comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ymber serotinus. Posside sapientiam
quia auro melior est: & adquire pruden¬
tiam quia prȩciosior est argento. Semita
iustorum declinat mala: custos animae
suȩ seruat uiam suam. Contritionẽ prece¬
dit suꝑbia: & ante ruinam exaltatur sp̃s
Melius est humiliari cum mitibus: quam
diuidere spolia cum suꝑbis. Fruditus in
uerbo repperiet bona: & qui in dño sperat
beatus est. Qui sapiens corde est appella
bitur prudens: & qui dulcis eloquio maio¬
ra ꝑcipiet. fons uite eruditio possidentis:
doctrina stultorum fatiutas. Cor sapientis
erudiet os eius: & labiis illius addet grãm
fauus nellis labia composita: dulcedo ani¬
mȩ est sanitas ossi um. Est uia quȩ uidet᷑
homini recta: & nouissimũ eius ducit ad
mortẽ. Anima laborantis laborat sibi: qͥa
compulit eum os suum. Uir impius fodit
malũ: & in labiis eius ignis ardescit. Homo
ꝑuersus suscitat lites: & uerbosus separat
principes. Uir iniquius lactat amieũ suũ

Expanded text:
quasi imber serotinus. Posside sapientiam, quasi imber serotinus. Posside sapientiam, quia auro melior est: et acquire prudentiam, quia pretiosior est argento. Semita justorum declinat mala; custos animae suae servat viam suam. Contritionem praecedit superbia; et ante ruinam exaltatur spiritus. Melius est humiliari cum mitibus, quam dividere spolia cum superbis. Eruditus in verbo reperiet bona; et qui in Domino sperat, beatubitur prudens et qui dulcis eloquio maiora percipiet fons vitae eruditio possidentis doctrina stultorum fatuitas cor sapientis erudiet os eius et labiis illius addet gratiam favus mellis verba conposita dulcedo animae et sanitas ossuum est via quae videtur homini recta et novissimum eius ducit ad mortem anima laborantis laborat sibi quia conpulit eum os suum vir impius fodit malum et in labiis eius ignis ardescit homo perversus suscitat lites et verbosus separat principes vir iniquus lactat amicum suum
Abbreviated transcription (Latin):
est dñs. Reuela dño opera tua: & dirigent᷑
cogitationes tuȩ Uniuersa propt̃ semetip¬
sum operatus est dñs: impiũ quoq ad diem
malũ Abominatio dñi est omnis arrogans
etiam si manu ad manũ fuerit non erit
in nocens. Initium uiȩ bonȩ facere iusta:
iniquitas: & in timore dñi declinatur a
malo. Cum placuerint dño iuȩ hominis:
inimicos quoq eius conuertet ad pacem
Melius est parum cum iusticia: quã multi
fructus cum iniquitate. Cor hominis dis¬
ponit uiam suam: sed dñi est dirigere gres¬
sus eius Diuinatio in labiis regis: in iudi¬
cio non errabit os eius. Pondus & statera
iudicia dñi sunt: & opera eius omnes lapi¬
des seculi. Abominabiles regi qui agunt
impie: qͣm iusticia firmatur solium. Uo¬
luntas regum labia iusta: qui recta loqui¬
tur dirigetur. Indignatio regis nuncis
mortis: & uir sapiens placabit eũ. In hila¬
ritate uultus regis uita: & clementia eius

Expanded text:
est Dominus. Revela Domino opera tua, et dirigentur est Dominus. Revela Domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae. Universa propter semetipsum operatus est Dominus; impium quoque ad diem malum. Abominatio Domini omnis arrogans: etiam si manu ad manum fuerit, non est inebas: ini- tium uiae bonae facere iusta; iniquitas, et in timore domini declinatur a malo. cum placuerint domino uiae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pacem. melius est parum cum iustitia quam multi fructus cum iniquitate. cor hominis disponit uiam suam, sed domini est dirigere gressus eius. diuinatio in labiis regis: in iudicio non errabit os eius. pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta loquitur, dirigetur. indignatio regis nuntius mortis, et uir sapiens placabit eam. in hilaritate uultus regis uita, et cleme
Abbreviated transcription (Latin):
confirmantur. Lȩtatur homo in sententia
oris sui: & sermo oportunus est optimus
Semita uitȩ suꝑ eruditum: ut declinet de
inferno nouissimo. Domũ suꝑborũ demoli¬
etur dñs: & firmos faciet terminos uidue
Abominatio dñi. cogitationes male. & purus
sermo pulcherrimus firmabit᷑ ab eo. Cont᷑¬
bat domũ suam qui sectatur auaritiam: qui
declinat omnis a malo. Mens iusti meditat᷑
obȩdientiam : os impiorum redundat malis
Longe est dñs ab impiis: & orationes iustoꝵ
exaudiet. Lux oculorum letificat animã:
fama bona impinguat ossa. Auris quȩ au¬
dit increpationes uitȩ: in medio sapientiũ
cõmorabitur. Qui abicit disciplinã despicit
animã suam: qui aut̃ ad quiescit increpa¬
tionibus possessor est cordis. Timor dñi dis¬
ciplina sapientiȩ: & gloriam precedit humi¬
litas. Hominis est animũ prȩparare: & dñi
gubernare linguam. Omnes uiȩ hominũ
patent oculis eius: spirituum ponderator

Expanded text:
confirmantur. Laetatur homo in sententia confirmantur. Laetatur homo in sententia oris sui: et sermo opportunus est optimus. Semita vitae super eruditum, ut declinet de inferno novissimo. Domum superborum demolietur Dominus: et firmos faciet terminos viduae. Abominatio Domini cogitationes malae: et purus sermo pulcherrimus firmabitur ab eo. Conturbat domum suam qui sequitur avaritiam: qui declinat omnis a malo. Meus justi meditabitur obedientiam: os impiorum redundat a malilonge est dominus ab impiis, et orationes iustorum exaudiet. lux oculorum laetificat animam: fama bona inpinguat ossa. auris, quae audit increpationes uitae, in medio sapientium commorabitur. qui abicit disciplinam, despicit animam suam: qui autem adquiescit increpationibus, possessor est cordis. timor domini disciplina sapientiae, et gloriam praecedit humilitas. Hominis est animum praeparare, et dgubernare linguam. Omnes viae hominis patent oculis ejus: spirituum ponderator
Abbreviated transcription (Latin):
trina mala deserenti uiam uitȩ: qui in¬
crepationes odit. moriet᷑ Infernus & ꝑdi-¬
tio coram dño: quantomagis corda filioꝵ¬
hominũ : Non amat pestilens eum qui se
corripit: nec ad sapientes graditur. Cor
gaudens exhilarat faciem: in merore ani-¬
mi deicitur sp̃s. Cor sapientis querit do¬
ctrinam: & os stultorum pascitur imperitia
Omnes dies pauperis mali: secura mens qua¬
si iuge conuiuium. Melius est parum cum
timore dñi: quam thesauri magni & insati
abiles. Melius est uocare ad holera cum ca¬
ritate: quam ad uitulum saginatũ cũ odio
Uir iracundus prouocat rixas: qui patiens
est mitigat suscitatas. Iter impiorũ quasi
sepes spinarum: uia iustorum absq offendi¬
culo filius sapiens lȩtificat patrem: & stul
tus homo despicit matrẽ suam. Stultitia
gaudium stulto: & uir prudens diligit gres¬
sus suos. Dissipantur cogitationes ubi non est
consilium: ubi uero plures sunt consiliaris

