comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& necessariis amicis. Et factũ est cum
introisset petrus. obuius ei cornelius
ꝓcidens ad pedes eius adorauit. Petrus
uͦ leuauit eũ dicens. Surge. & ego ipse
homo sum. E loquens cũ illo. intrauit
& inuenit multos qui conuenerant.
Dixitq ad illos. Uos scitis quomͦ abho¬
minatũ sit uiro uideo comungi aut
accedere ad alienigenã. s mͥ ostendit
d̃s neminẽ cõmunẽ aut ĩmundũ di¬
cere hominẽ.: ꝓpter quod sine dubita¬
tione ueni accersitus. Int̾rogo gͦ quã
ob causam accerfistis me. Et cornelius
ait. A nudius quarta die usq ad hãc
horam orans eram hora nona in do¬
mo mea. & ecce uir stetit ante me in
ueste candida. & ait. Corneli exaudita
ẽ oratio tua: & elemosine tue cõme¬
morate sunt in conspectu di. Mitte
gͦ in ioppẽ. & accersi symonẽ qui cog¬
nominatur petrus. hic hospitatur ĩ
uomo symonis coriarii iuxta mare.
Confestim gͥ misi ad te: & tu bene fe¬

Expanded text:
et necessariis amicis et factum est cum et necessariis amicis et factum est cum introisset Petrus obvius ei Cornelius et procidens ad pedes adoravit Petrus vero levavit eum dicens surge et ego ipse homo sum et loquens cum illo intravit et invenit multos qui convenerant dixitque ad illos vos scitis quomodo abominatum sit viro iudaeo coniungi aut accedere ad alienigenam et mihi ostendit Deus neminem communem aut inmundum dicere hominem propter quod sine dubitatione veni accersitus interrogo ergo quam ob causam accersistis me et Cornelius ait a nudius quartana die usque in hanc horam orans eram hora nona in domo mea et ecce vir stetit ante me in veste candida et ait Corneli exaudita est oratio tua et elemosynae tuae commemoratae sunt in conspergo in Ioppen et accersi Simonem qui cognominatur Petrus hic hospitatur in domo Simonis coriarii iuxta mare confestim igitur misi ad te et tu bene fe
Abbreviated transcription (Latin):
ret petrus quidnã esset uisio quã ui¬
disset: ecce uixi qui missi erant a corne¬
lio inquirentes domũ symonis assti¬
terunt ad ianuam. Et cũ uocassent.
int̾rogabant si symon qui cognomi¬
natur petrus illic haberet hospicium.
Petro autẽ cogitante de uisione: dixit
sp̃c ei. Ecce uiri tres querunt te. surge
itaq & descende & uade cum eis. nichil
dubitans quia ego misi illos. Descen¬
dens autẽ petrus ad uiros dixit. Ecce
ego sum quem queritis. Que causa est
ꝓpter quam uenistis: Qui dixerunt.
Cornelius centurio uir iustus & timẽs
dm̃ & testimoniũ bonũ habens ab ung¬
uersa gente iudeoꝵ. responsũ accepit
ab spũ scõ accersire te i domũ suã.
& audire uerba abs te. Introducens
igitur eos recepit hospicio. sequenti
autẽ die surgens ꝓfectus ẽ cũ eis: &
quidã ex fr̃ĩbus ab ioppe comitati st̃¬
eum. Altera autem die: introniit ce¬
saream. Cornelius autẽ expectabat il¬
los. conuocatis amicis & cognatis suis

Expanded text:
nam esset visio quam vidisset ecce viri qui missi erant a Cornelio inquirentes domum Simonis adstiterunt ad ianuam et cum vocassent interrogabant si Simon qui cognominatur Petrus illic haberet hospitium Petro autem cogitante de visione dixit Spiritus ei ecce viri tres quaerunt te surge itaque et descende et vade cdubitans: quia ego misi illos. Descendens autem Petrus ad viros, dixit: Ecce ego sum, quem quaeritis: quae causa est, propter quam venistis? Qui dixerunt: Cornelius centurio vir iustus et timens Deum et testimonium habens ab universa gente Iudaeorum responsum accepit ab angelo sancto accersire te in domum suam et audire verba abs te introducens igitur eos recepit hospitio sequenti autem die surgens profectus est cum eis et quidam ex fratribus ab Ioppe comitati seum altera autem die introivit Caesaream Cornelius vero expectabat illos convocatis cognatis suis
Abbreviated transcription (Latin):
his autem dieb suꝑuenert ab iheroso¬
limis ꝓphete antiochiã. & surgens unꝰ
ex eis nomine agab significabat per
sp̃m famẽ magnã futuram in uniu̾¬
so orbe t̾rarũ. que factaẽ sub claudio.
Discipuli autẽ ꝓut quis habebat ꝓpo¬

Expanded text:
is autem diebus supervenerunt ab Hierosolymis prophetae Antiochiam et surgens unus ex eis nomine Agabus significabat per Spiritum famem magnam futuram in universo orbe terrarum quae facta est sub Claudio discipuli autem prout quis habebat propo
Abbreviated transcription (Latin):
sessionem & semini eiꝰ post ipsũ. cum
ñ haberet filiũ. Nocutus ẽ autẽ d̾s qͥa
erit semen eius accola in terra aliena.
& seruituti eos subicient & male trac¬
tabunt annis quadringentis. Qẽ gen¬
tem cui seruierint.: iudicabo ego dĩx
ũs. & post hec eribunt & seruient mͥ
in loco isto. Et dedit illi testam̃tũ circũ¬
cisionis. & sic genuit ysaas. & circũci
dit eũ die octauo. & ysaac iacob. & iacob
ouodetĩ patriarchas. Q patriarche e¬
mulantes ioseph uendidert̃ in egipto.
& erat d̾s cũ eo: & eripuit eum ex om̃ibꝰ
tribulationib suis. & dedit ei gratiam
& sapientiã in conspectu pharaoniꝰ re-¬
gis egipti. & constituit eũ p̃positũ suꝑ
autẽ fames in uiuersam egiptũ & cha¬
naan. & tribulatio magna: & ñ inue¬
mebant cibos patres nr̃i. Cum audiss&e
autẽ iacob esse frumentũ in egipto
misit patres nr̃os primũ. & in scd̃o cog¬
nitus est ioseph a fr̃ib suis: & mani¬

