comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatu ñ sit. Naturaliter enim pater genuit
filium. moralit̃ filius factus ẽ. obediens patͥ usq
ad mortem. rationabilit̾ a patre & filio ꝓcedit
sp̃c sc̃s. qui rationem diuinitatis colende & uitȩ
regendȩ bumanis pectoribus infundit. Diuisio¬
de pbilosopbia. uicissim se ineludunt. Mo¬
ralis eñim pbilosopbia continet tres species prac¬
tices. rationalis. id ẽ. inspectina. intellectibilem.

Expanded text:
principatu non sit. Naturaliter enim Pater genuit principatu non sit. Naturaliter enim Pater genuit Filium, moraliter Filius factus est obediens Patri usque ad mortem, rationabiliter a Patre et Filio procedit Spiritus sanctus, qui rationem divinitatis colendae et vitae regendae humanis pectoribus infundit. Ade philosophia, vicissim se includunt. Moralis enim philosophia continet tres species practices, rationalem, id est inspectivam, intellectibilem
Abbreviated transcription (Latin):
dens angelos & uirtutes celorum. M atheus singula
ꝓsecutus scdm hominẽ. inoralit̃ edidit nobis pre¬
cepta iuuendi. Alareus rationabilit̃ mox in pͥnci¬
pio locaudum putauit. ecce muto angelum me-
um. & uox clamantis in deserto. ut ammuirationẽ
moueret &. doceret humilitatẽ in iobanne bapti¬
sta qua dõ placuit. At uͭ lucas uelut hystoricũ
ꝯedinem temut. onĩs sapientiȩ species conplectenᷤ.
ꝑ tinet enimad naturam quod sp̃m sc̃m̃ ereatorẽ
etiam dñics incarnationis extitisse reserauit. un¬
de & dauid docens sapientam naturalem ait.
ł mitte sp̃m tuum & creabuntur. Docet moralia
in beatitudinibus. & in illo sermone dñi ostendit
inimicum ẽẽ. diligendum. Docet rationabilia cũ
dicit. Qui fidelis ẽ. inminimo: & inmaiori fidelis ẽ.
Eigo sapientia sp̃ualis possidet omnem pͥncipa¬
tum. quẽ falso sibi uendicat humana prudentia.
p̃sertim eum ipsum misterium tͥnitatis sine boc

Expanded text:
dens angelos et virtutes coelorum. Matthaeus singula dens angelos et virtutes coelorum. Matthaeus singula prosecutus secundum hominem, moraliter edidit nobis praecepta vivendi. Marcus rationabiliter mox in principio locandum putavit: Ecce mitto angelum meum , et, vox clamantis in deserto , ut admirationem moveret et, doceret humilitatem in Joanne Baptista, qua Deo placuit. At vero Lucas velut historicum ordinem tenuit, omnes sapientiae species complectens. Pertinet enim ad naturam, quod Spiritum sanctum Creatorem etiam Dominicae incarnationis exstitisse reseravit . Unde et David docens sapientiam naturalem, ait: Emitte spiritum tuum, ut creabuntur . Docet moralia in beatitudinibus, et in illo sermone Domini ostendit inimicum etiam esse diligendum . Docet rationabilia, cum dicit: Qui fidelis est in minimo, et in majori fidelis est . Ergo sapientia spiritualis possidet omnem principatum, quem falso sibi vindicat humana prudentia, praesertim cum ipsum mysterium Trinitatis sine hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& affirmat quasi uirando. cum dñs naturȩ. idem
õs quasi testis fidei adhibetur. P utens abundantiȩ¬
specie nitia corꝑis figurantur. uiuȩ uenȩ liquorẽ
ysaac inuenit. Purum enim ꝓfluunt boni mores.
& bonitas ipsa popularis abundat aliis sibi restri¬
ctioe. Quidetiam tres libri salomonis. nisi trinȩ
huiuis sapientiȩ salomonem ostendunt fuisse sol¬
lertem: De ethicis in ꝓuerbiis scripsit. de natura¬
libus in ȩccłaste. uanitati enim creatura mundi
subiecta ẽ. de mirabilib &e rationalibꝰ incantico can¬
ticorum. eõ quod cum animȩ nr̃ȩ uerbi cȩlestis
amor infunditur. & rationi mens sc̃a coneclitur.
ammiranda misteria reuelantur. Euangelistis qͥg
quam putas defuisse sapientiam: Quicumuaruis
geñibus sapientiȩ sint referti. siuguli tam̃ diuerso
geuere p̃stant. Est enim sapientia naturalis in io¬
hanne. qui uerbum in pͥncipio repperit. transcen¬

Expanded text:
et affirmat quasi jurando, cum Dominus naturae, id est et affirmat quasi jurando, cum Dominus naturae, id est Deus, quasi testis fidei adhibetur. Puteus abundantispecie vitia corporis figurantur, vivae venae liquorem Isaac invenit . Purum enim, profluunt boni mores, et bonitas ipsa popularis pluralis abundat aliis, sibi restrictior. Quid etiam tres libri Salomonis nisi trinae hujus sapientiae Salomonem ostendunt fuisse solertem? De ethicis in Proverbiis scripsit, de naturalibus in Ecclesiaste, vanitati enim creatura mundi subjecta est , de mirabilibus et rationabilibus in Cantico canticorum, eo quod, cum animae nostrae verbi coelestis amor infunditur, et rationi mens sancta connectitur, admiranda mysteria revelantur. Evangelistis quoque quam putas defuisse sapientiam? Qui, cum variis generibus sapientiae sint referti, singuli tamen diverso genere praestant. Est enim sapientia naturalis in Joanne, qui Verbum in principio reperit, transcen
Abbreviated transcription (Latin):
therricos. iͥ rp̃c uerus homo ẽẽ. ꝓbatur. & ubi ani⁊¬
mȩ idocentur seipsas attendere. & suam in corꝑibꝰ
animationẽ. & in ȩt̃nis considerationem. Ad phisi¬
ologiam quidem respicit. quod ibi dr̃. Non intel¬
ligitis. quia omne quod mos intrat. in uentrem
uadit. & in secessum emittitur: Ambr osuis
Ria sunt quȩ pbilosophi Suꝑ leam.¬
mundi istiis p̃cellentissima putauerunt.
triplicem scilicet. ẽẽ. sapientiam. quod aut ratio¬
nalis ẽ. aut naturalis. aut moralis. Hec tͥa in uet̾i
testam̃to possumus aduertere. Quid enim aliud
significant tres illi putei quorũ unus ẽ. uisionis.
alius uramenti. terciꝰ habundantiȩ. nisi tͥplicem
istam in patͥarcbis fuisse iuitutẽ: Puteus uisio¬
nis ẽ rationabilis. eõ quod ratio insum mentis acuit.¬
& animi purgat obtatum. Puteus iuram̃ti ẽ sapien¬
ges tia naturalis. quȩ ea quȩ naturȩ sunt comp̃hendit.

