comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid dabit eis quos p̃destinauit
ad uitã: si tanta dedit etiã eis quos
predestinauit ad mortem: Quȩ bo¬
na in illa uita beata facit eos sume¬
re: ꝓ quib in hac misera uingenitũ
filium suum uoluit usq ad mortem
mala tanta ꝑferre: Unde apłs. de ip¬
sis in illud regnum predestinatis lo¬
quens. qui ꝓprio inquit filio ñ pep¬
cit: s ꝓ nobis omĩb tradidit illum.
Quomodo ñ &̃ cum illo omĩa nobis
donauit: Cum hȩc ꝓmissio cõplebi¬
tur: quid erimꝰ. quales erimus: Quȩ
bona in illo regno accepturi sumus
quando quidem xꝑo moriente ꝓ nob̃.
tale ram ꝑignus accepimꝰ: Qualis
erit sp̃c hominis nullũ omĩno habeis
uiciũ. nec sub quo iaceat. nec eui cedat̃.
nec contra quid saltem laudabiliter
dimicet. pacatissima uirtute ꝑfectus:
Rerum omnium quanta ibi. quam
speciosa. quam certa scientia. si ne errore
aliquo uł labore. ubi dĩ sapientia de
ipso fonte suo potabitur. cum sumina
felicitate. sine difficultate: Quale erit

Expanded text:
uid dabit eis quos praedestinavit ad vitam, qui haec dedit etiam eis quos praedestinavit ad mortem? quae bona in illa beata vita faciet eos sumere, pro quibus in hac misera unigenitum Filium suum voluit usque ad mortem mala tanta perferre? Unde apostolus de ipsis in illud regnum praedestinatis loquens, Qui proprio, inquit, Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quo modo non et cum illo omnia nobis donabit? Cum haec promissio conplebitur, quid erimus! quales erimus! Quae bona in illo regno accepturi sumus, quando quidem Christo moriente pro nobis tale iam pignus accepimus! Qualis erit spiritus hominis nullum omnino habens uitium, nec sub quo iaceat, nec cui cedat, nec contra quod saltem laudabiliter dimicet, pacatissima uirtute perfectus! Rerum ibi omnium quanta, quam speciosa, quam certa scientia, sine errore aliquo uel labore, ubi Dei sapientia de ipso suo fonte potabitur, cum summa felicitate, sine ulla difficultate!. Quale erit
Abbreviated transcription (Latin):
transgreditur precepta eius: laborib
& erumpnis ꝑeadem ipsa quȩ regere
poderat implicatur. Ita omnis creat᷑a¬
in homine ẽ: quia cẽ intelligit sp̃u. &
sentit anima. & localiter corpore mo¬
uetur. Omnis itaq creatura in homi¬
ne congemiscit &e dolet. Non enim¬
tota s dixit omĩs: tamquã si qͥs dicat.
qm̃ solem omnes homines uident qͥ
sunt incolumes: s non toti uident. qͥa
tantum oculis uident. Ita in hoĩe
omnis creatura ẽ. quia &e intelligit &
uiuit. &e corpus habet: s non tota crea¬
tura inipso est. quia sunt pret̾ ipsum
&e angłi qui intelligant ce uiuant: st̃
ce pecora que uiuant & sint. &e corpo¬
ra que tantummͦ sint: cum ipsum
uiuere &e magis sit quam non uiuere.
&e ipsum intelligere magis quam
sine intellectu uiuere. Cum ergo mi¬
ser homo congemiscit. & dolet: omĩs
creatura ingemiscit ce dolet usq ad¬
huc. Usq adhuc aũ recte dixit: quia
etiam si sunt aliqui iam insinu abra¬

Expanded text:
transgreditur praecepta ejus, laboribus transgreditur praecepta ejus, laboribus et aerumnis per eadem ipsa quae regere poin homine est, quia ei intelligit spiritu, et sentit anima, et localiter corpore movetur. « Omnis itaque creatura » in homine « congemiscit etotam, sed omnem ait, tanquam si quis dicat quod solem omnes homines vident qui sunt incolumes, sed non toti vident, quia tantum oculis vident. Ita in homine omnis creatura est, qui et intelligit, et vivit, et corpus habet; sed non tota creatura in ipso est, quia sunt praeter ipsum et Angeli, qui intelligant et vivant et sint, et pecora quae vivant et sint, et corpora quae tantummodo sint; cum ipsum vivere magis sit, quam non vivere, et ipsum intelligere magis sit, quam sine intellectu vivere. Cum ergo miser homo congemiscit et dolet, omnis creatura congemiscit et dolet usque adhuc. Usque adhuc autem recte dixit: quia etiam si sint aliqui jam in sinu Abra
Abbreviated transcription (Latin):
filium suum dignatus est mitcere:
tamen sine gemitu & dolorib id facẽ
credendi sunt. ne miseri existimentur
feliciorq fit de numero nr̃õ lazarus
ille qui iam in abrahe sinui requiescit.
presertim quia dixit eandem creat᷑ã
quȩ congemiscit &e dolet. uanitati eẽ
subictam quod de summis &e excel¬
lentib uirtutum potestatum crea¬
truris nefas est credere: deinde li¬
berandam dixit eandem a seruitute
interitus. quo illos cecidisse qͥ in cęlis
agunt uitam beatissimam ñ possu¬
sumus. siue alia aliqua huiis capitu¬
li ex positio ꝓferatur : id tantũ cauẽ¬
dum est. ne uiolet aut uulneret ca¬
tholicam fidem. Scio enim uanos
hereticos: de hoc capitulo multa im¬
pia &e inepta iactasse.

Expanded text:
Filium suum dignatus est mittere; Filium suum dignatus est mittere; tamen sine gemitu et doloribus id facere credendi sunt, ne miseri existimentur, feliciorque sit de numero nostro Lazarus ille qui jam in Abrahae sinu requiescit. Praesertim quia dixit, eamdem creaturam quae congemiscit et dolet, vanitati esse subjectam; quod de summis et excellentibus Virtutum Potestatumque creaturis nefas est credere. Deinde liberandam eam dixit a servitute interitus; quo illos cecidisse, qui in coelis agunt vitam beatissimam, non possusumus, sive alia aliqua hujus capituli expositio proferatur; id tantum cavendum est, ne violet aut vulneret catholicam fidem. Scio enim vanos haereticos de hoc capitulo multa impia et inepta jactasse.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitias habentes sp̃s. id est nos anime
quȩ iam p̾mitias mentes nr̃as obtulimꝰ
deo: in nobisipsis ingemiscimis. idẽ p̃t̾
corpus adoptionem expectantes redemp¬
corporis nr̃i. idest ut ce ipsum corpus
accipiens beneficium adoptionis filioꝵ
qua uocati sumus. totos nos liberatos
transactis omnib molestiis ex omĩ
parte dei filios eẽ manifestet. Spe
enim salui facti sumus. Spes autẽ
quȩ iuidetur: non est spes. Tunc gͦ
erit res quȩ nunc spes ẽ. cum apparu¬
erit quid erimus. id ẽ similes illi: qm̃
uidebimus eum sicuti ẽ. Hoc capitulũ
si hocmodo ut tractatum ẽ aꝑiatur::
non incidimus in illas molestras qͥbꝰ
pleriq homines dicere coguntur. õs
angelos sublimesq uirtutes. in dolore
& gemitib ẽẽ ante quam nos penitus
liberemur: qm̃ dictum ẽ omĩs creat᷑a
congemiscit &e dolet. Quamius enim
adiuuent nos ꝑsuas sublimitates dũ
obtemꝑant deo. qui ꝑ nobis unicum

