comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim qui quȩrebant animam pueri.
Qui consurgens accepit puerũ & matrẽ
eus : & uenit in terram isrł. Et
quia non dixit defunctus sed defuncti.
ex his angeli uerbis intelligimus.
multos princrpes iudȩorum cum
herode in nece dñi confensisse.
Et ideo diuina ultione actum est:
ut multi exhis cum illo ptrirent. cũ
quo in nece dñi consenserant. Sp̃u¬
aliter urto obitus herodis. terminu
significat inuidiosȩ contentionis:
quatunc iudea coritra ȩccłam sȩuit.
Quod autem post obitum herodis puer
iħs ad terram israhel est reuersus.
significat quia crrea furem sȩculi
ad synagogam teutysurus est: cũ ꝑ.
prȩdicationẽ heliȩ & enoch in eum
crediderint. Vnde cum ȩgyptum
deferri iubetur & fugere. hoc in
nocte precipitr. Cum uero ad
terram istahel teueititur. nec noctis
fit mentio: quia quos nunc ptopter
incredulitatem intenebris deserit.
crrca finem scłi credentes in lucem
fidei recipiet. Audieus autẽ quod
a tchelaus regnaret in iudȩa ꝓherode

Expanded text:
quaerebant animam pueri. Qui consurgens, accepit puerum et matrem ejus, et venit in terram Israel. » Et quia non dixit, defunctus, sed defuncti, ex his angeli verbis intelligimus, multos principes Judaeorum cum Herode in nece Domini consensisse: et ideo divina ultione actum est, ut multi ex his cum illo perirent, cum quo in nece Domini consenserant. Spiritualiter vero obitus Herodis, terminum significat invidiosae contentionis, qua nunc Judaea contra Ecclesiam saevit. Quod autem post obitum Herodis puer Jesus ad terram Israel est reversus, significat, quia circa finem saeculi ad synagogam est reversurus, cum per praedicationem Eliae et Enoch in eum crediderint. Unde cum deferri jubetur, et fugere in nocte praecipitur. Cum vero ad terram Israel revertitur, nec noctis fit mentio; quod quos nunc propter incredulitatem in tenebris deserit, circa finem saeculi in lucem fidei recipiet: Audiens autem quod Archelaus regnaret in Judaea pro Herode
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli. non utiq hoc quod fitn
cernebant: sed illud quod carnalis
uidere non possit aspectus. Cre¬
diderunt non quod xp̃s iħs filius
ess& uirginis quod sciebatur: sed
quod idem unigenitus esset altissim
quod inopere probabatur. Vnde
& nos fre̾s toto corde credamus
ipsum esse dĩ filium: quem filium
hominis confitemur. C redamus
illum & nr̃ȩ consortem naturae
& paternae substantiae coȩquabeꝰ
qͣm & nuptus interfuit ut homo
& aquas in uina mutauit ut ds.
quatinus fidti huius merito. nos
&iam dñs nr̃ sobrio illo gratiȩ suȩ
uino propitius potare dignetur.

Expanded text:
discipuli non utique hoc quod fieri discipuli non utique hoc quod fieri cernebant, sed illud quod carnalis videre non possit aspectus. Crediderunt non quod Christus Jesus filius esset virginis, quod sciebatur; sed quod idem Unigenitus esset Altissimi, quod in opere probabatur. Unde et nos, fratres, toto corde credamus ipsum esse Dei Filium, quem filium hominis confitemur. Credamus illum et nostrae consortem naturae, et paternae substantiae coaequalem: quoniam et nuptiis interfuit ut homo, et aquas in vina mutavit ut Deus; quatenus fidei hujus merito nos etiam Dominus noster sobrio illo gratiae suae vino propitius potare dignetur.
Abbreviated transcription (Latin):
grande miraculum inter pauida
circum instantũ silentia. sola tantu
uoluntas dñi. tacentis effecit
Nec dubitandũ lem̃i quia ipse aquas
traduxit in inuͦ. qui cas ab initio
creauit inniues. durauit inglaciẽ.
acgyptiis uertit in sanguinem: &
hebrȩis sitientibus manare arida
de rupe prȩcepit: quae unnume.¬
rabilium multitudinem populorã
stillierdio noui fontis. uice mater¬
norum ribrrum nutriebat. Quid
primum stupeas Quid mirerisꝰ
Uinum de aqua: an aquam depetraꝰ
S̾ ed nulla te quicumq inter ista
cunctatis infidelitas turbet: quia
dubium non est ad nutum
creatoris. creaturarũ elementa
pendere. Aut cur non credamus
urrtute dominica uinum fieri po¬¬
tuisse de aqua: cum nobis oꝑante
dõ fomentis ymbrium. terrę de
greno. ꝑministeria uinearum
aqua surgat inuinum: Hoc
inquit fecit iħs initrum signorũ
inchana galilre. & manifestauit
głam suam & crediderunt in eum
discipuli eius. Ecrediderunt

Expanded text:
grande miraculum inter pavida grande miraculum inter pavida circumstantium silentia, sola tantum voluntas Domini tacentis effecit. Nec dubitandum, carissimi, quia ipse aquas traduxit in vinum, qui eas ab initio concrevit in nives, duravit in glaciem, Aegyptiis vertit in sanguinem, et Hebraeis sitientibus manare arida de rupe praecepit, quae innumerabilium multitudinem populorum stillicidio novi fontis, vice maternorum uberum, nutriebat. Quid primum stupeas, 70 quid mireris, vinum de aqua, an aquam de petra? Sed nulla te, quicunque inter ista cunctaris, infidelitas turbet, quod dubium non est ad nutum Creatoris creaturarum elementa pendere: aut cur non credamus virtute dominica vinum fieri potuisse de aqua, cum nobis, operante Deo, fomentis imbrium terrae de gremio per ministerium vinearum aqua surgat in vinum? Hoc, inquit, fecit Jesus initium signorum in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus. Crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
S̾crebat profecto mater scã obiurga.¬
tionem illam dñi filiiq sui. non
trascritis offensani pręcendere.
sed miserantis portate mysteriuꝰ.
Tunc dñs inctepatę matris rele.
riens matestatem: expectantibus
ait ministris. Implete hydrias
aqua. Nec mora obsequium suu̾
obeditus minister exhibuit.¬
Et ecce repente aquę illȩ cȩpe¬
runt inirabiliter fortitudinem
sumere: ductre colotem: odorẽ
piebere. saporem concipere.
totamq simul mutare natutã.
Quę ꝑmutatio aquarũ asua in aliã
creaturam. prȩsentis ereatoris est
testata uirtutẽ. Neq uero quisqua
conuertere aquas in usus poss& alios:
nisi ille qui eas fecit exnihilo. S̾tu¬¬
puit ergo minister attonitus qui
aquas mistrat. & iuna sumebat.
Letatusq nimium  illa se suis hu.¬
meris flurnta portasse : perquȩ
dĩ ess& gła reuelata. Nemo eni
quicqu̾a locutus in tempore. hy¬
drus prȩter aquam nihil adiectũ:
ars nulla conducta est. Et tam

