comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agricolamscił predicatorem qui in agro eccłie ligone ũbi
dei excolit corda auditorum. pͥmum ꝑcipere id est sumere
de fructib idẽ. necessaria ab auditorib. quia dignus est
oꝑarius mercede sua. Ułagricola uł uinitoꝵ pͥmos feuctuᷤᷤ
laboris sui degustat. ita apłs prinsiubet eum sum̾e qui pͥ
suam necessitatem implere exhiis que accipit. & post aliis
aehiis que suꝑ sunt ministrare. Castum itaq emmͣ głistã
ñ ad hoc euugłirantem ut euugłium uendat securuni fat̾.
&e uult ut intelligat quod necessaria sibi sumere abeisin
quib deo militat. & quos tanqm cultor nineam exercet.
uł tanqͣm gregem pascit: ñ est mendicitas sed põtestas. Ei¬
motheus autem tante abstinentie fuit. qͦd etiam alictis
setemꝑans uolebat delabore manuum iuiuere. cum dñs
decreuerit. ut qui euugłium annuntiat : de euugłio ui
Intellige quedico. Quasi dicont ac¬
cipias necessaria a subditis. & in hoc siuideor contraria.

Expanded text:
ilicet praedicatorem qui in agro Ecclesiae ligone verbi Dei excolit corda auditorum, primum percipere, id est sumere, de fructibus, id est necessaria ab auditoribus, quia dignus est operarius mercede sua . Ut agricola vel vinitor primos fructus laboris sui degustat, ita Apostolus prius jubet eum sumere qui prsuam necessitatem implere ex his quae accipit, et post aliis de his quae supersunt ministrare. Haimo Castum itaque evangelistam non ad hoc evangelizantem, ut Evangelium vendat, securum facit; et vult ut intelligat quod necessaria sibi sumere ab eis in quibus Deo militat, et quos tanquam cultor vineam exercet, vel tanquam gregem pascit, non est mendicitas, sed potestas. Timotheus autem tantae abstinentiae fuit, quod etiam a licitis se temperans volebat de labore manuum vivere, cum Dominus decreverit ut qui Evangelium annuntiat de Evangelio vivat. Intellige. Quasi dicat: Dico ut accipias necessaria a subditis. Et in hoc si videor contraria,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ ut sciat si diligitis eũ.iait scire uos faciat. Hoc
lociutionis tropo dr frigus pigrum. qr pigros
fac̃. ⁊ dies letus ł tristis. qi letos ł tͥstes facit. Simi¬
lit̾ de chie ula dr filius ñ scire: qr ñ ñ facit nos scire.
Hoc õ locutionis mͥ cdix̃ d̾s ad abraham. nẽ cogno¬
in qr timeas dm̃ .i. cognoscere feci. Ita ꝙ̾ ꝙ alibi ait
apłs. nunc aũ cognoscentes dm̃. mimo cogniti a
do. ita dictum ẽ ut intelligamꝰ dm̃ in nob̾ fecisse
cognitionẽ suã. Qd ẽ enim qd̃ ait cogniti estis a
do Idẽ cognitores suos uos fec̃. facit enĩd̾̃s uos
cognoscere se. unde dicim᷑ cogniti ab eo. Que oĩa
sic debere intelligi docet apłs. qͥ cũ m qͦdam loco¬
dicat. misit spm̃ clamantem abba pat̾. ⁊ ali¬
bi qi hoc exponens ait. in quo clamanius abba
pat. Sic itaq ⁊ hic aꝑiens qualit̾ adiuriet in
habitans: alit̾ aũ inhabitans. Nam ñdũ in ha¬
bitans adiuuat ut sint fideles: inhabitans ad¬
facit postulare. ⁊ &̃ impetͣi.¬

Expanded text:
r, ut sciat si diligitis eum , id est ut scire vos faciat. Hoc locutionis tropo dicitur frigus pigrum, quia pigros facit; et dies laetus vel tristis, quia laetos vel tristes facit. Similiter de die illa dicitur Filius non scire, quia non facit nos scire. Hoc etiam modo locutionis, dixit Deus ad Abraham: Nunc cognovi quia timeas Deum , id est cognoscere feci. Ita etiam quod alibi ait Apostolus, nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo, ita dictum est ut intelligamus Deum in nobis fecisse cognitionem suam. Quid enim est quod ait: Cogniti estis a Deo , id est cognitores suos vos facit. Facit enim Deus nos cognoscere se, unde dicimur cogniti ab eo. Quae omnia sic debere intelligi, docet Apostolus, qui cdicat: Misit spiritum clamantem, Abba, Pater , alibi, quasi hoc exponens ait: In quo clamamus Abba, Pater. Sic itaque et hic aperiens qualiter adjuvet inhabitans aliter inhabitans; nam nondum inhabitans adiuuat. ut sint fideles, inhabitans adfacit postulare, et etiam impetrat
Abbreviated transcription (Latin):
penitus ignoraret᷑ ñ desid̾aret᷑. & rursꝰ si uid̾e̾t᷑
gemitib ñ qreret᷑. Et sciendum qd̾ scd̾m eande
as patiatur. s qr ip̾e nos monet ad orandũ cũ ge¬
miniꝰ. & qd̾ ipso monente nos faciamus. ip̃e face̾
dictus ẽ. Ita gͦ dictum ẽ sp̃e postulat. ñ qd̾ alicuiꝰ

Expanded text:
ignoraretur, non desideraretur; et rursus si videretur, gemitibus non quaereretur. Et sciendum quod secundum eamdem as patiatur, sed quia ipse nos movet ad orandum cum gemimus; et quod ipso movente nos facimus, ipse facere dictu
Abbreviated transcription (Latin):
clarant. fallim enĩ putanteᷤ
ꝑdesse quod poscimus cũ ñ ꝓ¬
sit. ut ip̃i paulo contigit. dũ
oraret ut sp̃c ab eo discedet¬
qͥ ex responso dĩ didicit contͣ¬
se eẽ qd̾ petebat. Est &̃ aliqñ
suꝑba ⁊ stulta peticio sic̃ fuit
nescitis quid petatis. s ipse.

Expanded text:
clarat. Fallimur enim putantes prodesse quod poscimus, cum nsit, ut ipsi Paulo contigit, dum oraret ut spiritus ab eo discede ex responso Dei didicit contse quod petebat. Est etiam aliquando superba et stulta petitio, sicut fuit Nescitis quid petatis . Sed ipse.
Abbreviated transcription (Latin):
euident̾ ostendit᷑ eẽ dĩ donum. ne ho existimet a se
s ipsum orare ex grã ẽ. Dulla enĩ orõnis p̾cedt̃
merita quib ñ gratuita det᷑. s debita reddatur.
sam enim grã ñ eẽt: ⁊ necesse ẽ ut sp̃c adiuuet.
Nam nos nescimꝰ: ecce infirmitas. Qd oremꝰ. sic̃ ora

Expanded text:
euidenter ostendit donum dei esse. ne homo existimet a se sed ipsum orare ex gratia est. Nulla enim orationis praecedunt merita, quibus non gratuita dentur, sed debita reddantur, jam enim gratia non esset. Et necesse est ut spiritus adjuvet. Am
Abbreviated transcription (Latin):
det quis
Qiͣ: nullomͦ. Hoc id̾o dicit. ut
maiꝰ meritum spei uideatur.¬
& id̃o debeat saluare
Si autem. Qĩ: quod uidet᷑¬
non sꝑatur: s potius ꝙ ñ ui¬

