comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dio sc̃i ȩuangłii. gabrihelẽ archangłm col¬
loquentẽ mariȩ audistis: & deinceps omĩa
reliqua plenius legistis. Ad presepe quoq¬
angłoꝵ inter crepundia noui partus &
querelas nescii ploratus. ꝓ fescenninis. głia
in excelsis do. & interra pax hominibꝰ bone
stellã uidisti : pastoribꝰ insuꝑ euangłiranti¬
bꝰ credidisti: magos preterea tria deferen¬
tes munera. in uisione beatis oculis conspe¬
xisti. ipsa eadẽ munera bene intelligendo
uotis om̃ibꝰ fide dõ obtulist: nã & cũ eisdẽ
magis dm̃ puerũ in presepi adorasti. Sed
clamabis. Ad quod ego. Si celatũ eẽ uolebas
teste conscientia: michi narrare ante p̃sepiũ
ubi plurimũ lacrimata es. non deberes.
Qm̃ ut uerũ fatear : xp̃i preconia etiã¬
si uoluero adiuratus. neq tuas laudes
om̃ino tacere queo. Idcirco tuȩ te int̾¬
rogent filiȩ quas lacte nutris . tu ea
melius reserabis: quȩ nescio si ꝑ speciem

Expanded text:
dio sancti Evangelii Gabrielem archangelum coldio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoqpuero inter crepundia novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fescenninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae stellam vidisti. Pastoribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed  te prodiderim, clamabis. Ad quod ego: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem
Abbreviated transcription (Latin):
ME
o paula et eustochium. inmo
karitas xp̃i me compellit. qui
uobis dudum tractatibus lo¬
qui consueueram. ut nouo loquendi genere
sanctis quȩ uobiscum degunt uirginib la¬
tino uten s eloquio. exhortationis gr̃ã ser¬
monem faciam. de assumptione beate glori¬
ose semꝑ uirginis mariȩ. more eorum qui de¬
clamatorie in eccłiis solent loqui ad populũ:
quod utiq genus docendi necdum at¬
tigeram. Sed quia negare nequeo qͥcqͥd
in iungitis nimia ur̃a deuincꝰtus dilectione. ex.¬
periar quȩ hortamini affectu infantũ more
balbutientium: qui quecumq audierint fa¬
ri gestiunt. cum necdum possint ad plenum
uerba formare: maxime quia ꝓpter simpli¬
ciores quosq id me depromere compellitis.
eloquio: quȩ de hac quidẽ uberius ubiq in
scripturis diuinis predicata leguntur. Quid
enĩ aliud sonant ȩuangłia. nisi nascentem
dñm ex maria uirgine. & omĩa eius incre¬
menta quousq fuit in mundo dũ taxat
diuinis efferunt preconus.: Porro ab exor¬

Expanded text:
me, o Paula et Eustochium, imo charitas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendi genere, sanctis quae vobiscum degunt virginibus, Latino utens eloquio, exhortationis gratia, sermonem faciam de Assumptione beatae et gloriosae semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, nimia vestra devictus dilectione, experiar quae hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba formare: maxime, quia propter simpliciores quasque id me depromere compellitis, eloquio, quae de hac quidem uberius ubique in Scripturis divinis praedicata leguntur. Quid enim aliud sonant Evangelia, nisi Dominum nascentem ex Maria virgine? et omnia ejus incrementa, quousque fuit in mundo dumtaxat, divinis efferunt praeconiis. Porro ab exor
Abbreviated transcription (Latin):
euis ministro. cui uirgini a xp̃o uirgo
cõmissa ẽ. plurimi asseuerant : quia in
sepulchro eius ut fert᷑ non nisi manna
inuenit᷑ : quod & scaturire cernitur:
Uerũ tamen quid hoꝵ uerius censeatur
ambigimꝰ. Medius tamen dõ totũ
cui nichil impossibile e̾ cõmittimus.
quã aliud temere diffinire uelimus
auctoritate nr̃a qđ non ꝓbamus : sicuti
& de his quos cũ dño teste euangłio re¬
surrexisse credimꝰ. Sed utrũ redierint
in terrȩ puluerẽ certũ non habemus.

Expanded text:
nistro cui virgini a Christo virgo commissa est plurimi asseverant, quia in sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur, quod et scaturire cernitur. Verumtamen quid horum verius censeatur, ambiguum est. Melius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam aliud temere diffinire velimus auctoritate nostra, quod non probamus sicut et de his quos cum Domino, teste Evangelio, resurrexisse credimus . Sed utrum redierint in terrae pulverem, certum non ha
Abbreviated transcription (Latin):
hẽ cecunt salomon mira dulcedine librũ.
thalami memorat sociaͦs sociasq fideles.
has rogo m̃ti tuȩ iuuenis iandare mem̾co.
Cantiea stͥ nimiu̾ falsihȩc meliora maronis.
a uribꝰ illetius malefriuola filsa sonahit.

Expanded text:
 cecinit Salomon mira dulcedine librum thalami memorat socios sociasque fideles. Has, rogo, mente tua, juvenis, mandare memento. Cantica sunt nimium falsi haec meliora Maronis. Auribus ille tuis male frivola falsa sonabit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad tumulũ: gemini exut᷑o matͥs suȩ cęci ut
sc̃i corpꝰcłi loculũ tangere potueruns. lum̃
qd̾ nũꝗͣ habueran ad declaranda antisti¬
tis merita. ilico recipere meruerunt.
Auida etiã ecuibꝰ paralisis distentꝰ incom¬
modo. ꝑ xxix. annos tenebat᷑ in lectulo.
Qui cũ psallentiũ choꝵ mauriliũ deferen¬
tiũ audisset. electulo stat̾i exiliens qͣsi eer¬
uus nemine ꝓhibente. beati maurilu ꝑ¬
uenit ad corpꝰ. Lactoq & osculato beatifu¬
neris feretro. pͥstinã sanitatẽ fide plenꝰ re¬
ciꝑe meruit extẽplo. Intantigͥ honoris¬

Expanded text:
atris suae caeci ut sancti corpusculi loculum tangere potuerunt, lumen quod nunquam habuerant ad declaranda defuncti antistitis merita ilico recipere meruerunt. Quidam etiam e civibus paralisis distentus incommodo per triginta annos tenebatur in lectulo, qui cum psallentium chorum Maurilium deferentium audisset, e lectulo statim exiliens quasi cervus nemine prohibente beati Maurilii pervenit ad corpus, tactoque et osculato beati funeris feretro pristinam sanitatern fide plenus recipere meruit extemplo. 148 In tanti
Abbreviated transcription (Latin):
te requirentiũ p̃pes exequere uotũ. Ec
quȩsisti. Quid multis. Mane reddito
concurrentibꝰ undiq popłis. cũ magno
honore deducit᷑ ad nauem: & traduc
to cũ nec minori głia a ꝓpͥa excipit᷑ pa¬
tria. Talit̾q ꝓpͥam regressus ad urbẽ:
nimirũ spectantibꝰ turbis de dñi ꝓmis¬
sione. securꝰ uenit ad pueri tumulum.
Quo rastris discooꝑto: inuocat dutissime
planctibꝰ xp̃m. Tandẽ aut̃ expleta cũla¬
crimis oratione. ut̃q consurgunt : mauri¬
liꝰ de oratione. & puer de morte. Quẽ sep¬
tisormis sp̃c gr̃a consecratũ. ex euentuuo¬
cauit renatũ. Qui diuinis cultibꝰ ilico.
mancipatꝰ & ab eato maurilio diligentiꝰ
eruditꝰ: tantis ꝓmeruit florere uirtu¬
tibꝰ. ut pꝰ mauriliũ pontificalẽ ande¬
gauensis ęccłiȩ cathedr̃a & pꝰtumꝰ sortire¬
t᷑ & heres. Qd̃ si quis fortuitu estimau̾it
fabulosũ : andecauã recurrat adurbe

