comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nihel iudicat. Amos rubors mora distͥngens
stor eligitur in regẽ. minimũ discipłm amat
iħc plurimũ. Inferiꝰ fr̃ recumbe  ut minore
ueniente sursũ iubearis ascendere. Suꝑ quẽ
dñs requiescit. nͥ suꝑ humilem. & quietũ ꝙ tre¬
mentẽ u̾ba sua: Cui plꝰ credit᷑: plꝰ ab eo exigit᷑.
otentes: potent̾ torm̃ta patisent᷑. Nec s̃ qͥsꝙͣ.¬
tantũmͦ de corꝑis castitate supplaudat: cũ de¬
om̃i u̾bo otioso qd cũq locuti fuerint hoĩes.
reddituri sint ꝓ eo rationẽ in die iudicii: cũ
Non ẽ facile stare loco pauli: petͥ tenere gra¬
dum iam cũ xp̃o regnantiũ: ne forte ueni¬
at angłs qͥ scindat uelũ templi tui. & can¬
delabrũ tuũ de loco moueat. Edificaturꝰ tur¬
rim. futuri oꝑis sũptꝰ supputa. Infatuatũ
porcis conculcet᷑. Alonachꝰ siceciderit: roga¬
bit ꝓ eo sacerdos: Pro sacerdotis lapsu. qͥs ro¬
gaturꝰ ẽ:Sed qm̃ ab scopulosis locis enauiga¬

Expanded text:
er judicat : Amos ruborum mora distringens,stor eligitur in Regem . Minimum discipulum Jesus amat plurimum. Inferius frater accumbe, ut minore adveniente, sursum jubearis ascendere . Super quem Dominus requiescit, nisi super humilem et quietum, et trementem verba sua ? Cui plus creditur, plus ab eo exigitur. Potentes potenter tormenta patientur . Nec sibi qtantum mundi castitate supplaudat, cum omne uerbum otiosum, quodcumque locuti fuerint homines, reddituri sint pro eo rationem in die iudicii, cum non est facile stare loco Pauli, tenere gradum iam cum Christo regnantium, ne forte ueniat angelus, qui scindat uelum templi tui, qui candelabrum tuum loco moueat. aedificaturus turrem futuri operis sumptus supputa. infatuatum porcis conculcetur. monachus si ceciderit, rogabit pro eo sacerdos; pro sacerdotis lapsu quis rogaturus est? Sed quoniam e scopulosis locis enauiga
Abbreviated transcription (Latin):
bilem ñ umolentũ: ñ ꝑcussorẽ. s i odestum.
Et cet̾is. quȩ de eo sequunt᷑ explicitis ñ minorẽ
int̾cio gradu adhibuit diligentiã dicens:. Dia¬
conos similit̾ pudicos. non bilingues: ñ multo¬
uino deditos: nonturpilucͦ deditos. habentes
ministeriũ fidei in conscientia pura. Qs hii aũ¬

Expanded text:
bilem, non vinolentum, non percussorem, sed modestum. bilem, non vinolentum, non percussorem, sed modestum. Et ceteris de eo, quae sequuntur, explicitis non minore in tertio gradu adhibuit diligentiam dicens: Diaconos similiter pudicos, non bilingues, vino deditos, non turpilucros, habentes mysterium fidei in conscientia pura. Et hi au
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ. si munꝰ ad altare non defero. Nec possũ
obtendere pauꝑtatẽ. cum in eu̾głio anum
uiduam duo: quȩ sͥ sola suꝑerant era mitten¬
tem laudauerit dñs. Michi ante prb̃rm se¬
dere non licet: illi. si peccauero. licet tradere
me satanȩ in interitũ carnis: ut sp̃s saluus
sit in die dñi nr̃i iħu xp̃r. Ꝙ in ueteri quidem
lege quicũq sacerdotib ñ obtẽꝑasset i aut ex¬
tra castra lapidabat᷑ a popło,aut gladio cer¬
uice subiecta. contẽptũ expiabat cruore.
sione truncatur aut eiectus de eccłia rabido
ore dȩmonũ discerpit᷑. Qdͦ si te qͦq ad eundem ordinẽ
pia frũm blandim̃ta sollicitant . gaudebo de
ascensu. timebo de lapsu. Qui ep̃atum desi¬
derat  bonũ opꝰ desiderat. Scimꝰ istas seo
iunge qd̾ sequit᷑. Oportet aũ huiꝰ modi inrepre¬
hensibilem ẽẽ. uniꝰ uxoris uirũ: sobriũ. ꝓudi¬
cum: prudentem ornatũ: hospitalem, doci¬

Expanded text:
dices, si munus ad altare non defero. nec possum dices, si munus ad altare non defero. nec possum oiduam duo quae sola sibi supererant aera mittentem laudet Dominus. Mihi ante presbyterum sedere non licet. Illi, si peccavero, licet tradere me Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in diem Domini Jesu. Et in veteri quidem lege, quicunque sacerdotibus non obtemperasset, aut extra castra positus lapidabatur a populo aut gladio cervice subiecto contemptum expiabat cruore. one truncatur aut eiectus de ecclesia rabido daemonum ore discerpitur. Quod si te quoque ad eundem ordinem pia fratrum blandimenta sollicitant, gaudebo de ascensu, timebo de lapsu. Qui episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. Scimus ista, sed iunge, quod sequitur: Oportet autem huiusmodi inreprehensibilem esse, unius uxoris virum, sobrium, pudicum, prudentem, ornatum, hospitalem, dici
Abbreviated transcription (Latin):
ro in quies honorẽ. sufficit mͥ conscientia mea
tur aufugit. Sed uͥ honor non est. ibi contẽp¬
tus ẽ. Ubi aũ contẽptꝰ: ibi frequent̾ inuria.
Ubi uͦ iniurias ibi ꝙ indignatio. Ubi indignatios
ibi quies nulla. Ubi quies nulla, ibi mens
putatione illa summa nascit᷑ monachũ in
nolle ÷, delinquere ẽ. Sed de hoc gradu pulsꝰ
ꝓuocabis ad clericos: An de his aliqd audeã
dicere. qui certe in suis urbibꝰ cõmorant᷑
Absit autẽ ut qͥcꝗͣ de his sinistrũ loquar qͥ
apłico gradui succedentes. xp̃i corpꝰ sacro ore
conficiunt: ꝑ qͥͦs etiã nos xp̃iani sumꝰ: qͥ claues
regni cȩlors habentes qͦdam᷑ ante iudicii di¬
em iudicant: qͥ sponsam dñi sobria castitate
conseruant. Sed alia. ut ante p̾strinxi mona¬
chi causa est. alia clericoꝵs. Clerici oues pas¬
cunt: ego pascor. Illi de altario uiuunt. mͥ
quasi infructuosȩ arbori securis ponit᷑ ad ra¬

