comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cito labitur & stare n potest. sicut pes ꝑfidoꝵ
est. De quib scriptũ est: Ibi cetiderunt
oꝑantes iniquitate. expulsi sunt nec po¬
tuerunt stare . Prohibe g̃ pedes tuos ne ca-¬
das. Sunt enim ñ solum criminũ s ctiam
infirmitatis pedes. & uidendum ne cadas:
Et uideris tibi forsitan bene stare. s dicit
tͥ e aulus. Et tu quistas uide. ne cadas. Dili-¬
gent attende uiam tuam ut audias. tu au¬
tem hic sta mecũ: Stans enim cũ dõ. lap¬
sum timere n poteris. Stans cum dõ pote¬
ris dicere: erue pedes meos alapsu. Sedd itã
cruit dñs pedes tuos ab omni lapsu. si cog¬
nouerit qd̃ tu ꝓhibeas pedes tuos alapsu.
ld̾o hoc meruit dauid ut ds a lapsu pedes
cus erueret. qm̃ pedes suos ipse ꝓhibebat
ne p̾cipiti atq incauto peccatoꝵ laberent᷑
uestigio. Unde & potuit uerba custodire.
diuina. N on enim custodire quis poterit.
nͥ potuerit prius stare. Cum autẽ custo¬

Expanded text:
cito labitur, stare non potest, sicut pes perfidorum cito labitur, stare non potest, sicut pes perfidorum est, de quibus scriptum est: ibi ceciderunt operantes iniquitatem, expulsi sunt nec potuerunt stare. prohibe ergo pedes tuos, ne cadas; sunt enim non solum criminum, sed etiam infirmitatis pedes, et uidendum ne cadas. et uideris tibi forsitan bene stare, sed dicit tibi Paulus: et tu qui stas uide ne cadas. diligenter attende uiam tuam, ut audias: tu autem hic sta mecum. stans enim cum deo lapsum timere non poteris, stans cum deo poteris dicere: eruit pedes meos a lapsu. sed ita eruit dominus pedes tuos ab omni lapsu, si cognouerit quod tu prohibeas pedes tuos a lapsu. ideo hoc meruit Dauid, ut deus a lapsu pedes eius erueret, quoniam pedes suos ipse prohibebat, ne praecipiti atque incauto peccatorum laberentur uestigio, unde et potuit uerba custodire diuina. non enim custodire quis poterit, nisi potuerit prius stare. cum autem custo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnibui inquit pedes meos a maligna uia. hoc
ẽ abistius scłi uanitate. quia scłm in malig.¬
no positu est. Dubium quicqͥd ẽ & ancipi¬
tis affectus. hoc malignũ est. Ut lux dubia
maligna dicitur: ta malignũ ẽ quicqͥd admi-¬
scet malitiȩ tenebras ueritati. Reuoca ergo
ib istius mundi lubrico pedes animi tui
& mentis incessum. Prohibe inqm̃. resiste.
cupiditatib. obsiste motib qui uidentur
utuere sicut bestiȩ atq umenta. ut teneroᷤᷤ
fructus & nouaruris huius nr̃i culta depas-¬
cant. Prohibui inquit pedes meos. Non
utiq corporis pedes ꝓhibuit. qͥ mentis piȩ
plerumq obsequuntur arbitrio. Neq en̾i
ꝓhibendi sunt cum ꝓdcunt ad di templum.
uiduȩ opem ferre festinant. impiũ p̾uenire.
supplantare aliqu̾e fraudulentũ. Alius gͥ ẽ
pes: qui iure ꝓhibetur. Qui ille sit. ipse
ꝓpheta nos doceat. Ñ on ueniat inquit mͥ
pes suꝑbiȩ: Est etiam pes iniquitatis. qui

Expanded text:
prohibui, inquit, pedes meos a maligna uia, hoc prohibui, inquit, pedes meos a maligna uia, hoc est ab istius saeculi uanitate, quia saeculum in maligno positum est. dubium quicquid est et ancipitis effectus, hoc malignum est; ut lux dubia maligna dicitur, ita malignum est quicquid admiscet malitiae tenebras ueritati. reuoca ergo ab istius mundi lubrico pedes animi tui et mentis incessum. prohibe, inquam, resiste cupiditatibus, obsiste motibus qui uidentur inruere sicut bestiae atque iumenta, ut teneros fructus et noua ruris huius nostri culta depascant. Prohibui, inquit, pedes meos. non utique cor- Puris pedes prohibuit, qui mentis piae plerumque obsecuntur arbitrio. neque enim prohibendi sunt, cum prodeunt ad dei templum, uiduae opem ferre festinant, impium praeuenire, subplantare aliquem fraudulentum. alius igitur est pes qui iure prohibetur. qui ille sit, ipse propheta nos doceat: non ueniat, inquit, mihi pes superbiae. est etiam pes iniquitatis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
duit me rebecca: Stola eiꝰ bona. lex& ꝓphȩ
Hac stola ile. populus ẽ nuidatus. nos indu-¬
ti sumꝰ Induit nos mat̾ illa ierłm: quȩ
in cȩlo sursum ẽ. Accedimꝰ gͦ ad patre. offe¬
rimꝰ epulas mitiores. pacientiȩ cibos. misc¬
ricordiȩ lenitate. suauitate intellactus. Acl.¬
os bencdictione. preripio fr̃i semori gram
pplat. Mater occurtit. & pio nos informat
hortatu. residet penes me stolaula. uonis intex.¬
dimanddatis. Abomni uia mala ꝓhibui
peadles meos. ut custodiam uerba tua. Uere.
aignus qͥ suꝑ seniores intellexerit. qͣndoqui¬
demn aiumo ẽ honoratꝰ spi ut seniores doce¬
rt. non solum intellectus ueritatẽ. uerũ eti¬
am peccati fugam culpeq catelam: Itaꝙ
aun fragilitatis humanȩ ꝓͥͣnasit ut ad iiũ
iffedib & currente. uestigio feraturi uiciũ.
docet queadmodũ uie istius lubrica. itine.¬
ris hiuꝰ anfractus uiantẽ implicare ñ possit:

Expanded text:
duit me Rebecca; stola eius bona, lex et prophetae. duit me Rebecca; stola eius bona, lex et prophetae. hac stola ille populus est nudatus, nos induti sumus; induit nos mater illa Hierusalem quae in caelo sursum est. accedimus ergo ad patrem. offerimus illi epulas mitiores, patientiicordiae lenitatem, suauitatem intellectus. accipio benedictionem, praeripio fratri seniori gratiam quod accipiat; mater occurrit et pio nos informat hortatu. residet penes me stola illa bonis intexta mandatis. Ab omni uia maligna prohibui pedes meos, ut custodiam uerba tua. uere dignus qui super seniores intellexerit, quandoquidem diuino est honoratus spiritu, ut seniores doceret non solum intellectus ueritatem, uerum etiam peccati fugam culpaeque cautelam. itaque cum fragilitas humana prona sit, ut ad imum affectibus et currente uestigio feratur in uitium, docet quemadmodum uiae istius lubricum, itineris huius anfractus uiantem implicare non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
in senectute inuenire n potuit. Ham qͥ
a principio frequentib dnm exasꝑauit of¬
fensis. cuiꝰ gram cum eẽt iuuenis ñ poterat
emereri. huiꝰ aduentũ senex ñ meruit ag¬
noscere. donu tenere ñ potuit. Sponsiis
autem incanȩ iudicium senectutis incensꝰ
e: & uettrani consilii scientia. intellectus
maturitate ñ uitȩ longeuitate prefertur.
Exquiramꝰ gͦ mandata di. ut suꝑ seniores
intelligamꝰ. Fugiamꝰ uiam lubrica petca¬
toꝵ. ut possimꝰ p̾cepta custodire cȩlesta
Hoc enum declarant sequentia. Suꝑ seni¬
orem intellexit ia cob iunior fr̃. quia cum
senior esau progatiuam sibi benedictioniᷤ
priuilegio ȩtatis exposcit. Reliquit epu-¬
las mitiores. dum quęrit agrestes. Profe¬
cto illo inuenatione. iunior fr̃ uestimenta
eiꝰ accepit. &mͥ tradidit popło nationũ. ma¬
terno usus consilio. Illam gͥ sapientiȩ sto¬
lam qua habuit ante populus uideoꝵ in.¬

