comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manus ip̃e lapsorum atq ora fumarent. cõmunitare tum
lapsis: et poenitentie agendę intercedere non desciterunt.
Claniat deus. Saccificans diis eraditabitur: nisi dño soli:
Et dñs in euangelio dicit. Qui me negauerit. negabo illum.
Et alio loco indignatio diuina et ira diuina: non tacet dicens.
llis fudistis libamina. et illis imposiustis sacrificia. Super hec
non indignabor dict dominus: et intercedunt ne togetur
deus: qui indignari se ipse testatur. Intertedunt ne exorẽtur
precibus et satiffacionibus hristus: qui negantem se negare
profitetur: Nos in ip̃o persecutionis temporẽ: de hoc ipso lr̃as
misimus: nec auditi sumus. Concilio frequenter acto: non con¬
sensione tm̃ nostra: sed et cõminatione decceuimus ut poenitẽ¬
tiam fratres agerent. Ut poententiam non agentibus: nemo
temere patem daret. Et illi contra deum sucrilegi: contra sacer¬

Expanded text:
manus ipsae lapsorum atque ora fumarent, communicare cum manus ipsae lapsorum atque ora fumarent, communicare cum lapsis et poenitentiae agendae intercedere non destiterunt. Clamat Deus: Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli . Et Dominus in Evangelio dicit: Qui me negaverit, negabo illum . Et alio loco indignatio et ira divina non tacet, dicens: Illis fudistis libamina, et illis imposuistis sacrificia: super haec non indignabor? dicit Dominus : Et intercedunt ne rogetur Deus, qui indignari se ipse testatur. Intercedunt ne exoretur precibus et satisfactionibus Christus; qui negantem se negare profitetur. XIII. Nos in ipso persecutionis tempore de hoc ipso litteras misimus, nec auditi sumus, concilio frequenter acto, non consensione tantum nostra, sed et comminatione decrevimus, ut poenitentiam fratres agerent, ut poenitentiam non agentibus nemo temere pacem daret: et illi contra Deum sacrilegi, contra sacer
Abbreviated transcription (Latin):
lorum penuria est. ut ad illos. nec de saccificatis: nec de he
cium. et abisentium mendatio numerus inflatus. quasi et si
uerus esset hic numerus: aut ab hereticis etdesia: aut ab in¬
iustis iusticia uinc̾atur. Nec me oportet feater tarissime. pacia
nunc tum illis facere. et ea que cõmisecunt. atqr huc usq cõmittũt
meo sermone decurrere. Cum considerandum sit nobis. quid pro¬
frrre et scribere sacerdotes dei oportrat. Nec tam dolor apud nos
debeat ꝙ̃ pudor loqui et ne uidear prouotatus maledicta potius
ꝙ crimuna et pettata congerere. Iateo itaq de feaudibus ecclie
factis. Coniurationes et adulteria. et uaria delictorum genera
prȩtereo Unum illud in quo non mea. nec hominũ: sed dei tausa
est. de coꝵ facinore non puto esse reticendum. ꝙ a primo statim
persecutionis die. quo m recentia delinquentium facinora ferue¬
rent: et sacrificiis nefandis: non tm̃ dyaboli altaria. s adhuc

Expanded text:
lorum penuria est, ut ad illos nec de sacrificatis nec de haerlorum penuria est, ut ad illos nec de sacrificatis nec de haercium et absentium, mendacio numerus inflatur: quasi, et si verus esset hic numerus, aut ab haereticis Ecclesia, aut ab injustis justitia vincatur. XII. Nec me oportet, frater charissime, paria nunc cum illis facere, et ea quae commiserunt, atque huc usque committunt, meo sermone decurrere; cum considerandum sit nobis, quid proferre et scribere sacerdotes Dei oporteat, nec tam dolor apud nos debeat, quam pudor loqui: et ne videar provocatus maledicta potius, quam crimina et peccata congerere. Taceo itaque de fraudibus Ecclesiae factis; conjurationes et adulteria, et varia delictorum genera praetereo: unum illud, in quo non mea, nec hominum, sed Dei causa est, de eorum facinore non puto esse reticendum; quod a primo statim persecutionis die, cum recentia delinquentium facinora ferverent, et sacrificiis nefandis non tantum diaboli altaria, sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
constituerint. Ili tamen quasi silii dyaboli et mendatio pleni:
uusi sunt ut scribis iactare iugintiquĩq ep̃os affuisse. Quod
mendatium/ et istie prius apud fratres nosteos iactitabant dicentes
Uigintiquinq ep̃os de Numidia esse Uentucos qui sibi eꝑ iscopum
facerent. Qui in mendatio suo postra ꝙͣ quinq solis conuemẽtib
naufragis. et a nobis abstentis: et detecti sunt. atq confusi Ro¬
nam cum mendatioꝵ suoꝵ merce nauigauerunt quasi ueri¬
tas post eos naiigare non posset. Que mendaces linguas rei
certe probatione donuinceret. Atq hec est frater uera demẽtia.
non togitare: nec sure ꝙ mendatia non diu fallant. Noctem
tam du esse. ꝙͣ diu. illucestat dies. Clarificato autem die: et sole
ohorto luci tenebras: et taliginem cedere. et que crassabantur ꝑ
noctem latrocima cessare. Demq si nomina ab eis quereres. non
haherent uel quos falso nominarent: tanta apud eos etiam ma¬

Expanded text:
constituerint; illi tamen, quasi filii diaboli et mendacio pleni, constituerint; illi tamen, quasi filii diaboli et mendacio pleni, ausi sint, ut scribis, jactitare viginti quinque episcopos adfuisse: quod mendacium et istic prius apud fratres nostros jactitabant, dicentes viginti quinque episcopos de Numidia esse venturos, qui sibi episcopum facerent; quo in mendacio suo postea quam, quinque solis convenientibus naufragis et a nobis abstentis, detecti sunt, atque confusi; Romam cum mendaciorum suorum merce navigaverunt, quasi veritas post eos navigare non posset, quae mendaces linguas rei certae probatione convinceret. Atque haec est, frater, vera dementia, non cogitare, nec scire quod mendacia non diu fallant, noctem tam diu esse quam diu illucescat dies, clarificato autem die, et sole oborto, luci tenebras et caliginem cedere, et quae grassabantur per noctem latrocinia cessare. Denique si nomina ab eis quaereres, non haberent vel quos falso nominarent: tanta apud eos etiam ma
Abbreviated transcription (Latin):
olim consaituerat. Sed et Iouinus. et maximus comites: aiz
probatio heretico affuerunt. obneganda et sacrificia et irimina ĩ
se prolata sententia nouem collegarum nr̃oꝵ: comdenuatr et ite¬
rato quoq a pluribus nobis anno priore. in consilio abscenti.
Cum his autem quattuor uinctus est. et repͥositus saturicensis
qui non tũi in persequutione ipse tecidit. sed et maximam par¬
tem plebis sue: saccilega persuasione deiecit. hi quinq. uĩ pau¬
tis uel sucrificantibus uel male sibi cousciis fortunatum sibi pseu¬
do episcopum coaptauerunt. Ut triminibus ĩ unũ consentientib.
talis esset scilicet rector. quales illi qui reguntur Hiuc ian et
tetera mendatia frater carissime. potes nosse. que illie homines
tesperati. et pediti uentillauerunt. Ut cum de sacrificantibus:
uel hereticis amplius ꝙͣ quinq pseudo ep̃i non fuerut. qui
carthaginem Uenerint et fortunatum sibi dementie sue sotium

