comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt: Ciopolis urbs egipti. que latine
int̾p̃tat᷑ solis ciuitas. sicut lxx int̾p̃tes
minte exechiel Urbem alexandriã condi¬
dit alexander magnus. cuius et nom̃ de.¬
tinet: Hanc enim idẽ in t̾minis africe et
claustrũ importuosa: Nec est urbs egipti
postea uersa in alexanclriã Tne bas egip¬
tias condidit cachmꝰ que int̾ egiptias ur¬
bes numero portarũ nobiliores habent᷑
ad quas ad cõmercia arabes undiq sube¬
unt. Hinc regio egipti thebaida dicta:
Thebe aũ et boecie sunt et egiptie uno
tam̃ auctore condite: Ptolomais et bero

Expanded text:
verunt. 33. Heliopolis urbs Aegypti, quae Latine verunt. 33. Heliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, sicut LXX interpreteminit Ezechiel. 34. Urbem Alexandriam condidit Alexander Magnus, cujus et nomen detinet. Hanc enim idem in terminis Africae et claustrum, importuosa. Haec est urbs Aegypti Noo, postea versa in Alexandriam. 35. Thebas Aegyptias condidit Cadmus, quae inter Aegyptias urbes numero portarum nobiliores habentur, ad quas commercia Arabes undique subvehunt. Hinc regio Aegypti Thebais dicta est. Thebae autem et Boeotiae sunt et Aegyptiae, uno tamen auctore
Abbreviated transcription (Latin):
mertandi causa a domo proficisci. et
cũ in colarũ animos cõmercio rerũ his
ante in cognitarũ sibi conciliarent :
loca que condenelis urbibus uidebãt᷑¬
idonea cepere Ex his profecta et dido
in litꝰ a frice urbẽ condidit ⁊ Kartadã
nominauit. qd foenica lingua expͥmit
ciuitatẽ nouã Mox sermone uerso
Rartago est dicta: Hanc scipio delenit
Que aũ nc̃ est postea a romanis condi¬
ta est: Kartago aũ antea byrsa. post
tyrus dicta est. deinde Rartago: Mẽ
pbĩ ciuitatem ȩgipti ȩdificauit epaphuᷤ
siliꝰ iouis cum in secunda egipto regna¬
ret. Hec est urbs ubi carca nascitur.
ubi etiam mathematici suerunt¬
optimi. Nam hanc urbem magieis
artibus deditam pristini usq ad
presens tempus uestigia erroris ostñ¬
dunt: Tanis metropolis egipti ubi farao fut
et moyses cuncta signa ferit. que in exodo
scribuntur: Hanc construxisse ꝑhibent᷑
titanes .i. ai gantes. et ex suo nõe ñcupa¬

Expanded text:
mercandi causa a domo proficisci, et mercandi causa a domo proficisci, et cum incolarum animos conmercio rerum his ante incognitarum sibi conciliassent, loca quae condendis urbibus idonea videbantur capere. Ex his profecta et Dido in litus Africae urbem condidit, et Carthadam nominavit; quod Phoenica lingua exprimit civitatem novam; mox sermone verso Carthago est dicta: hanc Scipio delevit. m nunc est, postea a Romanis condita est. Carthago autem antea Byrsa, post Tyrus dicta est, deinde Carthago. 31. Memphim civitatem Aegypti aedificavit Epaphus Jovis filius, cum in secunda Aegypto regnaret. Haec est urbs ubi charta nascitur, ubi etiam optimi mathematici fuerunt. Nam hanc urbem magicis artibus deditam pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. 32. Tanis metropolis Aegypti, ubi Pharao fuit, et Moyses cuncta signa fecit quae in Exodo scribuntur. Hanc construxisse perhibentur Titanes, id est, Gigantes, et ex suo nomine nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
eam samariam .i. cu stoliam quia qñ
isr ħ transtulit in medoᷤᷤ ibi custodes con:¬
sutuit: Hanc obsidione captam antiochus
solo coequauit. quam postea herodes a
fundamentis instaurans in honorem
augusti augustã .i. sabastiã greco sermo¬
ne uocauit: Ibi siti sunt heliseus et abdi¬
nõe tyberii cearis conlidit. Tirus
urbs foenicum condita a foenicibus fu¬
it. Nec est ciuitas ex qua aurum regi
salomoni deferebatur. in qua optima
purpura tinguitur. Uñ et tiria dr᷑
nobilis purpura: foenices a rubro ma
diderunt. quam a piscium copia sidon
appellauerunt: Nã piscem foenices sidon
uocant: Ipsi etiã tirũ insiria ipsi uticã
in africa ipponẽ leptim aliasq urbes
in ora maritima condiderunt Ipsi t̾e¬
bas in boetia duce cathimo. Ipsi postre¬
mo in ultima orb tendentes urbem ĩ
oc eano construxerunt. eãq lingua sua
gades nominauerunt. Nã moserat
antiquus foenicũ gentis multos simul

