comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b nocent. Uñ sub¬
dit. Multum enim
cultumdei. & sen¬
mo eorum idest he¬
reticorum ut can¬
cer serpit il est a
serPiT. paruo ad maius paulatim tendit. que sana
sunt torrumpendo. & ita adimpietatem trahendo. Exquib
est ymeneus ce philetus. Horum ꝓdidit nomina. ut ab hiis
specialiter caueat. quoᷤ
& ꝓphanos ce impios
tate in qua olun fuert
uñ etiam magis noxii
sunt. sed abea excide¬
runt. dicentes resurre¬
ctionem corporum iam¬
factam ẽẽ. ut ñ sꝑetur
alia. qͦd dicebant occa¬
sione ũborum illorum
que ineuugłio conti¬
nentur. scił multa
corpora scõrum qui dormierant surrexerunt. & negabãt
resurrectionem generalem. que adhuc fatura est. uł ita.

Expanded text:
bus nocent. Unde subbus nocent. Unde subdit: Multum enim cultum Dei. Et sermo eorum, id est haereticorum, ut cancer serpit, id est a parvo usque ad majus paulatim tendit, quae sana sunt corrumpendo, et ita ad impietatem trahendo. Ex quibus est Hymenaeus et Philetus. Horum prodit nomina ut ab his specialiter caveat; quos et profanos et impios ate, in qua olim fuerunt; unde etiam magis noxii sunt; sed ab ea excident, dicentes resurrectionem corporufactam esse, ut non speretur alia: quod dicebant occaione verborum illorum quae in Evangelio continentur: scilicet, multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Et negabant resurrectionem generalem quae adhu
Abbreviated transcription (Latin):
minus stabilitis semꝑ generat scrupulum. Solent enim
incontentione talia oppom elimato maliuolentie argum̃
to. ut moueant ammos insipientium fratrum. Nec pote¬
st eẽ. quin contentio extorqueat aliquid quod dicatur con
tra conscientiam. ut̃ intus in animo ꝑdat. & foris uictoꝵ
accedat. Nemo enim patitur se uinci. licet sciat uera esse
que audit. C ollatio gͦ inter deiseruos esse. ñ ad altertatio¬
debet. Sollicite autem cura exhibere te ip̃m deo hoc ꝓpter
te. ꝓbabilem idest ꝓbatum &e li¬
ipsum ꝓbabilem
exibere deo.oꝑari¬
um inconfusibilẽ
recte tractantem
uerbum ueritatis.
tatem. & sermo
eorum ut cancer¬
& uere fideł est. quia
ñ potest negare seip
suañ impleret. Hoc
alios tibi commissos.
hoc fat. Sed noli con¬
tendere uerbis. ad
entes dum uerbosus
catholico. Contentio
in confusibilem scił
at. recte tractantem
uerbum uernatis.
scił scdm competen¬
tiam singłorum.
ut altis sp̃ualia. lac
que si ne fruttusunt
& si ñ ita malisint:
deuita. quia aliqui¬

Expanded text:
minus stabilitis saepe generat scrupulum. Solent enim in contentnto, ut moveant animos insipientium fratrum. Nec potest esse, quin contentio extorqueat aliqutra conscientiam, ut intus in animo perdat, et foris victor accedat. Nemo enim patitur se vinci, licet sciat vera esse quae audit. Collatio ergo inter Dei servos esse debet, non altercatio. Sollicite autem cura exhibere teipsum Deo, hoc propter te, probabilem, id est probatum et lipsum probabilem exibere Deo, operarium inconfusibilem, recte tractantem uerbum ueritatis. tatem, et sermo eorum ut cancer vere fidelis est, quia non potest negare seipssua non impleret. Hoc alios tibi commissos tHoc fac, sed noli contendere verbis. Ad entes, dum verbosus detur Catholico. Contentio inconfusibilem, scilat, recte tractantem verbum veritatis, scilicet secundum competentiam singulorum, ut altis spiritualia, lac quae sine fructu sunt, et si non ita mala 223 sint, devita, quia aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ unuficat᷑. Uñ: qͥ c̃dicłit ĩme tnsibit de morte ad
uitã. Alt̾a erat corpm. qͦerat ĩ cdie nidicii. De illa resurrectiõe
Om̃s enim secte. que aliqͣm religionem ꝓmittunt. concedt̃
resurrettionem mentium infide: aliter enim ñ uidentur
audiendi. Uolentes gͦ creli sibi. om̃s etiam qui instituer̃t̃
alicuiꝰ false religionis sectam. negare istam resurrectio¬
nem mentium non potuerunt. omnes deilla consensert̃.
sed corporum resurrectionem multi negauerunt. siẽ isti
quos nominat apłs. & subũterunt fidem quorumdam
ed firmum fũ¬
damentum dei

Expanded text:
baptismum vivificatur. Unde: Qui crediderit in me transibit de morte ad vitam. Altera erit corporum, quae erit in die judicii. De illa resurrectione Omnes sectae quae religionem promittunt, concedunt resurrectionem mentium in fide. Aliter enim non viderentur audiendi. Volentes ergo credi sibi omnes etiam qui instituerunt alicujus falsae religionis sectam, negare istam resurrectionsed corporum resurrectionem multi negaverunt, sicut isti quos nominat Apostolus. Et subverterunt fidem quorumdam, ed firmum fundamentum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ falsos ostendam sa¬
pientes mundi in astu¬
tia eoꝵ facienda alit̾̃ ꝙͣ¬
ip̃i dicunt. Et iterũ
in psalmo scͥptum. dñs¬
nouit cogitatioẽs sapi¬
entiũ mundi. ł hoĩum.

Expanded text:
id est falsos ostendam spientes mundi in astutia eorum, faciendo alitipsi dicunt. Et iterum, in Psalmo scriptum esnovit cogitationes sapientium mundi, vel hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i uoluntate ponimꝰ. uita nrã p̃sens ẽ. si modeste &
cum gła dĩ agit᷑: mors nrã ẽ si spe futuri libent̾ ꝓxͦ
unt. siue futura spe quoꝵ serinunt. Presentia enĩ nr̃a
st̃. si sic utim᷑ eis ad sustentatiõem ut ñ offendamꝰ. sut᷑a
nr̃a st̃. si eis credentes magis optamꝰ Uł ita. siue muñd
ur᷑ ẽ. hoc id̾o dic̃. qr cẽ elem̃ta mundi nob̾ seruiunt.
Suie uita doctoꝵ siue mors eoꝵ de ur̃a ẽ. nam & uita
& mors doctoꝵ ad edificationẽ subditis eẽ debẽt. Uł ꝑ

Expanded text:
Dei voluntate ponimus. Vita praesens, nostra, si modeste et cum gloria Dei agitur. Mors nostra est, si spe futuri libenter pro unt, sive futura, spe quorum serviunt; praesentia enim nostra sunt, si sic utimur eis ad sustentationem, ut non offendamus. Futura nostra sunt, si ea credentes, magis optamus. Vel ita: Sive mundus noster est. Hoc ideo dicit, quia etiam elementa mundi nobis serviunt, sive vita doctorum, sive mors, eorumdem nostra est. Nam et vita et mors doctorum ad aedificationem s
Abbreviated transcription (Latin):
nati sc̃. & sub creatoris ueneratione nati st̃ ex patre. Uł ita ut
agat de filiis iam natis qui in infidelitate remanẽt: si uicis¬
sim se dimittunt. Qiͣ. Dico ut fideł ñ dumiitat infidełe̾. alio¬
quunt᷑ immundi eent .i. in infidelitate remanebt̾. maior enĩ
uno credente dissotiaret᷑ ꝯiugium & ñ toleraret᷑ infidelitas

