comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orationis uocabitur. Qui enarrauit
mala uentura. & ꝓtinꝰ tẽpłũ ings̾¬
Sꝰ ẽ. ut de illo uendentes et emen¬
tes eiceret: ꝓfecto innotuit. qͥa rui¬
na ppłi maxime ex culpa sacerdotũ
fuit. Cũsionẽ qͥppe descͥbẽs. s uendẽ¬
tes & ementes in tẽplo feriens: in ip¬
so effectu sui oꝑis ostendit. unde ra¬
dix ꝓdiit ꝑditionis. Uos aũ fecistis
illam spelũcam latronũ Qui ad
accipienda munera in tẽplo reside¬
bant: ꝓfecto qͥa qͥbdã ñ dantib le¬
siones exqͥrerẽt. dubiũ non erat.
Domꝰ gͦ orationis spelunca latronũ
facta fuerat: qͥa ad hoc in tẽplo as¬
sistere nouerant: ut aut ñ dantes
munera stucderent corporalit̃ ꝑseqͥ.
aut dantes sp̾ualit̾ necare. Quia uͦ
reclẽptor nr̃ p̃dicationis u̾ba nec
iundignis ꝙ ingratis subtrahit. p̃t¬
ꝗͣ disciplinȩ uigorẽ eiciendo pu̾sos
tenuit. donũ mox gr̃ȩ ostendit.
Et erat cotidie docens in templo.
Hec uixta hystoriã breuit̾ tractan-¬

Expanded text:
Qui enarravit mala ventura, et protinus templum ingressus est, ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Eversionem quippe describens, sed vendentes et ementes in templo feriens, in ipso effectu sui operis ostendit unde radix prodiit perditionis. Vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui ad accipienda munera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesiones exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non donantes munera studerent corporaliter persequi, aut dantes spiritaliter necare. Quia vero Redemptor noster praedicationis verba nec indignis et ingratis subtrahit, postquam disciplinae vigorem ejiciendo perversos tenuit, donum mox gratiae ostendit.otidie in templo. Haec juxta historiam breviter tractan
Abbreviated transcription (Latin):
cucũdant: qͥa ante m̾tis eiꝰ ocłos re¬
ductis iniqͥtatib q̾s ppetrauit. hanc¬
uͫ ao societatẽ suȩ dãpnationis then¬
tes coartant. Et circũdabũt teꝙ co
angustabũt te undiq Maligni sp̃e
undiq ammã coangustant. qͣndo ei
ñ solũ oꝑis uerũ etiã locutionis atq
etiã cogitationis iniqͥtates replicãt.
ut quȩ pͥus se ꝑ multa dilatauit in
scelert. ad extremũ de om̃ib angustet᷑
in retͥbutione. Et ad t̾ram ꝓsternent
te: & filios tuos qͥ in te sunt. Tunc ani¬
ma ꝑcognitionẽ reatus sui ad t̾ram
consternit᷑. cũ caro ꝗͣ uitã suam cre¬
didit redire ad puluerẽ urgetur. T̃c̃
in mortẽ filii illiꝰ cadunt: cũ cogita¬
tiones illicite q̃ mͦ ex illa ꝓcedũt in ex¬
trema uitȩ ultione dissipant᷑. sic̃ scͥp¬
tũ. ẽ. In illa die pibũt om̃s cogitatio¬
nes eoꝵ. Quȩ scilicet durȩ cogitatio¬
nes intelligi etiã ꝑ lapidũ significa¬

Expanded text:
circumdant, quia ante mentis ejus oculos recircumdant, quia ante mentis ejus oculos reductis iniquitatibus quas perpetravit, hanc ad societatem suae damnationis trahentes coarctant. Et circumdabunt te, et coangustabunt te undique. Maligni spiritus undique animam coangustant, quando ei non solum operis, verum etiam locutionis, atque insuper cogitationis iniquitates replicant, ut quae prius se per multa dilatavit in scelere, ad extremum de omnibus angustetur in retributione. Et ad terram consternent te, et filios tuos qui in te sunt. Tunc anima per cognitionem reatus sui ad terram consternitur, cum caro, quae in vitam suam credidit redire ad pulverem urgetur. Tunc in morte filii illius cadunt, cum cogitationes illicitae, quae modo ex illa prodeunt, in extrema vitae ultione dissipantur, sicut scriptum est, in illa die peribunt omnes cogitationes eorum. Quae scilicet durae cogitationes intelligi etiam per lapidum significa
Abbreviated transcription (Latin):
hic diem habet anima pũsa: q̃ tnͣsi¬
torio gaudet in tẽpore. Cui ea quȩ
ad sunt ad pace̾ sũt̃: qͥa dũ reb tem¬
poralib letat᷑ dũ honorib extollit᷑
dũ in carnis uoluptate resoluit᷑. dũ
nulla uenturȩ pęne formidine t̾ir¬
tur. pacẽ ht̃ in dic sua: q̃ graue cdãp¬
nationis suȩ scandalũ habebit in¬
die aliena. Ibi enĩ affligenda ẽ: ubi
iusti lȩtabunt᷑. Nunc aũ abscondi¬
ta sunt ab ocłis tius. Pu̾sa anima
reb p̾sentib dedita. in t̾renis uo¬
luptatib resoluta. abscondit sibi
mala sequentia: qͥa p̾uicdere futura
refugit. qͣ p̾sentẽ lȩticiã ꝑturbent.
Dumq in p̾sentis uitȩ oblectatione
se deserit: qͥd aliuo quã clausis ocłis
ad igne̾ uadit: Quia ueniẽt dies
in te: & circũdabut te mimicitui
uallo. Qui u̾qu̾a sũt humanȩ ani¬
me maioreᷤᷤ ininuci: ꝗͣ maligni sp̃c:
Qui hanc a corpore excũtẽ obsident:
qu in catues amort postã acepto¬
riis delectionib fouent. Quã uallo

Expanded text:
hic diem habet anima perversa, quae transitorio gaudet in tempore, cui ea quae adsunt ad pacem sunt, quia dum rebus temporalibus laetatur, dum honoribus extollitur, dum in carnis voluptate resolvie formidine terretur, pacem habet in die sua, quae grave damnationis suae scandalum in die habebit aliena. Ibi enim affligenda est ubi justi laetabuntur. Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis, perversa anima rebus praesentibus dedita in terrenis voluptatibus resoluta abscondit sibi mala sequentia, quia praevidere futura refugit, quae praesentem laetitiam perturbent. dumque in praesentis vitae oblectatione se deserit, quid aliud, quam clausis oculis, ad ignem vadit: Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo. Qui unquam sunt humanae animae majores inimici, quam maligni spiritus, qui hanc a corpore exeuntem obsident, quam in carnis amore positam deceptoriis delectationibus fovent: quam vallo
Abbreviated transcription (Latin):
tuit suadent: quẽ signis approban¬
tib dm clarescere uident. Quib
ipse ait. Dico uobis: quia si hi tacu¬
Merint. lapides clamabũt. Crucifixo
enõ stabant õs noti eiꝰ a longe:
ligno uidebant.S his tacentib
lapides & saxa regẽ qͥ uenit in nõie
dm̃ magno clamore canebat̃. Emi¬
sit enĩ spͣm & ecce t̾ra mota ẽ. & petre
scissȩ sunt. & monum̃ta aꝑta sunt.¬
ͥ quẽq hoĩes uł timore uł ꝑfidia con¬
fiteri trepidant. hc̃ durissima etiã
elem̃ta dm̃ mundi ac dñm aꝑto
ore p̃dicant. Uerũ altiori mysterio
gentiũ nationes incredulas aliqͣnͣ¬
do ac duricordes lapidu noĩe mõ¬
strat: quib ablato corde lapideo de¬
dit corcarneũ. hoc ẽ sensibile & hu¬
manũ: qͦdnm̃ creatorẽ suũ credere
lauclare. & cerue̾ possent. Et sigͦ tur¬
bȩ tacuerint hõmũ. lapides clama¬
bunt. qͥa cȩcitas ex parte contigit
in isrl. donec plenitudo gentium