Expanded text:
e Samariam, id est custodiam, quia, quando e Samariam, id est custodiam, quia, quando Israel transtulit in Medos, ibi custodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans in honorem Augusti Augustam, id est Sebastiam Graeco sermone, vocavit. Ibi siti sunt Heliseus et Abdinomine Tiberii Caesaris condidit. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas ex qua aurum regi Salomoni deferebatur; in qua optima purpura tinguitur: unde et Tyria dicitur nobilis purpura. Phoenices a Rubro pro condiderunt, quam a piscium copia Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices 'sidon' vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria, ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim aliasque urbes in ora maritima condiderunt. Ipsi Thebas in Boeotia duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis multis simul
Abbreviated transcription (Latin):
uere hic domus łi est et porta cȩli
hac ex causa nomen locus accepit: Bȩ¬
thel .i. domus d̾i: Quando autem ibi¬
a ieroboam uituli aurei fabricati
sunt: uocata est bethauen .i. domus
idoli. quȩ antea uocabatur domꝰ dĩ.
Belleem uida ciuitas dd̾. quȩ genuit
mundi saluatorem a iebuseis condita
fert̾. et uocata primum eufrata. Qñ
aũ ibi iacob pecora sua pauit: eidem
loco bethleẽ nom̃ quodam uaticinio
futuri imposure. qd domus panis int̃
p̃tat᷑ ꝑpeum panem qui ibi de celo des¬
cendit Ebron ciuitas iudeȩ que qͦn¬
dã uocabatur arbe ibidem condita est
agigantibus ante uii annos quã ab
eis tapnis urbs egipti conderet᷑ Ipsa ÷
arbe a numero ita uocata qd̃ ibi tres
pariarche sepulti sunt. et quartꝰ adã
psa est et mambre uocata ex imo amiꝰ¬
co abrahȩ: Samariam a qua omnis regio
qniȩ cuta eam fuit nonĩ acepit. Senna¬
dieñ rex assiriorum construxit. nocaũq¬

Expanded text:
nes. 28, 17, 'Vere hic domus Dei est et porta caeli,' nes. 28, 17, 'Vere hic domus Dei est et porta caeli,' hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas David, quae mundi genuit salvatorem, a Iebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticinio futuri inposuit, quod domus panis interpretatur, propter eum panem qui ibi de caelo descendit. Chebron civitas Iudaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit vocavitqu
Abbreviated transcription (Latin):
et uersa uice stratonis turris. postea ab
herode rege uideȩ in honorem cesaris au¬
gusti cesaria nuncupata est. In qua
lipyi ediculas. et cubiculum .iiii. uirgi¬
ium propherarum: Ioppe oppidum pa-¬
lestine marieonum idem palestini ȩdi.¬
sicanerune. ubi saxum astendrtur. quo
ulinculorum andromede uestigia ad huc
retinent᷑. cuius belue forma eminenti¬
or elefantis fuit  herico a iebueis condi¬
A xraditur a quibus et nom̃ traxisse a¬
pmbetur hanc subriertet ihs: Post qͣ
construxte aliam: Otam de bethel detͥ¬
bu effraim .s. et hec eo tempore quo hi
oppugnabatur a romanis ꝑꝑ perficliam
ciliiũ capta atq destructa est. ꝑꝑ quã
tercia edificata est urbs que hodie
permanet. Si chem samarie urbẽ
que latine et grece sicima uocatur
ȩdificauit emor. appellauitq eam
ciuitas neapolis samaritanorum:
Bethel urbem samarie condiderũt
iebusei que prius uocabatur luza:
S: postquam dormiens ibi iacob ui

Expanded text:
et versa vice Stratonis turris, postea ab et versa vice Stratonis turris, postea ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua lippi aediculas, et cubiculum quattuor virginum prophetarum. Ioppe oppidum Palaestinae maritimum idem Palaestini aedificaverunt; ubi saxum ostenditur quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore quo Hierusalem obpugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destructa est; propter quam tertia aedificata est urbs, quae hodieque permanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, appellavitque eam unc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Iacob vid
Abbreviated transcription (Latin):
regno orientis urbem in syria condidit.
eamq ex antidchi patris sui nomine
antiochiam nuncupauit. et syrie capt̃
instituit: Ipse quoq ldodiciam et seleu¬
ciam. ipse appamiam edessam urbes con¬
trixte : Damascum syrie conditam et
nuncupatam a damasco dispensatore
abralie silio.: Hec antea i omni syria
tenuit principatum. necdum enim flore¬
bant ibi anthiochia laodicia et appa:¬
mia quas urbes post alexandrum con¬
stitutas cognoscimus Nic est damascus
quem abraham suturum sibi heredem
p̃dixerat antequam esset illi promissꝰ
isaac: Saram oppidum palestine com¬
diderunt euchei in qua habitauerunt ca-¬
padoces pristinis cultoribus interfectis.
uocata autem gata. eoquod ibi cambises
rex persarum thessauros suos posuit. cũ
bellum ȩgiptiss attulisset Persarum enĩ
li: Ipsa est ascalon. de qua superius me.¬
morauimus nuncupata ex nomine
ceslom qui fuit nepos cham. et filius
mensraim Dor urlis fuit potentissima.

Expanded text:
regno orientis urbem in Syria condidit, regno orientis urbem in Syria condidit, eamque ex Antiochi patris sui nomine Antiochiam nuncupavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Laudiciam et Seleuciam, ipse Apamiam et Edessam urbem construxit. Damascum Syriae conditam et nuncupatam a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum; necdum enim florebant ibi Antiochia, Laudicia et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus quem Abraham futurum sibi heredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac. Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Evei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza erex Persarum thesauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset. Persarum enim li; ipsa est Ascalon, de qua superius memoravimus, nuncupata ex nomine CesloMesraim. Dor urbs fuit quondam potentissima;
Abbreviated transcription (Latin):
ta est: hec thesifontem quaq parthi apitt
parthiam condiderunt in eniulacione
babiloniȩ urbis: Susis oppidum pside
duuit mennonis fratrem constituusse:
distum autem susis: quas inmineat
suse lupuo. ubi est regiã ciri. lapide can¬
ido et uario colunnis aureis et lacr¬
uaribis genimisq distincta. coninẽ
oriam similacrum cȩli stellis micana:¬
bus plignatum. et cetera humania m̃¬
ibus incredibilia: Bactrum oppidũ
baesriani condiderunt et proprio ãne
eum cognominantes qui bactrus no¬
catus : Carra cnittas mesopatamiȩ
trans edessam condita a parchis ib
quondam romanus est cesus ex erett
eerassus dux captus: Edessam urbẽ
mesopotamie condidit nẽ rocħ filius
cus. postquam de babilone migrauit.
inua et regnauit. que antea rarex
cosnominata est Ipse construxit et
calanne que postea uerso nomine a.
gens antiquissima quam int̾fecerunt filii
locb: Seleutus unus ex pueris alexandri
post mortem ipsius alexandri occupato

