comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
desinit. Quȩ nuniquam mundi temptatio¬
nibꝰ exerceri desistit. quanidui in mundo
sp̃ualium urtutum ꝓfectibꝰ insistit. At
cum deuicto laborum certamine ad palmã
ꝑuenerit. iam non meminit p̃ssurȩ p̃ceden¬
tis. ꝓpt̾ gaudium ꝑceptȩ retributionis. Non
stnt enim condigne passiones huiꝰ temꝑis
ad futuram głam. quando similes dõ erimꝰ.
unc parturit eccł̃ia gemendo. tunc
pariet letando. Nunc parturit oran-¬
do. tunc pariet laudando. Et ideo masculum
Sqm ad fructum contemplationis. cuncta offi¬
cia reseruntur actionis. Beda in omeliis.¬
t sicut mulier nato in hunc mundũ
homine ietatur. ita eccłia nato in ui¬
tam futuram ppło. exultatione repletur. P
qua natiuitate multum laborans & gemens
in p̃senti. quasi parturiens dolet. Nec no¬
uum debet cuiquam uideri. si natꝰ dicatur
qui ex hac uita migrauerit. Quomͦ enim
nasci dr̃. cum quis de utero matͥs egreditur.

Expanded text:
desinit. Quae nunquam mundi tentatiodesinit. Quae nunquam mundi tentationibus exerceri desistit, quandiu in mundo spiritualium virtutum profectibus insistit. At cum, devicto laborum certamine, ad palmam pervenerit, jam non meminit pressurae praecedentis propter gaudium perceptae retributionis. Non sunt enim condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam , quando similes Deo erimus, Nunc parturit Ecclesia gemendo, tunc pariet laetando. Nunc parturit orando, tunc pariet laudando. Et ideo masculum, quoniam ad fructum contemplationis, cuncta officia referuntur actionis. BEDA. Et sicut mulier, nato in hunc mundum homine, laetatur: ita Ecclesia, nato in vitam futuram populo, exsultatione repletur. Pro qua nativitate multum laborans et gemens in praesenti, quasi parturiens dolet. Nec novum debet cuiquam videri, si natus dicatur qui ex hac vita migraverit: quomodo enim nasci dicitur, cum quis de utero matris egreditur,
Abbreviated transcription (Latin):
in illo die me non rogabitis quicquam. In
die uisionis ȩternȩ non petetis. uel non inter¬
rogabitis. quia tunc erit plena cognitio &
sufficientia.Aoetinus.
oc uerbum quod .ẽ. rogare. non solum petere
uerum etiam interrogare significat. & grecũ
unde hoc translatum. ẽ. tale habet uerbum
quos utrumq possit intelligi. E rgo ambi¬
biguum. ẽ. Possunt hȩc gita exponi. ut in
discipulis uniuersȩ loquatur ȩccłȩ. uelut ibi
Ecce ego uob̾cum sum usq ad consuminatio¬
nem seculi. Modicum & non uidebitis me.¬
& ad hoc refertur quia uado ad patrem. Eun¬
do scilicet ad patrem subtrabam corꝑalem uisi¬
onem. ut fructuose credat ȩccła. Et iterum
modicum & iudebitis me ęterna uisione.
Modicum scđm hanc sententiam intellige
spacium huins ꝑuolantis seculi. Plorabitis
inquit. quia plorant omnes boni in erump¬
nis huiꝰ uitȩ. sed mundi amatores gaudent.
scãm eccłam ꝓpt̾̃ fecunditatem bonoꝵ

Expanded text:
in illo die me non rogabitis quidquam. In in illo die me non rogabitis quidquam. In die visionis aeternae non petetis, vel non interrogabitis, quia tunc erit plena cognitio et sufficientia. AUGUST. Hoc verbum quod est rogare, non solum petere, verum etiam interrogare significat, et Graecum unde hoc translatum est, tale habet verbum, quod utrumque possit intelligi. Ergo ambiguum est. Possunt haec et ita exponi, ut in discipulis universae loquatur Ecclesiae Dominus, velut ibi: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Modicum et jam non videbitis me, ad hoc refertur, quia vado ad Patrem. Eundo scilicet ad Patrem, subtraham corporalem visionem, ut fructuose credat Ecclesia. Et iterum modicum, et videbitis me aeterna visione. Modicum secundum hanc sententiam, intellige spatium hujus pervolantis saeculi. Plorabitis, inquit, quia plorant omnes boni in aerumnis hujus vitae, sed mundi amatores gaudent. BEDA. siam propter fecunditatem bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
Amen amen dico uob̾ quia plorabitis & flebi¬
tis uos. mundꝰ autem gaudebit. U̾os autem
contristabimini. sed tristicia ur̃a uertetur in
gaudium. Contristati sunt de morte dñi
sed mox de resurrectione letati. Mundus au¬
comꝑatur. tunc magis quando non puella
sed puer nascitur. Gaudium. ẽ. ipse itĩc de
ciam habetis. Iterum autem uidebo uos &
gaudebit cor ur̃m. & gaudium ur̃m nemo
tollet a uobis. Beoa in ome liis¬
ñs exponit paradigina. quod de muliere ꝓpo.¬
suit. Tristiciam enim habuerunt discipłi
passo dño. sed ꝑacta resurrectionis gła. ga¬
uisi sunt uiso dño. Et gaudium eorũ ñ tollit᷑
nomine ac tormenta passi sunt. spe tam̃ resur¬
rectionis & usionis illius accensi libent̾ adũsa
queq ferebant. immo gaudium existimabans.
cum in temptationes uarias inciderent. Qđ
autem ait. iterum autem uidebo uos & gau¬
debit cor ur̃m. sic intelligitur. Eripiam
uos ab aduersariis. coronabo uos uictores.
ꝓbabo me semꝑ uidisse uos decertantes. Et

Expanded text:
 flebitis vos, mundus autem gaudebit. Vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. » Contristati sunt de morte Domini, sed mox de resurrectione laetati. Mundus aucomparatur, tunc magis quando non puella, sed puer nascitur. Gaudium ipse est Christus, de rum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium ve rum nemo tollet a vobis. BEDA. Dominus exponit paradigma quod de muliere proposuit. Tristitiam enim habuerunt discipuli, passo Domino; sed, peracta resurrectionis gloria, gavisi sunt viso Domino . Quod gaudium eorum non tollitunomine ac tormenta passi sunt, spe tamen resurrectionis ac visionis illius accensi, libenter adversa quaeque ferebant, imo gaudium existimabant, cum in tentationes varias inciderent . Quod autem ait, iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, sic intelligitur: Eripiam vos ab adversariis, coronabo vos victores, probabo me semper vidisse decertantes. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nem. ut qui non ꝓt libidinem .s ꝓpt̃ in¬
uiriam dimutit uxorem. ex ꝑtui infelices
pͥores nuptias. nouarum se ñ immitat
tionem. non ẽ. ratum seruorum coniugiũ
sine licentia dñorum. Inter liberes auoq
& seruos non ẽ. firmum conigim. nisi
liber saruuem sciat conditionem. ꝙuelit co¬
habitare. MO x C .i.
icunt ei aiscipulierꝰ. Si iͨta ẽ. causa homi¬
nis. cum muliere non expedit nubete. Qui
dirit. Nononĩs capiunt uerbu m istud.
sed quib datum est. Teronimus.

