comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur dlia ĩperitos alia doctos alia ĩertes alia stie¬
muos Alia stultos alia pħos Et eosqurd̃ nou uuo tramite
Ilios eiũ qui aut uoluptates aut diuitias non resuguit ab
hac publica et celebri ma modice segregat Fos aũt qui
aut uirtutẽ se qui uolũt aut cõtemptuẽ reꝵ consitentur
per cõfrrgosa qued̃ p̾cipieia torifit Sed tam oĩa illa Itiuera
que speciem bouoꝵ ostentãt non suit alie uie sed diu̾ticła
et semite que uidentur quid ab illa cõi dextrorsũ rparan
Ad caud tauĩe ⁊ ad unũ om̃es exitũ sub ip̃o sine referũt᷑
Ibi siũi dux ille cõm̃git omes ubi opus fuerat bonos a
malis fortes ab ẽertibus sapiẽtes a stultis yparan in deoꝵ
scilicet culeu Inquo ille uniiu̾ses quia siue ullo distriue serlte
fuerũt imo mucrone ingueat et p̾cipitat ẽ mortẽ Mec
om̃ii fons uns est una uis una sedes ⁊ smpᵈ est ꝙ paribus

Expanded text:
appellantur, alia inperitos alia doctos, alia inertes alia streappellantur, alia inperitos alia doctos, alia inertes alia strenuos, alia stultos alia philosophos, et eos quidem non uno tramite. illos enim qui aut uoluptates aut diuitias non refugiunt, ab hac publica et celebri uia modice segregat, eos autem qui aut uirtutem sequi uolunt aut contemptum rerum profitentur, per confragosa quaedam praecipitia trahit. sed tamen illa omnia itinera quae speciem bonorum ostentant non sunt aliae uiae, sed deuerticula et semitae, quae uidentur quidem ab illa communi dextrouersum ad eandem tamen et ad unum omnes exitum sub ipso fine referuntur. ibi enim dux ille coniungit omnes ubi opus fuerat bonos a malis, fortes ab inertibus, sapientes a stultis separari, in deorum scilicet cultu, in quo ille uniuersos, quia sine ullo discrimine stulti fuerunt, uno mucrone iugulat et praecipitat in mortem. haec sedes, et simplex est, quo paribus
Abbreviated transcription (Latin):
tota stultiera habet aliguid slłe sapĩe quod arripiãt hii quei
uisticiã publecã incelligũt Et ut habet uicia maĩsesta sic
habet aliquid quod łe indeatur esse uurtati. Ut ciĩ habet aper¬
tũ scelus sic ymagiue quãd spenem q instĩe Quomiͦ euem
precursor eius me ciis uis et ptãs oĩs in fallendo est uii¬
ueists in frandem posset induc̾e nisi uerissilia hõilus osten¬
taret. Deus euĩ ne ĩmortale illud archanũ eius in aꝑto
esset posuit in uia sua que yoiẽs pro males et turpibus asper¬
narentur ut auersi a sapiã et a uitate quã aue ullo duce
resuretãt in id ip̃iũ inciderẽt quod uitare ac fugere euipie¬
baut. Itaq illam perdicõis ac mortis uiau multrplicem oñdᵗ
uel qr multa suut gn̾a uite uol qr dii multi qui colũtur. Huis
dux preuaricatoy ac subdolus ut uideatur esse distrimen aliqd̾
falsi ac ueri mali⁊ toni alia ducit luxoio us. Alia ees q suugi

Expanded text:
tota stultitiae, habet aliquid simile sapientiae, quod adripiant ii qui tota stultitiae, habet aliquid simile sapientiae, quod adripiant ii qui stultitiam publicam intellegunt: et ut habet uitia manifesta, sic habet aliquid quod simile uideatur esse uirtuti, ut habet apertum scelus, sic imaginem quandam speciemque iustitiae. quomodo enim praecursor eius uiae cuius uis et potestas omnis in fallendo est, uniuersos in fraudem posset inducere, nisi ueri similia hominibus ostentaret? deus enim, ut imesset, posuit in via sua, quae homines pro malis et turpibus aspernarentur, ut aversi a sapientia et veritate, quam sine ullo duce requirebant, in id ipsum inciderent, quod vitare ac fugere cupiebant. Itaque illam perditiuel quod multa sunt genera uitae uel quod dii multi qui coluntur. huius dux praeuaricator ac subdolus, ut uideatur esse discrimen aliquod falsi et ueri, mali et boni, alia ducit luxuriosos alia eos qui frugi
Abbreviated transcription (Latin):
emplis Umbra est eogo ⁊ ymago iustr̃e quã illi iusticiam
putauerũt Quid sapĩaui: nõne ĩdemiconsitetur ĩ pħis esse
nulłã: Aut cũ fabritiꝰ inquit aut aristides nestus noĩatur
aut ab allis sortitudĩs aut ab hoc histicie tauꝙ᷑ a sapiente
petitur exempłũ Neuio ẽiũ hoꝵꝭ sie sapieus ut sapiẽtem
uolumꝰ intellegi Ilec hn qui sapieres habiti et noiati
mar cus cato et catullus leliꝰ sapĩe tes fuerũt ne illi
quud septem Sed ex medioꝵ officioꝵ serquẽtra sllitudiuẽ
quiãdam gerebant speciem q sapietũ
et huis qui iusti habier lt adempta oss iusticia
Quia que at uera untus stur non potest nnisi iustus
et sapieus. Instus aũt ac sapieus nemo est nsi quem
deus preceptis celestibus crudiuit Nam alli omies grei
per alioꝵ confessam sculticiã sapientes existimãtur ẜẽ
uirtutis inducti umbras et puiagiẽs comp̾ ẽduit. Ilic hil x ͤ
Quod ea fit rõe quĩ uia illa meudax que sert ad occasing multos

Expanded text:
li iustitiam putauerunt. quid? sapientiam nonne idem confitetur in philosophis esse nullam? aut cum Fabricius inquit aut Aristides iustus nominatur, aut ab illis fortitudinis aut ab hoc iustitiae tamquam a sapiente petitur exemplum. nemo enim horum sic sapiens, ut sapientem uolumus in- tellegi, nec ii qui sapientes habiti et nominati, Ma.rcus Cato et Gaius Laelius, sapientes fuerunt, ne illi quidem septem, sed ex mediorum officiorum frequentia similitudinem quandam gerebant speciemque sapientiuet iis qui iusti habiti sunt adempta iustitiaquia quae sit uera uirtus scire non potest nisi iustus ac sapiens. iustus autem ac sapiens nemo est nisi quem deus praeceptis caelestibus erudiuit. Nam illi omnes qui per aliorum confessam stultitiam sapientes existimantur, specie uirtutis inducti umbras et imagines adprehendunt, nihil uerum. quod ea fit ratione, quoniam uia illa mendax, quae fert ad occasum, multos
Abbreviated transcription (Latin):
nulla suit alia ut in t̾tro docui iise ꝑtreua uita Hanc
aũt pristare quis potest insi deub qui uirtutẽ ip̃am ꝓdosiut
Erggo In dee aguitrone ⁊ cultu ieꝵ sr̃ma usltur. In soc¬
est spes oĩs et salus daĩs Inhoc est sapĩs gradus p̾mꝰ
Ut seramus quis sit nobis uerres pater euẽ q solũ puetatt
debita prosequaui ͦ huic parxamus Iait deuioty Nuie
seruamus In co promerendo accus oĩs et cura et
opera collocetur.
enduu sit quãꝙͣ id ĩpiu quod õi tribueris deo
tribuituꝵ quea houio simulatrũdeiest Sed tam̃ pm̃ũ

