comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quia in pͥncipio erat uerbũ. & uerbũ erat
apud diũ. &e ds erat uerbũ: &e onua per
ipsiĩ sacca sunt . Numquid hoc ab co poteri mus¬
discere. mundũ fabricare. cęlos luminib un¬
plere. diei nocusq ucissitudines ordinare.
ampora &e scła iubers ꝑcurrere. seminib ium
nos iubes discere magister cęlestis. Illa iuibet ut
In eo quod deusest: audi ut recreeris. In eo qđ
hono est: audi ut muceris. Discite inquit ame:
non mundũ fabricare. & creare naturas. nec
illa quidẽ alia quę hic. latens dĩ. Homo inani¬
festus effecit. Nec ipsa dicio. Discite anie febrẽ
ab egrocanab pellere. sugare demonia. mortu¬
os suscitare. uenas & fluctb imꝑare. suꝑ aquas
ambulare: nec hoc dicit discite ais. Hec enĩ
dedit quibusdã discipłis sius: quibusdã nou de¬
dic. Hoc aut̃ discite a me: om̃ib dicit. Ab hoc
precepto: nemo se excuset. Discite a mͥe : qñĩ
mitis sum & huuulis corde. Quars dubitas hanc

Expanded text:
principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt ? Numquid hoc ab eo discere poterimus, mundum fabricare, coelum luminibus implere, diei noctisque, vicissitudines ordinare, tempora et saecula jubere percurrere, seminibus vim nos jubet discere magister coelestis: illa facit ut Dtus est, in eo quod Deus est, audi ut recreeris; in eo quod homo est, audi ut imiteris. Discite, inquit, a me; non mundum fabricare, et creare naturas: nec illa quidem alia quae hic latens Deus, homo manifestus effecit; nec ipsa dicit, Discite a me febres ab aegrotantibus pellere, fugare daemonia, mortuos suscitare, ventis et fluctibus imperare, super aquas ambulare: nec hoc dicit, Discite a me. Haec enim dedit quibusdam discipulis suis, quibusdam non dedit: hoc autem, Discite a me, omnibus dicit; ab hoc praecepto nemo se excuset, Discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde. Quare dubitas hanc
Abbreviated transcription (Latin):
Eant nuncͥ &e dicant. Oanducemiꝰ &. bibamus:
cras enĩ morieni. Illise adhuc cras dicunt moai¬
turos: ueritas aut̃ illos iam cum ista dicunt in¬
uenit mortuos. Uos aut̃ sr̃s. silii resurrectionis.
ciuies scorũ angłorũ. dĩ heredes. & xp̃i coheredes
cauete imitari eos qui cras exspirando moruint᷑.¬
& hodie bibendo sepelunt᷑. Sed sicut dicit adẽ
apłs. ne corrumpant mores ur̃os bonos colloquia
niala sobrii estoce uissi. & nolus peccars. Ani¬
bulantes angustã sed certã uã. ducentẽ ad la¬
est. Firmissims sꝑace quod non uidetis. patient
expectate quod nundũ habets: quia ueracẽ

Expanded text:
Eant nunc et dicant: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur. Illi se adhuc cras dicunt morituros, veritas autem illos jam cum ista dicunt, invenit mortuos. Vos autem, fratres, filii resurrectionis, cives sanctorum Angelorum, Dei haeredes, et Christi cohaeredes, cavete imitari eos, qui cras exspirando moriuntur, et hodie bibendo sepeliuntur. Sed sicut dicit idem apostolus, ne corrumpant vestros mores bonos colloquia mala; sobrii estote juste, et nolite peccare : ambulantes angustam, sed certam viam ducentem ad laest; firmissime sperate quod non videtis, patienter exspectate quod nondum habetis; quia veracem
Abbreviated transcription (Latin):
Et qũi spe salui facasumꝰ. nondũ re: ad huc fictu¬
rum. ẽ. qđ sꝑamus. Nam iam uidemus & tens¬
ius sed nim dũ ressed spes. Qđ̾ enĩ uidet
quis inquit. quid sꝑat : Si aut̃ qđ non iudemꝰ
sꝑainus. ꝑ patientiam expectamus. Et tam̃ sal¬
iu faca sumus. &e tani ad huc salutẽ sꝑamus. &
expectaius: nundũ tenemus. Sic &e dñs disciplis
act: om̃ia quȩ audiui a patre meo noia feci
uobis. Si hoc iam faciũ eras. quare alio loco

Expanded text:
et quoniam spe salvi facti sumus, nondum re, adhuc futuet quoniam spe salvi facti sumus, nondum re, adhuc futurum est quod speramus. Nam jam videmus et tenemus: sed nondum res, sed spes. Quod enim videt quis, inquit, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Et tamen salvi facti sumus, et tamen adhuc salutem speramus et exspectamus, nondum tenemus. Sic et Dominus discipulis ait, Omnia quae audivi a Patre meo, nota vobis feci. Si hoc jam factum erat, quar
Abbreviated transcription (Latin):
a paire meo nota feci uobis. Sed discipłis hoc dix̃.
Illis apłis. illis hocdixit: non debemiꝰ contristari.
quia nondũ cales sumus. Et tam̃ etiã ipsis: quo¬
mͦi hoc dixit. Om̃na quȩ audiui a paire meo no¬
ta uobis feci. Puto quia in spe. dixit hoc: non in
re. Puto quod faccurus erat: non quod iaui fe¬
cerat. Et unde ꝓbat. Cum ille. dicat uobis seci.
non dicat uobis nota faciaui: Quia dicunt᷑ quȩ¬
dani inscripturis de pͣteruo: quȩ intelliganiur
de futuro. Quomͦ dicuut᷑ de prec̾ito. cuni nitel¬
ligant̃ de suturo: Foderunt inquit manus
ineas &e pedes: dinumerauerunt. om̃tia ossa mea
NNondũ factũ erat: &e tanquã factũ aniumtiabat᷑.
qd̃ fitturũ erat. Saluos nos fecit: ꝑ lauadirũ rege¬
nerauonis. Alio aut̃ loco: ipse. dicit. Spe salui
facti sumus. Spes aut̃ quȩ uidet᷑ : non . ẽ. spes.
Spe salui faca sumus: non uͥ de pͣterito dicimus.

