comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diumã miscłiam uelut impe¬
tũ torrentis euaserit. pͥmo ca¬
pite fatent᷑. se de tot seuien¬
tibꝰ erũnis sola dĩ miscłia fu¬
isse liberatos. Sccło gr̃as agũt

Expanded text:
inam misericordiam velut impetum torrentis evaserint, primo capite fatentur se de tot saevientibus aerumnis sola Dei misericordia fuisse liberatos. Secundo, grat
Abbreviated transcription (Latin):
mentis om̃ibꝰ esse grauiora.
Seqͥt᷑ qͦq inuenerunt me: qua¬
si mopinatũ. quasi securũ. qua¬
si a dñi defensione sepositum.
ut facile potuerit capi. quẽ a
tanto contigerat munimine
sagregari. Tribulationẽ & do¬
lorẽ inueni: & nom̃ dñi inuo¬
caui. dudis tͥbulationẽ & dolo¬
rẽ. & fortassis offenderis. Sed
quas diuitias gerat intrinsecus
thesaurꝰ iste cognosce. He sunt
tͥbulationes que ad dominũ
exclamare fecerunt: hi dolores
qͥ medicinalit̃ corda punxerũt.
ut ad uerũ medicũ clamaret
egrotꝰ. unde uenire indubitatũ
constat auxiliũ. Et inspice quid
mutata hec uerba parturiant.
Superiꝰ ubi captus ẽ: a doloribꝰ
inuentũ se dicit. Hic ubi reme¬
diũ repperit. inuenisse se ipsos
dolores asseruit. Ille enĩ causas
calamitatis suȩ cognoscit: qͥ se
afflictũ ut conuertat᷑ intelligit.
Nã & medicus tunc queritur:
qn uiscera humana morbus
aliqͥs grauare sentit᷑. Seqͥt᷑. ꝙ no¬
men dñi inuocaui. Quo pre¬

Expanded text:
omnibus esse graviora. Sequitur quoque, invenerunt me, quasi inopinatum, quasi securum, quasi a Domini defensione sepositum; ut facile potuerit capi, quem a tanto contigerit munimine segregari. Vers. 4. Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi. Audis tribulationem et dolorem, et fortassis offenderis; sed quas divitias gerat intrinsecus thesaurus iste, cognosce. Hae sunt tribulationes quae ad Dominum exclamare fecerunt, hi dolores qui medicinaliter corda punxerunt, ut ad verum medicum clamaret aegrotus, unde venire indubitatum constat auxilium. Et inspice quid mutata haec verba parturiant; superius ubi captus est, a doloribus 390 inventum se dicit: hic ubi remedium reperit, invenisse seipsos dolores asseruit. Ille enim causas calamitatis suae cognoscit, qui se afflictum, ut convertatur, intelligit. Nam et medicus tunc quaeritur, quando viscera humana morbus aliquis gravare sentitur. Sequitur, et nomen Domini invocavi, quo prae
Abbreviated transcription (Latin):
serebit᷑. In suꝑiori cõmate libe¬
rari petiit animã suã: hic aũ
premittit dñm misericordem
& iustũ: ut nec ipse in illa pe¬
alios faceret anxia uoluntate
pendere. Misericors. quia illi
inclinauit aurẽ suã: iustꝰ. qm̃
corripuit peccatorẽ. ad ueniã
requirendã. Miserebit᷑. cũ reci¬
pit filiũ quẽ flagellat. Uncle
cognosce hec tͥa posita ad fra¬
gilitatẽ humani generis instru¬
endam. que scħ delectationibꝰ
inihando asꝑos putat dolores.
qͥ pro salute animȩ conferunt᷑.¬
Custodiens paruulos dñs. humi¬
liatꝰ sũ & liberauit me. In mag¬
nã significantiã preposterauit
ordinẽ quẽ suꝑiꝰ dix̃. Libera¬
ri enĩ pͥmo petiit animã suã:
& postea misericordẽ dñm ge¬
neralit̾ esse ꝓfessus ẽ. Nc̃ aut̃
uniuersalit̾ paruulor dicit esse
custodem. & postea se humilia¬
tũ & liberatũ esse ꝓclamat: ut
ꝑhunc ordinẽ rerũ ostende¬
ret qͦd in euuangłio legit᷑ quã

Expanded text:
seretur. In superiori commate liberari petiit animam suam, hic autem promittit Dominum misericordem et justum; ut nec ipse in illa pealios faceret anxia voluntate pendere. Misericors, quia illi inclinavit aurem suam; justus, quoniam corripuit peccatorem ad veniam requirendam. Miserebitur, cum recipit filium quem flagellat. Unde cognosce haec tria posita ad fragilitatem humani generis instruendam, quae saeculi delectationibus inhiando, asperos putat dolores qui pro salute animae conferuntCustodiens parvulos Dominus; humiliatus sum, et liberavit me. In magnam significationem praeposteravit ordinem, quem superius dixit. Liberari enim primo petiit animam suam, et postea misericordem Dominum generaliter esse professus est: nunc autem universaliter parvulorum se dicit esse custodem, et postea humiliatum et liberatum esse proclamat, ut per hunc ordinem rerum ostenderet quod in
Abbreviated transcription (Latin):
illi pastorẽ. P aruuli sunt: qui
sibi certissime uident᷑ erigui s
sola dñi largitate grandescunt.
W uide quale uerbũ ẽ positũ.
Custodiens dixit. tãquã pastor
eximius. qͥ gregẽ suũ a rapa¬
cis lupi incursione defendit.
Sed inspice qͦd ordinẽ congru¬
um seruans. pͥus humillatum
postea se dicit esse liberatũ. ut

Expanded text:
 pastorem. Parvuli sunt qui sibi certissime videntur exigui; sed sola Domini largitate grandescunt. Et vide quale verbum est positum: custodiens, dixit, tanquam pastor eximius, qui gregem suum a rapaci lupi incursione defendit. Sed inspice quod ordinem congruum servans, prius humiliatum, postea se dicit esse liberatum; ut
Abbreviated transcription (Latin):
has duas partes: uniuersas uult
intelligi creaturas. Gentes. ter¬
rena cuncta suscipiamꝰ. Cȩlos.
aduertamꝰ uniuersa cȩlestia. Qm̃
supra omĩa ꝓbat᷑ excelsus: cui
ipsi quoq cęli subiecti sunt: si¬
cut in alio psalmo legit᷑. Exal¬
tare suꝑ celos ds. & suꝑ omẽm
terrã głia tua. Siue gentes. car¬
ritales debemꝰ accipere: ut su¬
pra omnes creaturas altissimꝰ
sentiatur. qui cͣnctarũ rerũ
conditor esse dinoscitur. Quis
sicut dñs ds nr̃ qͥ in altis habi¬
tat. Uenit ad scdam partẽ: in
qua iã ipse laudes dñicas ex fac¬
tis eiꝰ letꝰ exoluit. Dũ qͥs dicit᷑
nemo alius significat᷑: qͥ tam̃
rietur. Qui in altis habitat: idẽ
in excelsis creaturis suis. quas
ipse magnas facit. cũ in eis
habitare dignat᷑. ut sunt an¬
głi boni scĩ eiꝰ. & relique pote¬
states. que p̃sentiȩ ipsiꝰ digni

