comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iumextrema debiti finis inminet hora:
oratio nos debet iuuare continua: si Eͥcũ
adignata ł longe posita in hoc mundo loca¬
transire disponimus: mͦ nos fratrũ orationibus
cõmendamus mͦnos ipsos in ipso ꝓfectionis
articulo continua lacrimarũ exundatione
ꝓfundimꝰ p̃cantes dnm̃. ut placidis it inerũ
congressibus ꝓperemus. et si haec tam studiosea
mente adhuc conplex x corporis & animae
int̃cognita scłi agimus: quam studiusius talia
infine nr̃o agere debemus: cum ad illã regionẽ
dũ uiuimus cognitio maneat. utrũ nos pͦ mortẽ
beata uita recipiat. añ rapiamur exeuntes
ecorpore adtormenta : Nam et quia diabolus
extrema uitae nrãe suis laqueis in nectere nitit:
si impso exitu piis fratrũ p̃cib et sedulis psalmo.¬
diȩ officiis muniamur. longe semꝑ ille re perit᷑:
Nec audet sẽ nociturũ diuinis castris ingerere
ubi audit nom̃ dñi ꝑora concinentiũ fideliter
et psalmodiȩ frequentia liberatos: unde ñ ẽ dubiũ

Expanded text:
Cum extrema debiti finis imminet hora, oratio nos debet juvare continua. Si enim ad ignota vel longe posita loca in hoc mundo transire disponimus, modo nos fratrum orationibus commendamus, modo nos ipsos in ipso profectionis articulo continua lacrymarum inundatione perfundimus, precantes a Domino, ut placidis itinerum gressibus properemus. Et si haec tam studiose, manente adhuc complexu corporis et animae, inter cognita saeculi agimus, quanto studiosius in fine nostro facere debemus, cum ad illam regionem dum vivimus cognitio maneat, utrum nos post mortem beata vita recipiat, an rapiamur exeuntes de corpore ad tormenta? Nam quia et diabolus extrema vitae nostrae suis laqueis innectere nititur, si in ipso exitu piis fratrum precibus, et sedulis psalmodiae officiis muniamur, longe ille semper repellitur, nec audet se nociturum divinis castris ingerere, ubi audit nomen Domini per ora concinentium fideliter et psalmodiae frequentia liberatos. Unde non est dubium,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissa . ẽ. calorũ ascensio : dicente ad patrẽ xp̃o: uolo
ut ubi sũ ego & ipsisint mecũ: Sienĩ membra capitis sumus
& unꝰ inse : & in nob̵ .ẽ. xp̃s. utique ubi ipse ascendit :

Expanded text:
promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Si enim membra capitis sumus, et unus in se et in nobis est Christus, utique ubi ipse ascendit,
Abbreviated transcription (Latin):
faciet & nob̵ discũbere : id ẽ inat̾na qͥ ete foueri:
Discũbere qͥppenro: in regno qui escere ẽ: transieus
aut̃ nob̵ dñs tunc ministrat: qͥa lucissuae illustratione
ncaudio Geaiorũ: Bonitam̃ sciant qͥd aqat
Iuierunt inpaenis qͥd agat᷑ intus ingaudio dñi
nescient : qͥuer̃ in illo gaudio qͥd agat᷑ foris in illis
tenebris exteriorib: scient: Ideo dictũ ÷. ꝑ ꝓpħe
qui foris ab eiser̃ utique non latebunt:
Sienĩ haec ꝓpħe non dũ facta nosse
potuer̃ : ꝑ hoc ꝙerat ds̃ quantulũ cũq ineorũ mortaliũ m̃tib
qͦmͦ in mortales scĩ iamfacti t̃c nescient. Cũ ds̃ erit om̃a ĩ om̃ib
& HAbITARE posSimus
ontra platonicos qͥdicunt humanũ corpus calos ñposse
ascendere. Sẽs agustinus. lib̾a lit̃ disputans. hoc
diffinit: hoc &iã miris rationũ exemplis conuiacit : ꝙ
corporanrã in mortalia pͦresurrectionẽ effecta caelorũ
habitacula teneant : nã utiq: pͦresurrectionẽ sc̃ĩsincarne

Expanded text:
id est, in aeterna quiete foveri: discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Transiens autem nobis Dominus tunc ministrat, quia lucis suae illustratione in gaudio beatorum, boni tamen sciant quid agatur ui erunt in poenis, quid agatur intus in gaudio Domini nescient; qui vero erunt in illo gaudio, quid agatur foris in illis tenebris exterioribus scient. Ideo dictum est per prcilicet etiam eos qui foris ab eis erunt utique non latebunt. Si enim prophetae haec nondum facta nosse potuerunt, per hoc quod erat Deus quantulumcunque in eorum mortalium mentibus, quomodo immortales sancti jam facta tunc et habitare possimus. Contra Platonicos, qui dicunt humanum corpus coelos non posse ascendere, sanctus Augustinus liberaliter disputans , hoc definit, hoc etiam miris rationum exemplis convincit, quod corpora nostra, immortalia post resurrectionem effecta, coelorum habitaculo tenea
Abbreviated transcription (Latin):
innascibilis. in patreunigeniti ueritas homni potente
plenitudo uirtu ostenditur  Quomodo REst
sitpater qui aqualit̃ dĩ sit autom̃ps non potest
humanis mentibus comprehendi. E Ratioquam
de primo uersũ ꝓtulisti haciucesufficere potest
sed quis scđm composius se uel qualitereum intel¬
Iigere debeam innotesce. RAndreas scđmuersũ¬

Expanded text:
innascibilis, in patre unigeniti ueritas, in omni potente innascibilis, in patre unigeniti ueritas, in omni potente plenitudo uirtutis ostenditur. Est sit Pater, quia qualiter Deus sit aut omnipotens non potest humanis mentibus comprehendi. Inter. Ratio, quam de primo versu protulisti, hac vice sufficere potest. Sed quis secundum composuisset, vel qualiter eum intelligere debeam, innotesce. Resp. Andreas secu
Abbreviated transcription (Latin):
a płi conscripserunt. ut int̃fideles & infideles
ecđae sicut superius dictũ est ueritatẽ creduli¬
tatis discernere potiuis sent. Incpiente beato
apło p&ro quiait : Credo indm̃ patremonini¬
petentẽ & c&era L Optima st̃ ualde quȩdicis
sed obsetro ut quomodo aut qualiter: uel lnquem
credere debeã diligenter aperias Rluxta qđ
intelligo faciã. credendus est̃ si ne dubiods̃ pat̃
omps cuius sic uirtus senaitur : ut quantia seius
autqualitas ignor&ur esse enim illius a pos¬
se non discutiendo as sequimur sed credendo¬
inquemaut̃ crederedebeamus edoc&i nos redep̃¬
toris nr̃i auctoritas dicentis. Quic reditdnme
& ineũ qui memisit. habe uitã a &ernã : & a libi :¬
quod fidei oculis uidemus quam sensus iir̃ carnalis possit
conspicere HCredo omnino si cutdicis. sed p&o ut dicas¬
mihi quid indõ & quid in pagre. quidue in omnipo¬
tente debeã intelligere Rbidõ siquidem natura

