comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ est. sed quo petamus ut quod
ꝑ naturam sui scm̃ est: scĩficetur
in nobis. Ergo & nunc propheta po¬
stulat. ut uia dñi quae perse recta
eft. etiam sibi recta fiat. De sexto
psalmo. Erubescant & conturben¬
tur uehe menter om̃s inimici mei.
Et dicitis in greco uehement̃ non
haberi. scio. sed hoc uulgata. Ceterũ
Deseptimo psalmo. Iudicame dñe
NINCOy. idest iuxta iustitiam tuã.
sed & in hoc male. Inhebreo enĩ se dece
hab&. quod int̃pretatur iustitia mea.
& non Sept chah. quod iustitiã tuã
sonat. sed om̃s uit̃ prȩtes iustitiã meã
uoce simili transtulerunt. nec cuiqũa
uideatur temerariũ. quod iudicari
scđm iustitiã suã postul&. cũ & sequers
uersiculus hoc ipsum signific&. et se¬
cundũ in nocentiã meã superme.
Et sexti decimi psalmi hoc exordiũ sit.
Exaudi dñe iufatiam meã. & insep¬
timo derimo quoq dr̃. Retribuit mibi
dñs scđ̾m iustitiã meã. & scđ̾m puri¬

Expanded text:
sanctum est: sed quo petamus, ut quodsanctum est: sed quo petamus, ut quodper naturam sui sanctum est, sanctificetur in nobis. ergo et nunc propheta postulat, ut uia domini, quae per se recta est, etiam sibi recta fiat. De sexto psalmo: erubescant et conturbentur uehementer omnes inimici mei. et dicitis in Graeco \'uehementer\' non haberi. scio, sed hoc uulgata. ceterum De septimo psalmo: iudica me, domvηv cov, id est \'iuxta iustitiam tuam\'. sed et in hoc male; in Hebraeo enim sedechi habet, quod interpretatur \'iustitia mea\', et non \'sedecach\', quod \'iustitiam tuam\' sonat. sed omnes interpretes iustitiam meam uoce simili transtulerunt. nec cuiquam uideatur temerarium, quod iudicari secundum iustitiam suam postulet, cum et sequens uersiculus hoc ipsum significet: e t secundum innocentiam meam super me et sexti decimi psalmi hoc exordium sit: exaudi, domine, iustitiam mean et in septimo decimo quoque dicatur: retribuet mihi dominus secundum iustitiam meam et secundum puri
Abbreviated transcription (Latin):
in pitagora platonis. & in GΕRΟ NO¬
MIΚU. xenofontis & in demosthe¬
nis contra aeschinen orationẽ fecis¬
se con uin cimus. & plautũ teren¬
tium ciciliumq eruditissimos uiros
ingrecis comoedis transferendis.
nec ex eo quis latinam linguã angu¬
stissimã put&. quod non possit uer¬
bum transferre deuerbo. cum etiã
greci pleraq nomina circuiunt ut
transferant. & uerba hebraica non
interprȩtationis fide. sed linguȩ suȩ
proprietatibus nitantur exprimere.
De eodem psalmo. Dirige in conspectu
meo uiam tuam: Proquo habetur in
spectu tuo uiam meam. quod nec
Lax habent. nec aquila nec simma¬
chus nec theodotio. sed sola ROINΗ
editio. Deniq & in hebreo ita scriptũ
repperi. oser laphanai darcha chi. qđ
om̃s uoce simili transtulerunt. Diri¬
ge inconspectu meo uiam tuam.
scđm illud quod & in oratione do¬
minica dr̃. Pater nr̃ quies in caelis
scificetur nomen tuum. non quo
nobis orantibus scĩ ficetur quod ꝑse

Expanded text:
in Protagora Platonis et in Οἰκονοin Protagora Platonis et in Οἰκονομικῷ Xenofontis et in Demosthenis contra Aeschinen oratione fecisse conuincimus et Plautum, Terentium Caeciliumque, eruditissimos uiros, in Graecis comoediis transferendis. nec ex eo quis Latinam linguam angustissimam putet, quod non possit uerbum transferre de uerbo, cum etiam Graeci pleraque nostra circuitu transferant et uerba Hebraica non interpretationis fide, sed linguae suae proprietatibus nitantur exprimere. De eodemeo viam tuam . Pro quo habetur in spectu tuo viam meam. Quod nec Septuaginta habent, nec Aquila, nec Symmachus, nec Theodotion; sed sola Κοινὴ editio. Denique et in Hebraeo ita scriptum reperi, OSER LAPHANAI DARCHACH. Quod omnes voce simili transtulerunt; Dirige in conspectu meo viam tuam. Secundum illud, quod in Oratione Dominica dicitur: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum . Non quo nobis orantibus sanctificetur quod per se
Abbreviated transcription (Latin):
rum uetus corrupta editioẽ. Ea aũt
quae habetur in E ATΛOTẼ & quã
nos uertimus ipsa est quae in erudi¬
torum libris incorrupta & in macu¬
lata laex int̃ pretum trans latio re¬
seruatur. Quic quid ergo ab hac dis¬
crepat. nulli dubium ẽ quinita &
ab hebreorum auetoritate discord&.
Prima de quinto psalmo quȩstio fuit.
Neq habitabit iuxtate malignus. pro
Qđ quidem in alio loco fecisse con uin¬
cttur. heu michi quia incolatus m̃s
prolongatus ẽ. & inquarto decimo
psalmo rursum pro in colatu habita¬
tionẽ pofuit. Dñe quis habitabit
intabernaculo tuo. Et sciendũ quod
si uoluerimus dicere. dñe quis in co¬
l& tabernaculũ tuum. uel illud de
quinto. Neq incolat iuxtate ma¬
lignus. perdes. Ed ΦΩNIAM. Et dũ
sequimur. omẽm decorem trans la¬
tionis amittimus. Ethanc ee̾ regu¬
lam boni inter pretis. ut iAIU Matã
linguae alterius suȩ linguȩ expri¬
mat proprietate. quod & tullium

