comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tudinib pressi. ad impendenda ꝓximis
pia oꝑa ñ assurgunt. Et cor in lamentum
uertitur. quia corpus a deuotionis suȩ mini¬
sterio retardatur. Cumq se mercedem ñ
augere considerant. etiã trasacta oꝑa displicu¬
issẽ formidant. Qnde bene beatus iob cum
rugitũ suũ quasi mundantes aquas diceret.
Iusti gͥ deflent & pauent. & magnis se la¬
mentis cruciant. quia deseri formidant.
& quãuis de correctione sua gaudeant. eoꝵ
tam̃ trepidam mentẽ correctio ipsa pturbat.
ne malũ qd tolerant ñ pra ꝑcussio discipli¬
nȩ sit. sed animaduersio iustȩ uindictȩ:
Q& bene psalmista considerans ait. quis
nouit potestatẽ irȩ tuȩ : Potestas quippe
diuinȩ irȩ nr̃a ñ potest mente. comp̃hendi.
quia eiꝰ dispensatio obscuris suꝑ nos dispo¬
sitionib. sepe unde estimatur deserere inde
nos recipit. & unde nos recipere creditur.
inde derelinquit. ut plerũq hoc fiat gr̃a

Expanded text:
tudinibus pressi, ad impendenda proximis tudinibus pressi, ad impendenda proximis pia opera non assurgunt. Et cor in lamentum vertitur, quia corpus a devotionis suae ministerio retardatur. Cumque se mercedem non augere considerant, etiam transacta opera displicuisse formidant. Unde bene beatus Job cum rugitum suum quasi inundantes aquas diceret, itur deflent et pavent, et magnis se lamentis cruciant, quia deseri formidant; et quamvis de correptione sua gaudeant, eorum tamen trepidam mentem correptio ipsa perturbat; ne malum quod tolerant, non pia percussio disciplinae sit, sed animadversio justa vindictae. Quod bene Psalmista considerans ait: Quis novit potestatem irae tuae ? Potestas quippe divinae irae nostra non potest mente comprehendi, quia ejus dispensatio obscuris super nos dispositionibus, saepe unde aestimatur deserere, inde nos recipit; et unde nos recipere creditur, inde derelinquit; ut plerumque hoc fiat gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
Aquȩ cum inundant. cum impetu ueniunt
& crescentib multipliciter uoluminib intu¬
mescunt: Electi uͦ dum mentis suȩ oculis
diuina iudicia apponunt. dum de oculta
sup se sententia trepidant. dum se ad dm̃
ꝑuenire posse confidunt. sed tam̃ ne ñ ꝑue¬
niant metuunt. dum preteritoꝵ suoꝵ reco¬
lunt quȩ deflent. dum quȩ sibi adhuc fu¬
tura sunt quia nesciunt ꝑtimescunt. quasi
quȩdã in eis aquarũ more uolumina colligun¬
tur. quȩ in meroris rugitꝰ. quasi in subiecta
litora defluunt. Dir gͥ sc̃s uidit qnͣta sint
in lamentis pęnitentiȩ uolumina cogitatio¬
nũ.atq ipsas meroris undas mundantes
aquas uocauit dicens. & quasi inundantes
sicut paulo superiꝰ diximꝰ in ipsis bonis oꝑib
positi trepidant. ac ne in eiꝰdem occulto aliqͦ
errore displiceant. continuis lam̃tis uacant.
quos cũ diuina subito flagella corripiunt.
auctoris sui se grãm offendisse suspicantur.
quia uel infirmitatib prȩpediti uel amari¬

Expanded text:
Aquae cum inundant, cum impetu veniunt; et crescentibus multipliciter voluminibus, intumescunt. Electi vero dum mentis suae oculis divina judicia opponunt, dum de occulta super se sententia trepidant, dum se ad Deum pervenire posse confidunt, sed tamen ne non perveniant metuunt, dum praeteritorum suorum recolunt, 145 quae deflent, dum quae sibi adhuc futura sunt, quia nesciunt, pertimescunt; quasi quaedam in eis aquarum more volumina colliguntur, quae in moeroris rugitus quasi in subjecta littora defluunt. Vir igitur sanctus vidit, quanta sint in lamentis poenitentiae volumina cogitationum; atque ipsas moeroris undas inundantes aquas vocavit, dicenssicut et paulo superius diximus, in ipsis bonis operibus positi trepidant, ac ne in eisdem occulto aliquo errore displiceant, continuis lamentis vacant. Quos cum divina subito flagella corripiunt, auctoris sui se gratiam offendisse suspicantur, quia vel infirmitatibus praepediti, vel amari
Abbreviated transcription (Latin):
itaq diuini susurrii furtiue suscipit. qui
ad ꝑcipiendam uirtutis eiꝰ noticiã deserto
publice p̾dicationis ostio. prauȩ intelligen¬
tiȩ rimas quęrit. Quia uͦ fur & latro qͥ intrat
aliunde tenebras diligit. & claritatẽ lumi¬
nis phorrescit. recte subuingitur.¬

Expanded text:
itaque divini susurrii furtive suscipit, qui itaque divini susurrii furtive suscipit, qui ad percipiendam virtutis ejus notitiam, deserto publicae praedicationis ostio, pravae intelligentiae rimas quaerit. Quia vero fur et latro, qui intrat aliunde, et tenebras diligit, et claritatem luminis perhorrescit, recte subjungitur
Abbreviated transcription (Latin):
tib quandã p̃dicationis suȩ reuerentiam
obducant. unde & latenter pͣdicant. quatinꝰ
eoꝵ p̾dicatio tanto scã. quanto & occulta
uideatur. Communẽ autẽ scientiã habere
refugiunt. ne cȩteris ȩquales estimentur. &
quȩdam noua semꝑ exquirunt. quȩ dũ alii
nesciunt apud imperitori mentes ipsi de
scientiȩ singularitate głantur. quã ut dixi¬
mus occultã insinuant. quia scilicet ut mira
ostendere ualeant. hanc se la tenter ꝑcepisse
confirmant: Unde apud salomonẽ hereti¬
coꝵ speciem mulier tenens dicit. aquȩ furti¬
uȩ dulciores sunt. & panis absconditꝰ suauior
Unde hic qͦ subditur. Et quasi fartiue
suscepit auris mea uenas susurrii eiꝰ. Furti¬
ue susurrii uenas ꝑcipiunt. quia socialis
scientiȩ grãm deserentes ad hanc nequaꝗͣ
ꝑ ostium ingrediuntur: dño attestante qui
ait. qui ñ intrat ꝑ ostium in ouile ouiũ. sed
ascendit aliunde. ille fur est & latro. Tenas