Expanded text:
has duas partes, universas vult intelligi creaturas. Gentes, terrena cuncta suscipiamus. Coelos, advertamus universa coelestia: quoniam super omnia probatur excelsus, cui ipsi quoque coeli subjecti sunt, sicut in alio psalmo legitur: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gritales debemus accipere, ut supra omnes creaturas Altissimus sentiatur, qui cunctarum rerum conditor esse dignoscitur. 5 Quis inus Deus noster, qui in altis habitat? Venit ad secundam partem, in qua jam ipse laudes dominicas ex factis ejus laetus exsolvit. Dum quis dicitur, nemo alius significatur, quam qujestate glorietur. Qui in altis habitat, id est, in excelsis creaturis suis, quas ipse magnas facit, cum in eis habitare dignatur; ut sunt angeli boni, sancti ejus, et reliquae potestates, quae praesentiae ips
Abbreviated transcription (Latin):
do. mirabilia testimonia tua
dñe. Mirabilia plane: q̃m ꝑ
ea çlestis uirtus hominibus
terrenis innotuit. ⁊ nosse de¬
dert̃ paruuliꝰ. Uñ ⁊ angłor sublimiᷤᷤ
nat᷑a beata delectatione cõplet᷑. Hȩc
sẽꝑ scrutari lic& ⁊ assidua meditati¬
one perqͥri. Hic autẽ illuto time¬
ri non conuenit al
ut ea pie atq diligent̾ nr̃ sẽꝑ
animꝰ indagaret. Altiora enĩ
⁊ fortiora talia dici ñ posst᷑.
q̃ ut perquirerent᷑ edictast᷑
hȩc aũ quinta ẽ species defi¬
in latine ad uerbiũ đr. Decla¬

Expanded text:
do: Mirabilia testimonia tua, Domine. Mirabilia plane, quoniam per ea coelestis virtus hominibus terrenis innotuit, et nosse dederunt parvulis unde et angelorum sublimis natura beata delectatione completur. Haec semper scrutari licet, et assidua meditatione perquiri. Hic autem illud timere non convenit: Alut ea pie atque diligenter noster semper animus indagaret. Altiora enim et fortiora talia dici non possunt, quae ut perquirerentur edicta sunt. Haec autem quinta est species defiιν, Latine ad verbu
Abbreviated transcription (Latin):
S istos sermones qui fuerãt
longa tẽꝑis obscuritate re¬
conditi aduentꝰ dñi illumi¬
natio declarauit: qr ꝑ ipsũ

Expanded text:
 istos sermones qui fuerant longi temporis obscuritate reconditi, adventus Domini illuminatio declaravit, quia p
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc modum repꝑies ẽẽ uaria¬
ta. Siue enim idem significat di¬
gitos meos abl bellum. qd manus
meas ad prelium. quȩ figura gre¬
ce dicitur epimone.latine repeti¬
cio crebra sententia. qd & nos quo¬
q benedicimus. cum hostis anti¬
quus crucis signo destruitur. &
petrȩ soliditate quassatur. Oiseri¬
cordia mea & refugium meum. su¬
sceptor meus s liberatoe meus. Pro¬
tector meus ⁊ in ipso sperabo.

Expanded text:
in hunc modum reperies esse variain hunc modum reperies esse variata. Sive idem significat, digitos meos ad bellum, quod, manus meas ad praelium. Quae figura dicitur epimone. Latine repetitio crebra sententiae. Quod et nos quoque bene dicimus, cum hostis antiquus crucis signo destruitur, et petrae soliditate quassatur. Vers. 2. Misericordia mea et refugium meum; susceptor meus et liberator meus; protector meus, et in ipso sp
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. adiecit. Q docet manꝰ me¬
as ad p̃liũ. Eͥ docuit manꝰ eiꝰ ad
p̃liũ : qñ sic oportune om̃ia fe¬
cit. ut desiderate uictoriȩ conse¬
queret᷑ effectꝰ. Non enĩ exercita¬
tio armoꝵ aut aliqͣ p̃lusione
constat imbutũ: s hosti suo subi¬
to apparuit egregius.qui etiam
in domo patͥs sui pͥdem uidebatur
ẽẽ despectus. Sequitur. &̾. digitoᷤᷤ
meos ad bellum. Sic̃ suꝑius manꝰ
oꝑationem. ita & hic digitos salu¬
taria consilia possumus foctassis
aduertere. que de coede nr̃o uelut
quidam radii prosiliuint. dum als¬
qua subtilitate causas necessarias
obtinere contendunt. Est enĩ is¬
tud nomen multarum. significa¬
tionum. sed pro locoꝵ diuersita¬
te accipiendum ẽẽ cognoscitur. ut
est illud salomonis. Quis appen¬
dit tͥbus digitis molem terrȩ:
estimant esse referendum. Et in
erodo. Hic digitus dei ẽ. quẽ spm̃
scm̃ patres intelligere uolunt.
tem ibi. Accepit moyses duas ta¬
bulas scͥptas digito dei. & &e tera q

Expanded text:
tionis adjecit: Qui docet manus meas ad praelium. Docuit manus ejus ad praelium, quando sic opportune omnia fecit, ut desideratae victoriae consequeretur effectus. Non enim exercitio armorum aut aliqua praelusione constat imbutum; sed hosti suo subito apparuit egregius, qui etiam in domo patris sui pridem videbatur esse despectus. Sequitur, et digitos meos ad bellum. Sicut superius manus operationem, ita et hic 484 digitos salutaria consilia possumus fortassis advertere, quae de corde nostro velut quidam radii prosiliunt, dum aliqua subtilitate causas necessarias obtinere contendunt. Est enim istud nomen multarum significationum, sed pro locorum diversitate accipiendum esse cognoscitur, ut est illud Isaiae: Qui appendit tribus digitis molem terrae aestimant esse referendum. Et in Exodo: Hic digitus Dei est ; quem Spiritum sanctum Patres intelligere voluerunt. Item ibi: Accepit autem Moyses duas tabulas scriptas digito Dei ; et caetera quae
Abbreviated transcription (Latin):
in conclusiõe dicemꝰ. Illud tam̃
meminisse nos conuenit. bellũ
istud dauiticũ. ad designandũ
certam̃ dñi xp̃i. fuisse p̾missum:
ut sic̃ iste goliam saxei teli dimi
ceretur. Unde & in hoc psalmo
similitudines iste seruatȩ sunt.
Non enim hic sola uictoria illa
describitur.que regum uolumi¬
ne continetur. aut proipsa tan¬
tum gratiȩ referuntur. s mul¬
ta sunt ita: quȩ certamini. xp̃i¬
conueniant dñi xp̃i. quod suis
locis congruenter exponimus.
Quappter sciamus hunc psal¬
inum quartum esse eoꝵ. qui ꝑ
actus dauid significant dñi fu¬
tura mysteria. ut euuangłici cal¬
culi honore sacrati. ꝑ totu mun¬
dum reuerendi atq mirabileᷤᷤ
redderentur. diuisio psalon.
OSt int̾fectionẽ Golie. quam
mystica diximus operatione
mine se fuisse liberatum. depͣ¬
cans. ut cito dñi declaret᷑ aduen¬
tus. per quem diabolus uictus:
& quasi sꝑitalis belli. qd̃ golias fi¬
guralit gessit ẽ secuta ꝑfecꝰtio.
Tunc enim fideles sunt a magno