Expanded text:
apostoli conscripserunt, ut inter fideles et infideles apostoli conscripserunt, ut inter fideles et infideles Ecclesiae, sicut superius dictum est, veritatem credulitatis discernere potuissent; incipiente beato Petro, qui ait: Credo in Deum Patrem omnipotentem, etc. Inter. Optima sunt valde, quae dicis. Sed obsecro, ut quomodo, aut qualiter vel in quem credere debeam, diligenter aperias. Resp. Juxta quod intelligo, faciam. Credendus est sine dubio Deus Pater  cujus sic virtus sentitur, ut quantitas ejus et qualitas ignoretur: esse enim illius et posse non discutiendo assequimur, sed credendo. Quem autem credere debeamus edocet nos Redemptoris nostri auctoritas, dicentis: Qui credit in me et in eum qui me misit, habet vitam aeternam ;  mihi est, quod fidei oculis videmus, quam sensus noster carnalis possit conspicere. Inter. Credo omnino, sicut dicis. Sed peto ut dicas quid in Deo, quid in Patre, quidve in omnipotente debeam intelligere? Resp. In Deo siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis quis ue hostis apparer& ecđae I Valde
placent quaedicis. si tamen nom̃ a illarũ tribuum
nomenq: secr&i sermonis de quo dixeras indicare
ualiusses R Siritere cordor faciã qđ petisti
Cum enĩ iepłe dux iustioris tribus galdad cogno¬
uiss& in imicoseius tribus uidelic& effraimad¬
uersum se aduenis se occunauit continuo uada
iordanis perquae illi reuerti debuerant : quidũ
se superatos cognoscerent & deplio fugientes per
eadem uada euadere uolentes. transeundi facultatẽ
postulabant. interrogabanq: eos unde escs : qui
respondentes degalaad statimq: illis dicebat᷑
sidegala ad estis diate ergo sebolah. quod biter¬
pretatur spica : quod cũ dicere non poterant . p̃ro¬
tinus capita truncabant᷑ ut secr &si sermonis ueri¬
tas ꝓbar&ur : Hicestergo sermo secretusquem
gasatides sibi prosigno confatuerunt. Ad cuus
similitudinem nisi fallor ꝓfatũ symblũ beati

Expanded text:
fidelis quisve hostis appareret Ecclesiae. Inter. Valde fidelis quisve hostis appareret Ecclesiae. Inter. Valde placent quae dicis, si tamen nomina illarum tribuum, nomenque secreti sermonis, de quo dixeras, indicare voluisses. Resp. Si rite recordor, faciam, quod petisti. Cum Jepte dux justioris tribus Galaad cognovisset inimicos ejus, tribus videlicet Effraim, adversus se advenisse, occupavit continuo vada Jordanis, per quae illi reverti debuerant. Qui dum se superatos cognoscerent, et de praello fugientes per eadem vada evadere volentes transeundi licentiam postulabant, interrogabantque eos: Unde estis? Qui respondentes, de Galaad. Statimque illis dicebatur: Si de Galaad estis, dicite ergo Seboleth, quod interpretatur spica. Quod cum dicere non poterant, protinus capite truncabantur, ut secreti sermonis veritas probaretur. Hic est enim sermo secretus, quem Galaaditides sibi pro 438 signo constituerunt. Ad cujus similitudinem nisi fallor, praefatum symbolum beati
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamen propter eiusdem fidei dilectione eaquȩ
deilla dñs mihi administrare dignatur. tibi pan¬
sem RSymbolumnamq nomenest grecum
quod latine collatio pecunie int̃ pretatur : Quod
& beatia płi post susceptionẽ sps scĩ priusquam
ab inuicem separarentur ꝓ signofidei cõ posuer
sed quorum exemplũ in hoc faccofiussent imitati scđm
quod legi breuiter ostendã : quaedam is raheliticae
crecio ẽẽ nom posset tribus illa uuius iustiorerat cau¬
sapugnandi & ꝑdĩ auxilium uictoriã sehabere
putabat : signaculum sibi certo in sermone confatut
ut quos unus habitus & una armorũ similitudo con
lici furoris armabant. & defensores acꝓpugnatores
illius erant futuri hoc sequentes exemplũ myfteri¬
um simboli tradiderunt . ut quia subuno xp̃i nomi¬
ne credentiũ erat futura diuersitas. signaculum
simboli interfideles perfidosq secernera quis

Expanded text:
sed tamen propter ejusdem fidei dilectionem ea, quae sed tamen propter ejusdem fidei dilectionem ea, quae de illa Dominus mihi administrare dignatur, tibi pansem. Resp. Symbolum namque nomen est Graecum, quod Latine collatio pecuniae interpretatur, quod et beati apostoli post susceptionem Spiritus sancti, priusquam ab invicem separarentur, pro signo fidei composuerunt. Sed quorum exemplum in hoc facto fuissent imitati, secundum quod legi, breviter ostendam. Quaedam Israeliticae cretio esse non posset, tribus illa, cui justior erat causa pugnandi, et per Dei auxilium victoriam se habere putabat, signaculum sibi certo in sermone constituit, ut quos unius habitus et una armorum similitudo conflici furoris armabant, et defensores ac propugnatores illius erant futuri, hoc sequentes exemplum mysterium symboli tradiderunt. Et quia sub uno nomine Christi credentium erat futura diversitas, signaculum symboli inter fideles perfidosque secerneret, quis
Abbreviated transcription (Latin):
R Vniuersalis idẽ pertotũ orbem diffusa. Sõrum
communionẽ idẽ cumscis soci& atem & cõmunionẽ
habere credo si fidem firmiter tenuero & operibus
sedee remissionem peccatorũ iredo. Qua propter
dignatus est filius carnẽ assumere ut nosqui ꝓpter
peccata nr̃a saluuiẽe nom peteramus. nusmiseri cordia sal¬
uaremur E Credis in carnis resurrectionẽ : R
Non credo in illã sed carnem quã in hacuita submor¬
taliconditione portamus resurrecturã es seinꝓnor¬
talem credo & pro consortio animae rationem red¬
diturã : Uitam a &sernã uero sine dubio nos consecu¬
turos credamus si ista quae hucusq: ex posumus
Sic mihi symbolum in quo haec eademfides continaur
cuius lingua uocatur. & quotempr uel a quibus auc¬
toribus sitcõ positũ. seu&iam qui illud conposue¬
runt quorum sint exemplum secuti R Certe
fratercum sciasine paruum non solũ corpore sed &
sensu ualde difficilem racionem amerequiris.

