comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hã factis: iacob ꝓmissis insinuat. Dem¬
oe lex statuit. ut om̃s doctores sc̃i cõmemo¬
rant. Et ꝓfecto dignũ erat ut ifrłite deci¬
mas pecoꝵ & frugũ & om̃iũ pecunarũ dño
darent. qͥ eos liberauerat decẽ plagis qͥb ꝑcu¬
sit egiptios. & in nouissima plaga pͥmoge¬
nita cunctoꝵ disꝑdidit. grãmq suis p̃sti¬
tit. ut impetratis pecuniis. spoliarent egip¬
tũ. De quib decimis. angustinꝰ doctor ue¬
nerabiłꝰ inquit. Decimȩ ex debito reqͥrunt᷑.
Quid si dic̾et d̾s. nempe m̃s es o homo. mea
ẽ t̾ra quã colis. mea st̃ semina q̃ spargis.
mea aĩalia q̃ fatigas. m̃s ẽ solis calor. & cũ
om̃a mea sint. tu qͥ minꝰ accõmodas. solã
oecimã merebaris. s reseruo tͥ nouẽ. da mͥ
decimã: Siñ dederis mͥ detimã: auferã
nouẽ. Si dederis mͥ decimã: multiplicabo
nouẽ. Cũ itaq uidaicꝰ popłs p̃ceptũ deci¬
marũ tanta diligentia obseruaret. ut de
minimis qͥbq bolusculis. ruta uidelicet

Expanded text:
ham factis , Jacob promissis insinuat , deinde lex statuit , et omnes doctores sancti commemorant. Et profecto dignum erat ut Israelitae decimas pecorum et frugum, et omnium pecuniarum Domino darent, qui ut eos liberaret, decem plagis percussit Aegyptios, et in novissima plaga primogenita cunctorum disperdidit, gratiamque suis praestitit, ut impetratis pecuniis spoliarent Aegyptum. De quibus decimis Augustinus doctor mirabilis dicit: « Decimae ex debito requiruntur. Quid si diceret Deus, nempe: Meus es, o homo, mea est terra quam colis, mea sunt semina quae spargis, mea animalia quae fatigas, meus est calor solis, et cum omnia mea sint, tu qui minus accommodas, solam decimam merebaris? Sed reserva tibi novem, da mihi decimam. Si non dederis novem. Si dederis mihi decimam, multiplicabo novem. Cum itaque Judaicu populus praeceptum decimarum tanta diligenti observaret, ut de minimis quibusque holusculis, ruta videlicet,
Abbreviated transcription (Latin):
de honore unriu̾sisordinibꝰ competente.
ta fr̃es ubet auctoritas diuina &e affir¬
mat. ut a subdiacono usq ad lectorẽ. om̃s
subditi sint diacono cardinali urb̃ romȩ.
in eccłia honorẽ rep̃sentantes tm̃. sontifici
uͦ prb̃r. diaconus. subdiaconus. acolitꝰ exor¬
cista. lector. abbas. monachus. in om̃i loco
rep̃sentent obsequiũ. sine in publico. siue
acerdotes quirite ñ sapiunt adimplere
Iministeriũ suũ. nec discere urta p̃cep¬
res canonũ existunt. ab officio ꝓprio sunt
remouendi. quousq hec pleniter emendata
nulliꝰ ep̃i disciplina inuemuntyr.
Dlla ratione derici aut sacerdotes habñ¬
di sunt. qui sub nulliꝰ ep̃i disciplina &
ꝓuidentia gubnantur. Tales enĩ acefalos
id ẽ sine capite: prisce eccłie ꝯsuetudo nun

Expanded text:
. CAP. 299. - De honore universis ordinibus competente.ta fratres jubet auctoritas divina et affirmat ut a subdiacono usque ad lectorem omnes subditi sint diacono. Cardinali urbis Romae in Ecclesia honorem repraesentantes tantum. Pontifici vero presbyter diaconus, subdiaconus acolytus, exorcista, lector, abbas, monachus in omni loco repraesentent obsequium, sive in publico sive . 6. Sacerdotes qui rite non sapiunt adimplere ministerium suum, nec discere juxta praeres canonum existunt, ab officio proprio sunt submovendi, quousque haec pleniter emendata nullius episcopi disciplina inveniuntur. Nulla ratione clerici aut sacerdotes habendi sunt qui sub nullius episcopi disciplina et providentia gubernantur. Tales enim acephalos, id est, sine capite, priscae Ecclesiae consuetudo nun
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓruperint in mutuã cedem.
put dignitas officioꝵ in tali excessu ꝯ cap̃. ⁊¬
tumeliã ꝑtulerit. a pontifice districtius
legitimã disciplinam accipiat. De officiis &¬
ministeriis uii. diaconoꝵ c̃ subdiaconib &
seguentiũ ordinũ ministris obseruandis
eptẽ gͦ diaconi sint in urbe roma ꝑ sep¬
tem regiones ciuitatis. sicut a patrib ac¬
cepimꝰ. qui ꝑ singulas ebdomadas & dñicos
dies atq festiuitatũ sollemnia cũ subdiaco¬
nib & acolitis. ac sequentiũ ordinũ mini¬
stris. inuncta sibi obseruent ministeria. &
parati om̃i hora sint ad diuinũ officiũ. et
bis ꝓut oportunũ fuerit ꝑsingulas cuuita¬
tes ẽ faciendũ. ut diuinũ absq ulla mora
aut negligentia. studiose ac sollemint̃ aga¬

Expanded text:
qui proruperint in mutuam caedem.out dignitas officiorum in tali excessu contumeliam pertulerit, a pontifice districtius legitimam disciplinam accipiat. CAP. 293. - Qministeriis septem diaconorum cum subdiaconibus et sequentium ordinum ministris observandis. Septem ergo diaconi sint in urbe Roma per septem regiones civitatis, sicut a patribus accepimus, qui per singulas hebdomadas et dominicos dies, atque festivitatum solemnia, cum subdiaconibus et acolythis, ac sequentium ordinum ministris, injuncta sibi observent ministeria, et parati omni hora sint ad divinum officium, et bis prout opportunum fuerit, per singulas civitates est faciendum ut divinum, absque ulla mora aut negligentia, studiose ac solemniter aga
Abbreviated transcription (Latin):
laici imꝓbe agant contra prb̃ros suo.
sibi uendicent sic̃ de ꝓpriis seruis. Int̾lici¬
mus itaq canonica auctoritate ne hoc ul¬
terns fiat. s sicuti liberi facti st̃ ad susci¬
piendũ gradt̃i: & agendũ diuinũ officiũ.
ita nichil ab eisexigat᷑. p̃ter diuimũ officiũ
De peculiari uͦ sacerdotũ nichil sibi usur¬
pent. s totũ in qͣtuor diudat᷑ partes. una
ep̃o. alia altari. t̾cia pauꝑib quarta pa¬
rentib & fiñ st̃ idonei parentes: epc̃ eã re¬
cipiat. & musu eccłie diligent̃ distribuat.
Et si quis contͣ hec fac̾e p̃sumpserit. anathe¬
rit. hereditas eiꝰ ad eccłiam ubi seruiuit
ẽ mantello. ł cocto. fine cappa. nec p̃cio¬
sis & meptis calciam̃tis. & alis nouitatũ
uanitatib. s religioso & decenti habitu
induti incedant.Oe eadẽ re. ꝯ..¬
lericus ꝓfessionẽ suam etiã habitu &¬
inceffu ꝓbet. & ideo nec uestib nec cal¬
ociose in nundinis deambulant.
gradetitr. Ut nlłs ex clero arma milita¬

