comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Dam ⁊ si parentib nõ
debentur filiorum hroitates
pp̃ uota parentum ⁊ naturaiẽ
erga filios cantatem. turbato ta¬
men ordine mortalitatis. nõ
post litem de inofficioso ppara
ñdatur de moffitioso querela.
.nõ sufficit enim litem ĩstitue.
ꝯfficiosi accione adusus duos
rrdes exꝑtus ẽ diu̾sas sm̃as iu¬
hcuri tulit ⁊ unum uicitab
alto suꝑat᷑us ẽ. ⁊ debitores cõ¬
uin ꝓͣ ꝑte pot̾ ⁊ corpora uendi

Expanded text:
m Nam etsi parentibus non debetur filiorum hereditas propter votum parentium et naturalem erga filios caritatem: turbato tamen ordine mortalitatis non mpost litem de inofficioso pradatur de inofficioso querella: non enim sufficit litem instituere, inofficiosi actione aduersus duos heredes expertus diuersas sententias iudicum tulit et unum uicit, ab altero superatus est, et debitores conpro parte potest et corpora u
Abbreviated transcription (Latin):
quidem fecit testam̃tum. s¬
Iarc̃. In officiosum testam̃¬
tum dicere. hoc ẽ allegare qua¬
re exhr̃dan uł p̾term nõ debu¬
erint ꝙ plerumq accidit cũ
faiso parentes instimiuatili

Expanded text:
t testamentum. Morum Inofficiosum testamentum dicere hoc est allegare, quare exheredari vel praeteriri non debuerit: quod plerumque accidit, cum falso parentes instimulati li
Abbreviated transcription (Latin):
mus crit sequi eius ꝑtis sẽ¬
tentiam que sgđm testam entũ
sꝑectauit. nisi aꝑte iudicem ĩi¬
que secundum scriptum hrde᷑
ꝓnunciasse apparebit. Illud
notissimum ẽ cum quuoga¬
tum ꝑceꝑit nõ rocte de inofficio¬
so testam̃to dicturum. nnsi for¬
te id totuq ami administrauit.
ideo tamen donationes quas

Expanded text:
us erit sequi eius partis sententiam quae secundum testamentum spectauit: nisi si aperte iudices inique secundum scriptum heredem pronuntiasse apparebit. Illud notissimum est eum qui legatum perceperit non recte de inofficioso testamento dicturum, nisi id totum alii administrauit.ideo tamen donationes, quas
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam iiitates alias impedi¬
baria necessara. erit clmmutio
tere d p̾to. distrarere Ouuis
adnanus trebgto seiano upsit.
ut elius asiatitus daret satis
de hrditate que abeo petitur.
⁊ sic̾ falsum dicat᷑ hoc ideo qr
sustinetur m̃ditatis pecitioniᷤ
iudicium donec falsic̃a agat.
quorum iudicioꝵ que in hr̃¬
clitatis pecitione sunt ea anc

Expanded text:
tiam utilitates alias impedibaria necessaria erit deminutio. tere debet praetor distrahere. Divus Hadrianus Trebio Sergiano rescripsit, ut Aelius Asiaticus daret satis de hereditate quae ab eo petitur, et sic falsum dicat: hoc ideo, quia sustinetur hereditatis petitionis iudicium, donec falsi causa agatur. Eorum iudiciorum, quae de hereditatis petitione sunt, ea auc
Abbreviated transcription (Latin):
uis enim inagendo testame̾
¶filius testatoris quicumtitõ
eiuscem pecunie reus fuerat
ubatione titio legata: ꝑ accep¬
tilationemtiti isb̾atus. ab ac¬
tione inofficiosi nõ sũbmo
tuit filio iogatum declit code
testam̃to ita cauit. ea omnnia q̃
sup̃dan ficri uissi ea dari ficri
uolo abonmbide bonorum
cius comiputto. quesitum est
nũit anfidei commissa ex ca¬
pite supͣ scͥpto debeantur. N¬
di si hoc queratur au iure eoꝵ
quos quis sibi abintestato
hr̃des coꝵ ronor ne possõres.
successores credat fidci ꝯmitt̾e
possit Rrdi posse. Sauł. no¬
tat. ꝓbat autẽ nec ficci cõmi¬
sa abinitestato data de beri qͣi¬
Dat̾ filium emancipa¬
uit ⁊ nepotem exro retinuit.
emancipatꝰ suscepto postea
fiuꝯ duob exh̾idatis patre
p̾t̾ito uita decessit. in qone de
inoffitioso testam̃to p̃cedẽte
cã filioꝵ: patris intentio ad

Expanded text:
is enim agendo testamentFilius testatoris, qui cum Titio eiusdem pecuniae reus fuerat, liberatione Titio legata per acceptilationem Titii liberatus ab actione inofficiosi non summotuit, filio legatum dedit: eodem testamento ita cauit: 'Ea omnia quae supra dari fieri iussi, ea dari fieri uolo ab omni herede bonorumueius committo.' quaesitum estnuerit, an fideicommissa ex capite supra scripto debeantur. respondi: si hoc quaeratur, an iure eorum, quos quis sibi ab intestato heredes bonorumve possessores successuros credat, fidei committere possit, respondi posse. Paulus notat: probat autem nec fideicommissa ab intestato data deberi, qater filium emancipauit et nepotem ex eo retinuit: emancipatus suscepto postea filio, duobus exheredatis patre praeterito uita decessit. in quaestione de inofficiosi testamenti praecedente causa filiorum patris intentio ad
Abbreviated transcription (Latin):
p̾scͥptio locum hr̃et. S hic pla¬
cun nich̾ facere eris alieni nom̃
cunõ loci sit es alienum s uni¬
u̾sarum facutatum. es emi
auienum patrionium totum
inmimere constat nõcerti
loci facũitatemt Quid tam̃ si
forte ctis hoñib destinatum
sit id patrimonium ut puta
alim̃tifm prandis q̃ rome p̃¬

Expanded text:
praescriptio locum haberet. sed et hic placuit nihil facere aeris alieni nomen, cum non loci sit aes alienum, sed universarum facultatium: aes enim alienum patrimonium totum imminuere constitit, non certi loci facultates. quid tamen si forte certis oneribus destinatum sit id patrimonium, ut puta alimentis praestandis quae Romae pr
Abbreviated transcription (Latin):
iauł. Num qui moffitiosi
testam̃ti querelam instituit
⁊ fraude hidis sc̾pti qĩ t̾ciam
ptem h̃ditatis tacite rrat
eẽt ei restituere reliquid ca
accionem. nõ uideri deẜuissẽ
querelam ⁊ ideo nõ ꝑhib̾i eũ
soluit nullam repetitioneo.
erea ca com̃peterendcm .R. e

Expanded text:
um. Eum, qui inofficiosi testamenti querellam instituit et fraude heredis scripti, quasi tertiam partem hereditatis tacite rogatus esset ei restituere, reliquit eam actionem, non uideri deseruisse querellam et ideo non prohiberi eum soluit, nullam repetitionem ex ea causa competere. Idem re
Abbreviated transcription (Latin):
uin qui instituerat litem de
in officioso testam̃to eiuc qui
michi legatum decdit.litemq
pegero nomine filii. necopti¬
nuero ꝓdere me legatum no
oportet. quia nõ sum dignne
⁊ut auferatur michi a fisco io
÷ ꝙ t̾elictum ẽ: cum noñ ꝓprio
Snomine. s uire cuusdam suc¬

