comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Um tituli huiꝰ ũba
icedenti expositiõe
iam nota sint: conuenit
ut decontinentia magis
psalmi aliquid dicere ua¬
leamus. Totus enim de
inqua ẽ totius legis sita:¬
ꝑfactio. quam siquis habet:
ominia mundi istius blã¬
dimenta pyt ponit. Ham
dum ip̃a sola ex toto corde
requiritur: ei contrariu
non amatur. Karitas eĩ
del. quedam uernalis est
pluiia nirtutum. sb̾qua
et beata uoluntas germi¬
nat: et oꝑatio sc̃a fructifi¬
cat. Paciens hic ĩ adũsis.
temꝑata in ꝓsperis. in hu¬
militate potens. in afflic¬
tione letissima. de iimi¬
cis beniuolabonis suis:
suꝑans malos. de qua ettã
suꝑne creature semꝑ accẽ¬
se sunt: flamma reficiens.
desiderium salutariter cres¬
cens. et ut apłi uoce cũcta
complectar: deus ip̃e ka¬
ritas ẽ. Qua ꝓpt̃ ip̃am nos
decet expetere. ip̃i sine fi¬
ne desiderare. ut quia hic
inde expleri non possimiꝰ.
saltim ex ea infutum re¬
tributione satiemur. sic̃
deficere: felici ẽ ꝑhennrita¬

Expanded text:
um tituli hujus verba raecedenti expositione jam nota sint, convenit ut de continentia magis psalmi aliquid dicere debeamus. Totus enim de in qua est totius legis sitafectio, quam si quis habet, omnia mundi istius blandimenta postponit; nam dum ipsa sola ex toto corde requiritur, ejus contrarium non amatur. Charitas enim Dei quaedam vernalis est pluvia virtutum, sub qua et beata voluntas germinat, et operatio sancta fructificat: patiens hic in adversis, temperata in prosperis, humilitate potens, afflictione laetissima, inimicis benevola, bonis suis superans malos. De qua etiam supernae creaturae semper accensae sunt: flamma reficiens, desiderium salutariter crescens; et ut apostoli voce cuncta complectar: Deus ipse charitas est . Quapropter ipsam nos decet expetere, ipsam sine fine desiderare; ut quia hic inde expleri non possumus, saltem ex ea in futura retributione satiemur, sicutdeficere, felici est perennita
Abbreviated transcription (Latin):
Otus hic psalmus aper¬
sona ꝓphe dicitur. In pͥ¬
mo niembro contemptores
legis uehementer accusat. cos¬
q dicit non habitare cum do¬
mino. commnemorans eorũ
impias uoluntates. Hoc mo¬
ueat quod pot tituli tale prĩ¬
cipium. ab insipientibus face̾
delegit nitium. Cõmendat
enim uehementiꝰ bonorum
partem. quando prius ỹmutit᷑.

Expanded text:
otus psalmus a persona prophetae dicitur. In primo membro contemptores legis vehementer accusat, eosque dicit non habitare cum Domino, commemorans eorum impias voluntates. Nec moveat quod post tituli, tale principium ab insipientibus facere delegit, initium. Commendat enim vehementius bonorum partem, quando prius praemit
Abbreviated transcription (Latin):
Ui respiceret pro¬
pḣa ꝓxima parte
genus humanum mor¬
tiferis suꝑstitionibus:
occupani: nec adculturam
ueri dñi puris sensibus fes¬
tinare. crelulitatem suam
aduentu sc̃e incarnatiõĩs
magno desiderio dep̾catur
expleti. ut ur tunc confusa
gencilitas. salutarit deui¬
os errores abiceret. Scdo
membro ad nr̃as petitiones
efficacit᷑ instruendas. ulu¬
minari fidem suam uche¬
ment̾ expostulat. ne inimi¬
ci aliqua fraude sub cumbe

Expanded text:
um respiceret propheta proxima parte genus humanum mortiferis superstitionibus occupari, nec ad culturam veri Domini puris sensibus festinare, credulitatem suam adventu sanctae incarnationis magno desiderio deprecatur expleri; ut vel tunc confusa gentilitas salutariter devios errores abjiceret. Secundo membro, ad nostras petitiones efficaciter instruendas illuminari fidem suam vehementer expostulat: ne inimici aliqua fraude succumbere
Abbreviated transcription (Latin):
sione loquitur ꝓpħa. et ip̃e do¬
minus sua u̾ba dicturus est:
quod insubsequentibus ps¬
almis creberrime tepperitur.
ut in appellatione dauid. do¬
Et ne ꝑhereticas contentio¬
nes xp̃iani animus fluctuet.
quem oportet omnia uera¬
cit̾ fixeq credere: nominis
ip̃iꝰ cliffinitionem. auctori¬
tate patrum breui satisfacti¬
one concluclimus. Auctiamꝰ
gͦ beatum et doctissimum au¬
gustinum. in euangliste io¬
hannis expositione dicentẽ.
Agnoscamus geminam sb̾¬
stantiam xp̃i: diuinam scil¬
inqua equalis ẽ patri. huma¬
nam inqua maior est pater.
Utrumq autẽ simul nõ duo.
s unus ẽ xp̃c: ne sit quat̾ni¬
tas non trinitas deus. Ac ꝑ
nita: competent᷑ mortifetos
uitamus.
Uatuor membris psalmi¬
iudeorum. T̃ etcio. dicta sunt
dñi saluatoris. de omnipotẽti¬
regno et de menarrabili ge¬
ñatione sua: quantum potest
paruitas humana reciꝑe. Su¬
arto: ꝓpħa loquitur. cõmonẽs
populos ut ad fidem xp̃ianam

Expanded text:
sione loquitur propheta: et ipse Dominus sua verba dicturus est; quod in subsequentibus psalmis creberrime reperitur, ut in appellatione David DoEt ne per haereticas contentiones Christiani animus fluctuet, quem oportet omnia veraciter fixeque credere, nominis ipsius definitionem auctoritate Patrum brevi satisfactione concludimus. Audiamus ergo beatum ac doctissimum Augustinum in evangelistae Joannis expositione dicentem : Agnoscamus geminam substantiam Christi, divinam scilicet, qua aequalis est Patri; humanam, qua major est Pater; utrumque autem simul, non duo, sed unus est Christus, ne sit quaternitas, non Trinitas Deus; ac penita, competenter mortiferos vitamus uatuor membris psalmjudicum. Tertio dicta sunt Domini Salvatoris de omnipoteregno et de inenarrabili generatione sua, quantum potest parvitas humana recipere. Quarto propheta loquitur commonens populos ut ad fidem Christianam
Abbreviated transcription (Latin):
diuina ẽẽ uideatur: certis tñ
locis cõgruent apponitur. Sed
qm̃ interp̃tatio nominũ. quẽ¬
admodum p̃fati sumus. res
nob̾ secretiores indicare mons¬
tratur. Sicut enim interpre¬
tes hebreorum nominũ tra¬
dere maluerunt: dd significat
manu fortis siue desiderabilis:
quod nulli pot̾ aptius conue¬
nire quam onmipotenti xp̃o.
qui ẽ ueracit fortissimus: et
summo desiderio requirendꝰ.¬

