comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tolus silor suor appellit cor quibus euangelium p̃dicauit: filur aut id co in legibur libe¬
ria ppellantur ut istouocabulo secernantur a seruis quioncut seruus in potestate est
sicut sit seruo manumis sio itt silberatur a domino: Ite in liberidicti quia & libero
sunt matrimonic ort: Namlbertim filu alibero &ancilla seruibs condicionir uit
scmꝑenim quines citur deter orem parentis statim sumit: Natura leraut̃ dicuntur
ingenuarum concubina rum filii quor sola natura genuit non honestas coniu¬
gir. Plem& pueriapube idoptiuur filius est qui aut patr eeiis autauo auitp auo
cuius potestate promancipacione t raditus est in aliaenã in transit potestatem quia utri¬
usque fert nom̃ ut fabiusemilius uel scippio paulinus. Cominisunt nonduotantũ
simulnati sed &iam plures : Dogeminis aut̃ uno abortu alter qulegitimenatus suerat

Expanded text:
tolus filios suos appellat eos quibus Evangelium praedicavit. Filii autem ideo in legibus libetolus filios suos appellat eos quibus Evangelium praedicavit. Filii autem ideo in legibus liberi appellantur, ut isto vocabulo secernantur a servis; quia sicut servus in potestate est sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulinus. Gemini sunt non duo tantum simul nati, sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, alter, qui legitime natus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicitus Mtirpir e longe generir significatione uocatur : Cnatur dictur quia gene¬
ratus unde & ꝑg scribitur: Sobolereoquod substitucio sit generis : Quadriꝑtitur est
autem õdofiliorum ita unigenitur primogenitus medius nouissimus : Primo genitur
ante quem nullur. unigenitur postquem nullus mediur interomnes nouissimus post
omnes : Ideo & minimus amonade nouis simuraut̃ pꝑ quod nonius quia ca&eri p̃cedendo¬
anti quiores &sistunt. Qat tuor &iam modis filia pellantur. natura emitatione ad¬
opcione doctrina : Natura ueluticumdnr̃ filia brabae iudei Imitacionem ut ipnur a¬
bta hae sidem imitantes ꝓgentibur euangelio potenrest dr delapidibur istir suscitare fi¬
emitati: Adopcione quoq quod huma na consuetudine nulli liç& & nescire uelncut nor
do non natura sedadoptione dicimur pater nosterquies in caclis: Doctrina sicuta por¬

Expanded text:
dicitur. Stirps ex longa generis significatione vocatur. Gnatus dictus quia genedicitur. Stirps ex longa generis significatione vocatur. Gnatus dictus quia generatus. Unde et per G scribitur. Suboles eo quod substitutio sit generis. Quadripertitus est autem ordo filiorum, ita: unigenitus, primogenitus, medius, novissimus. Primogenitus, ante quem nullus. Unigenitus, post quem nullus. Medius, inter omnes. Novissimus, post omnes. Idem antiquiores existunt. Quatuor etiam modis filii appellantur: natura, imitatione, adoptione, doctrina. Natura veluti cum dicuntur filii Abrahae Judaei. Imitatione, ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex gentibus dicente Evangelio: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare fiimitati. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire, vel sicut nos Deo non natura, sed adoptione dicimus: 'Pater noster, qui es in caelis.' Doctrina, sicut Apos
Abbreviated transcription (Latin):
lursind uiocari qui aꝑquandam iuris sollempnitatem in famibium traxit mariti tabu lae
omimmat rimonialer instrumenta emptionis suesunt: Et aliar sicut matrona est
mater primipueri idest qr̃ mat nati itamater familiar illa est quep iures enixaest nampha¬
mibia exduobus incipit ẽe. Auus patris pater est ab euodictus io estabantiquitate
Proauur aui pãt est quasi prope auum : Ab auur proaui pat̃ est iamlonge abauo: Ata¬
uur abaui pat̃: Tritauus ataui pater quasiter auur id est quartur superauum sed irita¬
uus ultimum cognicionis nomen est familiaenimoritur apatre terminatur intrita¬
uo, Filiur & filiaa familio dicti sunt ipsi enim primii nordine nascentium & sistunt un¬
de & cornlia pbamilia ipsastirpisomnir acornilia ortafamlia aut̃ a femore femur¬
enimgenus est astirpi ostendtur pam familia proser uir abur siue non proprie

Expanded text:
lias inde vocatur, quia per quamdam juris solemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae lias inde vocatur, quia per quamdam juris solemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt 440 Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati; ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. 9. Avus paProavus avi pater est, quasi prope avum. Abavus proavi pater est, iam longe ab avo. Atavus abavi pater. Tritavus atavi pater, quasi tetravus, id est quartus super avum. Sed tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritavo. Filius et filia a familia dicti sunt; ipsi enim primi in ordine nascentium existunt. Unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis a Cornelio orta. Familia autem a femore. Femabusive, non proprie
Abbreviated transcription (Latin):
OEREDISNONENINPOSSUI CENGUS AERISSOLUIT ENINTNSU¬
Itum auctorir in hocenim primã uocabulo : succersio esthereditatis & generis
utsunt fibu& nepetes. Proherer est quiloco hẽdor fungitur quas proherr ede
est enimaut institutur aut subrtitutus : Pater est a quo inicium narcitur
gener irita queis paterfamiliaruocitatur. pater aut̃ dictur eo quod patratione
ꝑhacta filium pruereat patratio aut̃ estrei ueneriae consummatio lucritius
& bene patra patrum : Genitorer aut̃ agignendo & parenter quas parientes idẽ
&creato res : Csementum onimest semen mascul unde animalium & hominũ
corpora concipiuntur hinc ereatores parentes dñr Mater dr̃ quod & inde
dictus que domnibur in famibia s ua porritirseruir tam quam pater filis patria
dilce tione consulit: Seruorumq conditionẽ affctua filiorum nondiscernit sed quan
unum menbrorum amplatiuir : Elncenim & ortum est nomen patrir familias quia ũt
imque dominantur inseruis hoc senomine nequaquam reputent appellari: Mater fami¬