Expanded text:
cta est. Ctesiphontem quoque Parthi apud cta est. Ctesiphontem quoque Parthi apud Parthiam condiderunt in aemulationem Babyloniae urbis. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis fratrem constituisse. Dicta autem Susis quod inmineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri, lapide candido et vario cum columnis aureis et lacunaribus gemmisque distincta, continens etiam simulacrum caeli stellis micantibus praesignatum, et cetera humanis mentibus incredibilia. Bactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactros vocatur. Carra civitas Mesopotamiae trans Edessam condita a Parthis, ubi quondam Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus. Edessam urbem Mesopotamiae condidit Nembroth, filius Chus, postquam de Babylone migravit, in qua et regnavit; quae antea Arach cognominata est. Ipse construxit et Chalannen, quae postea verso nomine a S gens antiquissima, quam interfecerunt filii Loth. Seleucus, unus ex posteris Alexandri, post mortem eiusdem Alexandri occupato
Abbreviated transcription (Latin):
ocabulum aũ sumpsit a comfusione
me lehisedeth: Hanc postea tenuerunt
uebusei: e⁊ quib: sortita uocabulũ ÷ ie¬
brisi. Sieo duob nommibus cõpulatis ie
Sprimum post dilinuium in siria condidise
ur bem salem. i qͣregnũ fuit eid melchasedectr.
bus et salem uocata est hierusalẽ. que postea
a salomone hierosolima. quasi hierusalomo¬
nia dicta est : Hec et corrupte a poetis solr¬
ma solima nuncupata. et postmodũ ab elio
adriano elia uocata est. In ipsa est et syon¬
que hebraice int̾p̃tatur speculacio. eo qd̾
in sublimi constructa sit. et delonge ueni.¬
entia contempletur: hierusalem aũ dicta
aũ nobilia qui uł que constituerunt io.¬
nisius qui et liber pat̾ eum indiam uic¬
tor ꝑambulasset nisam urbeni ex suo nõẽ
uxta indum fluuium condidit. et łmi
renio euis medie nomen sortita est: Pse¬
polim urbem caput ꝑsici regni perseus
adane silius condidit famosissimam. con¬
fertassimamq: opibus. a quo er ꝑsida di¬

Expanded text:
Vocabulum autem sumpsit a confusione, Vocabulum autem sumpsit a confusione, Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Ieprimum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. bus et Salem, vocata est Hierusalem, quae postea a Salomone Hierosolyma, quasi Hierosolomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis Solyma nuncupata est, et postmodum ab Aelio Adriano Aelia vocitaquae Hebraice interpretatur speculatio, eo quod in sublimi constructa sit, et de longe venientia contempletur. Hierusalem autem pacifica a nobilia, qui vel quae constituerunt. Dionysius, qui et Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex suo nomine iuxta Indum fluvium condidit, et quinregio eius Mediae nomen sortita est. Persepolim urbem caput Persici regni Perseus †Adeae† filius condidit famosissimam confertissimamque opibus; a quo et Persida di
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ auctoribus conditarum urbiũ
plerunq dissensio inuenit᷑ adeo ut
nec urbis quidem rome origo possit di¬
ligent̾ agnosci. Nam salustuis dicit. urbẽ
romam sicuti ego accepi condere atq ha¬
bitare ininicio troiani. et cum his habu¬
isse origmes: Alii dicunt ab euandro scdm
en huius nate auspiciis illa inclita ro¬
ma. Si gͥ tante ciuitatis certa racio
ñ apparet : ñ mirum si aliarum opr¬
nione dubitatur: Uñ nec historicos
nec cõm̃tatores uaria dicentes imꝑite
contempnere debemus. qui a antiqui¬
tas ipsa creauit errorem: Sane quasdã
de quib: aut sancte scripturȩ. aut his¬
toie gentium origmem referunt cercã
paucis ad modum uerbis retexere oportet:
raꝰ ante diluuium caim ciuitatem
enoch ex nomine filii sui in india con¬
ie i duam urbem sola multitudine
sue posteritatis impleint Primus post
dliluuiũ nẽroth gigas babilonem ut trẽ
mesepotamie fundauit: Hanc semiramẽ
reama assiriorum ampliauit. murũ
uaruis bitumine et cocto latere ferit

Expanded text:
e auctoribus, conditarum urbium plerumque dissensio invenitur, adeo ut nec urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicitCat. 6: 'Urbem Romam, sicuti ego accepi, condere atque habitare initio Troiani et cum his Aborigines.' Alii dicunt ab Evandro, secuirg. Aen. 6, 781: En huius, nate, auspiciis illa inclita Roma. Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
acessiis ht̃ Hinc gͥ in portub machinaᷤ
ad p̃lucendi ministeriũ fabricatas faroᷤ
dicunt : Nã fos lux est . oros uisio dicitur.
Uñ et lucifer grete fosforos appellatur:
Cocleȩ sunt altȩ ⁊ rotundȩ turres. et di
ꝑ cutulũ orbemq conscendat᷑. qualis.¬

