comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad cainuero & ad munera ei
non respexit : Iratusq: ẽ cain
uehementer & concidituult̃
eius : Itaq liuor sacrificii :
fratricidii seminariũ fuit :
Namquem meliorẽ seeẽ doluit.
Dicendum ẽ inuidis. quiadum
scista intrinsecus peste con¬
sumunt : &iam quicquid in
se aliud bonihabereuidentur
interimunt : Vnde scriptũ ẽ
Vita carniũ sanitascordis
Putredo ossum inuidia : Perli¬
uoris uitiũ. antedĩ oculos pere¬
unt &ium quue humanis
oculis fostia uidentur: os¬
saquippe ꝑ inuidiã putres¬
cere ẽ quuedam &iam ro¬
busta deperire : Ille ẽ uere
humilis subiectus inbonis
quinon ẽ defensor inmalis:
Nandum de malis suis subieo¬
tus arguitur. & contra uerba
arguentis acceñditur quan¬
dodebonissuis quasi humilit̃
titubat: ꝑ humilitatis uocẽ
ornaria pp&it non doceri⁊¬

Expanded text:
ero et ad munera ejus non respexit. Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus . Itaque livor sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, Dicendum est invidis, quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis: putredo ossium invidia . Per livoris vitium ante Dei oculos pereunt, etiam quae humanis oculis fortia videntur. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire. Ille est vere humilis subjectus in bonis, qui non est defensor in malis. Nam dum de malis suis subjectus arguitur, et contra verba arguentis accenditur, quando de bonis suis quasi humiliter titubat, per humilitatis vocem ornari appetit, non doceri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ uoluptatũ materia s do¬
lorũ, Quaꝓpt̃ expedit fa¬
cultates eccłȩ possidere : u
in deuiuant qui non sđo cuiꝰ
gaudia fugitiua repediunt̃
s dõ deseruiunt cui in effa¬
bilia bonadesiderant

Expanded text:
materia, sed dolorum. Quapropter expedit facultates Ecclesiae possideri, ut inde vivant, qui non saeculo, cujus gaudia fugitiva repudiant, sed Deo deserviunt, cujus ineffabilia bona desiderant.
Abbreviated transcription (Latin):
rum diuinarum : Ibi pascite :
ut saecur e pascatis : Quicquid
in de audieritis: hocuobi sbene
sapiat : Quic quid extra est :
respuite neerr&is innebula s
Auditeuocem pastoris: colligi¬
teuos ad montem scripturȩ scĩe
Ibi sunt deliciae cordisur̃s: ibim
hiluenenosum nihi laliebium
Vberrima pastua funt: Clostan¬
tum. sanae uenite sanae pasc
mini: In montib: isrł &inriuis:
& in omnihabitatione terraes
Amontib enim quo sostendimus:
mana uerunt riui p̃dicationis
euangelicae cumi nomnẽ t̃ram
exut sonus eorum & facta ẽ om̃is
habitatio terrae pascendis ouib:
la& aatque fecunda⁊ In pastuis
bonis pastam eas & in montib
altis is rđ & erunt stabula eorũillic
Hoo c̃ ubi requiescant: &ibidi¬
& manifestum: non fallimur
gloriadĩs Requiescent tamquã
instabulis illis : &dormient hoc ẽ

Expanded text:
rum divinarum. Ibi pascite, rum divinarum. Ibi pascite, ut securae pascatis. Quidquid inde audieritis, hoc vobis bene sapiat: quidquid extra est, respuite. Ne erretis in nebula, audite vocem pastoris: colligite vos ad montes Scripturae sanctae; ibi sunt deliciae cordis vestri, ibi nihil venenosum, nihil alienum; uberrima pascua est: vos tantum sanae venite, sanae pascimini in montibus Israel, et in rivis, et in omni habitatione terrae. montibus enim quos ostendimus, manaverunt rivi praedicationis evangelicae, cum in omnem terram exivit sonus eorum. Et facta est omnis habitatio terrae pascendis ovibus laeta atque fecunda. In pascuis bonis pascam eas, et in montibus altis Israel: et erunt stabula earum illic, hoc est, ubi requiescant, ubi diet manifestum: non fallimur. In gloria Dei requiescent, tanquam in stabulis illis, et dormient, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
ipserequiram ouesmeas &ui
sitabo eas sicut uisitat pastor
gregem suum: Noncurauer̃
mali pastores : non enim suo
sanguine redemerunt. ⁊¬
Sicut uisitat inquid pastorgre¬
gem suũ indiem ⁊ Inquulem
diem : cum fuerit nimbus &
na surgens decupiditatibus
hominũ & nebula ualida con¬
terens terram : Lt difficile est
ut non errent oues inista nebula
Sed pastornon deserit eas : inqui¬
riteas : Pen&rat nebulam ocu¬
lis acutissimiss Nonin peditur
caligine nubium: Vid& undiq
errantem reuocat. tantũ ut fiat
quod dicit in euangelio: Quaer̃
oues meae. audiunt uocem meã
& sequunturme: Inmedio ouiũ
dis ꝑsarum: Sic inquiramoues
meas : & reducam eas ab omni loco
quodis ꝑsae sunt illic indienu¬
bis & nimbi : Quando difficile
ẽ. inueniri : tunc ego inueniã :
Crassanebula ẽ pinguis nim¬
bus ẽ oculos eius nihillat&
interram earum. & pascar. eas
suꝑ montes isrł IConstituit suꝑ¬
montes i srł : auctores scriptura¬

Expanded text:
ipse, et inquiram oves meas; et ipse, et inquiram oves meas; et visitabo eas, sicut visitat pastor gregem suum. Non curaverunt mali pastores: non enim suo sanguine redemerunt. Sicut visitat, inquit, pastor gregem suum in die. In quali die? Cum fuerit nimbus, ena surgens de cupiditatibus hominum, et nebula valida contegens terram. Et difficile est ut non errent oves in ista nebula: sed pastor non deserit eas. Inquirit eas, penetrat nebulam oculis acutissimis, non impeditur caligine nubium: videt, undique errantem revocat: in tantum ut fiat quod dicit in Evangelio, Quae sunt oves meae, audiunt vocem meam, et sequuntur me . In medio ovium dispersarum, sic inquiram oves meas, et educam eas ab omni loco quo dispersae sunt illic, in die nubis et nimbi. Quando difficile est eas inveniri, tunc ego inveniam. Crassa nebula est, pinguis nimbus est: oculos ejus nihil latein terram earum, et pascam eas super montes Israel. Constituit montes Israel, auctores Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
omnib bestus agrisIurant᷑
lupi insidianter rapiunt leo¬
nes frementes cum oues ad he¬
rent pastori : Namp̃sens. ẽ
pastor : si malea gentib non ẽ
pastor q&inhaerent pastori¬
bus non pastorib: ⁊ Scipios
Tunt inbestias dep̃dantesse: &
deillorum moste sesatia recupi¬
entes ꝓalesenim sunt omnes :¬
quigaudent decrrorib: alienis ⁊
Dis ꝑsaesunt & errauerunt
oues meae i nomnẽ montem
& i nomnẽ collem altum: Hoc ẽ
inomnẽ tumorem terrenae su¬
ꝑbiae : Monsenim & collise
tumor tertenus & suꝑbia scłi
intellegitur : Suntenim &
monterboni de quib ꝓpha&a
dicicyl euauioculos meos ad
montes: undeueni& auxiliũ
mihis Inomnem montẽ & in
omnem collem: & in omnem
faciem terrae lucent : &i nom¬
nem faciem terrae disꝑsae sunt.
omnia terrena sectantes ⁊
Eaquȩ in faciem terrae lucent :
ipsaemunt. ipsadiligunt ÷
Nolunt mori : ut abscondat᷑
uita eorũ inxp̃o ⁊ Propterea
pastores audite sermonẽ dñi

