comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non mutatur una semper et ubiq est nisi ꝙ ma-¬
gis magisq degustata dulcior in dies et propius
conspecta fit pulchrior ut sis igitur uerus diues
ab hac peste non te fastidiet nec repellet ꝙͣuis¬
excerceat ałs exterreat Difficiles habet aditus
primos cetera prona iocunda facilia Semel nisi¬
alias ubi ad illam perueneris non senties pau-¬
pertatem Dolor. Opoliauit me bonis meis
omnbus fortuna Ratio. Fallit te opinio malum
cõmune mortalium Nam profecto non bonis et
ut bona permiserim non tuis sed que tua forsan
pulgi more credideras mirorq si nondũ intelligis
aliena Dolor. Fortuna me nudum liquit atq
inopem Ratio. Uirtus te uestiet ny respueris ac
ditabit Nisi forte plus aurum ac purpuram ꝙͣ de¬
corum generose mentis habitum facis alias fe-¬
ceris Quodsi faceres tunc uere inopem nudñq
te dicerem Dolor. Contra fortune impetũ Ino-¬
pieq molestias nullo satis artificio tutus sum.¬

Expanded text:
non mutatur, una semper et ubique est, nisi quod manon mutatur, una semper et ubique est, nisi quod magis magisque degustata dulcior in dies, et propius conspecta fit pulchrior. Ut sis igitur verus dives, ab hac posce: non te fastidiet nec repellet, quamvis exerceat; difficiles habet aditus primos, cetera prona, iucunda, facilia. Semel vero ubi ad illam perveneris, non senties paupertatem. Spoliavit me bonis meis omnibus fortuna. Fallit te opinio, malum commune mortalium: nam profecto non bonis et, ut bona permiserim, non tuis, sed que tua forsitan vulgi more credideras; mirorque si nondum intelligis aliena. Fortuna me nudum liquit atque inopem. Virtus te vestiet, ni respuis, ac ditabit, nisi forte pluris aurum et purpuram quam decorum generose mentis habitum facis; quod si faceres, tunc vere inopem nudumque te dicerem. Contra fortune impetum et inopie molestias nullo satis artificio tutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
Fortuna ferox uite quoq necessaria subtrahit Ratio.
Necessaria subtrahere potest nemo quandoquidẽ
uere necessarium est nichil sine quo bene uiuitur
Dico autem bene non uoluptuose non insolenter
aut splendide sed prudenter sed sobrie sed honeste in
facebitur Et certe cum nec toto quod est usꝙ̃ auro
omnium generum rerum copia cupiditas exple-¬
atur paucis admodum et si desint leni lingue uel
manus artificio comparandis tollitur aut lenit᷑.
necessitas naturalis Sic uirtuti modicũ uitio
nil sufficit Dolor. Uictum uestitumq necessa¬
rium auara sors negat Ratio. Aliunde petendũ
uirtus liberalior ꝙͣ fortuna est Nichil negat nisi
quod et permissum noceat et negatum prosit Nic-¬
hil eripit nisi quod habuisse dampnosum amisisse
utile sit Non differt non imperat alias imprope¬
rat non retrahit manum non rugat frontem
non attollit supercilium Nullum despicit nullũ
destituit nullum fallit Non seuit nõ irascitur

Expanded text:
Fortuna, ferox, vite quoque necessaria subtrahit. Fortuna, ferox, vite quoque necessaria subtrahit. Necessaria subtrahere potest nemo, quandoquidem vere necessarium est nichil sine quo bene vivitur. Dico autem bene, non voluptuose, non insolenter aut splendide, sed prudenter, sed sobrie, sed honeste, infatebitur. Et certe cum nec toto quod est usquam auro, omnigenum rerum copia, cupiditas expleatur, paucis admodum et, si desint, levi lingue vel manus artificio comparandis, tollitur aut lenitur necessitas naturalis: sic virtuti modicum, vitio nil sufficit. Victum vestitumque necessarium avara sors negat. Aliunde petendum. Virtus liberalior quam fortuna est: nichil negat, nisi quod et permissum noceat et negatum prosit; nichil eripit nisi quod habuisse damnosum, amisisse utile sit. Non differt, non improperat, non retrahit manum, non rugat frontem, non attollit supercilium, nullum despicit, nullum destituit, nullum fallit, non sevit, non irascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Cui eo plus loci erit quo fortune minus
Lares meos dura subiit paupertas Ratio. Quid
queraris stio mollius diuicie subiissent sed pauper,¬
tas tucius Nulle autem opes sunt quibus nõ sit
anteponenda securitas Cum ad felicitatẽ enim
omnia quecũq agunt cupiunt ut homines dispo¬
nantur esse Illa sine opibus quidem potest sine se¬
curitate non potest Dolor. Paupertate du p̃mor
importuna Ratio. Ut nichil importabile diu fer-¬
tur sic nichil breue difficile sed hoc dicis graue Ex¬
plius auro tribuis ꝙͣ uirtuti An et hoc in para/¬
doxis stoycis non legisti Ꝙ solus sapiens diues est
an legisti forsitan sed spreuisti Quod pleriq fa-¬
ciunt legentes ut fabulentur ornatius non ut
melius uiuant Nichil ad honestatem omnia ad
scientiam atq eloquenciam referentes quo nichil
preripuit Ratio. Non tibi fecit iniuriam Suu
tulit sed uetus et nota hec ingratitudo est/ Dati
iminemor es menimnisti oblati Itaq rare atq te¬
pentes gracie Crebre ac furide sunt querele Dolor.

Expanded text:
cui eo plus loci erit, quo fortune minus. Lares meos dura subiit paupertas. Quid queraris scio: mollius divitie subiissent, sed paupertas tutius. Nulle autem opes sunt, quibus non sit anteponenda securitas. Cum ad felicitatem enim omnia quecunque agunt cupiuntve homines disponantur, esse illa sine opibus quidem potest, sine securitate non potest. Paupertate diu premor importuna. Ut nichil importabile diu fertur, sic nichil breve difficile. Sed hoc dicis gravius: explus auro tribuis quam virtuti? an et hoc in Paradoxis Stoicis non legisti, quod “solus sapiens dives est”? An legisti forsitan, sed sprevisti? quod plerique faciunt legentes, ut fabulentur ornatius, non ut melius vivant, nichil ad honestatem, omnia ad scientiam atque eloquentiam referentes, quo nichilpreripuit. Non tibi fecit iniuriam: suum tulit. Sed vetus et nota hec ingratitudo est: dati immemores, meministis ablati, itaque rare ac tepentes gratie, crebre ac fervide sunt querele.
Abbreviated transcription (Latin):
omnium dura mortalium tamen durissima regũ sors
quorum et uita innocens labori et scelerata infamie
atq utraq periculis exposita quocũq se uerterit dif-¬
ficultatum scopulos rerumiq naufragia circa se uidet
hinc erupisse Tu miseruui ducis iul unꝙ̃ tibi feliciꝰ
accidit ꝙ quod miserrimum arbitraris Dolor. Regnũ
meun ad alium translatum doleo Ratio. Non tuum
certe sed fortune que si donare id tibi potuerat cur
anferre cum uelit et traufferre non possit, Uide¬
autem ne preter tranfferentis uoluntatem que sola suf-¬
ficiens est alie eciam cause fuerint tranfferendi Ille
scilicet quas quidam sapiens uir expressit Regnum
inquit a gente in gentem tranffertur propter Inusti-¬
cias et iniurias et contumelias et diuersos doloz¬
Dolor. Rex esse desii Ratio. Homo esse inicipis Ea
est dici se homines dedignentur.