Expanded text:
Sciebat profecto mater sancta objurgaSciebat profecto mater sancta objurgationem illam Domini filiique sui non irascentis offensam praetendere, sed miserationis portare mysterium. Tunc Dominus increpatae matris relevariens majestatem, exspectantibus ait ministris: Implete 69 hydrias aqua. Nec mora obsequium suum obediens minister exhibuitet ecce repente aquae illae coeperunt mirabiliter fortitudinem sumere, ducere colorem, odorem praebere, saporem concipere, totamque simul mutare naturam. Quae permutatio aquarum a sua in alienam creaturam, praesentis Creatoris est testata virtutem. Neque vero quisquam convertere aquas in usus posset alios, nisi ille qui eas fecit ex nihilo. Stupuit ergo minister attonitus, qui aquas miserat et vina sumebat, laetatusque nimium illa se suis numeris fluenta portasse, per quae Dei esset gloria revelata. Nemo enim quidquam locutus est in tempore: hydriis praeter aquam nihil adjectum: ars nulla conducta est: et tam
Abbreviated transcription (Latin):
in notescat. Uadit ad nuptias:
non sumptaras pocula seddaturus.
Nam cũ defecisset nuptiantibus
uinum: ait illi bratissima maria.
Uinum non habent. Qui uelut
indignans: respondit dñs. Quid
mihi & tibi est mulier: Nondum¬
nantis. eẽ. quis dubitet : S ed
idetico ut reor. quia tam temere
ei mater de defectu carnalis poculi
suggerebat: qui uenerat totius
orbis gentibus nouũ salutis arternȩ
calicem ptopinare. Quod enim
ait nondũ uenit hora m̃ta: illam
nimirum glotiosissimã passionis
suae horam. atq illud redempti¬
onis nr̃ȩ uirũ quod uitȩ om̃ium
proficeret promittebat. Nam qđ
petebat maria. erat grae tempo¬
ralis: quod xp̃s parabat. gaudii
sempiterni. Nec tamen piguit
briignissimũm dñm. dum magna
urniunt parua prȩstare. Et ideo
uenerabilis maria uere ut mater
dnĩ in sp̃u futura ptęnoscens ac
dominicam pręuidens uoluntatẽ.
sollicite ministros ad monuit dices.
Quodcũq dixerit uobis facite

Expanded text:
innotescat. Vadit ad nuptias, innotescat. Vadit ad nuptias, non sumpturus 68 pocula, sed daturus; nam cum defecisset nuptiantibus vinum, ait illi beatissima Maria: Vinum non habent. Cui velut indignans respondit Jesus: Quid mihi et tibi est, muliernantis esse quis dubitet? Sed idcirco, ut reor, quia tam temere ei mater de defectu carnalis poculi suggerebat, qui venerat totius orbis gentibus novum salutis aeternae calicem propinare. Quod enim ait, Nondum venit hora mea; illam nimirum gloriosissimam passionis suae horam, aut illud redemptionis nostrae vinum, quod vitae omnium proficeret, promittebat. Nam quod petebat Maria erat gratiae temporalis; quod Christus parabat, gaudii sempiterni. Nec tamen piguit benignissimum Dominum, dum magna veniunt, parva praestare; ideo venerabilis Maria et vere ut mater Domini in spiritu futura praenoscens, ac dominicam praevidens voluntatem, sollicite ministros admonuit, dicens: Quodcunque dixerit vobis facite.
Abbreviated transcription (Latin):
coruertere. Nec sane quenquam
moutat tanta hȩc ꝑfidia iudxorũ
quod xpͣi illos fidem suscipere. neq
noui stella fulgoris nec parturiens
uirgo compulerit: qui ne tum qͥdem
dõ credere suo. cum illos ꝑarentia
deserta. ipso comitante dõ manna.
pascet&: petra potar&. Sed iam
ad illud prȩcipuũ xp̃i miraculã
ueniamus: qui ptodocumtnto
deitatis suae. aquas uertit inuinũ
Inuitatus itaq ut legitur dñs per¬
rexit adnuptias: sed ut dignaretar
hoc uirgnuis filius nt̃ȩ eraditionis
est ratio: ut hoc docti exemplo. le-¬
gitimarũ illum nuptiarũ non ne¬¬
gemus auctorem. Uadit ergo ad
nuptias dĩ filius. ut quas dudum
potestate constituit: nunc pręsen¬
tiae suae benedictione sanctific&.
Uadit ad nuptias utteris instituti.
nouam sibi ꝑpetuae uirginitatis
sponsam gentium de conuersiore
facturus. Uadit adnuptias: quẽ
nuptiae non crearunt. Uadit ad
nuptias: non utiq ut conuiuris
delectetur. sed ut mirabilibus

Expanded text:
convertere. Nec sane quemquam convertere. Nec sane quemquam moveat tanta haec perfidia Judaeorum, quod Christi illos fidem suscipere, neque novi stella fulgoris, nec parturiens virgo compulerit; qui nec tunc quidem Deo credidere suo, cum illos per arentia deserta, ipso comitante Deo, coelum pasceret, petra potaret. Sed jam ad illud praecipuum Christi miraculum veniamus, quo pro documento deitatis suae aquas vertit in vinum. Invitatus itaque, ut legitur, Dominus perrexit ad nuptias; sed, ut dignaretur hoc virginis filius, nostrae eruditionis est ratio: ut, hoc docti exemplo, legitimarum illum nuptiarum non negemus auctorem. Vadit ergo ad nuptias Dei Filius, ut, quas dudum potestate constituit, tunc praesentiae suae benedictione sanctificet. Vadit ad nuptias veteris instituti, novam sibi perpetuae virginitatis sponsam gentium de conversatione facturus. Vadit ad nuptias, quem nuptiae non crearunt. Vadit ad nuptias, non utique ut conviviis delectetur, sed ut mirabilius
Abbreviated transcription (Latin):
lum. uel ut noui imperi regem
regus munenbus honorari.
Nut quomodo non stuper&: cum
turbatus inspiceret amagis suis
adorari puerum quem ipse nescirs
Quo torquebatur languore cum
pariter eius & cunas interris
despicer&. & stellam inrraretur
in cęlo: Uigenitus aritẽ altisse
sic humiliter ingressus ẽ. mund
ut indubitata diuinitatis suȩ de¬
ferret indicia. Natus enum de
femina est: sed natus ex uirgius
Latebat in prȩsepi. sed in syacis
rutilabat ut homuiem illũ dim
.ce. & terrena mater. & signus
celeste monstraroe. Quibus us
radiis quanto ue lumine illã dñi
stellam antiqua credimus tunc int᷑
astra fulsisse. quantũ inspbendore
prȩcessit. quae tantum pixibat in
munere: quae uelut quidã totius
orbis octilus caligantis mundi uite.¬
st̃ ĩ nouauit aspectum: Ecce
fres ad inquirendum rege̾ regum
una chaldeos stella ꝑtraxit: iudaicũ
urro populũ ad obȩdientiam dĩ sui.
nec ignea quondam potuit colu̾pna