Expanded text:
omnibus bestiis agri. Furantur omnibus bestiis agri. Furantur lupi insidiantes, rapiunt leones frementes, cum oves adhaerent pastori. Nam praesens est pastor: sed male agentibus non est pastor, et inhaerent pastoribus non pastoribus, se ipsos Eunt in bestias depraedantes se, et de illarum morte se satiare cupientes. Tales enim sunt omnes qui gaudent de erroribus alienis. Dispersae sunt et errarunt oves meae in omnem montem, et in omnem collem altum, hoc est, in omnem tumorem terrenae superbiae. Mons enim et collis, tumor terrenus et superbia saeculi intelligitur. Sunt enim et montes boni, de quibus Propheta dicit: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi . In omnem montem, et in omnem collem, et in omnem faciem terrae lucent, et in omnem faciem terrae dispersae sunt, omnia terrena sectantes. Ea quae in faciem terrae lucent, ipsa amant emunt, ipsa diligunt. Nolunt mori, ut abscondatur vita eorum in Christo. Propterea, pastores, audite sermonem Domini:
Abbreviated transcription (Latin):
dicere: Tuuis errare. tuuis peri¬
re : egonolo: ꝑeuo cabo errantẽ :
requiram ꝑditam: Velis nolis:
omnia angusta meco astabo ⁊
Omnes sepes excutiam. quantũ
mihi uirium terrens dñs donat
omnia ꝑagrabo: Reuocabo er¬
rantem : requiram pereuntẽ ⁊
Sime patinonius : nolierrare
poli perire : Parum ẽ quod doleo
teerrantem atq: pereuntem:
timeo neneglegenste : &iam
qđ fosteẽ occidam: Vide enĩ
quid sequitur : Et quod foste
fuit confregistis: Sineglexero
errantem atq: pereuntem
& eum qui fostis ẽ delectabit
errare & perire: Cupio lucra
exteriora : sed timeo plusdã na
interiora: Su ndifferentem
habuero errorem tuum: atten¬
dit qui fostis. ẽ cum teꝑditum
crassum ẽ interfecistis: hic ite¬
rum in nouis simoposuit. & qđ
foste fuit confregistis Proinde
audiquid sequatur deistanegle¬
zentia malorum. immo falgoꝵ
pastorum : Etdis ꝑsȩsunt oues
meae eo quod non sit pastor :
& faccae sunt in commestu corã

Expanded text:
dicere. Tu vis errare, tu vis peridicere. Tu vis errare, tu vis perire? Ego nolo. Revocabo errantem, requiram perditam. Velis nolis, , per omnia angusta me coarctabo. Omnes sepes excutiam, quantum mihi virium terrens Dominus donat. Omnia peragrabo, revocabo errantem, requiram pereuntem. Si me pati non vis, noli errare, noli perire. Parum est quod doleo te errantem atque pereuntem. Timeo, ne negligens te, etiam quod forte est occidam. Vide enim quid sequitur: Et quod forte fuit, confregistis. Si neglexero errantem atque pereuntem, et eum qui fortis est, delectabit errare atque perire. Cupio lucra exteriora, sed timeo plus damna interiora. Si indifferentem habuero errorem tuum, attendit qui fortis est, cum te perditum crassum est, interfecistis, hic iterum in novissimo posuit, et quod forte fuit, confregistis. Proinde audi quid sequatur de ista negligentia malorum, imo falsorum pastorum: Et dispersae sunt oves meae, eo quod non sit pastor: et factae sunt in comesturam
Abbreviated transcription (Latin):
a subeundo iugo xp̃i, Quiergo
uidentur feruere inoperib
bonis .s. uiminentes passio¬
nestolerare nolle aut non
pos seinfirmisunt :Quiuero
aliqua cupiditate mala. a ma¬
tores mundi ab ipsisbonis ope¬
rib reuocantur: languidi &
aegroti iacent. quippe quiipso
uiribus nihilboni possento pe¬
furentium :̃ utcumq: uer samur:
Et contumacessunt ouer: quia quȩ rur¬
tur errantes uAbienas sca nobis di¬
cunt.: erroresuo & ꝑditione sua ⁊
quid nos uultis inquiunt: quid nos
quaeritis : sin errore inquit sum
sun interiti quid meuis quid me
quaeris: quia inerrorees re¬
uocare uolo : Quia peristi:̃ inue¬
nireuolo ISic uoloerrare. sicuolo
perire I Sic iuserrare : sic uis pe¬
rire : quanto melius egonolo ⁊
Prorsus aud eodicere in postunus
sum AAudio dicentem a postolum
Praedi ca uerbuminstao postun .c.
inpostune : Quibus opostune quib:
in postunae : opostuneutique uolen¬
tibus : in postunae nolentibus
Prorsus in postunus sum: Audeo

Expanded text:
a subeundo jugo Christi. Qui ergo a subeundo jugo Christi. Qui ergo videntur fervere in operibus bonis, sed imminentes passiones tolerare nolle, aut non posse, infirmi sunt. Qui vero aliqua cupiditate mala amatores mundi ab ipsis bonis operibus revocantur, languidi et aegroti jacent. Quippe qui in ipso viribus, nihil boni possent opefurentium, utcunque versamur: et contumaces sunt oves, quia quaeruntur errantes. Alienas se a nobis dicunt, errore suo et perditione sua: Quid nos vultis, inquiunt, quid nos quaeritis? Si in errore, inquit, sum, si in interitu, quid me vis? quid me quaeris? Quia in errore es, revocare volo; quia peristi, invenire volo. Sic volo errare, sic volo perire. Sic vis errare? sic vis perire? Quanto melius ego nolo? Prorsus audeo dicere, Importunus sum. Audio dicentem Apostolum: Praedica verbum, insta opportune, importune . Quibus opportune? quibus importune? Opportune utique volentibus, importune nolentibus. Prorsus, Importunus sum, audeo
Abbreviated transcription (Latin):
Habes & aliud ÷ Fidelis ds̃ qui
nonuos sinat temptari. supra
quam potestis ferre: Illudenĩ
ꝓmittere & p̃dicare uenturas
passiones ł infirmum confir¬
mare ẽ ⁊ limenti autẽ nimiũ
& ex hoc de territo cum pollice¬
ris miseri cordiam dĩ. nonqr
temptationes deerunt s quia
non ꝑmittit temptari supra
quam ferre potest : fractum
conligare ẽ ⁊ Sequitur ⁊
Quod infirmatum ẽ inquit
non confostastis : Pastorib:
malis dicite pastoribus falsis¬
Pastorib sua quaerentibus
Et quod malehabuit noncor¬
roborastis nt̃ infirmum id c̃
non firmum & aegrocum idẽ
malehab enatem: hoc mihiui¬
detur interesse, Etenimis
conamur foste & nos posrum:
maioridiligentia melius
distinguere. & alius peritior
uellumine cordis plenior ⁊
Iterum ne fraudemini: quod
sentio loquor, Infirmoneae
cedat temptatio & um frangat:
timendum ẽ Languens ait
lamcupiditate aliquaȩgro¬
tat iamcupiditate aliqua li¬
peditur ab intranda uiadĩ:

Expanded text:
Habes et aliud: Fidelis Deus qui Habes et aliud: Fidelis Deus qui non vos sinet tentari supra quam potestis ferre . Illud enim promittere, et praedicere venturas passiones, infirmum confirmare est. Timenti autem nimium, et ex hoc deterrito, cum polliceris misericordiam Dei, non quia tentationes deerunt, sed quia non permittit tentari supra quam ferre potest, fructum colligere est. Sequitur: Quod infirmatum est, inquit, non confortastis. Pastoribus malis dicit, pastoribus falsipastoribus sua quaerentibus,Et quod male habuit, non corroborastis. Inter infirmum id est, non firmum et aegrotum id est, male habentem hoc mihi videtur interesse. Etenim inconamur, forte et nos possumus majori diligentia melius distinguere, et alius peritior, vel lumine cordis plenior. Interim ne fraudemini, quod sentio, loquor. Infirmo, ne accidat tentatio, et eum frangat, timendum est. Languens autem, jam cupiditate aliqua aegrotat, jam cupiditate aliqua impeditur ab intranda via Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
nacius magnaile uadeharena :
passiones xp̃i indignas ad ten¬
dat illum sineullo peccato quae
non rapuit ex soluentem ĩ atten¬
datscripturam dicentem sibi
flagellat omnem filiumquem
recipit : Ettudicis foste excep
tus eris: Si exceptus apassione
flagellorum : exceptus inlime¬
rofiliorum Ita neinquies
itetantia natus ae qualis patri in for¬
madĩ uerbum ꝑ quod facta sunt
omnia non hababat ubiflagel¬
lar&ur : ad hoc carne indutus ẽ
ut sine flagellononess&: Quier¬
goflagellat unicum sine peccato
relinquit cum peccato ad optatũ :
postolus dicit A coptionem
filiorum accepimus: utesse m:
unico coheredes essemus &iam
hereditas eius : Postula ame
& dabotibi gentes hẽreditatẽ tuã :
Exemplum nobis ꝓposuit in
passionib: suir Sed plane ne fu
turis temptationib deficiat
infirmus: nec falsas pedecipien¬
dus ẽ nec terrore frangendus
Dic en Prepara animam ad tẽp¬
tationem ⁊ lt foste incipit labi.
contremescere nolle accederes

Expanded text:
na ejus magna. Leva de arena, pna ejus magna. Leva de arena, ppassiones Christi indignas: attendat illum sine ullo peccato, quae non rapuit, exsolventem: attendat Scripturam dicentem sibi: Flagellat omnem filium quem rtus eris? Si exceptus a passione flagellorum, exceptus a numero filiorum. Itane, inquies,tantia natus, aequalis Patri in forma Dei, Verbum per quod facta sunt omnia, non habebat unde flagellaretur. Ad hoc carne indutus est, ut sine flagello non esset. Qui ergo flagellat unicum sine peccato, relinquit cum peccato adoptatum eupostolus dicit: Adoptionem filiorum accepimus, ut essemus unico cohaeredes, essemus etiam haereditas ejus . Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Exemplum nobis proposuit in passionibus suis. Sed plane, ne in futuris tentationibus deficiat infirmus, nec falsa spe decipiendus est, nec terrore frangendus. Dices ei: Praepara animam tuam ad tentationem, et forte incipit labi, contremiscere, nolle accedere.
Abbreviated transcription (Latin):
tuum ÷ Venitille pati uenit
uenit spinis coronari. uenit
obꝓbria audire uenit postre¬
moligno configii Omnia haec
illepte : tunihil non ꝓillo spte
Quales autem sunt quitimentes
hos lederequorum quib: lo¬
quntur non solum non p̃pa¬
rant ad inminentes tempta¬
tiones set &iam ꝓmittunt
felicitatem huius scłi quam
ds ipñ saeculo non ꝓmint :
Illep̃dicit lubores suꝑlubo¬
resusque in finem uenturos
ipsi sacculo & tuuis ab ipris
luboribus exceptum ẽe xp̃ia¬
num : quia xp̃ianus ẽ ali¬
quid plus passurus ẽ in hoc
saeculo: Etenim aita postoł
omnes quiuolunt in xp̃opie
uiuere : ꝑs equtionem pa¬
tientur: amsi tibi plac&
pastor suaquaerens nonq̃
omniabonarEtsfilios non hab:
suscipies & nutriesomner&ne
mocibimori etur : Haecine c̃e
aedi ficatiotua⁊ Adtende quid
facias : ubi ponar suꝑarenã est :¬
quem constitui s: Venturus ẽ
imberinfluxurus ẽ fluuius
flaturus ẽ uentus Inpingent

Expanded text:
tuum venit ille pati, venit tuum venit ille pati, venit venit spinis coronari, venit opprobria audire, venit postremo ligno configi. Omnia haec ille pro te: tu nihil pro illo, sed pro te. Quales autem sunt, qui timentes hos laedere quibus loquuntur, non solum non praeparant ad imminentes tentationes, sed etiam promittunt felicitatem hujus saeculi quam Deus ipsi saeculo non promisit; ille praedicit labores super labores usque in finem venturos ipsi saeculo, et tu vis ab ipsis laboribus exceptum esse Christianum? quia Christianus est, aliquid plus passurus est in hoc saeculo. Etenim ait Apostolus: Omnes qui volunt in Christo pie vivere, persecutionem patientur . Jam si tibi placet pastor sua quaerens, non qomnia bona, et si filios non habens, suscipies et nutries omnes, et nemo tibi morietur. Haeccine est aedificatio tua? Attende quid facias, ubi ponas. Super arenam est quod constituis. Venturus est imber: influxurus est fluvius, flaturus est ventus, et impingent
Abbreviated transcription (Latin):
cistis: & oues meas non pascitis :
Iam audistis quid diligant: uid&e
quid neglegant: Quod infirma¬
tumẽ non confostastis: & quod
malehabuit non corroborastis.
& quod contribulatũ ẽ idẽ quod
confractum ẽ non conligastis.
& quod errabat non reuocastis
& quod perut noninquisistis
& quod foste fuit confregistis
int̃ fecistis. occidistis: Infirma¬
tur ouis idẽ infirmũ ñ corrigit.
ut non possit cedere tempta¬
tionibus incauto. & inparato
glegens quando credittalis:
non illidicit. filiaccedens ad ser¬
uitutẽ dĩ. stainiustitia & timo¬
re & p̃para animã tuam adtẽp¬
tationem: quihaec enim loqui¬
tur: confostat infirmum .&
ex infirmo facit firmum
Vt non illequicrediderit: ꝓspera
huius saeculisper&: Sienim
doctus fuerit sperare ꝓspera
scħ: ipsa prosperitate corrũ¬
pitur: Suꝑuenientib ad uer¬
sitatibus sauciatur : aut fostas¬
si r exainguitur : Nonergo eũ
siones imitandaes : non axp̃ia¬
nis deliciae conquirendae