Expanded text:
tuit, suadent, quem signis approbantuit, suadent, quem signis approbantibus Deum clarescere vident. Quibus ipse ait: Dico vobis quia si hi tacuerint, lapides clamabunt. Crucifixo Domino stabant omnes noti ejus a longe, ligno videbant, sed, his tacentibus, lapides et saxa Regem qui venit in nomine Domini magno clamore canebant. Emisit enim spiritum, et ecce terra mota est, et petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt: quemque homines vel timore vel perfidia confiteri trepidant, hunc durissima etiam elementa Deum mundi ac Dominum aperto ore praedicant. Verum altiori mysterio gentium nationes incredulas aliquando ac duricordes lapidum nomine demonstrat, quibus ablato corde lapideo dedit cor carneum , hoc est, sensibile et humanum, quo Deum Creatoremque suum credere, laudare, et cernere possent. Etsi ergo turbae tacuerint hominum, lapides clamabunt, quia caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium
Abbreviated transcription (Latin):
qͦo in regno celoꝵ crelentes sꝑante
amantesq ꝑclucat. Dicit᷑ gͦ filius
eqͣlis patri: ũbũ ꝑ qͦd facta sunt
om̃ia. Quod rex esse uoluit ifrł dia¬
natio est. ñ ꝓmotio: miserationis in¬
ditiũ ẽ. ñ potestatis augm̃tũ. Qui
enĩ appellatꝰ est rex in tr̾a iudeoꝵ:¬
hominũ uidelicet & angłoꝵ illuxit.
pulchrȩ sͥinuicẽ in en laude dispen¬
sationis cȩlestia simul & terrena con¬
cuiũt. Quo enĩ nascente glestium
uirtutũ agmina dm̃ laudantia
decantant gła in excelsis do. & in
t̾ra pax hominib: eo de mundi
pͥncipe tumphaturo. moxq se cȩlis
reddituro. mortales uicẽ laudis re¬
ponũt. pax in celo. & gła in excelsis.
Et qͥdam phariseoꝵ de turbis dixe¬
rũt ad illũ. Magister increpa disci¬
płos tuos Mira inuidoꝵ dem̃tia.
Qu̾e magistrũ appellandũ ñ dubitãt.
qͥa uera docentẽ nouerant: huiꝰ ipsi
discipłos qͣsi meliꝰ etdocti. redarguẽ¬
dos autumãt. eũq corrige̾ qͦs insti¬

Expanded text:
coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, Verbum per quod facta sunt omnia, quod rex esse voluit Israel, dignatio est, non promotio; miserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est in terra rehominum, videlicet, et angelorum illuxit, pulchre sibi invicem in ejus laude dispensationis coelestia simul et terrena concinunt. Quo enim nascente coelestium virtutum agmina, Deum laudantia decantant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus , eo de mundi principe triumphaturo, moxque se coelis reddituro, mortales vicem laudis reponunt: Pax in coelo, et gloria in excelsis. Et quidam Pharisaeorum de turbis dixerunt ad illum: Magister, increpa discipulos tuos. Mira invidorum dementia, quem Magistrum appellandum non dubitant, quia vera docentem noverant, hujus ipsi discipulos, quasi melius edocti redarguendos autumant, eumque corrigere, quos insti
Abbreviated transcription (Latin):
qd tunc factũ fuisse phibet᷑ cũ di¬
cit᷑. Et erat docẽs cotidie in tẽplo.
Cũ eñ mentẽ fideliũ ao cauenda
mala subtilit̾ erudit: cotidie in¬
sacerdotũ & scͥbȩ. & pͥncipes plebiᷤ
querebant illũ ꝑdere: & ñ iueni¬
ebant qͥd facerent illi. Uel qͥa co¬
rat de templo: uł qͥa ueniens illo
quasi rex & dñs. a tanta credenti¬
ũ turba laudẽ ymni cȩlestis accę¬
pit. inuidi pͥncipes eũ ꝑdere q̃rebãt.
Om̃is enĩ ppłs suspensꝰ erat: audiẽs

Expanded text:
factum fuisse perhibetur cum dicitur: Et erat docens quotidie in templo. Cum enim mentem fidelium ad cavenda mala subtiliter erudit, quotidie Vesacerdotum et scribae, et principes plebis quaerebant illum perdere, non inveniebant quid facerent illi. Vel quia quorat de templo, vel quia veniens illo quasi Rex et Dominus, a tanta credentium turba laudem hymni coelestis accepit, invidi principes eum perdere quaerebant. Omnis enim populus sus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Uocatis aũ decẽ seriiis suis: dedit
ilł decẽmnas. Denariꝰ numerꝰ ad
legẽ ꝑtinet: ꝓpt̾ decalogũ. Uocat itaq
patfamilias decc̃ seruos: qͥa elegit dis¬
cipłos ꝑluterã legis imibutos. Dat
ilł decẽ innas: qͥa legis dicta spualit̃
intelligenda reuelat. Post passionẽ
qͥppe resurrectionẽq suã aꝑuit illis
sensũ: ut intelligerent scͥpturas.
Alna namq qu̾a greci minã uocant:
centũ dragmis appendit᷑. Et om̃is
scͥptiux sermo. qͥa uitȩ celestis ꝑfec¬
tionẽ suggerit: qͣsi numeri centena¬
rii pondere fulgescit. Et ait illis.
N legotiamini dũ uenio. Uerba inqͥt
legis ac ꝓpħarũ mystica int̾p̃tatione
discussa. ppłis offerte. atq ab eis fidi

Expanded text:
 Vocatis autem decem servis suis, dedit illis decem mnas. Denarius ad legem pertinet propter Decalogum. Vocat itaque paterfamilias decem servos, quia elegit discipulos per litteram legis imbutos. Dat is decem minas, quia legis dicta spiritualiter intelligenda revelat. Post passionem quippe, resurrectionemque suam aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Mina namque, quam Graeci mnan vocant, centum drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. qͥa si cognouisses & tu. fleuit
etenĩ piꝰ redẽptor runã ꝑfide ci-¬
uitatis: quã ipsa sͥ ciuitas ñ cog-¬
noscebat eẽ uenturã. Cui a flente
dño recte dicitur. qͥa si cognouisses &
imminet exultas. Unde & subdit᷑.
u̾se carnis uoluptatib darit. & uentii¬
ra mala ñ ꝓspiceret: in die sua q̃ ad
pacẽ ei eẽ poterant habebat. Cur uͦ
bona p̾sentia ad pacẽ habuerit: ma
en ocłis mala q̃ ĩmineret abscondi¬
ta ñ eẽnt: leta in p̾sentib ꝓsꝑis ñ fu¬
isset. Cui mox etiã pęna q̃ de roma¬

