comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spurcitiam idolatriae: Cang̃s quoque
Bonos doctores significat. sicut per
psalmistam dicitur. Lingua canum
tuorum ex inimicis abipso. Malos.
de quibus peresaiam dicitur Canes
muti. non ualentes latrare: Aliquan¬
do hercticos. sicut apłs ait: Uidete
canes. uidete malos operarios. uidete
concisionem: Aliquando peccatorem
falsumque catholicum. mala sua ite¬
rantem: Sicut salomon ait. Sicut ca¬
nis reuertitur aduomitum suum.
sic stultus ad stultitiam suam: Aliquan¬
do iudaeos. sicut perpsal mistam dr̃
Circum dederunt me canes multi
Aliquando gentiles. sicut in hoc loco
ut supra dictum est. Nonest bonum
sumere panemfiliorum & mit tere
canibus: Ac sidicer&: Non est bonũ
ut doctrinȩ panis afiliis. id est iudȩis
qui abinitio dm̃ colutrunt & adora¬
uerunt subtrahatur. & uobis gentib
qui multis spurcitiis & idolis deser¬
uistis detur. Q uod prudenter mu¬
lier intellegens. taliterque se humi¬

Expanded text:
spurcitiam idololatriae. Canis quoque spurcitiam idololatriae. Canis quoque Bonos doctores significat, sicut per Psalmistam dicitur: « Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso ; » malos, de quibus per Isaiam dicitur: « Canes muti, non valentes latrare ; » aliquando haereticos, sicut Apostolus ait: « Videte canes, videte malos operarios, videte concisionem ; » aliquando peccatorem falsumque catholicum, mala sua iterantem, sicut Salomon ait: « Sicut canis revertitur ad vomitum suum, sic stultus ad stultitiam suam ; » aliquando Judaeos, sicut per Psalmistam dicitur: « Circumciderunt me canes multi ; » aliquando gentiles, sicut in hoc loco, ut supra dictum est: « Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. » Ac si diceret: Non est bonum ut doctrinae panis a filiis, id est a Judaeis, quia ab initio Deum coluerunt et adoraverunt, subtrahatur, et vobis gentibus, qui multis spurcitiis et idolis deseruistis, detur. Quod prudenter mulier intelligens, taliterque se humi
Abbreviated transcription (Latin):
quare dixerit non summis sus nisi adoues
quepcricrunt. cum hi qui pericruNt
potius in edorum quam in ouium nume¬
ro conputentur. Ad quod dicendum.
quia quos dñs perditos suo merito inuȩ
nit. eosoues grãe suae: eẽ. fecit. De quib
perapłm pecrum dicitur. E ratis sicut
oues errantes. sed conuersi estis nuNc
ad pastorem & ep̃m animarũ urarum
Inquo errore errare se nouerat. quidice¬
bat. Erraui sicut ouis quȩ periit
Atilla mulier quȩ ante repudiata
fuerat nec audita. postquam discipłos
ꝓse rogantes audiuit. tandem resumpta
fiducia ad dm̃ uenit. & ad orauit cum
dicens. Dnẽ adiuuame: Quae enim
salutem requirebat. depotestate non
dubitabat. Quirespondens ait. Non
est bonum sumere panem filiorum.
& mittere canibus: Filii quondam
iudaci fucrunt. dequibus adño per
moysen pharaoni dictum est. Dimit¬
te filium ncum isrł primo genitum.
canesutro gentiles uocabat propter

Expanded text:
quare dixerit: « Non sum missus nisi ad oves quare dixerit: « Non sum missus nisi ad oves quae perierunt, » cum hi qui perierunt, potius in haedorum, quam in ovium numero computentur. Ad quod dicendum, quia quos perditos suo merito Dominus invenit, eos oves gratiae suae esse fecit, de quibus per apostolum Petrum dicitur: « Eratis sicut oves errantes, sed conversi estis nunc ad pastorem et episcopum animarum vestrarum . » In quo errore se noverat, qui dicebat: « Erravi sicut ovis quae periit . » At illa mulier, quae antea repudiata fuerat, nec audita, postquam discipulos pro se rogantes audivit, tandem resumpta fiducia ad Deum venit, et adoravit eum, dicens: « Domine, adjuva me. » Quae enim salutem requirebat, de potestate non dubitabat. « Qui respondens ait: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. » Filii quondam Judae fuerunt, de quibus a Domino per Moysen Pharaoni dictum est: « Dimitte filium meum Israel primogenitum . » Canes vero gentiles, propter
Abbreviated transcription (Latin):
giliuas oues habeo quaenon sunt ex hoc
ili & illas oportet me ad duccre
c&em meam audient. Et fict unum
uule & unus pastor Ad quod dicen¬
dumi quia depresentia sua cor porali dyẽ
qum ceminem gentilum perscma ꝑsũ
Aouisse legitur. exccptis duobus diebus
Mamaria ut occasionem non creden
Msicit supra dictumest uidacis aufer¬
& samen cuminter iudacos ambula¬
r& docer&. significare salutem gen¬
tum futuram predicabat dicer as
Ctalias oues habeo. quȩ non sunt ex
hoc ouili: E talibi Malos male ꝑdas
& uineam suam locabit aliis agricolis.
Et idco quiprius dicebat inuiam gen¬
tum ne abieritis. & inciuitates sama¬
ritanorum ne introieritis. pꝰ ea dixit
cuntes inmundum uniuer sum. predica¬
te euangelium omñ creature: Quod
impletum est posteius ascensionem
ad apłoꝵ predicationem. Quodergo non
fecit corporaliter. postre surrectionẽ
pordiscipulos adimpleuit spiritualiter
Sedillud preter mittendum non est.

Expanded text:
abeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor . » Ad quod dicendum, quia de praesentia sua corporali dixit: quoniam neminem gentilium per semetipsum docuisse legitur, exceptis duobus diebus in Samaria, ut occasionem non credendi sicut supra dictum est Judaeis auferret. Tamen cum inter Judaeos ambularet, doceret, signa faceret, salutem gentium futuram praedicabat, dicens: « Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili; » et alibi: « Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis . » Et ideo qui prius dicebat: « In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne introieritis , » postea dixit: « Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae . » Quod impletum est post ejus ascensionem, ad apostolorum praedicationem. Quod ergo non fecit corporaliter, post resurrectionem per discipulos adimplevit spiritu aliter. Sed illud praetermittendum non est,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed absit ut absque miscđia eos fuis¬
se credamus. quicum auctore mi¬
scricordiae gradiebantur. Quoꝵ
animos admiscđiam commotos.
euuangelista manifestat cum sub¬
iunxit Et accedentes discipuli.
rogabant eum: Roga uerunt tc̃
discipłi ꝓmuliere chananitidȩ.
postea uero ꝓeccła exgentibus
uocata. quinon tantum usque ad
mortem sẽ tradiderunt. sed etiã
orationibus eam dño cõmendauer̃.
sicut paulus apłs quosdam discipłos
relinquens dicebat: Commendo
mitte peccata : & dona uirtutes
Quia clamat postnos. Mulier
post apłos clamauit. quia ecclesia
nonsolum eorum doctrinã diligit
sed etiam actiones imitatur. Post
apłos aut̃ clamare est. illorum uestigia
sequi. Ipse aut̃ respondens ait Non
sum missus. nisi adouesquacperierunt
domus isrł. Q uacritur quare nonsit