Expanded text:
cistis, et oves meas non pascitis. cistis, et oves meas non pascitis. Jam audistis quid diligant, videte quid negligant. Quod infirmatum est, non confortastis; et quod male habuit, non corroborastis; et quod contribulatum est, et quo non colligastis: et quod errabat, non revocastis: et quod periit, non inquisistis: et quod forte fuit, confregistis, interfecistis, occidistis. Infirmatur ovis, id est, infirmum corrigit, ut possit cedere tentationibus: incauto, et imparato gligens. Quando credit talis, non illi dicit: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et prepara animam tuam ad tentationem . Qui enim hoc loquitur, confortat infirmum, et ex infirmo facit firmum, ut non ille cum crediderit, prospera hujus saeculi speret. Si autem doctus fuerit sperare prosperasaeculi, ipsa prosperitate corrumpitur, supervenientibus adversitatibus sauciatur, aut fortassis exstinguitur. Non ergo cum sti passiones imitandae, non a Christianis deliciae conquirendae.
Abbreviated transcription (Latin):
cauerat. s fostemaut robustũ
inuenerat. maleui uendo int̃fiait .
Di cocaritatiurae : i terumdico ⁊
Etsiuiuunt oues & si fostes sunt
oues in uerbo dñi & tenentillud
quod audierunt ad ño suo. quae
dicunt facite quacaut̃ faciunt
facerenolite : tam̃ quu nconspec¬
tupopuli maleuiuit. quantũ inillo ẽ
eum a quo attenditur occidit. ⁊¬
Nonsibiergoblandiatur : quia ille
non ẽ mostuus &illeuiuit. & ille
homicida ẽ: Quomodo cum las¬
ciuus homo intendit mulierẽ
ad concu piscendũ ÷ ecce illa casta ẽ
& moe chatus. est iste
quis quis uderit mulierẽ ad concu¬
piscendum eã iammoechatur ẽ
eam incorde suo: Non ꝑuenit ad
illius cubiculum: & in interiore
iam suo cubiculo uolutatur.⁊
Si comnis quimaleiuuit in conspec¬
tueorum quib: p̃positus. ẽ: quan
tum in ipsoẽ occidit& fostes
Quiimitatur : moritur: Quiñ
imitatur : uiuit: Tamenquantũ
adillũ ꝑtin& ambosoccidit
Et quod crassum ẽ inquid interfe¬

Expanded text:
caverat, sed forte aut robustum caverat, sed forte aut robustum invenerat, male vivendo interfecit? Dico charitati vestrae ac iterum dico: Etsi vivunt oves, etsi fortes sunt oves in verbo Domini, et tenent illud quod audierunt a Domino suo: Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite , tamen qui in conspectu populi male vivit, quantum in illo est, eum a quo attenditur, occidit. Non sibi ergo blandiatur, quia ille non est mortuus: et ille vivit, et iste homicida est. Quomodo cum lascivus homo intendit in mulierem ad concupiscendum eam, ecce illa casta est, et maechatus est iste. Quisquis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo . Non pervenit ad illius cubiculum, et in interiore jam suo cubiculo volutatur. Sic omnis qui male vivit in conspecttum in ipso est, occidit et fortes. Qui imitatur, mimitatur, vivit: tamen quantum ad illum pertinet, ambos occidit. Et quod crassum est, inquit, interfe
Abbreviated transcription (Latin):
sed nr̃a : erimus pastores paiden¬
tes nos m& ipsos non oues⁊
Cum autẽ dixis s&quaediligant
istipastores : dicit& quae negle¬
gant ꝰ Vitia enimouium :¬
lataeiacent. sin ȩatq crane
Oues ꝑpaucȩ sunt idẽ solidȩm
cibo ueritatis utentes pascuis
benedemuneredi: Sedin alil¬
lipastores : non parcunttalib
Parum ẽ quod illas languenter
&infirmas & errantes & ꝓdi¬
tas. noncurant: &iamistas
fostes & pͥingues necant ⁊
losatan& : occidunt: Quomo¬
doiquis occidunt : RIileuiuen¬
do. Malũ exẽplũ p̃bendo⁊
Anfrustradictũ ẽ seruodĩ emi¬
nenti in membris summi pasto¬
ris : Circaomnis ceipsum bo¬
norũ operum p̃bens exemplũ
forma esto fidelib: Adtendit
enimouis &iam fostis : plerumq
p̃positũm suum maleui uentẽ
sideclin& oculos aregulis dñi ⁊
Intendatin hominẽ : incipit dice¬
rtincordeso: Si p̃positus nicus
sicuiuit. ego quisum qui non faciã
quodille facit : Occiditouem

Expanded text:
sed nostra; erimus pastores pascensed nostra; erimus pastores pascentes nosmetipsos, non oves. Cum autem dixisset quae diligant isti pastores, dicit et quae negligant. Vitia enim ovium late patent. Sanae atque crassae oves perpaucae sunt, id est solidae in cibo veritatis, utentes pascuis bene de munere Dei. Sed mali illi pastores non parcunt talibus. Parum est quod illas languentes, et infirmas, et errantes, et perditas non curant: etiam istas fortes et pingues necant, qlos attinet, occidunt. Quomodo, inquit, occidunt? Male vivendo, malum exemplum praebendo. An frustra dictum est servo Dei eminenti in membris summi pastoris: Circa omnes teipsum bonorum operum praebens exemplum: et forma esto fidelibus ? Attendit enim ovis, etiam fortis, plerumque praepositum suum male viventem, si declinet oculos a regulis Domini. Intendit in hominem, incipit dicere in corde suo: Si praepositus meus sic vivit, ego quis sum, qui non faciam quod ille facit? occidit ovem
Abbreviated transcription (Latin):
sitergo utdicamus uobis uiui¬
te utuultis. sccuri estote. dr̃
neminẽ ꝑd& tantum modo
fidemxp̃i anam ten&es Non
ꝑd&a ille quod redemit : non ꝑ
d& ꝓquibus sanguinẽ fudit:
Etsispectaculis uolueritis ob¬
lectare animos uros ite.
quid maliẽ & festa istaq̃
celebrantur ꝑ unuiuersã
ciuitatẽ. Inla&itia conui¬
uantiũ & publicis mensis
scipsos ut putant iocundan¬
tium. reuera ꝑdentium :
itecelebrate securi. magna
estdĩ miseri cordia quae to¬
tũ ignoscatiCoronate uos
rosis: antequã marcescant:
Indomodi ur̃i. quando uolue¬
ritis: conuiuamini: Imple¬
minicibo &uino cumuris
Adhocenumdata ẽ istacrea¬
tura: ut ea ꝑfruamint. Non
enimpaganis &impus dedit
ds̃ & uobis nondedit: Haec
sidixerimus foste congre¬
gabimus turba s ampliores ⁊
Etsi sunt quidã qui sentiant
nos haecdicentes non recte
sapere: paucos offendim:
s multitudinẽ concilia nus
Quod si fecerimus non uer¬
badi non uerba xp̃idicentes

