comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quis tantam bonitatem dĩ dicere:
quis estimare sufficiat: De ipsa
pęna criminis. ꝑuenit ad pręmia
uirtutis. Idcrrco autẽ om̃ipotens
as̃ dectos suos inquibusdam lapsibus
cadere ꝑmisit. ut aliis inculpa ia¬
centibus si toto ad cuni corde cor¬
surgant spem utnię redderet: &
eis ꝑ lanrenta pęnitentiae uiam
pietatis aperiret. Eixercranus
ergo nosmetipsos in lamentis: ex¬
tinguamus fletibus & dignis pęni-¬
indulta non pereant: quia qui
multos a suis iniquitatibus iam
sanatos aspicimus: quid aliud quã
suꝑnȩ miscđĩae pignus tentius:¬

Expanded text:
Quis tantam bonitatem Dei dicere, Quis tantam bonitatem Dei dicere, quis aestimare sufficiat? De ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibusdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgant, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamus ergo nosmetipsos in lamentis, exstinguamus fletibus et dignis poeniindulta non pereant, quia qui multos a suis iniquitatibus jam sanatos aspicimus, quid aliud quam supernae misericordiae pignus tenemus
Abbreviated transcription (Latin):
illud: qͥa qͥ pȩnitentiã peccatorib indixia.
quid aliud quam cęlorã regnũ fieri
uolentiam docuit: Recogitemus
nosmetipsos assiduis lamentis atteramꝰ.
Hereditatem iustorũ quam non tenui.¬
mus ꝑuitam : rapiamus ꝑ pęnitentiã.
Uult anobis om̃i potens as talem uio¬
lentiam perpeti. Nam regnũ cȩlorũ
rapi uult nr̃is fletibus: quod nr̃is me.¬
ritis non debetur. Abspei ergo cer-¬
titudine. nulla nõs malorũ nr̃orum
qualitas. nulla quantitas frangat.
Prȩstat magnam uenię fiduciã latro
ille uenerabilis: qui non inde uene.¬
rabilis unde latro. Nam latro ex
crudelitate: uentrabilis exconfessi¬
one. Ciogitate rogo cogitate qua
sint in comprchensibilia in om̃i po¬
tentł dõ misericordiȩ uiscera.
Latro iste cruentis manibus abstractꝰ
a fatie itinetis: suspensus est in pa¬
tibulo erucis. Ibi confessꝰ ẽ ibi sanatꝰ
est: ibi audire meruit. hodte mecu̾
eris in paradyso. Quid est hoc.

Expanded text:
illud, quia qui poenitentiam peccatoribus indixit, illud, quia qui poenitentiam peccatoribus indixit, quid aliud quam regno coelorum fieri violentiam docuit? 15. Recogitemus nosmetipsos assiduis lamentis atteramus. Haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti. Nam regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde venerabilis, unde latro; nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate ergo, cogitate quam sint incomprehensibilia in omnipotenti Deo misericordiae viscera. Latro iste, cruentis manibus abstractus a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis; ibi confessus, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso . Quid est hoc?
Abbreviated transcription (Latin):
illud. Qur eandem uim adrebus
iohannis baptistę. & non &iã ante
ꝑtulerit. P ea cũ lex dicat
siquis hȩc uel illa fecerit. morte
moriatur: Cunctis legentib liqu&
quia peccatores quosq pęna suae
feueritatis ꝑculit: non autem per
penitentia ad uitam reduxit.
Cum uero iohannes baptista redemp¬
toris grãm pręcurrens pȩnitentiam
predicat. ut peccator qui ex culpa
est mortuus. per conuersiont᷑ uiut
ꝓfecto adiebus iobannis baptistae
regnum cȩlotũ uim patitur.
Quid.ẽ. autẽ regnũ celorũ: nisi loci
iustorũ : Solis enim iustis cȩ̨lestis
patriȩ prȩmia debentur: ut hua¬
miles casti. mites. atq mistricordis
ad gaudia superua perueniant.
Cum uero quis uel suꝑbia tumidus.
uel carnis facinore pollutus. uel
iracundia accensus. uel crudelitate
impitis. post culpas ad pęnitentiam
redit & uitam eternam percipit.
quasi in locum peccator intrat alitaũ.
A diebus ergo iohannis baptistȩ regnũ
elorũ uim patitur. & uiolenti rapius

Expanded text:
. Cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae et non etiam antea pertulerit? Sed cum lex dicat: Si quis haec vel illa fecerit morte moriatur, cunctis legentibus liquet, quia peccatores quosque poena suae severitatis perculit, non autem per poenitentiam ad vitam perduxit. Cum autem Joannes Baptista, Redemptoris gratiam praecurrens, poenitentiam praedicat ut peccator, qui ex culpa est mortuus per conversionem vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum nisi locus justorum? Solis enim justis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites, atque misericordes ad gaudia sempiterna perveniant. Cum vero quis vel superbia tumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. A diebus ergo Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt
Abbreviated transcription (Latin):
boni malis filiis prodesse tion possum
testatur ꝓpħa qui dicit. Noe danis
& iobsi fuerint in medio etus: uiuo
ego dicit dñs ds̃. quia filium & filiam
non liberabunt: sed ipsi iustitia sua
liberabunt animas suas. Et rursum¬
Quia boni filii nihil malis parentibus
prositit. sed ad reatum potius nalorũ
parentum ꝓficiat bonitas filiorum:
Ipsa ꝑse ueritas iudx̧is non credentib
dicit. Si ego in beelrebub cicio de¬
morria: filii ur̃i in quo eicrunt.
Ideo ipsi iudices un erunt. Sequitur.

