comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gato nascitur tritico: ita pec¬
catũ quod in parentib ꝑ bap¬
tismũ mundatur. manet in
eis quos genuerunt. Ex hoc
enĩgignunt. qd̾ ad huc uetus¬
tũ trahunt. ñ ex hoc qd̃ ex in
nouitate ꝓmouit eos int̾ fi¬
lios dei. Non enĩ generant
parentes filios. scđm illam
generationẽ qua denuo sũt
generaiti. Quare dicit᷑ origi¬
uale. hic dicit᷑ cũ epilogo.
am ostensũ est quid sit ori¬
ginale peccatũ. & qualiter
a parentib in filios. & ꝑ car¬
nẽ in animã trauseat. Ex qͥb
etiã innotescit. quare dicat᷑
orignale peccatũ idest scđm
qr. ex uitiosa lege originis
nr̃is in qua concipimur sci¬
licet carnis libidinosa con¬
cupiscentia traducitur ut
supradictũ ẽ. Non enĩ quia
ex carne tracta ab adã concep¬
ti sumus. idõ peccatũ traxi¬
mus. qr & xp̃i corpus ex ea¬
dem carne formatũ est. que
ab adã descendit. s eius con¬
ceptus ẽ celebratus ñ lege pec¬
cati idẽ concupiscentia car¬

Expanded text:
gato nascitur tritico; ita pecgato nascitur tritico; ita peccatum quod in parentibus per baptismum mundatur manet in eis quos genuerunt. Ex hoc enim gignunt, quod adhuc vetustum trahunt; non ex hoc, quod lex in novitate promovit eos inter filios Dei. Non enim generant parentes filios secundum illam generationem qua denuo nati generati. 8. Quare dicatur originale hic dicitur cum epilogo. Jam ostensum est quid sit originale peccatum, et qualiter a parentibus in filios, et per carnem in animam transeat. Ex quibus etiam innotescit quare dicatur originale peccatum: ideo scilicet, quia ex vitiosa lege originis nostrae, in qua concipimur, scilicet, carnis libidinosa concupiscentia, traducitur, ut supra dictum est. Non enim quia ex carne tracta ab Adam concepti sumus, ideo peccatum traximus; quia et Christi corpus ex eadem carne formatum est, quae ab Adam descendit; sed ejus conceptus est celebratus non lege peccati, id est, concupiscentia car
Abbreviated transcription (Latin):
d qd̃ dici pot̾ quod mul¬
tiplex defectus carins
& p̃cipue pollutio quedam
qͣm ex feruore coitus paren¬
tũ. & concupiscentia libidino¬
sa contrahit. caro dũ conci¬
pitur. causa ẽ originalis pec¬
cati. que recte uiciũ. siue cor¬
ruptio carnis. appellari pot̾:
que feditas maior ẽẽ uide¬
tur in carcie concupiscentia¬
lit̃ traducta. quã in ea unde
traducitur. Et qd uiciũ uel cor¬
ruptio sit in carne ante con¬
rinctionẽ. anmȩ effectu ꝓ¬
batur. cũ anma infunditur
que ex corruptione carius
maculatur. Sicut in uase di¬
noscitur uiciũ eẽ cum uinũ
infusum accescit. In ductu
similiũ ostendit ñ absurde
filios trahere peccatum.
lectu turbem᷑. audientes
peccatũ originale filiostra¬
tione id posse fieri insinuat
augustinus in libro de bap¬
tismo paruuli. ita inqͥens. qͦ¬
mͦ p̃putium ꝑ curũcisionem
aufertur. manet tam̃. in eo
quĩ genuerũt curcũtisi qͦmo¬
no tanta diligentia separatur.
manet tũ infructu qͥ de pur¬

Expanded text:
d quod dici potest quod multiplex defectus carnis, et praecipue pollutio quaedam, quam ex fervore coitus parentum et concupiscentia libidinosa contrahit caro dum concipitur, causa est originalis peccati; quae recte vitium, sive corruptio carnis appellari potest. Quae foeditas major videtur esse in carne concupiscentialiter traducta, quam in ea unde traducitur. Et quod vitium vel corruptio sit in carne ante conjunctionem animae, effectu probatur, cum anima infunditur, quae ex corruptione carnis maculatur; sicut in vase dignoscitur vitium esse, cum vinum infusum acescit. 7. Inductu similium ostendit non absurde dici filios trahere peccatum alectu turbemur audientes peccatum originale filios tratione id posse fieri insinuat Aug. in lib. de Baptismo parvulorum, inquiens: Quomodo praeputium per circumcisionem aufertur, manet tamen in eo quem genuerunt circumcisi; quomono tanta diligentia separatur, manet tamen in fructu qui de pur
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sibi inicem uir. mulier¬
q miscentur: sine libidine
ñ est parentũ concubitus.
ob hoc filior ex eoꝵ carne
nascentiũ. non pot̾ sine pecc̃o
c̃ẽ conceptus. Ubi peccatũ
in paruulos ñ transmittit
propagatio.s libido. nec fe¬
facit hominescũ peccatonas¬
ci. s feditas libidinis quam
hommes habent ex illa
iustissima condempnatione
peccati. Id̾o beatus dauid ꝓp¬
ter originale peccatũ quo
naturaliter obstricti. filu sũt
itaq apparet. ex lege concep¬
tioms traduci origmale pec¬
catũ. qr nͥ conceptio sic fieret

Expanded text:
dum sibi invicem vir mulierque miscentur, sine libidine non est parentum concubitus, ob hoc filiorum ex eorum carne nascentium non potest sine peccato esse conceptus; ubi peccatum in parvulos non transmittit propagatio, sed libido; nec fefacit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis quam homines habent ex illius justissima condemnatione peccati. Ideo beatus David, propter originale peccatum, quo naturaliter obstricti sunt filii itaque apparet ex lege conceptionis traduci originale peccatum, quia nisi conceptio sic fieret
Abbreviated transcription (Latin):
hominem ad ymaginem. ̃
similitudinem nr̃am. Facia¬
inus & mam pluraliter dixit.
& nͥ ex relatiis accipi non
oportet. ut facere intelligan
ad ymaginem patris. & filii.
ꝙ sp̃c sc̃i ut subsisteret homo
Ymago dei: sed quia ñ omino
equalis. fiebat illa ymago.
tanquã ñ ab illo nata. sed ab eo
creata. id̾o prima ymago dicit᷑.
quod & ad ẏmaginem. qr non
equatur parilitate: sed accedit
quadam siilitudine. Filius au¬
tem ẽ ymago: s ad ẏmaginẽ
qr equalis patri. Dictus ÷
gͦ homo ad ẏmaginẽ.
pp̃ imparem similitu.¬
gotrimtatis ẽẽ homo intelliga¬
tur: ñ trinitati equalis. sicut
filius patri. Ecce ostensum est
scdm quid homo. sit similis
deo: scilicet scd̾m aniiam.