Expanded text:
a Patre meo, nota vobis feci . Sed discipulis hoc dixit, a Patre meo, nota vobis feci . Sed discipulis hoc dixit, illis Apostolis, illis hoc dixit: non debemus contristari, quia nondum tales sumus. Et tamen etiam ipsis quomodo hoc dixit, Omnia quae audivi a Patre meo, nota vobis feci? Puto quia in spe dixit hoc, nondum in re: puto quod facturus erat, non quod jam fecerat. Et unde probatur, cum ille dicat, Nota vobis feci; non dicat, Nota vobis faciam? Quia dicuntur quaedam in Scripturis de praeterito, quae intelligantur de futuro. Quomodo dicuntur de praeterito, cum intelligantur de futuro? Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumerum erat, et tanquam factum annuntiabatur quod futurum erat. Salvos nos fecit per lavacrum regenerationis . Alio autem loco ipse dicit: Spe salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes. Spe salvi facti sumus, nonnisi de praeterito dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
re: Aut si uistũ loqueris. uude. habes uͥ de fonte.
iusticie Tons aut̃ iusticiȩ quis . ẽ. nͥ ds. Primũ
gͦ fundam̾itũ fidĩ pone. Numquid nuquitas a¬
pud dñi. Latere te ęquitas potest : ẽs̃ ibi iniqͥ¬
tibi. quare cui uult miseret᷑. & quẽ uult obdu¬
rat. Expectas a me tu homo. & si tu homo. &
ego honio: anibo audiuimꝰ. O homo tu quis es
qui respondeas dõ Melior. ẽ. gͦ sidelis igno¬
rantia: quã temeraria scientia. Ds mͥ dicis ꝑ
iufliciã dĩ.Si homo sum : non indigner. Ex ce¬
dam honinẽ si possẽ  & fontẽ atangaͬ. Sed &e
si atagero : homini non dicã. Excedat ce ipse
&e at tingat mecũ. Et quis inquił qui hominẽ
excedat. Ergi non quibꝰdã exꝓbrat apls.¬
ce dicis. Ego sum pauli. ego uͦ apollo. nonue ho¬
mines eslis: Quid eosfacere uolebat. quib ex¬
ꝓbrabat quod homines erant: Homo es ad adã
Iani non dicã uos seruos s amcos qmͣ quȩ audiui

Expanded text:
 non habes nisi de fonte  non habes nisi de fonte justitiae: fons autem justitiae quis est, nisi Deus? Primum ergo fundamentum fidei pone: Numquid iniquitas apud Deum ? Latere te aequitas potest, esse ibi iniqutibi, quare cui vult miseretur, et quem vult obdurat? Exspectas a me, homo? Si et tu homo et ego homo, ambo audiamus, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Melior est enim fidelis ignorantia, quam temeraria scientia. Deus mihi dicijustitiam Dei? Si homo sum, non indigner: excedam hominem, si possum, et fontem attingam. Sed et si attigero, homini non dicam: excedat et ipse, et attingat mecum. Et quis est, inquis, qui homo hominem excedat? Ergo non quibusdam exprobrat Aposcitis, Ego Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos facere volebat, quibus exprobrabat quod homines erant? Homo es, ad Adam Jam non dicam vos servos, sed amicos; quoniam quae audivi
Abbreviated transcription (Latin):
mundus sub captiuitate tenebatur : benediccũ
est. Miserebor.. & cui msertus suero & nuscri¬
cordiã p̃stabo. & cui nusericors fuero Si enĩ to¬
tus mundus sub captiuitate: touis miuidiis sub
peccato: Iotus mundus iustissime suplicio delli¬
natus  sed ex parte ꝑ miscdiam liberatus. Quis
dicat dõ quare dampnas mnundũ. Quo miodo
accusat᷑ uudex ds. quã dod ampnat̾ mundus
reus: Reus es. si quid debeas consideres. pęna uo¬
catur : nec cum ante debitũ exigit᷑ exactor. uifle
rep̃hendit᷑. Rep̃ hendat᷑ ex actor: si indebitũ
exigit. Cum uͦ debitũ exigit. quis rep̃ heudei.
mͥ. quid adhuc conquirit᷑. nam uoli atati eius
quis resistit: O homo tu quis es qui respondeas
dõ. Diuis sit ille: attende. Quis estu  atcende.
Iile ds̃ est: tu homo. Sed iusticiã tͥ loqui iuderis
tu : de fons ille iulliciȩ siccatus .ẽ. Si iustũ loque¬
ris. undetͥ: Aut si iniustũ loqueris. debes tace

Expanded text:
mundus sub captivitate tenebatur, bene dictum mundus sub captivitate tenebatur, bene dictum est, Miserebor cui misertus fuero, et misericordiam praestabo cui misertus fuero. Si enim totus mundus sub captivitate, totus mundus in peccato, totus mundus justissime supplicio destinatus, sed ex parte per misericordiam liberatus, quis dicat Deo, Quare damnas mundum? Quomodo accusatur judex Deus, quando damnatur mundus reus? Reus es: si quid debeas consideres, poena vocatur; nec cum a te debitum exigitur, exactor juste reprehenditur. Reprehendatur exactor, si indebitum exigit: cum vero debitum exigit, quis reprehendat emihi: Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Quis sit ille, attende: quis sis tu, attende. Ille Deus est, tu homo. Sed justitiam tibi loqui videris tu, et fons ille justitiae siccatus est? Si justum loqueris, und
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce sub quorũ captiuitats latebat. domꝰ. Ex pͥma
gͥ transgressione pͥnu hominis: unuersum
genus humanũ natũ. cum obligatione peccati.
uictor diabolus possidebat. Si enĩ sub capauita¬
te non tenereni: redemptore non indigeremꝰ.
Uenit ad captiuos non captus: uenit ad capuuos
redim̃ dos. nichil in se captuutatis hoc .ẽ. mi¬
quitatis habens: s carne mortali p̾ciũ nr̃m
portans. Si enĩ caruẽ mortalẽ non haberet.u
unde in uerbo sauguis. quẽ ꝓ captiuis funderet:
Iule aut̃. qui ad captiuitatẽ nr̃am uenit: cum si¬
nulitudiue carnis peccati. non cum carns pecca¬
ti uenit. Similitudo erat. e̾nĩ illa carnis. uera ca
ro : s simił carnis peccati. Uera caro sed non
peccati caro. Ille gͦ qui ita ueuit. quis est: Bene
niuitiate de die. iuͦ diẽ. Ecce quis erat: de die. in
diem erat. Ds de dõ erat. lum̃ de lumine erat:
s uerbũ caro factũ. ẽ. ut habitaret ii nobis. La¬
tens maiestas. apparens infirmitas. utt moriatur

Expanded text:
. Ex prima enim transgressione primi hominis, universum genus humanum natum cum obligatione peccati, victor diabolus possidebat. Si enim sub captivitate non teneremur, Redemptore non indigeremus. Venit ad captivos non captus: venit ad captivos redimendos nihil in se captivitatis, hoc est, iniquitatis habens, sed carne mortali pretium nostrum portans. Si enim carnem mortalem non haberet, unde in Verbo sanguis, quem pro captivis funderet? Ille autem qui ad captivitatem nostram venit cum similitudine carnis peccati , non cum carne peccati venit. Similitudo enim erat illa carnis peccavera caro, sed non peccati caro. Ille ergo qui ita venit, quis erat? Bene nuntiate de die in diem. Ecce quis erat. De die in diem erat, Deus de Deo erat, lumen de lumine erat: sed Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis ; latens majestas, apparens infirmitas, ut moriatur
Abbreviated transcription (Latin):
didissent. uł nunquã suscepissent suslinentiã
nobis sustinentib dñm. quia quod non ui¬
demus sꝑantes ꝑ patentiã expecidonus
etiã insultare audent. cum imitari deberent.
do hȩc uita cransierit: sed mͦ ubi sunt. cum
hesternum dicm hodignꝰ abstalerit. & hodiernum
crastinꝰ ablaturꝰ sit. Quid coꝵ quȩ diligitis non
cranscurrit. & transuolat: Quid non fuggit penȩ
ante quã capiat᷑. cum exipso die hodierno
nulla possit uł hora retincri. Ita enĩ seđa
excludit᷑ a tercia: sicut. prima exdusa est

