comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
elabatur. uel ne fraudentur taliũ stu¬
diosi qui forte inter esse non possunt.
Solrus de preteritis reb gestis qͥuulas
falsa iactare. forte ñ mentiendi studio
sed errore. Pro inde si placet de prȩ¬
sentib illa meciamur proculdubio te
non fugit prioris populi teporis &
idolatrie sacrilegiũ fuisse cõmissum
& arege contẽptore librũ ꝓpheticum
incensũ. quo utroq erimine schisma¬
as malum non puniretur a trotius.
nisi grauius penderetr. profecto
eñi recordaris quẽ ad modũ schisma¬
tis Auctores uiuos dehiscens terra sor¬
burrit. & eos qui consenserant cȩlo
inrirens ignis ad sũpserit. sic ne fabri¬
catum & adoratũ idolũ. nec sacer lib̾
exustus meruit uindicare. Cur ergo
qui soletis nobis obicere. non solum
innrĩs non ꝓbata. sed potius inur̃is
ꝓbata crimina eoꝵ qui formidire
ꝑsecutionis inpulsi dominicos libros
concremandos ignib tradiderunt.
uos eos quos ꝓcellere schismatis plena¬

Expanded text:
elabatur uel ne fraudentur talium stuelabatur uel ne fraudentur talium studiosi, qui forte interesse non possunt. soletis\' de praeteritis rebus gestis, qui uultis, falsa iactare forte non mentiendi studio sed errore. proinde, si placet, de praesentibus illa metiamur. procul dubio te non fugit prioris populi temporibus et idolatriae sacrilegium fuisse commissum et a rege contemptore librum propheticum incensum; quo utroque crimine schismatis malum non puniretur atrocius, nisi grauius penderetur. profecto enim recordaris, quem ad modum schismatis auctores uiuos dehiscens terra sorbuerit et eos, qui consenserant, caelo inruens ignis absumpserit. sic nec fabricatum et adoratum idolum nec sacer liber exustus meruit uindicari. Cur ergo, qui soletis nobis obicere non solum in nostris non probata sed potius in uestris probata crimina eorum, qui formidine persecutionis inpulsi dominicos libros concremandos ignibus tradiderunt, uos eos, quos pro scelere schismatis plena
Abbreviated transcription (Latin):
uia humilitatẽ nrãm uestri
reprehendunt. tdeo sic epłam
prȩnotaui. quod in tuam contumeliã
fecisse uidear. si non in ihi ita abste
ut rescribatur expecto de heartagini¬
ensi promissione tua irel nr̃a instati¬
tia. Quid multa cõmemorẽ quo
modo libet ea gesserimus transirrint
ne quod restat impediant. nunc exeu¬
satio ni fallor nulla est.Adiuuant
dño ambo innumedia sumꝰ. & nobis
loco terrarũ inuicẽ propinquamus.
Rumor adme detulit adhue uellete
mecũ disputando experire dequestio¬
ne quȩ nram dirimit cõmunionem.
Dide qũa breuiter om̃s auferantur
ambages adhanc epłãm responde si
placet & fortasse suffi non solum
nobis. sed et eis qui nos audire deside¬
rant. Aut si ñ suffici& scripta atꝙ
rescripta donec sufficiat repetentur
Quid enĩ nobis cõmodius poterit exhi¬
bere urbium quas incolimus tanta ul¬
cinitas. ego enĩ statui nihil de hac re
agere uobiscum. nisi ꝑ litteras nel ne
cui nr̃m de memoria quod dicitus

Expanded text:
uia humilitatem nostram uestri reprehendunt, ideo sic epistulam praenotaui, quod in tuam contumeliam fecisse uidear, si non, ita mihi abs te ut rescribatur, expecto. de Carthaginiensi promissione tua uel nostra instantia quid multa commemorem? quo modo libet ea gesserimus, transierint, ne, quod restat, impediant. nunc excusatio, nisi fallor, nulla est adiuuante domino; ambo in Numidia sumus et nobis loco terrarum inuicem propinquamus. rumor ad me detulit adhuc uelle mecum disputando experiri de quaestione, quae 10 nostram dirimit communionem. uide, quam breuiter omnes auferantur ambages; ad hanc epistulam responde, si placet, et fortasse sufficiet non solum nobis sed et eis, qui nos audire desiderant, aut, si non sufficiet, scripta atque rescripta, donec sufficiat, repetentur. quid enim nobis commodius poterit exhibere urbium, quas incolimus, tanta uicinitas? ego enim statui nihil de hac re agere uobiscum nisi per litteras, uel ne cui nostrum de memoria, quod dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit quod uel nos ipsi uel alii possint
consicderare & iudicare. Quod eñi
dicis trifornẽ dĩ ꝑsonã me credere
si legere dignatus fuisses. qđ aliud
aliquando ꝓlixius misi.  adea que
i scripta sunt respondere uoluis¬
ses. hoc fortasse non diceres. Sed ta¬
men ecce & hoc ipsũ quod triformẽ
dĩ ꝑsonã dic̃a. & dictasti & conscrip¬
tũ misisti. & nulłã calũpniam timu¬
isti. Ecce ostendisti urrũ ẽẽ. quod
dico ñ ideo te sicut placuerat cum
simul essemus. uerba tua dictare no¬
luisti quia calũpniam timebas. sed
quia de ueritate ñ confidebas. Modo
quia tã tibi placuit dictare. an tri.¬
formẽ dĩ ꝑsonã eredam respondeo¬
ñ me ita credere. Cna quippe for¬
ma ẽ. quia una ut ita dicã deitas.
& ideo unus ds̃ pater & filius & sp̃s
sc̃s. Tu autẽ peto digneris breuiter
respondere quomodo accipias quod

Expanded text:
ut sit, quod uel nos ipsi uel alii possint ut sit, quod uel nos ipsi uel alii possint considerare et iudicare. quod enim dicis triformem dei personam me credere, si legere dignatus fuisses, quod aliud aliquanto prolixius misi. et ad ea, quae ibi scripta sunt, respondere uoluisses, hoc fortasse non diceres. sed tamen ecce et hoc ipsum. quod triformem dei personam dicam, et dictasti et conscriptum misisti et nullam calumniam timuisti; ecce ostendisti uerum esse. quod dico, non ideo te. sicut placuerat, cum simul essemus, uerba tua dictare noluisse. quia calumniam timebas. sed quia de ueritate non confidebas. et modo quia iam tibi placuit dictare, an triformem dei personam credam. respondeo non me ita credere; una quippe forma est, quia una. ut ita dicam, deitas est, et ideo unus -deus pater et filius et spiritus sanctus. Tn autem. peto, digneris breuiter respondere
Abbreviated transcription (Latin):
fico animo & spũ. & conferres de
his quȩ dĩ sunt. & quȩ ad głam &
grãm spiritalẽ ꝑtinent. Vnde qͥd
opus ẽ. scribere & rescribere quod
itterȩ tuȩ nec adreddenda con¬
uicia nre ꝓuocare. nec ad redben¬
das litteras reuocare potuerunt.
Ea quippe quȩ seripsisti mouerent
nre. si aueritate dĩ ñ apotestate ho¬
minis dicerentur. Dixisti cõsiliũ
meũ arborẽ curuã & nodosam quę
nihil inse rectũ habet & aciem per¬
uertit oculoꝵ quid in me diceres
si aplacito quod inter nos mane sta¬
tueramus ego recessissem. & in refa¬
cillima quȩ recte placuerat curuã
refragationẽ & nodos difficultatis
posuissem. Neq eñi aqua cęnosa
ingurgitatũ me iudicaris. sed ꝑfidię
quod multo perus ẽ. ebrietate sub¬
mersũ. Si non talis post prandiũ
redissẽ. qualis ante prandiũ recessis¬
sem. Sed ecce nũquid ñ rescripsis¬
ti quod uoluisti .&. nillã calũpniã
formidasti. Sic ergo potes & cetera

