comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fui. Telum dĩ habent. s non scđm scien¬
Expone nobis quã cõmendes scientiã. quã
doleas in illis ñ esse. & in nobis uelis esse.
Secutꝰ adiunxit. & quod clausum posuerat
aꝑuit. Quid est relum di habent. s ñ scđm
scientiã: Ignorantes enĩ d̃i iusticiã & suam
uolentes constituere. uisticie dĩ ñ sunt sub-¬
iecti. Ignorare gͦ dei iusticiam & suã uelle
constituere. hoc est głam ab inuicẽ expecta¬
re. & głam quȩ a solo deo est ñ requirere.
hoc est fermentũ phariseoꝵ. ab hoc cauere
dñs iubet. Si seruus iubet & dñs iubet. ca¬
ueamꝰ ne audiamꝰ. Utquid mͥ dicitis dñe dñe.
lum udeos. quib dñs tunc loquebatur: Fo¬
ris sunt audire nos nolunt. ipsum eũugłm
oderunt. falsa testimoma in dñm ꝓcuraue-¬
runt ut damnarent uiuũ. alia testimonia
emerunt pecunia contra mortuũ. Quando
eis dicimꝰ credite in ũm: respondent nobis.
In hominẽ mortuũ credituri sumꝰ : Cum

Expanded text:
fui. Zelum Dei habent, sed non secundum scienfui. Zelum Dei habent, sed non secundum sciencientiam? Expone nobis quam commendes scientiam, quam doleas in illis non esse, et in nobis velis esse. Secutus adjunxit, et quod clausum posuerat, aperuit. Quid est, Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam? Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ignorare ergo Dei justitiam et suam velle constituere, hoc est, gloriam ab invicem exspectare et gloriam quae a solo Deo est non requirere, hoc est fermentum Pharisaeorum. Ab hoc cavere Dominus jubet. Si servis jubet, et Dominus jubet, caveamus; ne audiamus, Utquidlum Judaeos, quibus Dominus tunc loquebatur. Foris sunt, audire nos nolunt. Ipsum Evangelium oderunt, falsa testimonia in Dominum procuraverunt, ut damnarent vivum: alia testimonia emerunt pecunia contra mortuum. Quando eis dicimus, Credite in Jesum: respondent nobis, In hominem mortuum credituri sumus? Cum
Abbreviated transcription (Latin):
cauendum est ne cum illos nimis attendimꝰ.
a nobis oculos auferamꝰ. Discipulis enim
sins dñs loquebatur. & utiq qđ illis loque¬
batur: & nobis posteris loquebatur. Neq
enim ad illos ꝑtinet qd̾ ait. ecce ego nobis¬
cum sum usq ad consummationẽm scłi:
s ad om̃s etiam postea futuros xp̃ianos. &
usq in finem scłi ꝓuenturos. Loquens gͦ
illis ait. Cauete a fermento phariseoꝵ.
Tunc putauert ideo dñm dixisse hoc qͥa
panes ñ tulerant. non intellexerunt quia
cauete a ferm̃to phariseoꝵ. hoc dictum est
cauete a doctrina phariseoꝵ. Quȩ fuit do-¬
ctrina phariseoꝵ nisi quam mͦ audistis. głam
ab inuicem querentes. głam ab inuicẽ expec-¬
tantes. & głam quȩ a solo deo est ñ queren-¬
tes. De hũs apłs paulus ita dicit. Testimo-¬
nium eis ꝑhibeo quia zelum habent. sed
non scdm scientiam. Telum enĩ inquit
dĩ habent noui. scio. apud illos fui. talis

Expanded text:
cavendum est, ne cum illos nimis attendimus, cavendum est, ne cum illos nimis attendimus, a nobis oculos auferamus. Discipulis enim suis Dominus loquebatur: et utique quod illis loquebatur, et nobis posteris loquebatur. Neque enim ad illos solos pertinet quod ait, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi : sed ad omnes etiam postea futuros Christianos, et usque in finem saeculi proventuros. Loquens ergo illis ait, Cavete a fermento Pharisaeorum. Tunc putaverunt ideo Dominum dixisse hoc, quia panes non tulerant: non intellexerunt, quia Cavete a fermento Pharisaeorum, hoc dictum est, Cavete a doctrina Pharisaeorum . Quae fuit doctrina Pharisaeorum, nisi quam modo audistis? Gloriam ab invicem quaerentes, gloriam ab invicem exspectantes, et gloriam quae a solo Deo est, non quaerentes. De his apostolus Paulus ita dicit: Testimonium eis perhibeo, quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Zelum, inquit, Dei habent: novi, scio, apud illos fui, talis
Abbreviated transcription (Latin):
d ȩuũgelicam lectionẽ quȩ recens sonuit
in aurib nr̃is aduertat caritas ur̃a.
dum pauca loquimur quȩ dñs donat.
Ad iudeos dñs loquebatur rãc: & dicebat eis.
Scrutamini scͥpturas in quib putatis uos ui-¬
tam ȩternam habere. apsȩ testimoniũ perhi-¬
bent de me. Deinde post paululum. ego in-¬
quit ueni in nomine patris mei & ñ accepistis
me: si alius uenerit in nomine suo ipsum ac-¬
cipietis. Deinde post paululũ. Quomͦ potes.¬
tis mͥ credere głam ab inuicẽ expedantes. &
głam quȩ a solo deo est ñ querentes: Aa
extremũ ait. Non ego uos accuso apud pa¬
trem. est qui accuset uos. moyses in quẽ uos
speratis. Si enim crederetis moysi: crederetis
forsitan & michi. De me enim ille scͥpsit. Cũ¬
autem uerbis illiꝰ ñ creditis. quom̃ potestis
mͥ credere Ea hec ꝓposita nobis diuinitus
ex ore lectoris s ministerio saluatoris. audi¬
te pauca ñ numeranda sed appetenda. Nam¬
ista om̃ia facile est intelligere de udeis. scd

Expanded text:
d evangelicam lectionem, quae recens sonuit in auribus nostris, advertat Charitas vestra, dum pauca loquimur quae Dominus donat. Ad Judaeos Dominus loquebatur Jesus, et dicebat eis: Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos vitam aeternam habere; ipsae testimonium perhibent de me. Deinde post paululum: Ego, inquit, veni in nomine Patris mei, et non accepistis me: si alius venerit in nomine suo, illum accipietis. Deinde post paululum: Quomodo potestis mihi credere, gloriam ab invicem exspectantes, et gloriam quae a Deo se quia ego vos accuso apud Patrem. Est qui vos accuset, Moyses, in quem vos speratis. Si enim credidissetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit. autem verbis illius non creditis, quomodo potestis mihi credere? Ad haec proposita nobis divinitus, ex ore Lectoris, sed ministerio Salvatoris, audite pauca non numeranda, sed appendenda. CAista omnia facile est intelligere de Judaeis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
sułm scientiã. Ignorantes enĩ dei iusticiam &
uãm uolentes constituere. iusticiȩ dei non
olis subiecti. Quid est aliud ignorare dei
uisticiam & suam uelle constituere. nisi dice-
ego sanctifico. ego iustifico. quod ego dede-¬
io hoc sanctum est. Dimitte deo qd̾ dei est
agnosce honsa quod hominis est. Ignoras dei
uisticiam. & m constituere: Iustifica¬
it te ins iisficit tibn t mecũ iustificeris. De¬

