comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quanta aduersum te dicunt testimonia: & non respon¬
dit ei adullum uerbũ. Ita ut miraretr pręses uehement̃.
erdiem autẽ sollempnẽ consueuerat praeses dimittere
populo. unum uinctum quem uoluissent.
abebat autẽ tunc uinctũ insignẽ qui dicebatur barra¬
bas. Congregatis ergo illis. dixit pilatus. Quȩm uultis
dimittam uobis. barraban. an iħm qui dicitur xꝑ̃c:

Expanded text:
non respondit ei ullum uerbum, ita ut miraretur praeses uehementer. per diem autem sollemnem consueuerat praeses dimittere populo unum uinctum, quem uoluissent. habebat autem tunc uinctum insignem, qui dicebatur Barabbas. congregatis ergo illis dixit Pilatus: quem uultis dimittam uo
Abbreviated transcription (Latin):
enturio autẽ & qui cum eo erant. custodientes iħm. uiso
terrae motu &his quae fiebant. timucrunt ualde dicen-
iħm agalilaea. ministrantes ei. Interquas erat maria mag.¬
dalenae. & maria iacobi. & ioseph mater. & mater filiorũ
⁊ebedei.

Expanded text:
enturio autem, et qui cum eo erant, custodientes Jesum, viso terrae motu, et his, quae fiebant, timuerunt valde, dicentJesum a Galilaea, ministrantes ei, inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi et Joseph mater, et mater filiorum Zebe
Abbreviated transcription (Latin):
durus es metis ubi non seminasti & congregas ubi non
sparsisti. & timens abii & abscondi talentũ tuum in-
terra. ecce habes quodtuum est. Respondens autem
dominus eius. dixit ei. Serue malc & piger. sciebas
quia meto ubi non semino & congrego ubi non sparsi.
oportuit ergo te mittere pecuniã meã nummulariis.
& ueniens ego recepissem. utiq quod meũ est cũ usura.
Tollite itaq ab eo talentũ. & date ei qui habet .x. talenta

Expanded text:
nasti et congregas ubi non sparsisti et timens abii et abscondi talentum tuum in terra ecce habes quod tuum est respondens autem dominus eius dixit ei serve male et piger sciebas quia meto ubi non semino et congrego ubi non sparsi oportuit ergo te mittere pecuniam meam nummulariis et veniens ego recepissem utique quod meum est cum usura tollite itaque a
Abbreviated transcription (Latin):
intestimonium omnib gentib. & tunc ueniet consũmatio.
um ergo uideritis abominationẽ desolationis quȩ dicta
est adanihelo propheta stantẽ in loco sc̃o. qui legit in¬
telligat.
unc qui iniudaea sunt fugiant ad montes. & qui in tecto
non descendat tollere aliquid de domo sua. & qui in
agro non reuertatur tollere tunicã suam.

Expanded text:
um omnibus gentibus et tunc veniet consummatio cum ergo videritis abominationem desolationis quae dicta est a Danihelo propheta stantem in loco sancto qui legit intellegat tunc qui in Iudaea sunt fugiant ad montes et qui in tecto non descendat tollere aliquid de domo sua et qui in agro non revert
Abbreviated transcription (Latin):
eatus ille seruus. quem cum uenerit dominus eius. in¬
uenerit sic facientem. Amen dico uobis. qm̃ super
omnia bona sua. constituet eum.
Si autẽ dixerit malus seruus ille in corde suo. moram
facit dominus meus uenire. & coeperit percutere conser¬
uos suos. manducet autẽ &bibat cum ebriosis. ueniet
dominus serui illius indie qua nonsperat. & hora qua
ignorat & diuidet eum. partemq eius ponet cum hypo

Expanded text:
cum uenerit dominus eius inuenerit sic facientem. amen dico uobis, quoniam super omnia bona sua constituet eum. si autem dixerit malus seruus ille in corde suo: moram facit dominus meus uenire: et coeperit percutere conseruos suos, manducet autem et • bibat cum ebriis: ueniet dominus serui illius in die qua non sperat et hora qua ignorat, et diuidet eum partemque eius ponet cum
Abbreviated transcription (Latin):
parebit signum filii hominis incęlo.
t tunc plangent omnes trib terrae. & uidebunt
filium hominis uenientẽ innubibus caeli cum uirtute
multa & maiestate. & mittet angelos suos cum tuba
& uoce magna. Et congregabunt electos eius aquat.¬
tuor uentis. a summis cęlorũ usq ad terminos eorum
Ab arbore autẽ feci. discite parabolam. Cum iam ramꝰ
cius tener fuerit & folia nata. scitis quia prope est aestas.
Ita & uos cumuideritis hȩc omnia. scitote quia prope est
inianuis: Amen dico uobis. quia non prȩteribit hec ge¬
neratio. donec omnia hȩc fiant. Cęlum & terra transi¬
bunt. uerba uero mea non prȩteribunt.
edie autẽ illa & hora nemo scit. neq angeli cęlorum.
nisi pater solus.
icut autẽ indieb noȩ. Ita erit & aduentus filii hominis.
Sicut autẽ erant indieb ante diluuium comedentes

Expanded text:
i hominis in caelo et tunc plangent omnes tribus terrae et videbunt Filium hominis venientem in nubibus caeli cum virtute multa et maiestate et mittet angelos suos cum tuba et voce magna et congregabunt electos eius a quattuor ventis a summis caelorum usque ad terminos eorum ab arbore autem fici discite parabolam cum iam ramus eius tener fuerit et folia nata scitis quia prope est aestas ita et vos cum videritis haec omnia scitote quia prope est in ianuis amen dico vobis quia non praeteribit haec generatio donec omnia haec fiant caelum et terra transibunt verba vero mea non praeteribunt de die autem illa et hora nemo scit neque angeli caelorum nisi Pater solus sicut autem in diebus Noe ita erit et adventus Filii hominis sicut enim erant in diebus a
Abbreviated transcription (Latin):
Uac mundo abscandalis. Necesse est enim. ut ueniant
scandala. Uerum tamen. uae homini perquẽ scanda¬
lum uenit.
i autẽ manus tua uel pes tuus scandalizat te. abscide
eum & proice abste. Bonum est tibi aduitã ingredi

Expanded text:
uic mundo ab scandalis. necesse est enim uenire scandala, uerumtamen uae homini illi per quem scandalum uenit. quod si manus tua uel pes tuus scandalizat te, abscinde eum et pro
Abbreviated transcription (Latin):
ae uobis scribȩ & pharisaei hypocritȩ. qui mundatis
ni sunt rapina & inmunditia. Pharisace cȩce. mun-¬
da prius quod intus est calicis & parapsidis. ut fiat &¬
id quod deforis est mundum.
ae uobis scribae & pharisȩi hẏpocritȩ. quia similes estis
sepulchris de albatis. quȩ aforis parent hominib specio-

