comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ aũt lacus dicit᷑ ucluciliꝰ uesultant edeeq lauisq ciuꝰ dminu¬
eio latunan facit ut oracius neq auieũ in carentet in domo la¬
cuuar inde fit alia diminucõ lacunarũ et ꝑantistidon laquearium
fucit ⁊ Necca eiĩ siue lah̃aria sed doccores intelligi possunt unde spõ¬
sam cancios cantieorum ait tigna domiorum nãtum oeduad. la¬
quearia cip̃ssina ⁊ donius quippe suas uaria ꝑimiddum fidelium
conecticula noiãt equib om̃ib ipsa uĩnõsas ecciã constre di
Dignaauẽ et laquearia dudsts in eisdem domib ecciẽ fidelium drdinos
de signant nam ult̾q in alto solent pomi ẜ tigna ad inumeõem fe¬
unt lagaria uõ magis decori domorum ꝙ municõm proficiũt̃. Si¬
gnificant gͦ tigna predicatores soss quoꝵ et ub̃o et exemplo faructa
euisd eccĩẽ ut substite possit continetur qui sue robore doct̃ne trirbines
hetiee impulsionis ne eã deiaiat ardent Adsimilantur laq̃aria sim¬

Expanded text:
t Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium facit. Tecta enim sive laquearia, sancti doctores intelligi possunt. Unde sponsa in Cantico canticorum ait: Tigna domorum nostrarum cedrina, laquearia cypressina . Domos quippe suas varia per mundum fidelium conventicula nominat, e quibus omnibus ipsa universalis Ecclesia constat. Tigna autem et laquearia, diversos in eisdem domibus Ecclesiae fidelium ordines designant: namque utraque in alto solent poni, sed tigna ad munitionem fiunt; laquearia vero magis decori domorum, quam munitioni proficiunt. Significant ergo tigna praedicatores sanctos, quorum et verbo et exemplo structura ejusdem Ecclesiae, ut subsistere possit, continetur, qui suae robore doctrinae turbines haereticae impulsionis, ne eam dejiciant, arcent. Assimilantur laquearia sim
Abbreviated transcription (Latin):
ne duõ testimoniũ siue iuuendo sine p̾dicando suie nascendo siue e¬
ciam moriendo prebuerũt Ianua a Iano quodam appellatur eu
gentiles omemĩ intioitum uel exitum prebuerũt uñde lucanus ferrea
delligeri compescat limina iaui. Est aut̃ p̾mus domus ingressus¬
cet̾a intra ianuã hostia uocantur Genlilit̃ hostrum est ꝑ quod ab alia
dirtemur ingressu abostiando dictũ Alni auint hostiũ appellari qr ho¬
stem moratur ibi enĩ adiõsarus nes obieuuꝰ. hiuie et hostia cyberma.
qi hostib sunt opposita. fores et ualue claustra sunt ẜ sores dicuntur
que foras, ualue que intus reuolumicur et duplices complicabiles q
sunt s gnãlic̃ usus uocabula ista corrupit. Claustra abeoꝙ claucaan¬
tur dicta hostiũ significat cogitaͦnem meritis siue aditũ aordis ut in
carius ad contemplacõnem diuinam ut in euuigelio et ingredietur

Expanded text:
ne Domino testimonium, sive vivendo, sive praedicandone Domino testimonium, sive vivendo, sive praedicandotiam moriendo praebuerunt. Janua a Jano quodam appellatur, cui gentiles omnem introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus: Ferrea belligeri compescat limina Jani. Est autem primus domus ingressuscaetera intra januam ostia vocantur generaliter. Ostium est, per quod ab aliquo arcemur ingressu, ab obstando dictum. Alii aiunt ostium appellari, quia hostem moratur: ibi enim adversariis nos objicimus. Hinc et ostia Tiberina, quia hostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt: sed fores dicuntur, quae foras: valvae, quae intus revolvuntur, et duplices complicabilesque sunt, sed generaliter usus vocabula ista corrupit. Claustra ab eo, quod claudantur, dicta. Ostium significat cogitationem mentis, sive aditum cordis, ut incarnis ad contemplationem divinam, ut in Evangelio: Et ingredietur
Abbreviated transcription (Latin):
tem smones meos. poc̾ quaꝵ ꝑ uestibulum fides inteleigi ip̃a quippe est
ante gradus et portam qr prius ad fidem uenimꝰ et postmnodum ꝑ spĩ¬
talud donorum guidus celestis iite aditum intranus non enĩ iurtuͤ
prrus crediderit ip̃e postiurtucum guidib ad porte adicum ascendit
ut in psalterro a gradib eburneis ex quib te delectauerunt hĩs gͦ
urcutum gradibus recte credens. ad porte adicum ascendit porticus ꝙ
bransit sit magis quã ubi standum sit quasi porta. Et porticus eo ꝙ sit
aꝑtus . Portieus alñ signifieit aditum domius uñde scuiptum est in
lib̃io regum porticus erac aute templum .xx. cubitorum iuxͣmensurã
laticudins templi ⁊t Porticus que erat aute templum et ꝓp̾o sol ac
ciꝑe solebat quid apeiuis ꝙͣ illam eius partem que diuc̃e indarnacõis
bempora p̃cessit tipice denũciat in qua sunc patriarche et ꝓpħe qui
orientem huic mũdo solem infacie p̃u sasceꝑut et nascenti in car¬

Expanded text:
tem sermones meos? Potest quoque per vestibulum fides intelligi. Ipsa quippe est ante gradus et portam: quia prius ad fidem venimus, et postmodum per spiritualium donorum gradus coelestis vitae aditum intramus. Non enim virtutibus prius crediderit, ipse post virtutum gradibus ad portae aditum ascendit. : A gradibus eburneis, ex quibus te delectaverunt. His quoque virtutum gradibus recte credens ad portae aditum ascendit. Porticus quod transitus sit magis, quam ubi standum sit, quasi porta: et porticus, eo quod sit aperta. Porticus aliquando significat aditum domus. Unde scriptum est in libro Regum: Porticus erat ante templum viginti cubitorum juxta mensuram latitudinis templi, etc. . Porticus, quae erat ante templum, ecipere solebat, quid apertius quam illam ejus partem, quae Dominicae incarnationis tempora praecessit, typice denuntiat? In qua sunt patriarchae et prophetae, qui orientem huic mundo solem justitiae primi susceperunt, et nascenti in car
Abbreviated transcription (Latin):
ad sophistarũ se uersucias calũmãs ꝙ conũcunt. nagi instabiles q
indicẽ nequent̃ habere ueritatis sic ñbrasꝑis odorib comꝑata sunt
que smpliciũ corda fetido fmone decipiũt Apothete aut̃ uelhonea ag̾de
uerlo postoria uel ieconditoria dici possunt es ꝙꝓ in his hor̃s lioiẽs elaboui¬
tas fiuges reponũt bũde et enticam gieco noĩe repor̃tam rei copiosam sb̃¬
stanciã appellamius i¬