Expanded text:
Sed absit ut absque misericordia eos fuisSed absit ut absque misericordia eos fuisse credamus, qui cum auctore misericordiae gradiebantur. Quorum animos ad misericordiam commotos evangelista manifestat, cum subjunxit: « Et accedentes discipuli rogabant eum. » Rogaverunt eum tunc discipuli pro muliere Chanaritide, postea vero pro Ecclesia ex gentibus vocata, qui non solum usque ad mortem se tradiderunt, sed etiam orationibus eam Domino commendaverunt sicut Paulus apostolus quosdam discipulos relinquens, dicebat: « Commendo mitte peccata, et dona virtutes. « Quia clamat post nos. » Mulier post apostolos clamavit, quia Ecclesia non solum eorum doctrinam diligit, sed etiam actiones imitatur. Post apostolos autem clamare est illorum vestigia sequi. « Ipse autem respondens ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. » Quaeritur autem quare
Abbreviated transcription (Latin):
do suadendo. aliquando ex ortando.
aliquando eam acrius increpando.
aliquando orationis opem inpeN¬
dendo Nec solum magistri sibi sub¬
iectis correctionem inpendere de¬
bent : sed etiam orationẽ. ut quos non
possunt sermonibus corrigere.
saltem orationibus possint iuuare.
uelut faciebat apłs quiquorundã
discipulorum lapsum suum repu¬
tans dicebat. Quis infirmatur &.
ego non infirmor: Et iterum
&x supercilio scribarum & pharistoꝵ
Q uod dñs mulicri clamanti non
respondit. sed uarias obcaus as
ei primum respondere distulit. cui
post modum non solum responsum
dedit . sed etiam hoc quod pctebat
benigne tribuit: Primo. ut constan¬
tiamulieris probaretur. utrum
in prece per scuerar& annon. Scđo.
ut occasionem non credendi iudȩis
auferr&. neforte dicerent. xp̃s no¬
bis promissus est . & iste gentes doc&.
gentes curat . & ideo nolumus credere
in ipsum. Tertio. ut animos discipu¬
lorum admiscđiam prouocar&.

Expanded text:
do suadendo, aliquando exhortando, do suadendo, aliquando exhortando, aliquando eam acrius increpando, aliquando orationis opem impendendo. Nec solum magistri sibi subjectis correctionem impendere debent, sed etiam orationem, ut quos non possunt sermonibus corrigere, saltem orationibus possint juvare, velut faciebat Apostolus qui quorumdam discipulorum lapsum, suum reputans, dicebat: « Quis infirmatur, et ego non infirmor ? » Et iterum: ex supercilio Scribarum et Pharisaeorum, quod Dominus mulieri clamanti non respondit, sed varias ob causas ei primum respondere distulit, cui postmodum non solum responsum dedit, sed etiam hoc quod petebat benigne tribuit. Primo, ut constantia mulieris probaretur, utrum in prece perseveraret, an non; secundo, ut occasionem non credendi Judaeis auferret, ne forte dicerent: Christus nobis promissus est, et iste gentes docet, gentes curat, et ideo nolumus credere in ipsum; tertio, ut animos discipulorum ad misericordiam provocaret.
Abbreviated transcription (Latin):
fili dauid Filium dauid uocauit.
quia destyrpe dauid saluator noster
carnem assumpsit. dicente apło. Qui
factus est ei ex semine dauid. scđm car¬
nem Etproph&a. Ecce diesueni¬
unt dicit dñs. & suscitabo dauid germ̃
iustum. & regnabit rex & sapietis
crit. Cumenim mater ꝓfilia dñm̃
supplicauit dicens. filia mea adȩmo¬
nio uexatur. manifestauit quia illi
qui prius ex gentibus crediderun t.
ꝓliberatione eorum qui adhuc iner¬
rore detinebantur. preces ad dñm
fuderunt Sicut enim superius diximꝰ.
mater eccłam significauit: filia quoq
eius unam quamq peccatricem
prefigurauit ammam Quȩ male
adȩmonio uexatur : quanđo ininte¬
gro corpore uitus & criminibus sub¬
iacet. qualia sunt adulterium.
homicidium. furtum rapina sacri¬
legium & his similia: Rogauit ergo
mater profilia : quia eccła ꝓ incor¬
reptione eorum quipeccatis uitiisq
subiacent sollicite iningilat. aliquan¬

Expanded text:
Fili David. » Filium David vocat, Fili David. » Filium David vocat, quia de stirpe David Salvator noster carnem assumpsit, dicente Apostolo: « Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . » Et propheta: « Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et suscitabo David germen justum, et regnabit rex et sapiens erit . » Cum enim mater pro filia Dominum supplicavit, dicens: « Filia mea a daemonio vexatur, » manifestavit quia illi qui prius ex gentibus crediderunt, pro liberatione eorum, qui adhuc in errore detinebantur, preces ad Dominum fuderunt. Sicut enim superius diximus, mater Ecclesiam significavit, filia quoque ejus unamquamque peccatricem praefiguravit animam. Quae male a daemonio vexatur, quando in integro corpore vitiis et criminibus subjacet, qualia sunt adulterium, furtum, homicidium, rapina, sacrilegium et his similia. Rogavit ergo mater pro filia, quia Ecclesia, pro correctione eorum qui peccatis et vitiis subjacent, sollicite invigilat, aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
s imle est regnum caclorum ferm̃to
quod acceptum mulier absconidit
infarinȩ satistribus: donec fermen¬
taretur totum Etiterum. Mulier
cum parit tristitiã hab&. quia ue¬
nit hora eius: haec aut̃ mulier tot
cotidie spiritualiter filios parit.
autem quodmulier primum a finib
suis egressa post dnm clamasse dicit᷑
quia nisi eccła prius pristinoserro¬
res anathematizass&. ad notitiam
dĩ ꝑutnire nonposs&. Ordo namq
necessarius exposcit. ut prius uitus
& criminibus abrenuntiet. quiuir¬
tutes accipere desiderat. Ut psalmista:
Quisest homo quiuult uitam dili¬
gere. & uidere dies bonos: Prohi¬
beat linguam suam amalo. & labia
cius neloquantur dolum. Declin &
aut̃ amalo & faciat bonũ: in quirat
pacem & sequatur eam. S ed quid cla¬
mat. audiamus. Miserere mei dñe
fili dauid: In quibus uerbis breuit̃¬
N quidem. sed pleniter catholicam
fidem comprehendit. Namsic dm̃
credidit ut hominem confitctur.
mei. uerum hominem. cũ adiunxit