Expanded text:
trina mala deserenti viam vitae: qui intrina mala deserenti viam vitae: qui increpationes odit, morietur. Infernus, et perditio coram Dohominum! Non amat pestilens eum, qui se corripit: nec ad sapientes graditur. Cor gaudens exhilarat faciem: in moerore animi dejicitur spiritus. Cor sapientis quaerit doctrinam: et os stultorum pascitur imperitia. Omnes dies pauperis, mali: secura mens quasi juge convivium. Melius est parum cum timore Dabiles. melius est uocari ad holera cum caritate quam ad uitulum saginatum cum odio. uir iracundus prouocat rixas: qui patiens est mitigat suscitatas. iter pigrorum quasi saepes spinarum: uia iustorum absque offendictus homo despicit matrem suam. Stultitia gaudium stulto: et vir prudens diriget gressus suos. Dissipantur cogitationes ubi non est consilium: ubi vero plures sunt consiliarii,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iustus in morte sua. In corde pruden¬
tis requiescit sapientia: & indoctos quosq
erudiet. Iustitia eleuat gentẽ: miseros fa¬
cit populos peccatum. Acceptus est regi
minister intelligens: iracundiã eius inuti¬
lis sustinebit. Responsio mollis frangit irã:
sermo durus suscitat furorẽ. Lingua sapi¬
entium ornat scientiã: os fatuoꝵ ebullit
stultitiam. In omni loco oculi dñi contem¬
plantur malos & bonos. Lingua placabilis
lignũ uitȩ: quȩ aut̃ inmoderata est con¬
teret spm̃. Stultus irridet disciplinã pa¬
tris sui: qui aut̃ custodit increpationes
astutior fiet. In abundanti usstitia uir
eradicabunt᷑. Domus iusti plurima fortitu¬
do: & in fructibus impii conturbatio. La¬
bia sapientiũ disseminabunt scientiã: cor
stultorũ dissimile erit Uictimȩ impiorũ
abominabiles dño: uota iustorum placa¬
bilia. Abominatio est dño uia impii: qͥ
sequitur iusticiam diligitur ab eo. Doc¬

Expanded text:
autem iustus in morte sua in corde prudenautem iustus in morte sua in corde prudentis requiescit sapientia et indoctos quoque erudiet iustitia elevat gentem miseros facit populos peccatum acceptus est regi minister intellegens iracundiam eius inutilis sustinebit responsio mollis frangit iram sermo durus suscitat furorem lingua sapientium ornat scientiam os fastultitiam. In omni loco oculi Domini contemplantur malos et bonos. Lingua placabilis, lignum vitae: quae autem immoderata est, conteret spiritum. Stultus irridet disciplinam patris sui: qui autem custodit increpationes, astutior fiet. Domus justir fiet domus iusti plurima fortitudo et in fructibus impii conturbatur labia sapientium disseminabunt scientiam cor stultorum dissimile erit victimae impioruabominabiles Domino: vota justorum placabilia. Abominatio est Domino via impii: qui sequitur justitiam, diligitur ab eo. Doc
Abbreviated transcription (Latin):
nos: & impii ante portas iustorum Etiam
proximo suo pauper odiosus est: amici
uero diuitum multi. Qui despicit proxi¬
mũ suum peccat: qui aut̃ miseret᷑ pauꝑi:
diligit: errant qui operantur malum
Miscłia & ueritas preparant bona. In om¬
ni opere erit abundantia ubi aut̃ uerba
sunt plurima ibi frequent̃ ȩgestas. Coro¬
na sapientium diuitiȩ eorum: fatuitas
stultorum imprudentia Liberat animas¬
testis fidelis: & profert mendacia uersi pel¬
lis. In timore dñi fiducia fortitudinis: & fi¬
liis eius erit spes. Timor dñi fous uitȩ: ut
declinet a ruina mortis. In multitudine
populi dignitas regis: & in paucitate plebis
ignominia principis. Qui patiens est mul
ta gubernatur prudentia: qui aut̃ impati¬
ens est exaltat stultitiã suam uita carniũ
sanitas cordis: putredo ossi um inuidia. Q
calumniat᷑ egenti exprobrat factori eius:
honorat aut̃ eum qui miseretur pauperis.
In malitia sua expellitur impius sperat

Expanded text:
nos: et impii ante portas justorum. Etiam nos: et impii ante portas justorum. Etiam proximo suo pauper odiosus erit: amici vero divitum multi. Qui despicit proximum suum, peccat: Qui autem miseretur erit. Errant qui operantur malum: misericordia et veritas praeparant bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Liberat animastestis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinent a ruina mortis. In multitudine populi dignitas regis: et in paucitate plebis ignominia principis. Qui pata gubernatur prudentia: qui autem inpatiens est, exaltat stultitiam suam. uita carnium sanitas cordis: putredo ossuum inuidia. qui calumniatur egentem, exprobrat factori eius: honorat autem eum, qui miseretuin malitia sua expelletur impius sperat
Abbreviated transcription (Latin):
mendaciũ dolosus testis. Querit derisor
doctrinã & non inuenit: doctrina pru¬
dentiũ facilis. Uade contra uirũ stultũ.
& nescit labia prudentiȩ. Sapientiȩ cal¬
lidi est intelligere uiam suam: & impru¬
dentia stultorum errans. Stultus illudit
peccatũ: & inter iustos morabitur gratia
Cor quod nouit amaritudinẽ animȩ suȩ :
in gaudio eius non miscebitur extraneus
Domus impioꝵ delebitur. tabernacula
iustorum germinabunt. Est uia qu &
uidetur homini iusta: nouissima aut̃ eius
deducent ad mortẽ. Risus dolore miscebi¬
tur: & extrema gaudii luctus occupat
Viis suis replebitur stultus: & super eũ
erit uir bonus. In nocens credit omni uer¬
bo: astutus considerat gressus suos. Sapi¬
ens timet & declinat malũ: stultus tran¬
silit & confidit Impatiens operabit᷑ stulti¬
tiam: & uir uersutus odiosus est Posside¬
bunt paruuli stultitiã: & astuti expecta¬
bunt scientiam. Placebunt mali ante bo¬

