus exuita trahit᷑.
ex ipsa fortitudine torrentes aurei defluanͭ.
quia more bene iuuentium doctrine cla¬

Expanded text:
percussum vidit, eique, si reversus ad Omnipotenpercussum vidit, eique, si reversus ad Omnipotentem fuerit, pollicetur dicens: Longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo, ac si patenter dicat: Quisquis ad Deum post errata revertitur, in cogiquid per duritiam silicis, nisi fortitudo signatur? quid per torrentes aureos, nisi doctrinam intimae claritatis accipimus? Omnipotens autem Deus ad se conversis pro terra dat silicem, quia pro infirma actione fortitudinem tribuit robusti operis. Dat etiam pro silice torrentes aureos, quia pro robusto opere doctrinam multiplicat clarae praedicationis, ut peccator quisque conversus, et ex infirmo fortis existere valeat, et in sua fortitudine usque ad proferenda verba intimae claritatis exsurgat, quatenus in eo et infirmitas actionis, in qua velut solvitur, bene vivendi fortitudine solidetur; et rursus cum sensus ex vita trahitur, ex ipsa fortitudine torrentes aurei defluant, quia in ore bene viventium doctrinae cla
Abbreviated transcription (Latin):
naculo tuõ. Hidelem populum heretici a deo
discessisse eristimant: quia eum suis p̃dicatio¬
nibꝰ resistentem uident. Quem eum mali
presentibus afflictum conspiciunt: quasi per
admonitionem adconditoris gr̃am trahere co¬
uant᷑ dicentes. Si reũsus fueris ad om̃ipotentẽ
edificaberis. Ac si apte dicant. Quia nostris
dogmatibus resistendo adño recessistr. idciroo
aistitiȩ edificatione destructus es. Taberna¬
culum uͦ aliqͣndo accipimus habitaculum
corpis: aliquando uͦ habitaculum cordic.
Nam sicut anima habitamus incorpore:
ita ꝑcogitationem habitamus inmente. Iniqͥ¬
tas gͦ intabernaculo mentis. est. ꝑuersa intentio
instudio cogitationis. Inquitas autem intab¬
naculo corpis est: pexpletionem operis actio
carnauis. Eliphar itaq quia amicus beat
utri existit. quedam uera seutiens. & tamen in
his quibus arectitudine deuiat. hereticorũ
speciem tenens. beatum iob ex uirtutibus
flagellatum nesciens erasse credidit. quem

Expanded text:
nducatur. --Fidelem populum haeretici a Deo discessisse existimant, quia eum suis praedicationibus resistentem vident. Quem cum malis praesentibus afflictum conspiciunt, quasi per admonitionem ad conditoris gratiam trahere conantur, dicentes: Si reversus fueris ad Omnipotentem, aedificaberis. Ac si aperte dicant: Quia nostris dogmatibus resistendo a Domino recessisti, idcirco a justitiae aedificatione destructus es. Tabernaculum vero aliquando accipimus habitaculum corporis, aliquando vero habitaculum cordis. Nam sicut anima habitamus in corpore, ita per cogitationes habitamus in mente. Iniquitas ergo in tabernaculo mentis, est perversa intentio in studio cogitationis, iniquitas autem in tabernaculo corporis per expletionem operis actio carnalis. Eliphaz itaque quia amicus beati viri exstitit, quaedam vera sentiens, et tamen in his, in quibus a rectitudine deviat, haereticorum speciem tenens, beatum Job ex virtutibus flagellatum nesciens 509 errasse credidit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
in sacro eloquio ut supradiximus aquaꝵ
nomine populi designant᷑. aquas dñs
termino circundat. qr humani gene¬
ris scientiam moderatur: ut quousq ui¬
cissitudines alternantium tempum
transeant. ꝑfecte ad cognitionem clari¬
tatis intime non ꝑtingat. Sinu lucis no¬
mine iustos accipimus. tenebrarum uͦ
appellatione peccatores: uude et paulꝰ
dicit. eratis aliquando tenebre nunc
eternitatis scientia nulli tͥbuitur:
quousq cursus iustoꝵ ministroꝵq fi¬
matur. Sed quia mirum non est.
carnales populos suꝑna nescire: sanct
uir in eiusdem potentiȩ admiratione
se erigit: & quod ipsam quoq ange¬
loꝵ ꝑfectoꝵq hominum scientiam
transeat. intuet᷑ dicens. Columpne¬