Expanded text:
ae vobis Scribae et Pharisaei hypocritae, quia purgatis na sunt rapina ac inda prius, quod intus est calicis et paropsidis, ut fiat id, quod deforis est, mundum. Vae vobis Scribae et Pharisaei hyprocritae: quia similes estis sepulcris deal
Abbreviated transcription (Latin):
Qui potest capere capiat.
unc oblati sunt ei paruuli. ut manus imponeret &
oraret. Discipuli autẽ increpabant eos. Iħ̃e uero ait
eis. Sinite paruulos & nolite eos prohibere adme
uenire. talium est enĩ regnum cęlorum. Et rum im¬
posuisset eis manus. abiit inde.
tecce unus accedens ait illi. Magister bone. qui a¬
boni faciam ut habeam uitam eternam: Qui dixit
ci. Quid me in terrogas debono: Unus est bonus ds̃.
Si autẽ uis aduitã ingredi. serua mandata. Dicit illi.
Quȩ: Iħ̃e autẽ dixit. Non homicidiũ facies. non ad

Expanded text:
iat. tunc oblati sunt ei paruuli, ut manus eis inponeret et oraret: discipuli autem increpabant eos. Iesus uero ait eis: sinite paruulos et nolite eos prohibere ad me uenire. talium est enim regnum caelorum. et cum inposuisset eis manus, abiit inde. et ecce unus accedens ait illiciam boni, ut habeam vitam aeternam? Qui dixit ei: Quid me interrogas de bono? Unus est bonus Deus. Si autem vis vitam ingredi, serva mandata. Dicit illi: Quae? Jesus autem dixit: Non ho
Abbreviated transcription (Latin):
eum interte & ipsum solũ. Si te audierit. lucratus
eris fratrem tuum.
i autẽ non te audierit. adhibe tecũ adhuc unum
uel duos. ut inore duorũ testium uel trium. stet om¬
ne uerbum. Quod si non audierit eos. dic ȩccłȩ.¬
Si autem excłam non audierit. sit tibi sicut &hni

Expanded text:
et ipsum solum. si te audierit, lucratus es fratrem tuum: si te non audierit, adhibe tecum adhuc unum uel duos testes, ut in ore duorum testium uel trium stet omne uerbum: si illos non audierit, dic ecclesiae: si ecclesiam non audierit, sit tibi sicu
Abbreviated transcription (Latin):
intus autẽ pleni estis hẏpocrisi &iniquitate.
ae uobis scribae & pharisei hẏpocrite. qui aedificatis
sepulera prophetarũ & ornatis monumenta iustorum.
& dicitis. Si fuissemus indieb patrũ nr̃oꝵ. non essemus
socii eorũ insanguine prophetarũ. Itaq testimonio
estis uobis metipsis. quia filii estis eorũ qui prophetas
occiderunt.

Expanded text:
uitate vae vobis scribae et Pharisaei hypocritae quia aedificatis sepulchra prophetarum et ornatis monumenta iustorum et dicitis si fuissemus in diebus patrum nostrorum non essemus socii eorum in sanguine prophetarum itaque testimonio estis vobismet ipsis quia filii estis eorum qui prophetas occiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
tem intrare in regnũ cęlorũ. Audits autẽ his disci.¬
puli. mirabantur ualde dicentes. Quis ergo poterit
saluus esse: Aspiciens autẽ ihe dixit cis. Apud homi.¬
nes hoc in possibile est. apud đm̃ autẽ omia possibilia
sunt. Tunc respondens petrus dixit ei. Ecce nos reli¬
quimus omnia. & secuti sumus te. Quid ergo erit nobis:

Expanded text:
re in regnum caelorum. auditis autem his discipuli mirabantur ualde dicentes: quis ergo poterit saluus esse? aspiciens autem Iesus dixit illis: apud homines hoc inpossibile est, apud deum autem omnia possibilia sunt. tunc respondens Petrus dixit ei: ecce nos reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ico autẽ uobis. quia quicumq dimiserit uxorẽ suam
nisi obfornicationẽ & aliam duxerit. moechatur.
Et qui dimissã duxerit. moechatur.
Nicunt ei discipuli eius. Si ita est causa homini cum
uxore. non expedit nubere. Qui dixit. Non omnes
capiunt uerbũ istud. sed quib datum est. Sunt enĩ
cunuchi. qui de matris utero sic nati sunt. Et sunt eu-

Expanded text:
ico autem vobis quia quicumque dimiserit uxorem suam nisi ob fornicationem et aliam duxerit moechatur et qui dimissam duxerit moechatur dicunt ei discipuli eius si ita est causa homini cum uxore non expedit nubere qui dixit non omnes capiunt verbum istud sed quibus datum est sunt enim eunuchi qui de matris utero sic nati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bant interse dicentes. Si dixerimus ecęlo. dicet
nobis. Quare ergo non credidistis illi: Si autem dixe¬
rimus exhominibus: timemus turbam. Om̃s enĩ habent
iohannem sicut prophetam. Et respondentes iħu
dixerunt. Nescimus. Ait illis ipse. N ec ego dico
uobis. in qua potestate hȩc facio.
uid autẽ uobis uidetur: Homo quidam habebat duos
filios. & accedens ad primũ dixit. Fili. uade hodie

Expanded text:
entes si dixerimus e caelo dicet nobis quare ergo non credidistis illi si autem dixerimus ex hominibus timemus turbam omnes enim habent Iohannem sicut prophetam et respondentes Iesu dixerunt nescimus ait illis et ipse nec ego dico vobis in qua potestate haec facio quid autem vobis videtur homo habebat duos filios
Abbreviated transcription (Latin):
uid uobis uidetur. si fueriñ alicui centum oues. & erra¬
uerit una ex eis. nonne relinquit nonaginta nouẽ
in montib. & uadit querere eam quȩ errauit: Et
si contigerit ut inueniat eam. Amen dico uobis
quia gaudet suꝑ eam magis. quã suꝑ nonaginta
nouẽ quȩ non errauerunt. Sic non est uoluntas
ante patrẽ ur̃m qui incęlis est. ut pereat unus de
pusillis istis.

