comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia nasceret᷑ hoc responder̃t
de ꝓphetico eloquio. qđ indicabat
stella decelo : Quȩ utiq poterat
magos hierosolrmis prȩtermissis.
usq ad eunabula pueri sicut post¬
modũ fecit sua significatione per¬
ducere: nisi ad confutandã iudȩoꝵ
duriciã ꝑtinuisset : ut non solum
ductu sideris. sedetiã ipsoꝵ ꝓfessione
innotesceret natiuitas saluatoris.
Iamergo ideruditionẽ gentiũ pro-¬
pheticus sermo transibat. & prae-¬
nuntiatu antiquis oraculis xp̃m.
aliemgenaru corda discebant. cu
iudȩoꝵ infidelitas ueritat̃e ore
ꝓferret: & mendiciũ corde retineret.
Noluerunt em̃ agnoscere oculis. qũe
de sacris indicabant libris. ut qũe
non adorabant minfantiȩ infirmi-¬
tate humilẽ. postea crucifigerent
inuirtutũ sublimitate fulgentẽ
Interrogiti ubi xp̃e nisceretur.
ueraciter & memorit dicitis qđ
legistis. In bethleem udȩ. sic eñi
dictũ est ꝑ ꝓphetã. Et tubethleem
ideȩ. non esminima int̃ prin-¬

Expanded text:
testimonium nasceretur , hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentem.Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Judae . Sic enim scriptum est per prophetam: Et tu, Bethleem terra Juda, non es minima inter prin
Abbreviated transcription (Latin):
tendit etatẽ. Sed quos rex impius
eximit mundo. xep̃c inserit cȩlo : xlui¬
& quib: nondũ sanguinis fui im¬
pendit redẽptionẽ : ĩa martrrii
tribuit dignitatẽ. Frigite ergo
dilectissimi fideles animos. et
coruscantẽ gram luminis sempi¬
terni & impensa humanȩ salutis
sicramenta uenerantes. studiũ
subdite. Diligite castimom ae
puritat̾e : quia xp̃e uirgmnitatis ẽ
filius. Abstinete uos a carnalibus
desideriis. quȩ militant aduersus
animã. Quẽ ad modũ nos prȩsens
beatus a postolus suis ut legimus
uerbis hortat᷑ malitia paruuli
estote: qui idñs gloriȩ mortiliũ
se conformauit infantiȩ. Seca¬
mini humilitat᷑e. quã dĩ filius
discipulos suos docere dignatus e
Induite uos uirtute patientio.
in qua animas ur̃as possitis ad qu¬
rere: qm̃ qui cunetorum est
redemptio. ipse ẽ omnũ foriad
Quȩ sursũ sunt sapite : non quȩ scꝑ
terra. Peruiã ueritatis & uitȩ
conftanter meedite. nec uos

Expanded text:
tendit aetatem. Sed quod rex impius tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut legimus, verbis hortatur. Malitia parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium se conformavit infantiae. Sectamini humilitatem, quam Dei Filius discipulos suos docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum est redemptio, ipse est omnium fortitudo. Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Per viam veritatis et vitae constanter
Abbreviated transcription (Latin):
Alors xp̃i. non est tẽporis tui. Ante
condendũ est euangeliũ. ante
prȩdicandũ est dĩ regnũ. ante
sanitates donandȩ. ante sunt
facienda miracula. Quur quod
aliem futuru ẽ operis. tui ẽe uis
criminis. & non habiturus effectũ
sccleris. insolũ tereatũ prȩcipitas
uoluntatis : Nichilhac molitione
ꝓficis. nichil ꝑagis. Qui uoluntate
natus ẽ: arbitrii sui potestate
moriet᷑. Consũmant ergo magi
ꝑueniunt: Adorant in carne
uerbũ. in infantia sapientiã.
in infirmitate uir tutẽ : & in
hominis ueritate dñm maieftati.
Utq sacram̃tũ fidei sue intelle¬
gentiȩq manifestent : qđ cordib
credunt : munerib: ꝓrestantur.
Ibus dõ. mirra homeni. aurũm
offerunt regi: scientes human᷑a
diumãq: natura inunitate ue¬
nerandã quia qđ erat in substan¬
tionib: suis herodis insama. Necari
om̃s bethltem paruulos iubet:
& qm que metuat nescit infante
generalẽ scuitiã insuspectã sibi

Expanded text:
Mors Christi non est temporis tui. Ante Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant ergo magi raeeunte perveniunt. Adorant in carne Verbum, in infantia sapientiam, in infirmitate virtutem, et in hominis veritate Dominum majestatis; atque ut sacramentum fidei suae intelligentiaeque manifestent, quod cordibus credunt, muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, scienter divinam humanamque naturam in unitate venerantes: quia quod erat in substantionibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
qui prȩstitit signũ. & qđ fecit
intellegi. fecit inquiri : et se
ductũ. & prȩuii fulgoris indiciũ
intenta contẽplatione comitantes.
adagnitionẽ ueritatis. gratiae
pplendore ducunt᷑. Qui humano
sensu significatũ sibi regis ortũ.
ȩstimauerunt incuntate regia
esse quȩrendũ. Sed qui serui
suscrperit forma & ñ iudicare
uenerat sed iudicari: bethleem
prelegit natiuitati. hierusolima
passioni. Herodes uero audiens
udȩoꝵ principe natu. suc cessore
suspicatus expauit: & molitus
nece salutis. tuctori: falsũ spon-¬
act obsequiũ. Qua feli& forct.
simagorũ nnitaretur fidem : &
onuerteret ad religionẽ. qđ
disponebat ad fraudẽ. Oc eca
stulqe emulationis impietas. quȩ
ꝑturbandũ putas diuimũ tuo
furore consiliũ. Dñsinundi tẽpo-¬
rale non quȩrit regnũ qui prȩstat
ȩternũ. Quid in comutabilem
dispositarũ rerũ ordiñe uertere.
& alioꝵ facinus prȩoccupare conarss :

