comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lius format. Unde recte quoq ꝑ salo¬
monẽ dr. Qui stultus ẽ: serui& sapienti.
Et tamen sepe conspicimus sapientes sub¬
esse. stultos uͦ arcẽ dominii tenere: Sa¬
pientes seruiliter obsequi: stultos tyran¬
nica elatione dominari. Q uomodo gͣ
diffinitione diuinȩ sententiȩ sapienti
stultus seruit: dum plerumq hunc
iure temporalis dominii cõprimit. Sed
sciendũ ẽ. quia contra fapientis uitam.
dũ stultus preminens terrorem potesta¬
tis exerc&. dũ hunc laborib fatigat.
contumeliis lacerat: ꝓfecto hunc ab
om̃i uicioꝵ rubigine urendo purgat. Stultꝰ
gͥ sapienti etiam dominando seruit:
que ad meliorem statum premendo
ꝓuehit. Sic nonnumꝗͣ pupillis dominis.
ad disciplinȩ magisterium serui p̾sunt:
terrent. p̃muntꝰ. & feriunt. & tam̃ ẽẽ
serui nullomodo desistunt: quia ad hoc
ipsum ordinati sunt. ut ꝓficientibus
dominis. etiam feriendo famulent᷑.
Q uia gͥ mala reꝓboꝵ bonos dũ cruciant

Expanded text:
lius format. Unde recte quoque per Salolius format. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Qui stultus est, serviet sapienti . Et tamen saepe conspicimus sapientes subesse, stultos vero arcem dominii tenere; sapientes serviliter obsequi, stultos tyrannica elatione dominari. Quomodo igitur definitione divinae sententiae sapienti stultus servit, dum plerumque hunc jure temporalis dominii comprimit? Sed sciendum est quia contra sapientis vitam, dum stultus praeeminens terrorem potestatis exercet, dum hunc laboribus fatigat, contumomni vitiorum rubigine urendo purgat. Stultus ergo sapienti etiam dominando servit, quem ad meliorem statum premendo provehit; sic nonnunquam pupillis dominis ad disciplinae magisterium servi praesunt, terrent, premunt, feriunt; et tamen esse servi nullo modo desistunt, quia ad hoc ipsum ordinati sunt, ut proficientibus dominis etiam feriendo famulentur. Quia igitur mala reproborum bonos, dum cruciant,
Abbreviated transcription (Latin):
quando ad tempus relinquit.s Unde
scriptũ ẽ. Ad punctum in modico
dereliqui te: & in miserationib mag¬
nis congregabo te. In momento indig-¬
nationis abscondi faciem meã parũꝑ
a te: & in miscdia sempiterna mnisertus
sũ tui. Hinc etiã psalmista dep̾catur
dicens. Non me derelinquas usq quaq
erelinqui gͥ se ad modicũ posse utilit̃
nouerat : qui ne usq quaq derelinque¬
niendo adiuuat: derelinquendo ꝓbat᷑
donis firmat: tribulationib temptat.
Unde recte quoq ꝑ quendã sapientẽ dr̃.
In primis eligit eum: timorẽ & metũ
uocat: temptatio interrogat. Et omp̃s
ds̃ electoꝵ suoꝵ aduersarios. tẽpora¬
liter ꝑmittit excrescere: ut ꝑ inalor
seuitiam purget᷑ uita bonoꝵ. Nũquã¬
ꝑmitter&: nͥ etiam quantũ ꝓdessent
uider&. Nam dũ iniusti sȩuiunt: iusti
purgant᷑. Et utilitati innocentiũ mi-¬
litat uita prauors: dũ hanc & p̾̃mendo
humiliat. & humiliando semꝑ ad me-¬

Expanded text:
quando ad tempus relinquit? Unde quando ad tempus relinquit? Unde scriptum est: Ad punctum in modico dereliqui te, et in miserationibus magnis congregabo te. In momento indignationis abscondi faciem meam parumper a te, et in misericordia sempiterna misertus sum tui . Hinc etiam Psalmista deprecabatur, dicens: Non me derelinquas usquequaque . Derelinqui igitur sese ad modicum posse utiliter noverat, qui ne usquequaque relinqueniendo adjuvat, relinquendo probat; donis firmat, tribulationibus tentat. Unde recte quoque per quemdam sapientem dicitur: In primis elegit eum, timorem et metumvocat, tentatio interrogat. Et omnipotens Deus electorum suorum adversarios temporaliter permittit excrescere, ut per malorum saevitiam purgetur vita bonorupermitteret, nisi etiam quantum prodessent videret. Nam dum injusti saeviunt, justi purgantur, et utilitati innocentium militat vita pravorum, dum hanc et premendo humiliat, et humiliando semper ad me
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ fuit qui ferr& auxilium. Dicat hȩc
beatus iob de malignis spiritib uideł
hostib occultis: dicat uniuersa ȩccłia
de prauis ꝑsequentib. scilic& aduersa¬
riis aꝑtis. Ipsi quippe eius itinera dissi¬
pant: cum in quorundã infirmoꝵ men¬
tib ueritatis uias callida ꝑsuasione ꝑ¬
turbant. Ipsi insidiantes preualent:
cum eos quos aꝑte ao malum trahere
nequeunt. hona simulatido ꝑuertunt.
Sed mirũ ualde est qđ subicit. ñ fuit qͥ
ferr& auxilium: cũ de diuino adiuto¬
rio psalmista clam&. adiutor in opor¬
tunitatib in tribulatione: Et sperent
in te om̃s qui nouerunt nom̃ tuũ: qm̃
non derelinquis querentes te dñe. Et
cum rursum scriptum sit. quis sperauit
in dño & confusus est. peꝵ mansit in
mandatis eius & derelictus est. et
quis inuocauit illũ & despexit eum:
qua itaq racione nunc dr̃. non fuit qui¬
qui ferr& auxilium : nisi quia omp̃s
ds eos quos in ęternum diligit. ali¬

Expanded text:
et non fuit qui ferret auxilium. - Dicat haec et non fuit qui ferret auxilium. - Dicat haec beatus Job de malignis spiritibus, videlicet hostibus occultis. Dicat universa Ecclesia de pravis persequentibus, scilicet adversariis apertis. Ipsi quippe ejus itinera dissipant, cum in quorumdam infirmorum mentibus veritatis vias callida persuasione perturbant. Ipsi insidiantes praevalent, cum eos quos aperte ad malum trahere nequeunt, bona simulando pervertunt. Sed mirum valde quod subjicit: Non fuit qui ferret auxilium, cum de divino adjutorio Psalmista clamet: « Adjutor in opportunitatibus in tribulatione . » Qua in te, qui noverunt nomen tuum, quoniam non derelinques quaerentes te, Domine. Et cum rursum scriptum sit: Quis speravit in Domino, et confusus est; permansit in mandatis ejus, et derelictus est? Et quis invocavit illum, et despexit eum ? Qua itaque ratione nunc dicitur: Non fuit qui ferret auxilium, nisi quia omnipotens Deus eos quos in aeternum diligit ali
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ mẽbra signant᷑.s Quȩ dũ ad oꝑa terrena
deserinunt. tanto celerius ab adu̾sariis falli pos¬
st᷑: qͣnto sublimia minꝰ intelligt̃. Hos itaq pedes ad¬
u̾sarii subu̾tunt: uideł cũ extrema m̃bra illiꝰ
ad sui dogiatis errorem trahunt. Sub
uersi pedes uiam tenere nequeunt: cũ
infirmi quiq ꝑ secutoꝵ suoꝵ. uel ꝓmissi¬
onib ꝑsuasi. uel minis territi. uel cru¬
ciatib fracti. ab itinere recto deuiant᷑.¬
Bene autẽ aduersarioꝵs semite fluctib
comparant᷑: cum dieitur. Et oppressert̃¬
me qͣsi fluctib semitis suis: quia scilic&
uita prauoꝵ insolenti inquietudine mo¬
lesta: ad obruendam ut ita dixerim na¬
uem cordis. quasi tempestas illabitur.
De qua uidelic& tempestate ꝑ salomonẽ
dr̃. Quasi tempestas transiens: ñ erit
impius. Cumq ifirmus quisq ꝑuersos
florere conspicit: hunc in ꝑuersitatis
pelagus. unda miserȩ imitationis mer¬
mea: insidiati sunt mͥ & p̃ualuerunt:

Expanded text:
illius membra signantur? Quae dum ad opera terrena deserviunt, tanto celerius ab adversariis falli possunt, quanto sublimia minus intelligunt. Hos itaque pedes adversarii subvertunt, videlicet cum extrema membra illius ad sui dogmativersi autem pedes viam tenere nequeunt, quia infirmi quique persecutorum suorum vel promissionibus persuasi, minis territi, vel cruciatibus fracti, ab itinere recto deBene autem adversariorum semitae fluctibus comparantur, cum dicitur: Et oppresserunt quasi fluctibus semitis suis, quia scilicet vita pravorum insolenti inquietudine molesta ad obruendam, ut ita dixerim, navem cordis quasi tempestas illabitur. De qua videlicet tempestate per Salomonem dicitur: Quasi tempestas transiens non erit impius . Cumque infirmus quisque perversos florere conspicit, hunc in perversitatis pelagus unda miserae imitationis mermea, insidiati sunt mihi et praevaluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nis clainabo ꝑ diem nec exaudies: &
nocte. Atq ipsa utilitas de exaudien
di mora mox subdit᷑. cum illic ꝓtinus
subinfertur: & non ad insipientiã mͥ.
Ao multiplicandũ quippe scõꝵ sapientiã
ꝓficit. qđ postulata tarde ꝑcipiunt:
ut ex dilatione crescat desiderium÷
ex desiderio intellectus augeat᷑. Intel¬
lectus uero cum tenet᷑: ei in dm̃ ardden¬
tior affectus aperitur. Affectus autẽ
ad ꝓmerenda cęlestia tanto fit capax:
quanto fuerit expectando longanimis.
S eo tam̃ inter hȩc sc̃oꝵ pacientiã dolor
urget ad uocem: & cum dilati ꝓfici¬
unt: metunt ne deficientib uirib
despecti reꝓbent᷑. Sequit᷑. Mutatus
¶xxii.¬
hac sententia uetusta translatio disso¬
nat : quia qd̾ in hac de dõ dr̃: hoc in
illa de aduersariis ac ꝑsecutorib memo¬
ratur. Seo tam̃ quia hȩc noua translatio
ex hebreo nobis arabicoq eloquio cun¬
cta uerius transfudisse ꝑhibetur. cre¬

Expanded text:
meus, clamabo per diem, nec exaudies, et meus, clamabo per diem, nec exaudies, et nocte . Atque ipsa tinus subinfertur: Et non ad insipientiam mihi . Ad multiplicandam quippe sanctorum sapientiam proficit quod postulata tarde percipiunt, ut ex dilatione crescat desiderium, ex desiderio intellectus augeatur. Intellectus vero cum intenditur, ejus in Deum ardentior affectus aperitur. Affectus autem ad promerenda coelestia tanto fit capax, quanto fuerit exspectando longanimis. Sed tamen inter haec sanctorum patientiam dolor urget ad vocem, et cum dilati proficiunt, metuunt ne deficientibus viribus despecti reprobentur. Sequitur: CAPUT XXXIIhac sententia vetus translatio dissonat, quia quod in hac de Deo dicitur, hoc in illa de adversariis ac persecutoribus memoratur. Sed tamen quia haec nova translatio ex Hebraeo nobis Arabicoque eloquio cuncta verius transfudisse perhibetur, cre
Abbreviated transcription (Latin):
Fauillȩ assimilat᷑ & cineri: quia dũ bona
eius interiora non uident: ad sola hanc
mala ꝑuenisse ęstinant. quȩ in ea exhi¬
beri corporaliter uident. Fidelis tam̃
electoꝵ popłs. cũ multos ex se cadere
conspicit: optat si optinere ualeat. ad¬
uersitatis suȩ tempora mutari. Huius
quia oratio differt᷑: gemitus augetur.
Unde adhuc subdit᷑. Clamabo ad te.
& non exaudisme: sto & non respicis
me. Scã quippe ȩccłia ꝑsecutionis suȩ
tempore fide stat. desideriis clamat:
seo dol& se quasi non respici÷ dũ sua
uid& in tribulationib uota differri.
Alto namq consilio omp̃s ds̃ cũ scĩ eius
aduersarioꝵ ꝑsecutionib cõprimunt᷑
cumq assiduis ut liberent᷑ interpellati¬
onib clamant: differre sol& uoces pe¬
tentium. ut merita pacientium cres¬
cant: quatinus eo magis exaudiant᷑ ad
meritum ÷ quo citius non exaudiunt᷑
ad uotũ. Unde alias scriptum ẽ. Ds̃

Expanded text:
favillae assimilatur et cineri, quia dum bona favillae assimilatur et cineri, quia dum bona ejus interiora non vident, ad sola hanc mala pervenisse aestimant, quae exhiberi corporaliter vident. Fidelis autem electorum populus, cum multos ex se cadere conspicit, optat, si obtinere valeat, adversitatis suae tempora mutari. Hujus quia oratio differtur, gemitus augetur, Unde adhuc subditur: CAPUT XXXI.et non exaudis; sto, et non respicis me. - Sancta quippe Ecclesia persecutionis suae tempore, fide stat, desideriis clamat, Sed dolet se quasi non respici, dum sua videt in tribulationibus vota differri. Alto namque consilio omnipotens Deus, cum sancti ejus adversariorum persecutionibus comprimuntur, eumque assiduis ut liberentur interpellationibus clamant, differre solet voces petentium, ut merita patientium crescant, quatenus eo magis exaudiantur ad meritum, quo citius non exaudiuntur ad votum. Unde alias scriptum est: Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tollant. Unde & hii qui sc̃ȩ fidei pri¬
mordiis resistebant: cesis apłis denun¬
tiabant dicentes. Precipiendo p̾cepimꝰ¬
uobis. ne doceretis in nomine isto: &
ecce replestis hierłm doctrina ur̃a.¬
Corpus gͦ scȩ eccłiȩ quasi capitio tunicȩ
cinxerunt: qui constrictis p̾dicatorib
uelut eius collum p̃mentes: in ea clau¬
dere uter uocis uolebant. Sed electi qͥq
ꝑsecutionis suȩ tempore. paratiores st̃
emori. quam tacere. Qui dũ in mortẽ
corporaliter corruuntꝰ. ab stultis qͥbusq
& carnalib despecti ac uiles ęstunant᷑:
quia cum uidere reꝓbi nequeunt. quȩ
electi bona spiritaliter teneant: quos
carnaliter extingui conspiciunt. infe¬
lices arbitrant᷑. Unde & subditur.¬
⁊ Comparatus sum luto: & assumilatꝰ sum
fauillȩ & cineri. In reꝓboꝵ quippe iu¬
dicio. scã electoꝵ ęccłia luto cõparatur:
quia temporaliter conculcata despicit᷑.

