comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem fundamenta domus sunt intentiones bo-¬
nȩ conũsationis. quibꝰ ꝑfectus uerbi auditor.
exbaustis bumilitate xp̃iana suꝑuacuarum̃
cogitationum ruderibꝰ in addimplendis xp̃i man-¬
ddatis. firmit̾ se inserit cum psalmista dicens.
Qui edurit me de lacu miseriȩ & dde luto fecis.
& statuit supͣ petram pedes meos. S ingulȩ nr̃e
domus cotidic uel immundoꝵ sp̃uum. uel im¬
ꝓboꝵ hominum. uel ipsa sue mentis. aut car¬
nis inaiietudine pulsantur. & auantum ꝓpͥ¬
is uirib fidunt inclinantur. quantum inui¬
cͣtissimȩ petrȩ adberent. labefac tari neque-¬
unt. Et om̃is qui audit uerba hec os non
facit ea. similis erit uiro stulto qui edificauit
domum suam suꝑ arenam. et descenadit plu-¬
ua. & uenerunt flumina. & flauerunt uenti.
& irruerunt in domum illam & cȩcidit. & fuit
ruina enis magna. Qui audit sermones x p̃i
& ñ facit. siue nutiatus sit mẏsteriis xp̃i seu in
totum alienus a xp̃o. quia se ipsum malȩ edificat.

Expanded text:
tem fundamenta domus, sunt intentiones bonae conversationis, quibus perfectus verbi auditor exhaustis humilitate Christiana supervacuarum cogitationum ruderibus, in adimplendis Christi mandatis firmiter se inserit, cum Psalmista dicens: Qui eduxit me de lacu miseriae et de luto faecis, et statuit supra petram pedes meos . Singulae nostrae domus quotidie vel immundorum spirituum vel improborum hominum, vel ipsa suae mentis aut carnis inquietudine pulsantur, et quantum propriis viribus fidunt, inclinantur, quantum invictissimae petrae adhaerent, labefieri nequeunt. Et omnis qui audit verba haec et non facit ea, similis erit viro stulto, qui aedificavit domum suam sua, et venerunt flumina, et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, et cecidit, et fuit ruina ejus magna. Qui audit sermones Christi et non facit, sive initiatus sit mysteriis Christi, seu in totum alienus a Christo: qui seipsum male aedificat,
Abbreviated transcription (Latin):
apiens architectus fodit inaltum qͥa de suoꝵ
Icordibꝰ eruit omnia t̾rena. ne ꝓpter
Auauod temꝑale cõmodum dõ seriuant.
Fundamenta docꝰtores signifant de quibꝰ dr̃
Fundam̃ta eius in montibꝰ scĩs. Fundam̃tũ¬

Expanded text:
apiens architectus fodit in altum, quia de suorum cordibus eruit omnia terrena, ne propter aliquod temporale Deo serviant. Fundamenta doctores significant, de quibus dicitur: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Fundamentu
Abbreviated transcription (Latin):
Sin tenebris & inumbra mortis sedent. ad dir¬
gendos pedes nr̃os inniam pacis. U¬
isitauit ut illium naret oriens. illumina¬
re his qui in tenebris peccatoꝵ. & in umbra
mortis. id ẽ. incecitatẽ ignorantiȩ dep̃ssi sunt
quia excludens errorum tenebras. infudit uerã
cognitionis suȩ luicem. & certum iter pat̾ȩ cȩle-¬
stis aꝑuit.
edes nr̃i affectiones mentis sunt. quȩ si
gr̃ȩ nr̃i illuminatoris concordent. dirigun¬
tur inuiam pacis. idẽ. in oꝑa quȩ sunt nobis
ua ad pacem cęli ꝑpetuam. Congrue pͥtis illu-¬
minantur corcda. & pꝰea diriguntur in oꝑa pa¬
cis. dicente ꝑsalmista. Inquire pacem & ꝑse¬
futurus. quantocius potuit. solitudinis asꝑa
petiit. ut & se & auditores suos. ab illecebris inun¬
di suspenderet.

Expanded text:
in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirin tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nluminare his, qui in tenebris peccatorum, et in umbra mortis, id est, in caecitate ignorantiae depressi sunt; quia excludens errorum tenebras, infudit veram cognitionis suae lucem, et certum iter patriae coelestis aperuit. nostri, affectiones mentis sunt: quae si gratiae illuminatoris nostri concordent, diriguntur in viam pacis, id est, in opera quae sunt nobis via ad pacem coeli perpetuam. Congrue prius illuminantur corda, et postea diriguntur in opera pacis, dicente Psalmista: Inquire pacem et persefuturus, quantocius potuit, solitudinis aspera petiit, ut et se et auditores suos ab illecebris mundi suspenderet.
Abbreviated transcription (Latin):
epente cum de dño loqueretut ad ꝓpham
uerba conuertit. ut hoc beneficium quod
ꝓpba fu̾turus erat. dni ẽc̃. designaret. Non mirũ
si alloquitur infantem oc̃ło dierum. quia bene
potuit audire uocem patͥs iam natus. qui salu¬
tationem mariȩ audiuit adbuc in utero clausꝰ.
ꝓpt̾ eos qui aderant instruendos. futura
filii munera quȩ ꝑ angłm didicerat. p̃dicare mox
ut loqui potuit. Altissinum uocat quem iob̃es
p̃ibat. uxta quod psalmista ait. Mater syon
dicet homo. & homo natus ẽ. in ea. &. ipse funda¬
uit eam altissimus. Ad ilandam scientiam sa¬
lutis plebi euis. in remissionẽ peccatoꝵ eorum.
Desiderans cõmendare nom̃ saluatoris. frequẽ¬
tat mentionem salutis. Et ne carnalem puta
scientiam salutis ñ meritis hominum. sed per
nisitauit nos in assumpta carne oriens exalto.
ul ẽ. uerbum patͥs ortum uerȩ lucis aꝑiens. de
filiis tenebrarum & noctis filios lucis faciens.
Unde sequitur. Illuminiare his qui

Expanded text:
epente cum de Domino loqueretur, ad prophetam verba convertit, ut hoc beneficium quod propheta futurus erat, Domini esse designaret. Non mirum si alloquitur infantem octo dierum, quia bene potuit audire vocem patris jam natus, qui salutationem Mariae audivit adhuc in utero clausus. opter eos qui aderant instruendos, futura filii munera quae per angelum didicerat, praedicare mox ut loqui potuit. Altissimum vocat, quem Joannes praeibat, juxta quod Psalmista ait: Mater Sion dicet homo, et homo natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus. . Ad dandam scientiam salutis plebis ejus, in remissionem peccatorum eorum. Desiderans commendare nomen Salvatoris frequentat mentionem salutis. Et ne carnalem promiscientiam salutis, non meritis hominum, sed per  viscera visitavit nos in assumpta carne oriens ex alto, id est, Verbum Patris, ortum verae lucis aperiens: de filiis tenebrarum et noctis, filios lucis faciens. Unde sequitur: Illuminare his qui
Abbreviated transcription (Latin):
rergenuit salomonem exea quȩ fuit urie Hoc
ẽ. ex rethsabee quȩ ñ nominatur hic. quia plus
peccauit cȩt̾is hic nominatis. Cum enim ẽẽt. uxor
uriȩ. miscuit se dauid in adulterio. S alamois
autẽ genuit roboam. Roboam antẽ genuit abiã
apia andem genuit asa. asa autẽ geniut iosa
psaaotios aplaat autẽ genuit ioram. ioram autẽ
i quarto reguni uolumine. legitur ioram fuisse
patrem ochoriȩ. & ochoriam patrẽ ioe. & ioam
patrem amasiȩ. & amasiam patrem fuisse arariȩ
qui appellatus ẽ. etiam orias. Uerum quia ioram
se miscuit geueri impuissimȩ ierabel ducens filiã
euis. tolluntur tres reges in medio. uel quia ꝓpo¬
situm erat euangelistȩ ponere tres tesserescedecades
il ẽ. tres quatendenarios numeros. qui sunt aua¬
dragiita aluo. Orias autem genuit ioathan.
ioathan autẽ genuit achar. acba autẽ genuit
erechiam. eeacbias autẽ genuit manasen. mana