Expanded text:
divina esse videatur, certis tamen locis congruenter apponitur. Sed quoniam interpretatio nominum, quemadmodum praefati sumus, res nobis secretiores indicare monstratur, sicut interpretes Hebraeorum nominum tradere maluerunt: David significat manu fortis, sive desiderabilis, quod nulli potest aptius connire quam omnipotenti Christo, qui est veraciter fortissimus, et summo desiderio requirend
Abbreviated transcription (Latin):
ubi iam definitiue aliquid
dicitut: pocqͣm nichil ampłiꝰ
desideretur. Conturbat aũt
et repuliat omnes iniques:
qm̃ cum ipĩs habere nolebat
uuatens portionem. Sup
has ꝑtes ꝑficue penicentie ⁊
causa pagitur. Aptatur aut
hec deo ꝑhumanam consuetu¬
dinem cranilaticiis uerbis.
ut quasi iudex audiat. qua¬
si cognitor instruatur:. quasi
nesci que sunt facta cognos¬
cat. Quod genus scematis.
muitis locis repperis ĩ littĩs
sactis. Totus autẽ hic psal¬
mus: ꝓpt̃futuri iudicu timo¬
rem noscitur ẽe conscriptus.
Quod utiq tecte mentis ẽ
ĩminentes metuete calami¬
tates. et illud timere: quod
meretur excipe. Nam si illd̾
ante cculos habcamus qd̾
minalachie᷑ ꝓpha legitur. sẽꝑ
aduias rectas recurtimus. et
nos ꝓficuo timore corriginus.
Ait enim. Quis toletabit diẽ
introitus eius. ułquis sustine¬
bit inaspectu eius: Quia ip̃e
in gclitur sicut ignis inflatu¬
re. et sicut squama lauantiuz.
et sedebit ad conflandum et

Expanded text:
ubi jam definitive aliquid ubi jam definitive aliquid dicitur, postquam nihil amplius desideretur. Conturbat enim et repudiat omnes iniquos, quoniam cum ipsis habere nolebat ullatenus portionem. Sic per has partes proficuae poenitentiae causa peragitur. Aptatur autem haec Deo per humanam consuetudinem translativis verbis: ut quasi judex audiat, quasi cognitor instruatur, quasi nescius, quae sunt facta cognoscat. Quod genus schematis multis locis reperies in litteris sacris. Totus autem hic psalmus propter futuri judicii timorem noscitur esse conscriptus; quod utique rectae mentis est imminentes metuere calamitates, et illud timere quod meretur excipere. Nam si illud ante oculos habeamus quod in Malachia propheta legitur, semper ad vias rectas recurrimus, et nos proficuo timore corrigimur. Ait enim: Quis tolerabit diem introitus ejus, aut quis sustinebit in aspectu ejus? quia ipse ingreditur sicut ignis flaturae, et sicut squama lavantium, et sedebit ad conflandum, et
Abbreviated transcription (Latin):
fuscipitur. Inueniuntur ⁊ alii
fortasse modi remissionum.
Congruit enim ut nuimerũ
fupplicationis nr̃e indulgẽtia
cliuina transcendat. Diuisio
psalmi.⁊
Uatuor mocd inh psalmo
uir conficens et teligio¬
sus exorat. in ex ordio beniuo¬
lũ sibi iudicem faciens. Ex
tutoris ydonee comparans
ad reliquã dictionem. idest ad
potestate iuclicii. quia solus ẽ
cuius constituta seruat et̾ni¬
tas ab infirmitate sua. Qm̃
quantum meretur luere. nõ
pualet sustinere. a confuetu¬
dine parcencli. qm̃ nõ se uult
amortus togar. s auiius ho¬
minib confiteti. Sccła diui¬
sione narrat erumpnas ꝓpͥas:
quibus afflictus et conttitus
cẽ noscatur. Harratio ũo est:
ad causam ꝓbabilem faciẽdã
tenm gestanim clara etcti¬
ligens expositio. Sequitur
salutaris et nimis ꝓfutura:
correctio. sequestrat enim se
a malis:quod bono iudici no¬
uerat ẽẽ grattissimum. ut ab
uus mens reddetur aliena:
quib et ip̃a iusticia ꝓbatur
adũsa. Suꝑ ẽ conclusio ibiiã

Expanded text:
suscipitur. Inveniuntur et alii fortasse modi remissionum; congruit enim ut numerum supplicationis nostrae indulgentia divina transcendat. Divisio psalmi. Quatuor modis in hoc psalmo vir confitens et religiosus exorat. In exordio benevolum sibi judicem faciens. Exois animum idonee comparans ad reliquam dictionem, id est, a potestate judicis, quia solus est cujus constituta servat aeternitas. Ab infirmitate sua, quoniam quantum meretur luere, non praevalet sustinere. A 28 consuetudine parcendi, quoniam non se vult a mortuis rogari, sed a vivis hominibus confiteri. Secunda divisione narrat aerumnas proprias, quibus afflictus et contritus esse cognoscitur. Narratio vero est ad causam probabilem faciendam rerum gestarum clara et diligens expositio. Sequitur salutaris et nimis profutura correctio. Sequestrat enim se a malis, quod bono judici noverat esse gratissimum; ut ab illis mens redderetur aliena, quibus et ipsa justitia probabatur adversa. Superest conclusio,
Abbreviated transcription (Latin):
una ꝓuidentia noluit reucla¬
re. Qua ppt̃ ad sermonem titu¬
li declarandum: nosse sufficiat.
pot huius scli finem: illum di¬
em eẽ uenturum. Dunc adin¬
telligenda u̾ba que nob̾ sunt
donata: uelocit᷑ festinemus. Nã
si puro corde petimus. cut du¬
bitemus audire. cum ab ip̃o et
ad ip̃m ueniamus instructi:
insatistactione nr̃a tota nos ka¬
ritate compungi.qui nobis sa¬
lutarem supplicandi regulam
p̃stituti. Memento autem qd̾
hic penitentium primus est

Expanded text:
vina providentia noluit revelavina providentia noluit revelare. Quapropter ad sermonem tituli declarandum nosse sufficiat, post hujus saeculi finem, illum diem esse venturum. Nunc ad intelligenda verba quae nobis sunt donata, velociter festinemus. Nam si puro corde petimus, cur dubitemus exaudiri, cum ab ipso, et ad ipsum veniamus instructi? satisfactione nostra tota nos charitate compungi, qui nobis salutarem supplicandi regulam praestitisti. Memento autem quod hic poenitentium primus est
Abbreviated transcription (Latin):
as ꝓpha dicit. Uox diei dñi du¬
ra et amara. Unde minc intro¬
cductus penitens. distributis
partibus qrationis. uehemẽt᷑
ex orat. ne in illo die iuclicii de
ꝓpriis facinoribus arguatur.
Quid enim salubris. quidue
ꝓuidentius. nisi ut qui inme
positus ubi penitentie locus ẽ.
cdiuinam eligeret exorare pie¬
tatem: Uetum istum diem a
conclitione mundi. aui clicut
pot annos sex milia ẽẽ uentu¬
tum. ꝓptea quod septimo die
dñs ab oꝑe suolegitur in ilia te¬
rum conditione quieuisse.
mille annos ꝑ clies singuios
computantes: qui legitur. añ
conspectum eius: mule amri:
sicut dies unus. Alii ũoputãt
pot annorum septem milia:
idest transacta istiꝯ scłi septi¬
mana: octauo die illam etna
lucem posse declaran: sicut et
cdñi m̃i resutectio habitam fui¬
sse cognoscitur. S cum dicat
ip̃e dominus in euangłio hiĩc
diem nec filium nosse. nimis
in portunum ẽ illud studiose
querere. quod nob̾ utiliter di¬