Expanded text:
boni malis filiis prodesse non possint boni malis filiis prodesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio eorum, vivo ego, dicit Dominus Deus, quia filium et filiam non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . Et rursum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se Veritas non credentibus Judaeis dicit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt .
Abbreviated transcription (Latin):
quia de abrahȩ stirpe descenderan
Quibus recte dicitur. Et ne cx ꝑtas
dicere: patrem habemus abraham.
Dico enim uobis: quia potens est ds̃
de lapidibus istis suscitate filios abrd
Quid en̾i lapides. nisi corda gentiliũ
futrunt ad intellectũ dĩ om̃i potent
insensibilia. sicut &iam quibusdam¬
ex iudtis dicitur. Auferam cor lapi¬
dtum de carne ũr̃a. Nec in merito
lapidum nomine gentes signi ficatȩ
sunt: quȩ lapides coluerunt. Vndo
scretum est. Similes illis fiant
qui facrunt ca: & om̃s qui confidum
in eis. De quibus nimirum lapidib
filii abrahȩ suscitati sunt: quia dũ
dura corda gentilium in abrahae
semine. ⁊d est in xp̃o crediderunt.
eius filii facti sunt cuius semine
sunt uniti. Unde & eisdẽ gentibus¬
autẽ uos xp̃i. ergo ab rahȩ senren esti
Si igitur nos ꝑfidem xp̃i abrahȩ tam
semen ex istimus: iudȩi propter
ꝑfidiam ab rahę̧ filii esse desterunt.
Ma uͦ in illo die trem̃di examines parti

Expanded text:
quia de Abrahae stirpe descenderant. quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abraham; dico enim vobis quia potens est Deus de lapidibus istis sQuid enim lapides, nisi corda gentilium fuerunt? ad intellectum Dei omnipotentis invisibilia, sicut quibusdam Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quae lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant, qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis. De quibus nimirum lapidibus, filii Abrahae suscitati sunt. Quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est, in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibusautem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Si igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Quia vero in illo tremendi examinis die parentes
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiȩ ammonetꝰ esse facrendos.
dignũ pęnitentię facere. Ut en̾i
scđm dignos penitentiȩ fructus
loquamur: screndum est quia quis.¬
quis in licita nulla cõmisit. huic
ture conceditur ut licitis
utatur: sicq pietatis opera
faciat:. ut tamen si noluerit eaquȩ
mundi sunt non telinquat. At
siquis infornicationis culpa uel
fortasse quod est graurus in adulterio
lapsus ẽ. tanto a se licita debet ab.¬
scidere. quanto sẽ nreminit & ilicita
ꝑpetrasse. Neq enim pars una¬
fructus boni operis esse deb& eius
qui minus. & eius qui amplius
deliquit: aut eius qui nullis.
& etus qui inquibus dam
facinoribus cecidit. & eius qui in
multis est lapsus. Per hoc ergo quod
tentiae. unius cuiusq conserentia
conuenitur: ut tanto maiora quȩ rat
bonorũ operu luera ꝑ pęnitentiam.
quanto grauiora sibi intulit dãpna
ꝑculpam. Sed iudȩi de genere
nobilitatis gloriantes. id circo se
agnoscere peccatores nolebant:

Expanded text:
poenitentiae admonet esse faciendos. poenitentiae admonet esse faciendos. dignum poenitentiae fructum facere. Ut enim secundum dignos poenitentiae fructus loquamur, sciendum est quia quisquis illicita nulla commisit, huic jure conceditur 1520 ut licitis utatur; sicque pietatis opera faciat, ut tamen, si noluerit, ea quae mundi sunt non relinquat. At si quis in fornicationis culpam, vel fortasse, quod est gravius, in adulterium lapsus est, tanto a se licita debet abscindere quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neque enim par fructus boni operis esse debet ejus qui minus et ejus qui amplius deliquit, aut ejus qui in nullis et ejus qui in quibusdam facinoribus cecidit, et ejus qui in multis est lapsus. Per hoc ergo quod tentiae, uniuscujusque conscientia convenitur, ut tanto majora quaerat bonorum operum lucra per poenitentiam, quanto graviora sibi intulit damna per culpam. 9. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant,
Abbreviated transcription (Latin):
tremo examine ab om̃i carne ui-¬
debitur. Recte subiungitur.
Dicebat autẽ ad turbasquȩ exrebans
ut baptitarentur ab eo. Genimina
tiperarũ. quis ostendit uobis fugere
auentura rra: Uentura enim tra
est. animaduersio ultionis extremȩ:
qr im tunc fugere peccetor ñ ual&.
qui nunc ad lamenta pęnitentiȩ
non recurrit. Eit notandum qđ
male soboles malorũ parentum
actiones imitantes. genimina ui-¬
perarum uocantur: quia ꝑhoc qd̾
bonis inuident. eosq ꝑsequitur.
Quod quib dã mala retribuunt: quod
lȩsiones proximis exquirunt: qum
in his om̃ibus priorum suorũ carna-¬
lium uias sequuntur. quasi uerenati
filii de uenenatis parentibus nati st̃.
Sed quia iam peccauimus: quia usu
malȩ consuetudinis inuoliti
sumus: Dicat quid nobis facrendũ
sit ut fugere auentuta tra ualtamꝰ.
Sequitur. Facite ergo dignos fructus
pęnitentiae. Inquibus uerbis no¬¬
tandũ est quod amicus sponsi non
solum fructus pęnutentiȩ. sed dignosi

Expanded text:
tremo examine ab omni carne vitremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. 8. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consuetudinis involuti sumus, dicat quid nobis faciendum sit, ut fugere a ventura ira valeamus. Sequitur: Facite ergo fructus dignos poenitentiae. In quibus verbis notandum est quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos
Abbreviated transcription (Latin):
mansurtudinis redeunt. Quando
enim uerbũ utritatis ab iracunda
mente non recipitur: quasi aspe¬¬
ritas itineris gressũ pergentis te¬
pellit. Sed cum mens tracunda per
acceptam mansuetudinis grãm cor-¬
reptionis uel exhortationis recipit uerbum
ibi planam uiam prȩdicator inuenit
ubi prius per asperitatem tuneris
ꝑgere. id est prȩdicationis gressum
ponere non ualeb c. Sequitur.
Et uidebit om̃is caro salutare dĩ.
Quia om̃is caro accipitur om̃is homo.
salutare dĩ ui delica xp̃m ꝑa hac
uita om̃is homo uidere non potuit.
Ubi ergo in hac̾ sententia propheta
ꝓphetiae oculum. nisi ad extremti
iudicii diem tendit: Ubi cum
aꝑtis celis. ministrantibus angelis
considentibus apłis. in sede
maiestatis suae xp̃s appa¬
ruerit. om̃s hunc & electi & reꝓbi
pariter uidebunt: ut & iusti de
munere retributionis sine fine
gaudeant: & iniusti ultione supplicii
inꝑpetuũ gomant. Nam quia hoc
ista sententia intend̾it. quod in ex¬