Expanded text:
eredis nomen inposuit census aeris. Solvet enim tributum auctoris. In hoc enimvero vocabulo prima successio est hereditatis et generis, ut sunt filii et nepotes. Proheres est, qui loco heredis fungitur, quasi pro herede. Est enim aut institutus, aut substitutus. Pater est, a quo initium nascitur generis. Itaque is paterfamilias vocitatur. Pater autem dictus eo quod patratione peracta filium procreet. Patratio enim est rei veneriae consummatio. Lucretius 4, 1129: Et bene patra patrum. Genitores autem a gignendo; et parentes quasi parientes. Idem et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur. Mater dicitur, qudictus, quod omnibus in familia sua positis servis tamquam pater filiis patria dilectionunum membrum amplectitur; hinc enim exortum est nomen Patrisfamilias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. 8. Materfami
Abbreviated transcription (Latin):
mores hominum inter preticti sunt. Deectandi causa fictas ut eas quasu ulgo dicunt
uel quales plautus & t̃rentius compossuer̃ : Ad naturã rerũ fabulas fingunt ut uulcanus
claudur quia ꝑ naturã nũquã rectus est ignis ut illatriformirbestia prima leo postre¬
dra comedia ipsa cimera id est capraea aetcctes hominũꝑ ec̃ uolentes distingaere
qucer ũferox etorrens pi ma adulesaentia ut leo dime diͣuitȩ tẽpus lucidissi mum
ut caprea eoꝙacutir si meuidead tunc sit senectus cassib: inflexis dra co
ic etipocen tecui febula eẽ confictã idẽ hominẽ equo mixtũ ad ex pͥmepdã human
& mustella uulpiculȩ ut ꝑ ñcerationẽ sictã adid quodigttꝰ uerax significatiore festet

Expanded text:
mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius composuerunt, ad naturam rerum fabulas fingunt ut Vulcanus claudus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, ut illa triformidraco, media ipsa chimera, id est, caprea, aetates hominum per eam volentes distinguere, quarum ferox et horrens prima adolescentia, ut leo, dimidium vitae tempus lucidissimum, ut caprea, eo quod acutissime videat, tum fit senectus casibus inflexis, draco. 5. Sic et Hippocentauri fabulam esse confictam, id est, hominem equo mistum, ad exprimendam humanae , mustella vulpeculae, ut per narrationem fictam ad id quod agitur verax significatio referatur.
Abbreviated transcription (Latin):
concinnatis sic quoq: & quidã põponius ex eodẽ po&a int̃ c&era suistiliotia titirẽ inxp̃i
honorẽ compos suit similit̃ & doaene ados¬
bulas po&e a fando nominauer̃ qͥ hon sunt resfactae sedtantũ loquendo fictae
aqua eideo sunt inductae ut fictorũ mutorũ animaliũ int̃se conloquio imago quaed ã
uitae hominũ nos cer&ur. has primusinuenirse tradit᷑ alemon crotoniensis appellantq: hysopicȩ
quia is apud phrigas inhaerepolluit. Sunt i fabulae authisopicae aut libisticae hysopi
sunt cũ animalia muta int̃se sermocinas se fingunt: uelq enimãc non hadient uturbr¬
aerbores montes petrȩ flumince Libisticȩ lr dumhominũ cũbestis uelbestia¬
rum cum hominibus fingitur uocis eecum merciũ. Fabulas poete quasdam
delectandi cause sinxerunt quas dam ad naturamrerum non nullas ad

Expanded text:
concinnatis. Sic quoque, et quidam Pomponius ex eodem poeta inter caetera styli sui otia Tityrum in Christi concinnatis. Sic quoque, et quidam Pomponius ex eodem poeta inter caetera styli sui otia Tityrum in Christi honorem composuit; similiter et de Aeneidbulas poetae a fando nominaverunt, quia non sunt res factae, sed tantum loquendo fictae. Quae ideo sunt inductae, ut fictorum mutorum animalium inter se conloquio imago quaedam vitae hominum nosceretur. Has primus invenisse traditur Alcmeon Crotoniensis, appellanturque Aesopiae, quia is apud Phrygas in hac re polluit. Sunt autem fabulae aut Aesopicae, aut Libysticae. Aesopicae sunt, cum animalia muta intearbores, montes, petre, flumina; Lybistice autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad
Abbreviated transcription (Latin):
greco nomine opus multorũ librorũ poema unius :dillion pauco rũuer suũ dͥsticon
grã malitera uel scriptio dicitꝰ. Epodon inpoematae clausula breuis est dictũb: epodonꝗ aco
cinatꝰ adspeciemelegia ciubi p̃mis souno longiore alt̃ breuior compenit. it  in singulis quib: que
maiorib sequentes minores quasiclausulae recinunt : Clausulas ħ lipiciappellant qua si pcissi
Aut prisca gens mostaliusic & deinceps alt̃ ni quib: aliqua de estpr s& ipsi p̃cidentib: similes sed
minores Centones apud grãmaticos uocarisolent qui decarminib: omeris euuer gilii ad pro¬
pria opera more centenario ex multis hincinde opo sitis in unũ s arciunt corpus ad fa¬
cultatẽ cuiusq materiae. Deniq proba uxor a delficentonẽ ex uirgilio defabrica mundi¬
& euangelis plenissime ex p̃sit materia compo: sita secundũ uersus & uersib: secundũ materiã