Expanded text:
as propheta dicit: Vox diei Domini duas propheta dicit: Vox diei Domini dura et amara . Unde nunc introductus poenitens distributis partibus orationis vehementer exorat, ne in illo die judicii de propriis facinoribus arguatur. Quid enim salubrius, quidve providentius, nisi ut qui in mepositus, ubi poenitentiae locus est, divinam eligeret exorare pietatem? Verum istum diem a conditione mundi, alii dicunt post annorum sex millia esse venturum; propterea quod septimo die Dominus, ab opere suo legitur in illa rerum conditione quievisse: mille annos per dies singulos computantes, quia legitur: Ante conspectum ejus mille anni sicut dies unus . Alii putant post annorum septem millia, id est, transacta istius saeculi septimana, octavo die illam aeternam lucem posse declarari; sicut et Domini nostri resurrectio habita fuisse cognoscitur. Sed cum dicat ipse Dominus in Evangelio , hunc diem, nec Filium nosse, nimis importunum est illud studiose quaerere, quod nobis utiliter di
Abbreviated transcription (Latin):
Nsinem im notum ẽ.
Ldymnus ẽ laus diuini¬
tatis metri alicuius pede cõpo¬
situs. Pro octana uo ut quidã
uolunt dñi significatur aduẽ¬
tus. quando finita scłi ebdoma¬
da ad iuclicanctum uenent ⁊¬
mundum. Unde et ꝑsalmus
ip̃e cum tremore maximo fec̃
mitium dicens. Nomine ne
in ira tua arguas me: neq in
furore tuo corripias me. Nam
et sc̃s hylarius inplogo psalmo¬
rum. et sc̃s ihetonimus in ex¬
positione libri cc̃castes. et sc̃s
ambrosius in expositione lu¬
te euangeliste ubi domimus
in monte transsiguratus est:
et sc̃s augustinus de ẜmone
dñi in monte. ubi de octobea¬
titudinibus disputauit: de
diligentq̃ locuti sunt. unde
quod lectori placuent elige:
suffragatur. quo circa taleo:
uiros cõmemorasse sufficiat.
quando dicta corum si munã
senem colligantur: ux possũt
longissimo uolumine comp¬
hendi. Me qua clie: amos pro¬
pha dicit. Ue concupiscentibꝰ
diem dñi. Ut quid uobio ut¬
bre. et non lux. Item et sophoni¬

Expanded text:
inem jam notum est. Hymnus est laus Divinitatis, metri alicujus lege composita. Pro octava vero, ut quidam volunt, Domini significatur adventus, quando finita saeculi hebdomada, ad judicandum venerit mundum: unde et psalmus ipse cum tremore maximo fecit initiam dicens: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me. Nam et sanctus Hilarius in prologo Psalmorum, et sanctus Hieronymus in expositione libri Ecclesiastes , et sanctus Ambrosius in expositione Lucae evangelistae , ubi Dominus in monte transfiguratus est; et sanctus Augustinus de Sermone Domini in monte, ubi de octo beatitudinibus disputavit, de diligenterque locuti sunt. Unde quod lectori placuerit, eligere suffragatur. Quocirca tales viros commemorasse sufficiat, quando dicta eorum, si in unam seriem colligantur, vix possunt longissimo volumine comprehendi. De qua die Amos propheta dicit: Vae concupiscentibus diem Domini; utquid vobis dibrae et non lux . Idem et Sophoni
Abbreviated transcription (Latin):
De quibus ut datum fuerit
suoloco dicemus. quos non
credas incassũ ad septenariũ
numerum fuisse ꝓductos: qͣn¬
do et maiores nr̃i septem mocd
pcc̾a nob̾ dimmiiti posse dixerũt.
Drimo ꝑbaptismum. Eccło.
ꝑpassionem mr̃ii. Tettio. pet
elemosinam. Quarto ꝓħ̾ qd̾
temittimus pcc̃a ft̃ibꝰ ñis.:
Q uinto. cum conũterit quis
pct̃orem ab eirore uie sue. Fex¬
to. ꝑhabundantiam karitatis.
Septimo. ꝑpenitentiam. ad¬
denclum quoq ẽ cõmunica

Expanded text:
De quibus, ut datum fuerit, suo loco dicemus. Quos non credas incassum ad septenarium numerum fuisse perductos, quando et majores nostri septem modis peccata nobis dimitti posse dixerunt: primo per baptismum; secundo per passionem martyrii; tertio per eleemosynam; quarto per hoc quod remittimus peccata fratribus nostris; quinto cum converterit quis peccatorem ab errore viae suae; sexto per abundantiam charitatis; septimo per poenitentiam: addenda quoque est communica
Abbreviated transcription (Latin):
ribus subuenitur. clum se
a domino comĩsiones accep¬
te humilitate correxerint.
Siue dicit amplius nõeto
si desinas sub uenire.quia
non ẽ õe in et̾nis afflictiõib
ꝑmanere. Esse enĩꝓprie:
beati ẽ. Metito ergo non se
dicebat ẽẽ. si se habere cũ clec¬
tis non intellexerit portio¬
nem. Conclusio psalmi.

Expanded text:
ribus subvenitur, dum se a Domino conversionis accepta humilitate correxerint. Sive dicit, amplius non ero, si desinas subvenire; quia non est esse, in aeternis afflictionibus permanere. Esse enim proprie beati est. Merito ergo non se dicebat esse, si se habere cum electis non intelligeret portionem. Conclusio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
li. Magna similitudĩes. sactamẽ¬
tũ eiꝰ incarnatõis expofuit. Ob
hoc eĩ de intacto utero ꝓcessit expo¬
sitione mirabili. ut munclũ deita¬
ti recõciliãs ecc̃am sibi sponsi ka¬
ritate scciaret. Qua ꝓpt̃ merito de
uirgine natus ẽ: qui uirgini erat
scã copulatõe iungendꝰ. Cõgrue
nãq sponsꝰ aspondendo dr̃ xp̃c. qui

Expanded text:
li. Magna similitudine sacramentum ejus incarnationis exposuit. Ob hoc enim de intacto utero processit dispositione mirabili, ut mundum Deitati reconcilians, Ecclesiam sibi sponsi charitate sociaret. Quapropter merito de Virgine natus est, qui Virgini erat sancta copulatione jungendus. Congrue namque sponsus a spondendo dici
Abbreviated transcription (Latin):
seriones quoꝵ nõ aucliant᷑ uoces
cor. Hegãto nullos ẽẽ smnones
neq loquelas quas apłĩ reticuissẽt.
illõ uidetur p̃dicare qd̾ lĩguis erãt
om̃iu gentiũ diuina ĩspiratione
locuturi. Setinones quippe ip̃oꝵ
et loquele. ꝑ orbẽ traꝵ p̃dicatõis li¬
b̾tate sonuer̃t. Sermones ꝑtinẽt
ad cõmunes narratões.loquele ad
publicas suasiones. qd̾ utrũq a
apłos fecisse cettissimũ ẽ.Inomnẽ¬