Expanded text:
dura omnium mortalium, tum durissima regum sors, dura omnium mortalium, tum durissima regum sors, quorum et vita innocens labori, et scelerata infamie, atque utraque periculis exposita, quocunque se verterit difficultatum scopulos, rerumque naufragia circa se videt. Hinc erupisse tu miserum ducis: nil unquam tibi felicius accidit, quam quod miserrimum arbitraris. Regnum meum ad alium translatum doleo. Non tuum certe, sed fortune; que, si donare illud tibi potuerat, cur auferre cum velit et transferre non possit? Videautem ne preter transferentis voluntatem, que sola sufficiens est, alie etiam cause fuerint transferendi; ille, scilicet, quas quidam sapiens vir expressit: “Regnum, inquit, a gente in gentem transfertur, propter iniustitias et iniurias et contumelias et diversos dolos.” Rex esse desii. Homo esse incipis: ea  est Rex regum, dici se homines dedignentur.
Abbreviated transcription (Latin):
excesserunt ut paulo ante memoraii id qui uelle nõ
potest Sunt namq paruitates et indomite uolun-¬
tates necessitati saltem uictoriq suas gracias agat
ad eum statum ui redactus quem optasse debuerit
Primum boni ammi uotum esse debet honesta con-¬
silia libenter amplecti proxinum uel coacte Quod
magnum illum syrie regem non preteriit anthiocũ
saurum est azya priuatus senatui populoq Romano
gracias agebat ꝙ eum magna niis sollicitudine
liberatum ad mediocria redegissent facete als fateris¬
quidem illesi ficte sapienter grauiterq si uere alias
sineris Dolor. Regni e solio destendi Ratio. Dicebã
superbie impudentis addam et amencie negligẽtis
esse conditorum oblitum fastidire quod scis esse uelle
quod nequeas Non possunt omnes hommes reges
esse sit satis esse homines quid non sui regin auidis
sua sordet humanitas Quiescite miseri bene secum
agi putent hii qui reges esse desierunt Cum enum

Expanded text:
excesserunt, ut paulo ante memoravi. Id qui velle non excesserunt, ut paulo ante memoravi. Id qui velle non potest sunt namque pervicaces et indomite voluntates, necessitati saltem victorique suo gratias agat, ad eum statum vi redactus, quem optasse debuerit. Primum boni animi votum esse debet, honesta consilia libenter amplecti, proximum vel coacte. Quod magnum illum Syrie regem non preterit Antiochum, Asia privatus, Senatui Populoque Romano gratias agebat, quod eum magna nimis sollicitudine liberatum, ad mediocria redigissent. Facete quidem ille si ficte, sapienter graviterque si vere. Regni e solio descendi. Dicebam superbie impudentis, addam et amentie negligentis esse, conditionis oblitum, fastidire quod sis, esse velle quod nequeas. Non possunt omnes homines reges esse; sit satis esse homines. Quid non sui regni avidis sua sordet humanitas? Quiescite, miseri. Bene secum agi putent hi, qui reges esse desierint. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
precio neq rem unam tantum Non modo enim
cecitas cum regno abiit sed libertas rediit publico
seruicio liberatus es Dolor. Regia exuor maiestate¬
Ratio. Clamis regia sceptrumq et dyadema tre-¬
de expertis ponderosissima rerum sunt multiplici
releuatus fasce queri desine Dolor Reguum
amisi Ratio ymmo quidem euasisti et midus ex
ingenti naufragio enatasti Solent terre redditi
querelas preniere uotaq soluere Dolor Regni
felicitatem perdidi Ratio Seu felicitatem mi¬
seram seu felicem miseriam dici mauis Hauc fa-¬
teor perdidisti seu utrumq simul falsam felicitatẽ
ueramqz miseriam Dolor Regnum simul et po-¬
tenciam regiasq opes perdidi Ratio. Gaudendũ
perditis alias perdidisti que te perdere potuissent¬
Dolor Regni potestate careo Ratio Et regni
curis et casibus quorum tedio atq odio quidem Solio
excedere uoluerunt Ad id quod ut uellet Augustum
modestia uariatione metus impulitħ Tomulli eciã

Expanded text:
pretio, neque rem unam tantum: non modo enim pretio, neque rem unam tantum: non modo enim cecitas cum regno abiit, sed libertas rediit: publico servitio liberatus es. Regia exuor maiestate. Chlamys regia sceptrumque et diadema, crede expertis, ponderosissima rerum sunt: multiplici levatus fasce, queri desine. Regnum amisi. Immo quidem evasisti, et nudus ex ingenti fastigio enatasti: solent terre redditi querelas premere, votaque solvere. Regni felicitatem perdidi. Seu felicitatem miseram, seu felicem miseriam dici mavis, hanc fateor perdidisti, seu utranque simul falsam felicitatem veramque miseriam. Regnum simul ac potentiam, regiasque opes perdidi. Gaudendum perditis que te perdere potuissent. Regni potestate careo. Et regni curis et casibus, quorum tedio atque odio quidam solio excedere voluerunt; quod ut vellet Augustum modestia, Neronem metus impulit. Nonnulli etiam
Abbreviated transcription (Latin):
clarum nomen habet qui dimissum ultro ad im-¬
perium reuocatus spreuit opes turbidas ancepsq
fastigium et quesitum ab aliis querendumq tan-¬
tis cedibus rursus oblatum expertus horuit Et
philozophice grauiterq cum amicis iocans oleribus
que in ortulo suo priuatus sibiipẽ plantauerat post
habendum censuit Dolor. Regia arce detrusus
sum Ratio. Latentium illa discriminum plena
erat inter que dudum cecitas animi quibusdam
uelud aureis nec minus urgentibus ꝙͣ fulgidis
manicis atq compedibus tenebaris quibus nunc
solutus lumine reddito quod fortuna suis auferre
sequacibus solita est illius circulatricis instabiles
ludos uides quis auarus adeo ut non auro uisimi
redimat eligatq mnopem magis integritatem no-¬
bilissimi sensus ꝙͣ diuitem cecitatem Atqui non
minus nobilis est sed sine comparatione nobilior
auimi uisus est ꝙͣ corporis Illum gaude regin mu¬
tantis impendio redemisse rem magnam paruo

