comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ⁊ malũ uolendo mortua erat. et bonũ ignorando ceca Iã ui¬
uit ⁊ã uiget. iã stat ĩ bono.s ope et opere uerbi Stat manu
uerbi leuata ueluti suꝑ pedes duos deuocionẽ ⁊ agnicionẽ:
Stat inquã. s sibi putet dictũ: Qui se existimat starei ui¬
deat ne cadat: Putas uł stare ꝑ se possit. que surgere ꝑse nͣ po¬
Impulsꝰ eu̾s sũ ut cad̾em. ⁊ d̾ suscep̃ me Queris qͥs ille ĩpulsor.:
Nͥẽ unꝰ: Ipulsor diabolꝰ ẽ. ĩpulsor mũdꝰ. ĩpulsor hõ: Qs iste hõ
sit qͣrisͦ Qͥq sui Noli mirari usq ad eo hõ ĩpulsor sibi ẽ.: ut
suimet p̃cipitator. ñ ut sit qd̃ ab altero ĩpulsore formides
si ipse a te ꝓpͥas contineas manꝰ: Quis enĩ ĩqͥt uob̾ nocere po¬
terit. si boñi emulatores sueritis : Manꝰ tua. consens t̾uus
Si diabolo suggerente uł scło suadente qd̾ ñ oportet assensum

Expanded text:
Nam et malum volendo mortua erat, et bonum ignorando caeca. 3. Jam viNam et malum volendo mortua erat, et bonum ignorando caeca. 3. Jam vivit, jam videt, jam stat in bono, sed ope et opere Verbi. Stat manu Verbi levata veluti super pedes duos, devotionem et agnitionem. Stat, inquam, sed sibi putet dictum: Qui se existimat stare, videat ne cadat . Putasne stare per se possit, quae surgere per se non poImpulsus eversus sum ut caderem, et Dominus suscepit me . Quaeris quis ille impulsor? Non est unus. Impulsor diabolus est, impulsor mundus, impulsor homo. Quis iste homo sit quaeris? Quisque sui. Noli mirari. Usque adeo homo impulsor sibi est, et suimet praecipitator, ut non sit quod ab altero impulsore formides, si ipse a te proprias contineas manus. Quis enim, inquit, vobis nocere poterit, si boni aemulatores fueritis? . Manus tua, consensus tuus. Si diabolo suggerente, vel saeculo suadente quod non oportet, assensum
Abbreviated transcription (Latin):
sentias: fuge ad illũ qui abuer sat᷑ ꝑ quẽ tał sias. cui iã non
adu̾set᷑ ut blandiat᷑ qui minabat᷑. et sit ad ĩmittandũ efficacior infusa
grã. quã intensa ira: Hec prima ut opinor necessitas. ob quã aĩa
incip̃ querere uerbũ S si ignoras quid ille uelit cui iã uolunta
Et ne hoc leue existimes memineris scriptũ. quia ignorans ig¬
norabit᷑ Scire uis quid consulã et in hac necessitate: quod
in prima: Meo consilio nuno qͦ ibis ad uerbũ. et docebit te uiã
suas. ne uolendo quidẽ s ignorando bonũ dũ curris contingat
excurrere. et errare in inuio ⁊ ñ in uia. lux est enĩ uerbũ. de¬
claracio deniq sermonũ illuminat .⁊ in . dat par: Beatꝰ es si dic
tua cuius ĩmutata uoluntas. cuius illuminata racio ẽ ut
bonũ ⁊ uelit et nouerit In altero uitã. in altero uisũ recepit:

Expanded text:
sentias. Fuge ad illum qui adversatur, per quem talis fias cui jam non sentias. Fuge ad illum qui adversatur, per quem talis fias cui jam non adversatur, ut blandiatur qui minabatur, et sit ad immutandum efficacior infusa gratia, quam intensa ira. 2. Haec prima, ut opinor, necessitas, ob quam anima incipit quaerere verbum. Sed si ignoras quid ille velit cui jam voluntatcientiam? . Et ne hoc leve existimes, memineris scriptum, quia ignorans ignorabitur . Scire vis quid consulam et in hac necessitate? Quod in prima. Meo consilio nunc quoque ibis ad Verbum, et docebit te vias suas, ne volendo quidem, sed ignorando bonum, dum curris, contingat excurrere, et errare in invio, et non in via. Lux est enim verbum. Declaratio denique sermonum illuminat, et intellectum dat tua, cujus immutata voluntas, cujus illuminata ratio est, ut bonum et velit, et noverit. In altero vitam, in altero visum recepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Et pͥmũ qd̾ primũ ÷ uidete. quẽ admodũ consentiat ad cor¬
et iudex tortori Quid consultiꝰ Uerbi consiliũ est ni fal¬
lor se aduersariũ ꝓtestantis. qd adu̾set᷑ carnalib desideris
nrĩs. dũ dicit. sem̃ꝑ hii errant corde  Tu uͦ qͥ ħ audis si paues
ceperis uele sugere auentura ira. credo sollicitꝰ eris qm huc
confentias adusario. ꝗͥtͥ illã tã t̾ribilit̾ intentare uidet᷑ ad
istud ĩpossibile nͥ dissentias tecũ. nͥ tibimet adu̾seris. nisigͣui
et iuqili lucta tu ipse cont᷑te ipsũ infatigabilit̾ p̃lieris. p̾etre¬
mo n ualefacias inueteratȩ consuetudini innateq affecti¬
omi id quidẽ durũ: Si tuis at tẽptaueris uirib tale erit
ac si in unodigitorũ tuorũ torrentĩ impetũ sistereiaut
ipsũ denuo coneris iordanẽ conuertere retrorsũ: Quid
facies : Quere uerbũ cui consentis. ipso faciente ut con¬

Expanded text:
Et primo, quod primum est, videte quemadmodum consentiat ad corEt primo, quod primum est, videte quemadmodum consentiat ad corjudici, et judex tortori . Quid consultius? Verbi consilium est, ni fallor, se adversarium protestantis, quod adversetur carnalibus desideriis nostris dum dicit: Semper hi errant corde . Tu ergo qui haec audis, si pavens coeperis velle fugere a ventura ira, credo sollicitus eris, quomodo huic consentias adversario, qui tibi illam tam terribiliter intentare videtur. At istud impossibile, nisi dissentias tecum, nisi tibimet adverseris, nisi gravi et vigili lucta tu ipse contra te ipsum infatigabiliter praelieris; postremo, nisi valefacias inveteratae consuetudini, innataeque affectioni. Id quidem durum. Si tuis attentaveris viribus, tale erit, ac si in uno digitorum tuorum torrentis impetum sistere, ant ipsum denuo coneris Jordanem convertere retrorsum. Quid facies? Quaere verbum cui consentias, ipso faciente ut con
Abbreviated transcription (Latin):
et iterare suꝑfluũ ꝓpt̾ quosdã tñ qui ñ int̾fuerunt cũ tͣcta¬
ret᷑ dico aliqͥd breuit᷑. et qd̃ fortasse ne hos qͥdẽ qui int̾suert̃
audire pigebit: Nec enĩ totũ dici potuit: Querit aĩa u̾bũ
cui consentiat ad correptionẽ. qͦ illuminet᷑ ad cognicionẽ. cui
innitat᷑ ad uirtutẽ qͦ reformet᷑ ad sapientiã. cui conforme¬
t᷑ ad derorẽ. cui maritet᷑ ad fecunditatẽ. qͦ fruat᷑ ad iocundi¬
tatẽ. ꝓpt̃ has omnes causas querit aĩa uerbũ Nõ abigo eẽ quã.¬
plureiꝰ ⁊ alias. s he interĩ occurrerunt Poterit aũ si cui cordi
suerit facile alias atq alias adutere in semet ipso Si quidẽ mł
te sunt au̾siones nr̃ȩ. multȩ et infinitȩ anime neressitates.
et anxictatũ ñ ÷ nu̾merꝰ. At u̾bũ dicius pleniꝰq suꝑhabun¬
dat in bonis. ut pote sapientia uincens maliciã. uincens in
bonis mala Et nunc harũ quas posui accipite racionem