Expanded text:
fico animo et spiritu et conferres de fico animo et spiritu et conferres de his. quae dei sunt et quae ad gloriam et gratiam spiritalem pertinent. unde quid opus est scribere et rescribere, quod itterae tuae nec ad reddenda conuicia me prouocare nec a reddendis litteris reuocare potuerunt. ea quippe, quae scripsisti, mouerent me. si a ueritate dei, non a potestate hominis dicerentur. dixisti consilium meum arborem curuam et nodosam, quae nihil in se rectum habet et aciem peruertit oculorum. quid in me diceres, si a placito, quod inter nos mane statueramus, ego recessissem et in re facillima, quae recte placuerat, curuam refragationem et nodos difficultatis posuissem? neque enim aqua caenosa ingurgitatum me iudicares sed perfidiae. quod multo peius est, ebrietate submersum, si non talis post prandium redissem, qualis ante prandium recessissem. sed ecce numquid non rescripsisti. quod uoluisti, et nullam calumniam formidasti? sic ergo potes et cetera,
Abbreviated transcription (Latin):
Ego quoꝙ uel dictando uel scriben¬
do ad quod uolueris respondere.
Huic seripturȩ ame dictate & re¬
lectȩ augustimis subscripsi. Re¬
ptaueram te frater dibectissi¬
me pristimi erroris tui consilium
deponere. Nunc miror te in ipso
adhuc ꝑmanere. ficut epła qũa ad
me mifisti clamat. Nam ita ẽ. dig¬
natio tua sicut fitiens. nimio calore
accensus. si inuenerit aqũã cȩnosã.
&e se ingurgitauerit. postea etiam
si lipidam & frigidã reperiens biberit
non satis ꝓficere potest quandoqͥd
corno semel eiꝰ cor & anima obriuia
Denioy quod pacȩ tua dicã. ita ẽ con¬
silium prȩstantiȩ tuȩ. sicut arbor
curua & nodosa. quȩ nihil inse rec¬
tũ habet. & aciem ꝑuertit oculoꝵ
reseribit mͥ scĩtas tua patrẽ deum
Quis etrib unus ds̃. an forte unaẽ
ꝑsona triformis. quȩ hoc nomine
nuncupetur. tu si uoluissis & confi¬
deres deꝓfessione tua. resideres me¬
cũ cũ corpiscopss tuis. puro ac paci¬

Expanded text:
ego quoque uel dictando uel scribenego quoque uel dictando uel scribendo, ad quod nolueris, respondere. Huic scripturae meae a me dictatae et relectae Augustinus subscripsi. ptaueram te, frater dilectissime, pristini erroris tui consilium deponere; nunc miror te in ipso adhuc permanere, sicut epistula, quam ad me misisti, clamat. nam ita est dignatio tua, sicut sitiens nimio calore accensus si inuenerit aquam caenosam et se ingurgitauerit; postea, etiam si limpidam et frigidam reperiens biberit, non satis proficere potest, quando quidem caeno semel eius cor et anima obruitur. denique, quod pace tua dicam, ita est consilium praestantiae tuae sicut arbor curua et nodosa, quae nihil in se rectum habet et aciem peruertit oculorum. rescribit mihi sanctitas tua patrem deum,quis e tribus unus deus? an forte una est persona triformis. quae hoc nomine nuncupetur? tu si uoluisses et confideres de professione tua. resideres mecum cum coepiscopis tuis puro ac paci
Abbreviated transcription (Latin):
Vide ergo quid de teipse sentire
feceris. Quod siobiectũ ñ eras.
negaturus. cur dictũ seribi noliusti:
prȩsertim cũ magnopere uoluisses
etiam honoratos uiros nr̃o in teresse
sermoni. Cur ergo uolens calũpni.¬
am deuitare notarioꝵ stilũ tinebas
& clarissimoꝵ testimoniũ ñ timebas :
Si autẽ sic uis ut iam ego dicã fidẽ
meã. quomodo te dicis dixisse tuam.
ego etiam preuius possũ dicere. ere
sentis ame uis audire eredo in patrẽ¬
dm̃ solũ aeternũ & in mortalem
propria sua substantia. sicut ds̃ solus¬
& arternus & in mortalis ẽ. ea diui¬
nitate qua est ante scła. Hoc si tibi
displicet &. placet ame audire. quẽ
ad modũ descripturis sc̃is afferatur.
lege etiam illud quod ꝓlixius conscrip.¬
tum misi benignitati tux̧. Si autẽ
tibi illud non uacat begere. nec mihi
uacat frustra uerba iactare. Possum
tamen quantũ dñs decderit faculta¬
tis. uel dictanti tibi uel scribenti.

Expanded text:
uide ergo, quid de te ipse sentiri uide ergo, quid de te ipse sentiri feceris. quod si obiectum non eras negaturus, cur dictum scribi noluisti. praesertim cum magnopere uoluisses etiam honoratos uiros nostro interesse sermoni? cur ergo uolens calumniam deuitare notariorum stilum timebas et clarissimorum testimonium non timebas? Si autem sic uis ut etiam ego dicam fidem meam. quo modo te dicis dixisse tuam, ego etiam breuius possum dicere credesentis a me, uis audireum solum aeternum et inmortalem propria sua substantia, sicut deus solus aeternus et inmortalis est ea diuinitate, quae est ante saecula. hoc si tibi displicet et placet a me audire, quem ad modum de scripturis sanctis adseratur, lege etiam illud, quod prolixius conscriptum misi benignitati tuae. si autem tibi non uacat legere, nec mihi uacat frustra uerba iactare. possum tamen, quantum deus dederit facultatis uel dictandi tibi uel scribendi,
Abbreviated transcription (Latin):
spñi som̃. Haec fides ñ ẽ. sed utri.¬
usq nr̃m. quẽadmodũ si adiunge¬
ris quod eundẽ filiũ dĩ iħm xp̃m
etiam maria uirgo peperit. quod
pariter credimus. & siqua alia c̃o¬
muniter confitemur. Si uoluisses
ergo tuam dicere non istã diceres
quȩ cõmunis ẽ. nobis. sed illã po¬
tius in oua dissentimus auobis.
Haec & presens dicerẽ si quẽ ad mo¬
dũ placuerat uerba nr̃a exciperent᷑.
Sed quia hoc noluisti dicens te a no¬
bis. timere calũpniam. & placito
cui mane confenferas. post pran¬
diũ reteffisti. ut quid dicerẽ quod
queadmodũ uelles me dixisse nar¬
rares. & ego non haberẽ quid urel
ulteruis iactare quod tu fidẽ tuã
dixeris. & ego nreã ñ dixerim.
quia sunt hom ines qui conside¬
tent potius me habuisse fiduciã
fidei nreȩ qui eam scribi uoluerim.
te autẽ non habuisse dũ quasi ca.¬
lũpniam pertimescis. Paratꝰ ergo
eras negare si tibi obiceretur quod
contra fidẽ meã aliquid dixeris.