Expanded text:
in senectute inuenire non potuit. nam qui in senectute inuenire non potuit. nam qui to principio frequentibus dominum exasperauit offensis, cuius gratiam, cum esset iuuenis, non poterat emereri, huius aduentum senex non meruit agnoscere, donum tenere non potuit. speciosum autem incanae iudicium senectutis in sensu est et ueterani consilii scientia intellectus maturitate, non uitae longaeuitate praefertur. Exquiramus ergo mandata dei, ut super seniores intellegamus, fugiamus uiam lubricam peccatorum, ut possimus praecepta custodire caelestia; hoc enim declarant sequentia. super seniorem intellexit Iacob iunior frater, quia, cum senior Esau praerogatiuam sibi bene- dictionis priuilegio aetatis exposcit, reliquit epulas mitiores, dum quaerit agrestes. profecto illo in uenationem iunior frater uestimenta eius accepit et mihi tradidit populo nationum, materno usus consilio. illam ergo sapientiae stolam, quam habuit ante populus Iudaeorum, in
Abbreviated transcription (Latin):
qui scificationis cęlestis gr̃a reluceret. Ue¬
runtam̃ non mͥ uidetur scipsum ꝓpheta
laudare & p̾ferre seniorib cum ei legeret᷑.
n te p̾tereat narratio senioꝵ:. Et ipsi eni
didicerunt a patrib. Nam & alibi sirach
dicit sapientia. Ubi sunt scnes. ñ multũ
loquaris: Sed nouit quib se p̾ferat senio¬
rib. inucteratis scilicet in peccato. & ueter¬
no impietatis atꝙ senio ꝑfidiş deliautio
Isti sunt soniores plebis. qui dnm im hla
p̃sidi tradiderunt. Conuenerunt enm
sacerdotes & scribȩ & seniores. ut ait marcꝰ.
Et iterum. Eccerunt sacerdotes consilũ
cum seniorib. ut eum traderent. Et ad¬
uersum apłos in actib eoꝵ. qd̾ senores isre
conuenerunt. P etrus sc̃s & lucas eugłista te¬
stantur. Non gͦ senili derogauit ȩtati. sea
uocem populi iunioris indocilem d̃i uetustũ
illum dierum iudeoꝵ fore populũ pster¬
nauit. qͥ qđ in iuuentute sua ñ adquisierat

Expanded text:
quae sanctificationis caelestis gratia reluceret. Uequae sanctificationis caelestis gratia reluceret. Uerumtamen non mihi uidetur se ipsum propheta laudare et praeferre senioribus, cum legeris: non te praetereat narratio seniorum; et ipsi enim didicerunt a patribus. nam et alibi Sirach dixit Sapientia: ubi sunt senes, non multum loquaris. sed nouit quibus se praeferat senioribus, inueteratis scilicet in peccato et ueterno impietatis atque senio perfidiae delirantibus. isti sunt seniores plebis qui dominum Iesum Pilato praesidi tradiderunt. conuenerunt enim sacerdotes et scribae et seniores, ut ait Marcus, et iterum: fecerunt sacerdotes consilium cum senioribus, ut eum traderent. et aduersum apostolos in Actibus eorum quod seniores Israel conuenerint Petrus sanctus et Lucas euangelista testantur. non ergo senili derogauit aetati, sed uoce populi iunioris indocilem dei uetustum illum dierum Iudaeoriun fore populum prophetauit, qui, quod in iuuentute sua non adquisierat,
Abbreviated transcription (Latin):
qui qd non intelligunt docere se dicunt:
Et plurimi sunt discipuli. qui studio suo
assecuntur & industria. qdđ ñ didicerint
a magistris. Deniq ante nos quidam in¬
teree dixit. int docentes atq doctores:
Fortasse hoc arbitratus quia doctores suit
alienoꝵ iudicio ad hoc munꝰ electi. docen¬
tes autẽ cum ꝓpria usurpatione hoc sibi
munꝰ assumpserint. Sed cedant neces.¬
se ẽ ei. doctores quoq que testimomoru
meditatione. cȩlestium. doctrina dĩ docen¬
dem difficile. ut is que dñs docuerit. suꝑ
seniores intelligat. Si quidem dĩ gra. ad
doctrina maturitat᷑eq etatis ꝓgreditur
senilis. Cum enim etas senectutis uita
immaculata sit: utiq doctrina uitȩ. im¬
maculate. senilem prestat ȩtatẽ. Deniq
excusanti leremiȩ qđ iuuenis eet. respon-¬
sum ẽ : Noli dicere iuuenis sum. coquod
non ȩstimaretur iuuenis diffinitione
adiuina. qui canam haberet prudentiam.

Expanded text:
qui quod non intelligunt, docere se dicunt: qui quod non intelligunt, docere se dicunt: et plurimi sunt discipuli qui studio suo assequuntur et industria quod non didicerunt a magistris. Denique ante nos quidam interesse dixit inter docentes atque doctores; fortasse hoc arbitratus quia doctores sunt aliorum judicio ad hoc munus electi: docentes autem qui propria usurpatione hoc sibi munus assumpserint. Sed cedant necesse est ei doctores quoque, quem testimoniorum meditatione coelestium doctrina Dei docendem difficile, ut is quem Dominus docuerit, super seniores intelligat; siquidem Dei gratia ad doctrinam et maturitatem 1135 aetatis progrediatur senilis. Cum enim aetas senectutis vita inmaculata sit, utique doctrina uitae inmaculatae senilem praestat aetatem. denique excusanti Hieremiae, quod iuuenis esset, responsum est: noli dicere: iuuenis sum, eo quod non aestimaretur iuuenis definitione diuina qui incanam haberet prudentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
populo eiꝰ instituta tdiderit. Aaron sacri-¬
ficioꝵ omium decurso ritu sacerdotalẽ
docuerit disciplinã. iesus naue significa¬
uerit queadmodum circumcisio possit
iterari. Samuel unctionis ꝓpheticȩ pater
ac regiȩ sacramenta monstrauerit. uide.¬
retur inqmͣ incongrua p̾sumptio. nͥ p̃misis¬
set & suꝑiora. quib ñ immerito suꝑ docen-¬
tes intellexisse comꝓbaret. Debuit hanc
assumere confidentiam. qͥ docebat᷑ a dño.
Et mandatũ qđ docebatur añi erat. &
ipse dñs qui docebat. Uerito suꝑ oms intel¬
lexit. que docebat ipsa sapientia. Unde &
alibi ait. Seatꝰ qu̾e tu erudieris dñe. & de le¬
ge tua docueris eũ. Ostendit gͥ qđ diuinũ
ẽ homines docere non posse. & idõ qͥ docere.
presumunt nescunt. Sed agnoscit disci-¬
pulus qͥ docetur. in qͦ pret̾ donu scientię
qđ de sp̃u scõ fuerat consecutꝰ. moralis qͦq
suauis ẽ locus. qͦd multi docentes sunt