Expanded text:
hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Faciamus et nostram pluraliter dixit; et nisi ex relativis accipi non oportet, ut facere intelligantus ad imaginem Patris et Filii et Spiritus sancti, ut subsisteret homo imago Dei. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, ideo ita imago dicitur quod et ad imaginem; quia non aequatur parilitate, sed accedit quadam similitudine. Filius autem est imago, sed non ad imaginem, quia aequalis Patri; dictus est ergo homo ad imaginem, propter imparem similitugo Trinitatis esse homo intelligatur, non Trinitati aequalis sicut Filius Patri. Ecce ostensum est secundum quid sit homo similis Deo, scilicet secundum animam.
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ illa tota capiat
oluntas etiã uoluntas.
mea. totã intelligentiã. totãq
memoriã meam capit. Dũ utor.
toto eo qd̃ intelligo & menum.
cũ itaq inuicẽ a singłis & om̃ia
& tota capiant᷑. equalia sunt
tota singła totis singłis: ꝙ to¬
ta singła. simul om̃ib tõtis:
& ħ tria unũ una uita. una mẽs
una ee̾ntia. Ecce illius sũmȩ u¬
nitatis. atq tͥnitatis. uͥ una ẽ
c̃entia. & tres ꝑsone: ymago ẽ
humana mens: licet inpar. Mẽs
aũ hic ꝓ animo ipso accipit᷑:
uͥ illa ymago tͥnitatis. Pro¬

Expanded text:
Quomodo illa tota capiat voluntas. Voluntas etiam mea totam intelligentiam totamque meam memoriam capit, dum utor toto eo quod intelligo et memini; cum itaque invicem a singulis et omnia et tota capiantur, aequalia sunt tota singula totis singulis, et tota singula simul omnibus totis: et haec tria unum, una vita, una mens, una essentia. Ecce illius summae unitatis atque Trinitatis ubi una est essentia et tres personae, imago est humana mens, licet impar. Mens autem hic pro animo ipso accipitur, ubi est illa imago Trinitatis. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
ed forte dices. nec Oppositio.¬
i filius potest a se. nec sp̃o
sc̃s: seo solus pater. Ille em̃ pot̾
a se. qui est a se. filius aũ quia
ñ est a se.s a patie: ñ potest a sei

Expanded text:
ed forte dices: Nec Dei Filius potest a se, nec Spiritus sanctus, sed solus Pater. Ille enim potest a se, qui est a se; Filius autem, quia non est a se, sed a Patre, non potest a se,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ quoslibet malor peceata
mutitant᷑: S id̾o patres spũa¬
lit̃ nominauit. qr maxime
paties filii. iitari solent. qͦs
p̃cipue diligunt. & terciã et
quartã gen̾ationẽ ido memo¬
rauit. qi solent parentes int̃¬
dũ. cã diu uiuere donec filios
tercios & quartos habeant. qͥ
patrũ unquitates uidentes eoꝵ
impietatis hereoes. ꝑ tmitacio

Expanded text:
cata imitantur? Sed ideo patres specialiter nominavit, quia maxime patres filii imitari solent, quos praecipue diligunt. Et tertiam et quartam generationem ideo commemoravit, quia solent parentes interdum tamdiu vivere, donec filios tertios et quartos habeant; qui patrum iniquitates videntes, eorum impietatis haeredes per imitatio
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ ad scõs. &missus ẽ ⁊̃ ante incar¬
nationẽ ad om̃s scõs qͥ ante fue¬
runt. & ñ ad angłos. Uñ aug̃. de
sa ẽ ut sit homo. In animas enĩ¬
constituit. sic̃ ũ implet scõs an¬
gelos. S cũ uenit plenitudo tp̃xiᷤᷤ
missa ẽ ñ ut impleret angłos.
nec ut eẽt angłs. nec ut ẽe̾t cũ
hominib. ł in hominib ut an¬
tea in patrib erat. & in ꝓpħis: s
ut ipsũ u̾bũ fieret caro. id ẽ ħo.

Expanded text:
 ad sanctos, et missus est etiam ante incarnationem, et ad omnes sanctos qui ante fuerunt, et etiam ad angelos. Unde Aug. de sa est ut sit homo. In animas saconstituit, sicut implet etiam sanctos angelos. Sed cum venit plenitudo temporis missa est non ut impleret angelos, nec ut esset angelus, nec ut esset cum hominibus vel in hominibus, ut antea in patribus erat et in prophetis, sed ut ipsum Verbum fieret caro, id est hom
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ce distincti sũt duo mͦ¬
di missionis filii: & scđm
alterũ semel tantũ missus ẽ dĩ
filius. scđ̾m alterũ sepe missus
semel tͣntũ factũ ẽ. Scd̾m alt̾m ut¬

Expanded text:
ti sunt duo modi missionis Filii; et secundum alterum semel tantum missus est Dei Filius, secundum alterum saepe missus semel tantum factum est; secundum alteru
Abbreviated transcription (Latin):
in unum locum.
equitur dixit deus con¬
gregentur aque in unũ
locũ: & appareat arioa. sercii
diei opus est. congregacio a¬
quarũ in unũlocum. Congre¬
gate sint enĩ om̃s aque cȩlo
inferiores. iunã matricem.
ut lux que p̃terito biduo. aqͣs
clara luce lustrauerat. in puro
aere clarior. fulgeat. & appare
aquis limosa erat. fieret ari¬
da. & geriminb apta. Eodem
em̃ die ꝓtulit terra. herbam
iurentem: lignũq faciens

Expanded text:
in unum locum. Sequitur: Dixit Deus: Congregentur aquae in locum unum, et appareat arida. Tertiae diei opus est congregatio aquarum in unum locum. Congregatae sunt enim omnes aquae coelo inferiores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeat, et appareaaquis limosa erat fieret arida et germinibus apta. Eodem enim die protulit terra herbam virentem, lignumque faciens
Abbreviated transcription (Latin):
minutiorib guttis & leuio¬
rib minanare uaporibus :
S quo quomͦ ibi sint. ibi esse
ñ dubitamus. Que sit fi¬
gura firmamenti.

Expanded text:
minutioribus guttis et levioribus emanare vaporibus; sed quoque modo ibi sint, ibi esse non dubitamus. 3. Quae sit figura firmamenti.
Abbreviated transcription (Latin):
totũ aboleatur. ac uelũ factũ
non fuerit habeatur. Ipsa uͦ
concupiscentia.soluto reatus
uincło quo ꝑ illam diabolus
animam retinebat. & a suo
cieatore. separabat. maneat
in certamine. Ecce hic qꝑte
ostendit. ea ratione dimici.
in baptismo. ñ quia non ma¬
neat post baptismũ. s quia
reatus in baptismo aboletur.
ipsa mitigatur. & minuitur
in eodẽ lib̾ro. uel ita dicens.
lex carms quã apłc appellat
nerati. tanquã ñ sit eiꝰ facta
remifsio uͥ om̃ino plena fit re¬
missio pecc̃oꝵ. s manet in ue¬
tustate carnis tanquã suꝑatũ
& ꝑ emptũ nͥ illicito consensu.
quodãm᷑ reuiuiscat. & in regnũ
ꝓpriũ dominationẽq reuoce¬
tur. Nic aꝑte insimiat. in bap¬
tismo concupiscentiã debilita
ri. ex qͦ & dr dimitti.ñ solũ ido
qr ieatꝰ ibi soluit᷑. qͣm remissio¬
nis modũ. alii etiã plurib tes¬
timoniis script᷑a ed ocet. ait e¬
ñ augustinꝰ contra tulianum.