Expanded text:
sanctum\'. haec fides non est tua sed utriusque nostrum, quem ad modum si adiungeres, quod eundem filium dei Iesum Christum etiam Maria uirgo peperit, quod pariter credimus, et si qua alia communiter confitemur. si uoluisses ergo tuam dicere, non istam diceres, quae communis est nobis, sed illam potius, in qua dissentimus a uobis. L Haec et praesens dicerem, si, quem ad modum placuerat, uerba nostra exciperentur. sed quia hoc noluisti dicens te a nobis timere calumniam et a placito, cui mane consenseras, post prandium recessisti, ut quid dicerem, quod. quem ad modum uelles, me dixisse narrares et ego non haberem, unde osteulterius iactare. quod tu fidem tuam dixeris et ego meam non dixerim, quia sunt homines, qui considerent me potius habuisse fiduciam fidei meae, qui eam scribi uoluerim, te autem non habuisse, dum quasi calumniam pertimescis. paratus ergo eras negare, si tibi obiceretur, quod contra fidem meam aliquid dixeris.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ in omnẽ terram exiuit sonus
eorum. & infines orbis terrę uerba
eorum. Insole posuit tabernaculum
suum. Ipsa Aeccła in sobe posuit. hoc
est in manifestationẽ omnibus noti
usꝙ ad terminos terrȩ. Obi agnoui¬
mus xp̃m. in eo quod scriptum est.
foderunt manus meas & pedes. di¬
numerauerunt omnia ossa mea.
ipsi uero considerauerunt & aspex¬
runt me. diuiserunt sibi uestimena
mea. & suꝑ uestem meam miserum
sortem. Ibi agnouimus & Aeccłam
in eo quod paulo post inpsalmo ipso
dicitur. Cominemorabuntur & con¬
uertentur addñm uniuersi fines
terrȩ. & adorabunt in conspectu ei
uniuersȩ patriȩ gentium. qm̃ dñi
est regnum & ipse dominabitur
gentium. Ubi agnouimus xp̃m. in
eo quod scriptum est. exaltare suꝑ
cȩlos ds̃. Ibi agnouimus & Arccłam.
in eo quod sequitur & suꝑ omnem
terram głam tuam. Ubi agnouinꝰ
xp̃m. ⁊ neo quod scriptum est. ds̃ iu¬
dicium tuum regi da. & iustitiam
tuam filio regis. Ibi agnouimus &

Expanded text:
 In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. In sole posuit tabernaculum suum . Ipsa est Ecclesia in sole posita, hoc est in manifestatione omnibus nota, usque ad terminos terrae. Ubi agnovimus Christum in eo quod scriptum est, Foderunt manus meas, et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; ipsi vero consideraverunt et aspexerunt me, diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt sortem; ibi agnovimus et Ecclesiam in eo quod paulo post in psalmo ipso dicitur, Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium: quoniam Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium . Ubi agnovimus Christum in eo quod scriptum est, Exaltare super coelos, Deus; ibi agnovimus et Ecclesiam in eo quod sequitur, et super omnem terram gloria tua . UChristum in eo, quod scriptum est: Deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis, ibi agnouimus et
Abbreviated transcription (Latin):
inritatus. diceret ab aliquo nostrũ
aut non esse dictũ quod dictũ erat.
aut dictũ eẽ. quod dictum ñ erat.
In his enim solent latebras suȩ male
defensionis inquirere. qui conten¬
tionis sunt cupidiores quã ueritatis.
Hoc autem nrgatẽ nec anre nec de
te nec deme dici posset si infide con¬
dicti permaneres. ut uerba nr̃a
exciperentur: & scriberentur. Prȩser¬
tim quia tuipse inhis uerbis quib
fidem tuam pronuntiasti. quotiens
ea recepisti totiens uariasti. quod
nulla credo fraude. sed obliuione
factũ esse. Nam primo dixisti
credere te indm̃ patrẽ omnipoten¬
tẽ. inuisibilem. ingenitum. ⁊ncapa¬

Expanded text:
inritatus diceret ab aliquo nostrum inritatus diceret ab aliquo nostrum aut non esse dictum, quod dictum erat, aut dictum esse, quod dictum non erat. in his enim solent latebras suae malae defensionis inquirere, qui contentionis sunt cupidiores quam ueritatis. hoc autem nec a te nec a me nec de te nec de me dici posset, si in fide condicti permaneres, ut uerba nostra exciperentur et scriberentur, praesertim quia tu ipse in his uerbis, quibus fidem tuam pronuntiasti, quotiens ea repetisti, totiens uariasti, quod nulla credo fraude sed obliuione factum esse. Nam primo dixisti credere te in deum patrem omnipotentem, inuisibilem, ingenitum, incapa
Abbreviated transcription (Latin):
olueram quidemsarriur̃.
petente atꝙ instante te. ut me¬
minisse dignareris pro merito ȩtatis
ac dignitatis tuȩ iubente te de fide
xp̃iana etiam pręsens cum p̾sente
inquantũ mihi facultatẽ dñs largi¬
retur conferre sermonẽ. Sed quia
tibi post prandium displieuit quod
inter nos mane placuerat. ut a nota¬
rus uerba nr̃a exciperentur. ne ul¬
terius dicas quod te audio ñ tacere.
non fuisse Ausum tibi dicere fidem
meam his litteris accipe quod & tu
legas. & eui uolueris legendũ tradas.
&& quod uolueris uicissim seribendo
ipse respondeas. Iniquũ ẽ. eñi ut quis
placito nr̃o quod condicti meridiano
implere noluisti. facile existimare po¬
test quis nr̃m fidei suȩ fiduciam non
habuerit. utrum qui uolebat ut dice¬
retur & timebat ne teneretur. an qui
usq adeo nolebat eam disceptantium
iudicio subtrahi. ut mandata alitte¬
ris uellet etiam legentium memo¬
riae commendari. nequisqũa ⁊d
obliuione opinatus. uel dissensiont