Expanded text:
t etenim pius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur, Quia si cognovisses et imminet, exsultas; unde et subditur: enim carnis se voluptatibus daret, et ventura mala non prospiceret, in die sua quae ad pacem esse ei poterant habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
in suꝑnȩ pacis desideriũ accendit.
Quia uͦ uixta alios eugłistas. ñ disci¬
płi tantũ. s & plurimi de turba ster¬
nebant uestim̃ta sua inuia: possũt
ꝑ eos & hi designari. qui exempla
martyrũ secuti. corpora sua ꝑ absti¬
nentiã edonant. ut dño it̃ ad m̃tẽ
parent. uł exempla bona seqñtib
p̃beant Et cũ appropinquaret ĩa
ad descensum montis oliueti: cȩ¬
ꝑunt onĩs turbȩ descedentiũ gau-
clentes laudare dm̃ uoce magna.
Descendente dño de monte oluiarũ
gaudentes lauclantesq turbȩ si¬
mul & ipse descendũt. qͥa humiliato
sua sponte miscłiȩ auctorȩ neceẽ ẽ
eos qui misccłia plurimũ indigẽt
humilitatis eiꝰ uestigia quantũ p̃¬
ualent imitari. Necee̾ est inꝗͣ nos
intuentes qͦmͦ iħc de monte oliue¬
ti descendit. idẽ cũ in forma łĩ eẽt
humiliauit semet ipsũ factus obe¬
diens usq ad mortẽ mortẽ autẽ
crucis: humiliem᷑ s ipsi sub poten¬
ti manu ei. ut exaltari meream᷑

Expanded text:
in supernae pacis desiderium accendit. Quia vero juxta alios evangelistas non discipuli tantum, sed et plurimi de turba sternebant vestimenta sua in via, possunt per eos etiam hi designari qui, exempla martyrum secuti, corpora sua per abstinentiam edomant, ut Domino iter ad mentem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Et cum appropinquaret jam ad descensum montis Oliveti, coeperunt omnes turbae descea. Descendente de monte Olivarum Domino, gaudentes laudantesque turbae simul et ipsae descendunt. Quia humiliato sua sponte misericordiae auctore, necesse est eos qui misericordia plurimum indigent, humilitatis ejus vestigia quantum praevalent imitari. Necesse est, inquam, nos intuentes quomodo Jesus de monte Oliveti descendit, id est, cum in forma Dei esset humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis , humiliemur et ipsi sub potenti manu ejus, ut exaltari mereamur
Abbreviated transcription (Latin):
sanno p̾terito mense septimo illic
ad diẽ festũ scenophegiȩ uenisse sic̃
iohes memorat. & exinde sex m̃sib
isse. mͦ montẽ oliuarũ ascendisse. mͦ
uidea expulsũ trans iordanẽ abisse.
mͦ in ciuitate deserti q̃ dicit᷑ effrẽ
mansisse cũ discipłis. nũꝗͣ tñ id tẽpo¬
ris galileam fuisse reu̾sũ. Suꝑ om̃ib
gͦ qͣs eũ tanto tẽpore fecisse uiderãt
uirtutib turbȩ dm laulabant
dicentes. B enedictus qͥ uenit rex
ĩ noie dñi. pax in cęlo & gła ĩ excel¬

Expanded text:
terito mense septimo illic ad diem festum Scenopegiae venisse, sicut Joannes memorat, et exinde sex mensibus isse, modo montem Olivarum ascendisse, modo Judaea expulsum trans Jordanem abisse, modo in civitate deserti, quae dicitur Effrem, mansisse cum discipulis, nunquam tamen id temporis Galilaeam fuisse reversum . Super omnibus ergo, quas eum tanto tempore fecisse viderant, virtutibus, turbae Deum laudant, dicentes: Benedictus qui venit Rex in nomine Domini, pax in c
Abbreviated transcription (Latin):
orationis ẽ: uos aũ fecistis illam
speluncã latronũ. qͥa dũ ñnũ qu̾a
pũsi hoies locũ religionis tenent.
ibi malitiȩ suȩ gladiis occidut.
ubi uiuificare ꝓximos orationis
suȩ int̾cessione debuerũt. Tempłu
qͦꝙ & domꝰ dĩ. est ipsa mens atꝙy
conscientia fideliũ. Que si qͣndo in
lesione ꝓrimi pu̾sas cogitationes
ꝓfert: qͣsi in spelunca latrones resi¬
dent. Et simplicit̾ gradientes int̾fi¬
ciunt. qnoo in eos qͥ in nullo sut. lesi¬
onis gladios defigũt. Mens enĩ fide¬
liũ ñ iã domꝰ orationis.s spelunca
latronis ẽ. qnͣdo relicta innocentia
& simplicitate sc̃itatis illud conat᷑
agere. unde ualeat ꝓximis noce̾.
S qͥa contͣ pu̾sa hȩc om̃ia u̾bis redẽp¬
toris nr̃i ꝑ sacras paginas indesi

Expanded text:
onis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Quia dum nonnunquam perversi homines locum religionis tenent, ibi malitiae suae gladiis occidunt, ubi vivificare proximos orationis suae intercessione debuerunt. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium, quae si quando in laesionem proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca latrones resident, et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos, qui in nullo rei sunt, laesionis gladios defigunt. Mens enim fidelium, non jam domus orationis, sed spelunca latronis est, quando relicta innocentia et simplicitate sanctitatis illud conatur agere, unde valeat proximis nocere; sed quia contra perversa haec omnia verbis Redemptoris nostri per sacras p
Abbreviated transcription (Latin):
gi. qͥa uł tim̃tes ppłi tumultũ ñ
inueniebant qͥd facerent ih̃u quẽ
ꝑlere disposuerũt: uł ido iħm
ꝑdere q̃rebant. qͥa suo magisterio
neglecto. pbares ad eũ audienoum
ofluere cernebãt. Libet int̾ea pau¬
cis intueri. qua pulchrȩ legalis um¬
bra paschȩ. nr̃o uͦ paschȩ in qͦ un¬

Expanded text:
i tumultum, non inveniebant quid facerent Jesu, quem perdere disposuerunt: vel ideo Jesum perdere quaerebant, quia, suo magisterio neglecto, plures ad eum audiendum confluere cernebant. Libet interea pacis intueri quam pulchre legalis umbra Paschae, nostro vero Paschae, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
aoductã: ut erdẽ ẽ gentis hebreȩ̃ si pe¬
nituerit. ñ desꝑandã monstret ẽẽ salu¬
tẽ. Soluite inqtͥ & adducite: quȩcũq
enĩ solueritis suꝑ t̾ram. erunt soluta
N & in celis a bierũt aũ qui missi erãt¬
⁊ ꝙ inuenerũt sic̃ dixit illis stantẽ pul¬
lumM arco sc̃bit. pullũ ante ianuã
foris in biuio inuentũ. Ianua autẽ
ipse ẽ. qui ait. Ego sum ianua ouiũ.
per me siqͥs introierit saluabitur.
& ingrediet᷑ & egrediet᷑. & pascua in-¬
ueniet. Quib uitȩ pascuis iste pullꝰ
id ẽppłs gentiũ carebat: qnͣdo ad¬
huc extra hanc ianuã in biuo liga¬
tꝯ stabat. E recte in biuio: qͥa ñ un̾a
certꝰ uitȩ fidiq uiam tenebat: s plu¬

