comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cito pax eis. ne ꝑpter honores nr̃os de qua
sarcina periculosa ratio redditur. miserȩ¬
plebes credentes inxpm̃ habeant indomib
suis cõmunes cibos. & mensam xp̃i cõmimẽ
habere non possunt. Nonne ingemiscimꝰ
quod uir &e uxor ut fideliter coniungant
corpora sua turant sibi plerũq per xp̃m
& ipsius corpus xp̃i diuersa cõmunione
dilaniant: Hoc tantũ scandalũ tantus
diaboli triumphus. tanta ꝑnitres animarũ.
si ꝑ tuam modestiam & prudentiam ce di¬
lectionẽ quã chebemus ei qui nobis suum
sangunẽ fudit. ablata demedio in his re
gionib fuerit. quis explicet urrbis quam
tibi palmã p̃paret dñs ut ad eetera menbra
sananda quȩ ꝑtotã africam tabefacta
miserabiliter iacent ate ꝓficiscatur tam
imitabile nredicine docum̃tũ. quã uere¬
or qm̃ cor meũ uidere ñ potes ne tibi cũ
in sultatione potius quã cum dilectione
loqui uidear : Sed certe amplius quid

Expanded text:
cito pax erit: ne propter honores nostros, de qua cito pax erit: ne propter honores nostros, de qua sarcina periculosa ratio reddetur, miserplebes credentes in Christum habeant in domibus suis communes cibos, et mensam Christi communem habere non possint. Nonne ingemiscimus quod vir et uxor, ut fideliter conjungant corpora sua, jurant sibi plerumque per Christum, et ipsius corpus Christi diversa communione dilaniant? Hoc tantum scandalum, tantus diaboli triumphus, tanta pernicies animarum, si per tuam modestiam, et prudentiam, et dilectionem quam debemus ei qui pro nobis suum sanguinem gionibus fuerit, quis explicet uerbis, quam tibi palmam praeparet dominus, ut ad cetera membra sananda, quae per totam Africam tabefacta miserabiliter iacent, a te proficiscatur tam imitabile medicinae documentum? quam uereor, quoniam cor meum uidere non potes, ne tibi cum insultatione potius quam cum dilectione loqui uidear! sed certe, amplius quid
Abbreviated transcription (Latin):
nos ad oramus quod scimꝰ qm̃ salus ex iudeis
est. Vellet ergo samaritanus quẽ samari¬
tani circũciderant fieri iudrus. uacaret
certe iterationis audatia. & ⁊d quod apud
heresem factũ erat quod preceperat deus.
non repetere sed approbare cogeremur.
Q uod si incarire cireũeisi hominis non in¬
urenirem locũ ubi circũcisionẽ repeterẽ. qr
unum est illud menbrũ. multominus inue.¬
nitur locus in uno corde ubi baptismum
xp̃i repetatur. Ideo qui duplicare baptis.¬
niũ uultis. necesseẽ. omnino ut corde du¬
plicare queratis. Elama ergo rectete face.¬
re si non rebaptizas. & ñ solum sine trepi
datione. sed etiam cũ gaudio mihi inde
reseribe. nulla te tuoꝵ concilia frater ex¬
terreant. Si enĩ hoc eis displicuerit. non
funt digni qui te habeant. Si autem
plaeuerit. credimus de miscđia dñi qui
timentes sibi displicere & conantes place¬
re numquã deserit quod inter uos & nos

Expanded text:
nos adoramus, quod scimus, quoniam salus ex Iudaeis nos adoramus, quod scimus, quoniam salus ex Iudaeis est, - uellet ergo / / Samaritanus, quem Samaritani circumciderant, fieri Iudaeus, uacaret certe iterationis audacia et id, quod apud haeresem factum erat, quod praeceperat deus, non repetere sed adprobare cogeremur. quod si in carne circumcisi hominis non inuenirem locum, ubi circumcisionem repeterem, quia unum est illud membrum, multo minus inuenitur locus in uno corde, \'ubi baptismum Christi repetatur. ideo qui duplicare baptismum uultis, necesse est omnino, ut corda duplicia requiratis. Clama ergo recte te facere, si non rebaptizas, et datione, sed etiam cum gaudio mihi inde rescribe. Nulla te tuorum concilia, frater, exterreant. Si enim hoc eis displicuerit, non sunt digni qui te habeant; si autem placuerit, credimus de misericordia Domini, qui timentes sibi displicere, et conantes placere nunquam deserit, quod inter vos et nos
Abbreviated transcription (Latin):
circũ cidisset puerum. & hoc sacra m̃to
imiinentẽ ꝑniciem depuliffet. Hoc sa¬
cramentum etiam iordane̾ fluuiũ refre¬
nauit. & reduxit infontẽ. hoc sacram̃tum
ipse dñs quauis euacuauerit crucifixus.
tanien natus accepit. Non enĩ singula
illa damnata sunt. sed succedentib oportu¬
niorib decesferunt. Nam sicut circũcisio.¬
nẽ abstulit dñi primꝰ aduentꝰ. fic baptismũ
auferet scđs aduentus. Sicut enĩ nc̃ postea¬
qũa uenit libertas fidei & remotũ ẽ. ferui.¬
tutis iugũ nullus xp̃iamis circũciditur
carne. sic tunc regnantib iustis cum dño
damnatisq impus nemo rebaptizabitur.
Sed illud quod ista p̃figurant. id est circũ¬
cisio cordis & mundatio conserentiae. ma.¬
nebit inꝑt̃nũ. Siergo illo tẽpore iudeus
essem & ueniret ad me samaritanus. uellet.¬
q illo errore derelicto qire etiam dñs inꝓ.¬
bauit dicens. Uos ad oratis quod irescitis.

Expanded text:
circumcidisset puerum et hoc sacramento circumcidisset puerum et hoc sacramento imminentem perniciem depulisset. hoc sacramentum etiam Iordanen fluuium refrenauit et reduxit in fontem. , hoc sacramentum ipse dominus quamuis euacuauerit crucifixus, tamen natus accepit. non enim signacula illa damnata sunt, sed succedentibus opportunioribus decesserunt. nam sicut circumcisionem abstulit domini primus aduentus, sic baptismum auferet secundus aduentus. sicut enim nunc, posteaquam uenit libertas fidei et remotum est seruitutis iugum, nullus christianus circumciditur carne, sic tunc regnantibus iustis cum domino damnatisque impiis nemo baptizabitur, sed illud, quod ista praefigurant, id est circumcisio cordis et mundatio conscientiae manebit in aeternum. si ergo illo tempore Iudaeus essem et ueniret ad me Samaritanus uelletque illo errore derelicto, quem etiam dominus improbauit dicens: Vos adoratis, quod nescitis;
Abbreviated transcription (Latin):
tue tam utilem splendorẽ p̃mis submodio.
Cur non discissis atq abiectis ueteribus
pellib timidȩ seruitutis xp̃iana potius
indutus fiducia existis & dicis: Eigo aut̃
baptismũ noui patris & filii & sp̃s scĩ no.¬
mine consecratũ atq signatũ. Hane
formã ubi in uenio necesse ẽ. ut apꝓbem.
non destruo quod dominicũ agnosco. ñ
ex sufflo uexillũ regis mei. uestẽ xp̃i &
orui diuiferunt non uolauerunt. & illi
adhuc xp̃m ñ resurrecturũ crediderant.
sed morrentẽ uidebant. Si apersecuto.¬
rib uestis non conscissa ẽ. pendentis in
eruce. curam xp̃ianis destruitur sacram̃tũ
sedentis incelo. si uereris populi temporib
iudeus essem quando aliud ẽẽ. melius non
possem. Accepissem utiq circũcisionẽ.
quod signaculum iustitiȩ fidei tantũ illo
tẽpore ualuit ante quã dñi euacuaretur
aduentu. ut infantẽ filium moysi angłs
prȩuocsset. nisi mater arrepto caleulo

