comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confessio: Conticessat igit᷑ & arescat elatio fenea suꝑ¬
borũ se ipsã seducens. quae in auribus hominũ simu¬
lata humilitate dicit se habere peccatũ. in corde autẽ
suo impia elatione dicit se non habere peccatũ Qui
enĩ hoc dicunt. seipsos seducunt: & ueritas in cis non
est. Sed quando in aurib hominũ hoc dicunt. non
tantũ se ipsos sed alios quoq doctrine insana ꝑuersi¬
tate seducunt. Cũ uero id in corde suo dicunt: illic se¬
ipsos seducunt. illic eis ueritas non est. ac per hoc se¬
ipsos in corde seducunt. & in suo corde ueritatis lum̃
amittunt. Exclam& autẽ scã familia xp̃i. fructifi¬
cans & crescens in uniuerso mundo. humilit̾ ueraa
& ueraciter humilis: Exclam& in quã si dixerimus
quia peccatũ non habemꝰ. nos ipsos seducimꝰ & ueritas
in nobis non est. Quod si confessi fuerimꝰ delicta
nr̃a. fidelis est & iustus. ut dimitat nobis peccata

Expanded text:
confessio? Conticescat igitur et arescat elatio fenea supconfessio? Conticescat igitur et arescat elatio fenea superborum, se ipsa seducens, quae in auribus hominum simulata humilitate dicit se habere peccatum, in corde autem suo impia elatione dicit se non habere peccatum. Qui enim hoc dicunt, seipsos seducunt, et veritas in eis non est. Sed quando in auribus hominum hoc dicunt, non tantum seipsos, sed alios quoque doctrinae insanae perversitate seducunt: cum vero id in corde suo dicunt, illic seipsos seducunt, illic veritas in eis non est; ac per hoc seipsos in corde suo seducunt, et in suo corde veritatis lumen amittunt. Exclamet autem sancta familia Christi, fructificans et crescens in universo mundo, humiliter verax et veraciter humilis; exclamet, inquam: «Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Quod si confessi fuerimus delicta nostra, fidelis est et justus, ut dimittat nobis peccata
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑ habere peccatũ Quod ꝓculdubio falsũ est. Neq
enĩ ꝓpt̃ arrogantiã suꝑbiãq uitandã scriptũ. ẽ. si dox¬
erimꝰ quia peccatũ ñ. habemꝰ nosipsos seducimus
Alioquin non adderet᷑ & ueritas in nobis non est:
sed diceret᷑ humilitas in nobis non est. Presertim
quia sequit᷑ unde iste sensus clarius inlustret᷑. om̃sq
auftrat cogitationes ambages Cũ enĩ hoc beatus
iohannes dixiss&. adiunxit. Si autẽ confessi fueri
mus delicta nr̃a : fidelis est & iustus qui nobis peccata
dimittit & mund& nos ab om̃i imquitate Quid hic
diat: Quid contradicit dãp̾nabilis impietas . elatio:
Si enĩ ꝓpt̃ arrogantiã deuitandã. non ꝓpt̾ ueritatẽ
fatendã. non dicunt sc̃i se non habere peccatũ: quid
hoc fit. ut arrogantia deuitet᷑: Quomodo ergo im¬
petrabit᷑ peccatorũ uera mundatio. quorũ est falsa

Expanded text:
dantur habere peccatum, quod procul dubio falsum est. Neque dantur habere peccatum, quod procul dubio falsum est. Neque enim propter arrogantiam superbiamque vitandam scriptum est, «Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus.» Alioquin non adderetur, «Et veritas in nobis non est;» sed diceretur, Humilitas in nobis non est: praesertim quia sequitur unde iste sensus clarius illustretur, omnesque auferat dubitatione ambages. Cum enim hoc beatus Joannes dixisset, ad junxit: «Si autem confessi fmus delicta nostra; fidelis et pius est. P. Qui nobis peccata nostra, et mundet nos ab omni iniquitate» . Quid hic dicit, quid contradicit damnabilis impietatis elatio? Si enim propter arrogantiam devitandam, non propter veritatem fatendam, non dicunt sancti se non habere peccatuhoc fit, ut arrogantia devitetur? Quomodo ergo impetrabitur peccatorum vera mundatio, quorum est falsa
Abbreviated transcription (Latin):
timonia eius. & in toto corde exquiramꝰ eũ. Si diae¬
rimus quia peccatũ non habemus. nos ipsos seducimꝰ
& ueritas in nobis non est: sed hoc diligentius inqui
idest in lege dñi scrutando testimonia eius. & in
toto corde ex quirendo eum: iam esse posse in ma¬
culatos. hoc est sine peccato ꝓpt̃ uerba sequentia.
non enĩ qui operant᷑ iniquitatẽ in uus eiꝰ ambulauer
Qui autẽ peccatũ facit & uuquitatẽ facit ait beatꝰ
iohannes. & ad didit. peccatũ iniquitas est. Sed
iam sermo istȩ. claudendus est. nec angustũ tantaq¬
& uerũ est in hoc psalmo. Non enĩ qui operant᷑
iniquitatẽ. in uis eius ambulauerunt. Sed ela¬
borandũ est opitulante dõ in cuius manu
sunt & nos & sermones nr̃i. ne recte dictũ . ñ. recte
rimus quia peccatũ non habemꝰ nos ipsos seducimꝰ &
ueritas in nobis non est : aut non putent᷑ ambulare
quia dubiũ non est eos ambulare in uiis dñi. ñ. cre¬

Expanded text:
timonia ejus, et in toto corde exquiramus eum, «si dixetimonia ejus, et in toto corde exquiramus eum, «si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est» . Sed hoc diligentius inquirid est in lege Domini, scrutando testimonia ejus, et in toto corde exquirendo eum, jam esse posse immaculatos, hoc est sine peccato, propter verba sequentia: «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt. Qui» autem «peccatum facit, et iniquitatem facit,» ait beatus Joannes; et addidit, «Peccatum iniquitas est» . Sed jam sermo iste claudendus est, nec in angustum tanta qut verum est, in hoc psalmo, «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt.» Sed elaborandum est, opitulante Deo, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri , ne recte dictum, non recte rimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est;» aut non putentur ambularequia dubium non est eos ambulare in viis Domini, non cre
Abbreviated transcription (Latin):
& impu & iniqui. ut eo inuento non sint impii &
iniqui. Quomodo ergo iam beati cum adhuc cesti¬
monia eius scrutant᷑ & exquirunt eum: Cum hoc
facere possint & impii possint & iniquiͤ Beatos ait
esse impios & iniquos quis uel impius dixerit aut
ꝓpt̃ iusticiã. Non ꝓpt̃ quod qua diu mala paciunt᷑.
sed ꝓpt̃ quod adiecit qm̃ ipsorũ est regnũ cȩlorũ.
&b eati qui esuriunt & siciunt iusticiam. Non quia
esuriunt & siciunt. sed ꝓpt̃ quod sequit᷑. qm̃ ipsi satu¬
rabunt᷑. Ꝙ beati qui plorant non quia plorant. sed
ꝓpt̃ quod sequit᷑ quia ridebunt. Proinde beati qui¬
pre scrutant᷑ testimonia eius in toto corde exquirunt
eum: Non quia scrutant᷑ & exquirunt. sed quia in¬
uenturi sunt quod exquirunt. In toto enim corde
non neglegenter exquirunt. Si ergo spe beati. for¬
tassis & iam spe in maculati. Nam profecto in hac
uita lic& in lege dñi ambulemus. lic& scrutem̾ tes¬