Expanded text:
Graeco nomine opus multorum librorum, poema unius, idyllion paucorum versuum, distichonGraeco nomine opus multorum librorum, poema unius, idyllion paucorum versuum, distichonm super, γράμμα littera vel scriptio dicitur. Epodon in poemate clausula brevis est. Dictum autem epodon, quod adcinatur ad speciem elegiaci, ubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos inde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Deniqet Evangeliis plenissime expressit, materia composita secundum versus, et versibus secundum materiam
Abbreviated transcription (Latin):
ymmib ex grecoinlatinũ laudes int̃ p̃tantꝰ. Epitalamia sunt carmina nubentũ qͣ dicam¬
tant ab sco lasticis in bonore sponsi & sponsae. Haec primũ salomona edidit in laudẽ eccle¬
siae dexpiex quogentiles sibiepitala mũ uindicar &istius generis carmen ad sumptũ est
qđ genus primũ a gentilib: insceniscelebrabat᷑ postea tantũ in nuptis hao sit : Voca¬
tub epitalamũ eoꝗ intalamis decant&ur Threnos qͣ latine lam̃tũ uocamus primus¬
uer su hieremias conpo suit suꝑ urbẽ hierusalẽ & populũ quando captiuus ductus est
post hunc apud grecos si mođ ides po& aliricus adhibebant᷑ b: funeribus atq: lam̃tis¬
Similit & nc ephitaphiũ grecelatine suꝑ tumulũ. est em̃titulus mostuorũ quipdorini¬
tione corũsit quia defunctisant scribit enũibiuita & mores & a&as eorũ. Poets di

Expanded text:
Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decanHymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laudem Ecclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatem epithalamium, quod in thalamis decantetur. Threnos, quod latine lamentum vocamus, primus Hieremias versu composuit, super urbem et populum, quando captivus ductus est. Post hunc apud Grecos Symonides poetasimiliter et nunc. Epitaphium Graece, Latine supra tumulum. Est enim titulus mortuorum, qui in dormitione eorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur enim ibi vita, mores et aetas eorum. Poesis dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
quice apuel nosennus eũpharu: sus est: Ncc apud trecas sicad hue grecmce¬
ticorũ lexpend& ut subiudice res religecte sit. Ne quidã eoꝵ colo fonium
quendẽ quideem arcilo cũ ccuctorem cedque inuentorẽ uolunt: Bucoleum
idest pastorale carm̃ pleriq: sita cussis primũ conpossitũ a pastorib: opinant ñ nulblaco¬
demonenãq transeunte in traciã xerxes regepsarũ cũs pasta nae uirginer sabostilimn&o
neq egre durbẽ neque põpã chsarũq a grestẽ demore dianae ex ercerent turba pastorũ
nerelegio p̃terir& eundẽ in conditis cantib celebrarunt. Appellatꝰ b bocolicũ demaiori
paste quãuis opilionũ caprariorũq sermones in his & cantica inserant. Symnos pri
dauid poh& a in laudẽ diconpo suisse ac cecinis se manifestũ est. Deinde apud gentiles pri¬
ma memima timotoe fecitin appolline & musas que fuit tẽporib: ennu longepost dand

Expanded text:
quia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaquia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice res relegata sit. Nam quidam eorum Colophonium quendam, quidam Archilochum auctorem atque inventorem volunt. Bucolicum, id est pastorale carmen, plerique Syracusis primum conpositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in neque egredi urbem neque pompam chorumque agrestem Dianae de more exercerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eundem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum de maiori parte, quamvis opilionum caprariorumque sermones in eis et cantica inserantur. Hymnos primum David prophetam in laudem Dei conposuisse ac cecinisse manifestum est. Deinde apud gentiles prima Memmia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David.
Abbreviated transcription (Latin):
aeque capax quib: uistutib: nom̃ solus obtenut ut eroicũ uocar&ur admemorandas¬
scilic& eroumres Nã & pc&eris simplicis sim: hab&ur Constatq: duob¬
singoli ominib q̃ꝗ m& isprior est. I unc primũ morses in cantico deuteronomiũ longe ante
phere eden & omerũ cecinis se ꝓbat᷑. Vnde appar& antiquide fuis se a pud hebreusstudiũ cas¬
minũ quã apud gentiles Si quide & iobmoysi tẽporib: ad aequatus ex am&rouersu dactilico
tant pbereedes sirus qđ n& rũ ante omerũpitꝰ nũ dictũ est. Post omerũeroieũ nominatum
pitiũ ħ uocatũ nolut eoꝗ hoc generem& rioracula apoleus sint aedita.: Pa cũ i partaso
pithones serpentẽ inuindictã matris sagittis in sequer&ur ac colae delficihoc illum&ro
minis conueniat miseris terrentianus horelegos dxeresol& ꝙ clausula talistristibus
ut trcedunt ceptior ẽẽ modis hicaũ uix omnino constat cequosit inuentus ni si

Expanded text:
aeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandasaeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandascilicet eorum res. Nam et prae ceteros simplicissimus habetur constatque duobsingulis. Omnibus quoque metris prior est. Hunc primum Moyses in cantico Deuteronomii longe ante Pherecyden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiorem fuisse apud Hebraeos studium carminum quam apud gentiles, siquidem te Homerum Pythium dictum est, post Homerum heroicum nominatum. Pythium autem vocatum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro minis conveniat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
primũ fecisse ennius tradit̃ eosq: longos uocat: Ab inuentorib: m&ra appellata dicuntur ut ana¬
eonticũ saphicũ drchi lociũ Namana creontica m&ra anacreon conpo suit. Saphica sap
muler aedidit Archilocioꝰ archilocus quidã scripsit. Colo phones colophonius quidã exercuit
Sota deorũ q̃q̃ reptor est sotades genere er&ensis simonidia quoq: m&ra simonides po& abricus
conposuit: A frequentatorib: ut asclepia dia noneni a sclepius ea inuenit sed pro inde itauocata
bo colicũ eroicũenĩ carm̃ dictũ qeo uirorũ fostiũ res& facta narrant᷑ : Naero ÷as appel
lant᷑ uiri quasi aerq& caelo digni ꝓpt̃ sapientiã & fostitudinẽ ꝗđ mn& rũ auctoritate ta&era
m&rap̃cedit unus ex omnib: tã maximis operib aptͣs quã paruis suauitatis & dulcedinis