Expanded text:
tuae tam utilem splendorem premis sub modio? tuae tam utilem splendorem premis sub modio? cur non discissis atque abiectis ueteribus pellibus timidae seruitutis christiana potius indutus fiducia existis et dicis: Ego unum baptismum noui patris et filii et spiritus sancti nomine consecratum atque signatum; hanc formam ubi inuenio, necesse est ut adprobem; non destruo, quod dominicum agnosco, non exsufflo uexillum regis mei\'? uestem Christi et qui diuiserunt, non uiolauerunt; et illi adhuc Christum non resurrecturum crediderant, sed morientem uidebant. si a persecutoribus uestis non conscissa est pendentis in cruce, cur a Christianis destruitur sacramentum sedentis in caelo? si ueteris populi temporibus Iudaeus essem, quando aliud esse melius non possem, accepissem utique circumcisionem. quod signaculum iustitiae fidei tantum illo tempore ualuit, antequam domini euacuaretur aduentu, ut infantem filium Moysi angelus praefocasset, nisi mater arrepto calculo
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ. transit honor hunus scłi transit
ambitio. Infuturo xp̃i iuditio nrc abside gra¬
datȩ. nec eathedrȩ uelate. nec scĩ monialiũ
oecur santium atq cantantium greges adhi¬
bibuntur ad defensionẽ. ubi cȩperit accusa.¬
re conserentia & conserentiarum arbiter
iudicare. Quȩ hic honorant ibi onerant.
quȩ hic releuant ibi grauant. Ista quȩ ꝓ
tempore ꝑpter aeccłx utilitatẽ honori nr̃o
exhibentur. defendentur forte bona consci.¬
entia. defendere autẽ ñ poterunt mala.
Quod ergo tam pio & tam religioso ani.¬
mo facis si tamen facis. ut aeccłx eatholicȩ
bapaismũ non iteres sed adꝓbes potius tãq
unius uerissimȩ matris. quȩ omnib genti¬
b & regenerantis prebet sinũ. & regenera.¬
tis ubera infundit. tãq unius possesfio.¬
nis xp̃i fese usq ad terrȩ terminos porri.¬
gendis. si hoc urre faciscur ñ erũpis in ex¬
ultantẽ & librrã uoeẽ: Cur lueernae

Expanded text:
potestatem. transit honor huius saeculi, transit potestatem. transit honor huius saeculi, transit ambitio. in futuro Christi iudicio nec absidae gradatae nec cathedrae uelatae nec sanctimonialium occursantium atque cantantium greges adhibebuntur ad defensionem, ubi coeperit accusare conscientia et conscientiarum arbiter iudicare. quae hic honorant, ibi onerant; quae hic releuant, ibi grauant. ista quae pro tempore propter ecclesiae utilitatem honori nostro exhibentur, defendentur forte bona conscientia, defendere autem non poterunt malam. Quod ergo tam pio et tam religioso animo facis, si tamen facis, ut ecclesiae catholicae baptismum non iteres, sed adprobes potius tamquam unius uerissimae matris, quae omnibus gentibus et regenerandis praebet sinum et regeneratis ubera infundit tamquam unius possessionis Christi sese usque ad terrae terminos porrigentis, — si hoc uere facis, cur non erumpis in exultantem et liberam uocem ? cur lucernae
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃iam etiam diaconus factus sit. Eit
tamen tam bene adhuc de tuo corde
sentio. ut eum rebaptizatum rẽ. ñ credã.
ut rescribere mihi digneris quid gestum
sit. & rescribere ut noueris nre in aeccłi
fratrib nr̃is epłam tuam uelle recitare
Quod icdeo scripsi. mecũ id postea facere
quod me non sperares ẽẽ. facturũ offen.¬
derem caritatẽ & iustã he nre apud com.¬
munes amicos ouerelam deponeres.
Quid ergo te impediat ad rescribendũ.
non uicdeo: Si enĩ rebaptizas inhil est
quod homines de tuo collegio formides
cum id te rescripseris facere quod te illi
facere etiam si nolles iuberent. Cũ ant̃
id quantis potueris documentis faciendĩ
eẽ. defenderis: non solum ñ succensebt̃.
sed etiam p̃dicabt̃. Si autẽ ñ rebapti.¬
zas. arripe libertatẽ xp̾ianã frat̾ maxi.¬
mine. Arripe queso te. ñ cuiusqrnã
hominis in contem platione xp̃i. Aut se.¬
prehensionẽ uerearis. aut ex horreas

Expanded text:
uester iam etiam diaconus factus sit. et uester iam etiam diaconus factus sit. et tamen tam bene adhuc de tuo corde sentio, ut eum rebaptizatum esse non credam. sti obsecro, ut rescribere mihi digneris, quid gestum sit, et sic rescribere, ut noueris me in ecclesia fratribus nostris epistulam tuam uelle recitare. quod ideo scripsi, ne, cum id postea facerem, quod me non sperares esse facturum, offenderem caritatem et iustam de me apud communes amicos querelam deponeres. quid ergo te impediat ad rescribendum, non uideo. si enim rebaptizas, nihil est quod homines de tuo collegio formides, cum id te rescripseris facere, quod te illi facere, etiam si nolles, iuberent. cum autem id quantis potueris documentis faciendum esse defenderis, non solum non suscensebunt, sed etiam praedicabunt. si autem non rebaptizas, arripe libertatem christianam, frater Maximine, arripe, quaeso te; non cuiusquam hominis in contemplatione Christi aut reprehensionem uerearis aut exhorreas
Abbreviated transcription (Latin):
gratulatus credidi quod tali preposito ab
aeccła catholica nolueris eẽ. nimis alremuis.
Querebam sane occasionẽ loquendi tecũ.
ut si fieri posset ea qux parua remanferat
inter nos dissensio tolleretur. Qum ecce
ante paucos dies diaconũ nr̃m mutaige¬
iensem te rebaptizasse nuntiatũ ẽ. dolui
uehementer & illius iniserabilem lapsum
& tuum frater in opinatũ scelus. Noui
& enim quȩ sit aeccła catholiea gentesse
hereditas xp̃i & possessio xp̃i termini tere
nostis & uos. aut si ñ nostis ad uertite. fa¬
cillime auolentib sciri potest. Rebaptra¬
re igitur hereticũ hominẽ qui hȩc sc̃itatis
signa ꝑceperit que xp̃iana tradidit disci¬
plina. omnino peccatũ ẽ. Rebaptizare
antẽ catholicũ. in manissimũ scelus est.
Tamen non adeo eredens quia de te mihi
brire ꝑsuasum tenrebã mutugennã ipse
ꝑrexi. & eum quidẽ miserũ uidere non
potui. a parentib uero eius audiui quod