Expanded text:
stinentiam, nobis sustinentibus Dominum quia quod non videmus sperantes, per patientiam exspectamus etiam insultare audent, cum imitari deberent: m haec vita transierit; sed modo ubi sunt? Cum hesternum diem hodiernus abstulerit, et hodiernum crastinus ablaturus sit, quid eorum quae diligitis, non transcurrit et transvolat? Quid non fugit pene antequam capitur, cum ex ipso hodierno die nulla possit vel hora retineri? Ita enim secunda excluditur a terti
Abbreviated transcription (Latin):
entiã expeccetis. Sic agite. sic ambulate: in xp̃o
eiĩ ambulatis qui dixit. Ego sum uia. Quo mͦ
in illo ambulandũ sit discite : non solũ ciꝰ u̾bo
sed etiã eiꝰ exemplo. Hinc ꝓprio filio pas non

Expanded text:
entiam exspectetis. Sic agite, sic ambulate. In Christo entiam exspectetis. Sic agite, sic ambulate. In Christo enim ambulatis, qui dixit: Ego sum via . Quomodo in illo ambulandum sit, discite, non solum ejus verbo, sed etiam ejus exemplo. Huic enim proprio Filio non
Abbreviated transcription (Latin):
dendo quod non uideas. Denide subiungunc
qd cõ memorauit apłs. Manducemꝰ &e biba¬
mus : cras enĩ morieĩ. Sed uidecs quid ipse
cauendũ in onuerit. Corxumpunt in quit
morei bonos: colloquia mala. Sobrii estoie
talib colloquis mores ur̃i corrum pant̾. euer¬
tatur spes. eneruet̾: patientia: & diuertatis in
uias prauas. Immo uͦ nutes atq mansueri te¬
uete uias rectas: quas uos dñs docet. de quib
psalmus dicit. Dirĩget mttes in udicio do ce¬
bit mansuetos uias inas. Patienuã quippe in
laborib huiꝰ uitȩ. siuc qua non potest custodiri
spes ficturȩ uuꝵ Nemo potest ꝓpetuo reaners
nisi mitis atq mansuetus rehidit uoluntati dĩ.¬
Cuiꝰ ugũ lene. ẽ. & sartina leuis. s credenub
dõ &e sꝑantib in eũ & diligentib cũ. Ita quippe
mites atq mansuea. non solũ consolationes eiꝰ
amabitis sed etiã flagella ciꝰ tanquã boni sibi
tolerabitis. ut qni qđ non uideas sꝑatis. ꝑ pati¬

Expanded text:
s. Deinde subjungunt quod commemoravit Apostolus: Manducemus et bibamus: cras enim moriemur. Sed videte quid ipse cavendum monuerit: Corrumpunt, inquit, mores bonos colloquia mala. Sobrii estote talibus colloquiis mores vestri corrumpantur, evertatur spes, enervetur patientia, et divertatis in vias pravas. Imo vero mites atque mansueti tenete vias rectas, quas vos docet Dominus: de quibus Psalmus dicit, Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Patientiam quippe in laboribus hujus vitae, sine qua non potest custodiri spes futurae vitae, nemo potest perpetuo retinere, nisi mitis atque mansuetus; qui non cujus jugum lene est et sarcina levis, sed credentibus Deo, et sperantibus in eum, et diligentibus eum. Ita quippe mites atque mansueti non solum consolationes ejus amabitis, sed etiam flagella ejus tanquam boni filii tolerabitis; ut quoniam quod non videtis speratis, per pati
Abbreviated transcription (Latin):
met ipsũ ꝓ nobis: Traditus gͦ ills excelsus per
quẽ sacta sunt om̾ia: tradin̾is ꝓpc̾. formã serui
ni opꝓbriũ hominũ. &e abiecaonẽ plebis. in
contumelias. in flagella. iu mortẽ crucis. Do¬
euit. gͦ nos exemplo passionis: cum quanta pa¬
tientia in illo ambulenus. Et firmauit nos exem¬
plo suę resurrectionis: quid ab illo patienter
spare debeamus. Si enĩ quod non uidenius quidẽ¬
speramus: ꝑ patientiã expeccamꝰ. Quod non
uidemus quidẽ sꝑamus. sed corpus sumus ills
captus in quo iam ꝑ feccũ.ẽ. quod sꝑamus. De
est. Uos aut̃ estis corpus xp̃i : &e menbra. Si aut̃
quod non uidemꝰ sꝑamus. ꝑ patienciã expectdonꝰ

Expanded text:
mus. Traditus ergo ille excelsus, per quem facta sunt omnia, traditus propter formam servi in opprobrium hominum et abjectionem plebis, in contumeliam, in flagella, in mortem crucis docuit nos exemplo passionis, cum quanta patientia in illo ambulemus: et firmavit nos exemplo suae resurrectionis, quid ab illo patienter sperare debeamus. Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. Quod non videmus quidem, speramus: sed corpus sumus illius capitis, in quo jam perfectum est quod speramus. De est: Vos autem estis corpus Christi et membra . Si autem quod non videmus speramus, per pati
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ tam̃ sine gaudio relica sumus. quia spe
salui faca simuis. Idõ & ipse apłs qui ait. si
qđ non uidemus sꝑamus. ꝑ patienciã expecta¬
mus : dicit alio loco. Spe gaudentes: in tribu¬
latione paticutes. Habentes gͦ talẽ sps̃ multa
sidutia utami: & sormo nr̃ in gr̃a condituis¬

Expanded text:
modo tamen sine gaudio relicti sumus; quia spe salvi facti sumus. Ideo et ipse Apostolus, qui ait, Si quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus; dicit alio loco, Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Habentes ergo talem spem, multa fiducia utamur : et sermo noster in gra
Abbreviated transcription (Latin):
flagellatũ.ẽ. caput nr̃m : sirmauit patientiã
itaq in flagello deficiamus: ut in resurreca¬
one gaudeamus. Ita ciũ uerũ .ẽ. quod fla¬
gellat om̃em filiũ quẽ recipit. ut nec unico
filio peꝑcerit : sed ꝓ nobis om̃ib tradiderit
eũ. Intuentes gͦ eũ qui sine peccati merito
flagellatus . c̾ qui moraiis .ẽ. ꝓpt̾ desicca
ur̃a. &e resurrexit ꝓpt᷑ iusificationẽ nr̃am
non timeanius ne abitiaiur flagellati. s pocius

Expanded text:
t patientiam itaque in flagello deficiamus, ut in resurrectione gaudeamus. Ita enim verum est quod flagellat omnem filium quem recipit, ut nec Unico suo pepercerit, sed pro nobis omnibus tradiderit eum. Intuentes ergo eum, qui sine peccati merito flagellatus est, qui mortuus est propter delicta nostra. et resurrexit propter justificationem nostram , non timeamu
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui diligit me. diliget̾ apatro ineo & ego dili¬
gam cũ. Et quid illi dabis: Et ostendã illi me
ipsũ. Hȩc erit speaes quaudo faciet quod dixit.
& ostendã me ipsũ illi. Ibi ȩqualitatẽ dĩ uidebis:
ibi sins codies in uerbo leges. Ergo cum iuderimꝰ
eũ sicua .Ẽ. iaui crausiet̃ ꝑegrinatio nĩa. Poflea
uͦ gaudebimꝰ gaudio anglorum. Hȩc ciũ in uia.