Expanded text:
sessionem et semini eius post ipsum cum sessionem et semini eius post ipsum cum non haberet filium locutus est autem Deus quia erit semen eius accola in terra aliena et servituti eos subicient et male tractabunt eos annis quadringentis et gentem cui servierint iudicabo ego dixit Deus et post haec exibunt et deservient mihi in loco isto et dedit illi testamentum circumcisionis ob duodecim patriarchas et patriarchae aemulantes Ioseph vendiderunt in Aegyptum et erat Deus cum eo et eripuit eum ex omnibus tribulationibus eius et dedit ei gratiam et sapientiam in conspectu Pharaonis regis Aegypti et constituit eum praepositum super autem fames in universam Aegyptum et Chanaan et tribulatio magna et non inveniebant cibos patres nostri cum audisset autem Iacob esse frumentum in Aegypto misit patres nostros primum et in secundo cognitus est Ioseph a fratribus suis et mani
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Cõmouert̃ itaq plebem & senio¬
res & scribas. & concurrentes rapuer̃t
eũ & addixerunt in conciliũ: & statu¬
erunt testes falsos dicentes. Homoiste
ñ cessat loqui uerba aduersus locum
scm̃ & legem. Audiuimꝰ enim eũ dicñ¬
tem. qm̃ iħc nazarenus hic destruet
locũ istũ: & mutabit traditiones quã
tradidit nobis moyses. Et intuentes
eũ om̃s qui sedebant in concilio: uide¬
runt faciem eius tanqͣm faciẽ angeli.
Dixit autẽ princeps sacerdotũ. Si hec
ita se habent. Quiait. Uiri frẽs et
patres audite. Ds̃ głie apparuit patͥ
nt̃o abtaham cũ esset in mesopotamia.
priusqͣm moraretur in carrã. & dixit
ad illum. Exi de terra tua & de cogna¬
tione tua:. & ueni in t̾ram qm tibi mon¬
strauero. Tunc exiit de terra chaldeoꝵ
&e habitauit in carram. & inde postqͣm
mortuus ẽ pater eius trãstulit eum
in t̾ram in qua nc̃ uos habitatis. Et ñ
dedit illi hereditatem in ea. nec passũ
pedis. & reꝓmisit dare eam illi in pos¬

Expanded text:
t itaque plebem et seniores et scribas et concurrentes rapuerunt eum et adduxerunt in concilium et statuerunt testes falsos dicentes homo iste non cessat loqui verba adversus locum sanctum et legem audivimus enim eum dicentem quoniam Iesus Nazarenus hic destruet locum istum et mutabit traditiones quas tradidit nobis Moses et intuentes eum omnes qui sedebant in concilio viderunt faciem eius tamquam faciem angeli dixit autem princeps sacerdotum si haec ita se habent qui ait viri fratres patres audite Deus gloriae apparuit patri nostro Abraham cum esset in Mesopotamiam priusquam moraretur in Charram et dixit ad illum exi de terra tua et de cognatione tua et veni in terram quam tibi monstravero tunc exiit de terra Chaldeorum et habitavit in Charram et inde postquam mortuus est pater eius transtulit illum in terram istam in qua nunc vos habitatis et non dedit illi hereditatem in ea nec passum pedis et repromisit dare illi eam in pos
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq contradicitur. Cũ constituissẽt
autẽ illi diem: uenerunt ad eũ in
hospitiũ plures. Quib exponebat ce¬
stificans regnũ dei: suadensq eis
de iħu ex lege moysi & ꝓphetis. a ma¬
ne usq ad uesꝑm. Et quidã crede¬
bant his que dicebantur a paulo:¬
quidã uero ñ credebant. Cũq inuicẽ

Expanded text:
ituissent autem illi diem venerunt ad eum in hospitium plures quibus exponebat testificans regnum Dei suadensque eos de Iesu ex lege Mosi et prophetis a mane usque ad vesperam et quidam credebant his quae dicebantur quidam vero non credebant cumque i
Abbreviated transcription (Latin):
doceretis in nomine isto: & ecce reple¬
stis iherłm doctrina ur̃a. & uultis in¬
troducere suꝑ nos sanguinẽ homi¬
nis istius. Respondens autẽ petrus
& apłi. dixerunt. Obedire oportet d̃o
magis quã hominibꝰ. Ds̃ patrũ nr̃oꝵ
suscitauit iħm: quem uos int̾emistis
suspendentes in ligno. Hc̃ d̾s principẽ

Expanded text:
nomine isto: et ecce replestis Jerusalem doctrina vestra, et vultis inducere super nos sanguinem hominis istius. Respondens autem Petrus, et apostoli, dixerunt: Obedire oportet Deo magis quam hominibus. Deus patrum nostrorum suscitavit Jesum, quem vos interemistis, suspend
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ que uendebant: & ponebant ante
pedes apłoꝵ. Diuidebatur autẽ sin¬
głis: ꝓut cuiq opus erat. Ioseph aut̃
qui cognominatꝰ ẽ barsabas ab apłis.
qd̃ ẽ interp̃tatũ filius consolationis.
leuites. cyprius genere. cũ haberet a¬
grũ. uendidit illũ: &e attulit p̾ciũ
ce posuit ante pedes apłoꝵ. Uir aut̃
quidã nomine ananias cũ saphira
uxore sua uendidit agrũ. & frauda¬
uit de p̃cio agri conscia uxore sua: &
afferens partem qnͣdam. ad pedes apłoꝵ
posuit. Dixit autẽ petrus ad eũ. Cur
temptatut sathanas cortuũ. m̃tiri
te spũi scõ. & fraudare de p̃cio agri:

Expanded text:
t ante pedes apostolorum. Dividebatur autem singulis, prout cuique opus erat. Joseph autem qui cognominatus est Barsabas ab apostolis quod est interpretatum filius consolationis levites, Cyprius genere, cum haberet agrum vendidit illum et adtulit pretium et posuit ante pedes apostolorum vir autem quidam nomine Ananias cum Saffira uxore sua vendidit agrum et fraudavit de pretio agri conscia uxore sua et adferens partem quandam ad pedes apostolorum posuit dixit autem Petrus Anania cur temptavit Satanas cor tuum mentiri t
Abbreviated transcription (Latin):
mam. Hoc autẽ factũ est ꝑ biennũ ita
ut om̃s qui habitabant in asia audi¬
rent uerbũ dñi udei atq gentiles: uir¬
pauli. ita ut etiam suꝑ languidos de¬
ferrentur a corpore ipsius sudaria. uł
semicintiȩ: & recedebant ab eis languo¬
res. & sp̃c neqͣm egrediebant᷑. Tempta

Expanded text:
anni hoc autem factum est per biennium ita ut omnes qui habitabant in Asia audirent verbum Domini Iudaei atque gentiles virPauli ita ut etiam super languidos deferrentur a corpore eius sudaria vel semicintia et recedebant ab eis languores et spiritus nequam egrediebantur t
Abbreviated transcription (Latin):
eduxit isrł saluatorem iħm p̃dican¬
te ioħe ante faciem aduentꝰ eus baptis¬
mũ penitentiȩ om̃i ppło isrł. Cũ un¬
pleret autẽ ioħes cursũ suũ dicebat.
Quẽ me arbitramini esse ñ sũ ego:
s ecce uenit post me cuius ñ sũ dignus
calciam̃ta pedum soluere. Hiri frẽs fi.¬
lii generis abraham & qui in uob̃ timẽt

Expanded text:
alvatorem Iesum praedicante Iohanne ante faciem adventus eius baptismum paenitentiae omni populo Israhel cum impleret autem Iohannes cursum suum dicebat quem me arbitramini esse non sum ego sed ecce venit post me cuius non sum dignus calciamenta pedum solvere viri fratres filii
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ paralitici & claudi: curati sũt.
factũ ẽ ergo magnũ gaudiũ: in illa
ciuitate. Uir autẽ quidã nomine sy¬
mon qui ante fuerat in cuutate ma¬
gus seducens gentem samariȩ dicens
se esse aliquem magnũ. cui assculta a¬
bant om̃s aminimo usq ad maximũ
dicentes: hic ẽ uirtus dei que uocat᷑
magna. Attendebant autẽ eũ: ꝓpter