Expanded text:
olueram quidem, petente te atque instante, ut meminisse dignaris, imo pro merito aetatis ac dignitatis tuae jubente te, de fide christiana etiam praesens cum praesente, in quantum mihi facultatem Dominus largiretur, conferre sermonem. Sed quia tibi post prandium displicuit quod inter nos mane placuerat, ut a notariis verba nostra exciperentur; ne ulterius dicas, quod te audio non tacere, non me fuisse ausum tibi dicere fidem meam, his litteris accipe quod et tu legas, et cui volueris legendum tradas, et quod volueris vicissim scribendo ipse respondeas. Iniquum est enim ut quisqplacito nostro, quod condicto meridiano implere noluisti, facile existimari potest quis nostrum fidei suae fiduciam non habuerit: utrum qui volebat ut diceretur, et timebat, ne teneretur, an qui usque adeo nolebat eam disceptantium iudicio subtrahi, ut mandata litteris uellet etiam legentium memoriae commendari, ne quisquam uel obliuione opinatus uel dissensione
Abbreviated transcription (Latin):
& acceptatis. si propterea iusti esis
quia persecutionẽ ꝑ imperatores
passi estis: Iustiores uobis sunt ipsi
maximianiste quos per iudices ab
imperatoribus catholicis missos uos
ipsi persecuti estis. Si baptismũ uos
soli habetis quid apud uos facit bap¬
tsmus maximianistarũ. in eis quos
baptizauit feliciamis damnatus cũ
quibus est aduos postea reuocatus:
Uel uobis laicis adista respondeant
ep̃i ur̃i si nobiseum loqui nolunt. &¬
cogitate pro salute ur̃a quale fit hoc
ipsum quod nobiscum loqui nolunt.
si lupi concilium fecerunt. ut pasto¬
ribus non respondeant. quare oues
consilium perdiderunt. ut ad lupoꝵ

Expanded text:
et acceptatis? si propterea iusti estis, et acceptatis? si propterea iusti estis, quia persecutionem per imperatores passi estis, iustiores uobis sunt ipsi Maximianistae, quos per iudices ab imperatoribus catholicis missos uos ipsi persecuti estis. si baptismum uos soli habetis, quid apud uos facit baptismus Maximianistarum in eis, quos baptizauit Felicianus damnatus, cum quibus est ad uos postea reuocatus? uel uobis laicis ad ista resepiscopi vestri, si nobiscum loqui nolunt; et cogitate pro salute vestra, quale sit hoc ipsum quod nobiscum loqui nolunt. Si lupi concilium fecerunt, ut pastoribus non respondeant, quare oves concilium perdiderunt, ut ad luporum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dicitis. Postremo quid uos
offendit orbis xp̃ianus. aquo uos
ne fario furore prȩcidistis : Eit
quid uos promerunt maxinnani¬
tȩ quos auobis damnatos. & per
iudicia publica debasilicis protir¬
batos in suo rursus honore receps¬
tis : Quid uos offendit pax xp̃i en¬
tra quam uos diuiditis ab eis quos
infamatis : Et quid uos promen¬
it pars donati pro qna suscipras qͥͦs
cdamnatis : Felicianus mustitanuis
modo uobiscum est. legi mus eum
prius in ur̃o concilio damnatũ. &
auobis postea iniudicio ꝓconsuls
acensatum. & inmustitana ciui¬
tate gestis municipalib obpugna¬
tum. Si traclitio codicũ scelerata
est. quia ds̃ inregẽ qui hieremu
librum incendit morte bellica um¬
dicauit. quanto sceleratius ẽ. saqi¬
legium schismatis cuius auctores
quib maximianistas conparastis
aperta terra uiuos ab sorbuit.
Quomodo ergo crimen traditionꝰ
nobis obicitis quod non probats
& schismaticos ur̃os ce damnatis

Expanded text:
Christum dicatis. postremo quid uos Christum dicatis. postremo quid uos offendit orbis Christianus, a quo uos nefario furore praecidistis? et quid uos promeruerunt Maximianistae, quos a uobis damnatos et per iudicia publica de basilicis proturbatos in suo rursus honore recepistis? quid uos offendit pax Christi, contra quam uos diuiditis ab eis, quos infamatis? et quid uos promeruit pai Donati, pro qua suscipitis, quos damnatis? Felicianus Mustitanus modo uobiscum est. legimus eum prius in uestro concilio damnatum et a uobis postea in iudicio proconsulis accusatum et in Mustitana ciuitate gestis municipalibus oppugnatum. Si traditio codicum scelerata est, quia deus in regem, qui Hieremiae librum incendit, morte bellica uindicauit, quanto sceleratius est sacrilegium schismatis, cuius auctores, quibus Maximianistas comparastis, aperta terra uiuos absorbuit! quo modo ergo crimen traditionis nobis obicitis, quod non probatis. et schismaticos uestros et damnatis
Abbreviated transcription (Latin):
Postea litteras ad imperatorẽ con¬
stantinũ ut inter a fros ep̃i transma¬
rini iudicarent. miserunt datis
iudicib quos postulauerant. &
romȩ iudicantib non optempera¬
uerunt. E põs apud imperatorẽ
tamquam male iudi catterint ar¬
guerunt. ab aliis rursus ep̃is ad are¬
latũ missis. ad ipsum imperatorem
appellauerunt. ab ipso auditi &
calũpniatores inuenti in eodem
scelere permanserunt. E uigilate
ad salutem. amate pacẽ. redite
adunitatẽ. Haec uobis quẽ ad modũ
gesta sint quando uultis omĩa
citamus. ille cõmunicat malis.
confentit factis maloꝵ. Non qui
tolerat inagro dominico ⁊ rranu
uso admessem. uel paleam usq au
ultimam uentilationẽ. si malos
odistis. uos ipsi mutamini abse¬
lere schismatis. si maloꝵ ꝑmixto¬
nem timeretis. optatum inter uo
inapertissima iniquitate uiuenã
per tot annos non teneretis. Qu̾i
cum modo martyrẽ dicitis. supẽ
ut eum propter quẽ mortuus est

Expanded text:
postea litteras ad imperatorem Conpostea litteras ad imperatorem Constantinum, ut inter Afros episcopi transmarini iudicarent, miserunt; datis iudicibus, quos postulauerant, et Romae iudicantibus non obtemperauerunt; episcopos apud imperatorem, tamquam male iudicauerint, arguerunt; ab aliis rursus episcopis ad Arelatum missis ad ipsum imperatorem appellauerunt; ab ipso auditi et calumniatores inuenti in eodem scelere permanserunt. euigilate ad salutem, amate pacem, redite ad unitatem. haec nobis, quem ad modum gesta sint, quando uultis, omnia recitamus... Ille communicat malis, qui consentit factis malorum, non qui tolerat in agro dominico zizania usque ad messem uel paleam usque ad ultimam uentilationem. si malos odistis, uos ipsi mutamini ab scelere schismatis; si malorum permixtionem timeretis, Optatum inter uos in apertissima iniquitate uiuentem per tot annos non teneretis. quem cum modo martyrem dicitis, superest, ut eum, propter quem mortuus est,
Abbreviated transcription (Latin):
autem decreuisse & in sola africa
mansisse: Xp̃ianos uos dicitis &
xp̃o contradicitis. Ipse dixit sinite
utraq crescerẽ usq ad messem. non
dixit crescant zizania decrescant
frumenta. ipse dixit ager est hic
mundus. non dixit ager ẽ. africa.
Ipse dixit messis est finis scłi. non
dixit messis est tempus donati. Ipse
dixit nressores angeli sunt. ñ dixit
messores principes cercicellionum.
sunt. Sed quia ꝓzizaniis triticũ
accusastis. uos eẽ. ⁊ izania demons¬
trastis. Et quod est grauius ante
tempus uos atritico separastis:
Maiores enim ur̃i in quoꝵ sacribega
prȩcisione perseueratis quidã gestis
municipalib codices scõs. & instru¬
menta arccłae persecutorib tracli¬
derunt. Quidam eos fatentes di¬
miserunt & eis communicauerunt.
& utriq kartagirẽ furiosa factio¬
tre conuenerunt. de crimine tradi¬
tionis de quo ipsi inter se iam con¬
senserant inauditos damnauerunt.
altare contra altare erexerunt.

