comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui min̾is ad bmini collatis duplis inuenit᷑. duplus duoꝵ
nõ consequent̾ adiungit᷑. s int̾posito t̾nario. quat̾naius
sit qui duplum euis ht̃. post tuo enim primꝰ est t̾narius
ita post qͣrtum ip̃o excepto. quartus ht̃ duplumerꝰ pꝰt qͣrtũ¬
est. ut quotus quisq nut̾nis ẽ ab ip̃o p̾ncipio totus pꝰt illum
ptũq conspicunꝰ. uñ aspicimꝰ. Non eĩ nullus nullo sẜu corꝑis
om̃ĩs nũos actĩgit. mnim̾abiłs emm sunt. uñ gͦ nouimꝰ
ꝑ õs hoc ẽẽ. aut qua fantasia. uł fantasmate. tam c̾ta u̾itas
cogut᷑ fat̾i quib disputiantib ds̃ donauit ingeniũ. ⁊ ꝑti¬
nantiam caliginem nõ obducit rõm. i̾nitateniq num̾oꝵ¬

Expanded text:
plus invenitur: duplus duorum non consequenter adjungitur, sed interposito ternario quaternarius sit qui duplum ejus habet: post duo enim primus est ternariuita post quartum, ipso excepto quartus habet duplum ejus est, ut quotus quisque numerus est ab ipso principio, totus post illum is omnes numeros attingit; innumerabiles enim sunt: unde ergo novimus per omnes hoc esse, aut qua phantasia vel phantasmate tam certa veritas coguntur fateri, quibus disputantibus Deus donavit ingenium, et pertinacia caliginem non obducit, rationem veritatemque num
Abbreviated transcription (Latin):
⁊clritate ardentidesidemꝰ. Si quid ande oꝑgine pcãidiligentuis
querendum ad huc putas. nam oĩo ego iam opus et̃ nõ aibu᷑e
Si quid tũ putas maliam disputacõm diffe̾ndum est. sequõ
sane uoluntatem tuam. ut intempus aliud ꝙ huic mouerit
diffamus. Nam illud tibi nõ concesẜmmi ut satis iam iñqĩtũ¬

Expanded text:
ritate ardenti desideremus. Si quid autem de origine peccati diligentius quaerendum adhuc putas nam omnino ego jam opus esse non arbitror: si quid tamen putas, in aliam disputationem differendum est. E. Sequor sane voluntatem tuam, ut in tempus aliud, quod hinc moverit, differamus. Nam illud tibi non concesserim, ut satis jam inde qu
Abbreviated transcription (Latin):
copiosam ꝙ reꝑuiit ⁊ nos negabuꝰ beates eẽ irrigamur
pascurĩ q uitate. ¶Solemus audire uoces clamantium
Se beatos. si iacecuit in rosa ⁊ aliis floribus. uł et̃ unguẽ¬
tis odoratissimis ꝑsiuant᷑. ¶Apid flagͣntius quid iocũdiꝰ
ti beatam uitam inointu uocum. ⁊ ĩuioꝵ ⁊ tibiaꝵ sibi con¬
stituunt. ⁊ cum ea sibi desiuit semiẜos iudicant.cumaut̃
adsunt efferunt᷑ letitia ⁊ nos cum mentib nr̃is sine ullo
Sũ ip̃ius lucis q̃ ad occulos ꝑtinet. sũ in ignib t̾rems sũi
instellis. uł lina uł sole. uł claritate ⁊ iocuntitate delecta¬

Expanded text:
copiosamque reperiunt; et nos negabimus beatos esse, cum irrigamur pascimurque veritate? Solemus audire voces clamantium se beatos, si jaceant in rosis et aliis floribus, vel etiam unguentis odoratissimis perfruantur: quid fragrantius, quid jucundius lti beatam vitam in cantu vocum et nervorum et tibiarum sibi constituunt, et cum ea sibi desunt, se miseros judicant; cum autem adsunt, efferuntur laetitia: et nos cum mentibus nostris sine ullo sive ipsius lucis quae ad hos oculos pertinet, sive in ignibus terrenis, sive in stellis
Abbreviated transcription (Latin):
abste. ⁊ sicego uispirer ex eo. Non enim aliquid euis aliqñ
dit cuiusquam ynusaut quoꝵ dam ꝓpͥum. s siułs omĩ¬
bus tota est comimiuns. Minuis g ͦ eã que tangimꝰ uł q̃¬
gustant. uł q̃ olsacimꝰ huic sunt u̾itatiomnila. s magͥ
ea que audimꝰ. ⁊ c̾minꝰ quia ⁊ onine u̾bum a quib audi¬
tar totum audit᷑ ab omĩb ⁊ słł a singuł cotum ⁊ spẽs oĩs
que ccculis adiacet quanta ur ab unio. tanta ⁊ abalio simił
Q multum longo int̾uallo sunt ista suuba. uec tota eĩ

Expanded text:
abs te, et sic ego inspirer ex eo: non enim aliquid ejus aliquando abs te, et sic ego inspirer ex eo: non enim aliquid ejus aliquando fit cujusquam unius aut quorumdam proprium, sed simul omnibus tota est communis. olfacimus, huic sunt veritati similia, sed magis ea quae audimus et cernimus: quia et omne verbum a quibus auditur, totum auditur ab omnibus, et simul a singulis totum; et species omnis quae oculis adjacet, quanta videtur ab uno, tanta et ab alio simul. Sed multum longo intervallo sunt ista similia: nec tota enim
Abbreviated transcription (Latin):
ait cdentibi sibi. Si manyitis in u̾bo meo: Bediscipisli mei
estis: ⁊ cognosortis iͥntatem. ⁊ u̾itas libabit uos. suilla
enim refruit᷑ anuria cum lib̾tate. insi qua fruit cum secil
nutt̾e. ueritatem autem atq sapiãn nemo amutit ĩuit
Non enim lois seꝑari obea quisquam pot᷑. s ea q̃ dĩ adita
nemo aut᷑ uult aliquid uolens. hẽmus igͥ qua fruamur
omnes equalit̾ atq comimirit᷑. nulle sunt angustis. ulłs
mea defectus. Omes amatores suos nilllo modo dͥmui¬
dos recipit. ⁊ omnib comunuuis est. ⁊ singuł casta est
Nlemo alicui dicit recede ut ego etiam aceedim. remoue ma¬
midut etiam ego amplectar. ¶Omnes inherent id ip̃n
omnes tangunt. Cibus enini nulla exꝑtedisc̾pit᷑ slich
de ip̃a bibisꝙ ego nõ possim nõ enim ab eius commnune
in priuatũ tuũ mutas aliquid. s ꝙ tu de illa capis. ⁊ mi
chi rntegrum manet ꝙ te ispirat nõ expecto ut reddat