Expanded text:
mendacium testis dolosus. quaerit derisor mendacium testis dolosus. quaerit derisor sapientiam et non inuenit: doctrina prudentium facilis. uade contra uirum stultum et nescito labia inprudentiae. sapientia callidi est intellegere uiam suam, et inprudentia stultorum errans. stultus inludet peccatum: inter iustos morabitur gratia. cor, quod nouit amaritudinem animae suae, in gaudio eius non miscebitur extraneus. domus impiorum delebitur: tabeiustorum germinabunt est via quae videtur homini iusta novissima autem eius deducunt ad mortem risus dolore miscebitur et extrema gaudii luctus occupat viis suis reperit vir bonus. Innocens credit omni verbo: astutus considerat gressus suos. Sapiens timet, et declinat a malo. stultus transilit, et confidit. Impatiens operabitur stultitiam: et vir versutus odiosus est. Possidebunt parvuli stultitiam. et astuti exspectabunt scientiam: Jacebuut mali ante bo
Abbreviated transcription (Latin):
tas & ignominia ei qui deserit disciplinã:
qui autem adquiescet arguenti glorifica
bitur. Desiderium si compleatur delectat
animã: detestantur stulti eos qui fugiunt
mala. Qui cum sapientib graditur sapi¬
ens erit: amicus stultorum efficietur si¬
milis. Peccatores ꝑsequentur malũ: & iu¬
stis retribuentur bona Bonus relinquet
heredes filios & nepotes: & custoditur iusto
substantia peccatoris. Multi cibi in noua¬
libus patrum: & aliis congregant᷑ absque
iudicio. Qui parcit uirgȩ suȩ odit filiũ
suum: qui aut̃ diligit illum instant̃ eru¬
dit lustus comedit & replet animã suam:
uenter aut̃ impioꝵ insaturabilis. Sapiens
mulier ȩdificabit domũ suam: insipiens
instructam quoq destruet manibus
In ore stulti uirga suꝑbiȩ: labia autem¬
sapientium custodiunt eos ubi non sunt
boues presepe uacuum est: ubi aut̃ plu¬
rimȩ segetes ibi manifesta fortitudo bouis
Testis fidelis non mentietur: profert aut̃¬

Expanded text:
tas et ignominia ei qui deserit disciplinam tas et ignominia ei qui deserit disciplinam qui autem adquiescit abitur. Desiderium si compleatur, delectat animam: detestantur stulti eos, qui fugiunt mala. Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit: amicus stultorum efficietur similis. Peccatores persequitur malum, et justis retribuentur bona. Bonus relinquit haeredes filios, et nepotes: et custoditur justo substantia peccatoris. Multi cibi in novalibus patrum: et aliis congregantur absque judicio. Qui parcit virgae, odit filium suum: qui autem diligit illum, instanter erudit iustus comedit et replet animam suam venter autem impiorum insaturabilis sapiens mulier aedificavit domum suam insipiens instructam quoque destruet manibuin ore stulti uirga superbiae: labia sapientium custboves: presepe vacuum est: ubi autem apparent plurime segetes: ibi manifesta fortitudo bovis. Testis fidelis non mentietur: profert
Abbreviated transcription (Latin):
beat: & est quasi pauper cum in multis di¬
uitiis sit. Redemptio animȩ uiri diuiti e
suȩ: qui autem pauper est increpationem
non sustinet. Lux iustorum lȩtificat: lu¬
cerna aut̃ impioꝵ extinguetur Inter su¬
perbos semꝑ iurgia sunt: qui aut̃ agunt
cuncta consilio reguntur sapientia Sub¬
stantia festinata minuetur: quȩ aut̃ pau¬
latim colligitur manu multiplicabitur
Spes quȩ differtur affligit animã: lignũ
uitȩ desiderium ueniens. Qui detrahit ali¬
cui rei. seipsum in futurum obligat: qui
autem timet prȩceptum in pace uersabit᷑¬
filio dolosi nichil erit boni: seruo autem
sapienti prosperi erunt actus. & dirigetur uia¬
eius. Lex sapientis. fons uitę: ut declinet a
ruina mortis. Doctrina bona dabit grãm.
in itinere contemptoꝵ uorago Astutus
omnia agit cum consilio: qui aut̃ fatuus
est aperiet stultitiam. Nuncius impii ca¬
det in malũ: legatus fidelis sanitas. Eges¬

Expanded text:
beat, et est quasi pauper, cum in multis dibeat, et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. redemptio animae uiri diuitiae suae: qui autem pauper est, increpationem non sustinet. lux iustorum laetificat: lucerna autem impiorum extinguetur. inter superbos semper iurgia sunt: qui autem agunt cuncta consilio, reguntur sapientia. substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitur manu, multiplicabitur. spes, quae differtur, adfligit animam: lignum uitae desiderium ueniens. qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace uersabitFilio doloso nihil erit boni: seruo autem sapienti prosperi erunt actus. Item intis fons vitae ut declinet a ruina mortis doctrina bona dabit gratiam in itinere contemptorum vorago astutus omnia agit cum consilio qui autem fatuus est aperit stultitiam nuntius impii cadet in malum legatus fidelis sanitas eges
Abbreviated transcription (Latin):
& cor insipientiũ ꝓuocabit stulticiã Manus
fortium dominabit᷑ quȩ aut̃ remissa ẽ tri-¬
butis seruiet. Meror in corde uiri humili.¬
abit illum: & sermone bono lȩtificabitur
Qui negligit damnũ propt̃ amicũ iustus
est: iter aut̃ impiorũ decipiet eos. Non
inueniet fraudulentus lucrum: & substan¬
tia hominis erit auriprȩtiũ. In semita iusti¬
CIe uita: iter aut̃ deuium ducit ad mor¬
tem. Filius sapiens doctrina patris: qui aut̃
illusor est. non audit cum arguitur. De
fructu oris sui saturabitur bonis. anima
autem preuaricatorũ iniqua Qui custodit
os suum. custodit animã suam: qui autem
in consideratus est ad loquendũ sentiet ma¬
la: Uult & non uult piger: anima autem
operantium impinguabitur. Uerbum men¬
dax iustus detestabitur: impius autem cor¬
fundit & confunditur. Iusticia custodit
in nocentis uiam: impietas uero peccatorẽ
supplantat. Est quasi diues cum niehil ha¬