Expanded text:
lum, velut novi imperii regem lum, velut novi imperii regem regiis muneribus honorari? Aut quomodo non stuperet, cum turbatus inspiceret a magis suis adorari puerum, quem ipse nesciret? Quo torqueba tur languore, cum pariter ejus et cunas in terris despiceret, et stellam miraretur in coelo? Unigenitus autem Altissimi sic humiliter ingressus est mundum, ut indubitata divinitatis suae deferret indicia; natus enim de femina est, sed natus ex virgine; jacebat in praesepi, sed in sidere rutilabat, ut hominem illum, Deumque esse et terrena mater, et signum coeleste monstraret. Quibus vero radiis, quantove lumine illam Domini stellam antiqua credimus tunc inter astra fulsisse? Quantum in splendore praecessit, quae tantum praeibat in munere; quae velut quidam totius orbis oculus caligantis mundi veterem 67 novavit aspectum? Ecce, fratres, ad quaerendum Regem regum una Chaldaeos stella pertraxit; Judaicum vero populum ad obedientiam Dei sui, nec ignea quondam potuit columna
Abbreviated transcription (Latin):
recte tria hȩc nobis uno acta indie
mysteria prędicantur: qui ineffa¬
bilis trinitatis atchanum. uno diꝰ
sub nomine confitemur. Perhȩc
talium: quatinus in uisibilis crus
diuinitas quae latebat in homine
in opere non lateret : ut dum te¬
tator uerbũ patris om̃i potentis
non deprȩhendit in carne. om̃es
ubiq qui indĩ filio uerbũ & caruo
crederent saluatentur. Et quide
uidebat diabolus infante̾ parinus
obsitum: sed ignorabat ipsum esso
qui remotis: initio tenebris mundi
luce uestiuit. Ui debat eũ moras
matris ubera sugentẽ: sed nesciebo
ipsum esse qui esurientẽ hebreum
populum. angelico fecit pane uel
cebesti lacte pinguescere. Uidebi
paruulum angustis incuitabulis
quiescentem: sed uidere non potem
ipsum. ee. quem non capit mundu
Quanto igitur inimicus in hac xpͥi
humilitate ꝑ incerta distractus
stupore nutabat: cum ꝑchaldeos
prȩcrpuos utiq tẏrannidis suae
ministros nouri uideret infanta.¬

Expanded text:
recte tria haec nobis uno acta in die recte tria haec nobis uno acta in die mysteria praedicantur, qui ineffabilis Trinitatis arcanum uno Dei sub nomine confitemur. Per haec  revelare mortalium, quatenus invisibilis ejus divinitas, quae latebat in homine, in opere non lateret: ut, dum tentator Verbum Patris omnipotentis non deprehendit in carne, omnes ubique, qui in Dei Filio Verbum et carnem crederent, salvarentur. Et quidem videbat diabolus infantem pannis obsitum; sed ignorabat ipsum esse qui, remotis initio tenebris, mundum luce vestivit. Videbat eum mortalis matris ubera sugentem; sed nesciebat ipsum esse qui esurientem Hebraeum populum angelico fecit pane, veluti coelesti lacte, pinguescere. Videbat parvulum angustis in cunabulis quiescentem; sed videre non poterat ipsum esse quem non capit mundus. Quanto igitur inimicus in hac Christi humilitate, per incerta distractus stupore nutabat, cum per Chaldaeos, praecipuos utique tyrannidis suae ministros, novum videret infantu
Abbreviated transcription (Latin):
NFAC DILEE TISSINII
cȩlebritate. sicut relatu paternę
traditionis instruimur. multi plici
nobis est festiuitate lȩtandũ. Perunt
duce agentilibus ad oratum: urel in¬
uitatum adnuptias aquas in uina
uertisse : uel suscepto ab iohanne
baptismate consecrasse
fluenta iordanis : suumq simul
purificasse baptista. Sed quid
potissimum pręsenti hoc factum sit
die. nouerit ipse qui fecit. Nos
tanen ctedere nec dubitare debemꝰ.
quicquid illud est factũ cẽ. ꝓnobis.
Nam quod eum fulgentiotis stellae
radiis incitati adorauere chaldei.
dm̃ uerũ gentibus spes data est ad¬
otandi. Quod aquae nouo sunt
ordine in uina mutatȩ : noui nob̾
poculi ꝓlibatũ ẽ. sactanentum.
Quod autẽ baptiratus est agnus di:
regemerantis baptismi. salutate
nõbis munus. ⁊ dedicatũ Opoit&
itaq nos stes obhonorem saluatoris
nri cuius natiuitatem debita nuꝑ
cum exultatione transegimus om̃i
eum deuotione &iam hunc uirtuto
eius cȩbebrate natalem. Et quam

Expanded text:
ac, dilectissimi, celebritate, sicut relatu paternae traditionis instruimur, multiplici nobis est festivitate laetandum. Ferunt duce a gentibus adoratum, vel invitatum ad nuptias aquas in vina vertisse, vel suscepto a Joanne baptismate consecrasse fluenta Jordanis, suumque simul purificasse Baptistam. Sed quid potissimum hoc factum sit die noverit ipse qui fecit; nos tamen credere nec dubitare debemus, quidquid illud est, factum esse pro nobis. Nam quod eum fulgentioris stellae radiis incitati adoravere Chaldaei, Deum verum gentibus spes data est adorandi. Quod aquae novo sint ordine in vina mutatae, novi nobis poculi praelibatum est sacramentum. Quod autem baptizatus est Agnus Dei, regenerantis baptismi salutare nobis munus est dedicatum. Oportet itaque nos, fratres, ad honorem Salvatoris nostri, cujus nativitatem debita nuper cum exsultatione transegimus, omni cum devotione etiam hunc virtutum ejus celebrare natalem. Et quam
Abbreviated transcription (Latin):
Noui iudeos de mea morte gauisuros:
sed honorabiles exequias habere
potero ex planctu lugentrum si uos
meis uolurritis parere prȩceptis:
E t̾ mox ut ego spm ex alatiero. om̃es
principes iudeorũ quos incustodia
reclusi interficratis. Stoq fiat ut
qui de mea morte gaudere cupiunt
suorũ ciuium interitũ lugerẽ cogant᷑.
Et ne ab eorũ sanguinis effusiore
manus retraheret: singulis quin¬
quagenas argenti draginas dari
iussit. Cumq dolore ingenti angus.¬
tiaretur. antipatrẽ filium suum
quẽ quasi denete paterna tractantẽ
unculis religauerat. iussit interfi¬
crre: eoquod audita eius morte
gauisus nuntiaretur. Iam uero tantis
malis obsessus. & quia se uiuere non
posse cognouerat. mortem accelerare
cuprebat. Unde quadam die cum
librauit. seq manu propria ꝑcus
siss& atq statim uitã finisset. nisi
unus ex amicis qui uicinior adstabat
achiab nomine manũ cum gladio
tetraxiss&. Talem igitur herodes