Expanded text:
um, qui instituerat litem de inofficioso testamento eius qui mihi legatum dedit, litemque peregero nomine filii nec optinuero: perdere me legatum non oportet, quia non sum indignus, ut auferatur mihi a fisco id quod derelictum est: cum non proprio nomine, sed iure cu
Abbreviated transcription (Latin):
auo inditio acturus indicatũ
solui satisacceꝑit de mnͣ ĩ auo
iuditio agat nõ committetũ
stipulatio quia de aua te cau
uum hu̾it: ñ ubiinstrum̃tũ
dotale conscriptum ẽ. nec e¬
nim id genus ccͣtus Ẽ ut tã ⁊¬
eum locum spectan oporteat
reditura.
id ꝙ ũtulius eie accipiẽd̃ ẽ.¬

Expanded text:
iudicatum solui satis acceperit, deinde in alio iudicio agat, non committetur stipulatio, quia de alia re cautlium habuit, non ubi instrumentum dotale conscriptum est: nec enim id genus contractus est, ut et eum locum spectari oporteat,reditura. id quod utilius ei est accipiendum e
Abbreviated transcription (Latin):
tipħ̃. Hiliũs ñ ĩpeditur ¶ ti¬
ditatem. quam quam in cius
eet potestates nec phib̾i patre
ditiune fulii acc̾usart. na in
indignatio filii ẽs querebat᷑
sin optimuuss in accus ando
an q patridatum sit publi¬
cartur quonam ali cõmod̾¬
ex offitio patris s totum de
mitis filii agitu  inclinan¬
dum ẽ nõ pdere patrem sib
datum si scd̾. testamtum ꝓmĩ¬
ciatum fuissamulto magis
si tͥt leggatum testator ded̾it.
cuiue de mofficioso testam̃to
filis agens decessit me hn̾ce
delicto : egtoq hrditanam cã¬

Expanded text:
tionum Filius non impeditur, reditatem, quamquam in eius esset potestate: nec prohiberi patrem dixi iure filii accusare: nam indignatio filii est. Et quaerebatur, si non optinuisset in accusando, an quod patri datum est publicaretur? quoniam alii commodex officio patris, sed totum de meritis filii agitur. et inclinandum est non perdere patrem sibi datum, si secundum testamentum pronuntiatum fuisset. Multo magis si mihi legatum testator dedit, cuius de inofficioso testamento filius agens decessit me herede relicto, egoque hereditariam ca
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum possõr si hoc se conten¬
dit ⁊ lib̾tates ip̃o m̃ire nõ ualẽt
nec legata debentin: s soluta
repctuntur aut abeo qui solũit:
aut abeo qui optimuuit ⁊ hec u¬
tili accione repetumtur. fe̾ ant
si añ controũsiam motam solu¬
ta sunt. qui optinuit repetet.⁊
ita diuus adriams ⁊ diuus pi

Expanded text:
bonorum possessor, si hoc se contendit: et libertates ipso iure non ualent: nec legata debentur, sed soluta repetuntur aut ab eo qui soluit: aut ab eo qui optinuit et haec utili actione repetuntur. fere autem si ante controuersiam motam soluta sunt, qui optinuit repetit: et ita diuus Hadrianus et diuus Pi
Abbreviated transcription (Latin):
iopiam pupuu alim̃ta pro
modo facultatum que ꝑ mo¬
ficiosi testam̃ti accusationcor
ꝓpte ei uendicabantur decm.
eaq adñsarium ei subministͣ¬
pe necesse hr̃ e nsq ad finẽlitis.
¶De testamto mñs que exstima
pisse filumꝵ alium h̃dem in¬
stituit. de mofficioso quen pot̾.¬
auł. Cun mat̾ militem fui¬
tem ad filium pͣtinẽ ita ut ubͣ¬
tates ⁊ legãta prentur. huic uͥ¬
lud ad nõtatur ꝙ de lib̾tatib
⁊ legatis adicitur: nam cum

Expanded text:
a pro modo facultatium, quae per inofficiosi testamenti accusationem pro parte ei vindicabantur, decerni eaque adversarium ei subministrare necesse habere usque ad finem litis. De testamento matris, quae existimans perisse filium alium heredem instituit, de inofficioso queri pot Cum mater militem filitem ad filium pertinere ita, ut libertates et legata praestentur. hic illud adnotatum quod de libertatibus et legatis adic
Abbreviated transcription (Latin):
decessit nõ ei aufertur ꝙ datũ
ẽ ꝓ inde ⁊ si absente eo scd̾̃ p̃
solo carere quis d cuius emo¬
lum̃tum ad eum ꝑtinet. ce¬
tum si id pogatus tuͣt resti¬
fu̾it institutus ⁊ rogatus fu¬
enit restituere hr̃ditatem de¬
inde in querelam in officio
dere. ¶Siquis mipubes ar¬
rogatus sit ethus ꝑsonis q̃
⁊ citra ad optionem ⁊ eman¬
cipatõem quen de inofficioso
possunt hunc puto remouẽ¬
dum a querela cumht quar¬
tam ex constitutione duu pn
ꝙ siegit nec optinuit an quo
si ad mittatur ⁊ si nõ optinũit.
quartam ei ql es auenum cõ¬
cecendam ¶Sĩexca de ĩofficio

Expanded text:
decessit, non ei aufertur quod datum est: proinde et si absente eo secundum solo carere quis debet, cuius emolumentum ad eum pertinet: ceterum si id rogatus fuit restifuit institutus et rogatus restituere hereditatem, deinde in querella inofficiosidere. Si quis impubes adrogatus sit ex his personis, quae et citra adoptionem et emancipationem queri de inofficioso possunt, hunc puto removendum a querella, cum habeat quartam ex constitutione divi Pii. quod si egit nec optinuit, an quasi admittatur, etsi non optinuerit, quartam ei quasi aes alienum concedendam. Si ex causa de inofficio
Abbreviated transcription (Latin):
ctio. hoc plane ci imputari pot̾
cur enm hĩdem nõ sccipserit.
potuit enim scͥptus hrs inpo¬
ssõm mitti exclausula de uet̾re
in possõm mittendo. Item natꝰ
fcm̃ ex secto uentit extractus ẽ:

Expanded text:
ctione. hoc plane ei imputare potest, cur cum heredem non scripserit: potuit enim scriptus heres in possessionem mitti ex clausula de uentre in possessionem mittendo: item natusfactum exsecto uentre extractus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Iauł. Gui repudiantis aĩo
his qui eandem querelam mno¬
uere uolunt. uñ si d̾ ĩoffic̾ioso
testam̃to patris ait ex ub̃is ex¬
hr̃datis aget qui retiso testam̃¬
to alt quoq at succissioe̾m ab

Expanded text:
um. Qui repudiantis animohis qui eandem querellam mouere uolunt. unde si de inofficioso testamento patris alter ex liberis exheredatis ageret, quia rescisso testamento al
Abbreviated transcription (Latin):
auis. Non e̾ enim consenci¬
endum parentib inumam
maligne cita sanguinem su¬
um inferentes iudicium no¬
u̾calib delirmitis instigati¬
c̃ agendi cum ⁊ de matris testa
cere inmerentem se ⁊ ideo in¬
cligne p̾t̾itum uł etiam exħ¬
datione summotum resq u