Expanded text:
clarum nomen habet, qui, dimissum ultro ad Imclarum nomen habet, qui, dimissum ultro ad Imperium revocatus, sprevit opes turbidas, ancepsque fastigium et quesitum ab aliis, querendumque tantis cedibus, rursus oblatum expertus exhorruit; et Philosophice graviterque cum amicis iocans, oleribus, que in hortulo suo privatus sibi ipse plantaverat, post habendum censuit. Regia arce detrusus sum. Latentium illa discriminum plena erat, inter que dudum cecus animi, quibusdam velut aureis nec minus urgentibus quia fulgidis manicis atque compedibus, tenebaris; quibus nunc solutus, lumine reddito, quod fortuna suis auferre sequacibus solita est, illius circulatricis instabiles ludos vides. Et quis avarus adeo, ut non auro visum redimat, eligatque inopem magis integritatem nobilissimi sensus, quam divitem cecitatem? Atqui non minus nobilis, sed sine comparatione nobilior animi visus est quam corporis. Illum gaude regni nutantis impendio redemisse, rem magnam parvo
Abbreviated transcription (Latin):
inter homines principatum humanitati debitum
non opibus que opulentum hominem faciunt nõ
humanum magis atq ita nec meliorem certe nec
hominibus altiorem Sed hic unus ex multis er-¬
roribus uestris est in excellencie appetitu quam
in sua sede contemptam ubi non est queritis nõ
uidentes consequentiam rerum uerã et causarum
Sicut enim inter diuites diuiciis alias opibus
inter robustos uiribus inter formosos forma int̾.
disertos eloquentia Sic profecto inter homines
humanitate precellitur Dolor. Regia sede cecidi¬
Ratio. Si incolumis perrarum uolent emin¬
coĩter omnes qui sic decidunt perire regnoq sil.¬
atq amino alias anima spoliari Quibus illa Re¬
linquitur tranquillior graciorq si sapiunt uita
est quod illos minime la tuit qui non collapsi aut
depulsi sed et stantes et uolentes aut imperio ces-¬
sere aut pontificatum iam sublimiorem regnis
et imperiis relinquere In quibus dyoclecianus

Expanded text:
inter homines principatum humanitati debitum, inter homines principatum humanitati debitum, non opibus, que opulentum hominem faciunt, non humanum magis, atque ita nec meliorem certe nec hominibus altiorem? Sed hic unus ex multis erroribus vestris, est in excellentie appetitu, quam, in sua sede contentam, ubi non est queritis, non videntes consequentiam rerum veram et causarum; sicut enim inter divites divitiis, inter robustos viribus, inter formosos forma, inter disertos eloquentia, sic profecto inter homines humanitate precellitur. Regia de sede cecidi. Si incolumis, perrarum. Solent enim qui decidunt perire, regnoque simul atque anima spoliari; quibus illa relinquitur, tranquillior gratiorque si sapiunt vita est. Quod illos minime latuit, qui non collapsi aut depulsi sed et stantes et volentes, aut Imperio cessere, aut Pontificatum iam sublimiorem regnis et imperiis reliquere. In quibus Diocletianus
Abbreviated transcription (Latin):
Iam solacii genꝰ est
filium non habere Dolor. Regno
excidi Ratio. Utilis casus in precipiti
sedebas saluus in plano depositus et periculosam
altitudinem post terga respiciens uidebis te regnn¬
alias regio solatio descendentem ad priuate uite re-¬
quiem astendisse Et si nulla est sine securitate io-¬
cunditas nulla felicitas aliquanto iocundius te
Dolor Regno depulsus sum Ratio. Habeto
graciam depellenti durum auribus aĩo liquidũ
quod iubeo depulsus enim es unde erat abeundũ¬
et quod sponte debueras coacte facis Optanda uis
equidem non deflenda Nam quis pudor hominem
natum Aut regnun super hommes optare aut si
patrem alias parem factum hominibus indignari
Si excellere pulchrum atq optabile quid in omni
pulcherrime rei excellentia optandum uides sit Nõ
superbie igitur neq licencie sed uirtutis ex qua uera
dyadenata regum non ex gemmnis auroq fieri ne-¬
io tam auri cupidus aut gemimarum est qui
neget Quis autem queso hominum non uidet

Expanded text:
Iam solatii genus est filium non habere. Regno excidi. Utilis casus: in precipiti sedebas. Salvus, in plano depositus, et periculosam altitudinem post terga respicens, videbis te, regni solio descendentem, ad private vite requiem ascendisse, et, si nulla est sine securitate iucunditas, nulla felicitas, aliquanto iucundius te, ras, cognosces. Regno depulsus sum. Habeto gratiam depellenti. Durum auribus, animo liquidum quod iubeo: depulsus enim es unde erat abeundum; quod sponte debueras, coactus facis. Optanda vis, equidem, non deflenda. Nam quis pudor, hominem natum aut regnum super homines optare, aut, se parem factum, hominibus indignari? Si excellere pulchrum atque optabile, quid ni omnium pulcherrime rei excellentia exoptanda sit? non superbie igitur, neque licentie, sed virtutis, ex qua vera diademata regum, non ex gemmis auroque fieri, nemo tam auri cupidus aut gemmarum est qui neget. Quis autem queso hominum non videt,
Abbreviated transcription (Latin):
bile Et prope centesimum sephocles tragici alias tra¬
diti summum stili decus suam compleret edipedem
Non octogenario miaior catho nulla mutatione uo-¬
cis aut laterum nullo memorie lapsu uel ignauia
seipm̃ excusatione defenderit uel clarissimos oratores
ultro ip̃e ad iuditium euocaret Dolor. Infida me¬
moria est Ratio. Noli ergo illi fidere sepe calculum
secum pone quid quid crederis confestim exige Et qd
cras facturus fueras nunc facito Non est tuta dilatio
Sic ex malis si quid boni potes elice fides socii desidiã
parit diligenciam perfidia Dolor. Memoria pene
nulla est Ratio. Ea est rerum condicio humanarum
ut qui pauciora memiuerit minor illi causa fletuũ
sit ubi nec emendatio nec penitentia utilis locũ habet
Quid superest aliud ꝙͣ obliuionis auxilium.
De eloquencie defectu.ci. Dolor.