Expanded text:
accessus habet. Hinc ergo in portibus machinas ad perlucendi ministerium fabricatas pharos dicunt. Nam phos lux est,orasis visio dicitur. Unde et lucifer Graece phosphoros appellatur. Cochleae sunt altae et rotundae turres, et dicper circulum orbemque, conscenda tur: qualis
Abbreviated transcription (Latin):
Balneis uͦ nom̃ inditũ a lautione mero¬
ris. Nã greti balamon dixerunt . qd an¬
xietatẽ animi tollat: fer et aynnasia
dicuntur quia ibi athlete uncto cor¬
pore ⁊ ꝑficato manib: exercitantur.
ponunt᷑ ab exuendo scilicet dictum
ano a etepim enĩ grece exuere dicit᷑:
Popina grecus sermo est. qui a puo nos corrup¬
te propina dicit᷑ Est aũ locus uixta balnea
publica ubi post lauacͥrũ a same et siti re¬
ficiunt᷑. uñ et propina et propinare dr᷑
Pina enĩ grece famem significat eo quoo
beiorum parue et simplices in uicis. axi¬
bus et tabulis clausȩ Uñ et tab̾narie
quod ibi solebant considere dicte añ
tałine. qd ex tabulis lignisq erant constru¬
mactent᷑ pecora que mercantib ue¬
nundant᷑. Mertatũ aũ a cõmertio na¬
minatum. ibi enĩ res uendere uł emẽ
solitũ est. Sicut et theloneũ dicitur
ubi mertes nauiũ et nautarũ emolum̃¬
ta reddunt᷑. Ibi enĩ uectigalis exactor
sedet p̃ciũ rebus impositurus et uoce

Expanded text:
Balneis vero nomen inditum a levatione maeroris; nam Graeci βαλανεῖον dixerunt, quod anxietatem animi tollat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et perfricato manibus exercitantur; ponuntur, ab exuendo sciliapoduein enim Graece exuere dicitur. Popina Graecus sermo est, qui apud nos corrupte propina dicitur. Est autem locus juxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame et siti reficiuntur. Unde et propina et propinare dicitur. Peina enim Graece famem significat, eo quodbeiorum parvae et simplices in vicis, axibus vel vectibus et tabulis clausae: unde et tabernariae, quod ibi solebant consedere. Dictae autem tabernae, quod ex tabulis lignisque erant construmactentur pecora, quae mercantibus venundantur. Mercatum autem a commercio nominatum. Ibi res vendere vel emere solitum est: sicut et teloneum dicitur, ubi merces navium, et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet, pretium rebus impositurus et voce
Abbreviated transcription (Latin):
Unde uirgilius Tyrrenusq tube mu¬
gire ꝑ ethera clangor. Nec enĩ a tyr.¬
renis p̃donbus excogitata cum clisꝑ¬
si circa maritimas oras non facile ad
quamq p̃de occasionẽ uoce aut buci¬
na conuocari uento plerumq obstre.¬
pente : Hic postea bellicicis certami¬
nibus adhibita est ad eñciancla signa
bellorum: Et ubi exaucdiri p̃co per
tumultum non poterat. sonitus tube
clangentis attingeret : Tubam aũ
dictam. quasi tofam . icauam: Item
tubam. quasi tibiam Int̾ tubam
aũ et bucinam ueceres discernebãt
Nam buoina insonans sollicitudinẽ
int̾dum canit᷑. ut bella cõmitcantant᷑.
int̾dum ut insequant᷑ eoꝰ qui sugiunt.
in t̾dum receptui: Nam receptꝰ dicit᷑. qͦs
exercitꝰ recipit Uñ et signa receptul cane
dicunt᷑: Classica. sunt cornua que conuo¬
candi causa erant facta. et a Ralando
autẽ non tube sicut a regibus s a regi¬
na sistro uocabatur feminarum exer-
De armis. Ini.

Expanded text:
 Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. Hanc enim a Tyrrhenis praedonibus excogitatam, cum dispersi circa maritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut bucina convocantur, vento plerumque obstrepente. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco per tumultum non poterat, sonitus tubae clangentis adtingeret. Tubam autem dictam quasi tofam, id est cavam. Item tubam quasi tibiam. Inter tubam autem et bucinam veteres discernebant. Nam bucina insonans sollicitudinem interdum canitur ut bella committantur, interdum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicuntur. Classica sunt cornua quae convocandi causa erant facta, et a calando autem non tuba, sicut a regibus, sed a regina sistro vocabatur feminarum exercitus. De armis .
Abbreviated transcription (Latin):
bis eliuisus sigurã denarii numeri efficit
Arca ab arcendo uocata: fmis enĩ custo¬
dit ea que adiri prohibet. Trisinium
dictũ eo qd̾̃ triũ possessionũ fines astrin¬
git : Hinc et quadrifiniũ. qd quatuor
reliqui limites angustiores.⁊ int̾se
distant imparib: int̾uallis ⁊ nominib¬
U oesignatis. De mensuris aGRORU
ensura est. quilquid pondere capa¬
Icitate. longitudine altitudine la¬
ertudine animoq finit᷑. Maiores itaq
orbem in partib partes. in prouinciis.
prouincias in regionib regiones in
locis. loca in t̃ritoriss. tritoria in agͥsi
agros in centuriss. centurias in uige¬
rib Iugera in climatib deinde cli¬
mata in actus ꝑticas. passus. gradus.
cubitos. pedes. palmos. untias. ⁊ digitoᷤᷤ
diuiserunt: Tanta enĩ fuit sollercia
eorũ. digitus est pars minima agre.¬
stuam mensurarũ: Inde untia habẽs
digitos tres. palmus autẽ quatuor digitos