Expanded text:
ait credentibusait credentibusestis, et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Nulla enim re fruitur anima cum libertate, nisi qua fruitur cum secumittere. Veritatem autem atque sapientiam nemo amittit invitus: non enim locis separari ab ea quisquam potest; sed ea quae dicitNemo autem vult aliquid nolens. Habemus igitur qua fruamur omnes aequaliter atque communiter: nullae sunt angustiae, nullus in ea defectus. Omnes amatores suos nullo modo sibi invidos recipit, et omnibus communis est, et singulis casta est. Nemo alicui dicit: Recede, ut etiam ego accedam; remove manus, ut etiam ego amplectar. Omnes inhaerent, idipsum omnes tangunt. Cibus ejus nulla ex parte discerpitur; nihil de ipsa bibis quod ego non possim. Non enim ab ejus communione in privatum tuum mutas aliquid; sed quod tu de illa capis, et mihi manet integrum. Quod te inspirat non exspecto ut reddatur
Abbreviated transcription (Latin):
Imimo u̾e qm̃uiu̾itate aognoscit᷑ ⁊ tenet᷑ summũbonũ
eaq u̾itas sapĩa est: c̾namꝰ mea ceneam q summũ boñ
eoq ꝑfruamur beatus est quippe ꝗ fruitur summo bono
ħemm u̾itas ostendit oĩa bona que uͥa sunt. q̃ sͥ suo cap¬
ta itlligentes hommnes uł singula uł plura eligunt ꝗ¬
bi.seruant᷑. s quemad̾m illi qui in luce soł eligunt ꝙ libẽ¬
t̾aspiciant ⁊ eo aspetru letificant᷑. in quib si qui foite fu̾ĩt
negetacõrib. samsq ⁊ fortissinus occulis p̃diti. nch libẽ
tius quam ip̃m solem ntuent᷑. qui etiam cet̾a quib inf̾¬
imores occuli dełcrant᷑ illustiat sic fortis acies mentis. et
uegeta cum multa u̾a. ⁊ incominutabilia cͥta rõe cõspexit
dirigit se in ipãm u̾itatem. qua cuncra mõstrant eiq in¬
herens tanquã oblunstit᷑ cet̾a ⁊ ni illa simul omnbus
u̾itati ⁊ ip̃e est ds̃ nr̃ qui nos lib̾at a morte .i a condicõe
peceati ip̃a enĩ u̾itis etam hõ cum hominib loquens

Expanded text:
te cognoscitur et tenetur summum bonum, eaque veritas sapientia est, cernamus in ea, teneamusque summum bonum, eoque perfruamur. Beatus est quippe qui fruitur summo bono. Haec enim veritas ostendit omnia bona, quae vera sunt, quae sibi pro suo captu intelligentes homines, vel singula, vel plura eligunt, quibus fruantur. Sed quemadmodum illi qui in luce solis eligunt quod libenter aspiciant, et eo aspectu laetificantur; in quibus si qui forte fuerint vegetioribtius, quam ipsum solem contuentur, qui etiam cuncta, quibus infirmiores oculi delectantur, illustrat: sic fortis acies mentis et uegeta cum multa et incommutabilia certa ratione perspexerit, dirigit se in ipsam ueritatem, qua cuncta monstrantur, eique inhaerens tanquam obliuiscitur cetera et in illa simul omnibus veritati: et ipse est Deus noster qui nos liberat a morte, id est a conditione peccati. Ipsa enim Veritas etiam homo cum hominibus loquens,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ille coaptauit. ⁊ fyat aĩnium ꝙ̃ istis uͥcutib peditum sibi adimi¬
tandum ꝓposuit. Uoluntas gͦ adherens cominum atq ĩ ⁊muta¬
bila bono impetͣt. prima ⁊ magna hõis bona. cum ip̃a sit medium
diligit atq ita homo suꝑbus ⁊ curiosus. ⁊ lasciuus efft̃s̃ efficit᷑
ab alia nit̾ł. que in comꝑscõe suꝑioris uice mors est que ñ regit᷑

Expanded text:
 ille coaptavit et fixit animum, quem istis virtutibus praeditum sibi ad imitandum proposuit. 53. Voluntas ergo adhaerens communi atque incommutabili bono, impetrat prima et magna hominis bona, cum ipsa sit medium diligit: atque ita homo superbus, et curiosus, et lascivus effectus, excipitur ab alia vita, quae in comparatione superi
Abbreviated transcription (Latin):
deum dẽ ẽẽ concessuram. si ad huc nł eẽt suꝑius. quiqͣm
tuani concessionem accipiens. dixam sais eẽ. ut hoc demon¬
strarem. si enrim est aliquid excellentius: Ille potiꝰ dõ ẽ. si
aut̃ nõ est iam ip̃a u̾itas ds̃ ẽ. Sĩi gͦ ila sit. onĩ nõsit dum
tñ eẽ negare nõ pot̾is que nob erat ad tͣcͣtandum ⁊ duhend̾

Expanded text:
um te esse confessurum, si adhuc nihil esset superius. Quam tuam concessionem accipiens dixeram satis esse, ut hoc demonstrarem. Si enim aliquid est excellentius, ille potius Deus est: si autem non est, jam ipsa veritas Deus est. Sive ergo illud sit, sive non sit, Deum tamen esse, negare
Abbreviated transcription (Latin):
funt᷑ inio. ⁊ quomimis eis frui possimꝰ quibdam ĩ¬
pediñ angiuliis. Nam ⁊ si poss eẽ cuiquam suanis cantꝰ
sempit̾nus. ⁊ studiosi eius c̾tatum ad eum audiendum
uenirent: curtarent sese atq puguarent de locis quanto
plures oe̾nt ut cantatiẽẽt quist ꝓpinquior ⁊ ĩaudiẽdo

Expanded text:
dam impedimur angustiis. Nam et si posset esse cujusquam suavis cantus sempiternus, et studiosi ejus certatim ad eum audiendum venirent, coarctarent sese, atque pugnarent de locis, quanto plures essent, ut cantanti esset quisque propinquior, et in audiendo
Abbreviated transcription (Latin):
es qm̃i mouet᷑ uolinitas cuise au̾tit ab in ꝯmutabili bono ad
mũtabile bonii. uñ ei ste motus existat qui ꝓfco malus est
tũ. ⁊ si uoluntas lib̾a. quia sine illa nec recte uiuꝰ pot᷑. mboras
num̾anda sit. Si enim motus iste .i. au̾sio uolinitatis ad nõ deo
¶Sine dubitacor pctm est. bñ possumꝰ auctorem pecrati dm̃ dr̃e
sion exitgꝰ iste motus exdõ. uñ gͥ erit. Ita q̃renti ⁊ͥ si Rendeam nes¬
cite me forcasse eris eͥstior si tñ u̾a Rnderm. sciri em̃ nõ pot qd̾¬

Expanded text:
es, quoniam movetur voluntas cum se avertit ab incommutabili bono ad mutabile bonum, unde ei iste motus existat; qui profecto malus est, tametsi voluntas libera, quia sine illa nec recte vivi potest, in bonis numeranda sit. Si enim motus iste, id est aversio voluntatis a Domino Deo, sine dubitatione peccatum est, num possumus auctorem peccati Deum dicere? Non erit ergo iste motus ex Deo. Unde igitur erit? Ita quaerenti tibi, si respondeam nescire me, for
Abbreviated transcription (Latin):
beatus sis. Et quid beatus eo qui fruit᷑ in ꝯcussa ⁊ incom¬
mutabili. ⁊ excellentissuna u̾itate. an u̾o clarenit homines
beatos se ẽẽ. crm pulcra corꝑa magno desid̾io ⁊ cupita su̾̃i
u̾itatis beatos eã dubitamꝰ. ¶Clamant hoĩes se beatoseẽ
cum esm aridis eaucib ad fontem habundantemi saubdẽ¬

Expanded text:
quid beatius eo qui fruitur inconcussa et incommutabili et excellentissima veritate? An vero clamant homines beatos se esse, cum pulchra corpora magno desiderio concupita, sive veritatis beatos esse dubitamus? Clamant homines se beatos esse, cum aestu aridis faucibus ad fontem abundantem salubre
Abbreviated transcription (Latin):
comirui tabiles in ip̃a man̾e u̾itate. ⁊ quia sꝑare pauci pos
remocõres sunt a labe t̾rena tanto magis num̾um ⁊ sapi¬
entiaarni ip̃a u̾itate continent᷑ ⁊ utr̃q caruum hñt. ⁊ merꝰ
homines dinictant s ip̃i etiaui uilestunt sibi nec mireris
muu̾os. iõ ulisse hominib ⁊ caram ẽẽ capĩam quia facilius
possunti̾are quam sꝑare. Cum uideas careꝰ illos hrẽ aur̃
qͥuam lumen luc̾ne cui ꝑatũ aurum ridet᷑. s honoratur
araplius res longe mifior: qun luc̾namsͥ ⁊ mendicꝰ accen¬
dit. Aurum u̾o pouci hũt. quamquam sapĩa absit ut ĩ com
ꝑacõe mu̾ muemat᷑ infior cui ead̾ sit. q coł̾m quo c̾ni¬
possit inquirat. s quẽad̾ui i uno igne consb̾alis. ut itadicã
Sentit᷑ fulgor ⁊ calor nec seꝑari abinuicem possint. calor¬