Expanded text:
tibus quamdam praedicationis suae reverentiam tibus quamdam praedicationis suae reverentiam obducant. Unde et latenter praedicant, quatenus eorum praedicatio tanto sancta, quanto et occulta videatur. Communem autem scientiam habere refugiunt, ne caeteris aequales aestimentur; et quaedam nova semper exquirunt, quae dum alii nesciunt, apud imperitorum 159 mentes ipsi de scientiae singularitate gloriantur. Quam, ut diximus, occultam insinuant, quia scilicet ut miram ostendere valeant, hanc se latenter percepisse confirmant. Unde apud Salomonem haereticorum speciem mulier tenens, dicit: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior . Unde hic quoque subditur: Et quasi furtive suscepit auris mea venas susurrii ejus. Furtive susurrii venas percipiunt, quia socialis scientiae gratiam deserentes, ad hanc nequaquam per ostium ingrediuntur, Domino attestante, qui ait: Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed asce
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsit. Sed scĩ uiri cum de quib dam
seuitiis ereptos hilarescunt. magno se metu
etiã in ipsa exultatione concutiunt. quia
& si iam de cuiꝰlibet ꝓcella tempestatis erepti
sunt. esse se tam̃ adhuc in incerti maris du-¬
biis fluctib sciunt. & sic spe exultant. ut
pauore trepident. sic pauore trepidant. ut
spei fiducia exultent. Unde ꝑ eundem psal¬
mistam dicitur: seruite dño in timore. &
exultate ei cũ tremore. At contra hi qui de
specie scĩtatis intumescunt. cũ unũ qđ libet
uitium suꝑant mox mentẽ in suꝑbia eri¬
gunt. & quasi de uitȩ suȩ ꝑfectione głantur.
& ꝓ eo qđ fortasse semel a periculo tẽpestatis
erepti sunt. iam quia in mari nauigent
obliuiscuntur. magnos se in om̃ib estimars
& uicisse antiquũ aduersariũ funditꝰ putans.
infra se cunctos respiciunt. quia se ꝑ sapi¬
entiã transcendere omnes arbitrantur.
heretici audire se simulant. ut auditoꝵ men¬

Expanded text:
ant. --Sed sancti viri cum de quibusdam ant. --Sed sancti viri cum de quibusdam se vitiis ereptos hilarescunt, magno se metu etiam in ipsa exsultatione concutiunt; quia etsi jam de cujuslibet procella tempestatis erepti sunt, esse se tamen adhuc in incerti maris dubiis fluctibus sciunt: et sic spe exsultant, ut pavore trepident; sic pavore trepidant, ut spei fiducia exsultent. Unde per eumdem Psalmistam dicitur: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . At contra, qui de specie sanctitatis intumescunt, cum unum quodlibet vitium superant, mox mentem in superbiam erigunt, et quasi de vitae suae perfectione gloriantur; et pro eo quod fortasse semel a periculo tempestatis erepti sunt, jam quia in mari navigent, obliviscuntur: magnos se in omnibus aestimant, et vicisse se antiquum adversarium funditus putant; infra se cunctos respiciunt, quia se per sapientiam transcendere omnes arbitrantur. haeretici audire se simulant, ut auditorum men
Abbreviated transcription (Latin):
aebilis. Si enĩ eio suggestionib aa sensus
p̃betur: quasi leo tolerari nequaq̃ potest.
si autẽ resistitur. quasi formica atteritur.
Aliis gͦ leo est. aliis formica. quia crudeli¬
tatem illiꝰ carnales mentes uix tolerant.
spiritales uͦ infirmitatẽ illiꝰ pede uirtitis
calcant. Heretici gͥ quia de scitatis prȩsum¬
ptione suꝑbiunt. quasi exultantes dicunt.
mirmicoleon uel certe tigris periit eo quod
ñ haberet prȩdam: Ac si aꝑte dicant. uetustꝰ
aduersariꝰ in nobis prȩdam ñ habet. quia
quantũ ad nr̃a studia. iam uictus iacet.
Iccirco autẽ mirmicoleontis appellatione.
uel tigridis repetitur. qui iam contritus
leonis rugitu fuerat designatus. quia quic¬
quid ꝑ gaudium dicitur. sepe replicatur.
Uoces quippe ingeminat. animꝰ cũ exultat.
Ande & ueraci lȩticia psalmista crebro repe¬
tiit hoc qđ se exauditũ esse cognouit dicens.
exaudiuit dñs uocem fletus mei. exaudiuit

Expanded text:
debilis. Si enim ejus suggestionibus assensus debilis. Si enim ejus suggestionibus assensus praebetur, quasi leo tolerari nequaquam potest; si autem resistitur, quasi formica atteritur. Aliis ergo leo est, aliis formica; quia crudelitatem illius carnales mentes vix tolerant, spiritales vero infirmitatem illius pede virtutis calcant. Haeretici igitur, quia de sanctitatis praesumptione superbiunt, quasi exsultantes dicunt: Myrmicoleon, vel certe tigris, periit, eo quod non haberet praedam. Ac si aperte dicant: Vetustus adversarius in nobis praedam non habet, quia quantum ad nostra studia jam victus jacet. Idcirco autem myrmicoleontis appellatione vel tigridis repetitur, qui jam contrito leonis rugitu fuerat designatus, quia quidquid per gaudium dicitur, saepe replicatur. Voces quippe ingeminat animus cum exsultat. Unde et veraci laetitia Psalmista crebro repetit hoc, quod se exauditum esse cognovit, dicens: Exaudivit Dominus vocem fletus mei; exaudivit
Abbreviated transcription (Latin):
modo quasi angłm lucis ostendit. mͦ stultoꝵ¬
mentes blandiendo ꝑsuadet. mͦ ad culpam
terrendo ꝑtrabit. modo suadere. uitia apte
nititur. modo in suis suggestionib sub uir-¬
tutis specie palliatur. Hȩc itaq belua quȩ
tanta uarietate respergitur iure tigris uo¬
catur. quȩ apud septuaginta inter pretes
ut p̃fati sumꝰ. mirmicoleon dicitur. Qd̃
uidelicet animal absconsũ puluere. formi-¬
cas ut diximꝰ frumenta gestantes int̾ficit.
quia nimirũ apostata angłs in terram de
celis ꝓiectus. iustoꝵ mentes quȩ bonoꝵ sibi
opum refectionẽ p̃parant. in ipso actionis
iinere obsidet. Cumq has ꝑ insidias su¬
perat. quasi formicas frumenta gestantes
i ꝓuisos necat. Recte autẽ mirmicoleon.
i est leo & formica dicit᷑. Formicis enim
utt diximꝰ leo est. uolatilib formica. quia
nmnirũ antiquuis hostis sicut contia con¬
sentientes fortis est. ita contra resistentes

Expanded text:
modo quasi angmodo quasi angmentes blandiendo persuadet, modo ad culpam terrendo pertrahit. Modo suadere 158 vitia aperte nititur, modo in suis suggestionibus sub virtutis specie palliatur. Haec itaque bellua, quae tanta varietate respergitur, jure tigris vocatur, quae apud Septuaginta interpretes, ut praefati sumus, myrmicoleon dicitur. Quod videlicet animal absconsum pulvere, formicas, ut diximus, frumenta gestantes interficit; quia nimirum apostata angelus in terram de coelis projectus, justorum mentes, quae bonorum sibi operum refectionem praeparant, in ipso actionis itinere obsidet; cumque eas per insidias superat, quasi formicas frumenta gestantes improvisus necat. Recte autem myrmicoleon, id est, leo et formica dicitur, Formicis enim, ut diximus, leo est, volatilibus formica, quia nimirum antiquus hostis sicut contra consentientes fortis est, ita contra resistentes
Abbreviated transcription (Latin):
ne leo cirtũiens insidiando sumpiat. id est¬
antiquus hostis sub aliqua imagine uirtu.¬
tis occidat. ne leenȩ uox aurib obstrepat.
idest ne babyloniȩ gła sensum ab amore
patriȩ cȩlestis auertat. ne catuloꝵ dentes
mordeant. idest ne reproboꝵ ꝑsuasio in
corde conualescat: At contra heretici iam
qͣsi de scĩtate securi sunt. quia uitȩ suȩ me¬
ritis cuncta se superasse suspicantur. Ande
& nunc dicitur rugitus leonis & uox leenȩ
& dentes catuloꝵ leonũ contriti sunt Ac
si aꝑte diceretur: nos ideo nullis flagellis
rȩꝓboꝵ omniũ. uitȩ meritis superando
calcamꝰ. Unde adhuc subditur: tigrispiit.
eo qd ñ haberet prȩdam & catuli leonum
dissipati sunt. Hunc uocabulo tigridis repe¬
tiit. quẽ leonis appellatione signauit
Sathan quippe & ꝓpter crudelitatem leo
dicitur. & ꝓpter multiformis astutiȩ uarie¬
enĩ se sicut est ꝑditus humanis sensib obicit.

