comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
endũ facultas ulla tribuit᷑: quomꝰ
ꝓ parsimonia pͣmia concedentur:
Ideo ꝓpt̾ exiguos sumptus: tanta fra¬
deũ ñ debuit int̾mtti commoditas.
festinꝰ ingressus ẽ. magnos uiros et
anachoritas egregios indicans ad¬
uenisse: qͥ eũ uidere desicdãbant. Qͦs
ilico iussit intrare: debitaq reueren¬
tia salutans eos. pꝰ orationẽ ꝑ fr̃m
ducebat cellulas: & omĩa eis monas¬
terii loca monstrabat. Qͥ rogauerũt
senẽ: ut cũ eo de quib cuꝑent rebꝰ
secrete loqͣrent᷑. Tunc introduxit eos¬
in cellłã seorsum: seditq eũ eis. Iilis
aut̃ de reb abditis atq archanis altiꝰ
disputantib: cepit sc̃s pachomiꝰ odo¬
rem sentire tet̾rimũ. Uidebat enm
eos exculto satis uti sermone. & in scͥp¬
turis scĩs paratos exist̾e: nec poterat
de intołantia fedoris aliqͥd cogitare.
uł dic̾e. Ubi gͦ de diuinis eloquiis
diutiꝰ dispucarũt:et hora nona iam
refectionis tẽpus indic̾et: surgentes

Expanded text:
endum facultas ulla tribuitur, quomodo endum facultas ulla tribuitur, quomodo pro parcimonia praemium conceditur? Ideoque propter exiguos sumptus tanta fratrum non debuit intermitti commoditas. festinus ingressus est, magnos viros et anachoretas egregios indicans advenisse, qui eum videre desiderarent. Quos illico jussit intrare, debitaque reverentia salutans eos, post orationem per fratrum ducebat cellulas, et omnia eis monasterii loca monstrabat. Qui rogaverunt senem ut cum eo de quibus cuperent rebus secreto loquerentur. Tunc vero duxit eos seorsum, seditque cum eis. Illis autem de rebus abditis atque arcanis altius disputantibus, coepit sanctus Pachomius odorem sentire teterrimum. Videbat enim eos exculto satis uti sermone, et in Scripturis sanctis paratos existere, nec poterat de intolerantia fetoris aliquid vel cogitare, vel dicere. Ubi ergo de divinis eloquiis diutius disputarent, et hora nona jam refectionis tempus indiceret, surgentes
Abbreviated transcription (Latin):
Quingenti. Et ille. Defer inqͥt huc
om̃s: ut uideã. Qͥ cum fuissent alla¬
di: ꝓtinꝰ eos igne subposito iussit
exuri. Tũc ait illis. Sicut uos tra¬
ditã uob̾ erga dispensationẽ fr̃m
regłam despexistis: sic ego passim
labores urõs incendio conerema¬
ui:quatinꝰ agnoscatis qͦm ꝑnitiosũ
sit patrũ constituta conuellere. que
ꝓ animarũ salute ꝓuisa sunt. An
ignoratis qͦd głosum sit semꝑ absti¬
nere p̾sentib: Nam siqͥs ab ea re
que in eiꝰ est potestate diuma consi¬
deratione se continet: magnũ con¬
sequet᷑ a dño premiũ. Ab ea uͦ re
cuiꝰ udendi licentiã qͥs non habet.
qͣdam noscit᷑ necessitate cohiberi:
⁊ idõ ꝓpt̾ abstinentiã coactã atq in¬
utilẽ. frustra uidet᷑ expectare mer¬
cedem.Deniq cũ plures esce appo¬
site fuerint. si fr̃s parcius his utan¬
tur ꝓpt̾ dñm: tunc apd̾ eũ sibi ma¬
ximam spem reponunt.De cibis
aut̃ qͦs non uident nec eis ad ꝑcipi¬

Expanded text:
Quingenti. Et ille. Defer, inquit, huc Quingenti. Et ille. Defer, inquit, huc omnes, ut videam. Qui cum fuissent allati, protinus eos igne supposito jussit exuri. Tunc ait illis: Sicut vos traditam vobis erga dispensationem fratrum regulam despexistis, sic ego passim labores vestros incendio concremavi, quatenus cognoscatis quam perniciosum sit Patrum instituta convellere, quae pro animarum salute provisa sunt. An ignoratis quod gloriosum sit semper abstinere praesentibus? Nam si quis ab ea re quae in ejus est potestate divina consideratione se continet, magnum consequitur a Domino praemium. Ab ea vero re, cujus utendi licentiam non habet, quadam noscitur necessitate cohiberi; et ideo propter abstinentiam coactam atque inutilem frustra videtur exspectare mercedem. Denique cum plures escae appositae fuerint, si fratres parcius his utuntur propter Deum, tunc apud Deum sibi maximam spem reponunt. De cibis autem quos non vident, nec eis ad percipi
Abbreviated transcription (Latin):
orationẽ uenit ad coqͥnã. & inuemenᷤ
frẽm qͥ coqͥne p̾erat psiatios idẽ te¬
getes oꝑantẽ. quas mattas uulgus
appellat: ait ad eũ. Dic mͥ frat̃ qͣntũ
tempꝰ habes. ex qͦ non coxisti fr̃ib
holera uł legumina: qui respondit.
Sunt fere duo m̃ses. Et sc̃s pacho¬
mius ait illi. Quare contͣ p̃ceptum
fac̾e uoluisti: ut tanta fr̃m neglige¬
ret᷑ utilitas: qui sub humili satisfae¬
tione respondit. Optauerã quidem
nisteriũ meũ:s quia qͥcqͥd coquebã
ñ consumebat᷑ a fr̃ib qr omĩs absti¬
nent. soli qͥppe pueri aliqͥd cocture
ꝑcipiunt: ne tanto labore parate ꝓ¬
icerent᷑ expense. ꝓpt̾ea pulm̃ta non
coxi. Ac ne ociosus essem psiathios
elegi cũ fr̃ib texere : sciens unum
de his qͥ michi deputati st̃. ad opus
huiꝰcemodi posse suffic̾e: ut paucas
escas idest oliuas & ħbulas ad re¬
fectionẽ fr̃ib appararet. hec pacho¬
qͦs te fecisse dixisti: Qui respondit:

Expanded text:
orationem venit ad coquinam; et inveniens orationem venit ad coquinam; et inveniens fratrem qui coquinae praeerat, psiathos id est, tegetes operantem, quas mattas vulgus appellat, ait ad eum: Dic mihi, frater, quantum temporis habes, ex quo non coxisti fratribus olera vel legumina? Qui respondit: Sunt fere duo menses. Et sanctus Pachomius ait: Quare contra praeceptum facere voluisti, ut tanta fratrum negligeretur utilitas? Qui sub humili satisfactione respondit: Optaveram quidem, nisterium meum; sed quia quidquid coquebam, non consumebatur a fratribus, quia omnes abstinent soli quippe pueri aliquid cocturae percipiunt, ne tanto labore paratae projicerentur expensae, propterea pulmentum non coxi. At ne otiosus essem, psiathos elegi cum fratribus texere, sciens unum de his qui mihi deputati sunt ad opus hujusmodi posse sufficere, ut parvas escas, id est, olivas et herbulas ad refectionem fratribus pararet. Haec audiquos te fecisse dixisti? Qui respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
corruptꝰ. uxor ẽ loth: quȩ conuersa
in statuã salis. usq nũc in eo habitu
ꝓpt̾ increduloꝵ ꝑdurat exẽplũ. Et
idõ consiliũ do tibi o philosophe. ut
has ineptas ꝓpositiones tuas &. in¬
anes deserens qͤstiones.ad xp̃m ue¬
rũ dm̃ quẽ colimus te sine dilatio¬
ne conu̾tas: remissionẽq peccatoꝵ¬
tuoꝵ ꝓ ȩt̾na salude ꝑcipias. Ad hȩc
philosophꝰ obstupefactꝰ. nicħ inqͥsi¬
uit ulteriꝰ. s discedens. acumen uiri
monastiis nuꝑ extructis dieb plu¬
rimis immoratꝰ. exinde ꝓfectus est:
atq ad aliud monast̾ium qd̾ sub eiꝰ
erat ditione ꝑuenit. Quẽ cũ fr̃s om¬
nes in occursũ eiꝰ ꝓꝑantes. sũma ue¬
neratione suscepissent: infautulus qͥ¬
dam de ipsa congregatione qͥ inter
alios occurrerat. clamare cepit ac
dic̾e. Uere pat̾ ex qͦ hinc ambulasti:
nullus nob̃ nec holera nec legumen
coxit. Ad quẽ sc̃s grata m̃te respon¬
dit. Non contristeris fili mi: ego iam
coquã. Et ingressus monast̾iũ post

Expanded text:
corruptus, uxor est Loth, quae conversa in statuam salis , quae usque nunc in eo habitu pro incredulorum perdurat exemplo. Et ideo consilium do tibi, o philosophe, ut has ineptas propositiones tuas et inanes deserens quaestiones, ad verum Deum quem colimus, te sine dilatione convertas, remissionemque peccatoo aeterna salute percipias. Ad haec philosophus obstupefactus, nihil inquisivit ulterius; sed discedens, acumen viri,monasteriis nuper exstructis, diebus plurimis immoratus est. Exinde profectus est, atque ad aliud monasterium, quod sub ejus erat ditione, pervenit. Quem cum fratres omnes, in occursum ejus properantes, summa veneratione susciperent, infantulus quidam de ipsa congregatione, qui inter alios occurrerat; clamare coepit ac dicere: Vere, Pater, ex quo hinc ambulasti, nullus nobis olera nec legumen aliquod coxit. Ad quem sanctus grata mente respondit: Non contristeris, fili mi, ego jam coquam. Ingressusque monasterium, post
Abbreviated transcription (Latin):
hoc innocens ero. uos uideritis: si ea
qͤ sũt uera respuitis. Qd̃ si mͥ uultis
tos origenis libros in flum̃ mergite:
ne ab illis uos ipsi mergamu. hȩc
dicens dicessit ab eis. Et rediens ad
exercitiũ solite uirtutis. repꝑit frẽs
in or̃one consist̾e: cũ quib alacrit̾
hymnos cantilene sp̃ualis explicuit:

Expanded text:
hoc innocens ero; vos videritis, si ea quae sunt recta respueritis. Quod si mihi vultis tos Origenis libros in flumen mergite, ne ab illis vos ipsi mergamini. Haec dicens, discessit ab eis. Et rediens ad exercitium solitae virtutis, reperit fratres in oratione consistere, cum quibus alacriter hymnos cantilenae spiritalis explicuit
Abbreviated transcription (Latin):
diligatis impensiꝰ. insuꝑ etiã prudẽ¬
der his qͥ ꝓponunt aliquid satisfac̾e
uideamini: & idõ de his qͤ legistis.
uos int̾rogare disposui. Cui theo¬
dorus. Profer ait qd̃ uis. Et philo¬
sophus. Habes inqͥt tu mecũ dis¬
ceptationẽ ÷ ut que fuerint qͤsita
dissoluas: Et theodorꝰ respondit:
Expͥme iã qd̃ intendis. Tũc philo¬
sophus ait. Qͥs ñ natus mortuus
ẽ: Qui rursũ natꝰ. a morte subtrae¬
tus ẽ: Qͥs aut̃ cũ sit mortuus. ñ est
fetore corruptꝰ: Et ait theodorꝰ. Non
phe: nã facile qd̃ qͦris absoluã. qui
ñ natꝰ mortuus ẽ: habet᷑ adã ꝓtho¬
plastꝰ. Qui uͦ natꝰ est nec tñ est mortu

Expanded text:
diligatis impensius, insuper etiam prudendiligatis impensius, insuper etiam prudenter his qui proponunt aliquid satisfacere videamini, et ideo de his quae legistis vos interrogare disposui. Cui Theodorus: Profer, ait, quod vis. Et philosophus: Habes, inquit, tu mecum disceptationem, ut quae fuerint quaesita dissolvas? Cui Theodorus respondit: Exprime jam quod intendis. Tunc philosophus ait: Quis, non natus, mortuus est? Quis rursum natus, a morte subtraest? Quis autem, cum sit mortuus, non est fetore corruptus? Et ait Theodorus: Nonphe; nam facile quod inquiris solvam. Quis non natus, mortuus est, habetur Adam protoplastus. Qui vero natus est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
lo dñi ꝓtinꝰ exusti st̃. et uelut cera
a facie ignis ad nichilũ redacti.
Fr̃s uͦ uelocit̾ uniu̾sũ consũma¬
uerunt edificiũ: in qͦ beatꝰ pacho¬
mius constituit monachos religio¬
sos uiros: quib samuelem p̾posuit
hilarẽ uirũ. & dono frugalitatis exi¬
mium. Qa uero p̾dicta monast̾ia in
suburbano fu̾a̾nt instituta: idẽ sc̃s
ciuitatis ipsiꝰ audita seruoꝵ dĩ opi¬
nione uenit ad eos:scire uolens
quid essent. aut qͥd ꝓfiderent᷑. Et ui¬
dens aliqͦs ex monachis:ait eis. Ho¬
cade mͥpatrẽ ur̃m: qͥa de reb ne¬
cessariis cũ eo disputaturꝰ sũ. Cũ
cognouiss aut̃ sẽs uir qͥa philoso¬
phus esset: misit ad eũ corneliũ et
theodoꝵ: p̃cipiens ut ad ea qͤ scis¬
citaret᷑ prudenti responsione satis¬
facerent. E gressis gͥ ad eũ: philoso¬
phus ait. Multus ad nos sermo de¬
latus ẽ. qd̃ sapientie geratis studi¬
um: et uixta religionẽ urãm qͥetẽ