Expanded text:
e? quasi dicat: Nullo modo. Hoc ideo dicit ut majus meritum spei videatur, ideo debeat salvare. Si autem. Quasi dicat: Quod videton speratur, sed potius quod non vi
Abbreviated transcription (Latin):
conũsi estis dico serm¬
re deo uiuo & uero.
& seruiendo expet¬
tare filium eius uen¬
turum de celis idẽ
ad eo conũsi estis ut
seruiatis deo itapn¬
re ut conueiit ser¬
nuire uiuo & uero qͥ
inu̾itate est ds o
uiiiit et̃naliter: Et
in hac seriitute ex

Expanded text:
Conversi estis, dico, servire Deo vivo et vero, et serviendo exspectare Filium ejus venturum de coelis, id est a Deo conversi estis ut serviatis Deo ita pure, ut convenit servire vivo et vero, qui in veritate est Deus, et vivit aeternaliter, et in hac servitut
Abbreviated transcription (Latin):
aulus ce siluanus &
bit apłs thessalonicensi¬
bus. Thessalonica met᷑¬
polis est macedonie que
est ꝓuincia grecorum.
Thessalonicenses gͦ sunt
Crant tamen aliqui inter eos ociosi & curiosi. aliquietiam minꝰ
de resurrectione sentientes. & ideo nimis tenere de amicorum
in hac epła corrigit apłs. & ꝑfectosmonet ñ cedere aduersis
uł psendo apłis. & ut alios corrigant. Scripsit autem ab athe¬
nis. Et est intentio apłi in hac epła prauos & in correctos corri¬
gere. & bonos ad ꝑsencrantiam aliorumq correptionem co-¬
hortari. Modus talis. De more suo salutationem p̃mitat. qua
bulationes. nec ꝑpsendop̃dica¬

Expanded text:
aulus et Silvanus, ostolus Thessalonicensibus. Thessalonica mpolis est Macedoniae, quae est provincia Graecorum. Thessalonicenses ergo sunt Erant tamen aliqui inter eos otiosi, et curiosi; aliqui etiam minus recte de resurrectione sentientes, et ideo nimis de amicorum in hac epistola, et monet perfectos non cedere adversis, et pseudoapostolis, et ut alios corrigant. Scripsit autem ab Athenis. Et est intentio Apostoli in hac Epistola pravos et incorrectos corrigere, et bonos ad perseverantiam, aliorumque correctionem cohortari. Modus talis, more suo salutem praemittit: quabulationes, nec per pseudopra
Abbreviated transcription (Latin):
licitudine. idẽ. multum solliciti. ñ tñ extimuimꝰ. sed habuimꝰ
fiduciam in deo nr̃o loqui aduos eungłium dei. ꝑhec de se re¬
lata & ꝑ illorum bene cepta monet illos ꝑmanere in patientra¬
Tthortatio enim.
hic contra psendo¬
apłos uidetur inci¬
ꝑe cõmemorãs de euͣ¬
desua inter eos prri¬
Merito habuimas
catio qu.a exhortamur
alios. non est deerrore¬
idest dem̃datio sel de
dicia sient sunt carna

Expanded text:
licitudine, id est multum solliciti: nec tamen extimuimus, sed habuimus licitudine, id est multum solliciti: nec tamen extimuimus, sed habuimus fiduciam in Deo nostro loqui ad vos Evangelium Dei. Per haec de se relata, et per illorum bene coepta monet illos permanere in patientxhortatio enim. Hic contra pseudotolos videtur incipere, commemorans de Ede sua inter eos prMerito habuimus catio qua exhortamur alios, non est de errorede mendacio, sed de ditia sicut sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ua eterna. Namip̃i. Hic de laborib sins cõmemos¬
Ideo dico qualem in¬
troitum habuerimꝰ.¬
&e eiꝰ qualitatem non
expono. quia ñ est ne¬
cesse. Namuos ipsi
ofrẽs seiis intrortum
nr̃m aduos. Hoc dẽ
illo scitis quia ñ fuit¬
ri que manis est sed
fait in multa sollicitu¬
dine proaduersis qͦ
sustinuimꝰ. & ꝓpt̾ea
non in nob̾ qui fragi¬
głium dei. Sic ce uos
facite. confidite scił in
mus aduos passi multa & contumeliis affect̃i inphilippis sũ¬
scitis. Ecce ante qͣm ueniremus aduos & post passi suus. ut
ꝓpter sp̃m phitonem quem a puella eiecerat. uł ira: hoc de
introitu meo scitis. quia ñ fait in anis. idẽ ꝓpter nulla cessa¬
ui loqui uerbum dei. qđ est signum deuoti &e fidelis pre¬
dicatoris. scił si inp̾ssura loqui uerbum dei ñ tuneat. In ains
est enim ille. qui terrore p̃senti formidinem patitur predican
meliis affecã inphilippis sicut scitis. & apuduos in multa sol¬

Expanded text:
 estis. » Nam ipsi. Hic de laboribus suis commemoIdeo dico qualem introitum habuerimejus qualitatem non expono, quia non est nese. Nam vos ipsi, o fratres, scitis introitum rum ad vos, hoc de illo scitis quia non fuite inanis est; sed fuit in multa sollicitune pro adversis quae sustinuimus. Et propterea non in adversis qui fragielium Dei, sic et vos facite. Confidite, scilicetequam, ad vos veniremus passi multa, et contumeliis affecti in Philippis sscitis. Ecce antequam veniremus ad vos et post passi sumus, ut propter spiritum pythonem quem a puella dejecerat. Vel ita: Hoc de introitu modo scitis, quia non fuit inanis, id est propter nulla mala cessavi loqui verbum Dei, quod est signum devoti et fidelis praedicatoris, scilicet ne in pressura loqui verbum Dei timeat. Inanis enim est ille qui terrore praesenti, formidinem patitur praedicanmeliis affecti in Philippis, sicut scitis, et apud vos in multa sol
Abbreviated transcription (Latin):
ñ amoreu̾itatis & utilitate auditorum p̃dicatur. sedut gła uł
aliquod luchrum acquiratur. Non indolo dico. sed potius ta
hoc ut crecłetur nobis quasi fidelib eimgłium: loquini dico
non quasi hominib placentes idest placere querentes. quia
net speciem placentis habemus. sed placentes deo qui ꝓbat
corda nr̃a. idẽ ꝓbata facit ut sibi non hominib placeamus.
quod insi ip̃e oꝑetur in nob̃ uitare nequimus. Quas enim ui
lum irdixit. quia &e si cuiqm facile est laudem ñ euꝑe dum
negatur: difficile est tamen ea ñ delectari cum offertur. Et uere
ñ querimꝰ homin ib placere. necenim aliqñ fuimus insermo¬
ne adulationis ꝑ quod alii placent hominib sicut scitis: oe
uere non est indolo pradicatio nr̃a. quia neꝙ inoctasione a¬
naricie. Non dico in auaricia. sed nec feci nec dixi etiam in qͦ
esset occasio auaricie: ce inde. ds testis est michi quinouit
conda. Hoc enim ita non patet. auariciam n̾sectamur. Neq¬