Expanded text:
Novi Judaeos de mea morte gavisuros, Novi Judaeos de mea morte gavisuros, sed honorabiles exsequias habere potero ex planctu lugentium, si vos meis volueritis parere praeceptis, ut mox cum ego spiritum exhalavero, omnes principes Judaeorum, quos in custodia reclusi, interficiatis. Sicque fiat, ut qui de mea morte gaudere cupiunt, suorum civium interitum lugere cogantur. Et ne ab eorum sanguinis effusione manum retraherent, singulis quinquagenas argenti drachmas dari jussit. Cumque dolore ingenti angustiaretur, Antipatrum filium suum, quem quasi de nece paterna tractantem vinculis religaverat, jussit interficere, eo quod audita ejus morte gavisus nuntiaretur. Jam vero tantis malis obsessus, et quia se vivere non posse cognoverat, mortem accelerare cupiebat. Unde quadam die cum libravit, seque propria manu percussit, atque statim vitam finisset, nisi unus ex amicis qui vicinior astabat, Achiab nomine, manum cum gladio retraxisset. Talem igitur Herodes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuigiles ductr&e. Quod si parum
obdormiss&. fantasma patiebatur: ut
se obdormite pęniteret Ded cum ui¬
nimio amote prȩsentis uitȩ estuat&e.
iussit se deferri transiordanen ubi
erant ualidȩ aquae: quae &tam lan¬
guentibus medicabiles dicebantut.
Sed quȩ aliis utibes erant. illi nihil
profutrunt. ut intelligeret sc̃ di¬
uina ultione esse percussũ. Ui sum
&iam medicis fuit: ut infomentũ
olei tepidi eum deponerent. Qͦt
cum fuisset ingressus. ita totum
corpus eius resolutum dicitut: ut
&im oculi insimilitudine mori.¬
entium uetsarentur. Interclude¬
retur uox: & sensus abesset. Et cu
post paululũ amicorũ & famulorã
uocibus excitatus ess&. sensumq
tecrpisset: iussit se deferri huericho.
Cumq iam de sua uita despetatus
esset : om̃s principes iudgorum ex
singulis cruitatibus & castellis ad
se conuocatis in crstodia retrudi
iussit. Uocansq sororem suã salomȩ.
& uirũ eius nomine alexand rũdixit.

Expanded text:
pervigiles duceret. Quod si parum pervigiles duceret. Quod si parum obdormisset, phantasma patiebatur, ut se obdormisse poeniteret. Sed cum nimio amore praesentis vitae aestuaret, jussit se deferri trans Jordanem, ubi erant aquae calidae, quae etiam languentibus medicabiles dicebantur. Sed quae aliis utiles erant, illi nihil profuerunt, ut intelligeret se divina ultione esse percussum. Visum etiam fuit medicis, ut in fomentum olei tepidi eum deponerent. Quod cum fuisset ingressus, ita totum corpus ejus resolutum dicitur, ut etiam oculi in similitudinem morientium versarentur, intercluderetur vox, et sensus abesset. Et cum post paululum amicorum et famulorum vocibus excitatus sensum recepisset, jussit se deferri Jericho. Cumque jam de sua vita desperatus esset, omnes principes Judaeorum ex singulis civitatibus et castellis ad se convocatos, in custodia retrudi jussit. Vocansque sororem suam Salomen, et virum ejus nomine Alexandrum, dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
paruulorum in nocentiam. sua sȩuitia
cessaret. Propter quod diuina ultione
ꝑcussus: in medicabilem passus . e. ȩgri¬
tudintm. Eitat en̾i febris: & actrrima
suspitia: & anhelitus assidui: spamus
quoq totius corporis: ita ut uix respi-
rare posset. Hyaropicus morbus corpus
atłnutrat. ita ut uestigia inflatione
pedum grauarentur. In teriora ii.¬
quoq uiscera tanto dolore urebantur:
ut ꝑsecreta naturę digerere uide.¬
rentur. Prurigo quoq: totius corpo¬
ris intantũ tolerabilis erat: ut &iam
uerenda putrida uermibus scaturirẽt.
Inerat &iam anhelitus fętidus: intan¬
tum ut uix medicorũ aliquis proad-¬
hibendis medicaminibus ad cum
accedere poss&. Deniq non nullos
medicorũ in ipsa ȩgritudine positus
dicitur occidere prȩcepisse : quasi
qui eius saluti prodesse possont nec
uellent. Insuper &iam famensitiq
intolerabilem sustinebat: Et quod
grauius erat. om̃is gibus & potus
infastidium ei erat. In somnietatẽ
talem sustinebat: ut dies noctesq

Expanded text:
parvulorum innocentiam sua saevitia cessaret; propter quod divina ultione percussus immedicabilem passus est aegritudinem. Erant ei febris et acerrima suspiria, et anhelitus assidui, spasmus quoque totius corare posset. Hydropis morbus corpus attenuaverat, ita ut vestigia inflatione pedum gravarentur, interiora quoque viscera tanto dolore urebantur, ut per secretum naturae digerere videretur. Prurigo quoque totius corporis in tantum intolerabilis erat, ut etiam verenda putrida vermibus scaturirent. Inerat etiam et anhelitus fetidus, in tantum ut vix medicorum aliquis pro adhibendis medicaminibus ad eum accedere posset. Denique nonnullos medicorum in ipsa aegritudine positus dicitur occidere praecepisse, quasi qui ejus saluti prodesse possent, nec vellent. Insuper etiam famem sitimque intolerabilem sustinebat. Et quod gravius erat, omnis cibus et potus in fastidium ei erat. Insomnietatem talem sustinebat, ut dies noctesque
Abbreviated transcription (Latin):
EE UNC TOATI
hetode᷑. IoitUR herodes
qui tanto scelerum se fectr
auctorem. ut nec ab ipsius dñi ptr¬
III. secutione manũ retraher&: non
poterat remanere inultus. Qua
cnim fraudulenter regnũ iudeori
primus exgentibus ad eptus fucta
non solum iudeis multa mala intuli
uerum &iam infiliis proprus parre
extiterat. Et suꝑ om̃ia mala que
longũ est cnarrarẽ. cũ saluatorem
mundi natum audiss&. fellis mnus
commotus. ut unũ ꝑdere posset
quem ad regnandum audierat
natum. om̃es putros inbethleem
& in om̃ibus finibus cius interfes
russit: Tantaq rabies eius anu
succenderat: ut nec propter mu¬
titudinem morientium. nec ꝓs¬