Expanded text:
populo ejus instituta tradiderit , Aaron, sacripopulo ejus instituta tradiderit , Aaron, sacrificiorum omnium decurso ritu, sacerdotalem docuerit disciplinam , Jesus Nave significaverit quemadmodum circumcisio possit iterari , Samuel unctionis propheticae pariter ac regiae sacramenta monstraverit . Videretur, inquam, incongrua praesumptio, nisi praemisisset superiora, quibus non immerito super docentes intellexisse se comprobaret. Debuit hanc assumere confidentiam, qui docebatur, a Domino: et mandatum quod docebatur, Domini erat, et ipse Dominus qui docebat . Merito super omnes intellexit, quem docebat ipsa Sde lege tua docueris eum . 12. Ostendit igitur quod divinum est homines docere non posse: et ideo qui docere praesumunt, nesciunt; sed agnoscit discipulus qui docetur. In quo praeter donum scientiae quod de Spiritu sancto fuerat consecutus: moralis quoque suavis locus est, quod multi docentes sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ambulat in tenebris: scopulu offensionis
incurrit: Sequitur uersꝰ scđ̾s. Suꝑ oms
habere meruerunt. Sed illi ꝓfitent᷑ doce¬
re. s ñ docent. Si autem populo cui ex
gentib competit dicere. suꝑ om̃s docentes
me intellexi. quia illin intellexerunt. re.¬
spondit uideus. Vnde habuisti intelligere :
Scriptum ẽ: Interroga patre tuum & an¬
nuntiabit. seniores & dicent tͥ. Ego sum
pater tuus. me interroga. Sed & si inter¬
rogauero. ñ respondebitis mͥ. dixit iñc:
intelligo qui ñ intelligebant. quia testimo¬
nia didici quȩ ille ñ nouit. didici qͥ seqͥt
me tollat cruce suam. didici. diligite ini¬
micos ur̃os. Et id̃o optat anathema esse.
eaulus ꝓ fr̃ib genere. inimicis fide. Uide¬
retur inconueniens eẽ ucrecundiȩ ꝓpbeta-¬
li huiꝰ modi usurpatio. co quod presumpse¬
rit dicere. qd̾ suꝑ om̃s docentes intellexerit.
cum uel legem moyses acceꝑit adño. &

Expanded text:
ambulat in tenebris, scopulum offensionis ambulat in tenebris, scopulum offensionis incurrit. Sequitur uersus tertius: super habere meruerunt. Sed illi profitentur docere, sed non docent. Ei autem populo qui ex gentibus credidit, competit dicere: Super omnes docentes me intellexi; quia illi non intellexerunt. Respondet Judaeus: Unde habuisti intelligere? Scriptum est: Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi: seniores, et dicent tibi . Ego sum Pater tuus, me interroga. Sed etsi interrogavero, non respondebitis mihi, dixit Jesus : o supra illos intelligo qui non intelligebam; quia testimonia didici, quae ille non novit. Didici: Qui sequitur me. . . . tollat crucem suam . Didici: Diligite inimicos vestros . Et ideo optat anathema esse Paulus pro fratribus genere, inimicis fide . 11. Videretur inconveniens esse verecundiae prophetali hujusmodi usurpatio; eo quod praesumpserit dicere quod super omnes docentes intellexerit, cum vel Legem Moyses acceperit a Domino, et
Abbreviated transcription (Latin):
habere. hoc totũ sola sibi in lege meditatio
uendicabat. Sed iam hoc parum ẽ diligen¬
ti. qͥ uelit ad beatitudinis gram ꝑuenire.
Beatus enĩ die ac nocte. meditat᷑ in lege:
Angustior dies ẽ: meditationi doctrinȩ
Non tantꝰ dies in tempore. qͣnta medita.¬
tio ẽ in lege. Unde uide. ne illud magis signi¬
ficare uideatur. qđ ei qui in lege meditatur
semꝑ dies ẽ: & lum sine defectu. qđ nullȩ.
tenebre noctis interpolent. Alioquin quomͦ
negligentiore in ꝓcessu oꝑis declararet. qmͣ
diligentiorẽ in ip̃sis oꝑis sui ꝓpheta princi¬
piis eẽ uoluisset: In die gͦ meditatur. legiᷤᷤ
& cugłii predicator. Et fortasse. illi qui
nouum ñ recipiunt testamentũ. i nocte.
legerunt. & ido nescierunt neq intellexe¬
runt. Unde saluator ne etiam nos lege.¬
remꝰ in tenebris ammonet. dicens ambu¬
landii indie. quia ñ offendit qͥ in die. am¬
bulat. Uidet enim gram lucis. Qui enim

Expanded text:
habere, hoc totum sola sibi in lege meditatio habere, hoc totum sola sibi in lege meditatio uindicabat. Sed etiam hoc parum est diligenti qui uelit ad beatitudinis gratiam peruenire; beatus enim die ac nocte meditatur in lege. angustior dies est meditatione doctrinae, non tantus dies in tempore quanta meditatio est in lege. unde uide ne illud magis significare uideatur, quod ei qui in lege meditatur semper dies est et lumen sine defectu, quod nullae tenebrae noctis interpolent. alioquin quomodo neglegentiorem in processu operis declararet quem diligentiorem in ipsis operis sui propheta principiis esse uoluisset? in die ergo meditatur legis et euangelii praedicator. Et fortasse illi qui nouum non recipiunt testamentum in nocte legerunt et ideo nescierunt neque intellexerunt. unde saluator, ne etiam nos legeremus in tenebris, admonet dicens ambulandum in die, quia non offendat qui in die ambulat; uidet enim gratiam lucis. qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
nfundat Tota gͦ diȩ in lege meditari. non
pfunctoria tͥ debet eẽ transcursio. Si agrum
ancit uelis. si mertari domu. prudentiorem
aamibes. & quid ueri sit diligent̾ consideras.
& ne in aliquo forte fallere ipse non credis.
At nune: tuipse emendꝰ es tibi. Dȩ tuo p̾cio
ctacta. Considera quȩ sit. qđ nom̃ habeat:
sint precia. nulla ornamenta conferri. Aa-¬
hibe tͥ consiliarios. moysem. Ysaiam. lere.¬
miam. eetrũ. e aulũ. ioħem. ipsũ magnum
consiliariũ itim d̃i filium. ut adqͥras patre.
Cum his tractandii. cum his tota conferen¬
dum ẽ tͥ. tota meditandũ die. sicut medita¬
batur oauid. Et hȩc erat illi sola meditatio
Non scłaribus animꝰ tͣns ducebatur illecebriᷤᷤ
n pecuniaria coaceruandi patrimonii cupi-¬
ditate. flagrabat. ñ ꝓferendi limitis exclu-¬
dendiq finitimi. anxius curarũ estus stu-¬
diosum meditationis interdii reflectebat
affectum. Quicquid poterat temporis dies

