comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illius temporis infelicitate liberauit. uic¬
tricesq cis coronas ꝓuidit offerri. Finge¬
bat enĩse incis quasi causam defendere
imperialis iniuriȩ. & hȩc deuulgare
iussit. inuidens decertatorib ueritatis.
in appellatione martyru parit̃ & hono¬
ris. Nomina fuer̃ horũ. uuentius & ma¬
ximinus quos antiochena ciuitas tã quã
plaatis ꝓpugnatores uenerata pͣtioso
monum̃to recondidit. & usq addiem hẽ
festis annalib honorantur. Sed & plu¬
rimi nobilium & dignitate fulgentium
utentes tali fiducia coronis ȩqualib
alentinianus &iam qui post paululum
sumpsit imperium. tunc millenarius
erat circapalatia c̃stitutus dux langia¬
riorum. Iscelum quẽ ꝓpi&ate habuit
ñ celauit. Fonãq tempore cũ fulminan¬
dus ille fortunȩ templũ ingrederetur
inchoro. & exutraq parte ianuarũ ad¬
starent ministri tẽpli quiaspersione
sic̃ ipsi dicebant purgarent ingredien¬

Expanded text:
illius temporis infelicitate liberavit, vicillius temporis infelicitate liberavit, victricesque eis coronas providit offerri. Fingebat enim se in eis quasi causam defendere imperialis injuriae, et haec divulgari jussit: invidens decertatoribus veritatis in appellatione martyrii pariter et honoris. Nomina fuerunt horum Juventius et Maximinus, quos Antiochena civitas, tanquam pietatis propugnatores venerata, pretioso monumento recondidit; et usque ad diem hunc festis annalibus honorantur. Sed et plurimi nobilium et dignitate fulgentium utentes tali fiducia, coronas aequales alentinianus etiam, qui post paululum sumpsit imperium, tunc millenarius erat circa palatia constitutus dux lanceariorum. Is zelum quem pro pietate habuit non celavit. Eo namque tempore cum fulminandus ille Fortunae templum ingrederetur in choro, et ex utraque parte januarum astarent ministri templi, qui aspersione, sicut ipsi dicebant, purgarent ingredien
Abbreviated transcription (Latin):
quirecessit ate ultra om̃s gentes quȩ st̃
int̾ra Hȩc quidam c̃uiuarũ. nũtiauit
impr̃i quirepente illos adse fortissimos¬
urros adducens. requirebat quio locu¬
ti fuissent. Atilli occasionẽ fiduciȩ in¬
t̃rogatione sum̃tes imperatoris. lauda¬
bilemq sui firmantes telũ. dyxer᷑ hȩc
pi&atis more nutriti Oprinceps &
laudandis hactenus legib seruientes.
quas c̃stantinus & ciussilii posuerunt.
Ingemiscimꝰ nc̃ ab ominationẽ om̃a ui¬
dentes eẽ cõploca & nefandis sacrificiis
cibospotusq uiolari Hȩc & domi de¬
fleuimꝰ. & tepresente nihil ominus he¬
uuilamꝰ. Hoc enĩ intuo displic& nob
imperio. Hȩc audiens illemitis atq phi¬
losophus a suis similib nominatus. man¬
su& udinis quidẽ exibuit uultũ. & im¬
pi&atis faciem ꝓtinus enudauit. pręci¬
piens a marissimas eisplagas inferri. quos
oc iã luce priuauit. Magis autẽ ut ẽ ueruiꝰ

Expanded text:
qui recessit a te ultra omnes gentes quae sunt qui recessit a te ultra omnes gentes quae sunt in terra. Haec quidam convivarum nuntiavit imperatori; qui repente illos ad se fortissimos adducens, requirebat quid locuti fuissent. At illi occasionem fiduciae interrogatione sumentes imperatoris, laudabilemque sui firmantes zelum, dixerunt haec pietatis more nutriti: O princeps, laudandis legibus hactenus servientes quas Constantinus et ejus filii posuerunt, ingemiscimus nunc abominatione omnia videntes esse completa, et nefandis sacrificiis cibos potusque violari. Haec et domi deflevimus, et te praesente nihilominus ejulamus; hoc enim in tuo displicet nobis imperio. Haec audiens ille mitis atque philosophus a sui similibus nominatus, mansuetudinis quidem exhibuit vultum, et impietatis faciem protinus enudavit, praecipiens amarissimas eis plagas inferri. Quos etiam luce privavit, magis autem, ut verius est,
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea uili anus cͣtra fidei pi&atem
mpudentiuꝰ armabatur. & uultu qͥdẽ
se simulabat mitẽ. porro laqueos instru¬
ebat quib decipera innoc̃tes & pͥmũ
quidem fontes urbis aquȩ dafneoS
sacrificus uiolauit. ut unus quisq aquã
bibentium. eius horrore potir&ur.
Cumq & lam inpublico uenales cibos
illo scelere cõpleuiss&. asꝑgebantur
eñi exeis & panes & carnes & poma simul
& holera. & cuncta quȩ comeduntur
Hȩc uidentes qui nom̃ salutare ꝑcepe¬
rant. ingemiscebant quidẽ atq mu¬
giebant. uidentes abominationẽ tan¬
tam. Uerũtam̃ comedebant legi obȩ¬
dientes apłi. Om̃ia inquit quȩ in ma¬
cello uendunt᷑ comedite. nihil di¬
iudicantes ꝓpt̃ conscientiã. Uerum
duo quidã conuiue militia clari.
erant enĩ sic̃ arrii principes in quodã
conuiuio hoc horrore feruentius st̃
accensi. atq mirabiliũ adultoꝵ inba¬
bilone splendentiũ sermonib usisuT
dicentes: Tradidisti enĩ nosregi iniquo

Expanded text:
Interea Julianus contra fidei pietatem impudentius armabatur, et vultu quidem se simulabat mitem: porro laqueos instruebat quibus deciperet innocentes. Et primum quidem fontes urbis, aquas Daphneos sacrificiis violavit, ut unusquisque aquam bibentium ejus horrore potiretur. Cumque etiam in publico venales cibos illo scelere complevisset aspergebantur enim ex eis, et panes, et carnes, et poma simul, et olera, et cuncta quae comeduntur, haec videntes qui nomen salutare perceperant, ingemiscebant quidem atque mugiebant videntes abominationem tantam. Verumtamen comedebant, legi obedientes Apostoli: Omnia, inquit , quae in macello venduntur comedite, nihil dijudicantes propter conscientiam. Verum duo quidam militia clari, erant enim scutarii principis, in quodam convivio, hoc horrore ferventius sunt accensi, atque mirabilium adultorum in Babylone splendentium sermonibus usi sunt, dicentes: Tradidisti enim nos regi iniquo,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit talia dñẽ ꝑtuli. & hȩc agere ñ
expaui. Cũ hȩc inquit dixiss& cecider̃
repente claustra aꝑtęq sunt ianuȩ.
Atille rursus ad magistrã uenit. Quȩ
c̃tinuo induens eũ schemate mulieris.
& intecto residere constituens. post
paululũ optulit rursus sco mel& .io.
qui eũ ep̃o cyrillo iherosolimitano c̃tra¬
didit. & ita uener̃ noctant̃ inpalestinã.