Expanded text:
ductam, ut ejudem etiam gentis Hebraeae, si poenituerit, non desperandam monstret esse salutem. Solvite, inquit, et adducite . Quaecunque enim solveritis super terram, erunt soluta et in coelis . Abierunt autem qui missi erant, et invenerunt, sicut dixit illis, stantem pullum. Marcus scribit pullum ante januam foris in bivio inventum. Janua autem ipse est qui ait: Ego sum janua per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Quibus vitae pascuis iste pullus, id est populus gentium, carebat, quando adhuc extra hanc januam in bivio ligatus stabat. Et recte in bivio, quia non unam certus vitae fideique viam tenebat, s
Abbreviated transcription (Latin):
clłis enĩ peccatoꝵ suoꝵ unꝯqͥsq con¬
strictꝰ erat: nec solũ nationũ s & iu¬
deoꝵ. Oñs enĩ peccauerũt.  egent
gła dĩ. Unde bene apud matħm
asina qͦq cũ pullo alligata reppit᷑.
A sina qͥppe quȩ subiuigalis &edomi¬
ta ugũ legis traxerat. sy nago¬
gã significat. Pullꝰ asine las ciuꝰ
& liber: ppłm nationũ demonstrat.
Cui nemo umꝗͣ hõmũ sedit: io est
nemo rationabiliũ doctoꝵ. frenũ
correptionis qͦ uł lingũa a malo
cohibere. uł in artã uitȩ uiã ux
cogeret᷑: uemo indum̾ta salutis
qͥb sp̃ualit̾ calefieret. utilia suaden¬
do contulerat. Sederet namq illi hõ:
siqͥs ratione utens. eiꝰ stulta depͥm̃¬
do corrigeret. Unde ñ ĩmerito poᷤ¬
sunt duo discipłi ad exhibenda duo
ammalia destinati. iuxta supioris¬
nes. unꝰ in gentes. alt̾̃ in crrcũcionẽ di¬
rectꝰ intelligi. Et notandũ qͦd tres ȩ¬
uangłistȩ qͥ greco sermone scͥpsere. pul¬

Expanded text:
um unusquisque constrictus erat, nec solum nationum, sed et Judaeorum, omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit, et edomita jugum legis traxerat, synagogam significat; pullus asinae lascivus et liber, populum nationum demonstrat, cui nemo unquam hominum insedit, id est, nemo rationabilium doctorum frenum correptionis, quo vel linguam a malo cohibere, vel in arctam vitae viam ire cogeretur; nemo indumenta salutis, quibus spiritaliter calefieret, utilia suadendo contulerat. Sederet namque illi homo, si qui, ratione utens, ejus stulta deprimendo corrigeret. Unde non immerito possunt duo discipuli ad exhibenda Domino animalia destinati, juxta parabnes, unus in gentes, alter in circumcisionem directus intelligi. Et notandum, quod tres evangelistae, qui Graeco sermone scripsere, pul
Abbreviated transcription (Latin):
concinnabant. benedictꝰ qͥ uenit in
noĩe dm̃ rex isrł. Longinqua regio
eccłia ex gentib: de qͣeidẽ homini
nobili qͥ loqͥtur. ego aũ constitutꝰ
sũ rex ab eo. dicit᷑ a patre. Postu¬
la a me & dabo tͥ gentes hereditatẽ
tuã & possessionẽ tuã t̾minos t̾rȩ.
Quȩ uidelicet hereditas ac possessio. bi¬
faria ratione regio longinqua uocat᷑.
qͥa longe ẽ a peccatorib salus. & cum

Expanded text:
o David, benedictus qui venit in nomine Domini , Rex Israel. Longinqua regio Ecclesia est ex gentibus, de qua eidem homini nobili qui loquitur: Ego autem constitutus sum Rex ab eo, dicitur a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quae videlicet haereditas ac possessio, bifaria ratione regio longinqua vocatur: quia longe est a peccatoribus salus . Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
ȩc illis audientib adiciens dix̃
missũ sermonẽ parabolis affirmare
subiectis. Suscepta gͥ ac cõm̃data pę¬
nitentia publicani diuitis. adiciens
parabolam docet sͥ penitentiã magiᷤ
peccatoꝵ quã ustitiã place̾ suꝑboꝵ.
latiq se in gentib de ignorantia le¬
gis humilibꝰ. quã in uideis de iusti
Et qͥa discipłi supͣ audita dñi passione
uł resurrectione ierosolimis implen¬
da. ñ intelligebant quȩ dicebant᷑.
existimantes continuo regnũ li eẽ
uenturũ: hanc eoꝵ ignorantiã illu¬
minans. ostendit se pͥmo regni sui
fidem toto orbe disꝑsurũ. ac sic in
fine mundi iudicẽ om̃iũ scłoꝵ regẽ¬
q uenturũ. D ixit gͦ. Homo qͥdã
nobilis abiit in regionẽ longinqũa:

Expanded text:
ec illis audientibus, adjiciens dixit aemissum sermonem parabolis affirmare subjectis. Suscepta igitur et commendata poenitentia publicani divitis, adjiciens parabolam, docet sibi poenitentiam magis peccatorum quam justitiam placere superborum, latiusque se in gentibus de ignorantia legiQuoniam discipuli supra audita Domini passione vel resurrectione Hierosolymis implenda, non intelligebant quae dicebantur, existimantes continuo regnum Dei esse venturum: hanc eorum ignorantiam illuminans ostendit se primo sui regni fidem toto orbe dispersurum, ac sic in fine mundi judicem omnium saeculorum Regemque venturum. Dixit ergo: Homo quidam nobilis abiit in regionem longi
Abbreviated transcription (Latin):
roneos. De quib apte subiungit᷑.
Soluentib autẽ illis pullũ: dixerunt
dñi eiꝰ ad illos. Quid soluitis pullũ.
Multos qͥppe habebat dũos: qͥ ñ uno
dogmati & suꝑstitioni deditꝰ s pro
libitu immũdoꝵ sp̃uũ ad uarios di¬
u̾sosq miser raptabat᷑ errores. ad si¬
mulachra muta ꝓ ut ducebat᷑ ince¬
dẽs. Deniq uernacła qͣdã scͥpturȩ
ꝯsuetudine cõmune ẽẽ dicit᷑ qͦo m

Expanded text:
bjungitur: Solventibus autem illis pullum, dixerunt domini ejus ad illos: Qui solvitis pullum? Multos quippe habebat dominos, qui non uno dogmati et superstitioni deditus, sed pro libitu immundorum spirituum ad varios diversosque miser raptabatur errores, ad simulacra muta prout ducebatur incedens . Denique vernacula quadam Scripturae consuetudine commune esse dici
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ñ solũ p̾sentẽ usq ad mortẽ crucis
oclerant. s &̾ post resurrectionẽ ei
ĩmiserũt ꝑsecutionẽ apłis: & p̃dicati¬
onẽ regni cȩlestis spreuerũt. Et factũ
ẽ ut rediret accepto regno. Significat
tempꝰ quando manifestissima ce emi¬
nentissima claritate uenturꝰ ẽ: qͥ eis
humił apparuit cũ diceret. Regñu¬
meũ ñ ẽ de hoc mundo Et iussit
uocari seruos. qͥb dedit pecunam:
ut sciret qnͣtũ qͥsꝙ negotiatꝰ eẽt.
Ut sciret inqͥt. ñ qͦ eũ qͥt lateat. cui
uerissime dictũ ẽ. dñe tu om̃ia no¬
sti.s scire dicit. scire om̃s faceret. tẽ
enĩ om̃iũ oꝑa & cogitationes palã
om̃ib ostendunt᷑. qͦmͦ in deutero
scire fatiat. Nemo sane arbitret᷑
ñ aũ & eos qͥb p̾dicatũ ẽ ad iuditiũ
tũc eẽ uocandos. ipsi sũt enĩ pecu¬
nia qu̾a boni serui adqͥsiere m̾can