Expanded text:
primitias habentes Spiritus, id est, nos animae primitias habentes Spiritus, id est, nos animae qui etiam primitias mentes nostras obtulimus Deo, in nobis ipsis congemiscimus, id est, praeter corpus adoptionem exspectantes redempcorporis nostri, id est, ut et ipsum corpus accipiens beneficium adoptionis filiorum, qua vocati sumus, totos nos liberatos, transactis omnibus molestiis, ex omni parte Dei filios esse manifestet. Spe enim salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes. Tunc ergo erit res quae nunc spes est, cum apparuerit quid erimus; id est, similes illi, quoniam videbimus eum sicuti est. 7. Hoc capitulum si hoc modo, ut tractatum est, aperiatur, non incidimus in illas molestias, quibus plerique homines dicere coguntur, omnes Angelos sublimesque Virtutes in dolore et gemitibus esse, antequam nos penitus liberemur, quoniam dictum est, Omnis creatura congemiscit et dolet. Quamvis enim adjuvent nos pro sua sublimitate, dum obtemperant Deo, qui pro nobis etiam unicum
Abbreviated transcription (Latin):
pse dicit qui patiebatur: ce sciebat ꝓqͦ
nomine patiebatur: ce quo fructu paci-¬
ebatur. Non sunt condigne passiones
huius temporis: ad futuram głam qͦ
reuelabitur in nobis. Seiuat mundꝰ:
fremat mundus: increpet linguis: co¬
ruscet armis. Quicquid potest faciat.
Quid faciet ad id quod accepturi sumꝰ
Appendo quod patior: contra id qd spero.
hoc sentio: illud credo. Ettamen plus
ualet quod credo: quam quod sentio.
Quicquid est quod seuit ꝓ nomine xp̃i.
si potest dilui tolerabile est: si non po¬
test dilui migrare hinc facit. Non ex¬
tinguit: s accelerat. Quid accelerat:
Ipsum premium: ipsam dulcedinem.
Quẽ cum uenerit sine fine erit. Opꝰ
cum fine: merces si ne fine. Nam ex¬

Expanded text:
pse dicit qui patiebatur, et sciebat pro quo nomine patiebatur, et quo fructu patiebatur. Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Saeviat mundus, fremat mundus, increpet linguis, coruscet armis, quidquid potest faciat: quid faciet ad id quod accepturi sumus? Appendo quod patior, contra id quod spero. Hoc sentio, illud credo. Et tamen plus valet quod credo, quam quod sentio. Quidquid est quod saevit pro nomine Christi, si potest vivi, tolerabile est: si non potest vivi, migrare hinc facit. Non exstinguit, sed accelerat. Quid accelerat? Ipsum praemium, ipsam dulcedinem; quae cum venerit, sine fine erit. Opus cum fine, merces sine fine. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
principatus. potestates. arcͥangłi. angłi.
maiora facit: qui oꝑante in se xp̃o coo¬
ꝑatur ȩc̃nam salutem. ac iustificationẽ¬
suam: Non hic audeo p̃cipitare sentẽ¬
tiam. Intelligat qui potest:. iudicet qͥ
potest: utrum maius sit iustos creare
quam imꝑios iustificare. Certe enim
si equalis ẽ utrumq potentie: hoc ma¬
ioris ẽ miscłie. Hoc ẽ enim pietatis¬

Expanded text:
Principatus, Potestates, Archangeli, Angeli Principatus, Potestates, Archangeli, Angeli majora facit, qui operante in se Christo, cooperatur aeternam salutem ac justificationesuam? Non hic audeo praecipitare sententiam: intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim ma
Abbreviated transcription (Latin):
iunqͥd inter credentes indm̃ ñ ẽ
cumputandus: qui ñ fec̾it oꝑa maiora
quam xꝑc ͤ Durum ẽ. absurdum est:
inquit in eum qui iustificat impiũ:
deputatur fides eiꝰ adiusticiam. In hoc
oꝑe facimus oꝑa xꝑi: quia & ipsum
innobis: non utiq sine nob̃. Audi ia
gͦ ce intellige. Qui credit in me: oꝑa
que ego facio ce ipse faciet. Prius ego
facio deinde te ipse faciet: quia facio
ut faciat. Que oꝑa: nͥ ut ex impio iustꝰ
fiat : Et maiora hoꝵ faciet. Quoꝵ ob¬
secro: Numqͥd nam omniũ oꝑum xꝑi
maiora facit: qui cũ tumore & tremore
suã ipsius salutẽ oꝑat᷑: Qͦd utiq in illo:
s ñ sine illo. xꝑc oꝑatur. Prorsus maiꝰ
hoc eẽ dixerim: quã ẽ celũ ce t̾ra. ce q̃c̃q
cernuntur incelo & interra. Et cȩlum
enĩ &e t̾ra transibunt: p̃destinatoꝵ aũ¬
salus ce iustificatio ꝑmanebit. In illis
tantum oꝑa dei: in his aũ ẽ etiam
imago dĩ. S ce incelis sedes. dñatiões.

Expanded text:
id inter credentes in Christum non est computandus, qui non fecerit opera majora quam Christus? Durum est, absurdum est, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . In hoc opere faciamus opera Christi, quia et ipsum in nobis, non utique sine nobis. Audi ergo jam, et intellige, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet: prius ego facio, deinde et ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? 3. Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Numquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur ? Quod utique in illo, sed non sine illo Christus operatur. Prorsus majus hoc esse dixerim, quam est coelum et terra, et quaecumque cernuntur in coelo et in terra. Et coelum enim et terra transibit ; praedestinatorusalus et justificatio permanebit. In illis tantum opera Dei, in his autem est etiam imago Dei. Sed in coelis sedes, dominationes,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa oꝑa xꝑi intelligere ubi ait ma¬
iora hoꝵ faciet: nulla nos necessitas
cogit. Hoꝵ enum forsitan dixit: quȩ
ille tunc faciebat. Tunc aũ u̾ba fidei
faciebat: & dehis oꝑib fuerat p̾locit᷑
dicens. Uerba quȩ ego loquor uobis.
ameipso non loquor Pater aũ in me¬

Expanded text:
opera Christi intelligere ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit, quae in illa hora faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus dicens, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater au
Abbreviated transcription (Latin):
enim quia quandui ẽ mortale. est
ibi peccatum. S quid ait: Non reg
peccatum in ur̃o mortali corpore
Quid ẽ non regnet: ipse exposuit. Ad
obediendum inquit desideriis eius
Sunt desideria: existunt desideria.
Non tu obedis desideriis tuis: ñ seque¬
ris ipsa desideria: non illis consentis.
Est ibi peccatum: s amisit regnum.
quando iam inte non regnat pecca¬
tum.¬

