comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sius dñi uocib doceant᷑. addemus & hec.
Dñs dic̃ in euangłio. Uae uob̃ seribe & pharisei
ypocrite. qui decimatis hoc ẽ qui decimas datiᷤ
fieri quidẽ omimodis que maiora st̃ legis.
nant᷑. Ed si dicas quia hec ad phariseos
dicebat. & ñ ad discipulos suos. audi it̃um
ipsũ dicentẽ ad discipulos suos. Nisi abunda¬
uerit iustitia urã plus quã seribarũ & phari¬
seoꝵ. ñ intrabitis in regnũ cȩloꝵ. Quod¬
gͦ uult fieri a phariseis. multomagis & ma¬
iore cum abundantia uult a discipłis sius impleri.

Expanded text:
ni vocibus doceantur, addemus ad haec. Dominus dicit in Evangeliis: Vae vobis Scribae et Pharisaei hypocritae, qui decimatis, hoc est, qui decimas datis fieri quidem omnimodis quae majora sunt legis, dicit: Quodsi dicas, quia ad Phariseos dicebat, non ad discipulos suos, audi iterum Cristum dicentem ad discipulos suos: Nisi abundaverit iusticia vestra plus quam scribarum et Phariseorum, non intrabitis in regnum celorum. Quod ergo fieri vult a Phariseis, multo magis et maiore cum abundancia vult a discipulis suis impleri.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi putei simul cũ fonte nominantur. acci¬
piendum ẽ ũbũ dĩ. puteus quidẽ si ꝓfundi
aliquid mysterii cegit. fons autẽ si ad populos
exponere. & singularẽ de fonte. quia in ꝓũ¬
biis dic̃ sapientia. bibe aquas de puteoꝵ tuoꝵ
fonte. Uideamꝰ gͦ quoꝵ puceoꝵ unũ dixerit
fontem. Ego puto. qͦd scientia ingeniti patͥs
alius enim a pacre filius. & ñ idẽ filitis qui&&
pat̃. sic̃ & ipse in euangłis dic̃. Alius ẽ qui¬
de me cestimoniũ dic̃ pater. Et rursum ter

Expanded text:
ubi putei simul cum fonte nominantur, accipiendum est verbum Dei. Puteus quidem, si profundi aliquid mysteriis tegit: fons autem, si ad populos exponere, et singularem de fonte: quia in Proverbiis dicit Sapientia: Bibe aquas de puteorum tuorum fonte . Videamus ergo quorum puteorum unum dixerit fontem. Ego puto quod scientia ingeniti PatrisAlius enim a Patre Filius, et non idem Filius qui et Pater, sicut et ipse in Evangelio dicit. Alius est quidem et testim
Abbreviated transcription (Latin):
& eẽ quȩ allegoria penitꝰ immutare non
debet: s om̃imͦ ita ut seripture de his
continent obseruanda sint. Nc̃ requiro si st̃
aliqͣ que & scdm litt̃am quidẽ stare possint.
necessario cam̃ in eis etiã allegoria requirenda
sit. Et uide si possumꝰ hec apłica & euan¬
gl̃ica auctoritate munire. Seriptũ est in
lege. Propt̃ hoc relinquet homo pacrem
& matrẽ. & adherebit uxori sue. & erunt
ambo in carne una. Hec qͦd allegorica myste¬
ria contineant. paulus cũ in epła sua hoc
ipsum posuisset exemplũ. ꝓnuntiat dicens.
Mysteriũ hoc magnũ est : ego aut̃ dico ĩ xꝑo
litterã custodiri. ipse dñs & saluator noster¬
docor dicens. Scriptũ est. Propt̃ hoc relinqͤt
homo patrẽ suũ & matrẽ suã. & adherebit¬

Expanded text:
e per allegoriam penitus immutari non debent, sed omnimodo ita ut Scripturae de his continent observandae sunt. Nunc autem requiro si sunt aliqua, quae et secundum litteram quidem stare possint, necessario tamen in eis etiam allegoria requirenda sit. Et vide si possumus haec apostolica et evangelica auctoritate munire. Scriptum est enim in lege: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt ambo in carne una . Haec quod allegorica mysteria contineant, Paulus cum in Epistola sua hoc ipsum posuisset exemplum, pronuntiat dicens: Mysterium hoc magnum est, ego autem dico in Chrilitteram custodiri, ipse Dominus et Salvator docet dicens: Scriptum est: Propter hoc relinquet homo patrem et matre
Abbreviated transcription (Latin):
bibendi grã conuenir& ad puteum. Quid
putei aquã: Wnde uilitas littere ad p̃cio¬
sitatem nos spũalis remittit intelligentie.
Et idõ conueniens puto etiã de alus scripture
locis puceoꝵ congregare mẏsteria. ut ex
comparatione plurimoꝵ si quid p̃sens sermo
obscuritatis continet elucescat. Ait gͦ sp̃s dĩ¬

Expanded text:
bibendi gratia conveniret ad puteum. Quid putei aquam? Unde vilitas litterae ad pretiositatem nos spiritalis remittit intelligentiae. Et ideo conveniens puto, etiam de aliis Scripturae locis puteorum congregare mysteria, ut ex comparatione plurimorum, si quid praesens sermo obscuritatis continet eluceat. Ait ergo Spi
Abbreviated transcription (Latin):
sue fructꝰ ipii quidẽ possident. & habent
eos uidelico qͥ sub ꝓcuratorib agunt & acto¬
rib. & necdũ usq ad sũmã ꝑfectionis ue¬
nerunt. Si quoꝵ uͦ corda diligent̃ exculta
p̃cipuos cȩteris. pͥmitias offert̃ pontifici

Expanded text:
suae fructus ipsi quidem possident et habent, suae fructus ipsi quidem possident et habent, eos videlicet qui sub procuratoribus agunt et actoribus, et nondum usque ad summam perfectionis venerunt. Si quorum vero corda diligenter exculta, praecipuos ex caeteris, primitias offerunt pontif
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ que oblate fuerint dõ. t dedi. Requi¬
ramꝰ gͦ nunc p̃t̃ hec ubi pͥmitie nominent᷑.
Si enĩ om̃s pͥmitiȩ ad pontificem ꝑtinent.
necessario nob & pontifex requireh dusẽ.
ad quẽ ꝑtinere debeant etiam ill
pͥmitie quas in aliis scripture locis ĩuenunꝰ.¬
legimꝰ seriptũ. qr sit primitie mortuoꝵ.
Est gͦ & ipse aliqua in parte primitiȩ. Et
iterum inuenimꝰ de quibdã dici ab apło.
qr sint pͥmitie asie. & alibi pͥmitiae achaie.
Unde conseqͦͣns est. ꝑ singulas eccłas aliquõs
etiã corneliũ illũ. qui cesariensis eccłȩ cũ his
merito dr̃. Et ñ solum huius eccłe. s fortas¬
sis om̃iũ gentiũ primitiȩ cornelius appelland̃
est Rimus enĩ credidit ex gentib. & pͥmꝰ
gentiũ appellabit᷑. Sed requiras fortasse.
quis istas pͥmitias offerat dõ. aut quis ẽ
pontifex cuiꝰ rationib cedant. Eigo
corda intelligant᷑ humana. quẽ agrũ
angłi dĩ susceꝑint excolendũ. Culture gͦ