Expanded text:
nati sunt, et sub Creatoris veneratione nati sunt ex pare. Vel ita, ut agat de filiis jam natis quae in fidelitate remanent, si vicissim se dimittunt. Quasi dicat: Dico ut quuntur, immundi essent, id est in infidelitate remanebunt: major enim uno credente dissociaretur conjugium, et non toleretur infid
Abbreviated transcription (Latin):
bonis. Non enim
tt̃um laborare. et
tt̃um offere eget. Re¬
ne gͦ potuit consũ¬
mare. qui sic meruit
exaltari. Sedet dico.
ctans non ita ut ali¬
quid ꝑro sua uel suorum imꝑfecnione patia¬

Expanded text:
bonis, non enim iterum laborare, et iterum offerre eget. Bene ergo potest consummare qui sic meruit exaltari. Sedet, dico,ctans, non ita ut aliquid pro sua vel suorum imperfectione patia
Abbreviated transcription (Latin):
bor ad illos post di¬
es illos michi ꝓ min¬
tiatos dicit dominꝰ
addidit dando.
Quasi. post quam
illud dixit. scilicet
quod non ualet adl
probationem no¬
stram adiecit. hec
alia que corroborãt
utrũꝙ qͥd diximus:

Expanded text:
bor ad illos: Post dies illos, mihi praenuntiatos, dicit Dominus, addidit: Dando. Quasi dicat: Postquam illud dixit, scilicet quod non valet ad probationem nostram, adjecit haec alia quae corroborant utrumque quod diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos sicut adamitos ministros suos angłos destinet is.
Amuis enimmultum intersit inter anglos & homines.
ꝓi quos tamen eos nobis fecit. quia nt̃e saliu student.
Propter nos discurrunt. nobis suo funguntur officio.
Hot est opus angłicum. angłice functionis officium.
ut om̃iafiant ꝓsalute ꝓrimorum: magisautem hoc ẽ.
opus xp̃i. quia angłie nobis suꝑiorib p̃cepit adnr̃am salu¬
tem luum exibere in mistium. propt̾ea. ꝑost qͣm locitius

Expanded text:
ut ad nos sicut ad amicos ministros angelos suos destinet Deus. Quamvis enim multum intersit inter angelos et homines, propinquos tamen eos nobis fecit, quia nostrae saluti student, propter nos discurrunt, nobis suo funguntur officio. Hoc est opus angelicum, angelicae functionis officium, ut omnia fiant pro salute proximorum. Magis autem hoc est opus Christi, quia angelis nobis superioribus praecepit ad nostram salutem suum exhibere minis
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ẽ in xͦ filio suo. ⁊ ita ꝑ eum potest fieri lib̾atio nrã
que ñ poterat fieri ꝑ legem. Et hoc ẽ. nã ds̃ pat̾ mi¬
sit filium .i. uisibilem fecit filiũ suum .i. sibi consub¬
stantialem. Non misit uͥ ñ erat. qui uͥq ẽ. ue̾nit in
rum uirginis. S si an̾ibi erat: quomꝰ uenit. Qa ibi¬

Expanded text:
Deus est in Christo Filio suo, et ita per eum potest fieri liberatio nostra, quae non poterat fieri per legem, et hoc est. Nam Deus Pater misit Filium, id est visibilem fecit Filium suum, id est sibi consubstantialem: non misit ubi non erat qui ubique est: venit in rum Virginis. Sed si ante ibi erat, quomodo venit? quia ibi
Abbreviated transcription (Latin):
minũ caro peccati ẽ. sola illiꝰ ñ ẽ caro peccati. qr ñ eũ
ita facta ẽ in utero sic̃ nr̃ã. Est enim scĩficata in ute¬
ro ⁊ nata sine pecc̃o: ⁊ nͨ ipse in illa umquã peccauit.
In pena gͦ simił ẽ nr̃e. ñ in qualitate peccati. Ue̾nit¬
enim ad imacłatũ corpꝰ.naturã quid̾ẽ corporis ha¬
buit. pollutionẽ tñ peccati. q̃ ex concupiscentie mo¬
tu concepta ẽ. omnino ñ habuit. Id̾o gͦ ñ erat caro
peccati. qr ñ er carnali delectatione nãta erat. Don

Expanded text:
mnis caro peccati est. Sola illius non est caro peccati, quia non eum ita facta est in utero sicut nostra. Est enim sanctificata in utero, et nata sine peccato, et nec ipse in illa unquam peccavit. In poena ergo similis est nostrae, non in qualitate peccati; quiimmaculatum, naturam quidem corporis habuit, pollutionem tamen peccati quae ex concupiscentiae motu concepta est, omnino non habuit. Ideo ergo non erat caro peccati, quia non ex carnali delectatione nata; sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dum uiuit. Adhortamini dito. ut nonobduretur quis
ex uobis fallatia diaboli. ente causa peitati. Sciatis enin
quodd diabolus fallit eum qui obduta¬
dit inpeccatum. Participes enim. Quasi. Debetis horta¬

Expanded text:
dum vivit. Adhortamini dico, ut non obduretur quis ex vobis fallacia diaboli, ente causa peccati. Sciatis enim quod diabolus fallit eum qui obduratur. Unde post cadit in peccatum. Participes enim. Quasi dicat: Debetis hort
Abbreviated transcription (Latin):
tensusuł int fen¬
sus idest ualde &
implacabilit̾ iratꝰ
bendo correctionis
licet. sic monerem
& ideo si introibt̃
in requiem meam

Expanded text:
ensus, vel inoffensus, id est valde et implacabiliter iratus. bendo correctionis licet sic monerem, ideo, si introibunt in requiem meam
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ꝓpter incredu¬
litatem patrib ur̃is
cor incredulitatis id est tor incredulum. ut putetis xp̃m
ñ sufficere sine lege. quod est malum. quia sic ruit ho
creat. sic anima inꝑfundun malorum uenienscontemp¬
nit. Nonhoc leueest. quia hoc est discedere adeo. & hoc
est xp̃m temptare. Unde subdit: hoc est cor discedendia
deo uiuo. Quasi. Aquo qui discedit. uitam ꝑdit. quia
in eo solo uita est. Econtra qui accedit. uitam inuenit. S
potius ad horta minide increm̃to uirtutum. uosmet ip̃os.¬

Expanded text:
Quia propter incredulitatem patribus vestrcor incrudelitatis, id est cor incredulum, ut putetis Christum non sufficere sine lege quod est malum, quia sic ruit homo creat, sic anima in profundum malorum veniens contemnit, nec hoc leve est, quia hoc est discedere a Deo. Et hoc est Christum tentare. Unde subdit: Hoc est cor discedendi a Deo vivo. Quasi dicat: A quo qui discedit vitam perdit, quia in eo solo vita est: contra, qui accedit vitam invenit. Sed potius ad hortamini, deincremento virtutum, vosmetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
tio. & infirmitatis nr̃e ostensio. & celebratur duab de
cansis: scił & pro nr̃a infirmitate ut dictum est. & ut
maior xp̃i dilectio nostris infigatur meritib. cum recolimꝰ
quanta ꝓ nobis gessit xp̃c. Impossibile est. Quasi. In¬
ipsis commemoramꝰ

