comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& quia ipse non baptizabat sed discipuli
eius. ut intelligeremus & ipsum quidẽ
baptizasse prȩfentia marestatis. ñ tamen
ipsum baptizasse manib suis. Ipsius
enim erat baptismi sacram̃tũ ad discipulos
autem baptizandi ministerium ꝑtinebat.
Tunc ergo quando dicit iohannies euange.¬
lista ineuangelio suo. Post hȩc exut
iħs & discipuli eius in iudeam terram.
& illic morabatur cum eis & baptizabat.
tunc paulo post cde illo loquens ait. Ut
ergo cognouit iħs quia audierunt phari¬
& baptizaret plures quã iohannes. qu̾aq¬
iħs non baptizaret᷑ discipuli eius. reliqͥt
iudeam terram & habnit iterũ ingalibeã.
Tunc ergo quando ab huerosolimis exut
cum discipulis suis in iudeam terram.
& illic morabatur cum eis. baptizabat
non perseipsum sed ꝑ discipulos suos.
quos intelligimus iam fu isse baptizatos
siur baptismo iohannis sicut non nulli
arbitrantur. siut quod magis credibile
est baptismo xp̃i. Neque enim ministe¬

Expanded text:
et quia ipse non baptizabat, sed discipuli et quia ipse non baptizabat, sed discipuli ejus, ut intelligeremus et ipsum quidem baptizasse praesentia majestatis, non tamen ipsum baptizasse manibus suis: ipsius enim erat Baptismi sacramentum; ad discipulos autem batunc ergo, quando dicit Iohannes euangelista in euangelio suo: Post haec exiit Iesus et discipuli eius in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis et baptizabat, tunc paulo post de illo loquens ait: Ut ergo cognouit Iesus, quia audierunt Phariet baptizaret plures quam Iohannes, quaipse non baptizaret sed discipuli eius, reliquit Iudaeam terram et abiit iterum in Galilaeam, tunc ergo, quando ab Hierosolymis exiit cum discipulis suis in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis, baptizabat non per se ipsum sed per discipulos suos, quos intellegimus iam fuisse baptizatos sine baptismo Iohannis, sicut nonnulli arbitrantur, siue. quod magis credibile est, baptismo Christi. neque enim ministe
Abbreviated transcription (Latin):
ad regnum cęloꝵ. non nisi baptizatos in¬
telligere debemus. nisi forte quos angus.¬
tia passionis inuenit & nolentes negare
xp̃m. ante quam baptizarentur occisi st̃.
quibus ipsa passio pro baptismo de putata
est. Sed numoruid hoc possumus de
apłis dicere. quiusq adeo largũ tempus
habuerunt quo baptizarentur ut alios
etiam baptizauerint: Sed non ommia
qirȩ facta sunt etiam scripta inireniim.¬
tur. utrumtamen facta esse exceteris
documentis probantur. Scriptum est
quando baptizatus sit apłs paulus. &
scriptum non est quando baptizati sunt
alii apłi. Cerumtamen etiam ipsos in¬
telligere debemus. quead modũ scriptũ ẽ.
quando baptizati sunt plebs aecclesia.¬
rum in hrerłm ce insamaria. quando autẽ
baptizatȩ sunt alrȩ plebes gentium qͥb
minime dubitamus. ꝓpter illam dñi
sententiam. nisi quis renatus firerit ex
aqua & sp̃ũ scõ non in trabit inregnum
est. & quia baptizabat plus orũa iohannes.

Expanded text:
ad regnum coelorum, nonnisi baptizatos inad regnum coelorum, nonnisi baptizatos intelligere debemus: nisi forte quos angustia passionis invenit, et nolentes negare Christum, antequam baptizarentur occisi sunt, quibus ipsa passio pro Baptismo. deputata est. Sed numquid hoc possumus de Apostolis dicere, qui usque adeo largum tempus habuerunt quo baptizarentur, ut alios etiam baptizaverint? Sed non omnia quae facta sunt, etiam scripta inveniuntur; verumtamen facta esse ex caeteris documentis probantur. Scriptum est quando baptizatus sit apostolus Paulus , et scriptum non est quando baptizati sint alii Apostoli; verumtamen etiam ipsos tellegere debemus, quem ad modum scriptum est, quando baptizatae sint plebes ecclesiarum in Hierusalem et in Samaria, quando autem baptizatae sint aliae plebes gentium, quibminime dubitamus propter illam domini sententiam: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum est, quia baptizabat plures quam Joannes,
Abbreviated transcription (Latin):
inueniutur baptizabitis aut incipreas
baptizari. nrendosi sunt. qui exgrecis fa¬
eillime conuincuntur. Si autẽ dicimus
aqua non fuisse baptizatos. meiuendum
est ne grauiter inris erremus. ne demus
hominibus auctoritatem contempirendi
baptismũ. qure usq ad eo non contẽpnen.¬
dum ipsa apłica disciplina commendat.
ut cornelius centurio & hi qui cum illo
erant. etiam iam accepto sp̃ũ sc̃o fuerint
baptizati. sicut antiqui iusti si non cir.¬
cumeiderentur non erat eis peccatum.¬
postea uero quamius sit ds̃ ut circumcide¬
retur abraham eiusq posteritas. iam si
non fieret graire peocatũ fuit. Sic etiam
noui testamenti procireumcisione car.¬
nis scm̃ baptismum dedit. & aptissime
dixit. siquis non renatus fuerit ex aqua
& sp̃u scõ non in trabit inregnũ celorum.
lam non debemus querere quando quisq
fuerit baptizatus. sed quoscumq legimꝰ
incorpore xp̃i quod est aeccła pertinere

Expanded text:
inueniuntur \'baptizabis\' aut \'incipietis inueniuntur \'baptizabis\' aut \'incipietis baptizare\', mendosi sunt, qui ex Graecis facillime conuincuntur. si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, metuendum est, ne grauiter in eis erremus, ne demus hominibus auctoritatem contemnendi baptismum. quem usque adeo non contemnendum ipsa apostolica disciplina commendat, ut Cornelius centurio et hi, qui cum illo erant. etiam iam accepto spiritu sancto fuerint baptizati. Sicut antiqui iusti si non circumciderentur, non erat eis peccatum,postea uero quam iussit deus, ut circumcideretur Abraham eiusque posteritas, iam si non fieret, graue pecca- tum fuit, sic etiam,noui testamenti pro circumcisione carnis sanctum baptismum dedit et apertissime dixit: Si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum caelorum. iam non debemus quaererfuerit baptizatus; sed quoscumque legimus in corpore Christi, quod est Ecclesia, pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
Penituit enĩ eum rregasse xp̃m. quod eiꝰ
indicant lacrimȩ. Sic enĩ scriptum est.
quia fbeuit amare. Nondum enĩ fuert̃
resurrectione dñi confirmati. & in illo
aduentus sp̃s scĩ orui apparuit dre pente.¬
costes. urel illa inspiratione quã demons.¬
trauit dñs postea quam resurrexit amor.¬
tuis. cum sufflauit in eoꝵ faciem dicens.
accipite spm̃ scm̃. Vnde recte dici potest.
quia cum petrus negauit dnm. nondũ
fuerant apłi baptiati. non tamen aqua
sed spũ scõ. hoc enĩ eis dixit postra quam
resurrexit. & conuersatus est cum eis.
Iohannes quidem baptizauit aqua. uos
autem spũ scõ baptizabimini. quẽ & ac¬
cepturi estis non post multos dies hos. usq
ad pentecosten. Aliqui aute codices ha.¬
bent. uos autẽ sp̃ũ sc̃o incipietis baptiza.¬
ri. Sed siur dicatur baptizabimini. siue
dicatur incipiets baptizari. ad rem nihil
inter est. Nam in quibuscumq codicib