Expanded text:
rex genuit Salomonem ex ea quae fuit Uriae. Hoc rex genuit Salomonem ex ea quae fuit Uriae. Hoc est, ex Bersabee, quae non nominatur hic, quia plus peccavit caeteris hic nominatis. Cum enim esset uxor Uriae, miscuit se David in adulterio. Salomon autem genuit Roboam. Roboam autem genuit Abiam. Abias autem genuit Asa. Asa autem genuit Josa genuit Joram. Joram autem In quarto Regum volumine legitur, Joram fuisse patrem Ochoziae, et Ochoziam patrem Joae, et Joam patrem Amasiae, et Amasiam patrem fuisse Azariae, qui appellatus est etiam Ozias. Verum quia Joram se miscuit generi impiissimae Jezabel, ducens filiam ejus, tolluntur tres reges e medio: vel, quia propositum erat evangelistae ponere tres tesseradecades, id est, tres quaterdenarios numeros qui sunt quadraginta duo. Ozias autem genuit Joatham. Joatham autem genuit Achaz. Achaz autem genuit E
Abbreviated transcription (Latin):
iustis & peccatdeib iuxta quod moyses p̃ceꝑat
agnum inmolandum sumi degrege ouiũ
& cap̃rum. Phares autem genuit es rom. es¬
tom autẽ genuit aran. arami autẽ genuit amui¬
nadab. aminadab autem genuit naason. naã
son autem genuit salmon. Salmon autem genu¬
it boor. de xaas. Soce autẽ genuit obeth exrut̃.
Quia adñs nascitur de ruth meibitide: impleta ẽ.
pb̃ia que dicit. E miite aguum dñe dũatorem
terrȩ de petra deserti. id ẽ. de gentib quȩ diciuit᷑
petra. quia ulola coliit. & desertum. qiuia siue le¬
ge inuunt O bech autem genuit iesse. iesse autẽ
genuit dauid regem QQiiut euangelista pa¬
trem ilauid uocare iͤsse quam ysai. cum utriusq
nominis ẽẽt. ut indicaret in xꝑo & in maria
illud impleri ꝓpħicum. Egredietur urga de ra¬
dice iͤsse. & flos de radice eius ascendet. Dauid
regem dicit. quia pͥmus rex fuit de tribu nida.
ꝑ quam celo geñãtionis decurrit. O auid autẽ

Expanded text:
justis et peccatoribus, juxta quod Moyses praeceperat justis et peccatoribus, juxta quod Moyses praeceperat agnum immolandum sumi de grege ovium et caprarum. Phares autem genuit Esrom. Esrom autem genuit Aram. Aram autem genuit Aminadab. Aminadab autem genuit utem genuit Salmon. Salmon autem genuit Booz de Rahab. Booz autem genuit Obed ex Ruth. Quia Dominus nascitur de Ruth Moabitide, impleta est prophetia quae dicit: Emitte agnum, Domine, dominatorem terrae de petra deserti , id est, de gentibus, quae dicuntur petra, quia idola colunt; et desertum, quia sine lege vivunt. Obed autem genuit Jesse. Jesse autem genuit David regem. Maluit evangelista patrem David vocare Jesse quam Isai, cum utriusque nominis esset, ut indicaret in Christo et in Maria illud impleri propheticum: Egredietur virga de radice Jessae, et flos de radice ejus ascendet . David regem dicit, quia primus rex fuit de tribu Juda, per quam ordo generationis decurrit. David autem
Abbreviated transcription (Latin):
ipso curari postulant.
el aliter.  Cum dr̃ filii dauicd filii
abraham. ordo ẽ p̃posterus sed necessario
commutatus: quia si pͥmum posuisset abrabam.
& postea dauid ut gen̾atio texeretur. repetendꝰ
ẽẽt abraham hoc modo.
bũ xꝑi filii abrabam. filii dauid filii abrabam.
Abrabam genuit ysaac. ysaac autem genuit ia¬
cos. iacos autem genuit udam & frẽs eius. A bea¬
ham pͥncipium narrationis ẽ. ad quen fuit pͥn¬
cipium ꝓmissi onis. Hismabel quidem & esau.
frẽs ẏsaac & iacob. silentio p̃terit euangelista. quia
ñ remanserunt incultu unius dĩ. frẽs uͭ uide dig¬
ne commemorantur. qm̃ patarchȩ fuerunt.Lx¬
dasautem genuit phares et zaram de thamar.
n genealogia saluatoris ñ iustȩ sea peccatͥces femi¬
nȩ nominantur: ad insinuandum uidelicet.
qm̃ qui de femina formam uiri uoluit assumere.
ut uiros & feminas saluaret. de peccatͥcib digna¬
tus ẽ. nasci. ut peccata deleret. Nascitur dñs de

Expanded text:
ipso curari postulant. HIERON. Vel aliter. Cum dicitur: Filii David, filii Abraham, ordo est praeposterus, sed necessario commutatus; quia, si prius posuisset Abraham, et postea David, ut generatio texeretur, repetendus esset Abraham, hoc modo: Jesu Christi filii Abraham, filii David, filii Abraham. Abraham genuit Isaac. Isaac autem genuit Jacob. Jacob autem genuit Judam et fratres ejus. Abraham principium narrationis est, ad quem fuit principium promissionis. Ismael quidem et Esau fratres Isaac et Jacob, silentio praeterit evangelista, quia non remanserunt in cultu unius Dei. Fratres vero Judae digne commemorantur, quoniam patriarchae fuerunt. Judas autem genuit Phares et Zaram de Thamar. In genealogia Salvatoris non justae, sed peccatrices feminae nominantur, ad insinuandum videlicet, quoniam qui de femina formam viri voluit assumere, ut viros et feminas salvaret; de peccatricibus dignatus est nasci, ut peccata deleret Nascitur autem Dominus de
Abbreviated transcription (Latin):
iosram: iosias autẽ genuit icchoniam .& fiẽs eiꝰ
intͣnsmigratione baby lonis. Gransmg̃tio
nem babylonis dicit quod filii isrł captiuati fu¬
erunt in baby loniam. & ante illam captuuitatẽ
interfec tus ẽ. iste iosias. a pharaone nechao rege
egepti. Cuingͦ dicit iosias genuit filios in trans¬
nuigratione uel in. pro ante ponitur. uel ut aui¬
dam uolunt. eos genuit subaudituros. in trans¬
inigationẽ. Require hẏstoriam ꝓpe finem uibri.
regum Et post transingrationẽ babylonis.
iechonias genuit salathiel.eronimus¬
i uoluerimis iechoniam istum in fine sed̃ȩ
tesseresce decades ponere. in sequenti non
erunt quatuoedecim. Scianus gͥ iechoniam prio¬

