comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uellet eẽ fratrum suorũ : noncos seꝑara¬
ret amatre ipsorum. S cum uult esse
magnus. et non uult eẽ salubrit᷑ par uͦ:
ds qui suꝑbis resistit. humilib autem
dat gr̃am. quia solus ẽ magnus. implet
omnia quȩ predix̃ ÷ et contradicit ma¬
ledicentib. Xp̃o enim tales maledicirã:
qui dicunt quia ꝑiit eccłia de toto orbe
trarum. et remansit insola affrica. Si
diceres illi ꝑdes uillam tuã. forte non
a te temꝑaret manum ÷ & dicit. xp̃m
ꝑdidisse bereditatt suam. redemptã
sanginne suo: Quam autẽ faciat inui.¬
riam uidece fr̃s. Scriptura dicit. In lata
gente gła regĩ ĩ diminutione ppłi contͥcio
principis. Ergo hanc inuriam facit xp̃o:
ut dicas ppłm eius ad istam exiguitatẽ di-¬
minucume Idõ natus es. ido xp̃iam̃ te
infronte portare asseris: Ut quid de corde
ꝑdidisti. inlata gente gła regis: Agnosce
regem tuum: da illi głam⁊ da illi latã gen-¬

Expanded text:
vellet esse fratrum suorum, non eos separavellet esse fratrum suorum, non eos separaret a matre ipsorum: sed cum vult esse magnus, et non vult esse salubriter parvus; Deus qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam , quia solus est magnus, implet omnia quae praedixit, et contradicit maledicentibus. Christo enim tales maledicunt, qui dicunt quia periit Ecclesia de toto orbe terrarum, et remansit in sola Africa. Si diceres illi, Perdes villam tuam; forte non a te temperaret manum: et dicit Christum perdidisse haereditatem suam redemptam sanguine suo! Quam autem faciat injuriam videte, fratres. Scriptura dicit: «In lata gente gloria regis; in diminutione populi contritio principis» . Ergo hanc injuriam facis Christo, ut dicas populum ejus ad istam exiguitatem diminutum. Ideo natus es, ideo christianum te gnum te in fronte portare asseris, et de corde perdidisti? «In lata gente gloria regis:» agnosce regem tuum; da illi gloriam, da illi latam gen
Abbreviated transcription (Latin):
& adorabunt coram te domine: Quando
dicebantur hȩc non udebantur: & crede¬
bantur. Quando uidentur. quare negan¬
tur: Omnes grͣs quotqͦt fecisti. ueniens.
et adorabunt coram te domine: et glifi¬
es tu. et faciens mirabilia: tu es solus
d̾s magnus. Nemo se dicat magnum:
fucuri erant : qui se dicerent magnos:
Contra hos dicitur: tu es solus ds magnꝰ
Nam quid magnum dr dõ: quia ipse est
qui se dicerent magnos. & d̾m facerent
paruum: contra illos dr: tu es solus ds
magnus. Etenim quod tudicis implet᷑.
non quod illi dicunt qui se dicunt mag¬
qui sc dicit magnum: Absit. Non adora.¬
tur d̾s mominib gentib. Pierunt om̃s
gentes: sola affrica remansit. Hoc tu di¬
cis qui te dicis magnum: aliud dicit qͥ
ẽ. solus ds magnus. Quid dicit qui ẽ solꝰ
ds magnus: O m̃s gtͣs quotquot fecisti:
uement et adorabunt coram ce domine.
Uideo quod dixit solus ds magnus: ta¬
ceat homo falso magnus. Ideo fallãcit᷑
magnus: quia dedignatur eẽ paruus.

Expanded text:
 adorabunt coram te, Domine.» Quando dicebantur haec, non videbantur, et credebantur; quando videntur, quare negantur? «Omnes gentes quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine, et glorifies tu, et faciens mirabilia; tu es Deus solus magnus.» Nemo se dicat magnum. Futuri erant qui se dicerent magnos: contra hos dicitur, «Tu es Deus solus magnus.» Nam quid magnum dicitur Deo, quia ipse est qui se dicerent magnos, et Deum facerent parvum; contra illos dicitur, «tu es solus Deus magnus.» Etenim quod tu dicis, impletur, non quod illi dicunt, qui se dicunt magqui se dicit magnum? Absit: non adoratur Deus in omnibus gentibus; perierunt omnes gentes, sola Africa remansit. Hoc tu dicis, qui te dicis magnum; aliud dicit qui est solus Deus magnus. Quid dicit qui est solus Deus magnus? «Omnes gentes quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine.» Video quod dixit solus Deus magnus; taceat homo falso magnus; ideo fallaciter magnus, quia dedignatur esse parvus.
Abbreviated transcription (Latin):
non est hoc d̾s. Ipsum cęlum: non eͣ ds
Angłos cogita. uirtutes. potestates ⁊ ar-¬
changłos. thronos. sedes. dominatioẽs:
non est hoc ds. Et quid ẽ hoc: Solum
potin dicere quid non sit. Quid sit que
ris: Quod oculõs non uidit. nec auras
audiuit: nec in cor hominis ascendit.
Quid queris ut ascendat in linguam:
quod incor non ascendit: Non ẽ sumlis
tui indiis domine: & non ẽ scłm opera
tua. Omnes gentes quotquot fecisti:
uement et adorabunt coram te domine.¬
Adannuntiauit eccła omnes gentes:
quotquot fecisti. Si ẽ gens quam ñ fecit
as: non adorabit dm. Nulla ẽ aute̾ genᷤ
quam non fecit ds: quia fontẽ ominũ
gentium adam & euam fecit ds̾: in¬
de ꝓpagate sunt omnes gentes. Om̃s
ergo gentes fecit ds. Omnes ergo gen¬
tes quotquot fecisti: uenient et ãdõra¬
bunt coiam te domine: Quando dictũ c̃e
Quando coram eo non adorabant insi pau-

Expanded text:
non est hoc Deus: ipsum coelum; non est hoc Deus: non est hoc Deus: ipsum coelum; non est hoc Deus: Angelos cogita, Virtutes, Potestates, Archangelos, Thronos, Sedes, Dominationes; non est hoc Deus. Et quid est? Hoc solum potui dicere, quid non sit. Quaeris quid sit? Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quid quaeris ut ascendat in linguam, quod in cor non ascendit? «Non est similis tibi in diis, Domine; et non est secundum opera Omnes gentes quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine.» Annuntiavit Ecclesiam, «Omnes gentes quotquot fecisti.» Si est gens quam non fecit Deus, non adorabit eum: nulla est autem gens quam non fecit Deus; quia fontem omnium gentium Adam et Evam fecit Deus, inde propagatae sunt omnes gentes. Omnes ergo gentes Deus fecit: «Omnes» ergo «gentes quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine.» Quando dictum est? Quando coram eo non ado
Abbreviated transcription (Latin):
gelos colimus: angłos habemus deos.
Non plane nostis angłos. Angłi enim
unum dm colunt: nec fauent hominib
qui uolunt cõlere angelos & non deum.
Nam inuenĩmus honoratos angłos ꝓbi.
bentes ne se adorarent: s ucrum deum.
S angłos dicant homines ÷ dicant quia
dictum ẽ. ego dixi dii estis: & filii altisstini
omnes. Non ẽ similis cui indiis domine.
Quõdlibet aliud cogitet homo: non est
simile quod factus est ille qui fecit. Excep¬
to dõ quicquid aliud ẽ innatura rerum:
factum ẽ a do. Quantum inter ẽ intͣ eũ
qui fecit. & illud quod factum ẽ. quis
digne cogitet : Iste ergo dixit. ñ est simił
milis d̾s non dixit. quia dici non potest.
Intendat caritas ur̃a: Ds meffabilis est
facilius dicimus quid non sit: quam qͥd
sit. Terram cogitas: non e̾ hoc đs. Om̃ia¬
r ÷ que uolant ꝑ aeraem: non e hoc d̾s.
Qmcquid lucet incelo. stellȩ sol. & luna:

Expanded text:
gelos colimus, Angelos habemus deos. gelos colimus, Angelos habemus deos. Non plane nostis Angelos. Angeli enim unum Deum colunt, nec favent hominibus qui volunt colere Angelos, et non Deum. Nam invenimus honoratos Angelos, prohibentes homines ne se adorarent, sed verum Deum . Sed Angelos dicant, homines dicant, quia dictum est, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes» : «Non est similis tibi in diis, Domine.» Quodlibet aliud cogitet homo, non est simile quod factum est illi qui fecit. Excepto Deo, quidquid aliud est in natura rerum, factum est a Deo. Quantum interest inter eum qui fecit, et illud quod factum est, quis digne cogitet? Iste ergo dixit, «Non est simimilis Deus, non dixit, quia dici non potest. Intendat Charitas vestra: Deus ineffabilis est; facilius dicimus quid non sit, quam quid sit. Terram cogitas; non est hoc Deus: maari, quae volant per aerem; non est hoc Deus: quidquid lucet in coelo, stellae, sol et luna;
Abbreviated transcription (Latin):
cepit suspirare tanquam ꝑegrinus. Absit:
absit. Reccdant omnia seductoria ÷ recedant
blandimenta falsa: recedant ea quȩ nobis
suꝑ nos animam nrãm: confiteamur in
lacrimuis: gemamus inconfessionib. in
miseriis suspiremus. Quicquid ad est pre¬
ter d̾m nr̃m: non ẽ dulce. Nolumus omnia
quȩ dedit : si non dat seipsum qui omnia
dedit: durib infige domine orationẽ mea:
et intende uoci orationis meȩ. Indie tribu¬
lationis meȩ clamaui ad te: quoniã ex au
pagam: ad ducant fabros argentarios :
aurĩfices. expoliãtores: sculptores faciant
deos. Quales deos: Oculos habentes & ñ
uidentes: et cetera quȩ dicit psalmus con¬
sequenter. S ista non colimus ait÷ non
colimus. hȩc signa sunt. Et quid colitis:
Aliud aliquid ꝑcius: quomã dñ gentium
demonia. Et quide Hec demonia inqui¬
unt colimus. Plane nichil alia babetiᷤ
intemplis ÷ nichil aliud implet uates ur̃o ᷤ.
quam demonium. S quid dicitis: An-¬

Expanded text:
coepit suspirare tanquam peregrinus. Absit, coepit suspirare tanquam peregrinus. Absit, absit: recedant omnia seductoria, recedant blandimenta falsa; recedant ea quae nobis super nos animam nostram, confiteamur in lacrymis, gemamus in confessionibus, in miseriis suspiremus . Quidquid nobis adest praeter Deum nostrum, non est dulce: nolumus omnia quae dedit, si non dat seipsum qui omnia dedit. «Auribus infige, Domine, orationem meam, et intende voci orationis meae. In die tribulationis meae cPagani; adducant fabros argentarios, aurifices, expolitores, sculptores, faciant deos. Quales deos? Oculos habentes, et non videntes ; et caetera quae dicit psalmus consequenter. Sed ista non colimus, ait; non colimus, haec signa sunt. Et quid colitis? Aliud aliquid pejus: «Quoniam dii Gentium daemonia» . Et quid? Nec daemonia, inquiunt, colimus. Plane nihil aliud habetis in templis, nihil aliud implet vates vestros quam daemonium. Sed quid dicitis? An
Abbreviated transcription (Latin):
consonat cum angelis: ibi uisio sine defec̃¬
tu et amor sine fastidio. Quãndiu gͥ on
ibi uidetis: Quia non inbono. s abundatł̃
omnia. Abundent omnia : uide si securꝰ es
quia non pereunt omnia. S habeo quod
non habebam. Acceffit pena quȩ non e¬
rat : forte accessit & timor qui non erat.
forte tanto securior eras: quanto pauꝑior
Postremo fint copiȩ. redundet affluentia
hinus seculũ decur sccuritas quod non
tecum erunt ista: s meam faciem nͥ uidebi̾.
Nemo carnem consulat: spͣm consulite:
respondeat: corur̃m: uobis respondeat. fi¬
des. spes. caritas. quȩ in uobis etͣ ceꝓit.
Ergo ne si acciꝑemus securitatem nos in
affluentia bonorum scłarium semꝑ futu¬
ros. & diceret nobis ds. faciem meam nͥ
uidebitis: gatusemus in illis bonis: Elige¬
t ret forte aliquis gaudere & dicere. abun.¬
dant m̾ ista ⁊ benẽ michi ẽ: nichil ampliꝰ
quero. Nonlam cepit eẽ amator di: ñduor

Expanded text:
consona cum Angelis; ibi visio sine defecconsona cum Angelis; ibi visio sine defectu, et amor sine fastidio. Quamdiu ergo non ibi, videtis quia non in bono. Sed adundant omnia? Abundent omnia, vide si securus es quia non pereunt omnia. Sed habeo quod non habebam; accessit pecunia quae non erat. Forte accessit et timor qui non erat; forte tanto securior eras, quanto pauperior. Postremo sint copiae, redundet affluentia hujus saeculi, detur securitas quod non tecum erunt ista, sed meam faciem non videbis. Nemo carnem consulat; spiritum consulite: respondeat vobis cor vestrum; respondeat spes, fides, charitas, quae in vobis esse coepit. Ergone si acciperemus securitatem nos in affluentia bonorum saecularium semper futuros, et diceret nobis Deus, Faciem meam non videbitis, gauderemus in illis bonis? Eligeret forte aliquis gaudere, et dicere: Abundant mihi ista, bene mihi est, nihil amplius quaero. Nondum coepit esse amator Dei; nondum
Abbreviated transcription (Latin):
cationis meȩ. In die tribulationis meȩcla¬
maui ad te: quoniam exaudisti me: Causo
ut exaudires me: quia indie tribulationis
meȩ exclamaui ad te. Paulo ante dixerat.
totadie clamaui ÷ totadie tribulatus sum.
Nullus gͦ xp̃iantis dicat. eẽ diem quo non
sit tribulatus. Totamdiem: totum tempꝰ
indelligimus. Cotadie tribulatur. Quia gͦ
tͥbulatio ẽ & quando bene ẽ utiq tͥbulatio.
Unde tribulatio: Quia quanduu incorꝑe
sumus: ꝑ egrinamur ã domino. Quodlib
hic abundet : nondum sirmus in illa pa¬
tria. quo redire sestinaorus. Cui ꝑegrina¬
tio duicis e: non amat patriam. Si duseisᷤ
c̃ patriae amara ẽ ꝑegrinatio. Si amara est¬
oꝑegrinatior totadis tribulatio. Qdando
unon c̃ tribulatior Quando inpatria delec¬
tatio. Belectationes indextera tua usq
nꝑfinem. Implebis me leticia ait cũ uul¬
tu tuor ut contemplet delectationẽ domini
Ibi transiet labor: & gemitus. Ibi non ora¬
tio: s laulatio. Ibi allelina: amen Ibi uox

