comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
originis uideret᷑. Hominũ enĩ ista iactantia
ẽ alienã głam ñ suã querere: & tam̃ inter
ipsos hoiẽs maior uirtutis quã nobilitatis ẽ gr̃a.
Siniul edendũ exemplũ fuit: ut intellegere¬
nt om̃s maiorũ ꝓbra ñ posse posteris ẽẽ dede¬
cori. qͥdđ unꝰ qͥsq successiois maculã ꝓpͥe merito
possit abolere uirtutis uides quantos.⁊ quã
grauit̾ criminosos dominice generationis
series cõphendat. de quor origine ꝓpt̾ te
nasci xp̃c ñ erubuit. & hec si credas. diuinȩ
misedie in te munera sunt: ⁊ hoc cȩlestis in¬
signe est potestatis Suꝑ abundaũ enĩ pec¬
catũ. ut suꝑ ab undaret grã Non fuerit gͥ
dđ exceptꝰ a culpa. ut ẽẽt electꝰ ad grãm: S
iã mysteria ipsius recenseamꝰ. histonȩ. & ex
ipsis scripturarũ fontib hauriamꝰ. atq ut
omne seriem mysterior introspicere possimꝰ
tertũ ipsius repetamꝰ historie. Sic nempe in

Expanded text:
originis uideretur; hominum enim ista iactantia originis uideretur; hominum enim ista iactantia est alienam gloriam, non suam quaerere; et tamen inter ipsos homines maior uirtutis quam nobilitatis est gratia. simul edendum exemplum fuit, ut intellegerent omnes maiorum probra non posse posteris esse dedecori, quod unusquique successionis maculam propriae merito posset abolere uirtutis. uides quantos et quam grauiter criminosos dominicae generationis series conprehendat, de quorum origine propter te nasci Christus non erubuit? et haec si credas, diuinae misericordiae in te munera sunt et hoc caelestis insigne est potestatis; superabundauit enim peccatum, ut superabundaret gratia. non fuerit igitur Dauid exceptus a culpa, ut esset electus ad gratiam. Sed lam mysteria ipsius recenseamus historiae et ex ipsis scripturarum fontibus hauriamus atque ut omnem seriem mysteriorum introspicere possimus, textum ipsius repetamus historiae. sic nempe in
Abbreviated transcription (Latin):
quã humana opera p̃dicari : arbitram᷑
ꝑlege̾ peccatũ agnoũ. s peccati ueniã exfide
credidit: Iustificet᷑ dđ qr in peccato eiꝰ sur¬
rectura ȩccłȩ mysteria refulserunt: dicet
aliqͥs Qua ratione & adulteriũ. ⁊ parricidiũ
cõmiserit. dominici generis auctor. electꝰ
at ego aliud dico: lalis auctor dominici fuit
corporis. eligendꝰ. quidẽ. enĩ incorporatio.
nͥ remissio peocatoꝵ: ꝙ ideo exsors peccati
ẽẽ ñ potuit. ut diuinã gram & exemplo
p̃ferret & nuntio: deniq ea dispositione
betsabee &thimar int̾ auctores dominici ge.¬
neris cõputant᷑: quarũ altera adulteriũ fec̾.
alt̾a cõmisit incestũ Ca dispositione & achab
& iechonias sic̃ matheus euuangłista descrip¬
sit. adnumerant᷑ maiorib xꝑi. ut om̃s homi.¬
nes redẽpturus beneficiũ a sius maiorb in¬
choaret. simul neqͥse subiecit usq ad corpo¬
ris passionẽ. nobilitatẽ captasse in maculate

Expanded text:
quam humana opera praedicari? arbitramur quam humana opera praedicari? arbitramur per legem peccatum agnouit, sed peccati ueniam ex fide credidit; iustificetur Dauid, quia in peccato eius surrecturae ecclesiae mysteria refulserunt. dicet aliquis, qua ratione et adulterium et homicidium conmiserit dominici generis auctor electus; at ego aliud dico: talis auctor dominici fuit corporis eligendus. quid est enim incorporatio nisi remissio peccatorum ? et ideo exsors peccati esse non potuit, ut diuinam gratiam et exemplo praeferret et nuntio. denique ea dispositione Betsabee et Thamar inter auctores dominici generis conputantur, quarum altera adulterium fecit, altera conmisit incestum. ea dispositione et Achab et Iechonias, sicut Matthaeus euangelista descripsit, adnumerantur maioribus Christi, ut omnes homines redempturas beneficium a suis maioribus inchoaret, simul ne qui se subiecit usque ad corporis passionem nobilitatem captasse inmaculatae
Abbreviated transcription (Latin):
onis ñ negaret᷑. correctio erroris adstrueret᷑.
Apud udeos autẽ ideo lapsũ ẽẽ scm̃ dauid:
doceremꝰ: ne amplius uideor ꝑfidia claudi¬
caret. eũq uel difiliũ desinerent credere.
quẽ uiderent cõmuni conditione obnariũ
fuisse peccato: xꝑiani uero surgentis eccłiȩ
mysteria possint aduertere Triꝑptita igitꝰ
diiusio facta .ẽ: una scđm naturã. alia sođm
fidẽ. tertia scđm gratiã. Nec infirmitas ex¬
cludit a uenia. & fides excusat aculpa. grãm
quoq p̃missa iã dudũ sacram̃ta conciliant:
Peccauerit dd: ne totꝰ mundꝰ erraret Pecca.¬
uerit sibi: ut nos om̃s emĩdaret Postremo
peccauerit in corpꝰ suũ Iui gͦ fornicatꝰ. in corpꝰ
suũ peccat: Peccauerit in corpꝰ suũ: ut in xp̃i
corpore redimeret᷑. Ecce quẽ iuix defendendũ
putabamꝰ. iã cernimꝰ p̃dicandũ. quis enĩ qͥ
nolit diuina magis in se diuina munera