Expanded text:
ne leo circuiens insidiando sune leo circuiens insidiando suantiquus hostis sub aliqua imagine virtutis occidat; ne leaenae vox auribus obstrepat, id est, ne Babyloniae gloria sensum ab amore patriae coelestis avertat; ne catulorum leonum dentes mordeant, id est, ne reproborum persuasio in corde convalescat. At contra haeretici jam quasi de sanctitate securi sunt, quia vitae suae meritis cuncta se superasse suspicantur. Unde et nunc dicitur: Rugitus leonis, et vox leaenae, et dentes catulorum leonum contriti sunt. Ac si aperte diceretur: Nos ideo nullis flagellis reproborum omnium vitae meritis superando calcamus. Unde adhueo quod non haberet praedam, et catuli leonum dissipati sunt. » Hunc vocabulo tigridis repetit, quem leonis appellatione signavit. Satan quippe et propter crudelitatem leo dicitur, et propter multiformis astutiae varieenim se, sicut est perditus, humanis sensibus objicit;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransiuit ꝑ eã leena: Aliquando uͦ leenȩ
nomine huiꝰ mundi ciuitas idest babylo¬
nia exprimitur. quȩ contͣ uitã innocentiũ
immanitate crudelitatis efferat᷑. quȩ anti
quo hosti qͣsi seuissimo leoni sociata ꝑuersȩ
psuasionis eiꝰ semina concipit. & reꝓbos
ex se filios ad similitudinẽ illiꝰ qͣsi crudeles
catulos gignit. Catuli autẽ leonũ sunt
quilibet reꝓbi ad iniquã uitã malignoꝵ
spirituũ errore generati. qui & simul om̃s
uniuersã mundi ciuitatẽ quã p̃diximus
babyloniã faciunt. & tam̃ hi idem singu.¬
li babylonȩ filii quasi ñ leena sed leenȩ
catuli uocantur. Sicut enĩ sỹon tota
simul eccłia dicitur. filii autẽ sẏon scõꝵ
quiq singuli memorant᷑. ita & filii baby¬
loniȩ singuli quiq reproboꝵ. & eadem
babylonia simul omnes regbi uocantur
Sed scĩ uiri quãdiu in hac uita sunt. semet¬
ipsos sollicita circũspectione custodiunt.

Expanded text:
pertransivit per eam leaena . Aliquando vero leaenae pertransivit per eam leaena . Aliquando vero leaenae nomine hujus mundi civitas, id est Babylonia, exprimitur, quae contra vitam innocentium immanitate crudelitquo hosti, quasi saevissimo leoni, sociata, perversae persuasionis ejus semina concipit, et reprobos ex se filios ad similitudinem illius, quasi crudeles catulos gignit. Catuli leonum sunt quilibet reprobi ad iniquam vitam malignorum spirituum errore generati, qui et simul omnes universam mundi civitatem, quam praediximus, Babyloniam faciunt, et tamen hi iidem singuli Babyloniae filii, quasi non leaena, sed leaenae catuli vocantur. Sicut Sion tota simul Ecclesia dicitur, filii autem Sion sanctorum quique singuli memorantur; ita et filii Babyloniae singuli quique reproborum, et eadem Babylonia simul omnes reprobi vocantur. Sancti viri quandiu in hac vita sunt, semetipsos sollicita circumspectione custodiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed prȩdam iam mirmicoleon non habet.
quia timida tua elatio dũ uerberib p̃mit᷑.
ab aliena lesione ꝓhibetur. Sed qͥa amicos
beati i ob hereticoꝵ tenere speciem diximꝰ.
urget necessario ut hȩc eadem eliphar uer¬
ba quomͦ etiã typice sentienda sint intime¬
uniꝰeuiusq rei ex diuersitate componitur.
in sacro eloquio ꝑ rem qualibet licite diuer¬
sa figurantur. Habet quippe leo uirtutem.
habet & seuitiam. Dirtute gͦ dñm. seuitia
diabolũ signat. Hinc enĩ de dño dicitur.
uicit leo de tribu iuda. radix dauid. Pinc de
diabolo scriptũ est. aduersariꝰ urͣ sicut leo¬
rugiens circũit. quȩrens quem deuoret
Leenȩ autẽ nomine aliquando scã ȩccłia.
aliqñdo babylonia designatur. Pro eo enĩ
qđ contra aduersa. audax est leena ȩcclesia
dicitur. sicut eiꝰdem beati iob uocib appro¬
batur. qui derelictã ab ȩccł̃ia iudeã indicais
ait: non calcauerunt eã filii institoꝵ. nec

Expanded text:
Sed praedam jam myrmicoleon non habet, Sed praedam jam myrmicoleon non habet, quia timida tua elatio dum verberibus premitur, ab aliena laesione 157 prohibetur. Sed quia amicos beati Job haereticorum tenere speciem diximus, urget necessario, ut haec eadem Eliphaz verba quomodo etiam typice sentienda sint intimeuniuscujusque rei ex diversitate componitur, in sacro eloquio per rem quamlibet licite diversa figurantur. Habet quippe leo virtutem, habet et saevitiam. Virtute ergo Dominum, saevitia diabolum signat. Hinc enim de Domino dicitur: Vicit leo de tribu Juda, radix David . Hinc de diabolo scriptum est: Adversarius verugiens circuit, quaerens quem devoret . Leaenae autem nomine aliquando sancta Ecclesia, aliquando Babylonia designatur. Pro eo enim quod contra adversa audax est, leaena Ecclesia dicitur; sicut ejusdem beati Job vocibus approbatur, qui derelictam ab Ecclesia Judaeam indicans, ait: Non calcaverunt eam filii institorum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
humanis fauorib caret. Translatione autẽ
septuaginta interpretũ nequaquã dicitur
tigris. sed mirmicoleon periit. eo qđ ñ habe¬
ret prȩdã. Mirmicoleon quippe paruum
ualde est animal. formicis aduersum. Qd
se sub puluere abscondit. & formicas frum̃ta
gestantes interficit. interfectasq consumit
Mirmicoleon autẽ latine dicitur uel forml¬
carũ leo. uel certe expressiꝰ formica parites
& leo. Recte autẽ leo & formica nominat᷑.
quia siue uolatilib. seu quib libet aliis mi¬
nitis animalib formica est. ipsis autẽ for¬
micis leo. Has enĩ qͣsi leo deuorat. sed ab illis
qͣsi formica deuoratur. Ctm gͥ eliphar
dicit mirmi coleon periit. quid in beato iob
sub mirmicoleontis nomine. nisi pauorem
& audaciã rep̃hendit: Ac si ei aꝑte dicat.
ñ in iuste ꝑcussus es. quia contra erectos
timidus. contra subditos audax fuisti. Ac
si apte dicat. contra astutos te formido
pressit. contͣ simplices temeritas inflauit:

Expanded text:
n parvos sunt. --Translatione autem Septuaginta interpretum nequaquam tigris dicitur, sed, Myrmicoleon periit, eo quod non haberet praedam. Myrmicoleon quippe parvum valde est animal, formicis adversum, quod se sub pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit, interfectasque consumit. Myrmicoleon autem Latine dicitur, vel formicarum leo, vel certe expressius formica pariter et leo. Recte autem formica et leo nominatur, quia sive volatilibus, seu quibuslibet aliis minutis animalibus formica est, ipsis autem formicis leo. Has enim quasi leo devorat, sed ab illis quasi formica devoratur. Cum igitur Eliphaz dicit: Myrmicoleon periit, quid in beato Job sub myrmicoleontis nomine, nisi pavorem et audaciam reprehendit? Ac si ei aperte dicat: Non injuste percussus es, quia contra erectos timidus, contra subditos audax fuisti. Ac si aperte dicat: Contra astutos te formido pressit, contra simplices temeritas inflavit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicandũ a peccatorib iustũ. & in eo uincentẽ. quia qͥd
in illo iudicaret᷑ non erat. Huic utiq nullũ habenti.
peccatũ: dicit in p̾senti ꝓpħia. dauid Tibi soli peccaui
dices. Et qui se putat iustũ. xoram te. imustus ẽ. Fu so
mã tuã. & potestatẽ. habes iterũ sumendi eã Uincis gͦ
cum iudictris. Om̃s homines superas. quia pluses q̃
homines. ꝑ te. facti sunt hornnes. Et non sicut.

Expanded text:
Judicandum a peccatoribus justum et in eo vincentem: quia quid in illo judicaretur, non erat. Huic itaque nullum habenti peccatum dicit in praesentia propheta David: Tibi soli peccavi dices, et qui se putat justum, coram te injustus est: tu somam tuam, et potestatem habes iterum sumendi eam . Vincis ergo cum judicaris. Omnes homines superas, quia plus es quam homines, et per te facti sunt homines. 10. vers.
Abbreviated transcription (Latin):
eloquioꝵ. non tam exposita. s raptim tac̃ta
atq ꝑstric̃ta: ut cui forte tali quales nos sumꝰ
ꝑ altiorem reuelationem aliquid huimodi
fuerit demonstratum. non se inferiores fuis
se credat eos.ꝑ quos nobis canonicarũ scͥptu¬
rarum sc̃a preconia ministrata sunt. Quan¬
tum enim quisq sciendo ꝓfecerit. tanto se in¬
fra illas litteras inueniet: quas ds tanqũa
firmam̃tum supra om̃ia humana corda
constituit. Don itaq opus ẽ plus sapere. s sa
cendi scientiam. quantam discendi habes
curam: ne incognita ꝓ cognitis opineris:
ne non crecdenda credas: uel credenda non
credas. Immo docebit ille unus magister
et uerus. siue ꝑ illos. siue quib modis uolu

Expanded text:
eloquiorum, non tam exposita, sed raptim tacta atque perstricta, ut si cui forte tali quales nos non sumus, per altiorem reuelationem aliquid huius modi fuerit demose credat eos, per quos nobis canonicarum Scripturarum sancta praeconia ministrata sunt. Quantum enim quisque sciendo profecerit, tanto se infra illas Litteras inveniet, quas Deus tanquam firmamentum supra omnia humana corda constituit. Non itaque opus est plus sapere, sed sapcendi scientiam, quantam sciendi habes curam; ne incognita pro cognitis opineris; ne non credenda credas, vel credenda non credas. Imo docebit ille unus Magister et verus, sive per illos, sive quibus modis volu
Abbreviated transcription (Latin):
sa ⁊ frandulenta ssilia qͣi curiȩ locũ optinẽt. cui pͥncipatũ
qͣi satellites ⁊ ministͥ: asst̃ officia singłoꝵ m̃broꝵ sic̃ oculi̾:
ad curiositatẽ. aures ad lasciuã. ⁊ manꝰ ad rapmnã. ⁊ ĩ hc̃
lenti motꝰ aĩ. cotidianas seditioẽs ĩ hoĩe agitantes. has gͦ ci¬
uitates: ubi rex. uͥ curia. ubi ministͥ. ubi plebs ĩuenitur:
destruxisti. uͥ excluso diabolo: seruiãt iꝰticie.⁊ id̾o eriit

Expanded text:
i curiae locum obtinent. Cui principatui, quasi satellites et ministri adsunt officia singulorum membrorum, sicut oculi ad curiositatem, aures ad lasciviam, manus ad rapinam, et in hunc lenti motus animi, quotidianas seditiones in homine agitantes. Has ergo civitates ubi rex, ubi curia, ubi minister, ubi plebs invenitur, destruxisti, ut excluso diabolo serviant justitiae. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uicerit dabo ei sedere mecũ in throno meo. sic̃ ⁊ ego uici ⁊ sedi cũ pat᷑. meo
ui chrono eiꝰ. Uincẽs dñs. in throno cũ patre sedisse se asserit. qr post passiõis cer¬
tamiua. post resurrectionis palmã claruisse oĩb: ꝙ potestati patͥs ess ȩqualas:
indicauit. eiq se ñ disparẽ: calcato aculeo mortis ĩ notuit. Unde ⁊ marie neodũ
se credenti patri similẽ: dicit. Noli me tang̾e. ñdũ enĩ ascendi ad prtrem. Nobis
enĩ in throno filii sedere: ẽ ex esꝰoẽ filii potestate udicare. Qui enĩiudicii pͥnci¬
paiũ ex eiꝰdẽ uirtute ꝑcipimꝰ : uelut ĩ eiꝰ throno residemꝰ. Nec abhoret a uero ꝙ

Expanded text:
dabo ei sedere mecum in throno meo, sicut et ego vici et sedi cum Patre meo in throno ejus , Vincens Dominus in throno cum Patre sedisse se asserit, quia post passionis certamina, post resurrectionis palmam, claruisse omnibus quod potestati Patris esset aequalis judicavit, eique se non disparem, calcato aculeo mortis innotuit. Unde et Mariae, necdum se credenti Patri similem dicit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem . Nobis enim in throno Filii sedere, est ex ejusdem Filii potestate judicare. Quia enim judicii principatum ex ejus virtute percipimus, velu
Abbreviated transcription (Latin):
clamat scptura diuina. Altiora te ne quesi¬
eris. & fortiora te ne scrutatus fueris̾. s que
tibi precepit dñs illa cogita semꝑ: ut magiᷤ
istis temeraria p̃sumptio. quam cauta igno¬
ratio culpanda uideatur. Certe ait apłs.
Siue sedes. siue dñationes: siue pͥncipatus.
indubitata fide teneo. Sr quo me conteminas.
quem magnũ putas ẽẽ doctorem: que nã
ista sint. & quid int̾ se differant nescio. Nec