Expanded text:
 7. In die tribulationis meae clamavi ad te, quoniam exaudisti me.» Causa ut exaudires me, quia «in die tribulationis meae clamavi ad te.» Paulo ante dixerat: «Tota die clamavi,» tota die tribulatus sum. Nullus ergo christianus dicat esse diem in quo non sit tribulatus. Totam diem, totum tempus intelleximus: tota die tribulatur. Quid ergo, tribulatio est et quando bene est? Utique tribulatio. Unde tribulatio? Quia quamdiu in corpore sumus, peregrinamur a Domino . Quodlibet hic abundet, nondum sumus in illa patria quo redire festinamus. Cui peregrinatio dulcis est, non amat patriam: si dulcis est patria, amara est peregrinatio; si amara peregrinatio, tota die tribulatio. Quando non est tribulatio? Quando in patria delectatio. «Delectationes in dextera tua usque in finem. Implebis me laetitia,» ait, «cum vultu tuo» , «ut contempler delectationem Domini» . Ibi transiet labor et gemitus: ibi non oratio, sed laudatio; ibi Alleluia, Amen ibi, vox
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. quam ipse facit incredentib. Ido ma¬
nuum suarum. facere quippe ad manus ꝑti.
xp̃c sic bomo. ut etiam ds. Hoc certe ille da¬
uid de cuius ẽ iste semine facere n poterat
ippło: cui sicut bomo regnabat. S ille hoc
facit. cui fidelis anima dicere potest: intel¬
ligere me facito. & ꝑscrutabor legem tuam.
ꝓinde ne ab illo erremus. dum de nr̃a uelut
ex nob̃ sit intelligentia fidimus: eius mani¬
bus nos credendo subdamus. Ipse in nobis
eam faciat ÷ ut in intelligentia manuum
suarum nos deducat erutos ab errore: cõq
ꝑducat ubi iam non possimus errare. hic ẽ
fructus ppłi łi attendentes legem di. & indi¬
nantis aurem suã in uerba oris eins: ut diri¬
gat meo cor suum. et sit cum illo creditus sp̃c
enis: ne immutet᷑ ingenerationẽ prauã et
amaricantẽ. S his sͥ omnib admintiatis. nͥ
solum ad p̾sentem uitam. uerum etiam ad
ȩt̾nam : nec tantum ad recipienda bonorũ

Expanded text:
tiam quam ipse facit in credentibus; ideo matiam quam ipse facit in credentibus; ideo manuum suarum: facere quippe ad manus pertiChristus sic homo, ut etiam Deus. Hoc certe ille David, de cujus est iste semine, facere non poterat in populo cui sicut homo regnabat; sed ille hoc facit, cui recte anima fidelis dicere potest: Intelligere me facito, et perscrutabor legem tuam . Proinde, ne ab illo erremus, dum de nostra, velut ex nobis sit, intelligentia fidimus, ejus manibus nos credendo subdamus. Ipse in nobis eam faciat, ut in intelligentia manuum suarum nos deducat erutos ab errore, eoque perducat ubi jam non possimus errare. Hic est fructus populi Dei, attendentis legem Dei, et inclinantis aurem suam in verba oris ejus, ut dirigat in eo cor suum, et sit cum illo creditus spiritus ejus, ne immutetur in generationem pravam et amaricantem; sed his omnibus sibi annuntiatis, non solum ad praesentem vitam, verum etiam ad aeternam, nec tantum ad recipienda bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
distinguere uelit. ut boc tempore iacob seruiat:
tunc autem sit ȩt̾na hereditas dĩ. qͣndo uidebit
Quid illo innocentius: qui ullum peccatum
non solum a quo uinceretur. s etiam qđ uin¬
ceret non habebat e Etiitellectum manuũ
suarum deduxit cos: uel sicut alii codices ha¬
bent. in intellectib manuum suarum. Alius
putaret ita congruennius potuisse dici: in
innocentia manuum. & intcuectu cordis. Hic
cordi malinit ad iungere innocentiam: &
manibus intelleͥgen tiam. Illud ꝓꝑterta
quantum existimo. quia mutai ũbi indcit
innocentes qui non faciunt mala: cũ timcis
ne patiantur si fecerunt : uellent autem
facere si impune potuissent. Tales nidi pos¬
sunt habere innocentiam manuum: nonta¬
men cordis. Et quȩ tandem aut qualis ẽ ista
inocentia: si cordis non ẽ ubi homo factus ẽ
adimaginem dĩr Quod uͦ ait in intellectu¬
uł in intelligentia manuum suarum de¬
duxit eos: uidetur mͥ eam dixisse intelligen¬

Expanded text:
distinguere velit, ut hoc tempore Jacob serviat; distinguere velit, ut hoc tempore Jacob serviat; tunc autem sit aeterna haereditas Dei quando videbit Quid illo innocentius, qui ullum peccatum, non solum a quo vinceretur, sed etiam quod vinceret non habebat? Et in intellectu manuum suarum deduxit eos: vel, sicut aliqui codices habent, in intellectibus manuum suarum. Alius putaret ita congruentius potuisse dici, In innocentia manuum et intellectu cordis: hic cordi maluit adjungere innocentiam, et manibus intelligentiam. Illud propterea, quantum existimo, quia multi sibi videntur innocentes, qui non faciunt mala, cum timent ne patiantur si fecerint; vellent autem facere, si impune potuissent. Tales videri possunt habere innocentiam manuum, non tamen cordis. Et quae tandem aut qualis est ista innocentia, si cordis non est, ubi homo factus est ad imaginem Dei? Quod vero ait, In intellectu, vel intelligentia manuum suarum deduxit eos, videtur mihi eam dixisse intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
ta ur̃a. Geminos autẽ uocauerunt. oꝑa scili¬
cet duorũ p̃ceptorũ geminȩ caritatis: dilec¬
tionis dĩ. & dilectionis ꝑxiimi. Inde sterilis
non erat meis. De post has oues fetantes da¬
nid nrͣ acceptus ẽ: nunc alios greges pascit
ingentib : et ipsos. lacob ⁊ isrł. Sic enim dic¬
tum ẽ pascere iacob seruum suum: & istł bere¬
ditatem suam. Non enim quia ex gentibus
sunt iste oues. ideo ab illo semine alienate
sunt: quod ẽ iacob & isrł Semen ẽ enim abra¬
hȩ semen ꝓmissionis. de quo ei dominus dix̃:
mny saac uocabitur tͥ semen. Quod ex ponenᷤ
apłs. non inquit filii carnis: s filii ꝓmissio¬
nis deputantur in semine. Ex gentib enim
erant fideles. quib dicebat. Si autem uos
xp̃i. gͦ abrabȩ semen estis: scdm reꝓmissiont̃
heredes. Quod uͦ ait iacob seruum suum. et istł
hertilitatt᷑ suam. more suo scͥptura repetiint
candem sententiam: nisi forte quispiam sic

Expanded text:
ta vestra . Geminos autem creaverunt, opera scilita vestra . Geminos autem creaverunt, opera scilicet duorum praeceptorum geminae charitatis, dilectionis Dei, et dilectionis proximi: unde sterilis non erat in eis. De post has oves fetantes David noster acceptus, nunc alios greges pascit in Gentibus, et ipsos Jacob et Israel: sic enim dictum est, Pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Non enim, quia ex Gentibus sunt istae oves, ideo ab illo semine alienatae sunt, quod est Jacob et Israel. Semen est enim Abrahae, semen promissionis, de quo ei Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen . Quod exponens Apostolus: Non, inquit filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine . Ex gentibus enim erant fideles quibus dicebat, Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum repromissionem haeredes ? Quod vero ait, Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam, more suo Scriptura repetivit eamdem sententiam. Nisi forte quispiam sic
Abbreviated transcription (Latin):
ppłorum circuncisoꝵ : ac ꝑ hoc inuudca que
modo interra ẽ non cͣ modo. xp̃c. Ablatus est
inde: nunc gentium greges pascit. Sanc de
pꝰfetantes mde acceptus est. Illȩ quippe pͥores
suerunt tales de qualib dicitur incantico can¬
ticorum uni ȩccłȩ quȩ constat ex multis: idc̃
um gregi. cuitis menbra sunt multi gregis. Dt
talibus gͦ dr. dentes tui idẽ ꝑ quos lõquctis.
uł ꝑ quos incorpus tuum uelut manducan¬
do ceteros traicis: hoc itaq significantes denteᷤ
tui sicut grex detonsarum ascendentes de la¬
uachro. quȩ omnes geminos creant: et sterił
non ẽ meis. Deposuerunt enim tunc uelut
uellera honera scłi. quando ante pedes apło¬
rum uenditarum rerum suarũ precia posu.¬
erunt: ascendentes de lauachro illo de quo
eos ailmonet apłs petrus sollicitos. quod xͥ
sangumẽ fuuderint. & dicit : agite pęnitenti¬
am Et baptiretur unusquisq ur̃m in noĩe
dm nr̃i m̃u xp̃i: & dimittuntur uob̃ pecca¬

Expanded text:
populorum circumcisorum; ac per hoc in Judaea quae modo in terra est, non est modo Christus: ablatus est inde; nunc Gentium greges pascit. Sane de post fetantes inde acceptus ost. Illae quippe priores fuerunt tales, de qualibus dicitur in Cantico canticorum uni Ecclesiae quae constat ex multis, id est uni gregi cujus membra sunt multi greges; de talibus ergo dicitur: Dentes tui, id est, per quos loqueris, vel per quos in corpus tuum, velut manducando, caeteros trajicis; hoc itaque significantes dentes tui, sicut grex detonsarum ascendens de lavacro, quae omnes geminos creant, et sterilis non est in eis . Deposuerunt enim tunc velut vellera onera saeculi, quando ante pedes Apostolorum venditarum rerum suarum pretia posuerunt , ascendentes de lavacro illo, de quo eos admonet apostolus Petrus, sollicitos quod Christi sanguinem fuderint, et dicit. Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Domini Jesu Christi, et dimittentur vobis pecca
Abbreviated transcription (Latin):
quit ad emulationem. eum ꝓuocauerunt.
Audiuit ds & spreuit ÷ idẽ auertit &s iundica¬
uit: & ad nichilum redegit ualde ifrł. Deo
quippe sꝑnente quid remanserunt ⁊ quid̃o
adiuuante suerunt quod fucrunt ÷ Nimni¬
rum autem rem illam gestam cõmemorat.
quando icti sunt ab allophilis tempe heli
sacerdotis: & archa domini captat et mag¬
na strage uastati sunt. Hoc ẽ quod dicit:
Et reppulit tab̾naculum selon: tab̾naculũ
suum ubi babitauit inhominib. Elegant᷑

Expanded text:
quit, ad aemulationem eum provocaverunt.quit, ad aemulationem eum provocaverunt.Audivit Deus, et sprevit: id est, advertit, et vindicavit. Et ad nihilum redegit nimis Israel. Deo quippe spernente quid remanserunt, qui Deo adjuvante fuerunt quod fuerunt? Nimirum autem rem illam gestam commemorat, quando victi sunt ab Allophylis tempore Heli sacerdotis, et Arca Domini capta est, et magna strage vastati sunt . Hoc est quod dicit, Et repulit tabernaculum Selom, tabernaculum suum ubi habitavit in hominibus. Elega
Abbreviated transcription (Latin):
ponebat tuncam uetustatis. Et temptaue¬
runt ad huc et exacerbauerunt d̾m excelsũt
& testimonia eius non custodierunt. Et auer¬
terunt se ꝙ ñ seruauerunt pactum: quem¬
admodum patres eorum. Pacto enim quodã
& placito dixerunt: omnia quȩ locutus est
dominus ds̃ ñr faciemus & audiemus. Ho¬
tandum sane quod ait quẽ admodũ patres
eorum: cum ꝑtotum psalm textum tanꝗͣ
de hominib eisdẽ loqui uderetur. Apparit
tamen de illis nunc dici qui iam erant int̾ra
ꝓmissionis: et patres eorum dictos qui in he¬
puersum. Quid autem hoc sit in eo quod seqͥ¬
tur magis apparet: ubi ait. Et in ira conci¬
tauerunt eum in collibus sins. In idołatria
cos ꝓfiliusse significat. Arcus gͦ ꝑuersus est
non ꝓ nomine domini. s contra nomen dm̃r
qui dixit eidem populo. non erunt tͥ dii alii
preter me. Partum autem significat amme
intentionem. Hoc iꝑsum deniq psalmus
plamus expͥmens: et insculptilib suis in¬

Expanded text:
ralibus non ponebat tunicam vetustatis, tentaveralibus non ponebat tunicam vetustatis, tentaverunt adhuc et exacerbaverunt Deum excelsum, et testimonia ejus non custodierunt: et averterunt se, et non servaverunt pactum, quemadmodum patres eorum: pacto enim quodam et placito dixerunt, Omnia quae locutus est Dominus Deus noster, faciemus et audiemus . Notandum sane quod ait, quemadmodum patres eorum: cum per totum Psalmi textum tanquam de hominibus eisdem loqui videretur, apparet tamen nunc de illis dici qui jam erant in terra promissionis, et patres eorum dictos qui in eperversum. Quid autem hoc sit, in eo quod sequitur magis apparet, ubi ait: Et in iram concitaverunt eum in collibus suis. In idololatriam eos prosiluisse significat. Arcus ergo perversus est, non pro nomine Domini, sed contra nomen Domini, qui dixit eidem populo: Non erunt tibi dii alii praeter me . Per arcum autem significat animi intentionem. Hoc ipsum denique planius exprimens, Et in sculptilibus suis, in
Abbreviated transcription (Latin):
in spe. qͣm spe salui facti fumus ⁊ nec timere
debemus. Si enim ds ꝓnobis. quis contra nose
Et mimicos nr̃os oꝑuit mare. Aboleuit in bap
Et indux eos imontem sanctificarionis suȩ
Quanto melius in scãm eccl̃am: Montem
quẽ adqͥsnnt dextera eius. Quanto ẽ ȩcclesia
sublimior quam adquisunt xp̃c eius: de quo
dictum c̃. et brachium domini cui reuela¬
tum et Et euercit a facie corum gentef. et
afacie fiddiũ suox. Iam quodammꝰ gentes sunt
gentilium errorum maligni sp̃c. Et sorte di¬
uisit eis t̾ram infunculo distributioni.
Et in nobis omnia oꝑatur unus atq idem
sp̃c: diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut uult. Et ha¬
bitare fecit intabernaculis eorum: tribꝰ isrł.
Intab̾naculis inquit gentium: habitare fec̃
tribus isrł. Quod sp̃ualiter sic melius deside¬
randum puto: ut incȩlestem głam unde pet¬
cantes angłi eiecti atq deiecti sunt. per xp̃i

Expanded text:
in spe, quoniam spe salvi facti sumus: nec timere in spe, quoniam spe salvi facti sumus: nec timere debemus; si enim Deus pro nobis, quis contra nos ? Et inimicos nostros operuit mare; abolevit in BaptEt induxit eos in montem sanctificationis suae. Quanto melius in sanctam Ecclesiam? Montem quem acquisivit dextera ejus. Quanto est Ecclesia sublimior quam acquisivit Christus, de quo dictum est: Et brachium Domini cui revelatum est ? Et ejecit a facie eorum Gentes: et a facie fidelium suorum; nam quodammodo Gentes sunt, gentilium errorum maligni spiritus. Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis. Et in nobis omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult . bitare fecit in tabernaculis eorum tribus Israel. In tabernaculis, inquit, Gentium habitare fecit tribus Israel. Quod spiritualiter sic melius disserendum puto, ut ad coelestem gloriam, unde peccantes angeli ejecti atque dejecti sunt, per Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ut eos tanquã ex abditis ꝑ angłos malos ĩ ma¬
nifesta scelera ꝑducens. in euidentissimos im¬
pios ȩindentissime uindicaret. Ab hac potes¬
tate malorum angłorum non liberat homi¬
nem nisi gr̃a dĩ. de qua dicit apłs: qui eruit
nos de potestate tenebrarum. et transtulit
in regnum filii claritatis suȩ. Cuius rei ppłs iste
figuram gerebat. cum eit erutus de potestatt
egyptiorum ⁊ et translatus in regnum terre
ꝑmissionis. fluente̾s lac & mel quod suaui
dicit. Et abstalit sicut oues ppłm suũ: & ꝑduxit
eos tanqͣ. gregem indeserto. Et edurit eos
in spe et non timuerunt: & inimmicos coru
operu it maꝵ e. Tanto fit melius hoc. qͣnto
interius: ubi eruti de potestate tenebiarum
in regno dĩ mente transferimur. et scdm pas¬
cua sp̃ualia efficimur ouesdi: ambulandes in
hoc scło uelut indeserto: qͣm nemini ẽ siles
nr̃a conspicua. Unde dicit apłs. Uita ur̃a ab

Expanded text:
ut eos tanquam ex abditis per malos angelos in maut eos tanquam ex abditis per malos angelos in manifesta scelera producens, in evidentissimos impios evidentissime vindicaret. Ab hac potestate malorum angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promissionis fluentis lac et mel, quod suavitdicit: Et abstulit sicut oves populum suum, et perduxit eos tanquam gregem in deserto. Et deduxit eos in spe, et non timuerunt, et inimicos eorum operuit mare. Tanto fit hoc melius, quanto interius, ubi eruti de potestate tenebrarum in regnum Dei mente transferimur, et secundum pascua spiritualia efficimur oves Dei, ambulantes in hoc saeculo velut in deserto, quoniam nemini est fides nostra conspicua; unde dicit Apostolus: Vita ves
Abbreviated transcription (Latin):
eadem uicia extitarentur in odium ppłi:
rabilia sequerentur. Illa etiam mala moꝵ
quȩ his corꝑalib plagis significata cẽ diximꝰ.
ꝑ malos angłos excrceri in eos qui illis dituna
equitatȩ subduntur. conucnientissune credit᷑.
Ncq cnim cum fit quod ait apło. tradidit illoᷤᷤ
ds̃ inconcupiscentias cordis corum. ut faciant
quȩ non conueniunt. non illis mali angłi tan¬
quã in materia su o ꝑis uersantur & gau¬
dent : quib iustissime subdita ẽ iñciositas
humana: pret̾ cos quos liberat gr̃a. Et ad
hec quis idoneus: Unde tum dixisset. misit
in eos iram indignationis suȩ. indignatione
& iram et tͥbulationẽ. mminissiones ꝑ angłos
malos: illud quod addidit. uiam fecit semitȩ
irȩ suȩ. cuius tandem sufficit acies penetͣre.
tit intelligat capiatq sententiam intanta
ꝓsunditate latitantem : Erat enim semita
irt dĩ: quȩ egyptiorum impietatem occulta
equitate puniret. S eidem semite uiam fec̃:

Expanded text:
 vitia, excitarentur in odium populirabilia sequerentur. Illa etiam mala morum, quae his corporalibus plagis significata esse diximus, per malos angelos exerceri in eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostolus, Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad haec quis idoneus ? unde, cum dixisset, Misit in eos iram indignationis suae; indignationem, et iram, et tribulationem, immissionem per angelos malos, illud quod addidit, Viam fecit semitae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque sententiam in tanta profunditate latitantem? Erat enim semita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem occulta aequitate puniret; sed eidem semitae viam fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
culpatur. nec apparuisse mea qd̃ illa b̾ndictio
ꝓmittebat ostenditur. satis intelligamꝰ qd etiã
tunc ex uerb̃ patͥarchȩ iacob. longe aliud figu¬
rabatur: quam prudentia carnis expectat᷑.
figurabatur enim quod fut᷑i ẽẽnt nouissimi
qui & pͥmi. cd pͥmi fut᷑i eẽnt qui erant nouissi¬
mi ꝑsaluatoris aduentũ de quo dictum ẽ qui pꝰ
me uenit ante me factus ẽ. Sic abel iustus. ma¬
iori pͣlatus c̃ fr̃i. Sic isinaeli. ysaac. Sic esaucuͦ¬
gemino suo tam̃ prius nato ipso. iacob. Sic
pbarẽs & ipse cum gemino suo. qui prius ma¬
num erutero miserat & ceꝑat nasti: & iã nas¬
effrem ad sinistram constitutum: eumq p̃po¬
suit manasse ad dexteram constituto: quẽ
simstra ipse tangebat. Ham scđm carnẽ filu
effrem intendentes & mittentes artus: conuersi
sunt indie belli. Quid sit autem quod ait comu̾si¬

Expanded text:
culpatur, nec apparuisse in ea quod illa benedictio culpatur, nec apparuisse in ea quod illa benedictio promittebat ostenditur, satis intelligamus quod etiam tunc ex verbis patriarchae Jacob longe aliud figurabatur, quam prudentia carnis exspectat. Figurabatur enim quod futuri essent novissimi qui erant primi, et primi futuri essent qui erant novissimi , per Salvatoris adventum, de quo dictum est: Qui post me venit, ante me factus est . Sic Abel justus majori praelatus est fratri , sic Ismaeli Isaac , sic Esau congemino suo, sed tamen prius nato, ipse Jacob ; sic Phares et ipse congeminum suum, qui prius manum ex utero miserat, et coeperat nasci, etiam nasEphraem ad sinistram constitutum; eumque praeposuit Manasse ad dexteram constituto, quem sinistra ipse tangebat. Nam secundum carnem filii Ephraem intendentes et mittentes arcus, conversi sunt in die belli.
Abbreviated transcription (Latin):
tes artus & miteentes. & subaudiatur sagittas :
plenusq sit sensus. tendentes artus & mitten¬
tes sagitas: quia etiam si diceret tendentes arcꝰ
os mitcentes sagitas: non ttiq tendentes sa¬
gtitas intelligere deberemus ÷ s audito eo qͦd
dixit tendentes subaudire potius arcum. ꝗͣuis
dictum non fuerit. Nonnulli sane codices greci
habere dicuntur. tendentes & mittentes artu¬
b: ut sine dubitatione subaudiamus sagutas.
Quoduͦ ꝑ filios effrem uniu̾sam illam generatio¬
nc̃ amaritantẽ intelligi uoluit: lucutio eͣ a par.¬
de totum significans. Et ido fortasse electa ẽ
ista pars. ex qua ille po pulus totus sig¬
inficaretur. quia de his pdussimum boni aliqͥd
expectandum sit: quia ex illo nati sunt quẽ
nepotem suum iacob ꝗͣuis a pat̾ eiꝰ cam̃ꝗͣ mino¬
rem ad simstram consticutẽm. manu tamen
dextera bndixit. cumq maiori fr̃i archana b̾n¬
dictione p̃posuit ÷ ut quod ita boc loco trib illa

Expanded text:
tes arcus, et mittentes, et subaudiatur, Sagittas; tes arcus, et mittentes, et subaudiatur, Sagittas; pleniusque sit, Tendentes arcus, et mittentes sagittas: quia etiam si diceret, Tendentes, et mittentes sagittas, non utique, Tendentes sagittas, intelligere deberemus; sed audito eo quod dixit, Tendentes, subaudire potius, Arcum, quamvis dictum non fuerit. Nonnulli sane codices graeci habere dicuntur, tendentes et mittentes arcubus, ut sine dubitatione subaudiamus Sagittas. Quod vero per filios Ephraem universam illam generationem amaricantem intelligi voluit, locutio est a parte totum significans. Et ideo fortasse electa est ista pars, ex qua ille populus totus significaretur, quia de his potissimum boni aliquid exspectandum fuit; quia ex illo nati sunt, quem nepotem suum Jacob, quamvis a patre ejus tanquam minorem ad sinistram constitutum, manu tamen dextera benedixit, eumque majori fratri arcana benedictione praeposuit ; ut quod ita hoc loco tribus illa
Abbreviated transcription (Latin):
misit arcum. quod foris appareret. Tanquã
moꝑib legis ita direxit es cor: ubi instꝰ uiuit
ex fide quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur. qua inheret᷑
do: qui oꝑatur in homine & uelle & oꝑari ꝓ
bona uoluntate. Nam quud eͣ aliud tendere
arcum & mittere & conuerti indie belli.
msi attendere & ꝓmittere in dic auditionis.
& deserere indie temptationis: armis qͣs i
ꝓludere. & ad horam certaminis nolle pug¬
narer Quod sane ait tendentes ⁊ mitentes
artus. cum debunisse dicere udeatur. tendentes
arcus & mittentes sagittas. non enim arcus
mittit᷑. s ab artu aliqͥd mittitur : aut illa locutio
ẽ de qua supuis deserumus ubi dictumẽ suscita¬
uit testimonium. quia suscitauit aliquid testi¬
monio. ita es bic matentes arcum. quia miscit᷑
aliqͥa. reub: aut obscurus ordo uerborum est
cum p̃termissione uerbi. qd etiam tacitum sub.¬
audiendum ẽ. ut iste ordo sit. silii effrẽ intenden¬

Expanded text:
misit arcus quod foris apparet, tanquam misit arcus quod foris apparet, tanquam in operibus Legis, ita direxit et cor, ubi justus vivit ex fide , quae per dilectionem operatur , qua inhaeretur Deo, qui operatur in homine, et velle, et operari, pro bona voluntate . Nam quid est aliud tendere arcum, et mittere, et converti in die belli, nisi attendere et promittere in die auditionis, et deserere in die tentationis; armis quasi proludere, et ad horam certaminis nolle pugnare? Quod sane ait, tendentes et mittentes arcus; cum debuisse dicere videatur, tendentes arcus, et mittentes sagittas; non enim arcus mittitur, sed ab arcu aliquid mittitur: aut illa locutio est de qua superius disseruimus, ubi dictum est, Suscitavit Testimonium, quia suscitavit aliquid Testimonio; ita et hic, mittentes arcus, quia miserunt aliquid arcubus: aut obscurus ordo verborum est, cum praetermissione verbi, quod etiam tacitum subaudiendum est, ut iste ordo sit, Filii Ephraem intenden
Abbreviated transcription (Latin):
plusẽ quam credere dõ. Nam & homini cuili¬
bet plerumq credendum ẽ: quãuis in eum
non sit credendum. hoc ẽ enim credere in
dm ⁊ credendo adherere ad benecooꝑ andum
bona oꝑanti dõ: quia sine me inquit nichil
potestis facere. Quid autem plus hinc apłs
dicere potuit quam quodait. qui autẽ adhẽ¬
ret domino inus spcẽ⁊ Alioqum lex illa tes
timonitm ẽ quo damꝑnetur. non quo ab¬
soluatur reus. Littera enm eͣ minax. quȩ con¬
uincat p̃uaricatores: non sp̃c adinuans. qui
liberto &e nistificet peccatores. Generatio ergo
illa cuius exemplum cauendũ ẽ ideo praua
& amaricans fuit quia nonẽ creditus cu dõ
sp̃c enis: quia & si aliqua credidit dot non
tamen credicdit indͣm. Non ex fide adhesit
Psequentes legem iusticie: in legem iusticiȩ
non ꝑuenerunt. Quares Quia non ex fide. Ge¬
neratio enim erat cuius sp̃c cum do creditꝰ ñ ẽ
s tanquam exoꝑib ⁊ quia non sicut tetendit