Expanded text:
sermones, quorum non audiantur voces eorum. Negando nullos esse sermones neque loquelas quas apostoli reticuissent, illud videtur praedicare quod linguis erant omnium gentium divina inspiratione locuturi. Sermones quippe ipsorum et loquelae per orbem terrarum praedicationis libertate sonuerunt. Sermones pertinent ad communes narrationes, loquelae ad publicas suasiones; quod utrumque apostolos fecisse certissimum est. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
mã. seniauit qd ĩprimo płmo dix̃.
et inuia pcc̃oꝵ non stetit. Hec uia
cursũ eiꝰ uite̾ significat: quã dñs
ogit homo natus. hoc ẽ quia nati
ẽ creuit. docuit. passꝰ ẽ. resurrexit.
ascẽdit incelos. sedet ad dexteram
patris. Merito ergo dix̃ uiã cu

Expanded text:
t quod in primo psalmo dixit, et in via peccatorum non stelit . Haec via cursum ejus vitae significat, quam Dominus egit homo natus, hoc est, quia natus est, crevit, docuit, passus est, resurrexit, ascendit in coelos, sedet ad dexteram Patris. Merito ergo dixit, viam cu
Abbreviated transcription (Latin):
dei ꝓdiclit hac traclidit occidẽctũ.
Inclicare eĩ ꝑtinet ad ꝓdicionem.
Tale eĩ inter se fecerant ꝯstitutũ.
ut illũ tenerẽt quẽ fuiss sceleta¬
tissimus osculatꝰ. O nefanclissi¬
mũ ꝓclitorẽ. et tusta beatoꝵ socie¬
tate discretũ. Per osculũ causã

Expanded text:
didit ac tradidit occidendum . Indicare enim pertinet ad proditionem. Tale enim inter se fecerant constitutum, ut illum tenerent, quem fuisset sceleratissimus osculatus. O nefandissimum proditorem, et juste a beatorum societate discretum! Per osculum causam
Abbreviated transcription (Latin):
laudabͥit: ip̃e quoq fecisse uitet᷑.
Ab apłis quippe transit ad ꝓsõam
ꝑmutatio. Insole. ĩmanifestatioẽ
mũdi dicit. tab̾naculũ. icł inhab¬
taculũ corporis sui. qd̾ ideo arbi¬
tror dictũ insole positũ: ut qͥ ocu¬
lũ cordis habet purissimũ. sactam̃¬
ti illiꝰ claritatẽ: et ferte possit et cer¬
nere. Qui uo heretica prauitate.
confusꝰ ẽ incarnationis ei fulgo¬
re ꝑcuss erroris fui lippituline:

Expanded text:
ipse quoque fecisse videretur. Ab apostolis quippe transiit ad personam permutatio. In sole, in manifestatione mundi dicit. Tabernaculum, id est inhabitaculum corporis sui. Quod ideo arbitror dictum, in sole positum, ut qui oculum cordis habet purissimum, sacramenti illius claritatem et ferre possit et cernere; qui vero haeretica pravitate confusus est, incarnationis ejus fulgore percussus, erroris sui lippitudine
Abbreviated transcription (Latin):
singulas excellenti opinione
currebat. fines autẽ t̾re st̃ reges.
qui qͣi t̾mini agroꝵ su regna
custodiũt. ut nõ solũ adhumiles.
ũum etiã ad pricires gentiũ. euã¬
głii ũba ꝑuenisse declarent᷑. Te¬

Expanded text:
singulas excellenti opinione currebat. Fines autem terrae sunt reges, qui quasi termini agrorum sua regna custodiunt; ut non solum ad humiles, verum etiam ad principes gentium Evangelii verba pervenisse declarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
s tota eos plenitudine sue maies¬
tatis ingͣcliens. Iars eĩ in doo ñ ẽ:
s ubiq totꝰ et plemis. Impio qͥp¬
pe dicitur. tu qui es. qui enartes
głam meã: Sequitur. Oꝑa manu¬
um elꝰ. id ip̃e homo qui manibus
eiꝰ factꝯẽ. S hoc adlaudẽ dicitur
ꝓph̾arũ. ut cum sĩt oꝑa eiꝰ. annũtia¬
re mereant᷑ creatoris sui reuerẽda
mistĩa. Adclidit.Annũtiat firmam̃¬
tũ. pdicatões scilicet incarnatõis
eiꝰ. ꝑ quã fidei nr̃e soliditas ĩ cõ¬
cussa ꝓuenit. Et nota quia hic cłr
homo. dei manib factus. Itẽ legi¬
tur. et aridã manꝰ eiꝰ fixerunt.S
hoc humane oꝑationis allusio ẽ.
que sine manib aliquid fabxi¬
care non p̃ualet. Cct̾um om̃ia
deus uolũtatis sue creauit ĩꝑio:¬

Expanded text:
 plenitudine suae majestatis ingrediens. Pars enim in Deo non est, sed ubique totus et plenus est. Impio quippe dicitur: Tu quis es, qui enarras gloriam meam ? Sequitur, et opera manuum ejus, id est, ipse homo qui manibus ejus factus est. Sed hoc ad laudem dicitur prophetarum, ut cum sint opera ejus, annuntiare mereantur Creatoris sui reverenda mysteria. Addidit, annuntiat firmamentum, praedicationes scilicet incarnationis ejus, per quam fidei nostrae soliditas inconcussa provenit. Et nota quia hic dicitur, homo Dei manibus factus. Item legitur: Et aridam manus ejus finxerunt . Sed hoc humanae operationis allusio est, quae sine manibus aliquid fabricare non praevalet. Caeterum omnia Deus voluntatis suae creavit i
Abbreviated transcription (Latin):
die etuctuat ũdum. ⁊ nox nocti
ĩdicat scientiã. Dies diei eructu¬
abat ubum. quãdo dñs loqueba¬
tur apłis. Ip̃e eĩ diuina claritate
irraliãs. corde purissimis uba ce¬
lestis luminis intimabat. Etuc¬
tuabat eĩ ũbu. cum de unis pe¬
nitralib smones ĩscõꝵ notitia
ꝑclucebat. Hox autẽ nocti indica

Expanded text:
octi indicat scientiam. Dies diei eructabat verbum, quando Dominus loquebatur apostolis. Ipse enim divina claritate irradians, corde purissimis verba coelestis luminis intimabat. Eructabat enim verbum, cum de imis penetralibus sermones in sanctorum notitiam perducebat. Nox autem nocti
Abbreviated transcription (Latin):
Eli euarrant glaz
dei et oꝑa manuuz
eiꝯ annutiat firma¬
mentũ. Quãuis et
adlittam possit ĩtelli¬
gi celos enarrasse głam dei cũ ma¬
gos adbethleem uenientes dux:
stella p̃cesserit. que stãs supra cima¬
bula ehostendit dñi saluatoris
aduentũ. tamẽ hoc meliꝯ adapłos

Expanded text:
i enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Quamvis et ad litteram possit intelligi, coelos enarrasse gloriam Dei, cum Magos ad Bethleem venientes dux stella praecesserit, quae stans supra cunabula ejus, ostendit Domini Salvatoris adventum , tamen hoc melius ad apos
Abbreviated transcription (Latin):
u̾. infinem ꝓ filiis chore. ꝓ
archanis psalmus.
chore significari diximus xͥa¬
nos. ex quorum ꝑsona ꝑsal¬
mus iste cantatur. Pro arc¬
hanis uo aduentum dñi sig¬
nificat saluatoris. quem di¬
uinitatis sue mirabili secte¬
to ꝓhominum salute cdispo¬
rit. Diuisio ꝑsalmi.