Expanded text:
t iterare superfluum: propter quosdam tamen, qui non interfuerunt cum tractaretur, dico aliquid breviter, et quod fortasse ne hos quidem qui interfuerunt, audire pigebit. Nec enim totum dici tunc potuit. Quaerit anima Verbum, cui consentiat ad correptionem, quo illuminetur ad cognitionem, cui innitatur ad virtutem, quo reformetur ad sapientiam, cui conformetur ad decorem, cui maritetur ad fecunditatem, quo fruatur ad jucunditatem. Proper has omnes causas quaerit anima Verbum. Non ambigo esse quamplures et alias: sed hae interim occurrunt. Poterit autem, si cui cordi fuerit, facile alias atque alias advertere in semetipso. Siquidem 1562 multae sunt aversiones nostrae, multae et infinitae animae necessitates, et anxietatum non est numerus. At Verbum ditius pleniusque superabundat in bonis, utpote Sapientia vincens malitiam, vincens in bonis mala. Et nunc harum, quas posui, accipite rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
lim. s differo in diem alterum et horam liberiorẽ: Anñ necessarie uob̃
tunc experiri licebit. tantum mͥ oportunitatẽ facultatem obitineant
uata ur̃a ad proferendum quod sentio. in uestram ipsorum edificaci¬

Expanded text:
lim; sed differo in diem alterum, et horam liberiorem. An vero necessarie, vobis lim; sed differo in diem alterum, et horam liberiorem. An vero necessarie, vobis tunc experiri licebit: tantum mihi opportunitatem facultatemque obtineant vota vestra ad proferendum quod sentio, in vestram ipsorum aedificati
Abbreviated transcription (Latin):
transsiguratũ. ⁊ nichilominus suꝑna testificatũ uoce habes in ior¬
dane similit̾ et colũbam designantem. ⁊ uocem testisicantem: It a
hec duo ubiq parit̾ uox et siꝗnũ ad intraducendã fidemi ex diuina
largitate concurrunt. ut latus ad animã ꝑ utrasq fenestras ing̾ssus
patent ueritati: Sequit᷑. ficus protulit grossos suos: Non comedamꝰex eis. nec enĩ
esui habiles sunt ob inmarutitatẽ sui Ponarum sicuũ habent similitudi¬
nem. nonsaporem. forte ꝯpocritas designantes: Non abiciamus tam̃. alias fo¬
sitan his opus habebimus: Alioquin satis ꝑ seipsos leuit̃ et ante tempꝰ cadent. sicutt
fenum tectorũ quod priusquã euellat᷑ exaruit quad ego de ypocritis dictum
reor Non sine causa tam̃ in carmine nuptiali eorum menciofacta est:
Crunt sine dubio et si non esui. usui qualic̾q Multa in nuptiis pret̃ dapesne¬

Expanded text:
transfiguratum, et nihilominus superna testificatum voce . Habes in Jortransfiguratum, et nihilominus superna testificatum voce . Habes in Jordane similiter et columbam designantem, et vocem testificantem . Ita haec duo ubique pariter, vox et signum, ad introducendam fidem ex divina largitate concurrunt: ut latus ad animam per utrasque fenestras ingressus pateat veritati. 10. Sequitur: Ficus protulit grossos suos. Non comedamus ex eis: nec enim esui habiles sunt ob immaturitatem sui. Bonarum ficuum habent speciem, sed similitudinem, non saporem, forte hypocritas designantes. Non abjiciamus tamen, alias forsitan his opus habebimus. Alioquin satis per se ipsos leviter, et ante tempus cadent, sicut fenum tectorum, quod priusquam evellatur exaruit ; quod ego de hypocritis dictum reor. Non sine causa tamen in carmine nuptiali eorum mentio facta est. Erunt sine dubio, etsi non esui, usui qualicunque. Multa in nuptiis praeter dapes ne
Abbreviated transcription (Latin):
s. ex iusu confirmacio est: Sonuit uox splenduit flos: et ueritas
de t̾ra orta est ꝑ fidelium confessionem. uerbo signoq concurren¬
tibusin testimonium fidei Testimonia ista credibilia facta st̃ ni¬
mis. dum flos uoci. auri oculus attestaret᷑: Audita uisa confirmat.
ut duorum testimoniũ. auris loqͦr ⁊ oculi. ratũ sit : Propterea dñs
certitudo Cadem sane in b̾ui etiã unierse t̾rę persuasio facta ÷
e eodem arqum̃ti compẽdio Que audistis inquit ⁊ uidistis Ouer¬
bum abuiatũ attam̃ uiuũ ⁊ efficax haud dubuis ꝓfecto assero. qd̃
aurib oculis q. ꝑcepi: Intonat tuba salutarisi coruscant miracula. et
mundus credit. Cito ꝑsuadet᷑ qd dicit᷑. dum qd stupet᷑ ostendit᷑ Ha¬
besaũ qds profesti apłi p̃di cauerunt ubiq dnõcooperante et sermonẽ
confirmante sequentib signis: habes in monte stupenda claritate

Expanded text:
sed ex visu confirmatio est. Sonuit vox, splenduit flos, et veritas sed ex visu confirmatio est. Sonuit vox, splenduit flos, et veritas de terra orta est per fidelium confessionem, verbo signoque pariter concurrentibus in testimonium fidei. Testimonia ista credibilia facta sunt nimis, dum flos voci, auri oculus attestatur. Audita visa confirmant, ut duorum testimonium auris loquor et oculi ratum sit. Propterea Dominus certitudo. Eadem sane in brevi etiam universae terrae persuasio facta est, et eodem argumenti compendio. Quae audistis, inquit, et vidistis. O verbum abbreviatum, attamen vivum et efficax! Haud dubius profecto assero, quod auribus oculisque percepi. Intonat tuba salutaris, coruscant miracula, et mundus credit. Cito persuadetur quod dicitur, dum quod stupetur, ostenditur. Habes autem quia profecti apostoli praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis . Habes in monte stupenda claritate
Abbreviated transcription (Latin):
lata resurgentium patria. in qua longe feliciꝰ homines neq nubent
neq nubent᷑ s sunt sicit angłi inoelis: Tune uoci illi tempus fuisse tc̃
dicas. cum maledicto omneͥs subiacebat sterilis in israebcum patriarchȩ
ipsi plures simul habebant uxores. cum sr̃ frĩs absq liberis defuncti sem̃
suscitare ex lege compellebat᷑ : A tubi sonuit ex ore celestis turturis cõ¬
mendacio illa spadonum. qui se castrauerunt ꝑꝑ regnum dĩ. et itẽ
alterius cuiusdam castissimȩ turturis consilium de uirginib ubiq:
inualuit. tunc primum diciueracit̃ potuit quiauox turcuris
audita est in tra nr̃a: Ergo si in t̾ra nra et flores apparuerunt. et uox t̃¬
turis audita est. profecto et uisu ueritas comꝑta est ⁊ auditu Uox qrupe
audit᷑. floscernit᷑ Flos miraculũ est ut nr̃a suꝑerior int̃p̃tacio hab.
quoduoci accedens fructum parturit fidei Et si fides ex auditu :