Expanded text:
theoricos, ubi Christus verus homo esse probatur, et ubi anitheoricos, ubi Christus verus homo esse probatur, et ubi animae docentur seipsas attendere, et suam in corporibus animationem et in aeternis considerationem. Ad physiologiam quidam respicit, quod ibi dicitur: Non intelligitis quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessum emittitur . Ambria sunt quae philosophi mundi istius praecellentissima putaverunt, triplicem scilicet esse sapientiam, quod aut rationalis est, aut naturalis, aut moralis. Haec tria in Veteri Testamento possumus advertere. Quid enim aliud significant tres illi putei, quorum unus est visionis, alius juramenti, tertius abundantiae, nisi triplicem istam in patriarchis fuisse virtutem? Puteus visionis est rationabilis, eo quod ratio visum mentis acuit, et animi purgat obtutum. Puteus juramenti est sapientia naturalis, quae ea quae naturae sunt, comprehendit
Abbreviated transcription (Latin):
uit umeam & sepem circumdedit ei. Sic & ibi.
Qui ñ intrat ꝑ ostium in ouile ouium. sed ascen¬
dit aliunde: ille fur ẽ. & latro. S imilit̃ in aliis.
Inparabolis autem biꝑtita ẽ. intelligentia. In eis
namq intelligi oportet pͥncipalit̃ illa quȩ ꝑ simi¬
litudinem accipiuntur. quod fieri nequit nisiq
ea intelligamus. quȩ ex ui uerborum consueto
usu significantur. Et bȩc etiam ad cõmunẽ prae¬
ticam attinent ꝓpͥe. ueluti discrecio seminandi.
ne semen cadat secus uiam. & uolucres celi come¬
medant illud. ne cadat in petrosa & estu solis
arescat. ne int̾ spinas & suffocetur ab illis. sed
interram bonam si cȩciderit. dabit ftuctum. Sie
politicȩ. aliȩ purgatoriȩ. aliȩ purgati animi. Ad
thecricam sane speclat enangłm ꝑ intellectibilem
speciem. quȩ tbeologia dicitur. ubicumq diumnita¬
tem siue ꝑ uerba siue ꝑmuracula indicat. id ẽ ubi

Expanded text:
vit vineam, et sepem circumdedit ei . Sic et ibi: vit vineam, et sepem circumdedit ei . Sic et ibi: Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro . Similiter in aliis. In parabolis enim bipartita est intelligentia. In eis namque intelligi oportet principaliter illa, quae per similitudinem accipiuntur: quod fieri nequit, nisi et ea intelligamus: quae ex vi verborum consueto usu significantur. Et haec quidem ad communem practicam proprie attinent, veluti discretio seminandi, ne semen cadat secus viam, et volucres coeli comedant illud ne cadat in petrosa, et aestu solis arescat, ne inter spinas, et suffocetur ab illis; sed in terram bonam si ceciderit, dabit fructum . Sic politicae, aliae purgatoriae, aliae purgati animi. Ad theoricam sane spectat Evangelium, per intellectibilem speciem quae theologia dicitur, ubicunque divinitatem sine per verba, seu per miracula indicat, id est, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsequi suꝑsedenlum ẽ. Hucnsq soetius:
os uͦ pͥmam speciem practices. possumus appella-¬
re solitariam. scdãm pubicam. terciam familiarẽ.
Ao solitariam practicam respieit. quoo ib̃c solitariã
uitã duxit. in deserto quadragaita dieb quod
exiit in montem orare. & erat ꝑnoctans mnoratiõed
quod etiam cum uellent eum raꝑe. s facere regẽ.
sugit. & dimissa turba asceudit inmontẽ. solus orare
et cȩt̾a in quib singularis ꝑfectio sc̃itatis eius decla¬
ratur. Ad fanuiliarem ũ practicam ꝑtiuiet. ut illuo.
Fili quid fecesti nobis sic. ecce pat̾ tuus & ego dolen¬
tes querebamus te. & descendit cum eis narareth.
& erat subditus illis. & quod dimissis turbis dis¬
serit discipulis parabolas atq eos mͦ inerepat m
laudat. & de eruce matrem discipulo commendat.
Sic & similia. Publica uͦ practica notatur in para¬
bolis. ut ibi. Homo erat paterfamilias. qui planta¬

Expanded text:
persequi supersedendum est. Hucusque Boetius. persequi supersedendum est. Hucusque Boetius. Nos vero primam speciem practices possumus appellare solitariam, secundam publicam tertiam familiarem. Ad solitariam practicam respicit, quod Jesus solitariam vitam duxit in deserto quadraginta diebus, quod exiit in montem orare , et erat pernoctans in oratione , quod etiam, cum vellent eum rapere et facere regem, fugit : et dimissa turba, ascendit in montem solus orare, et caetera in quibus singularis perfectio sanctitatis ejus declaratur. Ad familiarem vero practica pertinet, ut illud: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce, pater tuus et ego dolentes quaerebamus te, et descendit cum eis Nazareth, et erat subditus illis . Et quod, dimissis turbis, dixerit discipulis parabolas, atque eos modo increpat, modo laudat, et de cruce discipulo matrem commendat. Sic et similia. Publica vero practica notatur in parabolis, ut ibi: Homo erat paterfamilias, qui planta
Abbreviated transcription (Latin):
ail om̃s animas rationales. quȩ tactu corꝑorum cȩ¬
lestium & terrestrium ab intellectibilibus ad incel¬
ligibilia degenaueruint. & beatiores sunt quotiens
se intellectibilibus applicant. Tercia specres ẽ. quȩ
cura corporum cognitionem uersatur. phisiologia
dicła. Merito intelligibilis meba collocatur. quod
habeat & cor porum animationẽ. & intellectibiliũ
considerationem. Practicȩ quoq il ẽ actiuȩ sunt
tres species. Prima ẽ. quȩ sui curam gerens cunc¬
tis sese engit. exor nat augetꝙ uirtutib niebil in
uita admitens. quo ñ gaudeat. nichil faciens
penitendum. Sodã ẽ. quȩ rei publicȩ curam susci¬
piens. cunctorum saluti suȩ ꝓudentiȩ sollercia.
& iusticiȩ libra. & fortitudinis stabilitate. & tempan¬
tiȩ patientia medetur. Tercia ẽ. quȩ familiaris rei
osficnum medioeri componens dispositione. distribu¬
it. Sunt harum & aliȩ subdiuisiones. quas nunc

Expanded text:
ad omnes animas rationales, quae tactu corporum coead omnes animas rationales, quae tactu corporum coelestium et terrestrium ab intellectibilibus ad intelligibilia degeneraverunt, ut beatiores sunt, quoties se intellectibilibus applicant. Tertia species est, quae circa corporum cognitionem versatur, physiologia dicta. Merito intelligibiles media collocatur, quod habeat et corporum animationem, et intellectibilium considerationem. Practicae quoque, id est activae, sunt tres species. Prima est, quae, sui curam gerens, cunctis sese erigit, exornat augetque virtutibus, nibil in vita admittens quo non gaudeat, nihil faciens poenitendum. Secunda est, quae, reipublicae curam suscipiens, cunctorum saluti suae providentiae solertia, et justitiae libra, et fortitudinis stabilitate, et temperantiae patientia medetur. Tertia est, quae familiaris rei officium mediocri componens dispositione distribuit. Sunt harum et aliae subdivisiones, quas nunc
Abbreviated transcription (Latin):
oetius ũ in commento ad fabium sitꝑ por¬
firium itadiffiit pbilosophiam & diuidit.
Philosophiei ẽ. amor & studium sapientiȩ. ñ buiꝰ
quȩ in artib quibusdam & in fabrili scientia uer¬
satur. sed illius quȩ nullius indigens. uiuax
mens. & sola rerum pͥmeua ratio ẽ. Est autẽ intel¬
ligentis animi illuminatio: & aid seipsam retrac¬
tatio. Pbilosophiȩ duȩ sunt species. theorica s prac¬
tica: id ẽ. speculatiua & actiua. Tbeorices. uil ẽ con¬
templatiuȩ. uel speculatiuȩ tres species sunt.
una de intellec tibilib. alia de intelligibilib. alia
de naturalibꝰ. Intellectibile ẽ. quod unuin atq idẽ
ꝑse in ꝓpͥa semꝑ diuinitate consistens. nullis un¬
quam sensib sed sola tantum mente illcellectuq
capitur. Quȩ res ad speculationẽ dĩ atq ad animi
incorꝑalitatẽ ꝑtinet. Hanc partem greci tbeologã
nominant. Sciła pars ẽ. intelligibilis. quȩ intellre¬
Tibilem intelligentia comp̃bendit. Hȩc ꝑtinent

