comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłs qͦq paulꝰ exclamat. Cu
mus. qui ad tẽ pꝰ t̾ras alienas
colunt s a patria sua longe
seiuncti st̃. Quod de illis me¬
rito dicitur. quoꝵ conuersa¬
tio sẽꝑ ĩ celis ÷: s adhuc hic
corꝑe detinent᷑. Quod autẽ
dirit ꝓlongatꝰ ẽ: affectũ ni¬
miũ
desiderantis expres¬
sit:
Cupienti siqͥdem
patriã uidere. ꝙͣ¬
uis hic breue tẽpꝰ ꝓbetͣ eẽ
taui cũ habitantibꝰ cedar.
Cedar hebreũ nom̃ ẽ: quod
nr̃a lingua int̾pretat ᷑ tenebrȩ.
Hoc a scłi huiꝰ ꝑtinet amato¬
res : qͥ tenebrosis actibꝰ inuo¬
luti. illa mag̃ diligunt. un
ꝑtre noscuntur. Sed ut uer¬

Expanded text:
s quoque Paulus exclamat: « Cmus, qui ad tempus terras alienas colunt, sed a patria sua longe sejuncti sunt. Quod de illis merito dicitur, quorum conversatio semper in coelis est, sed adhuc hic corpore detinentur. Quod autem dixit: « prolongatus est, » affectum nimium desiderantis expressit: Cupienti siquidem felicem patriam videre, quamvis hic breve tempus probetur esse: tavi cum habitantibus Cedar. » Cedar Hebraeum nomen est, quod nostra lingua interpretatur tenebrae. Hoc ad saeculi hujus pertinet amatores, qui tenebrosis actibus involuti, illa magis diligunt, unde perire noscuntur. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
purificãt. ut qͦd ĩ nob̾ diabolꝰ
construxerat. desolatũ atq e¬
uersũ diuino beneficio senti¬
at  siue magis illud ẽ. qͦo ysa¬
las ait. & uolauit ad me unꝰ
de seraphim: ⁊ in manu habe¬
bat carbonẽ ignis quẽ forcipe
acceperat de altari. ⁊ tetigit
os meũ. & dix̃. Ecce tetigit hoc
labia tua. Q ait. Ecce abstuli
iniquitates tuas: n pecrata cir¬
cũ purgaui. ¶d nc̃ bene ficio
sc̃e crucis efficit᷑. qñ labia nr̃a
dnũ recordatione signamꝰ. Nec
inmerito forsitan signũ cru¬
cis desolatoriũ dicimꝰ ẽẽ car¬
bonẽ: qñ fugat peccata cre
latꝰ meus ꝓlongatꝰ ẽ: habita¬
ui cũ habitantibꝰ cedar. Uenit
ad sccłam partẽ: ubi dãnans
longinquã. Heu me. sermo
dolentis ẽ: quod huiꝰ muidi
plixitate fatigetur. Quã gue¬
relã diuersos scõs habuisse
ñ dubiũ ẽ: sic̃ eccłastes dicit.
W laudam om̃s qͥ mortui st̃.¬

Expanded text:
purificant, ut quod in nobis diabolus construxerat, desolatum atque eversum divino beneficio sentiatur. Sive magis illud est quod Isaias ait: Et volavit ad me unus de seraphim, et in manu habebat carbonem ignis, quem forcipe acceperat de altari, et tetigit os meum, et dixit: Ecce tetigit hoc labia tua, et ait: Ecce abstuli iniquitates tuas, et peccata tua circumpurgavi . Quod nunc beneficio sanctae crucis efficitur, quando labia nostra Domini recordatione signamus. Nec immerito forsitan signum crucis desolatorium dicimus esse carbonem, quando fugat peccata credlatus meus prolongatus est: habitavi cum habitantibus Cedar. Venit ad secundam partem, ubi damnans longinquam. « Heu me, » sermo dolentis est, quia hujus mundi prolixitate fatigetur, quam querelam diversos sanctos habuisse non dubium est, sicut Ecclesiastes dicit: « Et laudavi omnes qui mortui s
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis infracta nec illa nobis
om̃ino fiant aspera. que nc̃
uident᷑ austera. Sic enĩ dño
in regione uiuoꝵ placebimꝰ
si in hoc scło mortificare nr̃a
corpora ꝓ ipsiꝰ głȩ nomine festi

Expanded text:
nitatis infracta, nec illa nobis omnino fiant aspera, quae nunc videntur austera. Sic enim Domino in regione vivorum placebimus, si in hoc saeculo mortificare nostra corpora pro ipsius gloriae nomine fes
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ad laudandũ: qr cũ an¬
gelis om̃s scĩ laudes dñi cele¬
brabunt. Ipsũ ẽ enĩ uerũ testi¬
moniũ ifrł: cũ laudes dñi de¬
uotissimo amore cantant᷑. Sic
illa fut᷑a ciuitas beatitudine
fortassis honorandos: dicit. qͥa
illic sederũt: illic utiq ubi &
ascenderũt. & cũ dño iudicabt̃.
Tantꝰ enĩ honor sc̃is ꝓmittitur.
ut etiã cũ illo cȩlesti iudicȩ ui¬
dicare mereant᷑: sic̃ in euangłio
ipse testat᷑. Sedebitis suꝑ duo¬
decĩ sedes: iudicantes duodecĩ
tͥbꝰ ifrł. Honorabilis sessio. dig¬
nitas ãmiranda ꝑ d̃i gr̃am ho¬
mines udices fieri: qͥ fuerant
peccatis facientibꝰ rei. Sedcũ
dñs dicat utrũq qͦd legitur.
incontẽplatiõe ꝑfectissima con¬
stituti. hoc sine dubio iudica¬
bunt ẽẽ faciendũ. qͦd a dño
cognouerint constitutũ. Uo

Expanded text:
dicit, ad laudandum, quia cum angelis omnes sancti laudes Domini celebrabunt. Ipsum est enim verum testimonium Israel, cum laudes Domini devotissimo amore cantantur. Sic illa futura civitas beatitudine fortassis honorandos, dicit, Quia illic sederunt. Illic utique, ubi et ascenderunt, et cum Domino judicabunt. Tantus enim honor sanctis promittitur, ut etiam cum illo coelesti judice judicare mereantur, sicut et in Evangelio ipse testatur: Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Honorabilis sessio, dignitas admiranda, per Dei gratiam homines judices fieri, qui fuerant peccatis facientibus rei! Sed cum Dominus dicat utrumque quod legitur: in contemplatione perfectissima constituti, hoc sine dubio judicabunt esse faciendum, quod a Domino cognoverint constitutum. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ. Quoꝵ os locutũ ÷ uanitatẽ. i
dextera eoꝵ dextera iniqͥtatis. Hc̃
quẽ ideo repetit. ut detestabilit̃
iniqͦs homines reddat ipsa gemi¬
natio. Quoꝵ filii sic̃ nouelle plan¬
tationes. stabilite aiuuentute sua.
pͥrimis u̾sibꝰ de malis disputans im¬
pioꝵ. eos detestabiles reddit: nc̃ etiã
bona ipsor q̃ uident᷑ accusat. ut
ubiq dedecus habeant. cũ & ipsa
gła ipsoꝵ abhominata respuitur.
filios eoꝵ dicit. qͥ pr̃aui dogmatis
predicatiõe. generant᷑. Istis nouel¬
lis plantationibꝰ exequant᷑: qui a
nulla a patribꝰ tradita p̃dicatiõe
iuguerunt. s exquisitis nouellis
erroribꝰ pullularunt. male sta¬
biliti pessima radice defigunt᷑.
Non enĩ de ꝓphetis. ñ de apłis. ñ