Expanded text:
nem, ut qui non propter libidinem, sed propter innem, ut qui non propter libidinem, sed propter injuriam dimittit uxorem, expertus infelices priores nuptias, novarum se non immittat tionem, non est ratum servorum conjugium sine licentia dominorum. Inter liberos quoque et servos non est firmum conjugium, nisi liber servilem sciat conditionem, et velit cohabitare. M. 191X Dicunt ei discipuli ejus: Si ita est causa hominis cum muliere, non expedit nubere. Qui dixit: Non omnes capiunt verbum istud, sed quibus datum est. HIERON.
Abbreviated transcription (Latin):
uersationem uiri. aut inuipta maneat.
aut uiro suo reconcilietur. Non cnim ꝑmit¬
titur mulieri ut nubat. si uirum suum
causa fornicationis dimiscrit. aut apostasiȩ
aut si mipellente lascuua usum querat ux¬
oris inuertere. quia inferior non hac iege
omino u̾titur qua potior. Si tam̃ aposta¬
tet uir. aut usum quęrat uroris inuertere.
nec alii potest nubere mulier. nec reuerti
aa illum. Et uir uxorem non dimittat.
subauditur. execpta causa fornicationis.¬
Et ideo non subiecit sicut de muliere di¬
cens. quod si discesserit manere sic. quia iiro
licet ducere uxorem. si dimiserit uxoren peo¬
cantem. quia non ita constringitui lege uir
sicut mulier. caput enim musiers uir est.
Idem in eĩdem. Urorem certc uec haberi.
s si fucrit fornicata. abdienda ẽ.
ydolis fuerit. respuatur. A ictoritates quidẽ
multe uidentur opponi posse. s dicunt non
c̃ẽ assertionem. immo salubtẽ ammonitio¬

Expanded text:
versationem viri, aut innupta maneat, versationem viri, aut innupta maneat, aut viro suo reconcilietur, non enim permittitur mulieri ut nubat, si virum suum causa fornicationis dimiserit aut apostasiae, aut si impellente lascivia, usum quaerat uxoris invertere, quia inferior non hac lege omnino utitur qua potior. Si tamen apostatet vir aut usum quaerat uxoris invertere, nec alii potest nubere mulier, nec reverti ad illum. » Et vir uxorem non dimittat, subauditur, excepta causa fornicationis. Ideo non subjecit sicut de muliere, dicens: Quod si discesserit manere innuptam sic , quia viro licet ducere uxorem, si dimiserit uxorem peccantem; quia non ita lege constringitur vir sicut mulier: caput enim mulieris, vir est. Idem in eamdem: « Uxorem certe licet habere, sed si fuerit fornicata, abjicienda est. oblata fuerit, respuatur. Auctoritates quidem multae videntur opponi posse; sed dicunt non esse assertionem, imo salubrem admonitio
Abbreviated transcription (Latin):
on legistis. Istud non. & illua iuꝑius
non ergo oportuit. lege ꝓ nonne.
ico autem quia quicumq dimiscrit
uxorem suam nisi ob forncationẽm.
& aliam auxerit. mechatur. E x hoc loco
nonnulli estimant auod qui uxorem form.¬
cariam dimiserit: illa uiuente auam legi¬
tue aucere non possit. Si quis u non
ob formeationẽ.s ꝓpt̾ aliua dimiserit uro¬
rem. facit quod non licet. & si aurerit au¬
am uiuente illa. constat quia mechus ẽ.
Quacumq autẽ ex causa dimissam quic̃q
duxcrit. reatum adiuterũ incurite. Et̃ cnĩ
siuir repudiauit eam. non cam̃ ob forni¬
cationem. manet ex utraq parit conui¬
guim. s fit ei uiolentia ꝑ tepudium.
Si uͦ uxor repudiata fucrit. auia unam
carnem in aliam diuiserq & se fornicati¬
one a marito separauerit.: culpa sua ut
autumant. a uinculo coniugũ uirum
soluit .s. ipsa manet obłgata. Hinc amdro¬
suis in pͥmam epłam ad coruthios. Hoc uult
apłs ut si mulier aiscedat ꝓpt̾ malam con¬

Expanded text:
on legistis, istud non et illud superius, non ergo oportuit; lege pro nonne. Dico autem, quia quicunque dimiserit uxorem suam, nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, mnonnulli aestimant quod qui uxorem fornicariam dimiserit, illa vivente, aliam legitime ducere possit. Si quis vero non ob fornicationem, sed propter aliud dimiserit uxorem, facit quod non licet; et si duxerit aliam vivente illa, constat quia moechus est. Quacunque autem ex causa dimissam quicunque duxerit, reatum adulterii incurrit. Etenim si vir repudiavit eam, non tamen ob fornicationem, manet ex utraque parte conjugium, sed fit ei violentia per repudium. Si vero uxor repudiata fuit, quia unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione a marito separaverit, culpa sua, ut autumant a vinculo conjugii virum solvit, sed ipsa manet obligata. Hinc Ambrosius in primam Epistolam ad Corinthios: Hoc vult Apostolus, ut si mulier discedat propter malam con
Abbreviated transcription (Latin):
lanuni mͥ. quia inueni aragnam quam per¬
aideram.
ras ma.ẽ. nummius certȩ quantitatis.
rabens imagine in regis. Muliergͥ id
ẽ. dĩ sapientia decem dragmas habuit. cum
nouem ordinibꝰ angłorum ẽ. additus homo
decimus. ut compleretur electorum numerus.
Mulier draginam ꝑadidit. quando homo qͥ
conditus ad imagnicm dĩ fuerat. peccauit.
Sea mulier lucernam accendit. quia sapien¬
tia di incarne apparuit. Lucerna lux ẽ. in
testa. i .ẽ. diuinitas in carne. De qua testa
sui corꝑis dicit ipsa sapientia. exaruit tanq̃m
testa uirtus mea. Testa in igne solitatur. &
uirtus ei exaruit. quando assumptam car¬
nem ex tribulatione passionis roborauit ad
glam resurrectionis. Accensa autem lucerna
id ẽ. carne ꝑ diuinitatẽ glorificata. domus
euertitur. quia humana conscientia reatus
sui consideratione ꝑturbatur. Sic gͥ dragina
reꝑitur. quia in homine similitudo creatoris
reꝑatur. Amicas & uicinas dicit potestates
angłicas. quȩ tanto sunt uxta suꝑnam sa¬