Expanded text:
n amore veritatis et utilitate auditorum praedicatur, sed ut gloria vel quod lucrum acquiratur. Non in dolo, dico, sed potius ita hoc ut crederetur nobis, sicut fidelibus, Evangelium. Loquimur, dico, non quasi hominibus placentes, id est placere quaerentes, quia nec speciem placentis habemus, sed placentes Deo, quod probat corda nostra, id est probata facit, ut sibi non hominibus placeamus, quod nisi ipse operetur in nobis, vitare nequimus. Quas enim virlum indixerit, quia et si cuique facile est laudem non cupere, dum negatur, difficile est tamen ea non delectari cum offertur, et vere non quaero hominibus placere. Nec enim aliquando fuimus in sermone adulationis, per quod alii placent hominibus, sicut scitis. Et vere non est in dolo praedicatio nostra, quia neque in occasione avaritiae, non dico in avaritia, sed nec feci, nec dixi etiam in quo esset occasio avaritiae. Et inde Deus testis est mihi qui novit corda. Hoc enim non ita patet. A
Abbreviated transcription (Latin):
tem qmͣ mali ñ uidebunt. Uñ dictt scͥptura.: tollatur impiꝰ
ne uideat filium dei. Quem filium suscitauit pater ex
mortuuis ip̃m dico ꝑ hoc factum suis dñm & iłim idẽ regem
&e saluatorem suorum qui filius eripuit nol ab ira uentura
diuulgatus sermo
dñi idest aberem
est dico. quia nonso¬
lum ninacedoma &
inachaia sedinom̃i
loco adiacentinobis
sermo. sed fidesur̃a
tantum ut est in
mr̃ib quod ñ eit fi

Expanded text:
tem quem mali non videbunt. Unde dicit Scriptura: Tollatur impius, ne videat Filium Dei. Quem Filium suscitavit Pater ex mortuis. Ipsum, dico, per hoc factum suis Dominum Jesum, id est regem et salvatorem suorum. Qui, Filius, eripuit nos ab ira venturadivulgatus est, sermo Domini, id est ab exempest, dico, quia non solum in Macedonia et in Achaia, sed in omni loco, adjacenti vobis sermo, sed fides vesttantum ut est in martyribus quod non est fi
Abbreviated transcription (Latin):
muob̾ sp̃c sc̾i. Immitatores nr̃ifacti estis. itaut sitis facti
forma. idẽ. ex emplum confessionis oe doctͥne om̃ib credñ¬
tib qui sunt minacedonia &e machara qui exemplo nr̃o ñ
timent confiteri. Et uere forma factiestis om̃ibe auob̾ enim
uobis enmdif¬

Expanded text:
us sanctus, imitatores nostri facti estis, ita ut sitis facti forma, id est exemplum confessionis et doctrinae omnibus credentibus, qui sunt in Macedonia et Achaia, qui exemplo vestro non timent confiteri. Et vere forma facti estis omnibus. A vobis enim dif
Abbreviated transcription (Latin):
nos sola gr̃a. Et hoc ẽ.
quol ait. a gunus grãs
tes ofrẽs dilecti adeo
electionem nr̃am. idẽ.
quod dilecti ce electi
estisadeo. quod ꝑhoc
scimis. quia euangłi¬
um nr̃m non fint ad
uos insermone tantũ¬
ilest mostensione ner¬
doctͥnam eiꝰ confirman¬
me recepistis dona sp̃e
Hoc ideo dicit. ut innł¬
louideantur sibimino

Expanded text:
 sola gratia. Et hoc est quod ait: Agimus gratias tes, o fratres dilecti a Deo, electionem vestram, id est quod dilecti et electi estis a Deo: quod per hoc scimus, quia Evangelium nostrum non fuit ad vos in sermone tantuin ostensione verdoctrinam ejus confirmanme recepistis dona SpiriHoc ideo dicit ut in nullo videantur sibi mino
Abbreviated transcription (Latin):
p̃missa debonis eorum gr̃as agit. commnemorans non solum
fidem &e oꝑa. sed etiamconũsiorsinodum & malorum susti¬
nentiam. ut sic adꝑseuerandum magis eosꝓuocet. de suis quoq
ce quanto affectu eos desideret indere interserit. deinde pra¬
uosat aluxuria & ocio &e curiositate contineant obsecrat. &
mortuos cefurreturos confirmat: circa finemmoralis est instru¬
ctio. Premittit autem salutationem dicens. Paulus ce silua¬
nus & thimotheus. Hii coaduitores fuerunt apl̃i millis in¬
struendis. & inꝑfectu illorum pariter gaudebant & ideo no¬
minib illorum p̾scribitur salutatio. sed sensus &e ũba epłe so

Expanded text:
missa de bonis eorum gratias agit, commemorans non solum fidem et opera, sed etiam conversionis modum et malorum sustinentiam. Et ut ad perseverandum magis eos provocet, de suis quoqueet quanto affectu eos desideret videre, interserit. Deinde pravos, ut a luxuria, et otio et curiositate contineant, obsecrat; et mortuos resurrecturos confirmat. Circa finem moralis est instructio. Praemittit autem salutationem, dicens: Paulus, et Silvanus, et Timotheus. Hi coadjutores fuerunt Apostoli in illis instruendis, et in profectu illorum pariter gaudebant. Et ideo nominibus illorum praescribitur salutatio, sed sensus et verba Epistol
Abbreviated transcription (Latin):
appellat. tribula
michi affuit dico. sedomnes meidereliquerunt ñ illis im¬
putetur. quia hõiniᷤᷤ est timere. Nota quia non orat pro
oppugnando peccauerat: sedphiis qui non abru
eis ignoscatur. Multum eniminter est inter eos qui hoc
modo & eos quuillo mͦ peccant. Dñs autem astitit mͥ &e con¬
fortaint me qͥnto
plus abhominib
relictis sum: corfor¬
tauit me dico. nt
dicatio impleatur.
&e audiant om̃s
gentesquia libera
abhiis quip̃erant¬
N. sit inlibera custodia. ce post etiam transiuit
Namcumuenisset romam duob ansusman
nis. idest diaboli. qui sicut ait petrus. tanqͣm leorugiens
circuit querens quem deuoret. qui cum ñ potest aiusticia

Expanded text:
appellat. Tribulatmihi adfuit dico, sed omnes mei dereliquerunt me. Non illis imputetur, quia hominis est timere. Nota quod non orat pro tatem impugnando peccaverat, sed pro his qui non abrueis igmodo, et eos qui illo modo peccant. Dominus autem astitit mfortavit me, quanto plus ab hominibus relictus sum. Confortavit me dico, ut dicatio impleatur et audiant omnes geab his qui praeerannsit in libera custodia, et post etiam transivitNam cum venisset Romam duobus annis manis, id est diaboli, qui, sicut ait Petrus, tanquam rugiens circuit quaerens quem devoret . Qui cum non potest a justitia
Abbreviated transcription (Latin):
macula minunib ꝯstat. ita unitas eccłiastica ex multis ꝑso¬
nis mundis ⁊ ĩmacłatis consistit. In cuius rei tẏpo factaẽ
archa dñi de ligis sechim. q̃ st̃ ĩputbilia ⁊ albe spine si¬
milia. Ecce qͣre in hac sp̃e dedit. Cũ aũ totꝰ xͥ sub sp̃e panis
totꝰ sub spẽ uini sumat᷑. cur ñ inuna s i duab dedit¬

Expanded text:
munibus constat, ita et unitas ecclesiastica ex multis personis mundis et immaculatis consistit. In cujus rei typo facta arca Domini de lignis techni, quae sunt imputribilia et albae spinae similia. Ecce quare in hac specie dedit. Cum autem totus Christus sub specie totus sub specie vini sumatur, cur non in una, sed in duab
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt ꝓ corpore urõ offert᷑. sanguis uͦ ꝓ amma. Idõq non
manducandu eẽ sanginnẽ lex p̃cepit. Etͣ qr de corpore
dm̃ plenior hic tͣctatꝰ occurrit. bixuit̾ q̃ de sacram̃to cor¬
de hoc mundo ad inuisibilia pat̾ne maiestatis tnsiturꝰ
celebrato sacͣm̃to uet̾is pasche. ptꝰ typicũ agnũ in ultimo
corpꝰ suũ & sangumẽ in specie panis ⁊ uii tͣclidit discipłis¬
suis. Uͥ diligent᷑ ammadu̾tendũ ẽ. qͣre ptꝰ typici agni sacra¬

