comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
excellentia : Est plane quod singula
ri quadam susceptione hominis illius.
una facta ẽ. ꝑsona cũ uerbo. De nullo
enĩ scõꝵ dici potuit aut potest aut pote.¬
rit. uerbũ caro factũ ẽ. Nullus sc̃oꝵ
qualibet p̾stantia gr̃ȩ unigeniti nonen
accepit. ut quod ẽ. ipsũ dĩ uerbũ ante
soła hoc simul cũ adsũpto homine di¬
ceretur. Singularis ergo ẽ. illa suscep¬
tio. mec cũ hominib aliquib scĩs quanta¬
libet sapientia & scĩtate p̾stantib ullo mͦ
potest esse cõmunis. ubi diunae gratiat
satis ꝑspicuũ clarũo documentũ est.
Quis enĩ tam sit sacribegus ut audiat
affirmare aliquã posse animã ꝑ meritũ
liberari arbitrii. ut alter sit xp̃s efficere :
Vt ergo ad ꝑsonã uerbi unigeniti per.¬
anima meruisset. nisi hoc singularis gr̃a
p̃stitisset oua fas ẽ. p̃dicare. dequa ne fas
dñs adiuuit rite tractauimus. quando
dm̃ ubiq p̾sentẽ & ñ spaciis distantib

Expanded text:
excellentiam V est plane. quod singulexcellentiam V est plane. quod singulri quadam susceptione hominis illius una facta est persona cum uerbo. de nullo enim sanctorum dici potuit aut potest aut poterit: uerbum caro factum est; nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae unigeniti nomen accepit, ut quod est ipsum dei uerbum ante saecula, hoc simul cum assuceretur. singularis ergo est illa susceptio nec cum hominibus aliquibus sanctis quantalibet sapientia et sanctitate praestantibus ullo modo potest esse communis. ubi diuinae gratiae satis perspicuum clarumque documentum est. quis enim tam sit sacrilegus, ut audeat adfirmare aliquam posse animam per meritum liberi arbitrii. ut alter sit Christus. efficere? ut ergo ad personam uerbi unigeniti peranima meruisset, nisi hoc singularis gratia praestitisset. quam fas est praedicare, de qua nefas is, quantum dominus adiuuit. rite tractauimus, quando deum ubique praesentem et non spatiis distantibus
Abbreviated transcription (Latin):
& inxp̃i corpore quod ad sũpsit ex uirgi.¬
ne.tãꝗ intẽplo habitat ds̃. Hinc enĩ
quod iudȩis fignũ petentib cũ dixis.¬
set soluite tẽplũ hoc & triduo resuscitabo
illud. euangelista quid hoc eet᷑ conseqñ.¬
ter exponens ait. hoc autẽ dicebat de
tẽplo corporis sui. Quid ergo ẽ: hoc¬
ine inter eẽ. arbitramur inter caput
& menbra cer̾a. quod in quolibet qu̾auis
precipuo menbro uelut inaliquo mag.¬
no ꝓpheta aut apostolo qũauis diuinitas
habitet. ñ tamen ficut incapite quodẽ.
xp̃s om̃is plenitudo diuinitatis: Nam
& in nr̃o corpore in ẽ. sensus singulis men¬
bris. sed ñ tantus quantus incapite. ubi
prorsus omnis ẽ ouinq ꝑtitus. Ibi enĩ
& uisus. & auditus. & olfactus. & gustus
& tactus. inceteris autẽ solus ẽ. tactus.
An enam p̾ter hoc quod tãq int̾eplo
in illo corpore habitat omĩs plenitudo
diuinitatis. Est aliud quod inter sit
inter illud caput & euius libet menbri

Expanded text:
et in Christi corpore. quod adsumpsit ex uirgiet in Christi corpore. quod adsumpsit ex uirgine, tamquam in templo habitat deus. hinc est enim, quod Iudaeis signum petentibus cum dixisset: Soluite templum hoc et in triduo resuscitabo illud, euangelista. quid hoc esset. consequenter exponens ait: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Quid ergo est? hocine interesse arbitramur inter caput et membra cetera, quod in quolibet quamuis praecipuo membro uelut in aliquo magno propheta aut apostolo quamuis diuinitas habitet, non tamen sicut in capite. quod est Christus, omnis plenitudo diuinitatis? nam et in nostro corpore inest sensus singulis membris sed non tantus quantus in capite. ubi prorsus omnis est quinquepertitus: ibi enim et uisus est et auditus et olfactus et gustus et tactus. in ceteris autem solus est tactus. an etiam praeter hoc, quod tamquam in templo in illo corpore habitat omnis plenitudo diuinitatis, est aliud. quod intersit inter illud caput et cuiuslibet membri
Abbreviated transcription (Latin):
significat. possit congrirenter intelligi.
dñs dilimiũ inhabitat. Sequitur aut̃.
& sedebit dñs rex inȩternũ. Otiq in ip¬
so tẽplo suo iam inuita arterna post
fluctuationẽ huius scłi constituto. Ds
igitur ubiq p̃sens ẽ. & ubiq totus. Pre¬
sens. nec ubiq habitans sed intẽplo suo.
cui ꝑ grãm benignus ẽ. & ꝓpitius. Captꝰ
autẽ habitans ab aliis amplius. ab aliis
minus. De ipso uero capite nr̃o a postolis
ait. quia inipso in habitat om̃is plenttas.¬
do diuinitatis corporaliter. Non ideo
corporaliter quia corporeus est ds̃. sed
aut uerbo translato usus ẽ. tãꝙ intẽplo
manirfacto. non corporaliter sed umbra¬
liter habitauerit. ⁊dẽ. prȩfigurantibus
signis. Nam illas om̃s obseruationes
umbras futuroꝵ uocat. etiam ipso tras.¬
lato uocabulo. Sũmus eñi ds̃ ficut seb¬
tũ ẽ. non inmamu factis templis habitat
Aut certe corporaliter dictũ ẽ. quia

Expanded text:
significat, possit congruenter intellegi significat, possit congruenter intellegi \'dominus diluuium inhabitat\'. sequitur autem: Et sedebit dominus rex in aeternam. utique in ipso templo suo iam in uita aeterna post fluctuationem huius saeculi constituto. deus igitur. qui ubique praesens est et ubique totus praesens, nec ubique habitans sed in templo suo, cui per gratiam benignus est et propitius: capitur autem habitans ab aliis amplius ab aliis minus. De ipso uero capite nostro apostolus ait: Quia in ipso inhabitat omnis plenitudo diuinitatis corporaliter. non ideo \'corporaliter\', quia corporeus est deus. sed aut uerbo translato usus est, tamquam in templo manu facto non corporaliter sed umbraliter habitauerit, id est praefigurantibus signis — nam illas omnes obseruationes umbras futurorum uocat etiam ipso translato uocabulo; summus enim deus. sicut scriptum est. non in manufactis templis habitat —, aut certe \'corporaliter dictum est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filios. nisi scđm predestinationẽ: Sed̾m
qũa & apostolus dicit. quod elegerit nos
deus inxp̃o ante constitutionẽ mundi.
Illa uero inunũ congregatio. factura eos
erat filios dĩ. Neq eñi inunũ dictum est
aliqu̾e corporalẽ locũ. cũ detali uocatione
gentium ꝓpheta p̃dixerit. & adorabunt
eum unusquisq deloco suo om̃s infulae
gentiũ. Sed congregaret inunũ dictũe.
in imũ spm̃. & in unũ corpus. cuius unũ
caput ẽ xp̃s. Talis congregatio. a edifica.¬
tio ẽ. templi dĩ. Talem congregationem.
non generatio carnalis. sed regeneratio
spiritalis facit. Habitat itaq insingulis
ds̃ tãq intẽplis suis. & inom̃ib fimul in
unũ congregatis. tãq inteplo suo. Quod
templũ quã diu sicut area nor in hoc scło
fluctuat. fit quod inpsalmo scriptum est.
Dñs diluuiũ inhabitat. Qũauis &e ꝓpt̃
multos in omnib gentib populos fideli¬
um quos aquarũ nomine apocal ypsis