Expanded text:
rum Vetus corrupta editio est; ea autem, rum Vetus corrupta editio est; ea autem, quae habetur in ἑξαπλοις, et quam nos vertimus, ipsa est quae in eruditorum libris incorrupta et immaculata septuaginta interpretum translatio reseruatur. quicquid ergo ab hac discrepat, nulli dubium est, quin ita et ab Hebraeorum auctoritate discordet. Prima de quinto psalmo quaestio fuit: neque habitabit iuxta te malignus. pro ατοικία. quod quidem in alio loco fecisse conuincitur: heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est. et in quarto decimo psalmo rursum pro incolatu habitationem posuit: domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? et sciendum, quod, si uoluerimus dicere: \'domine, quis incolet tabernaculum tuum?\' uel illud de quinto: neque incolat iuxta te malignus\', perdes εὐφωνίαν et, dum sequimur, omnem decorem translationis amittimus; et hanc esse regulam boni interpretis, ut ἰδιώματα linguae alterius suae linguae exprimat proprietate. quod et Tullium
Abbreviated transcription (Latin):
quae & in eZ AΠAΟIC codicibus reppe¬
ritur. & a nobis in latinum sermonẽ
fidelit̾ uersaest & hierosolimȩ atq
in orientis ecclesi is decantatur. Suꝑ
quare & sc̃sfilius m̃s auitus sepe quę¬
sierat. & quia se occasio fris nr̃i firmi
presbiteri dedit qui mihi uram epi¬
stolam reddidit auobis scribens in
com mune respondeo. Et me magno
amicitiae libero fenore quod quanto
magis soluimus plus debemus. Sicut
aut in nouo testamento si quando
apud latinos quaestio ex oritur.
& est uiter exem plaria uarietas
recurrimus ad fontem greci sermo
nis quo nouum scriptum ẽ instru¬
mentũ : ita inueteri testamento
siquando int̾ grecos latinosq diuer¬
sitas est. ad hebraic̃a confugimus ue¬
ritatem. ut quic quid defonte profi¬
ciscitur hoc quęramus in riuulis.
ROINII. aut ista hocẽ communis dic¬
tio. ipsa ẽ quae & lxx. sed hoc inter ẽ
inter utramq quod ROENTI prolocis
& tem poribus & ꝓuoluntate scripto¬

Expanded text:
quae in hexaplis codicibus repequae in hexaplis codicibus reperitur, et a nobis in Latinum sermonem fideliter uersa est et Hierosolymae atque in orientis ecclesiis decantatur. super qua re et sanctus filius meus Auitus 25 saepe quaesierat et, quia se occasio fratris nostri Firmi presbyteri de-\' dit, qui mihi uestram epistulam tradidit a uobis, scribens in commune respondeo et me magno amicitiae libero faenore, quod, quanto magis soluimus, plus debemus. sicut autemm nouo testamento, si quando apud Latinos quaestio exoritur et est inter exemplaria uarietas, recurrimus ad fontem Graeci senis, quo novum scriptum est instrumentum; ita in Veteri Testamento, si quando inter Graecos Latinosque diversitas est, ad Hebraicam confugimus veritatem, ut quidquid de fonte proficiscitur, hoc quaeramus in rivulis. Κοινη autem ista, hoc est Communis editio, ipsa est quae et LXX, sed hoc interest inter utramque, quod κοινη pro locis et temporibus, et pro voluntate scripto
Abbreviated transcription (Latin):
Concident gladios suos in aratra. & lan¬
ceassuas infalces. & non ad sum & gens
contra gentem gladium. & non discent¬
am plius pugnare. Rursumq in eodẽ.
Pascetur lupus cum agno. & pardus re¬
qui escit cum hȩdo. & uitulus &leo &
taurus pascentur simul & puer par¬
uulus ducit eos. & bos & ursus in com¬
mune pascentur. paruuliq eorũ erunt
non ut simplicitas inferitatem tran¬
seat  sed ut feritas discat simplicitatẽ.
Quaeris ame rem magni operis & maioris
inuidiae. inqua scribentis non inge¬
nium sed eruditio cõprobetur ut dũ
ipse cupio iudicare deceteris: iudi¬
can dum me om̃ib prebeam. & in
opere psalterii iuxta di gestionem
schedolȩ urãe ubicumq inter latinos
grecosq contentioẽ quid magis hebreis
conueniat significẽ. In quo ullud bre¬
uiter admoneo. ut sciatis aliam ee edi¬
tionem quam origenis & cȩsariensis
eusebius om̃sq gretiae tractatores
ROINŨ id est com mune appellant.

Expanded text:
concident gladios suos in aratra et lanconcident gladios suos in aratra et lanceas suas in falces et non adsumet gens contra gentem gladium et non discent ultra pugnare. rursumque in eodem: pascetur lupus cum agno et pardus requiescet cum haedo et uitulus et leo et taurus pascentur simul et puer paruulus ducet eos et bos et ursus in commune pascentur paruulique eorum erunt non ut simplicitas in feritatem transeat, sed ut feritas discat simplicitatem. Quaeritis a me rem magni operis et maioris inuidiae, in qua scribentis non ingenium, sed eruditio conprobetur, ut, dum ipse cupio iudicare, de ceteris, iudicandum me omnibus praebeam et in opere Psalterii iuxta digestionem schedulae uestrae, ubicumque inter Latinos Graecosque contentio est, quid magis Hebraeis conueniat, significem. in quo illud breuiter admoneo, ut sciatis aliam esse editiEusebius, omnesque Graeciae tractatores κοινὴν, id est communem appellant a
Abbreviated transcription (Latin):
choantes scripturas scãs. u de legendi
faciunt decenter initium¬
SUNNIAM ITEEITILAM DE ESALTIRIO
QUAE DE LAX INTIS PRETUN IUITIO¬
NI CORRURTA SIIIT
ILECTISSIMIS PRATRIBUS SUNTIAE
& fretelae. & ceteris qui uobi scu
dño serui unt. Hieroni mus uere in
uobis apłicus & propheticus sermo
completusẽ. in om̃em terram exiuit
sonus eorum. & in fines orbis terrae
uerba eorum. Quis hoc creder& ut
barbara getarum lingua hebraicã quȩ¬
rer& ueritatem. & dormitantib immno
conten dentib grecis ipsa germana sp̃s
scĩ eloquia scrutaretur: In uerttate
cognoui. qm̃ non est ꝑsonarum accep¬
tor ds. sed in om̃i gente quitim & dm̃
& operatur dĩ iustitiam : ac ceptu est
illi. Dudum callosa tenendo capulo
manus & digiti tractandis sagittis aptio¬
res. ad stilum calamumq mollescunt.
& bellicosa pectora uertuntur in man¬
suetudinem xp̃i anam. Nunc & esaiȩ
uaticinium cernimus opere cõpletũ.

Expanded text:
choantes Scripturas sanctas, inde legendi choantes Scripturas sanctas, inde legendi faciunt decenter initiumRIO, QVAE DE LXX INTERPRETUM EDITIONE CORRUPTA SINT. Dilectissimis fratribus Sunniae et Fretelae et ceteris, qui uobiscum domino seruiunt, Hieronymus. Uere in uobis apostolicus et propheticus sermo conpletus est: in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. quis hoc crederet, ut barbara Getarum lingua Hebraicam quaereret ueritatem et dormitantibus, immo contendentibus Graecis ipsa Germania spiritus sancti eloquia scrutaretur ? in ueritate cognoui, quod non est personarum acceptor deus, sed in omni gente, qui timet deum et operatur dei iustitiam, acceptus est illi. dudum callosa tenendo capulo manus et digiti tractandis sagittis aptiores ad stilum calamumque mollescunt et bellicosa pectora uertuntur in mansuetudinem Christianam. nunc et Esaiae uaticinium cernimus opere conpletum:
Abbreviated transcription (Latin):
periclitantium utile suffugium. Vnde
semꝑ quod expedit tollitur. eiusq fons
indefecta perennitate seruatur. Beatꝰ
quoq athanasius alexandrinȩ ciuita¬
tis ep̃s. in libro quem marcellino suo ca¬
rissimo destinauitꝰ. depro prietate
psalterii ut uerbis ipsius utar ita dicit.
Quicumq psalmi uerba recitat. quasi
propria uerba decantat. & tam qua
a sem& ipso conscripta. Unus psallit
& non tamqua alio dicente aut de
alio significat sumit & legit. sed taquã
ipse desem& ipso loquens. sic huius mo¬
di uerba ꝑferet. & qualia sunt quȩ
dicuntur. talia uelut ipse agens ex
sem& ipso loquens: dõ uidetur offerre
sermones. Psalterii quoq propriumẽ.
quod ꝑ eum legis diuinȩ scitas introit᷑.
Non enim tirones inchoant agenesi. n
ab apło. non int̾ ipsa inttia aut aucto¬
ritas euangelica scã pulsatur. Sed lic&
psalteriũ quartus codex sit auetorita¬
tis diuinȩ: primum tamen tirones in¬