Expanded text:
et impii et iniqui, ut eo invento non sint impii, nec et impii et iniqui, ut eo invento non sint impii, nec iniqui. Quomodo ergo jam beati, cum adhuc testimonia ejus scrutantur et exquirunt eum, cum hoc facere possint et impii, possint et iniqui? Beatos autem esse impios et iniquos, quis vel impius dixerit aut iuntur; sed propter quod aderit, «quoniam ipsorum est regnum coelorum:» et «beati qui esuriunt et sitiunt justitiam;» non quia esuriunt et sitiunt, sed propter quod sequitur, «quoniam ipsi saturabuntur:» et «beati qui plorant;» non quia plorant, sed propter quod sequitur, «quia ridebunt» . Proinde, «Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum;» non quia scrutantur et exquirunt, sed quia inventuri sunt quod exquirunt: in toto enim corde, non negligenter exquirunt. Si ergo spe beati, fortassis etiam spe immaculati. Nam profecto in hac vita, licet in lege Domini ambulemus, licet scrutemur tes
Abbreviated transcription (Latin):
quid est aliud quã oderunt me: Quȩrunt ergo
rtanda me ait. & non inueniunt qui oderunt me. Quo¬
modo igit᷑ dicunt᷑ querere quod oderunt. nisi
quia non hoc sed aliud ibi querunt: Non enim
uolunt. eẽ. sapientes in dĩ głam. sed uolunt uide¬
ri sapientes ꝓpt̾ hominũ głam. Quomodo etĩ sapi¬
entiã non oderunt quȩ iub& & doc& contẽpnen¬
dũ. eẽ quod diligunt: Proinde beati in maculati
in uia qui ambulant in lege dñi. Beati qui prescru¬
tantur testimonia eius. in toto corde exquir᷑ eum.
Si enĩ scraitando testimonia eius ut in toto corde
exquirant eum: in inaculati ambulant in lege dñi.
Numquid tamen ille non scrutabat᷑ testimonia
eius. nec querebat eũ qui dicebat. Magist̾ bone:
quid boni faciam ut uitã acternã consequar:
Sed quomodo eũ in tato corde quesiuit. cuius
consilio diuicias suas p̃tulit. quo audito tristis
Et cum inueneritis eũ. derelinquat impius uias suas
& uir inquus cogitationes suas. Querunt itaq dñ

Expanded text:
quid est aliud, quam, Oderunt me? Quaerunt ergo ait, et non me inveniunt qui oderunt me. Quomodo igitur dicuntur quaerere quod oderunt, nisi quia non hoc, sed aliud ibi quaerunt? Non enim volunt esse sapientes in Dei gloriam, sed volunt videri sapientes propter hominum gloriam. Quomodo enim sapientiam non oderunt, quae jubet et docet contemnendum esse quod diligunt? Proinde, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum.» Sic enim scrutando testimonia ejus, ut in toto corde exquirant eum, immaculati ambulant in lege Domini. Numquid tamen ille non scrutabatur testimonia ejus, nec quaerebat eum, qui dicebat, «Magister bone, quid boni faciam, ut vitam aeternam consequar?» Sed quomodo eum in toto corde quaesivit, cujus consilio divitias suas praetulit, quo audito tristis eritis eum, derelinquat impius vias suas, et vir iniquus cogitationes suas» . 3. Quaerunt itaque Deum
Abbreviated transcription (Latin):
eius. scrutari eius testimonia. non beatos quia non in¬
maculatos: Nlam scribe & pharisei cathedra mos¬
unt. utiq. serutabantur testimonia eius ut haberent
quȩ dicerent bona quamuis facerent mala. & hos o¬
mittamus. Recte quippe respondebitur nobis. qͥd
isti non scrutantur testimonia eius. Non enĩ quer̃
ipsa. sed aliud quer̃ per ipsa. idest ut glorificent᷑ ab
hominibus uel ditentur. Non hoc scrutari testimo
ma dĩ: quãuis non ut ipsũ sed ut aliud ex his inue¬
niant & adquirantꝰ certanon in toto corde exquir̃
eum. quod non frustra utiq inc additũ cernimus.
Sciens eñ sp̃s qui baec diait multos propt̾ aliud
non propt̾ quod constitutũ est scrutari testimoni
eius. non tantũ dixit beati qui scrutant᷑ testimo¬
nia eius. sed addidit in toto corde exquirunt eum.
tamqũã docens que ad modũ uel ꝓpt̾ quod scrutan¬
da sunt testimonia dñi. Peniq in libro sapientiȩ¬

Expanded text:
ejus scrutari testimonia non beatos, quia non immaculatos? Nam Scribae et Pharisaei super cathedram Moyunt» ; utique scrutabantur testimonia Domini, ut haberent quae dicerent bona, quamvis facerent mala. Sed hos omittamus: recte quippe respondebitur nobis quod isti non scrutantur testimonia Domini. Non enim quaerunt ipsa, sed aliud quaerunt per ipsa, id est, ut glorificentur ab hominibus, vel ditentur. Non est hoc scrutari testimohis inveniant et acquirant; certe non «in toto corde exquirunt eum,» quod non utique frustra hic additum cernimus. Sciens enim Spiritus qui haec dicit, multos propter aliud, non propter quod constitutum est, scrutari testimonia ejus, non tantum dixit, «Beati qui scrutantur testimonia ejus;» sed addidit, «in toto corde exquirunt eum,» tanquam docens quemadmodum, vel propter quid scrutanda sint testimonia Domi
Abbreviated transcription (Latin):
pie credunt. atq in illo miscdam peccatis dimis¬
sis & ueritatẽ conpletis ꝓorissis. hoc est uniuer¬
sas uias dñi inueniant. in quib ambulantes non
operabunt᷑ iniquitatẽ : quia non tenebunt infide¬
litatẽ. sed fidem quae per dilectionẽ operatun :

Expanded text:
pie credant, atque in illo misericordiam peccatis dimispie credant, atque in illo misericordiam peccatis dimissis, et veritatem completis promissis, hoc est, universas vias Domini inveniant: in quibus ambulantes non operabuntur iniquitatem; quia non tenebunt infidelitatem, sed fidem, quae per dilectionem operatur ,
Abbreviated transcription (Latin):
fide aut non accedit ad fidem. quẽ ad modũ enĩ
ait dñs ad iudeos. Si non uenissem peccatũ non
haberent. nec utiq. sine ullo peccato erant ante¬
quã xp̃c uenisse in carne:  Ex quo uenit : cȩperint
habere peccatũ. Sed peccatũ quodã certũ. ⁊dest in¬
fidelitatis intelligi uoluit. qm̃ non crediderunt
in eum. lta qui operant᷑ iniquitatẽ ñ quã lib&.
sed banc ipsã infidelitatis. non in uis eius ambulaue¬
Dico enĩ xp̃m ait apostolus ministrũ fuisse cir¬
cũcisionis ꝓpt̃ ueritatẽ dĩ ad confirmandas promissio¬
nes patrũ. gentes autẽ suꝑ miscđiam glorificare
dm̃. In hoc igit᷑ miscłia. qua nos redeitut : In hoc
ueritas quia id quod promisit impleuit. & imple¬
turus est quod promittit. Qui ergo operantar
iniquitatẽ idest infidelitatẽ: non in uus eiusam¬
bula uerunt. quia in apm̃ non crediderunt. Er¬
go conuertunt᷑. & in eum qui iustificat impiũ