Expanded text:
efuncto autem Herode. » Igitur Herodes, qui tantorum scelerum se fecerat auctorem, ut nec ab ipsius Domini persecutione manum traheret non poterat remanere inultus. Quia enim fraudulenter regnum Judaeorum primus ex gentibus adeptus fuerat, non solum Judaeis multa mala intulerat, verum etiam in filiis propriis patricida exstiterat. Et super omnia mala, quae longum est enumerare, cum Salvatorem mundi natum audisset, fellis invidia commotus, ut unum perdere posset, quem ad regnandum audierat natum, omnes pueros in Bethlehem, et in omnibus finibus ejus interficere jussit. Tantaque rabies ejus animum succenderat, ut nec propter multitudinem morientium, nec
Abbreviated transcription (Latin):
sed dies unã melior in atriis xp̃i. suꝑ
milia: inqua non plorat rachel filios
suos: sed absterget ds omue̾ lacrimã
ab oculis eorũ. Dantq uocẽ lȩtitiȩ
& salutis acternȩ in tabernactilis
iustorũ illi. Iui uruit & regnat ds̃

Expanded text:
sed dies una melior in atriis Christi super sed dies una melior in atriis Christi super millia. In qua non plorat Rachel filios suos, sed absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum, datque vocem laetitiae et salutis aeternae in tabernaculis just
Abbreviated transcription (Latin):
thronu. & agno. Magna uoce salutẽ
dõ dtcantant: qui magna grarum
actione recolunt. non sua se urrtute
sed ipso a uxiliante tribulationũ in¬
pugnantiũ superasse cercamina.
Dici itetu eorum & prȩteritos agones.
& coronas describens ꝑpetuas. Hi st
qui uenerunt de tribulatione magna.
& lautrunt stolas suas. & dealbautit᷑
eas in sanguine agni. Stolas quippe
martyres in sanguine agni lauerunt:
dum meubra sua quę oculis in sipien¬¬
tium uisa sunt pęnarũ squalore foe.¬
dari. sic potius fuso pro xp̃o sanguine.
ab om̃ibus mundauiere contagiis. in¬
super & brata in mortalitatis luce
digna reddidere. Quod est lotas &ia
dtalbasse stolas in sanguine agni.
Ideo sunt inquit ante throrrum dĩ.
& seruiunt ei die ac nocte intemplo
cius. Non est laboriosa sed amabilis
& optanda seruitus: indĩ laudibus
ꝑpetuo ad sistere. Dies quippe o
nox non uicissitudinem temporis
ꝓpric. sed ptrpetuitatem tropice
significant. Nox enim non etit illic.

Expanded text:
thronum, et Agno. Magna voce salutethronum, et Agno. Magna voce saluteDeo decantant, qui magna gratiarum actione recolunt, non sua se virtute sed ipso auxiliante tribulationum impugnantium superasse certamina. Dicit iterum eorum et praeteritos agones et coronas describens perpetuas: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et dealbaverunt eas in sanguine Agni. Stolas quippe martyres in sanguine Agni laverunt, dum membra sua, quae oculis insipientium visa sunt poenarum squalore foedari, sic potius fuso pro Christo sanguine ab omnibus mundavere contagiis, insuper et beata immortalitatis luce digna reddidere; quod est etiam lotas habuisse stolas in sanguine Agni. Ideo sunt, inquit, ante thronum Dei, et serviunt die ac nocte in templo ejus. Non est laboriosa, sed amabilis et optanda servitus in Dei laudibus perpetuo assistere . Dies quippe et nox non vicissitudinem temporis proprie, sed perpetuitatem tropice significant. Nox enim non erit illic;
Abbreviated transcription (Latin):
temur. Siquidẽ singuli corũ cum
ꝑ tormenta pellerentur ex hac uita
est. Sed iam hinc expulsos. suꝑna
hirłm quae est mater om̃iũ nrm
mox in aliam uitam oburis letitię
ministris excepit: atq ingaudiũ
dñi sui perpetuo coronandos intio¬
dtixit. Unde dicit iohannes. Stabo
ante thronũ in conspectu agiriamis
stolis albis. & palmȩ in manibus coto
Stant eñi modo ante thronũ dĩ com.¬
nati. qui quondam ante thronos
iudicum tericnorum iacebant ppus
ad triti. Stant in conspectu agni
nulla ratione illic a contemplandi
eius gła separandi. acuius hic amont
nec ꝑsupplicia poterant separail.
Stolis fulgent albis. & palmas in
inmanibus habent: quia pręmia
in operib habent. dum corpora qus
flagris ab sumi. pryprȩcipitia dis¬
solui: ungulis abradi: omnimodo
ꝓmnarũ genere passi sunt dissipari: ꝑ
resurrectionem glorificata recipiunt.
Et clamabant inquit uoce magna
dicentes. Salus dõ nr̃o. qui fedet suꝑ

Expanded text:
temur. Siquidem singulos eorum cum temur. Siquidem singulos eorum cum per tormenta pellerentur ex hac vitaest: sed jam hinc expulsos superna Hierusalem, quae est mater omnium nostrum, mox in aliam vitam obviis laetitiae ministris excepit, atque in gaudium Domini sui per petuo coronandos introduxit. Unde dicit Joannes: Stabant ante thronum in conspectu Agni amicti stolis albis, et palmae in manibus eorum. Stant enim modo ante thronum Dei coronati, qui quondam ante thronum judicum terrenorum jacebant poenis astricti. Stant in conspectu Agni nulla ratione illic a contemplanda ejus gloria separandi, a cujus hic amore nec per supplicia poterant separari. Stolis fulgent albis, et palmas in manibus habent; quia praemia in operibus habent, dum corpora quaeiis dilacerari, flagris absumi, per praecipitia dissolvi, ungulis abradi, omnimodo poenarum genere passi sunt dissipari, per resurrectionem glorificata recipiunt. Et clamabant, inquit, voce magna dicentes: Salus Deo nostro, qui sedet super
Abbreviated transcription (Latin):
stinctum antichristi tota intentione
contra fidem dimicantibus. Pars
igitur ⁊udea inqua regnabat arche¬
laus perfidos antichristi sequaces
ostendit. porro natat& h galileȩ
quo dñs transfertur. partẽ gentis
eiusdem quae tunc temporis fidẽ
xp̃i est susceptura designat. Unde
bene galilea perpetrata transini
gratio. natareth flos aut uirgultũ
eius interprętatur: quia nim trũ
scã ȩccłã. quo ardentiore desidtrio
abhis quȩ in terris uidit. ad ce¬
lestia promerenda transmigrat:
eõ maiore spiritalium ab undat
flore ac germine uirtutum.
tias martyrũ hoduerna festiuitate
uentramur. de aeterna quae in
cęlis est martyrũ festiuitate sedu
cogitemus: eorũq uestigia in quan¬
tum possumus sequendo. & ipsi eius¬
dem festiuitatis suꝑnę participes
existere curemus: testante apło.
quia si socii passionum firerimus.
simtil & consolationis crimus.
Nec tam de morte eorã lugeamus.
quam de iusta palmę ꝑceptione lac¬