Expanded text:
uid vobis videtur? si fuerint alicui centum oves, et erraverit una ex eis: nonne relinquit nonaginta novem in montibus, et vadit quaerere eam, quae erravit? et si contigerit, ut inveniat eam: Amen dico vobis, quia gaudet super eam magis quam super nonaginta novem, quae non erraverunt. Sic non est voluntas ante Patrem vestrum, qui in coelis est, ut pereat unus de pusillis istis.
Abbreviated transcription (Latin):
habet aliũ exminio numerum discolorem. qui ad decẽ
usq procedens. indicat prior numerus in quosit cano¬
ne requirendus. Cum igitur aperto codice uerba
gratia illud siue capitulum illud scire uolueris cuius
canonis sit. statim ex subiecto numero doceberis. & re-¬
currens ad principia inquib canonũ est distineta con¬
geriei s. Eodemq statim canone extitulo frontis in¬
uento. illũ quem querebas numerum eiusdem euange¬¬
listȩ qui & ipse ex inscriptione signatur inuenies. Atq eui¬
cino ceterorum tramitib inspectis. quos numeros eregio¬
ne habeant. ad notabis. Et cum scieris. recurris aduolumi¬
na singulorũ. & sine mora repertis numeris quos ante sig
Opto ut inxp̃o ualeas & memineris mei papa beatissime

Expanded text:
habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos ante signOpto, ut in Christo valeas, et mei memineris, Papa beatissime
Abbreviated transcription (Latin):
sensum alius aliter expressit. ille qui unũ equattuor primũ
legerat ad eius exempłũ ceteros quoq estimauerit emen¬
dandos. Unde accidit ut apud nos mixta sint omnia. &
sunt inueniantur. Cum itaq canones legeris qui subiecti
sunt. confessionis errore sublato. & similia omniũ scies.
& singulis sua quȩq restitues. In canone primo concordant
quattuor. matheus. marcus. luras. Iohannes. In scđõ tres.
matheus. marcus. lucas. Intertio tres. matheus. lucas. iohannes.
Inquarto tres. matheus. marcus. iohannes. Inquinto duo.
matheus lucas. In sexto duo. matheus. marcus. In septimo
duo. matheus. iohannes. In octauo duo. lucas. marcus. In
nono duo. lucas. iohannes. Indecimo. propria unusquisq
quȩ non habentur in aliis ediderunt. Singulis uero
euangeliis ab uno incipiens. usq ad finem librorũ dispar
numerus in crescit. Hic nigro colore perscriptus. subse

Expanded text:
sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar numerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore praescriptus, sub se
Abbreviated transcription (Latin):
linguis scriptura ante tranlata doceat falsa esse quȩ ad¬
dita sunt. Igitur hȩc prȩsens prȩfatiuncula pollicetur
quattuor tantũ euangelia. quorum ordo iste est. Matha¬
us. Marcus. lucas. Iohannes. codicum grecorũ emenda¬
ta conlatione. sed ueterũ quae nemultũ alectionis latinȩ
consuetudine discreparent ita calamo temperauimus. ut
his tantũ quȩ sensum uidebantur mutare correctis. reliqua
manere pateremur ut fuerant. Canones quoq quos euse¬¬
bius cesariensis ep̃s alexandrinũ secutus ammonium. in
decem numeros ordinauit. sicut in greco habentur ex pres¬
simus. Quod siquis decuriosis uoluerit nosse quȩ in euan-¬
geliis uel eadẽ uel uicina uel sola sint. eorũ distinctione
cognoscat. Magnus siquidẽ hic in nr̃is codicib error
moleuit. dum quod in eadem re alius euangelista plus dix̃
in alio quia minus putauerint addiderunt. Uelcum eundẽ

Expanded text:
linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae adlinguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ueritas est querenda de plurib. cur non ad grecam
originẽ reuertentes. ea quȩ uel auitiosis interp̃tib male
edita. uel a prȩsumptorib inperitis emendata peruersius.
uel aliberariis dormitantib aut addita sunt aut mutata
corrigimus. Neq uero ego de ueteri disputo testamento.
adnos usq peruenit. Non quaero quid aquila. quid sẏmina¬¬
chus sapiant. quare theodotion inter nouos & ueteres me-¬
dius incedat. Sit illa uera interp̾tatio quã apłi probaue.¬
runt: de nouo nunc loquor testamento quod grecum esse
non dubium est excepto apostolo matheo. qui euangeliũ
cum in nr̃o sermone discordat. & in diuersos riuulorum
tramites ducit uno defonte quaerendus est. Prȩter muto
eos codices quos aluciano & esycio nuncupatos naucoꝵ
hominũ adserit peruersa contentio. Quib utiq iec inue
Nec in nouo profuit emendasse. cum multarũ gentium

Expanded text:
autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus incum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium
Abbreviated transcription (Latin):
EATO PAPE DANIA¬
so. Hi eronimus. Nouũ opus¬
me facere cogis exueteri. ut post
ex emplaria scripturarũ toto
orbe dispersa quasi quidã arbit̃
sedeam. & quia interse uariant
quȩ sint illa quȩ cũ greca con¬
sentiant ueritate de cernam.
Pius labor. sed periculosa pre¬
sumptio. uidicare de ceteris.
ipsum ab omnib: iudicandũ. Senis mutare linguã.
& canescentẽ iam mundũ ad initia retrahere paruuloꝵ
Quis enĩ docius pariter uel indoctus. cũ in manus uolum̃
assumpserit. & asaliua quã semel inbibit uiderit discre.¬
pare itiod lectitat.Non statim erumpat in uocẽ. me falsa¬
rium meclamans esse sacrilegũ: Qui audiã aliquid inue¬
terib libris addere. mutare corrigere. Aduersus quã
inuidiam duplex causa me consolatur. quod & tu qui
summus sacerdos es fieri uibes. & uerũ non esse quod ua-¬
riat &iam maledicorũ testimonio comprobatur. Si enĩ
latinis exemplarib fides est adhibenda. respondeant.
quib tot sunt pene exemplaria quod codices. Sin

Expanded text:
o papae Damaso Hieronymus. Novum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin
Abbreviated transcription (Latin):
uitatt̃ suam natareth. Puer autẽ crescebat & confortaba.¬
tur. plenus sapientia. Et gr̃a dĩ. erat cum illo. Et ibant
parentes cius ꝑomnes annos in hierusalem. indie sollem
diei festi. Consumatisq dieb cum redirent. remansit
puer iħc in hierłm. & goncognouerunt parentes eius.¬

Expanded text:
uat dicens: Puer autem crescebat et confortabatur, plenus sapientia, et gratia Dei erat cum illo. Et ibant parentes ejus per omnes annos in Jerusalem in die solemndiei festi; consummatisque diebus, cum redirent remansit puer Jesus in Jer
Abbreviated transcription (Latin):
bos mente tordis sui. Deposuit potentes desede. & ex¬
altauit humiles. Esurientes impleuit bonis. & diuites
dimisit in anes. Suscepit israhel puerum suũ. memo¬
rari misericordiȩ suȩ. Sicut locutus est ad patres nr̃os.
abraham & semini eius insecula. Mansit autẽ maria
cum illa quasi mensib trib. & reuersa est indomũ suã.