Expanded text:
infundat! Tota ergo die in lege meditare, non infundat! Tota ergo die in lege meditare, non perfunctoria tibi debet esse transcursio. si agrum emere uelis, si mercari domum, prudentiorem adhibes et quid iuris sit diligenter consideras et, ne in aliquo forte fallare, tibi ipse non credis. at nunc tu ipse emendus es tibi. de tuo pretio tracta, considera quid sis, quod nomen habeas, sint pretia, nulla ornamenta conferri. adhibe tibi consiliarios Moysen Esaiam Hieremiam Petrum Paulum Iohannem, ipsum magnum consiliarium Iesum dei filium, ut adquiras patrem. cum his tractandum, cum his tota conferendum est tibi, tota meditandum die, sicut meditabatur Dauid et haec erat illi sola meditatio. non saecularibus animus transducebatur inlecebris, non pecuniaria coaceruandi patrimonii cupiditate flagrabat, non proferendi limitis excludendique finitimi anxius curarum aestus studio meditationis intentum reflectebat affectum, quicquid poterat temporis dies
Abbreviated transcription (Latin):
rem suam subula illa ꝑtundit: audire ñ
potuit. uulneratã aurem gerens. Non
legis. sea stulticiȩ suȩ. subula cruentauit
aurem suam. Illa audiendo que sp̃ĩtalit᷑
reuelantur. ꝑforauit aurem suam ferro.
Maluit enu in ferrum qmͣ ini uerbum
credere. Idõ seruit. ido liber cẽ ñ meruit.
Iđo nec completi temporis ei gra suffraga¬
tur. quia plenitudinẽ temporis ñ recepit.
quo filius di missus ẽ ad salutẽ. uenit ad
redemptionẽ. factus sub lege. natus ex uir-¬
gine. uictor mortis. largitor resurrectioni
Manet gͦ uulnus illi. cuixp̃c ñ resurrexit
Ouulnꝰ qđ sarciri ñ possit. nͥ forte relinqt̃
mͣme non refutet. uel quo corporalia a
sp̃italib umbra a ueritate. distinguat. su¬
mat dĩ uerbũ gladiumbis acutũ. & ex illo
diumo ore doceatur. mandatũ dñi presti-¬
ptum legis agnosecre. qđ non teporalis
habeat obseruantiam celebritatis s salutaria
& senpiterna remedia suco gratie spiritalis

Expanded text:
rem suam subula illa pertundit, audire non rem suam subula illa pertundit, audire non potuit uulneratam aurem gerens; non legis, sed stultitiae suae subula cruentauit aurem suam. illa audiendo quae spiritaliter reuelantur perforauit aurem suam ferro; maluit enim in ferrum quam in uerbum credere. ideo seruit, ideo liber esse non meruit, ideo nec completi temporis ei gratia suffragatur, quia plenitudinem temporis non recepit, quo filius dei missus est ad salutem et uenit ad redemptionem, factus sub lege, natus ex uirgine, uictor mortis, largitor resurrectionis. manet ergo uulnus illi cui Christus non resurrexit. o uulnus quod sarciri non possit, nisi forte relinquat risti nomine non refutet uel quo corporalia a spiritalibus, umbram a ueritate distinguat, sumat dei uerbum, gladium bis acutum, et ex illo diuino ore doceatur mandatum domini, praescriptum legis agnoscere, quod non temporalis habeat obseruantiam celebritatis, sed salutaria et sempiterna remedia suco gratiae spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ. Quid ꝓdest qđ̃ hebrei aurem
scruili ꝑtundunt subula. & preputia
sui circumciauit corporis.: Non intelli¬
gunt penitus qd lex diuina discernat. sg¬
na sua istae non ueritas. Sed ille intelligt
qui cor suũ spiritali cirtũcisione. castisicat
ut colluuiem omem corporeȩ labis enun¬
det. Ille intelligit. qui subulã & aurem
mentis uigore. transcendit. & illam amm̃i
qua ꝑtransiuit gladius ad reuelanda cor¬
dis occulta. ꝓpetuę prȩmio libertatis attol¬
lit. uel examinandis sermonib sollicite.
seruicutes. quoscumq uirtutis suȩ. aure
susceꝑit. in ẏsterio scificat sp̃itali. A⁊ ina
sibi iudeus quibꝰꝙ annis facere consueuit.¬
& nescit se maliciȩ. eẽ. fermentũ. Sed qui
intelligit quid sit: uetus expurgat ferm̃¬
tum. ne tota massam corrumpat. Uetere
hominẽ cum actib euᷤ expurgat. ut fiat
noua conspersio ueritatis. Iudȩo ista di¬
cta sunt & xpianus audiuit. quia dũ au¬

Expanded text:
salutem. quia prodest, quod Hebraei aurem salutem. quia prodest, quod Hebraei aurem seruuli pertundunt subula et praeputia sui circumcidunt corporis ? non intellegunt penitus, quid lex diuina discernat. signa sunt ista, non ueritas. sed ille intellegit, qui cor suum spiritali circumcisione castificat, ut conluuiem omnem corporeae labis emundet. ille intellegit, qui subulam et aurem mentis uigore transcendit et illam animam, quam pertransiuit gladius ad reuelanda cordis occulta, perpetuae praemio libertatis attollit uel examinandis sermonibus sollicite seruiens, quoscumque uirtutis suae aure susceperit, mysterio sanctificat spiritali. azvma sibi Iudaeus quibusque annis facere consueuit et nescit se malitiae esse fermentum. sed qui intellegit quid sit uetus expurgare fermentum, ne totam massam corrumpat, ueterem hominem cum actibus suis expurgat, ut fiat noua consparsio ueritatis. Iudaeo ista dicta sunt et christianus audiuit, quia, dum au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑioribus adhortatus ẽ. Et quȩ mag-¬
na laus suꝑ eos intelligere. qui metalla
& saxa uenerando. similem rigorẽ stu¬
poris attraxerint: Quos gͥ habet ini¬
micos. nͥ hereticos: Ipsi enim sunt im¬
pugnatores fidĩ. ueritatis mimici. Qs:
Iudcos. Ipsi enim grauiores mnimici. qui
telligit. qui legem sp̃italem eẽ intelligit.
Q uid gͦ ꝓdest lex si fine legis ignores.
si mysterium nescias. si sacramenta ñ
noueris: Iudeis ẽx ouib agnus occidit᷑
ꝓ celebritate paschali. nobis ꝓ redempti¬
one mundi. unigenitus dĩ partus uirgi¬
nis immolatur. Quid ꝓficiunt iudei.
quod sanguine agni domos & postes suoᷤ
illinunt: Nichil utiq. qm̃ ligna his
aut saxa ꝓdesse. non possunt. Nobis
ꝓficit om̃e mysterium. quia abhorrerȩ
credimꝰ a gra sp̃itali ut habitationes nr̃aᷤ
sanguine pecudis cruentemꝰ. Et ne ora
nr̃a cruore tinguamꝰ. s corpora nostra
ad iusticiam. ore autẽ confessio fit ad