Expanded text:
 dedica. Requiro ergo nunc praeter haec ubi primitiae nominentur. Si enim omnes primitiae ad pontificem pertinent, necessario nobis et pontifex requirendus est, ad quem pertinere debeant etiam illae primitiae, quas in aliis Scripturae locis inlegimus scriptum, quia sit primitiae mortuorum . Est ergo et ipse in aliqua parte primitiae. Et iterum invenimus de quibusdam dici ab Apostolo, quia sunt primitiae Asiae; et alii primitiae Achaiae . Unde consequens est, per singulas ecclesias aliquos etiam Cornelium illum, qui Caesariensis ecclesiae cum his merito dicetur . Et non solum hujus ecclesiae, sed fortassis et omnium gentium primitiae Cornelius appellandus est. Primus enim credidit ex gentibus, et prigentium appellabitur. Sed requiras fortasse, quis istas primitias offerat Deo, aut quis est pontifex, cujus haec rationibus cedant. Ego igantur humana: quem agrum angeli Dei susceperunt excolendum . Culturae ergo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino scdm licterã. s spũaliter debent uni¬
uersa decerni. Nos aut̃ utriꝰq assertionis
insolentiã temperantes. qͣlis regula in huiꝰ¬
cemodi legis sermonib obseruanda sit . ex
auctoritate diuinarũ scripturarũ ꝓferre tẽp¬
tabimꝰ. Scriptũ est in octauo decimo psalmo.
Lex dñi irrep̃hensibilis conũtens anunas.
cestimoniũ clĩ fidele. sapientiã p̃stans paruulis.

Expanded text:
undum litteram, sed spiritaliter debent universa discerni. Nos autem utriusque assertionis insolentiam temperantes, qualis regula in hujuscemodi legis sermonibus observanda sit, ex auctoritate divinarum Scripturarum proferre tentabimus. Scriptum est enim in octavo decimo psalmo: Lex Domini irreprehensibilis, convertens animas: testimonium Domini fidele, sapientiam praestans parvulis.
Abbreviated transcription (Latin):
Quamuis in alus exemplarib legerius.
& effundant᷑ tͥ aque extͣ tuũ fontem. Aque
tue suit tͥ soli. & nẽmo alienus participet᷑
ex eis. Hab& gͦ ut in his designatur unusquisq
urm̃ insemet ipso puteum. imo & amplius
multa. Non enĩ dix̃. bibe aquas de cuo uase.
sed de tius uasis. & non dixit & de putei cui fonte
sed de puteoꝵ tuoꝵ fonte. Legimus habuisse
& patriarchas puteos. Habuit abraham. ha¬
buit & isaac. puto aucẽ habuisse & iacob
& ab istis puteis sumpto initio ꝑcurre omnẽ
scripturã. puteos requirens. & ꝑuenis usque
ad euangłia & inuenies puteũ supra quẽ salua¬
tor nr̃ sedebat. requiescens post itineris la¬
borẽ. Tc̃ conueniente muliere samaritana.
& uolente aquam haurire de puteo. quȩ esset
in scripturis putei uł puteoꝵ urtꝰ exp̃onit᷑.
& cõparatio fit aquarum. ubi & diuiui iuꝑ¬
steru pandunt᷑ archana. Dicit᷑ enim. quia¬
si quis bibat ex his aquis quas continebat iu¬
deus ille t̃renus. sitiat rursus. Qui autem

Expanded text:
is in aliis exemplaribus legerimus, et effundantur tibi aquae extra tuum fontem. Aquae tuae sint tibi soli, et nemo alienus participet ex eis. Habet ergo, ut his signatur, unusquisque nostrum in semetipso puteum; imo et aliquid multa. Non enim dixit: Bibe aquas de tuo vase, sed de tuis vasis; et non dixit, de putei tui fonte, sed de puteorum tuorum fonte. Legimus habuisse et patriarchas puteos. Habuit Abraham, habuit Isaac puteos, habuit autem et Jacob. Et ab istis puteis sumpto initio, percurre omnem Scripturam puteos requirens, et perveni usque ad Evangelium, et invenies ibi puteum supra quem Salvator sedebat requiescens post itineris laborem; tunc cum veniente muliere Samaritana, et volente haurire aquam de puteo, quae esset in Scripturis putei vel puteorum virtus exponitur, et comparatio fit aquarum, ubi et divina mysterii panduntur arcana . Dicitur enim: Si quis bibat ex his aquis, quas continebat puteus ille terrenus, sitiet rursus. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ gͦ dicere. qr forte in futuro cũ om̃s
fructꝰ congregabunt᷑ ad aream. & erunt qui¬
xꝑi erunt. & alu portio leuitarũ. sic̃ iã supͣ
diximꝰ. uł angłis uel aliis celestib uirtutib
sequestrata. Puto aut̃ qͦd erunt qͥdã portio¬
etiã hominũ eoꝵ dũtaxat qui in hac uita
prudentes ac fideles dispensatores uerbi dĩ
fuerunt. Hoc enĩ arbitror in euangłus de¬
signari a dno. ubiait ad eũ cui crediderat
potestatẽ habens supͣ decem ciuitates. cui¬

Expanded text:
Possumus ergo dicere quia forte in futuro cum omnes fructus congregabuntur ad aream, erunt qui et alii portio Levitarum, sicut jam supra diximus, vel angelis, vel coelestibus virtutibus sequestrata. Puto autem quod erunt quidam portio hominum eorum duntaxat, qui in hac vita prudentes ac fideles dispensatores verbi Dei fuerunt. Hoc enim arbitror in Evangeliis designari a Domino, ubi ait ad eum cui crediderat potestatem habens supra quinque civitates. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ adicit. Quod gͦ cds̃ coniunx̃. homo ñ separ&.
S in alus apłs ubi dic̃. qr abrahã duos filios
habuit. unũ de ancilla & unũ de libera.
quis dubitat hec scdm licterã stare debere:
Certũ ẽ enĩ quia & isaac de sara. & ismahel
de agar. filii fuerint abrahȩ. Addit camen
his apłs. & dic̃. Hec aut̃ sunt allegorica.
queq ad duo testam̃ta conũcit. St sarȩ quidẽ
sobolem canquã in lib̾tate gignentis. noui testa¬
tnenti dic̃ libeross agar autẽ tanquã in seruitu¬
tem generantis. trene hierlẽm filios nominauit.
Ostendimꝰ ut opinor auctoritate scripture
diuine ex his que in lege scripta sunt aliqua
penitꝰ refugienda eẽ & cauenda. ne scđm lit¬
terã ab euangłũ discipulis obseruent᷑. quedã
uͦ om̃imodis inscripta sunt obtinenda. alia
sui. recipere tam̃ utilit̾ & necessario etiam
allegoricũ sensũ. Orit gͦ iam sapientis. &¬
scribe doctoris in regno dĩ qui sciat & de the¬
sauris his ꝓferre noua & uetera. scire quomͦ