Expanded text:
mansuetudinis redeunt. Quando mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam, correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius prae asperitate itineris pergere, id est praedicationis gressum ponere non valebat. 7. Sequitur: Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia omnis caro accipitur omnis homo, salutare Dei, videlicet Christum, in hac vita omnis homo videre non potuit. Ubi ergo in hac sententia propheta prophetiae oculum nisi ad extremi judicii diem tendit? Ubi cum apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apostolis, in sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in ex
Abbreviated transcription (Latin):
quod populus iohannis abstinentiã
uideus. remotũ hunc ab hominibus
medentem. in ter peccate es anibu¬
ꝓpheta esse innotuit. Impletum
est quod de xp̃o suus prȩcursor prę¬
dixit. Illum oportet crescere. me
autem minui. In estimatione
quippe populi & xp̃s creuit quia
agnti as est quod erat: & iohannes
decreuit quia cessauit dici qđ non
etat. Igitur qm & isdem iohannes
ideo in scĩtate ꝑstitit. quia in cordis
humilitate ꝑditrauit. Et multi
id circo ceciderunt. quia apud semet¬
rosos elata cogitatiorre tumuerunt.
Dicatur recte. Om̃is uallis imple.¬
bitur. & om̃ismons & collis humili¬
unt: quod a se corda suꝑbientium
repellunt. Sequitur. Et erunt
praua indirecta: & aspera in uias
planas. Praua directa fiunt. cum
malorum corda ꝑ iniustitiã detorta.
adiustitiȩ regulam diriguntur.
Eit aspera in uias planas inmutant᷑:
cum in mites atq iracundȩ mentes
ꝑ infusionem suꝑnȩ gr̃ę ad benitate

Expanded text:
quod populus Joannis abstinentiam quod populus Joannis abstinentiam videns, remotum hunc ab hominibus medentem, inter peccatores ambucredebatur propheta esse innotuit, impletum est quod de Christo suus praecursor praedixit: Illum oportet crescere, me autem minui . In aestimatione quippe populi et Christus crevit, quia agnitus est quod erat; et Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliunt, quod a se corda superbientium repellunt. 6. Sequitur: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava directa fiunt cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur . Et aspera in vias planas immutantur cum immites atque iracundae mentes per infusionem supernae gratiae ad lenitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Qui hab& sponsam: sponsus. ẽ
Amicus autẽ sponsi qui stat & audi
eum: gaudio gaudet ꝓpter uocem
sponsi. Hoc autẽ gaudiũ ineũ impli¬
tum est. Illũ oportet cresceit: me
autẽ minui. Ecce cũ ꝓinifa ope¬
ratione uirtutu talis ess&e ut xp̃s
esse crederetur: non solum xpͣm non
se esse tespondit: sed & ia corrigiam
calciamenti eius soluere. id est inur¬
nationis eius mysterium ꝑscrutan
non se dignũ esse ꝑhibuit. E ius
esse sponsam eccłam credebant: qui
hunc quia xp̃s ess& estimabant.
Sed ait. Qui habet sponsam: sponsus
est. Ac si dicer&. Eigo sponsus non
sum: sed amicus sponsi sum. Nec
propter uocem suam sed in uoct sponsi¬
gaudere se ꝑhibrbat: quia non ideo
lȩtabatur in corde. qn̾m apopulis
quia ipse ueritatis uocem audiebat
intus ut loqueretur foras. Qđ bene
gaudiũ impletum dicit: quia quisqͥs
de stia uoce gaudet: pbenũ gaudium
non hab&. Aquo & subditur. Illum
oportet crescere: me autem minui.
ypc. in quo minutus est ioħes: nisi

Expanded text:
t: Qui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc autem gaudium meum impletum est. Illum oportet crescere, me autem minui . Ecce cum pro mira operatione virtutum talis esset, ut Christus esse crederetur, non solum Christum non esse se respondit, sed etiam corrigiam calceamenti ejus solvere, id est incarnationis ejus mysterium perscrutari non se dignum esse perhibuit. Ejus esse sponsam Ecclesiam credebant, qui hunc quia Christus esset existimabant. Sed ait: Qui habet sponsam sponsus est . Ac si diceret: Ego sponsus non sum, sed amicus sponsi sum. Nec propter gaudere se perhibebat, quia non ideo laetabatur in corde, quoniam humiliquia ipse Veritatis vocem audiebat intus ut loqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet, a quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui .tus crevit, in quo minutus est Joannes, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
& gentilitas plenitudinem grãe
accepit: & iudȩa ꝑerrorem ꝑfidiȩ
hoc unde tumebat ꝑdidit. Omis
eram uallis impbebitur: quia corda
humilium sacte doctrinȩ eloquio
uirtutũ gratia teplebuntur. ruxta
hoc quod scriptũ est. Qui emittit
fontes in conuallibus. Et unde tursũ
dicitur. Et conualles habundabt᷑
frumento. Amontibus namq: aqua
dilabitur. quia suꝑbas mentes ueri¬
tatis doctrina deserit. Sed fontes
inconuallibus surgunt. quia mento
humilium uerbum prȩdicationis
accipiunt. Iam uidemus. ia conuall
frumento habundare conspicinius
quia illorũ ora pabulo ueritatis
impleta sunt: qui mites ac simpli¬
ces huic mundo despicabiles esse
uidebantur. Apsum quoq iohanno
baptistam quia mira scitate prȩ¬
ditum populus uiderat: illũ huni
esse singulariter celsum ac solidum
montem credebat. Dequõ scriptũ
est. In nouissimis dierum erit mor
domus dñi prȩparatus in uertice
montiũ. Nam hunc esse xꝑm putab