Expanded text:
tio, et infirmitatis nostrae ostensio. Et celebratur duabus de tio, et infirmitatis nostrae ostensio. Et celebratur duabus de causis, scilicet et pro nostra infirmitate, ut dictum est, et ut major Christi dilectio nostris infigatur mentibus, cum recolimus quanta pro nobis gessit. Impossibile est. Quasi ipsis commemoratio
Abbreviated transcription (Latin):
pro eis offeruntur.
T. pect atum offerentes
las hostias. inquib est commemoratio peccatorum non
ab solutio: infirmitatis acensatio. non urtutis ostensio.¬
propter irfirmitatem gͦ oftendendam. & ut memoria
nos: Nonne per singulos clies offerimus: Offerimus qui
nemmortis enis facimus. et una het hostia est non multe.
quia semel tartum oblata est. Hoc autem sacrificium. exem¬
pło est illius. Idipsum semꝑ offerimus. nec amultis homi¬
nib multi xp̃i offeruntur: sedunus ubiq est xp̃c. & hic
plenus existens & illic plenus. Ubiq unum est corpꝰ qd
offertur. ita &e unum saerificium non multa. Pontifex
nr hostiam mundantem nos optulit. ipsam nos offerimꝰ.
Et tunc&e nnc oblata. numqͣmconsumi potest. Quod
nos agimus recorãatio sacrificii est. nec tausa sue infirmita¬
tis repetitur quia ꝑficit hominem sed nr̃e quia cotidie pec¬
camus. In legalib gͦ hostiis ertt commemoratio non ab¬
olitio. hic autem peccatorum deletio & urtutis consũma¬

Expanded text:
pro eis offeruntur.  peccatum offerentes illas hostias in quibus est commemoratio peccatorum, non abpropter infirmitatem ergo ostendendam, et ut memoria nos? Nonne per singulos dies offerimus? offerimus quidnem mortis ejus faciamus; et una haec hostia est, non multae, quia semel tantum oblata est. Ambrosius Hoc autem sacrificium exemplum est illius, in idipsum semper offerimus, nec a multis hominibus multi Christi offeruntur, sed unus ubique est Christus. Et hic plenus existens, et illic plenus. Ubique unum est corpus quod offertur, ita et unum sacrificium non multa, pontifex noster hostiam mundantem, nos obtulit; ipsam nos offerimus, et nunc et tunc oblata nunquam consumi potest. Quod nos agimus, recordatio sacrificii est. Nec causa suae infirmitatis repetitur, quia perficit hominem, sed nostrae, quia quotidie peccamus. In legalibus ergo hostiis erat commemoratio non abolitio. Hic autem peccatorum deletio et virtutis consumma
Abbreviated transcription (Latin):
sed illis subditus fuit. dum intemplo cum hostiis presen¬
tatus fuit. In figuris illis n̾itas prenuntiabant᷑. selebra¬
bant figuras future rei multiscientes. sed plures ignoran¬
tes. quecessare debebant re exibita. Unde subdit: tunc¬
neum ad hoc datum michi. dixi: ecce si ne aliqua retar¬
datione uenio adme offerendum. Ip̃e offerens. ipseob¬
latio est. cuius reisacramentum cotidianum esse uoluit
eccłie sacͥficnim. Huius neri sacrificii. multiplicia uaria¬
q signaerant sacriticia prista. Permulta illa sacrificia
hoc unum significabatur. qͣsi multis uerbis una ues
diceretur. ut sine fastidio multum commendaretur. huic
summo neroq sacriticio. cuncta sacrificia cesserunt. ut in
ip̃o sacerilote ac sacrificio fieret peccatorum remissio. idẽ.
ꝑ hominem xp̃m. Nñait: uenio adme offerendum. ut
fatiam & compleam nolurtatem tuam scił it quod lex
non potuit ꝑme compleatur. quia tues deusmens inqͣnͣ¬

Expanded text:
sed illis subditus fuit, dum in templo cum hostiis fuit praesensed illis subditus fuit, dum in templo cum hostiis fuit praesentatus. In figuris illis veritas praenuntiabatur. Celebrabant figuras futurae rei, multi scientes, sed plures ignorantes, quae cessare debebant re exhibita. Unde subdit: neum ad hoc mihi datum, dixi: Ecce, sine aliqua retardatione venio ad me offerendum, ipse offerens; ipse oblatio est. Cujus rei sacramentum quotidianum voluit esse Ecclesiae sacrificium; hujus veri sacrificii multiplicia variaque signa erant sacrificia prisca. Per illa multa sacrificia hoc unum significabatur, quasi multis verbis una res diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo veroque sacrificio cuncta sacrificia cesserunt, ut in ipso sacerdote ac sacrificio fieret peccatorum remissio, id est per hominem Christum. Unde ait: Venio ad me offerendum, ut faciam, et compleam, voluntatem tuam, scilicet ut quod lex non potuit per me compleatur, quia tu es Deus meus, in quan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum ñ facit: ideo¬
ad hoc corfirman¬
dum deus ingredi¬
ens mundum idest
homo factus. ꝑ qͦd
uł rebus loquens pa¬
tri sic. Opater. hosti¬
oblationem dealiis
temꝑe passionis. corpus autem quod ꝓ omnib sacrificiis
est aptasti michi id est aptum & ydoneum corpus michi
dedisti. quia sine peccato. & passibile & mortale. quod
ualeat offerri in redemptione omnium. Ablata gͦ sunt
signa. quia exhibita est ueritas. tunc tum tempꝰ fuit
ut illa auferentur ce ueritas ueniret nec umqͣm modo¬
rib illis delectatus est dominꝰ. nͥ infide & desiderio of¬
ferentis. precepit tamen hec sibi ofterri potius qͣm offer¬
rentur ydolis. imposint q insernitutem non iniustifi¬
cationem. & ut figura esset futuri. Dequorum ad huc¬
repbatione acddit dicens. holo taustomata. que aliit sa¬
erificiis dignioiam
debantur. que tota
propeccato fiebant¬
enim passionis inqua est consummatio omiuum hostia¬
rum. ceꝑunt illa displicere. Ante numqm ea destruxit.