Expanded text:
inquit, talia, Domine, pertuli, et haec agore non inquit, talia, Domine, pertuli, et haec agore non expavi. Cum haec, inquam, dixisset, ceciderunt repente claustra apertaeque sunt januae. At ille rursus ad magistram venit, quae continuo eum induens schemate mulieris, et in tecto residere constituens, post paululum obtulit rursus sancto Meletio. Qui eum episcopo 295 Cyrillo Hierosolymitano contradidit, et ita vener
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ depromissione m̃titus. Tu uͦ utriusq
saluti c̃sulens ꝓmissa cõple. Atilla
repente surgens apud dĩ uirũ mel&iũ
ꝑ duxit ad olescentẽ. Uerũ ille insu¬
periori habitaculo interim eũ habi¬
tare prȩcepit. Pat̾ interea filiũ reqͥ¬
rens & dafnẽ circuibat omnẽ & adur¬
bẽ ueniens plateas cunctas ꝑ ambula¬
bat & uicos. oculis ubiq currentib
& eũ inuestigare desiderantib Cũ ꝙ
ꝑueniss& ad locũ ubi habitaculũ sc̃s
meletius habebat: suscipiens uidit illũ
defenestra respicientẽ. & currens traxit
acdeposuit. atq ad domũ usq ꝑduxit.
primũ eũ multis flagellis afficiens. Deinde
cale faciens obolosmanib acpedibus &
dorso eius inposuit. Post hȩc uinctũ incu¬
biculo clausis ianuis dereliquit. & ita
omnia patris idola & eorum infirmita¬
ti cȩpit in rogare blasphemias. Quo facto
mente ꝑcipiens quod egiss&. formida¬
uit pręsentiam patris. Rogauitq dñm

Expanded text:
tibi de promissione mentitus; tu vero utriusque tibi de promissione mentitus; tu vero utriusque saluti consulens, promissa comple. At illa repente surgens, apud Dei virum Meletium perduxit adolescentem: verum ille in superiori habitaculo interim eum habitare praecepit. Pater interea filium requirens, et Daphnen circuibat omnem, et ad urbem veniens, plateas cunctas perambulabat et vicos, oculis ubique currentibus et eum investigari desiderantibus. Cumque pervenisset ad locum ubi habitaculum sanctus Meletius habebat, suspiciens, vidit illum de fenestra respicientem. Et currens traxit, ac deposuit, atque ad domum usque perduxit. Primumque eum multis flagellis afficiens; deinde calefaciens obolos, manibus, ac pedibus, et dorso ejus imposuit. Post haec vinctum in cubiculo clausis januis dereliquit, et itaomnia patris idola, et eorum infirmitati coeperit irrogare blasphemias. Quo facto, mente percipiens quod egisset, formidavit praesentiam patris, rogavitque Domi
Abbreviated transcription (Latin):
quisiuit doctricẽ quoposs&. argumͣto
& patris suꝑstitionẽ declinare & prȩdi¬
cationẽ ueritatis ad ipisci. Que dixit ut
patrẽ fugere & creatorẽ suũ atq illius
potius sequer&ur. atq ad aliam ir& ur¬
bem inqua latent̾ impr̾is impu manus
effuger&e. ipsa seeius curã habere ꝓmit¬
tens. ad quã adolescens. Reuertar in¬
quit postea . & animã meã tibi c̃tradã
Cum uero paucitransissent dies. uilianꝰ
uenit ad dafnen celebraturus publica
sacrificia. Cũ quo &lã huiuspat᷑. ẜ rat
enĩ sac̾dos & sequi consu&us imprẽm.
cũ quo erat & iste puer eiusq frat̾ haben¬
tes officiũ ut cibosimpr̃ĩ apponerent.
Solebant enĩ septẽ dieb indafne festa
celebrari. Prima siquidẽ die cumstar&e
iste ante impr̃is accubitũ & epulas sol¬
lemnit̾ asparsiss& repletus horrore cũ
celeritate antiochenã uenit ad ciuita¬
tem ad illã mirandã mulierẽ. Quo
facto. ego uent: inquit: nequaquam

Expanded text:
quisivit doctricem quo posset argumento quisivit doctricem quo posset argumento et patris superstitionem declinare, et praedicationem veritatis adipisci. Quae dixit, ut patrem fugeret, et Creatorem suum atque illius potius sequeretur, atque ad aliam iret urbem, in qua latenter imperatoris impii manus effugeret: ipsam se ejus curam habere promittens. Ad quam adolescens: Revertar, inquit, postea, et animam meam tibi contradam. Cum vero pauci transissent dies, Julianus venit ad Daphnen, celebraturus publica sacrificia. Cum quo etiam hujus pater; erat enim sacerdos, et sequi consuetus imperatorem: cum quo erat et iste puer, ejusque frater, habentes officium ut cibos imperatori apponerent. Solebant enim septem diebus in Daphne festa celebrari. Prima siquidem die, cum staret iste ante imperatoris accubitum, et epulas solemniter aspersisset, repletus horrore, cum celeritate Antiochenam venit ad civitatem ad illam mirandam mulierem. Quo facto, Ego, inquit, veni nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
Hisgͦ uerbis & passionib iminentibus
causam langoris agnoscens. rogabat
imprẽm ut ȩccła quib fuerat sublata
redder& ur. Sednec illũ flexit & ipse
t̃minũ uitȩ suscepit. Porro selix & ipse
repente flagellũ uirtute diuina susci¬
piens. sanguine totadie simul & nocte
exore fuso & uenis corporis undiq ua¬
cuatis. omniq uirtute simul expensa
& ipse celerit̾ ẽ extinctus. a& erneq
morti contraditus. XX X iII¬
is ita gestis adolescens quidã sacerdo¬
tis filius inpaganitate nutritus ea
tempestate ac xp̃ianorũ translatus ẽ
chorũ. frat enĩ tunc quȩdã insignis
reuerentie mulier: & diaconisse ho¬
nore fulgebat. Hȩc cũ huius matre
habuit amicitias. quȩ sepius dũ eius
mat᷑ ad eam uenir&. ad huc infantẽ
amplectebatur. & ad cultũ xp̃ĩani
nominis inuitabat. Porro matre de¬
functa ueniebat adolescens ad eam
& doctrina consu&a fruebat᷑. Cumq
firmissime eius consilium ꝑcepiss&. re¬

Expanded text:
His ergo verbis et passionibus imminentibus His ergo verbis et passionibus imminentibus causam languoris agnoscens, rogabat imperatorem ut ecclesia quibus fuerat sublata redderetur. Sed nec illum flexit, et ipse terminum vitae suscepit. Porro Felix et ipse repente flagellum virtute divina suscipiens, sanguine tota die simul et nocte ex ore fuso, et venis corporis undique vacuatis, omnique virtute simul expensa, et ipse celeriter est exstinctus, aeternaeque morti contraditus. is ita gestis, adolescens quidam sacerdotis filius, in paganitate nutritus, ea tempestate ad Christianorum translatus est chorum. Erat enim tunc quaedam insignis reverentiae mulier, et diaconissae honore fulgebat. Haec cum hujus matre habuit amicitias; quae saepius dum hujus mater ad eam veniret, hunc infantem amplectebatur, et ad cultum Christiani nominis invitabat. Porro, matre defuncta, veniebat adolescens ad eam, et doctrina consueta fruebatur. Cumque firmissime ejus consilium percepisset, re
Abbreviated transcription (Latin):
prefectus. impudent᷑ contrasacrũ alta¬
re minxit. Quem dũ euroius prohibere
tẽptar&: eũ ille ꝑ cussit incapite. Fertur
autẽ dixisse quia religio xp̃iana ẽ& diuina
sollicitudine desolata. Porro felix uidens
uasorũ ornam̃ta quȩ constantinꝰ & con¬
stantinus frequent̾ optulerant: ecce
inquib inquit uasismariȩ filio minis¬
tratur. Sed prohis impi&atib uesanis q
prȩsũptionib ñ post multũ poenas
exactisunt. Nãrepente iulianꝰ seua
insirmitate detentus. uisceribus putre¬
factis interut. Et simus non ꝑmeatus
digestibiles emittebatur: sedseclestũ
os qđ blasphemiis ministrauerat or¬
ganũ huius egestionis ẽ factũ. Aiunt
enĩ cius uxore̾ fide fuisse clarissimã.
eamq dixisse. Dec& te marite laudare
nẽ magnitudinẽ ꝓpriȩ uirtutis osten¬
dit. Non enĩ agnoueras contraquẽ di¬
micare uoluisti. nͥ consu&a longanimi¬
tate hȩc tibi flagella diumitꝰ intulissoe.

