comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bigat: In de cultellus petrinus.
Petra autẽ erat xpc. Inde octauus
dies cireu̾cisiõis.: añicus resurrectioi̾s.
eũgłista ⁊ imꝓbauerit quosdã qͦs tam̃
in eũ credidisse dix̃it: qͥ in hoc ingres¬
su fidi si ꝓficerent. amorẽ qͦq humane
głie ꝓficiendo suꝑarent. quẽ suꝑaue¬
rat apłs dicens. Michi autẽ absit
głiari. nͥ in cruce dm̃ nr̃i iħu xp̃i. ꝑ¬
quẽ mͥ mundus crucifixus ẽ ⁊ ego mun¬
do. Ad hoc enĩ ⁊ ipse dñs cruc̃e suam
ubi eũ dem̃tia suꝑbȩ impietatis irri¬
sit. in eoꝵ qͥ in illũ crederent frontib
fixit ubi ẽ quodãmͦ sedes uerecundiȩ:
ut de nomine eius fides ñ erubescat.
& magis dĩ gloriã quã hominũ dili¬
mero comdabat: & lucernȩ asurȩ
quȩ sub modio ponenda ñ erat.
candelabrũ ferebat. ¶ Ictũ est:
ualida sic̃ mors dilectio. Et qr ipsa
karitas occidit qđ fuimus ut simꝰ
qđ ñ eramus: facit in nob̃ quandã
mortẽ dilectio. Ipsa morte mortuus

Expanded text:
bigat? Inde cultellus petrinus: Petra autem erat Christus . Inde octavus dies circumcisionis, et dominicus resurrectionis.elista et improbaverit quosdam, quos tamen in eum credidisse dixit: qui in hoc ingressu fidei si proficerent, amorem quoque humanae gloriae proficiendo superarent, quem superaverat Apostolus, dicens, Mihi autem absit gloriari, nquem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui in illum crederent, frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam, quam hominum dilmero commendabat; et lucernae arsurae, quae sub modio ponenda non erat, candelabrum ferebat. Bajulans «Valida est sicut mors dilectio.» Et quia ipsa charitas occidit quod fuimus, ut simus quod non eramus; facit in nobis quamdam mortem dilectio. Ipsa morte mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iħu xp̃i. Bonã sarcinã sustuli¬
sti: ibi totũ ẽ qđ quęsisti: & quid
ibi magnũ lateret ostendisti. Qua¬
le adiutoriũ̃: Per quẽ michi
mundus crucifixus ẽ: & ego mun¬
do. Quando tͥ crucifigeretur
mundus: nisi ꝓ te crucifigeretur
ꝑ quẽ factus est mundus  Ergo
maiestas. Ubi infi infirmitas: ibi
potestas. Ubi mors: ibi uita. Si uis
ad illa ꝑuenire. noli ista contẽpnere.
Nã non ẽ magnũ in xp̃i sapientia
głari: magnũ ẽ in cruce xp̃i głari.
Unde tͥ insultat impius: inde głiet᷑
pius. Unde insultat suꝑb inde
cruce xp̃i. Ideo in fronte. tanquã
in sede pudoris. signũ istud accepi¬
sti. Recole frontem tuã: ne lingũa
signũ noui testam̃ti. signũ in libe¬
ra fronte. Ibi enĩ occultatio ẽ hic
reuelatio. Illud ẽ sub uelamine.:
hoc infacie. Quandui enĩ legitur
moẏses: uelam̃ suꝑ cor eoꝵ positũ ẽ.
Quare: Quia ñ transier̃t ad xp̃m.
Cũ enĩ transieris ad xp̃m auferet᷑¬

Expanded text:
risti. Bonam sarcinam sustulisti, ibi totum est quod quaesisti; et quid ibi magnum lateret, ostendisti. Quale adjutorium? Per quem mihi, inquit, mundus crucifixus est et ego mundo . Quando tibi crucifigeretur mundus, nisi pro te crucifigeretur per quem factus est mundus? Ergo majestas; ubi infirmitas, ibi potestas; ubi mors, ibi vita. Si vis ad illa pervenire, noli ista contemnere.Nam non est magnum in Christi sapientia gloriari: magnum est in cruce Christi gloriari: unde tibi insultat impius, inde glorietur pius; unde insultat superbus, icruce Christi: ideo in fronte tanquam in sede pudoris signum ipsum accepisti. Recole frontem tuam, ne linguam signum novi Testamenti crux in libera fronte. Ibi enim occultatio est, hic revelatio: illud est sub velamine, hoc in facie. Quamdiu enim legitur Moyses, velamen super cor eorum positum est. Quare? Quia non transierunt ad Christum. Cum enim transieris ad Christum, auferet
Abbreviated transcription (Latin):
filii non patris de uirgine maria. &
pater ⁊ filus operatus est. Non ẽ qͥdẽ
passus pater s filius: passionẽ tamen
filii ⁊ pat ⁊ filius oꝑatus ẽ. Non resur¬
rexit pat̾ s filius: resurrectionẽ tam
plenitudo tpr̃is: misit d̃s filiũ suũ
factũ ex muliere factũ sub lege: ut
eos qͥ sub lege erant redimeret. Au¬
distis: & qr planũ ⁊ aꝑtũ ẽ intellexi¬
stis. Ecce pater fecit filiũ nasci de
uirgine. Cum enĩ uenisset plenitu¬
Do tprͣis. misit ds̃ filu suũ: utiq pater
xp̃ͣm. Quom̃ cũ misit Factũ ex muli¬
ere factũ sub lege. Fecit ergo eũ pater

Expanded text:
Filii, non Patris, de virgine Maria et Pater et Filius operatus est. Non est quidem passus Pater, sed Filius, passionem tamen Filii et Pater et Filius operatus est. Non resurrexit Pater, sed Filius. Resurrectionem tlenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret . Audistis, et quia planum et apertum est, intellexistis. Ecce Pater fecit Filium nasci de virgine. Cum enim venisset plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, utique Pater Christum. Quomodo eum misit? Factum ex muliere, factum su
Abbreviated transcription (Latin):
xpͣc. Si ergo sem̃ abrahȩ hoc ẽ xpͣc.
quid aliud dictũ est quib dictũ est.
ergo abrahȩ sem̃ estis. nisi gͦ xp̃i estis:
Inde est qđ alio loco idem ipse apłs ait.
Nunc gaudeo in passionib ꝓ uobis.
& ad impleo ea quȩ desunt pressurar
xp̃i in carne mea. Non dixit p̾ssurarͣ¬

Expanded text:
. Si ergo semen Abrahae, hoc est Christus, quid aliud dictum est, quibus dictum est: Ergo Abrahae semen estis, nisi: Ergo Christi estis? Inde est quod alio loco idem ipse Apostolus ait: Nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt pressurarum Christi, in carne mea . Non dixit pressurar
Abbreviated transcription (Latin):
de scriptura dicitur: & ex uirgine ⁊ ex
muliere. Ex uirgine quomodo: Ecce
uirgo in utero accipiet. & pariet filiũ.
Ex muliere autẽ sicut audistis: non
ẽ contrariũ. Proprietas enĩ locutiois
hebreȩ. mulieres non corrupta uirgi¬
nitate: sed feminas appellat. Habes e¬
uidentẽ scripturã geneseos quando
ipsa primo eua facta ẽ: formauit eã
in mulierẽ. Dicit etiã alio loco scrip¬
tura. iubere dm̃ separare mulieres
Probauimus gͦ natiuitatẽ filii a pa¬
tre factã. probemꝰ ⁊ a filio factam.
Quid ẽ natiuitas filii de uirgine
maria: Certe assumptio formȩ serui.
cipere formã serui in uirginis utero:
Audi ꝙr hoc ⁊ filius fecit. Qui cũ
in forma di e̾ẽt non rapinã arbrtͣ¬
tus est e̾e̾ se equalem dõ. sed semet¬
ipsũ exinaniuit formã serui accipiens.¬