Expanded text:
plus est quam credere Deo. Nam et homini cuiliplus est quam credere Deo. Nam et homini cuilibet plerumque credendum est, quamvis in eum non sit credendum. Hoc est ergo credere in Deum, credendo adhaerere ad bene cooperandum bona operanti Deo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere . Quid autem plus hinc Apostolus dicere potuit, quam quod ait: Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus timonium est quo damnetur, non quo absolvatur reus. Littera enim est minax, quae convincat praevaricatores; non spiritus adjuvans, qui liberet et justificet peccatores. Generatio ergo illa, cujus exemplum cavendum est, ideo prava et amaricans fuit, quia non est creditus cum Deo spiritus ejus: quia etsi aliqua credidit Deo, non tamen credidit in Deum; non ex fide adhaesit Persequentes Legem justitiae, in Legem justitiae non pervenerunt . Quare? Quia non ex fide. Generatio enim erat, cujus spiritus cum Deo creditus non est: sed tanquam ex operibus; quia non sicut tetendit et
Abbreviated transcription (Latin):
rint. Quomͦ exquirunt ⁊ Quanta enim ĩquit
mandauit patrib nr̃is nota facere ea filiis
suis: ut cognoscat gencratio altera. Quid cog¬
noscat ⁊ itiq mandata quȩ mandant. Quo¬
modo gͥ ad huc exquirant ÷ nisi ponendo in
dõ spem suam e Tunc mandata eius exqui¬
rant. ut ab eis illo adiuuante compleantur:
ne fiant sicut patres corum generatio pͣua
&e amaricans: gcneratio que ñ direxit cor
suum. Et dicit quare: continuo subiungendo.
habebat fidem. quȩ impetrat. quȩ lex impe
minis cooꝑatur: tunc quod ads iussit implit᷑.
Et boc non sit: nisi credendo ineum qui nsti¬
ficat impium. Quam fidem. non babuit ge¬
neratio praua & amaricans. Et iđo de illa
dictum c̾r non ẽ creditus cum do sp̃c euis
Alulto enimboc expressius dictum ẽ ad signi¬
facit hominis sp̃m in oꝑe bonorum factorũ.
quasi diceret. non credidit do sp̃c tuis. hoc ẽ
s cum do. hoc ẽ enim credere indm: qͦd utiq

Expanded text:
rint, quomodo exquirant? Quanta enim, inquit, rint, quomodo exquirant? Quanta enim, inquit, mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, ut cognoscat generatio altera. Quid cognoscat? Utique mandata quae mandavit. Quomodo ergo adhuc exquirant, nisi quia ponendo in Deo spem suam, tunc mandata ejus exquirant, ut ab eis illo adjuvante compleantur? Ne fiant, sicut patres eorum, generatio prava et amaricans; generatio quae non direxit cor suum. Et dicit quare, continuo subjungendo, quia non habebat fidem, quae impetrat quod Lex imperminis cooperatur, tunc quod Deus jussit impletur; et hoc non fit, nisi credendo in eum qui justificat impium . Quam fidem non habuit generatio prava et amaricans; et ideo de illa dictum est: Non est creditus cum Deo spiritus ejus. Multo enim hoc expressius dictum est, ad signifacit hominis spiritum in opere bonorum factorum; quasi dised cum Deo. Hoc est etiam credere in Deum; quod utique
Abbreviated transcription (Latin):
ratio praua & amaricans. Generatio quȩ
non direxit cor suum: & n est creditus cũ
do sp̃c eius. h ec uerba indicant duos qͦdãmͦ
tinentem. Nam quod ait quanta mandauit
patrib nr̃is nota faccre ea filiis suis: manda¬
ta eos accepisse dix̃. nota facere ea filiis suis:
nontamen eos ait agnouisse. aut fecisse. S
ad hoc acceꝑunt iꝑsi: ut cognoscat generatio
altera quod illa non cognouit filii qͥ nascͥet᷑
& exurgent. Nam illi quinatisunt non exur¬
rexerunt: quia non sursum cor s interra po¬
tius habuerunt. sum xp̃o enim oxurgitur:
ude dictum ẽ si exurrexistis cum xp̃o q̃ sut sũ
sunt sãpite. Et narrent inquit filiis suis: ut
ponant indõ sꝑem suam. Ita enim sĩ suã iusti¬
ciam nisti uolunt constituere. s reuelant ad
đm uiam suã : et sꝑant ineum ut iꝑse faciat.
Et ne obliiscantur oꝑum dĩ magnificando
scilicet & iactando oꝑa sua tanquã ipsi faci¬
ant. cum ds sit qui oꝑatur ineis÷ qui bona

Expanded text:
o prava et amaricans; generatio quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus. » Haec verba indicant duos quodammoovum Testamentum pertinentem: nam quod ait, Quanta mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, mandata eos accepisse dixit, nota facere ea filiis suis, non tamen eos agnovisse aut fecisse; sed ad hoc acceperunt ipsi, ut cognoscat generatio altera, quod illa non cognovit. Filii qui nascentur et exsurgent. Nam illi qui nati sunt, non exsurrexerunt, quia non sursum cor, sed in terra potius habuerunt. Cum Christo enim exsurgitur: unde dictum est, Si exsurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite . Et narrent, inquit, filiis suis, ut ponant in Deo spem suam. Ita enim non suam justitiam justi volunt constituere, sed revelant ad Deum viam suam, et sperant in eum, ut ipse faciat . Et non obliviscantur operum Dei: magnificando scilicet et jactando opera sua, tanquam ipsi faciant; cum Deus sit qui operatur in eis qui bona o
Abbreviated transcription (Latin):
hinus t̾am breui q simplicr: immorandum
c̃t non puto. Prophetiam uero quam hic p̃¬
missam legius: euidenter scimus imple-¬
tam. Cum enim ista canerentur temporibꝰ
regis dauid. nichil tale ad huc contigerat
ex aduersitate gentium ciuitati ierusalẽ.
nec templo dei : quod nec edificatum ad huc
erat. Post mortem quippe dauid. filium
eius salomonem dõ templum fecisse quis
dubitat e Dicitur ergo tanquam preceri¬
tum: quod in spiritu indebator esse
S.UEN ENUNT
GENTES. ALE

Expanded text:
hujus tam brevi et simplici immorandum esse non puto. Prophetiam vero quam hic praemissam legimus, evidenter scimus impletam. Cum enim ista canerentur temporibus regis David, nihil tale adhuc contigerat ex adversitate Gentium civitati Jerusalem, nec templo Dei, quod nec aedificatum adhuc erat. Post mortem quippe David, filium ejus Salomonem Deo templum fecisse quis nesciat? Dicitur ergo tanquam praeteritum, quod in spiritu videbatur esse s, venerunt Gentes
Abbreviated transcription (Latin):
digni non ẽcnt. in quib babitaret. cur ñ re¬
pelleret tab̾natulum. quod utiq non ꝓpt̾ se
instituerat. s ꝓpt̾ ipsos quos iam iudicabat
tudmem eoꝵ minanus inimici. Ipsam archani
unde sͥ uidebantur inuicti. et unde sͥ plaude¬
bant: uirtutem & pulchritudinẽ corum dicit
Deniq et postea male uiuentes et de templo
domini głiantes: terret ꝑ ꝓpħam dicens. llide¬
te quid feci seloi ubi erat tab̾naculũ meuni.