Expanded text:
sit ergo ut dicamus vobis: Vivisit ergo ut dicamus vobis: Vivite ut vultis; securi estote, Deus neminem perdet. Tantummodo fidem Christianam tenete: non perdet ille quod redemit; non perdet pro quibus sanguinem fudit. Et si spectaculis volueritis oblectare animos vestros, ite; quid mali est? et festa ista, quae celebrantur per universam civitatem in laetitia convivantium, et publicis mensis seipsos ut putant jucundantium, re vera perdentium, ite, celebrate securi: magna est Dei misericordia, quae totum ignoscat. Coronate vos rosis, antequam marcescant. In domo Dei vestri, quando volueritis, convivamini: implemini cibo et vino cum vestris. Ad hoc enim data est ista creatura, ut ea pe fruamini. Non enim paganis et impiis eam dedit Deus, et vobis non dedit. Haec si dixerimus, forte congregabimus turbas ampliores. Et si sunt quidam, qui sentiant nos haec dicentes non recte sapere, paucos offendimus, sed multitudinem conciliamus. Quod si fecerimus non verba Dei, non verba Christi dicentes,
Abbreviated transcription (Latin):
& minus illecũ arguer& lauda¬
r&ur peꝑciterrantib : Nam
si hoc feciss& : ess& interillos
qui seipsos pascunt nonouesi
Dicer& ergo apud seipsum ⁊
Quid ad meꝑtin&s quis quod
uelit: agat: Victur meus :¬
saluus ẽ ⁊ Honor meus saluus ẽt
Et lac & lana: satisẽ mihi
Eatquisq : qua potest: Ergoin¬
tegratibi sunt omnia. sieat
quis q: qua potest : Nolotep̃¬
positum facere : unumte cons¬
tituodeipsa plebessi patitur
unum membrũ : conpatiunt᷑
omnia membra: Proinde ipse
a postolusi cuni eos cominemo¬
rar& quales fuerint ergaillum.
nequasi oblitus corum honori¬
ficentiae iuder&ur : testimo¬
nium ꝑhib&. quod nicut ange¬
lumdi susce perint eum: Quod
sifieri pors& : oculos suos uel¬
lenteruere &illidare Etta¬
menacceditadouem langiui¬
dam: ad ouemputridã. seca¬
reuulnus. ponparcerepu¬
teouium. sicut paulo ante cõ¬
memorauimus : & indutus ẽ
lanis ouium. s tam̃ oues non
neglex̃ : Nonenim suaquae¬

Expanded text:
et minus ille cum argueret laudaet minus ille cum argueret laudaretur, pepercit errantibus? Nam si hoc fecisset, esset inter illos qui se ipsos pascunt, non oves. Diceret apud seipsum. Quid ad me pertinet? quisque quod velit, agat. Victus meus salvus est, honor meus salvus est, et lac et lana satis est mihi. Eat quisque qua potest.Ergo integra tibi sunt omnia, si eat quisque qua potest? Nolo te praepositum facere: unum te constituo de ipsa plebe. Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Proinde ipse apostolus cum eis commemorat, quales fuerint erga illum, ne quasi oblitus eorum honorificentiae videretur, testimonium perhibet, quod sicut angelum Dei susceperint eum: quod si fieri posset, oculos suos vellent eruere, et illi dare. Et tamen accedit ad ovem languidam, ad ovem putridam, secare vulnus, non parcere pute ovium, sicut paulo ante commemoravimus; et indutus est lanis ovium: sed tamen oves non neglexit. Non enim sua quae
Abbreviated transcription (Latin):
baNł, Sua ergͥqtantum quae
sumere : quaeramus quid sit
lanis tegeres Qui preb& lac :
lanam: honorem p̃b& ⁊
Ista sunt duo quae a populis
quaeruntur : qui scipsos pas¬
cunt nonoues: Commodũ
supplendȩ necessitatis &
fauoremhonoris & laudis
quaerunt & enimuestim̃¬
tum ꝓpterea beneintelle¬
gitur in honorẽ : quianu¬
ditatẽ contegit Estenim
unusquisquie homo in¬
firmus : Et quidemquis¬
quis uobis p̃ẽ nisi quod uos
estis.: Carnem postat.
mostalis. ẽ. manducat.
dormit. surgit. Natusesti
moriturus. ẽz Siergo cogi¬
terquid sit : secundum seip
do : tam̃ amplius ueluti con¬
tegis quod infirmum. ẽ ꝰ
Vid& ecuius modi indum̃tũ ae¬
ceperat abon adi plebeidẽ pau¬
lus cũ dicer&: sicut angelũ di
es cepistisme ys estimoniũ
uobis ꝑhibeo : quiasi fieri por&
oculos ur̃os eruis s&is & dedis¬
s&is mihi Sed cum tantus illi
honor exhibitus ess& num¬
quid ꝓpt̃ ipsum honorẽ sibi ex¬
hibitum ne foste negar&ur

Expanded text:
bant. Sua ergo tantum quaerbant. Sua ergo tantum quaersumere quaeramus, quid sit lanis tegere. Qui praebet lac, lanam, honorem praebet. Ista sunt duo, quae a pastoribus quaeruntur, qui seipsos pascunt, non oves: commodum supplendae necessitatis, et favorem honoris et laudis quaerunt. Etenim vestimentum propterea bene intelligitur in honore, quia nuditatem contegit. Est enim unusquisque homo infirmus. Et quid est, quisquis vobis praeest nisi quod vos estis? Carnem portat, mortalis est, manducat, dormit, surgit, natus est, moriturus est. Si ergo cogites quid sit, secundum seipsdo tamen amplius velut contegis quod infirmum est. Videte cujusmodi indumentum acceperat a bona Dei plebe idem Paulus, cum diceret: Sicut angelum Dei excepistis me. Testimonium enim vobis perhibeo, quia si fieri posset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi . Sed cum tantus illi honor exhibitus esset, nunquid propter ipsum honorem sibi exhibitum, ne forte negaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
lubrum utduceat omnibus
quiindomosunti: sicluceat
lum̃ urm coram hominib: : ut
uideant operaur̃a bona & glo¬
rificent patrẽ ur̃m qui incae¬
lis esti siergotib lucernaac¬
cender &urin domo non neadi¬
ceres oleum ne extinguuer&
Porro lucertia non accepto oleo :¬
ñlucor& Nonerat plẽna&e dig¬
naq̃ in candel abro poner&ur:
s̃. quȩ continuo frangeretur ⁊
Vndcergo uiuitur : ẽ necessita¬
tis accipere. est caritatis p̃be¬
re ⁊ Nontam quã uenale sit
euangeliũ : uallud sit p̃tiũ eiꝰ
quod sumunt qui adnuntiaNT
undeuquant ⁊ Si erim sic
uendunt : magnã rẽ uili uen
dunt: Accipiant sustenta¬
tionem necessitatis a popu¬
lo: mercedẽ dispensationis
adño I Nonenim ẽ idoneus
populus redder mercedẽ illis
qui sibi incaritate euangelii
seruiunt : Non expectant
illi mercedẽ : nis dalelt eisti
salutem : Quid autẽ istir in¬
cgepatur unde arguunturi
Quiacum lac sumerent & la¬
nis secegerent: oues neglege¬