Expanded text:
lata resurgentium patria: in qua longe felicius homines neque nubent, lata resurgentium patria: in qua longe felicius homines neque nubent, neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis . Tune voci illi tempus fuisse tunc dicas, cum maledicto omnis subjacebat sterilis in Israel, cum Patriarchae ipsi plures simul habebant uxores, cum frater fratris absque liberis defuncti semen suscitare ex lege compellebatur? At, ubi insonuit ex ore coelestis turturis commendatio illa spadonum, qui se castraverunt propter regnum Dei ; et item alterius ejusdem castissimae turturis consilium de virginibus ubique invaluit , tunc primum dici veraciter potuit, quia vox turturis audita est in terra nostra. 9. Ergo, si in terra nostra et flores apparuerunt, et vox turturis audita est; profecto et visu veritas comperta est, et auditu. Vox quippe auditur, flos cernitur. Flos miraculum est, ut nostra superior interpretatio habet, quod voci accedens fructum parturit fidei. Etsi fides ex auditu,
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiã uenialis est. ipsa tam̃ incontinentia turpis est: Pudet ad ne¬
gociũ honestitis racionenr ñ posse in hamine. quodnatura possit i uo¬
lu ores er ne̾ est turturẽ tempare suȩ uiduitatis. sẽ uidutatis opꝰ stre¬
nue atq infatigabilit̾ exequentẽ: Uideas ubiq singularẽ. ubiq gementẽ
audias. nec ũquã in uiridi ramo residentem prospicies. ut tii ab eodiscas uo¬
luptatum uirentia uirulenta uitare: Adde qd̾ in uigis monciũ et in sũ¬
nitatib arborum frequentior illiconuersacio est. ut quod uel maxi¬
me pudicicie propositum decet. doceat nos t̾rena despi cere. et amare celestia:
Cis quib: colligit᷑. qd̾ uox sit tͦturis. etiã pͣdicacio castitatis: Neq enĩ a pͥn¬
cipio uox ista in t̾ris audita fuit.s magis illa. Crescite et multiplicamini.
et replete t̾rã: In cassum prafectouox illa pudiciciȩ sonuisset. necdũ ꝓpa¬

Expanded text:
ntinentiam venialis est, ipsa tamen tanta incontinentia turpis est. Pudet ad nentinentiam venialis est, ipsa tamen tanta incontinentia turpis est. Pudet ad negotium honestatis rationem non posse in homine, quod natura possit in volucre. Cernere enim est turturem tempore suae viduitatis, sanctae viduitatis opus strenue atque infatigabiliter exsequentem. Videas ubique singularem, ubique gementem audias; nec unquam in viridi ramo residentem prospicies, ut tu ab eo discas voluptatum virentia virulenta vitare. Adde quod in jugis montium et in summitatibus arborum frequentior illi conversatio est: ut, quod vel maxime propositum pudicitiae, decet, doceat nos terrena despicere, et amare coelestia. 8. Ex quibus colligitur, quod vox sit turturis etiam praedicatio castitatis. Neque enim a principio vox ista in terris audita fuit, sed magis illa: Crescite, et multiplicamini, et replete terram . Incassum profecto vox illa pudicitiae sonuisset, necdum propa
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat. qui litrera occidentẽ docebat mortuosin igist̃ mortuus nos sciamꝰ.
qui translati de morte ad uitã. ꝑ uiuificantẽ spm̃ certo ⁊ cotidiano exꝑim̃¬
stulat pro scĩs: Nec soli cõmendat᷑ turturẽ gemitꝰ. cõm̃dat ⁊ castitas
huius deniq merito digna fuit hostia dariꝓ uirgineo partu Sic
quippe habes. par tureurũ aut duos pulloᷤᷤ colũbarũ: Et licet alias quidẽ
ꝑ colũbã sp̃s sc̃s soleat designari quia tam̃ libidinosa auis ÷ : ñ decuit eã¬
offerri in sacrificiũ dñi. nͥ ea sane etate. quȩ nesciret libidinẽ: At t᷑turiᷤ
ñ designat᷑ eras. qm̃ agnoscit᷑ castitas inquacũq ȩtate Deniq uno
compare cõtenta ÷ͥ. quo amisso alterũ iã ñ admietit numerositatẽ
in hominib nupciarũ cõdẽpnans Nã ⁊ si forsitan culpa propt̾ inam¬

Expanded text:
ciebat, qui litteram occidentem docebat mortuos magister mortuus  scilicet Nicodemus; nos sciamus, ciebat, qui litteram occidentem docebat mortuos magister mortuus  scilicet Nicodemus; nos sciamus, qui translati de morte ad vitam per vivificantem Spiritum, certo et quotidiano experimestulat pro sanctis. 7. Nec soli commendant turturem gemitus; commendat et castitas. Hujus denique merito digna fuit dari hostia pro virgineo partu. Sic quippe habes: Par turturum, aut duos pullos columbarum . Et licet alias quidem per columbam Spiritus sanctus soleat designari; quia tamen libidinosa avis est, non decuit offerri eam in sacrificium Domini, nisi ea sane aetate, qua nesciret libidinem. At turturis non designatur aetas, quoniam agnoscitur castitas in quacunque aetate. Denique compare uno contenta est; quo amisso alterum jam non admittit, numerositatem in hominibus nuptiarum redarguens. Nam etsi forsitan culpa propter inco
Abbreviated transcription (Latin):
est in dextera dĩ sedens. ad omnes iã cepit ꝑtinere gemitꝰ iste tͦtureus
et una omnib gemendi racio. quia omnes sciebant dñm. scd̃m qd̃
in iheremia legit᷑ . et cognoscent me om̃s a minimo asq ad maxi¬
mum dicit dñs. Ceterum si multi gementes. qͥd s uult uniꝰ exp̃ssio
Noxturturis inquit: Quare ñ tͣturũ Forte apłs soluit ubi ait. qͥa¬
ipse sp̃s postulat proscĩs gemitib ienarrabilibꝰ. Ita est. ipse inducit᷑
gemens. qui gem̃tes fac̾ Et ꝗͣlib multi sint qͦs ita geme̾ audias. uniꝰ
ꝑ omĩũ labia uox sonat Quid ni illiꝰ. qͥ ipsã in ore singłor pro quorũq
necessitatib format: Deniq unicuiq dat᷑ manifestacio sp̃s ad
utilitatẽ: Suauox unũ quẽq manifestũ facit. et p̃sentẽ indicat:
spirat. ⁊uaẽ eiꝰ audis. ⁊ nescis unde ueniat aut quouadat Et si ille nes¬