Expanded text:
claudi curati sunt factum est ergo magnum gaudium in illa civitate vir autem quidam nomine Simon qui ante fuerat in civitate magus seducens gentem Samariae dicens esse se aliquem magnum cui auscultabant omnes a minimo usque ad maximum dicentes hic est virtus Dei quae vocatur Magn
Abbreviated transcription (Latin):
qui fugerint. & ñ concdudes reliquos
enis in die tribulationis: qm̃ iuxta est
dies dm̃ suꝑ om̃s gentes. Sicut fecisti fi¬
et tibi: retributionem tuã couertet in
caput tuũ. Quomͦ enim bibistis super
montẽ scm̃ meñ. bibent om̃s gentes ui¬
giter. & bibent & absorbebunt. & erũt
quasi ñ sint: & in monte syon erit sal¬
uatio. Et erit sc̃s: & possidebit domus
ia cob eos qui se possederant. Et erit do¬
mus iacobignis: & domꝰ ioseph flãma
& domꝰ esau stipula: & succendent᷑ in eis
mus esau: quia dñs locutus ẽ. Ee heredi¬
tabunt hi qui ad austrũ montẽ esau: &
qui in campesttib philistiim. & possid̾e¬
bunt regionem effraim. & regionẽ sa¬
mariȩ: & beniamin possidebit galaad.
& trans migratio exercitus huiꝰ filioꝵ istł.
omĩa chananeoꝵ usq ad sareptbam. et
transmnigratio iherłm que in bosforo est.
possidebit ciuitates austri. Et ascendẽt

Expanded text:
n concludes reliquos ejus in die tribulationis. Quoniam juxta est dies Domini super omnes gentes, sicut fecisti, fiet tibi: retributionem tuam convertet in caput tuum. Quomodo enim bibisti  Al. bibistis super montem sanctum meum, bibent omnes gentes jugiter et bibent et absorbent et erunt quasi non sint et in monte Sion erit salvatio et erit sanctus et possidebit domus Iacob eos qui se possederant et erit domus Iacob ignis et domus Ioseph flamma et domus Esau stipula et succendentur in eis mus Esau, quia Dominus locutus est. Et haereditabunt hi qui ad austrum sunt, montem Esau, et qui in campestribus Philisthim: Et possidebunt regionem Ephraim et regionem Samariae et Beniamin possidebit Galaad et transmigratio exercitus huius filiorum Israhel omnia Chananeorum usque ad Saraptham et transmigratio Hierusalem quae in Bosforo est possidebit civitates austri et ascendent
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad t̾minũ emisert̃ te. Om̃s uiri fe¬
oeris tui illuser̃t tibi: inualuert̃ aduer¬
sũ te uiri pacis tuȩ. Qui comedunt te¬
cũ. ponent insidias subterte: ñ ẽ pru¬
dentia in eo. Numqͥd ñ in die illa dicit
oñs ꝑdam sapientes de idumea: & pru¬
dentiam de monte esau: & timebũt
fortes tui meridie: ut intereat uir de
monte esau. Propt̾ interfectionẽ. & ꝓp¬
ter iniquitatẽ in frẽm tuũ iacob: ope¬
riet te confusio. & ꝑibis in eternũ. In
die cũ stares aduersuᷤꝰ eũ. qn capiebant
ex eis. Et ñ despicies in dic frĩs tui in die
peregrinationis eius. & ñ letaberis suꝑ
filios iude. in die ꝑditionis eoꝵ. & non
magnificabis os tuũ. in die angustiȩ:

Expanded text:
 emiserunt te: omnes viri foederis tui illuserunt tibi, invaluerunt adversum te viri pacis tuae: Qui comedunt tecum, ponent insidias subter te: non est prudentia in eo. Numquid non in die illa, dicit Dominus: perdam sapientes de Idumaea, et prudentiam de monte Esau? Et timebunt fortes tui a meridie, ut intereat vir de monte Esau. Propter interfectionem, et propter iniquitatem in fratrem tuum Jacob, operiet te confusio, et peribis in aeternum. In die cum stares adversus, quando capiebant ex eis. Et non despicies in die fratris tui, in die peregrinationis ejus: Et non laetaberis super filios Juda in die perditionis eorum: et non magnificabis os tuum
Abbreviated transcription (Latin):
ichea de morasthi coheres xp̃i.
uastationẽ annuntiat filiȩ la¬
tronis: & obsidionem ponit con¬
traeam. quia maxillam ꝑcusserit iudi¬

Expanded text:
ICHAEAS, de Morasthi, cohaeres Christi, vastationem annuntiat filiae latronis, et obsidionem ponit contra eam: quia maxillam percusserit judi
Abbreviated transcription (Latin):
lectam: & descendit ignis a deo de ce¬
lo. & deuorauit eos. Et diabolus qui
seducebat eos missus ẽ in stagnũ ig¬
nis ie sulphuris: ubi &e bestia & pseu¬
uopphete cruciabunt᷑ die ac nocte in

Expanded text:
Et descendit ignis de coelo, et devoravit eos. Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, ubi et bestia et pseudoprophetes cruciabuntur die ac nocte in
Abbreviated transcription (Latin):
mille. & misit eũ in abissũ. & clausit
& signauit suꝑ eũ. ut ñ seducat am
plius gentes donec consument᷑ mille
anni: & post hec oportet illũ solui mo¬
uico tempore. Et uidi sedes & sedert̃
suꝑ eas: & iudiciũ datũ est illis. & am¬
mas decollatoꝵ ꝓpter testimoniũ iħu.
& ꝓpt̃ uerbũ dei. Et qui ñ ad orauert̃
bestiam neq imaginẽ eius. nec acce¬
perunt caracterẽ enus infrontibꝰ aut
in manib suis: & uixerunt & regna¬
uert̃ cũ xp̃o mille annis. Ceteri mor¬
tuoꝵ ñ iuxerunt: donec consument᷑
mille anni. Hec ẽ resurrectio prima. xxi¬
Beatus & sc̃s qui habet partem in re-
surrectione prima. in his scd̃a mors
ũ habet potestatẽ. s erunt sacerdotes
dei & xp̃i: et regnabunt cũ eo mille
annis. Et cũ consumati fuerint mil¬
le anni. soluetur sathanas de carcere
suo: & exibit et seducet gentes. que
sunt suꝑ quatuor angulos terre gog
ce magog. & congregabit eos in p̃ltũ:
quoꝵ numerus ẽ sicut arena maris.