Expanded text:
commutabiles in ipsa manere veritate. Et quia sapere pauci possremotiores sunt a labe terrena, tanto magis et numerum et sapientiam in ipsa veritate contuentur, et utrumque charum habent: et nes dimicant, sed ipsi etiam vilescunt sibi. 32. Nec mireris numeros ideo viluisse hominibus, et charam esse sapientiam, quia facilius possunt numerare quam sapere, cum videas charius illos habere aurum quam lumen lucernae, cui comparatum aurum ridetur. Sed honoratur amplius res longe inferior, quia lucernam sibi et mendicus accendit, aurum vero pauci habent: quanquam sapientia absit ut in comur inferior, cum eadem sit; sed oculum quo cinquirit. Sed quemadmodum in uno igne consubstantialis, ut ita dicam, sentitur fulgor et calor, nec separari ab invicem possunt; tam
Abbreviated transcription (Latin):
na uita est. Iste igͥ due c̾ature corpus ⁊ uita qm̃ formabi¬
la sunt sicuti suꝑius dc̃a doca̾nt amnussaq om̃o forua
innichilum retidunt satis ostendunt ex illa se forma sũb
magna quamius minima. nͥ ex d̾o eẽ nõ possunt. ¶ Quid
num magis in c̾aturis quam uita intlłigẽs aut quid mi¬
nus pt̃ esse quam corpus. Que ꝙͣtunil defitiant ⁊ ed tẽ¬
dant ut nõ sint. tñ aliquid forme uł remanet ut qͦ quo
mod ouit. ¶ Quequid ant̃ Rorme cupum rei defitienti iemi¬
net: ex illa forma est que nestit defic̾e. motusq ip̃os rerũ d̾fici¬
entium. uł ꝓficientium exced̾e mmm̾ioꝵ suoꝵ leges nõ sunt
Qmoquid igat᷑ laudabile au̾tit᷑ in rerum nat᷑a. sĩ exiguasiũ
empla laude dignum iudicet᷑ ad excellentusiam ⁊ m effabi

Expanded text:
urae corpus et vita quoniam formabilia sunt, sicuti superius dicta docuerunt, amissaque omnino forma in nihilum recidunt, satis ostendunt se ex illa forma subsimagna, quamvis minima, nisi ex Deo esse non possunt. Quid enim majus in creaturis quam vita intelligens, aut quid minus potest esse quam corpus? Quae quantumlibet deficiant, et eo tendant ut non sint, tamen aliquid formae illis remanet, ut quoquo modo sint. Quidquid autem formae cuipiam rei deficienti remanet; ex illa forma est quae nescit deficere, motusque ipsos rerum deficientium vel proficientium excedere numerorum suorum leges non sinit. Quidquid igitur laudabile advertitur in rerum natura, sive exigua sive ampla
Abbreviated transcription (Latin):
uni dic̾e eum incõmutabilit̾ ⁊templand̾ ad sit. omnib qui
hoc contemplari uolent. ¶Suillus ħ u̾e dixit suum ẽẽ ꝓpͥu
.i. incoriuꝑõm diligendam ẽẽ quis negat. aut quiscũ u̾m
eẽ fateat: nõ s̃ in conimutabile małigat. atq oĩb mentib
id uulentib intueri comuunt̾ pͥsto eẽ iuideat᷑. Gissimũ ẽ. ꝗd¬
eam uitam q̃ millis adu̾sitatib ad c̾ta ⁊ honesta suña demon¬
stret᷑ dubitabit aliquis eẽ mehorem quani eam q̃ facile incom

Expanded text:
um dicere, cum incommutabiliter contemplandum adsit omnibus qui hoc contemplari valent? E. Nullus hoc vere dixerit suum esse proprium, d incorruptionem diligendam esse quis negat? Aut quis cum verum esse fateatur, non etiam incommutabile intelligat, atque omnibus mentibus id valentibus intueri, communiter praesto esse videat? E. Verissimum est. llis adversitatibus de certa et honesta sententia demovetur, dubitabit aliquis esse meliorem, quam eam quae facile incomm
Abbreviated transcription (Latin):
aliud nosse se uiu̾e nͥ iuentutem. s utr̃ omĩs uiuẽs nou̾it se
longam ẜmetinicõem moues. N enim tał res est qua p̾cer¬
missa ꝑg̾e mea q̃ intendiꝰ tanca cõngeione rõnis quanta oꝑ
ẽẽ sencio sinamur. Dic itaq mͥ cum sepe uiderimꝰ bestias ab
hominibus domitas .i. nõ corpus bestie tm̃i s ⁊ aĩam ita hõi¬
u Subiugatam. ut uoluntati euis sensu quodam ⁊ cõsuetudĩe

Expanded text:
 nosse vivere, nisi viventem; sed utrum omnis vivens noverit se longam sermocinationem moves. Neque enim talis res est, qua praetermissa pergere in ea quae intendimus, tanta connexione rationis, quanta opus esse sentio, sinamur. Dic itaque mihi, cum saepe viderimus bestias ab hominibus domitas, id est, non corpus bestiae tantum, sed et animam ita homini subjugatam, ut voluntati ejus sensu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a sapũ putas existimandum. singulas quasq suas arbi¬
traris singulos quasq homunes hr̃e sapĩa. an u̾o una prisco
est It̃ omnibus cuiꝰ quanto magis quis sit ꝑticeps tanto
est sapiencõr. ¶Qm dicas sapientumi: nõ dum scio ⁊ iudõ
quippe uarie uidi hominibus quid fiat dicat᷑ ne sapient̾
Nam ⁊ qui nulitant sapient̃ sͥ fac̾e uident᷑. ⁊ qui ꝯtemp¬
da militia colendo agro. curam atq oꝑam impendũt. hoe
potius laudant. tͥbuutq sapientie. ⁊ qui asculti suut ad
excogirandos modos conquirende percume uident᷑. sibi

Expanded text:
ipsa sapientia putas existimandum? Singulas quasque suas arbitraris singulos quosque homines habere sapientias? an vero unam praestoter omnibus, cujus quanto magis quisque fit particeps, tanto est sapientior? E. Quam dicas sapientiam nondum scio; video quippe varie videri hominibus, quid fiat dicaturve sapienter: nam et qui militant, sapienter sibi facere videntur; et qui contempta militia colendo agro curam atque operam impendunt, hoc potius laudant, tribuuntque sapientiae; et qui astuti sunt ad excogitandos modos conquirendae pecuniae, sibi
Abbreviated transcription (Latin):
mun̾oꝵ. uł copłationii sensu corꝑis ꝑtiꝑe potui. hacͥ enĩ lu¬
ce ments refuo eum quisquis. uł maddendo. uł in rechẽdo
dum computat fłam summam remintiau̾it ⁊ quioquit
ensu corꝑis tango ułuti est hoc celum ⁊ ħ t̾ra ⁊ quecumq
meis alia corꝑa sencõquam diu futa suit nescio. Septẽ
ni ullo mõ alĩ septem ⁊ tͥa nõ fu̾nt decem. aut aliquãdo¬
⁊ srptem ⁊ tͥa nõ erunt decem ¶ hanc gͦ incorruptibilemi

