comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tales tabulas. hȩc uniu̾sa ꝓferimꝰ. ñ qͦ uere
ꝙ simplici intelligentiȩ resistamꝰ. s ut do¬
ceamꝰ te scͥpturas scãs sic intelligere ut scͥp¬
tȩ sunt. nec euacuare baptismũ saluatoris.
ꝙ totũ patibuli sacram̃tũ irritũ facere. Red¬
damꝰ qd̾ paulo ante ꝓmisimꝰ. ꝙ de scola retho¬
rum aquarũ laudes & baptismi p̃dicemꝰ. Ru¬
dis mundi necdũ sole rutilante nec pallen¬
te luna. nec astris micantib. in cõpositã &
inuisibilẽ materiem abyssoꝵ magnaitudo
& deformes tenebrȩ oppͥmebant: solꝰ sp̃s di
in aurige mođu suꝑ aquas ferebat᷑. & nascen¬
tem mnundũ in figura baptismi parturiebat.
Int̾ cȩlum & terrã mediũ instruit᷑ firmam̃tũ.
& iurta hebraici sermonis ethimologiã celũ
idẽ sammaim ex aqͥs sortit᷑ uocabulum. &
aquȩ qͦ suꝑ cȩlos st̃ in laudes dñi seꝑantur.
Unde ꝙ iniezechiel cristallũ suꝑ cherubin ui¬

Expanded text:
tales tabulas. Haec universa proferimus, non quo verae tales tabulas. Haec universa proferimus, non quo verae t simplici intellegentiae resistamus, sed ut doceamus te scripturas sanctas sic intellegere, ut scriptae sunt, nec euacuare baptismum saluatoris et totum patibuli sacramentum initum facere. Reddamus, quod paulo ante promisimus, et de schola rhetorum aquarum laudes et baptismi praedicemus. rudis mundus necdum sole rutilante nec pallente luna nec astris micantibus inconpositam et inuisibilem materiem abyssorum magnitudine et deformibus tenebris obprimebat. solus spiritus dei in aurigae modum super aquas ferebatur tem mundum in figura baptismi parturiebat. Inter coelum et terram medium exstruitur firmamentum, et juxta Hebraici sermonis etymologiam, coelum, samaim\', ex aquis sortitur uocabulum et aquae, quae super caelo sunt, in laudes domini separantur. unde et in Ezechiel crystallum super cherubin ui
Abbreviated transcription (Latin):
rem potiꝰ intellige. Uiolenta est in quies ꝙ
satis dura etiã hȩc int̾pretatio. Redde gͥ scͥptu¬
rȩ simplicitatẽ suam. ne tuis contra te legib
dimicemꝰ. Queramꝰ & aliud. Si qͥs ꝙ ante bap¬
tismũ habuerit concubinã. & illa mortua
baptizatꝰ uxorẽ duxerit. utrũ clericꝰ fieri
debeat annon: Respondebis posse fieri. qͥa
concubinã habuerit ñ uxorẽ. Coniugales
gͦ tabulȩ ꝙ iura dotalia. non coitꝰ ab apło con¬
dempnat᷑. Multos uidemꝰ ob nimiã pauꝑ¬
suas habere ꝓ uxorib. susceptosq ex his libe
tore stolam illiꝰ meruerint: confestim apło
colla submittet. ꝙ inuitꝰ int̾ uxores eam re¬
cipere coget᷑. Sinaũ pͥncipale rescͥptũ eadẽ
tenuitas impetrare neqͥuerit: cũ romanis
legib scita eccłiȩ mutabunt᷑. Uide ne hoc
qdꝰ dr̃ uniꝰ uxoris uirũ. uniꝰ mulieris possit
intelligi: ꝙ ad coitũ magis referat᷑. qͣ ad do¬

Expanded text:
rem potius intellige. Violenta est, inquies, et rem potius intellige. Violenta est, inquies, et satis dura etiam haec interpretatio. Redde igitur Scripturae simplicitatem suam, ne tuis contra te legibus dimicemus. Quaeram et illud: Si quis et ante baptismum habuerit concubinam, et illa mortua, baptizatus uxorem duxerit, utrum Clericus fieri debeat an non? Respondebis posse fieri: quia concubinam habuerit, non uxorem. Conjugales ergo tabulae et jura dotalia, non coitus ab Apostolo condemnatur. Multos videmus ob nimiam paupersuas habere pro uxoribus, susceptosque ex his libertore, stolam illis meruerint, confestim Apostolo colla submittent, et inviti inter uxores eas recipere cogentur. Sin autem Principale rescriptum eadem tenuitas impetrare non quiverit, cum romanis legibus scita Ecclesiae mutabuntur. Vide ne hoc quod dicitur: unius uxoris virum, unius mulieris possit intelligi, ut ad coitum magis referatur, quam ad do
Abbreviated transcription (Latin):
ulterȩ querat amplexꝰ. ꝙ qͦmͦ culpa ꝙ uitium
filioꝵ in logisinis idẽ in cogitationib accipi¬
tur. domꝰq dispensatio ad aiãm refertꝰ ꝙ corpꝰ.
ita & uxores pontificũ dici ȩccłias. De quibꝰ in ysaia
scͥptum est. Mulieres ꝓꝑantes de spectaculo
uenite. Non ẽ enĩ popłs habens intelligentiã
& rursum. Alulieres duntes surgite. ꝙ audite uo¬
cem meã.  in ꝓu̾biis. Mulierẽ fortẽ qͥs inue¬
niet: Honorabilior ẽ p̃ciosis lapidib quȩ talis
est. Confidit in ea cor uiri sui. Et in eodẽ uo¬
lumine. Sapientes mulieres ȩdificauert̃ do¬
mum. insipiens aũ destrurit manib Nec hoc
inquiunt epĩs uideat᷑ in dignũ. cũ de dõ qͦq
scͥptũ sit. Sic̃ despicit uxor uirũ suũ. sic de¬
uos uni uiro uirginẽ castã ex hib̾ẽ xp̃o. Mu¬
lierẽ aũ id ẽ yginicam iuxta greci sermonis
ambiguitatẽ in his om̃ib testimoniis uxo¬

Expanded text:
ulterae quaerat amplexus — et, quomodo culpa et uitium ulterae quaerat amplexus — et, quomodo culpa et uitium filiorum in λογισμοῑς, id est in cogitationibus, accipitur domusque dispensatio ad animam refertur et corpus, ita uxores pontificum dici ecclesias. de quibus in Esaia scriptum est: mulieres, properantes de spectaculo uenite; non est enim populus habens intellegentiam, et rursum: mulieres diuites, surgite et audite uocem meam, et in Prouerbiis: mulierem fortem quis inueniet? honorabilior est pretiosis lapidibus, quae talis est; confidit in ea cor uiri sui, et in eodem uolumine: sapientes mulieres aedificauerunt domum, insipiens autem destruxit manibus. nec hoc, inquiunt, episcopis uideatur indignum, cum de deo quoque scriptum sit: sicut despicit uxor uirum suum, sic deuos uni uiro, uirginem sanctam exhibere Christo; mulierem autem, id est γυναῑκα, iuxta Graeci sermoniambiguitatem, in his omnibus testimoniis uxo
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris uirũ. potest alit̾ disseri. Ex udeis erat
apłs. pͥma xp̃i ȩccłia de isrł reliquiis congre
gabat᷑. Sciebat lege concessũ. ꝙ exemplo pat̾¬
archarũ ac moysi. familiare popło nouerat.
in multis uxorib liberos spargere. In ipsis qͦq
sac̃dotibꝰ huiꝰ licentiȩ patebat arbitriũ ł rece¬
ꝑit gͦ ne eandẽ licentiã eccłiȩ sͥ uindicent
sac̃dotes. ne bina parit̾ ꝙ terna coniugia
sortiantꝰ. s & singulas uno tẽpore uxores
habeant. Ne contentiosũ clames ẽẽ qd̾ dixi¬
mus. accipeꝙ aliã explanationẽ: ne tͥ soli
liceat ñ uoluntatẽ legi. s legẽ iungere uo¬
luntati. Quid̾a coacte int̾pretant᷑ urores ꝓ
eccłiis. uiros ꝑ epĩs debere accipi: ꝙ hoc in
nicea qͦq synodo a patͥb ẽẽ decretũ. ne de alia
ad aliam eccłiam ep̃c transferat᷑. ne uirgina¬
lis pauꝑculȩ societate contenpta. ditioris ad¬