Expanded text:
am Non est enim consentiendum parentibus, qui imaligne circa sanguinem suum inferentes iudicium, novercalibus delenimentis instigati agendi, cum et de matris testamcere immerentem se et ideo indigne praeteritum uel etiam exheredatione summotum: resqu
Abbreviated transcription (Latin):
intra amium post miliciam d̾¬
cessent: dubito anquia ad hoc
usq tempus uire militati te¬
stam̃tum eius ualet. querclã
pub̾is finmr᷑ mofficiosum
testam̃tum dicit. quia pat̾ ciħ
frater quia filium testam̃tum
e ergo nec frat̾ im̃pub̾is si pa¬
tris nõ clixit s si m patris ob¬
tentumẽ. nec hõc naicre nisi
puẽtimim. si intestatus pr̃
famił. cecessiss ꝑuto secure
eum testari¶Siquis inpubi
filio substituit scd̾as tabulas
faciendo. nõ obhoc admittumiᷤᷤ
ip̃m impuberem ad mofficio¬
si querelame quonam autẽ
quarta debite portionis suf
quĩ nõ queritur. ut puta si
in officio sum nõ totam hr̃di¬
tatem debeo: s dimidiam pet̾e
ꝓ in de si sut ex cluob filus
nepotes. ex mio pluregatres
puta ex imo unus uniuis sex¬
incͣiauiiius exillic semiun¬
cia: querelam ex cludit. Nua ᷑¬
ta autem accipietur .s. dedu¬

Expanded text:
intra annum post militiam deintra annum post militiam decesserit, dubito an, quia ad hoc usque temporis iure militari testamentum eius ualet, querella mpuberis filii mater inofficiosum testamentum dicit, quia pater ei frater, quia filii testamentum est: ergo nec frater impuberis, si patris non dixit. sed si in patris obtentum est, nec hoc ualebit: nisi venturum, si intestatus pater familias decessisset, puto secure eum testari. Si quis impuberi filio substituit secundas tabulas faciendo, non ob hoc admittemus ipsum impuberem ad inofficiosi querellam. Quoniam autem quarta debitae portionis suffqui non queritur: ut puta suminofficiosum, non totam hereditatem debeo, sed dimidiam petere. proinde si sint ex duobus filiis nepotes, ex uno plures, tres puta, ex uno unus: unicum sescuncia, unum ex illis semuncia querella excludit. Quarta autem accipietur s
Abbreviated transcription (Latin):
facitꝰ si qms instituta acensa¬
tione in officiosi decesserit an
ad hñdem suum querelam tnͣ
nitam bonorum possõm dece¬
sserit. eẽ successionem accusati¬
oms si nõ sit petita bonorum
⁊ possit transmittere accionẽ
uideannis ⁊ ponamus in po¬
testate fuisse eum ut n rono¬
tum possõ ei necessaraẽt ⁊ adi¬
tio hr̃ditatis suꝑuacua sit. Is
pcesserit ad ħrdem suum accu¬
sationem tnsmittet. idq duui
puis ubelli datione ⁊ demunai¬
atione Rpsit. quid ergo si in
potestate nõ fu̾it. an adhĩde
accionem transmitit. ⁊ recte
nidetur litem pꝑasse sica fccit¬
scribit. mofficiosi querelam
patrem fili sui nomine insti¬
tuere nõ poise inuito co. ip̃iꝰ
enim inuiria e sccibit scq̃nti
loco. Si filius post agnitam li¬
tis orduian de gra gonorũ po¬
ssõm decesscrit: finitam ẽẽ in
ficio sum dici testam̃tumscpr
ait contra uetam patris .f. te¬
stam̃tum. cẽ in officiosi quere
que in castris quesieat. Si ꝗs
im̃ilicia fecit testam̃tum ct

Expanded text:
facit. Si quis instituta accusatione inofficiosi decesserit, an ad heredem suum querellam tranitam bonorum possessionem decesserit, esse successionem accusationis. et si non sit petita bonorum ut possit transmittere actionem, uideamus, et ponamus in potestate fuisse eum, ut neque bonorum possessio ei necessaria et aditio hereditatis superuacua sit: is praecesserit, ad heredem suum accusationem transmittet: idque diuus Pius de libelli datione et denuntiatione rescripsit. quid ergo si in potestate non fuerit, an ad heredem actionem transmittat? et recte uidetur litem praeparasse, si ea fecscribit inofficiosi querellam patrem filii sui nomine instituere non posse inuito eo: ipsius enim iniuria est. sequenti loco scribit, si filius post adgnitam litis ordinandae gratia bonorum possessionem decesserit, finitam esse inoficiosum dici testamentum saeait contra ueterani patris familias testamentum esse inofficiosi querequae in castris quaesierat. Si quis in militia fecerit testamentum et
Abbreviated transcription (Latin):
eandem ⁊ iudicium idem qd̾
antea fuiss ꝑmanere n in ħ
solum euenire ut ꝑtib com¬
mutatis cadem res eẽ estima¬
retur. s ⁊ in multis et̾is reb.
nam⁊ legionem candem hũ
ex qua multi decessissent quo¬
rum in locum alii subiecti e¬
ssent ⁊ ppłm eundem hoc tp̃r
putan qui abhinc .c. annis
fuiss ⁊. cum exitł nemo nũc
noua fuiss ichominus can
dem ẽe eristiman. Q siquis
putaret ꝑtib cõmutatis
uam rem̃ fi. fore ut eius rõe¬

Expanded text:
eandem et iudicium idem quod antea fuisset permanere: neque in hoc solum euenire, ut partibus commutatis eadem res esse existimaretur, sed et in multis ceteris rebus: nam et legionem eandem haberi, ex qua multi decessissent, quorum in locum alii subiecti essent: et populum eundem hoc tempore putari qui abhinc centum annis fuissent, cum ex illis nemo nunc noua fuisset, nihilo minus eandem nauem esse existimari. quod si quis putaret partibus commutatis aliam rem fieri, fore ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
etc̃o: indeamus an amplius
ut instanciatm ꝑ icrit. ex nite¬
gro autem intigar possit ¶Sci¬
endum ẽ exprmptorio ab sen¬
tem ꝯdempnatum si appellet.
ñ õe auiendiendum si modo
n contumaciam defuit. Simi

Expanded text:
to videamus an amplius ut instantia tantum perierit, ex integro autem litigari possit. Sciendum est ex peremptorio absentem condemnatum si appellet non esse audiendum, si modo per contumaciam defuit: si mi
Abbreviated transcription (Latin):
pot᷑. Si inter utigatoros cõue¬
niãt cum ab señtem defende̾
uellemandicium mortuo iã
ec accepi. ⁊ ꝯdempnatꝰ souuq̃
situm ẽ anhr̾s libaretin: Iteo
que accio michi adusue eum
competet. R. iudiciurm ꝙ iar
mortuo debitore ꝑ defensore
eius accipiatuꝵ nullum et ⁊
ideo hr̃dem nõ lib̾ari¶Defenso¬
rem autem siexcã iudicati sol¬
uit repetere quidem nõ posse
pecere adũsus hr̃com. qui sa¬
ne exceptione doli.m. tucri
a quo debitum petebatur ad¬
c̃e ⁊ ordine edcoꝵ ꝑ acto pro¬
nunciau̾it ab sentem deb̃e:
nõ utiq udex qui de indica¬
to cognoscit d de p̾toris snĩa¬
crunt huuismodi edc̃a ⁊ dee̾¬
ta p̾torum. ¶ Magcellus
notat si ꝑ dolum sciens fal o¬
so aliquid allegauit ⁊ hoc mͦ
toris liquido fu̾it aꝓꝓbatu.
existimo debere uidicẽ quere¬
÷ lam tei admittere. paulus
p̾torm ita idicatum ñ debe̾.¬

