comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ exaudi orationẽ meã:
& clamor m̾s ad te ꝑueniat:
Uidens ꝓpheta ante aduentũ
dñi humanos crescere indesi¬
nent errores. ꝑsonã pauꝑis
conuenient᷑ assũpsit. qͥ calamitateᷤ
mund penitentie humilitate de¬
fleret: ut cito illi misericors sub¬
ueniret. quẽ tot mala adunato
fasce depͥmebant: Dicit eñĩ: dñe
exaudi orationẽ meã: scilicet eã
quã pius allegator ꝓ totr mun¬
di liberatione fundebat: Sc̃oꝵ
enĩ consuetudo ẽ sic dolere ca¬
lamitates alienas ut ꝓpͥas: Sicut
apłs ait Quis infirmatur: & ego
ñ infirmor: Quis scandalirat᷑: &
ego ñ uror: Seqͥt᷑ & clamor m̾s
ad te ꝑueniat: Nouerat hic pau¬
per doctꝰ lege diuina. p̃cibꝰ pec¬
catoꝵ nubẽ quandã frequent᷑
opponi de qua hieremias dicit:
Opposuisti nubem ne transeat o¬
icde dicit Usqueqͦ dñe clamabo
os ñ exaudies: uociferabor ad te
iniuriã accipiens ⁊ ñ intendes:
Qua ꝓpt̾ memor istarũ rerũan¬
xi suũ clamorẽ festinabat ad

Expanded text:
ne, exaudi orationem meam, et clamor meus ad te perveniat. Videns propheta ante adventum Domini humanos crescere indesinenter errores, personam pauperis convenienter assumpsit, qui calamitates mundi poenitentiae humilitate defleret; ut cito illi misericors subveniret, quem tot mala adunato fasce deprimebant. Dicit enim: Domine, exaudi orationem meam, scilicet eam quam pius allegator pro totius mundi liberatione fundebat. Sanctorum enim consuetudo est sic dolere calamitates alienas ut proprias, sicut Apostolus ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Sequitur, et clamor meus ad te perveniat. Noverat hic pauper doctus lege divina, precibus peccatorum nubem quamdam frequenter opponi; de qua Jeremias dicit: Opposuisti nubem, ne transeat oidem dicit: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies, vociferabor ad te injuriam accipiens, et non intendes ? Quapropter memor istarum rerum anxius suum clamorem festinabat ad
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris debuisses aduertere:
sequitur. Memor erit in scłm
testam̃ti sui. Memor erit.
humanitatis consuetudine dr̃
quia tẽ qͥs aliqͥd in mente habu¬
isse putat᷑ cũ ꝓmissa cõpleuerit.
Inscłm. et̾nitatẽ significat: quia
uerba testamenti sui. solidissi¬
ma ueritate custodit. Nã sicut
ꝓmissus ẽ in ueteri testamento
dñs saluator: ita in nouo adue¬
nire dignatꝰ ẽ: in quo esca da¬
ta ẽ timentibus eũ. idest cõmu¬
nicatio corporis & sanguinis sa¬
cri. quȩ ẽ salus gentium et re

Expanded text:
vatoris debuisses advertere, vatoris debuisses advertere, sequitur, memor erit in saeculum testamenti sui. Memor erit, humanitatis consuetudine dicitur, quia tunc quis aliquid in mente habuisse putatur, cum promissa compleverit. In saeculum aeternitatem significat, quia verba testamenti sui solidissima veritate custodit. Nam sicut promissus est in Veteri Testamento Dominus Salvator, ita in Novo advenire dignatus est, in quo esca data est timentibus eum, id est communicatio corporis et sanguinis sacri, quae est salus gentium et
Abbreviated transcription (Latin):
riam fecit mirabiliũ suoꝵ mi¬
sericors ⁊ miserator dñs. Ad socłm
uenit ingressũ. ubi ostendit esca
cȩlesti fidelissimos pastos. idest
aduentu dñiͣ saluatoris. Memo¬
riã gͦ fecit mirabiliũ suoꝵ. qñ
plurima noua & inusitata mon¬
strauit. Tc̃ enĩ omia dm̃ rege¬
re. potuit euident̃ aduerti: qͣn
ise sunt consuetudines rerũ.
sacris iussionibꝰ immutari. Con¬
uertere enĩ ueracit ñ potest
ordines rerũ. nͥ qͥ eas effecisse &
administrare cognoscit᷑. & ut
ostenderet. qͥ fecit memoriã
mirabiliũ suoꝵ: seqͥt᷑. Misericors
& miserator dñs. Misericors natis¬
rã eiꝰ pietatis ostendit. Misera¬
tor. tẽpus. quia aduentu suo
miscđiam fecit: & humano gene
inscłm testamenti sui. Quod drx̃
escã dedit timentibꝰ se. significat
utiq sꝑitalẽ cibũ. Quis enĩ escã
cõmunẽ putet fidelibus ad pre¬
miũ datã: que & peccatoribꝰ pas¬
sim cognoscit᷑ attributa : Sed ut
magis hoc de aduentu dñi sal¬

Expanded text:
riam fecit mirabilium suorum misericors et miserator Dominus. Ad secundum venit ingressum, ubi ostendit esca coelesti fidelissimos pastos, id est adventu Domini utique Salvatoris Memoriam ergo fecit mirabilium suorum, quando plurima nova et inusitata monstravit. Tunc enim omnia Deum regere potuit evidenter adverti, quando visae sunt consuetudines rerum sacris jussionibus immutari. Convertere enim veraciter non potest ordines rerum, nisi qui eas et fecisse et administrare cognoscitur. Et ut ostenderet qui fecit memoriam mirabilium suorum, sequitur, misericors et miserator Dominus. Misericors naturam ejus pietatis ostendit; miserator, tempus quo adventu suo misericordiam fecit, et humano generin saeculum testamenti sui. Quod dixit, Escam dedit timentibus se, significat utique spiritualem cibum. Quis enim escam communem putet fidelibus ad praemium datam, quae et peccatoribus passim cognoscitur attributa? Sed ut magis hoc de adventu Domini Sal
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sc̃s sum. Terribile. ad om̃ĩpo¬
tentiã ditatis excelsa  sicut in
alio psalmo dicit᷑. Terribilis es &
qͥs resistet tͥ: Quȩ duo ad illud ꝑti¬
nent. ut amemꝰ aduocatũ. iudi¬
cantẽ timere debeamꝰ. Hec enĩ
cõpetent̃ utraq coniuncta sũt:
ne nos aut solus amor negli¬
gentes reddat: aut tantũ timior¬
tuma desperatos efficiat. Iniciũ¬

Expanded text:
ad omnipoad omnipotentiam Deitatis excelsae, sicut in alio psalmo dicitur: Tu terribilis es, et quis resistet tibi ? Quae duo ad illud pertinent, ut amemus advocatum, judicantem timere debeamus. Haec enim competenter utraque conjuncta sunt, ne nos aut solus amor negligentes reddat, aut tantum timor desperatos efficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
& continua exultatione laudan¬
dus ẽ. Conuenient̃ aũt dicitur
redemptionẽ misit: qm̃ hoc ui¬
debantur indigere captiui. Sed
tale p̃ciũ fuit. qͦd ñ tirannus
sumeret. sed ille qͥ absoluebat᷑
acciperet. Lucratꝰ ẽ captiuus re¬
dẽptionẽ suã: & ipse ẽ magis
inde ditatꝰ : qͥ tenebat᷑ obnoxius.
Seqͥt᷑. Mandauit in ȩt̾num testa¬
mentũ suũ. Mandare dicimꝰ. ab¬
sentibꝰ uerba ꝑmedias destina¬
re ꝑsonas. Quod factũ constat
qñ testamentũ nouum ꝑ apłos
atq euangłistas suos transmisit
ad gentes. In et̃num aũt recte
dicitur: quia nullũ ills aliud
successurum significat᷑: sicut in
ueteri testamento constat effec¬
tũ. Hoc ẽ enĩ qͦd cuncta conclu¬
sit: quia plenitudinẽ suã. quȩ
prius fuerat ꝓmissa restituit.
Merito gͦ ęt̃nũ dicit᷑. qͦd nullo
alio indigere cognoscit᷑. Addidit.
Sc̃m & terribile nom̃ eiꝰ. Scm̃.
pertinet ad incarnationẽ: sicut
ipse dicit. Custodi animã meam