Expanded text:
dei filios nisi secundum praedestinationem. secundum dei filios nisi secundum praedestinationem. secundum quam et apostolus dicit, quod elegerit nos deus in Christo ante constitutionem mundi? illa uero in unum congregatio factura eos erat filios dei. neque enim \'in unum\' dicturus est aliquem corporalem locum, cum de tali uocatione gentium propheta praedixerit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo omnes insulae gentium, sed \'congregaret in unum\' dictum est in unum spiritum et in unum corpus, cuius unum caput est Christus. talis congregatio aedificatio est templi dei. talem congregationem non generatio carnalis sed regeneratio spiritalis facit. Habitat itaque in singulis deus tamquam in templis suis et in omnibus simul in unum congregatis tamquam in templo suo. quod templum quamdiu sicut arca Noe in hoc saeculo fluctuat, fit, quod in psalmo scriptum est: Dominus diluuium inhabitat, quamuis et propter multos in omnibus gentibus populos fidelium, quos aquarum nomine Apocalypsis
Abbreviated transcription (Latin):
eni haec ds̃ tãꝗ ubiq p̾sens. uel ꝑ scõs ange.¬
los suos. Nam illa prius orũa exiret de
uulua sc̃ĩficatio hieremiȩ quaq ñ nulli
hoc in typũ saluatoris accipiantꝰ qui re.¬
generatione non eguit. Tamen etiam
si de ipso ꝓpheta accipiatur. Potest &
seđm predestinationẽ ñ in conuenrenter
intelligi. Sicut filios dĩ appellat euan.¬
głiũ. ñdũ regeneratos. ubi caiphas eum
de dño dixisset. expedit nobis ut unus
moriatur homo ꝓpopulo ce ñ tota gens
pereat. mox euangeliũ secutũ adiunxit.
Hoc autẽ asemoeipso ñ dixit. sed cũ essec
pontifex anni illius ꝓphetauit quia is
moriturus erat ꝓgente. & ñ tantũ pro¬
gente sed ut filios dĩ qui erant difpersi
congregaret in unũ: filios dĩ appellauit
utiq prȩter hebream gentẽ. inceteris
enam om̃ib gentib constitutos. nondum
fideles. ñdũ baptizatos. Quomodo ergo

Expanded text:
enim haec deus tamquam ubique praesens uel per sanctos angeenim haec deus tamquam ubique praesens uel per sanctos angelos suos. Nam illa, priusquam exiret de uulna. sanctificatio Hieremiae, quamquam nonnulli hoc in typum saluatoris accipiant, qui regeneratione non eguit, tamen, etiam si de ipso propheta accipiatur, potest et secundum praedestinationem non inconuenienter intellegi, sicut filios dei appellat euangelium nondum regeneratos, ubi Caiphas cum de domino dixisset: Expedit nobis, ut unus moriatur homo pro populo et 11011 tota gens pereat, mox et euangelista secutus adiunxit: Hoc autem a semet ipso non dixit: sed cum esset pontifex anni illius, prophetauit, quia Iesus moriturus erat gente, sed et ut filios dei, qui erant dispersi, congregaret in unum. filios dei appellauit utique praeter Hebraeam gentem in ceteris etiam omnibus gentibus constitutos nondum fideles. nondum baptizatos. quo modo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
aedificamini domos spiritabes. Et unde
itẽ scriptũ ẽ. Nos enĩ templũ dĩ inui
simius. sicut ds̃ dicit. Om̃ in habitabo
in illis &e in anbulabo. & er̃o illoꝵ ds̃ &
ipsi erunt mihi pbes. Nec mouere nos
debet quod ꝑ quosdã adhoc tẽplũ non ꝑ.¬
tirentes uel non dũ ꝑtinentes. idest
in quib non habitat uel ñdũ habitat
ds quid uirtutis operatur. sicut ꝑ illũ
qui in nomine xp̃i expellebat demonia
cũ xp̃m non sequeretur. quẽ ꝑmitti
iussit ꝓpt̃ multis uitibẽ cõmendatioiẽ
nominis sui. Multos quoq ait sibi in
nouissima dre dicturos. In nomine tuo.
uirtutes multas fecimus. Quibus utiq
non responderet non uos noui. si ad tem.¬
plum dĩ quod inhabitando beatificat ꝑ.¬
tinerent. Cornelius etiam centurio
antequã regeneratione incorporaretur
huic templo missũ ad se angelum uidĩt.
Auditq dicentẽ. quod exauditȩ sint ora.¬
tiones eis. & rlemosine acceptȩ. Ait

Expanded text:
aedificamini domus spiritalis, et unde aedificamini domus spiritalis, et unde item scriptum est: Nos enim templa dei uiui sumus, sicut deus dicit, quoniam \'inhabitabo in illis et inambulabo et ero illorum deus et ipsi erunt mihi plebs\'. Nec monere nos debet. quod per quosdam ad hoc templum non pertinentes uel nondum pertinentes. id est in quibus non habitat uel nondum habitat deus, aliquid uirtutis operatur sicut per illum, qui in nomine Christi expellebat daemonia. cum Christum non sequeretur, quem permitti iussit propter multis utilem commendationem nominis sui. multos quoque ait sibi in nouissima die dicturos: In nomine tuo uirtutes multas fecimus, quibus utique non responderet: Non uos noui, si ad templum dei, quod inhabitando beatificat. pertinerent. Cornelius etiam centurio antequam regeneratione incorporaretur huic templo, missum ad se angelum uidit auditque dicentem, quod exauditae sint orationes eius et elemosynae acceptae. agit
Abbreviated transcription (Latin):
nos credimus factam. & a nobis autem
& ab aliis. futurus expectatur ad iudicrũ
eius aduentus. Non ẽ enĩ aliud dĩ mys¬
terium nisi xp̃s. in quo oportet uiuifi.¬
cari. mortuos inadam. Quia sicut
inadam om̃s moriuntur. fic & in xp̃o
om̃s uiuificabuntur. Quead modum
superius disseruimus. Qũa obrẽ ds̃ qui
ubiq p̾sens ẽ. & ubiq totus ñ in om̃ib
habitat. sed in eis tantũ quos efficit bea.¬
tissimũ tẽplũ suũ. uel beatissima tẽpla
sua. eruens eos apotestate tenebrarum
& trausferens in regnũ filii caritatis suae.
quod incipit a regeneratione. Aliter
autẽ dicitur templũ eiꝰ insignificatione.
cũ sit ꝑ manus hominũ de reb inani.¬
mis sicut tabernaculũ lignis uelis pellib
atos huiusmodi mobilib. sicut etiam
ꝑ salomonẽ regẽ tẽplũ lapidib lignis
metallis. Aliter uero re ipsa uerba
que illis significationib figurata est.
unde dicitur. & uos tãꝗ lapides uiui