Expanded text:
ocutum est vanitatem: Et dextera eorum dextera iniquitatis. C quem ideo repetit, ut detestabiliores iniquos homines reddat ipsa gemi. Quorum filii sicut novellae plantationes, stabilitae a juventute sua. Primis versibus de malis disputans impiorum, eos detestabiles reddit: nunc etiam bona ipsorum quae videntur, accusat; ut ubique dedecus habeant, cum et ipsa gloria ipsorum abominata respuitur. Filios eorum dicit, qui pravi dogmatis praedicatione generantur. Isti novellis plantationibus exaequantur, quia nulla a Patribus tradita praedicatione viguerunt, sed exquisitis novellis erroribus pullularunt, male stabiliti pessima radice defiguntur. Non enim de prophetis, non de apos
Abbreviated transcription (Latin):
guine suo. saginare dignat᷑. No¬
uum qͦo ꝑ aquã regenerationis
absoluit: & his similia. q̃ ꝑ aduen¬
tũ dñi noua institutione patue¬
runt. Seqͥt᷑. In psalterio decẽcordar
psallã tͥ. Psalteriũ decencordarẽ
decalogus. qͥ datꝰ ẽ tͥbubꝰ hebreor.
Et ut ambo testam̃ta unũ haben
manifestaret auctorẽ : in ut̾sq
se arpõ dño psallere cõꝓmisit. ¶u¬
uid seruũ tuũ de gladio maligno.
Reges homines iustos signifi¬
cat & ueraces: qͥ regunt ut dixi¬
mus adiutorio dñi corꝑa sua.
Istis gͦ regibꝰ dñs dat salutẽ: cũ
eos a uitiis carnalibꝰ liberos fac.
De qͥbꝰ in sapientia dr: dat reg¬
nũ regibꝰ. Liberas dauid. Ad pug¬
nã respicit goliȩ: ut qͥ liberatꝰ
fuerat cor poralit̾. spiritalit̃
uictor esset inmaniũ qͦq ui¬
tioꝵ. De gladio maligno. dolosi
significat potestatẽ : qr & dñi gla¬
dius legit᷑. s illũ benignũ esse ñ
dubiũ ẽ : sic̃ dicit in euangłio.
Non ueni pacẽ mittere in terrã.

Expanded text:
dignatur. Novum quod per aquam regenerationis absolvit, et his similia, quae per adventum Domini nova institutione patuerunt. Sequitur, in psalterio decem chordarum psallam tibi. Psalterium decem chordarum est Decalogus, qui datus est tribubus Hebraeorum. Et ut ambo Testamenta unum habere manifestaret auctorem, in utrisque se Christo Domino psallere compromisit. id servum tuum de gladio maligno. Reges, homines justos significat et veraces, qui regunt, ut diximus, adjutorio Domini corpora sua. Istis ergo regibus Dominus dat salutem, cum eos a vitiis carnalibus liberos facit; de quibus in Sapientia dicitur: Dat regnum regibus . Liberas David, ad pugnam respicit Goliae; ut qui liberatus fuerat corporaliter, spiritualiter victor esset immanium quoque vitiorum. De gladio maligno, diaboli significat potestatem. Quia et Domini gladius legitur; sed illum benignum esse non dubium est, sicut dicit in Evangelio: Non veni pacem mittere in terram,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: sic̃ ysaias dic̃ Propt̃ ħ ecce dñs
inoucet suꝑ uos aquã fluuii ua¬
lidã & multã. regẽ assirioꝵ. Sed
a qͦ pͦpło se petierit liberari. sub¬
lecit dicens. De manu filioꝵ ali¬
onoꝵ. id est de potestate eoꝵ qͥ
fidelibꝰ parcere nesciunt qm̃ au̾
so patre nascunt᷑. S quãius ħ
historice de allofinis dicere ui¬
deat᷑. tam̃ meliꝰ intelligit᷑ de his
qͥ a diabolo patre generant᷑. de
quibꝰ in euangłio dictũ ẽ. Uos
a patre diabolo estis. Ipsi st̃ enĩ
filii alieni. qͥ ab eccła matre ca
ad huc pͦpłis dicit. a qͥbꝰ se peciit
debere liberari: ut quanto illi
st̃ crudeles ⁊ pessimi. tanto iste
celeriꝰ audiat᷑. Os eoꝵ uana lo¬
quit᷑ qm̃ a diuinis regłis discre¬
pare p̾sumunt. Uanũ ẽ enĩ om̃e
qͥd ueritati contrariũ ẽ. Et ꝗͣuiᷤ
dextera frequentissime ponat᷑.
in bonis ĩpioꝵ tam̃ sic iniꝗͣ dic̃.
ut potiꝰ sinistra e̾e uideat᷑. Nã
dũ mundanas res p̃cipuas atq

Expanded text:
ce Dominus inducet super vos aquam fluvii validam et multam, regem Assyriorum . Sed a quo populo se petiverit liberari subjecit dicens, de manu filiorum alienorum, id est de potestate eorum qui fidelibus parcere nesciunt, quoniam adverso patre nascuntur. Sed quamvis hoc historice de allophylis dicere videatur, tamen melius intelligitur de his qui diabolo patre generantur; de quibus in Evangelio dictum est: Vos a patre diabolo estis . Ipsi sunt enim filii alieni, qui ab Ecclesia matre catadhuc populis dicit a quibus se petiit debere liberari, ut quanto illi sunt crudeles et pessimi, tanto iste celerius audiatur. Os eorum vana loquitur, quoniam a divinis regulis discrepare praesumunt. Vanum est enim omne quod veritati contrarium est. Et quamvis dextera frequentissime ponatur in bonis, impiorum tamen sic iniquam dicit, ut potius sinistra esse videatur. Nam cum mundanas res praecipuas atque
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit ad ordinẽ scłm. in qͦ se post
liberationẽ sꝑitaliũ neqͥciarũ &
inmaniũ pͦpłoꝵ. ꝑ nouũ canticũ
ꝓpħa grãs agere dño pollicetur.
ubi est noui hominis institutio
⁊ legis ueteris plenitudo. Nouũ
uero canticũ est: de qͦ in alio psal¬
mo dictũ ẽ. Cantate dño canticum
nonũ. Et ut ipsã ostenderet. nou¬
tatẽ. subiecit. Cantate dño õĩs terra

Expanded text:
post liberationem spiritualium nequitiarum et immanium populorum, per novum canticum propheta gratias agere Domino pollicetur: ubi est novi hominis institutio et legis veteris plenitudo. Novum vero canticum est de quo in alio psalmo dictum est: Cantate Domino canticum novum . Et ut ipsam ostenderet novita
Abbreviated transcription (Latin):
pollicet᷑. Omĩum enĩ fideliũ
uotũ ẽ xp̃o se offerre. & in elꝰ
eccła recta credulitate consi¬
stere. Ut agnosceres que esset
struxit quã domũ dñi dixe¬
rit suꝑiori uersicło. in conspec¬
tu scilicet omis pͦpħ ei. Dignũ
enĩ ẽ ut publice debeat lauda¬
ri. qͥ pati ꝓ om̃ium salute dig¬
natus ẽ. Dñs enĩ ꝑfectissime
nouit etiã si in cordis secreto fi¬
at. S hoc ad edificationẽ ppħi
pertinet. ut bona confessio ge¬
neralitatis auribꝰ inhibatur
sicut in euuangłio dicit. Qui
me confessus fuerit corã ho¬
minibꝰ: confitebor & ego eum
corã patre meo qͥ est in celis.
Addidit. In medio tui hierłm:
ubi pax dñi conqͥescit. & uni¬
magnifico martyrũ honore
sacratꝰ ẽ.: qͥ nobis & ad exẽplũ
datꝰ & in patrocinia largien¬
da tributus ẽ. Uenerem᷑ ta¬
liũ dolores. hui modh penas
studio nobis caritatis optemꝰ.
ut si ñ merem᷑ tali consũmati¬
one coronari. saltẽ in studiis
possimꝰ similibꝰ inueniri. Cur