Expanded text:
lo Domini protinus exusti sunt, et velut cera lo Domini protinus exusti sunt, et velut cera a facie ignis ad nihilum sunt redacti. Fratres ergo velociter universum consummaverunt aedificium; in quo beatus Pachomius constituit monachos, religiosos viros, quibus Samuelem praeposuit, hilarem virum, et dono frugalitatis eximium. Quia vero praedicta monasteria in suburbano fuerant instituta, idem sanctcivitatis ipsius, audita servorum Dei opinione, venit ad eos, scire volens quid essent, quidve profiterentur; et videns aliquos ex monachis, ait ad eos: Vocate mihi Patrem vestrum, quia de rebus necessariis cum eo disputaturus sum. Cum cognovisset autem sanctus vir quia philosophus esset, misit ad eum Cornelium et Theodorum, praecipiens eis ut ad ea quae sciscitaverit prudenti responsione satisfacerent. Egressus igitur ad eum philosophus ait: Multus ad nos sermo delatus est, quod sapientiae geratis studium, et 131 juxta religionem vestram, quietem
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o uiro. uera omĩa cognouerunt:
hȩc aut̃ retulimꝰ duab ex causis:
pͥmum uolentes ostend̾e beatũ se¬
nem nimiũ fuisse ꝑspicacissimũ.
grãmq possedisse ꝓpħicã. ac longe
posita intellectualib ocłis p̃iudis¬
se: deinde ut tales semꝑ imnitantes.
maloꝵ consortia sollicite uitaremꝰ:
ueniens: ab eo in sũma uen̾atione
susceptꝰ est. Nã festiuitatẽ maximã
in eius celebrauit aduentu: deditq
ei loca uͭ sꝑata monast̾ia conderet.
sicuti dudũ ꝑscripta rogau̾at: quȩ
etiam uenãbilis uir alacrit̾ extru¬
xit. Et eũ macerie munim̃ in cir¬
euitu duc̾et. ne qͥs facile posset
irrumꝑe: quidã pestilentes hoĩes
qͦs diaboli &ecauit inuidia. nocte
uemientes qͦ constructa fuerant
destruebant. S ñ in longũ malig¬
nitatis eoꝵ pena dilata ẽ. Nam cũ
senex discipłos suos ad tolerantiã
cõmoneret. & illi neqͥssum scdm
consuedudinẽ conuenissent. ut fa¬
cinorũ suoꝵ cepta ꝑfic̾e̾nt: ab ange¬

Expanded text:
 viro, vera omnia cognoverunt. Haec autem retulimus duabus ex causis: primum, volentes ostendere beatum senem nimium fuisse perspicacissimum, gratiamque possedisse propheticam, ac longe posita intellectualibus oculis praevidisse; deinde, ut tales semper imitantes, malorum consortia sollicite vitaremus.veniens, ab eo in summa veneratione susceptus est. Nam festivitatem maximam in ejus celebravit adventu, deditque ei loca ubi sperata monasteria conderet, sicut dudum per scripta rogaverat, quae etiam venerabilis vir cum alacritate construxit. Et cum maceriae munimen in circuitu duceret, ne quis facile posset irrumpere, quidam pestilentes homines, quos diaboli caecavit invidia, nocte venientes, quae constructa fuerant destruebant. Sed non in longum malignitatis eorum poena dilata est. Nam cum senex discipulos suos ad tolerantiam commoneret, et illi nequissimi juxta consuetudinem convenissent, ut facinorum suorum coepta perficerent, ab ange
Abbreviated transcription (Latin):
eũ a terra uen̾abilis senex. hortaba¬
ret dignitati: neqͣndo negligens
ꝑpetua in futuro dorm̃ta sentiret.
Et osculatꝰ eum dimisit inpace:
quem etiã usq ad fores monaft̾ii ꝓ
uir alonge festinꝰ ueniens ad eius
uestigia ꝓuoluit᷑: obsecrans ut fi¬
liam suam a demonio uexatã. per
xp̃i grãm curare dignaret᷑. Quo
relicto ꝓforib: ingressus ipse in¬
monasteriũ. tale ei responsum ꝑ
ostiariũ dirigit. Non ẽ nob con¬
suetudo cũ mulierib loqͥ: sed si
quid habes ex uestim̃tis eiꝰ mitte
nob̾. qͦd in nomine dñi benedicen
ab inimici liberabit᷑ incursu. Cũ¬
q tunica puelle fuisset allata:
seuere nimis intuitus ait. Non ẽ
iste uestitus eiꝰ. Affirmante uͦ pa¬
tre atq dicente: eiꝰ ẽẽ respondit:
Et ego noui qd̾ eius sit: s uirgini

Expanded text:
eum de terra venerabilis senex, hortabaeum de terra venerabilis senex, hortabaruam dignitati, ne quando negligens, perpetua in futuro tormenta sentiret. Et osculatus eum, dimisit in pace, quem etiam usque ad fores monasterii pvir a longe festinus veniens, ad ejus vestigia provolvitur, obsecrans ut filiam suam a daemonio vexatam, per Christi gratiam curare dignaretur. Quo relicto prae foribus ingressus, ipse tale ei responsum per ostiarium dirigit: Non est nobis consuetudo cum mulieribus loqui; sed si quid habes ex vestimentis ejus, mitte nobis, quod in nomine Domini benedicentto modo ab inimici liberetur incursu. Cumque tunica puellae sancto fuisset allata, severe nimis intuitus ait: Non est ejus iste vestitus. Affirmante vero patre atque dicente ejus esse, respondit ei: Et ego novi quod ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis.ad bonos se conferat mores:
Desideriũ deniq melioꝵ pium
nouit ingerere ꝓpositũ : his dũ¬
taxat animab. que ñ usq ad¬
eo negligentie torpore ꝓlapse st̃:
ut ñ possint studere uirtutib.
Nos gͦ frat̾ hoc agere decet: qd̾
dõ placeat. Sic enim dilectio eiꝰ
in nob̃ ẽẽ ꝓbabit᷑: si cõpatiamur
alt̾utrũ. Hoc accepto responso
semor: fecit qd̃ sibi fuerat im¬
ꝑatum. Sed frater ille uoti com¬
pos effectus. ad beatũ pachomi¬
um reũsus ẽ. iam mende sobriꝰ
atq compunctꝰ : & cadens in fa¬
ciem conficebat᷑ dicens. O homo
dĩ multũ sublimatꝰ a deo es: qͥ
discernens ea que ꝑtinent ad
saludẽ. malũ in bono iucisti. di
enĩ non fuisses erga me mitis
ac longanimis. sed aliqͥd in me
rigidũ ꝓtulisses: ab hoc disce¬
dens habitu ⁊ a deo ꝓrsus alie¬
nus efficerer. Nunc autẽ bene¬
dictus tu dño: ꝑ quẽ anima
mea salua facta ẽ. Time alleuans

Expanded text:
ficiis, ad bonos se conferat mores. ficiis, ad bonos se conferat mores. Desiderium namque meliorum pium novit ingenerare propositum, his duntaxat animabus, quae non usque adeo negligentiae torpore prolapsae sunt, ut possint studere virtutibus. Nos ergo, frater, hoc agere decet, quod Deo placeat. Sic enim dilectio ejus in nobis esse probabitur, si compatiamur alterutrum. Hoc accepto responso, senior fecit quod sibi fuerat imperatum. Sed frater ille voti compos effectus, ad beatum Pachomium reversus est, jam mente sobrius atque compunctus, et cadens in faciem, confitebatur dicens: O homo Dei, multum sublimatus es a Deo, qui discernens ea quae pertinent ad salutem, malum in bono vicisti. Si ergo non fuisses erga me mitis atque longanimis, sed aliquid id me rigidum protulisses, ab hoc discedens habitu, a Deo prorsus alienus efficerer. Nunc autem benedictus tu Domino, per quem anima mea salva facta est. Tunc allevans
Abbreviated transcription (Latin):
maximum ferebat auxilium:
ost aliqͣntos autẽ dies mo¬
nachus qͥdam prb̃r. multo¬
rum fr̃m pater existens. qͥ solitꝰ
erat sc̃m pachomiũ crebro uisi¬
tare. uenit ad eũ cũ uno fr̃e. ꝓp¬
der contentionẽ que in monas¬
terio eiꝰ orta fuerat: ex hac uide¬
licet causa. Is ipse fr̾ qui cũ eo
uen̾at molestꝰ ei erat nimiũ. cle¬
ricatꝰ desidans dignitatẽ : quem
sciens indignũ tali mun̾e. diuer¬
so mͦ ne hoc ipsũ fieret differebat:
Et cũ ampliꝰ importunitatẽ eius
ferre ñ posset. uenit ad sc̃m pa¬
chomium. cuncta qͤ negotii erãt
eidẽ pandens: certus qd̃ ipse so¬
lus contentiones huiꝰmodi posset
absoluere. Qui cũ penitus causam¬
agnouisset: ait prb̃ro. Nonne ad
hoc uenisti: ut ꝑ me cognosceres
uoluntatẽ dm̃i: Audi gͦ me. et da ei
qd̾ postulat: nicħ in hac parte des¬
perans. Fortassis enĩ ꝑ hoc offici¬
um: liberabit᷑ anima eiꝰ de capti¬
uitate diaboli. Sepe nãq contin¬
git: ut homo malus affectꝰ bene¬

