comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
odorus stoycus familiaritate Cyceronis ꝙͣ secta notior
sua uisum perditum auditus solatio leniebat Cum
ei ut cycero idem ait libri nocte et die legerentuis q̃ͥ¬
bus in studiis oculis non egebat Hic et phĩe sinul
et fidibus quodq sine oculis fieri posse uix crederis
geometricis quoq descriptionibus operam dabat
et alienis manibus lineas protrahi iubens suo de
illis ingenio disserebat Gayo drusio absq oculis Iuris
ciuilis noticia tanta fuit ut domius eius consulto-¬
rum frequentia cotidie repleretur Et uidebant illi
quo iretur ad forum rectius qua iretur ad cõe ałs¬
cause uictoriam non uidebant atq ideo ceci du¬
cis patrocinum implorabant Sed clarissimus
omnium quos famosos cecitas habuit appius clau-¬
dius et re cecus et nomine qui cecitate pressus
ac senio non priuatis modo consiliis sed a populo
noscebatur Quisq in iure uel in facto scrupulus

Expanded text:
Diodotus Stoicus sed familiaritate Ciceronis, quam secta notior Diodotus Stoicus sed familiaritate Ciceronis, quam secta notior sua, visum perditum auditus solatio leniebat, cum ei Cicero idem ait, “libri noctes et dies legerentur, quibus in studiis oculis non egebat”? Hic et philosophie simul et fidibus, quodque sine oculis fieri posse vix crederes, geometricis quoque descriptionibus operam dabat, et alienis manibus lineas protrahi iubens, suo de illis ingenio disserebat. Gaius Drusus absque oculis, sed iuris civilis notitia tanta fuit, ut domus eius consultorum frequentia quotidie repleretur, et videbant illi qua iretur ad forum rectius, qua iretur ad cause victoriam non videbant, atque ideo ceci ducis patrocinium implorabant. Sed clarissimus omnium quos famosos cecitas habuit Appius Claudius, et re cecus et nomine, qui, cecitate pressus ac senio, non privatis modo consiliis a populo noscebatur, quisquis in iure vel in facto scrupulus
Abbreviated transcription (Latin):
Dacer anthonius senem uisens nichil mouere debẽ
ait eo ꝙ oculos amisisset cões sibi cum muscis et
muribus ac lacertis sed gaudere ꝙ oculi cõmunes
illi cum angelis salui essent Anthonianum uere ce-¬
lestisq magistri discipulo dignum uerbum Sin ad
liberalium studiorimi decus aspiras homerum ac
democritum contemplare quorum alter ut fama
est dum mira illa ac diuina dictaret oculis non
uidebat animo lucens Alter sibi oculos eruit ne
uideret multaq ut ip̃e arbitratur ueri uisus aciem
impedierunt Cuius factum si uel laude uel uitu-¬
perio dignum fuerit non disputo sed iuienit imi-¬
tatores ꝙ si picturam forte sculpturam ue appellis
aut phidie artem mente delegans amisisse te aliquid
non negem nisi hoc ip̃m lucrum est ab incepto hu¬
Cecitate impos sum et nuctilis Ratio. Quid
terpsum cece deseris Nam alias num Tyresias de quo
supra diximus uisu cecus uaticinio clarus fuit The-

Expanded text:
sacer Antonius senem visens, nichil moveri debere sacer Antonius senem visens, nichil moveri debere ait, eo quod oculos amisisset, communes sibi cum muscis et muribus et lacertis, sed gaudere, quod oculi communes illi cum angelis salvi essent. Antonianum vere celestisque magistri discipulo dignum verbum. Sin ad liberalium studiorum decus aspiras, Homerum et Democritum contemplare, quorum alter, ut fama est, dum mira illa ac divina dictaret, oculis non videbat, animo linceus; alter sibi oculos eruit, ne videret multa, que, ut ipse arbitrabatur veri visus aciem impedirent; cuius factum quam vel laude vel vituperio dignum fuerit, non disputo, sed invenit imitatores. Quod si picturam forte sculpturamve, Apellis aut Phidie artem tibi mente delegeras, amisisse te aliquid non negem; nisi hoc ipsum lucrum est: ab incepto huCecitate inops et inutilis sum. Quid te ipsum, cece, deseris? Non Tiresias de quo supra diximus, cecus visu, vaticinio clarus fuit? Non
Abbreviated transcription (Latin):
antipatris pħi responsum excidit lasciuum fortasse
sed proprium Cuius cecitatem cum amice mulier-¬
cule deplorarent iocans Nulla ne inquit uobis ui¬
detur poluptas esse nocturna facete ille quidem
breuiterq Multa enim sunt et in obscuro gaudia
sicut et in luce dolor multus Ego autem tibi ho-¬
neste solius hortator sum Dolor. Amissos oculos
queror Ratio. Si uisurus male gaudendum po-¬
cius precepta tibi nequitie instrumenta Sin bene
ne sic quidem est quod doleas Rem decoram uisu sed
pietati ac sancto proposito mimme necessariam ami-¬
sisti non membra sed animum querit deus purũ
illum totumq offer quem ubi acceperit quidquid
est reliqui acceptum feret alias foret Nil sibi retinuit
qui animum dedit Dolor. Corporeos amisi ocu-¬
los Ratio. Si ad celum nnteris consolare cum dy¬
dymo quem cecumi ab infantia inq hac cecitate
usq ad exitum sumimo pirtutum excercitio insignẽ

Expanded text:
Antipatri philosophi responsum excidit, lascivium fortasse Antipatri philosophi responsum excidit, lascivium fortasse sed proprium, cuius cecitatem cum amice muliercule deplorarent, iocans: “Nulla ne, inquit, vobis videtur voluptas esse nocturna?”. Facete ille quidem breviterque: multa enim sunt et in obscuro gaudia, sicut et in luce dolor multus. Ego autem tibi honesti solius hortator sum. Amissos oculos queror. Si usurus male, gaudendum potius: prerepta ea tibi nequitie instrumenta; sin bene, ne sic quidem est quod doleas: rem decoram visu, sed pietati ac sancto proposito minime necessariam, amisisti. Non membra, sed animum querit Deus: purum illum totumque ei offer, quem ubi acceperit, quicquid est reliqui acceptum feret; nil sibi retinuit, qui animum dedit. Corporeos amisi oculos. Si ad celum niteris, consolare cum Didymo, quem cecum ab infantia, inque hac cecitate usque ad exitum summo virtutum exercitio insignem,
Abbreviated transcription (Latin):
uenturis malis occurrant uirtus ac cecitas p̃terea
doleant dolor ac penitentia Neu corporis lugeas ce¬
citatem mentis oculos aperias Lugendun forsitan
ꝙ dilata est Dolor. Lumen oculorum perdidi¬
Ratio. Luuen amme uerum serua Golent qui
alterum oculum amiserunt altero ut ayut acuciꝰ
uidere Idsi ita est quod reor nisi duobus ut ꝑditis
duobus aliis acutissime uideas Et tuum facias il¬
lud Tyresie ceci nati alias uatis sed famosi obruit
ora deus totamq in pectore lucem detulit Infeli-¬
cem te uereq cecum et prorsus exoculatum si
hanc eciam perdidisti quod ut suspicet tue si per-¬
agis faciant querele Perditur nempe flebilius qd̾
unicum est habenti Dolor. Oculos capitis mei¬
perdidi Ratio. Purga igitur et absterge quos nõ
perdas et exterius pereuntibus ad interna reflec-¬
tere Illic michi crede non in oculis habitat felicitas
tua quam queris Dolor. Lumen oculis non
uideo Ratio Disce uel in tenebris gaudere An tibi¬