Expanded text:
paenituit enim eum negasse Christum, quod eius paenituit enim eum negasse Christum, quod eius indicant lacrimae; sic enim scriptum est, quia fleuit amare. nondum enim fuerant resurrectione domini confirmati et illo aduentu spiritus sancti, qui apparuit die pentecostes, uel illa inspiratione. quam demonstrauit dominus, posteaquam resurrexit a mortuis, cum sufflauit in eorum faciem dicens: Accipite spiritum sanctum. Unde recte dici potest, quia, cum Petrus negauit dominum, nondum fuerant apostoli baptizati non tamen aqua sed spiritu sancto. hoc enim eis dixit, posteaquam resurrexit et conuersatus est cum eis: Iohannes quidem baptizauit aqua. uos autem spiritu sancto baptizabimini, quem et accepturi estis non post multos dies hos usque ad pentecosten. aliqui autem codices habent: Vos autem spiritu sancto incipietis baptizari; sed siue dicatur "baptizabimini siue dicatur incipietis baptizari\', ad rem nihil interest. nam in quibuscumque codicibus
Abbreviated transcription (Latin):
eligiosissime & in xp̃i dibectione
honorandȩ famulȩ dĩ seleuciane.
augustinus ep̃s indño salutem. Tectis
litteris tuis de salute ur̃a lȩtatus. ad ra
quȩ scripsisti respondere non distuli. &
primum miratus sum quomodo dicat
nouatianus iste. petrũ baptiza tum non
fuisse. cum paulo superius seripferis
eum dixisse quod apłi fuerunt baptizan
unde illi uicheatur quod inter apostolos
baptizatos petrus non fuerit baptrzatus
ignoro. Et icbeo exemplum epłȩ au
ne forsitan tu non habras misi abi. in
quo diligentius consideres ad ea me
respondere. qux̧ inurni in litteris auis
Si enim notarius non mendose excepta.
uit scripsit. nescio qualr cor habeat. qui
cum apłbs baptizatos dicat. petrũ bapti.¬
zitum negat. Quod autem dicitur pe.¬
trus egisse penitentiam. cauendum est ne
ita putetur egisse. quomodo agunt in
Aeccła qui propriȩ penitentes uocantur.
Et quis hoc ferat ut primum apłorum
inter tales penitentes numerandũ putemꝰ:

Expanded text:
ELIGIOSAE ET IN CHRISTI DILECTIONE HONORANDAE FAMULAE DEI SELEUCIANAE AUGUSTINUS EPISCOPUS IN DOMINO SALUTEM. Lectis litteris tuis de salute uestra laetatus ad ea, quae scripsisti, respondere non distuli. et primum miratus sum, quo modo dicat Nouatianus iste Petrum baptizatum non fuisse, cum paulo superius scripseris eum dixisse. quod apostoli fuerint baptizati. unde illi uideatur, quod inter apostolos baptizatos Petrus non fuerit baptizatus, ignoro et ideo exemplum epistulae tuae. ne forsitan tu non habeas, misi tibi, in quo diligentius consideres ad ea me respondere, quae inueni in litteris tuis: si enim notarius non mendose excepit aut scripsit, nescio. quale cor habeat. qui, cum apostolos baptizatos dicat. Petrum baptizatum negat. Quod autem dicitur Petrus egisse paenitentiam, cauendum est, ne ita putetur egisse, quo modo agunt in ecclesia. qui proprie paenitentes uocantur. et quis hoc ferat, ut primum apostolorum inter tales paenitentes numerandum putemus?
Abbreviated transcription (Latin):
Sed eredo indĩ miscđia qui nos adiuuit
indifficillimo principio supradicti
operis. quod ipse adiuuet & in prne
ultimis prophetȩ partibus. in quib
gog& magog bella narrantur. & in
extremis in quib sacratissimis & in¬
explicabilis templi aedificatio uarretas¬
mensuraq describitur. Sc̃s frater nr
oceanus cuiuos cupitis commendari.
tantus ac talis ẽ. & sic eruditus in lege
dñi. ut absq nr̃o rogatu instruere
uos possit. & nram suꝑ cunctis questi.¬
onib scripturarum promodulo cõmu.¬
nis ingenu explicare sententiam. Inco¬
lumes uos & prolixa etate florentes

Expanded text:
sed credo in dei misericordia, qui nos adiuuit sed credo in dei misericordia, qui nos adiuuit in difficillimo principio supra dicti operis, quod ipse adiuuet et in paene ultimis prophetae partibus, in quibus Gog et Magog bella narrantur, et in extremis, in quibus sacratissimi et inexplicabilis templi aedificatio, uarmensuraque describitur. Sanctus frater noster Oceanus, cui uos cupitis commendari, tantus ac talis est et sic eruditus in lege domini, ut absque nostro rogatu instruere uos possit et nostram super cunctis quaestionibus scripturarum pro modulo communis ingenii explicare sententiam. incolumes uos et prolixa aetate florentes
Abbreviated transcription (Latin):
uxta uulgare prouerbiũ proprium
quoq ignorarẽ uocabulum diuq ta.¬
eui sciens tempus ẽẽ. lacrimarũ. Hoc
autem anno cum tres explicassem li.¬
bros. subitus impetus barbarorum
de quibus tuus dicit uirgilius. lateq
uagantes barchei. & scã scriptura de
ismahel. contra facrem omniũ fratrũ
suorum habitabit. sic egypti limitem
pabestinȩ phoenicis syrrȩ percueurrit
ad instar torrentis cucta secũ trahens.
mus euadere. Quod si iuxta inclitũ
oratorem sibent inter arma leges.
quantomagis studia scripturarum¬
que & libroꝵ multitudine & silentio
ac librarioꝵ sed utilitate quoolq urel
proprium est securitate & otio dictan.¬
tium indigent. Duositaq libros
misi sc̃ȩ filix meȩ fabiolȩ. quoꝵ exem¬
pla si uolueris abipsa poteris mutuari.
pro angustia quippe temporis alios
chescribere non potui. Quoscũ lege¬
ris & uestibula uideris. facilis coniectu.¬
ra erit qualis ipsa futura sit domirs.