Expanded text:
uamdiu mortale est, est ibi peccatum: sed quid ait? Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore. Quid est, non regnet? Ipse exposuit: Ad obediendum, inquit, desideriis ejus . Sunt desideria, existunt; desideria non tu obaudis desideriis tuis, non sequeris ipsa desideria, non illis consentis: est tibi peccatum, sed amisit regnum, quando jam in te non regnat peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
tiam sp̃alis hominis iamq sub
gratia constituti melius intelligunt᷑
one mortuoꝵ. Et ꝓpt̾ ipsam carnis con¬
cupiscentiam cum qua ita confligunt
sc̃ĩ ñ ei consentientes ad malum. ut
tamen eius motib quib repugnantib
resistunt non careant in hac uita: non
eos tam̃ habebunt in illa ubi absorbe-¬
bitur mors in uictoria. ꝓpt̃ hanc itaq
concupiscentiam motusq ipsos quib
ita resistitur. ut tam̃ sint in nobis: po¬
test quisq sc̃s iam sub gr̃a positus dice¬

Expanded text:
tiam spiritalis hominis iamque sub gratia constituti melius intellegi uerone mortuorum, et propter ipsam carnis concupiscentiam, cum qua ita confligunt sancti non ei consentientes ad malum, ut tamen eis motibus, quibus repugnantibus resistunt, non careant in hac uita. non eos autem habebunt in illa, ubi absorbebitur mors in uictoriam. propter hanc itaque concupiscentiam motusque ipsius, quibus ita resistitur, ut tamen sint in nobis, potest quisque sanctus iam sub gratia positus dice
Abbreviated transcription (Latin):
misericors ẽ: quod & si ñ det iustus
est. Et non dat quib non uult: ut no¬
ẽẽ uoluit. Non omĩb dando: qͥd om̃s
mererentur ostendit. Bonus in beneficio
certoꝵ: iustus in supplicio certoꝵs. Et
bonus in om̃ib: qm̃ bonũ est cum de-¬
bitum redditur: & iustus inom̃ib: qm̃
iustum ẽ cum debitum sine cuiꝰquam
fraude donatur.

Expanded text:
misericors est; quod et si non det, justus est: et non dat quibus non vult, ut noesse voluit. Non omnibus dando, quid omnes merentur ostendit, bonus in beneficio certorum, justus in supplicio certorum; et bonus in omnibus, quoniam bonum est cum debitum redditur: et justus in omnibus, quoniam justum est cum indebitum sine cujusquam fraude donatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ boni qͥd colligãt sciũt. mali qͥd colligãt ne¬
sciunt. Bonus enim ponit in tesarro
mines quib subuenit: &e scit qm̃ fide¬
lis ẽ custos qui illi seruat omĩa que
reponit: ce non ea uidet. s de thesauro
suo certus ẽ: quia neq aliqͥd a fure sub¬
ripitur. neq ab hoste inuaditur. neq
ab inimico &e imꝓbo ce potenti quasi
euicto tollitur: s semꝑ manebit: qͥa
a dño potentissimo eustodit᷑. Si enĩ

Expanded text:
m boni quid colligant sciunt, mali quid colligant, nesciunt. Bonus enim ponit in thesauromines quibus subvenit; et scit quoniam fidelis est custos, qui illi servat omnia quae reponit. Et non ea videt, sed de thesauro suo certus est, quia neque aliquid a fure subripitur, neque ab hoste invaditur, neque ab inimico et improbo et potente quasi e victo tollitur; sed semper manebit, quia a Domino potentissimo custoditur. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ seruatur quicqͥd mali faciunt:
nesciunt. Ubi uenerit d̾s nr̃ manifest᷑
&e ñ silebit: cõuocabit ad se om̃s gente ᷤ
sicut dicit euangłium: & seꝑabit qͦs¬
dam ponens ad dexteram. quos dam
ad sinistram. Et incipit iam tractare
thesauros utroꝵq quid quisq posuit
semus iterum uiuere: &e qd̃ contemp¬
simus audire &e facere. S ista peni¬
tentia. cruciabilis ñ sanabilis. Uis ha
bere itilem penitentiam: Modo habȩ.
Si enim mͦ habueris: corrigeris. Cum
correctus fueris. fundetur ille thesau¬
rus tuus. ubi colligebant᷑ mala oꝑa
tua: & implebitur alius thesaurꝰ tuus.
uͥ bonaoꝑatua colligantur. S forte
conuersus ad dm̃: statim morieris. Oꝑa
tua nulla forte inueniunt᷑. in illo thes¬
auro. P lane inuenies ibi oꝑatua: qͥ a
scͥptum ẽ. pax int̾ra hominib bone
uoluntatis. Ds̃ ñ annotat facultatẽ
s coronat uoluntatẽ. Scit qͥa uolusti
&e non potusti. Sic te annotat: qͣsi
feceris quod uoluisti. Ergo opus ẽ ut

Expanded text:
m servatur quidquid mali faciunt, et nesciunt: ubi venerit Deus noster manifestus, et non silebit, convocabit ad se omnes gentes, sicut dicit in Evangelio, et separabit, quosdam ponens ad dexteram, quosdam ad sinistram: et incipiet jam tractare thesauros utrorumque, quid quisque posuit semus iterum vivere; et quod contempsimus, audire et facere! Tunc dicenbere utilem poenitentiam? Modo habe. Si enim modo habueris, corrigeris: cum correctus fueris, fundetur ille thesaurus tuus, ubi colligebantur mala opera tua, et implebitur alius thesaurus tuus, ubi bona opera tua colligantur. Sed forte conversus ad Deum, statim morieris, opera tua nulla forte invenientur in illo thesauro? Plane ibi invenies opera tua, quia scriptum est, Pax in terra hominibus bonae voluntatis . Deus non annotat facultatem, sed coronat voluntatem. Scit quia voluisti, et non potuisti; sic te annotat, quasi feceris quod voluisti. Ergo opus est ut
Abbreviated transcription (Latin):
excitaturꝰ. Exhonoratꝰ ille: ueniet ho¬
noraturꝰ. Modo: ce postea. Modo infide
res est: postea in manifestatione erit.
Elige hoc tempore: quã partẽ teneas
infuturo. De xꝑi nomine erubescis:
qͦd minatus ẽ malis. Ubi eris tu ͦ Qͥd
facies: Si te attendat ille excelsꝰ: ce di¬
cat tͥ. Erubuisti de humilitate mea:
ñ eris inclaritate mea. Discedat gͦ mala
uerecundia: accedat salubris impu