Expanded text:
venturis malis occurrant virtus ac cecitas, preterita venturis malis occurrant virtus ac cecitas, preterita deleant dolor ac penitentia, neu lugeas cecitatem, mentis oculos aperturam. Lugendum forsitan, quod dilata est. Lumen oculorum perdidi. Lumen anime verum serva. Solent, qui alterum oculum amiserunt, altero, ut aiunt, acutius videre: id si ita est, quid rear, nisi ut perditis duobus aliis acutissime videas, et tuum facias illud Tiresie ceci vatis, sed famosi: Obruit ora deus totamque in pectore lucem, detulit? Infelicem te, vereque cecum et prorsus exoculatum si hanc etiam perdidisti; quod, ut suspicer, tue si pergis facient querele: perditur nempe flebilius quod unicum est habenti. Oculos mei capitis perdidi. Purga igitur et absterge quos non perdas, et externis pereuntibus ad interna reflectere: illic, michi crede, non in oculis habitat, felicitas illa quam queritis. Lumen oculis non video. Disce vel in tenebris gaudere. An tibi
Abbreviated transcription (Latin):
lorum luce priuatus sum¬
Ratio. Ut malo huic
nichil aliud boni insit ꝙͣ ꝙ hos ludos enormuiz
penitusq deformium habituum non spectabis
optanda cecitas quam et si optabilem fuisse sepe
olim fatear eque unqͣ nego quando quidem spes
fuge nulla est quocũq terrarum te uerteris
par insaine regnum par uirtutis exilium hoc
in statu perdidisse oculos fuge ac solacii genus¬
est Dolor Disum perdidi Ratio. Et femmei
pultus aspectum gaude igitur Clause unde mors
intrabat sunt fenestre multisq uiciis obstructu
iter auaricia ira gula luxuria pestesq alie suos mi-¬
instros ac satellites amisere quantum amine tue hos-¬
tibus demptum est tantum accreuisse tibi credito¬
Dolor. Perdidi oculos Ratio. Perdidisti duces
malos qui in precipitium te ducebant mirũ dictu
Depe quidem lucidissima pars corporis totã aĩam
in tenebris trahit Iam uocaui te ad meliora spiri¬
tum sequi incipe et ueritatem prebe auri clamanti
reres plurinus si hiis perpetuo caruisses Nunc

Expanded text:
lorum luce privatus sum. Ut malo huic nichil aliud boni insit, quam quod hos ludos enormium penitusque deformium habituum non spectabis, optanda cecitas, quam etsi optabilem fuisse sepe olim fatear, eque unquam nego, quando quidem spes fuge nulla est: quocunque terrarum verteris, par insanie regnum, par virtutis exilium; hoc esto in statu perdidisse oculos, fuge et solatii genus. Visum perdidi. Et feminei vultus aspectum. Gaude igitur: clause unde mors intrabat sunt fenestre, multisque vitiis obstructum iter; avaritia, gula, luxuria, pestesque alie, suos ministros ac satellites amisere; quantum anime tue hostibus demptum est, tantum accrevisse tibi credito. Perdidi oculos. Perdidisti duces malos, qui in precipitium te ducebant. Mirum dictu: sepe quidem lucidissima pars corporis totam animam in tenebras trahit. Iam vocantem ad meliora spiritum, sequi incipe, et veritati prebe aurem clamanti:reres plurimis, si his perpetuo caruisses. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
quo ita te facilem prebebis ut quantum iuri tuo
demptum tantum uirtuti fameq additum inuẽias
Impie ac superbe cupiditatis aculei uulla re melius
ꝙͣ pia et miti liberalitate franguntur Sonum¬
aurum alias uerum quo pax domus et caritas fra-¬
terua rediutur uetus ualde nec nouũ alias ueꝵ¬
minus uerbum magnam discordiarum bellorumq
materiam duo hec prononima meum et tuum que
si de uita honiinum tollerentur haud dubie tran¬
quillius uiueretur

Expanded text:
quo ita te facile prebueris, ut quantum iuri tuo quo ita te facile prebueris, ut quantum iuri tuo demptum, tantum virtuti fameque additum invenias. Impie ac superbe cupiditatis aculei, nulla re melius, quam pia et miti liberalitate franguntur. Bonum aurum quo pax domus et caritas fraterna redimitur. Vetus valde, nec verum minus est verbum, magnam discordiarum bellorumque materiam, duo hec esse pronomina, “Meum” et “Tuum”, que si de vita hominum tollerentur, haud dubie tranquillius viveretur. 46
Abbreviated transcription (Latin):
discordem ratio. Et ferme nullus amor equior frato
Sic nullum ubi ceperit iniquius odium Nulla acrior
Iniudia sic paritas incitat animos atq incendit
Tamen cedendi pudor et amor excellentie eo ardẽtior
quo incunabulorum recordatio Et quecũq beniuo/¬
lentia paritura uiderentur ubi semel a recto calle de¬
flexum est odium et contemptum pariint Hic
nature rebellantis ardor animi optime quidẽ pio
obsequio atq humanitate placabitur Dix est enim
tam inmite ullum tamq asperum ingenium quod
non tandem molliat pera ac iugis humilitas uer/¬
borumq et rerum omnium lenis et non ficta trac/¬
tatio Sm id serum atq inualidum deprehendas
seu forte huc tu cogere tuum ip̃e anmum non po-¬
tes quo honeste quidem atq humiliter alias utiliter
cogeretur tunc anteꝙͣ in perinciem res erumpat ul-¬
timo remedio utendum erit Extirpanda mala Ra-¬
dix et discordiarum mater propellenda cõmunio In