Expanded text:
in sacro eloquio, ut supra diximus, aquarum nomine populi designantur, aquas Dominus termino circumdat, quia humani generis ita scientiam moderatur, ut quousque vicissitudines alternantium temporum transeant, perfecte ad cognitionem claritatis intimae non pertingat. Sin vero lucis nomine justos accipimus, tenebrarum vero appellatione peccatores unde et Paulus dicit: Eratis aliquando tenebrae, nunaeternitatis scientia nulli tribuitur, quousque cursus justorum injustorumque finiatur. Sed quia mirum non est carnales populos superna nescire, sanctus vir in ejusdem divinae potentiae admiratione se erigit, et quod ipsam quoque angelorum perfectorumque hominum scientiam transeat, intuetur dicens: CAP
Abbreviated transcription (Latin):
nuntioꝵ ueniunt: s tam̃ hii quoq con¬
templatione ab intimis ut̾q non rece¬
dunt. Et qr plures sunt qui ministran.
qͥm hii qui pͥncipaliter assistunt: assis¬
tentiũ numerus quasi definitus: nini¬
strantium uero indefinitus ostendit᷑.
dicimus: qr decertare eos contra potesta¬
tes aerias non ignoramus. Quȩ tamen
certamina non labore sed imꝑio ꝑag̃t:
qͥa quicquid agendo contra immun¬
regentis possunt. De hac namq nlitia:
nascente rege nostro scͥptum est. Subi¬
to facta est cum angelo multitudo mi¬
litie cȩlestis exercitus. Cui tam̃ militiȩ
electoꝵ quoq hominum numerus

Expanded text:
untiorum veniunt, sed tamen ipsi quoque conuntiorum veniunt, sed tamen ipsi quoque contemplatione ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant, quam hi qui principaliter assistunt, assistentium numerus quasi defininitus, ministrantium vero indefinitus ostenditur.dicimus, quia decertare eos contra potestates aereas non ignoramus. Quae tamen certamina non labore, sed imperio peragunt, quia quidquid agendo contra immunregentis possunt. De hac namque 543 militia, nascente rege nostro, scriptum est: Subito facta est cum angelo multitudo militiae coelestis . Cui tamen militiae electorum quoque homin
Abbreviated transcription (Latin):
pro iniuste agentib decertant:. sed eor
facta uidicantes iuste examinant. Cum¬
q uniuscuiꝰq gentis uł culpa uel iusti¬
cia ad suꝑnę curiȩ consilium ducit᷑: eus¬
dem gentis p̃positus. uł obtinuisse in cer¬
tamine uel non obtinuisse uictoriam¬
ꝑhibetur. Quoꝵ tam̃ om̃ium una est
uictoria. sui suꝑ se opificis uoluntas sum¬
ma: quã dum semꝑ aspiciunt. quod ob
manȩ rationis suꝑnoꝵ sp̃uum numerꝰ
non est. quia quanta illa sit frequentia
inuisibilis exercitus nescit. De quo ꝑ da¬
nielem dr. Milia milium ministrabats
ei: et decies milies centena milia assiste¬
bant ei. Suꝑnoꝵ ciiium numerus infi¬
nitus & definitus expͥmitur: ut qui do
est numerabilis. eẽ nobis innumerabilis
demonstret᷑. Quamuis aliud est assistere:
aliud ministrare. Assistunt enim illȩ
ꝓculdubio potestates: quȩ ad quȩdam
hominib nuntianda non exeunt. Mi¬
nistrant uͦ hii qui ad explenda officia

Expanded text:
pro injuste agentibus decertant; sed eorum pro injuste agentibus decertant; sed eorum facta juste judicantes examinant. Cumque uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia ad supernae curiae consilium ducitur, ejusdem gentis praepositus vel obtinuisse in certamineperhibentur. Quorum tamen omnium est una victoria, sui suma, quem dum semper aspiciunt, quod obtmanae rationis supernorum spirituum numerus non est, quia quanta sit illa frequentia invisibilis exercitus nescit; de quo per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Supernorum civium numerus infinitus et definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabilis, esse hominibus innumerabilis demonstretur. Quamvis aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim illae procul dubio potestates, quae ad quaedam hominibus nuntianda non exeunt. Ministrant vero hi qui ad explenda officia
Abbreviated transcription (Latin):
quoq quod diximus adiungit. Micha¬
el pͥnceps uester uenit in adiuitorium
mͥ. Cumq ut aduersum ꝑsarum pͥnci¬
pem p̃lictur eg̃ditur. grecoꝵ sibi pͥn¬
ceps adueniens apparẽt. Qua ex re in¬
nuit᷑ quod aduersum grecos quoq ali¬
quid uidea commiserat: quoꝵ ꝓfecto
causa ereptioni illius resistebat᷑. ꝓpħe
ceps resistit: qr & si iam uita iusti de¬
precantis ereptionem populi exigit :
eiusdem tam̃ populi adhuc uita contͣ¬
dicit: ut quia necdum plene hii qui
in captiuitatem fuerant ducti purgati
sunt. iure adhuc eis ꝑse dominent᷑. Mi-¬
chael adiuuat: sed grecoꝵ pͥnceps ad p̃li¬
um uenit: qr mereri quidem uenĩã tam
longa opp̃ssoꝵ captiuitas poterat: sed
creptionis eorum beneficio hoc quoq qͦd
in grecos deliquerant obuiabat. Recte
g dicit᷑. quod contra se angeli ueniunt:
qr subiectaꝵ sibi gentium uicissim me¬
rita contradicunt. Nam sublimes sp̃c eis¬
dem gentib pͥncipantes. nequaquam