Expanded text:
m vel copulationis sensu corporis percipere potui. Hac enim luce mentis refello eum, quisquis vel in addendo vel in retrahendo dum computat falsam summam renuntiaverit. Et quidquid sensu corporis tango, veluti est hoc coelum et haec terra, et quaecumque in eis alia corpora sentio, quamdiu futura sint nescio: septem neque ullo modo aliquando septem et tria non fuerunt decem, aut aliquando septem et tria non erunt decem. Hanc ergo incorruptibilem
Abbreviated transcription (Latin):
dendum ẽe sapiencie atq hoc u̾m eẽ conced̾e. ¶ ꝓious nõ du¬
bito ¶Hoc item uͥcuuiq ⁊ unum ẽẽ ⁊ omĩb qui hoc sciunt
ad uidend̾ eẽ cominune. quaniuis unusꝗsq id nec mea nec
ti nec curhuam alt̾ius. s sua mente cõspitiat. cumid ꝙ cõ
auspicit᷑ omnibo conspicientib cõmunit̾ pͥsco. si iĩcd nega¬
re pot̾imꝰ. Nullo modo. ¶Item iuste eẽ uidendum det̾i¬

Expanded text:
e sapientiae, atque hoc verum esse concedere. E. Prorsus non dubito. A. Hoc item verum, et unum esse, et omnibus qui hoc sciunt, ad videndum esse commune, quamvis unusquisque id nec mea, nec tua, nec cujusquam alterius, sed sua mente conspiciat, cum id quod conspicitur, omnibus conspicientibus communiter praesto sit, numquid negare poterimus? E. Nullo modo. A. Item, juste esse videndum, det
Abbreviated transcription (Latin):
ent᷑. ¶Arlem aut̃ istum si uellem intueri. atq id ꝑtinatit᷑ pos¬
sem ⁊ m ecasu me deẜeret. ⁊ sẜuelaret᷑ nũbilo. ⁊ multis alns
obstatuł noluptatem uidendi eum inuitus amitt̾em ¶p̾t̃¬
moaut̃. si adeẽt suꝑsuauitas. ⁊ lucis uideriti. ⁊ uocis audienti
quid magnum ad me ꝑueraret. cm mͥ ẽẽ commune cũ belu¬
is. at illa u̾iratis ⁊ sapĩe pulctudo tñi ad sit ꝑseũans uoluntas
frueridi nec multitudĩe audientium ꝯscipata se cludit uemẽ¬
tes nec ꝑagit᷑ tp̃r nec igrait locis nec uocte inc̾cipit᷑ nec umi¬
bra int̾clud̃. nec sensib corꝑis sb̾iocet de toto mundo ad se con¬
u̾sis qui diligunt eam ominb ꝓxuna est: omnsb sempiter¬
na. illlo loo ẽ nũcquã deẽ. foris admonet intus docet c̾uẽtes
se comimutat omnes in melus a nulla nidet̾ius. ꝯmutatur.
Nullus de illa iudicatr sullus sine illa iudicat bnĩ ac ꝑ hoc eam
morufm̃ est mentib uur̃s q̃ ab ip̃a una fiunt singule apiẽtes

Expanded text:
id pertinaciter possem; et in occasu me desereret, et subvelaretur nubilo, et multis aliis obstaculis voluptatem videndi eum invitus amitterem. Postremo etiam si adesset semper suavitas, et lucis videnti, et vocis audienti, quid magnum ad me perveniret, cum mihi esset commune cum belluis? At illa veritatis et sapientiae pulchritudo, tantum adsit perseverans voluntas fruendi, nec multitudine audientium constipata secludit venientes, nec peragitur tempore, nec migrat locis, nec nocte intercipitur, nec umbra intercluditur, nec sensibus corporis subjacet. De toto mundo ad se conversis qui diligunt eam, omnibus proxima est, omnibus sempiterna; nullo loco est, nusquam deest; foris admonet, intus docet; cernentes se commutat omnes in melius, a nullo in deterius commutatur; nullus de illa judicat, nullus sine illa judicat bene. Ac per hoc eam manifestum est mentibus nostris, quae ab ipsa una fiunt singulae sapientes,
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝯmuil cum suit ssꝰ nr̃i nobis singuł singuli quibus
omrb illud unũ sentimꝰ ꝙ ꝯmił uidemꝰ. ut quannus
risus mens. alius sit alius tuus possit tñ fi̾. ut id ꝙ uidemꝰ
nõ sit alium meum aliud tuũ. q unum illud p̃sto sit ut̾q
uimuis etiam unam aliquã uocem. ssł audire ut quannus
alius sitauditus sic mẽs alius tuus. nõ sic tñ alia mea ⁊ alia
tua uox quam sił audimꝰ. uł alia ꝑs eius auditu ueo capi

Expanded text:
lti simul, cum sint sensus nostri nobis singulis singuli, quibus lti simul, cum sint sensus nostri nobis singulis singuli, quibus omnibus illud unum sentimus quod simul videmus; ut quamvis alius sensus meus sit, et alius tuus, possit tamen fieri ut id quod videmus, non sit aliud meum, aliud tuum; sed illud unum praesto sit utrique st. A. Possumus etiam unam aliquam vocem simul audire, ut quamvis alius sit auditus meus, alius tuus, non sit tamen alia mea, et alia tua vox quam simul audimus, vel alia pars ejus audit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝰ indere aliquid ꝙ nouideres ¶ Soncedo prous quamuis
eiusdem gn̾is. cum singulos nos hre ssꝰ uidendi. ił audi¬
endi. uł quosl alios cet̾oꝵ ¶lon enim solam uidere. si
etiam audire pot̃ aliquis homi. ꝙ alius nõ audiat. ⁊ alud
aliquid quol alio sẜu quisquam sentire ꝙ alius nõ sentrat
uñ manism̃est ⁊ tuũ nõnͥ cuũ ⁊ meum sensum nõ eẽ insi
aliud. licħ sane alud. nam ⁊ ille utiq censum meũscu¬
tit mens. ⁊ tuũ sentit tuus. Ilam iõ plerumq int̾rogor
abeo qui aliquid uidet utrum hoc etiam ego uideam. qr
ego me uidere. aut nõ uideo sentio. nõ ille qul int̾rogat
utrum intlłigam tu saire possis: ego aut̃ sciam: mam¬
festum etiam est rõnales mentes singulos quosq nos
nos hr̃e quos uidemus aut lunas. aut luciłos. aut cet̾a
hurꝰ quannus suo quisq ac ꝓpͥo sensu ista uideat᷑. ¶ Nullo
mõ istud dixim. ¶ Possumꝰ gͦ uidere unum aliquid mł¬

Expanded text:
id, quod tu non videres. E. Concedo prorsus, quamvis ejusdem generis, tamen singulos nos habere sensus, videndi, vel audiendi, vel quoslibet alios caeterorum. Non enim solum videre, sed etiam audire potest aliquis hominum quod alius non audiat, et aliud aliquid quolibet alio sensu quisquam sentire quod alius non sentiat. Unde manifestum est et tuum nonnisi tuum, et meum sensum non esse nisialiud? E. Nihil sane aliud. Nam et ille utique sensum meum sentit meus, et tuum sentit tuus: nam ideo plerumque interrogor ab eo qui aliquid videt, utrum hoc etiam ego videam, quia ego me videre aut non videre sentio, non ille qui interrogat. utrum intelligam tu scire possis, ego autem sciam. E. Manifestum est etiam rationales mentes singulos quosque nosnos habere quos videmus, aut lunas, aut luciferos, aut caetera hujusmodi, quamvis suo quisque ac proprio sensu ista videat? E. Nullo modo istud dixerim. A. Possumus ergo videre unum aliquid mu
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ hoc sit ꝙ scriptum ẽ de sapĩa. quid agat cum amatoribus
diuscura ad cam ueniuit᷑ ⁊ eam q̃runt dcm̃ ẽ euim. In uns¬
de ostendet alis alarit᷑. ⁊ omĩ ꝓuidentia eccurcet ulł ququo¬
enim te u̾t̾is: nestigiis quib dam que oꝑib suis imp̾ssit lo¬
uideas eẽ mim̾osum. ⁊ q̃ras uñ sit. ⁊ inte ip̃m redeas atq in¬
tlłigas ce id ꝙ attingit sensib corꝑis ꝓbare ac impbare nõ
posse nͥ ap̃te hãs quasdam pulcͥtudinis leges ad quas refas¬