Expanded text:
 Universalis, id est, per totum orbem diffusa. Sanctorum communionem, id est, cum sanctis societatem et communionem habere credo, si fidem firmiter tenuero et operibus se remissionem peccatorum credo. Quia propter hoc dignatus est Dei Filius carnem assumere, ut nos, qui propter peccata nostra salvi esse non poteramus, ejus misericordia salvaremur. Inter. Credis in carnis resurrectionem? Resp. Non credo in illam, sed carnem, quam in hac vita sub mortali conditione portamus, resurrecturam esse immortalem credo, et pro consortio animae rationem reddituram. Vitam aeternam vero sine dubio nos consecuturos credamus, si ista, quae hucusque exposuimuss. Inter. Dic mihi, symbolum, in quo haec eadem fides continetur, cujus lingua vocatur? Et quo tempore, vel a quibus auctoribus sit compositum. Vel etiam, qui illud composuerunt, quorum sint exemplum consecuti? Resp. Certe, frater, cum scias me parvum non solum corpore, sed et sensu, valde difficilem rationem a me requiris,
Abbreviated transcription (Latin):
Scđa adueniat regnũ tuũ. T̃tiafiat uoluntas
tua si cuthi caelo & int̃ra. Quarta panẽ prm̃
quotidi anũ da nob̵ hodie. quinta & dimit te nob
debita nrã sicut & nos dimit timꝰ debitorib: pris
Sexta & nenos inducas intẽptationẽ. Sepama
sedliberanos amalo amen. * Nunc obsecro
tuor tẽporalia. quaeta menꝓpt̃ a&na adipis¬
scĩ fica pom̃tuũ adueniat regnũ tuũ fiat
uoluntastua sicut incaelo & int̃ra. hic quid ẽ ista
tria ichoant᷑. sed millauita sperant᷑ ubiscĩfi¬
catiodi & uoluntas & regnũ inscĩs suis immor¬
talit̃ ꝑmanebit . lam ueropanis quo tidianusꝗ
uel animȩ ł carni tribuit᷑ hic exposcit᷑ hic post
om aut amalis liberemur dĩ auxilium in ploram
in trib: aut̃ quȩ superius dixi nihilhorũ ẽ: hanc
it aque orationẽ saluator discipulos suos docu¬
credimꝰ rogo ut dicasmͥ quomodofidẽ tuã
intelligis ł &iã inquẽ credis REgocre do ln
dm̃ patrẽ omni potentẽ creatorẽ caeli&

Expanded text:
st: Adveniat regnum tuum; tertia: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra; quarta: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; quinta: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Sexta: Et ne nos inducas in tentationem. Septima: Sed libera nos a malo. Inter. Nunc obsecro, tuor temporalia, quae tamen propter aeterna adipisnomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Hic quidem ista tria inchoantur, sed in illa vita sperantur, ubi sanctificatio Dei, et voluntas et regnum in sanctis suis immortaliter permanebit. Jam vero panis quotidianus, qui vel animae vel carni tribuitur, hic exposcitur.  Hic postomnia ut a malis liberemur, Dei auxilium imploramus. In tribus autem, quae superius dixi, nihil horum est. Hanc itaque orationem Salvator discipulos suos docucredimus, rogo ut dicas mihi, quomodo fidem tuam intelligis, vel etiam in quem credis? Resp. Ego credo in Deum Patrem omnipotentem, creatorem coeli et
Abbreviated transcription (Latin):
facultas ꝓderit : sidm̃ habere non meruerit a
ne moũ quã dm̃ uidebit : Nolite uobis sineca¬
ritate blandiri : &iã sireliquabona opera ꝑfe¬
ceritis sed tim&e illud qđ scriptũ ẽ. Quiuniũ¬
sã legẽ seruauerit. offendat aut̃ inunũ fact̃
e. omniũ reus Quod ẽ hoc unũ nisiuera & ꝑ

Expanded text:
facultas proderit, si Deum habere non meruerit? Afacultas proderit, si Deum habere non meruerit? Anunquam ullus Deum videbit. Nolite vobis sine charitate blandiri, etiamsi reliqua bona opera perfeceritis; sed timete illud quod scriptum est: Qui universam legem servaverit, offendit autem in uno, factus est omnium reus
Abbreviated transcription (Latin):
sine istis operib quȩ supra commemoratas.
caritas sufficit sibi. Ill auerobona opera si¬
ne caritate ꝓdesse omnino ñ poterint. hoc
nius possĩcis. agnoscere : Qui a nullus se pote¬
rit excusare qđ dĩ p̃cepta ñ possit implere
Quia quando se de illis inquib corpus laborat
excus aretẽptauerit : ab illis quȩ inanimi
uirtute consistunt: & p̃cipuȩ acaritate in
quac continent᷑ om̃a bona nihil poteritp̃ten.
dere : qđ ea ñ possit dõ auxiliante ꝑficere :
&ideo qui uerã caritatẽ uoluerit r& inere:
ñ inuenit qđ inueritate aliis. sed qđ sibi debeat
lubre uinculũ caritatis: sine qua diuespauꝑẽ
& cũ qua pauꝑ diues ẽ : Diues sicaritatẽ ñ haba
quidhab&  Pauꝑsicaritatẽ hbeat quid ñ haba.¬
& qui a sicut dicit ichannes euangelista caritas
dr̃.ẽ. quid pauꝑ de &̃e poterit siꝑ caritatẽ dm̃ha¬
bere meruerit  & econtra quid diuitit̃ rena

Expanded text:
sine istis operibus quae supra commemorata sunt, sine istis operibus quae supra commemorata sunt, charitas sufficit sibi, illa vero bona opera sine charitate prodesse omnino non poterunt. Hoc nius possitis agnoscere quia nullus se poterit excusare, quod Dei praecepta non possit implere: quia quando se de illis in quibus corpus laborat excusare tentaverit, ab illis quae in animi virtute consistunt, et praecipue a charitate, in qua contin possit Deo auxiliante perficere. Et ideo qui veram charitatem noluerit retinere, non invenit quod in veritate aliis, sed quod sibi debeat lubre vinculum charitatis, sine qua dives pauper est, et cum qua pauper dives est. Dives, si charitatem non habet, quid habet? pauper, si charitatem haannes evangelista, charitas Deus est, quid pauperi deesse poterit, si per charitatem Deum habere meruerit? Et contra quid diviti terrena
Abbreviated transcription (Latin):
sit : quare durũ & asperũ iugũ auaritiȩ:
cũ tantis periculis ac laborib: homines por¬
tare uolunt: & dulceonus xp̃i & suaue iugũ
ipsius deceruicib suis excutiunt : Contra
istaquȩ caritatiurẽ sugges sinullus quidẽ¬
qualemcũque uoluerit similẽ poterit excusationẽ ꝓ¬
tendere ut se dicat aliquis ea non posse ꝑficere
Non enĩ eidicit᷑. Ie iuna plusquã potes uigi¬
la plus quã p̃uales : Nec hocei in ponit᷑ ut
uino uel acarnib abstineant . si. hoc infirmi¬
tas corporis sui nontollerat: &si forte ñ p̃¬
ual&̃ &r ꝑfeccus: non cogit᷑ uendere om̃a
sua & dare pauperib : & si uirgo non potest
Ee. non ad hoc p̃mit᷑. ut uxorẽ ñ ꝑmittat᷑
accipere. In his omnib: quȩ ad corporis fa¬
tigationẽ ꝑtinent: nullus xp̃ianorũ in ui¬
tus cogit᷑ : sedqui potest implere dõgra¬
tias agat : qui ue ro ñ potestiplere carita¬
tẽ uerã teneat. & in ipsa habeat omã: quia

