comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus regnauerit. Hoc gͦ scriptura p̃¬
dicit. qͦd in tantã babylon ueniat
uastitatẽ. ut etiã de semine regio
nulł remaneat: s ꝓpt impietatẽ
patris omĩs soboles deleat᷑. P eo aũ
qͦd nos in ultima partȩ sententiȩ
transtulimꝰ. neq implebunt faciem
orbis ciuitatũ. in hebreo scriptũ :
ꝓ ciuitatibꝰ. arim. qͦd nos transfer¬
re possumꝰ. ⁊ aduersarios. ut sit
sensus. Nulł ex semine tuo qͥ cu¬
piat reꝑare regnũ adu̾sariꝰ susci¬

Expanded text:
 regnarit. Hoc ergo Scriptura praedicit, quod in tantam Babylon veniet vastitatem, ut etiam de semine regio nullus remaneat, sed propter impietatem patris omnis soboles deleatur. Pro eo autem quod nos in ultima parte sententiae transtulimus, neque implebunt facies orbis civitatum, in Hebraeo scriptum est pro civitatibus, ARIM , quod nos transferre possumus et adversarios; ut sit sensus: nullus ex semine tuo qui cupiat reparare regnum, adversarius susci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in plateis eiꝰ om̃is ululatꝰ des¬
cendet. in fletũ. Non erunt
priuate lacrime: publicũ luctũ
publica lam̃ta resonabunt: nec
matrone. nec uͥgines. nec ȩtas par-¬
ua pueroꝵ. nec fractis senũ gres¬
sus tenebunt᷑ domibꝰ. Pudorẽ &
inbecillitatẽ extrema captiuitas
nesciet. Clamabit esebon ⁊ ele¬
ale. N omina ciuitatũ moabiti¬
de ꝓuintiȩ. quarũ esebon urbs
fuit qͦndã regis amorreoꝵ. De qͣ
idem hieremias. Ignis egressus ẽ
de esebon. ⁊ flãma de medio seon.
Int̾pretat᷑ aũ esebon cogitatio:
as. esebon ait cogitauert mala.
Isq iasa audita ẽ uox eoꝵ. Urbs
iasa mortuo mari imminet: ubi
ẽ t̃minꝰ ꝓuintie moabitarũ. Hoc
esebon usq eleale ⁊ iasa. dederũt

Expanded text:
et in plateis ejus omnis ululatus deset in plateis ejus omnis ululatus descendet in fletum. Non erunt privatae lacrymae, publicum luctum publica lamenta resonabunt; nec matronae, nec virgines, nec aetas parva puerorum, nec fracti senum gressus tenebuntur domibus, pudorem et imbecillitatem extrema captivitas nesciet. Clamabit Esebon et Eleale. Nomina civitatum Moabiticae provinciae, quarum Esebon urbs fuit quondam regis Amorrhaeorum, de qua idem Jeremias, Ignis egressus est de Esebon, et flamma de medio Seon. Interpretatur autem Esebon, cogitatio, contra Esebon ait: « Cogitaverunt mala, usque Jesa audita est vox eorum. » Urbs Jesa Mortuo mari imminet, ubi est terminus provinciae Moabitarum. Hoc Esebon usque Eleale et Jasan dederunt
Abbreviated transcription (Latin):
infantia. qn totiꝰ orb̾ litꝰ transgres¬
sa st̃ maria. eadem nocte muros
urbis istiꝰ corruisse. Ascendit do¬
mus ⁊ dibon ad earelsa in planc̾¬
tũ. suꝑ nabo ⁊ suꝑ medaba mo¬
ab ululauit. Ne molestũ tͥ sit qͦd
ꝑ hẏstoriȩ uiã gradior: ut enĩ ħ
facerẽ ipse uoluisti. Subauditur
aũ domꝰ regia ⁊ urbs dibon ab
idola q̃ in ȩditis posita st̃ ascendit:
suꝑ nabo ⁊ suꝑ medaba nobiles
ciuitates ululauit uniuersa ꝓ¬
uincia. In nabo enĩ erat chamos
idolũ consecratũ : quod alio noĩe
appellat᷑ beelphegor. In cunctis
capitibꝰ eiꝰ caluitiũ: om̃is barba
radet᷑. Apud antiqͦs barbe ca-¬
pitisq rasura luctus inditium
fuit. ꝑ hȩc gͦ magnitudo mero¬
ris ostendit᷑.: hieremia contra mo¬
ab eade conclamante. Om̃e cap̃
caluitiũ: ⁊ om̃is barbaradet᷑. In
cunctis manibꝰ colligatio: ⁊ suꝑ
om̃e dorsũ ciliciũ. In triuiis
eiꝰ accincti st̃ sacco. suꝑ tecta eiꝰ

Expanded text:
infantia, quando totius orbis littus transgresinfantia, quando totius orbis littus transgressa sunt maria, eadem nocte muros urbis istius corruisse. Ascendit domus, et Dibon ad excelsa in planctum super Nabo, et super Medaba Moab ululabit. Ne molestum tibi sit quod per historiae viam gradior, ut enim hoc facerem, ipse voluisti. Subauditur autem, domus regia, et urbs Dibon ad idola quae in editis posita sunt ascendit: super Nabo, et super Medaba, nobiles civitates, ululabit universa provincia. In Nabo enim erat Chamos idolum consecratum, quod alio nomine appellatur Beelphegor. In cunctis capitibus ejus calvitium, omnis barba radetur. Apud antiquos barbae capitisque rasura luctus indicium fuit. Per haec ergo magnitudo moeroris ostenditur, Jeremia contra Moab eadem conclamante: Omne caput calvitium, et omnis barba radetur, et in cunctis manibus colligatio, et super omne dorsum cilicium ejus accincti sunt sacco; super tecta ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ phy listiim ꝓpħa uaticinatꝰ ẽ.
qͦd oppresserit p̃płm uideoꝵ: ita
nc̃ uastitas p̃dicit᷑ moabitarũ
id÷ arabiȩ ab assyriis ⁊ babylo¬
niis. ab utraq enĩ gente uastati
st̃. ⁊ eo tp̃r qͦ sennacherib capti
nosor subuertit hierłm. Insulta¬
uerat enĩ ad utrũq hostem ephra¬
im ⁊ ude dicente hieremia. Aui¬
det manũ moab in uomitu suo:
⁊ erit in derisũ etiã ipse. fuit
enĩ tib inderisũ isrł: quasi int̾
fures repperisses eũ. Propt̾ uerba
gͦ tua q̃ adu̾sus illũ locutꝰ es. cap¬
tiuus duceris. ¶S aũ ait qr nocꝰ¬
te uastata ẽ. ar. moab conticuit.
decorũ inuectionis pͥncipiũ. ut
uastaret᷑ in tenebris. qͥ de incestu
patͥs nocte conceptꝰ ẽ : nͥ forte
noctẽ ꝓ magnitudine terroris
accipiamꝰ. Et credendũ. quia sͥ
confidebat in muris. insidiis eã
⁊ cunicłis fuisse superatã. Audiui
quenda areopolitẽ. s ⁊ om̃is ciui¬
tas testis ẽ. motu t̾re magno inmea