Expanded text:
onis non negaretur, correctio erroris adstrueretur, onis non negaretur, correctio erroris adstrueretur, apud Iudaeos autem ideo lapsum esse sanctum Dauid doceremus, ne amplius Iudaeorum perfidia claudicaret eumque uel dei filium desinerent credere, quem uiderent communi condicione obnoxium fuisse peccato, Christiani uero surgentis ecclesiae mysteria possint aduertere. tripertita igitur diuisio facta est, una secundum naturam, alia secundum fidem, tertia secundum gratiam. nec infirmitas excludit a uenia et fides excusat a culpa, gratiam quoque promissam iam dudum sacramenta conciliant. Peccauerit Dauid, ne totus mundus erraret, peccauerit sibi, ut nos omnes emendaret, postremo peccauerit in corpus suum — qui enim fornicatur in corpus suum peccat —, peccauerit in corpus suum, ut in Christi corpore redimeretur: ecce quem uix defendendum putabamus iam cernimus praedicandum. quis enim est qui nolit diuina magis in se munera
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ eiꝰ emmanuhel. qđ int̾p̃tat᷑. nobiscũ ds. Quomͦ
legit. ecce qͥ loquebar adsũ : quomͦ autẽ lectũ ad¬
serit. ecce sic̃ panthe̾ra & sicut ursus aporiatus.
occ urrã eis Di g̾ filiꝰ carnẽ suscipe ñ potuit ꝓ
redemptione omĩũ. cũ ipse negare ñ possint. qđ
ꝓur̃oꝵ supplicio peccator affectũ quendã ds fe¬
rinȩ crudelitatis induerit. ut qͥ natura piusẽ
adsumat in nos quandã seuitiã bestiarũ᷑ S iã
qr & suꝑiore die ⁊ hodie iudris tantis responsũ
arbitror. apud uos mͥ fr̃s dilectissimi. ꝓpħici
facti ratio p̃standa. e̾. Et enĩ cũ pͥmũ legeret᷑.
hic psalmi titulus qd uenerit nathan ad ddđ.
cũ uitraũ adbetsabee: diximꝰ plurunos serie
hiuiꝰ historie offendi S ideo tractatũ eiꝰ ad sũp¬
simꝰ triꝑtitũ. diusionẽq tractatꝰ ita putaui
ẽẽ faciendã. ut apud gentiles lapsus conditi.¬

Expanded text:
nomen eius Emmanuhel, quod interpretatur \'nobiscum deus?\' quomodo nomen eius Emmanuhel, quod interpretatur \'nobiscum deus?\' quomodo legit: ecce qui loquebar adsum? quomodo autem lectum adserit: ecce sicut panthera et sicut ursus aporiatus occurram eis? dei ergo filius carnem suscipere non potuit pro redemptione omnium, cum ipsi negare non possint quod pro nostrorum supplicio peccatorum adfectum quendam deus ferinae crudelitatis induerit, ut qui natura pius esnmotus adsumat in nos quandam saeuitiam bestiarum ? Sed iam quia et superiore die et hodie Iudaeis tantis responsum arbitror, apud uos mihi, fratres dilectissimi, prophetici facti ratio praestanda est etenim cum primum legeretur hic psalmi titulus, quod uenerit Nathan ad Dauid, cum intrauit ad Betsabee, diximus plurimos serie huius historiae offendi, et ideo tractatum eius adsumpsimus tripertitum diuisionemque tractatus ita putaui esse faciendam, ut apud gentiles lapsus condici
Abbreviated transcription (Latin):
ñ credentẽ & contradicentẽ: Si gͦ uoluit. & po¬
tuit: An putamꝰ eũ causa miurie noluisse: ꝙ̾
quã diuinitas sui sentit iniuriã : ẽ rꝑs enĩ. ẽ. con¬
tumeliȩ: neq subiecta nr̃is passionibꝰ. Neq enĩ
caro uel detrim̃tũ diuinitati adferre potuit.
uł augm̃tũ. Quitam̃ hoc obiciunt. qđ di filius
carnẽ ñ susciꝑe ñ potuerit. si gentiles. quomͦ
humana specie uisos esse testant᷑: Anrex eor
quẽ illi sius diis omĩb ante ponunt. ꝓdigiales
formas potuit ꝓ amore susciꝑe.: xp̃c carnẽ homi¬
nis quẽ ad imaginẽ sui fecit. atq illud p̃stantissi¬
mũ opꝰsuũ susciꝑe ꝓmundi salute ñ potuit: ꝙ
pulchrius illis uidet᷑ ꝓpt̾ adulteriũ alieni thori.
quã ꝑꝑ redẽptionẽ hominũ speciem carnis ad¬
sumptã: Qđ si uideus hoc obicit: quonͦi legit. ecce
uirgo in utero accipiet. & pariet filiũ. ÷ uocabit᷑