Expanded text:
fectum non facit, iad confirmandum nos Deus ingreens mundum, id est homo factus per quod  rebus loquens Patri sic: O Pater, hooblationem de aliis pore passionis, corpus autem, quod prae omnibus sacrificiis est, aptasti mihi, id est aptum et idoneum corpus mihi dedisti, quia sine peccato; et passibile et mortale, quod valeat offerri in redemptionem omnium. Ablata ergo sunt signa quia exhibita est veritas tunc cum tempus fuit, ut illa auferrentur, et veritas veniret. Nec unquam in odoribus illis delectatus est 255 Dominus, nisi in fide et desiderio offerentis. Praecepit tamen haec sibi offerri potius quam offerrentur idolis, imposuitque in servitutem nec in justificationem, et ut figura essent futuri, de quorum reprobatione adhuc addit, dicens: Holocautomata, quae aliis sarificiis digniora videbantur quae tota pro peccato fiebapassionis, in qua consummatio omnium hostiarum, coeperunt illa displicere. Ante nunquam ea destruxit,
Abbreviated transcription (Latin):
Temptatienim sunt¬
ne gͦ ac aceent̃ fat̃ eos recolere caritatem suam ne tanqͣm
inimicum illum deputent: dicens. Scitis autem qͦd ꝑ in¬
firmitatem carnis. id est cum paterer ꝑsecutionem. enͣnͣ¬
głiraui uobis iampͥdem. ce temptationem nr̃am in carne
mea. id ẽ tͥbulationem qͣm patior incarne. qua uidetur
suscipetis cõmunionem ꝑieuli mei. Distingue inter illa
auo. ñ sp̃uistis scił post conũsionem. ut inde nob̾ uilior
eẽm. neq respinstis ante conũsionem. ut ob hoc conũti
ab horreretis. S excepistis me sicut angłm dei idẽ acsi an¬
gelus deiuenisset: uł me angłmdei ẽe cradidistis. immo
AM D hoc intuentes intimorem earnalem ñ¬
¶O IIIA decid ant: &e qr mutati erant indeteriꝰ.
increpat eos. Et si tium receꝑunt eum sicut angłm. ñ
ideo tam̃ partit secare uł urere. qr ñ querit sua. sed que
xͥ sunt: non querit lac &e lanam de onib idẽ cõmodũ
supplende necessitatis: & fauorem honoris. sed salutem

Expanded text:
Tentati enim suntne ergo ac decenter facit eos recolere charitatem suam, ne tanquam inimicum illum deputent, dicens, scitis autem quod per infirmitatem carnis, id est cum paterer persecutionem, evangelizavi vobis jampridem, et tentationem vestram in carne mea, id est tribulationem quam patior in carne, qua videtur non susciperetis communionem periculi Distingue inter illa duo, non sprevistis, scilicet post conversionem, ut inde vilior essem; neque respuistis, ante conversionem, ut ob hoc converti abhorreretis. Sed excepistis sicut angelum Dei, id est ac si angelus Dei venisset, vel me angelum Dei esse credidistis: imo ut hoc intuentes in timorem carnalem non decidant: et quia mutati erant in deterius increpat eos. Etsi enim receperint eum sicut angelum, non ideo tamen parcit secare et urere, quia non quaerit sua, sed quae Christi. Non quaerit lac et lanam de ovibus, idem commodum supplendae necessitatis et favorem honoris, sed salutem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est qđ ait: scitis¬
autem quod ꝑinfirmi¬
tatem carnis mee. qr¬
caromea aflicta erat.
euangłiraui nobis iã¬
pore ñ sp̃iuistis me. Uñ

Expanded text:
hoc est quod ait, scitautem quod per infirmitatem carnis meae, qcaro mea afflicta erat, evangelizavi vobis jamnon sprevistis me. U
Abbreviated transcription (Latin):
adutilitatem mee prelicationis e iđo plus
setis M.aeuob̾ dolendum est. Nota quod ait: si
fieri potuisset. Nonne illud fieri potuisset quod apłs are:
Non potest fieri. qͦd iuste ñ fit. Sic & iob. utinam pos¬
sem me occicłe. Et añs ad loth: ñ poteram quicqͣm fac̃e
donec illo introeas. Nonposse se dicit. quod sine dubio
pot̾at ꝑpotentiam. sed ũ pot̾at ꝑiusticiam. Ergo. Quasi.¬

Expanded text:
ad utilitatem meae praedicationis. Et ideo plus de vobis dolendum est. Nota quod ait, si fieri potuisset, nonne illud fieri potuisset quod ait Apostolus, non potest fieri quod juste non fit. Sic et Job, utinam possem me occidere , et Dominus ad Loth: Non poteram quidquam facere, donec illuc introeas . Non posse se dixit quod sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per justitiam. Ergo, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
se intellerisse neget. ⁊ legẽ legis ip̃iꝰ laude defendat. &¬
quo sensu p̾dicta dici̾t u̾ba aꝑiat. qi dicat. Quando qͥd̾ẽ
lex ẽ mortis. & auxit uires peccati. detinens a bona oꝑa¬
ex peccatum est: quadonata peccaũit

Expanded text:
se intellexisse neget, et legem legis ipsius laude defendat, et se intellexisse neget, et legem legis ipsius laude defendat, et quo sensu praedicta dixerit verba, aperiat: quasi dicat: Quando quidem lex mortis est, et auxit vires peccati detinens a bona operaSed pec
Abbreviated transcription (Latin):
dr᷑. lexspc̃. & ñ inuetustate littẽ .i. ñ scd̾m
similit̾ tͥa scił anima. pecc̃m. lex. Hoc solum hic diu̾¬
sum ẽ qd̾ in ula uir morit᷑. ut a lege uiri soluta mulier
nubat cui uelit. Hic aũ ñ pecc̾m. s ipã anima morit᷑
pecc̃o. Predictis nãq passionib anima ip̃a moritur
q̃iam m̃te legi di seruit. qͣmius ip̃e passioẽs ñdum
mortue st̃ qͣmdiu carne seruit legi peccati. Restat
gͦ adhuc aliquid ei qͥ ẽ sub grã qd̾ eũ tñ ñ uincat. nec
captinũ ducat. Seqͥtur. Quid gͦ: hic q̃rit᷑ utrum
icd g icCMꝰ t̾ culpasse legẽ dicendo
passionẽs peccoꝵ eẽ ꝑ legem. & eandem uocando le
mitẽ insanie furori manicheoꝵ subministrart̾. Ma¬
nichei enĩ legẽ moysi dicunt ñ a dõ datã.⁊ eã eungłio pli
contͣriã ẽẽ contendunt. ⁊ qn̾cũ eis agit᷑ p̾dictis testi¬
moniis apłi q̃ ñ intelligunt coniuncẽ conant᷑ catho¬
licos. Qd̃ gͥ senfit apłs posse intelligi opponit. ut ꝙ ħ

Expanded text:
m similiter tria, anima, peccatorum lex. Hoc solum hic diversum est, quod in illa vir moritur, ut a lege viri soluta mulier nubat cui velit; hic autem non peccatum, sed ipsa anima moritur peccato. Praedictis namque passionibus ipsa anima moriit mente legi Dei, quamvis ipsae passiones nondum mortuae sunt, quandiu carne servit legi peccati. Restat ergo adhuc aliquid ei qui est sub gratia, quod eum tamen non vincat, nec captivum ducat. Quid ergo? Hic quaeritur utrum  videbatur culpasse legem dicendo passiones peccatorum esse per legem, et eamdem vocando legmitem insaniae furori Manichaeorum subministrarent. Manichaei enim legem Mosi dicunt non a Deo datam, et ictis testimoniis Apostoli quae non intelligunt, conantur convincere Catholicos. Quod ergo sensit Apostolus posse intelligi, opponit, ut et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut impleamini
magnitione uolun¬
tatis eins idest plene
cognoscatis quid ue¬
Et hoc ꝑpartes erequi¬
tar. scił impleamini
sapientia. & in¬
rum. que sunt actiue