Expanded text:
et Philisthiim propheta vaticinatus est, quod oppresserunt populum Judaeorum, ita nunc vastitas praedicitur Moabitarum, id est Arabiae, ab Assyriis et Babyloniis, ab utraque enim gente vastati sunt: et eo tempore quo Sennacherib captivnosor subvertit Hierusalem. Insultaverat enim ad utramque hostem Ephraim et Judae, dicente Jeremia: Allidet manum Moab in vomitu suo, et erit in derisum etiam ipse. Fuit enim in derisum tibi Israel, quasi inter fures reperisses eum . Propter verba ergo tua, quae adversus illum locutus es, captivus duceris. Quod autem ait: Nocte vastata est AR, Moab conticuit, decorum invectionis principium, ut vastaretur in tenebris; qui de incestu patris nocte conceptus est. Nisi forte noctem pro magnitudine terroris accipimus: et credendum, quia sibi confidebat in muris, insidiis eam, et cuniculis fuisse superatam. Audivi quemdam Areapolitem, sed et omnis civitas testis est, motuterrae magno in mea
Abbreviated transcription (Latin):
buet tͥ retͥbutionẽ tuã quã retͥ¬
buisti nob̾. Beatꝰ qͥ tenebit. ⁊ al¬
lidet paruulos tuos ad petrã.
Tanta erit urbis uastitas ⁊ uctoꝵ
seuitia. ut nec innoxie parcatur
ȩtati: ut cuncte domoꝵ diripiant᷑
opes. & in conspectu maritali uxoꝵ
uiolet᷑ pudicicia. E cre ego susci¬
tabo suꝑ eos mȩdos. qͥ argentũ ñ¬
requirant. nec aurũ uelint. Aꝑ
tũ ẽ qͦd latebat: neq fortes u gy¬
gantes angłi intelligendi st̃ & de¬
mones. sed mȩdoꝵ gens. quorũ
princeps dariꝰ pͥmꝰ baby lonioꝵ
destrur̃ imꝑiũ. occiso balthasar
nepote nabuchodonosor qͥ euil¬
merodach filiꝰ fuit. Tantã aũ
scribit mȩdoꝵ ꝑsarũq seuitiã.
ut ardore sanguinis effunden¬
di. aurũ argentũq contẽpnãt.¬
⁊ oblatas opes ꝓ luto reputent.
S ed sagittis paruulos int̾ficient:
⁊ lactentibꝰ uteri ñ miserebunt᷑.
⁊ suꝑ filios ñ parcet ocłs eorũ
Int̾ficient᷑ paruuli. quoꝵ uul¬
nera erunt ñ minora ꝗͣ corꝑa:

Expanded text:
retributionem tuam, quam retribuisti nobis. Beatus qui tenebit et allidet parvulos tuos ad petram . Tanta erit urbis vastitas et victorum saevitia, ut nec innoxiae parcatur aetati, ut cunctae domorum diripiantur opes, et in conspectu maritali uxorum violetur pudicitia. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, neque aurum velintum est quod latebat. Nequaquam fortes et gigantes angeli intelligendi sunt et daemones, sed Medorum gens, quorum princeps Darius primus Babyloniorum destruxit imperium, occiso Balthasar nepote Nabuchodonosor, qui Evilmerodach filius fuit. Tantam autem scribit Medorum Persarumque saevitiam, ut ardore sanguinis effundendaurum argentumque contemnant, et oblatas opes pro luto reputent: sed sagittis parvulos interficiant,  lactentibus uteri non miserebuntur, et super filios non parcet oculus eorum. Interficientur parvuli, quorum vulnera erunt non minora quam corpora,
Abbreviated transcription (Latin):
to: in hierłm. Scriptũ ẽ enĩ. Monᷤ
syon latera aqͥlonis. Nec suffece¬
rat suꝑbiȩ eiꝰ desiderare cȩlestia.
nͥ ad tantã ꝓrupisset insaniam.
ut di sibi similitudinẽ uendica¬
ret. Uerũtam̃ ad infernũ detͣ¬
heris in ꝓfundũ laci. Qui per
suꝑbiã dixerat. in cęlũ ascendã.
ero simił altissimo. ñ solũ ad in¬
detrahit᷑. Hoc enĩ significat laci
ꝓfunditas. ꝑ qͦ in eugło tenebraᷤᷤ
exteriores legimꝰ. ubi ẽ fletꝰ &
stridor dentiũ. Qui te uiderĩt
ad te inclinabunt᷑ : teq ꝓspicient.
subaudit᷑ dicentes. Nũqͥd iste ẽ
uir qͥ cont᷑bauit terrã. qͥ concus¬
sit regna. qui posuit orbẽ de¬
sertũ ⁊ urbes eiꝰ destruocit. Umc̃

Expanded text:
t, in Jerusalem. Scriptum est enim: Montes Sion latera Aquilonis . Nec suffecerat superbiae ejus desiderare coelestia, nisi ad tantam prorupisset insaniam, ut Dei sibi similitudinem vindicaret. Verumtamen ad infernum detraheris in profundum laci. Qui per superbiam dixerat: In coelum ascendam, ero similis Altissimo, non solum ad indetrahitur. Hoc enim significat laci profunditas, pro quo in Evangelio tenebras exteriores legimus, ubi est fletus et stridor dentium . Qui te viderint, ad te inclinabuntur, teque prospicient subauditur dicentes: Numquid iste est vir qui conturbavit terram, qui concussit regna, qui posuit orbem dese
Abbreviated transcription (Latin):
quare soł iudas euaserit: respon¬
dete eis. q dñs fundauerit syon.
⁊ ipse humilem pͦpłm sua uͥtute ꝓ¬
texerit. Pro angłis lair transtule¬
runt reges: unius aleph lutere
errore decepti. Onus moab.
Quia nocte uastata ẽ ar: moab con¬
ticuit. Quia nocte uastatꝰ ẽ murꝰ.

Expanded text:
quare solus Judas evaserit, responquare solus Judas evaserit, respondete eis, quia Dominus fundaverit Sion, et ipse humilem populum sua virtute protexerit: Pro Angelis LXX transtulerunt reges , unius ALEPH litterae errore decepti. Cap. XV Onus Moab: quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit: quia nocte vastatus
Abbreviated transcription (Latin):
at agm̃ eiꝰ. Portã uocat ꝓhis qͥ
in porta st̃: ⁊ ciuitatẽ ꝓ habitatori¬
bus ciuitatis: sermonẽq dirigit
ad urbes palestinoꝵ. qͦd heuilare
debeant ⁊ lugere. ueniente senna¬
cherib ⁊ torrentis mͦ cuncta uas¬
tante. Sub rege enĩ ezechia. uenit
assyrius. ⁊ int̾ ceteras nationes uas¬
tauit phylisteos: ad qͦs loqͥt᷑ hie¬
remias. Ecce aque ascendẽt ab aqͥ¬
lone. ⁊ erunt quasi torrens inun¬
dans. i oꝑient terrã ⁊ plenitudi¬
nẽ eiꝰ. urbẽ ⁊ habitatores illius.
ab aqͥlone enĩ uenit assyriꝰ: &
de es ardore egredientis niniue.
n nasciones ceteras subiugantis.
eo tp̃r qͦ ħ canebantilr fumꝰ ascen¬
debat in excelsũ. id⁊ rumor in
uastandos. Et quid responde¬
bit᷑ nimitiis gentis. qr dñs funda¬
uit syon: ⁊ in ipso sꝑabunt pau¬
peres ppłi eiꝰ. Quia dixrerat
nullus ẽ qͥ effugiat agm̃ eiꝰ : uide¬
bat᷑ in generali sententia etiã
iudeos esse cõprehensos. Si inqͥt
quesierint angłi gentis assyriȩ.

Expanded text:
at agmen ejus. Portam vocat pro his qui in porta sunt, et civitatem pro habitatoribus civitatis. Sermonem quoque dirigit ad urbes Palaestinorum quod ejulare debeant, et lugere veniente Senacherib, et torrentis modo cuncta vastante. Sub rege enim Ezechia venit Assyrius, et inter caeteras nationes vastavit Philisthaeos. Ad quos loquitur Jeremias: Ecce aquae ascendent ab aquilone, et erunt quasi torrens inundans: et operient terram et plenitudinem ejus, urbem et habitatoreAb aquilone enim venit Assyrius, et de ejus ardore egredientur Niniven et nationes caeteras subjugantes. Eo tempore quo haec canebantur, fumus ascendebat in excelsum, id est, rumorvastandos. Sive aquae ascendebit nuntiis gentis? quia Dominus fundavit Sion, et in ipsa sperabunt pauperes populi ejus. Quia dixerat, Nullus est qui effugiat agmen ejus, videbatur in generali sententia etiam Judas esse comprehensus. Si; inquit, quaesierint Angeli gentis Assyriae,
Abbreviated transcription (Latin):
abylonẽ fuisse potentissimam
⁊ in cãpestribꝰ sitã ꝑ quadrũ ab
angulo usq ad angulũ muriarui.
tenuisse passuum. id⁊ semel ꝑ cir¬
cuitũ lriiii refert herodotꝰ ꝙ
multi alii qͥ grecas hẏstorias con¬
as coartata. ut pond̾ imminens
faciliꝰ a lacioribꝰ sustentet᷑. Descri¬
bunt ibi tẽpla marmorea. aureas
statuas. plateas lapidibꝰ auroq ful¬
gentes: & multa alia q̃ pene uide¬
ant᷑ incredibilia. Hoc totũ narra¬
uimꝰ. ut ostenderemꝰ qͦd ad irã dĩ
omipotentis potentia polluta sit: ꝙ
aquarũ. ⁊ uere cõpletũ esse qͦd ysa¬
ie uocibꝰ canit᷑. scopabo eã in scopa
terens. Exceptis enĩ muris coctilibꝰ
qͥ ꝓpt̾ bestias concludendas pꝰ annoᷤ
plurimos instaurant᷑. omne inme¬
dio spaciũ solitudo ẽ. Iurauit¬