Expanded text:
qui praestitit signum; et quod fecit qui praestitit signum; et quod fecit intelligi, fecit inquiri, et se iductum, et praevii fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris?
Abbreviated transcription (Latin):
elebrato proxime die quo ine.¬
merata uirginitas humani genen
edidit saluatorẽ. epiphaniae
nob̵ dilectissimi uenerandafeft¬
uitasdat ꝑseuerantiã gaudioꝵ
ut inter cognatarũ sollẽpnitat̃
uicina saeramenta. exultationis
ingor & feruor fidei ñ tepescũ
Adommniũ enĩ hominũ spectat
salutẽ. qđ infantia mediatorisa
& hominũ ĩa uniuerso decliralt
mundo. cũ ad huc exiguo detis¬
retur oppidulo. Qũ a uisenim
ifrahelitic̃a gent̾e & ipsius gasa
una familiã delegisset. dequ
natura uniuersȩ hunianitaas
assumeret: noluit timen ine
miterno habitationis angi
ortus sui latẽre primordia
sed moxe ab om̃ib uoluit agrdl
qui dignatus ẽ om̃ib nasci. Tribus
igitur magis inregione orientis
stella nouȩ claritatis apparuit.
quȩ inlustrior ceteris pulchriorq
sideribus. facile inse intuentũ
oculos animosq: conuerteret :
uut confeft̃i aduerteret᷑ non ẽẽ
otiosũ qđ t̃a in solitu uidebat᷑.
ledit ergo aspicientib intellectu.

Expanded text:
elebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit agnosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum videbatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum,
Abbreviated transcription (Latin):
multis uiam ad dñm quasi filla
demonstrat. In quo ftudio dilte¬
tissimi om̃s uobis in uic̃e ꝓdes
debetis: ut in regno dĩ ad quod
recta fide & bonis operib per¬
uenit᷑ sicut lucis filii splendet¬

Expanded text:
multis viam ad Dominum quasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splende
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. & in omñe terrã sonus uertas
exxiuit: quando & pastorib cae¬
eitus angłoꝵ saluatoris edia
ad nuntiator aꝓparuit i & ngo
ad eũ adorandũ prȩri astella
ꝑduxit. ut asolis ortu usq ad occasũ
ueriregis generatio coruscaret.
cũ rerũ fide & regna orientis per
magos discerent. & romanũ impe¬
rum non lateret : Nam seuitia
herodis uolens primordia suspecti
sibiregis extinguere: huic dispen-¬
sitioni nesciens seruiebat: ut dũ
a troci intentus facinori. ignotu
sibi puerũ in discreta infantiũ
gde ꝑsequit᷑ ad nuntiatũ cȩlitus
dominatoris ortũ. insignior ubiq
fima loqueretur: quã promtiorẽ
adnarrandũ diligentiorẽq faciebat.
& supernȩ significationis nouitas:
&cruentissimi ꝑsecutoris impietas.
unc aute etiam egrpto saluator
inlatus eft: ut gensantiquis erro¬
ribus dedita. ĩ i aduicinã salutẽ
ꝑocultã gratiã uocaret᷑ : & quae

Expanded text:
i , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam vocaretur; et quae
Abbreviated transcription (Latin):
ueritaite. Merito igit᷑ dilectissimi
diesiste mainifestatione dñi
consecratus specialẽ in toro mundo
obtinuit dignitate: quȩ in cordib
nr̃is digno debet splendore
clarescere . ut rerũ gestarũ ordinẽ
nonsolũ credendo sed etiã intel¬
egendo uenerem. Quaintã enĩ eil qu¬
gratiarũ actionẽ debeamus. dõ
pilluminatione gentiũ. probat

Expanded text:
II. Merito igitur, dilectissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gen
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudete indño dilectissimi neri
dico gaudete : qm̃ breui int̾uilli
tẽporis post sollem pnitate no¬
eius inluxit. & qua m illo die urs
peperit. in hoc mundus agnouit.
Uerbũ em̃i carofactũ sic suscption
nr̃ȩ temperauit ex ordia: ut ie
natus & credentibus manifestus

Expanded text:
Gaudete in Domino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem naejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibus ma
Abbreviated transcription (Latin):
informeationis culpa. łfortasses
qđ est grauius in adulterio lap¬
sus est: tanto a selicita debet
abscidere. quanto se meminit
inlicita ꝑpetrasse. Neque enĩ
pars una fructus bom operis ess
debet eius quiminus. & eius qui
amplius deliquit. Aut eius qui
& euis qui in multis est lapsus.
Phoc ergo qđ dicit᷑ facite fructis
dignos penitentiȩ : unius cuiusq
conscientia conuenit᷑. ut tanto
maiora quȩrat bonorũ operũ
lucra ꝑpęnitentiã: quanto gra¬
uiora sibi intulit damna ꝑ culp̃¬
Sed iudȩi degenere nobilitatis
gloriantes. ideireo se agnoscert
peccatores nolebant. quia de
abrahae stirpe descenderant.
Quibus recte dicit᷑. Et ne cȩperiti
dicere. patrẽ habem abrahã.
Dico enĩ uobis. quia potens est ds