Expanded text:
ro, inquies, honorem; sufficit mihi conscientia mea.ro, inquies, honorem; sufficit mihi conscientia mea.tur, aufugit. Sed ubi honor non est, ibi contemptus est; ubi contemptus, ibi frequens iniuria; ubi autem iniuria, ibi et indignatio; ubi indignatio, ibi quies nulla; ubi quies non est, ibi menputatione illa summa nascitur, monachum pnolle delinquere, est. Sed de hoc gradu pulsus provocabis ad clericos: An de his aliquid audeam dicere, qui certe in suis urbibus commorantur? Absit ut quicquam de his sinistrum loquar, qui apostolico gradui succedentes Christi corpus sacro ore conficiunt, per quos nos etiam Christiani sumus, qui claues regni caelorum habentes quodammodo ante iudicii diem iudicant, qui sponsam domini sobria castitate conseruant. sed alia, ut ante praestruxi, monachi causa est, alia clericorum. clerici oues pascunt, ego pascor; illi de altario uiuunt, mihi quasi infructuosae arbori securis ponitur ad ra
Abbreviated transcription (Latin):
militia te castrasses ꝓpt̾ regna cȩloꝵ. qͥd ali¬
ud quã ꝑfectã sectatꝰ es uitã : Perfectꝰ aũ ser¬
ħt: ꝑfectꝰ ñ est. Et si ꝑfectꝰ non ẽ. cũ se ꝑfe¬
ctum fore do pollicitꝰ sit ante: mentitꝰ est.
Os aũ qd̾ mentit᷑. occidit aiãm. Igit᷑ ut con¬
cludam: si ꝑfectꝰ es. cur bona pat̾na deside¬
ras: Si ꝑfectꝰ non es: dm fefellisti: Diuinis
rat᷑ ille sepe. Si qͥs uult pͦt me uenire. ab¬
neget semet ipsũ sͥ ꝙ tollat orucẽ suã ꝙ seqͣ¬
tur me: & ego onustꝰ auro arbitror mexp̃m
sequi Qui dicit se in xp̃o credere. debet qͦmͦ
ille ambulauit. ꝙ ipse ambulare. u Qd̾ si ni¬
chil habes. ut responsurũ scio. cur tam bene
paratꝰ ad bella ñ militas. nͥ forte in patria
tua te arbitraris hoc facere posse. cum in
sua dñs signa non fecerit: Cur id cũ aucto¬
mo ꝓpħa in sua patria honorẽ ħt. Non que¬

Expanded text:
militia , te castrasti propter regna caelorum, quid alimilitia , te castrasti propter regna caelorum, quid aliud quam perfectam sequutus es vitam? PERFECTUS AUTEM serfectus non est, et si perfectus non est, cum se perfectum fore Deo pollicitus sit, ante, mentitus est. Os autem quod mentitur, occidit animam. Igitur ut concludam, si perfectus es, cur bona paterna desideras? Si perfectus non es, Deum fefellisti. Divinis ratur ille sepe: Si quis vult post me venire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. Et ego onustus auro arbitror me Christum sequi? Qui dicit se in Christo manere, debet, quomodo ille ambulavit, et ipse ambulare. Quodsi nihil habes, ut responsurum te scio, cur tam bene paratus ad bella non militas? Nisi forte in patria tua te arbitraris hoc facere, cum in sua dominus signa non fecerit. Et cur id? Cum auctomo propheta in sua patria honorem habet. Non quae
Abbreviated transcription (Latin):
te uł mercibꝰ nec quasi ignarꝰ fluctuũ doctꝰ
nauta p̾moneo. s quasi nuꝑ naufragio eiectꝰ
in litꝰ. timida nauigaturis uocẽ demntio.
In illo estu caripdis luxuriȩ salutẽ uorat. ibi
ore uirgineo ad pudicitiȩ ꝑpetranda naufra¬
gia scillaceum renidens blandit᷑ libido
Hic barbarũ litꝰ. hic diabolꝰ pirata cũ sociis
portat uincla capiendis. Nolite credere.
nolite ẽẽ securi. Licet in morẽ stagni fusum
equor arrideat. licet uix sũma iacentis ele¬
menti sp̃ũ terga crispent᷑: magnos hic eam¬
pus montes ħt intꝰ inclusos. Intꝰ ẽ ꝑiculũ.
intꝰ est hostis. Abducite: expedite rudentes.
uela suspendite. crucis antemna figat᷑ in
frontibꝰ. Tranquillitas ista. tempestas ẽ. Qͥd
gͦ: Quicũq in ciuitate st̃. xp̃iani ñ sunt :
Non ẽ tͥ eade causa qͦ cęteris. Dnm ausculta¬
dicentẽ. Siuis ꝑfectꝰ ẽẽ uade uende om̃ia tua

Expanded text:
te, vel mercibus, nec quasi ignarus fluctuum doctus te, vel mercibus, nec quasi ignarus fluctuum doctus nauta praemoneo, sed quasi nuper naufragio eiectus in litus timida nauigaturis uoce denuntio. in illo aestu Charybdis luxuriae salutem uorat, ibi ore uirgineo ad pudicitiae perpetranda naufragia Scyllaceum renidens libido blanditur; hic barbarum litus, hic diabolus pirata cum sociis portat uincla capiendis. nolite credere, nolite esse securi. licet in morem stagni fusum aequor adrideat, licet uix summa iacentis elementi spiritu terga crispentur, magnus hic campus montes habet, intus inclusum est periculum, intus est hostis. expedite rudentes, uela suspen-I dite. crux antemnae figatur in frontibus: tranquillitas ista tempestas est. \'quid ergo? quicumque in ciuitate sunt, Christiani non sunt?\' non est tibi eadem causa, quae ceteris. ddicentem: Si vis perfectus esse: vade, vende omnia tua,
Abbreviated transcription (Latin):
minatimq det̾minat dicens. Mortificate
nicationẽ. & immunditiã. & concupiscen¬
idoloꝵs seruitꝰ: ꝓpt̾ quȩ uenit ira di suꝑ fili
os incredulitatis. Non est tantũ in eo serui¬
tus idoli. si qͥs duobꝰ digitulis tura cõpre¬
hensa inbustũ arȩ iaciat. aut haustũ paterȩ
poculo fundat merũ. Neget auariciã ẽẽ ido¬
latriã. qͥ potest tͥginta denariis dnm uendi
nefaria colluuione uiolauit. Non fateatur
fraudem idolatriã eẽ : sit similis eoꝵs qui
in actib apłoꝵs ex patͥmonio suo partem
pretii reseruant̾es. p̾senti ꝑiere uindicta.
Cur timido aĩo xpianꝰ est Respice cũ petro
relictum rete: respice surgentẽ de theloneo
publicanũ statim apłm. filiꝰ hoĩs ñ ħt ubi
capiit reclinet. & tu amplas porticꝰ ꝙ in¬
gentia dectoꝵ sƿacia metiris: Expectas¬
uoeabulũ monachi. hoc ẽ nom̃ tuũ. Qͥd facis
in turba qui solꝰ es: Et hec ego ñ integra ra¬

Expanded text:
minatimque determinat dicens: Mortificate minatimque determinat dicens: Mortificate nicationem, immunditiam et concupiscenidolorum ses et peccatis. --Non est tantum in eo servitus idoli, si quis duobus digitulis, thura in bustum arae jaciat, aut haustum paterae poculo fundat merum. Neget avaritiam esse idololatriam, qui potest triginta argenteis Dominum venditnefaria colluvione violavit. Non fateatur fraudem idololatriam esse, sed similis eorum, qui in Actibus Apostolorum ex patrimonio suo partem pretii reservantes, praesenti periere vindicta . Cur timido animo Christianus es? Respice cum Petro relictum rete respice surgentem de teloneo publicanum statim apostolum. Filius hominis non habet ubi caput reclinet, et tu amplas porticus et ingentia tectorum spacia metirisvocabulum Monachi, hoc est nomen tuum. Quid facis in turba qui solus es? Et hoc ego, non integris ra
Abbreviated transcription (Latin):
rantes ꝙ cont᷑bantes cormeũ: Ego enim
tatis qͦ fides quatit᷑: eũgłii retundendꝰ ẽ mu¬
xp̃o: faueant mͥ ꝓ eiꝰ nõie pugnaturo. Si
non credunt: mortui sepeliant mortuos
suos. Sed hoc ais in martyrio: Erras fr̃ erras.
tas: Sedet in insidiis cũ diuitib in occultis
ut int̾ficiat innocentẽ. oculi eiꝰ in pauꝑem
frondose arboris tectꝰ umbraculo. molles
somnos futura p̾da carpis: Inde me ꝑsequi
ut in habitantẽ in me spm̃ scm̃ fugẽ. ut tem¬
plum eiꝰ uiolẽ. ꝑsequit᷑ inꝗͣ me hostis. cui
nõia mille & mille nocendi artes. & ego infe¬
mo apłi disce sententiã qͥ ait. Hoc enĩ scitote
intelligentes. qͥa omĩs fornicator aut ĩmund̾¬
aut auarꝰ aut fraudator qd ẽ idoloꝵ seruitꝰ:
quã generalit̾ adũsꝰ dm sapiat qͥcꝗd diabo¬
li ẽ. ꝙ qd̾ diaboli ẽ idolatriȩ sit cui idola oĩa
mancipant᷑: tam̃ & in alio loco speciatĩ no¬