Expanded text:
tollant. Unde et hi qui sanctae fidei pritollant. Unde et hi qui sanctae fidei primordiis resistebant, caesis Apostolis denuntiabant, dicentes: Praecipiendo praecepimobis ne doceretis in hoc nomine, et ecce replestis Hierusalem doctrina uCorpus ergo sanctae Ecclesiae quasi capitio tunicae cinxerant, qui constrictis praedicatoribus, velut ejus collum prementes, in ea claudere iter vocis volebant. Sed electi quique persecutionis suae tempore paratiores sunt mori quam tacere. Qui dum in morte corporaliter corruunt, a stultis quibusque et carnalibus despecti ac viles aestimantur, quia cum videre reprobi nequeunt quae electi bona spiritaliter teneant, quos carnaliter exstingui conspiciunt, infelices arbitrantur. Unde et subditur Comparatus sum luto, et assimilatus sum favillae et cineri. - In reproborum quippe judicio sancta electorum Ecclesia luto comparatur, quia temporaliter conculcata despicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ. Sicut gͦ indumentũ xp̃i tota
generaliter eccłia dr̃: sic indumentũ
sunt ęccłiȩ singuloꝵ animȩ: quȩ ab
errore conuerse. candem ȩccłiam cre¬
dendo eamq fideliter in herendo
circumdant. De quib eidem ȩccliȩ
S eo cum ꝓcella seue ꝑsecutionis obo¬
riturꝰ pleriq fidelium ab eius amore
separaut᷑: qui ei sedule inherere uide¬
bant᷑. Dicat gͦ: in multitudine eoꝵ
consumitur uestimentũ meũ. Quia
dũ multi sunt qui cruciant: destruun¬
tͣ plurimi. quĩ ei conexione amoris
quasi capitio tunicȩ succinxerunt me.
Tunicȩ quippe capitium: collũ circũdat¬
induentis. Collum uͦ si stringatur.
uocis usus & uitalis flatus necatur.
Scam̃ ergo ęccłiam reꝓbi quasi capitio
tunice constringunt: quia in ea ꝑsecu¬
tionib suis. uitam fidei & p̾dicationis
uocem extinguere conant᷑. Hoc quippe
conari ꝑ secutores eius specialiter solent:
ut ab ea ante omĩa uerbũ p̃dicationis

Expanded text:
tis est. Sicut ergo indumentum Christi tota tis est. Sicut ergo indumentum Christi tota generaliter Ecclesia dicitur, sic indumentum sunt Ecclesiae singulorum animae, quae ab errore conversae eamdem Ecclesiam credendo eique fideliter inhaerendo circumdant. De quibus eidem EcclesiaSed cum procella saevae persecutionis oboritur, plerique fidelium ab ejus amore separantur, qui ei sedulo inhaerere videbantur. Dicat ergo: In multitudine eorum consumitur vestimentum meum, quia dum multi sunt qui cruciant, destruuntur plurimi qui ei connexione amoris quasi capitio tunicae succinxerunt me. Tunicae quippe capitium collum circumdatinduentis. Collum vero si stringitur, vocis usus et vitalis flatus necatur. Sanctam ergo Ecclesiam reprobi quasi capitio tunicae constringunt, quia in ea persecutionibus suis vitam fidei, et praedicationis vocem exstinguere conantur. Hoc quippe conari persecutores ejus specialiter solent, ut ab ea ante omnia verbum praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
lo carnis pondere grauantur. Seo
ꝑsecutores sc̃ȩ eccłie quia ualde ꝑuer¬
si sunt: essent utinam pauci. Sequit᷑.¬
In multitudine eoꝵ consumitur uesti¬
mentũ meum: & quasi capitio tunicȩ
succinxerunt me. Si hystoriȩ inten-¬
dimus. quid aliud uestimentũ beati
iob quã eius corpus accipimus: Cuiꝰ
uidelic& uestimentũ consumitur: dũ
caro cruciat᷑. Iuxta allegoriȩ uͦ mẏste¬
rium: uestimentũ est scȩ̃ eccłiȩ. fideliũ
uita. Nam sicut tota simul ȩccłia uesti¬
mentũ est xͥ: ita fideles quiq eiusdem
ȩccliȩ uestimenta deputantur. Si enĩ
sca ęccłia uestimentum xp̃i non ess&.
paulus ꝓfecto non dicer&. ut exhibe¬
r& sibi gloriosam ȩccłiam non haben¬
tem maculam aut rugam: Id est nec
ꝑ peccatũ habentẽ maculam. nec ꝑ du¬
plicitatẽ rugam: quia & ꝑ iusticiam
munda est. & ꝑ simplicẽ intentionẽ
tensa. Que gͦ abluta est ne maculã.
tensa est ne habeat rugam: utiq ues¬

Expanded text:
lo carnis pondere gravantur. Sed lo carnis pondere gravantur. Sed persecutores sanctae Ecclesiae quia valde perversi sunt, essent utinam pauci. SequitIn multitudine eorum consumitur vestimentum meum, et quasi capitio tunicae succinxerunt me. - Si historiae intendimus, quid aliud vestimentum beatus Job, quam ejus corpus accipimus? cujus videlicet vestimentum consumitur dum caro cruciatur. Juxta allegoriae vero mysterium, vestimentum est sanctae Ecclesiae fidelium vita. Nam sicut tota simul Ecclesia vestimentum Christi, ita fideles quique ejusdem Ecclesiae vestimenta deputantur. Si enim sancta Ecclesia vestimentum Christi non esset, Paulus profecto non diceret: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam neque rugam ; id est, nec per peccatum habentem maculam, nec per duplicitatem rugam, quia et per justitiam munda est, et per simplicem intentionem tensa. Quae igitur abluta est ne habeat maculam, tensa est ne habeat rugam, utique ves
Abbreviated transcription (Latin):
non dormiunt. Si ipsi hr̃storiȩ inten¬
dimus: pat& causa. qm̃ scĩ uiri corpus
pessimo ulcere. scaturiens uermium
multitudo lacerabat. Si uͦ allegorie
mysterium ꝑscrutamur: quid ꝑ ossa
nisi fortes quiq in scȩ eccłiȩ corpore
designant᷑ . Quȩ quasi suo robore
membra continent: dũ mores infirman-¬
tium stabiliter portant. Seo cũ tribu¬
lationis ultimȩ contra eam feruor
excreuerit᷑: in nocte os illius ꝑforat᷑
dolorib: quia nonnumꝗͣ tormentis
uicti. etiam ipsi ad ꝑfidiam defluunt᷑.
qui ad fidem alios tenere uidebantur.
Ait gͦ. Nocte os meum ꝑforat᷑ dolorib.
Ac si aꝑte dicat. Tribulationis tenebris
pressi. ita afflictione terebrantur : ut et ipsi
qui in me habebant ut gorẽ fortitudi¬
nis: quasi iam qđlam habeant foram̃
timoris. Bene autem đr̃. & qui me co-¬
medunt non dormiunt: quia malig¬
ni sp̃s qui carnales quosq de ęccłia
consumunt: tantomagis quiescere
ã temptatione nesciunt: quanto nul¬