Expanded text:
perioribus adhortatus est . Et quae magperioribus adhortatus est . Et quae magna laus super eos intelligere, qui metalla et saxa venerando, similem rigorem stuporis attraxerint? 6. Quos igitur habet inimicos, nisi haereticos? Ipsi enim sunt impugnatores fidei, veritatis inimici. Quos, nisi Judaeos? Ipsi enim graviores inimici, qui ntelligit, qui Legem spiritalem esse intelligit. Quid ergo prodest Lex, si finem Legis ignores, si mysterium nescias, si sacramenta non noveris? Judaeis ex ovibus agnus occiditur pro celebritate paschali: nobis pro redemptione mundi unigenitus Dei, partus Virginis immolatur. Quid proficiunt Judaei, quod sanguine agni domos et postes suos illiniunt? Nihil utique; quoniam ligna his aut saxa prodesse non possunt. Nobis proficit omne mysterium, qui abhorrere credimus a gratia spiritali; ut habitationes nostras sanguine pecudis cruentemus, ora nostra cruore tingamus: sed corpora nostra ad iustitiam, ore confessio fit ad
Abbreviated transcription (Latin):
conseruat. Alii uͦ uersus cito pbant diutur¬
nȩ medditationis effectum. qnͣdo untelle¬
xit suꝑ inimicos suos ani mandatu. Scd
quos habet inimicos ꝓpheta. qui ut sui po
puli uiros legitima debet caritate. com¬
plecti. & alienigenas euuangelica pdicati¬
one inuitare ad dĩ gram. fere. consortem
naturȩ suȩ. diligere: Quomͦ dilectione
conformes sui ꝓpheta respuerit: Esse gͥ
iustam aliqua causam oportet. qua hi qͦs
significat uire uideantur inimici. Eaquȩ
sit possimꝰ inuestigare. si memineriius
quia al ibi idem ipse dixit. & suꝑ iminicoᷤᷤ
tuos tabescebam iusto odio oderam illos.
Istos gͦ eugłica auctoritate suos inimicos
dicit ee. qui mimici sunt dĩ. Nam si is qͥ
non relinquit parentes ꝓpter nomendĩ nͥ
est d̃o dignus. qnͣtomagis qͥ diligit eiꝰ im¬
micos acceptus dõ eẽ non poterit: Qs
gͦ inmicos habet: Si gentiles. quomͦ
eos ꝓphetico credituros sp̃ũ pręuidebat:
D eniq ut benedicatur. & ipsi dño in su¬

Expanded text:
 Cito probavit diuturnae meditationis effectum, quando intellexit super inimicos suos Domini mandatum. Sed quos habet inimicos Propheta, qui aut sui 1132 populi viros legitima debet charitate complecti, aut alienigenas evangelica praedicatione invitare ad Dei gratiam? Ferae consortem naturae suae diligunt: quomodo dilectionem conformis sui Propheta respueret? Esse igitur justam aliquam causam oportet, qua ii quos significat, jure videantur inimici. Ea quae sit possumus investigare, si meminerimus quia alibi idem iste dixit: Et super inimicos tuos tabescebam, et justo odio oderam illos . Istos ergo Evangelica auctoritate suos inimicos dicit esse, qui inimici sunt Dei. Nam si is qui non relinquit parentes propter Dei nomen, non est Deo dignus: quanto magis qui diligit ejus inimicos, acceptus Deo esse non poterit? Quos ergo inimicos habet? Si gentiles: quomodo, quos prophetico credituros spiritu praevidebat? Denique ut benedicant et ipsi Dominum, in su
Abbreviated transcription (Latin):
ante limosum. & cęno hereditariş colluuions
obstructum. ut oleum spitale. recipere non
posset. xp̃o parauit ut luceat. Ap̃o lucet
cuiꝰ oꝑa in xp̃i lucent lumine. Ap̃o lucebat
petrus. cum diceret. In nomine xp̃i nara
tyrum lucerna. qui ꝓ xp̃o subiere martyn¬
um. Xp̃o lucebat dauid qui poterat dicere
cor meum & caro mea. exultauerunt in
dm uiuum:. Xp̃o parauerat mentẽ. cũ de
eo a quo frequent ad mort̾e fuerat appetitꝰ
diceret. Non mͥ contingat adno. si fecero
hoc uerbum. Año meo xp̃o domini inicere
manu meam. Cum maiorem haberet causĩ
tuendȩ salutis suȩ ut occideret ꝑsequentem.
etiam alios qui suadebant inimiconon esse
parcendum. que dns iuxta ꝓmissum suum
in manus ipsius tradidisset. ab eius necandi
cupiditate reuocabat. Ap̃o lucebat ꝓpħa.
cum de eo qui patris domum turpi macula¬
uerat incestu. qui patris salutẽ parricida¬
lib pręliis appetebat. pus tam̃ pat̾ dice¬

Expanded text:
ante limosum et caeno hereditariae conluuionis ante limosum et caeno hereditariae conluuionis obstructum, ut oleum spiritale recipere non posset, Christo parauit. ut luceat. Christo lucet cuius opera in Christi lucent lumine: Christo lucebat Petrus, cum diceret: in nomine Iesu Christyrum lucerna, qui pro Christo subiere martyrium: Christo lucebat Dauid, qui poterat dicere: cor meum et caro mea exultauerunt in deum uiuum. \'Christo parauerat mentem. cum de eo, a quo frequenter ad mortem fuerat adpetitus. diceret: non mihi contingat a domino, si fecero hoc uerbum, domino meo, christo domini inicere manum meam. cum maiorem haberet causam tuendae salutis suae, ut occideret persequentem, etiam alios qui suadebant inimico non esse parcendum, quem dominus iuxta promissum suum in manus ipsius tracupiditate revocabat. Christo lucebat Propheta, cum de eo qui patris domum turpi maculaverat incestu, qui patris salutem parricidalibus praeliis appetebat, pius pater tamen dice
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ in corde meo ut ignis ardens.
flaminans in ossib meis. & dissolutꝰ sum
undiq & ferre non possum: Aduertimꝰ
gͥ quod his etiam qui excusandũ. aut of¬
ficium suum certa aliqua causa negandũ
putauerint. Nominꝰ tam nrr aut ratione.
ꝑsuadeat. aut cupiditate ꝓphetice reuela-¬
tionis inspiret. ut ad subeundũ officium
uoluntate concurrant. ñ necessitate. con¬
scendant. quo merces ad eos integrȩ deuo-¬
tionis possit plenior ꝑuenire. Propħauit¬
& caiphas: quia expedit unũ hominem
mori ꝓ populo. Sed hoc uoluntarium
oris ministerium ñ erat. quia loquebat᷑
inuitus. Deniq qͥd diceret nesciebat:
Quȩ gͦ uoluntaria oris sui dño dauid
placere desiderat. Elegi abiectus ce in
domo dñi. magis qmͣ habitare in taber¬
naculis peccatoꝵ. Audiam qͥd loquatur
in me diis ds̃. Apiam in parabolis os incũ
loquar ꝓpositiones ab initio scł̃i. Paraui lu¬
cernam xp̃o meo. Corpus suum quod erat