Expanded text:
enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Arca ab arcendo vocata: fines enim agri custodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc et quadrifinium, quod quattuor. Reliqui limites angustiores et inter se distant inparibus intervallis et nominibus designatis. De mensuris agrorum . Mensura est quidquid pondere, capacitate, longitudine, altitudine, latitudine, animoque finitur. Maiores itaque orbem in partibus, partes in provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in territoriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum. Inde uncia habens digitos tres. Palmus autem quattuor digitos
Abbreviated transcription (Latin):
omnia metallorũ p̃cia abstaberentur:
Et reuera quia si uasa uitrea non fran
natura euis sit ut ubi uena una ap¬
paruerit. ibi spes sit alteriꝰ in quiren¬
di. Sunt autem septem genera metal¬
lorum. aurũ. Argentũ. Es. electruĩ.
stagnũ plũbum. et quod doniat om̃ĩa

Expanded text:
omnium metallorum pretia abstraherentur. omnium metallorum pretia abstraherentur. Et re vera, quia si vasa vitrea non frangnatura ejus ea sit, ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. Septem autem sunt genera metallorum: aurum, argentum, aes, electrum, stagnum, plumbum, et quod domat omnia
Abbreviated transcription (Latin):
liquata in alias fornaces transfudebature
que massa uorabat᷑ ad monitrum atq hec
recocta siebat uitrum purũ et candidũ:
In genere uitri et obsianus lapis ad nume¬
rat᷑. Et autem uirens int̾dũ et niger ali¬
quando et translucidus crassiore uisu
et in speculis parierum pro imagine ũ¬
bras reddente Oemmas multi ex eo faci¬
unt Hunc lapidem et in india et in i¬
talia. et ad oceanum in hispania nasci tra¬
dunt: ferunt aũ sub tyberio cefare quen¬
dam artificem ex cogitasse uitri temiꝑa¬
mentum. ut flexibile esset et ductile
qui dum ad missus suisset ad cesarem:
porrexit fialam cesari quã ille indig¬
natus in pauim̃tum proiecit: Artifex
De inde marculum de sinu protulit
⁊ fialam correxit: hoc sacto cesar dixit
artifici: Nũquid alius scit hane condi¬
turam uitrorũ : postquã ille uirans
negauit alterũ hoc scire iussit illum
cesar de collari ne dum hoc cognitum
fieret. aurum proluto haberetur. et

Expanded text:
liquata in alias fornaces transfundebatur, liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabatur ammonitrum; atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. In genere vitri et obsianus lapis adnumeratur. Est autem virens interdum et niger aliquando et translucidus, crassiore visu et in speculis parietum pro imagine umbras reddente; gemmas multi ex eo faciunt. Hunc lapidem et in India et in Italia et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quendam artificem excogitasse vitri temperamentum, ut flexibile esset et ductile. Qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus in pavimentum proiecit. Artifex deinde marculum de sinu protulit et phialam correxit. Hoc facto Caesar dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Postquam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur et
Abbreviated transcription (Latin):
quibus accensis ꝑmixta harena littoris
translucentis liquoris noui fluxisseri¬
uos. et hanc fuisse originem uitri: Max
ut est ingenuosa sollercia. non fuit con¬
tenta solo nitro s et aliis mixturis hãc
lignis conquiritur a diecto cipro ac nitro
continiusq fornacibus ut ȩs liquatur
ex massis rursus
sunditur in officinis. et aliud flatu figu¬
ratur ⁊ aliud torno teritur. Aliud ar¬
genti modo celatur Tinguntur enim
multis madis ita ut iacinctos. saphirosq
et uirides mutetur et onices uł aliarũ
gemmnarum colores neq est alia specu¬
ls aptior materia uel picture accõmo¬
dacior. Maximus tam̃ honor in candido
uitro proximoq in cristalli similitu¬
dine. Unde et ad potandum argenti
metalla et auri repulit Uitrum ali
sebat et initalia ⁊ ꝑ gallias et in his¬
pania harena alba mollissima pila mo¬
laq terebatur. deinde miscebatur trib¬
b partib nitri pondere uł mensura ac

Expanded text:
quibus accensis permixta arena litoris, quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixturis hanc lignis coquitur, adiecto cypro ac nitro continuisque fornacibus ut aes liquatur, ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus, nitri pondere vel mensura, ac
Abbreviated transcription (Latin):
uitrum arte inficiunt. et fallit ocu:¬
los subdole quedam falsa uiriditas. quo ⁊¬
usq non est qui probet simulatum : Sic¬
fraude ulla uita mortalium: Omnes
autem non translucidas gemmas cecas
appellari. eo qd densitate sua obseurent᷑
Iitnum dictum quod uisui transluceat
perspicuitate In aliis enim metallieꝵ
quid quid intrinsecus continetur abscon:¬
dit᷑. In uitro uero quilibet liquor uł speri¬
es qualis interius talis exteruis declaratur.
et quodam modo clausus patet: Cuiuso¬
rigo hec fuit  In parte sirie que fenicis uo¬
catur finitima udee circa radicem mon¬
tis carmeli palus est. ex qua nascitur be¬
lus annis quinq milium passuum spacio
in mare fluens iuxta tolomaidem. cuiuis
harene decurrente fluctu sordibus elu¬
untur hic fama est pulsa naue mer¬
catorum nitri. cum sparsim ꝑ licus epii¬
las parent. nec essent pro attollendis ua¬
sis lapides: glebas intri. naute subdidert̃.