Expanded text:
mus, ut impleamini in agnitione volutatis ejus, id est plene cognoscatis quid Deet hoc per partes exsequilicet impleamini sapientia rerum quae
Abbreviated transcription (Latin):
state tenebrarum. idẽ deinferno in quo tenebamur adia¬
bolo. tam exꝓprio. qm ex delicto ade: & transtulit nos in reg¬
num filii. qn attollens nos de imo tartari. in duxit incelũ
seum uͦ filio suo. Iam enim credentes qui fixa m̃te deuoti
nos ꝑeum diliget. sine eo odiosi erimis. Aitende diligñ¬
ter. qdđ dicit filii caritatis sue. Si caritas qua pater diligit
filium. & patrem diligit filius neffabiliter cõmumonem
si inilla t̾uitate solus sp̃c sos est caritas. ꝓfecto & filius non
soliis patris. sedetiam sp̃c sc̃i filius inuenitur. Non enim
aisserin ꝓprie sic nocetur. Qd nͦ diccum est filii caritatis sue.
nicħ aliua intelliganir qmͣ filii sui dilec̾ti. qm filii substan¬
tie sue. Caritas enimꝑatris eiꝰ natcira atq substantia est ut
sepe aiximnis. & i eo filius caritatis enis ntllus est alius. qͣm
qui desubstantia eiꝰ est genitus. In quo & oetera. Quasi. Tñstu¬

Expanded text:
state tenebrarum, id est de inferno in quo tenebamur a diastate tenebrarum, id est de inferno in quo tenebamur a diabolo tam ex proprio quam ex delicto Adae; et transtulit nos in regnum, scilicet quando attollens nos de imo tartari, induxit in coelum cum vero Filio suo. Jam enim credentes qui fixa mente devotinos per eum diliget; sine eo odiosi erimus. Attende diligenter quod dicit, filii charitatis suae. Si charitas qua Pater diligit Filium, et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem si in illa Trinitate solus Spiritus est charitas, profecto et Filius non solius Patris, sed etiam Spiritus sancti Filius invenitur. Non enim disserui, proprie sic vocetur. Quod vero dictum est, filii charitatis suae, nihil aliud intelligatur quam Filii sui dilecti, quam Filii substantiae suae. Charitas enim Patris ejus natura atque substantia est, ut saepe diximus. Et ideo Filius charitatis ejus, nullus est alius quam qui de substantia ejus est genitus. In quo habemus, etc. Quasi dicat
Abbreviated transcription (Latin):
non inlege sed inlumine idẽ ꝑeum qui est lum̃ delimit¬
ne. cuiꝰ gratia illuminamur quod lex ñ potuit imqmͣ p̾sta¬
re: Uł dignos fecit nosponendo uos in lumine idẽ inclara
cognitione. aqua deuians cadit intenebras: qui ita dignos
fecit. quod in baptismo eripuit nos similiter & uos depo¬
testate tenebrarum idest ignorantie ꝑec̃corum demõnuni.
qui nere a ñabantur uobis. Diabolus enim & angłi eiꝰ cap¬
tiuauerant p̃destinatos addei głam. aredemptore autem
nr̃o foras missi qui d ominari infidelib solebant intͥnsecꝰ.
fideles oppugnant intͥnsctus. sed ũ expugnant. Et transtulit
nos de mundo inregnum filii. id est ut eẽmus regnum filii
dequo ip̃e dicit. regnum meum ñ est dehoc mundo. Non
ait ñ est hic. sel ñ est hinc:. quia ꝑegͥnatur quidem in mun¬
do. sed non est de mundo. Regno suo dicit demundonon
estis. sed ego elegiuos demimdo. Erant demundo. qͣndo
ad mundi pͥncipem ꝑtinebant. Uł ita: eripure nos depote¬

Expanded text:
in lege, sed in lumine, id est per eum qui est lumen de lumine, cujus gratia illuminantur quod lex non potuit praestare. Vel, dignos nos fecit, ponendo nos in lumine, in clara cognitione, a qua devians cadit in tenebras. fecit, quod in baptismo eripuit nos, similiter et vos, de potestate tenebrarum, id est ignorantiae peccatorum, daemonum qui vere dominabantur nobis. Diabolus enim et angeli ejus captivaverant praedestinatos ad Dei gloriam, a Redemptore autem nostro foras missi qui dominari infidelibus solebant intrinsecus, fideles oppugnant extrinsecus, sed non expugnant. Et transtulit nos de mundo in regnum Filii, id est ut essemus regnum filii. De quo ipse dicit: Regnum meum non est de hoc mundo Non ait non est hic, sed non est hinc, quia peregrinatur quidem in mundo; sed est in mundo. Regno enim suo dicit: De mundo non estis , sed ego elegi vos de mundo . Erant de mundo quando ad mundi principem pertinebant. Vel ita: Eripuit nos de pote
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tant que ꝓfide pro¬
missa suntꝰ. In orm.¬
ita impleamun. &
mus ne relabamini:
uos dico confortati
te. scił in casitrate &e cetis: confor¬

Expanded text:
tant quae pro fide promissa sunt. In omnita impleamini etmus ne relabamini. Vos, dico, confortati id est in castitate et caeteris. Confor
Abbreviated transcription (Latin):
te diumi laboris. & hoc ñ extristicia. uł necessitate. s cum
gaudio. Gr̃as & cet̾a. Hactenus dix̃. uñ gr̃as agit ce quid
orat eis. hic iam incipit ostñdere quod lex ñ ꝓcdest. sed no
quia ip̃e & alii apłi quim legalib fueratit. eis dimissis ad
pater: qui enam uos gentiles sic̃e nos iudeos fecit dignos
inpartem sortis sc̃orum id est in participationem hereditatis.
que datur sorte sanc̾tis. id est diuma uoluntate. uoluntas
enim dei inhumauo genere sors est. apud quem ñ est inn qͥ¬
tas: sed omnia facit ꝑ iusticiam. & sic occultam ꝑ qͣm here¬
ditas eterna datur quib uult. uñ & ip̃a hereaditas sors dr̾.
que ñ meritis sad electione diuina datux scĩs. scił patriar¬

Expanded text:
hoc non ex tristitia, vel ex necessitate, sed cum gaudio gratias, etc. Hactenus dixit unde gratias egit, et quid orat eis. Hic jam incipit ostendere quod lex non prodest, sed nocquia ipse et alii apostoli qui in legalibus fuerant, eis dimissis ad Pater; qui etiam vos, gentiles, sicut nos Judaeos fecit dignos in partem sortis sanctorum, id est in participationem haereditatis, quae sorte datur sanctis, id est divina voluntate. Voluntas enim Dei in humano genere sors est, apud quem non est iniquitas, sed omnia facit per justitiam, etsi occultam; per quam haereditas aeterna datur, quibus vult. Unde et ipsa haereditas sors dicitur, quae non meritis, sed electione divina datur sanctis, scilicet patriar
Abbreviated transcription (Latin):
deus uelit inom̃ib¬
reb actiue uł contem¬
platine uite. Implea¬
mim dico. ita ut po¬
stea ambuletis oꝑando