Expanded text:
ue Scriptura dicit, et ex virgine, et ex muliere. Ex virgine quomodo? Ecce virgo in utero accipet, et pariet Filium . Ex muliere autem, sicut audistis: non est contrarium. Proprietas enim locutionis hebraeae mulieres, non corruptas virginitate, sed feminas appellat. Habes evidentem Scripturam Geneseos, quando ipsa primo Eva facta est: Formavit eam in mulierem . Dicit etiam alio loco Scriptura, jubere Deum separari mulieProbavimus ergo nativitatem Filii a Patre factam, probemus et a Filio factam. Quid est nativitas Filii de virgine Maria? Certe assumptio formae servi icipere formam servi in virginis utero? Audi quia hoc et Filius fecit: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; sed semetipsum exinanivit
Abbreviated transcription (Latin):
Ur gͦ magnũ uolumus intelligi¬
ugł scd̾ Lin hoc titulo sacram̃tũ. in quo¬
oħ.cxui. scriptũ erat rex iudeoꝵ. si rex est
xp̃c ⁊ gentiũ: Quia scilicet oleaster
factus ẽ particeps pinguedinis oleȩ.
ñ olea facta est particeps amaritudi¬
nis oleastri. Nam in eo qđ de xp̃o
ueraciter scriptuᷤ est titulus rex iud̾oꝵ:
qui sunt intelligendi iudei nͥ semen
abrahȩ filii ꝓmissionis: qͥ st̃ etĩã filii d̃i:
Quoniã non qui filii carnis ait apłs

Expanded text:
rgo magnum volumus intelligi in hoc titulo sacramentum, in quo scriptum erat, Rex Judaeorum, si rex est Christus et Gentium? Quia scilicet oleaster factus est particeps pinguedinis oleae, non olea particeps facta est amaritudinis oleastri . Nam in eo quod de Christo veraciter scriptus est titulus, Rex Judaeorum, qui sunt intelligendi Judaei, nisi semen Abrahae, filii promissionis, qui sunt etiam filii Dei? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
scius futuroꝵ. Predic̃ gͦ ⁊ peccata
hominũ: quȩ potuit p̃scire ñ facere.
ꝓmittit autẽ quȩ ipse facturus ẽ: nec
ea mala s bona. Quis enĩ ꝓmittit
mala: Quãuis itaq mala inferat
malis. ñ peccata s supplicia: minat᷑
tam̃ ea potius quã ꝓmittit. Omĩa
igitur prȩscit: sed peccata p̃dicit.
supplicia minat᷑ : beneficia pollicet᷑.
Filii gͦ ꝓmissionis: filii st̃ beneficii.
Hec est gr̃a quȩ gratis datur: non
meritis operantis s miseratione do¬
qđ est magnum sacram̃tũ in sacri¬
ficio noui testam̃ti. Atubi uenit plenitũ¬

Expanded text:
. praedicit ergo et peccata hominum, quae potuit praescire, non facere. promittit autem, quae ipse facturus est, nec ea mala sed bona. quis enim promittat mala? quamuis itaque mala inferat malis, non peccata sed supplicia, minatur tamen ea potius, quam promittit. omnia largitur et praescit, sed peccata praedicit, supplicia minatur, beneficia pollicetur. filii ergo promissionis filii sunt beneficii. haec est gratia, quae gratis datur non meritis operantis sed miseratione donostro, quod est magnum sacramentum in sacrificio noui testamenti, quod et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
redes. Ibi nãq cõmemorauit p̾figu¬
rationẽ noui testam̃ti in eo qd̃ scrip¬
tũ est in ysaach uocabit᷑ tibi semen.
ñ utiq in ismahel ancille filio: in qͥb
duob filiis abrahȩ seruo ⁊ libero: ⁊
duab mulierib ancilla ⁊ libera
scribens ad galathas duo testamͣta
dicit in allegoria p̃figurata. Unde
dic̃. non hi qui filii sunt carnis hi
sunt filii dĩ sed filii ꝓmissioĩs de¬
putant᷑ in semine. Promissioĩs enĩ
uerbũ hoc ẽ Ad hoc tempus ueniã:

Expanded text:
s. ibi namque commemorauit praefigurationem noui testamenti in eo, quod scriptum est: In Isaac uocabitur tibi semen, non utique in Ismahel. ancillae filio. in quibus duobus filiis Abrahae, serno et libero, et duabus mulieribus, ancilla et libera, scribens ad Galatas duo testamenta dicit in allegoria praefigurata. unde dicit: Non hi, qui filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. promissionis enim uerb
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ex muliere. Quo nomine qͥs
catholicus nesciat. non eũ priuatio¬
nẽ uirginitatis: s differentiã sexus
hebreo loquendi more significare
uoluisse: Cũ itaq ait misit dͣs filiũ
suũ factũ ex muliere: satis ostendit
eo ipso missũ filiũ qđ factus ẽ ex mu¬
liere. Qđ gͦ de do natus ẽ. in hoc
mundo erat: qđ autẽ de maria natꝰ

Expanded text:
factum ex muliere, quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus, Hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum, factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factus est ex muliere. Quod ergo de Deo natus est, in hoc mundo erat: quod autem de Maria nat
Abbreviated transcription (Latin):
factũ et̃ qdđ fecit. Fãctus est eni qđ fecerat
factus est eñĩ homo qͥ hominẽ fecerat:¬
tre ne periret qđ fecerat. Non itaq¬
xp̃m tempus ut moreret᷑ impegit:
.I. qđ tempus xp̃c qͦ moreret᷑ elegit: qui
etiã tempus quo de uirgine natus ẽ eũ
patre constituit: de qͦ sine tpͣre natꝰ ẽ.
Secundũ quã uerã sanãq doctrina