Expanded text:
uxoris virum, potest et aliter disseri. Ex Judaeis erat uxoris virum, potest et aliter disseri. Ex Judaeis erat Aposgabatur. Sciebat, Lege concessum, et exemplo Patriarcharum ac Moysi familiare populo noverat in multis uxoribus liberos spargere: ipsis quoque Sacerdotibus hujus licentiae patebat arbitrium: Praecepit ergo, ne 417 eamdem licentiam Ecclesiae sibi vindicent Sacerdotes: ne bina pariter et trina conjugia sortiantur; sed ut singulas uno tempore uxores habeant. Ne contentiosum clames esse quod diximus, accipe et aliam explanationem: ne tibi soli liceat, non voluntatem Legi, sed Legem jungere voluntati. Quidam coacte interpretantur uxores pro ecclesiis, uiros pro episcopis debere accipi — et hoc in Nicena quoque synodo a patribus esse decretum, ne de alia ad aliam ecclesiam episcopus transferatur, ne uirginali pauperculae societate contempta ditioris ad
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt crimina. nec pt᷑ indulgentiã iudicis
metuenda seueritas. dicente apło. ꝙ hȩc
quidẽ fuistis: s abluti estis. s iꝰtificati estic.
sed sc̃ĩficati estis. in nõĩe dñi iħu xp̃i. & in¬
spũ dĩ nr̃i. Bene ꝙ fidelit̾ condonata. Sed que¬
ro qͦmͦ tuȩ sordes lotȩ sint: & meȩ mundiciȩ
sordidatȩ. Non dico ais sordidatas. s in eode
statu mansisse qͦ fuerant. Si enĩ sordes fuissent.
lotȩ utiq fuissent. ut meȩ. Rogo qͦ est ista t̾gi¬
uersatio. ꝙ acum̃ om̃i pistillo rotim diꝰ. Quia
non est peccatũ. peccatũ ẽ: quia ñ ẽ sordidum
sordidũ ẽ: Non dimisit dñs. qͥa ñ habuit qd̾
dimitteret: & quia ñ dimisit. iccͥco manet qd̾
non fuit. Quantã uim habeat baptisma. ꝙ aq
in xp̃o scificata grãm: paululũ pt̾ docebo.
nterim uixta uulgare ꝓu̾biũ malo arboris
nodo. mallẽ. cuneꝰ reqͥrendꝰ ẽ. Hoc qd̾ dicit unꝰ

Expanded text:
ta sunt crimina — nec post indulgentiam iudicis ta sunt crimina — nec post indulgentiam iudicis metuenda seueritas dicente apostolo: et haec quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis, sed iustificati estis in nomistri -, bene et fideliter condonata. sed quaero: quomodo tuae sordes lotae sunt et meae munditiae sordidatae? \'non dico\'. ais, csordidatas, sed in eodem statu mansisse, quo fuerant; si enim sordes fuissent, lotae utique essent ut meae\\ rogo, quae est ista tergiuersatio et acumen omni pistillo retunsius: quia non est peccatum, peccatum est; quia non est sordidum, sordidum est? non dimisit dominus, quia non habuit, quod dimitteret; et quia non dimisit, idcirco manet, quod non fuit? Quantam uim habeat baptismum et aqin Christo sanctificata gratiam, paululum post docebo: interim juxta vulgare proverbium: Malo arboris nodo, malus cuneus requirendus est. Hoc quod dicit, unius
Abbreviated transcription (Latin):
barum ꝙ phariseorũ similes. culicẽ liqͣntes
ꝙ camelum glutientes. decimamꝰ mentã ꝙ
anetũ. & di iudiciũ p̃t̾mittimꝰ. Qͥd simile ux¬
or ꝙ seortũ: Imputat᷑ infelicitas conugis
mortuȩ. & libido meretͥ̾cia coronat᷑: Iile si
prior uxor uiueret aliã non haberet. tu ut
passim caninas nuptias iungeres: qͥd potes
excusare: forsitan timuisse te dicas. ne si
matͥmoniũ copulasses. non posses aliqndo
clericꝰ ordinari. Ille in uxorẽ optauit libe¬
ros. tu in meretͥce sobolem ꝑdidisti. Illũ na¬
turȩ ꝙ b̃ndictiomi dm̃ seruientẽ. crescite &
multipli camini ꝙ replete t̾rã cubiculoꝵ se¬
creta tererunt: te cubantem ad eortũ pub¬
lica facies execrata ẽ. Ille qdđ licebat uerecun¬
do pudore celauit. tu qd̾ non licebat impu¬
dent̾ om̃iũ oculis ingessist. Illi scͥptũ ẽ. ho¬
norabiles nuptiȩ & cubile immaculatũ. tͥ
legit᷑. fornicatores aũ & adulteros iudicabit

Expanded text:
barum et pharisaeorum similes, culicem liquantes barum et pharisaeorum similes, culicem liquantes et camelum glutientes decimamus mentam et anetum et dei iudicium praetermittimus. quid simile uxor et scortum? inputatur infelicitas coniugis mortuae \'et libido meretricia coronatur? ille, si prior uxor uiueret, aliam non haberet; tu, ut passim caninas nuptias iungeres, quid potes excusare? forsitan timuisse te dicas, ne, si matrimonium copulasses, non posses aliquando clericus ordinari? ille in uxore optauit liberos, tu in meretrice subolem perdidisti; illum naturae et benedictioni domini seruientem: crescite et multiplicamini et replete terramcubiculorum secreta texerunt, te subantem ad coitum publica facies execrata est; ille, quod licebat, uerecundo pudore celauit, tu, quod non licebat, inpudenter omnium oculis ingessisti; illi scriptum est: honorabiles nuptiae et cubile inmaculatum, tibi legitur: fornicatores autem et adultero
Abbreviated transcription (Latin):
citus. ex oletoꝵs greges. effusionẽ sanguinis.
ꝙ instar suis. in om̃i ceno libidinũ uolutabra:
ꝙ tumͥ olim mortuã de sepulero uxorculam
ꝓtrahis. quã ido accepi ne facerem qd̾ fecistir
Audiant ethnici messis ȩccłiȩ. de quib cotidie
horrea nr̃a complent᷑. audiant catecumin
qui st̃ fide candidati ne uxores ducant ante
baptisma. ne honesta uingant matͥmonia.
sed scoitoꝵ & atticoꝵs ritu acde re publica
platonis. ꝓmiscuas uxores. cõmunes liberos
habeant. immo caueant qualecũq uocabu¬
ceat eis qͦd aliqnͣdo non concubinas nec me¬
retrices s uxores habuerint. Recolat unꝰ ꝗͥꝙ
conscientiã suã. ꝙ totiꝰ uulnera plangat ȩta¬
tis. Cũq uerũ udicẽ priors se exhibuerit dde¬
lictoꝵs: audiat increpantem iħm. Hypocrita.
eice pͥmũ trabem de oculo tuo. ꝙ tunc uide¬
bis eicere festucã de oculo frĩs tur Uere scri¬