Expanded text:
oetius vero in Commento ad Fabium super Porphyrium, ita diffinit philosophiam et dividit: « Philosophia est amor et studium sapientiae, non hujus quae in artibus quibusdam et in subtili scientia versatur, sed illius quae nullius indigens, vivax mens et sola rerum primaeva ratio est. Est autem intelligentis animi illuminatio, et ad seipsam retractio. Philsophiae duae sunt species, theorica et practica, id est, speculativa et activa. Theorices id est, contemplativa vel speculativae tres species sunt: una de intellectibilibus, alia de intelligibilibus, alia de naturalibus. Intellectibile est, quod unum atque idem per se in propria semper divinitate consistens, nullis unquam sensibus, sed sola tantum mente intellectuque capitur. Quae res ad speculationem Dei atque ad animi incorporalitatem pertinet. Hanc partem Graeci theologiam nominant. Secunda pars est intelligibilis, quae intellectibilem intelligentiam comprehendit. Haec pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
grãm comparemus.
oc quidam male intelligendo rapuint.
ut quasi benc dispensent: s grauant᷑
potius quam adiuuentur. Hostiȩ enun
impiorum ab hominabiles. Hunic ꝑ salomo¬
nem dicitur. Qui offert sacrificium de sub¬
stantia pauꝑis. ac si uictunet faium it
conspectu patris. Qui fidelis ẽ. in mini¬
mo & in maiori fidelis ẽ. E t qui inmodico
iniquus ẽ. & in maiori iniquus. ẽ. B eua.
i minimo .ẽ. fidelis. qui babet uiscera pieta¬
tis. & oꝑa miscdiȩ. dando elemosinas & dili
gendo ꝓpuiquos. In maiori .ẽ. fidelis. qui
omnino adberet creatori. & unus sp̃c cum
eo desiderat effici. Qui enim frẽm nͨ
diligit quem uidet. nec miseretur egeni:
quomͦ diliget dm̃ quem ñ uidet. et qͦmͦ
scipsum dõ tribuet: Si gͦ miniqͦ
mãiona fideles ñ fuistis. quod uerum. ẽ.
quis credet uobis:

Expanded text:
am comparemus. GREGOR. Hoc quidam male intelligendo, rapiunt, ut quasi bene dispensent, sed gravantur potius quam adjuventur. Hostiae enim impiorum abominabiles. Hinc per Salomonem dicitur: Qui offert sacrificium de substantia pauperis, quasi qui victimet filium in conspectu patris . Qui fidelis est in minimo, et in majori fidelis est: et qui in modico iniquus est, et in majori iniquus est. BEDA. In minimo est fidelis, qui habet viscera pietatis et opera misericordiae, dando eleemosynas  pauperes. In majori est fidelis, qui omnino adhaeret Creatori, et unus spiritus cum eo desiderat effici. Qui enim fratrem non diligit quem videt, nec miseretur egeni, quomodo diliget Deum quem non videt , et quomodo seipsum Deo tribuet? Si ergo in iniquo mammona fideles non fuistis, quod verum est, quis credet vobis?
Abbreviated transcription (Latin):
uesierat dñs a pbilippo. temptans eum
quoa iobannes cominemorat.
iunde esca dari posset turbis. Et¬
enim quia ignorantia ippłierat in lege.
quamauienim legitur moyies uelamen po¬
situm ẽ. supͣ corda eoꝵ. ꝓpterea temptatio illa
ar̃ ignorantiam discipli dcmonstrabat. Ea¬
dem curipe simplicitate qua philipꝰ loquit᷑.
& andreas. s: dñs ostendit gratuitas eredenti
popło se iargiri escas. eadem benigna potesta¬
te ana gratis redimendo sanat. Duer terens
panefi cum piscibꝰ. unus de discipłis fuit.
uel forte anquis de turba. Quod autẽ phy¬
uppꝰ uel anatreas singularit᷑ dicit aput iob̾em.
hoc aui euangelistȩ aiscipsõs pluralit̾ aixisse
referunt. inteiligentes unum ꝓ cȩteris ioqui.
uel ponentes płuralem numerum ꝓ singulati.
ontubernia inteluige diuersas
hominum societates. qui de diuersis
uillis uenerant. uixta quod milites in eodẽ
taber naculo societatem habentes. solent dici
contubernales.¬

Expanded text:
esierat Dominus a Philippo, tentans eum, quod Joannes commemorat, unde esca dari posset turbis. Etenim quia ignorantia populi erat in lege, quandiu enim legitur Moyses, velamen positum est super corda eorum, propterea tentatio illa Domini ignorantiam discipuli demonstrabat. Eadem quippe simplicitate qua Philippus, loquitur et Andreas, sed Dominus ostendit gratuitas credenti populo se largiri escas eadem benigna potestate, qua gratis redimendo sanat. Puer ferens panes cum piscibus, unus de discipulis suis, vel forte aliquis de turba. Quod autem Philippus vel Andreas singulariter dicit apud Joannem, hoc alii evangelistae discipulos pluraliter referunt dixisse, intelligentes unum pro caeteris loqui, vel ponentes pluralem numerum pro singulari. Contubernia intellige diversas hominum societates, qui de diversis villis venerant, juxta quod milites in eodem tabernaculo societatem habentes, dici contubernales
Abbreviated transcription (Latin):
taq non solum de elemosinis hoc intelligen¬
dũ. ẽ: quia etiam diuites non semꝑ dare pos¬
sent. sed de pecunia que nunquam deficit. id
ẽ. de sapientia. quam tantomagis retines. quan¬
to plus eam ꝓ dõ petentib distribuis. Ergo uo¬
lenti mutuari ate sapientiam. ut auios doceat.
ne auertaris. quia quodl alios docebit. ꝑte tͥ red-¬
Et aui aufert que tua sunt. ne repetas. Beda.
omni pecunia dixit.