Expanded text:
discordem. Ut ferme nullus amor equior fraterno, discordem. Ut ferme nullus amor equior fraterno, sic nullum, ubi inceperit, iniquius odium, nulla acrior invidia. Sic paritas incitat animos atque incendit, cum cedendi pudor, et amor excellentie, eo ardentior quo incunabulorum recordatio, et quecunque benevolentiam paritura viderentur, ubi semel a recto calle deflexum est, odium et contemptum pariunt: hic nature rebellantis ardor animi, optime quidem pro obsequiio atque humanitate placabitur. Vix est enim tam immite ullum, tamque asperum ingenium, quod non tandem molliat vera ac iugis humilitas verborum, et rerum omnium lenis et non ficta tractatio. Sin id serum atque invalidum deprehendas, seu forte huc tu cogere tuum ipse animum non potes, quo honeste quidem atque utiliter cogetur, tunc, antequam in perniciem res erumpat, ultimo remedio utendum erit: extirpanda mali radix, et, discordiarum mater, propellenda communio; in
Abbreviated transcription (Latin):
abeo discordem frem̃ Ratio. Quid autẽ¬
ne ille igitur te concordem habet unann¬
mitas fraterna que unum ex duobus
facere debuit In duo non iam diuersa sed contraua
penitusq pugnancia scissa est Graue sed antiquum
maluu quod et mundus et mundi caput ab initio
habuere Siquidem petus urbis Rome sed uetustior to-¬
cius orbis infanna est fraterno sanguie maduisse
Tu quod in singulis paribus fratrum uides et altero
quin eciam adhuc solo in uno tot nullium quid stu-¬
peas non habes Dolor. Est michi distors domi
frater Ratio. An et hoc miraris esse magis in domo
quod in ip̃is materni uteri fuit augustinus ubi olim
et si maioris mistern uelamentum esset certe non
discordes tantum frẽs legiuius sed bellantes Est
ne igitur nouum si armati faciant quod non nati
solent Dolor. Mulla michi apud frẽm gracia es⁊¬
Ratio Multo prius hoc in stolis edoctus ꝙͣ domi
expertus esse debueras Prouisa pero nec quermuuuir
nec miranius Dolor. Odiosum fratrem habeo ac

Expanded text:
abeo discordem fratrem Quid autem, ille ne igitur te concordem habet? unanimitas fraterna, que unum ex duobus facere debuit, in duo non iam diversa, sed contraria penitusque pugnantia scissa est. Grave sed antiquum malum, quod et mundus, et mundi caput ab initio habuere, si quidem vetus urbis Rome, sed vetustior orbis infamia est, fraterno sanguine maduisse. Tu quod in singulis paribus fratrum vides, et altero, quin etiam adhuc solo in uno tot millium, quid stupeas, non habes. Est michi discors domi frater. An et hoc miraris esse magna in domo, quod in ipsius materni uteri fuit angustiis, ubi olim, etsi maioris mysterii velamentum esset, certe non discordes tantum fratres legimus sed bellantes? Est ne igitur novum, si armati faciunt, quod non nati solent? Nulla michi apud fratrem gratia est. Multo prius hoc in scholis edoctus, quam domi expertus esse debueras: provisa vero nec querimur nec miramur. Odiosum fratrem habeo ac
Abbreviated transcription (Latin):
Uid ꝙ ualitudo prospera est Ratio.
Quidquid de forma modo diximus
repetitum puta Sau. Ualitudo cor¬
poris firma est ra. En senectus
ab aduerso mille a morborarmata generibus/ contͣ.
ualitudinem interea uoluptas militat familiare
certanen Gau. Ualitudo corporis leta est Ra.
Inconsulta iocunditas queq negligentes et incau-¬
tos facere soleat alias sciet possessores suos et spe¬
tudinis proprie defendentis intencio declinasset¬
Gau. Ualitudo corporis bona est Ra. Bene
et graue malum si ut solita est culpe cuiuspiam
causa fit multis periculosa et pestilens sanitas
fuerit qui tucius egrotassent Gau Ualitudo cor¬
poris optima est Ra. Res pergrata multumq
Utilis seu corpore quid agendum seu auimo est
Sed ut quarumdam radicibus herbarum iest
is ueneni que dum aliarum rerum nmixti¬
one purgata est salubre poculum e pluribus fit
quod ex uno pestiferum fuisset Sic corporea sa¬
uitas ne noxia sit habenti non aliud ꝙͣ adiuncta
aniini prospera ualitudine temperanda est Rusꝙ̃

Expanded text:
uod valitudo prospera est? Quicquid de forma modo diximus, repetitum puta. Valitudo corporis firma est. En senectus ab adverso, mille morborum armata generibus! Contra valitudinem interea voluptas militat: familiare certamen! Valitudo corporis leta est. Inconsulta iucunditas queque negligentes et incautos facere soleat possessores suos et studini proprie diffidentis intentio declinasset! Valitudo corporis bona est. Bene et grave malum si, ut solita est, culpe cuiuspiam causa sit. Multis periculosa et pestilens sanitas fuit, qui tutius egrotassent. Valitudo corporis optima est. Res pergrata multumque utilis, seu corpore quid agendum seu animo est. Sed, ut quarundam radicibus herbarum inest vis veneni que, dum aliarum rerum immixtione purgata est, salubre poculum e pluribus fit, quod ex uno pestiferum fuisset, sic corporea sanitas, ne noxia sit habenti, non aliter quam adiuncta animi prospera valitudine temperanda est. Nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid singulariter de hoc conquereris
quod ommibus est cõe Mulla quidem
res magis nimus inquiuat ꝙͣ dura frons ac lenta di-¬
latio Sedhic est mos Cito uultis accipere tarde autẽ
dare Ad illud alacres. Ad hoc mesti Ad illud preci¬
pites ad hoc segues Ingratitudinis duplex radix
duplex materia querelarum dum et illos mora. Et
celeritas hos contristat Dolor. Multa michi
promissa sunt nichil impletur. Ratio. Magnis
promissoribus minimum fidei esse debet nota ua-¬
nitas note blandicie nota hominum mendatia ⁊t
Multa enim unus aliis alias aliquibus promisit
sufficit promisisse quere alium qui promissum ĩ¬
pleat Non potest uiius omnia facere fecit hoc pro-¬
missor ut eum interim diligeres Dolor. Quod
michi promittitur non fit Et duarum cupidita-¬
tum potentior est que tenet ꝙͣ que poscit Ratio.
O quot ille pollicitis habundabat aut irridebat
aut ad tempus diligi uolebat ut dictum est Et
forte dum tibi multa promitteret unum aliquid

Expanded text:
Quid singulariter de hoc quereris, quod omnibus est commune? Nulla quidem res magis munus inquinat, quam dura frons et lenta dilatio. Sed hic est mos, cito vultis accipere, tarde autem dare, ad illud alacres, ad hoc mesti, ad illud precipites, ad hoc segnes. Ingratitudinis duplex radix, duplex materia querelarum, dum et illos mora, et celeritas hos constringat. Multa michi promissa sunt, nichil impletur. Magnis promissoribus minimum fidei esse debet: nota vanitas, note blanditie, nota hominum mendacia. Multa tibi unus aliquis promisit: sufficit promisisse; quere alium qui promissum impleat: non potest unus omnia facere. Fecit hoc promissor, ut eum interim diligeres. Quod michi promittitur non fit. Duarum cupiditatum, potentior est que tenet, quam que poscit. O quot ille pollicitis abundabat! Aut irridebat, aut ad tempus diligi volebat, ut dictum est, et forte dum tibi multa promitteret, unum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Amissa tyrannide priuate redditus fortune sum Rõ.
Hostis ciuium eras factus es conciuis Equam disce
ciuilitatem et beneficium fortune humilioris cognosce
onmes uiuitur Iam tibi tranquillior rerum status
Iam securior uita erit sine metu sine suspitionibus sine
excubiis sine ferro quibus in malis que nam uite sua-¬
uitas speranda sit nescio Dolor.Tyramude perdita
priuatus dego Ratio. Elige au lamentis acerbare
fortunam malis an equabilitate lenire Profecto em̃
si non uulgi strepitum sed amium ip̃e tuum silentio
preteritiq memoriam interroges multis te explicitũ
atq elapsum malis inuenies iam tutus uiuere securꝯq
iam mori poteris nec sanguine madidus nec ueneno.
alidis archibus spoliatus sum Ratio. Ad