Expanded text:
im fidelium votum est Christo se offerre, et in ejus Ecclesia recta credulitate consistere. Sed ut agnosceres quae esset struxit quam domum Domini dixerit superiore versiculo, In conspectu scilicet omnis populi ejus. Dignum enim est ut publice debeat laudari, qui pati pro omnium salute dignatus est. Dominus enim perfectissime novit, etiamsi in cordis secreto fiat. Sed hoc ad aedificationem populi pertinet, ut bona confessio generalitatis auribus imbibatur, sicut in Evangelio dicit: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego illum coram Patre meo qui est in coelis . Addidit, in medio tui, Jerusalem, ubi pax Domini conquiescit, et unimagnifico martyrum honore sacratus est, qui nobis et ad exemplum datus, et ad patrocinia largienda tributus est. Veneremur talium dolores, hujusmodi poenas studio nobis charitatis optemus; ut si non meremur tali consummatione coronari, saltem in studiis possimus similibus inveniri. Cur
Abbreviated transcription (Latin):
posse pͥeccata dimittꝰ si eũ in
fine uite sue tertia confessi¬
one congeminet. Tibi sacrifi¬
cabo hostiã laudis. Quia dis¬
rupta fuerant uincła pecca¬
toꝵ. sacrificare se dicit hosti¬
am laudis. qͦd sacrifitiũ nimiᷤ
dño uidet᷑ acceptũ. Ipse enĩ ĩ
euangłio docet. decẽ munda¬
ti st̃. & ñ ẽ inuentꝰ qͥ daret
głam dõ nͥ hic samaritanꝰ. Non
enĩ iste de illis fuit: qͥ benefi¬
tiũ dñi ingrata taciturnitate
presserunt: s iste accepti boni
grãrũ actionẽ se restiturre
quã dixerat oblaturũ se ho¬
stiã laudis. ne crederet᷑ ubi¬
cũq esse soluendã: dicit in a¬
triis domꝰ dñi. id est in eccła
catholica toto orbe diffusa qͣ
continent᷑ om̃s uerissime xp̃ia¬

Expanded text:
peccata dimitti, si eum in fine vitae suae tertia confessione congeminet. Vers. 7. Tibi sacrificabo hostiam laudis. Quia dirupta fuerant vincula peccatorum, sacrificare se dicit hostiam laudis; quod sacrificium nimis Domino videtur acceptum. Ipse enim in Evangelio docet: Decem sanati sunt, et non est inventus qui daret gloriam Deo, nisi hic Samaritanus . Non enim iste de illis fuit qui beneficium Domini ingrata taciturnitate presserunt; sed iste accepti boni gratiarum actionem se restituere quam dixerat oblaturum se hostiam laudis, ne crederetur ubicunque esse solvendam, dicit, in atriis domus Domini, id est in Ecclesia catholica toto orbe diffusa, qua continentur omnes verissimi Chri
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ ubertate satiauit. & eoꝵ un¬
cula peccatoꝵ inexuperabili uir¬
tute difrupit. In tercia pat̾ grãs
p̃cipit esse referendas: quia dñs¬
xp̃c adueniens diaboli portas e¬
reas uectesq ferreos omĩpoten¬
tiȩ suȩ maiestate confregit. Quar¬
ta de xp̃o sacrificiũ laudis asa¬
cerdotibꝰ cõmonet offerendũ. qͥ
int̾ scłi huiꝰ inmanissimos fluctꝰ
eccłarũ gubernatiõe quasi qͥbus¬
dam nauibꝰ p̃sidere noscunt᷑. des¬
cribens quẽadmodũ & ipsoꝵ tẽp¬
tationibꝰ uͥtꝰ diuina subuenire
dignat᷑. Quinta. iterũ dicit a sa¬
cerdotibꝰ & senioribꝰ dñm esse
laudandũ: qͥ squalentẽ mundũ
ariditate peccati. in amenissimã
iocunditatẽ &e lest munere cõmu¬
tauit. Quod uidentes recti corde:
nimia exultatioe gaudebunt.
Illud aut̃ considerandũ ẽ qͦd
p̃dicte partes similibꝰ uersibus
inchoare noscunt᷑. Quod genus
carminis a magistis scłaribꝰ int̃¬
calare uocitat᷑ : ubi adeo repeci¬

Expanded text:
suae ubertate satiavit, et eorum vincula peccatorum inexsuperabili virtute disrupit. Tertia Patri gratias praecipit esse referendas, quia Chri adveniens, diaboli portas aeneas vectesque ferreos omnipotentiae suae majestate confregit. Quarta Domino Christo sacrificium laudis a sacerdotibus commonet offerendum, qui inter saeculi hujus immanissimos fluctus Ecclesiarum gubernationi quasi quibusdam navibus praesidere noscuntur: describens quemadmodum et ipsorum tentationibus virtus divina subvenire dignatur. Quinta iterum dicit a sacerdotibus et senioribus Dominum esse laudandum, qui squalentem mundum ariditate peccati in amoenissimam jucunditatem coelesti munere commutavit; quod videntes recti corde nimia exsultatione gaudebunt. Illud autem considerandum est, quod praedictae partes similibus versibus inchoare noscuntur. Quod genus carminis a magistris saecularibus intercalare vocitatur: ubi adeo repeti
Abbreviated transcription (Latin):
ouobꝰ uersibus ꝑ officia diuer¬
sa discurrens ammonet. ut ue¬
ro dño laus frdeliũ debeat ꝑso¬
nare. In isrł generalit̃ omĩs
ponitur iustus: qͥ diuina con¬
tẽplatiõe gͣculatur qͦs postea
numerat speciatim. In aaron
enĩ sacerdotes: in leui reliqui
ministri. Ad postremũ qͥ dño ĩ
qualibet ꝓbabili conuersatioe
famulantur. Sic om̃is ppłs ꝑ
diuersas partes deuotus dñm̃
laudare p̃cipitur. Benedictꝰ¬
dñs ex syon: qui habitat in
hierłm. Laudes dñi suꝑiꝰ aliis
celebrare p̃cipit: nc̃ exemplo
boni magistri. ipse quoq quod
ãmonebat ĩpleuit. Dic̃ enĩ: be¬
nedictꝰ dñs. Et quẽ dñm dixe¬
rat. euident̃ designat regem
scilicet xp̃m. qͥ ex sion. Id est
eccłam suã scã incarnatione
uisitauit. Ipse ẽ qͥ habitat in

Expanded text:
uobus versibus per officia diversa discurrens admonet, ut vero Domino laus fidelium debeat personare. In Israel omnis ponitur justus, qui divina contemplatione gratulatur, quos postea numerat specialiter. In Aaron enim sacerdotes. In Levi reliqui ministri. Ad postremum, qui Domino in qualibet probabili conversatione famulantur: sic omnis populus per diversas partes devotus Dominum laudare praecipitur. GenDominus ex Sion, qui habitat in Jerusalem. Laudes Domini superius aliis celebrare praecepit, nunc exemplo boni magistri ipse quoque quod admonebat implevit. Dicit enim: Benedictus Dominus. Et quem Dominum dixerat evidenter designat, Regem scilicet Christum, qui ex Sion, id est Ecclesiam suam sancta incarnatione visitavit. Ipse est qui habitat in
Abbreviated transcription (Latin):
labores fructuũ tuoꝵ. cũ ñ
de fructibꝰ labores. s de labo¬
ribꝰ fructꝰ sine dubitatione.
nascantur : sed labores signifi¬
care uolu it. oꝑas bonas. q̃ ĩ
hoc mundo ita fuint. ut pa¬
bulũ suaue in futura retͥbu¬
tiõe concedant. Marrducare