Expanded text:
lud tamen meminisse nos convenit, bellum istud Davidicum, ad designandum certamen Domini Christi fuisse praemissum; ut sicut iste Goliam saxei teli dimicnceretur. Unde et in hoc psalmo similitudines istae servatae sunt. Non enim hic sola victoria illa describitur quae Regum volumine continetur , aut pro ipsa tantum gratiae referuntur; sed multa sunt quae certamini conveniunt Domini Christi; quod suis locis congruenter exponemus. Quapropter sciamus hunc psalmum quartum esse eorum qui per actus David significant Domini futura mysteria; ut evangelici calculi honore sacrati, per totum mundum reverendi atque mirabiles redderentur. Divisio psalmi. ost interfectionem Goliae quam mystica diximus operatione mine se fuisse liberatum: deprecans ut cito Domini declaretur adventus, per quem diabolus victus est, et quasi spiritualis belli quod Golias figuraliter gessit, est secuta perfectio: tunc enim fideles sunt a magno
Abbreviated transcription (Latin):
beat fidelissimos inuenire: no
uoq modo nascit᷑ de afflictiõe
gaudiũ. de passione tẽpora¬
li ȩt̾na securitas. & ne putares
ꝓ parte laudatũ adiecit. In om̃ᷤ
uoluntates eiꝰ. Quicqͥd enĩ facit
prehensibilit̾ op̃at ͧ  sicut in ge¬
nesi scriptũ est. fecit ds om̃ia
ualde bona. Sic illa inuestiga¬
bilis. illa mestimabilis laus sub
breuitate conclusa ẽ. Confessio¬

Expanded text:
beat fidelissimos invenire; no beat fidelissimos invenire; no voque modo nascitur de afflictione gaudium, de persecutione temporali aeterna securitas. Et ne putares pro parte laudatum, adjecit, in omnes voluntates ejus. Quidquid enim facit, prehensibiliter operatur, sicut in Genesi scriptum est: Fecit Deus omnia valde bona . Sic illa investigabilis, illa inaestimabilis laus sub brevitate conclusa est. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
gregatioe uistoꝵ psallere. quã
de cunctis gentibꝰ in futurũ ma¬
nifestũ ẽ dñm congregare. Wui¬
deamꝰ qͥd nobis ista uerba de¬
nuntient. Consiliũ iustoꝵ ẽ. qñ
beati cũ dño resurrectionis
tẽpore iudicabunt: sicut in pri¬
mo psalmo dictũ ẽ Ido ñ resur¬
gunt impii in uditio: neq pec¬
catores in consilio iustoꝵr. Hoc
enĩ in euangłio apłis & scĩs suis
spetialit̃ dñs cõꝓmisit dicens.
Sedebitis suꝑ duodeci sedes ui¬
dicantes duodecĩ tribꝰ ifrł. Con¬
gregatio uͦ significat totiꝰ eccłie
sincerissimȩ confessionis ingre¬
ditur. magnã inmensitatẽ bo¬
nitatis ostendit. Quid enĩ mag¬
nificentiꝰ. quã de impio facere
iustũ. de hoste filiũ. de captiuo
liberũ. Ut in eis cõpleat᷑ qͦd apłs
dicit. Ubi aũt habundauit pee¬
sita. idest singłaris exacta: cui
nichil potest simile repperire.
Permittit enĩ diabolum seui¬
re. ut ex illius iniqͥtate. sibi de¬

Expanded text:
gregatione justorum psallere, quam gregatione justorum psallere, quam de cunctis gentibus in futurum manifestum est Dominum congregare. Et videamus quid nobis ista verba denuntient. Consilium justorum est, quando beati cum Domino resurrectionis tempore judicabunt, sicut in primo psalmo dictueccatores in consilio justorum . Hoc enim in Evangelio apostolis et sanctis suis specialiter Dominus compromisit, dicens: Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Congregatio vero significat totius Ecclessincerissimae confessionis ingreditur, magnam immensitatem bonitatis ostendit. Quid enim magnificentius quam de impio facere justum, de hoste filium, de captivo liberum? Ut in eis compleatur quod Apostolus dicit: Ubi autem abundavit pecsita, id est singularis, exacta, cui nihil potest simile reperiri. Permittit enim diabolum saevire, ut ex illius iniquitate sibi de
Abbreviated transcription (Latin):
tebor sicut sepȩ diximꝰ ȩquiuo¬
cũ nom̃ est: sed ꝓ locoꝵ diuer¬
sitate suscipit᷑. Tonfitent᷑ enĩ
& qͥ peccata deplorant: idem
tentur. Sed illud in lacrimis:
istud in gaudio ẽ. Illud in afflic¬
tione: istud in scã mentis men¬
tis alacritate noscit᷑ constitutũ.
Unde hic ꝓfusa letitia exultat
ppłs fidelis. quandã imaginẽ fu¬
turi scłi designans: ubi uoces iste
continue st̃. N laudes dñi deuo¬
ta mente concelebrant. Nã ut
sinceritatẽ suȩ intentionis osten¬
dat. laudaturũ se dicit eũ toto
cordis affectu. ut nichil cogita¬
tio aduersa subripiat. nec splen¬
didã lucidãq mentẽ diabolica
uideant᷑ fuscare prȩstigia. Seqͥt᷑
In consilio iustoꝵ & congratiõe.¬
Si consiliũ iustor & congregatiõem
hinc uelis exqͥrere. omnino
uidet᷑ difficile. esse. ut in hoc
scło. electos om̃s inuenias. ubi
eccłia ꝑmixtiõe bonor maloꝵq
cõpleta ẽ. Sed qͥ hic toto corde
confitent᷑. iã uident᷑ in illa con¬

Expanded text:
o, sicut saepe diximus, aequivocum nomen est, et pro locorum diversitate suscipitur. Confitentur enim et qui peccata deplorant, id estentur: sed illud in lacrymis, istud in gaudio est: illud in afflictione, istud in sancta mentis alacritate noscitur constitutum. Unde hic profusa laetitia exsultat populus fidelis quamdam imaginem futuri saeculi designcontinuae sunt, et laudes Domini devota mente concelebrantur. Nam ut sinceritatem suae intentionis ostendat, laudaturum se dicit eum toto cordis affectu, ut nihil cogitatio adversa subripiat, nec splendidam lucidamque mentem diabolica videantur fuscare praestigia. Sequitur, in consilio justorum et congrconsilium justorum et congregationem hic velis exquirere, omnino videtur difficile ut in hoc saeculo electos omnes in venias, ubi Ecclesia permixtione bonorum malorumque completa est. Sed qui hic toto corde confitentur, jam videntur in illa con
Abbreviated transcription (Latin):
te sc̃issimȩ significatur: in qͣ
bene ãbulando accedit᷑ sẽꝑ
flebat̃ gͦ qñ pauꝑes conspici¬
ebant. nuditate detectos. fri¬
gore constrictos. inopia seua
maceratos: pͣrius pietatẽ cor¬
de facerẽt. antequã manꝰ ali¬
quid larga prestaret. Seqͥt᷑.
Mittentes semina sua. Mitten¬
tes. ĩ illo scło p̾mictentes. ubi
ante facta nr̃a ꝑueniunt. ꝙͣ
nos illuc ire possimꝰ. sic̃ scrip¬
tũ ẽ. Thesaurrate aũ uob̾
in cȩlo: ubi neq erugo. neq
⁊ furantur. Nec uacat qͦd ad¬
dioit sua: ut de ꝓpriis labo¬
ribus. ñ de rapinis elemosi¬
nas facere debeamꝰ. Miscdĩa
enĩ illa ẽ de qua alt̃ ñ ge¬
mit: de qua nulłꝰ cont̾stat᷑
abscedit: quia illi offeren¬
dũ ẽ maiestati. qͦd potest sub
pietate conquiri. Nã cũ di¬
cat dñs sibi dari: considera.
si illi aliquid de prauitate
possit offerri. Addidit. Ueni¬
ente̾ aũ ueniẽt ĩ exultatiõe portan¬
teᷤ m amipłoᷤᷤsuos. Uenientes ilhueniẽt