Expanded text:
maximum auxilium. Post aliquantos autem dies monachus quidam presbyter, multorum fratrum pater existens, qui solitus erat sanctum Pachomium crebro visitare, venit ad eum cum uno fratre, propter contentionem quae in monasterio orta fuerat, ex hac videlicet causa: is ipse frater, qui cum eo pervenerat, molestus erat ei nimium, clericatus desiderans dignitatem: quem sciens indignum tali munere, diverso modo ne hoc ipsum fieret differebat. Et cum amplius importunitatem ejus ferre non posset, venit ad sanctum Pachomium, cuncta quae negotii erant eidem pandens, certus quod ipse solus contentiones hujusmodi posset absolvere. Qui cum causam penitus cognovisset, ait presbytero: Nonne ad hoc venisti, ut per me cognosceres Domini voluntatem? Audi ergo me, et da ei quod postulat, nihil in hac parte desperans. Fortassis enim per hoc officium liberabitur anima ejus de captivitate diaboli. Saepe namque contingit ut homo malus affectus bene
Abbreviated transcription (Latin):
uersꝰ diabolũ dimicare deberent:
unc nuntiat᷑ ei qd̃ fr̃ quidam de
chinoboscioꝵ monastio graui in¬
firmitate detentꝰ: benedictionẽ pre¬
cis eiꝰ ultimã postularet. Hoc audi¬
ens homo dĩ: confestĩ sequutꝰ est eos.
qͥ hoc sibi retulerant. Cũq concitus
ꝓficisceret᷑. & duob aut tribꝰ milib
abesset a monast̾io qͦd petebat. audi¬
uit suauissimã uocẽ in aere ꝑsonan¬
tem: suspiciensq uidit ipsiꝰ fr̃ĩs aĩam
ueloci cursu ab angłis dm̃ laudanti¬
bus ad beatã uitã ꝑhennẽq sustolli:
Comites aut̃ pachomii cũ nec uocẽ
audirent. nec qͥcquã penitꝰ sentirent.
s tantũmͦ cernerent eũ adeuntem
dui aspic̾e: dicunt ei. Cur stetisti pat:
Proꝑemꝰ ut possimꝰ occurrere ei. Qui
respondit. frustra iã currimꝰ. Hoc ẽ
enĩ qd dtu considero: quẽ admodũ
fr̃ ipse ad gaudia et̾na ꝑducitur.
Quem cũ rogarent ut eis expou̾et
quomͦ uidisset eiꝰ animã: quantũ

Expanded text:
versus diabolum dimicare deberent, versus diabolum dimicare deberent, unc nuntiatur ei quod frater quidam de Chinobosciorum monasterio gravi infirmitate detentus, benedictionem precis ejus ultimam postularet. Haec audiens domo Dei, confestim secutus est eos qui haec sibi retulerant. Cumque concitus proficisceretur, et duobus vel tribus millibus abesset a monasterio quod petebat, audivit suavissimam vocem in aere personantem; suspiciensque vidit ipsius fratris animam veloci cursu ab angelis Domini laudantibus ad beatam vitam perennemque sustolli. Comites autem Pachomii cum neque vocem audirent, nec quidquam sentirent penitus, sed tantummodo cernerent eum ad Orientem diu suspicere, dicunt ei: Cur stetisti, Pater? Properemus, ut possimus occurrere. Qui respondit: Frustra jam currimus; hoc enim est quod diu considero, quemadmodum frater ipse ad gaudia perpetua deducatur. Quem cum rogarent ut eis exponeret quomodo vidisset animam, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
turo:dat indubitant̃ intelligi quod
sint quedã delicta. qͤ possint & post
hanc uitã si ꝓ eis supplicet᷑ ignosci:
Nos uͦ quos dignos iudicauit. xp̃i po¬
tentia. diuine sue dispensationis
exercere medicinã: si ñ uni¬
cuiq congruens adiutoriũ ꝓfera¬
mus. ꝓfecto ueluti contẽptores esti¬
mabum᷑: & audiemꝰ illd̃ qđ scͥptum
ẽ in ꝓpħa. Uidete contẽptores: ꝙ ad¬
miramim. & disꝑdimini. Et ideo
qͦso sinide defunctũ a ꝓpͥis malis
aliqͣtenꝰ exii: & qͣntulãcũq reqͥem
in illo futuro examine ꝓmereri. Se¬
pelite gͥ eũ sine psalmis ut dixi:
Potens ẽ enĩ ds̃ benignꝰ & clemens
multũq misericors: ꝓ supplicatio¬
ne nr̃e paruitatis eum in ȩt̃na sua
reqͥe collocare. Hȩc cũ dixisset abi¬
erunt: & scd̃m qͦd uen̾abilis pater
p̃ceꝑat. eũ in monte ubi erant pa¬
rata monum̃ta. sepelire curarunt:
duob dieb: docebatq in pͥmis sin¬
gulos timorẽ oñi. demde qualit̾ ad¬

Expanded text:
at indubitanter intelligi quod sunt quaedam delicta, quae possunt et post hanc vitam, si pro eis supplicetur, ignosci . Nos ergo quos dignos judidicavit Christi potentia divinae suae dispensationis exercere medicinam, si non unicuique congruens adjutorium proferamus, profecto veluti contemptores aestimabimur, et audiemus illud quod scriptum est in prophetia : Videte contemptores et admiramini, et disperdimini. Et ideo, quaeso, sinite defunctum a propriis malis aliquatenus exui, et quantulamcunque requiem in illo futuro examine promereri. Sepelite ergo eum sine psalmis, ut dixi. Potens est etenim Deus benignus et clemens, multumque misericors, pro supplicatione nostrae parvitatis eum in aeternam suam requiem collocare. Haec cum dixisset, abierunt, et secundum quod venerabilis Pater praeceperat, eum in monte, ubi erant prata monumenta, sepelire curaveruntduobus diebus, docebatque in primis singulos timorem Domini, deinde qualiter ad
Abbreviated transcription (Latin):
core captiuꝰ. quodãmͦ sine nature
ordine in rerũ natura ꝑfusus. Quẽ
oleo. sanitati restituit. uno sub mom̃¬
do: uoce. manu. uestigio. Cunctos stu¬
por amplectit᷑: clamor in celũ educi¬
tur: omnẽ artẽ medicoꝵ sc̃m suꝑasse