Expanded text:
rantes, et conturbantes cor meum? Ego enim rantes, et conturbantes cor meum? Ego enim tatis, quo fides quatitur, Evangelii retundendus est muo, faveant mihi pro eius nomine pugnaturo; si non credunt, mortui sepeliant mortuos suos. Sed hoc, ais, in martyrio. Erras, frater, ertas? Sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem; oculi eius in pauperem frondosae arboris tectus umbraculo molles somnos, futura praeda, carpis? inde me persequitut habitantem in me spiritum sanctum fugem, ut templum eius uiolem, persequitur me, inquam, hostis, cui nomina mille, mille nocendi artes: et ego infeus; immo apostoli disce sententiam, qui ait: hoc enim scitote intellegentes, quia omnis fornicator aut inmundus aut fraudatquam generaliter adversum Deum sapiat, quidquid diaboli est, et quod diaboli est, idolatria sit, cui omnia idola mancipantur, tamen et in alio loco speciatim no
Abbreviated transcription (Latin):
tygrides. Et nos ꝑ ista tnͣsiumꝰ. Nunc tͥ blan¬
dis uidua soror heret lacertis: nc̃ illi cũ qͥb
adoleuisti u̾naculi auint. Cui nos seruitu
clamitat moriturꝰ. Expecta paulisꝑ. & sepe¬
li forsitan ꝙ laxis uberũ pellib arata rugis
fronte antiquũ referens mãma. lac. dare
congeminet. Dicant & si uolunt grãmatici.
In te om̃is domꝰ inclinata recũbit. facile rũ¬
pit hȩc uincula amor xp̃i. & timor gehennȩ¬
At contra sc̃ͥptura precipit parentibꝰ obsequen¬
dum. Sed quicũq eos supͣ. xp̃m amat. ꝑdit
animã suã. Gladium tenet hostis ut me pe¬
rimat. ꝙ ego de mat̾s lac̾mis cogitabo:
Propt̾ patrẽ militiã deserã. eui sepulturam
xp̃i causa non debeo. quã etiã om̃ib eiꝰ causa
debeo: Dño passuro timide consulens petrꝰ.
scandalũ fuit: paulꝰ retinentibꝰ se frĩb ne hie¬
rosolimã ꝑgeret. respondit. Qd facitis plo¬

Expanded text:
tigrides. et nos per ista transiuimus. nunc tibi blantigrides. et nos per ista transiuimus. nunc tibi blandis uidua soror haeret lacertis, nunc illi, cum quibus adoleuisti, uernulae aiunt: \'cui nos seruiturclamitat: \'morituros expecta paulisper et sepeli.\' forsitan et laxis uberum pellibus, arata rugis fronte antiquum referens mamma lallare congeminet. dicant, si uolunt, et grammatici: in te omnis domus inclinata recumbit. facile rumpit haec uincula amor Christi et timor gehennae. at scriptura praecipit parentibus obsequendum\': sed quicumque eos supra Christum amat, perdit animam suam. gladium tenet hostis, ut me perimat, et ego de matris lacrimis cogitabo ? propter patrem militiam deseram, cui sepulturam Christi causa non debeo, quam etiam omnibus eius causa debeo? dscandalum fuit . Paulus retinentibus se fratribus ne Hierosolymam pergeret, respondit: « Quid facitis plo
Abbreviated transcription (Latin):
cinii tui diem. qͦ xp̃o inbaptismate consepul¬
tus in sacram̃ti u̾ba iurasti. ꝓ noĩe eiꝰ non
te pat̾ parciturũ eẽ ñ matͥ. Ecce adu̾sariꝰ
in pectore tuo. xp̃m conat᷑ occidere: ecce
donatiuũ qd̾ militaturꝰ accȩꝑas hostilia ea¬
stra suspirant. licet paruulꝰ ex collo pende¬
at nepos. licet sparso crine ꝙscissis uesti¬
bus ubera quib te nutͥerat mat̾ ostendat.
siccis oculis ad uexillũ crucis euola. Solum¬
pietatis ẽ genꝰ: in hac re eẽ crudelem. Ueni¬
et ueniet pꝰtea dies. qͦ uictor reu̾taris in patͥ¬
am. qͦ iherosolimã cȩlestẽ uir fortis iñcedas
coronatꝰ. Tunc municipatũ cũ paulo capi¬
es. tuncꝙ parentib tuis eiꝰdẽ ciuitatis ius pe¬
tes. tunc ꝙ ꝓme orabis. qͥ ut uinceres incita¬
ui. Neq uͦ nescio. qua te nẽ dicas cõpede p̾pe¬
diri. Non ẽ nob̃ ferreũ pectꝰ. nec dura p̾cor¬
dia: non ex scilice natos hyrcanȩ nutͥere

Expanded text:
cinii tui diem, quo Christo in baptismate consepulcinii tui diem, quo Christo in baptismate consepultus, in sacramenti verba jurasti: pro nomine ejus non te matri parciturum esse, non patri. ecce aduersarius in pectore tuo Christum conatur occidere; ecce donatiuum, quod militaturus acceperas, hostilia castra suspirant. licet paruulus ex collo pendeat nepos, -licet sparso crine et scissis uestibus ubera, quibus nutrierat, mater ostendat,  patrem, siccis oculis ad uexillum crucis uola! pietatis genus est in hac re esse crudelem. Ueniet postea dies, quo uictor reuertaris in patriam, quo Hierosolymam caelestem uir fortis coronatus incedas. tunc municipatum cum Paulo capies, tunc et parentibus tuis eiusdem ciuitatis ius petes, tunc et pro me rogabis, qui, ut uinceres, incitaui. neque uero nescio, qua te nunc dicas conpede praepediri. non est nobis ferreum pectus nec dura praecordia, non ex silice natos Hyrcanae nutriere
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum regnũ dĩ. ꝙ hec om̃ia apponunt᷑ uo¬
bis. Nont̾ pera sum̃da. ñ uirga est. Affatim
diues ẽ: qͥ cũ xp̃o pauꝑ est. Sed qͥd ago rursꝰ
imꝑuidꝰ: Obsecro ab eant p̾ces. blandim̃ta
discedant. Debet amor lesꝰ irascr Qrogan¬
tem contẽpseras. forsitan audias obiurgan¬
tem. Qd facis in pat̾na domo delicate miles:
Ubi uallũ. uͥ fossa. uͥ hiemps acta sub pellibꝰ:
Eece de cęlo tuba canit. ecce cũ nubibꝰ debella¬
turꝰ orbem imꝑator armatꝰ egredit᷑. ec ce
bis acutꝰ gladiꝰ ex regis ore ꝓcedens. obuia
queq metit: ꝙtumͥ de cubiculo ad aciem.
tu de umbra egrederis ad solem᷑ Corpus
assuetũ tunica. loricȩ onꝰ ñ fert. Caput
oꝑtũ linteo. galeã recusat. Mollem otio ma¬
num. durꝰ exasꝑat capulꝰ. Audi ȩdictũ re¬
gis tui. Qui ñ est mecũ. adu̾sũ me ẽ. Ꝙ qui
mecũ ñ colligit: spargit. Recordare tiro¬