Expanded text:
offertur; sanguis vero pro anima . Ideoque non manducandum esse sanguinem lex praecipit. Et quia de corpore Domini plenior hic tractatus occurrit, breviter quae de sacramento corJesus Christus de hoc mundo ad invisibilia aeternae majestatis transiturus celebrato sacramento veteris Paschae, post typicum agnum in ultimo corpus suum et sanguinem in specie panis, vini tradidit discipulis. Ubi diligenter animadvertendum est q
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tũ ẽ mistica xͥ caro. Porro spẽs illa uisibił sacͣm̃tũ ẽ ge¬
mine rei. contente scił ⁊ significate. Sac̃mtũ uͦ ẽ sacͤ rei sig¬
num. & spẽs illa utmq rem signat. & ut̾usꝙ gerit exp̃ssã
similitudinẽ. Nam sic̃ panis p eet̾is cibis corpꝰ reficit & sustn¬
tat. & uinũ hoĩem letificat atq in eb̾at. sic caro xͥ int̾iorem
hoĩem mag̾ cet̾is gratiis spũałr reficit & saginat. quẽ ⁊ san¬
guis a spualit̾ letificat. & sic in eb̾at tit sobum reddat. ũn.

Expanded text:
sacramentum est mystica Christi caro. Porro species illa visibilis sacramentum est geminae rei, contentae scilicet et significatae. Sacramentum vero est sacrae rei signum, et species illa utramque rem significat, ereficit et sustentat et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem magis caeteris gratiis spiritualiter reficit et saginat, quem et sanguis spiritualiter laetificat, et sic inebriat, ut sobrium reddat. Unde:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd a malis sumat᷑. deiñ q̃ ibi uident᷑ eẽ ł fieri utrũ sͤi sint
corpꝰ ⁊ sangumẽ suũ dedisse discipłis. ut ostendet uet̾is le¬
gis sacram̃ita cessatura. int̾q̃ p̾cipuũ erat agm paschalis
sacm̃tũ. & noue legis sac̃m̃ta substituenda. int̾ q̃ excellit
dñci corporis sacram̃tum. Id̾o cẽ ptꝰ alia dedit. ut memori
discipłoꝵ tenaciꝰ infigetur. & ab eccłia deinceps frequenta¬
retͣ. Sib alia uͦ sp̃e ido tradidit. & a fidelib sum̃du dem¬
abhorreret oculus qd̾ tenent manꝰ. & ne ab incredulis nob̾
insultaret᷑. In hac aũ specie t̃didit. qr res huiꝰ speciei exp̃ssã
ht similitu dinẽ cũ utq re huiꝰ sacͣm̃ti contenta scił &e sig
de uirgine tͣrit. & sanguis quẽ ꝓ nob̾ fudit. Res aũ signi¬
ficata &e ñ contenta ẽ unitas eccłie in p̃destinatis. uocatis.
iustificatis. & glorificatis. Hec ẽ dupplex caroxͥ. Unde ⁊ero¬

Expanded text:
utrum vere sint corpus et sanguinem suum dedisse discipulis, ut ostenderet veteris legis sacramenta cessatura inter quae praecipuum erat agni paschalis sacramentum, et novae legis sacramenta instituenda inter quae excellit Dominici corporis sacramentum. Ideoque etiam post alia dedit, ut memoriae discipulorum tenacius infigeretur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. Sub alia vero specie ideo tradidit, et a fidelibus deabhorreret oculus quod teneret manus, et ne ab incredulis nobis insultaretur; in hac enim specie tradidit 99 quia res hujus speciei expressam habet similitudinem cum utraque re hujus sacramenti, contenta scilicet et de Virgine traxit, et sanguis quem pro nobis fudit. Res autem significata, et non contenta est unitas Ecclesiae in praedestinatis vocatis, justificatis et glorificatis. Haec est duplex caro Christi. Unde Hier
Abbreviated transcription (Latin):
modo conũsamini
est disciplina dm̃ca.
quia scđm m̃itum
ur̃m dabitur michi
uita ad opus ur̃m:
& ita digne. ut siue
cum uenero oe uide¬
ro uos siue absens
fuero. Audiam deuo¬
bis. hoc scił. quia
statis infide & deuo¬
tione contra aduer¬
sarios. E hoc in
ip̃e unus est. ita ce
nos unammes esse
debetis. Uñ subdit.
Uos dico. unanimes
uoluntate & labo¬
rantes actu fidi eunͣ¬
deo. quia uobis
donatum est axͦ
ciamini. idem
certamen haben¬
tes quale & indi¬
stis in me & nunc
audistis de me.
non solum ut ineum tralatis. sedetiam ut pro illo patiami
& fides credentium. & tolerantia patientium. quia utrum¬
q dixit essedonatum. Uos dico habentes ulemcertam̃ ꝯtra
hostes quale ce iudistis inme dum apud uos presens fm. qͣn
uerb̾atus sum nudus ꝓmuliere phytonissa. aqua sp̃m ma
ce quale nunc audirstis de me aum absens sum uobis. Qͣ
diceret. Non hortor nos ad id quod ip̃e horream. sea qͦa in

Expanded text:
 conversamini est disciplina Dominica, quia secundum meritum vestrum dabitur mihi vita ad opus vestrum. Et ita digne ut sive cum venero et videro vos, sive cum absens fuero audiam de vobis hoc, scilicet quod statis in fide et devotione contra adversarios, et hoc in ipse unus ita et vos unanimes esse debetis. Unde subdit: Vos dico unanimes voluntate, et collaborantes, actu fidei Edeo. quia uobis donatum est pro tiamini : idem certamen habentes, quale et uidistis in me, et nunc audistis de me.non solum ut in eum credatis, sed pro illo patiamin fides credentium et tolerantia patientium, quia utrumque dixit esse donatum. Vos dico habentes idem certamen, contra hostes quale et vidistis in me, dum apud vos praesens fui, quando verberatus sum nudus pro muliere pythonissa, a qua spiritum malt dominis suis; quale nunc audistis de me, dum absens sum vobis. Quasi dicat: Non hortor vos ad id quod ipse horream, sed quod in
Abbreviated transcription (Latin):
t hoc confidens
scio. quia mane¬
bo et permanebo
omnib uobis ad
profectum ur̃m
& gaudium fidi
ut gratulatio ue¬
stra habundet in
xp̃o ih̾u in me per
meum aduentũ
it̃um ad nos. tan¬
tum digne euan¬
mini. ut siue cũ
uenero & iundero
uos siue absens
audiam de uob̃
quia statis in u¬
no sp̃u. unani¬
mes conlaboran¬
tes fidei eungłii:
et in nullo terre¬
amini abaduer¬
sariis. que est il¬
lis causa perditi¬
onis. uobis autẽ
salutis. & hoc a
inmiscłia dei. hoc
scił quia ꝑ manebo
& non parum qui
bona. & ad gau¬
dium fidei ut scił
de fide ur̃a gaudea¬
mus. uł ut uos de
fide gaudeatis inea
proficientes. quod
gaudeatis uł profi¬
ciatis. ut gratulatio
ihu qui bene fecit
uobis. qui me uob̾
ncolumen radidit
& lib̾atum auincu¬
lis. id ẽ ut habun¬
danter agatis gras
xp̃o. cum gaudio.
mine idẽ prome ser¬