Expanded text:
excitaturus, exhonoratus ille veniet hoexcitaturus, exhonoratus ille veniet honoraturus. Modo, et postea: modo in fide res est, postea in manifestatione erit. Elige hoc tempore quam partem teneas in futuro. De Christi nomine erubescis? quod minatus est malis. Ubi eris tu? Quid facies, si te attendat ille excelsus, et dicat tibi, Erubuisti de humilitate mea, non eris in claritate mea? Discedat ergo mala verecundia; accedat salubris impu
Abbreviated transcription (Latin):
orde c̾reditur ad iusticiam: ore
confessio fit ad salutẽ. Multi
credunt corde: & erubescunt confite¬
ri ore. Sciatis fr̃s. ꝓpe iam neminẽ ẽẽ
paganoꝵ. qui non apud seipsũ mi ret᷑
ce sentiat impleri ꝓphetias dexpo
exaltatum suꝑ celos. qui uident suꝑ
omnẽ tram głam eius. S cũ se inuicẽ
timent. sibimet inuicem erubescunt.
faciunt a se longe salutẽ: quia ore
confessio fit ad salutem. Quid ꝓdest
corde credidisse ad iusticiam: si os du¬
bitat ꝓferre qd corde conceptũ ẽ: Intꝰ
fidem d̾s uidet: s parum ẽ. Ne confi¬
tearis humilem: times suꝑbos. Et
ei p̃ponis suꝑbos: qui ꝓte displicuit
suꝑbis. Humilem times confiteri xp̃m:
magnũ uerbũ dĩ. uirtutem dei. sapien¬
tiam di ñ erubescis confiteri: natũ cru¬
cifixum. mortuũ. erubescis confiteri.
qui de medicam̃to tuo erubescis: Elige
tempus: nc̃ ẽ tempꝰ. Postea. contẽptus
ille: ueniet ammirandus. Iudicatꝰ ille:
ueniet iudicaturus. Occisꝰ ille: ueniet

Expanded text:
orde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Multi credunt corde, et erubescunt confiteri ore. Sciatis, fratres, prope jam neminem esse Paganorum, qui non apud se ipsum miretur, et sentiat impleri prophetias de Christo exaltato super coelos; quia vident super omnem terram gloriam ejus. Sed cum se invicem timent, sibimet invicem erubescunt, faciunt a se longe salutem: quia ore confessio fit ad salutem. Quid prodest corde credidisse ad justitiam, si os dubitat proferre quod corde conceptum est? Intus fidem Deus videt: sed parum est. Ne confitearis humilem, times superbos; et ei praeponis superbos, qui pro te displicuit superbis. Humilem times confiteri Filium Dei. Magnum Verbum Dei, virtutem Dei, sapientiam Dei non erubescis confiteri: natum, crucifixum, mortuum erubescis confiteri. qui de medicamento tuo erubescis? Elige tempus. Nunc est tempus: postea contemptus ille veniet admirandus, judicatus ille veniet judicaturus, occisus ille veniet
Abbreviated transcription (Latin):
dentia. si impudentia dicenda ẽ. Sed
tam̃ fr̃s. ex torsi michi ut hoc dicerem:
bescamus de xꝑi nomine: insultetur
nob̃. quia credidimus in crucifixum in
occisum. Plane in occisum. S de qͦ san¬
guis nisi manaret: cyrographũ pecca¬
doꝵ nr̃oꝵ adhuc maneret. Prorsus in
occisum credidi. S hoc in illo occisũ ẽ
qͦd sumpsit deme: non unde fecit me.

Expanded text:
dentia, si impudentia dicenda est: sed tamen, fratres, extorsi mihi ut hoc dicerem, bescamus de Christi nomine. Insultetur nobis quod credimus in crucifixum, in occisum. Plane in occisum; sed de quo nisi sanguis manaret, chirographum peccatorum nostrorum adhuc maneret. Prorsus in occisum credidi: sed hoc in illo occisum est quod sumpsit de me, non unde fecit me.
Abbreviated transcription (Latin):
cendus ẽ bonus qui ñ eligit bonum.
Quid gͦ eligit in non bonis: Non enĩ
electi sunt quia boni fuerunt: qͥ boni
ta. Hec quippe electio gr̃a: de qua di
grate. Non uos me elegistis: s ego ele¬
gi uos. Non ẽ ut dicas ideo electꝰ sũ:
quia iam credebam. Si enĩ credebas
in eum: iam elegeras eũ. S audi. ñ uos
me elegistis. Non ẽ ut dicas. antequã
crederem iam bona oꝑabar: idõ electꝰ
sum. Quid enĩ boni oꝑis ante fidem:
peccatum est: Quid enim dicturi sumꝰ
audiendo. ñ uos me elegistis. nisi quia
mali eramus. & electi sumus: ut boni
ꝑ gram nos eligentis emus: Non est
enim grã: si precesserunt merita. Est
aũ gratia. hec gͥ ñ inuenit: s effecit
merita.

Expanded text:
cendus est bonus, qui non eligit bonum. cendus est bonus, qui non eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni ta. Haec quippe electio gratia est, de qgrate, audi: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegistis. » Non est ut dicas: Antequam crederem jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem? peccatum est ? Quid ergo dicturi sumus audiendo, Non vos me elegistis; nisi quia mali eramus et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus? Non est enim gratia, si praecesserant merita: est autem gratia; haec igitur non invenit, sed effecit merita.
Abbreviated transcription (Latin):
elegistis inquit: s ego elegi uos. ħ
est illa in effabilis grã. Quid emm era¬
mus qͣndo xꝑm ñdum elegeramꝰ: & ido
non diligebamus: Nam qui eũ ñ eligit:
qͦmͦ diligit: Nũqͥdiam in nob̃ erat qͥd in
psalmo canitur: elegi abiectus ẽẽ indo¬
mo di mei. magis quã habitare inta¬
b̾naculus peccatoꝵ: Non utiq. Quid
gͦ eramus: nͥ iniqͥ & ꝑditi: Neq enĩ iã
credideramꝰ in eum: ut eligeret nos.
Nam si iam credentes elegit. electos
elegit. Cur gͦ diceret. ñ uos me elegistis:
nisi quia miscdia eius preuenit nos:
IHic certe uacat uana illoꝵ ratiocina¬
tio. qui p̾scientiã dei defendunt contͣ
grãm dĩ: &e ideo nos dicunt electos
ante mundi constitutionẽ. qͥa p̃sciuit
nos d̾s futuros bonos: ñ seipsũ nos
facturum bonos. Non hoc dicit: qͥ dicit
elegisset quia bonos futuros ẽẽ p̃scie¬
rat᷑: simul etiam prescisset qd̾ eũ nos
fuissemus prius electuri. Non enĩ ali¬
ter esse possemus boni: nͥ forte di¬

Expanded text:
elegistis, inquit, sed ego vos elegi. Haec est illa ineffabilis gratia. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, et ideo non diligebamus? Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Numquid jam in nobis erat quod in Psalmo canitur: Elegi abjectus esse in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum ? Non utique. Quid ergo eramucredideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur ergo diceret: « Non vos me elegistis, » nisi quia: « Misericordia ejus praevenit nos? » Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicitelegisset, quia bonos futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte di
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicit: concupiscit &e deficit aĩa mea
in atͥa dñi. Non enĩ habet qd desiderat.
S nũqͥd sine gaudio ẽ: Quo gaudio:
Q̾ ait apłs. spe gaudentes. Ibi iam re
gaudebit: modo adhuc spe. Idõq qͥ spe
gaudent: qui a certi st̃ se accepturos. tole¬
rant intorculari om̃s p̃ssuras. Propt̾ea &
ipse apłs. cũ dixisset spe gaudentes: qͦsi
his loqueret᷑ qui iã intorculari st̃. addidit
statim. intribulatione patientes. In tͥbu¬
latione in qͥt patientes. Qd deinde: In
oratione tolerantes. Ed ẽ tolerantes: Qͥa
differimini. Oratis & differimini. tole¬
rate qd̃ differimini. Toleret᷑ qd̾ differt᷑
qͥa cũ uenerit non aufert᷑¬