Expanded text:
core captivus, quodammodo sine naturae core captivus, quodammodo sine naturae ordine in rerum natura praefusus. Quoleo sanitati restituens uno sub momento voce, manu, vestigio. Cunctos stupor amplectitur, clamor in coelum educitur omnem artem medicorum sa
Abbreviated transcription (Latin):
dicto loco offert᷑ ei paraliticꝰ. mẽbris
dissolutꝰ. carpento subuectꝰ: gressu
destitutꝰ et actu. Quo scĩficati olei li¬
quore ꝑfuso. cũ cutem sũmã tetigis¬
set: uigor medullas introiit. Dehinc
rediuiue manꝰ ad usum mobilem
redeunt. Thorace pectoris uitali ap¬
pulso: fiunt fortiora genua columnis
Imbecillitas roborat᷑: plante solidate
basis subrigit᷑. Int̾ hec tota mẽbroꝵ
fabrica reparat᷑. Qui sanitate recep¬
ta: redeunte sc̃o uiro occurrit in iti¬
nere preparato exenio.grãs. xp̃o
referens de reddito corpusculo:
ec hoc p̃tereundũ ẽ. qualit̃ si¬
mili merito clarint uirtꝰ in al¬
tero. Igitur emegifilus de uico bucei¬
aco quidã puer admodũ paruulus
mẽbris paraliticꝰ: in cella parisius
ad sc̃m uirũ manibꝰ baiulantũ dela¬
dus ẽ. Nec dextra uigens mobili. nec
planta surgens stabili. nee lingua
sonans uolubili: totꝰ debilitatis mar¬

Expanded text:
dicto loco offertur ei paralyticus, membris dicto loco offertur ei paralyticus, membris dissolutus, carpento subvectus, gressu destitutus et actu. Quo sanctificati olei liquore perfuso, cum cutis summa tetigisset, vigor medullas introiit. Dehinc redivivae manus ad usum mobilem redeunt, thorace pectoris vitali appulsus fit fortior, genua columnaris imbecillitas roboratur, plantae solidatis basibus subriguntur. Inter haec tota membrorum fabrica reparatur; qui sanitate recepta, redeunte sancto viro, occurrit in itinere praeparato exenio, gratias Christo referens de reddito corpusculo. 38. Nec hoc praetereundum est, qualiter simili merito claruit virtus in altero. Igitur Emmegisilus de vico Bucciaco, quidam puer admodum parvulus, membris paralyticus, in sella Parisios ad sanctum virum, manibus bajulantium, delatus est. Nec dextra vigens mobili, nec planta surgens stabili, nec lingua sonans volubili, totius debilitatis mar
Abbreviated transcription (Latin):
ne caligas circinasset. debilitatem
manuum uł pedũ incurrit: sed de
beato siluestro gressus recepit offici
um. ꝑsoporẽ ammonitꝰ occurrit sc̃o
germano: poscens salutis compendiũ:
A quo int̾rogatꝰ: causã culpe confes¬
sus ẽ. Tum imꝑat cłico ut clamaret
ꝑ ppłm: ne qͥs demere die oꝑaretur
dñico. Quo quinto die transacto. suꝑ¬
fuso oleo debilis palma redigit᷑: et
IN pago amoniensi qd̃ gestum Ptur¬
est replicet᷑. Roteiaco uilla parisiace
eccłe: septẽ ei uiri debachantes ob¬
lati st̃. Quib curatis: unus qͥ graui¬
ori uexabat᷑ sp̃u cũ exire cogeret᷑
homini di ꝓfessus ẽ. expulso se de
illo loco. grauẽ lam̃tationẽ parisia¬
cis se facere. Tũc fugata pestis. de sẽi¬
germani transitu famã fudit ꝑppłos:
et pastoris ꝓ obitu. gregẽ mouit in
fletũ. Qͥ tam̃ energuminꝰ ⁊ si semina¬
uit mendatiũ: expulsꝰ ñ defendit ob
cogebant miracła⁊ item in pre¬

Expanded text:
ne , caligas circinasset, debilitatem ne , caligas circinasset, debilitatem manuum vel pedum incurrit. Sed de beato Silvestro gressus recepit officio. Per soporem admonitus, occurrit sancto Germano, poscens salutis conpendio. A quo interrogatus, causam culpae confessus est. Tum imperat clerico, ut clamaret per populum, ne quis temere die operaretur dominico. Quo quinto die transacto, superfuso oleo, debilis palma redigitur, et In pago Amoniense quod gestum est, replicetur. Roteiaco villa Parisiacae ecclesiae septem ei viri debacchantes oblati sunt. Quibus curatis, unus qui graviore vexabatur spiritu, cum exire cogeretur, homini Dei professus est, expulso se de illo loco, gravem lamentationem Parisiacis se facere. TuGermani transitu famam fudit per populos, et pastoris pro obitu gregem movit in fletum. Qui tamen energumenus etsi seminavit mendacium, expulsus non defendit obsescere cogebant miracula, item in prae
Abbreviated transcription (Latin):
dest nec minꝰ laudabile: reddita
uita infantule. Cũ in turonico il¬
lustris uiri pienti. matrona exposi¬
te filie lamentaret extrema. & obsera¬
tis ocłis nec anhelitũ mobilẽ respira¬
ret infantula: ad sc̃i uiri p̾sentiã tota
cõmittit p̃sidia. Qͥ ꝑmissũ inuitatus:
qͣntũ ualet ad conclamate puelle ca¬
dauer ꝓꝑat. Exceptꝰ multis fletib de¬
plorante familia: apꝓpinqͣt subsellio
quo iã rigebat infantula. Celo uim
facit questibꝰ: fere tͣnsacto int̾ hec u¬
nius hore spatio. mobili singultu flatꝰ
puelle reducit᷑: uiscerũ uitalis calor
ꝑ mẽbra diffundit᷑. Dehinc paulatin
animata: potũ poposcit ut biberet:
Tum a beato uiro pane signato uł ca¬
lice degustato: infantule reuocate
de funere.totũ uertitur in salucem:
Que pꝰ in monast̾io beate radegundis:
felitioris uite terminũ consũmauit.
uidã clericꝰ de tuxta monasteri¬
um beati siluestri int̾noderisim. cum
die dñico ut loquim᷑ ex consuetudi¬

Expanded text:
dest nec minus laudabile, reddita vita infantulae. Cum in Turonico illustris viri Pienti matrona expositae filiae lamentaret extrema, et obseratis oculis nec anhelitu mobili respiraret infantula ad sancti viri praesentiam tota committit praesidia. Qui per missum invitatus, quantum valet, ad conclamatae puellae cadaver properat. Exceptus multis fletibus deplorante familia appropinquat subsellio, quo jam rigebat infantula. Coelo vim facit questibus. Fere transacto inter haec horae unius spatio mobili singultu flatus puellae reducitur, viscerum vitalis calor per membra diffunditur. Dehinc paulatim animata potum poposcit, ut biberet. Tunc a beato viro pane signato, vel calice degustato infantulae, revocatae de funere, totum vertitur in salutem. Quae post in monasterio beatae Radegundis felicioris vitae terminum consummavit. Quidam clericus deiuxta monasterio beati Silvestri in Ternoderinsem cum die dominico, ut loquimur ex consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ conderens serpentis. tẽporalia cõ¬
tempnens. ȩt̃na sola suspirans. sealã
sompniantis iacob om̃i hora ascen¬
dens: eque ꝑ angustã uiã que ducit
ad uitã iter suũ muniuit assidius
orationibꝰ. Nec clausa tam̃ heremi
angustia. lucis colũpna latere po¬
duit: qͥn magis sui fulgoris radiis
longe ladeq innotuit. Quappt̾ undi¬
q ad hoĩem dĩ diu̾sis fatigati infir¬
mitatibꝰ confluxer̃t. quos sc̃arũ me¬
dicinis orationũ sanauit: om̃sꝙ ad
se qͦcumq morbo afflictos uenientes.
uł tristi cuiꝰlibet rancore angustia¬
tos. sanos ⁊ hylares domũ remeare
fecit. Nec in domo salutis diu morbꝰ
manere ualuit: s qͣndo ꝓpiꝰ acces¬
sit. tando uelotiꝰ recessit. Nec michi
singłas uirtutũ eiꝰ speties nominatĩ
enarrare ꝓpositũ est. s uite sc̃itatem
paucis ꝑstring̾e uerb̃: ne in eloqͣn¬
tie meȩ tarditate. multiplex signo¬
rũ ꝑ eũ gestoꝵ fama magis obseure¬