Expanded text:
praefectus impudenter contra sacrum altapraefectus impudenter contra sacrum altare minxit; quem dum Euzoius prohibere tentaret, eum ille percussit in capite. Fertur autem dixisse quia religio Christiana esset divina sollicitudine desolata. Porro Felix videns vasorum ornamenta, quae Constantinus et Constantius frequenter obtulerant: Ecce in quibus, inquit, vasis Mariae filio ministratur? Sed pro his impietatibus vesanisque praesumptionibus non post multum poenas exacti sunt. Nam repente Julianus saeva infirmitate detentus visceribus putrefactis interiit. Et fimum non per meatus digestiles emittebat, sed scelestum os, quod blasphemiis ministraverat, organum hujus egestionis est factum. Aiunt enim ejus uxorem fide fuisse clarissimam, eamque dixisse: Decet te, marite, laudare nem magnitudinem propriae virtutis ostendit. Non enim agnoveras contra quem dimicare voluisti, nisi consueta longanimitate haec tibi flagella divinitus intulisset.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ m̃datium clarius enudauit. Fulmen
namq cęlitus missũ omne templũ ac¬
cendit. ipsumq phythii apollinis simu¬
lacrũ redegit inpuluerẽ. Erat enim
ligneũ extrinsecus deauralũ: quodinpifĩ¬
tanter prȩfectus orientis tunç nomine
aliquo xp̃iano fuisse cõmissũ. Quilic&
torquerentur. tam̃ m̃tiri noluerunt.
clamantes incendiũ nondeorsũ sed de¬
sursum habuisse principiũ. Ad hȩc
&iã rustici uicinoꝵ uenientes locoꝵ.
dixer̃ seuidisse fulm̃ celitus fuisse dela¬
ꝯterea iubentur uasa çcdesiarũ sacra
fisci aerario deputari. sublatisq ianuis
eccłȩ maioris. fit cunctis accessibile scũ¬
arium: Ingrediente siquidẽ iulianoprȩ¬
fecto orientis ȩccłam. felix prepositus re¬
galium thesaurorũ pariter intrdiuit. &
simul helpidius comesrerum priuatarũ.
Aiunt enĩ & felicẽ & helpidiũ primitus
xp̃ianos tunc api&ate recessisse. impio
principi parere cupientes. lulianꝰ itaq

Expanded text:
vero mendacium clarius enudavit. Fulmen vero mendacium clarius enudavit. Fulmen namque coelitus missum omne templum accendit, et ipsum Pythii Apollinis simulacrum redegit in pulverem: erat enim ligneum et extrinsecus deauratum. Quod noctanter praefectus Orientis tunc nomine Jaliquo Christiano fuisse commissum. Qui licet torquerentur, tamen mentiri noluerunt, clamantes incendium non deorsum, sed desursum habuisse principium. Ad haec etiam rustici vicinorum venientes locorum, dixerunt se vidisse fulmen coelitus fuisse delaterea jubentur vasa ecclesiarum sacra fisci aerario deputari. Sublatisque januis ecclesiae majoris, fit cunctis accessibile sanctuarium. Ingrediente siquidem Juliano praefecto Orientis ecclesiam, Felix praefectus regalium thesaurorum pariter introivit, et simul Elpidius comes rerum privatarum. Aiunt enim et Felicem et Elpidium primitus Christianos, tunc a pietate recessisse, impio principi parere cupientes. Julianus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusdã nomine romani adhuc adoles
uenit repente nũtius clamore ꝓhibens
necẽ. Porro uiuenculus ille occisione
priuatus. ait. Non fuit romanus dignꝰ
ut xp̃i martyr appellar&us. & lic&
sanguinẽ malignus imperator fundi
non eos inciuitatib habitare ꝑmisit.
sed adultima romanoꝵ loca exilio desti¬
Istea uͦprȩcepit ut quisacrificare nolu¬
erint. inpalatio nintrarent. & neq col¬
legio. neq ford eos. neq arbitrio. neq
ulla dignitate nec qualib& ad ministra¬
tione participare iussit. TEO dORt
um igitur uilianꝰ apud pythyũ dafne¬
um p&er& responsa departhici belli
uictoria. & ille uicinitatẽ corporis
babilȩ martyris accusar&. iussit eius
corpus auferri. Obquãrem cum xp̃iani
festiuitatẽ deducto corpore psallentes
agerent. & indignatione principis qͥ dã
theodorus iuuenculus multa passionũ
torm̃ta ꝑ tuliss&. hoc ita gesto fallax dȩ¬
mon martyris quidẽ głam auxit. suũ

Expanded text:
caput nomine Romani adhuc adolcaput nomine Romani adhuc adolset, venit repente nuntius clamore prohibens necem. Porro juvenculus ille occisione privatus ait: Non fuit Romanus dignus ut Christi martyr appellaretur. Et licet sanguinem malignus imperator prohibmtamen non eos in civitatibus habitare permisit, sed ad ultima Romanorum loca exsilio destivero praecepit ut qui sacrificare noluerint, in palatio non intrarent, et neque collegio, neque foro eos, neque arbitrio, neque ulla dignitate, nec qualibet communione participare jussit. Intum igitur Julianus ad Pythium Daphnaeum peteret responsa de Parthici belli victoria, et ille vicinitatem corporis Babylae martyris accusaret, jussit ejus corpus auferri. Ob quam rem cum Christiani festivitatem deducto corpore psallentes agerent, et indignatione principis quidam Theodorus juvenculus multa passionum tormenta 294 pertulisset: hoc ita gesto, fallax daemon martyris quidem gloriam auxit, suum
Abbreviated transcription (Latin):
rutros xp̃m̃. respondens quidã dycit
quid patimmi inuocantes xp̃m quẽ
ante paululũ denegastis: dum ab im
ter& is : Cumq hoc milites audissent
& q̃d gesserant agnouissent. statim exili¬
entes publice currebant atq impetu
facto clamabag. dm̃q suũ & cunctos
homines testabant᷑ se xp̃ianos eẽ: & in eo
nomine ꝑmanere. atq ꝑignorantiam
se fecisse. & si diciposs& solam manum
paganã eẽ. conscientiã uͦnihil simul
egisse. Cumq uenissent ad principem
ꝓiecerunt aurũ qđ acceperant forti
uoce poscebant ut reciper& quod de¬
diss&: & illos occider&. Se enĩ penitentiã
agere fatebantur: eoquod inꝓuide eoꝵ
dextra peccass& & studere ꝓpt̃. xpm̃¬
impr̃is. & pͥmo quidem eorũ capita ius¬
sit auferri Cũq deducerent᷑ aomorte᷑
sequente popło. mirati uirtutẽ eoꝵ
ꝓpiaate susceptã. uencr̃ ao locũ quo
rei pimiri solent. Tumc spiculatorẽ ro¬
gauit senios omnium. ut ante om̃s caput