Expanded text:
taque non solum de eleemosynis hoc intelligendum est, quia etiam divites non semper dare possent; sed de pecunia quae nunquam deficit, id est, de sapientia, quam tanto magis retines, quanto plus eam pro Deo petentibus distribuis. Ergo volenti mutuari a te sapientiam ut alios doceat, ne avertaris, quia quod alios docebit per te, tibi redEt qui auferet quae tua sunt, ne repetas. BEDA.raliter omni pecunia, dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
Lccxx. Cum audisset autẽ adolescens
uerbum. abut tristis. erat enum diues ual¬
de. &. mnultas possessiones bñs. Et circumspi¬
cieus itĩc. ait discipulis suis. Quam diffici¬
le qui peciinias habent. in reguum dĩ int̾¬
ibrnt. Am̃ dico uob̾. quia diues difficile in¬
trabit in regnum cęlorum. Et iterum dico

Expanded text:
um audisset autem adolescens verbum, abiit tristis: erat enim dives valde, et multas possessiones habens. Et circumspiciens Jesus, ait discipulis suis: Quam difficile qui pecunias habent in regnum Dei introibunt! Amen dico vobis, quia dives difficile intr
Abbreviated transcription (Latin):
stridor dentium solet excitari de frigorẽ.
Ubi duplex ostenditur. ẽẽ. gehenna. id est
numii frigoris & seruoris. Cui beati ios sen¬
tentia consentit dicentis. Aa ealorem urm s

Expanded text:
stridor dentium solet incitari de frigore. Ubi duplex ostenditur esse gehenna, id est, nimii frigoris et fervoris. Cui beati Job sententia consentit, dicentis: Ad calorem nim
Abbreviated transcription (Latin):
ta legis sunt in ęccła. ꝓ quorum intelligen¬
tia ut in otio discatur. temꝑalia contemp-¬
nunt̃. Q uod & phiosophi inueniuntur
fecisse ꝓ humana scientia. Itecum simi¬
le ẽ. regnum cȩloꝵ honuni uegotiatori quȩ¬
renti bonas margaritas. Inuenta autem una
p̃ciosa margarta. abiit & uendidit omuia
e margarita & thesauro par ratio ẽ.s suꝑ¬
ius regnum cȩlorum accipitur ipse xꝑe.
p̃ciosissimum margaritum noticia sal¬
uatoris. Negociator ẽ. fimilis apło. qui
obseruiationes contempsit pͥstinas ꝓ xp̃o. non
quo inuentio nouȩ margarite commendet
ueteres margaritas. s quo comparatione ex
omnis gemina uilis sit. M ag¬
biit negociator de domo sua ad forum.
abiit eccłasticꝰ de possessionibꝰ sius ad
uasi bonas margaritas queris scõs utros
quibꝰ conformeris. uel bona p̃cepta. seu
scolam sapientium. Iile uenilidit omilla. iste
renuntiat omnibꝰ & sibi ipsi quia uuiꝰ huiꝰ

Expanded text:
ta legis sunt in Ecclesia, pro quorum intelligenta legis sunt in Ecclesia, pro quorum intelligentia ut in otio discatur, temporalia contemnuntur. Quod et philosophi intelliguntur fecisse pro humana scientia. Iterum simile est regnum coelorum homini negotiatori, quaerenti bonas margaritpretiosa margarita, abiit et vendidit omnia De margaritis et thesauro par ratio est, sed superius regnum coelorum accipitur ipse Chrispretiosissima margarita, notitia Salvatoris. Negotiator est similis apostolo, qui observationes contempsit pristinas pro Christo: non quod inventio novae margaritae condemnet veteres margaritas, sed quia comparatione ejus omnis gemma vilis sit. Abiit negotiator de domo sua ad forum, abiit ecclesiasticus de possessionibus suis adQuasi bonas margaritas quaeris sanctos viros, quibus conformeris, vel bona praecepta seu scholam sapientium. Ille vendidit omnia, iste renuntiavit omnibus et sibi ipsi; quia unius hujus
Abbreviated transcription (Latin):
dit. & p̃ gaudio illuis uadit
& uendit unuiersa que ha¬
bet & eunit agrum illum.
utudinem tbes auri
in agro. spei nr̃ȩ opes intra se positas osten¬
dit. Thesaurus enim magro intelligitar
celestes dinitiȩ. non nisi dampno secili pos¬
sidentur. qui inuenit. contempnere scłaria
debet. ut sit ei potestas utendi thesauro
hesaurus ẽ. celeste desiderium. ager in quo
absconditur. disciplina studii gȩlestis. Quẽ
agrum uenditis omnibꝰ comparat. qui uõ¬
iuptatibꝰ carnis remintiat. & terrena desi-¬
deria ꝑ cȩlestis disciplinȩ custodiam calcat.
ut liberius se applicet studio intelligentiȩ.
Thesaurum abscondere debemus. ñ inui-
dia s incorde nr̃o. quia in hac uita quasi
in uia patriȩ sumus. ne maligni sp̃c auasi
latrunculi nr̃m iter obsidiantes. nos expoli¬
ent. si publice thesaurum in uia uortauerimꝰ.
Non dico ut occuitemus. ꝓxinus bona oꝑa
nr̃a. cum scͥptum sit. uideant oꝑa ur̃a bona
& glorificent patrem ur̃m.s nt in bonis oꝑ¬

Expanded text:
gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. litudinem thesauri in agro, spei nostrae opes intra se positas ostendit. Thesaurus enim in agro intelligitur coelestes divitiae nonnisi damno saeculi possidentur, qui invenit, contemnere saecularia debet, ut sit ei potestas utendi thesauro hesaurus est coeleste desiderium; ager in quo absconditur, disciplina studii coelestis. Quem agrum venditis omnibus comparat, qui voluptatibus carnis renuntiat, et terrena desideria per coelestis disciplinae custodiam calcat, ut liberius se applicet studio intelligentiae. Thesaurum abscondere debemus, non in via, sed in corde nostro; quia in hac vita quasi in via patriae sumus, ne maligni spiritus quasi latrunculi nostrum iter obsidentes, nos exspolient, si publice thesaurum in via portaverimus. Non dico ut occultemus proximis bona opera nostra, cum scriptum sit: Videant opera vestra et glorificent Patrem ves
Abbreviated transcription (Latin):
genere piscium congreganti. Quam cum
impleta ẽẽt educentes & secꝰ litꝰ scdentes ele¬
gerunt bonos in uasa sua. malos autẽ foras
aplĩ ex utroq testamento sagenam euan¬
gelii. & uisq hodie in fluctibꝰ nuꝰ secłi ten¬
pisces boni in çlum. mau in gehennam.
rectionem sagenam impletam. quia
tunc ȩccła p̃destinatos omnes continebit.
Et secꝰ litus. hoc ẽ. pꝰ finem mundi officio¬
sͥ iniuncto quodam mͦ uidicantes. quod ꝑ
sedere inteiugitur. eligent bonos in uasa
sua. id ẽ. in ęterna tabernacula. maios uͦ ne
uideant głam dĩ mittent foras. in infernũ
scilicet. Et hoc ẽ quod sequitur. Sic erit
in consummatione secłĩ. Exibunt angli &
separabunt malos de medio iustorum. &
mutent eos in caminum ignis. ibi erit fletꝰ

Expanded text:
 cum impleta esset, educentes, et secus littus sedentes, elegerunt bonos in vasa sua, malos autem foras oli ex utroque Testamento sagenam Evangelii, et usque hodie in fluctibus hujus saeculi tenpisces boni in coelum, mali in gehennam. rectionem sagenam impletam, quia tunc Ecclesia praedestinatos omnes continebit. Et secus littus, hoc est, post finem mundi sibi officio injuncto quodammodo judicantes, quod per sedem intelligitur, eligent bonos in vasa sua, id est, in aeterna tabernacula; malos vero, ne videant gloriam Dei, mittent foras, in infernum scilicet. Et hoc est quod sequitur: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in ca
Abbreviated transcription (Latin):
caro sęnum. creuit & sactus ẽ. marborem.
quia resurrexit & ascendit incȩlum. Ramos
expandit in auib uolucres reqiuescerent. quia
ũdicatores disꝑsit in mundum. in quorum
idictis & consolationib fideles auditores ab buiꝰ¬
ne respirarent.lxXIIII.