Expanded text:
laici improbe agant contra presbyteros suos, sibi vindicent sicuti de propriis servis. Interdicimus itaque canonica auctoritate ne hoc ulterius fiat: sed sicuti liberi facti sunt ad suscipiendum gradum et agendum divinum officium, ita nihil ab eis exigatur praeter divinum officium. De peculiari vero sacerdotum nihil sibi usurpent, sed totum in quatuor dividatur partes, una episcopo, alia altari, tertia pauperibus, quarta parentibus: et si non sunt idonei parentes, episcopus eam recipiat, et in usum Ecclesiae diligenter distribuat. Et si quis contra haec facere praesumpserit, anatheiam ubi servivit est mantello vel coto, sive cappa, nec pretiosiset ineptis calciamentis, et aliis novitatum vanitatibus, sed religioso et decenti habitu induti incedant. CAP. em suam etiam habitu incessu probet, et ideo nec in vestibus, necotiose in nundinis deambulant. - Ut nullus ex clero arma milita
Abbreviated transcription (Latin):
Laliquã ht̃ querimonie ꝯtrou̾siam: ep̃o
p̃cipiente sine ꝑsonarũ acceptione finiat᷑.
Laicus ꝑ uiramentũ si necesse sit se expur¬
get. prb̃r uͦ uice iuramenti ꝑ sc̃am ꝯsecra¬
tionẽ int̾roget᷑. qr sacerdotes ex leui causa
uirare ñ debent. Manus ꝑ quã corpꝰ & san

Expanded text:
aliquam habet querimoniae controversiam, episcopo praecipiente, sine personarum acceptione finiatur. Laicus per juramentum, si necesse sit, se expurget: presbyter vero vice juramenti per sanctam consecrationem interrogetur: quia sacerdotes ex levi causa jurare non debent. Manus per quam corpus et san
Abbreviated transcription (Latin):
plis mala de se suspicari ꝑmiserit. & po si. cap̃ .iiii.¬
płs ab ep̃o iuram̃to sen banno. xp̃ianitatis
ꝯstrictus. infamiã eiꝰ patefecerit. & certi ac¬
cusatores criminis eius defuerint: admo¬
neat᷑ primo seorsũ ab ep̃o. deinde sub duobꝰ
neat. Si uͦ neq sic se correxerit: ab officio su¬
spendat᷑. usq ad dignã satisfactionẽ: ne po¬
pls fideltũ in eoscandalũ patiat᷑. Si añ accu¬
satores legitii ñ fuerint. qui eiꝰ crimina
manifestis indiciis ꝓbare ꝯtenderint. & ip¬
se negatierit. tũ ipse cũ septẽ sociis suis eiꝰdẽ
ordinis. siualet a crimine semet ipsũ expur

Expanded text:
mala de se suspicari permiserit, et populus, ab episcopo juramento seu banno Christianitatis constrictus, infamiam ejus patefecerit, et certi accusatores criminis ejus defuerint, admoneatur primo seorsum ab episcopo, deinde sub duobusneat. Si vero neque sic se correxerit, ab officio suspendatur usque ad dignam satisfactionem, ne populus fidelium in eo scandalum patiatur. Si autem accusatores legitimi non fuerint qui ejus crimina manifestis indiciis probare contenderint, et ipse negaverit, tum ipse cum septem sociis suis ejusdem ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
aconus. aut a sinodo fuerit ep̃c forte
dãnatus. & imꝑatoris aurib molestus ex¬
cia p̃stolentur. Si uͦ hec paruipendentes
molesti fuerint imꝑatori: hos nulla uenia
dignos ẽẽ. nec locũ satisfactionis hab̾e: nec chxxxi¬
spem futurȩ restitutionis penitꝰ operiri.¬

Expanded text:
aconus, aut a synodo fuerit episcopus forte damnatus, et imperatoris auribus molestus excia praestolentur. Si vero haec parvi pendentes molesti fuerint imperatori, hos nulla venia dignos esse, nec locum satisfactionis habere, nec spem futurae restitutionis penitus opperiri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat᷑ obiecta p̃scriptio. appellatio p̾sentiᷤᷤ
ep̃i ñ ualebit qr illi tricennał obiectio si¬
lentiũ imponit. hoc etiã & scłariũ pͥncipũ
edicta p̃cipiunt. & p̃sulũ romanoꝵ decre¬
uit auctoritas. Sinuero infra metas tri¬
cennał tẽporis. extra alienos terminos ba¬
silicȩ inusta retentio repperit᷑. repetentis
ep̃i iuri sine mora restituet᷑ Ue ep̃is qͥ ꝯtñ

Expanded text:
probatur objecta praescriptio, appellatio praesentis probatur objecta praescriptio, appellatio praesentis episcopi non valebit: quia illi tricennalis objectio silentium imponit. Hoc etiam et saecularium principum edicta praecipiunt, et praesulum Romanorum decrevit auctoritas. Sin vero infra metas tricennalis temporis, extra alienos terminos basilicae injusta retentio reperitur, repetentis episcopi juri sine mora restituetur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Nter memoratos fr̃s nr̃os fulgentiũ astigi. Ex ꝯc¬
tanũ. & honoriũ cordubensẽ epos discris¬
sio agitata ẽ. ꝓpt̃ parrochiã basilicȩ ciuiꝰ¬
dã. quã hoꝵ alt̃ celtacensẽ. ait̃ reginensẽ as¬
seruit. Et qr int̾ utrasq partes hactenꝰ limi¬
tis actio uendicata ẽ. cuiꝰ quãuis uetusta
retentione nuuũ iuris p̃udiciũ afferret
iđoq ne incubiũ ultra int̃ eos nr̃a deuo¬
caret᷑ sententia. ꝑlatis canonib synodalia
decreta ꝑ lecta st̃. quoꝵ auctoritas p̃monet.
ita oportere inhiberi cupiditatẽ. ut ne qͥs
t̾minos abienos usurpet. Ob hoc placuit
int̃ alt̾nas partes inspectionis uiros mit¬
tendos. ita ut ciocesis possidentis. si tam̃
basilicã ueterib signis limes ꝓuisus mon¬
strauerit. eccłie cuiꝰẽ ius retentionis. sit
et̾nũ dm̃ũ. Qd̾ & silimes legitimꝰ eandẽ
basilicã non ꝯcludit. & tã longi tẽporis

Expanded text:
nter memoratos fratres nostros, Fulgentium Astiginter memoratos fratres nostros, Fulgentium Astigitanum et Honorium Cordubensem episcopos, discussio agitata est, propter parochiam basilicae cujusdam quam horum alter Celtacensem, alter Reginensem asseruit. Et quia inter utrasque partes hactenus limitis actio vendicata est, cujus quamvis vetusta retentione, nullum juris praejudicium adferret: ideoque ne in dubium ultra inter eos nostra devocaretur sententia, prolatis canonibus synodalia decreta perlecta sunt, quorum auctoritas praemonet ita oportere inhiberi cupiditatem, ut ne quis terminos alienos usurpet. Ob hoc placuit inter alternas partes inspectionis viros mittendos, ita ut dioecesis possidentis, si tamen basilicam veteribus signis limes provisus monstraverit, Ecclesiae cujus est jus retentionis, sit aeternum dominium. Quod et si limes legitimus eamdem basilicam non concludit, et tamen longi temporis
Abbreviated transcription (Latin):
tem placuit ut quic̃q neglig̃t loca ad
suã cathedrã ꝑtinentia in catholicã uni¬
tatẽ lucrari. ꝯueniant᷑ adiligentib ui¬
cinis ep̃is. ut id agere ñ morent᷑. Qd̃ si
intͣ sex m̃ses a die ꝯuentionis ñ effecerĩt.
qui potuerit ea lucrari ad ipsũ ꝑtineãt.
ita sane tit si uie ad quẽ ꝑtinuisse ui¬
debant᷑ ꝓbare potuerit mauis illiꝰ elec¬
tam negligentiã ab hereticis ut ĩpui¬
ne ibi sint. & suã diigentiã fuisse p̃¬
uentã. ut eo modo eiꝰ cura sollitior ueta¬
retur. cũ hoc iudices cognouerint. sue
cathedre loca restituant. Sane si ep̃i in¬
ter quos causa uersat᷑. diu̾sarũ st̃ ꝑiunci¬
arũ. ilie primas det uidices in cuiꝰ ꝓum¬
cia ẽ locus de quo ꝯtendit᷑. Si aũ ex cõ¬
muni placito uicmnos nidices elegerint.
aut unꝰ eligat᷑. aut tres. aut si tres elege¬
rint. aut omniũ sententiã seqͣnt᷑ aut
duoꝵ. De duob ep̃is alt̾rantib de par¬
rochia cuiusddã bafilice....¬