Expanded text:
bile, et prope centesimum Sophocles, tragicbile, et prope centesimum Sophocles, tragici summum stili decus, suam compleret Edypoden; non octogenario maior Cato, nulla mutatione vocis aut laterum, nullo memorie lapsu, vel in gravi seipsum accusatione defenderet, vel clarissimos oratores ultro ipse ad iudicium evocaret. Infida memoria est. Noli ergo illi fidere, sepe calculum secum pone, quicquid credideris confestim exige, et quod cras facturus fueras, nunc facito. Non est tuta dilatio: sic ex malis si quid boni potes elice. Fides socii desidiam parit, diligentiam perfidia. Memoria pene nulla sum. Ea est rerum conditio humanarum, ut qui pauciora meminerit, minor illi fletuum causa sit. Ubi nec emendatio, nec penitentia utilis locum habet, quid superest aliud quam oblivionis auxilium? 102 DE ELOQUENTIE DEFECTU Elo
Abbreviated transcription (Latin):
Adesto ne corruat et labentem iugi excercitatione
sustenta fac quod muro ruinam minitanti adibe
repagula locis oportunis et fragilem crebris ac ua¬
lidis adminiculis circumualla. Dolor. Memoria
fluxa est Ratio. Diligentia et artificio illam stringe
cunctisq ingeniis memorie defectibus occurre In¬
dustria nil patitur perire nil minui hec est que
philozophos et poetas senes In alio scenicos uiren¬
tissimo alias intentissimoringenio ac stilo hec est
que decrepitos oratores uoce solida ualidisq lateribz
ac tenaci memoria seruare potest Quod nisi sic es-¬
set mĩꝙͣ solon et cotidie discens aliquid senesteret
et supremum agens spiritum ad colloquium assiden-¬
tium amicorum ex ip̃a iam morte consurgeret ħ on
Crysippus acutissimum illud ac profundissimum uo-¬
lumen ceptum iuueni in extrema perficeret senectu-
in certamine iuuenili feruore animi semili auten
maturitate descenderet Non quarto et nonagesimo¬
ypocrates alias ysocrites ardens illud opus ac mira¬

Expanded text:
Adesto ne corruat, et labantem iugi ecercitatione sustenta. Fac quod muro ruinam minitanti fieri solet, adhibe repagula opportunis locis, et fragilem crebris ac validis adminiculis circumvalla. Memoria fluxa est. Diligentia et artificio illam stringe. Cunctis ingenii memorieque defectibus occurrit, industria; nil patitur perire, nil minui; hec est que Philosophos et Poetas senes, virentissimo ingenio ac stilo, hec est que decrepitos oratores voce solida validisque lateribus ac tenaci memoria, servare potest. Quod nisi sic esset, nunquam Solon, et quotidie discens aliquid senesceret, et supremum agens spiritum, ad colloquium assidentium amicorum, ex ipsa iam quasi morte consurgeret; non Chrysippus acutissimum illud ac profundissimum volumen ceptum iuvenis, in extrema perficeret senectutein certamen, iuvenili fervore animi, senili autem maturitate descenderet; non quarto et nonagesimo Ysocrates ardens illud opus ac mira
Abbreviated transcription (Latin):
esse formosus Ratio. Diste amare atq optare me-¬
liora stultum est amare periculum suum stultum
optare quod nillo studio queri potest Nempe si
contra naturam formosus fieri studeas nil ultra
proficies ꝙͣ ut deformior uideare Dolor. formosus
esse nitor Ratio. Nitere aut bonus esse id non frstia
enim facies hoc inter multa precipuum uirtus habe
queri potest eripi non potest Cum reliqua in arbitrio
sint fortuue nec obstante illa queri ualeant nec ser¬
uari Dola uirtus fortune legibus libera est atq illa
obluctante clarius nitet/.
Atura me genuit imbecillem Ratio. Ut

Expanded text:
esse formosus Disce amare atque optare meesse formosus Disce amare atque optare meliora. Stultum est amare periculum suum, stultum optare quod nullo studio queri potest. Nempe si contra naturam formosus fieri studeas, nil ultra proficies quam ut deformior videare. Formosus esse nequicquam nitor. Nitere autem bonus esse. Id non frustra enim facies. Hoc inter multa precipuum virtus habet: queri potest, eripi non potest. Cum reliqua in arbitrio sint fortune, nec obstante illa queri valeant, nec servari, sola virtus fortune legibus libera est, atque illa obluctante clarius nitet. 2 atura me genuit imbecillem. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
git sed anu hec si longa si recta si ampla si magni/¬
fica si decora est sic illa alia alias altera qualistũq
nichil ad te alias rem Non solum domi sed ne mi¬
licie quidem ubi magis obesse uideretur Nosti ut
maryus summnus dux non longos sed torsos et ua-¬
rios milites eligebat Id ꝙͣ feliciter ꝙͣ consulte face̾̃t
crebre et ingentes iudicant uictorie habet corporis
proceritas maiestatis plusculum nõ uigoris Dolor.
Breuis est statura Ratio. Hec non impedit quin
uir bonus et magnus esse possis insuper et rex si sors
tulerit et imperator Et si enim affricanus scipio
celsus corpore iulius cesar statura fuerit excelsa breui
tanien alexander macedo et augustus cesar nec eoꝵ
magnitudini breuitas obfuit nec detraxit fame¬
Dolor. Uellem esse altior et maior Ratio. Assur,¬
ge animo cresce uirtutibus maior eris atq alcior hoc
utilius hoc facilius incrementum Dolor. Cuperẽ

Expanded text:
git sed animi. Hec, si longa, si recta, si ampla, si magnigit sed animi. Hec, si longa, si recta, si ampla, si magnifica, si decora est, sit illa altera qualiscunque: nichil ad rem, non solum domi, sed ne militie quidem, ubi magis obesse videretur. Nosti ut Marius summus dux, non longos, sed torosos et validos milites eligebat. Id quam feliciter, quam consulto faceret, crebre et ingentes indicant victorie. Habet corporum proceritas maiestatis plusculum, non vigoris. Brevis est statura. Hec non impedit quin vir bonus et magnus esse possis, insuper et rex, si sors tulerit, et imperator. Etsi enim Africanus Scipio celsus corpore, Iulius Cesar statura fuerit excelsa, brevi tamen Alexander Macedo et Augustus Cesar, nec eorum magnitudini brevitas obfuit, nec detraxit fame. Vellem esse altior et maior. Assurge animo, cresce virtutibus: maior eris atque altior. Hoc utilius, hoc facilius incrementum. Cuperem
Abbreviated transcription (Latin):
Quosdam post insultus uarios molliuit et uinci
faciles dedit atq ab honestate transuersos in culpã
trudit Dolor. Deformis et breuis nuiũ statura
est Ratio. Non est ut reris prosequendum q̃relis
incominodum longe conspectior est statura breuis
expedicior agiliorq Dolor. Statura michi¬
perbreuis Ratio. Qui uetat ut in parua domo
magnum uirum sic in paruo corpore magnum ha-¬
bitare ammum Dolor. Corpus exiguum est¬
Ratio. Id stilicet lamentaris ꝙ teip̃o non es ouera/¬
tus sed leuis et facilis et ad curicta uersatilis Dolor.
Perexiguum michi est corpus Ratio. Quis unꝙͣ
de exigua questus est sartina iusta hercle dolendi
causa ꝙ non pressus mole corporea sed indutus neq
ip̃e tibi tedio sed usui sis Dolor. Contemptibili
sum statura Ratio. Ut gloriosum nichil insi u̾tus
sic contemptibile nichil nisi picium Nullam u̾tus
respuit staturam Dolor. Epigua michi corporis
statura est Ratio. Non staturam corporis uirtus exi-¬