Expanded text:
qui conterens serpentis, temporalia conqui conterens serpentis, temporalia contemnens, aeterna sola suspirans, scalam somniantis Iacob omni hora ascendens atque per angustam uiam quae ducit ad uitam iter suum assiduis muniuit orationibus. Nec clausa tamen heremi angustia lucis columna latere potuit quin magis sui fulgoris radiis longe lateque magis innotuit. Quapropter undique ad hominem Dei diuersis fatigati infirmitatibus confluxerunt quos sanctarum medicinis orationum sanauit omnesque ad se quocumque morbo afflictos uenientes uel tristitiae cuiuslibet rancore angustiatos sanos et hilaros domum remeare fecit; nec in domo salutis diu morbus manere ualuit sed quanto proprius accessit tanto uelocius recessit. Nec mihi singulas uirtutum eius species nominatim enarrare propositum est sed uitae sanctitatem paucis perstringere uerbis ne ineloquentiae meae tarditate multiplex signor eum gestorum fama magis obscure
Abbreviated transcription (Latin):
ad regẽ ꝑtinentiũ seruator: prebue¬
runt locũ manendi. in filua erhisia¬
cinse. Qͥ et ipse maurontiꝰ postea se¬
cłari habitu deposito: monachus fac¬
tus est. In eodẽq loco uͥ uiri di man¬
sionẽ solitariã p̃parauert̃: xp̃o mo¬
nast̾ium construere ineohauit. Quã
iuir dĩ habitationẽ cũ solo sigobardo¬
cõmilitone suo ingressus.paruo tan¬
tũ tuguri uncło uilissimo oꝑe facto
condentꝰ ẽ. ut habitatio uide conue¬
niret: suꝑfluũ estimans scłi con¬
temptorẽ. aliqͥd scłi delitiarũ hab̾e
uelle. At inibi tanta se mortifica¬
tione carnis castigauit. tanta leiuni¬
orũ & iuigiliarũ assiduitate macera¬
uit. ut uix ossa arentia dissipatis
iuncturis adhererent: et trementia
baculo regenti uestigia difficile mo¬
uebat: ac mente scło mortuus. so¬
la celestia semꝑ cogitabat. Qntũꝙ
mundo alienꝰ. tantũ dõ ꝓximꝰ: illũ
liscũ ambulans. caput cotidie anti¬

Expanded text:
ad regem pertinentium seruator praebuead regem pertinentium seruator praebuerunt locum manendi in silua Chrisciacense qui et ipse Maurontus postea, saeculari habitu deposito, monachus factus est in eodemque loco. Ubi uiro Dei mansionem solitariam praeparauerunt Christo monasterium construere inchoauit. Quam uir Dei habitationem cum solo commilitone ingressus paruo tantum tuguriunculo uilissimo opere facto contentus ut habitatio uitae conueniret, superfluum aestimans saeculi contemptorem aliquid saeculi delitiarum habere uidere. At inibi tanta se mortificatione carnis castigauit, tanta ieiuniorum et uigiliarum assiduitate macerauit ut uix ossa arentia dissipatis iuncturis sibi adhaeserunt. Et trementia baculo regenti uestigia difficile mouebat ac mente saeculo maior sola caelestia semper cogitabat quantumcumque mundo alienus tantumque Deo proximus illum em et basilicum ambulans, caput cotidie anti
Abbreviated transcription (Latin):
uideant oꝑa ur̃a bona: & glificent
patrẽ ur̃m qͥ in celis ẽ. Item in psal¬
mo. In lumine tuo uidebimnꝰ lu¬
men.idest in lumine fider: quod¬
dũ fulget in mende.lumen foris
scintillat. qͦd splendeseit in opere
xinde famulꝰ dĩ qui ab homi¬
nib uenerabat᷑. hõĩes fugere
meditabat᷑ ut honores tẽporales de
remũ concupruit: qͣtinus liberiꝰ soli
dõ uacaret. & contẽplatiuos carperet
fructꝰ. qui usq adhuc in actualibus
haut segnit desudabat: sciens a dño
dictũ de maria secꝰ pedes eiꝰ sedenti.
⁊ uite uerbũ indentiꝰ audienti. Optimã
partẽ elegit sͥ maria: qͤ ñ auferetur
ab ea. huiꝰ memor sententie monasti¬
cam petit uitã. qua secretiꝰ sola celes¬
dia mente rimaret: eceliȩ regimen
alti tradens. qͣm ipse incentulo ui¬
co. xp̃o fundauit. Cui gislimarus
uir illustris ⁊ xp̃iane religionis de¬
uotꝰ amator. sunul & maurontius
nobił quidã uir. & t̾rarũ uł siluarũ

Expanded text:
uideant opera uestra bona et glorificent uideant opera uestra bona et glorificent patrem uestrum qui in caelis est item in psalmo: «In lumine tuo uidebimus lumen», id est in lumine fidei quod fulget in mente lumen foris scintillat quod splendescit in opere. xinde famulus Dei, quia ab hominibus uenerabatur, homines fugere meditabatur ut honores temporales decremum cupiuit, quatenus liberius soli Deo uacaret et contemplatiuos carperet fructus, qui usque id in actualibus haud segniter desudabat sciens a Domino dictum de Maria secus pedes eius sedenti et uerbum uitae intentius audienti: «Optimam partem elegit sibi Maria quae non auferetur ab ea». Huius memor sententiae monasticam petit uitam qua secretius sola caelestia mente rimaret ecclesiae regimen alteri tradens quam ipse in Centulo uico Christo fundauit. Cui Ghislemarus uir inluster et christianae religionis deuotus amator simul et Maurontus nobilis quidam uir et terrarum uel siluarum
Abbreviated transcription (Latin):
preest: ꝓ om̃ib redditurꝰ erit qͥ sub
eiꝰ potestate sunt cõstituti. Qua casti¬
gatione rex ut fuit prudentissimus
benigne suscepta: gaudens eiꝰ libera
ueritatis fidutia. saẽdotẽ. xp̃i secũ
ad conuiua uenire rogauit. Qui
xp̃i confortatꝰ exemplo. scłariũ non
resyuentis comuiuia. ut p̃dicatio¬
nis nam scisceret᷑ occasionẽ. uenit
cũ rege ad mensã suã: totaq die
illa ⁊ nocte int̾ epulas letieie u̾bi
di dapes salutiferas comnuiis suis
ministrauit. Cuiꝰ constantia ⁊ ins¬
tantia p̃dicationis prefatꝰ rex de¬
ꝓsequi: intantũ ut ea ipsa die ali¬
qͥd de censu suo ad luminaria do¬
estimans. ut siẽ ille iniisibili pre¬
dicadionis lumine ab eo illumina¬
tus ẽ. sic uisibili luce ꝑ eũ domus
dñi illustraret᷑. & qͦd intꝰ fulgebat¬
ei in fide. hoc foris fulgesc̾et in ex¬
cłia: memor p̃cepti dñici qͦ dicit᷑.
sic luceat lux ur̃a corã hõib ut