Expanded text:
periclitantium utile suffugium, unde periclitantium utile suffugium, unde semper quod expedit tollitur, ejusque fons indefecta perennitate servatur. Beatus quoque Athanasius, Alexandrinae civitatis episcopus, in libro quem Marcellino suo charissimo destinavit de proprietate Psalterii, ut verbis ipsius utar, ita dicit: Quicunque Psalterii verba recitat, quasi propria verba decantat, et tanquam a semetipso conscripta unus psallit, et non tanquam alio dicente, aut de alio significante sumit et legit; sed tanquam ipse de semetipso loquens, sic hujusmodi verba profert; et qualia sunt quae dicuntur, talia velut ipse agens, ex semetipso loquens, Deo videtur offerre sermones. Psalterii quoque proprium est quod per ipsum legis divinae sanctitas introitur. Non enim tirones inchoant a Genesi, non ab Apostolo, non inter ipsa initia auctoritas evangelica sancta pulsatur; sed licet Psalterium quartus codex sit divinae auctoritatis, primum tamen tirones in
Abbreviated transcription (Latin):
mine. in ipso limine posita uirtutes
noscitur indicare psalmorũ. Hic
& iam diapsalmata tantum interiecta
monstrantur. Hic psalmi seđm uirtu¬
tutes suas. numerorum ordines te¬
nent. Liber inchoans abeatrtudine
xp̃i. noui & ueteris testameim sacra¬
menta percurrens. laudibus sacris
& scã iubilatione conducitur: ut me¬
rito setali munere consoletur eccle¬
sia quȩ hic multarũ clamitatum
cognoscitur afflictionibus sauciari.
Nouit enm beneficio dñi trium pha¬
re. desuis cladibus ingrauata. Perse¬
cutionibus siquidem ꝓficit. afflicꝰ¬
tionib semꝑ augetur. sanguine
martyrumꝰ rigatur. trifitia magis
erigitur. angustia dilatatur. fletib
pascitur. ⁊ eiuniis reficitur. & inde
potius crescit. unde mundus deficit.
Quid enim in illo libro non inuenies.
unde se humanũ genus debeat suaui¬
ter consolari : thesaurus in pectore
mundo semper excrescens. consolatio
magna lugentium. spes beata iustorum

Expanded text:
mine, in ipso limine posita virtutes mine, in ipso limine posita virtutes noscitur indicare psalmorum. Hic etiam diapsalmata tantum interjecta monstrantur. Hic psalmi secundum virtutes suas numerorum ordines tenent. Liber inchoans a beatitudine Christi, Novi et Veteris Testamenti sacramenta percurrens, laudibus sacris et sancta jubilatione concluditur; ut merito se tali munere consoletur Ecclesia, quae hic multarum calamitatum cognoscitur afflictionibus sauciari. Novit enim beneficio Domini triumphare de suis cladibus ingravata; persecutionibus siquidem proficit, afflictionibus semper augetur, sanguine martyrum rigatur, tristitia magis erigitur, angustia dilatatur, fletibus pascitur, jejuniis reficitur, et inde potius crescit, unde mundus deficit. Quid enim in illo libro non invenies unde se humanum genus debeat suaviter consolari? Thesaurus in pectore mundo semper excrescens, consolatio magna lugentium, spes beata justorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tres latius prolixiusq dixerunt. quo¬
rum nomina in libris introductoriis
com memoranda perspecimus. Sed
fons iste caeleftis quantum assidue
constat hauriri. tantum nescit expen¬
di. Ac ne diutius ingeneralibus re¬
moremur: specialia psalterii dño
iuuante tangamus. Qm̃ ipsa res eu¬
denter agnoscitur. quae com munib
rebus prae missis. postea sub aliqua pro
psalmi singulari nomine uocitan¬
tur. quos nos adbibitis huius linguae
perttissimis. cum eorũ uolum ine con¬
ferentes seruato usu psallentiũ. suis
uersibus aestimabimus e̾e reddendos.
ne se inprȩsumptum ordinẽ auctori¬
tas permixta confunder&. Deinde
quod nullum aliud opus auetorita¬
tis diuinae centum quinquaginta
sectionibus continetur. Ubi enim
tot tituli diuersa leguntur legunt᷑¬
uari etate conscripti : hic illud uoti¬
uum nomen alleluia in superserip¬
tionibus in choauit. Hic com memo¬
ratio historiae deregum tracta uolu¬

Expanded text:
tres latius prolixiusque dixerunt, quotres latius prolixiusque dixerunt, quorum nomina in libris introductoriis commemoranda perspeximus. Sed fons iste coelestis quantum assidue constat hauriri, tantum nescit expendi. Ac ne diutius in generalibus remoremur, specialia Psalterii, Domino juvante, tangamus: quoniam ipsa res evidenter agnoscitur, quae communibus rebus praemissis, postea sub aliqua proppsalmi singulari numero vocitantur, quos nos adhibitis hujus linguae peritissimis cum eorum volumine conferentes, servato usu psallentium, suis versibus aestimavimus esse reddendos: ne se in praesumptum ordinem auctoritas permixta confunderet. Deinde quod nullum aliud opus auctoritatis divinae centum quinquaginta sectionibus continetur; ubi enim tot tituli diversa leguntur varietate conscripti? Hic illud votivum nomen alleluia in superscriptionibus inchoavit. Hic commemoratio historiae de Regum tracta volu
Abbreviated transcription (Latin):
ad deceptionis studium sumptũ. sed ad
cominodũ magnae utilitatis effectũ.
Bebreos sermones adbib& causas ꝓfun¬
difsimas innuentes unam rem in malo &
inbono plerumq ponit. ut quod nomine
uidetur ee commune. probetur qualita¬
tibus disere pare. Caelestia terrenis
comparat. ut quod in comprehensibi¬
lis magnitudo uetat intellegi. ꝑ notis¬
simas similitudi nes possit aduerti
inuerhis aut̃ screndis mira potentiaẽ.
ut subita inmensa nobis atq in copre¬
hensibilia. duobus tribusq. sermonib
explicentur. Quid breuius dicam fre¬
quent᷑ & una syllaba in effabilem
dñi naturam demonstrat. ut ẽ illud.
Qui est misit me. Cuius om̃e uerbum
subtilit̃ in quisitum: copiosis sensib
scaturrit. Nam sicut fecundissimus
ager odoriferas herbas saluti nr̃ae pro¬
ducit accom modas. sic lectio diuina
cum ꝑsingula uerha requiritur. semꝑ
illic cura mentis sauciatȩ repperit᷑:
Decuius eloquentrȩ modis multi pa¬