Expanded text:
Josiam. Josias autem genuit Jechoniam et fratres ejus in transmigrationem Babylonis. Transmigrationem vero Babylonis dicit, quod filii Israel captivati fuerunt in Babyloniam, et ante illam captivitatem interfectus est iste Josias a Pharaone Nechao rege Egypti. Cum ergo dicit: Josias genuit filios in transmigrationem , vel in pro ante ponitur, vel ut quidam volunt, eos genuit, subaudis ituros in transmigrationem. Require historiam prope finem libri Regum. Et post transmigrationem Babylonis Jechonias genuit Salathiel. HIERON. Si voluerimus Jechoniam istum in fine secundae tesseradecadis ponere, in sequenti non erunt quatuordecim. Sciamus ergo Jechoniam prio
Abbreviated transcription (Latin):
it figuratur.
ystice phariseus arrogans. iudaicum põ¬
pulum designat: peccatx sc̃ificata. con¬
uersam gentilitatẽ. Phariseus rogauit dñm
ut manducaret cum illo. quia ppłs idem. quẽ
uenientẽ credere noluit. uenturum sꝑauit. &
ut ueniret optauit dicens. Excita potentiam
luam & ueni. ut saluos facias nos. Dñm cum
pharisco mandicare. ẽ. de ppło eredenti gaudere.
U nde alibi. Meus cybus ẽ. ut faciam uoluntatẽ
eus qui me misit. Et respondens ihc. dix̃
ad ilum. S ymoni habeo tͥ aliquia adicere. At
ule. ait. Magister dic. Duo debitores erant

Expanded text:
it, figuratur. Mystice, Pharisaeus arrogans, Judaicum populum designat; peccatrix sanctificata, conversam gentilitatem. Pharisaeus rogavit Dominum ut manducaret cum illo, quia populus idem quem venientem credere noluit, venturum speravit; et ut veniret optavit, dicens: Excita potentiam tuam et veni, ut salvos facias nos . Dominum cum Pharisaeo manducare, est de populo credenti gaudere. Unde alibi: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui me misit . Et respondens Jesus, dixit ad illum: Simon habeo tibi aliquid dicere. At ille ait: Magister dic. Duo deb
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumus. recte dicitur. Non habentib illis
unde realderent donauit utrisq. Pius gͦ
diligit eccła gentium. quam uideus. quia &
scdm p̃sentem statum malor ei gr̃a confertur.
& scãm p̃teritum de maiori fȩditate extrabit᷑.
Nullus utiq tantum potest diligere. quantũ
ea q̃ in plurib don&s plurib ꝑsonis diligit. Et

Expanded text:
ti sumus, recte dicitur: Non habentibus illis ti sumus, recte dicitur: Non habentibus illis unde redderent, donavit utrisque. Plus ergo diligit Ecclesia gentium quam Judaeus, quia et secundum praesentem statum major ei gratia confertur, et secundum praeteritum de majori foeditate extrahitur. Nullus utique tantum potest diligere, quantum ea quae in pluribus donis, plur
Abbreviated transcription (Latin):
eum plus diligit: R espondens symon dixit.
E stino: quia is cui plus donauit. At ille dĩx
Recte iudicasti. Sua seutentia suꝑbͦ apud
se phatiseus conuncitur. & sicut frencticꝰ funẽ
portat ex quo ligetur. Hominum iudicio plꝰ
fortasse offendit qui plus debuerat. sed ꝑ mise¬
ricordiam dñi causa nutatur. ut amplius di¬
ligat. qui amplus debuit. si tamen gr̃am
consequatur. Doo debitores de quib symo¬
ni paradigina opponitur. utrumq ppłm desig¬
nant. fenerator uͭ ereatorem. qui lucrum que¬
tit illuis nummi. quem in nobis fabricatus. ẽ.
ad unagniem suam. Minus debet ppłs cui
legis decalogus ꝑ seruum datus ẽ. plus autẽ
eui gr̃a uitȩ eternȩ ꝑ filium. ẽ. commissa. Tdeo
iudci ꝑ denarium. xpiani ꝑ centenarium nu¬
merum fęnus accumulatur. sed uterq ꝑ qui¬
narium multiplicatur. quia quinq sensus in
hac uita debet uterq cultui rationis mancipare.
Et quia nullus suis uirib sca dĩ gr̃a salui fac¬

Expanded text:
eum plus diligit? Respondens Simon, dixit: Aestimo quia is cui plus donavit. At ille dixit ei: Recte judicasti. Sua sententia superbus apud se Pharisaeus convincitur, et sicut phreneticus funem portat ex quo ligetur. Hominum judicio plus fortasse offendit, qui plus debuerat, sed per misericordiam Domini causa mutatur, ut amplius diligat qui plus debuit, si tantum gratiam consequatur. Duo debitores, de quibus Simoni paradigma opponitur, utrumque populum significant, fenerator vero Creatorem, qui lucrum quaerit illius nummi, quem in nobis fabricatus est ad imaginem suam. Minus debet populus, cui legis Decalogus per servum datus est: plus autem, cui gratia vitae aeternae per Filium est commissa. Ideo Judaei per denarium, Christiani per centenarium numerum fenus accumulatur, sed utrique per quinarium multiplicatur, quia quinque sensus in hac vita debet uterque cultui rationis mancipare. Et quia nullus suis viribus sed Dei gratia salvi fac
Abbreviated transcription (Latin):
AxcuII. Et ascendetunt musti icio¬
solunam de regione aute pascha. ut sc̃ificarent
scipsos. Adño p̃ceptum fuit uideis ꝑ moy¬
sen. ut in die paschȩ celebratione festi scificarent᷑
Quȩ celebratio umbra fuit futuri. Sanguiue
postes indeorum signati sunt. quia sanguine
xp̃i frontes nr̃ȩ signantur. Querebant gͥ
itũm: & colloquebantur aduntrcem in templo
stantes. Quid putatis quia non uenit ad diẽ
festum: Obliti suȩ sc̃ificationis in ipso loco
orationis. querunt agnum ad immolandum.
Unde in psalmo. C onfundantur & reuereant᷑
qui querunt anunam meã. De bene querentib
d̃r. Periit fuga a me. & ñ. ẽ. qui requirat auunã
meam. Dederant autẽ pontifices & pharisei
mandatum. ut si quis cognouerit ubi sit inclicet.
ũtt app̃hendant eũm.