Expanded text:
factum esse quod fecit. Factus est enim quod fecerat; factum esse quod fecit. Factus est enim quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret quod fecerat. Christum tempus ut moreretur impegit, sed tempus Christus quo moreretur elegit: qui etiam tempus quo de Virgine natus est, cum Patre constituit, de quo sine tempore natus est. Secundum quam ve
Abbreviated transcription (Latin):
dixit qua cogeret᷑ mori: sed qua dignaret᷑
occidi. Tempus enĩ expectabat. qͦ moreret᷑.
qr tempus expectauit quo nasceret. De hoc¬
tpr̃e apłs loquens ait. Cum autẽ uenit
plenitudo tp̃ris: misit ds̃ filiũ suum.
Ideo multi dicunt. Quare ñ ante uenit
xp̃c: Quib respondendũ est. qr nundũ
uenerat plenitudo tp̃ris. moderante illo
ꝑ quẽ facta sunt tempora. Sciebat enim
quando uenire deberet. Primũ ꝑ multa
seriem tempoꝵ ⁊ annoꝵ. prȩdicendꝰ fuit.
Non enĩ aliquid paruũ uenturũ fuit.
Diu fuerat p̃dicendus: semꝑ tenendus.
Quanto maior uidex ueniebat: tanto pͣ¬
conũ longior series p̃cedebat. Deniq ubi
uenit plenitudo tp̃ris: uenit ⁊ ille qͥ nos
liberaret a tp̃re. Liberati enĩ a tpͣre uen
cm̃ sempiternus qui nec p̃cedit᷑ hesterno:
nec excluditur crastino. Amare itaq debe¬
mur a tpr̃e ⁊ figam᷑ in etͣnitate: ubi iam
nulla est mutabilitas tempoꝵ. Magna gͥ
factũ c̃ẽ inter omĩa. ꝑ quẽ facta sunt om̃ia

Expanded text:
dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectavit quo nasceretur. Ideotempore Apostolus loquens, ait: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tempore, venim sempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino. In hoc autemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitas temporum. Magna ifactum esse inter omnia, per quem facta sunt omnia:
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. sp̃u ñ littera: quoꝵ laus ñ ex
hominib sed ex dõ ẽ: ꝑtinentiũ ad
hierusalem liberã matrẽ nr̃am etͣ¬
nã in celis. sarã spiritalem ancillam
⁊ filios eius de domo lib̾tatis eicientẽ.¬

Expanded text:
cordis, spiritu, non littera; quorum laus non ex hominibus, sed ex Deo est ; pertinentium ad Jerusalem liberam matrem nostram aeternam in coelis, Saram spiritualem, ancillam et filios ejus de domo libertatis ejiciente
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ ut ea quȩ ñ uolumꝰ faciamus:
nec carnis ꝑficiunt᷑ concupiscentiȩ
sus illã s cũ illa: sic ⁊ bona oꝑa nr̃a
tunc ꝑficient᷑. quando ita sp̃ui caro
consenserit ut aduersus eum etiã ipsa
ñ concupiscat. Hoc enĩ uolumꝰ: cũ ꝑ¬
fectionẽ iusticiȩ concupiscimꝰ. dico aũt

Expanded text:
carnem, ut non ea quae uolumus faciamus, nec carnis perficiuntur concupiscentiae, sus illam, sed cum illa: sic et bona opera nostra tunc perficientur, quando ita spiritui caro consenserit, ut aduersus eum etiam ipsa non concupiscat. hoc enim uolumus, cum perfectionem iustitiae concupiscimus; hoc int
Abbreviated transcription (Latin):
Uid autẽ uult falsus testis nͥ noce¬
re mordendo: & consumere mͣtiendo.
Demq admonẽs hõĩnes dĩ apłs ne se fal¬
sis criminib appetant si mordetis ui¬
quit ⁊ comeditis in uic̃e uidete ne ab
muice consumamini. Dico aut̃e. Sp̃s¬
Non ait ñ feceritis: q ea ñ habere
iiañ. ñ poterant. s ne ꝑfeceritis: ide ne oꝑa
eoꝵ consensu uoluntatis impleatis.
ad romanos ꝑficere autẽ bonũ nͣ in¬
uenio: qr nec illa ꝑficiunt᷑ in malo.
qm̃ eis ñ accedit nr̃ȩ uoluntatis assen¬
sus: nec nr̃a uoluntas ꝑficit᷑ in bono
quandui illarũ quib ñ consentimꝰ

Expanded text:
uid autem uult falsus testis nisi nocere mordendo et consumere mentiendo? denique admonens homines dei apostolus, ne se falsis criminationibus appetant: si mordetis, inquit, et comeditis inuicem, uidete, ne ab inuicem consumamini. Nonum pnon ait: "ne feceritis", quia eas non habere non poterant, sed: ne perfeceritis, id est: ne opera earum consensu uoluntatis impleatis. ficere autem bonum non invenio. Quia nec illi perficiuntur in malo, quando eis non accedit nostrae voluntatis assensus, nec nostra voluntas perficitur in bono, quandiu illarum, cui non consentimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cipio d̃s: in quo ⁊ ipse filius hoĩnis
scĩficatus ẽ. ab inicio creatioĩs suȩ.
quando uerbũ factũ ẽ caro: qr una
ꝑsona facta ẽ uerbũ ⁊ hõ. Tunc gͦ
scĩficauit se in se. hoc ẽ hominẽ se

Expanded text:
pse Filius hominis sanctificatus est ab initio creationis suae, quando Verbum factum est caro, quia una persona facta est Verbum et homo. Tunc ergo sanctificavit se in se, hoc est hominem se,
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos: corripiamus. castigemiꝰ. ex.
cõmunicemus. cũ dilectione a nob̃
etiã separemus. Uidete enĩ qͥd dicat
apłs. Siqͥs autẽ ñ obaudit uerbo
miscert cũ eo. S ne tͥ subriperet ex
hoc tracundia. ⁊ turbaret ocłm tuũ.
ñ inqͥt ut inimicũ eũ existimetis.
s corripite ut fre̾m. ut erubescat.
.A quo indix̃ separationẽ. non pcidit
correptionẽ aliquando tenemꝰ nos
etiã a fr̃ib nr̃is: & ñ cũ eis conuiua¬
mur ut corrigant᷑. Cũ extraneis
potius conuuiam᷑. cũ paganis. quã
cũ his qͥ nobiscũ erant si uiderimꝰ

Expanded text:
inimicos, corripiamus, castigemus, et excommunicemus cum dilectione, a nobis etiam separemus. Videte enim quid dicat Apostolus: Si quis autem non obedit verbo misceri cum eo. Sed ne subreperet tibi ex hoc iracundia, et turbaret oculum tuum, Non, inquit, ut inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem, ut erubescat . A quo indixit separationem, non praecidit correptionem aliquam tenemus nos etiam a fratribus nostris, et non cum eis convivamur, ut corrigantur. Cum extraneis potius convivamur, cum Paganis, quam cum his qui nobis haerent, si viderim
Abbreviated transcription (Latin):
ta potestate ut filii eiꝰ efficiam᷑. qͥ iã
hõmes eramꝰ: efficiam autẽ ꝑ gr̃am¬
fieri: qđ illa adoptio significat quã pau¬
lus cõmemorat. eosdẽ dix̃ natos ex deo.
Atq ut aꝑtius ostendẽt qua gr̃a factũsit.
& uerbũ inqͥt caro factũ est.⁊ habitauit in
nob̾. Tanquã diceret. Quid mirũ si filii dĩ
facti sunt cũ caro ẽẽnt : ꝓptͣ qͦs unicus caro
factus ẽ cũ uerbũ eẽt: Hoc sane magna
distantia: qr nos effecti filu di mutamur
in melius: ille autẽ filius dĩ cũ filius hõi.¬
nis factus eẽt ñ est mutatꝰ in deterius. sed
assũpsit qđ erat inferius. Dicit ⁊ iacobus.
Uoluntariȩ genuit nos uerbo ueritatis.
ut simꝰ iniciũ aliqđ creaturȩ eiꝰ: ne scili¬
cet in eo qd̃ ait genuit. hoc nos fieri puta¬
remꝰ qđ ipse. ẽ. id̾o principatũ quendam
in creatura nob hac adoptione concessũ.
rimũ habere in nr̃a fide sacram̃tũ. apłica¬

