comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adultermos a seruulo concubitꝰ flagitaret.
ut si adquiesceret crimen impleret. si re-¬
cusaret incideret offensam. nexum calum
mȩ ñ euaderet. Deniq trusus in cartere.
& innocens int̾ noxios ȩstimatus. ab eo am¬
plius cȩpit urgeri. cui fidem suã cum ꝑi-¬
culis prestitisset:. Sed quia contumeliȩ ui¬
rum frangere nequiuerunt. mutata est
temptatio longe. asꝑior specie ꝓsperoꝵ.
Plummos enim supplantauerunt scdẽ.
res: quos supplicia acerba non fregerant.
Producitur ẽ carcere nutu regio. inter¬
pretatur somnium. Eligitur ut honore.
prestantior eẽt omnib egyptiis. regi scđs.
esurientib populis alimenta diuideret:
Obitiuntur ei fr̃s qui cum adseruitutis m-¬
iuriam ñ fraterno amore uendiderant. ut
uel contumeliȩ & appetitȩ salutis dolore.
temptatus excuteret germanitatis affe-¬
ctum: Sed uir iustus oblitus ẽ contume¬
liam. cumulauit gram. So se magis frcm

Expanded text:
adulterinos a seruulo concubitus flagitaret, adulterinos a seruulo concubitus flagitaret, ut, si adquiesceret, crimen impleret, si recusaret, incideret offensam, nexum calume non euaderet. denique trusus in carcerem et innocens inter noxios aestimatus ab eo amplius coepit urgeri, cui fidem suam cum periculis praestitisset. sed quia contumeliae uirum frangere nequiuerunt, mutata est temptatio, longe asperior specie prosperorum; plurimos enim subplantauemnt secundae res, quos supplicia acerba non fregerant. producitur e carcere nutu regio, interpretatur somnium, eligitur ut honore praestantior esset omnibus Aegyptiis, regi secundus esurientibus populis alimenta diuideret. obiciuntur ei fratres, qui eum ad seruitutis iniuriam non fraterno amore uendiderant, ut uel contumeliae et adpetitae salutis dolore temptatus excuteret germanitatis affectum. sed uir iustus oblitus est contumeliam, cumulauit gratiam; eo se magis fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
plurima flagella sustinuit: eculeo & ungl.¬
is pluimbo. lamninis ardentio: gladio com¬
s. msi sotuit enim pire hͥ meditatuis
qilats. gcunora presentib futura suplicia
aealial agrã dura: Primũ frmn odia. degene¬
s senuitutis crumnas. parentib aefiauda¬
tas ab legatus exilio. negotiatoꝵ uernula.
au hptuꝰ ignobilis uile mancipiũ. Que
potuit nobilis ꝓsapiȩ puero. grauios eoce
cmnptatio. qm̃ ut tanto familiȩ splendore.
auectus. seruiret apua egẏptios: Es ł
consolabilis seruitus. seruire uel iustis.
Squitate dñi. lȩdebatur iniuria scruitutisˢ.
santo qͥ genere deiectus satis gͣtum habe¬
lat. si ministro regio suum obsequiũ ꝓba-¬
rtur: Ne hoc quidem satis fuit. ad tem¬
ytationũ acerbitatẽ. Redit aduersarius
aa suas artes. notasq uires suas om̃i fraude
commouit. ut ꝑ mulierem laqueos inno¬
xiȩ necteret conscientiȩ. Con citauit in
cum libidinis stimulis uxorẽ dñi sui quȩ

Expanded text:
plurima flagella sustinuit, equuleo et ungulplurima flagella sustinuit, equuleo et ungulis, plumbo, laminis ardentibus, gladio comprobatus? Potuit enim perire, nisi meditatus in Lege, graviora praesentibus futura supplicia acerba, quam dura! primum fratrum odia, degeneris seruitutis aerumnas, parentibus defraudatus, ablegatus exilio, negotiatorum uernula et Aegyptii ignobilis uile mancipium. quae potuit nobilis prosapiae puero grauior esse temptatio, quam ut tanto familiae splendore deiectus seruiret apud Aegyptios? est consolabilis seraitus seruire uel iustis; aequitate domini leuatur iniuria seruitutis. tanto igitur genere deiectus satis gratum habebat, si ministro regio suum obsequium probaretur. ne hoc quidem satis fuit ad temptationis acerbitatem. redit aduersarius ad suas artes notasque uires suas omni fraude commouit, ut per mulierem laqueos innoxiae necteret conscientiae. concitauit in eum libidinis stimulis uxorem domini sui, quae
Abbreviated transcription (Latin):
patriarcharũ morib informatus. oraculo¬
rumq cȩlestium. & naturalis legis erat
institutione formatꝰ. ido in temptatiom¬
bus tantis ꝑire non potuit. Deniq cum
amisisset tam amplas subito facultates
carissimos t̾ilios. quasi is cui meditatio
cotidiana eẽt in lege diuma ait. Nudus
exiui de uentre matris meş. nudus ibo.
ita factum ẽ sit nom dni benedictũ. ꝑfus
etiam corporis totius ulcerib cũ tẽptart.¬
tur uxoris alloquiis. qui meminisset adi
sic ee deiectum. dum ꝓpriȩ credit uxori.
respondebat. Sicut una ex insipientib
mulierib locuta es. Quodsi illam quass
sapiente uoluisset audire. ipse sapiens non
fuisset. Temptatus etiam ad uersiꝰ alloqͥs
amicoꝵ. cu fidi stabilis immobilis ꝙ pa¬
tientiȩ premia meruisset a dño. nonne
dicebat. nisi quia lex tua meditatio mea
e. tunc forsitan ꝑissem inhumilitate maa.
Qmͣ grate hoc dicet hodie qͥ in mart̾yris

Expanded text:
patriarcharum moribus informatus oraculopatriarcharum moribus informatus oraculorumque caelestium et naturalis legis erat institutione formatus, ideo in temptationibus tantis perire non potuit. denique cum amisisset tam amplas subito facultates, carissimos filios, quasi is, cui meditatio cotidiana esset in lege diuina, ait: nudus exiui de uentre matris meae, nudus ibo ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Perfusus etiam corporis totius ulceribus, cum tentaretur uxoris alloquiis, qui meminisset Adam sic esse dejectum, dum propriae credidit uxori, respondit: Sicut una ex insipientibus mulieribus locuta es . Quod si illam quasi sapientem voluisset audire, ipse sapiens non fuisset. Tentatus etiam diversis alloquiis amicorum , cum fidei stabilis, immobilisque patientiae praemia meruisset a Domino, nonne dicebat: Nisi quia Lex tua meditatio mea est, tunc forsitan periissem in humilitate mea? 30. Quam grate hoc dicit hodie, qui in martyrio
Abbreviated transcription (Latin):
asperserit. stemꝰ intrepidi. nitam̃ non ut
in incertu. nec ut aera cedentes. Melius
ꝑcutimꝰ uerberati. si ꝑcutienti maxillam
alterã prebeamꝰ. si uindictam ñ requiramꝰ
sed ei qui dixit. mͥ uindictam ego retri¬
buam. causam uindictȩ integia reseruemꝰ.
Ced imꝰ acrias potestates. si nos ipsos ces¬
gare nouerimꝰru astigabat carisȩ oscan
sus ut aduersarios uerberaret. & stuiua
religebat corpus suum ut dominaru
ininicis. Exerceamur gͥ indefesso meu.¬
tationis usi. exerreamur ante certanonr
ut simꝰ certamini semꝑ parati. ut dife¬
quentior aduersarũ ictus ingruertt ne
mopia. nunc rapina. nuncoroitate. iun
corporis egritudine. nc̃ merore animi
nunc terrore mortis & acerbitate penari
dicat unusquisꝙ nrm. qui potuerit susti¬
nere ac ꝑpeti: Nisi quia lextua meditatio
mea ẽ: tunc forsitan ꝑissem in humilitat
mea. Quanta simul coaceruata sunt:
ut illa afflictione iob sc̃s piret: Sed qͥa

Expanded text:
asperserit, stemus intrepidi, nitamur non ut asperserit, stemus intrepidi, nitamur non ut in incertum nec ut aera caedentes. melius percutimus uerberati, si percutienti maxillam alteram praebeamus, si uindictam non requiramus, sed ei, qui dixit: mihi uindictam, ego retribuam, causam uindictae integram reseruemus. caedimus aerias potestates, si nos ipsos castigare nouerimus. castigabat carnem suam Paulus, ut aduersarios uerberaret, et seruituti redigebat corpus suum, ut dominaretur inimicis. exerceamur igitur indefesso meditationis usu, exerceamur ante certamen, ut simus certamini semper parati, et cum frequentior aduersarii ictus ingruerit nunc inopia nunc rapina nunc orbitate nunc corporis aegritudine nunc maerore animi nunc terrore mortis et acerbitate poenarum, dicat unusquisque nostrum qui potuerit sustinere ac perpeti: . nisi quia lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea. Quanta simul coaceruata sunt, ut illa adflictione Iob sanctus periret! sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
enim oleum luminis accipiebat ex lege.
Deniq ne corpore mortis lux dieipossit
extingui ambulabat in lege. & ido am¬
bulabat in lumine. Alioquin ꝑissem inqͥt
in humilitate mea. Hum ilitas ñ semꝑ
uirtutis est. sed ẽ etiam afflictionis. hoc
ẽ non semꝑ uoluntaria. sed quia etiam
ex necessitate suscipitur. qnͣdo aliqua affli-¬
ctione temptamur. Alioquin nemo perit
in humilitate. quȩ magis seruare consue¬
uit. Ergo quando in afflictionis tẽpore
sumꝰ. & quatimur aduersis. meditatio
nobis in lege sit: ne imparatos ꝓcella te.¬
ptationis afflgat. Athleta nͥ exercitio
palestrȩ prius fuerit assuefactus. non
audet subire certamen. Ungamꝰ gͥ oleo
lectionis nr̃ȩ mentis lacertos: Sit nobis
tota die ac nocte exercitii usus in quadã
celestium scripturaru palestra artusq
animoꝵ nr̃oꝵ salubris spiritaliũ ferculoꝵ
ȩsca confirmet. ut cum aduersarius assiste.¬
re ceꝑit. & puluere nos sue temptationis

Expanded text:
enim oleum luminis accipiebat ex lege. enim oleum luminis accipiebat ex lege. denique ne corpore mortis lux diei posset extingui, ambulabat in lege et ideo ambulabat in lumine. alioquin perissem, inquit, in humilitate mea. humilitas non semper uirtutis est, sed est etiam adflictionis, hoc est non semper uoluntaria, sed quae etiam ex necessitate suscipitur, quando aliqua adflictione temptamur. alioquin nemo perit in humilitate, quae magis seruare consueuit. ergo quando in adflictionis tempore sumus et quatimur aduersis, meditatio nobis in lege sit, ne inparatos procella temptationis adfligat. athleta nisi exercitio palaestrae prius fuerit adsuefactus, non audet subire certamen. ungamus igitur oleo lectionis nostrae mentis lacertos. sit nobis tota die ac nocte exercitii usus in quadam caelestium scripturarum palaestra artusque animorum nostrorum salubris spiritalium ferculorum esca confirmet, ut, cum aduersarius adsistere coeperit et puluere- uere nos suae temptationis
Abbreviated transcription (Latin):
getur lucernȩ uel solis lumine. qm dñs
illum inabit eos. Qui sint illi sup᷑ ait di¬
cens. Et serui eiꝰ seruient ei. hoc ẽ dñi faci-¬
ent uoluntatẽ. N unc enim. ñ oms serui¬
mus. Cum aute tradiderit regnũ do &
patri. tc̃ erunt subiecta om̃ia ei qui sibi uni¬
uersa subietit. adquirens omnium fidem
ꝑ unigeniti passionẽ. Subiecti gͥ. mentiũ
facit sedulam seruitutẽ. Ergo cũ omnes
crediderint in dñm uim tunc uniuersa
dõ seruient. ut sit ds̃ omina & in omnib
Nunc autẽ non om̃s seruidĩ. quia pleriq:
serui peccati. Qui enim peccatũ facit. scruꝰ
ẽ peccati. Dñs autẽ non uult cũ aliis con-¬
sortium habere dominatꝰ. Permanet gͦ
dies immutabilis. Potuit dicere. ꝑmane¬
bit. Sed ꝓphetis futura ꝓ presentib presto
ẽe uidentur in spũ. Sequitur uersꝰ. uiuiͦꝰ
isi quia lextua meditatio mea ẽ: tunc for¬
si tan ꝑissem in humilitate mea. Lucebat
ꝓpheta ut dies. cui meditatio lex erat. Et¬

Expanded text:
gebitur lucernae uel solis lumine, quoniam dominus inluminabit eos. qui sint illi, supra ait dicens: et serui eius seruient ei, hoc est: domini facient uoluntatem. nunc enim non omnes seruimus; cum autem tradiderit regnum deo et patri, tunc erunt subiecta omnia ei qui sibi uniuersa subiecit, adquirens omnium fidem per. unigeniti passionem. subiectio igitur mentium facit sedulam seruitutem. ergo cum omnes crediderint in dominum Iesum, tunc uniuersa deo seruient, ut sit deus omnia et in omnibus. nunc autem non omnes serui dei, quia plerique serui peccati; qui enim peccatum facit, seruus est peccati. dominus autem non uult cum aliis consortium habere dominatus; permanet ergo dies praesentibus. potuit dicere \'permanebit\', sed prophetis futura pro praesentibus praesto esse uidentur in spiritu. Sequitur uersus quartus: nisi quia lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea. lucebat propheta ut dies, cui meditatio lex erat; et
Abbreviated transcription (Latin):
buli ꝓfectionemꝙ cur refugis: Audi lida
mandatũ. Benedicite eos qui ꝑsequunt
uos. & nolite maledicere. Iste qui latum
dicit et̃ mandatũ. ꝓbauit supͣ dicens.
Illi quidem detrahebant. ego autẽ oraia.
Quid oras dauid: Dicito nobis ipse.d
dixisti. lege enim dicentẽ. Maledicent uli
& tu benedices.

Expanded text:
buli perfectionemque cur refugis? audi latum buli perfectionemque cur refugis? audi latum mandatum: benedicite eos qui persecuntur uos et nolite maledicere. iste, qui latum dicit esse mandatum, probauit supra dicens: illi quidem detrahebant, ego autem orabam. quid oras, Dauid, dicito nobis ipse. sed dixisti; legi enim dicentem: maledicent illi, et tu benedices.
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ quȩ in exitu canitur. in amplis
autẽ fiduicialit agit. Placiã em̃ greci
sermonis ẽ : quȩ latine dicitur latitudo.
Dilatemus gͥ cor nr̃m. ut recipiamꝰ apłi¬
cȩ ium sententie. qui ait. capite nos.
Rccipiamꝰ gͦ etꝰ sermones in cornri an¬
duamꝰ uiscera misericordiȩ. benignitatẽ.
humilitatẽ. patientia. O homo quia
latus e̾. si ad amplitudinẽ prȩceptoꝵ cȩ¬
lestium sinum tuȩ mentis expandas.ꝙͣ.
ritatis inclusit. qui ñ exclusit inimicoᷤ.
Quis enim uidetur exceptus. cum recipi¬
atur inimicꝰ: Unde apłs. si fieri inqͥt
potest. cum omnib hominib pacem
habentes. Non potest hoc iudȩis dici.
non gentib. ut cum om̃ib pace̾ habear.
Illi uix suos diligunt. Xpiano etiam in¬
imicos ñ licet non amare: Xpianum cũ
dico. ꝑfectum dico. In xp̃o enim plenitu¬
do diuinitatis ẽ.: cuius nomen usurpas.
Sui uo cabulẽ e is. interpretationẽ uoa¬

Expanded text:
entiae quae in exitu canitur, in amplis entiae quae in exitu canitur, in amplis autem fiducialiter agit; πλατεῖα enim Graeci sermonis est, quae Latine dicitur latitudo. dilatemus igitur cor nostrum, ut recipiamus apostolicae uim sententiae, qui ait: capite nos. recipiamus ergo eius sermones in cor nostrum, induamus uiscera misericordiae benignitatem humilitatem patientiam. o homo, quam latus es, si ad amplitudinem praeceptorum caelestium sinum tuae mentis expandas! quaaffectu caritatis inclusit qui non exclusit inimicos; quis enim uidetur exceptus, cum recipiatur inimicus ? unde apostolus: si fieri, inquit, potest, cum omnibus hominibus pacem habentes. non potest hoc Iudaeis dici, non gentibus, ut cum omnibus pacem habeant. illi uix suos diligunt, christiano etiam inimicos non licet non amare. christianum cum dico, perfectum dico; in Christo enim plenitudo diuinitatis est, cuius nomen usurpas-.. pas. qui uocabulum geris, interpretationem uoca
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ dĩ. & ualde latum: Ido quia
angustȩ uiȩ. latum mandatu necessariũ
est. Deniq hic ipse ꝓpheta ait. In tribula¬
tione dilatasti mͥ. Et iterum. In tribu¬
latione inuocaui dnm̃. & exaudiuit me.
in latitudine. Hȩc latitudo mandatoꝵ
cęlestium cor ꝓphetȩ dilatat. dilatabat &
apostoli. Demq ipse dicebat. os nostrũ
patet ad uos o chorithii. cor nr̃m dila.¬
tatum ẽ. Dispensando enim mandata
cȩlestia: cor suum dilatauerat. Et qđ
ante ꝑsecutionis ꝑfidiȩ coartabat. Hoc
xp̃i amplificauit gr̃a. Ex qua ratione
latum mandatu. ne nos coartaremur
angustiis mandatoꝵ. Vnde ait. non
coangustamini in nobis. Si hoc laulꝰ.
qnͣtõmagis xp̃c qui clausa reserauit:
Ergo dicit. nolo coartetur in me popłs
meus. In angusto uirtutũ tramite de¬
bet latitudo precepti mei uiantibus ce
solatio. ne quis deficere possit aut con¬
teri:. Ambulemꝰ gͦ in di mandato. quia
satis latũ est. Est enim mandatu sapi¬

Expanded text:
mandatum dei et ualde latum ? ideo, quia mandatum dei et ualde latum ? ideo, quia angustae uiae latum mandatum necessarium est. denique hic ipse propheta ait: in tribulatione dilatasti mihi, et iterum: in tribulatione inuocaui dominum et exaudiuit me in latitudine. Haec latitudo mandatorum caelestium cor prophetae dilatat, dilatabat et apostoli. denique ipse dicebat: os nostrum patet ad uos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est. dispensando enim mandata caelestia cor suum dilatauerat et, quod ante persecutionis perfidia coartabat, hoc Christi amplificauit gratia. et qua ratione latum mandatum i ne nos coartaremur angustiis mandatorum, unde ait: non coangustamini in nobis. si hoc Paulus, quanto magis Christus qui clausa reserauit! ergo dicit: nolo coartetur in me populus meus. in angusto uirtutum tramite debet latitudo praecepti mei uiantibus esse solacio, ne quis deficere possit aut conteri. Ambulemus ergo in dei mandato, quia satis latum est. est enim mandatum sapi
Abbreviated transcription (Latin):
dari. Bene gͦ dixit. om̃is consũmatio¬
nis uidi finem: Hoc ẽ uidi consumati
adulterii remissorẽ: uidi consummatȩ
luxuriȩ atq lasciuiȩ. consummatȩ cru¬
delitatis atq seuitiȩ. omnis postremo fla.¬
gitii. ꝑ crucem suam delicta donantem:
Est etiam consummata uirtus. & com¬
summata sapientia. consummata iusticia:
Sed habet finem. finis uirtutũ omniu
xp̃c. qui finis ẽ legis. ad iusticiam omni
credenti. Uides qui finis ẽ fider. Bene gͦ
ait. omnis consuminationis uidifinem.
N unc quia consummationis finem ag¬
nouimꝰ. agnoscamꝰ quid sit latu manda
tũ ualde. Pegimꝰ qđ angusta sit porta.
ꝑ qua ingrediant᷑ qui terrenȩ uitȩ fru¬
ctum ñ adipiscuntur. Rara enim uirtꝰ.
difficilis passionũ tolerantia. Plures suis¬
qui seculi huius spatiosa sectentur. qui
dicant. Angusta & arta nobis ẽ uia quȩ
ad am̃ducit. Conterimur in illa. relin¬
quamꝰ eam. Quomͦ gͦ dicit ꝓpheta latum

Expanded text:
dari. bene ergo dixit: omnis consummatiodari. bene ergo dixit: omnis consummationis uidi finem, hoc est: uidi consummati adulterii remissorem, uidi consummatae luxuriae atque lasciuiae, consummatae crudelitatis atque saeuitiae, omnis postremo flagitii per crucem suam delicta donantem. Est etiam consummata uirtus et consummata sapientia, consummata iustitia, sed habet finem. finis uirtutum omnium Christus, qui finis est legis ad iustitiam omni credenti. uides quia finis est fidei. bene ergo ait: omnis consummationis uidi finem. Nunc, quia consummationis finem agnouimus, agnoscamus quid sit: latum mandatum tuum ualde. legimus quod angusta sit porta, per quam ingrediantur qui aeternae uitae fructum adipiscuntur. rara enim uirtus, difficilis passionum tolerantia, plures qui saeculi huius spatiosa sectentur, qui dicant: angusta et arta nobis est uia quae ad deum ducit; conterimur in illa, relinquamus eam. quomodo ergo dicit propheta latum
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ: consummatio. Unusqͥsq
autem in suo ordine. primitiȩ. xp̃c. dein-¬
de hi qui sunt xp̃i. qui in aduentum ciꝰ
crediderunt. Deinde finis. cũ tradide¬
rit regnum d̃o & patri. cum euacuauerit
omem principatũ & potestatem. Ergo
consummatione scł̃i. sequitur finis iu¬
xta apłm. Unde colligitur. quod sequat᷑
finis omnem consummatione:. Mundꝰ
in maligno positus ẽ: ut dixit lohanneᷤ.
Ergo scłm in maligno ẽ: mundꝰ plenus
peccatis. Consummauerat malitiã suã
mundus. sicut consummauerat saul
Cuius uidens consummata malitiam io¬
nathan filius. dauid ꝓphetȩ idem nunti-¬
auit. ut declinaret & fugeret. Est gͦ con¬
summatio malicie. consũmatio peccatoꝵ:
Uenit agnus dĩ qui tollit peccatũ mun-
& finis remissio peccatoꝵ. H̾ unc finem
consummationis ꝓpheta uidit in spũ. qui
consummatũ scłi abholeret errorẽ. uidit
sanguine eiꝰ diuersa omnium peccata mun-¬

Expanded text:
resurrectionem consummatio, unusquisque resurrectionem consummatio, unusquisque autem in suo ordine; primitiae Christus, deinde hi qui sunt Christi, qui in aduentum eius crediderunt, deinde finis, cum tradiderit regnum deo et patri, dum euacuauerit omnem principatum et potestatem. ergo consummationem saeculi sequitur finis iuxta apostolum; unde colligitur, quod sequatur finis omnem consummationem. Mundus in maligno positus est, ut dixit Iohannes. ergo et saeculum in maligno est, mundus plenus peccati. consummauerat malitiam suam mundus, sicut consummauerat Saul, cuius uidens consummatam malitiam Ionathan filius in Dauid prophetam eidem nuntiauit, ut declinaret et fugeret. est ergo consummatio malitiae consummatio peccatorum. uenit agnus dei qui tollit peccatum mundiet finis et remissio peccatorum. hunc finem consummationis propheta uidit in spiritu, qui consummatum saeculi aboleret errorem, uidit sanguine eius diuersa omnium peccata mun
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ tuum nm̃is. Non possiumꝰ in
omnib uim greti sermonis exprimere:
Maior in greco plerumq ius & pompa
sermonise Telos dicitur grece. quod nos.
latine a finem dicimꝰ. & consummationẽ
Gdos autem & consuminationis ipsius
funs ẽ: sicut finis legis ẽ. xp̃c. ad iusticiã
omni credenti. Habes scriptum. Ecce ego
uobiscum sum: usq ad consummationẽ
scłi. Consuminatio gͦ sȩculi. finis scłi est.
finis autem omnium xp̃c. Consumna¬
tiones aute multe. Est consuminatio.
qnͣdo aresurrectio ad salutem: Consum¬
matu quoq opus dicitur. ꝑfectum opu ᷤᷤ.
Consummata malicia dicitur id ẽ plena.
cui nchil desit adstudium & artem nocen¬
di. Est consummatio hominis. & multȩ.
consummationes. donet ad ꝑfectũ pueniat.
Legimꝰ gͦ & consuminationẽ scli. legimus
& finem. De consummatione scłi supͣ po¬
suimus exemplum. qua sequitur resurre.¬
ctio Sicut enim in adam om̃s moriun¬
tur. ita & in xp̃o om̃s uiuificabuntur Post

Expanded text:
mandatum tuum ualde. non possumus in omnibus uim Graeci sermonis exprimere; maior in Graeco plerumque uis et pompa sermonis est. rfkog dicitur Graece quod nos Latine et finem dicimus et consummationem; rO.o; autem et consummation\'s ipsius fin\'s est, sicut finis legis est Christus ad iustitiam omni credenti. habes scriptum: ecce ego uobiscum sum usque ad consummationem saeculi. consummatio ergo saeculi finis saeculi est, finis autem omnium Christus. consummationes autem multae. est consummatio, quando et resurrectio ad salutem; consummatum quoque opus dicitur perfectum opus; consummata malitia dicitur, id est plena, cui nihil desit ad studium et artem nocendi; est consummatio hominis et multae consummationes, donec ad perfectum ueniat. Legimus ergo et consummationem saeculi, legimus et finem. de consummatione saeculi supra posuimus exemplum, quam sequitur resurrectio; sicut enim i m in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes uiuificabuntur. post
Abbreviated transcription (Latin):
nianꝰ ans. Sea fortedicas. Qruomꝰ in cani
mast exuige aquilo & uemi auster: Dierꝙ
aum accipiunt q̃si ꝓiciatur aquilo. & mui¬
catur auster. Quod siita accipiunt. ext̃batur
suga nr̃a hieme uel sabbato. & inuitatur.
australis uerua tempies. Aut certe. exur¬
et aquilo. hoc ẽ surge qui dormis. & exur¬
⁊ a mortuis. ꝑopulus nationũ qui ante
dormisti. euigila aliquando. & illucescet
łͥ xp̃e. Postremo ois inuitantur ad eccłiao.
yipsos postea nationũ populi congregati
sunt. Uide gͦ ueniente solem nr̃m ad au-¬
stru. postea gyrante ad aquilone. Heru-¬
salem. icrusalem: Uenit utiq ad eam. qm̃
etiam uocare dignatus ẽ: Sed hȩc ierusalẽ
terrena ẽ quȩ occidit ꝓph̃as. hoc ẽ sinago¬
ga uideoꝵ. Quotiens inquit uoluit con-

Expanded text:
nus. Sed forte dicas: \'quomodo in Canticis est: exsurge, aquilo, et ueni, auster? plerique enim accipiunt, quasi proiciatur aquilo et inuitetur auster. quodsi ita accipiunt, exturbaturfuga nostra hieme uel sabbato, et inuitatur australis uerna temperies. aut certe e xsurge, aquilo hoc est: surge qui dormis et exsurge a mortuis; populus nationum, qui diu ante dormisti, euigila aliquando, et inlucescet tibi Christus. postremo omnes inuitantur ad ecclesiamper ipsos postea nationum populi congregati sunt. Uide ergo uenientem solem nostrum ad austrum postea gyrantem ad aquilonem. Hierusalem Hierusalem — uenit utique ad eam quam etiam uocare dignatus est, sed haec Hierusalem terrena est, quae occidit prophetas, hoc est synagoga Iudaeorum —, quotiens, i
Abbreviated transcription (Latin):
sed om̃s in xp̃o unũ sumꝰ: Sol om̃ib fulg&.
dies om̃ib lucet. Ld̾oq ait. Dispositione tua
ꝑmanet dies. Nam nͥita accipias. quomͦ¬
ꝑmanet dies. cum post breue momentum
diei sequatur octasus. & fiat noctis successio:
hicẽ dies qu̾e uidit abraham. dies remissi¬
onis peccatoꝵ de quolegis. Hic ẽ dies que
fecit ans. exultemꝰ & letemur in eo. Sunt
gͦ sc̃ĩ quib sol nunqm̃ occidit. quia dñs lux
coꝵ est. sicut scriptu est. & erit illis dñs lu¬

Expanded text:
sed omnes in Christo unum sumus. sol omnibus fulget, sed omnes in Christo unum sumus. sol omnibus fulget, dies omnibus lucet. Ideoque ait: dispositione tua permanet dies. nam nisi ita accipias, quommanet dies; cum post breve momentum diei sequatur occasus, et fiat noctis successio? Hic est dies quem vidit Abraham, dies remissionis peccatorum , de quo legis: Hic est dies quem fecit Dominus, exsultemus et laetemur in eo . Sunt ergo sancti, quibus sol numquam occidit: quia Dominus lux eorum est, sicut scriptum est: Et erit illis D
Abbreviated transcription (Latin):
rando autem girauit sp̃s dĩ. & in gyro
suo conuersus e: ut fieret ds omĩa & ĩ omi¬
bus. Io sc̃s celum dicitur. quia uicinior
cum claritas solis semꝑ illustrat. Habet
splendorem suum domesticu. ut tenebras
noctis ñsentiat. Ido eccłia & cęlũ dicitur
& mundꝰ. quod habeat scõs angłis & archan¬
gelis cõparandos. habeat etiam plerosq
terrenos. Dicitur & orbis terrarũ. qui est
fundatus suꝑ maria & suꝑ flumina p̃paratꝰ
eoquod uelut pruinis hiemalib geluq con-¬
strictam gentilis crroris. congregationem
gentium sol iusticiȩ diu indigna estimaue.¬
rit. qua serena uultus sui luce lustraret.
Nonne tͥ uidetur hiberni rigor temporis
quando notus erat in iudea tantũ ds: Nẽ
autem plenitudo lucis fulget estiuȩ. qnͣdo
omnia & in om̃ib xp̃e. Nonne terra dñi
& plenitudo eiꝰ. & uere orbis terrarũ iti
ȩccłia. in qua ñ uideus tantũ modo aut gre¬
cus. ñ barbarus aut scita. nͨ seruus aut liber

Expanded text:
em gyrauit spiritus dei et in gyros suos conuersus est, ut fieret deus omnia et in omnibus. ideo sanctus caelum dicitur, quia uicinior eum claritas solis semper inlustrat; habet splendorem suum domesticum, ut tenebras noctis non sentiat. ideo ecclesia et caelum dicitur et mundus, quod habeat sanctos angelis et archangelis conparandos, habeat etiam plerosque terrenos. dicitur et orbis terrarum, qui est fundatus super maria et super flumina praeparatus. eo quod uelut pruinis hiemalibus geluque constrictam gentilis erroris congregationem gentium sol iustitiae diu indignam aestimauerit quam serena uultus sui luce lustraret. nonne tibi uidebatur hiberni rigor temporis, quando notus erat in Iudaea tantummodo deus? nunc autem plenitudo lucis fulget aestiuae, quando omnia et in omnibus Christus. nonne terra domini et plenitudo eius? et uere orbis terrarum in ecclesia, in qua non Iudaeus tantummodo aut Graecus, non barbarus aut Scytha, non seruus aut liber,
Abbreviated transcription (Latin):
bili utero in quo ẽ receptaculu uerbi semi¬
nib eiꝰ infusis. plenitudinẽ ciꝰ corporalit
inhabitantẽ. haurire anima nr̃a deside¬
rat. Non enu turbatur uterus femina.¬
rum. nͥ que fuerint aluo gͣues. Surgit gͥ
anima. ut aꝑiat dĩ uerbo: Sed dum se &¬
pandit atq aꝑit. ut oꝑa mundi huius
uerbi receptione mortificet. sicut ille qͥ
ait. mortificationẽ dñi uiu in corpore.
nr̃o circumferimꝰ. ergo dũ apit tͣnsiuit
ponsus. Uult enim semp queri. frequenteꝰ
s ousam inueniat sparatamr Potest quidẽ
osic aacipi. fr̾ meus transiuit sicut legimꝰ.
quoã penecrauit ailecde intima meaula¬
tuoa a queadmodũ ad mariã dictum esł.
atuam ipsuis anim̃a ptͣnsibit gladius.¬
ut seuelentur multoꝵ cordiũ cogitationes.
Denq addidit sponsa. aninia suam exis¬
se in uerbo eiꝰ. quod fit qnͣdo anima pere¬
grinatur a corpore. & do presens ẽ. Ex¬

Expanded text:
bili utero, in quo est receptaculum uerbi, semibili utero, in quo est receptaculum uerbi, seminibus eius infusis plenitudinem eius corporaliter inhabitantem haurire anima nostra desiderat. non enim turbatur uterus feminarum nisi quae fuerint aluo graues. Surgit igitur anima, ut aperiat dei uerbo. sed dum se expandit atque aperit, ut opera mundi huius uerbi receptione mortiiicet—sicut ille qui ait: mortificationem domini Iesu in corpore no stro circumferimus —, ergo dum aperit, transiuit sponsus. uult enim semper quaeri, frequentius sponsam inueniat praeparatam. potest quidem et sic accipi: frater meus transiuit, sicut legimus, quod penetrauit dilectae intima medullarum, et quemadmodum ad Mariam dictum est: e t tuam ipsiut revelentur multorum cordium cogitationes . Denique addidit Sponsa, animam suam exisse in verbo ejus, quod fit quando anima peregrinatur a corpore, et Deo praesens est.
Abbreviated transcription (Latin):
est quȩ habet portas. Ad hanc ianuam ue¬
nit xpc & pulsat. Pulsat & portas Aꝑi
gͦ illi. uult introire. uult sponsam mucni¬
re. uigilante. Noli bono amatori facere
moras. Cito recedit. & tu somno corporis
tui uideris exclusisse. pulsantẽ. Excludis
eni eum cum desidiosus es: cũ piger. cum
sonnolentꝰ. His reꝑagulis: xp̃c excluditur.
Et si castus & sobruis sis: caue nesis negli¬
gens. Maiorem xp̃o facit iniuriã. qͥ adueni.¬
entẽ repellit.: Nonnunqm̃ etiam si moraris
mittit manũ suam ꝑ fenestram. sicut ait
sponsa. Fr mis misit manũ suam de ꝓspe¬
ctu. & uent̾ m̃s conturbatus est suꝑ cum
Excurrexi ego aꝑire. frĩ meo. Manus meȩ
distillauerunt mirrã. digiti mei plem
mnyrra. Primũ gͦ tanqmͣ a ꝓspectu mittit
manũ suam. qnͣdo d̃s eẽ oꝑibus estimatur
Unde ait. Simͥnon creditis. uel oꝑib cre¬
dite. Deinde augetur amor. & intimis
uiscerib conceptus inolescit. Inde intelligi.¬

Expanded text:
est quae habet portas. ad hanc ianuam ueest quae habet portas. ad hanc ianuam uenit Christus et pulsat, pulsat et portas. aperi ergo illi; uult introire, uult sponsam inuenire uigilantem. noli bono amatori facere moras, cito recedit et tu somno torporis tui uideris exclusisse pulsantem. excludis enim eum, cum desidiosus es, cum piger, cum somnolentus; his repagulis Christus excluditur. etsi castus, etsi sobrius sis, caue ne sis neglegens; maiorem Christo facit iniuriam qui aduenientem repellit. Nonnumquam etiam, si moraris, mittit manum suam per fenestram, sicut ait sponsa: frater meus misit manum suam de prospectu, et uenter meus conturbatus est super eum. exsurrexi ego aperire fratri- tri meo, manus meae distillauerunt myrram, digiti mei myrra pleni. primum ergo tamquam a prospectu mittit manum suam, quando deus esse operibus aestimatur; unde ait: si mihi non creditis, uel operibus credite. deinde augetur amor et intimis uisceribus conceptus inolescit. inde intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
sponsa. columba mea ꝑfecta mea. quia caput
ncũ repletũ est rore. & cri nes meiguttis
noctis. Considera qnͣdo maxime pulsat
ianuam tuã. ds uerbũ. Cũ repletum ẽ
caput eiꝰ rore nocturno. In tribulatio¬
ne enim & temptationib positos uisita¬
re dignatur. ni quis forte succumbat ui¬
ctus erumnis. Repletur gͦ caput eiꝰ ro¬
re uel guitis. qnͣdo corpꝰ eius laborat
Tunc gͦͣ uigilandũ. ne cum uenerit sponsꝰ
recedat exclusus. Si enimdormias & cor
tuũ non uigilat. discedit anteqmͣ pulset:
Si cor tuum uigilet pulsat. & aꝑiri sibi
ianuam. habemꝰ & portas. De quib dic̃¬
tum est: Tollite portas principis ur̃i &
eleuamini portȩ ȩternales. & introibit
Rex głȩ. Est gͦ & celum in his: in quib
portȩ sunt ȩternales. Si has fidĩ tuȩ por¬
tas uelis attollere intrabit adte rexgloris
triumplũ portans pprie passionis. Halet
etiam iusticia portas. Nam etiam de hiolẽ

Expanded text:
sponsa, columba mea, perfecta mea; quia caput sponsa, columba mea, perfecta mea; quia caput meum plenum est rore, et crines mei guttis noctis. Considera quando maxime pulsat januam tuam Deus Verbum, cum repletum est caput ejus rore nocturno. In tribulatione enim et tentationibus positos visitare dignatur; ne quis forte succumbat victus aerumnis. Repletur ergo caput ejus rore vel guttis, quando corpus ejus laborat. Tunc ergo vigilandum, ne cum venerit Sponsus, recedat exclusus. Si enim dormias, et cor tuum non vigilet, discedit antequam pulset: si cor tuum vigilet, pulsat, et aperiri sibi januam, habemus et portas de quibus dictum est: Tollite portas principes vestras, et eleuamini, portae aeternales, et introibit rex gloriae. est ergo et caelum in his in quibus portae sunt aeternales. si has fidei tuae portas uelis attollere, intrabit ad te rex gloriae triumphum portans propriae passionis. habet etiam iustitia portas. nam etiam de his leg
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. ut uideat adiuitias simplicitatis.
thesauros pacis. suauitatẽ grȩ. Dilata cor
tuũ. occurre solilucis ȩternȩ. quȩ illumi¬
nat omem homine. Et illud quidem uerũ
lum̃ omnib lucet. sed siquis fenestras suas
clauserit. ȩterno lumine se ipse fraudauit:
am claudas. Et si possit intrare. ñ. utlt
importunꝰ irruere. non uult inuitos co¬
gere. Ortus ex uirgine ꝓcessit ex aluo
unuersa totius orbis irradians. ut luce¬
ret omnib. Capiunt qui desiderant
fulgoris ꝑpetui claritatẽ. quã nox nulla¬
interpolat. Soli enim huic que cotidie cer¬
nimꝰ. nox tenebrosa succedit. Solautem
iusticiȩ nunqmͣ occidit. quia sapientie.
non succedit malicia. Beatus gͦ ille cuius
pulsat ianuam xp̃c. Lanua nr̃a est fides.
quȩ totam domũ si fuerit robusta cõmu¬
niet. Per istam ianuam xp̃c ingreditur:.
Unde & eccł̃ia dicit in canticis. Uox frĩs
mei pulsat ad ianuam:. Audi pulsant᷑e.

Expanded text:
mentis, ut uideat diuitias simplicitatis, mentis, ut uideat diuitias simplicitatis, thtuum, occurre soli lucis aeternae, quae illuminat omnem hominem. Et illud quidem verum lumen omnibus lucet: sed si quis fenestras suas clauserit, aeterno lumine se ipse fraudabit. am claudas: etsi possit intrare, non vult tamen importunus irruere, non vult invitos cogere. Ortus ex virgine processit ex alvo, universa totius orbis irradians, ut luceret omnibus. 1118 Capiunt, qui desiderant fulgoris interpolat. soli enim huic quem cotidie cernimus nox tenebrosa succedit, sol autem iustitiae numquam occidit, quia sapientiae non succedit malitia. Beatus ergo ille cuius pulsat ianuam Christus. ianua nostra est fides quae totam domum, si fuerit robusta, communit. per istam ianuam Christus ingreditur, unde et ecclesia dicit in Canticis: uox fratris mei, pulsat ad i
Abbreviated transcription (Latin):
cia terrena deiectus p̾uaricationis suş uin¬
culis se ligauit ita ẽ contrario cȩlũ dicit᷑.
qui uitam angłoꝵ custodia integritatis
exercet. & corpus suum continenti sobrieta-¬
te moderatur. mentẽ quoq suã miti tnͣ¬
quillitate componit. petunia pauꝑib
miscdiȩ liberalitate dispensat. Est gͦ &
interris celum in quo possunt uirtutes eẽ
cȩlestes. Celum mͥ thronꝰ. E go magis
iusti affectũ. qmͣ elementũ intelligo. Illũ
puto cȩlũ ad cuiꝰ animã uenit xpc. & pul¬
sat ianuam. Et si aꝑueris: ingreditur.
Nec solus ingreditur. sed etiam cũ patre.
sicut ipse ait. Ego & pater ueniemꝰ & man-¬
sione apua eumꝰ faciemꝰ. Uides gͥ quoduer.¬
pum ds. & ociosum ꝓuocat. & dormien¬
tem excitat: Qui enim uenit & ianuã
pulsat. uult semꝑ intrare. Sed in nobis
est quod non semꝑ ingreditur. ñ semper
pmanet. Pateat aduenienti ianua tua.
Aꝑi ianuam tuã. expande gremium tuȩ

Expanded text:
tia terrena deiectus praeuaricationis suae uintia terrena deiectus praeuaricationis suae uinculis se ligauit, ita e contrario caelum dicitur, qui uitam angelorum custodia integritatis exercet et corpus suum continenti sobrie- tate moderatur, mentem quoque suam miti tranquillitate componit, pecuniam pauperibus misericordi liberalitate dispensat. est ergo et in terris caelum in quo possunt uirtutes esse caelestes. caeum mihi thronus ego magis iusti affectum quam elementum intellego. illum puto caelum ad cuius animam uenit Christus et pulsat ianuam et, si aperueris, ingreditur. nec solus ingreditur, sed etiam cum patre, sicut ipse ait: ego et pater ueniemus et mansionem apud eum faciemus. Uides igitur quod uerbum deus et otiosum prouocat et dormientem excitat. qui enim uenit et ianuam pulsat, uult semper intrare. sed in nobis est quod non semper ingreditur, non semper manet. pateat aduenienti ianua tua; aperi ianuam tuam, expande gremium tuae
Abbreviated transcription (Latin):
terea pretereat ut fiat nouu cęlu noua
terra. nouum testamentũ. ut facie ad faci-¬
em dñi głam uidere possimꝰ. Ueruntamꝰ
quia & incelo fuit uitiis locus. nam utiq
non cecidisset inde aduersarius nͥ in crimi-¬
nib deprehensus. nam & stultus sicut luna
mutatur. & celum ipsum tenebris obducit᷑.
uidetur utiq ñ de elemento dictũ. sed de
uirtutib potestatibꝰq cȩlestib. Sunt eni
scȩ uirtutes in cęlo. in quib nichil lubricũ
atq terrenũ sit. Sunt etiam in terriᷤ cȩli.
qui enarrant głam dĩ Qui sint isti cęli.
audidicentẽ. Sicut portauimꝰ imaginem
illius terreni. portemꝰ & imaginẽ huius
cȩlestis. Isti gͥ celi sunt: qui etiam in terris
positi audent dicere. Nr̃a autẽ conuersa¬
tio in cęlis ẽ. Isti sunt cęli in quib fides. gͣ¬
uitas. continentia. doctrina. uita cȩlestis.
Nam queadmodũ terra dictẽqͥ lapsus ex
illa p̾uaricatione cȩlestis gr̃ȩ. & in hȩc ui¬

Expanded text:
terea praetereat, ut fiat nouum caelum, noua terra, nouum testamentum, ut facie ad faciem gloriam domini uidere possimus. Uerumtamen quia et in caelo fuit uitiis locus — nam utique non cecidisset inde aduersarius nisi in criminibus deprehensus; nam et stultus sicut luna mutatur et caelum ipsum tenebris obducitur —,\'uidetur utique non de elemento dictum, sed de uirtutibus potestatibusque caelestibus. sunt enim sanctae uirtutes in caelo, in quibus nihil lubricum atque terrenum sit. sunt etiam in terris caeli qui enarrant glorim dei. qui sunt isti caeli audi dicentem: sicut portauimus imaginem illius terreni, portemus et imaginem huius caelestis. isti igitur caeli sunt qui etiam in terris positi audent dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. isti sunt caeli in quibus fides grauitas continentia doctrina uita eaelestis. nam quemadmodum terra dictus est, qui lapsus ex illa praeuaricatione caelestis gratiae et in haec ui
Abbreviated transcription (Latin):
ad nobiliorẽ plebem quȩ erat genus electi
uendicari sibi patriarcharũ ꝓsapiam. S
quia ꝑseuerabat in uitiis. nec emendabat
errorem. io sol iusticiȩ gyrauit ad gent.
quȩ ante eloquiis cȩlestib defraudate.
immnanes & ignobiles babebantur. Aqͥlo
enim grauis uentꝰ. ut populus nationũ
Sed qui erant graues ante ꝑfidia nuns
suꝑ aquilas leuiores facti sunt fide atꝙ
pietate. postea qmͣuenit qui diceret. ab
aquilone addduc. Et in eugłio. Uemeit
ab oriente & occidente. & ab aquilons
austro. & retumbent in regnodi. Et cle
snt sorsimi quictart pane. cosuris. bmi

Expanded text:
ad nobiliorem plebem, quae erat genus electum ad nobiliorem plebem, quae erat genus electum uindicans sibi patriarcharum prosapiam. sed quia perseuerabat in uitiis nec emendabat errorem, ideo sol iustitiae gyrauit ad gentes, quae ante eloquiis caelestibus defraudatae inmanes et ignobiles habebantur; aquilo enim grauis uentus ut populus nationum. sed qui erant graues ante perfidia, nunc super aquilas leuiores facti sunt fide atque pietate, posteaquam uenit qui diceret: ab aquilone adduc, et in euangelio: uenient ab oriente et occidente et ab aquilone et austro et recumbent in regno dei. et ecce sunt no
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ enim peccato. ut dõ uiueret. Hoc est
peccato sumꝰ in illo mortui. ut đo in ppeti
uiueremꝰ. Uide ipsum mysteriũ p̃nuntiua¬
tu. Et oritur inquit sol & occidit. & in
locũ suum trahit. Hoc ẽ quod ait domus
Cum exaltatus fuero. omnia traham ad me
ipsum. Traxit enim ad se omnium studu
ut uel peccata nr̃a crucifigeret. uel bonũi
ingenium ad iusticiam ꝓuocaret. Aduer¬
te. quemadmodũ tͣhat ad se. Dater. uolo
ut ubi ego sum & isti sint mecũ. Et ad la¬
tronem ait. Hodie mecu eris in paradyso
Aduerte. quomͦ omnia trahat. Exaltatꝰ
cit cruce. & totus credidit mundꝰ Ipse ori¬
ens inquit uadit ad austrũ. & gyrat ad
aquilone. Ille utiq oriens qui ait. on¬
ens nom est mͥ. Qui semꝑ oritur piis nun¬
qmͣ occidit. Ipse oriens popło hebreoꝵ ad
austrũ iuit. ad molliorẽ populũ luxuna
magis feruentis corporis lubricũ. qmͣ im¬
pietatis immanitate prȩdurũ. Aut certe

Expanded text:
us est enim peccato, ut deo uiueret, hoc est: us est enim peccato, ut deo uiueret, hoc est: peccato sumus in illo mortui, ut deo in perpetuum uiueremus. uide ipsum mysterium praenuntiatum: e t oritur inquit, sol et occidit et in locum suum trahit. hoc est quod ait dominus: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me ipsum. traxit enim ad se omnium studia, ut uel peccata nostra crucifigeret uel bonum ingenium ad iustitiam prouocaret. aduerte quemadmodum trahat ad se: pater, uolo ut ubi ego sum et isti sint mecum, et ad latronem ait: hodie mecum eris in paradiso. aduerte quomodo omnia trahat: exaltatus est cruce et totus credidit mundus. Ipse oriens, inquit, uadit ad austrum et gyrat ad aquilonem, ille utique oriens, qui ait: oriens nomen est mihi, qui semper oritur piis, numquam occidit. ipse oriens populo Hebraeorum ad austrum iuit, ad molliorem populum luxuria magis feruentis corporis lubricum quam impietatis inmanitate praedurum, aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
abundantes in omm bono: Non in pecuni¬
is utiq. non in auro & argento. s in omi
uerbo inquit & cognitione. Et alibi ait.
in diuitiis simplicitatis. Hȩ diuitiȩ. sunt
salubres. Nam copie scł̃ares. salute afferre
nͥ possunt. Qui autẽ habuerit abundan¬
tiam sp̃italem. huiꝰ terra fructifera stat in
scłm. bene fundata radice uirtutũ. uel ani¬
ma utiq bonos germinans fructus. uel
caro. nullis cupiditatib mobilis ad plap¬
sionem. Hane terram circuit sol iusticie.
salutaris. de quo scriptum ẽ: oritur sol
& occidit. & in locum suum uadit. Ipse.
oriens illuc uadit ad austrũ. & gyrat ad
aquilone. Girando gyrat sp̃s. & in gyros
eiꝰ conuertitur sp̃s. Oritur soliustis. occi¬
ait autẽ iniustis. Oritur tñquillitati pe
mentis. occidit iracundiȩ. Unde ait. Soln
occidat suꝑ uacundiam uram. Hinc potert
colligi quia isdem oritur & occidat. qloꝵ
& uicia sepeliat. & illuminet grãm. Morti¬

Expanded text:
abundantes in omni bono, non in pecuniabundantes in omni bono, non in pecuniis utique, non in auro et argento, sed i n omni uerbo, inquit, et cognitione, et alibi ait: in diuitiis simplicitatis. hae diuitiae sunt salubres; nam copiae saeculares salutem adferre non possunt. qui autem habuerit abundantiam spiritalem, huius terra fructifera stat in saeculum bene fundata radice uirtutum, uel anima utique bonos germinans fructus uel caro uel is cupiditatibus mobilis ad prolapsionem. Hanc terram circuit sol iustitiae salutaris, de quo scriptum est: et oritur sol et occidit et in locum suum trahit; ipse oriens illuc uadit ad austrum et gyrat ad aquilonem; gyrando gyrat spiritus et in gyros eiu\' conuertitur spiritus. oritur sol iustis, occidit autem iniustis; oritur tranquillitati piae mentis, occidit iracundiae. unde ait: sol non occidat super iracundiam uestram. hinc potest colligi, quia isdem oriatur et occidat, quorum et uitia sepeliat et inluminet gratiam. mortu
Abbreviated transcription (Latin):
terrã in nichilo. Includitur gͦ orbe celesti:
Et ido sol noctib non uidetur. quia gyran
do inferiore inuenitur orbis parte celestis.
Sed non ẽ cura scĩs axem celi & elementoꝵ
spacia philosophico more numerosq des¬
cribere. Quid enim hoc ꝑdest saluti: Qa
scĩ sp̃italib semꝑ intendunt. & uite ȩt̾ne.
ꝓfutura uel cognoscere gestiunt. ut docere:
Deniq hunc locũ pulchre nobis aꝑuit ec¬
clesiastes. sp̃italem eẽ ñ materialẽ. dicens.
Quȩ abundantia homini in omni labore
suo. quo laborat subsole: G eneratio ua¬
dit & generatio uenit. & terra stat ĩ scłm.
Hoc est. Quȩ abundantia sp̃itali homini.
laboranti sub sole. iusticiȩ: Et subiecit:
Generatio uadit. & generatio uenit. Ua¬
dit generatio. quia diuites eguerunt &
esurierunt. Qui autem abundabant gr̃a.
postea tam̃ ꝓpt̾ ꝑfidiam suam egere cȩꝑus.
dant. sicut scriptum ẽ.: Edent pauꝑes & sa-¬
turabuntur. Audierunt enim dicentem.

Expanded text:
terram in nihilo. includitur ergo orbe caelesti terram in nihilo. includitur ergo orbe caelesti et ideo sol noctibus non uidetur, quia gyrando in inferiore inuenitur orbis parte eaelestis. sed non est cura sanctis axem caeli et elementorum spatia philosophico more numerosque describere — quid enim hoc prodest saluti? —, quia sancti spiritalibus semper intendunt et uitae aeternae profutura uel cognoscere gestiunt uel docere. Denique hunc locum pulchre nobis aperuit Ecclesiastes spiritalem esse, non materialem, dicens: quae abundantia homini in omni labore suo quo laborat sub sole? generatio uadit et generatio uenit et terra stat in saeculum, hoc est: quae abundantia spiritali homini laboranti sub sole iustitiae? et subiecit: generatio uadit et generatio uenit. uadit generatio, quia diuites eguerunt et esurierunt. qui ante abundabant gratia, postea tamen propter perfidiam suam egere coeperunt. dant, sicut scriptum est: edent pauperes et saturabuntur. audierunt enim dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Om̃s gͦ aliȩ. generationes: uerita¬
tis exortes. Omium hereticoꝵ generati¬
ones. ñ tenent ueritate. Sola eccłia ueri¬
tatem pio affectui possidet. quia gnatio iude.¬
oꝵ quȩ ante eam possidebat amisit᷑. Populꝰ
gͦ iudeoꝵ prior fidĩ generatio. & ido infan-¬
tior & infirmior qui lubrico a dolescentiȩ
stare ñ potuit. ꝑopulus autẽ xp̃ianꝰ. fidi
sciła generatio. ido robustior & uenerabilis.
maturior senectute. Illa generatio legis:
hec grȩ. Unde & alibi ait. In generationẽ
& generationẽ annuntiabit ueritatẽ tuã
Sequitur uersus tertius. Fundasti terrã
& ꝑmanet: dispositione tua ꝑmanet dic ᷤ.
Quomꝰ fundauerit ds terra scriptura noᷤ
parauit autẽ cęldi intellectu. Terra gͦ tan¬
qmͣ fundamentũ est in qua consistimus.
licet ipsam uel in emicyclio cęli eẽ. & is qͥ
foris e. sermo concelebret. & scriptura signi¬
ficare uideatur: dicente iob: Suspendis

Expanded text:
itatem. omnes ergo aliae generationes ueritaitatem. omnes ergo aliae generationes ueritatis exsortes, omnium haereticorum generationes non tenent ueritatem. sola ecclesia ueritatem pio affectu possidet, quia generatio Iudaeorum, quae ante eam possidebat, amisit. populus ergo Iudaeorum prior fidei generatio et ideo infantior et infirmior, qui lubrico adulescentiae stare non potuit. populus autem christianus fidei secunda generatio, ideo robustior et uenerabili maturior senectute. illa generatio legis, haec gratiae. unde et alibi ait: in generationem et generationem adnuntiabit ueritatem tuam. Sequitur uersus tertius: fundasti terram e t permanet. dispositione tua permanet dies. quomodo fundauerit deus terram, scriptura nos parauit autem caelos in intellectu. terra ergo tamquam fundamentum est, in qua consistimus, licet ipsam uel in hemicyclio caeli esse et is qui foris est sermo concelebret et scriptura significare uideatur dicente Iob: suspendens
Abbreviated transcription (Latin):
trmitate quȩ sola immutabilis sit. & ido
in celo ꝑmanet uerbũ. id est in patre. qͥa¬
uerbum dixit. Ego in patre & pater in me.
In generatione & generatione ueritastua:
Multi sunt quidicantur dii. s ñ sunt.
Ergo in gentib mendatiũ ẽ: in ecłia ue¬
ritas. Hanc tam̃ ueritatẽ habuit primo
sẏnagoga. quȩ habebat ȩloquia di. Est
enim ueritas & in ueteri testamento. quȩ
fuit ante inpopło iudeoꝵ. Notus enimĩ
iudea dc̃. Ds aut̾e ueritas ẽ:. Ergo in ui¬
dea ueritas. Euit gͥ ueritas in pat̾rib mo¬
yse & Iesunaue. in samuel & in dauid. he¬
lia. heliseo. & in illis septẽ milib uiroꝵ
qui ñ curuauerunt genua baal. Sed qͥa
posterior soboles uideoꝵ a patrũ morib
deuiauit. recessit ab illis ueritas & ad ȩccłiam
uenit. Recessit enim ab illis. qnͣdo dixert̃
de dño miu. tolle tolle. crucifige. eu Tradi-¬
derunt enimueritatẽ. & elegerunt iniqͥ¬

Expanded text:
Trinitate, quae sola immutabilis sit; et ideo Trinitate, quae sola immutabilis sit; et ideo in coelo permanet Verbum, id est, in Patre, querbum dixit: ego in patre et pater in me. In generationem et g ene r at ionem ueritas t u a. multi sunt qui dicuntur dii, sed non sunt. ergo in gentibus mendacium est, in ecclesia ueritas. hanc tamen ueritatem habuit primo synagoga, quae habebat eloquia dei; est enim ueritas et in ueteri testamento, quae fuit ante in populo Iudaeorum; notus enim in Iudaea deus. deus autem ueritas est, ergo in Iudaea ueritas. fuit igitur ueritas in patribus, Moyse et Iesu Naue, in Samuhel, in Dauid, Helia, Heliseo et in illis septem milibus uirorum, qui non curuauerunt genua Baal. sed quia posterior suboles Iudaeorum a patrum moribus deuiauit, recessit ab illis ueritas et ad ecclesiam uenit. recessit enim ab illis, quando dixerunt de domino Iesu: tolle tolle, crucifige eum; tradiderunt enim ueritatem et elegerunt iniqu