Expanded text:
misit illum in abyssum et clausit et signauit super eum, at non seduceret iam gentes, donec finiantur mille anni; post haec oportet eum solui breui tempore.. et uidi sedes et sedentes super eas, et iudicium datum est. et animas decollatorum propter testimonium Iesu et propter verbum Dei et qui non adoraverunt bestiam neque imaginem eius nec acceperunt caracterem in frontibus aut in manibus suis et vixerunt et regnaverunt cum Christo mille annis ceteri mortuorum non vixerunt donec consummentur mille anni haec est resurrectio prima beatus et sanctus qui hsurrectione prima: in his secunda mors non habet potestatem: sed erunt sacerdotes Dei et Christi, et regnabunt cum illo mille annis. Et cum consummati fuerint mille anni, solvetur Satanas de carcere suo, et exibit, et seducet gentes, quae sunt super quatuor angulos terrae, Gog, et Magog, et congregabit eos in praelium, quorum numer
Abbreviated transcription (Latin):
ri & manducare de ydolotitis. Et
dedi illitempꝰ ut penitentiã ageret:
& ñ uult peniteri a fornicatione sua.
Ecce mitto eam in lectũ. & qui me¬
chantur cũ ea in tribulatione ma¬
xima erunt. nisi penitentiã egerĩt
aboperib suis: & filios eius inter¬
ficiam in mortẽ. & scient om̃s eccłie
quia ego sũ scrutaus renes & corda:
bis autẽ dico ceteris: qui thiathire
estis. Quicũq ñhabent doctrinam
hanc. qui ñ cognouert̃ altitudines
sathane quẽ admodũ dicunt. ñ mittã
suꝑ uos aliud pondus. Tamen id qd̃
habetis: tenete donec ueniam. Et qͥ
uicerit & custodierit usq in finẽ o¬
pera mea dabo illi potestatẽ suꝑ gen¬
tes & reget eas in uirga ferrea. & tan¬
quã uas figuli confringent᷑: sicut

Expanded text:
manducare de idolothytis. Et dedi illi tempus ut poenitentiam ageret: et non vult poenitere a fornicatione sua. Ecce mitto eam in lectum: et qui moechatur cum ea, in tribulatione maxima, nisi poenitentiam egerit ab operibus suis: et filios ejus interficiam in mortem, et scient omnes Ecclesiae, quia ego sum scrutans renes bis autem dico ceteris qui Thyatirae estis quicumque non habent doctrinam hanc qui non cognoverunt altitudines Satanae quemadmodum dicunt non mittam super vos aliud pondus tamen id quod habetis tenete donec veniam et qui vicerit et qui custodierit usque in finem opera mea dabo illi potestatem super gentes et reget illas in virga ferrea tamquam vas figuli confringentur sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Et udi celũ aꝑtũ & ecce equuis albus
& qui sedebat suꝑ eũ uocabatur fide¬
lis & uerax: & iusticia iudicat & ptig¬
nat. Oculi autẽ eius sicut flãma ig¬
nis. & incapite eius diademata mul¬
ta. habens nomen scriptũ qd̃ nemo
nouit nisi ipse: & uestitus erat uestẽ
asꝑsam sanguine. ce uocabat᷑ nom̃
eius uerbũ dei: e exercitus qui sunt
in celo sequebant᷑ eũ in equris albis.
uestiti bissinũ albũ mundũ. Et de
ore eius ꝓcedit gladius acutus. ut in
ipsoꝑcutiat gentes. & ipse reget eas
in uirga ferrea. & ipse calcat torcular
uini furoris ire dei om̃ipotentĩ: et
habet in uestimento & in femore suo
scriptã rex regũ & dñs dñantium.

Expanded text:
t ecce equus albus, et qui sedebat super eum, vocabatur Fidelis, et Verax: et cum justitia judicat, et pugnat. Oculi autem ejus sicut flamma ignis, et in capite ejus diademata multa, habens nomen scriptum, quod nemo novit nisi ipse. Et vestitus erat veste aspersa sanguine: et vocatur nomen ejus, Verbin celo: sequebantur eum in equis albis vestiti bissinum album mundum et de ore ipsius procedebat gladius acutus: et in ipso percutit gentes: et ipse reget eos in virga ferrea. Et ipse calcat torcular vini furoris ire Dei omnipotentis: et habet in vestimento et in femore suo scriptum: Rex Regum et Dominus dominantium.
Abbreviated transcription (Latin):
cruitas ñ eget sole neq luna: ut luce¬
ant inea. nam claritas dei illumina¬
bit eam: & lucerna eius ẽ agnus. Et
ambulabunt gentes in lumine eius.
& reges terre afferent głiam suam et
honorẽ in illam. & porte eius ñ clau¬
dentur ꝑ diem: noxenim ñerit illic
& afferent głiam & honorẽ gentiũ ĩ
illam. Nec intrabit in eam aliquid co¬
inquinatũ faciens abhominationẽ
& mendaciũ: nisi qui scripti sunt ĩ
libro uite agni. Et ostendit mͥ fluui¬
um aque uite splendidũ. tanquã cri¬
stallũ. ꝓcedentẽ de sede agni in me¬
dio platee enus. & exutraq parte flu

Expanded text:
itas non eget sole, neque luna, ut luceant in ea. Nam claritas Dei illuminavit eam, et lucerna ejus est Agnus. Et ambulabunt gentes in lumine ejus: et reges terrae afferent gloriam suam et honorem in illam. Et portae ejus non claudentur per diem nox enim non erit illic et adferent gloriam et honorem gentium in illam nec intrabit in ea aliquid coinquinatum et faciens abominationem et mendacium nisi qui scripti sunt in libro vitae agni et ostendit mihi fluvium aquae vitae splendidum tamquam cristallum procedentem de sede Dei et agni in medio plate
Abbreviated transcription (Latin):
riũ euuangłii. ꝓ quo legatione fungor
tet me loqtu. It autẽ & uos sciatis que
circa me sunt. quid agam. omĩa nota uo
u bis tichicus faciet catissimꝰ frater. & fide

Expanded text:
rium Evangelii; pro quo legatione fungor tet me, loqui. Ut autem et vos sciatis quae circa me sunt, quid agam, omnia vobis nota faciet Tychicus, charissimus frater, et fide
Abbreviated transcription (Latin):
endũ autẽ qm̃ niniuẽ in nr̃a lingua de
hebreo spetiosam sonat. Speciosus aut̃
mundus hic dicitur. Unde & apud gre¬
cos kosmos ab ornatu nom̃ accepit. et¬
quicquid ñc aduersus ninuiẽ dicitur.
de mundo figuralit̾ p̃dicari. Quam ob
graue onus. &ͦe qd̃ eam aduersus quã ꝓphe¬
tat᷑ p̃mat. nec sinat eleuari ceruicẽ. Si¬
mulq hoc attendendũ qd̃ hec ipsa uel
assũptio uel onis uel pondus ꝓphete rii¬
sio sit. Non enim loquit᷑ in eketaci. ut
montanꝰ & priscilla maximillaq deli¬
rant: s qd̃ ꝓphetat liber ẽ usionis intel¬
ligentis itniuersa que loquitur. & pon¬
dus hostiũ facientis suo ppło uisionẽ. De
consu̾matione utiq mundi scdm̃ ana¬
toten. in consolationẽ scõꝵ ꝓphetia texi¬
tur: ut quecũq in mundo uident qͣsi
p̃tereuntia & caduca contemnãt. & p̃pa¬
rent se adiudicii diem: ubi ultor ad¬
uersũ uiros assirios futurus ẽ dñ.