Expanded text:
quoque quod diximus, adjungit: Michaquoque quod diximus, adjungit: Michael princeps vester venit in adjutorium mihi. Cumque ut adversum Persarum principem praelietur egreditur, Grceps adveniens apparet. Qua ex re innuitur quod adversum Graecos quoque aliquid Judaea commiserat, quorum profecto causa ereptioni illius resistebat. Propheceps resistit, quia etsi jam vita justi deprecantis ereptionem populi exegit, ejusdem tamen populi hanc vita contradicit, ut quia necdum plene ii qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis adhuc Persae dominentur. Michael adjuvat, sed Graecorum princeps ad praelium venit, quia mereri quidem veniam tam longa oppressorum captivitas poterat, sed ereptionis eorum beneficio hoc quoque quod in Graecos deliquerant obviabat. Recte ergo dicitur quod contra se angeli veniunt, quia subjectarum sibi gentium vicissim merita contradicunt. Nam sublimes spiritus eisdem gentibus principantes nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
el autẽ eoꝵ qui ex eadem plebe in uideȩ
t̃ra remanserant. p̃positus uiuenit᷑. Unde
ab hoc eodem angło paulopost danieli
łr. slemo est aduitor meus in om̃ibus
hisꝰ nnsi michael pͥnceps ur̃. De quo & hoc
quod p̃misimus dic̃. Et ecce michael unꝰ
de pͥncipib pͥmis. uenit in aduitorium
mͥi. Qui dum nequaqu̾a simul eẽ. sed
uenire in aduitorium dr: aꝑte ei popu¬
lo p̃latus agnoscitur. qͥ captus in alia
parte tenebat᷑. Quiã est g angłm dic̾e
ego uemi ꝓpt̾ sermones tuos. pͥnceps au¬
tem regni ꝑsarum restitit mͥ: nisi sua
subditis oꝑa nuntiare: Ac si aꝑte dicat.
Precum qͥdem tuaꝵ m̾ita exigunt. ut
israeliticus populus a uigo sue captiur¬
tatis exuatur sed est adhuc quod in eo¬
ddem populo ꝑsarum dominio purga¬
ri debeat: unde ereptionem illuis ꝑ saꝵ
pͥnceps mͥ iure contradicat: quamuis
picces tuas eorum quoq lacinȩ qui in
iuidea relicti sunt adiuuent. Unde hoc

Expanded text:
el autem eorum qui ex eadem plebe in Judaea el autem eorum qui ex eadem plebe in Judaea terra remanserant, praepositus invenitur. Unde et ab hoc eodem angelo paulo post Danieli r: Nemo est adjutor meus in omnibus his nisi Michael princeps vester. De quo et hoc, quod praemisimus, dicit: Et ecce Michael unus de principibus primis venit in adjutorium mihi. Qui dum nequaquam simul esse, sed venire in adjutorium dicitur, aperte ei populo praelatus agnoscitur, qui captus in alia parte tenebatur. Quid est ergo angelum dicere, Ego veni propter sermones tuos, princeps vero Persarum restitit mihi, nisi sua subditis opera nuntiare? Ac si aperte dicat: Precum quidem tuarum merita exigunt, ut Israeliticus populus a jugo suae captivitatis exuatur; sed est adhuc quod in eodem populo Persarum dominio purgari debeat, unde de ereptione illius Persarum princeps mihi jure contradicat. Quamvis preces tuas eorum quoque lacrymae qui in Judaea relicti sunt, adjuvent. Unde hoc
Abbreviated transcription (Latin):
inquirere. si pax in sublimib summna
retinetur: quid est quod ꝑ angłm dam¬
ginti & uno dieb et ecce michael unus
de pͥncipib pͥmis uenit in adiutoriũ
mͥ: & paulo post. nunc reuertar ut p̃¬
lier aduersus pͥucipem ꝑsarum: cum
enim egrederer: apparuit pͥnceps gre¬
coꝵ adueniens. Quos itaq alios p̾nci¬
pes gentium nisi angelos appellat: qui
sibi resistere exeunti potuissent: Quȩ¬
g ẽẽ pax in sublimib potest: si int̾ ip¬
sos quoq angelicos sp̃c p̃liandi certa¬
men agit᷑. qui semꝑ conspectui uerita¬
tis assistunt: S qr certa angłoꝵ minis¬
teria. dispensandis singulis quibusq
gentib sunt p̃lata: cum subiectoꝵ mo¬
res aduersus se uicissim p̃positoꝵ sp̃uum
opc̃ merent᷑: ipsi qui p̃sunt sp̃c cont᷑ se ue¬
nire referunt᷑. Is namq angełꝰ qui danie¬
li loquebat᷑. captiuis isractitici populi in
ꝑside constitutis p̃latus agnoscitur: micba¬