Expanded text:
tae sanctissimae significatur, in qua bene ambulando semper acceditur. Flebant ergo quando pauperes conspiciebant nuditate detectos, frigore constrictos, inopia saeva maceratos; ut prius pietatem corde facerent, antequam manus aliquid larga praestaret. Sequitur, mittentes semina sua. Mittentes, in illo saeculo praemittentes, ubi ante facta nostra perveniunt, quam nos illuc ire possimus, sicut scriptum est: Thesaurizate autem vobis in coelo, ubi neque aerugo, neque  furantur . Nec vacat quod addidit sua, ut de propriis laboribus, non de rapinis eleemosynas facere debeamus. Misericordia enim illa est, de qua alter non gemit, de qua nullus contristatus abscedit; quia illud offerendum est majestati, quod potest sub pietate conquiri. Nam cum dicat Dominus sibi dari, considera si illi aliquid de pravitate possit offerri. Addidit, Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Venientes, ille veniunt
Abbreviated transcription (Latin):
xpianũ qͥ dñi redẽptioe saluatꝰ
ẽ: ut ꝯfitendo p̃terita nouũ can¬
tet allelua. Uax ista suauis ẽ:
hic sermo festiuus ẽ. Qua ꝓpt̃
uenerant̃ audiamꝰ stupenda mag¬
nalia. quȩ tanti ticuli splendo¬
re prenocãt᷑ Diuisio psalmi.
ost hebraici pͦpłi confessionẽ

Expanded text:
ianum, qui Domini redemptione salvatus est, ut confitendo praeterita, novum cantet Alleluia. Vox ista suavis est, hic sermo festivus est. Quapropter veneranter audiamus stupenda magnalia, quae tanti tituli splendore praenotantur. Divisio psalmi. Post Hebraici populi confessione
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ psalmꝰ iste cũ aliis du
relationes. sub una expositioe me¬
moremꝰ.: qtimꝰ munꝰ tanq secret
faciliꝰ possit intelligi. In pͥmo alle¬
luia ꝯm̃dat᷑ pͦpłs iudeor. de quo
nulla querela ẽ. Scđo eos cõme¬
morat. qͥ in eadẽ gente creberri¬
mis offensionibꝰ errauerunt: &
ad dñi grãm ipsiꝰ miseratiõe re¬
uersi st̃. Hic aũt cõmonet᷑ p̃płs¬

Expanded text:
m psalmus iste cum aliis duorelationes sub una expositione memoremus; quatenus munus tanti secreti facilius possit intelligi. In primo Alleluia commendatur populus Judaeorum, de quo nulla querela est. Secundo eos commemorat, qui in eadem gente creberrimis offensionibus erraverunt, et ad Domini gratiam ipsius miseratione reversi sunt. Hic autem commonetur pop
Abbreviated transcription (Latin):
iudex. Seruaui mandata tua
⁊ testimonia tua: quia om̃s
uie meȩ in conspectu tuo.
Superioribꝰ uersibꝰ singilla¬
tim posuit. mandata  testi¬
monia: hic litterã concludẽs
utrũq conunx̃. ut utraq
simul custodita cognosceres.
dicit gͦ seruasse se quidem
mandata testimonia. s cur
ea potuerit custodtre subter
adumx̃: scilicet. quia om̃s in¬
as ipsiꝰ dñs ẽ dignatꝰ intende

Expanded text:
Servavi mandata tua et testimonia tua, quia omnes viae meae in conspectu tuo, Domine. Superioribus versibus singillatim posuit mandata et testimonia: hic litteram concludens, utrumque conjunxit, ut utraque simul custodita cognosceres. Dicit ergo servasse se quidem mandata et testimonia; sed cur ea potuerit custodire, subter adjunxit, scilicet quia omnes vias ipsius Dominus dignatus est intende
Abbreviated transcription (Latin):
dus agnouit. Custodiuit ani¬
ma mea testimonia tua ⁊ di¬
lexit ea uehem̃ter. Custodiuit.
ad tolerantiã martirii ꝑtinet.
ne amittere uideret᷑ quoderꝰ
religio continebat: dilexi uͦ
ad caritatẽ. tormentis om̃ibꝰ
fortiorẽ: q̃ flãmas uincit. gla¬
dios superat . & cȩlesti uirtu¬
te cuncta transcendit. Sed ip¬
sa dilectio . ñ uttũq ꝑagenda
ẽ s uehement̃. qͦd totius ani¬
mi nisibꝰ explicat᷑. ut nec tẽ¬
pore se aliquo subducat. nec
animi torpore lentescat. Sic
enĩ ad illud peruenit qͦd ait
apłs. Bonũ certam̃ certaui.
cursũ consũmaui. fide serua¬
lii: de reliquo reposita ẽ m

Expanded text:
Custodivit anima mea testimonia tua, et dilexit ea vehementer. Custodivit, ad tolerantiam martyrii pertinet, ne amittere videretur quod ejus religio continebat. Dilexit vero, ad charitatem tormentis omnibus fortiorem, quae flammas vincit, gladios superat, et coelesti virtute cuncta transcendit. Sed ipsa dilectio non utcunque peragenda est, sed vehementer, quod totius animi nisibus explicatur; ut nec tempore se aliquo subducat, nec animi torpore lentescat. Sic enim ad illud pervenit, quod ait Apostolus: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. De re
Abbreviated transcription (Latin):
Iuã felicit̃ anxt iste defleuit.
usq ad gaudia se discrutiando ꝑ¬
uenit. Pridẽ similis pellicano fu¬
it: insubsequentibꝰ fȩnici cõpa¬
randus pridem nycticorax post
aqͥla: Ante passer: inde factꝰ ẽ
colũba p̃clara Tales cõmutatio¬
nes habent : qͥ se dño pura men¬
te subiciunt: Regna dicant᷑.
erigua sunt. Purpure lauden¬
tur: frequenter utentibꝰ sordu¬
erunt: Eoce in pannis iuncit᷑
mundus. diabolus plorando
superat᷑. & cuinulle cohortes ad
repugnandũ sufficiunt: orati¬
one untꝰ pauperis mnclinat᷑.
Isti sapientes. isti diserti: isti re¬
uera głosi dicendi sunt orato¬
res: qͥ talẽ possessionẽ uicto¬
res accipiunt: de qua inimici
aduersitate nullatemꝰ exclu¬
dant᷑ Tales postremo heredi¬
tatẽ sumunt. quã sine labore
sẽꝑ obtineant: nec aliquando
morte derelinquant: s condi¬
tio beata penitentiũ: que de
reis efficis iustos. de tͥstibꝰ ꝑhen¬
nit̃ letos. de mortalibus absolu¬

Expanded text:
uam feliciter anxius iste deflevit, quousque ad gaudia se discruciando pervenit! Pridem similis pelicano fuit, in subsequentibus phoenici comparandus; pridem nycticorax, post aquila; ante passer, inde factus est columba praeclara. Tales commutationes habent qui se Domino pura mente subjiciunt. Regna dicantur, exigua sunt; purpurae laudentur, frequenter utentibus sorduerunt. Ecce in pannis vincitur mundus, diabolus plorando superatur; et cui nullae cohortes ad repugnandum sufficiunt, oratione unius pauperis inclinatur. Isti sapientes, isti diserti, isti revera gloriosi dicendi sunt oratores, qui talem possessionem victores accipiunt, de qua inimici adversitate nullatenus excludantur. Talem postremo haereditatem sumunt, quam sine labore semper obtineant, nec aliquando morte derelinquant. O conditio beata poenitentium, quae de reis efficis justos, de tristibus perenniter laetos, de mortalibus absolu
Abbreviated transcription (Latin):
states eiꝰ beneficiis ꝑfruuntur.
Nã licet bonor angelor & diu̾¬
sarũ potestatũ summna dignitas
habeat᷑: ipso tam̃ prȩstante bea¬
tisunt. Magnificata ẽ aũt usq
ad nubes ueritas eiꝰ: quando pre¬
dicatores uerbi uelut imbrife¬
misit magnificatã esse usq ad
cȩlos miscdiam dñi: secutũ est
exaltare suꝑ cȩlos d̾s. ut cuius
miscłia manifestũ ẽ cȩlestia
contineri. uste suꝑ celos debeat
exalta ri. & iterũ qr dixit
usq ad nubes ueritas tua: me¬
rito subiunctũ est. & suꝑ omnem
terrã głia tua. Ipsa eñĩ se euident̃
exponunt: quȩ alterutra decla
gesimi noni psalmi esse ultimã
partẽ. Unde merito hic facta di¬
usio ẽ: ubi pars alterius psalmi
noscit᷑ esse coniuncta. Et ut eui¬
dent̃ intelligas passionẽ dñi ad u¬
tilitatẽ fidelis ppłi fuisse conlatã.
saliũ se fieri dep̃cat᷑: ut credentiũ
turba liberet᷑. Quod tẽpore resur¬
rectionis euenisse ñ dubiũ est.
quando apłi uel om̃es credentes