Expanded text:
olim constituerat. Sed et Jovinus et Maximus comites cum olim constituerat. Sed et Jovinus et Maximus comites cum Privato haeretico adfuerunt, ob nefanda sacrificia et crimina in se probata, sententia novem collegarum nostrorum condemnati, et iterato quoque a pluribus nobis anno priore in concilio abstenti. Cum his autem quatuor junctus est et Repostus Suturnicensis, qui non tantum in persecutione ipse cecidit, sed et maximam partem plebis suae sacrilega persuasione dejecit. Hi quinque cum paucis vel sacrificatis, vel male sibi consciis, Fortunatum sibi pseudoepiscopum cooptarunt; ut criminibus in unum consentientibus talis esset scilicet rector, quales illi qui reguntur. XI. Hinc jam et caetera mendacia, frater charissime, potes noscere, quae illic homines desperati et perditi ventilaverunt: ut cum de sacrificatis vel de haereticis amplius, quam quinque pseudoepiscopi, non fuerint qui Carthaginem venerint, et Fortunatum sibi dementiae suae socium
Abbreviated transcription (Latin):
to isto tibi sccipsi. Sed dum istic̨ felicianus frater noster. uel
uento retardatur. uel accipiendis aliis epłis a nobis detinetur.
foelicissimo ad uos properante preuentus est. Ita .ii. semper
scelera festinant. quasi contra ĩnocentiam festinatione pręna¬
leant. Per felicianum autem significaui tibi frater: Uenisse Car
thaginem priuatum ueterem hereticum in lambesitana coloma
ante multos fere annos: ob multa et grauia delieta. nonagin¬
ta ep̃oꝵ sententia condeninatum. antrcessoꝵ et nostroꝵ: quod
et uestram constientiam non latet: fabiani et donati litteris
seuerissine notatum. qui tum causam suam apud nos ĩ con¬
silio quod habuimius idibus Mans quę proxime fuerunt agẽ
uelle se diceret: nec admissus esset fortunatum istum. sibi pseu¬
do ep̃m dignum collegio suo fecit Uenerat etiam cum illo et
foelix quiddam. quem ip̃e extra eccłiam inheresi pseudo ep̃m

Expanded text:
to isto tibi scripsi. sed dum istic Felicianus frater noster uel to isto tibi scripsi. sed dum istic Felicianus frater noster uel uento retardatur uel accipiendis aliis epistulis a nobis detinetur, Felicissimo ad uos properante praeuentus est. ita enim semper scelera festinant quasi contra innocentiam festinatione praeualeant. Per Fethaginem Privatum veterem haereticum, in Lambesitana colonia ante multos fere annos ob multa et gravia delicta nonaginta episcoporum sententia condemnatum, antecessorum etiam nostrorum, quod et vestram conscientiam non latet. Fabiani et Donati litteris severissime notatum: qui cum causam suam apud nos in concilio, quod habuimus Idibus Maiis quae proximae fuerunt, agere velle se diceret, nec admissus esset, Fortunatum istum sibi pseudoepiscopum dignum collegio suo fecit. Venerat etiam cum illo et Felix quidam, quem ipse extra Ecclesiam in haeresi pseudoepiscopum
Abbreviated transcription (Latin):
municatione reietͥtum: nunc istie sibi fecisse pseudo ep̃m diatur.
Iec tm̃ de hoc tibi scripseram. quando hec omĩa contemnantur
a nobis. et miscrim tibi proxime nomina ep̃oꝵ istie constitutoꝵ:
qui intrgri et sun: in etlesia catholita fratribus presunt. Qđ
Utiq ideo de omnium nostroꝵ consilio plucuit tibi scribere. Ut
erroris uiluendi. ac perspiciende ueritatis. compendium fieret
t scires tu. et college nostri: quibus scribere. et litteras muto
a quibus uos accipere oportet. Siquis autem ꝑp hos: quos e¬
pistola nostra amplexi sumus. scribere uobis auderet. Sciretis
cum uel saccificio uel libello esse maculatum. Uel unum de
hereticis peruersum scilicet. et prophanum. Hactus tñ octasionẽ
familiarissimi hominis et derici. sed et per felicianum acto¬
litum quem cum perseo collega nostro miseras inter coetera
quę ĩ noticiam tiiam perferenda hiuc fuerant. et de fortuna¬

Expanded text:
municatione rejectum, nunc istic sibi fecisse pseudoepiscopum dicitur. municatione rejectum, nunc istic sibi fecisse pseudoepiscopum dicitur. Nec tamen de hoc tibi scripseram; quando haec omnia contemnantur a nobis, et miserim tibi proxime nomina episcoporum istic constitutorum, qui integri et sani in Ecclesia catholica fratribus praesunt. Quod utique ideo de omnium nostrorum consilio placuit tibi scribere ut erroris diluendi ac perspiciendae veritatis compendium fieret, et scires, tu et collegae nostri, quibus scribere, et litteras mutuo a quibus vos accipere oporteret: si quis autem praeter hos, quos epistola nostra  Non exstat  complexi sumus, scribere vobis auderet, sciretis eum vel sacrificio vel libello esse maculatum, vel unum de haereticis, perversum scilicet et profanum. Nanctus tamen occasionem familiarissimi hominis et clerici, per Felicianum acolythum, quem cum Perseo collega nostro miseras, inter caetera quae in notitiam tuam perferenda hinc fuerant etiam de Fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
et qñ fortunati nomen iam satis nosses qui est unus ex qͥnq
presbiteris: iampridem de ecclesia profugis: et sententia coepi¬
scoporum nostroꝵ in multoꝵ et grauissimoꝵ uiroꝵ nuper ab¬
sentis. qui super hac re priore anno ad te litteras fecexint.
tem felicissimum signiferum seditionis recognosceres: qui et ip̃e
ĩ hisdem coepiscopoꝵ nostrorum factis ad te pridem litteris con¬
tinctur qui non tm̃ ab his istie abscentus. sed abs te illic nuper
de ecclesia pulsus est Quom hec in notitia tua esse confiderẽ
et pro certo herere memorie. et disciplinę tue scirem necessariũ
non putaui. celeriter. et urgenter hereticoꝵ tibi meptias mu¬
dandas. Neq .n. ad catholice etclie marestatem paritrr et dign¬
tatem pertinere debet. quid apud se hereticor et stismaticoru
moliatiur audatia. Nam et pars nouatiam Alaximũ presbiterũ.
nuper ad nos a nouatiano legatum missum: atq a nostra com¬