Expanded text:
Patre meo, et ego diligam eum. Et quid illi dabis? Et ostendam me ipsum illi . Haec erit species, quando faciet quod dixit, Et ostendam me ipsum illi. Ibi aequitatem Dei videbis, ibi sine codice in Verbo leges. Ergo cum viderimus eum sicuti est, jam transiet peregrinatio nostra: postea vero gaudebimus gaudio Angelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ammositats̃ in errore manere. Melius quidẽ
faciamus. ut errorẽ aliquando emnendemus.
cant suis. Siul errauimꝰ: simul ab errore
recedamꝰ. Duces uobis fumiꝰ ad soueã &. secitti
eslis cum duceremꝰ ad soneã. & non sequimini
cum ducimꝰ ad eccłam : Possent ista dicere
indignantib. dicerent. iraus. dicerent aliꝗ do
ce illi ponerent indignationẽ: amarent uel
simus. in feruore stemꝰ. & tumore oculi quos
curamꝰ : non dico ut curars cessemꝰ. sed us uon
insultationib ad maiores amartai diues puo¬
cemus. Rationẽ lenit᷑ reddamus: non de  uicco¬
ria suꝑbe exultemus. Seruũ enĩ dñi litigare
non oportet apss dicit : sed mitẽ. e̾ẽ. ad om̃s.
docibilẽ. patientẽ. in modestia corripientemi
diu̾sa sentientes .ne. forte det illis ds̃ pęnitentiã

Expanded text:
animositatem in errore manere. Melius quidem animositatem in errore manere. Melius quidem ndum est faciamus, ut errorem aliquando emendemus. cant suis: Simul erravimus, simul ab errore recedamus. Duces vobis fuimus ad foveam, et secuti estis cum duceremus ad foveam; et nunc sequimini cum ducimus ad Ecclesiam. Possent ista dicere: indignantibus dicerent, iratis dicerent, aliquando et illi ponerent indignationem, amarent vel simus. In fervore sunt et tumore oculi quos curamus. Non dico ut curare cessemus; sed ut non insultationibus ad majores amaritudines provocemus; rationem leniter reddamus, non de victoria superbe exsultemus. Servum enim Domini litigare non oportet, Apostolus dicit, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes: ne forte d
Abbreviated transcription (Latin):
terrarũ obiciat celicianũ. Qd̾ cum facis: inuo¬
centẽ obicit innocentibꝰ.. Proisus gesta indicant
liquidissime. Purgatus.ẽ. cecilianus s fac eum
non purgatũ. fac cruminosũ. inuentũ. Audi
uoce aia ab orbe terrarũ. Nec causa causȩ
nec ꝑsona ꝑsonş p̾ uidicas. Anima hereaca.
insanabilis amimosa. cum tũ i ts sententaã
dicas. udicẽ quid accusas: Si illũ ego corru¬
pi ut iudicaret ꝓme. te quis corrupit. ut
cogitent. ad se redeant. se int̾rogent. se dis¬
cutiant. sibi respondeant. ꝓ ueritate. non a¬
meant eos. quib fassitatẽ dutissime uendi¬
deriuit. Ipsos enĩ aiment offenders erubes¬
cunt humanȩ infirmitati. & non erubes¬
cunt iustissinę ueritati. Uaq hoc timent:
ne dicat᷑ cis. Quare gͦ nos decepistis: Quare
nos seduxistis. Quare. tanta mala & falsa
dixistis : Respondere deberent : si dñi cuue¬
rent. Humanũ fuit errare : diabolicũ.ẽ. ꝑ

Expanded text:
terrarum objiciat Caecilianum. Quod cum facit, innoterrarum objiciat Caecilianum. Quod cum facit, innocentem objicit innocentibus. Prorsus Gesta indicabunt liquidissime. Purgatus est Caecilianus. Sed fac eum non purgatum, fac criminosum inventum; audi vocem tuam ab orbe terrarum: Nec causa causae, nec persona personae praejudicat. Anima haeretica, insanabilis, animosa, cum tu in te sententiam dicas, judicem quid accusas? Si illum ego corrupi, ut judicaret pro me; te quis corrupit, ut cogitent; ad se redeant, se interrogent, se discutiant, sibi respondeant, pro veritate non timeant eos quibus falsitatem diutissime vendiderunt. Ipsos enim timent offendere; erubescunt humanae infirmitati, et non erubescunt invictissimae veritati. Utique hoc timent, ne dicatur eis: Quare ergo nos decepistis? quare nos seduxistis? quare tanta mala et falsa dixistis? Respondere deberent, si Deum timerent: Humanum fuit errare, diabolicum est per
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ dicerens : Qua euaderent inclusi reab
ueritatis : Ut hec rena uioleut᷑ rumpene. quid
dixerunt breuit᷑ & absolute ꝓ nobis : Et quidẽ
multa ce pens om̃ia ꝓ nobis ficit. gesta indica¬
est. Sed hoc loco rogo uos & obsecro ꝑ xp̃m ut
teneatis. dicatis. in ore semꝑ habeatis. Non poturt
otuĩ ꝓ nobis breuior. & cercior. & liquidior. ferri
sententia. Quid gͦ dixit cum hoc obicerenius:
Sic non p̾uidicant isti celiciano : quomͦ nec illi
pͥmiano. Et ille defensor. illorũ nec causa causȩ¬
nec ꝑsona ꝑsonȩ. O responsũ breue. liquidũ
uerũ. Non cnĩ sciuit quid dixit: s caphȩ simuł
cum. eẽt ponafex ꝓphetauit. Nec causa causę
pͣiuidicate: nec ꝑsona persone. Si nec causa
causae: nec ꝑsona ꝑsone p̃udicat. Ergo unus¬
quisq suã sarcinã portas. Eat nunc &. obitiat
tibi cerilianũ. nontͥ cuicũq homini. s orbi ipsi

Expanded text:
Quid enim dicerent? Qua evaderent inclusi retibus Quid enim dicerent? Qua evaderent inclusi retibus veritatis? Ut haec retia violenter rumperent, quid dixerunt breviter et absolute pro nobis? Et quidem multa, et pene omnia pro nobis, sicut Gesta indicaest. Sed hoc loco rogo vos, et obsecro per Christum, ut teneatis, dicatis, in ore semper habeatis. Non potuit enim pro nobis brevior, et certior, et liquidior ferri sententia. Quid ergo dixit, cum hoc objiceremus: Sic non praejudicant isti Caeciliano, quomodo nec illi Primiano. Et ille defensor illorum: Nec causa caussponsum breve, liquidum, verum! Non enim scivit quid dixit; sed Caiphae similis, cum esset pontifex prophetavit : Nec causa causae praejudicat, nec persona personae. Si nec causa causae, nec persona personae praejudicat, ergo unusquisque sarcinam suam portat. Eat nunc et objiciat tibi Caecilianum: non tibi cuicumque homini, sed ipsi orbi
Abbreviated transcription (Latin):
ut possis fr̃em tuũ sanare. Cura paleã si potes
s tricicũ noli reluquere. si palea non poces cura
re. Excuaiunt᷑ aliquando ds arca dica. & pale¬
&e int̾dũ &e grana: s non longe. Sunt. aut̃ oparu
boni circũeunt & areã: & ea que foris sunt excus
sa. quib̾dã inundatorus trahunt & reuocant.
in areã. Et si cranendo & si cogendo mundatoria
instrumta sunt leges iste mundanȩ : reuoca etiã
cum terra trahe tricicũ.ne. ꝓpt̾ terrã pereat.
triticũ. Dampnatus. ẽ. inquiunt celici auus
dampnatus. ẽ. semel absens. ter absoluuis. ẽ. pre¬
sens. Respondimius cis & homines indocibiles
quantũ potuimꝰ breuit̃ de sus facas ad moniumꝰ.
&e diximus. Quid recitatis contra celicianũ conci¬
liũ septuagnita ep̃orum sentenaas in absencem
ꝓserentui: Plures ꝓlatę sunt a maxinuanstarũ
concilio: contͣ ab sentẽ primianũ. Dixinuis. ab¬
p᷑ iudicare. non potuerunt abseitu celiciano.