Expanded text:
ad deceptionis studium sumptum, sed ad ad deceptionis studium sumptum, sed ad commodum magnae utilitatis effectum. Hebraeos sermones adhibet, causas profundissimas innuentes. Unam rem in malo et in bono plerumque ponit, ut quod nomine videtur esse commune, 8 probetur qualitatibus discrepare. Coelestia terrenis comparat, ut quod incomprehensibilis magnitudo vetat intelligi, per notissimas similitudines possit adverti. In verbis autem serendis mira potentia est; ut subito immensa nobis atque incomprehensibi ia duobus tribusque sermonibus explicentur. Quid brevius dicam, frequenter etiam una syllaba ineffabilem Domini naturam demonstrat; ut est illud: Qui est misit me . Cujus omne verbum subtiliter inquisitum copiosis sensibus scaturit. Nam sicut fecundissimus ager odoriferas herbas saluti nostrae producit accommodas, sic lectio divina cum per singula verba requiritur, semper illic cura mentis sauciae reperitur. De cujus eloquentiae modis multi Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ullatenus inueni untur in psalmis.
Inueniuntur plane in uirtute sen¬
suum. non in effatione uerborum.
Sic enim uina inuttibus. messem in
semine. frondes inradicibus. fructus
uiramis arboris. ipsas sensu contem¬
plantur in nucleis. Nam & deprofun¬
dissima abysso deliciosus piscis attin¬
gitur. qui tamen ante captione suã
humanis oculis non uidetur. Merito
ergo dicimus esse : quȩ in e̾e nichil omi¬
nus uirtute sentimus. Nam & apłs
uetat nos seduci ꝑ uana sapientiam
mundi . Ista uero non abnegat in lit¬
teris ee diuinis. Certe accedimus ad
psalmos. & interrogemus quȩ omni
disputatione maior est rerum fidẽ.
Istud ergo principale uirgineum &
salutare locutionis genus plerumq
res aliquas refert. & sepe longe alia
quam audiuntur exponif simplici¬
tas duplex. & sine dolo bilinguitas.
Sicut fecit ioseph. quidum fr̃i suos
aspectu spło & sermone patrio cogno¬
uiss& ita eis uidebatur loqui. ut nul¬
latenus potuiss& agnosci. Qđ non ẽ

Expanded text:
ullatenus inveniuntur in psalmis; ullatenus inveniuntur in psalmis; inveniuntur plane in virtute sensuum, non in effatione verborum: sic enim vina in vitibus, messem in semine, frondes in racidibus, fructus in ramis, arbores ipsas sensu contemplamur in nucleis. Nam et de profundissima abysso deliciosus piscis attingitur, qui tamen ante captionem suam humanis oculis non videtur. Merito ergo esse dicimus, quae inesse nihilominus virtute sentimus. Nam et Apostolus vetat nos seduci per vanam sapientiam mundi: ista vero non abnegat in litteris esse divinis. Certe accedamus ad psalmos, et interrogemus, quae omni disputatione major est, rerum fidem. Istud ergo principale virtutum et salutare locutionis genus plerumque res aliquas refert, et saepe longe alia quam audiuntur, exponit. Simplicitas, duplex et sine dolo bilinguitas; sicut fecit Joseph , qui dum fratres suos aspectu ipso et sermone patrio cognovisset, ita eis videbatur loqui, ut nullatenus potuisset agnosci. Quod non est
Abbreviated transcription (Latin):
ita professus est. Sciant aut̃ litte¬
rati modis om̃iũ locutionũ quos
gramatici greco nomine tropos uo¬
cant. auctores nr̃os usos fuisse. &
paulo post sequitur. Quos tamen
tropos idest modos locutionum. qui
nouerunt cognoscunt in litteris
scis. eorumq scientia ad eas intelli¬
gendas aliquantulum ad iuuantur.
Cuius rei & in aliis codicibus suis fe¬
cit euidentissimã mentionẽ. In li¬
bris quippe quos appellauit de
modis locutionũ diuersa scemata
secularium litterarum inuenire
probauit inlitteris sacris Alios aut
proprios modos indiuinis eloqui is
esse declarauit. quos gram matici
siue rechores nullatenus at tigert̃.
Dixerunt hoc apud nos & alii doctis¬
simi patres. id est hieronimus ambro¬
sius. hilarius. ut nequaquam nos¬
praesumptores huius rei. sed pedisse¬
qui eẽ uideamur. Seddicit aliquis.
Nec partes ipsȩ syllogismorũ nec no¬
mina scematũ. nec uocabula disci¬
plinarum. nec alia huiuscemodi

Expanded text:
ita professus est: Sciant autem litteita professus est: Sciant autem litterati modis omnium locutionum, quos grammatici Graeco nomine tropos vocant, auctores nostros usos fuisse. Et paulo post sequitur: Quos tamen tropos, id est modos locutionum, qui noverunt agnoscunt in litteris sanctis, eorumque scientia ad eas intelligendas aliquantulum adjuvantur. Cujus rei et in aliis codicibus suis fecit evidentissimam mentionem. In libris quippe quos appellavit de Modis Locutionum diversa schemata saecularium litterarum inveniri probavit in litteris sacris; alios autem proprios modos in divinis eloquiis esse declaravit, quos grammatici sive rhetores nullatenus attigerunt. Dixerunt hoc apud nos et alii doctissimi Patres, id est Hieronymus, Ambrosius, Hilarius; ut nequaquam praesumptores hujus rei, sed pedisequi esse videamur. Sed dicit aliquis: Nec partes ipsae syllogismorum, nec nomina schematum, nec vocabula disciplinarum, nec alia hujuscemodi
Abbreviated transcription (Latin):
se uerba conuerterit. ab honore pio¬
bitatis ex cluditur. sicut apłs iaco¬
bus dicit. Ex ipso ore bene dicimus
dm̃ & patrem. & exipso ore maledi¬
cimus hominẽ. qui ad imaginem
& similitudine dĩ factus ẽ. Haee
mundanarum artiũ periti. quos
tamen multo posterius. ab exordio
diuinorum librorum extitisse ma¬
nifestum est ad collectiones argu
mentorum. quae greci tropica dicunt.¬
& ad artem dialecticam & rethoricã
transtulerunt. ut cunctis euident̃
appareat. prius ad ex primendã
ueritatem. iustis mentib datum.
qđ postea gentiles humanȩ sapi¬
entiae aptandum ee puta ueruN.
Haec inlectionib sacris tam quam
clarissima sydera relucent. & sig¬
nificantias rerum utillimis com¬
pendiis decenter inluminant. quȩ
nos breutter locis aptissimis ad mo¬
nebiinus. qm̃ res ipsae cõmodissi¬
mȩ deducentur ad medium. per
quas concepti sensus clarius eluce¬
bunt. Nam & pater augustinus
in libro tertio de doetrina xp̃iana