Expanded text:
et cor insipientium provocat stultitiam. Manus et cor insipientium provocat stultitiam. Manus fortium dominabitur: quae autem remissa est, tributis serviet. Moeror in corde viri humiliabit illum, et sermone bono laetificabitur. Qui negligit damnum propter amicum, justus est: iter autem impiorum decipiet eos. Non inveniet fraudulentus lucrum: et substantia hominis erit auri pretium. In semita justitiae, vita: iter auttem. Filius sapiens doctrina patris: qui autem inlusor est, non audit, cum arguitur. de fructu oris sui homo saturabitur bonis: anima autem praeuaricatorum iniqua. qui custodit 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult et non uult piger: anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impius autem confundit et confunditur. iustitia custodit innocentis uiam: impietas uero peccatores supplantat. est quasi diues, cum nihil ha
Abbreviated transcription (Latin):
iustorum proficiet. Propt̃ peccata labiorũ
ruina proximat malo: effugiet aut̃ iustus
de angustia De fructu oris sui unusquisq
replebitur bonis: & iuxta opera manuũ sua¬
rum retribuetur ei. Uia stulti recta in ocu¬
lis eius: qui aut̃ sapiens est audit consilia.
fatuus statim indicat iram suam: qui autẽ
dissimulat iniuriam callidus est. Qui quod
nouit loquitur index iusticiȩ est: qui aut̃
mentitur testis est fraudulentus. Est qui
promittit & quasi gladio pungitur consci¬
entiȩ: lingua aut̃ sapientiũ sanitas est
Labium ueritatis firmũ erit in ꝑpetuum
qui aut̃ testis est repentinus concinnat
linguã mendacii. Dolus in corde cogitanti¬
um mala: qui aut̃ ineunt pacis consilia.
sequitur eos gaudium. Non contristabit
iustum quicquid ei acciderit: impii autẽ
replebuntur malo. Abominatio est dño la¬
bia mendacia. qui aut̃ fideliter agunt pla¬
cent ei. Homo uersutus cęlat scientiam:

Expanded text:
justorum proficiet. Propter peccata labiorum justorum proficiet. Propter peccata labiorum ruina proximat malo: effugiet autem justus de angustia. De fructu oris sui unusquisque replebitur bonis, et juxta opera manuum suarum retribuetur ei. Via stulti recta in oculis ejus: qui autem sapiens est, audit consilia. Fatuus statim indicat iram suam: qui autem dissimulat injuriam, callidus est: Qui quod novit loquitur, index justitiae est: qui autem mentitur, testis est fraudulentus. Est qui promittit, et quasi gladio pungitur conscientiae: lingua autem sapientium sanitas est. Labium veritatis firmum erit in perpetuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacii. Dolus in corde cogitantium mala, qui autem ineunt pacis consilia, sequitur eos gaudium. Non contristabit justum quidquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. Abominatio Domino labia mendacia: qui autem fideliter agunt, placent ei. Homo versutus celat scientiam:
Abbreviated transcription (Latin):
to magis impius & peccator: Qui diligit
disciplinam. diligit scientiam: qui aut̃ odit
increpationes insipiens est. Qui bonus est
hauriet a dño grãm: qui aut̃ confidit cogi¬
tationibus suis impie agit. Non roborabit᷑
homo ex impietate: & radix iustorum non
cõmouebitur. Mulier diligens corona ẽ uiro
suo: & putredo in ossibus eius quȩ confusi-¬
one res dignas gerit. Cogitationes iustorũ
iudicia: & consilia impiorũ fraudulenta
Uerba impiorum insidiantur sanguini: os
iustorum liberabit eos. Uerte impios & non
erunt: domus aut̃ iustorũ ꝑmanebit. Doctri¬
na sua noscetur uir. qui aut̃ uanus & excors
est patebit contẽptui. Melior est pauper et
sufficiens sibi: quam gloriosus & indigens pane
Nouit iustus animas iumentoꝵ suorum.
uiscera aut̃ impioꝵ crudelia. Qui operatur
terram suam saturabitur panibus: qui autẽ
sectatur otium stultissimus est. Qui suauis¬
impii monimentũ est pessimorũ: radix aut̃

Expanded text:
to magis impius et peccator qui diligit to magis impius et peccator qui diligit disciplinam diligit scientiam qui autem odit increpationes insipiens est qui bonus est hauriet a Domino gratiam qui autem confidit cogitationibus suis impie agit non roborabitur homo ex impietate et radix iustorum non commovebitur mulier diligens corona viro suo et putredo in ossibus eius quae confusione res dignas gerit cogitationes iustorum iudicia et consilia impiorum fraudulentia verba impiorum insidiantur sanguini os iustorum liberabit eos verte impios et non erunt domus autem iustorum permanebit doctrina sua noscetur vir qui autem vanus et excors est patebit contemptui melior est pauper et sufficiens sibi quam gloriosus et indigens pane novit iustus animas iumentorum suorum viscera autem impiorum crudelia qui operatur terram suam saturabitur panibus qui autem sectatur otium stultissimus est desiimpii munimentum est pessimorum: radix autem
Abbreviated transcription (Latin):
rat uitani: &e sectatio malorũ mortem¬
Ab ominabile dño cor prauũ: & uoluntas eiꝰ
in his qui simplicit̾ ambulant. Manus in
manu non erit innocens malus: semen aut̃
iustorum saluabitur. Circulus aureus in
naribus suis: mulier pulchra & fatua Desi¬
derium iustorum omne bonũ est: presto¬
latio impiorũ furor. Alii diuidunt ꝓpria
& ditiores fiunt: alii rapiunt non sua & sem¬
per in egestate sunt. Anima quȩ benedicit
impinguabitur: & qui in ebriat ipse quoq
inebriabitur. Qui abscondit frumenta ma.¬
ledicetur in populis: benedictio aut̃ super
caput uendentium. Bene consurgit dilu¬
culo qui quęrit bona: qui aut̃ inuestiga.¬
tor malorũ est opprimet᷑ ab eis. Qui con¬
fidit in diuitiis suis corruet: iusti autem
quasi uirens folium germinabunt. Qui
conturbat domũ suam possidebit uentos:
qui stultus est seruiet sapienti fructus
iusti lignum uitȩ̨. & qui suscipit animas
sapiens est. Si iustus in terra recipit: quan¬