Expanded text:
te requirentium praepes exequere votum. Eccte requirentium praepes exequere votum. Eccquaesisti! 94 Quid multis? mane reddito concurrentibus undique populis cum magno honore deducitur ad navem et traducto ponto cum nec minori gloria a propria excipitur patria. Taliterque propriam regressus ad urbem, nimirum spectantibus turbis, de domini promissione securus venit ad pueri tumulum. 95 Quo rastris discooperto, invocat diutissime planctibus Christum. Tandem autem expleta cum lacrimis oratione, uterque consurgunt Maurilius de oratione et puer de morte. Quem septiformis spiritus gratia consecratum ex eventu vocavit Renatum. 96 Qui divinis cultibus ilico mancipatus et a beato Maurilio diligentius eruditus tantis promeruit florere virtutibus, ut post Maurilium pontificalem Andecavensis ecclesiae cathedram et postumus sortiretur et heres. 97 Quod si quis fortuitu aestimaverit fabulosum, Andecavam recurrat ad urbem,
Abbreviated transcription (Latin):
absentia niliã aliud nͥ sup̃mũ p̃stolare¬
t᷑ exitiũ. Ad quoꝵ fletũ cũ se negare ñ
posset: obstupefactꝰ cũ lacrimis repugnare
cȩpit obnirius dicens. Uoto meme᷑ ac uira¬
m̃to constriri nũqͣm me patͥa reu̾surũ:
nͥ claues uidẽ mererer it̾um quas amisi.
Quas statĩ exibentes: qͥcqͥd in mari uide¬
rant. & ꝑtulerant ex ordine referebant.
Int̾ea istiꝰmodi circũqͣq negotu fama ꝑ¬
uolitat: ipsũq sollicitat regẽ. Mirantꝰ
cuncti. Et quẽ ut ortolanũ habuerant.
nc̃ ut sc̃issimũ p̃sulẽ uenerantes ad orant:
multis eũ muneribꝰ & donarus honorare
pͥa. Tũ maurilius tot p̃cibꝰ ut regredetur
& miraculis uictus. dũ sollicitior cuncta¬
retur & uigilus atq orationibꝰ insomnẽ du¬
cere sequentẽ disponeret noctẽ: tandẽ fa¬
tigatꝰ ieiunio. paululũ obdormiens uidit
angłm dicentẽ sibi. Suge maurili: & pͦpłoꝵ

Expanded text:
absentia nil iam aliud nisi supremum praestolareabsentia nil iam aliud nisi supremum praestolaretur exitium. 91 Ad quorum fletum cum se negare non posset, obstupefactus cum lacrimis repugnare coepit obnixius dicens: Voto memet ac iuramento constrixi nunquam me patriam reversurum, ni claves videre mererer iterum quas amisi. Quas statim exhibentes. quicquid in mari viderant et pertulerant ex ordine referebant. 92 Interea istius modi circumquaque negotii fama pervolitat ipsumque sollicitat regem. Mirantur cuncti et quem ut ortolanum habuerant nunc ut sanctissimum praesulem venerantes adorant, multis eum muneribus et donariis honorare . Tunc Maurilius tot precibus, ut regrederetur, et miraculis victus, dum sollicitior cunctaretur, et vigiliis atque orationibus insomnem ducere sequentem disponeret noctem, tandem fatigatus ieiunio paululum obdormiens vidit angelum dicentem sibi: Surge, Maurili, et populorum
Abbreviated transcription (Latin):
asserentibꝰ nautis mauriliũ ẽẽ defunctũ.
singuli sequenti nocte unũ eundẽq uisũ
dño tͥbuente uider̃t̃. Nolite metuere. nec
reu̾tamini de itinere. cęptũ maturate ne¬
gotiũ. ꝓculdubio diu quęsitũ. & huc usq
dilatũ urm inuenietis desid̾iũ. Mane aut̃
reddito: qͥd singłi uiderant minuic̃ẽ refe¬
rebant. Unde ad modũ roborati: qd̾ oeꝑant
auidius ꝑagebant. Unde factũ ẽ. ut angłico
ductu ad domũ pͥncipis cũ qͦ maurilius
habitabat. recto itinere ducerent᷑. Ingres¬
si aut̃ ilico uocari mauriliũ. ut cũ oleri¬
bꝰ qͥbꝰ rea uti consueuerat accurreret: au¬
diert̃. Oculoꝵ gͦ aciẽ in partẽ qua illũ
inclamare audierant dirigunt: nec mo¬
ra cũ oleribꝰ accurrere mauriliũ ꝑspexe¬
runt. Quẽ cũ recognouissent. ꝓstratipe¬
dibꝰ ipsiꝰ cũ magno fletu rogabant ut ꝓ¬
pͥę subueniret ȩcłiȩ atq ciuitati: quȩ eiꝰ

Expanded text:
asserentibus nautis Maurilium esse defunctum? asserentibus nautis Maurilium esse defunctum? singuli sequenti nocte unum eundemque visum domino tribuente viderunt: Nolite metuere nec revertamini de itinere, coeptum maturate negotium, procul dubio diu quaesitum et huc usque dilatum vestrum invenietis desiderium. 88 Mane autem reddito quid singuli viderant in invicem referebant, unde admodum roborati quod coeperant avidius peragebant. Vnde factum est. ut angelico ductu ad domum principis cum quo Maurilius habitabat recto itinere ducerentur. 89 Ingressi autem ilico vocari Maurilium, ut cum holeribus quibus rex uti consueverat accurreret, audierunt. Oculorum ergo aciem in partem qua illum inclamare audierant dirigentes, nec mora cum holeribus accurrere Maurilium perspexerunt. 90 Quem cum recognovissent, prostrati pedibus ipsius cum magno fletu rogabant, ut propriae subveniret ecclesiae atque civitati, quae eius
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ inuenire ñ pot̾ant. trais mare quȩ¬
rere nit̾ent᷑. Prestolantes gͥ nauẽ cũ qua
ceptũ explere ualerent obseqͥu̾: dũ reside¬
rent inlittore. scriptũ qd̃ supra diximꝰ in¬
uenert᷑ insilice. Hic tͣnsut maurilius an¬
degauoꝵ ep̃c. Detã euidenti gͥ alacres
effecti indicio: transpontũ abiere securi.
Haut longe aut̾ ad huc acta pupisalitore.
cũ lenis flatibꝰ & pendulo uelo ac mari tran¬
qͥllo medios iã salis fluctꝰ sulcare secura pos¬
set. repente unmanis emersus egurgite pis¬
cis ꝓsiliuit in argim. Dequo cũ dõ gr̃as re¬
tulissent. ipsũq piscẽ ex ent̾are cȩpissent:
reliqͥarũ claues q̃s mauriliꝰ in mari ꝑdid̾at.
inpiscis iecore repperunt. Iuas recognoscentes
nimiũq mirantes: turbabant᷑ attoniti me¬
tuentes ne cũ ipsis maurilius naufragiũ pas¬
sꝰ hominẽ exrisset. Dimissis igit᷑ denaui an¬
choris in hoc stantes ut demari reu̾terent᷑.