Expanded text:
niam Ninive in nostra lingua de Hebraeo speciosam sonat: speciosus autem mundus hic dicitur: unde et apud Graecos κόσμος ab ornatu nomen accepit quidquid nunc adversum Niniven dicitur, de mundo figuraliter praedicari. Quam ob grave onus: eo quod eam adversus quam videtur, premat, nec sinat elevare cervicem. mul et hoc attendendum quod haec ipsa vel assumptio, vel onus, vel pondus, prophetae visio sit. Non enim loquitur in ἐκστάσει, ut Montanus et Prisca Maximillaque delirant; sed quod prophetat, liber est visionis intelligentis universa quae loquitur, et pondus hostium facientis in suo populo visionem. De consummatione itaque mundi secun in consolationem sanctorum prophetia texitur: ut quaecumque in mundo vident, quasi praetereuntia et caduca contemnant, et praeparent se ad judicii diem, ubi ultor adversus veros Assyrios futurus Domin
Abbreviated transcription (Latin):
Iam enim decem trib ab assiriis cdactȩ
fucrant incaptiuitatẽ sub ezechia re¬
ge uida: sub quo ettam nunc in conso¬
latione ppłi transmigͣnti. aduersũ ni¬
niuẽ uisio cernitur. Nec erat parua cõ¬
solatio tam his qui iam assiriis seruie¬
bant. quã reliquis qui sub erechia de tͥ¬
bu iuda & beniamin ab isdem hostib

Expanded text:
am enim decem tribus ab Assyriis deductae fuerant in captivitatem sub Ezechia, rege Juda, sub quo etiam nunc in consolationem populi transmigrati, adversum Niniven visio cernitur. Nec erat parva consolatio, tam his qui jam Assyriis serviebant, quam reliquis, qui sub Ezechia de tribu Juda et Benjamin ab iisdem hostib
Abbreviated transcription (Latin):
tum regis assirioꝵ. qui po¬
pulũ isrł captiuũ in sua re¬
gione transtulerat fuisse:
hebreorũ traditio confir¬
mat. Sĩquidem infinem huiꝰ lectionĩ
p̃dicti regis aduentũ idem ꝓpheta an¬
nuntiare monstrat᷑. S cũ habitatores
niniue iona iuteritũ ciuitatis p̃dicen¬
de. ne diuina ira denuntiatũ interitũ
sustinerent. peccatoꝵ & impietatis pe¬
nitentiam egissent: accepta di miscdia
grauiorib se criminib impingere ce

Expanded text:
tum regis Assyriorum, qui populum Israel captivum in suam regionem transtulerat, fuisse, Hebraeorum traditio confirmat. Siquidem in fine hujus lectionis praedicti regis adventum idem Propheta annunciare monstratur. Sed quum habitatores Ninivae, Jona interitum civitatis praedicante, ne divina ira denunciatum interitum sustinerent, peccatorum et impietatis poenitentiam egissent, accepta Dei misericordia gravioribus se criminibus implicuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
carnis curã ne feceritis in desideriis. In¬
firmũ autẽ in fide assumite: ñ in dis¬
ceptationib cogitationũ. Alius enim:
credit manducare se om̃a. Qui autẽ
infirmus ẽ: olus manducet. Isqui man¬
ducat: ñ manducantẽ ñ sꝑnat. Et qͥ

Expanded text:
carnis curam ne feceritis in desideriis. Infirmum autem in fidem adsumite, non in disceptationibus cogitationum. alius enim credit manducare omnia: qui autem. infirmus est, holera manducet. is qui manducat non manducantem non spernat:
Abbreviated transcription (Latin):
tauerint simulachra. Utrosq etiã simi¬
liter uenian consecutos. eqͣles esse ueris¬
sima ratione demonstrat: p̃sertim cum
in eadem lege p̃dictũ. & udeos & gentes
ad xp̃i fidem uocandos ostendit. Quam¬
obrem uicissim eos humilians ̃ ad pacẽ
ce concordiam cohortat yt. ũro ir. ł¬
omani sunt partis ithaliȩ. Hi p̃¬
uenti sunt a falsis apłis. & sub

Expanded text:
ulacra: utrosque etiam, similiter veniam consecutos, aequales esse veracissima ratione demonstrat, praesertim cum in eadem lege praedictum et Judaeos et gentes ad Christi fidem vocandos esse ostendat; quamobrem vicissim eos humilians, ad pacem et concordiam cohortatur. omani sunt partis Italiae. Hi praeventi sunt a falsis apostolis, et sub
Abbreviated transcription (Latin):
telligent. Propt̃ qd̾ & impediebar plu¬
rimũ. uenire aduos. Nc̃ uͦ ulteriꝰ lo¬
cũ ñ habens in his regionib cupidita¬
tem autẽ habens ueniendi ad uos. ex
multis iam p̾cedentib annis. cũ in hi¬
spamã ꝓficisci cepero. spero qd̾ p̃terienꝰ

Expanded text:
telligent. Propter quod impediebar plurimum venire ad vos. Nunc autem ulterius locum non habens in his regionibus, cupiditatem autem habens veniendi ad vos ex multis jam praecedentibus annis, cum in Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
iustus autẽ ex fide uiuit. Reuelabitur
enim ira dĩ de celo suꝑ omnẽ impietatẽ
& iniusticiã hominũ: eoꝵ qui ueritatem
dei in iniusticia detinent: quia qd̃ no¬
tum ẽ łi. manifestũ ẽ in illis. Ds̃ enim
illis reuelauit. Inuisibilia enim ipsius:
a creatura mundi ꝑ ea que facta sunt in-¬
tellecta conspiciunt᷑. Sẽpiterna qͦ uirtꝰ

Expanded text:
it. Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem et injustitiam hominum eorum qui veritatem Dei in injustitia detinent: quia quod notum est 5 Dei, manifestum est in illis. Deus enim illis revelavit. Invisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque
Abbreviated transcription (Latin):
sperũ iter habeam in uoluntate dĩ ueni¬
endi aduos. Desidero enim uidere uos:
ut aliqtud imꝑtiar gr̃e uobis spiritalis
ad confirmandosuos id est simul conso¬
lari in uobis ꝑ eam que inuict̃ est fidẽ
urãm arq meam. Nolo autẽ ignorare
uos fr̃es quia sepe ꝓposui uenire ad uos.
& ꝓhibitus sũ usq adhuc: ut aliquẽ fruc¬
tũ habeam & intiobis sicut & in ceteris

Expanded text:
habeam in voluntate Dei veniendi ad vos desidero enim videre vos ut aliquid inpertiar gratiae vobis spiritalis ad confirmandos vos id est simul consolari in vobis per eam quae invicem est fidem vestram atque meam nolo autem vos ignorare fratres quia saepe proposui venire ad vos et prohibitus sum usque adhuc ut aliquem fruct
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui saluati fuerint ad gentes. mma¬
ri. in affrica. in lidia. tenentes sagittã:
in ithaliam. & greciam ad insulas lon¬
ge. ad eos qui ñ audiert̃ de me. & ñ ui¬
uerunt głiam meã: & annuntiabunt
in equis &e in quadrigis. & in lecticis.
&e in mulis. & in carriicis: ad montem
inferant filii isrł munꝰ in uase mun¬

Expanded text:
is qui salvati fuerint, ad gentes in mare, in Africam, et in Lydiam tendentes sagittam: in Italiam et Graeciam, ad insulas longe, ad eos, qui non audierunt de me, et non viderunt gloriam meam. Et annuntiabunt in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis, et in carrucis, ad montem inferant filii Isr
Abbreviated transcription (Latin):
& ne ultra memineris iniquitatis nr̃e. Eo¬
ce respice: ppłs tuus om̃s nos. Ciuitas sc̃a
tua facta ẽ deserta. Syon deserta facta ẽ
facta ẽ in exustione ignis: & om̃ia deside¬
rabilia nr̃a uersa sunt in ruinas. Nũquid
suꝑ his continebis te dñe: Tacebis & affli¬
ges nos uehement̃: Quesiert̃ me qui an¬
te ñ int̾rogabant: inuenert̃ qui ñ quesi
erunt me. Dixi. Ecce ego. ecce ego: ad gentẽ
que ñ inuocabat nomen meũ. Expandi
manꝰ meas tota die ad ppłm incredulũ:
qui graditur in uia ñ bona. post cogitati¬
ones suas. ppłs qui ad iracundiã ꝓuocat
me: ante faciem meã semꝑ. Qui ĩmo¬
lant in hortis : & sacrificant suꝑ lateres.
Qui habitant in sepulchris: & in delu¬
bris idoloꝵ dormiunt. Qiti comectunt