Expanded text:
rat vitam: et sectatio malorum mortemrat vitam: et sectatio malorum mortemAbominabile Domino pravum cor: et voluntas ejus in iis, qui simpliciter ambulant. Manus in manu non erit innocens malus. semen autem justorum salvabitur. Circulus aureus in naribus suis: mulier pulchra et fatua. Desiderium justorum omne bonum est: praestolatio impiorum furor. Alii dividunt propria, et ditiores fiunt: alii rapiunt non sua, et semper in egestate sunt. Anima, quae benedicit, impinguabitur: et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur. Qui abscondit frumenta, maledicetur in populis: benedictio autem super caput vendentium. Bene consurgit diluculo qui quaerit bona: qui autem investigator malorum est, opprimetur ab eis. Qui confidit in divitiis, corruet. justi autem quasi virens folium germinabunt. Qui conturbat domum suam, possidebit ventos et qui stultus est serviet sapienti fructus iusti lignum vitae et qui suscipit animas sapiens est si iustus in terra recipit quan
Abbreviated transcription (Latin):
qui. Mortuo homine impio nulla erit ul.¬
tra spes: & expectatio sollicitoꝵ non peribit.
Iustus de angustia liberatus est: & tradetur
impius pro eo. Simulator ore decipit ami¬
cum suum: iusti autem liberabunt᷑ scientia
In bonis iustorum exultabit ciuitas. & in
ꝑditione impiorum erit laudatio Bene¬
dictione iustorum exaltabitur ciuitas:
& ore impiorũ subuertetur. Qui despicit
amicum suum indigens corde est: uir aut̃
prudens tacebit. Qui ambulat fraudulen¬
ter reuelat archana: qui aut̃ fidelis est
animi celat cõmissũ. Ubi non est guber¬
nator. populus corruit: salus autem. ubi
multa sunt consilia. Affligetur malo qui
fidem facit pro extraneo. qui autem cauet
laqueos securus erit. Mulier gratiosa ha
bebit gloriam: & robusti habebunt diuiti¬
as. Bene facit anime suȩ uir misericors:
qui autẽ crudelis est & propinquos abicit
Impius facit opis instabile: seminanti aut̃
iusticiam merces fidelis. Clementia prȩpa¬

Expanded text:
qui. mortuo homine impio nulla erit ulqui. mortuo homine impio nulla erit ultra spes et expectatio sollicitorum peribit iustus de angustia liberatus est et tradetur impius pro eo simulator ore decipit amicum suum iusti autem liberabuntur scientia in bonis iustorum exultabit civitas et in perditione impiorum erit laudatio benedictione iustorum exaltabitur civitas et ore impiorum subvertetur qui despiamicum suum, indigens corde est: uir autem prudens tacebit. qui ambulat fraudulenter, reuelat arcana: qui autem fidelis est animi, celat commissum. ubi non est gubernator, populus corruet: salus autem, ubi multa consilia. adfligetur malo, qui fidem facit pro extraneo: qui autem cauet laqbebit gloriam: et robusti habebunt divitias. Benefacit animae suae vir misericors: qui autem crudelis est, et propinquos abjicit. Impius facit opus instabile: seminanti autem justitiam merces fidelis. Clementia praepa
Abbreviated transcription (Latin):
num. Sicuit acętum dentibus. & fumus o¬
culis: sic piger his qui miserunt eũ in uia¬
Timor dñi apponet dies: & anni impiorũ
breuiabuntur. Expectatio iustoꝵ lȩtitia:
spes autem impiorũ peribit. fortitudo sim¬
plicis uia dñi: & pauor hnis qui operantur
malũ. Iustus in ęternum non commoue¬
bitur: impii aut̃ non habitabunt in terra
Os iusti parturiet sapientiam lingua pra¬
uorum peribit. Labia iusti considerant pla.¬
cita: & os impiorũ ꝑuersa Statera dolosa
abhominatio apud dñm: & pondus equum
uoluntas eius. Ubi fuerit superbia. ibi e¬
rit & contumelia. Ubi aut̃ humilitas. ibi
est sapientia. Simplicitas iustorũ diriget
eos: & subplantatio ꝑuersorũ uastabit
illos. Non proderunt diuitiȩ in die ul¬
tionis: iusticia aut̃ liberabit a morte
Iusticia simplicis diriget uiam eius: & in i¬
pietate sua corruet impius. Iusticia rectoꝵ
liberabit eos: & in insidus suis capient᷑ ini¬

Expanded text:
num. Sicut acetum dentibus, et fumus onum. Sicut acetum dentibus, et fumus oculis, sic piger his qui miserunt eum. Timor Domini apponet dies: et anni impiorum breviabuntur. Exspectatio justorum laetitia: spes autem impiorum peribit, Fortitudo simplicis via Domini: et pavor his, qui operantur malum. iustus in aeternum non commouebitur: impii autem non habitabunt in terra. os iusti parturiet sapientiam: lingua prauorum peribit. labia iusti considerant placita, et os impiorum peruersa. Statera dolosa abominatio apud deum et pondus aequum uoluntas eius. ubi fuerit superbia, ibi erit contumelia: ubi autem humilitas, ibi et sapientia. simplicitas iustorum diriget eos et supplantatio peruersorum perdet illos. non proderunt diuitiae in die ultionis: iustitia autem liberabit a morte. iustitia simplicis diriget uiam eius et in impietate sua corruet impius. iustitia rectorum liberabit eos, et in insidiis suis capientur ini
Abbreviated transcription (Latin):
so euis qui indiget corde. Sapientes abscon
dunt scientiam: os aut̃ stulti confusioni ꝓx¬
imũ est. Substantia diuitis urbs fortitu¬
dinis eius: pauor pauperum ȩgestas eorum
Opus iusti ad uitam: fructus aut̃ impii
ad peccatum. Uia uitę custodienti discipli¬
nam: qui aut̃ increpationẽ relinquit. er¬
rat. Abscondunt odium labia mendacia:
qui profert contumeliã insipiens est. In
multiloquio peccatũ non deerit. qui aut̃
moderatur labia sua. prudentissimus est.
Argentum electum lingua iusti: cor impio¬
rum pro nichilo. Labia iusti erudiunt plu¬
rimos: qui aut̃ indocti sunt. in cordis eges¬
tate morientur. Benedictio dñi diuites fa¬
cit: nec sociabitur eis afflictio. Quasi ꝑ risũ
stultus operatur scelus: sapientia aut̃ est
uiro prudenti. Quod timet impius ueniet
super eum: desideriũ suum iustis dabitur
Quasi tempestas transiens non erit impius:
iustus autem quasi fundamentũ sempiter¬