Expanded text:
 quia inveni drachmam quam perdideram. Drachma est nummus certae quantitatis, habens imaginem regis. Mulier ergo id est, Dei Sapientia decem drachmas habuit, cum novem ordinibus angelorum est additus homo decimus, ut compleretur electorum numerus. Mulier drachmam perdidit, quando homo, qui conditus ad imaginem Dei fuerat, peccavit. Sed mulier lucernam accendit, quia sapientia Dei in carne apparuit. Lucerna lux est in testa, id est, divinitas in carne. De qua testa sui corporis dicit ipsa Sapientia: Exaruit tanquam testa virtus mea . Testa in igne solidatur, et virtus ejus exaruit, quando assumptam carnem ex tribulatione passionis roboravit ad gloriam resurrectionis. Accensa autem lucerna, id est, carne per divinitatem glorificata, domus everritur, quia humana conscientia reatus sui consideratione perturbatur. Sic ergo drachma repetitur, quia in homine similitudo Creatoris reparatur. Amicas et vicinas dicit potestates angelicas, quae tanto sunt juxta supernam sa
Abbreviated transcription (Latin):
co uobis. quia gaudebit suꝑ eam magis quam
suꝑ nonaginta nouem quȩ non errauerunt.
& non indigent penitentia. Maz ister.¬
C icet pastor multo plus nimirum diligat
oues nonaguita nouem quam solam cen¬
tesimam. tacitis tamen aliis. de restaurata
multis modis se gaudere ostendit. Sic quoq
saluator de reparatione generis humani ma
gis gaudet. hoc ẽ. magnis & pluribꝰ argumen¬
tis ostendit se gaudere. quam de angłorum sta¬
bilitate. Uel ita. Magis gaudet. id ẽ. magis
nos inde gaudere facit. Sic non ẽ. uoluntas
ante patiem ur̃m qui incelis c̃. ut ꝑcat unus
de pusillis istis. Sicut non ẽ. uoluntas pasto¬
ris unam ouem ꝑire. sic non ẽ. uoluntas ante
patrem. hoc ẽ. sic non uult pat ut unus pu-¬
ut quȩ mulier habens dragnias decem.

Expanded text:
co vobis, quia gaudebit super eam magis quam co vobis, quia gaudebit super eam magis quam super nonaginta novem, quae non erraverunet non indigent poenitentia. Licet pastor multo plus nimirum diligat oves nonaginta quam solam centesimam, tacitis tamen aliis, de restaurata multis modis se gaudere ostendit. Sic quoque Salvator de reparatione generigis gaudet, hoc est magis et pluribus argumentis ostendit se gaudere, quam de angelorum stabilitate. Vel ita magis gaudet, id est magis gaudere nos inde facit. Sic non est voluntas ante Patrem vestrum qui est in coelis, ut pereat unus de pusillis istis. Sicut non est voluntas pastoris unam ovem perire, sic non est voluntas ante Patrem, hoc est, sic non vult Pater ut unus pusut quae mulier habens drachmas dec
Abbreviated transcription (Latin):
uia centenarius nume. Beda. ꝑierat.¬
rus ẽ. ꝑfectus. diis centum oues habuit.
postauam angłos & homines creauit. Sed una
ouis ꝑiit. cum homo deliquit. Dimisit autẽ.
aum scipsum exinaniuit aies pastor. euiꝰ nos
omnes centesima portio sumus nonaguita no¬
uem in montibꝰ. hoc ẽ. incelestibꝰ. uel in deserto.
quia choros angłorum reliquit in cȩlo. Cur
autem celum descrtum uocatur. nisi quod de¬
sertum dr̃ derelictum: Tunc enim cȩlum
homo descruit. cum peccauit. O uem dñs hu¬
meris imposuit. quia humanam naturam
suscipiens. peccata nr̃a portauit. Humeri
xp̃i. erucis brachia sunt. Iilic peccata mea
deposui. in illa nobilis patibuli ceruice requieui.
Ouc inuenta domum rediit. quia reparato ho¬
mine celum intrauit. Angłi sunt eiꝰ amici.
quia uoluntatẽ eius stabilit̾ custodiunt. Idem
sunt uicini. quia claritate uisionis illiꝰ fruuntur.
Notandum quod non dicit congratulamini oui.
s. mͥ. quia uita nr̃a gaudium ẽ. eiꝰ. Amen di¬

Expanded text:
uia centenarius numerus perfectus est, Dominus centum oves habuit postquam angelos et homines creavit. Sed una ovis periit, cum homo deliquit. Dimisit autem, dum seipsum exinanivit dives pastor, cujus nos omnes centesima portio sumus, nonaginta novem in montibus, hoc est in coelestibus vel in deserto, quia cohors angelorum reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc enim coelum homo deseruit, cum peccavit. Quem Dominus humeris imposuit, quia humanam naturam suscipiens, peccata nostra portavit. Humeri Christi crucis brachia sunt. Illic peccata mea deposui; in illa nobilis patibuli cervice requievi. Qua inventa domum rediit, quia reparato homine coelum intravit. Angeli sunt ejus amici, quia voluntatem ejus stabiliter custodiunt. Idem sunt vicini, quia claritate visionis illius fruuntur. Notandum quod non dicit: Congratulamini ovi, sed mihi, quia vita nostra gaudium ejus est. Amen di
Abbreviated transcription (Latin):
cont᷑ auaritiam disputat. ut perꝰ egritudinem
corꝑis. in iluis expͥmeretur egritudo ments.&
corꝑalis exemplo curationis discerent sp̃ualit᷑
curari. Congruent᷑ etiam ydropicum ani¬
mali quod cȩcidit in puteum comparat. hu¬
more enim laborabat. Bos &̾ asinus. sapientes
& hebetes significat. uel bos populum signifi¬
cat iugo legis attritũ. asinus gentilẽ populum
niuia ratione domitum. quasi animal stolidum
& brutũ. Hos a puteo cuicupiseentiȩ saluator ex¬
trahit. omnes enim peccauerunt. Lci.xx
icebat. autẽ & adinuitatos para. UIII.¬
bolam. intendens quom̃ pͥmos accubitus

Expanded text:
contra avaritiam disputat, ut per ejus aegritudinem contra avaritiam disputat, ut per ejus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo mentis, et corporalis exemplo curationis discerent spiritualiter curari. Congruenter etiam hydropicum animali, quod cecidit in puteum, comparat: humore enim laborabat. Bos et asinus sapientes et hebetes significant, vel bos populum significat jugo legis attritum; asinus gentilem populum, nulla ratione domitum, quasi animal stolidum et brutum. Hos a puteo concupiscentiae Salvator extrahit, omnes enim peccaverunt . L. 178X Dicebat autem et ad invitatos parabolam, intendens quomodo primos accub
Abbreviated transcription (Latin):
cum inflatione & anelitu fetido. Ppͥumq
ẽ. ydropici. quantomagis habundat humore
inordinato. tanto amplius sitire. Et ideo
recte comꝑatur ei quem fluxꝰ carnalium
uoluptatum exub̾ans aggrauat. comparat᷑¬
&. diuiti auaro: qui quanto .ẽ. copiosior diui¬
tiis quib non bene utitur. tanto ardentius
talia concupiscit. LcIxxuii.¬
uĩe dix ad legispitos & ad phariseos. dicens.
Si licet sabbato curare: At illi tacuerunt.
Merito tacent. qui contra se dictum quicqͥd
dixerint uident. Si enim curare licet. cur
obseruant si sabbatum soluerit: Si non licet
cur peccora curant: Dix̃ dicens talis positio
ẽ. qualis expectans expectaui. significans
ꝑ seuerantiam loquentis. donee expleat qͦd
intendit. Ipse uͦ apphensum sanauit ei
ac dimisit. Et respondens ad illos dixͦ. Cuiꝰ¬
ur̃m asinus aut bos in puteum cadet. & ñ
contino extrabet illum die sabbati: Et
non poterant ad hec respondere illi. Ideo
ante phariscos ydropicum sanat. & mox