Expanded text:
primum regnum Dei, et haec omnia apponentur voprimum regnum Dei, et haec omnia apponentur vobis . Non pera tibi sumenda, non virga est. Affatim dives est, qui cum Christo pauper est. 2. Sed quid ago? Rursus improvidus obsecro? Abeant preces, blandimenta discedant. Debet amor laesus irasci. Qui rogantem contempseras, forsitan audies objurgantem. Quid facis in paterna domo delicate miles? Ubi vallum? ubi fossa, ubi hyems acta sub pellibus? Ecce de coelo tuba canit: ecce cum nubibus debellaturus orbem, imperator armatus egreditur: ecce bis acutus gladius ex regis ore procedens , obvia quaeque metit; et tu mihi de cubiculo ad aciem, tu de umbra egrederis ad solem? Corpus assuetum tunica, loricae onus non fert. Caput opertum linteo, galeam recusat. Mollem otio manum, durus exasperat capulus. Audi edictum regis tui: Qui non est mecum, contra me est: et qui mecum non colligit, spargit . Recordare tyro
Abbreviated transcription (Latin):
amore contenderĩ ꝙ studio.¬
ut parit̾ in heremo moraremur.
consciũ mutuȩ caritatis tuȩ pectꝰ agnoscit.
Quib lam̃tis. qͦ dolore. qͦ gemitu. te ab euntẽ
ꝓsecutꝰ sim. iste qͦq litt̾e testes sunt: qs lacri¬
mis cernis int̾litas. Uerũ tu quasi paruulꝰ de¬
licatꝰ contẽptũ rogantis ꝑ blandim̃ta fouis¬
ti. ꝙ. ego incautꝰ qͥd tc̃ agerẽ nesciebã. Lacerẽ:
Sed qd ardent̾ uolebã. moderate dissimulare
non poterã. Impensiꝰ obsecrarẽ: Sed audire
nolebas. quia similit̾ ñ amabas. Qd̃ unũ po¬
tuit spreta caritas fecit. quẽ p̾sentẽ retinere
ipse abiens postularas. ut tͥ postea quã ad
deserta migrassem inuitatoria ad te scͥpta
tnͣs mitterẽ. & ego me facturũ ꝓmiserã: inui¬
to iam ꝓpera. Nolo pͥstinarũ necessitatũ re¬
corderis: nudos amat heremꝰ. Nolo te anti¬
quȩ ꝑ egͥnationis t̾reat difficultas. Qui in
xp̃m credis: & eiꝰ crede sermonib. Querite

Expanded text:
amore contenderim, ut pariter in heremo moraremur, conscium mutuae caritatis pectus agnoscit. quibus lamentis, quo dolore, quo gemitu te abeuntem prosecutus sim, istae quoque litterae testes sunt, quas lacrimis cernis interlitas. uerum tu quasi paruulus delicatus contemptum rogantis per blandimenta fouisti et ego incautus, quid tunc agerem, nesciebam. sed quod ardenter volebam, moderate dissimulare non poteram. Impensius obsecrarem? sed audire nolebas, quia similiter non amabas. Quod unum potuit, spreta caritas fecit. Quem praesentem retineripse abiens postularas, ut postea quam ad deserta migrassem, invitatoria ad te scripta transmitterem, et ego me facturum promiseram: Invito, jam propera. Nolo pristinarum necessitatum recorderis. NUDOS AMAT EREMUS. Nolo te antiquae peregrinationis terreat difficultas. Qui in Christum credis, et ejus crede sermonibus. Quaerite
Abbreviated transcription (Latin):
fletꝰ ꝙ stridor dentiũ. Ue illi qui acceptũ talen¬
tum in sudario ligans: cet̾is lucra facientibꝰ id
tantũ. qd̾ acceꝑat. reseruauit. Ilico indignantis
dñi clamore ferietur: Serue nequã, quare nõ
dedisti pecuniã meam ad m̃sam. ꝙ ego uentens
cum usuris exegissẽ: id ẽ. deposuisses ad altare.
quod ferre non poteras: Dum enĩ tu ignauus
negotiator denariũ tenes: alteriꝰ locũ. qui pecu¬
niam duplicare poterat. occupasti. Quã obrẽ
sunt. Attendis petrũ. s ꝙ iudã considera: Ste¬
phanũ conspicis. s & nicħolaũ respice. quem
dñs in apocalypsi. sua dampͥnat sententia:
qui tam turpia ꝙ nefanda cõmentꝰ est. ut ni¬
colaitarũ heresis ex illa radice nasce̾tur. Probet
se unꝰ quisq ꝙ sic accedat. N on facit eccłiastica

Expanded text:
fletus et stridor dentium . Vae illi qui acceptum talentum in sudario ligans, caeteris lucra facientibus, id tantum quod acceperat, reservavit. Illico indignantis Domini clamore ferietur: Serve nequam, quare non dedisti pecuniam meam ad mensam, et ego veniens cum usuris exegissem eam ? Id est, deposuisses ad altare, quod ferre non poteras. Dum enim tu ignavus negotiator denarium tenes, alterius locum, qui pecuniam duplicare poterat, occupasti. Quamobrem sunt. Attendis Petrum: sed et Judam considera. Stephanum suspicis: sed et Nicolaum respice, quem Dominus in Apocalypsi sua damnat sententia: qui tam turpia et nefanda commentus est, ut Nicolaitarum haeresis ex illa radice nascatur. Probet se unusquisque, et sic accedat. NON FACIT Ecclesiastica
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan creare quã fingere. ꝙ tñ scͥptũ ẽ. cor
mundum crea in me ds: nec ido putari potest
aĩa hoc loco optare se fieri pͥqũa aliqͥd ẽẽt. Sic̃
gͦ iam existens creat᷑ innouatiõe iꝰticiȩ: sic ĩa exi¬
stens fingit᷑ conformatione doctͥnȩ. Nec illud
qd̾ in ȩccliaste scͥptũ ẽ. tẽ conu̾tet᷑ in t̾rã pulius
confirmat sententiã quã eẽ uolumꝰ nr̃ãm plus
enĩ hoc suffragat᷑ eis qͥ ex una putant õs ẽẽ aĩas.
Nam sic̃ conu̾tit᷑ inqͥunt puluis int̾rã. sic̃ fuit.
ꝙ tñ caro de qua hoc dictũ ẽ. ad hoĩem ñ reu̾¬
titur. s ad dm a qͦ illi datꝰ ẽ. Uerũ qͥa hoc testi¬
moniũ ita ꝓ istis sonat. ut ñ om̃imꝰ huic opinio¬
ni quã defendi uolo uideat᷑ eẽ contiariũ: ãmo¬
nenda tm̃ credidi prudentiã tuã. ne talibꝰ testi¬
moniis ex his angustiis coneris me eruere. Nã
licet nemo faciat optando ut uerũ sit qđ ue¬
rum ñ ẽ: tñ si fieri posset optarẽ ut hȩc senten¬

Expanded text:
forsitan creare quam fingere: et tamen scriptum est: Cor mundum crea in me, Deus. Nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri priusquam aliquid esset. Sicut ergo jam existens creatur innovatione justitiae, sic jam existens fingitur confirmatione doctrinae. Nec illud quod in Ecclesiaste scriptum est: Tunc convertetur in terram pulvis confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad hominem non reuertitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat. ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec senten
Abbreviated transcription (Latin):
ad sapĩam reqͥrend̾a: & ultra licitũ se extendens.
uoluit causas rationesq cognosce̾. quare par¬
uuli corriꝑent᷑ adȩmone. cur naufragiaꝙ
iustos & impios parit̾ absorberent: utrũ ꝙ
hȩc & his similia casu euenerint an iudicio
di: ꝙ si casu. uͥ ꝓuidentia. si iudicio. uͥ iꝰticia d̃.¬