Expanded text:
ad sophistarum se versutias calumniasque convertunt, vagi, instabiles: quia radicem nequeunt habere veritatis. Unde asperis odoribus comparata sunt, quae simplicium corda fetido sermone decipiunt. Apotheca autem vel horrea a graeco verbo repositoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et entecham graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus
Abbreviated transcription (Latin):
omio cusrodit utcer̾gonus pentagonus et hus suuilia Culiuma
dicta funt que apud autiquos tecta culmo regebantuo ut m̃e irastia
hun tecti sũinitas dulmen diectus/ Camere suuit uolunĩa ratroꝵs¬
suo respiciencia appeleate acuiuo. cam̃ em̃ grete duudest  lah̃ana

Expanded text:
omnino custodit, ut tetragonus, pentagonus, et his similia. Culmina omnino custodit, ut tetragonus, pentagonus, et his similia. Culmina dicta sunt, quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rustica. Hinc tecti summitas culmen dicitur. Camerae sunt volumina introrsum re
Abbreviated transcription (Latin):
uice̾ positis constat pũtis fcutum eccĩa significat uͭ electi suꝑ fimi¬
damentum xpĩ omiẽs edcfiacti sibi inuidem in ordine ꝑ temporum
curneula succedunt seseq iuicẽ portantes legẽ xpĩ que est caritas
adimplent Aingulus ꝙ duos pouetes in uiud cõmugat dingulꝰ
siue lapis augularis in scripturis intelagitur xp̃c eoꝙ duos pa¬
netes cõm̃gat in unũ doedentes iuidel ex iudeis et gentib bñde
scriptũ est in psalmo lapidem quẽ repiobauerũt edificãtes hic f¬
ccꝰ est in caput anguli Bub allusione fabrieantũd exporeur
mand opera iudeorum soli quippe honiĩ adhũc in mundo unũ deum co¬
lences edi ficare iudebantur dineete naciones ydolorum se eultia de¬
cis constat exporomi ideo lapis dĩ angulario qui duos ad se ppłos edi¬
uerso uementes gendlud̃ ati iudeoium tãꝙ gemmos panetes in unã
qi latme dicitiu genu eoq infeexu spem̃ auguui omfirum qualita¬
te reftituit nam apud giedos originem sui noĩs indiuacõnibus

Expanded text:
significat, ubi electi super fundamentum Christi omnes aedificati, sibi invicem in ordine per temporum curricula succedunt, seseque invicem portantes, legem Christi, quae est charitas, adimplent. Angulus, quod duos parietes in unum conjungit. Angulus autem sive angularis in scripturis intelligitur ChristusUnde scriptum est in psalmo: Lapidem, quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Sub allusione fabricantium exponitur inanis opera Judaeorum. Soli quippe hominum adhuc in mundo unum colentes aedificare videbantur, dum caeterae nationes idolorum se cultura dese populos a diverso venientes, Gentilium atque Judaeorum, tanquam geminos parietes in unam quod latine dicitur genu eo, quia inflexu speciem anguli conformi qualitate restituit. Nam apud Graecos originem sui nominis, in derivationibus
Abbreviated transcription (Latin):
uobis ipe em̃ papmã qui fecit utraq unum Duatuor aut̃ in bello ge¬
rinitus pugna fuga uiccoria pax racio uocabulid uidetur a patoo sidp¬
tum post̾iis aut̃ pax accipitur fedus pͥmid initur fedus est pax q̃
ꝑ ipõs emĩ frebant fcad sicut ꝑ selãres bella dilii fediõ dicta putant a pe¬
ca fide et audelit̃ occisa cutꝰ mors aptabatur ei qui a pace resilisset
ongilns et desa nngebant federa porta fedĩe partes inducie et dice¬

Expanded text:
im pax nostra, qui fecit utraque unum . Quatuor autem in bello geruntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum: posterius autem pax accipitur, foedus primum initur. Foedus est pax, quper ipsos enim fiebant federa, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse putant a porca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius. Et cesa iungebant federa porca. Federis partes inducie,
Abbreviated transcription (Latin):
potest et hoc idam tullius parius int̾iectis subdidit nillum bellum iustum
haletur insedenũciatum nͥ indictum ñ de repetitis rebus Caule bellum est
mt̃ ciu̾es orta sedicio et concitati tumuiltus ficut int̾ siluam et mnarum qui
bellum cuille muidẽ in ũna genrte gesserũt Iolusꝙ euule bellũ est ubi
non solmm ciues dertant s et cognati quale accum est. int̾desaiẽ et pompe¬
mm qñ geñ et socer inuicem dumcaueruẽ siquidem in hac pugna st̃ dim¬

Expanded text:
potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitati tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gesserunt. Plus quam civile bellum est ubi non solum cives certant, sed et cognati; quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Siquidem in hac pugna
Abbreviated transcription (Latin):
Ipe eiũ finibus suis nequaꝙ̃ contemptus huinane siccetat
fedus nnrumpens ex̾dicus ducẽ aliena uastare libeios ppłas
aut trriadue aut subiee cepit nimõsam ꝙ asiam usq ad
libie fines noua ẜuitute ꝑdonuit/ hinc eciã fenduit uõ¬
des inimutuo sangnne ale̾na grassam aide Quatuor aut̃ guã bellorum ide¬

Expanded text:
ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humane societatis fedus irrumpens, exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare, aut subiicere cepit, universamque Asiam usque ad Libie fines nova servitute perdomuit. Hinc etiam studuit orbis in mutuo sanguine alterna cede grassari. Quatuor aut
Abbreviated transcription (Latin):
T ropheũ dictum a porie tioree ide̾. a conũsioneliostis et fuga nam ab eo
dittus est a potios tria abbes ide̾. ab exultudõne plene eñ iuttorie truumph
debecur sempline topheũ quia nũdum plenã esti uiccoriã consecutus nõ
d̾im optimiut sr fugnnt ex̾eicũ hec tumen nouiiã sẽpcores confundũt Gat
aiũ consuecudo iõinanorum mor ut crudphantes quadrigis ueherentur
ex allo ꝓ soliti sunt porto duces hoc labita iue lera quiodq auĩ in con¬
faicor icissent palma auiea cronabintur quia palmastr nulos habet qui
uero sine conflictie fugientem prostrasset laurra eaꝙ hec ailor sine sprins¬
pao e susSpos a siute hostium paeda manubiee puuie parter poda
apredando uocatos manubie eo ꝙ manibus detiolimtur lecet souio
ns exuend dicte qr epuimitur ħec et purtes a pari diuisiene pro ꝓsonia¬