Expanded text:
urgente et anhelitu fetido: propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat; comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Edixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet SMerito tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Si enim curare licet, cur observant si Sabbatum solverit? si non licet, cur pecora curant? Dixit dicens, talis positio est, qualis exspectans exspectavi , significans perseverantiam loquentis, donec expleat quod intendit. Ipse vero apprehensum sanavit eum, ac dimisit. Et respondens ad illos, dixit: Cusinus aut bos in puteum cadet, et non continuo extrahet illum die Sabbati: Et non poterant ad haec respondere illi. Ideo ante Pharisaeos hydropicum sanat, et mox
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħauit. quia rt̃c moriturus erat ꝓgente.
& ñ tantum ꝓgente. scił ut filios dĩ qui erant
disꝑsi congregaret in unum. C ayphas
de sola gente iudeorum ꝓpħauit. uidelicẽt
oues p̃destiuatas domus isrł. ad quas inissus
ẽ. dñis morte eius saluandas. S cil qũia uide¬
rat euangelista quando seripsit enangłm
uocationẽ gentium. addit de illis dicens.
ꝑsi. ut esset unum ouile & unus pastor. Hic
docemur etiam homities malos ꝓphiȩ sp̃u
futura p̃dicete. quod tam̃ euangelista diui¬
no tribuit sacramento. quia cayphas auni
illius summus sacerdos erat. Ds̃ autem
constituit suminum sacculotẽ unum. cui
mortuo unus succederet. sed ꝑ ambitionẽ
pꝰea euenit. ut plures essent. & ꝑ annos sin¬
gulos suis uicib muustrarent. F orte etiã
uno anno plures amministrabant .ex. quib
sorte exibat qui incensum poneret. quod non
licebat nisi summo sacerdoti. ut de ⁊acbaria

Expanded text:
t quia Jesus moriturus erat pro gente et non tantum pro gente, sed ut filios Dei qui erant dispersi, congregaret in unum. Caiphas de sola gente Judaeorum prophetavit, videlicet oves praedestinatas domus Israel, ad quas missus est Dominus morte ejus salvandas. Sed quia viderat evangelista quando scripsit Evangelium, vocationem gentium, addidit de illis dicens: garet, ut esset unum ovile et unus pastor . Hic docemur etiam homines malos prophetiae spiritu futura praedicere, quod tamen evangelista divina tribuit sacramento, quia Caiphas anni illius summus sacerdos erat. Deus autem constituit summum sacerdotem unum, cui mortuo unus succederet, sed per ambitionem postea evenit ut plures essent, et per annos singulos suis vicibus ministrarent. Forte etiam uno anno plures administrabant, ex quibus sorte exibat qui incensum poneret, quod non licebat nisi summo sacerdoti, ut de Zacharia
Abbreviated transcription (Latin):
aut ab ituiere retardaret. Malti g̾ ex iu
deis qui uenerant ad mariam & martham &
uideiant quȩ fecit: crediderunt in cum. Odã
autem ex ipsis abierunt ad ꝑhariscos: & dixe¬
uidam exhis qui uenerant nuntiauerunt de
iħu phariseis ut sciurent. uel quidam ex his
qui crediderant. muntiauerunt cis ut crelserent
Collegerunt g̃ pontifices & pharisei concili¬
um. & dicebant. Quid facimus. quia hic ho¬
mo multa signa facit: Cogitabant quomͦ
nocerent. non quom consulerent. Si dinit¬
timus eum sic. omnes credent in eum. & ue¬
nient romami & tollent nr̃m locum & gentẽ.
Temꝑalia ꝑdere timebant. & ęterna non co¬
gitabant. ac sic utrumq amiscrunt. Timebãt
ne si dorlrina xp̃i ꝓcederet. iudei nullius mo¬
menti ficrent. & ideo romani ciuitatẽ eis au¬
ferrent. eosq in seruitutem disꝑgerent. quod
pꝰea factum.ẽ. Unus autem ex ipsis eay¬
phas cum esset pontifex anni illuis. dix̃ eis.

Expanded text:
aut ab itinere retardaret. LXVI. De eo quaut ab itinere retardaret. LXVI. De eo qudaeis qui venerant ad Mariam et Martham, et viderant quae fecit, crediderunt in eum. Quidam autem ex ipsis abierunt ad Pharisaeos, et dixeuidam ex his qui venerant, nuntiaverunt de Jesu Pharisaeis ut saevirent, vel quidam ex his qui crediderant, nuntiaverunt eis ut crederent. Collegerunt ergo pontifices et Pharisaei concilium, et dicebant: Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? Cogitabant quomodo nocerent, non quomodo consulerent. Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum: Et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem. Temporalia perdere timebant, et aeterna non cogitabant, ac sic utrumque amiserunt. Timebant ne si doctrina Christi procederet, Judaei nullius momenti fierent, et ideo Romani civitatem eis auferrent, eosque in servitutem dispergerent, quod postea factum est. Unus autem ex ipsis Caiphas nomine, cum esset pontifex a
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. dicente apło. Mente seruio legi dĩ:
carne autem legi peccati. Quod autem facies
euis sudario tecta. erat. hoc. ẽ. quod in hac uita
plenam cognitionem habere non possumus.
sicut apłs dicit. Nunc uidenuis ꝑ speculum
in eigiate. p̾ea autem facie ad faciem. Est
dixit itĩc. Soluite eum & sinite abire. Hoc.ẽ.
quod pꝰ hanc uitam auferuntur omina uela-¬
menta. ut facie ad faciem uideamus. Quan¬
tum autem intecsit int hominem quem dĩ
sapaentia gestabat. ꝑ quem liberati sunius. &
oȩteros homines. hinc intelligitur. auod lararꝰ
nisi exiens de monumento non soluitur. id ẽ
etiam renata anima nisi resolutione corꝑis li¬
bera ab om̃i peccato. & ignorantia esse non po
peccatum non fecit & nichil ignorauit. in mo¬
numento inucnta sunt. Ipse eium solus in
carne non tautum monum̃to ñ est opp̃ssus.
ut aliquando peccatum in eo inueniretur. sed
nec linteis implicatus. ut eum aliquia lateret.