Expanded text:
fide, aut non accedfide, aut non accedait Dominus de Judaeis, «Si non venissem, peccatum non haberent» ; nec utique sine ullo peccato erant, antequam Christus veniret in carne, et ex quo venit, coeperunt habere peccatum; sed peccatum quoddam certum, id est, infidelitatis, intelligi voluit, quoniam non crediderunt in eum: ita qui operantur iniquitatem, non quamlibet, sed hanc ipsam infidelitatis, non in viis ejus ambulave«Dico enim Christum,» ait Apostolus, «ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones Patrum; Gentes autem super misericordiam glorificare Deum» . In hoc igitur «misericordia,» quia nos redemit; in hoc «veritas,» quia id quod promisit implevit, et impleturus est quod promittit. «Qui» ergo «operantur iniquitatem,» id est infidelitatem, «non in viis ejus ambulaverunt;» quia in Christum non crediderunt. Ergo convertantur, et in eum qui justificat impium,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq it uiis dĩ quas om̃s fides una complectitur¬
us Qui in eum credit qui iustificat impium: qui & iã:
diait ego sum uia: nemo peccatũ operatur sed
confitet᷑. Deuiat ergo cum peccat. & ideo pecta¬
tum uiae non tribuitur: quod a deuiante com¬
mittitur. sed in uia fidei pro non peccantibus
Beati quorũ remisse sunt iniquitates. & quorũ
tecta sunt peccata. beatus uit cui non inputa uit
dñs peccatũ: hoc prestant uie dñi ac per hoc qm̃
iustus ex fide uiuit: Ab ista uia dñi. illa alienat ⁊̃¬
iniquitas. quae est infidelitas. In hac autẽ uia. id̃
in fide pia quisquis ambulat: aut peccatũ non ope¬
ratur. aut siquid ade uiante cõmittitur.: propter
uiã nonꝰ pͥutat᷑. & tãquã non fuerit operatus acci¬
pitur. & ideo bene &iam sic intelligitur. non enĩ
qui operant᷑ iniquitatẽ: in uis eius ambulauerunt.
ut hanc iniquitatẽ significauerit. quȩ recedit a

Expanded text:
Itaque in viis Domini , quas omnes fides una complectiturItaque in viis Domini , quas omnes fides una complectitur, qua in eum creditur qui justificat impium , qui etiam dixit: Ego sum via , nemo peccata operatur, sed confitetur. Deviat ergo cum peccat; et ideo peccatum viae non tribuitur, quod a deviante committitur, sed in via fidei pro non peccantibus Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata: beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum» . Hoc praestant viae Domini; ac per hoc, quoniam justus ex fide vivit , ab ista via Domini illa alienat iniquitas, quae est infidelitas. In hac autem via, id in fide pia quisquis ambulat, aut peccatum non operatur, aut si quid a deviante committitur, propter viam non imputatur, et tanquam non fuerit operatus accipitur, et ideo bene etiam sic intelligitur: Non enim qui operantur iniquitatem in viis ejus ambulaverunt, ut hanc iniquitatem significaverit, quae recedit a
Abbreviated transcription (Latin):
tolus : Uniuersus reatus sacramento baptismatis est
solutus. cũ om̃ibus quȩ illi obedientes fecimus. diximꝰ.
cogitauimus. nec nobns deinceps languor iste obess& qu
desideruis eius inlictissiñ illis umquã obedientiam pre¬
beremus. siue operatione siue locutione. siue tacita
asensione. donet &iam ipse sanaret᷑: cum id quod
poscimus ess& impl& ũ. siue dicentes adueniat regnũ
tuũ: siue dicentes libera nos a malo. Sed qm̃ tep̃ta ñ¬
tio est uita humana suꝑ terrã. &iam si acrimimb
longe simus: non tamen deest ubi desiderus peccati.
uel facto uel dicto uel cogitatu obediamus. quan¬
do ad uersũ maiora ingilantibus: quedã in cautis mi¬
nuta subrepunt. Quae si aduersus nos colligantur :
& si non singula suis molibus conterunt : om̃ia tam̃
aceruo nos obruunt. & ꝓpt̃ haec & iam hu qui
ambulant in uis dñi: Dicunt. dimitte nobis debi¬
confessio. Quamuis non ad eas peccata ꝑtineant:

Expanded text:
tolus , universus reatus sacramento Baptismatis est tolus , universus reatus sacramento Baptismatis est solutus, cum omnibus quae illi obedientes fecimus, diximus, cogitavimus; nec nobis deinceps languor iste obesset, quus illicitis nullis unquam obedientiam praeberemus, sive operatione, sive locutione, sive tacita assensione; donec etiam ipse sanaretur, cum id quod poscimus esset impletum, sive dicentes, «Veniat regnum tuum;» sive dicentes, «Libera nos a malo» : sed quoniam tentatio est vita humana super terram ; etiamsi a criminibus longe simus, non tamen deest ubi desideriis peccati, vel facto, vel dicto, vel cogitatu obediamus; quando adversus majora vigilantibus, quaedam incautis minuta subrepunt quae si adversus nos colligantur, etsi non singula suis molibus conterunt, omnia tamen acervo nos obruunt. Et propter haec, etiam hi qui ambulant in viis Domini dicunt, «Dimitte nobis debiconfessio, quamvis non ad eas peccata pertineant .
Abbreviated transcription (Latin):
non eum nos operam᷑: Ideo & nos agere dicimur
qm̃ non est nature uigor alienae sed languor
est nr̃ aquo languore omnimodo salui erimus cũ
& animo & corpore in mortales facti fuerimus
Qua ppt̃ & quia in uus dñi ambulamus: non obedi¬
mus desiderus peccati & quia non sumus sine pec¬
cito habemus desideria peccati ac per hoc iã nos
ea non operamur. non eis obediendo sed quod in no¬
bis habitat peccatũ eadem cõmouendo. Nlon enĩ
qui opetant᷑ iniquitatẽ idest obediunt desider¬
ispeccati: inuiis dĩ ambulauerunt: Sed ad huc creden¬
dũ est quae petamus dimitti nobis quando dicimus
dõ dimitte nobis dobita nr̃a. Utrũ quȩ nos operamur.
quando peccati desiderus obedimus: an ipsa desideria
nobis dimitti uolumus que nos non operam᷑. sed qod
habitat in nobis peccatũ. Quantũ quidẽ ego sapere. ñ¬
possum languoris illius & infirmitatis. unde inliata
desideria commouentur. quod peccatũ appellat apos¬