Expanded text:
caro fenum , crevit et factus est in arborem, caro fenum , crevit et factus est in arborem, quia resurrexit et ascendit in coelum. Ramos expandit in quibus volucres requiescerent; quia praedicatores dispersit in mundum, in quorum dictis et consolationibus fideles auditores ab hune respirarent.
Abbreviated transcription (Latin):
circumstantes adimplet. dum gła resurrecti¬
onis & ascensionis. etiam pꝰ mortem p̃dicatur
toto orbe terrarum. Homo ẽ. xp̃c. ortus ȩcclã.
disciplinis excolenda. ut uirtutum gramina
crescant. Qui bene dr̃ granum quod seuerit
accepisse. quia dona quȩ cum patte nobis tri¬
buit ex auimitate. nobiscum accepit ex huma-¬
nitate. Unde illud. Acce pisti dona in homi¬
nib. Uirtus dĩ ꝑ orbem crescit. & in mente
cuiusq credentis. quia nemo repente fit
summus. Ascensiones inquit psaimista in
corde eiꝰ disposuit. uidebitur ds̃ dõꝵ ĩ syon. Uo¬
illual. Quis dabit mͥ pennas sicut columbȩ
& uolabo& requiescam: Potest etiam in
grano synapis dñicȩ incarnationis bumi¬
utas intelligi. Quod acceptum homo misit
inbortum suum. quia corpꝰ crucifixi saluatoeis
accipiens ioseph. in orto sepeliuit. Sed qui
reputabatur nunimus cȩteroꝵ hominum.
qui ꝑolus accipuintur uixta illud. omnis

Expanded text:
circumstantes adimplet, dum gloria resurrecticircumstantes adimplet, dum gloria resurrectionis et ascensionis etiam post mortem praedicatur toto orbe terrarum. Homo est Christus; hortus, Ecclesia disciplinis excolenda, ut virtutum gramina crescant. Qui bene dicitur granum quod severit, accepisse; quia dona quae cum Patre nobis tribuit ex divinitate, nobiscum accepit ex humanitate. Unde illud: Accepisti dona in hominibus . Virtus fidei per orbem crescit, et in mente cujusque credentis, quia nemo repente fit summus Ascensiones, inquit Psalmista, in corde ejus disposuit, videbitur Deus deorum in Sion . Voillud: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam? Potest etiam in grano sinapis, Dominicae incarnationis humilitas intelligi. Quod acceptum homo misit in hortum suum, quia corpus crucifixi Salvatoris accipiens Joseph in horto sepelivit. Sed qui reputabatur minimus caeterorum hominum, qui per olus accipiuntur, juxta illud, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
seminat in auiis credentium. uel ipse ho¬
mo seminans incorde suo. Predicatio euan¬
glii miima ẽ. oniniũ disciplinarum. quia
pͥmo uix cieditur p̃dicanti xꝑ̃m crucifixum.
Phylosophicis autem discrplinis quamius
pͥmo crecatur. tam̃ ad ultimum nichil uitale
meis. ẽẽ. cognoscitur. & sicut olera herbarum̃
cito aecidunt. Sea p̾dicatio euangelii parua
uisa in pͥncipio. tandem crescit. non sicut her¬
by quȩ cito arescurit & corruunt. s sicut arbor
auȩ longa annositate & opima fertilitate gan¬
det. Uolucres sunt animȩ credentium. rami
diuersitates doginatum. ut ꝓ uarietate morboꝵ.
uaria sit medicina. Uel ita. Beo a.
egnum cĩ. id ẽ fides ꝑ quam uenitur
adm̃. comparatur grano synapis. uel
quiã uenena ar̃ expellere. id ẽ. omnia dognia¬
ta pͣuitatis. uel obsimilem feruorem. quem
habet. E ides enim pͥmo quasi abiecta & a¬
mari saporis ꝓpt̾ infirmitatẽ xp̃i. s aduersis
trita grãm suę uirtutis effundit. & odore suo

Expanded text:
seminat in animis credentium; vel ipse homo seminans in corde suo. Praedicatio Evangelii, minima est omnium disciplinarum; quia primo vix creditur praedicanti Christum crucifixum. Philosophicis autem disciplinis quamvis primo credatur, tamen ad ultimum nihil utile in eis esse cognoscitur, et sicut olera herbarum cito decidunt . Sed praedicatio Evangelii parva visa in principio, tandem crescit, non sicut herbae quae cito arescunt et corruunt, sed sicut arbor, quae longa annositate et optima fertilitate gaudet. Volucres, sunt animae credentium; rami, diversitates dogmatum, ut pro varietate morborum varia sit medicina BEDA.. Vel ita: Regnum Dei, id est, fides per quam venitur ad Deum, comparatur grano sinapis; vel quia venena dicitur expellere, id est, omnia dogmata pravitatis, vel ob similem fervorem quem habet. Fides enim primo quasi abjecta et amari saporis, propter infirmitatem Christi, sed adversis trita, gratiam suae virtutis effundit, et odore suo
Abbreviated transcription (Latin):
impioram. M¬
onnuui tam̃ habentes zelum dĩ. s
ñ scdm scientiam. uitare p̃sumunt
nondum coniuctos merimine. nondum
confessos. acsi dicant. Uis inus co colligemus cos
ul ẽ. excumiminicabirũ illos: Uerum iliuuna
seͥptira necnon matura p̃latorum sententia.
crtipit tales: quẽ aamodum añs ierepat ia¬
cobum & iohannem. ubi non recepti ui quadã
cnuitate dicunt. Dñe uis dicimus ut ignis
aescndat ae clo & consumat illos: ⁊ xxIi.¬
uam parabolam ꝓposuit eis I. UiT¬
dicens. Cui sunile ẽ. regnum dĩ. & cui
simile. ẽẽ. cxistimabo illud: Aut cui
parabolȩ comparabinus alud: Simi¬
ie ẽ. grano sẏnapis quod accipiens ho¬
mo seminauit in hortum suum:
quod minimum quidem ẽ. omnib
olerib & fit arbor. ita ut uolueres celi
ueniant. & habitent in ramis eiꝰ.