Expanded text:
tem placuit ut quicunque negligunt loca ad suam cathedram pertinentia, in catholicam unitatem lucrari, conveniantur a diligentibus vicinis episcopis, ut id agere non morentur. Quod si intra sex menses a die conventionis non effecerint, qui potuerit ea lucrari, ad ipsum pertineant. Ita sane, ut si ille ad quem pertinuisse videbantur, probare potuerit magis illius electam negligentiam ab haereticis, ut impune ibi sint, et suam diligentiam fuisse praeventam: ut eo modo ejus cura sollicitior vetaretur: cum hoc judices episcopi cognoverint, suae cathedrae loca restituant. Sane si episcopi inter quos causa versatur, diversarum sunt provinciarum, ille primas det judices, in cujus provincia est locus de quo contenditur. Si autem ex communi placito vicinos judices elegerint, aut unus eligatur aut tres, ut si tres elegerint, aut omnium sententiam sequantur, aut De duobus episcopis altercantibus de parochia cujusdam basilicae. I
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eas tantũ que ad ppͥam suã ꝑtinẽt
parrochiam. aut eos grauare uoluerit.
ab oĩb districte corrigat᷑. ne talia dem¬
ceps p̃sumere audeat. Si nͦ incorrigibił
eisq mobediens apparuerit. ad hanc apł¬
cam sedem cui om̃ia ep̃oꝵ iudicia t̃mia¬
re p̃cepta sunt eiꝰ ꝯtumatia referat᷑. ut
uindicta de eo fiat. & cet̾i timorẽ habẽat.
Si autẽ ꝓpter nimiã longinqͥtatẽ aut tẽ¬
poris incõmoditatẽ. ł itineris asꝑitatẽ.
grane ad hanc sedẽ eiꝰ causã deferre fue¬
rit. tc̃ ad eiꝰ primatẽ eius causa defera¬
tur. & penes ipsũ huiuis sc̃e sedis aucto¬
ritate iudicetur. Similit̃ si aliquis ep̃oꝵ
susurpa.
acuit ut a nullo ep̃o usurpent᷑ ple
bes aliene. nec aliquis ep̃oꝵ suꝑgra.
diatur in diocesi collegam suũ. Ut nuli¬

Expanded text:
nisi eas tantum quae ad propriam suam pertinent parochiam, aut eos gravare voluerit, ab omnibus districte corrigatur, ne talia deinceps praesumere audeat. Si vero incorrigibilis, eisque inobediens apparuerit, ad hanc apostolicam sedem, cui omnia episcoporum judicia terminare praecepta sunt, ejus contumacia referatur, ut vindicta de eo fiat, et caeteri timorem habeant. Si autem propter nimiam longinquitatem, aut temporis incommoditatem, vel itgrave ad hanc sedem ejus causam deferre fuerit, tunc ad ejus primatem ejus causa deferatur, et penes ipsum hujus sanctae sedis auctoritate judicetur. Similiter si aliquis episcoporum usurpet. Placuit ut a nullo ebes alienae, nec aliquis episcoporum supergrediatur in diocesi collegam suum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittit bonũ pacientie u̾re. ꝓsequor
ca q̃ p̃terito temꝑe in eccłia carthaginensi
gesta st̃. & subscͥptionib fr̃m firmata cla¬
ruert̃. etiã hoc nos seruaturos eẽ ꝓfiteor.
S illud scimꝰ. inuiolate semꝑ mansisse ec¬
cłiasticã disciplinã. ita ut nullus fr̃m pͥo¬
rib suis se aliq̃n auderet añpon̾e. s officiis
caritatis id semꝑ exhibitũ ẽ prioribꝰ qd̾ ab
inseq̃ntib gratant̾ semꝑ acciꝑet᷑. De re

Expanded text:
mittit bonum patientiae vestrae, prosequor ea quae praeterito tempore in Ecclesia Carthaginensi gesta sunt, et subscriptionibus fratrum firmata claruerunt, etiam nos servaturos esse profiteor. Sed illic scimus inviolate semper mansisse ecclesiasticam disciplinam, ita ut nullus fratrum prioribus suis se aliquando auderet anteponere, sed officiis charitatis id semper exhibitum est prioribus, quod ab insequentibus gratanter semper accipere
Abbreviated transcription (Latin):
dis fr̃ib uniu̾salis necessitas. s qͦcieñ
exegerint causȩ cõmunes. id ẽ si coti affri¬
cȩ undecũq ad hanc sedẽ de hac re date
littere fuerint. ꝯgregandã ẽe synodũ
in ea ꝓuincia ubi oportumtas ꝑfuaserit
cause ãi que cõmunes ñ st̃ in suis ꝓuin¬
uincias obseruent. ne posteriores se
suꝑiorib suis p̃ferant. nec eis inꝯsultis
nͥ quantũ ad ꝓpriã ꝑtinet parrochiã abi¬
quid agant. S om̃is de cõmunib eoꝵ cau¬
sis ꝯsonã sententiã ꝓferant & det̃minẽt.

Expanded text:
dis fratribus universalis necessitas, sed quoties exegerit causa communis, id est si totius Africae undecunque ad hanc sedem de hac re datae litterae fuerint, congregandam esse synodum in ea provincia, ubi opportunitas persuaserit. Causae autem quae communes non sunt, in suis provinincias observent, ne posteriores se prioribus suis praeferant, nec eis inconsultis, nisi quantum ad propriam pertinet parochiam, aliquid agant, sed omnes de communibus eorum causis
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝰ ep̃c nsi qd̾ ad suam solũmodo ꝓpͥã
ꝑtinet parrochiã. sine ꝯfilio & uolunta¬
te ommũ cõpuncialiũ ep̃oꝵ extra ali¬
quid agere tẽptauerit. gradus sui peri¬
culo subiacebit & qd̃ egerit irritũ habe¬
atur & uacuũ. S quicquid de cõpuincia¬
liũ coep̃oꝵ causis eoꝵq eccłiarũ & clericoꝵ¬

Expanded text:
nisi quod ad suam solummodo propriam pertinet parochiam sine consilio et voluntate omnium comprovincialium episcoporum extra aliquid agere tentaverit, gradus sui periculo subjacebit, et quod egerit irritum habeatur et vacuum. Sed quidquid de provincialium coepiscoporum causis, eorumque ecclesiarum, clerico
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ: auit ad possessionẽ accedat q̃ ad
eũ ñ ꝑtinet. & alteriꝰ ep̃i ẽ parrochiȩ: suꝑ¬
niris ẽẽ admoscitur. ut quiddã ibi dispo¬
nat ł ordinet. aut iudicet. si sui gradꝰ
honore potiri uoluerit. Simnalit̃ p̃sũp¬
serit damnabit᷑. & ñ solũ ilie. s cooꝑantes.
eiq ꝯsentientes. qr sicut ordinatio ita eiꝰ
&e iuidicatio. & aliarũ rerũ dispositio ꝓhi¬
annos sine aliqua int̃pelatione pos¬
sederit. quãuuis scd̃m ius legis eiꝰ uideat᷑
ẽẽ diocesis. admittendda ñ est contͣ eũ ac¬
tio reposcendti. s hoc intra unã parrochi¬
am.extra uͦ nullom. ne dũ diocesis defen¬
ditur. ꝓuintiarũ termini ꝯfundantur.