Expanded text:
 deficiunt.---Si ipsi historiae intendimus, patet causa, quoniam sancti viri corpus per sinus ulcerum scaturiens vermium multitudo lacerabat. Si vero allegoriae mysterium perscrutamur, quid per ossa nisi fortes quique in sanctae Ecclesiae corpore designantur? 664 Qui quasi suo robore membra continent, dum mores infirmantium stabiliter portant. Sed cum tribulationis ultimae contra eam fervor excreverit, in nocte os illius perforatur doloribus, quia nonnunquam tormentis victi, etiam ipsi ad perfidiam defluunt, qui ad fidem alios tenere videbantur. Ait ergo: Nocte os meum perforatur doloribus. Ac si aperte dicat: Tribulationis tenebris pressi, ita afflictione terebrantur, ut et ipsi qui in me habebant vigorem fortitudinis, quasi jam quoddam habeant foramen timoris. Bene autem dicitur: Et qui me comedunt non dormiunt, quia maligni spiritus, qui carnales quosque de Ecclesia consumunt, tanto magis quiescere a tentatione nesciunt, quanto nul
Abbreviated transcription (Latin):
proximo tribuit: ei aliquid etiã de sem&¬
ipsõ dedit. Iccirco autẽ plus compassionem
quam datum dicimꝰ: qr rem quãlibet plerũq
dat. etiam qui non compatitur. Numquã
autem qui uere compatitur: quod necessariũ
ꝑximo conspicit negat. Quȩ nuirum sen
tentia. bene quoq scẽ eccłie uocibus congruit:
que dum afflictos quosq ꝑ lamenta peni-¬
tentie conspicit: suos ei oratione continua
fletus iungit. Et tociens egeno compatit᷑.
quotiens menti uirtutibus nudate. inter¬
uentionis sue precibus opitulatur. Su¬
per afflictum quippe compatientes plan-¬
gimus. quando aliena dampna nrã depu¬
tamus: & culpas delinquentium nris
mundare fletibus nitimur. Qd̃ uidelicet
agentes. plus plerumq nobis quam his
ꝓ quib agitur subuenimus: quia apud
intimum arbitrum & grãm caritatis aspi-¬
rantẽ ꝯmissa q̃q perfecte diluit propria.
qui pure plangit aliena
ꝑsecutionis gͥ ultimę scã ęccłia tribulatio¬

Expanded text:
proximo tribuit, ei aliquid etiam de semetproximo tribuit, ei aliquid etiam de semetipso dedit. Idcirco autem plus compassionem quam datum dicimus, quia rem quamlibet plerumque dat etiam qui non compatitur, nunquam autem qui vere compatitur quod necessarium proximo conspicit negat. 71. Eccletentia bene quoque sanctae Ecclesiae vocibus congruit: quae dum afflictos quosque per lamenta poenitentiae conspicit, suos ei oratione continua fletus jungit, et toties egeno 671 compatitur, quoties menti virtutibus nudatae interventionis suae precibus opitulatur. Super afflictum quippe compatientes plangimus, quando aliena damna nostra deputamus, et culpas delinquentium nostris mundare fletibus nitimur. Quod videlicet agentes, plus plerumque nobis quam his pro quibus agitur subvenimus, quia apud intimum arbitrum et gratiam charitatis aspirantem, commissa quaeque perfecte diluit propria, qui pure plangit aliena. Persecutionis igitur ultimae sancta Ecclesia tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
lius est minus tribuere: quã post largi¬
tatẽ suã. ex inopiȩ angustia murmurare.
N ã ut ad magna largiendi studia audientiũ
mentes accender&: paulo post intulit
dicens. Hoc autẽ dico: qui parce seminat
parce & met&. Plus autẽ nonnumquã
ẽẽ dicimus. cõpati ex corde quã dare:
ȩstimat om̃e qđ dat. Nisi enim dantis
manum bona uoluutas uincer&: iscdem
predicator egregius discipulis ĩ dixiss&.
Qui ñ solũ facere: seo & uelle cępistis ab
anno priore. facile quippe ẽ: in bono
opere obedire etiam nolentẽ. Seo hȩc
magna in discipulis uirtus extiterat: eos
bonũ qđ illis p̃ceptum est & ante uolu¬
isse. Quia itaq uir sc̃s apud om̃ipotentẽ
dm̃. aliquando maius datum nouerat
mentis ẽe̾ quã muneris: dicat. Flebam
quondã suꝑ eo qui afflictus erat: & com¬
paciebat᷑ anima mea pauperi. Exteriora
& enu largiens: rem extra sem& ipsum
p̃buit. Qui autẽ fletum & cõpassionem

Expanded text:
lius est minus tribuere quam post largilius est minus tribuere quam post largitatem suam ex inopiae angustia murmurare. Nam ut ad magna largiendi studia audientium mentes accenderet, paulo post intulit, dicens: Hoc autem dico: Qui parce seminat, parce et metet . Plus autem nonnunquam esse dicimus compati ex corde, quam aestimat omne quod dat. Nisi enim dantis manum bona voluntas vinceret, et eisdem praedicator egregius discipulis non dixisset: Qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore . Facile quippe est in bono opere obedire etiam volentem, sed haec magna in discipulis virtus exstiterat, eos bonum quod illis praeceptum est et ante voluipso.---Quia itaque vir sanctus apud omnipotentem Deum aliquando majus datum noverat mentis esse quam muneris, dicat: Flebam quondam super eo qui afflictus erat, et compatiebatur anima mea pauperi. Exteriora etenim largiens, rem extra semetipsum praebuit. Qui autem fletum et compassionem
Abbreviated transcription (Latin):
sue dilectionis ostender&: nisi hoc qđ
a nobis toller&. ad tempus ipse sustine¬
r&. Passibiles quippe mortalesq nos
repperit: & qui nos existere fecit ex nichi¬
lo: reuocare uidelic& etiam sine sua
morte potuit a passione. Sed ut quan¬
ta ess& uirtus compassionis ostender&
fieri ꝑ nobis dignatus ẽ qđ ẽẽ nos noluit:
ut in semae ipso temporaliter mortem
susciper&. quam a nobis in ꝑpetuũ fu¬
gar&e. Annon in diuinitatis suȩ diuitii:
nobis inuisibilis ꝑmanens. miris nos¬
potuit uirtutib ditare . s Seo ut ad
internas diuitias redir& homo: foris
apparere dignatus est pauꝑ ds̃. Uude
& predicator egregius ut ad iargitatis
grãm uiscera nr̃ę compassionis accende¬
ra: dixit. Propter nos egenus factus ẽ:
cum diues ess&. Qui sic etiam dicit. Non
ut aliis sit remissio: uobis autẽ tribu¬
latio. hȩc ꝓculdubio condescendendo ĩ firmiᷤ
intulit : qͣm quibusdã in opiã
ferre non ualentib tolerabi¬