Expanded text:
uit potentes de sede et exaltauit humiles, esurientes impleuit bonis et diuites dimisit inanes. suscepit Israhel puerum suum, memorari misericordiae suae, sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini eius in saecula. mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tribus et reuersa est in domum suam
Abbreviated transcription (Latin):
solem suũ oriri facit suꝑ bonos & malos & pluit¬
pastũ talib in hoc mundo prebere. ut ꝑ collata be¬
neficia occasionem tribuat conuertendi:
Sirit qͥ achitophel ad absalon. E ligam mͥ.xͦi. nu
lia uiroꝵ. & consurgens ꝑsequar dauid hac nocte.
chitofel qui adu̾sus dauid pessimũ dedit con¬
qͥppe int̾pretatur runa frĩs. Qd̾ ipsi iudȩ ꝓdi¬
tori ꝓculdubio congruit. qͥ ruina extitit illius
qͥ dignatꝰ est dicere. narrabo nom̃ tuũ fr̃ibꝰ me¬
is. qui & disposita domo sua postea suspendio
interiit. E oc & iudas in exĩgłio similit̾ ut achi¬
tofel fecisse legit᷑. Hic sequitur qualit̾ iona¬
thas & achimaas ad explorandũ consiliũ absa¬
lon. & dauid renuntiandũ derelicti sunt. & fu¬
gientes ausalon declinauerunt indomũ cuiꝰda
uiri in baurim qͥ habebat puteum in uestibulo
suo. & descenderunt in eũ. Tulit autẽ mulier
& expandit uelam̃ suꝑ os putei qͣsi siccans typ

Expanded text:
solem suum oriri facit super bonos et malos, solem suum oriri facit super bonos et malos, pastum talibus in hoc mundo praebere, ut per collata beneficia occasionem tribuat convertendi. « Dixit igitur Achitophel ad Absalom: Eligam mihi du consurgens persequar David hac nocte. » Achitophel, qui adversus David pessimum dedit conquippe interpretatur ruina fratris, quod ipsi Judae proditori procul dubio congruit: qui ruina exstitit illius qui dignatus est dicere: « Narrabo nomen tuum fratribus meis . » Qui et disposita domo sua, postea suspendio interiit. Hoc et Judas in Evangelio similiter, ut Achitophel fecisse legitur. Hinc sequitur qualiter Jonathas et Achimaas ad explorandum consilium Absalom, et David renuntiandum, derelicti sunt, et fugientes declinaverunt in « domum cujusdam viri in Bahurim, qui habebat puteum in vestibulo suo, et descenderunt in eum. Tulit autem mulier, et expandit velamen super os putei quasi sicc
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ñ tumore cordis sicut abisai audita fu¬
tura passione dñi ipse respondisse in ȩũglio le¬
gitur dicens: absit a te dñe. ñ fiet istud. C ui
dñs ẽ cont̾rio sicut & dauid abiasi increpando
respondit: uade post me sathanas. qͥa non sapis
iudaicȩ plebis ñ dubiũ est. quas magistri erroriᷤᷤ
scribȩ uidelicet & pharisei uanis suꝑstitionib
suis atq ꝑ pͣuam doctrinã corrũpentes. a dño
itĩu xp̃o eam alienã fecerunt. sicut & heretiei
crebro facere ñ uerentur. dum apostata angłs
qͦsdam qui uident᷑ regere & custodire ppłm d̾i
tanꝗͣ concubinȩ domũ dauid. heretica pͣuitate
se ducendo decipit ꝑ eos. Ad quas tam̃ ultra
dauid ñ ingreditur. s in custodia positis aliñta
p̾bet. ipseq inuiduitate uiuentes. clausȩ sunt
usq ad diem mortis suȩ. qͥa dum heretici uł de¬
cepti ab hereticis a uia ueritatis ab errantes
denuo ad eam redire dissimulant. ñ sunt

Expanded text:
mentis, non tumore cordis, sicut Abisai: audita fumentis, non tumore cordis, sicut Abisai: audita futura passione Domini ipse respondisse in Evangelio legitur, dicens: « Absit a te, Domine, non fiet istud . » Cur Dominus e contrario, sicut et David Abisai, increpando respondit: « Vade post me, Satana, quia non sapis Judaicae plebis non dubium est, quas magistri erroris, Scribae videlicet et Pharisaei, vanis superstitionibus suis, atque per pravam doctrinam corrumpentes, a Domino Jesu Christo eam alienam fecerunt, sicut et haeretici crebro facere non verentur: dum apostata Angelus quosdam qui videntur regere et custodire populum Dei, tanquam concubinas domum David, haeretica pravitate seducendo, decipit per eos. Ad quas tamen David ultra non ingreditur, sed in custodia positis alimenta praebet; ipsaeque in viduitate viventes, clausae sunt usque ad diem mortis suae, quia dum decepti ab haereticis a via veritatis oberrantes, denuo ad eam redire dissimulant, non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uiȩ. cur efficimini mͥ hodie in sathan. dimit¬
illa est eũ libent̃ sustinere cui facile qͥd redde
mantẽ se semei magis studuit patient̃ ferre.
ad memoriã reducat. quẽ cum semei tot conui¬
ciis urgueret. & armati ꝓceres ulcisci conten¬
mͥ bonũ ꝓ maledictione hac hodierna. Quibus
ꝓ fecto uerbis indicat. quia ꝓ ꝑpetrato bersabee
scelere exsurgentẽ contͣ se filium fugiens. redux̃
conuicia ꝙͣ adiutoria credidit. quib se purgari
sibiq misereri posse indicauit. Tunc enĩ illata
conuicia bene toleramꝰ. cũ insecreto m̃tis ad ma¬
la ꝑpetrata currimꝰ. Leue qͥppe iudebitur qd̃ in¬
iuria ꝑcutim᷑. dũ in actione nr̃a conspicimꝰ qͥa
peiꝰ est qd̾ merem᷑. Sicq fit ut contumeliis gr̃a
magis ꝙͣ ira debeatur. quarũ int̾uentu d̾õ ui¬
dicȩ pęna gͣuior declinari posse confiditur.
Et ait dauid. Cur efficimini mͥ hodie in sathancꝰ
uic simile Petrus apłs licet in infirmitate