Expanded text:
quem invenire non poterant trans mare quaequem invenire non poterant trans mare quaerere niterentur. 84 Praestolantes igitur navem, cum qua coeptum explere valerent obsequium, dum residerent in litore, scriptum quod supra diximus invenerunt in silice: Hic transiit Maurilius Andecavorum episcopus. De tarn evidenti igitur alacres effecti inditio trans pontum abiere securi. 85 Haud longe autem adhuc acta puppis a litore, cum lenis flatibus et pendulo velo ac mari tranquillo medios iam salis fluctus sulcare secura coepisset, repente immanis emersus e gurgite piscis prosilivit in Argim. 86 De quo cum deo gratias retulissent ipsumque piscem exenterare coepissent, reliquiarum claves quas Maurilius in mari perdiderat in piscis iecore reppererunt. Quas recognoscentes nimiumque mirantes turbabantur attoniti. metuentes ne cum ipsis Maurilius naufragium passus hominem exisset. 87 Demissis igitur de navi anchoris, in hoc stantes, ut de mari reverterentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uiduata pastore. nͣ minimo pauore ꝑcel¬
lit᷑. crebrisq uisionibꝰ minat᷑ : ꝑ sepe etiã
ad monet᷑ uti ꝓpͥum pastorẽ circũqͣq ꝑ
qͥrerent: nͥq mauriliꝰ inuentꝰ suȩ reddet᷑
eccłiȩ. urbẽ andecauã fore celeriꝰ subu̾¬
tendã. Unde eiꝰdẽ regionis tota nobilitas
sed et uulgaris imm̃sitas collatione facta in
unũ uenere decretũ: eligentes econciuibꝰ
quatuor diffusȩ uirtutis iuiros. ac fidei. Iui¬
bꝰ qͥ necessarii ad tanti itineris erant sup¬
plenda negotia. sũptibꝰ ex uoto collatis.
p̃cipiunt neumqͣm reuert̾ent᷑: nͥ pͥus ꝓpͥũ
inuenissent patronũ. Qui functi legati¬
one. & deuotiꝰ iussa sequentes: urbes om̃s
oppidaq uł uicos p̃tͣlegunt. Omĩq fere
europa circuita. septinio tande in partes
galliȩ reu̾tentes anno: & minime quẽ quȩ¬
rebant inuento. diuino ductu ad portũ
occeani maris qͥ inbritannia manet mi¬
nori cursu auido ꝑ uener̃t. qͣtinꝰ cis mare

Expanded text:
viduata pastore non minimo pavore percellitur crebrisque visionibus minatur, persaepe etiam admonetur, uti proprium pastorem circumquaque perquirerent, nisique Maurilius inventus suae redderetur ecclesiae, urbem Andecavam fore celerius subvertendam. 82 Vnde eiusdem regionis tota nobilitas sed et vulgaris inmensitas collatione facta in unum venere decretum eligentes e concivibus quattuor diffusae virtutis ac fidei viros. Quibus qui necessarii ad tanti itineris erant supplenda negotia, sumptibus ex voto collatis, praecipiunt, ne umquam reverterentur, ni prius proprium invenissent patronum. 83 Qui functi legatione et devotius iussa sequentes urbes omnes oppidaque vel vicos praeterlegunt. Omnique fere Europa circuita, septimo tandem in partes Galliae revertentes anno et minime quem quaerebant invento, divino ductu ad portum oceani maris qui in Britannia manet minori cursu avido pervenerunt, quatinus cis mare
Abbreviated transcription (Latin):
manibꝰ elapsę sub mergunt᷑ in ȩquore.
Lc̃ cũ lacͥmis id fert᷑ exclamasse mauri¬
lius. qd̾ postea ꝓbauit euentꝰ. Nisi inqͥt has
iterũ claues uidere meruero: patriã urbẽ
mutato habitu uni regionis pͥncipũ ad¬
hesit. ꝓfessus se ortolanũ fore: qͣtinꝰ corpꝰ
qd̃ ieiunus uigłiis & orationibꝰ castigare
decreuerat. ne ex toto deficere potuisset.
ꝓpͥo labore pauisset. Iui cũ tali ꝓficeret᷑
ministerio. tantã copiã eiꝰ meritis dñs¬

Expanded text:
manibus elapsae submerguntur in aequore. manibus elapsae submerguntur in aequore. Tunc cum lacrimis id fertur exclamasse Maurilius, quod postea rei probavit eventus: Nisi, inquit, has iterum claves videre meruero, patriam urbemqmutato habitu uni regionis principum adhaesit, professus se ortolanum fore, quatinus corpus quod ieiuniis, vigiliis et orationibus castigare decreverat, ne ex toto deficere potuisset, proprio labore pavisset. 80 Qui cum tali praeficeretur ministerio, tantam copiam eius meritis d
Abbreviated transcription (Latin):
Deatissimꝰ gͥ maurilius expleto sc̃ȩ solẽp¬
nitatis capitello. obituq pueri qͥ absq
carismatis dono excesserat ꝑ cognito. to¬
tũ id suȩ desitudini deputauit: Lacͥmis
multo tẽpore irremediabilibꝰ suȩ culpam
lugens in obedientiȩ. Cui cũ nec ista suf¬
ficerent. diu multũq qͥd ageret secũa¬
nimo reluctante tande̾ repperit qd̾ int̃
conciues tantȩ negligentiȩ piaculũ ple¬
ne expiare neqͥret: nisi singularis elap
eripuit: ex sc̃oꝵ reliqͥis qͥbꝰ scã andecauen¬
sis mat̾ ȩccłia decorabat᷑. secũ claues expor¬
tans. Cũ aut̃ ꝑuenisset ad mare. diuina
omĩpotentis dĩ ꝓuidente clem̃tia. qͥ ma¬
nebat in littore diem transitꝰ sui exarau̾
in lapide: sicq ascensa pupi incoati itine¬
ris. cȩpit maturator existere. Cũq ꝓcessis¬
se in altũ. & quare reliqͥarũ clauessecũ
detulerit cogitaret: insidiante huma¬
ni generis inimico. ut dolorẽ scõ uirosu¬
ꝑ dolorẽ imponeret. repente claues de