Expanded text:
labores fructuum tuorum, cum non de fructibus labores, sed de laboribus fructus sine dubitatione nascantur. Sed labores significare voluit opera bona, quae in hoc mundo ita fiunt, ut epulum suave in futura retributione concedant. Manducare
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis dicitur. Qui credit in me
non uidicabitur s transiet de
morte ad uitã. Qͥ aũ non cre¬
dit iã iudicatꝰ ẽ. Uides quid
ꝓfecerit gradatio illa quã di¬
cimꝰ Ut enumeratis magna¬
libus dñi: usq ad eiꝰ uenerit
sc̃m tremendũ q iudiciũ. Nc̃
alteriꝰ partis dicta requiramꝰ.¬

Expanded text:
me non judicabitur, sed transiet de morte ad vitam; qui autem non credit, jam judicatus est . Vides quid profecerit gradatio illa quam diximus; ut enumeratis magnalibus Domini, usque ad ejus venerit sanctum tremendumque judicium. Nunc alterius partis dicta requiram
Abbreviated transcription (Latin):
& aurũ. opera maninim hõiũ.
Postꝗͣ dñi se laudibꝰ sufficien¬
ter. expleuit. scđo ingressu
ꝓpħicus sermo conuertitur ad
errorẽ. gentiũ destruendũ:
Que figura apito grãmaticos
dicitur sarcasmos. to ÷ hostilis
irrisio : quȩ usq ad pulpam
penetrat. cũ manifesta uerita¬
te conuincit. Qua ꝓpt̾ simula¬
chra gentiũ. ritꝰq deridet: ne
aure signa deosq colat argen¬
teos: & pitet᷑ homini presta-¬
re. quod cepit ab homine: qñ
melius consulunt. si elisa
frangantur. Tẽ uere aliquid
ꝓsunt: si ad pecunias trans¬
lata. descendunt : quo circa
d̾̃s ipsors ñ eraudit integer.
mus dictoꝵ ordo descendit.
Hic enĩ designant᷑ simulacra.

Expanded text:
ra manuum hominum. Postquam se Domini laudibus sufficienter explevit, secundo ingressu propheticus sermo convertitur ad errorem gentium destruendum. Quae figura apud grammaticos dicitur sarcasmos, id est hostilis irrisio, quae usque ad palmam penetrat, cum manifesta veritate convincit. Quapropter Simulacra gentium ritusque deridet, ne aurea signa deosque colat argenteos, et putetur homini praestare quod coepit ab homine. Quanto melius consulunt, si elisa frangantur? Tunc vere aliquid prosunt, si ad pecunias translata descendunt. Quocirca deus ipsorum non exaudit integer, mus dictorum ordo descendit. Hic enim designantur simulacra
Abbreviated transcription (Latin):
tube grandissone hẏmnica
exultatione concelebrat. Qua¬
ꝓpt̾ ad hoc laudis officiũ. & noᷤ
alacrit̃ accedamꝰ. Quod si pu¬
ro corde canimꝰ: scĩs uirtuti¬
bus pia deuotione miscem.
fitq honor & gr̃a terrenoꝵ.
que beatitudo ꝓbatur esse
celestiũ. Quo circa intueam᷑
hunc psalmũ spetiosa fron¬
te relucentẽ. In ipsis quippe
principiis. quatuor uerslis
pari fine conclusit. & euuan¬
gelico numero totũ mundũ
uni dño laudes debere red¬
dere. adortatione qlladrifa¬
ria cõmoneret. Hos int̾cala¬
res ñ possumꝰ dicere: quia
nullos alios miscet: s imifies
eos apto forsitan nomine
uocitamꝰ : qͥ simili uerboꝵ
consonantia terminantur.
hoc & in centesimo ttesimo
quinto psalmo ꝑ om̃s uersꝰ
absolute facturꝰ ẽ. Quod qͦm¬
admodũ se habeat. suo loco
euidentiꝰ cõmonemꝰ diuisio.

Expanded text:
tubae grandisonae hymnidica exsultatione concelebrat. Quapropter ad hoc laudis officium et nos alacriter accedamus. Quod si puro corde canimus, sanctis virtutibus pia devotione miscemur; fitque honor et gratia terrenorum, quae beatitudo probatur esse coelestium. Quocirca intueamur hunc psalmum speciosa fronte relucentem; in ipsis quippe principiis quatuor versus pari fine conclusit, ut evangelico numero totum mundum uni Domino laudes debere reddere, adhortatione quadrifaria commoneret. Hos intercalares non possumus dicere, quia nullos alios miscet, sed unifines eos apto forsitan nomine vocitamus, qui simili verborum consonantia terminantur. Hoc et in centesimo trigesimo quinto psalmo per omnes versus absolute facturus est; quod quemadmodum se habeat, suo loco evidentius commonemus. Divisio
Abbreviated transcription (Latin):
came: custodiã sermo¬
nes tuos. Uenit ad tertiã lit¬
terã in qua humanã indigen¬
tiã confitet᷑. i grãm dñi per
cuncta cõmendat. Increpatos
iniqͥs motibꝰ ꝑsequuntur. Re¬
tribue siquidẽ dicit. ñ meri¬
tis redde. s iterũ da: ut qui
prestitisti peticionis affectũ.
effectũ qͦq postulationis ad¬
tribuas. Deniq hc̃ sensũ de¬
clarat sermo subiunctus. cũ
dicit seruo tuo. Seruus enĩ
xp̃i dici ñ potest. nͥ qͥ ñ suis
meritis. s diuine gr̃e repu

Expanded text:
ustodiam sermones tuos. Venit ad tertiam litteram, in qua humanam indigentiam confitetur, et gratiam Domini per cuncta commendat. Increpatos iniquis motibus persequuntur. Retribue siquidem dicit, non meritis redde, sed iterum da, ut qui praestitisti petitionis affectum, effectum quoque postulationis attribuas. Denique hunc sensum declarat sermo subjunctus cum dicit, servo suo. Servus enim Christi dici non potest, nisi qui non suis meritis, sed divinae g
Abbreviated transcription (Latin):
ualida atqͦ plenissima sit ista
confessio totiꝰ cordis adunatiõe
monstrat᷑. Nã cũ dicit᷑ in toto
corde. nulla pars occupata ĩ
scħ huiꝰ ãbicione relinqͥtur.
s uniuersũ ⁊ solidũ creatoris
tantũ ut dignũ ẽ. laudibꝰ ap¬
plicat᷑. Cor signi ficat m̃tis ar¬
chanũ. unde taciti clamantꝰ
ad dñm: ⁊ p̃ces nr̃ȩ multo ef¬
ficatis audiunt᷑. quã simagniᷤ
clamoribꝰ ꝑsonemꝰ. Siue eni¬
uarr. aerẽ uerberet. inde can¬
tandũ est: siue lingua
tateat. inde clamandũ:
luudenim libñt̾ audit

Expanded text:
tque plenissima sit ista confessio, totius cordis adunatione monstratur. Nam cum dicitur, in toto corde meo, nulla pars occupata in saeculi hujus ambitione relinquitur, sed universum et solidum Creatoris tantum, ut dignum est, laudibus applicatur. Cor significat mentis arcanum, unde taciti clamamus ad Dominum, et preces nostrae multo efficacius audiuntur, quam si magnis clamoribus personemus. Sive enim vox aerem verberet, inde cantandum est; sive lingua taceat, inde clamandum est. Illud enim libenter audit
Abbreviated transcription (Latin):
psalmũ pͦpłs ca¬
tholicus loquitur: qͥ
est collectꝰ de uniu̾so
orbe t̃rarũ. Prima narratione
beneficia sibi dñi adtͥbuta col¬
laudat: postulans in fut᷑is pa¬
tientiã: ut aduersa mundi eiꝰ
possint munere sustinere. Sccd̃a
dep̃cat᷑. ut reges terre dñm con¬
fiteant᷑ excelsũ: qm̃ in oĩbꝰ ma¬
iestatis sue miracła dignat᷑ os