Expanded text:
primum fecisse Ennius traditur, eosque longos vocat. 7. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut, Anaprimum fecisse Ennius traditur, eosque longos vocat. 7. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut, Anacreonticum, Saphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon composuit, Saphica Sapho mulier edidit, Archilochia Archilochus quidam 67 scripsit, Colophonia Colophonius quidam exercuit; Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis; Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus composuit. 8. A frequentatoribus, ut Asclepiadea. Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata bucolicum. Heroicum enim carmen dictum, quod eo virorum fortium res et facta narrentur. Nam heroes applantur viri quasi aerii et caelo digni propter sapientiam et fortitudinem. Quod metrum auctoritate cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedinis
Abbreviated transcription (Latin):
Huic ad ber& ritbm: quinonẽ cestofine moderatur seeta m̃rationabilit̃ ordinatis pedib: currit: quilatine¬
nibil aliud quã numerus dt̃ de quo est illud numerus eniiimne siuerba tenerẽ. Carm̃uocat quicquid¬
pedib: contin& cuidatũ nom̃ existimant scuqꝰ arpti pronuntia r&ur unde hodie lanã quã purgantes
discerpant carminare dm̃s seu quod quuilla canerent carerementẽ eistibantus. m&ra uel a pedib:¬
nuncupata uela reb: qua escribunt᷑ uel ab inuentorib: uel a frequentatorib: uel anumero sillabarũ
Apedib: m&ra uocata ut dactilica lãbica throchaica a troceo enĩ trochȩacũ m&rũ nascit̃ ad a
dactilicũ sie& alia a siuis pedib:. Anumero ut ex a m& rũ penta m&rũ trim&rũ Nã senarius uersus
nos ex numero pedũ uocamus. hos greciꝗ geminor feriunt trim&rtͦi dicunt: Exam& rosiy latinos

Expanded text:
quod autem non esset certo fine moderatum sed tamen rationabiliter ordinatis pedibquod autem non esset certo fine moderatum sed tamen rationabiliter ordinatis pedibnihil aliud quam numerus dicitur, de quo est illud. Numeros memini, si verba tenerem. Poesis dicipedibus continetur; cui datum nomen existimant, seu quod carptim pronuntiaretur unde hodie lanam quam purgantes discerpunt, carmiuare dicimus, seu quod qui illa canerent carere mente existimabantur. nomen accipere uel a rebus quae describuntur uel ab inuentoribuA pedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, trochaica. A trochaeo enim trochaicum metrum nascitur, a dactylicum, sic et alia a suis pedibus. A numero vero hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus; hos Graeci quia geminos feriunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos
Abbreviated transcription (Latin):
unde &iã quae non est ꝑflex anumero. sed recta prosa oratio dr̃ in rect ũpro ducendo
Ali prosã aiunt dictã ab eoꝙ est̃ profussa uel ab eo quo dspatiosius proruat & currat
nullo sibit̃ mino p̃ finito p̃tereatã apud grecosquã apud latinos longe antiquiorẽ curã
fuis se carminũ quã ꝓsae. Omnia enĩ prius uersib: condebantꝰ prosae enĩ studiũ sero uiguit
Prim apud grecos pherecides syrds soluta oratione scripsit apud romanos is appius caecus aduersus
prum solutã orationẽ prim: exercuit lã ex hinc & ca&eripsae eloquentia contender̃ Xxiiii.
N& rauocata ꝗ cestis pedũm̃ suris adq spatis terminat̃ neq: ultra dimensio DENETRIS¬
÷suo lldis põsitis cestofine moderant᷑ ꝑ asticulosq: caesa & m̃bra nominant᷑ : quine longius ꝓuolueñt᷑
quã iudiciũ ꝓposs& sustinere modustatuit ratio undereuester&ur & ab eo ipso uersuuocatũ qđ reuestit᷑

Expanded text:
etiam quae non est perflexa numero, sed recta, prosa oratio dicitur, in rectum producendo. Alii prosam aiunt dictam ab eo, quod sit profusa, vel ab eo, quod spatiosius proruat et excurrat, nullo sibi termino praefinito. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur; prosae autem studium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecydes Syrus soluta oratione scripsit; apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem primus exercuit. Iam exhinc et ceteri prosae eloquentia contenderunt. quia certis pedum mensuris, atque spatiis terminantur, neque ultra dimensiosuo dispositis, certo fine moderantur per articulos, qui caesa et membra nominantur. Qui ne longius provolverentur quam judicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverterentur,
Abbreviated transcription (Latin):
sona nonteentũ in homine quan inipsum cnm̃ expenit̾ omne enim uiciũ ñ inu
iaũ stectũ & contencione istersim dicunt latiniaũ non solũ apugnae ꝑ quõ
expugnant ꝓpo scionẽ aduersani sedꝙineo pars utr eeq consistat. Fat ecutem
exintencione & depulsione: Stcctus ccũcauscerũ s̃ duorectio nec ulis &e legcelos
deraccionceli oriuntur coniectur eesinis qualitas trecnslatio define iudicialis
& negociclis: deiudicieli absoluta & ad sontiuc de ad sumłtiuce conces noreno
cnminis. relatiociminis compensectio de concessione purgecno & de precacio
oniecturedis stectus ÷ cum factũ quod celio obicit ebdifiniqiuus stectus est cum

Expanded text:
sona non tam in hominem, quantum in ipsum crimen exponitur. Omne enim vitium non in uno ci autem statum a contentione στάσιν dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum factum, quod alio obicitur, ab alio pe
Abbreviated transcription (Latin):
locis diuidit̃ honesto utili& possibili, haec defert aliquid a delibercetiua quia sua¬
suria aeg& adterc̃ prsonce deliberactiua int̃dũ &ccpudsem argu Insucessuꝯa
aũ diaesunt quaeplus ucelent spes& metus : De monstrcetiuiũ dictũ quod una quã¬
ꝙrrem autlaudando ccutuituperando demonetrat qđ genus ducs hab& species
lcudẽ &utu perctionẽ : Lecudis ordotibus tẽporibus distinguitur aentehomint
ipsũinipsum postipsum, anteipsũ ut quaete tẽdȩ tetulerunt sđa In ipsuutosola
in facndos troiaemi sercta labores: Post ipsum ut in fretadũ fluuii currunt
Pariordine econtrano & inuitu perctione hominis haec formec ser ueedec est
antehominẽ in homine post homine L ocus cõmonis aed demons tractiuu uitus¬