Expanded text:
se verba converterit, ab honore prose verba converterit, ab honore probitatis excluditur. Sicut apostolus Jacobus dicit: Ex ipso ore benedicimus Deum et Patrem, et ex ipso ore maledicimus hominem, qui ad imaginem et similitudinem Dei factus est . Haec mundanarum artium periti, quos tamen multo posterius ab exordio divinorum librorum exstitisse manifestum est, ad collementorum, quae Graeci topica dicunt, et ad artem dialecticam et rhetoricam transtulerunt; ut cunctis evidenter appareat, prius ad exprimendam veritatem justis mentibus datum, quod postea gentiles humanae sapientiae aptandum esse putaverunt. Haec in lectionibus sacris tanquam clarissima sidera relucent, et significantias rerum utilissimis compendiis decenter illuminant. Quae nos breviter locis aptissimis admonebimus, quoniam res ipsae commodissime deducentur ad medium, per quas concepti sensus clarius elucebunt. Nam et Pater Augustinus in libro tertio de Doctrina Christiana
Abbreviated transcription (Latin):
cula iugiter facta sunt: donec scrip¬
tura ipsa mundi anibitum diuulga¬
ta compler&. Sicut scriptum est. In
omem terram exiuit sonus eorum.
& infines orbis terrae uerba eorũ.
mam. quia lex diuina percunctas
mundi partes cognosettur fuisse
suscepta. Haec multis modis gene¬
ra suae locutionis exerc&. defini¬
tionibus suc cineta. schematibus
decora. uerborum proprietate
signata. syllogusnorum com plexio¬
nibus expedita disciplinis in ru¬
tilans. non tamen abeis accipiens
extraneum decorem. sed potius
illis propriam conferens dignitatẽ.
Haec enim quando indiuinis serip¬
turis splendent. certa atq purissi¬
masunt. Cum uero ad opiniones
hominũ & questiones in anissimas
ueniunt. ambiguis altercationũ
fluctibus agitantur. ut quod hic
firmissime semꝑ uerum: frequen¬
ter alibi reddatur incertum. Sic &
lingua nr̃a dum psalmodiam ca¬
nit᷑. nobilitate ueritatis ornatur.
cũ ad fabulas in eptas & blas phem a

Expanded text:
cula jugiter facta sunt, donec Scripcula jugiter facta sunt, donec Scriptura ipsa mundi ambitum divulgata compleret? sicut scriptum est: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum mam, quia lex divina per cunctas mundi partes cognoscitur fuisse suscepta. Haec multis modis genera suae locutionis exercet, et definitionibus succincta, schematibus decora, verborum proprietate signata, syllogismorum complexionibus expedita, disciplinis inrutilans; non tamen ab eis accipiens extraneum decorem, sed potius illis propriam conferens dignitatem. Haec enim quando in divinis Scripturis splendent, certa atque purissima sunt; cum vero ad opiniones hominum et quaestiones inanissimas veniunt, ambiguis altercationum fluctibus agitantur, ut quod hic firmissime semper verum, frequenter alibi reddatur incertum. Sic et lingua nostra dum psalmodiam canit, nobilitate veritatis ornatur; cum ad fabulas ineptas et blasphema
Abbreviated transcription (Latin):
opus bonum instructus. Haec sicut
patris hierdnimi testatur auetoritas
apud hebreos. aut rythino aut me¬
trica conftat lege composita. quae
ut ipsi dicunt fastictiis continetur.
astutium enimẽ ꝑ cõmata ꝓcedens.
id deꝓmendum sensum. nouiter
ex plicita conceptio. Cuius si uirtu¬
tem lector diligens perscrutaris.
iudi apłm adhebreos dicentem
Uiuus est enim di sermo & efficax. &
acrior om̃i gladio ancipiti. & per
tiigens usq ad diuisionẽ animae
ac ips. com pagun quoq & medul¬
larum. & discretor cogitationum
& intentionũ cordis. Seripturae
aut diuinȩ sca profunditas. ad eo
com munes sermones hab&. ut eã
uniuersi in conctanter admittant.
Sensus aũt recondit ueritatis archa¬
no. ut in ipsa ftudiosissime uitalis
sententia debeat indagari. Nam eã
reuera ee diuinam. hinc maxime
datur intellegi. quod indocti subti¬
lissima temporales aeterna non ni¬
si diuino repleti spũ potuisse trade¬
re sentiuntur. Postremo quod mira¬

Expanded text:
opus bonum instructus. Haec, sicut opus bonum instructus. Haec, sicut Patris Hieronymi testatur auctoritas, apud Hebraeos IV, aut rhythmo, aut metrica constat lege composita, quae, ut ipsi dicunt, fastutiis continetur. Fastutium enim est per commata procedens ad depromendum sensum naviter explicata conceptio. Cujus si virtutem lector diligens perscrutaris, audi Apostolum ad Hebraeos dicentem: Vivus est enim Dei sermo et efficax, et acrior omni gladio nem animae ac spiritus, compagum quoque et medullarum, et discretor cogitationum et intentionum cordis . Scripturae autem divinae sancta profunditas adeo communes sermones habet, ut eam universi incunctanter admittant. Sensus autem recondit veritatis arcano, ut in ipsa studiosissime vitalis sententia debeat indagari. Nam eam revera esse divinam hinc maxime datur intelligi, quod indocti subtilissima, temporales aeterna nonnisi divino repleti Spiritu potuisse tradere sentiuntur. Postremo quot mira
Abbreviated transcription (Latin):
eorum & pharisei. Ille enĩ indubita¬
ta loquitur. cui om̃ia praesentia sunt.
& tterum exitus probatur ẽe subiectꝰ.
łloquentia siquidemẽ ad una quãq
rem competens. & decora locutio.
Haec igitur casta. fixi. uerax. & aeter¬
na praedicatio. nimis purissimo nit&
eloquio. cuuis utilitas luc&. magni¬
ficentia uirtutis appar&. operatio
salutis arrid&. Sicut & incentesi¬
mo octauo decimo psalmo dicturus
est. Quia eloquium tuũ ui uifica¬
bit me. & iterum. Lucerna pedib
meis uerbum tuum dñe. & lumen
semitis meis. Reuera lumen: quia
semper uitalia iub&. naxia phih&
terrena remou&. caeleftia ꝑsua d&
Hinc & doctor gentium in epistola
ad coriuthios scribit. Honenim ii
sermone est regnumdi. sed in uirtute.
tem ad timotheum meminte insecun¬
da dicens. Om̃is scriptura diuinitus
inspirata: utilis est ad docendũ. ad
arguendũ. ad erudiendũ. ad corri
gendum. in disciplina que ẽ iustitię
ut perfectus sit homo dĩ. ad omne