Expanded text:
in fornicationis culpam, vel fortasse, in fornicationis culpam, vel fortasse, quod est gravius, in adulterium lapsus est, tanto a se licita debet abscindere quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neque enim par fructus boni operis esse debet ejus qui minus et ejus qui amplius deliquit, aut ejus qui et ejus qui in multis est lapsus. Per hoc ergo quod dicitur: Facite dignos fructus poenitentiae, uniuscujusque conscientia convenitur, ut tato maiora querat bonorum operum lucra per penitentiam quanto graviora sibi intulit dampna per culpSed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abraham; dico enim vobis q
Abbreviated transcription (Latin):
non ualet: ꝗͥ nunc ad lamenta
penitentiȩ non recurrit. Et
notandũ qđ malȩ suboles maloꝵ
parentũ actiones imitantes.
genimina uiperarũ uocantur:
quia ꝑ hoc quod bonis inuident
eosq ꝑsecuntur. qđ quibusdã
mala retribuunt: qđ lesiones
ꝓximis exquirunt : q̃m in his
omib prioꝵ suoꝵ carnaliũ
uias sequunt᷑ : quasi uenenati
filii. deuenenatis parentibus
natisunt. Sed quia iam pecca¬
uimus qc usu malȩ consuetudinis¬
dicat quid nobis faciendũ sit.
ut fugere auentura ira ualeamꝰ
poententiȩ: In quibus uerbis
notandũ est. qđ amicus sponsi
non solũ fructus pęnitenti. e
sed dignos penitentiȩ ad monet
esse faciendos. Aliud nãq est
pęnitentiȩ facere. Ut enim
secundũ dignos penitentiȩ fruc.¬
tus loquamur : sciendũ est quia
quisquis in licita nulla cõmisit.
huic iure conceditur: ut licitis
utit᷑. sicq pietatis opera faciat.
ut tam̃ si noluerit: ea quȩ muno
sunt non relinquat. At siquis

Expanded text:
non valet, qui nunc ad lamenta non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. 8. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consuetudinidicat quid nobis faciendum sit, ut fugere a ventura ira valeamus. poenitentiae. In quibus verbis notandum est quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae admonet esse faciendos. Aliud namque estpoenitentiae fructum facere. Ut enim secundum dignos poenitentiae fructus loquamur, sciendum est quia quisquis illicita nulla commisit, huic jure conceditur 1520 ut licitis utatur; sicque pietatis opera faciat, ut tamen, si noluerit, ea quae mundi sunt non relinquat. At si quis
Abbreviated transcription (Latin):
racunda ꝑ acceptã mansuetu-¬
dinis gratiã correptiones uel
exhortationes recipit: ibi planã
uiã prȩdicator inuenit. ubi prius
ꝑ asperitatẽ itineris ꝑgere: id ÷
prȩdicationis gressum ponere¬
non ualebat. Seꝗt᷑. Et uidebit
om̃is caro salutare dĩ. Qui a
potuit. Ubi ergo in hac sententia
extremũ iudiei diem tetendit :
Vbi quũ aꝑtis celis. ministrantibus
angelis. consedentibus a postolis
insede maiestatis suȩ xp̃e appa¬
ruerit : om̃s hunc & electi &
reprobi parit̃ uidebunt. ut &
iusti demunere retributionis
sine fine gaudeant. & iniufti
ultione supplicii in ꝑpetuũ
gemant. Nã quia hoc ista senten¬
tia intendit. qđ in extremo ex¬
amine ab omni carne uidebit᷑ :
recte subiungit᷑. Dicebat autẽ
ad turbas quȩ exibant ut bap-¬
tizarent᷑ abeo. Genimina uipe¬
rarũ. quis ostendit uobis fugere
auentura ira: Uentura enim
ira est anim aduersio ultionis
extremȩ. quã tune fugere peccitor

Expanded text:
iracunda per acceptam mansuetuiracunda per acceptam mansuetudinis gratiam correctiones vel exhortationes recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius propter asperitatem itineris pergere, id est praedicationis gressum non valebat ponere. Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia re non potuit. Ubi ergo in hac sententia extremum judicii diem tetendit? Cum enim apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apoin sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator
Abbreviated transcription (Latin):
impletũ est qđ de xp̃o suus
precursor p̃dixit illũ oporit
crescere : me autẽ minui. In ȩsti.¬
matione quippe populi. & xp̃e
& iohannes decreuit. qc cessauit
dici qͥđ non erat. Igitur q̃m &
dem iohannes ideo inscĩtate
ꝑstiait. quia in cordis humilitate
ꝑdurauit & multi idcirco ceci¬¬
derunt: quia apud semet ipsos
elata cogitatione tumuerunt :
dicat᷑ recte. Om̃is uallis imple¬
bitur : & ominis mons & collis
humiliabitur : quia humiles¬
donũ accipiunt. quod ase corda
suꝑbientiũ repellunt: Seqͥt᷑
Et erunt praua in directa. et
aspera inuias planas. Praua in¬
directa fiunt. quũ maloꝵ corda
ꝑ iniustitiã detorta. ad iustitiȩ
regulã dirigunt᷑. Et aspera
inuias planas inmutant᷑. quũ
inmites atq iracundȩ mentes
ꝑifusionẽ supernȩ gr̃ȩ ad
lenitatẽ mansuetudinis redeunt.
uando enĩ uerbũ ueritatis ab
iracunda mente non recipitur.
quasi asperitas itineris gressum
pgentis repellit. Sed cũ mens