Expanded text:
ad sapientiam requirendam, et ultra licitum se extendens, ad sapientiam requirendam, et ultra licitum se extendens, voluit causas rationesque cognoscere: Quare parvuli corriperentur a daemone: Cur naufragia et justos impios pariter absorberent: Utrum et haec et his similia casu evenirent, an judicio Dei? Et si casu, ubi providentia? Si judicio, ubi justitia D
Abbreviated transcription (Latin):
Uunqͥdnã sic̃ aĩalia irrationabilia recte Au¬
dicimꝰ in usꝰ dari naturis excellentiorib ꝙ si
uitiosis. sic̃ aꝑtissime in eũgłio uidemꝰ por¬
cos ad usum desideratũ concessos ẽẽ dȩmonibꝰ.
hoc & de hoĩe recte possumꝰ dic̃e: Animal est
enĩ. s rõnale. & si mortale. aĩa ẽ rationalis
in illis m̃bͥs q̃ tantis afflctionib pęnas luit.
re oĩno dem̃tis ẽ. Tantors gͦ maloꝵs q̃ fiunt
in paruulis. causa iꝰta dicat᷑. Nempe cum
maiores ista patiunt᷑ solemꝰ dic̾e aut sic̃ in iob
merita examinari aut sic̃ inherode peccata
puniri: & de quib dã exemplis q̃ d̾s manifesta
ẽẽ uoluit. alia q̃ obscura sunt hõinũ conie¬
cturȩ conceditur. S hoc in maiorib De par¬
uulis aũ qͥd respondeamꝰ edissere. si pęnis tan¬
tis nulla in eis st̃ punienda peccata. nã utiq
nulla ẽ in illis ȩtatib examinanda iusticia.
edit ȩccłastes pͥmo om̃iũ m̃tẽ suã hiero¬

Expanded text:
Numquidnam sicut animalia irrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus, etsi vitiosis, sicut apertissime in Evangelio videmus, porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus ; hoc et de homine recte possumus dicere? Animal est enim, sed rationale, etsi mortale. Anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus poenas luit: re omnino dementis est tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in lob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia quae obscura sunt, hominum coniecturae conceditur. sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata; nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda iustitia.edit Ecclesiastes primo omnium mentem suam
Abbreviated transcription (Latin):
ampnationis in paruulos causã Aus.¬
reqͥro. qͥa neq aiarũ si nouȩ fiunt singłis sin-¬
gulȩ uideo eẽ ullum in illa ȩtate peccatũ. nec
a do dãpnari aliquã credo. quã uidet nullũ
hab̾e peccatũ. An forte dicendũ ẽ in paruulo
carnẽ solam ẽẽ peccati. nouã uͦ illi aiãm fieri:
qua scdm d̃ p̃cepta uiuente in adiutorio xp̃i
gr̃e & ipsi carni edomitȩ ac subiugatȩ possit
incorruptionis meritũ cõparari. Iher̾
auferat᷑. q̃ semꝑ simulat pęnitentiã. ut docen¬
di in ȩccłiis habeat facultatẽ: ne si aꝑta se luce
ꝓdidit foras expulsa moriatur. Aui
uerenda causa atq reddenda est. quare dãp¬
nent᷑ animȩ q̃ nouȩ creant᷑ singłis quib̾q nas¬
centib. si p̃t̾. xp̃i sacram̃tũ paruuli moriant᷑.
Damꝑnari enĩ eas si sic de corꝑe exierint. ꝙ sc̃a
scͥptura ꝙ scã ẽ testis ȩccłia. Unde illa de aĩaꝵ
nouarũ creatione sententia si hanc fidẽ funda¬

Expanded text:
amnationis in paruulos causam requiro, quia neque animarum, si nouae fiunt singulis singulae, uideo esse ullum in illa aetate peccatum nec a deo damnari aliquam credo, quam uidet nullum habere peccatum. An forte dicendum est in paruulo carnem solam esse peccati, nouam uero illi animam fieri, qua secundum dei praecepta uiuente in adiutorio gratiae Christi et ipsi carni edomitae ac subiugatae possit incorruauferatur, quae semper simulat poenitentiam, ut docendi in Ecclesiis habeat facultatem, ne si aperta se luce prodiderit, foras expulsa moriatur. Augustinus. Quaerenda causa atque reddenda est, quare damnentur animae, quae nouae creantur singulis quibusque nascentibus, si praeter Christi sacramentum paruuli moriantur. damnari enim eas, si sic de corpore exierint. et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione sententia, si hanc fidem funda
Abbreviated transcription (Latin):
Sic locꝰ ap̃ imꝑitos & scͥpturarũ scãrũ me¬
ditationẽ usumq ꝙ scientiã ñ habentes ui¬
det᷑ opinioni tuȩ pͥma fronte blandiri. cȩ¬
terũ discussꝰ facile soluit᷑ & cũ testimonia
scͥpturarũ aliis cõparaueris testimoniis. ne
at᷑ eẽ contrariꝰ. scdm illud qđ soͥptũ ẽ. Abyssus
abyssũ inuocat inuoce cataractarũ tuarum.
Cerno qͦ tua tendat assertio. s de hoc inposte¬
riorib disserendũ ẽ. ne dũ miscemꝰ questio¬
nib questiones. obscurã audientib intelligen¬
tiã relinquamus
Augustinꝰ.

Expanded text:
ic locus apud imperitos et Scripturarum sanctarum meditationem usumque et scientiam non habentes, videtur opinioni tuae prima fronte blandiri. Caeterum discussus facile solvitur: et cum testimonia Scripturarum aliis comparaveris testimoniis, ne atur esse contrarius: secundum illud quod scriptum est: Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum suarum. Cerno quo tua tendit assertio: sed de hoc in posterioribus disserendum est, ne dum miscemus quaestionibus quaestiones, obscuram audientibus intelligentiam relinquamus. Augustin
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝓdant. quȩ ꝓdi timent ipsi. nulla cõmit.¬
tant. Cum enĩ falsũ qđ amaledico fingit᷑. aut
om̃ino si credit᷑. aut certe integra salute sola
fama uerat᷑. Qd̃ aũ malũ ꝑꝑetrat᷑. hostis ẽ in¬
timus: etiã si nulliꝰ intima loqͥcitate aut lite
uulget᷑. Quaꝑpt̾ qͥs prudentiũ ñ uideat. etiã
tu quã tolerabilit̾ feras amicissimi qͦnđa ꝙ fa¬
miliarissimi incredibiles nẽ inimicitias. conso¬
lante conscientia. ꝙ qũe admodũ uł qđ iactitat.
uł qͦd a qͥb da forsitan credit᷑ in sinistris armis
deputes. quib ñ minꝰ ꝗͣ dextris contͣ diabo¬
lum dimicat᷑. Uerũptam̃ illũ maluerĩ aliqͦ
modo mitiorẽ. ꝙͣ te isto mͦ armatiorẽ. Hoc ma¬
gnum ꝙ tͥste miraculũ ẽ. ex amieitiis talib
ad has inunicitias ꝑuenisse. lȩtũ erit ꝙ mul