Expanded text:
rutros Christum, respondens quidam dixit: rutros Christum, respondens quidam dixit: Quid patimini invocantes Christum, quem ante paululum denegastis, dum donum teretis? Cumque hoc milites audissent, et quod gesserant agnovissent, statim exsilientes, publice currebant, atque impetu facto clamabant, Deumque suum et cunctos homines testabantur se Christianos esse, et in eo nomine permanere, atque per ignorantiam se fecisse, et, si dici posset, solam manum paganam esse, conscientiam vero nihil simul egisse. Cumque venissent ad principem, projecerunt aurum quod acceperant, et forti voce poscebant ut reciperet quod dedisset, et occideret illos. Sic enim poenitentiam agere fatebantur, eo quod improvide eorum dextera peccasset, et studere proporis. Et primo quidem eorum capita jussit auferri. Cumque deducerentur ad mortem sequente populo, miratique virtutem eorum pro pietate susceptam, venerunt ad locum quo rei puniri solent. Tunc spiculatorem rogavit senior omnium ut ante omnes cujusdam
Abbreviated transcription (Latin):
gitar& quib paganoꝵ ritus extoller&.
inuenit modũ quiplurib militibus
xp̃ianis clare uirtutis coronã dedit
Cum ueniss& itaq tempꝰ quo imperialia
milites solent dona ꝑcipere. Hoc enĩ
agitur plerũq die Ralendarũ ianu¬
ariarum & natale principũ & urbiũ
regiarũ. ex quisiuit quatinus eossim¬
pliciter & exprisca consu&udine fal¬
lere potuiss&: iussitq ut unus quisq
admanũ impr̃is accedentiũ ad monitꝰ
officiis pͥmo incensũ offerr&. Erat enĩ
ante eũ positũ thus & arascđm antiquã
romanoꝵ sollẽnitatẽ. Tunc quidem
alii quidem licent̃ suã fortitudinẽ
oftender̃. & neq incensũ offerre. neq
donũ accipere abimpr̃e sunt passi. alui
alii propt᷑ lucrũ capti. aut timore tur¬
bati. seu iussione repentina conclusi.
lic& intellexerint. tam̃ paganitatẽ de¬
clinare nequiuerunt. Plurimi siqͥdem
ꝑignorantiã decepti dunt̾ cibosut
assol& & pocula inuocarent int̾ alte¬

Expanded text:
gitaret quibus paganorum ritus extolleret, gitaret quibus paganorum ritus extolleret, invenit modum qui pluribus militibus Christianis clarae virtutis coronam dedit. Cum venisset itaque tempus quo imperialia milites solent dona accipere hoc enim agitur plerumque die calendarum Januariarum, et natali principum et urbium regiarum, exquisivit quatenus eos simpliciter et ex prisca consuetudine fallere potuisset; jussit que ut unusquisque ad manum imperatoris accedentium, admonitus ab officiis, primo incensum offerret. Erat enim ante eum positum thus, et ara, secundum antiquam Romanorum solemnitatem. Tunc quidem alii licenter suam fortitudinem ostenderunt, et neque incensum offerre, neque donum accipere ab imperatore sunt passi. Alii alii propter lucrum capti, aut timore turbati, seu jussione replicet intellexerint, tamen paganitatem declinare non potuerunt. Plurimi siquidem per ignorantiam decepti, dum inter cibos, ut assolet, et pocula invocarent in alte
Abbreviated transcription (Latin):
studeant offerre culturã. XXx.¬
Int᷑ hȩc ut ad panitatẽ milites in sues¬
cer&. studuit ad priscũ schema. refor¬
mare signũ illud sublimius romanoꝵ.
q̃d constantinus ficuti prȩdictum ẽ
merucis formã mutauerat. Cerum
łlicii imagiib depingebat iouẽ
quasi decȩlo sibi coronam & purpurã
deferentem: mercuriũ & marte̾ in se
respicientes uelut ꝓtestimonio sapien¬
tis & fortis. & hoc agebat inimaginib
ut sub occasione imperu latenter
adorarentur dii. & hoc modo subiecti
clanculo fallerent᷑. Arbitrabatur
enĩ quia sihoc sponte eismponer&.
postea quȩ uell& impler&. Si uero
respuentes agnoscer& uenia sublata
torquer& tam quã circaromanorũ
sollẽpnia reluctantes. & mre publica
atq ipso imperio delinquentes. Pauci
si qui dẽ &lam poenis subditi cognouer̃
dolũ quia fic̾ moris erat adorare nolu
erant. Turba uͦ ut assol& ꝑ ignorantiã
simplicit᷑ imagines ad orabant. qđ tam̃
impri nil profuit. Cumq multa exco¬

Expanded text:
studeant offerre culturam. » HaInter haec ut ad paganitatem milites insuescerent, studuit ad priscum schema reformare signum illud labarum sublimius Romanorum, quod Constantinus, sicut praedictum est, in crucis formam mutaverat. Verum in publicis imaginibus depingebat Jovem quasi de coelo sibi coronam et purpuram deferentem, Mercurium et Martem in se respicientes, velut pro testimonio sapientis et fortis. Et hoc agebat imaginibus, ut sub occasione imperii latenter adorarentur dii, et hoc modo subjecti clanculo fallerentur. Arbitrabatur enim quia si hoc sponte eis imponeret, postea quae vellet impleret; si vero respuentes agnosceret, venia sublata torqueret, tanquam circa Romam solemnia reluctantes, et in republica, atque ipso imperio delinquentes. Pauci siquidem etiam poenis subditi, cognoverunt dolum, quia, sicut moris erat, adorare erant. Turba vero, ut assolet, per ignorantiam simpliciter imagines adorabat. Quod tamen imperatori nil profuit. Cumque multa exco
Abbreviated transcription (Latin):
rens hec arbor maximũ xp̃i salutaris
ad uentuͣ. inclinata ẽ usq ad terrax
& eũ suppliciter ad orauit. Hȩc ego
deista arbore amultis audiens sȩpe¬
narrauit. Reor autẽ hoc signum
fuisse factum ciuibus diuiȩ p̾sentię
aut certȩ qm̃ ritu pagano hȩc arbor
ꝓpter magnitudinẽ atq pulchritudi¬
nem colebatur mota ẽ nonferens xp̃i
diuinitate᷑. Dȩmonib quippe contre¬
mescentibus . cum uiderent rerum
Igitur apud aegyptios & palestinos
gestorum teftimonia conseruantur.