Expanded text:
quosdam post insultus varios mollivit, et vinci quosdam post insultus varios mollivit, et vinci faciles dedit, atque ab honestate transversos in culpam trudi. Deformis et brevis nimium statura est. Non est ut reris prosequendum querelis incommodum: longa conspectior est statura, brevis expeditior agiliorque. Statura perbrevis est. Quid vetat, ut in parva domo magnum virum, sic in parvo corpore magnum animum habitare? Corpus exiguum est. Id scilicet lamentaris, quod te ipso non es oneratus sed levis et facilis et ad cuncta versatilis. Perexiguum est corpus. Quis unquam de exigua conquestus est sarcina? iusta hercle dolendi causa, quod non pressus mole corporea sed indutus, neque ipse tibi tedio sed usui sis? Contemptibili sum statura. Ut gloriosum nichil nisi virtus, sic contemptibile nichil nisi vitium. Nullam virtus respuit staturam. Exigua corporis statura est. Non staturam corporis virtus exi
Abbreviated transcription (Latin):
corporis fedari ammum sed pulchritudine anuni cor¬
pus oruari Non te hoc igitur inhonestat aut premit
sed honestandi ammi materiam assurgendiq aditũ
per uirtutes aperit Dolor. Deformem me natun
parens genuit Ratio. Si deformem helenam genu¬
isset uel ut uiros loquar si deformem paridem fortasse
ylyon adhuc staret Dolor. Deformis in lucẽ edita
queror Ratio. Pauci boni formam corporis amiarũt
nullus optauit Quidam eciam proiecerunt quod
fecisse laudatur ille tuschus adolestens qui preclari
uultus eximiiam speciem quam suspectam multis
aduersamq fame sue senserat et pudicicie aliene
illatis sibi sponte uulneribus deformauit. Qͣ tibi
dissimilis qui id optes quod ille sibi abstulit Et quo
rari unꝙͣ innocue usi sunt Dolor. Forma careo¬
Fatio. Tucius est caruisse quo in experimentum
tii anceps ac laboriosum sepe uenturus sis Multis
forma nocuit cunctos excercuit alias exterruit¬

Expanded text:
corporis fedari animum, sed pulchritudine animi corcorporis fedari animum, sed pulchritudine animi corpus ornari”. Non te hoc igitur inhonestat aut premit, sed honestandi animi materiam assurgendique aditum per virtutes aperit. Deformem natura parens genuit. Si deformem Helenam genuisset, vel, ut viros loquar, si deformem Paridem, fortasse Ylion adhuc staret. Deformis in lucem editus queror. Pauci boni formam corporis amarunt, nullus optavit, quidam etiam proiecerunt. Quod fecisse laudatur ille Tuscus adolescens, qui preclari vultus eximiam speciem, quam suspectam multis adversamque fame sue senserat et pudicitie aliene, illatis sibi sponte vulneribus deformavit; quam tibi dissimilis qui id optes quod ille sibi abstulit, et quo rari unquam innocue usi sint. Forma careo. Tutius est caruisse quo in experimentum tui anceps ac laboriosum sepe venturus sis. Multis forma nocuit, cunctos exercuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ne tibi accidit si peiori exclusa hospes melior tecũ est¬
Dolor. Nullum michi forme decus obtigit Ratio.
Quid hinc doles aut quid penitus sanctum piumq
animo uoluis In quod alias quo tibi necessariam aut
onniuo usui et non pocius impedimento esse corporis
formam putes Multos forma fecit adulteros castum
nullum multos per lubrica uoluptatum duxit ad
infamem mortem qui deformes sine dedecore pericu-¬
loq uixissent Et quid multos dixi innumerabiles
in distrimen fere omes in crimen traxit. Do¬
Cur me deformem genuit natura Ratio. Ut ip̃ẽ
te ornares ac formosum faceres Ea forma que tecũ
esset in senio in grabatulo in feretro in sepulchro essetq
tua non nature laus aut parentum Pulchrius est¬
pulchrum fieri ꝙͣ nasti Illud enim cafus hoc studii est
Dolor. Corporis multa deformitas me premuit Rõ
Deformitas quidem hec apud quosdam infelicitatis
quedam portio est Tu crede dicentibus non deformitate

Expanded text:
ne tibi accidit si, peiori exclusa, hospes melior tecum estne tibi accidit si, peiori exclusa, hospes melior tecum est. Nullum forme decus obtigit. Quid hinc doles, aut quid penitus sanctum piumque animo volvis? in quod tibi necessariam, aut omnino usui, et non potius impedimento esse corporis formam putes? multos forma fecit adulteros, castum nullum; multos per lubrica voluptatum duxit ad infamem mortem, qui, deformes, sine dedecore periculoque vixissent. Et quid multos dixi? Innumerabiles in discrimen, fere omnes in crimen trahit. Cur me deformem genuit Natura? R. Ut ipse te ornares, ac formosum faceres, ea forma, quae tecum esset in senio, in grabato, in feretro, in sepulcro: essetque tua non Naturae laus, aut parentum. pulcrius estpulcrum fieri, quam nasci. Illud enim casûs, hoc studii est. Corporis multa deformitas me premit. Deformitas quidem hec, apud quosdam infelicitatis quedam portio est; tu crede dicentibus “non deformitate
Abbreviated transcription (Latin):
alias minus liberaliter naturam
queror que deformem me genuit¬
atio. O quot faces extiuxit
quot occurrit incediis Dolor. Deformem me ge-¬
nũt natura. Ratio. Non dedit quod delectet si quod
prosit dedit satis est mitte querelas ¶ Ratio Dare
noluit quod egritudo corrumperet quod senectus eri¬
peret Dedit forte quod nec mors ip̃a continge audeat
Dolor. formam corporis natura negauit Ratio. Gi
fornam anui largita est maximi debitor exigu re-¬
pulsam Alta mente despicito et offensam speculi cõ-¬
sciencia solare Dolor. Inuidit michi natura formã
corporis Ratio. Non inuidit sed erubuit dare quod
cotidie miuuatur et pereat Uera liberalitas mãsuro
munere noscitur Putrida et caduca auri alias auari
eciam donant forma fugax et fragile nature donũ
paucis ad utilitatem multis ad perniciem nulli ad
saluteni ueramiq gloriam data est Dolor. Forma
michi corporis negata est Ratio. Laro admodum
forma insignis honestasq uno sub lare habitant Be¬