Expanded text:
st, si inter litigatores conueniat. Cum absentem defendere uellem, iudicium mortuo iam eo accepi et condemnatus solui: quaesitum est an heres liberaretur, item quae actio mihi aduersus eum competemortuo debitore per defensorem eius accipitur, nullum esse et ideo heredem non liberari: defensorem autem, si ex causa iudicati solverit, repetere quidem non possepetere adversus heredem: qui sane exceptione doli mali tueri a quo debitum petebatur adesse et ordine edictorum peracto pronuntiaverit absentem debere, non utique iudex, qui de iudicato cognoscit, debet de praetoris serunt huiusmodi edicta et decreta praetorum. Marcellus notat: si per dolum sciens falso aliquid allegavit et hoc modo toris liquido fuerit adprobatum, existimo debere iudicem querellam rei admittere. Paulus praetorem ita iudicatum non debe
Abbreviated transcription (Latin):
rei hoc metin qui semper ne
condempnetur. hoc dicet non
uenisse quid ergo melius ẽ
dr̃e iduenire inuidicium ñ
trunculator de re pecimiana
cat⁊ qui commnodo possoris
ꝑ auum s cum satisdatione.
ucc ille uidetur defendi quiꝙ.
timatio exco ꝙ intest fit: s ex
es ꝙ in litem iuiratur deniq
⁊ p̾dom depositi ⁊ cominoda¬
ti obcam cam competere acci

Expanded text:
rei hoc metiri, qui semper ne condemnetur hoc dicet non convenisse. quid ergo? melius est dicere id venire in iudicium non dtrunculator de re pecuniariaeat et qui commodo possesr alium, sed cum satisdatione: nec ille videtur defendi, qui qtimatio ex eo quod interest fit, sed ex eo quod in litem iuratur: denique et praedoni depositi et commodati o
Abbreviated transcription (Latin):
dictum hoc ordine uenitur.
ut primo quis petat post ab¬
senciam adu̾sani edictum pri¬
tis timc ꝑemptorium impe¬
tret.Q inde hec nopien sump¬
sit ꝙ pimeret disceptationer
comminaturis qui cot̾m eoit
etiam absente diuersa ꝑte co¬
tem hoc edcm post tot numeto
edca que p̾cessennt datur non¬
nunquam post unum uel al¬
tum nõ nuquam statim.q
appellatur unum ꝓ omnib.
hec autem extimare oportet
ne. ⁊ ita ordinẽ ecc̃orum uł cõ¬
pendium mod̾ari.
eius suꝑuen̾it. tunc absens
ciabitur ñ utiq scd̃ presẽte¬

Expanded text:
dictum hoc ordine uenitur, ut primo quis petat post absentiam aduersarii edictum pritis tunc peremptorium impetret. quod inde hoc nomen sumpsit, quod peremeret disceptationem, comminatur is qui edictum dedit etiam absente diuersa parte cotem hoc edictum post tot numero edicta quae praecesserint datur, nonnumquam post unum uel alterum, nonnumquam statim, quod appellatur unum pro omnibus. hoc autem aestimare oportet ita ordinem edictorum vel compendium moderari.eius supervenerit, tunc absens tiabitur, non utique secundum praesente
Abbreviated transcription (Latin):
um. Idem ẽ.⁊ silegatarius eĩ
uł statu ub̾ dedit ⁊ pot̃ liciex¬
cludieum. marime si hr̃deo
ei uisserat dare. cetum siloga¬
tarium minquid semel na¬
tam mofficiosi querelam ñ
ꝑimat legatarũ oblatio. cur
ergo in heredem ab solute dixi¬
mus quomamante adita
hĩditatem non nascitur que¬
rela / eucntum ego puto seq̃¬
qͣi ex uoluntate testatoris o¬
blato ed satisfcm̃ ei iudeatur.
uñ siqnis fuit institictus for¬
te ex semisse cum ei ex sertãs
ex subã testatoris debẽtur et
rogatus eẽt post c̾tum tp̃ris
istituerehĩditatem mente
clicendumẽ nullum iudici
tiꝯnem ⁊ eius fructus halere
possit fructus enim solcre
infalcidram imputari nõ cꝰ
incognitum. ergo ⁊ si adm
tio ex semisse hrs institutus
rogetur post decennuim re¬
stituere hiditatem. nicħ ht

Expanded text:
um. idem est et si legatarius ei vel statuliber dedit. et potest dici excludi eum, maxime si heredem ei iusserat dare: ceterum si legatarium, numquid semel natam inofficiosi querellam non peremat legatarii oblatio? cur ergo in herede absolute diximus? quoniam ante aditam hereditatem nec nascitur querella. ego eventum puto seququasi ex voluntate testatoris oblato eo satis ei factum videatur. Vnde si quis fuit institutus forte ex semisse, cum ei sextans ex substantia testatoris deberetur, et rogatus esset post certum temporis restituere hereditatem, merito dicendum est nullum iudicitionem et eius fructus habere possit: fructus enim solere in Falcidiam imputari non est incognitum. ergo et si ab initio ex semisse heres institutus rogetur post decennium restituere hereditatem, nihil habet
Abbreviated transcription (Latin):
ei.U itce ex causis adu̾¬
suc dominos ẜius consisr̾e
ꝓmissum e̾¶Ide siqui sup¬
pressas tabulas testam̃ti di
cuam ⁊ faise monete crimini

Expanded text:
ertis ex causis aduersus dominos seruis consistere permissum est: id est si qui suppressas tabulas testamenti dicetiam et falsae monetae crimini
Abbreviated transcription (Latin):
adei commissum solu dicend̾
e cum apparet id testatorem
sensisse ex genert comꝑatiõis
s ⁊ si ꝓponas quibdam clani¬
ssimis uiris argenti uł auri
pondo relcta ⁊ sit sufficiens
ad huiusmodi fidei cõmissa
nincia sit. dici oportet rome cẽ
prandimm. noc enim nsimile
ẽ testatorem qui honorem ha¬
bitum uoluit his quib ip̃s
rełiquid tam modica fidei cõ¬
missam ꝓnincia pr̃ari uolui¬
sse Sicates que ꝑ fidei cõmi¬
sum relicta ẽ eõ loci sit dicend̾¬

Expanded text:
deicommissum solui dicendum est, cum apparet id testatorem sensisse ex genere comparationis. Sed et si proponas quibusdam clarissimis uiris argenti uel auri pondo relicta et sit sufficiens ad huiusmodi fideicommissa Ruincia sit, dici oportet Romae esse praestandum: nec enim uerisimile est testatorem, qui honorem habitum uoluit his quibus reliquit tam modica fideicommissa, in prouincia praestari uoluisse. Si ea res quae per fideicommissum relicta est eo loci sit, dicend
Abbreviated transcription (Latin):
placet quartam minui per
do eis ubtatem. in officiosi q̃¬
filius si nõ fint inpotestate
a pr̃e hĩs instititus mĩtoom¬
itti hĩd iatem ⁊ ad substitũ¬
tum tñsmittens qugrelam
inofficiosi institues etꝰ ab ite¬
stato citra edci penam habeat
nr̃ditatem ¶Si conditiom pa¬
rere testator hĩdem uissit in ꝑ¬
sona filii uł att̾ius qui can