Expanded text:
suae dilectionis ostenderet, nisi hoc quod suae dilectionis ostenderet, nisi hoc quod a nobis tolleret ad tempus ipse sustineret. Passibiles quippe mortalesque nos reperit, et qui nos existere fecit ex nihilo, revocare videlicet etiam sine sua morte potuit a passione. Sed ut quanta esset virtus compassionis ostenderet, fieri pro nobis dignatus est quod esse nos noluit, ut in semetipso temporaliter mortem susciperet, quam a nobis in perpetuum fugaret. An non in divinitatis suae divitiis nobis invisibilis potuit virtutibus ditare? Sed ut ad internas divitias rediret homo, foris apparere dignatus est pauper Deus. Unde et praedicator egregius, ut ad largitatis gratiam viscera nostrae compassionis accenderet, dixit: Propter nos egenus factus est, cum dives esset . Qui sic etiam dicit: Non ut aliis sit remissio, vobis autem tribulatio . Haec procul dubio condescendendo infirmis intulit, quoniam quibusdam inopiam ferre non valentibus tolerabi
Abbreviated transcription (Latin):
passio ẽ. passioni proxuni ex largita¬
te concurre̾: nonnũꝗͣ. tam̃ cũ exte¬
riora quęq habunde ad largiendũ
suppetunt. celerius dantis manus
dationem inuenit. quã anius dolorẽ
Unde scire necesse est. quia ille ꝑfecte
tribuit. qui cum eo qđ afflicto porrigit
afflicti quoq animum in se sumit:
ut prius in se dolentis passiouẽ traufferat:
& tunc contra dolorem illius ꝑ miuste¬
rium concurrat. Nam sepe ut predixi¬
mus largitorẽ muneris. rerũ facit ha¬
bundautia: & non uirtus cõpassionis.
Qui enim afflicto ꝑfecte cõpatit᷑ : plerũq
& hoc indigenti tribuit. in quo ipse qͥ
dederit angustatur. Et tunc plena ẽ¬
cordis nr̃i cõpassio: eum malũ inopie¬
ꝓ proximo suscipere non metiuinus. ut
illũ ã passione liberemus. Quã uideli¬
c& pietatis formam: mediator nobis di¬
& hominum dedit. Qui cũ posset nobis
etiam non moriendo concurre̾. subue¬
qͥa nos uidelic& minus amass&. nisi &
uulnera nr̃a suscepiss. Nec ium nobis

Expanded text:
passio est passioni proximi ex largitate concurrere, nonnunquam tamen, cum exteriora quaeque abunde ad largiendum suppetunt, celerius dantis manus dationem invenit quam animus dolorem. Unde scire necesse est quia ille perfecte tribuit, qui cum eo quod afflicto porrigit afflicti quoque in se animum sumit, ut prius in se dolentis passionem transferat, et tunc contra dolorem illius per ministerium concurrat. Nam saepe, ut praediximus, largitorem muneris rerum facit abundantia, et non virtus compassionis. Qui enim afflicto perfecte compatitur, 670 plerumque et hoc indigenti tribuit, in quo ipse si dederit angustatur. Et tunc est plena cordis nostri compassio, cum malum inopiae pro maximo suscipere non metuimus, ut illum a passione liberemus. Quam videlicet pietatis formam Mediator Dei et hominum nobis dedit, qui cum posset nobis etiam non moriendo succurrere, subvequia nos videlicet minus amasset, nisi et vulnera nostra susciperet; nec vim nobis
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ regiminis cũ regendus offert᷑. in se prius
necesse ẽ ut quisq discutiat si loco uita con-¬
gruit: si ab honore actio ñ dissentit : ne
uistus omuium rector. eõ post in tribula-¬
tione p̾ces non audiat: quo ipsa quoq eius
de quo tribulatio oritur. exordia honoris

Expanded text:
ergo regiminis cum regendus offertur, in se prius ergo regiminis cum regendus offertur, in se prius necesse est ut quisque discutiat, si loco vita congruit, si ab honore actio non dissentit, ne justus omnium rector eo post in tribulatione preces non audiat, quod ipsa quoque ejus, de quo tribulatio oritur, exordia honoris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio in iudea nouimus: cũ in ip̃so nr̃i
redemptoris aduentu. phariseoꝵ turba atq
sacerdotũ. a uero lumine mentis oculos clau¬
sit : & ꝑ p̃positoꝵ exempla gradiens. in infi¬
dr̃. qd̾ regnare hẏpocritã dñs facit : cũ hac
I psi regnauerunt & ñ ex me : principes extite.¬
runt & ñ cognoui. Quis enim recte sentiens
dicat: quia facit diis qd̾ minime cognoscit as¬
Sed quia scire dĩ approbare ẽ. nescire reꝓbare.
unde quibusdã quos reꝓbat dicit. nescio
fieri ꝓhib& irascendo ꝑmittere: unde &
regis egypti cor se obdurare asseruit. quia
uidelic& obdurari ꝑmisit: miro modo hy-¬
poeritas dñs & regnare facit & nescit: ficit
sinendo. nescit reꝓbando. Unde necesse ẽ¬
ut ad omne qd̾ in hac uita concupiscitur:
prius uoluntas interna requirat᷑. Quã eũ
humani cordis auris ꝑcipere appetit: sciat
quia hȩc non uerbis sed reb sonat. Locus

Expanded text:
procul dubio in Judaea novimus, cum in ipso nostri procul dubio in Judaea novimus, cum in ipso nostri Redemptoris adventu pharisaeorum turba atque sacerdotum a vero lumine mentis oculos clausit, et per praepositorum exempla gradiens in infir, quod regnare hypocritam Dominus facit, cum hac « Ipsi regnaverunt, et non ex me; principes exstiterunt, et non cognovi . » Quis enim recte sedicat, quod fecit Dominus quod minime cognoscit? RESPONSIO . Scire Dei, approbare est; nescire, reprobare. Unde quibusdam quos reprobat, dicit: Nescio fieri prohibet, irascendo permittere. Unde et regis Aegypti cor se obdurare asseruit , quod videlicet obdurari permisit. Miro modo hypocritas Dominus et regnare facit, et nescit: facit sinendo, nescit reut ad omne quod in hac vita concupiscitur prius voluntas interna requiratur. Quam cum humani cordis auris percipere appetit, sciat quia haec non verbis, sed rebus sonat. Locus
Abbreviated transcription (Latin):
inseruiunt: pleriq in ęccłia eoꝵ exemplo
deterescunt. Qd̾ uerũ ualde eẽ qͥs ab neg&:
cũ curari a pastorib terrena quã cȩlestia sol¬
licitius uid& s Sed neq hȩc iniusta sunt
sicut superius diximus: si mores presiden¬¬
tiũ iuxta subditoꝵ merita disponant᷑.
Occultȩ nãq & sponte ꝑpetratȩ culpȩ exigunt.
ut pͣua et ã pastorib exempla p̃beantur.
quatinus iusto iudicio. is qui de uia di suꝑb
exorbitat: in uia qua gradit᷑ etiam ꝑ ducatũ
pastoris offendat. Uncde ꝑ ꝓpħam quoq pre¬
nuntiantis studio dr: ñ maledicentis uoto.
Obscurent᷑ oculi eoꝵ ne uideant: & dorsum
eoꝵs semꝑ incurua. Acsi dicat. Qui humanę
uitȩ actionib quasi p̾uidendis itinerib p̾sunt.
ueritatis lucem ñ habeant: ut & qui secunt᷑
subditi. iniquitatũ suarũ onerib incuruati.
omnẽ statũ rectitudiniᷤᷤ amittant. Qd̃ factũ