Expanded text:
gratulatus credidi, quod tali proposito ab gratulatus credidi, quod tali proposito ab ecclesia catholica nolueris esse nimis alienus. quaerebam sane occasionem loquendi tecum, ut, si fieri posset, ea quae parua remanserat inter nos dissensio tolleretur, cum ecce ante paucos dies diaconum nostrum Mutugennensem te rebaptizasse nuntiatum est. dolui uehementer et illius miserabilem lapsum et tuum, frater, inopinatum scelus. noui etenim, quae sit ecclesia catholica. gentes sunt hereditas Christi et possessio Christi termini terrae. nostis et uos aut, si non nostis, aduertite; facillime a uolentibus sciri potest. rebaptizare igitur haereticum hominem, qui haec sanctitatis signa perceperit, quae christiana tradidit disciplina, omnino peccatum est; rebaptizare autem catholicum immanissimum scelus est. tamen non adeo credens, quia de te mihi bene persuasum tenebam, Mutugennam ipse perrexi et eum quidem miserum uidere non potui, a parentibus uero eius audiui, quod
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. Nam ita seriptũ ẽ. Homo in hono.¬
re positus ñ intellexit. cõparatus ẽ. ium̾.¬
tis insensatis. & similis factus est illis.
Cur ergo te honorabibem inquantum
homo es non appelbem. cum prȩsertim
de tua salute atq correctione quãdiu in
hac uita es. desperare non audeam: Fra.¬
tre uero ut uocẽ ñ te lactet p̾ceptũ nobis
eẽ. diuinitus. ut etiam eis qui nregant
ad causam ꝑpter quã scribere uolui fra.¬
ternitatt̃ tuȩ. Iam rnũ reddita ration
cur epłx talem ianuam fecerim. Audi ꝑla¬
cidissimȩ quȩ sequuntur. Ego cum in
ista regione consurtudie hominum
lugendam atq plangendam qui cũ xp̃ia.¬
no nom ire glorientur xp̃ianos rebapti.¬
zare non dubitant. quib uerbis poteram
detestarer. non defuert᷑ laudatores tui.
qui mihi dicerent te ista non facere.
Fateor primo non credidi. deinde consi¬
derans posse freri ut animã humanam
de futura uita cogitantẽ dĩ timor inuade.¬
ret. ut se abscelere aꝑtissimo temperaret.

Expanded text:
 est: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est iumentis insensatis et similis factus est illis. cur ergo te honorabilem, in quantum homo es, non appellem, cum praesertim de tua salute atque correctione, quam diu in hac uita es, desperare non audeam? fratrem uero ut uocem, non te latet praeceptum nobis esse diuinitus, ut etiam eis, qui negant ad causam, propter quam scribere uolui fraternitati tuae. iam enim reddita ratione, cur epistulae talem ianuam fecerim, audi plcidissime, quae sequuntur. Ego cum in ista regione consuetudinem hominum lugendam + atque plangendam, qui cum christiano nomine glorientur, Christianos rebaptizare non dubitant, quibus uerbis poteram, detestarer, non defuerunt laudatores tui, qui mihi dicerent te ista non facere. fateor, primo non credidi. deinde considerans posse fieri, ut animam humanam de futura uita cogitantem dei timor inuaderet, ut se ab scelere apertissimo temperaret,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi marine tranquillitati minime ere.¬
dens. & qui eius rudim̃tis exciprendis atq
nutriendis tededit grãs agat quantas po.¬
test. & omĩa ossa eiꝰ dicant. dirẽ quis si.¬
milis tibi. Non eñĩ uberiore fructu le.¬
git uel audit me docentẽ ac disserentẽ.
urel
quib libet exortationib
accen¬
dentẽ. quã inspicet te ui.¬
uentem. Resalutant scãm &e since.¬
rissimã benignitatẽ tuam conferui mei
orui mecũ sunt. Condiaconus autem
nr̃ peregrimis ex quo anre ꝓfectus est cũ
sc̃o fratre nr̃o urbano quando episcopatꝰ
sarcinam subire ꝑrexit. ñdũ remeauit
ipponẽ. saluos eos tam̃ in nomine xp̃i
& litteris eoꝵ & fama nuntiante cogneᷤ.¬
cimus. Conpresbiterũ paulinũ. &
om̃s qui tua prefentia in dño perfruunt᷑.
germano salutamus affectu. EPUI¬

Expanded text:
ipsi marinae tranquillitati minime creipsi marinae tranquillitati minime credens, et qui eius rudimentis excipiendis atque nutriendis te dedit, gratias agat, quantas potest, et omnia ossa eius dicant: Domine, quis similis tibi? non enim uberiore fructu legit uel audit me docentem ac disserentem uel quibuslibet exhortationibus accendentem, quam inspicit te uiuentem. resalutant sanctam et sincerissimam benignitatem tuam conserui mei, qui mecum sunt. condiaconus autem noster Peregrinus, ex quo a me profectus est cum sancto fratre nostro Urbano, quando episcopatus sarcinam subire perrexit, nondum remeauit Hipponem; saluos eos tamen in nomine Christi et litteris eorum et fama nuntiante cognoscimus. conpresbyterum Paulinum et omnes, qui tua praesentia in domino perfruuntur, germano salutamus affectu.
Abbreviated transcription (Latin):
fieret quod p̃dixit. hinc enĩ magnus ẽ.
habitus. & ab illa tribulatione liberatus.
sed ne humane saprentiȩ tribuerenir quod
uenit uerbũ eiꝰ. id est factũ ẽ. quod p̾dixit.
more suo scriptura scã dõ indedat głam.
& continuo subiungit. eloquiũ dnĩ igni¬
tuis. Cum in terrogando disputas. &
queris acriter. & doces humiliter. V tibe
ẽ. Autẽ ut de utilitatib diuinarũ scriptu¬
rarũ quas excitationis nr̃ȩ causa ds̃ ẽẽ. uoluit
multe inueniantur sententrȩ cũ aliud
alii uidetur. quȩ tanten oñs fanȩ fidei
doctrineo concorhent. Dabis sanȩ ueni.¬
am stilo meo multũ festinanti. ut iam
in naui constituto occurrerẽ ꝑ latori.
Filium autẽ nr̃m paulinũ inxp̃i caritate
dulcissimũ in hac potius epła resaluto. &
paucis ut festinus exhortor. ut miscđiae
dnĩ qui sciens dare auxiliũ detribulatione
eũ tribulantissima tẽpestate misit inportũ
ouo tu pelago tranouilliore permeasti.