Expanded text:
rens haec arbor maximum Christi salutaris rens haec arbor maximum Christi salutaris adventum, inclinata est usque ad terram, et eum suppliciter adoravit. Haec ego de ista arbore a multis audiens narravi. Reor autem hoc signum fuisse factum civibus divinae praesentiae: aut certe, quia ritu pagano haec arbor propter magnitudinem atque pulchritudinem colebatur, mota est, non ferens Christi divinitatem; daemonibus quippe contremiscentibus, cum viderent rerum Igitur apud Aegyptios et Palaestinos gestorum testimonia conservantur.
Abbreviated transcription (Latin):
geliorũ liber appellati quã romani
post uastationẽ hierosolimoꝵ. uidȩ¬
amq uictoriã nicopolim exeuentu
quippe uictoriȩ uocauer. Ante
hanc urbẽ intruno ubi xp̃s cum deo¬
pha post resurrectionẽ noscitur am¬
bulasse tam quã ad alium uicũ iturus
fons quidam ẽ salutaris in quo passi .¬
ones hominũ diluuntur. & alia pa¬
riter inimalia diuersis detenta lan¬
goribus emundantur. Quodut ita
contingat traditur exquodam ttmere
appariusse xp̃m ad fontem cũ discpłis
suis & lauisse pedes. ex quo aqͣ facta ẽ¬
diuersarũ medicabilis passionũ fertur
&iam quod inherimopolim thebaidȩ
arbor quȩ uocatur ꝑsidis multorum
langores ab egerit. si fructus aut foliũ
aut parseius corticis collo egrotanti ũ
ligar& ur. Dehac enii arbore ferunt qm̃
dum apud egyptũioseph cũ xp̃o &
maria uirgine sca̾ fugiss& hero de. ue¬
niss&q adhermopolim ciuitatem.
mox ut in grediebatur urbem non fe¬

Expanded text:
geliorum liber appellat. Quam Romani geliorum liber appellat. Quam Romani post vastationem Hierosolymorum Judaeaeque victoriam, Nicopolim ex eventu quippe victoriae vocaverunt. Ante hanc urbem in trivio ubi Christus cum Cleopha post resurrectionem noscitur ambulasse, tanquam ad alium vicum iturus, fons quidam est salutaris, in quo passiones hominum diluuntur, et alia pariter animalia diversis detenta languoribus emundantur. Quod ut ita contingat, traditur ex quodam itinere apparuisse Christum ad fontem cum discipulis suis, et lavisse pedes, ex quo aqua facta diversarum medicabilis passionum. Fertur etiam quod in Hermopoli Thebaides, arbor quae vocatur Perseidis, multorum languores subegerit, si fructus, aut folium, aut pars ejus corticis collo aegrotantium ligaretur. De hac enim arbore ferunt, quoniam dum apud Aegyptum Joseph cum Christo et Maria Virgine sancta fugisset Herodem, venissetque ad Hermopolim civitatem; mox ut ingrediebatur urbem, non fe
Abbreviated transcription (Latin):
rata ꝓfluuio conftituerat. eo de posi¬
to suã ibistatuam collocauit. Quȩ
uiolento igne decȩlo cadente. circa
eius pectus diuisa ẽ. & caput cũ ceriu¬
ce ima parte deiectũ atq int̾rafixũ.
Reliqua uͦ pars actenus restrat. &
flumunis indiciũ reserauit. Statuam
uero xp̃i tunc quidem pagani trahen¬
tes confregerunt. Postea uͦ xp̃iani col¬
ligentes. in ecđam recondider̃ quo
actenus reserua tur. X LII¬
oc itaq simulacrũ sicuti refert euse¬
bius om̃ium passionũ & egritudinũ
noscitur esse medicam̃tũ. Iuxta qđ
quedam herba germinauit. cuius spe¬
ciem nullus nr̃ȩ terrę medicus lic&
quia aduemiente dõ. nullũ miraculũ.
nullumq bene ficiũ putari deb&
incredulũ. Nam & alia plurima mi¬
racula ꝑciuitates & uicos plerumq
apud multos ꝓuinciales antiquitus
tradita st̃. habentia ueritatẽ quod
repente monstrabo. Est itaque ciui¬
tas palestinȩ nico polis nomine hanc
dũ uicus adhuc e&. emaus sacer euan¬

Expanded text:
rata profluvio constituerat, eo deposito, suam ibi statuam collocavit. Quae violento igne de coelo cadente, circa ejus pectus divisa est, et caput cum cervice una parte dejectum atque in terra fixum: reliqua vero pars hactenus restitit, et fulminis indicium reservavit. Statuam vero Christi tunc quidem pagani trahentes confregerunt. Postea vero Christiani colligentes, in ecclesiam recondiderunt, ubi hactenus reservatur. Hoc itaque simulacrum, sicuti refert Eusebius, omnium passionum et aegritudinum noscitur esse medicamentum. Juxta quod quaedam herba germinavit, cujus speciem nullus nostrae terrae medicus, licet quia, adveniente Deo, nullum miraculum nullumque beneficium putari debet incredulum. Nam et alia plurima miracula per civitates et vicos plerumque apud multos provinciales antiquitus tradita sunt, habentia veritatem; quod repente monstrabo. Est itaque civitas Palaestinae Nicopolis nomine; hanc, dum adhuc vicus esset, Emaus sacer Evan
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ sermone micuer̾: Alii con¬
tinentia uitȩ laudati st̃ : & qm̃ impe¬
rator prȩsens om̃s ad unitatem suam
concordes & consectatores eẽ ꝑstrux̃.
Sic gͦ contraria dicta sabini nec non
eusebii atq consortiũ eoꝵ sibim & ag¬
noscunt᷑. & siquidẽ alicubi opus fuerit
desabino memorabimꝰ. Concordia gͦ
fidei a magno nicȩa ꝓlata concilio.
ab eusebio clarauocę laudata. hȩc ẽ¬

Expanded text:
sapientiae sermone micuerunt, alii consapientiae sermone micuerunt, alii continentia vitae laudati sunt; et quoniam imperator praesens omnes ad unitatem suam concordes et consectatores esse perstruxit. Sic ergo contraria dicta Sabini, nec non Eusebii, atque consortum eorum sibimet agnoscuntur. Et si quidem alicubi opus fuerit, de Sabino memorabimus. Concordia ergo fidei a magno in Nicaea prolata concilio, ab Eusebio clara voce laudata, haec e
Abbreviated transcription (Latin):
astica sanctiones.  UIII¬
ab mo itaq ñ credamꝰ qui eos idiõ¬
tas uocauit & imperitos. Sabinꝰ
enim eracliȩ thracensis macedonia¬
norum ep̃s habita congestione eoꝵ
quȩ ꝑ diuersa concilia sacerdotũ ex
scripto ꝓlata sunt. eis qui nicea c̃ue¬
nerunt ueluti idiotis & simplicibus
derogauit. ñsentiens qm̃ & ipsi euse¬
bio cũ multa ꝓbatione ꝓfitenti fidẽ.
ueluti idiotȩ noscit᷑ derogare. &
aliqua qui dem uolens p̾teriit. aliqua
uͦ mitigauit. Cuncta tam̃ scđm ꝓ pͥam
sumpsit intentionem. & laudat qͥdem
tamquã fide dignũ testem eusebium
pamphili. laudat simul & pͥncipem
tam quã eiꝰ quȩ sunt xp̃ianoꝵ dogma¬
tizantẽ. Culpat aute expositã in ni¬
cea fidem. tam quã ab idiotis & nihil
scientibus traditam. & quem uelut
sapientem & sine m̃datio testẽ uocare
consueuit. eius uoces sponte contem¬
nit. Ait enim eusebius quia exiuris
dĩ nicea conuenien̾ib alii quidem