Expanded text:
et gentilitas plenitudinem gratiae et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira sanctitate praeditum populus viderat, illum hunc esse singulariter celsum ac solidum montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium . Nam hunc esse Christum putabat,
Abbreviated transcription (Latin):
mantis in deserto. Quiꝰ sicut ante
noiss dictum eꝰ. ideo uox apropheta
uocatus est : quia uerbum preibat.
Quid autẽ clamat&. aperitut cum
subditur. Patate uiam dñi: rectas
facite semitas eius. Om̃is qui fidem
rectam & bona opera prx̧dicat. quid
aliud quam trenienti dũo ad corda
audrentium uiam parat Ut
Dhȩc uis grãe penettet. lumen
ueritatis inlustret: ut tectas dõ semi¬
tas faciat: dum mundas in animo
cogitationes ꝑsermorie᷑ bonȩ prȩdi¬
cationis format: Om̃is uallis im¬
plebitur: & om̃is mons & collis humi-¬
liabitur. Qui hoc loco uallium
nomine. nisi humibes. Qui
montium & collium. nisi superbi
homines designantur: In aduentu
igitur redemptoris ualles implete:
montes uero & colles humiliati sunt:
quia tuxta eius uocrm om̃is qui se
ex altat humiliabitur. &. qui se hu.¬
miliat ex altabitut. Uallis & enim
impleta crescit: mons autem &
collis humiliatus dectescit. Quia
nimitum in fide mediatoris

Expanded text:
mantis in deserto . Qui, sicut ante mantis in deserto . Qui, sicut ante per nos dictum est, ideo vox a propheta vocatus est, quia verbum praeibat. Quid autem clamaret aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? ut haec vis gratiae penetret, ut lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine nisi humiles, quid montium et collium nisi superbi homines designantur? In adventu ergo Redemptoris valles impletae, montes vero 1518 et colles humiliati sunt, quia juxta ejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ in remissionẽ peccatorũ.
Cunctis legentibus liquet quia iohes
baptisnum pęnitentię non solum
predicauit: uerũ &zam quibusdam
dedit. Sed tamen baptismũ suum
in remissionem peccatorũ dare non
potuit. Remissio & eñi peccatorã.
in solo nobis baptismate xp̃i tribuit᷑.
Notandum itaq quod dicitur prȩdi.¬
cans baptismum pęnitentiae in
remissionem peccatorũ: qm̃ bap¬
tismum quod peccata soluer& quia
date non poterat prȩdicabat.
Ut sicut in carnatũ uerbũ patris
prȩcurrebat uerbo prȩdicati¬
onis: ita baptisium pęnitentiae
quo peccata soluuntur. pręcurrer&
suo baptismate quo peccata solui
non possunt: Vt quia eius sermo
prȩcurtebat prȩsentiã redẽptoris:
ipsum quoq eius baptisma prȩce¬
dendo fier& umbra utritatis.
Sequitur. Sicut scriptum est in
libro sermonum isaiȩ prophitȩ.
Uox clamantis in deserto. parate uiã
dñi: rectas facite semitas eius. Isdẽ
uero iohannes baptista requisitus
quis ess&: respondit. Eigo uox cla¬

Expanded text:
rum. Cunctis legentibus liquet quia Joannes baptismum poenitentiae non solum praedicavit, verum etiam quibusdam dedit, sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio etenim peccatorum, in solo nobis baptismo Christi tribuitur. Notandum itaque quod dicitur, praedicans baptismum poenitentiae in remission quia dare non poterat, praedicabat: ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt; ut quia ejus sermo praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum quoque ejus baptisma praecedendo fieret umbra veritatis. Sequitur: 3. Sicut scriptum est in libro sermonum Isaiae prophetae: Vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset, respondit, dicens: Ego vox cla
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcursor quo tempore¬
uerbũ prȩdicationis acce
cum dicitur. Anno quinto deci-¬
mo imperu tyberu cęsaris procu-¬
rante pontio pilato iudeam. te¬
tratcha autẽ galileȩ hetode. phi-

Expanded text:
praecursor quo tempore praedicationis verbum accepcum dicitur: Anno quinto decimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, tetrarcha autem Galilaeae He
Abbreviated transcription (Latin):
lysania abilinȩ tetrarcha. sub prin-¬
cipibus sacerdotum anna & caypha.
factum est uerbum dñi suꝑ iohannẽ
iachatiȩ filium indeserto. Quia
enim illum prȩdicate uentebat.
qui exiudȩa quosdam & multos ex
gentibus redempturus erat ꝑ rege
gentiũ & principes iudȩorumꝰ ptę¬
dicationiis eius tempora designantur.
Quia autem gentilitas colligenda
erat. & iudȩa pro culpa perfidię
disꝑgenda. Ipsa quoq descriptio
terren principatus ostendit.
qm & in romana re prblica unus
pręfuisse describitur. & in iudaeę
regno ꝑ quartam partem plurimi
principantur. Uoce eten̾i nostri
redemptoris dicitur: om̃e regnum
inseipsum diuisum desolatur.
Li quet ergo quod ad finem fegni iudȩa
ꝑueuerat: quȩ tot regibus diuisa
subiacebat. Apte quoq non solũ
quibus regibus. sed quibus & tam
sacerdotibus actum sit demoristrat.
Et quia illum iohannes baptista
prȩdicar&. qui simul tex & sacerdos
oxisteret: lucas euuangelista

Expanded text:
ub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem, Zachariae filiunt in deserto. Quia enim illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis ejus tempora designantur. Quia autem gentilitas colligenda erat, et Judaea pro culpa perfidiae dispergenda, ipsa quoque descriptio terreni principatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur. Ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos existeret, Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
in oculis impiorũ. quib ꝑ moysen
dictum est. Et erit pendens uita
ante oculos tuos. & timebis die &
nocte. & non credes intȩ tuȩ. Isti
en̾i nihil incrucifixo dño pręter
facinus suũ cogitare potuerunt.
habentes timorem. non quo fides
uera iustificatur. sed quo consci-¬
entia iniqua torquetur. Noster
uero intellectus que fp̃s utritatis
inluminat. głam crucis cęlo terra¬
q: tadiantẽ. puto ac libero corde
suspiciat: & interiote acie uidtat
qtiale sit quod dñs ait. cum de
passiotuis suȩ loqueretur instantia.
Uenit hora. ut clarifiectur filius ho¬
minis. Et infta. Nunc inquit.
quid dicam: Pater. salua me
ex hac hora. sed ptopter hoc ueni
in horan hano. Pater. clarifica
filrũ tuũ. Et cum uox patris
urniss& ecglo dicens. & clarificaui