Expanded text:
non credentem et contradicentem? si ergo uoluit et ponon credentem et contradicentem? si ergo uoluit et potuit, an putamus eum causa iniuriae noluisse? et quam diuinitas sui sentit iniuriam? expers enim est contumeliae neque subiecta est nostris passionibus; neque enim caro uel detrimentum diuinitati adferre potuit uel augmentum. Qui tamen hoc obiciunt quod dei filius carnem suscipere non potuerit, si gentiles, quomodhumana specie uisos esse testantur? an rex eorum, quem illi suis diis omnibus anteponunt, prodigiales formas potuit pro amore suscipere, Christus carnem hominis, quem ad imaginem sui fecit, atque illud praestantissimum opus suum suscipere pro mundi salute non potuit ? et pulchrius illis uidetur propter adulterium alieni tori quam propter redemptionem omnium speciem carnis adsumptam? quodsi Iudaeus hoc obicit, quomodo legit: ecce uirgo in utero accipiet et pariet filium, et uocabitur
Abbreviated transcription (Latin):
tris tui ponã suꝑ seddẽ meã. idem utiq di filius
carnẽ ex maria fuscepisse credendꝰ ÷: inqua ppħi¬
ci frucłꝰ ẽ. uentris. & uere suscessionẽ originis re¬
cognoscas. illũq di filiũ. factũ postea filiũ homui¬
nis ꝑsusceptionẽ scilicet carnis. in trhono cȩlesti
sede ñ dubites: Nȩq enĩ xp̃c sedem aliquã regalẽ
hoc habuit in scło: ut putas aliã sedem dd̃ senuini
eẽ ꝓmissã. maxime eũ ipse dixerit dns. regnum
meũ ñ ẽ. de hoc mundo Conclusit itaq unde eo
ꝑfidie suȩ temptam̃ta deriuant: ut incredibi¬
le eẽ adserant. qđ ds susceꝑit carnẽ. Qua ratione
autẽ ñ potuerit susciꝑe. explicare non possunt:
Quero enĩ utrũ inpossibilitatis an iniuirie cau¬
sa estimant carnẽ a do suscipi neqͥuisse.
aut uoluisse. aut noluisse doceat᷑. Qđ autẽ maiꝰ
indiciũ uoluntatis. quã qdꝰ ipse dix̃. palã appariu
ñ querentibꝰ me: expandi manꝰ meas ad popłm

Expanded text:
ilius carnem ex Maria suscepisse credendus est, in qua prophetici fructus est uentris, ut uere successionem originis recognoscas illumque dei filium factum postea filium hominis per susceptionem scilicet carnis in throno caelesti sedere non dubites. neque enim Christus sedem aliquam regalem hoc habuit in saeculo, ut putes aliam sedem Dauid semini esse promissam, maxime cum ipse dixerit dominus: regnum meum non est de hoc mundo. conclusi itaque undique eo perfidiae suae temptamenta deriuant, ut incredibile esse adserant quod deus susceperit carnem, qua ratione autem non potuerit suscipere explicare non possunt. quaero enim utrum inpossibilitatis an iniuriae causa aestimant carnem a deo suscipi nequiuisse aut uoluisse aut noluisse doceatur. quod autem maius indicium uoluntatis quam quod ipse dixit: palam apparui non quaerentibus me. expandi manus meas ad populum
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenerunt me custodes qͥcircueunt ciui¬
tatẽ. ꝑcusserunt me. & tuler̃t palliũ ame
Uidetis quẽadmodũ querat quẽ desiderat
niuenire. ut ñ timeat uulnerari.S. hec
uulnera ñ metuenda st̃. s optumla qi iauil¬
nera caritatis st̃. sic̃ ipse dix̃ uulnerata ca¬
ritatis ego Bona caritatis uulnera: denq
ut iliora uulnera amici: quã uoluntaria os¬
cula inimici. Merito gͥnuda: qi palliũ ꝑdidit:
Aut fortassis ideo nuda. qr nonnũquã urtutis
ẽ optũ ñ habere pectꝰ. cor ñ hab̾e uelatũ: den¬
q uelatã illã hoc. ẽ. sinagogã q̃ habebat uela¬
men in lectione ueteris testam̃ti qđ ñ reuelat᷑¬