Expanded text:
ta potestate, ut filii eius efficiamur, qui iam ta potestate, ut filii eius efficiamur, qui iam homines eramus, efficiamur autem perfilios, quod illa adoptio significat quam Paulus commemorat, eosdem dixit natos ex Deo. Atque ut apertius ostenderet qua gratia factum sit, Et Verbum, inquit, caro factum est, et habitavit in nobis, tamquam diceret: quid mirum, si filii dei facti sunt, cum caro essent, propter quos unicus caro factus est, cum uerbum esset? hac sane magna distantia, quia nos effecti filii dei mutamur in melius, ille autem filius dei, cum filius hominis factus esset, non est mutatus in deterius, sed adsumsit quod erat inferius. dicit et Iacobus: uoluntarie genuit nos uerbo ueritatis, ut simus initium aliquod creaturae eius. ne scilicet in eo quod ait genuit hoc nos fieri putaremus quod ipse est, ideo principatum quendam in creatura nobis hac adoptione concessum rimum valere in nostrae fidei sacramento, apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
eq cñi absurde dicit᷑ quisq non
carne s caritate genuisse quẽ sibi filiũ
ad optauerit: aut uͦ etiã nos quibus
dedit ds potestatẽ filios dĩ fieri. de na¬
tura atq substantia sua nos genuit
sicut unicũ filiũ: sed utiq dilectiõe
adoptauit. Quo uerbo apłs sepe
uti ñ obaliud intelligit᷑ nisi ad dis¬
cernendũ unigenitũ ante omnem
creaturã ꝑ quẽ facta sunt omĩa: qui
solus de substantia patris natus ẽ
scđm equalitatẽ diuinitatis. hoc om̃i¬
no qđ pater. quẽ missũ dicit ad ¶Ex tͤ eu¬
suscipiendã carnẽ ex illo genere ugłi scd̃m
ut illo participante mortalitatem
nr̃am ꝑ dilectionẽ nos efficeret par.¬
ticipes diumitatis sue ꝑ adoptionẽ.
Ita enĩ dic̃. Cuͣ aut̾e uenit plenitudo
tpͣris. misit d̾s filiũ suũ factũm ex
muliere factũ sublege: ut eos qui
sub lege erant redimeret: ut ad op¬
tionẽ filioꝵ recipiamꝰ. Et tamen
dicimur etiã nati ex dõ: ide̾ accep¬

Expanded text:
e enim absurde dicitur quisque non carne, sed caritate genuisse, quem filium sibi adoptauerit, aut uero etiam nos, quibus dedit deus potestatem filios eius fieri, de natura adque substantia sua nos genuit sicut unicum filium, sed utique dilectione adoptauit. quo uerbo apostolus saepe uti non ob aliud intellegitur, nisi ad discernendum unigenitum ante omnem creaturam, per quem facta sunt omnia, qui solus de substantia patris natus est, secundum aequalitatem diuinitatis hoc omnino quod pater, quem missum dicit ad suscipiendum carnem ex illo genere, quo ut illo participante mortalitatem nostram per dilectionem, nos efficeret participes divinitatis suae per adoptionem. Ita enim dicit: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filmuliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum recipiamus. et tamen dicimur etiam nati ex deo, id est accep
Abbreviated transcription (Latin):
Certe si ñ putatis ẽẽ dicendũ eiusdẽ
filiũ cuius pat̾ est. ẽẽ nature: dici¬
te cuius pater ẽ esse substantie.
Ad causam quȩ int̾ nos agit᷑ suffi sex libͦ a¬
cit nob̾. Uerumtam̃ admonendi
estis ut intueamini qđ ait apłs. hiᷤ
qͥ natura ñ sunt dii seruistis. Ubi
certe nos dõ qͥ natura ẽ dͣs seruire
monstrauit. Uos gͦ qͥ dm̃ patre ñ
natura dm̃ ͤ creditis. ubi eũ constitu¬
atis aduertite: tales quales fuert̃ illi¬
quib dictũ. ẽ. his qͥ natura ñ st̃ dii
seruistis. Uos si tales ẽẽ uultis petin
ne uelitis. & dm̃ patrẽ. natura d̾m
c̃ẽ dicatis. eiusq filiũ quẽ ñ gr̃a s¬

Expanded text:
atis esse dicendum, ejusdem Filium cujus Pater est esse naturae; dicite cujus Pater est esse substantiae: ad causam quae inter nos agitur, sufficit nobis. Verumtamen admonendi estis, ut intueamini quod ait Apostolus, His qui natura non sunt dii, servistis : ubi certe nos Deo qui natura est Deus, servire monstravit. Vos ergo qui Deum Patrem non natura Deum esse creditis, ubi eum constituatis, advertite; quibus dictum est, His qui natura non sunt dii, servistis. Vos si tales esse vultis, petimus ne velitis, et Deum Patrem natura Deum esse dicatis: ejusque Filium, quem non gra
Abbreviated transcription (Latin):
Unde cũ apłs diceret nc̃ autẽ cognoscen¬
tes dm̃ correxit ⁊ ait ĩmo cogniti a deo.
qͥd aluid uolens intelligi. nͥ qđ eos ipse
fecerit cognitores suos: Nemo autẽ cog¬
noscit ũm. nͥ qui intelligit illũ ẽe sũmũ
atq in comutabile honũ. cuius participa¬
tione fit bonus. Sicit᷑ d̃s cognouisse.

Expanded text:
us diceret, Nunc autem cognoscentes Deum, correxit et ait, Imo cogniti a Deo : quid aliud volens intelligi, nisi quod eos ipse fecerit cognitores suos? Nemo autem cognoscit Deum, nisi qui intelligit illum esse summum atque incommutabile bonum, cujus participati
Abbreviated transcription (Latin):
ex muliere factũ sub lege: ut eos qͥ sub
lege erant redimeret: ut adoptionẽ fi.¬
lioꝵ reciperemꝰ. Hec gͦ adoptio quanti
sacram̃ti sit. his atq huiusmodi testi¬
moniis satis apparet. Unicũ eñi filium
dͣs habet quẽ genuit de substantia sua.
de qͦ dicit᷑ Cũ in forma di cẽt. non rapi¬
nã arbitratꝰ e̾ esse equał do. Nos autẽ.
ñ de substantia sua genuit. Creatura
tauit. Iste itaq modus qͦ nos õs cũ iam
essemꝰ ab ipso ñ nati s conditi ⁊ instituti:
uerbo suo ⁊ gr̃a sua genuit ut filii eius
c̃emus: adoptio uocat᷑. Unde ioħs dic̃.
Dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri. Qm¬