Expanded text:
est in dextera Dei sedens , ad omnes jam coepit pertinere gemitus iste turtureus, est in dextera Dei sedens , ad omnes jam coepit pertinere gemitus iste turtureus, et una omnibus esse gemendi ratio, quia omnes sciebant Dominum, secundum quod in Jeremia legitur: Et cognoscent me omnes a minimo usque ad maximum, dicit Dominus . 6. Caeterum si multi gementes, quid sibi vult unius expressio? Vox turturis, inquit. Quare non turturum? Forte Apostolus id itus postulat pro sanctis gemitibus inenarrabilibus . Ita est. Ipse inducitur gemens, qui gementes facit. Et quamlibet multi sint, quos ita gemere audias, unius per omnium labia vox sonat. Quidni illius, qui ipsam in ore singulorum pro quorumque necessitatibus format? Denique unicuique datur manifestatio Spiritus ad utilitatem . Sua vox quemque manifestum facit, et praesentem ispirat, et vocem ejus audis; et nescis unde veniat, aut quo vadat . Etsi ille nes
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus : Uenient aũ dies. cum auferet᷑ abeis sponsus.⁊ tunc lugebunt.
creatura ingemiscit: parcurit usq adhuc. reuelacionẽ silioꝵ di expet fas:
Non solum aũ illa. s ⁊ nos ipsi intͣ nos gemimꝰ adopcionẽ filiorũ expectantes
redemptionem corporis nr̃i: hoc scientes quia quã diu sumꝰ in hoc corpore
peregrinam᷑ a te. Nec uacui gemitꝰ. quib ẽ celo tã miscdit᷑ respondet᷑
ꝓpt̃ miseriam in opũ ⁊ gemitũ pauperiĩ. nunc exsurgã dicit dñs fuit et
intempore patrũ uox ista gementiũ. s rara.⁊ penes quẽq suus gemitꝰ
Inde ⁊ dicebat quis secretũ meũmͥ. secretũ meũ mͥ S⁊ qui aiebat
gemitꝰ meus a te ñ est absconditꝰ. profecto monstrabat absconditũ ẽe. qͥso¬
ta est in tra nr̃a. qm̃ secretum ad huc paucorũ. iã tunc in multitudi¬
nẽ non exiuit At ubi clamatũ ẽ.quȩ sursũ sunt querite. ubi xps᷑

Expanded text:
sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc lugebunt ; sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc lugebunt ; creatura ingemiscit et parturit usque adhuc, revelationem filiorum Dei exspectans. Non solum autem illa, sed et nos ipsi intra nos gemimus, adoptionem filiorum Dei exspectantes, redemptionem corporis nostri : hoc scientes, quia quandiu sumus in corpore hoc, peregrinamur a Domino . Nec vacui gemitus, quibus e coelo tam misericorditer respondetur: Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus . Fuit et in tempore Patrum vox ista gementium; sed rara, et penes quemque suus gemitus. Unde et dicebat quis: Secretum meum mihi, secretum meum mihi . Sed et qui aiebat: Gemitus meus a te non est absconditus, profecto monstrabat absconditum esse, qui sota est in terra nostra; quoniam secretum adhuc paucorum jam tunc multitudinem non exivit. At ubi palam clamatum est: Quae sursum sunt quaerite, ubi Christus
Abbreviated transcription (Latin):
inquirere tota auidita te ceperunt. et tunc pͥmũ manifeste sonuit in
tra uox turturis: Nam dũ scã queq iamanima xp̃ip̃sentiã suspiraret
regnidilacionem moleste ferret. desideratã patriã gemitib et sus¬
piriis alonge salutaret nonne tͥ uidet᷑ uice sungi gemebunde ac casti¬
sime tͣturis. querũq in t̾ris anima ita fecisset: Ex tunc gͦ et deinceps
uox turturis audita est in tranrã:. Quidni moueat mͥcrebras lacͥmas
et gemitus cotidianos xp̃iabsentia : One ante te omne desideriũ me¬
ũ. et gemi tus meus a te ñ est absconditꝰ. Liaboraui in gemitu meo.
tu scis. s beatꝰ qui dicere potuit: liauabo ꝑsingulas noctes lectũ meũ
licrimis meis sttatũ meũ rigabo Non solum autẽ michi . s ⁊ omnibis
qui diligunt aduentũ eius. geniitꝰ isti comꝑti sunt: hoc quippe est. qd
ipse aiebat. Nũquid possunt in quid filii sponsi lugere quã dui cum illis est

Expanded text:
inquirere tota aviditate coeperunt; et tunc primum manifeste sonuit in inquirere tota aviditate coeperunt; et tunc primum manifeste sonuit in terra vox turturis. Nam dum sancta quaeque jam anima Christi praesentiam suspiraret, regni dilationem moleste ferret, desideratam patriam gemitibus et suspiriis a longe salutaret: nonne tibi videtur vice fungi gemebundae ac castissimae turturis, quaecunque anima in terris ita fecisset? Extunc ergo et deinceps vox turturis audita est in terra nostra. Quidni moveat mihi crebras lacrymas et gemitus quotidianos Christi absentia! Domine, ante te omne desiderium meum, et gemitus meus a te u scis; sed beatus, qui dicere potuit: Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo . Non solum autem mihi, sed et omnibus qui diligunt adventum ejus, gemitus isti comperti sunt. Hoc quippe est quod ipse aiebat. Nunquid possunt, inquit, filii sponsi lugere, quandiu cum illis est
Abbreviated transcription (Latin):
uis: gem̃do id masis quã declamando studeas oportebit: Exemplũ sane cũ
in aliis multis. tũ uł maxime hoc in negocio uerbo efficacius est: dabis uo¬
a tuenocem uirtutis. si qđ suades. prius tibi illudiuderis ꝑsuasisse. dali¬
dior operis quã oris uox fac ut loqueris. et non solum me facilius emendã
s. te quoq grauiliberas probro: Non iam pertinebit adte. si quis dicat A¬
ligant onera grauia et importabilia et imponunt ea un humeros
hominũ digito autẽ suo nolunt ea mouere. S neq lluduerearis
oportet : Tũ qui alios doces. te ipsum non doces: Uox turturis auditi
est in t̾ra nra: Donet hões pd̾ĩ cultu mercedẽ tantũ in t̾ra et tantũ
terram acceperunt illã utiq lacte et melle manantẽ. minime s
cognouerunt peregrinos suꝑ t̾ramnet more t᷑ turis ingemueriurt
ueluti patriȩ reminiscentes magis autem propatͥa abusi dederĩ