Expanded text:
velit in omnibrebus activae vel contemplativae vitae. Impleani, dico, ita ut postea ambuletis bene op
Abbreviated transcription (Latin):
dientes dilectionem
qmͣ habetis ñ utiq
ociosam. sedoꝑis exi¬
bitione ꝓuenientis
exea ostensammõs
mana laude ułpro
terreno emolum̃to.
sed ꝓpter spem id est
sꝑatam que tamen
modo ñ apparet sel
reposita est uobis
ab eterno redden¬
dam incelis. Et qiͣ
quereretur. quomͦ¬
gͦ res tam latens sꝑa¬
tur. subdit. Qmͣcum
ceriam haberetis. au
utiq tenendum est
quia est n̾bum ũita¬
tis euangłii id est ce
plene uerum &e bo¬
num nuntium. Ne
nec soli habetis. Uñ¬
subdit. Sic̃ & cit᷑a.
uos dico. ttauere de
huc manensinun merso mundo. Quasi. Non est uob̾m inꝰ¬
ro fidelium. & ñ id facit. ꝑ hoc quod alii plus habeant qm
uos. sed ita hoc facit sicut est in uob̾ ce ided nildebetis suꝑ ad¬
dere. Est in nob̃ dico. ex ea die qua pͥmum ꝑarchippum audi¬
inu̾itate idest quod totum uere sit ex deo. Sicut & cetera.
Qnasi. Ita aprima die audistis uitatem abarchippo sicut
postea didicistis i̾ntatem esse ab epafra p̃dicationem archi¬

Expanded text:
dientes dilectionem quam habetis, non utique otiosam, sed operis exhibitione provenientis ex ea ostensam in omnes humana laude, vel pro terreno emolumento, sed propter spem, id est rem speratam, quae, tamen modo non apparet, sed reposita est vobis, ab aeterno reddenda in coelis. Et quasi quaereretur: Quomodo ergo tam latens speratur? subdit, Quam, ut certam haberetis, in utique tenendum est, quia est verbum veritatis Evangelii, id est et plene verum, et bonum nuntium. Ne nec soli habetis. Usubdit, Sicut, etc. vos, dico, ita pure et adhuc est manens in universo mundo. Quasi dicat non est vobiro fidelium, et non id facit per hoc quod alii plus habeant quam vos, sed ita hoc facit sicut est in vobis, et ideo nil debetis superaddere. Est in vobis, dico, ex ea die, qua primum per Archippum audiin veritate, id est quod totum sit vere ex Deo. Sicut, etc. quasi dicat: Ita a prima die audistis veritatem ab Archippo, sicut postea didicistis veritatem esse ab Epaphra, praedicationem Archi
Abbreviated transcription (Latin):
dit bona ẽe que rece¬
agit deo. dicens. Gr̃ãs
agiꝰ deo & patri.
prouob̾. ut crescatis
in melius. Audienteᷤ
Ecce hic ostendit. uñ
gr̃asagit. & est ordo.
Gras agimus. audi¬
entes fidem nr̃am ẽẽ¬

Expanded text:
dit bona esse quae receagit, dicens: Gratias agimus Deo Patri, pro vobis, ut crescatis in melius, audientes. Ecce hic ostendit unde gratias agit. Et est ordo. Gratias agimus audientes fidem vestram e
Abbreviated transcription (Latin):
fide & doctͥna qmͣ adiscipłis eus acceꝑant. & non in aliquo
preter xp̃m spem ponendam ẽẽ docere. Modus tractandi tał
est. Solito more salutationem pͥmittit. qua p̃missa de bonis¬
eorũ gr̃as agit. & fidem &e diledionem eorum cõmendans
orat ut proficiantur in xp̃o cuiꝰ beneficia oe pͥmatum scd̾m
utramq naturam commendat. deinde minist̾ii sui digni¬
nias seducti axp̃o recelant. tandem omnes simul &r separa¬
tim scłm sexus & etates &e conditiones moraliter instruit.
infine archippum commonet sollicitum fore suscepti mini¬
sterii. Dremittens autem salutationem ait. Paulus cognito

Expanded text:
fide et doctrina, quam a discipulis ejus acceperant, et non in aliquo praeter Christum spem ponendam esse docere. Modus tractandi talis est: Solito more salutationem peorum gratias agit, et fidem et dilectionem commendans orat, ut perficiantur in Christo, cujus beneficia et primatum secundum utramque naturam commendat; deinde sui ministerii digninias seducti a Christo recedant; tandem omnes simul secundum sexus et aetates et conditiones moraliteIn fine Archippum commonet, sollicitum fore suscepti ministerii. Praemittens autem salutationem, ait: Paulus, cognito
Abbreviated transcription (Latin):
lins hominis idest xp̃c quinon ex duob hominil sed ae
uirgine natus est. filuis inquam hominis quid est quan¬
tum ad hoc quomam uisitas eumscił hominem ꝑ ipsum
filium hominis. quasi ꝑmedicum infirmum: Notaũ¬
borum ꝓprietates. S npͣdixit memor es. ubi agit cdle iu¬
stis qui fuerunt antexp̃i aduentum. quorum quasime¬
mor fuit. qndo patriarchis decelo misertus est.hie autem¬

Expanded text:
lius hominis, id est Christus, qui non ex duobus hominibus, sed de lius hominis, id est Christus, qui non ex duobus hominibus, sed de Virgine natus est. Filius, inquam, hominis quid est quantum ad hoc, quoniam visitas eum, id est hominem per ipsum Filium hominis, quasi per medicum infirmum? Nota verborum proprietates: supra dixit, memor, ubi agit de justis qui fuerunt ante Christi adventum, quorum quasi memor fuit, quando patriarchis de
Abbreviated transcription (Latin):
gendum est: quod
memor es euis aut
innuit disiunctio.
& ille uetus homo dicitur. iste nonus. Homo gͥ hoc loco ter¬
renus est. filius autem hominis celestis est. & ille longe
seuinctus est adeo. hic autempresens est deo. & ideo illiꝰ
memor est tanquam in longinquo positi. hunc uisitat
quem uultu suo idest glorie sue presentia illustret. Despec¬
lemprebendosalutem. quia saluas homines cum iumen¬
tis. ⁊ Aut filius hominis idest homo sp̃ualis. & celestis.
quidest quantum adhoc qm̃ enm quasi infirmum uisi¬
tas presentiaglorie: Et ñ solum hominis filius indiguit
uisitari. seletiam dei filius. quia minuisti eum scił dei fi¬
lium & cecera. Nelita: ut per hominem intelligantur
bomi. precipue illi quiante aduentum xp̃i fuerunt. per
filium hominis xp̃e: & legitur iten cum despestu. hocmͦ.
homo bonus &e instus quid est: quasi despectus. fragilis.
pectator quantum ad hoc quod manor & eius. M emoꝵ
Iam surgit. id estamembris ad capud ascendit cum ait fi¬

Expanded text:
gendum est, quod memor es ejus, autinnuit disjunctio. et ille vetus homo dicitur, et iste novus. Homo igitur hoc loco terrenus est, filius autem hominis coelestis est, et ille longe sejunctus est a Deo, hic autem praesens est Deo, et ideo illius memor est tanquam in longinquo positi, hunc visitat quem vultu suo, id est gratiae suae praesentia, illustrat. Despeclem praebendo salutem qua salvas homines cum jumentis? Aut filius hominis, id est homo spiritualis et coelestis. Quid est, quantum ad hoc, quoniam eum, quasi infirmum visitas, praesentia gratiae, et non solum hominis filius indiguit visitari, sed etiam Dei Filius, quia minuisti, scilicet Dei Filium. Vel ita, ut per hominem intelligantur boni, praecipue qui ante adventum Christi fuerunt, per filium hominis Christus. Et legitur item cum despectu hoc modo: Homo bonus ac justus. Quid est. Quasi dicat: Despectus, fragilis, peccator, quantum ad hoc quod memor ejus es. Ambrojam surgit, id est a membris ad caput ascendit, cum ait, Fi
Abbreviated transcription (Latin):
diintabuilis lapideis sedin cordib id est intellectib illorum
& imentib id est noluritatib eorum suꝑ scribam eas sca
precepta mea. Nondicit scribam sed suꝑscribam quia leges
ille suꝑ uires hominis sunt. in quarum scił completione nul¬
lns sinficeret. nͥ ope gr̃e. Ecce in hiisr quod consumnat uir¬
titib. Deinde subdit. de sancttficatione dicens: & peccato¬
rium que inse  iniquitatumeorum que contra ꝑrimum ti¬
unt. iam id est post tempns gr̃e non recordabor adecernam
penam amplius scił net hic nec utfituro. Eoce hic dr̾ quod sc̃i¬
ficat. uł ita distingne litteram eandem manerte sententia
Post qm aixit. Hoc est testamentum. quod testabor ad illos.
post dies illos dicit dominus testabor dico dando leges meas
incordib illorum. & inmentem eorum suꝑscribam eas: sub¬
intulit. & peccatorum & iniquitatum eorum iam non re¬
tordabor amplius. & ideo iam non est necessaria hostia.