Expanded text:
continua exsultatione laudandus est. Convenienter autem dicitur, Redemptionem misit, quoniam hoc videbantur indigere captivi. Sed tale pretium fuit quod tyrannus non sumeret, sed ille qui absolvebatur acciperet. Lucratus est captivus redemptionem suam, et ipse est magis inde ditatus qui tenebatur obnoxius. Sequitur, mandavit in aeternum testamentum suum. Mandare dicimus, absentibus verba per medias destinare personas. Quod factum constat, quando Testamentum Novum per apostolos atque evangelistas suos transmisit ad gentes. In aeternum autem recte dicitur, quia nullum illi aliud successurum significatur, sicut in Veteri Testamento constat effectum. Hoc est enim quod cuncta conclusit, quia plenitudinem suam, quae prius fuerat promissa, restituit. Merito ergo aeternum dicitur, quod nullo alio indigere cognoscitur. Addidit, Sanctum et terribile nomen ejus. Sanctum pertinet ad incarnationem, sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
inde cũ obstinatis penas debitas
qͣm qͥ hic p̃cepta eiꝰ facere negli¬
gunt. ibi uindictã perpetuã su¬
stinebunt. Sequit᷑. fidelia om̃ĩa
mandata eiꝰ. Scriptũ ẽ. Serua
mandata. & seruabunt te. fide¬
lia uͦ sunt : qm̃ nullo mendatio
dicta uariant᷑. Sed absolute no
custodiunt: cũ ea custodire dñi
munere festinamꝰ. Confirmata
in scłm scłi: facta in ueritate
& eqͥtate. humana uerba in¬
cassum missa soluunt᷑. Dñi aũ
sermo confirmatꝰ ꝑmanet in
et̾num: nescit enĩ titubare. qͦd
ueritas loqͥt᷑. Seqͥt᷑. facta inue¬
ritate & ȩquitate. Mandata illa
que superius dix̃. & ut eaque
crederes certissimis effectibus
esse plenissima. facta dixit esse¬
magis quã dicta. W ut digni¬
tas eoꝵ amplius appareret ad¬
iecit. In ueritate & equitate.
Ueritas ẽ: quia dicta cõplent᷑.
ẜquitas : quia iustitię ponde¬
re ꝓferunt᷑. Has enĩ uirtutes
manifestũ ẽ eiꝰ continere man¬

Expanded text:
inde cum obstinatis poenas debitas quoniam qui hic praecepta ejus facere negligunt, ibi vindictam perpetuam sustinebunt. Sequitur, fidelia omnia mandata ejus. Scriptum est: Serva mandata, et servabunt te . Fidelia vero sunt, quoniam nullo mendacio dicta variantur; sed absolute nos custodiunt, cum ea custodire Domini munere festinamus. Vers. in saeculum saeculi, facta in veritate et aequitate. Humana verba incassum missa solvuntur: Domini autem sermo confirmatus permanet in aeternum. Nescit enim titubare quod Veritas loquitur. Sequitur, facta in veritate et aequitate. Mandata illa, quae superius dixit, ut ea crederes certissimis effectibus esse plenissima, facta dixit esse quam dicta. Et ut dignitas eorum amplius appareret, adjecit, in veritate et aequitate. Veritas est, quia dicta complentur; aequitas est, quia justitiae pondere proferuntur. Has enim virtutes manifestum est ejus continere man
Abbreviated transcription (Latin):
constat esse ꝑagendũ. Laudatio
enĩ eiꝰ. ñ claudit᷑ t̾mino. quia
nec finẽ potest habere benefi¬
tiũ. Hic laudat᷑. qr. pecratores
liberat: ibi predicat᷑. quia de¬
uotos eiꝰ coronat. Merito gͦ alła
in titulo psalmꝰ iste cognoscitur
suscepisse: qͥ & a laude dñi fecit
initiũ. & in eiꝰ laude finitꝰ est.
populus iste letatꝰ ẽ. Fuit & no¬
strum gaudiũ audire gauden¬
tẽ. Alacritas enĩ mentis auget᷑.
qñ alteriꝰ letantis ꝓlata uerba
suauit᷑ hauriunt᷑. Sed ne hoc
qͦq putet᷑ otiosũ. qͦd post cente¬
simũ psalmũ hec erultatio fide¬
liũ tali numero collocat᷑. Respi¬
ce enĩ dulcedinẽ securitatẽ q
canentiũ. & inuenies hic imagi¬
nem illiꝰ prȩmii contributã. quã
operariis in euangłio dñs polli

Expanded text:
constat esse peragendum. Laudatio constat esse peragendum. Laudatio enim ejus non clauditur termino, quia nec finem habere potest beneficium. Hic laudatur, quia peccatores liberat; ibi praedicatur, quia devotos coronat. Merito ergo Alleluia in titulo psalmus iste cognoscitur suscepisse, qui et a laude Domini fecit initium, et in ejus laude finitus est.populus iste laetatus est! Fuit et nostrum gaudium audire gaudentem. Alacritas enim mentis augetur, quando alterius laetantis prolata verba suaviter hauriuntur. Sed nec hoc quoque putetur otiosum, quod post centesimum nonum psalmum haec exsultatio fidelium tali numero collocatur. Respice enim dulcedinem securitatemque canentium, et invenies hic imaginem illius praemii contributam, quam operariis in Evangelio Dominus polli
Abbreviated transcription (Latin):
licet initiũ sapientie. ꝑ hc̃ enĩ
ad dñm. uelut qͥbusdam ianuis
introit᷑. Nã si metꝰ eiꝰ uidicii nesci¬
at᷑: conuersionis medicina ne¬
gligit᷑. Timeamꝰ ulciscentẽ: ut
meream᷑ redẽptoris grãm rep¬
perire. Seqͥt᷑. Intellectus bonus
omĩbꝰ fatientibꝰ eũ. Ne sapien¬
tiã putares humanã. que in¬
certis casibus nutat & fluctuat.
dicit de ista cęlesti sapientia.
Intellectꝰ bonus. idest uerus
atq salutaris: quẽ constat in
ila ñ esse de qua scriptũ est.
sapientia huiꝰ mundi stultitia
ẽ apud dm̃. Iste gͦ intellectus
qui in timore dnͣ ꝓbat᷑ intentꝰ
ucilis atq fructuosus ẽ: qm̃ in¬
de nascit᷑ qͦd ad ꝑhennẽ głam
perducere uideat᷑. Adiecit. Lau
ce intentio psalmi tota declara¬
ta ẽ. Populus ille fidelis a dia¬
bolica prauitate liberatꝰ: grãs
agens dño. sententiã religiosȩ
mentis expressit. Quod & hic fa¬
cere debent qui deuoti st̃. &
in illa cęlesti hierłm a beatis