Expanded text:
iuxta uulgare prouerbium proprium iuxta uulgare prouerbium proprium quoque ignorarem uocabulum, diuque tacui sciens tempus esse lacrimarum. hoc autem anno, cum tres explicassem libros, subitus impetus barbarorum, de quibus tuus dicit Vergilius: \'Lateque uagantes Barcaei\' et sancta scriptura de Ismahel: Contra faciem omnium fratrum s u o r u u h a b i t a b i t, sic Aegypti limitem, Palaestinae, Phoenices, Syriae percucurrit ad instar torrentis cuncta secum trahens, mus euadere. quod si iuxta inclitum oratorem \'silent inter arma leges\', quantoquae et librorum multitudine et silentio ac librariorum sedulitate, quodque uel proprium est, securitate et otio dictantium indigent! duos itaque libros misi sanctae filiae meae Fabiolae, quorum exempla, si uolueris, ab ipsa poteris mutuari; pro angustia quippe temporis alios describere non potui. quos cum legeris et uestibula uideris, facilis coniectura erit, qualis ipsa futura sit domus.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus excorpore. sic anima nascatur
exanima. & simili cum brittis animan¬
tibus concditione subfistat. Suꝑ quo
quid mihi uideretur inopirsculis con.¬
tra rufinum olim scripfisse nre noui.
ad uersus eum libellum quẽ sc̃ę memo.¬
riae anastasio ep̃o romanȩ ȩccłȩ dedit
in ouo lubrica & subdola immo stulta
confessione dum auditoꝵ simplicita.¬
ti ⁊ nlucdere nititur fux fibbei ⁊mino
perfidiȩ inlusit. Quos librosreor
scm̃ parentem ur̃m habitare oceanũ
olim enim ȩditi sunt. multis rufini
libris aduersus nos calũpnias respuen¬
tes. Certe habes ibi uirum sem̃ & eru.¬
dram augustinum ep̃m. qui uiua ut
anint uoce docere te poterit. & suam
immo perse nram explicare sententiam.
E zechihelis uolumen olim aggredi
uolui. & sponsionem creberrimam stu.¬
diosis lectoribus reddere. sed in ipso
dictandi exordio ita animus m̃s occi.¬
dentalium prouinciarum. & maximȩ
urbis romȩ uastatione confusus est. ut

Expanded text:
corpus ex corpore, sic anima nascatur corpus ex corpore, sic anima nascatur ex anima et simili cum brutis animantibus condicione subsistat. super quo quid mihi uideretur, in opusculis contra Rufinum olim scripsisse me noui aduersus eum libellum, quem sanctae memoriae Anastasio, episcopo Romanae ecclesiae, dedit, in quo lubrica et subdola, immo stulta confessione, dum auditorum simplicitati inludere nititur, suae fidei, immo perfidiae, inlusit; quos libros reor sanctum parentem uestrum habere Oceanum. olim enim editi sunt multis Rufini libri aduersus nos calutes. certe habes ibi uirum sanctum et eruditum Augustinum episcopum, qui uiua, ut aiunt, uoce docere te poterit et suam, immo per se nostram explicare sententiam. Ezechielis uolumen olim adgredi uolui et sponsionem creberrimam studiosis lectoribus reddere, sed in ipso dictandi exordio ita animus meus occidentalium prouinciarum et maxime urbis Romae uastatione confusus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
filiis marcellino & anapsyctȩ. hieroni¬
mus in xp̃o salutẽ. Tandem ex africa
ur̃ȩ litteras unanimitatis accepi. & non
me pęnitet inpudentrȩ qua tacentib
uobis epłas meas frequenter ingressi
ut rescriptum mererer. & uos esse
sospites non aliis nuntiantib sed ur̃o
potentissimum fermone cognoscerem.
Suꝑ anime statu memini ur̃e questi¬
uncule. immo maxinȩ aeeclesi astice
questionis. utrum lapsa decęlo sit. ut
pythagoras phylosophus om̃so platoni¬
ci & origenes putant. Anã porriã dei
substantie ut stoici ꝓmanicheus. & his¬
panie prisciliani hereses suspicantur.
an inthesauro habeantur deiolim condi¬
te. ut quidam aecclesiastici stulta per¬
suasiore conficdunt. an cotidie adõ fi¬
ant & mittantur incorpora seđm
illud quod in euangelio seriptum est.
pater m̃s usq modo operatur ce ego
operor. ancerte extraduce ut tertulia.¬
nus apollinaris. & maxima pars ocei.¬
chentalium autumat. ut quomodo

Expanded text:
filiis Marcellino et Anapsychiae Hieronyfiliis Marcellino et Anapsychiae Hieronymus in Christo salutem. Tandem ex Africa uestrae litteras unanimitatis accepi et non paenitet inpudentiae, qua tacentibus uobis epistulas meas frequenter ingessi, ut rescriptum mererer et uos esse sospites non aliis nuntiantibus sed uestro potissimum sermone cognoscerem. super animae statu memini uestrae quaestiunculae, immo maximae ecclesiasticae quaestionis, utrum lapsa de caelo sit, ut Pythagoras philosophus omnesque Platonici et Origenes putant, an dsiOQVOia dei substantiae, ut Stoici, Manicheus et Hispana Priscilliani heresis suspicantur, an in thesauro habeantur dei olim conditae, ut quidam ecclesiastici stulta persuasione confidunt, an cotidie a deo fiant et mittantur in corpora secundum illud, quod in euangelio scriptum est: pater meus usque modo operatur et ego operor, an certe ex traduce, ut Tertullianus, Apollinaris et maxima pars occidentalium autumat, ut, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
amplius desiderem. sed hoc mihi facit
spes amplior uidendi eum. Puto enĩ
quod si ad nos te iubente irel mittente
urnerit. & hoc facioe quod adolescentẽ
cdecet. maxine quia nondum curis
maioribus detinetur. & te ipsũ mihi
expeditius ad portabit. Quibus nume.¬
ris consistant uersus dauitiei ñ seripsi.
quia nescio. Neq enim ex hebrea lm.¬
gua quam ignoro potuit etiam nume.¬
ros in terpres exprimere. ne metri neces.¬
fitate ab interpretandi ueritate ampli.¬
us quam ratio sententiarum sinrebat
digredi cogeretur. certis tamen eos con.¬
stat enumeris credo illis qui eam linguã
probecalbent.Amauit enim uir ilbe
sc̃s musicam piam. & urea studia nos
magis ips& quam ullus alius auctor
accendit. Habitetis om̃s in aeternum
adiutorio altissimi. oui habitatis unani¬
mes indomo pater materq fratres
filiorum. & cuncti unius patris filii
APMARCETIINUM EANAΡSΥCIAM
ominis uere scĩs atq omni
officioꝵ caritate uenerandis