Expanded text:
pletum est quod de Christo suus praecursor praedixit: Illum oportet crescere, me autem minui . In aestimatione quippe populi et Christ Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur, quia donum humiles accipiunt, quod a se corda superbientium repellunt. 6. Sequitur: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava directa fiunt cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur . Et ain vias planas immutantur, cum immites et iracundae mentes per infusionem supernae gratiae ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim Verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens
Abbreviated transcription (Latin):
facere consueuit & magnos.
Bene autẽ addidit & sc̃m nom̃
eius. ut ad moneret audientes.
immo om̃s ad quos euis uerba
ꝑuenirent. instrueret ad fidẽ
& inuocationẽ eiusdẽ nominis
aduolare. quatimuis & ipsi scĩ-¬
tatis ȩternȩ ac salutis uere
possent esse participes. iuxta
illud ꝓpheticũ. Eterit om̃is
quic̃uq inuocauerit nom̃ dm̃
siluuserit. Ipsũ est enĩ nom̃.
dequo supra ait. & exultauit
sp̃s meus. in dõ salutari meo.
Vnde adhuc ipertius addit. Et
aut̃ẽ & ꝓgeines. uel utriusque
populi turbas uidȩi uidelicet
& gentilis appellat. uel certe
omniũ ꝑ orbẽ nationũ quas in
xp̃o credituras esse prȩuidebat:
quia sicut petrus ait: non est
ꝑsonarũ acceptor ds. sed in omni
gente quitimet eũ & operat᷑
iustitiam: acceptus es ł illi
Concinit autẽ his beatȩ mariȩ
uerbis ipsius dñi sermo. quo
non tantũ matrẽ quȩ se corpora¬

Expanded text:
facere consuevit, et magnos. facere consuevit, et magnos. Bene autem addidit, Et sanctum nomen ejus, ut admoneret audientes, imo omnes ad quos ejus verba pervenirent, instrueret ad fidem, et invocationem ejusdem nominis advolare, quatenus et ipsi sanctitatis aeternae ac salutis verae possent esse participes, juxta illud propheticum: Et erit: omnis quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Ipsum enim est nomen, de quo supra ait, Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Unde adhuc apertius addit: Et autem et progenies vel utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, appellat, vel certe omnium per orbem nationum, quas in Christo credituras esse praevidebat: quia, sicut Petrus ait, Non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi . Concinit autem his beatae Mariae verbis ipsius Domini sermo, quo non tantum matrem, quae se corpora
Abbreviated transcription (Latin):
nasciturũ esse sciebat: quatims
in una eadẽq persona ueraciter
suus & filius esset & dñs. Quȩ
sequentibus quoq uerbis quam
uilia deseipsa senserit ẽdocet:¬
& quod omne quiequid boni meriti
habuit. hoc suꝑna gr̃a largiente
ꝑcẽperit. dicens. Quia respexit
humilitatẽ ancillȩ suȩ ecce enĩ
ex hoc beatã me dicent omnes
generatione s. Humilẽ quippe
xp̃i ancillã suo iudicio se fuisse
demonstrat. sed respectii se gr̃ȩ
cȩlestis repente sublimatã pro¬
nuntiat. atq in tantũ glorificata :
ut sua beatitudo prȩcipua. merito
cunctarũ gentiũ uoce miret᷑.
Addit etiã adhuc diuinȩ pie¬
tatis iminera quȩ mirabiliter
accepit: digna gratiarũ actione
conlaudans. Quia fecit michi
magna qui potens est : & scm
nomen eius. Nichil ergo suis
meritis tribuit: quȩ totã suã¬
magnitudinẽ ad illius donũ
refert. qui essentialit᷑ potens
& magnus existens. fideles suos
de paruis atq infirmis fortes

Expanded text:
sua nasciturum esse sciebat, quatenus sua nasciturum esse sciebat, quatenus in una eademque persona veraciter suus et filius esset et Dominus. Quae sequentibus quoque verbis, quam vilia de seipsa senserit edocet, et quod omne quidquid boni meriti habuit, hoc superna gratia largiente perceperit, dicens: Quia respexit humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Humilem quippe Christi ancillam suo judicio se fuisse demonstrat, sed respectu se gratiae coelestis repente sublimatam pronuntiat, atque in tantum glorificatam, ut sua beatitudo praecipua merito cunctarum gentium voce miretur. Addidit etiam adhuc divinae pietatis munera, quae mirabiliter accepit, digna gratiarum actione collaudans. Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen ejus. Nil igitur suis meritis tribuit, quae totam magnitudinem ad illius donum refert, qui essentialiter potens et magnus existens, fideles suos de parvis atque infirmis fortes
Abbreviated transcription (Latin):
que incorde seruabat aperuit
concessa confitetur : deinde
generalia dĩ beneficia quibus
generi humano inȩternũ con¬
fulere non desistit enũmerat:
fiuis autẽ anima dñm magnificat.
qui om̃s interioris hominis sui
affectus diumis laudibus ac
seruitiis mancipat. qui obser¬
uantia preceptoꝵ dĩ semꝑ eius
potentiã maustatis se cogitare
demonstrat. Eius sp̃s indo salu¬
tari suo exultat. quem nil in
terrenis libet nulla caducarũ
rerũ affluentia emollit nulla
aduersitas frangit : sed sola
illius a quo salus speratur eterna
sui conditoris memoria delectat:
Quȩ cũ omnibus ꝑfectis uerba
recte conueniant: maxime tam̃
ea beatã di genetric̃e proferre
decebat. que meriti priuilegio
singularis spiritali ipsius dilecti¬
one flagrabat. cuius corporali
conceptione gaudebat. Quȩ iure
prȩceteris scĩs gaudio potuit
exultare : quia quẽ perpetuũ
salutis auctorẽ nouerat. hune
ipsũ temporali ortu. desua carne