Expanded text:
homo non separet. Sed in aliis Epistolis ubi dicit, quia Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera , quis dubitat haec secundum litteram stare debere? Certum est enim, quia et Isaac de Sara, et Ismael de Agar, filii fuerunt Abrahae. Addit tamen his Apostolus et dicit: Haec sunt autem allegorica, quae in duo testamenta convertit. Et Sarae quidem sobolem, tanquam in libertate gignentis, novi testamenti liberos dicit. Agar autem tanquam in servitute generantis, terrenae Jerusalem filios nominavit. Ostendimus ut opinor auctoritate Scripturae divinae, ex his quae in lege scripta sunt, aliqua penitus refugienda esse et cavenda, ne secundum litteram ab Evangelii discipulis observentur; quaedam vero omnimodis ut scripta sunt obtinenda. Alia ram sui; recipere tamen utiliter ex necessario etiam allegoricum sensum. Erit ergo jam sapientis scribae et edocti de regno Dei, qui sciat de thesauris suis proferre nova et vetera, scire quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
est circũcisio. illa circiuncisio est. neq qui
in manifesto in carne uideus ẽ. s qui in occul¬
co uideus est: & circũcisio cordis ñ littera¬
s spũ. cuiꝰ laus ñ ex hominib s ex dõ est.
Hec gͦ singula que nequaquã penitꝰ scdm licte¬
ram obseruanda dic̃ apłs. uuenies omĩa fere
apud moysen sub legis titulo designari. lam
uͦ in eo ubi dicit. ñ occides. ñ adulterium
facies. ñ furaberis. & reliqͦ huiꝰ modi. non
inueniemꝰ qm̃ legis ĩ his titulũ p̃miserit.
sed maois hec mandaca uidentur. & idõ¬
N exinanit᷑ apud discipulos euan¬
glui script᷑a ista s adimplet᷑. qr ut dixi.
ñ mandatũ s lex habere dicit᷑ umbrã futu

Expanded text:
 in carne est circumcisio, illa circumcisio est; neque qui  in carne est circumcisio, illa circumcisio est; neque qui in manifesto in carne Judaeus est, sed qui in occulto Judaeus est; et circumcisio cordis ie, cujus laus non ab hominibus, sed ex Deo est . Haec ergo singula quae nequaquam penitus secundum litteram observanda dicit, invenies omnia fere apud Moysen sub legis titulo designari. Jam vero in eo ubi dicit, Non occides, non adulterium facies, non furaberis, et rel. , hujusmodi non invenimus, quoniam legis in his titulum praemiserit, sed magis haec mandata videntur; et ideo non exinanitur apud discipulos in Evangelio scriptura ista, sed impletur, quia, ut dixi, non mandatum, sed habere dic
Abbreviated transcription (Latin):
& nos etiã si pharaonẽ habuimꝰ patrem.¬
etiã si nos in oꝑib malis genuit princeps¬
mamus ad nos legem dĩ. nec nob̾ sordeant
et ualidũ habeamꝰ moysen: nichil de eo
parũ. nichil humile sentiamus. s magni¬
ficũ totũ. totũ egregiũ. cotũ elegans.
totũ enĩ magnũ ẽ quicqͥd spiritale. &¬
quicqͥd sublimis intelligentiae ẽ: & oremꝰ¬

Expanded text:
 Nos quoque, si Pharaonem habuimus patrem, si nos in operibus malis genuit, cmamus legem Dei: non nobis sordeant et validum habemus Mosen: nihil de eo parvum, nihil vile sentiamus, sed totum magnificum, totum egregium, totum elegans: totum enim magnum est, quod spirituale est, et sublimis intelligentiae. VE
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ quecũq carnis sunt uiuere. et quȩ ad
materiã ꝑtinent corporalẽ. hȩc non solum ui¬
uere. s & augeri & excoli cupit. Wlt enim
ut om̃s carnalia sapiant. temporalia deside
rent. qͦ supra terrã sunt querant. nemo eleuet
ad cȩlũ oculos suos. nemo requirat unde huc
uenerit. nemo patͥam paradysum recordetur.
Cuni gͦ uideris homines in uoluptatib & delicuᷤ
conuiuiis. libidinib et impudicitus operam
dare. in istis scias quod rex egypti masculos necat.
unũ ex mille ad dm̃ conũti. oculos sursum

Expanded text:
ivere, et quae ad materiam pertinent corporalem, hae non solum vivere, sed augeri et excoli: vult enim ut omnes carnalia sapiant, temporalia et quae sunt super terram quaerant; nemo levet ad coelum oculos; nemo requirat unde huc venerit; nemo patriam paradisum recordetur. Cum ergo videris homines in voluptatibus conviviis et impudicitiis operam dare, scito quia in his rex Aegypti masculos necat,  mille ad Deum converti, oculos sursum
Abbreviated transcription (Latin):
& domũ patͥs tui. qr concupiuit rex speciem
tuã. Hoc gͦ est quia exiuit de domo patris
& uenit ad aquas ut lauaretur a peccatis
suos. ibi agit infantẽ. Cum aut̃ fortior factꝰ¬
est: tunc inducit᷑ ad eam. & adoptat᷑ in filũ.
Thibis genꝰ est tegminis. ex uirgiꝰ aut ex pap¬
ro contextũ. uł etiã ex arhorum cortice fos¬
expositus. Facebat gͦ lex conclusa intra huiꝰc¬
septa. usꝙ quo ȩcclesia uenuiree ex gentib
& assumer& eam de luceiꝰ & palustrib locis.¬
atq intra sapientiae aulas et regalia tecta¬
suos transegit. Apud illos enĩ qui sꝑitalit̃
uelamine litterȩ. ꝑfectuᷤ in lectione eiꝰ¬
faraonis. illa apud quã lex nata est et nu¬
trita: Qͥd est qͦd sẏnagoga accepit de ȩccle¬
seribit dicenᷤ. Ego in non gentẽ. in emulati¬
onem uos ducã. ĩ gentem ĩ sipientem. in
irã uos concitabo. Et synagoga gͦ de
ȩccła istã mercedem recepit: ut ultra idola
ita ad dm̃ conũsos ẽẽ ut ultra idola nesci¬

Expanded text:
e dotuam . Haec est ergo quae exivit de domo patris, et venit ad aquas, ut lavaretur a peccatis suos, ibi agit infantiam; fortior factus ducitur ad eam, adoptatur in filium. tibes, genus tegminis ex virgis et papiro contextum vel etiam ex arborum cortice fortum. Jacebat ergo lex clausa intra hujuslita usque quo Ecclesia veniret ex gentibus, et assumeret eam de luteis et palustribus locis, intra sapientiae aulas et regalia tectasuos transigit: apud illos enim qui eam spiritvelamine litterae, perfectus in lectione ePharaonis, apud quam lex nascitur et nutritur. Sed quid est quod Synagoga accipit ab Eccles dicit: Ego in non gentem in aemulationem vos inducam: in gentem insipientem, in iram vos concitabo. Synagoga ergo de Ecclesia hanc mercedem accipit ut ultra idola ita ad Deum conversos, ut ultra idola nesci
Abbreviated transcription (Latin):
sicut p̃cepit eis rex egẏpti. Istas obstetͥces
dixerunt ante nos quidam. rationalis erudi¬
tionis formã tenere. Obstetrices enĩ medice
quedã sunt : & tam masculos nascentes quam
feminas fouent. Orudicio gͦ ista cõmunis
rationalis scientiae. ad omnẽ ꝓpe modum¬
ꝑ huiꝰ cemodi eruditiones ad diuinoꝵ intelli¬
gentiã paratior ueniet: Est enĩ una uelut
passer quȩ celsiora doco&. & rationabilib
doctrine pennis in altũ uolare ꝓuocat¬
ĩstitutio moralis est. Mores eomponit. uere¬
cundiam doc&. ĩstituit honestatem: Ilichi