Expanded text:
utrum hoc sit quod scriptum est de sapientia, quid agat cum amatoribus suis cum ad eam veniunt, et eam quaerunt: dictum est enim, In viis ostendet se illis hilariter, et omni providentia occurret ilenim te verteris, vestigiis quibusdam, quae operibus suis impressit, lovideas esse numerosum, et quaeras unde sit, et in teipsum redeas, atque intelligas te id quod attingis sensibus corporis, probare aut improbare non posse, nisi apud te habeas quasdam pul
Abbreviated transcription (Latin):
ficient̾ uideat sic uisus ip̃e quid desit. uł satis sit coloribus
indicat. It̃ sicut ule uit̾ior de ausditu nr̃o. indicat. utr̃ minꝰ
an suffitient̾ intentus sit. sic indicat auditus ip̃e de uocibus
quid eaꝵ leuit᷑ influat. aut asꝑe ꝑstrepat. uõ nc̃õe ẽ cer̾os sẽ¬
sus corꝑis ꝑsequi ¶ꝑan enĩ ut opinor aĩadu̾t̾is quid uelĩ
dic̾e. iti .s. sensum illum int̾iorem de istis corꝑis sensibus
iudicare. cum eoꝵ ⁊ incogitãtem ꝓbat. ⁊ debitum flagitat
quemad̾m ⁊ ip̃i corꝑis sensus de corꝑib indicant assumẽ¬
tes ĩ eis leuem tactum rriuentes  ꝯtͣnium. ¶ Cerno sine¬
sgnsu iudicet. Iam enim nõ q̃ro utrum eam meliorem
illo eẽ dubites quia nõ dubito id te indicare. qͣm ꝙͣ ne id ꝗd̾
iam q̃rendum putẽ utr̃ de isto sẜu iudicet rõ ¶lamq in

Expanded text:
s sit coloribus judicat. Item sicut ille interior de auditu nostro judicat, utrum minus an sufficienter intentus sit; sic judicat auditus ipse de vocibus, quid earum leniter influat, aut aspere perstrepat. Non necesse est caeteros sensus corporis persequi: jam enim, ut opinor, animadvertis quid velim dicere, ita scilicet sensum illum interiorem de istis corporis sensibus judicare, cum eorum et integritatem probat, et debitum flagitat, quemadmodum et ipsi corporis sensus de corporibus judicant, assumentes in eis lenem tactum, rejicientesque consensu judicet. Jam enim non quaero utrum eam meliorem illo esse dubites, quia non dubito id te judicare: quanquam ne id quidem jam quaerendum putem, utrum de isto sensu judicet ratio. Namque in
Abbreviated transcription (Latin):
uide qua cum tͥ iusum sit sensim int̾iorem huic sensui qͦ
usentimꝰ corꝑa ẽẽ p̾fe̾ndum. ¶Q uia mod̾atorẽ ⁊ indioem q̃dã
huiꝰ illum cognosco eẽ. Iam ⁊siquid huic inosfõ suo ab¬
f̾at alle tanquã debitũ a ministro flagitat sicut pailo ante
disputatũ est. Non eĩ. se uidere ant non uid̾e sengus occuli
uidet. ⁊ quil nõ uidert nõ pot̃ quid sͥ disit aut quid sat̃ s it
iudicare. s ille int̾ior quo admonet᷑. iaĩa bestie aꝑue cłm¬

Expanded text:
i quo sentimus corpora, esse praeferendum. E. Quia moderatorem et judicem quemdam hujus illum esse cognosco. Nam et si quid huic in officio suo defuerit, ille tanquam debitum a ministro flagitat, sicut paulo ante disputatum est. Non enim se videre, aut non videre sensus oculi videt, et quia non videt, non potest quid sibi desit, aut quid satis sit judicare; sed ille interior, quo admonetur et anima bestiae
Abbreviated transcription (Latin):
quendam sensum ad quẽ ab istis quinq notissums aĩcta
ref̾ant᷑ ¶lam aliud ẽ ꝙ uidet bestia. ⁊ aluud quo ea que
uidẽto sentit. uł uitat uł appetit. Ille enĩsensus inoccuł
est. Illeaut in ip̃a intꝰ amnna quo nõ solum ea q̃ uidentũ¬
o ea etiã q̃ audiunt᷑. queq cet̾is sapiunt᷑ corꝑis sensibus
uł appetunt aĩalia delectata ⁊ assumũt. uł offensa deui¬
tant ⁊ resput̃. ħ aut̃ nec uisus nr ͨ auditus nec olfc̃s nͨ
quid ẽ. ⁊ eum int̾iorẽ sensum appłłme nõ dubito ¶ S nͥ ⁊ is¬
tum tͣnseat ꝙ ad nos uest᷑ asemib corꝑis ꝑuenire ad scĩa ñ¬
pot. ¶ Qmoꝗd enim scimꝰ io rõe comphensũ tenemꝰ. Sci¬
mus autut de cen̾s taceam nec colores auditu. nec uoces
uisu posse sentin ⁊ cum hoc stimꝰ. nec ocuł nec anribo sci¬
mus. n illo sensu iit̾iore quonec bestie carẽt. Nõ eĩcden¬
dum est eas nosse. nec ꝯnrib sentiri lucem nec occuł uocẽ¬

Expanded text:
quemdam sensum, ad quem ab istis quinque notissimis cuncta referantur. Namque aliud est quo videt bestia, aliud quo ea quae videndo sentit, vel vitat vel appetit: ille enim sensus in oculis est, ille autem intus in ipsa anima; quo non solum ea quae videntur, sed etiam quae audiuvel appetunt animalia delectata et assumunt, vel offensa devitant et respuunt. Hic autem nec visus, nec auditus, nec olfactus, nec idquid est, et eum interiorem sensum appellare non dubito. Sed nisi et istum transeat, quod ad nos refet. Quidquid enim scimus, id ratione comprehensum tenemus. Scimus autem, ut de caeteris taceam, nec colores auditu, nec voces visu posse sentiri. Et cum hoc scimus, nec oculis, nec auribus scimus, neque illo sensu interiore, quo nec bestiae carent. Non enim credendum est eas nosse, nec auribus sentiri lucem, nec oculis voce
Abbreviated transcription (Latin):
rte qua nc̃ agͥ. ⁊ nõ solum corpus unum ambo possumꝰ seri¬
tire tangendo. s etiam eandem ꝑtem tu quo pot̾is tang̾e
quam ego tetig̾o. ut nõ solum idem corpus. s eandera quo
corꝑis ꝑtem possumꝰ ambo sentire tangendo. ¶Iõ enĩ sicuti
cibum aliquem appoĩtum nõ possumꝰ ⁊ ego tõtum ⁊ tu to¬
tum caꝑecum anibo illo nescuns. sic etiam intangendo acci¬
dit. s ⁊ unum ⁊ totum ꝙ ego tetig̾o etiam tu potes ut co
ambo tangamꝰ nõ singuł ꝑtib. s totum singuli. ¶ Fateo
hoc mod duobus ulł suꝑioribus sensib hũc tangendi celĩ¬