Expanded text:
quando et Fortunati nomen jam satis nosses, qui est unus ex quinque quando et Fortunati nomen jam satis nosses, qui est unus ex quinque presbyteris jam pridem de Ecclesia profugis, et sententia coepiscoporum nostrorum, multorum et gravissimorum virorum nuper abstentis; qui super hac re priore anno ad te litteras fecerunt: item Felicissimum signiferum seditionis recognosceres, qui et ipse in iisdem coepiscoporum nostrorum factis ad te pridem litteris continetur: qui non tantum ab iis istic abstentus, sed et abs te illic nuper de Ecclesia pulsus est. Cum haec in notitia tua esse confiderem, et pro certo haerere memoriae et disciplinae tuae scirem: necessarium non putavi, celeriter et urgenter haereticorum tibi ineptias nuntiandas. Neque enim ad catholicae Ecclesiae majestatem pariter ac dignitatem pertinere debet, quid apud se haereticorum et schismaticorum moliatur audacia. Nam et pars Novatiani Maximum presbyterum, nuper ad nos a Novatiano legatum missum, atque a nostra com
Abbreviated transcription (Latin):
ultro. et ceimine suo perierit et poenitentiam agere. atoꝑ ad
eccłiam redire noluerit. nos in die uiditii inculpatos futuros.
qui consuluimus sunitati: illos solos in poenis remansuros qui
noluerint consilii nostri salubritate sanari. Hec mouere nos debẽt
conutia perditoꝵ. quo minus a ma recta. et a certa regula non re¬
damus. quando et aplus insteuat dicens. Si hominibus place¬
rem. christi seruus non essem Interest Utrum quis homines pro¬
mereri. an deum cupiat. Si hominibus placetur deus oftendi¬
tue. Si uero illud entimur et eluboramus Ut possinius deo
placere. et coniutia et maledicta debemus humana cõtenere.
uod autem tibi de fortunato isto psendo episcopo: a paucis.
et inueteratis hereticis constituto. non statim sccipsi frater
carissime. non ea res erat que in notitiam tuam deberet festi¬
nato statim. quasi magna aut metuenda perferri: maxime

Expanded text:
ultro et crimine suo perierit, et poenitentiam agere atque ad ultro et crimine suo perierit, et poenitentiam agere atque ad Ecclesiam redire noluerit, nos in die judicii inculpatos futuros, qui consulimus sanitati, illos in poenis remansuros, qui noluerint consilii nostri salubritate sanari. Nec movere nos debent convicia perditorum, quominus a via recta et a certa regula non recedamus, quando et Apostolus instruat, dicens: Si hominibus placerem, Christi servus non essem . Interest utrum quis homines promereri, an Deum cupiat. Si hominibus placetur, Dominus offenditur: si vero id enitimur et elaboramus ut possimus Deo placere, et convicia et maledicta debemus humana contemnere. IX. Quod autem tibi de Fortunato isto pseudoepiscopo, a paucis et inveteratis haereticis constituto, non statim scripsi, frater charissime, non ea res erat, quae in notitiam tuam deberet per nos festinato statim quasi magna aut metuenda perferri; maxime
Abbreviated transcription (Latin):
et ostendens ẽos qui a christo recesserint culpa sua perire. Ecdia
tamen que in christum credit et que semel id quod cognouerat
teneat: nunꝙͣ ab eo omnino discedere et eos esse ecdesiam qui
m domo dei permanent. Plantationem uero plantatam/ a deo
patre non esse quos uidemus non frumenti stabilitate solida
ri. Sed tanꝙͣ paleas dissipantis inimici spũ uentilari. De
quibus et Ioannes in epla sua dicit. Ex nobis exierunt. sed
non fuerunt & nobis. Si .n. fuissent & nobis mansissent nobiscum.
tem paulus monet quom mali de eclesia pereunt non moueri
nec recedentibus perfidis fidem minui. Quid in inquit si extide¬
runt a fide quidam coꝵ. Nunquid infidelitas illoꝵ tidem dei
uatuabit: Absit. Est. n deus uerax. Omius autem homo mẽdax.
Quod ad nos attinet conscientie nostre conuenit frater carissime
dare operam. ne quis culpa nr̃a de ecclesia pereat. Si autez quie

Expanded text:
et ostendens eos qui a Christo recesserint culpa sua perire, ecclesiam et ostendens eos qui a Christo recesserint culpa sua perire, ecclesiam tamen quae in Christum credat et quae semel id quod cognouerit teneat, numquam ab eo omnino discedere et eos esse ecclesiam qui in domo Dei permanent, plantationem uero plantatam a Deo patre non esse quos uidemus non frumenti stabilitate ri, sed tamquam paleas dissipantis inimici spiritu ventilari, de quibus et Joannes in Epistola sua dicit: Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim fuissent ex nobis, mansissent nobiscum . Item Paulus monet nos, cum mali de Ecclesia pereunt, non moveri, nec recedentibus perfidis fidem minui: Quid enim, inquit, si exciderunt a fide quidam eorum, numquid infidelitas illorum fidem Dei evacuavit? Absit: est enim Deus verax, omnis autem homo mendax . VIII. Quod ad nos attinet, conscientiae nostrae convenit, frater charissime, dare operam, ne quis culpa nostra de Ecclesia pereat. Si autem quis
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotum dei hostes: aut de etclesia recedunt: aut contra eccłiam
faciunt: quando tales nune futuros. et dñs et apostoli eius añ
predixerint. Nec prepositum deseri iquibusdam miretur aliꝗs
qñ ip̃m dominum magnalia: et admirabilia suma facientem
et uirtutes dei patris. factoꝵ suorum testimonio comprobantẽ.
discipuli siu reliquerint. Et tamen ille non mocepauit receden¬
tes. aut grauiter cõminatus est. sed magis conuersus ad apo¬
stolos suos dixit. Nunquid et uos Uultis ire: Seruans scil
legem. qua homo libertati sue relictus et in arbitrio proprio
cõnstitutus: sibi met ipse. uel mortem appetit: uel salutem. Pe¬
trus tamen. suꝑer quem hedificata ab eodem dño fuerat ecdesia
Unus pro omnibus loquens. et ecdesię uote respondens ait.
omine ad quem ibimus. Uerbum uite eternę habes et nos tre
dimus. et cognouimus. qm̃ tu es filius dei Uiui. Signisitans scib.