Expanded text:
emineris iniquitatis ecce respice populus tuus omnes nos civitas sancti tui facta est deserta Sion deserta facta estfacta est in exustionem ignis et omnia desiderabilia nostra versa sunt in ruinas numquid super his continebis te Domine tacebis et adfliges nos vehementer quaesierunt me qui ante non inerunt me. Dixi: Ecce ego, Ecce ego ad gentem, quae non invocabat nomen meum. Expandi manus meas tota die ad populum incredulum, qui graditur in via non bona post cogitatiPopulus, qui ad iracundiam prouocat me ante faciem meam semper: qui immolant in hortis et sacrificant super lateres: qui habitant in sepulchris et in delubris idolorum dormiunt. Et post
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i uobiscã. Salutat uos timotheus
ad iutor meus: & lucas. & iason. & sosi¬
pater. cognati mei. Saluto uos ego ter¬
tius: qui scripsi hanc epłam in dño.
Salutat uos gauis hospes meus: &
uniuerse eccłie. Salutat uos erastus.
arcarius ciuitatis: & quartꝰ frat̃. Gr̃a¬

Expanded text:
i vobiscum salutat vos Timotheus adiutor meus et Lucius et Iason et Sosipater cognati mei saluto vos ego Tertius qui scripsi epistulam in Domino salutat vos Gaius hospes meus et universae ecclesiae salutat vos Erastus arcarius civitatis et Quartus frater
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd egissent boni aut mali: ut scd̃m
electionẽ ꝓpositũ dĩ maneret. ñ ex oꝑi Xxx¬
bus. s ex uocante dictũ est ei. quia ma¬
ior seruiet minori. sicut scriptũ ẽ. ia¬
cob dilexi: esati autẽ odio habui. Quid
gͦ dicemus : Nũquid iniquitas apud
om̃: Absit. Moysi erim dicit. ¶isere¬
bor cuiꝰ misereor: & miscdiam p̾stabo¬

Expanded text:
bonum aut malum ut secundum electionem propositum Dei maneret non ex operibus sed ex vocante dictum est ei quia maior serviet minori sicut scriptum est Iacob dilexi Esau autem odio habui quid ergo dicemus numquid iniquitas apud m absit Mosi enim dicit miserebor cuius misereor
Abbreviated transcription (Latin):
Dico. absit. Alioquin quomͦ iudicabit d̾̃s¬
hc̃ mundũ: Sienim ueritas dĩ in meo
m̃datio habundauit in głiam ipsius:
quid adhuc &e ego tanqͣm pectator iudi¬
cor: Q̾ ñ sicut blasphemamur. & sicut
aiunt nos quidam dicere. faciamꝰ mala
ut ueniant bona. quoꝵ damnatio iusta
ẽ. Quid igitur: Precellimus eos: Neqͣ¬
quã. Causati enĩ sumꝰ udeos & grecos om¬
nes sub peccato esse. sicut scriptã ẽ. quia
ñ ẽ iuistus quisqͣm: ñ ẽ intelligens. ñ est
requirens dm̃. Om̃s declinauert̃ simul¬

Expanded text:
 alioquin quomodo iudicabit Deus mundum si enim veritas Dei in meo mendacio abundavit in gloriam ipsius quid adhuc et ego tamquam peccator iudicor et non sicut blasphemamur et sicut aiunt nos quidam dicere faciamus mala ut veniant bona quorum damnatio iusta est quid igitur praecellimus eos nequaquam causati enim sumus Iudaeos et Graecos omnes sub peccato esse sicut scriptum est quia non est iustus quisquam non est intellegens non est requirens Deum omnes declina
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c scdm carnẽ qui ẽ suꝑ omĩa d̾s bene¬
oictus in scła amen. Non autẽ qd̃ exci¬
derit uerbũ di. Non enĩom̃s qui ex isrł
hi sunt isrłite: neq quia semen st̃ abra¬
he. om̃s filii. s in ysaac uocabitur tͥ se¬
men. id est ñ qui filii carnis hi filii di: xxix
s qui filii sunt ꝓmissionis. hi estiman¬
tur in semine. ꝓmissionis enĩ uerbũ¬

Expanded text:
cundum carnem qui est super omnia Deus benedictus in saecula amen non autem quod exciderit verbum Dei non enim omnes qui ex Israhel hii sunt Israhel neque quia semen sunt Abrahae omnes filii sed in Isaac vocabitur tibi semen id est non qui filii carnis hii filii Dei sed qui filii sunt promissionis aestimantur in semine
Abbreviated transcription (Latin):
tas filios nos faciat esse scõꝵ. Deniq esau
& ifmahel cũ ex abrahe stirꝑe sunt: mi¬
nue tam̃ in filios reputant᷑. His ergo¬
talit̾ alt̾cantib apłs se mediũ int̃ponenꝰ.
ita partiũ dirimit questiones: ut neutrũ
eoꝵ sua iusticia salutẽ meruisse confirma¬
ret. ambos uͦ ppłos & scient̾ & gͣuit̃ deliqͥs¬

Expanded text:
tas filios vos faciat esse sanctorum. Denique Esau tas filios vos faciat esse sanctorum. Denique Esau et Ismael, cum ex Abrahae stirpe sint, minime in filios reputantur. His taliter altercantibus Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse ostendat; ambos vero populos et sciente et graviter deliquis
Abbreviated transcription (Latin):
sarioꝵ dño cantaueratis: simulachra uob̃
fieri poposcistis. Illis oculis ueneranda qͥ¬
bus dm̃ mnube uł igne conspicere sole¬
batis: simulachra intuebamini. Danna
qͦ uobis fastidio fuit. & semꝑ in deserco
contradñm murmurastis. ad egiptũ
unde uos manu ualida eiecerat redire
cupientes. Quid plura: Ita patres ur̃i
crebra ꝓuocatione dñm irritauert̃ ut
om̃s in heremo morerent᷑: nec plus ex se¬
norib eoꝵ qm duo homines t̾ram repinis¬
sionis intrarent. S quid antiqͣ replicamꝰ:
cũ etiam sulla minime fetissetis. de boc
solo uos nemo dignos uenia iudicaret qd̾¬
missũ. ñ solum susciꝑe noluistis. s etiam
morte pessima ꝑemistis. Quem nos ut
s ignorantie deputandũ. Qui enimag¬
nitũ ilico sequimur. olim utiq sequere¬
mur: si antea cognouissemꝰ. Sic autẽ uos
de generis nobilitate iactatis: quasi ñ mo¬
rũ imitatio magis qͣm carnalis natiui¬