Expanded text:
sicut praecepit eis, fecerunt. Obstetrices docuerunt ante nos quamdam rationabilis eruditionis formam tenere. Obstetrices enim medicae sunt, et tam masculos nascentes quam feminas fovent. Eruditio ergo communis est rationabilis scientia, et ad omnem pene per per has eruditiones ad divirorum intelligentiam paratior veniret. Est enim una, velut passer, quae celsiora docet, et rationabilis doctrinae pennis in altum provocat moralis est, mores componit, verecundiam docet et honestatem. Mihi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificant feminas. neq enĩ uicia docent᷑
cata nutriunt᷑. Hoc enĩ uult pharao cum
uiuificari feminas uib&. s sola uirtus
excolit᷑. & ipsa sola nutrit᷑. Uerum hec
dm̃. ñ facis p̃ceptũ regis egypti. Ille enĩ
anime tuȩ. si ei salutem conferre cupis
medicaris et foues. & ipse ꝑ actus & incellectus
dit pharao qͦd ꝑ obstẽtrices non posset necare maseulos
nũ reseruate. Uidete quid pͥnceps huiꝰ mundi

Expanded text:
vivificant feminas. Neque enim vitia aut cata nutriuntur, quod vult Pharao cum vivificari feminas jubet, sed sola virtus excolitur et nutritur. Verum haec Deum, non facias praeceptum regis Aegypti: ille enim animae tuae si conferre cupis,medicaris et foves, et per actus et intellectus dit Pharao quod per obstetrices non posset necare masculos num vivificate. Videte quid princeps hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
posse conferri. phua uͦ quȩ rubens uel uerecunda est
indicare euangłia quȩ xp̃i sanguine rubent.
& ꝑ uniuersum mundum passionis eius rutilant¬
eruore. Ab histͤ animȩ quȩ nascunt᷑ in eccłia uelut
obstetricib medicant᷑. quia ex scripturarũ lecti
one cuncta in eas erudicionis medicina confertur.
Temptat tam̃ pharao ꝑͣ hȩc necare eccłiae masculos.
stat immobile fundam̃tum dĩ. Tunent enĩ ob¬
stetrices dm̃. idest tuorem dĩ docent. qr ũtiũ¬

Expanded text:
est, convenire: Phua vero, quae rubens vel verecunda, indicare Evangelia, quae Christi sanguine rubent, et per universum mundum passionis cruore rutilant. Ab his ergo animae quae nascuntur in Ecclesia, velut obstetricibus medicantur, quia de Scripturis cuncta one cuncta in illa eruditionis medicina confertur. Tentat tamen Pharao post haec necare Ecclesiae masculos, stat immobile fundamentum Dei. Timuerunt enim obstetrices Deum: id est timorem docuerunt, qui e
Abbreviated transcription (Latin):
adqͥ escimus : Uident se animnam ꝑdere. collo¬
quunt᷑ inuicẽ et dicunt. Relinquamꝰ eam. et
abeamus unꝰquisq in t̾rã suã. hoc ẽ credita nob̃
est a dõ medicina ut aniã euraremꝰ humanam.
adhibiunꝰ adiuitorium. medicamina imposiumꝰ.

Expanded text:
acquiescimus. Vident se operam perdere, cum loacquiescimus. Vident se operam perdere, cum loquuntur invicem, et dicunt: Relinquamus eam, et abeamus unusquisque in terram suam. Hoc est, credita nobis est a Deo medicina, ut animam curaremus humanam: adhibuimus adjutorium, medicinam  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
babylonis si qͦ mͦ sanaret᷑. fecerunt qͦd fuerat
imꝑatum. Acceꝑunt resinã ad correptionem
eiꝰ. audientes posse fieri ut babylon reciꝑet
sanitatem. Et qr qͦd putauert̃ non effecerunt.
noluit se curari. satisfaciunt boni medici.
et dicunt. Curauimꝰ babẏlonẽ et ñ ẽ sana¬
ta. reluiquamꝰ eã. Uide aut̃ o homo. ne qͣndo
angłis p̃cipiat ds̃. ut ad languorẽ anime
tuȩ medicaminũ emplastra c̃ficiant. si quo¬
mͦ possit ab egrotatione sanari. & respondeant
angłi. curauimꝰ istã babylonem. ostendentes a
sanata. Non scientiã artis suȩ. neq resine iuĩ
criminant᷑. s te qui p̃ceptis eoꝵ obsequi no¬
luisti. dicentes curauimꝰ babylonẽ. & ñ est
sanata. relinquamꝰ eam. Steterunt medici
sub magno mecdico dõ. angłi uolentes eurare imbe¬
cillitates nras. uolentes animam lib̾are de uicus.
Nonne ipsi repellimꝰ eos. dũ consilus eoꝵ non

Expanded text:
Babylonis, si quomodo sanaretur, fecerunt quod imperatum Babylonis, si quomodo sanaretur, fecerunt quod imperatum fuerat, acceperunt resinam ad correptionem ejus, audientes posse fieri, ut Babylon reciperet sanitatem. Et quia quod putaverunt non effecerunt  Al. repererunt, noluit se curari, satisfaciunt boni medici, et dicunt; Curavimus Babylonem, et non est sanata. Relinquamus eam. Vide autem, homo, ne quando angelis praecipiat Deus, ut ad languorem animae tuae medicaminum emplastra conficiant, si quomodo possis ab aegrotatione sanari, et respondeant angeli: Curavimus Babylonem, istam ostendentes a sanata. Non scientiam artis suae, neque resinae vim criminantur; sed te, qui praeceptis eorum obsequi noluisti, dicentes: Curavimus Babylonem, et non est sanata. Relinquamus eam. Steterunt medici 769 magno medico angeli Dei, volentes curare imbecillitates nostras, volentes animam liberare de vitiis, sed nos ipsi repellimus eos, dum consiliis eorum non
Abbreviated transcription (Latin):
anuna recipere potest salutem. & neq una apud
dm̃ ẽ insanabilis: idcirco consiliũ dat his qͥ possunt
transingrationis in hierusalem et testimonii hab̾e
resinã ad emplastra facienda: ut assumant me¬
dicamina. & qͣnto ualent studio sanitati restitu¬
ant babylonem. Hoc experiainͣ & nos facere. de-¬
p̃cantes dm̃ ut nob̃ det resinam rationabilem: et
de rationabili resina discamꝰ. est malagnia impo¬
nere. & oleũ et alligaturas. & unponentes col¬
ligenus uulnera babylonis. imnitantes samaritẽ.
ut sanet᷑ misera ciuitas. & curata desinat eẽ
qͦd fuerat. Istud ẽ qͦd ait. accipite resinã corrup¬
tionis eiꝰ. si quouͦ sanabit᷑. Ubi st̃ heretici. ubi
st̃ qͥ naturas quasdã introducentes. asserunt ẽẽ
materiã desperabilem que penitꝰ ñ recipiat
salutem: Si ẽ natura quȩ ꝑeat. que alia talis
erit ut babylon: At tam̃ neq istã despicit ds̃.
Precepit enĩ medicis ut accipiant resinam suꝑ