Expanded text:
quem in corde servabat, aperuit. quem in corde servabat, aperuit. concessa confitetur, deinde generalia Dei beneficia quibus generi humano in aeternum consulere non desistit, enumerat. Ejus autem anima Dominum magnificat, qui omnes interioris hominis sui affectus divinis laudibus ac servitiis mancipat, qui observantia praeceptorum Dei semper ejus potentiam majestatis se cogitare demonstrat. Ejus spiritus in Deo salutari suo exsultat, quem nihil in terrenis libet, nulla caducarum rerum affluentia emollit, nulla adversitas frangit, sed sola illius a quo salus speratur aeterna, sui conditoris, memoria delectat. Quae cum omnibus perfectis verba recte conveniant, maxime tamen ea beatam Dei genitricem proferre decebat, quae meriti privilegio singularis spirituali ipsius dilectione flagrabat, cujus corporali conceptione gaudebat. Quae jure prae caeteris sanctis gaudio potuit exsultare, quia quem perpetuum salutis auctorem noverat, hunc ipsum temporali ortu de carne
Abbreviated transcription (Latin):
repleuerit. quũ tanta inmatre
prȩcursoris lux doni c elestis
eimcuit: Uerũ adudiamus uerba
quȩ dixit. si forte ex his ualeam
aliquantiũ dinõscere. quid intus
habuerit. audita ergo responsi¬
one elisaceth qua eam beatam
int̃ mulieres predicauit. matrẽ
dñi sui cognominauit. fide fortẽ
laudauit: ad cuius ingressum se¬
ipsã cũ filio spũ scõ repletã esse
signauit. non amplius tace̾re
potuit dona quȩ perceperat. sci
quȩ semꝑ. animo gerebat ubi apã
tempus inuenit. etiã deuota
oris professione pate fẽcit. Nãq
ut uirginalẽ decebat pudorem
ni fterii ȩlestis in sui pectoris
abdito uenerabatur occultum.
Expectabat reuerenter donee
ipse donorũ distributor. quid
sibi dom specialis tribuisset.
quid secreti reuelasset. quando¬
cũq uellet ostenderet. At post¬
quã eadẽ quȩ sibierant charis¬
mati prȩstita. per alios spũ
reuelante ẽẽ patefac̃ta cernebat:
mox etiã ipsa t hestirum c̃ eli

Expanded text:
repleverit, cum tanta in matre repleverit, cum tanta in matre praecursoris lux doni coelestis emicuit? Verum audiamus verba quae dixit, si forte ex his valeamus aliquantulum dignoscere quid intus habuerit. Audita ergo responsione Elizabeth, qua eam beatam inter mulieres praedicavit, matrem Domini sui cognominavit, fide fortem laudavit, ad cujus ingressum seipsam cum filio Spiritu sancto repletam esse signavit, non amplius tacere potuit dona quae perceperat, sed quae semper animo gerebat, ubi aptum tempus invenit, etiam devota oris professione patefecit. Namque ut virginalem decebat pudorem,mysterii coelestis in sui pectoris abdito venerabatur occultum, exspectabat reverenter donec ipse donorum distributor quid sibi doni specialis tribuisset, quid secreti revelasset, quandocunque vellet, ostenderet. At postquam eadem quae sibi erant charismata praestita per alios Spiritu revelante esse patefacta cernebat, mox ipsa etiam thesaurum coeli
Abbreviated transcription (Latin):
bant palã euangeliz are curauit.
Nã subdit. Etbeata quȩ credidit.
didicit clisabeth quȩ angelus
ad mariã uerba ꝓtũlerit. quod
illa mox euangelizanti crediderit
qđ hȩe diuina operante potentia
absq ulla essent dubietate
complenda. Mirũq in mõdũ
idem sp̃s eam repleuit
prȩsentiũ simul prȩteritorũ.
& futurorũ scientia instruxit.
Deprȩsentibus nãq se edoctam
monstrauit cũ beata mariã
matr̃e dñi sui uocans. quia redẽ.¬
torẽ humani generis in utero
gestaret indicauit. Unde etiã
fructũ uentris cius singulariter
benedictũ esse ꝓfessa est. Prȩte¬
ritoꝵ se notitiã accepisse signauit
quȩ & uerba angeli ad mariam.
& consensũ mariȩ credentis sibi
innotuisse ꝓdidit. Sed & futuro
scientiã sibi ñ nega̾tã intimauitꝰ
quũ ꝑficienda a dño quȩ ei dicta
essent aperuit. Quis autẽ fr̃s men
dicere quis estimãre sufficiat
quȩ tunc gr̃a sp̃s dĩ genetricem