Expanded text:
fruuntur. Nam licet bonorum angelorum et diversarum potestatum summa dignitas habeatur, ipso tamen praestante beati sunt. Magnificata est autem usque ad nubes veritas ejus, quando praedicatores verbi, velut imbrifemisit magnificatam esse usque ad coelos misericordiam Domini; secutum est, Exaltare super coelos, Deus; ut cujus misericordiam manifestum est coelestia continere, juste super coelos debeat exaltari. Et iterum quia dixit, usque ad nubes veritas tua, merito subjunctum est, et super omnem terram gloria tua. Ipsa enim se evidenter exponunt, quae alterutra declardiximus quinquagesimi noni psalmi esse ultimam partem. Unde merito hic facta divisio est, ubi pars alterius psalmi noscitur esse conjuncta. Et ut evidenter intelligas passionem Domini ad utilitatem fidelis populi fuisse collatam, salvum se fieri deprecatur, ut credentium turba liberetur. Quo tempore resurrectionis evenisse non dubium est, quando apostoli vel omnes credentes
Abbreviated transcription (Latin):
sessurũ se esse significat. ẽ altiam̃tũ
enĩ in qͥnquagesimo nono psalmo
euangeliũ diximꝰ significari. qͦd
dñs usq ad homines terrenos ex¬
tendens. legẽ suã mundũ uniuer¬
sali p̃dicatione cõpleuit. Adiecit.
Auophili mͥ subditi sunt. Allophi¬
li alienigenȩ int̾pretant᷑. Signifi¬
cat aut̃ popłm . xp̃ianũ. qͥ de diuer¬
sis gentibꝰ ipsiꝰ miseratione collec

Expanded text:
sessurum se esse significat. Calceamentum sessurum se esse significat. Calceamentum enim in quinquagesimo nono psalmo, Evangelium diximus significari, quod Dominus usque ad homines terrenos extendens, lege sua mundum universali praedicatione complevit. Adjecit, mihi allophyli subditi sunt. Allophyli alienigenae interpretantur; significant autem populum Christianum, qui de diversis gentibus ipsius miseratione coll
Abbreviated transcription (Latin):
tũ mundũ illa humilitate lucra¬
ret᷑. Iudam uͦ regẽ iuxte suũ dix̃
quia de eiꝰ origine carnis ꝓpaga¬
tione descendit. Moab olla spei
meȩ. In idumeã extendã calcia¬
mentũ meũ mͥ allophili subdi¬
ti sunt. Noab sicut hieronimo
placet. significat ex patre. qͦd
ẽ sine patre: unde diabolũ uult
intelligi. qͥ. malis operationibus
dm̃ ñ habet patrẽ. s iustũ iuidi¬
cem. Iste gͦ olle cõparat᷑. quȩ car¬
nes susceptas dequoquit: & in
quandam suauitatẽ feruido ua¬
pore ꝑducit. Sic ille sibi tradi¬
gat. eosq nolens in humilitatẽ
confessionis adsidua insecutioe
ꝑducit. Ergo more humanitatiᷤᷤ
dñs dicit. de diaboli ꝑsecutione
spem sibi esse: quia multi qͦs il¬
le festinat affligere. conuersi
nitunt᷑ ad dñi beneficia reme¬
are. Seqͥt᷑. In idumeã extendã
calciamentũ meũ. Idumea ter¬
rena significat & sanguinea: que
dñs ꝑ euangelii predicationẽ pos¬

Expanded text:
tum mundum illa humilitate lucratum mundum illa humilitate lucraretur. Judam vero regem juste suum dixit, quia de ejus origine carnis propagatione descendit. Vers. 9. Moab olla spei mei. In Idumaeam extendam calceamentum meum: mihi allophyli subditi sunt. Moab, sicut Hieronymo placet, significat ex patre, quod est sine patre. Unde diabolum vult intelligi, qui malis operationibus Deum non habet patrem, sed justum judicem. Iste ergo ollae comparatur, quae carnes susceptas decoquit, et in quamdam suavitatem fervido vapore perducit; sic ille sibi tradigat, eosque nolens in humilitatem confessionis assidua insecutione perducit. Ergo more humanitatis Dominus dicit de diaboli persecutione spem sibi esse, quia multi quos ille festinat affligere, conversi nituntur ad Domini beneficia remeare. Sequitur, In Idumaeam extendam calceamentum meum. Idumaea terrena significat et sanguinea, quam Dominus per Evangelii praedicationem pos
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ metatꝰ ẽ dñs: quando uni¬
cuiq fideliũ ꝓ ut uoluit caris¬
matũ dona distribuit. sicut di¬
ta ẽ gr̃a sccłm mensurã donatio¬
ẽ manasses: & effrẽ fortitudo ca¬
pitis mei Iuda rex meus. Gala ad
latina lingua dicit᷑ transmigra¬
tio. Quȩ reuera dñi ẽ: quando
gentes ipsiꝰ uocatione conpunctȩ
ad eũ felicit̾ emigrarunt. Manas¬
ses int̃pretat᷑ obliuio: qͦ uerbo
significat᷑ pͦpłs iudȩor. Qui oblitꝰ
beneficia diuina: xp̃m dñm sa¬
crilega prȩsũptione crucifixit:
postea tam̃ eiꝰ miseratione ad ip¬
sius religionẽ culturãq remeauit.
Sic utrũq pͦpłm nominũ istoꝵ
cõmemoratio̾e suũ esse testatur.
Seqͥt᷑. Et effrẽ fortitudo capitis
mei. Iuda rex meus. Istud de sua
passione locutꝰ ẽ. Effrẽ fructifica¬
tio dicit᷑. Significat enĩ coronã
spineã quã supͣ caput impositã
in sua passione suscepit. Hec ferti¬
lis ultra om̃es fructꝰ fuit: ut to¬