Expanded text:
clamat scriptura diuina: altiora te ne quaesiclamat scriptura diuina: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae tibi praecepit dominus, illa cogita semper: uin istis temeraria praesumptio, quam cauta ignoratio culpanda videatur. Certe ait Apostolus: Sive sedes, sive dominationes, sive principatus, indubitata fide teneo. Sed quo me contemnas, quem magnum putas esse doctorem, quaenam ista sint, et quid inter se differant nescio, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dia. non quia & hoc eeñt. a iusticia lapsi st̃.
s quia facti sunt. & ds non sunt: tantũq
spũalis luminis habere non possunt: qͣntũ
habet ille a quo facti sunt. Ibi enim summa
iusticia ubi summa sapientia: & hoc ds ẽ:
de quo dic̾tum est.solisapienti dõ. S alia
questio est. quantũ iusticiȩ ipsius capiant.
angłi: quantumq non capiant. Cuiꝰ enim
participatione iusti sunt: eius cõparatione
nec iusti sunt. S alia ẽ ut dixi ista questio.
alia cde syderibr & sole & luna: utrũ uel ratio¬
nales habeant sp̃c in his conspicus corporib
lucidisqr. Que corpora qui dubitant. qͥd sit
ommnino corpus ignorant. Neq ista multum
ad nos ꝑtinent. ut ea sumino studio indaga¬
re curemus: que remotasunt a sensib nrĩs.
& ab intellectu infirmitatis humane: nec
in ipsis scͥpturis ita posita ut nobis manda¬
tum sit eoꝵ cognitio. Immo uͦ ne precipiti
suspitione in fabulas sacrilegas ruamus:

Expanded text:
tia; non quia ut hoc essent a iustitia lapsi sunt, tia; non quia ut hoc essent a iustitia lapsi sunt, sed quia facti sunt et deus non sunt tantumque spiritalis luminis habere non possunt, quantum habet ille a quo facti sunt. ibi enim summa iustitia, ibi summa sapientia: et hoc deus est, de quo dictum est: soli sapienti deo. sed alia quaestio est, quantum iustitiae ipsius capiant angeli quantumque non capiant; cuius enim participatione iusti sunt, eius comparatione nec iusti sunt. sed alia est, ut dixi, ista quaestio, alia de sideribus et sole et luna, utrum uel rationales habeant spiritus in his conspicuis corporibus lucidis; quae corpora qui dubitant, quid sit omnino corpus ignorant. neque ista multum ad nos pertinent, ut ea summo studio indagare curemus quae remota sunt a sensibus nostris et ab intellectu infirmitatis humanae nec in ipsis scripturis ita posita, ut nobis eorum sit mandata cognitio. immo uero ne praecipiti suspicione in fabulas sacrilegas irruamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ euangłica auctoritate sic debemiꝰ acciꝑe:
ut ipsis in euangłio uerbis dñi resistamus:
qui eum qui dixit. dñe ꝓpitius esto mͥ pec¬
catori. magis iustificatum descendisse de tẽ¬
plo. quã phariseum iusticias suas cõmemo¬
rantem atq iactantem diuina uoce firma¬
uit᷑. Dec succenseat iste recens illuminatus
in carne. quod eum diximus in suȩ ficłi tyro.¬
cinio. quando adhuc qͥs eẽt qui eũ sanauerat
nesciebat. minus circũ spectam ꝑtulisse senten¬
tiam. quia peccatores ds ñ exaudit: cũ ipsi
apłi pre ceteris electi. & dñi laterib coherentes.
eiusq ore pendentes. multa reppiantur im¬
ꝓbanda dixisse. que cõmemorare ꝑlixum
est: ita ut beatus petrus de quibrda uerbis
sius non solum rep̾hendi. s etiam sathanas
appellari meruerit. Qm̃qmͣ in comparatio¬
ne iusticie dĩ. sic ne scĩ incelis angłi iusti ẽe
dicantur. non mͥ uidetur importuna senten¬

Expanded text:
pro euangelica auctoritate sic debemus accipere, pro euangelica auctoritate sic debemus accipere, ut ipsis in euangelio uerbis domini resistamus, qui eum qui dixit: domine propitius esto mihi peccatori, magis iustificatum descendisse de templo quam pharisaeum iustitias suas commemorantem atque iactantem diuina uoce firmauit. nec suscenseat iste recens illuminatus in carne, quod eum diximus in suae fidei tirocinio, quando adhuc quis esset qui eum sanauerat nesciebat, minus circuminspectam protulisse sententiam, quia peccatores deus non exaudit, cum ipsi apostoli prae ceteris electi et domini lateribus cohaerentes eiusque ore pendentes multa reperiantur improbanda dixisse quae commemorare prolixum est, ita ut beatus Petrus de quibusdam uerbis suis non solum reprehendi, sed etiam satanas appellari meruerit. quamquam in comparatione iustitiae dei, si nec sancti in caelis angeli iusti esse dicantur, non mihi uidetur importuna senten
Abbreviated transcription (Latin):
destimonio sc̃oꝵ eloquioꝵ: ñ nobis dicatur
credenclum ẽẽ. etiam qd̃ in euangłio scͥptũ
est: si forte euangłista eum hoc dixisse cõme¬
memorat. cui fides habenda ñ est. Nam dictũ
est illic a iudeis dño xp̃o. Nonne uerũ dici¬
mus. quia samaritanus es. & demoniũ ha¬
bes: Quam uocem tanto amplius cletesta¬
mur: quanto nobis ẽ xp̃c carior. Emissam
tam̃ ẽẽ a iudeis dubitare ñ possumus: qui
euangłicam narrationem uerissinĩa credimꝰ.
Ita nec euangłiste derogamus fidẽ scribentiᷤ.
& iudei uocem blasphemantis horremus.
Nec solum impiis & nefandis hominibr: s
nec ipsis in fide paruulis. atq adhuc ru¬
dibr & indoctis. qui forte ibi loquentes cõme¬
morantur. tanquã canonicȩ auc̃toritati accõ¬
modamus fidem. Deq enĩ quia ille cuius
ceci nati ocłos dñs aꝑuerat ait. scimus qͥa
peccatores ds ñ exaudit. ido istam sententiã

Expanded text:
testimonio sanctorum eloquiorum, non nobis dicatur testimonio sanctorum eloquiorum, non nobis dicatur credendum esse etiam quod in euangelio scriptum est, si forte euangelista eum hoc dixisse commemorat cui fides habenda non est. nam dictum est illic a Iudaeis domino Christo: nonne uerum dicimus, quia Samaritanus es et daemonium habes? quam uocem tanto amplius detestamur, quanto nobis Christus est carior; emissam tamen esse a Iudaeis dubitare non possumus qui euangelicam narrationem uerissimam credimus: ita nec euangelistae derogamus fidem scribentis et Iudaei uocem blasphemantis horremus. nec solum impiis et nefandis hominibus, sed nec ipsis in fide paruulis atque adhuc rudibus et indoctis, qui forte ibi loquentes commemorantur, tamquam canonicae auctoritati accommodamus fidem. neque enim quia ille cuius caeci nati oculos dominus aperuerat ait: scimus quia peccatores deus non exaudit, ideo istam sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicta sunt uera ẽẽ creduntur. qm̃ mul¬
ta a iudeis falsa & impia dicta eẽ uerax eu¬
angłii scͥptura testatur: sic in hoc libro ubi
multe psonȩ locute ẽẽ narrantur. ñ solu qͥd
dicatur. s a quo etiã dicatur cõsiderandu ẽ:
ne passim que in scõ libro quolibet scͥpta st̃.
recipientes. cogamur fateri qd̾ absit. uera ce
iusta suisse. que marito suo mulier insipiens
suggerebat: ut aliquid aduersum dm̃ loqueis.
ab illa intolerabili pena moriendo liberaret᷑.
Quod ñ idõ dixerim. quia illi amici a dño re¬
ꝓbati. & ab ipso scõ di seruo mito culpati. nicħ
ueriloqui potuerunt: s quia ñ omĩa que lo¬
quuti sunt. uera puranda sunt. Quãuis gͦ
aduersum iob nichil uerũ dixerint: potest
tam̃ etiam ex eoꝵ uerbis aliquã sana senten¬
diam in testimonium ueritatis assumere: qͥ
nouit sapienter dic̃ta discernere. S qnͣdo
inquirentes ꝓbari nobis aliquid uolumus