Expanded text:
LV. In finem, filiis Core pro arcanis psalmus. Core significari dicimus Christianos, ex quorum persona psalmus iste cantatur. Pro arcanis vero, adventum Domini significat Salvatoris, quem divinitatis suae mirabili secreto pro hominum salute disposuit. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii. Hic enim sedes dei ad
nclitium ꝑtinet futurum. in
quo omnia ueracit᷑ et̾mis mo¬
deratur ex aminat. atq dimi¬
dicat. In scłm scli. quoᷤ quic
quid constituerit. mulla pot̾
temporis successione dissol
uine significat equitates q̃
ueracitet recta dicitur. quia
milia prauitate curuatur.
Uirga ista nistos regit. impi¬
os ꝑcutit. continet ueraciter
supplicantes. S hec uirga
non de çespite arboris egre¬
tute ꝓceclit. fortitudo ĩ uicta.
equitas fortissina. ĩflexibił¬
disciplina. de qua in alio quo

Expanded text:
judicii. Hic enim sedes Dei ad judicii. Hic enim sedes Dei ad judicium pertinet futurum, in quo omnia veraciter aeternus Moderator examinat atque dijudicat. In saeculum saeculi; quoniam quidquid constituerit, nulla poterit temporis successione dissolvinae significat aequitatis, quae veraciter recta dicitur, quia nulla pravitate curvatur, virga ista justos regit, impios percutit, continet veraciter supplicantes, sed haec virga non de cespite arboris egretitia procedit, fortitudo invicta, aequitas rectissima, inflexibilis
Abbreviated transcription (Latin):
suit qd̃ ꝓxime uulnerat. Hic
sagitas que longe dirigunt᷑.
scilicet ut in comprehensioilis
potentia hac similitudine mõs¬
traretur. Acute. ꝑtinent ad
transforationis celeritatem.
Potentissime. quia nilla uł
matĩa quamuis durissima
ꝓbatur obsistere. quando eis
insitum ẽ effectum sue uolũ¬
tatis implere. Hopuli subte
cadent. comĩsationes signi¬
ficat hominum. quando cre¬
dentes inhumilitatem feli¬
cit cadunt: qui pgiuis uitio:
p̃sumptionis erecti sunt. sicut
apło paulo contigit. qui uo¬
cis dñi sagitta penetratus. in
ponit quod suꝑiꝰ dixit. cadẽt.
non pedlibus quibus corpo¬
ra sustinentur: E corde quo
anime ꝑficdia subleuat᷑. Ibi
enim qui penitens cadit re¬
surgit. et de sua iniquitate
de iectus. ad salutaria cdñi mã¬
data transfertur. Inimicoꝵ
regis. inimicos xp̃i dicit. qui
a lege suꝑna contraria uolũ¬
tate dissentiunt. hoc ẽ qd̾ titu
nit ad laudationes tcium mo¬
dum. qui recte dicitur causa

Expanded text:
suit quod proxime vulnerat; hic suit quod proxime vulnerat; hic sagittas quae longe diriguntur: scilicet ut incomprehensibilis potentia hac similitudine monstraretur. Acutae pertinent ad transforationis celeritatem. Potentissimae, quia nulla illis materia quamvis durissima probatur obsistere, quando eis insitum est effectum suae voluntatis implere. Populi sub te cadent, conversiones significat hominum: quando credentes in humilitatem feliciter cadunt, qui prius vitio praesumptionis erecti sunt; sicut Paulo apostolo contigit, qui vocis Domini sagitta penetratus, in ponit quod superius ait, cadent, non pedibus quibus corpora sustinentur, sed corde quo animae perfidia sublevatur. Ibi enim qui poenitens cadit, resurgit; et de sua iniquitate dejectus, ad salutaria Domini mandata transfertur. Inimicorum Regis, inimicos Christi dicit, qui a lege superna contraria voluntate dissentiunt. Hoc est quod tituluni tui. Venit ad laudationis tertium modum, qui recte dicitur A causa
Abbreviated transcription (Latin):
abilem consuetudinem tc̃ia
die resinrecturus erat amor¬
tuis. qd̾ miraculum partes
totiꝰ orb impleuit. Poexteta
tua potentiam ũbi significat.
qua uniũsa oꝑatur que uult ĩ
celo et in t̾ra. Aucliant hoc uer¬
bum detractores impii. Dex
tera tua dicit. hoc ẽ. ꝓprie uolun¬
tatis mitinctu. Hanisi omnia
sua potestate facit sicut eum fa¬
cete manifestum ẽ: quẽ ad mod̾
pot̾ habere maiorem: S contia
hinnc morbum: illa potio debet
insanis mentib adhibenr. oia
patris mea sunt: et omnia
mea patris sunt. Oninia enĩ
ũba dm̃i saluatoris hominum
corda salutarit̾ infigentia. que
idco uulu̾ant ut sanent. ideo
ꝑcutiunt ut lib̾ent. ideo ꝓsternũt
ut erigant. S uideamuis hoc
zelum ũbo dei qua similitudic̃
comparetur. Sagitta ẽ ligm̃
ferto armatum. cuius prima
periata sunt: sic ũbum dei ex
ligno cuicis egrediens. ⁊ for¬
titudinem penetrancli habet.
et uelocitatem qd uoluerit ꝑ¬
ueniendi. supra gladium po¬

Expanded text:
abilem consuetudinem tertio abilem consuetudinem tertio die resurrecturus erat a mortuis; quod miraculum partes totius orbis implevit. Dextera tua potentiam Verbi significat, qua universa operatur quae vult in coelo et in terra. Audiant hoc verbum detractores impii. Tua dextera dicit, hoc est propriae voluntatis instinctus. Nam si omnia sua potestate facit, sicut eum facere manifestum est, quemadmodum potest habere majorem? Sed contra hunc morbum illa potio debet insanis mentibus adhiberi: Omnia Patris mea sunt, et omnia mea Patris sunt . Omnia enim verba Domini Salvatoris, hominum corda salutariter infigentia; quae ideo vulnerant ut sanent, ideo percutiunt ut liberent, ideo prosternunt ut erigant. Sed videamus hoc telum verbo Dei qua similitudine comparetur. Sagittae est lignum ferro armatum, cujus prima pennata sunt; sic verbum Dei ex ligno crucis egrediens, et fortitudinem penetrandi habet, et velocitatem quo voluerit perveniendi. Supra gladium po
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc actus sacratissime ĩcar¬
nationis exponitur. ⁊ singulls
quibusq u̾bis miraculi ip̃siꝰ
potentia p̾licatur. Intende dic¬
tum ẽ. ut hominem peunte
de celo miseratus aspiceret. sic̃
in tcio decimo psalmo scriptũ ẽ.
Nomimis de celo ꝓspexit suꝑ
finos hominmmi. Prospere:
quoerat humano generi libe¬
rationis beneficia prestaturus.
Procede uelut sponsus de ut̃o
ũirginali. sicut scriptum ẽ. Et
ip̃e tãqͣm sponsus ꝓcedens de
thalamo suo. Regna hoc est
inhominum creclulitate po¬
tentiam tue maiestatis ostẽ¬
de. Ceterum fuius ⁊ ante mũ¬
di constitutionem cum patte
et sp̃u scõ sine dubitatione reg¬
nauit. ⁊dropter u̾itatem illd̾
designat. ut u̾itas de tͬra orire¬
tur. que falsitatem nr̃am sua
illuminatione mundaret.
Mansuctudo ũo monstrata
c̃. quando nctucis affixione
ꝓ ꝑsequentibus ex orauit. Ius¬
ticia uero ad illud respicit qz
totius uite. moffensaconũsa¬
tione custoclit. Mirabiliter
quia contra muncli in opin¬