Expanded text:
inserviunt, plerique in Ecclesia eorum exemplo inserviunt, plerique in Ecclesia eorum exemplo deterescunt. Quod verum valde esse quis abneget, cum curari a pastoribus terrena quam coelestia sollicitius videt? Sed neque haec injusta sunt, si, ut superius diximus, res praesidentium juxta subditorum merita disponuntur. Occulte namque et sponte perpetratae culpae exigunt ut prava et a pastoribus exempla praebeantur, quatenus justo judicio is qui de via Dei superbus exorbitat, in via qua graditur etiam per ducatum pastoris offendat. Unde per prophetam quoque praenuntiantis studio dicitur, non maledicentis voto: Obscurentur oculi eorum, ne videant, et dorsum eorum semper incurva . Ac si dicat: Qui humanae vitae actionibus quasi praevidendis itineribus praesunt, veritatis lucem non habeant, ut et qui sequuntur subditi, iniquitatum suarum oneribus incurvati, omnem statum rectitudinis amittant. Quod factum
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ uitã despicere ñ debent. cũ uacare
eos reb exteriorib uidentͥ qr hoc qd̾ ipsi
securi intima penetrant. ex illoꝵ adium̃to
ẽ: qui contra ꝓcellas huiꝰ scłi exterius labo¬
rant. Quã eñĩ candoris sui grãm retiner& :
si byssum pluuia tanger& s Aut quid
fulgoris atq claritatis coccus uel iacinctus
ostender&: si hȩc susceptus puluis fedar&. s
Sit gͦ desuꝑ textura cilicu fortis ad pulue¬
rẽ: sit inferius color iacinctinus aptus ad
decorem. Ornent ȩccłiam. qͥ solis reb spiri-¬
talib uacant: tegant ȩccłiam. quos & labor
rerũ temporalium ñ grauat. Nequaꝗͣ. gͦ
contra rectorẽ suũ ext̾iora agentẽ murmurae:
is qui intra scãm ęccłiam iã spiritaliter
fulga&. Si enim tu secure interius ut coceꝰ
rutilas : ciliciũ quo ꝓtẽgeris eur aecusas us¬
Sed a quibusdã querit᷑: qr dũ saltẽ ꝓ utilitate
subditoꝵ rectores uimie temporalib curis

Expanded text:
suorum vitam despicere non debent, cum vacare suorum vitam despicere non debent, cum vacare eos rebus exterioribus vident: quia hoc quod ipsi securi intima penetrant, ex illorum adjumento est, qui contra procellas hujus saeculi exterius laborant. Quam enim candoris sui gratiam retineret, si byssum pluvia tangeret? Aut quid fulgoris atque claritatis coccus vel hyacinthus ostenderet, si haec susceptus pulvis foedaret? Sit ergo desuper textura cilicii fortis ad pulverem, sit interius color hyacinthinus, aptus ad decorem. Ornent Ecclesiam qui solis rebus spiritalibus vacant. Tegant Ecclesiam, quos et labor rerum corporalium gravat. Nequaquam ergo contra rectorem suum exteriora agentem murmuret is qui intra sanctam Ecclesiam jam spiritualiter fulget. Si enim tu secure interius, ut coccus, rutilas, cilicium quo protegeris, cur accusasum saltem pro utilitate subditorum rectores nimium temporalibus curis
Abbreviated transcription (Latin):
da interius sc̃a scõꝵ. ex bysso cocco atq
iacincto uela texantur. Iussumq est. ut
ad ꝓtegendũ tabernaculũ uela cilicina
& pelles extender&: quȩ nimirũ uł pluuias¬
uel uentos uel puluerẽ tolerarent. Qo gͦ
ꝑ pelles & cilicia quib tabernaculũ tegit᷑.
nͥ grossas hominũ mentes accipimus. quȩ
aliquando in ęccłia. occulto di iudicio ꝗͣuis
durȩ sint preferunt᷑: quȩ quia seruire cu-¬
ris temporalib non timent. oport& ut¬
tẽptationum uentos. & pluuias. de huius
mundi contrarietatib portent: Quid uͦ ꝑ
tenera sed clara ÷ quę dum caute in taber-¬
naculum sub cilicus & pellib absconditur.
sua ei integra pulcritudo seruat᷑. Ut enim
ĩ ĩteriora tabernaculi byssus fulgeat. coccus
coruse& ÷ iacinctus ceruleo colore resplen¬
deat: desuꝑ pelles & cilicia. ymbres uentos
& puluerẽ portant. Qui gͥ magnis uirtu-¬
tib in scẽ ȩccłie sinu ꝓficiunt: prepositoꝵ

Expanded text:
da interius sancta sanctorum ex bysso, cocco atque da interius sancta sanctorum ex bysso, cocco atque hyacintho vela texantur, jussumque est ut ad protegendum tabernaculum, vela cilicina et pelles extenderet, quae nimirum vel pluviasventos, vel pulverem tolerarent . Quid ergo per pelles et cilicia, quibus tabernaculum tegitur, nisi grossas hominum mentes accipimus, quae aliquando in Ecclesia occulto Dei judicio, quamvis durae sint, praeferuntur? Quae quia servire curis temporalibtentationum ventos et pluvias de hujus mundi contrarietatibus portent. Quid vero tenera, sed clara? Quae dum caute in tabernaculo sub ciliciis et pellibus absconditur, sua integra pulchritudo servatur. Ut enim in interiora tabernaculi byssus fulgeat, coccus coruscet, hyacinthus caeruleo colore resplendeat; desuper pelles et cilicia, imbres, ventos, et pulverem portant. Quae igitur magnis virtutibus in sanctae Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recta iudicat᷑. Quia enim potestas regi¬
minis ministrari ñ potest sine studio curȩ
temporalis: aliquando omp̃s ds mira dis¬
pensatõne pietatis. ut tenerȩ spiritalium
mentes a terrena cura disiunctę sint.
onus regiminis duris ac laboriosis cordib
iniungit: ut tanto illi ab hoc inundo se¬
curius lateant: quanto hȩc in terrenis
sollicitudinib libenter elaborãt. In exibi.¬
tione quippe suscepti oneris: ꝓ ipsis quoq
utilitatib subditoꝵ. dure uię st̃ mundanȩ
ds quo suos tenere diligit: eo sollicite ab
externis actionib abscondit. Nam & ple-¬
rumq pat̾familias ad eum laborẽ seruos
dirigit. a quo subtiles filios suspendit:¬
& inde filii sine uexatione decori sunt:
unde serui in puluere fedant᷑. Qd̾ quã
recte in ȩccłia & diuinitus agit᷑: ipsa ta-¬
bernaculi constructione signat᷑. Ad moysen
quippe diuina uoce precipitur: ut ad tegen¬

Expanded text:
non recta judicatur. Quia enim potestas reginon recta judicatur. Quia enim potestas regiminis ministrari non potest sine studio curae temporalis, aliquando omnipotens Deus mira dispensatione pietatis, ut tenerae spiritalium mentes a terrena cura disjunctae sint, onus regiminis duris ac laboriosis cordibus injungit, ut tanto illae ab hoc mundo securius lateant, quanto haec in terrenis sollicitudinibus libenter elaborant. In exhibitione quippe suscepti oneris pro ipsis quoque utilitatibus subditorum durae viae sunt mundanae Deus quo suos tenere diligit, eo illos sollicite ab externis actionibus abscondit. Nam et plerumque paterfamilias ad eum laborem servos dirigit, a quo subtiles filios suspendit; et inde filii sine vexatione decori sunt, unde servi in pulvere foedantur. Quod quam recte in Ecclesia divinitus agitur, ipsa tabernaculi constructione signatur. Ad Moysen quippe divina voce praecipitur ut ad tegen
Abbreviated transcription (Latin):
mens. a seruanda magisterii reuerentia ñ
recedat. Qd̾ bene debriato noe expͥmit᷑:
cuiꝰ nudata uerecundiora. boni filii auersi
ueniendo texerunt. A uersari quippe di¬
uerecunda patris suꝑiecto dorsis pallio
auersi uenientes operiunt: nͥ qd̾ bonis sub¬
ditis. sic prepositoꝵ suoꝵ mala displicent.
ut tamen hȩc ab aliis occultent: Operimen.¬
tũ auersi deferunt: quia iudicantes factũ
& uenerantes magisterium. nolunt uide.¬
qͥd de spiritali conuersatione uchoant.
cũ rectores suos temporalia agere & terre¬
na considerant. mox ordinẽ suꝑne dispo-¬
sitionis accusant: qd̾ nequaꝗͣ. bene ad re¬
gendũ prelati sunt: ꝑ qͦs conuersationis
infimȩ exempla monstrant᷑. Sed hii nimi-¬
rũ dũ temperate se a rectoꝵs suoꝵ rep̃hen
sione negligunt: culpe suȩ exigentibus
meritis. usq ad reprehensionẽ conditoris
excedunt. Cuius ꝓfecto dispensatio inde
ab hũilib rectior agnoscit᷑: unde ab elatis

