comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in tantũ sui oblitꝰ ẽ. ut uellet suꝑ
nubes ascendere. quibꝰ mandauit
dñs ne pluant suꝑ isrł ymbrẽ. &
ad quas ꝑuenit ueritas dñi: cui
loquitur n abdias. Si exaltatꝰ fu¬
eris ut aquila. & int̾ sydera cȩli
posueris nidũ tuũ: inde te detra
loquebat᷑. luceat lum̃ ur̃m corã
cepit diabolũ: qͥ ut suꝑbiȩ uerba

Expanded text:
elit super nubes ascendere, quibus mandavit Dominus, ne pluant super Israel imbrem, et ad quas pervenit veritas Domini, cui loquitur et Abdias: Si exaltatus fueris ut aquila, et inter sidera coeli posueris nidum tuum, inde te detrahloquebatur: Luceat lumen vestrum coram orem diabolum, qui ut
Abbreviated transcription (Latin):
sire ñ posst̃. Porro onocentauri
nom̃ ex asinis centaurisq cõpo¬
sitũ. uidet᷑ mͥ significare eos qui
ex parte aliqͥd humanũ sapiunt.
& rursus uoluptatibꝰ u ceno tur
a nobis. uita omĩa subuertunt᷑.
sic̃ subuertit dñs sodomã ⁊ go¬
morrã. ne ultra mundi istiꝰ futu¬
rus sit statꝰ. s pereat: nec ibi ten¬
laxii. psalmo đr. It facite ei qui
ascendit suꝑ occasũ dñs nom̃ ẽ ełꝰ.
Aec pastores ibi requiesce̾nt. an
sed requiescant ibi bestiȩ. & dra¬
cones ⁊ struciones ⁊ pilosi ⁊ ulu¬
le & syrene. Quas om̃s bestias

Expanded text:
sire non possunt. Porro onocentauri sire non possunt. Porro onocentauri nomen, ex asinis centaurisque compositum, videtur mihi significare eos, qui ex parte aliquid humanum sapiunt; et rursum voluptatibus et coeno turpa nobis; et ita omnia subvertantur, sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham; nec ultra mundi istius futurus sit status, sed pereat in aeteimo psalmo dicitur; Iterfacite ei qui ascendit super occasum, Dominus nomen ejus . Nec pastores ibi requiescant, Angesed requiescant ibi bestiae et dracones, et struthiones, et pilosi, et ululae, et sirenae, quas omnes bestias
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ theodotio ipsũ uerbũ hebra¬
ty phonibꝰ quos nos in dracones
Et habitabt̃ ibi struciones: qͦd¬
animal sẽꝑ ẽ solitudinis appe¬
tens de quo in iob pleniꝰ scribit᷑.
qͥ cũ pennas habere uideatur. tam̃
de terra altiꝰ ñ eleuatur: pro qͦ¬
lair. syrenas int̃pretatist̃. Bilo¬
sos aũ qͥ dicunt᷑ hebraice syrim.
theodotio rectis ⁊ stantibꝰ pilis in¬
terp̃tatꝰ est: syminachus ⁊ lato.
demones transtulert̃. Pro ono¬
centauris qͦq qͦs soli. laxr. int̾pre¬
tati st̃. imitantes gentiliũ fabu¬
las. qͥ dicunt fuisse yppocentau¬
ros. tres reliqͥ int̾pretes ipsum
posuerunt uerbũ hebraicũ by
him. quos nos in ululas uertimꝰ.
Ubi aũ lac dixcert̃. cubicła fa¬
cient ericii in domibꝰ eoꝵ. ꝙ in
hebraico positũ ẽ hennim: aqͥla¬
syminachus ⁊ theodotio syrenaᷤᷤ
int̾pretati st̃: significantes uel
bestias aliquas esse ł demones.
iuata errorẽ gentiliũ dulce can

Expanded text:
et Theodotio, ipsum verbum Hebraet Theodotio, ipsum verbum Hebratyphonibus, quos nos in dracones Et habitabunt ibi struthiones, animal semper solitudines appetens, de quo in Job plenius scribitur: qui cum pennas habere videatur, tamen de terra altius non elevatur: pro qest, sirenas interpretati sunt. Pilosos autem qui dicuntur Hebraice SIRIM  , Theodotio, erectis et stantibus pilis interpretatus est. Symmachus et LXX daemonas transtulerunt. Pro onocentauris quoque, quos soli LXX interpretati sunt, imitantes gentilium fabulas, qui dicunt fuisse hippocentauros, tres reliqui interpretes ipsum posuere verbum Hebraicum IIM   quod nos in ululas vertimus. Ubi autem LXX dixerunt, cubilia facient hericii in domibus eorum, et in Hebraico positum eSymmachus et Theodotio, sirenas interpretati sunt; significantes vel bestias aliquas esse, vel daemonas, juxta errorem gentilium dulce cant
Abbreviated transcription (Latin):
quondã inclita que erat in suꝑ¬
bia chaldeoꝵ qui int̃pretant᷑
quasi demonia. sic subuertit᷑
quomͦ subuersa ẽ sodoma & go¬
morra ut nullũ in ea maneat
pͥstinȩ mansionis uestigũ. Sed
postquã fuerit cȩlũ nouum &
terra noua & preterierit figura
huius miidi ñ habitabit᷑ urbs
confusionis in ꝑpetuũ ⁊ nequa¬
quã eunde statũ recipiet. Non
enĩ ponet postꝗͣ in pͥstina gła
esse destiterit. arabs tentoria
sua. qͥ int̃pretat᷑ occidentalis.i
uesꝑtinus ut in ea cupiat habi¬
tare quã uiderit esse desertam.
arabs aũ in presenti loco in bo¬
nã partẽ accipit᷑ qͦd sẽꝑ tendat
ad finẽ & oblitꝰ preteritoꝵ er
tendat se inpriora. Nec pastores
requiescent ibi : qͥ mansuetissi¬
mũ dñi gregẽ in hierłm solent
pascere: sed e contrario requi¬
escent ibi bestie. de qͥbꝰ testat᷑
psalmista dicens. Ne tradas
bestiis animã confitentẽ tibi.
Pro quibꝰ aqͥla ⁊ syminachus

Expanded text:
quondam inclyta quae erat in supquondam inclyta quae erat in superbia Chaldaeorum, qui interpretantur quasi daemonia, sic subvertitur, quomodo subversa est Sodoma et Gomorrha, ut nullum in ea maneat pristinae mansionis vestigium; sed postquam fuerit coelum novum, et terra nova, et praeterierit figura hujus mundi , non habitabitur urbs confusionis in perpetuum; et nequaquam eumdem statum recipiet. Non enim ponet ibi, postquam in pristina gloria esse desierit, Arabs tentoria sua, qui interpretatur occidentalis et vespertinus; ut in ea cupiat habitare, quam viderit esse desertam. Arabs autem in praesenti loco in bonam partem accipitur: quod semper tendat ad finem, et oblitus praeteritorum, extendat se in priora. Nec pastores requiescent ibi, qui mansuetissimum Domini gregem in Jerusalem solent pascere; sed e contrario requiescent ibi bestiae, quas detestatur Psalmista, dicens: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Pro quibus Aquila, et Symmachus,
Abbreviated transcription (Latin):
tabt̃ ibi struciones ⁊ pilosi sal¬
tabt̃ ibi. Et respondebunt sib
ulule in edibus eiꝰ & sirene in
delubris uoluptatis. Prope est
ut ueniat tẽpus eiꝰ: & dies eiꝰ
non elongabunt᷑. Lox. Et erit
babylon illa que uocat᷑ inclita
tit dͦs sodomã & gomorrã. Non
habitabit᷑ in ȩt̾nũ. nec ingredi¬
ent᷑ in eã ꝑ multas generatiões
nec transibunt ꝑ illã arabes
neq pastores requiescẽt in ea
sed reqͥescent ibi bestie. & imple¬
bunt᷑ domꝰ sonitu. & accubabt̃
ibi syrene. & demonia saltabt̃
ibi ⁊ onocentauri habitabunt.
y cubilia facient ericii in domi¬
bus eoꝵ. Cito uenit & ñ tarda¬
bit. ¶ͦͦq sequit᷑. & dies ełꝰ non
ꝓtrahetur asteriscis .x. notan¬
dum ẽ qͥ de theodotione additi
st̃. Mȩdis aduersus confusionis
urbẽ suscitatis. qui nec aurũ ĩ
bonis reputant nec argentum
qͥsagntis int̾ficiunt paruulos
y lactentibus uteri ñ miserent᷑.
⁊i suꝑ filios ñ partit ocłs eoꝵ urbs