Expanded text:
in oculis impiorum, quibus per Mosen in oculis impiorum, quibus per Mosen dictum est: Et erit pendens vita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte, et non credes vitae tuae . Isti enim nihil in crucifixo Domino praeter facinus suum cogitare potuerunt, habentes timorem, non quo fides vera justificatur, sed quo conscientia iniqua torquetur. Noster vero intellectus, quem Spiritus veritatis illuminat, gloriam Crucis 228 coelo terraque radiantem puro ac libero corde suscipiat, et interiore acie videat, quale sit, quod Dominus cum de passionis suae loqueretur instantia, dixit: Venit hora, ut clarificetur Filius hominis ; et infra: Nunc, inquit, quid dicam? Pater, salva me ex hac hora. Sed propterea veni in hanc horam. Pater, clarifica Filium tuum ; et cum vox Patris venisset e coelo dic
Abbreviated transcription (Latin):
xpi non confusio erat futura sed
gła. Non ergo forcuitũ sed figura¬
tum & mysticum fuit. ut tudȩis
ei peregrinus occurreret: dicente
apło. Pi conpatimur. & conregna-¬
bimus: ut sactatissimo saluatoris
obprobrio. non eͥbreus quisquam. nec
ifrahelita. sed alrenigena subdetet᷑.
er hanc trans latiorem a cireu̾ersione
ad prȩputiũ. a filiis carnalibus. ad
flios spiritabes. Inmaculati agni
ꝓpitiatio. & om̃ium sacramentoꝵ
plenitudo transibat. siquide pascha
nouu & uetũ reconciliationis
sicrificium offerens patri. Non
intemplo cuius iam erat finita
reutrentia. nec intra septa eiui¬
tatis obmeritũ sui sceleris dirura¬
de. sed foris& extracastra crucifixus
est. ut urterũ uictimarũ cessante
mysterio. noua ostia inponeretur
altari. & crux xp̃i non templi
ess& ara. sed mundi. E x altato
igitur dilectissimi per crucem
Ap̃o: non illa tantum species aspec¬
tui nientis occurrat. quae fuit

Expanded text:
Christi non confusio erat futura, sed Christi non confusio erat futura, sed gloria. Non ergo fortuitum, sed figuratum et mysticum fuit, ut Judaeis ei peregrinus occurreret, dicente Apostolo: Si compatimur, et conregnabimus : ut sacratissimo Salvatoris opprobrio, non Hebraeus quisquam, nec Israelita, sed alienigena subderetur. Per hanc enim translationem, a circumcisione ad praeputium, a filiis carnalibus ad filios spiritales, immaculati agni propitiatio, et omnium sacramentorum plenitudo transibat. Siquidem Pascha novum et verum reconciliationis sacrificium offerens Patri, non in templo, cujus jam erat finita reverentia, nec intra septa civitatis ob meritum sui sceleris diruendae, sed foris et extra castra crucifixus est, ut veterum victimarum cessante mysterio, nova hostia, novo imponeretur altari, et crux Christi, non templi esset ara, sed mundi . CAP. VI. Exaltato igitur, dilectissimi, per Crucem Christo, non illa tantum species aspectui mentis occurrat, quae fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tati. ad in risionem regiȩ dignitaus
supplicii sui iussus esse gestator.
ut impleretur quod esatas ꝓpħa
prȩuiderat diceris. Ez oe natus
est puer & datus est nobis filius. cuꝰ
imptriũ suꝑ humera eras. Cuan
ergo dñs lignum portar& crucis.
quod in sceptrum sibi conueiteret
potestatis. E rat quidem apud
impiorã oculos grande ludibru
sed manifestabatur fidelibus gran¬
de mysteriũ. Q tua gloriosistimus
diaboli uictor & inimicarũ uir¬
tutũ potentissimus debellator.
pulchra specie tratimphi sui por¬
abat trophtum. & inuictę pacren¬¬
tiae humeris signum salutaris ado¬
randum regnis om̃ibus inferebat.
samquam & tunc ipsa operis sui
imagine. om̃s imuitatores suos om-¬
firmar& & dicero. qui non accipit
orucem suam & sequitur me. non
et me dignus. Ecuntibus autem
cum iħu turbis ad locũ pęnę sẏmori
quidam cyrentus uurentus est. in
adño: ut & iam tali facto presigna.¬
retut gentu fides. quib crux

Expanded text:
tati, ad irrisionem regiae dignitatis, tati, ad irrisionem regiae dignitatis, supplicii sui jussus est esse gestator; ut impleretur quod Isaias propheta praeviderat, dicens: Ecce natus est puer, et datus est nobis filius, cujus imperium super humeros ejus . Cum ergo Dominus lignum portaret 227 crucis, quod in sceptrum sibi converteret potestatis, erat quidem hoc apud impiorum oculos grande ludibrium, sed manifestabatur fidelibus grande mysterium: quia gloriosissimus diaboli victor, et inimicarum virtutum potentissimus debellator, pulchra specie triumphi sui portabat trophaeum; et invictae patientiae humeris, signum salutis, adorandum regnis omnibus inferebat; tamquam et tunc ipsa operis sui imagine omnes imitatores suos confirmaret et diceret: Qui non accipit crucem suam, et sequitur me, non est me dignus . CAP. V. Euntibus autem cum Jesu turbis ad locum poenae, Simon quidam Cyrenaeus inventus est, in a Domino : ut etiam tali facto praesignaretur gentium fides, quibus crux
Abbreviated transcription (Latin):
tium ut barrabban indulgentia
relaxaret. & xpͣm crucis pȩna sus¬
crperet. cum consono fremitu
dicerctur a turbis. sanguis illi
suiꝑ nos & suꝑ filios ntͣos. Obtini¬
erunt indampnationẽ suam quod
ꝑtinaciter exigebant: quorum
dentes sicut propħa testatus est.
arma erant & sagittȩ . & lingua
coru gladius acutus. Frustra cni
acruci figendo maiestatis drio manꝰ
impras cortinebant. in que lȩ¬
talia uocũ spicula & uenenati
uerborã tela uibrauerant.
Uobis uobis falsi udei & sac rilegi
principes populi totum facinoris
istius pondus incumbit. Et lieos
in manitas sceleris & pręsidem
obligarit & milites. om̃is tamen
facti summauos arguit. Et siqͥd
insupplicio xp̃i uel pilati peccauti
rudicium uel cohoitis obsequrums
hoc uos facit humani gentris odio
digniores. quia uri furoris inpulsu
nec illos in nocentes esse licuit qͥb
iniquitas urr̃a non placuit. Tra¬
ditus itaq dñs sȩurentium uolim¬