Expanded text:
abylonem fuisse potentissimam, et in campestribus per quadrum sitam, ab angulo usque ad angulum muri XVI millia tenuisse passum id est, simul per circuitum LXIII refert Herodotus , et multi alii qui Graecas historias conas coarctata, ut pondus imminens facilius a latioribus sustentetur. Describit ita templa marmorea, aureas statuas, plateas lapidibus auroque fulgentes, et multa alia quae pene videntur incredibilia. Hoc totum narravimus, ut ostenderemus, quod ad iram Dei omnis potentia polluta sit, etaquarum, et vere completum esse quod Esaiae vocibus canitur: « Scopabo eam in scopa terens, » exceptis enim muris coctilibus, qui propter bestias concludendas, post annos plurimos instaurantur, omne in medio spatium solitudo est. « Unu
Abbreviated transcription (Latin):
aceruus lapidũ in ruina. ut tan¬
tũmodo pareant in ea. ⁊ pͥstinȩ
potentie uestigia in riunarũ
magnitudine demonstrent᷑. De-¬
relicte ciuitates aroer gregibus
erunt. Aroer mirice int̾pretat᷑.
que ꝓpͥe arbor in solitudine ⁊ sal¬
sa humo nascit᷑. ⁊ ꝑ hoc uastitas
demonstratur. Requiescent ibi
greges. ⁊ ñ erit qͥ exterreat. Tan¬
ta enĩ erit solitudo: ut nec insidi¬
ator timendus sit. Et cessabit
adiutoriũ ab ephraumn. Neqͣquã
.xx. tribꝰ in illa contͣ uidam habe¬
bunt auxiliũ: & regnũ a damas¬
co apochonoy subaudit᷑ cessabit.
Quando aũ dicit cessare regnũ
⁊ quie scere: ñ perpetuã signifi¬
cat uastitatẽ: sed aufert in p̃sens

Expanded text:
acervus lapidum in ruinam, ut tanacervus lapidum in ruinam, ut tantummodo parietinae ac pristinae potentiae vestigia in ruinarum magnitudine demonstrentur. Derelictae civitates Aroer gregibus erunt. Aroer, myrice interpretatur, quae proprie arbor, in solitudine et salsa humo nascitur, et per hoc vastitas demonstratur. Requiescent ibigreges, et non erit qui exterreat. Tanta enim erit solitudo, ut nec insidiator timendus sit. Et cessabit adjutorium ab Ephraim: nequaquam decem tribus in illa contra Judam habebunt auxilium. Et regnum a Damasco; ἀπὸ κοινοῦ subauditur, cessabit. Quando autem dicit cessare regnum et quiescere, non perpetuam significat vastitatem, sed aufert in praes
Abbreviated transcription (Latin):
im. ⁊ regnũ a damasco: & reliqͥe
syriȩ sicut gła filioꝵ isrł erunt.
dicit dñs exercituũ. Post baby¬
lonẽ i phylisteos ⁊ moab: ad da¬
mascũ. id÷ aram sermo conuer¬
titur : que ⁊ ipsa regalis qͦndam
ciuitas fuit. & in om̃i syria te¬
nuit pͥncipatũ. Necdũ florebãt
antiochia u laoditia ⁊ apamia:
quas urbes pꝰ alexandrũ ⁊ ma¬
cedonũ imꝑium auctas esse cog
ut regũ ⁊ palipomenon narrat
hystoria. etiã ipsis uastitatẽ ab
assyriis appropinquare significat.
dicente rege assyrioꝵ. cȩpi arabiã
⁊ damascũ ⁊ samariã. Sicut enĩ
illas cepi ⁊ uniuersa regna capiã.
W in regũ uolumine legimꝰ. As¬
cendit rer assirioꝵ damascũ &
cepit eã. ⁊ transtulit in ꝙrenen:¬
rasm qͦq int̾fecit. qͥ erat rex damas¬
ci. Que omĩa. ezechya hierosolimiᷤᷤ
regnante ꝑpessa ẽ. Ecce inqͥt da¬
mascus desinet esse ciuitas. Iã
uicina captiuitas ẽ. iã assirius su¬
um mouet exercitũ. W erit sic̃

Expanded text:
 reliquiae Syriae sicut gloria filiorum Israel erunt, dicit Dominus exercituum. Post Babylonem et Philisthaeos et Moab, ad Damascum, id est, Aram sermo convertitur, quae et ipsa regalis quondam civitas fuit, et in omni Syria tenuit principatum: necdum florebant Antiochia et Laodicia et Apamia, quas urbes, post Alexandrum et Macedonum imperium, auctas esse cognut Regum et Paralipomenon narrat historia: etiam ipsis vastitatem ab Assyriis appropinquare significdicente rege Assyriorum: Cepi Arabiam et Damascum et Samariam. Sicut enim illas cepi, et universa regna capiam. Item in Regum volumine legimus: Ascendit rex Assyriorum Damascum, et cepit eam et transtulit in Cyrenenque interfecit, qui erat rex Damasci: quae omnia, Ezechia Hierosolymis regnante, perpessa est. Ecce, inquit, Damascus desinet esse civitas; jam vicina captivitas est: jam Assyrius suum movit exercitum. Et erit sicut
Abbreviated transcription (Latin):
te uiduata. de booꝵ genuit obeth.¬
n de obeth iesse. ⁊ de iesse dauid.
on. aut in ipsa urbe hierosolima
int̃pretabim᷑: ant uirta sacratã
intelligentiã. ȩccłam q̃ sit in uir¬
tutũ culmine constituta. Et erit
sic̃ auis fugiens: ⁊ pulli de nido
a uolantes: sic erunt filie moab
in transcensu arnon. R edit ad
ordinẽ quẽ ceperat. Cũ posuero
inqͥt his qͥ fugerint de moab ⁊ re-¬
liquiis t̾rȩ leonẽ seuissimũ. qͥ eoꝵ
artus ossaq confringat. tẽ pauidi
auolabunt ⁊ om̃s filiȩ. id÷ uille
⁊ urbes prouintie moab. in trans¬
censu arnon migrabunt. qͥ ẽ ter¬
minꝰ amorreoꝵ ⁊ moabitarũ. Tran¬
scensũ aũ ⁊ hic ponens. captiuita¬
tẽ significat. Ini consiliũ coge
conciliũ. pone quasi noctẽ umbrã ⁊¬
tuam in meridie absconde fugi¬
entes.⁊ uagos ne prodas. Habi