Expanded text:
astica sanctiones. astica sanctiones. abino itaque non credamus, qui eos idiotas vocavit et imperitos. Sabinus enim Heracleae Thracensis Macedonianorum episcopus, habita congestione eorum quae per diversa concilia 228 sacerdotum ex scripto prolata sunt, eis qui Nicaeam convenerunt, velut idiotis et simplicibus derogavit: non sentiens quoniam et ipsi Eusebio cum multa probatione confitenti fidem, velut idiotae, noscitur derogare. Et aliqua quidem volens praeteriit, aliqua vero mitigavit; cuncta tamen secundum propriam sumpsit intentionem. Et laudat quidem tanquam fide dignum testem Eusebium Pamphili; laudat simul et principem, tanquam ea quae sunt Christianorum dogmatizantem. Culpat autem expositam in Nicaea fidem, tanquam ab idiotis et nihil scientibus traditam; et quem velut sapientem et sine mendacio testem vocare consuevit, ejus voces sponte contemnit. Ait enim Eusebius: Quia ex viris Dei Nicaeam convenientibus, alii quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. Ipsi namq ueluti destercore
sunt
eris qp̃ nonsibim& ad iuenientes
uerba. sedhabentes hȩc apatribus
testimonia conscripser̃. V&cres enim
sacerdotes ante eos pene centũ trigin¬
ta magnȩ romȩ ciuitatisq nr̃e accu¬
sauer om̃s. qui dicunt facturã aut cre¬
aturã eẽ filium & non consubstantia¬
lem patri. & hoc sciebat eusebius cę¬
sariensis ep̃s. qui primũ defendebat
arrianorũ sectã. Nouissimȩ uͦsubscrip¬
sit. niceno concilio. Seripsit aut̃ & ciui¬
bus suis confirmans quia & antiquoꝵ
aliquos doctos & illos tres epõs. & con¬
scriptores agnouiss& nomine consub¬
stantialitatis usos. inpatris & filii
dĩtate. Isti gͦ concilium m&uentes.
exposite fidei consenser̃. scdm̃ ꝓphe¬
te increpationẽ dicentis. Populus hic
labiis me honorat. coraut̃ eorum
lentes ad quiescere. condemnati st̃
sostea uͦ inconciliũ uenientes uigin¬
ti conscripser̃ deconũsatione ecclesi¬

Expanded text:
ti sunt. Ipsi namque veluti de stercore ti sunt. Ipsi namque veluti de stercore sunt. Verum episcopi non sibimet adinvenientes verba, sed habentes haec a Patribus, testimonia conscripserunt. Veteres enim sacerdotes ante eos pene centum triginta magnae Romae civitatisque nostrae accusaverunt omnes qui dicunt facturam aut creaturam esse Filium, et non consubstantialem Patri. Et hoc sciebat Eusebius Caesariensis episcopus, qui primum defendebat Arianorum sectam, novissime vero subscripsit Nicaeno concilio. Scripsit autem et civibus suis, confirmans, quia et antiquorum aliquos doctos et illustres episcopos et conscriptores agnovisset nomine consubstantialitatis usos in Patris et Filii deitate. Isti ergo concilium metuentes, expositae fidei consenserunt, secundum prophetae increpationem, dicentis: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorulentes acquiescere, condemnati sunt. Postea vero in concilium venientes, viginti conscripserunt de conversatione ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
custa dicitur uirtus magna. & rursus.
dñs uirtutũ nob̾cũ. sed&iam ꝓprii nos
dĩ sumꝰ. habemꝰ hoc ñsimplicit᷑ quando
& fr̃s uocauit nos. Si aut̃ & dm̃ uerum
dicunt filium. ñ nos contristat. factus
enĩ uerus ẽ. hȩc ẽ arrianorũ corrup
dolum. colleger̃ exscripturis splendo¬
rem fontẽ. & fluuiũ. & figurã. ad sub¬
ftantiam ꝑtinere. & illud. In lumine
tuo uidebimꝰ lum̃. & ego & pat̾ unum
sumus. & clariuꝰ iam acbreuit᷑ conscrip¬
serunt c̃substantialem patri filium.
Om̃a namq prȩdicta. hanc significatio¬
nẽ habent. Alurmuratiosiquidẽ eoꝵ.
quasi uerba hȩc ñ fuissent exscriptura¬
rũ auctoritate ꝓlata. ꝑ eos quoq ia¬
nis eẽ conumcit᷑. Exñ scripto namq
ipsi impie ꝓferentes. quippe quod nus¬
quã penitus inuenit᷑ ex non exstantib
& fuit aliquando quando ñ fuit.
aliosculpant. ꝓpterea exñ scriptis
sermonib pietam̃ intellectis dãna¬

Expanded text:
custa dicitur virtus magna; et rursus: custa dicitur virtus magna; et rursus: Dominus virtutum nobiscum . Sed etiam proprie nos Dei sumus. Habemus hoc non simpliciter, quando et fratres vocavit nos. Si autem et verum Deum dicunt Filium, non nos contristat. Factus enim verus est. Haec est Arianorum corrupts eorum dolum, collegerunt ex Scripturis splendorem, fontem, et fluvium, et figuram ad substantiam pertinere. Et illud: In lumine tuo videbimus lumen ; et: Ego et Pater unum sumus . Et clarius jam ac breviter conscripserunt consubstantialem Patri Filium. Omnia namque praedicta hanc significationem habent. Murmuratio siquidem eorum, quasi verba haec non fuissent ex Scripturarum auctoritate prolata, per eos quoque inanis esse convincitur. Ex non scripto namque ipsi impie proferentes, quippe quod nusquam penitus invenitur, ex non exstantibus; et, fuit aliquando quando non fuit, alios culpant: propterea ex non scriptis sermonibus, pie tamen intellectis damna
Abbreviated transcription (Latin):
am uidentes illorũ & pessimã impie¬
tatis artem. aꝑtius & ut ita dicatur
manifestius dixer̃ exdõ. idẽ conscripser̃
ex substantia patris eẽ filium ut crea¬
turȩ quidem eo quod non habeant a se¬
m& ipsis ut sint. sed habeant pͥncipiũ
existendi. dicantur exdõ. Filius autẽ
solus ꝓprius ex substantia credatur
ueri uerbi patris. Hec itaq fuit occa¬
sio ut exsubstantia dicer&᷑ patris.
Rursus aut̃ requirentib ep̃is paucos
eorum qui arriani eẽ puta¬
bant᷑
sidicerent filiũ ñ eẽ creatu
seo uirtutẽ & sapientiã solam
patris &imaginẽ sempit̾nam & indissi¬
milẽ ꝑ om̃ia patri acdm̃ uerũ capti st̃
qui circa eusebium. innuentes alteru¬
tris. quia & hȩc ueniunt &iam adnos.
nam & nos in quiunt imago & gła dici¬
mur dĩ. enobis enĩ & dr̃ & dictum ẽ.
Semꝑ enĩ nos qui uiuimꝰ. & uirtutes mul¬
tȩ sunt. & egressa quidem ẽ om̃is uirtꝰ
dĩ exterra aegypti. campa quoq & lo¬

