comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plum dĩ. Quandui sunt templum scđ̾mi fidẽ:
apłs: habitare xp̃m ꝑfidem in cordibꝰ ur̾is.
Sunt autem iam cęli: in quibꝰ iam ꝑ fpeciem
habitat ds̃. Uidentes eum fatie ad fatiem. õs
sc̃ĩ angłi. om̃s sc̃ȩ uirtutes. potestates. sedes.
dominationes. ierłm illa celestis. unde pere¬
grinando ingemiscimꝰ. & quam desiderando
oramꝰ: ibi habitat ds̃. iluc leuauit iste fidẽ.
illuc ascendit affectu desiderando. Et ipsum
desidium fuc̃ animam deserere sordes peccato¬
rum. & mundari abom̃i labe: ut fiat & ipsa
cȩlum. qͥa leuauit oculos adeum qͥ habitat
in celo. Nam sicelum istucd corpereum qđ ocu¬
lis uidemꝰ. intellexerimus eẽ habitationẽ dĩ:
sient. Deuide antequam faceret ds̃ celum
& t̾ram. uͥhabitabat : S dicet aliquis. Et
habitabat ds̃. aput se abitabat. & aput se
est ds̃. Et quando dignatur habitare it
scĩs: ñ sic sunt scĩ domus dĩ: ut ipsa subtra¬

Expanded text:
plum Dei. Quamdiu sunt templum secundum fidem? plum Dei. Quamdiu sunt templum secundum fidem? hristum per fidem in cordibus vestris» . Sunt autem jam coeli in quibus per speciem jam habitat Deus, videntes eum facie ad faciem; omnes sancti Angeli, omnes sanctae Virtutes, Potestates, Sedes, Dominationes, Jerusalem illa coelestis unde peregrinando ingemiscimus, et quam desiderando oramus: ibi habitat Deus. Illuc levavit iste fidem, illuc ascendit affectu, desiderando: et ipsum desiderium facit animam desudare sordes peccatorum, et mundari ab omni labe, ut fiat et ipsa coelum; quia levavit oculos ad eum qui habitat in coelo. Nam si coelum istud corporeum quod oculis videmus, intellexerimus esse habitatisibunt  . Deinde antequam faceret Deus coelum et terram, ubi habitabat? Sed dicit aliquis: Et habitabat, apud se habitabat, et apud se est Deus. Et quando dignatur habitare in sanctis, non sic sunt sancti domus Dei, ut ipsa subtra
Abbreviated transcription (Latin):
tis tuis. Si aut̃ tuñ auertis faciem tuã a
peccatis tiis: tu agnoscis & ille ignoscit.
At uͦ ate letia oculos adillum & dic: adte leua¬
ui oculos meos qui habitas in cęlo. Celum fr̃s
mei. si corꝑaliter intellixerimꝰ. hoc qđ uide¬
mꝰ oculis corporeis: uere sic errauimꝰ. ut ñ pute¬
inus nos illuc ascendere nͥ scalis positis. aut alihͥ¬
b machinam̃tis. Si autem sp̃italit ascendimus:
p̃ttalit̃ celum intelligere debemus. Si ascensus
in affectum: cȩlum iniustitia. Qd ÷ gͦ celum dĩ:
Dm̃s sc̃ȩ animȩ: omnes iustȩ animȩ. Nam
& apłi quamuis in t̾ra eẽnt: carne celũ erant:
quia in illis dñs sedens. ꝑtotum mundũ am¬
bulabat. Ergo habitat incęlo. Quomͦi: quomͦ
dic̃ inalio psalmo: Tuaut̃ in scõ habitas laus
isrł. Qui habitat in celo. habitat in scõ. dc̃õ.
dem ambulantes: scdm fidem sunt tẽplũ
dĩ. Ex̃ enim aliquando: & scdm speciem tẽ¬

Expanded text:
tis tuis: si autem tu non avertis faciem tuam a tis tuis: si autem tu non avertis faciem tuam a peccatis tuis, tu agnoscis, et ille ignoscit. 4. At vero a te leva oculos ad illum, et dic, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo.» Coelum, fratres mei, si corporaliter intellexerimus hoc quod videmus oculis corporeis, vere sic errabimus, ut non putemus nos illuc ascendere, nisi scalis positis, aut aliquibus machinamentis: si autem spiritualiter ascendimus, spiritualiter coelum intelligere debemus; si ascensus in affectu, coelum in justitia. Quod est ergo coelum Dei? Omnes sanctae animae, omnes justae animae. Nam et Apostoli quamvis in terra essent carne, coelum erant; quia in illis Dominus sedens, per totum mundum ambulabat. Ergo habitat in coelo. Quomodo? Quomodo dicit in alio psalmo, «Tu autem in sancto habitas, laus Israel» . Qui habitat in coelo. habitat in sancto: «sancto» dem ambulantes , secundum fidem sunt templum Dei, erunt aliquando et secundum speciem tem
Abbreviated transcription (Latin):
Displicere sibi dc̃ ñ potest. Placeat &e tibi:
ut placeas illi.S tͥ ille placere ñ poterit: nͥ
tutͥ displicueris. Si autem displices tͥ: tolle
a te oculum. Ut quid te enim attendis:
si enuim uerum te attendis: inuenis inte qđ̃
tͥ displiceat. & dicis dõ. Peccatum meũ ante
me ẽ semꝑ. Peccatum tuum sit ante te: ut ñ
sit aute dĩ. Et tu noli ẽẽ aute te: ut sis aute
dm̃. Quomͦ enim uolumꝰ. ut si a nob auertat
faciem ds̃: siuiolumꝰ ut auertat faciem a
peccatis nt̃is. Nam utrumq illic cantat᷑ in
psalmis. Ne auertas faciem tuam a me Uor
ẽ psalmi: uoxẽ gͦ nr̃a. Et ille qui dicit. ne
auertas fatiem tuam a me: uide quid di¬
cat alio loco. Auerte faciem tuã a peccatis
meis. Siuis ut auertat faciẽ suã apeccatis
tiris. tuipse ate auerte faciem tuam. & apec¬
catis tuis noli auertere. dienim ñabeis a¬
literis faciem tuam: tuipse trasceris pecca¬

Expanded text:
Displicere sibi Deus non potest; placeat et tibi, Displicere sibi Deus non potest; placeat et tibi, ut placeas illi. Sed tibi ille placere non poterit, nisi tu tibi displicueris. Si autem displices tibi, tolle a te oculum. Utquid te enim attendis? Si enim vere te attendis, invenis in te quod tibi displiceat; et dicis Deo, «Peccatum meum ante me est semper» . Peccatum tuum sit ante te, ut non sit ante Deum; et tu noli esse ante te, ut sis ante Deum. Quomodo enim volumus ut non a nobis avertat faciem Deus, sic volumus ut avertat faciem a peccatis nostris: nam utrumque illi cantatur in Psalmis. «Ne avertas faciem tuam a me» ; vox est psalmi, vox est ergo nostra: et ille qui dicit, «Ne avertas faciem tuam a me;» vide quid dicat alio loco: «Averte faciem tuam a peccatis meis» . Si vis ut avertat faciem suam a peccatis tuis, tu ipse a te averte faciem tuam, et a peccatis tuis noli avertere. Si enim non ab eis averteris faciem tuam, tu ipse irasceris pecca
Abbreviated transcription (Latin):
num interualla conspicimꝰ int̾ celum & terram:
tanta seꝑatio ẽ. & tanta spatia locorum. Illuc
uolumꝰ ascendere: scalas ñ uidemus. Hunqͥd
forte fallimꝰ nos quia canticum graduum.
id ÷ canticum ascensionis cantamꝰ.: Ascendi¬
miꝰ adcelum: si cogitamꝰ dm̃: qui ascensioͣnẽ
in corde fecit. Quid ÷ ascendere incorde: ꝓfi¬
cere in diñ. Quomͦ om̃is qui deficit. ñ ascen¬
dit s cadit: sic om̃is qui ꝓficit ascendit.
D sisic ꝓficiat ut ñ suꝑbiat: sisic ascendat
ut ñ cadat. Si aut̃ ꝓfitiendo suꝑbiat: ascen¬
dendo iterum cadit. Sed ut non suꝑbiat:
quid debet facere: Leuet oculos suos adillum
qui habitat incęlo: ñ se attendat. Ouinis e¬
num suꝑb se attendit: & magnus sibi uide¬
tur qui sibi placet.S qui sibi placet. stulto
honuni placet: quia ille ipse stultus ẽ cum
sibi placet. Solus securus placet: qui dõ pla¬
cet. Et quis ÷ qui placet dõ cui placuerit ds̃.