Expanded text:
amplius desiderem; sed hoc mihi facit amplius desiderem; sed hoc mihi facit spes amplior uidendi eum; puto enim, quod, si ad nos te iubente uel mittente uenerit, et hoc faciet, quod adulescentem decet, maxime quia nondum curis maioribus detinetur, et te ipsum mihi expeditius adportabit. quibus numeris consistant uersus Dauidici, non scripsi, quia nescio. neque enim ex Hebraea lingua, quam ignoro, potuit etiam numeros interpres exprimere, ne metri necessitate ab interpretandi ueritate amplius, quam ratio sententiarum sinebat, digredi cogeretur. certis tamen eos constare numeris credo illis, qui eam linguam probe callent. amauit enim uir ille sanctus musicam piam et in ea studia nos magis ipse quam ullus alius auctor accendit. habitetis omnes in aeternum in adiutorio altissimi, qui habitatis unanimes in domo, pater materque fratres filiorum et cuncti unius patris filii MARCELLINUM ET ANAPSVCHIAM. Dominis uere sanctis atque omni officiorum caritate uenerandis
Abbreviated transcription (Latin):
uerũtamen te hoc ame tanto opere fla.¬
gitasse penitebit. Difficillime quippe
intelliguntur ineo quinq libri si non
assit qui non solum disputantium possit
separare ꝑsonas. uerum etiam ꝓnuntian.¬
do ita sonare morulas syllabarum ut eis
exprimantur. sensumq aurium feriant
genera numeroꝵ. maxinre quia inqui¬
busdam etiam sibentioꝵ dinensa in ter¬
ualla. miscentur. quȩ omnino sentire
nequeunt. nisi adiutorum ꝓnuntiator
firmet. Sextum sane librum quemi
emendatũr repperi. ubi est om̃is fructus
ceteroꝵ non distuli mittere caritatitirȩ.
fortassis ipse tuam non multũ refugut
grauitatẽ. Nani superiores quinq uix
filio nr̃o & condiacono iuliano. orm̃ &e ipse
um nobiscum cõmilitat. dibectione irel
cognitione uidebuntur. quẽ quidẽ non
audeo dicere plus amo quam te. quia nec
ueraciter dico. Sed tanen audeo dicere.
plus desichero quamte. Mirũ uideri
potest quẽad modum que̾ pariter amo

Expanded text:
uerum tamen te hoc a me tanto opere flauerum tamen te hoc a me tanto opere flagitasse paenitebit. difficillime quippe intelleguntur in eo quinque libri, si non adsit, qui non solum disputantium possit separare personas uerum etiam pronuntiando ita sonare morulas syllabarum, ut eis exprimantur sensumque aurium feriant genera numerorum, maxime quia in quibusdam etiam silentiorum dimensa interualla miscentur, quae omnino sentiri nequeunt, nisi auditorem pronuntiator informet. Sextum sane librum, quem emendatum repperi, ubi est omnis fructus ceterorum, non distuli mittere caritati tuae; fortassis ipse tuam non multum refugiat grauitatem. nam superiores quinque uix filio nostro et condiacono Iuliano, quoniam et ipse iam nobiscum commilitat, digni lectione uel cognitione uidebuntur. quem quidem non audeo dicere plus amo quam te, quia nec ueraciter dico, sed tamen audeo dicere plus desidero quam te. mirum uideri potest, quem ad modum, quem pariter amo,
Abbreviated transcription (Latin):
cum ab hominibus humana infirmita.¬
te falluntur. Uerum quia hominib
rerum motib qui numerari ualeant
facilius consideratur in uocib eaque
consideratio quibdam quasi gradatis
itinerib nititur ad suꝑna intimȩ ueri.¬
tatis. in quib uiis ostendit se saprentia
hilariter & homini ꝓuidentia occurrit
amantibus. ⁊nitio nr̃i otii cum acuris
matorib magisq irecessariis uacabat
animus. uolui per ista quȩ nobis desi.¬
derasti scripta proludere. quando con¬
scripsi de solo rithino sex libros. & deme.¬
los scribere alios forsitan sex fateor
dispoirebam cum mihi otium futurum
sperabam. Sed postea quam mihi cu.¬
rarum a eccbefiasticarum sarcina inpo.¬
fita est. omnes illȩ dilicre fugere de
manib. ita ut uix nunc ipsum codicem
inureniam. qm̃ tuam uoluntatem nec
peticionẽ sed iussionẽ contẽpuere nequeo.
ouod sane opusculum si potuero mitte¬
re. non quidem me tibi obtemperasse.

Expanded text:
cum ab hominibus humana infirmitacum ab hominibus humana infirmitate falluntur. Verum quia in omnibus rerum motibus, quid numeri ualeant, facilius consideratur in uocibus eaque consideratio quibusdam quasi gradatis itineribus nititur ad superna intima ueritatis, in quibus uiis ostendit se sapientia hilariter et in omni prouidentia occurrit amantibus, initio nostri otii, cum a curis maioribus magisque necessariis uacabat animus, uolui per ista, quae a nobis desiderasti, scripta proludere, quando conscripsi de solo rhythmo sex libros et de melo scribere alios forsitan sex, fateor, disponebam, cum mihi otium futurum sperabam. sed postea quam mihi curarum ecclesiasticarum sarcina inposita est, omnes illae deliciae fugere de manibus, ita ut uix nunc ipsum codicem inueniam, quoniam tuam uoluntatem nec petitionem sed iussionem contemnere nequeo. quod sane opusculum si potuero mittere, non quidem me tibi obtemperasse
Abbreviated transcription (Latin):
mutauerunt głam incorrupti dĩ insi.¬
militudine imaginis corruptibilis homi.¬
nis & uoluchrũ & quadrupedum & ser.¬
pentium. uel qui istissimulaeris non
ereaturȩ pocrus quam creatori. Absit
omnino ut istoꝵ uanitates & in sanrȩ
mendaces. uentosȩ nugȩ. ac superbus
error recte liberabes litterȩ nominent᷑.
hominum scilic& infelicium qui dei
liberamur decorpore mortis huius non
cognouerunt nec in eis ipsis quȩ uera
senserunt. Historia sane cuius scripto.¬
res fide se precipur narrationib suis
debere profitentur. fortassis habeat ali.¬
quid cognitione dignum liberis. cum
fiue bona frue mala hominũ tamen
uera narrantur. quamuis in his cognos.¬
cendis qui sco spũ non ad iuti sunt. rumo.¬
resq colligere ipsa humane infirmitatis
conditione conpulsi sunt. quead modum
non fallerentur inplurimis omnino ñ
uicheo. E st tamen aliqua in eis propin
quitas libertatis. si uoluntatẽ mentien.¬
di non habent. nec homines fallunt nisi