Expanded text:
nos credimus factam. et a nobis autem nos credimus factam. et a nobis autem et ab illis futurus expectatur ad iudicium eius aduentus; non est enim aliud dei my sterium nisi Christus, in quo oportet uiuificari mortuos in Adam. quia, sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur, quem ad modum superius disseruimus. Quam ob rem deus. qui ubique praesens est et ubique totus, non in omnibus inhabitat sed in eis tantum, quos effecit beatissimum templum suum uel beatissima templa sua eruens eos a potestate tenebrarum et transferens in regnum filii caritatis suae, quod incipit a regeneratione. aliter autem dicitur templum eius in significatione, cum fit per manus hominum de rebus inanimis sicut tabernaculum lignis, uelis. pellibus atque huius modi mobilibus, sicut etiam per Salomonem regem templum lapidibus, lignis, metallis, aliter uero re ipsa uera, quae illis significationibus figurata est. unde dicitur: Et uos tamquam lapides uiui
Abbreviated transcription (Latin):
Erat autẽ antiquis iustis aliquid oc¬
cultũ. cũ tamen & illi eadẽ fide salui
frerent. quȩ fuerat suo tẽpore reuelan-¬
da. Non enĩ audemus fideles tẽporis
nr̃i prȩferre amicis dĩ ꝑquos nobis ista
ꝓphetata sunt. cũ dm̃ abrahã & dm̃ isaae
& dm̃ iacob ita seds̃ eẽ. cõm̃det. ut hoc
dicat suũ nom̃ aetermũ. Quod si circũ.¬
cisio antiquis sc̃ĩs ꝓbaptismo fuisse ere.¬
ditur. quid respondebitur dehis qui an-¬
te quã hoc p̾ceptũ esset deo placuerunt.
ñ tamen sire fide. quia sure fide ut
seriptum ẽ. adhebreos. inpossibibe ẽ pla.¬
cere : Habentes autẽ inquit apostolus
eundem sp̃m̃ fidei. ꝓpter quod scriptũ
est. Eredidi ꝑpter quod locitus sum.
& nos credimus ꝓpter quod & loqui mur.
Non diceret eundẽ. nisi &e illoꝵ idem
ipse eẽt̾ sp̃s fidei. Sicut autẽ illi quan¬
do idem sacramentũ occultũ erat erede¬
bant xp̃i in carnatione futuram. sic &e

Expanded text:
erat autem antiquis iustis aliquod ocerat autem antiquis iustis aliquod occultum. cum tamen et illi eadem fide salui fierent, quae futura erat suo tempore reuelanda. non enim audemus fideles temporis nostri praeferre amicis dei, per quos nobis ista prophetata sunt, cum deum Abraham et deum Isaac et deum lacob ita se deus esse commendet, ut hoc dicat suum nomen in aeternum. quod si circumcisio antiquis sanctis pro baptismo fuisse creditur, quid respondebitur de his, qui, antequam hoc praeceptum esset, deo placuerunt non tamen sine fide, quia sine fide, ut scriptum est ad Hebraeos, inpossibile est placere? habentes autem, inquit apostolus, eundem spiritum fidei, propter quod scriptum est: \'Credidi, propter quod et locutus sum\', et nos credimus, propter quod et loquimur. non diceret \'eundem\'. nisi et illorum idem ipse esset spiritus fidei. sicut autem illi, quando idem sacramentum occultum erat, credebant Christi incarnationem futuram, sic et
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatẽ. etiam ipse dñs inbethbehem
iudee dicitur natus. Si igitur homo
regenerari ꝑ gratiam sp̃s in utero po-¬
test. qm̃ restat illi adhuc nasci. renasci.¬
tur ergo ante quã nascitur. quod fueri
nullo modo potest. Proinde in conpagẽ
corporis xp̃i tamquã in uiuã structurã
tẽpli dĩ quȩ ẽ. eiꝰ Aeccła nati homines ñ
ex operib iustitie quȩ fecerint sed renas.¬
cendo ꝑ gram tranfferuntur. tamquã
demassa rumȩ adedificii firmanrentũ.
Preter hoc enĩ ardificiũ quod beatifi¬
candũ construitur ad aeternã habitatio.¬
nr̃e dĩ. uita hominis om̃is. infelix ce
mors ẽ. potius appellanda quã uita.
Quis quis ergo habitabitur adõ ne tra
dĩ maneat suꝑ eũ. ab hoc corpore ab hoc
teplo. ab hac ciuitate non erit alrenus.
Om̃is autẽ ñ renatus. alienꝰ ẽ. Saeram̃.¬
tũ porro regenerationis nr̃e. manifes.¬
tũ eẽ. uoluit. manifestatus mediator.

Expanded text:
tiuitatem etiam ipse dominus in Bethleem tiuitatem etiam ipse dominus in Bethleem Iudaeae dicitur natus. si igitur homo regenerari per gratiam spiritus in utero potest, quoniam restat illi adhuc nasci, renascitur ergo, antequam nascitur. quod fieri nullo modo potest. proinde in compagem corporis Christi tamquam in uiuam structuram templi dei, quae est eius ecclesia, nati homines non ex operibus iustitiae, quae facturi sunt, sed renascendo per gratiam transferuntur tamquam de massa ruinae ad aedificii firmamentum. praeter hoc enim aedificium, quod beatificandum construitur ad aeternam habitationem dei, uita hominis omnis infelix et mors est potius appellanda quam uita. quisquis ergo habitabitur deo, ne ira dei maneat super eum, ab hoc corpore, ab hoc templo, ab hac natiuitate non erit alienus. omnis autem non renatus alienus est. Sacramentum porro regenerationis nostrae manifestum esse noluit manifestatus mediator.
Abbreviated transcription (Latin):
quod nisi nati hominesẽẽ. non possune
Nullus autẽ uitã inqua natus ẽ. bene fim.¬
&. nisi renatus ante qua finiat. Quod
siquisquã dicit iam esse natũ hominem
etiam cum adhuc ẽ. ⁊ nutero matris. testi¬
moniumq adhibet exeuangelio. quia
dictũ ẽ. adioseph de pregnante uirgure
dñi matre. quod enĩ inta natus ẽ. de spũ
sc̃o ẽ. Num quid nã hinc natiuitati acce.¬
dit scda natiuitas : Alioqum non erit
iam scđa sed tercia. Dñs autẽ cum hinc
loqueretur. nisi quis inquit renatꝰ firerit
denuo. eam scilico conputans primam
natiuitatẽ quȩ fit matre parrente ñ con.¬
ciprente ato pregnante : quȩ fit ex ea.
non quȩ fit iea. Neq enĩ renatũ dici¬
mus hominẽ que̾ mater peperit. taquã
iterũ natus sit qui iam semel natus fuerat
natus inutero : sed illa natiuitate non
computata quȩ grauidam fecit: natus
dicitur homo partu. ut possit renasci
ex aqua & sp̃ũ. scđm qua ex matre na.¬