Expanded text:
nim intervalla conspicimus inter coelum et terram, nim intervalla conspicimus inter coelum et terram, tanta separatio est, et tanta spatia locorum: illuc volumus ascendere, scalas non videmus: numquid forte fallimus nos, quia «Canticum graduum,» id est, canticum ascensionis cantamus? Ascendimus ad coelum, si cogitamus Deum, qui ascensus in corde fecit. Quid est ascendere in corde? Proficere in Deum. Quomodo omnis qui deficit, non descendit, sed cadit: sic omnis qui proficit, ascendit: sed si sic proficiat, ut non superbiat; si sic ascendat, ut non cadat: si autem proficiendo superbiat, ascendendo iterum cadit. Sed ut non superbiat, quid debet facere? Levet oculos suos ad illum qui habitat in coelo, non se attendat. Omnis enim superbus se attendit, et magnus sibi videtur qui sibi placet. Sed qui sibi placet, stulto homini placet; quia ille ipse stultus est, cum sibi placet. Solus securus placet qui Deo placet. Et quis est qui placet Deo? Cui placuerit Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde angitur cor xp̃ianiͤ quia ñdum cum
xp̃o uiuit. Unde ãgitur cor xp̃iani: quia
peregrinatur &e desid̾at patriam. di inde
angitur cor tuum: etiam si felix sođm scł̃m
fueris. gemis. Et si omĩa ꝓsꝑa confluant:
& undiq tͥ iste mundus arrideat: tu tam̃
gemis. qui in ꝑegrinatione te constitutum
uides. Et sentis iam quidem te habere feli¬
citatem scđm oculos stultorum: s sĩ scdđ̃m
lam quexens desideras. & desiderando ascen¬
dis : &e ascend̾endo cantas canticum graduũ:
& cantando canticum gradutim dicis. Aa-
te leuaui oculos meos: qui habitas incȩlo.
Ascend̾ens quo leuaturus erat oculos nisi
illuc qͦ tendebat & ascendere desiderabat:
De t̾ra enim: ad cęlum ascendit. Ecce t̃ra de¬
orsum quam calcamꝰ pedib nr̾is ÷ ecce etiam
celum sursum qđ uidemꝰ ocłis nr̃is: & ascen¬
dendo cantamꝰ. Ad te leuaui oculos meos:
qui habitas ni glo. Ubi sunt gͦ scalȩ: tanta e¬

Expanded text:
Unde angitur cor christiani? Quia nondum cum Unde angitur cor christiani? Quia nondum cum Christo vivit. Unde angitur cor christiani? Quia peregrinatur et desiderat patriam. Si inde angitur cor tuum, etiamsi felix secundum saeculum fueris, gemis; et si omnia prospera confluant, et undique tibi iste mundus arrideat, tu tamen gemis, quia in peregrinatione te constitutum vides; et sentis jam quidem te habere felicitatem secundum oculos stultorum, sed nondum seclam quaerens desideras, et desiderando ascendis et ascendendo cantas «Canticum graduum,» et cantando «Canticum graduum,» dicis, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo.» 3. Ascendens, quo levaturus erat oculos, nisi illuc quo tendebat, et ascendere desiderabat? De terra enim ad coelum ascendit. Ecce terra deorsum, quam calcamus pedibus nostris; ecce etiam coelum sursum, quod videmus oculis nostris; et ascendendo cantamus, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo.» Ubi sunt ergo scalae? Tanta e
Abbreviated transcription (Latin):
d te dñe leuaui oculos meos. Debetis qͥ¬
dem putare unum quemq ur̾m loqͥ:
s unus ille maxine loquitur. qui en¬
am diffusus ẽ. toto orbe t̾rarum̃. Unꝰ
ille loquitur: qui alibi dic̃. Afinibꝰ t̃rȩ ad
te clamaui: cum angeretur cor meum. Quis
ẽ iste qui clamat a finib t̃rȩ : quis: unus
homo. diffusus ẽ usq ad finest̾rȩ. Unus qui¬
sq homo: in regione sua potest damare.
Nunquid afinibꝰ t̃re: s hereditas illa xp̃i.
de qua diccum ẽ. Dabo tͥ gentes hereditatẽ
tuam. & possessionem tuã t̃inmos t̃rȩ: ipsa
daniat & dicit. Afinib t̾rȩ ad te clamaui:
cum angeret᷑ cor mneum. Angat᷑ cor nr̃m:
&e damemus. Und̃e angatur cor nr̾m: non
d̃ehis quȩ hic patiunt᷑ & mali. Uerbi gr̃a.
quia damnum patiunt᷑. Nam sunde angit᷑ cor:
cuius ẽ. Quia nescio quem tuorum ex uolun¬
tate dĩ amisisti.Si inde angitur cor. qͥd mag¬
uum: hinc ãgunt᷑ & corda fi delium: ista
patuint᷑. & qui ñdum in xp̃o crediderunt.

Expanded text:
d te, Domine, levavi oculos meos.» Debetis quidem putare unumquemque vestrum loqui; sed unus ille maxime loquitur, qui etiam diffusus est toto orbe terrarum. Unus ille loquitur, qui alibi dicit, «A finibus terrae ad te clamavi, cum angeretur cor meum» . Quis est qui clamat a finibus terrae? quis unus homo diffusus est usque ad fines terrae? Unusquisque homo in regione sua potest clamare; numquid a finibus terrae? Sed haereditas Christi, de qua dictum est, «Dabo tibi gentes hoereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» , ipsa clamat et dicit, «A finibus terrae ad te clamavi, cum angeretur cor meum.» Angatur cor nostrum, et clamemus. Unde angatur cor nostrum? Non de his quae hic patiuntur et mali, verbi gratia, quia damnum patiuntur: nam si inde angitur cor, cinis est. Quia nescio quem tuorum ex voluntate Dei amisisti, si inde angitur cor, quid magnum? Hinc anguntur et corda infidelium; ista patiuntur et qui nondum in Christum crediderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dico te. te passerem. locustam. uermiculum. Ni¬
chil horium ñ ille fecit: & cura ẽ illi de om̃ibꝰ.
Non ad p̃ceptũg̾ deudiem: Nam p̃ceptũ: soli
homini dedit. Dicit enim psalmꝰ. homines
& ium̃ta saluos facies dñe: scłm multtudi¬