Expanded text:
eorum et Pharisaei . Ille enim indubitaeorum et Pharisaei . Ille enim indubitata loquitur, cui omnia praesentia sunt, et rerum exitus probatur esse subjectus. Eloquentia siquidem est ad unamquamque 7 rem competens et decora locutio. Haec igitur casta, fixa, verax et aeterna praedicatio, nimis purissimo nitet eloquio, cujus utilitas lucet, magnificentia virtutis apparet, operatio salutis arridet; sicut et in centesimo octavo decimo psalmo dicturus est: Quia eloquium tuum vivificabit me . Et iterum: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis. Revera lumen, quia semper vitalia jubet, noxia prohibet, terrena removet, coelestia persuadet. Hinc et Doctor gentium in Epistola ad Corinthios scribit: Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute . Item ad Timotheum in secunda meminit dicens: Omnis scriptura divinitus inspirata utilis est ad docendum, ad argendum in disciplina, quae est justitiae, ut perfectus sit homo Dei ad omne
Abbreviated transcription (Latin):
le fuisse prositemur. quod in deter¬
minatũ atq suspensũ patrũ etiam
reliquit auctoritas. Reliquos autẽ
sibi calculos diligens perscrutator
exquirat. Qm̃ multa accessu tempo¬
ris inscripturis diuinis fiunt clara.
quȩ nunc uidentur abscondita. In
conclusionib uero aut sum nia tati¬
us psalmi sub breuitate cõplectiniur.
aut contra hereses aliquid diciinus
defiruendas. Ipsa est enim dñi sin¬
cera dilectio aduersarios eius odio
nis nonest formata sermonibus.
neq confusis incerta feratur ambagi¬
bus. ut aut arebus pręteritis obliuio¬
ne discedat. aut presentiũ confu¬
sione turbetur. aut futurorum du¬
biis casibus eludatur. sed cordi non
corporalibus auribus loquens mag¬
na ueritate. magna prȩsentie fir¬
mitate. cuncta diiudicans. aucto¬
ris sui ueritate consiftit. Sic enum
in euangło de dñi xp̃i predicatione
dictum est. Loquebatur aut̃ sicut
poteftatẽ habens. non sicut scribae

Expanded text:
le fuisse profitemur, quod indeterle fuisse profitemur, quod indeterminatum atque suspensum Patrum etiam reliquit auctosibi calculos diligens perscrutator exquirat, quoniam multa accessu temporis in Scripturis divinis fiunt clara, quae nunc videntur abscondita. In conclusionibus vero aut summam totius psalmi sub brevitate complectimur, aut contra haereses aliquid dicimus destruendas. Ipsa est enim Domini sincera dilectio, adversarios ejus odio nis non est formata sermonibus, neque confusis incerta fertur ambagibus, ut aut a rebus praeteritis oblivione discedat, aut praesentium confusione turbetur, aut futurorum dubiis casibus eludatur; sed cordi, non corporalibus auribus loquens, magna veritate, magna praescientiae firmitate cuncta dijudicans, auctoris sui veritate consistit. Sic enim in Evangelio de Domini Christi praedicatione dictum est: Loquebatur autem sicut potestatem habens, non sicut scribae
Abbreviated transcription (Latin):
sensus diuinȩ prȩdicationis emanat¬
Secundo tum unus quisq psalmus
prosua qualitate diuidendus est.
ne nobis intellectum permisceat.
aut occulta mutatio rerum. aut
uarietas introducta loquentiũ.
Tertio archanũ psalmi partim se¬
cundum spiritalem intelli gentiã.
partim scđm historrã lectione. par¬
tim scđm mifticum sensum subti¬
litates rerum discutiens. proprieta¬
tesq uerborum. pro ut concessum
fuerit conabor aperire. Quarto
pro ut locus exegerit. uirtutẽ eius
breuit̃ demonstrare contendam.
quatenus intentio digesti carmi¬
nis diuino munere oculis interio¬
ribus elucescat. uirtutem psalmi
dico. inspirationem diuinam. qua
nobis intentio superna reseratur. &
sermone dauitico auitiis nos remo¬
u&. & recte nobis uiuere persua¬
d&. Quito de ordine numeri psal¬
morum cũ res exigerit memorabimꝰ.
qui reuerentissimarũ rerũ honore
sacratus est. Hoc enim per singulos
quosq psalmos facere nobis diffici¬

Expanded text:
sensus divinae praedicationis emanatsensus divinae praedicationis emanat. Tum, unusquisque psalmus pro sua qualitate videndus est, ne nobis intellectum permisceat aut occulta mutatio rerum, aut varietas introducta loquentium. Tertio, arcanum psalmi, partim, secundum spiritalem intelligentiam, partim, secundum historicam lectionem, partim, secundum mysticum sensum, subtilitates rerum discutiens, proprietatesque verborum, prout concessum fuerit, conabor aperire. Quarto, prout locus exegerit, virtutem ejus breviter demonstrare contendam, quatenus intentio digesti carminis, divino munere, oculis interioribus elucescat. Virtutem psalmi dico inspirationem divinam, qua nobis intentio superna reseratur, et, sermone Davidico, a vitiis nos removet, et recte nobis vivere persuadet. Quinto, de ordine numeri psalmorum, cum res exegerit, memorabimus; qui reverendissimarum rerum honore sacratus est. Hoc enim per singulos quosque psalmos facere nobis diffici
Abbreviated transcription (Latin):
insinuat. Haec ideo prȩfati sumus.
ut cũ uentũ fuerit ad loca talia.
intrepidus lector audire possit. qđ
seiam salubrit᷑ didicisse cognoue¬
rit. Illud tamen auctoritate patrũ
& ueritatis ipsius at testante firmis¬
sima credulitate tenendum est.
unã detrinitate siue unã extrini¬
tate personã. dm̃ uerbũ. miseratio¬
ne mortalium exmaria uirgine
homine factum. sportanea uirtute.
non ministratoria necessitate. Quia
nec naturȩ suȩ ullam mutabilitatẽ
sustinuit. nec assumptione carnis
augmentum trinitatis effecit. sed
sicut quidam ait. maculas nostras
lauit insanguine. rugas etiam te¬
tendit incruce. Hoc cum sit spei
nrãe singulare prȩsidium. beatitu¬
do credentium. felicitas magna iu¬
storum : non desinunt heretici impia
uoluntate conrodere. quȩ humano
generi salutis causam cognoscitur
STTIO DIGESTA PSAL MORUM
RIMO NOBIS OETITULORŨ ISCUP¬
tione dño uiuante dicendum est
unde uelut uberib expressis. Lacteus