Expanded text:
stinctum Antichristi tota intentione stinctum Antichristi tota intentione contra fidem dimicantibus. Pars igitur Judaeae in qua regnabat Archequae ducit Hebron: quod ea quae ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, prophetico locutionis modo recte ejusdem quae tunc temporis fidem Christi est susceptura, designat. Unde bene Galilgratio, Nazareth flos, aut virgultum ejus, interpretatur. Quia nimirum sancta Ecclesia quo ardentiore desiderio ab his quae in terris videt ad coelestia promerenda transmigrat, eo majore spiritalium abundat flore ac germine virtutum.tias martyrum hodierna festivitate venecamur, de aeterna quae in coelis est martyrum festivitate sedule cogitemus, eorumque vestigia, in quantum possumus, sequendo, et ipsi ejusdem festivitatis superbae participes existere curemus, testante Apostolo, quia si socii passionum fuerimus, simul et consolationis erimus : nec tam de morte eorum lugeamus, quam de justa palmae perceptione lae
Abbreviated transcription (Latin):
num intentionis malitiosȩ. qua
insinuat. Occisio paruulorum
mortem humilrũ spu : quos fugato
Quod aute defuncto herode redit
dicantibus iudȩi sopita modernae
in uidię flamma fidem ueritatis ac¬
cipient. Et benr cum iudȩã deserit
fugere. & hoc in nocte dicitur. Cuͣ
uero reuertitur in illã. non solum
fuge. sed nec noctis fit mentio. quia
nimirũ quos obpeccatorũ tenebras
olim ꝑsecutores reliquit: ipsos oblucẽ
fidei tandem se querentes reuisit.
Quod dampuato lic& herode. ⁊oseph
timore a tchelai filii eius iniudx̧am
ubi metropolim habebant. tre formi¬
dans. monente angelo in nazareth
galileȩ secedit. ultima pręsentis
ȩccłãe tempora designat: quando
pro ea quae nunc est uniuersali
genitis illius cęcitate qua xp̃ianos¬
in quautũ ualet ꝑ sequi non desistit.
acrior in quib dam antichristi per-¬
sccutio consurget. equidem pluri¬
mis ad prȩdicationem enoch & heliȩ¬
a ꝑfidia conuersis. sed exteris ad in

Expanded text:
num intentionis malitiosae, qua num intentionis malitiosae, qua insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos fugato Quod autem defuncto Herode redit dicantibus Judaei, sopita modernae invidiae flamma, fidem veritatis accipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, et hoc in nocte dicitur; cum vero revertitur in illam  Al., nulla non solum fugae, sed nec noctis fit mentio: quia nimirum quos ob peccatorum tenebras olim persecutores reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Quod damnato licet Herode Joseph timore Archelai filii ejus in Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo in Nazareth Galilaeae secedit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea quae nunc est universali merito credi debet quod plaga cruin quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. Et quidem plurivoce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem
Abbreviated transcription (Latin):
erant mouendȩ. ipsorũ ꝑsecutorã
morte uindicandas: eisdemq mul-¬
tatis ꝑsecutoribus pacem excłãe
denuo reddendam: & scõs qui latuerant
ad sua loca esse reuersuros. Possumꝰ
quoq odium herodis quo ꝑdere iħm
uoluit. suꝑ per secutionibus quae
apostolorum sunt temporib: factȩ
in iudea specialiter accipere: quando
inualescente inuidia predicatores
sunt uerbi pęue om̃s expulsi de
ꝓuincia: & ingentibus predicaturi
sunt longe lateq dispersi. Sicq
factum est. ut gentilitas quae per
argyptũ figuratur peccatis ante
tenebtosa lumen uerbi perciper&.
Hoc est enͣi puerum iħm & matrem
eius ꝑ ioseph in aegyptũ transferri:
fidem scilic& dominicę incarnationis.
excłãe soctetatem. ꝑ doctores scos
gentibus committi. Quod crant
in acgypto usq ad obitum herodis.
indicat figurate fidem xp̃i ingen
tibus mansuram: donec plenitudo
earũ introcat. & sic om̃is isrł saluus
fiat. Obitus quippe herodis termi¬¬

Expanded text:
erant movendae, ipsorum persecutorum erant movendae, ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdemque multatis persecutoribus, pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui latuerunt excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae voluit, super persecutionibus, quae apostolorum temporibus factae sunt in Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praedicatores verbi sunt pene omnes expulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis non sunt, significat Ecclesiam plorare tibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis termi
Abbreviated transcription (Latin):
ENIORTE BRE¬
tiosa martẏrũ xp̃i innoern¬
tamen om̃ium xp̃i mattyrum
prȩtiosa est mors designata. Qđ
eñi paruuli occisi sunt. significat
phumilitatis intritum ad martyru
ꝑtieniendũ głãm: & quia nisi quis¬
conuersus fuerit et effectus ut
paruulus. non possit animã date
pro xpͥo. Quod inbrthleem & in
om̃ibus fuibus eius occisi sunt.
ostendit non solum iniudea unde
ȩccłae cȩpit origo. sed et in om̃ib
eiusdem eccłãe finibus. quacumq
ꝑ orbem diffusa est ꝑsecutiorem
seuitutam perfidorum. & piorum
patientiam esse coronandã. Qui
bimi occisi sunt: doctrina & opera¬
tione perfectos indicat. Qui uero¬
infra: simplices & idiotas. fidei tam̃
non fictȩ. constantia fortes atque
denuntiat. Quod illi quidẽ occisi
euasit. insinuat corpora quidem
ab impiis posse perimi: sed xp̃m
herodes non longe post obiit. & ioseph
moirente angelo di̾m cum matre
ad terram isrł redaxit. significat
om̃s ꝑsecutiones quae contra eccłam