Expanded text:
dico, te: passorem, locustam, vermiculum; nidico, te: passorem, locustam, vermiculum; nihil horum non ille fecit, et cura est illi de omnibus. Non ad praeceptum cura est; nam praeceptum soli homini dedit. Dicit enim psalmus: «Homines et jumenta salvos facies, Domine; secundum multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ÷ qͦd dicis: Non subrepat tͥ incorde ma¬
la cogttatio. De his esto. de quib paulo aute¬
loquebamͣ: laudabo dñm inuita mea: psallam deo
meo quam du sum. S iste aliis alloquit᷑. nescio
qͦs tepidos. qͦs exhortatur: & quasi u̾tent᷑ ne despe¬
rent de se. quia uel ñ sunt in conspectu dĩ. Mul
quid agant. Audi eloquia diuina. Nolite desꝑare.
Qui curai ͭ facere. te ñ curat reficere: Nonne ds̃
tuus ẽ. qui fecit celum & t̾ram & mare: maguꝰ¬
ds̃. S nunquid cogitat de me: ipse itte fecit.
Diceret᷑ tͥ. quomͦ: Nunquid ego sũ celum. aut
ego sum t̃ra. aut ego sum mare: Et quio es: ma¬
nifestum ẽ. Nec cȩlum sũ. nec t̃ra sum. nec mare
sil: s in t̃ra sũ. Uel hoc concedis mͥ: quia int̾raes.
dudi quia tantũ celum & t̃rã & mare ds̃ fecit.
fecit enim &ȩlũ & t̾ram & mare: & omĩa quȩ in
eis sunt. Si gͦ omĩa quȩ ineis sunt. & te parum

Expanded text:
Quid est hoc quod dicis? Non subrepat tibi maQuid est hoc quod dicis? Non subrepat tibi mala cogitatio in cor; de his esto de quibus paulo antloquebamur, «Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo quamdiu sum.» Sed iste alios alloquitor, nescio quos tepidos, quos exhortatur, et quasi veretur ne desperent de se, quia ve non sunt in computo Dei. Multoquid agant. Audi eloquia divina, noli de te desperare. Qui curavit facere te, non curat reficere te? Nonne Deus tuus est qui fecit coelum, et terram, et maDeus; sed numquid cogitat de me? Ipse te fecit, diceretur tibi. Quomodo? numquid ego sum coelum, aut ego sum terra, aut ego sum mare? Et quidem manifestum est, nec coelum sum, nec terra sum, nec mare sum; sed in terra sum. Vel hoc concedis mihi, quia in terra es. Audi quia non tantum coelum et terram et mare Deus fecit: «Fecit» enim «coelum, et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt.» Si ergo «omnia quae in eis sunt,» et te. Parum
Abbreviated transcription (Latin):
Quando cogitationem occupas: respice uinume¬
rabilitatẽ stellarum. Respice tanta genera semi¬
num: tantas diu̾sitates aiimaltũ: qͥcquia na¬
tat inaquis. reꝑit in t̃ra. uolitat maere: circu¬
it in celo. Omĩa ista ꝗͣ miagna: ꝗͣ p̃clara: quã
pulchra: ꝗͣ stupenda: Ecce quifecit hec om̃iã
ds̃ tiuus ẽ. Lone ibi sꝑem tuam ut sis beatus:
spes illiuis i dñm dm̃ ipsus. Quemꝰ Qui fe¬
cit celum & t̃ram mare ce omia que in eis ft̃.
Magnum dm̃ habemꝰ. Attendite fãs. magnũ
dm̃ bonum facientem talia. Quia gͦ hinic
cogitauit ds̃ ut faceret: Si tam̃ dicendũ ẽ
de dõ: cogitauit celum. t̃ra. mate. & omnia
quȩ in eis sint. Forte diccurus erat homo iste.
Uideo qͥdem omĩa magna ista. cȩlũ & terrã
iuare fecit ds̃. Quando me cõputat ãs uiter
ea quȩ fecit: Et uere ego ad curam ipsitis ꝑti
neo: & mͦ de ine cogitat ds̃. Aut scit an uiuã:

Expanded text:
quando cogitatione occupas? Respice innumequando cogitatione occupas? Respice innumerabilitatem stellarum; respice tanta genera seminum, tuntas diversitates animalium, quidquid natat in aquis, repit in terra, volitat in aere, circuit in coelo: omnia ista, quam magna, quam praeclara, quam pulchra, quam stupenda! Ecce qui fecit haec omnia, Deus tuus est. Pone ibi spem tuam, ut sis beatus: «Spes illius in Dominum Deum ipsius.» Quem? «Qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt.» Magnum habeDeum, bonum, facientem talia. Quid ergo hinc cogitavit Deus, ut faceret si tamen dicendum est de Deo, Cogitavit «coelum, terram, mare, et omnia quae in eis sunt?» Forte dicturus erat homo iste: Video quidem omnia magna ista: coelum et terram, mare fecit Deus: quando me computat Deus inter ea quae fecit? et vere ego pertineo ad curam ipsius, et modo de me cogitat Deus, aut scit an vivam?
Abbreviated transcription (Latin):
tos deos. &e dicunt eos dominos suos. & deos
suos. S dicit apłs. Et si sunt qui dicaut᷑ dĩ. si¬
se fit spes tua: dñs deus tuus. In illo sit spes tua.
In domino dõ suo. ẽ spes etiam illius: qui colit sa¬
turnum. In dño dõ ipsius ẽ spes qui colit mar¬
tem: qui colit neptunum. qui colit mercuriũ.
Plus a deo : qui colit uentrem: de quibꝰ dictum
ẽ quorum ds̃ uenter ẽ. Ergo ille illius as̃: atq
ille illius. Quid huius beati: Qma spes ipsius:
in dño dõ ipsius. S. quis ÷ iste: Qui fecit cȩ¬
lum & t̾ram. mare & omĩa quȩ in eis sunt.
Fãs mer: magnum dm̃ habeniꝰ. Beuedicamꝰ
nom̃ scm̃ eius: quia dignatꝰ ẽ facere nos pos¬
sessionem suam. Nondum uides am̃. Non po¬
tes amare plene qđ ñdum uides: que uides ip¬
se feeit. Miraris inundũ: quere artificẽ mundi.
Suspicis celũ: & exhorrescis. Cogitas uiuu̾sam
tram: & contremiscis maris magnituamem.