Expanded text:
viae, cur efficiamini mihi hodie in Satan? Dimitilla est eum libenter sustinere, cui facile quis reddemantem se Semei magis studuit patienter ferre ad memoriam reducat: quia cum Semei conviciis urgeretur, et armati proceres ulcisci contenmihi bonum pro maledictione hac hodierna. Quibus profecto verbis indicat, quia perpetrato Bersabee scelere, exsurgentem contra se filium fugiens, reduxit cosibique misereri posse indicavit. Tunc enim illata convicia bene toleramus, cum in secreto mentis ad male perpetrata recurrimus. Leve quippe videbitur quod injuria percutimur, dum in actione nostra conspicimus quia pejus est quod meremur. Sicque fit ut contumeliis gratia magis quam ira debeatur, quarum interventu Deo judice poena gravior declinari posse cEt ait David: Cur efficimini mihi hodie in Satan? » Huic simile Petrus apostolus, licet infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
Lido mea. Hinc qͦq in ꝓpħa sc̃ptum est. muta¬
uit ȩthiops pellem suam. & illud. ȩthiopia inqͥt
festinet manꝰ dare do. quia gentilis ppłs post¬
quã se nigredine peccatoꝵ exuit. nunꝗͣ adm̃
tergo recessit. E qͥ erat longe. factus est ꝓpe
insanguine: xp̃i Meinde sequit᷑. qualiter oc¬
currisset dauid siba puer miphiboseth cũ duo¬
bus asinis oneratis. & mentitꝰ qͥ fueriͣt de dño
suo. & ꝓpt̾ea ait er dauid. Tua sint om̃ia. quȩ
fuerunt miphiboseth. Hic enĩ demonstrat᷑¬

Expanded text:
tudo mea. Hinc quoque in propheta scriptum est: « Mutatudo mea. Hinc quoque in propheta scriptum est: « Mutavit Aethiops pellem suam ; » et illud: « Aethiopia, inquit, festinet manus dare Deo. » Quia gentilis populus postquam se nigredine peccatorum exuit, nunquam a tergo Domini recessit: et qui erat longe, factus est prope in sanguine Christi. Deinde sequitur qualiter occurrit David Siba puer Miphiboseth, cum duobus asinis oneratis, et mentitus est de domino suo, et propterea ait ei David: « Tua sint omnia, quae fuerunt Miphiboseth. » Hinc enim demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
hẏstoriam ista significent suꝑiꝰ inculcauimꝰ.
cȩterũ qͣntũ ad alniorẽ intelligentiã ꝑtinet.
sadoch sacerdos qͥ int̾pretat᷑ iustꝰ. qͥ archam dñi
reportauit in urbem. ꝑsonam gestauit scõꝵ eoꝵ¬
uidelicet qͥ tempore passionis dñi licet corpore
in breui ab eo discesserint. fide tam̃ & dilectiõe
minime separati sunt. Et dix̃ dauid ad cusai
arachiten. Si ueneris mecũ eris mͥ oneri &
relig̃. Nam & iste cusai amicꝰ dauid qͥ int̾pre¬
tat᷑ festinans. qͥ ab eo in ierłn reu̾tens consili¬
um achitophel dissipauit. ꝑsonam gestauit
eoꝵ qͥ occulte erant ex ppło iudeoꝵ discipłi dñi.
sicut fuit nichodemꝰ. & ioseph ab arimathia
uł cȩt̾i huiꝰ inodi. Potest etiam signifi care cre¬
dentes ex gentib. Qui licet cũ absalon aliq̃ndo
cantes. nec achitophel imqͥs suggestionib ũꝙͣ.
consentientes cum dauid fidelit ꝑ manserunt:
Int̾pretat᷑ autẽ chusai ethiops: arachites. longi¬

Expanded text:
historiam ista significent inculcavimus. Caeterum quantum ad altiorem intelligentiam pertinet, Sadoc sacerdos, qui interpretatur justus, qui arcam Domini reportavit in urbem, personam gestavit sanctoidelicet qui tempore passionis Domini, licet corpore in brevi ab eo discesserunt, fide tamen et dilectione minime separati sunt. « Et dixit David ad Chusai Arachitem: Si veneris mecum, eris mihi oneri, » etc. Nam et iste etiam Chusai amicus David, qui interpretatur festinans, qui et ab eo in Hierusalem revertens, consilium Achitophel dissipavit, personam gestavit eorum qui occulte erant ex populo Judaeorum discipuli Domini, sicut fuit Nicodemus et Joseph ab Arimathaea, vel caeteri hujusmodi. Potest etiam significare credentes ex gentibus, qui licet cum Absalom aliquandocantes, nec Achitophel iniquis suggestionibus unquam consentientes: sed cum David fideliter permanserunt. Interpretatur autem Chusai Aethiops, Arachites longi
Abbreviated transcription (Latin):
Bochri autẽ int̾pretatur pͥmogenitꝰ meus.
I srł gͦ de quo seriptum est filiꝰ mĩs pͥmoge¬
nitus nĩs isrł. quẽ eduxi de egypto. sibam
idest errorem secutus se sequestra bat a domo
dauid hoc est eccłia. A qua semetipsum seꝑa¬
bat. eum eiꝰ conuentũ execrando spernebat.
Hic gͦ postꝙͣ ꝑ mulieris sapientis suggestionẽ
absciderit & diabolum a corde suo abiecerit
mox ad dauid reu̾titur. cum xp̃m filiũ dei
corde credulo ueneratur

Expanded text:
Bochri autem interpretatur, primogenitus meus. Bochri autem interpretatur, primogenitus meus. Israel ergo de quo scriptum est: « Filius meus primogenitus Israel, quem eduxi de Aegypto , » Sibam, id est, errorem secutus, se sequestrabat a domo David, hoc est, ab Ecclesia semetipsum separabat, cum ejus conventum exsecrando spernebat. Hic ergo postquam per mulieris sapientis suggestionem,absciderat, hoc est, diabolum a corde suo abjecerat, mox ad David revertitur, cum Christum Filium Dei corde credulo veneratur
Abbreviated transcription (Latin):
In hebreo ñ habet᷑ ꝓu̾bio. Iste sermo. sermo le¬
gis est. in qua iubet᷑ adño ꝑ moy sen ut quando
ingressuri essent t̾ram chanaan & gentes dele¬
turi. pͥmum pacem offerrent. & si pax ab eis
recipetur pacẽ recipientes tributarii eoꝵ effi¬
cerentur. & si pacẽ ñ reciperent tunc a filiis is¬
rahel delerentur. Iccireo exclamasse mulier sa¬
piens de ciuitate fertur. ñ ne ego sum quȩ res-¬
pondeo ueritatẽ in isrł. & tu quęris subu̾tere
ciuitatẽ ⁊ Quare p̾cipitas hereditatẽ dñi s
Ac si diceret. eur uis destruere eiuitatẽ hane añ¬
quã pacẽ int̾rogando offeras sicut in lege iu¬
beture Cur etiam ñ eand̾e legẽ in nob̾ isrłi¬
tis seruas. quȩ in alienis olim seruata est iͦ¬
int̾fectionem absalon. reditũ pͥoris ppłi ad
xp̃m post interitũ prauoꝵ magistroꝵ sig¬
insy nagoga udeoꝵ diutiꝰ dominabat᷑. & a
ueritatis auditu ppłm subuertebat. Int̾ꝑre¬
tatur autẽ siba secta a secando ñ a sectando.