Expanded text:
quod nisi nati homines esse non possunt quod nisi nati homines esse non possunt nullus autem uitam, in qua natus est, bene finiet nisi renatus, antequam finiat. Quod si quisquam dicit iam esse natum hominem, etiam cum adhuc est in utero matris, testimoniumque adhibet ex euangelio, quia dictum est ad Ioseph de praegnante uirgine domini matre; Quod enim in ea natum est, de spiritu sancto est, numquidnam huic natiuitati accedit secunda natiuitas? alioquin non erit iam secunda sed tertia. dominus autem cum hinc loqueretur, nisi quis, inquit, natus fuerit denuo. eam scilicet computans primam natiuitatem, quae fit matre pariente, non concipiente atque praegnante, quae fit ex ea, non quae fit in ea. neque enim renatum dicimus hominem, quem mater peperit, tamquam iterum natus sit, qui iam semel fuerat natus in utero, sed illa natiuitate non computata, quae grauidam facit, natus dicitur homo partu, ut possit renasci ex aqua et spiritu. secundum quam ex matre na
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia carnalis fut saltim pudicitia
comugalis. Uirgo autẽ maria cui dictĩ
ẽ. & uirtus altissimi obumbrauit tibi
in conciprendo ꝓle sc̃a. sub tali umbracu¬
lo nullo ardore concupiscentrȩ huius
estuauit. Hoc ergo excepto lapide angu.¬
lari non uideo quomodo aedificentur
homines indomũ dĩ adhabendũ inse
inhabitantẽ dm̃. nisi cũ fuerint renati
quod non possunt eẽ. ante quã nati.
Qũa librt itaq fententiam depregnana¬
b immo de hominib habramus ad huc
intra materna uiscera constitutis. utrum
existimemus eos irec ne donari posse aliqͦ
sc̃ificationis modo irel ꝑpter iohannrem
osui ñdũ inhac editus luce. tamen exulta¬
uit ingaudio. quod utiq nisi operations
sp̃s scĩ fieri potuisse quis credat. uel ꝓpes
hreremiam cuidñs dicit. Priusꝗ exires
deuulua scĩficauite: tam̃ illa sc̃ĩficatio
qua refficimur. & finguli tẽpla cłĩ & in
unũ omnes tẽplũ dĩ. non ẽ. nisi renaturꝰ

Expanded text:
piscentia carnalis fiat saltem pudicitia piscentia carnalis fiat saltem pudicitia coniugalis?. uirgo autem Maria, cui dictum est: Et uirtus altissimi obumbrabit tibi, in concipienda prole sancta sub tali umbraculo nullo ardore concupiscentiae huius aestuauit. hoc ergo excepto lapide angulari non uideo quo modo aedificentur homines in domum dei ad habendum in se habitatorem deum, nisi cum fuerint renati, quod non possunt esse ante quam nati. Quamlibet itaque sententiam de praegnantibus, immo de hominibus habeamus adhuc intra materna uiscera constitutis, utrum existimemus eos necne donari posse aliquo sanctificationis modo uel propter Iohannem, qui nondum in hanc editus lucem tamen exultauit in gaudio — quod utique nisi operatione spiritus sancti fieri potuisse quis credat? — uel propter Hieremiam, cui dominus dicit: Priusquam exires de uulua, sanctificaui te, tamen illa sanctificatio, qua efficimur et singuli templa dei et in unum omnes templum dei, non est nisi renatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut licite copulatis parentib generentur. qͥb
sit nrecessariũ regenerari. Non tam̃ per
huius modi conuenientiam maris & femi.
ineis conceptu concupiscente similitudi.¬
nẽ carnis peccati sũpsit ille a nobis. qua
caro peccati mundaretur in nobis. Sicut
enĩ ꝑ unius delictũ ait apłs iom̃s ho.
iustificationẽ in om̃s homines ad iustisi¬
cationẽ uitȩ. Nemo enĩ nascitur nisi
operante concupiscentia carnali quȩ trac¬
ta ẽ. ex primo homine qui est adam. &
nemo renascitur nisi operante gratia
tinemus. adhuc renascendo. Nec renasci
quisꝗ potest anteꝗ natus sit. Profecto ille
fingulariter natus ẽ. cui renasci non opus
fuit. quia ñ ex prccato in quo numqiã
fuit transitũ fecit. neq ininiquitate
conceptus ẽ. aut eũ indelictis mater eiꝰ
eam. & uirurs altissimi obimibrauit eã.
sed modificat in obordientiũ menbroꝵ
malã. ut limitata quodã modo coneu¬

Expanded text:
ut licite copulatis parentibus generentur, quibus ut licite copulatis parentibus generentur, quibus sit necessarium regenerari. non tamen per huius modi conuin ejus conceptu concupiscente, similitudinem carnis peccati sumpsit ille pro nobis, qua caro peccati mundaretur in nobis . Sicut enim per unius delictum, ait Apostolus, in iustitiam in omnes homines ad iustificationem uitae. nemo enim nascitur nisi operante concupiscentia carnali, quae tracta est ex primo homine, qui est Adam, et nemo renascitur nisi operante gratia tinemus, ad hunc renascendo nec renasci quisquam potest, antequam natus sit profecto ille singulariter natus est, cui renasci non opus fuit, quia non ex peccato, in quo numquam fuit, transitum fecit neque in iniquitate conceptus est aut eum in delictis mater eius eam et uirtus altissimi obumbrauit eam; sed modificat inoboedientium membrorum malum, ut limitata quodam modo concu
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s ideo dixit. quia in mortẽ nemo nisi
ꝑ illũ. in uitã nemo nisi ꝑistũ. In primo
patuit quid hominis arbitriũ ualeret
ad mortẽ. inscđo autẽ quid dĩ adiutori¬
um ualeret aduitã. Denio primus homo
non nisi homo. serundus uero ds̃ oehomo.
Peccatũ eñĩ factũ ẽ. relicto dõ. iustitia non
fit sire dõ. Ac ꝑhoc nec moreremur
nisi ꝑ carnalem ꝓpaginẽ de menbris illius
ueniremus. necui ueremus. nisi ꝑspirita.¬
lem conexionẽ menbra huius essemus.
Ideo nobis opus fuit nasei & renasci. illi
autẽ ꝑpter nos tantũ modo nasci. Sed in
eo ouod baptrzatus ẽ. nr̃i regenerationis sa.¬
eramentũ sua humilitate altius cõm̃dauit.
ueterẽ tanen hom ure nrm passione. no.¬
uũ autẽ resurrectione significans. In obe.¬
drentia namq concupiscentiȩ quȩ habitat
in carne mortali qua fit ut eadẽ urenbra
etiam p̃ter uolutatis mourantur arbitriũ.
ad eũ modũ redigitur iustitia coniugali.