Expanded text:
factus est in corde meo ut ignis ardens factus est in corde meo ut ignis ardens flammans in ossibus meis et dissolutus 4 sum undique et ferre non possum. aduertimus igitur quod his etiam, qui excusandum aut officium suum certa aliqua causa negandum putauerint, dominus tamen noster aut rationem persuadeat aut cupiditatem propheticae reuelationis inspiret, ut ad subeundum officium uoluntate concurrant, non necessitate concedant, quo merces ad eos integrae deuotionis possit plenior peruenire. prophetauit et Caiphas: quia expedit unum hominem mori pro populo, sed hoc uoluntarium oris ministerium non erat. quia loquebatur inuitus. denique quid diceret nesciebat. Quae ergo uoluntaria oris sui domino Dauid placere desiderat? elegi abiectus esse in domo domini magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. audiam quid loquetur in me dominus deus. aperiam in parabolis os meum. loquar propositiones ab initio saeculi. paraui lucernam christo meo. corpus suum quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
hoc positũ puto. quia uoluntaria oris sui
placere desiderat đo: Multi ꝓphetȩ. scd
non in omnib oris uoluntaria placent.
Excusabat Ieremias dicens. Qui es domi¬
nator domine. ecce nescio loqui. quia u¬
uenior sum ego. Et dixit ei dñs. Q uo¬
cunq misero te abibis. & scd̃m omnia que¬
cunq mandauero tͥ loqueris. Uerecunde
exequendis cȩlestib imꝑatis. impar eẽ ad¬
olescentie deprehenderetur. S d̾s qͥ moꝵ
magis qmͣ annoꝵ considerandã iudica¬
ret ętatem. & iuuenili corpore maturi¬
tatẽ robustȩ sapientiȩ in suo seruulo
prȩuideret. ait. noli dicere quia uiuemi¬
or sum ego. Hoc ẽ ꝓhibuit eũ uiueni¬
lis ȩtatis contemplatione uires suas ꝑpen¬
dere. cui fides canitiẽ sapientiȩ ministra¬
ret. Et iterum in posteriorib cũ dixis¬
set idem ꝓpheta. seduxisti me dñe & seductꝰ
sum. & dixiñ nominabo nom̃ cius. & non
loquar in nomine eius ultͣ. addidit. &

Expanded text:
hoc positum puto, quia uoluntaria oris sui hoc positum puto, quia uoluntaria oris sui placere desiderat domino. multi prophetae, sed non in omnibus oris uoluntaria placent. excusabat Hieremias dicens: qui es dominator domine, ecce nescio loqui, quia iuuenior sum e g o, et dixit ei dominus: quocumque misero te abibis et secundum omnia quaecumque mandauero tibi loqueris. uerecunde exsequendis coelestibus imperatis impar esse adolescentia deprehenderetur. Sed Deus ut qui magis quam annorum considerandam iudicaret aetatem et in iuuenali corpore maturitatem robustae sapientiae in suo seruulo praeuideret, ait: noli dicere quia iuuenior sum ego, hoc est: prohibuit eum iuuenalis aetatis contemplatione uires suas perpendere, cui fides canitiem sapientiae ministraret. et iterum in posterioribus cum dixisset idem propheta: seduxisti me, domine, et seductus sum. et dixi: non nominabo nomen eius et non loquar in nomine eius ultra, 23 addidit: et
Abbreviated transcription (Latin):
Recte gͦ dauid ait qͣsi ꝓpħa. uoluntaria
oris mei comꝓba dñe. oris sui offerens dõ
sacrificium uoluntarium. eoqđ̃ ut apis
illa ꝓphetica. bonos flores colligere ore.
consueuerit. fauos ore fingere. mella ore.
componere. & ex herbis suauib ore filios
legere:. Qui cum sit inquit robore infir¬
ma. sapientiȩ: p̾dicatione substantiȩ suȩ
ꝓducit ętatem: Quid sit istud uolunta
rium oris sacrificium: recognosce. Immo.
uoluntarios ministros. Deniq in libro
ẏsaiȩ dicit dñs. Quem mittam: Utiq
seruulo suo poterat imperare. que dignũ
qui mitteretur inuenerat. Sed maluit
enim eum spontance oblationis ñ frauda¬
re mercede. qui ut ipse se offerret. p̾stolatꝰ
ẽ. Et qmuis eiꝰ sciret affectum. expectauit
tam uocem ut cumularet gram: Unde
se offerens ysaias. ait. Ecce ego mitte me
Et sic postea missus ẽ ad popłm. Ido de
eo dictum ẽ: quia ysaias audit & dicit.

Expanded text:
recte ergo Dauid ait quasi propheta: uoluntaria recte ergo Dauid ait quasi propheta: uoluntaria oris mei conproba, domine, oris sui offerens domino sacrificium uoluntarium, eo quod ut apis illa prophetica bonos flores colligere ore consueuerit, fauos ore fingere, mella ore conponere et ex herbis suauibus ore filios legere, quae, cum sit, inquit, robore infirma, sapientiae praedicatione substantiae suae producit aetatem. quod sit istud uoluntrium oris sacrificium, recognosce: Immolaxspectat Dominus voluntarios ministros. Denique in libro Esaiae dicit Dominus: Quem mittam ? Utique servulo suo poterat imperare, quem dignum qui mitteretur, invenerat: sed maluit  eum spontaneae oblationis non fraudare mercede, Qui ut ipse se offerret praestolatus est. et quamuis eius sciret affectum, expectauit tamen uocem, ut cumularet gratiam. unde se offerens Esaias ait: ecce ego, mitte me et sic postea est missus ad populum. ideo de eo dictum est, quia Esaias audet e t dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
his quoq qui legis uinculo tenerentur.
qͣsi sub lege eet se exhibuit. cum sub lege
non eẽt. ut eos seruaret qui sub lege uiue¬
bant. Infirmis infirmꝰ factus ẽ: ut infir¬
mos assumptione infirmitatis ꝓpriȩ susti-¬
neret. Omnib omnia factus ẽ: non legi¬
tima necessitate. sed uoluntatis obsequio.
Apuit mͥ huius altitudinẽ consili in cpła
ad philemone scripta. quia quod ipse eẽt
alium ee uellet. ut uoluntate potius qm̃
necessitate detulisse dño uideretur. Itaq
ꝓ onesimo interueniens sic ait. Tu autẽ
illum ut mea uiscera suscipe. quem ego
uolueram mecum detinere. ut ꝓte. michi
ministraret in uinculis eugłu. sed sine
consilio tuo nichil uolui facere. ne uelut
ex necessitate bonum tuũ eẽt s uolunta¬
rium. Qmͣ sedulus suasor. Qui cum
eẽt uas electionis diuinȩ. consortium con¬
silii non dedignabatur alieni. ne alteru
fructum uoluntatis ꝓpriȩ defraudaret.