Expanded text:
cum dicit, «Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini;» non enim habet quod desiderat: sed numquid sine gaudio est? Quo gaudio? Apostolus: «Spe gaudentes.» Ibi jam re gaudebit, modo adhuc spe. Ideoque qui spe gaudent, quia certi sunt se accepturos, tolerant in torculari omnes pressuras. Propterea et ipse apostolus cum dixisset, «Spe gaudentes;» quasi his loqueretur, qui jam in torculari sunt, addidit statim: «In tribulatione patientes. In tribulatione,» inquit, «patientes:» quid deinde? «In oratione tolerantes» . Quid est, «tolerantes?» Quia differimini. Oratis et differimini; tolerate quod differimini: toleretur quod differtur; quia cum venerit, non aufert
Abbreviated transcription (Latin):
spectant: cum uenerit gaudebunt.
Qui sine fide st̃: eũ uenerit qd̾ nunc
non uident. erubescent. Et confusio
illa ñ erit unius diei. & transiet: qͦmͦ so¬
lent confundi qui inueniunt᷑ in aliqͣ
culpa. & insultatur eis ab hominib.
Confusio illa tradicet confusos ad sini¬
stram: ut audiant ite in ignẽ et̃nũ.
qui paratus ẽ diabolo. & angłis eiꝰ.
Maneamus gͦ in u̾bis eius: ne confũ¬
damur cũ uenerit. fratres uoluntas qͥ

Expanded text:
spectant, cum venerit gaudebunt: qui sine fide sunt, cum venerit quod nunc non vident, erubescent. Et confusio illa non erit unius diei et transiet, quomodo solent confundi qui inveniuntur in aliqua culpa, et eis insultatur ab hominibus. Confusio illa traducet confusos ad sinistram, ut audiant, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Maneamus ergo in verbis ejus, ne confundamur cum
Abbreviated transcription (Latin):
namq dixit ñ de iudeis: sicut
hic sompniat. Eos enĩuolebat refel¬
lere doctor gentiũ: qui putabant gen
s ad om̃s gentes ꝑtinere: pꝰ ꝓposuit te¬
stimonium de ꝓpħa. Erit omnis qͥc̃q
inuocauerit nom̃ dñi: saluus erit.
Ac deinde cũ dixisset. qͦmͦ aũ in uoca¬
bunt inquẽ non crediderunt. aut qͦ¬
modo credent ei quẽ ñ audiert̃: conti¬
nuo subiunxit. Quomͦ aũ audient.
sine p̃dicante: Aut qͦmͦ p̃dicabt̃ nisi
mittantur. Ita refiitans eos. qui ne¬
gabant ad incircumcisas gentes p̃dica¬
catores xꝑi eẽ mittendos. S ñ omnes¬

Expanded text:
 dixit, non de Judaeis, sicut hic somniat. Eos enim volebat refellere Doctor Gentium, qui putabant gentsed ad omnes gentes pertinere, prius posuit testimonium de propheta, Erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit: ac deinde cum dixisset, Quomodo autem invocabunt in quem non crediderunt? aut quomodo credent quem non audierunt? continuo subjunxit, Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Ita refutans eos qui negabant ad incircumcisas gentes praedicatores Christi esse mittendos. 12.
Abbreviated transcription (Latin):
facit. nͥ q̃ in corpore quod uegetat ipse
o homo. quo constas ut homo sis. nũ¬
quid uiuificat menbrum quod se¬
paratum inuenerit a carnẽ tua:
Sꝑintuum dico animam tuã. Auima
tua non uiuificat: nisi menbra quȩ st̃
in carne tua. Unum si tollas. iã ex animd
tua non uiuificatur: quia unitati cor¬
poris tui non copulatur. Hec dicuntur
ut amemus unitatem: & timeamus
separationem. Nicħ enim sic debet for¬
midare xꝑianus: quã separari a corpore
xp̃i. Si enim separatur a corpore xp̃i:
non est menbrum eius. Si ñ ẽ m̃brũ
eius: non uegetatur sp̃u euis. Quisqͥs

Expanded text:
facit, nisi quae in corpore, quod vegetat ipse,o homo, quo constas, ut homo sis, nunquid vivificat membrum quod separatum invenerit a carne tua? Spiritum tuum dico animam tuam. Anima tua non vivificat, nisi membra quae sunt in carne tua; unum si tollas, jam ex anima tua non vivificatur, quia unitati corporis tui non copulatur. Haec dicuntur ut amemus unitatem et timeamus separationem. Nihil enim sic debet formidare Christianus, quam separari a corpore Christi. Si enim separatur a corpore Christi, non est membrum ejus, si non est membrum ejus, non vegetatur spiritu ejus. Quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
oc dñs cõmendauit in manducati¬
one carnis sue. &e potatione san¬
guinis sui: ut in illo maneamus & ipse
innobis. Manemus aũ in illo cũ sumꝰ
menbra eius: manet autẽ ipse in nob̃.
cum sumus templum eiꝰ. Ut aũ simus
menbra eius: unitas nos cõpaginat.
Ut compaginet unitas: quȩ facit nisi
karitas: Et karitas dđi unde: Apłm int̾¬
roga. Raritas dei inquit diffusa ẽ in cor

Expanded text:
ominum commendasse in manducatione carnis suae, et potatione sanguinis sui, ut in illo maneamus, et ipse in nobis. Manemus autem in illo, cum sumus membra ejus. Manet autem ipse in nobis, cum sumus templum ejus. Ut autem simus membra ejus, unitas nos compaginat. Ut compaginet unitas, quid facit nisi charitas? Charitas Dei unde? Apostolum interroga. Charitas, inquit, Dei diffusa est in cor
Abbreviated transcription (Latin):
inquã te a te. impẽdis te. Situ te edi¬
ficas. ruinã edificas: ndñs edificau̾it do¬
mũ inuanũ laborauer̃t qͥ edificant eam.
offensionis: cuiꝰ grãm denegas. in idipsũ¬
ciam. Uestis accipitur: ñ cum capillis
Adeo tibi sit. Geme ut impetres: plo¬
ra ut impetres: crede ut impetres.