Expanded text:
crucis oderant, sed etiam post resurrectionem ejus immiserunt persecutionem apostolis et praedicationem regni coelestis spreverunt . Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit cu de hoc mundo . Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non eum quid lateat, cui verissime dictum est, Domine, tu omnia scis : sed sciret dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur, quomodo in Deuteronscire faciat. Nemo sane arbitreturnon autem et eos quibus praedicatum est ad judicium, tunc esse vocandos. Ipsi sunt enim pecunia quam boni
Abbreviated transcription (Latin):
mo: s in om̃i uerbo clĩ. Siqͥs gͦ ñ
uescit᷑ uerbo di: iste ñ uiuit. Aliter.
Hostis nr̃ adhuc in hac uita nos
positos. qͣnto noͥs magiᷤᷤ sͥ rebellare con¬
spicit. tanto ampliꝰ expugnare
contendit. Eos enĩ pulsare neg¬
ligit: qs qͥeto ure possidere sesen¬
tit. Contͣ nosuͦ eo uehem̃tiꝰ incita¬
t᷑. qͦ ex corde nr̃o qͣsi ex iuire ꝓpriȩ ha¬
bitationis expellit᷑. Hoc enĩ in se¬
ipso dñs sub quadã dispensatione
figurauit. qͥdiabolũ ñ nͥ pꝰ baptisma
se tẽptare ꝑmisit. ut signũ nobis
qͦddã futurȩ conũsationis innu¬
eret: qͦd menbra eiꝰ pt quã ad d̃m
ꝓficerent. tunc acriores tẽp̾tationũ
insidias tolerarent. Et duxit il¬
lũ diabolus ꝙ ostendit illi omĩa
Sregna orbis terre: in mom̃to tem¬
poris. Cũ ductꝰ a diabolo ds hõ

Expanded text:
mo, sed in omni verbo Dei. Si quis ergo non vescitur verbo Dei, iste non vivit. Aliter, hostis noster adhuc in hac vita nos positos, quanto magis nos sibi rebellare conspicit, tanto amplius expugnare contendit; eos enim pulsare negligit quos quieto jure possidere se sentit. Contra nos vero eo vehementius incitatur, quo ex corde nostro quasi ex jure propriae habitationis expellitur. Hoc enim in seipso Dominus sub quadam dispensatione figuravit, qui diabolum non nisi post baptisma se tentare permisit, ut signum nobis quoddam futurae conversationis innueret, quod membra ejus postquam ad Deum proficerent, tunc acriores tentationum insidias tolerarent. Et duxit illum diabolus, et ostendit illi omnia regna orbis terrae, in momento temporis. Cum ductus a diab
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ ad tẽptationũ se argum̃ta cõ¬
uertit. S ñ sic̃ nos qͥpuri hoĩes su¬
mꝰ irruente sepe tẽptatione concu¬
tim̃: ita redẽptoris nr̃i aĩa tẽptati¬
onis ẽ neces sitate turbata. Ho ᷤ¬
tisnãq nr̃ ꝙ si in excelsũ mon¬
tẽ eũ ꝑmissꝰassũpsit. si daturũ
se regna mundi ꝑhibuit. si qͦsi in
panẽ uertendos lapides ostñdit.
mentẽ tanĩ mediatoris łĩ & ho¬
minũ tẽptatione quassare ñ ua¬
luit. Sic enĩ dignatꝰ ẽ hȩc extĩꝰ cũc¬
ta susciꝑe. ut tañ eiꝰ mens int̾iꝰ
diumitati suȩ inherẽs inconcuᷤ¬
sa ꝑmane̾t. Qui ysi qnͣdo turba¬
tꝰ spũ infremuisse dicit᷑. ipse di
uinitꝰ disponebat quantũ ipse
humanitꝰ turbaret᷑. ⁊ respon¬
dit ad ilłu iħc. Scͥptũ ẽ. qͥa ñ in
pane solo uiuit homo: s in om̃i
ũbo dĩ. Ideo sic respondit dñs. qͥa
ꝓpositũ ei erat humilitate diabo¬
lũ uincẽ ñ potentia. Simulq ani-¬
madu̾tendũ. qͦͦd nͥ ieiunare cepis¬

Expanded text:
 ad tentationum se argumenta convertit, sed non sicut nos, qui puri homines sumus, irruente saepe tentatione concutimur, ita Redemptoris nostri anima tentationis est necessitate turbata. Hostis namque noster etsi in excelsum montem eum permissus assumpsit, si daturum se regna mundi perhibuit, si quasi in panem vertendos lapides ostendit, mentem tamen Mediatoris Dei et hominum tentatione quassare non valuit. Sic enim dignatus est haec exterius cuncta suscipere, ut tamen ejus mens interius divinitati suae inhaerens, inconcussa permaneret. Qui esti quando turbatus spiritu infremuisse dicitur , ipse tamen divinitus disponebat, quantum ipse humanitus turbareturdit ad illum Jesus: Scriptum est quia non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei. Ideo sic respondit Dominus, quia propositum ei erat humilitate diabolum vincere, non potentia. Simulque animadvertendum quod nisi jejunare coepis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥde annis morat᷑ in deserto: s qͥa
sub spe intrandi in reqͥem sedulꝰ
exercet᷑ septies sena. id ẽ quadragĩ¬
ta duo uiç artissimȩ castra metat᷑.
Quoꝵ ultimo dũ ihm ducẽ suscep̃.
mox aꝑto iordane ꝓmissas olim
sedes deuictis hostib adiit. sicut
& dñs iħe quadragesima sccła ge¬
neratione ex qͦmundꝰ cecitatis pͥscȩ
tenebras abraham credente discus¬
sit adueniensin carne. baptismi
nobis lauachro cęli ianuas pandit:
& ipsi ꝑfecto uirtutũ cursu in qͦ
qd ñ uidemꝰ sꝑantes ꝑ patientiã
expectamꝰ. sub eiusdẽ ut dictũ ẽ
numeri sacram̃to. pt siccatũ xͦ
duce letifluuiũ ꝓmissa patriȩ
cȩlestis ꝑuememꝰ ad regna. Qui
qm̃ ipso quẽ tͥcenariꝰ inchoauit
baptismo totiꝰ sit eccłiȩ sordes ex¬
piaturꝰ. eoꝑdẽ qͦq numeroꝵ mis¬
tica cognatiõ cseclarat qͥa uideli¬

Expanded text:
dem annos moratur in deserto; sed quia sub spe intrandi in requiem sedulus exercetur, septies sena, id est, quadraginta duo viae arctissimae castra metatur: quorum ultimo dum Jesum ducem suscepit, mox aperto Joictis hostibus adiit. Sic et Dominus Jesus quadragesima secunda generatione ex quo mundus aetatis priscae tenebras, Abraham credente, discussit, adveniens in carne, baptismi nobis lavacro coeli januas pandit, et ipsi perfecto virtutum cursu, in quo quod non videmus sperantes per patientiam exspectamus, sub ejusdem ut dinumeri sacramento, post siccatum Christo duce laeti fluvium promissa patriae coelestis perveniemus ad regna. Qui quoniam ipso quod tricenarius inchoavit baptismo, totius sit Ecclesiae sordes expiaturus, eorumdem quoque numerorum mystica cognatio declarat. Quia videli
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tũ editione sũpsisse. ubi scͥptũ
ẽ qͦd arfaxat centũ tͥginta qͥnq
annoꝵ genuerit camnan. & ipse
si utrũq uerũ eẽ possit ds nouerit.
N os simplicit̾ ãmonemꝰ lectorẽ tan¬
tã int̾ utrosq codices in serie tẽpoꝵ
eẽ discrepantiã. ut a diluuio usq
ad natiuitatẽ abrahe in hebraica
ueritate anni. cc.xc .ii. in.lxx. in¬