Expanded text:
autem decreuisse et in sola Africa autem decreuisse et in sola Africa mansisse? Christianos uos dicitis et Christo contradicitis. ipse dixit: Sinite utraque crescere usque ad messem, non dixit: Crescant zizania, decrescant frumenta; ipse dixit: Ager est hic mundus, non dixit: Ager est Africa; ipse dixit: Messis est finis saeculi, non dixit: Messis est tempus Donati; ipse dixit: Messores angeli sunt, non dixit: Messores principes Circumcellionum sunt. sed quia pro zizaniis triticum accusastis, uos esse zizania demonstrastis et, quod est grauius, ante tempus uos a tritico separastis. maiores enim uestri, in quorum sacrilega praecisione perseueratis, quidam gestis municipalibus codices sanctos et instrumenta ecclesiae persecutoribus tradiderunt, quidam eos fatentes dimiserunt et eis communicauerunt et utrique Carthaginem furiosa factione conuenerunt, de crimine traditionis, de quo ipsi inter se iam consenserant, inauditos damnauerunt, altare contra altare erexerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. & audite quia ds̃ deoꝵ chñs
locutus est & uocauit terram. Asolis
ortu usq adoccasum. exyon speci¬
es decoris eius. Si hoc non uultis
intelligere. audite euangelium iam
per os proprium loquente ipso dño
& dicente. quia oportebat de xp̃o
complere omnia quȩ de illo scrip¬
ta funt inlege & prophetis & psal¬
mis. & prȩdicare in nomine eius
penitentiam & remissiorẽ preca¬
torum per omnes gentes. incipi¬
ens ab hierusalem. Quod inpsal¬
mo dixit uocauit terram asolis
ortu usq ad occasum. hoc in euan¬
dixit exyon species decoris eius.
hoc inruangelio dixit incipiens
ab hierusalem. Fingitis uos ante
tempus messis fugere permixta
zitania quia uos estis. Legere¬
tis &e asegete xp̃i non uos deuide¬
retis. Dexiramis quidt̃ dictum
est. qui abundabit iniquitas. re¬
frigescet caritas multoꝵ. Sed &
detritico dictũ ẽ. qui perseuera¬
uerit usq infinẽ hic saluits erit.
Q uare creditis creuisse ⁊izania
& mundum repleuisse. triticum

Expanded text:
dite, quia deus deorum dominus locutus est et uocauit terram a solis ortu usque ad occasum; ex Sion species decoris e ius. si hoc non uultis intellegere, audite euangelium iam per os proprium loquente ipso domino et dicente: Quia oportebat de Christo compleri omnia, quae de iilo scripta sunt in lege et prophetis et psalmis, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipiens ab Hierusalem. quod in psalmo dixit \'uocauit terram a solis ortu usque ad occasum\', hoc in euandixit ei Sion species decoris eius\', hoc in euangelio dixit incipiens ab Hierusalem\'. Fingitis uos ante tempus messis fugere permixta zizania, quia uos estis tis et a segete Christi non uos diuideretis. de zizaniis quidem dictum est: Quoniam abundauit iniquitas, refrigescet caritas multorum, sed et de tritico dictum est: Qui perseuerauerit in finem usque, hic saluus erit. quare creditis creuisse zizania t mundum repleuisse, triticum
Abbreviated transcription (Latin):
figurant se : sicut mi nistros iustiane
Siuero iste aliquẽ angelũ uidit
erroris nuntium. & de unitate ea¬
tholica xp̃ianos separare cupren¬
tem. ipse passus est angelum sata¬
nȩ transfigurantem se uelut ange.¬
lum lucis. Si autem mentitur
& nihil tabe iridit. ipse est minis¬
ter satane tranffigurans se uelũ
ministrum ustitiȩ. & tam̃ ista
omnia considerans. si nimium
peruersus & ꝑtinax esse noluers.
poterit ab omni uel altena uel sua
seductione liberari. Nos eñi per
occasionẽ tuam fure aliqua odio
conurnimus. hoc circa eũ seruantes
quod a postolus dicit. Seruũ autẽ
dñi litigare non oportet. sed mi¬
tdem esse ad omnes docibilem pa¬
cientem. in modestia corripientẽ

Expanded text:
figurant se sicut ministros iustitiae, figurant se sicut ministros iustitiae, si uere iste aliquem angelum uidit erroris nuntium et de unitate catholica Christianos separare cupientem, ipse passus est angelum satanae transfigurantem se uelut angelum lucis. si autem mentitur et nihil tale uidit, ipse est minister satanae transfigurans se uelut ministrum iustitiae. et tamen ista omnia considerans si nimium peruersus et pertinax esse noluerit, poterit ab omni uel aliena uel sua seductione liberari. nos enim per occasionem tuam sine aliquo odio conuenimus hoc circa eum seruantes, quod apostolus dicit: Seruum autem domini litigare non oportet, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patient
Abbreviated transcription (Latin):
non paruum tempus quosdam in
honorib episcopatus sui felicianim
mustitanum. & prȩcextatum assu¬
ritanum cogente optato gildoni¬
ano susciperent. cum omnibus
quos damnati extra baptizauerꝰ
Quod si ab eis quos ore ꝓprio taqui
sceleratos & sacrilegos damnauero
&e quos illis primis schismatieis
quos uiuos terra sorbuit conpara¬
runt. non maculantur cum eis
rursus in honore suo receptis com¬
municant. euigilent aliquando.
cogitent quanta cȩcitate & quant
in sania dicant. orben terrarum
ignotis a froꝵ criminibus esse mi¬
culatum. & hereditatẽ xp̃i quȩ
promissa exhibita ẽ. in omnibus
gentib peccatis a froꝵ per conta¬
gionẽ communieationis fuisse
delatam quando se nolunt dele¬
tos & maculatos uideri. dumeis
communicant. quoꝵ crimina
cognita iudicarunt. Qua ꝑpt̾
cum paulus apostolus iterum
dicat. quia ipse satanas tranfigi¬
rat se inangelum lucis. unde non
esse mirum si ministri eius trans¬