Expanded text:
insinuat. Haec ideo praefati sumus, insinuat. Haec ideo praefati sumus, ut cum ventum fuerit ad loca talia, intrepidus lector audire possit quod se jam salubriter didicisse cognoverit. Illud tamen auctoritate Patrum et veritatis ipsius attestatione firmissima credulitate tenendum est, unum de Trinitate, sive unam ex Trinitate personam, Deum Verbum miseratione mortalium ex Maria Virgine hominem factum spontanea virtute, non ministratoria necessitate: quia nec naturae suae ullam mutabilitatem sustinuit, nec assumptione carnis augmentum Trinitatis effecit. Sed, sicut quidam ait: Maculas nostras lavit in sanguine, rugas etiam tetendit in cruce. Hoc cum sit spei nostrae singulare praesidium, beatitudo credentium, felicitas magna justorum, non desinunt haeretici impia voluntate corrodere, quod humano generi salutis causam cognoscitur sitio digesta psalmorum. Primo nobis de titulorum inscriptione, Domino juvante, dicendum est. Unde, velut uberibus expressis, lacteus
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde tichonius in libris regularum
latius diligenterq disseruit. hoc si
animo recondimus. nulla confusio¬
ne turbamur. quia error maximus¬
inde nascitur. quando in conuenien¬
ter redditur alibi quod dictum con¬
stat ad aliud. Nam si uno modo fuis¬
s& locutus. quis eius geminã sub ftan¬
tiam potu iss& agnoscere. cum etiã
nunc uitam euidentissima diftine¬
tione naturam diuinitatis & huma¬
nitatis dñi xp̃i aliqui nitantur sacri¬
lega uoluntate confundere. multa
quoq scđm litteram com mon&.
multa spiritaliter iub&. Personas
subito decenter inmutat. ut nunc
xp̃s ds̃ uerbum incarnatus & homo
factus caput eccłae: nunc ipsa eccła
nunc homo iustus. nunc penitens
loqui uidetur. ut om̃ia necessaria
tangat atq concludat. ubiq. ple¬
nissimum caelestium rerum sc̃m ui¬
brat eloquium. & multi plici diuersi¬
tate uirtutum. propter humani ge¬
neris largiendam salutem regni sui
ad oranda mysteria pius redemptor

Expanded text:
unde Tichonius in libris Regularum unde Tichonius in libris Regularum latius diligenterque disseruit . Hoc si animo recondimus, nulla confusione turbamur, quia error maximus nascitur inde, quando inconvenienter redditur alibi, quod dictum constat ad aliud. Nam si uno modo fuisset locutus, quis ejus geminam substantiam potuisset agnoscere, cum etiam nunc in tam evidentissima distinctione, naturam divinitatis et humanitatis Domini Christi aliqui nitantur sacrilega voluntate confundere? Multa quoque secundum litteram commonet, multa spiritualiter jubet, personas subito decenter immutat: ut nunc Christus Deus, Verbum incarnatum et homo factus, caput Ecclesiae; nunc ipsa Ecclesia, nunc homo justus, nunc poenitens loqui videatur, ut omnia necessaria tangat atque concludat. Ubique plenissimum coelestium rerum sanctum vibrat eloquium; et multiplici diversitate virtutum propter humani generis largiendam salutem, regni sui adoranda mysteria pius Redemptor
Abbreviated transcription (Latin):
merito unus liber dr̃. qui tanta
auetoritate firmatur.:
RBUS MODIS PSALMI LOQUUNT
ad humanitatem eius noscitur perti¬
nere. ut est illud scđi psalmi. Adsti¬
terunt reges terrae & principes con¬
uenerunt in unum aduersus dnm &¬
ad uersus xp̃m eius. & in uicesimo
psalno. Desiderium animę cius
tribuisti ei. & uoluntate labiorum
cius non frauda fti eum. Secindo
quod aequalis & coȩternus . stendi¬
tur patri. ut est illud eiusdẽ secundi
psalmi. Dñs dixit ad me filius m̃s
estu: ego hodie genuite. & incente¬
simo nono. Tecum principium in
die uirtutis tuȩ. in splendoribus
scorum exutero ante luciferum ge¬
nuite. Tertio amembris ecclesiae
cuius ip̃se dux & caput est xep̃s. ut
est illud uicesimi primi psalmi.
Lon ge asalute mea uerba delictorũ
meorum. & in sexagesimo octauo.
ds̃ tuscis insipientiamꝰ meam. si de¬
licta mea ate non sunt abscondita
Quod dictum pro uno fideliũ debe¬
nius accipere. Ceterum. delicta
axp̃o probantur funditus aliena.

Expanded text:
merito unus liber dicitur qui tanta auctoritate firmatur. Xiendum. Tribus modis psalmi loquuntuad humanitatem ejus noscitur pertinere, ut est illud secundi psalmi: Astiterunt reges terrae et principes convenerunt in unum adversus Domsimo psalmo: Desiderium animae ejus tribuisti ei, et voluntate labiorum ejus non fraudasti eum . Secundo quod aequalis et coaeternus ostendtur Patri, ut est illud ejusdem secundi psalmi: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Et in centesimo nono: Tecum principium in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum: ex utero ante Luciferum genui te . Tertio a membris Ecclesiae, cujus ipse dux et caput est Christus, ut est illud vigesimi primi psalmi: Longe a salute mea verba delictorum meorum ; et in sexagesimo octavo: Deus, tu scis insipientiam meam, et delicta mea a te non sunt abscondita . Quod dictum pro unoquoque fidelium debemus accipere. Caeterum delicta a Christo probantur funditus aliena:
Abbreviated transcription (Latin):
CIO QUOSuã putare psilterium inquinq
idẽ fiat fiat finis librorum sit proquo
in hebreo legitur amen ameni. Nos autẽ
hebreorum auetoritate secuti. & maxine
apłorũ qui semꝑ in nouo testamuito plim¬
rum librũ nominant unum uolumcri
asseri mus Psabnos quoq om̃i eorum tefta¬
mur auetorum qui ponuntur intiuilis.
orae. aeman etrattę moysi & salonionis
idiquorum quos ezras uno uolumine
emprebendit. Sienim anien proquo
aquila transtulit ΠTICΤΟΥΩMENΩC
uifine tutium librorum ponitur. & ñ
uitdum aut in exordio aut incalce sermo¬
nis siue senttentię̧ numqua & saluator in
eugło loqueretur. Amen amen dico uobis:
& pauli epłae inmedio illud opere contine¬
reiri. Moyses quoq & hieremias & cęteri in
bunc medum multos haberent libros qui
in madus ucluminibus suis amen frequenter
commttabit ii. Nam & titulus iple hebraicus