Expanded text:
praeest pro omnibus redditurus erit qui sub praeest pro omnibus redditurus erit qui sub eius sunt potestate constituti. Qua castigatione rex ut fuit sapientissimus benigne suscepta congaudens eius libera ueritatis fiducia sacerdotem Christi secum ad conuiuia uenire rogauit. Qui, Christi confortatus exemplo saecularium non respuentis convivia, ut praedicationis nancisceretur occasionem, venit cum rege ad mensam suam totaque die illa et nocte inter epulas laetitiae verbi Dei dapes salutiferas convivis suis ministravit. Cuius constantia morum et instantia praedicationis praefatus rex deprosequi, in tantum ut ea ipsa die aliquid de censu suo ad luminaria doaestimans ut sicut ille inuisibili praedicationis lumine ab eo inluminatus est, sic uisibili luce per eum domus Domini inlustraretur et quod intus ei fulgebat in fide, hoc foris fulgesceret in ecclesia, memor praecepti dominici quo dicitur: «Sic luceat lux uestra coram hominibus ut
Abbreviated transcription (Latin):
gere consueuit: ñ passus est diu in¬
sultari a ꝑfidis scĩs suis. Unus itaq
ex ipsa multitudine subito arreptus
sp̃u immundo clamare cepit. ita
torqͤri eos ut ipse torquebat᷑ qui ne¬
garent mrẽs:uł qui ñ crederent in
trmnitatis unitatẽ quã docet ambrosiꝰ.
At illi hac uoce confusi: qͥ conuerti
debuerant & dignã tali confessione a¬
gere penitentiã. in piscinã demersũ
hoĩem necauert: ꝑfidie homicidium
rungentes. Deduxit enĩ illos ad hunc
finẽ digna necessitas. Sc̃s uͦ ambrosiꝰ
ep̃s. maioris humilitatis uir factꝰ. do¬
natã sibi a dño grãm reseruabat: cresce

Expanded text:
gere consuevit, non passus est diu ingere consuevit, non passus est diu insultari a perfidis sanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae homicidium adjungentes; deduxit enim illos ad hunc finem digna necessitas. Sanctus vero Ambrosius episcopus majoris humilitatis vir factus, dona
Abbreviated transcription (Latin):
rore accendebat᷑: ut sac̃dos de eccłia
pelleret᷑. Tam̃ intra palatiũ multitu¬
do arrianoꝵ. cũ iustina constituta
cõparasse hoĩes. qui se uexari ab im¬
muncus spiritibꝰ mentirent᷑: atq ut
ab illo sicut ⁊⁊ a martyrib se torqͤri
dicerent.S hoc iudaico ore loque¬
bant᷑ arriani: suppares scilicet eoꝵ.
Illi enĩ de dño dicebant. qm̃ in beel¬
zebub pͥncipe demonioꝵ eicit demo¬
nia: isti de mr̃ib uł de dñi sac̃dote
loquebant᷑. qd̃ nõ d̃i gr̃a que ꝑ ipsos
oꝑabat᷑. iminundi sp̃c pellerentur:
s accepta pecunia se torqͤri menti¬
rent᷑. Clamabant enĩ demones. scimꝰ
uos mr̃es: & arriani dicebant. nesci¬
mus ẽe mr̃es.Iam hoc & in euangłio
legimꝰ: ubi dixerũt demones ad dñm.¬
hic aut̃ unde sit nescimꝰ. S non hic
testimoniũ accipit᷑ demonũ: s con¬
fessio. Unde miseriores arriani uł iu¬
dei:ut qd̾ confitent᷑ demones.illi ne¬

Expanded text:
rore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia rore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constituta comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a martyribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, suppares scilicet eorum; illi enim de Domino dicebant, quoniam in Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia : isti de martyribus, vel de Domini Sacerdote loquebantur, quod non Dei gratia, quae per ipsos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant enim daemones: Scimus vos martyres; et Ariani dicebant: Nescimus esse martyres. Jam hoc et in Evangelio legimus, ubi dixerunt daemones ad DomHic autem unde sit, nescimus . Sed non hic testimonium accipitur daemonum, sed confessio; unde miseriores Ariani vel Judaei, ut quod confitentur daemones, illi ne
Abbreviated transcription (Latin):
uelauer̃t. Erant enĩ inbasilica posi¬
ti: in qua sũt hodie corꝑa Naboris
& felicis mr̃m. S sc̃i martires. Na¬
bor. & felix. celeberrime freqͣntaban¬
tur. ꝓthasii uͦ et geruasii mr̃m ut
nomina ita etiã sepultura incogni¬
ta erat: intantũ ut supͣ ipsoꝵ sepul¬
chra ambularent om̃s qui uellent
ad cancellos ꝑuenire: quib sẽoꝵ na¬
boris ⁊ felicis mr̃m ab iniuria se¬
pulchra defendebant᷑. Sed ubi sc̃oꝵ¬
cis ꝑosita: multoꝵ ibi sanatȩ egritudi¬
seuerus noĩe qui nũc usq in ea¬
dem basilica qͤ dicit᷑ ambrosiana. in
qͣ mr̃m corpora st̃ translata religiose
seruit. uͥ uestẽ mr̃m ataigit: statim
lum̃ recepit. Obsessa enĩ corꝑa a sp̃ib
immundis curata: sũma cũ gr̃a do¬
mum repetebant.S his beneficiis
mr̃m. in qͣntum crescebat fides eccłiȩ
catholice: intantũ arrianoꝵ ꝑfidia
minuebat᷑. Deniq ex hoc tẽpore se¬
dari cepit ꝑsecutio. que iustine fu¬

Expanded text:
velaverunt. Erant enim in basilica posivelaverunt. Erant enim in basilica positi, in qua sunt hodie corpora Naboris et Felicis martyrum: sed sancti martyres Nabor et Felix celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomina, ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ut supra ipsorum sepulcra ambularent omnes, qui vellent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Naboris et Felicis martyrum ab injuria sepulcra defendebantur. Sed ubi sanctcis posita, multorum ibi satverus nomine, qui nunc usque in eadem basilica quae dicitur Ambrosiana, in quam Martyrum corpora sunt translata, religiose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit. Obsessa etiam corpora a spiritibus immundis curata, summa cum gratia domum repetebant. Sed iis beneficiis martyrum in quantum crescebat fides Ecclesiae catholicae, in tantum Arianorum perfidia minuebatur. 15. Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Justinae fu
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos p̾buit: dando sumptꝰ. uł alia
que erant necessaria.S hec confes¬
sio hoĩs. nec mulieris furorẽ: nec
uesanoꝵ arrianoꝵ dementiã rep̃s¬
sit. Maiore enĩ accensi dem̃tia: ba¬
silicã portianã inuadere nitebant᷑:
Exercitꝰ etiã armatus ad custodiendas
fores eccłiȩ ẽ directus: ut nemo au¬
deret catholicã eccłiam ingredi. Sed
dñs qͥ de adu̾sariis suis ecclie sue
triumphos donare consueuit:ad ec¬
ełie sue munim̃tũ militũ corda cõ¬
uertit: ut adu̾sis scutis eccłie fo¬
res seruarent. nec egredi dimitte¬
rent: s ingredi eccłiam plebẽ catho¬
licam minime ꝓhiberent. Sed nec
hoc satis erat missis militib: nisi
etiã ꝓ cacholica fide cũ plebe parit̃
acclamarent. Hoc in tẽpore:primo
antiphone. hẏmni. & uigilie. in ec¬
clesia mediolanensi celebrari cepe¬
runt. Cuiꝰ celebritatis deuotio. usq
in hodiernũ diẽ non solũ in eadẽ
eccłia: uerum ꝑ omnes pene ꝓ¬