Expanded text:
fieret, quod praedixit. hinc enim magnus est fieret, quod praedixit. hinc enim magnus est habitus et ab illa tribulatione liberatus. sed ne humanae sapientiae tribueretur, quod uenit uerbum eius, id est factum est, quod praedixit, more suo scriptura sancta deo inde dat gloriam et continuo subiungit: Eloquium domini ignituis. cum enim interrogando disputas, et quaeris acriter et doces humiliter. utile est autem, ut de obscuritatibus diuinarum scripturarum, quas exercitationis nostrae causa deus esse uoluit, multae inueniantur sententiae, cum aliud alii uidetur, quae tamen omnes sanae fidei doctrinaeque concordent. dabis sane ueniam stilo meo multum festinanti, ut iam in naui constituto occurrerem perlatori. filium autem nostrum Paulinum in Christi caritate dulcissimum in hac potius epistula resaluto et paucis ut festinus exhortor, ut misericordiae domini, qui sciens dare auxilium de tribulatione eum turbulentissima tempestate misit in portum, quo tu pelago tranquilliore permeasti
Abbreviated transcription (Latin):
nullus debet ambigere. De uerbis syme.¬
onis ubi ait uirgini matri dñi. & tuam
ipsius animã ꝑtransie framea in epła
alia cuius exemplũ etiam modo misi
dixi. quid mihi uideatur. quod enam
tibi inter cetera uisum ẽ. Et quod
adiunxit ut denudentur multoꝵ cordiũ
cogitationes. hoc intelligendũ puto. quia
ꝑ dñi passionẽ & insidix iudeoꝵ & disci.¬
puloꝵ infirmitas patuit. Tribulationẽ
igitur gladii ñ mͥ significatã ẽẽ. incredi.¬
bile ẽ. quo materna anima uulnerata r̃.
doloris affectu. Ipse fuit gladius in ore
ꝑ secutoꝵ. de quib inpsalmo dicitur. &
gladius in ore eoꝵ. Ipsi enĩ erant filui
hominũ quoꝵ dentes arma & sagitȩ
& lingua eoꝵ gladius acutus. Nam &
ferrũ quod ꝑtranfut animã ioseph. ꝓ
dura tribulatione positũ ferrũ mͥ uidetur.
Aꝑte quippe dicitur. ferrũ ꝑ transut
animã eiꝰ donec ireniret uerbũ eiꝰ. Id est
tam diu fuit indura tribulatione. donec

Expanded text:
nullus debet ambigere. De uerbis Symenullus debet ambigere. De uerbis Symeonis, ubi ait uirgini matri domini: Et tuam ipsius animam pertransiet framea, in alia epistula, cuius exemplum etiam modo misi, dixi, quid mihi uideatur; quod etiam tibi inter cetera uisum est. et quod adiunxit: Ut denudentur multorum cordium cogitationes, hoc intellegendum puto, quia per domini passionem et insidiae Iudaeorum et discipulorum infirmitas patuit. tribulationem igitur gladii nomine significatam esse credibile est, quo materna anima uulnerata est doloris affectu. ipse fuit gladius in ore persecutorum, de quibus in psalmo dicitur: Et gladius in ore eorum. ipsi enim erant filii hominum, quorum dentes arma et sagittae et lingua eorum gladius acutus. nam et ferrum, quod pertransiit animam Ioseph, pro dura tribulatione positum ferrum mihi uidetur; aperte quippe dicitur: Ferrum pertransiit animam eius, donec ueniret uerbum eius, id est tam diu fuit in dura tribulatione, donec
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ oculos in monte transfiguratus est
non eũ aguoseerent. si ad eos talis aliunde
uenisset. sed quia cum illo erant. ipsũ
et̃ certissime rerinebant. adeo enĩ corpꝰ
ipsũ erat in quo resurrexit. Quid hoc
ađ rem:: Nam illud utiq ipsum corpꝰ
erat in quo in monte transfiguratus ẽ.
& ipsũ erat iuuenis in quo natꝰ ẽ. & ta.¬
men siquis cũ iuuenẽ repente uidiffet
qui ñ nisi infantulũ nosset ñ utiq agnos.¬
ceret. Anuero ad linamenta mutan.¬
da ñ potest celeriter dĩ potestas qđ potest
ꝑ annoꝵ moras hominis actas: Quod
autẽ marie dixit. nolime tangere ñdũ
eni ascendi ad patrẽ. nihil aliud me noueris
intellexisse quãtu. Ita enĩ significare
uoluit tactũ spiritalt̃ id est acerssũ fidei
se reouirere. qua creditur eum excelsum
esse cum patre. Et qđ ab illis duob in
fractione panis ẽ agnitꝰ. sacram̃tũ esse
quod nos inagnitionẽ suam congregat.

Expanded text:
quorum oculos in monte transfiguratus est, quorum oculos in monte transfiguratus est, non eum agnoscerent, si ad eos talis aliunde uenisset; sed quia cum illo erant, ipsum esse certissime retinebant. at enim corpus ipsum erat, in quo resurrexit. quid hoc ad rem? nam illud utique ipsum corpus erat, in quo in monte transfiguratus est, et ipsum erat iuuenis, in quo natus est, et tamen, si quis eum iuuenem repente uidisset, qui non nisi infantulum nosset, non utique agnosceret. an uero ad liniamenta mutanda non potest celeriter dei potestas, quod potest per annorum moras hominis aetas: Quod autem Mariae dixit: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem, nihil aliud me noueris intellexisse quam tu. ita enim significare uoluit tactum spiritalem, id est accessum fidei se requirere, qua creditur eum excelsum esse cum patre. et quod ab illis duobus in fractione panis est agnitus, sacramentum esse, quod nos in agnitionem suam congregat,
Abbreviated transcription (Latin):
oculis aliquid factũ sit oruo ñ posset agnos.¬
cit. Cum eñi legitur tenebantur oculi
roꝵ ne agnoscerent eũ. impedim̃tũ quod.¬
dam agnoscendi uidetur inluminibus
factũ ẽẽ. cernentiũ. Cum uero aꝑte
alibi dicitur apparuit eis in alia effige.
utiq in ipso corpore cuiusalia erat effi¬
gres aliquid factũ fuisse quo inpetlim̃to
tenerentur. idest moram agnoscendi pa.¬
terentur oculi illoꝵ. Sed ego miror
cũ duo sint incorpore quib cuiusq spe¬
cres agnoscatur. liniamenta & color. cur
ante resurrectionẽ quod in monte ita
trans figuratus ẽ. ut freret uultꝰ eiꝰ. splen.¬
didus sicut sol. neminẽ mouet eũ poaunss¬
usq ad tantã excellentiam fulgoris o lucis
colorẽ sui corporis mutare potuisse. & poł
resurrectionẽ mouet aliquatenus linias.
ficut tunc pristinum co. lorẽ. sie &
post resurrectionẽ pristina liniamenta
reuocasse. Nam & illi tres discipuli. Ant

Expanded text:
oculis aliquid factum sit, quo non posset agnosoculis aliquid factum sit, quo non posset agnosci. cum enim legitur: Tenebantur oculi eorum, ne agnoscerent eum, impedimentum quoddam agnoscendi uidetur in luminibus factum esse cernentium; cum uero aperte alibi dicitur: Apparuit eis in alia effigie, utique in ipso corpore, cuius alia erat effigies, aliquid factum fuisse, quo impedimento tenerentur, id est moram agnoscendi paterentur oculi illorum. sed ego miror, cum duo sint in corpore, quibus cuiusque species agnoscatur, liniamenta et color, cur ante resurrectionem, quod in monte ita transfiguratus est, ut fieret uultus eius splendidus sicut sol, neminem mouet eum usque ad tantam excellentiam fulgoris et lucis colorem sui corporis mutare potuisse et post resurrectionem mouet aliquatenus liniamenacilitate sicut tunc pristinum colorem sic et post resurrectionem pristina liniamenta reuocasse. nam et illi tres discipuli, ante
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ait huius mundi. Et quid ẽ. phylo
sophya nisi studiũ sapientiȩ : Sunt ergo
in ouit ista rationẽ quidẽ habentia sapi.¬
entiȩ. idẽ. de quib: aliqua ratio reddatur.
scđm elementa mundi huius. & princi¬
patus ac potestates in obseruatione & hu¬
militate cordis. Id enĩ agunt ista ut suꝑ¬
stitionis uitio cor humilretur ad ñ parcen¬
dum corpori dum fraudatur istis escis
quib conpellitur abstinere ñ in honore
aliquo ad saturitate carnis. non quod ho¬
noratius illo magis quã illo cibo caro sa¬
turaretur. cũ ad eius necessitatẽ ñ ꝑtine¬
at. nisi quolibet ualitudini apto alim̃to
refici ato fulciri. De euangelio in qui¬
fitio tua sobet multos mouere. quomodo
dñs post resurrectionẽ cum in eodẽ cor¬
pore surrexit aquib dam qui eũ noueran
utriusq sexus hominib & agnitꝰ non sit¬
& agnitus sit. Ubi primũ queri solet.
utrũ in eius corpore. An potius in illoꝵ