Expanded text:
inquam, te a te, impedis te: si tu te aedificas, ruinam aedificas. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . offensionis. Cujus gratiae derogas, in ipsutiam . Vestis accipitur, non cum capillis a Deo tibi sit. Geme ut impetres, Plora ut impetres, crede ut impetres.
Abbreviated transcription (Latin):
cum rectas & scđm dm̃ habemus
has affectiones. huiꝰ uite sunt non illiꝰ
uiti cȩdimus. Itaq aliquando qͣmuis
ñ culpabili cupiditate s laudabili ka¬
ritate moueamͣ: &ẽ dũ nolumꝰ flemꝰ. Ha¬
bemꝰ gͦ eas ex humane conditionis in¬
firmitate: s dum uitȩ huiꝰ infirmitatẽ
gerimus. si eas omino nullas habeamꝰ.
tc̃ potiꝰ ñ recte uiuimus. Uituꝑabar enĩ
ce detestabat᷑ apłs quosdã: qͦs etiã dixit¬
eẽ sine affectione. Culpauit etiã illos
sacer psalmus: de quib ait. Sustinui qͥ
simul contristaretur a& ñ fuit. Nã oĩno¬
ñ dolere dum sumus in hoc loco mise¬
litteratos sensit ce dixit. ñ sine magna
mercede contingit immanitatis in a¬
nimo. stuꝑoris incorpore. Cũ itaq a
affectus: quis hunc stuporẽ ñ omĩb
uitiis iudicet ẽẽ priorem: Id̃o rep̃hendit

Expanded text:
cum rectas et secundum deum habemus has affectiones, huius uitae sunt, non illiuuiti cedimus; itaque aliquando, quamuis non culpabili cupiditate, sed laudabili caritate moueamur, etiam dum nolumus flemus. habemus ergo eas ex humanae condicionis inpotestate. Sed dum uitae huius infirmitatem gerimus, si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte uiuimus. Vituperabat enim et detestabatur apostolus quosdam, quos etiam esse dixit sine adfectione. Culpauit etiam illos sacer psalmus, de quibus ait: Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. Nam omnino non dolere, dum sumus in hoc loco miselitteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit inmanitatis in animo, stuporis in corpore. Quocircaadfectus, quis hunc stuporem non omnibus uitiis iudicet esse peiorem? Potest
Abbreviated transcription (Latin):
ui uocat ea quȩ ñ st̃ tamꝙͣ quȩ sint
Nec hic apłs dixit. qui uocat ea
que non sunt. ut sint: s tãquam sint
Apud dm̃ iam quippe factum ẽ qd̵ eiꝰ
dispositione futurum ẽ: quia de illo ali¬
bi dicitur. qui fecit quȩ futura sunt. Et
hic quando fames facta est. tunc dicta ẽ
uocata: id est ut adeẽt quȩ iam fuerat
ineius occulta gub̃natione disposita.

Expanded text:
ui «vocat ea quae non sunt, tanquam quae sunt». Nec ibi Apostolus dixit, «Qui vocat ea quae non sunt,» ut sint; sed, «tanquam sint» . Apud Deum quippe jam factum est quod ejus dispositione futurum est; quia de illo alibi dicitur, «Qui fecit quae futura sunt» . Et hic quando fames facta est, tunc dicta est vocata, id est, ut adesset quae jam fuerat in ejus occulta gubernatione disposita.
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ne in celis umbrã gerebat. Atubi
cepit illa quȩ figurabat᷑ euidentius p̃dica¬
ri: umbra qua significabat᷑ deiecta est
ꝓpt̾ea mͦ ibi templũ ñ ẽ: qd̾ fabricatũ fuerat
ad imaginẽ futuri corporis xp̃i. Tenemꝰ

Expanded text:
aeternae in coelis umbram gerebat; at ubi coepit illa quae significabatur, evidentius praedicari; umbra qua significabatur, dejecta est: propterea ibi modo templum non est, quod fabricatum fuerat in imaginem futuri corpor
Abbreviated transcription (Latin):
talis uite nouitate flagrantes. sicut p̃¬
ceꝑat in eugłio dñs. uendebant omĩa
quȩ habebant. & p̃cia rerũ suaꝵ ante
pedes apłoꝵ ponebant: ut ipsi diftribue
bant aliqͥd suũ: s erant illis omĩa cõ¬
munia: & anima una &e cor unũ in dm̃.
Deinde &̃ ipsi aiuideis carnalib ciuib
carnis suȩ. ꝑsecutionẽ passi atq ꝑpessi
dñi sin: qͥa qui ꝓpt̃ eos mansuetꝰ passꝰ fue¬
&e apłs factus. missꝰ ẽ ut gentib eugłiũ p̃di¬
caret: grauiora ꝑpessus ꝑ nomine xꝑi. quã
fecerat ꝓpt̾ nom̃ xp̃i. E ccłias aũ constitueis
ꝑ õs gentes. qua eugłium seminabat impense
p̃cipiebat: ut qm̃ ipsi ex idoloꝵ cultu ueni¬
entes. & ad unũ dm̃ colendũ rudes ñ facile
poterant reb suis uenditis ce distͥbutis ser¬
Ita illos tãqͣm milites. illos aũ tamꝙͣ stipen¬
diarios ꝓuinciales apłica doct᷑na constitu¬
it: inserens eis xp̃m uelut lapidẽ angula
bo quasi parietes de diu̾souenientes. de iu¬

Expanded text:
sicut praeceperat in Evangelio Dominus, vendebant omnia quae habebant, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponebant, ut ipsi distribuerbant aliquid suum, sed erant illis omnia communia, et anima et cor unum Deinde etiam ipsi a Judaeis carnalibus civibus carnis suae persecutionem passi atque dispersi Domini sui: quia qui eos mansuetus passus fueet apostolus factus missus est ut gentibus Evangelium praedicaret: graviora perpessus pro nomine Christi quam fecerat contra nomen Christi. Ecclesias autem constituens per omnes gentes quo Evangelium seminabat, impense praecipiebat ut quoniam ipsi ex idolorum cultu vehementes ad unum Dominum colendum rudes non facile poterant rebus suis venditis et distributis serita illos tanquam milites, illos autem tanquam stipendiarios provinciales apostolica doctrina constituit; inserens eis Christum velut lapidem angularbo quasi parietes de diverso venientes, de Ju
Abbreviated transcription (Latin):
iudei tanta signa fieri in eiꝰ nomine
quem partim ꝑ inuidiã. partim ꝑ erro¬
rem crucifixerant: alii irritati st̃ ad ꝑse¬
quendos p̃dicatores eiꝰ apłos: alii uͦ idip¬
sum ampliꝰ ammnirantes. quod in eius
nomine quẽ ueluti oppressũ & uictum
irriserant. tanta miracła fierent: peniten¬
do conu̾si. credidert̃ in eũ milia iudeoꝵ.
Non erant iam illi tẽporalia beneficia t̃re
nũq regnũ desiderantes adõ. nec ꝓmissũ
regẽ xp̃m carnalit̃ expectantes. s immor¬
taliter intelligentes & diligentes eũ qui
ꝓipsis abipsis tanta mortalit̾ ꝑtulit:
&e eis usq ad sui sanguinis effusionem¬
peccata donauit: & immortalitatẽ a se.
sꝑandã ce desid̾andam exẽplo suȩ resur¬
rectionis ostendit. Itaq iã ueteris homi