Expanded text:
quae dicta sunt vera esse creduntur; quoniam mulquae dicta sunt vera esse creduntur; quoniam multa a Judaeis falsa et impia dicta esse verax Evangelii Scriptura testatur: sic in hoc libro, ubi multae personae locutae esse narrantur, non solum quid dicatur, sed a quo etiam dicatur considerandum est, ne passim quae in sancto libro quolibet scripta sunt recipientes cogamur fateri, quod absit, uera et iusta fuisse quae marito sancto mulier insipiens suggerebat, ut aliquid aduersum deum loquens ab illa intolerabili poena moriendo liberaretur. quod non ideo dixerim, quia illi amici a domino reprobati et ab ipso sancto dei seruo merito culpati nihil ueri loqui potuerunt, sed quia non omnia quae locuti sunt uera putanda sunt. quamuis ergo aduersum Iob nihil uerum dixerint, potest tamen etiam ex eorum uerbis aliquam sanam sententiam in testimonium ueritatis assumere qui nouit sapienter dicta discernere. sed quando inquirentes probari nobis aliquid uolumus
Abbreviated transcription (Latin):
et lunam & sẏdera congemiscere credamus:
donec in scłi fine a corruptionis seruitute li
de libro sc̃ĩ iob ꝓferre assolent qui hec asseruĩ.
ubi scͥptum est. Quomͦ erit iustus homo co¬
ram dño: uel quomͦ se mundabit natus ex
muliere. Silunȩ p̾cipit & ñ lucet. nec stelle
sunt mundȩ ãte eum: quantomagis homo
putredo. & filius hominis uermis: Hinc e¬
num uolunt intelligi. & rationalem sp̃m ha¬
bere stellas. & mundas non ẽẽ a peccato. s ido
in celis ẽẽ. quia maiorem uel meliorem locũ
minor culpa ꝑmeruit. Non ꝓ auctoritate di¬
uina istam sententiam recipiendam ẽẽ existi¬
mo. Non enim ea ipse iob enunciauit. cui
ꝑhibetur. quod ñ peccauerit labiis suis ante
dñm: s unus ex erꝰ amicis qui dicti sunt con¬
solatores maloꝵ om̃s. & diuina sententia re¬
ꝓbati. Sicut autẽ in euangłio quamuis ue¬
rum sit omnino qd dicta sint. non tam̃ om̃ia

Expanded text:
et lunam et sidera congemiscere credamus, et lunam et sidera congemiscere credamus, donec in saeculi fine a corruptionis servitute libde libro sancti Job proferre assolent qui haec asserunt, ubi scriptum est: Quomodo erit homo justus coram Domino, vel quomodo se mundabit natus ex muliere? si lunae praecipit, et non lucet, nec stellae sunt mundae ante eum; quanto magis homo putredo, et filius hominis vermis ? Hinc enim volunt intelligi, et rationalem spiritum habere stellas, et mundas non esse a peccato: sed ideo in coelis esse, quia majorem vel meliorem locum minor culpa promeruit. Non pro auctoritate divina istam sententiam recipiendam esse existimo: non enim eam ipse Job enuntiavit, cui us perhibetur, quod non peccaverit labiis suis ante Dominum ; sed unus ex ejus amicis, qui dicti sunt consolatores malorum omnes , et divina sententia reprobati sunt. Sicut autem in Evangelio, quamvis verum sit omnino quod dicta sint, non tamen omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit. tam̃ illic ex om̃ib huius corporei mun¬
di elementis sunt quecdã particulȩ ad tem¬
periem ualitudinis.Nam &e calore m̃bra
uegetantur qui est ab igne. cuius etiã lux
ꝑ oculos emicat: & aere uenarum discursꝰ
quas arterias uocant. atqr spiram̃ta pul¬
monis implentur. Et humor nisi eẽt: nulla
sputam̃ta confluerent: uitamq absumerae.
siccitas. Nam & ipse sanguis humido lapsu
alias uenas replens: quasi riuis & flumini¬
bus ꝑ cuncta diffunditur. Ita nulłu est crea¬
ture genus. qd̃ non in homine possit agnos¬
ci: ac sic omnis creatura in eo congemiscit. et
dolet. reuelationem filioꝵ d̃i expectans: que
ꝑ corporis etiam resurrectionem. & si ñ in
omnib hominib. omnis tam̃ a corrruptio¬
nis seruitute liberabitur: quia &e singulis
omnis est: & si quo alio modo melius potest
idem locus apłicarum litterarũ intelligi.
Non tam̃ ex his uerbis consequens ẽ. ut sołe

Expanded text:
ta sit, insunt tamen illi ex omnibus hujus corporei munta sit, insunt tamen illi ex omnibus hujus corporei mundi elementis quaedam particulae ad temperiem valetudinis. Nam et calore membra vegetantur, qui est ab igne, cujus etiam lux per oculos emicat; et aere venarum discursus, quas arterias vocant, atque spiramenta pulmonis implentur; et humor nisi esset, nulla sputamenta confluerent, vitamque absumeret siccitas. Nam et ipse sanguis humido lapsu alias venas replens, quasi rivis et fluminibus per cuncta diffunditur. Ita nullum est creaturae genus, quod non in homine possit agnosci: ac sic omnis creatura in eo congemiscit et dolet, revelationem filiorum Dei exspectans ; quae per corporis etiam resurrectionem, etsi non in omnibus hominibus, omnis tamen a corruptionis servitute liberabitur, quia et in singulis omnis est. Et si quo alio modo melius potest idem locus apostolicarum Litterarum intelligi: non tamen ex eisdem verbis consequens est ut solem
Abbreviated transcription (Latin):
Dorro de sole et luna. cȩterisq sy deribus.
quod celestia sint corpora uidemus: quod
animata sint non uidemus.De dnunis
hoc libris legatur: & credimus. Nam testi.¬
monium ex apłi epła quod ab eis dici sole¬
lere posuisti: etiam de solis hominib in¬
delligi potest. Qm̃ in unoquoq homine: ẽ
omnis creatura non uniuer saliter sicut ẽ
celum et terra et omĩa que in eis sunt. s
generatim quodammꝰ: quia &e rationalis
in illo est. quã uł ꝓbantur habere angeli
uel creduntur: et ut ita dicam sensualis.
qua o bestie non carent. utuntur enim
sensib & sensualib motibr ad appetenda
utilia. & uitanda contraria: & uitalis pri¬
uata sensu.qualis aduerti in arboribr po¬
dest. Nam & in nobis sine sensu nr̃o fiunt
corporis incrementa: & capilli nec cũ preci¬
duntur sentiunt: et tam̃ crescunt. Iam uͦ
ipsa corporis creatura euidentius apparet
in nobis: que licet ex terra facta atq forma¬