Expanded text:
non prodant, quae prodi timeant, ipsi nulla commitnon prodant, quae prodi timeant, ipsi nulla committant. cum enim falsum quid a maledico fingitur, aut omnino, non creditur aut certe integra salute sola fama uexatur; quod autem malam perpetratur, hostis est intimus, etiam si nullius intimi loquacitate aut lite uulgetur. quapropter quis prudentium non uideat, etiam tu quam tolerabiliter feras amicissimi quondam et familiarissimi incredibiles nunc inimicitias consolante conscientia et quem ad modum, uel quod iactitat uel quod a quibusdam forsitan creditur, in sinistris armis deputes, quibus non minus quam dextris contra diabolum dimicatur ? uerum tamen illum maluerim aliquo modo mitiorem quam te isto modo armatiorem. hoc magnum et triste miraculum est ex amicitiis talibus ad has inimiciti
Abbreviated transcription (Latin):
curus ꝓicio. & in qͦ securiꝰ requiesco. nec in hac
mea securitate crastinũ illud humane fragi¬
litatis incertũ. de qͦ suꝑiꝰ gemui. om̃ino for¬
mido. Cum enĩ hoĩem xp̃iana caritate flagran¬
tem atq mͥ fidelem amicũ factũ eẽ sentio: qeqͥd
consilioꝵ ei meoꝵ cogitationũq cõmitto. ñ
homini cõmitto. s illi in qͦ manet ut talis sit.
D s̃ enĩ caritas ẽ. ꝙ qui manet in caritate in dõ
manet & ds in eo. Quẽ si deseruerit.: tantum
faciat necẽẽ ẽ dolorem. qnͣtũ manens fecerat
gaudium. Uerũtam̃ ex amico intimo factꝰ ini¬
micꝰ. querat sͥ potiꝰ qđ fingat astutꝰ. ñ inueni¬
at qd̾ ꝓdat iratꝰ. Hoc aũ ita unꝰ qͥsq facile asse¬
quitur: non occultando qđ fecerit. s ñ faci¬
endo qđ occultare uelit. Qdͦ miscdĩa di bonis
piisq concedit: ut int̾ amicos qͦslibet futuros
liberi securiq u̾sent᷑. aliena peccata sͥ cõmissa

Expanded text:
curus projicio, et in quo securus requiesco. Nec in hac curus projicio, et in quo securus requiesco. Nec in hac mea securitate crastinum illud humanae fragilitatis incertum, de quo superius ingemui, omnino formido. Cum enim hominem christiana charitate flagrantem, eaque mihi fidelem amicum factum esse sentio; quidquid ei consiliorum meorum cogitationumque committo, non homini committo, sed illi in quo manet, ut talis sit. Deus enim charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo : quam si deseruerit, tantum faciat necesse est dolorem, quantum manens fecerat gaudium. Verumtamen ex amico intimo factus inimicus, quaerat sibi potius quod fingat astutus; non inveniat quod prodat iratus. Hoc autem unusquisque facile assequitur, non occultando quod fecerit, sed non faciendo quod occultari velit. Quod misericordia Dei bonis piisque coliberi securique uersentur, aliena peccata sibi commissa
Abbreviated transcription (Latin):
uir: s plane in di miscdia puto me posse faci¬
le abs te petere ueniã. si qͥd offendr Qd̾ mͥ
aꝑire debes: ut cũ te audiero lucrerĩ frẽm
tuum. Neq em̃ quia hoc ꝓpt̾ longinqͥtatẽ terra¬
rum non potes facere int̾ me & te. ꝓpt̾ea de¬
bes sinere errare me. Prorsꝰ. qd̃ ad ipsas res
quas nosse uolumꝰ attinet. si qͥd ueri me tene¬
re uł scio uł credo uł puto in qͦ tu alit̾ sentis:
quantũ dat ds sine tua inuiria conabor asse¬
rere. Qd̃ aũ ꝑtinet ad offensionem tuã: cũ
te indignatũ sensero. nichil aliud ꝙͣ ueniã
dep̾ eabor. Nec om̃ino arbitror te suecen¬
sere potuisse. nͥ aut hoc dicerẽ qđ ñ debui. aut
sic ñ dicerẽ ut debui: quia nec miror minꝰ
nos scire inuicẽ ꝙͣ. soim᷑ a conunctissimis ꝙ fa¬
miliarissimis nr̃is. in quoꝵ ego caritatẽ fa¬
scandalis scłi: ꝙ in ea sine ulla sollicitudine
reqͥesco. Dm̃ qͥppe illic eẽ sentio. in qu̾e me se¬

Expanded text:
vir . Sed plane in Dei misvir . Sed plane in Dei misle abs te petere veniam, si quid offendi; quod mihi aperire debes, ut, cum te audiero, lucreris fratrem tuum . Neque enim, quia hoc propter longinquitatem terrarum non potes facere inter me et te, propterea debes sinere errare me. Prorsus quod ad ipsas res quas nosse volumus, attinet, si quid veri me tenere vel scio, vel credo, vel puto, in quo tu aliter sentis, quantum dat Dominus sine tua injuria conabor asserere. Quod autem pertinet ad offensionem tuam, cum te indignatum sensero, nihil aliud quam veniam deprecabor. 10. Nec omnino arbitror te succensere potuisse, nisi aut hoc dicerem quod non debui, aut non sic dicerem ut debui; quia nec miror minus nos scire invicem, quam scimur a conjunctissimis et familiarissimis nostris. In quorum ego charitatem, fascandalis saeculi; et in ea sine ulla sollicitudine requiesco: Deum quippe illic esse sentio, in quem me se
Abbreviated transcription (Latin):
cordare nolitis. aut quȩ concordes legẽ time¬
atis. ne iterũ litigetis. Uerũ dico caritati tuȩ.
nichil me magis quã hoc exemplũ timuisse.
cum qued̾a ad me in epła tua legerẽ tuȩ
indignationis indicia. ñ tam illa de entello
de minari uisꝰ es. ꝗͣ illud qđ serio te scͥpsisse
satis apparet. unde supͣ locutꝰ sum plus for¬
tasse quã debin. s ñ plꝰ ꝗͣ timui. uͥ ais te. ne
forte lesꝰ iuste expostulares. Rogo te si fieri
potest ut int̾ nos queramꝰ & disseramꝰ aliqͥd.
qͦ sine amaritudine aĩȩ & discordiȩ corda
em̃dandũ uideat᷑ in scͥpturis tuis nec tum
meis. ñ cũ suspicione inuidiȩ. aut lesione ami¬
citiȩ: qͥeseamus abhis: ꝙ nr̃e uitȩ salutiq
parcamꝰ. Minꝰ certe assequat᷑ illa scientia¬
quȩ inflat. dũ ñ offendat᷑ illa quȩ ȩdificat
Ego me longe eẽ sentio ab illa ꝑfectione de qͣ
scͥptũ ẽ: si qs in u̾bo ñ offendit. hic ꝑfectꝰ est