Expanded text:
placet quartam minui per do eis libertatem inofficiosi qfilius, si non fuit in potestate, a patre heres institutus merito omittit hereditatem et ad substitutum transmittens querellam inofficiosi instituet, vel ab intestato citra edicti poenam habeat hereditatem. Si condicioni parere testator heredem iussit in persona filii vel alterius
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Sllocus in iubendo indi¬
carc nõ c̃ comp̾hensus uide¬
tur eo loco iudicare nississe.
quo solet iudicari sine incõ¬
modo litigantium.
iudicare oportuerat idem eũ¬

Expanded text:
. Si locus in iubendo iudicare non est comprehensus, uidetur eo loco iudicare iussisse quo solet iudicari, sine incommodo litigantium. iudicare oportuerat idem eu
Abbreviated transcription (Latin):
tit. quia recit ab mitio uder
addictus ẽ. i̃ iudicandi ne¬
cessitatem morb sonticus re¬
mittit ergo mutari dr᷑
is iudex detur quem ait̾a ꝑs
nominatim petit id enim
iniqui exempii eẽ dius adri¬
anus Rꝑsit. nisi hoc spauter¬

Expanded text:
it, quia recte ab initio iudex addictus est: sed iudicandi necessitatem morbus sonticus remittit. ergo mutari debeis iudex detur quem altera pars nominatim petat: id enim iniqui exempli esse divus Hadrianus rescripsit: nisi hoc spe
Abbreviated transcription (Latin):
eiuctionis nomine defẽceret
dicit se puulegium hr̃e sui
uidicis queritur an possit
litem abeo iudice ap̾ quem
rts inter petitorem ⁊ empto¬
remcepta ẽ ad suum iudicẽ
reuocare. paul R. uendito¬
rem emptoris uidicem seq
lcit Oudices ap̾side datiso

Expanded text:
ictionis nomine defenderet, dicit se priuilegium habere sui iudicis: quaeritur, an possit litem ab eo iudice, apud quem res inter petitorem et emptorem coepta est, ad suum iudicem reuocare. Paulus respondit uenditorem emptoris iudicem sequi solere. Iudices a praeside dati so
Abbreviated transcription (Latin):
aine. S i piures hr̃tos ex¬
tifunt ei qui deposunt. dicit᷑
si maior pars adient. restitu¬
endam rem̃ p̾sentib ma¬
iorem autem ꝑtem nõ ex
magnitudine portionum
oitanarum intelligend
cautela ydonca reddenda.
Snĩe antencum ipo apud
quem depositumẽ actum
fu̾it siue cum hr̾de eius et
sua natura res ante rem iu¬
dicatam int̾cidit. uł uti sihõ
mortuus fu̾it.sab̃. ⁊ cassis
ibsolui debere eum cum qͦ
ẽct natiualem int̾itum ad
actorem ꝑtinere.utiq cum
int̾itura ẽet res ⁊ si restituta

Expanded text:
ale Si plures heredes exstiterint ei qui deposuerit, dicitur, si maior pars adierit, restituendam rem praesentibus: maiorem autem partem non ex magnitudine portionum itariarum intellegendam: cautela idonea reddenda. Siue autem cum ipso apud quem deposita est actum fuerit siue cum herede eius et sua natura res ante rem iudicatam interciderit, ueluti si homo mortuus fuerit, Sabinus et Cassius absolui debere eum cum quo esset naturalem interitum ad actorem pertinere, utique cum interitura esset ea res et si restituta
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾. Rona enĩm fides exigi
enato ex iustis causis lib̾ãtõ
contingit. scil siquis igno¬
rans mamimissum ł auena¬
tum solit idemq in oñib
ompꝰ. S imasia depositu
fu̾it ut come reddatur. uidet᷑
id actum ut nõ imꝑensa eiꝰ
id fiat aput q̃ depositũ sit.
s eius qui ceposuit. ¶Tepo¬
situ eoleco restitui d in qͦ¬
depositum ẽ. ubi uo depositũ
ẽ. nich̃ int̾ e̾ cadcm dicenda
sunt comimunit̾ ⁊ in om̃ib̾
ronc fide iudicne. S dicende
siuelit actor sius impensis
suoq piculo ꝑfegri rem rõ¬
mamut audiẽndus sit. qm̃
⁊ in ad exibendum accione
id ẜuatur ¶ Cumi sequestro
recte agetur cepositi sequest᷑¬
o portet. ¶ Quemad modũ
ꝙ ex stipiuatuł extestam̃to
dan oporteat post indiciui
acceptum cum detrim̃to rei
tum fũit ẽ. si iudicii accipie̾¬
di tempore potuit id redd̾e
reus nec reddidit

Expanded text:
t: bona enim fides exigitalienato, ex iustis causis liberatio contingit, scilicet si quis ignorans manumissum vel alienatum solvit. idemque et in omnibus m. Si in Asia depositum fuerit, ut Romae reddatur, uidetur id actum, ut non inpensa eius id fiat apud quem depositum sit, sed eius qui deposuit. Depositum eo loco restitui ddepositum est: ubi vero depositum est, nihil interest. eadem dicenda sunt communiter et in omnibus bonae fidei iudiciis. sed dicendum est, si velit actor suis inpensis suoque periculo perferri rem Romam, ut audiendus sit, quoniam et in ad exhibendum actione id servatur. Cum sequestre recte agetur depositi sequestroportet. Quemadmodum quod ex stipulatu vel ex testamento dari oporteat, post iudicium acceptum cum detrimento reitum fuerit est, si iudicii accipiendi tempore potuit id reddere reus nec reddidit
Abbreviated transcription (Latin):
rogat. ñ depositi nec cõmo¬
dati accioneteneatur. siciti
qui rem suam conduc̾ aut
p̾cario rogat. nec p̾cario te
nat ⁊ iue dolo quid admipit:
obdolum cius ap̃ quem po¬
stea sit depositum eatemis
eum tem̃ apud quem tude
sunt at tñapud sequestru
nõ msi ꝑlures deponere poᷤ¬
sunt. ¶ nam t̾c id fit cum
aliqua ros in controu̾siam
decncitur. itaq hoc casu in
solidum imusquisq uidet
deposuisse. Ꝙ asit̾ ẽcum re
comunẽ plures deponunt.
Enei deposite ꝓprietas ap̾ de

Expanded text:
rogat, nec depositi nec commodati actione tenetur: sicuti qui rem suam conducit aut precario rogat, nec precario tennat et ille dolo quid admiserit, ob dolum eius, apud quem postea sit depositum, eatenus eum teneri apud quem tu dessunt, attamen apud sequestrem non nisi plures deponere possunt: nam tum id fit, cum aliqua res in controversiam deducitur. itaque hoc casu in solidum unusquisque videtur deposuisse: quod aliter est, cum rem communem plures deponunt. Rei depositae proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e filius. plus trebatius e¬
stimat etiam si ap ẜuum de¬
positum sit ⁊ manumissuc
tem teneat. in ipm dandam
accionem ñ in cominum iz¬
ap̾ defunctum depositam do
nam ⁊ si diuiserint .x. milia
que apud defunctum depos¬
ta fi̾unt ⁊ u. milia abstule¬
rint ⁊ ut̾q soluendo eĩ ꝑtes
obstricti erunt. nec enm ã¬
plius actoris int᷑ ẽ. Ꝙ silan¬
sem conflaunt ut conflan
ab aliquo passi fuint aliaue

Expanded text:
ipse filius. Plus Trebatius existimat, etiamsi apud seruum depositum sit et manumissus rem teneat, in ipsum dandam actionem, non in dominumapud defunctum depositam dolnam si diuiserint decem milia, quae apud defunctum deposita fuerant, et quina milia abstulerint et uterque soluendo est, in partes obstricti erunt: nec enim amplius actoris interest. quod si lancem conflauerint aut conflari ab aliquo passi fuerint aliaue
Abbreviated transcription (Latin):
qui rem depositam petebat
ditio deposite rei nomine s
nõ añquam id dolo .m. a¬
missum sit. nõ emm queꝙͣ
hoc ip̃o ꝙ depositum accipi¬
at conditione obligarum¬