Expanded text:
citus, exoletorum greges, effusionem sanguinis et citus, exoletorum greges, effusionem sanguinis et ad instar suis in omni caeno libidinum uolutabra: et tu mihi olim mortuam de sepulchro uxorculam protrahis, quam ideo accepi, ne facerem, quod fecisti? audiant ethnici, messis ecclesiae, de quibus cotidie horrea nostra conplentur; audiant catechumeni, qui sunt fidei candidati, ne uxores ducant ante baptisma, ne honesta iungant matrimonia, sed Scottorum et Aticottorum ritu ac de Re publica Platonis promiscuas uxores, communes liberos habeant; immo caueant qualecumque uocabuceat eis, quod aliquando non concubinas nec meretrices, sed uxores habuerint! Recolat unusquisque conscientiam suam et totius uulnera plangat aetatis, cumque uerum iudicem priorum se exhibuerit delictorum, audiat increpantem Iesum: hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui. uere scri
Abbreviated transcription (Latin):
cuncdũ. ñ uinolentũ. ñ ꝑcussorẽ. ñ turpis lucͥ
cupidu: s hospitalem. beniuolũ. prudentẽ. uis¬
tum. scm̃. continentẽ. obtinentem eũ qͥ scđ̾m
doctrinam ẽ fidelem sermonẽ. ut possit ex hor¬
tari in doctrina sana. & contradicentes reuin¬
nom̃ dignitatis ẽ. hoc etatis: iubent᷑ in onoga¬
mi in clerum eligi Certe de baptiratis apłi ser
licet ea ante baptisma non habuerit. queritꝰ¬
enm qͥd sit & non qͥd fuerit: quare solũ nom̃
uxoris impediat. quod solum peccatũ ñ fuit.
Dicis: Quia peccatũ ñ fuit: icc̾co ñ ẽ dimissum
in baptismate. Remnouam audio Qa pecea
tum ñ fuit. in peccatũ reputabit᷑. Om̃ia scor¬
ta. & publicȩ colluuionis sordes. impietas in
dm. parricidium ꝙ incestũ in parentes. atq
in extra ordinarias uoluntates. utriꝰq sexus
mutata natura. xp̃i fonte purgant᷑. uxoris in¬
herebunt maculȩ. ꝙ lupanaria thalamis
preferent᷑: Ego non tͥ imputo meretͥcũ exer¬

Expanded text:
cussorem, non turpis lucri cupidum, sed hospitalem, benevolum, prudentem, justum, sanctum, continentem, obtinentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem; ut possit exhortari in doctrina sana et contradicentes reuinnomen dignitatis est, hoc aetatis jubentur monogami in clerum eligi. Certe de baptizatis presbyterlicet ea ante baptisma non habuerit quaeritur quid sit, et non quid fuerit, quare solum nomen uxoris impediat quod solum peccatum non fuit? Dicis quia peccatum non fuit, idcirco non est dimissum in bapttum non fuit, in peccatum reputabitur. omnia scorta, publicae conluuionis sordes, inpietas in deum, parricidium et incestum in parentes atque in extraordinarias uoluptates utrinsque sexus mutata natura Christi fonte purgantur: uxoris inhaerebunt maculae et lupanaria thalamis praeferentur? ego tibi non inputo meretricum exer
Abbreviated transcription (Latin):
detrahunt. uitȩ eꝰ detrahere ñ audeant. At
nc̃ plerosq çernimꝰ uł fauorẽ popłi in auriga¬
rum more p̾cioredimere. uł tanto om̃iũ hõi¬
num odio uiuere: ut ñ extorqueant pecunia.
Qd̾ minime impettant gestibꝰ. Hȩc fili ocea¬
ne sollicito timore ꝑqͥre. hoc magis ȩccłiȩ cu¬
stodire debent. hoc in sacerdotib eligendis
obseruare: non uixta ꝓpͥa odia ꝙ pͥuatas si¬
multates carpentẽq semꝑ auctorẽ suũ in¬
uidiam legẽ. up̃i int̾p̃tari. Uide qnͣtũ sit testi¬
moniũ huiꝰ quẽ arguunt mariti: eui pt̃ uin¬
culum coniugale ꝙ hoc ante baptisinũ. nich
aliud ab emulis obici potest. Q p̃cepit non
mechandũ. ipse dixit ꝙ ñ occides Sinon me¬
cham᷑ sed occidimꝰ. tñsgressores legis sumꝰ. Q
totam legem seruauerit. & offenderit in uno.
fit om̃ium reus. Itaq cũ opposuerint nob
uxorẽ ante baptismũ: nos ab eis om̃ia quȩ

Expanded text:
detrahunt, uitae eius detrahere non audeant. at detrahunt, uitae eius detrahere non audeant. at nunc plerosque cernimus uel fauorem populi in aurigarum modum pretio redimere uel tanto omnium hominum odio uiuere, ut non extorqueant pecunia, quod mimi inpetrant gestibus., Haec, fili Oceane, sollicito timore perquirere, haec magis ecclesiae custodire debebunt, 1108 in sacerdotibus eligendis canones obseruare, non propria odia et priuatas simultates carpentemque semper auctorem suum inuidiam legem Christi interpretari. uide, quantum testimonium sit huius, quem arguunt, bimaliti, cui praeter uinculum coniugale — et hoc ante baptismum — nihil aliud ab aemulis obici potest. quipraecepitnon moechandum, ipse dixit et: non occides. si non moechamur et occidimus, transgressores legis sumus. qui totam legem obseruauerit et offenderitinuno, fit omnium reus. itaque, cum obposuerint nobis uxorem ante baptismum, nos ab eis omnia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mus oculos. solas uidemꝰ uxores. Qͦd aũ ait.
ne in suꝑbiã elatꝰ in iudiciũ incidat diaboli.
qͥs non exemplo uerũ ꝑbet: Ignorat mom̃¬
taneꝰ sacerdos humilitatẽ & mansuetudinem
rusticoꝵ. ignorat blanditias xp̃ianas. nescit
se ipsum contẽpnere. de dignitate transfert᷑
ad dignitatẽ : ñ ieiunauit. non fleuit. ñ mores
suos sepe rep̾hendit. ꝙ assidua meditatione
thedra qͦmͦ ducit᷑ ad cathedram. id ẽ de suꝑbia
ad suꝑbiam: Iudicium aũ ꝙ ruina diaboli.
nulli dubiũ quin arrogantia sit. Incit in eũ.
qui in puncto horȩ. necđu discipłi. sã magistri
sunt. Oportet aũ eũ & testimoniũ habere bo¬
num abhis qͥ foris st̃. Quale pͥncipiũ. talis ꝙ
clausula. Q inrep̾hensibilis ẽ. ñ solũ adomesti¬
cis. sed ꝙ ab alienis consono ore laudat᷑. Aueni
& extra excłiam. st̃ iudei atq heretici ꝙ genti¬
les Talis gͦ sit pontifer xp̃i: ut qui religioni