Expanded text:
e morte pretiosa martyrum Christi innocentamen omnium Christi martyrum pretiosa mors est designata. Quod enim parvuli occisi sunt, significat per humilitatis meritum ad martyrii perveniendum gloriam, et quia nisi conversus fuerit quis, et effectus ut parvulus, non possit animam dare pro Christo. Quod in Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unde Ecclesiae coepit origo, sed et in omnibus ejusdem Ecclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui infra simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiat. Quod illi quidem occisi evasit, insinuat corpora quideab impiis posse perimi, sed ChrisHerodes non longe post obiit, et Joseph, monente angelo, Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones, quae contra Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ambigendũ. ipse quoq curauit
ostendere. Qui cum dixisset hic est
discipulus ille qui testimoniũ ꝑ hib&
de his & scripsit hȩc: continuo sub¬¬
ictit & ait. Et scimus quia urrum
est testimoniũ eius. Quia ergo et
nos cum cęteris fidelibus scrmus
ucrum esse testimonium eiꝰ: cutemus
ꝑ omia tecta fide intellegendo.
tecta operatione exercendo. quȩ
docurit. ad dona sempiterna quȩ

Expanded text:
ambigendum ipse quoque curavit ambigendum ipse quoque curavit ostendere, qui cum dixisset, Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo subjecit, et ait: Et scimus quia verum est testimonium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonium ejus, curemus per omnia recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, ad dona sempiterna quae
Abbreviated transcription (Latin):
sermonem: eo quod intriu̾ euuan¬
gelistarum scriptis mathei uidelic&
marci & lucȩ de humanitate eius
ac de his quȩ ꝑ hominem gessit. suffi.¬
ciens sibi uideretur habere testimo¬
nium. Quod ille se non aliter
facturum respondit: nisi indicto
itiunio om̃s in cõmune dñm prę¬
carentur. ut illa digne scribere
posset. Et hoc patrato instructus
om̃s hereticorum tenebras pate¬
factȩ subito ueritatis luce dispulit
in principio erat inquiens uerbũ.
& uerbum erat apud dm̃. & dserat
uerbũ. Simibemq mnitis totum
factum. ita &iam uerũ dm̃ uete¬
ex dõ patre aeternaliter natũ. uere
clarissima ad sertione ꝑdocuit: immo
om̃ia diuinę ueritatis & uerȩ diui-¬
nitatis quantũ alteri mortalium
nulli licuit archana reserauit.
Et hoc uirgini priuilegium tecte
struabatur. ut ad scrutanda uerbi¬
aũ incorruptibilis sacramenta in¬
corrupto ipse non solum corde sed
et corpore proderet. De cuius
dictorum ueritate quam sit nemini

Expanded text:
sermonem, eo quod in trium evansermonem, eo quod in trium evangelistarum scriptis, Matthaei videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut ille digna scribere posset. Et hoc patrato instructus omnes haereticorum tenebras patefactae subito veritatis luce dispulit. In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Similemque initiis totum factum, ita etiam verum Deum, veex Deo Patre aeternaliter natum, vere clarissima assertione perdocuit, imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte servabatur, ut ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta incorrupto ipse non solum corde sed et corpore proderet. De cujus dictorum veritate quam sit nemini
Abbreviated transcription (Latin):
hibirit scribendo ꝑhibuit denuio
eadem quae scripserat docendo. per¬
hibet ctiam nunc euuangelium
quod descripsit exclesiis legendum
pandendo. Si quidem atempore
dominicȩ passionis. resurrectionis.
& ascensionis in cęlum. usq ad
ultima domiciani principis tem¬
pora. ꝑ annos cuciter sexaginta¬
& quinq absq ullo scribendi ad-¬
miniculo uerbũ prędicabat. At
ubi adomiciano qui secundus post
neronem x pianoru persecutor
extitit exilio missus est: in rum¬
pentes in ęcłam heretici. quast
indestituta pastore ouilia lupi.
marcion chtrintus. & hebion.
cȩteriq antichristi qui xp̃m fuisse
ante mariam negabant. simplici¬
tatem fidei euuangelicȩ per uersa
maculauere doctrina. Sed dũ ipse
post occisionem domiciani ꝑmit.¬
tente pio principe nerua rediret
ephesum: conpulsus est ab om̃ibus
pene tunc asiȩ episcopis & inultarũ
cccłarum legationibus de coęterna
patri diuinitate xp̃i altius facere

Expanded text:
hibuit scribendo, perhibuit denuo hibuit scribendo, perhibuit denuo eadem quae scripserat docendo: perhibet etiam nunc Evangelium, quod descripsit Ecclesiis legendum, pandendo. Siquidem a tempore Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque, absque ullo scribendi adminiculo verbum Dei praedicabat. At a Domitiano, qui secundus post Neronem Christianorum persecutor exstitit, in exsilium missus est, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta pastore ovilia lupi, Marcion, et Cerinthus, et Hebion, caeterique Antichristi, qui Christum fuisse ante Mariam negabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus de coaeterna Patri divinitate Christi altius facere
Abbreviated transcription (Latin):
sicut nunc. sed facte ad faciem ui-¬
atbitur. Unde recte deea sub typo
discipuli quem diligebat quemq
supra pectus suum fecit discumbere.
dicit ihs̃ sic cum uolo manere donec
uenia. Ac si aꝑte dicat. Nolo gustũ
speculatiuȩ suauitatis qua maxime
in sc̃is meis diligo. sperantibus in pro¬
tectione alarũ mearũ. inebriatis ab
ubertate domus meȩ. sicut laboriosȩ
usum actionis lȩti conditione fintre.
sed post mortem sublimius me ap-¬
parente atq in meę conspectũ
maiestatis illos ꝑducente perfici.
Sequitur. Hic est discipulus ille quiui
testimoniũ perhibet de his. & scrip¬
sit hȩc: Et scimus quia iterum est
testimonium eius. Iam manifeste
btatus iohannes suam ꝑsonam de-¬
signat ex officio: quam designare
uitat ex uocabulo. Non autẽ prę.¬
tereunter intuendum quod dicttur:
qui testimonium perhib& dehis &
scripsit hȩc. Perhibuit quippe testi¬
montum uerbo dĩ ptȩdicando: ptr¬