Expanded text:
cordare nolitis; aut quae concordes legere timecordare nolitis; aut quae concordes legere timeatis, ne iterum litigetis. 9. Verum dico charitati tuae, nihil me magis quam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in epistola tua legerem tuae indignationis indicia; non tam illa de Entello de minari visus es, quam illud quod serio te scripsisse satis apparet, unde supra elocutus sum, plus fortasse quam debui, sed non plus quam timui, ubi aisti: Ne forte laesus juste expostulares. Rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda emendandum videatur in scriptis tuis, nec tu in meis, nisi cum suspicione invidiae, aut laesione amicitiae; quiescamus ab his, et nostrae vitae salutique parcamus. MINUS CERTE assequatur illa quae inflat, dum non offendatur illa quae aedificat. Ego me longe esse sentio ab illa perfectione, de qua scriptum est: Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est
Abbreviated transcription (Latin):
dum cogito int̾ uos quib ds hoc ipsũ qd̾ ut̾q
nr̃m optauit largũ plixũq concesserat. ut
coniunctissimi ꝙ familiarissum i ella scͥp¬
turarũ scãrũ parit̾ lamberetis: sic tantȩ
amaritudmis irrepsisse ꝑnitiem. Qnͣdo non
cui. ñ uͥ. ñ hõi formidandu. cum eo tepore
quo abiectis iã sarcinis scłaribꝰ iam expediti
dnm sequebamini. ꝙ in ea t̾ra inuebatis
simul. in qͦ dñs humanis ꝑ edib ambulans
pacem meam inqͥt do uob̃ pacẽ meã relinquo
uob̾. uiris ȩtate maturis. & in eloquio dñi ha¬
bitantib uob̃ accidẽ potuerit: Uere tẽptatio
est uita hõis suꝑ t̾ram. Heumͥ. qͥ uos alicubi
simul inuenire ñ possum. forte ut moueor.
ut doleo. ut timeo: ꝓciderẽ ad pedes ur̃os:
flerem qͣntũ ualerẽ. rogarẽ quantũ amarẽ.
bis ea conscribendo spargatis quȩ quandoq
concordantes delere ñ poteritis. qui nẽ con¬

Expanded text:
dum cogito inter vos quibus Deus hoc ipsum quod uterque dum cogito inter vos quibus Deus hoc ipsum quod uterque nostrum optavit, largum prolixumque concesserat, ut conjunctissimi et familiarissimi mella Scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis irrepsisse perniciem, quando non, ubi non, cui non homini formidandam, cum eo tempore, quo abiectis iam sarcinis saecularibus iam expediti dominum sequebamini et in ea terra uiuebatis simul, in qua dominus humanis pedibus ambulans: Pacem meam, inquit, do uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturis et in eloquio domini habitantibus uobis accidere potuit. uere temptatio est uita humana super terram. ei mihi, qui uos alicubi simul inuenire non possum! forte, ut moueor. ut doleo, ut timeo, prociderem ad pedes uestros, flerem. quantum ualerem, rogarem, quantum amarem, bis ea conscribendo spargatis, quae quandoque concordantes delere non poteritis, qui nunc con
Abbreviated transcription (Latin):
qua re sitam̃ eã nosse opꝰ ẽ: uellẽ audire qͥd
sentias. Uide qͥd faciant terrȩ ac maria. quȩ
nos tẽporalit̾ dirimunt. Si hȩc epła mea qũa
legis ego eẽm: iam mͥ diceres qd̃ que siur Nunc
uͦ qñdo rescͥbes: Quando mittes: Qnͣdo ꝑue¬
niet: Qnͣdo accipiã: Ettam̃ utinã qnͣdoq
fiat. qd̾ tã cito fieri ñ posse qua uolumꝰ. qnͣta
possumꝰ tolerantia sustinemꝰ. Unde recurro
adilla u̾ba epłe tuȩ dulcissima scĩq deside¬
rii plenissima. & ea faciã uicissim mea: utinã
mereremͣ conplexꝰ tuos. & collatione mutua
uł docẽmꝰ aliqua. uł discẽmꝰ. si tam̃ eẽ ullomͦ
posset. qđ ego te docerẽ. In his aũ uerb̾ non
iam tuis tantũ s etiã meis. uͥ delector & refi¬
cior. & ipso qũãuis pendente ꝙ ñ actingente
utriꝰq nr̃m desiderio ñ parua ex parte consõ¬
lor. ibi rursꝰ acerrimis doloris stimulis fodior:

Expanded text:
qua re, si tamen eam nosse opus est, uellem audire, quid qua re, si tamen eam nosse opus est, uellem audire, quid sentias. uide, quid faciant terrae ac maria, quae nos corporaliter dirimunt. si haec epistula mea, quam legis, ego essem, iam mihi diceres, quod quaesiui; nunc uero quando rescribes ? quando mittes ? quando perueniet ? quando accipiam ? et tamen utinam quandoque fiat, quod tam cito fieri non posse, quam uolumus, quanta possumus, tolerantia sustinemus! unde recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea facio uicissim mea: utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliposset, quod ego te docerem. 8. « In his autem verbis, non jam tuis tantum, sed etiam meis, ubi delector et reficior, et ipso quamvis pendente et non attingente utriusque nostrum desiderio, non parva ex parte consolor: ibi rursum acerrimis dolorum stimulis fodior,
Abbreviated transcription (Latin):
eas ipsas cũ legissem. contabui dolore. ꝙ obri¬
gui timore. Ed de me illa facerent. quȩ in
te ille sc̃psit. sin manꝰ meas forte uenissent:
Ue mundo ab scandalis. Ecce sit. ecce prorsꝰ im¬
plet᷑ qđ ueritas ait. qm̃ abundauit iniqͥtas.
refri gescet caritas multoꝵ. Quȩ enĩ s̾ tam¬
fida pectora tuto ore fundant᷑. in cuiꝰ sensꝰ to¬
tam se ꝓitiat secura dilectio: Qs deniq amicꝰ
riri: O misera et miseranda conditio. oinfi¬
da in uoluntatib amicoꝵ scientia p̾sentiũ.
ubi nulla ẽ pͣscientia futuroꝵ S ed qͥd hoc alte¬
ri de altero gemendum putem: qnͣdo nec ipse
quide s̾ ħo ẽ notꝰ in posterũ Nouit enĩ ut¬
cumq uix forte nc̃ qͣlis sit. qualis aũ pꝰtꝰ¬
ea futurꝰ sit ignorat. Hȩc porro ñ tantum
scientia qualis qͥsq sit. uerũ etiã p̾scientia
qualis futurꝰ sit. si ẽ in scĩs ꝙ beatis angłis:
& sempit̾nũ suppliciũ. om̃ino ñ uideo. De

Expanded text:
si, eas ipsas cum legissem, contabui dolore et obrisi, eas ipsas cum legissem, contabui dolore et obrigui timore, quid de me illa facerent, quae in te scripsit, si in manus meas forte uenissent? uae mundo ab scandalis! ecce fit, ecce prorsus inpletur, quod ueritas ait: quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. quae sfida pectora tuto refundantur? In cujus 733 sinum tota se projiciat secura dilectio? Quis denique amicus riri ? o misera et miseranda condicio! o infida in uoluntatibus amicorum scientia praesentium, ubi nulla est praescientia futurorum! sed quid hoc alteri de altero gemendum putem, quando ne ipse quidem sibi homo est notus in posterum? nouit enim utcumque uix forte, nunc qualis sit; qualis autem postea futurus sit, ignorat. Haec porro non tantum scientia, qualis quisque sit, uerum etiam praescientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis angelis, et sempiternum supplicium, omnino non uideo. ae
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ meoꝵs mallem si possem. qͣ inherere lateri
tuo. Qd gͦ qͥa ñ possũ aliqũe nr̃oꝵ in dño filioꝵ
erudiendũ nob̾ ad te mittere cogito. si etiã de
hac re. tua rescͥpta meruero: Nam neq in
me tantũ scientiȩ sc̃pturarũ diuinarũ ẽ: aut
eẽ iã nc̃ poterit. qnͣtũ ineẽ tͥ uideo. Et siqͥd
in hac re habeo facultatis. utcũq impendo
popło di. uacare aũ studus diligentꝰ ꝙͣ popł
audiunt instruendi. ꝓpt̾ eccłasticas occupati¬
ones om̃ino ñ possũ. Nescio quȩ scͥpta maledi
ledictis. Quo ꝑlecto. fateor multũ dolui: int̾
tam caras familiaresq ꝑsonas cunctis pene ec¬
clesiis notissime amicitiȩ uinculo copulatas.
tantũ malũ extitisse discordiȩ. Q tu qͥdẽ qnͣtũ
tͥ modereris. qntũq teneas aculeos indig¬
nationis tuȩ. nec reddas maledictũ ꝓ maledi¬
cto: satis in tuis litteris eminet. Uerũtam̃