Expanded text:
civitatem, aut possessionem accedat quae ad eum non pertinet, alterius episcopi parochiam supjuris esse dignoscitur, aut quicquam ibi disponat, vel ordinet, aut judicet, si sui gradus honore potiri voluerit. Sin aliter praesumserit, damnabitur, et non solum ille, sed cooperatores eique consentientes, quia sicut ordinatio, ita eis et judicatio et aliarum rerum dispositio prohiannos sine aliqua interpellatione possederit, quamvis secundum jus legis ejus non videatur esse dioecesis admittenda, non est contra eum actio reposcendi, sed hoc intra unam provinciam, extra vero nullo modo, ne dum dioecesis defenditur, provinciarum termini confundantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uluminabit abscondita tenebrarũ. et
manifestabit ꝯsilia cordiũ. & tc̃ laus erit
unicuiq a d̾o. Et illud memores sint. in
diant᷑. & nlłs ea suo sensu diuidicare p̃fu¬
nib ł in uidiciis eccłiasticis suo sensu. sed
eoꝵ auctoritate ducat᷑. In exponendis etiã¬
tur. In quoꝵ scriptis ut beatꝰ dicte ieroni¬

Expanded text:
t abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium, et tunc laus erit unicuique a Deo . Et illius memores sint: In diantur, et nullus ex suo sensu judicare pnibus vel in judiciis ecclesiasticis suo sensu, sed eorum auctoritate ducatur. In exponendis etiatur; in quorum 31 scriptis, ut beatus dicit Hierony
Abbreviated transcription (Latin):
tens dũ carrinã suã ieiunat. de loco in
locũ ñ migret. s ibi ꝑmaneat ubi suã acce¬
ꝑit penitentiã ut ꝓpriꝰ sacerdos sibi p̃beat
testimomũ. Si aũ ibi ꝓpt̾ hostiles insidias
ieumare ñ pot̾it. sinis sacerdos eũ ꝯfratrũ

Expanded text:
tens dum carinam suam jejunat, de loco in locum non migret, sed ibi permaneat ubi suam acceperit poenitentiam, ut proprius sacerdos sibi praebeat testimonium: si autem sibi propter hostiles insidias jejunare non poterit, suus sacerdos cum confratrum
Abbreviated transcription (Latin):
marime sacerdotibus uitanda.
gnorantia mat̾ cunctoꝵ erroꝵ. maxime
in sacerdotib di uitanda ẽ. qui docendi
officiũ in popłis susceꝑunt. Sacerdotes
enĩ leg̾e scã scriptura ãmonet paulo apłõ
dicente ad timotheũ. Intende lectioni. &¬
exhortationi. Doctores semꝑ se ꝑmanere
in his sciant. Igitur sacerdotes scripturas
scãs & canones meditent᷑. ut om̃e opus eoꝵ
in p̃dicatione & doctrina ꝯsistat. atq edi¬
ficent cunctos. tã fidei scientia qͣm oꝑm

Expanded text:
maxime sacerdotibus, vitanda. Ignorantia mater cunctorum errorum, maxime in sacerdotibus Dei vitanda est, qui docendi officium in populis susceperunt. Sacerdotes enim legere sancta Scriptura admonet, Paulo apostolo dicente ad Timotheum: Intende lectioni, exhortationi. Doctores semper se permanere in his sciant. Igitur sacerdotes Scripturas sanctas et canones meditentur, ut omne opus eorum in praedicatione et doctrina consistat, atque aedificent cunctos tam fidei scientia, quam o
Abbreviated transcription (Latin):
debetis. & semꝑ meniinisse. qi nos quibꝰ
regendarũ animarũ cura cõmissa ẽ. ꝓ his
qui nr̃a negligentia pereunt. rationẽ red¬
dituri sumus. ꝓ his uͦ qͦs uerbis & exẽplis
lucrati fuerimus. p̃miũ eterne uite ꝑcipi¬
emus. Nob̃ enĩ a dño dictũ ẽ. uos estis sal t̃¬
re. Qd̃ si popłs fidelis cib ẽ dĩ eiusdẽ cibi ꝯ¬
dimentũ nos sumꝰ. Scitote ur̃m graditm
nr̃o gradui scłm. & pene ꝯiunctũ ẽẽ. Sic̃
teroꝵ discipłoꝵ dñi uicẽ tenent. Et illi tenẽt
gradũ sũm pontificis aaron. isti uͦ filioꝵ
eiꝰ. unde oportet uos semꝑ memores esse
tantȩ dignitatis. menores ur̃ȩ ꝯsecratio¬
nis. memores sacrȩ quã in manib fuscepi¬
stis unctionis. ut nec ab eadem dignitate
degeneretis. nec ur̃am ꝯsecrationẽ irritã
faciatis. nec manꝰ sacro unguine delibu¬
tas peccando polluatis. s cordis & corporis
mundiciã ꝯseruantes. plebib exemplũ
bene uiuendi p̃bentes. his quib p̃estis

Expanded text:
debetis, et semper meminisse, quia nos quibus regendarum animarum cura commissa est, pro his qui nostra negligentia pereunt, rationem reddituri sumus; pro his vero quos verbis et exemplis lucrati fuerimus, praemium aeternae vitae percipiemus. Nobis enim a Domino dictum est: Vos estis sal terrae . Quod si populus fidelis cibus est Dei, ejusdem cibi condimentum nos sumus. Scitote vestrum gradum nostro gradui secundum, et pene conjunctum eterorum discipulorum Domini vicem tenent. Et illi tenent gradum summi pontificis Aaron, isti vero filiorum ejus. Unde oportet vos semper memores esse tantae dignitatis, memores vestrae consecrationis, memores sacrae, quam in manibus suscepistis, unctionis, ut nec ab eadem dignitate degeneretis, nec vestram consecrationem irritam faciatis, nec manus sacro unguine delibutas peccando polluatis, sed cordis et corporis munditiam conservantes plebibus exemplum bene vivendi praebentes, his quibus praeestis
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ d̾o ꝑactam. utrũ cadauera illoꝵ ad ec¬
cłias deferenda sint. & oblationes ꝓ eis
offerendȩ & misse celebrande: annon. Qui¬
b respondemꝰ. Si om̃ib de peccatis suis
purã ꝯfessionẽ agentib & digne peniten¬
tib cõmunio in fine scđm canonicũ iussũ
danda ẽ. cur canones int̃dicunt eis qui pro¬
peccatis suis penã extremã ꝑsoluuñt. & ꝯfi¬
tent᷑. ł ꝯfiteri desiderant: Scriptũ ẽ enĩ.
Non udicat d̾s bis in idipsũ. De ep̃is qui¬