Expanded text:
us sacratissimae incarnationis exponitur, et singulis quibusque verbis miracula ipsius potentiae praedicantur. Intende dictum est, ut hominem pereuntem de coelo miseratus aspiceret, sicut in tertio decimo psalmo dictum est: Dominus de coelo prospexit super filios hominum . Prospere, quia erat humano generi liberationis beneficia praestiturus. Procede, velut sponsus de utero virginali, sicut scriptum est: Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Regna, hoc est in hominum credulitate potentiam tuae majestatis ostende. Caeterum Filius et ante mundi constitutionem cum Patre et Spiritu sancto sine dubitatione regnavit. Propter veritatem, illud designat, ut veritas de terra oriretur, quae falsitatem nostram sua illuminatione mundaret. Mansuetudo vero monstrata est, quando in crucis affixione pro persequentibus exoravit. Justitia vero ad illud respicit, qutotius vitae inoffensa conversatione custodiet. Mirabiliter, quia contra mundi inopin
Abbreviated transcription (Latin):
cdidit. Uelociter scribentis.
quem non magis notarium
debemus acciꝑe. qui uelociter
ũba suscipit. et citius audita
transcribit. Consid̾andum uͦ¬
qm̃ hic ꝓphetie untus ostenłr.
que non subctuciatu humaniꝰ
cogitat. s sine aliquolabore
cdiumnitatis iussa diuulgat.
Audiamus nunc ꝓpħam epi¬
thalamium sine adulatione
dicturum laudemq nichil ex
aggerat. utatemꝰ que salua in¬
tegritate blanditur: ⁊ quãus
magna dicat. non tamen oĩa
sufficient̾ enumerat. Spetiosꝰ¬

Expanded text:
didit, velociter scribentis; didit, velociter scribentis; quem nos magis notarium debemus accipere, qui velociter verba suscipit, et citius audita transcribit. Considerandum etiae virtus ostenditur, quae non sub cruciatu humano cogitat, sed sine aliquo labore Divinitatis jussa divulgat. Audiamus nunc prophetam epithalamii sine adulatione dicturum laudem, quae nihil nisi exaggerat veritatem, quae salva integritate blanditur; et quamvis magna dicat, non tamen omnia sufficienter enumerat. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
gua mea cala¬
mus scribe uelociter scribentis.
Cum intelligentiam suam
ppha cognosceret diumnimune
tudinis ip̃iꝰ gratulatione cõ¬
pulsus qd̾ dictinus erat ante
laudanit. non elationis studio.
s motus ueritatis instinctu.
Eructuare dicimus: quanto
satietas multa ciborum diges¬
tiones saluberrimas euaporat.
S quam magnis sp̃ualibus
epulis fuerat uir iste completꝰ.
ut tamboni odoris eructuaret
archanim:. Cor meum. simi
mentis incelligi. ũbum bonũ
filium deidicit. de quo ioh̾es
euangłista ait. In principio
erat ũbum. ⁊ ũbum erat apd̃
deum. et deus erat ũbum. Ip̃a
etiam de se ũitas dicit. Nemo
bonus. nisi solus deus. Opera
mi huiꝰ decoram contextionẽ
ministio sue uocis offerte et
ꝑorganum iingue quibꝯdã
calamis diuina uerba resona¬
re. Hanc enim pdicationem
regi dicere gestiebat. quam de
eius ammirabile claritate cõ
quid eum ex ꝓpria uoluntate
dicturum. linguam suam scri¬
be calamo comparauit.ques
lamus desctibit in cuta. Ad¬

Expanded text:
gua mea calamus scribae, velociter scribentis. Cum intelligentiam suam propheta cognosceret divini munertudine ipsius gratulationis compulsus; quod dicturus erat ante laudavit, non elationis studio, sed motus veritatis instinctu. Eructavit dicimus, quando satietas multa ciborum digestiones saluberrimas evaporat. Sed quam magnis spiritualibus epulis fuerat vir iste completus, ut tam boni odoris eructaret arcanum! Cor meum, sinum mentis intellige. Verbum bonum, Filium Dei dicit, de quo Joannes evangelista ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Ipsa etiam de se Veritas dicit: Nemo bonus, nisi solus Deus . Opera mi hujus decoram contextionem ministerio suae vocis offerre, et per organum inguae quibusdam calamis divina verba resonare. Hanc enim praedicationem Regi dicere gestiebat, quam de ejus admirabili claritate  msquid eum ex propria voluntate dicturum, linguam suam scribae calamo comparavit, quaelamus describit in charta. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc enim uirgam regii ho¬
noris insigne sceptrum duce¬
bat antiquitas. designans
inea uututum regem dñm
saluatorem. Dilexisti iusticiã
et ocliti iniquitatem: ꝓptẽa.¬
Ip̃a ẽ uirga recta. amare eqͥ¬
tatem. et oclisse nequitiam.
Nemo enim ꝑfecte diligit
iusticiam. nisi qui et accus
pessimos exectatur. Quo di

Expanded text:
Hanc enim virgam regni, honoris insigne, sceptrum dicebant antiquitus, designantes in ea virtutum regem, Dominum Salvatorem. « Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem. Ipsa virga recta, amare aequitatem et odisse nequitiam. Nemo enim perfecte diligit justitiam, nisi qui et actus pessimos exsecratur, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ simile quam ip̃m in carna¬
tum conspicere. ꝑquem re¬
demptionis domim totus
orbis accepit: Nam sic de ip̃o
et pclictus liber salomonis
enunciat. Labia tua et loq̃le
tue spetiosa. Sequitur. Idrop¬
tẽa benedixit te deus meter¬
tiones eximias. et pictatem
om̃imodis singularem. qr
nulli quicꝙͣ ꝓ meritis cõtu¬
lit. s omnia sua potiꝰ bonita¬
te concessit. Benectictus est
enim inet̾nium. cuiꝰ regni ñ
erit finis. Bene aut dictum
ẽ a forma serui benedixit te
deus. que et p̃ssionem ꝑtulit.
et ad regna celorum ꝑuenit.