Expanded text:
nulla sunt alia, ut in tertio docui, nisi perpetuae uitae. hanc nulla sunt alia, ut in tertio docui, nisi perpetuae uitae. hanc autem praestare quis potest nisi deus, qui uirtutem ipsam proposuit ? ergo in dei agnitione et cultu rerum summa uersatur: in est spes omnis ac salus hominis; hic est sapientiae gradus primus, ut sciamus quis sit nobis verus pater, eumque solum pietate debita prosequamur, huic pareamus, huic devotissime serviamus; in eo promerendo actus omnis, et cura, et opera collocetur. endum sit; quanquam id ipsum quod homini tribueris, Deo tribuitur, quia homo Dei simulacrum est. Sed tamen primum
Abbreviated transcription (Latin):
licet agere tranquille Si eĩ martales Nuit aĩe si hurta
dissoluto corpore nichil futura est quid fugionꝰ actributa
no bis bona qrͣ aut nutrati aut indigni qui dĩus muuerit
perfruaui. Que bona ut habeamiꝰ scelerate ẽpie ꝙ biuẽdũ
putamus qr uirtutẽ idest iusticiã paupertas rquit᷑ Sanꝰ
ig̃r̃ non est qui nulla spe maiore ꝓposita hũs bouis quibeis
ceteri utũtur in uita aabores crucratus et miserias ãte¬
panat Siaũt uurtus ut abħus iecti suue dicrt  capesseuda
est qr constat ad caui nasci iaieu subesse debet spes aliqua
maior que maloꝵ ac labornq quos gerferre uirtutis est
magnũ asferat preclarũq ulaciu. Ilec aliter initus cũ
perse aura sit haberi pra bono potest ꝙͣ s acerbitatem
suam maxio douo penset Eque non aliter hus bones pñti¬
bus abseiuendũ est ꝙͣ ⁊ suit alia maiora tona pp̃ que tãte
sit et uoluptates omittere et mala oĩa sestiurre Ea uero

Expanded text:
licet agere tranquille. si enim mortales sunt auimae, si uirtus licet agere tranquille. si enim mortales sunt auimae, si uirtus dissoluto corpore nihil futura est, quid fugimus adtributa nobis bona quasi aut ingrati aut indigni qui diuinis muneribus perfruamur? quae bona ut habeamus, scelerate inpieque uiuendum est, quia uirtutem id est iustitiam paupertas sequitur. sanus igitur non est qui nulla spe maiore proposita iis bonis quibus ceteri utuntur in uita, labores et cruciatus et miserias anteponat. si autem uirtus, ut ab ns rectissime dicitur, capessenda est, quia constet ad eam nasci hominem, subesse debet spes aliqua maior, quae malorum et laborum, quos perferre uirtutis est, magnum adferat praeclarumque solacium. nec aliter uirtus cum per se dura sit, haberi pro bono potest, quam si acerbitatem suam maximo bono penset. aeque non aliter his bonis praesentibus abstinendum est, quam si sint alia maiora, propter quae tanti sit et uoluptates omittere et mala omnia sustinere. ea uero
Abbreviated transcription (Latin):
ac maiestatem dee singularem enarrat
Uare non est dubũi quus ĩ pius st quedius deiẽ non
agnouerit om̃es q hirerites euus quas tenere aut
habere se putat in illa mortisera uia reperiũt᷑. que est tota
cenebraꝵ Quapp̃ nchil est qd abi alisuis gratulet᷑ ⁊ las
ĩaues mytutes a deptus est Quia non tautũ miser que pre¬
sentibus bouis careat sed̃ eciã stultus At necesse est que la¬
bores in uita sua maxuuos saestiꝑiat inc a saui. Nlam dẽ pta
spe ĩmortalitatis quã dous pollicet᷑ in sua religione uer¬
sautibus cueꝰ assequẽde gra uirtus appetenda est et qͥdquid
maloꝵ acciderit perserend maxĩa est prosecto uauitas
obsequi uelle iurtutibus que frustra õi calamitates a ffer̃t
et labores. Nau a uirtus est egestatem exilũ dolorẽ iuoẽs
que tuuẽtur a ceteris pati fortiter ac subire quid tandeui
Nimirã supernacius et ĩauibus pemis de lectantur quibus

Expanded text:
ac maiestatem dei singularis enarrat. ac maiestatem dei singularis enarrat. quare non est dubium quin impius sit quisquis deum non adgnouerit, omnesque uirtutes eius, quas habere aut tenere se putat., in illa mortifera uia reperiuntur, quae est tota tenebrarum. quapropter nihil est quod sibi aliquis gratuletur, si has inanes uirtutes adeptus est, quia non tantum miser, qui bonis praesentibus careat, sed etiam stultus sit necesse est, qui labores in uita sua maximos suscipiat in cassum. nam adempta spe immortalitatis quam deus pollicetur in sua religione uersantibus, cuius adsequendae gratia uirtus adpetenda est et quidquid malorum acciderit perferendum, maxima erit profecto uanitas obsequi uelle uirtutibus, quae frustra homini calamitates adferunt et labores. nam si uirtus est egestatem exilium dolorem mortem, quae timentur a ceteris, pati fortiter ac subire, quid tandem nimirum superuacuis et inanibus poenis delectantur quibus
Abbreviated transcription (Latin):
caput et unrtrites om̃es quasi corpus. Ita fiet homo perse¬
ctis ac uiuꝰꝰ et tanĩ sir̃ma oĩs In capite est Quod pͣius cõ¬
stare non possit sine aiubus sine quibusd tauien potest Ee
erit quid̃ aĩal hiciõst̃ ac debile sed tam̃ uiuet Sic ⁊ is qui
et dõũ nouit et in aliqua re peccat Dat õiũ uruiã pectalis
sint capite est. duia dẽũ nesciũs qui est dact̾ne ⁊ uirtietis
caput Quẽ qui non aguostit licet uideat cecus est llcet
audiat surdus est licet loquatur elurgus est Cũ uo cõditorẽ
reꝵ parẽtem q cognonerit tũ ⁊ uidebit audiet ⁊ loytur
Habere eĩ uoceni caput cepit inquo auit seusus om̃es
collotati hoc est oculi aures ⁊ liugua Nlam profecto is uidet
qui ħitatem In qua deus est uel deũt in quo uitas est oculis
cordis aspexerit. Is audit que dĩnas uoces ac p̾cepta uitalia
pectori suo affigit. Is loquitur qui celestia disseiẽs uirtũte

Expanded text:
caput; et omnes virtutes, quasi corpus. Ita fiet homo perfecaput; et omnes virtutes, quasi corpus. Ita fiet homo perfectus, ac vivus: sed tamen summa omnis in capite est; quamvis constare non possit sine omnibus, sine quibusdam tamen potest. Et erit quidem animal vitiosum ac debile; sed tamen vivet, sicut is qui et Deum novit, et in aliqua re peccat. Dat enim veniam peccatis sine capite est, quia deum nesciunt, qui est uirtutis ac doctrinae caput. quem qui non adgnoscit, licet uideat, caecus est, licet audiat, surdus, licet loquatur, elinguis est. cum uero conditorem rerum parentemque cognouerit, tunc et uidebit et audiet et loquetur. habere enim caput coepit, in quo sunt sensus omnes conlocati hoc est oculi et aures et lingua. nam profecto is uidet qui ueritatem, in qua deus est, uel deum, in quo ueritas est, oculis cordis aspexerit, is audit qui diuinas uoces ac praecepta uitalia pectori suo adfigit, is loquitur qui caelestia disserens uirtutem
Abbreviated transcription (Latin):
putemus sieri passe ut aliquis natuirili et ingerto bono
ueras uirtutes capiat Qualem fuisse thimiouẽ alꝰ euis
accepimus Qui egentibus stipem dedit et paupes ĩ eutauit
et midos induit Taruen cũ illud uñũ qd̃ est maxim deest agni¬
tio dei iam hona illa oĩa superuacua suit ⁊ ĩama ut frustea
ui hus assequendis laborauerit dĩs enũ iustĩã eius suualis
est huauo corpori caput non habenti. In quo tanetsi mẽbra
Sĩa et locis suis constent et figura et habitudine tam̃ quĩ de est
id quod est om̃ pͥncipale et uita ⁊ oñũ seusu caret Itaq mẽbͣ
illa formã tantũ modo mẽbroꝵ Iabent usun taueg uon
habent Tam stil ꝙ̃ caput siue corpore cui ssłis est qui cũ
deũ nou ignoret uaent causte Ideii solũ hebet quod est siemũ
Sed sruistra duĩ uartuitibus tuuquã mẽbris eget. Itaq ue sit¬
bauũ ac sensibile coipus et aguitio der aecessaria est quasi

Expanded text:
putemus fieri posse ut aliquis naturali et ingenito bono putemus fieri posse ut aliquis naturali et ingenito bono ueras uirtutes capiat, qualem fuisse Cimonem Athenis accepimus, qui et egentibus stipem dedit et pauperes inuitauit et nudos induit, tamen cum illud unum quod est maximum deest, agnitio dei, iam bona illa omnia superuacua sunt et inania, ut frustra in iis adsequendis laborauerit. omnis enim iustitia eius similis erit humano corpori caput non habenti: in quo tametsi membra omnia et locis suis constent et figura et habitudine, tamen quoniam deest id quod est omnium principale, et uita et omni sensu caret. itaque membra illa formam tantummodo membrorum habent, usum non habent, tam scilicet quam caput sine corpore. cui similis est qui cum deum non ignoret, uiuit iniuste: id enim solum habet quod est summum, sed frustra, quvivum ac sensibile corpus, et agnitio Dei necessaria est, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ur enĩ per om̃es ppłos diuersa ⁊ uara iura sunt condita iusi/
ꝙ lnia queq gens id sibi sauxit qd̾ putauit rebus suis utile.
Quatũ aũt a iusticia iradat utilitas pplũs ip̃e iumauus doces¬
qui sirquẽter per sectiales feciales bella indicendo et legittie
ĩuirias faciendo seuper q aliena cupienda acq rapiendo possesso¬
ntu sibi tocius orbis comꝑauit. Uerũ hni aiustes ⁊ putãt s cõt᷑
leges suas nichil ficiãt qd eciã timori astoibi potest si presẽtiũ
penaꝵ metu sceleribus abstiueãt Siͣ concodamꝰ fane ut id ua᷑
num idcirco iustierũt qr parẽt ĩstitutis homi qui ip̃i aut
crrare aut ĩusti ẽe potuerũt decut illi auodeti tabulaꝵ cõnde¬
tores aut certe pub lia utili ͭͥ pro condicõe teuipoꝵ seriueriuit
Aluid est ergo cuule Ius quod pro moribus ubiq uariatur aliud¬
est uera uestia quã uniforiem ac smplicem ꝓpstut ouuid̾ deub
Quem qui ignorat et ipam iusticĩa ignoret neresse est Sed

Expanded text:
ur enim per omnes populos diuersa et uana iura sunt condita, nisi quod una quaeque gens id sibi sanxit quod putauit rebus suis utile? quantum autem ab iustitia recedat utilitas, populus ipse Romanus docet, qui per fetiales bella indicendo et legitime iniurias faciendo semperque aliena capiendo atque rapiendo possessionem sibi totius orbis comparauit. uerum hi iustos se putant, si contra leges suas nihil faciant: quod etiam timori adscribi potest, si praesentium poenarum metu sceleribus abstineant. sed concedamus sane ut id natura unum idcirco iusti erunt, quia parent institutis hominum, qui ipsi aut errare aut iniusti esse potuerunt, sicut illi duodecim tabularum conditores, aut certe publicae utilitati pro condicione temporum seruierunt? aliut est igitur ciuile ius, quod pro moribus ubique uariatur, aliut uera iustitia, quam uniformem ac simplicem proposuit omnibus deus: quem qui ignorat, et ipsam iustitiam ignoret necesse est. sed
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse aliquis expectet ut se paratiui de uicus ac uirtutibus
dicam cum de bono aut de malo disserentibus nobis eciã quod
est cõtranũ possit intellogi Siue eiũ uirtates inseras uicia
sua sponte decedent siue uicia eximas uirtutes ultͦ abibũt
Sic bouoꝵ ac maloꝵ constiluta natura est ut sẽ ĩioicẽ seuper
oppuignet semper expellant, Ita fit ut neq uicia extrahi sine uir¬
cuitibus possint nec uirtutes inseri sine detractione uiciorin
Las igitur uias longe aliter induc omus ꝙͣ induci a phĩs blẽt¬

Expanded text:
fortasse aliquis expectet ut separatim de uitiis ac uirtutibus fortasse aliquis expectet ut separatim de uitiis ac uirtutibus dicam, cum de bono aut malo disserentibus nobis etiam quod est contrarium possit intellegi. sine enim uirtutes inseras, uitia sua sponte decedent, siue uitia eximas, uirtutes ultro subibunt: sic bonorum ac malorum constituta natura est, ut se inuicem semper obpugnent, semper expellant. ita fit ut neque uitia detrahi sine uirtutibus possint nec uirtutes inseri sine detractione uitiorum. has igitur uias longe aliter inducimus quam induci a phil
Abbreviated transcription (Latin):
aut pħiau didicerit, aut eloquẽtiani aut aliquid houeste artiã
quo euadat ad bouã frrigem quod fieri sine labore maxis
non potest honestam ⁊ copiosam uitaui disputant pacturũ.
Si uero doctorem frugalitatis nõ ĩuenerit in siistram uiam
que meliors speciem mẽtiat ᷑ incedere idest desidie mertre
luxurie se trade̾ que suauia quid̃ uidentur ad tempus uera
bona ignoranti Post aũt amisẜi õe bonitate dignitate ac re
fauuliari in oĩb miserris ignomina q uicturũ Ad corpus gͦ
fines caꝵ ad mortem re eu. Nos igr̃ melus et ueriꝰ ouadu¬
as istas uias celi ⁊ inferoꝵ esst dicimꝰ Quia iustis ĩmortalitas
iuistis pena eterna ꝓpo sita est Quomodo aũt hee uie bel in
cẽlu tollãt uel ad instrna p̾cipitent explicabo. et aperamn¬
que sunt uirtutes quas pħi nescierũt. Tum eaꝵ que sint premia
Simiul eciami que sint uicia que ue eaꝵi suppdicia monstrabo Ilam

Expanded text:
aut philosophiam didicerit aut eloquentiam aut aliquid honestae artis aut philosophiam didicerit aut eloquentiam aut aliquid honestae artis quo euadat ad bonam frugem, quod fieri sine labore maximo non potest, honestam et copiosam uitam disputant peracturum; si uero doctorem frugalitatis non muenent, in sinistram uiam quae melioris speciem mentiatur incidere, id est desidiae inertiae luxuriae se tradere, quae suauia quidem uidentur ad tempus uera bona ignoranti, post autem amissa omni dignitate ac re familiari in omnibus miseriis ignominiaque uicturum. ad corpus ergo fines earum ad mortem referri. nos igitur melius et uerius, qui duas istas uias caeli et inferorum esse dicimus, quia iustis inmortalitas, iniustis poena aeterna proposita est. quomodo autem hae uiae uel in caelum tollant uel ad inearum quae sint praemia, simul etiam quae sint uitia quaeue eorum supplicia monstrabo. nam
Abbreviated transcription (Latin):
ruptas uoluptates Uicia uo quibusid de limiamẽtis naturalib
illic̾e aĩos hom̃m et ĩauiũ holuptatũ specre captos ad acerlus ama¬
atudines miserias q perducere. Sapiẽs prarsus disputãtõ si
uirtutũ ip̃aꝵ formas atq ter mios scirẽt Nou ẽiũ didicerant
uel que sint uel quid eas mercedis adeo maurat Quod nos Ius
duobus libris docebimus. Hii uero qr ignorabant aut dubitalũt
aias sõn ĩmortales eẽ et uirtates et uicia terrenis honorites
aut penis extimauerũt
m̃is eige het de durabus uns dispntãtõ ad forigalitatem
et luxuriam spectat Dicũt eĩ hũane uite cuysum y lrẽ¬
Alcu ꝙ unus quisd homm cũ p̾ͥme adolescentie liuieꝵ actigerit
et in cũ locũ heuerit ubi sr ua scindit ĩ anilus hereat mita¬
bundus ac nescrat in quã ⁊ partem potras nicluet Si ducẽ
nactus fuerit qui dixigat ad meliora titulantem hoc est a

Expanded text:
ruptas uoluptates, uitia uero quibusdam delenimentis naturalibus ruptas uoluptates, uitia uero quibusdam delenimentis naturalibus inlicere animos hominum et inanium iucunditatum specie captos ad acerbas amaritudines miseriasque perducere. sapiens prorsus disputatio, si uirtutum ipsarum formas ac terminos scirent. non enim didicerant uel quae sint uel quid eas mercedis a deo maneat: quod nos his duobus libris docebimus. hi uero quia ignorabant aut dubitabant animas hominum inmortales esse, et uirtutes et uitia terrenis honoribus aut poenis aestimauerunt. omnis ergo haec de duabus uiis disputatio ad frugalitatem ac luxuriam spectat. dicunt enim humanae uitae cursum Y luod unus quisque hominum cum primae adulescentiae limen adtigerit et in eum locum uenerit, partis ubi se uia findit in ambas, haereat nutabundus ac nesciat in quam se partem potius inclinet; si ducem nactus fuerit qui dirigat ad meliora titubantem, hoc est si
Abbreviated transcription (Latin):
est una que in cẽlu ferat/ altera que ad inferos de¬
alterimiuicioꝵ Eamq que sit assignata uirtutib pͥmo
aditu esst arduam et confragosam In qua Nquis diffi¬
cultate superata eciam ĩ siõmũ eius euaserit. habere
eũ de cetero plauũ iter lucidũ amenũq cñpũ Et om̃es
laderum suoꝵ capere fructus uberes atq iocundos Qs
añs p̾mi aditus difficultas deterruerit eos in illam
uicior uani labi atq deflect̾e que p̃mo ingressu sit
qiͣ amena multo q cͣellior deinde cũ in cã paulo ulte¬
rius processerit amenitatis illius speciem iepẽte sbduci
exoriri aũt inau p̾cipitem nũc saxis asperam Nunt
ob ductam sentibus nũc gurgitibus ĩtercisam uel torrentibus
rapidam ut laborare labare herere labi cadere nece ye sit.
Sur oĩa eo proferũtur ut apparrat in uirtutibus capiẽdis labores
esse maxĩos In perceptis aũt maxĩos frrctas et solidas atq ĩcor¬

Expanded text:
est, una quae in caelum ferat, altera quae ad inferos deest, una quae in caelum ferat, altera quae ad inferos dealteram uitiorum, eamque quae sit assignata uirtutibus; primo aditu esse arduam et confragosam: in qua si quis difficultate superata in summum eius euaserit, habere eum de cetero planum iter, lucidum amoenumque campum et omnium laborum suorum capere fructus uberes atque iucundos; quos autem primi aditus difficultas deterruerit, eos in illam uitiorum uiam labi atque deflectere, quae primo ingressu sit quasi amoena multoque tritior, deinde cum in ea paulo ulterius processerint, amoenitatis illius speciem repente subduci, exoriri autem uiam praecipitem, nunc saxis asperam nunc obductam sentibus nunc gurgitibus intercisam uel torrentibus rapidam, ut laborare haerere labi cadere sit necesse. quae omnia eo proferuntur, ut appareat in uirtutibus capiendis labores esse maximos, in perceptis autem maximos fructus et solidas atque incor
Abbreviated transcription (Latin):
lougã oidr̃m pro srdicioso h̃ie comelio. Que sentẽtia nõ
utiq catulli qui illud fortase non dixit sed ciceronis est pu¬
tanda qui scripsit credo ut libros ques de officus scripturꝰ¬
erat cõmendaret. In quibus ip̃is nichil esst testatur in
oi phĩa melius ⁊ fructuosius ꝙͣ precepta uite dare Quod
si hoc illi facĩt quibus non est uitas cognita quãto magis
facere debemus nos qui adeo eiuditi ⁊ ulluãti possuuus
uera precipere. Nec tamen sic docebimus ut gc prima uir¬
tutis elemẽta tradamus quod est infuitũ ad tanquã docẽ¬
dum susceperimiꝰ eũ que apud illos sam per fectus esst un¬
deatur Mauẽtibus eũi p̾ceptis eoꝵ que solent ad prebitãtẽ
recte dare ignota illis saperstruemus ad perficiendam con¬
sũ mandam q iuesticiã quam non tenẽt Ea uero que possũt
cũ illis esse cõmunia pretermmetaui nequid ab cis uidear
mutuer quoꝵ eurres caaguere atq apire decieueriui
ue sunt uie per quas hũãnaui uit ini progredi necõe

Expanded text:
longam orationem pro seditioso homine Cornelio. Quae sententia non utique Catuli, qui fortasse illud non dixit, sed Ciceronis est putanda, qui scripsit. Credo, ut libros, quos de Officiis erat scripturus, commendaret: in quibus ipsis, nihil esse testatur in omni philosophia melius et fructuosius, quam praecepta vitae dare. Quod si hoc illi faciunt, quibus non est veritas cognita; quanto magis nos facere debemus, qui a Deo eruditi et illuminati possumus vera praecipere? Nec tamen sic docebimus, ut quasi prima virtutis elementa tradamus, quod est infinitum: sed tanquam docendum susceperimus eum qui aput illos iam perfectus esse uideatur. manentibus enim praeceptis eorum quae solent ad probitatem recte dare, ignota illis superstruemus ad perficiendam consummandamque iustitiam, quam non tenent. ea uero quae possunt cum illis esse communia praetermittam, ne quid ab iis uidear mutuari quorum errores coarguere atque aperire decreuerim. Duae sunt uiae per quas humanam uitam progredi necesse
Abbreviated transcription (Latin):
Ue urrs causa sit ut eos qui sapietes sluit stultos puitẽt
magna iõ est Nlec eiũ srnstoa fallunt᷑. Quc nobis di¬
ligenter est explicanda. ut crroris snos tandem si ficri pti
agnostaut¶ Iusticia suapte natura spedem pead nlice¬
habet Qnod eg̃o ex dĩnis ⁊ sũanus testiomis confirmate
possuui. Sed mihyil fortasse apud istos agenꝰ nsieosea
suis doceami auctoribus non posse iustũ quẽs eha quad
est cõuectũ cũ uera sapiã insi idem stultus eIe indeabare
ciceronis intelliget s aut lucilu apud quẽ disstrẽns neptuus
de re dispicillina oñdit non posse id explitari nec n carue¬
adem ip̃m orchus remictat Is cũ legatus ab athemẽs but
rdmam mi sus essit disputauit de Insticia cornost audiẽt
ganta⁊ cat hone censorib maũis tũc oratoritus dediden

Expanded text:
Quae uero causa sit ut eos qui sapientes sunt stultos putent, Quae uero causa sit ut eos qui sapientes sunt stultos putent, magna ratio est — nec enim frustra falluntur —: quae nobis diligenter est explicanda, ut errores suos tandem si fieri possit adgnoscant. iustitia suapte natura speciem quanhabet, quod ego et divinis, et humanis testimoniis confirmare possum. Sed nihil fortasse apud istos agamus, nisi eos de suis doceamus auctoribus, non posse quemquam justum esse, quod est conjunctum cum vera sapientia, nisi idem stultus esse videatur. Ciceronis intelliget, aut Lucilii, apud quem disserens Neptunus de re difficillima, ostendit non posse id explicari, nec si Carneadem ipsum Orcus remittat. Is, cum legatus ab Atheniensibus Romam missus esset, disputavit de justitia copiose, audiente Galba, et Catone censorio, maxi
Abbreviated transcription (Latin):
libertatem constanti mẽte defendãt quĩ in hoc solo tuenda sapĩa
est Quis cĩi tam iso lẽtissuus elatus est qui me uetet incelu
otulos tollere/ qui ĩponat mnͣ uecessitatem uel cobendi qd̃ nolin.
uel q d̾ uelii non colendi. Quid nobis iam ultiꝰ reliuãtur s⁊ eciani
hot quod uolatate fieri aportet sibido extorquet aliena : Ilemo istd
effri̾ciet siquid nolus ad contempñe. um mertem dolorem q biclaa¬
tis est Quia constancĩa si tenemus cur stulti iudicam᷑ faciẽas
ea que phi laudaut Regte ergose neca ĩ congruẽtiã oibus
obrectaus ait Sũma uirtus sĩma iusticia illis Indetur mag¬
nusac Etidem tnui qui cõtempuit mortẽ pro furioso habet
qd ͥ est utiq sũme peruer itatis sed hii uariaꝵ religionũ culto¬
irs cadem stulticia id obiciũt qua uerũ der̃ non intelligãti
at dina nec sentiãt Sed triram digitis suis ymagiatam
metuãt ⁊adorẽt

Expanded text:
libertatem constanti mente defendant, quae in hoc solo tuenda sapienti libertatem constanti mente defendant, quae in hoc solo tuenda sapienti est. quis enim tam insolens, tam elatus est qui me uetet oculos in caelum tollere, qui inponat mihi necessitatem uel colendi quod nolim uel quod uelim non colendi? quid iam nobis ulterius relinquatur, si etiam hoc quod uoluntate fieri oportet libido extorqueat aliena? nemo istut efficiet, si quid nobis ad contemnendam mortem doloremque uirtutis est. quam constantiam si tenemus, cur stulti iudicamur facientes ea quae philosophi laudant? recte igitur Seneca incongruentiam hominibus obiectans ait: summa uirtus illis uidetur magnus animus, et idem eum qui contemnit mortem pro furioso habent: quod est utique summae peruersitatis. sed hi uanarum religionum cultores eadem stultitia id obiciunt qua uerum deum non intellegunt: ant diuina nec sentiant, sed terram digitis suis imaginatam metuant et adorent.
Abbreviated transcription (Latin):
dilacerari se toto corpore uriq ꝑpetitur nou necessitate
quã licet uitare si ueluit sed uoliuitate qua cõsidũt deo
Inon re sed uhis ĩ auibus iactant disserẽtes nichil ẽẽ
tam congrues uiri sapiẽtis grauitati atq constancie pͣ ullis
terroribus de sentencia et ꝓpõĩto pose depelli Sed tãtiessẽ
cruciari et mori ne fidem prodat perdat ne ab officio disce¬
dat ne meta mortis aut dolore a cerbo subactus aliqͥd faciat¬
T̃iustũ. Nisi forte illis delirare inderetur flacus in luras cum dicat
Ĩui fũ et tenacis ꝓpoiti uirũ Nou cuuũ ardor praua Iubentiũ Nlon
pultus ĩstãtis trãm mẽtem quatit solidam. Quo uichil herrus
dicapotest si bot ad eos referatur qui nullos mruiciatus muillanii ꝙ¬
mortem recusãt nr a fide iusticiaq dechuẽt Qui nõ trracas
insiones non presidũ gladios fremũt quominꝰ beiam ⁊ solidã

Expanded text:
dilacerari se toto corpore urique perpetitur non necessitate, dilacerari se toto corpore urique perpetitur non necessitate, quia licet uitare si uelint, sed uoluntate, quia confidunt deo. riabundi non re, sed uerbis inanibus iactant disserentes nihil esse tam congruens uiri sapientis grauitati atque constantiae quam nullis terroribus de sententia et proposito posse depelli, sed tanti esse cruciari et emori, ne fidem prodat, ne ab officio discedat, ne metu mortis aut dolore acerbo subactus aliquid faciatiustum: nisi forte delirare illis uidetur Flaccus in lyricis, cum dicit: iustum et tenacem propositi uirum non ciuium ardor praua iubentium, uon uultus instantis tyranni mente quatit solida. quo nihil uerius dici potest, si hoc ad eos referatur qui nullos, cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide iustitiaque declinent, qui non tyrannicas ones, non praesidum gladios tremunt, quominus ueram et solidam
Abbreviated transcription (Latin):
cerari hõios uarus tormẽtoꝵ gu̾ibus et int̾ fatigatos
carnifices ĩuictam tenere patienciã ex istimãt id quod
res est nec consenssi multoꝵ nec perseuer auciã moriẽtiũ
uanam esse nec ip̃am pacian sine deo cruciatus tantos cosx
superare Latrones et robusti coiporis uiri euismodi lace¬
ratrones perferre nou possunt exclamãt et gemitus
edũt uiucũtur ciũ dolore qr deest illis inspirata patia
Nostri aũt ut de uiris taceam pugri et muliercule tortores
suos taciti uincũt et expͥmere illis gemitũ nec iguis pt̃
Eant romam et mutio glorientus aut regulo quorũ
alter necandũ se hostibus cradidit ꝙ captiuũ puduit uiue
Alter ab hostibus deprehensus cũ uideret mortem se euitare
non posse mauũ foco ĩiecit ut pro facinoresuo sacissa¬
ceret hosti quem uoluit occidere eaq pena ueniã quã
non meruerat accepit Ecce sexus femineus ⁊ fragilis etas

Expanded text:
cerari homines variis tormentorum generibus, et inter fatigatos cerari homines variis tormentorum generibus, et inter fatigatos carnifices invictam tenere patientiam, existimant, id quod res est, nec consensum tam multorum, nec perseverantiam morientium vanam esse, nec ipsam patientiam sine Deo cruciatus tantos posse superare. Latrones et robusti corationes perferre non queunt, exclamant et gemitus edunt, uincuntur enim dolore, quia deest illis inspirata patientia: nostri autem, ut de uiris taceam, pueri et mulierculae tortores suos taciti uincunt et exprimere illis gemitum nec ignis potest. eant Romani et Mucio glorientur aut Regulo, quorum alter necandum se hostibus tradidit, quod captiuum puduit uiuere, alter ab hostibus deprehensus cum uideret mortem se uitare non posse, manum foco iniecit, ut pro facinore suo satisfaceret hosti quem uoluit occidere, eaque poena ueniam quam non meruerat accepit: ecce sexus infirmus et fragilis aetas
Abbreviated transcription (Latin):
placandũ deũ reuertatur Et quid deuotione maiore Peccati
enũ cõstiã et metus pene religiosiore i facit Et sepe multo
firmior est sides quan reconit penitencia Si crgo ip̃i cũ
deos arbitrãtur abi iratos tũ donis et sacrisiciis et adoribus
placari eos credũt quid est tandem cur dẽũ nr̃m tã ĩmitte
cam ĩplicabilem pritẽt ut uideatur iaui xpĩanus esse nou
posse qui duis eoꝵ coactus iuitus ꝙ libarit ma cõt amãtos¬
seuel putẽt añii tũslaturos ut sua sponte iam fac̾e ĩcipiãt
qd per tormẽta fecerũt: Quis id officiũ lib̾ens subeat qd
ab ĩiuria cepit: Quis cũ uideat lacciũ soꝵ cicatrics
non magis oderit deos pp̃ quos eterna penaꝵ insigmia
et ĩp̾ssas uisceribus sius notas gestet: Ita fit ut data duce¬
nitus pace et qui fuerit auersi irdẽat et alius pp mirãclũs
uirtutis nouus płus accedat Nami cũi uideat uulgus dila¬

Expanded text:
placandum Deum revertatur; et quidem devotione majori. Peccati placandum Deum revertatur; et quidem devotione majori. Peccati enim conscientia et metus poenae religiosiorem facit; et semper multo firmior est fides quam reponit poenitentia. Si ergo ipsi, cum deos sibi arbitrantur iratos, tamen donis, et sacrificiis, et odoribus placari eos credunt: quid est tandem, cur Deum nostrum tam immitem, tam implacabilem putent, ut videatur is jam christianus esse non posse, qui diis eosemel putant animum translaturos, ut sua sponte jam facere incipiant quod per tormenta fecerunt. Quis id officium libens obeat, quod ab injuria coepit? Quis cum videat laterum suorum cicatrices, non magis oderit deos, propter quos aeterna poenarum insignia, et impressas visceribus suis notas gestet? Ita fit ut, data divinitus pace, et qui fuerint aversi, redeant, et alius propter miraculum virtutis novus populus accedat. Nam cum videat vulgus dila
Abbreviated transcription (Latin):
et milem suꝑsticionem uocãt uiri certe sapũt. Si pueri
si adolescentes improuidi saut per etatem maturi certe
ac senes habent stabile iudiciũ Si una ciitas desipit
cetere utiq ĩ m̾iabiles stulte esse non posunt Si una prr¬
iuncia lna natio ꝓrouidençia caret ceteras om̃ies hr̃e
intelligenciã recti necesse est Cũ uo ab ortu sdlis usꝙ ad
occasuu lex diuina sustepta sit et oĩs sexus et om̃is
etas et gens et regio unis ac paribus aĩs deo seruiat
cadem sit ubis paciẽtia idem contemptus mortis intelli¬
gere debuerãt aliquid in ea re esst rois quod non sine cansa
usq ad mortem defendatur aliquid ficudauiẽti ac soliditatis
sd̾ cam religionẽ non tantũ mimis et uexatõe non soluat
sed augeat seuiper ⁊ faciat firmiorem Nami et in hoc ꝙͦ illoꝵ
opinatur si hoĩes ĩquinaueñt cũ et deo saciffacere liceat
et nullus sit tam males dei cultor quiuidata facultate ad

Expanded text:
aut anilem superstitionem vocant, viri certe sapiunt. Si pueri, aut anilem superstitionem vocant, viri certe sapiunt. Si pueri, si adolescentes improvidi sunt per aetatem, maturi certe ac senes habent stabile judicium. Si una civitas desipit, caeterae utique innumerabiles stultae esse non possunt. Si una provincia, una natio prudentia caret, caeteras omnes habere intelligentiam recti necesse est. Cum vero ab ortu solis usque ad occasum lex divina suscepta sit, et omnis sexus, omnis aetas et gens, et regio unis ac paribus animis Deo serviant, eadem sit ubique patientia, idem contemptus mortis; intelligere debuerant aliquid in ea re esse rationis, quod non sine causa usque ad mortem defendatur; aliquid fundamenti ac solidatatis, quod eam religionem non tantum injuriis ac vexatione non solvat, sed augeat semper, et faciat firmiorem. Nam et in hoc quoque maopinantur, si homines inquinaverint; cum et Deo satisfacere liceat, et nullus sit tam malus Dei cultor, quin data facultate, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Cur euĩ tam crudelicer seuiant inisi quia metuũt ne in dies
ĩualescente Iustĩa cũ dus suis uentoste reliuiquãtur Si gͦ
cultores deoꝵ sapiẽtes sut et nos stulti quid metuũt ne
sapietes illiciantur a stultis. Cũ aũt nr̃ nu̾e semper de
deoꝵ cultoribus augeatur nũꝙͣ uero ne in ip̃a quid̃ persecu¬
tione minuatur quẽ peccare hoĩẽs ⁊ ĩquinari sacrificio
possunt auerti aũt non possunt a deo. Ualet eiũ ui sua
ueritas quis est tam excars tamq cecus quin uideat
in utra sit parte sapiencia.
ed illi malicia et fu̾roie cecantur ne uideãt scultos q
arbitrantur esse qni cũ habeant in sua potestate
Iuppłicia uitare/ cruciari tauien et emori malũt crĩ posĩt
ex eo ip̃o ꝑuidere non esse stultitiã In qũa tanta lõni
milia per orbem totũ una ⁊ pare mẽte consẽrũt. Si eͣĩ
femine ĩ firmitate sexus labuutur nã interd̃ isti ulie br̃e

Expanded text:
cur enim tam crudeliter saeuiant nisi quia metuunt, ne in dies cur enim tam crudeliter saeuiant nisi quia metuunt, ne in dies inualescente iustitia cum diis suis cariosis relinquantur? si ergo cultores deorum sapientes sunt et nos stulti, quid metuant ne sapientes inliciantur a stultis? Cum autem noster numerus semper de deorum cultoribus augeatur, numquam uero, ne in ipsa quidem persecutione minuatur — quoniam peccare homines et inquinari sacrificio possunt, auerti autem non possunt a deo: ualet enim ui sua ueritas — quis est tandem tam excors tamque caecus quin uideat in utra sit parte sapientia? Sed illi malitia et furore caecantur, ne videant; stultosque arbitrantur esse, qui cum habeant in sua potestate supplicia vitare, cruciari tamen et emori malunt; cum possint ex eo ipso pervidere non esse stultitiam, in quam tanta hominum millia per orbem totum una et pari mente consentiant. Si enim foeminae sexus infirmitate labuntur nam interdum isti muliebrem
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ cotus ut bonos ⁊ iustos uiros tãquã males impiosq perse¬
quatur et cruciet dampnet ⁊ occidat Nam sd̾ ait nemunem
esst tam demẽtem qui dubitet utrũ se esse maut ille quid ut
is qui cõtra iusticiã disserebat hoc sensit malle sapientẽ eẽ¬
małũ cũ tona existĩatõe ꝙ bouũ cũ mala.⁊̃ nobis aũt absit
hoc amẽtia ut falsũ hers anteronamus In bomi nr̃e qͥlitas
& ppłi pendebit erroribus ꝙͣ ex constiã nõa et fudicio dei aut
Aliqua nos felicitas illiciet unquã ut non potius uerã bomi¬
Sua sibi habrant regna reges Suas diuicias diuites ut loq̃r
plautus Quam uo pridenciã prudentes. Relinquãt nobis stra¬
ticiam nr̃au que ex hoc apparet esse sapĩa ꝙ cam nobis mui¬
det Quis cũi stulto ĩiideat insi qui ip̃e sit scuitissimus:
Illi aũt non sunt adeo stulti ut stultis ĩiudeãt Sed eoꝙ accu

Expanded text:
ipse totus, ut bonos et iustos uiros tamquam malos et impios perseipse totus, ut bonos et iustos uiros tamquam malos et impios persequatur excruciet damnet occidat. nam quod ait neminem esse tam dementem qui dubitet utrum se esse malit, ille quidem ut is qui contra iustitiam disserebat, hoc sensit, malle sapientem malum esse cum bona existimatione quam bonum cum mala. a nobis autem absit haec amentia, ut falsum uero anteponamus. an boni nostri qualitas ex populi pendebit erroribus quam ex conscientia nostra et iudicio dei? aut aliqua nos felicitas inliciet umquam, ut non potius ueram bonisua sibi habeant regna reges, suas diuitias diuites, ut loquitur Plautus, suam uero prudentiam prudentes: relinquant nobis stultitiam nostram, quam uel ex hoc apparet esse sapientiam quod eam nobis inuident. quis enim stulto inuideat nisi qui ipse sit stultissimus? illi autem non sunt adeo stulti ut stultis inuideant, sed ex eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
sũma iusticia siugulariside Alter insiguis stelere ⁊̃ auda¬
cia Et si in eo sit errore crutas. ut bouũ uirẽ illuuy scelera¬
tum facmorosumi nephariu putet Contra aũt qrui sit ĩ¬
probissimꝰ existimetur sũma cũ probitate ac side Pro
qua hac opimone oñi cuuiẽ bonus ille bir uexetur iapi
uinciatur exterminetur egeat postremo iure eciã optio
onũbus mistrrimus esse udeatur. Contra aũt ille ĩpiol
landetur colatur ab ouũbus diligatur om̃es ad cũ iono¬
res oia imperia/ omes opes omr̃es deniq copie cõperãt᷑¬
Uir deniq optim om̃i existĩatõe dignissimꝰ et oĩ forturia iudicet᷑.
Quis candem erit tam demẽs qui dubitet utrũ se ese malit
Profecto quasi diuinaret que nobis mala et sucͦ euẽtura ẽẽnt
Ip iuisticiã hoc ꝓposuit exempłũ. Hec eiũ ppłus nr̃ patitur om̃ii
errantiũ prau̾itate atq in eo est ecrore ciuitas uel potiꝰorbis

Expanded text:
summa iustitia, singulari fide, alter insigni scelere et audasumma iustitia, singulari fide, alter insigni scelere et audacia, et si in eo sit errore ciuitas, ut bonum illum uirum sceleratum facinerosum nefarium putet, contra autem eum qui sit inprobis simus, elxistimet esse summa probitate ac fideque hac opinione omnium civium bonus ille vir vexetur, rapiaamnetur, vinciatur, uratur, exterminetur egeat, postremo iure etiam optimo omnibus miserrimus esse videatur, contra autem ille improbus laudetur, colatur, ab omnibus diligatur, omnes ad eum honores, omnia imperia, omnes opes, omnes undique copiae conferantuir denique optimus omnium existimatione et dignissimus omni fortuna iudicetur: quis tandem erit tam demens qui dubitet utrum se esse malit? profecto quasi diuinaret quae nobis mala et quo modo euentura essent propter iustitiam, hoc posuit exemplum. haec enim populus noster patitur omnia errantium prauitate. ecce in eo est errore ciuitas uel potius orbis
Abbreviated transcription (Latin):
rabide stuietiũ Et cũ sint ĩuistitie cudelitatisq doctores
iustos esse se taues ac pr̃aidentes inderi uolũt crci ⁊ hebetes
ac ieꝵ ⁊ ueritatis ignari A deo ne uobis o perdite mẽtie
ĩuisa disticia est ut eam sũmis sceleribus adequetis: Adco¬
ne apuid uos perit iocencia ut ne morte quid ampliti
dignã iudicetis sed supͣ oĩa facinora habeatur nullum
Si uobis sapiẽtes indemur imitauũ de sculte cõ tempinte
aut eciam ridete silibet uobis eiũ stultitia nr̃a prodest
Quid laceratis. quid affligitis: Non iuidenus sapĩe ur̃e
hãc stulticiã malumus hauc amplectim hoc nobis cre¬
dimus expedire ut uos diliganius et ii uos ipos que odistis
siã conferamus.
st apud ciceronẽ non abhorrendus a uero locus iii
ea disputatõe que haretur a furio cõtra iusticiam.
duero ĩquit si duo sant quoꝵ alter optimꝰ uir equissimꝰ