Expanded text:
sariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis sariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri 3 poposcistis. Illis oculis quibus venerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis, simulacra intuebamini. Manna quoque vobis fastidio fuit, et semper in deserto contra Dominum murmurastis: ad Aegyptum, unde vos manu valida ejecerat, redire cupiecreba provocatione Dominum irritaverunt, ut omnes in eremo morerentur, nec plures ex senioribus eorum quam duo homines terram promissionis intrarent. Sed quid antiqua replicamus, cum etiam, si illa minime fecissetis, de hoc solo vos nemo dignos veniae judicaret qromissum, non solum suscipere noluistis, sed etiam morte pessima peremistis? Quem ut nos sed ignorantiae deputandum. Qui enim cognitum illico sequimur, olim utique sequeremur, si antea cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi non morum imitatio magis quam carnalis nativi
Abbreviated transcription (Latin):
Atq ut cetera eius circa uos ĩmensa bene¬
ficia taceamꝰ: nos soli digni fuimꝰ dĩ legẽ
acciꝑe. & uocẽ di loquentis audire: eiusq
cognoscere uoluntatẽ. in qua lege nob̃
nisse testatus ẽ dicens. ñ ueni nisi ad oueꝰ
que periert̃ domus istł. cũ uos canes po¬
tius qͣm homines appellauerit. Equũ ne
gͦ ẽ ut hodie idola deserentes quib ab
mitio deseruistis nob̃ cõparemini. & ñ
potius in ꝓselitoꝵ locũ ex legis auctorita¬
te & consuetudine deputemini: Q hoc
ipsũ ñ merebamini: nisi quia larga dei
semꝑ clementia uoluit uos ad nr̃am imi
tationẽ admitt̾e. Gentes etiam e contͣrio
respondebant. Quanto enĩ maiora er¬
ga uos dĩ beneficia narraueritis: tanto
maioris uoscriminis reos esse monstra¬
bitis. Semꝑ enĩ his om̃ib extitistis ingͣti.
Nam ipsis pedib quib aridũ mare tran¬
sistis. ludebatis ante idola que fecistis. et
ipso ore quo pauloante ob necem aduer¬

Expanded text:
Atque ut caetera ejus circa nos immensa beneAtque ut caetera ejus circa nos immensa beneficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, vocem Dei loquentis audire , ejusque cognoscere voluntatem. In qua lege nobis nisse testatus est, dicens: Non veni nisi ad oves, quae perierunt, domus Irael , cum vos canes potius quam homines appellaverit. Aequum ne ergo est ut hodie idola deserentes, qui bus ab initio deservistis, nobis comparemini, et non potius in proselytorum loco ex legis auctoritate et consuetudine deputemini; et hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga Dei semper clementia voluit vos ad ntationem admittere. Gentes etiam econtrario respondebant: Quanto enim majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis reos esse monstrabitis. Semper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paulo ante ob necem adver
Abbreviated transcription (Latin):
mũ laudati sunt imitatores facti esse
dicuntur. sicut ipse ait. & uos fr̃es imi¬
tatores facti estis eccłiarũ dĩ que sunt
in iudea: eadem enim passi estis & uos
acontribulib ur̃is. que & illi a iuders.
Apud ipsos quoq hebreos eadem cõme¬
morat dicens. nam & uinctis compassi
estis: & rapinam bonorum ur̃orum cũ
gaudio suscepistis cognoscente⁊ uos
habere meliorem et manentem sub¬
omani sunt qui ex iudeis gen¬
tibusq crediderant. Hi suꝑba
contentione: uolebant se alte¬
rutrũ suꝑponere. Nam iudei
dicebant. Nos sumus popłs dĩ
quos ab initio dilexit & fouit. nos circũti¬
Nos de egipto signis dĩ & uirtutib libe¬
rati mare sicco ꝑtransiuimꝰ pede. cũ ini¬
micos nr̃os gͣuissimi fluctus inuoluerent.
Nobis manna pluit dñs in deserto. & qͣsi
filiis suis celeste pabulũ ministrauit. Nos
die noctuq in columna nubis ignisq p̃¬
cessit: ut nobis in inuio iter ostenderet.

Expanded text:
mum laudati sunt, imitatormum laudati sunt, imitatordicuntur. Sicut ipse ait: Et vos fratres imitatores facti estis Ecclesiarum Dei quae sunt in Judaea. Eadem enim passi estis et vos a contribulibus vestris, quae et illi a Judaeis . Apud ipsos quoque Hebraeos eadem commemorat dicens: Nam et vinctis compassi estis, et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis, coliorem et manentem subROMANI sunt qui ex Judaeis et Gentibus crediderunt. Hi superba contentione volebant se alterutrum superponere. Nam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fovit. Nos circumciNos de Aegypto signis Dei et virtutibus liberati, mare sicco pertransivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent . Nobis pluit manna Dominus in deserto, et quasi filiis suis coeleste pabulum ministravit. Nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet .
Abbreviated transcription (Latin):
oicit scientie gr̃am ẽẽ concessã. & ñ tam
om̃s increpat qͣm cur peccantes ñ incre¬
pauerint rep̃hendit. Sicut ait audit᷑
nullius criminis accusant᷑: nisi hoc tan¬
tũ qd̾ callidissimis pseudo apłis credide¬
runt. Ephesii sane nulla rep̃hensione
s multa laude sint digni. quia fidem
apłicam seruauerunt. Philippenses etiã
multo magis collaudant᷑: qui nec audire
quidẽ falsos apłos uoluer̃t. Colosenses aũ
tales erant ut cũ ab apło uisi corꝑaliter
ñ fuissent: hac laude digni haberent᷑.
& si corpore inquit absens sũ. s sp̃u uo¬
biscũ sũ: gaudens & uidens ordinẽ ue¬
strũ. Thessalonicenses nichilominꝰ in du¬
ab epłis om̃i laude ꝓsequit᷑. eo qd̃ ñ solũ
fidem inconcussã seruauerint ueritatis:
s etiam in ꝑsecutione cuiũ fuerint con¬
stantes inuenti. De hebreis uͦ quid dicẽ¬
oũ est. quoꝵ thessalonicenses qui pluri¬

Expanded text:
dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat, quam cur peccantes non increpaverint, reprehendit, sicut ait: Auditur nullius criminis arguuntur, nisi hoc tantum quod callidissimis apostolis crediderunt. Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem apostolicam servaverunt. Philippenses etiam multo magis collaudantur, qui nec audire quidem falsos apostolos voluerunt. Colossenses autem tales erant, ut cum apostolo visi corporaliter non fuissent, hac laude digni haberentur. Et si corpore absens sum, sed spiritu vobiscum, gaudens et videns ordinem vestrum . Thessalonicenses nihilominus in duabus Epistolis omni laude prosequitur, eo quod non solum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi. De Hebraeis vero quid dicendum est, quorum Thessalonicenses, qui pluri
Abbreviated transcription (Latin):
trine sue fulget eloquio. S q̃m apud
hebreoꝵ eccłias quasi destructor legis iu¬
daice falsa suspitione habebatur. uolu¬
it tacito nomine de figuris legis & ueri
tionis. Non ẽ sane mirũ si eloq̃ntior u¬
oeatur in ꝓprio. id est hebreo: qm in pere¬
quare romanoꝵ epła in priino sit posita.
cũ eam ñ primã scriptã ratio manifestet.
Nam hanc ꝓficiscentẽ se iberosolimã scͥp¬
sisse testatur: cũ corinthios & alios ante¬
iam ut ministeriũ qd̃ secũ portaturus e¬
rat colligerent. litteris adhortatꝰ sit. Un¬
de & intelligi quidam uolunt ita om̃es
epłas ordinatas ut prima poneret᷑ qͣmuiᷤ
posterior fuerit destinata. ut ꝑ singłas
epłas gradib ad ꝑfectiora ꝑueniretur.
Romanoꝵ namq pleriq tam rudes erãt
ut ñ intelligerent di se gr̃as suismeri¬
tis esse saluatos. & obhoc duo inter se po¬
puli conflictarent idcirco illos indigere
asserit confirmari: uitia gentilitatis cõ
memorans priora. Corithiis autt̃ iam