Expanded text:
t regnum coelorum fermento, quod acceptum mulier abscondit in farinae satis tribus, donec fermentaretur totum . » Et iterum: « Mulier cum parit tristitiam habet, quia venit hora ejus . » Haec autem mulier tot quotidie spiritualiter filios parit, autem quod mulier primum a finibus suis egressa, post Dominum clamasse dicitur, quia nisi Ecclesia prius pristinos errores anathematizasset, ad notitiam Dei pervenire non posset. Ordo namque necessarius exposcit, ut prius vitiis et criminibus abrenuntiet, qui virtutes accipere desiderat, ut Psalmista: « Quis est homo qui vult vitam diligere et videre dies bonos? prohibeat linguam suam a malo, et labia ejus ne loquantur dolum. Declinet autem a malo, et faciat bonum: inquirat pacem, et sequatur eam . » Sed quid clamat audiamus: « Miserere mei, Domine, Fili David. » In quibus verbis, breviter quidem, sed pleniter, Catholicam fidem comprehendit. Nam sic Deum credidit ut hominem non negaret,mei. » Verum hominem, cum adjunxit: «
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce mulier chananea. a finibus
illis egressa: Mulier ergo chananca
mulier gentilis destẏrpe chananea.
quae maledictionem promeruit
orta. quam ctiam alius euuangelista
sirophenissam appellat. Post dnm̃n
clamat. quia non uenerat ipse uoca¬
re iustos sed peccatores ad poeniten¬
tiam. Allegorice aut̃ haec mulier
chananca typum eccłȩ tenet. ex gen¬
tibus collecta: Mulier quoque cocłȩ
comparatur non propter mollitiem.
sed propt̃ coniunctionem uiri & fe¬
cunditatem prolis: quaeante ad¬
uentum dñi infecunda & sterilis per¬
mansit. Sed dño ueniente. coniunc̾ta
sibi eccła spiritualis filios gignere
coepit. impl&a proph&ia quaeait
Tactare sttrilis. quaenon paris. Hȩc
est cnim illa mulier. dequa ꝑsalomo¬
nem dicitur. Mulierem fortem quis

Expanded text:
Et ecce mulier Chananaea a finibus Et ecce mulier Chananaea a finibus illis egressa. » Mulier ergo Chananaea, mulier gentilis, de stirpe Cham, qui maledictionem promeruit, orta, quam etiam alius evangelista Syrophoenissam appellat, post Dominum clamat, quia non venerat ipse vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . Allegorice autem haec mulier Chananaea typum Ecclesiae tenet ex gentibus collectae. Mulier quoque Ecclesiae comparatur, non propter mollitiem, sed propter conjunctionem viri et fecunditatem prolis, quae ante adventum Domini infecunda et sterilis permansit, sed Domino veniente, conjuncta sibi Ecclesia, spirituales filios gignere coepit, impleta prophetia quae ait: « Laetare, sterilis, quae non paris . » Haec est enim illa mulier de qua per Salomonem
Abbreviated transcription (Latin):
quodante incarnationem dnĩ adia¬
bolo inutiliter uenabatur. Sicut
enm uenator cum rapacissimis canib
bestiam per sequitur eius carnes cupi¬
ens lacerare. sic diabolus ante incarna¬
tionem eius genus humanum per se¬
que batur. ut animum ipsius ad inte¬
ritum mortis per traher&. Sed dñs
fines sidonis appropinquauit. ut ge¬
nus humanum demnutili uenatione
diaboli adutilem pertraher&. per cos
scilic& uenatores. de quibus per pro¬
phetam dicitur Mittam piscatores
meos: & piscabuntur eos: uenatores
& uenabuntur deom̃i monte . & de
om̃i colle Cum aut̃ dñs relictis scri¬
bis & phariseis fines txri & sidonis
secessit. ipso nimirum situ corporis
demonstrauit. iudacos ꝓpter ꝑfidiã
relinquendos. & gentes adfidem
uocandas. iuxta illud quodipsis iu¬
daeis non credentib alibi ait: Au¬
ferctur auobis regnumdĩ. & dabitur
genti facienti fructus eius. Q uod
ꝓtinus manifestatur. cum subin fert᷑

Expanded text:
quod ante incarnationem Domini a diaquod ante incarnationem Domini a diabolo inutiliter venabatur. Sicut enim venator cum rapacissimis canibus bestiam persequitur, ejus carnes cupiens lacerare: sic diabolus ante incarnationem ejus genus humanum persequebatur, ut animam ipsius ad interitum mortis pertraheret. Sed Dominus fines Sidonis appropinquavit, ut genus humanum de inutili venatione diaboli ad utilem pertraheret, per eos scilicet venatores, de quibus per Prophetam dicitur: « Mittam piscatores meos, et piscabuntur eos: venatores, et venabuntur de omni monte et de omni colle . » Cum autem Dominus, relictis Scribis et Pharisaeis, in fines Tyri et Sidonis secessit, ipso nimirum situ corporis demonstravit Judaeos propter perfidiam relinquendos, et gentes ad fidem vocandas, juxta illud quod ipsis Judaeis non credentibus alibi ait: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus , » quod protinus manifestatur, cum subinfertur: «
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur aut̃ tẏrus in nr̃a lingua
sors dnĩ. significangenus humanũ.
quod ante praeuaricationẽ primi
hominis insorte dĩ fuit. sed tunc de
eius sorte discessit. quando primus
peccauit: Dñs aũt fines tyri appro¬
pinquauit. quando proredẽptione
generis humani inmundum uenit.
quatinus ipsum genus humanum
desorte diaboli adsortem suã reuo¬
uocabo non plebem meã plebẽ meã.
& non miscđiam consecutam miscđiã
consecutam: Et in loco ubi dictũ÷
non plebs mea uos: ibi enim uocabun¬
tur filii dĩ Et iterum: Postula ame
& dabo tibi gentes hereditatem tuã
Etgentes quaenon ex quisierunt tẽ.
adte current. Sidon aũt & ipsa asitu
uel qualitate loci dicitur. eo qđ ibi
multitudo piscium capiatur.
Namfenices. sidon pisces appellant
Ibi etiam pretiosissimi uitricopia.
repperiri traditur. Inter pretatꝰ¬
iut̃ in nrã lingua sidon. in utilis uena¬
ao. Significat & ipsa genus humanũ.

Expanded text:
pretatur autem Tyrus in nostra lingua pretatur autem Tyrus in nostra lingua sors Dei, significat genus humanum, quod ante praevaricationem primi hominis in sorte Dei fuit, sed tunc de ejus sorte discessit, quando primus homo peccavit. Dominus autem fines Tyri appropinquavit, quando pro redemptione generis humani in mundum venit, quatenus ipsum genus humanum, de sorte diaboli ad sortem suam revoVocabo non plebem meam, plebem meam: et non misericordiam consecutam, misericordiam consecutam. Et erit: In loco ubi dictum est: Non plebs mea vos, ibi enim vocabuntur filii Dei. » Et iterum: « Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . » Et gentes quae non exquisierunt te, ad te current. Sidon autem et ipsa a situ vel qualitate loci dicitur, eo quod ibi multitudo piscium capiatur. Nam Phoenices sidon pisces appellant. Ibi etiam pretiosissimi vitri copia reperiri traditur. Interpretatautem in nostra lingua inutilis venatio. Significat et ipsa genus humanum
Abbreviated transcription (Latin):
donis & eccemulier chananea afinib
illis egressa. clamauit dicens. Misere¬
UPRA REFERT EUUAN¬
CCLIcA lectio.  qualiter
dns conflictum cumphariseis
& scribis habuit . & illis non creden¬
tibus. sed insuper a blasphemanti¬
bus egressus inde secessit inpartes
tyri & sidonis. Txrus aũt & sidoñ
ciuitates fuere gentilium. quae
populo iudȩ orum sorte datę sunt.
sed abeis minime possesse. quia ha¬
bitatores earum minime crediderant
Incorde enim marissitȩ. non facile
abhostib capiuntur: In hac fuit
hiram rex potentissimus. qui salomo¬
ni ligna & lapides addomum dn
edificandam prebuit. Contra quã
ezechiel ꝓph&a multa locutus est
dicens. Eam sitam eẽ. incorde ma¬
ris diuitiis. locupletem. sed uitus
plenam. & ad eius destructionem
nabuchodonosor regem uenturum
Dicitur aut̃ asitu uel qua¬
litate loci. eoquod tyria id est
pretiosissima purpura repperiat᷑
Inueniuntur quoque ibi pisces quos
conquilia uocant. qui ferro incisi
pretiosior purpura texitur. Inter¬