Expanded text:
eatissimus igitur Maurilius, expleto sanctae sollempnitatis capitello obituque pueri qui absque carismatis dono excesserat percognito, totum id suae desitudini deputavit lacrimis multo tempore inremediabilibus suae culpam lugens inoboedientiae. Cui cum nec ista sufficerent, diu multumque quid ageret secum animo colluctante, tandem repperit, quod inter concives tantae neglegentiae piaculum plene expiare nequiret, ni singularis elapseripuit ex sanctorum reliquiis, quibus sancta Andecavensis mater ecclesia decorabatur, secum claves exportans. Cum autem pervenisset ad mare, divina omnipotentis dei providente clementia qui manebat in litore diem transitus sui exaravit in lapide sicque ascensa puppi inchoati itineris coepit maturator existere. 78 Cumque processisset in altum et quare reliquiarum claves secum detulerit cogitaret, insidiante humani generis inimico, ut dolorem sancto viro super dolorem imponeret, repente claves de
Abbreviated transcription (Latin):
corticis ⁊ rubic̃di. ⁊ purgat optime tumoreᷤᷤ
pulmonis. & cinamomũ ẽ iuł coloris .s. ci
moria passionẽ dñi. q̃ aufere tumores a cordibꝰ
eoꝵ ⁊ faciũt seipsos uiles. ⁊ cõꝑabiles cineri.
nicħ de se p̃sum̃tes. s oĩa diuine bonitati atcͥ¬

Expanded text:
corticem, et purgat optime tumores pulmonis: et cinnamomum est vilis coloris, scilicet moria passionem Domini, quae aufert tumores a cordibus eorum, et faciunt seipsos viles, et comparabiles cineri, nil de se praesumentes, sed omnia bonitati Dei attr
Abbreviated transcription (Latin):
baptissmꝰ. ł diuina sapĩa. fons dico hortorũ is¬
urrigans hortũ ex udeis. & hortỹ ex gn̾itibꝰ.A
ñ tałꝰ fons qͥ possit cito uacuari. s qͥ sit puteꝰ¬
tis mo significant᷑. Puteus dico aquary .i. ex
mo recipiũt᷑. Aqͣꝵ dico uiuẽtiũ .i. aĩas uiuificã¬
tiũ q̃ fluũt ad correctionẽ inferioꝵ. De libano

Expanded text:
baptismus, vel divina sapientia: fons dico hortorum irrigans hortum ex Judaeis et hortum ex gentibus, et non talis fons qui possit cito evacuari, sed qui sit putetismo significantur; puteus dico aquarum ex mo recipiuntur. Aquarum dico viventium, id est animas vivificantium; quae currunt ad correctionem inferiorum de Libano,
Abbreviated transcription (Latin):
ta desererent & quantotiꝰ egrederent᷑
circũqͣq palpando. quęrens in suꝑ qͥei
manũ daret quẽ ad modũ reuerti pos
ꝑmansisset. dũ beatũ mauriliũ ꝓ cõmis¬
si sibi popłi saluatione ut ep̃is moris ẽ.
uicos ac uillas circuisse audisset. cogen¬
tibꝰ continuis doloribꝰ sedule & deuotus
ex petebat. ut ei uel uestim̃tũ tangere
sacerdotis p̃parassent. confidens si illud
tangere mereretꝰ. statĩ se ab infirmitate
meruisset: mox dẽpto dolore lum̃ qd̾
ꝑ negligentiã amiserat. merito sacdotis
recipe meruit. Nec tam̃ belgicꝰ quȩ pͥuꝰ
cõmiserat. agere ult̃iꝰ p̃sũpsit

Expanded text:
ta desererent et quantotius egrederentur, ta desererent et quantotius egrederentur, circumquaque palpando quaerens insuper qui ei manum daret quemadmodum reverti possmansisset, dum beatum Maurilium pro commissi sibi populi salvatione, ut episcopis moris est, vicos ac villas circuisse audisset, cogentibus continuis doloribus sedule et devotius expetebat, ut ei vel vestimentum sacerdotis tangere praeparassent, confidens, si illud tangere mereretur, statim se ab infirmitate meruisset, mox dempto dolore lumen quod per neglegentiam amiserat merito sacerdotis recipere meruit. Nec tarnen Belgicus quae prius commiserat agere ulterius praesumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
cissimo itaq sacerdotũ maurilio sedi
ꝓp̾e restituto. qͥd ꝓrimis exinde diebꝰ
cuidã contigit. ad declarandã uirtutẽ. an¬
tistitis qd̾ fortunatꝰ edidit. ad nectemꝰ. Uir
qͥdã auarꝰ om̃iũ maloꝵ radice instigatꝰ cu¬
piditate: temerario ordine arrepta securi.
dic dñica auidus oꝑator extiterat. Iũc se¬
curis manubrio in manibꝰ adheso. ultio
tigisset securis: ilico laxatis neruis & dire¬
ctis digitis. om̃iq fugato dolore. manꝰ inte¬
grȩ reformant᷑. Sic aut̃ oꝑator imꝓbꝰ ab oĩ¬
potente correctꝰ. & asac̾dote mundatꝰ: ꝓpͥã
sis tẽporibꝰ alt̃i contigit. edicemꝰ. Belgicꝰ qͥdã
nomine pͥmodie paschȩ ꝓpͥas segeces seruis
ꝓpͥis temerario iure mundare p̾ceꝑat.¬
Mancipia uͦ coͥm reniti cepissent ac dicẽ
contra auctoritatẽ fore ut die dñica ser
inuitos coegit. S cũ segetes ingressi. lo¬
lia & queq inutilia sarrire tẽptassent.
mar belgicꝰ oculoꝵ cȩcitate ꝑculsꝰ ut cep¬

Expanded text:
issimo itaque sacerdotum Maurilio sedi propriae restituto, quid proximis exinde diebus cuidam contigit ad declarandam virtutem antistitis., quod et Fortunatus edidit, adnectemus. 99 Vir quidam avarus omnium malorum radice instigatus cupiditate, temerario ordine arrepta securi, die dominica avidus operator extiterat. Quem securis manubrio in manibus adhaeso ultio  manibus manubrium tetigisset securis, ilico laxatis nervis et directis digitis omnique fugato dolore, manus integrae reformantur. Sic autem operator improbus ab omnipotente correctus et a sacerdote mundatus proprisis temporibus alteri contigit, edicemus. Belgicus quidam nomine primo die paschae proprias segetes servis propriis temerario iure mundare praeMancipia autem cum reniti coepissent, ac dicercontra auctoritatem fore ut tali die opera invitos coegit. Sed cum segetes ingressi, lolia et quaecunque inutilia sarrire tentassent, mox Belgicus oculorum caecitate percussus, ut coep
Abbreviated transcription (Latin):
miracłm qd̾ nr̃is om̃ibꝰ & multis ĩa alus re¬
gionibꝰ e̾ notũ: qͣlit̾ ꝑ eũ dñs fecerit ad¬
nectemꝰ. Peregͥnꝰ qͥdã dũ hiemali tp̃re
pęnitentis habitũ gerens medicinã ani¬
mȩ suȩ querendo uicos & urbes ꝑplurimaᷤᷤ
circuiret : beatũ mauriliũ cuiꝰ iã bonitatis
famã audierat. qͣtinꝰ ab ipso u̾bũ salutis
audire potuisset: longius exul apatria
tina morte inuia p̾uentꝰ occubuit mor¬
tuus. Ubi cũ ꝑegͥnoꝵ aliqͥ. multiq exui¬
cinis etiã partibꝰ ad plangendũ ꝑegͥni
obitũ conuenissent: accidit ut clectꝰ dĩ
sac̾dos qͥ ꝓ supplendis cõmissi sibi gregis
necessitudinibꝰ infatigabilit̾ laborare cer¬
tabat. auico saponaria reu̾tens: ad iusti
& sci ꝑegͥni hominis cadauer. iustꝰ & sc̃s ac
pius pastor maurilius aduenisset. Cui cũ
debitũ demore ꝓ absolutione animȩ fu¬
neris officiũ exoluisset. & cũ pͦpłis qͥ aduene¬
rant sermonẽ dereligione conferret: mirũ