Expanded text:
totum aboleatur, ac velut factum totum aboleatur, ac velut factum non fuerit habeatur; ipsa vero concupiscentia, soluto reatus vinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et a suo Creatore separabat, maneat in certamine. § Ecce his aperte ostendit ea ratione dimitti in baptismo, non quia non maneat post baptismum, sed quia reatus in baptismo aboletur. ipsa mitigatur et minuitur, in eodem libro ita dicens: Lex carnis, quam Apostolus appellat sunt, tanquam non sit ejus facta remissio, ubi omnino plena fit remissio peccatorum; sed manet in vetustate carnis tanquam superatum et peremptum, nisi illicito consensu quodammodo reviviscat, et in regnum proprium dominationemque revocetur. Hic aperte insinuatur in baptn solum ideo quia reatus ibi solvitur. Quem remissionis modum aliis etiam pluribus testimoniis Scriptura edocet. Ait enim Aug. contra Julianum:
Abbreviated transcription (Latin):
tiõe siii. ⁊ solutiõe reatꝰ.
uplici gͥ ratione peccatũ
originale d̾r. dimitti in
baptisino. qr per gr̃am baptis¬
mi uiciũ concupiscentiȩ debi¬
litatur atq extenuatur: ut ita
iam ñ regnet nisi consensu ret¬
dantin: ei uires. & quia reatus
ipsius soluitur: Unde augustinꝰ
in libro de baptismo paruu¬
loꝵ. grã ꝑ baptismũ agitur.
ut uetus homo crucificatur.
& corpus peccati destruatur.
ñ ita ut in ipsa uiuente car¬
ne concupiscentia respersa et
in nata repente absũmatur. et
ñ sit. sed ne obsit mortuo. que
merat nato. Nlam si post bap¬
tismũ uixerit in carne habet
concupiscentiã. cũ qua pug¬
net. eamq adiuuante d̾o su¬
peret. si tñ non inuacuũ gr̃ãm
eius suscepit. Non itaq hec p̃¬
statur in baptismo. nͥ forte mi¬
raculo meffabili creatoris. ut
lex peccati que ẽ in menbris
prorsus extinguatur & ñ sit.
s ut quicqͥd mali ab homine
factum dicunt cogitatũ est

Expanded text:
tione sui, et solutione reatus. tione sui, et solutione reatus. Duplici ergo ratione peccatum originale dicitur dimitti in baptismo, quia per gratiam baptismi vitium concupiscentiae debilitatur atque extenuatur; ita ut jam non regnet, nisi consensu reddantur ei vires; quia et reatus ipsius solvitur. Unde Aug., in lib. de Baptismo parvulorum: Gratia per baptismum id agitur, ut vetus homo crucifigatur, et corpus peccati destruatur; non ita ut in ipsa vivente carne concupiscentia respersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. Nam si post baptismum vixerit, in carne habet concupiscentiam cum qua pugnet, eamque adjuvante Deo superet, si tamen non in vacuum gratiam ejus suscepit. Non itaque hoc praestatur in baptismo, nisi forte miraculo ineffabili Creatoris, ut lex peccati quae est in membris prorsus extinguatur et non sit, sed ut quidquid mali ab homine factum, dictum, cogitatumque est,
Abbreviated transcription (Latin):
uomã supradictũ est ori¬
giale peccatũ ẽẽ inciũ
concupiscentiȩ. assignatũq ẽ
quomͦ a parentib trahatur.
& originale dicatur suꝑ est
inuestigare quomͦ in baptis¬
mo dimittatur: cũ etiã post
baptismũ remaneat concupis
centia que ante fuerati Unde
ñ esse concupiscentiã. uel non
remitti in baptismo. Oanet
quippe ut ait augustinus in
lis concupiscentia. cuius uitio¬
sis desiderus ñ obedire p̃cipi¬
mͦ. Que tam̃ concupiscentia co¬
tidie minuitur in proficienti¬
b & continentib S licet rema¬
neat concupiscentia pꝰ baptis¬
nũ. non tam̃ dñatur & regnat
sicut ante. mimo ꝑ gr̃am bap¬
tismi minuitur & mitigatur.
ut post dñari non ualeat. nͥ
quis reddat uires hosti eundo
post concupiscentias. Nec pꝰ
baptismũ remanet ad reatum
quia ũ imputatur in peccatũ.
s tam̃ pena peccatit ante bap¬
tismũ uͦ pena ẽ & culpa.
Quod originale pecẽm duobꝰ
modis dimittit᷑. scihoet ertenua¬

Expanded text:
st originale peccatum esse vitium concupiscentiae, assignatumque quomodo a parentibus trahatur et originale dicatur, superest investigare quomodo in baptismo dimittatur, cum etiam post baptismum remaneat concupiscentia quae ante fuerat. Unde nale non esse concupiscentiam, vel non remitti in baptismo. Manet quippe, ut ait Aug., in et Concupiscentia, 1, sis desideriis non obedire praecipimur; quae tamen concupiscentia quotidie minuitur in proficientibus et continentibus. Sed licet remaneat concupiscentia post baptismum, non tamen dominatur et regnat sicut ante; imo per gratiam baptismi mitigatur et minuitur, ut post dominari non valeat, nisi quis reddat vires hosti eundo post concupiscentias. Nec post baptismum remanet ad reatum, quia non imputatur in peccatum; sed tantum poena peccati est; ante baptismum vero, poena est et culpa. 2. Quod originale peccatum duobus modis dimittitur, scilicet, extenua
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ꝑ gr̃am baptismatis et
lauacrũ regeneratioms solutꝰ
senfisti malȩ concupiscentiȩ. si¬
ue cogitatione. siue locutione.
siue actione. Idẽ in libro de nup¬
tiis & concupiscentia. Concu¬
piscentia carins licet in regnã¬
tis iã non deputet᷑ in peccatũ
quecũq tam̃ proles nascit᷑. obli¬
gatura ẽ origiali peccato Itẽ
dimittit᷑ concupiscentia carnis
in baptismo. ñ ut ñsit. s ut ñ
imputet᷑ in peccatũ. hoc ẽ em̃
ñ habere peccatũ. ñ ẽẽ reũ pec¬
cati. Quomͦ gͦ alia peccata. pre¬
tereunt actu & remanent rea¬
tu. ut homicidiũ & similia. ita
econuerso fieri pot̃. ut concu¬
piscentia p̃tereat reatu. & ma¬
bidine coitꝰ trahit utrũ in
baptismo dix luitur.
olet aũ hic queri utrum
& ip̃a caro in baptismo
ab illa feditate purget᷑. quam
in conceptione ex concupiscen¬
tia libidinosa contraxit. Qͥdã

Expanded text:
quia per gratiam baptismatis et lavacrum regenerationis solutus sensisti male concupiscentiae, sive cogitatione, sive locutione, sitiis et Concupiscentia: Concupiscentia carnis, licet in regeneratis jam non deputetur in peccatum, quaecumque tamen proles nascitur, obligata est originali peccato. Item: Dimittitur concupiscentia carnis in baptismo; non ut non sit, sed ut non imputetur in peccatum. Hoc est enim non habere peccatum, non esse reum peccati. Quomodo ergo alia peccata praetereunt actu, et remanent reatu, ut homicidium et similia, et ita e converso fieri potest ut concupiscentia praetereat reatu, et remacaro ex libidine coitus contrahit, utrum in baptismo diluatur. Solet autem hic quaeri utrum et ipsa caro in baptismo ab illa foeditate purgetur quam in conceptione ex concupiscentia libidinosa contraxit. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ traduci ex lege coitus.
et ad hoc opponitur ħ
mͦ. In ip̃o conceptu ubi
dicitur transmitti peccatũ
ꝓpagatur caro. Nec tunc in¬
funditur anima. scđm phisi¬
cos. s iam effigiato corpore
Qd etiã moyses mn exodo a
perte significat uͥ agit de
ꝑcussura mulieris pregnan¬
tis. Si quis inquit ꝑ cusserit
mulierem pregnantẽ. et ab¬
ortiuũ fecerit. si adhuc infor¬
me fuerit puerperiũ mul¬
tabitur pecuma.si autem
formatũ fuerit reddat am¬
mã pro anima: formatũ uͦ in¬
telligitur ꝓpria anima am¬
matũ informe quod ñ dum
habet animam. In ipso gͦ con¬
ceptu cũ caro ꝓpagatur: non¬
dũ infunditur anima. Quomͦ
gͦ ibi peccatũ transmittitur
cũ peccatũ non possit ẽẽ ubi
amina ñ est : Ad quod dicipo¬
t̃. quia in illo conceptu dici¬
tur peccatũ transinitti. ñ qui¬
a peccatũ originale ibi sit:
s quia caro ibi trahit id. ex
quo peccatũ fit manima.cũ
infunditur. Et utrũq uoca¬
tur conceptus scilicet & cum