Expanded text:
bant palam evangelizare curavit. bant palam evangelizare curavit. Nam subdit: Et beata quae credidit, didicit Elizabeth, quae angelus ad Mariam verba protulerit, quod illa mox evangelizanti crediderit, quod haec, divina operante potentia, absque ulla essent dubietate complenda. Mirumque in modum idem Spiritus eam cum replevit, praesentium simul praeteritorum et futurorum scientia instruxit. De praesentibus namque se edoctam monstravit, cum beatam Mariam matrem Domini sui vocans, quia Redemptorem humani generis in utero gestaret, indicavit. Unde etiam fructum ventris ejus singulariter benedictum esse professa est. Praeteritorum se notitiam accepisse signavit, quae et verba angeli ad Mariam, et consensum Mariae credentis sibi innotuisse prodidit. Sed et futurorum scientiam sibi non negatam intimavit, cum perficienda a Domino, quae ei dicta essent aperuit. Quis autem, fratres mei, dicere, quis aestimare sufficiat, quae tunc gratia spiritus Dei genitricem
Abbreviated transcription (Latin):
pariter humilitatis prȩstitit
Prophetico repleta sp̃u. genetriceẽ
id se aduentasse saluatoris intel¬
lexit. sed humilitatis sp̃ũ circũ¬
specta minus dignã se eius ad¬
uentu deprȩbendit. fcce eñ
ut facta est uox salutationis tuȩ
iauribus meis. exultauit in
gaudio in fans in utero meo. Intel¬
lexit elisabeth. eodẽ quo impleta
erat sp̃ũ reuelante : quid illa
exultatio sui significasset infantis.
hoc est illius uenisse matrẽ. cuuis
ipse precursor ac demonstrator
e&̃ futurus. Et quã miranda
quã cita seĩ sp̃s operatio. Nulla
quippe indiscendo mora est :
codemq mom̃to cũ uoce salutan¬
tis gludiũ nascit᷑ infantis: quia
dũ uox ad aures ꝑuenit corpora¬
les: uirtus spiritalis cormtrauit
audientis. Nec solũ genetric̃e
sed & sꝰ bołe amore dñi adue.¬
nientis accendit. Unde mox
eadem prȩcursoris dm̃i genitrix.
eaquȩ in occulto cognouerat.
his qui simul aderant & audie¬

Expanded text:
pariter humilitatis praestitit. pariter humilitatis praestitit. Prophetico repleta spiritu genitricem ad se adventasse Salvatoris intellexit, sed humilitatis spiritu circumspecta minus dignam se ejus adventu deprehendit. Ecce enim ut facta est vox salvationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Intellexit Elizabeth, eodem quo impleta erat Spiritu revelante, quid illa exsultatio sui significasset infantis, hoc est illius venisse matrem cujus ipse praecursor ac demonstrator esset futurus. Et quam miranda, quam cita sancti Spiritus operatio! Nulla quippe in discendo mora est, ueodemque momento cum voce salutantis gaudium nascitur infantis, quia dum vox ad aures pervenit corporales, virtus spiritualis cor intravit audientis, nec solum genitricem, sed et sobolem amore Domini advenientis accendit. Unde mox eadem praecursoris Domini genitrix ea quae in occulto cognoverat, his qui simul aderant et audie
Abbreviated transcription (Latin):
dictus fructus uentristiui. Bene¬
dicta est enĩ incomparabiliter
quȩ & diuini germims suscepit
głam. & coronam integritatis
seruauit. Benedicta tũ inter
mulieres. ꝑ cuius partũ uirgi.¬
neũ anatis mulierũ maledictio
primȩ matris exclusa erꝰt
Benedictus fructus uentris illius
ꝑquẽ & semen in corruptionis
& suꝑnȩ hereditatis quã per¬
didimus in ađã fructũ recepimꝰ
Et uere ac singularit̃ benedictus
qui non nr̃o more post quamꝰ
natus est grãm adño benedic¬
tionis ꝑcepit. sed ipse ad sal
michi ut ueniat mat̃ dñi mei
adme: Oquanta in ꝓphetissȩ
mente humilitas. Quam uerus
sermo dm̃i quẽ dixit. Suꝑ quẽ
requiescet sp̃s meus. isi suꝑ
humilẽ & qui ẽtũ. & trementẽ
uerba mea : Matrẽ quiđẽ dñi
quȩ ad seuenerat mox ut uidit
esse cognouit: sed nil inse talis
meriti repperiens quo digna
fieret atanta hospite uisitari:
unde hoc michi inquit . ut
Quia nimirũ ipse sp̃s qui ei pro¬
phetiȩ donũ contulit. munus

Expanded text:
fructus ventris tui. Benedicta est enim incomparabiliter, quae et divini germinis suscepit gloriam, et coronam integritatis servavit. Benedicta tu inter mulieres, per cujus partum virgineum a natis mulierum maledictio primae matris exclusa est. Benedictus fructus ventris illius, per quem et semel incorruptionis, et supernae haereditatis, quam perdidimus in Adam, fructum recepimus. Et vere ac singulariter benedictus, qui non nostro more postquam natus est, gratiam a Domino benedictionis percepit, sed ipse ad salvmihi, ut veniat mater Domini mei ad me? O quanta in prophetissae mente humilitas, quam verus sermo Domini quem dixit: Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem verba mea? Matrem quidem Domini, quae ad se venerat, mox ut vidit, esse cognovit: sed nihil in se talis meriti reperiens quo digna fieret a tanta hospite visitari, Unde hoc mihi, inquit, ut quia nimirum ipse Spiritus, qui ei prophetiae donum contulit, munus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetȩ : mercedẽ prophetae
accipiet. Quia &e si fructũ ul¬
mus non habet : uitẽ tam̃ cũ
fructibus portans. hȩc ipsa sua
efficit. quȩ bene suftentat alii¬
ena. Quia uero ad magna nos
onera iohannes ad monet dices
facite fructus dignos pęniten¬
tiȩ. & rursus ꝗͥ habet duastu¬
nicas det ñ habenti: & ꝗͥ habes

Expanded text:
rcedem prophetae accipiet, quia etsi fructum ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. Quia vero ad magna nos opera Joannes admonet, dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae . Et rursus: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui hab
Abbreviated transcription (Latin):
adhdc in infirmitate positos.
uerȩ fidei uiriditatẽ considerat:
etiã esse ipse infidelis erubescat.
Bene ergo descriptis prius arbo¬
ribris dicit᷑. ut uideant &sciant
& recogitent. & intelligant.
ubi &c apte subiungit᷑. pariter.
Quia cũ intra scãm eccłam diuers
hominũ mores. diuersi sunt
ordines: necesse ẽ ut om̃s simul
discant. dũ in ea spiritales uiri
adimitandũ simul uidentur.
Sedecce nos dũ monstrare ulm̃i
quęrimus. ꝑ multa arbusta
longius euagati sumus. Ad hoc