Expanded text:
te viduata, de Booz genuit Obed ete viduata, de Booz genuit Obed et de Obed Jesse, et de Jesse David, on, aut iinterpretabimur, aut juxta sacratam intelligentiam, Ecclesiam, quae sit in virtutum culmine constituta. Et erit, sicut avis fugiens, et pulli de nido avolantes, sic erunt filiae Moab in transcensu Arnon. Redit ad ordinem quem ceperat: Cum posuero, inquit, his qui fugerint de Moab, et reliquiis terrae leonem saevissimum, qui eorum artus, ossaque confringat, tunc pavidi avolabunt, et omnes filiae, id est, villae, et urbes provinciae Moab, in transcensu Arnon migrabunt, qui est terminus Amorrhaeorum, et Moabitarum. Transcensum autem et hic ponens, captivitatem significat. Ini consilium, coge concilium: pone quasi noctem umbram tuam in meridie, absconde fugientes, et vagos ne pro
Abbreviated transcription (Latin):
Usq hodie indifferent᷑ ⁊ dimon &
quenti uersiculo demonstrauit
dicens. His qͥ fugerint de moab
leonẽ ⁊ reliquiis terrȩ. ut etiã
qͥ fuga lapsi st̃. a bestiis consuman¬
tur : ꝗͣꝗͣ. ⁊ per metaphorã leonẽ
regẽ hostiũ possumꝰ intelligere:
ut potentiã eiꝰ quasi rugitũ nemo
possit euadere. Es mitte agnũ¬
dñe dominatorẽ terrȩ: de petra de
serti ad montẽ filie syon. Quodis
int̃pretam᷑. ñ ẽ hystoria s ꝓphe¬
tia. Omĩs aũ ꝓphetia in enigina¬
tibus in uoluit᷑. u p̃cisis sententiis
dũ de alio loqͥt᷑. transit ad aliud.
Nã si ordinẽ scriptura conser¬
uet: ñ fit uaticiniũ s narratio.
W c̃ sensus. O moab in quẽ de se¬
uiturus ẽ leo. n de quone reliqͥe
qͥdem saluari poterunt: habeto
solatiũ : egrediet᷑ de te agnꝰ inma¬
culatꝰ qͥ tollat peccã mundi. qui
dñet᷑ in orbe terrarũ de petrade¬
serti. hoc ẽ de ruth. q̃ mariti mor¬

Expanded text:
usque hodie indifferenter et Dimon et usque hodie indifferenter et Dimon et quenti versiculo demonstravit dicens: His qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae: ut etiam qui fuga lapsi sunt, a bestiis consumantur. Quamquam et per metaphoram leonem, regem hostium possumus intelligere, ut potentiam ejus quasi rugitum nemo possit evadere. Cap. XVI Emitte Agnum, dominatorem terrae, de petra deQuod interpretamur, non est Historia, sed prophetia. Omnis autem prophetia aenigmatibus involvitur, et praecisis sententiis, dum de alio loquitur, transit ad aliud: ne si ordinem Scriptura conservet, non sit vaticinium, sed narratio. Et est sensus: O Moab, in quam desaeviturus est leo, et de qua ne reliquiae quidem salvari poterunt, habeto solatium hoc: Egredietur de te Agnus immaculatus qui tollat peccata mundi, qui dominetur in orbe terrarum. De petra deserti, hoc est, de Ruth, quae mariti mor
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinẽ erit uisitatio. Uisitati¬
oñe hic ñ ꝓ remedio. s ꝓ plaga
n dauid. in salicibꝰ in medio eius
susspendimꝰ organa nr̃a : siue
uallem arabiȩ ꝑ quã ꝑgit᷑ ad assy¬
nũ moab. Usq ad gallim ululatꝰ
eiꝰ: u usq ad puteũ helim cla¬
mor eiꝰ. E adem ꝓpe omĩa &
hieremias scribit. St̃ aũ urbes
⁊ loca moabitarũ. in qͥbꝰ clamor
n⁊ eiulatio captiui pͦpłi describit᷑.
Quia aque dibon replete sunt
sanguine. Ubi prius erat lu¬
xuria ꝓpt̾ irriguos agros.⁊ fontes
iugit᷑ emanantes: ꝓ multitudine
int̾fectoꝵ riui sanguinis fluent.
Ponã enĩ suꝑ dibon additam̃ta his
qͥ fugerint de moab. leonẽ. ⁊ reliqͥis
terrȩ. Ne qͥs scriptoris uitiũ pu¬
tet u errorẽ dũ em̃dare uult fa¬
ciat: una urbs ⁊ ꝑ .m. uꝑ .b. litterã
scribit᷑. e qͥbꝰ dimon silentiũ int̾¬
pretat᷑. dibon flens. indito utͦq
nomine ꝓpt̾ latices qͥ tacite fliuũt

Expanded text:
nitudinem erit visitatio. Visitatinitudinem erit visitatio. Visitationem hic non pro remedio, sed pro plaga et David: « In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra . » Sive vallem Arabiae, per quam pergitur ad Assynum Moab, usque ad Agallim ululatus ejus, et usque ad puteum Elim clamor ejus. Eadem prope omnia, et Jeremias scribit. Sunt autem urbes, et loca Moabitarum, in quibus clamor, et ejulatio captivi populi describitur. Quia aquae Dibon repletae sunt sanguine. Ubi prius erat luxuria propter irriguos agros, et fontes jugiter emanantes, ibi prae multitudine interfectorum rivi sanguinis fluent. Ponam enim super Dibon additamenta his qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae. Ne quis Scriptoris vitium putet, et errorem emendare dum vult, faciat, una urbs et per M, et per B, litteram scribitur: E quibus Dimon, silentium interpretantur; Dibon, fluens. Indito utroque nomine propter latices qui tacite fluant,
Abbreviated transcription (Latin):
u ob hoc ipsũ sterilibꝰ. Siue aũ
allusit ad nom̃. suie quod ante
ñ fuerat pꝰ uastitatẽ accidit.
ut etiã aque in amaritudinẽ
Nuertertnt᷑. Quia aruit herba.
defecit germ̃: iuror omĩs inte¬
Nriit. N on ut quida putant. ue
cuncto moab aque nenrim e¬
runt. salse ⁊ amare: ⁊ qͦmͦ ibi
nulla herba pullulat. sic totã
ꝓiunciã siccitas consequetur.
id a segor usq oronami. a finibꝰ
usq ad fines. Idipsũ hieremias.
aque nẽrim pessime erunt. Se¬
cundũ magnitudinẽ oꝑis ⁊ uisi¬
tatio eoꝵ. Ad torrentem. salicũ
diicent eos. Pro salicibꝰ in hebreo:
legimus arabim. qͦ posst̃. ⁊ ara¬
bes intelligi. ⁊ orbim legi. so uil¬
la in finibꝰ eoꝵ sita: cuiꝰ a plerisq
accole in monte horeb helye p̃¬
buisse alim̃ta dicunt᷑. ¶s nom̃
ꝓpt̾ ãbiguitatẽ transfert᷑. ⁊ in cor¬
uos atq occidentẽ locaq cãpestria¬
Est aũ sensus. Iuxta morbi mag¬

Expanded text:
et ob hoc ipsum sterilibus. Sive autem et ob hoc ipsum sterilibus. Sive autem allusit ad nomen, sive quod ante non fuerat, post vastitatem accidit, ut etiam aquae in amaritudinem verterentur. Quia aruit herba, defecit germen, viror omnis interiit. Noncuncto Moab erunrunt salsae et amarae; quomodo ibi nulla herba pullulat, sic totam provinciam siccitas consequetur, id est, a Segor usque ad Oronaim, a finibus usque fines. Id ipsum Jeremias: Aquae Nemrim pessimae erunt . Secundum magnitudinem operis, et visitatio eorum: ad torrentem salicum ducent eos. Pro salicibus in Hebraeo legimus ARABIM , quod potest et Arabes intelligi, et legi ORBIM , id est, villa in finibus eorum sita, cujus a plerisque accolae in monte Oreb Eliae praebuisse alimenta dicuntur: quod nomen propter ambiguitatem transfertur et in corvos, atque Occidentem, locaque caEst autem sensus: Juxta morbi mag
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ. qͦd ipsa sit qͥnta urbs post
sodomã i gomorrã i adamã
seboim. q̃ ad p̃ces loth parua ser¬
ta tradentibꝰ hebreis qͦd tertio
terre motu prostrata sit. ipsa:
Sic̃ enĩ tricesimꝰ amnꝰ in homini¬
bus. ita in pecudibꝰ ac iumentis
tertiꝰ robustissimꝰ ẽ. Uectes qͦq
ꝓ terminis ⁊ robore intellige.:
eo qͦd segor in finibꝰ moabitarũ
sita sit. diuidens ab eis t̾rã phy¬
listim. Per ascensum eñi luith
⁊flens ascendet. Et hieremias.
Per ascensũ luith plorans ascen¬
det in fletũ. Intelligimꝰ añ clum̃
esse itineris qͦd ducit ad assyrios:
⁊ ꝑ hoc captiuitatẽ significari.
Et in uia oronaim. clamorẽ con¬
tricionis leuabunt. Rursũ hie¬
remias. Uac cdlamoris oronaim.
uastitas ⁊ contͥcio magna. Lon¬
gum ẽ si uelim de singłis dicere:
cũ ꝑspicuũ sit ł urbiũ in moab.
ł locoꝵ esse nomina. q̃ defecer̃t
transmigrantes. Aque enĩ mẽ¬
Srim deserte erunt. Hoc oppidũ
suꝑ mare mortuũ ẽ salsis aqͥs.