Expanded text:
mulier Chananaea a finibus illis egressa, clamavit, dicens: MisereSupra refert evangelica lectio, qualiter Dominus conflictum cum Pharisaeis et Scribis habuit, et illis non credentibus, sed insuper blasphemantibus, egressus inde, secessit in partes Tyri et Sidonis. Tyrus autem et Sidon civitates fuere gentilium, quae populo Judaeorum sorte datae sunt, sed ab eis minime possessae, quia habitatores earum minime crediderant. In corde enim maris sitae, non facile ab hostibus capiuntur. In hac fuit Hiram rex potentissimus, qui Salomonis ligna et lapides ad domum Domini aedificandam praebuit , contra quam Ezechiel propheta multa locutus est , dicens eam sitam esse in corde maris, divitiis locupletem, sed vitiis plenam, et ad ejus destructionem NabuchodonosoDicitur autem Tyrus a situ vel qualitate loci, eo quod Tyria, id est pretiosissima purpura ibi reperiatur. Inveniuntur quoque ibi pisces, quos conchylia vocant, qui ferro incisi, pretiosior purpura texitur. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
uartꝰ aduxpris darii latͥmabile fuiꝰ ⁊
cqnu̾tit inagnũ dariũ lam̃ta fatigãt.
falsa ꝙ suspitio. legatit̾ta reportant.
d darium responsa astant bic iñ parati.
oncilium ꝙ uocat macedo. responsa suorũ Aaq̃¬
Bẽicit ⁊ sompnũ differt in tempͥdra lutro
Exͤitꝰ a sompno ꝑmeit̃ ipduit arma.
Conturrunt acies penetrat ꝙ in sydera cdamor

Expanded text:
lacrymabile funus Convertit Magnum, Darium lamenta fatigant, Falsaque suspicio, legati certa reportant Ad Darium responsa, astant hinc inde parati onciliumque vocat Macedo, responsa suorum Rejicit, et somnum differt in tempora lucis. Excitus a somno perniciter induit arma, Concurrunt acies, penetratque in sidera clamor
Abbreviated transcription (Latin):
tum qd̾ utiq in illis tabulis scriptũ est. in hoc
mi. malũ ñ operatur. Plenitudo autẽ legis¬
datus est nobis. Lex gͦ dĩ est caritas. Hiuc
prudentiã carnis ñ est subieta. neq enim
potest. S ad hanc prudentiã carnis terren.¬
dam. cũ in tabulis scribunt᷑ oꝑa caritatis
lex est opum. & littera occidens p̃uaricato¬
rem. Cum autẽ ipsa caritas diffunditur in
corda oredentiũ. lex est fid̾i & sp̃s uuificans
dilectorem. Illud extra hominẽ scribitur ut¬
eum forinsecus terrificet. hoc in ipso homi-¬
ne ut eũ intrinsecus iustificet. Carnales
autẽ tabulas cordis dixit. ñ carnalis pru-¬
dentiȩ. s tanqͣm uiuentis. sensumq habentis
in cõparatione lapidis qui sine sensu est.¬

Expanded text:
tum— quod utique in illis tabulis scriptum est — in hoc,tum— quod utique in illis tabulis scriptum est — in hoc,mi malum non operatur. plenitudo autem legiest nobis. lex ergo dei est caritas. huic prudentia carnis non est subiecta; neque enim potest. sed ad hanc prudentiam carnis terrendam cum in tabulis scribuntur opera caritatis, lex est operum et littera occidens praeuaricatorem; cum autem ipsa caritas diffunditur in corde credentium, lex est fidei et spiritus uiuificans dilectorem. eum forinsecus terrificet; hoc in ipso homine, ut eum intrinsecus justificet. Carnales autem tabulas cordis dixit, non carnalis prudentiae, sed tanquam viventis sensumque habentis, in comparatione lapidis qui sine sensu est.
Abbreviated transcription (Latin):
moysen fieri p̾cepta est. in significatione utiq
futurȩ dñicȩ passionis. usq ad diem qua mo¬
yses legem accȩpit in tabulis digito dei con¬
scriptis. Similiter ab occisione & resurrec¬
tione illiꝰ qui si cut ouis ad immolandũ du¬
ctus est. qͥnquaginta dieb cõpletis congre¬
gatos in unũ fideles digitus dĩ hoc est sp̃s
sc̃s impleuit. In bac mirabili congruentia
illud certe plurimũ distat. qd̃ ibi ppłs accede-¬
re ad locũ ubi lex dabatur horrendo terrore
ꝓhibetur. hic autem in eos suꝑuenit sp̃s sc̃s.
qui cũ ꝓmissũ expectantes in unũ fuerant
congregati. Ibi in tabulis lapideis digitus
di oꝑatus est. hic in cordib hominũ. Ibi gͣ
lex extrinsecus posita est qua in iusti terre¬
rentur: hic intrinsecus data est qua iustifica-¬
rent᷑. Nam ñ adulterabis. ñ homicidiũ fa-¬
cies. ñ concupisces. & si qd̾ est aliud manda-¬

Expanded text:
Moysen fieri praecepta est in significationem utique Moysen fieri praecepta est in significationem utique futurae dominicae passionis, usque ad diem, quo Moyses legem accepit in tabulis digito dei conscriptis; similiter ab occisione et resurrectione illius, qui sicut ouis ad immolandum ductus est, quinquaginta diebus conpletis congregatos in unum fideles digitus dei, hoc est spiritus sanctus, inpleuit. In hac mirabili congruentia. illud certe plurimum distat, quod ibi populus accedere ad locum, ubi lex dabatur, horrendo terrore prohibetur, hic autem in eos superuenit spiritus sanctus, qui eum promissum expectantes in unum fuerant congregati; ibi in tabulis lapideis digitus dei operatus est, hic in cordibus hominum. ibi ergo lex extrinsecus posita est, qua iniusti terrerentur, hic intrinsecus data est, qua iustificarentur. nam: non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces et si quod est aliud manda
Abbreviated transcription (Latin):
dabo uobis cor nouũ & sp̃m̃ nouum
apłs in tabulis cordis carnalib. Cor carne¬
um a corde lapideo uoluit uita sentiente dis¬
cerni. & ꝑ uitã sentientem significauit in¬
telligentẽ. Sic fit isrł spũalis ñ uniꝰ gentis
s om̃ium quȩ ꝓmissȩ sunt patrib in eoꝵ¬
lo isrlẽ carnali. qui est uniꝰ gentis nouitate.
gr̃ȩ ñ nobilitate patriȩ & m̃te non gente
distinguitur. S altitudo ꝓpħica dũ de illo
uel ad illũ loquit᷑. latenter transit ad hunc.
Et cum iã de isto uel ad istũ loquatur. adhuc
de illo uel ad illũ loqui uidetur: ñ intellec¬
tũ scripturarũ nobis quasi hostiliter inuideis.
iustificamur quo fit in nobis ut ñ pec¬
care delectet ubi libertas est: sicut p̃ter hunc
sp̃m peccare delectat ubi seruitus. a cuius
dissunditur caritas in cordib nr̃is quȩ ple¬
nitudo legis est. etiã digitus dĩ in ȩuugłio di¬
ficamur. ut ex fide uiuentes ꝑ diledionẽ bene
Dies enĩ qͥnquaginta cõputantur a celebratio