Expanded text:
n traduci ex lege coitus. Sed ad hoc opponitur hoc modo: In ipso conceptu ubi dicitur transmitti peccatum, propagatur caro, nec tamen infunditur anima secundum physicen; sed jam effigiatis corporibus, quod etiam Moyses, in Exod. c. 21, aperte significat, ubi ait de percussura mulieris praegnantis: Si quis, inquit, percusserit mulierem praegnantem et abortum fecerit, si adhuc informe fuerit puerperium, mulctabitur pecunia; si autem formatum fuerit, reddat animam pro anima. Formatum vero intelligitur, propria anima animatum; et informe, quod nondum habet animam. In ipso ergo conceptu cum caro propagatur, nondum infunditur anima. Quomodo ergo ibi peccatum transmittitur, cum peccatum non possit esse ubi anima non est? Ad quod dici potest, quia in illo conceptu dicitur peccatum transmitti, non quia peccatum originale ibi sit, sed quia caro ibi contrahit id ex quo peccatum fit in anima cum infunditur. Et utrumque vocatur conceptus, scilicet cum et
Abbreviated transcription (Latin):
ius aliqͥd duo. quã unꝰ ẽ ibi. Nec
maiꝰ aliquid sũt om̃s quã singłi.
qr sp̃alis. ñ corꝑał ẽ magnitudo.
tis. His ubis aꝑte ostendit in¬
differeutẽ magnitudinẽ tũ ꝑso¬

Expanded text:
us aliquid duo quam unus est ibi, nec majus aliquid sunt omnes quam singuli, quia spiritalis, non corporalis est magnitudo. tis. His verbis aperte ostendit indifferentem magnitudinem trium perso
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s. Noc uerũ dicis. S qd̾ uir¬
tutẽ de uirtute genitã. & u̾tutẽ
de uͥtute ꝓcedentẽ. ñ uis candẽ
hab̾e natam: hoc falsũ dicis.
Hoc contͣ fidẽ rectã & catholicã
dicis. Nis ubis aꝑte docet᷑. qd̃ ties

Expanded text:
sanctus. Hoc verum dicis; sed quod virtutem de virtute genitam, et virtutem de virtute procedentem non vis eamdem habere naturam, hoc falsum dicis, hoc contra fidem rectam et catholicam dicis. His verbis aperte docetur quod tres
Abbreviated transcription (Latin):
ed iã nunc ad ꝓpositũ re¬
deamꝰ. ceptoq insistamꝰ:
ostendentes qd magnitudine
nulla tͥũ ꝑsonar̾ aliã suꝑat. qr
nulla maior aliis. nͨ maiꝰ aliqͥd
sunt due quã una. nec tres quã
due. nec maior ds quã singłi

Expanded text:
ed jam nunc ad propositum redeamus coeptoquo insistamus, ostendentes quod magnitudine nulla trium personarum aliam superat, quia nulla major aliis, nec majus aliquid sunt duae quam una, nec tres quam duae, nec major Deus quam singuli
Abbreviated transcription (Latin):
ee̾ ñ posse : Tunes eñ ne pat̾ sit
pars unius dĩ. qͥ constet ex trib
Noli hoc tumere. Nulla em̃ fit
parciũ inditatis unitate diui¬
sio. Unꝰ ẽ ds pat̾. & filius. & sp̃c¬

Expanded text:
esse non posse, times enim ne Pater sit pars unius Dei, qui constet ex tribus; noli hoc timere, nulla enim fit partium in deitatis unitate divisio; unus est Deus Pater, et Filius, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in eodẽ. tu nẽpe dixisti. unũ
dm̃ ñ ex partib eẽ cõpositum.
& hoc de patre uis intelligi. Ille
inqͥs irtus ẽ ingenita simplex
& tũ in hac simplici uirtute. mul¬
ta uideris cõmemorare cũ dicis.
d̃s d̃m genuit. bonꝰ bonũ genuit.
sapiens sapientẽ. clemens clem̃¬
tẽ. potens potentẽ. Nũ qͥd gͦ bomi¬
tas. & sapientia. & clem̃tia. & po¬
tentia. partes sunt unius uirtutis.
quã simplicẽ ẽe̾ dixxisti : Si din̾s
partes sunt. simplex gͦ uirtus
ex partib constat. & simplex ista
dm̃ ex partib ẽẽ cõpositũ dicis.
slon dico inqͥs. Non st̃ gͦ partes.¬

Expanded text:
tem in eodem: Tu nempe dixisti unum Deum non ex partibus esse compositum, et hoc de Patre tantum vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita, simplex; et tamen in hac simplici virtute multa videris commemorare, cum dicis: Deus Deum genuit, bonus bonum genuit, sapiens sapientem, clemens clementem, potens potentem. Numquid ergo bonitas, et sapientia, et clementia, et potentia tres partes sunt unius virtutis, quam simplicem esse dixisti? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat. Et simplex ista Deum ex partibus compositum esse dicis. Non dico, inquis, non s
Abbreviated transcription (Latin):
filius semꝑ natus ẽ: quã illo̾
scił qd̾ de patre ante tẽꝑa natꝰ ẽ: Il¬
lud em̃ sincera & catholica fides tenet
ac p̃oicat: ut istud. Hic soluit.
uare gͦ ait. dicamꝰ uerius.

Expanded text:
Filius semper natus est, quam illud, scilicet quod de Patre ante tempora natus est? illud enim sincera et catholica fides tenet ac praedicat, ut istud. Quare ergo ait dicimus verius
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb: i non imꝑtitur nec digni
sunt. nec merentur: potius ut
ñ imperciatur hoc digni sunt.
indurat. M iscdiam appellans.
p̃destinationẽ. & precipue pre¬
destinationis effectum. idẽ gĩe
appositionem: ob durationem uͦ

Expanded text:
Quibus enim non impartitur, nec digni sunt, nec merentur; potius ut non impartiatur, hoc digni sunt, indurat; misericordiam appellans praedestinationem, et praecipue praedestinationis effectum, id est, gratiae appositionem;
Abbreviated transcription (Latin):
anũ intelligendũ est qd̾ ita ds̃
induret quasi quẽquam pecca¬
re cogat. s tantũ quib dam pec¬
catorib miscdiam iustificatio¬
nis suȩ non largitur: & ob hoc
eosobdurare dr̃. quia ñ eoꝵ mi¬
seretur. ñ quia impellit ut pec
mains sensib remotissima ui

Expanded text:
 intelligendum est quod Deus ita induret, quasi quemquam peccare cogat, sed tantum quibusdam peccatoribus misericordiam justificationis suae non largitur, et ob hoc eos obdurare dicitur, quia non eorum miseretur, manis sensibus remotissima
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ gr̃a liberetur & adiuuetur
ñ pͥotest. De lib̾tate que sit
ex gr̃a ⁊ que ex natura.
ibertas gͦ a peccato & a
nuseria ꝑ gr̃am est. libertas
uͦ a necessitate ꝑ naturam. U
bertatem naturȩ. s non habeo
libertatem gr̃e. ideo ñ est aput