Expanded text:
t Sodomam, et Gomorrham, Adamam, et Seboim, quae ad preces Lot parva serta, tradentibus Hebraeis, quod tertio terrae motu prostrata sit. Ipsa est Sicut enim tricesimus annus in hominibus, ita in pecudibus ac jumentis tertius robustissimus est. Vectes quoque pro terminis, et robore intellige, eo quod Segor in finibus Moabitarum sita sit, dividens ab eis terram Philisthiim. Per ascensum enim Luith flens ascendet. Et Jeremias: Per ascensum Luith plorans ascendet in fletum. Intelligimus autem clivum esse itineris quod ducit ad Assyrios, et per hoc captivitatem significari. Et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt. Rursum Jeremias: Vox clamoris Oronaim, vastitas, et contritio magna. Longum est, si velim de singulis dicere, cum perspicuum sit vel urbium in Moab, vel locorum esse nomina, quae deserunt transmigrantes. Aquae enim Nemrim desertae erunt. Hoc oppidum super mare Mortuum est, salsis aquis,
Abbreviated transcription (Latin):
uit. De lonere ⁊ pondere semel
dixisse sufficiat. Hoc tantũ breuit᷑
ꝓuncia ẽ arabũ. in qͣ fuit balach
filiꝰ sephor. qͥ condur̃ ariolũ ba¬
laam de mesopotamia ut male¬
diceret israheli: ubi ⁊ iniciatꝰ est
rius. Quante aũ fuerit potentiȩ.
hieremias testat᷑ dicens. Non ẽ ultͣ
exultatio in moab. & iterũ. Habu¬
isti fiduciã inmunitionibꝰ tuis &
in thesauris. W iterũ. fẽrtilis fuit

Expanded text:
uit. De onere, et pondere semel dixisse sufficiat. Hoc tantum breviter provincia est Arabum, in qua fuit Balac filius Beor ; qui conduxit hariolum Balaam de Mesopotamia, ut malediceret Israel, ubi et initiatus est rius. Quantae autem fuerit potentiae, Jeremias testatur , dicens: Non est ultra exsultatio in Moab. Et iterum: Habuisti fiduciam in munitionibus tuis, et in thesa
Abbreviated transcription (Latin):
erechias. audi regũ librũ. Ipse
ꝑcussit phylistum usq ad gazã
n usq ad terminos eiꝰ: a t᷑re custo¬
dũ usq ad urbes munitas. ꝓeo
aũ qͦd nos transtulimꝰ absorbens.
uolucrẽ. in hebreo scriptũ ẽ saraph
mopher. n int̾pretari pot̃ ser¬
pens uolans: ut sit sensus. De
radice colubri nascet᷑ regulus. ⁊
fructꝰ illiꝰ id÷ regłi serpens uolanᷤ:
ut draconẽ uolantẽ intelligas.
Et pascent᷑ pͥmogenita pauperũ.
n pauꝑes fiducialit᷑ reqͥescent.
W interire faciã in fame radicẽ
tuã: ⁊ reliquias tuas int̾ficiã.
Totũ per figuras loquit᷑. bst aũ
sensiis qͥd p̾pło di fiducialit̾ reqͥ¬
escente. siccet᷑ radix philistiim.
n om̃s reliquie consumentur.
Ulula porta clama ciuitas.
ꝓstrata ẽ phylistea om̃is. ab aqͥlo

Expanded text:
di Regum librum: Ipse percussio Philisthiim usque ad Gazam, et usque ad terminos ejus: a turre custodum usque ad urbes munitas . Pro eo autem quod nos transtulimus absorbens volucrem, et in Hebraeo scriptum est SARAPH MOPHETH , interpretari potest, serpens volans: ut sit sensus: de radice colubri nascetur regulus, et fructus illius, id est, reguli serpens volans, ut draconem volantem intelligas. Et pascentur primogeniti pauperum, et pauperes fiducialiter requiescent. interire faciam in fame radicem tuam, et reliquias tuas interficiam. Totum per figuras loquitur. Est autem sensus, quod, populo Dei fiducialiter requiescente, siccetur radix Philisthiim, et omnes reliquiae consumentur. Ulula porta, clama civitas, prostrata est Philisthaea o
Abbreviated transcription (Latin):
exertis humeris: syminachus
accinctos int̾pretatꝰ ẽ: quidam
putant ñ uiros. s nom̃ urbis in¬
telligi. q̃ usq hodie appellat᷑ elii¬
sa. i ẽ in moabitis partibꝰ sita.
Possumꝰ aũ u hoc dicere. quod
uniuersa pugnatoꝵ fortitudo
corruerit. i mutiuis fletibus
omis terra resonarit. sin aũ eluse.
ut aqͥla uoluit exertis humeris
intelligit᷑. ille nob̾ sensus sugge¬
ritur. qͦd ad plangendũ cuncti
nudauerint pectora. Cor meũ
ad moab clamabit. Propħa lo¬
quit᷑. dolentis affectu. ł qͦd hosti qͦq
credituri sit. in qͦ tot mala suꝑue¬
niant. ł qͦd tantis calamitatibꝰ oppͥ¬
mendi : ut etiam inimicis mirabi¬
les fiant. Idipsũ hieremias. Prop¬
terea cor meũ ad moab quasi ty¬
bia resonabit. Uectes eiꝰ usq ad
segor uitulã consternantẽ. Et
hieremias. a segor inqͥt adorona

Expanded text:
exertis humeris, Symmachus accinctos interpretatus est, quidam putant non viros, sed nomen urbis intelligi, quae hodie appellatur Eluza, et est in Moabitidis partibus sita. Possumus autem et hoc dicere, quod universa pugnatorum fortitudo corruerit, et mutuis fletibus omnis terra resonarit. Sin autem Eluse, ut Aquila voluit, exertis humeris intelligantur, ille nobis sensus suggeritur, quod ad plangendum cuncti nudaverint pectora. Cor meum ad Moab clamabit. Propheta loquitur dolentis affectu, vel quod hostes quoque creatura Dei sint, in quos tot mala superveniant: vel quod tantis calamitatibus opprimendi, ut etiam inimicis miserabiles fiant. Idipsum Jeremias ait: Propterea cor meum ad Moab quasi tibia resonabit. Vectes ejus usque ad Segor vitulam conternantem. Et Jeremias: A Segor, inquit, usque a
Abbreviated transcription (Latin):
tã manũ eiꝰ ad ꝑcutiendũ paratã
nemo poterit cohercere. In an¬
no qͦ mortuus ẽ rex achaꝵ factũ:
onus istud. Quatuor reges ui¬
dee tytulo ꝓphetie legimꝰ esse p̃po¬
sitos. oriã. ioatham. acharz. ⁊ eze¬
chiã : singłos sibi ⁊ ordine u sobo¬
le succedentes: quoꝵ oziã mortuũ
supͣ legimꝰ referente ysala: anno
qͦ mortuus ẽ rex ozias. uidi dñm
sedentẽ suꝑ soliũ excelsũ ⁊ eleua