Expanded text:
adhuc in infirmitate positos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Bene ergo descriptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant, dum in ea spiritales viri ad imitandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evagati sumus. Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
punetus fuerit : ipse quoque
exẽplo illius discat corda sequen-¬
tiũ prȩdicationis uerbo con¬
pungere. Ad hoc mrrtus ponit᷑
ut qui in ardore tribulationis
ab ore uel opere ꝓximi conpa¬
tientis tẽperamentu consola¬
tionis acceperit: ipse etiam
discat que admodũ afflictis
ꝓximis suȩ consolationis tẽpe¬
ramentũ ꝓferat. Ad hoc oliua
pontt᷑. ut qui alienȩ misericor¬
diȩ opera cognoseit. discat
quẽ ad modũ debeat indigenti
ꝓximo & ipse misereri. Adhoe
abies ponit᷑. ut quisquis uim
contemplationis eius agnouerit.
ipse quoq ad contẽplanda eter¬
naprȩmia succendat᷑. Ad hoc
ulmis ponit᷑ ut quisquis intu
etur eum qui habere uirtutũ
fructũ spiritaliũ nor ualet.
sed tam̃ eosqui spirt b donis
pleni sunt sustentat. ipse quoq
scõꝵ uitȩ quanta ualet largita.¬
te inseruiat. & cȩlestiũ bonoꝵ
botros quosgignendo ñ ualet:
sustmendo ferat: Ad hoc buxus
pontt᷑. ut qui habere multos

Expanded text:
punctus fuerit, ipse quoque punctus fuerit, ipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compungere. Ad hoc myrtus ponitur, ut qui in ardore tribulationis ab ore vel opere promixi compatientis, temperamentum consolationis acceperit, ipse etiam discat quemadmodum afflictis proximis suae consolationis temperamentum proferat. Ad hoc oliva ponitur, ut qui alienae misericordiae opera cognoscit discat quemadmodum debeat indigenti proximo et ipse misereri. Ad hoc abies ponitur, ut quisquis vim contemplationis ejus agnoverit, ipse quoque ad contemplanda aeterna praemia succendatur. Ad hoc ulmus ponitur, ut quisquis intuitus fuerit eum qui habere virtutum fructum spiritalium non valet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriũ ulmus ñ habet portare
amenuitẽ cũ fructu solet.
quia & sȩculares uiri intra
sẽm ecclesi ã quãuis spiritaliũ
uirtutũ dona non habeant :
dũ tam̃ scõs uiros donis spiri¬
talibus plenos sua largitate
sustentant: quid aliud qũ auitẽ
cũ botris portant : Buxus autẽ
quos alios designat. qus in altũ
non ꝓficit & quauis fructũ
ñ habeat. uiriditatẽ habet.
nisi eos qui intra scãm eccłam
adhuc exȩtatis infirmitate
bona opera ferre non ualent.
sed tamen parentũ fidelium
credulitatẽ sequentes. fidem
perpetuȩ uiriditatis tenent :
Post quȩ om̃a apte subiungit᷑.
Vt uideant & sciant. & recogiten
& intellegant pariter. Ad hoc
enĩ cedrus in ecclesia ponit᷑. ut
quisquis a ꝓximo udorẽ uir¬
tutũ spiritaliũ trahit: ipse
quoq internȩ uitȩ dilectione
non torpeat. sed ad donorum
cȩlestiũ desideria ignescat:
Adhoc spina ponitur: ut qui
prȩdicationis eius uerbo con-¬

Expanded text:
proprium ulmus non habet, portare proprium ulmus non habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viriditatis tenent? Post quae omnia apte subjungitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter. Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis a proximo odorem virtutum spiritalium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectione non torpeat, sed ad bonorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur, ut qui praedicationis ejus verbo com
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ut possimus & ipsi conso.¬
lari eos. qui in om̃i pressura suss
Quidũ afflictis ꝓximis uerbun
uel opẽ consolationis ferunt
eos ꝓcul dubio ad statũ recti¬
tudinis ꝑstringunt: ne inmo¬
derata tribulatĩone in despe¬
rationẽ soluant᷑. Quos autẽ
ꝑoliuã nsi misericor desacci.¬
pimus : Quia & grece eleos
misericordia uocat᷑. & quasi
oliuȩ liquor ante omnipoten.¬
tisdĩ oculos miscđȩ fructus¬
lucet. Cui adhuc in ꝓmissio¬
ne subiungit᷑. Ponã in deserto
abietẽ. ulmũ. & buxũ simul.
Quid ꝑ abietẽ quȩ ualde crescen.¬
do adaeris alta sustollitur
nisihi designati sunt ꝗͥ intra
scãm ecclesiã adhuc interrens
corporibus positi. ĩa cȩlestia
contẽplantur : Et quamuis
nascendo de terra exeunt.
contẽplando tam̃ iam iuxta
aethera uertic̃e mentis tollunt.
Et quid ꝑulmũ. nisi sȩculariũ
mentes ex pressȩ sunt: quȩ dũ
terrenis adhuc curis inseruiunt:
nullũ uirtutũ spiritaliũ fruc¬
tũ ferunt: Sed &si fructũ