Expanded text:
inuenerunt me custodes, qui circueunt ciuitatem, percusserunt me et tulerunt pallium a me. uidetis quemadmodum quaerat quem desiderat inuenire, ut non timeat uulnerari. sed haec uulnera non metuenda sunt, sed optanda, quia uulnera caritatis sunt, sicut ipsa dixit: uulnerata caritatis ego. bona caritatis uulnera. denique utiliora uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. Merito igitur nuda. quia pallium perdidit, aut fortassis ideo nuda, quia nonnumquam uirtutis est opertum non habere pectus, cor non habere uelatum. denique uelatam illam, hoc est synagogam, quae habebat uelamen in lectione ueteris testamenti, quod non reuelat
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ad susceptionẽ corporis spectat. apłica lectio
in qͦ xꝑi fuerit humilitas declaraũ. Qq uero
ad naturã spectat diuinitatis. euanglica lecti¬
one reseratũ. ẽ. quã pio ꝓsecuti estis adsenfir
cũ audiretis legi dicente difilio. ego & pater
unũ sumꝰ. Unũ enĩ diuinitate st̃ filius & pat̾.
s ñ imũ st̃. corporis sacram̃tũ. & duunitatis
et̾nit as Nec solus tam̃ apłs humiliatũ dix̾ eẽ
dnm: s ipse qͦq se humilem memorauit dicens
Tollite iugũ meũ qi leue. ẽ. qm̃ mitis fũ &
humił corde W tam̃ ñ sola intp̃tatione. s etiã
in anifesta appellatione signatũ: qr scriptũ. ẽ.
Inueni dd seruũ meũ: in oleo scõ meo urieũ:
&̾infra. ipse mͥ dix pater ms es tu. & ego di¬
cã illi. filius m̃s es tu Ergo dauid quẽ quere¬
hamꝰ inuenimꝰ: seruũ qͥdem specie: s dͥnm
ueritate: Hic gͦ dd̃ intͣ doniũ de ambulat suam

Expanded text:
tum ad susceptionem corporis spectat, apostolica lectio tum ad susceptionem corporis spectat, apostolica lectio in quo Christi fuerit humilitas declarauit: quod uero ad naturam spectat diuinitatis, euangelica lectione reseratum est, quam pio prosecuti estis adsensu, cum audiretis legi dicente dei filio: ego et pater unum sumus; unum enim diuinitate sunt filius et pater, sed non unum sunt corporis sacramentum et diuinitatis aeternitas. nec solus tamen apostolus humiliatum dixit esse dominum, sed ipse quoque se humilem esse memorauit dicens: tollite iugum meum, quia leue est, quoniam mitis sum et humilis corde. et tamen non sola interpretatione, sed etiam manifesta appellatione signatum, quia scriptum est: inueni Dauid seruum meum, in oleo sancto meo unxi eum et infra: ipse mihi dicet: pater meus es tu et: ego dicam illi: filius me.us es tu. ergo Dauid quem quaerebamus inuenimus seruum quidem specie, sed dominum in ueritate. 1 Hic ergo Dauid intra domum deambulabat su
Abbreviated transcription (Latin):
a morib siuis ꝑ flagitia formatꝰ. & ꝑuitia concep¬
tꝰ popłs udeor ad resurrectionis etatẽ ꝑuenie
ñ potuit. nec iniurũ ꝑfectũ exerescere. s in¬
exigua sensuũ paruitate. & quandã uirtutis
defecit infantia: At uero ille qͥ postea ex legi¬
rantur. ad incanã longeue resurrectionis
etatẽ atq regnũ illud celeste ꝑuenit. ẜ illũ
autẽ popłmlex soluta: ꝑ istũ grã reformata
est: Accipite etiã tertiũ mysteriũ Qđ dauid
quis ẽ. autẽ uere humiliatꝰ. nͥ ille qͥ ñ rapinã
arbitratꝰ .ẽ. eẽ se ȩqualem d̾o. s. formã serui
accipiens humiliaũ se ipsũ. facł obediens
usq ad mortẽ: Hio ẽ. gͥ qui significat᷑ dauid
excelsus ꝑ naturã s humiliatꝰ ꝑ miscđiam:
sublunis in diuinitate. s mitis incorpore:
Itaq ubi humiliatꝰ: ibi obediens Ex eo enĩ
nascit᷑ obedientia. ex qͦ humilitas. & in eo de
humilitas maiestatis illa s carnis Itaq quan¬