Expanded text:
sicut nunc, sed facie ad faciem visicut nunc, sed facie ad faciem videbitur. Unde recte de ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pectus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum volo manere donec venio. Ac si aperte dicat: Nolo gustum speculativae suavitatis, quam maxime in sanctis meis diligo, sperantibus in protectione alarum mearum, inebriatis ab ubertate domus meae, sicut laboriosae usum actionis lethi conditione finiri, sed post mortem sublimius me apparente, atque in meae conspectum majestatis illos perducente perfici. Sequitur: Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Et scimus quia verum est testimonium ejus. Jam manifeste beatus Joannes suam per sonam designat ex officio, quam designare vitat ex vocabulo. Non autem praetereunter intuendum quod dicitur, Qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Perhibuit quippe testimonium verbo Dei praedicando, per
Abbreviated transcription (Latin):
alibi de ea dicit aꝑtius. Deati qui
ꝑsequutione᷑ patiuntur propter
iustitiam. Cui tecte subiungit
dicens sequere me: quia nimitum
ruxta ciusdem petri uocem. xpͣs
passus est pro nobis telinquens nobis
exeinplum ut sequamur uestigia
eius. Quod autem dicit de iohanne
sic cum uolo manete donee ueniã.
statum contem platiuȩ uirtutis in¬
sinuat: quae non per morte̾ fini.¬
enda ut actiua. sed post mortem
est ꝑfectius dño ueniente cõplenda
Atiuus namq labor cum morte
deficit : intrcedem post mortem¬
acceptutus acterniam. Quis enim
in illa uita panem esurientĩ dat.
ubi nemo esurit. Quis aquan
sitienti. tibi nemo sitit. Quis
mortuum sepelit. ubi terra uiuentiũ
Adionis ergo ibi labor nullus: sed
solus prȩteritȩ actionis ꝑpetuus
remanet fructus. Speculatiua aut
felicitas quae hic inchoatur. illic
sine fine ꝑficitur: quando & suꝑno¬¬
rum ciuiũ & ipsius dñi prȩsentia
non ꝑspeculum & inenigmate

Expanded text:
alibi de ea dicit apertius: Beati qui alibi de ea dicit apertius: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam. Cui recte subjungit, dicens: Sequere me, quia nimirum juxta ejusdem Petri vocem Christus passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequaejus . Quod autem dicit de Joanne, Sic eum volo manere, donec venio, statum contemplativae virtutis insinuat, quae non per mortem finienda ut activa; sed post mortem est perfectius Domino veniente complenda. Activus namque labor cum morte deficit, accepturus aeternam. Quis enim in illa vita panem esurienti dat, ubi nemo esurit? quis aquam sitienti, ubi nemo sitit? quis mortuum sepelit, ubi terra viventium Actionis ergo ibi labor nullus, sed solus praeteritae actionis perpetuus remanet fructus. Speculativa autem felisine fine perficitur, quando et supernorum civium, et ipsius Domini praesentia, non per speculum et in aenigmate
Abbreviated transcription (Latin):
futuro percepturus est. uita & aã
inprȩsenti cȩperit atdenter desi¬
derando prȩgustare: & aliquando
&ian quantum mortalibus fas
est in excessumentis speculando
sublimitert Hȩc autẽ uita diuinę
speculationis illos maxime recipit
qui post longa monasticȩ tudinienta
uirtutis secreti ab hominibus deger
norunt: eo liberiorem ad cȩlestia
neditanda animum habentes. quo
aterrenis separatum tumultibus
Namq actiua non solis in cęnobio
monachis. sed & cuncto ut diximos
populo diꝰ generaliter gerenda
ꝓponitur. Etquidem utrumq
a postolum & petrũ uidelicet et
iohannem qu̾auis inter homines
positum pro excellentis culmine
grãe constat in utraq uita fuisse
ꝑfectum. At tanten una uita per
petrũ. alia designatur ꝑ iohanne.
In eo & eñi quod ait petro dñs. extende
manus tuas & alius te cinget & duca
quo non uis. ꝑfectionem ex primit
actiuȩ conuersationis. quȩ tempta¬
tionum solet igne ꝓbari. Unde

Expanded text:
futuro percepturus est, vita etiam futuro percepturus est, vita etiam in praesenti coeperit ardenter desiderando praegustare, et aliquando etiam, in quantum mortalibus fas est, in excessu mentis speculando sublimiter evolare. Haec autem vita divinae speculationis illos maxime recipit qui post longa monasticae rudimenta virtutis secreti ab hominibus degere norunt, eo liberiorem ad coelestia meditanda animum habentes, quo a terrenis separantur tumultibus. Namque activa non solis in coenobio monachis, sed et cuncto, ut diximus, populo Dei generaliter ingredienda proponitur. Et quidem utrumque apostolum, et Petrum videlicet et Joannem, quamvis inter homines positum, pro excellentis culmine gratiae constet in utraque vita fuisse perfectum, attamen una vita per Petrum, alia designatur per Joannem. In eo etenim quod ait Petro Dominus, Extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis, perfectionem exprimit activae conversationis, quae tentationum solet igne probari. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
lum iustis insistere laboribus: et
prius quideni sexpsum ab hoc sȩculo
in maculatũ custodire: mentem.
manum. liuguam. ac membra cor¬
poris cx̧tera ab om̃i inquinanitato
culpe temptantis contintre. ac
diuinis ꝑ petuo subiugare sc ruitiis:
Deinde &iam ꝓximi ntetssitatibus
cibum : potũ sitienti. algenti uesti¬
tum ministrando: egenos uagosq
indomum recrpiendo: infirmum
uisitando: mortuũ sepeliendo. cri¬
prendo inopem demanu fottioris
eius: egenũ & parperẽ ad rripien¬¬
tibus cum: sed & erranti triã utritatis
ostendendo. accȩteris se manetpando
fraternę dilectionis obsequio: in¬
suꝑ & usq ad mortem pto iustitia
uita est cum longo quis bone actionis
exercitio edoctus. duitinȩ orationis iu le¬
duleedine instractus. crebra lacti¬
marũ conpunctione ad sue factus.
acunctis mundi negotuis uacare.
& in sola dilectione oculũ mentis
intendere didicerit: gaudiumq
ꝑpetuae beatitudinis quod in

Expanded text:
lum justis insistere laboribus, et lum justis insistere laboribus, et prius quidem seipsum ab hoc saeculo immaculatum custodire, mentem, manum, linguam, ac membra corporis caetera ab omni inquinamento culpae tentantis continere, ac divinis perpetuo subjugare servitiis. Deinde etiam proximi necessitatibus cibum, potum sitienti, algenti vestitum ministrando, egenos vagosque in domum recipiendo, infirmum visitando, mortuum sepeliendo, eripiendo inopem de manu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum; sed et erranti viam veritatis ostendendo, ac caeteris se mancipando fraternae dilectionis obsequiis, insuper et usque ad mortem pro justitia vita est, cum longo quis bonae actionis exercitio edoctus, diutinae orationis dulcedine instructus, crebra lacrymarum compunctione assuefactus, a cunctis mundi negotiis vacare, et in sola dilectione oculum mentis intendere didicerit, gaudiumque perpetuae beatitudinis quod in