Expanded text:
miraculum quod nostris omnibus et multis iam aliis regionibus est notum qualiter per eum dominus fecerit adnectemus. Peregrinus quidam dum hiemali tempore paenitentis habitum gerens medicinam animae suae quaerendo vicos et urbes perplurimas circuiret, beatum Maurilium cuius iam bonitatis famam audierat, quatinus ab ipso verbum salutis audire potuisset, longius exul a patriatina morte in via praeventus occubuit mortuus. Vbi cum peregrinorum aliqui multique ex vicinis etiam partibus ad plangendum peregrini obitum convenissent, accidit ut electus dei sacerdos, qui pro supplendis commissi sibi gregis necessitudinibus infatigabiliter laborare certabat, a vico Saponaria revertens ad iusti et sancti peregrini hominis cadaver iustus et sanctus ac pius pastor Maurilius advenisset. 133 Cui cum debitum de more pro absolutione animae funeris officium exsolvisset et cum populis qui advenerant sermonem de religione conferret, mirum
Abbreviated transcription (Latin):
Patientes estote ad om̃s: & memtote semꝑ
pͣcio sanguinis xp̃i uos om̃s e̾e̾ redẽptos.
Int̾ea etiã tantȩ conuener̃t ex uicinis undiq
partibꝰ uisitationis studio pͦpłoꝵ cat᷑uȩ. qͣn¬
tũ urbs andecaua reciꝑe poterat aut rece¬
pit: merentes & multũ flentes. cur tanto
uiduarent᷑ patͦno. Iuos om̃s patrũ pus¬
simiꝰ deuotiꝰ in sũmȩ mortis articło consti¬
tutꝰ ab soluens. & benedictionibꝰ corroborais.
septima in cõmoditatis die ultimoq totiꝰ¬
suȩ ȩtatis anno nonagesimo. & ȩp̃atꝰ tͥcesi¬
mo. piꝰ pastor & doctor maurilius qͣlẽ de
sacͥ fontis baptismate sũpserat. talẽ idꝰ¬
septembris corã multis astantibꝰ ppłis & psal

Expanded text:
patientes estote ad omnes et mementote semper patientes estote ad omnes et mementote semper pretio sanguinis Christi vos omnes esse redemptos. 144 Interea etiam tantae convenerunt ex vicinis undique partibus visitationis studio populorum catervae quantum urbs Andecava recipere poterat aut recepit, maerentes et multum flentes, cur tanto viduarentur patrono. 145 Quos omnes patrum piissimus devotius in summae mortis articulo constitutus absoseptima incommoditatis die, ultimoque totius aetatis suae anno nonagesimo, episcopatus tricesimo, pius pastor et doctor Maurilius, qualem de sacri fontis baptismate sumpsit, talem IdiSeptembris, coram multis astantibus populis et psal
Abbreviated transcription (Latin):
Frat om̃ino sermone silens. & silentio loqͤis.
Nec citꝰ nec tardus. idem illi habitꝰ. idẽq
sẽꝑ incessus. Erat eciã neglecta illi mundi¬
ties. & inculta uestis. cultꝰ tam̃ ipse sine
te uirtutibꝰ floreret semꝑ & meritis. & ap¬
ꝓpinquare cerneret sui transitꝰ diẽ. ad cõ¬
parationẽ patͥarchȩ nr̃i abrahȩ haud lon¬
giꝰ ab andeua urbe ad sepͣtͥonalẽ eiꝰdem
urb partẽ duplice̾ sepulturȩ suȩ criptã
qͣ defossus qͥesceret ȩdificari p̃cepit. Id̾ cũ¬
scd̃m ipsiꝰ desideriũ ꝑficeret᷑ & uotũ. qͣdam
die dnica dũ sẽę sollẽpnitatis officiũ de
more cõplesset modica pulsatꝰ infirmita¬
te. conuocauit omnẽ clerũsibi cõmissũ
cõmͣdans illis ultimã tͣnsitꝰ sui diem. di¬
cens. Ego ingredior uiã uniu̾sȩ carnis.
uos aut̾ ãmoneo seruate caritatẽ. custo¬
dite dilectionẽ. diligite castitatis pudititiã.

Expanded text:
Erat omnino sermone silens et silentio loquens Erat omnino sermone silens et silentio loquens nec citus nec tardus, idem illi habitus idemque semper incessus. Erat etiam neglecta illi mundities et inculta vestis, cultus tarnen ipse sine te virtutibus floreret semper et meritis et appropinquare cerneret sui transitus diem, ad comparationem patriarchae nostri Abrahae haud longius ab Andecava urbe ad septentrionalem eiusdem urbis partem duplicem sepulturae suae criptam qua defossus quiesceret aedificari praedum ipsius desiderium perficeretur et votum, quadam die dominica, dum sanctae sollempnitatis offitium de more complesset, modica pulsatus infirmitate convocavit omnem clerum sibi commissum commendans illis ultimam transitus sui diem dicens: Ego ingredior viam universae carnis, vos omnes admoneo: servate caritatem, custodite dilectionem, diligite castitatis pudicitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
turi sumꝰ impossibile forsitan hominibꝰ
eẽ̾ pot̾it. s credentibꝰ dõ p̃stante satis pos¬
sibilia eẽ possunt. Iã & enĩ ad senilẽ beatꝰ
maurilius ꝑuenerat ętatẽ. ꝓptea ñ caput.
ñ dentes. Ñ uisũ. ñ stomachũ.Ñ cȩt̾̃a m̃bra
dolebat. Ñ uiscerũ cruciabat᷑ doloribꝰ. Ñsic¬
cahumꝰ iacentia suꝑ se ipsius m̃bra confre¬
gerat: s totꝰ semꝑ sanꝰ corpore. m̃te & enim
sanior. inutͥsq semꝑ robustior apparebat.
cũ solitudinẽ qua intͣ homines utebat᷑
putaret ẽẽ delicias. & int̾ ciues constitut¬
solitudinẽ herenii. aut monachoꝵ aridã
& angustiorẽ uitã ñ desiderabat. In scĩs nã
q genibꝰ suis & cubitis sedule ꝓplebibꝰ sibi
cõmissis flectendo eadẽ. instargenuũ ca¬
meloꝵ qͣndã duriciẽ conereuisse & con
Nichil erat illius seueritate iocundius.
Nichil iocunditate seuerius. Nichil risu
tristiꝰ. Nuchil in illo tristitia suauius