Expanded text:
sumus, dicente Apostolo: Mente servio legi Dei, sumus, dicente Apostolo: Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . Quod autem facies ejus sudario tecta erat, hoc est quod in hac vita plenam cognitionem habere non possumus, sicut Apostolus dicit: Nunc videmus per speculum in aenigmate, postea autem facie ad faciem . Et dixit Jesus: Solvite eum, et sinite ire ; hoc est, quod post hanc vitam auferentur omnia velamenta, ut facie ad faciem videamus. Quantum autem intersit inter hominem quem Dei Sapientia gestabat, per quem liberati sumus, et caeteros homines, hinc intelligitur, quod Lazarus nisi exiens de monumento non solvitur; id est, etiam renata anima nisi resolutione corporis libera ab omni peccato et ignorantia esse non potpeccatum non fecit, et nihil ignoravit, in monumento inventa sunt . Ipse enim solus in carne non tantum monumento non est oppressus, ut aliquod peccatum in eo inveniretur , sed nec linteis implicatus, ut eum aliquid lateret,
Abbreviated transcription (Latin):
uom̾ in cȩco intelliginus humanum ge¬
nus. sic & in isto mortuo. Ubi cum posu¬
utis: Hic nr̃a uocatio quȩ sit in occulto. signi¬
ficatur. Predestinatio enim ur̃ȩ uocationis
occulta. ẽ. cuius secreti signum. ẽ. int̾rogatio
añi quasi nescientis. cum ipsi nesciamus sicut
apłs dicit. U̾t cognoscam. sicut &. cognitꝰ sum.
Quod ait auferte lapidem. illos significit. qui
in ȩccła corrupte uiuunt. & offensioni sunt cre¬
dere uolentib. Dicit illi martha. Dñe. iam
quarta dies. ẽ. & putet. Uitimum quatuor ele¬
inentoꝵ terra. ẽ. S ignificat gͥ putorem terre¬
norum peccatorum. id .ẽ. cupiditatum carna¬
lum. ⁊̃ erra es enim inquid dñs adȩ. eum pec¬
casset. & in terram ibis. Quod autem ex iit
de monumento. animam significat recedentẽ
a carualib uitiis. Quod uͭ institis obuolutus
exiit. hoc est quod etiam a carnalib recedlentes
ꝙ mente seruientes ligi dĩ. adhuc tam̃ in corꝑe
constituti. alieui a molestiis carnis. cẽ. non pos¬

Expanded text:
o in caeco intelligimus humanum genus, sic et in isto mortuo. Ubi eum posuistis? Hic nostra vocatio quae fit in occulto, significatur. Praedestinatio enim nostrae vocationis occulta est, cujus secreti signum est interrogatio Domini quasi nescientis, cum ipsi nesciamus, sicut Apostolus dicit: Ut cognoscam sicut et cognitus sum . Quod ait, auferte lapidem, illos significat, qui in Ecclesia corrupte vivunt, et offensioni sunt credere volentibus. Dicit illi Martha: Domine, jam quarta dies est, et putet. Ultimum quatuor elementorum terra est. Significat vero putorem terrenorum peccatorum, id est, cupiditatum carnalium. Terra es enim, inquit Dominus Adae cum peccasset, et in terram ibis . Quod autem exiit de monumento, animam significat recedentem a carnalibus vitiis. Quod vero institis obvolutus exiit, hoc est, quod etiam a carnalibus recedentes, et mente servientes legi Dei, adhuc tamen in carne constituti, alieni a molestiis carnis esse non pos
Abbreviated transcription (Latin):
dcos. sed abiit in regionem uixta desertum. ĩ
ciuitatẽ quȩ dr̃ effrem. & ibi morabatur cui
discipulis suis. Cogitauerunt magis dif¬
fiite quam prul̃s interficere cum. sed ipse
iuuendi exemplum dedit discipulis. N on cnĩ
ẽ. peccatum si fideles oculis ꝑscquentium se sub¬
trahant. Quod autem uadit effrem quȩ inteap̃

Expanded text:
os, sed abiit in regionem juxta desertum in civitatem quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Cogitaverunt magis definite quam prius interficere eum, sed ipse vivendi exemplum dedit discipulis. Non enim est peccatum, si fideles oculis persequentium se subtrahant. Quod autem vadit Ephrem, quae interp
Abbreviated transcription (Latin):
redebat reguius uluni ẽẽ. saluatorem a qͦ
sauitem querebat.s: in fide dubitauit ĩ
hoc quod p̃sentiam eius petuut. Aguoscens
itaq dñs cor diffidentis. arguit illius diffiden¬
aliuad portendunt. Et dr̃ ꝓdligium
quasi ꝓditium. quod porro dicat. il ẽ. signifi¬
cet aliaiia futurum. Illa gͥ ane tunc fiebant.
ea que nunc aguntur portendebant Mas᷑.
mine ꝓdigium ẽ. signum. s: non conuerti¬
tur. quia signum ẽ. tam de p̃ceritõ & p̃¬
senti quam de futuro: ꝓdigiuim autem est¬
tantum de futuro. Signum fuit de p̃senti
quoil añs aquam uertit in uinum. designans
głam suam. sicut citculus significit in p̃sen¬
tiarum uinum uenale. S ignum de p̃terito
ẽ uestigium pedum in niue apparens. Oi¬
cit ad eum regulus. Dñe descende pͥusquam
moriatur faius meus. D icit ei ir̃c. Uade fi

Expanded text:
illum Salvatorem, a quo salutem quaerebat; sed in fine dubitavit, in hoc quod potentiam ejus petivit. Agnoscens itaque Dominus cor diffidentis arguit illius diffidenaliquid portendunt. Et dicitur prodigium quasi porrodicium, quod porro dicat id est, significet aliquid futurum. Illa igitur quae tunc fiebant, ea quae nunc aguntur, portendebant. Omne prodigium est signum, sed non convertitur; quia signum est tam de praeterito et praesenti quam de futuro; prodigium autem tantum est de futuro. Signum fuit de praesenti, quando Dominus aquam vertit in vinum, designans gloriam suam, sicut circulus significat impraesentiarum vinum venale. Signum de praeterito est, vestigium pedum in nive apparens. Dicit ad eum regulus: Domine, descende priusquam moriatur filius meus. Dicit ei Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
tas non esset. S̾ e audiunt uocem suꝑ fir¬
mamentum. uudent scilicet xp̃m qui om̃ia
in manu sia habebat. uniuersa contumeli¬
arum genera passum ut euangł̃m describit.
U ident etiam quia ex uoluntate miserendi
non necessitate natuie mortalis erat. ipse enuĩ
solus mortiuis .ẽ. uoluntate. alii omnes neces¬
sitate. Quod autem passio sua p̃ cȩteris diffi¬
eiior fuerit. idem ꝑieremiam testatur dicens.
menta martirum comparata. minora esse
idebuntur. & ideo nullus in passione illi
se potest eouiꝑare. Et hoe ideo factum esse
constat. ut ostenderet quantam aduectionẽ
i