Expanded text:
liberaliter naturam queror, que deformem genuit. O quot faces extinxit! Quot occurrit incendiis! Deformem genuit natura. Non dedit quod delectet? Si quod prosit dedit, satis est: mitte querelas. Non dedit forme gratiam natura. Dare noluit quod egritudo corrumperet, quod senectus eriperet: dedit forte quod nec mors ipsa contingere audeat. Dolor. Formam corporis natura negavit. R. Si formam animi largita est: maximi debitor, exigupulsam alta mente despicito, et offensam speculi conscientia solare. Invidit natura formam corporis. Non invidit, sed erubuit dare quod quotidie minuatur et pereat. Vera liberalitas mansuro munere noscitur: putria et caduca avari etiam donant. Forma fugax et fragile nature donum: paucis ad utilitatem, multis ad perniciem, nulli ad salutem veramque gloriam data est. Forma michi corporis negata est. Raro admodum forma insignis honestasque uno sub lare habitant. Be
Abbreviated transcription (Latin):
quod imper accidit ut perbreuem gemmani
carbunculus is erat decem milibus aureorum
uir ille fortume maioris ꝙͣ ingenii cum emisset
diu se ciuctatum fuisse iactabat ꝙ naturalene
et coẽm modum fulgor excedens suspitionem
faceret eius artificio peritissimo cuidam cuius
consilio utebatur Non beram genimam esse ses ui¬
trum aliquod seu quodius aliud in eam speciẽ nõ
natura genitum sed nestio qua supernaturali arte
quadam conflatum Quequidem hesitatio quid insi
confessio quedam erat Uitrum tale uisu pulchrius
esse ꝙͣ gemma quãuis forsitan illa sollidior sit De
hoc tanen ip̃i iudicent qui uel in hoc questu pecu¬
mas alio uertendas honestius uel in hoc cognitu
melioribus debitum tempus perdunt Ꝙ si dicta
cunctatio iusta fuit quid hinc sequitur quis non
uidet quem nam stilicet ambitio et quanta sit ce¬
titas non rei formam ac substanciam sed nudũ
nomen tanta mercede captantium

Expanded text:
quod nuper accidit, ut perbrevem gemmam — quod nuper accidit, ut perbrevem gemmam — carbunculus is erat —, decem milibus aureorum ille vir fortune maioris quam ingenii cum emisset, diu se cunctatum fuisse iactabat, quod naturalem et communem modum fulgor excedens suspitionem faceret eius artificii peritissimo cuidam, cuius consilio utebatur, non veram gemmam esse sed vitrum aliquod, seu quidvis aliud in eam speciem, non natura genitum, sed nescio qua supernaturali et mira quadam arte conflatum. Que quidem hesitatio quid nisi confessio quedam erat, vitrum tale visui pulchrius esse quam gemmam, quamvis forsan illa solidior sit? De hoc tamen ipsi iudicent qui vel in hoc questu pecunias alio vertendas honestius vel in hoc cognitu melioribus debitum tempus perdunt. Quod si dicta cunctatio iusta fuit, quid hinc sequitur quis non videt, quenam scilicet ambitio et quanta sit cecitas non rei formam ac substantiam sed nudum nomen tanta mercede captantium
Abbreviated transcription (Latin):
Emmarum fulgor ac spẽs delectant¬
Ratio. Rerum fateor terrestriũ
et mortalium uanitatis pars non ul-¬
tima exiguo in lapillo patrimonia magna clau-¬
dencium Cuius precium instabile et incertum
cotidieq parium e sola mercantium fama et
diuitum insanorum crudelitate al. credulitate
dependeat unde diu sprete in opinis preciis at-¬
tolluntur et gemimarum famosissime subdita¬
al. subita premuntur infamia nestio quibz notis
erumpentibus non tam ip̃is de quibus agit᷑. in
Rebus ꝙͣ in opinione honiinum ita callentium¬
alias uolentium Preclara quidem illa prudẽtia
que neglecto cultu dei atq animi et utriusque
noticia internostendis lapidum uenis inuigilat
Sed sic est mors alias mos Neq nunc primũ
in precium sunt qui his precia nafre al. ualere¬
fingunt Uera emm precia uel nulla sunt peni-¬
tus uel ignota Ꝙͣ uero periculosa uanitas ꝙͣ
tremulum ꝙͣq anceps iudicium inter ip̃os arti¬
fices facile est iudicium memoria repetentis id

Expanded text:
emmarum fulgor et species delectant. Rerum, fateor, terrestrium et mortalium vanitatis pars non ultima, exiguo in lapillo patrimonia magna claudentium, cuius pretium instabile et incertum quotidieque varium, quod et sola mercantium fama et divitum insanorum credulitate dependeat, unde diu sprete inopinis pretiis attolluntur et gemmarum famosissime subita premuntur infamia, nescio quibus notis erumpentibus non tam ipsis de quibus agitur in rebus, quam in opinione hominum ista callentium. Preclara quidem illa prudentia que, neglecto cultu Dei atque animi et utriusque notitia, internoscendis lapidum venis invigilat! Sed sic est mos. Neque nunc primum in pretio sunt quibus pretia vafre fingunt; vera enim pretia vel nulla sunt penitus vel ignota: quam vero periculosa vanitas, quam tremulum quamque anceps iudicium ipsos inter artifices facile est iudicium, memoria repetentis id
Abbreviated transcription (Latin):
tis ostendere sed rem tenes/ Ad summam nil ab hoĩe
fit eteruum uel humanum preter aiam immortalẽ
cepta desiuent sata deficient structa ruent Quid
plus equo angeris quid estuas/ Si in celo eris Et hoc-
ip̃m et mortalia cuncta despicies Nam qui ad in-¬
feros descenduint caritate aunssa deuni atqs homiẽs
deiq opera simul atq hominũ odisse credibile est

Expanded text:
tis ostendere, sed rem tenes. Ad summam, nil ab homine tis ostendere, sed rem tenes. Ad summam, nil ab homine fit eternum; nil humanum, preter animam, immortale. Cepta desinent, sata deficient, structa ruent. Quid plus equo angeris? quid estuas? si in celo eris, et hoc ipsum et mortalia cuncta despicies. Nam qui ad inferos descendunt, caritate amissa, Deum atque homines deique opera simul atque hominum odisse credibile est. 130
Abbreviated transcription (Latin):
flebit ac ridebit maniter Aurum gemiimasq mira-¬
bitur uirtutes abiciet amplexabitur uoluptates. hii
sunt mores urbium Nemo tibi non certus hoꝵ uates
fuerit nisi qui semper rure uixerit uel obtrusis au¬
ribus atq oculis urbes intrauerit Dolor. Quid
post me patrie accidet Ratio. Quid sollicitꝰ quid
auxius es quidquid patrie acciderit Tua iam domꝰ
ab incendiis a furibus a ruina tuta erit Nichil ad
te pestilens annus nichil annus exuberans nichil
estus nichil siccitas nichil ymbres ac grandines
niuesq et glacies et minium gelu Et nichil fere uel
uolucres nichil brucus aut locusta nichil deniq
terremotus ac fremitus procellarum nichil annone
caritas/ nichil hostium incursus aut bella ciuilia¬
Dolor. O quis patrie status erit seu quis demũ
finis Ratio. Quis putas nisi qui maximarũ ur-¬
biumi fuit quiq erit omnium puluis cinis sparsi la¬
pides iudum nomen. Possem innumeris arguiẽ-¬