Expanded text:
labrum, ut luceat omnibus labrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Sic lucehominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est . Si ergo tibi lucerna accenderetur in domo, nonne adjiceres oleum ne exstingueretur? Porro si lucerna accepto oleo non luceret, non erat plane digna, quae in candelabro poneretur, sed quae continuo frangeretur. Unde ergo vivitur, necessitatis est accipere, charitatis est praebere. Non tanquam venale sit evangelium, ut istud sit pretium ejus quod sumunt qui annuntiant, unde vivant. Si enim sic vendunt, magnam rem vili pretio vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mercedem illis, qui sibi in charitate Evangelii serviunt. Non exspectent illi mercedem, nisi unde et isti salutem. Quid ergo istis increpatur, unde arguuntur? quia cum lac sumerent, et lanis se tegerent, oves neglige
Abbreviated transcription (Latin):
riam pati: omnia possum :¬
in eoquime confostat: Verũ
tamen : uosbenefecistis usib
mittere meis: Sed utosten¬
der& ĩ neo quodilli benefecer̃
quidipsequuere r& neinter
illos:: ess &: qui sei prđpascunt
non oues: nontam suae gaud&
subuentum essenecessitati
quamillorũ gratulatur fecun¬
ditatii Quidergoib quaerebatt
Nonquia quaero inquiddatũ:
sed requiro fructum) Non
ut ego inquid explear : sed ne
uos in anes remaneatis ⁊
Q uiergo non possunt facere
quod paulus ut manib: suis
setransiganti accipiant
delacte ouium. sustentent suã
necessi tatem esi non ñ cglẽgant
ouium in firmitatem: Non
hocibi quaerant tamquam cõ¬
modum suum ut ex necessitate
paenuriae suue uideantur ad¬
nuntiare euangelium : s ho¬
minib: inluminandis parent
lucem uerbi ueritatis : Sunt
enimtamquam lucernae. sic̃
dictũ e sintlumbi ur̃i accine¬
ti : & lucernȩ ardentes: Et ne¬
moaccendit lucernam & ponit
eam sub modio : s suꝑ cande¬

Expanded text:
riam pati. Omnia possum riam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro fructum. Non ut ego, inquit, explear, sed ne vos inanes remaneatis. Qui ergo non possunt facere quod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium: sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem. Non hoc ibi quaerant, tanquam commodum suum, ut ex necessitate penuriae suae videantur annuntiare evangelium, sed hominibus illuminandis parent lucem verbi veritatis. Sunt enim tanquam lucernae, sicut dictum est: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . Et, Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio: sed super cande
Abbreviated transcription (Latin):
nonusurpata. seddata ⁊
Plus ille fecit : ut nec quod de¬
bebatur acciper&i ⁊ ꝓseergo
donauit & debitum : sedabaliis
plus fecit: Fostassis enim
ipsum significabat : quiae¬
grumcilm adducer& ad sta¬
bulum dixit: siquidampli¬
us erogaueris: in redeundo
reddanitibi ⁊ Dehis ergo qui
non indigent lactegregis
quid pluradicamus mise¬
ricordiores sunt : uel potius
ipsius miseri cordiae. offi¬
cium largius inpendunt:
Possuntꝰ Et quod possunt:
faciunt : Haudenturhi:
necdamnentur illi : Nam
&ip sea postolus: datum
non quuerebati Fructuo¬
sastamen ouessuas. cẽ
cupiebat: non steriles sine
lactis ubestate: Itaquecũ
e& quodam tempore in mag¬
na indigentia unctus in conꝰ¬
fessione ueritatis : missum ẽ
illia fratrib undenecersitati
& indigentiae eius ministra¬
r&ur : Nespondit autem illis :¬
gratias agens & dicit: Bene¬
fecistis communicare necer¬
sitatib meis: Ego enim didici᷑
inquib sum sufficiens eẽ ⁊
Scio &abundari: noui & penu¬

Expanded text:
non usurpata, sed data. Plus ille fecit, ut nec quod debebatur, acciperet. Ipse ergo donavit et debitum, sed ab aliis plus fecit: fortassis enim ipsum significabat, qui aegrum cum adduceret ad stabularium, dixit: Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi . De his ergo qui non indigent lacte gregis, quid plura dicamus? Misericordiores sunt, vel potius ipsius misericordiae officium largius impendunt: possunt enim, et quod possunt faciunt. Laudentur hi, nec damnentur illi. Nam et ipse Apostolus datum non quaerebat. Fructuosas tamen oves suas esse cupiebat, non steriles, sine lactis abertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in confessione veritatis, missum est illi a fratribus, unde necessitati et indigentiae ejus ministraretur. Respondit autem illis gratias agens, et dixit: Benefecistis communicantes necessitatibus meis: ego enim didici in quibus sum sufficiens esse. Scio et abundare, novi et penu
Abbreviated transcription (Latin):
tes uocantur inu&eri testam̃to
hisunt quinunc appellantur
pesbiteri Et qui nuncupa¬
bantur principes sacerdotũ :
nunc epĩ nominantur. ⁊¬
Praosbiteri autẽ in t̃p̃tanturse¬
niores : quia senio resa&ate
greci p̃sbiteros uocant⁊ His enĩ
sicut ep̃is dispenatioministeri¬
orumdi commis saẽ ꝯ prȩsunt ed¬
enim ecclesiae xp̃ii & in con¬
fectio ne diuini corporis &
sanguinis. consostes cumep̃is
sunt Similit̃ & indoctrina
populorũ & inofficio pdicandii
Acsolam p̃terauctori tatem
summnis acerdotii. clericorũ
ordinatio & consecratioreser¬
uata ẽ ñ ea multis disciplina
ecclesi a eiundicata concordiã
soluer& scandala generara ⁊
Nam paulus a postolus eosdẽ
praerbiteros. ut uere sacerdo¬
tes. sub nomine epis coporũ
ita ad seuerat loquens ad titum :
Huius inquit rei gratia reliquite
cr&es ut eaquȩ de sunt corri¬
gas & constituas ꝑciuitates
praesbiteros. quem ad modum
egotibidis posiu : Siquissine

Expanded text:
tes vocabantur in Veteri Testamento, tes vocabantur in Veteri Testamento, hi sunt qui nunc appellantur presbyteri. Et qui nuncupabantur principes sacerdotum, nunc episcopi nominantur. Presbyteri autem interpretantur seniores, quia seniores aetate Graeci presbyteros vocant. His enim, sicut episcopis, dispensatio mysteriorum Dei commissa est. Praesunt enim Ecclesiae Christi, et in confectione divini corporis et sanguinis consortes cum episcopis sunt. Similiter et in doctrina populorum, et in officio praedicandi. Ad solam auctoritatem summi sacerdotii clericorum ordinatio et consecratio reservata est, ne a multis disciplina Ecclesiae vindicata concordiam solveret, et scandala generaret. Nam Paulus apostolus eosdem presbyteros, ut vere sacerdotes sub nomine episcoporum ita asseverat, loquens ad Titum: Hujus, inquit, rei gratia reliqui te Cretae, ut ea quae desunt corrigas, et constituas per civitates presbyteros, quemadmodum ego tibi disposui. Si quis sine
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim omnes uident alta
mrsteriorum qua eoperiuNT
aleuitis : neuideant qui uide¬
adsistunt : ut caelestemuitam
habeant candidiq ad hostiar
& inmaculati accedant mundi
scilic& corpore & incorrupti
pudore : Tales enim dec& dñm
habereministros: quinullo car¬
nis corrum pantur contagio
splendeant : Quales autem dia¬
coniordinentur : a postolus
paulus plenissime scribit ad
timotheum INamcum prȩ¬
misiss& desacerdotũ electione :¬
des continuo subiunxit: Diacones¬
ebeł similiter in rep̃hensibiles:
hoc ẽ sine macula sicut ep̃i
Pudici utique idẽ alibidine
continentes: Nonbilingues
scilic& ne conturbent habentes
deditos : quia ubi ebriu&as ibi
libido dominatur. & furor ⁊
Nonturpilucrum sectantes:
dep̃sentibus quam de futuris
cogitare : Posthaec subiecit.
Hiautem ꝓbentur primum:
& sic ministrent. nullum cri¬
menhabentes. IHiutiq: sicut
ep̃i. ante ordinationẽ ꝓbari
debentur. si dignisit : & sic pos
a filiis a aron: Quienim sacerdo