Expanded text:
m scientiam. Ignorantes enim Dei justitiam, et vestram volentes constituere, justitiae Dei non estis subjecti. Quid est aliud, ignorare Dei justitiam, et suam velle constituere, nisi dicere: Ego sanctifico, ego justifico; quod ego dedero, hoc sanctum est? Dimitte Deo quod Dei est: agnosce, homo, quod hominis est. Ignoras Dei justitiam, et tuam vis constituere. Justificare me vis: sufficit tibi ut mecum justificeris.
Abbreviated transcription (Latin):
tuo quł est xp̃c. Testimoniũ ꝑro corpore ad
abraham qd̾ cõmemorauit apłs. abrahȩ dic-¬
te sunt ꝓmissiones. Uiuo ego dicit dñs ꝑ me-¬
ipsum uiro quia obaudisti uocẽ meã & nor
pepercisti  dilecto filio tuo ꝓpter me¬
nͥ benedicens  benedicam te. & imp̾ea¬
do implebo semen tuũ sicut stellasc¬
li & sicut harenã maris. & benedicent᷑ in se¬
mine tuo om̃s gentes terrȩ. Habes testimnoti¬
um ꝓ capite. habes pro corpore. Audi aliud
breue. & ꝓpe una. sententia complexum pl
capite & ꝓ corpore. Dẽ resurrectione xp̃-
psalmꝰ loquebatus. exaltare super celos d̾s
continuo ꝓ corpore. & suꝑ om̃em terrã glꝰ¬

Expanded text:
d Abraham, quod commemoravit Apostolus. Abrahae dictae sunt promissiones. Vivo ego, dicit Dominus; per memetipsum juro, quia obaudisti vocem meam, et non pepercisti dilecto filio tuo propter menedicens benedicam te, et impdo implebo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam maris; et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae . Habes testimonium pro capite, habes pro corpore. Audi aliud breve, et prope una sententia complexum pro capite et pro corpore. De resurrectione Christi Psalmus loquebatur: Exaltare super coelos, Deus. Continuo pro corpore: Et super omnem terra
Abbreviated transcription (Latin):
pore. In om̃em terram exut sonꝰ eoꝵ. & in
sines orbis terrȩ uerba eoꝵ. Hȩc iudeis. &¬
istis nr̃is. Ouare Quia istas scͥpturas uete¬
nis testame̾nti & iudei accipiunt & isti nri
iccipiunt. sed ipsum axp̃m quem illi ñ accipi¬
ant: uideamꝰ si isti accipiunt. Dicat & ipse.
dicat & ꝓ se qui caput est & pro corpore suo
qd̃ est eccłia: quia & in nobis caput loquit᷑
pro corpore. Audi pro capite. Resurrexit a
mortuis. inuenit discipulos hesitantes. dubi¬
tantes. p̃ gaudio ñ credentes. aperuit illis sen¬
sum ut intelligerent scripturas & dixit eis.
capite. dicat & pro corpore: & p̃dicari in no-¬
mine eiꝰ penitentiã & remissionẽ peccatoꝵ ꝑ
om̃s gentes incipientib ab ierłm. Dicat gͦ eo¬
desia. mimicis suis dicat. Dicit plane ñ tacet.
s si illi audiunt. Frẽs audistis testimoma. iam
noscite me. Scrutamini scͥpturas in quib spe-

Expanded text:
pore: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . CAPUT V. istis nostris. Quare? Quia istas Scripturas Veteris Testamenti et Judaei accipiunt, et nostri isti accipiunt. Sed ipsum Christum, quem illi non accipiunt, videamus si isti accipiunt. Dicat et ipse, dicat et pro se qui caput est, et pro corpore suo quod est Ecclesia, quia et in nobis caput loquitur pro corpore. Audi pro capite: Resurrexit a mortuis, invenit discipulos haesitantes, dubitantes, prae gaudio non credentes; aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit eis, capite; dicat et pro corpore: Et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem . Dicat ergo Ecclesia inimicis suis, dicat. Dicit plane, non tacet: sed illi audiant. Fratres, audistis testimonia, jam noscite m
Abbreviated transcription (Latin):
sonut euuglica lectio. & ad cognoscendũ
quid sibi uellent quȩ lecta sunt fecit at¬
tentos. hoc de me expectati arbitror. hoc me
pro uirib expositurum dso aduuante palli¬
ceor. Proculdubio enim ñ frustra fiebant illa
miracula. & aliquid nobis ꝓ ęterna salute figu-¬
rabant. Nam salus corporis quȩ reddita est
homini. quanti temporis fuit.Quȩ est enim
uita ur̃a. dicit sc̃a scriptura. Uapor est inquit
ad modicum apparens. deinceps exterminabit᷑.
Quod gͦ illiꝰ hominis corpori ad tempus reddi-¬
ta est sanitas. redaita est noimulla in tempore

Expanded text:
sonuit evangelica lectio, et ad cognoscendum quid sibi vellent quae lecta sunt, fecit attentos. Hoc de me exspectari arbitror, hoc me pro viribus expositurum, Domino adjuvante, polliceor. Procul dubio enim non frustra fiebant illa miracula, et aliquid nobis pro aeterna salute figurabant. Nam salus corporis quae reddita est homini, quanti temporis fuit? Quae est enim vita vestra, dicit sancta Scriptura? Vapor est, inquit, ad modicum apparens; deinceps exterminabitur . Quod ergo illius hominis corpori ad tempus reddita est sanitas, reddita est nonnulla vapori
Abbreviated transcription (Latin):
et mͦ cum loquimur. utiq transimꝰ. Uerba cur.¬
unt. & horȩ uolant. Sic etas nra. sic actus
sic honores nr̃i. sic miseria nr̃a. sic ista fe-¬
laas nr̃a. totum transit: s ñ expauescamus
erbum dñi manet in eternũ. Conũsi ad dñm.

Expanded text:
Et modo cum loquimur, utique transimus. Verba currEt modo cum loquimur, utique transimus. Verba currunt, et horae volant: sic aetas nostra, sic actus nostri, sic honores nostri, sic miseria nostra, sic ista felicitas nostra. Totum transit: sed non expavescamus: Verbum Domini manet in aeternum. Conversi ad Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
enim qd̃ noueramꝰ in hac terra. qd̾ hic abitti.¬
dabat. nasci & mori. Nasci & mori hic abun¬
dabat. resurgere & in ȩternum uiuere ñ hie
erat. Inuenit hic uiles merces terrestres. attult
peregrinas celestes. Si expauescis mortẽ. ama
resurrectionem. Dedit tibi auxiliũ de tribu¬
latione sua. nam uana remanserat salus tua.
Salutem itaq in hoc mundo peregrinã hoc est
sempiternam frẽs agnoscamꝰ & diligamꝰ. & in
hoc mundo tanqͣm peregrini uiuamꝰ. Transire
nos cogitemꝰ. & minꝰ peccabimꝰ. Agamꝰ potius
dño deo nr̃o gr̃as. quia huiꝰ uitȩ ultimũ diem
breuem esse uoluit & incertum. A prima in-¬
sama usq ad decrepitã senecdutẽ. breue spaciũ
Et. Quod tam dii uixerat qͥd ei ꝓfuisset. si adã
hodie mortuus esset . Quid di est ubi finis
est.Hesternũ diem nemo reuocat. hodiernus
ciastino urgetur ut tnseat. Ipso paruo spacio
bene uiuamꝰ. ut illõ eamꝰ unde non tͣnseamts