Expanded text:
flebit ac ridebit inaniter, aurum gemmasque miraflebit ac ridebit inaniter, aurum gemmasque mirabitur, virtutes abiciet, amplexabitur voluptates, hi sunt mores urbium. Nemo tibi non certus horum vates fuerit, nisi qui semper rure vixerit, vel obstrusis auribus ac oculis urbes intraverit. Quid post me patrie accidet? Quid sollicitus, quidve anxius es? quicquid patrie acciderit, tua iam domus ab incendiis, a furibus, a ruinis tuta erit. Nichil ad te pestilens annus, nichil amnis exuberans, nichil estus, nichil siccitas, nichil imbres, ac grandines nivesqe et glacies, et nimium gelu, nichil fere vel volucres, nichil brucus aut locusta, nichil denique terremotus ac fremitus procellarum, nichil annone caritas, nichil hostium incursus aut bella civilia. O quis patrie status erit, seu quis demum finis? Quis putas, nisi qui maximarum urbium fuit, qui omnium erit? pulvis, cinis, sparsi lapides, nudum nomen. Possem id innumeris argumen
Abbreviated transcription (Latin):
patria post me aget Ratio. Regia cogitatio esse
solet quid post se regnis atq urbibus euenturum
sit qualem fuisse legis aut magno illi scilicet regi
assyrie aut romanorum illi principum maximo
priuatam fortunam hec cura supereminet Quãdo
uero ad ultimum sic eͣffectus es ut illam miserie of-¬
ficinam atq illud hospicium doloris ubi rapidum
uite tempus multis in laboribus ne dicam gemitib
exegisti patriam eciam nnc tuam uoces Et uis
scire quid actura sit dicam faciet nempe quod
fecit et quod facuit alie At quid inquies Tumultua-¬
bitur dissidebit Nouarum rerum sectabitur et par-¬
tium simultates mutabit dominos et inuouabit
leges utrumq sepe in peius in melius raro Calcabit
preterea egregios ciues attollet indignos pellet predo¬
nes erarios colet blandos diliget ueridicos odio ha¬
bebit bonos spernet uenerabitur potentes/ Libertatis
hostes adorabit/ defensores rei publice persequetur

Expanded text:
patria post me aget? Regia cogitatio esse patria post me aget? Regia cogitatio esse solet, quid post se regnis atque urbibus eventurum sit; qualem fuisse legis aut magno illi regi Assyrie, aut Romano illi principum maximo; privatam fortunam hec cura supereminet. Quando vero ad ultimum sic affectus es, ut illam miserie officinam, atque illud hospitium doloris ubi rapidum vite tempus, multis in laboribus, ne dicam gemitibus, exegisti, patriam nunc etiam tuam voces, et vis scire quid actura sit, dicam: faciet nempe quod fecit, et quod faciunt alie. “At quid?” inquies Tumultuabitur, dissidebit, novarum rerum sectabitur et partium simultates, mutabit dominos, innovabit leges, utrunque sepe in peius, in melius raro; calcabit preterea egregios cives, attollet indignos, pellet immeritos, predones erarii colet, blandos diliget, veridicos oderit, bonos spernet, venerabitur potentes, libertatis hostes adorabit, defensores Reipublice persequetur,
Abbreviated transcription (Latin):
amme uincula dissoluit Dolor. Nubet iteꝵ uxor-
mea Ratio. Et romanorum ducum impsere iteꝵ¬
uxores fer coem̃ cum maioribus fortunam. Dolor.¬
duces duxere et sanctissimus rex dauid uiduas duas
in conugium duxit que minorum fuerant uxores
Et fortasse te maior aliquis tuam ducet. hanc tu
illi linque sollicitudinem qui eo pergis ubi nõ nu-¬
bitur Dolor. Nubet alteri dulcis uxor Ratio.
Si meliori impserit gratulare prosperitati eius
quam amasti Sin peiori gaude saltem ꝙ tu illi
iam nocior cariorq futurus sis multe primor
uiros nosse ac diligere secundo demum matrimo
Uid post me de patria mea erit Ratio.
Bonorum omnium patria una est et
malorum altera. Harum cui te asscribi
ciuem feceris uideto Tercia patria nulla est sed di-¬
uersorium aut transitus Dolor. Quid de patria
meaerit Ratio. Patria illa quam petis uno semꝑ
in statu est Ista quam deseris quod sepe iam diximꝰ
non patria sed exilium tuum fuit Dolor. Quid

Expanded text:
anime vincula dissolvit. Nubet iterum uxor anime vincula dissolvit. Nubet iterum uxor mea? Et Romanorum ducum nupsere iteuxores: fer communem cum maioribus fortunam.  viduas duxere, et sanctissimus rex David viduas duas in coniugium duxit, que minorum fuerant uxores; et fortasse te maior aliquis tuam ducet. Hanc tu illi tamen linque sollicitudinem, qui eo pergis, ubi non nubitur. Nubet alteri dulcis uxor. Si meliori nupserit, gratulare prosperitati eius quam amasti; sin peiori, gaude saltem quod tu illi iam notior cariorque futurus sis. Multe, primos viros nosse ac diligere, secundo demum matrimonRUM SIT. Quid post me de patria mea erit? Bonorum omnium patria una est, et malorum altera: harum cui te ascribi civem feceris videto; tertia enim patria nulla est, sed diversorium aut transitus. Quid de patria mea erit? Patria illa, quam petis, uno semper in statu est; ista quam deseris quod sepe iam diximus non patria sed exilium tuum fuit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tinebit Sic est autem metuenda contempnitis
spernenda metuitis nil in rebus iusto precio esti-¬
matis Maritalis thori duellum securus intras ti
non cogitans quid periculi adires Id intrare alium
times Dolor. Nollem fateor uxorem alteri nubere¬
Ratio. Perfecte quidem pudicitie secunde nupcie
quantuulibet fateor uitande sunt sed uitanda ma¬
gis periculosa uiduitas est ubi nubere non tantum
permittitur sed oportet Difficile est emĩ formosam
solam caste uiuere Dolor. Dulcis alteri coniunx
nubet Ratio. Rare sunt earum etiam quas ho-¬
nestas ducit quibus non super presentẽ conugem
alter anmo iam desponsatus sit Mortalis michi
inquiñt uir est quid si hic obeat Num ille michi aut
ille erit aptissimus quem pirtus quem nobilitas
quem gracia quem facundia quem forma conciliet¬
Dolor. Uxor mea nubet alteri Ratio. Tua quidẽ
uxor minime ne tua enim sit amplius mors faciet
Nec mirabile si coniuges separat que corporis atq