Expanded text:
cio quosdam putare Psalterium in quinque cio quosdam putare Psalterium in quinque ito id est fiat, fiat, finis librorum sit, pro eo quod in hebreo legitur Amen, Amen. Nos autem Hebraeorum auctoritatem secuti, et maxime apostolorum, qui semper in Novo Testamento Psalmorum librum nominant, unum volumen asserimus. Psalmos quoque omnes eorum testamur auctorum, qui ponuntur in titulis, ore, Eman Ezraitae, Moysi et Salomonis, et reliquorum, quos Esdras uno volumine comprehendit. Si enim AMEN  , pro quo Aquila transtulit πεπιστωμένως, in fine tantummodo librorum poneretur, et non inter dum, aut in exordio, aut in calce sermonis, sive sententiae, numquam et Salvator in Evangelio loqueretur: Amen, amen dico vobis; et Pauli epistolae in medio illud opere continerent. Moses quoque et Jeremias, et caeteri in hunc modum multos haberent libros, qui in mediis voluminibus suis AMEN   frequencommutabitur. Nam et titulus ipse Hebraicus
Abbreviated transcription (Latin):
tione frequentat. ut unius natura
diuinam insinu& trinitatem. &
futuri eugłii sui cum hoc libro ser¬
monem uideatur habere concordẽ:
Septem eccłarum iterata XUiiii¬
mentione scopum libri id ẽ uiten
aũt huius operis quantitatem. ar¬
britror quosdã de eius quã putant
prolixitate posse causare. Alios
tes detanta libri profunditate am¬
pliora potius flagitare. Sed cum diu
int̾ fastidiosos & auidos nutabundus
estuarem. timui ne aut in modicis
profusioribus ingessissem odiosis horro¬
rem. aut exiguitate necessaria subtraxis¬
se inuidus uidicarer.
Sicq stilum putaui regente dño tempe¬
randum. ut in lustrandis obscuriori¬
bus locis plus sermonis impenderem
apertis exiguum. ut nec esuri entes
fraudarem inuentis. nec peritos ausu
prolatis offenderem. Metamen fateor
non quantum ardua mysteriorum
dignitas exigebat. sed quanitũ pauꝑ¬
tas iurium õpe diuina potuit debi¬
tis exhibuisse seruitiis.

Expanded text:
tione frequentat, ut unius naturae tione frequentat, ut unius naturae divinae insinuet Trinitatem, et futuri Evangelii sui cum hoc libro sermonem videatur habere concordem. Septem Ecclesiarum iterata mentione scopum libri, id est inteautem hujus operis quantitatem, arbitror quosdam de ejus quam putant prolixitate posse causari, alios tes, de tanta libri profunditate ampliora potius flagitare. Sed cum diu inter fastidiosos et avidos nutabundus aestuarem, timui ne aut immodicis profusionibus ingessissem otiosis errorem, aut exiguitate necessaria subtraxisse invidus judicarer: sicque stylum putavi, regente Domino, temperandum, ut illustrandis obscurioribus locis plus sermonis impenderem, apertis exiguum, ut nec esurientes fraudarem inventis, nec peritos ausus prolatis offenderem. Me tamen fateor non quantum ardua mysteriorum dignitas exigebat, sed quantum paupertas virium ope divina potuit, debitis exhibuisse servitiis.
Abbreviated transcription (Latin):
quam figurato mulieris cultu de¬
scribit. cui incapitibus septem &
tiam dicit inee nequitiã. XU¬
Quinto etiam libro diuerso relatu idẽ
xp̃i insinuatur aduentus quem no¬
mine angłi dicit dȩcelo descende¬
re. suaq potestate acclaritate in lu¬
minata terra babylon memorat
fuisse deftruetam. quae cum mul¬
tis significata uocabulis prae dice¬
profecto dignitas in senioribus
& agni nuptiis & byssino mundo
fuerat memoranda
Sunc diademates in signe geftantem equo
albo sedentem cum bestia certasse de¬
scribit. suisq catenis diabolum per
annos mille dr̃ alligasse. ut solitam¬
seducendi gentes amiserit potestate.
Pro futuri forma iudicii XUII
in throno cardido sedentem ipsius
memorans xp̃i scđm rursus desig¬
nat aduenitum. quando elemento¬
rum innouatione caelũ nouum
terraq futura describitur. & nouã
uitae fontẽ potare. eiusq uisione
dicitur perfrui. XUIII¬
Seq prouide.A. &. u. iterata predica¬

Expanded text:
quam fucato mulieris cultu dequam fucato mulieris cultu describit, cui in capitibus septem et tiam, et occultam dicit inesse nequitiam. Quinto etiam libro, diverso relatu idem Christi insinuatur adventus. Quem nomine angeli dicit de coelo descendere, suaque potestate et claritate illuminatam terram. Babylonem memorat fuisse destructam, quae cum multis significata vocabulis praedicicta, ubi sanctorum profecto dignitas in senioribus et Agni nuptiis, et byssino mundo fuerat memoranda. Hinc diadematis insigne gestantem equo albo sedentem cum bestia certasse describit, suisque catenis diabolum per annos mille dseducendi gentes amiserit potestatem, profuturi forma judicii in throno candido sedentem. Ipsius memorans Christi, secundum rursus designat adventum, quando elementorum innovatione coelum novum terraque futura describitur, et novam vitae fonte potari, ejusque visione dicitur perfrui. Se proinde Α et Ο iterata praedica
Abbreviated transcription (Latin):
Induobus martyribus. duorũ martyrii
genera cognoscenda &uȩ. tertium ue¬
nisse dicitur. scđi aduentus int̾ posita
mentionex
p̃i rurs natiuttas aperto dĩ templo
narratur incaelo idẽ in eccła. quȩ
uestigia sui capitis sequens. uictrix de
pugna dr̃ exisse draconis. XI¬
Inquarto ꝓinde debestia disputatur.
qua habere dicit cornua decẽ &cipita
xp̃o eccłaeq contraria quasi ad tempus
ignis dr̃ inanti christo ualitura patien¬
tiam tamen tolerandã ee scõrũ & pru¬
dentiam notam nom̃q bestiae uel nu¬
merum prae indagandum. xii¬
Post haec constantem in electis eccłam
circum seribit nomen agnoscens &¬
amat sacrato numeroq. titulatam.
Item xpm̃ diuerso scemate xiII¬
super nubem albam sedentẽ asserit
coronatam. Falce messoria septem
plagarum mentione subiuneta &
scõrum relata uictoria cum iudȩo¬
rum manente duritia & in compa¬
rabili ꝑsecutione futura. xiiii
amnationẽ memorat meretricis

Expanded text:
n duobus martyribus duo martyrii n duobus martyribus duo martyrii genera cognoscenda, et vae tertium venisse dicit. Secundi adventus interposita mentione, Christi rursus nativitas aperto Dei templo narratur in coelo, id est Ecclesia, quae vestigia sui capitis sequendo victrix, de pugna dicitur exstitisse draconis. In quarto proinde libro, de bestia disputatur, quam habere dicit capita Christo Ecclesiaeque contraria, quam etsi ad tempus signis dicit Antichristi valituram, patienti attamen tolerandam esse sanctorum prudentiam. Notam vel nomen bestiae vel numerum praemonet indagandum. Post haec constantem in electis Ecclesiam circumscribit, nomine Agni censitam et sacruto numero titulatam. Item Christum diverso schemate super nubem albam sedentem asserit coronatum, cum falce messoria septem plagarum mentione subjuncta, et sanctorum relata victoria, cum Judaeorum manente duritia et incomparabili persecutione, futuram memorat damnationem meretricis,