Expanded text:
enim quod noveramus in hac terra, quod hic abunenim quod noveramus in hac terra, quod hic abundabat, nasci et mori. Nasci et mori, hic abundabat: resurgere et in aeternum vivere, non hic erat. Invenit hic viles merces terrestres, attulit peregrinas coelestes. Si expavescis mortem, ama resurrectionem. Dedit tibi auxilium de tribulatione sua: nam vana remanserat salus tua. Salutem itaque in hoc mundo peregrinam, hoc est, sempiternam, fratres, agnoscamus et diligamus, et in hoc mundo tanquam peregrini vivamus. Transire nos cogitemus, et minus peccabimus. Agamus potius Domino Deo nostro gratias, quia hujus vitae ultimum diem et brevem esse voluit et incertum. A prima infantia usque ad decrepitam senectutem, breve spatium est. Quod tam diu vixerat, quid ei profuisset, si Adam hodie mortuus esset? Quid diu est, ubi finis est? Hesternum diem nemo revocat: hodiernus crastino urgetur, ut transeat. Ipso parvo spatio bene vivamus, ut illo eamus unde non transeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
descende. Ex pauescere pietas debuit si xp̃c mial
ueritas immutabilem xp̃m: quantũ attinet al
uerbum. In pͥncipio erat uerbum. & uerbũ aas
apud d̾m non qd̾ sonaret & trausiret: & delils
erat uerbum. Manet gͥ d̾s taus inmutaolbs
Querax pietas. Mlanet os tuus noli timere uol
perit. & ꝑ ipsum nec tu peris: Nanet. nasai
ex femina: sed in carne. Uerbum autẽ & nas
secit. qui erat anteq̃m fieret: fecit sibi in qula
sitret. Infans fuit.s in carne. Suxit. creuit.
alimenta sumpsit. ꝑ etates cucurrit. ad tuuen-¬
nitem ꝑuenit: s in carne. Fatigatus dormiuit.
in carne. Esuriem sitimq passus est. seã
n carne. Comprehensus. ligatus. fagellatus.
contumeliis affectus. postremo crucifixus. occi¬
sus s in carne. Quid expauescis: Uerbum
dñi manet in ȩternum. Qui respuit istam
d humilitatem. ñ uult sibi a mortifero tu.¬
apc ꝑ carnem suã carni nr̃ȩ spem: suscepit

Expanded text:
descende. Expavescere pietas debuit, si Christus descende. Expavescere pietas debuit, si Christus tibi veritas immutabilem Christum, quantum attinet ad Verbum. In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum: non quod sonaret, et transiret; quia Deus erat Verbum Manet ergo Deus tuus immutabilis. O verax pietas: manet Deus tuus: noli timere, non perit; et per ipsum nec tu peris. Manet, nascitur ex femina; sed in carne. Verbum autem et matrem fecit. Qui erat antequam fieret, fecit sibi in qua fieret. Infans fuit; sed in carne. Suxit, crevit, alimenta sumpsit, per aetates cucurrit, ad juventam pervenit; sed in carne. Fatigatus dormivit; sed in carne. Esuriem sitimque passus est; sed in carne. Comprehensus, ligatus, flagellatus, contumeliis affectus, postremo crucifixus, occisus; sed in carne. Quid expavescis? Verbum Domini manet in aeternum. Qui respuit istam Dei humilitatem, non vult sibi a mortifero tuper carnem suam carni nostrae spem. Suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
temus. ne cum flore fem tͥnsiremꝰ. hoc gͦ quod
nobis prestitit ut uerbum caro ficret. suscipiens
earnem ñ mutatum in carnem. maseus & assu¬
mens manens qd erit assumens qo ñ erat: hoc
g qd̾ nobis presitit etam piscua ala sigic¬
erat: qlimꝙ poricus lex. Quinq entm libres
scrtpsit moyses. Eigo aqua quinq porticib cus¬
gebatus sicct ille populus iege. exherrebat᷑ Aque
ꝑturbatio. in illo populo est dm̃ passio. Sui aes¬
cendebat sanabatur ñ insi unus. quia ipsa est
unitas. Stibuscamo isti disnlieet xp̃i passio
suꝑbi sunt nolant descendere. ñ sanant᷑ Q
ego inquit gtaiturꝰ sum d̃m in carne. d̾m nadd
ex femina crucifixum dm. flagellatũ. morta
uulneratũ. sepultum: Absit ut hoc credam d
d̾eo. indignum est. Cor loquatur ñ cerurx Sup¬
bo uidetur indigna dñi humilitas. ideo a talib
longe fit sanitas. Noli te extollere. si uis sanari

Expanded text:
remus, ne cum flore feni transiremus: hoc ergo quod remus, ne cum flore feni transiremus: hoc ergo quod nobis praestitit, ut Verbum caro fieret, suscipiens carnem, non mutatum in carnem; manens et assumens, manens quod erat, assumens quod non erat: hoc ergo quod nobis praestitit, etiam piscina illa signiferat; quinque porticus, Lex. Quinque enim libros scripsit Moyses. Ergo aqua quinque porticibus cingebatur, sicut ille populus Lege coercebatur. Aquae perturbatio, in illo populo est Domini passio. Qui descendebat sanabatur, nonnisi unus: quia ipsa est unitas. Quibuscumque ista displicet Christi passio, superbi sunt: nolunt descendere, non sanantur. Et ego, inquit, crediturus sum Deum in carne, Deum natum ex femina, Deum crucifixum, flagellatum, mortuum, vulneratum, sepultum? Absit ut hoc credam de Deo; indignum est. Cor loquatur, non cervix. Superbo videtur indigna Domini humilitas, ideo a talibus longe fit sanitas. Noli te extollere: si vis sanari,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is honor carnis ut flos feni. Fenum aruit.
flos decidit: uerbum dñi manet in ęternum:
Derbum dñi etiam feno dat honorem. & hono-¬
em non tansitoriũ: dat enum & carni immorta¬
qua nobis prestat auxilium. cui diximꝰ Da uo¬
bis auxilium de tribulatione. Tota quippe uita
ista intelligentib tribulatio est. Sunt enĩ duo
tortores ammȩ. ñ simul torquentes. sed cruciat̃
alternantes. hoꝵ duoꝵ tortorum nomina su.
timor & dolor. Quando tibi bene est tunes
quando male est doles. Seculi huiꝰ quem ñ dec-¬
ꝑit ꝓsperitas. non frangit aduersitas. Timenda
est in hoc seno & in dieb fen ua tutior uer¬
bum dei. Qum enim dictum esset om̃is caro fe¬
num & om̃is gła eius ut flos feni. fenũ aruit
flos decidit. quasi nos queramꝰ quȩ feno spes
Uerbum caro factũ est & habitauit in nobis.
Uerhum ctñ dñi tibi dicit. noli respuere promis¬
sum meti quia ñ respui fenũ tuum. Hoc g qd
nobis presticit uerbum dñ ut ad ipsum nos tene¬