Expanded text:
Tropheum dictum est apotis trophes, id est conversione hostis et fuga; nam ab eo citur, apotis triambes, id est ab exultatione. Plene enim victorie triumphus debetur, semiplene tropheum; quia nondum plenam victoriam est consecutus. Non enim oautem Romanorum mos, ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sunt priores duces hoc habitu inire bella. Quicumque autem in conflictu vicissent, palma aurea coronabantur, quia palma stimulos habet: qui vero sine conflictu fugientes prostrasset, laurea; eo quod hec arbor sine spinpora ponto. Spolia autem hostium, praeda, manubiae, exuviae, partes. Praeda a praedando vocata: manubiae eo quod manibus detrahuntur: hae et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur: hae et partes a pari divisione, pro persona
Abbreviated transcription (Latin):
El magnum est qd ab occasu ex oeceauo fauit et inme¬
udiem uergit deuide ad sepeẽtrionem tendit qd inde mag¬
uũ appeleatur qr cet̾a mana in comꝑacõne eius inmora
sunt Iste est et medit̾raneus que ꝑ mediã t̾iam usq ad orientem ꝑfũ¬
ditur. euiopã et affricam asiamq distermminans¬

Expanded text:
e Magnum est quod ab occasu ex Oceano fluit et in meridiem vergit, deinde ad septentrionem tendit; quod inde magnum appellatur quia cetera maria in conparatione eius minora sunt. Iste est et Mediterraneus, quia per mediam terram usque ad orientem perfunditur, Europam et Africam Asiamque disterminans
Abbreviated transcription (Latin):
a¶ ex pagis att emensium dicc ubi exorti sut ubi
eñ inlocis agstib et pagis genciles lucos idolaq scatueriũ et
a tuli micõ uocabulũ pagam sorticisunt gentiles qui sine le¬
ge sunt et nnidum credider̃/ Dicciaut̃ gentiees qrita simicut fuerũt
aut̃ non debent uodari gs̃ seu gentiles illi qui ex gentib g credunt
sieut post fidem iam nõ pot̾ iudeus testante paulo apło et dicerite iam
xpĩanis. quĩ eum gentes essetis loe est in fideles reł apostate dicũt᷑¬

Expanded text:
 ex pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti. Gentiles, qui sine lege sunt et dum non crederent, dicti sunt gentiles, quia ita sunt ut fuerunt autem non debent vocari gentes, seu gentiles, illi qui ex gentibus credunt: sicut post fidem dici jam non potest Judaeus, testante Paulo apostolo et dicente jam Christianis: Quoniam cum gentes essetis, hoc est, infideles, et reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
sirie cetis candidior ꝓbatissimus uõ inuidia Alabaustrum mistioe pot̃ si¬
gnificare scañ sorpturã que continet unguentam p̃ciosum. hoc est saam̃
spĩtalem que odore suo totum mũdi replet unde legitur in euuãgelio n¬
lier hus a labaustrũ ungnenti pieciosi. effudisse ip̃m ungnentum supe
mũdo. uuxit etipã mulien pedes dni ex erdem unguento. qr illam eius na¬
tiuũ qua t̾rum contingẽ hoc est int̾ honuẽs comõsari dignatus est pia
p̾dicacõne commendat ac deuotis uenenctur obsequus¬

Expanded text:
eris candidior: probatissimus vero in India. Alabastrum mystice potest significare sanctam Scripturam, quae continet unguentum pretiosum, hoc est, scientiam spiritalem, quae odore suo totum mundum replet. Unde legitur in Evangelio mulier habens alabastrum unguenti pretiosi, effudisse ipsum unguentum supemundo. Unxit et ipsa mulier pedes Domini ex eodem unguento: quia illa ejus naturam, qua terram contingere, hoc est, inter homines conversari dignatus est, pia praedicatione commendat ac devotis veneratur obsequ
Abbreviated transcription (Latin):
ctis reꝑtũ p̾ue apud lacedemonios inde et uocabulum traxit. p̾us can¬
doris exnni ligdiuꝰ cognomento. hic apud phacon in sulam nascitur
excedat onguentis et ip̃e aptus. Pariꝰ enĩ marnor coloris caudidi est.
et significat mundiciã eleccorum unde in templo salomonis ex ipõ lapide le¬
gitur parietes templi edificatos eẽ qd signifioat ex nũda scõrum uita
et conũsione probatissima scam̃ ecciãm edificatam cẽ.. Alabaustris
lapio candidus int̾tincueuarus coloribus. Io quo curãgelice illius¬

Expanded text:
rtum prius apud Lacedaemonios, unde et vocabulum traxit: Parius candoris eximii, Lychnites cognomento. Hic apud Paron insulam nascitur:excedat, unguentis ipse aptus. Parius enim marmor coloris candidi est, et significat munditiam electorum. Unde in templo Salomonis ex ipso lapide legitur parietes templi aedificatos esse: quod significat, ex munda sanctorum vita et conversatione probatissima sanctam Ecclesiam aedificatam esse. Alabastrites lapis candidus interdistinctus variis coloribus; ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
llnld̃ aũt a cuosu dictus. uel ꝙ iotie huẽ iudetur uñde et o¬
umi q̃i eusum Suius aut saballegoria dup ͭ mõ intuller̃¬
aut em̃ angelicus excitus in eo expͥmitur und legicur in regñ helias ignes ciumu iapcris
in celum ꝑ augelos qumpeilla facta et oñsa sunt adiuiñta qui nec ad delum quide̾ a¬
ereũ ꝑse ascendẽ por̾at quem nature sue infirmitus granabat aut sc̃orum homnã
societus uñnde ẽ illud psalmistr. curius dei decẽ nilũ inuloplex milia letantiũ dnẽ¬
millis Sc̃orum gͦ unamimitas t̾uorus ẽ dni quẽ illeuelut auriga insidet et ad
uoliuitatis suemmisteriũ salutari legemoderatur Seduc istum eurud oudẽtnon equis
dedicĩ s humanis cogitacõnibus accributum ait xͨͦ miliũ multiplex qd bene ad
iuim̃es ppłos nõ ad euos nostitur ꝑtinẽ Subumxit milialetantũ qd utiq de¬

Expanded text:
 autem a cursu dictus, vel quia rotas habere videtur: unde et carrum, quasi cursum. Currus sub allegoria duplici modo intelligiAut enim angelicus exercitus in eo exprimitur: unde legitur in libro Regum Elias igneo curru raptus in coelum ; per angelos quippe illa facta, et ostensa sunt adjumenta: quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat: aut sanctorum omnium societas: unde est illud Psalmistae: Currus Dei decest . Sanctorum ergo unanimitas currus est Domini, quem ille velut auriga insidet, et ad voluntatis suae ministerium salutari lege moderatur. Sed ut istum currum ostenderet non equis deditum, sed humanis cogitationibus attributum, ait, decem millium multiplex, quod bene ad innumeros populos, non ad equos noscitur pertinere. Subjunxit, millia laetant
Abbreviated transcription (Latin):
nant neq metunt et pat̾ ur̃ celestis pascit illa contemplam gͦ uacas
et in suꝑiorũ consideratõne ꝑfectus homo hec eñ que p̾dc̃a sunt docu¬
orũt si conu̾saconem siue uitã suã oblacõnem offecet de turturib aut
de columibie offaat munꝰ suũ idest in sc̃iã etinqnsuetudine spitale
ħ enĩ opus habet ut non excedat legis considetatio in uanis occupata
Turtur si quidem qr cognioõm habet ita ut eius exemplo iudeorum
exprobiare᷑ ppłs hoc Ihẽias probat dit eñi turtur et prundo et
cicoma euft̃diem̃t tempus aduentus sui Ioopulusaut̃ meꝰ nõ
Srius aũt et lieamentorum sacuatũ aut saatmento arsi uspouo¬