Expanded text:
qui rem depositam petebat dictio depositae rei nomine, sed non antequam id dolo admissum sit: non enim quemquam hoc ipso, quod depositum accipiat, condictione obligar
Abbreviated transcription (Latin):
dictionem aut sicum restitis¬
s quinis exlitigatorib luribꝰ
pͥturẽ compulsus ẽ mulanin¬
dictio e̾ comuenut autem u¬
trum int̾ pͥuatos suffictat ar
etiam ip̃ius p̾toris consensuse̾¬
rum ait. qͥtominus int̾ pͥua¬
tos conueniat sufficit ergo
priuatoram consensus pro¬
inde si priuati consenciant
p̾tor autem ignoret conseñ¬
tire ⁊ putet suam ẽẽ nirisdic¬
tionem: an legi satisfcm sit iu¬
dendumẽ. ⁊ puto posse defẽdi
litigatores consencant isi
sp̃alit̾ prncipali iuissione ꝓ¬
rogatio fu̾it inhibita: posit᷑
tempora intra que quis uiss ẽ
utem dirimere. ꝑ rogan ¶Le¬
gatis in eoꝙ ante legationem
ꝯtraretunt. Item hus quitesti.¬
moni ca uocati sunt uł siqui
iudicandi ca accersiti sunt ił¬

Expanded text:
dictionem. aut si, cum restitisset quiuis ex litigatoribus, uiribus praeturae compulsus est, nulla iurisdictio est.Conuenire autem utrum inter priuatos sufficit an uero etiam ipsius praetoris consensusrum ait 'quo minus inter priuatos conueniat': sufficit ergo priuatorum consensus. proinde si priuati consentiant, praetor autem ignoret consentire et putet suam iurisdictionem, an legi satisfactum sit, uidendum est: et puto posse defendi litigatores consenserint, nisi specialiter principali jussione prorogatio fuerit inhibita, possunt tempora intra quae visus est litem dirimere, prorogagatis in eo quod ante legationem contraxerunt, item his qui testimonii causa evocati sunt vel si qui iudicandi causa arcessiti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ude paciatur ⁊ egestate rome
matur nulloq ꝓprio suo pͥui¬
legio excusatur ¶S iquis tu¬
telam ł curam uł negociumł
angentariam uł quid aliud
unde obligõ oritur c̾to loco
administrauit ⁊ si ibi domi¬
cilium ñ hũit ibise debebit d̾¬
fendere. et si nõ defendat n i

Expanded text:
udem patiatur et egestate Romaeatur, nulloque suo proprio priuilegio excusatur.Si quis tutelam uel curam uel negotia uel argentariam uel quid aliud, unde obligatio oritur, certo loci administrauit: etsi ibi domicilium non habuit, ibi se debebit defendere et, si no
Abbreviated transcription (Latin):
Et quib autem cauit nõ co¬
qetur legatus indicumt ac¬
apait nec uirare cegendus ẽ
se dare nõ oport̾e quia hox uiᷤ¬
uirandum in locumlitis co¬
testate succedit. sedium noĩe
usus cum uidicium p̾tor dare
D ut lis contestetur ita ut i
mortuus eet relicto uno filio
⁊ uxore pͥgnante. nõ recte filiꝰ
adebitorib parte dimidia
possunt plures nasci cum per
rerum naturam c̾tum erit u¬
num nasci. S sab̃. ⁊ cassius
ꝑtem quartam peti debuisse
quiaictum eet antres nasce̾n¬
tur. nec rr naturam intueda
inqua omnnia certacent cum
futura utiq fierent. s nr̃ar
inscienciam aspici debere

Expanded text:
Ex quibus autem causis non cogitur legatus iudicium accipere, nec iurare cogendus est se dare non oportere, quia hoc iusiurandum in locum litis contestatae succedit. Aedium nomine versus eum iudicium praetor dare debet, ut lis contestetur ita, ut in mortuus esset relicto uno filio et uxore praegnate, non recte filius a debitoribus partem dimidiam terant plures nasci: cum per rerum naturam certum fuerit unum nasci. sed Sabinus Cassius partem quartam peti debuisse, quia incertum esset an tres nascerentur: nec rerum naturam intuendam, in qua omnia certa essent, cum futura utique fierent, sed nostram inscientiam aspici debere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ uim imꝑirsicut p̾fectus
urois cet̾iq rome magr̃atus:
No autemomnes uidices da¬
ri possunt ab hus qui iudices
uandiius hñt. quidam enim
lege impediuntur ne in dice
sint. q uidam natura.quidam
⁊ lege iin peditur. qui a senatu
motus ẽ. Morib femine et
ẜui. nõ quia ñ hant uidiciuo.
s quia recepaẽ ut cimilib

Expanded text:
pter vim imperii, sicut praefectus urbi ceterique Romae magistratus. Non autem omnes iudices dari possunt ab his qui iudicis dandi ius habent: quidam enim lege impediuntur ne iudices sint, quidam natura, quidam  lege impeditur, qui senatu motus est. moribus feminae et servi, non quia non habent iudicium, sed quia re
Abbreviated transcription (Latin):
hec accio in fc̃m in duplume̾
s siquidem naute niter se
dampnum ded̾int. Hoc ad ex̾ci
ten̾ebitur. s huius fẽn pr̃at
cum sit ⁊ nauta ¶ Si ẜmic
nante dampnum dedert licẽt
ẜnus nauta nõ sit. equissumm̃

Expanded text:
ec actio in factum in duplum  quid nautae inter se damni dederint, hoc ad exercitenebitur, sed huius factum praestat, cum sit et nauta.Si seruus nautae damnum dederit, licet seruus nauta non sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ces uendidit cto loco uł depo¬
suit uł comꝑauit uidẽtur
insi auo loco ut defend̾et con¬
uenit ibidem se defendere. nũ¬
quid dicemus eumquis a
mereatore quidem compa
quem scit in de ꝓfecturum
confestun nõ oportet ibi bo¬
na possideri s do micilutm se¬
qui eius. at siqͣme abeo qui
tab̃nas uł officinas c̾to iococo¬
onem. nam ubisic uenit ut
confestim discodat qĩ a uatore
locis quis nauigat ur it̾ faci¬
ens celatus ẽ tot locis se defẽde
git defendere se eo locodebebit.¬
ap̃ lateonem quentur si rõ
ꝑuincial ẜnuum institorem
uendendarum mercium gr̃a
cum domino ccͣtum sit. Qua¬
re ibi se debebit defend̾e Iud̾
sciendum ẽ eum qui ita funit.
obuigatus ut in ytalia solne¬
ret si in ꝓuincia habuit co-¬
micluimutrobiq posse cõ¬