Expanded text:
inquirere, si pax in sublimibus summa inquirere, si pax in sublimibus summa retinetur, quid est quod per angelum Danginti et uno diebus, et ecce Michael unus de principibus primis venit in adjutorium mihi . Et paulo post: Nunc revertar ut praelier adversus principem Persarum Cum enim egrederer, apparuit princeps Graecorum adveniens Quos itaque alios principes gentium, nisi angelos appellat, qui sibi resistere exeunti potuissent? Quae ergo pax in sublimibus esse potest, si inter ipsos quoque angelicos spiritus praeliandi certamen agitur, qui semper conspectui veritatis assistunt? sed quia certa angelorum ministeria dispensandis singulis quibusque gentibus praelata sunt, cum subjectorum mores adversus se vicissim praepositorum spirituum opem merentur, ipsi qui praesunt spiritus contra se venire referuntur. Is namque angelus, qui Danieli loquebatur, captivis Israelitici populi in Perside constitutis praelatus agnoscitur: Micha
Abbreviated transcription (Latin):
ithes. ex eius correptione ꝓficiens. aput
qũe uera sit potentia agnoscit dicens.
facit concordiam in sublimib suis
Ac si aꝑte dicat. Solus corda mortaliũ
ueraciter terret: qui hec ex diuinitatis
suȩ potentia ueraciter possidet. Huma¬
na enum potentia quem terrorem in¬
cutit: quȩ iure enisdem potentiȩ qͥndo
careat nescit: Recte autem dicitur: qͥ
facit concordiam in sublimibus suis:
qr multa sibimet inferus dissidunt.
s ad concordem suꝑnoꝵ plenitudinem
currunt. Et ex interne pacis causa agi¬
tur: ut sepe ea quȩ sunt exterius sine p̾a¬
ce disponant᷑. Nam bonos om̃ps deus
ad meritũ ꝓuehit. cum contra eoꝵ uitã
malos seuire ꝑuuttit. Atq in concordiã
componunt᷑ summa. dum confundun¬
tur infima: qͥa inde incęlestib electos
suos angeloꝵ choris sociat. unde in ter¬
renis & infimis reꝓboꝵ mores suis nu¬
tib aduersantes portat. Sed int̃ hec lib&

Expanded text:
hites ex ejus correptione proficiens, apud hites ex ejus correptione proficiens, apud quem vera sit potentia agnoscit, dicens:facit concordiam in sublimibus suisAc si aperte dicat: Solus corda mortalium veraciter terret, qui ex divinitatis suae potentia veraciter haec possidet. Humana enim potentia quem terrorem incutit, quae jure ejusdem potentiae quando careat nescit? Recte autem dicitur: Qui facit concordiam in sublimibus suis, quia multa sibimet inferius dissident, sed ad concordem supernorum plenitudinem currunt; et ex internae pacis causa agitur, ut saepe ea quae sunt exterius sine pace disponantur. Nam bonos omnipotens Deus ad meritum provehit, cum contra eorum vitam malos saevire permittit. Atque in concordia componuntur summa, dum confunduntur infima, quia inde in coelestibus electos suos angelorenis et infimis reproborum mores suis nutibus adversantes portat. Sed inter haec libet
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hendit: audita cogitans atq ex regu¬
la ueritatis pensans. uerba ante dm̃ po¬
nit: qr apud se in conspectu ueritatis ex¬
aminat. quid foris contra fallatiam de¬
cernat. Ante dm̃ quippe uerba ponere ẽ:
consid̾ato intimo uidice exteriora dicta
pensare. Uir gͥ sc̃s ab amicis suꝑbientibꝰ
uerba sua ante dm̃ poni posse non esti
mat. Ac si aꝑte dicat. Idcuro quȩ loquor
ponere ante iudicem non ualetis: quia
eius uobis faciem peccantes absconditis.
Quod tamen et ex typo sanctȩ eccłie nil
obstat intelligi. Quȩ cum de infirmis
suis ab hereticoꝵ irrisione rep̃hendit᷑.
ipsam irrisionis eoꝵ astutiam dedignatur.
quia tolerabilius deo est. ut in infirmitate
quisq atq ignorantia iaceat cum humili
tate. qũã cum elatione alta comp̃hendat.
S quia sc̃s uir multa contra eos ꝓtulit.
qui fugitiua potestate suꝑbiunt. et uen¬
tosis honoribus intumescunt: baldachsu¬