Expanded text:
so eius qui indiget corde. sapientes so eius qui indiget corde. sapientes dunt scientiam: os autem stulti confusioni proximum est. Substantia divitis, urbs fortitudinis ejus: pavor pauperum, egestas eorum. Opus justi ad vitam: fructus autem impii ad peccatum. Via vitae, custodienti disciplinam: qui autem increpationes relinquit, errat. Abscondunt odium labia mendacia: qui profert contumeliam, insipiens est. In multiloquio peccatum non deerit; qui autem moderatur labia sua, prudentissimus est. Argentum electum, lingua justi: cor autem impiorum pro nihilo. Labia justi erudiunt plurimos: qui autem indocti sunt, in cordis egestate morientur. Benedictio Domini divites facit, nec sociabitur eis afflictio. Quasi per risum stultus operatur scelus: sapientia autem est viro prudentia. Quod timet impius, veniet super eum: desiderium suum justis dabitur. Quasi tempestas transiens, non erit impius: justus autem quasi fundamentum sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
ilius sapiens lȩtificat patrem: filius uero
stultus. mesticia est matris suȩ. Non prode¬
runt thesauri impietatis: iusticia uero libe¬
rabit a morte. Non affliget dñs fame ani¬
mam iusti: & insidias impioꝵ subuertet
Egestatem operata est manus remissa: manꝰ
autem fortium diuitias parat. Qui nitit᷑
mendaciis hic pascit uentos: idem aut̃ ipse
sequitur aues uolantes. Qui congregat in
messe filius sapiens est: qui aut̃ ftertit esta¬
te filius confusionis Benedictio suꝑ caput
iusti: os autem impiorum operit iniquita¬
tem. Memoria iusti cum laudibus. & nom̃
impiorum putrescet Sapiens corde prȩcep¬
ta suscipit: stultus ceditur labiis. Qui am¬
bulat simpliciter. ambulat confidenter.: qui
aut̃ deprauat uias suas manifestus erit.
Qui annuit oculo dabit dolorem: stultus
labiis uerberabitur. At qui palam arguit¬
operit iniquitatem. Odium suscitat rixas.
& uniuersa delicta operit caritas. In labis
sapientis inuenitur sapientia: & uirga in dor¬

Expanded text:
ilius sapiens laetificat patrem: filius vero stultus moestitia est matris suae. Nil proderunt thesauri impietatis: justitia vero liberabit a morte. Non affliget Dominus animam justi fame, et insidias impiorum subvertet. Egestatem operata est manus remissa: manus autem fortium divitias parat. Qui nititur mendaciis, hic pascit ventos: idem autem ipse sequitur aves volantes. Qui congregat in messe, filius sapiens est: qui autem stertit aestate filius confusionis. Benedictio Domini super caput justi: os autem impiorum operit iniquitatem. Memoria justi cum laudibus: et nomen impiorum putrescet. Sapiens corde praecepta suscipiet: et stultus caeditur labiis. Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter: qui autem depravat vias suas, manifestus erit. Qui annuit oculo, dabit dolorlabiis uerberabitur. uena uitoperiet iniquitatem. odium suscitat rixas, et uniuersa delicta operit caritas. in labiis sapientis inuenietur sapientia, et uirga in dor
Abbreviated transcription (Latin):
futura tempora obliuione cuncta pariter
operientur. Moritur doctus similiter ut
indoctus. & idcirco teduit me uitȩ meȩ: ui¬
dentẽ mala esse uniuersa sub sole & cunctã
uanitatem atq afflictionẽ sp̃s. Rursus de¬
testatus sum omnẽ industriam meã. quam
sub sole studiosissime laboraui. habiturus
heredem post me quem ignoro utrum sapi¬
ens an stultus futurus sit. & dominabitur
in laboribus meis quibus desudaui & solli¬
citus fur. Et est quicquã tam uanũ: Unde
cessaui: renunciauitq cor meũ ultra labo¬
rare sub sole. Nam cum alius laboret in
sapientia & doctrina & sollicitudine homi¬
ni ocioso quęsita dimittit: & hoc gͦ uanitas
& magnũ malũ. Quid enim proderit ho¬
mini de uniuerso labore suo & afflicttone
sp̃s. qua sub sole cruciatus est : Cuncti di¬
es eius doloribus & erumnis pleni sunt: nec
per noctem mente requiescit. & hoc ñ ne
uanitas est: Nonne melius est comedere

Expanded text:
futura tempora oblivione cuncta pariter futura tempora oblivione cuncta pariter operient. Moritur doctus similiter et indoctus: et idcirco taeduit me vitae meae, Videntem vanitatem, et afflictionem spiritus, rursus detestatus sum omnem industriam meam, et quam sub sole studiosissime laboravi, habiturus haeredem post me, quem ignoro utrum sapiens an stultus sit futurus, et dominabitur in laboribus meis, quibus desudavi et sollicitus fui, cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum alius laboret in sapientia et doctrina et sollicitudine, homini otioso quaesita dimittit: et hoc ergo vanitas, et magnum malum. Quid enim proderit homini de universo labore suo, et afflictione spiritus, qua sub sole cruciatus est? Cuncti dies ejus doloribus et aerumnis pleni sunt, nec per noctem mente requiescit: et hoc ergo vanitas est. Nonne melius est comedere
Abbreviated transcription (Latin):
eis. nec prohibui cor meũ quin omni uolun¬
tate frueretur. & oblectaret se in his quae
paraueram. Et hanc ratus sum partẽ meã.
si uterer labore meo Cumq me conuertis
sem ad uniuersa opera quȩ fecerant manꝰ
meȩ. & ad labores in quibus frustra suda¬
ueram: uidi in omnibus uanitatẽ & afflicti¬
onem animi: & nichil ꝑmanere sub sole. Tran
siui ad contemplandã sapientiã: erroresq
& stultitiam. Quid est inquam homo. ut se¬
qui possit regem factorem suum : & uidi qͥa
tantum prȩcederet sapientia stultitiam: qͣn¬
tum differt lux a tenebris. Sapientis oculi
in capite eius: stultus in tenebris ambulat
Et didici quod unus utriusq ess& interitus:
& dixi in corde meo. Si unus. & stulti & m̃s
occasus erit: quid michi prodest quod maio¬
rem sapientie dedi operam : Locutusq cum
mente mea: animaduerti quod hoc quoq
esset uanitas. Non enim erit memoria sa¬
pientis. similiter ut stulti in ꝑpetuum: et