Expanded text:
tum editione sumpsisse, ubi scriptum est, quod Arphaxad centum et triginta quinque annorum, genuerit Cainan, et ipse si utrumque verum esse possit, Deus noverit. Nos simpliciter admonemus lectorem tantam inter utrosque codices in serie temporum esse discrepantiam, ut a diluvio usque ad nativitatem Abrahae in Hebraica veritate anni CCXCII in
Abbreviated transcription (Latin):
sintͤ auaritia. p̃cib. iactantia pel¬
lat᷑ meritoꝵ. Hȩc de pͥncipiis euan¬
głicȩ dispensationis uno lib ello
dirisse sufficiat: uerũq̃ sequũt᷑ geᷤᷤ¬
ta uł dicta saluatoris. ñ solũ nr̃e
qͥetis & legentiũ cõmodo consu¬
lentes: ab alio magis intueam᷑ ex¬
ordio. Nescio qͦ mͦ enĩ ut augustinꝰ
ait. ita libri termino reficit᷑ lecto¬
risintentio:. sic̃ labor uiatoris hoᷤᷤ¬

Expanded text:
synis avaritia, precibus jactantia pelsynis avaritia, precibus jactantia pellatur meritorum. Haec de principiis evangelicae dispensationis uno libello dixisse sufficiat, verum quae sequuntur gesta vel dicta Salvatoris, non solum nostrae quieti, sed et legentium commodo consulentes, ab alio magis intueamur exordio. Nescio quo enim modo, ut Augustinus ait, ita libri termino reficitur lectoris intentio, sicut labor viatoris hos
Abbreviated transcription (Latin):
qͦsq qͦs aꝑta facinora dȩmone ple-¬
nos agnoscũt. ñ mͦ ñ execrent᷑ ẜ ar¬
guant. s & flexa ceruice adorent
& suscipiant. Unde dicit apls.
tẽ. Qͥ si & hanc saluatoris exẽplo tͥ¬
ũpharĩt. dnm̃ uidelicet dm̃ su¬
ũ adorando. & ꝓ ęternis gaudiis
solulli seruiendo. aderit ꝙ tercia
ciũ uictores de suis uirib extol¬
lat. ⁊ quasi in uirtutũ culmine
positos. ulteriꝰ se iã cade ñ posse
p̾sumãt. Et hoc plane curiosis o¬
culis d̾m tẽptare ẽ. de suis quẽpiã
meritis głari. contra hoc qͦd ipse fi¬
dẽ discipłis augens ait. Cũ ꝑfeceri¬
tis omĩa q̃ p̃cepta st̃ uob̃. dicite.
Serui mutiles sumꝰ: quȩ debuimꝰ
facẽ fecimꝰ. Qͥ cũ alibi p̃ciꝑet ne¬
iusticiã nrãm corã hoĩb faciamꝰ.
in eiꝰdẽ diffinitione. ieiuniũ tan¬
tũ elemosinã atq orationẽ subiũ¬
xit. tͥplici scilicet hostis telo totidẽ
arma defensionis opponẽs. ut ieiu¬
nio concupiscentia carnis. elemo¬

Expanded text:
s per aperta facinora daemone plenos agnoscunt, non modo non exsecrentur et arguant, sed et flexa cervice adorent et suspiciant. Unde dicit Apostolus alvatoris exemplo triumpharint, Dominum videlicet Deum suum adorando, et pro aeternis gaudiis illi soli serviendo, aderit et tertia tium victores de suis viribus extollat, ut quasi in virtutum culmine positos ulterius se jam cadere non posse praesumat. Et hoc plane curiosis oculis Deum tentare est, de suis quempiam meritis gloriari; contra hoc quod fidem discipulis augens, ait: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus, quae debuimus facere, fecimaciamus, in ejusdem definitione jejunium tantum, eleemosynam atque orationem subjunxit, triplici, scilicet, hostis telo totidem arma defensionis opponens, ut jejunio concupiscentia carnis, eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
loqueret᷑ iudeis irascentib & ini
micissimo animo audientib.
nec tñ ualentib in eũ mittere
manꝰ qͥa ñdũ uenerat hora eiꝰ.
Qͥ gͦ palam docendo & arguendo
& tñ inimicoꝵ rabiẽ ualere in se
aliqͥd ñ sinendo. dĩ demonstra¬
bat potestatẽ: idẽ tñ fugiendo &

Expanded text:
loqueretur Iudloqueretur Iudmicissimo animo audientibus, nec tamen valentibus in eum mittere manus, quia nondum venerat hora ejus. Qui ergo palam docendo et arguendo, et tamen inimicorum rabiem valere in se aliquid non sinendo, Dei demonstrabat potestatem, idem tamen fugiendo et
Abbreviated transcription (Latin):
sator tacet Et responden ᷤ iħc ait illi.
Falsas de scͥpturis diabolisagittas:
ueris scͥpturaꝵ frangit clipeis.
Et notandũ qͦd necessaria testimo¬
nia de deuterononio tantũ ꝓ¬
tulerit. ut scdę legis sacram̃ta
monstraret. Non tẽptabis in¬
qͥt dnm dm̃ tuũ. Suggerebat᷑
enĩ tanquã hoĩ. ut signo aliquo
exploraret ipse quantꝰ eẽt. idẽ
quã multũ apud dm̃ posset.
qͦd uitiose fit cũ fit. Pertinet
nãq ad sanã doctͥnã. qnͣdo ha¬
bet qͦd faciat homo: ñ tẽptare
dnĩn dm suũ. Neq enĩ & ipse
saluator ñ poterat tueri disci¬
płos suos: Quib tñ ait. Si uos
ꝑsecuti fuerĩt in una ciuitate:
fugite maliã. Cinꝰ rei pͥor exẽ¬
plũ p̃buit. Nam cũ potestatẽ
haberet ponendi aiãm suã. nec
eã ponẽt nͥ cũ uellet: in egyptũ
tñ infans portantib parentib
fugit: ⁊ ad diem festũ ñ eud ent̾
s latent̾ ascendit cũ alias palã

Expanded text:
sator tacet. Et respondens Jesus, ait illi: sator tacet. Et respondens Jesus, ait illi: Falsas de Scripturis diaboli sagittas veris Scripturarum frangit clypeis. Et notandum quod necessaria testimonia de Deuteronomio tantum protulerit, ut secundae legis sacramenta monstraret. Non tentabis, inquit, Dominum Deum tuum. Suggerebatur enim tanquam homini, ut signo aliquo exploraret ipse quantus esset, id est, quam multum apud Deum posset, quod vitiose fit cum fit. Pertinet namque ad sanam doctrinam, quando habet quod faciat homo, non tentare Dominum Deum suum. Neque enim et ipse Salvator non poterat tueri discipulos suos, quibus tunc ait: Si vos secuti fuerint in una ciuitate. fugite in aliam. cuius rei prior exemplum praebuit. nam cum potestatem haberet ponendi animam suam nec eam poneret, nisi cum uellet, in Aegyptum tamen infans portantibus parentibus fugit. et ad diem festum non euidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam
Abbreviated transcription (Latin):
pinnã tẽpli:ut quẽ gula uł auari¬
tia suꝑare ñ poterat. tẽptet & uana
gła. si forte illũ uł ipsa uictoriȩ suȩ
iactantia deicere queat. Et dirit
illi. Si filiꝰ di es. mitte te hinc deor-¬
sũ. In om̃ib tẽprationib suis hoc
agit diabolꝰ: ut intelligat si filiꝰ
di sit.S dñs sic responsionẽ temꝑat:
ut eũ relinquat ambiguũ. Mitte te
deorsũ. Uox diaboli: qͥsemꝑ om̃s
deorsũ cadere desiderat. Mitte te
inqͥt. Persuadere potest: p̃cipitare
ñ potest. Seriptũ ẽ enĩ qͦd angłis
sinsmandauit de te. ut ꝯseruient¬
te. & qͥa in manib tollet̃ te. ne forte
offendas ad lapide pecłe tuũ. Hoc
innonagesimo psalmo legimꝰ. Ale
lꝰ Certe si uere de saluatore scͥptũ
nouerat. debuerat & illud dicere qͦd
in eodẽ psalmocontͣ se seqͥt᷑. Suꝑ
aspidẽ & basiliscũ ambulabis.: & con¬
culcabis leonẽ & draconẽ. De ange
loꝵ auxilio quasi ad infirmũ loqͥt᷑.
de sui conculcatione quasi tergiuer¬