Expanded text:
n cordibus, id est intellectibus illorum, et in mentibus, id est in voluntatibus eorum superscribam eas, scilicet praecepta mea, non dicit scribam, sed superscribam, quia leges illae super vires hominis sunt, in quarum scilicet completione nullus sufficeret, nisi ope gratiae. Ecce in his dicitur quod consummat virtutibus, deinde subdit de sanctificatione dicens et peccatorum quae in se, et iniquitatum eorum, quae contra proximum fiunt, jam, id est post tempus gratiae, non recordabor ad aeternam poenam, amplius, scilicet nec in futuro. Ecce hic dicitur quod sanctificat. Vel ita distingue litteram, eadem manente sententia. Postquam dixit hoc est testamentum quod testabor ad illos. Post dies illos, dicit Dominus: Testabor, dico, dabo leges meas in cordibus eorum, et in mentibus eorum superscribam eas, subintulit, et peccatorum et iniquitatum eorum jam non recordabor amplius. Et ideo jam non est necessaria hostia.
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis piorum. que octultanda nouerunt: ꝓt̾m: uł pro¬
caces. habitu uł uerbispudorem ñseruantes. sed huma-¬
nam uerecundiam inuerecunde agitantes : tumidi. in¬
flato corde: ceci: scił non intelligentes que loquuntur
neq de quib agunt. noluptatum quarumlibet amato¬
res magis qͣm dei id est carnales leticias sp̃ualib p̃ponentes
habentes quidem speciem pietatis. id est religionis. quia
eadem sacram̃ta habent cumpiis. & ideo ꝑiculosi sunt: nr¬
titem autem eiꝰ pietatis idest caritatem. abnegantes factis
birtus pietatis est caritas de torde puro. & conscientia bona.
& defide nͣficta. hec est uirtus quam inch uinet. uullus
ignis. nullis flustus sel̃i. nulla fiumina temptationis eã
extinguit. De hac dr̃. fortis est ut mors dilectio sicut erum
mors qnͣdo uenit ei tesisti ñ potest. sic contra uiolentiam
caritatis nicħ potest mundus. Econtrario data est similitu¬

Expanded text:
inimicis piorum quae occultanda noverunt; protervi vel proinimicis piorum quae occultanda noverunt; protervi vel procaces, habitu vel verbis pudorem non servantes, sed humanam verecundiam inverecunde agitantes; tumidi inflato corde; caeci, non intelligentes quae loquuntur, neque de quibus agunt. Voluptatum quarumlibet amatores magis quam Dei, id est carnales laetitias spiritualibus praeponentes, habentes quidem speciem pietatis, id est religionis, quia eadem sacramenta habent cum piis, et ideo periculosi sunt. Virtutem autem ejus, pietatis, id est charitatem, abnegantes factis. Virtus pietatis est charitas de corde puro et conscientia bona, et de fide non ficta, haec ests eam exstinguunt. De hac dicitur: Fortis est ut mors dilectio . Sicut enim mors quando venit ei resisti non potest, sic contra violentiam charitatis nihil potest mundus. Econtrario data est similitu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos amantes non
mino ter confessus
est se eum diligere
dicens tu scis quia¬
cendas credidit.
quia in pascendis
ouibe uera mon¬
stratur dilectio.¬
siquis ibi ñ querit
Ex eo autem quod̃
se ipsos ñdñi amãt.
mala oriuntur.
ꝓbi dehonorib sibi
impensis asubdi
tis. blasphemi in
Am̃ ꝑ hereses. non
obesentes parenti¬
b carnalib uł sp̃u
alib in gratidebo¬
uis. ut qui corri
stungramb ꝑpetrandis. ut qͣndo modum pectati trans¬
cendunt. scił suas uł aliorum animasinterficientes: sñ
affectione ad aliquem sine qua sunt ñ compatiendo in¬
firmis: sine pace. idest in quietantes alios: cͥminatores.
idẽ. aliis crimina imponentes. uł de tractores. famam sc̃oꝵ
macłare couantes: incontinentes gule uł libidinis. non
refrenantes malas cupiditates: inimites idest ctudeles ex¬
ercendo lites: sine benignitate id ẽ. argitate. dum nestrunt
subuenire aliis: ꝓditores. secretorum alt̾ius. dum indicant

Expanded text:
ipsos amantes. Nonmino, ter professusest se eum diligere, dicens: Tu scis quiacendas tradidit, quia in pascendis ovibus vera mostratur dilectisi quis ibi non quaerit Ex eo autem quod seipsos, non Deum amant, mala oriuntur, bi de honoribus sibi impensis a tis; blasphemi in Deum per haereses; non entes parentibus, carnalibus vel alibus; ingrati de bonis, ut qui corrigetrandis, ut quando modum peccandi transcendunt, scilicet suas vel aliorum animas interficientes; sine affectione ad aliquem, sine qua sunt non compatiendo infirmis; sine pace, id est inquietantes alios; criminatores, id est crimina aliis imponentes, vel detractores famam sanctorum maculare conantes; incontinentes gulae vel libidinis, non refrenando malas cupiditates; immites, id est crudeles, exercendo lites; sine benignitate, id est largitate, dum nesciunt subvenire aliis; proditores secretorum alterius, dum indicant
Abbreviated transcription (Latin):
patet quod net eccłie iuleẽ
bant auditum deme id
est quod deme audierãt¬
memouie manclauerant.
batur nos aliqñ scił dum
infidelis erat. nunc enͣfi¬

Expanded text:
patet quod nec Ecclesiae Judaeae em habebant auditum de me, id est quod de me audiememoriae mandaverant, batur nos aliquando, scilicet dum infidelis orat, nunc e
Abbreviated transcription (Latin):
Salutate uos muicẽ in sͣgnĩ pacis &e
Salutatio mea scͥpta ẽ naui parit
hec salutatio mea est ibi. grã¬
manu pauli. añi. S: pͥmiteit similit manusue
scͥptũ hoc. Si qͥs

Expanded text:
Salutate vos invicem in signum pacis, et Salutatio mea scripta est manu Pauli. Haec salutatio est ibi: Gratia Domini, sed praemittit similiter manu sua s
Abbreviated transcription (Latin):
consummabo testam̃tum nouum clominisrł. Et holocau¬
sta etiam pro peccato non postulasti. tunc dixi ecce uenio.
Et alia huiꝰ modi. Mortuus sum legi dico. ut uiuam ñ
mͥ sed deo idest ad honorem dei: qd etiam possum: quia
cum xp̃o erucifixꝰ sum cruei. id ẽ crux xͥ extinxit in me