Expanded text:
Porro de sole et luna caeterisque sideribus, Porro de sole et luna caeterisque sideribus, quod coelestia sint corpora videmus; quod animata sint non videmus. De divinis hoc Libris legatur, et credimus. Nam testimonium ex Apostoli Epistola quod ab eis dici solere posuisti, etiam de solis hominibus intelligi potest; quoniam in unoquoque homine est omnis creatura, non universaliter sicut est coelum et terra et omnia quae in eis sunt, sed generatim quodam modo: quia et rationalis in illo est, quam vel probantur habere Angeli, vel creduntur; et, ut ita dicam, sensualis, qua et bestiae non carent: utuntur enim et sensibus et sensualibus motibus ad appetenda utilia et vitanda contraria: et vitalis privata sensu, qualis adverti in arboribus potest; nam et in nobis sine sensu nostro fiunt corporis incrementa, et capilli nec cum praeciduntur sentiunt, et tamen crescunt. Jam vero ipsa corporalis creatura evidentius apparet in nobis, quae licet ex terra facta atque forma
Abbreviated transcription (Latin):
di Et cum celum nouũ & t̾ram nouiã pol¬
liceatur ds. habitaculum sc̃oꝵ. atq ab õĩ
labe huius scłi purgatoꝵ: qua tandem
affirmatur audacia non futurum fuisse
mundum. id est celum &e terram. nisi ꝑꝑ¬
der necessitatem purgandoꝵ spũum rã¬
donalium: qui uel in celo uel in terra ñ eeñt.
nisi ꝓ meritis peccatoꝵ. Quid gͦ purgatis
opus est in cȩlo nouo et terra noua: si pur¬
gati ad hoc restituuntur. ut sint quẽad¬
modum fuerunt ante cęlum & terram.
sine celo &e terra: Quod si omĩno uerum
eẽt: nos usq ad illud quod ꝑmittit scͥptura.
spem nr̃ãm tendere deberemus. Et si inde
essemus in aliquid melius transferendi:
multo rationabilius hoc tunc iam ibi po¬
siti disceremus: quam nunc ñ solum teme.¬
re crederemus: uerũetiam impudenter
docere conaremur. Quid est autẽ absurdi
structura purgandis: cũ alterum celũ et
alteram terram ꝑmittat scͥptura purgatiᷤ.

Expanded text:
di? Et cum coelum novum et terram novam poldi? Et cum coelum novum et terram novam polliceatur Deus habitaculum sanctorum atque ab omni labe hujus saeculi purgatorum , qua tandem affirmatur audacia, non futurum fuisse mundum, id est, coelum et terram, nisi propter necessitatem purgandorum spirituum rationalium, qui vel in coelo vel in terra non essent nisi pro meritis peccatorum? Quid ergo purgatis opus est coelo novo et terra nova, si purgati ad hoc restituuntur, ut sint quemadmodum fuerunt ante coelum et terram sine coelo et terra? Quod si omnino verum esset, nos usque ad illud quod promittit Scriptura spem nostram tendere deberemus. Et si inde essemus in aliquid melius transferendi, multo rationabilius hoc tunc jam ibi positi disceremus, quam nunc non solum temere crederemus, verum etiam impudenter docere conaremur. Quid est autem absurdius, structura purgandis; cum alterum coelum et alteram terram promittat Scriptura purgatis? 11.
Abbreviated transcription (Latin):
quo dicitur. Omnia ꝑ ipsum facta sunt. No¬
uerat gͦ ds omnia que fecit: anteqͣm facerae.
Non enim possumus eũ dicere ignorata fecis¬
se. & ea non nisi facta didicisse: nescisse qͥd
faceret. s scisse quod fecit. Hoc enim si de
aliquo artifice homine diceremus: insipi¬
entissime saperemus. Douerat gͦ ea facien¬
da non facta: nouerat ut faceret. ñ quia fe¬
cerat. Proinde quamuis iam nota essent.
quia nisi ab sciente ñ fierent: ñ tam̃ facta
esse ceꝑunt. que ut fierent sciebantur.
nisi post fierent:que ut recte fierent scie¬
bantur antequã fierent. Cum aute ueri¬
tas que neq opinatur incognita. nec ali¬
quem fallit. purgationem nrãm immo uͦ
& ꝑfectionem. etiam post resurrechonẽ cor¬
porum spiritalium. usq ad angłoꝵ equa¬
litatem ꝓmittat futuram: quomodo dicun¬
tur ipsi sci angłi quibr purgatissimi equa¬
les erimus. ad huc a peccatis suis ẽẽ purgan¬

Expanded text:
quo dicitur, Omnia per ipsum facta sunt . Noquo dicitur, Omnia per ipsum facta sunt . Noverat ergo Deus omnia quae fecit antequam faceret. Non enim possumus eum dicere ignorata fecisse, et ea non nisi facta didicisse; nescisse quid faceret, sed scisse quod fecit. Hoc enim si de aliquo artifice homine diceremus, insipientissime saperemus. Noverat ergo ea facienda, non facta: noverat ut faceret, non quia fecerat. Proinde quamvis jam nota essent, quia nisi a sciente non fierent; non tamen facta esse coeperunt quae ut fierent sciebantur, nisi post fierent, quae ut recte fierent sciebantur antequam fierent. 10. Cum autem veritas, quae neque opinatur incognita, nec aliquem fallit, purgationem nostram, imo vero et perfectionem etiam post resurrectionem corporum spiritualium usque ad Angelorum aequalitatem promittat futuram ; quomodo dicuntur ipsi sancti Angeli, quibus purgatissimi aequales erimus, adhuc a peccatis suis esse purgan
Abbreviated transcription (Latin):
ta in similib corporum celestium globis. o¬
porteret ineludi: s factum ẽẽ mundu dei
bonitate magnũ. bonum a summo &e ñ fa¬
cto bono: in quo fierent omĩa bona ualde
scdm naturam. et aliis alia meliora. a sum¬
mis creaturis usq ad infima distinc̃tis gra¬
dibr ordinata: ut eomodo eeñt. omĩa. dum
non eeñt sola potiora. & haberent huiꝰ nu¬
meri terminum. quẽ constituenłri apud
se uidit. om̃ium naturarum creatarum
conditor d̾s: qui ea ñ facta didicit. s noue¬
rat ẽẽ facienda. Unde illud qd̃ aiuint. in
eius sapientia iam fuisse facta omĩa ante-¬
quã in istas formas & modos ꝓprios ꝓferren¬
tur.atq in suis ordinib apparerent: ñ sobrie
dicitiu. facta enim quando eeñt:antequã
facta eeñt.  Sr in di sapientia om̃ium facien¬
darum rerum rationes ẽẽ potuerunt: non
tam̃ facte. Omnia enim ꝑ ipsa facta sunt. ñ
et ipsa facta est: quia & ipsa est uerbũ de