Expanded text:
turi surnus impossibile forsitan hominibus turi surnus impossibile forsitan hominibus esse poterit, sed credentibus deo praestante satis possibilia esse possunt. 139 Iam etenim ad senilem beatus Maurilius pervenerat aetatem. Propterea non caput, non dentes, non visum, non stomachum, non caetera membra dolebat, non viscerum cruciabatur doloribus, non sicca humus iacentia super se ipsius membra confregerat, sed totus semper sanus corpore, mente etenim sanior, in utrisque semper robustior apparebat, cum solitudinem qua inter homines utebatur putaret esse delitias et inter cives constitutsolitudinem heremi aut monachorum aridam et angus genibus suis et cubitis sedule pro plebibus sibi commissis flectendo eadem instar genuum camelorum quandam duriciem concrevisse et conc141 Nihil enim erat illius severitate iocundius, nihil iocunditate severius, nihil risu tristius, nihil in illo tristicia suavius.
Abbreviated transcription (Latin):
do: Beatꝰ gͥ maurilius cũ ante ep̃ii digni¬
tatẽ ex ipsa sua fere infantia in om̃ibꝰ scĩs
oꝑibꝰ se dño fidelit̾ mancipau̾it. ut breui¬
tͣ aliqͥd deciꝰ cotidiana conu̾satione narre¬
mꝰ. ab exordio ep̃atꝰ sui usq ad tͣminũ uitȩ
ut canonicã ad impleret sententiã quȩ p̃¬
cipit. sit tͥ canonice suꝑlectilis uilis & artꝰ
panis & aqͣ breuis. tenuis scilicet uicłꝰ &
breuẽ ac suꝑlectilẽ habuit uilẽ. Sane
cũ sc̃ȩ quadragesimȩ dies aduenirent.
ꝑ omẽ tẽpꝰ afflictionis erat ei ut dictũ ẽ
aridus & uesꝑtinꝰ die tͣcia cibꝰ. aqua tepida
& modicũ salis. ac panis ordeaceus. quẽ
tam̃ ipse excutiens molebat : sibiq causa
obȩdientię p̃parabat. Nis uͦ ꝓsũma mol
ferebat isdẽ diebꝰ inpublicũ. cilicio semꝑ
intiꝰ tectꝰ & cinere. Uerũtamͣ non ideo ma¬
cie corporis torpebat. Non pallens inuul¬
tu apparebat. Robustꝰ semꝑ incorpore.
facies eiꝰ ut rosa rubebat. Reuera qd̾ dic¬

Expanded text:
 igitur Maurilius cum ante episcopii dignitatem ex ipsa sua fere infantia in omnibus sanctis operibus se domino fideliter mancipaverit, ut breviter aliquid de eius cotidiana operatione narremus, ab exordio episcopatus sui usque ad terminum vitae, ut canonicam adimpleret sententiam quae praecipit: Sit tibi canonice suppellectilis vilis et artus panis et aqua brevis, tenuis scilicet victus et brevem ac suppellectilem habuit vilem. 137 Sane cum sanctae quadragesimae dies advenirent, per omne tempus afflictionis erat ei ut dictum est aridus et vespertinus die tertia cibus aqua tepida et modicum salis ac panis ordeaceus, quem tarnen ipse excutiens molebat sibique causa oboedientiae praeparabat. His vero pro summa moll non proferebat isdem diebus in publicum cilicio semper interius tectus et cinere. Veruntamen non ideo macie corporis torpebat, non pallens in vultu apparebat: robustus semper in corpore, facies eius ut rosa rubebat. Re vera quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm sacrifontis baptissnate regeneraripo¬
tuisset spm̃ exalaret. Nec mora parentes
ipsiꝰ ñ sine immisis ac crebris suspirus sin¬
gultibꝰ atq lacͥnus dũ locꝰ funeri pararet᷑
eũ ad eccłiã detulerunt: cũ subito beatꝰ mau
tismatis remedio ultimo fungeret᷑ offici¬
o ingemuit. Lũ sentiens ꝑ spm̃ sibi ad ce̾
uirtutẽ: egredi om̃s cellulã in qua corpͦ
iacebat sponte p̃cep̃. Ilbi singularis cũpu¬
ero remanens. demore ꝓstrauit se inoratio¬
ne cũ gemitu. Et rigans lacͥmis solũ: uix
tantũ spacio uniꝰ horȩ intͣgresso uidit defu¬
nctũ palpitante spũ. paulatĩ membris om̃ibꝰ
cõmoueri. Iuẽ stati ut de oratione surrex̃.
parentibꝰ qͥ ꝓforibꝰ astiterant uiuũ & in co¬
uulneribꝰ obsessos atq fedatos. dũ salutis
remediũ ab eato pontifice postularent.
& ipse qd̃ dñs eos saluare dignaret᷑ humi¬
lit̾ respondẽt. ilico u̾bo tantũ medicante
sub mom̾̃to curauit.

Expanded text:
quam sacri fontis baptismate regenerari poquam sacri fontis baptismate regenerari potuisset, spiritum exhalaret. Nec mora parentes ipsius non sine inmensis ac crebris suspiriis singultibusque atque lacrimis, dum locus funeri pararetur, eum ad ecclesiam detulerunt, cum subito beatus Mautismatis remedio ultimo fungeretur offitio ingemuit. Tum sentiens per spiritum sibi adesse virtutem, egredi omnes cellulam in qua corpus iacebat sponte praecepit, ubi singularis cum puero remanens de more prostravit se in oratione cum gemitu et rigans lacrimis solum, vix tantum spatio unius horae intergresso, vidit defunctum palpitante spiritu paulatim membris omnibus commoveri, quem statim ut de oratione surrexit parentibus qui pro foribus astiterant vivum et incovulneribus obsessos atque foedatos, dum salutis remedium a beato pontifice postularent et ipse quod dominus eos salvare dignaretur humiliter responderet, ilico verbo tantum medicante sub momento curavit.
Abbreviated transcription (Latin):
meruerunt. Bubula uͦ gregi suo sta¬
tĩ mitior se oue immiscuit. & deince¬
fluuiũ nauali subuectione in ligeris
alueo secure descenderet maurilius.
ieiunio fatigatꝰ & oratione. in nauis pu¬
pe paululũ obdormierat. cũ subito hu¬
mani generis insidiante inimico diabolo
ceꝑuns gurgitis intumescere fluctus. ita
ut cadentibꝰ desuꝑ limphis sub mergi na¬
uis autumaret᷑ in undis. Tũ discipłitimo¬
re ꝑt̾̃riti:. excitauerunt eũ dicentes. Exur¬
ge qͣntotiꝰ. & succurre maurili in sup̃mę
mortis naufragio constitutis. Erꝑgefactꝰ
dicti liquoris erat uasculũ ampulla: mex
ut oleũ cũ oratione & signo sc̃ę crucis in
gurgitẽ resꝑsit: illa seuiens tẽpestatis
ꝓcella tẽꝑatis flatibꝰ ȩqͣtisq undarũ mo¬
libꝰ extẽplo cessauit. Leti gͦ & in colu¬
mes: ut optauerant ꝑuenerunt ad portũ.
dolescens qͥdã catecuminꝰ denumero
ȩccłiȩ sibi cõmissȩ absente maurilio.
tã uehem̃te̾ febrẽ incurrerat: ut ante¬