Expanded text:
tinebit. Sic est autem, metuenda contemnitis, tinebit. Sic est autem, metuenda contemnitis, spernenda metuitis, nil in rebus iusto pretio extimatis. Martialis thori duellum securus intrasti, non cogitans quid periculi adires, id intrare alium times? Nollem, fateor, uxorem alteri nubere. Perfecte quidem pudicitie, secunde nuptie quantum licet, fateor, vitande sunt, sed vitanda magis periculosa viduitas, est ubi nubere non tantum permittitur, sed oportet. Difficile est formosam solam caste vivere. Dulcis alteri coniunx nubet. Rare sunt earum etiam quas honestas dicunt, quibus non super presentem coniugem, alter iam animo desponsatus sit: “Mortalis michi, inquiunt, vir est: quid, si hic obeat? num ille michi aut ille erit aptissimus, quem virtus, quem nobilitas, quem gratia, quem facundia, quem forma conciliet? Uxor mea nubet alteri. Tua quidem uxor minime, ne tua enim sit amplius mors faciet; nec mirabere si coniuges separat, que corporis atque
Abbreviated transcription (Latin):
iuigo absoluta uel subibit aliud uel libera ceruice
uagabitur uel iam fessa subsistet et quietem sola
meditabitur Dolor. Quid aget uxor amãtissima¬
Ratio. Quid cum te euaserit actura sit cogitas
cum tibi subiecta quid egerit nescias magna pars
mortalium quid domi sue fiat nesciat al. nesciẽs¬
quid in celo agitur quid in terris sit agenduni q̃rit
Sane quid deinceps agat uxor ip̃a eadem uel ma-¬
ritus alter uiderit Ad te amplius cura ista non
pertinet Dolor. Uereor ne post meũ obitum
nubat mea conunx Ratio. Quedã uiuentib
uiris nubunt fecit hoc apud hebreos herodias Apᵈ
marcia Et lyuya ꝙͣuis has duas uirorũ consensus
ac iussus excuset Tue umi uiro mortuo nibere non
licebit Atqui pauce unius coniugii fidem prestant
Tu gelido eciam ciueri fidem poscis si fida tibi usq ad
diem uite ultinium uxor fuit in totum coniugalis
metuo Ratio. Ne primo nuberet magis forsitan me-¬
tuendum fuit id ad te pertinuit hoc ad alterum per-¬

Expanded text:
iugo absoluta, vel subibit aliud, vel libera cervice vagabitur, vel iam fessa subsistet, et quietem sola meditabitur. Quid aget uxor amantissima? Quid, cum te evaserit, actura sit cogitas, cum, tibi subiecta, quid egerit nescias? magna pars mortalium quid domi sue fiat nescia, quid in celo agatur, quidve in terris sit agendum querit. Sane quid deinceps agat uxor, ipsa eadem vel maritus alter viderit; ad te amplius cura ista non pertinet. Vereor ne post meum obitum nubat coniunx. Quedam viventibus viris nubunt! Fecit hoc, apud Hebreos Herodias, apud Marcia et Livia, quamvis has duas virorum consensus ac iussus excuset; tue uni viro licet mortuo nubere non licebit? atqui pauce vivis coniugibus fidem prestant: tu gelido etiam cineri fidem poscis? si fida tibi usque ad diem vite ultimum uxor fuit, quidni, totum coniugalis nubat metuo. Ne primo nuberet, magis forsitan metuendum erat; id ad te pertinuit, hoc ad alterum per
Abbreviated transcription (Latin):
casus tam publicos ꝙ priuatoꝵ faciet hec tibi demũ
et si non amenam hec utcũq tamen tollerabilem
uiam sternet ad mopiam et ad mortem et ad exiliũ
docebitq non hoc proprium patrie tue malum qd̾
nini discordia laboro Ratio. Mullum

Expanded text:
casus tam publicos quam privatos faciet, hec tibi demum casus tam publicos quam privatos faciet, hec tibi demum etsi non amenam atque utcunque tolerabilem viam sternet ad inopiam, ad exilium, et ad mortem, docebitque non hoc proprium patrie tue malum, quoIS Animi discordia laboro. Nullum
Abbreviated transcription (Latin):
Ne quid uel ciuibus uel externis Inopinũ accidat
ne quis imperatum casus opprimat semper hoc unũ
uolue auimo Non homines modo sed preter animos
humana omnia esse mortalia et ut hominibus sic
urbibus et magnis imperiis suos esse morbos nunc
extrinsecus obrepentes nunc ip̃m intra corpus ex¬
ortos in quibus sunt secessiones et simultates et dis-¬
cordie et bella ciuilia esseq omnibus constitutum
terminum qui preteriri non poterit suum finem cũc¬
tis que uidentur iustare et si paululum differatur
affuturum tamen ubi sunt urbes clarissime fuis-¬
se siluas asperrimas et futuras esse Stulte de se¬
dico sperare urbem aliquam quod assequi Regiua ur¬
bium Roma nequiuerit hoc intes fata hominũ atq
urbium interesse uidetur ꝙ illa propter innumera-¬
bilem infmnitaniq frequentiam et uite breuitatem
cotidie in oculis sunt hec propter raritatem et euũ
longius uix semel multis in seculis et cum stupore
cernuntur Hec te cogitatio firmior est contra onmes

Expanded text:
Ne quid vel civilibus vel externis bellis inopinum accidat, ne quis imparatum casus opprimat, semper hoc unum volve animo, non homines modo, sed, preter animos, humana omnia esse mortalia; esse, ut hominibus, sic urbibus et magnis imperiis, suos morbos, nunc extrinsecus obrepentes, nunc ipsum intra corpus exortos; in quibus sunt secessiones, et simultates et discordie et bella civilia. Esse omnibus constitutum terminum, qui preteriri non poterit, suum finem cuncti que videntur instare, et si paululum differatur, affuturum tamen ubi sunt urbes clarissime. Fuisse silvas asperrimas et futuras esse. Stulte de se sperare urbem aliquam, quod assequi regina urbium Roma nequiverit. Hoc inter fata hominum atque urbium interesse, quod illa propter innumerabilem infinitamque frequentiam et vite brevitatem quotidie in oculis sunt, hec propter raritatem atque evum longius, vix semel multis in seculis et cum stupore cernuntur. Hec te cogitatio firmiorem contra omnes