Expanded text:
In Hebraeo non habetur proverbio. Iste sermo, sermo legis est, in qua jubetur a Domino per Moysen ut quando ingressuri essent terram Chanaan, et gentes deleturi, primum pacem offerant. Et si pax ab eis reciperetur, pacem recipientes tributarii eorum efficerentur. Et si pacem non reciperent, tunc a filiis Israel delerentur. Idcirco exclamasse mulier sapiens de civitate fertur: « Nonne ego sum, quae respondeo veritatem in Israel, et tu quaeris subvertere civitatem? » Quare praecipitas haereditatem Domini? Ac si diceret: Cur vis destruere civitatem hanc, antequam pacem interrogando offeras, sicut in lege jubetur? Cur etiam non eamdem legem in nobis Israelitis servas, quae in alienis olim servata est? RinterfecChristum post interitum pravorum magistrorum sigin Synagoga Judaeorum diutius dominabatur, et a veritatis auditu populum subvertebat? Interpretatur autem Siba secta, a secando, non a sectando.
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus est. postꝙͣ uͦ in doctrinam dauid tnͣsiit
ñ chamaam s chana. qd̃ int̾pretatur fidelis ap
tentione priꝯ damna. Sti ab ȩccłia moriunt᷑.
ꝙͣ. hoc qd̾ cȩperant implere possint. De qua
reit itaq ioab ad amasa. Salue mi fr. Et
tenuit manu dextera mentũ amasȩ quasi
osculans eũ. Porro amasa ñ obseruauit gladium
quẽ habebat ioab. Qui ꝑcussit eũ in latere. & ef¬
fudit intestina eiꝰ int̾ram. Quid est qđ ioab¬
aium latent mittens eiꝰ uiscera effudit. nͥ hoc
qd̾ patenter datur intelligi e Dext̾a nãq mentũ
tenere est. quasi ex benignitate blandiri. Sed
sinistram ad gladiũ mittit. qͥ latent̃ ex malicia
ꝑcutit. Sic ioab qͦq blande & benigne locutꝰ est.
s ex malicia in dolo occidit. Et exclamauit
mulier sapiens de ciuitate. ad ioab dicens: sermo
inqͥt dicebat᷑ in uet̾i ꝓu̾bio qui int̾rogant int̾ro¬
gent in abela. & sic ꝑficiebant. Nonne ego sũ

Expanded text:
vocatus est. Postquam vero in doctrinam David transiit, vocatus est. Postquam vero in doctrinam David transiit, non Chamaam, sed Chama, quod interpretatur fidelis, aptentione prius damnati ab Ecclesia, moriuntur, quam hoc quod coeperant, implere possint. De quo ixit itaque Ioab ad Amasa salve mi frater et tenuit manu dextra mentum Amasae quasi osculans eum porro Amasa non observavit gladium quem habebat Ioab qui percussit eum in latere et effudit intestina eius in terram nec dium latenter mittens, ejus viscera effudit, nisi hoc quod patenter datur intelligi? Dextera namque mentum tenere est, quasi ex benignitate blandiri. Sed sinistram ad gladium mittit, qui latenter ex malitia percutit. Sic Joab quoque blande et benigne locutus est, sed ex malitia in dolo occidit. « Et exclamavit mulier sapiens de civitate ad Joab, dicens: Sermo, inquit, dicebatur in veteri proverbio: Qui interrogant, interrogent Abela, et sic proficiebant. Nonne ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
loqueris ⁊ fixum est qd locutꝰ sum. Tu & siba diui¬
dite possessiones. In hebreo agrũ legitur. Quia in
hoc loco dauid immemor anucitię fuit. & fęderis
immo uiram̃ti qd̃ habuit cũ ionathan. & tã crude¬
le dedit iudiciũ dicens. tu & siba diuidite agrũ.
iccirco roboan & ieroboan ut aiunt diuiserunt
eiꝰ regnũ. Miphiboseth enĩ in samuhelis libro
t̾pretatur litigans cũ altissimo. Litigatꝰ enĩ cũ
altissimo idest deo fiusse dicit᷑. eo qd̾ reduxisset
dauid cũ pace. Unde qd̾ ait regi. etiã cuncta ao¬
cipiat postqͣ reu̾sus est dñs mĩs rex in doniũ suã
pacifice. ñ hoc dixisse suspicatur gratulanti ani¬
mo s uisultanti. & qͣsi contͣ d̃m murmuranti.
eo qd̾ añs clauid in pace recduxisset. Et ait ber¬
rellai ad regẽ. Est autẽ chamaam seruus tuus.
ipse ascendat tecũ. Chamaam int̾pretatur
suspirans. Quã diu cũ patre ꝑmansit suspirans

Expanded text:
loqueris? Fixum est quod locutus sum. Tu et Siba diviloqueris? Fixum est quod locutus sum. Tu et Siba dividite possessiones. » In Hebraeo agrum legitur. Quia in hoc loco David immemor amicitiae fuit et foederis, imo juramenti quod habuit cum Jonathan, et tam crudele dedit judicium, dicens: « Tu et Siba dividite agrum. » Idcirco Roboam et Jeroboam, ut aiunt, diviserunt ejus regnum. Miphiboseth enim in Samuelis libro terpretatur litigans cum Altissimo. Litigans enim cum Altissimo, id est Deo fuisse dicitur, eo quod reduxisset David cum pace. Unde quod ait regi: « Etiam cuncta accipiat postquam reversus est dominus meus rex in domum suam pacifice, » non hoc dixisse suspicatur gratulanti animo, sed insultanti, et quasi contra Deum murmuranti, eo quod Dominus David in pace reduxisset. « Et ait Berzellai ad regem: Est autem Chamaam servus tuus, ipse ascendat tecum. » Chamaam interpretatur suspirans, quandiu enim cum patre permansit, suspirans
Abbreviated transcription (Latin):
uidens ciuitatẽ ierłm fleuit suꝑ illã. Cuiꝰ mise¬
rie in tantũ cõpassꝰ est. ut etiã usq ad morten
crucis ineruditione eiꝰ & cura salutiᷤ ꝑmanserit.
Currenꝰ sͦ achimaa ꝑ uiã cõpendii. tnͣsiuit chusi.
Achimaas filiꝰ sadoch qͥ posterior cȩpit. & pͥori¬
se p̾cueurrit. a lacritatẽ quoꝵdam scõꝵ p̾figuras¬
se ñ dubiũ ẽ. Q cum sint conu̾sione nouissimi. plu¬
rimos tam̃ ex eis qͥ illos p̃ire uidebant᷑. fide & dilec̃¬
tione atq feruore sp̃c antecedunt.
eNit itaq uniu̾sꝰ ppłs coram rege. ille uide¬
licet qͥ cũ dauid ꝑmanserat. Qd uͦ ait. isrł fu¬
git intab̾nacula sua. hi intelligendi sunt qͥ cum
absalon ꝑ duellionẽ rebelles extiterant.
Uiphiboseth qͦq filiꝰ ionathan descendit in oc¬
tradunt ligneos pedes. quib uti qͣsi ꝓ naturalib
solebat. sicut solent facẽ claudi quẽ ad modũ ⁊ ille
erat. Pit autẽ rex ad inphiboseth. Quid ultra