Expanded text:
licet Initium sapientiae. Per hunc enim ad Dominum velut quibusdam januis introitur. Nam si metus ejus judicii nesciatur, conversionis medicina negligitur. Timeamus ulciscentem, ut mereamur Redemptoris  eperire. Sequitur, intellectus bonus omnibus facientibus eam. Ne sapientiam putares humanam, quae incertis casibus nutat et fluctuat, dicit de ista coelesti sapientia: Intellectus bonus, id est verus atque salutaris, quem constat in illa non esse, de qua scriptum est: Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Iste ergo intellectus qui in timore Domini probatur intentus, utilis atque fructuosus est: quoniam inde nascitur, quod ad perennem gloriam perducere videatur. Adjecit, laudculi. Ecce intentio psalmi tota declarata est. Populus ille fidelis a diabolica pravitate liberatus, gratias agens Domino, sententiam religiosae mentis expressit; quod et hic facere debent qui devoti sunt, et in illa coelesti Jerusalem a beatis
Abbreviated transcription (Latin):
arenã quȩ ẽ ad ora maris.
Apperuit enĩ causã. quare uir¬
tutẽ operũ suoꝵ annuntiauit
pͦpło suo: scilicet. ut daret eis
hereditatẽ gentiũ. Ipsa enĩ in¬
tentio fuit miracłoꝵ. ut crede¬
rent. & p̃mia cõꝓmissa creden¬
tes acciperent. Op̃a manuum

Expanded text:
am quae est ad oram maris . Aperuit enim causam quare virtutem operum suorum annuntiabit populo suo; scilicet ut daret eis haereditatem gentium. Ipsa enim intentio fuit miraculorum ut crederent, et praemia compromissa credentes acciperent. Vers. 7. M
Abbreviated transcription (Latin):
impleta sententia: que tribus
uersibus continet᷑. uirtꝰ operũ
fuit quã dicit in euangłio. Ce¬
ci uident. surdi audiunt. leprosi
mundant᷑. mortui resurgunt.
& beatꝰ qͥ ñ fuerit scandalitatꝰ in
me. Annuntiauit. manifestã
fecit. pͦpło suo. scilicet xp̃iano
quẽ redemit sanguine p̃cioso.
Sed hoc illi ꝓpħe spiritu dicunt.¬

Expanded text:
ententia, quae tribus versibus continetur. Virtus operum fuit, quam dicit in Evangelio: Caeci vident, surdi audiunt, leprosi mundantur, mortui resurgunt: et beatus qui non fuerit scandalizatus in me . Annuntiavit, manifestam fecit, populo scilicet Christiano, quem redemit sanguine pretioso. Sed hoc illi
Abbreviated transcription (Latin):
Operã illã dñi quã superius
dixit. nc̃ iterũ quẽadmodum
intelligat᷑ exponit. Gloria enĩ
& decor sicut pat̾ hieronimus
transtulit ẽ opus eiꝰ: qm̃ & lau¬
dabilia sunt nimis & decora
quȩ facit. Bixiniꝰ enĩ confessio¬
nẽ illã. hic accipiendam quȩ¬
uerbis prȩconenialibꝰ explicat᷑.
Sequitur. Et iustitia eiꝰ manet
in scłm scłi. Hic iustitiã dñi. sen¬
tentiã futuri iudicii debemus
aduertere. quȩ omino ꝑpetua
est. Iustitia quippe eiꝰ manet
in scłm scħ. cũ peccatoribus di¬
xerit. Ite in ignẽ ęt̾nũ qͥ paratꝰ
ẽ diabolo & angłis eiꝰ. Iterũq
iustitia eiꝰ manet in scłm scħ.¬

Expanded text:
Opera illa Domini, quae superius dixit, nunc iterum quemadmodum intelligantur exponit. Gloria enim et decor sicut Pater Hieronymus transtulit est opus ejus: quoniam et laudabilia sunt nimis, et decora quae facit. Diximus enim Confessionem illa explicatur. Sequitur, et justitia ejus manet in saeculum saeculi. Hic justitiam Domini, sententiam futuri judicii debemus advertere, quae omnino perpetua est. Justitia quippe ejus manet in saeculum saeculi, cum peccatoribus dixerit: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Iterumque justitia ejus manet in saec
Abbreviated transcription (Latin):
Iopulus beator diuersis mun¬
di partibus aggregatur. pri¬
mo ingressu psalmi confiter
se dicit dño in congregatione
uistoꝵ. ubi ẽ ȩt̃na laus & sine
fine preconiũ. Continet aũt
hec pars p̃dicti alfabet. litte¬
ras sex. Scđo fideles eiꝰ dicit.
copioso munere satiatos. ad¬
uentũ dñi cõpmittens. ut he¬
reditatẽ pollicitã auidissima
intentione ꝑquirant. in quo
alie decẽ lutere st̃ digeste. Ter¬
tio redẽptos asserit xp̃ianos.
& testamentũ nouũ ȩt̾̃na grã
consecratũ. Iste uero residuas
sex litteras recipiens totũ alfa¬
betũ decora ꝑfectione cõpleuerat

Expanded text:
Populus beatorum diversis mundi partibus aggregatus. Primo ingressu psalmi confiteri se dicit Deo in congregatione justorum, ubi est aeterna laus, et sine fine praeconium. Continet autem haec pars praedicti alphabeti litteras sex. Secundo fideles ejus dicit copioso munere satiatos, adventum Domini compromittens, ut haereditatem pollicitam avidissima intentione perquirant; in quo aliae decem litterae sunt digestae. Tertio redemptos asserit Christianos, et Testamentum Novum aeterna gratia consecratum. Ista vero residuas sex litteras recipiens, totum alphabetum decora perfectione complevit
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. tit dicat expugnatã se se¬
pe & a uiuentute. Sepe signi¬
ficat frequentiã passionũ: a
iuuentute pͥmũ tẽpus etatis.
qñ ab ipsis pͥmordiis seuissimas
contrarietates diabolo instigan¬
te sustinuit. Sic enĩ alius psal¬
mus ait. Iuuenioꝵ fui & seniii
⁊ ñ uidi iustũ de relictũ. nec
semen ey egentẽ panẽ. Neut᷑
generi masculinũ genꝰ adiunx̃.
quod int̾ idiomata scrip̃ture
durine constat ẽẽ numerandũ.
Egentẽ panẽ: ñ enĩ uel puer.ł
adolescens ħ uiderat qͦd dice

Expanded text:
Dei, ut dicat expugnatam se saepe et a juventute. Saepe significat frequentiam passionum. A juventute, primum tempus aetatis, quando ab ipsis primordiis saevissimas contrarietates, diabolo instigante, sustinuit. Sic enim alius psalmus ait: Juvenior fui et senui, et non vidi justum derelictum, nec semen ejus egentem pane . Neutro generi masculinum genus adjunxit; quod inter idiomata Scripturae divinae constat esse numerandum. Egentem pane, non enim vel puer, vel adolescens hoc viderat quod di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu sc̃o ꝓpħa cõpletus. in pͥma
positione mouet ifrł ut
dicat quanta certamina & qͣles
insidias a suis ꝑtulerit inimi¬
cis: ne qͥs fideliũ de ꝓpriis tͥbu¬
lationibꝰ desperare᷑ uudetur.
Sccła positione ꝓphetie sꝑu ꝑ¬