Expanded text:
ut possis fratrem sanare. Cura paleam, si potes: ut possis fratrem sanare. Cura paleam, si potes: sed triticum noli relinquere, si paleam curare non potes. Excutiuntur aliquando de area dominica et paleae; interdum et grana, sed non longeboni, circumeunt aream, et ea quae foris excussa sunt, quibusdam mundatoriis trahunt et revocant in aream, etsi trahendo, etsi cogendo. Mundatoria instrumenta sunt leges istae mundanae. Revoca, etiam cum terra trahe triticum, ne propter terram pereat triticum. Damnatus est, inquiunt, Caecilianus. Danatus est semel absens, ter absolutus est praesens. Respondimus eis; et homines indociles, quantum potuimus, breviter de suis factis admonuimus, et diximus: Quid recitatis contra Caecilianum concilium septuaginta episcoporum, sententias in absentem proferentium? Plures prolatae sunt a Maximianistarum concilio contra absentem Primianum. Diximus: Abpraejudicare non potuerunt absenti Caeciliano.
Abbreviated transcription (Latin):
cares xp̃i meusã: Apłs dicit. Qui enĩ manducas
ce bibit indigne: udiciũ sibi i anducat & bibit.
S ibi: non tͥ. Sane si uidex es. iudicandi potestatem
accepisti ȩcdãstica regula. si aput. te accusatͣ. si ue¬
ris docum̃tis cestib q cõniuncit᷑ : cobercs. corripe.
ex cõ munica. degrada. Sic uigilet. tolerantia: ut non
Cecilianus dampnatus.ẽ. Aquibus. Primo absens.
deinde a traditorib ininoceus. Alligata sunt ista
gestis in serta. ꝓbata sut. eneruare quidẽ uires
ueritatis conati sunt: & in aniũ nebulis ꝓsecutio¬
ni eiꝰ serenitatẽ neb ulare quantũ potuerunt
eiusi sunt. Affut. dñs: uicit. screnitas eiꝰ nebulas
eorũ. Et uidete quomͦ uescientes absoluerunt.
eccłam orbis terrarũ : cinꝰ cõmunione gaudemus.
Desendimus: opanenius areã dincam desenden¬
do. Pro area dinca : damo. Tu quis mea sinr:
nolo cures. Uencilabrũ expecto uolo in quã hoc
cures. Aut si curare. iiis. uolo cum lite curare.

Expanded text:
Christi mensam? Apostolus dicit: Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sibi, non tibi. Sane si judex es, si judicandi potestatem accepisti, ecclesiastica regula, si apud te accusatur, si veris documentis testibusque convincitur, coerce, corripe, excommunica, degrada. Sic vigilet tolerantia, ut non Caecdeinde a Traditoribus innocens. Allegata sunt ista, Gestis inserta, probata sunt. Enervare quidem vires veritatis conati sunt, et inanium nebulis prosecutionum ejus serenitatem nebulare, quantum potuerunt, enisi sunt. Adfuit Dominus, vicit serenitas ejus nebulas eorum. Et videte quomodo nescientes absolverunt Ecclesiam orbis terrarum, cujus communione gaudemus, defendimus, obtinemus, aream dominicam defendendo, pro area dominica clamo. Tu quis in ea sim, nolo cures: ventilabrum exspecto . Nolo, inquam, hoc cures: aut si curare vis, noli cum lite curare,
Abbreviated transcription (Latin):
si hoc tͥ dicã. ueni cõmunica peccatis alieius.
Uon hoc dico. Noui quid dicat apłs. Sed illud
dico ꝓpt̾ peccata aliena. Si uera c̾e̾n̾t & non tua
magis e̾e̾nt. gregẽ dĩ mixtũ ouib & hȩdis. non
desereres area dominicã quandui palea triturat᷑.
non reluiqueres. Necia dñica quandiu malos &
bonos pisces. ad litais trahuns: non difrumperes.
c quomiodo inquis ferrẽ quẽ noui malũ Nonne
meliꝰ ipsũ ferres. quã te soras efserres: Ecce quo mͦ
feres accenderes aplui dicentẽ. unusquisq ꝓpruuu
onus porabit: liberaret te ista sententia. Non enĩ
cum illo cõmuicares auartuã : s non cõmunicares

Expanded text:
si hoc tibi dicam: Veni, communica peccatis alienis. si hoc tibi dicam: Veni, communica peccatis alienis. Non hoc dico, novi quid dicat Apostolus: sed illud dico. Propter peccata aliena, si vera essent, et non tua magis essent, gregem Dei mixtum ovibus et haedis non desereres; aream dominicam, quamdiu palea trituratur, non relinqueres; retia dominica quamdiu bonos et malos pisces ad littus trahunt, non disrumperes. Et quomodo, inquis, ferrem quem novi malum? Nonne melius ipsum ferres, quam te foras efferres? Ecce quomodo ferres: si attenderes Apostolum dicentem, Unusquisque proprium onus portabit; liberaret te ista sententia. Non enim cum illo communicares avaritiam, sed communicares
Abbreviated transcription (Latin):
Duo ambulacis niã dĩ: i ꝑegrinatione huiꝰ sdi.
Iu portabas sumptus magnos suꝑfluos ille auĩ
sumptus uon habeliat. Adhesit uibi: comes cuus
cẽ. delideraus. oli negligere. noli speruere.
noli reluquere. Non uides quantũ porces. Nichil
porcanti.& non habena dauide aliquid. Et co¬
mitẽ adunabis & te releuabis. Apłica sententia
camus sarcinas ur̃as. idõ uobis non comunicamꝰ.
Maiores isti portant sarcinas diuisionis maiores
portant. sarcinas p̾cisiouis. Sareinas scismatis.
sartiuas heresis. sarcinas dissensionis. sartinas
anmositacis. sarcinas falsorũ cestimomorũ: sat¬
cias calum mosarũ crimiuationũ. Istas sarcinas
conati sumus. & conam̾i deponere : Ae humeris
fr̃m nr̃orum. Illi amant illas tenentes ad se nimo¬
res. e̾ẽ. nolunt. quia ipsis sarcuus cumuerunt.
Nam ce qui ponit. sarcinã quã gestabat collo. qua¬
si minor sit: s pondus posus non stacurã. Sed