Expanded text:
ejus, et ad percutiendum paratam, nemo poterit coercere. Anno quo mortuus est rex Achaz, factum est onus istud. Quatuor reges Judaeae titulo Prophetae legimus esse praepositos: Oziam, Joatham, Achaz, et Ezechiam, singulos sibi ordine et sobole succedentes, quorum Oziam mortuum supra legimus, referente Isaia: Anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedent
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ graue imꝑiũ qͦd omibꝰ inmi¬
nebat.  pondus qͦ p̃mebant᷑. in
ipsũ potiꝰ retrudet᷑. Fugiente enĩ¬
rege assyrioꝵ in t̾rã suã: liber
cũ ppłi reliquiis egressus ẽ ezechi¬
as. Hoc consiliũ qͦd cogitaui suꝑ
omnẽ terrã. ⁊ ħ ẽ manꝰ exrtenta
suꝑ uniuersas gentes. Dñs enĩ
exxercituũ decreuit: & qͥs poterit

Expanded text:
et grave imperium quod omnibus imminebat, et pondus quo premebantur, in ipsum potius retrudetur. Fugiente enim Assyriorum rege in terram suam, liber cum populi reliquiis egressus est Ezechias. Hoc consilium quod cogitavi super omnem terram, et haec est manus extenta super universas gentes. Dominus enim exercit
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. ⁊ cunctis ꝓpugnatoribꝰ inter¬
fectis. ꝑges ad idola : delubra ue-¬
neraberis. & nec in illis repperies
auxiliũ. quibꝰ uastitas tecũ cõmu¬
nis adueniet. Hoc uerbũ qͦd lo¬
Ncutꝰ ẽ dñs ad moab extc̃. E & qͦ
putas tp̃r : uidelicet eax qͦ creatꝰ
ẽ moab. W dñs ait. Moabite &
telligamꝰ. quod olim diuina sen¬
tentia ista decreta sit: ñ qͦd pre¬
scientia di causam uastitatis at¬
maiestati p̾notata sit Et nc̃
locutꝰ ẽ dñs dicens. In tribꝰ anniᷤ

Expanded text:
tuis, et cunctis propugnatoribus intertuis, et cunctis propugnatoribus interfectis, perges ad idola, delubra veneraberis, nec in illis reperies auxilium, quibus vastitas tecum communis adveniet. Hoc verbum quod locutus est Dominus ad Moab ex tunc. Ex quo putas tempore? Videlicet ex eo, quo creatus est Moab. Et Dominus ait: Moabitae etelligamus, quod olim divina sententia ista decreta sint, non quod praescientia Dei causam vastitatis atmajestati praenota sit. Et nunc locutus est Dominus, dicens: In tribus an
Abbreviated transcription (Latin):
tie cõparet: ac ꝑ hoc significat om¬
nem leticiã. ⁊ fertilitatẽ de uber¬
rimis qͦndam urbibꝰ auferendam.
Et in uineis ñ exultabit neq ui¬
bilabit. sub audit᷑ prior uinde¬
miator. id colonus moabitidis
ꝓuntiȩ. Deniq statĩ subiecit. Ui¬
nũ intorculariͣ calcabit. qͥñ cal¬
care consuerat. Wocẽ calcantiũ
abstuli. Nequaꝗͣ in iundemia
letus uindemiator celeuma can¬
tabit: s hostilis ubiq uastitas &
uictorũ oriet᷑ clamor. Super
hoc uent̃ m̃s ad moab. quasicytha¬
ra sonabit: ⁊ uiscera mea ad mu¬
rum cocti lateris. Ne quis puta¬
ret planctũ ꝓpħȩ exultationis in¬
ditium. per quã inimicos pͦpłi isra¬
helis gauderet esse captiuos: ex
se dicit. Et erit cũ apparuerit qͦd
Slaborauit moab suꝑ excelsis suis:
ingrediet᷑ ad scã sua ut obsecret
E& ñ ualebit. Ultima miseria
ẽ. nec in his qͦs sẽꝑ ueneratꝰ ẽ ha¬
bere subsidiũ. Desertꝰ inqͥt uiribꝰ

Expanded text:
tiae comparet, ac per hoc significat omtiae comparet, ac per hoc significat omnem laetitiam, et fertilitatem de uberrimis quondam urbibus auferendam. Et in vineis non exsultabit, neque jubilabit. Subauditur prior vindemiator, id est, colonus Moabitidis provinciae. Denique statim subjecit: Vinum in torculari non calcabit qui calcare consueverat: vocem calcantium abstuli. Nequaquam in vindemia laetus vindemiator celeuma cantabit, sed ubique hostilis vastitas, et victorum orietur clamor. Super hoc venter meus ad Moab quasi cithara sonabit, et viscera mea ad murum cocti lateris. Ne quis putaret planctum Prophetae exsultationis indictum, per quam inimicos populi Israel gauderet esse captivos, ex se dicit. Et erit, cum apparuerit quod laboravit Moab super excelsis suis, ingredietur ad sancta sua, ut obsecret, et non valebit. Ultima miseria est, nec in his, quos semper venerata est, habere subsidium. Deserta, inquit, viribus
Abbreviated transcription (Latin):
Flagella ⁊ ꝓpagines. p̾płm fugiti¬
uosq eiꝰ intellige: ⁊ transitum
maris. captiuitatẽ in babylonẽ.
de qua postea lecturi sumꝰ. onus
deserti maris. Suꝑ hoc plorabo
in fletu iazer uineã sabama. In¬
ebriabo te lacrima mea. esebon
⁊ eleale. Uox plangentis ꝓpħȩ &
magnitudinẽ uastitatis lacrima¬
rũ magnitudine contestantis flen-¬
tisq uineã iazer ⁊ sabama & ese¬
bon ⁊ eleale urbes quonda ua¬
lidissimas. assiriopugnante suc¬
cisas Qm̃ suꝑ uindemiam tuã
⁊ suꝑ messem tuã uax calcantiũ
irruit. Calcatores uuas ⁊ uinde¬
mie leticiã congregantes. hostiũ
exercitꝰ intellige: ⁊ quod in ipso
leticie tp̃r captiuitatis tẽpus ad¬
uenerit. Et auferet᷑ leticia⁊
exultatio de charmelo. I dioma¬
ẽ scripturarũ. qͦd sẽꝑ charmelũ
montẽ optimũ atq nemorosũ qͥ
ptolomaidi imminet. & in qͦ ora¬
uit hȩlias. fertilitati ⁊ habundan¬

Expanded text:
Flagella et propagines populum fugitiFlagella et propagines populum fugitivosque ejus intellige: et transitum maris captivitatem in Babylonem, de qua postea lecturi sumus, Onus deserti maris. Super hoc plorabo in fletu Jazer, vinea Sabama: inebriabo te lacryma mea, Esebon et Eleale. Vox plangentis Prophetae, et magnitudinem vastitatis lacrymarum magnitudine contestantis, flentisque vineam Jazer, et Sabama, et Esebon, et Eleale, urbes quondam validissimas, Assyrio putante succisas. Quoniam super vindemiam tuam, et super messem tuam vox calcantium irruit. Calcatores uvarum et vindemiae laetitiam congregantes, hostium exercitus intellige, et quod in ipso laetitiae tempore captivitatis tempus advenerit. Et auferetur laetitia, et exsultatio de Carmelo. Idioma Scripturarum est, quod semper Carmelum montem opimum, atque nemorosum, qui Ptolemaidi imminet, et in quo oravit Elias, fertilitati et abundan
Abbreviated transcription (Latin):
eius plusꝙͣ fortitudo eiꝰ. Idcir¬
co ululabit moab ad moab.
Uniuersus ululabit sibi: qui
letantur suꝑ muros cocti late¬
ris. loquimini plagas eius.
Rursũ ad presentia redit. ⁊
suꝑbiȩ arguit moab. quod mul¬
to plus clarus sit. quã eiꝰ forti:¬
tudo poscebat: & ꝓpt̾ hanc su¬
ꝑbiã ululabit os moab ad mo¬
ab. id pͦpłs ad urbem. ł metro¬
polis ad ꝓuinciã. ⁊ cuncta ulu¬
latibus terra resonabit. super
muros cocti lateris: de quibꝰ
nis ostendit. Quoniã suburba¬
na esebon deserta st̃: ⁊ uinea sa¬
bama. Int̾ esebon ⁊ sabama uix.
qͥngenti passus st̃. & ꝑ methapho¬
ram uinee. om̃is ꝓuintie signifi¬
cat. uastitatẽ. Dñi gentiũ exci¬
derunt flagella eiꝰ. Seruat
translationẽ quã ceperat: osten¬
dens reges gentiũ qͥ uastauerant
moab. om̃s uiculos castellaq popu¬
latos. Usq ad iazer ꝑuenerunt.
errauerunt in deserto ꝓpagines
eiꝰ relicte st̃: transierunt mare.