Expanded text:
tatem metitus est Dominus, quando unitatem metitus est Dominus, quando unicuique fidelium, prout voluit, charismatum dona distribuit, sicut dita est gratia secundum mensuram donatioo capitis mei. Juda rex meus. Galaad Latina lingua dicitur transmigratio, quae revera Domini est, quando gentes, ipsius vocatione compuncta, ad eum feliciter emigrarunt. Manasses interpretatur oblivio, quo verbo significatur populus Judaeorum, qui oblitus beneficia divina, Christum Dominum sacrilega praesumptione crucifixit; postea tamen ejus miseratione ad ipsius religionem culturamque remeavit. Sic utrumque populum nominum istorum commemoratione suum esse testatur. Sequitur, et Ephrem fortitudo capitis mei. Juda rex meus. Istud de sua passione locutus est. Ephrem fructificatio dicitur; significat enim spineam coronam quam supra caput impositam in sua passione suscepit. Haec fertilis ultra omnes fructus fuit, ut to
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ. Nunc ad exponenda uer¬
ba redeamꝰ. Cũ dicit in scõ suo
dm̃ locutũ se significat euident̃.
& intellige quã iuim habeat in
los aliosq qui dño placuerunt.
Sed hic dicit in scõ suo: ut uer¬
bũ caro factũ ima uoluntate cũ
patre loqueret᷑. Seqͥt᷑. Letabor
& diuidã sicimã. Significationes
omniũ istoꝵ nominũ. sollicite de¬
bemꝰ exqͥrere. quomodo occulta¬
rũ rerũ reuelare nob̃ ꝓbantur
archana.Sicima int̃pretat᷑ hu¬
meri. Humeri aut significant
op̃a: qͥbus adnitentibꝰ atq guber¬
nantibꝰ solemus aliqͥd manibus
operari. Sensus gͦ talis ẽ. Post
resurrectionẽ suã letaturũ se
dicit: quando op̃am idest grãm
suã apłis & fidelibꝰ diuisit qui
passionis ipsi & predicationis
głiam sunt secuti. Addidit.
&̾ conuallẽ tabernacłoꝵ meti¬
bor. Conuallẽ significat humili¬
tatẽ: tabernacłoꝵ ȩccłiarũ dicit
quarũ spetialit᷑ scĩssimã constat
esse uirtutẽ. Hanc ergo humili¬

Expanded text:
onenda verba redeamus. Cum dicit, in sancto suo Deum locutum, se significat evidenter. Et intellige quam vim habeat, in los, aliosque qui Domino placuerunt; sed hic dicit, in sancto suo, ut Verbum caro factum una voluntate cum Patre loqueretur. Sequitur, laetabor et dividam Sichimam. Significationes omnium istorum nominum sollicite debemus exquirere, quoniam occultarum rerum revelare nobis probantur arcana. Sichima interpretatur humeri; humeri autem significant opera quibus adnitentibus atque gubernantibus solemus aliquid manibus operari. Sensus ergo talis est: post resurrectionem suam laetaturum se dicit, quoniam operam, id est gratiam suam apostolis et fidelibus divisit, qui passionis ipsius et praedicationis gloriam sunt secuti. Addidit, et convallem tabernaculorum metibor. Convallem significat humilitatem. Tabernaculorum ecclesiarum dicit, quarum specialiter sanctissimam constat esse virtutem. Hanc ergo humili
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑ psalteriũ indicat᷑ & cytha¬
ram. psalteriũ ad morũ ꝑtinet
ꝓbitatẽ: eythara ad afflictionẽ
corporis & dolorẽ. ꝑ hȩc ostendẽs
actꝰ laudabiles & gloriosissimã
passionẽ. addidit. Exurgã dilucło
Pulcherrimꝰ seqͥtur ordo dictor
Nã post significationẽ passionis.
hoc necessarie de resurrectione
dñi ꝓbat᷑ intelligi. quia tali tẽ¬
pore euuangłio teste surrexit
a mortius. Quod si hoc & de men¬
bris et uelis accipere: etiã de co¬
libet fideli congruent̃ aduer¬
tit᷑: quia dilucło semꝑ exurgit.
qͥ pis op̃ibus in eccłia dñm lau¬
daturus adsistit. Nã licet ꝓfun¬
da nocte uigilet. nescit tene¬
bras pati: qͥ tanto radiat᷑ splen
gentes. His dictis uniuersalis sig¬
nificat᷑ eccła: quia sicut sepe
dictũ ẽ pͥmũ multi de iudeo
popło crediderunt. postea int̾¬
missa est. gentiũ plenitudo.
Et uide quẽadmodũ singulas
causas congruentia uerba di¬

Expanded text:
quae per psalterium indicatur et cithaquae per psalterium indicatur et citharam. Psalterium ad morum pertinet probitatem, cithara ad afflictionem corporis et dolorem, per haec ostendens et actus laudabiles, et gloriosissimam passionem. Addidit, exsurgam diluculo. Pulcherrimus sequitur ordo dictorum; nam post significationem passionis, hoc necessarie de resurrectione Domini probatur intelligi: quia tali tempore Evangelio teste surrexit a mortuis. Quod si hoc et de membris ejus velis accipere, etiam de quolibet fideli congruenter advertitur: quia diluculo semper exsurgit, qui piis operibus in ecclesia Dominum laudaturus assistit. Nam licet profunda nocte vigilet, nescit tenebras pati qui tanto radiatur splenm dicam tibi inter gentes. His dictis universalis significatur Ecclesia: quia sicut saepe dictum est primum multi de Judaeo populo crediderunt, postea intromissa est gentium plenitudo. Et vide quemadmodum singulas causas congruentia verba di
Abbreviated transcription (Latin):
psalmũ dicã dño. Sc̃ĩtas illa gło¬
sȩ incarnationis dũ suã purita¬
tẽ refert. quẽadmodũ laudes
dño dicant᷑ ostendit. Paratꝰ enĩ
ille ad talia sẽꝑ. erat: qͥ ad p̃co¬
nia patris peccatoꝵ discrepan¬
tiã ñ habebat. Nã & ipsa repe¬
ticio. confidentiã ꝓmissionis
ostendit: quia firmissime con¬
stat dici. qͦd repetita noscit᷑ ꝓ¬
fessioe solidari Sed qͦd ille ue¬
re de se ꝓmittit. nos benedi¬
cimꝰ. si nobis peccata relaxari
ipsiꝰ munere confidamꝰ. Seqͥt᷑.
Cantabo & psalmũ dicã dño
Merito ille de se talia dicebat.
cuiꝰ & sermo & actꝰ diuinis re¬
gulis consonabat. In illo siquide
psalterio ñ erat corda minꝰ nec
uox eius aliqua maloꝵ actuũ
raucedine ꝑstrepebat: s iocun¬
da exultatione cũ spiritali can¬
tico iungebat᷑ & op̃a. Eratq il¬
lud dulcissonũ reuera psalteriũ
qͦd scĩs modulationibꝰ consona¬
carnẽ pat̾ cantare dixit & psal¬
lere: nunc ait.Exurge głia mea.

Expanded text:
ctitas illa gloriosae incarnationis, dum suam puritatem refert, quemadmodum laudes Domino dicantur, ostendit. Paratus enim ille ad talia semper erat, qui ad praeconia Patris peccatorum discrepantiam non habebat. Nam et ipsa repetitio confidentiam promissionis ostendit: quia firmissime constat dici, quod repetita noscitur professione solidari. Sed quod ille vere de se promittit, nos bene dicimus si nobis peccata relaxari ipsius munere confidamus. Sequitur, cantabo, et psalmum dicam Domino. Merito ille de se talia dicebat, cujus et sermo et actus divinis regulis consonabat. In illo siquidem psalterio non erat chorda minus, nec vox ejus aliqua malorum actuum raucedine perstrepebat; sed jucunda exsultatione cum spirituali cantico jungebantur et opera eratque illud dulcisonum revera psalterium, quod sanctis modulationibus consonacarnem Patri cantare dixit et psallere, nunc ait, Exsurge, gloria mea,
Abbreviated transcription (Latin):
ros fideles esse testat᷑. Quis deducet
te humanitatis aptissima inter¬
rogatio premittit᷑: ut consequẽs
responsio subsequat᷑. Negat enĩ¬
hominũ se solatio perduci pos¬
se. ubi ipse ad liberandos fide¬
les suos desiderat peruenire.¬
Ipsa enĩ natura hoc humilit̃
dicit que ait. Ds̃ d̾s meus respi