Expanded text:
eis, nec prohibui cor meum, quin omni volupeis, nec prohibui cor meum, quin omni voluptate frueretur, et oblectaretur se in illis quae paraveram. Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque reversus essem ad universa opera quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole . sivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus: stultus in tenebris ambulat: et didici quod unus utriusque esset interitus. Et dixi in corde meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum, et
Abbreviated transcription (Latin):
stra deciperis: Cogitaui in corde meo abstra¬
here a uino carnem meã: ut animũ meum
transferrem ad sapientiã: deuitarẽq stultiti¬
am. donec uiderem quid esset utile filiis ho¬
minũ. quo facto opus est sub sole. numerũ
dierum uitȩ suȩ. Magnificaui opera mea: ae¬
dificaui michi domos. plantaui uineas. feci
hortos & pomeria: & consȩui ea cuncti gene¬
ris arboribus: & extruxi michi piscinas aqua¬
rum. ut irrigarem siluam lignoꝵ germinan¬
tium. Possedi seruos & ancillas: multãq fami¬
liam habui. Armenta quoq & magnos greges
ouium: ultra omnes qui fuerunt ante me in
ierusalem. Coaceruaui michi argentum et
aurum. & substantias regum. ac prouintiarũ
feci michi cantores & cantrices: & delicias
filiorum hominũ. scyphos & urceos in minis¬
terio ad uina fundenda: & suꝑgressus sum opi¬
bus omnes qui fuerunt ante me in ierusałe¬
quȩ desiderauerunt oculi mei non negaui

Expanded text:
stra deciperis? Cogitavi in corde meo abstrastra deciperis? Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam. ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Magnificavi opera mea: aedificavi mihi domos, et plantavi vineas: Feci hortos, et pomaria, et consevi ea cuncti generis arboribus; Et exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarem silvam lignorum germinantium; Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui: Armenta quoque, et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem: Coacervavi mihi argentum, et aurum, et substafeci mihi cantores et cantatrices, et delicias filiorum hominum. Scyphos et urceos in ministerium ad vina fundenda, et supergressus sum opibus omnes qui fuerunt ante me in Jerusalee desideraverunt oculi mei non negavi
Abbreviated transcription (Latin):
datio apud eos qui futuri sunt in nouissimo
Ego ecclesiastes qui fui rex isrł in ierusalẽ:
& proposui in animo meo querere & inue¬
stigare sapienter. de omnib quȩ fiunt
sub sole. Hanc occupationẽ pessimã cie¬
dit ds filiis hominũ: ut occuparentur in
ea uidi cuncta quȩ fiunt sub sole: & ecce
uniuersa uanitas. & afflictio sp̃s feruersi
difficile corriguntur: & stultorũ infinitus ẽ
numerus. Locutus sum in corde meo dicens.
Ecce magnus effectus sum: & prȩcessi sapien¬
tia omnes qui fuerunt ante me in ierłm
Et mens mea contemplata est multa sapien¬
ter: & didici. Dediq cor meũ ut scirem prii¬
dentiam. atq doctrinã. erroresq & stultiti¬
am: & agnoui quod in ins quoq ess& labor
& afflictio sp̃s: eo quod in multa sapientia.
multa sit indignatio. & qui addit scientiam:
Uadam & affluam deliciis. & fruar bonis. Et
uidi quod hoc quoq esset uanitas. Risum
reputaui errorem: & gaudio dixi. Quid fru¬

Expanded text:
datio apud eos, qui futuri sunt in novissimo. datio apud eos, qui futuri sunt in novissimo. EGO ECCLESIASTES fui rex Israel in Jerusalem, Et proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de omnibus quae fiunt sub sole. Hanc occupationem pessimam deDeus filiis hominum, ut occuparentu ecce universa vanitas, et afflictio spiritus. Perversi difficile corriguntur, et stultorum infinitus est numerus. Locutus sum in corde meo, dicens: Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem: et mens mea contemplata est multa sapienter, et didicit. Dedique cor meum, ut scirem prudentiam, atque doctrinam, erroresque et stultitiam; Et agnovi quod in his quoque esset labor, et afflictio spiritus. Eo quod in multa sapientia, multa sit indignatio: et qui addit scientiam, Vadam, et affluam deliciis, et fruar bonis. Et vidi quod hoc quoque esset vanitas. Risum reputavi errorem: et gaudio dixi: Quid fru
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiastes filii dauid. regis ierusalem ua¬
nitas uanitatum dixit ecclesiastes: uanitas
uanitatum. & omnia uanitas. Quid ha¬
bet amplius homo de uniuerso labore
suo quod laborat sub sole: Generatio prę¬
terit. & generatio aduenit: terra uero in
ȩternum stat. Oritur sol & occidit: & ad
locum suum reuertitur. Ibiq renascens
gyrat per meridiem. & flectitur ad aqui¬
lonem. Lustrans uniuersa in circuitu per¬
git spiritus: & in circulo suo reuertitur
Omnia flumina intrant in mare: & mare
non redundat. Ad locum unde exeunt
flumina reuertuntur: ut iterum fluant
Cuncte res difficiles: non potest homo eas
explicare sermone. Non saturatur oculus
uisu: nec auris impletur auditu. Quid est
quod fuit: Ipsum quod futurum est. Quid
est quod futurum est: Ipsum quod facien¬
dum est. Nichil sub sole nouũ: nec ualet
quisquam dicere. ecce hoc recens est. Iam
enim precessit in scłis: quȩ fuerunt ante nos
Non est priorum memoria sed nec eorum
quidem quȩ post ea futura sunt erit recor¬

Expanded text:
Ecclesiastes filii David regis Hierusalem vanitas vanitatum dixit Ecclesiastes vanitas vanitatum omnia vanitas quid habet amplius homo de universo labore suo quod laborat sub sole generatio praeterit et generatio advenit terra vero in aeternum stat oritur sol et occidit et ad locum suum revertitur ibique renascens gyrat per meridiem et flectitur ad aquilonem lustrans universa circuitu pergit spiritus et in circulos suos regreditur omnia flumina intrant mare et mare non redundat ad locum unde exeunt flumina revertuntur ut iterum fluant cunctae res difficiles non potest eas homo explicare sermone non saturatur oculus visu nec auris imquod fuit? ipsum quod futurum est: Quid est quod factum est? ipsum quod faciendum est. Nihil sub sole novum, nec valet quisquam dicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis; quae fuerunt ante nos Non est priorum memoria: sed nec eorum quidem, quae postea futura sunt, erit recor
Abbreviated transcription (Latin):
glorificabitur. Quomodo in aquis resplen¬
dent uultus ꝓspicientium: sic corda hominũ
manifesta sunt prudentibus. Infernus & ꝑditi
onum quam replebunt᷑: similiter & oculi
hominũ insatiabiles. Quomodo probatur in
conflatorio argentura & in fornace aurum:
sic probatur homo ore laudantis. Cor iniqui¬