Expanded text:
t hoc confidens scio quia manebo et permanebo omnibus vobis ad profectum vestrum et gaudium fidei ut gratulatio vestra abundet in Christo Iesu in me per meum adventum iterum ad vos tantum digne evanmini ut sive cum venero et videro vos sive absens audiam de vobis quia stetistis uno spiritu unianimes conlaborantes fide evangelii et in nullo terreamini ab adversariis quae est illis causa perditionis vobis autem salutis et hoc a icordia Dei, hoc scilicet quia manebo, id est non parum quidbona et ad gaudium fidei, ut scilicet de fide vestra gaudeamus, vel ut vos de fide gaudeatis in ea proficientes, quae gaudeatis ut proficiatis, ut gratulatio Christo Jesu, qui benefecit vobis, qui me vobis incolumem reddidit et liberatum a vinculis, id est ut abundanter agatis gratias Christo cum gaudio. In me, id est pro me liber
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera miseratioĩs
sunt uob̾ id ẽ si pius
affectus est inuob̾
de quo procedat mi¬
seratio implere gau¬
dium meum. Ga¬
uisus sum quidem
de fide nr̃a. & implete gaudium ut constanter patiamini.

Expanded text:
s sunt in vobis, id est si pius ffectus est in vobis de quo procedat mseratio, implete gaudium meum. Gsus quidem de fide vestra, et implete gaudium ut constanter patiamini.
Abbreviated transcription (Latin):
est necessarium uo¬
hoc ñ recuso. Sunt¬
imꝑfecti qui cum patientia moriun¬
illis uen̾it dies mortis patienter tolerant mortem. luctan¬
tur aduersus se ut seqnͣtur uoluntatem dei. & hoc potiꝰ
agant ammo quod elegit deus ñ quod elegit uoluntas
humana. & exdesiderio uite p̃sentis. sit lucta cum morte
& adhibet patientiam &e fortitudinem. ut equo ammo
moriatur. Iste patienter moritur. qui uero desidat ut
patienter uuit. delectabiliter moritur. Uide apłm pati¬
seadtolerare. Uñ ait: cupio dissolui &e ẽẽ cum xp̃o. in ulto¬
enim melius est. Telium enimilli erat mauere ini carne. &e
ex duob patiebatur angorem. alt̾um optimum a ucebat
unde passioni apppinquans uehementer exultabat &e glła¬
batur dicens. Bonumcertamen certam. de reliqno reposita

Expanded text:
 necessarium vohoc non recuso. Sunperfecti, qui cum patientia moriunilli venerit dies mortis, patienter tolerat mortem. Luctatur adversum se ut sequatur voluntatem Dei, et hoc potius agit animo quod elegit Deus, non quod elegit voluntas humana, et ex desiderio vitae praesentis fit lucta cum morte, et adhibet patientiam et fortitudinem ut aequo animo moriatur, iste patienter moritur. Qui vero desiderat spatienter vivit, delectabiliter moritur. Vide Apostsed tolerare. Unde ait: Cupio dissolvi, et esse cum Christo multo melius est. Taedium enim illi erat manere in carne, et ex duobus patiebatur angorem. Alterum optimum ducebat, unde passioni appropinquans vehementius glorificabatur, dicens: Bonum certamen certavi, de reliquo reposita
Abbreviated transcription (Latin):
tiatis. Et sint arbitrantes it ẽ incordib suis dinidicantes
alios sͥ ẽẽ suꝑiores idẽ diginores apud dm̃ & hoc inuicem
Aebemꝰ. ut nos estimare t ĩgamus. seduere existimemꝰ posse
ẽt̃ aliquid occultum malio quo nob̾ suꝑior sit. etiam si bonũ¬
q̃uomͦ atbitretitur alios suꝑiores. scił si consid̾anerint non
sua bona ses aliorum. Quasi. Ut hec p̃dicta faciant. non¬
sint consid̾antes singuli que sunt bona uł oꝑa. salea que
aliorum sunt. Illa enim predicta possunt illi facere. qui ñ
sua tr̃ attenaunt. s que aliorum sunt ut xp̃c qui paliis
tanta tulit: noq ulla res officiosũ istud obsaquium facit li¬
benter impendi. nͥ cum cogitamꝰ qnͣta ꝓnobis ꝑtulit dñs. Uñ
ammonens subdit. ħ oc enim sentite. Quasi. adyatientiam¬

Expanded text:
tiatis. Et sint arbitrantes, id est in cordibus suis dijudicantes tiatis. Et sint arbitrantes, id est in cordibus suis dijudicantes alios, sibi esse superiores, id est digniores apud Deum, et hoc, invimus,\' sed nos existimare fingamus, sed uere existimemus posse esse aliquid occultum in alio, quo nobis suquomodo arbitrentur alios superiores, scilicet si consideraverint non sua bona, sed aliorum. VERS. 5.-- Hoc sint considerantes, singuli quam sua sunt bona vel mala, sed quae aliorum sunt. Illa enim praedicta possunt illi facere qui non sua tantum attendunt, sed quae aliorum sunt, ut Christus qui pro aliis tanta tulit; neque ulla res officiosum istud obsequium facit libenter impendi, nisi cum cogitamus quanta pro nobis tulerit Dominus. Unde admonens subdit: Hoc enim sentite in vobis. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uos in meo: implete gaudium menm. Tunc illaue¬
re sunt si hoc sit: hecque supͣ eminnerat. tunc uera ꝓban¬
da significat. si ista que subter mandat fuerint serua¬
ta. inquib ñ uidentur ꝓbati. si non sit quod subdit. scił
siñ impleant gaudium & conseruent. Implete gaudiũ
dico ita ut ñ modo patiamin. sed ut idem sapiatis ñ diũ¬
sa infide: habentes eandem caritatem ad omnes. unami¬
mes uniꝰ uoluntatis. idlip̃m sentientes ut mala cuiꝰq sint
omnium. nich. agentes ꝑcontentionem ut alius alii con¬
tendat p̃poni. Nota quosaam contentiosos fuisse inter eos.
famam scłi que manisest. Sic eos constugit. ut si hec non
custoclierint. nec in p̃dictis ꝓbati uideantur. ut quia in illis
nolunt se impbatos uideri. ista quoq seruent ut ꝑfecti sĩt.
sine dubio enim erant aliqui inter eos dissentientes. inqͥeti
in anis gle causa contendentes. patem eccłie rumꝑentes. Seqͥ¬
tur. S in humilitate sitis degentes. ut de uob̾ humilia seu¬

Expanded text:
m. Tunc illa vera sunt si hoc fit: Haec quae supra numeravit, tunc vera probando significant, si ista quae subter mandat fuerint servata: in quibus non videntur probati, si non sit quod subdit, scilicet non impleant gaudium et caetera servent. Implete gaudium dico, ita ut non modo patiamini, sed ut idem sapiatis, non diversa in fide. Habentes eamdem charitatem ad omnes, unanimes, unius voluntatis, idipsum sentientes, ut mala cujusque sint omnium, nihil per contentionem agentes, ut alius alii contendant praeponi. Nota quosdam contentiosos fuisse inter eos. famam saeculi quae inanis est. Sic eos constringit, ut si haec non custodiant, nec in praedictis probati videantur, quia in illis nolent se improbatos videri, ista quoque servent ut perfecti sint. Sine dubio enim aliqui erant inter eos dissentientes, inquieti, inanis gloriae causa contendentes, pacem Ecclesiae rumpentes. Sed in humilitate sitis degentes, ut de vobis humilia sen
Abbreviated transcription (Latin):
que illis est causa
ꝑditionis eterne no¬
bis autem causa salu¬
tis et̾ne & hoc etiam
qd patimini non auo¬
bis est sed adeo quia
pro merito xp̃i qui
patri obodiuit hec in¬
Quid: Hoc scilicet
quia patior ce quia
meum ad dita susti¬
nentia tͥbulationum
&e cet̾is que sequunt᷑.
Et hoc est quod ait.
si qua gͦ consolatio est
tis habere consolatio¬
in remissione peccatoꝵ