Expanded text:
omnis honor carnis ut flos feni: fenum aruit, flos decidit; Verbum Domini manet in aeternum . Verbum Domini etiam feno dat honorem, et honorem non transitorium: dat enim et carni immortaqua nobis praestat auxilium, cui diximus: Da nobis auxilium de tribulatione . Tota quippe ista vita intelligentibus tribulatio est. Sunt enim duo tortores animae, non simul torquentes, sed cruciatum alternantes. Horum duorum tortorum nomina sunt, timor et dolor. Quando tibi bene est, times: quando male est, doles. Saeculi hujus quem non decipit prosperitas, non frangit adversitas? Tenenda est in hoc feno et in diebus feni via tutior, Verbum Dei. Cum enim dictum esset, Omnis caro fenum, et omnis honor carnis ut flos feni; fenum aruit, flos decidit: quasi nos quaeramus, Quae feno spes?Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Verbum enim Domini tibi dicit: Noli respuere promissum meum, quia non respui fenum tuum. Hoc ergo quod nobis praestitit Verbum Domini, ut ad ipsum nos tene
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ. Quisquis gͥ reus fuerit impenitentiȩ
contra sp̃m in quo unitas & societas cominun¬
onis congregatur eccł̃ie. nunqm illi remittet᷑
quia hoc sibi clausit ubi remittitur: & meri¬
to damnabitur cum sp̃u qui in seipsum diui¬
sus est. diuisus & ipse contra sp̃m sc̃m. qui in
scipsum diuisus ñ est. Hoc & ipsa eũugłica
testimonia nos ammonent. si ea ꝑscrutemur
attentiꝰ. Nam & scđm lucam quidem ñ ibi hoc
dicit dñs. ubi respondet eis qui dixer̃t qd̾ in pͥn¬
cipe demonum eicit demiones. non ei remita qui
blasphemauerit in sp̃m scm. unde apparet non
semeł hoc a dño dictum. sed ibi quoq ñ negligen¬
ter p̃tereundum quo loco dictum sit. Loqueba¬
tur enim de hus qui eum confessi essent uel ne¬
garent coram hominib. ubi ait. Dico autem
uobis. quicũq confessus fuerit in me coram
hominib. & filiꝰ hominis confitebitur inllloͣ
coram angelis dĩ. Qui autẽ negauerit corã

Expanded text:
borum. Quisquis igitur reus fuerit impaenitentiae borum. Quisquis igitur reus fuerit impaenitentiae contra spiritum, in quo unitas et societas communionis congregatur ecclesiae, numquam illi remittetur, quia hoc sibi clausit ubi remittitur; et merito damnabitur cum spiritu, qui in se ipso diuisus est, diuisus et ise ipsum divisus non est. Hoc et ipsa evangelica testimonia nos admonent, si ea perscrutemur attentius. Nam secundum Lucam quidem non ibi hoc dicit Dominus, ubi respondet eis qui dixerunt quod in principe daemoniorum ejicit daemones, non ei remitti qui blasphemaverit in Spiritum sanctum. Unde apparet, non semel hoc a Domino dictum: sed ibi quoque non negligenter praetereundum quo loco dictum sit. Loquebatur enim de his qui eum confessi essent, vel negassent coram hominibus, ubi ait, Dico autem vobis, Quicumque confessus fuerit me coram hominibus, et Filius hominis confitebitur in illo coram Angelis Dei: qui autem negaverit me coram
Abbreviated transcription (Latin):
illis pater. In separabilis est quippe habitatio.
quoꝵ inseparabilis est oꝑatio. S singillatĩ
plerumq per creaturȩ significationes non ꝑ
suam substantiã demonstrant᷑. sicut sua tem¬
porum spacia sillabis occupantib separatun
uoce ꝓnunciantur. nec tamen a seipsis ullis
interuallis momentisq tempoꝵ separantur.
Non enim unqm dici possunt simul. cum esse
ñ possint nisi semꝑ simul. Sed ut iam ñ semel
diximꝰ. ideo remissio peccatoꝵ qua in se diuisi
sp̃s euertitur & expellit᷑ regnum. ido societas
unitatis eccłiȩ dei extra quam ñ fit ipsa remis
patre sane & filio cooꝑantib. quia societas est
ter non cõmuniter pater habetur a filio & sp̃u
scõ. quia ñ est pater amboꝵ: & filiꝰ ñ comiu¬
niter habetur filiꝰ a patre & sp̃u scõ. quia ñ
est filiꝰ amboꝵ: sp̃s autem sc̃s communiter
habetur a patre & filio. quia sp̃s est unꝰ am¬

Expanded text:
illis Pater. Inseparabilis quippe est habitatio, illis Pater. Inseparabilis quippe est habitatio, quorum est inseparabilis operatio: sed singillatim plerumque per creaturae significationes, non per suam substantiam demonstrantur; sicut sua temporum spatia syllabis occupantibus separatim voce pronuntiantur: nec tamen a se ipsis ullis intervallis momentisque temporum separantur. Non enim unquam dici possunt simul, cum esse non possint nisi semper simul. Sed ut jam non semel diximus, ideo remissio peccatorum, qua in se divisi spiritus evertitur et expellitur regnum, ideo societas unitatis Ecclesiae Dei, extra quam Patre sane et Filio cooperantibus, quia soter non communiter habetur pater a filio et spiritu sancto, quia non est pater amborum; et filius non communiter habetur filius a patre et spiritu sancto, quia non est filius amborum. spiritus autem sanctus communiter habetur a patre et filio, quia spiritus est unus am
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃n. hoc enuim fit remissione pecratoꝵ. ne pͥnceps
peccati spiritꝰ qui in seipsum diusus est regnet
in nobis. ut eruti a potestate sp̃s immundi.
templum deinceps efficiamur sp̃s sc̃. & a quo
mundamur accipiendo indulgentiam. ipsum
accipiamꝰ habitatorem ad faciendam augendam
tu cum hii qui eũ acceꝑant linguis om̃ium genti¬
um loquerentur. & stupentes eos qui aderant
alloqueret᷑ apłs petrus: compuncti sunt corde.
& dixetunt ad petrum & ad apłos. Quid gͦ
faciemꝰ frẽs. monstrate nobis. & dixit pettus
ad eos. Agite penitentiam. & baptuetur unus-¬
quisq ur̃m in nomine uĩu xp̃i in remissionẽ
peccatoꝵ. & accipietis donum sp̃s sci. Utiq
in ȩgdia utrumq factum est. id est & peccatoꝵ
remissio & doni huiꝰ acceptio. in qua erat
tet inquit pater in nomine meo. Neq enim
habitat in quoqͣm sp̃s sc̃s sine patte & filio.
sicut nec filiꝰ sine patre & sp̃u sc̃o. nec sine