Expanded text:
de qua nunc agitur; quia non solum corpus unum ambo possumus sende qua nunc agitur; quia non solum corpus unum ambo possumus sentire tangendo, sed etiam eamdem partem tu quoque poteris tangere quam ego tetigero, ut non solum idem corpus, sed eamdem quoque corporis partem possimus ambo sentire tangendo? Non enim sicuti cibum aliquem appositum non possumus et ego totum et tu totum capere, cum ambo illo vescimur, sic etiam in tangendo accidit: sed et unum et totum quod ego tetigero, etiam tu potes, ut id ambo tangamus, non singulis partibus, sed totum singuli. E. Fateor hoc modo duobus illis superioribus sensibus, hunc tangendi
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶ Imi et̃ decet̾is gensibus corꝑis. l animaduertas
qd̾ dicninis i omnnio illos quod ad hanc iem attinet iti se h̃e
ut illos duos occaloꝵ ⁊ aurumm. n ominno uõ ita. slam ꝗa
ex unoaere. ⁊ ego ⁊ tu possumꝰ implere spiramentum ⁊ euis
aeris affecrõem odore sentire ut̾ quil exuno melle. uł quol
alio cibo sen potu ambo gustare possumꝰ. ⁊ eius affeccõem
tumꝰ. nec tu tñ eum in meo sẜu sentias. nec ego tuo. nec ali¬
ili duo muisu. ⁊ auditu s in eo dispares sunt quantum ad
mꝰ aut unũ cibum gustando sapiniꝰ. non tñ eam ꝑtema¬
eris duco quam tirnec eandem ꝑtem cibi sumo quam tu
ꝯ aliam ego alimi tu u d de coto aere cum spiro duco ꝑtẽ
quanta m satis est. i auit te toto aliam quanta tͥ satisẽ duciᷤ
tantam ⁊ tu simmul s cibi uł potacomis alia ꝑs in me a¬
la inite tͣiseat ncc̃e est. An parum ista mulłigis. ¶ Innmo
tangendi sensum ꝯꝑand̾ eẽ oculoꝵ ⁊ auriũ sensib mea re

Expanded text:
. Jam etiam de caeteris sensibus corporis licet animadvertas quod dicimus, neque omnino illos, quod ad hanc rem attinet, ita se habere ut illos duos oculorum et aurium, neque omnino non ita. Nam quia ex uno aere et ego et tu possumus implere spiramentum, et ejus aeris affectionem odore sentire: et item quia ex uno melle, vel quolibet alio cibo seu potu ambo gustare possumus, et ejus affectionem tiamus, nec tu tamen eum meo sensu sentias, nec ego tuo, nec aliilli duo in visu et auditu: sed in eo dispares sunt, quantum admus, aut unum cibum gustando capimus; non tamen eam partem aeris duco quam tu, nec eamdem partem cibi sumo quam tu, sed aliam ego, aliam tu: et ideo de toto aere cum spiro, duco partem quanta mihi satis est, et tu item de toto aliam quanta tibi satis est ducis: tantam et tu simul; sed cibi vel potionis alia pars in me, alia in te transeat necesse est: an parum ista intelligis? E. Imo tangendi sensum comparandum esse oculorum et aurium sensibus in ea re
Abbreviated transcription (Latin):
intlłigi pot. quiasiquis ea usus fu̾it ad peccand̾ diuintus
mneum iũdicat᷑ ꝙ iniste fłet. si nõ solũ ut recte inuaretũ
S etiã us peccret᷑ lib̾a eẽt uoluntas data. ¶ Quomõ enim
uiste iũdicaret᷑ in eum qui ad hãc rem usus esset uolũtate
ad quam renidata ẽ ¶lĩc uõ ds̃ cum peccãte piunt quid

Expanded text:
s in eum vindicatur. Quod injuste fieret, si non solum ut recte viveretur, sed etiam ut peccaretur, libera esset voluntas data. Quomodo enim juste vindicaretur in eum, qui ad hanc rem usus esset voluntate, ad quam rem data est? Nunc vero Deus cum peccantem punit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
re. s elngiisi mmibo nisi ꝙ ita sit nr̃m. ut ħ in nos. u̾t̾e et
cominutare possumꝰ. sicuci ẽ cibus ⁊ potus. curꝰ nullam
rapu̾it. atq in mandetis iustam cõmutar̾ui. nullo modo
uenccari pot̾it. ut in estam refudat᷑ infantis. Gulla .ni. cũ
aliquid iccunde sopit. etiam si exiguam tñ urenccabile
umenta eẽt. millus renian̾et sopor inore postea quã fu̾it
mansa illa redoita. atq dnputata. ꝙ etiam de aeris ꝑtibus
recce dici pot᷑. quas narib ducimꝰ. Nlam etiam si aliorndae¬
⁊ Sensibilia que quannus sentiamꝰ. no tñ ea sentiendo in

Expanded text:
isi quod ita fit nostrum ut hoc in nos vertere, et commutare possimus, sicuti est cibus et potus, cujus nullam rapuerit atque in mandentis viscera commutaverit, nullo modo revocari poterit ut in escam refundatur infantis. Gula enim cum aliquid jucunde sapit, etiamsi exiguam, tamen irrevocabilem nisi ita esset, nullus remaneret sapor in ore posteaquam fuerint mansa illa reddita atque desputa. Quod etiam de aeris partibus recte dici potest, quas naribus ducimus: nam etiamsi aliquid aera sensibilia quae quamvis sentiamus, non tamen ea sentiendo in
Abbreviated transcription (Latin):
ore quo eis nõ curere nõ cõcedis. ħ quo diuidicamt. nec co¬
lores auditu nec uisu uoces pꝰse sentiri. Nõ s̃ putas eas
diffiniunt᷑ ⁊ dimim̾ant᷑. ¶ullo mõ. E pid ista iõ posset
ħ quatuor disc̾n̾e ab inuiceitĩ ⁊ diffircõibo t̾minare uͥad emmi¬
refe̾t᷑. ⁊ color ꝑ occuloꝵ sensum ⁊ ip̃e rursuis ꝑilłum int̾iorẽ
q̃ ei p̃sidet ⁊ idem int̾ior ꝑ secpm̃a. si tñ nm incħ aliud inter¬
poĩtum est. Ilon uideo quomõ alit̾ posset ¶Iuid ħ uides
etiam. cum color nõ subẽ hr̃e sensum quo uid̾i posset si ss¬
esset. ¶ Disc̾no ⁊ ista ⁊ int̾sediff̾reeds. Nuns hoꝵ t̾um¬

Expanded text:
ore, quo eas non carere concedis, hoc quoque dijudicant, nec colores auditu nec visu voces posse sentiri? A. Num etiam putas eas definiuntur et dinumerantur? E. Nullo modo. A. Quid? ista ratio posset haec quatuor discernere ab inviceum sensum, et ipse rursus per illum interiorem qui ei praesidet, et idem interior per seipsum, si tamen jam nihil aliud interpositum est? E. Non video quomodo aliter posset. A. Quid? hoc videsnetiam, cum color non subest, habere sensum quo videri posset, si subesset. E. Discerno et ista, et inter se differre concedo.
Abbreviated transcription (Latin):
petitu nõ mouet oculum uidẽs quo mouer nõ uidẽs. ⁊ in¬
dicat se utr̃q sentire. S utr̃ ⁊ se ip̃im ħ uita sentiat que
e corꝑaba sentire sentit. nõ ita clanĩẽ. nͥ ꝙ ꝗsq intꝰ ĩ t̾ro

Expanded text:
petitu non movet oculum videns, quo movet non videns, inpetitu non movet oculum videns, quo movet non videns, indicat se utrumque sentire. Sed utrum et se ipsam haec vita sentiat, quae se corporalia sentire sentit, non ita clarum est, nisi quo
Abbreviated transcription (Latin):
cum audimꝰ sonĩ nrm̃i ĩ audimꝰ auditũ i cũ olfacimꝰ rosã
olet nob̾ aliquid ⁊ ur̃ olfactus. n quicꝙͣ gustantib sapit in
ore ip̃e gustus n tangentes aliquid ip̃m ĩ tangendi sensum
possumꝰ tang̾e manifestũ ẽ quĩq istos sensus nullo eoꝵ sẽ¬
gu posse sentiri quãuis eis corꝑalia q̃q sentaant᷑. Manifm̃¬
est. ¶ Arbitror ⁊̃ illud eẽ manifm̃ sensum illum int̾iorem
uõ ea nñ sentire que accipit a quĩq sensib corꝑis. s ⁊̃ ipõs
abeo sentiri. Nõ alit̾ euĩ bestia mou̾et se ł appetendo ali¬
quid isł fugiendo nͥ se sentire sentiret nõ ad sciendũ. Nam
adu̾tas ꝙ exempli grã satis est in uno aliquo sensu. ue¬
lut in nisu. Namq aꝑire oculũ ⁊ mou̾e aspitiendo ad id
ꝙ uid̾e appetit nullo mõ posset. nͥ occulo clauso. uł nõ ita
modo se id nõ uid̾e sentiret. Si aut̃ sentit se nõ uid̾̾ dum
nõ uidet ncõe ẽ ĩ sentiat se ud̾e dum uidet. quia cũ eoap¬