Expanded text:
am, utrum cadavera illorum ad ecclesias deferenda sint, et oblationes pro eis offerendae, et missae celebrandae, an non. Quibus respondemus: Si omnibus de peccatis suis puram confessionem agentibus et digne poenitentibus communio in fine secundum canonum jussum danda epeccatis suis poenam extremam persolvunt, et confitentur et confiteri desiderant. Scriptum est enim: Non judicat Deus bis in idipsum . CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ecreuit sc̾a synodꝰ cũ ꝯsilio serenissim pͥn¬
cipis. si deinceps aliqͥs ep̃c sui munsterii
oblitus. sciens cũ excõmunicato cõmitnica¬
uerit. siue insalutatione: siue in oratione:
siue in iniusta ꝯfortatione. siue in cibo. si

Expanded text:
ecrevit sancta synodus cum consilio serenissimi principis, si deinceps aliquis episcopus sui ministerii oblitus, sciens cum excommunicato communicaverit, sive in salutatione, sive in oratione, sive in injusta confortatio
Abbreviated transcription (Latin):
& latrones qͥ ambulant int̾ nos ouina pelle c¬
obũbrati. s lupina m̃te recedint alienati. ari¬
seria m̃te res eccłiaꝵ adducti rapientes. &¬
gregẽ dñicũ spoliando lacerantes. De qͥb
saluator in eugłio cõmemorat. Qui ñ in¬
trat ꝑ ostiũ in otule ouiũ ille fur ẽ & latͦ.
atq subiunxit. Fur ñ uenit nͥ ut furet᷑. &
mactet. & ꝑdat. Ubi quãuis hereticos qͥ fi¬
demfurant᷑ eccłie designet. tam̃ insecutio¬
ne furũ & latronũ turbatã monstrat pa¬
cẽ eccłiarũ. De talib apłs ad philippenses.
uidete canes. udete malos oꝑarios. Canes
uocauit. qui ñ habent uerecundiã. Malos
oꝑarios qr nulla faciunt q̃ pietati ꝯueni¬

Expanded text:
lant inter nos ovina pelle obumbrati, sed lupina mente recedunt alienati, saeva mente res ecclesiarum adducti rapientes, gregem Dominicum spoliando lacerantes. De quibus Salvator in Evangelio commemorat: Qui non intrat per ostium in ovile ovium, ille fur est et latro . Atque subjunxit: Fur non venit nisi ut furetur, et mactet, et perdat . Ubi quamvis haereticos qui fidem furantur Ecclesiae designet, tamen insecutione furum et latronum turbatam monstrat pacem Ecclesiarum. De talibus Apostolus ad Philippenses: Videte canes, videte malos operarios . Canes vocavit qui non habent verecundiam: Malos operarios qui nulla faciunt quae pietati conveni
Abbreviated transcription (Latin):
ca u̾ba. & definitionẽ pacatissime synodi
inuentus fuerit fuitũ aut rapinã exerc̾e.
& in ipso cdiabolico actu mortẽ meret᷑ in¬
currere: mullꝰ ꝑ eo p̃sumat orare. aut ele¬
mosinã dare. & elemosina ꝓ eo data in me¬
moriã clericoꝵ nec pauꝑm ueniat. s execra¬
bilis sordescat. Beatꝰ augustmꝰ de talib hor¬
ribilẽ ꝓfert sententiã dicens. Nemo te pꝰt
mortẽ tuã fidelit̃ redinit. qr tu ce redi¬
mere nolusti. Si aũ ille fur ł latro uul¬
neratꝰ elabit᷑. & expectatione mortis desꝑa¬

Expanded text:
ca verba et definitionem pacatissimae synodi inventus fuerit, furtum aut rapinam exercere, et in ipso diabolico actu mortem meretur incurrere, nullus pro eo praesumat orare, aut eleemosynam dare, et eleemosyna pro eo data in memoriam clericorum nec pauperum veniat, sed exsecrabilis sordescat. Beatus Augustinus de talibus horribilem profert sententiam, dicens: « Nemo te post mortem tuam fideliter redimit, quia tu te redimere noluisti. » Si autem ille fur vel latro vulnerat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quib causis quẽlibet hominẽ ep̃ali
auctoritate uincło anathematis ligari opor¬
teat. atq unammi cunctoꝵ sententia de¬
cretũ ẽ ꝓ his trib criminib fieri deb̾e. cum
ad synodũ canonice uissus uenire ꝯtẽnt. aut
postqͣm illuc uenerit. sacerdotalib respuit
obedire p̃ceptis. aut ante finitã cause sue
examinationẽ. a sẏnodo ꝓfugus abire p̾su¬

Expanded text:
o quibus causis quemlibet hominem episcopali auctoritate vinculo anathematis ligari oporteat. Atque unanimi cunctorum sententia decretum est, pro his tribus criminibus fieri debere, cum ad synodum canonice jussus venire contemnit. Aut postquam illuc venerit, sacerdotalibus respuit obedire praeceptis. Aut ante finitam causae suae examinationem a synodo profugus abire p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiderantes auctoritatẽ: ñ questũ pecumaꝵ
s lucrũ q̃rentes aĩarũ. statuimꝰ & ꝯfirmamꝰ
ut si qͥs post hanc huiꝰ sc̃i ꝯcilii definitionẽ
inuentꝰ fuerit corrupisse bannũ ab ep̃is im¬
positũ .xl. dierũ castigatione corripiatur.

Expanded text:
siderantes auctoritatem, non quaestum pecuniarum, sed lucrum quaerentes animarum, statuimus et confirmamus, ut si quis post hanc hujus sancti concilii definitionem inventus fuerit corrupisse bannum ab episcopis impositum, XL dierum castigatione corripiatur
Abbreviated transcription (Latin):
cantes & aꝑientes. ut resipiscant a diaboli
laqueis. a quib ꝑ nr̃a mala exempla capti
transgrediat᷑ bannũ ab ep̃is suꝑ impo¬
sitũ. Sciat & abhorreat in epła beati clem̃tiᷤᷤ
dictũ contͣ se scriptũ. Si uob̃ ep̃is ñ obedie¬
rint om̃s tã maioris quã & inferioris ordi¬
nis atq reliqui popłi trib & lingue: ñ so¬
lũ infames. s. & exteres a regno cłĩ & ꝯsortio
fideliũ a liminib sc̃e dĩ eccłie alieni ert̃. &¬

Expanded text:
cantes et aperientes, ut resipiscant a diaboli cantes et aperientes, ut resipiscant a diaboli laqueis , a quibus per nostra mala exempla capti transgrediatur bannum ab episcopis superimpositum. Sciat et abhorreat in epistola B. Clementis dictum, contra se scriptum: Si vobis episcopis non obedierint omnes, tam majoris quam et inferioris ordinis, atque reliqui populi tribus, et linguae, non solum infames, sed et extorres a regno Dei, et consortio fideliu
Abbreviated transcription (Latin):
Ionũ exempłũ popłis se ipsos ep̃i & sacerdo¬
tes debent p̃bere. & ostende ñ solũ dictis.
uerũ & factis. Propt̃ hoc enĩ statuimꝰ mini¬
me ungm in posterũ contͣ sacra statuta aliqͦ
modo cõmunicem᷑ excõicatis. & duuidicamꝰ
nosmet ipsos quatinꝰ in futuro ñ iudicem᷑
a dño. Sequi cupimꝰ dicta & statuta sc̃i gre¬
gorii pape & penitentiã dignã. ag̾e uolu¬
mis secrete in monasterio. qr publice neqͥmꝰ
in futuroq p̾dicta om̃ib modis d̾o ꝓpitio
uitare uolumꝰ. Eandẽq legẽ statuentes
pb̃ris. diaconib & om̃i dero. si de gradu de¬
poni noluerint. ut fidelit̾ obseruent. & a
qui cũ excõmunicatis cõmunicauerunt.
yctoritate apłica firmamꝰ dicta & p̃cep¬
ta sc̃oꝵ canonũ & int̾dicimꝰ quãdui qͥs
deat cõmuncare. ł cũ eo in eccłia orare. Et
laici qui secuti ñ st̃ ut dict̃ errando & seq̃n¬
do nos mͦ. nos aũ nosmet ipsos ꝑ penitentiã
macerantes corrigendo & uiã eis uite p̃di¬