Expanded text:
nant neque metunt, et Pater vester coelestis pascit illa . Contemplationi ergo vacans, nant neque metunt, et Pater vester coelestis pascit illa . Contemplationi ergo vacans, et in superiorum consideratione perfectus homo hoc enim quae praedicta sunt docuerunt, si conversationem sive vitam suam oblationem offeret, de turturibus aut de columbis offerat munus suum, id est, in scientia et mansuetudine spiritali: haec enim opus habet, ut non excedat legis consideratio in vanis occupata, turtur siquidem quia cognitionem habet, ita ut ejus exemplo Judaeorum exprobraretur populus, Jeremias probat; ait enim: Turtur et hirundo et ciconia custodierunt tempus adventus sui, populus autem meus non Simila autem est libamentorum sacrificium, aut sacramentum co
Abbreviated transcription (Latin):
agmi aut ipm̃ saluatorẽ qui ẜ̾m ꝓsaiam tãꝙͣ ouis ad uictimã ducius est
et a Iohe Agnus dei qui tollit peccata mũdi omib demoustratur aut
simplides quosq et inuocentes in ecͣcia significant Capre aũt uel hedi
in hostiam oblate aut carnẽ saluatoris que absq pccõ erat / et tamen
pio peceatis huãni gen̾is deo patu oblata est ut ꝑ euis mortem auctor
pectati dyabolus iugularetur aut penitentes pro peecatis suis significãt
qui se ꝑ affliccõnem carnis mactant deo diues autem aut xp̃ĩ huãnita¬
tem significant siut ꝑ turturẽ et colunbã xp̃i caro spiũ sociata demõ¬
stratur in misceuo passionis per sacuficiũ deo in odorem suauitatis oblata-
aut sc̃orum perfect̃ons contemplacõnem designat . uolatilia aũt hoiẽs
sunt contemplacõi uacantes t̾renis omino se non miscentes negoens.
qd̵ et si forte negotũ exigerit iox reuolant ad sublinma illo eiãgl
uiuãte testimonio quo dñsait. Considerate uolatilia celi qr nõ srmi¬

Expanded text:
m Isaiam, tanquam ovis, ad victimam ductus est , et a Joanne Agnus Dei, qui tollit peccata mundi omnibus demonstratur: aut simplices quosque; et innocentes in Ecclesia significant. Caprae autem vel haedi in hostiam oblati aut carnem Salvatoris, quae absque peccato erat, et tamen pro peccatis humani generis Deo Patri oblata est: ut per ejus mortem auctor peccati Diabolus jugularetur; aut poenitentes pro peccatis suis significant, qui se per afflictionem carnis mactant Deo. Aves autem aut Christi humanitatem significant: sicut per turturem et columbam Christi caro spiritui sociata demonstratur in mysterio passionis per sacrificium Deo in odorem suavitatis oblata: aut sanctorum perfectionis contemplationem designat. Volatilia enim homines sunt contemplationi vacantes, terrenis omnino se non miscentes negotiis, quod et si forte necessitas exegerit, mox revolant ad sublimia, illo Evangelii juvante testimonio quo Dominus ait: Considerate volatilia coeli, quia non semi
Abbreviated transcription (Latin):
tacio post ũuoladĩem est nut̃ aũt immolac̃o panis et calitis cõue¬
pit ⁊ libacio aut tm̃mꝰ calicis oblacio est huic est illud et libabit de
saigmẽ uue sic et sclariũ quidam poetauõnũc inquit pateius li¬
bate ioui . libare gͦ ꝓ̾e funde̾ est sumptũq nomen alibero quo¬
dam qui in groeia usum reꝑit uitis

Expanded text:
tatio post immolationem est: nunc autem immolatio panis et calicis convetatio post immolationem est: nunc autem immolatio panis et calicis convenit. Libatio autem tantummodo calicis oblatio est. Hinc est illud: Et libabit de sanguine uvae . Sic et saecularium quidam poetarum, nunc, inquit, pateras libate Jovi. Libare ergo proprie fundere est: sumptumque nomen a Libero quodam, qui in Graecia usum reperit vitis
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur oblacio que altari offertur et sacrificatur a pontificibus. a quo osfs
toriũ noniãtur qͣr ꝓpẽ fertũ oblacio uocat᷑ qr offertur Dona ꝓp̾e dicunt᷑
diuina mnunera homĩ nãqr mnun̾a dicuntur obsequia que ꝑauꝑes
diuitib loco munerũ soluũt Itaq muns hom̃i datur dimo deo unde
eciam in templis donaria diomꝰ mun̾a aut̃ uocancur que a manib
accipiuntur uel laudantur Duo sunt que offeruntur donũ et sacufi¬
cium/ domo diatur quiequid auir argento que aut qual alia spe effi¬
citui sacrificiũ est autem uictuna et quecuna in auia cremantur
seu ponũtur. Om̃e autem qd deo datur aut dedicatur aut consecuit᷑
qd dedicaltur dicendo datur bñde et appellatur unde et erant qui conse¬
cradõnem dedicationem putãt significari/ Inmoiacõ ab auciquis
dicta eo ꝙ m̃iole altaris posita altaris iuctima cede̾tur unde et mac¬

Expanded text:
dicitur oblatio quae altari offertur et sacrificatur a pontdicitur oblatio quae altari offertur et sacrificatur a pontrtorium nominatur, quasi propter fertur. Oblatio vocatur, quia offertur. Dona proprie dicuntur divina munera, hominum munera. Nam dicuntur obsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria dicimus. Munera autem vocantur, quae animabus accipiuntur vel dantur. Duo sunt, quae offeruntur: donum et sacrificium. Donum dicitur, quidquid auro argentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima, et quaecunque in ara cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur, unde et appellatur. Unde et errant quae consecrationem dedicatione putant significari. Immolatio ab antiquis dicta eo quod in mole altaris posita victima caederetur. Unde et mac
Abbreviated transcription (Latin):
latins nec barbaris lidet in suã lingnã omo tranffene uel alia
lingua aduũciare Nã ꝙͣuis int̾pretari possint ꝓpe sancciorẽ tñ
auctoritatem seruaca est ab apłis in his ꝓp̾e lingne antiquitas Tãte
enĩ sacia sunt noĩa ut etiã Iohãnes in apocalipsi referat se spũ re
lidorum diceneuĩ amen et alleluya ac ꝑ hoc sic oportet in nrie
utraq dici sicut in delo resonant/ Osanna in alt̾ius lingue nẽ¬
pretacionẽ in toto transire nõ potest osi em̃ saluifica in t̾pretat᷑
anna int̾ieccõ est motũ anum significans sull deprecantie affectu
Intetee aũt dieir osianna ꝙ nos comipta media uocabuli lrã
uerbi sequentis ext̾mã puoris uerbi ueniens exeludit et dicitur hebra¬
ice osanua qd inc̾peetatur saluifica sub audiendo uel ppłm tuũ uel mũ¬
dum totum / Offercoriũ tali ex causa sumpsit uocabulum fercum em̃