Expanded text:
ret, cur non repelleret tabernaculum, quod utique non propter se instituerat, sed propter ipsos, quos jam judicabat tudinem eorum in manus inimici. Ipsam Arcam unde sibi videbantur invicti, et unde sibi plaudebant, virtutem et pulchritudinem eorum dicit. Denique et postea male viventes, et de templo Domini gloriantes, terret per prophetam, dicens: Videte quid feci Selom, ubi erat tabernaculum meum .
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et edificanit sicut tinicornuorũ sc̾ification̾e fuã:
uel sicut quidem interp̾tes u̾bum nouũ fecet̾t sc̃i¬
ficium suum: Unicori recte intelliguntur. Q
firma spes inunum illud erigitur: de quo aliu̾
dicit psalmus. unam ꝑetii a domino hanc re
intellecta plebs sc̃a: et regale sacerdotium. Qd
uͦ sequitur int̾ra quã fundauit inȩtͥnum. qd̵
an inscłm dicatur a nob̾. in latmnorũ int̾pretum
potestate ẽ qͣm uttumq significat: & ido hoc
inlatinis codicib illud maliis inuenitur. ha¬
bent aliqui etiam pluralit᷑. idẽ inscła : quod
ingretis quos habuimus non muenius. Quis
uͦ ñãcuum dubitet. eccłam etiam si aliis abe-¬
untib aliis uenientib ex hac uita mortaliter
transit. tam̃ inet̾num eẽ fundatam ⁊ Et ele

Expanded text:
tur, Et aedificavit sicut unicornuorum sanctificationem suam: vel, sicut quidam interpretes verbum novum fecerunt, sanctificium suum. Unicornui recte intelliguntur, quorum firma spes in unum illud erigitur, de quo alius dicit psalmus, Unam petivi a Domino; hanc reqstolum Petrum, intellecta plebs sancta, et regale sacerdotium . Quod vero sequitur, In terra quam fundavit in aeternum: quod an in saeculum dicatur a nobis, in latinorum interpretum potestate est, quoniam utrumque significat; et ideo hoc in latinis codicibus, illud in aliis invenitur. Habent aliqui etiam pluraliter, id est, in saecula; quod in graecis quos habuimus, non invenimus, Quis vero fidelium dubitet Ecclesiam, etiamsi aliis abeuntibus, aliis venientibus, ex hac vita mortaliter transit, tamen in aeternum esse fundatam? 43. ve
Abbreviated transcription (Latin):
Precessit enim aliquid. unde d̾s iustissime
iratusicdͥib eis suum lumen auferret: ut in
peccabã quȩ nulla t̾gi uersatione defendi
posanu non eẽ peccata. cetitas bumane mͦ¬
tu sfenderet̾ ab itinere iusticie deuiendo et
ẽprando. Et quod in alio psalmo scͥptum ẽ
de his ipsis egiptuis. qđ ds conu̾terit cor eoũ
ut odissent ppłm eius. ut dolum faccrent¬

Expanded text:
praecessit enim aliquid, unde Deus justissime praecessit enim aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando et errando. Et quod in alio psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
na moderatur: malis penas ir rogati et per
bonos angłos sicut sodomitis. et ꝑ malos sicut¬
egiptiis legitur ⁊ iustos uͦ corꝑalib penis ꝑ bo¬
nos angłos temptari. et ꝓbari. non mͥ occur¬
rit. Quod uͦ ꝑtinet ad p̃sentem psalim huns
locum. si ea quȩ mirabilit᷑ de creaturis facta
stnt malis angłis tͥbuere non audemus: ha¬
bemus quod eis tͥbuere sine dubitatione pos¬
sumus: mortes pecorum. mortes pͥmitinorum:
& illud maxime unde religata sunt omnia:
obduratione̾ cordis illorum. ut ppłm di uolleis
dimutere. Hanc enim iniquissimam et ma¬
lignissimã obstinationẽ ds cum facere đr. nͥ
instigando & inspirando. s descrendo facit:
ut illi oꝑentur infilus. diffidentis. q̃uod ds
debite nisteq ꝑmittit. Nam & illud quod y sai¬
as ꝓpb̃a dicit. domine tu ecce iratus es et nos
peccauimus: ꝓpt̾ea errauimus. et facti sumus
sicut inmundi omnes: ea ratione intelligitur.

Expanded text:
na moderatur, malis poenas irrogari et per na moderatur, malis poenas irrogari et per bonos Angelos, sicut Sodomitis, et per malos ustos vero corporalibus poenis per bonos Angelos tentari et probari, non mihi occurrit. 30. Quod vero pertinet ad praesentem psalmi hujus locum: si ea quae mirabiliter de creaturis facta sunt, malis angelis tribuere non audemus, habemus quod eis tribuere sine dubitatione possumus; mortes pecorum, mortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias propheta dicit, Domine, ecce tu iratus es, et nos peccavimus; propterea erravimus, et facti sumus sicut immundi omnes , ea ratione intelligitur:
Abbreviated transcription (Latin):
& dispensationem iustissrmm et ommpoten¬
tissim dĩ. iuste utentis etiam iniquorum ma¬
litia ⁊ Non audeo dicere. Unde enm sc̃infes
facere tuagi pharaonis miniie potuerunt:
An quia hoc ꝑmissi ipsi mali angłi non sunt:
An quod nerius dicendumẽ octulta causa ẽ
& uires mͣe inquisitionis excedit: Nam si ꝓpt̾ea
ꝑ malos angłos illa dm fccisse putauerimus.
quia pene infligebantur non bencficia p̾sta¬
bantur. tanquam neminids penas irroget
ꝑ angłos bonos. si ꝑ illos uelut militie cȩlestis
carnfices: consequens erit ut etiam sodoma
ꝑ malos angłos cuersam credamus: et malos
angłos abraham & Loth hospitio suscepisse in¬
deantur: quod absit. ut contra scͥpturas aꝑtissi¬
mas sentiamus. Claret gͥ ista omnib ficri ꝑ
bonos & malos angłos posso Quid autem qͣn¬
do fieri hoporteat me latet ⁊ illum uͦ qui fac̃
non latet: et cui uoluerit reuclare. Ueru̾ta¬
men quantum nr̃e intentioni scͥptuta dimi¬

Expanded text:
et dispensationem justissimi et omnipotenet dispensationem justissimi et omnipotentissimi Dei, juste utentis etiam iniquorum malitia? Non audeo dicere. Unde enim sciniphes facere magi Pharaonis minime potuerunt ? an quia hoc permissi ipsi angeli mali non sunt? An, quod verius dicendum est, occulta causa est, et vires nostrae inquisitionis excedit? Nam si propterea per malos angelos illa Deum fecisse putaverimus, quia poenae infligebantur, non beneficia praestabantur, tanquam nemini Deus poenas irroget per Angelos bonos, sed per illos velut militiae coelestis carnifices; consequens erit ut etiam Sodomam per malos angelos eversam esse credamus, et malos angelos Abraham et Lot hospitio suscepisse videantur: quod absit ut contra Scripturas apertissimas sentiamus . Claret igitur ista hominibus fieri per bonos et malos angelos posse: quid aut quando fieri oporteat, me latet; illum vero qui facit, non latet, et cui voluerit revelare. Verumtamen quantum nostrae intentioni Scriptura divi