Expanded text:
psalmum populus catholicus loquitur, qui est collectus de universo orbe terrarum. Prima narratione beneficia Domini sibi attributa collaudat, postulans in futuris patientiam, ut adversa mundi ejus possit munere sustinere. Secunda deprecatur ut reges terrae Dominum confiteantur excelsum, quoniam in omnibus majestatis suae mira
Abbreviated transcription (Latin):
clinaui: quia tu legẽ posuisti
michi . Declarauit illud quod
suꝑiꝰ dixit. ab om̃i uia mala
ꝓhibui pedes meos utiq ut
etꝰ minime iudicia declinar&e.
Sic enĩ ꝑfectȩ beatitudinis
integͥtas. custodit᷑ : qñ hereticoꝵ
iniquitas peruersa respuit᷑.
Auidiciis gͦ tiuis dicit. Id⁊ qͦd
tua uoluntas sc̃ã constituit. &
uiuendi nob̾ regłam dedit :
ab eis utiq ñ declinare. hoc ÷
ĩ uia recta consiste̾. hoc ad cęloꝵ
gaudia ꝑuenire. Seqͥt᷑ causa
probabilis: quia tu legẽ posu¬
isti michi. Cũ legẽ per moy¬
sen dñs dederit. eãq uisse¬
rit inuiolabilit̾ obseruare.
ñ incongrue hic euangłiũ
intelligimꝰ cũ dicit. tu legẽ
posiusti mͥ. Illa enĩ ꝗͣ ꝑ moy¬
sen dedit. pedagogi nob̾ pre¬
sentauit officiũ: ista uͦ totiꝰ
plenitudinis donauit effectũ.
Merito gͦ sc̃s pͦpłs de ipsa le¬
ge gaudebat : quã iã creden¬
do susceperat. Deniq uide qͥd
quãuis aliquid iuideant᷑ habe¬

Expanded text:
linavi, quia tu legem posuisti mihi. Declaravit illud quod superius dixit: Ab omni via mala prohibui pedes meos, utique ut ejus minime judicia declinaret. Sic enim perfectae beatitudinis integritas custoditur, quando haereticorum iniquitas perversa respuitur. A judiciis ergo tuis dicit, id est quae tua voluntas sancta constituit, et vivendi nobis regulam dedit. Ab eis utique non declinare, hoc est in via recta consistere; hoc est ad coelorum gaudia pervenire. Sequitur causa probabilis, quia tu legem posuisti mihi. Cum legem per Moysem Dominus dederit, eamque jusserit inviolabiliter observari, non incongrue hic Evangelium intelligimus cum dicit: Tu legem posuisti mihi. Illa enim quam per Moysem dedit, paedagogi nobis praesentavit officium; ista vero totius plenitudinis donavit effectum. Merito ergo sanctus populus de ipsa lege gaudebat, quam jam credendo susceperat. Denique vide quiquamvis aliquid videantur habe
Abbreviated transcription (Latin):
dũ contentiosa sẽꝑ maligni¬
tate confligunt. dũ calum¬
nias exqͥsita uanitate conci-¬
punt: ad scrutanda manda¬
ta dñi idonei ñ possumꝰ in¬
ueniri. ubi totis debemꝰ aĩȩ¬
scłm eloquiũ tu ũ & uiuã.
n ne confundas me ab expec̃¬
tatiõe mea. Perfidis effuga¬
tis ⁊ maloꝵ hominũ conuer¬
satiõe purgatꝰ. a dño se petit
suscipi: ut possit eiꝰ uerbi
promissiõe saluari. Esset enĩ

Expanded text:
dum contentiosa semper malignitate confligunt, dum calumnias exquisita vanitate concipiunt, ad scrutanda mandata Domini idonei non possumus inveniri, ubi totis debemus asecundum eloquium tuum et vivam, et non confundas me ab exspectatione mea. Perfidis effugatis, et malorum hominum conversatione purgatus, a Domino se petit suscipi, ut possit ejus verbi promissione salvari. Esset eni
Abbreviated transcription (Latin):
tior. explanatio. qñ seipsa co¬
rusco similis declarat auctori¬
tas: s uideamꝰ qͥd nob istiꝰ u̾sus
uerba parturiant. Ab omni
uia mala significat hereticoꝵ
prauas et pessimas suasiones:
qͥbꝰ illi exiciabili dulcedine
blandiunt᷑. Addidit qͦq ꝓhibui
pedes meos: quasi desideran¬
tes illuc ire. ubi ĩ atrã foueã
corruere potuissent. Origma¬
lis siqͥde peccati culpa ꝓnos
uersa suasione decipim᷑. Illa
ẽ enĩ dño. iuiuante salubris
ꝓhibitio. cũ ħ fieri ñ patimͣ.
qͦd plenũ pericłis inuenit᷑
pedes aũ meos. significat m̃tis
assensũ. q̃ nos qͦdã uestigio du¬
cit ad culpã ⁊ ad ulas malas
cõpellit. nisi nos pietas diuit᷑a¬
tis abstraxerit. Sequitur. Ut
custodiã uerbũ tuũ. Alit̃ enĩ
uerbũ dñi ñ potuit custodi¬
ri: nͥ cũ illa pestifera suasiõe¬
ꝓbat᷑ expulsa. sic̃ apłs dicit
ñ potestis calicẽ dñi bibere.
calicẽ demonioꝵ. ñ potestis m̃se
dñi participes esse ⁊ mense¬

Expanded text:
tior explanatio, quando se ipsa corusco similis declarat auctoritas. Sed videamus quid nobis istius versus verba parturiant. Ab omni via mala, significat haereticorum pravas et pessimas suasiones, quibus illi exitiabili dulcedine blandiuntur. Addidit quoque, prohibui pedes meos, quasi desiderantes illuc ire, ubi in atram foveam corruere potuissent. Originalis siquidem peccati culpa pronos facillime perversa suasione decipimur. Ilia est enim Domino juvante salubris prohibitio, cum hoc fieri non patimur, quod plenum periculis invenitur. Pedes autem meos, significat mentis assensum, quae nos quodam vestigio ducit ad culpam, et ad vias malas compellit, nisi nos pietas Divinitatis abstraxerit. Sequitur, ut custodiam verbum tuum. Aliter enim verbum Domini non potuit custodiri, nisi cum illa pestifera suasio probatur expulsa, sicut Apostolus dicit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum; non potestis mensae Domini participes
Abbreviated transcription (Latin):
qͦdã marito tenebatur obno¬
xria. ueniente gr̃a ap̃o ẽ sine
dubio copulata: ⁊ quasi a pͥo¬
re condicioẽ liberata. nupti¬
as cȩlestes salua castitate ꝓme¬
ruit. Quã cõꝑationẽ ⁊ apłs
fecit dicens. An ignoratis fr̃s
mulier. iiuo marito iuncta
rit maritlis etlactiata ẽ a le¬
ge mariti. Ergo uiuente ma¬
rito adultera uocabit᷑. s um¬
damꝰ etiã qͦd dicit. benedicens
benedicã. Qui semel benedicit.
in ea tantũ se testat᷑ benedic¬
tione desiderare. Benedicens
autẽ benedicit: qui iugi bene¬
dictione scĩficat: mͦ in istam
partẽ. mͦ in aliã. grãm suȩ do¬
minationis indulgens. Quod
nominũ ipsoꝵ copulatio noset
ẽẽ conuncta. Quod etiã in sub¬
sequenti uersũ factũ ẽẽ mon¬
strat᷑. Seqͥt᷑. Pauperes et satu¬
rabo panibꝰ. Reuera pauꝑes