Expanded text:
Amissa tyrannide private redditus sum fortune. Hostis civium eras, factus es concivis. Equam disce civilitatem, et beneficium fortune humilioris agnosce; per omnes cives vivatur. Iam tibi tranquillior rerum status, iam securior vita erit, sine metu, sine suspitionibus, sine excubiis, sine ferro; quibus in malis, quenam vite suavitas speranda sit nescio. Tyrannide perdita privatus dego. Elige an lamentis acerbare fortunam malis, an equabilitate lenire. Profecto enim si non vulgi strepitum, sed animum ipse tuum et in silentio preteritique memoriam interroges, multis te explicitum atque elapsum malis invenies. Iam tutus vivere, siccusque iam mori poteris, nec sanguine madidus nec veneno. 82 alidis arcibus spoliatus sum. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
uorem patior molestam Ratio. Felicius¬
amisisses atqui modo perditam quere-¬
bare Dolor. Uxorem patior inquietã Ratio
Primo labori uenia forsan aut miseratio 2ͦ nõ nisi
odium debetur Et quem una uxor non castigat dig¬
nus est pluribus Dolor. Infestam patior uxorem¬
Ratio. In aliis utcũq fortunam culpes in uxore au-¬
tem et presertim altera non alium ꝙͣ terpm̃ hoc tibi
malum tu fecisti Dolor. Uxorem patior procacem¬
Ratio. Humidas succende paleas tegulas frange
De reliquo tibi prouisum est Ita uero cumulare que
de domo pellant aderunt fumus stillicidium atq¬
uxor Dolor. Perfidam pacior uxorem katio. Ian
periculo res non uacat uxor agamenonem uxor
affricanum morti dedit ut amphyarum ut deifebũ
ut sampsonem sileam aliosq quos numerare longũ
est Illi quidem prorsus inuumerabiles quos uxores
nec mori cogunt nec uiuere paciuntur.

Expanded text:
Uxorem patior molestam. FeliciusUxorem patior molestam. Feliciusamisisses! Atqui modo perditam querebare. Uxorem patior inquietam. R: Primo labori venia forsan aut miseratio, secundo non nisi odium debetur; et quem una uxor non castigat, dignus est pluribus. Infestam patior uxorem. In aliis utcunque fortunam culpes, in uxore autem, et presertim altera, non alium quam te ipsum: i hoc tibi malum tu fecisti. Uxorem patior procacem. Udas succende paleas, tegulas frange, de reliquo tibi provisum est: ita vero cumulate que te domo pellant aderunt, fumus, stillicidium, atque uxor. Perfidam patior uxorem. Iam periculo res non vacat. Uxor Agamemnonem, uxor Africanum morti dedit; ut Amphiareum, ut Deiphobum, ut Sansonem sileam, aliosque, quos numerare longum est. Illi quidem prorsus innumerabiles, quos uxores nec mori cogunt, nec vivere patiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut est in prouerbio uulgari Uxorem uerberat qui
non habet Ego contra Nullos de coniugio queri
solitos audiui nisi qui sarcinam coniugii pertulissent¬
Dolor. Coniugem amisi optimam Ratio. Et que
optime queq uirorum amantissime uidentur zelo
ac suspitionibus aliquando ceteris acrius mardes-¬
cunt quo incendio conflagrare pacem domesticã est
necesse Quorsimi igitur querele Perdidisti uxorem
inuenisti libertatem celibatum pacem sompnum re-¬
quiem iam tranquillam sine litigio noctem ages¬
Dolor. Sine uxore sum Ratio. Et sine aduersario
iam tui rerumq dominus tuarum esse incipis Ante
lucem lectulo matutinis domo egredi solus aut cum
quibus uoles totos dies agere millo rationũ exactore
permitteris Dolor. Uxorem perdidi Ratio. Perdita
dudum ac repudiata Requies in cubiculum reuocand
erit Illa tibi uxore qualibet utilior comes Dolor.
Uxorem bonam ac decoram perdidi Ratio. Stulti
est compedes suas qͣuis aureas amare.

Expanded text:
Et, ut est in proverbio vulgari: “uxorem verberat, qui Et, ut est in proverbio vulgari: “uxorem verberat, qui non habet.” Ego contra nullos de coniugio queri solitos audivi, nisi qui sarcinam coniugii pertulissent. Coniugem amisi optimam. Et que optime, queque virorum amantissime videntur, zelo ac suspitionibus aliquanto ceteris acrius inardescunt, quo incendio conflagrare pacem domesticam est necesse. Quorsum igitur querele? Perdidisti uxorem: invenisti libertatem, celibatum, pacem, somnum, requiem. Iam tranquillam sine litigio noctem ages. Sine uxore sum. Et sine adversario, iam, tui rerumque dominus tuarum esse incipis; ante lucem lectulo matutinus domo egredi, vespertinus regredi, solus aut cum quibus voles, totos dies agere, nullo rationum exactore, permitteris. Uxorem perdidi. Perdita dudum ac repudiata requies, in cubiculum revocanda erit: illa tibi uxore qualibet utilior comes. Uxorem bonam ac decoram perdidi. Stulti est compedes suas, quamvis aureas, amare.
Abbreviated transcription (Latin):
fastidium declinasti graue iuuenibus gughi iugum
sembus grauissimum durum et importabile Dolor.
Amisi iuuenem uxorem Ratio. Seu proles ex con-¬
iugio querit seu uoluptates quorum alterum mariti
est alterum adulteri Ad utrumlibet aptior iuuẽtꝰ
Siue hiis autem ab uxore perceptis siue hoꝵ altero
Eo illam peruenire optabas ubi inhabilis ad utrũ¬
libet esset siue ad hec natura in habilem. Genio pos¬
se fieri habilem sperabas Quid nisi uotum superua/¬
cuum spes infulsa esset Dolor. Amissa dulci con/¬
iuge solus sum Ratio. Inuidiosa uero sollicitudo als
solitudo est malis comitibus uacuo Nichil est molliꝰ
cubili nichil durius occupato animis dulces sõpnos
et uigilias honestas amantibus honestumq aliquid
altumq uersantibus Nil egregiis ceptis infestius mu-¬
liebri consortio Nec me fugit quod aduersus hec dici
soleat ab hiis quos miserie delectant sue Matrimo/¬
niorum inquit expertes matrimonia condempnant