Expanded text:
non paruum tempus quosdam in non paruum tempus quosdam in honoribus episcopatus sui, Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum, cogente Optato Gildoniano susciperent cum omnibus, quos damnati extra baptizauerunt. quod si ab eis, quos ore proprio tamquam sceleratos et sacrilegos damnauerunt et quos illis primis schismaticis, quos uiuos terra obruit, compararunt, non maculantur, cum eis rursus in honore suo receptis communicant, euigilent aliquando, cogitent, quanta caecitate et quanta insania dicant orbem terrarum ignotis Afrorum criminibus esse maculatum et hereditatem Christi, quae promissa exhibita est in omnibus gentibus, peccatis Afrorum per contagionem communicationis fuisse deletam, quando se nolunt deletos et maculatos uideri, dum eis communicant, quorum crimina cognita iudicarunt. \'Quapropter cum Paulus apostolus iterum dicat, quia ipse satanas transfigurat se in angelum lucis, unde non esse mirum, si ministri eius trans
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis scĩs ubi hereditas xp̃i usꝙ
ad terminos terrę ꝓmissa ẽ. i n omni¬
bus gentib unde isti nefario schis¬
matȩ separati iactant crimina inpa¬
leam messis dominicȩ. quȩ necesse
est uso ad finen permixta toberet᷑.
donec ultimo iudicio tota area irenti¬
benir. Vnde manifestum est ista
crimina seu uera seu falsa ñ ꝑtinere
ad frumenta dominiea quę ꝑ totũ
agrũ idest istum mundum usq in
finẽ scłi oportet erescere. sicut non
falsus angelus in huius errore. sed
dñs in euangelio loquitur ideo quȩ
in xp̃ianos in nocentes qui ꝑ totum
orbem malis xp̃ianis tamouã pabeę
sue uel zizaniis permixti sunt. mul¬
ta falsa crimina & uana iactantib
his miseris donatistis merito ds̃ red¬
didit ut maximianistas apud hear¬
taginẽ schismaticos suos primiant
damnat ores extra primi anum
baptizatores. Post primianum re¬
baptizatores uniuersali concilio suo
damnarent. ut ex eoꝵ numero post

Expanded text:
scripturis sanctis, ubi hereditas Christi usque scripturis sanctis, ubi hereditas Christi usque ad terminos terrae promissa est in omnibus gentibus. unde isti nefario schismate separati iactant crimina in paleam messis dominicae, quae necesse est usque ad finem permixta toleretur, donec ultimo iudicio tota area uentiletur. unde manifestum est ista crimina seu uera seu falsa non pertinere ad frumenta dominica, quae per totum agrum, id est istum mundum usque in finem saeculi oportet crescere, sicut non falsus angelus in huius errore sed dominus in euangelio loquitur. ideoque in Christianos innocentes, qui per totum orbem malis Christianis tamquam paleae suae uel zizaniis permixti sunt, multa falsa crimina et uana iactantibus his miseris Donatistis merito deus reddidit, ut Maximianistas apud Carthaginem schismaticos suos, Primiani damnatores, extra Primianum baptizatores, post Primianum rebaptizatores, uniuersali concilio suo damnarent, ut ex eorum numero post
Abbreviated transcription (Latin):
alia quę illi recites. si non contenciose
agere sed prudenter audire uoluerit
preces donatistarum ad constantinum.
ut ꝓpter ipsam causam inter afros
ep̃os dirimendam iudices ex gallia
ep̃os mitteret. Titteras etiam eiusdẽ
imperatoris ubi ep̃os misit adurbem
romam. Gesta quoq inurbe roma
ubi ab ep̃is quos ille miserat causa cog¬
nita atos diseussa est. Idemꝙyalias
litteras ubi declarat memoratus ini¬
perator eos apud se decollegarum
suoꝵ tudicio. ⁊dest ep̃oꝵ quos ad ur¬
bem romam miserat fuisse conques¬
tos ubi etiam alios ep̃os uoluit
apud arelatum iudicare. ubi istis
& ab ipsoꝵ iudicio ad eundem impe¬
ratorem appellauerunt. ubi postre¬
mo causam interpartes ipse cogno¬
uit. ubi eos urhementissime de testa¬
tur. in nocentia ceciliani fuisse supe¬
ratos. Quȩ si uoluerit. audioe & ta¬
cebit & desinet insidiari ueritati
quamquam nos non tam de istis do¬
cumentis prȩsumamus. quam de

Expanded text:
alia, quae llli recites, si non contentiose alia, quae llli recites, si non contentiose agere sed prudenter audire uoluerit: preces Donatistarum ad Constantinum, ut propter ipsam causam inter Afros episcopos dirimendam iudices ex Gallia episcopos mitteret; litteras etiam eiusdem imperatoris, ubi episcopos misit ad urbem Romam; gesta quoque in urbe Roma, ubi ab episcopis, quos ille miserat, causa cognita atque discussa est; itemque alias litteras, ubi declarat memoratus imperator eos apud se de collegarum suorum iudicio, id est episcoporum, quos ad urbem Romam miserat, fuisse conquestos, ubi etiam alios episcopos uoluit apud Arelatum iudicare, ubi isti et ab ipsorum iudicio ad eundem imperatorem appellauerunt, ubi postremo causam inter partes ipse cognouit, ubi eos uehementissime detestatur innocentia Caeciliani fuisse superatos. quae, si uoluerit, audiet et tacebit et desinet insidiari ueritati. Quamquam nos non tam de istis documentis praesumamus quam de
Abbreviated transcription (Latin):
nam argenteam. ita ut ei diceret
uictor quidam. mortuus fueras si ñ
illas inuenisses. Hunc iste siluanus
manifestissimũ traditorẽ promagno
cõmemorat inepła quã tibi scripsit
a secundo tigisitano primȩ sedis ep̃o.
ep̃m tunc ordinatum. Quiescat ergo
suꝑba eoꝵ lingua & cognoscat crimi¬
na sua. ne delirans. laquatur aliena.
Recita illi etiam si uoluerit gesta aeo.¬
cdesiastica eiusdem secundi tigisitani
indomo urbani donati habita. ubi con¬
fessos traditores iudici dõ dimisit do¬
natum masculitanũ marinum ab aqͥs
tibilitanis. donatum calemensem cũ
quib confessis traditorib memoratũ
traditorẽ siluanum eis ordinauit
epm. Recita illi gesta apud zenophi¬
lum consularẽ. ubi nundinarius qui¬
dam diaconus iratus siluano qđ ab eo
fuerit excõmunicatus. hȩc omnia
iudiciis ꝓdidit. Quȩ cerus documen¬
tis & responsionib testium. & recita¬
tione gestoꝵ & multarũ epłarum
lucedarius constiterunt. multa sunt