Expanded text:
udaei tanta signa fieri in ejus nomine, quem partim per invidiam, partim per errorem crucifixerunt, alii irritati sunt ad persequendos praedicatores ejus Apostolos, alii vero idipsum amplius admirantes, quod in ejus nomine, quem veluti a se oppressum et victum riserant, tanta miracula fierent, poenitendo conversi crediderunt in eum millia Judaeorum. Non erant jam illi temporalia bnec promissum regem Christum carnaliter exspectantes: sed immortaliter intelligentes et diligentes eum qui pro ipsis ab ipsis tanta mortaliter pertulit, et eis usque ad sui sanguinis peccata donavit, et immortalitatem a se sperandam et desiderandam exemplo suae resurr
Abbreviated transcription (Latin):
quanto ampliꝯ impenderimꝰ: cuiꝰ nos
ppetuos debitores ostendit apłs dicens. Ne¬
mini quicꝙͣ debeatis nisi ut inuicẽ dili¬
demus reddimus potiꝰ ꝙͣ donamus: si ne¬
mini quicquã debendum ẽ. nͥ ut inuicẽ
diligamꝰ. Ipsa qͥppe dilectio exigit debitũ
ut fraternȩ caritati seruientes. eũ qui se
Adiuuari recte uelit in qͦ possumꝰ adiuue¬

Expanded text:
quanto amplius impenderimus, cujus nos perpetuos debitores ostendit Apostolus dicens, Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem dilitemus, reddimus potius quam donamus, si nemini quicquam debendum est, nisi ut inuicem diligamus. ipsa quippe dilectio exigit debitum, ut fraternae caritati seruientes eum, qui se adiuuari recte uelit, in quo possumus, adiuue
Abbreviated transcription (Latin):
fusa ẽ incordib nrĩs. Unde tͥ omendice
Paritas dĩ diffusa ẽ incorde tuo. Quid:
Aut inquo: Caritas dĩ diffusa incorde
humano. habemꝰ inquit thesaurum
istum in uasis fictilib. Quare inficti¬
libus uasis: ut eminentia uirtutis sit
dĩ. Deniq cum dixisset caritas dĩ diffu¬
sa est in cordibus nostris: ne putaret
qͥsq a se sibi esse quod diligit deũ: con-
amet se de te: idẽ ad amorem suum
moueat te. Aecendat te. illuminet te
Quamdiu uiuimus pugnamus: quã¬
diu pugnamus ꝑielitamur. S in his
omnib suꝑamus: ꝑ eum qͥdilexit noᷤ.¬

Expanded text:
fusa est in cordibus nostris. Unde tibi, o mendice, charitas Dei diffusa est in corde tuo? Quid, aut in quo charitas Dei diffusa est in corde humano? Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus. Quare in vasis fictilibus? Ut eminentia virtutis sit Dei . Denique cum dixisset, Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris; ne putaret quisque a se sibi esse quod diligit Deum, contiamet se de te; id est, ad amorem suum moveat te, accendat te, illuminet te,quamdiu vivimus, pugnamus; quamdiu pugnamus, periclitamur: sed in his omnibus superamus, per eum qui dilexit no
Abbreviated transcription (Latin):
igulus ẽ: cũ fragiles. infirmos. &e
t̃renos facit. Audi apłm dicentẽ
Habemus thesaurũ istum in uasis fi¬
ctilib. S forte alius nos fecit: aliꝰ hec
es qͥ respondeas deo: Num quid dicit
figinentũ ei qui se fixit: quare sic me
fecisti : An non habet potestatẽ figulus
luti. ex eadem massa facere aliud uas
in honorem: aliud in contum eliam:¬

Expanded text:
igulus est, cum fragiles, infirmos, et terrenos facit? Audi Apostolum dicentem: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus» . Sed forte alius nobis fecit haec es, qui respondeas deo? numquid dicit figmentum ei qui se finxit: quare me sic fecisti? annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud uas in honorem, aliud in contumeliam
Abbreviated transcription (Latin):
reus: ut manere in ea rectitudine
posset. ñ sine duino adiutorio. ce suo
fieri ꝑuersus arbitrio utrum libet hoꝵ
elegisset. di uoluntas fieret: aut etiam
ab illo. aut certe de illo. Pinde qͥa suã
maluit facere quã dei: de illo fac̾ta ẽ
uoluntas dĩ: quia ex eadem massa ꝑ¬
ditionis que de illius stirpe ꝓfluxit.
facit aliud uas in honorem. aliud in
contumeliam. In honorẽ ꝑ miscdiam:
incontumeliã ꝑ iudiciũ: ut nemo głet᷑
in homine. ac ꝑ hoc nec inse. Er tract̃¬

Expanded text:
tus, ut manere in ea rectitudine posset non sine divino adjutorio, et suo fieri perversus arbitrio. Utrum libet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, quia ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contumeliam: In honorem, per misericordiam, in contumeliam per judicium, ut nemo glorietur in homine, ac per hoc nec in se. Multa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanens in infidelitate merusti in¬
seri in oliuam. cũ eẽs oleaster. sic isti cor¬
recti faciliꝰ sue oliue naturalĩt̃ inseren¬
tur: Hocde illis apłs. Ergo ipsa est
arbor. Et si aliqui ex ramis fracti sunt:
ñ om̃s. Nam si om̃s rami frangerent᷑:
loquebatur: & suo fructu oliuam testa¬
batur: Nonne isti om̃s inde. Unde oẽ
qͥngenti illi fĩs: quib dñs post resur¬
rectionẽ apparuit. Unde dot milia
aduocem petri. quando sꝑu sco repleci
apłi omiũ gentiũ linguis locutisunt.
tanta auiditate di laudis &e sue accu¬
sationis conu̾sa st̃. ut qͥ pͥmo sanguinẽ
dñi fuderunt seuientes: bibere disce¬
rent iam credentes: Sic aũ omia illa
conuersa sunt milia hominũ. ut res
suas uenderent: &e precia rerum suaꝵ
ante pedes apłoꝵ ponerent. Ed dues
unus ñ fecit. quando hoc ore dñi au¬
diuit. & a dño tristis recessit: hoc fecer̃t
maius uulnus erat in corde ipsoꝵ: tan¬

Expanded text:
permanens in infidelitate, meruisti inpermanens in infidelitate, meruisti inseri in olivam, cum esses oleaster; sic isti correcti facilius suae olivae naturaliter inserantur: hoc de illis Apostolus. Ergo ipsa est arbor; etsi aliqui ex ramis fracti sunt, non omnes. Nam si omnes rami frangerentur, loquebatur, et suo fructu olivam testabatur? Nonne isti omnes inde? Unde etiam quingenti illi fratres quibus Dominus post resurrectionem apparuit ? unde tot millia ad vocem Petri, quando Spiritu sancto repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt, tanta aviditate Dei laudis et suae accusationis conversi sunt, ut qui primo sanguinem Domini fuderunt saevientes, bibere discerent jam credentes? Sic autem omnia illa conversa sunt millia hominum, ut res suas venderent, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponerent . Quod dives unus non fecit, quando ore Domini audivit, et a Domino tristis abscessit , hoc fecerunt Quanto majus vulnus erat in corde ipsorum, tan
Abbreviated transcription (Latin):
uia ñ repellet dñs plebem suã. Laus
illi. iubilatio illi. Quam plebem ñ
repellet: hic nobis int̾pretari aliqͥd
non licet. Prescriptum habemꝰ ab apło.
Ex posuit hoc apłs unde sit dictum. Erat
enim plebs iudee. plebs ubi fuer̃t ꝓpħȩ.
plebs ubi fuerunt patͥarchȩ. plebs etiã
scđm carnẽ ꝓpagata de semine abrahȩ.
plebs inqua precesser̃t omnia sacram̃ta
saluatorẽ nr̃m ꝓmittentia: plebs ubi
institutũ ẽ templũ. unctio sacerdotis.
ad figuram: ut cũ om̃s ipse umbre
preterirent: ipsa lux adueniret. Erat
ergo ista plebs dei: ad eã ꝓpħȩ missĩ in
illa nati qui missi: ei tradita ce credita
eloquia dĩ. Qͥd gͦ: Totũ illud dãpnatũ
ẽ: Absit. Arbor oliue ipsa dicta est ab¬
apło. Cepit enĩ ista arbor apatͥarchis.
S fuerunt ibi rami aridi: quia nimis
alti ꝑ suꝑbiam. Precisi gͦ ꝓpt̃ sterilita¬
naturã insertus es inbonam oliuã.
quantomagis qui scđm naturã st̃
inserent᷑ suȩ oliue: ut quomͦ tu ñ