Expanded text:
 ideo dixit, quia in mortem nemo nisi per illum, in uitam nemo nisi per istum; in primo patuit, quid hominis arbitrium ualeret ad mortem. in secundo autem, quid dei adiutorium ualeret ad uitam. denique primus homo nonnisi homo, secundus uero deus et homo; peccatum enim factum est relicto deo, iustitia non fit sine deo. ac per hoc nec moreremur, nisi per carnalem propagationem de membris illius ueniremus, nec uiueremus, nisi per spiritalem conexionem membra huius essemus. ideo nobis opus fuit nasci et renasci, illi autem propter nos tantum modo nasci; nos eneo, quod baptizatus est, nostrae regenerationis sacramentum sua humilitate altius commendauit ueterem tamen hominem nostrum passione, nouum autem resurrectione significans. Inoboedientia namque concupiscentiae, quae habitat in carne mortali, qua fit, ut eadem membra etiam praeter uoluntatis moueantur arbitrium, ad eum modum redigitur iustitia coniugali,
Abbreviated transcription (Latin):
huius temporis uitȩ. non remittetur ei
neq in hoc scło neq in futuro. Hoc scilica
tam grande percatũ. ut eo teneantur
cuncta peccata. quod non probatur ab
aliquo esse commissũ. nisi cũ decorpore
exierit. Quamdiu uero huic uiuit.
eum sicut dicit apostolus. pacrentia dĩ
adpęnitentiam adducit. Sed si ipse per¬
seuerantissima iniquitate sicut conseqñt
adiungit a postolus. scđm duritiam cor.¬
dissui & cor inpenitens thesaurizat
sibi iram indie irȩ & reuelationis iusti
iudini dĩ. non ei remittetur neq in hoc
scło neq infuturo. Isti autẽ cũ quibus
agimus. uel de quib agimus. non sunt
desperandi. Adhuc enim sint incorpor
pore. cuius habent foris sacrantentum.
sed rem ipsam non tenent intus. cuius
illud est sacramentum. & ideo sibi iudi¬
cium manducant &bibunt. Qnus eñi
panis sacramentum ẽ. uuitatis. Qm̃ sic̃
apostolus dicit. unus panis. unũ corpus
multi sumus. Proinde arccła catholica

Expanded text:
huius temporalis uitae, non remittetur ei huius temporalis uitae, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro, hoc scilicet tam grande peccatum, ut eo teneantur cuncta peccata, quod non probatur ab aliquo esse commissum, nisi cum de corpore exierit. quam diu uero hic uiuit, eum, sicut dicit apostolus, patientia dei ad paenitentiam adducit; sed si ipse perseuerantissima iniquitate, sicut consequenter adiungit apostolus, secundum duritiam cordis sui et cor inpaenitens thesaurizat sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, non ei remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. I Isti autem, cum quibus agimus uel de quibus agimus, non sunt desperandi; adhuc enim sunt in corporn Christi corpore, cuius habent foris sacramentum, sed rem ipsam non tenent intus, cuius illud est sacramentum, et ideo sibi iudicium manducant et bibunt. unus enim panis sacramentum est unitatis, quoniam, sicut apostolus dicit, unus panis, unum corpus multi sumus. proinde ecclesia catholica
Abbreviated transcription (Latin):
tismo remittetur. sed non remittet᷑ inqͥt
neq in hoc scło neq infuturo. Intelligant
ergo nom omire sed aliquod significatum
non omne peccatũ intelligi uoluit.
quando quidẽ pleni erant magnis mul.¬
tisq peccatis. sed aliquod ꝓpriũ peccatũ
quod si ñ haberent possent illis omnia
dimita que habebrant. id est quod ineum
irenientẽ non crediderunt. hoc enim
peccatum non haberent si non uenirte.
sic & iam cum dixit qui peccauerit
in sp̃m̃ sem̃ uel qui uerbũ dixerit
sed aliquod certum & ꝓpriũ intelligi uo¬
lint. Hoc est autẽ duritia cordis usq.
ad finẽ huius uitȩ. quia homo recusat
inunitate corporis xp̃i quod uiuificat
sp̃s sc̃s remissionẽ accipere peccatoꝵ.
Cum enĩ dixissoe discipulis accipite
seritis peccata dimittentur ei. ficui tenue¬
ritis. tenebuntur. Huc ergo dono gr̃ȩ
dĩ quicũq restiterit. erepugnauerit ui
quomodo abeo fuerit alienus usq infinĩ

Expanded text:
tismo remittetur\', sed \'non remittetur, inquit, tismo remittetur\', sed \'non remittetur, inquit, \'neque in hoc saeculo neque in futuro\'. Inteliegant ergo non omne sed aliquod significatum non omne peccatum intellegi uoluit, quando quidem pleni erant magnis multisque peccatis, sed aliquod proprium peccatum, quod si non haberent, possent illis omnia dimitti, quae habebant, id est quod in eum uenientem non crediderunt - hoc enim peccatum non haberent. si non ueniret ―. sic etiam, cum dixit: Qui peccauerit in spiritum sanctum uel qui uerbum dixerit sed aliquod certum et proprium intellegi uoluit. hoc est autem duritia cordis usque ad finem huius uitae. qua homo recusat in unitate corporis Christi, quod uiuificat spiritus sanctus, remissionem accipere peccatorum. cum enim dixisset discipulis: Accipiteseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur. huic ergo dono gratiae dei quicumque restiterit et repugnauerit uel quoquo modo ab eo fuerit alienus usque in finem
Abbreviated transcription (Latin):
pro uera pace xp̃i. & non recordantur
quid ipsi fecerint pro uana qua contra
xp̃m est pace donati: Quod eoꝵ factũ
si contra eos tenratur & intellegenter ad¬
seritur. quid omnino respondeant non
habebunt. Quod autẽ dicunt si pecca
baptismum urestrũ ut quid nos quȩritis
cum remitu nobis hoc peccatum omnino
non possit. dicente dño. qui peccauerit
in spm̃ scm̃. non remittetur ei neq in
hoc scło neq infuturo: Non attendunt
quia scđm istum sensum nemo liberanđ
est xp̃ianus. siue qui ẽ. hereticus arrianus
aut eunomianus. aut macedonianus
qui eum dicunt esse creaturam. aut fori.¬
nianus qui eius omnino negat aliquã
esse substantiam. sed unum tantũ modo
esse dm̃ patrẽ. siue alii heretici quos com.¬
memorare longũ ẽ: Nulli ergo istorum
liberandi sunt : Aut ipsi udei quibus
dñs obrecit. si in eum crederent non erant
baptizandi : Non eñi ait saluator inbap.¬