Expanded text:
non eum nos operamur, ideo et nos agere dicimur, non eum nos operamur, ideo et nos agere dicimur, quoniam non est naturae vigor alienae, sed languor est net animo et corpore immortales facti fuerimus. Quapropter, et quia in viis Domini ambulamus, non obedimus desideriis peccati; et quia non sumus sine peccato, habemus desideria peccati. Ac per hoc jam nos ea non operamur, non eis obediendo, sed quod in nobis habitat peccatum, eadem commovendo. Non enim qui operantur iniquitatem, id est qui obediunt desideriis peccati, «in viis» Domini «ambulaverunt.» 2. Sed adhuc quaerendum est quae petamus dimitti nobis, quando dicimus Deo, «Dimitte nobis debita nostra:» utrum quae nos operamur, quando peccati desideriis obedimus; an ipsa desideria nobis dimitti volumus, quae nos non operamur, sed quod habitat in nobis peccatum. Quantum quidem ego sapere possum, languoris illius et infirmitatis, unde illicita desideria commoventur, quod «peccatum» appellat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
nos id non operari quando nequaquã ei uoluntas nr̃a
consentit & ten& &iam corporis mẽbra: ne obedi¬
ant desiderus eius: quid enĩ operat᷑ peccatũ uolen¬
tibus nobis nisi sola inlicita desideria: Quibus si
uoluntatis non habeatur ad senssus: mouet᷑ quidẽ
sed nullus ei relaxatur effectus: hoc precepit idẽ¬
a postolus ubi dicit. Non ergo regn& peccatũ
m ur̃o mortali corpore ad obediũ desiderus eius.
nec exhibeatis mebra ur̃a arma iniquitatis peccato.
Sunt itaq desideria peccati: quibus ominoꝰ prohi¬
buit obedire. Operant᷑ ergo peccatũ hȩc deside¬
ria : quibus si obedimus & nos operamur: si autem
obtemperantes apostolo eis non obedimꝰ: non
illud nos operam᷑. sed quod in nobis habitat pecca¬
tũ. Si autẽ desideria nulla haberemꝰ inlicita:
nec nos nec peccatũ: mali aliquid operet᷑ in nobis.
Motũ porro inliciti desiderui. eui non obedimus:

Expanded text:
nos non operamur, quando nequaquam ei voluntas nostra nos non operamur, quando nequaquam ei voluntas nostra consentit: et tenet etiam membra, ne obediant desideriis ejus. Quid enim operatur peccatum in nolentibus nobis, nisi illicita desideria? Quibus si voluntatis non tribuitur assensus: movetur quidem, sed nullus ei relaxatur effectus. Operatur iapostolus, ubi dicit: «Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; nec exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato» . Sunt itaque desideria peccati, quibus nos prohibuit obedire. Operantur ergo peccatum haec desideria; quibus si obedimus, et nos operamur: si autem obtemperantes Apostolo non obedimus eis, non illud nos operamur, sed quod in nobis habitat peccatum. Si autem desideria nulla haberemus illicita, nec nos, nec peccatum mali aliquid operaretur in nobis. Motum porro illiciti desiderii, cui non obediendo
Abbreviated transcription (Latin):
Non eiũ qui operant᷑ iniquitatẽ in uns eius
tambulauerunt: Qm̃ peccatũ iniquitas est sicut io¬
hannes a postolus dicit : exorta difficilis questio
quomodo possunt sci in hac uita & non esse sine
peccato quia & illud uerũ est: Si dixerimꝰ quia
peccatũ non habemus. nos ipsos seducimꝰ & ueritas
in nobis non est. & tamen ambularent uias dñi.
quas non ambulant qui operant᷑ iniquitatẽ. So¬
luta est dicente paulo apostolo. iam non ego ope¬
ror illud sed id quod in me habitat peccatum:
quomodo enĩ est sine peccato. in quo habitat pec¬
catũ: ambulat tamen uias dñi. quas non ambularT
qui operant᷑ iniquitatẽ. quia iam non ipse ope¬
:ratur illud sed quod in eo habitat peccatũ. Uerum¬
tamen ita soluta est ista questio. ut difficilior
altera nasceret᷑. quomodo agat homo qͦd ipse . ñ.
agit utrũq enĩ dixit. & non quod uolo ago &
non ego operor illud sed quod habitat in me pec

Expanded text:
«Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt,» quoniam «peccatum iniquitas est» , sicut Joannes apostolus dicit, exorta difficilis quaestio, Quomodo possint sancti in hac vita et non esse sine peccato, quia et illud verum est, «Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est» ; et tamen ambulare vias Domini, quas non ambulant qui operantur iniquitatem: soluta est, dicente apostolo Paulo, «Jam non ergo operor illud, sed id quod in me habitat peccatum.» Quomodo enim est sine peccato, in quo habitat peccatum? Ambulat tamen vias Domini, quas non ambulant qui operantur; quia jam non ipse operatur illud, sed quod in eo habitat peccatum. Verumtamen ita soluta est quaestio ista, ut difficilior altera nasceretur, Quomodo agat homo quod ipse non agit. Utrumque enim dixit; et, «Non quod volo, ago;» et, «Non ego operor illud, sed quod habit
Abbreviated transcription (Latin):
lauerunt: Audi continuo respondentẽ ꝑ senten¬
tiam consequentẽ: si quod nolo inquit ego hoc facio.
petcatũ. Ecce que ad modũ qui ambulant in uis dñi
non operant᷑ peccatũ. & tamen non sunt sine peccito
quia iam non ipsi operant᷑ iniquitatẽ. sed qͦd habitat
nolebat malũ. & quo modo ipse non ait agebat. sed
quod habitaͥt᷑ in illo peccatũ. Interim iam illa ques¬
tio soluta est satisq apparuit scripture auctoritate
canonicȩ fieri posse. ut ambulantes inuus dñi. Q ũã¬
uis non sint sine peccato : non tamen enĩ id operant᷑
ipsi: non enĩ qui operant᷑ iniquitatẽ hoc est pec¬
catũ. quia peccatũ iniquitas est. inuus eius ambo¬
lauerunt: lam uero qua ratione possit intelligi
& agens illud ꝓpt᷑ corpus mortis huius in quo lex
pecciti habitat. & non ipse agens illud propt̃ uias
dñi in quib ambulabat. Alius sermo necessarius
est. quia iste claudendus est.