Expanded text:
 illis causa perditionis aeternae, vobis autem causa salutis aeternae. Et hoc etiam quod patimini non a vobis est, sed a Deo, quia pro merito Christi qui Patri obedivit haec inQuid? hoc scilicet, quia patior et quia meum addita sustinentia tribulationis et caeteris quae sequuntur, et hoc est quod ait: Si qua ergo consolatio est tis habere consolatio remi
Abbreviated transcription (Latin):
or si quod solatium
si uultis ut caritas e¬
cłiarum que orant qe
bona agunt ꝓfrib
sit uobis solatium &
confortatio in aduersi¬
tatib ur̃is. & si qua
nob idest si uultis
habere unionem
momnib fidelib
ꝓpter hanc societatẽ¬
sp̃t sũs. uenit lingu¬
is om̃ium gũtium

Expanded text:
latium si vultis ut charitas Ecclesiarum quae orant et bona agunt pro fratribus sit vobis solatium et confortatio in adversitatibus vestris; et si qua vobis, id est si vultis habere unionem omnibus fidelibus, pter hanc societatemitus uenit lings omnium gentium
Abbreviated transcription (Latin):
ñ asemine uirili secl longe aliter ac desuꝑuenit. Prom̃
scd̾m hoc quoad dematre accepit. etiam inlimbis abrahe
ham fuit. idest qui sic est natus de patre abraham. sic̃
centiam qmͣuis eam casta &e bona iura nuptiarum non
sinant ualere. nͥ qnͣtum ex ea possunt generi substituen¬
do ꝓspicere. Ille autem non ibidecimatus est. cuiꝰ caro in¬
de non feruerem uulneris. sed materiam medicaminis
traxit. Nan cumip̃a decimatio ad pͣfigurandam me¬
dicmam ꝑtinũt illud in abrahe carne decimabatur
quod curabatur. ñ illud unde curabatur. Cadem enim
uulnus preuaricationis & medicam̃tum uulneris: uul¬
nus preuaricationis in lege membrorum repugnante
legi mentis. que ꝑomneminde ꝓpagatam carnem semi¬
nali ratione quasi transcribitur: medicam̃tum autem
uulm̃is ineo quod inde sine oꝑe contupisceritiali. in sola
materia corꝑali. ꝑdiuinam conceptionis formationis¬
q rationem de uirgine assumptum est. S igͦ. Et cetera.¬

Expanded text:
n a semine uirili, sed longe aliter ac desuper uenit. proinde secundum hoc quod de matre acceham fuit, icentiam, quamuis eam casta et bona iura nuptiarum non sinant ualere, nisi quantum ex ea possunt generi substituendo prospicere . non autem et ille ibi decimatus est, cuius caro inde non feruorem uulneris, sed materiam medicaminis traxit. nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur, quod curabatur, non illud, unde curabatur. eadem namquuulnus praeuaricationis et medicamentum uulneris: uulnus praeuaricationis in lege membrorum repugnante legi mentis, quae per omnem inde propagatam carnem seminali ratione quasi transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo, quod inde sine opere concupiscentiali in sola materie corporali per diuinam conceptionis formationisque rationem de uirgine adsumtum est propter
Abbreviated transcription (Latin):
uiticus ordo qui afr̃i¬
bus decima saccepit
decimatus est icl est
decimas dedit mel¬
chisadech &e hoc per¬
abralam quasi per¬
mat̾ialem causam
¶l. di. Non enimꝓprie insua ꝑsona leui deci¬
mas dedit. circumtisus sacerdos incirtumciso. ad huc
quando abraham

Expanded text:
iticus ordo, qui a fratribus decimas accepit decimatus est, id est decimas dedit Melchisedech. Et hoc peram, quasi pererialem causam,di, non enim proprie in sua persona Levi decimas dedit, scilicet circumcisus sacerdos incircumciso. Adhuc equando Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
secdecH. cante qui inlumbieius erant peccaue¬
runt. sic abraham cdante decimas. qui inlumbis eins
.Sicut enim adam pec
inlumbis ade. & abra he fuerit. quia ñ scłm coneu¬
piscentiam carnis inde descendit. Cumgͦ leui &e xp̃c
scd̾m carnem essent in lumbis abrahe. q uando de¬
cimatus est ideo pariter decimati non sunt. quia scłm
aliquem modum non erat ibi xp̃c. quo erat ibi leui.
s cłm rationem quippe illam̃ senunalem fuit ibi leui
qua ratione ꝑ concubitum uenturus erat in matrem.
sccłm quam rationem non erat ibi xp̃i caro. qͣmuis
scdm ip̃am ibi tu̾it maꝵie caro. lem scđm concupiscen¬
tiam carnalem. xp̃e autem scd̾m substantiam corꝑa¬
lem inde uentũrus erat. Eum enimsit in semine & ui¬
sibilis corpulentia. & inuisibilis ratio. utrumq cucu¬
rit exabraham. uł etiam ex ip̃o adam. usq ad corpus
marie. quia & ip̃m eo modo conceptum est & ex or¬
tum est: xp̃c autem uisibilem carnis substantiam.

Expanded text:
eccante, qui in ejus lumbis erant, peccaverunt; sic Abraham dante decimas, qui in lumbis illius cut enim Adam peccin lumbis Adae et Abrahae fuerit; quia non secundum concupiscentiam carnis inde descendit. Cum ergo Levi et Christus secundum carnem essent in lumbis Abrahae, quando decimatus est, ideo pariter decimati non sunt, quia secundum aliquem modum non erat ibi Christus quo erat ibi Levi . Secundum rationem quippe illam seminalem ibi fuit Levi, qua ratione per concubitum venturus erat in matrem; secundum quam rationem non erat ibi Christi caro, quamvis secundum ipsam ibi fuerit Mariae caro. Ille ergo decitiam carnalem, Christus autem secundum substantiam corporalem inde venturus erat. Cum enim sit in semine, et visibilis corpulentia, et insensibilis ratio utrumque cucurrit ex Abraham, vel etiam ex ipso Adam usque ad corpus Mariae, quia et ipsum eo modo conceptum est et exortum est: Christus autem visibilem carnis substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
te oliueti mnpapilio¬
illoloco contra quẽ
dominꝰ a scñdit ad¬
celos. Illo autẽ inter¬
fecto non statim ue

Expanded text:
te Oliveti in papilioillo loco contra quem Dominus ascendit adelos. Illo autem interfecto non statim ve
Abbreviated transcription (Latin):
que infi gura futurorum̃ tunc fiebant. & erat peccatum
non obseruare que p̃cipiebantur: ce unum solum ñ obser¬
uatum tunc dampnabat. nc̃ autẽ non est pectatum. quia
tunc exant p̃cepta ñ testimonia. Illud enim erat tempus
significandi. hoc mantfestandi. Ergo ip̃a scͥpitira quetc̃
fuit oꝑum exaccrir significantium. nunc testis est rerum sig¬
nificatarum. Et̃ quia tunc obseruabatur ad p̾muitiationẽ
unnc recitatur ad confirmationem. Ergo ñ manducare ari