Expanded text:
iere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Haec igitur adoptio quanti sacramenti sit, his atque hujusmodi testimoniis satis apparet. Unicum enim Filium Deus habet, quem genuit de substantia sua, de quo dicitur: Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Nos autem non de substantia sua genuit; creatura tavit. Iste itaque modus quo nos Deus, cum jam essemus ab ipso non nati, sed conditi et instituti, uerbo suo et gratia sua genuit, ut filii eius essemus, adoptio uocatur. unde Iohannes dicit: dedit 'eis potestatem filios dei fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
misit d̃s̃ sp̃m filii sui in corda nr̃a.
Habes alio loco eundẽ apłm dicentẽ.
Si autẽ sp̃c eius qͥsuscitauit iħm a mor¬
tus. habitat in uobis. Hic utiq sp̃m
patris intelligi uoluit. de qͦ tam̃ allo
loco dic̃. Quisqͥs autẽ sp̃m xp̃i ñ¬

Expanded text:
Misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra. Habes alio loco eumdem apostolum dicentem, Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum ex mortuis, habitat in vobis; hic utique Spiritum Patris intelligi voluit: de quo tamen alio loco dicit, Quisquis autem Spiritum C
Abbreviated transcription (Latin):
in corda nr̃a. Nunqͥd duo sunt: aliuᷤ
patris alius filii: Absit. Unũ enim
corpus ait cũ significaret ȩccłiã mox¬
q addidit. ⁊ unus sp̃c. Ee uide quomͦ
ut etiã patrẽ nominet. Sequit᷑ ergo.
Una fides unũ baptisina: unꝰ ds ⁊ patͣ

Expanded text:
in corda nostra . Nunquid duo sunt, alius Patris, alius Filii? Absit, Unum enim corpus ait, cum significaret Ecclesiam, moxque addidit, et unus spiritus ; et vide quomodo ut etiam Patrem nominet. Sequitur ergo: Una fides, unum baptisma, unus Deus et pater
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ dicente apło nunc autẽ cognos¬
centes dm̃n ĩmo cogniti a do. fas ẽ ut cre¬
damꝰ qđ eos tc̃ cognouerit d̾s p̃cognitos
ante constitutionẽ mundi: sed tẽ cogno¬
uisse dictus ẽ: qđ tẽ ut cognosceret᷑ effecu¬
SIcut recte dicit᷑ õs facere qͥcqͥd ipso
in nob̾ operante fecerimꝰ: ita recte
ditit᷑ ds quiescere. cũ eius munere reqͥ¬
centes dm: imino cogniti a dõ. Neq eñi
tc̃ ñ eos cognouerat ds̃ p̃cognitos uide¬
licet ante constitutionẽ mundi: sed q
tc̃ ipsi eũ illius munere ñ suo merito
uel facultate cognouerant: maluit
tropice loqͥ. ⁊ tc̃ ab illo cognitos dicere
cũ eis cognoscendũ se p̃stitit. & uerbũ
corrigere quasi hoc minus recte dixe¬
rit qđ ꝓpͥe dixerat: quã sinere ut boc
sibi arrogarent se potiusse qđ eis pos¬
se ille donauerat. Dies obseruatis¬

Expanded text:
 nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo, fas est, ut credamus, quod eos tunc cognouerit deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecSicut recte dicitur Deus facere, quicquid ipso in nobis operante, fecerimus: ita recte dicitur requiescere, cum eius munere requcentes deum, immo cogniti a deo. neque enim tunc eos cognouerat deus, praecognitos uidelicet ante constitutionem mundi; sed quia tunc eum ipsi illius munere. non suo merito uel facultate cognouerant, maluit tropice loqui, ut tunc ab illo cognitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit, et uerbum corrigere, quasi hoc minus recte dixerit, quod proprie dixerat, quam sinere, ut hoc sibi adrogarent se potuisse, quod eis posse ille donauerat. Hic ergo i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ singuli. hoc ꝓprie uocari oportuit
cũ qui ñ e̾ unius eoꝵ s in qͦ cõmunitas
apparet amboꝵ. Cur gͦ ñ credamus
qd̾ etiã de filio ꝓcedat᷑ sp̃c sc̃s: cũ filii
qͦq ipse sit sp̃c  Si eñim ñ ab eo ꝓ¬
cederet: ñ post resurrectione se rep̃¬
sentans discipłis suis. insufflasset di¬
cens. accipite sp̃m sc̃m. Quid enĩ
aliud significauit illa insufflatio:

Expanded text:
et singuli, hoc proprie vocari oportuit eum, qui non est unius eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credam quod etiam de Filio procedat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit Spiritus? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suis insufflasset dicens: Accipite Spiritum sanctum . Quid enim aliud significavit illa insufflatio,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ex libro UIsit sp̃m filii sui. clamantẽ abba¬
de corres pͥater : id ÷ nos clamare facientẽ. De¬
tiõe⁊ gr̃a ipso quippe sp̃u. alio loco dicit. As¬
cepimus sp̃m adoptioĩs filioꝵ: in qͦ
clamamꝰ abba pater. Nos gͦ clamamꝰ
s ille clamare dictus ẽ qͥ efficit ut cla

Expanded text:
e: sicut misit Spiritum Filii sui clamantem, Abba, Pater , id est, nos clamare facientem. De ipso quippe Spiritu, alio loco dicit, Accepimus Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Nos ergo clamamus, sed ille clamare dictus est, qui efficit ut cla
Abbreviated transcription (Latin):
đns scđm oꝑa sua. Nã illud tanꝙͣ.
stomachatus ⁊ indignatꝰ etiã male
optasse uidet᷑ apłs. utinã ⁊ absci¬
dant᷑ qͥ uos cont᷑bant. qđ utiq si
consideres ꝑsonã scribentis. magiˢ
eũ elegantissimo ambiguo bene
optasse intelligis. Sunt enĩ spado¬
nes qͥ scipsos abscidert ꝓpt̾ regnũs ent̃c.¬

Expanded text:
ndum opera sua. Nam et illud tanquam stomachatus et indignatus, etiam male optasse videtur Apostolus: Utinam abscindantur qui vos conturbant! Quod utique, si consideres personam scribentis, magis eum elegantissimo ambiguo bene optasse intelliges. Sunt enim spadones qui se ipsos absciderunt propter regnum c
Abbreviated transcription (Latin):
redditus: in defectũ lappsus. Absit.
Quid eͣ gͦ semce ipsũ exinaniuit forma
serui accipiens: Erinanisse se dic-¬
tus e accipiendo inferiorẽ: ñ degene¬
rando ab ȩquali. Qui cũ informa

Expanded text:
redditus? in defectum lapsus? Absit. Quid ergo semetipsum exinanivit, formam servi accipiens? Exinanisse se dictus est accipiendo inferiorem, non degenerando ab aequali. Ergo, fra
Abbreviated transcription (Latin):
sa corripienda sunt corã omib quȩ
ant᷑ secretius: quȩ peccant᷑ secretus.
Distribue tpra. & concordat scriptura.
Sic agamꝰ ⁊ sic agendũ ẽ: ñ solũ qnͣdo
in nos peccat᷑ s⁊ quando peccaturs
ab aliqͦ ut ab altero nesciatur.¬