Expanded text:
nam argenteam, ita ut ei diceret nam argenteam, ita ut ei diceret Victor quidam: Mortuus fueras, si non illas inuenisses.\' hunc iste Siluanum, manifestissimum traditorem, pro magno commemorat in epistula, quam tibi scripsit, a Secundo Tigisitano primae sedis episcopo episcopum tunc ordinatum. quiescat ergo superba eorum lingua et cognoscat crimina sua, ne delirans loquatur aliena. recita illi etiam, si uoluerit, gesta ecclesiastica eiusdem Secundi Tigisitani in domo Urbani Donati habita, ubi confessos traditores iudici deo dimisit, Donatum Masculitanum, Marinum ab Aquis Tibilitanis, Donatum Calamensem, cum quibus confessis traditoribus memoratum traditorem Siluanum eis ordinauit episcopum. recita illi gesta apud Zenophilum consularem, ubi Nundinarius quidam diaconus iratus Siluano, quod ab eo fuerit excommunicatus, haec omnia iudiciis prodidit, quae certis documentis et responsionibus testium et recitatione gestorum et multarum epistularum luce clarius constiterunt. Multa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cite. quȩ autẽ faciunt facere nolite.
Dicunt enĩ & ñ faciunt. Ot certa
fit spes fidelis quȩ non in homine
sed indño conlocata. ñuoũa tepesta¬
te sacrilegi schismatis dissipetir.
sicut isti dissipati sunt qui legunt.
in codicib scĩs aecclesias quibus
apłi scripserunt. & nullum ureis
habent ep̃m. Quid autẽ ꝑuersius
& insanius quã lectorib easdem
epłas legentib dicere pax tecum.
& ab earũ arccłarum pace separari.
quib ipse epistolȩ scriptȩ sunt.
Tamen ne sibi etiam de constantinen¬
blandiatur. recita illi gesta apud
munatium felicẽ. flauium per ꝓ
curatorem. tuc erusdẽ ciuitatis ur̃ȩ.
diodeciano uiiiͦ. & maximiano uiiͦ
consulib. undecimo lealendas reiuni¬
as quib liquido constiat. ita paulum
ep̃m tradidisse. ut siluanus tunc eius
subdiaconus fuerit & cum illo tradi¬
derit. ꝓferens instrumenta dominica
etiam quas diligenter furerant occul¬
tata capitulatam argenteam & lucer¬

Expanded text:
cite; quae autem faciunt, facere nolite: cite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt, ut certa sit spes fidelis, quae non in homine sed in domino conlocata numquam tempestate sacrilegi schismatis dissipetur, sicut isti dissipati sunt, qui legunt in codicibus sanctis ecclesias, quibus apostoli scripserunt, et nullum in eis habent episcopum. quid autem peruersius et insanius quam lectoribus easdem epistulas legentibus dicere: \'Pax tecum et ab earum ecclesiarum pace separari, quibus ipsae epistulae scriptae sunt? Tamen ne sibi etiam de Constantinen ordine blandiatur, recita illi gesta apud Munatium Felicem, flaminem perpetuum, curatorem tunc eiusdem ciuitatis uestrae Diocletiano VIII. et Maximiano VII. consulibus undecimo Kalendas Iunias, quibus liquido constitit ita Paulum episcopum tradidisse, ut Siluanus tunc eius subdiaconus fuerit et cum illo tradiderit proferens instrumenta dominica, etiam quae diligenter fuerant occultata, capitulatam argenteam et lucer
Abbreviated transcription (Latin):
zephyrino calistus. calisto urbui¬
yrbano poncianus. Pontiano anthe¬
pus. Anthero fauianus. Fauiano cor¬
melius. cornelio lucius. Lucio stepha¬
nus. stephano sixtus. Syxto dionisi¬
us. uionisio felix. Felici euthicianꝰ.
euthiciano gaius. Gaio. marcellus.
Marcello eusebius. eusebio milciades.
Milciadi siluester. Silurestro marcus.
ꝯarco rulius. lulio liberius. Liberio
dimasus. Damaso siricius. Siricio
anastasius. In hoc ordine successionis.
nullus donatista ep̃s inuenitur. sed
extransuerso ex africa ordinatum
miserunt. qui paueis prȩsidens afris
inurbe roma montensium uelcutxu.¬
pitarũ uocabulum ꝓpagauit. Inillo
autẽ ortine ep̃oꝵ qui ducitur ab ipso
petro usq ad anastasium qui numc
eandẽ cathedram sedet. etiam siquis¬
qũa traditor ꝑ illa tẽpora subrepsis¬
set. nihil p̃iudicaret aeccłȩ & inno¬
centib xp̃ianis. Quib dñs ꝓuidens
ait deppositis malis. quȩ dicunt fa¬

Expanded text:
Zephyrino Calistus, Calisto UrbanusZephyrino Calistus, Calisto UrbanusUrbano Pontianus, Pontiano Antherus, Anthero Fabianus, Fabiano Cornelius, Cornelio Lucius, Lucio Stephanus, Stephano Sixtus, Sixto Dionysius, Dionysio Felix, Felici Eutychianus, Eutychiano Gaius, Gaio Marcellus, Marcello Eusebius, Eusebio Melchiades, Melchiadi Siluester, Siluestro Marcus, Marco Iulius, Iulio Liberius, Liberio Damasus, Damaso Siricius, Siricio Anastasius. in hoc ordine successionis nullus Donatista episcopus inuenitur. sed ex transuerso ex Africa ordinatum miserunt, qui paucis praesidens Afris in urbe Roma Montensium uel Cutzupitarum uocabulum propagauit. In illum autem ordinem episcoporum, qui ducitur ab ipso Petro usque ad Anastasium, qui nunc eandem cathedram sedet, etiam si quisquam traditor per illa tempora subrepsisset, nihil praeiudicaret ecclesiae et innocentibus Christianis, quibus dominus prouidens ait de praepositis malis: Quae dicunt, fa
Abbreviated transcription (Latin):
erit finis. E uangelizatũ tibi est
per ꝓpheticas & apłicas litteras. qu
abrahȩ dictȩ sunt ꝓmissiones & si¬
mini eius quod ẽ. xp̃c. Cum ei
diceret ds̃ in semini tuo benedicon¬
tur om̃s gentes. Has ergo ꝓmissio¬
nes tenenti. si tibi angelus de celodi¬
ceret dimitte xp̃ianitatẽ orbis t̾r
& tene partes donati cuius ordo tbi
anathema esse deberet. quia te at
prȩcidere & in partẽ contrudere
conaretur. & altenare a ꝓmissis diei
Si enĩ ordo ep̃oꝵ sibi succedentium
considerandus ẽ. quando certius
& uere salubriter ab ipso petro
numeramus. cui totius a ecclesiae
figuram gerenti dñs ait. Super
hanc petram ardificabo aecclesiam
meam. & portȩ inferoꝵ ñ uincent
eam. Petro successit linus. Lano
clemens. clementi Annecletus. Anl¬
cdeto euaristus. e uaristo fixtus.
Sixto telesphorus. Telesphoro hys¬
nus. hygino anicetus. aniceto pus
Pio soter. Soteri aAlexander. Alixn¬
dro uictor Uictori xephyrinus