Expanded text:
ens civitatem Hierusalem, flevit super illam . » Cujus miseriae in tantum compassus est, ut etiam usque ad mortem crucis, in eruditione et cura salutis suae permanserit. « Currens ergo Achimaas per viam compendii, transivit Chusi. » Achimaas filius Sadoch, qui posterior coepit et prior ipse praecucurrit, alacritatem quorumdam sanctorum praefigurasse non dubium est. Qui cum sint conversione novissimi, plurimos tamen ex eis qui illos praeire videbantur, fide et dilectione atque fervore spiritus antecedunt.enitque universus populus coram rege. » Ille videlicet qui cum David permanserat. Quod vero ait, « Israel fugit in tabernacula sua, » hi intelligendi sunt qui cum Absalom perduellione rebelles exstiterant. « Miphiboseth quoque filius Jonathan descendit in octradunt ligneos pedes, quibus uti quasi pro naturalibus solebat, sicut solent facerat. « Ait autem rex ad Miphiboseth: Quid ultra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceperant mortis occasionẽ habuerant. Unde
& saluator in ȩũgłio dixit ad eos: nolite arbrt᷑¬
ri qd̃ ego accusaturꝰ sim uos aput patrẽ meũ.
moyses enim inquẽ uos confiditis ille uos accu¬
sat. Ioab uͦ in cor absalon tres lanceas infigit.
cũ antiquus hostis suꝑbiam. auariciã. & inui¬
diam seu ꝑfidiam incor iudaici ppłi immisit.
quȩ illis maxime ꝑditionis causa erant. Suꝑbi
fuerunt. qͥ in contẽptũ di idola fabricauerunt.
Cupidi fuerunt. qͥ res tnsitorias uirtutũ deliciis
p̃ponebant. ꝑ fidi uͦ & inuidi fuert̃. qͥ ñ solun
dictis legis & ꝓpħax repugnabant. s etiam ipsis
saluatoris p̃sentiã spernebant. Et beneficiis ey
ingrati extiterant. cũ in passione sua blasphe¬
ma uoce ad pilatũ dicebant: ñ habens regẽ nisi
cesarẽ. Et si hunc dimittis. ñ es amicꝰ cesaris.¬
lis
A usalon qͦq post interitũ infoueam grande missꝰ

Expanded text:
acceperant, mortis occasionem habuerunt? Unde acceperant, mortis occasionem habuerunt? Unde et Salvator in Evangelio dixit ad eos: « Nolite arbitrari quod ego accusaturus sim vos apud Patrem meum. Moyses enim, in quem vos confiditis, ille vos accusat . » Joab ergo in cor Absalom tres lanceas infigit, cum antiquus hostis superbiam, avaritiam et invidiam seu perfidiam in cor Judaici populi immisit, qufuerunt, qui in contemptu Dei idola fabricaverunt. Cupidi fuerunt, qui res transitorias virtutum deliciis praeponebant: perfidi vero et invidi, qui non solum dictis legis et prophetarum repugnabant, sed etiam ipsius Salvatoris praesentiam spernebant, et beneficiis ejus ingrati exstiterant. Hinc in passione sua blasphema voce ad Pilatum dicebant: « Non habemus regem, nisi Caesarem ; » et: « Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris Absalom quoque post interitum, in foveam grandem missus
Abbreviated transcription (Latin):
serat de ppło quã hi quos uorauerat gladiꝰ ĩ uello.
Galtus hic qͥ plures consũpsisse dicit᷑. quã gla¬
dius uorasse. bestias ferocissimas q̃ in saltu erant
hebrei autumant. a quib plures consumpti quã
gladio uorati fuerint. Accidit autẽ ut occ᷑¬
reret absalon seruis dauid sedens mulo. & cȩt̾a.
bsalon mulo eui insederat ꝑtͣnseunte ipse
qͣuercui in herens int̾ celũ & t̾ram suspensꝰ ẽ.
Sic nimirũ seribȩ & ꝑharisei pͥncipes iud̾oꝵ
affigentes suspenderunt.
occulto
iudicio in eodem
ligno dãpnati
ppło iudeoꝵ qͥ carnali.
sensu uelut irrationali mulo p̃sidere uide¬
bant᷑ in disꝑsionẽ gentiũ stñseunte. ipsi pͥncipa¬
tum parit̃ & ppłm amiserunt. Dicamꝰ & ma¬
infestiꝰ. Qd absalon mulo fugiens in quercu ꝑ
cesariem capitis suspensꝯ est. hoc significabat.
qd̾ iudȩi stulticiȩ carnalis sensui incu̾ben
tes. ꝓpter suꝑsticiositatẽ pharisaicã legẽ cor¬
rumpentes. ꝑ ipsam quam ad correctionẽ uite

Expanded text:
 quam hi quos voraverat gladius in bello. » Saltus hic qui plures consumpsisse dicitur quam gladius vorasse: bestias ferocissimas, quae in saltu erant, Hebraei autumant, a quibus plures consumpti quam gladio vorati fuerunt. « Accidit autem ut occurreret Absalom servis David, sedens mulo, » etc. Absalom mulo cui insederat pertranseunte, ipse quercui inhaerens, inter coelum et terram suspensus est. Sic nimirum Scribae et Pharisaei, principes Judaeorum, affigentes suspenderunt, occulto judicio in eodem ligno damnati um Judaeorum qui carnali sensui, velut irrationabili mulo praesidere videbantur, in dispersionem gentium pertranseuntes, ipsi principatum pariter et populum amiserunt. Dicamus et manifestius, quod Absalom mulo fugiens in quercu per caesariem capitis sui suspensus est, hoc significabat quod Judaei stultitiae carnalis sensus incumbentes, propter superstitiositatem Pharisaicam legem corrumpentes, per ipsam, quam ad correctionem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
de rabath filioꝵ ammon & mahir filiꝰ amihel
de ladabar. & bereellai galadites de rogelim
opt. Nulerunt ei stratoria & tapetia. & cȩt̾a.
tra ubi dauid uenit hebraice ma¬
leguntur. sicut supͣ in¬
nuimꝰ. hoc
est locꝰ ubi obuii
fuerunt iacob angłi¬
uaas regis. cũ qͦ pugnauit saul. Ipse etiam¬
& naas fecit misccłiam eum dauid qͣndo fugie¬
bat a facie fiul. Quo mortuo dixit dauid.
Faciam miscdłiam cũ anon. sieut fecit pat̾ eiꝰ naaᷤ
mecũ. Int̾empto uͦ ã dauid anon qͥ ei in decal¬
uandis seruis suis inuiriam fecerat. constitu.¬
tus est ab eodem dauid in loco frĩs sui iste
sobi qͥ add clauid legitur cũ cȩt̾is uenisse. & stra¬
toua & tapetia & uasa fictilia & cȩt̾a quȩ se¬
quunt᷑ ei obtulisse. Ceterũ sp̃ualit̾ obsequium¬