Expanded text:
tium, ut Barabbam indulgentia tium, ut Barabbam indulgentia relaxaret, et Jesum crucis poena susciperet; cum consono fremitu diceretur a turbis: Sanguis ejus super nos et super filios nostros ; obtinuerunt iniqui in damnationem suam quod pertinaciter exigebant: quorum dentes, sicut propheta testatus est, arma erant et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Frustra enim a crucifigendo majestatis Domino manus proprias continebant, in quem lethalia vocum spicula, et venenata verborum tela jaciebant. Vobis, vobis, falsi Judaei, et sacrilegi principes populi, totum facinoris istius pondus incumbit: et licet immanitas sceleris et praesidem obligarit, et milites; omnis tamen facti summa vos arguit. Et quidquid in supplicio Christi vel Pilati peccavit judicium, vel cohortis obsequium, hoc vos facit humani generis odio digniores: quia vestri furoris impulsu nec illis innocentes esse licuit, quibus iniquitas vestra non placuit. CAP. IV. Traditus itaque Dominus saevientium volun
Abbreviated transcription (Latin):
dum sibi & intellectu proprio fen¬
serat & somnio uxoris ñouerat.
Non purgant contaminatũ atrimũ
manus lotae. nec in asꝑsis aqua
digitis expiatur. quod famulante
impii mente amimittitur. Excessit
quidem pilati culpam facinus iu¬
dtora. qui illum nomine cȩsaris
territum. & inuidiosis uocibus
increpatũ. adeffectum sui sceberis
inpultrunt. Sed nec ipse euasit
reatũ. qui cooperatus seditiorrib
teliquit iudicrum proprium &
in crimen transiuit alienum.
Quod ergo pilatus dilectissimi in.¬
placabilis populi uictus insania.
multis iħm dr honestate ludibrus
& modicis trexari pmisit in iurus.
quodq cum flagris cȩsum. spinis
cororiatum. & amictu in risorię
uestis inditũ scribarum & sacerdo¬
tum ostentauit aspectui. miti¬
gandos proculdubio inimicorum
animos aestimauit. ut ex saturatis
in uidiȩ odiis. non ultra ia cte¬
dererit perfeqirendũ. quen tot
modis intuebantur afflictum.
Sed cum in ardesceros tra claman¬

Expanded text:
dum sibi, et intellectu proprio sendum sibi, et intellectu proprio senserat, et somnio uxoris noverat. Non purgant contaminatum animum manus lotae, nec in aspersis aqua digitis expiatur quod famulante impia mente committitur. Excessit quidem Pilati culpam facinus Judaeorum, qui illum nomine Caesaris territum et invidiosis vocibus increpatum, ad effectum sui 226 sceleris impulerunt. Sed nec ipse evasit reatum, qui cooperatus seditiosis, reliquit judicium proprium, et in crimen transivit alienum. CAP. III. Quod ergo Pilatus, dilectissimi, implacabilis populi victus insania, multis Jesum dehonestari ludibriis, et immodicis vexari permisit injuriis, quodque eum flagellis caesum, spinis coronatum, et amictu irrisoriae vestis indutum, scribarum et sacerdotum ostentavit aspectui, mitigandos proculdubio inimicorum animos existimavit: ut exsaturatis invidiae odiis, non ultra jam crederent persequendum, quem tot modis intuebantur afflictum. Sed cum inardesceret ira claman
Abbreviated transcription (Latin):
dotum in citamentis furor populatis
a udebat ad annan cayphȩ socerum.
ac deinde ad cayphan ex anna trans¬
missime ꝑducitur. & post insanas
calum pniantium obiectiones. post
commenticias subornatoram testrũ
falsitates. ad audientiam pilati pon¬
tificum de legatione transfertur.
qui diumno iure neglecto clamantes
se regem noti habere nisi cesarem.
tamquam romanis deuoti legibus
om̃e iudicium potesti pręsidis re-¬
seruassent. expetitrant exsequuto¬
rem magis seuitiȩ qua arbitrum
causȩ. Offerebint eñi iħ̃m ditris
irexibus iunctum. colaphis & alapis
frequentibus. cȩsum. sputis oblitũ.
clamoribris prędampnatũ. ut int̾
tot prȩ iudicia quem om̃s uellent
perire. non auderet prlatus ab¬¬
solurre. Deniq nec in accusato
eo repperisse culpam. nec insen¬¬
tentia sua tenuisse constantiam.
Docre ipsa cognitio in qua iucdex
que in nocentem ꝓnuntiat damp¬¬
nat. Aadicens iniquo populo
sanguiem tusti. a quo abstinen¬