Expanded text:
ejus, plusejus, plusco ululabit Moab ad Moab, universus ululabit sibi, qui laetantur super muros cocti lateris. Loquimini plagas ejus. Rursum ad praesentiam redit, et superbiae arguet Moab, quod multo plus elatus sit, quam ejus fortitudo poscebat, et propter hanc superbiam ululatus sit Moab ad Moab, id est, populus ad urbem, vel metropolis ad provinciam, et cuncta ululatibus terra resonabit super muros cocti lateris, de quibus nis ostendit. Quoniam suburbana Esebon deserta sunt: vinea Sabama. Inter Esebon et Sabama vix quingenti passus sunt, et per metaphoram vineae, omnis provinciae significat vastitatem. Domini gentium exciderunt flagella ejus. Servat translationem quam coeperat, ostendens reges gentium, qui vastaverant Moab, omnes viculos castellaque depopulatos. Usque ad Jazer pervenerunt: erraverunt in deserto: propagines ejus relictae sunt: transierunt mare.
Abbreviated transcription (Latin):
ad arabas transituros. ⁊ nc̃ eis p̃ci¬
pi ne ꝓdant fugientes ad se.Et
p̃parabit᷑ in miscdiam soliũ: et
sedebit suꝑ illio in ueritate in
tabernacło dauid. iudicans ⁊
querens uiditiũ ⁊ uelociter red¬
Udens quod iustũ ẽ. Nebrei locũ
istũ sic int̾pretantur. fugato as¬
syrio regnabit udee ezechias
uir iustꝰ & retinebit soliũ dauid
subiecto sibi pͦpło di uidicans ueri¬
tatẽ. Alii de xp̃o intelligũt. fini¬
to antixp̃o puluere ⁊ uastatore
sublato qui conculcabat uniuer¬
sam terrã. rex xp̃c adueniet qͥ
sedebit intabernacło dauid. ⁊ in
die iudicii reddet cunctis ꝓ oꝑibꝰ
suis: nec ẽ dubitatio qͥn capłm
hoc de xp̃o uaticinetur. Sed nos¬
i in primo aduentu idipsũ in¬
telligere possumꝰ. atq in eccłe
tab̾nacło demonstrare. quod in
om̃i t̾ra moab ab eccłarũ tro¬
phea surgentia xxp̃i testentur
imꝑium. Audiuimꝰ suꝑbiã
⁊ arrogantia eiꝰ ⁊ indignatio

Expanded text:
ad Arabas transituros, et nunc eis praeciad Arabas transituros, et nunc eis praecipi, ne prodant fugientes ad se. Et praeparabitur in misericordia solium, et sedebit super illud in veritate, in tabernaculo David, judicans et quaerens judicium, et velociter reddens quod justum est. Hebraei locum istum sic interpretantur: Fugato Assyrio, regnabit Judae Ezechias vir justus, et retinebit solium David, subjectum sibi populum Dei judicans in veritate. Alii de Christo intelligunt. Finito Antichristi pulvere, et vastatore sublato, qui conculcabat universam terram, rex Christus adveniet, qui sedebit in tabernaculo David, et in die judicii reddet cunctis pro operibus suis. Nec est ulla dubitatio, quin capitulum hoc de Christo vaticinetur. Sed nos in primo adventu idipsum intelligere possumus, atque in Ecclesiae tabernaculo demonstrare, quod in omni terra Moab Ecclesiarum tropaea surgentia Christi testentur imperium. Audivimus superbiam et arrogantia ejus, et indignatio
Abbreviated transcription (Latin):
Moab esto latibulũ eorũ a fa¬
cie uastatoris. finitꝰ ẽ enĩ puluis.
consũmatꝰ ẽ miser: befecit qui
conculcabat terrã. Pro misero
in hebraico legit᷑ sod. quod potest
⁊ uastator intelligi. Loqͥt᷑ aũ ad
moab. ut consiliũ salutis inueniat.
⁊ senibꝰ congregatis cogat saluta¬
re conciliũ. Uis inquit saluus e̾e̾.
& di misediã ꝓmereri. In clara
luce ⁊ in aꝑta fuga pͦpłi mei. tuqͣsi
nos i umbra esto: suscipe fugien¬
tes. uagosq ne ꝓdas. & hoc quare
dixerit statĩ infert. Habita¬
bunt uirta te ꝓfugi mei. Uasta¬
ta enĩ hierłm ⁊ om̃i uidea que
confinis ẽ moabitis. ad te m̃s tͣns¬
migrabit. Esto gͥ latibulũ eoꝵ.
nec timeas impetũ uastatoris.
quia sic̃ puluis cito transibit. &
depopulator imiuerse terrȩ qui
conculcabat cã. ⁊ suis pedibꝰ subi¬
ciebat. aura flante disperiet. ¶dã
locũ hc̃ male de antiap̃o mals
interpretant᷑ : ut pitent scõs eo
tp̃r ꝓpt̾ uicinã urbis hierosolime

Expanded text:
a facie vastatoris, finitus est enim pulvis, consummatus est miser, defecit qui conculcabat terram. Pro misero in Hebraico legitur SOD , quod potest et vastator intelligi. Loquitur autem ad Moab, ut consilium salutis inveniat, et senibus congregatis, cogat salutare concilium. Vis, inquit, salvus esse, et Dei misericordiam promereri? In clara luce, et aperta fuga populi mei, tu quasi nox et umbra esto, suscipe fugientes, vagosque ne prodas. Et hoc quare dixerit, statim infert: Habitabunt apud te profugi mei. Vastata enim Jerusalem, et omni Judaea quae confinis est Moabitis, ad te meus populus transmigrabit. Esto igitur latibulum eorum, nec timeas impetum vastatoris, quia sicut pulvis cito transibit: et depopulator universae terrae, qui conculcabat eam, et suis pedibus subjiciebat, aura flante disperiet. Quidam locum hunc male de Antichristo interpretantur, ut putent Sanctos eo tempore propter viciniam urbis Hierosolymae
Abbreviated transcription (Latin):
uitas defensabat᷑. ad suas ꝓun¬
Ncias reuertent᷑. O m̃is qͥ in¬
Nuentꝰ fuerit occidet᷑: ⁊ om̃is qͥ
suꝑuenerit cadet in gladio.
Qui ñ fugerit mucrone feriet᷑:
S qͥ uͦ aut resistere uoluerit. aut
reuerti in tantũ capte urbi ñ
Nꝓderit. ut ipse quoq sangumẽ
Ufundat. Infantes eoꝵ allident᷑.
in ocłis eoꝵ diripient᷑ domꝰ eoꝵ.
⁊ uxores eoꝵ uiolabunt᷑. Hoc

Expanded text:
abatur, ad suas provincias revertentur. Omnis qui inventus fuerit, occidetur: et omnis qui supervenerit, cadet in gladio. Qui non fugerit, mucrone ferietur: qui vero aut resistere voluerit, aut reverti, in tantum captae urbi non proderit, ut ipse quoque sanguinem fundat. Infantes eorum allidentur in oculis eorum: diripientur domus eorum, et uxores eorum violabuntur. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ occidunt᷑ in bello ñ mereberis ha¬
bere consortiũ sepulturȩ. ꝑ eo aũ
qͥs nos dirimꝰ qͣsi sty rps mutilis.
⁊ in hebreo legit᷑ chanezer nepta.
aqͥla int̾pretatꝰ ẽ. quasi sanies pol¬
luta Nezer aũ ꝓpͥe uͥgultũ appel¬
lat᷑: qͦd ad radices arboris nascit᷑.
⁊ qͣsi inutile ab agͥcolis amputat᷑.
possumꝰ id ipsũ saniem tabũq m¬
telligere. simulq discimꝰ qͦd infer¬
nus sub t̾̃ra sit dicente script᷑a. usq
ad fundam̃ta laq Tu enĩ terrã
tuã disꝑdidisti: tu p̾płm tuũ occi¬
disti. Tuxta latr int̾pretes. qͥ di