Expanded text:
m incorrupti dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium uel qui istis simulacris non creaturae potius quam creatori. absit omnino, ut istorum uanitates et insaniae mendaces, uentosae nugae ac superbus error recte liberales litterae nominentur hominum scilicet infelicium, qui deiliberamur de corpore mortis huius, non cognouerunt nec in eis ipsis, quae uera senserunt. historia sane, cuius scriptores fidem se praecipue narrationibus suis debere. profitentur, fortassis habeat aliquid cognitione dignum liberis, cum siue bona siue mala hominum tamen uera narrantur. quamuis in eis cognoscendis, qui sancto spiritu non adiuti sunt rumoresque colligere ipsa humanae infirmitatis condicione compulsi sunt, quem ad modum non fallerentur in plurimis, omnino non uideo. est tamen aliqua in eis proquitas libertatis, si voluntatem mentiendi non
Abbreviated transcription (Latin):
sunt obliuiscitur. & in anteriora se ex.¬
tendit. cui noxiũ ẽ. retro respicere. scor.¬
pius autẽ ex ea parte cauendus ẽ. qua ur.¬
ienatã & aculratã retrorsũ habet. Ca.¬
ritas in pane. maior eñi hoꝵ. Caritas.
& incibis utiq uincit cetera panis utilitas.
cui contrarius ẽ. lapis osm̃ dura corda re.¬
spirunt caritatẽ. sure aliud aliquid congru¬
entius ista significent. tamen qui nouit
bona data cdare filiis suis. petere nos & que¬
rere & pulsare cõpellit. Quod quare fa.¬
ciat qui nouit quid nobis necessarium sit.
priusqua petan petamus abeo mouere
animũ potest. nisi intellegamus qđ dñs
quã non potest ignorare. sed exerceri
in orationib desiderium nr̃m quopos.¬
simus capere quod p̃parat dare. Illud
eñi ualde magnũ ẽ. sed nos ad accipien¬
duni parui & angusti sumus. ideo nob̾
dicitur. Dilatamini. ne sitis iugum
ducentes cũ infidelib Tanto quippe
illud quod ualde magnũ ẽ. quod nro

Expanded text:
sunt, obliuiscitur et in anteriora se exsunt, obliuiscitur et in anteriora se extendit, cui noxium est retro respicere, scorpius autem ex ea parte cauendus est, quam uenenatam et aculeatam retrorsum habet, caritas in pane, maior enim horum caritas et in cibis utique uincit cetera panis utilitas, cui contrarius est lapis. quoniam dura corda respuunt caritatem, siue aliud aliquid congruentius ista significent, tamen, qui nouit bona data dare filiis suis, petere nos et quaerere et pulsare compellit. Quod quare faciat, qui nouit, quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo, mouere animum potest, nisi intellegamus, quod doquam non potest ignorare, sed exerceri in orationibus desiderium nostrum, quo possimus capere, quod praeparat dare. illud enim ualde magnum est, sed nos ad accipiendum parui et angusti sumus. ideo nobis dicitur: Dilatamini, ne sitis iugum ducentes cum infidelibus. tanto quippe illud, quod ualde magnum est, quod nec
Abbreviated transcription (Latin):
Petite & accipietis. querite & inuenietis.
pulsate & aperietur uobis. Om̃is enĩ qui
petit accipit. & querens inirenit. & pul
santi aperietur. Aut quis ex uobis homo
a quo filius suus panẽ petit. nũquid la¬
pidẽ porrigit ei : Iut si piscẽ petit. num¬
quid serpentẽ porrigit ei:Aut si orũ
petit. numquid porrigit ei scorpionem :
Si ergo uoscum sitis mali nostis bona da.¬
ta dare filiis ur̃is. quanto magis pater
ur̃ cȩlestis dabit bona petentib fe: Qũ
ergo scđm tria illa quȩ cõm̃dat apłs fides
signifiretur inpisce. uel ꝓpter aquam
baptismi. uel quod inhuis sełi flucti¬
bus integra ẽ. cin contrarius est ille
serpens qui ut ñ crederetur dõ uxneno.¬
sa frauche ꝑsuasit. spes in ouo qui uita
pulli ñdũ ẽ. sed futura ẽ. irec iam uidet᷑
sed adhuc speratur. spes enim quȩ uide¬
tur ñ ẽ. spes. ui contrarius ẽ scorpi¬
us qm̃ qui sperat aet̾nã uitã quȩ recro

Expanded text:
Petite et accipietis, quaerite et inuenietis, Petite et accipietis, quaerite et inuenietis, pulsate et aperietur uobis; omnis enim, qui petit, accipit et qusanti aperietur. Aut quis est ex vobis homo, a quo filius suus panem petit, numquid lapidem porrigit ei? aut si piscem petit, numquid serpentem porrigit illi? aut si ovum petit, numquid porrigit ei scorpium? si ergo uos, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis uestris, quanto magis pater uester caelestis dabit bona petentibus se. cum ergo secundum tria illa, quae commendat apostolus, fides significetur in pisce uel propter aquam baptismi uel quod in huius saeculi fluctibus integra est, cui contrarius est ille serpens, qui, ut non crederetur deo, uenenosa fraude persuasit, spes in ouo, quia uita pulli nondum est, sed futura est nec iam uidetur, sed adhuc speratur — spes enim, quae uidetur, non est spes —, cui contrarius est scorpius, quoniam, qui sperat aeternam uitam. quae retro
Abbreviated transcription (Latin):
uel non disceret. urel sine nr̃is litteris dis.¬
ceret. E st enim ꝑ nr̃m ministerium
non litteris illis quas uariarũ serui libi.¬
dinum liberales uocant. sed dominico
pene nutritus quantus ei potuit ꝑ nr̃as
angustias dispensari. Quidenim aliud
dicendum est eis qui cum fint iniqui &e
impii liberaliter sibi uidentur eruditi.
nisi quod inlitteris uere liberalib: legimꝰ
Si uos filius liberauerit. tunc uere lib̾i
eritis. Per eum namq prȩstatur. ut ip.¬
se etiam quȩ liberales discipline abris qui
inlibertatem uocati non sunt appellant᷑.
quid inse habrant liberabe noscat᷑. Neq
enim habent congruum libertati. nisi
quod habent congruum uxritati. Vncde
ille ipse filius & ueritas inquit liberauit
uos. Non ergo illȩ innumerabibes &
impie fabulȩ. quib uanoꝵ pbena sunt
cirmina portarum ullo modo nostrȩ
consonant liberati. non oratorum in¬
flata & expoliata mrendatia. non deniq

Expanded text:
uel non disceret uel sine nostris litteris disuel non disceret uel sine nostris litteris disceret. est enim per nostrum ministerium non litteris illis, quas uariarum serui libidinum liberales uocant, sed dominico pane nutritus, quantus ei potuit per nostras angustias dispensari. Quid enim aliud dicendum est eis, qui cum sint iniqui et impii, liberaliter sibi uidentur eruditi, nisi quod in litteris uere liberalibus legimus: Si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis? per eum namque praestatur, ut ipsae etiam, quae liberales disciplinae ab eis, qui in libertatem uocati non sunt, appellantur, quid in se habeant liberale, noscatur. neque enim habent congruum libertati, nisi quod habent congruum ueritati. unde ille ipse filius: Et ueritas, inquit, liberabit uos. non ergo illae innumerabiles et impiae fabulae, quibus uanorum plena sunt carmina poetarum, ullo modo nostrae consonant libertati, non oratorum inflata et expolita mendacia, non denique
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo & uenemi¬
biliter carissimo & sincerissimno
desiderantissimo fr̃i & coep̃o inemorio.
augustinus indño salutem. Nullas de.¬
bui im reddere litteras scãr caritati
tux̧ sine his libris quos anre scĩ amoris
iure m olentissimo flagitasti. ut hac
salam obedientia responderem ẽplis
tuis quib me magis onerare quã hono.¬
rare dignatus es. quamq ubi suc cũbo
quia oneror. ibi etiam quia diligor
sublruor. Neque enim aquolibet dili.¬
gor subleuor eligor. sed ab eo uiro &
dñi sacerdote quem sic acceptum deo
sentio. ut cum animã tuam tam bonam
leuas addnm. qm̃ in illa me habes leuoꝰ
& nre. Debui ergo nune libros mitt.¬
re. quos emendaturum mre ẽẽ. ꝓmise.¬
ram. & ideo non misi. quia ñ eñdaui.
non quia nolui. sed quia non potui.
curis uidelicet multis. & multũ p̃ualerah¬
occupatus. Nimis auteni ingratum
ac ferreum fuit uitȩ quinos sic amas.
hic sc̃s frater & collega nr̃ possidius in quo
nrãm non paruam prefentiam repprries