Expanded text:
iones, et pilosi saltabunt ibi; et respondebunt ibi ululae in aedibus ejus: et sirenae in delubris voluptatis. Prope est ut veniat tempus ejus, et dies ejus non elongabuntur. LXX: Et erit Babylon, quae vocatur inclyta rtit Deus Sodomam et Gomorrham; non habitabitur in aeternum; nec ingredietur eam per multas generationes; nec transibunt per illam Arabes: neque pastores requiescent in ea, sed requiescent ibi bestiae, et replebuntur domus sonitu, et accubabunt ibi sirenae, et daemonia saltabunt ibi, et onocentauri ibi habitabunt, et cubicula facient hericii in domibus eorum. Cito veniet et non tardabit. Quod sequitur: Et dies ejus non protrahentur,  asteriscis notandum est, quia de Theodotione addita sunt. Medis adversus confusionis urbem suscitatis, qui nec aurum in bonis reputant, nec argentum; qui sagittis interficiunt parvulos, et lactentibus uteri non miserentur, et super filios non parcit oculos
Abbreviated transcription (Latin):
pretant᷑ carnalit̃: qd postquã
reuersi st̃ de babylone factũ ẽẽ
docere ñ poterunt. Neq enĩ tẽ¬
babylonii seruierũt eis qui eos¬
uictos prius ceperant. nec uictis
baby loniis domos eor. possederũt
neq habuerunt eos in seruos &
ancillas. Restat gͥ ut uirta fabu¬
las suas credant de imꝑio hoc fu
turũ esse romano. quibꝰ suꝑatis
in ultimo tẽpore seruiture sint
eis gentes quibꝰ ante seruierunt.
qua sequentes litterã spe se falsa
decipiunt. Qͥs enĩ credat eis ut ro¬
ma uocet᷑ babylon: ⁊ nabugodo

Expanded text:
antur carnaliter, quod postquam reversi sunt de Babylone, factum esse docere non poterunt. Neque enim Babylonii servierunt eis, qui eos prius ceperant; nec victis Babyloniis, domus eorum possederunt: neque habuerunt eos in servos et ancillas. Restat igitur ut juxta fabulas suas de imperio hoc putent futurum esse Romano: quibus superatis in ultimo tempore, serviturae sint eis gentes, quibus ante servierint. Quod si sequentes litteram, spe se falsa decipiunt, quis eis concedet, ut Roma
Abbreviated transcription (Latin):
faciã suꝑbiã infideliũ: & arro¬
gantiã fortiũ humiliabo. Latx.
Et ꝑdam iniuriã iniquoꝵ: &
iniuriã suꝑboꝵ humiliabo. Uer¬
lerunt: sensũ magis quã uerbũ
exprimentes: quia om̃is suꝑbus
promptꝰ ẽ ad iniuriã. Ergo prop¬

Expanded text:
faciam superbiam infidelium: et arrogantiam fortium humiliabo. LXX: Et perdam injuriam iniquorum, et injuriam superborum humiliabo. Ver transtulerunt, sensum magis quam verbum exprimentes: quia omnis superbus promptus est ad injuriam. Ergo prop
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ dies dñi uenerit. ad ponendũ
orbem terrarũ in solitudinẽ &
peccatores de ea penitꝰ auferen-¬
dos: tt̃ ad cõparationẽ diuine ma¬
de minoribꝰ stellis hoc dice̾:
cum sol etiã obtenebrescat i lu¬
lud aũ quod. lacx. transtulerunt.
⁊ qͦd stelle ⁊ orion & om̃is ornatꝰ
celi obtenebrent᷑ sole oriente.
fit om̃i tẽpore. ut orto sole stel¬
le que in cȩlo st̃ ñ appareant.
Nec mirũ hoc dixisse de sole: cũ
etiã plena luna ⁊ tota nocte lu¬
cente pleraq astra ñ luceant.
Esse aũ ꝑ diem etiã stellas in cȩlo.
umbra terrȩ ut philosophi pu¬
tant & obiecto orbe lunȩ fue¬
rit sol obscuratꝰ. clariora astra¬
in cȩlo uideant᷑. Et uisitabo
Nsuꝑ orbis mala: & contͣ impios

Expanded text:
 dies Domini venerit ad ponendum orbem terrarum in solitudinem, et peccatores de ea penitus auferendos ; tunc ad comparationem divinae made minoribus stellis dicere, cum etiam sol obtenebrescat ilud autem quod LXX transtulerunt, quod stellae et Orion, et omnis ornatus coeli obtenebrentur sole oriente, omni fit tempore, ut orto sole, stellae quae in coelo sunt non appareant. Nec mirum hoc dixisse de sole, cum etiam plena luna, et tota nocte fulgente, pleraque astra non luceant. Esse autem etiam per diem stellas in coelo, umbra terrae, ut philosophi disputant, et objecto orbe lunae fuerit obscuratus, clariora in coelo astra videantur. Et visitabo super orbis mala, et contra i
Abbreviated transcription (Latin):
dabunt. ⁊ obtenebrabunt᷑ sole o¬
riente ⁊ luna ñ dabit lum̃ siũ.
Pro eo quod nos int̃pretati sumꝰ
splendor. earũ haud dubium
quin stellarũ: aquila ⁊ theodo
transtulerunt. addentes de suo.
& om̃is ornatꝰ celi. quod obelo
prenotanũ ẽ. Orionẽ aũ gen¬
tiliũ fabule dicunt. xxii. haben¬
tẽ stellas. e quibꝰ .iiii. tercie mag¬
nitudinis st̃.uiiii. quarte. rur¬
sus aliȩ uiiii. quintȩ. ⁊ ab aliis
quibꝰ suo loco dicendũ ẽ. Nec
putare debemꝰ apud hebreos
has stellas his appellari nomi¬
nibus. que grecus sermo sonat¬
⁊ latinus: sed ꝓpͥa habere uoca¬
bula. Sicut enĩ d̾s uocauit lucẽ
diem. ⁊ firmam̃tum cȩlũ. ⁊ ari¬
dam terrã. & congregationes a¬
quarũ maria. sic ⁊ singłas stel

Expanded text:
 sole oriente, et luna non dabit lumen suum. Pro eo quod nos interpretati sumus, splendor earum, haud dubium quin stellarum Aquila et Theodotionem transtulerunt, addentes de suo, et omnis ornatus coeli, quod obelo praenotandum est. 240 Orionem autem gentilium fabulae dicunt viginti duas habere stellas, e quibus quatuor tertiae magnitudinis sunt, novem quartae, rursum aliae novem quintae, et ab aliis quibus in suo loco dicendum est. Nec putare debemus apud Hebraeos has stellas his appellari nominibus, quae Graecus sermo resonat et Latinus: sed propria habere vocabula. Sicut enim Deus vocavit lucem, diem; et firmamentum, coelum; et aridam, terram; et congregationes aquarum, maria
Abbreviated transcription (Latin):
uio physon: iste ẽ qͥ circuit om¬
nem terrã euilath. ubi ẽ aurũ.
⁊ ibi ẽ carbunculus & lapis prasinꝰ.¬
preciosũ ẽ: sicut & in samuhelis
uolumine legimꝰ. Et sermo dñs
p̃ciosus erat in isrł. Suꝑ hoc¬