Expanded text:
m audimus auditum; neque cum olfacimus rosam, olet nobis aliquid et ipse olfactus; neque quidquam gustantibus sapit in ore ipse gustus; nec tangentes aliquid, ipsum etiam tangendi sensum possumus tangere: manifestum est quinque istos sensus nullo eorum sensu posse sentiri, quamvis eis corporalia quaeque sentiantur. E. Manif. Arbitror etiam illud esse manifestum, sensum illum interiorem non ea tantum sentire, quae acceperit a quinque sensibus corporis, sed etiam ipsos ab eo sentiri. Non enim aliter bestia moveret se, vel appetendo aliquid, vel fugiendo, nisi se sentire sentiret; non ad sciendum, nam advertas quod exempli gratia sat est in uno aliquo sensu, velut in visu. Namque aperire oculum, et movere aspiciendo ad id quod videre appetit, nullo modo posset, nisi oculo clauso vel non ita moto se id non videre sentiret. Si autem sentit se non videre dum non videt, necesse est etiam sentiat se videre dum videt; quia cum eo ap
Abbreviated transcription (Latin):
qr młtos nom mim̾arios aut mnim̾atores. ilł si quoalio
nomine uocandi sunt. qui sumine atq mrabiłi. ꝯputãt
Sapientes aut̃ ꝑ paucos aut forsitan nemmem longe ue¬
n̾abilior nͥ occurrit sapĩa ꝙͣnũs. ¶ Rem dicis quam ego
gionẽ quandã. uł si quid aliud nom̃. aptũ inueniri pot
quo nomincmnꝰ qͣi habitaculum ꝙdam sedemq inm̾ioꝵ
longe remoneor a corꝑe ⁊ in ueniens fortasse aliꝗd ꝙ oogi
redeo tanquam lassatus uiħ nr̃a ut loqui possim. ⁊ ea que ante
coccilos sita sunt. dico sicut dici solent. hoc michi accidit. ⁊̃ cuni
de sapia quantum ualeo igillantissime atq intentissime cogi¬
co. Et ip̃ea multum miror cum ħduo sĩt. isec̾tissima c̾tissi
iraq u̾itate. accedente ⁊̃ cestimonio scͥpturaꝵ quo ꝯmemora¬

Expanded text:
ia multos novi numerarios aut numeratores, vel si quo alio nomine vocandi sunt, qui summe atque mirabiliter computant, sapientes autem perpaucos, aut forsitan neminem, longe venerabilior mihi occurrit sapientia quam numerus. A. Rem dicis quam ego gionem quamdam, vel si quod aliud nomen aptum inveniri potest, quo nominemus quasi habitaculum quoddam sedemque numerorum; longe removeor a corpore: et inveniens fortasse aliquid quod roferre sufficiam, redeo tanquam lassatus in haec nostra, ut loqui possim, et ea quae ante oculos sita sunt dico, sicut dici solent. Hoc mihi accidit etiam cum de sapientia quantum valeo, vigilantissime atque intentissime cogito. Et imaque veritate, accedente etiam testimonio Scripturarum, quo commemora
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ille ciam dedit cuiꝰ fc̃m recte rep̃hendi nullo picto pot̃. qͣm
ita q̃ramꝰ qiͣ omirel inc̾ta suit. ¶Uideo emĩex hoc ꝙ inc̾tu
est utrum ad recre fatiendum datam eẽ ic̾tum ẽ ĩ dari debu¬
isse. ac ꝑ hoc etclm utrum eam ds̃ dederit inc̾tum erit. q si
inc̾tum est dari debuisse nc̾tum ẽ ab eo datam ẽẽ quẽ nesas
est cdere dedisse. aliouid ꝙ dari nõ debuit. Illud saltem tibi

Expanded text:
est. Ille enim dedit, cujus factum recte reprehendi nullo pacto potest. 5.ita quaeramus quasi omnia incerta sint. Video enim ex hoc quod incertuest ad recte faciendum datam esse, incertum est etiam dari debuisse: ac per hoc etiam utrum eam Deus dederit, incertum erit; quia si incertum est dari debuisse, incertum est ab eo datam esse, quem nefas est credere dedisse aliquid quod dari non debuit. A. Illud saltem tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Icre enim sensus in est abestus quib intlłctus nõ mẽ. Que
cum ita sĩt : q̃ro cur p̾ponas sensum int̾iorem huic sensm
quo corꝑalia sentiutur omi sit ut̾q in eogn̾e ꝙ uiuit. sẽ¬
Sumi aut᷑ istum qui corꝑi atrĩgit iõ p̾posui ͥ corꝑib quil
Si enĩ dixis quil ille istum sentit nõ ce c̾do inuentur regulã
qua fidemi poillunꝰ cẽ sentiens meluis eẽ quam id ꝙ ab eõ ssut¬
ue fortassis ex hoc etiam cgbaui dĩe omne intlłigexs melius
ẽẽ quam id quod ab eo inułigit᷑. ¶Eoc eninĩ fłm est qr homo

Expanded text:
nim sensus inest et bestiis, quibus intellectus non inest. Quae cum ita sint, quaero cur praeponas sensum interiorem huic sensui quo corporalia sentiuntur, cum sit uterque in eo genere quod vivit. Sensum autem istum quSi enim dixeris, quia ille istum sentit, non te credo inventurum regulam qua figere possimus, omne sentiens melius esse quam id quod ab eo sne fortassis ex hoc etiam cogamur dicere, omne intelligens melius esse quam id quod ab eo intelligitur. Hoc enim falsum est; quia homo
Abbreviated transcription (Latin):
alius male alius bñ utat᷑. ⁊ is quid̃ qui male amore in hus
oꝑtebat. ⁊ ea bona sͥ cõstituẽs. quib ordinandis bũ fcãdis
ipe eẽ utiq deb̾et. bonũ ille autem qui tͦre hus utit᷑ ostẽ¬
dat quidẽ bona eẽ. s nõ sͥ. Nõ enm eñ bonũ meliorẽ ne¬
uelut mẽbra sui anm fatiat ꝙ fit amando. ne cũ reseca¬
ri ceꝑit eñ cruarmu aotubefac̾ent. si eis totus suꝑfat ᷑ il nẽ¬
illa atq regt̾e cum opus ẽ ꝑatus. łamitte ac nõ hrẽ paracõr
Cungͦ heo i gĩt. uũ aut argentũ ⁊ aurũ pp̃ auaros ac¬
tusandum puras aut cibos pp̃ uecraces. ant uraũ pp̃ebrio¬
ꝯos. aut muliebres foras p̃p sorcores ⁊ adulc̾asa ħ mõ¬

Expanded text:
alius male, alius bene utatur; et is quidem qui male, amore his inoportebat, et ea bona sibi constituens, quibus ordinandis beneque tractandis ipse esse utique deberet bonum: ille autem qui recte his utitur, ostendat quidem bona esvelut membra sui animi faciat, quod fit amando, ne cum resecari coeperint, eum cruciatu ac tabe foedent; sed eis totus supe amittere ac non habere paratior: cum ergo haec ita sint, num aut argentum et aurum propter avaros accusandum putas, aut cibos propter voraces, aut vinum propter ebriosos, aut muliebres formas propter scortatores et adultero
Abbreviated transcription (Latin):
alius campi planiciemi. alius ꝯuexa uallum. alius nemoꝵ
uiriditatem. alius mobilem equalitatem maris. aluis hec
omnna. uł q̃dim hoꝵ simul pulcͣ ꝯft. ad letitiam niuendi
isicut ista multa ⁊ diu̾sa sunt. que in luce eolis homines
uident. ⁊ sibi eligunt ad fruend̾. lux tũ ip̃a una est in qua
uidet. ⁊ tenet. quo f̾matus unuiscurq intuentis aspectus
ita etiam si multa ⁊̃ sunt bona ea q̃q diu̾ea est quib eligat
quisq. ꝙ uolet idq uidendo. ⁊ tenendo ad fruendum sibi sũ
muni bomim recre u̾eq ꝯstituat. ẜĩ tũ pot̃. ut lux ip̃a sapiẽ¬

