comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ip̃ius insinuat᷑ agnitio: cũ
dicit scriptura. ⁊ p̾paratur uolun¬
tas a dño. Non aũt ob aliud p̾pa¬
rata dicitur: nisi quia danda predi
sempiternam: ab ip̃o datur per inde¬
bitam grãm. Quod ip̃e dñs ezechi¬
elis uaticinatione testatur dicens.
nonum dabo uobis: ⁊ auferetur cor
ut in iustificationibus meis ambu¬
letis ⁊ iudicia mea obseruetis ⁊ fa¬
ciatis. Dat ergo deus cornouum.
ut iniustificatiõibus eius ambu¬
lemus: quod ꝑtinet ad bone uolun¬
tatis initium. Dat etiam ut iu¬
dicia eius obseruenius ⁊ faciamꝰ.
quod ꝑtinet ad bone oꝑationis ef¬
⁊ ut bonum facere uelimus: ⁊ ut
bonũ facere ual̃eamus. Consen¬
sul dauid om̃io concordat grãm
bone uolendi. sic ostendens diui¬
ne largitatis directione donari.
a dũo gressus hõis dirigentur
⁊ iuam eius uolet. Opus quoq
bonũ non nisi a deo in nobis et
in deo auobis fieri ꝓtestatur di¬
cens. Confirma deus quod oꝑatꝰ
es in nobis. Et alio loco In deo

Expanded text:
 ipsius insinuatur agnitio, cum dicit Scriptura: Et praeparatur voluntas a Domino . Non autem ob aliud praeparata dicitur, nisi quia danda praedibonitatem sempiternam, ab ipso datur per indebitam gratiam. Quod ipse Dominus Ezechielis vaticinatione testatur, dicens: novum dabo in vobis, et auferetur cor ut in justificationibus meis ambuletis et judicia mea observetis et faciatis . Dat ergo Deus cor novum, ut in justificationibus ejus ambulemus, quod pertinet ad bonae voluntatis initium. Dat etiam ut judicia 8 ejus observemus et faciamus quod pertinet ad bonae operationis efet ut bonum facere velimus, et ut bonum facere valeamus. Cui sensui David omnino concordat, gratiam benevolendi sic ostendens divinae largitatis directione donari: A Domino gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet . Opus quoque bonum non nisi a Deo in nobis, et in Deo a nobis fieri protestatur, dicens: Confirma hoc, Deus, quod operatus es in nobis . Et alio loco: In Deo
Abbreviated transcription (Latin):
at: illam infuturo repositam
seruat. qua boni meriti p̾miũ
accipere dignus possit: qui boni
meriti pͥncipium esset in dignus
accepit. Dicens igitur paulus qr
quos deus iustificauit illos ⁊ głi¬
ficauit non utrũq presenti uite
deputat: sed ea fide quod futurũ
est uelud faccum firmat. Qua
fide ꝓpħa de sc̃o dicit qui fecit q̃ fu¬
tura sunt. In illa quippe ĩmorta¬
litade consilu sui. scd̃m bonũ pla¬
citum eius quod ꝓposuit in eo in
dispensationẽ plenitudinis tẽpoꝵ.

Expanded text:
at; illam vero in futurum repositam at; illam vero in futurum repositam servat, qua boni meriti praemium accipere dignus possit, qui boni meriti principium, cum esset indignus, accepit. Dicens igitur Paulus: Quia quos Deus justificavit, illos et glorificavit , non utrumque praesenti vitae deputat, sed ea fide quod futurum est, velut factum firmat, qua fide propheta de Deo dicit: Qui fecit quae futura sunt. In illa quippe immobilitate consilii sui, secundum bonum placitum ejus, quod proposuit in eo, in dispensatione plenitud
Abbreviated transcription (Latin):
mul ⁊ iustificatiõis ⁊ głificatiõis
opus presenti temporis depute¬
mus. Iustificationis eñi gr̃a in
presenti datur. glificatiõis autẽ
futuri seruatur. Ista est der. illa
speciei. Dicit aũt paulus. quia
nũt ꝑ fidem ambulamꝰ. nõ ꝑ spe¬
ciem. Quod eñi nũc sci credunt.
tunc uidebunt. Propter qd̃ eccłie
dicitur audi filia ⁊ iuide: qr fides ex
auditu. Unde iustus ex fide uidẽs¬
uiuens. fiducialiter dicit. Credo
uidere boua dñi. in terra uiuẽtiũ
Iste uers gͥ est in hõĩe ordo diui¬
ne redemptiõis ac remunerati¬
onis: ut nũc iustificatꝰ credat.
quod tunc glificatꝰ accipiat.
Propter quod paulus ait. ñ qd
ĩam acceperim aut iam ꝑfectꝰ
tes semina sua: in illa głificati¬
one. uenientes uẽient mexul¬
tatione portantes mamipulos
suos. In hac operarii patris fa¬
milias in uinea operantur. in
illa autem denaru mercede si¬
ne dubio porientur. Istã nunc
deus donat ut initium meriti
boni gratis indignus accipi.¬

Expanded text:
 justificationis et glorificationis opus praesenti tempori deputemus. Justificationis enim gratia in praesenti datur, glorificationis autem futura servatur. Ista est fidei, illa speclei . Dicit autem Paulus: Quia nunc per fidem ambulamus, non per speciem . Quod enim nunc sancti credunt, tunc videbunt. Propter quod Ecclesiae dicitur, Audi, filia, et vide; quia fides ex auditu, unde justus ex fide vivens, fiducialiter dicit: Credo videre bona Domini, in terra viventium . Iste igitur est in homine ordo divinae redemptionis ac remunerationis, ut nunc justificatus credat, quod tunc glorificatus accipiat. Propter quod Paulus ait: Non quod jam acceperim, aut jam perfectus tes semina sua; in illa vero glorificatione venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. In hac operarii patrisfamilias in vinea operantur; in illa autem denarii mercede sine dubio potientur. Istam Deus nunc donat, ut initium meriti boni gratis indignus accipi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ preueniente miscdia bonũ uelle
incipniat: ⁊ sub sequente nuscd̃ia bonũ
quod facere ualeat. Utrũq au̾t pre¬
destinando deus preꝑauit. in illa com¬
tabili uolinitate: in qua sic futurũ
effectum hoĩs renouandi disposuit
ut eius uoluntas in opere nouo no¬
ua esse non possit: Donat etiã grãm
illos ⁊ glificauit: eadem sit operatio
gr̃e que meritum hõis bonũ ⁊ inici¬
at ad iusticiam ⁊ consũmat ad głi¬
am. Primo icholans in hõie uo¬
luntatẽ bonam: deinde ipãm uolun¬
tatem adiuuans inchoat᷑a. ut eadem
suꝑare concupiscentiã possit. ⁊ deo
ꝑficiente talis postmodũ ip̃a uolũ¬
tas sit. ut malam concupiscentiã
halere nou possit: ac sic inpresen¬
ti uita gõe adiutorio infirmitati
non cedat. in futura aũt gr̃e bene¬
ficio infirmitatẽ non habeat: ⁊ nc̃
recreetur continuo unuamine me¬
dicaminus: tunc uero fruatur et̾¬
na plenitudiune sanitatis. Hec aũt
deus sicut in predestinatione semꝑ

Expanded text:
dia bonum velle incipiat et subsequente misericordia bonum quod vult facere valeat. Utrumque autem praedestinando Deus, et praeparavit in illa incommutabili voluntate, in qua sic futurum effectum hominis renovandi disposuit, ut ejus voluntas in opere novo nova esse non possit . Donat etiam gratiam illos et glorificavit , » eadem sit operatio gratiae quae meritum hominis bonum, et initiat ad justitiam, et consummat ad gloriam. Primo inchoans in homine voluntatem bonam, deinde eamdem voluntatem adjuvans inchoatam, ut eadem superare concupiscentiam possit, et Deo perficiente talis postmodum ipsa voluntas sit, ut malam concupiscentiam habere non possit. Ac sic in praesenti vita gratiae adjutorio infirmitati non cedat, in futura autem, gratiae beneficio, infirmitatem non habeat. Et nunc recreetur continuo juvamine medicaminis, tunc vero fruatur aeterna plenitudine sanitatis. Haec autem Deus, sicut in praedestinatione se
Abbreviated transcription (Latin):
non illam que precessit in mala cõ¬
cupiscentia pectatoris. Qua mor¬
te saluator quosdam mortuoa asse¬
rebat dicens. Dimute mortuos se¬
pelire mortuos suos. Et apostoloͣs
de uidua. Que aũt uidelicus ẽ. iii¬
uens mortua est. Ad ephesios qͦ
sic loquit᷑. Et uos cum essetis mor¬
tui delictis ⁊ pcc̃is uestris in quibus
aliquando ambulastis scd̃m secu

Expanded text:
non illam quae praecessit in mala connon illam quae praecessit in mala concupiscentia peccatoris. Qua morte Salvator quosdam mortuos asserebat, dicens: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Et Apostolus de vidua: Quae autem in deliciis est vivens mortua est . Ad Ephesios quoque dicit: et uos cum essetis mortui delictis et peccatis uestris. in quibus aliquando ambulastis secu
Abbreviated transcription (Latin):
peccatori iustus uidex p̃destinatiõe
ureta decreuit. non in pcc̃m quod
homo non ex predestiuatione di¬
uina. sed ex uoluntare sua concu¬
piscendo male cepit: ⁊ male operan¬
do ꝑfecit. Concupiscentia eñi conci¬
piens peperit pccm: pcc̃m uero con¬
ergo iniqui predestinati sunt ad
mortem aĩe pͥriam. sed predestina¬
t sunt ad scb̾am: idest ad stagnum
ignis ⁊ sulphuris. De qua ⁊ beatus
iohannes dicit. Et diabolus qui
seducebat eos. missus est in staguũ
ignis ⁊ sulphuris. Et alio loco. Et
mors ⁊ infernus missi sunt in sta
ignis. Et qui non est inuentus in
libro uide scriptus: missus est in
stagnum ignis. Rursus dicit Du¬
biis aũt ⁊ infidelibus. contamina¬
tis ⁊ homicidis ⁊ impucidis ⁊ uene¬
ficis. ⁊ ydolis seruientibus. ⁊ õĩbus
mendacibus. pars eoꝵ instagno ar¬
denti ⁊ sulphure quod est mors scda
Illam scd̃am nũcupat mortem q̃¬
sequitur ex sententia iusti iudicis:

Expanded text:
peccatori justus judex praedestinatione peccatori justus judex praedestinatione usta decrevit, non in peccatum, quod homo non ex praedestinatione divina, sed ex voluntate sua male concupiscendo coepit et male operando perfecit. « Concupiscentia » enim « concipiens peperit peccatum, peccatum vero conergo iniqui praedestinati sunt ad mortem animae primam, sed praedestinati sunt ad secundam, id est « ad stagnum ignis et sulphuris, » de quo beatus Joannes dicit: « Et diabolus qui seducebat eos missus est in stagnum ignis et sulphuris ; » et alio loco: « Et mors et infernus missi sunt in stagignis; » et qui non est inventus in libro vitae scriptus, « missus est in stagnum ignis. » Rursus dicit: « Dubiis autem et infidelibus, contaminatis, et homicidis, et impudicis, et veneficis et idolis servientibus, et omnibus mendacibus, pars eorum in stagno ardenti et sulphure, quod est mors secunda . » Illam secundam nuncupat mortem qusequitur ex sententia justi judicis,
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Cum eñi dixerint par et
securitas: tunc repentinus eis su¬
perueiet interitus. Quod si deus
tales in pcc̃m predestinaret non
eos apostolus uasa ire mallet uoca¬
re sed culpe: nec in interitũ talia
uasa sed in pcc̃m dicerent᷑ aptata.
Nunc aũt ideo ulasa ire dicuntur:
ut ostendat᷑ intalib ex dei p̾desti¬
natione non hoc esse quod ẽ male
ab eis adiuissum: sed quod ẽ talib
bene redditum. Bene quippe ma
serunt᷑: ⁊ post modũ iuste torque¬
buntur In talibus eñi deus iu¬
dicium suũ desertione inchoat
cruciatione consũmat. Nam et
hoc tp̃re quo discedentes malo
deserit deus non operatur ĩ eis
qd̵ ei displicet. sed oꝑat᷑ per eos
quod ei placet: postmodũ eis
redditurus quod ab eius iusticia.
merentur. Recipient eñi non ꝓ
eo quod deus bene usus est eorum
est oꝑibus małis: sed pro eo quod
ip̃i male abusi sunt dei operib
bonis. Tales itaq deus aptauit
ininteritum punitionis. quem

Expanded text:
cens: « Cum enim dixerint, Pax et cens: « Cum enim dixerint, Pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus . » Quod si Deus tales in peccatum praedestinaret, non eos Apostolus « vasa irae » mallet nominare, sed culpae; nec in interitum talia vasa, sed in peccatum dicerentur aptata. Nunc autem ideo « vasa irae » dicuntur, ut ostendatur in talibus ex Dei praedestinatione hoc non esse quod est male ab eis admissum, sed quod est talibus bene redditum . Bene quippe malseruntur et postmodum juste torquebuntur. In talibus enim judicium suum Deus desertione inchoat, cruciatione consummat; nam et hoc tempore, quo discedentes malos deserit, Deus non operatur in eis quod ei displicet, sed operatur per eos quod ei placet, postmodum eis redditurus quod ab ejus justitia merentur. Recipient enim, non pro eo quod Deus bene usus est eorum operibus malis, sed pro eo quod ipsi male abusi sunt Dei operibus bonis. Tales itaque Deus aptavit in interitum punitionis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
lus se ẽẽ testatur dicens. Qͥ pͥus
fui blasphemus ⁊ ꝑsecutor ⁊ contu¬
meliosus: sed misericordiam cõse¬
tutus sum. quia ignorans feci in
incredulitate. Hoc est opus dei ui
uasis mscd̾ie. ut blasphemis et
ꝑsecutoribus ⁊ contumeliosus nõ
iuueniretur homo hahere pcc̃m.
quia nec deus peccanti homuu iꝰ te
inferret iram: si honro ex p̃desti¬
natione di cecidisset. inculpam
S qr causam inquitatis sue ex
ꝓpria homo homo habuit uolũ¬
tate: propterea beatus paulus su¬
stinuisse asserit deum in multa
pacientia uasa ire aptata minte¬
ritum. Nec igitur ira ideo talib
uasis iuteritum reddidit: qr in eis¬
meritum uoluntarie iniquitatis
inuenit. Quando aũt peccanti
seruo iram iustus dñs intulisset.
si seruus ex dei predestinatione p᷑
casset. In hoc itaq ista uasa deus
aptauit in quod predestinauit
hoc deue est minteritũ. Illũ utiq
interitum quem paulus malis
repente suꝑ uenturũ denũciat di¬

Expanded text:
lus se esse testatur, dicens: Qui prius lus se esse testatur, dicens: Qui prius fui blasphemus et persecutor et contumeliosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate . Hoc est opus Dei in vasis misericordiae, ut blasphemis et persecutoribus et contumeliosis, non inveniretur homo habere peccatum, quia nec Deus peccanti homini juste inferret iram, si homo ex praedestinatione Dei cecidisset in culpam. Sed quia causam iniquitatis suae ex propria homo habuit voluntate, propterea B. Paulus sustinuisse asserit Deum in multa patientia vasa irae, aptata in interitum. Haec igitur ira, ideo talibus vasis imeritum voluntariae iniquitatis invenit. Quomodo autem peccati servo iram justus Dominus intulisset, si servus ex praedestinatione Domini peccasset? In hoc itaque ista vasa Deus aptavit, in quo praedestinavit, hoc est in interitum: illum utique interitum quem Paulus malis repente superventurum denuntiat di
Abbreviated transcription (Latin):
deus. cuius ⁊ gratuita sit miscd̃ĩa:
⁊ ira non sit inuista. Ac per hoc ⁊
illos indignos inueniat puuitione
uasis miscdĩc non ex ip̃is sed ex deo
ẽẽ quod bom sunt. ⁊ in uasis ire nõ
ex deo sed ex ip̃is ẽẽ quod mali sunt.
Posset enim apostolus quos dixit
nasa miscdie. potius uasa iusticie
nũcupare. d si nasa iusticie noca¬
rentur forsitan ex se ip̃is habere i¬
sticiam pudarent᷑. ⁊ lunc aũt cũ
uasa misericordie dicit. proculdu¬
bio quid ip̃i fueruit non tacuit. qr
quid eis adeo coslatum sit euident᷑
ostendit. Si eñi per seipõs essent
iusti mercedem eis dñs pro oꝑib
suis redderet non uusericordiam
prerogaret sicut idem apostolus
alio loco dicit. Ei aũt qui oꝑat᷑
merces non imputat᷑ scdm gra¬
tiam. sed scõm debitum. Uasa
itaq misericordie. ad indebitam
sunt gliam p̾parata: quia gratis
sunt misericordiam consecuta
de quibus etiam ip̃e beatꝰ aposto¬

Expanded text:
verus, cujus et gratuita sit misericordia, verus, cujus et gratuita sit misericordia, et ira non sit injusta; ac per hoc, et illos indignos praeveniat bonitate vasis misericordiae, non ex ipsis, sed ex Deo esse, quod boni sunt, et in vasis irae, non ex Deo, sed ex ipsis esse quod mali sunt. Posset enim Apostolus quos dixit vasa misericordiae, potius vasa justitiae nuncupare; sed si vasa justitiae vocarentur, forsitan ex seipsis habere justitiam putarentur. Nunc autem cum vasa misericordiae dicit, procul dubio, quid ipsi fuerint, non tacuit, 22 quia quid eis a Deo collatum sit, evidenter ostendit. Si enim per seipsos essent justi, mercedem eis Dominus pro operibus suis redderet, non misericordiam praerogaret: sicut idem Apostolus alio loco dicit: Ei autem qui operatur, merces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum . Vasa itaque misericordiae ad indebitam sunt gloriam praeparata, quia gratis sunt misericordiam consecuta. De quibus etiam ipse beatus Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
deret diuitias gl̾ie sue in uasa mise¬
ricordie sue que p̾parauit ingliam
Queso monime knĩe: ut hũc apo¬
stolicum diligenter attendas. No¬
tum namq est iram dei dici nõ pos¬
se: uisi ubi creditur hõis iniqͥtas
precessisse. Neq enim aut ignarꝰ¬
deus esse potuit aut in iustus qui
posset aut pectantis hoĩs culpam
non agnoscere: aut non peccanti
iudicium piitionis inferre. Nã
⁊ ip̃e beatus paulus in iniquitate ho¬
miis iusticiam dei predicat cõmẽ¬
dari: ut ostendat non iniuste iram
om̃ipotentis inferri. Qit namq.
Si aũt inquitas nr̃a iusticiam dei
cõmendat quid dicemus: Nluquid
iniquus deus qui unfert iram. De¬
cundum hoiẽm dico. Absit alioqͥn
quomͦ iud̃itabit deus hunc mũdũ
Nem itaq frustra talis est ab eo
facta inter priiendos glificandosq
discretio. ut illos uocaret uasa ire
istos aũt uasa ntiscõie: nisi ut ostẽ¬
deret tam rauasis ire quam in ua¬
sis miscd̃ie inquitatem ꝓpriam
precessisse. Talis enim est uerus

Expanded text:
e in vasa misericordiae, quae praeparavit in gloriam . Quaeso, Monime carissime, ut hunc Apostoli locum diligenter attendas. Notum namque est, iram Dei dici non posse nisi ubi creditur hominis iniquitas praecessisse. Neque enim Deus aut ignarus esse potuit, aut injustus, qui posset aut peccantis hominis culpam non agnoscere, aut non peccanti judicium punitionis inferre. Nam et ipse beatus Paulus in iniquitate hominis justitiam Dei praedicat commendari, ut ostendat, non injuste iram omnipotentis inferri. Ait namque: Si autem iniquitas nostra justitiam Dei commendat, quid dicemus? nunquidqui infert iram? secundum hominem dico absit, alioquin quomodo judicabit Deus mundum ? Non itaque frustra talis est ab eo facta inter puniendos glorificandosque discretio, ut illos vocaret vasa irae, istos autem vasa misericordiae, nisi ut ostenderet, tam in vasis irae quam in vasis misericordiae iniquitatem propriam praecessisse. Talis est enim Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
nequaqua necesse est patiant᷑ retri¬
iente uistissimo iudice: sen qui
discedunt de sido: siue qui inuacu¬
um grãm dei recipientes post ac¬
ceptum baptismũ usq in finẽ pre¬
sentis uite malunt serui eẽ pcti:
nec uolunt dũ tempus est accep¬
tabile ⁊ dies salutis conuerti a
uia sua mala ⁊ uiuant: ⁊ ignorã¬
tes qr begniguitas dei ad penitẽtiã
eos adducit. ip̃i scd̃m duritiã suã
⁊ impeuitens cor thesaurisant sͥ
iram iudie ire ⁊ reuelationis iͦsti
iudicu dei. De illa ergo morte qua
sibi pectatores manibus ⁊ uerbis
accer sierunt: et estimantes eam
amicam defluxerũt. dicit᷑ ⁊ loli¬
de zelare mortem merrorem uite
non fecit: neq letat᷑ inꝑditione

Expanded text:
quam necesse est patiantur, retriquam necesse est patiantur, retribuente justissimo judice, sive qui discedunt de saeculo: sive qui in vacuum gratiam Dei recipientes, post acceptum baptismum, usque ad finem praesentis vitae, malunt servi esse peccati, nec volunt, dum tempus est acceptabile et dies salutis, converti a via sua mala, ut vivant. Et ignorantes quoniam benignitas Dei ad poenipsi secundum duritiam suam, et impoenitens cor, thesaurizant sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . De illa ergo morte, quam sibi peccatores manibus et verbis accersierunt, et aestimantes eam amicam defluxerunt, dicitur: Nolite selari mortem in errorem uitaenon fecit nec laetatur in perditionem
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationibus ⁊ sermonibus meis
quod sabriter donat inuenlat. ⁊ ea
faciat de ore mes ꝓcedere que suit
coram ip̃a pͥncipalter grata ⁊ sic
fiant fidelibus accepta. Quatum¬
igitur ip̃a ueritate que uerum lu¬
men est illuminante tenebras
meas. in huius questiõis scrutati¬
one facultas michi est accenus ui
celligendi concessa nichi aliud ac¬
cipiendum existimo in illo sc̃i au¬
gustim sermone quod ad interi¬
tum quosdam prredestinatos fu¬
mat. nisi ad interitum supplicu
non delicti: neq ad malum quod
iniuste admutunt. sed ad crucia¬
tum quẽ iustissime patunitur
nec ad pcc̃m quo prime resurrecti¬
onis beneficiũ aut non accipiunt
aut amitunt: sed ad tormentum
qđ illis ꝓpͥa iniquitas male parit.
⁊ equitas diuina bene retribuit
nec ad mortem aĩe primã in qua
nascuntur paruuli. uel inquã sicͤ
beatus iacobus dicit concupiscen¬
tia sua abstracti ⁊ illerti recidunt
crminosi. sed ad motem scb̃am ꝙͣ

Expanded text:
cogitationibus ac sermonibus meis cogitationibus ac sermonibus meis quod salubriter donat, inveniat, et ea faciat de ore meo procedere, quae sint coram ipsa principaliter grata, et sic fiant fidelibus cunctis aigitur ipsa veritate quae verum lumen est illuminante tenebras meas, in hujus quaestionis scrutatione, facultas mihi hactenus est intelligendi concessa, nihil aliud accipiendum existimo in illo sancti Augustini sermone, quo ad interitum quosdam praedestinatos firmat, nisi ad interitum supplicii, non delicti: neque ad malum quod injuste admittunt, sed ad cruciatum, quem justissime patientur: nec ad peccatum quo primae resurrectionis beneficium aut non accipiunt aut amittunt; sed ad tormentum, quod illis propria iniquitas male parit, et aequitas divina bene retribuit. Nec ad mortem animae primam, in qua nascuntur parvuli, vel in quam sicut beatus Jacobus dicit concupiscentia sua abstracti et illecti recidunt criminosi: sed ad mortem secundam,
Abbreviated transcription (Latin):
uero dũo ac magitro nr̃o postu¬
lare non sino. ut ea me siue per
eloquia scripturaꝵ suaꝵ seu per
sermocinacionem fratrũ. cum di¬
scipuloꝵq menꝵ. siue etiam ꝑ in¬
spirationis sue internam suaui¬
oremq doctriuam. ubi sine somis
sermonũ ⁊ sine elementis lict̾aꝵ
eo dulcius quo secretius ueritas
loquitur. ea me docere dignetur
que sic ꝓponam sic asseram. ut ĩ
ꝓpositionibus atq asertionibus
meis. ueritati qile nec fallit nec
fallitur semper inheream sempei
obediens consentiensq reppenar
qm ut ueritati obedire atq consenti¬
re ualeam. ip̃a ueritas illuminat.
stulo doceri multa plura que nes¬
cio a qua accep pauta que scio. ꝓp¬
sam rgo ut preueiente ac subsequẽ¬
te miscd̃ra quetũq salubriter faci¬
enda nescio doceat me . In hus que
uera noui custodiat me: inquib
ut homo fallor corrigas me. In
quibus ueris titubo cõfirmet me.
⁊ a falsis ac noxiis erpiat me: et in

Expanded text:
vero Domino ac Magistro nostro postuvero Domino ac Magistro nostro postulare non desino, ut ea me, sive per eloquia Scripturarum suarum, seu per sermocinationem fratrum condiscipulorumque meorum, sive etiam per inspirationis suae internam suavioremque doctrinam ubi sine sonis sermonum et sine elementis litterarum eo dulcius quo secretius veritas loquitur ea me docere dignetur, quae sic proponam, sic asseram, ut in propositionibus atque assertionibus meis, veritati quae nec fallit, nec fallitur semper inhaeream, semper obediens consentiensque reperiar. Quoniam ut veritati obedire atque consentire valeam, ipsa veritas illuminat, stulo doceri multo plura quae nescio, a qua accepi pauca quae scio. Ipsam rogo, ut, praeveniente ac subsequente misericordia, quaecunque salubriter scienda nescio doceat me, in his quae vera novi custodiat me, in quibus ut homo fallor corrigat me, in quibus veris vero titubo confirmet me, et a falsis ac noxiis eripiat me, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
erat usq ad unũ: sed in eo genꝰ
hõim quod predestinatũ est ad
teritum. Iic dicta scĩ augusti¬
n determinans ⁊ ad me inçer¬
tionem tuarũ dirigens littaꝵ
dicis sentire me iam cur iterũ
hec inculces. scilicet qd̵ sepius
reluctanti te mͥ predestinationẽ
non tantũ in bono dici sed et iam
in malo. dun in malo predestia¬
tignem terelegisse diceres. ipse
docens aiclã ad penam debitam nõ
ad malum faciendum posse dici
aliam predestiuationẽ: qd etiã tu
sicut scripsisti confirmas. Scire
te tamen asseris quid ⁊ hic respõ¬
deam ut tuear sententiam inean
hoc est interitum non dici nisi
mortem. Et adiuugis interun le¬
admones ut cousiderer ip̃ius loci
sicioneͣm faciam uos sequenda co
giente modulum possum ꝓprie
paruitatis agnoscere sub illo uno
dño atq magistro in eius scola
positus. non fratrũ meoꝵ uoca¬
ri magister. aut doctoꝵ affecto: qͦꝵ
in ueridade cum discipulis semper
ẽẽ desidero. Qua ꝓpter hoc ab illo

Expanded text:
o genere hominum quod praedestinatum est ad interitum. Hic dicta sancti Augustini determinans, et ad me intentionem tuarum dirigens litterarum, dicis sentire me jam cur iterum haec inculces, scilicet quod saepius reluctanti te mihi, praedestinationem non tantum in bono dici, sed etiam in malo, dum in malo praedestinationem te relegisse diceres, ipse docens aiebam ad poenam debitam, non ad malum faciendum, posse dici aliam praedestinationem. Quod etiam tu, sicut scripsisti, confirmas. Scire te tamen asseris quid et hic respondeam, ut tuear sententiam meam, hoc est interitum non dici, nisi mortem. Et adjungis, interim leeritum. Deinde admones ut considerem ipsius loci sitionum, faciam vos sequenda coggiente modulum possum propriae parvitatis agnoscere, sub illo uno Domino atque Magistro, in ejus schola positus, non fratrum meorum vocari magister aut doctor affecto, quorum in veritate condiscipulus semper esse desidero. Quapropter hoc ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
uertimini ⁊ auertite uos ab oĩb
impietatibus ur̃is: ⁊ non erunt
uobis iupenam iniquitatis. Pro¬
icite a uobis om̃s iniquitates ue¬
stras quas impie fecistis adu̾sus
ine ⁊ facite ubis cor nouũ ⁊ spm̃
nouũ. Et ut quid moriemumi do¬

Expanded text:
uertimini et auertite uos ab omnibus impietatibus uestris, et non erunt uobis in poenam iniquitatis. proicite a uobis omnes impietates uestras, quas impie fecistis in me, et facite uobis cor nonum et spiritum nouum. et ut quid moriemini, do
Abbreviated transcription (Latin):
turus ip̃e non fuit: ⁊ male uolun¬
tatis ꝑseuerans iniquitas multa
remanere non debuit: tales ad in¬
teritum predestinauit quia talib¬
uiste pantionis punitionis suppli¬
cium p̃parauit. Quod utiq mami
eo quod a se ostendit paratũ non
solũ regnũ ubi letentur boni: sed
⁊ ignem eternũ ubi crucient᷑ ma¬
li Bonis enim dicturus est. uẽite
benedicti pris mei percipite reguũ
quod uobis ꝑatum est a consticuti¬
one mũdi: malis aũt dicturus est¬
rternũ qui ꝑatus est diabolo et
angelis euis Etce ad quod dñs i¬
niquos ⁊ impios predestinauit. ⁊d
est ad supplicium iustum non ad
aliquod opus iniustum: ad penã
non ad culpami: ad pututio kem
non ad transgressionera. Ad ipe¬
teritum quem ira iusti iidicis
peccantibus recdidit: non ad incelurũ
quo in se rram dei pectantibis peccan¬
tium inquitas ꝓuocauit Quod bt̃s
apostoli predicatio manifestat qui

Expanded text:
turus ipse non fuit. Et quia malae volunturus ipse non fuit. Et quia malae voluntatis perseverans iniquitas inulta remanere non debuit, tales ad interitum praedestinavit, quia talibus justae punitionis supplicium praeparavit. Quod utique manieo quod a se ostendit paratum non solum regnum, ubi laetentur boni, sed et ignem aeternum, ubi crucientur mali. Bonis etenim dicturus est: Venite, benedicti patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est a constitutione mundi. Malis autem dicturus esteternum, qui paratus est diabolo, et angelis ejus. Ecce ad quos Dominus iniquos, et impios praedestinavit, id est, ad supplicium justum non ad aliquod opus injustum. Ad poenam, non ad culpam, ad punitionem, non ad transgressionem: ad interitum quem ira justi judicis peccantibus reddidit, non ad interitum, quo in se iram Dei peccantium iniquitas provocavit. Quod beati Ap
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de malo ordinator tamen est ma¬
larum uoluntatũ: ⁊ de malo opere
cuiustibet mali. non desinit ipse
bonũ oꝑari. Nec in ip̃is iniuste uo¬
luntatis oꝑibus deserit operũ sum
iustum ordĩnem: qr ⁊ hoc in ipso
ordine habet quod malam uisti
deserit uoluntatem. QQuam tamt̃
sic in sus malis oꝑibus ase distedeu¬
tem deserid: ut ibi ꝑmittentis del
oꝑatio bona non desit: dum et in
pectãtis uolundate iniusta implet
ip̃e iusticiam: ⁊ de malo quo pectan¬
tem iudicat: quibus ip̃e mlt nult¬
beneficium prerogat. In iustis igiͭ
ꝑfecturus est dñs quod ut essent
bomi gratis dedit. quod aũt datiu
se presciuit: inet̾na bonitatis dis¬
positione predestinquit. Ipsa est
predestinatio dei: sempiterna scilicet
dispositio futuri operis dei. Porro
autem iiniquis pimiturus ẽ quod
ut essent mali non de dit. nes eos
ad inquitatem aliquam predestina¬
uit. qui ut iuiq uellent hoc eis da¬

Expanded text:
m, ordinator tamen est mam, ordinator tamen est malarum voluntatum, et de malo opere cujuslibet mali, non desinit ipse bonum operari: nec in ipsis injustae voluntatis operibus, deserit operum suorum justum ordinem, quia et hoc in ipso ordine habet, quod malam juste deserit voluntatem. Quam tamen sic in suis malis operibus a se discedentem deserit, ut ibi permittentis Dei operatio bona non desit? dum et in peccantis voluntate injusta, implet ipse justitiam; et de malo, quo peccantem judicat, quibus ipse vultbeneficium praerogat. In sanctis igitur perfecturus est Dominus, quod ut essent boni, gratis dedit. Quod autem daturum se praescivit, in aeterna bonitatis dispositione praedestinavit. Ipsa est enim praedestinatio Dei, sempiterna scilicet dispositio futuri operis Dei. Porro autem in iniquis puniturus est, quod ut essent mali, non dedit, nec eos ad iniquitatem aliquam praedestinavit, quia ut inique vellent, hoc eis da
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ ꝑtinent̃. predicta sunt tatũ¬
modo non ꝓmissa. Neq enĩ dicen¬
dum est bonitatis largitate ꝓmis¬
sum. quod intentat iniquitatis me¬
rico seueritatis inferendum. Si
qua uero ad ꝑsonam seruientium
deo ꝑtinent: preduta sunt ⁊ ꝓmis¬
sa. Tale asliquid est etiam iillo sal¬
uatoris nostri sermone quo ant. T ũt
illi ibunt inconbustionem et̾ nã.
iusti aũt in uitam et̾nam. Predixit
⁊ promisit premiũ quo fruentur
ulsti: non aũt ꝓmisit sed predixit
suppliciũ quo pimient᷑ in iusti Neq
uero sicut predestinauit sc̃os ad iusti¬
ciam accipiendam: sic predestina¬
uit inquos ad eandem iusticiam
ad mittendam. Quia misericors
dñs ⁊ iustus potuit gratis a pram¬
tate liberare quem uoluit. praui¬
tatis aũt operator nequaqũa fuit.
quia pranus nũquã aliquis fuit
nisi in quantũ a deo dicessit. Nec
discessurum deus predestinauit
quamius discessurum cognitione
diuia prescierit. Deus itaq licet
auctor non sit malaꝵ cogitationũ¬

Expanded text:
pertinent, praedicta sunt tantummodo, non promissa. Neque enim dicendum est bonitatis largitate promissum quod intentat iniquitatis merito severitas inferendum. Si qua vero ad personam servientium Deo pertinent, et praedicta sunt, et promissa. Tale aliquid est etiam in illo Salvatoris nostri sermone, quo ait: Tunc illi ibunt in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Praedixit et promisit praemium quo fruentur justi, non autem promisit, sed praedixit supplicium quo punientur injusti. Neque vero, sicut praedestinavit sanctos ad justitiam accipiendam, sic praedestinavit iniquos ad eamdem justitiam amittendam, quia misericors Dominus et justus, potuit gratis a pravitate liberare quem voluit; pravitatis autem operator nunquam fuit, quia pravus nunquam aliquis fuit, nisi in quantum a Deo discessit. Nec discessurum Deus praedestinavit, quamvis didivina praesciverit . Deus itaque, licet auctor non sit malarum cogitationu
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ase uitem dicit. non uicio di¬
uine condicionis: sed auersione
ꝓprie uoluntatis. Que iuste culpa¬
tur. pro eo qd amaritudinẽ prro¬
tulit quam in ea deus ip̃e nõ fecit.
qm̃ ipãm amaritudinem nec
ex dei predestinatione nec ex dei
opere sed ex malitia suc uolunta¬
tis hũit. Pro qua amaritudine
sic eam deu̾s ꝑ supra memoratũ
ꝓpł̃am denuo increpat. Ocito ꝙͣ
malum tibi ⁊ amarũ reliquisse
diĩn deum tuum. ⁊ non esse timo¬
rem meum apud te. Cumergo ha
sit homini malum ⁊ amarimi re¬
liquisse dnĩn ⁊ timorem dei apud
eum non ẽẽ: quis ita tontrarius¬
sit ueritati ut putet abono ac
suaui deo. de quo scriptũ est quam
bonus isrł deus rectis corde. ⁊ quia
nemo bonus nisi solus deus: ⁊ de
quo dicit apostolus ut ostendat
in scł̃is suꝑuenientibus habũdan¬
tes diuitias gratie sue in bouica¬
de suꝑ nos: ⁊ de cuius suauitade a¬
nitur gustade ⁊ uidete qm̃ suanls

Expanded text:
utique a se vitem dicit non vitio diutique a se vitem dicit non vitio divinae conditionis, sed aversione propriae voluntatis, quae juste culpatur, pro eo quod amaritudinem protulit, quam in ea Deus ipse non fecit. Quoniam ipsam amaritudinem, nec ex Dei praedestinatione, nec ex Dei opere, sed ex malitia suae voluntatis habuit. Pro qua amaritudine sic eam Deus per supra memoratum prophetam denuo increpat: Scito quam malum est tibi et amarum reliquisse Dominum Deum tuum, et non esse timorem meum apud te . Cum ergo hoc sit homini malum et amarum reliquisse Dominum, et timorem Dei apud eum non esse, quis ita sit contrarius veritati, ut putet a bono ac suavi Deo de quo scriptum est: Quam bonus Deus Israel rectis corde ? Et quia nemo bonus nisi solus 19 Deus , et de quo Apostolus dicit: Ut ostendat in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae in bonitate super nos . Et de cujus suavitate canitur: Gustate et videte quam suavis
Abbreviated transcription (Latin):
peccanti hõi tribuit ip̃e quod ab¬
sit auctor iniquitatis extitit: qui
malam uoluntatẽ dedit homini
bono. ꝑ quam peccans eterno me¬
reretur puniri suppłicio. Et ubi
non est uuquitas apud deum: ⁊ quia
iustus dñs ⁊ iusticias dilexit equi
non tribuit sed retribuit deus. ut
ab hõie credatur cepisse peccatum
redditum male uolundatum inici¬
um dicatur quod peccatum homo
facere potuit. inquo uolundas ma¬
la non fuit: cum nullus fructus
inquitatis exoriri possit nisi ꝙ̃
radix inquitatis male ꝓtulerit
De corde eñi sicut ueritas ait exe¬
unt cogitationes male: homicidia.
adulteria. fornicationes furta. fal¬
sa testimonia. blasphemie. Hec
sunt que comquinant hoĩem.
Propter quod deus ip̃e ꝑ iheremi¬
am sic humane maliciam uolun¬
tatis obiirgat ut eam a se alienã
esse ꝑdoceat. Dicit enim. Ego re
plantaui uineam meam fructi¬
feram: quom conuersa es in ama¬
ricudinem uitis aliena : Aienã

Expanded text:
peccanti homini tribuit, ipse quod abpeccanti homini tribuit, ipse quod absit auctor iniquitatis exstitit, qui malam voluntatem dedit homini bono, per quam peccans aeterno meretur puniri supplicio. Et ubi non est iniquitas apud Deum? Et quia justus Dominus, et justitiam dinon tribuit, sed retribuit Deus, ut ab homine credatur coepisse peccatum, redditum malae voluntatis initium dicatur, quod peccatum homo facere potuit, in quo voluntas mala non fuit? cum nullus fructus iniquitatis exoriri possit, nisi quem radix voluntatis malae protulerit. De corde enim sicut Veritas ait exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae. Haec sunt quae coinquinant hominem . Propter quod Deus ipse per Jeremiam sic humanae malitiam voluntatis objurgat, ut eam a se alienam esse perdoceat. Dicit enim: Ego te plantavi vineam fructiferam, quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae ? Alienam
Abbreviated transcription (Latin):
ex bonis fierent mali: aut ex uistis
fierent impu. Absit hoc a nobis
atq ab om̃ibus xp̃ianis: ut causã
licie nec impietatis cuiusqu̾a cau¬
sa esse possit: nisi in en qui malus
⁊ impius fuerit. Ut ergo ex malis
fiant hoĩes bonl: ⁊ ex impus iusti
laudanda est dei miscõia. Ut aũt
ex bonis fiant hoĩes mali aut ex
iustis iniqui si diuine p̃destinatio¬
nis asseritur causa: erit causa qd
absit iutuperanda iusticia. Quin¬
imo nec iusticia iuste dicetur:
si puniendum rerum non inuẽis¬
se sed fecisse predicatur. Maior uͦ
erit in iusticia. si lapso deus retri¬
buit penam: quem stantem pre¬
destinasse dicitur ad riuna. Quero¬
autem cur primũ hoĩem qu̾e sic̃
scriptum est fecit dñs rectum pre¬
destinare potuerit ad peccandum
idest ad uoluntatẽ malam que ẽ
tocius origo pct̃i: quam utiq aut
tribuisse dñ mũdũ peccanti ho¬
mini. aut retribuisse credendum
est pcc̃ori. Hanc itaq si mundũ

Expanded text:
ex bonis fierent mali, aut ex justis ex bonis fierent mali, aut ex justis tierent impii? Absit hoc a nobis atque ab omnibus Christianis, ut causam litiae, nec impietatis cujusquam causa esse possit, nisi in eo qui malus atque impius fuerit. Ut ergo ex malis fiant homines boni, et ex impiis justi, laudanda est Dei misericordia: ut autem ex bonis fiant homines mali, aut ex justis iniqui, si divinae praedestinationis asseritur causa, erit quod absit vituperanda justitia. Quinimo nec justitia justa dicetur, si puniendum reum non invenisse, sed fecisse dicatur. Major vero erit injustitia, si lapso Deus retribuit poenam, quem stantem praedestinasse dicitur ad ruinam. autem cur primum hominem, quem sicut scriptum est fecit Dominus rectum , praedestinare potuerit ad peccandum, id est ad voluntatem malam, quae est totius origo peccati, quam utique aut retribuisse Deum nondum peccanti homini, aut retribuisse credendum est peccatori. Hanc itaque si nondum
Abbreviated transcription (Latin):
tonem filioꝵ. Neq eñi sicut pr
filus misereret᷑: nisi nobis gratia
pater factus nos sibi filios facere
dignaretur. Quotquot enĩ rece¬
prunt eum: dedit eis potestatem
slios dei fieri Mec est insanctis cã¬
predestinationis diuine. Pparatio
salicet iustificationis ⁊ acoptiõis
indebite: quam quia non mereba¬
tur uoluntas hõis mala: non est
eius causa nisi sola dei uoluntas
bona. In hus aũt qui putant᷑ pre¬
destinati non ad luenda supplicia
la ad ꝑpetranda pcc̃a. cum causa
ip̃ius predestinationis queritur:
ron inuenio quid respondere pos¬
sit. quisquis hãc asserere medita¬
tur. Nunquid eñi sicut recte dici
mus ad hoc predestinatos sanctos
ut deo in eis misericordit᷑ operan¬
te ex malio fierent boni: ⁊ ex im¬
pus iusti. Quod cum dicimus. ad
dei glam dicimus. Nũquid sic rec¬
te dicere poterimus. ad hoc predesti¬
natos miquos ut deo in eis ⁊ si nõ
misericordit᷑. saltim iuste oꝑante

Expanded text:
tio filiorum. Neque enim sicut pater tio filiorum. Neque enim sicut pater filiis misereretur, nisi nobis gratia pater factus, nos sibi filios facere dignaretur. Quotquot enim receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri praedestinationis divinae, praeparatio scilicet justificationis et adoptionis indebitae, quam quia non merebatur voluntas hominis mala, non est ejus causa, nisi sola Dei voluntas bona. In his autem qui putantur praedesed ad perpetranda peccata, cum causa ipsius praedestinationis quaeritur, non invenio quid respondere possit, quisquis hanc asserere meditatur. Nunquid enim, sicut recte dmus, ad hoc praedestinatos sanctos, ut Deo in eis misericorditer operante, ex malis fierent boni, et ex impiis justi, quod cum dicimus, ad Dei gloriam dicimus, nunquid sic recte dicere poterimus, ad hoc praedestinatos iniquos, ut Deo in eis, etsi non misericorditer, saltem juste operante,
Abbreviated transcription (Latin):
qui predestinauit eos in adoptione
in hus causa predestinationis que¬
ratur. non utiq alia sed sola gra¬
tuita dei mistd̃ia repꝑitur. Ip̃e est
cors ⁊ miserator dñs: longanimis
⁊ multũ misericors. NLon in fiñe
irascetur: neq meternũ indigna¬
bitur. Non scd̃m pcc̃a nr̃a fecii
nobis. neq scd̃m iniiquitates m̃as
retribuit nobis: quia secũdũ altitu¬
dinem celi ⁊ terre elongauit uuqui¬
tates nr̃as a nobis: sicut miseret᷑
pater filus ita misertus est dñs ti¬
mentibus se. In hus om̃ibus tot
ac talibus borus que dñs retribu¬
it malis. quid aliud quam indebi¬
ta misericordia canitur: quid ue
aliud quam gratuita pietas predi¬
çitur ⁊ lam ⁊ in eo quod nõ scõm¬
pt̃a nr̃a fecit nobis neq scd̃m ini¬
quitates nr̃as retribuit nobis: gra¬
tuita manifestatur iustificatio im¬
piooꝵ. Et in eo quod sicut miserẽt
pater filus ita misertus est dñs
timentibus eum: gratuita claret
ꝑeandem fidei iustificationẽ adop¬

Expanded text:
qui praedestinavit eos in adoptionemin his causa praedestinationis quaeratur, non utique alia, sed sola gratuita Dei misericordia reperitur. Item cors et miserator Dominus, longanimis et multae misericordiae: non in finem irascetur, neque in aeternum indignabitur: non secundum peccata nostra fecit nobis, neque secundum iniquitates nostras retribuit nobis. Quia secundum altitudinem coeli a terra elongavit iniquitates nostras a nobis. Sicut miseretur pater filiis, ita misertus est Dominus timentibus eum . In his omnibus tot ac talibus bonis, quae Dominus retribuit malis, quid aliud quam indebita misericordia canitur? quidve aliud quam gratuita pietas praedicatur? Nam et in eo, quod non stra fecit nobis, neque secundum iniquitates nostras retribuit nobis, gratuita manifestatur justificatio impiorum. Et in eo, quod sicut miseretur pater filiis, ita misertus est Dominus timentibus eum, gratuita claret per eamdem fidei justificationem adop
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sine aliqua nebula siue aliqͥ
dubitatione expressit. interpa
ip̃e uerissimus genus tale esse
hõĩm quod non faciat bonum
esse predestinatũ utiq ad int̾itũ
atq ut tuus sermo prefati sc̃i ui¬
ri fulciretur eloquio endem uerbi
que a beato augustino sunt dc̃a
głosissimus augustinus. de illo
eñi bono dictum id debemus ac¬
cipere quod ibi ait Deus de celo
ꝓspexit super filios hmim ut ui¬
deret si est intelligens uel requi¬
rens deus. Hoc ergo bonũ quod

Expanded text:
Et sine aliqua nebula, sine aliqua Et sine aliqua nebula, sine aliqua dubitatione expressit interpres ipse verissimus, genus tale esse hominum, quod non faciat bonum, illud praedestinatum utique ad interitum. Atque ut tuus sermo praefati sancti viri fulciretur eloquio, eadem verba, quae a beato Augustino de Perfecgloriosissimus Augustinus: De illo enim bono dictum hic debemus accipere, quod ibi ait: Deus de coelo prospexit super filios hominum, ut videat 5 si est intelligens, aut requirens Deum . Hoc er
Abbreviated transcription (Latin):
surgende recoli. Qd̾ si forte sũt
alie quas nobis misisti soluedas
nec in hoc uiuenis opere positas
aut solutas: queso ut non ad cõ¬
temptũ uel fastidiũ redigas:
sed oblinioni paciender ignoscas
colui silentio preterire nequiui
sed quia tucirictarũ si quesitam
sunt sine dubio iueministi. nõ
pigeat ut te rescribente comine¬
quetur: si precedentis nr̃e orati¬
onis aditorio fulciatur. Prime
in illiuis nõie quesituris de quo
scriptum est: quia dñs dat sa¬
pientiam: ⁊ a facie eius scientia
⁊ intellectus Hoc cõuenientius
atq cõmodius arbitratus sum.
ut tam uerba rua quã beati au¬
gustimi que in tua epła posiusti
reuoluerem: ut hus relictis fa¬
cilius agnoscatur tam intentio
qũa etiam solutio questionis
legenti me in qͥs librũ de perfec¬
tione iusticie hoĩs testimoniũ
ꝓpħe mordinẽ relegens. audi¬
tu canto precedentim panlulõ
recractaul ub ait. Non ẽ qui
faciat bonũ non est usq ad uũ

Expanded text:
suggerente recolui. Quod si forte sunt suggerente recolui. Quod si forte sunt aliae , quas nobis misisti solvendas, nec in hoc invenis opere positas aut solutas, quaeso ut non ad contemptum vel fastidium redigas, sed oblivioni patienter ignoscas;colui, silentio praeterire nequivi. Sed quia tu cunctarum si quae forsitan sunt sine dubio meministi, non te pigeat, ut te rescribente commequetur, si praecedentis vestrae orationis adjutorio fulciatur. CAPUT iscriptum est, quia Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus , hoc convenientius atque commodius arbitratus sum, ut tam verba tua quam beati Augustini, quae in tua epistola posuisti, revolverem: ut his relectis, facilius agnoscatur tam intentio quam solutio quaestionis. Legenti me, inquis, librum de Perfectione justitiae hominis, testimonium prophetae in ordinem relegens, auditu cauto pedetentim paululum retractavi, ubi ait: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum .
Abbreviated transcription (Latin):
mientes exsuscitat: seu cũ se inue¬
menduni noluis querendibus do¬
uat. Qui ꝓfecto nullatenus inuẽi¬
quam cyrographa mea cit ex hus
instruerer quod uel quarũ tibi
essem debitar quͤstionũ. duas ad
presens eplas potul repperire unã
continentem. sc̃i augustim u̾ba
que in libro de ꝑfectione iusticie
hõinis. que de hus qui ad interi¬
tum p̾redestinati fant iuter alia
poscasse cognoscitur Cui alterã
statim subiunctam questionem
uideqr inuenisse: hec ẽ de sacrifi¬
cio quod soli pr̃i quidaut eristi mãt
umuiolari. In altera uero epła po¬
sitam inquisitionem inueni qͥd
pit supei erogare potuerit. Cũ
recordatus: que michi notario ũ
fuit oblata: in qua memini unã
contineri de sc̃o sp̃u questionem:
scilicet cur apatre mittendus ad
consecretrandum sacrificiũ cor¬
poris ⁊ sangunis dñi postuletur
Nee sunt interlra quatuor q̃sti¬
ones. quarũ tres ex duabus epłis
tius: unam uero memoria re¬

Expanded text:
mientes exsuscitat, seu cum se invemientes exsuscitat, seu cum se inveniendum nobis quaerentibus donat. Qui profecto nullatenus inveniquam chirographa mea, ut ex his instruerer quot vel quarum tibi essem debitor quaestionum, duas ad praesens epistolas potui reperire. Unam continentem sancti Augustini verba, quae in libro de Perfectione justitiae hominis, de his qui ad interitum praedestinati sunt, inter alia posuisse cognoscitur. Cui alteram statim subjunctam quaestionem videor invenisse, hoc est, de sacrificio, quod soli Patri quidam existimant immolari. In altera vero epistola positam inquisitionem inveni: Quipit, supererogare potuerit? Cum recordatus, quae mihi a notario non fuit oblata, in qua memini unam contineri de sancto Spiritu quaestionem: Cur scilicet a Patre mittendus ad consecrandum sacrificium corporis et sanguinis Domini postuletur. Hae sunt interim quatuor quaestiones, quarum tres ex duabus epistolis tuis, unam vero memoria
Abbreviated transcription (Latin):
Broinde confido in miscõia dei
nostri. quia si quid mͥ in hiiuis
inquiationis ac disputationis
opere pro meo merito non cõce¬
ditur. ꝓtuo m̃ desiderio cõcedat᷑
Neq em inquifitionem tuami deꝰ
qui te ad inspirandum spũaliter ⁊̃¬
flammauit cũ ip̃ius fidele pronus¬
sum nalla ratione cassetur. dicẽtis.
petite ⁊ accipietis. querite ⁊ iueni¬
etis: pulsate ⁊ apiotur uobis. Int̾¬
nus igitur magister aquo subsi¬
dium doccrine celestis accipinius
non solum iquirentibus nob
suoꝵ aperit archana seͥmonũ: sed
ut etiam queramus ip̃e gratis ĩ¬
spirat affectũ: qr uec esurire pa¬
nem illum qui de celo descendit
possumus. nisi ab ip̃o fastidienti¬
bus esuries detur: qui se ad sati¬
audos esuriendes douare dignatur.
Ab ip̃o etiam nobis est qd̃ ad fontẽ
sitientes currimus: qui se nobis
tribuit ut bibamus. Ip̃e gͥ laudandꝰ
est mutriusq muneris gr̃a. siue¬
cum cum nos ad se quererendũ dor¬

Expanded text:
Proinde confido in misericordia Dei Proinde confido in misericordia Dei nostri, quia si quid mihi hujus inquisitionis ac disputationis opere pro meo merito non conceditur, pro tuo mihi desiderio concedetur. Neque enim inquisitionem tuam Deus qui te ad inquirendum spiritaliter inflammavit, cum ipsius fidele promissum nulla ratione cassetur dicentis: Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Internus igitur Magister, a quo subsidium doctrinae coelestis accipimus, non solum inquirentibus nobis suorum aperit arcana sermonum, sed ut etiam quaeramus, ipse gratis inspirat affectum. Quia nec esurire panem illum, qui de coelo descendit , possumus, nisi ab ipso 4 fastidientibus esuries detur, qui se ad satiandos esurientes donare dignatur. Ab ipso etiam nobis est quod ad fontem sitientes currimus, qui se nobis tribuit, ut bibamus. Ipse igitur laudandus est in utriusque muneris gratia; sive cum nos ad se quaerendum dor
Abbreviated transcription (Latin):
Ittere tue fili k̾nne mo¬
sume quantum demon¬
strant deleccabilem tui
animi sinceritatem lau¬
dabilemq studu sp̃ualis
ardorem tantum nr̃e responsiõis
querela benignitate uidentur ar¬
gnere tarditatem: tanquã in eo
nunus quã debeo te uidear dilige̾.
quod inquisitionib tuis non cu¬
rauerim celeriter respondere Si
crede mͥ sicur incaritare xp̃i per¬
sonam tuam nequiaꝙͣ incorde
meo conteptam. s responsionem
meam non uolutate sed octupa¬
tionũ uarietate dilatam. Uerũp¬
canien uiter ip̃as occupationes
quas inuitus tolerare conpelloꝵ
tantum studio tuo Abngratu¬
lor. quantũ tua caritate delectoꝵ
eo magis amplectens scm̃ aui¬
ditatis tue ꝓpositum: quod sicut ue¬
re spũalis negociator interioris
hoĩs lucra consectans. ⁊ celestium
mertiũ questus magis ac magis
amplificare defiderans pͥmũ qd̾
a me flagitas debitũ inde cumu¬
las fenore questiquũ ut scilicet
tuoꝵ cõmodoor militet intremen¬
tio ip̃a nr̃e necessitas tarditatis

Expanded text:
itterae tuae, fili carissime Monime, quantum demonstrant delectabilem tui animi sinceritatem, laudabilemque studii spiritalis ardorem, tantum nostrae responsionis, querula benignitate, videntur arguere tarditatem. Tanquam in eo minus quam debeo te videar diligere, quod inquisitionibus tuis non curaverim celeriter respondere. Sed crede mihi sicut in caritate Christi personam tuam nequaquam in corde meo contemptam, sic responsionem meam, non voluntate, sed occupationum varietate dilatam. Verumtamen inter ipsas occupationes quas invitus tolerare compellor tantum studio tuo congratulor, quantum tua caritate delector. Eo magis amplectens sanctum aviditatis tuae propositum, quod sicut vere spiritalis negotiator, interioris hominis lucra consectans, et coelestium mercium quaestus magis ac magis amplificare desiderans, primum quod a me flagitas debitum, subinde cumulas fenore quaestionum, ut scilicet tuorum commodorum militet incrementis ipsa nostrae necessitas tarditatis.