Expanded text:
nt multi Hierosolymam de regione ante pascha, ut sanctificarent seipsos. A Domino praeceptum fuit Judaeis per Moysen, ut in die paschae celebratione festi sanctificarentur. Quae celebratio umbra fuit futuri. Sanguine postes Judaeorum signati sunt, quia sanguine Christi frontes nostrae signantur. Quaerebant ergo Jesum, et colloquebantur ad invicem in templo stantes: Quid putatis quia non venit ad diem festum? Obliti suae sanctificationis, in ipso loco orationis quaerunt agnum ad immolandum. Unde in psalmo: Confundantur et revereantur, qui quaerunt animam meam . De bene quaerentibus dicitur: Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Dederant autem pontifices et Pharisaei mandatum, ut si quis cognoverit ubi sit, indicet, ut apprehendant eum.
Abbreviated transcription (Latin):
in iridicio uisticiȩ. item erectus. dat sententiã
miscdĩȩ. qiuia boc utrumꝙ facere. ẽ. diuinȩ po¬
tentiȩ. Quia mulier poterat tuncre ne ipse
qui sine peccato. ẽ. eam puniret. dicit ei ut
misericors p̃terita dimittens. nec ego te condem¬
pnabo. ut iustus ne ampluis peccet interdicens.
ꝓpt̃ illos qui desꝑant. ꝓposuit añs indulgeniȩ
portum. ꝓpt̾ illos qui sꝑe ꝑielitantur. & dilati

Expanded text:
stitiae, erectus item dat sententiam misericordiae, quia hoc utrumque facere est divinae potentiae. Quia mulier poterat timere, ne ipse qui sine peccato est, eam puniret: dicit ei, ut misericors praeterita dimittens, nec ego te condemnabo, ut justus, ne amplius peccet interdicens. Propter illos qui desperant, proposuit Dominus indulgentiae potum; propter illos qui spe periclitantur et d
Abbreviated transcription (Latin):
bi itĩc duc tus ẽ. ã parentibꝰ ut ercume ideret.
De magis qui uenerunt ab oriente
Ubi ẽ fugatus iħe ⁊ parentes cius in egyptum.
U bi berodes interficit pueros.
Ubi iñc reuocatut ab egypto.
U bufĩc remansit in templo ierosolimis.
Cbi iobannes saptista apparuit in ibił.¬

Expanded text:
bi Jesus ductus est a parentibus ut circumcideretur VIII. De magis qui venerunt ab oriente. IX. Ubi est fugatus Jesus et parentes ejus in Aegyptum. X. Ubi Herodes interfecit pueros. XI. Ubi Jesus revocatur ab Aegypto XII. Ubi Jesus remansit in templo Hierosolymis. XIII. Ubi Joannes Baptista apparuit in I
Abbreviated transcription (Latin):
U si ib̾c elegit alios septuaganta duos discipuilos adtim¬
Usi die sabb̃o in sinagoga curauit manum aridã.
Ecce exiit qui leminat leminare:
U di discipulis disserit parabolam seminantĩ.
Quileminat lemen & uadit dormitum uel surgi. &

Expanded text:
us elegit alios septuaginta duos discipulos, adjunUbi die Sabbato in Synagoga curavit manum aridam. LXXI. Exiit qui seminat seminare. ulis. LXXV. Ubi discipulis disserit parabolam seminantis. LXXVI. Qui seminat semen, et vadit dormitum vel surgit, et
Abbreviated transcription (Latin):
U si ait contra ib̃m cuies eius indignati sunt di¬
centes. unde huic tanta sapientia.
mergentem liberat.
U si transfretantes ueneruit in terram genelar.
& turbȩ secute sunt trans mare. de manna
uenire. & cogitabat quare non suerit baptiatus.
De muliere siropbenissa quȩ ꝓfilia sua petebat.
locutus ẽ.
oc̃ to annis iacuit minfirmitate. & multa
cum iudeis eius oceasione disputauit.

Expanded text:
Ubi ait: Contra Jesum cives ejus indignati sunt, dicentes: Unde huic tanta sapientia? mergentem liberat. LXXXII. Ubi transfretantes venerunt in terram Genesar, et turbae secutae sunt trans mare, de manna um, et cogitabat quare non fuerit baptizatus.De muliere Syrophaenissa, quae pro filia sua petebat. locutus est.octo annis jacuit in infirmitate, et multa cum Judaeis ejus occasione disputavit.
Abbreviated transcription (Latin):
De diligendo ꝓrimum.
De occulta elemolina.
De lecreta oratione.
Non debere queinquam iudicare uł condempnare.
Parabolade amico uel de tͥb panib pecendum
querendum pulsandum.
De cauendo a falsis ꝓpbis.¬

Expanded text:
De diligendo proximum XXXIII. De occulta eleemosyna. XXXIV. De secreta oratione. XXXIX. Non debere quemquam judicare vel condemnare. XL. Parabola de amico, vel de tribus panibus. Petendum, quaerendum, pulsandum. XLI. De cavendo a falsis p
Abbreviated transcription (Latin):
U bi ibc puerum centurionis paraliticũ citrauit.
Ubi socrum petri a febrib sanauit ib̃c.
U oi õs in firmitates curat ut aoimplerentur scriptinȩ¬
Usicuranit transtretum demoniacum qui
Cdileui publicanus conuuiũ fecit ei. s dicentes
sebȩ s plarises discipilis quare cum publicanis &
Ipeccatorib manducat magister uester.
Us i seribȩ signum petunt abeo & eis multa dicit.
Uoi quedam mulier de turba clamauit ad ib̃m beatus
Cdi ibc mnlierem quȩ fluxum sanguinis patiebatur

Expanded text:
Ubi Jesus puerum centurionis paralyticum curavit. XLVIII. Ubi socrum Petri a febribus sanavit JesusL. Ubi omnes infirmitates curat, ut adimplerentur scriptUbi curavit trans fretum daemoniacum, quiUbi Levi publicanus convivium ei fecit, et dicentes Scribae et Pharisaei discipulis, Quare cum publicanis et peccatoribus manducat magister vester. LVII. Ubi scribae signum petunt ab eo, et eis multa dicit. LVIII. Ubi quaedam mulier de turba clamavit ad Jesum: BeatuUbi Jesus mulierem quae fluxum sanguinis patiebatur
Abbreviated transcription (Latin):
Dodus ipse dicendi quo ȩuar¬
glm contexitur: omnib accesssibilis ẽ. Eaquȩ
aꝑta continet. quasi amicus familiaris. sine fuco
ad cor loquitur indocꝰtorum atq doctorum. Ca
uͦ quȩ misteriis occultat. nec ipsa eloquio suꝑbo
erigit. quo ñ audeat accedere mens tardiuscula.
&. merudita. quasi pauꝑ ail diuitẽ: sed inuitat
om̃s bumili sermone. quos ñ solum manifesta
pascat: seleciam secreta exerceat ueritate. His
salubrit̃ & pͣna corriguntur.⁊ parramit̾untur:
& magna oblectantur ingenia. Sumina ȩuan-¬
głii uixta isidorum in serto ethimologiarum
trifarie distinguitur: ul ẽ in hystoeia. in moribꝰ.
i allegoria. &ursus ista tͥa mutifarie diuidin-¬
tur. uł ẽ quida dõ quid ab angelis. uel homui¬
nibꝰ gestum dictumq sit quid a ꝓpħis nuiti¬
atum de xp̃o & corꝑe enis. quid de diabolo &
menbris ipsius. quid de ueteri & nouo ppło. qͥd
de p̃senti scło. & futuro regno atq iudicio.
Lexonimus suꝑ marcum.