Expanded text:
tam: Quis deducet te humanitatis aptissima interrogatio praemittitur, ut consequens responsio subsequatur. H C Cihominum se solatio perduci posse, ubi ipse ad liberandos fideles suos desiderat pervenireIpsa enim natura hoc humiliter dicit, quae ait: Deus Deus meus, respi
Abbreviated transcription (Latin):
Et licet hec historia referat᷑ in
ueteri testam̃to: aliis tam̃ hic
uerbis & similitudinibꝰ indicat᷑
ut euident̃ aduerteremꝰ. anti¬
qua illa facta spiritali intelli¬
gentia salutis nr̃e inditia nun¬
tiasse. Montes exultauerunt
ut arietes. & colles uelut agni
ouiũ. Paulatĩ euidentiꝰ descen¬
dit ad tẽpora xp̃iana. Montes
apłos & euuangłistas uel om̃s
uerbi p̃dicatores accipi posse
manifestũ ẽ: qͥ & suꝑnam lu¬
cẽ a terris ceteris pͥmitꝰ acce.¬
perunt. W merito montes ap¬
pellati st̃: ꝓpt̾ scĩtatis amplis¬
simũ cacumen. & ficłi solidis¬
simã firmitatẽ. Isti enĩ erul¬
tauerunt in operibꝰ suis tãꝗͣ
arietes. qͥ fidelissimũ gregẽ
ad caulas dñi diuino iuua¬
mine ꝑducebant. Colles aut̃
mediocritatẽ significat late
credentiũ. quoꝵ pectora ficdi
semen efficatit᷑ acceperunt.
Colles enĩ dich sunt a colendo.
Ista enĩ sꝑitalit nos aduerte.
re debere ratio ipsa cõpellit.

Expanded text:
Et licet haec historia referatur in Et licet haec historia referatur in Veteri Testamento, aliis tamen hic verbis et similitudinibus indicatur; ut evidenter adverteremus antiqua illa facta spirituali intelligentia salutis nostrae indicia nuntiasse. Vers. 4. Montes exsultaverunt ut arietes, et colles velut agni ovium. Paulatim evidentius descendit ad tempora Christiana. Montes apostolos et evangelistas, vel omnes verbi praedicatores accipi posse manifestum est, qui et supernam lucem a terris caeteris primitus acceperunt. Et merito montes appellati sunt, propter sanctitatis amplissimum cacumen, et fidei solidissimam firmitatem. Isti enim exsultaverunt in operibus suis tanquam arietes, qui fidelissimum gregem ad caulas Domini divino juvamine perducebant. Colles autem mediocritatem significant late credentium, quorum pectora fidei semina efficaciter acceperunt. Colles enim dicti sunt a colendo. Ista enim spiritualiter advertere nos debere ratio ipsa compellit
Abbreviated transcription (Latin):
nũ & potestas. ifrahelitarũ. ide
udentiũ dm̃ noscit᷑ esse perpe¬
tua. Ita qͥ eũ circũciso corde se¬
quint᷑ uidei ueracit᷑ nuncupan
in ip̃so magna miracła ꝓpͥe alła
uirtutes ostendit. Nã ubi ille ñ
habet pocestatẽ: qͥ om̃ĩa facit
que uult in cȩlo & in terra Se¬
quit᷑. Isrł regnauit in ea. scilicet
qm̃ uͥ uidens dm̃ in beata illa con¬
gregatione regnabit. ubisc̃ sunt
omnimodis congregandi. Mare
om̃ium causas duabus allusiomi¬
bus plenissima breuitate conclu¬
sit. Mare frequent diximꝰ pec¬
catores. istiꝰ scłi. debere suscipi.
qͥ more undarũ tumidis cogita¬
tionibus. fluctuantur. Iordanẽ
uero pro quolibet flumine de¬
bemus accipere: qͥuariis deside¬
ruis homines rapiunt. & in mare
illud magnũ nefanda p̃cipitati¬
one deducunt. Ista enĩ duo que
genꝰ humanũ diuersa delecta¬
tione rapiebant. aduentu dñs
respecta a suis consuecudinib
retrorsũ p̃cipitata. redierunt.

Expanded text:
num et potestas Israelitarum, id est num et potestas Israelitarum, id est videntium Deum noscitur esse perpetua; ita qui eum circumciso corde sequuntur, Judaei veraciter nuncupantin ipso magna miracula propriae virtutis ostendit. Nam ubi ille non habet potestatem, qui omnia quae vult facit in coelo et in terra? Sequitur, Israel regnabit in ea; scilicet quoniam vir videns Deum in beata illa congregatione regnabit, ubi sancti sunt omnimodis congregandi. Vers.omnium causas duabus allusionibus plenissima brevitate conclusit. Mare, frequenter diximus peccatores istius saeculi debere suscipi, qui more undarum tumidis cogitationibus fluctuant; Jordanem vero pro quolibet flumine debemus accipere, qui variis desideriis homines rapiunt, et in mare illud magnum nefanda praecipitatione deducunt. Ista enim duo quae genus humanum diversa delectatione rapiebant, adventu Domini respecto, a suis consuetudinibus retrorsum praecipitata redierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
re. quare cursũ suũ iordanis
abstinuit: responsionẽ gratissi¬
mã iungens. a fat᷑ie dñi terrã
fuisse cõmotã. Tertio simulacra
gentiũ. inutilia demonstrat ad¬
oratoribꝰ suis: & religio dñi quã
sit uitalis & saluberrima ꝓpris
cultoribꝰ consequent̃ exponit.¬
mus iacob de pͦpło barbaro.
Hic eritũ illũ debemꝰ accipe¬
re. qn nos a peccatoꝵ uincłis
contingit exire. Tunc enĩ ab e¬
gyptioꝵ idest a demonũ turba
liberam᷑: q̃n barbarice uastitatis
illiꝰ iura ñ patim᷑. & uere reddi¬
mur israhelite: cũ pompe mun¬
di huiꝰ a nr̃a ceperint mente
discedere. Barbarus aũt a bar
ba & rure dictꝰ ẽ. quod nũquã
in urbe uixerit. s sẽꝑ ut fera
in agris habitasse noscat᷑. Domꝰ¬
seruamꝰ. Facta ẽ uidea scificatio
eiꝰ: isrł potestas eiꝰ: isrł regnauit
in ea. Tria ista cõmota. uersus hu¬
ius diuisa expositione noscamꝰ.
deles posse respicere. Uerus enĩ
uida saluator ẽ dñs. in quo reg¬

Expanded text:
re, quare cursum suum Jordanis abstinuit  ed., retinuit: responsionem gratissimam jungens, a facie Domini terram fuisse commotam. Tertio simulacra gentium inutilia demonstrat adoratoribus suis; et religio Domini quam sit utilis et saluberrima propriis cultoribus consequenter exponit.mus Jacob de populo barbaro. Hic exitum illum debemus accipere, quando nos a peccatorum vinculis contingit exire. Tunc enim ab Aegyptiorum, id est a daemonum turba liberamur, quando barbaricae severitatis illius jura non patimur; et vere reddimur Israelitae, cum pompae mundi hujus a nostra coeperint mente discedere. Bba et rure dictus est, quod nunquam in urbe vixerit, sed semper ut fera in agris habitasse noscatur. Domers. 2. Facta est Judaea sanctificatio ejus, Israel potestas ejus: Israel regnabit in ea. Tria ista commata versus hujus divisa expositione noscamus.deles posse respicere. Verus enim Judas Salvator est Dominus, in quo reg
Abbreviated transcription (Latin):
Primo modo hortat᷑ ꝓpħapo¬
pulũ deuotũ laudare dnm̃: qͥ
humiles erigit. n suꝑboꝵ colla
concidit. Scdo alacrit̃ dño dic̃
esse psallendũ. qui supplicantibꝰ
benefitia ꝓfutura concedit: qm̃
qͥ de suis iuribꝰ presumunt ei
placere ñ possunt.
psalmꝰ : dõ nr̃o iocunda sit lau¬
datio. Omĩs op̃a humana mer¬
cedem sibi postulat debere re-¬
tribui: ut quod laboriose ꝑagi¬
mus. spe ꝓpositi muneris conso¬
lem᷑. In laudationibꝰ uͦ dñi actus
ipse habet p̃miũ suũ: qñ ipsa
erit retͥbutio. q̃ nc̃ ẽ exercitatio.
Nã cũ bonũ sit dñm p̃dicare : inde
unus qͥs noscit᷑. ꝓmissa dona re-¬
cipere. Recipit plane: qn̾ in illa
angłica sotietate. singłare fit mu¬
nus scõꝵ. perpetuũ dñm subire
p̃coniũ. Laudemꝰ g̃ deuotione
qua possumꝰ. ⁊ hic illa beata dona