Expanded text:
anima recipere panima recipere pDeum est insanabilis: idcirco consilium dat his, qui possunt transmigrationis in Hierusalem, et testimonii habere resinam ad emplastra facienda, ut assumant medicamina, et quanto valent studio sanitati restituant Babylonem. Hoc experiamur et nos facere, deprecantes Deum, ut nobis det resinam rationalem, et de rationali resina discamus ei malagma imponere, et oleum, et alligaturam, et imponentes colligemus vulnera Babylonis, imitantes Samariten, ut sanetur misera civitas, et curata desinat esse quod fuerat. Istud est quod ait: Accipe resinam correptionis ejus, si quomodo sanabitur. Ubi sunt haeretici, ubi sunt, qui naturas quasdam introducentes, asserunt esse materiam desperabilem, quae penitus non recipiat salutem? Si est natura quae pereat, quae alia talis erit ut Babylon? attamen neque istam despicit Deus. Praecepit enim medicis, ut accipiant resinam supe
Abbreviated transcription (Latin):
mundi ñ ꝑ partes fiet s repente. Huic con
ciuitas corruens subito disperiit. & iuxta
hanc similitudinẽ babylonẽ qͦq in consũ¬
matione scłi casurã ẽẽ et subito conterendã.
Et hec qͥdem de c̃sũmatione dicta sint.
tes de eoꝵ exieret uigo. intelliges qr iN
tempore passionis eiꝰ babylon extimplo corru¬
it et contrita ẽ. Unꝰ quisq nr̃m̃ considero se¬
ipsum. & animadũtat babylonẽ in suo
peccato corruisse. Si autẽ et in alicuiꝰ corde non
cecidit ciuitas confusionis. huic necdũ xp̃c ad¬
uenit. Ueniente quippe eo babylon ruere con¬
sueuit: ꝓpt̃ hoc ad orationũ p̃sidia confugienteᷤᷤ.
petite ut ueniat ihc in corda urã & conterat
babylonẽ & faciat ruere omnẽ malitiã eius.
quȩ fuerat ante constructa. in ipso pͣrincipali
eã & accipite resinã corruptionis eiꝰ. si quomͦ
sanabit᷑. Plangite ait babylonẽ. Deinde qi omnis

Expanded text:
mundi non per partes fiet, sed repente. Huic confmundi non per partes fiet, sed repente. Huic confcivitas corruens subito disperiit: et juxta hanc similitudinem Babylonem quoque in consummatione saeculi casuram esse, et subito conterendam, et haec quidem de consummatione dicta sunt. tes de erroris eximeret jugo, intelliges quia in tempore passionis ejus Babylon extemplo corruit et contrita est. Unusquisque nostrum consideret seipsum, et animadvertat Babylonem in suo pectore corruisse. Si autem et in alicujus corde non cecidit civitas confusionis, huic Christus necdum advenit. Veniente quippe eo, Babylon ruere consuevit. Propter hoc ad orationum praesidia confugientes, petite ut veniat Jesus in corda vestra, et conterat Babylonem, et faciat ruere omnem malitiam ejus, quae fuerat ante constructa, in ipso principali ceam, et accipite resinam correptionis ejus, si quomodo sanabitur. Plangite, ait, Babylonem. Deinde quia omnis
Abbreviated transcription (Latin):
aureo bẏberint babylonis. qͦmͦ moueantur.
qͦuͦ uistabiles gressu sint: qͦmͦ debilitata m̃te
sed semꝑ in turbationũ motib agant᷑ incer¬
tis. Quã obrem scriptura diuina de istius
modi hominib in alio loco ita ait. ꝓpt̃ea
cõmoti st̃ sic̃ ebrius. Int̃ponamꝰ aliquid my¬
sterii. quid de peccatore dicat᷑ cam: quod egres¬
sus a facie dĩ habitauit in tra naid contra
eden. Naid in greca lingua intp̃tat᷑ cõmotio.
Qͥ enim derelinquit dm̃. qͥ deserit sensum de
eo iugit̃ cogitandi: iste in t̾ra naid & hodie¬
qͦq habitat. idest in turbatione mali cordis.¬
& in m̃tis cõmotione consistit. Siberunt
gentes. ꝓptẽa cõmotȩ sunt gentes. & subito
cecidit᷑ babylon et contrita ẽ. Quando se¬
pente cecidit babylon: Nidet᷑ mͥ ꝓphetare
consũmationẽ mundi subito futuram. Qͦ mͦ
emebant et uendebant. plantabant et e¬
aut̃ et in dieb loth: sic et consummatio

Expanded text:
aureo biberint Babylonis, quomodo moveantur, aureo biberint Babylonis, quomodo moveantur, quomodo instabiles gressu sint, quomodo debilitata mente, sed semper in turbationibus agantur incerti. Quamobrem Scriptura divina de istius modi hominibus in alio loco ita ait: Propterea commoti sunt. Interponamus aliquid mysterii, quid de peccatore dicatur Cain. Cum egressus est a facie Dei, habitavit in terra Naid, contra Edem . Naid in Graeca lingua interpretatur commotio. Qui enim derelinquit Deum, qui deserit sensum de eo jugiter cogitandi, iste in terra Naid hodieque habitat, id est, in tribulatione mali cordis, et mentis commotione consistit. Biberunt gentes, propterea commotae sunt, et subito cecidit Babylon, et contrita est . Quando dicit repente cecidit Babylon, videtur mihi prophetizare consummationem mundi subito futuram. Quomodemebant, et vendebant, plantabant, et aeautem, et in diebus Loth, sic et consummatio
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ queres qͦmͦ babylon omuẽ c̃ram in ebri¬
auerit. Sed si forte uideris iustũ ebrium
ñ eẽ de calice peccatoꝵ. noli putare scrip¬
turam eẽ m̃titam. quȩ dixerit in ebrians
omnẽ trã. cũ iste ñ inebrietur a babylone
& tam̃ consistat in terra. Audi qr iustus
iste aureus. Iustꝰ uͦ eũ sit suꝑ trã. conũsa¬
tionẽ in celis habet. Et ꝓpt̾ hoc ñ conue¬
nit ulterius uisto dici. terra es et in tram
ibis: s si necesse est audent̃ loqui. dicit
iusto dĩ. adhue consistenti suꝑ trã. celũ
es et in celũ ibis. portat enim unaginẽ
celestis. Igit᷑ ut concludã. calix aureus in¬
ebriat omnẽ t̾rã. id ẽ om̃s ab eo inebriam᷑
rẽ. si suꝑ sitim & suꝑ mensurã biberint
uidemus ebrii corpus motũ. uacillantes
p̃grauatũ. os dissolutum. linguã significan¬
tem sermones ebrui. & errantib labus ũba
p̃cisa. similit̾ est uidere eos qui de calice

Expanded text:
et non quaeres quomodo Babylon omnem terram inebriet non quaeres quomodo Babylon omnem terram inebriaverit. Sed si forte videris justum, ebrium non esse de calice peccatorum, noli putare Scripturam esse mentitam, quae dixerit: inebrians omnem terram, cum iste non inebrietur a Babylone, et tamen consistat in terra. Audi quia justuiste aureus. Justus vero cum sit super terram, conversationem in coelis habet. Et propter hoc non convenit ulterius justo dici: Terra es, et in terram ibis . Sed si necesse est audenter loqui, dicit justo Deus adhuc consistenti super terram: Coelum es, et in coelum ibis. Portat enim imaginem coelestis. Igitur ut concludam, calix aureus inebriat omnem terram, id est, omnes ab eo inebriamurrem, si super sitim, et super mensuram biberint, videmus ebrii corporis motum, vacillantes egravata, os dissolutum, linguam significantem sermones ebrii, et haerentibus labiis verba praecisa: similiter est videre eos, qui de calice
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens. suspicaretur etiã xꝑi talem esse ca¬
licem qͦlẽ reliquerat. & ꝑsimilitudinem
materiȩ formidaroe errorem. idõ curauit
ut haberemus thesaurũ istũ in uasis fictilib
Sepe uidi calicem aureũ in pulchro sermo¬
nis ornatu. & doginatũ uenena conside¬
rans dep̃hendi calicem babylonis. Calix
aureus babylon. in manu dĩ. Non semꝑ calix au¬
reus babylon. Cũ aut̃ uenerit ad undictam.
tp̃re cũ ceꝑit ei dñs restituere qͦd meretur.
tunc in manu eiꝰ fiet inebrians omnẽ trã.¬
lste calix aureus babylon inebriauit omnẽ
t̾ram. Quomͦ aut̃ uniũsam trã inebriauerit
facile scies. si consideraueris om̃s homines
ebrios. luebriamur ira. inebriam᷑ tristitia.
inebriam᷑ et mente. excellius amore. con¬
cupiscentus. et uana gła. Quanta pocula
temꝑauerit. qͦt ebrietates porrexerit caliciᷤ
qtud necesse est dicere: Calix aureus ba¬
Animadũte omnẽ trã plenã ẽẽ peccatis.