Expanded text:
 propheta completus, in prima positione monet Israel ut dicat quanta certamina et quales insidias a suis pertulerit inimicis, ne quis fidelium de propriis tribulationibus desperare videretur. Secunda positione prophetiae s
Abbreviated transcription (Latin):
głari suscepto exclamat dicens.
Odĩe ego seruus tuus. Amini¬
rat᷑ enĩ se talia benefitia susce¬
pisse. qualia ipse ꝓ redẽptioe
mundi ẽ dignatus adsumere.
Quẽ admodũ enĩ ñ miraretur
seruus. ⁊ conditionẽ pͥmi homi¬
nis implicatus ad illa uenire:
que tauta maiestas dignata ẽ
elegisse: Pauor ẽ dicere quȩ
benefitiã suscipiat: qͥ suis actibꝰ me¬
ret᷑ offensã. Nã ut ammniratio¬
nis istiꝰ declararet augmentũ.
repetit. ego seruus tuus. Ad ie¬
cit. & filiꝰ ancillȩ tuȩꝰ ut humi¬
litatẽ suã triplicatis confessio¬
nibus indicaret. Filiꝰ autẽ au¬
cillȩ. ido uidet᷑ adiectũ: ut ȩccłam
catholicã omĩmodis indicaret.
Que ancilla ẽ dũ seruit: spon¬
sa dũ iungit᷑. W iđo cõpetent̃
aduertimꝰ ñ esse martiriũ nͥ
qͦd seruus dñi & catholice filiꝰ
meret᷑ eccłiȩ. Seqͥtur. Disrupi

Expanded text:
gulari suscepto exclamat dicens: 392 gulari suscepto exclamat dicens: 392 O Domine, ego servus tuus? Admiratur enim se talia beneficia suscepisse, qualia ipse pro redemptione mundi est dignatus assumere. Quemadmodum enim non miraretur servus, et conditione primi hominis implicatus ad illa venire quae tanta majestas dignata est elegisse? Pavor est dicere quae beneficia suscipiat, qui suis actibus meretur offensam. Nam ut admirationis istius declararet augmentum, repetit, ego servus tuus. Adjecit, et filius ancillae tuae, ut humilitatem suam triplicatis confessionibus indicaret. Filius autem ancillae ideo videtur adjectum, ut Ecclesiam catholicam omnimodis indicaret, quae ancilla est dum servit, sponsa dum jungitur. Et ideo competenter advertimus non esse martyrium, nisi quod servus Domini, et catholicae filius mer
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dignatꝰ ẽ calicẽ passio¬
nis accipere. Nã ut hoc impos¬
sibile humane uirtuti abso¬
lute monstraret. secuitꝰ ẽ. &
nom̃ dñi inuocabo. Cuiꝰ fretꝰ
auxilio credebat se cõplere.
cui carneã fragilitatẽ ñ pu¬
tabat posse sufficere. Pulcher¬
rime uero ac breuit᷑ definita
est martirũ mors: calix salu¬
taris. Calix: quia sub mensu¬
ra bibitur. Salutaris: quia in
et̃nã salutẽ dño prestante
ꝓponit᷑. De isto calice dixit
ne noscit᷑ cõparata. Illiꝰ enĩ
passione glorificata ẽ: ut in
conspectu eiꝰ esset eximia.
Hanc enĩ cognoscimꝰ dñm fa¬
mulis sius magna gr̃ȩ uber¬
tate conferre. quã ipse est
dignatꝰ ad sumere. O mors
uitalis . o interitꝰ ambiend̾.
o transitꝰ głosus. que menbra
xp̃i imitatores sui capitis fa¬
cit. W ut sit p̾ciosa. ñ diuicis
oblatis efficit᷑. s effusione san¬
iis & filius ancille tuȩ: disrupi¬
sti uincła mea. Uenit ad posi¬
tionẽ sccłam. ubi mimere sin¬

Expanded text:
nobis dignatus est calicem passionis accipere? Nam ut hoc impossibile humanae virtuti absolute monstraret, secutus est, et nomen Domini invocabo. Cujus fretus auxilio credebat se complere, cui carneam fragilitatem non putabat posse sufficere. Pulcherrime vero ac breviter definita est martyrum mors, calix salutaris: calix, quia sub mensura bibitur; salutaris, quia in aeternam salutem, Domino praestante, propinatur. De isto calice dixit ne noscitur comparata; illius enim passione glorificata est, ut in conspectu ejus esset eximia. Hanc enim cognoscimus Dominum famulis suis magna gratiae ubertate conferre, quam ipse est dignatus assumere. O mors vitalis, o interitus ambiendus, o transitus gloriosus, qui membra Christi imitatores sui capitis facis, et ut sit pretiosa, non divitiis oblatis efficitur, sed effusione sans et filius ancillae tuae! Dirupisti vincula mea. Venit ad positionem secundam, ubi munere sin
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit. in qͥbus se dep̾catꝰ ẽ
custodiri. Nẽ idem inscła lit¬
tera conuersionis tẽpus os¬
tendit. exponens eciã inser¬
monibus dñi qͥbꝰ delectatio¬
rã erotesis subinterrogatio¬
ne ꝓponit. In qͦ corrigit uͣnor
uiã suã  Etas ȩlecta ẽ noui
ñ ueteris testam̃ti: qñ de
seniori homine in robusta
sumꝰ ętate reparati. Iuiͦuior
enĩ dicit᷑. uete ribꝰ cõparatus.
quia cõparatiuus gradus fre¬
quent iũ obtinet positiuii.
Sed iste iuiuenior. quẽ admodũ
correxit uiã suã subsequen¬
ti responsione confirmat di¬
cens. In custodiendo sermones
tuos: tc̃ scilicet cũ euuangłicã
disciplinã pͦpłs xp̃ianꝰ acce¬
pit. Eo siqͥdẽ cẽpe homo cor¬
rectus ẽ qñ uetere prauita¬
te dãpnata. ad recte fidi do

Expanded text:
dicavit, in quibus se deprecatus est custodiri; nunc idem in secunda littera conversionis tempus ostendit, exponens etiam in sermonibus Domini quibus delectatioram erotesis sub interrogatione proponit: In quo corrigit juvenior viam suam? Aetas electa est Novi, non Veteris Testamenti, quando de seniori homine in robusta sumus aetate reparati. Juvenior enim dicitur veteribus comparatus, quia comparativus gradus frequenter vim obtinet positivi. Sed iste juvenior quemadmodum eorrexerit viam suam, subsequenti responsione confirmat dicens: In custodiendo sermones tuos, tunc scilicet cum evangelicam disciplinam populus Christianus accepit. Eo siquidem tempore homo correctus est, quando, vetere pravitate damnata, ad rectae fidei do
Abbreviated transcription (Latin):
labore ꝑagere. & sic ad intel¬
lectꝰ euis penetralia ꝑuenire.
Nemo enĩ meret᷑ tantũ secre¬
tũ conspicere: nͥ cui datũ fu¬
erit bona conuersaticne &¬
cȩlestibus se beneficiis ꝓpxima
ñ natura nobis uenit : sed
ab originalis peccati infirmi¬
tate descendit. Huic remedi¬
alis opposita ẽ meditatio: ne
memoriȩ culmen obliuio ne¬
fanda destrueret. Meditari
enĩ se dicit iustificationes
dñi. ne possit qͦd retinere
expedit obliuisci. Nouerat
enĩ qͦ uitio mens humana
p̃meret᷑. & contra hoc auri¬
liũ repperit. unde obliuio ui¬
olenta debuisset excludi. Res¬
pice quẽadmodũ diuersis cau¬
sis ꝓpͥa uerba subiuncta sunt.
In suꝑiore qͥppe uersu idest
in mandatis exercebor dix̃.
ubi parte opus ẽ actua¬
li. Mandata enĩ st̃ dñi.
Non mechaberis. non
falsũ testimoniũ dixeris. &
cetera. Hec enĩ oportuit ñ
tantũ audire s facere: idoq