Expanded text:
ni Phison: hic est qui circuit omnem terram Evilath, ubi est aurum.  ubi est carbunculus, et lapis prasinpretiosum vocatur, sicut in Samuelis volumine legitur ‘et sermo Domini pretiosus erat in Israel’,
Abbreviated transcription (Latin):
erroris ȩtatẽ. allident᷑ in ocłis ma¬
gistroꝵ. diripient᷑q domꝰ eoꝵ &
itrores eoꝵ iuolabunt᷑ praua sapi¬
entia a doctrina ꝑuersa. Unde
ꝑ istiusmodi patribꝰ quoꝵ int̾fici¬
endi st̃ paruuli. debemꝰ orare &
dicere.Da eis dñe. ¶d dabis eis:
Uuluã sterilem. ⁊ ubera arentia.
Parturiunt enĩ iniqͥtatẽ. concepe¬
runt dolorẽ. ⁊ genuerunt iniu¬
sticiã. Ecre ego suscitabo suꝑ
eos medos qͥ argentũ ñ querant.
nec aurũ uelint s sagittis paruu

Expanded text:
erroris aetatem, allident in oculis maerroris aetatem, allident in oculis magistrorum, diripiores eorum violabunt, pravam sapientiam et doctrinam perversam. Unde pro hujusmodi patribus quorum interficiendi sunt parvuli, debemus orare et dicere: Da eis, Domine. Quid dabis eis? Vulvam sterilem, et ubera arentia . Parturierunt enim iniquitatem, conceperunt dolorem, et genuerunt injustitiam. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, nec aurum
Abbreviated transcription (Latin):
dio. Infantes eor allident᷑ in ocłis
eoꝵ. diripient᷑ domꝰ eoꝵ & uro¬
res eoꝵ uolabunt᷑. Cȩlo terraq
cõmotis fugiet diaboł coluber
tortuosus. uel om̃e dognia contra¬
rium ueritati. quod in magistros
cades id÷ capree nuncupant᷑. se¬
quentes quasi bruta animalia.
⁊ huc atq illuc errantia. ñ habẽt
qui eos dirigant. ꝑdiderunt enĩ
eũ de quo scriptũ ẽ. a dño gressũ
hominis dirigẽt᷑.  liberati fue¬
rint a magistris pessimis conu̾¬
tunt᷑ ad p̾płm suũ. ⁊ singłi ad t̾rã
suã fugient de qua orti st̃. qui
uero inuentꝰ fuerit occidet᷑. siue
iugulabit᷑. Hoc aũ ñ solũ in con¬
sũmatiõe mundi. sed usq hodie
fit in ȩccła. qñ magistris suꝑatis
grex deceptꝰ reuertit᷑ ad ppłm
ad terrã suã. & in eo qͦd inuenit᷑
occidit᷑. ut hereticus esse desinat.
⁊ qͥcũq suꝑuenerit cadet gladio
sꝑuali. Tunc infantes eoꝵ ⁊ par¬
uuli qͥ necdũ ad ꝑfectã uenerint

Expanded text:
Infantes eorum allidentur in oculis eorum; diripientur domus eorum, et uxores eorum violabuntur. Coelo terraque commotis, fugiet diabolus coluber tortuosus, vel omne dogma contrarium veritati, 243 quod in magistros cades, id est, Capreae nuncupantur sequentes quasi bruta animalia; et huc atque illuc errantia non habent qui eos dirigant: perdiderunt enim eum, de quo scriptum est: A domino gressus hominis diriguntur : qui liberati a magistris pessimis convertentur ad populum suum, et singuli ad terram suam fugient, de qua orti sunt: qui vero inventus fuerit, occidetur, sive jugulabitur. Hoc autem non solum in consummatione mundi, sed usque hodie fit in Ecclesia: quando magistris superatis, grex deceptus revertitur ad populum, et ad terram suam; et in eo quod invenitur, occiditur, ut haereticus esse desistat, et quicumque supervenerit, cadet in gladio spirituali. Tunc infantes eorum et parvulos, qui nondum ad perfectam venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sissime ut ueniat de terra longui¬
qua. a sũmo fundam̃to cȩli. dñs
n bellatores eiꝰ. ut disꝑdant uni¬
uersũ orbem. fundamentum
obȩlo p̃notandũ ẽ. In regũ ⁊ in
parali pomenon uolumine legi¬
ius. quod ira di accensa sit suꝑ
ifrł. qñ dauid numerauit pͦpłm
⁊ offendit dñm. In psalmis qͦq le¬
gitur. Dñe ne infurore tuo argu

Expanded text:
veniat de terra longinqua a summo ÷ fundamento  coeli Dominus, et bellatores ejus, ut disperdant universum orbem. Fundamentum obelo praenotandum est. In Regum, et Paralipomenon volumine legimus . quod ira Dei accensa sit super Israel quando David numeravit populum, et offendit Dominum. In Psalmis quoque scribitur: Domine, ne in furore tuo
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ. cuit᷑dim᷑ ad puniendum.
De qua ⁊ in uni psalmo canitur:
ut destruas inimicũ : defensorẽ.
Possunt bellatores dici qui de
terra ꝓcul ueniunt. ⁊ a sũmo
cȩlo etiã ministri angłi qͥ mm̃di
consu̾matiõe mittendi sunt. ut
zizanioꝵ manipulos colligant.
⁊ separatos a frum̃to igni ⁊ incen¬
dio p̃parent sẽpit̾no. Om̃is quoq
terra disꝑdit᷑. qñ terrena oꝑa
subuertunt᷑. Sunt ⁊ alii dñi bel

Expanded text:
dinem, cui tradimur ad puniendum, de quo et in octavo psalmo cantatur: Ut destruas inimicum, et ultorem . Possunt bellatores dici qui de terra procul veniunt 238 et a summo coeli, etiam ministri Angeli, qui in mundi consummatione mittendi sunt, ut zizaniorum manipulos faciant, et separatos a frumento incendio praeparent sempiterno . Omnis quoque terra disperditur, quando terrena opera subvertuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ esau dr: seruies fr̃ĩtuo:
& iacob. seruiet tͥ frat̃ tuus. &
accipiẽt eos qͥ se sophysmatibꝰ
ante deceperant: & eractores
suos qͥ omĩa lucri causa facũt
redigent in seruitutẽ. Postquã
aũ requieuerit iacob ⁊ isrł a la¬
bore suo qͦ multũ contͣ scłm o
hereticos pugnando laboraue¬
rat. ⁊ a confusiõe ⁊ seruitute
sua. qua maligne int̾pretations
⁊ falsis dognatibꝰ ante seruierat.
tunc sumet planctũ atq para¬
bolam contra regẽ babylonis.
sermonẽ uidelicet hereticum
erroris ⁊ confusionis ⁊ dicet que¬

Expanded text:
nde et Esau dicitur: Servies fratri tuo. Et ad Jacob, Serviet tibi frater tuus . Et accipient eos qui se sophismatibus ante deceperant: et exactores suos, qui omnia lucri causa faciunt, redigent in servitutem. Postquam autem requieverit 248 Jacob et Israel a labore suo, quo multum contra saeculum et haereticos pugnando laboraverat; et a concussione et servitute sua, qua malignae interpretationi et falsis dogmatibus ante servierat: tunc sumet planctum atque parabolam contra regem Babylonis: sermonem videlicet haeretici erroris et confusionis
Abbreviated transcription (Latin):
in montibꝰ quasi pͦpłoꝵ frequen¬
tium. Uox sonitus regũ. gen¬
tium congregatarũ. Triplicit̾
leuato signo inmonte cãpestri.
ueniat ppłi gentiũ multitudo:
ges in discipłos ⁊ in magistros. de
quibꝰ ⁊ saluator in eugłio loque¬
bat᷑. Multi ab oriente ⁊ occiden¬
te uenient. ⁊ recũbent cũ abra¬
ham u ysaac ⁊ iacob in regno cȩ