Expanded text:
qui occiduntur in bello, non mereberis haqui occiduntur in bello, non mereberis habere consortium sepulturae. Pro eo autem quod nos diximus, quasi stirps inutilis, et in Hebraeo legitur: CHANESERs polluta. NESER autem proprie virgultum appellatur, quod ad radices arborum nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur: possumus id ipsum saniem tabemque intelligere. Simulque discimus quod infernus sub terra sit, dicente Scriptura: Usque ad fundamenta laci. Tu enim terram tuam disperdidisti, tu populum tuum occidisti. Juxt
Abbreviated transcription (Latin):
descenderunt ad fundam̃ta laci.
quasi cadauer putridũ. ñ habeb̾
consortiũ. neq cũ eis in sepultura.⁊
Parrant hebrei huiꝰcemodi fabu¬
lam. Eiulmerodach qͥ patre suo
nabuchodonosor uuente ꝑ septẽ
annos int̾ bestias. ante regnaue¬
rat. postꝗͣ ille restitutꝰ in regno
ẽ. usq ad mortẽ patris cũ ioachim
rege uidee in uinculis fuit. Quo
mortuo: cũ rursus in regnũ suc¬
cederet. ⁊ ñ susciꝑet᷑ a pͥncipibus
qͥ metuebant ne uiueret qͥ dice¬
bat᷑ extinctꝰ: ut fidem patris mor¬
tui faceret. apperuit sepulchrũ.
⁊ cadauer eiꝰ unco ⁊ funibꝰ trax̃.
Et ẽ sensus. Sepultis om̃ibꝰ qͥ a te
int̾fect st̃: tu soł in sepultꝰ iace¬
bis. Alii uͦ locũ istũ sic int̾pretant᷑.
Om̃s anime apud inferos aliquã
requiem accipient: tu solus in ex¬
tremas tenebras religaberis. Om̃iũ
enĩ oꝑieris sanguine. ⁊ uniu̾soꝵ
te cruor p̃met: uelut inuolutũ
sanie mortuoꝵ. Syimachus hc̃
locũ sic transtulit. Etiam cũ his

Expanded text:
erunt ad fundamenta laci; quasi cadaver putridum non habebis consortium, neque cum eis in sepultura. Narrant Hebraei hujusmodi fabulam: Evilmarodach qui, patre suo Nabuchodonosor vivente per septem annos inter bestias, ante regnaverat, postquam ille restitutus in regno est, usque ad mortem patris cum Joachim rege Judae in vinculis fuit: quo mortuo, cum rursus in regnum succederet, et non susciperetur a principibus, qui metuebant ne viveret qui dicebatur exstinctus; ut fidem patris mortui faceret, aperuit sepulcrum, et cadaver ejus unco et funibus traxit. Et est sensus: Sepultis omnibus qui a te interfecti sunt, tu solus insepultus jacebis. Alii vero locum istum sic interpretantur: Omnes animae apud inferos aliquam requiem accipient, tu solus in extremas tenebras religaberis. Omnium enim operieris sanguine, et universorum te cruor premet velut obvolutum sanie mortuorum. Symmachus hunc locum sic transtulit: Etiam cum his
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝑdidit. Iuxta hebraicũ difficił
intellectꝰ ẽ. quomodo terrã suam
ꝑdiderit. ⁊ pͦpłm suũ occiderit: n
forte hoc sensu accipiendũ ẽ. Eos
qͦs tͥ d̾s in correptionẽ dederat.: tu
penitꝰ ꝑdidisti. Uel alit̾. Antiqtũ
assyrioꝵ regnũ te multũ suꝑbien¬
te u eleuante contͣ dm̃ ceruicem
tuã om̃ino destructũ ẽ. Si enĩ
te egisses humilit̾. ⁊ scisses mensu¬
ram tuã: assyriꝰ babyloniꝰq huc¬
usq regnaret. Siue hoc mͦ. Tã
crudeł fuisti in externos: ut etiã
subiectos tͥ ppłos furibund̾ oppͥme¬
res. Non uocabit᷑ in ȩt̾nũ sem̃
pessimoꝵ. Preꝑate filios eiꝰ occisi

Expanded text:
it. Juxta Hebraicum difficilis intellectus est, quomodo terram suam perdiderit, et populum suum occiderit: nisi forte hoc sensu accipiendum est, eos, quos tibi Deus in correptionem dederat, tu penitus perdidisti. Vel aliter: antiquum Assyriorum regnum, te multum superbiente et elevante contra Deum cervicem tuam, omnino destructum est. Si enim te egisses humiliter, et scisses mensuram tuam, Assyrius et Babylonius hucusque regnaret. Sive hoc modo: tam crudelis fuisti in externos, ut etiam subjectos tibi populos furibundus opprimeres. Non vocabitur in aeternum semen pessimorum. Praeparate filios
Abbreviated transcription (Latin):
idola relinquentes. Quod autẽ
reducti sint ad litteras regis &
acceꝑint munera ad impensas
tẽpli. nulla dubitatio ẽ. In hoc
solũ artari uidet᷑ intelligentia
qmͦ possederit ifrł in t̾ra dñi
uictores quonda suos. ⁊ subiece¬
rint eractores. seruosq eos ha¬
buerint ⁊ ancillas: nͥ forte sine¬
dochicos totũ intelligamꝰ a parte.
qͦd tante postea felicitatis fuerit.
ut de diuersis qͦq ꝑ circuitum
gentibꝰ sibi seruoꝵ ⁊ ancillarũ
familias cõpararint. Pot̃ u in a¬
sueri tẽꝑibꝰ intelligi. ⁊ qñ occiso
holoferne hostił ab isrł ẽ cȩsus
exercitꝰ. Quod hereo littere &
in morẽ serpentis terrã come¬
do. tue ẽ uoluntatis: qͥ hystoricã
tantũ int̾pretationẽ audire uo¬
liuisti. Et erit in die illa cum

Expanded text:
 et errorum idola relinquentes. Quod autem reducti sint ad litteras regis, et acceperint munera et impensas Templi, nulla dubitatio est. In hoc solum arctari videtur intelligentia, quomodo possederit Israel in terra Domini victores quondam suos, et subjecerint exactores, servosque eos habuerint et ancillas. Nisi forte synecdochic ῶs totum intelligamus ex parte: quod tantae postea felicitatis fuerint, ut de diversis quoque per circuitum gentibus sibi servorum et ancillarum familias compararint. Potest et in Assueri temporibus intelligi , quando occiso Holoferne hostilis ab Israel est caesus exercitus. Quod haereo litterae, et in more serpentis terram comedo, tuae est voluntatis, qui historicam tantum interpretationem audire voluisti. E
Abbreviated transcription (Latin):
re tuo. ⁊ a concussiõe tua. ⁊ a
seruitute dura qua ante ser¬
iusti: sumes parabolam istam
cont᷑ regẽ babilonis ⁊ dices. Ser¬
mo dirigit᷑ ad isrłem: quod postꝙͣ
reu̾sus fuerit hierłm. & iugũ ser¬
uitutis excusserit. recordet᷑ poten¬
tiȩ qͦndã nabuchodonosor. & culmi¬
nis babylonii. miserabiliq eũ uo¬
ce deploret. qͥ ad tantã uenerit
calamitatẽ. ut hostibꝰ qͦq suis dig-¬
nus miseratione uideat᷑. Quomͦ⁊
cessauit eractor: quieuit tͥbutũ÷
sontͥuit dñs baculũ impioꝵ. uͥgã¬

Expanded text:
ncussione tua, et a servitute tua dura quia ante servivisti: sumes parabolam istam contra regem Babylonis, et dices. Sermo dirigitur ad Israelem, quod postquam reversus fuerit Jerusalem, et jugum servitutis excusserit, recordetur potentiae quondam Nabuchodonosor, et culminis Babylonii, miserabilique eum voce deploret: quia ad tantam venerit calamitatem, ut hostibus quoque suis dignus miseratione videatur. Quomodo cessavit exactor: requievit tributum? Contrivit Dominus baculum impioru