Expanded text:
tas non esset. Sed audiunt vocem super firtas non esset. Sed audiunt vocem super firmamentum, vident scilicet Christum, qui omnia in manu sua habebat, universa contumeliarum genera passum, ut Evangelium describit. Vident etiam quod ex voluntate miserendi, non necessitate naturae mortalis erat: ipse enim solus mortuus est voluntate, alii omnes necessitate. Quod autem passio sua prae caeteris difficilior fuerit, idem per Jeremiam testatur, dicens:menta martyrum comparata, minora esse videbuntur, et ideo nullus in passione illi se potest aequiparare. Et hoc ideo factum esse constat, ut ostenderet quantam dilectionem i
Abbreviated transcription (Latin):
Geis suis. M¬
ilectionem uocat hic ꝓbationem dilec¬
tionis ud ẽ. exbibitionem oꝑis trans¬
ferenis nomen de causa ad effectum. E qui¬
dem nullum mauis dilectionis argum̃tum¬
ẽ. quam ponere animam ꝓ amicis. Aug̾tiriꝰ
Ion sequens. ẽ. ut quemadiodũ xp̃e ani¬
mam suam ꝓ nob̾ posuit: sic & nos ani¬
m̃as ꝓ tr̃ib ponamus. Hoc. ẽ. quod legitur in
ꝓuerbuis salomonis. Si sederis cȩnare ad men¬
sam potentis. considans intellige quȩ appo¬
nuntur tͥ. & sic mitte manum tuam. sciens
qm̃ talia te oportet p̃parare. Mensa potentis
ẽ. unde sumitur corpꝰ & sangus dñi. Sedere
ẽ. humilit̃. accedere. C onsidando apposita in¬
telligere. ẽ tantam gr̃am cogitare. Mittere
manum & scirẽ quȩ oportet p̃parari ẽ. quia
sonans: quȩ alas extensas facit inelinare.
S ĩ enim martires non habuissent exemplũ
mortis xꝑi in morte sua: tantum facere pu¬
tassent quod plus aliquis ꝓ dõ se facere posse
nullatenus existimaret. & ideo tanta humili¬

Expanded text:
is suis. Dilectionem vocat hic probationem dilectionis, id est exhibitionem operis, transferens nomen de causa ad effectum. Equidem nullum majus dilectionis est argumentum, quam ponere animam pro amicis. AUGUST. Consequens est, ut quemadmodum Christus animam suam pro nobis posuit, sic et nos animas pro fratribus ponamus. Hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi et sic mitte manum tuam, sciens quoniam talia oportet te praeparare . Mensa potentis est, unde sumitur corpus et sanguis Domini. Sedere est humiliter accedere. Considerando apposita intelligere, est tantam gratiam cogitare. Mittere manum et scire quae oportet praeparari, est quia entum sonans, quae alas extensas facit inclinare . Si enim martyres non habuissent exemplum mortis Christi in morte sua, tantum facere putassent, quod plus aliquis pro Deo se facere posse nullatenus existimaret, et ideo tanta humili
Abbreviated transcription (Latin):
ie nua calcibꝰ tunditur. & in uini sa¬
porem uquatur. Sic oliua contritiomibꝰ
expressa amurcam deserit. & mnolei uauorẽ
pinguescit. Sic ꝑtrituram aree a paleis gra¬
na separantur. &. ad horreum purgata ꝑue-¬
nuint. Quicumq gͦ appetit plene uitia
uincere. studeat humilit̃ purgationis suç
flagella toierare. Le Ronim.¬
entesimum fructum deputamus iur¬
ginib. seragesimum uidius. & conti¬
nentibꝰ. tͥcesimum sc̃o matͥmonio. Be 8a
uod autẽ tͥginta refertur ad nuptias.
digitorum coniunctio insinuat. quȩ
quasi molli osculo se complectens. maritum
pingit & conuigeni. Sexaginta ꝑtinet ad
iuiduas que quantomagis abstinet. tanto
mauis p̃mium recipiunt. Cente suus nu¬
merus qui a sunstra transfertur ad derteram.
ex pranit uirginitati coronam. Auter.¬

Expanded text:
ic uva calcibus tunditur, et in vini saic uva calcibus tunditur, et in vini saporem liquatur; sic oliva contritionibus expressa amurcam suam deserit, et in olei liquorem pinguescit, sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare, ut tanutamus virginibus, sexagesimum viduis et continentibus, trigesimum sancto matrimonio. BEDA. Quod autem triginta refertur ad nuptias, digitorum conjunctio insinuat, quae quasi molli osculo se complectens, maritum pingit et conjugem. Sexaginta pertinet ad viduas: quae, quanto magis abstinent, tanto majus praemium recipiunt. Centesimus numerus, qui a sinistra transfertur ad dexteram, exprimit virginitatis coronam. AU
Abbreviated transcription (Latin):
temptores seculi & castos homimes. ẽẽ. ueatos:
s ubi species concupiscibiles eorum obtutib
p̃sentantur. mor recedit ab eis quicquid
recte cogitauerant.Beda.¬
eminati gͦ suꝑ petrosam terram & in
Ispinis. sunt illi qui uerbum & ꝓbant
& desderio gustant. s ne ad utilitatem uer¬
bi ꝑueniant. uitȩ huius aduersa terrendo.
uel ꝓsꝑa blandiendo eos retardant. Contra
quȩ dampna utraq semen quod acceꝑat.
tutari curabat paulus quiait. ꝑ arma ui¬
sticie adextris & asinistris. Qui uͦ initer¬
ram bonam seminatus ẽ. hic ẽ. qui uerbum
audit & intelligit. & fructum affert. & facit
aliud quidem centum. aluud autem seragii¬
ta. poero aliua triguita. Diuersitas bonȩ
terrȩ. animȩ sunt pie credentium. Hȩ dĩ¬
uerbum suscipiunt. conseruant. & ut lucas
habet. in patientia fructificant. quia bona
agunt. & mala ꝓxumorum ȩquaninit tole-¬
rant. ut pꝰ flagella brimilit suscepta. ad re-¬

Expanded text:
temptores saeculi et castos homines esse beatos; temptores saeculi et castos homines esse beatos; sed ubi species concupiscibiles eorum obtutibus praesentantur, mox recedit ab eis quidquid recte cogitaverant. Seminati ergo supra petrosam terram et in spinis, sunt illi, qui verbum et probant et desiderio gustant, sed ne ad utilitatem verbi perveniant, vitae hujus adversa terrendo vel prospera blandiendo eos retardant. Contra quae damna utraque semen quod acceperat, tutari curabat Paulus qui ait: Per arma justitiae a dextris et a sinistris . Qui vero in terram bonam seminatus est, hic est qui verbum audit et intelligit et fructum affert, et facit aliud quidem centum, aliud autem sexaginta, porro aliud triginta. Diversitas bonae terrae, animae sunt pie credentium. Hae verbum Dei suscipiunt, conservant, et, ut Lucas habet ait, in patientia fructificant, quia bona agunt, et mala proximorum aequanimiter tolerant, ut post flagella humiliter suscepta ad re
Abbreviated transcription (Latin):
iuitiȩ & si int̃dum delectent. tamen spinȩ sunt.
quia cogitationum suarum punctionibꝰ men¬
tem lacerant. & cum usq ad peccatum ꝑtrã¬
hunt. quasi inflicto uulnere crucntant.
Quas bene dñs fallaces appellat. quia diu nob̾¬
cum ꝑmancre non possunt. nec mentis mno¬
piam expellunt. Solȩ diuitiȩ uere sunt. quȩ
nos in uirtutib duutes faciunt. S ollicitu¬
dines & diuitiȩ & uoiaptates suffocant. quia
importunis cogitationibꝰ suis guitur men¬
tis strangulant. & dum bonum desideriũ
ad cor intrare non suuint. anasi aditum iuta¬
lis flatus claudendo necant. Duo sunt in
diuitiis contraria sollicitudines udelicet
& uoluptates. quȩ possessores suos afflictos ꝙ
iubricos faciunt. Seil quia uoluptas afflicti¬
oni ñ comienit alio temꝑe sollicitudo spe ad¬
quirendi seu tunore ꝑdenili affligit. alio uo¬
luptas ꝑ affluentiam emollit &. effluere facit.
Multi quidemn audientes disputationem
contra auaritiam uel luxuriam dicunt. con¬