Expanded text:
sanctum. Hoc enim fit remissione peccatorum, ne princeps sanctum. Hoc enim fit remissione peccatorum, ne princeps peccati, spiritus qui in se ipsum divisus est, regnet in nobis, ut eruti a potestate spiritus immundi, templum deinceps efficiamur Spiritus sancti; et a quo mundamur accipiendo indulgentiam, ipsum accipiamus habitatorem ad faciendam, augendam, tu, cum hi, qui eum acceperant, linguis omnium gentium loquerentur, et stupentes eos, qui aderant, alloqueretur apostolus Petrus, compuncti sunt corde et dixerunt ad Petrum et ad apostolos: 'Quid ergo faciemus, fratres, monstrate nobis'. Et dixit Petrus ad eos: 'Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Iesu Christi in remissionem peccatorum, et accipiein Ecclesia utrumque factum est; id est, et peccatorum remissio, et doni hujus acceptio, in qua erat tet, inquit, Pater in nomine meo . Neque enim habitat in quoquam Spiritus sanctus sine Patre et Filio: sicut nec Filius sine Patre et Spiritu sancto, nec sine
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m quia ꝑ ꝓmissionem: tam̃ cum ad catholi-¬
cam ueniunt & societati sp̃s aggregant᷑. quem
foris ꝓculdubio ñ habebant. ñ eis repetitur
lauachrum carnis. Non enĩ defuit etiã foris
positis ista forma pietatis. sed accedit eis que nͥ
intus ñ potest dari unitas sp̃s in iunculo pacis.
Tales quippe erant anteqm catholici essent. de
qualib dicit apls. Habentes formã pietatis. uir¬
tutem autem eiꝰ abnegantes. Potest enim esse ui-¬
sibilis forma palmitis etiam pret̾ uitem. s in¬
uisibilis uita radicis haberi ñ potest nͥ in uite.
Proinde corporalia sacram̃ta que portant & ce-¬
lebrant etiam segregati ab unitate corꝑis xp̃i.
formã possunt exhibere pietatis. uirtꝰ t̾i pieta¬
tis inusibilis & sp̃italis ita in eis ñ potest esse.
quẽ admodum sensꝰ ñ sequitur hominis m̃brum
q̃ndo amputatur ã corpore. Que cum ita sint:
remissio peccatoꝵ q̃m non datur nͥ in sp̃u sc̃o.
in illa tantũmͦ eccłia dari potest que habet sp̃m¬

Expanded text:
per repromissionem ; tamen cum ad Catholicam veniunt, et societati Spiritus aggregantur, quem foris procul dubio non habebant, non eis repetitur lavacrum carnis. Non enim defuit etiam foris positis ista forma pietatis: sed accedit eis, quae nisi intus non potest dari, unitas Spiritus in vinculo pacis. Tales quippe erant, antequam catholici essent, de qualibus dicit Apostolus: Habentes formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Potest enim esse visibilis forma palmitis etiam praeter vitem; sed invisibilis vita radicis haberi non potest, nisi in vite. Proinde corporalia Sacramenta, quae portant et celebrant etiam segregati ab unitate corporis Christi, formam possunt exhibere pietatis; virtus vero pietatis invisibilis et spiritualis ita in eis non potest esse, quemadmodum sensus non sequitur hominis membrum, quando amputatur a corpore. Cremissio peccatorum, quoniam non datur nisi in Spiritu sancto, in illa tantummodo Ecclesia dari potest, quae habet Sp
Abbreviated transcription (Latin):
& qui ñ congregat mecum spargit. ut illos osten¬
seret ad se non ꝑtinere. qui extra congregando
nollent congregare sed spargere. Deinde subiun¬
rit. Ideo dico uobis. om̃e peccatũ & blasphenia
reintietut hominib sp̃s autẽ blasphemiȩ non
pntietar. Quid est hoc. Ideo sola sp̃s blasphȩ¬
iia ĩ remitatur. qͣm̃ ꝗtti non est cum xp̃o contra
ipsum est. & qui ñ cum ilo congregat spargit.
aleditti. Qui enim non cum illo congregat. qtio¬
silbet sub eiꝰ nomine congreget. ñ habet sp̃m¬
sc̃mn Iic om̃ino hic nos cõptilit ñ alibi intellige¬
de. sieti posse remissionẽ om̃is pecratt om̃nsq
blas obemiȩ nisi in axp̃i congregatione. que ñ
spa a s ongiegatr qutuspe. in sp̃u sc̃o qui¬

Expanded text:
et qui non congregat mecum, spargit', ut illos ostenet qui non congregat mecum, spargit', ut illos ostenderet ad se non pertinere, qui extra congregando nollent congregare, sed spargere. Deinde subiunxit: 'Ideo dico vobis: Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus, spiritus autem blasphemiremittetur. Quid est hoc? Ideo sola Spiritus blasphemia non remittetur, quoniam qui non est cum Christo, contra ipsum est; et qui non cum illo congregat, spargit? Ideo utique. Qui enim non cum illo congregat, quomodolibet sub ejus nomine congreget, non habet Spsanctum. Hic omnino, hic nos compulit non alibi intelligere fieri posse remissionem omnis peccati omnisque blasphemiae nisi in Christi congregatione, quae non spargit. Congregatur qu
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ibi aliquid dixit de blasphemia sp̃s scĩ.
duusus ex ore ipsoꝵ possit ostendi. sicut beedre-¬
bub a quo demones eici posse dixerunt. In hac
uͦ lectione scd̾m matħm multo manifestiꝰ aꝑuit
dñs quid hic uellet intelligi. id est qđ ipse dicat
uerbum contra sp̃m scm̃ qui unitati ȩcłiȩ conde
impenitenti resistit. ubi in scõ sp̃u fit remissio
pecatoꝵ. Hunc ciũ sp̃m ñ habent ut iam dictũ
est. qui etiam xp̃i sactam̃ta portantes atq trac¬
tantes. ab eiꝰ congregatione seuncti sunt. Ham
ibi dixit de diuisione sathanȩ aduersꝰ satha-¬
nan. & qd̃ ip̃e in spũ scõ eiceret demones. utiq
in sp̃u qui ñ est aduersum seipsũ sicut ille di¬
uisus. Ibi continuo ne ꝑ illos qui sub nomine
xp̃i extra ciꝰ ouile conuenticula sua congregant.
quisqͣm putaret etiã regnũ xp̃i aduersum se esse
duusum: qui ñ est mecum inquit contra me est.

Expanded text:
tamen ibi aliquid dixit de blasphemia Spiritus satamen ibi aliquid dixit de blasphemia Spiritus sadivisus ex ore ipsorum possit ostendi, sicut Beelzebub a quo ejici daemones posse dixerunt. Cvero lectione secundum Matthaeum, multo manifestius aperuit Dominus quid hic vellet intelligi: id est, quod ipse dicat verbum contra Spiritum sanctum, qui unitati Ecclesiae corde impoenitenti resistit, ubi in Spiritu sancto sit remissio peccatorum. Hunc enim spiritum non habent, ut iam dictum est, qui etiam Christi sacramenta portantes atque tractantes ab eius congregatione seiuncti sunt. Nam ubi dixit de divisione satanae adversus satanan, et quod ipse in Spiritu sancto eiceret demones, utique in spiritu, qui non est adversus se ipsum sicut ille divisus, ibi continuo, ne per illos, qui sub nomine Christi extra eius ovile conventicula sua congregant, quisquam putaret etiam regnum Christi adversum se esse divisum: 'Qui non est mecum, inquit, 'contra me est,
Abbreviated transcription (Latin):
cus ita narrat. Amen dico uobis. quia om̃ia di¬
dixisset. sua deinde coniunxit dicens. qm̃ dice¬
bant sp̃m immundum habet: ut ostenderet
hinc exortam fuisse causam. ut hoc diceret eõ
qd̃ dixetant eum in beeliebub pͥncipe demo¬
nioꝵ demones pellere: non quia esset blasphe¬
mia que ñ remittitur. cum & hȩc remittatur
si recta penitentia consequat᷑: sed qđ hinc ut
aixi causa extitit ut a dño illa sententia ꝓferre¬
tus. facta mentione sp̃s immundi quẽ aduersũ
n solum aduersum se diuisus ñ est. sed etiã quos
colligit efficit indiuisos. peccata que aduersum se
diuisa sunt dimittendo. cosq mundatos in habitan-¬
lio. ut sit quẽadmodũ scͥptum est in actib apło¬
rum: multitudins credentium cor & anima una.
Cui dono remissionis ñ resistit. nͥ qui duritiam
cordis impenitentis habuerit. Nam & alio loco
dixerunt tudei de dño qđ demoniũ haberet. nec