Expanded text:
reprehendit, audita cogitans, atque haec ex regureprehendit, audita cogitans, atque haec ex regula veritatis pensans, verba ante Deum ponit: quia 541 apud se in conspectu veritatis examinat, quid foris contra fallaciam decernat. Ante Deum quippe verba ponere est considerato intimo judice, exteriora dicta pensare. Vir igitur sanctus ab amicis superbientibus verba sua ante Dmat. Ac si aperte dicat: Idcirco quae loquor ponere ante judicem non valetis, quia ejus vobis faciem peccantes absconditis. Quod tamen et ex typo sanctae Ecclesiae nil obstat intelligi. Quae cum de infirmis suis ab haereticorum irrisione reprehenditur, ipsam irrisionis eorum astutiam dedignaquia tolerabilius Deo est ut in infirmitate quis atque ignorantia cum humilitate jaceat, quam cum elatione alta comprehendat. Sed quia sanctus vir multa contra eos protulit qui fugitiva potestate superbiunt, et ventosis honoribus intumescunt Baldad Su
Abbreviated transcription (Latin):
est. mentitum me arguere quis pot̃: dũ
scilicet nouerimus quod fallacẽ rep̃hen¬
de cuilibet licet: Sed si loquentis sensum
subtili int̾rogatione discutunus. quam
sint recta quȩ ptulit citius inuenimus.
Iustus namq & si quid umqͣm delinqn¬
do loquit᷑. dignum non est. ut ab inus
tis et praue iuuentib iudicet᷑. Unde sc̃s
uir amicoꝵ suꝑbiam depͥmens. non solũ
si ita est. uerum etiam si ita non est ut
ꝓtulit. nequaqͣm se rep̃hendi posse gon¬
fidit: qr nimirum illi recte redarguere
falsa possunt. qui falsa agere nescut:
Nam ccrreptionis atisuni contra. ł que¬
fallatiam ꝑdunt: qͥ adhuc fallaciter ui¬
uunt. Ait gͦ quod si non ita est. quis
ine poterit arguere ẽẽ mentitum: Ac si
aꝑte dicat. Ita sunt cuncta ut protuli.
Quȩ tamen si ita non eeͤnt. a uobis redar¬
gui nequaquã possem: qr dum adhuc ꝓ¬
prie succumbitis. alienam rep̃hendere
tur. Et ponere ante dm̃ uerba mea.
Quisquis enim dicta fallacia ueraciter

Expanded text:
est ita, mentitum me arguere quis potest, dum scilicet noverimus quod fallacem reprehendere cuilibet licet? Sed si loquentis, sensum subtili interrogatione discutimus, quam sint recta quae protulit citius invenimus. Justus namque, et si quid unquam delinquendo loquitur, dignum non est ut ab intis et prave viventibus judicetur. Unde sanctus vir amicorum superbiam deprimens, non solum si ita est, verum etiam si ita non est ut protulit, nequaquam se reprehendi posse confidit, quia nimirum illi recte redarguere falsa possunt, qui falsa agere nesciunt. Nam correptionis ausum contra fallaciam perdunt, qui adhuc fallaciter vivunt. Ait ergo: Quod si ita non est, quis me poterit arguere esse mentitum? Ac si aperte dicat: Ita sunt cuncta ut protuli, quae tamen si ita non essent, a vobis redargui nequaquam possem, quia dum adhuc propriae succumbitis, alienam reprehendere tur: Et ponere ante Deum verba mea. Quisquis enim dicta fallacia veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
tatib laborat. & reproboꝵ uita tanto sine flagel¬
lo dimittit᷑. quanto ad nulla prenna seruat᷑. Sed
affuctionem sc̃ȩ eccłiȩ uidentes heretici eam des-¬
piciunt: & tot illam flagellis atteri. ex prauȩ pro-¬
fessionis merito suspicant᷑. Inde adhuc subdit᷑.¬

Expanded text:
lagellagello dimittitur, quanto ad nulla praemia servatur. Sed afflictiones sanctae Ecclesiae videntes haeretici, eam despiciunt, et tot illam flagellis atteri ex pravae professionis merito suspicantur. Unde adhuc subdit
Abbreviated transcription (Latin):
quod nesciamus: Quȩ uidelic& dic ta patent᷑ osten
dunt. exqua mentis elatione ꝓdeat: quicquid quasi
addomuncam defensionem sonat. Sequit᷑. Et se
patres tui. Da omnes heretici ascã uiniuersali ȩc¬
clesia sunt egressi. testat᷑ iohanues qui ait. Ex no¬
bis prodierunt: sed non erant exnobis. Sed ut ea
quȩ asserunt commentare stultis mentib honui¬
num quasi de antiquitate possint. antiqͦs patres
se habere cestant᷑: atq ipsos doc tores eccłiȩ. suȩ pro¬
fessionis magistros dicunt. Cumq presentes pre¬
dicatores despiciunt. de antiquoꝵ patrum ma¬
gisterio. falsa presumptione gloriantur: ut ea
quȩ ipsi dicunt. etiam antiquos patres tenuis¬
se fateant᷑. quatinus hoc quod rec tituint as¬
truere non ualent. quasi exilloꝵ auctoritate
confirment. Quia uero scriptum est. qͦm diligit
dñs castigat. Nagellat omnem filium quem
recipit: sepe scã ȩccłia multis inhao inta aduersi¬