Expanded text:
fastidium, declinasti. Grave iuvenibus coniugii iugum, fastidium, declinasti. Grave iuvenibus coniugii iugum, senibus gravissimum, durum, importabile. Amisi iuvenem uxorem. Seu proles ex coniugio queritur, seu voluptas, quorum alterum mariti est, alterum adulteri. Ad utrumlibet aptior iuventus. Sive his autem ab uxore preceptis, sive horum altero, eo illam pervenire optabas, ubi inhabilis ad utrunque esset? Sive ad hec natura inhabilem senio fieri posse habilem sperabas, quid nisi votum supervacuum, spes insulsa, est? Amissa dulci coniuge solus sum. Invidiosa vero solitudo est: malis caruisse comitibus. Vacuo nichil mollius est cubili, nil durius occupato, animis dulces somnos et vigilias honestas amantibus, honestumque aliquid altumque versantibus. Nichil egregiis ceptis infestius muliebri consortio, nec me fugit, quid adversus hec dici soleat, ab his quos miserie delectant sue: “matrimoniorum, inquiunt, expertes, matrimonia condemnant.”
Abbreviated transcription (Latin):
innectere cogita ꝙͣ optabilis ꝙͣq incomparabilis sit
libertas Et consilium cyceronis amplectere Qui
uxorem uiuatissimam et aduersus quam frustra
mortis auxilium expectandum esset dum repudio
dimisisset hortantibus amicis ut aliam duceret Nõ
posse simul se uxori et sapientie studio dare operamn
respondit Dolor. Uxorem bonam perdidi Ratio.
Quidsi hoc etiam non iactura sed lucrũ et magini
fuga periculi est ut enim sic bonam reperire ꝯstan-¬
tem uhi querimus notum illud sumim uatis uariũ
et mutabile semper feminam Dolor. Uxorem
bonam ac uiuendi ego floridam amisi Ratio. Parũ
ne ergo noti feminei mores sunt ꝙͣmultas pudicissi-¬
mas adolescentulas impudicas ac lasciuas anus ui-¬
dimus Ardor nempe libidinis quotiens uetule ossib
incubuit quasi ignis in ligno arido uiolentius estuat
uel instantem ergo uite nutationem uel ut inde peri-¬
culum non esset uenture utiq senectutis pondus ac

Expanded text:
innectere! Cogita quam optabilis, quanque incomparabilis sit innectere! Cogita quam optabilis, quanque incomparabilis sit libertas, et consilium Ciceronis amplectere, qui uxorem vivacissimam, et adversus quam frustra mortis auxilium expectandum esset, dum repudio dimisisset, hortantibus amicis ut aliam duceret, non posse simul se uxori et sapientie studio dare operam respondit. Uxorem bonam perdidi. Quid, si hoc etiam non iactura sed lucrum, et magni fuga periculi est? ut enim sit bonam reperire, constantem ubi querimus. Notum illud summi vatis: varium et mutabile semper femina. Uxorem bonam ac iuvenili evo floridam amisi. Parum ne igitur noti feminei mores sunt? Quam multas pudicissimas adolescentulas, impudicas ac lascivas anus vidimus? Ardor nempe libidinis, quotiens vetule ossibus incubuit, quas ignis in ligno arido vinolentius estuat? Vel instantem ergo vite mutationem, vel ut inde periculum non esset, venture utique senectutis pondus ac
Abbreviated transcription (Latin):
rumq animal sit in terris Uitande tamen altrica/¬
tionis causa permiserim uxorem tibi qualem dicis
amissam neq ideo respondebo quod olim dum hec eadẽ
questio ageretur apud senecam respondi posse Te aliã
bonam uel si feceras facere uel si inueneras iuuenire
Muto sententiam Nolo te sepius rem periculosissimã
retemptare quod et si semel bene cesserit stulte repe-¬
titur Cicius centum sibi alias sui similes mulier
mala q unam bonam reperiet Quamobrem qui
malam habuit similem timeat Atqui bonam simi-¬
lem ne speret sed ut̾q pariter Ille aduersitatem cu-¬
mulare hic prosperitatem suam deformare caueat Sic
in omnem casum secuudo coniugio abstiriendum
Tu nunc ergo si ut as ais bonan coniugem amisisti
preterito pocius gratulare ꝙͣ futuri spem concipias Neq
ꝙ puppe integra luctus attigeris crebro nauiculam
uentis agitatam credas Dolor. Coniugii uinculũ
quo tenebar mors dissoluit Ratio. Noli te rursus

Expanded text:
rumque animal sit in terris, vitande tamen altercarumque animal sit in terris, vitande tamen altercationis causa, permiserim uxorem tibi qualem dicis amissam. Neque ideo respondebo quod olim, dum hec eadem questio ageretur apud Senecam, respondi: posse te aliam bonam, vel si feceras facere, vel si inveneras invenire. Muto sententiam: nolo te sepius rem periculosissimam retentare, quod, etsi semel bene cesserit, stulte repetitur. Citius centum sui similes mulier mala, quam unam bonam reperiet. Quam ob rem, qui malam habuit, similem timeat, at qui bonam, similem ne speret; sed uterque pariter, ille adversitatem cumulare, hic prosperitatem suam deformare caveat; sic, in omnem casum, secundo coniugio abstinendum. Tu nunc ergo, si, ut ais, bonam coniugem amisisti, preterito potius gratulare, quam futuri spem conspicias, neque quod puppe integra litus attigeris, crebro naviculam ventis credas. Coniugii vinculum quo tenebar, mors dissolvit. Nolite rursus
Abbreviated transcription (Latin):
cubuu in iuditio et amisi sponsam Ratio. Dignus
es uicisse Nam duobus de una muliere certantibus
qui mulierem habet is perdidit qui uicit is est
uictus qui unicitur is est uictor ac liber
xorem hen perdidi Ratio. O preposterum
ingenium stupendumq hominem qui
uxoris in funere lugeat saltetq in nup-¬
ciis Dolor. Uxorem perdidi Ratio. O demens hy¬
menenm canem alias caue nunc est tempus corona-¬
tum uictum uidimus dignioribus iam sertis attin-¬
longa obsidione liberatus es Dolor. Uxorẽ perdidi¬
Ratio. Sic dicis perdidi quasi qui febrem perdidit
aut scabiem interdum lucri species est perdere Dolor.
Uxorem perdidi Ratio. Nunꝙͣ tibi fortassis opimi-¬
orem questum una lux actulit quantis ꝯpedibus
elapsus es quanto naufragio enatasti Dolor. Sed
uxorem bonam perdidi Ratio. Solent id quidem
omnes dicere et qui contrarium sciunt Ego autẽ
et si bona uxor uel onminno mulier boua rarum mi-¬