Expanded text:
a maioribus suis per flagitia formatus et per uitia conceptus, populus Iudaeorum ad resurrectionis aetatem peruenire non potuit nec in uirum perfectum excrescere, sexigua sensuum parvitate, et quadam virtutis defecit infantia. At vero ille qui postea ex legiatur, ad incanam longaevae resurrectionis aetatem, atque ad regnum illud coeleste pervenit. Per illum autem populum Lex soluta, per istum gratia reformata est. 39. Accipite etiam tertium mysterium. Quod DaviQuis est autem vere humiliatus, nisi ille qui non rapinam arbitratus est esse se aequaleaccipiens humiliauit se ipsum, factus oboediens usque ad mortem? hic est igitur qui significatur Dauid, excelsus per naturam, sed humiliatus per misericordiam, sublimis in diuinitate, sed mitis in corpore. itaque ubi humiliatus ibi oboediens. ex eo enim nascitur oboedientia, ex quo humilitas, et in eo deshumilitas maiestatis illa, sed carnis. itaque quan
Abbreviated transcription (Latin):
sensit Postea quã peceauit: nudũ se ẽẽ uidit:
ꝙideo tegendũ folis putaũ: qr nudũ se essẽ
cognou̾ factus ẽ gille sibi nudꝰ. postea quã
factꝰẽ. reus culpe: In illo nudata ẽ. onuĩs hu
unde ita .ẽ. omis nr̃a conditio. ut qͥ se nudũ
putauerit. nudũ & uideat : sentiat: deniq
qͥdiuitias concupiscit nudꝰ. e̾ qͥ contẽpnit
opulentꝰ ẽ. Adeo sius unicuiq ensus aerum¬
nae̾: & sua cũiq uirtꝰ expers iniurle est.
ergohumanã conditionẽ pͥmoꝑlegem sibi
xp̃s inconuigiũ uindicauit. quã repudiaũ
postea: Unde &ait. qͥs liber repudii matris

Expanded text:
sensit: posteaquam peccauit, nudum se esse uidit sensit: posteaquam peccauit, nudum se esse uidit et ideo tegendum foliis putauit, quia nudum se esse cognouit. factus est igitur ille sibi nudus, posteaquam factus est reus culpae. in illo nudata est omnis humaunde ita est omnis nostra condicio, ut qui se nudum putauerit nudum et uideat et sentiat. denique qui diuitias concupiscit nudus est, qui contemnit opulentus est. adeo suus unicuique sensus aerumna est et sua cuique uirtus expers iniuriae est. ergo humanam condicionem primo per legem sibi Christus in coniugium uindicauit, quam repudiauit postea. unde et ait: quis liber repudii matris
Abbreviated transcription (Latin):
putrẽ meũ mansioẽs multę sunt: Iu illa ꝙͥ
regna situs. hiunanã conditionẽ nudã
uidit. & miseratꝰ adamaũ Prat enĩ adhuc
nuda uirtuiũ: qi ꝑinsidias serpentis geni¬
talib erat nature suę eruuius destituta
Neq enĩ uerisimile uidet᷑. ut ante domũ
ero oportumoi alius ẽẽ ñ possit. Non qua¬
drat. ñ congruit. ñ cũ fide conuenit: distat
a uero. abhorret a sensu: Talem rer tãpetu¬
lantẽ. tã ꝓcacẽ horrere potuit: ñ amare. An
illa si ñ uirilis uerecundari. nec regios sal¬
tĩ uereri potuit aspectus. An illã pruisquã
rex uideret. nec ministri eiꝰ arcere potuer̃t:
Gsi hoc cũ fide ñ pot̾ conuenire.: queramus
q̃ ista sit nuda uidelicet humana conditio
om̃ib uestim̃tis exuta nature carens amic¬
tu inmortalitatis. & innocentie spoliata ue.¬
lamine. Nudꝰ: enĩ. qͥ peccato nudat᷑. & culpe.
deniq ille primꝰ nr̃i generis peccator.atq utiq
ut mã solus. antequã peccaret nudũ se eẽ ñ

Expanded text:
ultae sunt? in illa igitur regia situs humanam condicionem nudam uidit et miseratus adamauit. erat enim adhuc nuda uirtutum, quia per insidias serpentis genitalibus erat naturae suae exuuiis destituta. neque enim ueri simile uidetur, ut ante domum cro oportunior alius esse non posset. non quadrat, non congruit, non cum fide conuenit: distat a uero, abhorret a sensu. talem rex, tam petulantem, tam procacem horrere potuit, non amare. an illa si non uirilis Uerecundari nec regios saltim uereri potuit aspectus ? an illam, priusquam rex uideret, nec ministri eius arcere potuerunt ? ergo si hoc cum fide non potest conuenire, quaeramus quae ista sit nuda: uidelicet humana condicio omnibus uestimentis exuta naturae, carens amictu inmortalitatis et innocentiae spoliata uelamine; nudus est enim qui peccato nudatur et culpa. denique ille primus nostri generis peccator atque utinam solus, antequam peccaret, nudum se esse non
Abbreviated transcription (Latin):
contendimꝰ uenire ueni gͦ d̃ne iħ u . &. aꝑi noł
fontes tuos. ut bibamꝰ de aqua quã qͥ bibet ñ
sitiet in et̾nũ. Uelsi de fonte adhuc tuo hau¬
rire ñ possumꝰ. dignare concede ut de puteo
saltĩ haurire possimꝰ. unde potũ samaritane
illi dubitanti adhuc. mulieri polliceris. ꝙtu
qͥdem de fontib polliceris. s dubitantib ut
illi samaritanȩ fons tuus adhuc altus ẽ puteus:
Bibamus & nos aquã cȩlestiũ secretor ꝙ qm̃
ad fontẽ tuũ meriumꝰ ꝑuenire: liceat nobis
imaginẽ saltẽ mysterior uide cȩlestiũ. Itaq