Expanded text:
labore peragere, et sic ad intellectus ejus penetralia pervenire. Nemo enim meretur tantum secretum conspicere, nisi cui datum fuerit bona conversatione coelestibus se beneficiis proximan natura nobis venit, sed ab originalis peccati infirmitate descendit. Huic remedialis opposita est meditatio, ne memoriae culmen oblivio nefanda destrueret. Meditari enim se dicit justificationes Domini, ne possit quod retinere expetit oblivisci. Noverat enim quo vitio mens humana premeretur, et contra hoc auxilium reperit, unde oblivio violenta debuisset excludi. Respice quemadmodum diversis causis propria verba subjuncta sunt. In superiori quippe versu, id est, In mandatis tuis exercebor, dixit: ubi parte opus est actuali; mandata enim sunt Domini: Non moechaberis, Non falsum testimonium dices , etc. Haec enim oportuit non tantu
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationes dicit medita¬
bor. Iustificationes qͥppe
dicte st̃: sicut suꝑtꝰ expositũ
est. hebreũ puerũ ñ ampliꝰ
quã sex annis debere serui¬
re: ad significantiã beati pͦpłi
qͥ in hoc scło seruit. ut in illa
resurrectione a cuncta obno¬
xitate liberet᷑. Hoc gͦ quia fu¬
it in enigniate constitutũ
medicabor dixit: ut frequens
iteratio. intellectũ future rei
eudentius apperiret. ii Gimel.

Expanded text:
ditabor. Justificationes quippe dictae sunt sicut superius expositum est, Hebraeum puerum non amplius quam sex annis debere servire, ad significantiam beati populi, qui in hoc saeculo servit, ut in illa resurrectione a cuncta obnoxietate liberetur. Hoc ergo quia fuit in aenigmate constitutum, meditabor, dixit, ut frequens iteratio intellectum futurae rei evidentius aperiret. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
dñi xp̃i. duos libellos caute nimis
luculenterq tractauit. quos uob
transcͥptos reliqui. ut nec antiqͥs
egeatis tractatoribus nec moderꝰ¬
nis. Quappter relinquamꝰ aliquã¬
do adu̾santium contentiones illiei¬
tas. Nemo nos aulebit dicere for¬
tasse culpabiles. si post octauam cor¬
reptionem illud eis dicimus: qd̃ a¬
płs scͥbens ad titum. post scdam in¬
crepationem iudicauit ẽẽ facien¬
dum. Dic̃ enim. heretieũ homi¬
nem pꝰ pͥmam & scdam correptionẽ
huiusmodi & peccat. & est a semꝙ¬
ipso dampnatus. Quidsit autẽ
hereticus quidam patrũ pulcre
definiuit. Hereticus est qui cli¬
uinȩ legis uł ignorantia uel con¬
temptu raptatus. aut noui ꝑti¬
nax inuentor erroris. aut alie¬
ni sectator catholicȩ unitati ma¬
uult adu̾sari quam subici Expli¬
cit p̾saloiꝰ cxxxxuiii. Incipit psal

Expanded text:
Domini Christi duos libellos caute nimis Domini Christi duos libellos caute nimis luculenterque tractavit, quos vobis transcriptos reliqui, ut nec antiquis egeatis tractatoribus nec modernis. Quapropter relinquamus aliquando adversantium contentiones illicitas. Nemo nos audebit dicere fortasse culpabiles, si post octavam correctionem illud eis dicimus, quod Apostolus scribens ad Titum post secundam increpationem judicavit esse faciendum; dicit enim: Haereticum hominem post primam et secundam correptionem hujusmodi et peccat, et est a semetipso damnatus . Quid sit autem haereticus quidam Patrum pulchre definivit: Haereticus est qui divinae legis vel ignorantia vel contemptu raptatus, aut novi pertinax inventor erroris, aut alieni sectator, catholicae unitati mavult adversari quam subjici. PSALMUS CXXXIX. In finem, psal
Abbreviated transcription (Latin):
atq idem ꝑmanens. duas naturas
ꝑfectas atq adunatas inse habet.
scilio& deitatis & humanitatis. Q x¬
ta ꝓbatio. quȩ ostendit. qm̃ siquis
confessus fuerit xp̃m deum ꝑfectũ
n hominem ꝑfectum. denegans du¬
as naturas. rectam doctnam. & hoc
x p̾s unus atq idem ꝑfectus deus est
& ꝑfectus homo. duas naturas ꝑfec¬
tas & adunatas inse habet. deitatis
ꝙhumanitatis. Si enim non hab&
inse duas naturas ꝑfectas & ad una¬
tas deitatis & humanitatis. sicut
quidam dementium dicunt. non
est ꝑfectus deus & ꝑfectus homo.
s aut solum deus. aut solũ homo
aut nec deus nec homo. S cũ istud
inconsequens sit atq nefarium.
xp̃s autem unus atq idem ꝑfectus
deus est & ꝑfectus homo. sicut ha¬
bet conmunis confessio. Habet gͥ
inse duas naturas ꝑfectas & ad una¬
tas deitatis & humanitatis. Unde
etiam fecundus uen̾abilis ep̃c he¬
reticoꝵ penetrabili subtilitate de¬
structor. nuꝑ ad iustinianũ prin¬
cipem scͥbens de duabus naturis

Expanded text:
manens, duas naturas perfectas atque adunatas in se habet, scilicet deitatis et humanitatis. Quarta probatio, quae ostendit quoniam si quis confessus fuerit Christum Deum perfectum et hominem perfectum, denegans duas naturas, rectam doctrinam et hoChristus unus atque idem perfectus Deus est et perfectus homo, duas naturas perfectas et adunatas in se habet deitatis et humanitatis. Si enim in se non habet duas naturas perfectas et adunatas deitatis et humanitatis, sicut quidam dementium dicunt, non est perfectus Deus et perfectus homo, sed aut solum Deus, aut solum homo, aut nec Deus nec homo: sed cum illud inconsequens sit atque nefarium, Christus autem unus atque idem perfectus Deus est et perfectus homo, sicut habet communis confessio, habet in se igitur duas naturas perfectas et adunatas deitatis et humanitatis. Unde etiam Facundus venerabilis episcopus, haereticorum penetrabili subtilitate destructor, nuper ad Justinianum principem scribens, de duabus naturis
Abbreviated transcription (Latin):
ut unitas caritatis potentiȩ uel
naturȩ intereos possit agnosci.
naturarum octauus nobis
psalmus emicuit. quibus erran¬
tium ꝑfidia ꝑsumpta retundit᷑
qui certe uł illo circumcisionis
curentur eremplo. uł sic̃ uide¬
i octauo die p̾putia deponebant.
ita &. isti octauo psalmo conmo
niti obstinationis suȩ suꝑflua
derelinquant. Est enim de hac