Expanded text:
tos deos, et dicunt eos dominos suos et deos tos deos, et dicunt eos dominos suos et deos suos. Sed dicit Apipse spes tua, Dominus Deus tuus; in illo sit spes tua. In domino deo suo est spes etiam illius qui colit Saturnum; in domino deo ipsius est spes, qui colit Martem, qui colit Neptunum, qui colit Mercurium: plus addo, qui colit ventrem, de quibus dictum est, «Quorum deus venter est» . Ergo ille illius deus, atque ille illius. Quis hujus beati? Quia «spes ipsius in Domino Deo ipsius.» Sed quis est iste? «Qui fecit coelunt et terram, mare et omnia quae in eis sunt.» Fratres mei, magnum Deum habemus! benedicamus nomen sanctum ejus, quia dignatus est facere nos possessionem suam. Nondum vides Deum, non potes amare plene quod nondum vides. Quae vides, ipse fecit. Miraris mundum, quare non artificem mundi? Suspicis coelum, et exhorescis; cogitas universam terram, et contremiscis; maris magnitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
uentiũ. Tu eris porcio mea. eris tu possessio: &
possidebis. Possessio dĩ eris: & possessio tuaerit
as. Tueris possessio eius ut colaris abeo: & ip¬
se erit possessio tua ut colas eum. Nam et tu
tolis dm̃: sit coleris a dõ. Recte dr̃: colo dm̃.
Quomͦ aut̃ color a deo: Inuenimꝰ apuit apłm:
dĩ iquit agri cultura estis: dĩ edificatio estis.
Et dñs. Ego sum uquit uitis. uos estis sarm̃ta:
&e pat̃ m̃s agricola. Colit de gͦ ds̃: ut sis ftu¬
atuosus. &e colis dm̃. ut sis fruccuosus. Tibi
bonũ ẽ. qł te colit ds̃: tͥ bonum ẽ. qͦd colis
dm̃. Cultor ds̃. si recedat ab homine: deser¬
tus fit homo cultor. homo si recedat a deo:
desertus fit ipse homo. lec crescit ds̃ acce¬
dente te: nec decrescit discedente te. Ergo
erit ipse possessio nr̃a ut nos pascat: & eri¬
nus possessio ipfuis ut nos regat. Spes ille̾
us: Attendite fr̃s. Multi enim hñt mul¬

Expanded text:
ventium» . Tu eris portio mea. Eris tu possessio, et ventium» . Tu eris portio mea. Eris tu possessio, et possidebis; possessio Dei eris, et possessio tua erit Deus: tu eris possessio ejus, ut colaris ab eo; et ipse erit possessio tua, ut colas eum. Nam et tu colis Deum, et coleris a Deo. Recte dicitur, Colo Deum: quomodo autem color a Deo? Invenimus apud Apostolum: «Dei,» inquit, «agricultura, Dei aedificatio estis» . Et Dominus, «Ego sum,» inquit, «vitis, vos estis sarmenta, et Pater meus agricola» . Colit te ergo Deus, ut sis fructuosus; et colis Deum, ut sis fructuosus. Tibi bonum est quod te colit Deus; tibi bonum est quod colis Deum. Cultor Deus si recedat ab homine, desertus fit homo; cultor homo si recedat a Deo, desertus fit ipse homo. Nec crescit Deus accedente te, nec decrescit discedente te. Ergo erit ipse possessio nostra, ut nos pascat; et erimus possessio ejus, ut nos regat. 12. «vers.us? Attendite, fratres. Multi enim habent mul
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ facimꝰ. si infilios hominum. si in principes
ñ ẽ sꝑandum: Quid facimꝰ: Beacus ciuĩ ds̃ iacob
aduitor eius. Houille homo. ant ille homo.
ñ ille angłs. aut ille angłs: s beatuis cuiꝰ ds
iacob additor. Quia & ipsi lacob sic fuit addui¬
tor: ut de lacob faceret ifrł. Magnũ aq̃uto¬
rium. Isrł iam uidens dm̃r hic gͦ positꝰ & ꝑe¬
griuuꝰ. Nondũ itidens. si habueris adiutorem
dm̃. iacob. ex iacob etis ifrł. & eris uidens dm̃:
& periet om̃is laboi ceomũs gemit᷑. Transeunt
cuure iuordaces: succedent laudes felices. Beatꝰ
cuiis ds iacob adiutor ẽ eius. huiꝰ iacob. Qua¬
re iste begtus: Interim adhuc uihac uita
gemens: Spes illius in dñm dm̃ ipsius. Idõ
beatus: quia spes ipsius in dũm dm̃ ipsuis.
In quo ẽ spes ipsus: ipse ent rex ipsuis. fñs.
an forte erraui quia dixerim nr̃m futurum
dm̃: Qa si dicerem. hereditatem ur̃am futti¬
tum: Spes mea es tur: porcio mea intra ui¬

Expanded text:
go facimus, si in filios hominum, si in principes non est sperandum? quid facimus? «Beatus cujus Deus Jacob adjutor est ejus.» Non ille homo aut ille homo, non ille angelus aut ille angelus; sed, «Beatus cujus Deus Jacob adjutor est:» quia et ipsi Jacob sic fuit adjutor, ut de Jacob faceret Israel . Magnum adjutorium, Israel jam videns Deum. Hic ergo positus et peregrinus nondum videns Deum, si habueris adjutorem Deum Jacob, ex Jacob eris Israel, et eris videns Deum; et periet omnis labor et omnis gemitus, transient curae mordaces, succedent laudes felices. «Beatus cujus Deus Jacob adjutor est ejus:» hujus Jacob. Quare iste beatus, interim adhuc in hac vita gemens? «Spes illius in Dominum Deum ipsius.» Ideo beatus, quia «spes ipsius in Dominum Deum ipsius.» In quo est spes ipsius, ipse erit res ipsius. Fratres, an forte erravi, quia dixi rem nostram futurum Deum? Quid si dicerem haereditatem nostram futurum? «Spes mea es tu, portio mea in terra vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dĩ. in animo ẽ ñ ii scło. ꝓcedit aliqndo homo
habens plenam domum. uberes t̾ras multa p̃¬
dia. multum auri & argenti: nouit quia in
ipsis ñ ẽ p̃sum̃dum humiliat se dõ. facit inde
bene. ita cor ipsuis erigit᷑ ad dm̃: ut nouerit
quia ñ solum nichil illi ꝓsunt diuitie iꝑsȩ.
& impediunt pedes ipsius. nisi ille regat. &
ille subueniat. & numerat᷑ int̾ pauꝑes qui sa¬
turant᷑ panibꝰ Inuenis alium iñdicũ inflatũ.
aut idõ ñ inflatum. qͥa nichil ht̃. quereitt̃e
tam̃ iuide inflet᷑. Non atcendit dĩ facultatẽ
s cupiditatẽ: & uidicat eum scđ̃m cupiditatẽ.

Expanded text:
per Dei in animo est, non in sacculo. Procedit aliquande homo per Dei in animo est, non in sacculo. Procedit aliquande homo habens plenam domum, uberes terras, multa praedia, multum auri et argenti, novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se Deo, facit inde bene; ita cor ipsius erigitur ad Deum, ut noverit quia non solum nihil illi prosunt divitiae ipsae, sed et impediunt pedes ipsius, nisi ille regat et ille subveniat: et numeratur inter pauperes qui saturantur panibus. Invenis alium mendicum inflatum, aut ideo non inflatum, quia nihil habet, quaerentem tamen unde infletur. Non attendit Deus facultatem, sed cupiditatem: et judi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Multi de amicis potentiorib p̃sumꝑser̃.
cecider᷑ illi de quibꝰ p̃sumpser̃ ÷ & inuoluer eos
de qͥ de se p̃sump ser̃. Respicite exempla ge¬
neris humani. Quid magnũ ẽ. qͦduob̾ dr̃:
Non solum de his scripturis ea loqͥmur: legi¬
te ea in orbem trarum. atceudite ñ p̃suma̾re
de pecunia. de anuico homine. de honore ce
lactantia scłi. Tolle ista onĩa: s habes illa.
Age dõ gras. si contempnis illa. Si aũ inflaris
unde: uoli attendere. Quando eris p̃da hommũ:
iam diabolo p̃da es. Siaut̃ dehis reb ñ p̃sũpse¬
ris: eris in m̃bris illius uidue. quȩ ẽ eccła de qua
aut̃ qđ ñ ẽ p̃termittendũ dicere. inuenis ꝑtuꝑẽ.
suꝑbũ. & diuttẽ hunlem. Cotidie patimur
tales. Audis pauꝑem: quasi genitẽ sub dtuite.
Et quando potentior p̃mit diues: tuno illũ hu¬
milẽ uides. Aliquando nec tunc: s tunc suꝑbũ.
Unde uides qͥd eẽt. si aliqͥd haberet. ⁊ Ergo pau¬