Expanded text:
locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia sualocis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget altera persona, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. 5. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demonstrat; quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. 6. Ante ipsum, ut: Quae te tam laeta tulerunt saecula. In ipsum, ut: O sola infandos Trojae miserata labores. Post ipsum, ut: In freta dum fluvii current, 7. Pari ordine, e contrario, et in vituperatione hominis haec forma servanda est, ante hominem, in hominem, post hominem. Locus communis ad demonstrativum vitu
Abbreviated transcription (Latin):
Nactur ccintemo: dociꝰ nac scientio: u su: ad siduetete: Haec sunt enim quaenon solũ
in orector e sedinunoq homine certifice ex. pectaent᷑ ut cliqui deffici attna
nI ¶enerc causcrũtri a s̃ deliberatiuũ demonstratiuũ iudicicle: De libercctiuũ¬
genus in quo de quibus lib& utilitectib uitae quid .iii. aut debeat ut non debeat fe¬
ritre ctect: Demons tractiuuest inquolec udcebilis ꝑsona autre p̃hinsibilis demons¬
trectur: Iudiciale in quodeiosius ꝑsonae facto : aut poenȩ aut p̃mii sententia
dectur : Dictũ aũ iudiciale. coꝙ iudic& hominẽ & sententiae succ ostendat utrulauda¬
ilis p̃mio dignsit : ccut certereus condemp nacri liberccriq subplicio: Selibera¬
tiuũ gen uocat᷑ coqł deunodq re inhuius genus duplȩxẽ sucsio &d esuoc sio id est
deex specicendo & fudiendo id est defaciendo & non faciendo: sucs paricc aũ intribus

Expanded text:
Natura ingenio, doctrina scientia, usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum Natura ingenio, doctrina scientia, usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice expectantur, ut aliquid efficiat. § 4 . Genera causarum tria s vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur; demonstrativum in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. 2. Judiciale in quo de ipsius personae facto, aut poenae, aut praemii sententia datur. Dictum autem judiciale, eo quod judicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. 78 3. Deliberativum genude expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus
Abbreviated transcription (Latin):
e thorica est benedicendi scientia inciuilib questi. onib: ad ꝑsucdendũ iusta
& bona in rerũ ꝑsoncrũq: negociocausa : dicta aũre torica greca appella
scientiã rectae loquendi discimus. inrethoricauero ꝑcipimus qualit̃ ea quae
dȩdicimus profercmus DeINUENΤΟRΙBuS RΕTHΟRΙCΛAΝts
Iaec ccu disciplinae a grecis inuenta est a Gorgic. aris totele ermagora. &tra¬
latic in lectinũ. A tullio uidelicit & quintili ano & titie noseditee copiose ꝓsuencia¬
p̃hendere inpossibile: Nc mem branis retentis quac si cderescit memoria series
litionis ac moxrepositis. recor dectio omnis el cebit: huius disciplinȩ ꝑ fecte cogin¬
urbo nedicendiperitus : uirbonus consistit ncctura monbus uite artib dicendi
peritus consisti certisiciosa eloquentia quae comstat paertibus quinq puentione
disposicione elocutione memonece ꝓ nunciatione & fine officui quodest cliqui d
p iuecdere: Ipsa aũpey cia dicendi intib reb consistit necturco doctinao usũ

Expanded text:
etorica est bene dicendi scientia, in civilibus questionibus ad persuadendum iusta et bona, in rerum, personarumque negotii causa. Dicta est autem rhetorica grece, a scientiam recte loquendi discimus; in Rhetorica vero percipimus qualiter ea, quae didicimus, proferamus. § 2 De inventoribus Rhetoricae artis. Haec autem disciplina a Graecis inventa est, a Gorgia, Aristotele, Hermagora, et translata in Latinum a Tullio videlicet et Quintiliano et Titianoprehendere impossibile. 2. Nam membranis retentis, quasi adhaerescit memoriae series dictionis; ac mox repositis, recordatio omnis elabitur. Hujus disciplinae perfecta cognus, dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, doctrina, usu.
Abbreviated transcription (Latin):
&hicã socrates primus ad corrigendor componendos que mores intituit atq: omne
studiũ eius ad beneuiuendi disputationẽ : dux̃. Diuidens eã inquattuor uistut es¬
anime idẽ prudentiã iustitiã fostitudinõ tẽperantiã ⁊ Prudentia est in rebur
qui discernuntꝰ abonis mala. fostitudo qui a aduersa aequanimit᷑ tollerantꝰ
T õperantia qualibido concupiscentia rerũ frenat᷑. Iustia quarecte iudicando
sua curq distribuunt . Logicã q: rationalis nominat plata subiuncxit ꝑquã
discus sis rerũ morũq: causis uimearũ rationabilit̃ p̃scrutatus est . di uidens eã

Expanded text:
5. Ethicam Socrates primus ad corrigendos componendosque mores instituit, atque omne 5. Ethicam Socrates primus ad corrigendos componendosque mores instituit, atque omne studium ejus ad bene vivendi disputationem perduxit, dividens eam in quatuor virtutanimae, id est prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. Prudentia est in rebus, qua discernuntur a bonis mala. Fortitudo, qua adversa aequanimiter tolerantur. Temperantia, qua libido concupiscentiaque rerum frenatur. Iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuunt. Logicam, quae rationalis vocatur, Plato subiunxit, per quam, discussis rerum morumque causis, vim earum rationabi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfit& nã greciphilo amorẽ sophiã sapientiã dicunt. philo sophie speciestriꝑtita ẽ
unanaturalisq: grecꝑ phisica appellat᷑ in quadenaturae in quisitione disserstt
Altera moralisq grece & hica dr̃ inqua de morib: agit᷑ testia rationalis quae
grecouo cabulo loica appellatꝰ inqua disputat quẽ ad modũ inrerũ causis uel
uitaemorib: ueritasipsa quaerat . In phisica igitꝰ causa querendin& hica ordo
uiuendi in loicaratio intellegendiuersatꝰ. Phisicã a p̃ grecos primi p̃scruta tur est
tales milesiusun: ex .uir .illis sapientib: hic enĩ ante alios caelicausasatq: uĩrerũ
naturaliũ contẽplata ratione sup exit quã postmodũ inquattuor definitiones¬
plato distribuit idest arith m&icã geom&ricã musicã astro nomiam