Expanded text:
quod nesciamus? 405 Quae videlicet dicta patenter osquod nesciamus? 405 Quae videlicet dicta patenter osdunt, ex qua mentis elatione prodeat, quidquid quasi ad Dominicam defensionem sonat. Sequitur: VERS.patres tui. - Quia omnes haeretici a sancta universali Ecclesia sunt egressi testatur Joannes, qui ait: « Ex nobis prodierunt, sed non erant ex nobis . » Sed ut ea quae asserunt commendare stultis mentibus hominum quasi de antiquitate possint, antiquos patres se habere testantur, atque ipsos doctores Ecclesiae suae professionis magistros dicunt. Cumque praesentes praedicatores despiciunt de antiquorum Patrum magisterio falsa praesumptione gloriantur, ut ea quae ipsi dicunt, etiam antiquos patres tenuisse fateantur, quatenus hoc quod rectitudine astruere non valent quasi ex illorum auctoritate confirment. Quia vero scriptum est: Quem diligit Dominus castigat, flagellat autem omnem filium quem recipit . Saepe sancta Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
Et mutaris linguam blasphemantium. Qui siqͥd
iihoc mundo adu̾sitatis euenerit: hoc ei contuige¬
re exipsa hac iniuria suȩ confessionis dicunt. Und̾
& labia tua respondebunt tͥ. Quia enim exerrore
confessionis existimant mala aduersitatis erumꝑe:
labia sua ei asserunt respondere: ut culpa eloquñ
sit causa flagelli. Aliquando uͦ eu̾m comprimere
Huinquid tu pͥmus homo natus es. & ante colles
formatus: Numquid consilium di audisti: & in¬
ferior te erit eius sapientia: Ac si uerbis aꝑtiorib
dicat. Qde ętͣno loqueris: pensa qr temꝑalis es.¬
Qui de eius sapientia disputas: pensa quia eius
consilium ignoras. S quia adhoc heretici uerba do¬
minicȩ defensionis assumunt. ut docti ẽẽ uidean¬
t᷑. & dum diuinam głam defendere uident᷑. suã
scientiam hominib inuotescunt. ⁊ ipsa hoc eliphaꝵ
subuincta uerba testant᷑. qui loqui quidẽ desapi¬
entia di cepit. s statim ad suam elationem oecidit

Expanded text:
Et imitaris linguam blasphemantium. Cui si quid Et imitaris linguam blasphemantium. Cui si quid in hoc mundo adversitatis evenerit, hoc ei contingere ex ipsa hac injuria suae confessionis dicunt. Unde et labia tua respondebunt tibi. - Quia enim ex errore confessionis existimant mala adversitatis erumpere, labia sua ei asserunt ressit causa flagelli. Aliquando vero eam comprimere numquid primus homo tu natus es et ante colles formatus numquid consilium Dei audisti et inferior te erit eius sadicat: Qui de aeterno loqueris, pensa quia temqui de ejus sapientia disputas, pensa quia ejus consilium ignoras. Sed quia ad hoc haeretici verba dominicae defensionis assumunt, ut docti esse videantur, et dum divinam gloriam defendere videntur, suam scientiam hominibus innotescant, ipsa hoc Eliphaz subjuncta verba testantur, qui loqui quidem de sapientia Dei coepit, sed statim ad suam elationem cecidit,
Abbreviated transcription (Latin):
Docuit enim inquitas tua os tuum: & i iutarĩ
linguam blasphemantium. Iniqͥtas os docet. quan¬
do ex mala uita concipit᷑. quod peius dicat᷑. Quia
autem beatꝰ iob tanto more liber fuerat. quanto
iustus moꝑe: ab amicis suis hereticoꝵ tẏpum tenẽ¬
tib. & de iniqͦ uita & de audaci ore reprehenditur
putant. si u̾itateni denegant. Dtmt namq ñ nulli
qui d̃o se inuiriam irrogare existimant. si eũ uerã
carnem assumpsisse fateaut᷑: aut si huno ueracit᷑
pro nobis carue mori potuisse crediderint. Cumq
deo quasi plus honoris conantur tribuere. cogunt᷑
laudes ueras bonitatis illius negare. Quid enim
ei ÷ incaritatis suȩ laude potentiuns: quã ut
illa sͥ pronobis digna assimptione faceret. ꝗͣ ei iuide¬
ant᷑ indigna: Sc̃a autem eccłia ueram carnen. uerã
mortem illius confitet᷑. s hȩo dicens. ab hereticie
irrogare dõ contumeliam eredit᷑. Inde nunc dicit᷑.