Expanded text:
dabo nobis cor nouum et spiritum nouum apostolus: tabulis cordis carnalibus — a corde lapideo uoluit uita sentiente discerni et per uitam sentientem significauit intellegentem. sic fit Israhel spiritalis non unius gentis, sed omnium, quae promissae sunt patriblo Israhel ca.rnali, qui est unius gentis, nouitate gratiae, non nobilitate patriae, et mente, non gente distinguitur. sed altitudo prophetioa, dum de illo uel ad illum loquitur, latenter transit ad hunc et, cum iam de isto uel ad istum loquatur, adhuc de illo uel ad illum uidetur loqui, non intellectum scripturarum nobis quasi hostiliter inuidens, iustificamur, quo fit in nobis ut non peccare delectet, ubi libertas est, sicut praeter hunc spiritum peccare delectat, ubi seruitus, a cuius diffunditur caritas in cordibus nostris, quae plenitudo legis est, etiam digitus dei in euangelio dir quem sanctificamur, ut ex fide uiuentes per dilectionem bene dies enim quinquaginta conputantur a celebration
Abbreviated transcription (Latin):
tat in penetrabilib sincerissimis. hoc etiam
intelligere delectet. quomͦ caritas qͣnto offi-¬
ciosius descendit in infima. tanto robustrꝰ
recurrit in intima. ꝑ bonam conscientiam
nichil quȩrendi ab eis ad quos descendit.
preter eorum sempiternam salutem.

Expanded text:
tat in penetralibus sincerissimis, hoc etiam tat in penetralibus sincerissimis, hoc etiam intelligere delectat, quomodo charitas, quanto officiosius descendit in infima, tanto robustius recurrit in intima per bonam conscientiam nihil quaerendi ab eis ad quos descendit, praeter eorum sempiternam salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortẽ. mortem autẽ crucis. Qu̾am
ob causam. nisi quia factus est infirmis infir-¬
mus. ut infirmos lucrifaceret. Audi eius
imitatorem alibi etiam dicentẽ. Siue enim
m̃te excessimus dõ. siue tem ꝑantes sumus
uobis. Caritas enim xp̃i compellit nos.
iudicantes hoc quia unus ꝓ om̃ib mortuus
est. Quomͦ autem paratus esset impendi ꝓ
animab eoꝵ. si eum pigeret inclinari ad
aures eoꝵs: Hinc gͦ factus est paruulus
in medio nrm. tanq̃m nutrix fouens filios
suos. Non enim delectat nisi amor inuitet
decurtata & mutilata uerba inmurmurare.
& tam̃ optant homines habere infantes qͥb id
exhibeant. & suauiꝰ est matri mninuta mansa
inspuere paruulo suo. quam ipsa mandere
ac deuorare grandiora. Non gͦ recedat de
pectore. etiam cogitatio gallinȩ illus. quȩ
languidulis pennis teneros fetus operit. &¬
susurrantes pullos confracta uoce aduocat.
cuius blandas alas refugientes suꝑbi pre¬
da fiunt alitib. Si enim intellectus delec-¬

Expanded text:
usque ad mortem crucis. quam ob causam, nisi quia factus est infirmis infirmus, ut infirmos lucri faceret? audi eius imitatorem alibi etiam dicentem: siue enim mente excessimus, deo, siue temperantes sumus, nobis. caritas enim Christi compellit nos iudicantest . » Quomodo enim paratus esset impendi pro animabus eorum, si eum pigeret inclinari ad aures eorum? hinc ergo factus est paruulus in medio nostrum tamquam nutrix fouens filios suos. num enim delectat, nisi amor inuitet, decurtata et mutilata uerba immurmurare? et tamen optant homineexhibeant: et suavius est matri minuta mansa inspuere parvulo filio, quam ipsam mandere ac devorare grandiora. Non ergo recedat de pectore etiam cogitatio gallinae illius, quae languidulis plumis teneros fetus operit, et susurrantes pullos confracta voce advocat; cujus blandas alas refugientes superbi, praeda fiunt alitibus . Si enim intellectus delec
Abbreviated transcription (Latin):
mo noluit seruire do. & donatꝰ ẽ sibi. nec
si donatus sibi. ut possit saltẽ possidere
se. s ab eo possessꝰ a quo deceptꝰ. cepit caro
concupiscere adu̾sꝰ spm̃. Et hoc in bonis
contupiscit adu̾sꝰ sp̃m. Nam in malis
s habet adu̾sꝰ quẽ concupiste̾. Ibi enim
concupiscit adu̾ss sp̃m: ubi ẽ sp̃s. Qd̾

Expanded text:
mo noluit servire Deo, et donatus est sibi; nec mo noluit servire Deo, et donatus est sibi; nec sic donatus sibi, ut possit saltem possidere se; sed ab eo possessus, a quo deceptus; coepit caro concupiscere adversus spiritum. Et hoc in bonis concupiscit adversus spiritum: nam in malis non habet contra quem concupiscere. Ibi enim concupiscit adversus spiritum, ubi est spiritus.
Abbreviated transcription (Latin):
facis adult̾ium. Si aũ sp̃c concupiscit
adu̾sꝰ carnẽ. luctam uideo. uictũ ñ ui¬
deo. Pugna est. concupiscit caro adu̾sꝰ
sp̃m. Delectat adult̾ium. fateor. quia
delectat. Si sp̃c concupiscit adu̾sꝰ carnẽ :
delectat & castitas. Ergo uincat sp̃c car-¬
nem. aut certe ñ uincatur a carne. Ad¬
ult̾ium tenebras querit. castitas lucem
desiderat. Quom᷑ uis innotescere:. sic uiue.¬
S delectat adult̾ium. Contͣdicat᷑. resista-¬
tur. repugnet᷑. Non enĩ ñ habes. unde
pugnes. Ds̃ tiuis ẽ in te. sp̃c bonus datꝰ
est tibi. & tam̃ ꝑmittit᷑ ipsa caro concupis-¬
ure adu̾sꝰ sp̃m̃. suggestionib prauis. &
delctationib genuinis. Fiat qd̾ ait apłs
ñ regnet peccatũ in ur̃o mortali corpore.
Non dixit ñ sit. iam ẽ ibi. qd̾ ideo peccatũ
uocatur. qͥa m̾ito peccati contigit. Non
cnĩ in paradẏso caro concupiscebat adũ¬
sus sp̃m. aut erat ibi ista pugna. uͥ erat
par sola. s facta tͣnsgressione. pꝰea qm ho¬