Expanded text:
etur non potest. 16. De libertate quae fit ex gratia, et quae ex natura. Libertas ergo a peccato et a miseria, per gratiam est; libertas vero a necessitate, per naturam. Utbertatem naturae, sed non habeo libertatem gratiae; ideo non est apu
Abbreviated transcription (Latin):
ad semetipsũ dr̃. ñ ad alterũ: ħ est
qd̃ ħt. sic̃ ad semetipsũ dr̃. uiuus
quor ẽ: nec corpꝰ color: nͨ aĩa ẽ sapĩa.
Ecce qͣnta ẽ identitas: qͣnta ẽ unitas.
immutabilitas. simplicitas. puri¬

Expanded text:
ad semetipsum dicitur, non ad alterum, hoc est quod habet; sicut ad semetipsum dicitur uiuus quor est, nec corpus color, nec anima est sapientia. Ecce quanta est identitas, quanta est unitas, immutabilitas, simplicitas, puri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ aliqd. qd̾ ñ sit sub̾a. quasi ali¬
ũ ibi sit suba: aliũ qd̾ accidat sub¬
stantiȩ S quicqͥd intelligi ibi¬
pot̾. sub̾a ẽ. Uerũ hec dici posst̃
facile & credi. Uidi aũ nͥ puro cor

Expanded text:
n est quod non sit substantia, quasi aliud ibi sit substantia, aliud quod accidat substantiae; sed quidquid ibi intelligi potest substantia est. Verum haec dici possunt facile et credi; videri autem nisi puro cord
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓ mala uoluntate pumen¬
dos. addunt etiã.Talem debe¬
ret hominẽ facere qui nollet
om̃nio peccare. Concedimus
qͥdẽ meliorem naturam esse qͣ
dant & ipsi ñ esse malam. que
talis facta ẽ. ut posset ñ pecca¬
re. si uellet & iuste punitam.
que uoluntate. ñ necessitate
peccauit:. cũ gͥ bona sit illa me¬
lior. cur ñ utramq facerit. ut
uberius laudaretur. de utraq
Illa emĩ de sc̃is angelis: hec de

Expanded text:
te pro mala voluntate puniendos. Addunt etiam talem hominem debere facere, qui nollet omnino peccare. Concedimus quidem meliorem naturam esse quae dant et ipsi non esse malam quae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate non necessitate peccavit. Cum ergo haec bona sit, illa melior, cur non utramque faceret, ut uberius laudaretur de utraque? illa enim de sanctis angelis, haec de
Abbreviated transcription (Latin):
ouentur etiam quidam
tlicentes cur creauit d̾s quos
futuros malos p̃sciebat. qui a
p̃uidit qd bomi de malis coꝵ
eẽt facturus. Sic cñ eos fecit. ut
reluiqueret eis uude̾ aliquid fa¬
cerent. & si culpabiliter aliquit
facerent. illũ de se laud abiliter
operantem inuenirent. a se ha

Expanded text:
oventur etiam quidam dicentes: Cur creavit Deus quos futuros malos praesciebat? Quia praevidit quid boni de malis eorum esset facturus. Sic enim eos fecit, ut relinqueret eis unde aliquid facerent; et si culpabiliter aliquid facerent, illum de se laudabiliter operantem in
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs inepła canonica. Est pec¬
catũ ad mortẽ. ñ ꝓ eo dicont
qͥs oret. Qui em̃ peccat in pr̃e
remittet᷑ ei. & qͥ peccat. infiliũ
remittet᷑ ei. Qii aũblasphema¬

Expanded text:
ola 1 canonica, est peccatum ad mortem, non pro eo dico ut quis oret. Qui enim peccat in Patrem, remittetur ei; et qui peccat in Filium, remittetur ei: qui autem blasphema
Abbreviated transcription (Latin):
cessibili recognoscimꝰ. Insecessibileᷤᷤ
aũ ip̃as Ypostases. & indistabiles
inuicẽ. & uinitas qͥdẽ inconfusi¬
bilit̃. Tres enĩ sũt: & si unte. diui¬
sas aũ indistant᷑. Et eĩ singła ꝑfec
secedũt a pat̾nali ypostasi. Eccẽ
hic habes distinctas tres illas ꝓpͥe¬
tates: que supͣ diu̾sis sig̃cate sunt
modis. Quod sunt alia noui¬
na personarũ. easdẽ ꝓprieta¬
tes notantia. scilicet genitus
sũt alia nomina ꝑsonarũ .i. que
ip̃as ꝑsonas sig̾cant. & earũ ꝓpri¬
etates denotant. & eas dẽ quasu̾s
nomina p̃dicta. Uñ & relatiue di¬
cunt᷑: scilicet genitorigenitꝰ uer¬
bũ. ymago. Unde aug̃. in qͥtito

Expanded text:
cessibili recognoscimus. Insecessibiles autem ipsas hypostases et indistabiles invicem et unitas quidem inconfusibiliter; tres enim sunt etsi unitae; divisas autem indistanter. Etesecedunt a paternali hypostasi. Ecce hic habes distinctas tres illas proprietates, quae supra diversis significatae sunt modis. 5. Quod sunt alia nomina personarum easdem proprietates notantia, scilicet, genitussunt et alia nomina personarum, id est, quae ipsas personas significant, et earum proprietates denotant, et easdem quas et nomina praedicta: unde et relative dicuntur, scilicet, genitor, genitus, verbum, imag
Abbreviated transcription (Latin):
mur de qualitate eiꝰ scđm corpꝰ
& mͦ propagationis filioꝵ.
& de aluis quibdã inspiciamꝰ.
Orimus gͥ homo scd̾m natu¬
ram corporis terreni. & inmor¬
talis fuit quodãmͦ scd̾m aliqͥt
quia ñ potuit mori: & mor¬
talis quodãm. quia potuit
n illo namq primo statu. ha¬
buerit posse mori. & posse¬
ñ mori. & hec fuit pͥma hu¬
mam corporis iminortalitas.
scilicet posse ñ mori. In scđo
us. scilicet post peccatum.

Expanded text:
m corpus et modo propagationis filiorum, et de aliis quibusdam inspiciamus. Primus ergo homo secundum naturam corporis terreni, immortalis fuit quodam modo secundum aliquid, quia potuit non mori; et mortalis quodam modo, quia potuit n illo namque primo statu habuit posse mori, et non posse mori. Et haec fuit prima humani corporis immortalitas, scilu, scilicet post peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
homo scientiam habue¬
rit eoꝵ que circa eũ futura
erant. idẽ si ruinam suam pre¬
sciuerit. & si uliter si prescierit
bona que habiturus fuisset.
si m obedientia perstitisset.
futura reuelata. Accepit eñ
scientiam & p̃ceptũ eoꝵ qua
facienda fuerant. sed ñ habue¬
rit prescientiam eoꝵ que futu¬
ia erant. Non fuit gͦ homo pie
tens quã supra posiumnus. Hec
de scientia hominis. quantũ
ad primũ statũ ꝑtinet dixisse