Expanded text:
am videntes illorum, et pessimam impieam videntes illorum, et pessimam impietatis artem, apertius et, ut ita dicatur, manifestius dixerunt ex Deo, id est, conscripserunt ex substantia Patris esse Filium; ut creaturae quidem, eo quod non habeant a semetipsis ut sint, sed habeant principium existendi, dicantur a Deo; Filius autem solus proprius ex substantia credatur t et veri Verbi Patris. Haec itaque fuit occasio ut ex substantia diceretur Patris. Rursus autem requirentibus episcopis paucos eorum qui Ariani esse putabantur, si dicerent Filium non esse creaturam, sed virtutem et sapientiam solam Patris, et imaginem sempiternam, et indissimilem per omnia Patri, ac Deum verum: capti sunt qui circa Eusebium innuentes alterutris, quia et haec veniunt etiam ad nos; nam et nos, inquiunt, imago et gloria dicimur Dei. De nobis enim et dicitur, et dictum est: Semper enim nos qui vivimus, et virtutes multae sunt; et egressa quidem est omnis virtus Dei ex terra Aegypti: campa quoque et lo
Abbreviated transcription (Latin):
Quius aut̃ concertator & ueritatis
propugnaculi turris athanasuiꝰ
successor alexandri famosissimi prę¬
sulis quando scripsit ad afros. &lam
hȩc adiecit. Conuenientes enĩ ep̃istu¬
duer̃ uerba quidem impi&atis ab ar¬
rianis inuenta ꝑimere. hoc ẽ exnon
existentib & quod dicebant creaturã
& facturã filium: & fuit aliquando
quando ñ fuit. & quia mutabilis est
naturȩ. Scripturarũ uͦ manifestas po¬
nere dictiones. quia ex dõ filiuꝰ natu¬
ralit̾ unigenitꝰ ẽ uerbũ. uirtus. sapien¬
tia sola patris. ds̃ uerus sicut iohannes
ait. & sicut scripsit paulus splendorẽ
tracti uesania loquebantur alterutris
& dicebant consentiamꝰ. nã & nos exdõ
sumꝰ. unus eñi ds̃ ex quo om̃ia & u&era
transier̃. ecce om̃ia noua exdõ sunt
facta. Cogitabant autẽ & illud q̃d
in pastore conseriptũ ẽ. primo om̃iũ
crede quia unus ẽ ds̃ qui creauit uni¬
uersa atq ꝑfecit & constituit ex non
exstante ut fint. Porro alii ep̃i maliti¬

Expanded text:
ujus autem concertator, et veritatis propugnaculi turris Athanasius, successor Alexandri famosissimi praesulis, quando scripsit ad Afros, etiam haec adjecit: Convenientes enim episcopi studuerunt verba quidem impietatis ab Arianis inventa perimere, hoc est, ex non existentibus, et quod dicebant, creaturam et facturam Filium; et, fuit aliquando quando non fuit; et, quia mutabilis est naturae. Scripturarum vero manifestas posuere dictiones: quia ex Deo Filius naturaliter unigenitus est, Verbum, Virtus, Sapientia sola Patris, Deus verus, sicut Joannes ait; et sicut scripsit Paulus, splendorem tracti vesania loquebantur alterutris, et dicebant: Consentiamus, nam et nos ex Deo sumus. Unus enim Deus, ex quo omnia: et, Vetera transierunt: ecce omnia nova ex Deo sunt facta . Cogitabant autem et illud quod in Pastore conscriptum est: Primum omnium crede, quia unus est Deus, qui creavit universa atque perfecit, et constituit ex non exstante, ut sint. Porro alii episcopi maliti
Abbreviated transcription (Latin):
ab uniuersis repente difrupta et
& add ultera frauddulentaꝙ ꝓnũtia¬
ta. Iurba siquidẽ & tu multu contra
cos ab om̃ib habito. cunctisq proditi¬
onẽ abeis factã accusantib pioatrs
formidantes surrexer & primi arriũ
ab dicar̃ excepto secundo & thȩona
Cuigͦ fuiss& impiuiꝰ ille destruet᷑ con¬
cordit᷑ imiuersi fidẽ głamq dictan¬
tes quȩ actenꝰ in ecdesis ꝑmandere
sub scriptionib roborantes soluere
c̃cilium. Dolose tam̃ & ñsalubriter
predicti uiri infidei t̾mino c̾senseñ
& testant᷑ tamquȩ postea abeis machi¬
uatast. contra pi&catis ꝓpugnatores.
quãq ab ipsis conseripta noscuntur.

Expanded text:
ab universis, repente disrupta est, ab universis, repente disrupta est, et adultera fraudulentaque pronuntiata. Turba siquidem et tumultu contra eos ab omnibus habito, cunctisque proditionem ab eis factam accusantibus pietatis, formidantes surrexerunt, et primi Arium abdicaverunt, excepto Secundo et Theona. Cum ergo fuisset impius ille destructus, concorditer universi fidem gloriamque dictantes, quae hactenus in Ecclesiis permanet, et subscriptionibus roborantes, solvere concilium. Dolose tamen et non salubriter praedicti viri in fidei termino consenserunt; ut testantur tam quae postea ab eis machinata sunt contra pietatis propugnatores, quam quae ab ipsis conscripta noscuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
postolici antiquoꝵq proph&arum
sanctiones. quȩ nos erudiunt quid
de sacra lege sapiamꝰ. Expellentes igit᷑
hostile certam̃ ex uerbis diuinitꝰ in¬
spiratis. solutionẽ questionũ m̃te ꝑci¬
piamꝰ. Hȩc & hissimilia tamquã filiuꝰ
amator patris sacerdotib ueluti pa¬
trib offerebat. apłicoꝵ dogmatum
studens ꝓfligare c̃cordiã. Concilii uͦ¬
plurima parshis quȩ dicebant᷑ oboe¬
diebat & int̾ alterutros unanimitatẽ
& dogmatũ salubritatẽ libent̃ amplec¬
tebant᷑. Pauci uͦ quidã quoꝵ iã memi¬
nimꝰ & suꝑ illos minophantis ephesius.
& scytopolitis patrofilus theognius
nichenus ep̃s & narcissus neroniadis.
quȩ ẽ secundȩ ciliciȩ quã nc̃ herinopo¬
lim uocant. & cũ his theonas marma¬
ricenꝰ. & tolomaidis aegypti secundus.
apostolicis resistentes dogmatib arriũ
fendebant. Dictantes enim
dei p&icionẽ coetui cõmu¬
nideder: Quȩ cũ lecta fuisset

Expanded text:
postolici, antiquorumque prophetarum postolici, antiquorumque prophetarum sanctiones, quae nos erudiunt quid de sacra lege sapiamus. Expellentes igitur hostile certamen ex verbis divinitus inspiratis, solutionem quaestionum mente percipiamus. Haec et his similia, tanquam filius amator patris, sacerdotibus veluti patribus offerebat, apostolicorum dogmatum studens profligare discordiam  plurima pars his quae dicebantur obediebat; et inter alterutros unanimitatem et dogmatum salubritatem libenter amplectebantur. Pauci vero quidam, quorum jam meminimus, et super illos Minophantus Ephesius, et Scythopolites Patrophilus, Theogonius Nicaenus episcopus, et Narcissus Neroniadis, quae est secundae Ciliciae, quam nunc Irenopolim vocant, et cum his Theonas Marmaricenus, et Ptolemaidis Aegypti Secundus apostolicis resistentes dogmatibus, Arium defendebant: dictantes enim fidei petitionem, coetui communi dederunt. Quae cum lecta fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
gonius cuiꝰ dudũ meminimꝰ ad melio¬
rem iam transierat uitã. & hc̃ mira¬
bilẽ uirũ &iã nolentẽ. adregim̃ eius
ecdȩ decr&o cõmuni pontifices acsa¬
cerdotes & om̃is populus xp̃ianꝰ ueni¬
re cõpulerat. Isgͦ prȩconioꝵ florib
caput pͥncipis exornauit. & studio eiꝰ
q̃d habebat circa sacra benedictiones
ex hibuit. Post hunc aut̃ eusebiuꝰ cog¬
nomine phamphili. Quib iã roicen¬
tibus. famosissimꝰ imperator ꝓtulit
deunanimitate concordiaq sermo¬
nes
grannoꝵ ess crudelitatẽ rememorans
& honorabilẽ pac ẽ quȩ subeo ẽ col¬
lata diumitus. simul & quia pessimũ
& ualde crudele uider&᷑ ut destructis
hostib nulloq prȩsum̃te resistere. sa¬
cerdotes alterutros iacularentur atq
confuderent. & impiis atq sine dõ
ꝑsonis delectationẽ risũq prȩbered:
cũ utiq dediuinis tractarent rebus
Euangelici enĩ librisunt inquit & a¬