Expanded text:
uia non repellet Dominus plebem suam:» laus illi, jubilatio illi, Quam plebem non repellet? Hic nobis interpretari aliquid non licet: praescriptum habemus ab Apostolo, exposuit hoc Apostolus unde sit dictum . Erat enim plebs Judaea, plebs ubi fuerunt Prophetae, plebs ubi fuerunt Patriarchae, plebs etiam secundum carnem propagata de semine Abrahae; plebs in qua praecesserunt omnia sacramenta Salvatorem nostrum promittentia; plebs ubi institutum est templum, unctio, sacerdos ad figuram, ut cum omnes ipsae umbrae praeterirent, ipsa lux adveniret: erat ergo ista plebs Dei; ad eam Prophetae missi in illa nati qui missi; ei tradita et credita eloquia Dei. Quid ergo? totum illud damnatum est? Absit. Arbor olivae ipsa dicta est Apostolo, coepit enim ista arbor a Patriarchis: sed fuerunt ibi rami aridi, quia nimis alti per superbiam; praecisi ergo propter sterilitanaturam insertus es in bonam olivam; quanto magis qui secundum naturam sunt, inserentur suae olivae» ? Ut quomodo tu non
Abbreviated transcription (Latin):
reppulit: Absit. Nam & ego isrłita sũ
ex semine abrahã: detribu benia¬
min. Non reppulit d̃s plebem suam
quam presciuit. Utiq si repelleret dñs
dñi non inomĩb: s quẽadmodũ scͥp¬
tum ẽ. reliquie saluȩ fient. Non in
omĩb: sed area uentilata massa in¬
tromissa est: palea iacet. Lotũ quicqͥd
uides iudeoꝵ reꝓboꝵ: paleã uides. Un¬
de uides paleam istam. iam in de exiit
massa: iam inhorreo recondita est. Er¬

Expanded text:
ita sum, ex semine Abrahae, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit» . Utique si repelleret DominDomini, non in omnibus; sed, quemadmodum scriptum est, «Reliquiae salvae erunt» . Non in omnibus; sed area ventilata, massa intro missa est, palea jacet . Totum quidquid vides Judaeorum reproborum, paleam vides. Unde vides istam paleam, jam inde exiit massa, jam in horreo recondita est.
Abbreviated transcription (Latin):
quia incõmutabi liter manet ab
eterno in eternũ. Quia gͦ accepit resur¬
rectionem ce uitam et̃nam caro illa.
quia resurrexit & uiuificata ascendit
incelum: hoc nob̃ ꝓmissũ ẽ: ipsã heredi¬
tatẽ expectamus uitã et̃nã Ad huc enĩ
non totum corpus accepit: qͥa caput
incelo est. menbra adhuc interra ft̃:
nec caput solum accepturũ ẽ herẽdi¬
tatem. ce corpus relinquetur. Totus
xp̃c accepturus est hereditatem: totus
scđ̃m hominem. id est caput ce corpus.
Aenbra uero xꝑi sumus: speremus he¬
reditatem: quia cum ista omnia transi¬
erint. hoc bonum accepturi sumus
qͦd non transibit: &e hoc malũ euasu¬
ri quod non transibit¬

Expanded text:
quia incommutabiliter manet ab quia incommutabiliter manet ab aeterno in aeternum. Quia ergo accepit resurrectionem et vitam aeternam caro illa, quae resurrexit et vivificata ascendit in coelum, hoc nobis promissum est. Ipsam haereditatem exspectamus, vitam aeternam. Adhuc enim non totum corpus accepit; quia caput in coelo est, membra adhuc in terra sunt: nec caput solum accepturum est haereditatem, et corpus relinquetur: totus Christus accepturus est haereditatem; totus secundum hominem, id est caput et corpus. Membra ergo Christi sumus, speremus haereditatem: quia cum omnia ista transierint, hoc bonum accepturi sumus quod non transibit, et hoc malum evasuri quod non transibit
Abbreviated transcription (Latin):
uia iustoꝵ. talis ẽ uia scõꝵ tenen¬
tium deum patrem. tenentium eccłiã
matrem: nec illum parentẽ. nec istam
offendentes. s in amore utriusq pa¬
rentis uiuentes. & ad hereditatem
eternam ꝓperantes. Non leso patre. non
lesa matre datur unicuiq hereditas:
mortem: &e duo parentes nos generant
aduitam. Parentes qui nos genuerant
ad mortem. adam ẽ ce exa: parentes qͥ
cessores: genuerunt sibi successores. Nũ¬
qͥd ge Onuerunt sibi cum qͥb
hic semꝑ uiuant: S tamquã decessuri:
qui illis succederent genuerunt sibi.
Deus aũ pater ce mater eccł̃a: non ad hoc
generant. Generant autem ad uitam
et̃nam: quia &e ipsi eterni sunt. Et
habemus hereditatem ꝓmissã axp̃o:
uitam eternam. Scdm quod uerbũ
caro factum ẽ. &e habitauit in nobis:
nutritus creuit: passus. mortuus. &e re¬
suscitatus. accepit hereditatem regnũ
cȩloꝵ. In ipso homine accepit resurre¬
ctionem. &e uitam eternam in ipso ho¬
mine: in uerbo autem non accepit.

Expanded text:
ia justorum, talis est via sanctorum tenentium Deum Patrem, tenentium Ecclesiam matrem, nec illum parentem, nec istam offendentes, sed in amore utriusque parentis viventes, et ad haereditatem aeternam properantes, non laeso patre, non laesa matre, datur unicuique haereditasmortem, duo parentes nos genuerunt ad vitam. Parentes qui nos genuerunt ad mortem, Adam est et Eva; parentes qui cessores genuerunt sibi successores: numquid genuerunt sibi cum quibus hic semper vivant? Sed tanquam decessuri, qui illis succederent, genuerunt sibi. Deus autem pater et mater Ecclesia, non ad hoc generant: generant autem ad vitam aeternam, quia et ipsi aeterni sunt. Et habemus haereditatem promissam a Christo vitam aeternam. Secundum quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , nutritus crevit, passus, mortuus et resuscitatus accepit haereditatem regnum coelorum. In ipso homine accepit resurrectionem et vitam aeternam, in ipso homine accepit: in Verbo autem non accepit;