Expanded text:
vis, gemendo id magis, quam declamando studeas oportebit. Exemplum sane tum vis, gemendo id magis, quam declamando studeas oportebit. Exemplum sane tum in aliis multis, tum vel maxime hoc in negotio, verbo efficacius est. Dabis voci tuae vocem virtutis, si quod suades, prius tibi illud cognosceris persuasisse. Validior operis, quam oris vox. Fac ut loqueris, et non solum me facilius emendas, sed te quoque non levi liberas probro. Non jam pertinebit ad te, si quis dicat: Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt ea in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere . Sed neque illud verearis oportet: Tu qui alios doces, te ipsum non doces . 4. Vox turturis audita est in terra nostra. Donec homines pro Dei cultu mercedem tantum in terra, et tantum terram acceperunt, illam utique lacte et melle manantem, minime se cognoverunt peregrinos super terram, nec more turturis ingemuerunt veluti patriae reminiscentes; magis autem pro patria exsilio abut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qsi possessionẽ: Quid ni uendicet: Inde illi sponsa. inde substantia corpo¬
ris. Inde sponsus ipse. inde duo in carne una Si caro una. cur ñ et uttͥa
una : celũ agli dño inquit. t̾ram anͣ dedit siliis hominũ. Ergout siliꝰ hais here¬
ditat t̾rã ut dñs subicit. ut condit᷑ ãministrat: ut spõs cõmunicet de
pro eo quod sponsus tam benigno usus est uerbo ut dignatus sit dicere un cra
nra. Iuno cetera uideamꝰ Sox turturis audita est in t̾ra nr̃a. Ee hoe eͥns¬
aste moicium hiemmꝰ est : tempus nichi lominus putacionis adesse deñci¬
ans ꝓuixta litcera. Alias turturis uox non dułce adenedusoaatis. seq¬
nat dultia  Ipsa auicula si emis non magnissi discutis ñ parius penẽ
Nt uos quid̾em gementi quã canenti similior peregrinacionis nrẽ
nos admonet. Iuius libent᷑ dectoris audio uocem qͥñ solum sibi plausũ sim
planctum moueat. Uere turturẽ ex hibes si gemere doceas Et si ꝑsuadere

Expanded text:
n quasi possessionem. Quidni vindicet? Inde illi sponsa, inde substantia corporis; inde sponsus ipse; inde duo in carne una. Si caro una, cur non et patria una? Coelum coeli Domino, inquit, terram autem dedit filiis hominum . Ergo ut filius hominis haereditat terram, ut dominus subjicit, ut conditor administrat, ut sponsus communicat. pro eo quod sponsus tam benigno usus est verbo, ut dignatus sit dicere, in terra nostra. Nunc caetera videamus. 3. Vox turturis audita est in terra nostra. Et hoc inae hiemis, tempus nihilominus putationis adesse denuntians. Id juxta litteram. Alias turturis vox non dulce admodum sonat, sed signat dulcia. Ipsa avicula, si emis, non magni; si discutis, non parvi pretii est. Et vox quidem gementi, quam 1469 canenti similior, peregrinationis nostrae nos admonet. Illius doctoris libenter audio vocem: qui non sibi plausum, sed mihi planctum moveat. Vere turturem exhibes, si gemere doceas: et si persuadere
Abbreviated transcription (Latin):
et floridos Sic sunt ac si semper flores gestetis in manibꝰ: Ergo si hyemp
nr̃a. et subinde quedam spiritalis grẽ uernalis tempenes tempus puta¬
cionis indicit. quid restat nisi ut de cetero toti incũbamꝰ. huic tã sc̃o
quisq ui dic ꝑfecisse. ñ cũ ñ inuenerit qd rep̃hendat. scũ qd̃ inuenerit
rep̃hendet: Tunc te non frustra scrutatꝰ es. si rursũ opꝰeẽ scrutinio adu̾tisti
Et tociens ñ te fefellit inqͥsicio tua. quociens iterandã putaueris: Si aũ
semꝑ hoc cum opꝰ ÷ͥ facis. semꝑ facis: Sẽꝑ gͦopꝰ e̾e tͥ memineris suꝑni auxllii.¬

Expanded text:
et floridos. Sic sunt, ac si semper flores gestetis in manibus. 1468 12. Ergoet floridos. Sic sunt, ac si semper flores gestetis in manibus. 1468 12. Ergonostra, et subinde quaedam spiritualis gratiae vernalis temperies tempus putationis indicit: quid restat, nisi ut de caetero toti incumbamus huic operi tamquisque judicet profecisse, non cum non invenerit quod reprehendat, sed cum, quod invenerit, reprehendet. Tunc te non frustra scrutatus es, si rursum opus esse scrutinio advertisti: et toties non te fefellit inquisitio tua, quoties iterandam putaveris. Si autem semper hoc, cum opus est, facis, semper facis. Semp
Abbreviated transcription (Latin):
pientiam. neminem cõsummat. qmͣ suꝑuenienscaritas excundit
illum tãquã hyemem estas. Estas enim caritas est: Que si iam ue-¬
nit. immo quia uenit sicut iustum est mͥ sentire de uobis. siccaue¬
rit necesse est omnem hẏemalem imbrẽ. omnẽ uidelicet anxieta¬
tis lacrimã. quã amara recordacio peccati⁊ timor ante extorquebat
iudicii. Itaq quod non dubuis dico.et si ñ de omnib uobis. prdfecto
de pluribus hic iam imber abiit et recessit: Nam ⁊ flores apparent
indices pluuiȩ suauioris: habet et estas pliui ias suas. suaueset uber
Quid dulcius lacrima caritatis. Fle quippe caritas.s ex amore. nõ
& merore. Flec ex desiderio. flec cum flentibꝰ: tali imbre nõ
ambigo rigitos uberuis actus obedientię uestrȩ. quos letus in tueor. non mur¬
mure tetros non tristicia suboscuros. s quodã spiritali gaudio iocundoᷤᷤ

Expanded text:
pientiam, neminem consummat; quoniam superveniens charitas extundit pientiam, neminem consummat; quoniam superveniens charitas extundit illum, tanquam hiemem aestas. Aestas enim charitas est: quae si jam venit, imo quia venit, sicut justum est mihi sentire de vobis, siccaverit necesse est omnem hiemalem imbrem, omnem videlicet anxietatis lacrymam, quam amara recordatio peccati, et timor ante extorquebat judicii. Itaque quod non dubius dico, etsi non de omnibus vobis, profecto de pluribus hic jam imber abiit et recessit: nam et flores apparent indices pluviae suavioris. Habet et aestas pluvias suas suaves et uberes. Quid dulcius lacrymis charitatis? Flet quippe charitas, sed ex amore, non ex moerore; flet ex desiderio, flet cum flentibus. Tali imbre non ambigo rigatos uberius actus obedientiae vestrae, quos laetus intueor, non murmure tetros, non tristitia subobscuros, sed quodam spirituali gaudio jucundos
Abbreviated transcription (Latin):
non ego operor illud.s:: quod habitat in me percatũ: Aut te gͦ si audes
p̃fer apło. nempe ipsius ista uox est. aut satere. cum illo. te quoq uiciis n
non solum putacione .s ⁊ circũcisione Alioquin uerendũ. ne undiq
at. aut si suꝑcreuerint suffocet᷑. Unum in tanto discrimine con-¬
silium est obseruare diligent᷑. et mox ut renascentiũ capita appa¬
rebunt. prõpta seueritate succidere Non potest uirtꝰ cum uiciis
parit᷑ crescere. Ergo ut illa uigeat. ista crescere non sinant᷑. Tolle
suꝑflua. ⁊ salubria surgunt: Utilitati aocedit. quidqͥd cupidita¬
ti deniis: demus operã putacioni Putet᷑ cupiditas. ut uirtꝰ roboret᷑:¬
Nobis fr̃s putacionis semꝑ est tempꝰ: sicut semꝑ est opus Confido
enim quia uobis hyemps iam transiit: Scitis quam hiemẽ dicam:
Timorem. illum qui non est in caritate Quicum omnes inicier ad sa¬