Expanded text:
erit finis; euangelizatum tibi est erit finis; euangelizatum tibi est per propheticas et apostolicas litteras, quod Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius, quod est Christus, cum ei diceret deus: In semine tuo benedicentur omnes gentes. has ergo promissiones tenenti si tibi angelus de caelo diceret: \'Dimitte Christianitatem orbis terrae et tene partis Donati, cuius ordo tibi anathema esse deberet, quia te a toto praecidere et in partem contrudere conaretur et alienare a promissis dei. Si enim ordo episcoporum sibi succedentium considerandus est, quanto certius et uere salubriter ab ipso Petro numeramus, cui totius ecclesiae figuram gerenti dominus ait: Super hanc petram aedificabo ecclesiam meam et portae inferorum non uincent eam. Petro enim successit Linus, Lino Clemens, Clementi Anacletus, Anacleto Euaristus, Euaristo Sixtus, Sixto Telesphorus, Telesphoro Hyginus, Hygino Anicetus, Aniceto Pius, Pio Soter, Soteri Alexander, Alexandro Victor, Victori Zephyrinus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ille enim ordurẽ xp̃ianitatis ciui¬
tatis ur̃ȩ tibi ut insinuaret iussis¬
se sibi angelum scripsit. cũ tu tene¬
as xp̃ianitatẽ non ciuitatis tuae
tantũ nec tantum africe iel afroꝵ
sed totius orbis terrȩ. quȩ annun¬
tiata est & annuntiatur omnibus
gentibus. Onde illos parum est
quod precisos esse non pudet neo
sibi subireniunt ut cũ possunt rede¬
ant ad radicẽ. nisi etiam secũ alios
precidere & sicut ligna arida in ignẽ
destinare conentur. Qua propte
si tibi ipsi angelus astuisset que ss
ille propter te astitisse quantum
arbitramur astuta uanitate confin¬
git. & hȩc ipsa tibi dixisset quȩ ste
mandato illius tibi se insinuare qͥ¬
cit. oporteret te apostolicȩ sententȩ
memorẽ freri qua ait. licet sinos
aut angelus decęlo uobis euangel¬
zauerit prȩter id quod euangeliu¬
uimus uobis. anathema fit. E uin¬
gelizatum est enĩ tibi per uocẽ ipsi
nuntiabitur euangelium eiꝰ. & tun

Expanded text:
ille enim ordinem Christianitatis ciuiille enim ordinem Christianitatis ciuitatis uestrae tibi ut insinuaret, iussisse sibi angelum scripsit, cum tu teneas Christianitatem non ciuitatis tuae tantum nec tantum Africae uel Afrorum sed totius orbis terrae, quae adnuntiata est et adnuntiatur omnibus gentibus. unde illos parum est quod praecisos esse non pudet nec sibi subueniunt, ut, cum possunt, redeant ad radicem, nisi etiam secum alios praecidere et sicut ligna arida in ignem destinare conentur. quapropter si tibi ipsi angelus adstitisset, quem sibi ille propter te adstitisse, quantum arbitramur, astuta uanitate confingit, et haec ipsa tibi dixisset, quae iste mandato illius tibi se insinuare dicit, oporteret te apostolicae sententiae memorem fieri, qui ait: Licet si nos aut angelus de caelo uobis euangelizauerit praeter id, quod euangelizauimus uobis, anathema sit. euangelizatum est enim tibi per uocem ipsiutibus adnuntiabitur euangelium eius et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuniter poffident homines &
nr̃ȩ cõmunionis & ipsius sicut est
uilla ticiana. Sure ergo intubersi.¬
censi fure intagastensi talis locus
uel ille quẽ cõmemoraui. uel aliqͥs
alius inuentus fuerit. faciamus codi¬
ces canonicos prȩsto esse. & si qua
proferri potuerint exutraq parte
documenta. ut post positis ceteris
nulla si dño placuerit interpellante
molestia quot quot dies potuerimꝰ
adhuc uacantes. & unusquiso nr̃m
apud suum hospitem dominũ dep̃¬
cantes. adiuuante ipso cui pax xp̃ia¬
na gratissima ẽ. rem tantã & bono
animo coeptam. ad inquisitionis ter¬
minum ꝑducamus. Rescribitis an¬
ne quid de hac re uel uobis irel illi
generoso fortunatus alypius
augustinus in dño salutẽ. Qm̃ nobis
notam esse uoluisti epłam ouam
adte donatistarũ prȩsbiter dedit. quã¬
quã eam tu quoꝙ catholico animo
deriseris. tanen ut ei potius si non
desperate desipit consulas. haec ad
eum rescripta petimus perferas.

Expanded text:
communiter possident homines et communiter possident homines et nostrae communionis et ipsius, sicuti est uilla Titiana. siue ergo in Tubursicensi siue in Tagastensi talis locus uel ille, quem commemoraui, uel aliquis alius inuentus fuerit, faciamus codices canonicos praesto esse et, si qua proferri potuerint, ex utraque parte documenta, ut postpositis ceteris nulla, si domino placuerit, interpellante molestia, quotquot diebus potuerimus, ad hoc uacantes et unusquisque nostrum apud suum hospitem dominum deprecantes adiuuante ipso, cui pax Christiana gratissima est, rem tantam et bono animo coeptam ad inquisitionis terminum perducamus. rescribite sane, quid de hac re uel uobis uel illi GENEROSO FORTUNA- TUS, ALVPIUS, AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quoniam nobis notam esse uoluisti epistulam, quam ad te Donatistarum presbyter dedit, quamquam eam tu quoque catholico animo deriseris, tamen, ut ei potius, si non desperate desipit, consulas, haec ad eum rescripta petimus perferas.
Abbreviated transcription (Latin):
utibem animũ & uoluntatẽ quam
in isto sane ꝑspeximus. Postero
enim dre ipse ad nos uenit. & haro
iterũ querere cooperamus. Sed
quia ordinandi ep̃i necessitas nos
inde iam iamꝙ raprebat diutius
cum illo esse nequiuimus. Iam enĩ
miseramus ad maiorem cęlicolarũ
quẽ audieramus noui apud eos bap¬
tismi institutorem institisse & mul¬
tos illos sacrilegio se duxisse. ut cũ
illo quantũ ipsius temporis pacre¬
bantur Angustrȩ alioruid loquere¬
mur. Quem postea quã uenturũ
cõperit. uidens nos aliud suscepisse
negotium. cum & ipsum nescio
qua necessitas ꝓfectionis urgeret.
benigne a nobis placideq discessit.
Uidetur autẽ mihi ut turbubentas
turbas & impedimentũ potius quã
adiumentũ afferentes omnino de¬
uitemus. & uere ex animo amico
atop tranquillo susceptũ tã magnũ
negotium dño opitulante ꝑagamꝰ.
ad aliquã uillam nos conuenire
debere. non magnũ ubi nullius nm̃
esset aeccła. Quam tamen uillã

Expanded text:
utilem animum et uoluntatem, quam utilem animum et uoluntatem, quam in isto sene perspeximus. postero enim die ipse ad nos uenit et haec iterum quaerere coeperamus. sed quia ordinandi episcopi necessitas nos inde iam iamque rapiebat, diutius cum illo esse nequiuimus. iam enim miseramus ad Maiorem Caelicolarum, quem audieramus noui apud eos baptismi institutorem institisse et multos illo sacrilegio seduxisse, ut cum illo, quantum ipsius temporis patiebantur angustiae, aliquid loqueremur. quem posteaquam uenturum comperit, uidens nos aliud suscepisse negotium, cum et ipsum nescio qua necessitas profectionis urgueret, benigne a nobis placideque discessit. Videtur autem mihi, ut turbulentas turbas et impedimentum potius quam adiumentum adferentes omnino deuitemus et uere ei animo amico atque tranquillo susceptum tam. magnum negotium domino opitulante peragamus, ad aliquam uillam nos conuenire debere non magnam, ubi nullius nostrum esset ecclesia, quam tamen uillam