Expanded text:
sit; quare durum et asperum jugum avaritiae sit; quare durum et asperum jugum avaritiae cum tantis periculis ac laboribus homines portare volunt, et dulce onus Christi et suave jugum ipsius de cervicibus suis excutiunt? Contra ista quae Charitati vestrae suggessi, nullus qualemcumque vel verisimilem poterit excusationem praetendere, ut se dicat ea non posse perficere. Non enim ei dicitur, Jejuna plus quam potes, vigila plus quam praevales; nec hoc ei imponitur ut a vino vel a carnibus abstineat, si hoc infirmitas corporis sui non tolerat. Et si forte non perfectus, non cogitur vendere omnia sua et dare pauperibus; et si virgo non potest esse, non ad hoc premitur ut uxorem non permittatur accipere. In his enim omnibus quae ad corporis fatigationem pertinent, nullus Christianorum invitus cogitur; sed qui potest implere, Deo gratias agat; qui vero non potest implere, charitatem veram teneat et in ipsa habeat omnia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
iurare : quiascriptũ ẽ : Virmultũ iurans imple¬
bit᷑ iniquitate : & non disced& de domo illius
plaga Qđ aut̃ dicit dedomo illius ñ discede¬
re plagã  non dedonoterrena sed deani¬
ma eius intelligendũ ẽ quȩ teplũ ẽ dĩ. Stude¬
at &iã num qua mentiri. quiascriptũ ẽ. Os
qđ mentit᷑ occidit animã: & ꝑdeseosquilocun¬
turmendaciũ : Iustitiã tenere contendat:
pp̃t illud Bati qui custodunt iudiciũ: & fa¬
ciunt iusticiã inomnitẽpore : Caritatẽ tene¬
re toto corde festina : quia caritas angłs fac̃
consimiles: Hȩc ergo om̃aquȩ suggessi &
breuia sunt ut possin mȩ morit r&ineri &iã
suauia uel dulcia. ut debeant dõ airciliante
ac ꝑfecte caritatis operib sicut iã dictũ ẽ
nihil aut manib aut pedib agit᷑: ut sealiquis
ꝑ inpos sibilitatẽ aut infirmitatẽ excusare
con&ur: Cũ enĩ & cupiditas omniamaritudi¬
ne amarior: & caritas omnidulcedine dulcior

Expanded text:
jurare; quia scriptum est, Vir multum jurans implejurare; quia scriptum est, Vir multum jurans implebitur iniquitate, et non discedet de domo illius plaga . Quod autem dicit de domo illius non discedere plagam, non de domo terrena, sed de anima ejus intelligendum est, quae templum est Dei. Studeat etiam nunquam mentiri; quia scriptum est, Os quod mentitur occidit animam : et, Perdes eos qui loquuntur mendacium . Justitiam tenere contendat propter illud, Beati qui custodiunt judicium et faciunt justitiam in omni tempore . Castitatem tenere toto corde festinet; quia castitas Angelis facit consimiles. Haec ergo omnia quae suggessi, et brevia sunt, ut possint memoriter teneri; et tam suavia vel dulcia, ut debeant Deo auxiliante ac perfectae charitatis operibus, sicut jam dictum est, nihil aut manibus aut pedibus agitur, ut se aliquis per impossibilitatem aut infirmitatem excusare conetur. Cum enim et cupiditas omni amaritudine amarior, et charitas omni dulcedine dulcior
Abbreviated transcription (Latin):
rib pamore caritatis exerc& dulcedo amo¬
Teneat ergo unusquisq bonã uoluntate &om̃s
homines sicut seipsũ diligat & qđ sibiab
aliis fierioptat: hocalus fieri uela. phob¬
nis or& ut adñõ custodiant᷑ prome diocrib
ut meliores fiant ꝓmalis ut cito se corrigats
Etinomnib: peccatorũ uitia potuis quã upsou
homines hodio habeat: & aduicẽ bonoru
medicorũ morbũ odeẜit ñ egrotũ : Nã qui
ipeccatorib uelquib cũ q inicissius ma¬
gis ipsos quã uitia eorũ hodio haberisut
inpsentieos desiderant punim aut infutu¬
ro ano incendio c̃cremari Qe resouaeies¬
eranda & ab ominalis sit euidentsa caritas¬
ura cognoscit. Boniueroxp̃iane or̃is ender¬
uos suos magis corrigi qua perire desideras
& ꝑ in effabili bonitate student nec illis nec
aluis maledicere : ꝓpt̃ illud qđ scriptũ est
Neq mele dicit regnũ dĩ possidebunt: Nũquã

Expanded text:
ribus pro amore charitatis exercet, dulcedo amoribus pro amore charitatis exercet, dulcedo amoTeneat ergo unusquisque bonam voluntatem, et omnes homines sicut seipsum diligat, et quod sibi ab aliis fieri optat, hoc aliis fieri velit, pro bonis oret, ut a Domino custodiantur; pro mediocribus, ut meliores fiant; pro malis, ut cito se corrigant; et in omnibus peccatoribus vitia potius quam ipsos homines odio habeat, et ad vicem bonorum medicorum, morbum oderit, non aegrotum. Nam qui in peccatoribus vel in quibuscumque inimicis suis magis ipsos quam vitia eorum odio habet, aut in praesenti eos desiderat puniri, aut in futuro aeterno incendio concremari. Quae res quam exsecranda et abominabilis sit, evidentra cognoscit. Boni vero christiani omnes inimicos suos magis corrigi quam perire desiderant, et pro ineffabili bonitate student nec illis nec aliis maledicere, propter illud quod scriptum est, Neque maledici regnum Dei possidebunt : nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃tũ ẽ omniũ malorũ : & istt duȩ simul
po mulliatenur possust quia reuera dulcedo
nopconuenit cum a maritudine: nec lig tũte¬
pebrss necuita cũ morte: Quicũq inseradicẽ
cupiditatis dominare cognoscit implora di
adiutoriũ ut possit strrpare cupiditatẽ di
planta reearitatẽ : hoc enĩ quifidelit᷑
faecebne oonadĩ ꝑcepta cũ gaudio &exul¬
tatione cõ plebit Ouia quoties  asiqua
umariudo scli suꝑ uenerit : pualere ea
in illo caritatis dulce dopenitus non pnttit:
&sic ei uera caritas insinuat dulce dine omni¬
ubonorũ celestiũ. ut eũpatient̃ facie tolera¬
re amaritudinẽ terrenorũ : Secunda causa ẽ
quiatã leuis ẽ sarcina caritatis ut uꝑmendo
sedleuare consueuerit: Quiem̃ illã quomodo
Axp̃o acceꝑitꝰ cũ ipsius adiutorio seruareuo¬
luerit nec pedib: currendo: nec manib: ope¬
rando fatigationẽ sentire: nechumerossuos
aliquas graues sarcinas portando poterida¬
borare Quia & quã diuse aliquib duris ope¬