Expanded text:
Primo modo hortatur Propheta populum devotum laudare Dominum, qui humiles erigit, et superborum colla concidit. Secundo alacriter Domino dicit esse psallendum, qui supplicantibus beneficia profutura concedit; quoniam qui de suis viribus praesumunt, ei placere non possent.psalmus; Deo nostro jucunda sit laudatio. Omnis opera humana mercedem sibi postulat debere retribui, ut quod laboriose peragimus, spe propositi muneris consolemur. In laudationibus vero Domini actus ipse habet praemium suum, quando ipsa erit retributio quae nunc est exercitatio. Nam cum bonum sit Dominum praedicare, inde unusquisque noscitur promissa dona recipere. Recipit plane, quando in illa angelica societate singulare fit munus sanctorum perpetuum Domini subire praeconium. Laudemus ergo devotione qua possumus, et hic illa beata dona
Abbreviated transcription (Latin):
tos facit. & ad cȩlestia regna
ꝑducit. Addidit qͦq ab om̃i
malo: s ħ malũ non sic intel¬
ligendũ ẽ: quẽadmodũ morta¬
litas putat orbitates suscip̾e.
dãnis copiosissimis ingrauari.
uissima. S illud malũ dicit᷑
qͦd diuinã grãm tollit. animã
ꝑdit: totasq dñi ꝓmissiones
euacuat. W q̃m nouerat hic
scõs uiros doloribꝰ ingentibus
fuisse cruciatos. corꝑisq dispen¬
dio ad martirii p̾mia ꝑuenis¬
se: adiecit. Custodiat animã
tuã dñs: quã solã seruat inscĩs.
qͥ corꝑis detͥm̃to et̃ne lucis mu

Expanded text:
lorum regna perducit. Addidit quoque, ab omni malo; sed hoc malum non sic intelligendum est, quemadmodum mortalitas putat, orbitates suscipere, damnis copiosissimis ingravari, avissima. Sed illud malum dicit, quod divinam gratiam tollit, animam perdit, totasque Domini promissiones evacuat. Et quoniam noverat hic sanctos viros doloribus ingentibus fuisse cruciatos, corporisque dispendio ad martyrii praemia pervenisse, adjecit, custodiat animam tuam Dominus, quam solam servat in sanctis, qui corporis d
Abbreviated transcription (Latin):
estiuo fuerit calore feruentia.
sentiat᷑. qͥ animabꝰ uult sẽꝑ ẽẽ
consultũ: diem & noctẽ qͦd ẽ
sol ⁊ luna. intelligamꝰ aduer¬
sa uel ꝓsꝑa. qͥbꝰ u̾ita humani
generis uaria uicissitudine
continet᷑. sic̃ ⁊ alio loco dictũ
ẽ. In die clamaui ⁊ nocte corã
te. Significat enĩ totiꝰ uite tẽ¬
pus: qr. clamandũ ẽ sẽꝑ ad
dnm̃. Ergo dñs ñ ꝑmittit tales
ĩ reatũ deduci. aut scandalo
int̃ueniente ꝑ uriꝰ qñ eis cus¬
todiȩ suȩ prestat auxilium.
Sic enĩ ifraheliticũ pͦpłm be¬
ne fitioꝵ suoꝵ mimere custo¬
diuit. ut eũ ꝑ diem nube ꝓte¬
geret . & nocte ignea colũna
lustraret. Quod nc̃ facit ocul¬
te ĩ serus suis. qñ eos ab hoste
seuissimo ĩ ꝓsꝑis tͥbulationibꝰq
defendit. Dñs custodit te ab¬

Expanded text:
estivo fuerint calore ferventia. sentiatur, qui animabus vult semper esse consultum, diem et noctem, quod est sol et luna, intelligamus adversa vel prospera, quibus vita humani generis varia vicissitudine continetur, sicut et alio loco dictum est: In die clamavi, et nocte coram te ; significat enim totius vitae tempus, quia clamandum est semper ad Dominum. Ergo Dominus non permittit tales in reatum deduci, aut scandalo interveniente peruri, quando eis custodiae suae praestat auxilium. Sic enim Israeliticum populum beneficiorum suorum munere custodivit, ut eum per diem nube protegeret, et nocte ignea columna lustraret. Quod nunc facit occulte in servis suis, quando eos ab hoste saevissimo in prosperis tribulationibusque defendit.
Abbreviated transcription (Latin):
pęnis subacti. suꝑbis & imꝑ¬
bis ohꝓbrio & contẽptui ẽsse
uidebant᷑. Nc̃ rogant ut ma
quod et in alio psalmo legit᷑
ubi ait. Quia multũ reple¬
ti sumꝰ contentione: ⁊ mul¬
tũ repleta ẽ anima nr̃a ob¬
probriũ abundantiũ ⁊ des¬

Expanded text:
ed., subacti, superbis et improbis opprobrio et contemptui esse videbantur: nunc rogant ut manQuod et in alio psalmo legitur, ubi ait: Quia multum repleti sumus contemptione, et, multum repleta est anima nostra opprobrium abundantibus e
Abbreviated transcription (Latin):
tuus exercebat᷑ in tuis iusti¬
ficationibus. Auditũ se apͥn¬
cipibus martrrũ chorus ex¬
ponit. qui iudiciario more
accusatores & iudices. Se uͦ
merito dicit seruũ dñĩ qui
int̾ uite pericła de ey iusti¬
ficationẽ cogitabat: qͥd in illa
uita recepturus esset. qͥ in

Expanded text:
s exercebatur in tuis justificationibus. Auditum se a principibus martyrum chorus exponit, qui judiciario more accusatores et judices. Se vero merito dicit servum Domini, qui inter vitae pericula de ejus justificatione cogitabat quid in illa vita recepturus esse
Abbreviated transcription (Latin):
neralis ⁊ absoluta sententia:
maledictos esse qui eiꝰ temp¬
tant mandata declinare. Nã
ut p̾cepta dñi ñ cõpleat hu¬
mana fragilitas leuius ma¬
lũ ẽ. Istud uero nefariũ ẽ ꝑ
suꝑbiã declinare unde ani¬
mã suã a peccatoꝵ nexibꝰ pos¬
sit eripere. Nã & illũ adã qͥ
declinauit mandata dñi con-¬
stat esse maledictũ. ⁊ hodie q
maledicti st̃. qͥ similiscelere¬

Expanded text:
neralis et absoluta sententia, maledictos esse qui ejus tentant mandata declinare. Nam ut praecepta Domini non compleat humana fragilitas, levius malum est; istud vero nefarium est per superbiam declinare, unde animam suam a peccatorum nexibus possit eripere. Nam et illum Adam qui declinavit mandata Domini constat esse maledictum, hodieque maledicti sunt q