Expanded text:
mens a servanda magisterii reverentia non mens a servanda magisterii reverentia non recedat. Quod bene in Noe debriato exprimitur, cujus nudata verecundiora boni filii aversi veniendo texerunt . Aversari quippe diverenda patris superjecto dorsis pallio aversi venientes operiunt, nisi quod bonis subditis sic praepositorum suorum mala displicent, ut tamen haec ab aliis occultent? Operi mentum aversi deferunt, quia dijudicantes factum, et venerantes magisterium, nolunt videquid de spiritali conversatione inchoant, cum rectores suos temporalia agere et terrena considerant, mox ordinem supernae dispositionis accusant, quod nequaquam bene ad regendum praelati sint, per quos conversationis infimae exempla monstrantur. Sed hi nimirum dum temperaresione negligunt, culpae suae exigentibus meritis, usque ad reprehensionem conditoris excedunt: cujus profecto dispensatio inde ab humilibus rectior agnoscitur, unde ab elatis
Abbreviated transcription (Latin):
rectoꝵ suoꝵ actiones uidicant: & si ip¬
sos regimen tenere continger&. se potuisse
agere melius putant. Vude plerumq
fit. ut & rectores minus prudenter ea
quȩ agenda sunt uideant. qr eoꝵ oculos
ipsa nebula elationis obseurat: et ñnũꝗͣ.
is qui subiectus est hoc cũ prelatꝰ fuerit
faciat. qd̾ dudũ fieri subiectus arguebat:
& ꝓ eo qd̾ illa quȩ iudicauerat ꝑpetrat.
saltẽ quia iudicauit erubescat. Igit᷑ sicut
prelatis curandũ est. ne eoꝵ corda estima-¬
tione singularis sapientię locus superior
extollat: ita subiectis ꝓuidendũ est ne sͥ
rectoꝵ facta displiceant. Si aũ magistroꝵ
uita iure reprehendit᷑: oport& ut eos
subditi etiã cum displicent uenerentur.
Sed hoc ẽ sollerter intuendũ. ne aut que¬
uenerari necesse est imitari appetas: aut
Subtilis & eni uia tenenda ẽ rectitudiuis
& humilitatis: ut sic reprehensibilia ma¬
gistroꝵ facta displiceant: quatinꝰ subditoꝵ

Expanded text:
rectorum suorum actiones judicant; et si iprectorum suorum actiones judicant; et si ipsos regimen tenere contingeret. se potuisse agere melius putant. Unde plerumque fit ut et rectores minus prudenter ea quae agenda sunt videant, quia eorum oculos ipsa nebula elationis obscurat; et nonnumquam is qui subjectus est, hoc, cum praelatus fuerit, faciat, quod dudum fieri subjectus arguebat; et pro eo quod illa quae judicaverat perpetrat, saltem quia judicavit erubescat. Igitur sicut praelatis curandum est ne eorum corda aestimationis singularis sapientiae locus superior extollat, ita subjectis providendum est ne sibi rectorum facta displiceant. Si autem magistrorum vita jure reprehenditur, oportet ut eos subditi etiam cum disciplina venerentur. Sed hoc est solerter intuendum, ne aut quevenerari necesse est imitari appetas, aut Subtilis etenim via tenenda est rectitudinis et humilitatis, ut sic reprehensibilia magistrorum facta displiceant, quatenus subditorum
Abbreviated transcription (Latin):
suggeri: si fortasse ualeat qd̾ dĩsplic&
emendari. Sed curandũ sũmopere est.
ne in suꝑbiam transeat iusticiȩ inordina¬
ta defensio: ne dum rectitudo in caute
diligit᷑. ipsa magistra rectitudius humili¬
tas amittat᷑: ne eum sibi preesse quisq des¬
piciat : quẽ fortasse contigit ut in aliqua
actione reprehendat. Contra hunc tumo¬
rẽ suꝑbiȩ. subditoꝵ mens ad custodiam
humilitatis edomat᷑: si infirmitas ꝓpria in¬
cessanter adtendit᷑. Nam uires nr̃as ueraci¬
ter examinare negligimus: & quia de nob̃
fortiora credimus. id circo eos qui nobis p̃¬
lati st̃ districte iudicamus. Quo enuĩ nos¬
m& ipsos minus agnoscimus : eo illos qͦs
reprehendere nitimur plus uidemnus.
S ingula hȩc mala sunt. quȩ sepe ã subditis
in prelatis. sepe ã prelatis in subditis
cõmittunt᷑: quia & om̃s subditos hii qͥ
presunt minus quã ipsi sunt sapientes
arbitrant᷑ ÷ & tursum qui subiecti sunt

Expanded text:
suggeri, si fortasse valeat quod displicet suggeri, si fortasse valeat quod displicet emendari; sed curandum summopere est, ne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio; et dum rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittatur; nec eum sibi praeesse quisque despiciat, quem fortasse contingit ut in aliqua actione reprehendat, contra hunc tumorem superbiae, subditorum mens ad custodium humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur; nam vires nostras veraciter examinare negligimus, et quia de nobis fortia credimus, idcirco eos qui nobis praelati sunt, districte judicamus: quo enim nosmetipsos minus agnoscimus, eo illos quos reprehendere nitimur plus videmus. Singula haec mala sunt quae saepe a subditis in praelatos, saepe a praelatis in subditos committuntur, quia et subditos omnes ii qui praesunt minus quam ipsi sunt sapientes arbitrantur; et rursum qui subjecti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ira seuiens quȩ corporaliter popłin
ꝑculit: rectorẽ quoq popłi. intimo cordis
dolore ꝓstrauit. Certum si ẽ. qd̾ ita sibi
inuicem & rectoꝵ merita conectant᷑ &¬
plebium: ut sepe ex culpa pastoꝵ deterior
fiat uita plebium: & sepe ex merito ple¬
bium mutet᷑ uita pastoꝵ. Sed quia re¬
ctores habent iudicẽ sũmũ. magna caute¬
la subditoꝵ ẽ. ñ temere uitã udicare
regentium. Neq enĩ frustra ꝑ sem& ipsũ dñs
es nũmularioꝵ fudit. & cãthedras uen-¬
dentium columbas euertit: nimirũ sig¬
nificans. quia ꝑ magistros quidẽ uitam
iudicat plebium. sed ꝑ sem& ipsũ facta
examinat magistroꝵs ÷ quãuis etiã sub¬
ditoꝵs uitia quȩ a magistris mͦ uel dissi.¬
mulant᷑ iudicari uel nequeunt: eiꝰ ꝓcul
dubio iudicio reseruant᷑. Igit᷑ dũ salua
fide res agit᷑: uirtutis ẽ meritũ. si quie¬
qͥd prioris ẽ tolerat᷑. deb& tam̃ humilit̃