Expanded text:
fac adulterium. Si autem spiritus concupiscit adversus carnem, luctam video, victum non video, pugna est. Concupiscit caro adversus spiritum: delectat adulterium. Fateor quia delectat. Sed spiritus concupiscit adversus carnem: delectat et castitas. Ergo vincat spiritus carnem: aut certe non vincatur a carne. Adulterium tenebras quaerit, castitas lucem desiderat. Quomodo vis innotescere, sic viveSed delectat adulterium. Contradicatur, resistatur, repugnetur. Non enim non habes unde pugnes. Deus tuus est in te, Spiritus bonus datus est tibi. Et tamen permittitur ipsa caro concupiscere adversus spiritum, suggestionibus pravis et delectationibus genuinis. Fiat quod ait Apostolus, Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Non dixit, non sit. Jam est ibi. Quod ideo peccatum vocatur, quia merito peccati contigit. Non enim in paradiso caro concupiscebat adversus spiritum, aut erat ibi ista pugna, ubi pax erat sola: sed facta transgressione, posteaquam ho
Abbreviated transcription (Latin):
& comeditis inuicem: Litigatis
inuicẽ. detrahitis inuicẽ. obpbria obi¬
uid autẽ uult falsꝰ testis ad ppłm.¬
nisi nocere mordendo. & consume¬
re mentiendo: Deniq admonens ho-
si mordetis inqͥt & comeditis inuicẽ: ui¬
dete ne ab inuicẽ consumamini. Dico

Expanded text:
t comeditis invicem? Litigatis cum invicem, detrahitis invicem, opprobria objiuid autem vult falsus testis, nisi nocere mordendo, et consumere mentiendo? Denique admonens homiSi mordetis, inquit, et comeditis invicem, videte ne ab invicem consumamini . No
Abbreviated transcription (Latin):
addidit sua. ut qͥ audit hec. intelligat
qͦm clamare debeat. Ego dixi dñe mise¬
rere mei. sana animã meã qͥa peccaui tͥ.
Non enĩ sanatione indiguisset. nͥ peccan¬
sua concupisceret. id ẽ ipsa sibi metipsi
ex ea parte qua in carne infirmata est
repugnaret. Caro enĩ nͥ ꝑ animã nicħ
spm dicit᷑. qͣnͣdo anima carnali contu¬
piscentia spũi reluctat᷑. Totũ hoc sumꝰ.
& caro ipsa quȩ discedente anima morit᷑.
nr̃a pars infirma ẽ. Non fugienda di¬
mittit᷑. s recipienda deponitur. nec recep¬
ta ult̾iꝰ relinquet᷑. Seminat᷑ aut̃ corpus
animale. surget corpꝰ spũale. Tunc ĩa
sine ulla repugnantia. uerũ etiã sine
ulla corꝑalis alim̃ti indigentia in ȩt̾nũ
iuinficanda subdet᷑. Hȩc gͥ duo quȩ nunc
inuicẽ adu̾santur in nobis. qm̃ in utroq
nos sumꝰ. ut concordent. oremus & agamꝰ
Non enĩ alt̾m eoꝵ putare debemꝰ inimicũ.

Expanded text:
addidit: sua, ut qui hoc audit intellegat addidit: sua, ut qui hoc audit intellegat quomodo clamare debeat: ego dixi, domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. non enim sanatione indiguisset, nisi se iparo concupisceret, id est ipsa sibimet ipsi ex ea parte qua in carne infirmata est repugnaret. Caro enim nihil nisi per anspiritum dicitur, quando anima carnali concupiscentia spiritui reluctatur. totum hoc nos sumus. et caro ipsa, quae discedente anima moritur, nostra pars infirma est, non fugienda dimittitur, sed recipienda reponitur nec recepta ulterius relinquetur. seminatur autem corpus animale, resurget corpus spiritale. tunc iam sine ulla repugnantia, uerum etiam sine ulla corporalis alimenti indigentia in aeternum uiuificanda subdetur. haec igitur duo, quae nunc inuicem aduersantur in nobis, quoniam in utroque nos sumus, ut concordent oremus et agamus. non enim alterum eorum putare debemus inimicum,
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sꝰ spm̃ ñ concupiscat. nec sit in no¬
bis hoc uitiũ cont᷑ qd̾ sp̃c concupiscat:
Qd̾ in hac uita qmuis uelimꝰ. qm̃ facere
ñ ualemꝰ. id saltem in adiutorio dĩ fa¬
ciamꝰ. ne carni concupiscenti adu̾sꝰ spm
peccatũ nr̃a consensione ꝑtrahamur¬
bellũ nũqm ullũ esset. si natura
humana ꝑ liberũ arbitriũ in rectitu¬
dine in qua facta ẽ ꝑstitisset. Nunc uͦ
quȩ pacem felix cũ deo habere noluit.
secum pugnat infelix. Et cũ sit hoc
luis ẽ inqm bellũ cum spe pacis ȩternȩ
qm̃ sine ulla lib̾ationis cogitatione
captiuitas. Cupimꝰ qͥdẽ etiã hoc bello
carere. & ad capessendam ordinatissi¬
mã pacẽ. ubi sirmissima stabilitate
potiorib inferiora subdant᷑. igne di¬
uini amoris accendimͦ. S si qd̾ absit
illiꝰ tanti boni spes nulla esset. malle
debuimꝰ in huiꝰ conflictionis molestia
remanere. qm uitus in nos dnãtione
ñ eis resistendo ꝑmittere. Ed sermone¬
aũt temptat᷑ a concupiscentia. S

Expanded text:
n nobis hoc vitium, contra quod spiritus concupiscat? Quod in hac vita quamvis velimus, quoniam facere non valemus, id saltem in adjutorio Dei faciamus, ne carni concupiscenti adversus sppeccatum nostra consensione pertrahamurbellum numquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc uero, quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc lius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae quam sine ulla liberationis\' cogitatione captiuitas. Cupimus quidem etiam hoc bello carere et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne diuini amoris accendimur. Sed si quod absit illius tanti boni spes nulla esset, malle debuimus in huius conftictationis molestia remanere quam uitiis in nos dominationem non eis resistendo permittere. que temptatur a concupiscentia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
liberau̾it: tunc uere liberi eritis.
Hec spes nr̃a est fr̃s. ut a libero liberemur.
& liberando nos seruos faciat. Serui enĩ
eramꝰ cupiditatis. lib̾ati efficiam᷑ serui
caritatis. Hoc & apłs dicit. Uos fr̃s in
lib̾tatẽ uocati estis. tantũ ne lib̾tatem
in occasionẽ carnis detis. s ꝑ caritatem
seruite inuicẽ. Non gͣ dicat xp̃ianus.
Liber sum. in lib̾tatẽ uocatus
sum. Seruus eram. s redẽptus sum.
& ipsa redemptione liber effectus sum.
faciam qd̾ uolo. Nemo me ꝓhibeat a uo¬
luntate mea. si liber sum. S si ista uolun¬
tate peccatũ facis: seruus especcati. Noli
gͦ libertate abuti. ad libere peccandum.
s utere ad ñ peccandũ. Erit enĩ uolun¬
tas tua libera. si fuerit pia. Eris liber.
si fueris seruus. Lib̾ peccati. seruus iusti¬
ciȩ. dicente apło. Cum serui essetis pecta¬
ti. liberi eratis iusticiȩ. Nunc aũ lib̾ati
a peccato. serui aũt facti dõ. habemꝰ fru¬