Expanded text:
Docuit enim iniquitas tua os tuum, et imitaris Docuit enim iniquitas tua os tuum, et imitaris linguam blasphemantium. - Iniquitas os docet, quando ex mala vita concipitur, quod pejus dicatur. autem beatus Job tanto in ore liber fuerat quanto justus in opere, ab amicis suis haereticorum typum tenentibus, et de iniqua vita, et de audaci ore reprehenditur,putant si veritatem denegant. Sunt namque nonnulli qui Deo se injuriam irrogare existimant si eum veram carnem assumpsisse fateantur, aut si hunc veraciter pro nobis carne mori potuisse crediderint. Cumque Deo quasi plus honoris conantur tribuere, coguntur laudes veras bonitatis illius negare. Quid enim est in charitatis suae laude potentius quam ut illa sibi pro nobis digna ad susceptionem faceret, quae ei videntur indigna? Sancta autem Ecclesia veram carnem, veram mortem illius creditur. Unde nunc dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
atum iob tẏpum sc̃ę uniu̾salis eccłiȩ: amicos uͦ illiuis
hereticoꝵ speciem tenere. Qquasi exdefensione dñi.
occasionem stultȩ locutionis inueniunt. & contuneli.¬
osa contra bonos uerba iaculant᷑. Qb cuncta quȩ
asidelib sentiunt᷑. quasi inuentum ꝓlata displicent.
sciunt contumeliose dicere. student semꝑ ut dictũ
est exdoniini defensione palliare. Unde eliphar sub
dit. Arguis uerbis eum qui non est equalis tͥ. & loq̃¬
ris quod tͥ uon expedit. Nullum uͦ existimant tino¬
zem domini habere: nisi eum quem poteri nt adsuȩ
confessionis stulticiam trahere. Inde adiungit. On¬
tum inte ÷ euacuasti timoreni: & tulisti p̃ces coram
domino. Tulisti d̾r. abstulisti. Ae si apte dicat. De
tua iustitia presunens. c̃reatoris tui gr̃am despicis
deprecari. Cum emi uera mala heretici contra bo
nos non iueniunt. fingunt quȩ redarguant ut
iusti eẽ. uideant᷑: & sit plerumq ut ad aꝑta contu¬
meliarum uerba ꝑuemiant. Inde adhuc subdit᷑.¬

Expanded text:
atum Job, typum sanctae universalis Ecclesiae, amicos vero illius haereticorum speciem tenere, qui quasi ex defensione Domini, occasionem stultae locutionis inveniunt, et contumeliosa contra bonos verba jaculantur. Quibus cuncta quae a fidelibus sentiuntur, quasi in vento prolata displicent. sciunt contumeliose dicere, student semper, ut dictum est, ex Domini defensione palliare. Sequitur: VERS. 3. Arguis verbis eum qui non est aequalis tibi, et loqueris quae tibi non expediunt. - Nullum vero existimant timorem Domini habere, nisi eum quem potuerunt ad suae confessionis stultitiam trahere. Unde adjungit: tum in te est, evacuasti timorem, et tulisti preces coram Domino. - Tulisti, dicitur abstulisti. Ac si aperte dicat: De tua justitia praesumens Creatoris tui gratiam despicis deprecari. Cum enim vera mala haeretnos non inveniunt, fingunt quae redarguant, ut justi esse videantur, et fit plerumque ut ad aperta contumeliarum verba perveniant. Unde adhuc subdit
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatum adhoc unigenitum misit: excuius
nob̃ incarnatione datum est: ut qͥ ex uoluntate
ꝓpria nicorruptionem cecidimus. uocanti nos deo
quandoq adincorruptionis głam respondere uale¬
amus. Qua mr̃e largitatem diumnȩ misericordiȩ
pensare quis ualeat: quod adtantam ꝑducet glam

Expanded text:
incarnatum ad hoc unigenitum misit. Ex cujus incarnatum ad hoc unigenitum misit. Ex cujus nobis incarnatione datum est ut qui ex voluntate propria in corruptionem cecidimus, vocanti nos Deo quandoque ad incorruptionis gloriam respondere valeamus. Qua in re largitatem divinae misericordiae pensare qui
Abbreviated transcription (Latin):
eit᷑ respondeinus: quando ad summȩ icorruptio.¬
nis iussum incorruptibiles surgimus. Et quia hoc
ꝑcipere creat᷑a exsemetipsa non ual&. s solius omini.¬
potentis di dono agit᷑. ut ad tantam incorruptiõis
porriges dexterani. Ac si patent᷑ dicat. Ia cͥco creat᷑a
corruptibilis ꝑsistere adincorruptionem potest: qr
tuȩ potestatis manu erigit᷑. & tui respecꝰ tus gr̾a ut
ꝑsistat tenet᷑. Humanam namq nat᷑a eo ipso quo
ditore suo homo accepit. ut & suꝑ se contemplati.¬
one rapiat᷑. & insemetipso: icorruptione tenẽt᷑
Creat᷑a gͦ ne sub se defluat. s in incorruptione per¬
sistat: addicomimutabilitatis statum auc toris
sui dext᷑a leuat᷑. Potest quoq dexterȩ nomine
filius designari: quia omnia ꝑ ipsum facta sun.
Oꝑi gͥ manuum suarum porrexit onmipotens
deus dext̾am suam: quia ut abiectum. atq min
fimis iaceus ad sunma erigeret genus humanũ.