Expanded text:
contendimus uenire. ueni ergo, domine Iesu, et aperi nobis contendimus uenire. ueni ergo, domine Iesu, et aperi nobis fontes tuos, ut bibamus de aqua, quam qui bibet non sitiet in aeternum, uel si de fonte adhuc tuo haurire non possumus, dignare concedere, ut de puteo saltim haurire possimus, unde potum Samaritanae illi dubitanti adhuc mulieri polliceris. et tu quidem de fonte omnibus polliceris, sed dubitantibus ut illi Samaritanae fons tuus adhuc altus est puteus. bibamus et nos aquam caelestium secretorum et, quoniam ad fontem tuum meruimus peruenire, liceat nobis imaginem saltem mysteriorum uidere caelestium. itaque,
Abbreviated transcription (Latin):
s tolerabilioi ẽ. q̃ uerecundia p̃mit᷑. quã quȩ
insolentia p̃dicat᷑: oxortuuis ẽ. gͥ uri bellatorib
obiectꝰ. s postea idem qͥ eũ pemerant iussu dd̃
expugnata urbe sunt interẽpti Hẽ. historiȩ
series. inqua ꝓfunda licet spectare mysteria
auxilio. s excusandũ excipimꝰ. uł potius p̃di¬
candũ: ne intantũ mysterioꝵ ꝓfundũ uacil¬
lem. iustũ : ut eiꝰ ore utar. cuiꝰ utor hystoria.
Ut ar gͥ ꝓpħco responsorio dicens Coi mundũ
crea in me d̃s. & sp̃m rectũ in noua inuisce¬
tos diuini recessus potest spectare mysteru
infundi. qͥd fac̾e infirmꝰ debeo cũ p̃sertim
uari. ut ei aꝑiat᷑ ostiũ ad loquendũ myste¬
riũ uerbi: osi mͥ ostiũ illud xp̃s dignetur
aꝑire pulsemꝰ tam̃: solet enĩ exaudire pul¬
santes. qr ipse dix̾ Pulsate & aꝑiet᷑ uobis o
si mͥ se ipse reseraret. qi ap̃c.ẽ. ianua Ipse intꝰ.
ipse extra. ipse uia q̃ ducit: ipse uita ad quã

Expanded text:
 uerecundia premitur quam quae insolentia praedicatur. mortuus est igitur Uri bellatoribus obiectus, sed postea idem qui eum peremerant iussu Dauid expugnata urbe sunt interempti. haec est historiae series, in qua profunda licet spectare mysteria. auxilio —, sed excusandum excepimus uel potius praedicandum, ne in tanto mysteriorum profundo uacillem, iustum est ut eius ore utar, cuius utor historia. utar igitur prophetico responsorio dicens: cor mundum crea in me, deus, et spiritum rectum innoua in uisceta divini recessus potest spectare mysteria. infundi, quid facere infirmus debeo, cum praesertim uari, ut ei aperiatur ostium ad loquendum mysterium uerbi. o si mihi ostium illud Christus dignetur aperire! pulsemus tamen; solet enim exaudire pulsantes, quia ipse dixit: pulsate, et aperietur uobis. o si mihi se ipse reseraret, quia Christus est ianua. ipse intus, ipse extra, ipse uia quae ducit, ipse uita ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
deinde uirũ eiꝰ innocentẽ ut scriptura inducit
bellatoub obici ussit acerrimis: ut ui opprimeret᷑
hostili ħ facta sunt: nec negant᷑. Iuomͦ gͥ defen¬
dent᷑: bene admonet euglica lectio etiãcũ
peccatũ appareat sobriũ tam̃ deb̾e iudicis eẽ
iudiciũ. ac memorem iũquẽq e̾e̾ oportere¬
maiꝰ peccatũ uidiciie. quã peccati ipsiꝰ de quo
suerit iudicatũ. Nã si p̃ scriptũ ẽ a quibusdã
sapientibꝰ mundi ut iniudicando caueatur
ne maior pena qͣm culpa sit : idq seruatur
quantomag̾ id seruandũ uidetur ut unꝰqͥsq
de alio udicaturus de seipse priꝰ iudicet. ne
minoia in alio errata condẽpnet cũ ipse graui