Expanded text:
sa corripienda sunt coram omnibus quae sa corripienda sunt coram omnibus quae orripienda sunt secretius quae peccantur secretius. Distribuite tempora, et concordat scriptura. Sic agamus, et sic agendum est, non solum quando in nos peccatur, sed etiam quando peccatur ab aliquo, ut ab altero nesciatur
Abbreviated transcription (Latin):
corripiendũ corã omĩb ut ceteri
timorẽ habeant. Si aliquando il¬
lud aliquando illud fecerimus
concordiã scripturarũ tenebimꝰ.
& in faciendo atq obtemperand
non errabimus. Sed dicit in aliquis.
Quando facio illud quando illud: ne tẽ
corripiã ut me ⁊ ipsũ solũ quando de¬
beo corã om̃ib corriꝑe: aut te̾ corripiãse
corã om̃ib quando debeo in secreto de bab¬
cauit: secretũ quęre cũ corrigis qđ
peccauit. Nã sisolus nosti qr peccauit
inte. ⁊ euꝰ uis corã om̃ib arguere:
ñ es corrector s ꝓditor. Attendite
quẽadmodũ iustus ioseph tanto fla¬
gitio qd de uxore fuerat suspicatus
tanta benignitate peꝑcit ante quã
sciret unde illa conceꝑat qr grauidã
senserat. & se ad illã non accesfisse
nouerat. Restabat gͥcerta adulte¬
rii suspicio: & tam̃ qr ipse solus sen¬
serat. ipse solus sciebat qͥd de illo
ait eũngłiũ : Ioseph autẽ cũ esset
iustus ⁊ nollet eã diuulgare: uo¬

Expanded text:
rem coram omnibus, ut et caeteri timorem habeant. Si aliquando illud, aliquando illud fecerimus; concordiam Scripturarum tenebimus, et in faciendo atque obtemperando non errabimus. Sed dicit mihi aliquis: Quando facio illud, quando illud: ne tunc corripiam inter me et ipsum solum, quando debeo coram omnibus corripere; aut tunc corripiam coram omnibus, quando debeo in secreto cavit; secretum quaere, cum corrigis quod peccavit. Nam si solus nosti quia peccavit in te, et eum vis coram omnibus arguere; non es correptor, sed proditor. Attende quemadmodum vir justus, Joseph, tanto flagitio quod de uxore fuerat suspicatus, tanta benignitate pepercit, antequam sciret unde illa conceperat: quia gravidam senserat, et se ad illam non accessisse noverat. Restabat itaque certa adulterii suspicio: et tamen quia ipse solus senserat, ipse solus sciebat, quid de illo ait Evangelium? Joseph autem cum esset vir justus, et nollet eam divulgare.
Abbreviated transcription (Latin):
Ittende qͥd dimiser̃t. Doles qr hoc
dimiser̃t: uide qͦ se inseruerunt.
Audi.  fide errauert & inseruert
se dolorib multis. Sed qͥ uolunt
diuites fieri. Aliud est eẽ diuitem.
aliud uelle fieri diuitẽ. Hic cupi¬

Expanded text:
Attende quid dimiserunt. Doles quia hoc dimiserunt: vide quo se inseruerunt. Audi: A fide pererraverunt, et inseruerunt se doloribus multis. Sed qui? Qui volunt divites fieri. Aliud est, esse divitem; aliud, velle fieri divitem. Di
Abbreviated transcription (Latin):
litate regens ꝓrimũ. alter ꝓpt̃ suã:
pͣcessert̃ in angłis alter in bonis altͣ
in malis. de distinxert conditas in
genere humano ciuitates duas sub
admirabili ⁊ in effabili ꝓuidentia
dĩ cuncta quȩ creat administrantis
⁊ ordinantis. alterã iustoꝵ. alterã
inquoꝵ. Quarũ etiã quadam
tprali cõmixtione ꝑagitur scłm.
donec ultimo iuidicio separent᷑. &
altera comuncta angłis bonis in
rege suo uitã consequat᷑ eternam.
altera coniuncta angłis malis in¬
ignẽ cũ rege suo mittatur eternũ.

Expanded text:
litatem regens proximum, alter propter suam - litatem regens proximum, alter propter suam - praecesserunt in angelis, alter in bonis, alter in malis, et distinxerunt conditas in genere humano ciuitates duas sub admirabili et ineffabili prouidentia dei cuncta, quae creat, administrantis et ordinantis, alteram iustorum, alteram iniquorum. quarum etiam quadam . temporali conmixtione peragitur saeculum, donec ultimo iudicio separentur, et altera coniuncta angelis bonis in rege suo uitam consequatur aeternam, altera coniuncta angelis malis iignem cum rege suo mittatur aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
continuo subiecit amatores pecu¬
niȩ: ab illa generali auaritia cuus
suꝑbia caput ẽ ad hanc specialẽ
descendens que ꝓpͥa hominũ est.
Neq enĩ e̾e̾nt etiã hõmies amatores
pecuniȩ: nisi eos putarent excel¬
lentiores qͦs ditiores. Cui morbo
contraria caritas ñ qͣrit quȩ sua
sunt. id÷ ñ pͥuata excellentia lȩtat᷑
merito gͦ ⁊ ñ inflat᷑. Hi duo amo¬
res quoꝵ alter sc̃s est alter inmun¬
dus: alter socialis alter priuatus.
altͣ cõmuni utilitati consulens
ꝓpt̾ suꝑnã societatẽ. alter etiã rem
comune in potestate ꝓp̾am redigens¬
ꝓptͣ arrogantẽ dñationẽ : alter subditꝰ.
alter emulus do: alter tranqllus. altͣ
turbulentus: alter pacificus. alter
seditiosus : alter ueritatẽ laudibus
errantiũ pͣferens. altͣ quoqͦmͦ laudis
auidus: altͣ amicalis. alt̾ inuidus: alt̃
hoc uolens ꝓximo qđ sibi. altͣ subi¬
cere ꝓximũ sibi. alt᷑ ꝓpt̾ ꝓximi uti¬

Expanded text:
continuo subiecit: amatores pecucontinuo subiecit: amatores pecuniae, ab illa generali auaritia, cuius superbia caput est, ad hanc specialem descendens, quae propria hominum est. neque enim essent etiam homines amatores pecuniae, nisi eo se putarent excellentiores quo ditiores. cui morbo contraria caritas non quaerit, quae sua sunt, id est non priuata excellentia laetatur; merito ergo et non inflatur. Hi duo amores — quorum alter sanctus est, alter inmundus, alter socialis, alter priuatus, alter communi utilitati consulens propter supernam societatem, alter etiam rem communem in potestatem ppropter arrogantem dominationem, alter subditus, alter aemulus deo, alter tranquillus, alter turbulentus, alter pacificus, alter seditiosus, alter ueritatem laudibus errantium praeferens, alter quoquo modo laudis auidus, alter amicalis, alter inuidus, alter hoc uolens proximo quod sibi, alter subicere proximum sibi, alter propter proximi uti
Abbreviated transcription (Latin):
definiuit dicens. Iniciũ om̃is pecͣci¬
i suꝑbia. Cui testimonio. nͥ inconue
omniũ maloꝵ est. auaricia: si aua¬
riciã generalem intelligamꝰ qua
qͥsq appetit aliqͥd ã plius quã opor¬
tet ꝓpter excellentia suã ⁊ quendã
ꝓpriȩ rei amorẽ. cui sapient nom̃
latina lingua indidit cũ appellau̾̃
priuatũ. qđ potius a detrim̃to quã
ab increm̃to dictũ elucet. Omĩs em̃
pͥuatio minuit. Unde itaq uult
eminere suꝑbia. inde in angustias
egestatẽq contruditur: cũ a comu¬
ni ad ꝓpriũ dampnoso sui amore
redigitui: Specialis est autẽ auari
significans. uniuersalem auaritiã
uolebat intelligi dicendo: radix
omniũ maloꝵ ẽ auaritia. Fac eni
& diabolus cecidit: qͥ utiq ñ amau̾
pecuniã. sed ꝓpriã potestatẽ. Pro¬
inde ꝑuersus sui amor priuat sc̃a
societate turgidũ sp̃m: eũq coar¬
tat nuseria. iam ꝑ iniqͥtatẽ saciari
cupientẽ. Hinc alio loco cũ dixisset
crunt enĩ homines se ipsos amantes.