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO ET VENERABILITER CARISSIMO ET SINCERISSIMO DESIDERANTISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO MEMORIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nullas debui iam reddere litteras sanctae caritati tuae sine his libris, quos a me sancti amoris iure uiolentissimo flagitasti, ut hac saltem oboedientia responderem epistulis tuis, quibus me magis onerare quam honorare dignatus es. quamquam ubi succumbo, quia oneror, ibi etiam, quia diligor, subleuor. neque enim a quolibet diligor, subleuor, eligor sed ab eo uiro et domini sacerdote, quem sic acceptum deo sentio, ut, cum animam tuam tam bonam leuas ad dominum, quoniam in illa me habes, leues et me. debui ergo nunc libros mittere, quos emendaturum me esse promiseram et ideo non misi, quia non emendaui, non quia nolui, sed quia non potui curis uidelicet multis et multum praeualentioccupatus. nimis autem ingratum ac ferreum fuit, ut te, qui nos sic amas, hic sanctus frater et collega noster Possidius, in quo nostram non paruam praesentiam reperies,
Abbreviated transcription (Latin):
uante mi sericordissima gr̃a dñi scłm
ualentiore contẽpnere. Qommonitoꝵ
quod misi fratrib ep̃is sicut puto ñdũ
ibi sunt. ab eximietate tua illis tradatur
cum uenerint. tantam quippe tui sin.¬
cerissimi pectoris habemus fiduciam.
ut adiuuante dño dõ nr̃o non solum in¬
pertitorem auxilii te uelimus. uerum
etiam consiliĩ participẽ. EPPA Sc̃i

Expanded text:
uante misericordissima gratia domini suante misericordissima gratia domini sualentiore contemnere. commonitorium, quod misi, fratribus episcopis, si, ut puto, nondum ibi sunt, ab eximietate tua illis tradatur, cum nenerint. tantam quippe tui sincerissimi pectoris habemus fiduciam, ut adiuuante domino deo nostro non solum impertitorem auxilii te uelimus uerum etiam consilii participem. XCVI
Abbreviated transcription (Latin):
prinetpis erga aeccłam prouinciam no.¬
irerit. nullo modo esse deferendũ. sed etiã
ante quã ep̃os qui ꝓfecti sunt uideas.
quã primũ tua prestantissima pro xp̃i
menbris in tribulatione maxima constitu.¬
tis uigilantia potuerint. accelerandum
suggero. peto obseero flagito. Neq eñi
paruum in his malis solatium dñs obtulit.
quod te uoluit  multo amplius posse
quam poteras. quando iam de tuis multis
& magnis bonis operibus gaudebamius.
Multum sane dequorundam neq pau¬
corum fides firma & stabili gratulamur
qui ex occasione legum ipsarũ ad xp̃iañi
religionẽ uel catholicam pãcem conuersi
sunt. pro quoꝵ salute sempiterna nos
in hac temporali etiam periclitari debeo¬
tat. Propterea enim maxime ab homi¬
nibus nimium durũ ꝑuersis nime ini¬
micitiarum grauiores impetus sustinemꝰ
ouos non nulli eoꝵ nobiscũ pacrentissime
sustinent. sed plurimũ infirmitati me.¬
tuimus. doneo discant & ualeant. adiu¬

Expanded text:
principis erga ecclesiam prouincia noprincipis erga ecclesiam prouincia nouerit, nullo modo esse differendum, sed etiam antequam episcopos, qui profecti sunt, uideas, quam primum tua praestantissima pro Christi membris in tribulatione maxima constitutis uigilantia potuerit, accelerandum suggero, peto, obsecro, flagito. neque enim paruum in his malis solatium dominus obtulit, quod te uoluit multo amplius posse, quam poteras, quando iam de tuis multis et magnis bonis operibus gaudebamus. Multum sane de quorundam neque paucorum fide firma et stabili gratulamur, qui ex occasione legum ipsarum ad Christianam religionem uel catholicam pacem conuersi sunt, pro quorum salute sempiterna nos in hac temporali etiam periclitari delectat. propterea enim maxime ab hominibus nimium durumque peruersis nunc inimicitiarum grauiores impetus sustinemus, quos nonnulli eorum nobiscum patientissime sustinent; sed plurimum infirmitati metuimus, donec discant et ualeant adiu
Abbreviated transcription (Latin):
memoratus presbiter harum perlator cũ
deregione sit meleuitana. ab rp̃o suo uene.¬
rabili fratre meo seuero. qui tuam nre¬
cum sincerissimam dilectionem multũ
salutat ꝑ ipponẽ regium. ubi ego sum
transire iussus est. quia cum forte eum
forte similes essemus in magnis aeccłae
tribulationibus & ꝑ turbationibus quaẽ¬
rebamus. occasionẽ seribendi ad exi mieta.¬
tem tuam. & non inueniebamus. Iam
quidem unam epłam miseram in negotio
sc̃i fratris & collegi mei bonifacii episcopi
cataoirensis. sed nondum ad nos perirene¬
rant grauiora quȩ nos uehementius
agitarent. quibus comprimendis uel cor.¬
rigendis quemadmodum meliores scđm
uiam xp̃i consilio succurratur cõmodius
ep̃i qui ꝑpterea iregauerunt. cum tanta
benignitate tui cordis acturi sunt. qui
potirerunt cõmuni confilio diligentius
delibrratum aliquid ferre. quantũ tẽporis
ꝑmitrebat angustia. Illud tamen quo
aniniũ cbementissimi & religiosissimi