Expanded text:
glorificabitur. Quomodo in aquis resplenglorificabitur. Quomodo in aquis resplendent vultus prospicientium, sic corda hominum manifesta sunt prudentibus. Infernus et perditio non  Al. numquam replebuntur: similiter et oculi hominum insatiabiles. Quomodo probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum: sic probatur homo ore laudantis. Si contu
Abbreviated transcription (Latin):
de nido suo: sic uir qui relinquit locũ suũ
Unguento & uariis odoribus delectatur cor:
& bonis amici consilus dulcoratur. Amicũ
tuum & amicũ patris tui ne dimiseris: & do¬
mũ fratris tui ne ingrediaris in die afflic¬
tionis tuȩ. Melior est uicinus iuxta: quam
frater procul. Stude sapientiȩ fili mi. & lȩ¬
tifica cor meũ: ut possis exprobranti respon¬
dere sermonẽ Astutus uicens malũ abscon¬
ditus est: paruuli transeuntes sustinuere
dispendia: Tolle uestimentũ eius qui fidem¬
spopondit pro extraneo: & pro alienis offerto
pignus. Qui benedicit proximo suo uoce gran¬
di de nocte consurgens: maledicenti similis ẽ
Tecta ꝑstillantia in die frigoris: & litigiosa
mulier comparant᷑. Qui retinet eam quasi
qui uentum retineat: & oleum dexterȩ suae
uocet. Ferrum ferro acuitur: & homo exacu¬
it faciem amici sui. Qui seruat ficum come¬
det fructum eius. & qui custos est domini sui

Expanded text:
de nido suo sic vir qui relinquit locum suum de nido suo sic vir qui relinquit locum suum unguento et variis odoribus delectatur cor et bonis amici consiliis anima dulcoratur amicum tuum et amicum patris tui ne dimiseris et domum fratris tui ne ingrediaris in die adflictionis tuae melior est vicinus iuxta quam frater procul stude sapientiae fili mi et laetifica cor meum ut possim exprobranti respondere sermonem astutus videns malum absconditus est parvuli transeuntes sustinuere dispendia tolle vestimentum eius qui spopondit pro extraneo et pro alienis auferto pignus qui benedicit proximo suo voce grandi de nocte consurgens maledicenti similis erit tecta perstillantia in dmulier comparantur: Qui retinet eam, quasi qui ventum teneat, et oleum dexterae suae vocabit. Ferrum ferro acuitur, et homo exacuit faciem amici sui. Qui servat ficum, comedet fructus ejus: et qui custos est Domini sui,
Abbreviated transcription (Latin):
to sordido ornare uelis uas fictile. sic labia
tumentia cum pessimo corde sociata Labi¬
is suis intelligitur inimicus. cum in corde
tractauerit dolos. Quando sũmiserit uocẽ
suam ne credideris ei. qm̃ septem nequitiae
sunt in corde illius. Qui operit odiũ frau¬
dulenter. reuelabitur malitia eiꝰ in conci¬
lio. Qui fodit foueam incidet in eam: et
qui uoluit lapidem reuertetur ad eum
Lingua fallas non amat ueritatẽ: & os.
crastinum: ignorans quid suꝑuentura pariat
dies. Laudet te alienus & non os tuum: extra¬
neus & non labia tua. Graue est saxum & one¬
rosa arena: sed ira stulti utroq grauior. Ira
non habet miscđiam: nec erumpens furor
Et impetũ concitati ferre quis poterit: Meli
or est manifesta correptio: quam amor abscon¬
ditus. Meliora sunt uulnera diligentis: quam
fraudulenta odientis oscula. Anima saturata
calcabit fauum: anima esuriens & amarum
pro dulce sumet. Sicut auis transmigrans

Expanded text:
to sordido ornare velis vas fictile, sic labia to sordido ornare velis vas fictile, sic labia tumentia cum pessimo corde sociata. Labiis suis intelligitur inimicus, cum in corde tractaverit dolos. Quando submiserit vocem suam, ne credideris ei: quoniam septem nequitiae sunt in corde illius. Qui operit odium fraudulenter, revelabitur malitia ejus in concilio, Qui fodit foveam, incidet in eam: et qui volvit lapidem, revertetur ad eum. Lingua fallax non amat veritatem, et os Ne glorieris in crastinum, ignorans quid superventura pariat dies. Laudet te alienus, et non os tuum: extraneus, et non labia tua. Grave est saxum, et onerosa arena: sed ira stulti utroque gravior. Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor: et impetum concitati ferre quior est manifesta correptio quam amor absconditus meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta odientis oscula anima saturata calcabit favum anima esuriens et amarum pro dulce sumet sicut avis transmigrans
Abbreviated transcription (Latin):
qui reuertitur ad uomitũ suum: sic impru
dens qui iterat stultitiam suam. Uidisti ho¬
minẽ sapientẽ sibi uideri: magis illo spem
habebit stultus. Dicit piger leena in uia:
leo in itineribus. Sicut ostium uertitur
in cardine suo: ita piger in lectulo suo
Abscondit piger manũ sub ascella sua: et
laborat si ad os suum eam conuerterit.
Sapientior sibi piger uidetur septẽ uiris:
loquentibus sententias. Sicut qui app̃hen¬
dit auribus canem: sic qui transit & impa¬
tiens cõmiscetur rixe alterius. Sicut nox¬
ius est qui mittit lanceas & sagittas in mor¬
tem: sic uir qui fraudulent̃ facit amico suo:
& cum fuerit deprehensus dicet. ludens feci
Cum defecerint ligna extinguetur ignis:
& susurrone subtracto iurgia conquiescunt.
Sicut carbones ad prunas & ligna ad ignẽ.
sic homo iracundus suscitat rixas. Uerba
susurronis quasi simplicia. & ipsa ꝑueniunt¬
usq ad intima uentris. Quomodo si argen¬

Expanded text:
qui revertitur ad vomitum suum, sic impruqui revertitur ad vomitum suum, sic imprudens, qui iterat stultitiam suam. uidisti hominem sapientem sibi uideri? magis illo spem habebit stultus. dicit piger: leaena in uia, leo in itineribus. sicut ostium uertitur in cardine suo, ita piger in lecto suo. abscondit piger manus sub ascella sua et laborat, si ad os suum eas conuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem uiris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit auribus canem, sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae alterius. sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem, sic uir, qui fraudulenter nocet amico suo et, cum fuerit deprehensus, dicit: ludCum defecerint ligna, exstinguetur ignis; et susurrone subtracto, jurgia conquiescent. Sicut carbones ad prunas, et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. Verba susurronis quasi simplicia, et ipsa perveniunt ad intima ventris. Quomodo si argen