Expanded text:
gonius, cujus dudum meminimus, ad meliogonius, cujus dudum meminimus, ad meliorem jam transierat vitam; et hunc mirabilem virum, etiam nolentem, ad regimen ejus Ecclesiae decreto communi pontifices ac sacerdotes et omnis populus Christianus venire compulerat. Is ergo praeconiorum floribus caput principis exornavit, et studio ejus, quod habebat circa sacra, benedictiones exhibuit. Post hunc autem Eusebius cognomine Pamphili. Quibus jam residentibus, famosissimus imperator protulit de unanimitate concordiaque sermones, tyrannorum crudelitatem eis rememorans, et honorabilem pacem, quae sub eo collata est divinitus; simul et quia pessimum et valde crudele videretur, ut destructis hostibus, nulloque praesumente resistere, sacerdotes alterutros jacularentur atque confunderent, et impiis atque sine Deo personis delectationem risumque praeberent: cum utique de divinis tractarent rebus,Evangelici enim libri sunt, inquit, et a
Abbreviated transcription (Latin):
poculant̃ autem inqualib& parte
m&e uebant ꝓ ferre sententiam. Hȩc
itaꝙ sacra & uenerabilis turba per¬
mixtione ad ũsarioꝵ ñ uidebat᷑ aliena
Erant enĩ int̾ eos quidã pauci quidẽ
sed callidi. & breuia imitantes celan¬
tesq calliditatẽ & arrii blasphemiã
non defendentes aꝑte. Conuenienti¬
bus gͥ uniuersis maximã domũ prȩ¬
parauit inregalib imperator sedes
& subsellia in ea poni pręcipiens quȩ
sufficerent ordini sacerdotũ. Ita de¬
centem prȩparans eis honorẽ. inuita¬
uit ingredi & depręsentib habere
ceps ultimꝰ cũ paucis. laude dignam
sui magnitudinẽ habens & mirabilẽ
speciem mirabiliorẽq gerens digni¬
tatẽ pudoris infronte minore uero
sede quã aliis posita in medio eorũ
sedit: Primo tam̃ p&ens hoc sibi
eporum iussione conceditũ cũ eo
resedit sacratissimꝰ ille chorꝰ. Primus
itaq magnꝰ eustathius antio chenȩ
sortitus ȩcclȩ prȩsulatũ. Nam philo¬

Expanded text:
ulanter autem in quamlibet partem metuebant proferre sententiam. Haec itaque sacra et venerabilis turba a permixtione adversariorum non videbatur aliena. Erant enim inter eos quidam, pauci quidem, sed callidi, et brevia imitantes, celantesque calliditatem, et Arii blasphemiam non defendentes aperte. Convenientibus igitur universis, maximam domum praeparavit in regalibus imperator, sedes et subsellia in ea poni praecipiens quae sufficerent ordini sacerdotum: ita decentem praeparans eis honorem, invitavit ingredi, et de praesentibus habere ceps ultimus cum paucis, laude dignam sui magnitudinem habens, et mirabilem speciem, mirabilioremque gerens dignitatem pudoris in fronte. Minore vero sede quam aliis, posita, in medio eorum sedit: primo tamen petens hoc sibi episcoporum jussione concedi. Tum cum eo resedit sanctissimus ille chorus. Primus itaque magnus Eustathius Antiochenae sortitus Ecclesiae praesulatum; nam Philo
Abbreviated transcription (Latin):
mũ si quidẽ uerbo cũ substantialitatis
derogantes prȩdicti uiri. in arriani
depositione subscribere noluer̃. Ideo¬
q synodus arrium & consectatores
eius a nathematirauit. Om̃s adicientes
neq accedere eũ inalexandriam.
pręceptũq principis repente eunde
arrium. & qui circa eusebiũ & the

Expanded text:
mum siquidem verbo consubstantialitatis mum siquidem verbo consubstantialitatis derogantes praedicti viri, in Arii depositione subscribere noluerunt. Ideoque synodus Arium et consectatores ejus anathematizavit omnes: adjicientes neque accedere eum in Alexandriam. Praeceptumque principis repente eumdem Arium, et qui circa Eusebium, et The
Abbreviated transcription (Latin):
& inspm̃ scm̃. Dicentes autẽ erat qͣndo¬
ñ erat. aut ñerat antequã fier&. aut
quia exñ exstantib factus ẽ. aut ex
altera substantia uel exsistentia dicen¬
tes cẽ. aut creatũ aut conuertibilẽ
filium dĩ. hos tales anathematizaz
catholica & apostolica ȩccła. hane
uenerabilẽ fidẽ trecenti quidẽ decẽ
& octo. & agnouer̃ & amplexis. & sicut
ait eusebius consonantes & unanimes
inscriptis explanauer̃. quinq uero
solũmodo ñ receper̃ uerbũ consubstan¬
tialitatis rep̾hendentes. E usebiuꝰ ni¬
comedie presul. theonas marmari
cenꝰ. scđs tolomaidis. dicentes consub¬
ftantiale eẽ quod ex aliquo ẽ aut ex
particione aut ex decursione. aut
explantatione. Explantatione qͥdẽ
sicut ex radice germ̃. ex decursione
uͦ. sicut pat̾ni filii. exparticione aut̃
Nicut ex massa aurea anuli duo uel
tres. Secundũ nullũ aut̃ horũ inqͥ¬
unt ẽ filius dĩ. Propterea gͦ dicebant
infide non eẽ consentiendũ. pluri¬

Expanded text:
 sanctum, dicentes autem erat quando non erat, aut non erat antequam fieret, aut quia ex non existentibus factus est, aut ex altera substantia vel essentia dicentes esse; aut, creatum, aut convertibilem Filium Dei, hos tales anathematizat catholica et apostolica Ecclesia. Hanc venerabilem fidem trecenti quidem decem et octo et agnoverunt et amplexi sunt; et, sicut ait Eusebius, consonantes et unanimes in scriptis explanaverunt. Quinque vero solummodo non receperunt, verbum consubstantialitatis reprehendentes, Eusebius Niccenus, Secundus Ptolemaidis, dicentes consubstantiale esse, quod ex aliquo est, aut ex partitione, aut ex decursione, aut ex plantatione. Ex plantatione quidem, sicut ex radice germen; ex decursione vero, sicut paterni filii; ex partitione autem, sicut ex massa aurea annuli duo, vel tres. Secundum nullum autem horum, inquiunt, est Filius Dei. Propterea ergo dicebant in fide non esse consentiendum. Pluri