Expanded text:
radix est omnium malorum, et istae duae simul esse nullatenus possunt; quia revera dulcedini non convenit cum amaritudine, nec luci cum tenebris, nec vitae cum morte: quicumque in se radicem cupiditatis dominari cognoscit, imploret Dei adjutorium, ut possit exstirpare cupiditatem, et plantare charitatem. Hoc enim qui fideliter fecerit, omnia Dei praecepta cum gaudio et exsultationemaritudo saeculi supervenerit, praevalere eam in illo charitatis dulcedo non permittit, et sic ei vera charitas insinuat dulcedinem omnium bonorum coelestium, ut eum patienter faciat tolerare amaritudinem terrenorum. Secunda causa est, quia tam levis est sarcina charitatis, ut non premere, sed levare consueverit; qui enim illam quomodo a Christo accepit, cum ipsius adjutorio servare voluerit, nec pedibus currendo, nec manibus operando fatigationem sentire, nec in humeros suos aliquas graves sarcinas portando poterit laborare: quia et quandiu se aliquibus duris ope
Abbreviated transcription (Latin):
ereor uenerabilis filii nedũ uobis p̃
c̃ seruandã qui &ei uel pudititia
rustico imperitoq sermone aliquid
p̃sumo suggerere apud illos qui nesciur̃
quantasit uirtus caritatis notã uide arcari¬
tatis p̃sũptionis incurre. Ego enĩ lic& peccato
rũmeorũ sim conscius & ur̃ȩ puritatis nsi ignarꝰ
p̃sumotam̃ tepedus ad monere feruentes
ientus & neglegens incitare currentes. lan¬
gudus sanis coniliũdare & inuia remanens

Expanded text:
ereor, venerabiles filii, ne, dum vobis pro conservanda quiete vel pudicitia rustico imperitoque sermone aliquid praesumo suggerere, apud illos qui nesciunt quanta sit virtus charitatis, notam videar praesumptionis incurrere. Ego enim licet et peccatrum meorum sim conscius, et vestrae puritatis non sim ignarus, praesumo tamen tepidus admonere ferventes, lentus et negligens incitare currentes, languidus sanis consilium dare, et in via remanens
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationes oport& nos intrare in regnũcelo
lestes enĩ scłares doponere & religiosas utiodic¬
aut unius ore memento. possumus. Mores
uerobonis : iugit̃ tenere : uel contra maledulci
utorelaborare debenius. Quia non quicep ane
sedquipseuera uerit usq infinẽ: hic saluus aie
nprimis engc omnis anima que religionẽ ser

Expanded text:
oportet nos intrare in regnum coelorum . Vestes enim saeculares deponere, et religiosas assumere unius horae momento possumus; mores vero bonos jugiter retinere, vel contra malas dulcChristo adjutore laborare debemus, quia non qui coeperit, sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Imprimis ergo omni
Abbreviated transcription (Latin):
nidul &e dine dulcior soreas ꝓpsilus nbaba
uidar it uiis el conuer satioipsius n haba
dolũ Sullã uolueritis ex integro corde teno¬
re qi inhoc selo uosfaci& cũ gͦ audio dipcep¬
ta ꝑficere : & in futuro ad p̃mia & naꝑuenirc¬

Expanded text:
ni dulcedine dulcior. Societas ipsius non habet amaritudinem, conversatio ipsius non habet dolum. Si illam volueritis ex integro corde tenere; et in hoc saeculo vos faciet cum gaudio Dei praecepta perficere, et in futuro ad praemia aeter
Abbreviated transcription (Latin):
IQuidẽ occipitiũ R Oc cipitiũ ẽcapraspars
posterior: quasi contracapitiũ ł qđ stecapitis re¬
trorsũ ĩ Vnde dicunt᷑ capilli: R Capillis uo¬
cati quasicapitis pili facti. ecutdecorẽ p̾stenia
eccerebrũ aduersus frigus muniant . atqiaso¬
la ubi pigm̃tũ contundit᷑ i Cȩsaries unde ap¬
pellatur R Ce saries acedendo ẽ uocator
Iaeoq tantũ uiorũ ẽ ÷̃ Quare urorũ glñ¬

Expanded text:
Quid est occipitium? Resp. Occipitium est capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capitis retrorsum. Inter. Unde dicuntur capilli? Resp. Capilli sunt vocati, quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent, et cerebrum adversus frigus muniant, atque a sola, ubi pigmentum contunditur. Inter. Caesaries unde appellatur? Resp. Caesaries a caedendo est vocata, ideoque tantum virorum est. Inter. Quare virorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpre p̃oꝵ sicapilli et ẽ sermogreeuss
ratione R. Comas enĩ grece camos asecan¬
do nominant unde et es̃ rintandere dicunt
uitis discernunt᷑. unde &dis crimnalia dicumt᷑
Irmporas quae caluari aedextraleuaque sub¬
pant᷑ quia mouent᷑ ipsaq mobilitate quasi tem¬
pora aquib: dam int̃ualls mutant᷑ i Quare¬

Expanded text:
prie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant, unde, et κείρειν tondere dicunt. vittis discernuntur, unde et discriminalia dicuntur, sunt, quae calvariae dextra laevaque subpantur, quia moventur, ipsaque mobilitate, quasi tempora, quibusdam intervallis mutantur
Abbreviated transcription (Latin):
Aut extrinsecusuenit qđ feriat: autint̃
in ipso corporeoritur utsentiat᷑ ĩ ꝑ ab&
unus quisq sensus propriam naturã annon:
rib nã mollia etduratactu aestimantur.
saporuerogustu. odor aut̃ naxibus ducit᷑.¬
datũ ẽ illihoc nom̃ : eo qđ sensus om̃s et nerui
hi dehiiũ caprant. atq ex eo om̃i suigendicau¬
saoriatur lbienĩ om̃s sensus apparent unde
ipsius animae. quae consulitdorpori quodã
etii quacesaries uerat᷑ unde c ñ cupatur¬

Expanded text:
 extrinsecus venit, quod feriat; aut intus in ipso corpore oritur, ut sentiatur. Inter. Habet unusquisque sensus propriam naturam, an nonribus; quam mollia 422 et dura, tactu aestimantur; sapor vero gustu; odor autem naribus ducitmque illi hoc nomen, eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit coret in qua caesaries vertitur, unde et nuncupatur
Abbreviated transcription (Latin):
transeamus Rliatutdicis ł Dic mihi presbit̃
qualingua dicit᷑ aut unde est appellatus &Pres¬
bit̃ grece latine senior int̃p̃tatur. p̃ tam̃
ꝓpt̃ a &atẽ ł decrepitã senectutẽ. sed ꝓpt̃ hono¬
rẽ & dignitatẽ quã accopit ha uocatur.
I Quareidẽ sacerdos appellat᷑ : Rdacerdos
nom̃ hab& compositũ ex greco & latino qua¬
si sacrũdans. qm̃ sicut rex a regendo. ita sacer¬
dos a scĩ ficando uocat̾ ẽ. Consecrat eni & scificat
utrationẽ missae quae ab illis celebratur qua