Expanded text:
odus ipse dicendi quo Evangelium contexitur, omnibus accessibilis est. Ea quae aperta continet, quasi amicus familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum atque doctorum. Ea vero quae mysteriis occultat, nec ipsa eloquio superbo erigit, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita, quasi pauper ad divitem; sed invitat omnes humili sermone, quos non solum manifesta pascat, sed etiam secreta exerceat veritate. His salubriter et parva corriguntur, et parva nutriuntur, et magna oblectantur ingenia. Summa Evangelii, juxta Isidorum in sexto etymologiarum trifarie distinguitur, id est, in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur, id est, quid a Deo, quid ab angelis, vel hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore ejus, quid de diabolo et membris ipsius, quid de veteri et novo populo, quid de praesenti saeculo et futuro regno atque judicio. onymus super Marcum
Abbreviated transcription (Latin):
Ist gͥ puerum ib̃m & matrem eiꝰ pioseph in
Iegyꝰ ptum t̾usferri. fide m diñcȩ icarnatio¬
nis. & ecclłȩ societatem ꝑ doctoxes sc̃õs gentib com¬
mitti. Quod erant in egyptto usq ad obitum re¬
gis. signifieat fidem xp̃i ingentib mansuram.
ilonec plenitudo earum introeat. & sic isrł sal
uus fiat. Obitus quippe herodis. terminum in¬
tentionis malitiosȩ. qua nunc cont̃ eccłam iudea
seuit insinuat. Nocte puer tollitur incredulis
ã quib recedit ignorantie noc tem relinquens
Cum uͦ reũtitur nulla noctis mentio fit. quia
in fine mundi uidei lucem fidei. enoch & hȩłya
p̃dicantib suscipientes illuminabuntur.

Expanded text:
st ergo puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum regis, significat fidem Christi in gentibus mansuram, donec plenitudo earum introeat, et sic Israel fiat salvus. Obitus quippe Herodis, terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judaea saevit, insinuat. Nocte puer tollitur, incredulis a quibus recedit, ignorantiae noctem relinquens. Cum vero revertitur, nulla noctis mentio fit, quia in fine mundi Judaei, lucem fidei Haenoch et Elia praedicantibus, suscipientes, illuminabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Gressis autem illis subaudis de boc scło. op¬
tiuerunt dño p̃dicatores niutum. scilicet
popłin multum. qui nichil adhuc erat lo-¬
cutus degła ilĩ. quia non habuerat p̃dica¬
tores. Hic popls intelligitur fuisse de gentibꝰ.
unde & sequitur ammiratio tarbarum.
de ipsis dicentibꝰ nunquam sic appariuisse
in isrł. scilicet ut tot inde sunui conuerterent᷑

Expanded text:
tem illis, subaudis de hoc saeculo, obtulerunt, Domino praedicatores mutum, scilicet populum mutum qui nihil adhuc erat locutus de gloria Dei, quia non habuerat praedicatores. Hic populus intelligitur fuisse de gentibus, unde et sequitur admiratio turbarum de ipsis dicentibus, nunquam sic apparuisse in Israel, scilicet ut tot inde simul converterent
Abbreviated transcription (Latin):
nom gͦ in quinq uirginib & in cen¬
tum quinquaginta tribꝰ piscib unu¬
mera multitudo scõrum intelligitur. ita
ui quinq frio diuitis. multa milia populi
uideorum intelliguntur. quos ad sp̃ualem
Sintelligentiam non assurgere gemit. B cra.
ptat gͥ ad eos muti lazarum. siue aliũ
de fidelib s ei non crederent. si moysen
& ꝓpħas non auduuit. E x mortuis dñs resui¬
rexit. s iudaicus populus quia moysi non
crelidit. dño credere contempsit. C uinꝙ
moy si uerba sp̃ualit intelligere renuit. ad
Unde ueritas. Si crederetis moysi. credere¬
tis utiq & micbi.¬

Expanded text:
 in quinque virginibus et in centum quinquaginta tribus piscibus innumera multitudo sanctorum intelligitur; ita in quinque fratribus divitis, multa millia populi Judaeorum intelliguntur, quos ad spiritualem intelligentiam non assurgere gemit. BEDA. Optat igitur ad eos mitti Lazarum, sive alium de fidelibus sed ei non crederent, si Moysen et prophetas non audiunt. Ex mortuis Dominus resurrexit, sed Judaicus populus quia Moysi non credidit, Domino credere contempsit. Cumque Moysi verba spiritualiter intelligere renuit, ad it. Unde Veritas: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi
Abbreviated transcription (Latin):
es. inetis ubi non seminasti. & congregas ubi ñ
sparsisti. & tunens abii & ab̾scondi talentum
tuum in terra. Ecce habes quod tuum. ẽst.
Acsi dicat. Intellectum dedisti intellectum
habeo. Infelicissimum habens a sui conscientia
testuonium cum debuit simplicit̃ inertiam
confiteri. & orare ueniam: calumpniatur dñi
duritiam. Et ideo quod putabat ꝓ excusatione
dicere. uertitur ei inculpam. Durum uocat
dñm. quia ardua. ẽ. uia quȩ ducit ad uitam.
& quia quanto gradus altior tanto casus grauior.

Expanded text:
nasti, et congregas ubi non sparsisti, et timens abii, et abscondi talentum tuum in terra. Ecce habes quod tuum est. Ac si dicat: Intellectum dedisti, intellectum habeo. Infelicissimum habens a sui conscientia testimonium, cum debuit simpliciter inertiam confiteri et orare veniam, calumniatur domini duritiam, et ideo quod putabat pro excusatione dicere vertitur ei in culpam. Durum vocat es. Quia ardua est via quae ducit ad vitam, et quia quanto gradus altior, tanto casus gravior.
Abbreviated transcription (Latin):
Nter om̃s diunas auctoritates euangeliũ merito
excellit. Quod euim ler& ꝓphe futurum p̃mn¬
tiauerunt: hoc redditum atq completum in
quod in lege littera. in euglio gra. Lila habuit
umnbram. ista imaginem. Iua data ẽ: ꝓp̃t̃ trans¬
gressionem. ista ꝓpt̾ iustificationem. Iila igno¬
ranti demonstrat peccatum: ista agnitum iuuat
ut uitetur. lila flagituis deditos increpat: ista
peccantes bonitate: ꝓpͥa liberat. Iila talionem de¬
creuit reddere: ista etiam ꝓ inimicis orare iussit.
lua conitigio multas habere. crescere & generare
p̃cepit. ista continentiam suasit. Iilic p̃dicat᷑
cucuncisio carnis. hic lanacrum in ablutione¬
ones rerum temꝑalium continentur: hic inita
et̃ra reginimq celorum ꝓmitaitur. Iiuic sabbati

Expanded text:
nter omnes divinas auctoritates Evangelium merito excellit. Quod enim lex de prophetae futurum praenuntiaverunt, hoc redditum atque completum in quod in lege littera, in Evangelio gratia. Illa habuit umbram, ista veritatem; illa data est propter transgressionem, ista propter justificationem; illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum juvat ut vitetur.; illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat; illa talionem decrevit reddere, ista etiam pro inimicis orare jussit; illa conjuges multas habere, crescere et generare praecepit, ista continentiam suasit; illic praedicatur circumcisio carnis, hic la promissiones rerum temporalium continentur, hic vita aeterna regnumque coelorum promittitur; illic sabbati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstat. E⁊ aluis dix̾. ũ xorem duxi. & idco nͥ
possum uenire. Ii uxore uoluptas carius
accipitur. non quod conugium non sit bonũ
ad sobolem ꝓpagandam. s quod non nulli ex¬
petunt inuxore. non fecumditatẽ ꝓlis .s: deside¬
ria uoluptatis. C oniugium gͦ non rep̃hendit᷑
s integritas ad maiorem honorẽ uocatur. Item.