Expanded text:
tentioribus praesumpserunt: ceciderunt illi de quibus praesumpserunt et involverunt eos qui de se praesumpserunt. Respicite exempla generis humani. Quid magnum est quod vobis dicitur? Non solum de his Scripturis ea loquimur; legite ea in orbe terrarum. Attendite non praesumere de pecunia, de amico homine, de honore et jactantia saeculi. Tolle ista omnia: sed si habes illa, age Deo gratias si contemnis illa. Si autem inflaris inde, noli attendere quando eris praeda hominum; jam diabolo praeda es. Si autem de his rebus non praesumpseris, eris in membris illius viduae, quae est Ecclesia, de qua quod non est praetermittendum dicere, invenis pauperem superbum, et divitem humilem: quotidie patimur tales. Audis pauperem quasi gementem sub divite, et quando potentior premit dives, tunc illum humilem vides: aliquando nec tunc, sed et tunc superbum; unde vides quis esset, si aliquid haberet. Ergo pau
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ iob: locuta es tanquã exͣ insipientibꝰ mu¬
lieribꝰ. Adã putris reppulit euã tanquã dicens:
sufficit qđ ꝓpter te mortalis effectꝰ sũ. Ualue¬
ras in ꝑadiso: s uinceris in stercore. Magna
gr̃a dĩ. S unde ħ. nͥ qͥa ros hermon c̃pluerat
illã animã : s ded̾at dñs suauitatẽ: ut t̃ra nr̃a
daret fructũ suũ. In noctibꝰ extollite mauꝰ ur̃as.

Expanded text:
uta es tanquam una ex insipientibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus extollite manus vestras
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qđ sic ait. sicut ros hermon. qui descendit in
montẽ sion: cũ mons hermon longe sit disiũ¬
ctus ab ierłm. Nam transiordanen eẽ dicct᷑.
Ergo aliquid unt̾pretationẽ hermon quęxamꝰ.
Nomͣ eium hebreũ ẽ. & ͤ abemꝰ int̾pretationẽ
cruce: postea in cȩlo. Exaltatꝰ in cruce cũ hu¬
mliaret᷑:. ẜ humiliatio illiꝰ ñ potuit nͥ alta ẽẽ.
Homiinis dispensatio minꝰ uinꝰq fiebat: quȩ
significabat᷑ in ioħe: dĩ dispensatio in dño

Expanded text:
est quod sic ait, «Sicut ros Hermon, qui descendit super est quod sic ait, «Sicut ros Hermon, qui descendit super montes Sion;» cum mons Hermon longe sit disjunctus ab Jerusalem: nam trans Jordanem esse dicitur. Ergo aliquid interpretatione Hermon quaeramus. Non enim hebraeum est, et habemus interpretationem cruce; postea in coelo. Exaltatus in cruce, cum humiliaretur; sed humiliatio illius non potuit nisi alta esse. Hominis dispensatio minus minusque fiebat, quae significabatur in Joanne; Dei dispensatio in Do
Abbreviated transcription (Latin):
montẽ syon: Hoc uoluit intelligi. fr̃s mei.
Grãm dĩ ẽẽ qͦd fr̃s habitant inunũ. Non ex
sius itiribꝰ ñ ex suis meritis: s ex illius dono
sed ex illĩ gr̃a. sic̃ ros de celo. Hon enĩ t̃ra sibi
plicit. aut ñ quicqͥd genuerit arescit. nͥ plu¬
uia de cȩlo descendat. Dic̃ quodã loco in psal¬
mo. Pluuiã uoluntariã segregab̾ ds̃ heredi¬
tati tuȩ. Quare dix̃ uoluntariã: quia ñ meri¬
tis nt̃is. s illius uoluntate. Quid enim boni
ineruimꝰ peccatores: Quid boni meritimꝰ uu¬
qui : ex adam adam: & suꝑ adam multa pec¬
cata nascuntur. Quisquis nascitur adã nasci¬
tur: damnatꝰ de damnato. Et addidit ma¬
le uiuendo suꝑadam. Quid enĩ bom meruit
adam : & tam̃ misericors amauit: & ponsus
dilexit. Non pulchra: s ut face̾t pulchram.
Eego gram dĩ: dix̃ rorem hermon. d her¬
mon quid sit: nosse debetis. Monsẽ qͥdam¬
longe disiunctꝰ ab ierłm: id ÷ a syon. Itaq nurũ

Expanded text:
Sion.» Hoc voluit intelligi, fratres mei, gratiam Dei esse quod fratres habitant in unum; non ex suis viribus, non ex suis meritis, sed ex illius dono, sed ex illius gratia, sicut ros de coelo. Non enim terra sibi pluit, aut non quidquid genuerit arescit, nisi pluvia desuper descendat. Dicit quodam loco in psalmo: «Pluviam voluntariam segregabis, Deus, haereditati tuae» . Quare dixit «voluntariam?» Quia non meritis nostris, sed illius voluntate. Quid enim boni meruimus peccatores? quid boni meruimus iniqui? Ex Adam Adam, et super Adam multa peccata nascuntur. Quisquis nascitur, Adam nascitur, damnatus de damnato, et addidit male vivendo super Adam. Quid enim boni meruit Adam? Et tamen misericors amavit, et sponsus dilexit, non pulchram, sed ut faceret pulchram. Ergo gratiam Dei dixit rorem Hermon. 11. Sed Hermon quid sit, nosse debetis. Mons est quidamge disjunctus ab Jerusalem, id est a Sion. Itaque mirum
Abbreviated transcription (Latin):
lit. ⁊ sic̃ dño placuit ita factũ ẽ: sit nom̃ dm̃
benedictum. Quam nox atrox ꝑcussus uulnere
a capite usq ad pedes: putrefactꝰ liquescebat
in se. Tunc eũ eua ausa ẽ temptare. Dic ali¬
qͥd iu dm̃ tuũ: et morere. Audi benedicentẽ
in noctibꝰ. Locuta es inquit: quasi una ex in¬
sipientibꝰ mulieribꝰ. Sibona suscepimꝰ dñi:

Expanded text:
no placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibus: «Locuta es,» inquit, «quasi una ex insipientibus mulieribus. Si bona suscepimus de
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. Quando filium desidas & nascit᷑: benedicis
dñm. lib̾ata ẽ uxor tua a ꝑicł̃o part᷑: benedicis
dũm. E grotabat filius: liberat᷑ : benedicis
dũm. Egrotabat filius: forte q̃sisti mathematic̃.
sortilegum: forte ñ delingua. s de moub tuis ex¬
iit maledictio in dño: exiit de moribꝰ & uita tua.
Noli głari quia luigua benedicis: si uita male¬
dicis. Quomͦ inquies uita maledico: quia atten
maledicat. quid ꝓdest quia lingua tua bene¬
dicit: benedicite gͦ dnm. Quando: in noctibꝰ.
Quando benedixit iob. quam tristis nox erat:
ablata s̃ omĩa quȩ possidebant᷑. ablatis filiis¬