Expanded text:
non ait huinon ait huisophia latine, nisi studium sapientiae? Sunt ergo, inquit, ista rationem quidem habentia sapientiae, id est, de quibus aliqua ratio reddatur secundum elementa mundi hujus, et principatus ac potestates. In observatione et humilitate cordis: id enim agunt ista, ut sustitionis uitio cor humilietur — ad non parcendum corpori — dum fraudatur istis escis, quibus compellitur abstinere —, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, non quod honoratius illo magis quam illo cibo caro saturaretur, cum ad eius necessitatem non pertineat nisi quolibet ualitudini apto alimento refici atque fulciri. De euangelio inquisitio tua solet multos mouere, quo modo dominus post resurrectionem, cum in eodem corpore surrexerit, a quibusdam, qui eum nouerant, utriusque sexus hominibus et agnitus non sit et agnitus sit. ubi primum quaeri solet, utrum in eius corpore an potius in illorum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta & doctrinas hominũ hoc planũ ẽ.
Sed quod sequitur multũ requiris. quȩ
sunt quidẽ ratione habentia saprentiae
in obseruatione & humilitate cordis &
urexatione corporis. uel sicut alii in terp̾ta.¬
ti sunt. ad ñ parcendum corpori. non in
honore aliquo ad saturitatẽ carnis. Cur
inquis hȩç dicit rationẽ habere sapientrȩ
quȩ ita rep̾hendit : Dicam quod & ipse
inscripturis potes aduertere. sepe sapren¬
tiam positã t̃tiam infedib mundi hui.
quã dicit expressius saprentiam huiꝰ mun¬
di. Nec mourat quod hic non addidit
mundi. non enĩ &alio loco cũ ait. ubi sa.¬
piens. ubi scriba addidit huiꝰ mundi. ut
diceret ubi saprens huiꝰ mundi. & tauren
hoc intelligitur. sic & ista ratio sapientrȩ.
Nihil enĩ abeis dicitur in huiꝰmodi suꝑsti.
elemienta naturarũq rerũ ratio quedã
sapientrȩ reddi uidratur. Nã & cũ dicit
cauete nequis uos decipiat ꝑ phylosophyã.

Expanded text:
praecepta et doctrinas hominum. hoc planum est; praecepta et doctrinas hominum. hoc planum est; sed quod sequitur, multum requiris: Quae sunt quidem rationem habentia sapientiae in obseruatione et humilitate cordis et uexatione corporis — uel, sicut alii interpretati sunt, ad non parcendum corpori —, non in honore aliquo ad saturitatem carnis. cur, inquis, haec dicit rationem habere sapientiae, quae ita reprehendit? Dicam, quod et ipse in scripturis potes aduertere, saepe sapientiam positam etiam in sedibus mundi huius, quam dicit expressius sapientiam huius mundi. nec moueat, quod hic non addidit \'mundi\'; non enim et alio loco, cum ait: Ubi sapiens? ubi scriba? addidit \'huius mundi\', ut diceret: Ubi sapiens huius mundi? et tamen hoc intellegitur. sic et ista ratio sapientiae; nihil enim ab eis dicitur in huius modi superstitielementa naturarumque rerum ratio quaedam sapientiae reddi uideatur. nam et cum dicit: Cauete, ne quis uos decipiat per philosophiam,
Abbreviated transcription (Latin):
inculcans frustra inflatus mente car.¬
nis sue. Mirabiliter ibi eum dixit
in flatũ mente carnis sirȩ. ubi thelo¬
humilẽ supradixerat. Fit eñi miris
modis inanima hominis. ut de falsa
humilitate magis infletur. quã si aper.¬
aius suꝑbiret. Et ñ tenens inquit
caput quod uult xp̃m intelligi. ex quo
omne corpus ꝑcontactum & conexum
subministratũ &x eopulatũ. crescit
in incrementũ dĩ. Si ergo mortui
estis cũ xp̃o elementis huius mundi. quid
adhuc uelut uiuentes de hoc mundo
decernitis : His dictis inferit uerba
eoꝵ osui decernunt de hoc mundo. ꝑ has
obseruationes quasi rationabibes affectata
uanitate humilitatis in flati. Ne tenge¬
ris negustaueris ne ad taminaueris.
Recolamus quod dictũ ẽ superius. ut hoc
intellegamus. Non uult enĩ eos inhis
obseruationib iudicari. ubi dicitur ne teti.
inquit magis ad corruptionẽ uabent
cum suꝑstitiose abhis abstinetur. ut eis
homo abutatur. id est ñ eisutatur scđm

Expanded text:
inculcans frustra inflatus mente carinculcans frustra inflatus mente carnis suae. mirabiliter ibi eum dixit inflatum mente carnis suae, ubi thelohumilem supra dixerat; fit enim miris modis in anima hominis, ut de falsa humilitate magis infletur, quam si apertius superbiret. et non tenens, inquit, caput — quod uult Christum intellegi —, ex quo omne corpus per contactum et conexum subministratum et copulatum crescit in incrementum dei. si ergo mortui estis cum Christo ab elementis huius mundi, quid adhuc uelut uiuentes de hoc mundo decernitis? His dictis inserit uerba eorum, qui decernunt de hoc mundo per has obseruationes quasi rationabiles affectata uanitate humilitatis inflati: Ne tetigeris, ne gustaueris, ne adtaminaueris. recolamus, quod dictum est superius, ut hoc intellegamus. non uult enim eos in his obseruationibus iudicari, ubi dicitur: Ne tetiginquit, magis ad corruptionem ualent, cum superstitiose ab his abstinetur, ut eis homo abutatur, id est non eis utatur secundum
Abbreviated transcription (Latin):
hominis uelut religione humibe red.¬
datur. Addidit autẽ & culturam
angeloꝵ. uel sicut ur̃i codices habent
religionẽ angeloꝵ. quȩ grece threscia
dicitur. Angelos uolens intelligi prinei.¬
patus. quos elementoꝵ mundi hiuius
p̃positos mhis obseruationib colendos
esse arbitretur. Nemo ergo uos inquit
conuineat cũ sitis corpus xp̃i uolens ui.¬
deri humibes corde in cultura angeloꝵ
quȩ ñ uidet inculcans. uel sicut qͥdã
codices habent quȩ uidit inculcans.
Aut enĩ sic dicere uoluit quȩ ñ uidit.
inculcans. quia ista homines suspitioni.¬
bus & opinionib agunt. ñ quod uide.¬
rint ita eẽ. facienda.Aut certe quȩ
uidit inculcans. ideo magna existimans
quia uidit ea quibusdam locis obserua.¬
ri ab aliquib hominib quoꝵ auctorita.¬
ti haberet. fidẽ etiam ratione ñ reddita.
& ideo sibi magnus uidetur. ouia ei con¬
tigit quorundam sacroꝵ uidere secre.¬
ta. Sed plenior sensus ẽ. quȩ ñ uidit