Expanded text:
non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum . Aut te ergo, si audes, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum . Aut te ergo, si audes, praefer Apostolo nempe ipsius ista vox est; aut fatere cum illo te quoque vitiis non non solum putatione, sed et circumcisione. Alioquin verendum, ne circumquaque at; aut, si supercreverint, suffocetur. Unum in tanto discrimine consilium est, observare diligenter, et mox ut renascentium capita apparebunt, prompta severitate succidere. Non potest virtus cum vitiis pariter crescere. Ergo ut illa vigeat, istaccrescere non sinantur. Tolle superflua, et salubria surgunt. Utilitati accedit, quidquid cupiditati demis. Demus operam putationi. Putetur cupiditas, ut virtus roboretNobis, fratres, putationis semper est tempus, sicut semper est opus. Confido enim quia nobis hiems jam transiit. Scitis quam hiemem dicam? Timorem illum, qui non est in charitate, qui cum omnes initiet ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
uix uł pacis tempore actitant᷑ in pace : Et de hissatis Poterat siniri eciã ser¬
mo. si prius quẽq ur̃m uixta morem meũ de sua uinea monuissẽ. Quis
enĩ ita ad unquem omniaa se suꝑflua reserauit. ut nil se habere pu.¬
tet iputacione dignum: Credite mͥ et putata repullulant. et effuga¬
ta redeunt. et reaccendunt᷑ extincta. et sopita denuoexcitant᷑: Pa¬
rũ est gͦ semeiꝰ putasse. sepe putandum est. Immo sifieri possit. semꝑ: qͥa
semper quod putari oporteat. si non dissimulas inuenis: Auãtũlib
in hoc corpore manens prafeceris. erras. si uicia putas emortua. et nͣ
magis compressa. Uelis nolis intra fines tuos habitat iebuseus. subui.¬
gari potest et non ext̾minari Scio inquit quia non habitat in mei
bonum. Parum est: nisi et malum messe fateat᷑: Ait : Non quod
uolo hoc ago.s quod odi illud facio: Si autem quod odi illud façio. iã

Expanded text:
vix vel pacis tempore actitantur in pace. Et de his satis. 10. Poterat etiam finiri servix vel pacis tempore actitantur in pace. Et de his satis. 10. Poterat etiam finiri sermo, si prius quemque vestrum juxta morem meum de sua vinea monuissem. Quis enim ita ad unguem omnia a se superflua resecavit, ut nil se habere putet putatione dignum? Credite mihi, et putata repullulant, et effugata redeunt, et reaccenduntur exstincta, et sopita denuo excitantur. Parum est ergo semel putasse; saepe putandum est, imo, si fieri possit, semper; quia semper quod putari oporteat, si non dissimulas, invenis. Quantumlibet in hoc corpore manens profeceris, erras si vitia putas emortua, et non magis suppressa. Velis, nolis, intra fines tuos habitat Jebusaeus ; subjugari potest, sed non exterminari. Scio, inquit, quia non habitat in me bonum. Parum est nisi et malum inesse fateatur. Ait namque: Non quod volo, hoc ago; sed quod odi, illud facio. Si autem quod odi, illud facio, jam
Abbreviated transcription (Latin):
quidem qã plurimos contradictores . s non cesserunt. neq subt̃ fu¬
gerunt. quominis et facerent et ãmintiarent opera dĩ. Nam
uixta illud in psalmo spiritalit̾ quidem et seminauerunt agrosi
plantauerunt uineas. et fecerunt fructũ natiuitatis: Processu
temporis tempestas sedata est. et pace reddita terris creuerunt uu¬
neȩ et propagate dilatatȩ sunt. et multiplicatȩ sunt suꝑ nume¬
rum. Et tunc demum sponsa ad uineas muttat᷑. non quide̾ ad pla¬
tandũ. s ad putandum quod plantatum iam erat. Oportune ad
nam hoc opus pacis tempora requirebat. Quando enĩ persecucio¬
nas tempore id liceret:. Alioquin sumere in manus gła diosooie¬
pites facere u indictamin nacionib: in crepaciones in poplĩ
alligare reges eorũ incompedib et nobileseorũ in manicis ferreis. et fa¬
cere in eis uidiciũ conseriptum. hoc quippe putare uineas est. hec inquãoia

Expanded text:
quidem quamplurimos contradictores; sed non cesserunt, neque subterfuquidem quamplurimos contradictores; sed non cesserunt, neque subterfugerunt, quominus et facerent, et annuntiarent opera Dei. Nam juxta illud in psalmo spiritualiter quidem: Et seminaverunt agros, et plantaverunt vineas, et fecerunt fructum nativitatis . Processu temporis tempestas sedata est, et pace reddita terris, creverunt vineae, et propagatae, et dilatatae sunt, et multiplicatae super numerum. Et tunc demum sponsa ad vineas invitatur, non quidem ad plantandum, sed ad putandum quod plantatum jam erat. Opportune quidem: nam id opus pacis tempus requirebat. Quando etenim persecutionis tempore id liceret? Alioquin sumere in manus gladios ancipites, facere vindictam in nationibus, increpationes in populis; alligare reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis; et facere in eis judicium conscriptum hoc quippe putare vineas est: haec, inquam, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ex multa corpora sanctorũ qui dormierant parit̾ surrexerunt.
qui ueluti quidam lucidissimi flores apparuerunt in t̾ra nr̃a. deuiq
uenerunt in scãm ciuitatem. et apparuerunt multis: flor̾es etiã
suerunt. qui primi crediderunt de populo. primmiciȩ sanctorũ
Flores eorum miracula. instar florum adducentia ad fructum
fidei: Nam postquã ille insidelitatis imber aliquantulũ uł ex
nitatem. et t̾ra nr̃a dedit flores suos ita ut una die tria miliae
in alia quinq milia de populo crederent. ad eo inbreui creuit
florũnumerus. id÷ credentiũ multitudo Et non potuit ge¬
lu malicie p̃ualere aduersus flores qui apparebant. nec p̃riꝑe
ut assolet fructum uitȩ quẽ promit tebant. Nã cũ omnes
qui crediderant induere̾nt᷑ uirtute ex alto. surrexert̃ ex eu
homines qui minas hominũ contempserunt. fortes in fide: Passi sũt