Expanded text:
ivitiae etsi interdum delectent, tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant; et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene Dominus fallaces appellat, quia diu nobiscum permanere non possunt, nec mentis inopiam expellunt. Solae divitiae verae sunt, quae nos in virtutibus divites faciunt. Sollicitudines et divitiae et voluptates suffocant, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium ad cor intrare non sinunt, quasi aditum vitalis flatus claudendo necant. Duo sunt in divitiis contraria, sollicitudines videlicet et voluptates, quae possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluntas afflictioni non convenit, alio tempore sollicitudo spe acquirendi seu timore perdendi affligit, alio voluptas per affluentiam emollit, et effluere facit. Multi quidem, audientes disputationem contra avaritiam vel luxuriam, dicunt con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ neibum. continuo scandalitatur. Ita
ar̃ homo. qui semen uerbi suscipit. seminatꝰ:
sicut terta pꝰquani semen recepie. dr̃ scmina¬
ta. Qui gͦ seminantur suꝑ petrosa. il est
suꝑ cogitationes plenas duritia. ad retinen-¬
dum quod libentir audiunt. temꝑales di¬
cuntur. quia ad tempꝰ credunt. & in temꝑe
temptationis scandalicantur. quod ẽ. atran¬
quillitate mentis ruere. Leronimus.¬
uitum qtuppe distat. int̾ eum aui muitis
tͥbulationibꝰ dñm negare compellitur. &
eum qui ad pͥmam ꝑsecutionem corruit.
Qui autem ẽ. seminatus in spinis. hic ẽ.
qui uerbum audit. & sollicitudo scł̃i istius.&
fallatia. diuitiarum suffocat uerbum. & sine

Expanded text:
propter verbum, continuo scandalizatur. Ita propter verbum, continuo scandalizatur. Ita dicitur homo qui semen verbi suscipit, seminatus, sicut terra postquam semen receperit, dicitur seminata. Qui ergo seminantur super petrosa, id est super cogitationes plenas duritia ad retinendum quod libenter audiunt, temporales dicuntur; quia ad tempus credunt, et in tempore tentationis scandalizantur, quod est a tranquillitate mentis ruere. HIERON. Multum quippe distant inter eum, qui multis tribulationibus Dominum negare compellitur, et eum qui ad primam persecutionem corruit. Qui autem est seminatus in spinis, hic est qui verbum audit, et sollicitudo saeculi istius et fallacia divitiarum suffocat verbum, et si
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ẽ. qui secꝰ uiam seminatus ẽ. Remigiꝰ.
mns qui audit uerbum: Mag᷑.¬
regni eterni. & intelligere negligit.
talis ẽ. fuiiudis quod uenit malus ilẽ.
diabolus aileum. Hic ẽ. qui seminatus ẽ. ulẽ.
suꝑ quem ceculit iemen secus uiam. Indig¬
nans enim ꝑciꝑe uerbum dĩ quod aulit.
nullatenus infra cordis uiam pessimis co¬
gitationibꝰ tritam. suscipit illud. Uei ita.
Extra uiam auc ẽ. ueritas xp̃i seminatur
uerbum & non in uia. cum auditores non
curant retincre illud nec intelligere. In quã
uiam qui non intrat. s in circuitum uadit.
errorem incurrit. Cauendum ẽ. ubicumq
dñs exponit sermones suos. ne aliud quam
ipie exponit. uel plus intelligere uelinus.
Exposuit autem ut doceret significationes
querendas. in his etiam quȩ non explanauit.
Qui antem suꝑ petrosa seminatus ẽ. hicẽ.
qui uerbum audit. & contumno euin gaudio ao¬
cipit uiu. non habet in se radicem s t̃. temꝑa
lis. Hacta antem tribulatione ꝙ ꝑsecutione

Expanded text:
c est qui secus viam seminatus est. RABAN. Omnis qui audit verbum regni, aeterni, et intelligere negligit, talis est, subaudis: quod venit malus, id diabolus ad eum. Hic est qui seminatus est, id est super quem semen cecidit secus viam. Indignans enim percipere verbum Dei quod audit, nullatenus intra cordis viam pessimis cogitationibus tritam, suscipit illud. Vel ita: Extra viam quae est veritas Christi, seminatur verbum, et non in via, cum auditores non curant retinere illud nec intelligere. In quam viam qui non intrat, sed in circuitu vadit, errorem incurrit. Cavendum est, ubicunque Dominus exponit sermones suos, ne aliud quam ipse exponit vel plus intelligere velimus. Exposuit autem, ut doceret, significationes quaerendas in his etiam quae non explanavit. Qui autem supra petrosa seminatus est, hic est qui verbum audit, et continuo cum gaudio accipilis. Facta autem tribulatione et persecutione
Abbreviated transcription (Latin):
st cum egrederetur itĩc de
templo. accesserunt discipłi
Seuis ut ostenderent ei edi¬
ficationes templi. dicentes.
Magister aspice quales la¬
pides. & quales structure. Hylarius:¬
ost comininationem deserendȩ urbis
tanquam cominouendus ambitione
templi. eẽt. ut nunquam tale opus destrueret᷑
magnificentia ei exstructionis ostenditur. S ed
ait destruenda omuia. eẽ. templum enun ȩter¬
homo scilicet ꝑagnitionẽ filii & confessionem
patris. & p̃ceptorum obedientiam. dignus fieri
es habitaculum̃.

Expanded text:
t cum egrederetur Jesus de templo, accesserunt discipuli ejus, ut ostenderent ei aedificationes templi, dicentes: Magister, aspice quales lapides et quales structurae. HILAR. Post comminationem deserendae urbis, tanquam commovendus ambitione templi esset, ut nunquam tale opus destrueretur, magnificentia ei exstructionis ostenditur. Sed ait destruenda omnia esse: templum enim aeterhomo scilicet, per agnitionem Filii et confessionem Patris et praeceptorum obedientiam dignus fieri Deo habitaculum.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut p̃ccpit illis iħe. Soluentib autẽ illis. dixe¬
runt domini ex adillos. Quid soluitis pullũ:
Illi dixcrunt quia domino necessariꝰ ẽ. Et dimi¬
serunt cis. Et duxerunt pullum ad ĩm. Et iac¬
tantes uestimenta sua supͣ pullum. & eum desuꝑ
sedere fecerunt. Mccun. A ci. Hoc autẽ¬
totum factum ẽ. ut impleretur quod dictum ẽ¬

Expanded text:
llis Jesus. Solventibus autem illis pullum, dixerunt domini ejus ad illos: Quid solvitis pullum? At illi dixerunt, quia Domino necessarius est; et dimiserunt illos. Et duxerunt pullum ad Jesum: et jactantes vestimenta sua supra pullum, eum desuper sedere fecerunt. Hoc autem factum est, ut impleretur quod dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
iħc misit duos discipulos dicens cis. Itt ĩ
castellum quod contra uos ẽ. & statim inuenicas
asinam alligatam & pullum ei cum ca alliga¬
tum. cui nemo unquam hominum sedit. Sol¬
uite illum & adducite eum mͥ. Et siquis uobis
aliquid dixerit. dicite ei quia dñs oꝑam et desi¬
dat. Et confestim dimitet eos. Mcexiii. R.cxuiii.