Expanded text:
his quoque, qui legis uinculo tenerentur, his quoque, qui legis uinculo tenerentur, quasi sub lege esset se exhibuit, cum sub lege non esset, ut eos seruaret qui sub lege uiuebant. infirmis infirmis factus est, ut infirmos adsumptione infirmitatis propriae sustineret: omnibus omnia factus est non legitima necessitate, sed uoluntatis obsequio. aperuit mihi huius altitudinem consilii in epistula ad Philemonem scripta, quia quod ipse esset alium esse uellet, ut uoluntate potius quam necessitate detulisse domino uideretur. I itaque pro Onesimo interueniens sic ait: tu autem illum ut mea uiscera suscipe; quem ego uolueram mecum detinere, ut pro te mihi ministraret in uinculis euangelii, sed sine consilio tuo nihil uolui facere, ne uelut ex necessitate bonum tuum esset, sed uoluntarium. quam sedulus suasor. qui cum esset uas electionis diuinae, consortium consilii non dedignabatur alieni, ne alterum fructu uoluntatis propriae defraudaret!
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc erat in principio apudđ̾m. Omnia
ꝑ ipsum facta sunt: & sinc ipso factũ est
nichil. Et tu imitator estodi. Quomodo
imitator: N unquid cęlum potes facere. aut
terram. aut mare: Hon utiq. sed ut
omnia ꝑ uerbum facias. nichil sine uerbo.
omnia cum ratione. nichil sine ratione.
quia non es irrationabilis ohomo. sed rati¬
Qui se humiliat: uiuificatur iuxta ꝓmis¬
sum dĩ. Quuiuificatur spũ dĩ: uolunta¬
rius ẽ minister. Plurimũ enim refert.
utrum ex uoluntate quid facias an ex ne.¬
cessitate. quod placeat dõ. Deniq uolun¬
tarius minister: habet premium. Coactꝰ
dispensat obsequiu. sicut apło docente co-¬
gnouimꝰ. Scripsit enim: Ue enim mͥ est
sin eugłiauero.: Si enim uolens hoc ago:
mercedẽ habeo. Si autem inuitus: dispen-¬
satio mͥ credita ẽ. Uide uoluntariũ exetu¬
torem cȩlestis arbitrii. Liber erat ex om̃ib
& omium seruus ẽ factus. uoluntate utiq
non necessitate. ut plurimos lucraretur:

Expanded text:
hoc erat in principio apud deum. omnia hoc erat in principio apud deum. omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil. et tu imitator esto dei. quomodo imitator ? numquid caelum potes facere aut terram aut mare? non utique. sed ut omnia per uerbum facias, nihil sine uerbo, omnia cum ratione. nihil sine ratione, quia non es inrationabilis. o homo, sed ratiqui se humiliat, uiuificatur iuxta promissum dei, qui uiuificatur spiritu dei uoluntarius est minister. plurimum enim refert. utrum ex uoluntate quid facias an ex necessitate. quod placeat deo. denique uoluntarius minister habet praemium, coactus dispensat obsequium. sicut apostolo docente cognouimus. scripsit enim : uae enirn mihi est si non euangelizauero. si enim uolens hoc ago, mercedem habeo: si autem inuitus. dispensatio mihi credita est. uide uoluntarium executorem caelestis arbitrii. liber erat ex omnibus et omnium seruus est factus — uoluntate utique, non necessitate —, ut plurimos lucraretur.
Abbreviated transcription (Latin):
triduo mortẽ in terra. respondit dauid:
Angustiȩ mͥ sunt hec tria. Sed magis ina-
Et cum dedisset añs mort̾e in isrł a nu.¬
ne usq horam prandii. septuaguita milib
hominũ mortuis. respexit dauid ad anm
Et cum uidisset angłm ferientẽ populu
dixit. Ecce ego pectaui. & ego pastor male
feci Et isti in hoc grege quid fecerunt:
Fiat manus tua iNͦ mȩ: & in domo pat̾sm&
Et ꝓpitius factus ẽ diis. cum sacrificium
reconciliationis año ec̃t oblatum. Honag̃
humilitas. quȩ regem plebemq seruauit
Itaꝙ reconciliato año. ait oauid: bonum
mͥ est: qđ humiliatus sum: B ona gͦ hil
militas. presertm si adiungatur ei deuotio
uoluntaria. I doq se uiuificari sed̾m uerbũ
petit. ut scd̃m uerbum uiuat. & omnia cũ
fatione faciat. non scđ̃m carnis uoluntatẽ
Undde mysticum illud: etiam moraliter
accipi potest. In principio erat uerbum &
uerbum erat apud d̃m. & d̾s erat uerbum.

Expanded text:
triduo mortem in terra, respondit Dauid: triduo mortem in terra, respondit Dauid: angustiae mihi sunt haec tria; sed magis incidet cum dedisset dominus mortem in Israel a mane usque ad horam prandii septuaginta milibus hominum mortuis, respexit Dauid ad dominum et, cum uidisset angelum ferientem populum, dixit: ecce ego peccaui et ego pastor male feci, et isti in hoc grege quid fecerunt? fiat manus tua in me et in domo patris mei. et propitius factus est dominus, cum sacrificium reconciliationis domino esset oblatum. bona ergo humilitas quae regem plebemque seruauit. itaque reconciliato domino ait Dauid: bonum mihi est quod humiliatus sum. Bona ergo militas. praesertim si adiungatur ei deuotio uoluntaria. ideoque se uiuificari secundum uerbum petit, ut secundum uerbum uiuat et omnia cum ratione faciat, non secundum carnis uoluntatem. unde mysticum illud etiam moraliter accipi potest: in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum.
Abbreviated transcription (Latin):
milibus. Cominotu est fel regis. & quȩrde
cum occidere. Et humiliauit se daind in¬
te. lonathan filium regis. & conuertit e
rat habere suspectum. eundem. aducrsũ
studia paterna seruare. dicens patri. Quid
peccas in sanguinẽ innocentis. Et id uocem
extorqueret inuto. qđ non mereretur octi¬
di dauid. Recte gͣ ait. humiliatꝰ sum & sai-¬
uum me fecit. Et iterum cum ad eũ ꝓpħa
uenisset. & inddignatione dñi in causa bech.¬
sabeȩ mulieris denuntiasset: humiliauit
se & ait. Peccaui dño. Et dixit Nathan
ad eum. Qm penituit te. abstulit dominꝰ
peccatũ tuum. non morte morieris: Bona
gͦ humilitas. Deniq humiliatus ẽ. & sai¬
uus factus ẽ. Et alio loço cum ꝓpter nu¬
meratum populũ dñs eet offensus. & mi¬
sisset ꝓpħam oad. qui regi dauid dicerit.
elige tͥ quid fieri uelis. triennio fame suꝑ
terram. aut trib mensib fugere te a facie
inunicoꝵ tuoꝵ ꝑsequentiũ te: aut fieri