Expanded text:
Duo ambulatis viam Dei in peregrinatione hujus saeculi: Duo ambulatis viam Dei in peregrinatione hujus saeculi: tu portabas sumptus magnos superfluos; ille autem sumptus non habebat: adhaesit tibi, comes tuus esse desiderans; noli negligere, noli spernere, noli relinquere. Non vides quantum portes? Nihil portanti et non habenti da inde aliquid, et comitem adjuvabis, et te relevabis. Apostolica sententia amus sarcinas vestras, ideo vobis non communicamus. Majores isti portant sarcinas divisionis, majores portant sarcinas praecisionis, sarcinas schismatis, sarcinas haeresis, sarcinas dissensionis, sarcinas animositatis, sarcinas falsorum testimoniorum, sarcinas calumniosarum criminationum. Istas sarcinas conati sumus, et conamur deponere de humeris fratrum nostrorum. Illi amant illas tenentes ad se, minores esse nolunt, quia ipsis sarcinis tumuerunt. Nam et qui ponit sarcinam, quam gestabat collo, quasi minor fit; sed pondus posuit, non staturam. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
onus ꝓpriũ. Pauꝑ .s̃. diues ẽ: onus illiꝰ ꝑ auꝑtas
est. Fu tale omis non habes: uide ne forte cur ce
imerpellauerit pauꝑtas dicas. unus quisq ꝓpri
um onus portabit. Hi alterũ preceptũ audi. In¬
uicẽ ouera ur̃a portate. Pauꝑtas non . ẽ. onus meũ
sed. ẽ. ouus fr̃is mei. Uide : ue diuitiȩ sint mauis
onus uiũ. Nam non habes onus pauꝑtatẽ: sed
habes onus diuitias. Si beue uttendas: onus est.
Ille alterũ onus habet au alterũ. Porta cum illo
& portes cecũ ut inuicẽ onera ur̃a portetis.
Quid .ẽ. onus pauꝑtatis. Non habere. Quid .c̃.¬
onus diuiciarũ:: Plus quã opus .Ẽ. habere.
Et ille oneratus .E &e tu oneratus es. Porca cum
illo non habere. portet tecũ plus habere: ut si¬
ant ȩquales sarcine urȩ. Si eiũ dederis indigen¬
t: minis illi. non habenti onus ipsuis. quo đ
erat non habere. Si ei dederis. incipit non hab̾e
Minuit ce ipss onus cuũ  qđ uocat̾ plus habere

Expanded text:
es es: onus illius paupertas est; tu tale onus non habes. Vide ne forte cum te interpellaverit pauper, tu dicas, Unusquïsque onus proprium portabit. Hic alterum praeceptum audi: Invïcem onera vestra portate. Paupertas non est onus meum, sed est onus fratris mei. Vide ne divitiae sint majus onus tuum. Nam non habes onus paupertatem, sed habes onus divitias. Si bene intendas, onus est. Ille alterum onus habet, tu alterum. Porta cum illo, et portet tecum, ut invicem onera vestra portetis. Quod est onus paupertatis? Non habere. Quod est divitiarum onus? Plus quam opus est habere. Et ille oneratus est, et tu oneratus es. Porta cum illo non habere, portet tecum plus habere; ut fiant aequales sarcinae vestrae. Si enim dederis indigenti, minuis illi non habenti onus ipsius, quod erat non habere: si ei dederis, incipit habere; minuit et ipse onus tuum, quod vocatur plus habere.
Abbreviated transcription (Latin):
uistus. sederit in trhono.⁊ quis głabitur nuu¬
dũ se habere car: Aut quii głabit̃ mundũ
so.ce. a peccato. Ergo quandui tales sumꝰ.
hoc nobis debenius: ut nuncẽ̾ ouera nr̃a por¬
temus conu̾si ad dominum. Caplic̃ sermo

Expanded text:
abitur mundum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Ergo quamdiu tales sumus, hoc nobis debemus, ut invicem onera nostra portemus. Conversi ad Dominum, etc. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
S qe aut̃ illa quȩ sunt bona prius apparent: in
quibꝰ eaã temerariĩ beniuolatte iudiciũ cauen¬
dũ.c̃. ne cum totũ bonũ putaueris. ea quȩ post.¬
ea mala apparuerint. securũ oe inparatu te in¬
ueniant. & ꝗt auius offendant: ut eũ quẽ tenu¬
re dilęxeras acerbiuis oderis. quod uesas est: quia
eaã si nulla eus bona p̾cederent. & hec quȩ p̾ca
apparueruus mala prius eminerent. toleranda
tam̃ eraus. donec om̃ia cum illo ageres quib
talia sauari solent. Quantomagis cum ea bana
pcesserunt quę tanquã pignora nos debent
ad posteriora toleranda constingers. Ipsa clt
mus. Cogitamus enĩ quia ille quẽ diligimus
diligunus : illũ ieo consideremus qui mognuis
mitas sed mors est. Quaꝓpt̃ ingenti cura ce ni¬
plorata dĩ nuscda cogitandũ. est: ue. xp̃m negli¬
ganius ꝓpt̃ insirmũ. cum infirmũ diligere¬

Expanded text:
Saepe autem illa quae bona sunt, prius apparent: in Saepe autem illa quae bona sunt, prius apparent: in quibus etiam temerarium benevolentiae judicium cavendum est, ne cum totum bonum putaveris, ea quae postea mala apparuerint, securum et imparatum te inveniant, et gravius offendant; ut eum quem temere dilexeras acerbius oderis, quod nefas est. Quia etiamsi nulla ejus bona praecederent, et haec quae postea apparuerunt mala, prius eminerent, toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres, quibus talia sanari solent: quanto magis cum ea bona praecesserunt, quae tanquam pignora nos debent ad posteriora toleranda constringere? 7. Ipsa mus. Cogitamus enim quia ille quem diligimus,diligimus, illum in eo consideremus, qui mortuusmitas, sed mors est. Quapropter ingenti cura et implorata Dei misericordia cogitandum est, ne Christum negligamus propter infirmu
Abbreviated transcription (Latin):
tante sub nussions animȩ. qđ pecere ꝑ se ipie
non audet. Sane quãus raro tam̃ ali quoties
accidit: ut eius quẽ uoluniꝰ in amiticiã reciꝑe.
priꝰ nobis in notescant mala quã bona. Quib
offeusi & quodã modo reꝑcussi reluiquimus
cũ : &e ad bonorũ eiꝰ quȩ forte occultora sunt
indagationẽ non ꝑuenimꝰ. Admonet itaque
suos. ut. eiꝰ insirma toleremꝰ : ut ad quędã saua
ui quorũ deleccatione ad quiescamꝰ ꝑ caritatis
tolerantiã ꝑducam᷑. Att eui᷑. Non .ẽ. sanis
medicus : sed egrotaĩtab. Ido̾q si ꝓpt̃. xp̃i ca¬
ritatẽ &iam eũ qui dñu ex parte forcassis egro¬
tat. repellere ab animo non debemus. qmͣ sa
dam cuis saucia in primo ingressu anitcicis. non
potiumus sustiuere: & quod .s̃. gr auius cum of¬
fensione animi de toto homine ausi sumius teme¬
rariã p̾iudicii ferre sententiã. nou tiñĩtes qđ
dictũ .ẽ. Nolite iudicare: ne iudicenum. Et¬