Expanded text:
et multa corpora sanctorum, qui dormierant, pariter surrexerunt, et multa corpora sanctorum, qui dormierant, pariter surrexerunt, qui veluti quidam lucidissimi flores simul apparuerunt in terra nostra. Denique venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt multis . Flores etiam fuerunt qui primi crediderunt de populo, primitiae sanctorum. Flores eorum miracula, instar florum producentia fructum fidei. Nam postquam ille infidelitatis imber aliquantulum, vel ex nitatem, et terra nostra dedit flores suos, ita ut una die tria millia, in alia quinque millia de populo crederent : adeo in brevi crevit florum numerus, id est credentium multitudo. Et non potuit gelu malitiae praevalere adversus flores qui apparebant, nec praeripere, ut assolet, fructum vitae, quem promittebant. 9. Nam cum omnes qui crediderant, induerentur virtute ex alto, surrexerunt ex eis homines, qui minas 1467 hominum contempserunt, fortes in fide. Passi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
totũ ex illa nube descendens. s nolo in agrũ et ortũ meũ quandoq des-¬
cendat: fuerit sane bona suo tempore. past tempꝰ siuenerit. noͣ bonã
iam censeo Omnis etiã lenis. etiã lenit̾ descendens pluuia. si sit ui¬
tempestiua. molesta est doner gͦ istiusmodi aquȩ pestilentes occu¬
pauerunt t̾ram. ⁊ in ualuerunt suꝑ eam tempus suũ uineȩ noͣ
habuerunt. nec fuit qd sponsa inuitaret᷑ ad putandas uineas ce.¬
terum illis dexurrentib t̾ra apparuit arida. et flores apparue.¬
runt in ea si gnificantes tempus putacionis adesse. Queris qñ hoc
fuit : Añ putas nͥ qñ refloruit caroxp̃i in resur rectione: Et
hic primus et maximus flos qui apparuit in t̾ra nr̃a. nam primiciȩ xp̃c:¬
Ipse inquã flos campret lilium conualliũ iħs ut putabat᷑ filius ioseph
a nasareth. quod int̾̃p̃tat᷑ flos Is gͦ flos apparuit primꝰ non solus Nã

Expanded text:
 pluvia est hoc totum ex illa nube descendens, sed nolo in agrum vel hortum meum quandoque des pluvia est hoc totum ex illa nube descendens, sed nolo in agrum vel hortum meum quandoque descendat. Fuerit sane bona suo tempore; post tempus si venerit, non bonam jam censeo. Omnis etiam Ienis et leniter descendens pluvia, si sit intempestiva, molesta est. 8. Donec ergo istiusmodi aquae pestilentes occupaverunt terram, et invaluerunt super eam; tempus suum vineae non habuerunt, nec fuit quod sponsa invitaretur ad putandas vineas. Caeterum illis decurrentibus terra apparuit arida, et flores apparuerunt in ea, significantes tempus putationis adesse. Quaeris quando hoc fuit? quando putas, nisi cum refloruit caro Christi in resurrectione? Et hic primus et maximus flos, qui apparuit in terra nostra. Nam primitiae Ipse, inquam, flos campi et lilium convallium Jesus , ut putabatur filius Joseph a Nazareth , quod interpretatur flos. Is ergo flos apparuit primus, non solus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatis euertere magis quã fecdare idaneũ Nec minus in aliismi¬
nus ue amariis. minori licet impetu proruens. imber ille qui subsecutꝰ eͣ
Alios saluos fecit. se ipsum non potest saluũ facere : Apͣs rex isrł descendat
nunc decruce. et credimus ei Philosophorum uentosa loqͣcitas ñ bon¬
est imber. qui sterilitatem magis intulit tris quã fertilitatem
Multomagis praua dogmata hereticorum mali imbres sunt. que ꝓ
fructibus spinas praducunt ⁊ tribulos Mali imbres ⁊ tradiciones pha-¬
riseorũ. quas saluator redarguit. ⁊ ipsi nubesmalȩ Et nͥ existimes me
inuiriã facere moysi. nã bona nubes ÷ illa non omẽ quod pluit uł ipsa.
bonum tam̃ dicam. ne illi contradicam qui ait dedi illis id÷ uideis
p̾cepta ñ bona. haud dubiũ quin ꝑ mos sen. ⁊ iustificaciones in quib ñ
uiuent ineis li itteralis illa uerbi causa obseruacio sabbati sonantĩ

Expanded text:
iniquitatis, evertere magis, quam fecundare idoneum! Nec minus malus miiniquitatis, evertere magis, quam fecundare idoneum! Nec minus malus minusve amarus, minori licet impetu proruens, imber ille qui subsecutus est: Alios salvos fecit, se ipsum non potest salvum facere. Christus rex Israel descendat nunc de cruce, et credimus ei . Philosophorum ventosa loquacitas non bonus imber est qui sterilitatem magis intulit terris, quam fertilitatem. Multo magis prava dogmata haereticorum mali imbres sunt, quae pro fructibus spinas producunt et tribulos. Mali imbres etiam traditiones Pharisaeorum, quas Salvator redarguit, et ipsi nubes malae. Et nisi existimes me injuriam facere Moysi, nam bona nubes est illa, non omne quod pluit vel ipsa, bonum tamen dicam ne illi contradicam, qui ait: Dedi illis, id est Judaeis, praecepta non bona haud dubium quin per Moysen et justificationes, in quibus non vivent in eis . Litteralis illa, verbi causa, observatio Sabbati, sonantis
Abbreviated transcription (Latin):
la plane. sicut nec de bobus cura est dõ: S quibus  Profecto que seuit :
plantauit d manus ⁊ non hominis. que ⁊ uł germinare uł radicari in
fide ⁊ caritate poterat ⁊ fructus parturire salutis. si bonis et tempora¬
ctũ ñ afferant: Nam sic̃ sunt et bonȩ ⁊ male̾ arbores ferentes queq fru-¬
ctus prosui dissimilitudine differentes. bonȩ uidelicet bonas. ⁊ malȩ ma¬
los ĩta arbitror nubes ⁊ bonas quȩ bonos ⁊ malasesse quȩ malos pluant
imbres. Et uide ne forte innueret nobis hanc nubiũ imbriũ q distine¬
tionẽ qui dicebat Mandabo nubib meis ne pluant suꝑ eam. haud du¬
bium quin suꝑ uineam. imbrẽ : Curputas adiunxisse signant᷑ in eis. nͥ
quia sunt ⁊ malȩ nubes. quȩ ñ sunt eius: Tolle. tolle inquiunt. crucisi¬
ge eum: Onubes uiolentas ⁊ turbidas. o imbrẽ procellosum. o torrentẽ