Expanded text:
cubui in iudicio et amisi sponsam. Dignus cubui in iudicio et amisi sponsam. Dignus es vicisse. Nam duobus de una muliere certantibus, qui mulierem habet, is perdidit; qui vicit, is est victus; qui vincitur, is est victor ac liber. 18 xorem, heu, perdidi! O preposterum ingenium stupendumque hominem, qui uxoris in funere lugeat, saltet in nuptiis. Uxorem perdidi. O demens! Himeneum cane: nunc tempus. Coronatum, vinctum vidimus dignioribus iam sertis accinlonga obsidione liberatus es. Uxorem perdidi. Sic dicis perdidi, quasi qui febrem perdit aut scabiem: interdum lucri species est perdere. Uxorem perdidi. Nunquam tibi fortassis opimiorem questum una lux attulit: quantis compedibus elapsus es, quanto naufragio enatasti? Sed uxorem bonam perdidi. Solent id quidem omnes dicere, et qui contrarium sciunt. Ego autem, etsi bona uxor, vel omnino mulier bona, rarum mi
Abbreviated transcription (Latin):
mortalium poti Sic enim ait Coningium optatis
partumq uporis At non semper placitura sed profu-¬
tura dant superi Tenes apud apuleyum medauren¬
sem ut latrouum lapsa in manus mysella illa uir/¬
guncula unam triuii in partem ubi periculi plurimũ
loro flectit eum cui insederat asellum Ille in aduer-¬
sum intitur qua securum iter eat alias erat Et in-¬
cautam puellam in sua dampna intentem alias ten-¬
dentem tacitus arguit Quibus ita luctantibus
latrones quos euasisse uidebantur interueniunt
A quibus in captiuitatis miserias uirgo in suam per -¬
iiciem studiosa retrahitur haud absimilis inter diui-¬
uam pronidentiam et humanam stulticiam de itine
uite huius est questio Illa futuri prescia eo uos agit
ubi dulcia et secura sunt omnia hec obuititur alias¬
obnuttitur ceca quidem et miseriis suis fauens inter
moras sepe que uitari poterant obsequendo et tre-¬
dendo mopina uos mala corripiunt Dolor. Suc¬

Expanded text:
mortalium voti; sic enim ait, coniugium optatis, mortalium voti; sic enim ait, coniugium optatis, partumque uxoris. At non semper placitura, sed profutura dant superi. Tenes apud Apuleium Madaurensem, ut latronum lapsa in manus misella illa virguncula, unam trivii in partem, ubi periculi plurimum, loro flectit eum, cui insederaat asellum, ille in adversum nititur, qua securum iter erat, et incautam puellam, in sua damna tendentem, tacitus arguit. Quibus ita luctantibus, latrones quos evasisse videbantur interveniunt, a quibus in captivitatis miserias virgo, in suam perniciem studiosa, retrahitur. Haud absimilis, inter divinam providentiam et humanam stultitiam, de itinere vite huius est questio: illa, futuri prescia, eo vos agit, ubi dulcia et secura sunt omnia, hec obnititur, ceca quidem, et miseriis suis favens. Inter moras sepe, que vitari poterant obsequendo et credendo, inopina vos mala corripiunt. Suc
Abbreviated transcription (Latin):
uita Dolor. Iudex me priuauit sponsa Ratio. Adul¬
ter aut raptor forsitan te priuasset Leuius est spon-¬
sain amisisse ꝙͣ coniugem in illa enim spes parat᷑.
In hac res Minor est autem sperare ꝙͣ possesse rei siue
ut aliter dicam Leuior spei iactura ꝙͣ rei Dolor.
Amisi sponsam in uidicio Ratio. Non amisisti sed
tuam non esse didicisti Dolor. Amisi sponsam Ratio.
Qui amittit coniugem multiplici egritudine libe¬
ratur Atqui sponsam perseruat utrumq bonum
sed 2ͫ melius quod in autem sit melius nullũ pati
uulnus ꝙͣ inflicto uulueri remedium inuenisse E
uos anmorum impulsu ut satyricus ait et magna
cecaq cupidine ducti coniugium optatis qd̾ adepti
perpetuis tediis et immortalibus agitetis querimo¬
niis et tamen facti peniteat cum non factum esse nõ¬
non potest Cũq inefficax penitentia et iuanis est¬
Dolor. Sponsam et spem prolis amisi Ratio. Noli
lamenta miscere Illa enini pars est Altera precipitis

Expanded text:
vita. Iudex me privavit sponsa. Adulvita. Iudex me privavit sponsa. Adulter aut raptor forsitan te privasset. Levius est sponsam amisisse quam coniugem: in illa enim spes perditur, in hac res. Minor est autem sperate, quam possesse rei sive, ut aliter idem dicam, levior spei iactura quam rei. Amisi sponsam in iudicio. Non amisisti, sed tuam non esse didicisti. Amisi sponsam. Qui amittit coniugem, multiplici egritudine liberatur, at qui sponsam, preservatur: utrunque bonum, sed secundum melius. Quid ni autem sit melius nullum pati vulnus, quam inflicto vulneri remedium invenisse? Sed vos animorum impulsu — ut Satyricus ait — et magna cecaque cupidine ducti, coniugium optatis, quod adepti perpetuis tediis et immortalibus agitetis querimoniis, et tum facti peniteat, cum non factum esse non potest, cunque inefficax penitentia et inanis est. Sponsam et spem prolis amisi. Noli lamenta miscere: illa enim pars est altera precipitis
Abbreviated transcription (Latin):
Iudiciali sentencia sponsam ami-¬
si Ratio. Quidam dolis ferro alii quidam quod fe¬
dissimum genus est auro ipsas coniuges amisere.
Ilichil proprium est homini hinc furta et insidie
hinc rapine hinc preces alias preceps hinc precia
hinc ultima rerum mors Per hanc rotam tempo-¬
ralium bonorum omnia uoluuntur Quodq est
unius fit alterius mox ad alios transiturum Qd̃
si in rebus utilibus ferendum In dampnosis ac
grauibus plaudendum est Ꝙ miri aut uolui hu-¬
mana homo ip̃e uoluitur et non stat sed ut sc̃ptũ
est Quasi flos egreditur et conteritur et fugit
uelud umbra et nũꝙͣ in eodem statu permanet. Tu
sponsam quereris amisisse qui fugiendo et in horas
decrescendo assidue te amittis Dolor. Sponsam
in iudicio amisi Ratio. In campo alii tucius es⁊
iure congredi ꝙͣ bello legibus decertare ꝙ̃ gladio¬
Legisti apud uirgilium Inter illos lamine ꝯpetitores
quanta lis est et quis belli finis Uictorem sponsa se-¬
quitus uictum mors Tibi sponsa perdita salua est