Expanded text:
Non enim omnes vident alta Non enim omnes vident alta mysteriorum quae operiuntur a Levitis, ne videant qui videassistunt, ut coelestem vitam habeant, candidique ad hostias et immaculati accedant, mundi scilicet corpore, et incorrupti pudore. Tales enim decet Dominum habere ministros, qui nullo carnis corrumpantur contagio, splendeant. Quales autem diaconi ordinentur, Paulus apostolus plenissime scribit ad Timotheum. Nam cum praemisisset de sacerdotum electione, continuo subjunxit: Diaconi similiter irreprehensibiles , hoc est, sine macula sicut episcopi. Pudici utique, id est, a libidine continentes. Non bilingues, scilicet ne conturbent pacem dediti: quia ubi ebrietas, ibi libido dominatur et furor. Non turpe lucrum sectantes, de praesentibus quam de futuris cogitare. Post haec subjecit: Hi autem probentur primum, et sic ministrent, nullum crimen habentes. Hi utique sicut episcopi, ante ordinationem probari debent, si digni sint, et sic posta fil
Abbreviated transcription (Latin):
quã indiuitus nomen pessimũ:
Op̃s quiimitator a postoleẽ cupit
habens uictum & uestitũ histantũ
deb& eẽ contentus : Quialtaria
seruiunt : de altariouiuant
Uiuant inquid: & non diuites
fiant Vnde &aes nobis excu¬
ititur e tona: & unatantum
itunicã induimur nede crasti¬
ano cogitemisn Turpis lucri
ad p&itio ẽ : plus de p̃sentibus
quamde futuris cogitares Huc
usque quid non debeat habere
ep̃s siue praesbiter: apesto liror¬
mone p̃ceptum ẽ : Nunc e con¬
trario: quid haberedebeat ex¬
plicatur sedhospitalem bo¬
norum amatorem castum
iustum . sc̃m. continentẽ. absti¬
nentem. obtinentẽ eum quise¬
cundum doctrinam ẽ fidelem
sermonem. ut potenssit con¬
solari indoctrinascã & contra¬
dicentes arguere : Ante om̃a :
hospitalitas futuro ẽpode nun¬
tiatur: Sieni momnes illud de

Expanded text:
quam in divitiis nomen pessimum . quam in divitiis nomen pessimum . Episcopus, qui imitator Apostoli esse cupit, habens victum et vestitum, his tantum debet esse contentus. Qui altario serviunt, de altario vivant . Vivant, inquit, et non divites fiant. Unde et aes nobis excutitur de zona, et una tantum tunica induimur, ne de crastino cogitemus. Turpis quoque lucri appetitio est, plus de praesentibus quam de futuris cogitare. Huc usque quid non debeat habere episcopus, sive presbyter, apostoli sermone praeceptum est: nunc e contrario, quid habere debeat, explicatur. Sed hospitalem, bonorum amatorem, castum, justum, sanctum, continentem, abstinentem, obtinentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit consolari in doctrina sana, et contradicentes arguere. Ante omnia hospitalitas futuro episcopo denuntiatur. Si enim omnes illud de
Abbreviated transcription (Latin):
irascituriracundus ẽ : s ille
dicitur iracundus qui crebro
hacpassione superatur
lentum: ut iensuoccupato:¬
uel ex alt&ri sum contragra
lutis tacinn& uelsi paululũ
tristis cuiur dam reifuerit
recordatus interpocula
gerit explicare :Postumo¬
lentiam &iam hõ cepiti nẽ
ꝑcussorsit : Quod quidem
& simpliciter intellectum
aedificat audientẽ : ne facile
manum porrigat ad cae¬
dendum neinos alteriur uer¬
berandum in sanus erum pat.
Melius ẽ autem ut non ꝑcurso¬
remillũ eẽdicamus quiman¬
su &us & patiens sciatin
tempore quidloquendũ sits
quid tacendũ. neser mõne in¬
ut uli conscientiã ꝑcutiat in fir¬
morũ, Turpis quoq lucri
ad p&itus : ab eoqui ep̃s futũ¬
rus ẽ essedeba alienus: SuN
quito tasdomus sub uestunt
&putant questũ eẽ pi&atẽ ⁊
Meliorẽ autem iuxta salo monẽ
modica acceptio cum iustitia:.
quam multa gemina cũ iniqͥtate :
Et magis eligendũ
pauꝑtatenomen bonũ¬

Expanded text:
irascitur, iracundus est: sed ille irascitur, iracundus est: sed ille dicitur iracundus, qui crebro hac passione superatur. lentum, ne vel sensu occupato exaltet risum contra gralutis cachinnet: vel si paululum tristis cujusdam rei fuerit recordatus inter poculagerit, explicare. Post vinolentiam etiam hoc praecepit, ne percussor sit. Quod quidem, et simpliciter intellectum, aedificat audientem, ne facile manum porrigat ad caedendum, ne in os alterius verberandum insanus erumpat. Melius est autem, ut non percussorem illum esse dicamus, qui mansuetus et patiens, sciat quid in tempore loquendum sit, quid tacendum, ne sermone inutili conscientiam percutiat infirmorum. Turpis quoque lucri appetitus, ab eo qui episcopus futurus est, esse debet alienus: sunt qui totas domos subvertunt, et putant quaestum esse pietatem. Melior est autem, juxta Salomonem, modica acceptio cum justitia, quam multa genimina cum iniquitate: et magis eligendum in paupertate nomen bonu
Abbreviated transcription (Latin):
dens: Nonitaq iustus pollui¬
tur ex uitus filiorũ : sed liber¬
tas aba postolo ecłae principi
reseruatur ut talis fiat quiñ
timeat ꝓpt̃uitia liberoꝵ extra¬
neos rephendere: Opost& enĩ
episcopum sine crimine esse :
tam quã dĩ dispensatorẽ
ꝗuaeritur ergo inter dis pensa¬
tores : ut fidelis quis inueniat᷑ :
Et non comeder & bibenscũ ebri¬
osis: ꝑcutiat seruos & ancillas
si incestum dñi expect& ad¬
uentum & d& conserus intẽ¬
porecibaria ⁊ Int̃uilicũ autẽ
& familiã haec sola distantia ẽ:
quod conseruus p̃positus ẽ
conseruis suis: Sciatitaque
ep̃s & prȩsbiter sibi populũ
conseruũ eẽ : non seruums
Cu&oraq̃ secuntur : in nobir
posita sunti Nonꝓteruum
sibi quod ep̃r sit: sed quasibo¬
num inlicum id requirentẽ
quod plurib ꝓsit Nonira¬
cundus: Iracundus ẽ : qui
semꝑirascitur & ad leuem
responsionis aurã atq peccati
quasi auentti⁊ folid̾ cõmou&
Neque uero qui aliquando