Expanded text:
mus oculos, solas uidemus mores, quod autem ait: mus oculos, solas uidemus mores, quod autem ait: ne in superbiam elatus incidat in iudicium diaboli, quis non exemplo uerum probet? ignorat momentaneus sacerdos humilitatem et mansuetudinem rusticorum, ignorat blanditias Christianas, nescit se ipse contemnere, de dignitate transfertur ad dignitatem; non ieiunauit, non fleuit, non mores suos saepe reprehendit et adsidua meditatione thedra, quod dicitur, ad cathedram, id est de superbia ad superbiam. iudicium autem et ruina diaboli, nulli dubium, quin adrogantia sit. incidunt in eam, qui in puncto horae necdum discipuli iam magistri sunt. oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his, qui foris sunt: quale principium, talis et clausula. qui inreprehensibilis est, non solum a domesticis, uerum et ab alienis consono ore laudatur. alieni et extra ecclesiam sunt iudaei, heretici atque gentiles. talis ergo sit pontifex Christi, ut, qui religioni
Abbreviated transcription (Latin):
dormiebant. ꝙ religionẽ predã putantes.
qͥcqd optimũ in hostiis erat. in suas delitias
conuertebant. Non neophitũ : ne in suꝑbiã
elatꝰ in iuditiũ in cidat diaboli. Mirari satis
non queo. quȩ hõinũ tanta sit cȩcitas. de ux¬
oribꝰ ante baptismũ disputare. ꝙ rem in bap¬
tismate mortuã immo cũ. xp̃o uiuificatã in
calumpniã trahere: cũ tam aꝑtũ euidensq
preceptũ nemo custodiat. Heri catecuminꝰ.
hodie pontifer. Heri in amphiteat᷑. ho die
in eccłia. Uesꝑe in circo. mane in altari. Duđdu
fautor ystrionũ. nc̃ uirginũ consecrator.
Num ignorabat apłs t̾giu̾sationes nr̃as. ꝙ ar¬
gum̃toꝵs ineptias nesciebat᷑ Qui dixit uniꝰ
uxoris uiru ipse mandauit in rep̾hensibilẽ sõ¬
briũ prudentẽ. ornatu. hospitalẽ. doctorẽ. mode¬
stum. ñ uinolentũ. ñ ꝑcussorẽ. ñ litigiosum.
non auarũ. non neophitũ. Ad omĩa claudi-¬

Expanded text:
dormiebant; et religionem praedam putantes, dormiebant; et religionem praedam putantes, quidquid optimum in hostiis erat, in suas delicias convertebant . Non neophytum, ne in superbiam elatus in judicium incidat diaboli . Mirari satis non queo, quae hominum tanta sit caecitas, de uxoribus ante baptismum disputare; et rem in baptismate mortuam, immo cum Christo uiuificatam, in calumniam trahere, cum tam apertum euidensque praeceptum nemo custodiat. heri catechumenus, hodie pontifex; heri in amphitheatro, hodie in ecclesia; uespere in circo, mane in altari; dudum fautor strionum, nunc uirginum consecrator: num ignorabat apostolus tergiuersationes nostras et argumentorum ineptias nesciebat? qui dixit: unius uxoris uirum, ipse mandauit inrepreliensibilem, sobrium, prudentem, ornatum, hospitalem, doctorem, modestum, non uinolentum, non percussorem, non litigiosum, non auarum, non neophytum. ad omnia claudi
Abbreviated transcription (Latin):
Duobꝰ malis unũ opposuit bonũ. ut temulentia
& ira modestia refrenet᷑. N on litigiosum. ñ aua¬
rum Nichil ẽ impotentiꝰ arrogantia rusticoꝵ:
qui garrulitatẽ auctoritatem putant. ꝙ para¬
ti semꝑ ad lites. suꝑ subiectũ sͥ gregem tumi¬
dis sermonib intonant. Auariciã in sacerdo¬
te uitandã & samuel docet. nichil coram popło
uictum atq uestitũ nichil se aliud nec hab̾e
nec uelle głabant᷑. Q uã ad timotħm auariti¬
am. ad titum turpis lucri cupiditatẽ aꝑtissime
notat. D omum suã bene regentẽ. Non ut opes
augeat. non ut regias paret epulas. non ut
celatas patenas instruat. ñ ut fasides aues
lentis uaporib coquat qͥ ad ossa ꝑueniant.
so tẽperam̃to. sed ut qd̾ popłis p̾cepturꝰ est.
priꝰ adomesticis exigat. filios habentẽ subdi¬
tos cũ om̃i castitate. ne scilicet imitent᷑ filios
heli. qͥ inuestibulo templi cũ mulierib

Expanded text:
Duobus malis unum opposuit bonum; ut temulentia Duobus malis unum opposuit bonum; ut temulentia et ira, modestia refrenentur. Non litigiosum, non avarum. Nihil enim impudentius arrogantia rusticorum, qui garrulitatem auctoritatem putant et parati semper ad lites in subiectum sibi gregem tumidis sermonibus tonant. auaritiam in sacerdote uitandam et Samuel docet nihil coram populo uictum atque uestitum nihil se aliud nec habere nec uelle gloriabantur. quam ad Timotheum auaritiam, ad Titum turpis lucri cupiditatem apertissime notat. domum suam bene regentem: non ut opes augeat, non ut regias paret epulas, non ut caelatas patinas struat et Phasides aues lentis uaporibus coquat, qui ad ossa perueniant  temperamento: sed ut quod populo praecepturus est, prius a domesticis exigat. Filios habentem subditos, cum omni castitate; ne scilicet imitentur filios Eli, qui in vestibulo Templi cum mulieribus
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris p̾cepta sunt legis. ꝙ ad titũ pleniꝰ sebit᷑¬
nnocens enĩ ꝙ absq sermone conu̾satio. qͣntũ
exemplo ꝓdest. tantũ silentio nocet. Nam la
tratu canũ baculoq pastoris. lupoꝵ rabies deter¬
renda ẽ. N on uinolentũ. ñ ꝑcussorẽ. Uirtutib
uitia opposuit. Didicimꝰ quales eẽ debeamꝰ. disca-¬
mus qͥles ñ esse debeant sacerdotes. Uinolentia
scurronũ est & comessators. uent̾q mero estuais.
cito dispumat in libidines. In uino luxuria. in
luxuria uoluptas. in uoluptate impudicitia: est.
Qui luxuriat᷑. uiuens mortuus ẽ. Ergo qͥ in ebͥ¬
atur. ꝙ mortuus & sepultꝰ ẽ. Noe ad uniꝰ horȩ
ebrietatem nudat femora sua. quȩ ꝑ sex centos
annos sobrietate contexerat. L oth ꝑ temulen¬
tiam nesciens libidini miscet incestũ. & quem
sodoma ñ uicerat. uina uicer̃t. Percussorẽ autẽ
epm̃ ille condẽpnat: qͥ dorsũ posuit ad flagella.
ꝙ maledietꝰ ñ remaledixit. Sed modestum.

Expanded text:
ad Titum plenius scribituINNOCENS ENIM et absque sermone conversatio, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Nam et latratu canum, baculoque pastoris, luporum rabies deterrenda est. Non vinolentum, non percussorem . Virtutibus vitia opposuit. 9. Didicimus quales esse debeamus: discamus quales non esse debeant Sacerdotes. Vinolentia scurrarum est, et comessatorum: venterque mero aestuans, cito despumat in libidines. In vino luxuria, in luxuria voluptas, in voluptate impudicitia est. Qui luxuriatur, vivens mortuus est: ergo qui inebriatur, et mortuus et sepultus est. Noc ad unius horae ebrietatem nudat femora sua , quae per sexcentos annos sobrietate contexerat. Lot per temulentiam, nesciens libidini miscet incestum: et quem Sodoma non vicerat, vina vicerunt. Percussorem autem Episcopum ille condemnat, qui dorsum suum posuit ad flagella: et maledictus non remaledixit . Sed modestum .
Abbreviated transcription (Latin):
hensibilis. Qui uitia ñ ħt. in rep̾h ensibilis appel¬
lat᷑. Qui uirtutib pollet: ornatꝰ est. Possumꝰ ꝙ
alud intelligere ex hoc uerbo. iuxta illud tullii.
Caput ẽ artis. docere qd̾ facias. Sunt enĩ qͥdam
ignorantes m̃surã suã. ꝙ tantȩ stoliditatis ac
uecordiȩ. ut & in motu & in incessu && in habitu &
in sermone cõmuni risũ expectantibꝰ tͥbuant & qͣsi