Expanded text:
de Rabath filiorum Ammon, et Machir filius Amihel de Rabath filiorum Ammon, et Machir filius Amihel de Lodabar, et Berzellai Galaadites de Rogelim, obtulerunt ei stratoria et tapetia, » etc. Castra ubi venit David Hebraice Maleguntur, sicut supra innuimus, hic est locus ubi obvii fuerunt Jacob angNaas regis, cum quo pugnavit Saul. Ipse etiam Naas fecit misericordiam cum David, quando fugit a facie Saul: quo mortuo dixit David: Faciam misericordiam cum Anon, sicut fecit pater ejus Naas mecum. Interempto vero a David Anon, qui ei in decalvandis servis suis injuriam fecerat, constitutus est ab eodem David in loco fratris iste Sobi, qui ad David legitur cum caeteris venisse, et stratoria, et tapetia, et vasa fictilia et caetera quae sequuntur ei obtulisse.
Abbreviated transcription (Latin):
sum. cũ tristiciam & despectũ in mundo hoc ap¬
petunt habere. ꝓpter cȩlestis regni desideriũ.
Declinant cͦ concito gradu fugientes in domum
cuidam uiri in baurim qͥ locꝰ int̾pretat᷑ electꝰ
siue iuuenis. cũ adolescentiȩ tẽpora in memo¬
riam reducunt. Descendunt inputeũ qͥ erat
in uestibulo. cũ patientiȩ suȩ se humilit̃ subi¬
ciunt. qͦ cunctis necessaria est in hoc tẽpore añ
finẽ scilicet p̾sentis uitȩ. Expandit mulier
uelam̃ suꝑ os putei. cum ȩccłia precũ assidui¬
tate delicta iuuentutis & ignorantiȩ filioꝵ¬
suoꝵ abscondere certat. Quasi siccans tẏpsanas.
cũ carnis lasciuiam ꝑ continentiȩ rigorẽ res¬
tringit. Sic &e res latet tũsgressionis uidelicet
humanȩ uitȩ. qͥa ꝑ assiduitatẽ p̃cum in com¬
punctione lacrimarũ. & ꝑ castigationem
corporis omnia delicta abscondunt᷑. ae homineᷤ
a ꝑsecutione antiqui hostis ꝓtecti liberantur.
umq uenisset dauid incastra. sobi filiꝰ naas

Expanded text:
titiam et despectum in hoc mundo appetunt habere, propter coelestis regni desiderium. Declinant ergo concito gradu fugientes in domum cujusdam viri in Bahurim, qui locus interpretatur electus sive juvenis, cum adolescentiae tempora in memoriam reducunt. Descin vestibulo, » cum poenitentiae se humiliter subjiciunt, quae cunctis necessaria est in hoc tempore, ante finem scilicet praesentis vitae. « Et expandit « mulier velamen sutate delicta juventutis et ignorantiae suorum filiorum abscondere certat quasi siccans ptisanas, cum carnis lasciviam per continentiae rigorem constringit. Sic et res latet transgressionis videlicet humanae vitae, quia per assiduitatem precum in compunctione lacrymarum, et per castigationem corporis omnia delicta absconduntur, ac homines a persecutione antiqui hostis protecti liberantur. « Cumque venisset David in castra Sochi filius Naahas
Abbreviated transcription (Latin):
adest. nec ẽ ꝓximo tangunt᷑. Nam dauid ser¬
uum miphiboseth siba uidelicet sibi contͣ dñm̃
suũ mentientẽ. ñ intellexit. & ido omĩa dñi
sui ei concessit. Cui si sp̃c ꝓphetiȩ adesser.
mentientẽ dep̃henderet. Uerũ ẽ ppximo tac̃¬
tus ñ fuerat. cũ suꝑiꝰ amasȩ ꝓmiserat di¬
cens. hȩc faciat mͥ ds̃ & hȩc addat. si ñ ma¬
gister miliciȩ fueris coram me õĩ tẽpore
ꝓ ioab uidelicet qͥd sequeretur ignorans.
qͥa amasa idem ñ solũ principatũ miliciȩ ꝓ
ioab ñ susciꝑet. s etiam ꝑ ioab post paululũ

Expanded text:
adest, nec e proximo tanguntur. Nam David servum Miphiboseth, Siba videlicet, sibi contra dominum suum mentientem non intellexit, et ideo omnia domini sui ei concessit. Cui si spiritus prophetiae adesset, mentientem deprehenderet. Verum e proximo tactus non fuerat, cum superius Amasae promiserat, dicens: Haec faciat mihi et haec addat, si non magister militiae fueris coram me omni tempore pro Joab , videlicet quid sequeretur ignorans, quia Amasa idem non solum principatum militiae pro Joab non susciperet, sed etiam per Joab post paululum
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ fr̃ m̃s cadens. gylonites uͦ transinigratus.
Contͣ qͦs ꝓpħa increpans dicit: in dño confido
qͦ mͦ dicitis animȩ meȩ. tnͣsmigͣ in montemi
sicut passer÷ & reliqͣ. Et merito tales laqueo
doli atq maliciȩ suę uitam ꝓpriam finiunt.
q̃ alienam pͣuis ꝑsuasionib corrumpere sa¬
tagunt. sicut ipse achitophel in ꝓpria domo
insidiatꝰ est. Unde scͥpͥtum est: qͥ fodit foueã
incidet in illam: & in insidiis suis capient᷑¬

Expanded text:
autem frater meus cadens: Gilonites vero transmigratio. autem frater meus cadens: Gilonites vero transmigratio. Contra quos Propheta increpans, dicit: « In Domino confido, quomodo dicitis animae meae, transmigra in montem sicut passer ? » Et merito tales laqueo diaboli atque malitiae suae vitam propriam finiunt, qui alienam pravis suasionibus corrumpere satagunt. Sicut ipse in propria domo insidiatus est. Unde scriptum est: « Qui fodit foveam, incidet in illam . » Sed quid alit