Expanded text:
cens eis: Ite in castellum quod contra vos est, et statim invenietis asinam alligatam, et pullum ejus cum ea alligatum, cui nemo unquam hominum sedit. Solvite illum, et adducite eum mihi. Et si quis vobis aliquid dixerit, dicite ei, quia Dominus operam ejus desiderat, et confestim dimittet eos. HIERON.
Abbreviated transcription (Latin):
ram patrum ur̃orum. in occisione
mei & meorum. ꝓptea ego sapientia dĩ dixi
ne excusationem habeant. p̃dicatores non
babuisse ueritatis. & aliis eorum malitia
sit occasio salutis. E cce qui prius ꝓphas. &
post apłos mnisit. C essent gͦ berctici p̃dica¬
re alium legis & ꝓpħarum fuisse dm̃. & no¬
ui testamenti alium. Sepe etiam scriptura
ꝓpbas appellat. eos qui uentura celestis reg¬
ni gaudia p̃dicant ꝓphȩ inquit apłs duo
aut tres dicant. & ceteri diuuidicent. Ampliꝰ.
quidam discipuli. uentura p̃dicentes
ut agabus. sapientes qui nouerunt tempͦ
p̃dicandi. & sc̃ptutas exponiendi. iusta psal¬
mistam. eruditi corde in sapientia. scribȩ.
in lege doctussimi. Ex quib: lapidatus. ẽ.
stephanus. U paulus oecisus.
petrus erucifir̃. alii discipuli flagellati & ꝑsecuti.
lane ostendit do

Expanded text:
ram patrum vestrorum in occisione mei et meorum, propterea ego sapientia Dei dixi ne excusationem habeant, praedicatores non habuisse veritatis, et aliis eorum malitia sit occasio salutis. Ecce qui prius prophetas, et post apostolos misit. Cessent ergo haeretici praedicare, alium legis et prophetarum fuisse Deum, et Novi Testamenti alium. Saepe etiam Scriptura prophetas appellat eos, qui ventura coelestis regni gaudia praedicant. Prophetae, inquit Apostolus, duo aut tquidam discipuli futura praedicentes, ut Agabus , sapientes, qui norunt tempus praedicandi, et Scripturas exponere, juxta Psalmistam eruditi corde in sapientia , Scribae in lege doctissimi. Ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, rucifixus, alii discipuli flagellati et persecuti. Plane ostendit Do
Abbreviated transcription (Latin):
Sic gͦ liber credentium populus. qui dm̃ corde
portet. adducitur.e ronimus.¬
estes apłorum sunt p̃cepta diuina & gr̃a sp̃u¬
alis. quib turpitudo nr̃ȩ carnis tegit᷑. His
pruis nudi populi. s mͦ ꝑ apostolos ornati
xp̃m sessorem habent. ut non regnet pecca¬
tum in lasciua carne. s usticia & pax &̃
oc autẽ factum. ẽ. ut implere.Ci.¬
tur quod dictum. ẽ. ꝑ ꝓpħ̾am dicentẽ. Dici

Expanded text:
Sic ergo liber credentium populus qui Deum corde Sic ergo liber credentium populus qui Deum corde portet adducitur. Vestes apostolorum sunt praecepta divina et gratia specialis, quibus turpitudo nostrae carnis tegitur; his prius nudi populi, sed modo per apostolos oranti, Christum sessorem habent, ut non regnet peccatum in lasciva carne, sed justitia et pax et em totum factum est, ut adimpleret
Abbreviated transcription (Latin):
arcus scribit pullum ante ianuam foris ĩ
biuio. aigatum. & inuentũ.. Lanua. ẽ. ipse
qui ait. Ego sum ostium ouium: ꝑme si
quis introierit saluabitur. & pascua inue¬
niet. His pascuis populus istł earebat.¬
gentium carebat. dum extra ianuam in
biuo ligatꝰ stabat. Recte in biuio. quia nͦ
unam fidei uiã tenebat. s dubios calles
erroneus sequebatur. In biuio stabat. qui ĩ
ubertate arbitrii inter mortẽ & uitam du¬
bitabat. M ultos quippe dños habebat:
quia ꝑ multa dogmata uariis raptatꝰ errori¬
bꝰ. quot uitiis deseruiebat. tot demones eũ
possidebant. S dominatum sibi uendicare
non poterant. quos dños fecerat. non natura
Nam & si muiti dii. & multi dñi. generaut᷑
tam̃ unus ds̃ & unus aiis. Qui gͦ in soluen
pullo contradixer̃t.
audito dñi nomine quiescunt: quia ma¬
gistri erroꝵ qui doctorib xp̃i obsistebant.
eatenus suas tenebras defenderunt. donec
miraculis attestantib dĩ uirtꝰ emicuit.

Expanded text:
arcus scribit pullum ante januam foris in bivio ligatum et inventum . Janua est ipse qui ait: « Ego sum ostium ovium: per me si quis introierit salvabitur, et pascua inveniet . » His pascuis populus gentium carebat, dum extra januam, in bivio ligatus stabat. Recte in bivio, quia non unam fidei viam tenebat, sed dubios calles erroneus sequebatur. In bivio stabat qui in libertate arbitrii inter mortem et vitam dubitabat. Multos quippe Dominus habebat, quia per multa dogmata variis erroribus raptatus, quot vitiis deserviebat, tot daemones cum possidebant. Sed dominatum sibi vindicare non poterant quos dominos fecerat non natura, nam et si multi dii et multi domini, generaliter tamen unus Deus et unus Dominus. Qui ergo in solvendo pullo contradixerunt, audito Domini nomine, quiescunt, quia magistri errorum, qui doctoribus Christi obsistebant, eatenus suas tenebras defenderunt, donec miraculis attestantibus Dei virtus emicuit.
Abbreviated transcription (Latin):
SSi matheus ponit magedon. marcꝰ pouit
nominibꝰ. unde pleria codices scđm marcum
nabent magedati.
oiendum quia illa capitula non sunt
putanda penitus abẽe. quorum concauo-¬
nica continentur in hoc oꝑe. Preterea comino¬
de quedam p̃termissa sunt. ueluti centesimũ¬

Expanded text:
i Matthaeus ponit Magedan, Marcus ponitnominibus; unde plerique codices secundum Marcum habent Magedan. Sciendum quod illa capitula non sunt putanda ponitus abesse, quorum concanonica continentur in hoc opere. Praeterea commode quaedam praetermissa sunt, velut