Expanded text:
avaritia superare non poterat, tentet et vana gloria, si forte illum vel ipsa victoriae suae jactantia dejicere queat. Et dixit illi: Si Filius Dei es, mitte te hinc deorsum. In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit; sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Mitte te deorsum. Vox diaboli qua semper omnes deorsum cadere desiderat. Mitte te, inquit: persuadere potest, praecipitare non potest. Scriptum est enim quod angelis suis mandavit de te, ut te, et quia in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. Hoc in nonagesimo psalmo legimus. Verlus. Certe si vere de Salvatore scriptum noverat, debuerat et illud dicere, quod in eodem psalmo contra se sequitur: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et drlorum auxilio quasi ad infirmum loquitur, de sui conculcatione quasi tergiver
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ. Uides ipsũ diabolũ ñ eẽ in
studio ꝑtinacẽ: cedere uͦ solere
uirtuti. E si inuidere ñ desinat.
tam̃ instare formidat: qͥa freqñ¬
AA tiꝰ refugit triũphari. Audito ita¬
q dĩ noĩe recessit inqͥt usq ad
tẽpꝰ. postea enĩ ñ tẽptaturꝰ s aꝑte¬
G pugnaturꝰ aduenit. quãuis sepe
antiquus hostis postquã m̃ti mẽ
tẽptationũ certam̃ inflixerit.
ab ipso suo certamine ad tempꝰ
recedit. ñ ut illatę malitiȩ finẽ
p̃beat: s ut corda quȩ ꝑ qͥetẽ secu¬
ra reddiderit. repente rediens¬
R̃ faciliꝰ inopinatꝰ irrũpat. Notan
aũ qͦd trib solis tẽptatori ᷤ frau¬
dib expositis. omnẽ tẽytationẽ
dicit eẽ consupmatã. qͥa uideli¬
cet his om̃iũ uitioꝵ origines am¬
plectunt᷑ ꝙ fontes. ioħ̃e actestante
qͥ ait. qͥa omẽ qͦd in mundo ẽ con-¬
cupiscentia carnis ẽ & concupiscen

Expanded text:
it. uides ergo ipsum diabolum non esse in studio pertinacem. cedere uerae solere uirtuti. et si inuidere non desinat, tamen instare formidat, quia frequentius refugit triumphari. audito itaque dei nomine recessit inquit usque ad tempus; postea enim non temtaturus, sed aperte pugnaturus aduenitantiquus hostis postquam menti nostrae tentationum certamen inflixerit, ab ipso suo certamine ad tempus recedit, non ut illatae malitiae finem praebeat, sed ut corda quae per quietem secura reddiderit, repente rediens facilius inopinatus irrumpat. Notandum autem quod, tribus solum tentatoris fraudibus expositis, omnem tentationem dicit esse consummatam, quia, videlicet, his omnium vitiorum origines amplectuntur et fontes, Joanne attestante, qui ait: Quia omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et con
Abbreviated transcription (Latin):
tis antiqͥ nesciꝰ uenena ꝓpinet. di¬
cendũq ñ in pane solo utuit ho¬
mo s in om̃i ũbo cłĩ. uerũ multi
concupiscentia carnis deuicta
mor auaritia pulsant᷑: s aliqͦtiẽs
etiã suꝑant᷑. adeo ut ꝓ oblatis mu¬
nerib diabołu adorare ñ metuat̃.

Expanded text:
tis antiqui nescius venena propinet, ditis antiqui nescius venena propinet, dicendumque: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei . Verum multi, concupiscentia carnis devicta, mox avaritia pulsantur, et aliquoties etiam superantur, adeo ut pro oblatis muneri
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑.Primꝰ inqͥt dixit. Uillã emi ꝙ
necesse habeo exire ꝙ uidere illã.
Et alt̃ dixit. luga boũ emi qͥnq &
eo ꝓbare illa. Et aliꝰ dixit. Urorẽ
duri. ideo ñ possũ uenire Uxoris
qͥppe appetitꝰ sic̃ ꝙ gule at concupiᷤᷤ¬
centiã carnis ꝑtinet. Uille emptio.
quȩ auaritia ñ caret: ad suꝑbiam
uitȩ respicit. Probatio qͥnq uigoꝵ.
id ẽ corporaliũ rerũ curiositas. q̃
e uana gła. ad concupiscentiã refer¬
t̾ ocłoꝵ. nã ꝑ oclõs marime curio¬
sitas preualet. & his quidẽ dñs
qsi fortior facie ad faciẽ tẽptat᷑:
nos uͦ cũ & ipsi ꝑcepto baptismate
grã sp̃s heremũ uirtutũ adimꝰ.
tũ ieiuniũ quadragesimale sus¬
cipimꝰ. id ab illecebͥs scłarib toto
uitȩ nr̃e tempore continẽ dispo¬
umꝰ uł tacitis appetim᷑ insidiis:
uł aliqñdo etiã ꝓximi ore pulsa¬
mͦ. Qͥ cũ blandiens dicit. homo
fortis es. manduca & bibe ⁊ similiᷤ
mane: uidendu ẽ ne nobis serpen¬

Expanded text:
 dicit: Villam emi, et necesse habeo exire, et videre illam. Et alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa . Et alius dixit: Uxorem duxi, ideo non possum venire. Uxoris quippe appetitus sicut et gula ad concupiscentiam carnis pertinet. Villae emptio quae avaritia non caret, ad superbiam vitae respicit. Probatio quinque jugorum, id est, corporalium rerum curiositas, quae est vana gloria, ad concupiscentiam refertur oculorum. Nam per oculos maxime curiositas praevalet. Et his quidem Dominus quasi fortior facie ad faciem tentatur; nos vero cum et ipsi, percepto baptismate gratia Spiritus, eremum virtutum adimus, cum jejunium quadragesimale suscipimus, id est, ab illecebris saecularibus toto vitae nostrae tempore continere disponimus, vel tacitis appetimur insidiis, vel aliquando etiam proximi ore pulsamur. Qui cum blandiens dicit: Homo fortis es, manduca et bibe, et similis mane, videndum est ne nobis serpen
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ &dũlia. S dulia intelligit᷑ ser¬
uitꝰ cõmunis: hoc ẽ siue dõ siue ho¬
mini. siue cuilibet rerũ nat᷑e ex¬
hibita: a qua etiã seruꝰ id ẽ dulos.
grece nom̃ accepit. Lãtriã aũ uo¬
cat᷑ seruitꝰ illa. quȩ soli diumitatiᷤ
cultui debita: neq ulli participã¬
da ẽ creaturȩ. Ande & idolatre nũ¬
cupant᷑. hi qͥ uota p̃ces. ⁊ sacͥfitia