Expanded text:
veniens, suspicaretur etiam Christi talem esse caveniens, suspicaretur etiam Christi talem esse calicem, qualem reliquerit, et per similitudinem materiae formidaret errorem: ideo curavit, ut haberemus thesaurum istum in vasis fictilibus. Saepe vidi aureum calicem in pulchro sermonis ornatu, et dogmatum venena considerans, deprehendi calicem Babylonis. Calix aureus Babylon in manu Dei. Non semper calix aureus Babylon. Cum autem venerit ad vindictam, tempore, cum coeperit Dominus ei restituere quod meretur: tunc in manu eIste calix aureus Babylon inebriavit universam terram. Quomodo autem universam inebriaverit terram, facile scies, si consideraveris omnes homines ebrios. Inebriamur ira, inebriamur tristitia, inebriamur et mente, excidimus amore, concupiscentiis et vana gloria. Quanta pocula temperaverit, quot ebrietatis porrexerit calices, quid necesse est dicere? « Calix aureus BaAnimadverte omnem terram plenam esse peccatis,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. s neq in paululũ meliori ferreo
uase uel stagneo. & qͦd ista p̃cellit argenteo
uerũ eligens uas aureũ in eo poculũ tẽꝑauit.
ut qͥs uidens decorẽ auri. dum radiantis
metalli pulchritudine delectat᷑. & totus
heret oculis in specie. ñ considero& quid
intrinseciis latet. et accipiens calieẽ bibat.
nesciens calicem nabugodonosor. Intelli¬
ges aut̃ calicẽ aureũ in p̃senti nominatũ.
si animadũtas pessunoꝵ dognatũ mortifera¬
decorẽ eloquentie. qͣlem rerũ diuisionem.
& cognoscas quomꝰ unusquisq poetarũ qui
putant᷑ apud uos disertissimi calicẽ aureũ
temꝑauit. & in calice aureo uenenũ inie¬
cerit idolatriȩ. & uenenũ turpiloquii. ueuenũ
eoꝵ quȩ animas hominũ interimunt dogia¬
tum. uenenũ falsi nominis scientie. S m̃s
iħc e contra fecit. Sciens enim aureũ calicẽ
zabuli. & p̃cauens ne aliquis ad suã fidem

Expanded text:
tari, sed neque in paulo meliore, et aereo tari, sed neque in paulo meliore, et aereo vase, vel stanneo, et quod ista praecellit argenteo: verum eligens vas aureum, in eo poculum temperavit, ut quis videns decorem auri, dum radiantis metalli pulchritudine delectatur, et totus oculis haeret in specie, non consideret quid intrinsecus latitet, et accipiens calicem, bibat nesciens calicem Nabuchodonosor. Intelliges autem calicem aureum in praesenti nominatum, si animadvertas pessimorum dogmatum verba mortiferdecorem eloquentiae, qualem rerum divisionem, et cognosces quomodo unusquisque poetarum, qui putantur apud suos disertissimi, calicem aureum temperaverit, et in calice aureo venenum injecerit idololatriae, et venenum turpiloquii: venenum eorum quae animam hominis interimunt dogmatum, venenum falsi nominis scientiae, sed meus Jesus econtra fecit. Sciens enim aureum calicem diaboli, et praecavens ne aliquis ad fidem suam
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli qͥ iã ꝓpe eũ ꝑ scientiam artis
accessit. s ipsius magistri manib ĩdigeat.
tẽ ipse magnꝰ medicus p̃cuictus sũbos ad
sectionem tet̾rimi uulueris concitatur.
Similit̃ itaq qͣndo minora peccata st̃ ñ
restituit ds̃ ipse peccantib. s aliis utitur
ministris. Qͥndo uͦ ꝑ merita sua ingens hominẽ
egritudo cõp̃henderit. ut nẽ babylonẽ que
grauib ꝓpͥȩ malitiȩ ẽ confossa uulnerib.
tẽ ad retributionẽ ds̃ ipse festinat. Sinule
quiddã huic rei si requiras inuenies etiã de
hierlẽm quȩ ei accidert̃ post ꝓpħas. ob id
qͦd insidiata sit xp̃o. Sic finita est primi
capituli c̃tinentia. Uideamꝰ & cetera.
Calix aureus babylon in manu dĩ. in ebrianᷤ¬
cõmote st̃ gentes. Et subito cecidit᷑ baby¬
lon: et contrita est. Nabugodonosor uolens
deciꝑe homines ꝑ calicẽ babylonis dolosũ.
ñ miscuit in uase fictili quã parabat po¬

Expanded text:
discipuli, qui jam prope eum per scientiam artis discipuli, qui jam prope eum per scientiam artis accesserunt, sed ipsius magistri manibus indigeat, tunc ipse manibus medicus praecinctus lumbos ad sectionem teterrimi vulneris concitatur. Similiter itaque quando sunt minora peccata, non restituit Deus ipse peccantibus, sed aliis utitur ministris: quando vero per merita sua, ingens hominem aegritudo comprehenderit, ut nunc Babylonem quae gravibus propriae malitiae est confossa vulneribus, tunc ad retributionem Deus ipse festinat. Simile quaedam huic si requiris invenies et de Jerusalem, quae ei acciderunt post prophetas, ob id, quia insidiata sit Christo. Sic finita est primi capituli continentia. Videamus et caetera: Calix aureus Babylon in manu Dei Acommotae sunt gentes, et subito cecidit Babylon, et contrita est. Nabuchodonosor volens decipere homines, per calicem Babylonis dolosum, non miscuit in vase fictili, quod parabat po
Abbreviated transcription (Latin):
angłos reddit. s ꝑ bonos. ut eis qui ꝓ scelerib
puniunt᷑. Multaq ꝑ istinodi similia si serip¬
turas scruteris inuenies. Est aut̃ qͣndo mini¬
stroꝵ officio refutato retributionẽ ds̃ ipse
restituit. sic̃ nc̃ babyloni. Tuneo qͥddam ob¬
scuri ĩ loco manifesto int̃ponere. qͦd michi
uidet᷑ latere si taceã. Uerũtam̃ audendũ ẽ.
saltẽ pauca ꝑstringere. Qͥndo st̃ uulnera fa¬
cilia & ꝓmpͥta curatio. medicus mittit
seruũ suũ. nuictit discipłm. ut ꝑ eũ languen¬
tẽ medicet᷑. Neq enĩ magna sunt uulne¬
ra. Euenit qͦq aliqͦtiens. ut sectionis ferri
indigeat qͥ sanat᷑ : at tam̃ ñ ipse medicus
ꝑgit ad curã. s dirigens unũ ex discipłis
qui curare ualeat. eo utit᷑ ut ministro.
Quando uͦ ĩsanabiles plage st̃. & inemor¬
tua carne alta putredo contabuit. et in
tantũ mala ualitudo ẽ. ut ñ serui uel