Expanded text:
Deinde virum ejus innocentem, ut Scriptura inducit, Deinde virum ejus innocentem, ut Scriptura inducit, bellatoribus objichostili. haec facta sunt nec negantur. quomodo igitur defendentur? bene admonet euangelica lectio, etiam cum peccatum appareat, sobrium tamen debere iudicis esse iudicium ac memorem unumquemque- . que eudicii est quam peccatum ipsius de quo fuerit iudicatum. nam si praescriptum est a quibusdam sapientibus mundi, ut in iudicando caueatur, ne maior poena quam culpa sit, idque seruatur, quanto magis id seruandum uidetur, ut unusquisque de alio iudicaturus de se ipso prius iudicet nec minora in alio errata condemnet, cum ipse grauio
Abbreviated transcription (Latin):
accinta. potuit dissimulare uulgata: uꝑc
Ifecit tempoia. pͥotest nescire temporas
Qui nouit cogitatioẽs uanas. hominumꝰ
ñ noũ etiã criminosos: &. ideo satis illi respon¬
sũ sit: qͥcũ creatorem negare ñ possint. negant
tam̃ potentiã creatoris qui cũ sapientiã fatutͥ.
insipientiã adferunt: obiciendo ei mꝑt Sentiã
futuroꝵ: dequo possim latius distre. s aus ꝓpositꝰ
nob̾ uidet᷑ eẽ tractatꝰ. Et licet diuersarũ series
decursa sit lectionũ: ad eandẽ tam̃ ad sertionẽ
ꝓficiunt. & marime psalmititulus ⁊ euaingłigᷤ
lectio. Sed quãuis una conueniat ad sertio.
tam̃ uixta oidinẽ lectionũ sit ordo tractatus.
ꝙideo de titulo pͥus psalmi tractandũ uidetur.
sposita ẽ histora q̃ adulteriũ habeit & homicidiũ.
Nã ita reperimꝰ in libro scriptũ eẽ regnor qi dauid
rex cũ deambularet in domo sua lauantẽ se uriȩ
uidit urorem: amauit ilico & uissit accersiri.

Expanded text:
occulta, potuit dissimulare uulgata? Christus, occulta, potuit dissimulare uulgata? Christus, qui fecit tempora, potest nescire tempora? qui nouit cogitationes uanas hominum, non nouit etiam criminosas? et ideo satis illis responsum sit, qui cum creatorem negare non possint, negant tamen potentiam creatoris, qui cum sapientiam fateantur, insipientiam adserunt, obiciendo ei inprudentiam futurorum. de quo possim latius disserere, sed alius propositus nobis uidetur esse tractatus. et licet diuersarum decursa sit lectionum, in eamdem tamen assertionem proficiunt, et maxime psalmi titulus et Evangelica lectio. Sed quamvis conveniat una assertio, tamen juxta ordinem lectionum sit ordo tractatus; et ideo de titulo psalmi prius tractandum videtur.posita est historia, quae adulterium habeat et homicidium. Nam ita reperimus in libro scriptum esse Regnorum ; quia David rex cum deambularet in domo sua, lavantem se Uriae vidit uxorem, amavitque illico, et jussit accersiri.
Abbreviated transcription (Latin):
dcꝰcursus: psalmo dixerit. usq qͦ peccatoresde.
usq qͦ peccatores głabunt᷑ : alios de peccato
głiari ꝓhibet. ⁊ ipse etiã sacrato carmine
dauid petulant̾ errauerit: nũqͥd ⁊ xp̃s erraũ:
ut putemꝰ eũ ñ rectũ habuisse iudicium :
Dene gͦ quasi ad eos da hodie ꝓphaũ dicens. Intel.¬
ligite insipientes. ⁊ stulti aliqñ sapite. Quomͦ u
xꝑs potuit errare : Fas ñ ẽ.: ut hoc in sensꝰ nõs
uenut. Qui plantau̾ aurẽ ñ audit aut qͥ finx̾
ocłm ñ asiderat : qͥ corripit gentes ñ arguet.
qͥ docet hoĩem scientiã: Xp̃c gͦ int̾rogare culpã
⁊ accusationẽ iustã audire nescius. Aoꝑc petu.
tes: arguendã adulterã ñ putauit: Xꝑc qͥ nou̾¬
unius cuiusq cordis int̾na. scientiã docet
logis aut lli potuit errato. aut contrale¬
gis siriem iudicare : cy quomͦ ipse dixͥ. nueni
lẽ silucre s. adimplere : Xꝑc qͥ condẽpnat