Expanded text:
cus ita narrat: Amen dico vobis, quia omnia dicus ita narrat: Amen dico vobis, quia omnia didixisset, sua deinde conjunxit dicens, Quoniam dicebant, Spiritum immundum habet : ut ostenderet, hinc fuisse exortam causam, ut hoc diceret, eo quod dixerant eum in Beelzebub principe daemoniorum daemones pellere. Non quia esset blasphemia quae non remittitur, cum et haec remittatur, si recta poenitentia consequatur: sed quod hinc, ut dixi, causa exstitit ut a Domino illa sententia proferretur, facta mentione spiritus immundi, quem adversum n solum adversum se divisus non est, sed etiam quos colligit, efficit indivisos, peccata, quae adversum se divisa sunt, dimittendo eosque mundatos inhabitando, ut sit, quemadmodum scriptum est in Actibus apostolorum: 'Multitudinis credentium cor Cui dono remissionis non resistit, nisi qui duritiam cordis impoenitentis habuerit. Nam et alio loco dixerunt Judaei de Domino, quod daemonium haberet , nec
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuante tractaui. Quicquid tam̃ in eiꝰ difficulta¬
te app̃hendere ñ ualui. ñ imputet᷑ ipsi ueritati que
salubriter pios etiã cum occultat᷑ exercet. s infirmi¬
tati meȩ qui uł intelligenda conspicere uel intellec¬
ta explicare ñ potui. De hũs autẽ que forte potui¬
mus & cogitando uestigare & expedire dicendo.
illi sunt agendȩ gr̃ȩ ã quo quesuumꝰ. a qͦ petiui¬
mus. ad quemi pulsauimꝰ ut haberem: unde &
nos meditando aleremur. & uobis loquendo mi

Expanded text:
adjuvante, tractavi. Quidquid tamen in ejus difficultaadjuvante, tractavi. Quidquid tamen in ejus difficultate apprehendere non valui, non imputetur ipsi veritati, quae salubriter pios, etiam cum occultatur, exercet; sed infirmitati meae, qui vel intelligenda conspicere, vel intellecta explicare non potui. De his autem quae forte potuimus et cogitando vestigare, et dicendo expedire, illi sunt agendae gratiae, a quo quaesivimus, a quo petivimus, ad quem pulsavimus, ut haberemus unde et nos meditando ale
Abbreviated transcription (Latin):
contradicat. fit it remissibile ñ qͦd cumq peccatum.
sed contempta uel etiam oppugnata ipsa remissio
peccatoꝵ: atq ita dicitur uerbum contra sp̃m sc̃m.
cum ex disꝑsione ad congregationẽ nunqͣm uenit᷑.
que ad remittenda peccata accepit sp̃m scm. Ad
quam congregationẽ etiam siꝑ malum clericum. s
tamen catholicum ministrũ reꝓbum & fictũ ali¬
quis accesserit conde ñ ficto. in ipso sp̃u sc̃õ acci-
etiam isto tempore quo uelud area cum palea tri-¬
turatur. sic oꝑatur ut nulliꝰ ueram confessionem
asꝑnetur. nulliꝰ simulatione fallatur. atq: ita re-¬
probos fugiat: ut ctiam ꝑ eoꝵ ministeriũ ꝓbos
colligat. U̾num gͦ suffugium est. ne sit irremissibi-¬
lis blasphemia. Cor impenitens caueat᷑. nec aliter
penitentia. ꝓdesse credatur. nͥ ut teneatur ȩccl̃ia
ubi remissio peccatoꝵ datur. & societas sp̃s in pacis
nem si tam̃ aliquatenꝰ potui. dño miserante. atq

Expanded text:
contradicat, fit irremissibile; non quodcumque peccatum, contradicat, fit irremissibile; non quodcumque peccatum, sed contempta vel etiam oppugnata ipsa remissio peccatorum. Atque ita dicitur verbum contra Spiritum sanctum, cum ex dispersione ad congregationem nunquam venitur, quae ad remittenda peccata accepit Spiritum sanctum. Ad quam congregationem etiamsi per malum clericum, sed tamen catholicum ministrum, reprobum et fictum aliquis accesserit corde non ficto; in ipso sancto Spiritu reetiam isto tempore, quo velut area cum palea trituratur, sic operatur, ut nullius veram confessionem aspernetur, nullius simulatione fallatur, atque ita reprobos fugiat, ut etiam per eorum ministerium probos colligat. Unum ergo suffugium est, ne sit irremissibilis blasphemia, ut cor impoenitens caveatur; nec aliter poenitentia prodesse credatur, nisi ut teneatur Ecclesia, ubi remissio peccatorum datur, et societas Spiritus in pacis nem, si tamen aliquatenus potui, Domino miserante atque
Abbreviated transcription (Latin):
non quia uidentur ciꝰ habere pomen. icito ꝑti¬
nent ad eiꝰ congregationem. Pertinerent autẽ-
si sp̃s sc̃s in quo sociatur hȩc congregatio aduer-¬
sum scipsum diuisus esset. Hoc autem quia ñ est:
qui enum ñ est cum xp̃o contra ipsum est. & qui
cum illo ñ congregat spargit. ido peccatũ om̃e
atq om̃is blasphemia dimittet᷑ hominibꝰ in hac
seipsum diuiso congregat xp̃s. Ipsiꝰ autẽ sp̃s illa
blasphemia qua fit ut corde impenitenti huic
tanto dono dĩ usq in finem uite istiꝰ resistatur.
non remittetur. Nam & si quisqͣm ita sit contra-¬
rius ueritati. ut dõ loquenti ñ in ꝓpħis s in uni-¬
co filio. cum ꝓpter nos eum ut nobis in eo loque¬
retur. filium hominis esse uoluit: reluctet᷑. remit¬
titur ei cum penitendo conuersꝰ fuerit ad dei be¬
nignitatem. qui cum mortem impũ nollet q̃ntum
tur ei. Qui uͦ huic dono extiterit immicus. ut ñ
illud ꝑ penitentiã petat. sed ei ꝑ impenitentiã