Expanded text:
Nam ira saeviens, quae corporaliter populum Nam ira saeviens, quae corporaliter populum pertulit, rectorem quoque populi intimo cordis dolore prostravit. Certum vero est, quod ita sibi invicem, et rectorum merita connectantur, et plebium, ut saepe ex culpa pastorum, deterior fiat vita plebium et saepe ex merito plebium mutetur vita pastorum. Sed quia rectores habent judicem suum, magna cautela subditorum est, non temere vitam judicare regentium. Neque enim frustra per semetipsum Dominus aes nummulariorum fudit, et cathedras vendentium columbas enificans quia per magistros quidem vitam judicat plebium, sed per semetipsum facta examinat magistrorum, quamvis etiam subditorum vitia, quae a magistris modo dissimulantur vel judicari nequeunt, salva fide res agitur, virtutis est meritum, si quidquid prioris est toleratur: debet tamen humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ̾dit᷑. quia dignus tunc fuit qͥ tanta pre-¬
positi asperitate premeret᷑. Sic gͦ scđmn
ut sepe qui uident᷑ boni accepto mox
regimine ꝑmutent᷑: sicut scriptura saera
de eodem saule iutulit : qr cor cũ digni¬
tate mutauit. Unde scriptũ est. Cũ esses
paruulus in oculis tuis: caput te consti
ditoꝵ disponunt᷑ acta regentium : ut sepe
ꝓ malo grege. etiã uere boni delinquat
uita pastoris. Ille enĩ dõ attestante lau-¬
datus. ille suꝑnoꝵ mysterioꝵ conscius
dauid ꝓpħa. tumore repentinȩ elationis
inflatus. popłm numerando peccauit.
&̃ tamen uindictã popłs. dauid peccante
suscepit. Cur hoc & Quia uidelic& sedm
meritũ plebium: disponunt᷑ corda rectoꝵ.
Iustus uͦ uidex peccantis uitium ex ipsoꝵ
animaduersione corripuit: ex quoꝵ cau¬
sa peccauit. Sed quia ipse sua scilicae
uoluntate suꝑbiens. a culpa alienus non
fuit : uindictam culpȩ etiã ipse suscepit.

Expanded text:
proditur, quia dignus tunc fuit qui tanta praeproditur, quia dignus tunc fuit qui tanta praepositi asperitate premeretur. 35. Ob delicut saepe qui videntur boni, accepto mox regimine permutentur; sicut Scriptura sacra de eodem Saule intulit, quia cor cum dignitate mutavit. Unde scriptum est: Cum esses parvulus in oculis tuis, capuditorum disponuntur acta regentium, ut saepe pro malo gregis etiam vere boni delinquat vita pastoris? Ille enim, Deo attestante, laudatus, iste supernorum mysteriorum conscius David propheta, tumore repentinae elationis inflatus populum numerando peccavit, et tamen vindictam populus, David peccante, suscepit. Cur hoc? quia videlicet secundum meritum plebium disponuntur corda rectorum. Justus vero judex peccantis vitium ex ipsorum animadversione corripuit, ex quorum causa peccavit, sed quod ipse, sua scilicet voluntate superbiens, a culpa alienus non fuit, vindictam culpae etiam ipse suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
ex eius nunc corpore ꝓdeunt. qͥ iniqͥtates
suas sub tegmine sacri honoris abscon¬
dunt: ut ꝓfessione uideri appetant. qd̾
ẽẽ oꝑib recusant. Quia enim scriptũ est.
omĩs qui facit peccatum seruus ẽ pecca¬
ti: quanto nunc liberius ꝑagunt ꝑuersa
quȩ uolunt : tanto eiꝰ seruitio obnixius
obligant᷑. Sed nullus qͥ talem rectorẽ pa-¬
tit᷑. eum quẽ patit᷑ accus&: quia nimirũ
sui fuit meriti. ꝑuersi rectoris subiacere
dicioni. Culpam gͦ ꝓprii magis accus&
oꝑis: quã inusticiã gubernantis. Scriptũ
uainq est. dabo tibi reges in furore meo.
Q uid gͦ illos nobis preesse despicimus:
quoꝵ suꝑ nos regimina ex dñi furore
suscipimus o Si gͥ irascente dõ scđm̃ nr̃a
merita rectores accipius : in illoꝵ actio¬
ne legimus. quid ex nr̃a estimatione pen¬
semus: quãuis plerumq & electi subia¬
ceant reꝓbis. Vnde & diu dauid saulem
ꝑtulit : sed subsequente culpa adulterii

Expanded text:
ex ejus nunc corpore prodeunt qui iniquitates ex ejus nunc corpore prodeunt qui iniquitates suas sub tegmine sacri honoris abscondunt, ut professione videri appetant, quod esse operibus recusant. Quia enim scriptum est: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati, quanto nunc liberius peragunt perversa quae volunt, tanto ejus servitio obnixius obligantur . Sed nullus, qui talem rectorem patitur, cum quem patitur accuset, quia nimirum sui fuit meriti perversi rectoris subjacere ditioni. Culpam ergo proprii magis, accuset operis quam injustitiam gubernantis. Scriptum namque est: Dabo tibi reges in furore meo . Quid ergo illos nobis praeesse despicimus, quorum super nos regimina ex Domini furore suscipimus? Si igitur irascente Deo secunmerita rectores accipimus, in illorum actione legimus, quia de sola aestimatione pensemus, quamvis plerumque electi subjaceant reprobis. Unde et diu David Saulem pertulit ; sed subsequente culpa adulterii
Abbreviated transcription (Latin):
n eo gͥ qd̃ dr̃. qui regnare facit hominẽ
hr pocritam. ꝓpter peccata popłi: potest
ipsum om̃ium hypocritarũ caput anti¬
xp̃s designari. Seductor quippe ille tẽ
sc̃itatẽ simulat : ut ad iniquitatẽ trahat.
Sed ꝓpt̾ peccata popłi regnare ꝑmittit᷑: qr nimirũ
tẽ ipsi sub illiꝰ regimine preordinant᷑. qui¬
digni eius dominio ante scła presciunt᷑:
qui peccatis subsequentib exigunt. ut
sub illo iudiciis precurrentib disponan-¬
F. Qd gͦ tunc antixp̾s suꝑ impios reg¬
nat. non ẽ ex iniusticia iudicis. sed ex
culpa pacientis: quãuis pleriq & princi-¬
patũ illius ñ uiderunt. & tam̃ eiꝰ prin¬
cipatui peccatoꝵ suoꝵ conditione de¬
seruiunt: qr & quẽ dominantẽ sibi mi¬
nime conspiciunt : eum ꝓculdubio ꝑu̾se
uiuendo uenerant᷑. An non eiꝰ mẽbra st̃
qui ꝑ affectatȩ scĩtatis speciem appetunt
uideri qd̾ ñ sunt . Iuenãq prin¬
cipaliter hẏpocri sin sum&:
quia cũ sit dampnatus homo & nequã

Expanded text:
 dicitur: Qui regnare facit hominem hypocritam propter peccata populi, potest ipsum omnium hypocritarum caput Antichristus designari. Seductor quippe ille tunc sanctitatem simulat, ut ad iniquitatem trahat. Sed propter peccata populi regnare permittitur, quia nimirum tunc ipsi sub illius regimine praeordinantur, qui ejus dominio digni ante saecula praesciuntur, qui pesub illo judiciis praecurrentibus disponantur. Quod ergo tunc Antichristus super impios regnat, non est ex injustitia judicis, sed ex culpa patientis; quamvis plerique et principatum illius non viderunt, et tamen ejus principatui peccatorum suorum conditione deserviunt, quia et quem dominantem sibi minime conspiciunt, eum procul dubio perverse vivendo venerantur. An non ejus membra sunt qui per affectatae sanctitatis speciem appetunt videri quod non sunt? Ille namque principaliter hypocrisim sumet, quia cum sit damnatus homo et nequam