Expanded text:
pro uera pace Christi, et non recordantur, pro uera pace Christi, et non recordantur, quid ipsi fecerint pro uana, quae contra Christum est, pace Donati? quod eorum factum si contra eos teneatur et intellegenter adseratur, quid omnino respondeant, non habebunt. Quod autem dicunt: Si peccaubaptismum uestrum, ut quid nos quaeritis, cum remitti nobis hoc peccatum omnino non possit dicente domino: Qui peccauerit in spiritum sanctum, non remittetur ei nequein hoc saeculo neque in futuro? non adtendunt, quia secundum istum sensum nemo liberanduest Christianus siue qui est haereticus Arrianus aut Eunomianus aut Macedonianus, qui eum dicunt esse creaturam, aut Photinianus, qui eius omnino negat aliquam esse substantiam, sed unum tantum modo esse deum patrem, siue alii haeretici, quos commemorare longum est? nulli ergo istorum liberandi sunt? aut ipsi Iudaei. quibus hoc dominus obiecit, si in eum crederent, non erant baptizandi? non enim ait saluator in bap
Abbreviated transcription (Latin):
auctor schismatis fuisse manifestꝰ est.
ceteros correctos &iam si extra aeccłam
ordinati essent. in suis honorib suscipien¬
dos esse censuerunt. non quo & iam
foris ab unitate corporis xp̃i possent habe.¬
re spm̃ scm̃. sed maxime propter eos
quos foris posi possent decipere. & asus¬
ceptione illius muneris impedire. Dem.¬
de ut &iam ipsoꝵ infirmitas benius
excepta. intus sanabilis fieret. iam nulla
ꝑrinacia claudente oculos cordis aduersus
euidentiam ueritatis. Quid autẽ aliud
&iam ipsi cogitauert᷑. quando maximi.¬
anistas quos insacrilego sicut eoꝵ consili¬
um indicat scismate dampnairerant.
& inquoꝵ iam locũ alios ordinauerant :
Postea quã uiderunt ab eis populos non
recedere. ne om̃s ꝑ derent in suis hono.¬
rib receperunt. & baptismo quẽ foris
ab eis damnati dederant nulla contra¬
dictionẽm questionẽq mouerunt.
Quare ergo mirantur aut queruntur
Aut calũpniantur. quod eossic suscepimꝰ

Expanded text:
auctor schismatis fuisse manifestatus est. auctor schismatis fuisse manifestatus est. ceteros correctos, etiamsi extra ecclesiam ordinati essent, in suis honoribus suscipiendos esse censuerunt, non quo etiam foris ab unitate corporis Christi possent habere spiritum sanctum. sed maxime propter eos. quos foris positi possent decipere et a susceptione illius muneris impedire. deinde ut etiam ipsorum infirmitas lenius excepta intus sanabilis fieret iam nulla pertinacia claudente oculos cordis aduersus euidentiam ueritatis. quid autem aliud etiam ipsi cogitauerunt, quando Maximianistas, quos in sacrilego, sicut eorum concilium indicat. schismate damnauerant et in quorum iam locum alios ordinauerant, posteaquam uiderunt ab eis populos non recedere, ne omnes perderent, in suis honoribus receperunt et baptismo, quem foris ab eis damnati dederant, nullam contradictionem quaestionemque mouerunt? quare ergo mirantur aut queruntur aut calumniantur, quod eos sic suscepimus
Abbreviated transcription (Latin):
cuulibello nr̃is contra nos erectis signis
armisq pugnarunt. Venant. fiat pax
in uirtute hierłm . quȩ uirtꝰ caritas est.
eui sc̃e ciuitati dictum ẽ. fiat pax in
uirtute tua. & habundantia in turrib
tuis. Non se extollant aduersus mater.¬
nam sollicitudinẽ quã ꝓipsis & ꝓtantis
populis quos decipiunt uel decipiebant.
colligendis & habuit & hab&e. ñ suꝑbiant
quia sic eos suscipit. non referant chelatio.¬
nis suȩ malum quod facit ipsa ꝓpter
pacis bonũ. sed multitudinib perscisma.¬
ta & hereses pereuntib subirenire con¬
sireuit. Hoc displicuit lucifero quia fac¬
tum ẽ. i neis suscipiendis atq sanandis
qui urrneno perrerant arriano. & eui dis¬
plicuit intenebras ceridit schismatis amisso
lumine caritatis. Hoc ergo istos ab initio
seruauit africana catholica ex episcopoꝵ
sententia. qui in aeccła romana inter
cȩcilianum & partẽ donati iudicauerunt.
dampnatoq uno quodam donato qui

Expanded text:
ciuili bello nostris contra nos erectis signis ciuili bello nostris contra nos erectis signis armisque pugnarunt. ueniant; fiat pax in uirtute Hierusalem, quae uirtus caritas est, cui sanctae ciuitati dictum est: Fiat pax in uirtute tua et abundantia in turribus tuis. non se extollant aduersus maternam sollicitudinem, quam pro ipsis et pro tantis populis, quos decipiunt uel decipiebant, colligendis et habuit et habet: non superbiant. quia sic eos suscipit; non referant ad elationis suae malum. quod facit ipsa propter pacis bonum. Sic multitudinibus per schismata et haereses pereuntibus subuenire consueuit. hoc displicuit Lucifero, quia factum est in eis suscipiendis atque sanandis, qui ueneno perierant Arriano, et cui displicuit, in tenebras cecidit schismatis amisso lumine caritatis. hoc erga istos ab initio seruauit Africana catholica ex episcoporum sententia, qui in ecclesia Romana inter Caecilianum et partem Donati iudicauerunt damnatoque uno quodam Donato, qui
Abbreviated transcription (Latin):
menbroꝵ. Cerũ inhuismodi causis
ubi ꝑgraues dissensionũ scissuras. non
huius aut illius hominis ẽ. periculum.
sed populoꝵ strages iacent. detrahendũ
est aliqued seireritati. ut maioribus
malis sanandis caritas sincere subueniat.
habrant ergo isti cdep̃terito decestabili
errore. sicut petrus habuit demendacii
timore amarum dolorẽ. & ueniant
ad eccłam xp̃i ueram. hoc ẽ. matrem
catholicam. sint in illa cberici. sint ep̃i
utiliter. qui contra illam fuert̃ hostili¬
ter. non inuidemus. immo ampbecti.¬
mur. optamus. hortamur. & quos
in uis & sepib inuenimus intrare
cogimus. & sic nondum quibusdam
ꝑ suademus. quia non res eoꝵ sed ipsos
querimus. A postolus petrus quando
saluatorẽ negauit & fleuit & apłs
mansit: nondum acceperat ꝓmissũ
non acceperunt. ubi acorporis conpage
diuisi. quod solum corpus uiuificat
sp̃s sc̃s. extra eccłam & contra aeccłam
aeccłe sacramenta tenurert᷑. & tã quã