Expanded text:
cerdotum Dei hostes aut de Ecclesia recedunt, aut contra Ecclesiam cerdotum Dei hostes aut de Ecclesia recedunt, aut contra Ecclesiam faciunt; quando tales nunc futuros et Dominus et Apostoli ejus ante praedixerint. Nec praepositum servum deseri a quibusdam miretur aliquis; quando ipsum Dominum magnalia et mirabilia summa facientem, et virtutes Dei Patris factorum suorum testimonio comprobantem, discipuli sui reliquerint. Et tamen ille non increpuit recedentes, aut graviter comminatus est; sed magis conversus ad Apostolos suos dixit: numquid et nos uultis ire? seruans scilicet legem qua homo libertati suae relictus et in arbitrio proprio constitutus sibimet ipse uel mortem adpetit uel salutem. Petrus tamen super quem aedificata ab eodem Domino fuerat ecclesia unus pro omnibus loquens et ecclesiae uoce respondens ait: Domine, ad quem idimus et cognouimus quoniam tu es fili
Abbreviated transcription (Latin):
totiens ad leonem petitus. In circo in amphitratro dominice digna¬
tionis tertimomo honoratus. Hia ipsis ctiam diebus. quibus has
to te litteras feci: ob sacrificia que de edicto proposito telebrate po¬
pulus inbebatur. Clamore popularius. ad leonem denuo postulatꝰ
in trico. Cum talis frater carissime: a quibusdam desperatis: et p¬
ditis et extra ecciesiam constitutis impugnari uidetur apparet
quis impugnet. non scilicet christus. qui sacerdotes aut cõstituit
aut protegit. Sed:lle qui cheisti aduersarius. et erdesie eius inimi¬
cus. Ad hoc egdesie prepositum sua infestatione persequitur ut gu¬
bernatore sublato. atrocius atq iuolentus. cirta erlesie naufragia
ceassetur. Nec quenꝙͣ fidelem. et euangelii memorem atq apłi
pręmonentis mandata retinentem mouere dibet feater tarissime.
Si quidem in extrenus temporibus. superbi: et contumates et sa¬

Expanded text:
toties ad leonem petitus in circo, in amphitheatro Dominicae dignatoties ad leonem petitus in circo, in amphitheatro Dominicae dignationis testimonio honoratus: his ipsis etiam diebus, quibus has ad te litteras feci, ob sacrificia quae edicto proposito celebrare populus jubebatur, clamore popularium ad leonem denuo postulatus in circo: cum talis, frater charissime, a quibusdam desperatis et perditis et extra Ecclesiam constitutis impugnari videtur, apparet quis impugnet. Non scilicet Christus, qui sacerdotes aut constituit aut protegit, sed ille, qui Christi adversarius, et Ecclesiae ejus inimicus, ad hoc Ecclesiae praepositum sua infestatione persequitur, ut gubernatore sublato, atrocius atque violentius circa Ecclesiae naufragia grassetur. VII. Nec quemquam fidelem et Evangelii memorem, atque Apostoli praemonentis mandata retinentem, movere debet, frater charissime, si quidam in extremis temporibus superbi et contumaces et sa
Abbreviated transcription (Latin):
extra eglesiam fiunt: sed qui contra qͥispensationem. et traditionẽ
euangelii fiunt. Sicut ip̃e dñs in duodecim prophetis pouit et
uicit sibi met ip̃i regem conscituerunt. et non ꝑ me. Et iteꝵ saccifi¬
tia eoꝵ tanꝙͣ panis luctus. Om̃es qui manducant ea contamina¬
buntur. Et per esayani quoq spũs scũs clamat et dicat Ue uo¬
bis filii desertores. Hec diat dñs. habuistis consilium et non ꝓ me
et fecistis conuentionem: et non ꝑ spm̃ meum adicere peccata
super pectata. Coeterum dico. dico .ni. prouotatus. dico dolens
dico compulsus. quando ep̃s in locum defuncti substituitur. qũ
populi uniuersi suffragio: in pate deligitur: qñ dei auxilio in perse¬
quutione protegitur. collegis omnibus fideliter iunctus: plebi suę
in ep̃atu quadrienno iam probatus. In quiete seruiens disciplinę
in tempestate proscriptus applicito: et adiuncto ep̃atus sui nomĩe

Expanded text:
extra Ecclesiam fiunt, sed qui contra dispositionem et traditionem extra Ecclesiam fiunt, sed qui contra dispositionem et traditionem Evangelii fiunt: sicut ipse Dominus in duodecim Prophetis ponit et dicit: Sibimetipsis regem constituerunt, et non per me . Et iterum, Sacrificia eorum tamquam panis luctus, omnes qui manducant ea, contaminabuntur . Et per Esaiam quoque Spiritus sanctus clamat et dicit: Vae vobis, filii desertores, haec dicit Dominus, Habuistis consilium non per me, et fecistis conventionem non per spiritum meum, adjicere peccata super peccata . VI. Caeterum dico enim provocatus, dico dolens, dico compulsus, quando episcopus in locum defuncti substituitur, quando populi universi suffragio in pace deligitur, quando Dei auxilio in persecutione protegitur, collegis omnibus fideliter junctus, plebi suae in episcopatu quadriennio jam probatus, in quiete serviens disciplinae, in tempestate proscriptus applicito et adjunto episcopatus sui nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
num uiditium post populi suffragium: post coepoꝵ consęnsum: u¬
diteni se. non iam giscopi: sed dei faceret. Nemo difcdio Unitatis
christi eccłiam sanderet. Neno sibi placens: ac tumeus seorsum fo¬
ris heresim nouani conderet. Nisi si ita est aliquis saccilege teme¬
ritatis. ac perdite mentis: ut putet sine dai iuditio fieri sacerdoteni:
cum dñs in cuangelio suo dicat. Nonue duo passeres asse ueneunt
et nenter eoꝵ cadit in terram sine pr̃is uoluntate. Cuni ille nec mi¬
nima. sine dei uoluntate fieri dicat. Existimat aliquis summa: et
magna. aut non sciente. aut non permittente deo. in etlefia dei
fieri. Et sacerdotes idese dispensatores. non de eius sententia ordi¬
nati. Hoc est fidem non habere qua uiuimus. hoc ese deo hono¬
rem non dare. cuius mitu. et arbitrio regi et gubemari omĩa
scimus: et credimus Plare ep̃i. non de uoluntate dei fuint. sed qui