Expanded text:
hominis uelut religione humile redhominis uelut religione humile reddatur. addidit autem et culturam angelorum uel. sicut uestri codices habent, religionem angelorum, quae Graece S-pyjoxsta dicitur, angelos uolens intellegi principatus, quos elementorum mundi huius praepositos in his obseruationibus colendos esse arbitrantur.. Nemo ergo uos, inquit, conuincat, cum sitis corpus Christi, uolens uideri humilis corde in cultura angelorum, quae non uidit inculcans uel, sicut quidam codices habent, quae uidit inculcans. aut enim sic dicere uoluit: Quae non uidit inculcans, quia ista homines suspicionibus et opinionibus agunt, non quod uiderint ita esse facienda, aut certe: Quae uidit inculcans, ideo magna existimans, quia uidit ea quibusdam locis obseruari ab horninibus, quorum auctoritati haberet fidem etiam ratione non reddita, et ideo sibi magnus uidetur, quia ei contigit quorundam sacrorum uidere secreta. sed plenior sensus est: Quae non uidit
Abbreviated transcription (Latin):
potu aut inparte dieifesti. Aut neome.¬
nix aut sabbatoꝵ. quod ẽ. umbra futu.¬
roꝵ. Hoc ꝑpter iudaisnũ. cheinde
sequitur ꝑpter suꝑstitiones gentilium.
Corpus autẽ xp̃i estis in quit nemo uos
conuincat. Turpe ẽ. inquit & nimis
in congruum. & a generositateure liber.¬
tatis alrenum. ut cum fitis corpus xp̃i
seducamini umbris & conuinci ui.¬
cdramini.ueluti peccantes. si harc
obseruare negligitis. Corpus ergo xp̃i.
nemo uos conuineat. uolens inhumili.¬
tate cordis. Hoc si ꝑuerbũ grecũ diceret᷑.
etiam in latina consuetudine populari
sonaret usitatius. Sic enĩ & uulgo dici¬
tur qui diuitẽ affectat thelodiuẽs. &
qui sapientẽ. thelosapiens. & cetera huiꝰ.
modi. Ergo & hic thelohumilis quod
plenius dicitur. thelon humilis id est
uolens humilis affectans humilitatẽ.
quod intelligatur uolens uideri humi.¬
lis. affectans humilitatẽ. Hoc enim
intalib obseruationib agitur. ut cor

Expanded text:
potu aut in parte diei festi aut neomepotu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. hoc propter Iudaismum; deinde sequitur propter superstitiones gentilium: Corpus autem Christi, inquit, nemo uos conuincat. turpe est, inquit, et nimis incongruum et a generositate uestrae libertatis alienum, ut, cum sitis corpus Christi, seducamini umbris et conuinci uideamini ueluti peccantes, si haec obseruare neglegitis. corpus ergo Christi nemo uos conuincat uolens in humilitate cordis. hoc si per uerbum Graecum diceretur, etiam in Latina consuetudine populari sonaret usitatius. sic enim et uulgo dicitur, qui diuitem affectat, thelodiues et, qui sapientem, thelosapiens et cetera huius modi; ergo et hic thelohumilis, quod plenius dicitur thelon humilis, id est uolens humilis, affectans humilitatem, quod intellegitur uolens uideri humilis, affectans humilitatem. hoc enim in talibus obseruationibus agitur, ut cor
Abbreviated transcription (Latin):
graphum indecretis quod erat contrariũ
nobis. quia reos lex facrebat quȩ sub in.¬
trauerat ut habundaret delictũ. Tollens
inquit illud de medio & affigens illud
eruci. exirens se carnr̃ principatus & po.¬
testatis exemplauit. fiducialiter trium.¬
phans eos insemet ipso. Nonutiq bonoᷤ
sed malos principatus & malas potestateᷤ
diabolicas scilicet & demoniacas. exempla.¬
uit. id est exemplum de illis dedit. ut
qũead modũ ipse se exuit carne fic suos
ostenderet exuendos carnalib uitis. ꝑ
quȩ illi eis dominabantur. Iam hic dili¬
genter attende quẽadnodũ inferat.
ꝓpter quod euncta ista comemorauimꝰ.
Nemo ergo uos inquit iudicet incibo.
tamqua ꝑpterea omĩa illa dixerit. qr
isti ꝑhuiusmodi obseruationes seduce.¬
bantur. aueritate qua liberi frebant.
de qua dictũ ẽ. inreuangelio & ueritas
liberabit uos. id ẽ. liberos facioe. Nemo
ergo uos inquit iudicet incibo aut m

Expanded text:
graphum in decretis, quod erat contrarium graphum in decretis, quod erat contrarium nobis — quia reos lex faciebat, quae subintrauerat, ut abundaret delictum —, tollens, inquit, illud de medio et affigens illud cruci, exuens se carne principatus et potestates exemplauit fiducialiter triumphans eos in semet ipso. non utique bonos sed malos principatus et malas potestates diabolicas scilicet et daemoniacas exemplauit, id est exemplum de illis dedit, ut, quem ad modum ipse se exuit carne, sic suos ostenderet exuendos carnalibus uitiis, per quae illi eis dominabantur. Iam hic diligenter adtende, quem ad modum inferat, propter quod cuncta ista commemorauimus. nemo ergo uos, inquit, iudicet in cibo, tamquam propterea omnia illa dixerit, quia isti per huius modi obseruationes seducebantur a ueritate, qua liberi fiebant, de qua dictum est in euangelio: Et ueritas liberabit uos, id est liberos faciet. nemo ergo uos, inquit, iudicet in cibo aut in
Abbreviated transcription (Latin):
estis in illo repleti. qui ẽ. caput omnis
principatus & potestatis. Hinc iam ne
umbris iudaismi seducantur. ad iunga
In quo etiam circũcisi estis circũcisione
ñ manufacta. ⁊ nexpoliatione corporis
carnis. uel sicut aliqui habent in expolia.¬
tione corporis peocatoꝵ carnis. cireũ cisio¬
ne xp̃i. consepulti ei inbaptismũ. inquo
& consurrexistis ꝑfidẽ operationis dyi
qui suscitauit illũ amortuis. Vide que¬
ad modũ & hc corpus xp̃i eos ostendit
ut ista contẽpnant coherentes tanto capi.¬
ti suo mediatori dĩ & hominũ xp̃o iħu.
Et nullum falsũ urel in ualidũ medium
ꝑ quod dõ cohereant requirentes. Et uoꝰ
inquit cum essetis mortui indelictis ce
p̾putio carnis ur̃ȩ. Preputiũ uocauit qđ
significatur p̃putio. hoc ẽ. delicta carna.¬
sia quib expoliandi sumꝰ. Uiuificauit
inquit cum illo. donans nobis omĩa de.¬
licta. debens quod aduersus noserat: eyro¬