Expanded text:
onum exemplum populis seipsos episcopi et sacerdotes debent praebere, et ostendere non solum dictis, verum et factis. Propter hoc enim statuimus, minime unquam in posterum contra sacra statuta aliquo modo communicemus excommunicatis, dijudicamus et nosmetipsos, quatenus in futuro non judicemur a Domino . Sequi cupimus dicta et statuta sancti Gregorii papae, et poenitentiam dignam agere volumus secrete in monasterio, quia publice nequivimus, in futuroque praedicta omnibus modis, Deo propitio, vitare volumus. Eamdemque legem statuentes presbyteris, diaconibus et omni clero, si de gradu deponi noluerint, ut fideliter observent, et qui cum excommunicati communicaverint.ctoritate apostolica firmamus dicta et praecepta sanctorum canonum, et interdicimus, quandiu quis deat communicare, vel cum eo in ecclesia orare. Et laici qui secuti sunt nos, ut dicunt, errando et sequendo nos modo, nos autem nosmetipsos per poenitentiam macerantes corrigendo, et viam eis vitae praedi
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ sacra auctoritate scriptũ. qͥ excõmu¬
nicato cõmunicauerit excõmimicet᷑.
In hoc nos fatemur ep̃i & pb̃ri & derici pe¬
nalit̾ peccasse. qd̾ in posterũ do auxilian¬
ab eccłia amouere. qr anunarũ curã a
dño accepimus. ñ pecumarũ. Inde & red¬
dituri sumꝰ do rationẽ. & accepturi ꝓpt̾ suã

Expanded text:
cimus sacra auctoritate scriptum, qui excommunicato communicaverit, excommunicetur. In hoc nos fatemur episcopi, et pnaliter peccasse, quod in posterum Deo, auxilianab Ecclesia amovere: quia animarum curam a Domino accepimus, non pecuniarum. Inde et reddituri sumus Deo r
Abbreviated transcription (Latin):
b̃ri. diaconi. subdiaconi. ł deinceps qͥb
ducendi uxores ñ est licitũ. etiã alienarũ
nuptiarũ eiutent ꝯuiuia. neq his cetib ad¬
mnisceant᷑. ubi amatoria cantant᷑ & turpia.
aut obscem motus corpoꝵ choris & saltatio¬
nib offerunt᷑. ne audicus & obtutus sacris
misteriis deputatis. turpũi spectaculoꝵ atq¬

Expanded text:
ri, diaconi, subdiaconi, vel deinceps quibus ducendi uxores non est licitum, etiam alienarum nuptiarum evitent convivia, neque his coetibus admisceantur, ubi amatoria cantantur et turpia, aut obscoeni motus corporum choris et saltationibus efferuntur, ne auditus et obtutus sacris mysteriis deputatus, turpium spectaculorum atq
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ñ oporteat sacro misterio deditos
lectores. cantores. exorcistas. & ostiarios. &
ex numero ꝯtinentiũ. & monachoꝵ ingredi
citũ non est. alioꝵ nuptias deuitent.¬
uib licentia uxores ducendi ñ est. alie

Expanded text:
d non oporteat sacro ministerio deditos lectores, cantores, exorcistas ostiarios et ex numero continentium et monachorum, ingredi citum non est, aliorum nuptias devitent.us licentia uxores ducendi non est, alie
Abbreviated transcription (Latin):
net᷑. Si ꝑ ignorantiã ep̃i factũ fuerit.¬
deponat᷑ a dero. qr se ordinationis tem¬
pore non ꝓdidit fuisse penitenten.
tioni uidet᷑ ũre ꝓcuratores & actores
etiã seu citratores pupilloꝵ si debeant ordi¬
nari: Gratus ep̃c dixit. Si post deposita uni¬
u̾sa & reddita ratiocinia actus uite ipsoꝵ fue¬
rint cõꝓbati in om̃ib. debent & cũ laude cle¬
ri si postulatus fuerit honore munerari.
Si enĩ ante lib̾tatem negotioꝵ uł officioꝵ
ab aliquo sine ꝯsideratione fuerint ordi¬
nati. eccłia infamat᷑. Uniu̾si dixert̃. Recte
omĩa statuit scĩtas tua. id̾oq ita nr̃a ẽ qͦ
tem placuit ut penitentes ẜ ad clerũ¬
ñ admittant᷑ ad clerũ. nͥ t̾m si necessitas
aut usus exegerit. int̾ ostiarios deputent᷑.
ter subdiacones hantur. ita ut manũ nõ
imponant. aut sacra ꝯtingant. Ex eo uͦ¬
penitente dicimꝰ. qui post baptisiu̾ aut
ꝓ homicidio aut ꝓ ditisis criminib gͣuissi¬

Expanded text:
 ignorantiam episcopi factum fuerit,deponatur a clero: quia se ordinationis tempore non prodidit fuisse poenitentem.tioni videtur vestrae, procuratores et actores etiam seu curatores pupillorum si debeant ordinari? Gratus episcopus dixit: Si, post deposita universa et reddita ratiocinia, actus vitae ipsorum fuerint comprobati in omnibus, debent et cum laude cleri, si postulatus fuerit, honore munerari. Si enim ante libertatem negotiorum vel officiorum, ab aliquo sine consideratione fuerint ordinati, Ecclesia infamatur. Universi dixerunt: Recte omnia statuit sanctitas tua, ideoque ita nostra est quoque tem placuit ut poenitentes non admittantur ad clerum, nisi tantum, si necessitas aut usus exegerit inter ostiarios deputentur ter subdiaconos habeantur, ita ut manum non imponant, aut sacra poenitente dicimus, qui post baptismum, aut pro homicidio, aut pro diversis criminibus gravissi
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiastico nͥ specialit̃ eccłie ciuitatis aut posses¬
sionis. aut martyris. aut monasterii nom̃
cui ordinandꝰ ẽ ꝓmunciet᷑. Qui uͦ absolute
ordinant᷑. decretuit sca synodus irritã habe¬
ri huiꝰcemodi manꝰ impositionẽ. & nusqͣm
posse ministrare ad ordinantis iniuriam.