Expanded text:
homo scientiam habuerit eorum que circa eum futura erant, id est, si ruinam suam praesciverit, et similiter praescierit bona quae habiturus fuisset, si in obedientia perstitisset, futura revelata. Accepit enim scientiam et praeceptum eorum quae facienda fuerant, sed non habuit praescientiam eorum quae futura erant. Non fuit ergo homo praestens quam supra posuimus. Haec de scientia hominis, quantum ad primum statum pertinet, dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
dr deus: ad patrem dr̃ filius. Rur¬
sumq pater ad se dr̃ deus: ad fili
ñ est filius: qd̾ dicitur filius ad
patr̃e nonẽ pater: qd̾ dicitur pa¬
& filius. id est deus. Utrũ ita
possit dici unus d̾s triũ ꝑsona¬
rũ uł tres ꝑsone. uinus di.ut
sone uinus eẽntiȩ. Usũ scriptiuue

Expanded text:
r Deus, ad Patrem dicitur Filius, rursumque Pater ad se dicitur Deus, ad Filiunon est Filius, quod dicitur filius ad patrem, non est pater; quod dicitur paet Filius, id est, Deus. 5. Utrum ita possit dici, unus Deus trium personarum vel tres personae unius Dei, ut personae unius e
Abbreviated transcription (Latin):
unbdã uidet᷑ qd sic̃ anma
a reatu purificat᷑. ita et
caro ab illa pollutione purga¬
tur. Ut sicut duob cõpletur
misteriũ baptismatis scilicet
purgentur amma scilicet a rea¬
tu. & caro ab illa cogitacione.
qd̾ qͥdẽ ꝓbabile ẽ. alii uͦ putant
tm̃ aminã ibi mundari. carnẽ
uͦ ñ ab illa feditate purgari.
gis corrumpi. & magis corrup.¬
ta indetur caro ꝓlis. quã paren¬
tis. qr de carne pollutionẽ qͣm
habu̾it. a conceptu retinenti
trahitur polluta. & in concu¬
piscentia concipit᷑. unde & pol¬
luit᷑. & ita ex duplici causa con¬
caminat᷑. unde maior uidetur
pollutio carins in ꝓle.quã fu¬
erit inparente. ad qd̾ illi dicũt.
qr licet caro ꝓlis ex carne feda
natur: habuerit quãuis & si fe¬
tidior. atq inmundior. sit ca¬
ro ꝓlis. & tõo magis corrupta.
quã caro parentis. Non inde
ut arunt fit p̃iudiciũ ueritatis.
qr nec absurdũ eẽ dicunt. si car¬
ns natura magis corruptam

Expanded text:
usdam videtur quod sicut anima a reatu purificatur, ita et caro ab illa pollutione purgatur: ut sicut duobus completur mysterium baptismi, scilicet, purgentur, anima, scilicet, a reatu, et caro ab illa contagione; quod idem probabile est. Alii vero putant tantum animam ibi mundari, carnem vero non ab illa foeditate purgari. gis corrumpi; et magis corrupta videtur caro prolis quam parentis, quia carne pollutionem quam habuit a conceptu retinente, trahitur polluta, et in concupiscentia concipitur, unde et polluitur; et ita ex duplici causa contaminatur. Unde et major videtur pollutio carnis in prole quam fuerit in parente. Ad quod illi dicunt quia licet caro prolis ex carne foeda natur habuit. Quamvis etiam si foedior atque immundior sit caro prolis, et ideo magis corrupta quam caro parentis, non tamen inde, ut aiunt, fit praejudicium veritati; quia nec absurdum esse dicunt, si carnis natura magis in
Abbreviated transcription (Latin):
in comp̃hensibilis bonitas. rec¬
te dr̃ & creditur sũnũ bonum.
sũq unum & idem penitus sit
in deo potentia. sapientia. bom¬
tas. insacra tñscriptura frequẽ¬
t̃ solent hec nomina distincte
ad ꝑsonas referri. ut patripo

Expanded text:
incomprehensibilis bonitas, recte dicitur et creditur summum bonum. Cumque unum et idem penitus sit in Deo potentia, sapientia, bonitas, in sacra tamen Scriptura frequenter solent haec nomina distincte ad personas referri, ut Patri po
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃c ui̾tatis ꝓcedens a u̾itate: con¬
solator manans ex consolatione.
recta ait. Sp̃c intelligit᷑ ꝑ se scdi¬
ab eo. Sp̃c enĩ u̾itatis nominat᷑. ꝙ
ꝓfluit ab eo: sic̃ ex dõ patre̾. loħs
quoq crisostomꝰ. in omelia quadã
de expositione symboli sic ait.
Iste ẽ sp̃c ꝓcedens de patre & filio.
qͥ diuidit dona ꝓpria: ꝓ ut uult.
Idẽ in alia omelia. Credendũ ẽ sp̃m̃¬
mꝰ patri & filio coeqͣle. & ꝓcedentẽ
de patre & filio. hoc credite: ne col¬
loqͥa mala corrũpant bonosmo¬
res. Ecce a doctorib grecoꝵ. aꝑta
habemꝰ testimonia. quib sp̃c sc̃s¬

Expanded text:
s veritatis procedens a Veritate, consolator manans ex consolatione; recta ait: Spiritus intelligitur per sab eo. Spiritus enim veritatis nominatur, et profluit ab eo sicut ex Deo Patre. Joannes quoque Chrys. in homilia quadam de Expositione symboli sic ait: Iste est Spiritus procedens de Patre et Filio, qui dividit dona propria prout vult. Idem in alia homil.: Credendumus Patri et Filio coaequalem, et procedentem de Patre et Filio. Hoc credite, ne colloquia mala corrumpant bonos mores. Ecce a doctoribus Graecorum aperta habemus testimonia, quibus S
Abbreviated transcription (Latin):
quidam.
d quod qͥdam opponunt.
dicentes. si mox natiñ ha¬
buerint ꝑfectionẽ sensus & in¬
telligenciȩ ignorantia. in eis
eẽt. Ignorantia autẽ peccati:¬
Sed qui hec dicunt. ñ satisdi¬
ligenter consid erant. qr ñ om̃is
qͥ aliqd uescit. uel muus ꝑfec¬
te aliꝗdscit. statim ignoranti¬
am haberet: siue in ignorantia
ẽẽ dicendusẽ. quia ignorantia
ñ dicitur. nͥ id quodsciri ñ ig

Expanded text:
quidam. Ad quod quidam opponunt dicentes: Si mox nati non haberent perfectionem sensus et intelligentiae, ignorantia in eis esset: ignorantia autem peccatiqui hoc dicunt non satis diligenter considerant quia non omnis qui aliquid nescit vel minus perfecte aliquid scit, statim ignorantiam habere sive in ignorantia esse dicendus est, quia ignorantia non dicitur, nisi cum id quod sciri et
Abbreviated transcription (Latin):
.s. cogitatu. uerbo. & oꝑet unde
ierominus suꝑ ezechielemitria
generila delicta sũt. quibus
humanũ subiacet genus. aut
em̃ cogitatione. aut sermone.
lataro significatũ ẽ. Or quoq
ħo peccare in dm̃. inse in ꝓri¬
mũ. In dm̃ cũ dͤeo male sentit.
ut hereticus. uł que dĩ sunt. u¬
sur pare p̃sumit. indigne par¬
ticipando. sacram̃tis. uł quan¬
do nom̃ dĩ peierando contẽp¬
tibile facit. In puorimũ peccat.
cũ eũ iniuste ledit. In se uͦ cũ
sibi ũ aliis nocet. Quo diffe¬
rant delictum et peccatum.