Expanded text:
dotum incitamentis furor popularis dotum incitamentis furor popularis audebat, ad Annam Caiphae socerum, ac deinde ad Caipham ex Annae transmissione perducitur: et post insanas calumniantium objectiones, post commentitias subornatorum testium falsitates, ad audientiam Pilati pontificum delegatione transfertur. Qui, divino jure neglecto, clamantes se regem non habere nisi Caesarem , tamquam Romanis devoti legibus, omne judicium potestati praesidis reservassent, expetierunt exsecutorem magis saevitiae quam arbitrum causae. Offerebant enim Jesum duris nexibus vinctum, colaphis et alapis frequentibus caesum, sputis oblitum, clamoribus praedamnatum, ut inter tot praejudicia, quem omnes vellent perire, non auderet Pilatus absolvere. Denique nec in accusato eum reperisse culpam, nec in sententia sua tenuisse constantiam, docet ipsa cognitio: in qua judex, quem innocentem pronuntiat, damnat, addicens iniquo populo sanguinem justi, a quo abstinen
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcesserunt. suꝑ est ut auxilian
te gr̃a dĩ de ipso iam pasfionis
onłine sicut ꝓmisimus disseramꝰ.
Nam cum trerbis sactę orationis
suae dñs declarasset. uerissime
sibi atq plenissime & hunanam
& diuunam esse naturam. ostendens
unde ess& quod pati nollos. & unde
quod uellos. De pulsa trepidatiorie
infirmitatis & confirmata magna¬
nimitate uirtutis. redut in sen¬
tentiam dispositionis arternae.¬
iudȩorũ formam serui nihil pec¬¬
cati habentis obiecit. ut per eum
ageretur ꝯm̃ium causa. in quo
solo erat om̃rum natura sine culpa.
Inrierunt ergo in lumen uerũ filu
tenebrari. & utentes faculis atq
lanteris non euaserunt infidelitatis
suȩ noctem. quia non intellexerunt
lucis auctorem. Occupant paratu
teneri. & trahunt uobentem trahi.
Qui si uella obniti. nihil quidem
in iuriam cits impie manus possent.
sed mundi redenntio traderetur. &
nullum saluat& in lȩsus. qui ꝓ om̃i
erat salute morituras. Sinens
igitur inferri sibi. quicquid sacer¬¬

Expanded text:
praecesserunt, superest nunc ut auxiliante Dei gratia, de ipso jam passionis ordine, sicut promisimus, disseramus. Nam cum verbis sacrae orationis suae Dominus declarasset verissime sibi atque plenissime et humanam et divinam inesse naturam, ostendens unde esset quod pati nollet, et unde quod vellet; depulsa trepidatione infirmitatis, et confirmata magnanimitate virtutis, rediit in sententiam suae dispositionis aeternae,Judaeorum formam servi nihil peccati habentis objecit, ut per eum ageretur omnium causa, in quo solo erat omnium natura sine culpa. Irruerunt ergo in lumen verum filii tenebrarum, et utentes faculis atque laternis, non evaserunt infidelitatis suae noctem, quia non intellexerunt lucis auctorem. Praeoccupant paratum teneri, et trahunt volentem trahi: qui si vellet obniti, nihil quidem in injuriam ejus impiae manus possent, sed mundi redemptio tardaretur, et nullum salvaret illaesus, qui pro omnium erat salute moriturus. igitur inferri sibi quidquid sacer
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit. & quia uetera tran¬
sicrunt & facta sunt om̃ta noua.
Nemo incarnalis uitę iretustate ꝑ¬
hab& tamen dum inhoc corporo
est quo probatior esse possit & melor
qui arttͥ non proficit deficit. Et
qui nihil adquirit. non nihil ꝑdi.
Currendũ ergo nobis est fidti gressib
misericordiȩ operibus amore ius¬
titiae. ut diem redemptionis nre
spiritaliter cȩlebrantes. non infer.¬
mento ueteris malitię & nequits̨.
sed in anmis sinceritatis & ueritati
tesurrectionis xp̃i mereamur esso

Expanded text:
resurrexit ; et quia vetera tranresurrexit ; et quia vetera transierunt, et facta sunt omnia nova, nemo in carnalis vitae vetustate rehabet tamen, dum in hac vita est, quo probatior esse possit et melior. Qui autem non proficit, deficit; et qui nihil acquirit, nonnihil perdit. Currendum ergo nobis est fidei gressibus, misericordiae operibus, amore justitiae, ut diem redemptionis nostrae spiritaliter celebrantes, non in fermento veteri malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis , resurrectionis Christi mer
Abbreviated transcription (Latin):
& ordo clanior leuitatũ. & digni¬
tas amplior seniorã & sacratior
est unctio sacerdotũ. quia crux
tua om̃ium fons benedictionũ.
om̃ium est causa gratiarum.
ꝑ quam credentib datur uittos
de infitmitate gła de obꝓbrio.
uita de morte. Confiteamur
igitur dilectissimi quod beatus
magister gentium parilus glori
facere. Hinc eni mirabilior
est erga nos misericordia di. qđ
non pro tustis neq pro scis. sed
pro iniquis & impis xp̃e est mor¬
tuus. Et cum mortis acultum
recipete non posso natura dei¬
tatis. suscepit tamen nascendo
ex nobis quod poss& offerre pro
nobis. Olim eni morti nostrȩ
mortis suae potentiam minabat᷑
ferrre. L.eges oñi inferni moriendo
subrit. sed resurgendo dissoluit
Et ita ꝑpetuitatem mortis incidio
ut eam de axterna faceret dem¬
poralem. Sicut en̾i in ada oms
moriuntur. ita & in xp̃o omes
uiui ficabuntur. Eiat itaq di¬
lectissimi quod apłs ait. ut qui¬
ei qui ꝓ omibus mortuus est &

Expanded text:
et ordo clarior levitarum, et digniet ordo clarior levitarum, et dignitas amplior seniorum, et sacratior est unctio sacerdotum: quia crux tua omnium fons benedictionum, omnium est causa gratiarum: per quam credentibus datur virtus de infirmitate, gloria de opprobrio, vita de morte. Nunigitur, dilectissimi, quod beatus magister gentium Paulus apostolfacere . Hinc enim mirabilior est erga nos misericordia Dei, quod non pro justis, neque pro sanctis, sed pro iniquis et impiis Christus est mortuus : et cum mortis aculeum recipere non posset natura deitatis, suscepit tamen, nascendo ex nobis, quod posset offerre pro nobis. Olim enim morti nostrae mortis suae potentia minabatur, . Leges enim inferni moriendo subiit, sed resurgendo dissolvit: et ita perpetuitatem mortis incidit, ut eam de aeterna faceret temporalem. Sicut enim omnes in Adam moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Fiat itaque, dilectissimi, quod apostolus ei qui pro omnibus mortuus est et
Abbreviated transcription (Latin):
ad me. O mitabilis potentia
crucis. o ineffabilis gloria passi¬
onis. inqua & tribunal dñi. &
iudicium mundi. & potestas
est crucifixi. Traxisti eni dñe
om̃ia adte cum expandisses
tota die manus tuas ad plebem
non credentẽ. & contradicentẽ
tibi. Confitendę maiestatis
tuae sensum. totus mundus
accepit. Traxisti dñt omr̃ia
ad te. qm in exsecratione᷑ iudaici
sceleris. unam tulerunt om̃ia ebe¬
menta sententia cum obscuratis
luminaribus cęli & conuerso in
noctem die terra quoq motibus
nutatos in solitis. uniuersaq
creatirra impiorũ usui se negar&.
Traxisti dũe omiia ad te. qm̾ sorsso
templi uelo scã scõrũ ab indignis
pontificibus recesserunt: ut figura
in urritatẽ. prophetia in manifes¬
tatione᷑. & lex in euuangeliũ uer¬
teretut. Traxisti dñe om̃ia adte.
ut quod in uno iudeę ideorum
templo obrimbratis significationib
agebatur pleno aꝑtoq sacram̃to
unittersatum ubiq nationum
druotio cęlebraret. Nunc en̾i