Expanded text:
ilium desideras et nascitur, benedicis Dominum. Liberata est uxor tua a periculo partus; benedicis Dominum. Aegrotabat filius, liberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua benedicis, si vita maledicis. Quomodo, inquis, vita maledico? Quia attendmaledicat, quid prodest quod lingua tua benedicit? Benedicite ergo Dominum. Quando? «In noctibus.» Quando benedixit Job? Quando tristis nox erat. Ablata sunt omnia quae possidebantur; ablati filii
Abbreviated transcription (Latin):
scłarũ laudabunt te. Qui tunc benedicturi
s̃ asine defectu: hic incipunt benedicere
dñm. Hic in tribulationibꝰ. in tẽptationibꝰ.
ittͣnolestiis. int̾ aduersitates scłi. int̃ insidias
inunici. uit̃ fraudes & impetus diaboli. hoc ẽ.
ecce nunic benedicite diũn. om̃s serui dñm. &
statis in domo dñi. Quid÷. qui statis : qui ꝑ¬
seueratis. Quia dictũ ẽ de qͦdam qͥ archangłs
fuit: & inueritate ñ stetit. Et dictũ ẽ de ami¬
co sponsi: amicꝰ aut̃ sponsi stat & audit eũ.
& gaudio gaudet ꝓpt̾ uocẽ sponsi. Ergo qui¬
In noctibꝰ excollite manꝰ urãs un scã. &e be¬
nedicite dum. Facile ẽ benedicere in dieb

Expanded text:
rum laudabunt te» . Qui tunc benedicturi sunt sine defectu, hic incipiunt benedicere Dominum; hic in tribulationibus, in tentationibus, in molestiis, inter adversitates saeculi, inter insidias inimici, inter fraudes et impetus diaboli. Hoc est, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini.» Quid est, «qui statis?» Qui perseveratis. Quia dictum est de quodam, qui archangelus fuit, «Et in veritate non stetit» : et dictum est de amico sponsi, «Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . in noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum.» Facile est benedicere in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
cce uutic benedicite dũm om̃s serui
dũi. Qui statis in domo dñi: matri¬
is domus dĩ nr̃i. Quare addidit in
attiis: acria ampliora spatia domꝰ intelligun¬
t̃. Qui stat in atriis: ñ angustat᷑. ñ p̃mit᷑. Quo
mͦ delectat᷑: in latitudine mane. & potes dilig̾e
inunicũ tuũ: qͥa ñ ea diligis uͥ ab inunico an¬
gustias patiaris. Quomͦ intelligeris stare in a¬
triis: sta in caritate: & stas matriis. In carita¬
te latitudo ẽ: in odio angustia. Audi apłm.
ra & indignatio. tubulatio & angustia: in
omnẽ animã homnis oꝑantis malũ. De lati¬
tudine aut̃ caritatis qͥd dic̃: qm̃ caritas dĩ dif
nob̾. Ubi audis diffusionẽ: intellige latitudi¬
nẽ. Ubi audis latitudinẽ: intellige atria nr
& habebis uerã benedictionẽ dñi ⁊ qͣndo ñ ma¬
ledicis inimicis. Alloquit᷑ enim sp̃s cos qui
patiunt᷑ tribulationẽ. ut glorient᷑ in tribula¬
tionibꝰ: & dic̃ eis. Ecce nuuc benedicite dñm:

Expanded text:
cce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.» Quare addidit, «in atriis?» Atria ampliora spatia domus intelliguntur. Qui stat in atriis, non angustatur, non premitur; quodam modo dilatatur. In latitudine mane, et potes diligere inimicum tuum; quia non ea diligis, ubi ab inimico angustias patiaris. Quomodo intelligeris stare in atriis? Sta in charitate, et stas in atriis. In charitate latitudo est, in odio angustia. Audi Apostolum: «Ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum» . De latitudine anobis» . Ubi audis diffusionem, intellige latitudinem; ubi audis latitudinem, intellige atria Domini; et habebis veram benedictionem Domini, quando non maledicis inimicis. Alloquitur enim Spiritus eos qui patiuntur tribulationem, ut glorientur in tribulationibus; et dicit eis, «Ecce nunc benedicite Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
quia sic uertit᷑ mundꝰ iste. quomͦ mnola. Ue enun
quos conterit. Dic ibi uersant᷑ fideles boni: ut
una ex eis consumat᷑. altera assumat᷑. Quasdam
etum acciones mnundi. faciunt dilectores scłi: frau¬
udatores. simulatores. Alii aut̃ sic ibi sunt: qͦmͦ
tes sint. Preterit enim figura huiꝰ mundi: uolo
uos sine sollicitudine cẽ. Audis quȩ assum̃t᷑ de
molendino. Certe enun multa peccata uiden¬
tur addiuites ꝑtinere. Cum enim plus agunt
&e plus administrant. & plus pleos pendet res
familiaris ampla: difficile ẽ ut nͣ plura pecca¬
ta contrahant. Et de illis dictũ ẽ: quia facilius.
gnũ cȩlorum. Et cum contristati ee̾nt. discipłi
ꝓ illis de qͥb iam desꝑant. consolatus ẽ eos dñs
dicens. Quȩ hominib impossibilia st̃: dõ faci

Expanded text:
quia sic vertitur mundus iste, quomodo mola: vae enim quia sic vertitur mundus iste, quomodo mola: vae enim quos conterit. Sic ibi versantur fideles boni, ut una ex eis consumatur, altera assumatur. Quasdam enim actiones mundi faciunt dilectores saeculi, fraudatores, simulatores. Alii autem sic ibi sunt, quomodo tes sint; praeterit enim figura hujus mundi: volo vos sine sollicitudine esse» . Audis quae assumetur de molendino? Certe enim multa peccata videntur ad divites pertinere. Cum enim plus agunt, et plus administrant, et plus ad eos pendet res familiaris ampla, difficile est ut non plura peccata contrahant; et de illis dictum est quia «facilius egnum coelorum.» Et cum contristati essent discipuli pro illis, de quibus jam desperabant, consolatus est eos Dominus dicens: «Quae hominibus impo
Abbreviated transcription (Latin):
hñt malos suos. De trib eium ipsis gene¬
rib dictum ẽ. duo in agro. unꝰ assumet᷑. et
unus relinquet᷑. Et duo in lecto: unꝰ assume¬
tur. & unꝰ relinquet᷑. Et duȩ in molendino:
una assumet᷑ & una relinquet᷑. In agro st̃
qui gubnant eccłam: unde dicit᷑ apłs. Uide¬
te si ñ in agro erat: ego plantaui. apollo ri¬
gauit: s ds̃ in crem̃tũ dedit. In lecto aut̃ eos
intelligi uoluit: qui amauer̃ quietẽ. ꝑ lectũ
enim quietẽ uoluit intelligi: ñ se miscentes
turbis. ñ tumultui generis humani. in otio
seruientes deo. Et inde tam̃: unꝰ assumet᷑. et
unꝰ relinquet᷑. Sunt ibi ꝓbi: & sunt ibi reꝓbi.
De expauescatis quando ibi inueniunt᷑ repbi:
nam & latent quidam. qui ñ inueniant᷑. nͥ
in finẽ. Due tte in molendino: ex nomine ge¬
neris feminini appellauit. Rlebes enim intelli¬
gi uoluit. Quare in molendino: quia in isto
nuudo uersant᷑. Ubi molendinum intelligit᷑