Expanded text:
profitetur. Nam Graeci φίλον amorem, σοφίαν sapientiam dicunt. Philosophiae species tripertita est: profitetur. Nam Graeci φίλον amorem, σοφίαν sapientiam dicunt. Philosophiae species tripertita est: una naturalis, quae Graece physica appellatur, in qua de naturae inquisitione disseritur; altera moralis, quae Graece ethica dicitur, in qua de moribus agitur; tertia rationalis, quae Graeco vocabulo logica appellatur, in qua disputatur quemadmodum in rerum causis, vel vitae moribus veritas ipsa quaeratur. 4. In physica igitur causa quaerendi; in ethica ordo vivendi; in logica ratio intelligendi versatur. Physicam apud Graecos primus perscrutatus est Thales Milesius, unus ex septem illis sapientibus. Hic enim ante alios caeli causas atque vim rerum naturalium, contemplata ratione, suspexit, quam postmodum Plato in quatuor definitiones distribuit, id est, arithmeticam, geometriam, musicam et astronomiam.
Abbreviated transcription (Latin):
& palia distensa illa contrahens uerbaista distendens Dialecticasi quidẽ ad disserendas
res acutior &&borica adillaq nitit docenda facundior Illa ad scolas nonnũ quã uenit ista
iugit ꝓcelit inforũ Illa requirit raris simor studioses. Haec frequeñ & populor Solent is
philosophia ante quã adisti gogenueniant exponend ĩ definitiont̃ pbulo sopbiae osten
cũ studiobeneuiuendi
coniunta. Haecduab: ex reb constare uid&ur scientia &opinatione scientia est cũres
ab quacestaratione ꝑcipitꝰ. Opinatioh cũ adhuc incesta reslat& & nullaratione firma
luna globosa sit anconcaua & stellae utrũ neadhereant caelo anꝑaere libero
cursuferantꝰ: Caelũipsũ quama gnitudine materpa constetutrũ qui&ũ & in mo¬
bilesit aninere dibilicerͣitate uoluat quanta sit t̃ rae crasitudo. Aut quib funda¬
m̃tis lbrata & suspensa ꝑmaneat : Ip sutb nom̃ latine int̃ p̃tatũ amorẽ sapientiae

Expanded text:
 palma distensa: illa verba contrahens, ista distendens'. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior: Rhetorica ad illa quae nititur docenda facundior. Illa ad scholas nonnumquam venit: ista iugiter procedit in forum. Illa requirit rarissimos studiosos: haec frequenter et populos. Solent autem Philosophi antequam ad isagogen veniant exponendam, definitionem Philosophiae ostendcum studio bene vivendi coniuncta. Haec duabus ex rebus constare videtur, scientia et opinatione. Scientia est, cum res aliqua certa ratione percipitur; opiluna globosa sit an concaua et stellae utrumne adhaereant caelo an per aerem libero cursu ferantur, caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constet, utrum quietum sit et immobile an incredibili celeritate uoluatmentis librata et suspensa permaneat. Ipsud autem nomen Latine interpretatum amorem sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
nominatio ab alia significatione ad aliã proximitatẽ translata fit bs multu
modis. aut enimꝑ id qđ contin& id qđ contin&ur ostendit ut te atra plaudunt

Expanded text:
nominatio ab alia significatione ad aliam proximitatem translata. Fit autem multis modis; aut enim per id quod continet id quod continetur ostendit, ut theatra plaudunt
Abbreviated transcription (Latin):
atholicus uniuersalis siuiegenerali inter p̃tatur. nam greciuniuersale catholicãuocat
Sstodoxine sireet credens &uter editraeteuiuens ostoenim grecerectedieitur. doxo glorie¬

Expanded text:
Catholicus, universalis, sive generalis, interpretatur. Nam Graeci universale catholicon vocant. Catholicus, universalis, sive generalis, interpretatur. Nam Graeci universale catholicon vocant. Orthodoxus est recte credens: et ut credit, recte vivens. Orthos enim Graece, recte, dicitur: doxa glori
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupantur. sed anchoritae heliam. &iohannẽ cenubitae : a postolos imi¬
tantur. Herimitae hu sunt qui&ca nchorita ab hominum conspecturemo¬
tiheremum ade fertee: solitudiner a ppetenter panherimurdicitur qua siremotum : Abbu aũt
sirunnomen significat. in littinum pater quod pouilus romanis exporsuit dicens in quo clama¬
nur abbapater inuno nomine duobur ur surlintuir dieitenim abba sirono mine patre. & rur¬
surlactine nominat idem patrem:
triquippenomine cognomen scetatoribus datumest : Xp̃ianautẽ olim
aiudeir quasi obproprio narartiuoc abantur proco quod dñs noster atq saluator dui¬
coqua damgalileac na parcursit appellatur non scaut̃ glorieur xp̃ianum qui n omen
hab& a& fata nomhab & ubicnim nomen sequutũ fuerit opurcertir sime illcest xp̃ianus
quia se factisostendit xp̃ianumambulanr sicut & ille ambulauit a quo& nomentraxit¬