Expanded text:
ces uendidit certo loci uel disposuit uel comparauit: uidetur, nisi alio loci ut defenderet conuenit, ibidem se defendere. numquid dicimus eum, qui a mercatore quid compaquem scit inde confestim profecturum, non oportet ibi bona possideri, sed domicilium sequi eius? at si quis ab eo qui tabernam uel officinam certo loci coagis habet rationem. nam ubi sic uenit ut confestim discedat, quasi a uiatore locis quis nauigans uel iter faciens delatus est, tot locis se defendi. git: defendere se eo loci debebit.Apud Labeonem quaeritur, si homo prouincialis seruum institorem uendendarum mercium gratia cum domino contractum sit: quare ibi se debebit defendere. Illud sciendum est eum, qui ita fuit obligatus ut in Italia solveret, si in provincia habuit domicilium, utrubique posse con
Abbreviated transcription (Latin):
uł studioꝵ gr̃a aberit uł fur¬
tum urdam ꝑnum iniuria
passue it pone eum utili iu¬
ditio agere nedum pater ex¬
pertatur impunita fint mã¬
leficia quia pater uenturus
Sego semper pbauiut sires
dem. D estitisse is uileturñ
uit in cotum / desistere enime
de negocio abstinere q calum¬
pnnand. anino insaituerat.
plancsiquis cegnita ret uit¬
te suum negecium deseruerit

Expanded text:
a aberit et uel furtum uel damnum iniuria passus sit: posse eum utili iudicio agere, ne dum pater exspectatur impunita sint maleficia, quia pater uenturus ego semper probaui, ut, si res m.Destitisse is uidetur non uit in totum: desistere enim est de negotio abstinere, quod calumniandi animo instituerat. plane si quis cognita rei veritate suum negotium deseruerit
Abbreviated transcription (Latin):
cuĩq puisando eos subicgre ip̃s
uinsdictiomi dum se iundieit.
si dͥ ubĩtẽtur utrum in ea
t̾it in ea eum eẽ cã ut domum
renocet. dehebit cauere mundi¬
tio sisti statuente p̾tore ĩ quer
diem ꝓmitat. S uitum nuda
cantione ar. satudatione. mar¬
cellus dubrrat. michi uidetur
sola ꝓmissione q ⁊ mela scͥbit.
aloqur compellitur magis¬
uidicum: accipere quam ĩue¬
nire eos q inisatis ꝓ eo dent. In
omnnb autem in quib ꝓte¬
latur ad monitio. hoc ꝓcecere
sine temporali dampno c̾dito¬
ris o portet Mis datur mulcte¬

Expanded text:
cuiusque pulsando eos subicere ipsos iurisdictioni, dum se vindicant. Sed si dubitetur, utrum in ea terit in ea eum esse causa, ut domum revocet, debebit cavere in iudicio sisti, statuente praetore in quem diem promittat. sed utrum nuda cautione an satisdato, Marcellus dubitat: mihi videtur sola promissione, quod et Mela scribit: alioquin compelletur iudicium accipere quam invenire eos qui satis pro eo dent. In omnibus autem, in quibus protelatur admonitio, hoc procedere sine temporali damno creditorum oportet. His datur mult
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓumca desinati. reuocandi
domum suarxu. datũr . eiqu¬
cq qui ip̃e ꝓuccauit ñ inpo¬
nitur necessitas intra tẽpora
eum qui tutele reddende ca ro¬

Expanded text:
inciam destinati, reuocandi domum suam ius datur. eo quoque qui ipse prouocauit non imponitur necessitas intra tempora eum, qui tutelae reddendae ca
Abbreviated transcription (Latin):
kibia trarerint csmn modoañ
legationem cc̃cerint. nõ com̃pel¬
luntur se rome defendere quar¬
dui logationis cã hic demoran
duius pius iꝑsit. ¶tem sierͣ¬

Expanded text:
erunt, dummodo ante legationem contraxerunt, non compelluntur se Romae defendere, quamdiu legationis causa hic demorantdiuus Pius rescripsit.Item si
Abbreviated transcription (Latin):
bis me obligatum s si dãp¬
num in eo datum sit abano
mare solet. nõ putat põp.
eie nomine hanc accõnez
utilem futuram ¶n fcm ac¬
cione caupo tenetur ꝓ huc
piatur uł uti uiatorpossu¬
mus aũt furti uł dampni
innine acione uticum na¬
utis ut c̾ti hominis fcm ar¬
guamus s una contenti
eẽ debemus ⁊ sicu excitore
egimus pr̃are ei debemus
sit ex̾citor hac accione. De indẽ
dabitur ne sepine de eiscẽ
hominis admisso queratu.
ecõtra si de admisso unius ho¬
muus actum sit de inde in
sc̃m accione agatur. exceptõ

Expanded text:
bis me obligatum. Sed si damnum in eo datum sit ab aliaestimare solet, non putat Pomponius eius nomine hanc actionem utilem futuram. In factum actione caupo tenetur pro hipitur, ueluti uiator. Possumus autem furti uel damni iniuriae actione uti cum nautis, ut certi hominis factum arguamus: sed una contenti eegerimus, praestare ei debemus sit exercitor hac actione, deinde dabitur, ne saepius de eiusdem hominis admisso quaeratur. et contra, si de admisso unius hominis actum sit, deinde in factum actione agatur, exceptio
Abbreviated transcription (Latin):
qui litem suam fecit putat.ic
ex litigatorib iudicem solu
hĩdemuł ex parte fecit. aliuis
uidex necessario sumendus c̃¬
dex datus oꝑam̃ possit dare
mutan eum iubet p̃tor. hoc ẽ
si fortt occuꝑatio. lliqua indi¬
cem nõ paciatur oꝑam uidi¬
tio dare incidente infirinita
patri acclo competit ulit ex¬
piita demum ꝑ mititur ei
agere. si nõ sit qui patris no¬
mine agatnam ⁊ uilianc

Expanded text:
qui litem suam fecit, putat acex litigatoribus iudicem solum heredem vel ex parte fecerit, alius iudex necessario sumendus dex datus operam possit dare, mutari eum iubet praetor: hoc est si forte occupatio aliqua iudicem non patiatur operam iudicio dare, incidente infirmitatepatri actio competit, velit experiri, ita demum permittimus ei agere, si non sit qui patris nomine agat
Abbreviated transcription (Latin):
si fu̾us er̃citoris subripuit uł
dampnum declit. noxat accio
cessabit. Quia obreceptum do¬
minus suo nomine conue¬
er̾ceat. de ꝓoculio dabitur. ¶ Hec
autemaccio rei ꝑsecutionem
rei nomine ⁊ de recepto honora¬
ria accione ⁊ fuiti agendum sit
⁊ pomp̃. dubitat. s magis e¬
auł.s Sed ⁊ ip̃i naite furti
sumpiente. ip̃e tau̾ta solue
do ñ sit. ¶ Sinauta naite.
stabulanus stabuiarii canpo
rerum locatiom accedunt.