Expanded text:
memoratus presbyter harum perlator, cum memoratus presbyter harum perlator, cum de regione sit Mileuitana, ab episcopo suo uenerabili fratre meo Seuero, qui tuam mecum sincerissimam dilectionem multum salutat, per Hipponem-Regium, ubi ego sum, transire iussus est, quia, cum forte simul essemus in magnis ecclesiae tribulationibus et perturbationibus, quaerebamus occasionem scribendi ad eximietatem tuam et non inueniebamus. iam quidem unam epistulam miseram in negotio sancti fratris et collegae mei Bonifatii episcopi Cataquensis; sed nondum ad nos peruenerant grauiora, quae nos uehementius agitarent, quibus comprimendis uel corrigendis quem ad modum meliore secundum uiam Christi consilio succurratur, commodius episcopi, qui propterea nauigauerunt, cum tanta benignitate tui cordis acturi sunt, qui potuerunt communi consilio diligentius » deliberatum aliquid ferre, quantum temporis permittebat angustia. illud tamen, quo animum clementissimi et religiosissimi
Abbreviated transcription (Latin):
cuius sui etiam media hirme quomodo¬
cumiq ad illas partes uenire conpulsus ẽ.
& salutare & ammonere caritatẽ tuam
tuum bonum diligentissime acceberetur
instantia. quo nouerint inimici arcłȩ
leges illas quȩ de idolis confringendis &
hereticis corrigendis uiuo isti lichonen
inafrica missȩ sunt uoluntate impera.¬
toris pussimi & fidelissimi constititas.
quo irescrente uel nolente factũ. sure
dolose iactant siut libenter putant.
atq hinc animo simꝑitoꝵ turbubentissimos
reddunt nobisq periculosȩac uehe.¬
menter infestos. Hoc autem quod pecen.¬
do uel suggerendo ammoneo prestantiã
tuam. non dubito omnium ꝑ africam
collegarum meoꝵ fieri uoluntatẽ. arbi.¬
tror quacinnq primitus exorta occafione
facillime posse ac debere maturari. ut
nouerint ficut dixit homines uaniloquoꝵ
& aduersantium salutem requirimus.
magis theodosi filium quã stilichonem
curasse mittendas. Propterea quippe

Expanded text:
ciuis sui etiam media hieme quomodociuis sui etiam media hieme quomodocumque ad illas partes uenire compulsus est, et salutare et admonere caritatem tuam,tuum bonum diligentissima acceleretur instantia, quo nouerint inimici ecclesiae leges illas, quae de idolis confringendis et haereticis corrigendis uiuo Stilichone in Africam missae sunt, uoluntate imperatoris piissimi et fidelissimi constitutas; quo nesciente uel nolente factum siue dolose iactant siue libenter putant atque hinc animos inperitorum turbulentissimos reddunt nobisque periculose ac uehementer infestos. Hoc autem, quod petendo uel suggerendo admoneo praestantiam tuam, non dubito omnium per Africam collegarum meorum fieri uoluntate. arbitror quacumque primitus exorta occasione facillime posse ac debere maturari, ut nouerint, sicut dixi, homines uani, quorum et aduersantium salutem requirimus, magis Theodosii filium quam Stilichonem curasse mittendas. propterea quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa fama nondum certissima nobis ess&.
nihil aliud de animo tuo credimus erga
Aeccłam dei cuius te urraciter filiũ esse
gaudemus. quam quod tuis litteris mox
aperuisti. tanren etiam illis lectis quibus
ultro dignatus es & si pigri & cunctantes
essemus. exhortationẽ beneuolentissimã
mitrere. ut instruente humilitate nr̃a
per religiosam obedientiam tuam. dñs
cuius munere talis es aeccłȩ sirȩ iamq
suburniat. maiore fiducia tibi scribimꝰ
domine eximie & merito prestantissime.
multumq inxp̃i caritate honorande fili.
Eit fratres quidem multi scĩ collegiimei
grauiter aeccła ꝑ turbata profecti sunt
pene fugrentes ad gloriofissimũ comita.¬
tum. quos siue iam uideris siue litteras
eorum ab urbe roma oportunitate cuius.¬
quam occafionis acceperis. ego tamen
licet nillum consilium cum eis cõmuni.¬
care poruerim. non potui pretermitte.¬
re per hunc fratrem & conprȩsbiterum
meum. qui urgenti trecessitate ꝓ salute

Expanded text:
ipsa fama nondum certissima nobis esset, ipsa fama nondum certissima nobis esset, nihil aliud de animo tuo credidimus erga ecclesiam dei, cuius te ueraciter filium esse gaudemus, quam quod tuis litteris mox aperuisti, tamen etiam illis lectis, quibus ultro dignatus es, etiam si pigri et cunctantes essemus, exhortationem beniuolentissimam mittere, ut instruente humilitate nostra per religiosam oboedientiam tuam dominus, cuius munere talis es, ecclesiae suae iam iamque subueniat, maiore fiducia tibi scribimus, domine eximie et merito praestantissime multumque in Christi caritate honorande fili. Et fratres quidem multi sancti collegae mei grauiter ecclesia perturbata profecti sunt paene fugientes ad gloriosissimum comitatum, quos siue iam uideris siue litteras eorum ab urbe Roma opportunitate cuiusquam occasionis acceperis, ego tamen, licet nullum consilium cum eis communicare potuerim, non potui praetermittere per hunc fratrem et conpresbyterum meum, qui urgenti necessitate pro salute
Abbreviated transcription (Latin):
ualere arbitrantur & iactant. ne uel
sic nobis parcere aliquatenus possint.
Plurimũ autem labores oe pericula
nr̃a quȩ fructuosa sint adiuuabis.
si eorum uanisfimã & imprȩ superbie
plenissimã sectam non ita cures im¬
perialib legibus comprimi. ut sibi
uel suis uideantur qualescumq moles.¬
tias proueritate atq iustitia sustinere.
sed eos cum hoc abs te petitur rerũ certa.¬
rum manifestissimis docunrentis apud
acta irel prestantiȩ tux uel minorum
iudicum conuinci atq instrui pacia.¬
ris. Vt &e ipsi oui te tubente attinen¬
tur. duram si freri potest flectant
in melius uoluntatem. & ea ceteris sa¬
lubriter legant. O nerosior est quip¬
pe oruam utilior diligentia. quamuis
ut magnum deseratur malum. &
magnũ bonũ teneatur cogitantũ homineᷤs
omino eximio & merito pres.¬
tantissimo. multumq in xp̃i
caritate honorando filio olympio. augus¬
tinus indnõ salutem. Quamuis mox
ut audiumus te merito sublimatum. cũ