Expanded text:
ut unitas charitatis, potentiae vel naturae inter eos possit agnosci.  duarum naturarum octavus nobis psalmus emicuit, quibus errantium perfidia praesumpta retunditur. Qui certe vel illo circumcisionis curentur exemplo, ut sicut Judaei octavo die praeputia deponebant, ita et isti octavo psalmo commoniti, obstinationis suae superflua derelinquant. Est enim de hac
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑmanens ex duabus naturis
adunatis & ꝑfectis consistit. sic̃ de¬
monstratum ÷ ex deitate & humani¬
tate. quicquid autem ex duabus na¬
turis ad unatis & ꝑfectis consistens
deitatis & humanitatis. & induab
naturis adunatis ⁊ ꝑfectis essentiã

Expanded text:
duabus naturis adunatis et perfectis consistit, sicut demonstratum est, ex deitate et humanitate. Quidquid autem ex duabus naturis adunatis et perfectis consistens deitatis et humanitatis, et in duabus naturis adunatis et perfectis essentiam
Abbreviated transcription (Latin):
cxxxuiii. & quamus altissima
surditas eis inmineat. nec tot p̃¬
conibus supata discedat. tamen
si adhuc nefanda ꝑsuasione dura¬
ti st̃. dicamus illis & sẏllogistieaᷤᷤ
ꝓbationes. qm se marime ̇alecti¬
coᷤᷤ uideri uolunt. Prima gͥ ꝓba
sus. ex deitate & humanite adu¬
nata & ꝑfecta consistit. ex duab
naturis adunatis & ꝑfectis con
itatis & humanitatis. Secunda ꝓ¬
batio. quia induabus naturis est

Expanded text:
ctavus. Et quamvis altissima surditas eis immineat, nec tot praeconibus superata discedat, tamen si adhuc nefanda persuasione durati sunt, dicamus illis syllogisticas probationes, quoniam se maxime dialecticos videri volunt. Prima igitur sus, ex deitate et humanitate adunata et perfecta conaturis adunatis et perfectis consitatis et humanitatis. Secunda probatio, quia in duabus naturis est
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ꝓsilire. Quod d̾s ꝑscrip¬
turas diuinas frequenter fa¬
cit. cũ terrorẽ eis suȩ indigna¬
tionis ostendit. Sequitur ge

Expanded text:
dicta prosilire, quod Deus per Scripturas divinas frequenter facit, cum terrorem eis suae indignationis ostendit. Sequitur ge
Abbreviated transcription (Latin):
enumerat bona tm̃itium¬
dm̃. ut animos deuotoꝵ. cȩ¬
lestis p̃mii calore sutcendat.
Scło benedicit̃ eos ut gau¬
dia et̃na recipiant: ne qͥs
hẽ timorẽ suauissimũ ꝑtimes

Expanded text:
enumerat bona timentium, ut animas devotorum coelestis praemii calore succendat. Secundo benedicit eos, ut gaudia aeterna recipiant ne quis hunc timorem suavissimum pertimes
Abbreviated transcription (Latin):
quies dñi. ipsũ speciale tab̃¬
nacłm ĩ hominũ religiosissi¬
mis pectoribꝰ insidere. ⁊ fic
ubiq eẽ ut in his dicatur
tituta mundano solã sp̃e suã
ponit in dño. patit᷑q qͦd ui¬
dua. in ꝓbitates maloꝵ direp¬
tiones crudelissimas ĩpioꝵ.
⁊ tãꝗͣ marital aitrilio des¬
tituta sẽꝑ meret. sẽꝑ atterit᷑
s m̃tis castissime fruit᷑ irde¬
mutata constantia. Ad cuius
similitudinẽ uiduã laudat
apłs dicens. Quȩ aũ uidua
Hec quãus ⁊ coniugatas. ⁊
uirgines. continere uideat᷑.
uidua tam̃ dicit᷑: qr p̾̃sidio
destituta scłari. spẽ suã in
cȩlesti sponso reposuit. qͥ eã
fecit de fusca pulchrã. de er¬
ronea rectã. de crudeli piã.
de caduca firmissimã: suie
sinente lege. sub qua uelut

Expanded text:
quies Domini, ipsum speciale tabernaculum in hominum religiosissimis pectoribus insidere, et sic ubique esse, ut in his dicatur tituta mundano, solam spem suam ponit in Domino, patiturque quod vidua improbitates malorum, direptiones crudelissimas impiorum; et tanquam maritali auxilio destituta semper moeret, semper atteritur, sed mentis castissimae fruitur indemutata constantia. Ad cujus similitudinem viduam laudat Apostolus, dicens: Quae autem vidua Haec quairgines continere videatur, vidua tamen dicitur, quia praesidio destituta saeculari, spem suam in coelesti Sponso reposuit, qui eam fecit de fusca pulchram, de erronea rectam, de crudeli piam, de caduca firmissimam. Sive sinente lege, sub qua velut
Abbreviated transcription (Latin):
W hic qͦq uersus in capite psal
miꝓbatur esse iã dict᷑: ut sic̃
axp̃o fecit initiũ. ita ipsi con¬
cordare uideat᷑ & finis. Ipse enĩ
in apocalipsi dicit. Ego sũ alfa
& cu. Merito gͦ & in capite con¬
fessio posita e. & in fine repeti¬
ta quia in om̃i uita nr̃a ipsã
nos oportet adsumere. & in ip̃¬
sius delectatione finire. Conclusio.¬

Expanded text:
 hic quoque versus in capite psalmi probatur esse jam dictus, ut sicut a Christo fecit initium, ita ipsi concordare videatur et finis. Ipse enim in Apocalypsi dicit: Ego sum Alpha et Omega . Merito ergo et in capite confessio posita est, et in fine repetita, quia in omni vita nostra ipsam nos oportet assumere, et in ipsius delectatione finire. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
bo ad altare cłi. ad dm̃ qͥ le¬
tificat iuuentutẽ meã. Coriui
uͦ significat potestatẽ. quam
scm̃ altare habere manifes
bo te. Quã bene ueritas ista
ꝓfessionis iterat᷑. ut dñm nr̃m
dicamꝰ esse quẽ pura mente
ñ desinimꝰ ad orare. In primo
enĩ cõmate dicit. Confitebor.
tͥ: qͦd ad grãrum ꝑtinet acti¬
onẽ. In scło. exaltabo te: quia
p̃dicationibꝰ beator ꝑ ciuictas
reddit bonũ ꝓ malo. qͥ mnimi¬
cos dũ possit extinguere pati¬
ent̃ expectat: & conuersis ta¬
lia reddit. qualia scĩs sus mi¬
sericordia gratuita cõꝓmisit.

Expanded text:
bo ad altare Dei, ad Deum qui laetificat juventutem meam . Cornu vero significat potestatem, quam sanctum altare habere manifestbo te. Quam bene veritas ista professionis iteratur, ut Dominum nostrum dicamus esse, quem pura mente non desinimus adorare! In primo enim commate dicit, confitebor tibi, quod ad gratiarum pertinet actionem. In secundo, exaltabo te, quia praedicationibus beatorum per cunctas reddit bonum pro malo, qui inimicos dum possit exstinguere patienter exspectat; et conversis talia reddit qualia sanctis suis misericordia gratuita compromisit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iã suꝑrꝰ in tertia parte ꝓlutͥ
expositꝰ. hoc tam̃ breuit᷑ edi¬
cimꝰ. ut hanc confessionẽ le¬
tissimã. post ꝑcepta beneficia
fusã intelligere debeamꝰ sicut
nos cõmonuit ⁊ titulus: alle¬

Expanded text:
in tertia parte probatur expositus; hoc tamen breviter edicimus, ut hanc confessionem laestissimam post percepta beneficia fusam intelligere debeamus, sicut nos commonuit et titulus Alle
Abbreviated transcription (Latin):
ro altare ẽ ante conspectum
dñi. ubi purificatis animis ꝑ
contẽplationẽ scãm iubem
accedere. ut in hac actuali
sollẽpnitate illud sẽꝑ debea¬
mus inspicere. sicut iã in qua