Expanded text:
Latinis nec barbaris licet in suam linguam omnino transferre vel alia Latinis nec barbaris licet in suam linguam omnino transferre vel alia lingua adnuntiare. Nam quamvis interpretari possint, propter sanctiorem tamen auctoritatem servata est ab Apostolis in his propriae linguae antiquitas. Tanto enim sacra sunt nomina ut etiam Iohannes in Apocalypsin referat se Spiritu lidorum dicentium: amen et alleluia: ac per hoc sic oportet in terris utraque dici, sicut in caelo resonant. Osanna in alterius linguae interpretationem in toto transire non potest. Osi enim salvifica interpretatur; anna interiectio est, motum animi significans sub deprecantis affectu. Integre autem dicitur osianna, quod nos corrupta media vocali littera im prima verbi sequentis extremam prioris verbi veniens excludit, et dicitur Hebraice osanna, quod interpretatur salvifica, subaudiendo vel: populum tuum, vel: totum mundum. Offertorium tali ex causa sumpsit vocabulum. Fertum enim
Abbreviated transcription (Latin):
t̾uallum psallendi ut psalma sic ꝙ psallitur Prapsalma uero
int̾poĩtum in psalendo filenciũ ut ꝙͣ admodũ in psalmo dicitur uocis
copulaco in cantando ita drapsalma disiu̾ccio eorum ubi quedã
requies distrncte cõtuadõius oñditur/ uñde et illud probabile est
nõ ꝯuĩgeridas sinãs in psallendo nͥ dyapsalma int̾poĩta fu̾it qr ideo
int̾ponitur ut conu̾sio sensuũ uel ꝑsonarũ ẽẽ nostatur: Liymn
est canticũ laudandi seu ꝙ de greco in latinũ laus int̾pretatur ꝓ
eo ꝙ sit carmenletitie et laudis pone aũt hymm sunt concue᷑¬
et in laudem dei dicitur et cantatur tuc est lipuiꝰ cui concͣnũ ẽ
int̾preca ͦ est loc est laus dei et est hebreũ ia unũ est de x. nõmĩb
quib apud hebeeos deꝰ uocatur Amen significat dere sina fidelit̾
qdie̾t ipm hebreũ est que duo u̾ba amen ⁊ alleluya  aec greais nec

Expanded text:
tervallum psallendi: ut psalma sit, quod psallitur, diapsalma vero tervallum psallendi: ut psalma sit, quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum in psalmo ducitur vocum copulatio in cantando: ita diapsalma disjunctio earum, ubi quaedam requies distinctae continuationis ostenditur. Unde et illud probabile est, non conjungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interpositum fuerit: quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse noscatur. Hymnus est canticum laudantium, quod de Graeco in Latinum laus interpretatur, pro eo quod sit carmen laetitiae et laudis. Proprie autem hymni sunt continenet in linterpretatio est, hoc est laus Dei, et est Hebraeum. Ia enim unum est de decem nominibus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. Amen significat vere, sive fideliter, quod et ipsud Hebraeum est. Quae duo verba amen et alleluia nec Graecis nec
Abbreviated transcription (Latin):
si. choris alt̾natim psallentib ordine cõmutato sine de uno ad unũ
qd genꝰ psallendi gieei inuenisse tradũtur Rñsiria ꝓtali tradĩde¬
⁊unt que inde mnĩsoria canentes uocant ꝙ alio definente id als̃ re
uersum dicit / in auciphonis aũt uersib alc̾nãt᷑ chori/ lectio dicitur
Nis sola promĩtiatio queritur Ancieum est uox cantantis in leticia
posal mus aũc qui cantatur dicitur ad psult̾iũ quo usũ ẽẽ dauid pplam̃
in magno misterio prodit luistoria hec aũt duo in quibusdã psaliuor
psalmꝰ aũt ex psalt̾io dicitur uñde nec mos est ex alio oꝑe eũ compon
cres aũt gradus sunt in cautando primꝰ succentoris secũdꝰ moento¬
ris/ t̾cius accentorie Dyapsalma quidã hebreũ u̾bum ẽẽ uolunt
quo signifidatur semꝑ idest ꝙ illa quib int̾ponitur loc. sempit̾na¬
ẽẽ confiriet Quidã ueio grecũ u̾bũ existimat ꝙ significatur in¬

Expanded text:
scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sive de uno ad unum: scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sive de uno ad unum: quod genus psallendi Graecos invenisse tradunt. Responsoria Itali tradiderunt, quae inde responsoria canentes vocant, quod alio desinente, id alter rversum dicit: in antiphonis autem versibus alternant chori. Lectio dicitur, ic sola pronuntiatio quaeritur. Canticum est vox cantantis in laetitiam. Psalmus autem dicitur qui cantatur ad Psalterium, quod usum esse David prophetam in magno mysterio prodit historia. Haec autem duo in quibusdam Psalmorum Psalmus autem a psalterio dicitur, unde nec mos est ex alio opere eum conponi. Tres autem gradus sunt in cantando: primus succentoris, secundus incentoris, tertius accentoris. Diapsalma quidam Hebraeum verbum esse volunt, quo significatur semper; id est, quod illa, quibus hoc inesse confirmet. Quidam vero Graecum verbum existimant, quo significatur in
Abbreviated transcription (Latin):
fieane dñditur ut die ac nocte semꝑdeus audetur missa in tpr̃e
sacufien est qñ catecuimni feras inictunt᷑ clamante leuita si qͣs
in sũcris collectus et diaus chorꝰ ꝙ in mieio intuodũ corone cirtũ a¬
ras starent/ Alii chorũ dixerũt a concordia que in curitate con¬
siftit quasi caritatem nõ habeat respondẽ conuenient̃ nõ potest
Cum añt̃ omuis eait grece monodiã latine sieriũ dr̃. Cum uero
duo canũt biennũ appellatur eũ multi cliorꝰ chorus est pluri¬
marum uocum ad suauitatis modum teꝑata collectio de quo et
⁊ saliuista ait ⁊audent nomen eius in chorx mtmpano et psalt̾io
psalant ei Nũc dicit in choro nomẽ dñi ẽẽ raudãdum. In choio uti¬
q qui iã nullã poititur dispensacõnem nuilere standalĩ ses m̾toꝵ¬
tenomen diũ dentiphona ex greto int̾pretatar uox reaipioca duob