Expanded text:
laverunt?» Audi continuo respondentem per sentenlaverunt?» Audi continuo respondentem per sententiam consequentem: «Si quod nolo,» inquit, «ego hoc facio, peccatum. Ecce quemadmodum qui ambulant in viis Domini, non operantur peccatum, et tamen non sunt sine peccato; quia jam non ipsi operantur iniquitatem, sed quod habitabat nolebat malum, et quomodo ipse non id agebat, sed quod habitabat in illo peccatum? Interim jam ista quaestio soluta est, satisque apparuit Scripturae auctoritate canonicae, fieri posse ut ambulantes in viis Domini, quamvis non sint sine peccato, non tamen id operentur ipsi. «Non enim qui operantur iniquitatem,» hoc est peccatum, quia «peccatum iniquitas est, in viis ejus ambulaverunt.» Jam vero qua ratione possit intelligi, et agens illud propter corpus mortis hujus, in quo lex peccati habitat, et non ipse agens illud propter vias Domini in quibus ambulat; alius sermo necessarius est, quia iste claudendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tendebã. quando dicebam: Unũq retro oblitus in ea
quȩ ante sunt extentus. scđm intentionẽ sequor ad
palma suꝑnȩ uocationis dĩ in xep̃o iħ̃u: Postremo in
qua alia uia cucurrerã quando dicebã. bonũ certam̃
certaui carsũ consũmaui satis sint ista respons res¬
ponsa quibus a postolũ paulũ inuus dñi ambulasse
dicimꝰ. sed ab illo & aliud inquiramus. Dic obsecro apos¬
tole quando ad huc in carne uiuens. in uus dñi am¬
bulabas. habebas peccatũ. an sine peccataͦ eras : Audi¬
amus utrũ se ipse seducat. An uero beatus iobannes
eius coapostolus sapiat qm̃ ueritas erat in es hic
ergo respond&: nonne legistis ubi confiteor dicens
non enĩ quod uolo facio bonũ sed quod nolo malũ
hoc ago: Ꝙ hoc audiuimꝰ: ⁊am itaq illud interro¬
gamꝰ: Quomodo in uus dñi ambulabas: si malũ qͦd
nolebas hoc agebas cũ psalmus sc̃s inson& dicens:
Non eñ qui operant᷑ iniquitatẽ in uus eius ambu¬

Expanded text:
ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu» ? Postremo in qua alia via cucurreram, quando dicebam, «Bonum certamen certavi, cursum consummavi» ? Satis sint ista responsa, quibus apostolum Paulum in viis Domini ambulasse didicimus: sed ab illo et aliud inquiramus. Dic obsecro, o Apostole, quando adhuc in carne vivens in viis Domini ambulabas; habebas peccatum, an sine peccato eras? Audiamus utrum se ipse seducat, an vero quod beatus Joannes ejus coapostolus sapiat: quoniam veritas erat in eis. Et hic ergo respondet: Nonne legistis ubi confiteor, dicens, «Non enim quod volo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago?» Et hoc audivimus: jam itaque illud interrogamus, Quomodo in viis Domini ambulabas, si malum quod nolebas hoc agebas; cum Psalmus sanctus insonet dicens, «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambu
Abbreviated transcription (Latin):
pascitur.: in om̃ibus sceleribus beatitudinẽ quaerit.
Nos igit᷑ errantes & uera miseria falsam beatitudi¬
nẽ requirentes. reuocat ad uã. si audiatur uox ista
diuina beati in maculati in uia qui ambulant in
Non illuc itur qua ꝑgitis: quo ꝑuenire desideratis.
Nam utiq beati ẽẽ. cupitis sed misera sunt. & ad
maiorẽ miseriã ducunt itinera ista qua curritis.
Tam magnũ bonũ. quęrere per malũ nolite. Si ad
dinis uoluntatẽ. frustra tendendo fatigamini: quo
ꝑueniendo inquinamini. Non autẽ beati inquinati
in errore. qui ambulant in ꝑuersitatẽ scłi. sed beati
in maculati in uia qui ambulant in lege dñi. Nã¬

Expanded text:
pascit, in omnibus sceleribus beatitudinem quaerit. pascit, in omnibus sceleribus beatitudinem quaerit. Hos igitur errantes, et vera miseria falsam beatitudinem requirentes, revocat ad viam, si audiatur, vox ista divina, «Beati immaculati in via, qui ambulant in Non illac itur qua pergitis, quo pervenire desideratis: nam utique beati esse cupitis; sed misera sunt, et ad majorem miseriam ducunt itinera ista qua curritis. Tam magnum bonum quaerere per mala nolite: si ad dinis voluntatem. Frustra tendendo fatigamini, quo perveniendo inquinamini. Non autem beati inquinati in errore, qui ambulant in perversitate saeculi; sed, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domin
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad quod multi pigri sunt. idest in maculatos ambu¬
lare in ura. quȩ lex est dñi. sic ostenditur. cũ beatos
esse qui hoc faciunt indicatur. ut propt̃ illud qͦd
om̃s uolunt. &iam hoc fiat quod plurimi nolunt
Beatũ quippe.cẽ. tam magnũ est bonũ: ut hoc &
boni uelint & mali. Nec mirũ est quod boni ꝓpte¬
rea sunt boni sed illud est mirũ. quod &iam mali ꝓp¬
terea sunt mali: ut sint beati. Nam quisquis libidi¬
nibus deditus. in luxuria stuprisq corrũpatur : in boc
malo beatitudinẽ quęrit. & se miserũ putat: cũ ad
suȩ concupiscentiȩ uoluptatẽ leticiamq non ꝑuenit:
Beatũ uero non dubitat iactare. cũ ꝑueuit & quisqis
auaricie facibus in ardescit. ad hoc congregat quocũq
modo diuicias. ut beatus sit Inimicorũ sanguinem
fundere quicũq desiderat: dominationẽ qut̃quis
affectat crudelitate sua : quisquis alieuis laudibus

Expanded text:
sit ad quod multi pigri sunt, id est, immaculatos ambusit ad quod multi pigri sunt, id est, immaculatos ambulare in via, quae lex est Domini, sic ostenditur, cum beatos esse qui hoc faciunt, indicatur, ut propter illud quod omnes volunt, etiam hoc fiat quod plurimi nolunt. Beatum quippe esse, tam magnum est bonum, ut hoc et boni velint et mali. Nec mirum est quod boni propterea sunt boni; sed illud est mirum, quod etiam mali propterea sunt mali, ut sint beati. Nam quisquis libidinibus deditus, luxuria stuprisque corrumpitur, in hoc malo beatitudinem quaerit, et se miserum putat, cum ad suae concupiscentiae voluptatem laetitiamque non pervenit, beatum vero non dubitat jactare cum pervenit. Et quisquis avaritiae facibus inardescit, ad hoc congregat quocumque modo divitias, ut beatus sit: inimicorum sanguinem fundere quicumque desiderat, dominationem quisquis affectat, crudelitatem suam quisquis alienis cladibus
Abbreviated transcription (Latin):
S exordio suo maonos esalos iste
est qui non expecta. Quis enĩ umquã uel
potest. uł potuit. uł poterit inuenire̾ qui
esse nolit beatus: Quid igit᷑ exortatione opus.ẽ. ad
eam rem quã sua sponte appetitꝰ. animus: Nã profec¬
to qui exbortat᷑. id agit. ut exaitet᷑ uoluntas eius cũ
quo agit: ad illud propt̃ quod exortationis adhibet᷑
alloquiũ. Ut quid ergo nobiscũ agit᷑. ut uelimꝰ qͦd
cunt sed quomodo ad eam ꝑueniat᷑ plurimi nesciunt:
Ideoq hoc dic& iste qui diat.
EATI INMACULATI INGIA OUI ABU¬
quiꝰd uelis beatitudinẽ: queris ergo ẽẽ.¬
uir beatus : esto in inaculatus. Illud eñi om̃s:
hoc autẽ pauci uolunt. sine quo non ꝑuenit᷑
ad illud quod om̃s uolunt. Sed ubi erit
quisq in maculatus nisi in uia: In qua uia. nisi in le¬
ge dñi : Ac per hoc beati inmaculati in uia. qui ambu¬
lant in lege dñi. non suꝑfluo nobis dicit᷑. sed exorta¬
tio necessaria nr̃is cordibus adhibetur. Quid enĩ boni