Expanded text:
hensibilis\'. qui uitia non habet, inreprehensibilis appelhensibilis\'. qui uitia non habet, inreprehensibilis appellatur; qui uirtutibus pollet, ornatus est. possumus et aliud intellegei-e ex hoc uerbo iuxta illud Tullii: \'caput est artis decere, quod facias\'. sunt enim quidam ignorantes mensuram suam et tantae stoliditatis ac uecordiae, ut et in motu et in incessu et in habitu et in sermone communi risum spectantibus tj-ibuant et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Ante uita. sic lingua in rep̾hensibilis querit᷑.
ut doctꝰ merito suscipiat᷑. Perdit enĩ aucto¬
ritatẽ dicendi. cuiꝰ sermo oꝑe destruit᷑. Uniꝰ¬
uroris uirum. De hoc supradixmꝰ. nunc aũ
ammonemꝰ. ut siunꝰ uxoris uir etiã ante bap-¬
tismũ querit᷑. cet̾a qͦq quȩ precepta sunt ante
baptismũ requiramꝰ. Neq enĩ competit uni¬
uersa pt baptismum. & unũ hoc mandatum
intellige̾ ante baptismũ. S obriũ siue uigilan¬
Prudentẽ. ornatũ. hospitalem. doctorem. Sacer¬
dotes q̃ ministrant intemplo di ꝑhibent᷑ uinũ
ꝙ sicerã bibere. ne crapula & ebrietate aggrauen¬
tur corda eoꝵ: & ut sensꝰ officiũ exhibens dõ.
uigeat semꝑ & tenuis sit. Q uod aũ infert. pru¬
dentẽ: excludit eos qͥ sub nomine simplicitatis
excusant stulticiã sacerdotũ. Nisi enĩ cerebrum
sanum fuerit: om̃ia membra inuitio erunt.
Ornatũ qͦq Enita cic. ẽ pͥoris u̾bi. idest in repre¬

Expanded text:
Ante uita, sic lingua irreprehensibilis quaeritur, Ante uita, sic lingua irreprehensibilis quaeritur, ut doctus merito suscipiatur. Perdit enim auctoritatem dicendi cuius sermo opere destruitsuxoris uirum: de hoc supra diximus. nunc tantum admonemus, ut, si unius uxoris uir etiam ante baptismum quaeritur, cetera quoque, quae praecepta sunt, ante baptismum requiramus. neque enim conpetit uniuersa post baptismum et unum hoc mandatum intellegere ante baptismum. sobrium siue uigilanPrudentem, ornatum, hospitalem, doctorem . Sacerdotes qui ministrant in templo Dei, prohibentur vinum et siceram bibere: ne in crapula et ebrietate aggraventur corda eorum; et ut sensus officium exhibens, Deo vigeat semper, et tenuis sit. Quod autem infert prudentem, excludit eos, qui sub nomine simplicitatis excusant stultitiam Sacerdotum. NISI ENIM cerebrum sanum fuerit, omnirnatum\' quoque Izttaatc est prioris uerbi, id est \'inrepre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonis definiunt: sic in descͥptione ep̃i ꝙ eoꝵ¬
expositione quȩ septa st̃ quasi speculũ sac̾¬
dotii ꝓꝓ onit᷑. Iam in potestate ꝙ conscien¬
tia singłoꝵs ẽ quales se ibi aspiciant: ut uł
dolere ad deformitatẽ uł gaudere ad pul¬
chritudinẽ possint. Si quis ep̃atũ deside¬
rat. bonũ opꝰ desiderat. Opꝰ. ñ dignitatem.
laborẽ. ñ elicias. O pꝰ ꝑ quod humilitate
decrescat. ñ intumescat fastigio. O ꝑ ortet¬
tum. Si qͥs est sine cͥmine. Om̃s uirtutes in
uno sermone cõp̾hendit. ꝙ pene rem con-¬
tra naturã exigit. Si emĩ om̃e peccatum
etiã in otioso uerbo rep̾hensione dignũ est :
qͥs est ille qͥ absq peccato idest sine rep̾hensi¬
one uersetur in mundo: Sed futurꝰ eccłiȩ pa¬
stor talis eligitur. ad cuiꝰ comꝑationẽ recte
grex. ceteri nominent᷑ Definiunt rethores
oratorem: qui sit uir bonꝰ. dicendi peritus.

Expanded text:
personis definiunt, sic in descriptione episcopersonis definiunt, sic in descriptione episcoione, quae scripta sunt, quasi speculum sacerdotii proponitur. iam in potestate et conscientia singulorum est, quales se ibi aspiciant, ut uel dolere ad deformitatem uel\' gaudere ad pulchritudinem possint. si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat: opus, non dignitatem, laborem, non delicias: opus, per quod humilitate decrescat, non intumescat fastigio. oportettum: si quis est sine crimine, omnes uirtutes in uno sermone conprehendit et paene rem contra naturam exigit. si enim omne peccatum, etiam in otioso uerbo, reprehensione dignum est, quis est ille, qui absque peccato, id est sine reprehensione, uersetur in mundo? sed futurus pastor ecclesiae talis eligitur, ad cuius conparationem recte grex ceteri nominentur. definiunt rhetororatorem qui sit 'uir bonus, dicendi peritus'.
Abbreviated transcription (Latin):
illo. donans om̃ia delicta. delensq qd̾ adu̾sũ
nos erat cyrographũ decreti qd̾ erat cont᷑riũ
nobis. &. ipsũ tulit e medio affigens illud
cruei. O mĩa nr̃a cũ xp̃o mortua st̃. uniu̾sa
cyrographi ueteris peccata deleta: solũ nom̃
uixit uxoris: Dies me deficiet: si cuncta qͦ
scĩs uoluero digerere. ꝙ natiuitatis secundȩ.
immo in xp̃o p̾mȩ ponere sacram̃ta. Inteqͦ
diotandi finẽ faciã. iam enĩ intelligo m̃surã¬
me excedere epłȩ. uolo suꝑiora capitula in
quibꝰ futuri ep̃i uita describit᷑ cursim expo¬
nere: ut apłm ñ in uniꝰ uxoris elogio. s in
om̃ib quȩ precepit doctorẽ gentiũ suscipi¬
amꝰ. Simul obsecro: ne qͥs me in suggilla¬
tionẽ istiꝰ tẽporis sac̾dotũ scͥpsisse qͦ scpsi esti¬
met. s in eccłiȩ utilitatẽ. Ut enĩ oratores ꝙ
philosophi describentes qualem uelint eẽ ꝑfe.¬
ctum oratorẽ & philosophũ. ñ faciunt inu¬
riam demostem ꝙ platoni. sed res ipsas absq

Expanded text:
omnia delicta, delens, quod aduersum nos erat, chirographum decreti, quod erat contrarium nobis; et ipsud tulit e medio affigens illud cruci. omnia nostra cum Christo mortua sunt, uniuersa chirographi ueteris peccata deleta: solum nomen uiuit uxoris? dies me deficiet, si cuncta, qupturis sanctis uoluero digerere et natiuitatis secundae, immo in Christo primae, ponere sacramenta. «. Antequam dictandi finem faciam — iam enim intellego me mensuram excedere epistulae —, uolo superiora capitula, in quibus futuri episcopi uita describitur, cursim exponere, ut apostolum non in unius uxoris elogio, sed in omnibus, quae praecipit, doctorem gentium suscipiamus. simul obsecro, ne quis me in sugillationem istius temporis sacerdotum scripsisse, quae scripsi, aestimet, sed in ecclesiae utilitatem. ut enim oratores et philosophi describentes, qualem uelint esse perfectum oratorem et philosophum, non faciunt iniuriam Demostheni et Platoni, sed res ipsas absque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quasi ꝑ mentis crapulam ructans & nau.¬
sians euomebat. Apłs dixit. paulꝰ hȩc docuit.
ra ad titum. In pͥma scͥptũ erat. Siqͥs ep̃atum
desiderat bonũ opꝰ desiderat. O portet gͦ ep̃m
inrep̾hensibilem eẽ. uniꝰ uxoris uirũ. sobriũ.