Expanded text:
dens? Non itaque justus polluidens? Non itaque justus polluitur ex vitiis filiorum, sed libertas ab apostolo ecclesiae principi reservatur, ut talis fiat, qui non timeat propter vitia liberorum extraneos reprehendere. Oportet enim episcopum sine crimine esse, tanquam Dei dispensatorem. Quaeritur ergo inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur: et non comedens et bibens cum ebriosis, percutiat servos et ancillas; sed incertum Dei exspectet adventum, et det conservis in tempore cibaria. Inter villicum autem et familiam haec sola distantia est quod conservus praepositus est conservis suis. Sciat itaque episcopus et presbyter, sibi populum conservum esse, non servum. Caetera quae sequuntur, in nobis posita sunt: Non protervum, sibi quod episcopus sit: sed quasi bonum villicum, id est requirentem quod pluribus prosit. Non iracundum. Iracundus est, qui semper irascitur, et ad levem responsionis auram atque peccati, quasi a vento folium commovetur. Neque vero qui aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
tempore quo ordinandurẽ
sineullo sit crimine & p̃teri¬
tas maculas noua conuersa¬
tione deleuerit : s ex eotẽ pore
quo in xp̃mrenatus ẽ nulla
pectati conscientia mordeat᷑ ⁊
Quomodo enim potest p̃ses ecłae
offerre malum demedio eius.
qui indelictum simile corrue¬
rit : aut qualibestate corripe¬
repeccantẽ cumtacitus sibi
ipseres pondeat eadem ammis¬
sis sequae corripit : primum
it aque dicendum ẽ. quod tã
scm̃ nom̃ sit sacerdotis : ut nob̵
&iam eaq̃ extranos s̃ positare¬
putentur: Non quo ꝓpter
si quo ꝓpt̃ filiorum in continen¬
tiam. ab hoc gradu. arguendi
simus : Quaenim libestate pos¬
sumus alienos filios corripere
& docerequȩ recta s̃ cũ nobis
statim possit qui fuerit correp¬
tus ingerere antedocefiliostuos
autqua fronte straneũ corri¬
pͥofornicantem. cum mihi
conscientia mea ipsa res pon¬
eit exhereda ergofili
fornicantẽ abice
de alterius oculo festucam
detrahere intuo trabẽ nonui¬

Expanded text:
tempore, quo ordinandus est, tempore, quo ordinandus est, sine ullo sit crimine, et praeteritas maculas nova conversatione deleverit: sed ex eo tempore, quo in Christo renatus est, nulla peccati conscientia mordeatur. Quomodo enim potest praeses Ecclesiae auferre malum de medio ejus, qui in delictum simile corruerit? aut qua libertate corripere peccantem, cum tacitus sibi ipse respondeat eadem se admisisse quae corripit? Primum itaque dicendum est, quod tam sanctum sit nomen sacerdotii, ut nobis etiam ea quae extra nos sunt posita, reputentur: non quod propter sed quod propter filiorum incontinentiam ab hoc gradu arcendi simus. Qua enim libertate possumus alienos filios corripere, et docere quae recta sunt, cum nobis statim possit, qui fuerit correptus, ingerere, Ante doce filios tuos? Aut qua fronte extraneum corripio fornicantem, cum mihi conscientia mea ipsa respondeat, Exhaereda ergo filium fornicantem, abjice de alterius oculo festucam detrahere, in tuo trabem non vi
Abbreviated transcription (Latin):
lippi scum ep̃is &dia conib:
gratia uobis & pax & reliqua
philippis : unaẽ urbs mace¬
doniae :&cesteinuna ciui¬
tate : plures : nunc putant᷑
ep̃i eẽ non poterant. Cquia
eosdem ep̃os illo intempore
quos p̃ibitero s appellabaNT:
conpb&ur Inactib aposto¬
lorum scriptum ẽ : Quod
cum uenis s& a postolus pauł¬
mil&um miserit ephesum.¬
eccłae quibus postea unt c̃&era¬
sit locutus: Ad tendite uob
ecclesiam dñi quam ad qui¬
siuit ꝑ sanguinẽ suum
Ethicdiligentius obseruate :
quomodo uniusciuitati sephȩ¬
si p̃sbiteros uocans. postea
eos dẽ ep̃os dixerit : Videami
igitur qualii ꝓerbit̃ siuc ep̃s
ordinandursit: Siquis est
sinecrimine unius uxoris
uirfilios habens fideles
Non accusatione luxoriae
aut non subditos : Opost&
enime p̃m si ne crimine. ẽẽ
Non ꝓteruum non iracundũ
ñ uinolentũ. ñ ꝑcussorẽ Ñ
Primumitaq sine criminesit :
quod puto alio uerbo ad timo¬
theum in rep̃hensibilem
nominatũ . Nonquico tantũ

Expanded text:
lippis cum episcopis et diaconis, gratia vobis et pax, et reliqua . Philippi una est urbs Macedoniae, et certe in una civitate plures, ut nuncupantur episcopi esse non poterant. Sed quia eosdem episcopos illo in tempore quos presbyteros appellabant, comprobetur. In Actibus apostolorum scriptum est, quod cum venisset Apostolus Miletum, miserit Ephesum,Eccsit locutus: « Attendite vobis, Ecclesiam Domini, quam acquisivit per sanguinem suum . » Et hic diligentius observandum, quomodo unius civitatis Ephesi presbyteros vocans, postea eosdem episcopos dixerit. Videamus igitur qualis presbyter, sive episdisposui, si quis est sine crimine, unius uxoris uir, filios habens fideles, non in accusationem luxuriae aut non subiectum; oportet enim episcopum sine crimine esse non proteruum, non iracundum, non uinolentum, non percussorem, non . Primum itaque sine crimine sit, quod puto alio verbo ad Timotheum, irreprehensibilem nominatum. Non qui eo tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Postquam uero unus quis que
eosquos baptiz auerat puta¬
bat suos non xp̃i : in toto orbe
decr&um ẽ utunus de prbiteris.
electus suꝑ poneretur c&eris
atque momnis cura ecleslae ꝑ¬
tiner& & schis matum semi¬
natollerentur : Put& aliquis
non seripturarum sednram
unum eẽ & aliud a&atis. ali¬
ud ẽẽ nom̃ offitis Pelegat

Expanded text:
Postquam vero unusquisque Postquam vero unusquisque eos quos baptizaverat putabat suos, non Christi, in toto orbe decretum est, ut unus de presbyteris electus superponeretur caeteris, ad quem omnis cura Ecclesiae pertineret, et schismatum semina tollerentur. Putat aliquis non Scripturarum, sed nostram unum esse, et aliud aetatis, aliud esse nomen officii? Relegat