Expanded text:
 exordio suo magnus psalmus isteest qui non expetat. Quis enim umquam vel potest vel potuit vel poterit inveniri, qui nolit esse beatus? Quid igitur exhortatione opus est ad eam rem, quam sua sponte appetit animus humanus? Nam profecto qui exhortatur, id agit, ut excitetur voluntas eius cum quo agit, ad illud propter quod exhortationis adhibetur alloquium. Utquid ergo nobiscum agitur ut velimus quod cunt, sed quonam modo ad eam perveniatur nesciunt? Ideoque hoc docet iste, qui dicit: Beati immaculati in via, qui amquid velis, beatitudinem quaeris; si ergo vis esse beatus, esto immaculatus. Illud enim omnes, hoc autem pauci volunt, sine quo non pervenitur ad illud quod omnes volunt. Sed ubi erit quisque immaculatus, nisi in via? In qua via, nisi in lege Domini? Ac per hoc, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini,» non superfluo nobis dicitur, sed exhortatio necessaria nostris mentibus adhibetur. Quid enim boni
Abbreviated transcription (Latin):
prȩidiciũ consuetudinis. Nunc tamen ante¬
quam hoc perdiscamus. ubicumq post numerũ
psalmi siue semel siue bis conscriptũ inuenimus
alleluia: scđm celeberrimã aeccłȩ consuetudi¬
nem ei psalmo tribuimus. qui eodem numero prę¬
notatur. confitentes nos archana om̃iũ titulorũ
qui sunt in psalmis & ordinis corundẽ psalmorũ.
& magna. eẽ. credere. & non dum sicut uolumꝰ
tesimũ quartũ & centesimũ quintũ ita inter
se comunctos. ut in uno eorũ qui prȩcedit cõ¬
mendetur populus dĩ in electis eius de quibus
nulla quȩ rela fit. quos ego arbitror ibi fuisse
in quibus beneplacitũ est dõ. In isto autẽ qui
sequit᷑ eos cõmemoratos qui in eodẽ populo amari
cauerunt nec tam̃ & iã ipsis dĩ miscłiam defuisse.
Dicunt᷑ autẽ ista ex eorũ ꝑsona qui ueniã conuersi
prȩcant᷑. & exempla cõmemorant᷑ illorũ in quos
&iam peccatores diues apparuit misericordiadĩ.

Expanded text:
praejudicium consuetudinis. Nunc tamen antepraejudicium consuetudinis. Nunc tamen antequam hoc perdiscamus, ubicumque post numerum psalmi, sive semel, sive bis conscriptum invenimus Alleluia, secundum celeberrimam Ecclesiae consuetudinem, ei psalmo tribuimus, qui eodem numero praenotatur; confitentes nos arcana omnium titulorum qui sunt in Psalmis, et ordinis eorumdem Psalmorum, et magna esse credere, et nondum, sicut volumustesimum quartum et centesimum quintum ita inter se conjunctos, ut in uno eorum, qui praecedit, commendetur populus Dei in electis ejus, de quibus nulla querela fit, quos ego arbitror ibi fuisse in quibus beneplacitum est Deo : in isto autem qui sequitur, eos commemoratos qui in eodem caverunt; nec tamen etiam ipsis misericordia Dei defuit. Dicuntur autem ista ex eorum persona qui veniam conversi precantur; et exempla commemorantur illorum in quos etiam peccatores dives apparuit misericordia Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
rum liber qui libris quinq constare perhibet᷑.
nam ubi scriptum fiat fiat: ibi fines librorum
esse dicunt. post omnia quae cantata sunt ulti¬
mo alleluia clauder&ur. Nec propter finẽ
centesimi & quinquagesimi psalmi necesse. ẽẽ.
uideo ut om̃s alleliuatici in fine habeant alle¬
luia. Cum uero in capite psalmi geminatur¬
cum allelua. cur dñs aliquando semel aliquando
bis dicit amen: & eo inodo non possit aliquando
semel aliquando bis dici alleluia nescio. pręser¬
tim quia post numeri notã quo psalmꝰ inscribit᷑
quotus sit ueluti iste centesimus quintus. utr̃uq
alleluia positũ est. Debuit autẽ unũ poni ante
ipsum numerũ. si ad finẽ ꝑtin& supcrioris. & post
numerũ psalmi scribi alterũ alleluia. quod ad
psalmũ ipsius numeri ꝑtin&. Sed fortasse &
in hoc inperita pręualuit consuetudo. & aliquid
afferri potest quod adbuc ignoramus. unde
nos magis docere debeat iudicium ueritatis. quã

Expanded text:
rum liber, qui libris quinque constare perhibetur rum liber, qui libris quinque constare perhibetur nam ubi scriptum est, «Fiat, fiat,» ibi fines librorum esse dicunt, post omnia quae cantata sunt, ultimo Alleluia clauderetur: nec propter finem centesimi et quinquagesimi psalmi necesse esse video, ut omnes Alleluiatici psalmi in fine habeant Alleluia. Cum vero in capite psalmi geminatur Alleluia, cur Dominus aliquando semel, aliquando bis dicit «Amen,» et eo modo non possit aliquando semel, aliquando bis «Alleluia» dici, nescio: praesertim quia post numeri notam, quo psalmus inscribitur quotus sit, veluti iste centesimus quintus, utrumque Alleluia positum est. Debuit autem unum poni ante ipsum numerum, si ad finem pertinet superioris; et post numerum Psalmi scribi alterum Alleluia, quod ad Psalmum ipsius numeri pertinet. Sed fortasse et in hoc imperita praevaluit consuetudo, et aliquid afferri potest, quod adhuc ignoramus, unde nos magis docere debeat judicium veritatis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
& iã ipse p̃notat᷑ alleluia & hoc dupliciter.
Sed quidã dicunt unũ alleluia. ꝑtinere
ad finẽ psalmi superioris. alterũ ad huius princi¬
pium. Et hoc asserunt quod om̃s alleluatici
psalmi habeant in finẽ alleluia. non omnes in
capite. Unde quicũq psalmus non hab& in fine
alleluia. nec in capite eũ uolunt habere: Quod
autẽ in eius capite uidet᷑. eẽ. ad finẽ superioris
ꝑtinere. Sed nos quousq nobis aliquibus certis
documentis id uerum esse persuadeant inulto¬
rũ consuetudinẽ sequimur. qui ubicumq
legunt alleluia eidem psalmo ad tribuunt. in
cuius hoc capite inueniunt. Paucissimi enim
codices sunt quod quidẽ in nullo grecorũ rep¬
peri quos inspicere potui qui habeant alleluia.
in finẽ centesimi & quinquagesimi psalmi. post
quẽ iam nullus est qui ad eundẽ canonẽ ꝑtinet.
Sed neq hoc poss& prȩscribere consuetudim.
& iam si om̃s codices id haberent. Feri enĩ potu¬
it ut aliqua ratione laudationis dĩ totus psalmo¬