Expanded text:
, nisi specialiter Ecclesiae civitatis, aut possessionis aut martyris, aut monasterii nomen, cui ordinandus est, pronuntietur. Qui vero absolute ordinantur, decrevit sancta synodus irritam haberi hujuscemodi manus impositionem, et nusquam posse ministrare, ad ordinantis injuriam.
Abbreviated transcription (Latin):
uit statuere dignentur. ut si quis cuiꝰli¬
bet honoris clericus uidicio ep̃oꝵ quocũq
crimine fuerit damnatꝰ. ñ liceat eũ siue
ab eccłiis quib p̾fuit. siue a quolibet hoĩe
defensari. int̾posita pena damni pecumȩ
atq honoris. quonec etatem. nec sexũ excu¬
accusato. sicerti ñ fuerint testes quicri¬
mini illato ueritatẽ dicant. iusmirandũ
erit in medio. & illũ testẽ ꝓferat de inno¬
centiȩ suȩ puritate. cui nuida & aꝑta sunt
om̃ia. sicq maneat in ꝓprio gradu. De cle¬

Expanded text:
cipes statuere dignentur, ut si quis cujuslibet honoris clericus judicio episcoporum quocunque crimine fuerit damnatus, non liceat eum sive ab ecclesiis quibus praefuit, sive a quolibet homine defensari, interposita patque honoris, quo nec aetatem, nec sexum excuaccusato, si certi non fuerint testes qui crimini illato veritatem dicant, jusjurandum erit in medio, et illum testem proferat de innocentiae suae puritate, cui nuda et aperta sunt omnia, sicque maneat in proprio gradu. C
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliquib mascłis. dericis siue laicis. con cap̃. xxii¬
sanguineis siue extraneis bib̾e suie comed̾e.
s si qͣndo id agendũ ẽ: in auditorio agat᷑. &
cũ nullo masculo eis colloquiũ hab̾e liceat.
nͥ in auditorio. & ibi corã testib idoneis.
Qualit̾ indignꝰ abbas a suo seꝑet᷑ officio.
iquis aũ abbas cautꝰ in regimine. & hu¬
milis castus. sobriꝰq misericors. discretus
ñ fuerit. ac diuna p̃cepta u̾b̾ & exẽplis ñ¬
uicinis abbatib & cet̾is dm̃ tim̃tib. a suo
arceat᷑ honore. etiã si om̃is ꝯgregatio uiciis
suis ꝯsentiens abbatẽ eũ habere uoluerit.
lericus si tonsura dimissa uxorẽ acceꝑit¬
qͥ quidẽ sit sine gradu. nec ad monast̾iũ¬
aliqd̾̃ a parentib traditꝰ siuxorẽ hab̾e per¬
mitat᷑. iterũ tonderi cogat᷑. nec in uita sua
tonsurã negligere audeat. Quẽ aũ ꝓgeni¬
tores ad monasteriũ tradidert̃. & in eccłia
cepit cantare & legere: nec uxorẽ duc̾e̾. nec¬

Expanded text:
cum aliquibus masculis, clericis sive laicis consanguineis sive extraneis bibere sive comedere: sed si quando id agendum est, in auditorio agatur, et cum nullo masculo eis colloquium habere liceat, nisi in auditorio, et ibi coram testibus idoneis.Qualiter indignus abbas a suo separetur officio. Si quis autem abbas cautus in regimine et humilis, castus sobriusque, misericors, discretus n fuerit, ac divina praecepta verbis et exemplis net a vicinis abbatibus et caeteris Deum timentibus a suo arceatur honore, etiam si omnis congregatio vitiis suis consentiens abbatem eum habere voluerit. uxores acceperint. Clericus si tonsura dimissa uxorem accepqui quidem sit sine gradu nec ad monasteriualiquod a parentibus traditus, si uxorem habere permittitur, iterum tonderi cogatur, nec in vita sua tonsuram negligere audeat. Quem autem progenitores ad monasterium tradiderunt, et in Ecclesia coepit cantare, et legere, nec uxorem duc
Abbreviated transcription (Latin):
gatione sibi cõmissa. & ꝓuideat ut m cap̃xtui¬
lectione & in officio. & in modulatione psal¬
moꝵ ipse sc̃imoniales strenue sint. & in oĩ¬
b oꝑib bonis illa eis ducatũ p̾beat. ut pote
ꝓ ammab earũ rationẽ raedditura in ꝯspec¬
tu dñi. & stipendia sc̃imonialib p̃beat ne¬
cessaria. ne forte ꝑ indigentiã cibi aut po¬
tus peccare cõpellant᷑. Ut scimoniales in do

Expanded text:
gatione sibi commissa, et provideat ut lectione et officio, in modulatione psalmorum ipsae sanctimoniales strenuae sint, et in omnibus operibus bonis. Illa eis ducatum praebeat, utpote pro animabus earum rationem redditura in conspectu Domini, et stipendia sanctimonialibus praebeat necessaria, ne forte per indigentiam cibi aut potus peccare compellantur. Ex concilio Mo
Abbreviated transcription (Latin):
liquiȩ recondite uenerant᷑. neqͥd inhone¬
stũ appareat. qd̃ ocłos ad oronẽ uementiũ
offendat. ne qͥd ibi uideat᷑ qd̃ ad lucrũ tẽpo¬
rale ꝑtineat. s om̃ia sc̃a. om̃ia munda. et
t̃mm ad eccłiasticũ ministeriũ ꝑtinentia.

Expanded text:
liquiae reconditae venerantur, ne quid inhonestum appareat quod oculos ad orationem venientium offendat, ne quid ibi videatur quod ad lucrum temporale pertineat; sed omnia sancta, omnia munda, et tantummodo ad ecclesiasticum ministerium pertinentia.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝯstituant. ibiq ꝑ caupones uinũ uen¬
dant. aut uendere ꝑmittant. & ubi tĩnmͦ
orationes & u̾bũ diuinũ diq laris debue-¬
rit resonare: ibi cõmessationes & ebrietates
fiant. ibi risus & plausus. & u̾ba turpia. ibi
rixe & ꝯtentiones. resultent. Qd̃ quã sit
d̃o contrariũ. dñs iħc demonstrat. Quicũ
inuenisset in templo uendentes & em̃tes.
resticulis om̃s eiecit de templo. Si enĩ ea q̃
licite uendi uidebant᷑ in tẽplo. & ad hoc eme¬
bant᷑ ut in eodem tẽplo offerrent dño ipse
foras eiecit: qͥd putas de tã pestifera p̃sũp¬
tione & dĩ ꝯtemptu fiet. Et si ñ solũ sacer¬
uotib s etiã om̃ib clericis p̾cipit᷑ ne tab̃nas
ingrediant᷑. quis audire potest ut eccłie
oĩ tab̾ne fiant : Itaq int̾dicit ꝑ om̃ia sy¬
nodꝰ. ne hoc in posterũ ullatenꝰ frat. Qd̃ si
factũ fuerit prb̃r deponat᷑. laici cõmunio¬
ne pͥuati. ab eccłia quã dehonestauerunt.¬

Expanded text:
 caupones vinum vendant aut vendere permittant, et ubi tantummodo orationes et verbum divinum Deique laus debuerit resonare, ibi comessationes et ebrietates fiant, ibi risus et plausus et verba turpia, ibi rixae et contentiones resultent. Quod quam sit Deo contrarium, Dominus Deus demonstrat; qui cum invenisset in templo vendentes et ementes resticulis, omnes ejecit de templo. Si enim ea quae licite vendi videbantur in templo, et ad hoc emebantur, ut in eodem templo offerrentur Domino, ipse foras ejecit, quid putas de tam pestifera praesumptione et Dei contemptu fiet? Et si non solum sacerdotibus sed etiam omnibus clericis praecipitur, ne tabernas ingrediantur: quis audire potest ut Ecclesiae Dei tabernae fiant? Itaque interdicit per omnia synodus ne hoc in posterum ullatenus fiat. Quod si factum fuerit, presbyter deponatur, laici communione privati ab Ecclesia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nasteriũ suũ ingredi ꝑmiserit. aut fe¬
stiuitates aliqͣs ibidẽ spectare. trib m̃sib
in alio monasterio retrudat᷑. pane & aqͣ
ꝯcuhina. necerret quisqͥs filiã suã in matrimo¬
niu̾ ꝯcubinã habenti tradiderit.