Expanded text:
 cogitatu, verbo et opere. Unde Hieron. super Ezech.: Tria generalia delicta sunt, quibus humanum subjacet genus. Aut enim cogitatione, aut sermone, Lazaro significatum est. Dicitur quoque homo peccare in Deum, in se et in proximum. In Deum, cum de Deo male sentit, ut haereticus; vel quae Dei sunt usurpare praesumit indigne, participando sacramentis; vel quando nomen Dei pejerando contemptibile facit. In proximum peccat, cum proximum injuste laedit, in se vero, cum sibi et non alii nocet. 7. Quomodo differant delictum
Abbreviated transcription (Latin):
s facile indulget᷑. De modispec¬
catoꝵ qͥ multiplicit̾ adsignant᷑.¬
udi aũ peccatoꝵ uarias
inscripturas habent dis
tradit suꝑ illũ locũ p̾salmi. In¬
censa igni & suffossa. His eñ du
ob dicit om̃ia peccata morta¬
lia includi. & incensa ea dicit.
que ex cupiditate mala. incen¬
dente oriunt᷑. Suffossa uͦ que
ex timore malȩ humiliante

Expanded text:
facile indulgetur. 6. De modis peccatorum qui multipliciter assignantdi autem peccatorum varias in Scriptura habent disttradit super illum locum psal. 79: Incensa igni et suffossa. His enim duobus modis dicit omnia peccata mortalia includi. Et incensa igni ea dicit quae ex cupiditate male incendente oriuntur: suffossa vero, quae ex timore male
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur enĩ. & peccatũ. et
delictũ. Et delictũ fortasse ẽ.¬
pecc̃m ẽ. facere malũ. Aliud ẽ
emĩ decliare a bono. aliud ẽ
facere malũ. Pecc̃m gͦ perpe¬
tratio mali. delictũ deserciobo¬
quit. nͥ bonũ: Uel delictũ est
qd̃ ignorant̃ fit. peccatũ qd̾
scienter cõmittitur. In differeu¬
t̃ tũ. & pecẽm nomine delicti.
& delictũ nomine peccati ap¬
pellatur: De septem ieus¬
principalibus.

Expanded text:
peccatum etiam delictum. Et delictum fortassepeccatum est, facere malum. Aliud est enim declicare a bono, aliud est facere malum. Peccatum ergo est perpetratio mali, delictum desertio boquit nisi bonum? Vel delictum est quod ignoranter fit, peccatum quod scienter committitur. Indifferenter tamen et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appellitur. 8. De septem principalibus
Abbreviated transcription (Latin):
plici tẽptationis specie.
orro sciendũ est duas esse
species temptationis. interio¬
rem. scilicet & exteriorem. Qͥa¬
sit exterior tẽptacio.¬
xterior temptacio ẽ quan¬
do nobis extrinsecus malum
insibilit̾ suggeritur u̾bo uel
signo. aliquo. ut ille cui fit ad
nterior uͦ temptacio ẽ quan¬
do inuisibiliter malũ nobifin¬
trinsecus suggeritur. & hec
temptacio aliquando fit abhos¬
te. aliquando a carne.Nam et
diabolus imuisibiliter mala
suggerit. & ex carmis corrup

Expanded text:
plici tentationis specie. Porro sciendum est duas esse species tentationis, interiorem, scilicet, et exteriorem. Exterior tentatioxterior tentatio est quando nobis extrinsecus malum visibiliter suggeritur verbo vel signo aliqunterior vero tentatio est quando invisibiliter malum nobis intrinsecus suggeritur, et haec tentatio aliquando fit ab hoste, aliquando a carne. Nam et diabolus invisibiliter mala suggerit, et ex carnis corrup
Abbreviated transcription (Latin):
os aũ illa u̾ba. ita det̾mi¬
namꝰ. Qui aliud docuerit.
uel aliud p̾̃dicauerit . i. contra¬
riũ docuerit. ł contrario mͦ p̃¬
dicauerit. anathema sit. Aliud
gͦ posuit ꝓ opposito: qualit̾¬
quis aluid euuangelitauerit
i. contrariũ. anathema sit. Non
dic̃ siquis ad diderit. Nam si illd̾
diceret. sibi ipse ut ait aug̃. p̃u¬
dicaret. qui cupiebat uenire ad
qͦsdã. qͥb scribebat. sic̃ ad thes¬
saloicenses ut suppleret que
illoꝵ. fidi deerant. S qui sup¬
plet. qd̾ minus erat addit: non
qd̾ merat tollit. Qui aũ p̾tergre¬
dit᷑ fid̾̃i regłam. ñ accedit in uia:
s recedit a uia. ad illud aũ qd̾ de
eũgłio opponunt. respondemꝰ
ita. qr cũ dicat in eo u̾itas spm̃
scm̃ a patre ꝓcedẽ. ñ addit solo:
& id̾o etiã a se ꝓcedere ñ negat.
S idõ patiẽ tm̃ nominat: qr ad
eũ solet referre ũ qd̾ ipsius ẽ: qr

Expanded text:
os autem illa verba ita determinamus: Qui aliud docuerit vel aliter praedicaverit, id est contrarium docuerit vel contrario modo praedicaverit, anathema sit: alium ergo posuit pro opposito, qualitquis aliud evangelizaverit, id est contrarium, anathema sit; non dicit: Si quis addiderit. Nam si illud diceret, sibi ipsi, ut ait Aug.dicaret, qui cupiebat venire ad quosdam quibus scribebat, sicut ad Thessalon., ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit; non quod inerat tollit. Qui autem praetergreditur fidei regulam, non incedit in via, sed recedit a via. Ad illud autem quod de Evangelio opponunt, respondemus ita: Quia cum dicat in eo veritas Spiritum sanctum a Patre procedere, non addit solo, et ideo etiam a se procedere non negat; sed ideo Patrem tantum nominat, quia ad eum solet referre etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ed cũ augustinus asserti¬
one de his mebiltradat
ñ irrationabiliter quib dã
placuit primoꝵ parentum
filios nascituros paruos. ac
denide ꝑ iterualla tempor
eadem lege qua & nunc nati¬
uitatem humanã ordinatam
cerminus stature incrementũ.
& menbroꝵ usũ recepturos.

Expanded text:
ed cum Augustinus sub assertione de his nihil tradat, non irrationabiliter quibusdam placuit primorum parentum filios nascituros parvos, ac deinde per intervalla temporum eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus, staturae incrementum et membrorum usum recepturos
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilit̾ apparere: absudissime tñ
aut a filio quẽ genuit. aut a spũ
scõ. qͥ de illo ꝓcedit. missus dicãt᷑.
Congruent̃ aũ ille missus dr̾. qͥ i
carne apparuit. Misisse aũ ille qͥ
fuisse patre. quia missi dicunt᷑
d̾oq putauert̃ qͥdã heretici. cũ pat̃
ñ sit missus. s filius ⁊ sp̃s sc̃s. pa

Expanded text:
visibiliter appareret; absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Congruenter autem ille missus dicitur, qui in carne apparuit; misisse autem ille, fuisse Patre, quia missi dicuntur. Ideoque putaverunt quidam haeretici, cum Pater non sit missus, sed Filius et Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ac diligentem lectorem ef¬
flagitant. q̃ sic intelligere sa¬
ne quimus. Non diceretur ħo¬
scilicet inactũ illius peccati.
ut scilicet lignũ uetitũ ede¬
ret. & in has miserias ꝑ temp¬
tationẽ diaboli. nͥ elatio com¬
pͥmenda p̃cessisset. non utiq
temptacionẽ. sed opus pecca¬
Ialis fuit
ordins ꝓcessus. diabolus tẽp¬
tando dixit. Si comeditis eri¬
tis eritis sicut dii. scientes bo¬
nũ. & malũ. Quo audito statĩ
m̃ti mulieris subrepsit elatio
quedã. & amor. ꝓprie potesta¬
tis. ex qͦ placuit ei facere quod
diabolus suadebat: & utiq fe¬
cit. Suggestione gͥ peccauit.
qr temptacio p̃cessit. ex qua
in mente eiꝰ exorta ẽ elatio. qͣm
peccatũ oꝑis secutũ est & pe¬
na peccati. Que fuit elatio