Expanded text:
angelos reddit, sed per bonos, ut in eis, qui per sceleribu angelos reddit, sed per bonos, ut in eis, qui per sceleribu puniuntur. Multaque istiusmodi si Scripturas scruteris invenies. Est autem quando ministrorum officio refutato, retributionem Deus ipse restituit, ut nunc Babyloni. Timeo quiddam obscuri in loco manifesto interponere, quod mihi videtur latere si taceam. Verumtamen audendum est saltem pauca perstringere, quando sunt vulnera facilia, et prompta curatio. Medicus mittit servum suum, mittit discipulum, et per eum languentem medicatur, neque enim magna sunt vulnera. Evenit quoque aliquoties, ut sectionis et ferri indigeat qui sanatur, attamen non ipse medicus pergit ad eum, sed eligens unum ex discipulis, qui curare valeat, eo utitur ministro: quando vero insanabiles plagae sunt, et in emortua carne alta putredo contabuit, et in tantum mala valitudo est, ut non servi, vel
Abbreviated transcription (Latin):
sitabo in uirga facinora eoꝵ. & in flagellis
iniquitates eoꝵ. miscdiam aut̃ meam non
disꝑgã ab eis. Ista considerans. uide qͦmodo
necdũ pena dignꝰ sit qͥ usq in p̃sens cempꝰ
cõmictit scelera nec punit᷑. Uisitatio quip¬
pe dĩ. ꝑ uisitati corm̃ta monstrat᷑. Qui aũ
peccans corripit᷑. nescio quid ei occurrat
ex pena. Hec ꝓpt̃ hoc qͦd dictũ ẽ. qr tẽpꝰ
uindicte eiꝰ a dnõ est. Sequitur.
etributionẽ ipse retribuet ei. Non ꝑ mi¬
n̾istros retribuet babyloni dr̃. sed ipse
retribuet qͦd meret᷑. Uolo quiddã dicere
ei. Non om̃ib ds̃ ipse restituit qͣ merent᷑.
S st̃ quidã quib ꝑ alios restituit. siue pu¬
niens eos. siue medicans ꝑ dolorem ut in
psalmis continet᷑. misit in eos furorẽ ire
sue. furorẽ et irã. et angustiã. unmissio¬
nẽ ꝑ angl̃os malos. His ñ ipse restituit.
s ad retributionẽ eoꝵ ministris usus est.
angł̃is pessimis. Et aliis forsican ñ ꝑ malos

Expanded text:
sitabo in virga facinora eorum, et in flagellis iniquitates eorum: misericordiam autem meam non dispergam ab eis . » Ista considerans vide quomodo necdum poena dignus sit, qui usque in praesens tempus committit scelera, nec punitur. Visitatio quippe Dei per visitati tormenta monstratur. Qui autem peccans corripitur, nescio quid ei excurrat ex poena. Haec propter hoc quod dictum est: « quia tempus vindictae ejus a Domino est. » Sequitur: « Retributionem ipse retribuet ei: » non per ministros retribuet Babyloni Deus, sed ipse retribuet quod meretur. Volo quiddam dicere ei. » Non omnibus Deus retribuet quae merentur, sed sunt quidam quibus per alios restituit, sive puniens eos, seu medicans per dolorem, ut in Psalmis continetur: « Misit in eos furorem irae suae, furorem, et iram, et angustiam, immissionem per angelos pessimos . » His non ipse restituit, sed ad retributionem eorum ministris usus est angelis pessimis, et aliis forsitan non per malos
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpͥum negotiũ. Caue ohonio ne qͣndo relinqͣt
te medicus. siue angłs dĩ. siue quicũq hominũ
eui credita est cura sermonũ ad salutis medicinã
deferendã. Si enĩ te dereliquerit & dixerit abe¬
amꝰ unꝰquisq in trã suã. qr appropinquauit
in celũ iudiciũ eiꝰ. manifestũ ẽ qr abscessio eius
condemnatio tua sit. ut irremediabilis babylo¬
a medicis desꝑant᷑. ut utentes uoluptate morbi
sui ad peiora dimergant᷑ . Fi̾unt his similia
& in consuetudine istiꝰ uite a prudentib medi¬
cis. Accedit aliquis eoꝵ ad languentẽ. qͣntum
ars pacit᷑ et industria. medicamua ñ cessarT.
Sed si aut egritudo tanta sit ut repugnet cura¬
tioni. aut ipse inualidus ꝑ impatientiã doloris
contra faciat quã iubet᷑. reliquit medicus de
suas expirans. causã interitꝰ eiꝰ ad se retorqueat.
Sic gͥ et nos ne in scõꝵ angłoꝵ manib qui ad noᷤ
curandos a dũo destinati siuit moriamur. relin¬

Expanded text:
proprium negotium. Cave, homo, nequando relinquat te medicus, sive angelus Dei, sive quicunque hominum, cui credita est cura sermonum ad salutis medicamina deferenda. Si enim te derelinquerint et dixerint, « Abeamus unusquisque in terram suam, quia appropinquavit in coelum judicium ejus, manifestum est quia abscessio eorum condemnatio tua sit, ut irremediabila medicis desperantur, utentes voluntate morbi sui, ut ad pejora demergantur? Fiunt his similia et in consuetudine istius vitae a prudentibus medicis. Accedit aliquis eorum ad languentem, 770 quantum ars patitur, et industria medicinae non cessat: sed si aut aegritudo tanta sit, ut repugnet curationi, aut ipse invalidus per impatientiam doloris contra faciat quam jubetur, relinquit medicus, desuas exspirans, causam interitus ejus ad se retorqueat. Si ergo et nos, ne in sanctorum angelorum manibus, qui ad nos curandos a Domino destinati sunt, moriamur, relin
Abbreviated transcription (Latin):
quent̃ dixisse me memini. id qͦd in duodecĩ
ꝓpħis scriptũ est. & ñ uisitabo suꝑ filias
urãs qͣndo fornicant᷑. & suꝑ nurus urãs
qͣndo adulterant. Non gͦ ut quidã existimans
ds peccatores punit iratꝰ. s sic expedit loqui
Magna ira est: adõ corm̃ta ñ ꝑpeti. Qui enum
puntur. etiã si ab ea quȩ uocat᷑ dĩ ira corri¬
pit᷑. ad hoc punit᷑ ut eñdetur. Dñe ait
dauid ne in ira tua arguas me: neq in furo¬
re tuo corripias me. S etiã si arguas.
argue nos in uidicio. & ñ infurore. dixit
hieremias. Inuenies aut̃ etiã ex ꝓmissione
dĩ in qͦscdam correptionẽ dari. in eo cum
peccantib xp̃i filus pena ꝓmctitur.