Expanded text:
si servus exercitoris subripuit vel damnum dedit, noxalis actio cessabit, quia ob receptum suo nomine doerceant, de peculio dabitur. Haec autem rei persecutionem rei nomine et de recepto honoraria actione et furti agendum sit: et Pomponius dubitat: sed magis eictum Sed et ipsi nautae furti subripiente ipse nauta solvendo non sit. Si nauta nautae, stabularius stabularii, caupo rerum locationi accedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.Si debĩtori meo uelim.
accionem ecere ꝓbandum erit
si fateatur se debere ꝑãtumq¬
sedicat soluere. audiendum
eum dandumq cdiem cum ꝯ¬
petenti cauteta ad soluenda⁊
tem poris. Modicum auteor
tp̃e hic intelligendum ẽ qd̾
post ꝯdempnationem reis ĩ¬
agat. cogitur accipere accões
⁊ ad exuidem iudicem mitti.
aum acceptum accidiss idoq
alia int̾ꝑpellatioe opus ẽ.¬
dem. Pon alias meos quoᷤ
princeps euocauit᷑ rome cõ¬
petit accio quam si hoc tẽpore
guntur uidiciũ rome pati
hue ip̃i admiserint sine ẜ¬
ui eoꝵ S si postulatur ĩ rẽ¬

Expanded text:
Si debitori meo velim actionem edere, probandum erit, si fateatur se debere paratumque dicat solvere, audiendum eum, dandumque diem cum competenti cautela ad solvendam temporis. modicum autem tempus hic intellegendum est, quod post condemnationem reis iagat, cogitur excipere actiones et ad eundem iudicem mitti. cium acceptum acc‹i›disset: ideoque alia interpellatione opus em.Non alias in eos, quos princeps euocauit, Romae competit actio, quam si hoc tempore guntur iudicium Romae pati, siue ipsi admiserunt siue serui eorum.Sed si postulatur in re
Abbreviated transcription (Latin):
udendum. quia agiciuli accõ¬
ne ex hac c̃a pot̾it. siquidem mer¬
ces int̾uen̾it ex locato ⁊ cõduc¬
qui cõcluxit. ex cocluctoꝰ ⁊ de re¬
b que desunt ag̾e pot̾. siũo
res ꝑferendas nauta conduxit.
ex locato conuemetur. s si gra¬
tis ros suscepte sunt ait põp
depositi ãgi posse. Miratur
igitur cur honoraria accio sit
sceret p̾tor curam agere repͥme¬
de imꝓbitatis hoc gẽnũs ho¬
minum. et quia in lõcato et¬
conducto cuipa. in deposito dol
ierint ł dampnum datum c̃
msi siquid dampno fatali cõ¬
tingit. Inde labeo ait si quid
naufragio aut ꝑuim pirataꝵ
ꝑierit rnõ c̃ẽ iniquum excep¬
tionem eitani. Idem erit dicẽd̾
⁊ si instabulo aut in caupona
um recipiunt. ceterum si extͣ¬

Expanded text:
videndum, quia agi civili actione ex hac causa poterit: si quidem merces intervenerit, ex locato vel conducqui conduxit ex conducto etiam de rebus quae desunt agere potest: si uero res perferendas nauta conduxit, e‹x› locato conuenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse. miratur igitur, cur honoraria actio sit sceret praetor curam agere reprimendae improbitatis hoc genus hominum: et quia in locato conducto culpa, in deposito dolus periit vel damnum datum est, nisi si quid damno fatali contingit. inde Labeo scribit, si quid naufragio aut per vim piratarum perierit, non esse iniquum exceptionem ei dari. idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona um recipiunt: ceterum si ext
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Siquis postea qua
inius uocatus ẽẽt miles ur
alt̾ius fori ẽẽ ceꝑit. in ea ca ius
constitił ⁊ o añ legationẽ debu¬
erit. Nd cigi eum ibi iudicui¬

Expanded text:
m.Si quis, posteaquam in ius uocatus est, miles uel a‹l›terius fori esse coeperit, in ea causa iu‹s› constituerit quod ante legationem debuerit, non cogi eum ibi iudici
Abbreviated transcription (Latin):
Ise subiciant aliqui
unsdictiomi⁊ cense̾¬
ciant uiter  consencic̃¬
res cinus uis uidicis
qui tribimial p̃ẽ uł auam in¬
dem. Consensisse aũt uidẽ¬
tur qui sciant nõ se ẽẽ subiec¬
tos uinis dictiomi eiue ⁊ ineur
consenciant. ceti̾mmi si putent
eius unisclictionem ẽẽ. nõ ent
euie ninsdictioerror enm li¬

Expanded text:
se subiciant aliqui iurisdictioni et consentiant, inter consentientes cuiusvis iudicis, qui tribunali praeest vel aliam im Consensisse autem videntur, qui sciant se non esse subiectos iurisdictioni eius et in eum consentiant. ceterum si putent eius iurisdictionem esse, non erit eius iurisdictio: error enim li
Abbreviated transcription (Latin):
sse affric̾. itfert ꝙ iustumẽ sicut
minuitur p̃statio siẜuus tct̾i¬
or ap̃ emptorem effectus sit cur
eiuncitur. ¶ Illud erpectitius
indebatur simichi alienamare
culũ ueclitoris ñ ꝑtineat. Qet¬

Expanded text:
sse Africanus refert: quod iustum est: sicut minuitur praestatio, si servus deterior apud emptorem effectus sit, cum evincitur. Illud expeditius videbatur, si mihi alienam areculum venditoris non pertineat. q
Abbreviated transcription (Latin):
adcõ ꝓbat. ¶Si hoc in lõcatõe
cõnuenit igͥnem nc habeto ⁊ ha¬
buit. tenebitur etiam si fortuitꝰ
casus admisit incendium qr¬
tor ne aliq ius reił corꝑus det̾iu
faciat ł st̃ paciatur. ¶Qui uinũ
de campania tͣnsportandum co
sigillo in ãpothecam deposui ssxex¬
it labeo teni conductorem ex
lccato quia ip̃e c̾am p̾buit infe¬
tendo contra conductõem.

Expanded text:
obat. Si hoc in locatione conuenit 'ignem ne habeto' et habuit, tenebitur etiam si fortuitus casus admisit incendium, qutor, ne aliquo vel ius rei vel corpus deterius faciat vel fieri patiatur. Qui vinum de Campania transportandum consigillo in apothecam deposuisseit Labeo teneri conductorem ex locato, quia ipse causam praebuit inferendo contra conductionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam si quid uimaiori acci¬
sit siquidem fortuitus casus
catoris quam p̾stare necesse e̾
dampnum fecert tenebitur.
Imꝑator ant̾. cumpatre cum
grex ẽet ał actus quẽ quis cõ
iccatio ⁊ cõluctio cͣi intlłigi¬
tar si de m̃cede comien̾it. sadeo
autem familiantatem aliquar
hr̃e intentur emptio ⁊ ueditio.
Item locatio ⁊ cõductio ut ĩqui¬
brtam quen soleat utium c̃pto̾
s⁊ uẽditõ an locatio st ⁊ conduc¬
tis. ut ecce sicum aurifice ꝯue¬

Expanded text:
ut etiam si quid ui maiori accisit, si quidem fortuitus casus catoris, quam praestare necesse est, damnum fecerit, tenebitur. Imperator Antoninus cum patre, cum grex esset abactus quem quicatio et conductio contrahi intellegitur, si de mercede convenerit. Adeo autem familiaritatem aliquam habere videntur emptio et venditio, item locatio et conductio, ut in quibusdam quaeri soleat, utrum emptio et venditio sit an locatio et conducti
Abbreviated transcription (Latin):
entptorememptiibitio conse¬
quiut instr̃a de quib queretur
exibẽantur. ¶ Drcdium exi¬
stimatum indotẽ apr̃e filie su¬
e nomine datumobligatum
c̃clitor dep̾ henditur. quesitũc
an filus quihrditatẽ patris re¬
tinet cuabea sefilia abstimin

Expanded text:
onsequi, ut instrumenta de quibus quaereretur exhibeantur. Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstin
Abbreviated transcription (Latin):
que fñia nͣac̃. Alud etiam in ca¬
demcogintõe nomine empto̾i
desidabatur. ut sumptus quos
inimimexhus quemcrudie¬
lat fecerat eirestituerentursite

Expanded text:
ntentia vera est. illud etiam in eadem cognitione nomine emptoris desiderabatur, ut sumptus, quos in unum ex his quem erudierat fecerat, ei restituerentur.