Expanded text:
uentium, vox sonitus regum gentium congregatarum. Tripliciter levato signo in monte campestri, veniat gentium multitudo, ges, in discipulos, et magistros, de quibus Salvator in Evangelio loquebatur: Multi ab Oriente et ab Occidente venient, et accumbent cum Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nequaꝗ̃ mirabit᷑. cũ cottidie
ꝑ scõs uiros in his qͥ credunt in
dño subuerti uiderit baby lonẽ.
& ȩternitate cõꝑata omnẽ lon¬
gitudinẽ esse uicinã. De generi¬
bus bestiarũ immo monstroꝵ
breuit̃ diximꝰ: quia in priori
loco iuxta hystoriã ex parte
p̃strrcta st̃. Hoc q̃q considerandũ
quod postꝗͣ eccłasticus sermo &
doctrina saluatoris urbẽ confusi¬
onis euerterit. ita ut sodome &
gomorre cõparet᷑ : ñ habitetur a
scĩs uiris. nec pastores requiescãt
in ea qͥ xp̃i gregẽ pascere consue¬
uerunt: sed e contrario reqͥescãt
ibi bestie ⁊ dracones ⁊ struciones
⁊ pilosi saltent in ea. Q uicqͥd enĩ
heretici locuntur in sinagogis
satane: ñ ẽ doctrina dñi. s ilula¬
tus demonũ & pilosoꝵ qͦs imita
bat᷑ ȩsau. Et syrene requiescent
in delubris uoluptatis que dulci
& mortifero carmine animas
ꝑtrahunt in profundũ. ut seui¬
ente naufragio. a lupis & canibꝰ

Expanded text:
ri, nequaquam mirabitur, qui quotidie per sanctos viros in his qui credunt in Domino, subverti viderit Babylonem; et aeternitati comparatam, omnem longitudinem esse vicinam. De generibus bestiarum, immo monstrorum, breviter diximus: quia in priori libro juxta historiam ex parte perstricta sunt. Hoc quoque considerandum, quod postquam ecclesiasticus sermo et doctrina Salvatoris urbem confusionis everterit, ita ut Sodomae et Gomorrhae comparetur; non habitetur a sanctis viris, nec pastores requiescant in ea, qui Christi gregem pascere consueverant: sed e contrario requiescant ibi bestiae, et dracones, et struthiones, et pilosi saltent in ea. Quidquid enim haeretici loquuntur in synagogis Satanae, non est doctrina Domini, sed ululatus daembatur Esau: et sirenae requiescent in delubris voluptatis quae dulci et mortifero carmine animas pertrahunt in profundum, ut saeviente naufragio a lupis et canibus
Abbreviated transcription (Latin):
quo. laar. Ego p̃cipiã ⁊ adducã eos.
Ipse enĩ magnificauit ministros
suos: ut ⁊ qui sc̃ificat ꝙ qͥ scĩficat᷑
ex imo om̃s sint: qui ⁊ in alio loco
principes suos: ut fatiant ea q̃¬
p̃cepta st̃. Et uocaui fortes me¬
Sos in ira mea: exultantes ingła
Smea. Lax. Gigantes ueniunt m

Expanded text:
quo LXX: Ego praecipiam, et ego adducam eos. quo LXX: Ego praecipiam, et ego adducam eos. Ipse enim sanctificat ministros suos, ut et qui sanctificat et qui sanctificantur, ex uno omnes sint. Qui et in alio loco principes suos, ut faciant quae praecepta sunt . Et vocavi fortes meos in ira mea: exsultantes in gloria mea. LXX: Gigante
Abbreviated transcription (Latin):
crucificũ. Hoc autẽ signũ ⁊ in su¬
perioribꝰ leuauit. qui ortꝰ ẽ de
radice iesse innationibꝰ ut congre¬
garet ꝑditos isrł. Ecraltate
uocẽ: leuate manũ. Pro qͦ lace.
transtulerunt. consolamini ma¬
num. Exaltat uocẽ qͥ de sublimi¬
bus loquit᷑. ⁊ presentia sic̃ breuia
⁊ transitura contẽpnit: qui au¬
dit ab eode isaia. Suꝑ montẽ ex¬
celsũ ascende qui euangłizas sy¬
on: leua in fortitudine uocem
tuã qͥ euangłizas hierłm. Et le
uat manũ. qͥ potest cũ dauid dice
manus. sed etiã consolet᷑ manu.
ne dicat pauꝑi. eras ueni & acci¬
⁊ necessitatẽ p̃senti miscdłia conso¬
let᷑. Et ingrediant᷑ portas du¬
ces. Laar. Aperite pͥncipes. Duces
ȩccłȩ ingrediunt᷑ portas misteri¬
or di. u scripturarũ sacramen¬
ta cognoscunt. habentes claium
scientiȩ ut aperiãt eas creditis
sibi płis. Unde p̾cipitur ut ma¬
gistri aꝑiant discipłi ingrediant᷑.
Ego mandaui sc̃ificatis meis. Pro

Expanded text:
crucifixum. Hoc autem signum, et in superioribus levabit ipse, qui ortus est de radice Jesse in nationibus, ut congregaret perditos Israel. Exaltate vocem, levate manum. Pro quo LXX transtulerunt: Consolamini manum. Exaltat vocem qui de sublimibus loquitur, et praesentia quasi brevia, et transitoria contemnit. Qui audit ab eodem Isaia: Super montem excelsum ascende qui evangelizas Sion. Eleva in fortitudine vocem tuam qui evanuam, qui potest cum David dicermanus, sed etiam consoletur manu: ne dicat pauperi: cras veni, et accit necessitatem praesenti misericordia consoletur. 236 Et ingrediantur portas duces. LXX: Aperite principes. Duces Ecclesiae ingrediuntur portas mysteriorum Dei, et Scripturarum sacramenta cognoscunt, habentes clavem scientiae, ut aperiant eas creditis sibi populis. Unde praecipitur, ut magistri aperiant, et discipuli ingrediantur. Ego mandavi sanctificatis meis. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
tiliũ secuti. syrenas ⁊ tytanas &
arctum. & hyadas. & orionẽ no¬
minant. que apud hebreos aliis
appellant᷑ uocabulis. Si aũ gy¬
ses contrarie ueritati rebellãt
dõ: om̃s heretici gygantes st̃. qͥ
gaudent in errore suo. ⁊ tc̃ maxri

Expanded text:
tilium, sicut, et Sirenas, et Titanas, et Arcturum, Hyadas, et Orionem nominant, quae apud Hebraeos aliis appellantur vocabulis. Si autem gises contrariae veritati rebellant Deo: omnes haeretici gigantes sunt, qui gaudent in errore suo, et tunc maxi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ice crucis. ñ in humili loco &
in demersis uallibus: sed in mon¬
te caligoso siue cãpestri. quoꝵ
alterũ significat abscondita ec¬
clesie sacramenta. que ut uide¬
ret moyses & audiret uoce di.
intendit tenebras & caliginẽ:
posuit enĩ d̃s̃ tenebras latibulũ

Expanded text:
Dominicae crucis, non in humili loco, et Dominicae crucis, non in humili loco, et in demersis vallibus, sed in monte caliginoso, sive campestri. Quorum alterum significat abscondita Ecclesiae sacramenta, quae ut videret Moyses, et audiret vocem Dei, intravit tenebras et caliginem. Posuit enim Deus tenebras latibulum
Abbreviated transcription (Latin):
ponã soliũ meũ. sedebo in mon¬
te testam̃ti in lateribꝰ aquilonis.
ascendã suꝑ altitudinẽ nubium.
ero similis altissimo. Iste qͥ osten¬
dit dño uniuersa regna mun¬
di ⁊ dirit ei. Hȩc omĩa mͥ tradi¬
ta st̃: & tͥ dabo si cadens adora¬
ueris me. Deniq in consequen¬
tibꝰ nequaꝗͣ contra babylonem
sed contra orbem terrarũ cõmi¬
natio ẽ. Dñs sabaoth p̃cepit genti
bellicosissime ut ueniat de terra
longinqua asũmitate cȩli. ut disꝑ¬
dat orbem terrarũ. W iterũ. Eoce
dies uenit insanabilis. furoris :
irȩ. ut ponat orbẽ terrarũ deser¬
tũ. ⁊ peccatores disperdat ex eo.
ac deinde. p̃cipiã orbiterrarun
uniuersa mala. ⁊ impiis peccata
sua. Eoc quibꝰ ꝓbat᷑ omĩa quȩ di¬
cunt contra babylonẽ ad mun
di huiꝰ confusionẽ. & interitum
pertinere. Suꝑ montẽ caligo¬
sum siue cãpestrẽ leuate signũ.
Apłis p̃cipitur ⁊ apłicis uiris ac
magistris ȩccłax: ut dimicatur:
contra babylonẽ. signũ eleuent