Expanded text:
citur et δουλεία. Sed dulia intelligitur sercitur et δουλεία. Sed dulia intelligitur servitus communis, hoc est, sive Deo, sive homini, sive cuilibet rerum natura exhibita; a qua etiam servus, id est, δοῦλος, Graece nomen accipit. Latria autem vocatur servitus illa, quae soli divinitatis cultui debita, neque ulli est participanda creaturae. Unde et idololatrae nuncupantur hi qui vota, preces et sacrificia,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa mͥ tradita st̃. ꝙ cui uolo do illa.
Tu gͦ ꝓcidens si adoraueris corã me:
Tert̃ tua om̃ia. Arrogans & suꝑb etiã.
hoc de iactantia loqͥt᷑. ñ qͦoͦ in toto
mundo habeat potestatẽ ut possit
omĩa regna dare diabolus. cũ sciamꝰ
plerosq scõs uiros a do reges factos.
Si inqͥt ꝓcidens ad oraueris corã me.
Ergo qͥ adoraturꝰ ẽ cdiabołu añ corru¬
it Et respondens ił̾c dirit illi Scͥp¬
tũ ẽ cłũm dm̃ tuũ adorabis: & illi
soli seruies. Dicens diabolꝰ saluatori.
siꝑcidens ad oraueris me: e contͣrio
audit qͦd ipse magis ad orare eũ de¬
beat dñm & dm̃ suũ. Querit forte
Raliqͥs qͦmͦ conueniat qͦd hic p̃cipit᷑
dño soli seruiendũ. apłiu̾bo qͥ dicit
ꝑ caritatẽ seruite inuicẽ. S huic faci¬
le grecȩ linguȩ ex qͦͥ scͥptura tͣnslata
ẽ origo satis facit. in qua seruitꝰ du¬
ob modis ac diũsa significatione
solet appellari. Dicit᷑ enĩ lãtrĩa di¬

Expanded text:
a mihi tradita sunt, et cui volo, do illa. Tu ergo procidens si adoraveris coram me, erunt tua omnia. Arrogans et superbus etiam hoc de jactantia loquitur, non quod in toto mundo habeat potestatem, ut possit omnia regna dare diabolus, cum sciamus plerosque sanctos viros a Deo reges factos. Si, inquit, procidens adoraveris coram me. Ergo qui adoraturus est diabolum, ante corruit. Et respondens Jesus dixit illi: Scriptum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. Dicens diabolus Salvatori: Si procidens adoraveris me, e contrario audit quod ipse magis adorare eum debeat, Dominum et Deum suum. Quaerit forte aliquis quo modo conveniat, quod hic praecipitur, Domino soli scharitatem servite invicem . Sed huic facile Graecae linguae, ex qua Scriptura translata est, origo satisfacit, in qua servitus duobus modis ac diversa significatione solet appellari. Dicitur enim λατρεία, di
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ suũ inmundũ uenisse cogno¬
uit: unde & ꝑ obsessũ hominẽ
dixit. Qͥd nobis & tibi filidĩ᷑ Ue¬
nisti huc añ tẽpꝰ torquere nos. Qͥ
tam̃ priꝰ cũ hunc passibiłe cerne¬
ret. cũ posse mortalia ꝑpeti huma¬
nitatis uideret. om̃e qͦd de eiꝰ diui¬
nitate suspicatꝰ ẽ ei fastusuȩ suꝑ¬
biȩ in dubiũ uenit. Nichil qͥppe¬

Expanded text:
rem suum in mundum venisse cognorem suum in mundum venisse cognovit, unde et per obsessum hominem dicitur: Quid nobis, et tibi, Fili Dei? Venisti huc ante tempus torquere nos . Qui tamen prius cum hunc passibilem cerneret, cum posse mortalia perpeti humanitatis videret, omne quod de ejus divinitate suspicatus est, ei fastu suae superbiae in dubium venit. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
inspe pacis: quȩ ꝑfecta ñ erit nͥ
cũ corpꝰ nr̃m cuiꝰ expectamꝰ re¬
dẽptionẽ. induerit ĩmortalita¬
tẽ. Qsͦ ñdũ adipiscendo głam᷑:
s sꝑando iã pascim᷑. Utrũq apłs
simul nos agere ostendit dicens.
spe gaudentes. intͥbulatione
patientes: tã quã illud eẽt inci¬
bo. hoc in ieiumo.Simul enĩ
nitate presentis scłi ieumamꝰ.
ꝙ futuri ꝓmissione reficim᷑. hic
ñ apponentes cor: illic pascentes
sursũ cor. Q aũ dñs consũpinatiᷤᷤ
ieunii dieb esuriit. cũ de moyse
uł helia ieiunantib nichil tale sit
scͥptũ. ideo factũ est. ne ab illo tẽp¬
tando pauens hostis aufugeret:
quẽ cũ tot signis cęlestib p̾cona¬
tũ. tũ etiã uiris excellentissimis
mabstinendo uideret ȩquatũ.
Csuriit enĩ humilisds̃ homo: ne
inumco innotescat sublimis
homo ds. Dirit aũ illi diabolus.
Si filiꝰ di es: dic lapidi huic ut pa¬
Gnisfiat. Antiquus hostis redẽp¬
torẽ humani generis debellato¬

Expanded text:
fecta non erit, nisi cum corpus nostrum cujus exspectamus redemptionem, induerit immortalitatem, quod nondum adipiscendo gloriamur, sed sperando jam pascimur. Utrumque Apostolus simul nos agere ostendit, dicens: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Tanquam illud esset in cibo, hoc in jejunio. Simul enim nitate praesentis saeculi jejunamus, et futuri promissione reficimur, hic non apponentes cor, illic pascentes sursum cor. Quod autem Dominus consummatis jejunii diebus, esuriit, cum de Moyse, vel Elia jejunantibus nihil tale sit scriptum, ideo factum est, ne ab eo tentando pavens tristis aufugeret, quem cum tot signis coelestibus praeconatum, tum etiam viris excellentissimis in abstinendo videret aequatum. Esuriit enim humilis Deus homo, ne inimico innotescat sublimis homo Deus. Dixit autem illi diabolus: Si Filius Dei es, dic lapidi huic ut panis fiat. Antiquus hostis redemptorem humani generis debellato
Abbreviated transcription (Latin):
digens. Hic enĩ ostendebat in se
nrm laborẽ. illic autẽ in nobis su¬
ã consolationẽ: quadragenis dieb
utrũq diffiniens. Quo numero
quadragesimo huiꝰ scłi significa¬
ri uidet᷑ excursꝰ. in his qͥ uocant᷑
ͥ adimplere. Decẽ namq p̃cepta s t̃
& quadriꝑtitꝰ ẽ mundꝰ. E decẽ qua¬
druplicata. quadraginta fatiut̃:
qm̃ qui redepti sũt adño de regi¬
onib congregauit eos: aboriente
& occidente ꝙ aquilone & mari. Ie¬
carnis: uelut clamabat. Abstinete
uos a desideriis huiꝰ scłi. Mlandu-

Expanded text:
digens. Hic enim ostendebat in se digens. Hic enim ostendebat in se laborem nostrum, illic autem in nobis suam consolationem, quadragenis diebus utrumque definiens. Quo numero quadragesima hujus saeculi significare videtur excursus in his qui vocantur . Decem namque praecepta sunt et quadripartitus est mundus, et decem quadruplicata quadraginta faciunt. Quoniam qui redempti sunt a Domino, de regionibus congregavit eos, ab Oriente et Occidente, ab Aquilone et mari. Jecarnis, veluti clamabat: Abstinete vos a desideriis hujus saeculi. Manduca