Expanded text:
citer respondebimus, quando ad summae incorruptiociter respondebimus, quando ad summae incorruptionis jussum incorruptibiles surgemus.  Vet. X.  Et quia hoc percipere creatura ex semetipsa non valet, sed solius 400 omnipotentis Dei dono agitur ut ad tantam incorruptionis porriges dexteram tuam . Ac si patenter dicat: Idcirco creatura corruptibilis persistere ad incorruptionem potest, quia Dei omnipotentis manu erigitur, et sui respectus gratia ut persistat tenetur. Humana creatura eo ipso quo ditore suo homo accepit, ut et super se contemplatione rapiatur, et in seipso incorruptione teneatur. Creatura ergo ne sub se defluat, sed in incorruptione persistat, ad incommutabilitatis statum auctoris sui dextera levatur. Potest quoque dexterae nomine Filius designari: Quia omnia per ipsum facta sunt . Operi igitur manuum suarum porrexit omnipotens Deus dexteram suam, quia ut abjectum atque in infimis jacens ad summa erigeret genus humanum,
Abbreviated transcription (Latin):
non uolens. s ꝓpt̾ eum qui subiecit inspe: quia & ip̃a
creat᷑a liberabit᷑. a seruitute corruptionis iilib̾tatẽ
glȩ filioꝵ di. Scimus enim quod omnis creatura
congenuscit: & parturit usq adhuc. Sc̃s ergo uir
incorruptionis statum desiderans dicat. Cunctis
dieb quib nunc muilito: expecdo donec ueniat
iimutatio mea. Inqͦ immutatione quid agatur
dere cuilib& dicim̃s: cum eius factis. congrua ad
uicem oꝑa reddimus In illa gͥ commutatione uo¬
et dominus & respond&s homo: quia ante
corrupti claritatem. incrruptꝰ homo ostendit᷑
post corruptionem. Nc̃ & enim qͦ usq subditi corrup.¬
tiomi sumus. auc tori nr̃o minine respondemus. qr
dum corruptio ab incorruptione longe ẽ: similitu¬
do apta nr̃ȩ responsioni non esf. De illa uͦ immutati.¬
one scͥptim est. Cum apparuerit sumles ei erimꝰ:
qm uidebimus eum sicuti est. Tẽ uͦ uocanti do uera¬

Expanded text:
non volens, sed propter eum qui subjecnon volens, sed propter eum qui subjecatem gloriae filiorum Dei. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit, et parturit usque adhuc . Sanctus ergo vir incorruptionis statum desiderans, dicat: Cunctis diebus, quibus nunc milito, exspecto donec veniat immutatio mea. In qua immutatione quid agatur dere cuilibet dicimur cum ejus factis congrua ad vicem opera reddimus. In illa igitur commutatione vocat Dominus, et respondet homo, quia ante incorrupti claritatem, incorruptus homo ostenditur post corruptionem. Nunc etenim quousque subditi corruptioni sumus, auctori nostro minime respondemus, quia dum corruptio ab incorruptione longe est, similitudo apta nostrae responsioni non est. De illa vero immutatione scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Tunc ergo vocanti Deo vera
Abbreviated transcription (Latin):
imutatio mea. Qitaq inmutationem suam
tanto desidio expectat. quam sit de resurrec tione
certꝰ insinuat: & cursum uitȩ presentis quantum
despiciat innoteseit. qui himnc militiam appellat.
ꝑmlitiam quippe semꝑ adfineni tendit᷑: & cotidie
conclusionis terminus expec tat᷑. Cursum itaq
uitȩ huius despicit. & statum soliditatis requirit:
qui ꝑhoc quod mutabilit̾ militat. adiminutatio¬
nem suam ꝑuenire festinat. Tustis quippe inhas
uita. ipsa sarcuia suȩ corruptionis onerosa est: qͦd c̃
uigiliȩ defatigant. sonnus querit᷑. ut uigiliarum
labor atq anxietas temperet᷑. S̾ ed nõ numquã
etiam somnus occidit: fames corpꝰ atterit: atq
ut eius necessitas repellat᷑. cibi requiruntur
Sed sepe & cibi grauant: qui ad repellendum debi-¬
litatis grauamien quesiti fuerant. Crauis itaq est
sarcina corruptionis: quȩ nisi ita grauis eet. paulꝰ
nequaquam aicer&. Uanitati creat᷑a subiec ta est

Expanded text:
ui itaque immutationem suam tanto desiderio exspectat, quam sit de resurrectione certus insinuat; et cursum vitae praesentis quantum despiciat innotescit, qui hunc militiam appellat. Per militiam quippe semper ad finem tenditur, et quotidie conclusionis terminus exspectatur. Cursum itaque vitae hujus despicit, et statum soliditatis requirit, qui per hoc quod mutabiliter militat, ad immutationem suam pervenire festinat. Justo quippe in hac vita ipsa sarcina suae corruptionis onerosa est. Quod vigiliae defatigant, somnus quaeritur, ut vigiliarum labor atque anxietas temperetur. Sed nonnunquam etiam somnus occidit. Fames corpus atterit, atque, ut ejus necessitas repellatur, cibi requiruntur; sed saepe et cibi gravant, qui ad repellendum debilitatis gravamen quaesiti fuerant. Gravis itaque est sarcina corruptionis, quae nisi ita gravis esset, Paulus nequaquam diceret: Vanitati creatura subjecta est,