Expanded text:
transeamus. Resp. Fiat, ut dicis. Inter. Dic mihi, presbyter qua lingua vocatur, et unde est appellatus? Resp. Presbyter Graece, Latine senior interpretatur; non tamen propter aetatem, vel decrepitam senectutem, sed propter honorem et dignitatem, quam accep Quare idem sacerdos appellatur? Resp. Sacerdos enim nomen compositum habet ex Graeco et Latino, quasi sacrum dans. Quoniam sicut rex a regendo, ita sacerdos a sanctificando vocatus est. Consecrat enim et sanctifut rationem missae, quae ab illis celebratur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
incensũ I Quids̃ cerimoniae RCaerimo¬
niae apud latinos dicunt᷑ sacra om̃a. quaea¬
pud grecos orgiauocant᷑. ꝓprieadut̃ uisũ est
doctorib: acarendo appellaricerimonias
quasi carimonias. eo qđ ea quae hsacris diui¬
nis offerunt᷑ in suo usu idcarerent homines.
escarũ secđm u&erẽ legẽ eo qđ obseruantes ca¬
reant his rebus quibus seabs tinuerint. łipsa
missa a quo pantifice sumpsit iitiũ Rordo
consecrant᷑ primo ascõp&ro estconstitutus
cuius celebrationẽ uno eodẽq modo uniuersus
ꝑ agitorbis I obsecro humilit̃ quid in eadem
missa contineat᷑ ut mihi a perire non dedig¬
neris Rrout intllago dicã in ordine totius
missaȩ septemo rationes continent᷑ . I Quaes
uobiscũ ł oremus. admonitio ẽ erga populũ
ut excitent᷑ ad dnm adorandum Secđa quide¬
incolecta quae posthaec sequitur inuocatiõ e
ad dnr ut dem̃ t̃ suscipiat p̃cesfideliũ &obla¬
tiones eorũ. Tti auut̃ effundit᷑ oratioꝓoffe¬

Expanded text:
Inter. Quid sunt caeremoniae? Resp. Caeremoniae apud Latinos dicuntur sacra omnia, quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari caeremonia, quasi carimonias, eo quod ea, quae in sacris divinis offeruntur, in suo usu id carerent homines. escarum secundum veterem legem, eo quod observantes careant his rebus quibus se abstinuerint. Inter. Ipsa missa a quo pontifice sumpsit initium? Respconsecrantur, primo a sancto Petro est institutus, cujus celebrationem uno eodemque vocabulo universus peragit orbis. Inter. Obsecro humiliter, quid in eadem missa contineatur, ut mihi aperire non dedigneris. Resp. Prout intelligo dicam. In ordine totius missae septem orationes continentur. Inter. Qvobiscum, vel Oremus, admonitio est erga populum, ut excitentur ad Deum adorandum. Secunda quidem collecta, quae posthaec sequitur, invocatio est ad Deum, ut clementer suscipiat preces fidelium et oblationes eorum. Tertia autem effunditur oratio pro offe
Abbreviated transcription (Latin):
rũ suorũ i unde idẽdia con leuita appellat᷑ :
RLeuitaera nomine auctoris uocati. deleui enĩ
leuitae exorti sunt. Ilam quia dedia conibus
sit euangeliũ autunde descendat ł cuius in
ditaut̃ euan geliũ ab eo qđ annunti& etosten¬
dat qđ isꝗ ꝑ proph&as suos loquebat᷑ uenit
IExplicasti aut̃ quid sit eugłm ł unde descendat
nunc ob secro ut mihi aperias qua requattuor
sint quihaeo gesta c̃scripser̃. seu&iã quis hi
quat tuor qui unospũ annunti ante ꝓph&a

Expanded text:
rum suorum. Inter. Unde idem diaconus levita appellatur? rum suorum. Inter. Unde idem diaconus levita appellatur? Resp. Levitae ex nomine auctoris vocati. De Levi enim levitae exorti sunt. Inter. Jam quia de diaconibus sit Evangelium, aut unde descendit, vel cujus in dit autem Evangelium ab eo quo annuntiet et ostendat, quod is qui per prophetas suos loquebatur, venit m . Inter. Explicasti autem quid sit Evangelium, vel unde descendat, nunc obsecro, ut mihi aperias. quare quatuor sint, qui haec gesta scripserunt, seu etiam qui sunt hi quatuor qui uno spiritu, annuntiante Propheta,
Abbreviated transcription (Latin):
tauus uͦ prb̃t I Mlodo uolo ut dicas mihi qua¬
recipere fideles & hifideles respuere. unde &ans
ostiarius dignat ẽ fieri cũ ostia iferni a peruit &
electos suos inde abstulit: reꝓbos aut̃ reliquit
IVnde uocat᷑ psalmista: RA psal miscanendis
ipsienĩ canunt ut excitent animos ad compunc
pulis qđ sequant᷑ unde & dñs lectordicit᷑ quan
rantes siuehcrepantes uocant᷑. Vnde &idñs ex¬
orcista fuit quando vii dȩ monia demaria mag¬
dalene eiecit Iunde dicit᷑ acolitꝰ aut qualit mi¬
nisteriũ hab&. Racoliti grece latine uero cer¬
ferarii dicuntur adeportandis cereis quando le
gendũ ẽ euangeliũ aut sacrificiũ offerendũ
tare altare & aquã p̃parare inminis teriũ
I Dic mihi qualinguadicit᷑ diac̃ aut undedictꝰẽ
quia sic̃ insacerdote consecratio. lta& indiaco¬
niministerio dis pensatio hab&ur. Vnde &dñs
diaconus dictꝰ ẽ quandol auit pedes discipulo¬

Expanded text:
ter. Inter. Modo volo ut dicas mihi quarecipere fideles et infideles respuere. Unde et Dominus ostiarius dignatus est fieri, cum ostia inferni aperuit, et electos suos inde abstulit, reprobos autem reliquit. Inter. Unde vocatur psalmista? Resp. Ab psalmis canendis. Ipsi enim canunt, ut excitent animas ad compunctpulis quod sequantur. Unde et Dominus lector dicitur, quandrantes sive increpantes vocantur. Unde et Dominus exorcista fuit, quando septem daemonia de Maria Magdalenae ejecit. Inter. Unde dicitur acolythus, aut quale ministerium habet? Resp. Acolythi Graece, Latine vero ceroferarii dicuntur a deportandis cereis, quando legendum est Evangelium et sacrificium offerendum.tare altare, et aquam praeparare in ministerio aInter. Dic mihi, qua lingua dicitur diaconus, aut unde dictus quia sicut in sacerdote consecratio, ita et in diacono ministerii dispensatio habetur. Unde et Dominus diaconus dictus est, quando lavit pedes discipulo
Abbreviated transcription (Latin):
ficatione oblatianis alo coubi dicit᷑ ꝓquẽ ina¬
usta ẽtiuã laudantangeli us que adeũ locũ ubi
osanna iexcelsis cuntat᷑. In qua &iã adlaudẽ cer¬
restriũ creaturarũ uirtutũq caelestiũ uniuer¬
sitas ꝓuocat᷑. Porro sexta exin succedit. Teigit᷑
clementissimepat̃ quȩ ẽ confirmatio sacram̃ti