Expanded text:
quae in figura futurorum tunc fiebant, et erat peccatum non observare quae praecipiebantur, et unum solum non observatum tunc damnabat. Nunc autem non est peccatum, quia tunc erant praecepta, nunc testimonia. Illud enim erat tempus sigfuit exactrix operum significantium. nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc obseruabatur ad praenuntiationem, nunc recitatur ad confirmationem. bouem et asi
Abbreviated transcription (Latin):
id est mͥ uita hic infuturo. hic ꝑfidem & spem. infuturo ꝑ
utiq est ꝑbona oꝑa. quod idẽ sea siniuere. id ẽ bene oꝑari
incarne: qd miruͤm uicletur cum incarne non habitet nͥ
peccatum: est micħ hic frucłus oꝑis. idẽ mͥ tam fructuo sum
ignoro qͣd eligam. mori scił an uiuere. Coartor enim uel
autem. Quasi. Nonsolum ignoro quid eligam de duobus¬
sed etiam cartor de¬
ge: idco ignoro. qr
coartor e duob icl ẽ

Expanded text:
id est mihi vita hic et in futuro: hic per fidem et spem, in futuro putique est per bona opera. Quia, id est sed, si vivere, id est bene operari in carne: quod mirum videtur, cum in carne non habitet nisi peccatum, est mihi fructus operis, id est mihi tam fructuosum ignoro quid eligam, mori scilicet an vivere. Coarctor enim vel autem. Quasi dicat: Non solum ignoro quid eligam de duobussed etiam coarctor : Ideo ignoro, quia co
Abbreviated transcription (Latin):
tent᷑ sic̃ uidi temptati st̃ & piert᷑. qr sic̃ illi moysi dethen¬
tes d̾m tẽptauert̾. ita hii detͣhentes apłõ dm temptant.
Dico ne cadat qd̾ ñ penitus aliqͥs sine casu sit. s tẽptatio
iͣ. peccati delectatio ñ app̾hendat uos
.i. nͨducat ratioem in ꝯsensũ. & omĩno
nulla sit in uob̃ tẽptatio nͥ humana .i.
los n aPPnͥde his sinc quib ista utta ñ agitur.
hendat nͥ¬
na. Hortat᷑ ut humana tẽptatio illos
app̃hendat ñ alia. humana enĩtẽpta¬
humana. tio ẽ ut in necessitate ł p̾ssura ñ diffi¬
uł humana tẽptatio ẽ. alit̾ saꝑe qm res se ħat. & cũ bone
liorib usq ad p̃dicende ꝯmunionis. & ꝯdendi scismatis ł
hesis saclegiũ ꝑuenire diabolica p̾sũptõ ẽ. in nullo añ ali¬
t̃ saꝑe qͣm res se ħat angłica ꝑfectio ẽ. Humaua gͥ tẽpta¬

Expanded text:
t, et perierunt, quia sicut illi Mosi detrahentes Deum tentaverunt, ita hi detrahentes Apostolo Deum tentant. Dico ne cadat, non quod penitus aliquis sine casu sit, sed tentatio, id est peccati delectatio, non apprehendat vos, id est non ducat rationem in consensum, et omnino nulla sit in vobis tentatie nisi humana, id est nisi de his sine quibus ista vita non agitur. hendat vs Hortatur, ut humana tentatio illos apprehendat non alia. Humana enim tentatio est, ut in necessitate, vel pressura non diffiVel humana tentatio est aliter sapere quam res se habeat cum bono lioribus usque ad praecidendae communionis, et condendi schismatis, vel haeresis sacrilegium pervenire, diabolica praesumptio est; in nullo autem aliter sapere quam res se habet, angelica perfectio est. Humana igitur tenta
Abbreviated transcription (Latin):
pharaonis. Horum
nomina ñ inuenit
bris. sed inapocri¬
fis: dequib hoc¬
sumitur. hii autẽ
restiterunt moy¬
iusq ad tercilim¬
id est corrupte rationis &e repbi oꝑibus semꝑ existentes cir¬
ca fidem. & miniqͣm inf̾ide sedultra scił post hec p̃sen¬
tia. ñ ꝑficient seducendo quia inbreui deficient suꝑati

Expanded text:
Pharaonis. Horum nomina non invenit bris, sed in apocryphis, de quibus hocsumitur. Hi autem restiterunt Moyusque ad tertiumid est corruptae rationis, et reprobi, operibus semper existentes, circa fidem, et nunquam in fide, sed ultra, scilicet post haec praesentia, non proficient, seducendo, quia in brevi deficient superati
Abbreviated transcription (Latin):
modiplura uenerabant᷑. Id̾o aũ dicit. in similitudi¬
nẽ hoĩs ⁊ uolucrũ. ⁊ quadrupedu. ⁊ serpentiũ. qr hon
simulachra diu̾sis tẽporib a romanis colebant᷑. Mos
enĩ fuit ab antiquo romanis adorare simulachra
hominũ. ut romuli. ious. ⁊ alioꝵi. ⁊ maxime ab adũe¬
tu eneȩ in italiam. Holuerũ uͦ ⁊ quadrupedu ⁊ serpen¬
tiũ simulachra coluer̃t. ex quo alexandria ab augto
Propter quod

Expanded text:
similitudinem hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium, quia horum simulacra diversis temporibus a Romanis colebantur. Mos enim fuit ab antiquo Romanis adorare simulacra hominum, ut Romuli, Jovis, et aliorum, et maxime ab adventu Aeneae in Italiam. Volucrum autem et quadrupedum, et serpentium simulacra coluerunt, ex quo Alexandria ab Augusto Propter qu
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtũ ad se p̾us in similitudinẽ imaginis corrupubilis
hoĩs .i. in imaginẽ esꝰ cui erat assimilata. pt᷑ea in simili¬
tudinẽ. imaginis uoluerũ. Eece maior hebitudo ⁊ ĩnqua¬
drupedũ. ⁊ deinde serpentiũ. Hdixit ad cumułi hebitu¬
dinis ostendenctu. Sic eñi cdi maiestatẽ ⁊ głam minuere
ut hoꝵ que minima ⁊ parua st̃ similitudui dĩ hono¬

Expanded text:
ntum ad se, prius, in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, id est in imaginem ejus cui erat assimilata. Et, postea, in similitudinem imaginis volucrum. Ecce major hebetudo! et, inde, quadrupedum, et deinde serpentium. August. Haec dixit ad cumulum hebetudinis ostendendum. Sic enim Dei majestatem et gloriam minuerunt, ut horum quae minima et parva s
Abbreviated transcription (Latin):
iiriã creatoris dĩ figm̃¬
ta ⁊ similitudines rerũ¬
deificauer̃t. traditi suñ
illudendi desideriis ear¬
nis. ñ ut illa gererent
q̃ nolebant. s ut illa ꝑ¬
ficerent q̃ desiderabãt.