Expanded text:
milibus. commotum est fel regis et quaerebat milibus. commotum est fel regis et quaerebat eum occidere. et humiliauit se Dauid ante Ionathan filium regis et conuertit eirat habere suspectum, eundem aduersum studia paterna seruaret dicens patri: quid peccas in sanguinem innocentis? etid uocem extorqueret inuito, quod non mereretur occidi Dauid. recte ergo ait: humilitus sum. et saluum me fecit. et iterum, cum ad eum propheta uenisset et indignationem domini in causa Bethsabeae mulieris denuntiasset, humiliauit se et ait: peccaui domino. et dixit Nathan ad eum: quoniam paenituit te. abstulit dominus peccatum tuum; non morte morieris. bona igitur humilitas. denique humiliatus est et saluus.. factus est. et alio loco, cum propter numeratum populum dominus esset offensus et misisset prophetam Gad, qui regi Dauid diceret: elige tibi quid fieri uelis, triennio famem super terram aut tribus mensibus fugere te a facie inimicorum tuorum persequentium te aut fieri
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ ꝑ humilitatẽ. ꝑ crucem. sibi ecł̃iam
congregauit. Dauia rex erat. incerta &
occulta sapientie sibi patefacta testatur.
sed ido se magis humiliabat. At uͦ Erechias
cecianit ab altitudine cordis sui. ille laudabius
rex: qui de obsidione. de ȩgritudine. be.¬
neficiis dñi & mirabilib liberatus. cecidit
ꝑ suꝑbiam. & gram meriti suꝑioris immi¬
nuit. Quid fuisset ioseph. si humilis n
fuisset: Sciuit sibi obfuisse: qd̾ prȩlatus
erat fribus. Etiam pius amor: miseriam
prelationis inuenerat. Prelatio armauit
fr̃s. humilitas conciliauit extraneos. Pre¬
latio contitauit germanos. humilitas.
regem subditũ fecit. ut uere. quasi ex ꝑso¬
na ioseph dictum putemꝰ. quod hic ipse
supͣ aixit. humiliatus sum & saluum me.
fecit: Quanqmͣ si consideremꝰ quȩ iste.
tolerauit. ex ꝑsona sua cum dixisse. reppe.¬
riemꝰ. Golla suꝑato. occurrerunt uiuen-¬
cule psallentes. Saul inmlib Oaind in dee

Expanded text:
hoc est per humilitatem. per crucem sibi ecclesiam hoc est per humilitatem. per crucem sibi ecclesiam congregauit. Dauid rex erat, incerta et occulta sapientiae sibi patefacta testatur, sed ideo se magis humiliabat. at uero Ezechias cecidit ab altitudine cordis sui. ille laudabilis rex, qui de obsidione, de aegritudine beneficiis domini et mirabilibus liberatur, cecidit per superbiam et gratiam meriti superioris inminuit. quid fuisset Ioseph, si humilis non fuisset ? sciuit sibi obfuisse quod praelatus erat fratribus; etiam pius amor miseriam praelationis inuenerat. praelatio armauit fratres. humilitas conciliauit extraneos; praelatio concitauit germanos. humilitas regem subditum fecit. ut uere quasi ex persona Ioseph dictum putemus quod hic ipse supra dixit: humiliatus sum, et saluum me fecit, quamquam, si consideremus quae iste tolerauit, ex persona sua eum dixisse repperiemus. Golia superato occurrerant iuuenculae psallentes: Saul in milibus, Dauid in decem
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝓficeret ad salute. Et nobis dicit.
discite a me. Non ẽ mediocre qđ dicit.
discite. & addidit. a me discite. Non facile
potest quisqmͣ humilitatẽ docere inflatus.
qmuis humana sapientia mens carnis ex-¬
tollatur. Et qui pauꝑtate. contentus est.
non ẽ contentus imuria. Et qui potest
ferre. uerberum pęnas: exagitatur uerbo¬
rum contumeliis. Et qui potest admini¬
strationẽ contemnere: dolet sibi alique
honorificentia eẽ pręlatũ. Grande est
in omnib humilitatis tenere mensuram:
Suꝑbia homine prima deiecit. Dum plus
uolumꝰ. etiam quod minus ẽ solemꝰ amitte¬
re: B ona humilitas. quȩ nichil appeten¬
do totum qđ contemnit adipiscitur. Ipse
dñs se humiliauit ut nos eleuaret. & humi¬
liauit usq ad cruce. Propter quod exalta¬
uit inquit illum ds. ut in nomine cius
omne genu flectatur. Quanta fecit dñs
audeo dicere. & non flexi ei genu. Sed
flexi ei. postqm se humiliauit. Sic enim.

Expanded text:
quod proficeret ad salutem et nobis dicit: quod proficeret ad salutem et nobis dicit: discite a me. non est mediocre quod dicit \'discite\' et addidit \'a me discite\'. non facile potest quisquam humilitatem docere inflatus; quamuis humanam sapientiam mens carnis extollet. et qui paupertate contentus est non est contentus iniuria et qui potest ferre uerberum poenas exagitatur uerborum contumeliis et qui potest administrationes contemnere dolet sibi aliquem honorificentia esse praelatum. grande est in omnibus humilitatis tenere mensuram. superbia homi- nem prima deiecit. dum plus uolumus, etiam quod minus est solemus amittere. bona humilitas, quae nihil adpetendo totum quod contemnit adipiscitur. ipse dominus Iesus se humiliauit, ut nos eleuaret, et humiliauit usque ad crucem. propter quod exa l tauit. inquit, illum deus, ut in nomine eius omne genu flectatur. quanta fecit dominus audeo dicere, et non flexi ei genu? sed flexi ei postquam se humiliauit; sic enim,
Abbreviated transcription (Latin):
Potestas aecipit. humilitas n destituit. Bo¬
na humilitas. quȩ etiam in xp̃o laudem
uirtutis inuenit. Hanc in illo plus ueneror
qmͣ creationẽ. quia creati ad laborẽ sumꝰ
redempti ad quietẽ. Deniq ipse aduocans
populos ad miscdiam suam. de humilitate.
ꝓpria głatur dicens. Ealam factus sum ñ
querentib me: apparui his qui me non
interrogabant. Et alibi. s capulas meaᷤᷤ
dedi in flagella. maxillas meas in palmas.
faciem aute meam ñ auerti a confusione.
sputoꝵ. Recte gͦ dauid humiliare se uolu-¬
it. ut tribulationũ xp̃i in scipso qd̾ deect
impleret: Potest & ipse hoc ex sua ꝑsona ꝑ
os dauid locutus dixisse. humiliatus sum
nimis. qui dixit in eugłio. Uenite ad me
om̃s qui laboratis & onerati estis. & egouoᷤ
reficiam: Tollite iugũ meũ suꝑ uos: &¬
discite a me quia mitis sum & humilis
corde. & inuenietis requiem animis uris.
Discamꝰ gͦ ab eo qui docere nos uoluit.

Expanded text:
potestas decipit, humilitas non destituit. bopotestas decipit, humilitas non destituit. bona humilitas quae etiam in Christo laudem uirtutis inuenit. hanc in illo plus ueneror quam creationem, quia creati ad laborem sumus, redempti ad quietem. denique ipse auuocans populos ad misericordiam suam de humilitate propria gloriatur dicens: palam factus sum non quaerentibus me. apparui his qui me non interrogabant, et alibi: scapulas meas dedi in flagella. maxillas meas in palmas, faciem autem meam non auerti a confusione sputorum. recte ergo Dauid humiliare se uoluit, ut tribulationum Christi in se ipso quod deesset impleret. Potest et ipse hoc ex sua persona per os Dauid locutus:; dixisse: humiliatus sum nimis, qui dixit in euangelio: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et egouos reficiam. tollite iugum meum sudiscite a me, quia mitis sum et humi1is corde, et inuenietis requiem animabus uestris. discamus ergo ab eo, qui docere nos uoluit