Expanded text:
inum judicium, post populi suffragium, post coepiscoporum consensum, juinum judicium, post populi suffragium, post coepiscoporum consensum, judicem se jam non episcopi sed Dei faceret; nemo discidio unitatis, Christi Ecclesiam scinderet; nemo sibi placens ac tumens seorsum foris haeresim novam conderet, nisi si ita est aliquis sacrilegae temeritatis ac perditae mentis, ut putet sine Dei judicio fieri sacerdotem: cum Dominus in Evangelio suo dicat: Nonne duo passeres asse venerunt, et neuter eorum cadit in terram sine Patris voluntate? Cum ille nec minima fieri sine voluntate Dei dicat; existimat aliquis summa et magna, aut non sciente aut non permittente Deo, in Ecclesia Dei fieri, et sacerdotes, id est, dispensatores ejus, non de ejus sententia ordinari? Hoc est fidem non habere qua vivimus, hoc est Deo bonorem non dare, cujus nutu et arbitrio regi et gubernari omnia scimus et credimus. Plane episcopi non de voluntate Dei fiunt; sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
sent nec iam quicꝙͣ de sacedotali honore et auctoritate retinerẽt
tñ ip̃m. ꝙͣuis mane nomen et umbram quandam sacerdotis co¬
gitans paulus. Nesciebam fr̃es inquit quia pontifex est. Scri¬
ptum est .n. Principem plebis tue non maledites. Cum hec tãta
ac tulia. et multa exempla pretedant. quibus sacerdotalis aucto¬
ritas et potestas diuina uignatione firmatur. quales putas esse
cos qui sacerdotum hostes. et contra ecdesiam tatholica rebelles
nec premonentis dm̃i cõminatione nec futuri iuditii ultione ter¬
rentur. Neq .n. aliunde hereseo aborte sunt aut nata sunt
scismata: nisi inde ꝙ sacridot det non obtempenitur. Nec unnus in ec¬
desia ad tempus sacerdos. et ad tempus uidex uite christi togitatur
ui si secundum magisteria diuina obtemperaret frateruitas Uniuasa: ne¬
mo aduersus fucerdotum collegium quicꝙͣ mouetet. Nemo post dun¬

Expanded text:
sent, nec jam quidquam de sacerdotali honore et auctoritate retinerent: sent, nec jam quidquam de sacerdotali honore et auctoritate retinerent: tamen ipsum quamvis inane nomen et umbram quamdam sacerdotis cogitans Paulus: Nesciebam fratres , inquit, quia pontifex est, scriptum est enim, Principi plebis tuae non maledices . V. Cum haec tanta ac talia et multa alia exempla praecedant, quibus sacerdotalis auctoritas et potestas de divina dignitatione firmatur; quales putas esse eos, qui sacerdotum hostes, et contra Ecclesiam catholicam rebelles, nec praemonentis Domini comminatione, nec futuri judicii ultione terrentur? Neque enim aliunde haereses obortae sunt, aut nata sunt schismata, quam dum sacerdoti Dei non obtemperatur, nec unus in Ecclesia ad tempus sacerdos, et ad tempus judex vice Christi cogitatur. Cui si secundum magisteria divina obtemperaret fraternitas universa, nemo adversum sacerdotum collegium quidquam moveret; nemo post div
Abbreviated transcription (Latin):
hc iudicanti non obtemperaret statim necaretur. In deuterononuo
loquitur dĩs deus uicens. Et homo quicunq fecerit in superbia.
et non exaudiat sacerdotem aut iudicem quitũq fuerit: ĩ diebus
illis morietur homo ille. et omnis populus quom iudierit ti¬
mebit. et non agent impie et nunc. Item ad sanudem quom a
iudeis spernerctur deus dicit Non te spreuerunt. sed me spreuer̃t
et demonstra te sacercoti. Et quom postea tempore passionis ala¬
Sic respondes pontifici. Aduersus pontificem dñs nihil contume¬
liose dixit: nec quicꝙͣ de sacerdotibus honore detraxit. Sed in¬
nocentiam suam magis asferens et ostendens. Si male inquit
loquutus sum. & probra de malo. Si autem bene quid me tedis
tem in actis apostoloꝵ. Postmodum beatus aplus paulus: quoni
ci dictum esfet. sic nisilis in sacerdotem dei maledicendo. ꝙuis
dño iam frucifixo: saccilegi: et impii. et cruenti: illie esse coepis¬

Expanded text:
hic judicanti non obtemperaret, statim necaretur? In Deuteronomio hic judicanti non obtemperaret, statim necaretur? In Deuteronomio loquitur Dominus Deus dicens: Et homo quicumque fecerit in superbia, ut non exaudiat sacerdotem aut judicem quicumque fuerit in diebus illis, morietur homo ille; et omnis populus cum audierit, timebit; et non agent impie etiam nunc . Item ad Samuelem, cum a Judet demonstra te sacerdoti ; et postea tempore quam passionis alaSic respondes pontifici? adversus pontificem Dominus contumeliose nihil dixit, nec quidquam de sacerdotis honore detraxit; sed innocentiam suam magis asserens et ostendens, Si male, inquit, locutus sum, exprobra de malo; si autem bene, quid me caedis? Item in Actis Apostolorum postmodum beatus apostolus Paulus, cum ei dictum esset, Sic insilis in sacerdotem Dei maledicendo? quamvis Domino jam crucifixo sacrilegi et impii et cruenti illi esse coepis
Abbreviated transcription (Latin):
Uiperaꝵ: quomodo potestis bona loqui: cum sitis nequam
De habundantia .n. cordis os emittit. Bonus homo de bono
thesauro emittit honum. Et neqͣ homo de neꝙͣ thesauro
emittit neꝙͣ. Unde et diues ille pectator. qui de lazaro in sinu
habrahe posito atq in retrigerio constituto. implorat auxiliũ:
quom in tormentis cruciabundus flamimę tremantis ardori¬
bus aduratur: inter omnes torporis ꝑtes magis os eius:
et lingua poenas dat: quia plus scilicet lingna sua. et ore
pectauerat. Nam cum scriptum sit. Neq maledici regium dei
consequentur. Et iteꝵ dñs in euangelio suo dicat. Qui dixerit
fratri suo fatue. et qui dixeri racha: reus erit gehemia ignis.
quomodo possunt tensuran dm̃ Utoris euadere: qui talia inge¬
runt. non solum fratribus. sed et sacerdotibus quibus honor tantus
de dei dignatione conceditur: ut quisq sacerdoti eius: et ad tempus

Expanded text:
viperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis nequam? viperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis nequam? de abundantia enim cordis os emittit. Bonus homo de bono thesauro emittit bona, et nequam homo de nequam thesauro emittit nequam . Unde et dives ille peccator, qui de Lazaro in sinu Abrahae posito, atque in refrigerio constituto, implorat auxilium, cum in tormentis cruciabundus flammae cremantis ardoribus aduratur , inter omnes corporis partes magis os ejus et lingua poenas dat; quia plus scilicet lingua sua et ore peccaverat. IV. Nam cum scriptum sit: Neque maledici regnum Dei consequentur , et iterum Dominus in Evangelio suo dicat: Qui dixerit fratri suo, Fatue; et qui dixerit: Raca, reus erit in gehennam ignis , quomodo possunt censuram Domini ultoris evadere, qui talia ingerunt non solum fratribus, sed et sacerdotibus; quibus honor tantus de Dei dignatione conceditur, ut quisquis sacerdoti ejus et ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
exaltatum: et extolli super cedros libani: et teansiui. et ecte nõ
fuit. quesiui eum e non est muentus lotus est. Exaltatio et
inflatio. et urrogans et supaba iactatio: non de christi ma
prophetami dñs ditens. Tu autem dixisti in animo tuo ĩ cęlu
ascendam suꝑ stellas cȩ̨li ponam sedem meam Sedebo ĩ monte
alto. Suꝑ montes altor. in aquilone ascendam suꝑ nubes: ero si¬
milis altissimo. Et addidit ditens: Tu uero ad infero destendes
in fundamenta terrȩ: et qui irridebunt te mirabuntur super
te Unde et parem poenam talibus scriptura diuna. loco alio
cõminatur: et dicit. Dies .n. dñi sabaoth. suꝑ omnem ĩuiriosu
et superbum: et super omnem clatum et excelsum: de ore
itaq. ac de uerbis suis Umsquisq statim proditur. Et utcum
christum in corde suo: an antichristum habeat loquendo dete¬
gitur Secundum quod dñs in euangelio suo dicit Progenies