Expanded text:
 ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos autem per olivam, nisi misericordes accipimus? quia et Graece ἔλεος misericordia vocatur, et quasi olivae liquor ante omnipotentislucet. Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul . Qui per abietem, quae valde crescendo ad aeris alta sustnisi hi designati sunt qui, intra sanctam Ecclesiam adhuc in terrenis corporibus positi jam coelestia contemplantur? Et quamvis nascendo de terra exierunt, contemplando tamen jam juxta aethera verticem mentis extollunt. Et quid per ulmum nisi saecularium mentes expressae sunt? Quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum virtutum spiritalium fructum ferunt. Sed etsi fructum
Abbreviated transcription (Latin):
modo cȩlestis regnigaudia pro.¬
mittunt : coraudientiũ pungus
sicq: mentẽ dolore conpunetin
ꝑforant : ut ab eoꝵ oculis quasi
quidã sanguis amimȩ. lacrimȩ
decurrant. Myrtus uero tẽpe¬
ratiuȩ uirtutis est: ita ut diss¬
luta inenbra tẽperando cons.¬
tringat. Quiitaq ꝑmrrtum.
nisi hi signati sunt: qui afflicto¬
nibus ꝓcimoꝵ compati scrunt.
eorũq tribulationẽ ꝑ conpass¬
oñe temperant : Iuxta hoc q
scriptũ est: Gr̃as autẽ dõ qui

Expanded text:
modo coelestis regni gaudia promodo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scri
Abbreviated transcription (Latin):
aquarũ & terr̃a inuiã in riuos
aquarũ posuit : qui a gentilitati
quȩ prius ꝑariditat̃e mentis
nullos bonorũ operũ fructus
ferebat. fluenta sc̃ȩ p̃dicationis
dedit: & ipsa adquã prius ꝓ
asperitate suȩ siccitatis ii a
prȩdicatoribus non patebat :
doctrinȩ postmodũ riuos ema¬
nauit: Cui adhuc ex munere
magno ꝓmittit᷑. Dabo insoli¬
tudine cedrũ & spinã. Cedrũ
quia magn odoris est atque
inputribilis naturȩ : iure acci¬
pimus in ꝓmissione. De spina
uero quũ peccanti homim dictũ
sit: terra tua spinas & tribulos
germinabit tibi. quidmirũ
peccanti homini pro poena
multiplicat᷑ : Sed cedri nomi¬
& signa exhibent in sua opera¬
tione: qui dicere cũ paulo ualei
Xp̃i bonus odor sumus dõ. Quo
corda ita in terno amore soli¬
data sunt: ut ea ĩã terreni a mi¬
ris putredo nulla corrũpat.
Perspinã uero signati sunt doct¬
nȩ spiritalis uiri. qui dũ de pes¬
catis acuirtutibus disserunt:
& modo ȩterna supplicia minis

Expanded text:
uit, et terram inviam in rivos aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signet signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunt, et modo aeterna supplicia minantur,
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinantibus fratribus guo
ꝑ iohannẽ dicit᷑. Pro nomine
enĩ xp̃i profecti sunt nichil
accipientes agentilibus. nosergo
debemus suscipere eius modi:
ut cooperatores simus ueritatis.
Qui enĩ spiritalia dona babentibus.
tẽporalia subsidia tribuit : in
ipsis donis spiritalib cooperator
existit: Nã quũ pauei sint qui
spiritalia dona ꝑcipiunt. &¬
multi qui rebus temporalibus
abundant : ꝑ hoc se diuites uir¬
tutibus pauperũ inserunt: quo
eisdẽ scĩs pauperibus de suis
tilitati. idest scãe ecclesiae
spiritaliũ uirtutũ merita.
tãquã deserto arbusta ꝓmit.¬
teret : ulmũ quoque pariter
ꝓmisit dicens. Ponã desertũ
instagnũ aquȩ & terra inuiã
inriuos aquaru. Dabo msoli¬

Expanded text:
peregrperegrper Joannem dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi, ut cooperatores simus veritatis . Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint qui spiritalia dona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per hoc se divites virtutibus pauperum inserunt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis tilitati, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetȩ accipiet. nisi quia isꝗͥ
ꝓphetã sua largitate sustentat
quãuis ipse ꝓphetiã ñ habeat.
apud omni potentẽ tam̃ dñm.
ꝓphetiȩ praemia habebit :
lste em̃ fortasse iustus est : et
quanto in hoc mundo nichil
possidet : tanto loquendi pro
iustitia. fiduciã maiorẽ habet.
Iunc dũ ille sustentat ꝗ i hoc
mundo aliquid possidet : et
fortasse ꝓiustitia adhuc loqui
libere non prȩsumit. iustitiȩ
illius libertatẽ sibi participẽ
facit. ut cũ eo pariter iustitiȩ
prȩmia recipiat. quẽ susten¬
tando adiuuit : quatinus eandẽ
iustitiã libere loqui potuisset:
le ꝓphetiȩ spũ plenus ẽ : sed
timen corporeo eget alim̃to:
si corpus ñ reficit᷑ certũ est
qđ uox ipsa subtrahat᷑. Aiuigit᷑
illius uires ad loquendũ deđit:
Cũ ꝓpheta ergo mercede ꝓphetȩ
accipiet. qui ecsi spũ ꝓphetiȩ
plemis ĩ fuit : hoc tamen ante¬
q oculos exibuit qđ adiu̾uit
Hinc est enĩ qđ de quibusdam

Expanded text:
prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habeat, apud omnipotentem tamen dominum prophetiae praemia habebit? Iste enim fortasse iustus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille prophetię spiritu plenus est, sed tamen corporeo eget / alimento; et si corpus non reficitur, certum est, od vox ipsa subtrahatur. Qui igitillius vires ad loquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetę accipiet, qui, etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante oculos dei exhibuit, quod adiuvit. Hinc est, quod de quibusdam