Expanded text:
tate et submissione animi, tate et submissione animi, non audet. Sane quamvis rarius, tamen aliquoties accidit, ut ejus quem volumus in amicitiam recipere, priunobis innotescant mala quam bona, quibus offensi et quemadmodum repercussi relinquimus eum et ad bonorum eius, quae forte occultiora sunt, indagationem non peruenimus. admonet itaque suos, ut eius infirma toleremus, ut ad quaedam sana, in quorum delectatione adquiescamus, per caritatis tolerantiam perducamur. ait enimedicus, sed aegrotantibus . Ideoque si propter Christi charitatem, etiam eum qui omni ex parte fortassis aegrotat repellere ab animo non debemus, quoniamdam ejus saucia in primo ingressu amicitiae non potuimus sustinere, et quod est gravius, cum offensione animi de toto homine ausi sumus temerariam praejudicii ferre sententiam? non timentes quod dictum est: Nolite judicare, ne judicemini; et
Abbreviated transcription (Latin):
illo uidem̃ suꝑiores. eẽ. non sit. occultũ. Istȩ cogita¬
tiones deprimentes suꝑbiã. & acuentes caritatẽ
faciuit onera frat̾na iniucẽ non solũ ȩquo animo
sed oeiam libentissime fustinere. Nullo iodo
ant̃ de quoquã homine incognito ferenda
sententia est: &e neno nͥ ꝑ anuticiã cognoscit᷑.
Ec idõ anucorũ mala sirmius sustinenus quia
bona corũ nos delectant & tenent. Nulliꝰ itaq
repudicnda .ẽ. amiicia sess ingerentis ad ami¬
ticiam copulandã. Non ut statĩ recipiat᷑. sed
ut recipiendus optet᷑. atq ita tractet ut reci¬
pi possit. Illũ euĩ receptũ in amtaciã possumꝰ
dicero: ciu om̃ia consilia nr̃a refiuidere au-¬
deamꝰ. Et si quisquã. ẽ. quise. non audeat iuge¬
rere ad anuticiã faciendã cum aliquo nr̃o teni¬
porali houore. aut dignitate reuocat̾ descen¬
dendũ. ẽ. ad eũ & offerendũ illi quadã conu¬

Expanded text:
illo videmur superiores esse, non sit occultum. Istae cogitaillo videmur superiores esse, non sit occultum. Istae cogitationes deprimentes superbiam, et acuentes charitatem, faciunt onera fraterna invicem, non solum aequo animo, sed etiam libentissime sustineri. Nullo modo autem de quoquam homine incognito ferenda sententia est: et nemo nisi per amicitiam cognoscitur. Et ideo amicorum mala firmius sustinemus, quia bona eorum nos delectant et tenent. 6. Nullius itaque repudianda est amicitia sese ingenerentis ad amicitiam copulandam; non ut statim recipiatur, sed ut recipiendus optetur, atque ita tractetur, ut recipi possit. Illum enim receptum in amicitiam possumus dicere, cui omnia consilia nostra refundere audeamus. Et si quisquam est qui se non audet ingerere ad amicitiam faciendam, cum aliquo nostro temporali honore aut dignitate revocetur; descendendum est ad eum, et offerendum illi quadam comi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse apłs ait. Om̃ib om̃ia faccus sũ ut om̃s lu
crifacerẽ. Cogitando scilicet in eo uicio etiã se
.cẽ. potuisse ude cupiebat alienũ lib̾are. Com¬
patiendo & iam id potiꝰ agebat: non m̃tiendo. si¬
cut quidã suspicant᷑. Et hi maxime qui menda¬
ciis suis defendendis quȩ negare non possunt:
alicuiꝰ magni exempli pacrociniũ requirunt
Deinde & iam illud cogitandũ nullũ. eẽ. homiue̾
qui non possit habers aliquid boni quod tu nan¬
dũ habes etiã silateat: in quo sine dubio possit
te.cẽ. suꝑioi. Quȩ cogitatio ad conanendã &¬
edo mandã suꝑbiã ualec. ne arbitreris qmͣ tua
quȩdã bona eminent & apparens: idõ alterum
nulla habere quȩ lateant. & fetaise maioris
ponderis bona quib te suꝑat nescientẽ. Non enĩ
tes suꝑiorem sibi. Non hos ita debemus existimare.
ut non existunemus. sed nos existimare fingamus.
alio quo nobis suꝑior. sit. & iã sibonũ nr̃n quo

Expanded text:
ipse apostolus ait: omnibus omnia factus sum, ut ipse apostolus ait: omnibus omnia factus sum, ut crifacerem : cogitando scilicet in eo vitio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberare. Compatiendo enim potius id agebat, non mentiendo, sicut quidam suspicantur, et hi maxime qui suis mendaciis defendendis, quae negare non possunt, alicujus magni exempli patrocinium quaerunt. 5. Deinde etiam illud cogitandum, nullum esse hominem qui non possit habere aliquod bonum quod tu nondum habes, etiamsi lateat, in quo sine dubio possit te esse superior. Quae cogitatio ad contundendam edomandamque superbiam valet, ne arbitreris quoniam tua quaedam bona eminent et apparent, ideo alterum nulla habere quae lateant, et fortassis majoris ponderis bona quibus te superat nescientem. Non enim um existimantes superiorem sibi . Non hoc ita debemus existimare, ut non existimemus, sed nos existimare fingamus; alio, quo nobis superior sit, etiamsi bonum nostrum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
inuenuis ut homa. Mumiliauit semet ipsũ faccus
obędicus usq ad mortẽ : mortẽ aut̃ crucis. Suꝑus
eiĩ dixerat. Non quȩ sua sunt unusquisq inten¬
dentes sed ca quȩ aliorũ. Huis sentenus conte¬
.ruit: qđ sequit᷑. Nam ita sequit᷑. Hoc sentice in
uobis qđ & in xp̃o iħu. Ad hoc dum taxat. ut
quẽ ad modũ ille. in eo quod uerbũ carosaccũ . ẽ.
& habitauis in nobis. & siue peccato cũ ce̾t. pec¬
cata nr̃a suscepit. non attendit suas. ur̃a ita &e
nos libent̾ ad eius in mortalitatt̃ iniucs̃ onera
nr̃a porienius. Huic cogitationi accidit etiã illa
cogitacio. quia ille suscepis hominẽ : nos aut̃ ho¬
mines sumus. Et considerars debemꝰ. quod eqri¬
udinẽ. siue aninis sius corporis quã in homune
alio iudemus: & iam nos habere potuimꝰ aut pos¬
sumꝰ. In oc gͦ exibeamꝰ ei ciuꝰ insirmitatẽ portare
uolumꝰ: quod ab illo nobis uellemꝰ exhiberi si forie
in ea nos essemꝰ &e ipse non e̾ẽt. Ad hoc ꝑtinet qđ

Expanded text:
s ut homo humiliauit semet ipsum, factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. superius autem dixerat: non quae sua sunt unusquisque intendentes, sed quae aliorum. huic sententiae contexuit quod dictum est; nam ita sequitur: hoc sentite in uobis quod et in Christo Iesu, ad hoc dumtaxat, ut, quemadmodum ille in eo quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis, et sine peccato cum esset, peccata nostra suscepit, non attendit sua, sed nostra, ita et nos libenter ad eius imitationem inuicem onera nostra portemus. Huic enim cogitationi accedit etiam illa cogitatio, quia ille suscepit hominem, nos autem homines sumus et considerare debemus, quod aegritudinem siue animi siue corporis, quam in homine alio uidemus, etiam nos habere potuimus aut possumus. hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod
Abbreviated transcription (Latin):
& corrigendi. corripere. Accessurus. ẽ. tecũ ad al¬
tare: uoli timere. Unusquisq ꝓpriuꝰ onus portabit
Menĩto apłi. ut securus accedas: unusquisq ꝓpriũ
onus portabit. Tantũ mͦ non tͥ dicat porta meũ. Nã
si cum illo cõmunicare uolueris. auaritiã: onus
non miniut. sed duo granabunt᷑. Potat gͦ sarcinã
tuis talẽ sarcinã excussit : alt̾ani un posuit. Ex¬
cussit cupiditatis: in iposuit caricatis. Ergo scdin
cupiditates mabas: unus quisq suã sarcinã por¬
tat. Malus malã. bonus bouã. Conuerte te iã¬