Expanded text:
liberaverit, tunc vere liberi eritis. Haec spes nostra, fratres, ut a libero liberemur, et liberando servos nos faciat. Servi enim eramus cupiditatis: liberati efficimur servi charitats; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem . Non ergo dicat christianus: Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redemptus sum, et ipsa redemptione liber effectus sum, faciam quod volo; nemo me prohibeat a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es peccati. Noli ergo libertate abuti ad libere peccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris liber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae: nunc autem liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fru
Abbreviated transcription (Latin):
arue ut ñ caque uultis faciatis. Uider¬
ta qͣm ꝑiculose audit᷑. si ñ intelligatur.:
Uidetis quẽ admodũ ꝑtineat ad officium
pastoris. oꝑtos fontes aꝑire. & aquã pei¬
tam. innoxiam. sitientib ouib ministra

Expanded text:
ea quae vultis, illa faciatis. Videtis quam periculose auditur, si non intelligitur. Videtis quemadmodum pertineat ad officium pastoris, opertos fontes aperire, et aquam puram, innoxiam, sitientibus ovibus ministra
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd concupiscit: Qd̃ in potestate nẽ il
concupiscat. qm̃diu in est pectatum sl
mbris. idẽ uiolenta quedã carnis ille¬
cebra in corꝑe mortis huiꝰ. ueniens de
uindicta illiꝰ ꝓeccati unde ꝓpaginẽ du¬
cimꝰ scłm qͣm om̃s ante gram filii suꝗ
ur. contra qd̵ peccatũ militant sub
gr̃a constituti. ñ ut ñ sit in eoꝵ corꝑe
qmdiu ita mortale est. ut & mortuum
iuire dicat᷑. s ut ñ regnet. Non autẽ reg¬

Expanded text:
iquid concupiscit, quod in potestate non est, ne iquid concupiscit, quod in potestate non est, ne concupiscat, quamdiu inest peccatum in mbris, id est uiolenta quaedam carnis inlecebra in corpore mortis huius, ueniens de uindicta illius peccati, unde propaginem ducimus, secundum quam omnes ante gratiam filii sunt irae. contra quod peccatum gratia constituti, non ut non sit in eorum corpore quandiu ita mortale est, ut mortuum jure dicatur, sed ut non regnet. Non autem reg
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enim dicta ẽ caro in eo qd̃ scd̾m ipsam
facit anima. cũ ait caro concupiscit quẽ¬
ad modũ dictũ ẽ auris audit. & oculꝰ iudec.
Qͥs enĩ nescit qd̾ anima potiꝰ & ꝑ aurẽ au¬
diat. & ꝑ oculũ uideat. Ita loquim᷑ & cũ
dicimꝰ. manꝰ tua subuenit homini. cum
aliqͥd porrecta manu dat᷑. qͦ cuiqͣm subus¬
nitur. Qd̾ si de ipso etiã fidĩ oculo ad quls
ꝑtinet credere que ꝑ carnẽ ñ uident᷑. Ais¬
tũ ẽ uidebit om̃is caro salutare dĩ ñ alls
nͥ de anima qua uiuit caro. cũ etiã piꝑ
sam carnẽ nr̃am xp̃m pie uidere. id eł
formã qua indictus est ꝓpt̾ nos. ñ ꝑtinadl
ad concupiscentiã. s ad minist̾ium sas¬
nis: ne forte aliqͥs ita uelit acciꝑe qd̃ al¬
tum ẽ. uidebit om̃is caro salutare. d
qͣnto congruentiꝰ dr̃ caro concupiscer
qndo auima ñ solũ carni animale. ia
p̃stat. uerũ etiã scđm ipsam caruale al¬

Expanded text:
sus carnem. Sic enim dicta est caro in eo, quod secundum ipsam sus carnem. Sic enim dicta est caro in eo, quod secundum ipsam facit anima, cum ait: caro concupiscit, quemadmodum dictum est: auris audit et oculus uidet, quis enim nescit, quod anima potius et per aurem audiat et per oculum uideat? ita loquimur et cum dicimus; manus tua subuenit homini, cum aliquid porrecta manu datur, quo cuiquam subueniatur. quodsi de ipso etiam fidei oculo, ad quem pertinet credere, quae per carnem non uidentur, dictum est: uidebit omnis caro salutare dei, non utique nisi de anima, qua uiuit caro, cum etiam per ipsam carnem nostram Christum pie uidere, id est formam, qua indutus est propter nos, non pertineat ad con-r cupiscentiam, sed ad ministerium carnis, ne forte aliquis ita uelit accipere, quod dictum est: uidebit omnis caro salutare dei: quanto congruentius dicitur caro concupiscere, quando anima non solum carni animalem uitam praebet, uerum etiam secundum ipsam carnem al
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ concupiscere posse. puto qd̾ omĩs
doctus in doctusq ñ dubitet. Ac ꝑ hoc
ipsiꝰ concupiscentie carnalis causa. ñ est
in anima sola. s multominꝰ est in carne
sola. Eo utroq enĩ fit ex anima
scit. qd̾ sine illa delectatio nuli
sentit᷑. ex carne aũt. qd̾ sine illa carnals
deledatio ñ sentit᷑. Carnẽ itaq conai¬
piscentẽ adu̾sꝰ sp̃m. dicit apłs caria¬
lud desideriũ ñ cum carnis uoluptate
uł carnaliũ rerũ cupiditate cõmictum
quo desiderat anima & deficit in atria
dñi. Solꝰ ht̃ etiã illud: de quo dicitur.
Concupisti sapientiã. serua mandata.
m̃bris corꝑis. ut huic desiderio seruiat.
deniq panis frangitur esurienti. & cet̾a
humanitatis ac miscdĩȩ p̾stantur offi¬
cia. obedientiã caro exhibet. ñ concupis¬
centiã mouet. His atq huiꝰmodi bons
desideriis quib sola anima concupiscit.
cum adu̾satur aliqͥd qd̃ eandẽ anima
scdm carnẽ delectat. tunc dicit᷑ caro con