Expanded text:
mmabo testamentum novum domui Israel . Et: Holocausta, et pro peccato non postulasti; tunc dixi: Ecce venio ; et alia hujusmodi. Mortuus sum legi dico, ut vivam, non mihi, sed Deo, id est ad honorem Dei, quod etiam possum, quia cum Christo confixus sum cruci, id est crux Christi exstinxit in me
Abbreviated transcription (Latin):
legem sius uirib impleri¬
posse credebant. ut precede¬
ced̾et iusticiam. Hoc inquã
di q̃ d̾s iustificat credentes
.i. ñcredunt ꝑ fidem impios¬
iustificari. Hec ẽ enĩ iusticia
dĩ que ñ in p̃cepto legis quo

Expanded text:
s viribus implerposse credebant ut merita praecedeaecederet justitiam. Hoc, inquam, ei, qua justificat credentes, id est non credunt per fidem impiojustificari. Haec est enim justitia Dei, quae non in p
Abbreviated transcription (Latin):
malis. petra scandali scd̃mq
in futuro faciet malis. S can
aliqͥs inuenit᷑ qͥ gressus in¬
cedentis impediat. Qagͥ hi
cito pede currentes xp̃m in fu¬
turo sentient iudicem. id̾o pe¬
añ politionẽ. ⁊ lapis ꝑ poli¬
añ politõnẽ ⁊ lapis ꝑ politionẽ. poli

Expanded text:
malis; petra scandali, secundum quod in futuro faciet malis. Origealiquis invenitur qui gressus incedentis impediat, quia igicito pede currentes, Cturo sentient vindicem, ideo peante politionem, et lapis per polit
Abbreviated transcription (Latin):
in ea .i. ñ punietur legali pena¬
qr lex moysi reos illos ñ faciebat
si seruaret᷑ .i. uiuebant facien¬
omo. dolegem. Et uocat hie iusticiã Id̃¬
legis oꝑa illa legalia. uñ ⁊ in¬
lluet Mnea. moyse ita habetur. qui fec̾it
ea uiuet in illis. Timebant enim ne si ñ ea fecissẽt
paterent᷑ lapidationẽ ł aliquid huiꝰmodi. uiuet
gͦ in ea .i. habebit hoc p̃miũ ne ista morte pumat᷑.
Non ẽ gͦ magna iusticia timere: nec ht̃ meritum
apd̾ dm̃. Aluud ẽ gͥ ñ iustificari apd̃ dm̃: aliud ñ
omĩno iustificari. Qui omĩno ñ iustificat᷑ noc il¬
la seruat que temporale hũt p̃miũ. nͨ illa q̃ et̾nũ

Expanded text:
id est non punietur legali poenaia lex Mosi reos illos non faciebat, si servaretur, id est vivebant faciendo legem. Et vocat hic justitiam legis opera illa legalia. Unde et in Mose ita habetur: Qui fecerit ea, vivet in illis . Timebant utique ne si non ea fecissent, paterentur lapidationem, vel aliquid hujusmodi. Vivet ergo in ea, id est habebit hoc praemium ne ista morte puniatur. Non est ergo magna justitia timere, nec habet meritum apud Deum. Aliud est ergo non justificari apud Deum, aliud non omnino justificari. Qui omnino non justificatur, nec illa servat quae temporale habent praemium, nec illa quae aeternum;
Abbreviated transcription (Latin):
sis ut conũtantur. mnuuit qd̾ ex grã detur. qr¬
ĩsio sine adiutorio dĩ fit. Noluntas
enĩ ut aduera credenda moueat᷑.
ñdͥ sufficit: nͥ ꝑ grãm d̾s opitule¬
tur. Uñ ip̃e ait. nemo ueñ ad me. nͥ¬
ei datũ fuit a patre. Testimonium

Expanded text:
innuit quod ex gratia detur, quversio sine Dei adjutorio fit. Voluntas enim ut ad vera credenda moveatur, non sibi sufficit, nisi per gratiam Deus opituletur. Unde ipse ait: Nemo venit ad me, nei datum fuerit a Patre meo . Testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
ex ip̃a lege ẽ mors s ex uicio hoĩs qr ñ lex¬
Absit. s fomes c̃. efficiens causa mortis quibonã
rem u̾tit in malũ. Sic̃ eñ medicina ñ ẽ causa mortiᷤ
si ostendat uenena mortifera. licet his mali hoĩes
abutant᷑ ad mortẽ suam ł alioꝵ. sic lex que uenena
pecc̃oꝵ demonstrat. ⁊ hoĩem lib̾tate sua abutentem
qͣi freno cohibet. & cõposito gressuincedere docet. ũ ẽ
efficiens causa peccati. s potius uiciũ hoĩs ł fomes.¬
est mͥ mortẽ .i. pecc̾m actuale.¬
accepit occasionẽ ut p̾dictũ ẽ
peccatum ꝑ¬
oꝑatum ẽ dico ita ut appare¬
at pecc̾m .i. efficiens causa pec

Expanded text:
ex ipsa lege mors, sed ex vitio hominis, quia non lex, sed fomes est efficiens causa mortis, qui bonam rem vertit in malum. Sicut enim medicina non est causa mortis, si ostendat venena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem suam, vel aliorum; sic lox quae venena peccatorum demonstrat, et hominem libertate sua abutentem quasi freno cohibet, et composito gressu incedere docet, non efficiens causa peccati est, sed potius vitium hominis, id esest mihi mortem, id est peccatum actualaccepit occasionem, sicut praedictum est, operatum est dico, ita, ut appareat peccatum, id est efficiens causa pec
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortem exempla patientie a sanginne abelusꝙꝑ
guinem ⁊acharie quorum sangumem dicit dñs abeisexi
gendum qui inpatrum suormm aquib illi ocrisi st̃ iniqͥta¬
te ꝑsrsfent. Et innouo testam̃tonet defuit nͨ de ẽ. bonorũ¬
polleant.  inea largitoris di bonitatem miscdł̾iamq ex¬
piantir. Deinde adhric etiam subdit alia antiquorum
patientie exempla dlicens. C ircinerunt multa mundi

Expanded text:
ad mortem exempla patientiae a sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae, quorum sanguinem dicit dominus gendum, qui in patrum suorum, a quibus illi occisi sunt, iniquitate persisterent, et in nouo testamento nec defuit nec deest bonorupolleant, et in ea largitoris Dei bonitatem misericordiamque experiantur. Deinde adhuc etiam subdit alia antiquorum patientiae exempla, dicens: Circuierunt multa mundi
Abbreviated transcription (Latin):
stia dicit uͥtutes in quib pugnam patimur demonum.
& est lucta nob̾ contra nequam sp̃c quorum certamen pati¬
mur. incelestib idest in uͥtitib: uł celestia dicte hũc aerẽ¬

Expanded text:
stia dicit virtutes in quibus pugnam patimur daemonum. stia dicit virtutes in quibus pugnam patimur daemonum. Et est: Lucta est nobis contra nequam spiritus, quorum certamen patimur in coelestibus, id est in virtutibus. Vel coelestia dicit hunc