Expanded text:
perstat. « Et alius dixit: Uxorem duxi et ideo non perstat. « Et alius dixit: Uxorem duxi et ideo non possum venire. » In uxore voluptas carnis accipitur, non quod conjugium non sit bonum ad sobolem propagandam, sed quod nonnulli expetunt in uxore non fecunditatem prolis, sed desideria voluptatis. Conjugium ergo non reprehenditur, si integritas ad majorem honorem vocatur. Item
Abbreviated transcription (Latin):
est. P runus dix̃ ei. Uillam ȩmi & necesse
habeo exue & uidere illam. rogo te habe ine ex¬
cusatum:
uia designat terrenam substantiam. quã¬
quidam magno labore uel etiam fidei
dampno sͥ emunt. aut ꝑ suꝑbiam. aut ꝓp̃ter
corxis substantiam. Exiit gͥ uidere illam. aiũ
relicta contemplatione interna. sola exteriora
cogitat. E t alter dix̃. Iuga boum emi quin¬
que. & eo ꝓbarc illa. rogo te habe me excusatum.
Recte quinq sensus corꝑis uiga uocati sunt.
quia uiut̾q sexu geminantur. Qui sensꝰ quia
sola exteriora cognoscunt. & non intima. recte ꝑ
cos curiositas designatur. Grande uitium . ẽ.
curiositas. quȩ dum inuestigat uitã. ꝓximi.
mentẽ exterius ducit. sua intima pponens. No¬
tandum quia dum dicunt. rogo te habe me
exeusatum. humilitas sonat in uoce. dum ue¬
nut contẽpnunt. suꝑbia in actione. Sie pecca¬
tor quidicit ora ꝓ me peccatore. & peccatum n

Expanded text:
cit. Primus dixit ei: Villam emi, et necesse cit. Primus dixit ei: Villam emi, et necesse habeo exire, et videre illam. Rogo te, habe me excusatum. » Villa designat terrenam substantiam, quaquidam magno labore vel etiam fidei damno sibi emunt, aut per superbiam, aut propter corporis substantiam. Exiit ergo videre illam, quia, relicta contemplatione interna, sola exteriora cogitat. « Et alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa; habe me excusatum. » Recte quinque sensus corporis juga vocati sunt, quia in utroque sexu geminantur. Qui sensus, quia sola exteriora cognoscunt, et non intima, recte per eos curiositas designatur. Grande vitium est curiositas, quae dum investigat vitam proximi, mentem exterius ducit, sua intima postponens. Notandum quia, dum dicunt, « rogo te, habe me excusatum, » humilitas sonat in voce; dum venire contemnunt, superbia in actione. Sic peccator qui dicit: Ora pro me peccatore, et peccatum non
Abbreviated transcription (Latin):
Nec solum uidei s: nullus houulinum potest
manducare lac. & mel dĩ: nisi terram & cog̃na¬
tionem suam relĩquat. ut illud. Nisi quis re¬
liquerit patrẽ & matrẽ & cȩtera. non potest mis
ẽẽ. discipulus. Item. Qui uult ñs. ẽẽ. disciplõ.
abneget semctipsum. Relinquit gͦ cognatio¬
nẽ suam. non qui contempnit eam: s: qui plꝰ
diligit dm̃ quam parentes. Relinquit tertã
suam. qui carnis suȩ non sequitur uoluptatem.
Ex temꝑe moysi cȩpit coniuuium istud p̃patari.
quando iex data .ẽ. Quod conuiium ita diuer¬
Qs specieb iusticiȩ decoratum. ẽ. sicut regale pͣn
duim diuersis cẏbis ornatur. Ex eodem temꝑe
cxietunt inuitatores. u ẽ. ꝓph̃ȩ. Et cȩpunt
amul omnes excusare. Qui uenire nolue¬
uint excusant. & sic intcludunt sͥ ȩternum con¬
uiuium. quod d̾̃s non rogatus gratis offert uo.¬
ientib. Excusat omnis qui plus terrena quam
celestia diligit. etiam si se ad cȩlestia tendere di¬

Expanded text:
Nec solum Judaei, sed nullus homo potest manducare lac et mel Dei, nisi terram et cognationem suam relinquat, ut illud, nisi quis relinquat patrem et matrem et caetera, non potest meus esse discipulus . Item: Qui vult meus esse discipulus, abneget semetipsum . Relinquit ergo cognationem suam, non qui contemnit eam, sed qui plus diligit Deum quam parentes. Resuam, qui carnis suae non sequitur voluptatem. Ex tempore Moysi coepit convivium istud praeparari quando lex data est. Quod convivium ita diversis speciebdium diversis cibis ornatur. Ex eodem tempore exierunt invitatores, id est prophetae. Et coeperunt simul omnes excusare. Qui venire noluerunt, excusant, et sic intercludunt sibi aeternum convivium, quod Deus non rogatus gratis offert volentibus. Excusat omnis, qui plus terrena quam coelestia diligit, etiamsi se ad coelestia tendere di
Abbreviated transcription (Latin):
unt. plures ecclę parietes implent .s ad reg¬
num pauci ꝑducunt᷑. Aliter. Mas ister.¬
onnulli ꝑ pͥmos intelligunt ñ solum
bonos.s & quosdam qui cȩꝑunt in
iunea. & non ꝑseuerauerunt. Hii ex inuidia
nouissimoꝵ murmurant. uelut illi qui ĩ mi¬
tio nascentis eccłȩ uocatis ex gentib se prefe¬
rebant. Itaq de comniunit᷑ dictis. quedã
referunt᷑ ad bonos. ut illud. U olo sicire tͥ &
hiue nouissimo dare. Ad alios uͥ falso putan¬
tes denarum se accepturos. quedam ꝑtinent.
ut illud. Et acctpientes murmurabant. Et
dcinde. An oculus tuus nequam.ẽ. quia ego

Expanded text:
unt, plures Ecclesiae parietes implent, sed ad regunt, plures Ecclesiae parietes implent, sed ad regnum pauci perducuntur. Aliter: Nonnulli per primos intelligunt non solum bonos, sed et quosdam qui coeperunt in vinea, et non perseveraverunt. Hi ex invidia novissimorum murmurant; velut illi qui initio nascentis Ecclesiae vocatis ex gentibus se praeferebant. Itaque de communiter dictis quaedam referuntur ad bonos, ut illud: « Volo tibi sicut et huic novissimo dare. » Ad alios vero falso putantes denarium se accepturos, quaedam pertinent, ut illud: « Et accipientes murmurabant. » Et deinde: « An oculus tuus nequam est, quia ego
Abbreviated transcription (Latin):
recepisti. hoc. ẽ. imaginẽ & similitudinẽ meã
nec alteruis consortio minuitur tͥ p̃mium
meriti. O. uid queris ampliuis. Uade. id ẽ.
ꝑseuera in adepta iusticia. Uolo autẽ
& hiuc nouissimo dare. sieut & tͥ. An non li¬
cet mͥ quod uolo facere: An oculus tiuis neqͣ
ẽ quia ego bonus sum:
olo ut coȩqualis & coincorꝑalis tͥ fiat po¬
pulus gentiũ. Nonne potestas. ẽ. iudi¬
cis. uel iusticiam facere. uel misct̃iam ciu
uult impendere: Caue gͦ ne occasione boni-¬
tatis meȩ inuido oculo ꝑrimũ respicias. mͥ
antẽ soli. inuisibili. immortali scłoꝵ regi. secre¬
ic iudelicet ut ostensum. ẽ. equabunt᷑
Inouissimi & pͥmi. Sicut eium ĩ corona
Niee initium. ẽ. nec finis. ita int̾ sc̃os quantũ
add tempꝰ millo scłõ nemo nouissimus dr̃.
nemo pͥmus. Multi enim sunt uocati.
pauci uͦ electi. Hoc ñ ad suꝑiores scõs. Sed
ad gentes ꝑtinet. quia plures ad fulem ueni¬