Expanded text:
ualere arbitrantur et iactant, ne uel ualere arbitrantur et iactant, ne uel sic nobis parcere aliquatenus possint. plurimum autem labores et pericula nostra, quo fructuosa sint, adiuuabis, si eorum uanissimam et impiae superbiae plenissimam sectam non ita cures imperialibus legibus comprimi, ut sibi uel suis uideantur qualescumque molestias pro ueritate atque iustitia sustinere, sed eos, cum hoc abs petitur, rerum certarum manifestissimis documentis apud acta uel praestantiae tuae uel minorum iudicum conuinci atque instrui patiaris, ut et ipsi, qui te iubente adtinentur, duram, si fieri potest, flectant in melius uoluntatem et ea ceteris salubriter legant. onerosior est quippe quam utilior diligentia, quamuis ut magnum deseratur malum et magnum bonum teneatur, cogi tantum homines, OMINO EXIMIO ET MERITO PRAESTANTISSIMO MULTUMQVE IN CHRISTI CARITATE HONORANDO FILIO OLVMPIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quamuis mox, ut audiuimus te merito sublimatum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ire occidantur. pro quibus dñm roga¬
mus ut corrigantur. excepto etiam
quod aperpetuo proposito recedere
non debemus. uincendi in bonomalum.
Illud quoq pruden tia tua cogitae.
quod causas a eccłasticas infinuare nobis
nemo preter aeccłasticos curat. Pro in¬
de si occidendos in his homines putaire.¬
ritis. deterrebitis nos. ne per operam
nrãm ad ur̃m iudicium aliquid tabe
perueniat. Quo comperto illi in
nram pernicrem licentiore audacia
grassabuntur. iecesfitate nobis inpac¬
ta. ut etiam occidi ab ris eligamur.
quam eos occidendos ur̃is iudiciis in¬
geramus. Hanc ammonitionẽ peatio¬
nem obsecrationẽ meam. ne queso
aspernantur accipias. Neque enim
arbitror non recolere magnam me
adte & multo quam nunc es altius sub.¬
limatum etiam si ep̃s non essem. fidu.¬
ciam tamen habere potuisse. Cito
interim predictȩ excelbentiȩ tuȩ nour¬
rint heretici donatiste. mare leges con.¬
tra errorem suum latas. quas iam nihil

Expanded text:
ne occidantur, pro quibus dominum rogane occidantur, pro quibus dominum rogamus, ut corrigantur. excepto etiam, quod a perpetuo proposito recedere non debemus uincendi in bono malum, illud quoque prudentia tua cogitet, quod causas ecclesiasticas insinuare uobis nemo praeter ecclesiasticos curat. proinde si occidendos in his homines putaueritis, deterrebitis nos, ne per operam nostram ad uestrum iudicium aliquid tale perueniat, quo comperto illi in nostram perniciem licentiore audacia grassabuntur necessitate nobis impacta, ut etiam occidi ab eis eligamus, quam eos occidendos uestris iudiciis ingeramus. hanc admonitionem, petitionem, obsecrationem meam ne, quaeso, aspernanter accipias. neque enim te arbitror non recolere magnam me ad te et multo, quam nunc es, altius sublimatum, etiam si episcopus non essem, fiduciam tamen habere potuisse. cito interim per edicta excellentiae tuae nouerint haeretici Donatistae manere leges contra errorem suum latas, quas iam nihil
Abbreviated transcription (Latin):
atrocius quam si malios talia cõmit.¬
tantur. tu quoq in manitate facinoꝵ
at non potius pro benitatis xp̃iane con.¬
suberatione censeas cohercendum. quod
te per ipsum xp̃m ne facias obsecramꝰ.
neq enim undictam deinimicis in
hac terra requirimus. Aut uero ad
eas angustias animi nos debent coarta¬
re quȩ patimur. ut obliuiscamur qͥd
nobis precȩperit. pro cu ius ureritate
ac nomine patimur : Diligimus
inimicos nr̃os & oramus pro eis. Vnde
excusatione terribiliũ iudicũ ac legũ
ne in ȩterni iudicii pynas incidant.
corrigi eos cupimus ñ necari. Nec
disciplinam circa eos ireglegi uolumꝰ.
nec supplicia quȩ digna sunt exerceri.
Sic Cergo eorum peccata conpesce
quamlib& ne fariis iniuriis appratam
irel afflictam ẽẽ. cognoueris. potesta.¬
tem occidendi te habere obliiiscaris.
petitionẽ nrãm non obliuiscaris. Non
tibi uile fit neq contẽptibibe fili hono.¬
rabiliter dibectissime quod uos rogam

Expanded text:
atrocius, quam si in alios talia commitatrocius, quam si in alios talia committantur, tu quoque pro immanitate facinorum ac non potius pro lenitatis Christianae consideratione censeas cohercendum. quod te per ipsum Christum ne facias obsecramus. neque enim uindictam de inimicis in hac terra requirimus aut uero ad eas angustias animi nos debent coartare, quae patimur, ut obliuiscamur, quid nobis praeceperit, pro cuius ueritate ac nomine patimur; diligimus inimicos nostros et oramus pro eis. unde ex occasione terribilium iudicum ac legum, ne in aeterni iudicii poenas incidant, corrigi eos cupimus, non necari; nec disciplinam circa eos neglegi uolumus nec supplicia, quae digna sunt, exerceri. sic ergo eorum peccata compesce, quamlibet nefariis iniuriis appetitam uel afflictam esse cognoueris, potestatem occidendi te habere obliuiscaris, petitionem nostram non obliuiscaris. non tibi uile sit neque contemptibile, fili honorabiliter dilectissime, quod uos rogamus,
Abbreviated transcription (Latin):
omino eximio meritoo honora¬
bili insigniterq laudabili filio
donato. augustinus indño salutem.
Nollem quidem in his afflictionibus
esse africanam aeccłam constitutam.
ut terrenȩ illius potestatis indigeret
auxilio. sed quia sicut apłs dicit non est
potestas nisi adõ. proculdubio cũ per uos
fincerissimos catholicȩ matris filios eidẽ
subuenitur. Auxilium nr̃m innomine
dñi est qui fecit cęlum & terrã. Quis
enĩ non fentiat intanis malis ñ paruã
nobis consolationẽ diuinitus missam cũ
tuuir talis & xp̃i nominis amantissimꝰ.
proconsularib es sublimatus insignibus.
ut ab sceleratis & sacrilegis ausib inimi¬
cos arcłȩ bonȩ tirȩ uoluntati potestas
fociata cohberet domine exiire meri¬
toq honorabilis insigniterq laudabilis
fili: Deniq unum solum ẽ. quod in
tua iustitia ꝑ timescimus. ne forte
qm̃ quicoruid mala contra xp̃ianam
socretatẽ ab hominib impiis ingratisq
committitur. profecto grauius est &¬

Expanded text:
OMINO EXIMIO MERITOQVE HONORABILI INSIGNITERQVE LAUDABILI FILIO DONATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nollem quidem in his afflictionibus esse Africanam ecclesiam constitutam, ut terrenae ullius potestatis indigeret auxilio. sed quia, sicut apostolus dicit, non est potestas nisi a deo, procul dubio, cum per uos sincerissimos catholicae matris filios eidem subuenitur, auxilium nostrum in nomine domini est, qui fecit caelum et terram. quis enim non sentiat in tantis malis non paruam nobis consolationem diuinitus missam, cum tu uir talis et Christi nominis amantissimus proconsularibus es sublimatus insignibus. ut ab sceleratis et sacrilegis ausibus inimicos ecclesiae bonae tuae uoluntati potestas sociata cohiberet. domine eximie meritoque honorabilis insigniterque laudabilis fili? denique unum solum est, quod in tua iustitia pertimescimus, ne forte, quoniam, quicquid mali contra Christianam societatem ab hominibus impiis ingratisque committitur, profecto grauius est et