Expanded text:
riam Creatoris Dei, figmenta et similitudines rerudeificaverunt, traditi sunt illudendi desideriis non ut illa gererent quae nolebant, sed ut illa ficerent quae desiderabant.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ex pecc̃o oritur. ñ solũ pecẽm. s ⁊ pena pecẽi ẽ. qr ds̾
iusto iudicio corpeccantis obnubilat. ut p̃cedentis pec¬
cari mi̾to etiã in alia cãdat. Qũẽ enĩ liberare noluit
am .i. qr cultũ ⁊ religionẽ dĩ imaginibr trãdider̃t. ds.
peccã lapsi st̃. Tradidit dico priꝰ in desideria cordis
paratũ erat ñ a dõ. ⁊ postea tradidit illos in immundi¬
ciam .i. in actum immundicie. ut actu ipso oꝑentur
turpitudinẽ tantã. ut afficiant corpora suaꝯtume.¬
liis qnͣtũ ad naturã .i. ut corpora naturalit repugnã¬
tia quãda ui applicarent.⁊ uitio aptiora facerent.

Expanded text:
d ex peccato oritur, non solum peccatum, sed et poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, am, et quia cultum et religionem Dei imaginibus tradiderunt, Deus peccata collapsi sunt. Tradidit, dico, prius in desideria cordis, paratum fuit, non a Deo, et post ea tradidit illos in immunditiam, id est in actum immunditiae, ut ipso actu operarentur turpitudinem tantam, ut afficiant corpora sua contumeliis, quantum ad naturam, id est ut corpora naturaliter repugnantia, quadam vi applicar
Abbreviated transcription (Latin):
tał. Corporalit̾ uͭ ñ debent seꝑari causa fornicatioĩs ex ꝯmu¬
ni ꝯsensu qd̾ int̾dum fit causa religionis. sacͣm̃talit̾ uͦ se¬
ꝑari ueq̃unt dum uiuu̾t. si plene legitime sint ꝑsone. &
attende qd t̾cium bonũ ꝯuigii drͣ sacram̃tum. ido ñ qr sit
ipm ꝯiugium. s qr eiꝰdẽ rei signũ ẽ .i. spu̾ał. & inseꝑabilis¬
ꝯiunctõnis xͥ & eccłie. His tͥb bonis excusatur coitus car¬
nał qui ẽ int̾ ꝯiuges. ita ut ł ñ sit pecc̃m. ł sit ueniale. Qñ
enim causa plis ꝯueniut᷑. tm̃ sic excusat᷑ ut ñ sit pecc̾m.
qn̾ uͦ causa concupiscentie sacsande & refrenande uemale
ẽ. Uñ augustinꝰ. Conuigał ꝯcubitꝰ gen̾andi grã culpã ñ¬

Expanded text:
ntalis. Corporaliter vero non debent separari, nisi ex communi consensu, quod interdum fit causa religionis; sacramentaliter vero separari nequeunt, dum vivunt, si plene legitimae sint personae. Et attende quod tertium bonum conjugii dicitur sacramentum, ideo non quia sit ipsum conjugium, sisti et Ecclesiae. His tribus bonis excusatur coitus carnalis, qui est inter conjuges, ita ut vel non sit peccatum vel sit veniale. Quando enim causa prolis conveniunt tantum, sic excusatur ut non sit peccatum, quando vero causa concupiscentiae satiandae et refrenandae, veniale est. Unde Augustinus: Conjugalis concubitus generandi gratia n
Abbreviated transcription (Latin):
sui corporis s uir. simiłr ce uir ñ ht potestatẽ sui corporis.
s mulier. uͣt cẽ qd̾ ñ filioꝵ ꝓcreandoꝵ. s infirmitatis ⁊ incon¬
tinentie causa expetit. łuie de matͥmonio łilla ñ s̾ alterutrum
negent. ne ꝑ hoc ineidant in dampnabiles corruptelas. Red¬
dere cnim debitum coniugale nuiliꝰ ẽ cͥminis. erige̾ aũ ultͣ
gen̾andi necessitatẽ culpe ueniał. fornicari aũ l mechari¬

Expanded text:
potestatem sui corporis, sed mulier. Ut etiam quod non filiorum procreandorum, sed infirmitatis et incontinentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est
Abbreviated transcription (Latin):
pam ꝑꝑ thori fidem uenialem. Item hoc qd̃ coniuigati uic¬
ti concupiscentia utunt᷑ inuicẽ ult necessitatẽ liberos ꝓ¬
cirandi. ponam in his ꝑ qͥb cotidie dicimꝰ dimitte nob̾
uehemens amator ꝓpͥe uxoris adult̾ ẽ. Contigit aũ se¬
qr fornicatio fugienda ẽ. s nub̾e licet. & hoc ẽ qd̾ ait. de
quib aũ sc̃psistis mͥ .i. de his que scͥpsistis mͥ hoc dico.
bonum ẽ homini ñ tangere mulierem. P ropt̾ formca

Expanded text:
pter thori fidem, venialem. Item, quod conjugati victi concupiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, ponam in his pro quibus quotidie dicimus: Dimitte nobis vehemens amator propriae uxoris, adulter est. Contingit autem sae. Quasi dicat: Fornicatio fugienda est, sed nubere licet. Et hoc est quod ait: De quibus autem scripsistis mihi, id est, de his quae scripsistis mihi. Hoc dico: Bonum est homini non tangere mulierem, propter fornica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas indiuidualem uite ꝯsuetudinẽ retinẽs. Hac au̾
sc̃ptione mat̾moniũ fideliũ ac legitimoꝵ tm̃ includit᷑
& ẽbona res conugiũ. Est enim tnũ de sacram̃tis eccłie
tantes qͣs xp̃c approbans. nuptiis int̾fuit. & eas miracło cõ¬
tͥmonii aũ efficiens causa ẽ consensꝰ naturał de p̾senti ꝑ u̾ba
crp̃ssus. scd̃m illud nicholai pape. Sufficiat solus scdm
leges eoꝵ ꝯsensꝰ. de quoꝵ ꝯiunctionib agit᷑. qui si solus in
nuptiis defui̾t. cet̾a cẽ cum ipõ coitu celebrata frustrantur.
c̃ ee illud. Non defloratio uirginitatis. s pactio ꝯiugalis

Expanded text:
lem vitae consuetudinem retinens. Hac autem descriptione matrimonium fidelium ac legitimorum tantum includitur, et est bona res conjugium. Est enim unum de sacramentis Ecclesiae, tantes, quas Christus approbans nuptiis interfuit, et eas miraculo com efficiens causa est consensus maritalis de praesenti per verba expressus, secundum illud Nicolai papae: Sufficiat solus secundum legem eorum consensus, de quorum conjunctionibus agitur. Qui si solus in nuptiis defuerit, caetera etiam cum ipso coitu celebrata frustrantur. etiam illud: Non defloratio virginitatis, sed pactio conjugalis
Abbreviated transcription (Latin):
plum eiꝰ. De quib aũ sẽpsistis mͥ. Occasione fornicatioĩs¬
lan¶E. tiasimꝑbarent. & sꝑnendas dicerent. qr ħ
ñ placuit coruithiis qui ñ oblectabant᷑ hac sententia. hoc
hic dicendum ẽ breuit̾ qͥd sit ꝯiugiũ. & q̃ sit efficiens cau
ꝑsone ad contrahendũ mat̾moniũ. & q̃ sint bona diugii
quib excũsat᷑ carnał contus. Couigiũ itaq siue mat̾mo

Expanded text:
eat. De quibus autem scripsistis mihi. Occasione fornicationisnuptias improbarent, et spernendas dicerent, quia hoc non placuit Corinthiis, qui non delectabantur hac sententia, hoc Hic dicendum est breviter quod sit conjugium, et quae sit efficiens causint personae ad contrahendum matrimonium, et quae sint bona conjugii quibus excusatur carnalis coitus. Conjugium utique, sive matrimo