Expanded text:
ro altare est ante conspectum Domini, ubi purificatis animis per contemplationem ad sancta iubemur accedere, ut in hac actuali sollemnitate illud semper debeamus inspicere. 84 «Mansit a
Abbreviated transcription (Latin):
me fac: o dñe bene ꝓsperare.
Interiectiones iste desiderium
magne peticionis ostendunt:
ut & hinc de mundi istiꝰ clade
liberet᷑. & ibi ꝓsperrima sorte
ad dexterã collocetur. Duo enĩ
ista st̃. que fidelis expetit xp̃i¬
anꝰ: ut & hic eripiat᷑ a peccator
morte. & illic collocet᷑. in re¬
quie sẽpiterna. Nã istas affuc̾¬
tiones quas hic patiunt᷑. istos
dolores quos hic amore dñi sus¬
tinent. ibi sine dubio ꝓsperant᷑
qñ iã ad gaudia et̃na ꝑueni¬
unt. Prosperare eiũ ẽ. aliqͥd
asperũ facere tranqͥllũ. ut gra¬
ta nobis fiant mala preterita.
que credimꝰ in ȩt̾̃na gaudia cõ¬

Expanded text:
me fac! o Domine, bene prosperare! Interjectiones istae desiderium magnae petitionis ostendunt, ut et hic de mundi istius clade liberentur, et ibi prosperrima sorte ad dexteram collocentur. Duo enim ista sunt quae fidelis expetit Christianus, ut et hic eripiatur a peccatorum morte, et illic collocetur in requie sempiterna. Nam istas afflictiones quas hic patiuntur, istos dolores quos hic amore Domini sustinent, ibi sine dubio prosperantur, quando jam ad gaudia aeterna perveniunt. Prosperari enim, est aliquid asperum facere tranquillum, ut grata nobis fiant mala praeterita, quae credimus in aeterna gaudia com
Abbreviated transcription (Latin):
hic est mirabilis in oculis nr̃is.
Ne lapidẽ istũ saxeis monti¬
bus putares excisũ: in salutẽ
mundi factũ dicit a dño. Sed
cũ memorat factũ. natura
humanitatis ostendit᷑ que &
creata esse monstrat᷑. Sic & a¬
postolus ait. Insimilitudine ho¬
minũ factꝰ & habitu inuent
ut homo. & alibi. Qui factus ẽ
ei ex semine daiud scd̃m car¬
nẽ. Ipse quippe lapis qͥ est fa¬
bricȩ decora copulatio. fibula
parietũ in fundam̃tis perpe¬
tua fortitudo. mirabilis ẽ in
oculis fideliũ: qͥ ñ solũ eũ cor¬
poralit uident: uerũ etiã illu¬
minata mente conspiciunt.
Uiderunt enĩ & iudei. s ñ mira¬
bilem: quia solam intuebant᷑
carnẽ. quã uidebant esse com¬
munẽ. Fideliũ aũt sensibꝰ qͥ eũ
filiũ dĩ esse ꝓfessi sunt: mirabi¬
lis ⁊ terribilis apparebat. sicut
petro apło qͥ dixit. Tu es ap̃c¬

Expanded text:
hoc mirabile  in oculis nostris. Ne lapidem istum saxeis montibus putares excisum, in salutem mundi factum dicit a Domino. Sed dum memorat factum, natura humanitatis ostenditur, quae et creata esse monstratur. Sic et Apostolus ait: In similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Et alibi, Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Iste quippe lapis qui est fabricae decora copulatio, fibula parietum, in fundamentis perpetua fortitudo, mirabilis est in oculis fidelium, qui non solum eum corporaliter vident, verum etiam illuminata mente conspiciunt. Viderunt enim et Judaei, sed non mirabilem, quia solum intuebantur carnem, quam videbant esse communem. Fidelium autem sensibus, qui eum Filium Dei esse professi sunt, mirabilis et terribilis apparebat, sicut Petro apostolo, qui dixit: Tu es Chr
Abbreviated transcription (Latin):
domo dñi. Quarta sectio que
suꝑ ẽ. intͤitur. ubi de aduen¬
tu dñi suaue munꝰ laudis of¬
fert᷑. & subtilit̾ antixp̃i pre¬
sumptio iniqua dãpnatur. Hec
figura dicitur emphasis. que

Expanded text:
Domini. Quarta sectio quae superest introitur: ubi de adventu Domini suave munus laudis offertur, et subtiliter Antichristi praesumptio iniqua damnatur. Haec figura dicitur emphasis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ ad reliqua uenire po¬
tiusent: ñ obscuratis senssibꝰ in¬
currissent. ꝓfundissimã cecitatẽ:
quod & hodie sic fieri peccantiũ
in istoria exodi pͥma legit᷑ sed ip¬
sȩ plage future cladis indicia
nuntiabant. Conuertit enĩ aquas
eoꝵ in sanguinẽ: quoniã erant
int̾ maris rubri fluenta peritu¬
ri. Pisces eoꝵ occisi st̃ ne spes ui¬
uendi hominibꝰ relicta uideret᷑.
quando illud ẽ in latice mortuũ.
qͥd natiuo elemento ꝓbabat᷑ enu
tritũ. Misit. int̾rã eoꝵ ranas &
in cubilibꝰ regũ ipsoꝵ. Hec ter¬
tia ẽ. Ranarum eis societatẽ
dedit: quia & ipsa locũ accep¬
turi ꝓbabant᷑ aquatilem. a
quo signo nec reges eoꝵ. idest pͥo¬
res excepti st̃. quando erant altis¬
simi abẏssi demersione morituri.
Secd hõc int̾ cetera plus uidet᷑
esse mirabile: ut nec regũ donr
ab hac plaga cernerentur excep¬
te: qͥbus multoꝵ ministeria talia
poterant sub mouere portenta.

Expanded text:
Non enim ad reliqua venire poNon enim ad reliqua venire potuissent, nisi obscuratis sensibus incurrissent profundissimam caecitatem; quod et hodie sic fieri peccantium in historia Exodi prima legitur; sed ipsae plagae futurae cladis indicia nuntiabant. Convertit enim aquas eorum in sanguinem, quoniam erant inter maris Rubri fluenta perituri. Pisces eorum occisi sunt, ne spes vivendi hominibus relicta videretur, quando illud est inter latices mortuum, quod n. Misit in terram eorum ranas, et in cubilibus regum ipsorum. Haec tertia est. Ranarum eis societatem dedit, quia et ipsi locum accepturi probabantur aquatilem; a quo signo nec reges eorum, id est priores excepti sunt, quando erant altissimae abyssi demersione morituri. Sed hoc inter caetera plus videtur esse mirabile, ut nec regum domus ab hac plaga cernerentur exceptae, quibus multorum ministeria talia poterant submovere portenta;
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ locutionis scripturȩ diuinȩ
esse ꝓprie. Suffecerat enĩ dici quẽ
elegit. s addidit ipsũ. ut hoc qͦq
euidentiꝰ explanaret. Quȩ forma
significat collocauit in eis. moy
uestigia aliqua futurarũ. siue
p̃teritarũ rerũ. Prodigia uͦ ꝑti¬
nent ad mirabiles euentꝰ: qui
in rerũ ordine antea ñ fuerunt.:
Prodigiũ enĩ dictũ ẽ ab eo qͦd
porro dicat. Sed hec signa &
ꝓdigia in egyptus facta st̃: ut
sicut multoꝵ patrũ dicit aucto¬
ritas aliqͥd portenderent xꝑiano
ppło subsequenti: quod sius lo
exacerbauerunt sermones er.
Legunt᷑ qͥdem egẏptii aeris te¬
nebras int̾ plagas reliquas ꝑtu¬
lisse: s meli intelligamꝰ corda
eoꝵ fuisse potiꝰ obscurata. qui
dñi prȩcepta contẽpnebant. Ex¬
acerbauerunt aut̃. significat acer¬
ue acceperunt: aut certe iniurio¬
sis abhominationibꝰ respuerunt:
Nã in plagarũ ipsarũ enume¬
ratione cõpetens fecit initium:

Expanded text:
genus locutionis Scripturae divinae genus locutionis Scripturae divinae esse proprium. Suffecerat enim dici, quem elegit; sed addidit, ipsum, ut hoc quoque evidentius explanaret. Quae forma significat collocavit in eis, Moysvestigia aliqua futurarum sive praeteritarum rerum; prodigia vero pertinent ad mirabiles eventus, qui in rerum ordine antea non fuerunt. Prodigium enim dictum est ab eo quod porro dicat. Sed haec signa et prodigia in Aegyptiis facta sunt, ut, sicut multorum Patrum dicit auctoritas, aliquid portenderent Christiano populo subsequenti; quod suis locexacerbaverunt sermones ejus. Leguntur quidem Aegyptii aeris tenebras inter plagas reliquas pertulisse; sed melius intelligamus corda eorum fuisse potius obscurata, qui Domini praecepta contemnebant. Exacerbaverunt autem significat acerbe acceperunt, aut certe injuriosis abominationibus respuerunt. Nam in plagarum ipsarum enumeratione competens fecit initium.
Abbreviated transcription (Latin):
mereri ñ posse similia: sicut in
sacrificuis cham & abel factũ ẽ
quando uni sacrifitiũ respuit.
alteri libent̃ accepit. Seqͥt᷑. & do¬
lũ facerent in seruos eiꝰ. Consequẽs
erat. ut post conceptũ odiũ. seiui¬
ens p᷑płs ad dolosas machinas ꝑue¬
niret. Illud enĩ significat quando
eis lateres facere p̃ceperunt: & ꝓ
labore geminando negate sunt.
paleȩ. & cetera que in illo se¬
uissimo dñatu plebs hebrȩoꝵ
dño deuota sustinuit. Misit mo¬
ysen seruũi suũ: & aaron quẽ e¬
legit ipsũ. Istos ad pharaonẽ qua¬
si quoscła testes constat a dño desti¬
natos. ut pͦpłm sibi placitũ ab ire¬
ꝑ misisset inlȩsũ: O mestimabilis pi¬
etas omĩpotentis. ab homine fra¬
gili petebat fieri. cui ordinationi
nulla creatura poterat obuiari.
ut reuera nos infirmos doceat.
qua moderatione uiuere debeamꝰ.
quando uoluntates suas creator
sc̃s sub tanta clementia ꝑegisse
cognoscit᷑. Intendamꝰ qͦq & istud

Expanded text:
mereri non posse similia; sicut in sacrificiis Cain et Abel factum est, quando unius sacrificium respuit, alterius libenter accepit. Sequitur, dolum facerent in servos ejus. Consequens erat ut post conceptum odium saeviens populus ad dolosas machinas perveniret. Illud enim significat, quando eis lateres facere praeceperunt, et pro labore geminando negatae sunt paleae, et caetera quae in ille saevissimo dominatu plebs Hebraeorum Domino devota sustinuit. 357 ysen servum suum: Aaron quem elegit ipsum. C Istos ad Pharaonem, quasi quosdam testes, constat a Deo destinatos, ut poppermisisset illaesum. O inaestimabilis pietas Omnipotentis! Ab homine fragili petebat fieri, cujus ordinationi a nulla creatura poterat obviari, ut revera nos infirmos doceat qua moderatione vivere debeamus, quando voluntates suas Creator sanctus sub tanta clementia peregisse cognoscitur. Intendamus quoque et istud
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ñ fuisse lȩtatã: quando eũ ꝑ¬
sequendũ esse iudicauit. Sed post¬
quã illi demersi st̃. qͥ ad sequen¬
dos hebrȩos ire decreuerant. tc̃
qͥ in egypto remanserant omĩ¬
no letati st̃: qr similia minine
ꝑtulerunt. Reddit enĩ hanc
causã. cũ dicit. qr cecidit timor
eoꝵ suꝑ eos. Ipse enĩ timor. fuit.
ut in fauore gentis hebraicȩ ip¬
sa qͦdãmodo uiderent᷑ elemen¬
ta pugnasse. & intende quia
ꝑ figurã metonomiã que lati¬
ne transnominatio dicit᷑. egyp¬
tũ. ñ egyptios memorat fuissẽ
letatos Per ide enĩ qͦd conti

Expanded text:
tum non fuisse laetatam, quando eum persequendum esse judicavit; sed postquam illi demersi sunt qui ad insequendos Hebraeos ire decreverant, tunc qui in Aegypto remanserant omnino laetati sunt, quia similia minime pertulerunt. Reddit enim hanc causam cum dicit, quia cecidit timor eorum super eos. Ipse enim timor fuit, ut in favore gentis Hebraicae ipsa quodammodo viderentur elementa pugnasse. Et intende quia per figuram metonymiam, quae Latine transnominatio dicitur, Aegyptum, non Aegyptios memorat fuisse laetatos. Per id enim quod conti
Abbreviated transcription (Latin):
larũ rerũ in hoc psalmo cõp¬
tis plagis quas dedit ȩgyptiss.
uenit ad quintã partẽ. in qua
totidẽ beneficia hebrȩis dicit
esse collata.dit enĩ. & eduxit
eos in argento & auro. Primũ
itaq beneficiũ fuit: ut p̾płs
longa seruitute confectꝰ. ñ ege¬
nus inanisq discederet. aurũ
& argentũ israheliticũ pͦpłm
ab egrptiis p̃cepto dni disceden¬
tẽ legimꝰ accepisse. ut ñ repen¬
tina subrectio. s longe operati¬
onis merces esse iudeat᷑. Et quia
dubitari ñ pocest. omĩa dñm iu¬
sta p̃cipere. sine culpa uidet᷑ factũ.
qͦd erꝰ imperio constat impletũ:
Qua ꝓpt̾ seqͥt᷑ scđ̾m benefitiũ. ut¬
in illa necessitate migrationis
nullus infirmitate corporea
potiusset affligi: quatinꝰ omĩa

Expanded text:
larum rerum in hoc psalmo comprolarum rerum in hoc psalmo comprotis plagis quas dedit Aegyptiis, venit ad quintam partem, in qua totidem beneficia Hebraeis dicit esse collata. Ait enim: Et eduxit eos in argento et auro. Primum itaque beneficium fuit, ut populus longa servitute confectus, non egenus inanisque discederet. Aurum et argentum Israeliticum populum ab Aegyptiis praecepto Domini discedentem legimus accepisse, ut non repentina subreptio, sed longae operationis merces esse videatur. Et quia dubitari non potest omnia Dominum justa praecipere, sine culpa videtur factum, quod ejus imperio constat impletum. Quapropter sequitur secundum beneficium, ut illa necessitate migrationis nullus infirmitate corporea potuisset affligi; quatenus omnia