Expanded text:
orum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri orum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito; si etiam de hac re tua rescripta meruero. nam neque in me tantum scientiae scripturarum diuinarum est aut esse iam poterit, quantum inesse tibi uideo, et, si quid in hac re habeo facultatis, utcumque inpendo populo dei. uacare autem studiosis diligentius, quam populi audiunt, instruendis propter ecclesiasticas occupationes omnino non possum. Nescio qua scripta maledicledictis. quo perlecto, fateor, multum dolui inter tam caras familiaresque personas cunctis paene ecclesiis notissimo amicitiae uinculo copulatas tantum malum extitisse discordiae. et tu quidem quantum tibi modereris quantumque teneas aculeos indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto, satis in tuis litteris eminet. uerum tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ debet eẽ molestũ pondꝰ ȩtatis tuȩ. dũ mͦ con¬
terat᷑ palea culpȩ meȩ. Proinde illud qd̾ in ex
tremo epłȩ tuę posuisti. cum magni desiderii
plexus tuos. ꝙ collatione mutua uł docẽmꝰ
aliqua. uł disceremꝰ. Ego aũ dico. utinã sal¬
tem ꝓpinquis t̾rarũ locis habitaremꝰ. ut si non
possent misceri nr̃a colloqͥa. litt̾ȩ possent eẽ
crebriores. Nunc uͦ tanto locoꝵ int̾uallo ab¬
sumꝰ a sensib nr̃is. ut de illis u̾b̃ apł ad gala¬
thas iuuenẽ me adtuã sc̃itatẽ scͥpsisse memi¬
nerim. & ec ce iam senex nondu rescpta meru¬
erim. faciliꝰq ad te exẽplaria epłȩ meȩ ꝑue¬
nerint nescio qua occasione p̾ueniente. qũa
ipsa epła me curante. Homo enĩ qui eã tuno
acceꝑat. nec ad te ꝑtulit: nec ad me retulit.
Tantȩ̃ enĩ mͥ inlitt̾is tuis qͤ in manꝰ nr̃as ueni¬
re potuerunt apparent res: ut niohil studi¬

Expanded text:
mihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dum conmihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dum conteratur palea culpae meae. Proinde illud, quod itremo epistolae tuae posuisti, cum magni desiderii plexus tuos, et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus! Et ego dico - Utinam tem propinquis terrarum locis habitaremus, ut, si non possunt misceri nostra conloquia, litterae possent esse crebriores! nunc uero tanto locorum mterualio absumus a sensibus nostris, ut de illis uerbis apostoli ad Galatas iuuenem me ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim et ecce iam senex nondum rescripta meruerim faciliusque ad te exemplaria epistulae meae peruenerint nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistula me curante. homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit nec ad me retulit. tantae mihi autem in litteris tuis, quae in manus nostras uenire potuerunt, apparent litterae, ut nihil studi
Abbreviated transcription (Latin):
Fortasse dura. s certe salubria u̾ba tua tanquã
cestꝰ entelli ꝑtimescã. Cedebat᷑ illȩ. ñ curaba¬
tur. E ido uincebat᷑. ñ sanabat᷑. Ego aũ si me¬
dicinalẽ correptionẽ tuã tñquillus acceꝑo:
non dolebo. Siuͦ infirmitas uł humana uł
mea etiã cum ueracit̾ arguor ñ potest nͥ ali¬
qͣntulũ contͥstari: meliꝰ tumor capitis dolet
cum curat᷑. Namdũ ei parcit᷑. ñ sanat᷑. Hoc ẽ
enĩ qd̾ acute uidit. qͥ dix̃. utiliores eẽ plerũq
inimicos iurgantes. quã amicos oburgare
metuentes. Iui enĩ dũ rixant. dicunt ali qn
uera quȩ eorrigamꝰ: isti aũ minorẽ ꝙͣ. opor¬
tec ex hibent iusticiȩ lib̾tatẽ. dũ amicitiȩ timent
exasꝑare dulcedinẽ. Quaꝑpt̾ ꝙ si bos ut tͥ uide¬
ris lassꝰ senectute forte corꝑis ñ uigore animi.
tam̃ in area dñica fructuoso labore desudans:
ecce sũ. Siꝗͥd ꝑperã dixi : fortiꝰ fige peđe. Non

Expanded text:
fortasse dura, sed certe salubria uerba tua tamquam fortasse dura, sed certe salubria uerba tua tamquam caestus Entelli pertimescam? caedebatur ille, non curabatur, et ideo uincebatur, non sanabatur. ego autem, si medicinalem correptionem tuam tranquillus accepero, non dolebo. si uero infirmitas uel humana uel mea, etiam cum ueraciter arguor, non potest nisi aliquantulum contristari, melius tumor capitis dolet, cum curatur, quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acute uidit, qui dixit utiliores esse plerumque inimicos iurgantes quam amicos obiurgare metuentes. illi enim, dum rixantur, dicunt aliquando uera, quae corrigamus, isti autem minorem, quam oportet, exhibent iustitiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcedinem. quapropter, etsi bos, ut tibi uideris, lassus senectute forte corporis, non uigore animi tamen in area dominica fructuoso labore desudans, ecce sum, si quid perperam dixi, fortius fige pedem. non
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ẽ ut agnoscã peccatũ meũ qđ pͥor te illis
litteris leserim. qͦs meas ẽẽ negare ñ possum.
Cur itaq conor contͣ fluminis tractũ. ac ñ potͦ
ueniam dep̾cor: Obsecꝰ te gͦ ꝑ mansuetudi¬
nẽ xp̃i. ut si te lesi dimittas mͥ. nec me uicis¬
sim ledendo malũ ꝓ malo reddas. Ledes enĩ
rep̾hendenda ñ st̃: te potiꝰ ledis qua me. Qd̾
absit amorib & sco ꝓposito tuo ut hoc facias
uoluntate ledendi. culpans in me aliqͥd den¬
te maledico: qͥ m̃te ueridica scis ñ ẽẽ culpan¬
dum. ac ꝓ hoc beniuolo corde arguas. etiã si
dum tam̃ abs te aliud ñ fiat ꝗͣ caritas ħt. Nã
& ego amicissimã rep̾hensionẽ tuã gratissime
accipiã. etiã si rep̾hendi ñ meruit. qđ recte de¬
fendi potest. aut agnoscã simul ꝙ beniuolen¬
tiã tuã. & culpã meã. ꝙ qntũ dñs donat in
alio gratus. in alio em̃datꝰ inueniar. Quid gͦ

Expanded text:
superest ut agnoscam peccatum meum, quod prior te illis superest ut agnoscam peccatum meum, quod prior te illis litteris laeserim, quas meas esse negare non possum. Cur itaque conor contra fluminis tractum, ac non potius veniam peto? Obsecro ergo te per mansuetudinem Christi, ut si te laesi, dimittas mihi, nec me 731 vicissim laedendo, malum pro malo reddas. Laedes autereprehendenda non sunt, te laedis magis quam me — quod absit a moribus et sancto proposito tuo, ut hoc facias uoluntate laedendi culpans in me aliquid dente maledico. quod mente ueridica scis non esse culpandum — ac per hoc aut beniuolo corde argues, etiam si dum tamen abs te aliud non fiat, quam caritas habet. et ego amicissimam reprehensionem gratissime accipiam, etiam si reprehendi non meruit, quod recte defendi potest, aut agnoscam simul et beniuolentiam tuam et culpam meam et, quantum dominus donat, in alio gratus, in alio emendatus inueniar. Quid ergo