Expanded text:
nuncupantur; sed anachoritae Eliam et Joannem, coenobitae apostolos iminuncupantur; sed anachoritae Eliam et Joannem, coenobitae apostolos imitantur. 4. Eremitae ii sunt qui et anachoritae, ab hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. 5. Abba autem Syrum nomen, significat in Latinum pater, quod Paulus Romanis scribens exposuit, dicens: In quo clamamus: Abba, pater, in uno nomine duabus usus linguis. Dicit enim abba Syro nomine patrem, et rurLatine nominat itidem patrem. tri quippe nomine cognomen sectatoribus datum est. Christiani autem olim a Iudaeis quasi opprobrio Nazaraei vocabantur, pro eo quod Dominus noster atque Salvator a vico quodam Galileae Nazaraeus sit appellatus. Non se autem glorietur Christianum, qui nomen habet et facta non habet. Ubi autem nomen secutum fuerit opus, certissime ille est Christianus, quia se factis ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
tur dequa in euangeliolegitur erat luxuera. quat inlumin& omnẽ
hominem uenientẽ in hunc mundum: Eorcistece : in latinum exgre¬
co adiurantes siue increpantes uocantur inuocantenim. suꝑat ta cominosuel
egrediatur Abeis : Ostia rii idem &ianitores qui in u&eri testa¬
mento electisunt Ad custodia templi ut nonigreder&ur eum in mun¬
dus in omnire dictiautem hostiarii. quod p̃sint hostustempli ipsienim tenentes¬
claue momnia intus extraque custodiunt adque interbonos & malos ha¬
bentes iudicium fide lesrecipiunt respuunt in fideles
singulccritas dr̃ ergosifolitarius interp̃tatur uocabulum monachiquid¬
odfacitinturba qui solus est: Plcura sunt autt̃ generamonachõ cenu¬
bite quos nos in commune uiuentes possimus appellare cenubium enimpluri¬
morumest: Anchor itce sunt qui postanubi alt̃ uitamdeferta p&unt & solihabi¬
tant ꝑ deserta &cebeo quod procul abhominibus recesserunt talinomine

Expanded text:
tur de qua in Evangelio legitur: Erat lux vera, quae illuminat omnem tur de qua in Evangelio legitur: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum.' Exorcistae ex Graeco in Latino adiurantes sive increpantes vocantur. Invocant enim super cathecumenos, egrediatur ab eis. Ostiarii idem et ianitores, qui in Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur eum inmundus in omni re. Dicti autem clavem, omnia intus extraque custodiunt, atque inter bonos et malos habentes judicium, fideles recipiunt, respuunt infideles. singularitas dicitur. Ergo si solitarius interpretatur vocabulum monachi, quid facit in turba qui solus est? Plura sunt autem genera monachorum. 2. Coenobitae, quos nos in commune viventes possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. 3. Anachoritae sunt qui post coenobialem vitam deserta petunt, et soli habitant per deserta; et ab eo quod procul ab hominibus recesserunt, tali nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ita misseranter pronuntiant ut quosdam adluctum laementationemq con¬
pellant idem &iam. & pronontiatoresuocantur quod prorroadnuntiant tantae
neͥm & tamclaraerit eorumuox ut quamuir longe possitorum aures ad inple¬
ant. Cantor autẽ uocatur quia uoce modolatur incantu: Huius duo generadi¬
cuntur iarte musica sicut eadocti homines latinidicere potuorunt p̃centor &
succentor. p̃centor scilic& quiuocem p̃mittit incantu: Succentor Autem qui
subsequenter canendorer pond&: Concentor Autemdicitur qui consonat qui
autẽ non consonat nec concinit nec concentor erit : A coliti gece latine ectero¬
ferarudicuntur adepostandis citertis quando legendum est euangelium aut sa¬
crificium offerendum tecenimaccenduntur luminaria ab eis. & depostantur ñ
adeffundangandas tenebras dumsoleodem tẽ porerutil&. sed ad signum lae¬
titiae demans trandum ut subtipoluminis corporalir illa lux ostenda¬

Expanded text:
ita miseranter pronuntiant, ut quosdam ad luctum lamentationemque conita miseranter pronuntiant, ut quosdam ad luctum lamentationemque conpellant. Idem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro adnuntiant. Tanta enim et tam clara erit eorum vox, ut quamvis longe positorum aures adinpleant. Cantor autem vocatus quia voce modulatur in cantu. Huius duo genera dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines Latine dicere potuerunt, praecentor et succentor. Praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu. Succentor autem, qui subseautem non consonat, nec concinit, nec concentor erit. 29. Acolythi Graece, Latine ceroferarii dicuntur, a deportandis cereis quando legendum Evangelium est, aut sacrificium offerendum. 30. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis illa lux ostenda
Abbreviated transcription (Latin):
paraditum spm̃ dant quod solis deberiepis copis lectio actuum a postolorum de mons¬
trat unde & apudu& eresidemep̃i& presbiteri fuerunt quia illud nomendig¬
nitatis est hoc&atis. Leuitȩ ex nomine auctorisuocati. deleuienim leuitae ex¬
ostisunt a quibus intemplo dĩ misticis acramentiministeria explebantur : hu
grecediacones. latineministridicuntur : quia sicut in sacer dote consecratio ita
india conoministeriidispensatiohab&ur: Ippodiacones grece quornas subdȩ¬
aconerdicimus quideosic appellantur quia subiacent p̃ceptur&officus leui
lcctionerenimin templođi Afidelibus i psi surcipiunt &leuitis suꝑ ponendas
Altariburdestrunt hu a p̃hebrtos nathanti uocantur Lectores alegando : Psal¬
mistae Apseclmis canendir uocati illienim p̃dicant populis quidsẽquantur istica¬
nunt ut exitent Ad conpunctionem animos audientiumlic& & quidamlectorer