Expanded text:
habent malos suos. De tribus enim ipsis genehabent malos suos. De tribus enim ipsis generibus dictum est: «Duo in agro; unus assumetur, et unus relinquetur: et duo in lecto; unus assumetur, et unus relinquetur: et duae in molendino; una assumetur, et una relinquetur» . In agro sunt qui gubernant Ecclesiam. Unde dicit Apostolus videte si non in agro erat: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit» . In lecto autem eos intelligi voluit, qui amaverunt quietem; per lectum enim quietem voluit intelligi; non se miscentes turbis, non tumultui generis humani, in otio servientes Deo: et inde tamen unus assumetur, et unus relinquetur. Sunt ibi probi, et sunt ibi reprobi. Ne expavescatis quando ibi inveniuntur reprobi; nam et latent quidam, qui non inveniuntur nisi in fine. Duae item in molendino ex nomine generis feminini appellavit; plebes enim intelligi voluit. Quare in molendino? Quia in isto mundo versantur, ubi molendinum intelligitur;
Abbreviated transcription (Latin):
tur ȩbriosi cum sobriis: pͣcipites cum conside¬
tatis: furentes cum simplicibꝰ: uagantes cum
congregatis. Sed tam̃ dicere consuer̃. Quid sibi
uult nom̃ monachorum: Quanto melius di¬
cimꝰ nos. quid sibi uult nom̃ cr lllionũ: s
ñ inquiunt uocant᷑ circilliones. foite corrup¬
to sono nominis: eos appellamꝰ. Dicturi sunt
nob̃ irtegrum nom̃ ipsorum. Forte circũcellio¬
nes uocant᷑: ñ circilliones. Plane si hoc uocan¬
tur: exponant quid sint. Nam cirtũcellio¬
nes dicti sunt: quod circum cellas uagantur.
Solent ire enĩ hac illac. nusquã habentes
sedes: & facere quȩ nostis. & quȩ illi norunt
&e monachi falsi sunt. Et nos nouimꝰ tales:
s ñ perit fr̃nitas pia ꝓpt̾ eos qui ꝓfitent᷑ qͥd
ñ sunt. Tam sunt eium monachi falai: quã
& clerici falsi. & fideles falsi. Omĩa genera
fr̃s mei tria quȩ aliquando uob̃ cõm̃daui¬
miꝰ: et ut puto ñ semel habent bonos suos.

Expanded text:
tur ebriosi cum sobriis, praecipites cum considetur ebriosi cum sobriis, praecipites cum consideratis, furentes cum simplicibus, vagantes cum congregatis. Sed tamen dicere consueverunt: Quid sibi vult nomen monachorum? Quanto melius dicimus nos: Quid sibi vult nomen circellionum? Sed non, inquiunt, vocantur circelliones. Forte corrupto sono nominis eos appellamus. Dicturi sumus vobis integrum nomen ipsorum? Forte circumcelliones vocantur, non circelliones. Plane si hoc vocantur, exponant quid sint. Nam circumcelliones dicti sunt, quia circum cellas vagantur: solent enim ire hac, illac, nusquam habentes sedes; et facere quae nostis, et quae illi norunt,, sunt et qui monachi falsi sunt; et nos novimus tales: sed non periit fraternitas pia, propter eos qui profitentur quod non sunt. Tam sunt enim monachi falsi, quam et clerici falsi, et fideles falsi. Omnia genera, fratres mei, tria quae aliquando vobis commendavimus, et ut puto, non semel, habent bonos suos,
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Et nemo dicebat aliquid ꝓpriũ: sed e¬
rant illis omia cõmunia. Et qͥd÷ in unum:
& erat illis inquit anima una ce cor unũ ito
dm̃. Ergo ipsi priꝰ audier̃: ecce quã bonũ et
quã iocundũ habitare fr̃s in unum. Primi
audier̃: s ñ soli audier̃. Non enim usq ad illos
ista dilectio & uuitas fr̃m uenit. Uenit enĩ &
ad posteros ista caritatis exultatio & uotũ dõ.
ẽẽ impiger auunus ut & uoueat et reddat: ne
cũ se minus idoneum putat ad reddendum:
piger sit ad uouendum. Rane nunꝗͣ redaet:
si de suo se putauerit redditurum. Ex uoce
huiꝰ psalmi appellati st̃ et monachi: ne quis
uob̾ de isto nomine instltet catholicis. Quãtlo
uos recte hereticis de circuncellionibꝰ insultare
ceperitis. ut erubescendo saluentur: illi inuob̃
mo si cõꝑandi st̃: uos uidete si uerbis ur̾is
opus ẽ. lam laboratis. ñ opus ẽ. ñ ut admone¬
as unũ quẽq ut attendat. Solum attendat. &¬
comparet qđ opus ẽ. Et uerbis nr̃is comparen¬

Expanded text:
erat; et nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia.» Et quid est, «in unum? Et erat illis,» inquit, «anima una et cor unum in Deum» . Ergo ipsi prius audierunt, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» Primi audierunt, sed non soli audierunt. Non enim usque ad illos ista dilectio et unitas fratrum venit. Venit enim et ad posteros ista charitatis exsultatio, et votum Deo. esse impiger animus, ut et voveat, et reddat; ne cum se minus idoneum putat ad reddendum, piger sit ad vovendum. Plane nunquam reddet, si de suo se putaverit redditurum. 3. Ex voce hujus psalmi appellati sunt et Monachi, ne quis vobis de isto nomine insultet Catholicis. Quando vos recte haereticis de Circellionibus insultare coeperitis, ut erubescendo salventur; illi vobis o si comparandi sunt, vos videte; si verbis vestris opus est, jam laboratis. Non opus est, nisi ut admoneatis unumquemque ut attendat; solum attendat, et comparet. Quid opus est verbis vestris? Comparen
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i temꝑe: semꝑ laus eius mnore meo. Ergo
in istis tribꝰ om̃im significata s̃ tria genera
hominũ: & in illis drib rursus in euangłio
quȩ cominemorat. Quid gͦ dicunt illi qui nob̃
ile nomine monachorũ insultant: Fortasse
diccuri sunt nr̃i ñ uocant᷑ circuncilliones.
uos illos ita appellatis contumelioso nomine:
nã nos eos ita ñ uocamꝰ. Dicant qͥd eos uocent:¬
& audietis. Agonisticos eos uocant: fatemur

Expanded text:
omni tempore; semper laus ejus in ore meo» . Ergo omni tempore; semper laus ejus in ore meo» . Ergo in istis tribus nominibus significata sunt tria genera hominum, et in illis tribus rursus in Evangelio, quae commemoravi. 6. Quid ergo dicunt illi qui nobis de nomine monachorum insultant? Fortasse dicturi sunt: Nostri non vocantur circumcelliones: vos illos ita appellatis contumelioso nomine; nam nos eos ita non vocamus. Dicant quid eos vocent, et audietis. Agonisticos eos vocant. Fatemur
Abbreviated transcription (Latin):
rens. Erat uir sc̃s. in desidiis cȩlestib uitã gerens:
temptatꝰ in multis: & inuentꝰ aurũ obrizum.
Quam quietꝰ erat: qui &e int̃ leones securus
erat. Ergo in nomine dauielis. qui etiã uir de¬
sidetiorum ẽ appellatꝰ. s utiq castrorum atq
scõrũ significant᷑ serui dĩ de quib dr̃ ecce quã
bonum & quã locundum. habitare fr̃s inunũ.
In nomine iob: significant᷑ una illa de mo¬
leudino quȩ assumit᷑. Habebat enim uxorẽ:
habebat filios. habebat multas diuitias. Et tã
multa habebat in isto scło: ut diabolus hoc ei
obiceret. quia ñ gratis. s ꝓpterea quȩ acceꝑat
om̃ib repentina afflictione & tẽptatione. a¬
missa hereditate. amissis heredibꝰ: sola contui¬
ge. sibi relicta. ñ ad consolationẽ. s ad temp
tationẽ. ait qdđ nostis. Dñs dedit dñs abftu-¬
lit. sicut placuit dño ita factum ẽ: sit nom̃