Expanded text:
ificatione ostenditur, ut die ac nocte semper Deus laudetur. Missa tempore ificatione ostenditur, ut die ac nocte semper Deus laudetur. Missa tempore sacrificii est, quando catechumeni foras mittuntur, clamante Levita: Si quiin sacris collecta, et dictus chorus, quod in initio in modum coronae circum aras starent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in charitate consistit: quia si charitatem non habeat, respondere convenienter non potest. Cum autem unus canit Graece monodia, latine sicinium dicitur: cum vero duo canunt, bicinium appellatur: cum multi, chorus. Chorus est plurimarum vocum ad suavitatis modum temperata collectio de quo et Psalmista ait: Laudent nomen ejus in choro, in tympano et psalterio psallant ei . Nunc dicit, in choro nomen Domini esse laudandum. In choro utique, qui jam nullam patitur dispersionem, nullum taedite nomen Domini . Antiphona ex Graeco interpretatur, vox reciproca, duobus
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ sigenificat operam piam que aue elemosins excetur aut in aliqͣ proba¬
bil conuisacione pagitur Sacrificium uero uesꝑtinũ illam oblacionem for¬
tasse significat quam in fine uite deo solet offerre religiosa deuocio cum ꝑ¬
euitenciã gerimꝰ et hummili nos supplicacõne purganius situt in lͫ ͫ psal¬
mo dictrum est sacuificium deo spũs contribulatus Uespera nr̃a est qñ
istam lucem morte ueniente desermiꝰ uñde nccͣe est ꝙ frequent̾ ãmo¬
mumꝰ neminem debere despare sed in ulenno sua pcc̃a poeius laerimia¬
rum fonte dec̾gat matutinũ uero officiũ est in uias officio a stella
luci feio appellatum que oritur inchoante mane De quo psalmista
dit in matutins meditabor uite / Redit enĩ ad illud qd suꝑiuis dix̃
did te de luee iuigillo tecce siquidem fidelis in macutinis iugilabat̃
qm̃ nec int̾ prospera sua obliuisti potat lucis auccorem mnc apłs
dixit ues estis filii lucis et filni dei quorum duorum temporum sigm¬

Expanded text:
manuum significat operam piam, quae aut in eleemosynis exercetur, aut in aliqua probabili conversatione peragitur. Sacrificium vero vespertinum, illam oblationem fortasse significat, quam in fine vitae Domino solet offerre religiosa devotio, cum poenitentiam gerimus, et humili nos supplicatione purgamus, sicut in quinquamo dictum est: Sacrificium Deo Spiritus contribulatus. Vespera nostra est, quando istam lucem morte veniente deserimus. Unde necesse est, ut frequenter admoneamus neminem debere desperare: sed ultima sua potius lacrymarum fonte detergat. Matutinum vero officium est in lucis initio ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane, de quo Psalmista ait: In matutinis meditabor in te . Redit enim ad illud quod superius dixit: Ad te de luce vigilo . Recte siquidem fidelis in matutinis vigilat, quoniam nec inter prospera sua oblivisci poterat lucis auctorem. His Apostolus dicit: Vos estis filii lucis et filii diei . Quorum duorum temporum sign
Abbreviated transcription (Latin):
oblac̃õnum in lege ad imimolandũ iubebantur afferii hoc est boum ouiũ
capurum auiũ simile et libamentorum sic et mibi hostie uictime hols¬
ecrusta sacuficia libamina oblata cõmemorantur Roues aut uacte et
uituli aut dñee incarnacõnis oꝑac̾nes siune agri dnĩa eultores hoc est

Expanded text:
oblationum in lege ad immolandum jubebantur afferri: hoc est, boum, ovium, oblationum in lege ad immolandum jubebantur afferri: hoc est, boum, ovium, caprarum, avium, similae et libamentorum. Sic et ibi hostiae, victimae, holocausta, sacrificia et libamina oblata commemorantur. Boves autem vaccae et vituli aut Dominicae Incarnationis operationes sive agri Dominici cultores, ho
Abbreviated transcription (Latin):
ua sacrificia ꝙ hostie alii uitimã dictã putauerũt qr utu ꝑcussa co¬
debat uel qr nucta ad auis ducebatur. holocaustum illud est ubitom
igne consuinitur qd offertur antiqui eiñ cũ maxima sacrificia ad¬
nĩscuarent solebant totas hostias in saciorum consumere frama et
ipãerant holocaustomata holon erĩ grece dicitur totum caustum
ieensio et holocaustũ totũ incensum Crnuonie apudlatinos
dicuntur saci onnã que apud grecos orgia uocantur Piopne
aut̃ iusum est doctorib a cauendo appellari cerimonias qͣi carimomas
si sacrũ factum ad preeo mistica confectatur in memoriã pro nobisdiuce¬
passiomis uũde hoe eo ubente coipue xp̃i et sanginem̃ dicimꝰ qd̾ dũ sit ex
frrictib tr̾e sanctficatur et fit saciamentũ opante muisibilit spiõ dei ciũĩ
pamis et calitis sacramentum greci eutharistiã dicunt ꝙ latine bonagr̃a
intrepretatur Et quid melius corpore et sanctume xp̃i  Quĩq aũt spẽs

Expanded text:
a sacrificia, quam hostiae. Alii victimam dictam putaverunt, quia ictu percussa cadebat: vel quia juncta ad aras ducebatur. Holocaustum illud est, ubi totum igne consumitur, quod offertur. Antiqui enim cum magna sacrificia administrarent, solebant totas hostias in sacrorum consumere flamma, et ipsa erant holocaustomata. Holon enim graece dicitur totum, causis incensio: et holocaustum, totum incensum. Cerimoniae apud Latinos dicuntur sacra omnia, quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari cerimonias, quasi carimonsi sacrumfactum: quia prece mystica consecratur in memoriam pro nobisPassionis. Unde hoc, eo jubente, corpus Christi et sanguinem dicimus. Quod dum fit ex fructibus terrae, sanctificatur et fit Sacramentum, operante invisibiliter Spiritu Dei. Cujus panis et calicis Sacramentum Graeci Eucharistiam dicunt, quod latine bona gratia interpretatur. Et quid melius corpore et sanguine Christi? Quinque autem species
Abbreviated transcription (Latin):
to significancir eccĩe que ꝑ iulo sõs fluitus muddi ꝑligndglonose cu¬
cis duiaornt portantes ppła qui signo fidei crediderut In lus naiubus h¬
bitat xp̃e qui si acredentibus execcetur dicit imianissime tempestati ut¬
quiescat et quiescit Iem alibiidẽ ꝓpħã ait in spĩ uelemeuti contaeus
disputando transieuat hoc ꝑ p̃dicatoies euacuatũ ẽ Oñs gͦ naiuis etciẽ
ip̃e saluator ẽ. qmi et gubernator quia ꝑ spm̃ suũ ip̃e eã regit atip gus¬
nat donec eã ad poronui salutis ec̃ne ꝑducat Iem in aliã ꝑcem naiuis
acaipitur ut ixsaia ululate naues maris quo noie designantur ptĩ¬
simũ naiigii genus erudibus tiginus asseribusqz consertum axibus a