Expanded text:
vitrum arte inficiunt, et fallit ocuvitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quaedam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et argfraude ulla vita mortalium. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellari, eo quod densitate sua obscurentur. Vitrum dictum quod visui perspicuitate transluceat. In aliis enim metallis quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor vel species qualis est interius talis exterius declaratur, et quodammodo clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Sinocitide umbras inferorum euocatas te.¬
nere aiunt Celonitis oculus est indice testi¬
tudinis: uarius et purpureus. Hunc magi
impositum lingue sutura p̃nuntiare fingt᷑.
Pronia a capite testitudinũ et etonitrib
cadere putatur. et restringuere fulminis
ictus. hienia lapis in oculis hene. bestie
inuenit᷑ qui si sub lingua hominis subditꝰ
suerit. futura eum p̃cinere dicunt S et
corallius tempestati et grandim resistere
sert᷑ Pontica est gemma quedam liuore
plucida habens stellas rubeas int̾clum et
aureas. dicunt ꝑ eam int̾rogare demones
et sugare. In quibusdam geminarum ge
neribus uera a falsis discernere. magna
difficuitas est. quippe cum inuentum sie
ex uero genere alteruis in alia falsa trans.¬
ducere ut sardonices que t̃nis glutinan¬
tur genimis. ita ut dep̃hendi non passit̃.
fingunt enimeas ex cliuerso genere. ni¬
gro candido mineoq colore : Nam et
pro lapide p̃ciosissimo smaragdo quidã

Expanded text:
Synochitide umbras inferorum evocatas teSynochitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpureus. Hunc magi inpositum linguae futura pronuntiare finguntur. Brontea a capite testudinum; e tonitribus cadi putatur, et restinguere fulminis ictus. Hyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemones et fugare. In quneribus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe cum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere, ut sardonices, quae ternis glutinantur gemmis, ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere, nigro, candido minioque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ut alie gẽme sculpant᷑ fragm̃tis eius.
Golosa petra similis est linguȩ huma¬
ne unde et nom̃ sumpsit: fertur
autẽ deficiente luna celo cadere. cuiꝰ
ñ modicam magi tribuunt potesta¬
tem. Nã ex eo lunares motus excitari
putant. Sunt et quedã geminarũ
genera cognominata ab animalib
Ehites uipereas maculas exprimit:
Carcini marini cancri coloris est: Scor¬
pitis scorpionem et colore et esfigie
refert Mirmitis formice reptantis
essigiem imitatur: Tauos pauoni
est similis Heru natricis accipitris colore:
Ctitis aquilȩ. Egoptalmos caprino oculo
similis. Lioco̾talmꝰ. quatuor colorum.
ex rutilo sanquinea. in nrelio. nigrũ
candido cingit. luporũ ocnlos exprimie.
Meconites papauer exprimit: Sunt et que¬
dam genime. quas gentiles in suꝑstic ionibus
quibusdam utunt᷑ liparea sufita omnes be¬
stias euocare tradunt: Anancitida in idro¬
mantia demonum imagines euocare dr᷑:

Expanded text:
ut aliae gemmae sculpantur fragmentis eius. ut aliae gemmae sculpantur fragmentis eius. Glossopetra similis est linguae humanae; unde et nomen sumpsit: fertur autem deficiente luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem; nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam gemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos caprino oculo similis; lycopthalmos quattuor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites papaver exprimit. Sunt et quaedam gemmae quas gentiles in superstitionibus quibusdam utuntur. Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
loris est Calcofanus nigra est .s lapidi
illisa aeris tinnitũ reddit: Balanit es
duo genera sunt subiurides ⁊ corintei
cante flammea uena: Sideritis a cõ-¬
templacione ferri nichil dissonat. ma
leficiis quocunq modo si inferat᷑ dis¬
cordias excitat Ideus clactilus ex in.¬
sula crete est ferrei coloris. causa no
minis eius quod pollicem humanũ
qui dum teritur nigrũ sucũ emit¬
tit  Timilantius in eustatis alueo
legitur. Proconnessio marmori simi.¬
lis medio colore glauco ueluti oculi
pupilla internitescens: Arabica ex pa¬
tria dicta aspectu eburnea est. Effesti¬
tis speculi naturam habet in redden-¬
dis unaginibis quanquã rutilat:
Cxꝑimentũ euis. si feruenti aqua ad¬
dita statim refrigescit. aute si soli op
posita aridam materiam accendat:
Nascit᷑ in corico: Ostractees lapidosus
colore testacio durior. alt̃ achate si¬
milis. nisi quod achates politura
pinguescit. durior Tanta in est uis

Expanded text:
loris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi loris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo gencante flammea templatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta minis ejus, quia pollicem humanum qui dum teritur, nigrum succum emittit. 14. Zmilaces in Euphratis alveo legitur Proconesio marmori similis, medio 282 colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria dicta, aspectu eburnea est. 15. Hephaestistes speculi naturam habet, in reddendis imaginibus, quanquam rutilet: experimentum ejus, si ferventi aquae addita statim refrigeret, aut si soli opposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. Ostracites lapidosus colore, testacio durior. Altera achatae similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duritiae tanta inest vis
Abbreviated transcription (Latin):
coloris similitudine: Hunc ethiopia
gignit. Crisselectrus similis auro s: in
colorẽ electri uergens. matutino tan¬
tũ aspectu iocundus rapacissimus ig¬
num. ⁊ si uxta fuerit celerrime ar¬
descens.: Crissolansis ex auro et igne uo¬
cata aurea. Est enim die et nocte aurea.
Hanc ȩthiopia gignat : Ammocrissus ha¬
renis auro intermixtꝰ nunc bratte arũ
nunc pulueris habet cratulas. gignit᷑
in perside. Lieocrissus colore aurea int̾¬
transluceat. Crissocolla gignit᷑ in india.
ubi formice eruunt aurum Est autẽ
auro similis. et habet naturã mag¬
niatidis. nisi qd̃ augere aurũ tradit᷑.
uñ et nuncupat᷑. Argirites similis
argento habens stigmata aurea: Andro¬
damma artenti nitorẽ habet. et pene
adamans quadrata semper tesseris Magi
pitant nomen impositũ ab eo qd̃ ani¬
morũ impetꝰ uł iracundias domare
et resrenare dicatur. sicredimus: Gig¬
nit᷑ in mari rubro: Calcrtis aerei co¬