Expanded text:
la plane, sicut nec de bobus cura est Deo. Sed quibus? Profecto quae 1466 sevit et la plane, sicut nec de bobus cura est Deo. Sed quibus? Profecto quae 1466 sevit et plantavit Dei manus, et non hominis; quae et vel germinare, vel radicare in fide et charitate poterant, et fructus parturire salutis, si bonis et temporactum non afferant! Nam sicut sunt et bonae, et malae arbores, ferentes quaeque fructus pro sui dissimilitudine differentes, bonae videlicet bonos, et malae malos: ita et arbitror nubes et bonas, quae bonos; et malas esse, quae malos pluant imbres. Et vide ne forte innuerit nobis hanc nubium, imbriumque differentiam, qui dicebat: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam haud dubium quin super vineam imbrem . Cur putas adjunxisse signanter, meis, nisi quia sunt et malae nubes, quae non sunt ejus? Tolle, tolle, inquiunt, crucifige eum . O nubes violentas et turbidas! O imbrem procellosum! o torrentem
Abbreviated transcription (Latin):
aduenisse. ner responsuram prorsus uineam suam impensis laboribus. idest. nec
fidei. ner boni operis fructum aliquem relaturam: Quare t Quia hy emps
eran in cordib persidorum.⁊ hiemalesquidam maliciȩ imbres occu¬
pauerunt terram. iacta semina uerbi suffocare quamꝰ fouere paraci¬
ores. s ⁊cultui uinearum omnẽ nichilominꝰ impendendã operã frustra¬
turi: Quos uos me nunc putatis dicere imbres : Istos ne quosui demꝰ currentes ꝑ
aera nubes turbulento spu spargere super t̾rã : Non est ita S quos de t̾ra in
aerem sursum ferunt homines cuarbulenti sp̃s. ponentes in celumossu¬
um. et lingua eorum transiens in t̾ram. tãꝗͣ pluuia amarissima t̾ram
ipsam palustrẽ ac sterilem facit. ⁊ tã plantisquã satis inutilem: Non qͥdẽ
his uisibilibusatq corporeis. ad nros utiq corporeos ususdatis. de qͥb nul¬

Expanded text:
advenisse, nec responsuram prorsus vineam suam impensis laboribus, id est nec advenisse, nec responsuram prorsus vineam suam impensis laboribus, id est nec fidei, nec boni operis fructum aliquem relaturam. Quare? Quia hiems erat in cordibus perfidorum, et hiemales quidam malitiae imbres occupaverant terram, jacta semina verbi suffocare, quam fovere paratiores; sed et cultui vinearum omnem nihilominus impendendam operam frustraturi. 7. Quos vos me nunc putatis dicere imbres? istosne, quos videmus currentes per aera nubes turbulento spiritu spargere super terram? Non est ita. Sed quos de terra in aerem sursum ferunt homines turbulenti spiritus, ponentes in coelum os suum, et lingua eorum transiens in terram, tanquam pluvia amarissima, terram ipsam palustrem ac sterilem facit, et tam plantis quam satis inutilem, non quidem his visibilibus atque corporeis ad nostros utique corporeos usus datis, de quibus nul
Abbreviated transcription (Latin):
piam fructus afferret. aut certe timoris gladio ad negandũ cogen¬
dus.⁊ sic magis ipse periret uixta uerbum dñi quod subiunxit
mox ita dicenc: : Omnis qui acceperit gladiũ. gladio peribit Q
nempe ceterorũ ante pauendã mortis imaginẽ impauidus sta¬
ret. trepidante etcedente principe ipso. ⁊ qui uoce confortato¬
ria sui imperatoris fuerat p̾munitꝰ. ⁊ p̃monitꝰ alios confortare:
Ceterũ nec is. ner illi adhuc induerant uirtutẽ ex alto. et obhoc ta¬
tum non erat eis ecire inuineas. exerere linquȩ sacculum. et gl&¬
dio sp̃s putare uittes. purgare palmites. ut fructum plus afferret
deniq. ipse dñs tacebat in passione. ⁊ inmultis int̾rogatꝰ non respõ¬
debat. factus iuxta propħam sic̃ homo ñ audiens ⁊ ñ habens inore
suo redarqutiones: dicebat aũ. Si uobis dixero ñ creditis mͥsi aũ
et int̾rogauero nonres pondebitis mͥ sciens tẽpꝰ putacionis ñdũ

Expanded text:
piam fructus afferret; aut certe timoris gladio ad negandum cogenpiam fructus afferret; aut certe timoris gladio ad negandum cogendus; et sic magis ipse periret, juxta verbum Domini quod subjunxit mox, ita dicens: Omnis qui acceperit gladium, gladio peribit . Quis nempe caeterorum ante pavendam mortis imaginem impavidus staret, trepidante et cedente principe ipso, et qui voce confortatoria sui imperatoris fuerat praemunitus, et praemonitus alios confortare? 6. Caeterum nec is, nec illi sibi adhuc induerant virtutem ex alto; et ob hoc tutum non erat eis exire in vineas, exerere linguae sarculum, et gladio Spiritus putare vites, purgare palmites, ut fructum plus afferrent. Denique ipse Dominus tacebat in passione, et in multis interogatus non respondebat , factus, juxta Prophetam, sicut homo non audiens, et non habens in ore suo redargutiones . Dicebat autem: Si vobis diet interrogavero, non respondebitis mihi : sciens tempus putationis nondum
Abbreviated transcription (Latin):
hunc: ego non ascenda̾ Ascendit tam̃ postea et ipse. non palam. s qͣsi
in occulto Ex tunc gͦ et deinceps usq ad aduentum sp̃s sc̃i. quo recalue¬
runt torpentia fidelium corda. tãꝗͣ igne quem dñs ad hoc misit ĩ t̾rã¬
hyemps fuit: Tu ne negauaris hyemem tunc esse cum petrus sederer
ad prunas. non minꝰ gelido corde quã corpore : deniq erat frigꝰ in qͥt
Magnum reuera frigus cor negantis constrinxerat: Nec mirũ tam̃.
cum ignis ab eo ablatus esset. Nam pauloante non paruo feruebat
zelo quippe ad huc igni proximꝰ qui euaginatogladio. ne ignẽ ꝑderet
serui auriculam amputauit: S ñ erat tempus putacionis.⁊ id̾o
audit: Conuerte gladiũ tuũ in locũ suũ. Erat enim hora et potestaᷤᷤ
tenebrarum. et quisquis tunc discipulorũ leuaret gladiũ uł ferri
uel uerbi. aut ferro truncandus erat. ⁊ neminẽ lucraret᷑. nec qͥp¬

Expanded text:
hunc, ego non ascendam . Ascendit tamen postea et ipse, non palam, sed quasi hunc, ego non ascendam . Ascendit tamen postea et ipse, non palam, sed quasi in occulto. Extunc ergo et deinceps usque ad adventum Spiritus sancti, quo recaluerunt torpentia fidelium corda, tanquam igne, quam Dominus ad hoc ipsum misit in terhiems fuit. Tunc negaveris hiemem tunc fuisse, cum Petrus sederet ad prunas, non minus gelido corde, quam corpore? Denique: Erat frigus, inquit . Magnum revera frigus cor negantis constrinxerat. Nec mirum tamen, cum ignis ab eo ablatus esset. Nam paulo ante non parvo ferebat zelo, quippe adhuc igni proximus, qui evaginato gladio, ne ignem perderet, servi auriculam amputavit. Sed non erat tempus putationis: et ideo audit: Converte gladium tuum in locum suum. Erat enim hora et potestas tenebrarum: et quisque tunc discipulorum levaret gladium vel ferri, vel verbi, aut ferro truncandus erat, et neminem lucraretur, nec quid