Expanded text:
dam marito tenebatur obnoxia, veniente gratia Christo est sine dubio copulata; et quasi a priori conditione liberata, nuptias coelestes salva castitate promeruit. Quam comparationem et Apostolus fecit, dicens: An ignoratis, fratmulier, vivo marito vincta rit maritus, evacuata est a lege mariti. Ergo vivente marito adultera vocabitur, si jundamus etiam quod dicit, benedicens benedicam. Qui semel benedicit, in ea tantum se testatur benedictione desinere; benedicens autem benedicit, qui jugi benedictione sanctificat, modo in istam partem, modo in aliam gratiam suae donationis indulgens. Quod nominum ipsorum copulatio noscitur esse conjuncta; quod etiam in subsequenti versu factum esse monstratur. Sequitur, pauperes ejus saturabo panibus. Revera pa
Abbreviated transcription (Latin):
constat eẽ facturũ. Ipse ens̃
in euangłio dicit. Pat̃ ñ ui¬
dicat quẽquã : s omnȩ uidi¬
ciũ dedit filio. S pat̾s testi¬
monio : filii gła decent̃ ex¬
ponit᷑. Nã ⁊ alib de unitate
cooꝑationis dicit᷑. Pat̃ meus
usqmͦ operat᷑. & ego opor
Qs etiã de sꝑu scõ intelligi
debere ñ dubiũ ẽ. Sepe eñ
de una ꝑsona dicitur. qͦd de
totiꝰ tͥnitatis potentia senti¬
atur. Sequitur. Suꝑ ipsum
aũ florebit sq̃ficatio mea. flo

Expanded text:
pse enim in Evangelio dicit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Sed Patris testimonio Filii gloria decenter exponitur. Nam et alibi de unitate cooperationis dicitur: Pater meus usque modo operatur, et ego oper etiam de Spiritu sancto intelligi debere non dubium est. Saepe enim de una persona dicitur, quod de totius Trinitatis potentia sentiatur. Sequitur, super ipsum autem florebit sanctificatio mea. Flo
Abbreviated transcription (Latin):
frequentationibꝰ. usq ad cor¬
nua altaris. Cũ dicit cłs cdñs.
ad superiora respondit ut in
telligas. Benediximꝰ uos in
ds dñs. Ipse enĩ benedicit ore
scõꝵ & lucescit nobis: qñ nos
apeccatoꝵ obscuritatibꝰ alie¬
nat. Seqͥt᷑. Constituite diem
sollẽpnem in confrequentatio¬
nibus usq ad cornua altaris.
Istud iã dicit᷑ benedictis. his qͥ¬
poterant dies festos celebrare
sollẽpnit᷑. Constituite dicit.
idẽ deliberata custodite sen¬
tentia . Diẽ sollẽpnẽ: qui hono¬
re dñi & scõꝵ confessione sa¬
cratꝰ ẽ. In confrequentationibꝰ
id est ꝓcessionibꝰ crebris qͥs
pͦpłi turba condensat & red¬
dit celeberrimas deuotione
festiua. Quod uero addidit.
usq ad cornua altaris ꝓhi¬
bent᷑ aliqͥ forsitan. qͦd multi
usus est audita euangelis
lectione discedere. Nouꝰ enĩ
ad cornũ altaris accedunt.
qͥ cõmunicationis grã ñ re¬
plentur. Hoc de isto altare
usuali. ut mͥ uidet᷑ cõpetent̃

Expanded text:
frequentationibus, usque ad cornu altaris. Cum dicit, Deus Dominus, ad superiora respondet, ut sic intelligas: Benediximus vos de Deus Dominus. Ipse enim benedicit ore sanctorum, et lucescit nobis, quando nos a peccatorum obscuritatibus alienat. Sequitur, constituite diem solemnem in confrequentationibus, usque ad cornu altaris. Illud jam dicitur benedictis, qui poterant dies festos celebrare solemniter. Constituite, dicit, id est deliberata custodite sententia diem solemnem, qui honore Domini et sanctorum confessione sacratus est. In confrequentationibus, id est processionibus crebris, quas populi turba condensat, et reddit celeberrimas devotione festiva. Quod vero addidit, usque ad cornu altaris, prohibentur aliqui forsitan quod 397 multis in usu est audita Evangelii lectione discedere. Non enim ad cornu altaris accedunt qui communicationis gratia non replentur. Hoc de isto altari visuali ut mihi videtur competenter
Abbreviated transcription (Latin):
nationis tue quia eleuans e¬
lisisti me. &. alia que cũ ma xi¬
mo labore uindicant᷑. si ipsi
dño consentiamꝰ aptaris ed
qͣm grauit᷑ uulneratũ. & di riᷤ
calamitatibꝰ plenũ. oratiori ẽ
fundere conueniebat assq iã

Expanded text:
tuae: quia elevans allisisti me. Et alia quae cum labore maximo vindicantur, si ipsi Domino consentiamus aptari. Sed quoniam graviter vulneratum, et duris calamitatibus plenum, orationem fundere conveniebat assiduam,
Abbreviated transcription (Latin):
primo. Oratio pauperis cur ñ¬
xius fuerit & coram dño efi¬
derit precem suam.
dũ esse putaueruit:
conueniens uidet᷑ afflicti in.al¬
gis & gementis pauperis sic it
& titulus ipse continet. intro u¬
cere in hac relatione ꝑsona
quia multa st̃ que illi imm¬
culate sc̃ẽ incarnationi nequ ie¬
ãt conuenire: Primũ. qͦd an

Expanded text:
primo: Oratio pauperis cum anxiatus fuerit, et coram Domino effuderit precem suam. dum esse putaverint, conveniens tamen videtur afflicti magis et gementis pauperis, sicut et titulus ipse continet, introducere in hac relatione personam, quia multa sunt quae illi immaculatae sanctae incarnationi nequeunt convenire. Et primum, quod a
Abbreviated transcription (Latin):
Anxiꝰ ẽ eni. qͥ in graui disor i¬
mine constitutꝰ. nullã part
quã sequi debeat̾ nouit elire¬
re Deinde qͦd intextu pse¬
mi habet oblitꝰ sum mandi ca¬
re panẽ meũ. & illud qui. al
cinerẽ sicut panẽ mandi ca

Expanded text:
Anxius est enim qui in gravi discrimine constitutus, nullam partem, quam sequi debeat, novit eligere. Deinde quod in textu psalmi habet: Oblitus sum manducare panem meum; et illud: Quia cinerem sicut ed., tanqua
Abbreviated transcription (Latin):
pice res iste quali uerboꝵ ꝓpͥ¬
etate distincte sunt. Miserior¬
diã supra se fleri petit: iustifi¬
cationes aũ doceri se supplicit᷑
uersa q̃ expediunt continu¬
is precibus sunt a dño postu¬
landa. maxime tam̃ duuna¬
rũ scripturarũ intellectꝰ ui¬
git᷑ petendꝰ ẽ. qͥ quanto plus
percipitur. tanto suauior scis
mentibꝰ inuenitur. Sed quia
nouit omĩpotentẽ dñm sub¬
lectis sius esse largissimũ dic̃.
lit̃ peteris. Nã cũ obnoxia se
cuncta cognoscãt: magni ta¬
men meriti ÷ ipsiꝰ famulũ¬
ñcupari. Seruus qͥppe ipsiꝰ
ueracit̾ nequaquã dici potest.:
nisi qui eiꝰ famulatur arbi¬
trio. S uide qͥd dicat. ut sciã.
id ut accepta retineã. Sci¬
re enĩ illud ẽ. qͦd innoticiã
nrãm manifeste ueniens. nul¬
la obliuione deletur. Tẽpꝰ fa