Expanded text:
morborum. uerum in huius modi causis, morborum. uerum in huius modi causis, ubi per graues dissensionum scissuras non huius aut illius hominis est periculum, sed populorum -strages iacent, detrahendum est aliquid seueritati. ut maioribus malis sanandis caritas sincera snbueniat. Habeant ergo isti de praeterito detestabili errore, sicut L etrus habuit de mendaci timore, amarum dolorem et ueniant ad ecclesiam Christi ueram, hoc est matrem catholicam; sint in illa clerici. sint episcopi utiliter, qui contra illam fuerunt hostiliter; non inuidemus, immo amplectimur, optamus, hortamur et. quos in uiis et saepibus inuenimus, intrare cogimus. et sic nondum quibusdam persuademus, quia non res eorum sed ipsos quaerimus. apostolus Petrus quando saluatorem negauit et fleuit et apostolus mansit, nondum acceperat promissunon acceperunt. ubi a corporis compage diuisi, quod solum corpus uiuificat spiritus sanctus, extra ecclesiam et contra ecclesiam ecclesiae sacramenta tenuerunt et tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ. disciplinȩ. Alioquin oontꝰ
claues datas aecłȩ disputabitir. de
quib dictum ẽ. quȩ solurritis in terra.
soluta erunt & incȩlo. Sed ne forsitan
& iam dete & his crim inib spe honors
Aecclesiastici animus intu mescens. suꝑbe
ageret penitentiam. si uerissime placli¬
it ut post actam deerimine damnabi¬
li pęnitentiam. nemo sit clerieus. ut
desperatione temporalis altitudinis. me.¬
dicina maior & uerior essoe humilitatis.
Nam & sc̃s dauid decriminib mortiferis
egit pȩnitentiam. & tamen in honore suo
ꝑstitit. & bratũ petrum quando amarissi.¬
mas lacrimas fudit. utiq dnm̃ iregasse
penituit. & tanen apłs mansit. Sed
non ideo suꝑuacua putanda ẽ. posterioꝵ
diligentia. qui ubi saluti nihil decrahebat᷑
humilitati aliquid addiderunt. quo salus
tunus muniretur. experti eredo aliquoꝵ
fictas penitentias ꝑaffectatas honorum
potentias. Cogunt enim multas mue.¬
nire medicinas. multuꝵ experimenta

Expanded text:
factum est disciplinae. Alioquin contra factum est disciplinae. Alioquin contra claves datas aecclesiae disputabitur, de quibus dictum est: Quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. sed ne forsitan etiam detectis criminibus spe honoris ecclesiastici animus intumescens superbe ageret paenitentiam, seuerissime placuit, ut post actam de crimine damnabili paenitentiam nemo sit clericus, ut desperatione temporalis altitudinis medicina maior et uerior esset humilitatis. nam et sanctus Dauid de criminibus mortiferis egit paenitentiam et tamen in honore suo perstitit et beatum Petrum, quando amarissimas lacrimas fudit, utique dominum negasse paenituit et tamen apostolus mansit. sed non ideo superuacua putanda est posteriorum diligentia, qui, ubi saluti nihil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, quo salus tutius muniretur, experti, credo, aliquorum fictas paenitentias per affectatas honorum potentias. cogunt enim multas inuenire medicinas multorum experimenta
Abbreviated transcription (Latin):
uita radicis peribat. Sed cũ receptus
recipienti calurrit. & uigor conseque¬
tur & fructum. Si autẽ non caluerit.
ille quidem arescit. sed uita arboris per¬
manebit. Eist enim & talbe inserendi
genus. ut nullo prȩcioso ramo qui intꝰ
est. ill e qui foris ẽ. inseratur. non tam̃
nullo sed irel benissimo arboris uulnere.
Ita ergo &e isti cũradicẽ catholicã uẽni.¬
unt. nec eis quãuis post erroris sui pe¬
nitentiam honor clericatus. aut episco.¬
patus aufertur. fit quidẽ aliquid tãqũ
incortice arboris matris contra integri¬
tatẽ seueritatis. Verũ tamen quia nes
qui plantat ẽ.aliquid. neq qui rigat
addĩ miscđiam p̾cib fusis cabescente
insitoꝵ pace ramoꝵ. caritas cooperit
multitudinẽ peccatoꝵ. Ot enim
constiturretur in aeccła. ire quisquã¬
post alicuius criminis pęnitentiam
clericatum accipiat. uel adelericatũ
redeat. uel inchericatum maneat. non
desperatione indulgentiȩ. sed rigore

Expanded text:
uita radicis peribat; sed cum receptus uita radicis peribat; sed cum receptus recipienti coaluerit, et uigor consequetur et fructus, si autem non coaluerit, ille quidem arescit, sed uita arboris permanebit. est enim et tale inserendi genus, ut nullo praeciso ramo, qui intus est. ille. qui foris est, inseratur non tamen nullo sed uel leuissimo arboris uulnere. ita ergo et isti cum ad radicem catholicam ueniunt nec eis quamuis post erroris sui paenitentiam honor clericatus aut episcopatus aufertur, fit quidem aliquid tam quam in cortice arboris matris contra integritatem seueritatis. uerum tamen, quia neque, qui plantat, est aliquid neque, qui rigat, ad dei misericordiam precibus fusis coalescente insitorum pace ramorum caritas cooperit multitudinem peccatorum. Ut enim constitupost alicuius criminis penitentiam clericatum accipiat, vel ad clericatum redeat, vel in clericatu maneat, non desperatione indulgentiae, sed rigore
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ & angeloꝵ. nec serentiam
omnium sacramentoꝵ. nro prophetiã.
nec tantã fidem qua montes trans.¬
ferantur. nec omĩa que possido
homo distributa pauperib. nrc corporis
in ignib passionem ꝓdesse aliquid. apłs
testis ẽ. Hoc ergo tam magnum bonũ
si paruũ uel nullũ putatis. inerito infe.¬
liciter erratis. merito si inunitatẽ catho.¬
licam non transitis. peritis. Si ergo in¬
quiunt oporite ut nos extra aeccłam
& aduersus aeccłam fuisse peniteat
ut salui esse possimus. quomodo post
istam penitentiam apud uos cberici uel
&iam ep̃i ꝑmanemus: Hoc non fierd.
qm̃ reuera quod fatendum ẽ. fieri non
deberet. nisi pacis ipsius conpensatione
sanaretur. Sed sibi hoc dicant. & mul¬
to maxime humiliter dolrant. qui in
tanta morte prȩcisionis iacent. ut isto
quodam uuluere matris catholicȩ reui¬
uiseant. Cum enim prȩcisus ramus
inseritur. fit aliud uulnus in arbore.
quo possit recipi ut uiuat. qui sine