Expanded text:
t quasi per mentis crapulam ructans et naut quasi per mentis crapulam ructans et nausians euomebat: \'apostolus dixit, Paulus haec docuit\'ra ad Titum. in prima scriptum erat: si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. oportet ergo episcopum inreprehensibilem
Abbreviated transcription (Latin):
in eo uet̾is hõis reseruatur: ñ potest nouo
imputari qd̾ in uet̾i qͦndã fuit. Primũ spino¬
sulus nr̃ obmutuit: ptea uͦ pisoniano uicio
cũ loqͥ nesciret. tace̾ ñ potuit. Sudare tam̃
frons. pallere genȩ. tremere labia. herere
lingua. saliua siccari. & plꝰ timore quã ȩta¬
te contrahi. Prupit aliqnͣdo. Nonne legisti
ab apło uniꝰ uxoris uirũ assumi insac̾doti¬
um. & rem sĩ tempora diffiniri: Quia me
sillogismis ꝑuocauerat. & uidebam tendere
hoiẽm ad int̾rogatiunculas tortuosas: sua
dere nolebat. Ego id ipsum ingerere. & sccło
fletu. in lapide conu̾sa est. Uerti me ad audi¬
tores: Nichil int̾est o boni iudices. adu̾sari¬
um uigilantẽ an dormientẽ ligẽ. nͥ qd̃ fa-¬
ciliꝰ ẽ quiescenti ꝗͣ reluctanti uincula in ne
uicia catecumini ñ imputabunt᷑ fideli. Tor¬
quebam istiꝰmodi spicula. ꝙ uibrantes hastas
in leotargicũ dirigebam. Oscitabat tantum:.

Expanded text:
in eo ueteris hominis reseruatur, non potest nouin eo ueteris hominis reseruatur, non potest nouimputari, quod in veteri quondam fuit. Primum spinosulus noster obmutuit; postea vero Pisoniano vitio, cum loqui nesciret, tacere non potuit. Sudare tamen frons, pallere genae, tremere labia, haerere lingua, saliva siccari, et plus timore quam aetate contrahi. Erupuit aliquando: Nonne legisti ab Apostolo, unius uxoris virum assumi in sacerdotium, et rem non tempora definiri? Quia me syllogismis provocaverat, et videbam tendere hominem ad interrogatiunculas tortuosas, sua dere nolebat. Ego tamen idipsum ingerere, et secunfletu in lapidem versa est. Verti me ad auditores: nihil intum uigilantem an dormientem ligem, nisi quod facilius est quiescenti quam reluctanti uincula innecuitia catechumeni non inputabuntur fideli.\' torquebam istius modi spicula et uibrantes hastas in lethargicum dirigebam. oscitabat tantum
Abbreviated transcription (Latin):
la᷑ & in hoc ide simplicit̾ respondi. peccata
dimitti. Cum me securũ putarẽ. ceꝑunt mͥ
hinc inde cornua in crescẽ: ꝙ absconditȩ pͥꝰ
acies dilatari. Si inquit uxorẽ ducere non
est peccatum. baptismꝰ aũ peccata dimittit:
qͥcqͥd ñ dummttit᷑ reseruat᷑. Ilico mͥ quasi for-¬
tissimo pugili ꝑcussus eẽm. ante oculos cali¬
go obu̾saricȩpit: statĩq recordatꝰ crisippei so¬
phismatis. si m̃tiris. idq uerũ dicis. m̃tiris.
ꝙ in memet reu̾sꝰ. conu̾ti in aduersariũ ꝓpo¬
sitionis stropham. Queso in qũa te ut respon¬
deas. B aptismꝰ hoĩem facit nouũ. annon:
Uix dedit qd̾ nouũ fac̾ẽt. Gradatim intuli
Ex toto nouũ facit. an ex parter Respondit.
Ex toto d einceps int̾rogaur N ichil gͦ ueteris
hominis in baptismate reseruatur: Mouit
caput. Cepi ꝑtinꝰ texere. Sibaptismꝰ nouum
hoĩem facit. & ex toto nouũ creat. nichilq

Expanded text:
la? Et in hoc eadem simplicitate respondi peccala? Et in hoc eadem simplicitate respondi peccadimitti. cum me securum putarem, coeperunt mihi hinc inde cornua increscere et abscondita prius acies dilatari. \'si,\' inquit, \'uxorem ducere non est peccatum, baptismum autem peccata dimittit, quidquid non dimittitur, reseruatur.\' ilico mihi, quasi a fortissimo pugili percussus essem, ante oculos caligo obuersari coepit, statimque recordatus Chrysippei sophismatis: si mentiris idque uerum dicis, mentiris\' et in memet reuersus conuerti in aduersarium propositionis stropham. \'quaeso\', inquam, \'te, ut respondeas: baptismum nouum hominem facit an non?\' uix dedit, quod nouum faceret. gradatim intuli: \'ex toto nonum facit an ex parte?\' respondit: \'ex toto.\' deinceps interrogaui: \'nihil ergo ueteris hominis in baptismate reseruatur?\' mouit caput. coepi protinus texere: si baptismum nonum hominem facit et ex toto nouum creat nihilque
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ & par multiplicet᷑. Multiplicatio ꝓmit¬
tit᷑. & a nob̾ paucitas affirmatur: Quorsum
ista: Nosti ꝓblema tuum: Carteriꝰ hispanię
ep̃c. homo etate uetꝰ ꝙ sacerdotio. unam an¬
tequã baptizaret᷑. alterã pt lauacrũ pͥore mor¬
tua duxit uxorẽ: & arbitraris eum contra
tum. ep̃m uniꝰ uroris uirũ preceꝑit ordi¬
im: Miror aũ te unũ ꝓtraxisse
in medium:
cum om̃is mundꝰ his or¬
dinationibꝰ
plenꝰ sit. Non dico de prb̃ris
non de inferiori
gradu: ad ep̃os uenio
Quos si singillatim
uoluero noiare: tantꝰ
numerꝰ congrega¬
bit᷑. ut ariminensis
sy nodi multitu¬
do suꝑet᷑. Sed in de
etate peccantium defendas: Sustinui romȩ
a uiro eloquentissimo cornutũ ut dr̃ sillo¬
rer. Uxorem inqͥt ducere peccatũ ẽ. annon:ꝰ
Ego simplex ꝙ qui insidias uitare nescirem:
dixi non eẽ peccatũ. Rursũ aliud ꝓposuit.
n baptismate bona oꝑa dimittuntur an ma¬

Expanded text:
vobis et pax multiplicetur . Multiplicatio promitvobis et pax multiplicetur . Multiplicatio promittitur, et a nobis paucitas affirmatur. 2. Quorsum ista? Nosti problema tuum: Carterius Hispaniae Episcopus, homo et aetate vetus et sacerdotio, unam antequam baptizaretur, alteram post lavacrum, priore mortua, duxit uxorem; et arbitraris eum contra tum, Episcopum unius uxoris virum praeceperit ordim. Miror autem te unum protraxisse in medium, cum omnis mundus his ordinationibus plenus sit; non dico de Presbyteris, non de inferiori gradu: ad Episcopos venio, quos si sigillatim voluero 413 nominare, tantus numerus congregabitur, ut Ariminensis Synodi multitudo superetur. SED INDECEetate peccantium defendas. Sustinui Romae a viro eloquentissimo cornutum, ut dicitur, syllorer. Uxorem, inquit, ducere peccatum est, an non? Ego simplex, et qui insidias vitare nescirem, dixi non esse peccatum. Rursum aliud proposuit, in baptismate bona opera dimittuntur, an ma
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃ibꝰ misereat᷑. ut uͥ abundauit peccatũ. suꝑ¬
ab undet gra. Cȩsa stͣ egipti pͥmogenita. ꝙ nec iu¬
mentũ qͥde israheliticũ in egipto derelictum est.
Et consurgit mͥ canina heresis. atq olim emor¬
tua uiꝑa contͥtum caput leuat: quȩ ñ ex par¬
te ut ante consueuerat. s totũ xp̃i subruit
possit purgare sanguine suo. & tam ꝑfundas
scelerum pͥstinoꝵ inuri corꝑib atq animis
cicatͥces. ut medicina illiꝰ attenuari non que¬
ant: qͥd aliud agit. nͥ ut xp̃c frustra mortuus
sit: frustra aũ mortuus ẽ. si aliqͦs non potest
uiuificare. Mentit᷑ ioħ es baptista. ꝙ digito
ostendendi sunt
non ẽẽ de mundo
qͦs xp̃i ignoret in¬
dulgentia: aut si
de mundo st̃. eli¬
gendũ eduobꝰ alte¬
rum liberari apec eatis xp̃i potentia.
Sed absit hoc de om̃ipotente credere. qd̃
in aliqͦ impotens sit. Om̃ia quȩ pat̾ facit. ꝙ
filiꝰ facit similit̾. Infirmitas filii. redundat
ad patrem. Cuncta ouiculȩ m̃bra portata st̃