Expanded text:
estis in illo repleti, qui est caput omnis estis in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis. Hinc iam, ne umbris Iudaismi seducantur, adiungit: In quo etiam circumcisi estis circumcisione non manu facta in expoliatione corporis carnis — uel, sicut aliqui habent, in expoliatione corporis peccatorum carnis —, in circumcisione Christi consepulti ei in baptismum, in quo et consurrqui suscitavit illum a mortuis. Vide quemadmodum et hic corpus Christi eos ostendit, ut ista contemnant, cohaerentes tanto capiti suo, mediatori Dei et hominum Christo Jesu, et nullum falsum vel invalidum medium per quod Deo cohaereant, requirentes. Et vos, inquit, cum essetis mortui in delictis et praeputio carnis uestrae — praeputium uocauit, quod significatur praeputio, hoc est delicta carnalia, quibus expoliandi sumus —, uiuificauit, inquit, cum illo donans uobis omnia delicta, delens, quod aduersus nos erat, chiro
Abbreviated transcription (Latin):
seductionẽ. scđm traditionẽ hominum
scđm elementa mundi. & non scđ̾m xp̃m
quia in ipso habitat omis plenitudo diui¬
nitatis corporaliter. Ideo corporaliter
dixit: quia illi umbraliter seducebant.
translato uerbo usus. Sicut etiã ũbrȩ
nomen inhis reb ñ ẽ. utiq uerbũ ꝓpriũ.
sed quadam simulationis ratione trans¬
latum. Et estis inquit in illo replei
qui ẽ. caput om̃is principatꝰ & potestaus
Principatus enĩ & potestates fuperstitio
gentilium uel phylosophy seducebant.
p̃dicantes illam quẽ uocant theologiam
ꝑ elem̃ta huius mundi. Eaput̾ autẽ
omnium xp̃m principiũ omniũ uoluis
intelligi. sicut ipfeait. Qũ ei dictum
esset tu quises. Respondit principiu
quod & loquor uobis. O mnia enĩ per
ipsum facta st̃. & sine ipso factũ ẽ. nihl
Mirabiliter autẽ uult ros ẽẽ. hoꝵ uelut
mirabilium contẽptores. cũ eos ostendit
corpus factos illius capitis dicendo. &

Expanded text:
seductionem secundum traditionem homi num, seductionem secundum traditionem homi num, secundum elementa mundi et non secundumquia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Ideo corporaliter dixit, quia illi umbratiliter seducebant; translato verbo usus, sicut etiam umbrae nomen in his rebus non est utique verbum proprium, sed quadam similitudinis ratione translatum. Et estis in illo, inquit, repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis. Per principatus enim et potestates superstitio Gentilium vel Philosophi seducebant, praedicantes illam quam vocant theologiam per clementa hujus mundi. Caput autem omnium Christum, principium omnium voluit intelligi, sicut ipse, cum ei dictum esset. Tu quis es? respondit: Principium, qui et loquor vobis . Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Mirabiliter autem vult eos esse horum velut mirabilium contemptores, cum eos ostendit corpus factos illius ca
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis amore ducebantur. ueri simi.¬
litudinẽ illis timuit ne deciperentur.
Et ideo cõmendauit inxp̃o quoddulcissi.¬
mũ habebant. thesaurũ scilicet sapientiȩ
& screntrȩ. cunus nominre & promissioie
induci poterant inerrorẽ. Nam & si
corpore inquit absensũ. spũ uobiscũ sũ
gaudens & uidens ur̃ãm ordinationem.
& id quod de ẽ. fidri ur̃ȩ in xp̃o. Ideo illis
tinebat. qm̃ quid eis adhuc deesset uide.¬
bat sicut ergo accepistis inquit iħm xp̃m
dnm̃ nr̃m. In ipso ambulate. radicati
& suꝑ ȩdificati in ipso. & confirmati in
fide sicut & didicistis. ab undantes ⁊nea
gr̃arũ actione. Uult eos fide nutriri.
ut capaces funt participandoꝵ thesau¬
roꝵ saprentiȩ &e screntiȩ qͥ st̃ absconditi
in xp̃o. ne ante qũã sint adbȩc idonei ueri¬
simili fermone capiautur. & aueritatis it¬
nere deuient. Deinde aꝑtius quid eis
ameat ostendens. uidete inquit nequis
uos decipiat ꝑphylophyam & in anem

Expanded text:
ueritatis amore ducebantur, ueri simiueritatis amore ducebantur, ueri similitudinem illis timuit, ne deciperentur. et ideo commendauit in Christo, quod dulcissimum habebant, thesaurum scilicet sapientiae et scientiae, cuius nomine et promissione induci poterant in errorem. Nam etsi corpore, inquit, absens sum, spiritu uobiscum sum gaudens et uidens uestram ordinationem et id, quod deest fidei uestrae in Christo. ideo illis timebat. quoniam, quid eis adhuc deesset, uidebat. sicut ergo accepistis, inquit, Iesumnostrum, in ipso ambulate radicati et superaedificati in ipso et confirmati in fide, sicut et didicistis, abundantes in ea gratiarum actione. uult eos fide nutriri, ut capaces fiant participandorum thesaurorum sapientiae et scientiae, qui sunt absconditi in Christo. ne ante, quam sint ad haec idonei, uerisimili sermone capiantur et a ueritatis itinere deuient. deinde apertius, quid eis timeat, ostendens: Videte, inquit, ne quis uos decipiat per philosophiam et inanem
Abbreviated transcription (Latin):
Ita eñi apłi intentione ꝑspecta. sensũ eius
quantũ ualemꝰ fortasse tenebimus. Quib
enĩ ita scribit. metuebat eos seduei umbris
rerum dulci nomine screntiȩ. & auerti
Hanc autẽ sub nomine sapientrȩ uel scren.¬
tiȩ curã uanarũ suꝑ fluarũ ue obseruatio¬
num & desuꝑstitione gentlitatis maximeq
abris qui phylosophy nuncupati sunt. &¬
aiudaismo cauenda eẽ. cernebat. ubi erant
umbrȩ futuroꝵ remourendȩ. qm̃ lunen
earũ iam xp̃s aduenerat. Cũ ergo com.¬
memorassoe & com̃dasset quantũ certa.¬
men ꝓ eis haberet. & ꝓhis qui laodicrȩ
furerant. & quicũq non uiderant faciem
eius incarne ut cordib consolarentur.
copulati incaritate & inom̃ib diuitis
plenitudinis intellectus. ad cognoscendũ
mysteriũ dĩ quodẽ. xp̃s. In quo sunt
omnes thesauri sapientrȩ & scientiȩ abs.¬
conditi. Hoc dico inquit ut nemo uos
circũ ireniat inueri simili sermone. quia