Expanded text:
um suum ingredi permiserit, aut festivitates aliquas ibidem spectare, tribus mensibus in alio monasterio retrudatur, pane et aqua cubina, nec erret quisquis filiam suam in matrimonium concubinam habenti tradiderit.
Abbreviated transcription (Latin):
cũq eoꝵ ei plagã imposuit. scdm statuta
canonũ ut homicida iudicet᷑. reliqͥ aũ qͥ eũ
ĩpugnabant uolentes eũ int̾fic̾e similit̃
peniteant. Qui nec eũ ĩpugnabant nec
iheronimꝰ de ꝑsonis dignis ad iundictã
ait. Qui ꝑcutit malos in eo qd̃ mali st̃. & ha¬
bet causã int̾fectionis ut ꝑcutiat pessimos
muister łi ẽ. Itẽ. Lex & ministri eiꝰ coherce¬
ant inimicos & ꝯstringant. Apłs inqͥt. Regi
qͣsi p̃cellenti. & ducib tanqͣm ab eo missis ad
uindictã malefactoꝵ. laudẽ uͦ bonoꝵ. Itẽ Ihe¬
ronimꝰ. Homicidas & sacrilegos punire: ñ ẽ
effusio sanguinis. Fugustinꝰ ait. Que est
ista uanitas: Uni parc̾e. & om̃s in discrim̃
adduce̾: Polluunt᷑ enĩ om̃s uno peccante.
Unde & in lege iubet᷑. Maleficos ñ patiaris
uiuere. Unde ꝓpħa. Mortificabant animas
quippe mortificat. qui ustũ dãnat. & ñ uic¬
turũ uiuificare nitit᷑: qͥ reũ a supplicio sol¬
uere conat᷑. Helyas nãq multos affecit mor¬

Expanded text:
tuta canonum ut homicida judicetur, reliqui autem qui eum impugnabant volentes eum interficere, similiter poeniteant. Qui nec eum impugnabant, nec Hieronymus de personis dignis ad vindictam ait: Qui percutit malos in eo quod mali sunt, et habet causam interfectionis ut percutiat pessimos, minister Dei est. Item, lex et ministri ejus coerceant inimicos et constringant. Apostolus inquit: Regi quasi praecedenti, et ducibus tanquam ab eo missis ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum. Item Hieronymus: Homicidas et sacrilegos punire, non est effusio sanguinis. Augustinus ait: Quae ista est vanitas? Uni parcere et omnes in discrimen adducere? Polluuntur enim omnes uno peccante. Unde et in lege jubetur: Maleficos non patiaris vivere. Unde Propheta: Mortificabant animas i justum damnat, et non victurum vivificare nititur, qui reum a supplicio solvere conatur. Helias namque multos affecit mor
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiũ. resoluat te sca eccłia ab hoc uincło
peccati in t̾ris. ut ꝑ ipsius grãm qui eã suo
sanguine redimerat. sis solutus in celis. Sin
autẽ alit̃ feceris. & sc̃ȩ matris eccłie salubre
ꝯsiliũ despexeris. ipse tͥ sis iudex. & in la¬
queo diaboli qͦ irretitus teneris maneas. san¬
guisq tuus sit suꝑ caput titũ. nos alieni a
ꝯsortio tuo & sub indissolubili anathemate
ꝑmaneas. donec do & sc̃e eccł̃ie satiffacias. xlii
De urore mariti mortẽ ꝯsentiente.
i qͣ mulier mortẽ uiri sui cũ aliis ꝯsilia¬
ta ẽ & ipse uir aliquẽ illoꝵ se defendendo
occiderit. & si hoc ꝓbare potest ille uir illã
ẽẽ reã ꝯsilii. potest ut nob̃ uidr ipsã uxo¬
rẽ dimitt̾e. & si uoluerit aliã uxorẽ acciꝑe.
ipsa aũ insidiatrix penitentię subiecta abꝰq

Expanded text:
 resolvat te sancta ecclesia ab hoc vinculo peccati in terris, ut per ipsius gratiam qui eam suo sanguine redemerat, sis solutus in coelis. Sin autem aliter feceris, et sanctae matris Ecclesiae salubre consilium despexeris, ipse tibi sis judex, et in laqueo diaboli quo irretitus teneris maneas, sanguisque tuus sit super caput tuum: nos alieni a consortio tuo, et sub indissolubili anathemate permaneas, donec Deo et sanctae Ecclesiae satisfacias. CAP. 41.-- De uxore mariti mortem conciliante. Si qua mulier mortem viri sui cum aliis conciliata est, et ipse vir aliquem illorum se defendendo occiderit, et si hoc probare potest ille vir eam ream esse consilii, potest ut nobis videtur, ipsam uxorem dimittere, et si voluerit aliam uxorem accipere, ipsa autem insidiatrix, poenitentiae subjecta, absque
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore. Uinũ. medonẽ. & mellitã ceruisã
nũquã bibas. nͥ in illis p̾dictis trib dieb.
Uxorẽ ne ducas. ꝯcubinã ñ habeas. adulte¬
riũ ñ facias. absq spe ꝯiugii ꝑpetuo mane¬
as. Nũquã te laues in balneo. equũ ñ ascen¬
das. causã tuã & alteruis in ꝯuentu fideliũ
ñ agas. In ꝯuiiiis ietantiũ nũquã sedeas.
In eccłia segregatꝰ ab aliis xp̃ianis. post ostiũ hu¬
milit̾ stes. ingredientrũ & egredientiũ orõibꝰ
supplicit̃ te cõmodes. cõminione sacri corꝑis
& sanguinis dñi cunctis dieb uite tue iu¬
dignũ te existimes. In ultimo t̾mino uite tue
ꝓ uiatico si obseruaueris ꝯsiliũ ut accipias tͥ
ꝯcedimꝰ. St̃ & alia multa duriora. q̃ tͥ tuxta
pondꝰ tanti facinoris eẽnt adicienda. s si hec
omia q̃ supͣ miscłiter dicta sc̃ ꝑfecto corde¬

Expanded text:
nem et mellitam cervisiam nunquam bibas nisi in illis praedictis diebus. Uxorem ne ducas, concubinam non habeas, adulterium non facias, absque spe conjugii perpetuo permaneas. Nunquam te laves in balneo, equum non ascendas, causam tuam et alterius in conventu fidelium non agas; in conviviis laetantium nunquam sedeas, in ecclesia segregatus ab aliis Christianis post ostium humiliter stes, ingredientium et egredientium orationibus suppliciter te commendes, communione sacri corporis et sanguinis Domini cunctis diebus vitae tuae indignum te existimus: in ultimo termino vitae tuae pro viatico, si observaveris consilium, ut accipias tibi concedimus. Sunt et alia multa duriora, quae tibi juxta pondus tanti facinoris essent adjicienda: sed si haec omnia quae supra misericorditer dicta s
Abbreviated transcription (Latin):
Istud ꝯfiliũ ut certissime scias leuiꝰ & salu¬
briꝰ ẽ ut sub alteriꝰ custodia lugeas deflenda
peccata. Scd̃m aũ ꝯsiliũ tale ẽ. Arma depo¬
ne. & cuncta scłaria negotia dimitte. Car¬
nẽ & sagim̃ om̃ib dieb uite tue ñ comedã.
excepto uno die resurrectionis dm̃i. & uno
die pentecosten. & uno die natł. dñi. cet̾is
tẽporib in pane & aq̃ & inc̾ilũ leguminib
&e holerib peniteas. In ieuiniis. in urgiliis.

Expanded text:
Istud consilium ut certissime scias levius et saluIstud consilium ut certissime scias levius et salubrius est, ut sub alterius custodia lugeas deflenda peccata. Secundum autem consilium tale est. Arma depone, et cuncta saecularia negotia dimitte. Carnem et sagimen omnibus diebus vitae tuae non comedas, excepto uno die Resurrectionis Domini, et uno die Pentecostes, et uno die Natalis Domini: caeteris temporibus in pane et aqua et interdum leguminibus et oleribus poen