Expanded text:
recepisti, hoc est imaginem et similitudinem meam, recepisti, hoc est imaginem et similitudinem meam, nec alterius consortio minuitur tibi praemium meriti. Quid quaeris amplius? Vade, id est persevera in adepta justitia. Volo autem et huic novissimo dare, sicut et tibi. Aut non licet mihi quod volo facere? An ocuest, quia ego bonus sum? » Volo ut coaequalis et concorporalis tibi fiat populus gentilis. Nonne potestas est judicis vel justitiam facere, vel misericordiam cui vult impendere. Cave ergo ne occasione bonitatis invido oculo proximum respicias. Mihi autem soli invisibili et immortali saeculorum Regi secre. » Sic, videlicet ut ostensum est, aequabuntur novissimi et primi. Sicut enim in corona nec initium est, nec finis; ita inter sanctos, quantum ad tempus, in illo saeculo nemo novissimus dicitur, nemo primus. « Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. » Hoc non ad superiores sanctos, sed ad gentes pertinet, quia plures ad fidem veni
Abbreviated transcription (Latin):
par datur p̃mium: Et plurima in hunc mo¬
dum conqueruntur. Iohannes Crisosto¬
concupiscentiã scłi. Hoc ideo dr̃. quia
olim omnib bonis mundꝰ ꝓsꝑabatur. Et ideo
qui tunc fuerunt. cum maiori difficultate
iusticiã seruauerunt. quia felicitas mundi
impedimentũ . ẽ animȩ. Muttũ g tẽ erat
bonus. qui iustus poterat. ẽẽ. multum uͦ
malus. qui nͨ fugit ad dm̃. cum plurib ad¬
uersitatib p̃mi uideat mundum. Pondꝰ
etiam possunt intelligi ouerosa mandata
legis. estus uͦ urens error temptationũ. quas
conflabant maligni sp̃e in autiquos. ad emu¬
lationem gentium eos irritantes. At ille
respondens uni eorum dixit. Amice non fa¬
cio tͥ iniuriã. Nonne ex denario conuenisti
mecum: Tolle quod tuũ. ẽ. & uade.
se. quia par erat in omnib murmurandi
occasio. A micus iste ꝓthoplastus intelligit᷑.
& illo temꝑe cred̾entes. C um dicit ex dena-¬
rio. tale.ẽ. quasi dicat. Mercedem ꝓmissã

Expanded text:
par datur praemium. Et plurima in hunc mopar datur praemium. Et plurima in hunc modum conqueruntur. Pondus sconcupiscentiam saeculi. Hoc ideo dicitur, quia olim omnibus bonis mundus prosperabatur. Et ideo qui tunc fuerunt cum majori difficultate justitiam servaverunt, quia felicitas mundi impedimentum est animae. Multum ergo tunc erat bonus qui justus poterat esse; multum vero malus qui non fugit ad Deum, cum pluribus adversitatibus primi videat mundum. Pondus etiam possunt intelligi onerosa mandata legis, aestus vero urens error tentationum quo conflabant maligni spiritus in antiquos ad aemulationem gentium eos irritantes. « At ille respondens, uni eorum dixit: Amice, non facio tibi injuriam. Nonne ex denario convenisti mecum? Tollse, quia par erat in omnibus murmurandi occasio. Amicus iste, protoplastus intelligitur et illo tempore credentes. Cum dicit, ex denario, tale est quasi dicat: Mercedem promissam
Abbreviated transcription (Latin):
s: GREGORIUS.¬
ntiqui qui post longa inferni temꝑa ad
cęlum ꝑuenerunt. quasi post murmura¬
tionem denarium accipiunt. Nos autem sine
murmuratione. quia mox ut de corꝑe eximus.
sine mora p̾mium accipimus. Magister¬
t notandum quia denarius iste non totꝰ¬
insimul accipit᷑. s ueri cultores sp̃ualis
nineş. in hac uita centaplum. deinde cȩlum.
& post iudicii remunerationẽ. dupticẽ stolam
habebunt. Denarium gͥ accipientes. ñ exinui¬
dia gr̃e murmurant. aduersꝰ nouissimos oꝑa¬
rios. s ex ignorantia secretorum aduersꝰ patrẽ¬
familias. T alis gͦ. ẽ. piȩ suꝑiorum inquisitionis
murmuratio. Quid caiisȩ . ẽ. quod taindui distu¬
usti ignem cęli in terram mittere & accendere:
Aut quare ad hoc tempus non reseruasti nos.
uel nouissimi. cur temꝑa nr̃a nobiscum non ha¬
buerant: Aut unde fit quod nouissimi non
habuerunt temꝑa nr̃a. & nos temꝑa nouissi-¬
ma:. Quare etiam dispari uocationi dispar dis¬

Expanded text:
s? GREGOR.ntiqui qui post longa inferni tempora ad coelum pervenerunt, quasi post murmurationem denarium accipiunt, nos autem sine murmuratione; quia mox ut de corpore eximus, sine mora praemium accipimus. Et notandum quia denarius iste non totinsimul accipitur, sed veri cultores spiritualis vineae in hac vita centuplum, deinde coelum, et post judicii remunerationem duplicem stolam habebunt. Denarium igitur accipientes, non ex invidia gratiae murmurant adversus novissimos operarios, sed ex ignorantia secretorum adversus patremfamilias. Talis ergo est piae superiorum inquisitionis murmuratio. Quid causae est quod tamdiu distulisti ignem coeli in terram mittere et accendere. Aut quare ad hoc tempus non reservasti nos. Vel novissimi cur tempora nostra nobiscum non habuerunt. Aut unde fit quod novissimi non habuerunt tempora nostra, et nos tempora novissima. Quare etiam dispari vocationi
Abbreviated transcription (Latin):
ecundum hoc quod pat̾ ẽ. ingenitus. filius ge¬
Initus. sp̃c sc̃s ꝓcedens. nec equalitas nec ineqͣli¬
taĩ consideratur: sed in eo quod ꝑsone sunt unus ds̃.
una natura. una substantia. sunt sibi coȩquales &
comsubstantiales. Quamuis g̃ filius sit de patre. ñ
tam̃ ẽ. posterior patre. uel inferior: sed coȩternus
quam minor ẽ. uel posterior: sed comsubstantalis.
coeternus. & coomp̃s¬

Expanded text:
ecundum hoc quod Pater est ingenitus, Filius genitus, Spiritus procedens, nec aequalitas, nec inaequalitas consideratur, sed in eo quod personae sunt unus Deus, una natura, una substantia, sunt sibi coaequales et consubstantiales. Quamvis ergo Filius sit de Patre, non tamen est posterior Patre vel inferior, sed coaeternus,quam minor est vel posterior, sed consubstantialis, coaeternus et coom
Abbreviated transcription (Latin):
uerum sanitas a dño collata fortitudinẽ
dedit ministrandi socrui petri. Beba.¬
fidelium. & ea que minune inse intelligunt
annitere. U̾ nde psaimista ait. Delicta quis
inteiligit: Ab occuitis meis munda me dñe.
A febrib curata femina. moralit carnem a con¬
cupiscentiş feruore ꝑcontinentiȩ p̃cepta frenatã
significat. ut menbra quȩ seruierant inmundi¬
tiȩ. seriuant usticiȩ.¬