Expanded text:
pse praenotatur, «Alleluia:» et hoc dupliciter. Sed quidam dicunt unum Alleluia pertinere ad finem psalmi superioris, alterum ad hujus principium. Et hoc asserunt quod omnes Alleluiatici psalmi habeant in fine Alleluia, non omnes in capite: unde quicumque psalmus non habet in fine Alleluia, nec in capite volunt eum habere; quod autem in ejus capite videtur esse, ad finem superioris pertinere. Sed nos quousque nobis aliquibus certis documentis id verum esse persuadeant, multorum consuetudinem sequimur, qui ubicumque legunt Alleluia, eidem psalmo attribuunt, in cujus hoc capite inveniunt. Paucissimi enim codices sunt quod quidem in nullo graecorum reperi, quos inspicere potui, qui habeant Alleluia in fine centesimi et quinquagesimi psalmi; post quem jam nullus est qui ad eumdem canonem pertinet. Sed neque hoc posset praescribere consuetudini, etiamsi omnes codices id haberent. Fieri enim potuit ut aliqua ratione laudationis Dei totus Psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
rũ dĩ seruorũ indigentiã. tantũ ut uelitis in¬
uenire. Sed quia dllectat uos excusatio qui uul¬
tis dicere nesciebamꝰ. propterea non inuenitis.
Ipse dñs loculos habebat quo mittebant᷑ necessa¬
ria & possidebant᷑ nummi propter usus eorũ
qui cũ illo erant & euis. Non enĩ cũ dicitur
esuriuit iħc euuangelista mentit᷑ uoluit esu¬
rire propter te. ne tuesurias in illo qui pauꝑ
factus est cum diues ess&. ut illius pauꝑtate
nos ditaremur. Habuit enĩ loculos. & dictum
est de quibusdã femins teligiosis quod ambu¬
labant qua ibant pedes eius euuangelitantes
& ministrabant ei de substantia sua. Nominant᷑
ille mulieres in euuangło. ubi erat quędã. uxor

Expanded text:
rum Dei servorum indigentiam, tantum ut velitis inrum Dei servorum indigentiam, tantum ut velitis invenire. Sed quia delectat vos excusatio qua vultis dicere, Nesciebamus; propterea non invenitis. 11. Ipse Dominus loculos habebat, quo mittebantur necessaria, et possidebantur nummi propter usus eorum qui cum illo erant et ejus: non enim cum dicitur, «Esurivit» , evangelista mentitur. Voluit esurire propter te, ne tu esurias in illo, qui pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Habuit enim loculos; et dictum est de quibusdam feminis religiosis, quod ambulabant qua ibant pedes ejus evangelizantes, et ministrabant ei de substantia sua. Nominantur illae mulieres in Evangelio, ubi erat quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ tu debes quęrere dictũ est. sud et elemosina
in manutua. donec inuenias iustũ cui eã tradas.
Cum enĩ dandũ sit & istis pauperibus petenti¬
bus. non enĩ ab eis inhibuit ds̃ elemosinas cum
xp̃c de ipsis dicat. quando facis epulũ conuoca
claudos cȩcos debnles. non habentes unde tibi
reddant. tetribuet᷑ enĩ tibi in resurrectione
iustorũ. Voca & ipsos. pasce & ipsos. Epulare
cũ illi epulant᷑. delectare cũ illi saginantur.
Illi enĩ pane tuo. tu iusticia dĩ. Nemo uobis
dicat. preceptũ est a xp̃o utseruis dĩ detur:
mendico non detur. Absit: prorsus impius ista
loquitur. Da illi sed multomagis illi. Ille enĩ
petit: & in uoce petentis agnoscis cui des. Iile aut̃
quantominus petit. tanto magis tibi uigilandũ
est ut prȩoccupes petiturũ. aut forte modo
non petiturũ & aliquando dãpnaturũ. Itaq
curiosi estote ad ista fr̃s mei. inueuietis multo¬

Expanded text:
quem tu debes quaerere dictum est, Sudet eleemosyna quem tu debes quaerere dictum est, Sudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Cum enim dandum sit et istis pauperibus petentibus; non enim ab eis inhibuit Deus eleemosynas, cum Christus de ipsis dicat, «Quando facis epulum, convoca caecos, claudos, debiles, non habentes unde tibi reddant; retribuetur autem tibi in resurrectione justorum» : voca et ipsos, pasce et ipsos; epulare, cum illi epulantur; delectare, cum illi saginantur; illi enim pane tuo, tu justitia Dei. Nemo vobis dicat: Praeceptum est a Christo ut servo Dei detur, mendico non detur. Absit; prorsus impius ista loquitur. Da illi, sed multo magis illi. Ille enim petit, et in voce petentis agnoscis cui des: ille autem quanto minus petit, tanto magis tibi vigilandum est ut praeoccupes petiturum; aut forte modo non petiturum, et aliquando damnaturum. Itaque curiosi estote ad ista, fratres mei; invenietis multo
Abbreviated transcription (Latin):
requirit fructũ quaere tamen ne quis indige¬
at. & noli dicere. si petierit dabo. Expectas
ergo ut putat. sic pascis bouẽ dĩ. quomodo
transeuntẽ mendicũ. Illi petenti das. quia
scriptũ est. om̃i petenti teda. De isto quid
scriptũ est: Beatus qui intellegit suꝑ egenũ
& pauperẽ. Quere cui des. beatus enĩ qui in¬
tellegit suꝑ egenũ & pauperẽ. qui prȩoccupat
uocem petituri. Si sic inter uos indigent mili¬
tes xp̃iut &iam putant. uidete ne uos iudicent
ante quã petant. Quomodo inquis quaero :
Esto curiosus. esto prouidus. prospice adtende
unde quisq uiuat. unde transigat. unde habe¬
at. Non reprehendet᷑ ista curiositas tua: ter¬
ra eris producens foenũ iumentis. & herbam ser¬
uituti hominũ. Curiosus esto. & intellege suꝑ
egenũ & pauperẽ. Alius ad te uenit ut petat
aliũ tu prȩueni ne petat. Sicut enĩ de illo qui
te querit dictũ est om̃i petenti te da. sic de illo