Expanded text:
Iudiciali sententia sponsam amisi. Quidam dolis, ferro alii, quidam, quod fedissimum genus, auro ipsas coniuges amisere. Nil proprium est homini, hinc furta et insidie, hinc rapine, hinc preces, hinc pretia, hinc ultima rerum, mors. Per hanc rotam temporalium bonorum, dominia volvuntur, quodque est unius fit alterius, mox ad alios transiturum. Quod, si in rebus utilibus ferendum, in damnosis ac gravibus plaudendum est. Quid miri autem volvi humana? Homo ipse volvitur et non stat, sed ut scriptum est, “quasi flos egreditur, et conteritur, et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet.” Tu sponsam quereris amisisse, qui fugiendo et in horas decrescendo, assidue te amittis? Sponsam in iudicio amisi. In campo alii! Tutius est iure congredi quam bello, legibus decertare quam gladiLegisti apud Virgilium, inter illos Lavinie competitores, quanta lis et quis belli finis? Victorem sponsa sequitur, victum mors. Tibi sponsa perdita, salva est
Abbreviated transcription (Latin):
clamantem alias clarum te supraqz fidem mul¬
tis amabilem efficiet Gaudiũ. Multa et magna
contuli Batio. In rebus non quid sed qualiter
quo ue animo fiat Refert apud deuin atq homier
Et magna sepe muisa et modica grata sunt lu¬
dum pre omnibus cor attendi et sacrificio pau-¬
peris probatur et munere.

Expanded text:
t, clarum te supraque fidem mult, clarum te supraque fidem multis amabilem efficiet. Multa et magna contuli. In rebus non quid, sed qualiter quove animo fiat refert; apud Deum atque homines et magna sepe invisa et modica grata sunt; nudum pre omnibus cor attendi et sacrificio pauperis probatur et munere. 94
Abbreviated transcription (Latin):
impune bonumi esse non licet durum dictu sed di¬
cendum tamen Animal homine ingraciꝰ nullũ
est/ Gaudiũ. Late me benefictum p̃bui Ratio.
Quidam sunt benefici nec tamen beniuoli quos
magnitudo status atq hominum necessitas multa
largiri cogitur Hiis eciam non modo quos non
diligunt sed nec noscunt quidem quibus se si ob
beneficia caros sperant ualde eos fallit opiio
Nemo facile non amantem amat,/ Mutuus ney¬
us amicorum alias animorum ac reciprocus est
amor. Munera sepe necessitati Anior uero iuditis
tribuitur. Ut ergo beneficia bene collata et Leto
fronte pioq animo dignis exhibita nũꝙͣ glorio¬
sa negauerim Sic multa ymmouero partem
maximam seu hec dantium seu accipientiũ culpa
est perdi ac proici / Nemo usꝙͣ est qui dubitet Et
est facilior breuiorq ac rectior ꝙͣ supra tibi ostẽ¬
dimus amando scilicet ad amorem uia Qua per¬
genti perum quoq si benefici nomen accesserit¬

Expanded text:
impune bonum esse non licet. Durum dictu, sed diimpune bonum esse non licet. Durum dictu, sed dicendum tamen: animal ingratius homine nullum est. Late me beneficum prebui. Quidam sunt benefici nec tamen benivoli, quos magnitudo status atque hominum necessitas multa largire cogit his etiam, quos non modo non diligunt, sed nec noscunt quidem; quibus si se ob beneficia caros sperant, valde eos fallit opinio: nemo facile non amantem amat, mutuus nexus animorum ac reciprocus est amor. Munera sepe necessitati, amor vero iudicio tribuitur. Ut ergo beneficia bene collata et leta fronte pioque animo dignis exhibita nunquam gloriosa negaverim, sic multa, immo vero partem maximam, seu hec dantium seu accipientium culpa est, perdi ac proici nemo usquam est qui dubitet. Et est facilior breviorque ac rectior, quam supra tibi ostendimus, amando scilicet ad amorem via, qua pergenti verum quoque si benefici nomen accesseri
Abbreviated transcription (Latin):
hec in altero. Hiis tot malis aptissime uno illo
Senece consilio mediare Gaudium. Multis
benefeci Ratio. At pluribus non fecisti qui
si preteritos et contemptos dolent Est autem
nescio quidem unde firmior offensarum ꝙͣ bene-¬
ficiorum tenaciorq memoria Sepe singulis be-¬
neficiis aut nullos aut singulos amicos obliuio-¬
sos et tepidos Hostes autem multos tibi feceris
memiores ac feruentes Gaudiũ. Multis multa
et magna contuli Ratio. Sunt quibus multũ
profuisse periculum fuit Quidam paruo amicũ
bitum leue retributio parua est Magna autem
et debere pudet et piget reddere Et nichil est
tercium uisi ut desinat esse cui debeat qui inui-¬
tus debet/ Ita diumi debentẽ pudor beneficii ex-¬
pertis dolor agitat iuter stellam et carpbdim fect᷑
cyniba beneficii effectumq ut multos qui parce
alias illiberaliter tuti uixissent liberalitas ĩsignis
in discruen traxerit Siquidem iuter malos̃

Expanded text:
hec in altero. His tot malis aptissime illo hec in altero. His tot malis aptissime illo Senece consilio medeare. Multis benefeci. At pluribus non fecisti, qui se spretos et contemptos dolent. Est autem, nescio quidem unde, firmior offensarum quam beneficiorum tenaciorque memoria: sepe singulis beneficiis aut nullos aut singulos amicos obliviosos et tepidos, hostes autem tibi multos feceris, memores ac ferventes. Multis multa ac magna contuli. Sunt multi quibus multum profuisse periculum sit; quidam parvo amicum, bitum leve retributio prona est, magnam autem et debere pudet et piget reddere et nichil est tertium, nisi ut desinat esse cui debeat qui invitus debet. Ita dum debentem pudor beneficii, expertes dolor agitat, inter Scyllam et Charybdim fertur cymba beneficii effectumque ut multos qui parce atque illiberaliter tuti vixissent, liberalitas insignis in discrimen traxerit, si quidem inter malos
Abbreviated transcription (Latin):
nullum obsequium non contumax nulla largitas
non angusta est/ Gaudium. Beneficus fui in
magnanimitas fertus Collati meminisse accep¬
ti autem beneficii obliuisci Que sententia et si
colore non careat apud me tanien uerus magna-¬
nmus contemptor mẽdiocrium atq humilium
est perum Atq ideo quecũq egerit magna qͣuis
iudicio plurimorum parua sunt animo maiora
quedam et rariora uoluenti alias uolenti. Contͣ.
si quid acceperit quod alteri fiat obuoxius ꝙͣuis
exiguum graue est libertatem amanti atq ad
excellentiam aspiranti Quo ue ꝙͣplurimum¬
alias primum solui leuariq uelit De hac igit᷑.
Re anney Senece dictum probo. Beneficium
inquit qui dedit taceat narret qui accepit Ele-¬
ganter nempe duo beneficencie seu ueneua seu
uulnera sunt hinc exprobatio largientis Hinc Re¬
cipientis obliuio Utraq mater ingratitudinis
ac beneficii nouerca Illa ingratitudinem parit
in altero hec in seipã quoq beneficiũ extinguit