Expanded text:
to significantur Ecclesiae, quae periculosos fluctus mundi per lignum gloriosae crucis evadunt, portantes 352 populos, qui signo fidei crediderunt. In his navibus habitat Christus, qui si a credentibus excquiescat, et quiescit. Item alibi idem propheta ait: In spiritu vehementi conteres utando transierunt, per praedicatores evacuatum est. Dominus ergo navis ecclesiae, ipse Salvator est, qui et gubernator: quia per Spiritum suum ipse eam regit atque gubernat, donec eam ad portum salutis aeternae perducat. Item in aliam partem navis accipitur, ut in Isaia: Ululate, naves maris ; quo nomine designantur phisimum navigii genus e rudibus tignis asseribusque consertum; a
Abbreviated transcription (Latin):
bus uel paludibus obagilitatem De qualibet historia gens inquit sagomĩd
nno paronbus non nuibus monicur fuge poeius quã bello pauati Celones qual
greti deleras uocant ideꝰ asones. buemes ues tuemes agiłee et ad iprstid
classis apte. enmus labitur uncta carmo ꝑequora cana defono sicbreb na¬
moniso Grris. que asia appeslaoõne dicitur et oñida et caupolus siont es Pra¬
exumine fucta que contetta ciudo dorio genuẽ nauign p̾bet dana em̃ naui
guoguõ duõsa conuentiauea possut exẜmere bonorumet maloriti in quibue
Rom fona mali aut̃ mala mathmantur. Surlie̾ et rastr menta m aaier
laria diĩ saro artes signi ficarit in quibus bm ꝓdẽe feudent maliaũt nocere

Expanded text:
bus vel paludibus ob agilitatem. De qualibus Historia 'Gens,' inquit, 'Saxonum bus vel paludibus ob agilitatem. De qualibus Historia 'Gens,' inquit, 'Saxonum mioparonibus, non viribus nituntur, fugae potius quam bello pGraeci celetas vocant, id est veloces biremes, vel triremes agiles, et ad ministerium classis aptae. Ennius: Labitur uncta carina per aequora cana celocis. Lembus navicula brevis, quae alia appellatione dicitur et cymba et caupolus, sicut et linta, quae contecta crudo corio genus navigii praebet. Varia enim navium genera diversa conventicula possunt exprimere bonorum et malorum. In quibus boni bona, mali autem mala machinantur. Similiter et instrumenta navium varia diversas artes significant, in quibus boni prodesse student, mali autem nocere
Abbreviated transcription (Latin):
Tiens nauis magna quã ga durconem uocant dequa mytua si transi¬
bit ꝑ eam tieris magna liburnedicte alibrs. naues em̃ sunt nego¬
ciatrum dequalibus oratius ibis liburnis in t̾ra alta nauium do¬
fatte naues uoate abeo ꝙin fronteiostra lerea habeant ꝑpt̃ scopu los
ne fenantuo et collidancur, longe naues sunt quas dromones
uocamus dicte eoꝙ longiores sunt det̾is cuiꝰ contutrius mustulus autũ nauigiũ
Diomo aut̃ a decuriendo dictus euosum em̃ gies dromũ uocant, Classis dicca ẽ.
a gieco uodabulo attotonlradon idẽ alignis unde et calones numeule que ligna
militibus portant. Barca ẽ que cuncta nauis cõmenia adlitus portut hec nauu
in pelago ppẽ mimas õndas suo suscipit g̾mio uͥ aut̃ aꝑpinquauerit portum
ueddet uẽe uuca nũ quã accipitin pelago . Paro nauiũ prratarum apcũ
corio genus nauigni p̾bet quales uaiuitur g̃manoium pitate in occeam lictori¬

Expanded text:
Trieris navis magna, quam Graece durconem vocant, de qua in Isaia: Non transibit per eam trieris magna . Liburnae dictae a Libyis: naves enim sunt negotiatorum, de quibus Horatius: bis Liburnis inter alta navium. Rostratae naves vocatae ab eo quod in fronte rostra aerea habeant propter scopulos, ne feriantur et collidantur. Longae naves sunt, quas dromones vocamus: dictae eo quod longiores sint caeteris: cujus contrarius musculus, curtum navigium. Dromo autem a decurrendo dictus: cursum enim Graece dromon vocant. Classis dicta est Graeco vocabulo apo ton calon, id est, lignis: unde et calones naviculae, quae ligna militibus portant. Barca est, quae cuncta navis commercia ad littus portat: hanc navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio: ubi autem appropinquaverit portum, reddit vicem barca navi, quam accepit in pelago. Paro navigium piratarum aptum, coreo genus navigi praebet; quales utuntur Germanorum piratae in Oceani litori
Abbreviated transcription (Latin):
Allĩ quarimsam uooibula quibus aliquad fubula hui demodi denepe
Nanclenis dñs nauis ẽ. appellatus ita ꝙ nauis in sorte eius sit / Cleros em̃
et gubernator qͣi oluberator ꝙ cohibeat puidencia sua hiberma id tem¬
postates maris Nauta a naue dictus ꝑ dĩuadõnem nauita aut̃ ꝓ nauta
poetide dr̃ sicut marrios ꝓmars nam reccũ ẽ nauta temius uocatur ꝙ remĩd
gent sic aut̃ itinex quõ tubex dõ nomiãtiuo caũ Epiꝑata g̾do nomiẽ appee¬
latur qui lacine di suꝑueniens hie nicħ ht̃ negocii ẜ naulo dato inalias