Expanded text:
exaltatum, et extolli super cedros Libani; et transivi, et ecce non exaltatum, et extolli super cedros Libani; et transivi, et ecce non fuit; et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Exaltatio et inflatio, et arrogans ac superba jactatio non de Christi magProphetam Dominus, et dicit: Tu autem dixisti in animo tuo: In coelum ascendam, super stellas Dei ponam sedem meam; sedebo in monte alto, super montes altos in aquilonem ascendam super nubes, ero similis Altissimo . Et addidit dicens: Tu vero ad inferos descendes in fundamenta terrae, et qui videbunt te, mirabuntur super te . Unde parem talibus poenam Scriptura divina loco alio comminatur et dicit: Dies enim Domini Sabaoth super omnem injuriosum et superbum, et super omnem elatum et excelsum . De ore itaque ac de verbis suis unusquisque statim proditur, et utrum Christum in corde suo, an vero Antichristum habeat, loquendo detegitur: secundum quod Dominus in Evangelio suo dicit: Progenies
Abbreviated transcription (Latin):
Illic absenti minari: cum hic me habeant. in potestate pręsenteni.
Conuitia eoꝵ: quibus se et uitam suam quotidie lacerant: non
timemus fustes et lapides et gladios. quos uerbis parricida¬
libus iactitant: nõ perhorrescimus. Quod in illis est homicide
sunt apud deum tales necare non possunt: nisi eis ꝑmisexit
Et tum nobis semel i riendum sit. Illi tñ et odio: et uerbis: et
celictis suis quottidie periniunt. Sed non idcrrco fẽ carissime
relinquenda est ecclesiastita discipliã: aut saceidotalis soluenda cẽ¬
sura: qm̃ conuitiis infestamur aut terroribus quatimur qñ ottur
max eit. Uir sui iactans: inhil omnino perfidet. qui dilatauit
tanꝙͣ infernus aniniam suam. Et iteꝵ. Et uerba uiri peccatoris
ne timueritis: quia gloria eus in stercore erit: et in uermes
hodie extolletur. et t̾ras non muenietur qm̃ conuersus est in
terram suam. Et cogitatio euis ꝑibit. Et iteꝵ. Uidi impium

Expanded text:
illic absenti minari, cum hic me habeant in potestate praesentem? illic absenti minari, cum hic me habeant in potestate praesentem? conuicia eorum quibus se et uitam suam cotidie lacerant non timemus, fustes et lapides et gladios quos uerbis parricidalibus iactitant non perhorrescimus. qusunt apud Deum tales: necare tamen non possunt, nisi eis Dominus necare permiserit. Et cum nobis semel moriendum sit, illi tamen odio et verbis et delictis suis quotidie perimunt. III. Sed non idcirco, frater charissime, relinquenda est ecclesiastica disciplina, aut sacerdotalis solvenda censura, quoniam conviciis infestamur, aut terroribus quatimur; quando ocmax est, vir sui jactans, nihil omnino perficiet, qui dilatavit tamquam infernus animam suam . Et iterum: Et verba viri peccatoris ne timueritis, quia gloria ejus in stercora erit et in vermes. Hodie extolletur, et cras non invenietur; quoniam conversus est in terram suam, et cogitatio ejus peribit . Et iterum: Vidi impium
Abbreviated transcription (Latin):
aut terror: aut periculum Uemat: qui terroribus et periculis ui¬
uit obnoxius. et tñ fit de ipsis terroribus: ac periculis glosus
Neq.n. solas gentilium: uel minas cogitare: et spectare debemꝰ.
cum Uideamus ip̃m dnĩn a frĩbus esse detentum: et ab eo quẽ
inter apostolos ipse delegerat proditum. Inter mitia queq mũdi
abel iustum: non nisi fater occiderit. lacob fugientem ꝑsequuti
sit frater infestus. Et Ioseph puer uenierit Uendentibus fr̃ib.
n euangelio ẽt legimus esse predictum magis domesticos ini¬
micos futuros: et qui prius copulati sacramento Unanimitatis
fuerunt: ip̃os mincem tradituros. Nihil interest quis teadat:
aut seuiat: cum deus tradi ꝑmittat: quos disponit coronari:
Neq nobis ignomima est pati a fratribus quod passus ẽ christus.
Nec illi gloria est facere quod fecerit Iudas. Que aũt sin elatio
est quę comininantium tumens. et inflata ac Uana iactatio:

Expanded text:
aut terror aut periculum ueniat, qui terroribus et periculis uiaut terror aut periculum ueniat, qui terroribus et periculis uiuit obnoxius et tamen fit de ipsis terroribus ac periculis gloriosus. neque enim solas gentilium uel Iudaeorum minas cogitare et spectare debemus, cum uideamus ipsum Dominum a fratribus esse detentum et ab eo quem inter apostolos ipse delegerat proditum, inter initia quoque mundi Abel iustum non nisi frater occiderit et Iacob fugientem persecutus sit frater infestus et Ioseph puer uenierit uendentibus fratribus, in euangelio etiam legamus esse praedictum magis domesticos inimicos futuros et qui prius copulati sacramento unanimitatis fuerint ipsos inuicem tradituros. nihil interest quis tradat aut saeuiat, cum Deus tradi permittit et coronari. neque nobis ignominia est pati a fratribus quod passus est Christus nec illis gloria est facere quod fecerit ludas. quae , autem sui elatio est, quae comminantium tumens et inflata et uana iactatio,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si ita res est frater carissime. Ut nequissimoꝵ timeatur au¬
ditia. et quod mali iure: atq equitate non possunt. temeritate
atq dispatione perficiant actum est de episcopatue Uigore
et de erlesie gubernande sublimi ac diuina potestate nec cheistia¬
i ulixa: aut durace aut esse possumus. Si ad hoc uentum est. Ut
perditoꝵ minas: atq insidias pertimestanus. Nam et gentiles et
udei minantur et heretici. atq omnes quoꝵ pectora et mentes
dnabolus obsidet. Uenenatam iabiem suam quotidie furiose uoce
testantur: non tñ idcirco cedendum est: quia minantur: ac ideo
aduersarius: et ĩimicus maior ẽ christo: quia tm̃ sibi uendicat
et assumit in seculo. Manere debet apud nos frater tarissime. fi¬
dei robur immobile et stabilis atq inconcussa uirtus: contra om̃s
iicursus: atq impetus oblatrantium fluctuum. uelut petre obia¬
centis fortitudine. et mole debet obsistere. Nec interest Unde ep̃o:

Expanded text:
Quod si ita res est, frater charissime, ut nequissimorum timeatur auQuod si ita res est, frater charissime, ut nequissimorum timeatur audacia, et quod mali jure atque aequitate non possunt, temeritate ac desperatione perficiant, actum est de episcopatus vigore et de Ecclesiae gubernandae sublimi ac divina potestate: nec Christiani ultra aut durare aut esse jam possumus, si ad hoc ventum est, ut perditorum minas atque insidias pertimescamus. Nam et Gentiles et Judaei minantur, et haeretici atque omnes, quorum pectora et mentes diabolus obsedit, venenatam rabiem suam quotidie furiosa voce testantur: non tamen idcirco cedendum est, quia minantur; aut ideo adversarius inimicus major est Christo, quia tantum sibi vindicat et assumit in saeculo. Manere apud nos debet, frater charissime, fidei robur immobile; et stabilis atque inconcussa virtus contra omnes incursus atque impetus oblatrantium fluctuum, velut petrae objacentis fortitudine et mole, debet obsistere. Nec i
Abbreviated transcription (Latin):
Ratene et etdesiastite discipliuę. et saccidotalis tensu¬
re satis plenas. Quibus significasti te foelicissimum hostem xͥ
non nouum sed iampridem. ob cennina sua plurima. et grauis¬
Et quom uenisset stipatus cuterua. et factione desperatoꝵ uigore
pleno. quo epm agere oportet. pulsum de ecclesia esse: de qua
iampridem eum cum sius smmulibus. dei maiestate: et christi do¬
mini uidicis nostri seueritate depulsus est: ne scismatis: et
dissidii auctor. ne pecumę sibi cõmisse fraudator: ne stuprator uir¬
ginum: mne matrimonioꝵ multoꝵ depopulator atq corruptor:
Ulera adhuc sponsam hristi incorruptam. sanctam puditam:
presentie sue dedecore: et impudica atq incesta contagione
sub iunxisti satis mixatus sum: quomi ammaduertissem te mi¬
nis atq terroribus eoꝵ qui Uenerant aliꝙͣtum esse cõmotum
tarent: et multa turpia at probrosa. et ore suo digna ꝓferrent:

Expanded text:
fraternae et ecclesiasticae disciplinae et sacerdotalis censufraternae et ecclesiasticae disciplinae et sacerdotalis censurae satis plenas, quibus significasti a te Felicissimum hostem Christi non nonam, sed iam pridem ob crimina sua plurima et grauist cum uenisset stipatus caterua et factione desperatorum, uigore pleno quo episcopos agere oportet pulsum de ecclesia esse, de qua iam pridem cum sui similibus Dei maiestate et Christi Domini et iudicis nostri seueritate depulsus est, ne schismatis et discidii auctor, ne pecuniae commissae sibi fraudator, ne stuprator uirginum, ultra adhuc sponsam Christi incorruptam, sanctam, pudicam, praesentiae suae dedecore et impudica atque incesta contagione subjunxisti, satis miratus sum: cum animadvertissem, te minis ac terroribus eorum, qui venerant, aliquantum esse commotum; tarent, et multa turpia ac probrosa et ore suo digna proferrent.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut qm̃ prouidentia dni monentis instriumur. et diuine miseri¬
cordie tonsiliis salubribus admonemur. appropinquare iam certa¬
minis: et agonis nostri diem: Ieuiniis: Uigiliis: orationibus in¬
sistere. cum onũĩ plebe non desmamus. Incumbamus gemitibus
assiduis. deprecationibus trebris. Hec sunt .n. nobis arma coele¬
stia. quę stare ac perseuerate fortiter faciunt. hec sunt numimẽ¬
ta spiritualia et tela diuina que protegunt. Memorce nostri inuitt
simus concordes atq Unammes Utrobĩq pro nobis semper orcinus.
ressuras et angustias mnutua caritate releuemus. Et si quis hinc
nostrum prior diume dignationis celeritate precesserit. perseueret
apud dominum nostra dilectio. Pro sr̃ibus et sororibus nostris.
apud inisericordiam patris non cesset oratio. Opto te frater
litteras tuas frater carissime. quas per Saturum
frem nostrum accolitum misisti et dilectionis

Expanded text:
ut quoniam providentia Domini monentis instruimur, et divinae miseriut quoniam providentia Domini monentis instruimur, et divinae misericordiae consiliis salubribus admonemur appropinquare jam certaminis et agonis nostri diem, jejuniis, vigiliis, orationibus insistere cum omni plebe non desinamus. Incumbamus gemitibus assiduis et deprecationibus crebris. Haec sunt enim nobis arma coelestia, quae stare et perseverare fortiter faciunt: haec sunt munimenta spiritalia et tela divina, quae protegunt. Memores nostri invicem simus, concordes atque unanimes, utrobique pro nobis semper oremus, pressuras et angustias mutua charitate relevemus. Et si quis istinc nostrum prior divinae dignationis celeritate praecesserit, perseveret apud Dominum nostra dilectio pro fratribus et sororibus nostris apud misericordiam Patris non cesset oratio. Opto te, frater litteras tuas, frater carissime, quas per Saturum trem nostrum acoluthum misisti et dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
ruptor. Perditor caritatis. Agnoscit ne iam qui sit sacerdos dei
que sit eccłia et domus christi: qui sint dei serui: quos dyabo¬
lus infestet: qui sint christiani: quos antichristus impugnet.
eq .n. querit illos quos iam subegit aut gestit euertere: quos
iam suos feat inimicus: et hostis eccłię. quos alienauit ab
ecclesia: et foras duxit. Ut captiuos et uictos contemuit: et
peeterit eos Pergit lacessere: in quibus christum cernit habi¬
tare Qꝵͣꝙͣ et si aliquis ex talibus fuerit appeehensus: non est¬
quod sibi quasi i confessione nominis blandiatur cum constet:
si occisi eiusmodi extra ettlesiam fuerint: fidei coronam nõ esse
sed penam potius esse perfidie: nec in domo dei inter unammes
habitaturos esse. quos uidemus de pacifica et diuma domo fu¬
rore discordie recessisse. Hortanur plane ꝗͣ tum possumus frater
carissime: pro caritate tua mutua. qui nobis iuicem coheremus