Expanded text:
peccatum, superabundauit gratia. caesa sunt Aegypti primogenita et ne iumentum quidem Israheliticum in Aegypto derelictum est. et consurgit mihi Caina heresis atque olim emortua uipera contritum caput leuat, quae non ex parte, ut ante consueuerat, sed totum Christi subruit possit purgare sanguine suo, et tam profundas scelerum pristinorum inuri corporibus atque animis cicatrices, ut medicina illius adtenuari non queant, quid aliud agit, nisi ut Christus frustra mortuus sit? frustra autem mortuus est, si aliquos non potest uiuificare. mentitur Iohannes Baptista et digito ostendendi sunt non esse de mundo, quos Christi ignoret indulgentia, aut, si de mundo sunt, eligendum e duobus alterum: liberati a peccatis Christi potentiam, Sed absit hoc de Omnipotente credere, quod in aliquo impotens sit. Omnia quae Pater facit, et Filius facit similiter . Infirmitas Filii redundat ad Patrem. Cuncta oviculae membra portata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiet qͥ hõis futurꝰ ẽ filiꝰ: Assumã uos
de gentibꝰ. & asꝑgã suꝑ uos aquã munda: &
mundabimini ab om̃ibꝰ inmunditiĩs ur̃is.
pret̾mittit᷑. Sordes emundant᷑. quantomagis
mundiciȩ ñ comqͥnant᷑. Dabo uob̾ cornouũ.¬

Expanded text:
is futurus est filius: adsumam uos de gentibus et aspergam super uos aquam mundam et mundabimini ab omnibus inmunditiis uestris;praetermittitur. sordes emundantur: quanto magis munditiae non coinquinantur? dabo co
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd neq p̃putiũ. sed noua creatura Unde ꝙ
cantamꝰ canticũ nouũ. & ueteri hoĩe deposi¬
to ñ ambulamꝰ in uetustate litt̾ȩ. sed in noui¬
tate sp̃s. Hic ẽ calculꝰ nouus. cui nom̃ nouũ
scribitur. qd̾ nemo scit legere. nͥ qͥ illud accȩ¬
perit. Q uotqt᷑ enĩ baptirati sumꝰ in xp̃o iħu.
inmorte illiꝰ baptirati sumꝰ. consepulti ei per
culosũ nom̃ uxoris ñ potest ulla nouitate de¬
leri: Consepulti sumꝰ xp̃o in baptismate. &
resurreximꝰ ꝑ fidẽ oꝑationis di. qͥ suscitauit
eum amortinis. C ũq eẽmꝰ mortui in delictis

Expanded text:
natura. unde et cantamus canticum nouum et ueteri homine deposito non ambulamus in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus. hic est calculus nouus, cui nonum nomen inscribitur, quem nemo scit legere, nisi qui illum acceperit. quotquot enim baptizati sumus in Christo Iesu, in morte illius baptizati sumus, consepulti ei per culosum nomen uxoris non potest ulla nouitate deleri? consepulti sumus Christo in baptismate et resurreximus per fidem operationis dei, qui suscitauit eum a mortuis. cumq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiam elatꝰ in iudiciũ decidat diaboli. Opor¬
qui foris stͣ. ut nͦ in obꝑbrium inçidat &
laqueum diaboli. Ad titũ statĩ in pͥncipio
hȩc mandata ponunt᷑. Huiꝰ rei grã reliqui
te certe. ut ea quȩ deerant corrigas. ꝙ consti¬
tuas ꝑ eiuitates prb̃ros. sic̃ ego t̾ disposur. Si
qͥs est sine cͥmine. uniꝰ uxoris uir. filios ha

Expanded text:
orqui foris sunt, ut non in obprobrium incidat et laqueum diaboli. ad Titum statim in principio haec mandata ponuntur: huius rei gratia reliqui te Cretae, ut ea, quae deerant, corrigas et constituas per ciuitates presbyteros, sicut ego tibi disposui, si quis est sine crimine unius uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ aqͥs. dñs suꝑ aquas multas. dñs
diluuiũ in habitare facit. Dentes eiꝰ sic̃
grex detonsarũ quȩ ascendert̃ de lauacͦ. om̃s
gemellos habentes. ꝙ infecunda ñ ẽ in eis. Si
non ẽ infecunda nec sterilis. om̃s habent ub̾a
lacte rorantia. que cũ apło possunt dicere.
Filioli mei qͦs iterũ parturio. donec xp̃e forme¬
tur in uob̃: & lac uob̾ potũ dedi ñ escã Miche¬
as de baptismi grã uaticinat᷑. Ipse au̾tet ꝙ mi¬
serebit᷑ nr̃i. demerget iniqͥtates nr̃as. & piciet
in ꝓfundũ maris omĩa peccata nr̃a. Q uomͦ
in lauaero omĩa ꝑeccata mergunt᷑. si una
uror suꝑnatat: ẜ eati quoꝵ remissȩ st̃ ini¬
quitates: & quors tecta sunt peccata. B eatꝰ uir¬

Expanded text:
s, dominus super aquas multas, dominus diluuium inhabitare facit. dentes eius sicut grex detonsarum, quae ascenderunt de lauacro, omnes gemellos habentes, et infecunda non est in eis. si non est infecunda nec sterilis, omnes habent ubera lacte rorantia, quae cum apostolo possint dicere: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis, et: lac uobis potum dedi, non escam. Micheas de gratia baptismi uaticinatur: ipse auertet et miserebitur nostri; demerget iniquitates nostras et proiciet in profundum maris omnia peccata nostra. Quomodo in lauacro omnia peccata merguntur, si una uxor supernatat? beati, quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. beat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquent dies passionis patͥs mei. & occi¬
dam iacob frẽm meum. Diabolꝰ frĩcidas iude¬
os in cam ante p̾meditans. esau manifestissi¬
me confitet᷑. tempꝰ qͦq int̾fectionis ostendens.
appropinquent inquit dies passionis patris
mei. ut int̾ficiam frẽm meum. Quaꝑpt̾ rebec¬
ca id ẽ patientia nuntiauit uiro frĩs insidias:
qui uocato iacob p̾cepit ei ut mesop otamiam
ꝑgeret. & in de acciꝑet uxorem de genere la¬
ban syri frĩs matris suȩ. Quomͦ itaq frĩs do¬
los fugiens mesopotamiã tendit iacob. ita
sumpturꝰ eccłiam. Hȩc supradictꝰ uir. Nos aũ
dicimꝰ ñ uenisse dnm nͥ ad oues ꝑditas domꝰ
ꝓmissio. ꝙ legis latio. & confectio testam̃ti.
U erum quia illi credere noluer̃t. ad iacob mino¬
rem popłm benedictionẽ ẽẽ transiatam. neq
tam̃ maiorem filium penitꝰ fuisse despectũ
quia cum subintrauerit plenitudo gentiũ:¬