Expanded text:
Artium quarumdam vocabula, quibus aliquid fabricatur, deinceps Nauclerus dominus navis est appellatus: ita quod navis in sorte ejus sit. Cleros enim et gubernator, quasi cohibernator, quod cohibeat prudentia sua hiberna, id est, tempestates maris. Nauta a nave dictus per derivationem: navita autem pro nauta poetice dicitur: sicut Mavors pro Mars: nam rectum est nauta. Remex vocatur, quod remum gerit; sic autem remex quomodo tubex dicitur nominativo casu. Epibata Graeco nomine appellatur, qui Latine dicitur superveniens. Hic nihil habet negotii, sed naulo dato in alias
Abbreviated transcription (Latin):
polim in secd̃o lapide ꝑgencibus heliam Foelestitanoꝵ idest ualls
giganaium adũsus quos p̃łiatus est diauid Coclao idẽ Gallis iosaphat
int̃ ilirlm̃ et montem oliueti. lege ppħãm iolel raphaun uallis allophi¬
tatem ut estillud in ꝓsalmo. conualles habrndabunt frumento. Conual¬
les ipłos humiles significant quia inchilhis humibus que in quadam t̾re¬
concauetate descendunt Ist gͦ huiuiles habundant frumento idest doccͥria
spĩtali et oꝑe uirtutum sicut ille publicanus qui nec oclõs audebat ad de¬
lum ergere nec aliqua mĩtorum p̾sumptõne confidere habundauit fuimẽ¬
to. namiq hunus conuallis fiit creptus est qr pstante dño seiptũ deietit
Femm aliam partem uallis ponitur ut est illud ipħe uallis siliorum he¬
mion. inquo pena gehenne expͥmitur ualles heretior ciee udei sue
prcores de eccis sus cumtatu cadentes ut i esaya uallem filie ẜron Et alibi
uallem filiorum hemon: ualles humiles corde significant dequã deualt

Expanded text:
itanorum, id est vallis gigantum, adversus quos praeliatus est David. Codas, id est vallis Josaphat, inter Jerusalem et montem Oliveti: lege prophetam Joel. Rafaim vallis Allophydis, et humilitatem, ut est illud in Psalmo: Convalles abundabunt frumento . Convalles populos significant humiles: quia nihil his humilius, quae in quadam concavitate descendunt. Isti ergo humiles abundant frumento, id est, doctrina spiritali et ope virtutum, sicut ille publicanus, qui nec oculos audebat ad coelum erigere, nec aliqua meritorum praesumptione confidere , abundavit frumento. Namum Ennon , in quo poena gehennae exprimitur. Valles haeretici vel Judaei sive peccatores de Ecclesiae sublimitate cadentes, ut in Isaia: Vallem filiae Sion . Et alibi: vallem filiorum Ennon . Vallis humiles corde significat, de quo in Cant
Abbreviated transcription (Latin):
it estieeudm psaemo et campi tui replesuntuo ufertate alsñ uero equal¬
tatem et peatibitatem morum desirnat ut est illud psalmuiste . gaudibiũ
campi Et omnĩa que ieis sunc. Campot huic silit̃ inbonũ dedemus ac¬
ciꝑpe quia ieca plana dicimꝰ que pulcherina equalicate tendigis. n
Tampor g ͦ dicit uuis iusticie laude pollentes non suꝑbia tumudos teso
asperos nacundia ẜ mansueta leiuitate plenssime᷑ Campus uibed
guur sĩdus co ꝙ sic patens de quo abacuc ipħiã dicit exut uebũ
is est filius dei et misit se in campum. etin psalmo scriptim est. siait
aut̃ ciuicas est egipti ubi sunt frã prodigia que legiuitur. Digna uti¬
q fuũẽin egipto diuis cordibus quasi caracterie imp̃ssa uestigia
ꝓrodigia uero qͣi poreo dicentia. i dest que pfigurabantur &ẽ uentiua.

Expanded text:
ut est illud in Psalmo: Et campi tui replebuntur ubertate . Aliquando vero aequalitatem et placiditatem morum designat, ut illud Psalmiabunt omnia ligna silvarum. Campos hic similiter in bono debemus accipere, quia illa plana dicimus, quae pulcherrima aequalitate tenduntur. Campos ergo dicit viros justitiae laude pollentes, non superbia tumidos, non asperos iracundia, ligitur mundus, eo quod sit patens, de quo Habacuc propheta dicit: Exiit verbum, id est, Filius Dei, et misit se in campum. Et in Psalmo scriptum est: Sicut enim civitas est Aegypti, ubi sunt facta prodigia quae leguntur. Signa utique fuerunt in Aegypto duris cordibus, quasi characteris impressa vestigia. Prodigia vero quasi porro dicentia, id est, quae praefigurabantur esse
Abbreviated transcription (Latin):
Ommes eñ ille plage ad aliquam significanciã priscis temporibus contĩ¬
gerunt imĩto gͦ signa et prodigia sunt appellata que in egipto facta
monstiantur Thaneos humule mandatum diximꝰ mẽp̃tari quod
in isto sc̃ło ncͣcum nobis ac salutare ognostaur bõi humiles ac prostti
dẽ debemus qui uemie semꝑ suffragia postulamus In contrarram
uero partem campus accipitur qñ luxus uoluptatum et discipliẽ
laxarnentum significat qr arta inta est que ducit ad uicam lata et
spaciosa iia que ducit ad mortem

Expanded text:
Omnes enim illae plagae ad aliquam significantiam priscis temporibus contigerunt. Merito ergo signa et prodigia sunt appellata, quae in Aegypto facta monstrantur. Taneos, humile mandatum diximus interpretari, quod in isto saeculo necessarium nobis ac salutare cognoscitur: ubi humiles ac prostrati esse debemus, qui veniae semper suffragia postulamus. In contrariam vero partem campus accipitur, quando luxum voluptatum et disciplinae laxamentum significat: quia arcta via est, quae ducit ad vitam; lata via et spatiosa, quae ducit ad
Abbreviated transcription (Latin):
GlE sunc p̾minenciori iuga monciũ quasi cella iuga aũt
monciũ ex eo appellacta sunt qd ꝓpinquitate sui iunguntur
Tumulus est quasitumens tellus. item trimulus terra con
minoris meriti ꝙͣ monces sunt autem mediocies et equalidate trelccãtes
qui tñ dominũ bõiis accibuslaudant ut ppħã testatur dicens montes
et colles aantabant coiãdes laudem Iem in aliam partem collis poin¬
tur ut est illud in euuangelio omis mons et collis humiliabitur ꝯuga
aiut̃ montiũ scis̃ nũto ampantur qui fr̃na caritate inuicẽ unicti dopu¬
lantur. et socialit̃ iuuentes om̃e diuorcium sasiatis spernunt.
dep̾ssa loca t̾rarum int̾montes Sunt ꝓp̃a noia uallium

Expanded text:
les sunt praeminentiora iuga montium, quasi colla. Iuga autem montium ex eo appellata sunt quod propinquitate sui iungantur.Tumulus est quasi tumens tellus. Item tumulus terra conminoris meriti quam montes. Sunt autem mediocres ex qualitate tractantes, qui tamen Dominum bonis operibus laudant, ut Propheta testatur dicens: Montes et colles cantabant coram Deo laudem . Item in aliam partem collis ponitur, ut est illud in Evangelio: Omnis mons et collis humiliabitur . Juga autem montium sanctis merito comparantur, qui fraterna charitate invicem juncti copulantur, et socialiter viventes omne divortium schismatis spernunt. depressa loca terrarum inter montes. Sunt propria nomina vallium