Expanded text:
hominum et angelorum nec scientiam hominum et angelorum nec scientiam omnium sacramentorum nec prophetiam nec tantam fidem, qua montes transferantur, nec omnia. quae possidet homo, distributa pauperibus nec corporis in ignibus passionem prodesse aliquid apostolus testis est, hoc ergo tam magnum bonum si paruum uel nullum putatis, merito infeliciter erratis, merito, si in unitatem catholicam non transitis, peritis. Si ergo, inquiunt, oportet, ut nos extra ecclesiam et aduersus ecclesiam fuisse paeniteat, ut salui esse possimus, quo modo post istam paenitentiam apud uos clerici uel tiam episcopi permanemus? hoc non fieret, quoniam re uera, quod fatendum est, fieri non deberet, nisi pacis ipsius compensatione sanaretur. sed sibi hoc dicant et multo maxime humiliter doleant. qui in tanta morte praecisionis iacent, ut isto quodam uulnere matris catholicae reuiuiscant. cum enim praecisus ramus inseritur, fit aliud uulnus in arbore, quo possit recipi, ut uiuat, qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is insocretate catholica utantur. quan¬
tũ uabemus inquirimus. Sed hoc est
inquiunt quod nos mouo. Si in iusti
sumus quare nos quęritis. quib respon.¬
drmus. Querimus nos inuistos. ire
ꝑmaneatis iniusti. Querimus ꝑditos.
ut demurntis gaudere possimꝰ. dicentes.
Mornus erat frater & reuixit. perierat
& inuentus est. Quare ergo nre in¬
quit baptizas ut abluas apeccatis:
Respondeo. Quia non facio inuiri¬
am caracteri imperatoris. cũ errorẽ
corrigo desertoris. Quare inquit
apud te irel penitentiam non ago:
Immo nisi egeris. saluus esse ñ poteris.
Quomodo enĩ gaudebis te esse correo.¬
tum. nisi doleas fuisse peruersum :
Quid ergo inquit apud uos cũ aduos
transimus accipimus: Respondeo. Non
poruit. sed accipitis unitatẽ sp̃s inuincu¬
lo pacis. sine qua nemo poterit uidere
dm̃ & caritatẽ. quȩ sicut scripiũ ẽ. co.¬
operit multitudirẽ peccatoꝵ. Quod
tam magnũ bonũ. sine quo uec linguas

Expanded text:
nostris in societate catholica utantur, quannostris in societate catholica utantur, quantum ualemus, inquirimus. Sed hoc est. inquiunt, quod nos mouet: si iniusti sumus, quare nos quaeritis? quibus respoudemus: Quaerimus uos iniustos, ne permaneatis iniusti: quaerimus perditos, ut de inuentis gaudere possimus dicentes: Mortuus erat frater et reuixit, perierat et inuentus est. Quare ergo me, inquit. non baptizas, ut abluas a peccatis? respondeo: Quia non facio iniuriam characteri imperatoris. cum errorem corrigo desertoris. Quare, inquit, apud te uel paenitentiam non ago? Immo nisi egeris. saluus esse non poteris; quo modo enim gaudebis te esse correctum. nisi doleas fuisse peruersum? Quid ergo. inquit, apud uos, cum ad uos transimus, accipimus? respondeo: Non potuit, sed accipitis unitatem spiritus in uinculo pacis, sine qua nemo poterit uidere deum, et caritatem, quae, sicut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum. quod tam magnum bonum, sine quo nec linguas
Abbreviated transcription (Latin):
iustina sua. id est tamquã sibi aseipso
facta. sed ut dicit apostolus. sicut uni.¬
euiq ds̃ partitꝰ ẽ. mensurã fidei. Seqͥ¬
iur autẽ & adiungit. Sicut enĩ in uno
corpore multa menbra habemus. omĩa
autẽ menbra non eoslem actus habent.
ita multi unũ corpus sumꝰ inxp̃o. Ac
per hoc nemo potest esse iustꝰ. qũa diu
fuerit ab unitate huius corporis separatꝰ.
Qur̃ ad modum enĩ menbrum
si p̃didatur ab hominis uiui corpore
non potest tenere spm̃ uitȩ. sic homo
qui predicitur dexp̃i iusti corpore. nullo
modo potest spm̃ tenere iustitrȩ. & iam¬
si fugurã menbri teneat quã sumpsit
incorpore. In huius ergo compageni
corporis ueniant. & labores suos non
dominandi cupiditate. sed bene utendi
pretate possideant. Nos auite uoluntatẽ
nram ut iam dictũ ẽ. abhuius cupidi¬
tatis sordib quolib& inmico iudicante¬
purgamus. quando eos ipsos quorum
labores dicuntur ut nobiscũ & illis &

Expanded text:
iustitia sua. id est tamquam sibi a se ipso iustitia sua. id est tamquam sibi a se ipso facta, sed, ut dicit apostolus, sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei. sequitur autem et adiungit: Sicut enim ia mem bra habemus. omnia autem membra non eosdem actus habent, ita multi unum corpus sumus in Christo. ae per hoc nemo potest esse iustus, quam diu fuerit ab unitate huius corporis separatus. quem ad modum enim membrum, si praecidatur ab hominis uiui corpore. non potest tenere spiritum uitae, sic homo, qui praeciditur de Christi iusti corpore, nullo modo potest spiritum tenere iustitiae; etiamsi figuram membri teneat, quam sumpsit in corpore. in huius ergo compagem corporis ueniant et labores suos non dominandi cupiditate sed bene utendi pietate possideant. nos autem uoluntatem nostram, ut iam dictum est, ab huius cupiditatis sordibus quolibet inimico iudicantepurgamus, quando eos ipsos, quorum labores dicuntur. ut nobiscum et illis et
Abbreviated transcription (Latin):
constantia ad uersus eos qui se angus.¬
tiauerunt & abstulerunt labores eoꝵ.
Non utiq sic intelligendum ẽ. quia
stabit chananrus aduersus isrł. cũ chana.¬
nei labores abstulerit isrł. sed stabit na.¬
butheus aduersus achab qm̃ labores na-¬
buthei abstulit achab. Chananeus quip¬
pe impius. nabutheus iuistus. E odẽ mͦ
non stabit paganus aduersus xp̃ianum
qui abstulit labores eoꝵ. quando idoloꝵ
expoliata uel donata sunt templa. sed
stabit xp̃ianus aduersus pagn᷑um qui
abstulit labores eius. quanta martyrim
strata sunt corpora. Sic ergo non stabit
hereticus aduersus catholicum qui accepit
labores enis. quando prȩualuerunt leges
aduersus herencum qui abstulit labores
eius. quando prȩualebant furores impioꝵ
cireum celliom̃i. Ipsa quippe soluit
seripiura questionẽ. quȩ nonait. tunc
stabunt homines sed tuue stabunt iusti.
& ideoĩmagna constantia. quia inbona
conserentia. Iustus autẽ hic nrmo est

Expanded text:
constantia aduersus eos, qui se angusconstantia aduersus eos, qui se angustia uerunt et abstulerunt labores eorum. non utique sic intellegendum est, quia stabit Chananaeus aduersus Israhel, cum Chananaei labores abstulerit Israhel. sed stabit Nabuthaeus aduersus Achab, quoniam labores Nabuthaei abstulit Achab; Chananaeus quippe impius, Nabuthaeus iustus. eodem modo non stabit paganus aduersus Christianum. qui abstulit labores eius. quando idolorum expoliata uel donata sunt templa, sed stabit Christianus aduersus paganum, qui abstulit labores eius, quando martyrum strata sunt corpora. sic ergo non stabit haereticus aduersus catholicum, qui accepit labores eius, quando praeualuerunt leges aduersus haereticum, qui abstulit labores eius, quando praeualebant furores impiorum Circumcellionum. ipsa quippe soluit scriptura quaestionem. quae non\' ait tunc stabunt homines sed \'tunc stabunt iusti\' et ideo in magna constantia\', quia in bona conscientia. lustus autem hic nemo est