Expanded text:
impiorum. Nonnulli tamen habentes zelum Dei, sed non secundum scientiam, vitare praesumunt nondum convictos in crimine, nondum confessos: ac si dicant: Vis, imus et colligimus eos, id est excommunicabimus illos? Verum divina Scriptura, nec non matura praelatorum sententia corripit tales, quemadmodum Dominus increpat Jacobum et Joannem, ubi non recepti in quadam civitate, dicunt: Domine, vis dicamus ut ignis descendat de coelo, et consumat illos ? CAPUam parabolam proposuit eis dicens- Cui simile est regnum Dei, et cui simile esse aestimabo istud? Aut cui parabolae comparabimus illud? Simile est grano sinapis, quod accipiens homo, seminavit in hortum suum: quod minimum est ex omnibus oleribus; et fit arbor, ita ut volucres coeli veniant et habitent in ramis
Abbreviated transcription (Latin):
miscdi̾a eius in ꝓgenieᷤ e ꝓgenies: timentibꝰ eũ.
Aspeciali dono se conuertit ail gen̾alia. statum
humani geñis describeus quid suꝑbi quid bumi-¬
les mereantur. quid filii ade ꝑlibertatem arbitrii.
quid filii dĩ sint ꝑ grãm. Non mͥ soli fecit mag-¬
na. sed iom̃i ꝓgenie qui tumet dm̃. & oꝑatur iu-¬
stitiam acceptus ẽ illi. & miscdia ens. id ẽ. sp̃c sc̃s
misclĩarum distributor habitat in eo. Fecit
potentiam in bracbio suo. disꝑsit suꝑbos mente
cordis sui. In bracbio significatur filius. ñ quod
tanquam menbrum corꝑi bereat. seil quia ꝑuerbũ
ulẽ ꝓ filium oꝑatur pater. Magister.¬
uꝑbus ẽ. qui uult efferri suꝑul quod ẽ. ut
diabolus. Pater gͦ qui dicit in psalmo. eru¬
clauit cor meum uerbum bonum. in brachio suo
.i. inmente cordis sui. inqua & oꝑatur. & omnia cũ
tͣnquillitate iuidicat. pocenter disꝑsit suꝑbos.

Expanded text:
misericordia ejus in progenies et progenies timentibus eum. misericordia ejus in progenies et progenies timentibus eum. A speciali dono se vertit ad generalia, statum humani generis describens. Quid superbi, quid humiles mereantur? Quid filii Adae per libertatem arbitrii, quid filii Dei sint per gratiam? Non mihi soli fecit magna, sed in omni progenie qui timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi , et misericordia ejus, id est, Siarum distributor, habitat in eo. Fecit potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui In brachio significatur Filius, non quod tanquam, membrum corpori haereat, sed quia Verbum id est per Filium operatur Pater. Superbus est, qui vult efferri super id quod est, ut diabolus. Pater ergo qui dicit in psalmo: Eructavit cor meum verbum bonum : in brachio suo, id est in mente cordis sui, in qua et operatur, et omnia cum tranquillitate judicat, potenter dispersit superbos.
Abbreviated transcription (Latin):
dũm. uidelicet dm̃ patrem ex quo omnia. Et
exultauit sp̃c meus in dõ salutari meo. idẽ. in
filio ꝑ quem omnia. ꝑ quem salus in ea mundo
reꝑatur. Dicit gͦ cum psalmista. Anima mea exul-¬
tabit in dño. & delectabitur suꝑ salutari suo. Qͥa
resperit humilitatem ancillȩ suȩ. ecce enim ex hoc¬
dñs intuitu sc̃ĩ sp̃c bumilem maxiam. cum ipse
sp̃c obumbrauit in ea. Dei enim respicere. grãm
tͥbuere ẽ.
ecte g̃ beata ab omnuib cognominanda gratu¬
latur. Decebat nt sicut ꝑ suꝑbiam euȩ mors
ĩtrauit. ita ꝑbumilitatẽ mariȩ. panderetur in-
mͥ magna facere dignatus ẽ. qui ex se non ab alio
potens ẽ. id ẽ. ds̃ pater. & sc̃m nomen eius. id ẽ.
filius. qui nom̃ ẽ pat̾s. nam ꝑillum mundo inno¬
tuit. Cigo magnifate dñm mecum. et exaltemꝰ
nom̃ enuis. Sc̃m ẽ. nom̃ dñi. quia singulari pocen¬
tia et sc̃ĩtate trascendit omnẽ creaturam. Et

Expanded text:
Dominum, videlicet Deum Patrem ex quo omnia. Et Dominum, videlicet Deum Patrem ex quo omnia. Et exsultavit spiritus ejus in Deo salutari, id est, in Filio per quem omnia, per quem salus in ea mundo reparatur. Dicit ergo cum Psalmista: Anima mea exsultabit in Domino, et delectabitur super salutari suo . Quia respexit humilitatem ancillae suDominus intuitu sancti Spiritus humilem Mariam, cum ipse Spiritus obumbravit in ea. Dei enim respicere, gratiam tribuere est. Recte igitur beata ab omnibus cognominanda gratulatur. Dicebat ut, sicut per superbiam Evae mors intravit , ita per humilitatem Mariae panderetur intrDominum, quia mihi magna facere dignatus est, qui ex se, non ab alio potens est, id est, Deus Pater, et sanctum nomen ejus, id est, Filius qui nomen est Patris: nam per illum mundo innotuit. Ergo: Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus . Sanctum est nomen Domini, quia singulari potentia et sanctitate transcendit omnem creaturam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. C redidit uirgo & inde fructum consccuta ẽ.
udita responsione elisabeth
qua beatam p̃dicauit. matrem dñi appel¬
lauit. fide fortem laudauit. iam congruo temꝑe
patefecit dona ꝑcepta quȩ urginalis pudor silen¬
E tio tegebat. Et ait maria. Magnificat ani-¬
ma mea dñm. Et exultauit sp̃c meus in dõ sa-¬
lutari meo. Sp̃c ipse ẽ. anima. unde in passi
one dr̃. & inelmato capite emisit sp̃m. Interdũ¬
tam̃ acctpitur ꝓ rationalitate et excellentia anunȩ
ut ibi. B enedicite sp̃c & animȩ iustorum dño.
A nima namq uiuimus. sp̃n discernimus & in¬
telligimus. Maria gͦ anima & sp̃u deuota dõ.
totum qͦd uiit & sentit. totum quod intelligit
& discernit. in dĩ magnitudine contemplandã
in enis p̃ceptis obseruandis. in agendis gr̃arum
laudib impendit. Hoc autem ẽ. in cithura &s psal¬
terio uxta psalmistam. psallere dõ. Mariȩ ani¬
ma magnificat. id ẽ magnum cogitat & laudat

Expanded text:
novit. Credidit virgo, et inde fructum consecuta est. novit. Credidit virgo, et inde fructum consecuta est. Audita responsione Elisabeth, qua beatam praedicavit, matrem Domini appellavit, fidem fortem laudavit, jam congruo tempore perfecit dona percepta, quae virginalis pudor silentio tegebat. Et ait Maria: Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Spiritus ipse est anima; unde in Passi Et, inclinato capite, emisit spiritum . Interdutamen accipitur pro rationalitate et excellentia animae, ut ibi: Benedicite spiritus et animae justorum Domino . Anima namque vivimus, spiritu discernimus et intelligimus. Maria ergo anima et spiritu devota Deo, totum quod vivit et sentit, totum quod intelligit et discernit, in Dei magnitudine contemplanda, in ejus praeceptis observandis, in agendis gratiarum laudibus, impendit. Hoc autem est in cithara et psalterio , juxta Psalmistam psallere Deo. Mariae anima Magnificat, id est, magnum cogitat et laudat
Abbreviated transcription (Latin):
fructus uent̾s tui. Qua magna dĩ dona cogno¬
uit. ñ tam clamasa. quam deuota exclamauit. q̃
eadem uoce benedicitur ab elisabeth. qua agabui-¬
ele. ut angelis & hominib ueneranda. & cunc tis fe-¬
minis p̃serenila monstretur. Fructus uentͥs eius be-¬
nedictus ẽ. sicut ait apłs. Qui ẽ. inauit suꝑ omĩa
ds̃ benedictus uii secula. Et uude hoc mͥ ut ue-¬
mat mat̾ dñi mei ad me: Elisabeth ñ ꝑquirit
hec quasi uescia. sed miraculi nouitate ꝑcussa.
Ecce enim ut facta ẽ uox salutationis tuȩ in au¬
ribus meis. exultauit ingaudio infans in utero
meo. Intelligit ꝑ sp̃m quo repleta erat quia
exultatio infantis significet illius uenisse matrẽ.
cuius p̃cursor erat futurus. & ido quȩ ante erubes¬
cebat & se occultabat. quia concȩꝑat filium. iactat
se quia genuit ꝓpb̃am Et beata quȩ credidit.
qm̃ ꝑficientur ea que dicta sunt ei a dño. Apte
indicat quia uerba angeli ad mariam ꝑ fp̃m ag¬