Expanded text:
nima concupiscere nihil puto, quod omnis doctus atque indoctus non dubitet, ac per hoc ipsius concupiscentiae carnalis causa non est in anima sola: sed multo minus est in carne sola, ex utroque enim erit ex anima, scilicet quod sine illa delectatio nulla sentitur: ex carne autem, quod sine illa carnis delectatio non sentitur. Carnem itaque concupiscentem adversus spiritum, dicit Aplud desiderium non cum carnis uoluptate uel carnalium rerum cupiditate conmixtum, quo desiderat et deficit anima in atria domini; solus habet etiam illud, de quo ei dicitur: concupisti sapientiam: semembris corporis, ut huic desiderio seruiant,denique panis frangitur esurienti et cetera humanitatis ac misericordiae praestantur officia, oboedientiam caro exhibet, non concupiscentiam mouet. his atque huius modi bonis desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum aduersatur aliquid, quod eandem animam secundum carnem delectat, tunc dicitur caro con
Abbreviated transcription (Latin):
& intellige. Sublata ẽ questio. seqñtib
u̾bis. Cũ enĩ dixisset. si aũt spũ facda
carnis mortificau̾itis uiuetis. continuo
addidit. Qt qͦt enĩ spũ dĩ aguntur. hii
eq enĩ nullũ ẽ uitiũ. cũ sicut dicit
apłs caro concupiscit adu̾sꝰ sp̃m
cui uitio contͣria uirtus ẽ. cũ sicut idem
dicit. sp̃c concupiscit adũsꝰ carnẽ. Hec
enĩ sibi inuicẽ adu̾sant᷑. ut ñ ea quȩ uul¬
tis faciatis. Qͥd aũ uolumꝰ facere cum¬

Expanded text:
et intellige. Sublata est quaestio sequentibus verbis. Cum enim dixisset, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis; continuo addidit, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi e enim nullum est uitium, cum, sicut dicit apostolus, caro concupiscit aduersus spiritum; cui uitio contraria uirtus est, cum, sicut idem dicit, spiritus. concupiscit aduersus carnem. Haec enim, inquit, inuicem aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ne habueritis. neq hoc dixit. ne
feceritis. s ne ꝑfeceritis. Qͥd sit aũt hoc.
adiuuante dño dicam. ut pot̾o. Adesto¬
te ut intelligatis. si spu ambulatis. Dixi
piscentias carnis ne habueritis. neq hos¬
saltẽ uoluisse dic̾e concupiscentias car¬
nis ne feceritis. s dixisse. concupiscentias
carnis ne ꝑfeceritis. Ipsam nobis lucdam
ꝓposuit. In hoc pͣlio u̾sam᷑. si do militau
Qͥd gͦ seqͥtur: Caro enĩ concupiscit adũs¬
sp̃m. & sp̃c adu̾sꝰ carnẽ. Hec enĩ sibi uul¬
cem adu̾sant᷑. ut ñ ea que uultis faciais
Hoc si ñ intelligat᷑. ꝑiculosissime audiuis
Id̾o sollicitꝰ ne male homines intelligen¬
do ꝑeant. suscepi hȩc u̾ba apłi adiuuã¬
te dño ur̃ȩ exponere caritati. Qd at he¬

Expanded text:
Ne habueritis; neque hoc dixit, Ne feceritis; sed, ne perfeceritis. Quid sit autem hoc, adjuvante Domino, dicam ut potero: adestote, ut intelligatis, si Spiritu ambulatis. Dico piscentias carnis ne perfeceritis. Seqsaltem voluisse dicere, Concupiscentias carnis ne feceritis: sed dixisse, Concupiscentias carnis ne perfeceritis. Ipsam nobis luctam proposuit. In hoc praelio versamur, si Deo militamus. Quid ergo sequitur? Caro enim concupiscit ads carnem. Haec enim invicem adversantur; ut non ea quae vultis, faciatis. Hoc si non intelligatur, periculosissime auditur. Ideo sollicitus ne male homines intelligendo pereant, suscepi haec verba Apostoli, adjuvante Domino, exponere vestrae Charitati. Vacat
Abbreviated transcription (Latin):
& lacobꝰ. Uoluntarie genuit nos u̾bo
ueritatis. ut simꝰ initiũ aliqd̃ creature eiꝰ.
ne scilicet in eo qd̾ ait genuit: hoc nos
ficri putaremꝰ qd̾ ipse ẽ: ideo pͥncipatum
quenda in creatura nobis hac adoptione.
concessum satis ostendit. Ex tract̃ euglii¬
plurimũ habere in nr̃a fide sacra¬
m̃tũ. aplĩca doctrina testat᷑. Unde. apłs
paulꝰ cũ de udeoꝵ meritis loqueretur.
quoꝵ ẽ inqͥt adoptio & gła. & testam̃ta
& legis latio. quoꝵ patres. & ex quibꝰ xp̃c
scdm carnẽ. qui ẽ suꝑ om̃ia ds̃ beneditus
in scłã. Item dicit. Et ipsi in nobismetip¬
sis ingemiscimꝰ adoptionẽ. expedantes
redemptionẽ corꝑis nr̃i. Etem alio loco.
modi testimonis satis apparet. Unicum
enĩ filiũ ds̃ habet quẽ genuit de substan¬
tia sua. de qͦ dr̃. Cũ in forma dĩ eẽt. ñ ra¬
pinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ equalis d̃o. Nos au̾t
ñ de substantia sua genuit. Creatura¬
tauit. Iste itaq modus quo nos ds cum

Expanded text:
cobus: uoluntarie genuit nos uerbo ueritatis, ut simus initium aliquod creaturae eius. ne scilicet in eo quod ait genuit hoc nos fieri putaremus quod ipse est, ideo principatum quendam in creatura nobis hac adoptione concessum satis ostendit. Non ergo aliplurimum ualere in nostrae fidei sacramento apostolica doctrina testatur. unde apostolus Paulus cum de Iudaeorum meritis loqueretur, quorum est, inquit, adoptio et gloria et testamenta et legislatio; quorum patres, et ex quibus Cm carnem, qui est super omnia deus benedictus in saecula; item dicit: et ipsi in nobismet ipsis ingemescimus adoptionem expectantes redemptionem corporis nostri; item alio loco: smodi testimoniis satis adparet. unicum enim filium deus habet, quem genuit de substantia sua, de quo dicitur: cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo. nos autem non de subtavit. Iste itaque modus quo nos Deus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Non horam dixit qua cogeret᷑ mori. s qua
dignaret᷑ occidi. Tempꝰ enĩ expectabat quo
moreret᷑. quia tempꝰ expectauit quo nasce
ret᷑. De hoc temꝑe apls loquens. ait.
Cum aũ uenit plenitudo temꝑis: misit aͥs
filiũ suũ. Ideo multi dicunt. Quare ñ
ante uenit xp̃c: Quib respondendũ est.
qͥa ñdũ uenerat plenitudo temꝑis. mode¬
rante illo. ꝑ quẽ facta sunt temꝑa. Sciebã
enĩ. qndo uenire deberet. Primũ ꝑ mubia
seriem tempoꝵ & annoꝵ p̃dicendus fuis.
Non enĩ aliqͥd paruũ uenturũ fuit. Du
fuerat p̃dicendꝰ: semꝑ tenendꝰ. Qnͣto ma¬
ior uidex ueniebat. tanto p̃conũ longidꝰ
series p̃cedebat. Deniq ubi uenit plail¬
tudo temꝑis: uenit & ille qui nos libera
sempit̾nꝰ. qui nec p̃ceditur hest̾no. nes s¬

Expanded text:
o horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectaviretur. De hoc tempore Apostolus loquens, ait: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberarsempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec e