comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eorqui afflictus erat: & compatiebatur am¬
ma mea pauꝑi. Quamuis uera cõpassio est
passioni ꝓximi ex largitate concurrere: non¬
numquam tamen cum exteriora quȩq abun¬
de ad largiendum suppetunt. celerius dantis
manus dationem inuetuit. quam animus doloiẽ.
Unde scire necesse est: quia ille ꝑ fecte tribuit.
qui cum eo quod afflicto porrigit. afflicti quoq
in se auimũ sumit: ut prius in se dolentis pas¬
sionem transferat. & tunc contra dolorem illi¬
us ꝑministerium concurrat. Nam sepe ut pre¬
diximus largitorem muneris. rerum facit a¬
bundantia: & non uirtus cõpassionis. Qui
enim afflicto ꝑ fecte compatitur: plerumq
& hoc indigenti tribitt. in quo ipse si dede¬
rit angustatur. Et tunc plena ẽ nrĩ cordis
compassio: cum malum inopie pro ꝑximo sus¬
ciꝑe non metuimus. ut illum apassione libe
diator nobis dĩ & hominum dedit: qui posset
nobis etiam non moriendo concurrere. Sub¬

Expanded text:
eo qui afflictus erat, et compatiebatur aneo qui afflictus erat, et compatiebatur anmpassio.---Quamvis vera compassio est passioni proximi ex largitate concurrere, nonnunquam tamen, cum exteriora quaeque abunde ad largiendum suppetunt, celerius dantis manus dationem invenit quam animus dolorem. Unde scire necesse est quia ille perfecte tribuit, qui cum eo quod afflicto porrigit afflicti quoque in se animum sumit, ut prius in se dolentis passionem transferat, et tunc contra dolorem illius per ministerium concurrat. Nam saepe, ut praediximus, largitorem muneris rerum facit abundantia, et non virtus compassionis. Qui enim afflicto perfecte compatitur, 670 plerumque et hoc indigenti tribuit, in quo ipse si dederit angustatur. Et tunc plena est cordis nostri compassio, cum malum inopiae pro proximo suscipere non metuimus, ut illum a passione libediator nobis Dei et hominum dedit. Qui cum posset nobis etiam non moriendo concurrere, sub
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Ueruntamen non ad cousumptionem
coruim emittis manum tuam: & si corruerint
ipse saluabis. In quibus ꝓfecto uerbis. hoc sol¬
lerter debet intelligi: quod beatus iob dum sua
narrat. in se alios transfigurat. Uelut enum de
se specialiter dicebat. eleuasti me. & quasi super
uentum ponens elisisti me ualide.⁊ scio quia
morti tradas me. ubi constituta est domus omni
uiuenti: & tamen non de se sed de aliis adungit.
Ueruntamen non ad consumptionem eorum.
emittis manum tuam. Dum enim de se loquens
ratiotinando eausas de aliis subdidit: quam
multorum ꝑsonas ise significet osteudit. Ma¬
num itaq suam dñs ad consumptionem pec¬
cantium non emittit: cum feriendo apeccatis
corripit. Et corruentes saluat. dum cadentes¬
ad culpam. in salutem corporis uulnerat: ut
prostrati exterius. interius surgant: quati¬
nus iacentes corpore. ad interiorem statum
redeant: qui stantes exterius. ab statu mentis
iacebant. Sequitur. E lebam quondam suꝑ

Expanded text:
24. Verumtamen non ad consummationem 24. Verumtamen non ad consummationem eorum emittis manum tuam, et si corruerint ipse salvabis. - In quibus profecto verbis hoc solerter debet intenarrat, in se alios transfigurat. Velut enim de se specialiter dicebat: Elevasti me, et quasi super ventum ponens elisisti me valide; scio quia morti trades me, ubi constituta est domus omni viventi; et tamen non de se, sed de aliis adjugit: Verumtamen non ad consumptionem eorum emittis manum tuam. Dum enim de se loquens ratiocinando causas de aliis subdit, quam multorum personas in se significet ostendit. Manum itaque suam Dominus ad consumptionem peccantium non emittit, cum feriendo a peccatis corripit, et corruentes salad culpam in salutem corporis vulnerat, ut prostrati exterius, interius surgant, quatenus jacentes corpore, ad interiorem statum redeant, qui stantes exterius ab statu mentis jacebant. Sequitur: VERS. 25. Flebam quondam super
Abbreviated transcription (Latin):
quidem uenturus est.: & restituet omnia.
Uenit enim restituturus omnia: quia adhoc
nimiritm huic mundo restituitur. ut predicati¬
onis munera impleat: & carnis debitum soluat.
Que tamen scĩ uiri sententia. iuxta allegorie
inysterium. scẽ ecełȩ uocibus ex ꝑsona congruit
infirmorum: qui fidem uerbocentis tenẽt. sea
contra precepta fidĩ. suis desideriis famulantur.
Dit enim. S cio quia morti tradas me: uibi con¬
stituta est domus omni uiuenti. Quia enim
multos in se uoluptatibus deditos conspicit. eo¬
rumq iam interitum prȩscit: pensat quod
inuia uite presentis. sus quidem desideriis
serurunt. sedtamen ad mortis domũ ꝑueniunt
om̃s. qui inea carnaliter uiunt. Sunt uero ñ¬
nulli. qui in uoluptatum suarum foueam cor-¬
ruunt: sedtamen ꝑ lamenta penitentie abi¬
mis citius pedem reducunt: quos suꝑne ꝑcussi¬
onis uerbera. ad eruditionem potius quam ad
extinctionem secant. Ex quibus & apte subum¬

Expanded text:
quidem venturus est, et restituet omnia . quidem venturus est, et restituet omnia . Veniet enim restituturus omnia, quia ad hoc nimirum huic mundo restituitur, ut et praedicationis munera impleat, et carnis debitum solvat. Quae tamen sancti viri sententia juxta allegoriae mysterium sanctae Ecclesiae vocibus ex persona congruit infirmorum, qui fidem verbo tenus tenent, sed contra praecepta fidei suis desideriis famulantur. Ait etenim: Scio quia morti trades me, ubi constituta domus est omni viventi. Quia enim multos in se voluptatibus deditos conspicit, eorumque jam interitum praescit, pensat quod in via vitae praesentis suis quidem desideriis serviunt, sed tamen ad mortis domum perveniunt omnes qui in ea carnaliter vivunt. Sunt vero nonnulli qui in voluptatum suarum foveam corruunt, sed tamen per lamenta poenitentiae ab imis citius pedem reducunt, quos supernae percussionis verbera ad eruditionem potius quam ad exstinctionem secant. Ex quibus apte sub
Abbreviated transcription (Latin):
In suꝑiori huius oꝑis parte tractatum ẽ. quod
ante aduentum dnĩ ad inferm receptacula
etiam iusti descenderent: quamuis non in sup¬
pliciis. sed in requie seruarentur. Quod nunc
testimoniis edocere negligimus: quia in ea
iam fufficient᷑ ꝓbatum putamus. Hoc ergo
quod dicitur. scio quia morti tradas me. ubi
constituta est domus omni uiuenti: recte beato
iob etram uixta historiam congruit: dum in¬
mirum constat. quia ante redemptoris gr̃am
ad inferm claustra etiam iusti ducerentur. Ip¬
sa quippe inferni receptio. domus omnium
inuentium dr̃: quia nullus huc uenit. qui
ante media toris aduentum. non illuc ipsa cor¬
ruptionis suȩ conditione ꝑtransiit. Nullus
huc uenit: qui ad carns mortem eiusdem
corruptionis suȩ gressibus non tetendit. De
qua uidelicet morte ꝑpsalmistam dicitur.
Quis ẽ homo qui uiuit. & nonuidebit mor¬
tem: Nam & si ad cȩlum raptus helias eẽ
ꝑhibetur: mortem tamen distulit. non eua¬
sit. De ipso quippe ore ueritatis dr̃: Helias

Expanded text:
In superiori hujus operis parte tractatum est quod ante adventum Domini ad inferni receptacula etiam justi descenderent, quamvis non in suppliciis, sed in requie servarentur. Quod nunc testimoniis edocere negligimus, quia in ea jam sufficienter probatum putamus. Hoc ergo quod dicitur: Scio quia morti trades me, ubi constituta domus est omni viventi, recte beato Job etiam juxta historiam congruit, dum nimirum constat quia ante Redemptoris gratiam ad inferni claustra etiam justi ducerentur. Ipsa quippe inferni receptio domus omnium viventium dicitur, quia nullus huc venit qui ante Mediatoris adventum non 669 illuc ipsa corruptionis suae conditione pertransiit, nullus huc venit qui ad carnis mortem ejusdem corruptionis suae gressibus non tetendit. De qua videlicet morte per Psalmistam dicitur: Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem ? Nam etsi ad coelum raptus Elias esse perhibetur, mortem tamen distulit, non evasit. De ipso quippe ore veritatis dicitur: Elias
Abbreviated transcription (Latin):
feriendo indicat. quantum ei in nobis displi¬
cuit. hoc quod diu iiuendo toleraiũt. Sc̃a
itaq electorum eccł̃a tribulationibus pressa:
dicat. Pharetram enim suam aꝑuit: & afflix¬
it mne. Quȩ aduersariorum uoces insolentes
sustinens. dum cernit quod eius predicatio ñ
ad mittitur : quorundam duritiam deserens.
predicationis suȩ uerba moderatur. ꝑ pendens
& enim ꝑ secutores suos ad exhortationis uo-¬
cem deteriores existere: magis elegit tacere.
Cumq indignos qui audiant conspicit: pre-¬
dicationem suam obducto silentio astringit.
Unde apte subiungit. Et frenum posuit

Expanded text:
feriendo indicat quantum ei in nobis displiferiendo indicat quantum ei in nobis displicuit hoc quod diu videndo toleravit. Sancta itaque electorum Ecclesia tribulationibus pressa dicat: Pharetram enim suam aperuit, et afflixit me. Quae adversariorum voces insolentes sustinens, dum cernit quod ejus praedicatio non admittitur, quorumdam duritiam deserens, praedicationis suae verba moderatur. Perpendens etenim persecutores suos ad exhortationis suae vocem deteriores existere, magis eligit tacere. Cumque indignos qui audiant conspicit, praedicationem suam obducto silentio astringit. Unde apte subjungit: CAPUT XXI. IBID.---Et frenum posuit
Abbreviated transcription (Latin):
contra aduersa animũ ad spem suꝑni culminis
exaltare. Scit bona sua miscdie redemptoris:
scit mala sua iusticiȩ tribuere iudicis: quod
& bona illo largiente habeat. E ad uersariorũ
mala. illo ꝑmutente patiatur. Unde & mox
dedno subiungit dicens. Pharetram enim¬
suam aꝑuit : & afflixit me. Quid ꝑ pharetram
di: nsi occultum consilium designatur : Sa¬
gittam uero de pharetra dñs eicit: quando
de occulto consilio aꝑtam sententiam emittit.
Quia enim flagellatur quisq cognoscimus :
sed qua ex causa flagellum ueniat ignoiamus
Cum uero post flagella. uitȩ correctio sequitur:
etiam ipsa consilii uirtus aperitur. Pharetra
igitur clausa est: consilium occultum. S aꝑ¬
ta pharetra affligimur : quando ꝑ id quod
post flagellum sequitur. quo consilio flagel¬
lamur uidemus. Cum peccata dñs uidet. &¬
tamen manum ad uindictam non commo¬
uet. qtiasi clausam pharetram tenet: sed

Expanded text:
contra adversa animum ad spem superni culminis contra adversa animum ad spem superni culminis exaltare; scit bona sua misericordiae Redemptoris, scit mala sua justitiae tribuere judicis; quod et bona illo largiente habeat, et mala illo permittente patiatur. Unde et mox de Domino subjungit, dicens: CAPUT suam aperuit, et afflixit me . » Quid per pharetram Dei, nisi occultum consilium designatur. Sagittam vero de pharetra Dominus jacit, quando de occulto consilio apertam sententiam emittit. Quia enim flagellatur quisque, cognoscimus; sed qua ex causa flagellum veniat, ignoramus. Cum vero post flagella vitae correctio sequitur, etiam ipsa consilii virtus aperitur. Pharetra igitur clausa est consilium occultum. Sed aperta pharetra affligimur, quando per id quod post flagellum sequitur quo consilio flagellamur videmus. Cum peccata Dominus videt, et tamen manum ad vindictam non commovet, quasi clausam pharetram tenet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tem uident. sed ꝑmanentem uitam non ui-¬
dent: tantomagis deridendo mala p̃sentia
fuguint: quanto ꝑ intellectum intrinsecus
ad bona ꝑmanentia non ꝑtingunt. S ea quȩ
subiuncta sunt quia obscurioribus sententiĩs
implicita non sunt debemus sub breuitate
transcurrere: ut ad ea in quibus laborandũ
faciem meam conspuere non uerentur. Lon
ge a scã eccła fugiunt om̃s iniqui. non passi-¬
bus gressuum : sed qualitatibus morum.
Longe fugiunt. non loco. sed merito: dum cres¬
cente suꝑbia. aꝑta eam exꝓbratione contem¬
nunt. faciem namq eius conspuere est: non
tantum in absente bonis detrahere: sed unũ
quemq iustum. etiam in presentia confutare.
Quos tunc praui dum aꝑte irridendo despi-¬
ciunt : in eorum contumeliis fluxa uerba. qua¬
norabilem uitam tenere: scit nec de aduersis de¬
ici. nec de ꝓsperis gloriari. Nouit contra ꝓspe¬
ra mentem suam in deiect̾ione sternere: nouit

Expanded text:
tem vident, sed permanentem vitam non vitem vident, sed permanentem vitam non vident; tanto magis deridendo mala praesentia fugiunt, quanto per intellectum intrisecus ad bona permanentia non pertingunt. Sed ea quae subjuncta sunt, quia obscurioribus sententiis 658 implicata non sunt, debemus sub brevitate transcurrere, ut ad ea in quibus laborandum faciem ge a sancta Ecclesia fugiunt omnes iniqui, non passibus gressuum, sed qualitatibus morum; longe fugiunt, non loco, sed merito, dum crescente superbia aperta etiam exprobatione contemnunt; faciem namque ejus conspuere est, non tantum in absente bonis detquemque justum etiam in praesentia confutare. Quos tunc pravi dum aperte irridendo despiciunt, in eorum contumeliis fluxa verba quanorabilem vitam tenere; scit nec de adversis dejici, nec de prosperis gloriari; novit contra prospera mentem suam in dejectione sternere, novit
Abbreviated transcription (Latin):
nitus non parentes: quia & si illos specietenus
eccła tenuit. eos tam̃ intra illam conditor quasi
non uidit. quos ignorauit. Qui tranquillita¬
tis tp̃re. iccirco fidem uerbotenus tenent: qr
eandem fidem florere generaliter uident. Sed
cum repentina contra illam ꝓcella aduersita¬
tis oboritur: mox ab ea negatione publica dis¬
uinguntur: & quicquid prius quasi ueneran¬
tes tenuerant: contra hoc postmodum deriden¬
in eorum canticum uersussum: & factus sum
scẽ eccłe tempus exprimitur. quo publice a re¬
ꝓbis irridetur quando iniquis crescentibus
in obꝓbrium fides. & ueritas erit in crimine.
Tanto quippe despectior unusquisq erit:
quanto iustior esse potuerit. Tanto abomi¬
nabilis : quanto laudabilis. Scã itaq electoꝵ
eccła afflictionis tempore ꝓuerbium prauis
efficitur: quia cum bonos mori ꝑ tormenta
conspiciunt. ab eis similitudinem maledicti¬
onis sumunt. Quo enim transitoriam mor¬

Expanded text:
nitus non parentes, quia etsi illos specie tenus nitus non parentes, quia etsi illos specie tenus Ecclesia tenuit, eos tamen intra illam conditor quasi non vidit quos ignoravit. Qui tranquillitatis tempore idcirco fidem verbo tenus tenent, quia eamdem fidem florere generaliter vident. Sed cum repentina contra illam procella adversitatis oboritur, mox ab ea negatione publica disjunguntur, et quidquid prius quasi venerantes tenuerant, contra hoc postmodum deridenin eorum canticum versus sum, et factus sum sanctae Ecclesiae tempus exprimitur, quo publice a reprobis irridetur, quando iniquis crescentibus, in opprobrium fides, et veritas erit in crimen. Tanto quippe despectior unusquisque erit, quanto justior esse potuerit; tanto abominabilis, quanto laudabilis. Sancta itaque electorum Ecclesia afflictionis tempore proverbium pravis efficitur, quia cum bonos mori per tormenta conspiciunt, ab eis similitudinem maledictionis sumunt. Quo enim transitoriam mor
Abbreviated transcription (Latin):
u laborante. signatum est. De qua cum dñs
diceret. quis me tetigit: petrus racionando
respondit. Turbe te compͣimunt et affligunt:
&e dicis. quis me tetigitꝰ Sed audire causas
uerȩ rationis meruit: cum ei dñs dixit. Tetigit
me aliquis. Nam ego noui uircutem de me ex
isse. Ecce turbe premebant dnm̃: sedtamen so-¬
la tetigit. quȩ humiliter ad eum uenit: quia
nimirum multi etiam in scã ȩccła reprobi.
ueritatem cognoscendo p̾munt. quam bene
uiuendo tangere negligunt. Premunt & lon¬
ge sunt: quia diuinam noticiam ꝓfessionibus
sequuntur. moribus fugiunt. Prȩmunt in quã.
sed longe sunt: quia eidem fidi quam loquen¬
do astruunt. agendo contradicunt. Sicut gͦ
hoc testimonio docemur. quia nonnulli do¬
minum tangendo non tangunt. ita nonnulli
non uidentur a dno etiam cum uidentur: quia
occultis eius obtutibus & ad damnationis sup-¬
plicium apparent. E ad electionis meritum
non apparent. Dicatur gͥ recte. & in terra pę¬

Expanded text:
u laborante signatum est, de qua cum Dominus u laborante signatum est, de qua cum Dominus diceret: Quis me tetigit ? Petrus ratiocinando respondit: Turbae te comprimunt et affligunt, et dicis: Quis me tetigit? Sed audire causas verae rationis meruit, cum ei Dominus dixit: Tetigit me aliquis, nam et ego novi virtutem exisse de me. Ecce turbae premebant Dominum, sed tamen sola tetigit quae ad illum humiliter venit, quia nimirum multi etiam in sancta Ecclesia reprobi veritatem cognoscendo premunt, quam bene vivendo tangere negligunt. Premunt, et longe sunt, quia divinam notitiam professionibus sequuntur, moribus fugiunt. Premunt, inquam, sed longe sunt, quia eidem fidei, quam loquendo astruunt, agendo contradicunt. Sicut ergo hoc testimonio docemur quia nonnulli Dominum tangendo non tangunt, ita nonnulli non videntur a Domino etiam cum videntur, quia occultis ejus obtutibus et ad damnationis supplicium apparent, et ad electionis meritum non apparent. Dicatur igitur recte: Et in terra pe
Abbreviated transcription (Latin):
diumo conspectui noti non sunt. Quibus &
quandoq dicendum est. Amen dico uobis:
nescio uos. Esse gͦ in terra. & apparere est:in
fide recta ꝑ uirtutem oꝑis. nobilitatem men¬
tis ostendere. Esse uero in terra. & pęnitus nͣ
apparere est: in eccła quidem fide consistere:
sed nichil dignum fidi in oꝑe demonstrare.
Hii itaq intra scam̃ eccłam diuinitatis oculis
& uidentur ꝑ iudicium: & tamen ꝑ bone ui-¬
te meritum non uidentur: quia ea que con¬
fitendo tenent. uiuendo non ex hibent. Ue
quibus paulus apłs dicit. Confitentur se nos¬
se dm : factis autem negant. Hii in scã eccła
fidem quam tenere se asserunt. prȩmunt po¬
tius quam uenerantur: dum sua magis. illus
nomine quam eius adipisci lucra concupis
cunt. Electi autem dum seruare fidi meritum
rectis oꝑibus curant: ad auctoris sui noticiam.
etiam inter reꝓborum tumultus apꝓpinquant
Quod bene in eugłio muliere sanguinis flux¬

Expanded text:
divino conspectui noti non sunt. Quibus et divino conspectui noti non sunt. Quibus et quandoque dicendum est: Amen dico vobis, nescio vos . Esse ergo in terra et apparere, 657 est in fide recta per virtutem operis nobilitatem mentis ostendere. Esse vero in terra et penitus non apparere, et in Ecclesia quidem fide consistere, sed nil dignum fidei in opere demonstrare. Hi itaque intra sanctam Ecclesiam divinitatis oculis et videntur per judicium, et tamen per bonae vitae meritum non videntur, quia ea quae confitendo tenent, vivendo non exhibent. De quibus Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hi in sancta Ecclesia fidem quam tenere se asserunt premunt potius quam venerantur, dum sua magis illius nomine quam ejus adipisci lucra concupiscunt. Vet. XVIII. Electi autem dum servare fidei meritum rectis operibus curant, ad auctoris sui notitiam etiam inter reproborum tumultus appropinquant. Quod bene in Evangelio muliere sanguinis flux
Abbreviated transcription (Latin):
dum terrena saperent ab intima generositate
repulsi sunt : stulti simul & ignobiles fuerunt.
Quorum dum pleriq actus imitantur.: filii
stultorum & ignobilium fiunt. Dumq eos
sensibus ac moribus secuntur: & stulti sunt.
quia ueram sapientiam non intelligunt: &
ignobiles. quia nulla sp̃s libertate renouan¬
tur. S hi quamuis iniquorum actus exer¬
ceant. plerumq tamen in hac uita occupant
loca iustorum: atq eorum se filios estimant.
quorum ꝑ honoris concupiscentiam officia
exterius administrant. Quos scã correptio
ad cognitionem sui reuocat: ut indelicet
in prauis desiderus positi. quorum sint filii
attendant. Non enim eorum filii sunt quoru᷑
loca tenent: sed quorum oꝑa exercent. Dicatur
gͥ recte: filii stulcorum et ignobilium. Ubi a¬
uitione hominum abiectione uilitatis suȩ
quasi quadam suꝑductione uelaminis abs¬
conduntur: ita nonnulli sunt in eccła qui
dum abiectioni se prauorum oꝑtm subdunt.

Expanded text:
dum terrena saperent ab intima generositate dum terrena saperent ab intima generositate repulsi sunt, stulti simul et ignobiles fuerunt. Quorum dum plerique actus imitantur, filii stultorum et ignobilium fiunt; dumque eos sensibus ac moribus sequuntur, et stulti sunt, quia veram sapientiam non intelligunt, et ignobiles, quia nulla spiritus libertate renovantur. Sed hi quamvis iniquorum actus exerceant, plerumque tamen in hac vita occupant loca justorum, atque eorum se filios aestimant quorum per honoris concupiscentiam officia exterius administrant. Quos sancta correptio ad cognitionem sui revocat, ut, videlicet, in pravis desideriis positi, quorum sint filii attendant. Non enim eorum sunt filii quorum loca tenent, sed quorum opera exercent. Dicatur igitur recte: Filii stultorum et ignobilium. Ubi anitione hominum abjectione vilitatis suae quasi quadam superductione velaminis absconduntur, ita sunt nonnulli in Ecclesia qui dum se abjectioni pravorum operum subdunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spm̃ unctus dicebat. Genus gͥ cum simus
di: non debemus estimare auro. aut argen¬
to. aut lapidi sculpture artis. & cogitationis
hominis diuinum esse simile. Gemis uide¬
licet dicimur dĩ. non ex enis natura editi:
sed ꝑ spm̃ illius & uoluntariȩ conditi. & ad¬
optiue recreati. Tanto gͦ ad hanc nobilitatẽ
quisq erigitur: quanto ꝑ acceptam imaginẽ
ad similitudinem illius ex imitatione reno
qui dum suꝑnam sapientiam sem&e ipsos
sequentes fugiunt: in sua ignorantia qua¬
si in abiecta prolis uilitate sopiuntur. Quo
enim id ad quod eonditi sunt non intelligunt:
eo etiam cognationem accepte ꝑ imagiem
generositatis ꝑdunt. Stulti sunt gͦ & igno¬
biles: quos ab ȩternȩ hereditatis consortio
repellit seruitus mentis. Scriptum quippe ẽ.
Omnis qui facit peccatum: seruus ẽ peccati.
Et uoce egregii predicatoris dr. Sapientia
huius mundi: stulticia est apud dm̃. Quigͦ

Expanded text:
per Spiritum junctus dicebat: Genus igitur cum simus per Spiritum junctus dicebat: Genus igitur cum simus Dei, non debemus aestimare auro, vel argento aut lapidi sculpturae artis, et cogitationi hominis divinum esse simile . Genus videlicet Dei dicimur, non ex ejus natura editi, sed per spiritum illius, et voluntarie conditi, et adoptive recreati. Tanto ergo ad hanc nobilitatem quisque erigitur, quanto per acceptam imaginem ad similitudinem illius ex imitatione renovqui dum supernam sapientiam, semetipsos sequentes, fugiunt, in sua ignorantia quasi in abjectae prolis vilitate sopiuntur. Quo enim id ad quod conditi sunt, non intelligunt, eo etiam cognationem acceptae per imaginem generositatis perdunt. Stulti sunt ergo et ignobiles, quos ab aeternae haereditatis consortio repellit servitus mentis. Scriptum quippe est: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Et voce egregii praedicatoris dicitur: Sapientia hujus mundi, stultitia est apud Deum . Qui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
stultum est di: sapientius ẽ hominibus. Danc
nos stulticiam paulus comp̃hendere ad mo-¬
net. dicens. Si quis uidetur inter uos sapi¬
ens ẽẽ in hoc seculo: stultus fiat. ut sit sapi¬
ens. Hanc stulticiam qui ꝑ fecte secuti sunt:
uoce sapientiȩ audire meruerunt. Uos qui
sequuti estis me. in regeneratione cum sede¬
rit filius hominis in sede maiestatis suȩ se-
debitis ⁊ uos suꝑ duodeci thronos: iudicantes duodecĩtri¬
bꝰ ifrł. Ecce relinqͤntes tẽporalia: głam potestatis
ȩternȩ mercati sunt. Quid itaq it hoc mun¬
do ftultius quam sua deserere. & quid in-
ȩt̾nitate nobilius. quam cum dõ iudices
uenire : horimiscilicet iudicum nobilitas
salomone attestante memoratur: cum hoc
quod iam p̃fatus sum dr. Nobilis inportis
iir eius: quando sederit cum senatoribus tͦ¬
re. Ualde quippe nobiles considerat: quos
senatores uocat. Hanc in se nobilitatem pau¬
lus aspexerat: cum cognationi conditoris.

Expanded text:
stultum est Dei, sapientius est hominibus . » Hanc stultum est Dei, sapientius est hominibus . » Hanc nos stultitiam Paulus comprehendere admonet dicens: « Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat ut sit sapiens . » Hanc stultitiam qui perfecte secuti sunt, voce sapientiae audire meruerunt: « Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filduodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Ecce relinquentes temporalia gloriam potestatis aeternae mercati sunt. Quid itaque in hoc mundo stultius quam sua deserere? Et quid in aeternitate nobilius quam cum Deo judices venire? Horum scilicet judicum nobilitas Salomone attestante memoratur, cum hoc quod jam praefatus sum dicitur: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus trrae . Valde quippe nobiles considerat, quos senatores vocat. Hanc in se nobilitatem Paulus aspexerat, cum cognitioni Conditoris
Abbreviated transcription (Latin):
quillis. dura lembus. asꝑa mitibus. transi¬
toua eternis. suspecta securis anteponunt.
Horum uecordiȩ scã eccła recordetur. cum
sȩius extrinsecus aduersitatibus prȩmitur:
quos intra se uelut fideles continuit. sed e¬
orum uitam aduersantem fidei. dui tole¬
rauit: & dicat. Qui int̾ huiuscemodi leta¬
bantur:: & esse sub sentibus delicias compu¬
tabant. Qui nimirum mala que agunt:
ex iniquorum precedentium pratutate didi¬
cerunt. Unde & recte subiungitur. Hili¬
ẽ. quod alii intra scam eccłam uocantur
stulti. sedtamen nobiles: alii uero sunt stul¬
ti. & ignobiles. Stulti namq dicuntur: sed
esse ignobiles nequeunt. qui carnis pru-¬
dentiam conteminentes. ꝓ futuram sibi
stulticiam appetunt. & ad nobilitatem in¬
terne prolis uirtutis ꝑnobiliate nouitate
subleuantur: qui stultam sapientiam mũ¬
di despiciunt: & sapientem dĩ stulticiam
concupiscunt. Scriptum quippe est. Quod

Expanded text:
quillis, dura lenibus, aspera mitibus, transiquillis, dura lenibus, aspera mitibus, transitoria aeternis, suspecta securis anteponunt. Horum vecordiae sancta Ecclesia recordetur, cum saevis extrinsecus adversitatibus premitur, quos intra se velut fideles continuit, sed eorum vitam adversantem fidei diu toleravit, et dicat: Qui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant, quia nimirum mala quae agunt ex iniquorum praecedentium pravitate didicerunt. Unde et recte subjungitur: est quod alii intra sanctam Ecclesiam vocantur stulti, sed tamen nobiles, alii vero sunt stulti et ignobiles. Stulti namque dicuntur, sed esse ignobiles nequeunt, qui carnis prudentiam contemnentes, profuturam sibi stultitiam appetunt, et ad nobilitatem internae prolis virtute novitate sublevantur. Qui stultam sapientiam mundi despiciunt, et sapientiam Dei stultitiam concupiscunt. Scriptum quippe est: « Quod
Abbreviated transcription (Latin):
tur in manna: nisi ȩsca gr̃ẽ suaue sapiens. ad
refectionem interioris uite bene uacantibus
desuꝑ data: Et quid ꝑ ollas carnum: nisi
carnalia oꝑa iix tribulationum laboribus
quasi ignibus ex coquenda: Quid ꝑ pepones.
nisi terrene dulcedines: Quid ꝑporros acce-¬
pas exprmitur. quȩ plerumq qui comedunt
lacrimas emittunt. nisi difficultas uite p̃sen.
tis que a dilectoribus suis & non sine luctu
agitur & tamen cum lacrimis amaturͦ Man¬
na gͥ deserentes. cum peponibus ac carnbus
porrros cepasq quesierunt: quia uidelicet
ꝑuerse mentes dulcia ꝑ grãm quietis doua
despiciunt. & ꝓ carnalibus uoluptatibus
laboriosa huius uite itinera. etiam lacrimis¬
plena concupiscunt. Contemnunt habere
ubi spũaliter gaudeant: & desiderant᷑ appe¬
tunt. ubi & carnaliter gemant. Horum itaq
uecoidiam ueridica iob uoce repͣhendat: qui¬
a nimirum ꝑ uerso iudicio. turbata tran¬

Expanded text:
tur in manna nisi esca gratiae, suave sapiens, ad tur in manna nisi esca gratiae, suave sapiens, ad refectionem interioris vitae bene vacantibus desuper data? Et quid per ollas carnium nisi carnalia opera, vix tribulationum laboribus quasi ignibus excoquenda? Quid per pepones, nisi terrenae dulcedines? Quid per porros ac caepas exprimitur, quae plerumque, qui comedunt, lacrymas emittunt, nisi difficultas praesentis vitae, quae a dilectoribus suis et non sine luctu agitur, et tamen cum lacrymis amatur? Manna igitur deserentes, cum peponibus ac carnibus porros caepasque quaesierunt, quia videlicet perversae mentes dulcia per gratiam quietis dona despiciunt, et pro carnis voluptatibus laboriosa hujus vitae itinera, etiam lacrplena, concupiscunt; contemnunt habere ubi spiritualiter gaudeant, et desideranter appetunt, ubi et carnaliter gemant. Horum itaque vecordiam veridica voce Job reprehendat, quia nimirum perverso judicio, perturbata tran
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑueniat in uos repentina dies illa. Et rur¬
sus. Uenite ad me om̃s qui laboratis & one¬
rati estis: & ego uos reficiam. Tollite iugum
meum suꝑ uos: & discite a me. quia mius sum
& humilis corde. Quid est enim dño mitem¬
se in magisterio atq humilem dicere: nisi
strare: Si quia prauorum mentes plus ꝑasꝑa
elationis. quam ꝑblanda humilitatis ac man-¬
suetudinis delectantur: esse sub sentibus de¬
litias deputant. Dura enim ꝓ amore seculi.
quasi quedam mollia ac delectabilia ferre
parati sunt: dum in hac uita rerum culmi
amundi laborbus imꝑat: scẽ quietis dul¬
cedinem ꝑ suadet : & tamen uesana miquo¬
rum mens plus se assequi asꝑa carnaliter:
quam tenere blanda spũaliter gaudet.
Plus acerbitate fatigationis: quam quietis
dulcedine pascitur. Quod aꝑte insem&. ip¬
so nobis israheliticus populus ostendit:
qui dum resectionem manne desuper ꝑ¬
ciperet. ab egypto ollas carnium. pepones.
porros. cȩpasq concupiuit. Quid enim signa-¬

Expanded text:
superveniat in vos repentina dies illa. Et rursum: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum meumet humilis corde, nihil est aliud se mitem in magisterio humilemque dicere, nisi strare? Sed quia pravorum mentes plus per aspera elationis quam per blanda humilitatis ac mansuetudinis delectantur, esse sub sentibus delicias deputant. Dura enim prae amore saeculi quasi quaedam mollia ac delectabilia ferre parati sunt, dum in hac vita rerum culmina mundi laboribus imperat, sanctae quietis dulcedinem persuadet, et tamen vesana iniquorum mens plus se assequi aspera carnaliter quam tenere blanda spiritaliter gaudet; plus acerbitate fatigationis quam quietis dulcedine pascitur: quod aperte in semetipso nobis Israeliticus populus ostendit, qui dum refectionem mannae desuper acceperit, ab Aegypto ollas carnium, pepones, porros caepasque concupivit. Quid enim signa
Abbreviated transcription (Latin):
modum quasi ex ramis pungit in pena.
Ubi & bene subiungitur. Qui de conualli¬
bus ista rapientes. cum singula repperissent:
ad ea cum clamore currebant. In compara
tione uidelicet suꝑnorum. omnis presens
uita conuallis est. Hii autem quia sublimia
montium. id est fortia acta scõrum contẽplari
nesciunt: semꝑ in oblectatione infi.ma. qua¬
si in conuallibus conuersantur. Et dum quod¬
libet lucrum uł parui stipendii inuenunt.
cum clamore currunt: quia hoc abstrahere
etiam uirgando moliuntur. In conualle enĩ
reꝑtis singulis cum clamore currere est sub-¬
oitis causarum occasionibus etiam ꝓ parua
stipe litigare. Plerumq autem quem scm bo¬
na actio ostentat: oborta terreni commodi
occasio examinat. Nideas namq non uullos
iam sublimia agere: iam in abstinentie. iam
indoctrinȩ oꝑe. patrum p̃cedentium exem¬
pla sectari:. sed cum repente presentis uite lu-¬
crum. quasi fructum conuallis inueneri nt.

Expanded text:
modum quasi ex ramis pungit in poena. modum quasi ex ramis pungit in poena. Ubi et bene subjungitur: Qui de convallibus ista rapientes, cum singula reperissent, ad ea tione videlicet supernorum, omnis praesens vita convallis est. Hi autem quia sublimia montium, id est fortia acta sanctorum contemplari nesciunt, semper in oblectatione infima quasi in convallibus conversantur et dum quodlibet lucrum vel parvi stipendii inveniunt, cum 652 clamore currunt, quia hoc abstrahere etiam jurgando moliuntur. In convalle enim repertis singulis cum clamore currere, est subortis causarum occasionibus etiam pro parva stipe litigare. Plerumque autem quem sanctum bona actio ostentat, oborta terreni commodi occasio examinat. Videas namque nonnullos jam sublimia agere, jam in abstinentiae, jam in doctrinae opere patrum praecedentium exempla sectari; sed cum repente praesentis vitae lucrum quasi fructum convallis invenerint,
Abbreviated transcription (Latin):
runt. sed imitari cor recte oꝑantium negligunt.
ex solis arborum corticib replentur. Totonamq
desiderio p̃sentis uite głam uel habundantiam
querunt. Unde & recte subiungitur. Et radix
quamuis ꝑ fidem positi. dum plerumq aua¬
ritie cogitaciombus seruiunt: quasi illud co¬
medunt. unde in extremo uitȩ. suppliciorum
asꝑa ꝓferantur. Qui dum non frugem diumni
eloquii concupiscunt. sed ad rerum temporali¬
um ambitum seruiunt: ne quaquam pane
tritici sed radice iumperi satiantur. Ipsa qͥp¬
pe eos ab inus atq infimis oborta occupant.
quȩ illos more iumiperi. postmodum ex duri¬
cia retributionum uelut ex asꝑitate foliorum
pungnant. Contenmentes namq dm̃ hic mi¬
nime sentiunt: quantum sit mali quod a¬
gunt. Adhuc enim iumꝑi radicem cõmedunt
sed huius radicis quam sint rami asꝑi non
attendunt: quia nimirum praua actio mo¬
do quasi ex radice delectat in culpa: sed post¬

Expanded text:
runt, sed imitari cor recte operantium negligunt, runt, sed imitari cor recte operantium negligunt, ex solis arborum corticibus replentur. Toto namque desiderio praesentis vitae gloriam, vel abundantiam quaerunt. Unde et recte subjungitur: Et radix quamvis per fidem positi, dum plerumque avaritiae cogitationibus serviunt, quasi illud comedunt, unde in extremo vitae suppliciorum aspera proferuntur. Qui dum frugem divini eloquii non concupiscunt, sed ad rerum temporalium ambitum serviunt, nequaquam pane tritici, sed radice juniperi satiantur. Ipsa quippe eos ab imis atque infimis oborta occupant, quae illos more juniperi postmodum ex duritia retributionum velut ex asperitate foliorum pungant. Contemnentes namque Deum hic, minime sentiunt quantum sit mali quod agunt. Adhuc enim juniperi radicem comedunt, sed hujus radicis quam sint rami asperi non attendunt, quia nimirum prava actio modo quasi ex radice delectat in culpa, sed post
Abbreviated transcription (Latin):
lis aut̃ ꝑ spem uirentia corda dissipabant.
ac tenera de antiquis patrib imitari. A rbo¬
rum uero cortices edere est: eonim oꝑa suꝑ¬
ficietenus agere: sed intentionem rectam
in eisdem oꝑibus non tenere. Sunt enim
nonnulli qui dum prȩsentis mundi głam.
eiusdem mundi actionib adipisci non pos¬
sunt: speciem scĩtatis appetunt. babitum
uenerationis sumunt: imitatores antiquoꝵ
patrum uideri concupiscunt. Et quedam
quidem parua ac leuia ꝑagunt: sed eorũ
fortia & que ex soluis caritatis radice pro¬
deunt. tmitari contemnunt. Hii uidelicet
herbas edunt: quia magna negligunt. &
uilibus satiantur. Plerumq tamen etiam
quȩdam quasi robustiora oꝑa exercent:
sed intentionem rectam in eisdem oꝑibus
non tenent. Quib ꝓfecto arborum cortices man¬
dere est: exteriores electorum actus assumere. &
intentionem bonam in bonis actibus non habe¬
re. Dum enim ꝓ humana laude recta oꝑa ex qͥ¬

Expanded text:
lis autem per spem virentia corda dissipabant. lis autem per spem virentia corda dissipabant. ac tenera de antiquis patribus imitari. Arborum vero cortices edere est eorum opera superficie tenus agere, sed intentionem rectam in eisdem operibus non tenere. Sunt enim nonnulli, qui dum praesentis mundi gloriam ejusdem mundi actionibus adipisci non possunt, speciem sanctitatis appetunt, habitum venerationis sumunt, imitatores antiquorum patrum videri concupiscunt, et quaedam quidem parva ac levia peragunt, sed eorum fortia, et quae ex solius charitatis radice prodeunt, imitari contemnunt. Hi videlicet herbas edunt, quia magna negligunt, et vilibus satiantur. Plerumque tamen etiam quaedam quasi robustiora opera exercent, sed intentionem rectam in eisdem operibus non tenent. Quibus profecto arborum cortices mandere est exteriores electorum actus assumere, et intentionem bonam in bonis actibus non habere. Dum enim pro humana laude recta opera exqui
Abbreviated transcription (Latin):
uero iam quosdam pensant ad sumina ꝓfice¬
nequeunt: a quibdam illos suis operibus di¬
uertunt. Ferbas itaq eis & arborum cortices
mandere est: uel studia bene inchoantium.
uł oꝑationis quorũdam iam more arborum
ad suꝑiora tendentium. pestiferis ꝑsuasionib
quasi quibdam malitiȩ suȩ dentibus dissipa¬
re. Herbas mandunt reꝓbi: cum infirmoꝵ
initia irridendo consumunt. Arborum
quoq cortices mandunt: cum manu ꝑuer¬
si consilii a uita recte crescentum. tegmen
bonorum oꝑum subtrahunt. Hos autem in
quibusdam actibus uelut arbores expoli-¬
ant: illos uͦ uelut herbas quia despicientes
trahunt: quasi quȩ calcant comedunt. Quo¬
rũdam iam fortitudinem in alta surgentem
ex parte demoliuntur: quorumdam uero te¬
neritudinem & adhuc in imis positam pe¬
nitus conterunt. Dicat gͥ. Mandebant her¬
bas & arborum cortices : quia prauis irrisio¬
nibus in nonnullis exteriora oꝑa. in nonnul¬

Expanded text:
vero jam quosdam pensant ad summa proficevero jam quosdam pensant ad summa proficenequeunt, a quibvertunt. Herbas itaque eis et arborum cortices mandere, est vel studia bene inchoantium, vel operationes quorumdam jam more arborum ad superiora tendentium pestiferis persuasionibus quasi quibusdam malitiae suae dentibus 651 dissipare. Herbas mandunt reprobi cum infirmorum initia irridendo consumunt. Arborum quoque cortices mandunt cum manu perversi consilii a vita recte crescentium tegmen bonorum operum subtrahunt. Hos autem in quibusdam actibus velut arbores exspoliant; illos vero velut herbas, quia despicientes trahunt, quasi quae calcant comedunt. Quorumdam jam fortitudinem in alta surgentem ex parte demoliuntur; quorumdam vero teneritudinem et adhuc in imis positam penitus conterunt. Dicat igitur: Mandebant herbas, et arborum cortices, quia pravis irrisionibus in nonnullis exteriora opera, in nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
si insitis necessitatibus uoluptatum miseri¬
am non suꝑadderent. Quas uidelicet neces¬
sitates: ex parentis primi meruimus culpa.
hi uero qui calamitatis suȩ miseriam ad¬
uingunt: ex cruciatu pene ad augmenta
ꝓrumpunt culpȩ. S utinam tales cum
ad melius ꝑ mutari despiciunt. ita ꝑ uer¬
sa agerent: ut non ea etiam aliis ꝓpinarẽt.
Ntinam illis sua mois sola sufficeret: ut non
uirulentis ꝑ suasionibus alienam etiã uitam
necarent. Inuident enim alios esse quod non
sunt: dolent alios adipisci quod ꝑdunt. Nam
si qua forte in aliorum actibus exoriri bona
conspiciunt: mox ea manu pestifere exꝓbra¬
tionis euellunt. Uñ & sequitur. Et mande
ꝑ berbas. nisi tenera ac terre ꝓxima bene
inchoantium uita : Et quid ꝑ arborum cor¬
tices. nisi exteriora oꝑa eorum qui iam subli¬
nua appetunt designantur: Praui namq
cum recta incipientes aspiciunt: aut irriden¬
do. aut quasi consulendo contradicunt. Cũ

Expanded text:
si insitis necessitatibus voluptatum miserisi insitis necessitatibus voluptatum miseriam non superadderent. Quas videlicet necessitates ex parentis primi culpa meruimus. Hi vero qui calamitati suae miseriam adjungunt, ex cruciatu poenae ad augmenta prorumpunt culpae. Sed utinam tales cum ad melius permutari despiciunt, ita perversa agerent, ut non ea etiam aliis propinarent. Utinam illis mors sua sola sufficeret, et non virulentis persuasionibus alienam etiam vitam necarent. Invident enim alios esse quod non sunt, dolent alios adipisci quod perdunt. Nam si qua forte in aliorum actibus exoriri bona conspiciunt, mox ea manu pestiferae exprobrationis evellunt. Unde et sequitur Veper herbas, nisi tenera ac terrae proxima bene inchoantium vita? Et quid per arborum cortices, nisi exteriora opera eorum, qui jam sublimia appetunt, designantur? Pravi namque cum recta incipientes aspiciunt, aut irridendo, aut quasi consulendo contradicunt. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum satagebat euelli. quod nolens ex
radice tolerabat. At contra praui gaudent
in his corruptionis suȩ necessitatibus: quia
nimirum eas ad usum uoluptatum retor¬
quent. Cum enim reficiendis cibo corporib
nature seruunt: per delectationem gulȩ in uo¬
luptatis in gluine distenduntur. Cum tegen¬
dus menbris uestimenta querunt: non solu̾
quȩ tegant. sed etiam quȩ extollant ex petunt.
& contra torporem frigoris. non solum quȩ
ꝑ pingue dinem mnuniant sed etiam quȩ per
molliciem delectent. Non solum quȩ ꝑ mol¬
liciem tactum mulceant: sed etiam quȩ ꝑ co¬
lorem oculos seducant. Necessitatis igitur
causam in usum uoluptatis uertere. quid ẽ
aliud quam calamitati suȩ squalorem mi¬
serie sociare: Pressa itaq tempore aduersi¬
tatis ȩccła reminiscatur eorum. ex quorum
merito talia sustinet: & dicat. Qui rodebat
in solitudine. squalentes calamitate & mi¬
seria. Calamitate scilicet non squalerent:

Expanded text:
hoc ipsum satagebat evelli, quod nolens ex hoc ipsum satagebat evelli, quod nolens ex radice tolerabat. At contra pravi gaudent in his corruptionis suae necessitatibus, quia nimirum eas ad usum voluptatum retorquent. Cum enim reficiendis cibo corporibus naturae serviunt, per delectationem gulae in voluptatis ingluviem distenduntur: cum tegendis membris vestimenta quaerunt, non solum quae tegant, sed etiam quae extollant, expetunt, et contra torporem frigoris non solum, quae per pinguedinem muniant, sed etiam quae per mollitiem delectent: non solum quae per mollitiei tactum mulceant, sed etiam, quae per colorem oculos seducant. Nececausam in usum voluptatis vertere, quid est aliud quam calamitati suae squalorem miseriae sociare? Pressa itaque tempore adversitatis Ecclesia, reminiscatur eorum ex quorum merito talia sustinet, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Calamitate scilicet non squalerent,
Abbreviated transcription (Latin):
squaloiem ex eadem miseria multiplicare.
Unde sc̃i uiri in omne quod agunt. studio¬
sissima intentione discernunt. ne quid plus
ab eis nature suȩ infirmitas quam sibi debe¬
tur exigat : ne sub necessitatis tegmine. meis
uicium uoluptatis excrescat. Aliud enim
ex infirmitate: aliud ex temptationis sugges
tione sustinent. Et quasi quidam rectissimi
arbitres. inter necessitatem uoluptatemq con¬
stituti. hanc consulendo subleuant: illam
premendo frenant. Unde fit. ut & si infirmi¬
tatis suȩ calamitatem tolerant: tamen ad squa¬
lorem miseriȩ. ꝑ negligentiam non descendati:
hoc ipsum enim esse. incalamitate est: necessi¬
tates naturȩ. ex carnis adhuc corruptibilis
infirmitate sustinere. Quas indelicet necessita¬
tes cupiebat euadere: qui dicebat. De necessita¬
tibus meis eripe me. Sciebat enim plerumq
uoluptatum culpaᷤᷤ ex necessitatum occasione ꝓirĩ¬
pere: et ne quid sponte illicitum ad mitteret.

Expanded text:
squalorem ex eadem miseria multiplicare. squalorem ex eadem miseria multiplicare. Unde sancti viri in omne quod agunt, studiosissima intentione discernunt ne quid plus ab eis naturae suae infirmitas quam sibi debetur exigat, ne sub necessitatis tegmine in eis vitium voluptatis excrescat. Aliud enim ex infirmitatione sustinent, et quasi quidam rectissimi arbitres inter necessitatem voluptatemque constituti hanc consulendo sublevant, illam premendo frenant. Unde fit, ut etsi infirmitatis suae calamitatem tolerant, tamen ad squalorem miseriae per negligentiam non descendant. Hoc ipsum enim esse in calamitate est necessitatis naturae, et carnis adhuc corruptibilis infirmitatem sustinere. Quas videlicet necessitates cupiebat evadere, qui dicebat: De necessitatibus meis eripe me. Sciebat enim plerumque voluptatum culpas ex necessitatum occasione prorumpere et ne quid sponte illicitum admitteret
Abbreviated transcription (Latin):
bene condita. sed ad infirmitatem uicio ꝓpriȩ
uoluntatis lapsa. incalamitatem cecidit. qͥ a
pressa innumeris necessitatibus nchil in hac
uita nisi unde affligeretur in uenit. S cum
eisdem naturȩ nr̃ẽ necessitatibus plerumq
plus quam expedit deseruinus. mentisq cu-¬
ram negligimus : ex miseria negligentiȩ. in fir¬
mitati nr̃ȩ addimus squalorem culpȩ. Neces¬
sitates namq natuiales hoc habere ualde ꝑ¬
iculosum solent: quod sepe in eis minime
discernitur. quid circa illas ꝑ utilitatis stu¬
dium. & quid ꝑ uoluptatis uicium agatur.
Crebro enim occasione seductionis inuenta.
dum necessitati debita reddimus. uoluptatis
uicio deseruimus : & infirmitatis uelamine.
ante discretionis oculos excusatio nr̃ã se pal-¬
liat: ac quasi sub patrocinio explendȩ utili¬
tatis occultat. Infirmitatem uͦ nature nr̃e ꝑ
negligentiam relaxare. nichil ẽ aluid quam
calamitati miseriam addere: ac iuiciorum

Expanded text:
bene condita, sed ad infirmitatem vitio propriae bene condita, sed ad infirmitatem vitio propriae voluntatis lapsa, in calamitatem cecidit, quia pressa innumeris necessitatibus, nihil in hac vita nisi unde affligeretur invenit; sed cum eisdem naturae nostrae necessitatibus plerumque, plusquam expedit, deseruimus, mentisque curam negligimus, ex miseria negligentiae infirmitati nostrae addimus squalorem culpae. Necessitates namque naturales hoc habere valde periculosum solent, quod saepe in eis minime discernitur quid circa illas per utilitatis studium, et quid per voluptatis vitium agatur. Crebro enim, occasione seductionis inventa, dum necessitati debita reddimus, voluptatis vitio deservimus, et infirmitatis velamine ante discretionis oculos excusatio nostra se palliat, ac quasi sub patrocinio explendae voluptatis occultat; infirmitatem vero naturae nostrae per negligentiam relaxare, nihil est aliud quam calamitati miseriam addere, ac vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad prauorum uitam omni bono destitutam.
mentis oculum reuocet. & ex illorum compa¬
ratione uideat. qualiter ista cunctis sit uir¬
tutibus uacua. quia suꝑna deserurt. in fima
concupunt: uideat quomͦ plerumq id qđ
appetit. si fortasse prȩualet eciam uiolenter
rapit: uideat tales se quasi intra positos du
tolerasse. atq ex eorum culpis. usq ad bonoꝵ
quoq ꝑicula ac decrimenta ꝑuenisse : & dicat.
Qui rodebant in solitudine. Ac si aꝑte con¬
queratur dicens. Aliena etiam iuolenter ra¬
piendo non roderent: nisi prius ipsi in interi¬
oribus suis soli ac uacui. a uirtutum cultura
remanerent. Bene aut̃. eorum qualitatem ex¬
plicat dicens. Squalentes calamitate & miserta.
Egra namq caro si studiose curari negligitur:
squalore desuꝑducto. in infirmitate deterius gra-¬
uatur. Et dum calamitati egritudins. negli¬
gentiȩ miseria additur. grauior molestia ob-
orto squalore toleratur. Natura gͥ humana

Expanded text:
ad pravorum vitam omni bono destitutam, ad pravorum vitam omni bono destitutam, mentis oculum revocet; et ex illorum comparatione videat qualiter ista cunctis virtutibus sit vacua, quia superna deseruit, et infima concupivit. Videat quomodo plerumque id quod appetit, si fortasse praevalet, etiam violenter rapit. Videat tales quasi intra se positos diu tolerasse, atque ex eorum culpis usque ad bonorum quoque pericula ac detrimenta pervenisse, et dicat: Qui rodebant in solitudine. Ac si aperte conqueratur, dicens: Aliena etiam violenter rapiendo non roderent, nisi prius ipsi in interioribus suis soli ac vacui a virtutum cultura remanerent. Bene autem eorum qualitatem explicat, dicens: Squalentes calamitate et miseria. Aegra namque caro si studiose curari negligitur, squalore desuper ducto in infirmitate deterius gravatur: et dum calamitati aegritudinis negligentiae miseria additur, gravioto al., oborta squalore toleratur. Natura igitur humana
Abbreviated transcription (Latin):
exterus annisu forti atterimus. Lambitur
enim: quando hoc quod edi facile non potest.
imp̃ssa linguȩ lenitate gustatur. Om̃s gͥ etiã
sub specie fidei praue uiuentes qui aliena ap¬
petunt. sed ea quȩ appetunt rapere nequaquã
possunt: blandis aut̃ sermonibus & quasi
mollitie dulcedinis concupita abstiahere co-
nantur. quid aliud quam terram lingunt.:
Quia terrena quȩq quȩ uirtute nequeunt
auferre: mollitie linguȩ moliuntur. Qui
uͦ in hoc mundo aliqua potestate suffulti
sunt. & concupiscentes aliena. blandiri quidẽ
ex fraude despiciunt. quia eciam iniusto robo¬
re possunt implere quod uolunt: hii hoc qđ
appetunt non lambunt sed rodunt: qm̃ ꝓpin¬
quorum uitam. fortitudine uirium. uelut
annisu dentium demoliuntur. Conspiciat
itaq sc̃a eccła ueras diuitias eternȩ patriȩ:
conspiciat frequentiam suꝑnorum ciuium:
conspiciat in electis sius cultum mentis. & in¬
numerabilium bona uirtutum: atq ab eis

Expanded text:
exterius forti adnisu atterimus. Lambitur exterius forti adnisu atterimus. Lambitur enim quando hoc quod edi facile non potest, impressa linguae lenitate gustatur. Omnes igitur etiam sub specie fidei prave viventes, qui aliena apppossunt, blandis autem sermonibus, et quasi mollitie dulnantur, qui aliud quam terram lingunt? quia terena quaeque, quae virtute nequeunt auferre, mollitie linguae moliuntur. Qui vero in hoc mundo aliqua potestate suffulti sunt, et concupiscentes aliena, blandiri quidem ex fraude despiciunt, quia etiam injusto robore possunt implere quod volunt, hi hoc quod appetunt non lambunt, sed rodunt, quoniam propinquorum vitam fortitudine virium velut adnisu dentium demoliuntur. Conspiciat itaque sancta Ecclesia veras divitias aeternae patriae; conspiciat frequentiam supernorum civium; conspiciat in electis suis cultum mentis, et innumerabilium bona virtutum, atque ab eis