Expanded text:
stae quali verborum proprietate distinctae sunt. Misericordiam supra se fieri petiit: justificationes autem doceri se suppliciterversa quae expediunt continuis precibus sint a Domino postulanda, maxime tamen divinarum Scripturarum intellectus jugiter expetendus est; qui quanto plus percipitur, tanto suavior sanctis mentibus invenitur. Sed quia novit omnipotentem Dominum subjectis suis esse largissimum, dicitliter peteris. Nam cum obnoxia se cuncta cognoscant, magni tamen meriti est ipsius famulum nuncupari. Servus quippe ipsius veraciter nequaquam dici potest, nisi qui ejus famulatur arbitrio. Et vide quid dicat, ut sciam, id est ut accepta retineam. Scire enim illud est, quod in notitiam nostram manifeste veniens, nulla oblivione deletur. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam diũ longissima ꝑse¬
cutioẽ conterere. Dicendo
enĩ ñ de relinquet. significat.
qm̃ & si ad tẽpus tẽptatio ꝑ¬
mittitur. ñ tamen libera in
sua potestate deserit᷑: cui po¬
to pͦpło ⁊ fidi firmitate soli¬
dato. uenit ad sccłam partẽ
in qua breuit̾ dnm dep̾cat᷑.
quod scit eũ eẽ facturum. ut
bonis bona. malis digia res¬
stituat. Boni aũ st̃ homines.
cũ grã diuina p̃uenti ceperit̃
desiderare. ⁊ implere que ius¬
sa st̃. Legimꝰ enim: nemo bonꝰ

Expanded text:
Ecclesiam Domini longissima perseEcclesiam Domini longissima persecutione conterere. Dicendo enim, non derelinquet, significat quoniam, etsi ad tempus tentatio permittatur, non tamen libera in sua potestate deseritur, cui poto populo et fidei firmitate solidato, venit ad secundam partem, in qua breviter Dominum deprecatur, quod scit eum esse facturum; ut bonis bona, malis digna restituat. Boni autem sunt homines, cum gratia divina praeventi, coeperint desiderare et implere quae jussa sunt. Legimus enim
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ suas. Uirga boni maliq
potestas significat᷑. Sic enĩ in
bono dictum ẽ de ipso dño sal¬
uatore. Uirgã uirtutis tuȩ e¬
ĩmedio inimicoꝵ tuoꝵ. Acce¬
pit etiã moyses uͥgã. de qua
miracła numerosa faciebat.
Dat᷑ siqͥdẽ & illis in malo: qui
sẽꝑ fideles studio prauitatis
affligũt. Nã ⁊ ꝑsecutores st̃ u̾ga
martiribꝰ: itẽm ⁊ iracundi dñi
famulis suis: ut fuit pharao
nabligodonosor. ⁊ ceteri qui
asperrima dnãtione regnart̃.
S hanc iniquã potestatẽ ñ
ꝑmittit dñs diutina lib̾tate
grassari: ut intelligant fide¬
les ad pacientiȩ suȩ ꝓbationẽ.
hoc suꝑbis breuissimo tẽpore
fuisse concessũ. Poterãt enĩ
serui dĩ animos suos ad iniqͥ¬
tates forsitan extendere: si
ꝑsecutionẽ crederent longis
tẽꝑoribꝰ ꝑmanere. Sors uero
iustor ẽst hereditas dñi. id ẽ
religio xp̃iana : supͣ quã ñ
sinit diutius crudeles tiran¬
nos insurgere. ne possint

Expanded text:
manus suas. Virga boni malique manus suas. Virga boni malique potestas significatur. Sic enim in bono dictum est de ipso Domino Salvatore: Virgam virtutis tuae ein medio inimicorum tuorum . Accepit etiam Moyses virgam, de qua miracula numerosa faciebat. Datur siquidem et illis in malo, qui semper fideles studio pravitatis affligunt; nam et persecutores sunt virga martyribus; item et iracundi domini famulis suis, ut fuit Pharao, Nabuchodonozor, et caeteri qui asperrima dominatione regnarunt. Sed hanc iniquam potestatem non permittit Dominus diutina libertate grassari; ut intelligant fideles ad patientiae suae probationem hoc superbis brevissimo tempore fuisse concessum. Poterant enim servi Dei animos suos ad iniquitates forsitan extendere, si persecutionem crederent longis temporibus permanere. Sors vero justorum est haereditas Domini, id est religio Christiana, supra quam non sinit diutius crudeles tyrannos insurgere, ne possint
Abbreviated transcription (Latin):
ros debuisses aduertere: se¬
quit᷑. & dñs incircuitu pͦpħ sui.
Ille etiã ñ circuit. nͥ quẽ sibi
froele ẽẽ cognoscit. Cireuit
enĩ ad ȩt̃nȩ defensionis auxi¬
liũ. & totiꝰ honoris cumulum
conferendũ. Ad est enĩ ꝑ inef¬
fabiłe naturã suã. ubiq̃ totꝰ.
oiã penetrans. cunctaq conti¬
nens: nec more creaturarũ. iit
alibi sit. aliunde discedit: ⁊ cũ
tam̃ omĩa cõpleat. bonis p̃sens.
malis absens eẽ dinoscitur. qͦo
de tota trinitate intelligere
ac credere sine dubitatione
debemꝰ. Nã quod adiecit. ex
hoc nc̃ istud scłm significat. de
qͦ dicit dñs. Ecce ego uobiscũ
sũ om̃ĩbꝰ diebꝰ usqͦ ad consũ¬
mationẽ scłi. Usq in scłm. il¬
lud dicit. ubi iã scĩs potentis¬
sima maiestate sui luminis
apparebit. S cur p̾beat᷑ ista
defensio: consequent̃ exponit.¬
Quia ñ de relinquet dñs uir¬
gã peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustor. ut
n᷑ extendant iusti ad iniqͥtatẽ

Expanded text:
s advertere, sequitur, et Dominus in circuitu populi sui. Ille enim non circuit, nisi quem sibi fidelem esse cognoscit; circuit enim ad aeternae defensionis auxilium, et totius honoris cumulum conferendum. Adest enim per ineffabilem naturam suam ubique totus, omnia penetrans, cunctaque continens; nec more creaturarum, ut alibi sit aliunde discedit; et cum tamen omnia compleat, bonis praesens, malis absens esse dignoscitur. Quod de tota Trinitate intelligere ac credere sine dubitatione debemus. Nam quod adjecit, ex hoc nunc, istud saeculum significat, de quo dicit Dominus: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Usque in saeculum, illud dicit, ubi jam sanctis potentissima majestate sui luminis apparebit. Sed cur praebeatur ista defensio consequenter exponitrelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum: ut non extendant justi ad iniquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Nontes ĩ circuitu ex &
dñs incircuitu ppłi sui. ex hoc
nc̃ & usq ĩ scłm. Sic forma
describitur: ut illa nobis cȩ¬
ipsa in monte sit circimiectis
montibꝰ in medio constituta.
q̃ celsis cacuminibꝰ uelut que¬
dã area circuit᷑. Hec forma
dictionis grece dr topoesia.
latine loci positio. Montes enĩ
ram magna altitudine p̃mi¬
nere cernunt᷑. In malo sunt
positi: in dño confido. qͣmͣ di¬
citis anime mee transmigra
in montẽ sic̃ passer. In bono.
suscipiat montes pacẽ pͦpło tuo
& colles iustitiã: sic̃ & hic mon¬
tes scõs uiros designat. qͥ hie¬
rusałe cȩlestẽ quaq uersus