Expanded text:
Paracletum Spiritum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apostolorum demonsParacletum Spiritum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apostolorum demonstrat. Unde et apud veteres idem episcopi et presbyteri fuerunt, quia illud nomen dignitatis est, hoc aetatis. Levitae ex nomine auctoris vocati. De Levi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi Graece diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subiacent praeceptis et officiis levilationes enim in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et levitis superponendas altaribus deferunt. Hi apud Hebraeos Nathanei vocantur. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis quid sequantur, isti canunt ut excitent ad conpunctionem animos audientium; licet et quidam lectores
Abbreviated transcription (Latin):
situm ex greco & latino quasi sicut enimrex aregando Ita sacerdos
a scĩ ficando uocatus est consecraenim & scĩficat sacerdotes aĩgentilium
fbamines dicebantur hi in capitae habebant pilleum in quoeratbre¬
uis iurga de suꝑ habens lanae aliquid. quod cum perestumferre nom possent. filotantũ
capita ligare coeperunt: namnudis eospenitus capitibus incederene faserat.: Vnde
&a filo quolitebantur flaminesdictisunt quasi filamines uerum festis diebus filode¬
positopilleumin ponebant prosacerdotueminentia. Praesbiter grece. latine
senior interpr&atur non proa &ate uel decrepita senectute sed propter ho¬
norem & dignitatem quam acciperunt praesbiter inominantur . Ideo aũt & praes¬
biterisacerdotes uocantur quia s a crumdant sicut &ep̃is quilic& sint sacer dotes
tamen pontificatus apicem nonhabent : quia neccrismate frontemsignant nec

Expanded text:
situm ex graeco et latino, quasi sacrum dans; sicut enim rex a regendo, ita sacerdos situm ex graeco et latino, quasi sacrum dans; sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrificando vocatus est. Consecrat enim et sanctificat. Sacerdotes autem gentilium flamines dicebantur. Hi in capite habebant pilleum, in quo erat brevis virga desuper habens lanae aliquid. Quod cum per aestum ferre non possent, filo tantum capita religare coeperunt. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii eminentia. Presbyter Graece, Latine senior interpretatur, non pro aetate, vel decrepita senectute; sed propter honorem et dignitatem, quam acceperunt, presbyteri nominantur. Ideo autem et presbyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant, sicut episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent; quia nec chrismate frontem signant, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ter principes: Archonenim princepr: Archi epĩs princeps
episcoporum m& ropolitanus episcopatus autẽ uocabulumindo
ductum est quod illequi suꝑ efficitur suꝑ intendat curam scili¬
c& subditorum gerens scopinenim latint intendere dicitur
epĩs autem grece. latine speculatores hiterp̃tantur nam speculatorest
p̃possitus in ecclesia dictus eoquod speculatur atq prospitiat populorum
infrasẽ possitorum mores & uita : Pontifex princeps sacerdotum estqua
uia sequentium̃ ipse & summus sacerdos ipse pontis ex maximus noncu¬
patur ipse cnimefficit sacer dotes Atq leuitas ipseomnes ordines eccle¬
siasticos disponitipse. quodunus quisque facedebeat ostendit anit ca
utrex ess& &iam sacerdos uel pontifex unde & romani inperator es
Antestes sacer do sdictus ab eo quod antestat primus estenim mor dine
ecclesiae & suꝑ senullum hab& : Sacerdus autem nomen hab& conpos¬

Expanded text:
ter principum. Ἄρχων enim princeps. Archiepiscopus princeps ter principum. Ἄρχων enim princeps. Archiepiscopus princeps episcoporum. Metropolitanus. Episcopatus autem vocabulum inde dictum, quod ille, qui superefficitur, superintendat, curam scilicet subditorum gerens. Σκοπεῖν enim Latine intendere dicitur. Episcopi autem Graece, Latine speculatores interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia; dictus eo quod speculatur, atque praespiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex princeps sacerdotum est, quasi via sequentium. Ipse et summus sacerdos, ipse pontifex maximus nuncupatur. Ipse enim efficit sacerdotes atque levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse quod unuut rex esset etiam sacerdos et pontifex. Unde et Romani imperatores 10. Antistes sacerdos dictus est, quod ante stat: primus est enim in ordine Ecclesiae; supra se nullum habet. § 11. Sacerdos autem nomen habet compo
Abbreviated transcription (Latin):
ros &clericos hinc appellatos quia matheus sorteelectus
Equem primum ꝑapostolos legimur ordinatum. cleros enim
grecesors uel hereditas dicitur propterea. dicti sunt clerici quia
desorte suntdñi ł quia d ñĩ partẽ habent. generaliter autem clerici
nuncupantur omnes qui in ecclesia. xp̃i deseruiunt quorumgra¬
p̃tatur quia primum id est apostolicum r&in& locum &ideo quia
summohonore fungitur tali nomine censetur sicut romanus an¬
thiochinus. & alc exandrinus: Archi epĩr grecouocabulo quod
sit summus episcoporum ten&enimuicem a postolicam & p̃sid&
subiectisunt. sine quibus nibil reliquos epis agerelic&. sol¬
licitudo enim totius prouinciae. ipsis conmissa est. omnes su
periurde signati ordines uno eodemq uocab lo epis nominantur
sed inde priuato nomine quidatꝰ utuntur ꝓp̃t distinctionempo¬
testatum quam singulariter acciperunt : Patriarcha pa¬

Expanded text:
. Cleros et clericos hinc appellatos, quia Matthias sorte electus . Cleros et clericos hinc appellatos, quia Matthias sorte electus est, quem primum per Apostolos legimus ordinatum. Κλῆρος enim Graece sors vel hereditas dicitur. Propterea ergo dicti clerici, quia de sorte sunt Domini, vel quia Domini partem habent. Generaliter autem clerici nuncupantur omnes qui in ecclesia Christi deserviunt, quorum graretatur, quia primum, id est apostolicum, retinet locum; et ideo, quia summo honore fungitur, tali nomine censetur, sicut Romanus, Antiochenus et Alexandrinus. Archiepiscopus Graeco vocabulo quod sit summus episcoporum. Tenet enim vicem apostolicam et praesidet subiecti sunt, sine quibus nihil reliquos episcopos agere licet. Sollicitudo enim totius provinciae ipsis commissa est. Omnes autem superius designati ordines uno eodemque vocabulo episcopi nominantur, sed inde privato nomine quidam utuntur, propter distinctionem potestatum quam singulariter acceperunt. Patriarcha pa