Expanded text:
meruerunt. Bucula vero gregi suo statim mitior se ove immiscuit, et deincefluvium navali subvectione in Ligeris alveo secure descenderet Maurilius, jejunio fatigatus et oratione, in navis puppi paululum obdormierat; cum subito, humani gecoeperunt gurgitis intumescere fluctus, ita ut cadentibus desuper limphis submergi navis autumaretur in undis. 125 Tum discipuli timore perterriti excitaverunt eum dicentes: Exurge quantotius et succurre, Maurili, in supremae mortis naufragio constitutis. Expergefactdicti liquoris erat vasculum ampulla, mox ut oleum cum oratione et signo sanctae crucis in gurgitem respersit, illa saeviens tempestatis procella temperatis flatibus aequatisque undarum molibus extemplo cessavit. Laeti ergo et incolumes ut aptaverant pervenerunt ad portum. 127 Adolescens quidam catecuminus de numero ecclesiae sibi commissae absente Maurilio tarn vehementem febrem incurrerat, ut ante
Abbreviated transcription (Latin):
mansit ad memoriam significandȩ spiritalis arboris uitae quod est sapientia
beatorum cibus inmortalis animarum. Iltrum autem illo cibo nuncuesca¬
tur aliquis nisi forte enoch & helias. nontemere asseuerandum puto. Ligno
tamen illo uitae quod est inspiritali para drsonisi alerentur animae beatorũ
non promunere piecatis & fide lissimȩ confessionis latronis animȩ credentis in xp̃m. leo¬
remus para drsũ eodẽ die fuisse concessũ. Am̃ inquit dicotibi hodie mecumeris inparadrso¬
dut ibicñeo : Esie autem ibi cum xp̃o. hoc estesse cum uitae ligno. Ipse est quip¬
oesapientia. dequa scriptum est. lignum uitae est omnibus amplectanti

Expanded text:
mansit ad memoriam significandae spiritalis arboris vitae, quae est sapientia mansit ad memoriam significandae spiritalis arboris vitae, quae est sapientia beatorum, cibus immortalis animarum. Utrum autem illo cibo nunc vescatur aliquis, nisi forte Enoch et Elias, non temere asseverandum puto. Ligno tamen illo vitae, quod est in spiritali paradiso, nisi alerentur animae beatorum, non pro munere pietatis et fidelissimae confessionis latronis animae credentis in Christum legeremus paradisum eodem die fuisse concessum. Amen, inquit, dico tibi hodie mecum eris in paradiso . Esse autem ibi cum Christo, hoc est esse cum vitae ligno, ipse est quippe Sapientia, de qua scriptum est: Lignum vitae est omnibus amplectenti
Abbreviated transcription (Latin):
intepara dysum esse collocatum. ut feriendas in nobis inlecebras concupis cen¬
tiae temporalis insinu& gladio sps quod est uerbumdi. si ad lignum uitae quiest
xp̃s dns penetrare concupiscimus Beneeundẽ gladiũ uersatilem essere fert. ut in¬
dic& mistice non nobis semperhunc necessarium essegladium. sed ut scriptum
est tempus esse belli tempus pacis. Belliui delic&. cum in huius uitae stadio
aduersum aerias potestates. uel &iam nostraementis aut corporis uitia certa¬
mus Pacis autem. cumperfecta uictoria coronamur acfructu ligniuitae per¬
petuo sine fastidio satiamur. Quaerit autem aduersarius legis & prophetarum
sedista inquiens arbos quae in paradrso uitae fructus ferebat cui proderat. Ciui
respondens sc̃saugimnꝰ. Cui inquit nisi prius illis primis hominibus qui in para dr̃so fue¬
rant constituti. De inde istis deparadrso promerito suae iniquitatis eieco

Expanded text:
ante paradisum esse collocatum, ut feriendas in nobis illecebras concupiscenante paradisum esse collocatum, ut feriendas in nobis illecebras concupiscentiae temporalis insinuet gladio spiritus, quod est verbum Dei, si ad lignum vitae, qui est Christus Dominus, penetrare concupiscimus. Et bene eumdem gladium versatilem esse refert, ut indicet mystice non nobis semper hunc necessarium esse gladium, sed, ut scriptum est, tempus esse belli, tempus pacis: belli, videlicet cum in hujus vitae stadio adversum aereas potestates, vel etiam nostrae mentis aut corporis vitia certamus; pacis autem, cum perfecta victoria coronamur, ac fructu ligni vitae perpetuo sine fastidio satiamur. Quaerit autem adversarius legis et prophetarum, sed ista inquiens, arbor quae in paradiso vitae fructus ferebat cui proderat? Cui respondens S. Augustinus: Cui, inquit, nisi prius illis primis hominibus qui in paradiso fuerant constituti? Deinde istis de paradiso pro merito suae iniquitatis ejectis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quae &iam custodia beneuersatilis esse asseueratur proeo quod quandoque
uenir& tempus ut &iam remoueri potuiss& Remota est nam que enoch¬
a peccatoribus translato remota heliae incurruigneo rapto. remotaomnib:
lectiscum dño baptitato aperci sunt ei caeli. remotaltem singulis electiscũ
baptismi fonte lauantur. remotaisdem perfectius cum soluti auinculis ad cae¬
estis para dysigloriam suoquique tempore conscendunt. Item quia cherubim
scientiae multitudo siue scientia multiplicata interpretatur. benecherubim
& flam meus gladius ad custodiendam uiam ligni uitae collocatus esse perhi¬
etur. quia nimirum perdisciplinȩ nobisscientiam caelestis &per laborem
afflictionum temporalium. reditus ad supernam patriam pat& exqua perstul¬
titiam preuaricationis perquae appetitum carnalium uoluptatum disces¬
simus. Et benenon simpliciter flammam. sed dicit gladium flam me um

Expanded text:
quae etiam custodia bene versatilis esse asseveratur pro eo quod quandoque quae etiam custodia bene versatilis esse asseveratur pro eo quod quandoque veniret tempus, ut etiam removeri potuisset. Remota est namque, Enoch: peccatoribus translato; remota, Elia in curru igneo rapto; remota omnibus electis, cum, Domino baptizato, aperti sunt ei coeli; remota item singulis electis, cum baptismi fonte lavantur; remota iisdem perfectius, cum soluti a vinculis ad coelestis paradisi gloriam suo quique tempore conscendunt. Item quia cherubim scientiae multitudo, sive scientia multiplicata interpretatur, bene cherubim et flammeus gladius ad custodiendam viam ligni vitae collocatus esse perhibetur: quia nimirum per disciplinam nobis scientiae coelestis, et per laborem afflictionum temporalium reditus ad supernam patriam patet, ex qua per stultitiam praevaricationis, perque appetitum carnalium voluptatum discessimus. Et bene non simpliciter flammam, sed dicit gladium flammeum
Abbreviated transcription (Latin):
municatus sicut &iam in hoc para drso idest inecclesia solent asa cramentis
altaris uisibilibus. homines disciplina ecclesi astica remoueri. Eiecitque
adam & collocauit ante paradysum uoluptatis cherubim & flam meum¬
antiqua translatio sichab&. & eiecitadam & collo cauiteum contrapara drsũ
tatis & ordinauit cherubim & flammeam rumpheam & c&era. Quamsi
se quimur. & hoc significandi gratia factum credere debemus. sed tamen factũ
ut contra paradysum quobeata uita &iam spiritaliter significabatur habitare
peccator utique miseria: Quod autem dicitur collocasseds̃ ante paradrsũ
uoluptatis cherubim & flam meum gladium hoc percae lestes utique potestates
inpara drso uisibili factum essecredendum est. ut perangelicum ministeriũ
ess& illicignea quaedam custodia: nontantum frustra factum esse nisi quia
significat aliquid &iam despiritali para drso nonest utique dubitandum