Expanded text:
alius campi planitiem, alius convexa vallium, alius nemorum alius campi planitiem, alius convexa vallium, alius nemorum viriditatem, alius mobilem aequalitatem maris, alius haec omnia, vel quaedam horum simul pulchra confert ad laetitiam videndi. Sicut ergo ista multa et diversa sunt, quae in luce solis homines vident et eligunt ad fruendum, lux tamen ipsa una est, in qua videt et tenet quo fruatur uniuscujusque intuentis aspectus: ita, etiamsi multa sunt bona eaque diversa, e quibus eligat quisque quod volet, idque videndo et tenendo ad fruendum summum sibi bonum recte vereque constituat; fieri tamen potest ut lux ipsa sapie
Abbreviated transcription (Latin):
nillo mõ amura c̾nens. nulło mõ sciẽs. ⁊ uelle te eẽ sapi¬
catemonũb iõcirantib cõem se pͥłe arbitteris. an qm̃
tot sunt m̾tes hominũ quot hõies ꝯunt. uñ nec egod̾ tua
mente aliquid c̾no. nec tu demea. tot etiam putes eẽ sapũs
quot putailunt eẽ sapientes. ¶ Si sumnnũ bonũ oĩb
unum est: or etiam uitatem. inqua c̾nit᷑ ⁊ tenet᷑ .i. sapĩa
omnib. umam eẽ comimmem. ¶ Dubitas aut̃ sunimu
bonum quicquid illud ẽ omĩb hominibrunum eẽ. dubi¬
to sane ꝙ diu̾sos diu̾sis reb gandere udo̾ tanquãsũmis
bonis suis. uellem quitem. ut de summo bono ĩ nemo
dubicaret ut nemo dubitat quiequdd illud esti nõ ñ eo adepio p̾¬
Qi enini hoc putas potes ⁊ de luce eoł dubitare. ꝙ una sit qr¬
inulta ⁊ diu̾sa eunt que mea c̾nimꝰ. de quib multis eligit
quisquis ꝓ uoluntate quo fiuat᷑ ꝑ occuloꝵ sensum ⁊ alius

Expanded text:
nullo modo animo cerneres, nullo modo scires et velle te esse sapinullo modo animo cerneres, nullo modo scires et velle te esse sapiocinantibus communem se praebere arbitreris; an quoniam tot sunt mentes hominum quot homines sunt, unde nec ego de tua mente aliquid cerno, nec tu de mea, tot etiam putes esse sapientias, quot potuerint esse sapientes. E. Si summum bonum omnibus unum est, oportet etiam veritatem in quaomnibus unam esse communem. A. Dubitas autem summum bonum, quidquid illud est, omnibus hominibus unum esse? E. Dubito sane, quia diversos diversis rebus gaudere video tanquam summis bonis suis. A. Vellem quidem, ut de summo bono ita nemo dubitaret, ut nemo dubitat quidquid illud est, non nisi eo adepto pSi enim hoc putas, potes et de luce solis dubitare quod una sit, quia multa et diversa sunt, quae in ea cernimus. De quibus multis elegit quisque pro voluntate quo fruatur per oculorum sensum: et alius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ scpientes. E mobrẽ cum id nc̃ agat᷑ int̾ nos ut nc̃ꝗd
cͥemirꝰ. Rendend̾ sit. s quid dibicida intlłigentia teneamꝰ
c̾nit᷑ ⁊ tenet᷑ sumimimi bonũ. Nam illi õs quos ꝯmemor¬
asti diu̾sa sectans bonum appetunt. ⁊ malum fliguit. sec
g ͦ appetit ꝙ apperendum nõ erat. tñ ⁊ si id nõ appet̾et
tum igͥ omnes homines appetunt uitam botam: nõ eir¬
ant: In quantum autem ꝗsq non eam cenet uite mam
que ducit ad beatitudinem. cum se fateatur nolle ad beati
tudinem ꝑuenire in tm̃ errat. Error enim est. cum se¬
quimꝰ aliquid quod nõ ad id ducit quo uoluurꝰ ꝑuenire
⁊ quãto magis muia uite quis eirat canto minus sapit¬
c̾ͥnitur et tenetur. Dicut gͦ antequam beati sumus
mentibus. tñ nris imp̃ssa est nocõ beatitatis. ꝑ hanc enĩ
uscius fident̾q ⁊ ꝯine ulla dubitacõe dicimꝰ nos beatos
esse uelle. Ita etiam priusquam sapientes siurꝰ sapientie
nocom in mente hẽmꝰ imp̾ssam ꝑ quam unusquisq

Expanded text:
ientes. Quamobrem cum id nunc agatur inter nos, ut non quid credamus respondendum sit, sed quid dilucida intelligentia teneamus, cernitur et tenetur summum bonum? Nam illi omnes quos commemorasti diversa sectantes, bonum appetunt, et malum fugiunt; sed ergo appetit quod appetendum non erat, tametsi id non appeteret uantum igitur omnes homines appetunt vitam beatam, non errant. In quantum autem quisque non eam tenet vitae viam quae ducit ad beatitudinem, cum se fatudinem pervenire, in tantum errat. Error est enim cum sequimur aliquid quod non ad id ducit quo volumus pervenire. Et quanto magis in via vitae quis errat, tanto minus sapitcernitur et tenetur. Sicut ergo antequam beati simus, mentibus tamen nostris impressa est notio beatitatis; per hanc enim scimus, fidenterque, et sine ulla dubitatione dicimus beatos nos esse velle: ita etiam prinotionem in mente habemus impressam, per quam unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
ħ cen̾sit. ¶Cum gͥ manifm̃ sit alios hoĩes amatores retu
et̾uarumi alios temꝑiliũ cumq duas leges eẽ ꝯuen̾it unã
etͥnam aliam temꝑalem. si quid equitatis capis quos istoꝵ
legẽ ag̾e ex ulimo mmiẜis u̾o temꝑał imponit᷑. Recte ui¬
dicas duminõ illud uct̃tissum teneis ꝙ aꝑtissane ũ rõ

Expanded text:
 igitur manifestum sit alios esse homines amatores rerum aeternarum, alios temporalium, cumque duas leges esse convenerit, unam aeternam, aliam temporalem; si quid aequitatis sapis, quos istorum lege agere existimo; miseris vero temporalis imponitur. A. Recte judicas, dum
Abbreviated transcription (Latin):
dis uelle acq opture uitã beatam. Nuis dubiter omnẽ
honnisẽ uelle. Cur igͥ eam nõ adipiscunt᷑ om̃s. dix̾amꝰ eĩ
atq ꝯuen̾at int̾ nos nobuntate illã m̾e hoĩes uoluntates
⁊̃ truẜiam. ⁊ sic m̾eri ut accipaat. ¶luc uõ existit nescio
qua repugnãtia. ⁊ nͥ diligent̾ despitiamꝰ ꝑt̾bare intitur
suꝑiorem tã eiugilatã fimãq rõrm. Quo enĩ mõ uolũ

Expanded text:
bitat omnem hominem velle? A. Cur igitur eam non adipiscuntur omnes? Dixeramus enim atque convenerat inter nos, voluntate illam mereri homines, voluntate etiam miseram, et sic mereri ut accipiant: nunc vero existit nescio quae repugnantia, et nisi diligenter dispiciamus, perturbare nititur superiorem tam evigilatam firmamque rationem.