Expanded text:
rens. Erat vir sanctus, in desideriis coelestibus vitam gerens; rens. Erat vir sanctus, in desideriis coelestibus vitam gerens; tentatus in multis, et inventus aurum obrizum. Quam quietus erat, qui et inter leones securus erat ! Ergo in nomine Danielis, qui etiam «vir desideriorum» est appellatus ; sed utique castorum atque sanctorum, significantur servi Dei, de quibus dicitur, «Ecce quam» «bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» In nomine Job significatur una illa de molendino quae assumetur. Habebat enim uxorem, habebat filios, habebat multas divitias; et tam multa habebat in isto saeculo, ut diabolus hoc ei objiceret, quia non gratis, sed propter ea quae acceperat,omnibus repentina afflictione et tentatione, amissa haereditate, amissis haeredibus, sola conjuge sibi relicta, non ad consem, ait quod nostis, «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Duites sint inqͥt in oꝑib bonis: facile tribu¬
ant. cõmunicent. tesauritent. Et quid inde
illis lucri ᷑ chesauritant sibi fundam̃tũ boñ
in futurũ: ut app̃hendant uerã uitã. Ecce quȩ
assumet᷑ de molenditio. Qualis aut̃ diues ille
erat qui induebat᷑ purpura & bisso. & epula¬
bat᷑ cotidie splendide. & iacentẽ ad ianuam
suã pauꝑem contemnebat: Relinquet᷑. qͥa de
molendino una assumet᷑. & ima relitiquet᷑.
Sic dicit & erechiel de trib ꝑsonis inquibꝰ ñ absur¬
de tria hec genera intelligimus. cũ nuserit dñs
gladium int̾ra. Et si fuerint in medio eorum noe
daniel et iob: ñ lib̾abunt filios neq filias. s ipfi
soli salui erunt. lam illi olim lib̾ati st̃: s in istis
trib nominibꝰ tria genera quędam significauit.
Noe significat rectores eccłȩ: quia ipse arcã in
diluuio gub̃nauit. Daniel aut̃ uitã quietam
elegit. incelibatu seriuire dõ: id ÷ uxorem ñ que¬

Expanded text:
Divites sint,» inquit, «in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent.» Et quid inde illis lucri? «Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Ecce quae assumetur de molendino. Qualis autem dives ille erat qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et jacentem ad januam suam pauperem contemnebat , relinquetur. Quia de molendino una assumetur, et una relinquetur. 5. Sic dicit et Ezechiel de tribus personis, in quibus non absurde tria haec genera intelligimus: «Cum miserit Dominus gladium in terram, etsi fuerint in medio eorum Noe, Daniel et Job, non liberabunt filios neque filias; sed ipsi soli salvi erunt» . Jam illi olim liberati sunt, sed in istis tribus nominibus tria genera quaedam significavit. Noe significat rectores Ecclesiae, quia ipse arcam in diluvio gubernavit . Daniel autem vitam quietam elegit, in caelibatu servire Deo, id est, uxorem non quae
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt huiꝰ scli ñ suꝑbe saꝑere. Inuenis enĩ pau¬
ꝑem suꝑbientẽ: diuitẽ humilem: Xp̃ianum
bene considatum. quia omĩa illa p̃tereunt
& p̃ter fluunt. quia nichil attulit in hunc
mundum. nichil potest de mundo auferre. co¬
gitantẽ quẽadmodũ diues ille qui ardebat
in flãma: aput inferos guttã sibi distillari de di¬
gito desiderauit eiꝰ qui micas de m̃sa eiꝰ con¬
cupierat: cogitantes ista. faciunt qđ ait apłs.¬

Expanded text:
us hujus saeculi non superbe sapere.» Invenis enim pauperem superbientem, divitem humilem; christianum bene considerantem quia illa omnia praetereunt et praeterfluunt, quia nihil attulit in hunc mundum, nihil potest de mundo auferre; cogitantem quemadmodum dives ille qui ardebat in flamma apud inferos, guttam sibi destillari de digito desideravit ejus qui micas de mensa ejus concupierat. Cogitantes ista, faciunt quod ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
patris. Xpc̃ nr ẽ: cum saluat nos & regit
minum illã sibi assumat: quia ipse scificat. Alio¬
quin ñ erit uerum: suꝑ ipsum autẽ efflorebit scĩ¬
ficatio inea. Gła scĩficationis florebit. Sc̃ificatio
fłorebit eiim qdł dixit: ad głam uult ꝑuenire.
Quando enim florent arbores: tuuc pulchrȩ ft̃.
Ergo scĩficatio in baptismo. uude floret e claret¬
unde cessit mundus huic pulchritudini. quia in
xp̃o floret. Nam pene illã in hominis potesta¬
te quom floret. quando om̃is caro fenũ. & om̃is
cdaritas carius. ut flos feni: Explicit psalmĩ

Expanded text:
tus noster est, cum salvat nos et regit minum illam sibi assumat, quia ipse sanctificat; alioquin non erit verum, «Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Gloria sanctificationis florebit. Sanctificatio «Florebit» enim quod dixit, ad gloriam vult pertinere: quando enim florent arbores, tunc pulchrae sunt. Ergo sanctificatio in Baptismo; inde floret mundus huic pulchritudini? Quia in Christo floret: nam pone illam in hominis potestate; quomodo floret, quando omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni . IN PSALMUM
Abbreviated transcription (Latin):
cepturi sumꝰ. Ora: fuus uestim̃ti ẽ. Quid acceptu¬
ri sumꝰ in fine uestim̃ti: Anquia in fine tempo¬
rum habitura erat ȩccła. fr̃s habitantes in unũ:
An in ora ꝑfectionẽ intelligimꝰ. qͥa inora ue¬
stim̃tũ ꝑficitur : et illi ꝑfecti: qui norunt ha¬
bitare in unũ: illi ꝑfecti qͥ legẽ implent. Quo¬
mͦ aut̃ implet᷑ lex xp̃i abeis qͥ habitant fr̃s
in unũ: Aridi apłm. Inuicẽ ouera ur̃a portate:
ce sic implebitis legẽ. xp̃i. Hȩc ẽ ora uestum̃ti.

Expanded text:
cepturi sumus? Ora, finis vestimenti est. Quid acceptucepturi sumus? Ora, finis vestimenti est. Quid accepturi sumus in fine vestimenti? An quia in fine temporum habitura erat Ecclesia fratres habitantes in unum? an in ora perfectionem intelligimus, quia in ora vestimentum perficitur; et illi perfecti, qui norunt habitare in unum? Illi perfecti qui legem implent. Quomodo autem impletur lex Christi ab eis qui habitant fratres in unum? Audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi» . Haec est ora vest