Expanded text:
esse tam simile, quam ipsum incarnaesse tam simile, quam ipsum incarnatum conspicere, per quem redemptionis donum totus orbis accipit? Nam sic de ipso et praedictus liber Salomonis enuntiat: « Labia tua et loquela tua speciosa . » Sequitur: « Propterea benedixit te Deus in aetertiones eximias et pietatem omnibus modis singularem, quia nulla cuiquam pro meritis contulit, sed omnia sua potius bonitate concessit. Benedictus est enim in aeternum, cujus regni non erit finis. Bene dictum est autem a forma servi: « Benedixit te Deus, » quae et passionem pertulit, et ad regna coelorum pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ruimus diuinitatis archana
cognoscere. ꝑ ip̃am debe̾mus ⁊
p̃conia tante maiestatis au¬
clire. Que speties laudis apd̾
oratores a forma clicitur. sed
cum in ysaia legatur. uidimꝰ
eum et non habebat spetiem
neq decorem. s speties uultus
eius sine honore abiecta pre
om̃ibus hominib queri pot̃
cut hic suꝑ genus hominuim
spetiosissimus describatur. Nõ
quia forma eius decore lactei
coloris eluxit. aut flauo crine
lampauit. aut insigni statu
ra p̾minuit. s ueraciter huma¬
no generi pulcrioꝵ fuit. quia
pcca non habuit. Illud eĩ recte¬
dissime puritatis ornatur.
Quamuis pat̾ augustimis.
spetiem corporis eius clicat
fuisse laudabilem. s exemplũ
ysaie supra positum ad p̃ssio¬
nis eius retulit tempus. quã¬
doet colaphis cesus. et spinis
coronatus. et sputis legitut
ẽẽ consplutus. Ecc̃a uero q̃
dñi saluatoris portat imagi¬
formosa celestibꝰ meritis. Et
quare spetiosum dixerit ꝓbat.
ergo potuit in humano geñe

Expanded text:
uimus Divinitatis arcana cognoscere, per ipsam deberemus et praeconia tantae majestatis audire. Quae species laudis, apud oratores A forma dicitur. Sed cum in Isaia legatur: Vidimus eum et non habebat speciem neque decorem: sed species vultus ejus sine honore abjecta prae omnibus hominibus ; quaeri potest, cur hic super genus humanum speciosissimus describatur? Non quia forma ejus decore lactei coloris eluxit, aut flavo crine lampara praeminuit, sed veraciter humano generi pulchrior fuit, quia peccata non habuit. Illud enim speciodissimae puritatis ornatur, quamvis pater Augustinus speciem corporis ejus dicat fuisse laudabilem. Sed exemplum Isaiae supra positum ad passionis ejus retulit tempus, quando et colaphis caesus, et spinis coronatus, et sputis legitur esse completus. Ecclesia vero, quae Domini Salvatoris portat imagiformosa coelestibus meritis. Et quare speciosum dixerit, probat, ergo potuit in humano genere
Abbreviated transcription (Latin):
fenuit tuum potentissime.
spẽtua et pulcritudine tua.
Sccłs intromittitur moclꝰ
lauclis dñi saluatoris qui
dicitur a potestate. ad nescio
gentibus tandem saluberri¬
mus appareret. Nicit enim
accingere gladio tuo. Me¬
thaphora abellatore cõcep¬
ta. qui dimicatum gladio
cingitur. ut ꝓsternat inimi¬
cum. S hic gladium. ẜmo¬
nem p̾dicationis debemus
accipe. de quo ip̃e ineugłio
testatur. Non ueni mutere¬
pacem int̾ram. s gladium.¬
Et apłs dicit. Et gladium
minum ictu sue uirtutis ir¬
rumpit. Nec potest ĩbecilli¬
tas humana resiitere. ubi il¬
la fortitudinis gła dignat᷑
intrare. Fenuir uo incamna¬
tionem significat dñi salua¬
toris. sicut ingenesi legitur.

Expanded text:
 potentissime: specie tua et pulchritudine tua. Secundus intromittitur modus laudis Domini Salvatoris, qui dicitur A potestate. Ad nescio gentibus tandem saluberrimus appareret. Dicit enim: Accingere gladio tuo. Metaphora a bellatore concepta, qui dimicaturus gladio cingitur, ut prosternat inimicum. Sed hic gladium sermonem praedicationis debemus accipere, de quo ipse in Evangelio testatur: Non veni pacem mitterEt Apostolus dicit: Et gladium minum ictu suae virtutis irrumpit: nec potest imbecillitas humana resistere, ubi illa fortitudinis gloria dignatur intrare. Femur vero incarnationem significat Domini Salvatoris: sicut in Genesi
Abbreviated transcription (Latin):
subiunxit potentissime. ut
reuerendam in carnationẽ
credes. quã potentia dliuini¬
tatis assumpsit. Similiter
et sapientissimus ille dicit.
Gladius illius infemoreip¬
siꝯ. addidit. Spetie tua et
pulchritudine tua. Loic utrã¬
q naturam positam euidẽ¬
ter agnoscimls. ut speties ꝑ¬
tĩneat adhumanitatem.
pulchritudo ad deitatem.
Illa enim speties bene dicit᷑.
inqua mundo salutaris ap¬
paruit. Ista pulchiitudo ap¬
tissime ꝓnuntiatur. unde
omnia pulchra ueniunt q̃¬
cumq docora sunt. Intede

Expanded text:
subjunxit potentissime, ut reverendam jam incarnationem crederes, quam potentia Divinitatis assumpsit. Similiter et sapientissimus ille dixit: Gladius ejus in femore ipsius. Addidit, specie tua et pulchritudine tua . Hic utramque naturam positam evidenter agnoscimus, ut species pertineat ad humanitatem, pulchritudo ad deitatem. Illa enim species bene dicitur, in qua mundo salutaris apparuit: ista pulchritudo aptissime pronuntiatur, unde omnia pulchra veniunt quaecunque decora sunt. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
literas quatuor. Quarta iꝯ¬
tos dicit de omnib tribula¬
tionibꝰ eruendos. et impios
debitas penas cẽ passuros ne
inꝑicułos suos aliqua clubie¬
tate mollescerent. hee etiam
residue septem litere p̃ no¬
tantur. Et memento sicur
uios indicare. qui laudes
dñi nequeunt plenissima
operum integritate canta

Expanded text:
litteras quatuor. Quarta justos dicit de omnibus tribulationibus eruendos, et impios debitas poenas esse passuros, ne in periculis suis aliqua dubietate mollescerent; hic etiam residuae septem litterae praenotantur. Et memento, sicutillos indicare qui laudes Domini nequeunt plenissima operum integritate canta
Abbreviated transcription (Latin):
Salmus hic. uni tantũ nõ pͭ
conuenire ꝑsone. Ham pͥmo
ordine ꝓpha loquitur grãs agens. qd̾
eũ de grauibꝰ ꝑiculis cliuina pietas
lib̾are cdignata ẽ. Sccło. ecc̃a loquitᷤ.
tulit calamitates posteaꝙͣ misertus
ei medicinã scẽ ĩcamationis ĩdulsit.
et baptismatis beneficio xp̃ianum
ppłm de orbis uniũsitate collegit.
ris illabit᷑. ubi pulcherrimis allusio¬
nib. untꝰ eiꝰ potestasq describitur.
Quarto ⁊iterum ecc̃e oatholice dc̃a
ꝑfenint᷑. et cũ magna exiitatõe di¬
uinitatis munera cõcessa laudant᷑.¬