Expanded text:
. Montes in circuitu ejus: et Dominus in circuitu populi sui, ex hoc nunc et usque in saeculum. Sic forma describitur, ut illa nobis coe et ipsa in monte sit, circumjectis montibus, in medio constituta, quae celsis cacuminibus velut quaedam area circuitur. Haec forma dictionis Graece dicitur topothesia, Latine loci positio. Montes enim ram magna altitudine praeeminere cernuntur. In malo sunt positi: In Domino confido: quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montem sicut passer ? In bono: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Sicut et hic montes sanctos viros designant, qui Jerus
Abbreviated transcription (Latin):
donec obedientes simrꝰ. boni
utiq repperimi Seqͥt᷑. & rec¬
tis corde. Recti corde st: qͥ
dnm̃ sequuntur. Nã praui¬
corde preire contendunt. ut
petro apło dictũ ẽ. huma¬
na sapienti. redi retro sata¬
nas. Illũ enĩ qͥ p̃cedere uo¬
lunt: errare non desinunt.
Qͥ subseqͥ desiderant: recti
corde sine dubio cõpbantur.
his gͥ optat ꝓpħa b̾onũ fieri.
qͥ nescuint a dño praua uo¬
luntate separari. Declinan.
tes aũ ad obligationes addu¬
cet dñs cũ oꝑantibꝰ tniquita¬
tẽ: pax suꝑ isrł. Sic̃ bonis
& rectis corde bene fieri. pos¬
tulauit: ita nc̃ declinantes
ad obligationẽ dicit posse ꝑ¬
duci. Pulchre aũ definita ÷
oꝑa iniqͥtatis: obligatio scilicet.
q̃ nos uincłis pͣuitatis innec¬
tit. ut ẽẽ liberi nequeamꝰ.
cũ talibꝰ laqueis tantisq con¬
stringim᷑. Et nota qͦd dicit: de¬
clinantes. id⁊ iussa dñi ñ se¬
quentes. Pari enĩ sententia
pereunt: qͥ & declinare uissa

Expanded text:
boni utique reperimur. Sequitur, et rectis corde. Rectis corde sunt qui Dominum sequuntur, non praeire contendunt, ut Petro apostolo dictum est humana sapienti: Redi retro, Satanas . Illi enim qui praecedere volunt, errare non desinunt; qui subsequi desiderant, rectis corde sine dubio comprobantur. His igitur optat propheta bonum fieri, qui nesciunt a Domino prava voluntate in  obligationem, adducet Dominus cum operantibus iniquitatem: pax super Israel. Sicut bonis et rectis corde bene fieri postulavit, ita nunc declinantes ad obligationem dicit posse perduci. Pulchre autem definita est opera iniquitatis, obligatio scilicet quae nos vinculis pravitatis innectit; ut esse liberi nequeamus, cum talibus laqueis tantisque constringimur. Et nota quod dicit declinantes, id est jussa Domini non sequentes. Pari enim sententia pereunt, qui et declinare jussa
Abbreviated transcription (Latin):
ternũ. Quia iudicabit dñs pͦpłm
suũ: ⁊ inseruis suis consolabit᷑.
premissȩ laudis causa narrat᷑.
quia iuuidicabit ppłm suũ. he¬
breũ scilicet. cui prestitit mag¬
na miracła. cui prophetas
suos ne peccaret attribu¬
it : ad quẽ ipsũ quoq filiũ
misit: ut es tandẽ aliqñ sce¬
lerata duritia solueretur. S
quia detestabili obstinatiõe
duratꝰ ẽ: iudicabit eũ utiq
qr noluit ẽẽ ipsiꝰ. quẽ de cunc¬
tis nationibꝰ elegerat possi¬
dendũ: cui dicit. audi pͦpłs m̃s
& loquar. & alibi. Popule m̃s
quid feci tͥ. Istos gͦ iudicabit.
De fidelibꝰ aũ audi quid se¬
quitur. Et in seruis suis conso¬
labitur: utiq dũ illis p̃mia
ꝓmissa restituit. qͥ hic ꝓpt̾ no¬
men er. laboriosa contentiõe

Expanded text:
. Quia judicabit Dominus populum suum: et in servis suis consolabitur. Praemissae laudis causa narratur: Quia judicabit populum suum, Hebraeum scilicet, cui praestitit magna miracula, cui prophetas suos, ne peccaret, attribuit; ad quem ipsum quoque Filium misit, ut ejus tandem aliquando scelerata duritia solveretur. Sed quia detestabili obstinatione duratus est, judicabit eum utique; quia noluit esse ipsius, quem de cunctis nationibus elegerat possidendum. Cui dicit: Audi, populus meus, et loquar ; et alibi: Popule meus, quid feci tibi ? Istos ergo judicabit. De fidelibus autem audi quid sequitur: Et in servis suis consolabitur; utique dum illis praemia promissa restituet, qui hic propter nomen ejus laboriosa contemptione
Abbreviated transcription (Latin):
forte ut sic̃ in hac ebdomada
peccamꝰ ꝗͣ m̃di istiꝰ tẽporis duc̃¬
tus excurrit: ita & in eode nu¬
mero remedialis penitentiȩ mu¬
nere saluarem᷑. Illud aũ sic̃ se¬
pe monuimꝰ magnopere con¬
tuendũ ẽ: qr. psalmi ipsi ab af¬
flictionibꝰ inchoant. ⁊ in gau¬
diis desinunt: ne quis de uenia
desperaret. quã in ipsis p̃cibus
positã esse cognosceret. Oratores
scissimi cȩlestes patͦni. qͥ pecc̃oꝵ
neribꝰ implicatis salutis it̃ ape¬
riunt. S cũ isti singillatĩ delic̾¬
ta nr̃a nos deflere cõmoneant.
& ad spẽ gaudioꝵ dñi ꝓmissiõe
ꝑducant. Exstat tam̃ & illud
niniuitarũ efficacissimũ suppl¬
cationis exẽplũ: ubi cuncta etas
ingemuit. ubi sensit om̃e pecꝰ
ieiuniũ: & tantũ ualuit afflic̾¬
tio generalis. ut ueritatẽ potu¬
isset ꝓpħic superare sermonis.
facti st̃ enĩ de formidantibꝰ se¬
curi : de tristibꝰ leq: & uite st̃
redditi. qͥ ꝓbabant᷑ morte dãnati.

Expanded text:
Forte ut, sicut in hac hebdomada peccamus, quam mundi istius temporis ductus excurrit, ita et in eodem numero remedialis poenitentiae munere salvaremur. Illud autem sicut saepe monuimus magnopere contuendum est, quia psalmi ipsi ab afflictionibus inchoant, et in gaudiis desinunt: ne quis de venia desperaret, quam in ipsis precibus positam esse cognosceret. Oratores sanctissimi, coelestes patroni, qui peccatorum nexibus implicatis salutis iter aperiunt. Sed cum isti singillatim delicta nostra nos deflere commoneant, et ad spem gaudiorum Domini promissione perducant, exstat tamen et illud Ninivitarum efficacissimum supplicationis exemplum, ubi cuncta aetas ingemuit, ubi sensit pecus omne jejunium; et tantum valuit afflictio generalis, ut veritatem potuisset prophetici superare sermonis. Facti sunt enim de formidantibus securi, de tristibus laeti; et vitae sunt redditi, qui probabantur morte damnati.
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Cuiꝰ enĩ erat tanta iusticia.
ut ñ aliqͦ tẽpore aliqua etate
peccauerit Qͥ & ꝑtraducẽ de¬
lict tenem᷑ obnoxii. & cotidia¬
nis lapsibꝰ addimꝰ. ut ñquã ꝑ nõᷤ
simꝰ. Qua ꝓpt̾ desinat heresis
pelagiana desipere: que tã mul¬
tis scripture diuine sententiiᷤ
dice̾ uideat᷑ : tam̃ bene inimicꝰ
inꝑsonalit̃ ponit᷑. ut ħ ⁊ de di¬
abolo sentiamꝰ. Humiliatur aũ
in t̾ra. cuiꝰ carnalibꝰ actionibꝰ
uita pollurt᷑: ñ illa humilitate
ꝓbabili. s in declinatiõe uitiosa.¬

Expanded text:
mea . Cujus enim erat tanta justitia, mea . Cujus enim erat tanta justitia, ut non aliquo tempore, aliqua aetate peccaverit, qui et per traducem delicti tenemur obnoxii, et quotidianis lapsibus addimus, ut nunquam per nos, simus? Quapropter desinat haeresis Pelagiana desipere, quae tam multis Scripturae divinae sententiis dicere videatur, tamen bene inimicus impersonaliter ponitur, ut hoc de diabolo, sentiamus. Humiliatur autem in terra, cujus carnalibus actionibus vita polluitur, non illa humilitate probabili, sed declinatione