Expanded text:
propinquent dies passionis patris mei, et occipropinquent dies passionis patris mei, et occidam Jacob fratrem meum » . « Diabolus fratricidas Judaeos in Cain ante praemeditans, in Esau manifestissime confitetur: tempus quoque interfectionis ostendens: Appr, ut interficiam fratrem meum. quapropter Kebecca, id est patientia, nuntiauit uiro fratris insidias, qui uocato Iacob praecepit ei, ut Mesopotamiam pergeret et inde acciperet uxorem de genere Laban Syri, fratris matris suae. quomodo itaque fratris dolos fugiens Mesopotamiam tendit Iacob, ita sumpturus ecclesiam\'. haec supra dictus uir.\\ Nos autem dicimus non uenisse dominum nisi ad oues perditas domus promissio et legis datio et confectio testamenti; uerum quia illi credere noluerunt, ad Iacob, minorem populum, benedictionem esse translatam. neque tamen maiorem filium penitus fuisse despectum, quia, cum subintrauerit plenitudo gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxii. Si qͥdẽ in om̃ibꝰ scͥpturis hedi ꝓpeccatoribꝰ ac¬
cipiunt᷑. Quod aũ duos iubet᷑ afferre. duoꝵ
popłoꝵs significat᷑ assumptio qđ teneros. &
bonos: dociles & innocentes animȩ. Stola uł¬
quib gentiliũ indutꝰ est popłs. Pelles quibꝰ eiꝰ
brachia circũdata sunt. peccata utriꝰq sunt
plebis. quȩ xp̃c in extensione manuũ cruci
secum parit̾ affixit. Qs ysaac querit ab ia¬
cob cur tam cito uenerit: admirat᷑ celerem
credentiũ fidem. Qtͦ cibi delectabiles offerunt᷑:
hostia placens d̃o salus ẽ peccatoꝵ. Post esum
sequit᷑ benedictio. ꝙ eiꝰ odore uirtutẽ resurre¬
ctionis & regni aꝑta uoce ꝓnuntians qͦmͦ etiã
adorent eum fr̃s sui. & seruiant ei credentes
ex isrł. Quia gͥ iniquitas est inimica iusticiȩ̃.
esau in discordiam concitat᷑. ꝙ necem frau¬
dulentꝰ excogitat. dicens in corde suo. Ap¬

Expanded text:
obnoxii. Siquidem in omnibus Scripturis haedi pro peccatoribus acobnoxii. Siquidem in omnibus Scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quod autem duos jubetur afferre, duorum populorum significatur assumptio. 8. Quod teneros et bonos, dociles et innocentes animos signifquibus gentilium indutus est populus; pelles, quae eius brachiis circumdatae sunt, peccata utriusque sunt plebis, quae Christus in extensione manuum cruci secum pariter adfixit. quod Isaac quaerit ab Iacob, cur tam cito uenerit, admiratur uelocem credentium fidem; quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens deo salus est peccatorum. post esum sequitur benedictio et eius odore perfruitur uirctionis, et regni aperta voce pronuntians: quomodo etiam adorent eum fratres sui et serviant ei, credentes ex Israel. Quia igitur iniquitas est inimica justitiae, Esau in discordiam concitatur, et necem fraudulentus excogitat, dicens in corde suo: Ap
Abbreviated transcription (Latin):
li. ia cob eccłie siue. xp̃i. Senuisse ysaac: con¬
summationẽ orbis ostendit. Oeulos illiꝰ cali¬
gasse: fidem ꝑisse de mundo. & religionis lu¬
men ante eum neglectum eẽ significat. Qoͦ filiꝰ
maior uocat᷑. acceptio legis ẽ iudeoꝵs: qđ ȩscas
eius atq capturam diligit pat̾. homines st̃ ab er¬
rore saluati. quos ꝑ doctrinã iustꝰ quisq ue¬
natur. Sermo di benedictionis ẽ reꝓmissio. ꝙ
spes regni futuri. in quo cum . xp̃o sc̃i sunt re¬
gnaturi. & uerũ sabbatum celebraturi. Rebecca
plena sp̃ũ scõ. & sciens qd audisset anteꝗͣ pare
ret. quia maior seruiet minori. magis aũ for¬
ma sp̃c sc̃i. quȩ futura nouerat in xp̃o: in ia¬
cob ante meditat᷑. loquit᷑ ad filiũ minorẽ uade
ad gregem ꝙ accipe mͥ inde duos hedos. pre¬
figurans carneum saluatoris aduentũ: in qͦ
eos uł maxime liberaret qui peccatis tenebant᷑

Expanded text:
li, Iacob ecclesiae siue Christi. senuisse Isaac conli, Iacob ecclesiae siue Christi. senuisse Isaac consummationem orbis ostendit; oculos illius caligasse fidem perisse de mundo et religionis lumen ante eum neglectum esse significat. quod filius maior uocatur, acceptio legis est Iudaeorum; quod escas eius atque capturam diligit pater, homines sunt ab errore saluati, quos per doctrinam iustus quisque uenatur. sermo dei benedictionis est repromissio et spes regni futuri, in quo cum Christo sancti regnaturi sunt et uerum sabbatum celebraturi. Rebecca plena spiritu sancto et sciens, quid audisset, antequaret, quia major serviet minori, magis autem forma Spiritus sancti, quae futura noverat in Christo, in Jacob ante meditatur. 7. Loquitur ad filium minorem: Vade ad gregem, et accipe mihi inde duos haedos, praefigurans carneum Salvatoris adventum, in quo eos vel maxime liberaret qui peccatis tenebantur
Abbreviated transcription (Latin):
uelata ñ fuer̃t. Ꝙ ad singłas uisiones rachariã
atq damelem int̾rogare angłm. & supplicit̾
dep̾cari. ut exponat sibi q̃ sint illa quȩ uide¬
ant. Unde ñ mirũ ẽ & ysaac in suã maxime
utilitatem nescisse quid faceret. cum magis eo
tempore erraret quo filiũ sanguinariȩ uolupta¬
ti deditum. ꝙ eum qui postea frem̃ posset occi¬
dere p̾t̾misso illo qui innocenter habitabat do¬
mi uellet efferre: ꝙ suã magis quã di facere uo¬
luntatẽ. Ego puto diuinȩ dispensationis fuisse
ut oculis cȩcaret᷑. ꝙ cum ipse diceret uox hȩc
uor iacob est: manꝰ aũt manꝰ esau. tam̃ ñ in¬
telligeret minorem filium ẽẽ. qͥ ad benedictionẽ
multũ discrepat. ñ qͦ omĩa pleniꝰ executꝰ sit. s
quo possit occasionem prebẽ lectori ad intelli¬
gentiam latiorem. Isaac portat imaginẽ di pa¬
tris. rebecca sp̃c scĩ. esau popħ prioris ꝙ diabo¬

Expanded text:
velata non fuerint: et ad singulas visiones Zachariam velata non fuerint: et ad singulas visiones Zachariam atque Danielem interrogare angelum, et suppliciter deprecari, ut exponat sibi quae sint illa quae videant. Unde non mirum est, et Isaac in suam maxime utilitatem nescisse quid faceret, cum magis eo tempore erraret, quo filium sanguinariae deditum voluptati, et eum, qui postea fratrem posset occidere, praetermisso illo qui innocenter habitabat domi, vellet efferre, et suam magis quam Dei facere voluntatem. Ego puto divinae dispensationis fuisse, ut oculis caecaretur, et cum ipse diceret: « Vox quidem, vox Jacob est: manus autem, manus Esau » : tamen non intelligeret minorem esse filium, qui ad benedictionem mum discrepat, non quo omnia plenius exsecutus sit, sed quo possit occasionem praebere lectori ad intellegentiam latiorem: \'Isaac portat imaginem dei patris, Rebecca spiritus sancti, Esau populi prioris et diabo