Expanded text:
et corripiendo corrigere, accessurus est tecum ad alet corripiendo corrigere, accessurus est tecum ad altare: noli timere; Unusquisque proprium onus portabit. Memento Apostoli, ut securus accedas: Unusquisque proprium onus portabit. Tantummodo non tibi dicat, Porta mecum. Nam si cum illo communicare volueris avaritiam, onus non minuetur, sed duo gravabuntur. Portet ergo sarcinam tuus talem sarcinam excussit, alteram imposuit; excussit cupiditatis, imposuit charitatis. Ergo secundum cupiditates malas unusquisque sarcinam suam portat, malus malam, bonus bonam. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib bonis. facils tribuant. cõmunicont
thes auruent sibi fundamͣtũ bonũ in futurũ:
ut appbendant uerã uitã. Audisti. aguo¬
iusti. didicisti. tenusti. fecisli. fac qđ facis.
noli pigrescere. noli cessare. Qui ꝑseuerauerto
usq insiẽ lnc saliuis crit. Bene fecisti homunt
ingratus . ẽ. homo. Non de pęuiteat bene fecisse:
ne sundas pęnitendo quod implesti miseran¬
do. Dic in corde tuo. NNon uidet iste in quẽ
feci: iudet ille ꝓ pt̾ quẽ foci. Quia si uidereo¬
iste. si ing̃ratus non c̾ẽt. sibi potitis quã mͥ ꝓdesset.
ad dm̃ eue teneã. quẽ uon latet quod facio. Non
solũ quod facio : sed etiã quod corde facio. Illum
sperẽ recributorẽ: qui faca mei nõn quer̃t cestẽ.
alis es & forte in popło dĩ. Stat uixea te auarus.
raptor: in hians reb alieuis. Que̾ nosti talẽ & si¬
delis. ẽ. uel pouus fidelis uocat᷑. non eũ potes de
ȩccłã pellere: non habes aliquẽ adccũ castigandi.

Expanded text:
municent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Audisti, agnovisti, didicisti, tenuisti, fecisti. Fac quod facis, noli pigrescere, noli cessare. Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Bene fecisti homini, ingratus est homo: non te poeniteat bene fecisse, ne fundas poenitendo quod implesti miserando: dic in corde tuo, Non videt iste in quem feci, videt ille propter quem feci; quia iste si videret, si ingratus non esset, sibi potius quam mihi prodesset. Ad Deum me teneam, quem non latet quod facio; non solum quod facio, sed etiam quod corde facio: illum sperem retributorem, qui facti mei non quaerit testem. Talis es, et forte in populo Dei stat juxta te avarus raptor, inhians rebus alienis. Quem nosti talem, et fidelis est, vel potius fidelis vocatur, non eum potes de ecclesia pellere, non habes aliquem aditum castigando
Abbreviated transcription (Latin):
sarciuas loquenta sub ipsis posit exclaniant.
Cum sarcinis intrariunt: cum sarcinis exeuitt.
Auari ingressi sunt: auari discedut. Ego lo¬
quendo contͣ istas sarcinas laboraui. Si cla¬
niaas: ponite quod portatis. Postremo nolite
re : s cum grauib sarcinis non potestis.
Uentes inquit ad nis qui laboratis & ouerati
estis: de ego uos reficiã. Do ueniaᷤ preterito¬
run. peccatorũ  tollã quod p̃mebat oculos
ur̃os. sanabo quod nocuis humeris ur̃is. Tollã
quidẽ sarcinas: sed inanes sarcinas non di¬
mictam. Tollã sarcinas malas: & imponam
bonas. Cum enĩ dixisset &e ego uos resiciam
adiunxit. Tollice uigũ mou̾ suꝑ uos. Male
te sub iugauerat cupiditas salubrit᷑ te sub¬

Expanded text:
sarcinas loquenti sub ipsis positi exclamant? sarcinas loquenti sub ipsis positi exclamant? Cum sarcinis intrarunt, cum sarcinis exeunt: avari ingressi sunt, avari discedunt. Ego loquendo contra istas sarcinas laboravi. Si clamatis, ponite quod portatis. Postremo me nolire, sed cum gravibus sarcinis non potestis. Venite, inquit, ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam. Do veniam praeteritorum peccatorum, tollam quod premebat oculos vestros, sanabo quod nocuit humeris vestris. Tollam quidem sarcinas, sed inanes a sarcinis non dimittam: tollam sarcinas malas, et imponam bonas. Cum enim dixisset, Et ego vos reficiam; adjunxit, Tollite jugum meum super vos. Male te subjugaverat cupiditas, salubriter te sub
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. tolera ui mari etiã tempestaces. Illa dicie
quiesce: illa non sint quiescere. Iubet non
solũ ꝓcede: sed oe uauiga trans iare. Quere
terras quas ignoras: merces in indiã depcecan¬
dȩ sunt. Nou uosti luiguã iudorũ: sed uitelli¬
gibilis uidet᷑ seruio auartaꝵ. Uemes iguoais ad
iguotũ : das. accipis. enus. portas. ꝑ iditacus
ꝑuenisti. cum ꝑiculis redis. Exlanas in ma¬
ri exagitatus ceuipestate: as libera me. Non
audis respondentẽ. Quare: Misite: Auari
tia iussit. tͥ ut ad quireres quod non babebas.
ego tͥ uissi ut sine. labore ante ostiũ tuũ ꝑ aupi
dares qđ habebas. Iua tę ad iudos musit. ad
reportandũ aurũ : ego bͥ ante ostiũ xp̃m
posui. a quo enieres regnũ cęlorũ. Laboras
in iussione auartaȩ: in uissione uiea non
laboras. Ambo uissimus: non audisti me
Cui ob auddisti: liberet te. Quã muta istas sar¬
cinas portant. Ouanti uuchi mͦ contͣ ipsas

Expanded text:
dicit, Tolera in mari etiam tempestates. Illa dicit, dicit, Tolera in mari etiam tempestates. Illa dicit, Quiesce; illa non sinit quiescere. Jubet, non solum, Procede; sed et, Naviga trans mare, quaere terras quas ignoras. Merces in Indiam deportandae sunt: non nosti linguam Indorum, sed intelligibilis videtur sermo avaritiae. Venies ignotus ad ignotum; das, accipis, emis, portas; periclitatus pervenisti, cum periculis redis, exclamas in mari exagitatus tempestate, Deus, libera me. Non audis respondentem, Quare? Misi te? Avaritia tibi jussit ut acquireres quod non habebas: ego tibi jussi ut sine labore ante ostium tuum pauperi dares quod habebas. Illa te ad Indos misit ad reportandum aurum: ego tibi ad ostium Christum posui, a quo emeres regnum coelorum. Laboras in jussione avaritiae, in jussione mea uon laboras. Ambo jussimus; non audisti me: cui obaudisti liberet te. CAPUT Icinas portant? Quanti mihi modo contra ipsas