comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
michi cõplacui. filiusdi baptirat᷑
in homine sp̃s dĩ descendit incolũba
pater ds inuoce scĩe & indiuiduȩ
triitatis in baptismi declarat᷑
mentoꝵ suoꝵ dispensatoribus
erat precepturis doxere omnes
gentes & baptizare eos in nomine
ipsesuo in baptismate tota ꝑso¬
naliter panderet idẽe trinitatẽ
Qđ ait uox paterna hic eft filius
meus dilectus in quo michi bene
c̃oplacui: ad eomparationem
terreni hominisdicit. in quo
peccante quoda modo sibi displi¬
cuisse dr̃ conditor insinuat eũ ait
Pȩnitet mehomine fecisse in t̾ra.
Penitentia quidẽ indm̃ nulla cadit.
sed nr̃o inoreloquens ꝗͥ conpungi
pęnitentia solem. quando contra
uotu nr̃a opera uerti uidemus:
peccando degenerare conspexit.
Infilio. gutẽ suo unigenito. sibi
singulartt̃ conplacuit. q hunc
hominẽ que induerat. a peccato
inmunẽ seruare cognouit. Et
in hac quoq uoce patris. sicut
& in exteris baptirati dñi mysteriiꝰ.
om̃is iustitiȩ declarat᷑ impletio.

Expanded text:
us Dei baptizatur in homine, Spiritus Dei descendit in columba, Pater Deus in voce sanctae et individuae Trinitatis in baptismi declaraturmentorum suorum dispensatoribus erat praecepturus docere omnes gentes, et baptizare eos  Al., easipse suo in baptismate totam personaliter panderet adesse Trinitatem. Quod ait vox paterna, hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ad comparationem terreni hominis dicit, in quo peccante quodammodo sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet me hominem fecisse in terra . Poenitentia quidem in Deum nulla cadit, sed nostro more loquens, qui compungi poenitentia solemus, quando contra votum nostra opera verti videmus. peccando degenerare  Al., deviare conspexit. In Filio autem suo unigenito sibi singulariter complacuit, quia hunc hominem quem induerat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoque voce Patris, sicut et in caeteris baptizati Domini mysteriis, omnis justitiae declaratur impletio.
Abbreviated transcription (Latin):
lectio recitata. neq opus est ut
in eaquid exponendo loquamur.
Describit nãq infantiã pueritiãq
nr̃i redẽptoris. qua nr̃ȩ particeps
inuimanitatis dignatus est fieri:
cõmemorat ȩ ternitat̃e diuinȩ
muestatis. nqua patri mansit.
acminet semꝑ ȩqualis. ut uide.¬
licet in carnationis eius humili¬
tatẽ ad memoriã reuocatã. et
ipsi centra om̃iũ uulnera peccatoꝵ
medicament̃u uere humilitatis
curemus exereere: pio semper
ammo recolentes quantũ nos
salute oporteat humiliari. qui
terra sumus &cinis: si tantum
sũma illa potestas ꝓ nob̾ humi¬
lari non resputt ut ad suscipienda
m̃x fragilitatis infirma descenderet :
It̃e audtta credita & confessa
dunitite dñi saluatoris. qua
patri & sp̃ui scõ consubstantialis
smꝑ & coȩternus ꝑ seuerat.
nremus nos ꝑhumanitatis eud

Expanded text:
lectio recitata, neque opus est ut in ea quid exponendo loquamur. Describit namque infantiam pueritiamque nostri Redemptoris, qua nostrae particeps humanitatis dignatus est fieri: commemorat aeternitatem divinae majestatis, in qua Patri mansit ac manet semper aequalis; ut videlicet incarnationis ejus humilitate ad memoriam revocata, et ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda nostrae fragilitatis infirma descenderet. Item audita, credita et confessa divinitate Domini Salvatoris, qua Patri et Spiritui sancto consubstantialis semper et coaeternus perseverat, speremus nos per humanitatis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ut posset in ea homo non mori
sise apeccati seductione cautus
seruaret. scđa uero ita fiet im¬
mortalis ut non possit in ea homo
mori. non ulla peccati pulsantis
seductione tẽptari. Bene aut̃ẽ sp̃s
reconciliator in colũba quȩ multũ
simplex ẽ auis apparuit. ut
& suȩ uidelicet naturȩ simplieitatẽ
ꝑ huus speciem animalis ostenderet.

Expanded text:
ut posset in ea homo non mori, ut posset in ea homo non mori, si se a peccati seductione cautus servaret; secunda vero ita fiet immortalis, ut non possit in ea homo mori, nec ulla peccati pulsantis seductione tentari. Bene autem Spiritus reconciliator in columba, quae multum simplex est avis, apparuit, ut et suae videlicet naturae simplicitatem per hujus speciem animalis ostenderet.
Abbreviated transcription (Latin):
glorificatus eiusdẽ regni linu
reserauit. flam̃aq: uibranten
qua in gressũ paradysi expulse
aden primo chȩrub cuscos inq¬
cdusit scđs aidam hodierna die
ꝑaquã lauachri renascentis. ex¬
tingui debere monstrauit : ut
unde ille cũ sua coniuge abhoste
uictus exut. ibi iste cũ sc̃orum
ecclesia sponsa uidelicet sua. de
hoste uictor rediret. immo potiora
redemptis apeccato uitȩ inmortals
munera. pater futuri scłi princeps
pacis donaret : quã praesentis
nr̃i scłi pater princeps discordiȩ
uenundatus sub peccato. sua cum
strrpe ꝑdidit. Quia nimiru uita
illa beatissima quã deseruit acda.
quãuis in eoparabili luce & pace
sublimis ab omini curarũ stimu¬
lantiũ nubeserena crebra dĩ
& angłoꝵ fuerit uisione & allo¬
cutione glorifica: in terrȩ tam̃
huius erat locis constituta
terrens. quauis nullo labore
quȩsitis alenda fructibus. At
hȩc quã xp̃e tribuit. in cȩlorũ
est arce uita ꝑennis: non crebra
uitabeata ita fuit inmortalis

Expanded text:
glorificatus ejusdem regni limina reseravit, flammamque vibrantem, qua ingressum paradisi expulso Adam primo Cherub custos interclusit. Secundus Adam hodierna die per aquam lavacri renascentis exstingui debere monstravit, ut unde ille cum sua conjuge ab hoste victus exiit, ibi iste cum sanctorum Ecclesia, sponsa videlicet sua, de hoste victor rediret, imo potiora redemptis a peccato vitae immortalis munera pater futuri saeculi princeps pacis donaret, quae praesentis nostri saeculi pater princeps discordiae venundatus sub peccato sua cum stirpe perdidit; quia nimirum vita illa beatissima, quam deseruit Adam, quamvis incomparabili luce et pace sublimis ab omnium curarum stimulantium nube serena crebra Dei et angelorum fuerit visione et allocutione glorificata, in terrae tamen hujus erat locis constituta terrenis, quamvis nullo labore quaesitis alenda fructibus: at haec quam Christus tribuit in coelorum est arce vita perennis non crebra,vita beata ita fuit immortalis,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ & me boquentẽ ur̃o intellectu
prȩuenitis : rañu oliuȩ uirentib
uerbis babundantẽ. Decuius
plenitudire suꝑ xp̃m req ues¬
cente psalius ait Unxit te
ds̃ dr̃ tuus oleo lȩtitiȩ: prȩ consor¬
tibus tus. Decuius dono consortib
xp̃idato. Ioquit᷑ iohannes. uos
unctionẽ habetis a sc̃o : & nostis om̃a
Etpulcherrima cõparatione
umbra ueritati concinit. Ramũ
oliuȩ. colũba corporalis ablutã
diluuii aquis detulit in archã
mantia quȩ archa continebat.
& ipsa quoq ligna exquib eadem
facta est archa figurant. post
acceptũ unde regenerantis lauaerũ
ꝑ unetionẽ saeri chrismatis grã¬

Expanded text:
fratres, et me loquentem vestro intellectu fratres, et me loquentem vestro intellectu praevenitis, ramum olivae virentibus verbis abundantem: de cujus plenitudine super Christum requiescente, psalmus ait: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae, prae consortibus tuis . De cujus dono consortibus Christi dato loquitur Joannes: Vos unctionem habetis a sancto, et nostis omnia . Et pulcherrima comparatione umbra veritatis concinit. Ramum olivae columba corporalis ablutam diluvii aquis detulit in arcam, mantia quae arca continebat, et ipsa quoque ligna ex quibus eadem facta est arca, figurant post acceptum undae regenerationis lavacrum: per unctionem sacri chrismatis gra
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc de natura colũbȩ septe uuraes
exempla cõmemorasse sufficus
& recte fortisse quia sp̃s sc̃i quli
in coluba descendit. septi formis
est gr̃a. Verũ ex omnibus quȩ
de eius natura moralit̃ inter-¬
prȩtanda humana potest com-¬
perire sollertia : prȩstat unum.
qđ de eius ictumrstico saera
narrat hystoria. Cũ enĩ dñs in
sigurã futuri baptismatis. origi¬
nalis mundi scelera diluuii aqud
ablueret : transacta inundatione.
scire uolens noe qualit̾ se facies
haberet terrȩ: emisit coruum.
qui ad archa redire contẽpsit.
significans eos qui abluti licet
unda baptismatis. nigerrimũ
tm̃ ueteris habitũ hominis
emendatius uiuendo deponere
neglegunt : & ne sc̃i sp̃s unctione
renouari mereintur. stat̃i ab
intima catholicȩ pacis & quietis
unitate exteriora idest sȩculi
desideria sequendo desciscunt.
Etimsit post eũ eolũbã Atilla
uenit . ad eũ uespere. portans
ramũ oliuȩ uirentibus folus in
ore suo. Animaduercitis credo

Expanded text:
e septem virtutis exempla commemorasse sufficiat. Et recte fortasse, quia Spiritus sancti, qui in columba descendit, septiformis est gratia. Verum ex omnibus quae de ejus natura moraliter interpretanda humana potest comperire solertia, restat unum quod de ejus actu mystico sacra narrat historia. Cum enim Dominus in figuram futuri baptismatis originalis mundi scelera diluvii aquis ablueret, transacta mundatione scire volens Noe qualiter se facies haberet terrae, emisit corvum, qui ad arcam redire contempsit, significans eos qui abluti licet unda baptismatis nigerrimum tamen veteris habitum hominis emendatius vivendo deponere negligunt, et ne sancti Spiritus unctione renovari mereantur, statim ab intima catholicae pacis et quietis unitate, exteriora, id est saeculi desideria, sequendo desciscunt. Emisit post eum columbam; at illa venit ad eum vespere, portans ramum olivae virentibus foliis, in ore suo. Animadvertitis credo,
Abbreviated transcription (Latin):
Ethoc ad impletionẽ om̃is iuftitiȩ
met᷑ ꝑ mysteriũ sacribaptismiti
aperiri nob introitũ patriae
cȩlestis. & sc̃i sp̃s grãm ministrari
Numquid enĩ credi decet. dño timo
primũ cȩlestia patuisse secreti
cũ recta fides habeat nonminus
tẽpore quo cũ hominib conuer¬
satus. ẽ quã post & antea patris
insniu mansisse. & sedẽ tenuisse
dñs sacro sc̃o sui corporis intiet
baptismi lauachr̃u dedicauit.
nobis quoq post acceptũ baptismn

Expanded text:
ad impletionem omnis justitiae metur, per mysterium sacri baptismatis aperiri nobis introitum patriae coelestis, et sancti Spiritus gratia ministrari. Numquid enim credi decet Domino tunc primum coelestia patuisse secreta, cum recta fides habeat non minus tempore quo cum hominibus conversatus est, quam et post et antea in sinu Patris mansisse, et sedem tenuisse Dominus sacrosancto sui corporis intinctu baptismi lavacrum dedicavit, nobis quoque post accept
Abbreviated transcription (Latin):
post laex annos penitens et
correctus patriã ꝑ iesum sacer¬
dotẽ magnũ reducitur ubi
dom̃u dĩ quȩ incensa est : et
cuitatẽ scãm quȩ destructa ẽ
reaedificat. Hȩc legenssiue
audiens quisq peccandi metũ
corripit. ad penitendi remediũ
confugit: aqua hydriȩ purisi¬
cantis ablutus ẽ Siuero intel¬
ligere didicerit hierusalẽ &
donosor diabolũ. iesũ sacerdo tẽ
magnũ uerũ ȩternũq: pontifice

Expanded text:
post septuaginta annos poenitens, et post septuaginta annos poenitens, et correctus, in patriam per Jesum sacerdotem magnum reducitur; ubi domum Dei, quae incensa erat, et civitatem sanctam, quae destructa, reaedificat . Haec legens sive audiens quisquis peccandi metum corripit, et ad poenitendi remedium confugit, aqua hydriae purificantis ablutus est. Si vero intelligere didicerit, Jerusalem etorum; Nabuchodonosor, diabolum; Jesum sacerdotem magnum, verum aeternumque Pontifice
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam suicorporis particistl
consecrare. sui sp̃s pignare in¬
confirinare dignatus est S
Quartȩ aetatis mitiis. dauid ꝓ
salute regnũ ifraheliticȩ gentis
sortit᷑. humilis. innocens. & mits
exsul. pillo cuius iniusta diu
ꝑsecutione cruciabatur. Fece
hydria quarta : fonte salutari
repleta. Quisquis hȩc audier
humilitati atq innocentiae
studere. & suꝑbiã cȩperit atq
muidiã suo decorde repeller :
quasi hauftu aquȩ limpidissimȩ
quoreficiatur inuenit: At si
insaule iudȩos ꝑsequentes. in
cognouerit. illoꝵ ob ꝑfidiam
& carnale simul imperiũ et
spiritale destruetũ. xp̃i autẽ
& eccłȩ regnũ semꝑ ẽẽ mansuru :
poculũ utiq uini deaqua factũ
sentiet. quia sesuamq uitã &
regnũ sed & ipsũ rege ibi scriptu
legere nouit. ubi prius quasi de
aliisueterẽ legebat hystoriã.
Sumta ȩtate scłi. populus peccag
ciptiuante nabugodo nosor
babrlonã transm gratur. sed

Expanded text:
Ecclesiam sui corporis participatione Ecclesiam sui corporis participatione consecrare, sui Spiritus pignore confirmare dignatus est. Quartae aetatis initiis David pro salute regnum Israeliticae gentis sortitur, humilis, innocens et mitis, exsul pro illo cujus injusta diu persecutione cruciabatur. Ecce hydria quarta fonte salutari repleta. Quisquis haec audiens humilitati atque innocentiae studere, et superbiam coeperit atque invidiam suo de corde repellere, quasi haustum aquae limpidissimae, quo reficiatur, invenit. At si in Saule Judaeos persequentes, in cognoverit, illorum ob perfidiam, et carnale simul imperium et spirituale destructum, Christi autem et Ecclesiae regnum semper esse mansurum, poculum utique vini de aqua factum sentiet; quia se suamque vitam et regnum, sed et ipsum regem ibi scriptum legere novit, ubi prius quasi de aliis veterem legebat historiam. Quinta aetate saeculi populus peccans, captivante Nabuchodonosor, in Babylonem transmigratur ; sed
Abbreviated transcription (Latin):
lugere quã diu cũ illis ẽ sponsus:
Venient autẽ dic sẽũ auferetur
ab cissponsus & tunc ieuinabt̃.
Quianimirũ incarnatio nostri
uluatoris exquo patrib cepit
ueniret. similit̃ exquo pos
resurrectionẽ ascendit ad celũ.
om̃is scoꝵ spes ad eius pendet redit
Solo autẽ quo cũ hominib conuer¬
satus est tẽpore flere ac lugere
nequiuerunt: quia iam secum
etiam corporalit eũ quẽ sp̃italit᷑
dilexerunt habebant. Sponsuss
filii sponsi uel nuptiarũ singuli
quiq fideliũ eius sumt Tempi
nuptiarũ est tempus illud:
quando ꝑ incarnationis myster
scãm sibi eccłi sõciauit. Non
igitur casu. sed certi gr̃a m sit
uenit ad nuptias in terrã carnili
more celebratas. qui ad eopulanꝰ
sibi spiritali more eccłam. de
cȩlo descendit ad terra. Cuius
quidem thalamus in corrupie
genitricis uterus fuit. in quo
& exquo ad sociandã sib eccis
tãqu̾a sponsus ꝓcessit. Primes
nuptiarũ locus iudȩa extitit
in qua filius dĩ homo fierl. &

Expanded text:
illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . Quia nimirum incarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus coepit a donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ascendit ad Patrem, omnis sanctorum spes ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est tempore, flere ac lugere nequiverunt, quia jam secum etiam corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt habebant. Sponsus filii sponsi vel nuptiarum singuli quique fidelium ejus sunt: tempus nuptiarum est tempus illud quando per incarnationis mysterium sanctam sibi Ecclesiam sociavit. Non igitur casu, sed certi gratia mysterii, venit ad nuptias in terra carnali more celebratas, qui ad copulandam sibi spirituali amore Ecclesiam de coelo descendit ad terram: cujus quidem thalamus incorruptae gen ex quo ad sociandam sibi Ecclesiam tanquam sponsus processit. Primus nuptiarum locus in Judaea exstitit, in qua Filius Dei homo fieri, et
Abbreviated transcription (Latin):
ministrũq: doceret᷑ mundo esse
futurũ sumil & om̃s qui sua gratia
essent renouandi. simplices ac
uixta qđ scriptũͤ Sentite de dño
inbonitate. & insimplicitate cordis
quȩrite illũ : quo inmaliuolã animã¬
non introibit sapientia. nec
habitabit in corpore subdito peccatiᷤ
Hinc. ẽ qđ simon qui infelle a mari¬
tudinis & obligatione imquitatis
ꝑmanere consensit partẽ sortẽq
in hoc sp̃u habere nequiuit. Illo
em̃ sp̃uplemis erat. qui inserpente
hominib apparendo. qua ipse
malitiȩ & insidiarũ peste infectus
e& corda diligenter edocuit.

Expanded text:
ministrumque doceret mundo esse futurum; simul et omnes qui sua gratia essent renovandi, simplices ac juxta quod scriptum est: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illunon introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Hinc est quod Simon, qui in felle amaritudinis et obligatione iniquitatis permanere consensit, partem sortemque in hoc Spiritu habere nequivit. Illo enim spiritu plenus erat qui in serpente hominibus apparendo, quia ipse malitiae et insidiarum peste infectus esset corda diligenter edocuit.
Abbreviated transcription (Latin):
non facis. qđ subdola falsitate
ꝓmittis: Perge eũ magis. & uerũ
regẽ supplicĩt adorando uenerare.
Sed tu uidaicȩ sequatior cȩcitatis.
non imitaris gentuũ fidẽ. corq
ꝑuersũ adcrũdeles conuertis
insidias. nec illu occisurȩ quem
metuis: nec illis nociturȩ quos
in bethleem magi stellȩ prȩce¬
dentis obsequio. gauisi st̃ gaudio
magno ualde. sieut eu angelista
narrauit. Et intrantes domum.
muenerunt puerũ cũ maria

Expanded text:
non facis quod subdola falsitate non facis quod subdola falsitate promittis? Perge cum magis, et verum regem suppliciter adorando venerare. Sed tu, Judaicae sequacior caecitatis, non imitaris gentium fidem, corque perversum ad crudeles convertis insidias, nec illum occisurus quem metuis, nec illis nociturus quos in Bethleem magi stellae praecedentis obsequio, gavisi sunt gaudio magno valde, sicut evangelista narravit; et intrantes domum, invenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
saera de ortu xp̃i prȩnuntiauerat
scriptura didicerunt. ut gemino
fide expeterent: que & stellae
claritas. & ꝓphetiȩ manifestabat
auctoritas. Prolato autẽ diuino
oraculo. ꝑ responsa pontifiẽu. &
declarata sp̃s uoce quadicit. & tu
bethleem iudȩe non es minima
int̃ principes uida exte enĩ exiet
dux qui regat popłm meũ isrł.
quã facile & quã consequens fuit
ut hebrȩoꝵ ꝓceres crederent
qđ docebant. Sed apparet illos
carnaliter cũ herode sapuisse. &
regnũ xp̃i cõmune eum huius
mundi potestatibus ȩstimasse :
ut & isti tẽporalem sperarent
duce: & terrenũ metueret ille
consortẽ. Suꝑ fluo herodes timore
turbaris. & frustra insuspect᷑u
tibi puerũ seuire moliris. Non
capit xp̃m regia tua: nec mundi
dñs potestatis tuȩ est contentis
angustis. Quẽ in udȩa regnare
non uis: ubiq regnat. & felicior
ipse regnares. sicius imperio
subdereris. Cur sincero officio

Expanded text:
sacra de ortu Christi praenuntiaverat sacra de ortu Christi praenuntiaverat Scriptura, didicerunt; ut gemino fide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, terra Juda, non es minima inter principes Juda: ex te enim exiet dux qui regat populum meum Israel : quam facile et quam consequens fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 quod docebant. Sed apparet illos carnaliter cum Herode sapuisse, et regnum Christi commune cum hujus mundi potestatibus aestimasse: ut et isti temporalem sperarent ducem, et terrenum metueret ille consortem. Superfluo, Herodes, timore turbaris, et frustra in suspectum tibi puerum saevire moliris. Non capit Christum regio tua, nec mundi Dominus potestatis tuae sceptri est contentus angustiis. Quem in Judaea regnare non vis, ubique regnat; et felicius ipse regnares, si ejus imperio ipse subdereris. Cur sincero officio
Abbreviated transcription (Latin):
claritas apud magosstellȩ inlus.¬
trioris ipparuit & intuentum
inimos ita ad miratione sui
splendoris impleuit : ut nequaqua
sibi crederent neglegendum.
quod tanto nuortiabat᷑ indicio.
rȩerat autẽ sicut res docuit
natiuitatẽ nec ipsa adhuc beth¬
leem tota didicisset : iam illam
crediturus gentibus inferebat.
tqđ nondũ poterat humano
munus. ut cognoscibilis gentibus
fieret natiuitas saluatoris: ad
intellegendũ tamen miraculum
signi potuerunt magi etiã de
antiquis balaam prȩnuntiationib
cõmoneri: scientes olim ẽe p̃dictu.
& celebri memoria diffamatũ.
Oriet᷑ stella ex iacob. & exurget
homo exisrł : & dominabit᷑ gentiũ
Tresitaq uiri fulgore insoliti sideris
diuinitus incitati. prȩuiũ micanti
lumins cursũ sequunt᷑ : existimantes
sesignificatu puerũ. hieru solymis
in ciuitate regia repperturos.
Sed eũ tos hec opimo fefellisset
ꝑ iudȩoꝵ scribas atq doctores. qđ

Expanded text:
claritas apud magos stellae illusclaritas apud magos stellae illustrioris apparuit, et intuentium animos ita admiratione sui splendoris implevit, ut nequaquam sibi crederent negligendum, quod tanto nuntiabatur indicio. Praeerat autem, sicut res docuit, nativitatem nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano munus, ut agnoscibilis gentibus fieret nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel, et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium micantis luminis cursum sequuntur, existimantes se significatum puerum Jerosolymis in civitate regia reperturos. Sed cum eos haec opinio fefellisset, per Judaeorum scribas atque doctores, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uere pietatis obsequium ẽ : in
dieb quib diuinȩ misericordhȩ
opera ꝓtestant᷑ toto corde giua
& honorifice eaquȩ ad saluten
nram gesta sunt celebrare :
uocante nos ad hane deuotionẽ
ipsa recurrentiũ tẽpor̃ũ lȩge
quȩ nob̵ past illũ diem inquo
coȩterous patri filius dĩ natise
uirgine est : breii interualo
epiphaniȩ intulit festum ex
apparitione dñi consecratui
Inquo fidei ñ magñu oresidu
pindentia diuina construt
ut dũ sollem pni uenerationsis¬
colitur ad orata in exordus sust
saluatoris in fartia ꝑipsa oro¬
nalia documta ꝓbaret᷑ ueri s
ppso hominis orta natura. Hoc. ẽ
enĩ qđ iuftificit impios. hoe est
qđ expeccaitorib facit scõs. si in
di ȩqualis est patri. humanitas.
qua nouissimis dieb in forma serui
unitus. ẽ homini. Ad roborandã
ergohanc fidem. quȩ contra om̃s
premuniebat᷑ errores. ex magna
fietũ ẽ diumi pietate consiliiꝰ:
ut gens in longinqua orientalis
turus acciperet. Noua & enim

Expanded text:
e pietatis obsequium est, in diebus qui divinae misericordiae opera protestantur, toto corde gaudere et honorifice ea quae ad salutem nostram gesta sunt celebrare: vocante nos ad hanc devotionem ipsa recurrentium temporum lege, quae nobis post diem in quo coaeternus Patri Filius Dei natus ex Virgine est, brevi intervallo Epiphaniae intulit festum, ex apparitione Domini consecratum. In quo fidei nostrae magnum praesidium providentia divina constituit, ut dum solemni veneratione recolitur adorata in exordiis suis Salvatoris infantia, per ipsa originalia documenta probaretur veri in ipso hominis orta natura. 123 Hoc enim est quod justificat impios, hoc est quod ex peccatoribus facit sanctos, si in Dei aequalis est Patri; humanitas, qua novissimis diebus in forma servi unitus est homini. Ad roborandam ergo hanc fidem, quae contra omnes praemuniebatur errores, ex magna gestum est divini pietate consilii, ut gens in longinqua Orientalis turus, acciperet. Nova etenim
Abbreviated transcription (Latin):
putant humanoꝵ actuũ qualitites
addiuinȩ ꝓuidentiȩ ñ ꝑtinere
censura: quasi non cuidentissimis
plerũq suppliciis male gesta
plectant᷑ aut non sȩpe se cęlestiũ
cõminationũ terror ostendat.
quib utiq & fides monet᷑. et
infidelitas increpat᷑. Inter hȩe
multa largit᷑ : eosq quos merito
subderet poenis magis uult
muitare beneficiis. Bilatio enĩ
uindietȩ dat locũ poenitentiȩ:

Expanded text:
putant humanorum actuum qualitates putant humanorum actuum qualitates ad divinae providentiae non pertinere censuram, quasi non evidentissimis plerumque suppliciis male gesta plectantur, aut non saepe coelestium comminationum terror ostendatur: quibus utique et fides monetur, et infidelitas increpatur. CAP. IV. Imulta largiatur, eosque quos merito subderet poenis, mavult invitare beneficiis. Dilatio enim vindictae dat locum poenitentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓueheret ad salutẽ. ꝑ hoc imbueret
adlaborẽ. Hic autẽ labor dilectissimi.
pusfilus & bonis seruis. non solũ
nec asper nec onerosus. sed etiã
suauis & leuis est. dicente dño.
Venite ad me omĩs quilaboratis
& oneratiestis: & ego uos reficiã.
Tollite iugũ meũ suꝑuos. & discite
a me quia mitissum & humilis
corde & inuenietis requiem
animab ur̃is. Iugũ enĩ meum
suaue est: & onus meũ leue est:
Nichilergo dilectissimi arduũ est
humilibus. nichil asperũ mitibus.
Et facile om̃a prȩcepta ueniunt
ineffectũ : quando & gr̃a p̃tendit
auxiliũ esoboedientia mollit
imperiũ. In tonant enĩ cotidie
durib: nr̃is eloquia dĩ & om̃is
homo quid diuinȩ iustitiȩ placeat.
seire conuieit᷑. Sed quia iudiciũ
illud quo unusquisq recipiet
ꝓut gessit siuebonũ siue malũ
iudicaturi patientia & bonitate
differt᷑: inpunitatẽ sibi inquitatis
infideliũ corda ꝓmittunt &¬

Expanded text:
proveheret ad salutem, per hoc imbueret proveheret ad salutem, per hoc imbueret ad laborem. Hic autem labor, dilectissimi, piis filiis et bonis servis non solum nec asper, nec onerosus, sed etiam suavis et levis est, dicente Domino: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum meum super vos, et discite a invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Nihil ergo, dilectissimi, arduum est humilibus, nihil asperum mitibus, et facile omnia praecepta veniunt in effectum, quando et gratia praetendit auxilium, et obedientia mollit imperium. Intonant enim quotidie auribus nostris eloquia Dei, et omnis homo quid divinae justitiae placeat scire convincitur. Sed quia judicium illud, quo unusquisque recipiet prout gessit, sive bonum, sive malum , judicaturi patientia et bonitate differtur, impunitatem sibi iniquitatis infidelium corda promittunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
remittentis. Seuitia eñt urãl
iniquitatis conuersa ẽ in ouist
salutis: uiuit quẽ perire uoluistd
Confitemini negatum. adorate
uenditũ : ut uobis bonitas illius
ꝓsit. cui ur̃a malignitas nocere
tionis ꝑtinet caritate. quã etiã
minicis nr̃is ex dñica eruditione
debemus. & optandũ nobis est
astudendũ: ut hic populus qui
ab illa spiritali patrũ nobilitate
defecit. ramissuȩ arboris inserat᷑.
ultũ em̃ nos dõ beniuolentia
sta cõmendat. quia ideo delictũ
piendȩ fides nr̃a reuocaret:
auita pioꝵ non solũ sibi sed etiã
alis esse utilẽ decet : ut quod
apud eosagi non potest uerbis.
obtineat᷑ exemplis. Conside
operantis in nobis. Non enim
necotio desidiaq torpentes.
beatitudo ȩtermtatis ingredit᷑.
ed quia ficut ait apłs si conpa
nob currenda est uia qũa ipse
nullis operũ meritis suffragantibið.
& sacramento consuluit & exeplo
ut in adoptionẽ uocatos ꝑ illud

Expanded text:
remittentis. Saevitia enim vestrae remittentis. Saevitia enim vestrae iniquitatis conversa est in causam salutis. Vivit quem perire voluistis. Confitemini negatum, adorate venditum: ut vobis bonitas illius prosit, cui vestra malignitas nocere ritatem, quam etiam inimicis nostris ex dominica oratione debemus , et optandum nobis est et studendum; ut et hic populus, qui ab illa spiritali patrum nobilitate defecit, ramis suae arboris inseratur. Multum enim nos Deo benevolentia ista commendat: quia ideo delictum piendae fides nostra revocaret. Nam vitam piorum non solum sibi, 130 sed etiam aliis esse utilem decet: ut quod apud eos agi non potest verbis, obtineatur exemplis. Consideroperantis in nobis. Non enim nec otio desidiaque torpentibus beatitudo aeternitatis ingeritur; sed quia, sicut Apostolus ait, si companobis currenda est via quam ipse nullis operum meritis suffragantibus, et sacramento consuluit et exemplo: ut in adoptionem vocatos per illud
Abbreviated transcription (Latin):
placationẽ hostiarũ. locũ suppli¬
cationũ. ordinẽ sacerdotũ: & cũ
om̃a sibi clausa. om̃a experiant᷑
essefinita: non uident ea in xp̃m
esse translata. Vnde qđ illi tres
uiri uniuersarũ gentiũ ꝑsonam
gerentes ad orato dño sunt adeptis
hoc inpopulissuis ꝑfidem quae
iustificat impios totus mundus
assequit᷑ & hereditatẽ dĩ ante
scła prȩparatã accipiunt ad optue
& ꝑdunt qui uidebant᷑ ẽẽ legitim
Resipisce tandẽ iuidȩe resipisee.
& ad redemptorem etiam tuum
deposita infidelitate conuertere
Noli sceleris tui immanitate terts
Non iustos xp̃e sed peccatores uoeat
nec impietatẽ tuã repellit qui
ꝓte cũ erucifixus esset orauit.
Inmnit̾e crudeliũ patrũ tuoꝵ solas
sententiã neq te eorũ maledia
patiaris obstringi. qui ela mast
de xp̃o sanguis eius suꝑ nos & siꝑ
filios nr̃os. facinus inte sui qrie
transfuderunt. Redite ad mle¬
ricordem. utimim clementia

Expanded text:
placationem hostiarum, locum suppliplacationem hostiarum, locum supplicationum, ordinem sacerdotum; et cum omnia sibi clausa, omnia experiantur sibi esse finita, non vident ea in Christum esse translata. Unde quod illi tres viri, universarum gentium personam gerentes, adorato Domino sunt adepti, hoc in populis suis per fidem, quae justificat impios, totus mundus assequitur; et haereditatem Domini ante saecula praeparatam accipiunt adoptivi, et perdunt qui videbantur esse legitimi. Resipisce tandem, Judaee, resipisce; et ad Redemptorem etiam tuum deposita infidelitate convertere. Noli sceleris tui immanitate terreri: non justos Christus, sed peccatores vocat ; nec impietatem tuam repellit, qui pro te, cum crucifixus esset, oravit . Immitem crudelium patrum tuorum solve sententiam, neque te eorum maledicto patiaris obstringi, qui clamantes de Christo, Sanguis ejus super nos et super filios nostros , facinus in te sui criminis transfuderunt. Redite ad misericordem, utimini clementia
Abbreviated transcription (Latin):
Herodes quoq inchabolo fremit.
& auferri sibi iniquitatis suae
regnũ. in hisqui ad xp̃m transeuts
ingemiseit: Vnde si paruulos
interficiat : iħm sibi uidet᷑ occidere
Qđ utiq sine cessatione molit᷑ur
infantiã temptat extinguere.
Iudȩi uero qui eoctra regñũ xp̃i
esse uoluerunt : adhuc quodã modo
sub herodissunt principatu. &
dominante sibi saluatoris imnnco.
alienigenȩ seruiunt potestati:
quasi nescientes ꝓphetatũ dicente
iacob Nondeficiet princeps ex
iuda & dux defemoribus euis
donec ueniat cui reposita sunt.
& ipseerit expectatio gentiũ.
Sed nondũ intellegunt qđ negare
non possunt. & mente ñ capiunt:
qđ seripturarũ narratione norunt.
qm̃ in sanis magistris ueritas
scandalũ est: & cȩeis doctoribus.
fit caligo qđ lum̃ . ẽ. Respondent
itaq interrogati. qđ in bethleem
nascit᷑ xp̃e. & scientia suã qua
alios instruunt non sequuntur.
Perdiderunt successionẽ regum.

Expanded text:
Herodes quoque in diabolo fremit , Herodes quoque in diabolo fremit , et auferri sibi iniquitatis suae regnum in iis qui ad Christum transeunt, ingemiscit. Unde si parvulos interficiat, Jesum sibi videtur occidereQuod utique sine cessatione molitur, infantiam tentat exstinguere.Judaei vero, qui extra regnum Christi esse voluerunt, adhuc quodammodo sub Herodis sunt principatu, et dominante sibi Salvatoris inimico, alienigenae 129 serviunt potestati, quasi nesciant prophetatum, dicente Jacob: Non deficiet princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat cui reposita sunt: et ipse est exspectatiod nondum intelligunt quod negare non possunt, et mente non capiunt quod Scripturarum narratione noverunt: quoniam insanis magistris veritas scandalum est, et caecis doctoribus fit caligo, quod lumen est. Respondent itaque interrogati, quod in Bethleem nascitur Christus; et scientiam suam, qua alios instruunt, non sequuntur. Perdiderunt igitur successionem regum,
Abbreviated transcription (Latin):
inprȩsepe uisuri nec putarent
qđ in sola natura hominis esset
editus. cui suꝑnȩ militiȩ famularet᷑
occursus. Sed hȩc atq alia huius¬
modi paueis tunc uident᷑ innotuisse
ꝑsonis. quȩ uel ad cognationem
mariȩ uirginis. uel ad sc̃i ioseph
familiã ꝑtinebant. Hoc autẽ
signũ. qđ magos in longin quo
positos. & efficaciter mouit. q
illius sine dubio grãe saeram̃tũ.
& illius fuit uocationis exordiũ:
qua non iniudȩa tantũ. sed etiã
in toto mundo xp̃i erat euangeliũ
prȩdicandũ. ut ꝑ illã stellã quȩ
mnagoꝵ uisui splenduit. israhe¬
litarũ uero oculis non refulsit:
& illuminatio significata sit
Permanet igit᷑ dilectissimi sicut
euident̃ apꝰparet mysticorũt
forma gestoꝵ. & qđ imagine
inchoabat᷑: ueritate cõpletur.
Radiat ecȩlostella ꝑgram. & tres
magi coruscatione euangelici
fulgoris accineti: momnibus
cotidie nationib: ad ad orandam
potentiã summi regis accurrunt.

Expanded text:
in praesepe visuri; nec putarent in praesepe visuri; nec putarent quod in sola natura hominis esset editus, cui supernae militiae famularetur occursus. Sed haec atque alia hujusmodi paucis tunc videntur innotuisse personis, quae vel ad cognationem Mariae Virginis, vel ad sancti Joseph familiam pertinebant. Hoc autem signum, quod magos in longinquo positos et efficaciter movit, et illius sine dubio gratiae sacramentum, et illius fuit vocationis exordium, qua nimirum non in Judaea tantum, sed etiam in toto mundo Christi erat Evangelium praedicandum; ut per illam stellam quae magorum visui splenduit, Israelitarum vero oculis non refulsit, et illuminatio significata sit . CAP. II. Permanet igitur, dilectissimi, sicut evidenter apparet, mysticorum forma gestorum; et quod imagine inchoabatur, veritate completur. Radiante e coelo stella per gratiam, tres magi coruscatione evangelici fulgoris acciti, in omnibus quotidie nationibus ad adorandam potentiam summi Regis accurrunt.
Abbreviated transcription (Latin):
odiernã festiuitat̃e dilectissu
apparitio dñi & saluatoris nr̃i
sicut nostis in lustrat. Et hic ille
est dies. quo ad cognoscendum
adorandũq dĩ filiũ tres magos
preuia stella ꝑduxit. Cuius
facti memoriam merito placuit
honore annuo celebrari: ut dũ
euangelica hystoria incessabilit̃
recenset᷑. semꝑ se intellegentiũ
sensib inferat salutiferũ mys¬
terium. ꝑ in signe miraculum.
lrȩcesserant quidem multa docu¬
menta. quȩ corporeã natiuitat̃e
m̃i manifestis indiciis decla.¬
iarent. siut cũbeata uirgo¬
maria fecundandã se spũ. pari
turãq dĩ filiũ audiuit & eredidit
siue cũ salutationẽ ipsius in utero
elisabeth non dũ natus iohannes
ꝓphetica exultatione cõmotus ẽ
quasietiã intramatris uiscera
clamaret ecce agnus dĩ ecce qui
tollit peccata mundi. uel c̃u ortũ
dñi angło ad nuntiante pastores
cx̧lestis exercitus sunt claritate
circũdati: ut non ambigerent
de potestate pueri quẽ erant

Expanded text:
odiernam festivitatem, dilectissimi, apparitio Domini et Salvatoris nostri, 128 sicut nostis, illustrat; et hic ille est dies quo ad cognoscendum adorandumque Dei Filium tres magos praevia stella perduxit. Cujus facti memoriam merito placuit honore annuo celebrari; ut dum evangelica historia incessabiliter recensetur, semper se intelligentium sensibus inferat salutiferum mysterium per insigne miraculum. Praecesserant quidem multa documenta, quae corpoream nativitatem Domini manifestis indiciis declararent, sive cum beata Marituramque Dei Filium audivit et credidit, sive cum ad salutationem ipsius in utero Elisabeth nondum natus Joannes prophetica exsultatione commotus est , quasi etiam intra matris viscera jam clamaret: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; vel cum ortum Domini angelo nuntiante pastores coelestis exercitus sunt claritate circumdati , ut non ambigerent de majestate pueri quem erant
Abbreviated transcription (Latin):
nec rennuo istaquȩ memoras. seđ
ministeriũ ueni seruitutis imple¬
re ut eos quospeecatũ subdidit
seruituti ad mẽã reuoẽe lib̾tatẽ
Nec mireris iohannes. si tuis me
manibus inclin̾o. Qui enĩ contentus¬
sum nasci. contentus circum eidi
pannis etiã contentus in uolui:
quomodo non iordanem hunc
contentus libenter ingrediar
Noli putare in uriosũ michi. indig¬
numq: uideri hocbaptis ma
Aliȩ memanent iniuriȩ. ali e
sunt contameliȩ: quas ꝓ humana
ꝑpeti salute disposui. Post hace
beatus iohannes suscepit deuotus.
quẽ timidus ꝓhibebat. Nec
ignorabat ꝓphetarũ ille prȩci¬
puus a se dñm baptizandũ. sed
ministeriũ suũ noluit sine
confessione complere. Ita que
& fides confessa est dñm : et
meus dilectus: in quo bene com¬
placui. Qđ fact̾u fratres. nr̃at
ꝓficere fidei manifestũ est ut
prȩsentia seĩ sp̃s & auetoritas
paternȩ uocis. apud omne bomin
gentis & testimoniũ iohannis.

Expanded text:
nec renuo ista quae memoras; sed nec renuo ista quae memoras; sed ministerium veni servitutis implere, ut eos, quos peccatum subdit servituti, ad meam revocem libertatem. Nec mireris, Joannes, si tuis me manibus inclino; qui enim contentus nasci, contentus circumcidi, pannis etiam contentus 102 involvi, quomodo non Jordanem hunc contentus libenter ingrediar? Noli putare injuriosum mihi, indignumque videri hoc baptisma; aliae me manent injuriae, aliae sunt contumeliae, quas pro humana perpeti salute disposui. Post haec beatus Joannes suscepit devotus, quem timidus prohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipuos a se Dominum baptizandum; sed ministerium suum noluit sine confessione complere; itaque et fides confessa est Dominum, emeus dilectus, in quo bene complacui . Quod factum, fratres, nostrae proficere fidei manifestum est, et praesentia S. Spiritus, et auctoritas paternae vocis apud omne hominum genus, et testimonium Joannis,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ terrenus acelesti. mortalis
ab ȩterno fragilis a potente &
tu uenis adme ad prȩcursorem
iudex. ad creaturã creator. rex
administrũ. & humiliabis te
michi exiguo. cũ tua non sim
dignus caleiamenta portare:
Tuinter peccatores ad baptismũ
uenis. in cuius ore dolus inuentus
non est : & ꝑ quẽ totius mundi
peccata tollunt᷑. ac tantũ tetuis
subicis creaturis. ut puteris obliuisci
qđ ds̃ es. Ego quidẽ hominẽ uideo
sed meũ dñm recognosco. Humanũ
inte corpus aspicio. sed eȩleste
intellego saeramentũ. Neq me
species hȩc carnis assũptę a fide
ueritatis abducit. Tues dñe. tues
ipse quime ad ista misifti. Quo¬
modo autẽ nune ego te ad stante
prȩsentẽq ignorare possũ. quem
dudũ adhuc inutero uirginali
& intra materna uiscera consitutũ.
necdũ ipsenatus agnoui: Cui ĩbe
ait. Sine modo sic eñĩ nos decet
implere omñe iustitiã. Sine modo
inquit dñs. Hoc ẽ uera sunt quidẽ

Expanded text:
Hoc est terrenus a coelesti, mortalis Hoc est terrenus a coelesti, mortalis ab aeterno, fragilis a potente. Et tu venis ad me? Ad praecursorem judex, ad creaturam creator, rex ad ministrum? et humiliabis te 101 mihi exiguo, cujus tua non sum dignus calceamenta portare? Tu inter peccatores ad baptismum venis, in cujus ore dolus inventus non est , et per quem totius mundi peccata tolluntur: ac tantum te tuis subjicis creaturis, ut puteris oblivisci quod Deus es. Ego quidem hominem video, sed meum Dominum recognosco; humanum in te corpus aspicio, sed coeleste intelligo sacramentum; neque me haec species carnis assumptae a fide veritatis abducit: tu es Domine, tu es, ipse qui me ad ista misisti. Quomodo autem nunc ego astantem praesentemque ignorare possum, quem dudum adhuc in utero virginali, et intra materna viscera constitutum, nec dudum ipse natus, agnovi? Cui Christus ait: Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam . Sine modo, inquit Dominus; hoc est, vera sunt quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus ẽ hominẽ. ita qđ ds̃ erat
exmamuit insemet ipso: ut
ꝑom̃a legaliũ sanctionũ sacra¬
menta transiret. Nã ut primũ
beatȩ matris sc̃o ꝓcessit ab utero.
circũcisionis signaculo dedicat᷑.
siue ut indubitatã carnis suae
ostenderet ueritatẽ. siue ne eũ¬
uelut alienigenã alumna cireu¬
cisionis plebs uidaica declinaret.
legis preteriri prȩcepta non
poterant: offertur ꝓeo purga
sordes purgaturus aduenit :¬
edcũ iohirnes prȩmissus ante
ficiem enus concurrentes ad se
populos & prȩdicatione corrige¬
ret. & pęnitentiae baptismo
conseeraret: ipse ad eum inter
piniscuas uilesq: turbas uelut
iusepopulo ꝓperauit. & tanta
sese bemignissimus dignatione¬
subiecit: ut illud saeratissimũ
caput tremendũ potestatibus.
ingelis uenerandũ. ad suscipiendũ
bap̾tismũ seruuli sui manibus
inclinaret. Qũe uidens iohannes
uenientẽ ad baptismũ suum. ac
dñicȩ in eogłȩ insigma recognoscess:
dixit ei. Ego a te debeo baptirari.

Expanded text:
gnatus est hominem, ita quod Deus erat exinanivit in semetipso, ut per omnia legalium sanctionum sacramenta transiret. Nam ut primum beatae Matris sancto processit ab utero, circumcisionis signaculo dedicatur; sive ut indubitatam carnis suae ostenderet veritatem; sive ne cum alienigenam alumna circumcisionis plebs Judaica declinaret. legis praeteriri praecepta non poterant, offertur pro eo purgatsordes purgaturus advenit. Sed cum Joannes praemissus ante faciem ejus concurrentes ad se populos et praedicatione corrigeret et poenitentiae baptismo consecraret, ipse ad eum inter promiscuas vilesque turbas, velut unus e populo properavit, et tanta sese benignissimus dignationesubjecit, ut illud sacratissimum caput tremendum potestatibus, angelis venerandum, ad suscipiendum baptismum servuli sui manibus inclinaret. Quem videns Joannes venientem ad baptismum suum, ac dominicae in eo gloriae insignia recognoscens, dixit ei: Ego a te debeo baptizari .
Abbreviated transcription (Latin):
dixcit ei. Sine modo. sic cm̃ decet
nos implere ommẽ iustitiã. Tunc
dimisit eũ. Id ẽ tuno denium¬
dimisit. tunc consensit. tunc
passus ẽ eũ a se baptitari. eũ tali
ordine cognouisset omñe iustitiã
deberi cõpleri. Sine me modo
inquit. Sine memodo ut iussi
ate bapti zari maqua & tu post¬
modũ ame qđ quȩris baptizabers
in sp̃u. Sic enĩ decet nos prȩrogare
exemplũ implendȩ om̃is iustitiȩ.
ut i delicet diseant fideles
neminẽ posse bominẽ absq unda
baptismatis ꝑfecte iustũ existere
& esse omnib quauis in nocent᷑¬
&iuste uiuentibus necessarium
uiiuficȩ regenerationis officiũ.
cũ me qui sp̃s sẽi opere conceptis
& natussũ cognouerint secundȩ
natiuitatis subisse uel potius
sibi consecrasse lauarhr̃ũ. Nulla
ꝑsonarũ maioꝵ contem pnat
ab humilib meis in remnissionẽ
peccatoꝵ bapti zari. cũ memi¬
nerint cdh̃m qui in sp̃u sc̃o bapti¬
tanspeccata dimittere solet.

Expanded text:
ei: Sine modo, sic enim decet nos adimplere omnem justitiam: tunc dimisit eum. Id est, tunc demumdimisit, tunc consensit, tunc passus est eum a se baptizari, cum tali ordine cognovisset omnem justitiam debere compleri. Sine modo, inquit, sine me modo, ut jussi, a te baptizari in aqua, et tu postmodum a me quod quaeris, baptizaberis in spiritu. Sic enim decet nos praerogare exemplum implendae omnis justitiae, ut videlicet discant fideles neminem posse hominem absque unda baptismatis perfecte justum existere, et esse omnibus quamvis innocentet juste viventibus, necessarium vivificae regenerationis officium, cum me, qui Spiritus sancti opere conceptus et natus sum, cognoverint secundae nativitatis subisse, vel potius sibi consecrasse lavacrum. Nulla personarum majorum contemnat ab humilibus meis in remissionem peccatorum baptizari, cum meminerint Dominum, qui in Spiritu sancto baptizans, pecc
Abbreviated transcription (Latin):
habito in consilio. & eruditis
intersũ cogitationibus. Mleũ est
consiliũ & ȩquitas. mea prudentia.
mea ẽ fortitudo. Perme reges
regnant. & conditores legu iusta
decernunt. Beatus homo qui
audit me: qui uigilat ad fores
meas cotidie. & obseruat ad posteð
ostrimei. Ipsa homine induca
adaudiendos homines ad uenire
dignata ẽ: ut nimirũ hominib
quãuis sũmo ingenio pręditis.
necessariã discendi uerbi forma
prȩrogaret. ne si qui discipuli
ueritatis fieri refugerent: magistri
efficerent᷑ erroris. Etbene
qui iuuenis erit doctrinȩ subituru
officiũ. puerulus adhuc seniores
audit & in terrogit. ut uidelicrt
eoꝵ ꝓuida dispensatione cõpescat
audaciã qui non solũ indocti.
sed etiam impubes. ad docendũ
prũpere magis quã ad discendũ
uolunt submiti Dequam iter
eius humanitatis. sinos in ansio
diuinȩ delectat uisionis: mem ur
semꝑ illius prȩcepti. Audi fil ii
discipliñ patristui & nedtod
legẽ matrisiux. ut ad dit a

Expanded text:
lio, et eruditis intersum cogitationibus. Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo, per me reges regnant, et conditores legum justa decernunt. Beatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis, si nos mansio divinae delectat visionis, memores semper illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae, ut adda
Abbreviated transcription (Latin):
tuat sacram̃tũ. Aꝑti sunt inquit
ei egli. Eftimo ut incȩlestib essit
miraculũ dehisquȩ gerebantur
interris. sicut. utt seriptura. In que
concupiseunt angeli prospictre.
Quomodo em̃ poterant non mirari
uirtutes cȩlorã & dominationes
cherubim & seraphi: cũ uiderent
dñm sabaoth in fluuio ab homine
baptizari : Vt autem iohannis
attestatio. etiã cȩlesti testimonio
confirmet᷑. uidit sp̃m̃ scm̃ corpo¬
rali specie quasi colubã descendent̃
& manentẽ suꝑ iħm. Audit & patꝰ
dicentẽ. Hic ẽ filius m̃s dilectus:
inquo bene cõplacui. Aduernte
dilectissim fr̃s. quanta nob̃ in
facta sit gr̃a: quã subtili sacram̃to
trinitasse hodie homini reuelais
Pater eñĩ auditur inuoce. filius
mani festat᷑ in homine.: sp̃ssẽs

Expanded text:
tuat sacramentum. Aperti sunt, inquit, tuat sacramentum. Aperti sunt, inquit, ei coeli: aestimo ut in coelestibus esset miraculum de his quae gerebantur in terris, sicut ait Scriptura, In quem concupiscunt Angeli prospicere . Quomodo enim poterant non mirari Virtutes coelorum et Dominationes, Cherubim et Seraphim, cum viderent Dominum sabaoth in fluvio ab homine baptizari? Ut autem Joannis attestatio etiam coelesti testimonio confirmetur, videt Spiritum sanctum corporali specie, quasi columbam descendentem, et manentem super Jesum: audit et Patrem dicentem, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Advertite, dilectissimi fratres, quanta nobis infacta sit gratia, quam subtili Sacramento Trinitas se hodie homini revelavit. Pater enim auditur in voce, Filius manifestatur in homine, Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
uelle. prȩsens ẽ dñs omniũ nr̃m.
qui baptirat aduita. Illũ sequi¬
mini. illi credite. ab illo lauachr̃u
salutis totamente supplices pos-¬
tulate. aquo & ego ipse baptista
uester cupio baptizari. Non ren¬
nuit quidẽ iħe testimonũ uocis
huius. sed qui ꝑ ordinem uellet
imiuersa cõplere: nichilominus
baptizari se expetit ab iohanne
Tum baptista deuotus. baptizandi
suipotentia tremefactus ait.
Ego ate debeobaptizari. & tuuenis
adme: Id est qm̃ ego creatura sũ:
tucreitor. Ego seruiis : tu dñs Ego
figura. tuueritas. At ibs ait.
Sine modo sic enĩ decet nos implere
omnẽ ustitiã. Id. ẽ quid nunc
ista cõmemoras: Rropositũ susceptȩ
humilitatis implendũ ẽ. Tunc
illequi prȩsumere formidabat.
uelociter paruit praecipientis
imperio. Baptizatur ergo ihs¬
Non sibi sed nobis baptizatur. non
ut purificet᷑ aquis. sed ut aquas
ipse sc̃ĩficet. Baptizatur nouus
hemo. ut noui baptismatis consti¬

Expanded text:
velle. Praesens est Dominus omnium nostrum, velle. Praesens est Dominus omnium nostrum, qui baptizat ad vitam; illum sequimini, illi credite, ab illo lavacrum salutis tota mente supplices postulate, a quo et ego ipse baptista vester cupio baptizari. Non renuit quidem Jesus testimonium vocis hujus; sed qui per ordinem vellet universa complere, nihilominus baptizari se expetit a Joanne. Et Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? id est, quoniam ego creatura sum, tu Creator; ego servus, tu Dominus; ego figura, tu Veritas. At Jesus ait, Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam: id est, Quid nunc ista commemoras? Propositum susceptae humilitatis implendum est. Tunc ille qui praesumere formidabat, velociter paruit praecipientis imperio. non sibi, sed nobis: baptizatur, non ut purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizatur novus homo, ut novi Baptismatis consti