Expanded text:
salmus hic uni tantum non potest convenire personae. Nam primo ordine propheta loquitur gratias agens quod eum de gravibus periculis divina pietas liberare dignata est. Secundo Ecclesia loquitur, tulit calamitates, posteaque misertus ei, medicinam sanctae incarnationis indulsit, et baptismatis beneficio Christianum populum de orbis universitate collegit. ris illabitur, ubi pulcherrimis allusionibus virtus ejus potestasque describitur. Quarto iterum Ecclesiae catholicae dicta proferuntur, et cum magna exsultatione Divinitatis munera concessa laudant
Abbreviated transcription (Latin):
Um hystoria tituli isti
regum lectione pan¬
datur. supfluum ẽ copiam
Ifontis illius in hac breuita¬
tediriuare. ne nob̾ totam
anolam pagine unius locief¬
fusa relatio. complere ac teg̾e
uideatur. S rem cum nomĩ¬
nibus suisbreuiter intima¬
mus. Cun saul ꝑsequeret̃¬
dcł. confugit ad achis regẽ.
ubi dum eẽt in uidia faciẽ¬
te suspectus. inclusttiose mu¬
tauit uultum. ita ut saliua¬
ore et barba compleret. qua¬
et ministratione faciente di¬
mitteretur. illestis. Que tam̃
sicut et alia. ꝑ illum utrum
magni sacramenti qualita¬
te pacta sunt. Significabat
enim. saluias boc ẽ scriꝑturas
diumas. in barba. id infor¬
titucdine magna decurrete. s
ꝓpt̃ significantias rerum. ꝓ
achis ad quem confugerat
dcł mutatõ nomen ẽ abim¬
tutem mundi scĩssima de¬
uotione suscepit. S cũ dicit
dimisit eum. regem signifi¬
cat abimelech. Et habiit.
hoc ẽ adalias partes se con¬
tulit. quia ibi ceperat ut dix¬
mus ẽẽ suspectus. Presens

Expanded text:
um historia tituli istius Regum lectione pandatur , superfluum est copiam fontis illius in hac brevitate derivare: ne nobis totam areolam paginae, unius loci effusa relatio complere ac tegere videatur; sed rem cum nominibus suis breviter intimamus. Cum Saul persequeretDavid, confugit ad Achis regem ubique, dum esset invidia faciente suspectus, industriose mutavit vultum, ita ut salivis ora compleret, quaatus miseratione faciente dimitteretur illaesus; quae tamen, sicut et alia, per illum virum magni sacramenti qualitate peracta sunt. Significabat enim salivas, hoc est Scripturas divinas, in barba, id est in fortitudine magna decurrere. Sed propter significantias rerum pro Achis, ad quem fugerat David, mutatum nomen est Abimtium mundi sanctissima devotione suscepit. Sed cum dicit, dimisit eum, regem significat Abimelech. Et abiit, hoc est ad alias partes se contulit: quia ibi coeperat, ut diximus, esse suspectus. Praesens
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Nam sic scriptum est
ilibro sapienne salomois.
Sp̃c enim sc̃s discipline ef¬
fugiet fictum. et auferet se
a cogitationib que sunt
sine intellectu. Est autem
ꝓphetie magnificum mͣnus: ⁊
ueri loquium discendi genus
non humana uoluntate com¬
positum: s diutna inspiratiõe
pfusum. sicut pettus apłs ait.
Lon enim uoluntate huma¬
na allata ẽ aliquando ꝓphia.¬

Expanded text:
tis: nam sic scriptum est tis: nam sic scriptum est in libro Sapientiae Salomonis: Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu . Est autem prophetia magnificum nimis et veriloquum dicendi genus, non humana voluntate compositum, sed divina inspiratione profusum, sicut ait Petrus apostolus: Non enim voluntate humana allata e
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃cm rogat sp̃m sc̃m tuum ne
auferasͥa me. Ham si semꝑ
ut ait sc̃s iheronimus ĩ pro¬
phetis eẽt sermo diuinus. et
iuge in pectore eorum habet
hospitium. nũꝙͣ crebro e e¬
chiel poneret. et factus est
ẜmo domini ad me dicens.
In uibro quin etiam regum.
heliseus pph̾a dicit de mulie¬
re cuius filius extremum.
clauserat diem. dimitte eã.
quia in amaritucline est. et
dominus celauit ame ⁊ nõ
indicauit mͥ. Apłs quoq
dicit. de uirginibus p̾ceptũ
dũi non habeo. consilium ãt
do. Itẽ ip̃e cominemorat. hoc
Que loquor. non loquor se
et non dominus. Hec illud
deris sp̃m sc̃m in spẽm colũ¬
be descendentem et manẽtẽ
in eoc hic ẽ qui baptizat ins¬
piritu sc̃o. Humꝙͣ enim ꝓ¬
prium ẽẽt in domino ih̾u xp̃o
quod adctitur et manentẽ
in eo. nisi ab aliis nõ nũqͣm
recedere ꝓbaretur. In xp̃o eĩ
ꝑmansit: quia pcc̃a non ha¬
buit. Ab aliis iure ctiscessit:
quia pollutionis maculãs
potest ẽẽ cõmunio cũ delic¬

Expanded text:
m tuum ne auferas a me . Nam si semper, ut ait beatus Hieronymus , in prophetis esset sermo divinus, et juge in pectore eorum haberet hospitium, nunquam crebro Ezechiel poneret: Et factus est sermo Domini ad me dicens. In libro quinetiam Regum Eliseus propheta dicit de muliere cujus filius extremum clauserat diem: Dimitte eam, quia in amaritudine est, et Dominus celavit me, et non indicavit mihi . Apostolus quoque dicit: De virginibus praeceptum Domini non habeo, consilium autem do . Item ipse commemorat: Hoc Quae loquor, non loquor secet non Dominus. Nec illud deris Spiritum sanctum in specie columbae descendentem et manentem in eo, hic est qui baptizat in Spiritu sancto . Nunquam enim proprium esset in Domino Christo quod additur: Et manentem in eo, nisi ab aliis nonnunquam recedere probaretur. In Christo enim permansit, quia peccatum non habuit; ab aliis jure discessit, quia pollutionis maculam potest esse communio cum delic
Abbreviated transcription (Latin):
phetiam psalmorum
dendam. quia intextu operis
huius quando legitur fiat. fiat.
dum ħ ũbo int̾cidente nõ nuła
se uideatur diuisio. Is uic fa¬
uit assensa postentas. Cte¬
do dum sͥ consultum iudica¬
uit. qd inmultas partes cer¬
tabatur tediosa longinqui¬
tas. Hylaris autem pictauẽ¬
sis ep̃c diuinarum terum a¬
cutissimus et ꝓfundissimus
exquisitor. congruentius li¬
brum estimat dici debete:
psalmorum. quia in hebreo
unum uolumen ẽ.⁊ maxĩe
cum in actib apłorum legit᷑
clicitur. qui tanta auctorita¬

Expanded text:
phetiam Psalmorum phetiam Psalmorum dendam, quia in textu operis hujus quarto legitur: Fiat, fiat, dum hoc verbo intercedente, nonnulla se videatur aperire divisio. Huic favit assensa posteritas. Credo, dum sibi consultum judicavit: quod in multas partes curtabatur taediosa longinquitas. Hilarius autem Pictaviensis episcopus, divinarum rerum acutissimus et profundissimus exquisitor, congruentius librum aestimat dici debere psalmorum; quia in Hebraeo unum volumen est, et maxime, cum in Actibus apostolorum legatur dicitur qui tanta auctorita