Expanded text:
municatus, sicut etiam in hoc paradiso, id est ecclesia solent a sacramentis municatus, sicut etiam in hoc paradiso, id est ecclesia solent a sacramentis altaris uisibilibus homines disciplina ecclesiastica remoueri. Et eiecit Adam et conlocauit eum contra paradisum uoluptatis. et hoc siecit Adam, et collocavit eum contra paradisum voluptatis, et ordinavit cherubim et flammeam rompheam, etc. « Quam si sequimur, et hoc significandi gratia factum credere debemus, sed tamen factum, ut contra paradisum, quo beata vita etiam spiritaliter significabatur, habitaret peccator utique in miseria. Quod autem dicitur collocasse Deus ante paradisum voluptatis cherubim et flammeum gladium, hoc per coelestes utique potestates in paradiso visibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium esset illic ignea quaedam custodia, non tantum frustra factum esse, nisi quia significat aliquid etiam de spiritali paradiso, non est utique dubitandum: »
Abbreviated transcription (Latin):
non solum fuerit factus qualis fieri uoluerit sed nec illud quod factus fuerat conserua¬
uert : De hoc alio loco necdi confitentis inquit uerba sunt sed potius exprobrantis.
tellegi Nuncergo ne forte mittat manum suam &sumat &iam delignouite
comedat & uiuat in aernum. Emisit eum dñs depara drso uo luptatis
ucoperaretur terram dequa sumptus est Superiora uerbadĩ sunt. hoc autẽ
factum propter ipsa uerba secutum est. Alienatus enim auita non solum quam
fuerat si prȩceptum seruass& cum angelis accepturus sed ab illa &&iam quamd¬
cebat in paradeso felici quodam corporis statu. separari utique debuit aligno
uitae siue quodexipso illi subsister& felixille ipse scatus corporis exre uisibili uirtu¬
te in uisibili siue quod in eo ess& & sacramentum uisibile in uisibilis sapientia
Alienandus inde utique fuerat ueliam moriturus uel &iam tam quam ex com¬

Expanded text:
non solum non fuerit factus qualis fieri voluerit, sed nec illud quod factus fuerat conservanon solum non fuerit factus qualis fieri voluerit, sed nec illud quod factus fuerat conservaverit. De hoc alio loco: Nec Dei confitentis, inquit, verba sunt, sed potius exprobrantis. telligi. « Nunc ergo ne forte mittat manum suam et sumat etiam de ligno vitae et comedat et vivat in aeternum, emisit eum Dominus de paradiso voluptatis, ut operaretur terram de qua sumptus est. Sufactum propter ipsa uerba secutum est. alienatus enim a uita non solum quam fuerat, si praeceptum seruasset, cum angelis accepturus, sed ab illa etiam, quam ducebat in paradiso felici quodam corporis statu, separari utique debuit a ligno uitae . siue quod ei ipso illi subsisteret felix ille ipse status corporis ex re uisibili, uirtute inuisibili, siue quod in eo esset et sacramentum uisibile inuisibilis sapientiae, alienandus inde utique fuerat uel iam moriturus uel etiam tamquam excom
Abbreviated transcription (Latin):
tem quam adam inse & eua post peccatum agnitam erubescebant
tait. Ecceadam factus est quasi unus ex nobis sciens bonum & malum
De hoc ses augustinus. qm̃ inquit autem perquod liba & quomodo lib&
dictum sit. ds̃ camendixit. Non aliter intellegendum est quod ait unus
ex nobis. Nisi propter trinitatem numerus pluralis accipiatur. sicut dictum
erat faciamus hominem. sicut &iam dñsdese & patre. ueniemus ad eum &
mansionem apud eum faciemus: Replicatume st̃ igitur incaput superbi
quo exitu concupiuerit quod a serpente suggestumest eritis sicut dii: Ecce
inquit adam factus est sicutunus ex nobis. Verba enim sunt haecdĩ non cã
huic in sultantis. quam cȩteros icane superbiant de terrentis propcerquos
isca descripta sunt factuses inquittam quam unus ex nobis sciens bonum & malum
Quidaliud intellegendum nisi exemplum timoris incutiendi esse propositum quia

Expanded text:
tem, quam Adam in se et Eva post peccatum agnitam erubescebant. tem, quam Adam in se et Eva post peccatum agnitam erubescebant. Et ait: Ecce Adam factus est quasi unus ex nobis, sciens bonum et malum. De hoc S. Augustinus: « Quoniam, inquit, per quodlibet et quomodolibet dictum sit, Deus tamen dixit, non aliter intelligendum est, quod ait unus ex nobis, nisi propter Trinitatem numerus pluralis accipiatur, sicut dictum erat Faciamus hominem, sicut etiam Dominus de se et Patre: Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus . Replicatum est igitur in caput superbi quo exitu concupiverit quod a serpente suggestum est Eritis sicut dii. Ecce, inquit, Adam factus est sicut unus ex nobis. Verba enim sunt haec Dei, non tam ei insultantis, quam caeteros ita ne superbiant deterrentis; propter quos ista descripta sunt: Factus est, inquit, tanquam unus ex nobis, sciens bonum et malum. Quid aliud intelligendum nisi exemplum timoris incutiendi esse propositum? quia
Abbreviated transcription (Latin):
illorum induat. quia ipsi perdita perprae uaricationem gloria In nocentiae.
pretenderunt sibiue lamen excusationis qua suam culpam in conditorem
rinsfunderent & ipse conditor illos persententiam iusti iudicu ab laco statu
uicae inmutabilis. in animasimul & carne multauit poena mortalitatis. Narrat
utem euangelica parabola quiapius paterreuertenti adsẽ filio luxurioso per¬
paenitentiam interalia munera &iam stolam primam proforri && eum in¬
liu precepit. mistice insinuans quod electi habitum In mortalitatis quem in
adam inex ordio saeculi perdiderunt. Infine saeculi sincrecepturi in xp̃o. Et
quidem ampliorigratia. Nam adam lta inmortalis factus e st. ut poss& nonmo
um quam nec metu mortis possint affici. Decuius receptione stolae. dicit apłs
oport& enim corruptibile hoc induere incorruptionem & mortale hoc indue¬
re inmortalitatem Vbi induere sonat ablatam utique significat nudita¬

Expanded text:
illorum induat: quia ipsi, perdita per praevaricationem gloria innocentiae, illorum induat: quia ipsi, perdita per praevaricationem gloria innocentiae, praetenderunt sibi velamen excusationis, quo suam culpam in Conditorem transfunderent: et ipse Conditor illos per sententiam justi judicii, ablato statu vitae immutabilis, in anima simul et carne mulctavit poena mortalitatis. Narrat autem Evangelica parabola quia pius pater revertenti ad se per poenitentiam filio luxurioso inter alia munera etiam stolam primam proferri, et eum indui praecepit, mystice insinuans quod electi habitum immortalitatis, quem in Adam in exordio saeculi perdiderunt, in fine saeculi sint recepturi in Christo, et quidem ampliori gratia. Nam Adam ita immortalis factus est, ut posset non mounquam, nec metu mortis possint affici. De cujus receptione stolae dicit Apostolus: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem : ubi induere sonat, ablatam utique significat nudita