Expanded text:
 sedebo in monte Testamenti in lateribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Iste est qui ostendit Domino universa regna mundi, et dixit ei: Haec omnia mihi tradita sunt, et tibi dabo, si cadens adoraveris me . Denique in consequentibus 235 nequaquam contra Babylonem, sed contra orbem terrarum commiest. Dominus Sabaoth praecepit genti bellicosissimae, ut veniat de terra longinqua a summitate coeli, ut disperdat orbem terrarum. Et iterum: Ecce dies venit insanabilis furoris et irae, ut ponat orbem terrarum desertum, et peccatores disperdat ex eo. Ac deinde: Praecipiam orbi terrarum universo mala, et impiis peccata sua. Ex quibus probatur, omnia quae dicuntur conteritum pertinere. Super montem caliginosum, sive campestrem, levate signum. Apostolis praecipitur et Apostolicis viris ac magistris Ecclesiarum, ut dimicaturi contra Babylonem, signum elevent
Abbreviated transcription (Latin):
SEU
SIO
cont᷑
baby¬
lonẽ
quã uidit ysaias filius amos.
Uidit ñ carnis sed mentis ocłis
imponendũ. Et quia baby lon q̃
hebraice dicit᷑ babel. int̾pretat᷑
confusio. eo qͦd ibi ȩdificantiũ tur¬
rim sermo confusus ẽ: sꝑualit̃
mundus iste intelligit᷑. qui in

Expanded text:
seu sio contra Babylonem quam vidit Isaias filius Amos. Vidit non carnis, sed mentis oculisimponendum. Et quia Babylon, quae Hebraice dicitur BABEL  , interpretatur confusio; eo quod ibi aedificantium turrim sermo confusus sit, spiritualiter mundus iste intelligitur, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
erem ȩdifitiũ. ⁊ imposito culmi¬
ne ꝑfecte ȩccłȩ ornam̃ta mon¬
strarẽ. hoc in sequentibꝰ duobꝰ
libris o uirgo xp̃i eustochium
orationibꝰ tuis. ⁊ dnĩ miscđia fa
cere conabor: ut eode labore qͦ
quintꝰ liber hystoriã cõprehen¬
dit. seartꝰ & septimꝰ p̃stringat
anagogen. ñ omĩa disserentes
ne multa fiant uolumina: sed
quid ȩdcłastici uiri ante nos sen¬
serint breuit̾ indicantes. Incip̃¬

Expanded text:
imposito culmine perfectae ecclesiae ornamenta monstrarem, hoc in sequentibus duobus libris, o virgo Christi Eustochium, orationibus tuis, et Domini misericordia facere conabor, ut eodem labore quo quintus liber historiam comprehendit, sextus et septimus perstringat anagogen: non omnia disserentes, ne multa fiant volumina, sed quid Ecclesiastici viri ante nos senserint, breviter indicantes. Cap
Abbreviated transcription (Latin):
animalia ea esse credentes. Sed
ꝓpt̾ indignationẽ dñi exercituũ:
⁊ ꝓpt̃ diem furoris eiꝰ. qͥ respicit
terrã & facit eã tremere. Unde
hoc quod in.laxx. dr cȩlũ enĩ furet.
qui uersantur in cȩlo. quomodo
si dicamꝰ tota ciuitas conclama¬
uit ⁊ obuiã iudici urbs uniuer¬
sa ꝓcessit. De fundam̃to uͦ terrȩ
⁊ in ꝓuerbiis legimꝰ. Ds̃ sapientia
fundauit t̾ram. Ꝙ ad iob loqͥt᷑
adñs. Ubi eras qñ fundabã terrã
ñ quo terra habeat fundam̃ta
ꝓfunda mole deiecta: sed uolun¬
tas ⁊ potestas dĩ qua omĩa conti¬
nentur fundam̃ta illiꝰ appellan¬
da st̃. Ipse enĩ suꝑ maria funda¬
uit eã: ⁊ suꝑ flumina colloca¬
uit eã: & ipse appendit eã suꝑ
nichili. Et erit quasi dam¬
mula fugiens. & quasi grex¬
N ouium. i ñ erit qͥ congreget.
Unusquisq ad p̾płm suũ conuerte¬
tur: & singłi ad terrã suã fugiẽt
Omĩs qͥ inuentꝰ fuerit occidet᷑. ꝙ¬

Expanded text:
es; sed propter indignationem Domini exercituum, et propter diem furoris ejus, qui respicit terram, et facit eam tremere. Unde hoc quod in LXX dicitur, coelum enim furiet, qui versantur in coelo, quomodo si dicamus, omnis civitas conclamavit, et obviam judici urbs universa processit. Fundamenta vero terrae et in Proverbiis legimus: Deus sapientia fundavit terram . Et ad Job loquitur Dominus: Ubi eras quando fundabum terram ? Non quod terra habeat fundamenta profunda mole dejecta; sed voluntas et potestas Dei, qua omnia continentur, fundamenta illius appellanda sunt. Ipse enim super maria fundavit eam, et super flumina collocavit eam, et ipse appendit eam super nihili . Et erit quasi damula fugiens, et quasi grex ovium, et non erit qui congreget: unusquisque ad populum suum convertentur, et singuli ad terram suam fugient. Omnis qui inventus fuerit, occidet
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta hebraicũ herent suꝑioribꝰ
que dicunt᷑ quod ipse uocauerit
fortes & exultantes ingła sua:
qͥ mandauerat sc̃ificatis suis. Por¬
ro iurta. lair. gygantes uenien¬
tes ut impleant furorẽ dñi. atq
gaudentes in aliena inuiria.
letantes. sinistre st̃ accipiende
contrarie q uirtutes. De quibus
in psalmis legimus. Misit in eos
furorẽ irȩ suȩ: furorẽ ⁊ irã tri¬
bulationẽ immissionẽ ꝑ angłos
malos. Er his ẽ ⁊ exterminator.
in ȩgypto : qͥ postes agni litos san¬
guine ñ audet intrare. & ille sp̃c
qͥ egressus ẽ ⁊ iuit in conspectu
dnĩ ⁊ ait. Ego decipiã achab. Di¬
arit q ei dñs. Decipies ⁊ p̃ualeb̾.
Egredere ⁊ fac sic. Unde & in eodẽ
regũ uolumine micheas loquit᷑.
Uidi dnm isrł sedentẽ suꝑ thro¬
nũ suũ ⁊ om̃is exrcercitꝰ eiꝰ stabat
circa eũ a dextris ⁊ asmistris.
Dextre uirtutes st̃. eoꝵ angłoꝵ
qͥ ad bona mittunt᷑: sinistre aũ
eoꝵ quibꝰ ad puniendũ tradimͣ.