Expanded text:
fructus ventris tui. Quia magna Dei dona cognofructus ventris tui. Quia magna Dei dona cognovit, non tam clamosa quam devota exclamavit, quaeadem voce benedicitur ab Elisabeth, qua a Gabriele, ut angelis et hominibus veneranda, et cunctis feminis praeferenda monstretur. Fructus ventris ejus benedictus est, sicut ait Apostolus: Qui est, inquit, super omnia Deus Benedictus in saecula . Et unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? Elisabeth non perquirit haec quasi nescia, sed miraculi novitate perculsa. Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Intelligit per Spiritum quo repleta erat, quia exsultatio infantis significet illius venisse matrem, cujus praecursor erat futurus: et ideo quae ante erubescebat et se occultabat, quia conceperat filium, jactat se quia genuit prophetam, Et beata quae credidit, quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino. Aperte indicat, quia verba angeli ad Mariam per Spiritum ag
Abbreviated transcription (Latin):
estinat inuisere g̾uidam elisabeth. de exem¬
plo leta. Quod abiit in montana in cuutatẽ
uida tribus mensibus ibidem mansura. docet quia
om̃is anima quȩ uerbum dĩ concipit. uirtutum
statim acumina conscendere debet. & ciuitatẽ
nida. id ẽ. confessionis & laudis arcem penetrare.
ut ualeat usq ad ꝑfectionem fidei. spei. & karita¬
tis. quasi tribus mensib in ea commnorari. Et in¬
t᷑uit in domuni ⁊achariȩ & salutauit elisabeth.
Et factum ẽ. ut audiuit salutationem mariȩ eli¬
sabeth. exultauit infans inutero eiuis. & repleta ẽ.
sp̃u sc̃o elisabeth. Maria saluitat elisabeth. ut
humilitatem suam cominendet. Uocem salutatio¬
nis pͥor elisabet audiuit. sed iohannes pͥor in utero
gcam sensit. Illa natirȩ oriline audiuit. iste in ut̃o
crultauit. lila mariȩ sensit aduentum. iohannes
dñi conceptum. Mater repleta ẽ. sp̃u scõ. sed filius
pͥus fiit repletu Et erclamauit uoce magna &
dix̃. B enedicta tu niter mulieres. & benedictus

Expanded text:
estinat invisere gravidam Elisabeth de exemplo laeta. Quod abiit in montana in civitatem Juda, tribus mensibus ibidem mansura: docet, quia omnis anima quae Verbum Dei concipit, virtutum statim cacumina conscendere debet, et civitatem Juda, id est confessionis et laudis arcem penetrare, ut valeat usque ad perfectionem fidei, spei et charitatis, quasi tribus mensibus in ea commorari. Et intravit in domum Zachariae, et salutavit Elisabeth. Et factum est ut audivit salutationem Mariae Elisabeth, exsultavit infans in utero ejus; et repleta est Spiritu sancto Elisabeth. Maria salutat Elisabeth, ut humilitatem suam commendet. Vocem salutationis Elisabeth prior audivit, sed Joannes prior in utero gratiam sensit. Illa naturae ordine audivit, iste in utero exsultavit. Illa Mariae sensit adventum, Joannes Domini conceptum. Mater repleta est Spiritu sancto, sed filius prius fuit repletus. Et exclamavit voce magna, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
idetur itaq pͥmȩ horȩ. eẽ. oparios
samuelem & ieremiam. & ioban¬
neni baptistam. Tercię. illos
qui a pub̾tate dõ seriure ceꝑint: sertȩ. qui
a matura ȩcate: nonȩ. qui iam declinãtȩ eta¬
te ad senium: undecimȩ. qui ultima senee¬
tute/¬
orpentes quoq usq ad ultimam ȩtatẽ
recte inercpantur de ocio. ut uel in
ultimis re pͣiscant. Nullus quippe condurit
tales. licet eis uias uite p̃dicaret. quia soluis
dĩ. ẽ. intus docere. cui nondum obedierunt.
Cum sero autem factum. ẽẽt. dicit dĩis

Expanded text:
idetur itaque primae horae operarios Samuelem et Jeremiam et Joannem Baptistam. Tertiae illos, qui a pubertate Deo servire coeperunt. Sextae, qui a matura aetate. Nonae, qui jam declinante aetate ad senium. Undecimae, qui ultima senectuteorpentes ergo usque ad ultimam aetatem, recte increpantur de otio, ut vel in ultimis resipiscant, nullus quippe conduxit tales, licet eis vitae vias praedicaret, quia solius Dei est intus docere, cui nondum obedierunt. Cum sero autem factum esset, dicit dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ransit de domo pͥucipis que ẽ. sẏ nagoga ĩ
domum suam il ẽ. celestem inrłm. in qua
pꝰauam collocauit carnem suam. accesser̃t
ad eum ꝑfidem quidam çci ex ntroq ipło.
Et dicit eis ꝑp̃dicatores. creditis & cȩtera.
Tangere oculos eorum ẽ. ꝑp̃dicatores imbu¬
ere mentes eoꝵ diuinis uerbis. Interrogat.
quidem ds an crelamus. rit fides orando
impetret quod ipse dare paratus ẽ. Et
comminatꝰ ẽ. allis irĩc dicens. u ilete ne quis
sciat. Ili autem excuntes. diffamauerunt
eum in tota terra illa. Leronimus.¬
uoiendo iactantiȩ głam hoc p̃cepit. quod illi
ꝓpt̾ memoriam gr̃e tacere non possunt. No¬
ta gͥ in alicuo ustum ẽẽ. contrartum iusto
E gressis autem illis. ecce optulerunt ei ho¬
munem mutum demonium habentem.
Et ȩiecto demone locutus ẽ. mutus. Et
miratȩ sunt turbȩ dicentes. Nunquam sic
apparuit in isrł. M cxx. A IXX
unquid iste ẽ. filius dlauid: Aesi. xii.
dicant turbȩ fideles. Non tantum ẽ. filius