Expanded text:
qqprophetis scriptum est: « Et non visitabo super filias vestras quando fornicantur, et super nurus vestras quando adulterant. » Non ergo, ut quidam aestimant, Deus peccatores punit iratus, sed si sic expedit loqui, magna ira est, a Deo tormenta non perpeti. Qui enim punitur, etiamsi ab ea quae vocatur Dei ira corripitur, ad hoc punitur, ut emendetur. « Domine, ait David, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . » Sed etiam si arguis, argue nos in judicio, et non in furore. Dixit Jeremias: Invenies autem etiam et repromissionem Dei, in quosdam corruptionem dari, cum in eo peccant
Abbreviated transcription (Latin):
foris est penitꝰ a salute & beatitudine alie¬
nũ: hoc ꝓicitur. Sͦd qͥdẽ & in alio loco
declarat seriptura diuina dicens. Duces
ppł̃i mei ꝓicient᷑ ex domo deliciarũ suarũ:
ꝓpt̃ pessimas uoluntates suas. Cleri enĩ
eoꝵ ñ ꝓderunt eis. S & tu ipse poteris
congregare sicubi in scripturis ꝓiectionis
et abiectionis nom̃ inueneris : ut ex cõpa¬
ratione ũboꝵ magis possis confidens ferre
sententiã. qr dispensatio ꝓuidentiȩ etiã¬
si ñ magnopere curauit ut disertitudinẽ
que in greco sermone laudat᷑ grece int̾p̃tan¬
do sequeret᷑. curauit cam̃ ea que significan¬
tia st̃ exhibere. & differentiã eoꝵ expla¬
nare dilucide his qͥ scripturas diligentissi¬
me ꝑserutant᷑. Ne ꝓiciamini miniqui¬
tatem babylonis. qr tempꝰ uindicte eiꝰ est
a dño. Miro sensu supplicia dic̃ irrogart.
ꝓpt̃ eiꝰ qͥ ea patit᷑ ultionen. Quando eiũ
quis ñ undicat᷑. relinquit᷑ impunitꝰ. fre¬

Expanded text:
foris est a salute, et beatitudine alienum, hoc projicitur. Quod et in alio loco declarat Scriptura divina dicens: Duces populi mei projicientur ex domo deliciarum suarum, propter pessimas voluntates suas. Cleri enim eorum non proderunt eis . Sed et tu ipse poteris congregare, sicubi in Scripturis projectionis, et abjectionis nomen inveneris, ut ex comparatione verborum, magis possis confidens ferre sententiam. Quia dispensatio providentiae, etiamsi non magnopere curavit, ut disertitudinem, quae in Graeco sermone laudatur, Graece interpretando sequeretur: curavit tamen ea quae significantia sunt exhibere, et differentiam eorum explanare dilucide his qui Scripturas diligentissime perscrutantur. Ne projiciamini in iniquitatem Babylonis, quia tempus vindictae ejus est a Domino. Miro sensu supplicia dicit irrogari propter ejus qui ea patitur ultionem. Quando enim quis non vindicatur, et relinquitur impunitus, fre
Abbreviated transcription (Latin):
nomodo corpus nr̃m̃ iN
aliquo t̃re spacio c̃sistit.
dico sic fiet manifestius.
Corpus nr̃m aut u egyp¬
to ẽ aut in babylone. aut
in sỹria. aut certe ubicũq
In babylone ẽ quando confundit᷑. quando
turbat᷑. quando pace deserta bella sustinet
passionũ. qͣndo tumultus malitiȩ circa eã
fremit. Tunc ut dixinus. in babylone est.
Et ad istã auimã ꝓpħalis sermo dirigit᷑ dicens.
fugite de medio babylonis. & resaluate unus¬
quisq animã suã. Donec enĩ qͥs in babylone ẽ:
saluari ñ potest. Qui etiã si recordatꝰ ibi fuerit
hierusalem: ingemiscit ⁊ dic̃. Qͦ mͦ cantabimꝰ
canticum dni in t̃ra aliena: Et qr impossibile
ẽ in babylone constitutũ dõ organis canere.
ociosa quippe ibi st̃ organa ymnoꝵ dĩ. ꝓptẽ¬

Expanded text:
omodo corpus nostrum in aliquo terrae loco consistit, dico sic fiet manifestius: corpus nostrum aut in Aegypto est, aut in Babylone, aut in Syria, aut certe ubicunqueIn Babylone est quando confunditur, quando turbatur, quando pace deserta bella sustinet passionum, quando tumultus malitiae circa eam fremit: tunc, ut diximus, in Babylone est, et ad istam animam prophetalis sermo dirigitur, dicens: Fugite de medio Babylonis, et resalvate unusquisque animam suam. Donec enim quis in Babylone est, salvari non potest. Qui etiam recordatus ubi fuerit Jerusalem, ingemiscit et dicit: « Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena ; » et quia impossibile est in Babylone constitutum Deo organis canere, otiosa quippe ibi sunt organa hymnorum De
Abbreviated transcription (Latin):
et serutati st̃ ꝓphetȩ. qui ꝓpt̾ nram grãm ꝓ
phetauerunt᷑. Uerũtam̃ in nob̃ est fugere de
babylone. & in nr̃a positum est potestate si
uelimus resuscitare qͦd corruit. Iertium
mandatũ est : et ne piciamini in iniquitate
eiꝰ. Cũ quis in iniustitia babylonis fũgerit.
& ñ egerit penitentiã. cunc consequens ẽ
ut ꝓiciat᷑. Obserua uͦ scripturã quoni li¬
c& ex hebrea lingua in grecũ translata
sermonem. nichilominꝰ qͦntũ recipere potest
differentias ũboꝵ significant expresserit.
Dicit quippe ⁊ in alio loco. Clegi abiectus eẽ

Expanded text:
et scrutati sunt prophetae, qui propter nostram gratiam et scrutati sunt prophetae, qui propter nostram gratiam prophetaverunt. Verumtamen in nobis est fugere de Babylone, et in nosvelimus resuscitare quod corruit. Tertium mandatum est: Et neque projiciamini in iniquitatem ejus. Cum quis fugerit injustitiam Babylonis, et non egeritut projiciatur. Observa vero Scripturam quomodo, licet ex Hebraea lingua in Graecum sit translata, sermonem nihilominus, quantum recipere potest differentias verborum, significanter expresserit. Dicit quippe in alio loco: « Elegi abjectus esse
Abbreviated transcription (Latin):
& idcirco semꝑ saera uolumina spm̃ pleni¬
tudinis spirant. nichilq est siue in ꝓphe¬
tia. siue in lege. siue in eugło. siue iu
apło. qͦd ñ a plenitudine diuinȩ maiestatis des¬
cendat. quã obrẽ spirant hodieq in sanctis
scripturis plenitudinis u̾ba. Spirant autem
his qͥ habent oculos ad uidenda cȩlestia. et
aures ad audienda diuina. & nãres ad ea
quȩ sunt plenitudinis sentienda: Hec dixi
qr ñ sit simplicit̾ positum fugite de babylo¬
ne. s cũ additamento necessario fugite de
medio babylonis. & resaluate unusquisq
anunã suã. Primum opordet fugere de me¬
dio babylonis: deinde singulos animas
suas resaluare cũ fugerint. Neq uͦ dixit
significat sacramentũ. qr qͦndã gustantes
salutẽ. et de ea ꝓpt̃ peccata postea corru¬
entes uenerimꝰ ad babylonẽ. cuiꝰ rei causa
oportet unũ quẽq resaluare animã suam
salutem animarũ De qua salute exquisierunt

Expanded text:
et idcirco semper sacra volumina spiritum pleniet idcirco semper sacra volumina spiritum plenitudinis spirant, nihilque est sive in prophetia, sive in lege, sive in Evangelio, sive in Apostolo, quod non a plenitudine divinae majestatis descendat. Quamobrem spirant hodie quae in sanctis Scripturis sunt plenitudinis verba. Spirat autem his qui habent oculos ad videnda coelestia, et aures ad audienda divina, et nares ad ea quae sunt plenitudinis sentienda. Haec dixi quia non sit simpliciter positum: Fugite de Babylone, sed cum additamento necessario, fugite de medio Babylonis, et resalvate unusquisque animam suam. Primum oportet fugere de medio Babylonis, deinde singulos animas suas resalvare cum fugerint. Neque vero tansignificat sacramentum, quia quondam gustantes salutem, et de ea propter peccata postea corruentes venimus in Babylonem. Cujus rei causa oportet unumquemque salvare animam suam, salutem animarum . » De qua salute exquisierunt