Expanded text:
coloris similitudine, hunc Aethiopia coloris similitudine, hunc Aethiopia gignit. 3. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu jucundus, rapacissimus ignium, et si juxta fuerit celerrime ardescens. 4. Chrysolampis ex auro et igne vocata. Aurea est enim die, et noctu ignea: hanc Aethiopia gignit. 5. Ammochrysus arenis auro intermistis, nunc bractearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Perside. 6. Leucochrysus colore aureo, intetransluceat. 7. Chrysocolla gignitur in India, ubi formicauro similis et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum traditur; unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habet et pene adamans, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. Chalcitis aerei co
Abbreviated transcription (Latin):
resistunt Alabandina dicta ab alaban¬
da asie regione. cuuis color ad calcedoniũ
uadit .s. rarus: Pracontites ex cerebro dra¬
conis eruit᷑. que nisi uiuenti abscissa sue¬
rit non gemmescre. Iñ et eam magi
dormientibus draconibus amputant:
audaces enim uiri explorant draconum
specus. spargunt ibi gramina medica¬
ta ad incitandum draconũ soporem.
atq: ita sonno sopitis capita desecant. et
gẽmas detrahunt. Sunt aũ candore
translucido: Usu earum orientis rege̾
p̃cipue gloriant᷑. Crissopatuis et hiopicꝰ :¬
quẽ lapidem lux celat.⁊ prodit obscuri¬
tas: Nocte enĩ igneꝰ est. die aureꝰ: flogites
parte lucane color eius croceus. intus
stellas continens elanguidas ⁊ sub nubi¬
lo renitentes Ermiscion int̾ gratissimaᷤᷤ
aspicit᷑ ex igneo eolore radians auro par¬
tans secum in extramitatibus candidã
cie metallorũ uł lapidum cogno¬
esse crissolitꝰ auro similis est cũ marini

Expanded text:
resistunt. Alabandina dicta ab Alabanresistunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, cuius color ad carchedoniam vadit, sed rarus. Dracontites ex cerebro draconis eruitur. Quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum orientis reges praecipue gloriantur. Chrysoprasus Aethiopicquem lapidem lux celat, prodit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aureus. 9. Phlogparte Lucaniae. Color ejuscroceus, intus stellas continens elanguidas, sub nubilo renitentes. 11. Hormesion inter gratissimas aspicitur, et igneo colore radians auro portante secum in extremitatibus candidam cie metallorum, vel lapidum cognoesse. Chrysotythus auro similis est cum marini
Abbreviated transcription (Latin):
exarclescit Scandasirus nascit᷑ in indiꝰ
loco eiusde̾ nominis. Species eus que ue-¬
lut extra lucido igne intꝰ sulgore aurȩ
guttȩ: Constat int̾ omnes quantꝰ nume¬
rus stellarum accedit. tanto et p̃ciũ ac¬
cedere: lignes ex eodem genere est appella
ta ab ardentium lucernarum flagrantia:
Gignitur in multis locis. s probatissima
apud indos. Quidam eam remissiorem car-¬
bunculum esse chxerunt. Fhuus duplex
facies. una que purpura radiat. altera
que ob̃cei ruboris a sole excalefacta. aut
digitoꝵ attriti paleas et cartarũ folia
ad se raꝑe dicitur. sculpturis resistit: ac si
quando sculpta est dũ signa imprimit. qͦ¬
si quodam animalis morsu partẽ cere tẽp¬
tat Genera eius quatuor Cartedonia hoc
qd̃ ex lignes facere clicit᷑ quanquã multũ
uilior p̃dictis nascit᷑ aput nasomonas. ĩbre
ut ferunt diumo inuenit᷑ ad reꝑcussũ
lune plene Omnia aũ genera sculpturȩ

Expanded text:
exardescit. Sandasirus nascitur in Indis, exardescit. Sandasirus nascitur in Indis, loco eiusdem nominis. Species eius quod veluti in tralucido igne intus fulgent aureae guttae. Constat inter omnes, quantus numerus stellarum accedit, tanto et pretium accedere. Lychnis ex eodem genere ardentium est, appellata a lucernarum flagrantia: gignitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Huius duplex facies; una quae purpura radiat, alia quae cocci rubore. A sole excalefacta aut digitorum adtritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur; sculpturis resistit, ac si quando sculpta est, dum signa inprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Genera eius quattuor. Carchedonia hoc quod et lychnis facere dicitur, quamquam multo vilior praedictis. Nascitur apud Nasamonas imbre, ut ferunt, divino: invenitur ad repercussum lunae plenae. Omnia autem genera sculpturae
Abbreviated transcription (Latin):
Astriom ex inelia est cristallo propinqua.
in cuius centro stella lucet fulgare lune
plene: Sumpsit aũ nom̃ qd astris opposita
sulgorem rapit ac regit Electria quasi
electoria: In uentriculis enĩ gallinaciis
inuenit᷑ cristallina specie. magnitudine
fabe. Hac incerta minibus inuictos fieri
magi uolunt si credimꝰ. Enidros ab a¬
qua uocata: exundat enim aquam ita
ut clausam in ea putes fontaneam sca.¬
Carbunculus autem dictꝰ. quod sit ig¬
nitꝰ ut carbo cuius fulgor nec nocte
iuncitur Hucer enim in tenebris adeo
ut flãmas ad oculos iubret Genera eiꝰ
duodecim .s. p̃stantiores qui uident᷑
fulgere et uelut ignem efsundere. Car¬
bunculus aũ grece antrax dicit᷑ Gignit᷑
in libia apiit erogoditas: Antracites
uocatꝰ quod sit et ipse coloris ignei ut carbun¬
culus. s candida uena p̃cinctus. cuius pro¬
prium est qd̃ iactatus igni uelut int̾ mor¬
tuos extinguitur. at contra aquis ꝑsus