Expanded text:
non quia videntur ejus habere nomen, idcirco pertinent ad ejus congregationem. Pertinerent autem, si Spiritus sanctus, in quo consociatur haec congregatio, adversum se ipsum divisus esset. Hoc autem quia non est qui enim non est cum Christo, contra ipsum est; et qui cum illo non congregat, spargit, ideo peccatum omne atque omnis blasphemia dimittetur hominibus in hac se ipsum diviso, congregat Christus. Ipsius autem Spiritus blasphemia illa, qua fit ut corde impoenitenti huic tanto Dei dono usque in finem vitae istius resistatur, non remittetur. Nam etsi quisquam ita sit contrarius veritati, ut Deo loquenti, non in Prophetis, sed in unico Filio, cum propter nos eum, ut nobis in eo loqueretur, Filium hominis esse voluit, reluctetur; remittetur ei, cum poenitendo conversus fuerit ad Dei benignitatem; qui cum mortem impii nollet, quantum tur ei. Qui vero huic dono exstiterit inimicus, ut non illud per poenitentiam petat, sed ei per impoenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
berent nͥ xp̃s uenisset & locutꝰ eis fuisset. falsam
qd absit sententiã esse diceremꝰ. Non gͦ ait si ñ
uenissem & locitus eis fussem nullũ peccatum
haberent ne ueritas mentiret᷑. nec rursꝰ definite
dnt. si ñ uenissem & locutꝰ eic frassem qͦddam
pecratũ ñ haberent. ne pium studiũ parũ exerce-¬
⁊ retur. In om̃i quippe copia sc̃arum scͥpturarũ pas-¬
cimur aꝑtis. exertemtr obscuris. Iilic fames pel-¬
litur. hic fastidium. Quia gͦ non est dictum pec¬
catum nullum hab̾ent non ꝑturbem̃. cum
peccatores udeos etiam si dñs ñ uenisset cog-¬
noscimꝰ. sed tamen quia dictum est si ñ uenissem
peccatum ñ haberent. uecesse est etiam si ñ om̃e.
aliqd̃ tamen eos ex aduentu dñi qđ̃ ñ habebant
contraxisse peccatum. Illud ipsum ꝓfecto est qđ
in p̃sentem sibiq loquentẽ ñ credider̃t. eumq
inimicum deputantes q̃m uera dicebat. insupet

Expanded text:
berent, nisi Christus uenisset et locutus eis fuisset, falsam berent, nisi Christus uenisset et locutus eis fuisset, falsam — quod absit- sententiam esse dicemus. non ergo ait: "si non uenissem et locutus eis fuissem, nullum peccatum haberent", ne uerdixit, Si non venissem et locutus fuissem eis, quoddam peccatum non haberent: ne pium studium parum exerceretur. In omni quippe copia Scripturarum sanctarum pascimur apertis, exercemur obscuris: illic fames pellitur, hic fastidium. Quia ergo non est dictum, Peccatum nullum haberent; non perturbemur, cum peccatores Judaeos, etiamsi Dominus non venisset, agnoscimus. Sed tamen quia dictum est, Si non venissem, peccatum non haberent; inde necesse est, etiamsi non omne, aliquod tamen eos ex adventu Domini, quod non habebant, contraxisse peccatum. Illud ipsum profecto est, quod in praesentem sibique loquentem non crediderunt, eumque inimicum deputantes, quoniam vera dicebat, insuper
Abbreviated transcription (Latin):
sando. siquid recte intellectꝰ acceꝑimꝰ. ñ uiliter
habeamꝰ. Hoc ut manifestiꝰ uideatis. illud atten-¬
dite qđ ait idem ipse uideis: Si ñ uenissem & lo-¬
cutus eis fuissem. peccatũ ñ haberent. Neq enĩ
dictum est. ut sine ullo om̃ino peccato uellet intel¬
ligi futuros uideos fuisse. si ñ uenisset & locu-¬
tus eis fuisset. Plenos quippe inuenit. oneratosq
peccatis . Propt̃ qđ dicit. Uenite ad me om̃s qui
laboratis. & onerati estis. Unde. nͥ sarcinis pecca¬
toꝵ & tͣnsgressionib legis. Om̃ lex subintrauit.
uit abundaret delictum. Cum g̃ ipse etiã alibi
dicat ñ ueni uocare iustos sed peccatores. qͦm si ñ
llenisset peccatum ñ haberent. nͥ quia ista senten-¬
dia nec uniuersalit̃ nec particulariter s indefim¬
te. ꝓnunciata. ñ om̃e peccatum cogit intelligi:
& plane nisi aliqđ peccatũ intellexerimꝰ qđ ñ ha-¬

Expanded text:
sando si quid recti intellectus acceperimus, non uiliter sando si quid recti intellectus acceperimus, non uiliter habeamus. Hoc ut manifestius uideatis, illud attendite quod ait idem ipse de Iudaeis: si non uenissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. neque enim ita dictum est, ut sine ullo omnino peccato uellet intellegi futuros fuisse Iudaeos, si non uenisset et locutus eis fuisset; plenos quippe inuenit oneratosque peccatis. propter quod dicit: uenite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis. unde, nisi sarcinis peccatorum ex transgressionibus legis? quoniam lex subintrauit, ut abundaret delictum. cum ergo ipse etiam alibi dicat: non ueni uocare iustos, sed peccatores, quomodo, si non uenisset, peccatum non haberent, nisi quia ista sententia nec uniuersaliter nec particulariter, sed indefinite pronuntiata non omne peccatum cogit intellegi? sed plane nisi aliquod peccatum intellexerimus, quod non ha
Abbreviated transcription (Latin):
tum finiatur. ñ sit necesse ut aut ex toto fieri
possit. aut ut ex parte ñ intelligatur. Ista gͦ
sententia ex toto id est uniuersaliter ꝓnuncia¬
retur. si diceretur om̃is blasphemiȩ sp̃s ñ remit¬
tetir: aut qui dixerit qualecumq uerbũ contra
futuro. Ex parte autẽ id est particulariter. ꝓnun-¬
ciastitur. si diceretur: quedam blasphenia sp̃s
ñ remittetur. Quia gͦ nec uniuer saliter nec par
ticularites enunciata sententia est: ñ enĩ dictũ
est om̃is blasphemia sp̃s aut quedã blasphetia.
sea tantumm᷑ indefinite dictũ est. sp̃s blasphe-¬
miȩ ñ remittetur: nec dictum est qui dixerit
qdcumq uerbum aut qui dixerit qͥddam uerbũ:
s indefinite qui dixerit uerbũ. ñ est necesse ut
om̃em blasphemiã uel om̃e uerbũ intelligamus.
s necesse est plane ut quandam blasphemiam &
qͥddam uerbum uoluerit intelligi dñs. qmuis
id expͥmere noluerit: ut petendo. querendo. pul-¬