Expanded text:
cerdos praebuit, dando sumptus, vel alia cerdos praebuit, dando sumptus, vel alia quae erant necessaria. 13. Sed haec confessio hominis nec mulieris furorem, nec vaesanorum Arianorum dementiam repressit; majore etenim accensi amentia, basilicam Portianam invadere nitebantur: exercitus etiam armatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam ingredi. Sed Dominus qui de adversariis suis Ecclesiae suae triumphos donare consuevit, ad Ecclesiae suae munimentum militum corda convertit; ut aversis scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi dimitterent, sed ingredi ecclesiam plebem catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclamarent. Hoc in tempore primum antiphonae, hymni, ac vigiliae in ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio usque in hodiernum diem non solum in eadem ecclesia, verum per omnes pene
Abbreviated transcription (Latin):
in ordinando ep̃o tribuit. Ordinato
itaq catholico sac̃dote: mediolanũ
reuertit᷑. Ibiq supͣdicte iustine regi¬
ne innumeras insidias sustinuit:
Que munerib atq honorib multis
tabat. S infirmi talib ꝓmissis deci¬
piebant᷑. Eromittebat enĩ tribunatus
& diu̾sas alias dignitates his. qͥ illũ
de eccłia raptũ ad exiliũ deduxissent:
Qd̾ cũ multi conarent᷑. s deo pͣsule
ꝑficere ñ ualerent: unus infelicior
cet̾is noĩe eutimuis. tando furore ex¬
citatus ẽ. ut iuxta eccłiam sͥ domũ
um ꝑduxisset. S iniquitas eiꝰ. in uer¬
ticem ipsiꝰ descendit. Post annũ et¬
enĩ eodẽ die quo illũ raꝑe se arbitra¬
bat᷑. in eodẽ carpento impositꝰ de
eadẽ domo ipse ad exiliũ destinatꝰ
ẽ: reputans sibi iusto iudicio dĩ id in
ĩe ẽẽ conu̾sum: ut in eodẽ carpento
dirigeret᷑ ad exiliũ. qd̃ ipse paraue¬
rat sac̃doti. Cui ñ minimũ solatii sa¬

Expanded text:
in ordinando episcopo tribuit. 12. Ordinato in ordinando episcopo tribuit. 12. Ordinato itaque catholico sacerdote, Mediolanum revertitur, ibique supradictae Justinae mulieris innumeras insidias sustinuit, quae muneribus atque honoribus animi talibus promissis decipiebantur; promittebat enim tribunatus, et diversas alias dignitates iis, qui illum de ecclesia raptum, ad exsilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesule, perficere non valerent, unus infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus est, ut juxta ecclesiam sibi domum um perduceret. Sed iniquitas ejus in verticem ipsius descendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se arbitrabatur, in eodem carpento impositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse conversum; ut in eo carpento dirigeretur ad exsilium, quod ipse paraverat Sacerdoti. Cui non minimum solatii Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ntibus positus in urbe cognoui.
Yrmium uͦ cũ ad ordinandum
ep̃m anemium ꝑrexisset:ibiq
iustine tũc tẽporis reginȩ potentia
& mulditudine coadunata de eccłia
pelleret᷑. ut ñ ab ipso s ab hereticis.
arrianꝰ ep̃s in eadẽ eccłia ordinaret᷑:
ẽẽtq constitutꝰ in tribunali. mchil
curans eoꝵ que a muliere excitaban¬
tur:una de uirginibꝰ arrianoꝵ im¬
pudentior cet̾is tribunal conscendẽs.
app̾henso uestim̃to sac̾dotis. cũ illũ
attrahere uellet ad partẽ mulierũ.
ut ab ipsis cesus de eccłia pelleret᷑:
audiuit ut ipse solitꝰ erat referre.
Et si ego indignꝰ tanto sacerdotio
sũ: tam̃ de ñ conuenit uł ꝓfessionẽ
duã. in qͣlemcũq sacerdotẽ manus
inicere. Unde debes uereri dĩ iudici
exitus confirmauit. Nam alio die
mortuã ad sepulchrũ usq deduxit:
grãm ꝓ contumelia rependens. Sed
hoc factũ ñ leuem adu̾sariis incussit
metũ: pacẽq magnã ȩccłiȩ catholicȩ

Expanded text:
ntibus, positus in Urbe cognovi. 11. ntibus, positus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopum Anemium perrexisset, ibique Justinae tunc temporis reginae potentia et multitudine coadunata de Ecclesia pelleretur; ut non ab ipso, sed ab haereticis arianus episcopus in eadem ecclesia ordinaretur: essetque constitutus in tribunali, nihil curans eorum, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum impudentior caeteris, tribunal conscendens, apprehenso vestimento Sacerdotis, cum illum attrahere vellet ad partem mulierum, ut ab ipsis caesus de ecclesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat referre: Etsi ego indignus tanto sacerdotio sum, tamen te non convenit vel professionem tuam in qualemcumque sacerdotem manus injicere; unde deberes vereri Dei judiciuexitus confirmavit; nam alio die mortuam ad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia rependens. Et hoc factum non levem adversariis incussit metum, pacemque magnam Ecclesiae catholicae
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦt ordinationis sue ad urbẽ romã.
hoc ẽ ad ꝓpriũ solũ ꝑrexit: ibiq scãm
puellã de qͦ supra memorauimꝰ. eui
manũ offerre solitꝰ erat. in domo ꝓ¬
pria cũ germana sicut reliqͤrat in¬
uenit.iã matre defuncta. Atq eũ illa
dexterã illiꝰ oscłaret᷑: subridens ait
illi. Ecce ut dicebam tibi: iam sacer¬
dotis manum oscularis.
er idem tempꝰ cũ trans tẏberim
inuitatꝰ ut sacͥficiũ in domo eiꝰ offer¬
ret: quedã balneatrix que paralitica
in lecto lacebat. cũ cognouiss ibidẽ
ẽẽ dñi sacerdodẽ: in sellula se ad ean¬
dem domũ ad quã ille iniutatꝰ adue¬
nerat portari fecit: atq oranti & im¬
ponenti manꝰ uestim̃ta attigit. Que
cũ exoscularet᷑: statĩ sanitate recepta
ambulare cepit: ut impleret᷑ illud
maiora his facietis: credentes in no¬
mine meo. Qd̃ tam̃ signũ sanitatis ut
mirabile fuit: ita etiã nec occultum.
Nam ego hoc in hac regione positus.¬
post annos plurimos sc̃is uiris refere¬

Expanded text:
urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; nam ego hoc in eadem regione post annos plurimos, sanctis viris refere