Expanded text:
illos in similibus corporum coelestium globis oillos in similibus corporum coelestium globis oporteret includi: sed factum esse mundum Dei bonitate, magnum, bonum, a summo et non facto bono; in quo fierent omnia bona valde secundum naturam, et aliis alia meliora, a summis creaturis usque ad infima distinctis gradibus ordinata, ut eo modo essent omnia, dum non essent sola potiora, et haberent ejus numeri terminum, quem constituendum apud se vidit omnium naturarum creaturarum conditor Deus, qui ea non facta didicit, sed noverat esse facienda. Unde illud quod aiunt, in ejus sapientia jam fuisse facta omnia, antequam in istas formas et modos proprios proferrentur, atque in suis ordinibus apparerent, non sobrie dicitur. Facta enim quando essent, antequam facta essent? Sed in Dei sapientia omnium faciendarum rerum rationes esse potuerunt, non tamen factae. Omnia per ipsam facta sunt, non et ipsa facta est: quia et ipsa est Verbum de
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ est ȩqualis patri. Non enĩsic tradit ut ip¬
se ainittat: quia & pater dedit filio habere
uitam in semet ipso: nec utiq amisit ipse:
Ac ꝑhoc si regni erus ñ erit finis: ꝓfecto scĩ
eius qui sunt regnũ eius. cũ illosine fine. re¬
gnabunt. Quod autẽ illo loco dicit apłs. de¬
inde finis cum tradiderit regnũ do  pat̾:
ibi finem ñ consumentem. s ꝑficientẽ signi¬
ficat: sicut dictum ẽ. Finis enim legis xp̃c ad
iusticiam omni credenti: quolex ꝑficiatur:
non quo aboleatur. Quod & illic significat:
aturis. id est scĩs angłis. & immundis demo¬
nib. & ipsis animis hominũ. qd̾ maiorem
locum minor culpa ꝓmeruit: qua impuden¬
Melius itaq credimus. dm̃ ñ peccatis ratio¬
nalium sp̃uum ad ductum eẽ ad fabricam
mundi: ne illa sequantur absurda. qd̾ duo
nobis ẽẽ necesse. si plurimũ spũum ꝑlibe¬
rum arbitriũ tanta culpa precederet. qͣn

Expanded text:
Deus est aequalis Patri. Non enim sic tradit, ut ipDeus est aequalis Patri. Non enim sic tradit, ut ipse amittat: quia et Pater dedit Filio habere vitam in semetipso , nec utique amisit ipse. Ac per hoc si regni ejus non erit finis, profecto sancti ejus qui sunt regnum ejus, cum illo sine fine regnabunt. Quod autem illo loco dicit Apostolus, Deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri; ibi finem, non consumentem, sed perficientem significat: sicut dictum est, Finis enim legis Christus, ad justitiam omni credenti ; quo lex perficiatur, non quo aboleatur. Quod et illic significat, aturis, id est, sanctis Angelis et immundis daemonibus, et ipsis animabus hominum, quod majorem locum minor culpa promeruerit, qua impudenMelius itaque credimus, Deum non peccatis rationalium spirituum adductum esse ad fabricam mundi, ne illa sequantur absurda, quod duonobis esset necesse, si plurimum spirituum per liberum arbitrium tanta culpa praecederet, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
hominis susceptionem. & mediatoris saeram̃¬
tum. et ex uirgine incarnationem. aꝑtissi¬
me dictum est. quod finem ñ sit habiturũ:
ubi angls loquens ad mariam matr̃e futu¬
ram. uirginemq mansuram. ait int̃ cetera.
Hic erit magnus. & filius altissimi uocabit᷑
& dabit illi dñs ds sedem dauid patris eius:
& regnabit in domo iacob in et̃num: & regni
eius ñ erit finis. Scd̃m quid regni eius ñ
erit finis: nisi scłm id qd̾ regnabit in domo
iacob Dam hoc qd̾ ait ineternum. ꝓpt̃ ipsã
ambiguitatẽ exposuit. addendo regni eius
non erit finis: ne quisquã et̃num hic sic acci¬
peret. quẽadmodum scłm finem qͣndolibet
habiturum. Dunqͥd autẽ regnũ in domo
lacob & in sede dauid intelligi potest: nisi
in ȩccł̃ia & in ppło qui ẽ regnũ eius: De quo
etiam dicit apłs. Cum tradiderit regnũ deo
& patri: id est cũ ꝑduxerit scõs suos ad cõntẽ¬
plationem patris utiq & ad suam: scdm id qd̾

Expanded text:
hominis susceptionem et mediatoris sacramehominis susceptionem et mediatoris sacramentum et ex virgine incarnationem, apertissime dictum est quod finem non sit habiturum, ubi angelus loquens ad Mariam matrem futuram virginemque mansuram, ait inter caetera: Hic erit Magnus, et filius Altissimi vocabitur; et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis . Secundum quid regni ejus non erit finis, nisi secundum id quod regnabit in domo Jacob? Nam hoc quod ait, in aeternum; propter ipsam ambiguitatem exposuit addendo, regni ejus non erit finis: ne quisquam aeternum hic sic acciperet, quemadmodum saeculum finem quandolibet habiturum. Numquid autem regnum in domo Jacob et in sede David intelligi potest, nisi in Ecclesia et in eo populo qui est regnum ejus? de quo etiam dicit Apostolus, Cum tradiderit regnum Deo et Patri , id est, cum perduxerit sanctos suos ad contemplationem Patris, utique et ad suam, secundum id quod
Abbreviated transcription (Latin):
utraq parte eodem loco. eadem sententia.
eodem uerbo p̃nuntietur et̾nitas. An iterũ
etiam iustos ex illa sanctione. & uita eterna:
in peccatoꝵ immundiciã atq in mortẽ relap¬
suros ẽẽ dicemus:Absit hoc a xp̃iane fidei
sanitateᷤ Utrumq gͥ sine fine dic̃tum ẽ
eternum. hoc est aeonioñ: ne cum diaboli
penas dolemus: de regno. xp̃i dubitemus.
Dostremo si eternum & eternale. hoc ẽ ac
oñ. & ae onion. sub utroq intellectu in sc̃p¬
turis poni solet. aliquandosine fine. aliqͣn¬
do cum fine: quid de illis ꝓpħe uerbis respon¬
suri sumus. ubi scͥptum est. uermis eoꝵ non
morietur. & ignis eoꝵ ñ extinguetur. Qua¬
liscunq pena significata sit nomine uermis
atq igns: certe si ñ morietur. nec extinguet᷑:
sine fine p̾dicta est.Nec aliud agebat ꝓpħha cũ
uerbum ds apud d̾m. nam illine nemo unꝙͣ
dubitauit quod sit rex om̃ium scłoꝵ: s scd̾m¬

Expanded text:
utraque parte, eodem loco, eadem sententia, utraque parte, eodem loco, eadem sententia, eodem verbo pronuntietur aeternitas? An iterum etiam justos ex illa sanctificatione et vita aeterna in peccatorum immunditiam atque in mortem relapsuros esse dicemus? Absit hoc a christianae fidei sanitate. Utrumque igitur sine fine dictum est aeternum, hoc est, αἰώνιον: ne cum diaboli poenas dolemus, de regno Christi dubitemus. Postremo si aeternum et aeternale, hoc est, αἰών et αἰώνιον, sub utroque intellectu in Scripturis poni solet, aliquando sine fine, aliquando cum fine; quid de illis prophetae verbis responsuri sumus, ubi scriptum est, Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur ? Qualiscumque poena significata sit nomine vermis atque ignis; certe si non morietur nec exstinguetur, sine fine praedicta est: nec aliud agebat Propheta, Verbum Deus apud Deum ; nam illinc nemo unquam dubitavit, quod sit rex omnium saeculorum: sed