Expanded text:
admirabilis potentia Crucis! o ineffabilis gloria Passionis! in qua et tribunal Domini, et judicium mundi, et potestas est crucifixi. Traxisti enim, Domine, omnia ad te, et cum expandisses tota die manus tuas ad populum non credentem et contradicentem tibi, confitendae majestatis tuae sensum totus mundus accepit . Traxisti, Domine, omnia ad te, cum in exsecrationem Judaici sceleris, unam protulerunt omnia elementa sententiam, cum obscuratis luminaribus coeli, et converso in noctem die, terra quoque motibus quateretur insolitis, universaque creatura impiorum usui se negaret. Traxisti, Domine, omnia ad te, quoniam scisso templi velo, sancta sanctorum ab indignis pontificibus recesserunt: ut figura in veritatem, prophetia in manifestationem, et lex in Evangelium verteretur. Traxisti, Domine, omnia ad te, ut quod in uno Judaeae templo obumbratis significationibus agebatur, pleno apertoque sacramento, universarum ubique nationum devotio celebraret. Nunc etenim
Abbreviated transcription (Latin):
& laudantes dm̃: in om̃ibus quae
auditrant & uiderant: sicut dictũ
nire dignatus est: ad agendas semꝑ
brneficiis eius gr̾as ẽuerti. Si.xi
cñi illi sola adhuc natiuitate eius
cognita. ⁊euersi sunt glorificantes
& laudantes dm̃ in om̃ibus quae
audierant & uiderant: quanto
magis oportet nos qui totam in¬
carnationis illits seriem exotdine
cognorimus. qui sac ram̃tis illius
imbrti sumus. in om̃ibus głãm
eius ac laudem non solum uerbo.
sed &iam factis prȩdicate. ñeque
umquã obliuisci quod ideo ds̃ homo
natus est. ut nos adimagitiri &
similitudine̾ suae diuinitatis
sceltrũ om̃ium fluenta fecunda¬
ret aquarũ. Ideo temptatus in
heremo: ut uincendo temptatorõ.
nobis quoq uincendi peritiam
uirtutemq tribuer&. Ideo mor¬
tuus: ut mortis destruer& imꝑui
Ideo tesurrexit & ascendit in
cęlum: ut nobis resurgendi amor¬
tuis atq: in cȩlestibus perpetuo
regnandi spem exemplumq prę¬

Expanded text:
et laudantes Deum in omnibus quae et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum nire dignatus est, ad agendas semper beneficiis ejus gratias reverti. Si enim illi, sola adhuc nativitate ejus cognita, reversi sunt glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, quanto magis oportet nos, qui totam incarnationis illius seriem ex ordine cognovimus, qui sacramentis illius imbuti sumus, in omnibus gloriam ejus ac laudem non solum verbo, sed etiam factis praedicare; neque unquam oblivisci quod ideo Deus homo natus est, ut nos ad imaginem et similitudinem suae divinitatis scelerum omnium fluenta fecundaret aquarum; ideo tentatus in eremo, ut vincendo tentatorem nobis quoque vincendi peritiam virtutemque tribueret; ideo mortuus, ut mortis destrueret imperium; ideo resurrexit et ascendit in coelum, ut nobis resurgendi a mortuis, atque in coelestibus perpetuo regnandi spem exemplumque prae
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet inte: & uirtus altissimiꝰ
obumbrabit tibi. Ideoq & quod
nascitur extt̃ scm̃: uocabitur filius
dĩ. Laegerat modum natiuitatis cius
non nisi angelo reuelante poturisse
cognosci: dicente csaia. Geuerationẽ
cius quis enarrabit: L.egerat
Et tu tutris gregis nebulosa filiȩ
syon usq adte uenrent. & ueni&
potestas prima regnum filiȩ hre-¬
rusalem. Audrebat angelicas
uistutes quȩ st̃ filiȩ suꝑnę ciuitatis
apparuisse pastoribus in loco qui
a conuentu pecorum antiquitus
turris gregis uocabatur: & est uno
miliario. adotrentem bethbeem:
ubi &tam nunc tria pastorũ illorũ
monumenta in ęccłã monstrantur.
Nouerat tunc uenisse incarne dñm.
cui una & arterna. ẽ. cum patre
potestas: qui regnum dar& ȩccłãe
filię scilic& cȩbestis hrerłm. Cion¬
fcrebat ergo maria ea quȩ fienda
legerat. cum his quȩ iam facta
cognouit. non hȩc tamen ore pto-¬
mens. sed clauso seruans in corde.
Et reuersi sunt pastores glorificantes

Expanded text:
te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Legerat modum nativitatis ejus, non nisi angelo revelante, potuisse cognosci, dicente Isaia: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Legerat: Et tu, turris gregis nebulosa, filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae Jerusalem . Audiebat angelicas virtutes, quae sunt filiae supernae civitatis, apparuisse pastoribus in loco, qui a conventu pecorum antiquitus turris gregis vocabatur, et est uno milliario ad orientem Bethleem, ubi etiam nunc tria pastorum illorum monumenta in ecclesia monstrantur. Noverat tunc venisse in carne Dominum, cui una et aeterna est cum Patre potestas, qui regnum daret Ecclesiae, filiae scilicet coelestis Hierusalem. Conferebat ergo Maria ea quae fienda legerat, cum his quae jam facta cognovit: non haec tamen ore promens, sed clauso servans in corde suo. Et reversi sunt pastores, glorificantes