Expanded text:
 haerent superioribus quae dicuntur, quod ipse vocaverit fortes suos, exsultantes in gloria sua qui mandaverat sanctificatis suis. Porro juxta LXX, gigantes venientes ut impleant furorem Domini, gaudentes in aliena injuria atque laetantes, sinistrae accipiendae sunt contrariaeque virtutes, de quibus et in psalmis legimus: Misit in eos furorem irae suae, furorem et iram et tribulationem, immissionem per Angelos pessimos . Ex his est et exterminator in Aegypto, qui postes agni litos sanguine non audet intrare , et ille spiritus qui egressus stetit in conspectu Domini, et ait: Ego decipiam Achab. Dixitque ei Dominus: Decipies et praevalebis egredere et fac sic . Unde in eodem Regum volumine Michaeas dixit; Vidi Dominum Israelem sedentem super thronum suum, et omnis exercitus coeli stabat circa eum a dextris, et a sinistris . Dextrae virtutes sunt eorum Angelorum qui ad bona mittuntur: sinistrae autem eorum quibus ad puniendum tradimur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd p̃termitte̾
dãpnũ ẽ intelli¬
gentiȩ. Quã obrẽ in singłis libris
qͥ tantũ numerũ ordinẽq signifi¬
cant breues p̃facumcłas posui
teq uͥgo xp̃i eustochiũ precor.
ut in expositiõe difficillimȩ uisi¬
onis me orationibꝰ uiues: in qua
ds omp̃c in sua cernit᷑ maiestate:
⁊ duo seraphim stantia in circui¬
dñs ds̃ sabaoth. plena ẽ om̃is t̾ra
gła eiꝰ: ⁊ cõmotũ liminare tẽpli
atq concussũ. ⁊ domꝰ uidaica tene¬
bris erroris impleta. ⁊ cõꝑatiõe
habere se dicens. i habitare in me¬
dio pͤpłi blasphemantis: qͥ consona
impietatis uoce clamabant. cru¬
cifige crucifige . &. ñ habemꝰ re¬
gẽ nͥ cȩsarẽ. Unũq de seraphym

Expanded text:
termittere, damnum est intelligentiae. Quamobrem in singulis libris, qui tantum numerum ordinemque significant, breves praefatiunculas posui. Teque, virgo Christi Eustochium, precor, ut in expositione difficillimae visionis orationibus me juves: in qua Deus omnipotens in sua cernitur majestate; et duo Seraphim stantia in circuiDominus sabaoth, plena est omnis terra gloria ejus; et commotum liminare templi atque concussum, et domus Judaica tenebris erroris impleta. Et comparatiohabere se dicens, et habitare in medio populi blasphemantis, qui consona impietatis voce clamabant: Crucifige, crucifige talem; et, Non habemus regem, nisi Caesarem . Unumq
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊ ipsi misdiã consequant᷑. Con¬
clusit enĩ d̾s omĩa sub pec̾co ut
omibꝰ misereat᷑. Ergo ñ ẽ crude¬
litas di. s miscdia. unã perire gen¬
tẽ. ut om̃es salue fiãt: iudeoꝵ par¬
tem ñ uidere. ut om̃is mundus
aspiciat. Uñ ⁊ ipse dñs in eugłio
sacram̃ta cȩci a natiuitate qͥ rece¬
perat ocłos. uertit ad tͦpologiã.

Expanded text:
onclusit enim Deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur. Ergo non est crudelitas Dei, sed misericordia unam perire gentem, ut omnes salvae fiant: Judaeorum partem non videre, ut omnis mundus aspiciat. Unde et ipse Dominus in Evangelio sacramentum caeci a nativitate, qui receperat oculos, vertit ad Tropologiam,
Abbreviated transcription (Latin):
meon loqͥt᷑. Ecce hic positꝰ ẽ in ru¬
inã. & in resurrectionẽ multoꝵ.
Iiuis itaq ñ uidentibꝰ. nos uidemꝰ.:
illis cadentibꝰ nos resurgimꝰ. ¶
intelligens ꝓpħa : qͦdamm᷑ aliis uer¬
bis dicit. O dñe p̾cipis mͥ loqͥ pͦpło
iudeoꝵ. ut audiant u ñ intelligãt
saluatorẽ : ⁊ uideãt eũ ⁊ ñ cogno¬
scant. Siuis impleri uissionẽ tuã
⁊ totũ saluari mundũ. qͦd ⁊ ego
fieri desidero. tu exceca cor pͦpłi
huiꝰ. ⁊ aures aggraua. ⁊ ocłos clau¬
de: ne intelligant. ne audiant. ne
uideant. Si enĩ uiderint ⁊ conu̾si
fuerint. ⁊ intellererint:⁊ sanatifuerĩt
totus mundus ñ recipiet sani¬
tatẽ. Etx qͦ animaduertimꝰ. quãnis
graue sit peccatũ. si qͥspiam con¬

Expanded text:
 est in ruinam et in resurrectionem multorum . Illis itaque non videntibus, nos videmus: illis cadentibus, nos resurgimus. Quod intelligens Propheta quodammodo aliis verbis dicit: O Domine, praecipis mihi loqui populo Judaeorum, ut audiant, et non intelligant Salvatorem, et videant eum, et non cognoscant. Si vis impleri jussionem tuam, et totum salvari mundum, quod et ego fieri desidero, tu excaeca cor populi hujus et aures aggrava, et oculos claude, ne intelligant, ne audiant, ne videant. Si enim illi viderint, et conversi fuerint, et intellexerint, et sanati fuerint, totus mundus non recipiet sanitatem. Ex quo animadvertimus, quamvis grave sit peccatum, si q
Abbreviated transcription (Latin):
Nsuis ⁊ auribꝰ audiat ⁊ corde in¬
Ntelligat. n com̾itat᷑ & sanet᷑. Lat
hunc locũ sic int̾p̃tati st̃: ut ex głi¬
sta lucas in apłoꝵ actibꝰ posuit.
Cũq inuicẽ ñ essent consentien¬
tes hauddubiũ qͥn iudei . discede¬
bant. dicente paulo unũ uerbũ.

Expanded text:
uribus audiat, et corde intelligat, et convertatur, et sanetur. LXX hunc locum ita interpretati sunt, ut evangelista Lucas in Apostolorum Actibus posuit: Cumque invicem non essent consentientes, haud dubium quin Judaei, discedebant, dicente Paulo unum verbum:
Abbreviated transcription (Latin):
telligit᷑ di. in hebrȩo scriptũ ht̃
phanau ⁊ reglau. qͦd pot̾ int̃preta¬
ri ⁊ eiꝰ ⁊ suã : ut seraphim iuxta
hebrȩi sermonis ãbiguitatẽ. ⁊ fa¬
ciem pedesq dĩ. ⁊ suã faciem ac
mo legimiꝰ. qͥ sedes suꝑ cherubim
manifestare: qͥ in lingua nr̃a int̾¬
prȩtat᷑ scientiȩ multitudo. Uñ &
dñs in aurige modũ suꝑ cherubim
aperte sedere ostendit᷑. Seraphym
aũ p̃t̾ hc̃ locũ in scripturis canons¬
cis alibi legisse me nescio: qͥ stare
errãt qͥ solent in p̃cibꝰ dicere. qui
sedes suꝑ  chͣerubym ⁊ seraphym.
qͦd script᷑a ñ docuit. Seraphym aũ
rentes: iuxta illud qͦd alibi legimꝰ.

Expanded text:
telligitur, Dei: in Hebraeo scriptum habetur PHANAU et REGLAU , quod potest interpretari et ejus, et suam: ut Seraphim juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, et faciem pedesque Dei, et suam faciem ac in manifestare : qui in nostra lingua interpretantur scientiae multitudo. Unde et Dominus in aurigae modum super Cherubim aperte sedere ostenditur. Seraphim autem praeter hunc locum, in Scripturis Canonicis alibi legisse me nescio, qui stareerrant qui solent in precibus dicere: Qui sedes super Cherubim et Seraphim, quod Scriptura non docuit. Seraphim autem rentes, juxta illu
Abbreviated transcription (Latin):
dñs d̾s. Non stabit hoc consiliũ :
S interim mͦ caput sẏriȩ urbiũ
erit damaschus: ⁊ in ipsa metͦ¬
poli damascho imꝑabit rasm
Porro in ephraim. ꝓpt̾ hieroboã
filiũ nabath. qͥ pͥmꝰ regnauit de
ephraim. erit caput samaria ħ:
regia domꝰ in urbe samaria. &
samariȩ caput erit filiꝰ romeliȩ.
tor phacee. Regnũ aũ duodecĩ
nͥ diligentiꝰ attendatis stare ñ
poterit. Quartodeciio enĩ an¬
no achaz filii ioathan in tribu
iuda regnauit osee suꝑ sama¬
riam. ⁊ nono anno imperii sui
captus ẽ. Regnauit autẽ achaz
mortẽ .uii. anno imꝑi sui captꝰ
ẽosee. ⁊ destructa samaria oĩs
ut si uoluerimꝰ .aui. annos achaz
I .UII. osee ponere. efficiantur
regnũ isrł dicit᷑ finiendũ. Igit᷑
hebrei hc̃ locũ ita edisserunt.
buit exordiũ. primꝰ ꝓpħ aue¬
rit contra isrł dicens. Isrł aũ
captiuis ducet᷑ de t̾ra sua. Ti