Expanded text:
tum finiatur, non sit necesse ut ex toto fieri tum finiatur, non sit necesse ut ex toto fieri possit, ut et ex parte non intelligatur. Ista ergo sententia ex toto, id est, universaliter pronuntiaretur, si diceretur, Omnis blasphemia Spiritus non remittetur; aut, Qui dixerit qualecumque verbum contraeculo neque in futuro. Ex parte autem, id est, particulariter pronuntiaretur, si diceretur, Quaedam blasphemia Spiritus non remittetur. ata sententia est — non enim dictum est: "omnis blasphemia spiritus" aut: "quaedam blasphemia", sed tantummodo indefinite dictum est: spiritus blasphemia non remittetur; nec dictum est: "qui dixerit quodcumque uerbum" aut: "qui dixerit quoddam uerbum", sed indefinite: qui dixerit uerbum — non est necesse, ut omnem blasphemiam uel omne uerbum intellegamus, sed necesse est plane, ut quandam blasphemiam et quoddam uerbum uoluerit intellegi dominus, quamuis id exprimere noluerit, ut quaerendo, petendo, pul
Abbreviated transcription (Latin):
ritum scm̃ diceretur. ñ habere remissionẽ neq
in hoc scło neq in futuro. Exercere quippe nos
uoluit difficultate questionis. ñ decipere sen-¬
tentiȩ falsitate. Quappter ñ est necesse. ut omnẽ
blasphemiã &. om̃e uerbum qd̾ dicit᷑ contra
sp̃m scm remissionem quisqm existimet ñ habe-
re. sed necesse est plane ut sit aliqua blasphe¬
mia & aliquod uerbũ qđ si dicatur contra sp̃m
sc̃m̃. nullam unqͣ̃m ueniã remissionemq mere-¬
atur. quia si om̃e acceꝑimꝰ quisnam poterit sal¬
uari: Si autem rursus nullũ putauerimꝰ. contra¬
dicimꝰ saluatori. Est g̃ sine dubio aliqua blas¬
phemia & aliquod uerbũ. qd si dictam fuerit
contra sp̃m sc̃m: non remittetur. Q uod sit
autem hoc uerbũ queri a nobis dñs uoluit. i̾o
non expressit. Queri inqͣm uoluit. ñ negari.
solent enim scͥpturȩ ita loqui. ut q̃ndo aliqͥd
sic dicit᷑ ut neq ex toto neq neq ex parte dic-¬

Expanded text:
ritum sanctum diceretur, non habere remissionem neque ritum sanctum diceretur, non habere remissionem neque in, hoc saeculo neque in futuro. Exercere quippe nos uoluit difficultate quaestionis, non decipere sententiae falsitate. quapropter non est necesse, ut omnem blasphemiam et omne uerbum, quod dicitur contra spiritum sanctum, remissionem qure: sed necesse est plane ut sit aliqua blasphemia et aliquod verbum, quod si dicatur contra Spiritum sanctum, nullam unquam veniam remissionemque mereatur. Quia si omne acceperimus, quisnam poterit salvari? Si autem rursus nullum putaverimus, contradicimus Salvatori. Est ergo sine dubio aliqua blasphemia et aliquod verbum, quod si dictum fuerit contra Spiritum sanctum, non remittetur. Quod sit autem hoc verbum, quaeri a nobis Dominus voluit; ideo non expressit. Quaeri, inquam, voluit, non negari. Solent enim Scripturae ita loqui, ut quando aliquid sic dicitur, ut neque ex toto neque ex parte dic
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiȩ que mͥ aliq̃ntum aꝑiebatur uerbis
ad horam occurrentib me posse sufficere ñ pu-¬
tarem. Hodie autem lectiones audiens de quib
uobis esset sermo reddendus cum ȩuugłm lege¬
retur. ita pulsatum est cor meũ ut crederem dm̃¬
uelle aliquid hinc ꝑ meũ ministeriũ uos audi¬
re. Priꝰ g̾ ut aduertatis & intelligatis. ammoneo
Illud enim si dixisset. nichil nobis om̃ino rema¬
neret unde disputare possemꝰ. qm̃ si om̃is blas¬
phenia & om̃e uerbum qd̃ dicitur contra sp̃m¬
scm̃ ñ remittetur hominib. ex nullo genere im¬
pietatis eoꝵ qui ex dono xp̃i & sc̃ificationi ȩccłiȩ
contradicunt. uel paganoꝵ uel udeoꝵ. aut quoꝵ¬
libet hereticoꝵ. ñ nulloꝵ etiam in ipsa catholica
imꝑitoꝵ quemquã ȩcd̃ia lucraret᷑. Sed absit ut
hoc dñs diceret. absit inqm̃ ut ueritas diceret
omnẽ blasphemiã uel om̃e uerbum qđ contra spi-¬

Expanded text:
intelligentiae, quae mihi aliquantum aperiebatur, verbis intelligentiae, quae mihi aliquantum aperiebatur, verbis ad horam occurrentibus me posse sufficere non putarem. Hodie autem lectiones audiens, de quibus vobis esset sermo reddendus, cum Evangelium legeretur, ita pulsatum est cor meum, ut Deum crederem velle aliquid hinc per meum ministerium vos audi. Prius ergo ut aduertatis et intellegatis, admoneo nonillud enim si dixisset, nihil nobis omnino remaneret, unde disputare possemus. quoniam, si omnis blasphemia et omne uerbum, quod dicitur contra spm, non remitteretur hominibus, ex nullo genere impietatis eorum qui dono Christi et sanctificationi ecclesiae contradicunt, uel paganorum uel Iudaeorum aut quorumlibet haereticorum, nonnullorum etiam in ipsa catholica imperitorum quemquam ecclesia lucraretur. sed absit, ut hoc dominus diceret; absit, inquam, ut ueritas diceret omnem blasphemiam uel omne uerbum, quod contra spi
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło neq in futuro. Siue gͦ sit ille
is uł xp̃ians hereticꝰ. siue quodlibet aliud
habeat nomen erroris. ñ dictum est ille aut
ille. sed qui dixerit uerbum contra sp̃m sc̃m̃
error contianꝰ ueritati & inimicus catholicȩ pa¬
cis. sicut supra ostendimꝰ dicit uerbum contra
sp̃m sc̃m. nec tam̃ cessat ęccłia ex om̃i errore cor-¬
rigere atq colligere qui remissionẽ peccatoꝵ &
ipsum quem blasphemauerant accipiant sp̃m sc̃m:
puto qd̾̃ grande segetum tam magnȩ huiꝰ que-¬
res. ad dñm mentes: dico caritati ur̃ȩ forte in
om̃ib scis scͥpturis nulla maior questio. nulla
difficilior inuenitur. Unde ut uob̃ aliquid de
meipso fatear. semꝑ in sermonib quos ad po-¬
pulum habui huiꝰ questionis difficultatẽ mo-¬
lestramq uitaui. ñ quia nichil haberem quod
inde utcumq cogitarem: neq enim in re tanta
petere querere. pulsare negligerem. s quia ipsi

Expanded text:
in hoc saeculo, neque in futuro. Sive ergo sit ille in hoc saeculo, neque in futuro. Sive ergo sit ille vel Christianis haereticus, sive quodlibet aliud habeat nomen erroris, non dictum est, Ille aut ille; sed, Qui dixerit verbum contra Spiritum sanctum, error contrarius veritati et inimicus catholicae paci, sicut supra ostendimus, dicit verbum contra Spiritum sanctum, nec tamen cessat Ecclesia ex omni errore corrigere atque colligere, qui remissionem peccatorum et ipsum quem blasphemaverant accipiant Spiritum sanctum; puto quod grande secretum tam magnae hujus quaeres, ad Dominum mentes. Dico Charitati vestrae: forte in omnibus sanctis Scripturis nulla major quaestio, nulla difficilior invenitur. Unde ut vobis aliquid de me ipso fatear, semper in sermonibus quos ad populum habui, hujus quaestionis difficultatem molestiamque vitavi: non quia nihil haberem quod inde utcumque cogitarem; neque enim in re tanta petere, quaerere, pulsare negligerem: sed quia ipsi