Expanded text:
definiuit dicens: initium omnis peccati superbia. cui testimonio non inconuenomnium malorum est auaritia, si auaritiam generalem intellegamus, qua quisque adpetit aliquid amplius quam oportet propter excellentiam suam et quendam propriae rei amorem . cui sapienter nomen latina lingua indidit, cum appellauit priuatum, quod potius a detrimento quam ab incremento dictum elucet; omnis enim priuatio minuit. unde itaque uult eminere superbia, inde in angustias egestatemque contruditur. cum a communi ad proprium damnoso sui amore redigitur. specialis est autem auaritsignificans uniuersalem auaritiam uolebat intellegi dicendo: radix omnium malorum est auaritia. hac enim et diabolus cedidit, qui utique non amauit pecuniam, sed propriam potestatem. proinde peruersus sui amor priuat sancta societate turgidum spiritum eumque coartat miseria iam per iniquitatem satiari cupientem. hinc alio loco cum dixisset: erunt enim homines se ipsos amantes,
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ aduenerit qͦ manifestentur.
Quȩ de seruo hebreo pͣcipiunt᷑¬
o ut sex annos seruiat ⁊ dimittatur
liber gratis: ne serui .xp̃iani hoc
flagitarent a dnĩs suis. apłica auc-¬
toritas iubet seruos d̾ñis suis ẽẽ sub¬
ditos: ne nom̃ dñi ⁊ doctrina blasphe¬
met᷑. Illud enĩ ex hoc satis constat
in mysterio pͣceptũ: qr ⁊ ꝑtundi
subula eius aurẽ ad postẽ p̃cepit
dͣs. qui libertatẽ illã recusasset.
Est autẽ questus magnꝰ. pietas. cum
sufficientia. Hanc igit᷑ suffici¬
indo doentiã ñ indecent̃ uult quisqͥs uult
nec amplius uult. Alioqͥn ñ ipsã
uult. & ideo nec decent̃ uult.
Hanc optabat ⁊ ꝓ hac orabat. qͥ di¬
cebat. Diuitias ⁊ pauꝑtatẽ ne de¬
deris m̃. constitue autẽ mn quȩ ne¬

Expanded text:
tempus aduenerit, quo manifestentur. tempus aduenerit, quo manifestentur. Quae de seruo hebraeo praecipiuntur, ut sex annos seruiat et dimittatur liber gratis, ne serui christiani hoc flagitarent a dominis suis, apostolica auctoritas iubet seruos dominis suis esse subditos, ne nomen dei et doctrina blasphemetur. illud enim ex hoc satis constat in mysterio praeceptum, quia et pertundi subula eius aurem ad postem praecepit deus, qui libertatem illam rEst autem quaestus magnus pietas cum sufficientia. Hanc igitur sufficientiam non indecenter uult, quisquis uult nec amplius uult; alioquin non ipsam uult et ideo nec decenter uult. hanc optabat et pro hac orabat, qui dicebat: Diuitias et paupertatem ne dederis mihi; constitue autem mihi, quae ne
Abbreviated transcription (Latin):
nob aliqͥd ⁊ nos agere debemus.
Studere debemꝰ. conari debenius.
& in eo gr̃as agere in qͦ potuerimꝰ :
in eo qd̾ ñ potuerimꝰ orare. Quan¬
do gr̃as agis caue ne dampneris
ingratus. quando autẽ qđ ñdum
habes petis. caue ne remaneas in¬
anis qr impediris. Quoꝵdã homi
nũ peccata manifesta stͣ p̾ceden¬
tia ad iudiciũ. qͦsdã autẽ ⁊ subse.¬
sex libnͦquunt᷑. anifesta ea dicit. de¬
quib clarũ ẽ qͦ animo fiant. Hȩc prȩ¬
cedunt ad iudiciũ: id÷ qr si fuerit ista
subsecutũ iudiciũ: non ẽ temerar iũ.
Subsequunt᷑ autẽ illa quȩ occulta st̃.
qr nec ipsa latebunt tpr̃e suo. Sic &
de bonis factis intelligendũ ẽ. Nã ita
subiungit. Similit᷑ ⁊ facta bona ma¬
nifesta sunt. & quȩcũꝙ alitͣ se habent¬
abscondi ñ possunt. De manifestisg̃
iudicemꝰ: de occultis uͦ do iudiciũ Cex serñ¬
relinquamus: qr ⁊ ipsa abscondi n de ũb en
possunt siue mala siue bona. cum ugłiiu¬

Expanded text:
nobis. aliquid et nos agere debemus. studere debemus, conari debemus et in eo gratias agere in quo potuerimus, in eo quod non potuerimus orare. quando gratias agis, canes, ne damneris ingratus; quando autem quod nondum habes petis, caues, ne remaneas inanis, quia impediris. Coginum peccata manifesta sunt, praecedentia ad iudicium; quaedam autem et subsecuntur. manifesta ea dicit, bus clarum est quo animo fiant. haec praecedunt ad iudicium, id est quia, si fuerit ista subsecutum iudicium, non est temerarium. subseountur autem illa quae occulta sunt, quia nec ipsa latebunt tempore suo. sic et de bonis factis intellegendum est. nam ita subiungit: similiter et facta bona manifesta sunt, et quaecumque se aliter habent, latere non possunt. de manifestis ergo iudicemus, de occultis uero deo iudicium relinquamus, quia et ipsa abscondi non possunt siue mala siue bona, cum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmordia tua. uide utrũ huc aliqͥd
attuleris. Iã uenisti: & tanta inue.¬
si dicere erubescis: apłm audi .¬
chil inquit intulimus in hẽ mindũ
Sed forte qr nichil attulisti. ⁊ hic nł̃¬
ta inuenisti aliqͥd hint tecũ abli¬
turus es.: Et hoc fortasse amore
diuitiarũ trepidas confiteri. Audi
⁊ hoc. Apłs dic̃ qͥ te nͣ palpat. Nichi
intulimus in hc̃ mundũ: utiq qͣn¬
do nati sumꝰ. S nec auferre aliqͥd
possumꝰ: utiq quando de mundo
eximus. Nichil attulisti: nichil
hinc auferes. Quid te inflas contra
pauperẽ: Ecce diues nichil attuli.¬
sti in hc̃ mundũ: sed nec auferre
hinc aliqͥd potes. Qđ dixi de natis
hoc dico de mortuis. Certe qͣndo
aliqͦ casu uetera sepulchra fran¬
gunt᷑ ossa diuitis agnoscant᷑. frgo
diues audi apłm. Nichil int̾ulimꝰ
inhc̃ mundũ. Agnosce: uerũ est