Expanded text:
um sanitas a Domino collata, fortitudinem um sanitas a Domino collata, fortitudinem dedit ministrandi socrui Petri. Lfidelium, et ea quae minime in se intelligunt, dimittere. Unde Psalmista ait: Delicta quis intelligit? Ab occultis munda me, Domine . A febribus curata femina, moraliter carnem a concupiscentiae fervore per continentiae praecepta frenatam significat, ut membra quae servierant immunditi
Abbreviated transcription (Latin):
niores ꝓcenturione. & sc̃i ꝓ nobis int̾cedunt
adanin. Miutes centurionis possunt intel¬
ligi uirtutes naturales. quas muiti secum
deferunt. ad dũm uenientes. De quibꝰ in
am̃ semꝑ. Qui autem non benc utiuitur ulis
mirime sunt adigni uistatione di. Centurio
dectos ex gentib ostendit. qui quasi centenario
milite stipati. uitutum sp̃uanum sunt ꝑsecli¬
one sublunes. & sola ȩt̃nȩ salutis gauadia sibi siuisq
requirunt. Numerus enum centenarius quai de
ieua transit a dext̃am: celestem significat uitã
Unae arrba noe centumanius fabricata ẽ. abra¬
ram centenarius filium̃ ꝓmissionis acctpit. y sa¬
ac seuit. & in ipso anno centuplum uiuenit.
Atrium tabernaculi centum cubitis longum
fint. in centesuno psalmo miscdia & iudiciũ
uenisset ib̃c in domum pe¬
tri. uidit socrum eius iacen¬
tem & febricitantem et teti¬
git manum eiꝰ. & dimisit¬
C eam febris. Et surrerit &
ministrabat eis.
atura hominum ẽ. ut pꝰ febres debiles sint.

Expanded text:
niores pro centurione, et sancti pro nobis intercedunt ad Dominum. Milites centurionis, possunt intelligi virtutes naturales, quas multi secum deferunt ad Dominum venientes. De quibus inDeum semper . Qui autem non bene utuntur illis, minime digni sunt visitatione Dei. Centurio electos ex gentibus ostendit, qui quasi centenario milite stipati, virtutum spiritualium sunt perfectione sublimes, et sola aeternae salutis gaudia sibi, suisque requirunt. Numerus enim centenarius, qui de laeva transfertur ad dexteram, coelestem significat vitam. Unde arca Noe centum annis fabricata est . Abraham centenarius filium promissionis accepit. Isaac sevit, et in ipso anno centuplum invenit . Atrium tabernaculi centum cubitis longum fuit : In centesimo psalmo: Misericordia et judicium uemsset Iesus in domum Petri, uidit socrum eius iacentem et febricitantem. et tetigit manum eius, et dimisit eam febris, et surrexit et ministrabat eis.atura hominum est, ut post febres debiles sint;
Abbreviated transcription (Latin):
datis. Predixit se us ad patrem. & hii
pꝰ mortem uisuri erant eum uuentem.
ad patrem a sceudentem. Quo niso creditĩ
erant quod fiius dĩ eẽt. qui hoc potuit. nã
fides. ẽ rerum quȩ creduntur & non uidenit̃.
C redituri inquam erant filium dĩ ñ noua
fide. quia & prius crediderant. sed aucta fide
& refecta. quia & mͦ cum bȩc diceret parua
erat. & cum moreretur pene im nulla. Iam
non mnulta loquar uob̾cum. U enit enim
pͥnceps mundi huuis. & in me non habet
quicquam. Princeps peccatorum ñ na-¬
turarum. uenit accepta licentia a dõ. ut me
tradat in manus uideorum. & ego sponte se¬
quat. cum in me non babeat quiequam. qͦd
ad se ꝑtineat. Holuit dñs habere quod ꝑde¬
ret. pauꝑ uenit. ne haberet diabolus quod
auffeiret. Princeps mundi hur c̃. diabolꝰ.
quia diligo patrem. & sicut mandatum dedit
in pat sic facio. Hoc subiecit quasi ei dice̾t᷑.
Cur moreris si ñ habes peccatum: Quia pat̃¬

Expanded text:
datis. » Praedixit se ire ad Patrem et hi datis. » Praedixit se ire ad Patrem et hi post mortem visuri erant eum viventem, et ad Patrem ascendentem. Quo viso credituri erant quod Filius Dei efides est rerum quae creduntur et non videntur. Credituri, inquam, erant, Filium Dei non nova fide, quia et prius crediderant, sed aucta fide et refecta; quia et modo cum haec diceret, parva erat; et cum moreretur, pene jam nulla. Jam non multa loquar vobiscum. Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam. » Princeps peccatorum non naturarum venit accepta licentia a Deo, ut me tradat in manus Judaeorum, et ego sponte sequar, cum in me non habet quidquam quod ad se pertineat. Noluit Dominus habere quod perderet. Pauper venit, ne haberet diabolus quod auferret. Princeps mundi hujus est diabolus; quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi sic facio. » Hoc subjecit quasi ei diceretur: Cur moreris, si non habes peccatum? Quia Pat
Abbreviated transcription (Latin):
antem diunitati conuenit. aute scłm fun¬
dauit me. Quod. ẽ. dicere ante omnia temꝑa
genuit me. Itemdicunt. Quare carniem qͣm
creaturam. ẽẽ. non negas. cum diuinitate ad¬
oras: ꝑpt̃ea quia ita diuinitati unita. ẽ:
ut dĩ filius ds̃ sit & homo. Deniq si homi¬
nem separaueris a dõ. nunquam ei seruio.
uelut si quis purpuram aut diadema inillat.¬
regale inueniat. Nunquid adorabit: Cum
uͦ rex fuerit eis indutus. ꝑiculum mortis in¬
curret: qui ea cum rege contempserit adorare.
Si quis gͦ adorare contempserit caruem dĩtati
unitam. pęnam ȩternȩ mortis patietur. Si
diligeretis me gauderetis utiq quia uado ad¬
patrem. quia pat̃ maior me. ẽ. As ustinꝰ.¬
cđm formam serui. puer xp̃c etiam pa¬
Irentib suis minor erat. G anderetis
utquit quia humanȩ naturȩ gratulandum.ẽ.
quȩ leuatur ad dexteram patris. in quo ulem
sibi sꝑant &teri. Et nunc dixi nobls
priusquam fiat. ut eum factum fuerit crẽ¬

Expanded text:
autem Divinitati convenit, ante saeculum funautem Divinitati convenit, ante saeculum fundavit me, quod est dicere, ante omnia tempora genuit me. Item dicunt: Quare carnem quam creaturam esse non negas, cum divinitate adoras? Propterea, quia ita divinitati unita est, ut Dei Filius Dei sit et homo. Denique si hominem separaveris a Deo, nunquam ei servio, velut si quis purpuram aut diadema regale inveniat, nunquid adorabit? Cum vero rex eis fuerit indutus, periculum mortis incurret, qui ea cum rege contempserit adorare. Si quis ergo adorare contempserit carnem Deitati unitam, poenam aeternae mortis patietur Si diligeretis me, gauderetis utique quia ad Patrem, quia Pater major me est. » Secundum formam servi puer Christus etiam parentibus suis minor erat. Gauderetis, inquit, quia humanae naturae gratulandum est, quae levatur ad dexteram Patris, quod idem sibi sperant caeteri. « Et nunc dixi vobis, priusquam fiat, ut, cum factum fuerit, cre