Expanded text:
um ac diligentem lectorem efflagitant: quae sic intelligere sane quimus: Non dejiceretur homo in actum illius peccati, ut, scilicet, lignum vetitum ederet, et in has miserias per tentationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccanim fuit ordinis processus: Diabolus tentando dixit: Si comederitis, eritis sicut dii, scientes bonum et malum; quo audito statim menti mulieris surrepsit elatio quaedam et amor propriae potestatis, ex quo placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia tentatio praecessit, ex qua in mente ejus orta est elatio, quam peccatum operis secutum est, et poena peccati. 3. Quae fuit elatio
Abbreviated transcription (Latin):
id eẽ uerũ. qd̾ diabolus dice¬
bat᷑. & ideo sp̃iritaliter
mulierem cõmemorat
augustinus inquiens. quo¬
mͦ crederet mulier diabolo
nͥ ẽẽt in mente eius. de̾ se suꝑ¬
ba p̃sumptio: Et qd̾ ibi seqͥt᷑
scilicet que ꝑ temptacionem
fuerat conuncenda. uel ꝑm̃¬
da. ad mulierem referendũ ẽ.
ut intelligatur. que mulier
nec elatio fuerat ꝑ temptacio¬
nẽ & cetera. Que fuerit ela¬
tio uiri an crediderit et
uoluerit quod mulier.
olet queri utrũ illa talis
elatio. & amor ꝓpriȩ po¬
testatis in uiro fuerit. sicut

Expanded text:
d diabolus dicebat. Et ideo specialiter mulierem commemorat August., inquiens: Quomodo crederet mulier diabolo, nisi esset in mente ejus de se superba praesumptio? Et quod ibi sequitur, scilicet, quae per tentationem fuerat convincenda vel perimenda, ad mulierem referendum est, ut intelligatur quae mulier, non quae elatio, fuerat per tentationem, etc. 4. Quae fuit elatio viri, an crediderit et voluerit quod mulier. olet quaeri utrum illa talis elatio et amor propriae potestatis in viro fuerit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
substanciȩ uintatẽ. Ecce hic aꝑit
aliqͣtenꝰ. Non em̃ plene pot̾ tm̃ ab
homine reserari archanũ. ex qua
intelligentia dicat᷑ singła ꝑsonar̃
tota eẽ in aliis. Uñ ̃ hẏlarius
ista interius ꝑqͥrens in libro.iii.
d. t̾ ait. affert plerisq obscurita¬
tẽ sermo dm̃ cũ dicit. Ego in pa

Expanded text:
naturae unitatem. Ecce hic aperit aliquatenus: non enim plene potest tantum ab homine reserari arcanum; ex qua intelligentia dicatur singula personarum tota esse in aliis. Unde etiam Hilar., ista interius perquirens, in lib. 3 de Trin., ait: Affert plerisque obscuritatem sermo Domini cum dicit, Joan.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Non duo uiꝰ.s alius ui alio:
qr ñ aliud in utroq. ut uuũsĩt
utrũq nec aliud confitem᷑. qr
dm̃ ex dõ natũ. nec eundẽ natiui¬
tas: nec aliud ẽẽ ꝑmittit. Candẽ
gͥ in utroq & untutis similitudi
ꝙ pat̾ in me ẽ. Omĩa enĩ filius ac¬
cepit a patre. Nam si partẽ eiꝰdem
qͥ genuit accepit. neut̃ gͦ ꝑfectus
ẽ de ẽ eĩ ei unde decessit: nec ple¬
nitudo in eo erit: qͥ ex portione con¬
stiterit. sleut̃ gͦ ꝑfectus ẽ. si plem¬
tudinẽ suã. & qͥ genuit amittit:
nec qͥ natꝰ ẽ conseqͥt᷑. fateam᷑ gͦ qd̾
pat̾ ẽ infilio. & filius in patre. d̃s in
dõ. ut idc̃ hẏlarius ait. in uuili.d̾.

Expanded text:
est, non duo unus, sed alius in alio, quia non aliud in utroque, ut unum sint utrumque; nec aliud confitemur, quia Deum ex Deo natum, nec eumdem nativitas, nec aliud esse permittit. Eamdem ergo in utroque et viet Pater in me est. Omnia enim Filius accepit a Patre: nam si partem ejusdem qui genuit accepit, neuter ergo perfectus est; deesset enim ei unde decessit; nec plenitudo in eo erit, qui ex portione constiterit. Neuter ergo perfectus est, si plenitudinem suam et qui genuit amittit, nec qui natus est consequitur. Fateamur ergo quod Pater est in Filio, et Filius in Patre, et Deus in Deo, ut idem Hila
Abbreviated transcription (Latin):
tem opponitur cũ famis sit
pena peccati si ñ peccarent.
fam̃ ñ sentirent. sed sine fame
superfluũ uideretur comed̾ẽ.
unde putant quidam eos
cibis non idiguisse. aude pec¬
catum. quia poterant ñ esuri¬
re si ñ peccarent. Responsio.

Expanded text:
tem opponitur: Cum fames sit poena peccati, si non peccarent famem non sentirent; sed sine fame superfluum videretur comedere: unde putant quidam eos cibis non indiguisse ante peccatum, quia non poterant esurire si non peccassent. Ad quo
Abbreviated transcription (Latin):
tilem ad custodiendã uiam lig¬
ni uitȩ qd̾ iuxta litteram pot̾
hoc mͦ accipi. Quia ꝑ ministe¬
riũ angłoꝵ ignea custodiai¬
bi constituta fuit. Noc cm̃ per
cxlestes potestates in ꝑadiso¬
ut ꝑ angłicũ ministeriũ ibi
ẽct. quedã ignea custodia ñ
tam̃ frustra s quia aliqͥd sig¬
nificat. de paradiso spũali. che¬
rubui em̃ interp̃tatur plem¬
tudo scientię. hec ẽ caritas. qr
plenitudo legis ẽ dilectio. Gla¬
dius aũ flãmeus pene tẽpora¬
les sũt que uersatiles sunt. qͣm
tempora uolubilia sunt. Illa
gͦ ad custodiã ligmi uitȩ id̃o po¬
sita sunt. ante paradisum quia
ad uitam ñ redit᷑. nͥ ꝑ cherubin.
scilicet plenitutinẽ scientiȩ.
idẽ caritatẽ. & per gladiũ uer¬
satilem. idẽ tolerantiã temꝑa¬

Expanded text:
diendam viam ligni vitae. Quod juxta litteram potest hoc modo accipi, quia per ministerium angelorum ignea custodia ibi constituta fuit. Hoc enim per coelestes potestates in paut per angelicum ministerium ibi esset quaedam ignea custodia; non tamen frustra, sed quia aliquid significat de paradiso spirituali. Cherubin enim interpretatur plenitudo scientiae: haec est charitas, quia plenitudo legis est dilectio . Gladius autem flammeus poenae temporales sunt, quae versatiles sunt, quia tempora volubilia sunt. Illa ergo ad custodiam ligni vitae ideo posita sunt ante paradisum, quia ad vitam non reditur nisi per cherubin, scilicet, plenitudinem scientiae, id est, charitatem; et per gladium versatilem, id est, tolerantiam