Expanded text:
ficatione oblationis, a loco, ubi dicitur: Per quem majestatem tuam laudant angeli, usque ad eum locum, ubi osanna in excelsis canitur. In qua etiam ad laudem terrestrium creaturarum, virtutumque coelestium universitas provocatur. Porro sexta exhinc succedit: Te igitur, clementissime Pater, quae est confirmatio sacramenti;
Abbreviated transcription (Latin):
nis Secđmleonis t̃tiũ uituli . quartũ aquilȩ
Sed hi quat tuor has habentes figuras euange¬
listas eẽ ñ dubiũ est  Eccedixistinumerũ &fi¬
guras singulorũ. modo oro ut dicas omniũ illo¬
rũ nomina seu&iã &obquarationẽ singuli
illorũ hasuideant᷑ obtine re figuras R Nomi¬
naeorũ haec s. mãtheus. marcus. lucas. ioħ.
sedut quid has figuras obtineant dñomiseran
hominis insehab&. quia ab mitio euangelusui
generationẽ & natiuitatẽ saluatoris e nar
& c&̃. Marcus leonis gerit figurã quia a so¬
litudine incipit dicens. Voxclamantis in de¬
serto parateuiam dñi Lucas uituli speciẽ
gestat. ad cuius similitudinẽ saluator nost̃ ẽ
immolatꝰ. & ide olucas uitulo cõparat᷑. quia duo
cornua duotes tam̃ta & quat tuor pedũ
ungulae quat tuor e uangelia designantꝰ
& quia eo tẽpore uituli in sacrificio offereba
dis regis sacerdos quidã nomine zacharias
deuice abia. & uxoreiꝰ defiliab: aa ronnomine

Expanded text:
ium vituli, quartum vero aquilae. Sed hi quatuor has habentes figuras evangelistas esse non dubium est. Inter. Ecce dixisti numerum et figuras singulorum, modo volo ut dicas omnium illorum nomina, seu etiam ob quam rationem singuli eorum has videantur obtinere figuras? Resp. Nomina eorum haec sunt: Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. Sed ut quid has figuras obtineant, Domino miseranthominis in se habet, qui ab initio Evangelii sui generationem et nativitatem Salvatoris enarreisti , et caetera. Marcus leonis gerens figuram, quia a solitudine incipit dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini . Lucas vituli speciem gestat, ad cujus similitudinem Salvator noster est immolatus, et ideo Lucas vitulo comparatur, quia duo cornua duo Testamenta, et quatuor pedum ungulas quatuor Evangelia designantur, et quia eo tempore vituli in sacrificio offerebandis regis sacerdos quidam nomine Zacharias de vice Abia et uxor ejus de filiabus Aaron, nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ modo calicis oblatio. unde dicit᷑ e libauit
desanguine uuȩ nã libare fundere est ł hos
cebant᷑ sacrifica quae fiebant ante quã ad hostẽ
uictoriã deuictis hostib: immolabant & erant
uictimae maiora sacrificia quã hosti& alii.
uictimã dictã putauerunt quia ictuꝑ cusia
cadebat ł quia uincta ad aras ducebatur.
Iholocaustũ undeuocat᷑ Rholocaustũ est̃
ubi totũ igne c̃ sumit᷑ quod offert᷑ holdenĩ¬

Expanded text:
tummodo calicis est oblatio. Unde dicitur: Et libavit tummodo calicis est oblatio. Unde dicitur: Et libavit de sanguine uvae ; nam libare fundere est. Intercebantur sacrificia, quae fiebant antequam ad hostem pvictoriam, devictis hostibus, immolabant. Et erant victimae maiora sacrificia quam hostiae. Alii victimam dictam putaverunt, quia ictu percussa cadebat, vel quia vincta ad aras ducebatur. Inter. Holocaustum unde vocatur? Resp. Holocaustum est, ubi totum igne consumitur, quod offertur. Hol
Abbreviated transcription (Latin):
Rabemittendo I Quaratione RMissaeni
tempr̃ sacrificii ẽ quando caticumini forasmit¬
tebant᷑ clamante leuita siquis caticuminusre¬
int̃ eẽ ñ posst̃. quiñdũ regenerati noscuntur.
I hoc sacrificiũ qđ dixisti quareita ẽ appel¬
latũ R Sacrificiũ est dictũ eo qđ sit sacrũ factũ.
quia prȩce mistica consecrat᷑ ꝓ nob̵ in me moriã
dominioae passionis. unde dieo iubente haccorpꝰ
& sangui nẽ xp̃i dicimꝰ qđ cũ sit exfructib: t̃rae
scĩ ficatũ fit sacram̃tũ operante in uisibilit̃
spũdĩ cuius panis & calicis sacram̃tũ grecieuca¬
ristiã dicunt. quod latinebonagratia in t̃p̃
laspecie efficit᷑ L Quidẽ sacrificiũ R Sa¬
crificiũ estuictima & quaecũq i aracreman¬
dicat᷑ dicendo dat᷑. unde& appellat᷑: unde
errant qui consecrationẽ dedicationẽ putant
significari. Pimmolatio undedicit᷑ RImmo¬
molationẽ ẽ. Nunc aut̃ immolatio panis &ca¬
licis c̃uenit ł Quid ẽ libatio Rlibatio ẽ tan¬

Expanded text:
Inter. Qua ratione? Resp. Missa enim tempore sacrificii est, quando catechumeni foras mittebantur clamante levita: Si quis catechumenus reinteresse non possunt, qui nondum regenerati noscuntur. Inter. Hoc sacrificium, quod dixisti, quare ita est appellatum? Resp. Sacrificium est dictum, eo quod sit sacrum factum, quia prece mystica consecratur pro nobis in memoriam Dominicae passionis. Unde et eo jubente hoc corpus et sanguinefit sacramentum operante invisibiliter Spiritu Dei. Cujus panis et calicis sacramentum Graeci Eucharistiam dicunt, quod Latine bona gratia interprlia specie efficitur. Sacrificium autem est victima, et quaecunque in ara cremanicatur, dicendo datur, unde et appellatur. Unde et errant quae consecrationem dedicatione putant significari. Inter. Immolatio unde dicitur? Resp. Immomolationem. Nunc autem immolatio panis et calicis convenit. Inter. Quid est libatio? Resp. Libatio tan
Abbreviated transcription (Latin):
decriptio operis fidei. I Quid in a poca lipsi:
RMulta quidẽ & dificilia inealegunt᷑. sedbre¬
uit̃ exeo aliquatibi ꝓferã. Continet᷑ enĩ iip¬
so filuho minis se des inthrono & xxiuii senio¬
res. nec non & quattuoranimalia ꝓcedentia
antechronũ notaturq: ibifinis mundi pugna
michahelis cũ dracone interitus anti xp̃i. puni¬
tiodi aboli & adultimũ resur rectio mortuoꝵ
& nouitas caeli act̃rae ł c&era: haec pauca
frat̃ denouotes tam̃to ad p̃sens libent̃ suscipe
donec dõ uolente exotibi maiora proferam
dõ uolente nobis conuenire poss̃ octo s̃. I Quo¬

Expanded text:
descriptio operis fidei. Inter. Quid in Apocalypsi? Resp. Multa quidem et difficilia in eo leguntur, sed breviter ex eo aliqua tibi proferam. Continetur enim in ipso filii hominis sedes in throno et XXIIII seniores: necnon et quatuor animalia praecedentia ante thronum, notaturque ibi finis mundi, pugna Michaelis cum dracone, interitus Antichristi, punitio diaboli et ad ultimum resurrectio mortuorum, et novitas coeli ac terrae vel caetera. Haec pauca, frater, de Novo Testamento ad praesens libenter suscipe, donec, Deo volente, ex eo tibi majora proferam.Deo volente, nobis convenire possunt, octo su
Abbreviated transcription (Latin):
pronuntiat. & tempus aduentus xp̃i mani¬
festissima p̃dicatione annotat. hi quat
tuor ꝓph&ae. qui maiores uocant᷑ quia
prolixa uolumina condiderunt᷑ & librixu
prȩnotantur. qui propterea dicunt᷑mino¬
res quia sermone seorũ breuess̃. Vnde