Expanded text:
ruptor, perditor caritatis ? adgnoscitne iam qui sit sacerdos Dei, ruptor, perditor caritatis ? adgnoscitne iam qui sit sacerdos Dei, quae sit ecclosia et domus Christi, qui sint Dei serui quos diabolus infestet, qui sint christiani quos antichristus inpugnet? neque enim quaerit illos quos iam subegit aut gestit euertere quos iam suos fecit. inimicus et hostis ecclesiae quos alienauit ab ecclesia et foras duxit ut captiuos et uictos contemnit et praeterit, eos pergit lacessere in quibus Christum cernit habitare. Quamquam etsi aliquis ex talibus fuerit adpquod sibi quasi in confessione nominis blandiatur: cum constet, si occisi ejusmodi extra Ecclesiam fuerint, fidei coronam non esse, sed poenam potius esse perfidiae; nec in domo Dei inter unanimes habitaturos esse, quos videmus de pacifica et divina domo furore discordiae recessisse. V. Hortamur plane, quantum possumus, frater charissime, pro charitate mutua qua nobis invicem cohaeremus,
Abbreviated transcription (Latin):
tituti: Sterunt fortes. et ipso dolore poenitentie facti sunt ad
prelium fortiores. Ut appareat nuꝑ subitatos ẽẽ. et noue. atq
insuetę rei pauore irepidasse. Redisse ad se posemodum fideni
Ueram. et uires suas de dei timore collectas ad onĩem pacientiam
constanter et firmiter roborasse. nec iam itare ad ceiminis uenias
sed ad passiorus coronam. Queo ad hec nouatianus feater tacissi¬
me. Utrum ne iam deponit errorem. An uero qui dementium
mos est ipsis bonis et prosperis nostris plus ad actus est ad
surorem: et quo magis. ac magis dilectionis us fidei crescit.
hic gloria: illie dissensionis. et zeli reccudescit insama. Nec
Uulnus suum miser curat. Sed adhuc grauius. et se et suos
uulnerat. In periutiem fratrum lingua perstrepens et facũdię
uenenata iacula tontorquens magis durus secullieis phuloso¬
phic prauitate. ꝙ̃ phylosoplie dm̃ce lenitate pacificus. Qeẜ bos

Expanded text:
stituti steterunt fortes et ipso dolore paenitentiae facti ad stituti steterunt fortes et ipso dolore paenitentiae facti ad proelium fortiores: ut appareat nuper subitatos esse et nonas adque insuetae rei pauore trepidasse, redisse ad se postmodum fidem ueram et uires suas de Dei timore collectas ad omnem patientiam constanter et firmised ad passionis coronam. III. Quid ad haec Novatianus, frater charissime? Utrumne jam deponit errorem? an vero, qui dementium mos est, ipsis bonis et prosperis nostris plus adactus est ad furorem; et quo magis ahic gloria, illic dissensionis et zeli recrudescit insania: nec uulnus suum miser curat, sed adhuc grauius et se et suos uulnerat, in perniciem fratrum lingua sua perstrepens et facundiae uenenatae iacula contorquens, magis durus saecularis philosophiae prauitate quam sophiae dominicae lenitate pacificus, desertor
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus omnes satis uirium circunuenire querit solitudinem
singuloꝵ. Sed retunsus ad unati exercitus fide pariter: et uigore
intellexit milites christi Uigilare. iam sobrios. et armatos ad
prelium stare. Uinci non posse: mori posse. et ex hoc ip̃o ĩui¬
ctos esse: quia mori non timent: nec repugnare contea im¬
pugnantes. cum occidere inuocentibus. nec nocentem liceat:
Sed̾ prompte. et animas et sangumem tradere. Ut cum tanta
in seculo malitia et seuitia crassetur: a malis. et sęuis Uelotio
retedatur. Quale illud fuit sub oculis dei spectatulum glorio¬
sum: Quale in conspectu christi et eclesię suę gaudium. Ad
pugnam quam temptauerat hostis inferre: nõ singulos milites
sed tota simul castra prodisse. Omes .n. constat Uenturos fuisse.
sed audire potuissent: qñ cucurrerit properanter. et uenerit
quisq audiuit. Quot illic lapsi gloriosa confessione sunt re¬

Expanded text:
aduersus omnes satis uirium, circumuenire quaerit solitudinem aduersus omnes satis uirium, circumuenire quaerit solitudinem singulorum. sed retusus adunati exercitus fide pariter et uigore intellexit milites Christi uigilare iam sobrios et armatos ad proelium stare, uinci non posse, mori posse et hoc ipso inuictos esse quia mori non timent, nec repugnare contra inpugnantes, cum occidere innocentibus nec nocentem liceat, sed prompte et animas et sanguinem tradere, ut cum tanta in saeculo malitia et saeuitia grassetur, a malis et saeuis uelocius recedatur. quale illud fuit sub oculis Dei spectaculum gloriosum, quale in conspectu Christi eius ecclesiae suae gaudium, ad pugnam quam temptauerat hostis inferre non singulos milites sed tota simul castra prodisse. omnes enim constat uenturos fuisse, si audire potuissent, quando adcucurrerit properanter et uenerit quisquis audiuit. quot illic lapsi gloriosa confessione sunt re
Abbreviated transcription (Latin):
parentes laudat filios prouocat. dum sic unanimes: dum fortes
estis magna toeteris fratribus Unanimitatis et fortitudinis exẽ¬
pla tribinstis. Dociustis granditer deum tunere. christo firmiter
adherere. Plehem sacerdotibus in periculo iungi. in persequutiõe
frẽs a fratribus non sepacari. Concordiam siniul iunctam uĩti
omnino non posse. Quicquid simul petitur. a Cunctis deuin
pacis. pacificis exhibere. Prosiluerar aduersarius terrore uio¬
lento. christi castra turbare. Sed quo impetu Uenerat. eoolem
impetu pulsus est. Et ꝙͣtum formidinis et terroris attulit tãtum
fortitudinis muenit/ et roboris. Supplantare se iteꝵ posse tredide¬
rat dei seruos. et ualut pyrones. es rulp. q pa sus paratos:
et minue cuitos. ssolito suo mole concutta uitra peiio aggies¬
sus. Ut lupus ouem secernernere a grege: Ut accipiter colunba
ab agmine uolantium separare temptauerat. Nam cui non est

Expanded text:
parentes laudat filios prouocabat. dum sic unanimes, dum fortes parentes laudat filios prouocabat. dum sic unanimes, dum fortes estis, magna et ceteris fratribus unanimitatis et fortitudinis exempla tribuistis. docuistis granditer Deum timere, Christo firmiter adhaerere, plebem sacerdotibus in periculo iungi, in persecutione fratres a fratribus non separari, concordiam simul iunctam uinci omnino non posse, quicquid simul petitur a cunctis Deum pacis pacificis exhibere. prosiluerat aduersarius terrore uiolento Christi castra turbare. sed quo impetu uenerat eodem impetu pulsus est, et quantum formidinis et terroris adtulit tantum fortitudinis inuenit et roboris. subplantare se iterum posse crediderat Dei seruos et uelut tirones et rudes quasi minus paratos et minus cantos solito suo more concutere. unum primo adgressus ut lupus ouem secernere a grege, ut acceptor columbam ab agmine uolantium separare temptauerat nam cui non est