Expanded text:
primordia tua, vide utrum huc aliquid attuleris. Jam venisti, et tanta invesi dicere erubescis, Apostolum audi: Nihil intulimus in hunc mundum . Sed forte quia nihil attulisti, et hic multa invenisti, aliquid hinc tecum ablaturus es? Et hoc fortasse amore divitiarum trepidas confiteri. Audi, et hoc Apostolus dicat, qui te non palpat: Nihil intulimus in hunc mundum : utique quando nati sumus, sed nec auferre aliquid possumus, utique quando de corpore eximus. Nihil attulisti, nihil hinc auferes: quid te inflas contra ant. Ecce, dives, nihil attulisti in hunc mundum: sed nec auferre hinc aliquid potes. Quod dixi de natis, hoc dico de mortuis. Certe quando aliquo casu vetera sepulcra franguntur, ossa divitis agnoscantur. Ergo dives audi Apostolum: Nihil intulimus in hunc mundum. Agnosc
Abbreviated transcription (Latin):
UIdete qͥd duitib dictũ sit. ñ suꝑbe
saꝑe neq sꝑare in incerto duitiarũ¬
suarũ bona oꝑari. tribuere. thesau¬
rirare fundam̃tũ bonũ in futurum.
Pauꝑib autẽ qͥd dictũ ẽ: Qui uolunt
diuites fieri incidunt in temptatio¬
ñẽ. Non dix̃ qͥ diuites st̃: sed qͥ uolunt
diuites fieri. Nã si iã diuites ẽẽnt. al¬
terũ canticũ audirent. Diues audit
ut eroget: pauꝑ audit ne desideret.

Expanded text:
Videte quid divitibus dictum sit: «Non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum», bona operari, tribuere, thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum. Pauperibus autem quid dictum est? «Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem.» Non dixit, qui divites sunt; sed, «Qui volunt divites fieri.» Nam si jam divites essent, alterum canticum audirent: dives audit ut eroget, pauper audit ne desideret.
Abbreviated transcription (Latin):
ant unde iuant. Si enim sic
uendunt: magnã rr̃ uiliuendunt.
Accipiant sustentationẽ necessitatis anͥs.
mercedem dispensationis a dno. Non
enĩ ẽ idoneus ppłs reddere merce demn
illis. qui sibi in karitate euangehi
seruuuit. Non expectant illi mer¬
cedẽ nͥ ⁊ unde isti salutẽ. Dicit enĩ

Expanded text:
ant unde vivant. Si enim sic vendunt, magnam rem vili vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mercedem illis, qui sibi in charitate Evangelii serviunt. Non exspectent illi mercedem, nisi unde et
Abbreviated transcription (Latin):
habet firmissima ueritas: ñ nͥ con
peccatoꝵ quã uetat apłs. Iubet᷑
Iussio ẽ pͣceptio ẽ. audiendũ ẽ faci¬
endũ ẽ: sed nͥ dñs adiuuet remanemꝰ.
Conam᷑ qͥdẽ facere uoluntate: ⁊ nitit᷑
aliqͥd uoluntas: ñ p̃sumat potestas
nͥ adiuuet᷑ infirmitas. Certe enĩ
iussũ ẽ: contine te ipsũ Audi aliũ
locũ scripture. Et cũ scirẽ inqͥt qr
nemo potest ẽẽ continens. nͥ d̃s det.¬

Expanded text:
habet firmissima veritas, Ecclesia ppeccatorum, quam vetat Apostolus. iussio est, praeceptio est; audiendum est, faciendum est. sed nisi deus adiuuet, remanemus. conamur quidem facere uoluntate et nititur aliquid uoluntas; non praesumat potestas, nisi adiuuetur infirmitas. certe enim iussum est: contine te ipsum. audi alium locum scripturae: et cum scirem, inquit, quia nemo potest e
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ habeant. Duo gͦ ista pͣcep¬
ta fr̃s sic audiamꝰ ut nos intelligamꝰ
nos in utroq p̃cepto pacati confti¬
tuam᷑: cũ corde nr̃o nos concorde¬
mus. & scriptura sc̃a in nullo dis.

Expanded text:
e debet. Duo ergo ista praecepta, fratres, sic audiamus, ut intelligamus, et inter utraque praecepta pacati constituamur. Cum corde nostro nos concordemus, et Scriptura sancta in nulla parte
Abbreviated transcription (Latin):
cata sunt. has detestabiliũ onerũ sar¬
cinas portantib hoĩnib ⁊ sub eis fru¬
stra sudantib dñs dicit. Uenite ad me
om̃s qui laboratis ⁊ onerati estis. &. ego¬
uos reficiã. Quomͦ reficit peccatis onera

Expanded text:
cata sunt. Has detestabilium onerum sarcata sunt. Has detestabilium onerum sarcinas portantibus hominibus, et sub eis frustra sudantibus, Dominus dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Quomodo reficit p
Abbreviated transcription (Latin):
Unusqͥsq enĩ ꝓpriũ onus portabit. Nisi
oneris nom̃ sub diu̾sis significationib
acceꝑis: ꝓculdubio putabis eundẽ sibi
in loquendo ẽẽ contrariũ. & hoc in una
sententia. tã uicine positis uerb̃. Qui cũ
paulo ante diceret alt alterius onera
portate: postea dix̃ unꝰqͥsq proprui onus
portabit. S alia sunt onera participan¬
dȩ infirmitatis. alia racionis reddendȩ
d̾o de actib nr̃is. Illa cũ fr̃̾ib susten¬
tanda cõminicantur: hec ꝓpͥa ab uno¬
alter. nec ꝓicit in alterũ. & alia st̃ onera
in quib recte dicis fr̃i porto tecũ. aut
porto ꝓ te. Si gͦ distinctiõe opus e̾: ñ ẽ
facilis intellectus. Contra eos gͦ qͥ puta¬
bant posse hominẽ contaminari pec
ꝓpriũ onus portabit. Itẽ contͣ eos quib
ꝑ hoc posset negligentia subr intrare
ut quasi securi facti qđ ñ contamina¬
rent᷑ peccatis alienis neminẽ cura¬
rent corrigere: inuicẽ onera ura por¬
tate. Breuiter dictũ: breutt̃q distinc.¬

Expanded text:
unusquisque enim proprium onus portabit. nisi oneris nomen sub diuersis significationibus acceperis, procul dubio putabis eundem sibi in loquendo esse contrarium — et hoc in una sententia tam uicine positis uerbis —, qui cum paulo ante diceret: alter alterius onera portate, postea dixit: unusquisque proprium onus portabit. sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia reddendae rationis deo de actibus nostris; illa cum fratribus sustentanda communicantur, haec propria ab unoalter, nec projicit in alterum; et alia sunt onera, in quibus recte dicis fratri, Porto tecum, aut Porto pro te. Si ergo distinctione opus est, non est facilis intellectus. Contra eos ergo qui putabant posse hominem contaminari peccuisque onus proprium portabit. Item, contra eos quibus per hoc possit negligentia subintrare, ut quasi securi facti quod non contaminarentur peccatis alienis, neminem curarent corrigere, Invicem onera vestra portate. Breviter dictum, breviterque distinc