Expanded text:
pronuntiat, et tempus adventus Christi manipronuntiat, et tempus adventus Christi manifestissima praedicatione annotat. Hi sunt quatuor prophetae, qui majores vocantur, quia prolixa volumina condiderunt. Inter. Libpraenotantur, qui propterea dicuntur minores, quia sermones eorum breves sunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
rum carmina. exam&ris & pentam&ris
uersib apud ebreos composita perhibentur
ut iosephus hieronimusq: scribunt I librũ
esaiȩ quicõposuit : Resaiase uangelis¬
ta potius quã proph& a edidit librum suũ.
cuiu s omne textũ eloquentiaȩ ꝓsalncedit
militer edidit librum suũ cumthrenis eius
quas nos lamenta uocamus eo qđ intristiorib:
rebus funeribusq adhibeant in quibus
quadruplex diuersomaro composuit alfa¬
b&um quorum duo prima quasi saffico mero
scripta sunt: quia tres uersiculos qui sib in eai
sunt & ab unatantũ latera incipiunt eroicũ
comina condudit Tertium alfab&um
trimaro scriptũ est & a ternis litteris
simile primo & secundo habetur I Erechie¬
lis & danihelisquis : RLtechi el& daniel
auiris quibus dam sapientibus scriptiesse
ꝑhibentur. quorũ et ediel principia &
finẽ multis hab& obscuritatib: inuoluta:
Danihel uero laro sermone regnaorbis

Expanded text:
rum carmina exametris, et pentametris rum carmina exametris, et pentametris versibus apud suos composita perhibentur, ut Josephus, Hieronymusque scribunt. Inter. Librum Esaiae quis composuit? Resp. Esaias evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cujus omnis textus eloquentiae prosa incedit;militer edidit librum suum cum Threnis ejus, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur, in quibus quadruplex diverso metro composuit alfabetum, quorum duo prima quasi Saffico metro scripta sunt, quia tres versiculos, qui sibi nexi sunt, et ab una tantum littera incipiunt, heroicum comma concludunt. Tertium alfabetum trimetro scriptum est, et a ternis litteris,simile primo et secundo habetur. Inter. Ezechielis et Danihelis quis? Resp. Ezechiel et Danihel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur, quorum Ezechiel principia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Danihel vero claro sermone regna orbis
Abbreviated transcription (Latin):
tunt : RSa lo monfilius dauid rexis rabel
iuxtanumerum uocabulorũ suorũtria uolu¬
mina edidit. quorũ primũ est masloth
quem greciparabalas. latinipro uerbiorũ
nominant eo quod in ipso subcõ paratiua
similitudine figuras uerborũ & imagine ueri¬
tatis ostenderit. Ipsã aut̃ ueritatẽ ad intel¬
ligendũ legentibus reseruauit. Secundum
librũ coelaħ uocauit qui giece ecclesiastes
dicit᷑. latiniet on cionator. eo quod sermo eius
non specialiter ad unũ sicut in pro uerbi is sed
ad uniuersos generalit̃ dirigatur. docensom̃a
quae inmundo cernimus caducaee & breiua
& ob hocminime app&enda. Tertium librũ
si rasir̃ip̃ notauit. Quinlatinã linguam
uertitur cantica canticorim ubiꝑ epi talamu
cantica canticorũ eo qđ omnibus canticis prȩ¬
ferant᷑ quae inscripturis sacris habentur
sicut quȩdã in lege dicuntursc̃ã. quibus ma¬
iora sunt scã scõrum horũ aut̃ trium libro¬

Expanded text:
tes. Salomon, filius David, rex Israel tes. Salomon, filius David, rex Israel iuxta numerum vocabulorum suorum tria volumina edidit, quorum primus est Masloth: quem Graeci Parabolas, Latini Proverbiorum nominant, eo quod in ipso sub conparativa similitudine figuras verborum et imagines veritatis ostenderit. Ipsam autem veritatem ad intellegendum legentibus reservavit. Secundum librum Coheleth vocavit, qui Graece Ecclesiastes dicitur, Latine Contionator, eo quod sermo eius non specialiter ad unum, sicut in Proverbiis, sed ad universos generaliter dique in mundo cernimus, caduca esse et brevia et ob hoc minime appetenda. Tertium librum Sirhassirim prenotavit, que in latinam linguam vertitur Cantica Canticorum, ubi per epithalamium Canticum Canticorum, eo quod omnibus canticis praeferatur, qui in Scripturis sacris habentur; sicut quaedam in Lege dicuntur sancta, quibus majora sunt sancta sanctorum. Horum autem trium libro
Abbreviated transcription (Latin):
expediuit. Principia aut̃ & fines libruob
apud ebreos prosaeoratione texta st̃. media
aut̃ ipsius abeo loco quoait. pereatdies in quo
utussum usq: ad eum locũ id circo ipsemere p̃hendo
& ago poenitentiã om̃a eroi come rodis currunt
I Liberpsalmorũ qua linguadiutur: E ꝑsalmorũ
liber grecepsalterium ebraice nablũ latime
organũ dicitur. Vocot᷑ aut̃ psalmorũ liber
quii uio ꝓph&acanente ad psalteriũ diorus con
quiponuntur iintitulis morses scilic& & dauid
& salomon a sapli & han &iditun. & filucore
eman ie trahelitae & reliquorũ. quos es dras
uno uolumine comp̃hendit. Om̃s aut̃ psalmi
apud ebreos m&rico carmine constantẽ e cõpo¬
siti nam inmore romani flacci. & grecipin¬
dari. nunc alii iambicocurrunt. Nunc ietra¬
helitae alchaico personant: nunc safficoni¬
tent. trimero uelt&ram&ro pedelnce¬
dentes Y Librisa lomonis quaratione consis¬

Expanded text:
expedivit. Principia autem et fines libri Job expedivit. Principia autem et fines libri Job apud Hebreos prosa oratione texta sunt; media autem ipsius ab eo loco, qui ait: Pereat dies, in qua natus sum, usque ad eum locum: Idcirco ipse me reprehendo et ago poenitentiam , omnia heroico metro discurrunt. Inter. Liber Psalmorum qua lingua dicitur? Resp. Psalmorum liber Graece Psalterium, Hebraice Nabla, Latine organum dicitur: vocatus autem Psalmorum liber, quia uno propheta canente ad psalterium chorus consqui ponuntur in titulis, Moyses scilicet et David, et Salomon, Asaph, Aethan et Idithun et filii Core, Eman Eszrahelitae  et reliquorum, quos Esdras uno volumine comprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebreos metrico carmine constant esse compositi. Nam in more Romani Flacci, et Graeci Pindari, nunc alii iambico currunt, nunc Eszrahelitae Alchaico  Isid., nunc clegiaco personant, nunc Saffico nitent, trimetro vel tetrametro pede incedentes. Inter. Libri Salomonis qua ratione consis