Expanded text:
requirit fructum . Quaere tamen, ne quis indigerequirit fructum . Quaere tamen, ne quis indigeat; et noli dicere: Si petierit, dabo. Exspectas ergo ut petat? Sic pascis bovem Dei, quomodo transeuntem mendicum? Illi petenti das, quia scriptum est, «Omni petenti te, da» . De isto quid scriptum est? «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Quaere cui des: «Beatus» enim «qui intelligit super egenum et pauperem,» qui praeoccupat vocem petituri. Si sic inter vos indigent milites Christi, ut etiam petant; videte ne vos judicent, antequam petant. Quomodo, inquis, quaero? Esto curiosus, esto providus; prospice, attende unde quisque vivat, unde se transigat, unde habeat: non reprehendetur ista curiositas tua; terra eris «producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Curiosus esto, et intellige super egenum et pauperem. Alius ad te venit, ut petat; alium tu praeveni, ne petat. Sicut enim de illo qui te quaerit dictum est, «Omni petenti te, da;» sic de illo
Abbreviated transcription (Latin):
Uide de fęno quid facias. uide de reuili quid
emas ut recipiant inquid uos in tabernacula
ȩterna. Ubi erunt ipsi. illuc uos recipiant.
Quare hoc: Quia qui suscipit iustũ in nomine
iusti. mercedẽ iusti accipiet. Et qui suscipit
prophetã in nomine prophetȩ. mercedẽ ꝓphe¬
te accipiet. Et qui dederit calicẽ aque frigi¬
dȩ uni ex his minimis tantũ in nomine discpłi.
amen dico uobs non ꝑdet mercedem suam.
Quã mercedẽ non perdes  Recipient uos in
taber nacula aeterna. Quis non festinet quis
non alacrius currat : Si terra estis riganiini
de fructu operũ dĩ. ne dicatis non est cũ quib
faciamus prędicatores nr̃i. iumenta trituran¬
tia. homines seruientes non indigent nostri.
Quare tameti nequis uidigeat. postremo &
qui non indig&. inueniat in te quod nolit ac¬
cipere .: Accipit enĩ bonã uoluntatẽ. cum tu
accipias pacẽ. Et si enĩ non quęrit datũ sed

Expanded text:
Vide de feno quid facias, vide de re vili quid Vide de feno quid facias, vide de re vili quid emas. «Ut recipiant vos,» inquit, «in tabernacula aeterna:» ubi erunt ipsi, illuc vos recipiant. Quare hoc? Quia «qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet: et qui suscipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet: et qui dederit calicem aquae frigidae uni ex his minimis, tantum in nomine discipuli; amen dico vobis, non perdet mercedem suam» . Quam mercedem non perdet? Recipient vos in tabernacula aeterna. Quis non festinet? qui non alacrius currat? Si terra estis, rigamini de fructu operum Dei: ne dicatis, Non sunt cum quibus faciamus; praedicatores nostri, jumenta triturantia, homines servientes non indigent nostri. Quaere tamen, ne quis indigeat: postremo, et qui non indiget, inveniat in te quod nolit accipere. Accipit enim bonam voluntatem, cum tu accipias pacem: etsi enim non quaerit datum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ante uultis uolare quã pasci. Prius nutrimini:
educamin. ferte idũ. Quid enĩ ait: Quo¬
modo illos reuocauit ad hummlitatẽ iam quȩ¬
rentes altitudinẽ : Potestis bibere calicem
quẽ ego bibiturus sum: Et ille̾ etiã in hoc
suꝑbi possumus. Quomodo petrus: tecũ usq
ad mortẽ. Fortis uir donec femina diceret.
tis bbetis quomodo petro. non potes me modo
Non est meũ dare suꝑbis. Modo quibus loquor
suꝑbi estis. ideo dixi non est meũ dare uobis.
Sed forte dicerent. erimus humiles. Non gͦ
eritis uos. ego uobis dixi. Non dixi non dabo
humilibus. sed non dabo superbis. Qui autem
ex suꝑbo fit humilis. non erit qui erat. Ergo
prȩdicatores uerbi & iumenta & serui sunt :
producat terra si inrigata est fęnũ iumentis.
& herbã seruituti hominũ. Ipse est enĩ fruc¬
tus. ut possit fieri quod dictũ est in euuagło.
ut & ipsi recipiant uos in tabernacula ȩterna.

Expanded text:
ante vultis volare quam pasci; prius nutrimini, ante vultis volare quam pasci; prius nutrimini, educamini, ferte nidum. Quid enim ait? quomodo illos revocavit ad humilitatem, jam quaerentes altitudinem? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi, etiam in hoc superbi: «Possumus.» Quomodo Petrus: «Tecum usque ad mortem.» Fortis vir, donec femina diceret: tis, «bibetis:» quomodo Petro, «Non potes me modo Non est meum dare superbis. Modo quibus loquor, superbi estis; ideo dixi, «Non est meum dare vobis.» Sed forte dicerent, Erimus humiles. Non ergo eritis vos: ego, «Vobis» dixi. Non dixi, Non dabo humilibus: sed, non dabo superbis. Qui autem rex superbo fit humilis, non erit qui erat. 10. Ergo praedicatores verbi, et jumenta et servi sunt. Producat terra, si irrigata est, «fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Ipse est enim fructus, ut possit fieri quod dictum est in Evangelio: «Ut et ipsi recipiant vos in tabernacula aeterna» .
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis uult maior. ẽẽ. erit ur̃ seruus. Seuum
meũ te fecit. qui te suo sanguine liberũ fecit
Dicite hoc nobis. quia uerũ dicitis. Audi illum
alio loco. nos autẽ seruos ur̃os ꝑ iħm. Bene dili̃¬
gite seruos ur̃os sed in dño ur̃o. presta nobis ut
bene seruiamus: nam uelimus noli ius. serui sumꝰ. ñ
Et tamen si uolentes sumus. non necessitate sed :¬
caritate seruimus. Quodam modo enĩ quasi suꝑ¬
bia seruorũ stomacata uidebatur cũ dicera dñs.
erit ur̃ seruus. qui uoluerit in uobis maior esse.
lam cnĩ filii zebedei sedes altissimas quȩrebant:
unus uolebat sedere ad dexterã alter ad sinistrã.
dicentes per matrẽ quod ipsi cupiebant. Dñs. ñ. s̃
illis sedes inuidit sed conuallẽ prius plorationis
ostendit. quasi dicer&. Illuc uultis uenire ubi
sum ego. uenite qua ego. Quid est uenite qua÷
ego Per humilitatẽ ego de sublimi descendi:
& humiliatus ascendo. Uos in terra inueni: &

Expanded text:
«in vobis vult major» «esse, erit vester servus.» Servum «in vobis vult major» «esse, erit vester servus.» Servum meum te fecit, qui te suo sanguine liberum fecit. Dicite hoc nobis, quia verum dicitis. Audi illum alio loco: «Nos autem servos vestros per Jesum» . Bene diligite servos vestros, sed in Domino vestro. Praestet nobis ut bene serviamus. Nam velimus, nolimus, servi su mus: et tamen si volentes sumus, non necessitate, sed charitate servimus. Quodammodo enim quasi superbia servorum stomachata videbatur, cum ester servus qui voluerit inter vos major esse.» Jam enim filii Zebedaei sedes altissimas quaerebant: unus volebat sedere ad dexteram, alter ad sinistram, dicentes per matrem quod ipsi cupiebant. Dominus non illis sedes invidit, sed convallem prius plorationis ostendit, quasi diceret, Illuc vultis venire, ubi sum ego? venite qua ego. Quid est, venite qua ego? Per humilitatem. Ego de sublimi descendi, et humiliatus ascendo: vos in terra inveni, et