Expanded text:
nullum obsequium non contumax, nulla largitas nullum obsequium non contumax, nulla largitas non angusta est. Beneficus fui in magnanimitas fertur meminisse collati, accepti autem beneficii oblivisci; que sententia etsi colore non careat, apud me tamen verus magnanimus contemptor mediocrium atque humilium est rerum; atque ideo quecumque egerit, magna quamvis iudicio plurimorum, parva sunt animo maiora quedam et rariora volventi; contra si quid acceperit quo alteri fiat obnoxius, quamvis exiguum, grave est libertatem amanti atque ad excellentiam aspiranti quove quam primum solvi levarique velit. De hac igitur re Annei Senece dictum probo: “Beneficium” inquit “qui dedit taceat, narret qui accepit”, eleganter nempe. Duo beneficentie seu venena seu vulnera sunt; hinc exprobratio largientis, hinc recipientis oblivio, utraque mater ingratitudinis ac beneficii noverca: illa ingratitudinem parit in altero, hec in se, illa quoque beneficium in se extinguit,
Abbreviated transcription (Latin):
multos effudi Ratio. Rete ais Nam si accipientul
anios intueare beneficiorum magna pars deper¬
ne relaxabunt alni forsan Iniuriis beneficia pens¬
sabunt ut cessent Iniurie non cessabunt q̃rione
multi de benefactoribus queruntur suis Inqũ
fateor Sed cõmune adeo ut non tam crebre de ho¬
tibus fiant querele Audisti apud lucanum de põ¬
peyo querentem phocynum apud senecam uero da¬
bynum de augusto. Quid uero te ad licteras atq¬
ad antiquitatem uoco urbes medias contemplare
Dici omues lamentis pleni sunt talibus Ouuis
autem ingratitudinis triplex nisi fallor causa est
Iuudia stilicet que dum impensa aliis beneficia
suas dicit iniurias in se collata nou aspicit Su¬
perbia que uel se maioribus dignam censet uel
preferri sibi aliquem indignatur/ Cupiditas q̃
nuneribus non leuiti sed accenditur Et dum
querendis inhiat quesita non memiuit/ Possem
dicere Ea uero non huius tantum sed malorum
omnium causa est Iguorantia uiri boni opinionũq

Expanded text:
multos effudi. Recte ais: nam si accipientium animos intueare, beneficiorum magna pars perne relaxabunt, alii forsan iniuriis beneficia pensabunt. Ut cessent iniurie, non cessabunt querimonie: quam multi de benefactoribus queruntur suis! Iniquum, fateor, sed commune adeo, ut non tam crebre de hostibus sint querele. Audisti apud Lucanum de Pompeio querentem Photinum, apud Senecam vero Sabinum de Augusto: quid vero te ad literas aut antiquitatem voco? Urbes medias contemplare: vici omnes lamentis talibus pleni sunt. Omnis autem ingratitudinis triplex, nisi fallor, causa est: invidia scilicet, que, dum impensa aliis beneficia suas ducit iniurias, in se collata non aspicit; superbia, que vel se maioribus dignam censet, vel preferri sibi aliquem indignatur; cupiditas, que muneribus non lenitur sed accenditur et dum querendis inhiat, quesita non meminit. Possem dicere: ea vero non huius tantum, sed malorum omnium causa est, ignorantia veri boni opinionumque
Abbreviated transcription (Latin):
laudis occasio data est nobilem perte fieri et nobili¬
tatem dare non accipere Dabis hoc posteris tius ut
nobiles nascantur quod parentes tibi nõ dederunt
Plus est multo nobilitatem fundare ꝙͣ fundatam
ab aliis inuenisse Dolor. Noua et rudis origo
est Ratio. At qui clauor est habitus ille uur pastoriis
urbis Rome conditor ꝙ in siluis arcem posuit. et fa¬
tili culmo exiguam ac squalentem regiam texit quã
tot postea principes qui ingentia menia testudines
marmoreas atq aureas erexere Tanta semper noui¬
tatis egregie ac magni principii laus est

Expanded text:
laudis occasio data est, nobilem per te fieri, et nobililaudis occasio data est, nobilem per te fieri, et nobilitatem dare, non accipere? Dabis hoc posteris tuis, ut nobiles nascantur, quod parentes tibi non dederunt tui. Plus est multo nobilitatem fundare, quam fundatam ab aliis invenisse. Nova et rudis origo est. Atqui clarior est habitus ille pastorius urbis Rome conditor, quod in silvis arcem posuit et facili culmo exiguam ac squalentem regiam texit, quam tot postea principes qui ingentia menia testudinesque marmoreas atque aureas erexere: tanta semper novitatis egregie ac magni principii laus est
Abbreviated transcription (Latin):
Bscuris parentibus natus sum Ratio.
Non est forsan ut tu reris odiosa con-¬
ditio nescio an et optabilis Ignobilem
nasti utrãuis uite uiam spectes Nam seu uoluptatib
obsequi uulgiq uestigiis tritum iter sequi statuis
excusabilior fiet ueri ducibus domesticis carens
error cessabitq imperium alias improperiũ illud
acerrimum degenerancium a parentibus claris Eo
ꝙ nulla tibi domi sit clarctas quam obscures Sin
uirtutis semitani raro pede signatam eligis eo clarior
fies quo maioribus alias maiorum tenebris pressꝰ
ac circumuentus emerseris tota claritas tua erit
Reꝵ particeps tuarum nullus occurret Mulla
partem glorie discerptura erit mntatio Nichil tib pu¬
rentes eripient nichil aui proauiq nichil consiliariͣ
atq magistri Quidquid bene gesseris solus inde
famam metes solus inde laudaberis solus auttor
generis fundatorq uocaberis quod non fieret si nob¬
lis natus esses Uides ne igitur quanta tibi noue

Expanded text:
bscuris parentibus natus sum. Non est forsan, ut tu reris, odiosa conditio, nescio an et optabilis, ignobilem nasci, utramvis vite viam spectes. Nam seu voluptatibus obsequi vulgique vestigiis tritum iter sequi statuis, excusabilior fiet, veri ducibus domesticis carens, error, cessabitque improperium illud acerrimum, degenerantium a parentibus claris, eo quod nulla tibi domi sit claritas quam obscures. Sin virtutis semitam raro pede signatam eligis, eo clarior fies, quo maioribus tenebris pressus ac circumventus emerseris: tota claritas tua erit, rerum particeps tuarum nullus occurret, nullam partem glorie decerptura erit imitatio, nichil tibi parentes eripient, nichil avi proavique, nichil consiliarii ac magistri. Quicquid bene gesseris, solus inde famam metes, solus inde laudaberis, solus auctor generis fundatorque vocaberis, quod non fieret si nobilis natus esses. Videsne igitur quanta tibi nove