Expanded text:
rabide saeuientium? et cum sint iniustitiae crudelitatisque doctores, rabide saeuientium? et cum sint iniustitiae crudelitatisque doctores, iustos se tamen ac prudentes uideri uolunt, caeci et hebetes et rerum et ueritatis ignari. adeone uobis, o perditae mentes, inuisa iustitia est, ut eam summis sceleribus adaequetis? adeone. aput uos perit innocentia, ut ne morte quidem simplici dignam iudicetis, sed supra omnia facinora habeatur nullum si uobis sapientes uidemur, imitamini, si stulti, contemnite aut etiam ridete, si libet: nobis enim stultitia nostra prodest. quid laceratis? quid adfligitis? non inuidemus sapientiae uestrae: hanc stultitiam malumus, hanc amplectimur, hoc nobis credimus expedire, ut uos diligamus et in uos ipsos qui odistis omnia conferamus. est apud Ciceronem non abhorrens a uero locus in ea disputatione quae habetur a Furio contra iustitiam. quaero inquit, si duo sint, quorum alter. optimus uir, aequissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ut ne torti moriãtur Quasi uero mors tautũ modo beatos
faciaat ac non eciam tormẽta que quãto fueũt grauiora
tanto maioris uirtutis gloriam parĩt. Illi aũt pertinate
stulticia iubent curam tortis diugentor adhiberi, ut ad ali¬
os cruciatus mẽbra renouentur et paretur nouas saugis
ad penam. Quid tam pũi tambenesicũ tam humanune
fieri potest: Non curassent tam ollicite quos auiarent:
Hec est deoꝵ disciplina ad hec opera cultores suos erudeũt
hec sucra desiderant ¶ Quineciã sceleratissimi homicide
cotra pios ĩpia sura condiderũt Nami et cõstitutoes sacre¬
lege et disputatões iuris peritoꝵ leguutur imuste Do¬
micius de officio proconsulis libio /eptio rescripta pͥncipũ
ne faria collegit ut doceret quibus penis affici oporteret
ees qui se cultores dei confiterentin¶ Quid hus facias que
Ius uocãt carnisicmas ueterũ tyrãnoꝵ adu̾sus ĩnocẽtes

Expanded text:
quam ut ne torti moriantur. Quasi vero mors tantummodo beatos quam ut ne torti moriantur. Quasi vero mors tantummodo beatos faciat, ac non etiam tormenta, quae quanto fuerint graviora, tanto majorem virtutis gloriam pariant. Illi autem pertinaci stultitia jubent, curam tortis diligenter adhiberi, ut ad alios cruciatus membra renoventur, et reparetur novus sanguis ad poenam. Quid tam pium, tam beneficum, tam humanum fieri potest? non curassent tam sollicite, quos amarent. Haec est deorum disciplina. Ad haec opera cultores suos erudiunt; haec sacra desiderant. quin etiam sceleratissimi homicidae contra pios iura inpia condiderunt: nam et constitutiones sacrilegae et disputationes iuris peritorum leguntur iniustae. Domitius de officio proconsulis libro septimo rescripta principum nefaria collegit, ut doceret quibus poenis adfici oporteret eos qui se cultores dei confiterentur. Quid iis facias qui ius uocant carnificinas ueterum tyrannorum aduersus innocentes
Abbreviated transcription (Latin):
uentiło concremauit Sed hic quãto seuior tãto demẽtior
ĩuenitur Illus uo pessimũ genus est cui clemẽtre peties
falsa blaudatur. Ille grauor Illeseuer carnisex qui neier
statuit occidere. Itaq dici non potest huiꝰ modi iudices quãta
et ꝙͣ graua tormẽtoꝵ genera excogitauerit ut ad essectũ¬
ꝓpositi sui pcrueirẽt
et aũt non tantũ ideo faciũt ut głiari possĩt nullũ
st ĩnocẽtiũ peremisst. Nã et ip̃e audiui aliquos glo
riantes ꝙ administratis in hac parte fuerit ĩ cruẽtata
Sed ĩidie causa ne aut ip̃i uincantur aut illi hirtutis
sue gloriam cõsequãtur Itaq in excogitandis penarũ
mirabłr elatuu tauꝙͣ barbaroꝵ gentem aliquã subegis set
ꝓ unus qui per biẽnũ magna uirtute restiterat po¬
stremo cedere uisus esset Contendũt ergo ue uiicãt Et
exquisitos dolores corporibus ĩmictũt et meluilaliud euitant

Expanded text:
uenticulo concremauit. sed hic quanto saeuior, tanto clementior uenticulo concremauit. sed hic quanto saeuior, tanto clementior inuenitur: illut uero pessimum genus est cui clementiae species falsa blanditur, ille grauior, ille saeuior est carnifex qui neminem statuit occidere. itaque dici non potest huiusmodi iudices quanta et quam grauia tormentorum genera excogitauerint, ut ad effectupositi sui peruenirent. haec autem non tantum ideo faciunt, ut gloriari possint nullum se innocentium peremisse — nam eriantes, quod administratio sua in hac parte fuerit incruenta, sed et invidiae causa; ne aut ipsi vincantur, aut illi virtutis suae gloriam consequantur. Itaque in excogitandis poenarum mirabiliter elatum, tamquam barbarorum gentem aliquam subegisset; quod unus, qui per biennium magna virtute restiterat, postremo cedere visus esset. Contendunt igitur ut vincant, exquisitos dolores corporibus immittunt, et nihil aliud devitant,
Abbreviated transcription (Latin):
ad deũ perueniãt Quenã illa seritas que yabres q̃ insania¬
est lucem unus terrã morturs denega se Dico erga nic̾il
esse miserus hus hõĩbus quos mnĩstros fuyons alieni, ques
satellites impie inssioiis uecesficas aut dueuit aut fecit
Non eũe honor ille art prouectio dignitatis fuit sed houũs
dãpnatio ad carni sitinam diui uo ad penã sriupiternam
Que aũt per tõtũ o rbem suiguli gesseñt enarrare ĩpoͣ
est qius eiũ uoluminũ mĩs capiet tam ĩfunta tã haria
genera crudelitatis. Accepta eiũ potestate pro suis morib
quisq seuit Alii prenimia tninditate plus ausi suut ꝙ Iube¬
bantur. Alii stes ꝓpro aduersus iustos odis quidam naturali
mẽtis seritate Non nulli ut placerẽt et osficio uiam Ab̾i ad
altiora ĩuenioẽt aliqui ad occidendũ p̾cipites extiterunt
Sicut unꝰ in frigia qui uniũ sũ ꝓpnũ cũ ip̃o pariteꝵ con¬

Expanded text:
ad deum ueniant. quaenam illa feritas, quae rabies, ad deum ueniant. quaenam illa feritas, quae rabies, est, lucem vivis, terram mortuis denegasse? Dico igitur nihil esse miserius iis hominibus, quos ministros furoris alieni, quos satellites impiae jussionis necessitas aut invenit, aut fecit. Non enim honor ille, aut provectio dignitatis fuit, sed hominis damnatio ad carnificinam, Dei vero ad poenam sempiternam. quae autem per totum orbem singuli gesserint, enarrare inpossibile est. quis enim uoluminum numerus capiet tam infinita, tam uaria genera crudelitatis V accepta enim potestate pro suis moribus quisque saeuiuit. alii prae nimia timiditate plus ausi sunt quam iubebantur, alii suo proprio aduersus iustos odio, quidam naturali mentis feritate, nonnulli, ut placerent et hoc officio uiam sibi ad altiora munirent; aliqui ad occidendum praecipites extiterunt, sicut unus in Phrygia, qui uniuersum populum cum ipso pariter con