Expanded text:
de domo principis, quae est Synagoga, in domum suam, id est, coelestem Jerusalem, in qua postquam collocavit carnem suam, accesserunt ad eum per fidem quidam caeci ex utroque populo. Et dicit eis per praedicatores, creditis, etc. Tangere oculos eorum, est per praedicatores imbuere mentes eorum divinis verbis. Interrogat quidem Dominus, an credamus, ut fides orando impetret, quod ipse dare paratus est. Et comminatus est illis Jesus, dicens: Videte ne quis sciat. Illi autem exeuntes, diffamaverunt eum in tota terra illa. HIERON. Fugiendo jactantiae gloriam hoc praecepit, quod illi propter memoriam gratiae tacere non possunt. Nota ergo in aliquo justum esse contrarium justo. Egressis autem illis, ecce obtulerunt ei hominem mutum daemonium habentem. Et ejecto daemone, locutus est mutus. Et miratae sunt turbae, dicentes: Nunquam sic apparuit in Israel. M. 120 L. 82 Nunquid iste est filius David? Ac si dicant turbae fideles: Non tantum est filius
Abbreviated transcription (Latin):
tandus hic de custodia mandatorum
ẽẽ. mentitus. s simplicit᷑. ẽẽ. confessus. qͥa
si mendatii nora teneretur reus. nequaquã
intuitus archana cordis eiꝰ. cum diligere di¬
cet᷑ it̾c. Diligit enim cos aui maniata le¬
gis custodiunt᷑. s: quod ibi minus ẽ. his qui
ꝑfecti. ẽẽ. uolunt adiungit. Qui uult gͦ
ꝑfectus. ẽẽ. uenilat quȩ babet. non ex parte.
ut ananias & saphira. & det pauꝑibꝰ. Hec
hoc aq̃ ꝑfectionem sufficit nisi saluatorem
scquatur. id. ẽ. nisi relictis malis faciat bona.
słt adolescens & liues & suꝑbꝰ. & temptator
erat. atq ꝑmnanem iactantiam tanauam
głans in legĩ. mentitus c̃. sc mandata custodis¬
se. Itĩc ũ quasi uera acciꝑet uerba illius. do¬
cuit quȩ ꝑfectionis sunt. Masister.¬
t oculis miscricordie quibꝰ dignatur
impium iustificare. quibꝰ resperit pe¬
trum ut fleret amare. intuitus. ẽ. istum: &
ita dilexit in eo non quod prius erat ꝑ suꝑ¬
biam .s. quod cȩpit. ẽẽ. ꝑ gr̃am.¬

Expanded text:
orum esse mentitus, sed simpliciter esse confessus, quia si mendacii noxa reus teneretur, nequaquam intuitus arcana cordis ejus, eum diligere diceretur Jesus. Diligit enim eos qui mandata legis custodiunt, sed quod ibi minus est, his qui perfecti esse volunt, adjungit. Qui vult ergo perfectus esse, vendat quae habet, non ex parte ut Ananias et Saphira, et det pauperibus . Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi Salvatorem sequatur, id est nisi, relictis malis, faciat bona. ste adolescens et dives et superbus et tentator erat, atque per inanem jactantiam tanquam glorians in lege, mentitus est se mandata custodisse. Jesus vero, quasi vera acciperet verba illius, docuit quae perfectionis sunt. Et oculis misericordiae, quibus dignatur impium justificare, quibus respexit Petrum ut fleret amare , intuitus est istum, et ita dilexit in eo non quod prius erat per superbiam, sed quod coepit esse per gra
Abbreviated transcription (Latin):
N auro regem. inthure dm̃. in mirra mortalem.
intellige. Aurum namq ad tͥbutum. tbus ad
sacrificium. myrra ad sepulturam ꝑtinet mor¬
tuorum. quia solent mirra condiri ne putres
ñ modicam sacram̃torum cognitionẽ
in homine mortis. in dõ resurrectionis. in rege
am intellige. ait ait Salomon. Thesaurus desi¬
derabilis requiescit more sapientis. In thure.
uirtutem orationis. ut illud. dirigatur oratio
mea sicut incensum inconspectu tuo. In mitra
intellige nr̃ȩ carnis mortificationẽ. Unde illud.
pstice stellȩ ortus pͥmum a magis intellec-¬
tus. indicat moxgentes in xꝑi credituras
fitentem significat.

Expanded text:
n auro regem, in thure Deum, in myrrha mortalem intellige. Aurum namque ad tributum, thus ad sacrificium, myrrha ad sepulturam pertinet mortuorum, quia solent myrrha condiri ne putrescn his non modicam sacramentorum cognitionem: in homine mortis, in Deo resurrectionis, in regeam intellige, ut ait Salomon: « Thesaurus desiderabitur, requiescet in ore sapientis . » In thure virtutem orationis, ut illud: « Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . » In myrrha intellige nostrae carnis mortificationem. Unde illud: Mystice, stellae ortus primum a Magis intellectus indicat mox gentes in Christum credituras.fitentem significat.
Abbreviated transcription (Latin):
t rursum summꝰ sac̾dos ait illi. Ad¬
iuro te ꝑ dm̃ uuium. ut dicas nobis
si tu es xꝑc filius dĩ benedicti. Dicit
illi itic. Tu dixisti. L cexexi. Et ait
illis. Si uob̾ dixero. ñ credetis mͥ. Si autem
& int̾rogauero. ñ respondebitis mͥ neq di

Expanded text:
t rursum summus sacerdos ait illi: Adjuro te per Deum vivum, ut dicas nobis si tu es Christus Filius Dei benedicti. Dicit illi Jesus: Tu dixisti. Et ait illis: Si vobis dixero, non credetis mihi; si autem et interrogave
Abbreviated transcription (Latin):
tultum. ẽ. cum gladiis & fustibꝰ querere
tem. ac ur̃os oculos decliuantẽ. eum qui coti¬
die docet un templo. Sed ideo aduersum me
in tenebris congregamini. quia potestas uĩa
qua contͣ lucem artnamini. in tenebris. ẽ.
& seniores aloqui scđ̾m lucam dicat᷑. cum ap̃
matheum & imnarcũ. non ipsi uenisse. uerum
ministros muisisȩ ꝑbibeant̃. Sea quia de diũ
nece ita agebant. ut quasi innorũ uiderent.
cum ꝑ discipulum sit traditꝰ. a tribuno araie¬
bis comp̃bensus. a p̃side dampnatꝰ a romauis
crucitixꝰ. a ppłis etiam batrabas electus. uo¬
iens lucas cos maxime reos ostendert. quorumn
consilio cuncta gerebantur. dicit eosdem ue¬
nisse ad comp̃hendendum saluatorẽ. non ꝑ
seipsos. sea ꝑ cos quos miserunt comp̃hendere
oc autem̾ totum factum. ẽ. ut imple¬
entur seripture ꝓpb̾arum. Teronimꝰ.¬
oderunt manus meas ait clauid. & pedes¬

Expanded text:
tultum est cum gladiis et fustibus quaerere tem ac vestros oculos declinantem, eum qui quotidie docet in templo. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra, qua contra lucem armamini, in tenebris est. templi et seniores alloqui secundum Lucam dicatur, cum apud Matthaeum et Marcum, non ipsi venisse, verum ministros misisse, perhibeantur. Sed quia de Domini nece ita agebant, ut quasi innoxii viderentur, cum per discipulum sit traditus, a tribuno et turbis comprehensus, a praeside damnatus, a Romanis crucifixus, a populis etiam Barabbas electus: volens Lucas eos maxime reos ostendere, quorum consilio cuncta gerebant, dicit eosdem venisse ad comprehendendum Salvatorem, non per seipsos, sed per eos quos miserunt comprehendere oc autem totum factum est, ut implerentur Scripturae prophetarum. HIERON. Foderunt manus meas, ait David, e