Expanded text:
Dominus Deus: Non stabit hoc consilium, Dominus Deus: Non stabit hoc consilium, sed interim modo caput Syriae urbium erit Damascus, et in ipsa metropoli Damasco imperabit Rasin. Porro in Ephraim propter Jeroboam filium Nabath, qui primus regnavit de Ephraim, erit caput Samaria, hoc est, regia domus in urbe Samaria, et Samariae caput erit filius Romeliae, id est, Phacee: regnum autem decem nisi diligentius attendamus, stare non poterit. Duodecimo enim anno Achaz filii Joatham in tribu Juda, regnavit Osee super Samariam, et nono anno imperii sui captus est . Regnavit autem Achaz mortem septimo anno imperii sui captus est Osee, et destructa Samaria, omniut si voluerimus sedecim annos Achaz, et septem Osee ponere, efficiantur regnum Israel dicitur finiendum? Igitur Hebraei hunc locum ita edisserunt, buit exordium, primus prophetaverit contra Israel, dicens: Israel autem captivus ducetur de terra sua . Ti
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptũ ẽ enĩ qͦd teglatphala¬
sar rex assirior sub rege achaz
ascenderit in damascũ ⁊ uasta¬
uerit eã.⁊ transtulerit habi¬
tatores eiꝰ cyrenen. ⁊ rasin int̾¬
fecerit. ⁊ qͦd tetenderit insidias
facee filio romeliȩ. osee filiꝰ he¬
la ⁊ percusserit eũ ⁊ int̾fecerit
⁊ regnauerit ꝓ illo in ifrł̃ anniᷤᷤ
nouẽ. & qͦd uenerit salmanasar.
rex assur. ⁊ obsederit samariã
q̃ nc̃ sebaste uocat᷑ tribꝰ annis
⁊ nono anno regni oseȩ ceꝑit eã.
iunctũ q osee in carcerẽ mise¬
rit ⁊ transtulerit isrł in assyri¬
in montibꝰ medoꝵ. Quãuis enĩ¬
inierint consiliũ duo reges pessi¬
mi. ut ascenderent ad iudã cuiꝰ
regio in montibꝰ sita ẽ. ⁊ suscita¬
rent eũ qͥescentẽ. ⁊ quodã modo
dormientẽ. suoq imꝑio subui¬
garent. ⁊ suꝑponerent ei regem
filiũ tabehel. qͥ int̾p̃tat᷑ bonꝰ d̾s.
ut ł hominẽ. ł nomine. ł idolũ
demonstrarent : tam̃ hec dicit

Expanded text:
Scriptum est enim quod Theglathphalasar rex Assyriorum sub rege Achaz ascenderit in Damascum et vastaverit eam, et transtulerit habitatores ejus Cyrenen, et Rasin interfecerit, et quod tetenderit insidias Phacee, filio Romeliae, Osee filius Hela, et percusserit eum, et interfecerit et regnaverit pro illo in Israel annis novem; et quod venerit Salmanasar rex Assur, et obsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur, tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam; victumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyriin montibus Medorum. Juxta anainierint consilium hiduo reges pessimi, ut ascenderent ad Judam, cujus regio in montibus sita est, et suscitarent eum quiescentem, et quodammodo dormientem, suoque imperio subjugarent: et superponerent ei regem filium Tabeel, qui interpretatur bonus Deus, ut vel hominem hoc nomine, vel idolum demonstrarent. Tamen haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
qua hieroboã filiꝰ nabath uitu¬
los aureos in bethel. ⁊dan consti¬
tuerat. ⁊ a domo dđ di pͦpłm se¬
pararat. refertur ad hereticos.
consentiant sibi ut expugnẽt
ȩccłiã. Qd cũ audierit domꝰ dd.
quẽ in hierechiel pastorẽ bonũ
legimꝰ suscitatũ. ⁊ ppłs eiꝰ sim¬
plicit̾ credens in dñm ꝑtremis¬
cit: ⁊ id̾o ꝑtremiscit. qi ñ arbo¬
ribꝰ frugiferis. s infructuoso sal¬
tui cõparat᷑. Eosdem aũ hereti¬
cos atq gentiles contͣ domũ dl
argumentoꝵ. ⁊ dialectice artis
gladiis dimicare nulli dubiũ ẽ:
ut qͥ int̾ se discrepant. in ęccłiȩ
oppugnatiõe consenñant. iuxta
illud qͦd herodes ⁊ pilatꝰ int̾ se
discordantes in dñi passione a¬

Expanded text:
qua Jeroboam, filius Nabath, vituqua Jeroboam, filius Nabath, vitulos aureos in Bethel, et Dan constituerat, et a domo David Dei populum separaverat: referuntur ad haereticos, qui consentiunt sibi ut expugnent Ecclesiam. Quod cum audierit domus David, quem in Ezechiel pastorem bonum legimus suscitandum, et populus ejus simpliciter credens in Domino pertimescit, et ideo pertimescit, quia non arboribus frugiferis, sed infructuoso saltui comparatur. Eosdem autem haereticos atque gentiles contra domum David argumentorum et dialecticae artis gladiis dimicare nulli dubium est, ut qui inter se discrepant, in Ecclesiae oppugnatione consentiant, juxta illud, quod Herodes et Pilatus inter se discordantes, in Domini passione a
Abbreviated transcription (Latin):
una die.cũ. percussisse de uida
captiua. De qͦ certamine ꝓpħa
nc̃ tacint: sed scđm refert pliũ.
qñ experim̃tũ habentes. fortitudi¬
nis suę atq uictoriȩ. ⁊ inuitati p̾de
magnitudine. rursũ ueniunt ad u¬
deã. ⁊ hierłm cupiunt debellare.
⁊ ñ potuerunt.qr auxiliatꝰ ẽ ei
dñs. ut sub occasiõe miscłiȩ qua po¬
pulũ liberabat obsessũ filiũ suũ
nuntiaret de uirgine nasciturũ.
Q uod cũ audisset domꝰ daitid. hoc
est domus regia. syriã scilicet &
ephrami. rasin ⁊ phaceȩ iuncto ue¬
nire exercitu. ext̾rita ẽ atq ꝑti¬
muit: & tã rex ꝗͣ pͦpłs ita contre¬
muerunt. ut putares arboꝵ fo¬
lia uentoꝵ flatibꝰ uentilari.
Iuxta anagogen facilis int̾p̃tatio
est. Q uod regnante achaꝵ rege
impio. rex arã qͥ int̾pretat᷑ ex¬
celsus atq sublimis. ut indicet
arrogantiã sapien tiȩ scłi. ⁊ fa
cee filiꝰ romelie. qͥ u ipse uata
oseȩ ꝓphetiã ⁊ tribũ effraim. de

Expanded text:
 millia percussisse de Juda captiva. De quo certamine propheta nunc tacuit, sed secundum refert praelium: quando experimentum habentes fortitudinis suae atque victoriae, et invitati praedae magnitudine rursum veniunt ad Judaeam, et Jerusalem cupiunt debellare, et non potuerunt, quia auxiliatus ei est Dominus, ut sub occasione misericordiae, qua populum liberabat obsessum, filium suum nuntiaret de Virgine nasciturum. Quod eum audisset domus David, hoc est, domus regia, Syriam scilicet et Ephraim, Rasin, et Phacee juncto venire exercitu, exterrita est atque pertimuit, et tam rex quam populus ita contremuerunt, ut putares arborum folia ventorum flatibus ventilari. Juxta anagogen facilis interpretatio est: quod regnante Achaz rege impio, rex Aram, qui interpretatur excelsus atque sublimis, ut indicet arrogantiam sapientiae safilius Romeliae, qui et ipse juxta Osee prophetam tribum Ephraim, de
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tẽptabis dñm dm̃ tuũ. ⁊ hoc
contra diabolũ saluator usus
sit testimonio. tam̃ iussus ut
peteret. obedientia debuit exple¬
re p̃ceptũ. p̃sertim cũ gedeon
manue signũ pecierint ⁊ ac¬
ceperint: quãꝗͣ iuxta hebrȩi
sermonis ambiguitatẽ in quo
scriptũ ẽ uloenasse adonay. &
om̃s similit̃ transtulerunt. non
tẽptabo dñm. possit legi ñ eral¬
tabo dñm. Sciebat enĩ rexx im¬
pius qͦo si signũ peteret accep