Expanded text:
ita enim apostoli intentione perspecta sensum eius, ita enim apostoli intentione perspecta sensum eius, quantum ualemus, fortasse tenebimus. quibus enim ista scribit, metuebat eos seduci umbris rerum, dulci nomine scientiae, et auerti hanc autem sub nomine sapientiae uel scientiae curam uanarum superfluarumue obseruationum et de superstitione gentilitatis maximeque ab eis, qui philosophi nuncupati sunt, et a Iudaismo cauendam esse cernebat, ubi erant umbrae futurorum remouendae, quoniam lumen earum iam Christus aduenerat. cum ergo commemorasset et commendasset, quantum certamen pro eis haberet et pro his, qui Laodiciae fuerant et quicumque non uiderant faciem eius in carne, ut cordibus consolarentur copulati in caritate et in omnibus diuitiis plenitudinis intelectus ad cognoscendum mysterium dei, quodest Christus. in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, hoc dico, inquit, ut nemo uos circumueniat in uerisimili sermone. quia
Abbreviated transcription (Latin):
& cetera quȩ sequuntur. quousq tibi¬
obscura eẽ. dixisti. nec ego adhuc sine
caligire intelligo. atq utinã pręsens
de me quesisses. Icbeo quippe sensu
qitẽ mͥ inhis uerbis habere uideor adhi.¬
benda ẽ. quȩdam ꝓnuntiatio inuultu
& modo uocis qui exprimi litteris non
potest. ut ex aliqua partte aperiatur.
Quod ideo fit obscurius. quia non recte
ueritis tãoũa preceptũ putatur apostoli
nescio quid tangere. gustare. ad tamina.¬
re prohibentis. Contra ẽ. Autẽ. si tam̃
intanta ista obscuritate ñ fallor. Per in¬
rifionẽ oruppe uerba posuit eoꝵ aquib
eos nolebat decipiatq seduci. qui discer¬
nentes cibos scđm culturã Angeloꝵ. atq
ita de hoc mundo decernentes dicunt.
ne tetigeris. ne gustaueris. ne ad tamina.¬
ueris. cum sint omnia munda mundis.
& om̃is creatura dĩ bona fit. Quod alio
loco euidenter ipse cõm̃dat. Totam gͦ
ipsius sententre circũ stantiam uideamus.

Expanded text:
, et caetera quae sequuntur, quousq, et caetera quae sequuntur, quousqobscura esse dixisti, nec ego adhuc sine caligine intellego. atque utinam praesens de me ista quaesisses! in eo quippe sensu, quem mihi in his uerbis habere uideor, adhibenda est quaedam pronuntiatio in uultu et modo uocis, qui exprimi litteris non potest, ut ex aliqua parte aperiatur, quod ideo fit obscurius, quia non recte,ueritis, tamquam praeceptum putatur apostoli nescio quid tangere, gustare, adtaminare prohibentis. contra est autem, si tamen in tanta ista obscuritate non fallor. per inrisionem quippe uerba posuit eorum, a quibus eos nolebat decipi atque seduci, qui discernentes cibos secundum culturam angelorum atque ita de hoc mundo decernentes dicunt: Ne tetigeris, ne gustaueris, ne adtaminaueris, cum sint omnia munda mundis t omnis creatura dei bona sit, quod alio loco euidenter ipse commendat. Totam ergo ipsius sententiae circumstantiam uideamus;
Abbreviated transcription (Latin):
sũptor ita de occultis iudicet alienis ut
quid dicturus ẽ. de infantulis paruulis.
qui pleriq accepto in illa Aetate xp̃iane
grãe sacramento. cũ sinr dubio ꝑtinerent
aduitã arternã regnũq celoꝵ. si conti.¬
nuo exhac uita emigrarent finuntur
crescere. & ñ nulli etiam apostate fiunt.
unde nisi quia ñ ꝑtinent adillam prȩdes.¬
tinationẽ & scd̾m ꝓpositũ. ac sine peni.¬
tentia uocationẽ: Qur autẽ ad eam
alii ꝑtineant alii ñ ꝑtineant. occulta
causa eẽ. potest. iniusta non potest. Nũ¬
quid eñi iniquitas apud dm̃: Absit.
Nanor hoc ad illam ꝑtinet altitudinẽ
iudeoꝵ. quã mirans tãqu̾a expauit apłs.
Ideo quippe illa iudicra uocat. nequisq
talia fieri putoe siue iniquitate. siue te.¬
meritate faciendis. sure cafu & fortuitu
labentib ullis partib tan dispositoꝵ¬
porro ad colosenses quod seriptum est
nemo uos seducat uolrus in humilitate

Expanded text:
sumptor ita de occultis iudicet alienis, ut sumptor ita de occultis iudicet alienis, ut quid dicturus est de infantulis paruulis, qui plerique accepto in illa aetate Christianae gratiae sacramento, cum sine dubio pertinerent ad uitam aeternam regnumque caelorum, si continuo ex hac uita migrarent, sinuntur crescere et nonnulli etiam apostatae fiunt? unde, nisi quia non pertinent ad illam praedestinationem et secundum propositum ac sine paenitentia uocationem? cur autem ad eam alii pertineant, alii non pertineant, occulta causa esse potest, iniusta non potest. numquid enim iniquitas apud deum? absit. nam et hoc ad illam pertinet altitudinem iudiciorum, quam mirans tamquam expauit apostolus; ideo quippe illa iudicia uocat, ne quisquam talia fieri putet siue iniquitate siue temeritate facientis siue casu et fortuito labentibus ullis partibus tam dispositoporro ad Colossenses quod scriptum est, Nemo vos seducat volens in humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
loco dicit. Seimnus quia diligentib dm̃¬
omĩa cooꝑantur inbonũ. his qui scđm ꝓ.
positũ uocati sunt. Multi enĩ st̃ uocati.
pauei uero electi. Qui uero electi ipsi
sunt scđm ꝓpositũ uocati. In quib ꝓcul.
dubio dĩ p̃fentia falli ñ potest. Hos p̃sci.¬
uit & predestinauit conformes ⁊ maginiᷤ
filii sui. ut sit ipse primogenitꝰ in multis
fratrib Quos autẽ predestinauit. illos
& uocauit. Hec uocatio ẽ. scđm ꝓposi.¬
tũ. hec ẽ. sine penitentia. Quos autẽ
uocauit. illos & glorificauit. Sids̃ pro¬
nobis. quis contra nos: Non sunt in ista
uocatione qui infide quȩ ꝑdibectioirẽ
oꝑatur etiam sialiquantũ ambulant. ñ
ꝑseuerant usq iafinẽ. Et utiq potre.¬
runt rapire malicia mutaret intelbec.¬
tũ eoꝵ. si ad illam predestinationẽ & uo.¬
cationẽ quȩ scđm ꝓpositũ & sine peni¬
tentia ẽ. ꝑtinerent. Ac nequisquã pre.¬

Expanded text:
loco dicit: Scimus, quia diligentibus deloco dicit: Scimus, quia diligentibus deumnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum uocati sunt. multi enim sunt uocati, pauci uero electi; qui uero electi, ipsi sunt secundum propositum uocati, in quibus procul dubio dei praescientia falli non potest. hos praesciuit et praedestinauit conformes imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; quos autem praedestinauit, illos et uocauit. haec uocatio est secundum propositum; haec est sine paenitentia. quos autem uocauit, illos et iustificauit; quos nobis, quis contra nos? Non sunt in ista uocatione, qui in fide, quae per dilectionem operatur, etiamsi aliquantum ambulant, non perseuerant usque in finem. et utique potuerunt rapi, ne malitia mutaret intellectum eorum, si ad illam praedestinationem et uocationem, quae secundum propositum et sine paenitentia est, pertinerent. ac ne quisquam prae