Expanded text:
Astrion ex India est, crystallo propinqua, Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes fontaneam scaCarbunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. Genera eius duodecim, sed praestantiores qui videntur fulgere et veluti ignem effundere. Carbunculus autem Graece ἄνθραξ dicitur. Gignitur in Libya apud Trogodytas. Anthracitis vocatus quod sit et ipse coloris ignei ut carbunculus, sed candida vena praecinctus; cuius proprium est quod iactatus igni velut intermortuus extinguitur, at contra aquis perfusus
Abbreviated transcription (Latin):
disq utunt᷑. Hic aũ dissidet cum
magnete intantum ut uixta po¬
sitꝰ ferrum non paciatur abstrahi
magnetem. aut si ad motus magneᷤ
camp̃henderit. rapit atq aufert.
fertur quoq in electri similitudine
uenena dep̃hendere. metus uanos expellere.
malesicis resistere artibus: Genera enis sex
Gelacia grandinum et candorem adaman.
nere suum frigus Cerauniorum duo ft̃¬
lini simile. splendet tam̃ ceruleo. et si sub
diuo positus fuerte. fulgorem rapit siderũ:
Ceraunium alterum hispania in lusitanis
littoribus gignit. concolor piroporubenti.
et qualitas ut ignis: Nec aduersus uim sul¬
gorum opitulari fertur si credimus dic¬
ta aũ ceraunia. qm̃ alibi ñ inuenit᷑ quã
m loco fulmine icto proximo Grece enĩ
in mari rubro nascit᷑ coloris cristalli sex¬
angulata. dicta ex argum̃to iris: Nam
sub tecta percussa sole speries et colores ar¬
cus celestis in praximos panetes imitat᷑:

Expanded text:
disque utuntur. Hic autem dissidet cum disque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum ut iuxta positus ferrum non patiatur abstrahi magnetem, aut si admotus magnes conprehenderit, rapiat atque auferat. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera eius sex. Chalazias grandinum et candorem et figur posita manere suum frigus. Cerauniorum duo lini simile, splendet tamen caeruleo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in loco fulmine icto proximo; Graece enim in mari Rubro nascitur, coloris crystallini, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ annos: Unde et nom̃ greci ei dederũt:
Gignit᷑ aũ in asia et cipro maxime in
septenerionum alpibus. ubi nec esta¬
te sol feruentissimus inuenit᷑ Ideoq
ipsa diurna et annosa duricia reddit
hanc speciem que cristallus dicitur.
Hic oppositus radiissolis ad eo rapit flã¬
mam. ut aridis fungis uł foliis ignẽ
p̃beat Isus eius etiam ad pocula desti¬
natur: Hichil aũ aliud quã frigidũ
pati potest Adamans indicus lapis
paruus et indecorus ferrugineum
habens colorem. et splendorẽ cristalli.
Nũquã aũ magnitudinẽ nuclei a¬
bellani reꝑtus: Hic nulli cedit ma¬
terie. nec ferro quidem nec igni.
nec unquam in calescit. unde et
nom̃ int̾p̃tacione grera indomita
uis accepit S dum sit inuictus
ferri ignisq contemptor: hutino
rimpitur sanguine recenti et cali¬
do maceratur. sicq multis ictibus
ferri ꝑstringit᷑. Cuuis fraꝗmenta sculp¬
tores pro gemis insignandis ꝑforan¬

Expanded text:
per annos; unde et nomen ei Graeci dederunt. per annos; unde et nomen ei Graeci dederunt. Gignitur autem in Asia et Cypro, maxime in septentrionum Alpibus, ubi nec aestate sol ferventissimus invenitur; ideoque ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. Usus eius etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati potest. Adamans Indicus lapis parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem et splendorem crystalli, numquam autem ultra magnitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen interpretatione Graeca indomita vis accepit. Sed dum sit invictus ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti et calido maceratus, sicque multis ictibus ferri perfrangitur. Cuius fragmenta sculptores pro gemmis insigniendis perforan
Abbreviated transcription (Latin):
nitens uiriditas. ⁊ cuncta pariter sub
quadam uarietate lucentia. Nonĩ
habet ex patria Sola enĩ eum par-¬
turit india: Pontice a ponto dicunt᷑
genere diuerso. nunc sanguineis nc̃
auratis guttis micantes Alie haben¬
tes stellas. alie longis colorum ductib
lineate: Exocontalitus in parua mag¬
nitudine multicolor. unde et hoc
sibi nom̃ adoptauit Tã diuersis enĩ
notis sparsus est. ut sexaginta gẽma-¬
rum colores in paruo orbiculo eius
dep̃hendant᷑. Hascitur autem in li¬
bia aput trogoditas. Mirina aput
parthos gignitur .s. p̃cipua in ger¬
mania: humorem sub terra putant calo¬
re densatum. unde et nom̃ sumpsit: Sa¬
rietas eius in purpuram canelorẽq et
ignẽ quorũdã colorum reꝑcussus qua¬
les in celesti arcu spectantur Cuius
contraria causa cristallum facit gelu
uehem̃tiore concreto De cristallinis.
ristallus resplendens et a quosus colore
traditur quod fit nix glacie durata

Expanded text:
nitens viriditas, et cuncta pariter sub nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum colores in parvo orbiculo eius deprehendantur. Nascitur autem in Libya apud Trogodytas. Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Carmania. Humorem sub terra putant calore densatum; unde et nomen sumpsit. Varietas eius in purpuram candoremque et ignem cum quosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehementiori concreto. De crystallinis . Crystallus resplendens et aquosus colore. Traditur quod nix sit glacie durata