Expanded text:
n tentabis Dominum Deum tuum , et hoc contra diabolum Salvator usus sit testimonio : tamen jussus ut peteret, obedientia debuit explere praeceptum, praesertim cum et Gedeon et Manue signum petierint et acceperint . Quamquam juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, in quo scriptum est ULO ENASSE ADONAI , et omnes similiter transtulerunt, non tentabo Dominum, possit legi, non exaltabo Dominum. Sciebat enim rex impius quod si signum peteret, accep
Abbreviated transcription (Latin):
N sidui pͦpłi. ut ad cõparationem¬
S prioris multitudinis uia decima
Npars remaneat. Cũq ⁊ in ipsa t̾ra
Sfuerit solitudo. duplicit᷑ enĩ lo¬
Icus iste intelligi pot̾. quod deci¬
Ima pars ⁊ in toto orbe uie re¬
N maneat. ⁊ in ipsa iudea uir
parua pars pͦpłi reseruet᷑. Rur¬
sũ ipse reliqͥe erunt in dep̃dati¬
onẽ: qñ pꝰ annos ferme qͥnquagin¬
ta adrianꝰ ueni̾t ⁊ t̾ram uideã
penitꝰ fuerit dep̃datꝰ. in tantum
ut therebinto ⁊ quercui q̃ glan¬
des amiserit cõparet᷑. Deniq pꝰ
extremã uastitatẽ etiã leges
publice pependerũt: ⁊ ꝓhibiti
st̃ iudei terrã de qua eiecti fu¬
erant ingredi. Si qͥ aũ credide¬
rint in xxp̃m. ⁊ impletũ fuerit
illud qͦo supra legimꝰ. nͥ dñs
sabaoth. reliqͥsset nob̾ sem̃. qͣsi

Expanded text:
sidui populi, ut ad comparationemsidui populi, ut ad comparationem prioris multitudinis vix decima pars remaneat, cum et in ipsa terra fuerit solitudo. Dupliciter enim locus iste intelligi potest: quia decima pars in toto orbe remaneat, et in ipsa Judaea vix parva pars populi reservetur. Rursum ipsae reliquiae erunt in depraedationem, quando post annos ferme quinquaginta Adrianus venerit, et terram Judaeam penitus fuerit depraedatus: in tantum ut terebintho et quercui quae glandes amiserint, comparetur. Denique post extremam vastitatem, etiam leges publicae pependerunt, et prohibiti sunt Judaei terram, de qua ejecti fuerant, ingredi. Si quis autem crediderit in Christum, et impletum fuerit illud quod supra legimus, nisi Dominus Sabaoth reliquisse
Abbreviated transcription (Latin):
ra relinquat᷑ deserta: & longe fa¬
ciet dñs homines. & multiplica¬
bitur q̃ deserta fuerat in medio
terrȩ : & adhuc in ea decimatio.
Et rursũ erit in dep̃dationẽ sic̃
therebintꝰ: ⁊ sicut quercus q̃
proicit fructꝰ suos. Sem̃ scm̃ e¬
rit id quod steterit in ea. Di¬
quod audiat ⁊ ñ audiat. uideat
⁊ ñ uideat. idcirco aũ nec audiat¬
nec uideat. qr ñ sit intellecturꝰ
uerba dñi. nec eiꝰ op̃a cogniturꝰ:
litus creatoris sui. ꝓpħa respon¬
det. ⁊ querit sollicitꝰ de p̾pło suo.
bit: ut audiens ñ audiat. uidenꝰq
ñ uideat : Cui respondit dñs. Tã¬
diu ñ audiet. ⁊ ñ uidebit. & ear¬
cecatũ habebit cor. donec ciuita¬
tes uidee uespasiano tytoq pug¬
nantibꝰ penitꝰ subuertant᷑ : in tan¬
tũ ut ne nom̃ qͥde pͥstinũ ꝑma
neat: & domꝰ si q̃ remanserint.
sine habitatore sint. & terra redi¬
gat᷑ in solitudinẽ. ⁊ uł fuga ł cap¬
tiuitate in totũ orbẽ iudaicus

Expanded text:
 longe faciet Dominus homines, et multiplicabitur quae derelicta fuerat in medio terrae, et adhuc in ea erit decimatio: et rursum erit in depraedationem sicut terebinthus, et sicut quercus quae projecit fructus suos. Semen sanctum erit quod steterit in ea. » Diquod audiat et non audiat, videat et non videat. Idcirco autem nec audiat, quia non sit intellecturus verba Domini, nec ejus opera cogniturus, litus Creatoris sui . Propheta respondet, et quaerit sollicitus de populo suo: bit, ut audiens non audiat; vidensque non videat? Cui respondit Dominus, tamdiu non audiet, et non videbit, et excaecatum habebit cor, donec civitates Judaeae, Vespasiano Titoque pugnantibus, penitus subvertantur, in tantum ut ne nomeneat, et domus, si quae remanserint, sine habitatore sint, et terra redigatur in solitudinem, et vel fuga vel captivitate in totum orbem Judaicus
Abbreviated transcription (Latin):
euellamꝰ eũ ad nos: u ponamꝰ
regẽ inmedio eiꝰ filiũ tabehel.
Hec dicit dñs ds. Non stabit ⁊
ñ erit istud: sed caput sẏriȩ
caput ephraim samaria. &
caput samariȩ filiꝰ romeliȩ.
Si ñ credideritis ñ ꝑmanebitis.
asub filiꝰ ysaiȩ qͥ int̾pretatur
reliquus atq conuertens inty¬
po pͦpłi iuda. qͥ erat de duoꝵ
regũ manibꝰ liberandus. iubet᷑
egredi cũ parente ⁊ occurrere
achar regi uidȩ in loco aquȩ¬
ductꝰ piscinȩ suꝑioris in uia agͥ
fullonis. ubi postea lecturi sumꝰ
sub ezechia rege iuda stare
rabsacen. ⁊ ex p̃cepto sennache¬
rib regis assyrioꝵ dĩ pͦpłmblas¬
phemare. in quẽ locũ egressi
sunt missi ab ezechia pͥncipes
ciuitatis qͦs in regũ uolumi¬
ne legimꝰ. Precipit᷑ achaꝵz ꝙͣ
ut agat silentiũ ⁊ ñ terreatur
neq formidet. cor eiꝰ putans¬
se esse passurũ similia q̃ susti¬
nuerat. Duas aũ caudas ticio¬
nũ. idz torriũ fumigantiũ uo¬
cat rasm regẽ sẏriȩ. ⁊ phacee

Expanded text:
ellamus eum ad nos, et ponamus regem in medio ejus filium Tabeel. Haec dicit Dominus Deus, non stabit, et non erit istud, sed caput Syriae Dcaput Ephraim Samaria, et caput Samariae filius Romeliae. Si non credideritis, non permanebitis. Jasub filius Isaiae, qui interpretatur reliquus atque convertens, in typum populi Juda, qui erat de duorum regum manibus fiberandus, jubetur egredi cum parente, et occurrere Achaz regi Judae in loco aquaeductus piscinae superioris, in via agri fullonis, ubi postea lecturi sumus, sub Ezechia rege Juda stare Rabsacem, et ex praecepto Sennacherib regis Assyriorum Dei populum blasphemare. In quem locum egressi sunt, missi ab Ezechia principes civitatis, quos in Regum volumine legimus. Praecipiturque Achaz , ericordiam, ut agat silentium, et non terreatur, neque formidet cor ejus, putans se passurum similia quae prius sustinuerat. Duas autem caudas titionum, id est, torrium fumigantium, vocat Rasin regem Syriae, et Phacee