Expanded text:
m apud Hebraeorum Ecclesias quasi destructor legis falsa suspicione habebatur, voluit tacito nomine de figuris legis et veritionis. Non est sane mirum si eloquentior videatur in proprio, id est, Hebraeo, quam in perequare Romanorum Epistola in primo sit posita, cum eam non primo scriptam ratio manifestet. Nam hanc se proficiscentem Hierosolymam scripsisse testatur, cum Corinthios et alios jam ante, ut ministerium quod secum portaturus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Unde et intelligi quidam volunt ita omnes epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulas epistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanorum namque plerique tam rudes erant, ut 4 non intelligerent Dei se gratia et non suis meritis esse salvatos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent. Idcirco illos indigere asserit corrigi, vitia gentilitatis priora memorans; Corinthiis autem jam
Abbreviated transcription (Latin):
lapideas duoꝵ testamentoꝵ figurã habu¬
isse. turi eruditissum tradidert̃. Episto¬
lam sane que ad hebreos scribit᷑. pauli
quidã ñ esse contendũt. eo qd̃ non sit
stiliq distantiã. s aut barnabe iuxta ter¬
tullianũ aut lucȩ iuxta quosdã. uel certe

Expanded text:
lapideas, duorum Testamentorum figuram habulapideas, duorum Testamentorum figuram habuisse viri eruditissimi tradiderunt. Epistolam sane quae ad Hebraeos scribitur, quidam Pauli non esse contendunt, eo quod non sit stylique distantiam; sed aut Barnabae, juxta Tertullianum; aut Lucae, juxta quosdam; vel certe
Abbreviated transcription (Latin):
Rimũ queritur quare
ost euuangłia que supple¬
nentũ legis sunt & in qui¬
bus nob̃ exempla & p̃cepta
uiuendi plenissime digesta
uidetur. scilicet ut in mitio nascentis
eccłie nouis causis existentib & p̃sentia
atq orientia resecaret uitia: & ut post
futuras excluderet questiones exemplo ꝓ¬
pħarũ. qui post editam legem moysi in
qua om̃ia dĩ mandata legebant᷑: nichil¬
ominꝰ tam̃ de doctrina sua rediuiua sẽꝑ
ppłi comp̃ssere peccata. & ꝓpt̃ exemplũ ui¬
uendi: libros eciam ad nr̃am memoriã
transmisert̃. Deinde queritur. cur non
ampliꝰ qͣm decem epłas ad eccłias scrip¬
serit. Decem sunt enim: cũ illa que dici¬
tur ad hebreos. Nam relique quatuor
ad discipłos specialit̾ iuint porrecte: ut
ostenderet nouũ ñ discrepare a ueteri
testam̃to.& se ñ contͣ legem facere moysi:
a pharaone instituit liberatos: totidem
hic epłis a diaboli & idolatrie seruitute
edocet adquisitos. Nam & duas tabulas

Expanded text:
uare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta videtur, ut scilicet initia nascentis Ecclesiae novis causis existentibus praatque orientia resecaret vitia; et post futuras excluderet quaestiones, exemplo prophetarum, qui post editam legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata; et propter exemplum vivendi, libros ad nostram etiam memoriam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius quam decem Epistolas ad Ecclesias scripserit. Decem sunt enim, cum ea quae dicitur ad Hebraeos; nam reliquae quatuor ad discipulos specialiter sunt porrectae. Ut ostenderet Novum non discrepare a Veteri Testamento, et se contra legem non facere Moysi, a Pharaone instituit liberatos, totidem hic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos. Nam et duas tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
neditꝰ ẽ suꝑ t̾ram. benedicet᷑ in dño am̃:
& qui utat in t̾ra. uirabit in do amen:
quia oblioni tradite sunt angustie pri¬
ores. & quia abscondite sunt ab oculis no¬
stris. Ecce enim ego creo celos nouos & ter¬
ram nouam. & ñ erunt in memoria pri¬
ora. & ñ ascendent suꝑ cor: s gaudebitis

Expanded text:
ndus est super terram benedicetur in Domino amen, et qui iurat in terra iurabit in Domino amen; quia oblivioni tradite sunt angustie priores, et quia abscondite sunt ab oculis eorum. Ecce enim ego creo celos novos et terram novam; et non erunt in memoria priora et non ascendet super cor. Sed gaudebitis
Abbreviated transcription (Latin):
strũ. & ossa ur̃a qͣsi herba germinabũt.
& cognoscetur manꝰ dñi seruis eius. o in¬
dignabitur inimicis suis. quia ecce
oñs in igne ueniet. & quasi turbo qua¬
drige eius. reddere in indignatione fa¬
rorem suũ. & increpationẽ suam in fiã¬
ma ignis. quia in igne dñs cdiiudicatur.

Expanded text:
 ossa vestra quasi herba germinabunt: Et cognoscetur manus Domini servis ejus et indignabitur inimicis suis. Quia ecce Dominus in igne veniet, et quasi turbo quadrigae ejus: Reddere in indignatione furorem suum, et increpationem suam in flamma ignis: Quia in igne Dominus judicabit
Abbreviated transcription (Latin):
riret peꝑit. anteqͣm ueniret partꝰ eius.
peꝑit masculũ. Quis audiuit ũqͣm
tale: E quis iuidit huic simile: Nt̃¬
quid pariuiriet terra in die una. aut
parietur gens simul. quia parturiuit
&e peꝑit syon filios fuos: Nũquid ego
qui alios parere facio. Ipse ñ pariam¬
dicit dñs: Si ego qui generationẽ ce
teris tribuo: sterilis ero. ait dñs d̾s tuus.
Letamini cũ iherłm: & exultate in ea
om̃s qui diligitis eam. Gaudete cũ ea
gaudio uniuersi qui lugetis suꝑ eã. ut
sugatis & repleamini ab ubere consola¬
tionis eius. ut mulgeatis & delitiis affiu¬
atis ab om̃imoda gła eius: quia hec dicit
oñs. Ecce ego declinabo suꝑ eam qͣsi fluui¬
um pacis: & quasi torrentẽ mundantẽ

Expanded text:
iret partus ejus, peperit masculum. Quis audivit umquam tale? et quis vidit huic simile? Numquid parturiet terra in die una? aut parietur gens simul, quia parturivit et peperit Sion filios suos? Numquid ego, qui alios parere facio, ipse non pariamdicits Deus tuus laetamini cum Hierusalem et exultate in ea omnes qui diligitis eam gaudete cum ea gaudio universi qui lugetis super eam ut sugatis et repleamini ab ubere consolationis eius ut mulgeatis et deliciis affluatis ab omnimoda gloria eius quia haec dicit Dominus ecce ego declinabo super eam quasi fluvium pacis et quasi torrentem inundantem