Expanded text:
decursus est, psalmo dixerit: usquequo peccatores, domine, decursus est, psalmo dixerit: usquequo peccatores, domine, usquequo peccatores gloriabuntur? alios de peccato gloriari prohibet, et ipse etiam sacrato carmine Dauid petulanter errauerit: numquid et Christus errauit, ut putemus eum non rectum habuisse iudicium ? bene ergo quasi ad eos Dauid hodie prophetauit dicens: intellegite insipientes et stulti aliquando 10\' sapite. quomodo enim Christus potuit errare? fas non est ut hoc in sensus nostros ueniat. qui plantauit aurem non audit aut qui finxit oculum non considerat? qui corripit gentes non arguet, qui docet hominem scientiam? Christus ergo interrogare culpam et accusationem iustam audire nescius? Christus petes, arguendam adulteram non putauit? Christuuniuscuiusque cordis interna, scientiam docet legis, aut falli potuit errato aut contra legis seriem iudicare? et quomodo ipse dixit: non ueni legem soluere, sed adimplere? Christus, qui condemnat
Abbreviated transcription (Latin):
oRgaSof plerosq psalmititulus
offenderit quẽ audistis legi. qđ̃
uenit ad eũ nathan ꝓpħa. cũ intraũ
ad betsabee. Sunul etiã ñ mediocii
scrupulũ mouere potuit mꝑitis eugłi
lectio q̃ decursa e̾. inqͥ adu̾tistis adulte.
dã xp̃o oblatã. eandẽq sine dãnatione di.¬
missã. Nã ꝓfecto siqͥs ea auribꝰ accipiat oti.¬
osis incentiuum errous incurrit: cũ legit
scĩ uiri adulteriũ. & adultere ab solutionẽ.
humano ꝓpemodũ diumoq lapsus exemplo.
qdꝰ⁊ homo put auerit ad ulteriũ e̾e̾ faciendũ:
& ds censuerit adult̾iũ ñ e̾t̾ dãnandũ. Lubri¬
ca gͥ ad lapsũ ina. uel ueniȩ. uł ꝯcupiscentiȩ.
Accidit illud qͦd ipsa facies iuiuenił lasciue
uidet᷑ accende: qi adulteriũ suũ ñ erubue.¬
rit ñ celauerit. s quadã diuini carminis
p̃dicatione uulgarit. Quid gͦ : t̾am impudens
& uꝑpuidꝰ sc̃s dauid fuit. ut ipse suũ cantaret
obꝓbriũ: marime cũ ipse in alio qͦq qͥ hodie

Expanded text:
ortasse plerosque psalmi titulus offenderit, quem audistis legi, quod uenit ad eum Nathan propheta, cum intrauit ad Betsabee. simul etiam non mediocre scrupulum mouere potuit inperitis euangelii lectio, quae decursa est, in quo aduertistis adulteram Christo oblatam eandemque sine damnatione dimissam. nam profecto si quis ea auribus accipiat otiosis, incentiuum erroris incurrit, cum legit sancti uiri adulterium et adulterae absolutionem, humano propemodum diuinoque lapsus exemplo, quod et homo putauerit adulterium esse faciendum et deus censuerit adulterium non esse damnandum. lubrica igitur ad lapsum uia uel ueniae uel concupiscentiae. accedit illud, quod ipsas faces iuuenilis lasciuiae uidetur accendere, quia adulterium suum non erubuerit, non celauerit, sed quadam diuini carminis praedicatione uulgarit. quid ergo? tam inpudens et inprouidus sanctus Dauid fuit, ut ipse suum cantaret obprobrium, maxime cum ipse in alio quoque, qui hodie
Abbreviated transcription (Latin):
ereerabilem ꝑfidiã minuit: ẽtiã de arrianĩ
qui ñ multũ a iuudeis differunt. fotinianisq
& sabellianis aliqͣ mistius questionis p̃stri¬
genda tractatu st̃. Faceat gͦ fotinꝰ. qͥxꝑm.¬
dauid filiũ. ñ di dicit. ÷ taceat dãnatꝰ uoce

Expanded text:
execrabilem perfidiam minutam, iam de Arianis, execrabilem perfidiam minutam, iam de Arianis, qui non multum a Iudaeis differunt, Photinianisque et Sabellianis aliqua in istius quaestionis perstringenda tractatu sunt. taceat ergo Photinus, qDavid filium, non Dei dicit; et taceat, damnatus voce
Abbreviated transcription (Latin):
sedet addexterã. qͥ coipꝰ suscep̃. ñ qͥ cep̃ acorpore:
qͥ ante luciferũ genitꝰ ẽ. ñ qͥ ante omĩũ lumi¬
nũ claritatẽ. qm̃ ipse creaũ uarioꝵ lumiũ
claritates: Nã salomonutiq post luciferũ ÷
Salomon sacdos ñ fuit. & ideo diei ei ado
onũpotente ñ potuit. ex utero ante luciferũ
genuite: uici ei ñ potuit. tu es sac̾dos inet̾¬
nũ scdm ordinẽ melchisedech: maximecũ
illo in tẽpore qͦsalomon fuit scđm ordinẽ
aaron ñ scđm me̾c hisedech fuerint sac̾dotes:
Adhuc eiĩ sac̾dotes sanguinẽ hyrcoꝵatq tauroꝵ.
ꝓpeccatis pleb̾ & errorb offerẽbant. Postea quã
uero aduenit qͥsemet ipsũ ꝓ salute obtulit
mundi. ut quos tauror sanguis lauare non
poterat.rꝑisanguis ablueret: semetipsos
ceperunt offerre ꝓ hostiis sac̃dotes: Itaq
enuĩ uideos. s etiã fotouanos ⁊ arrianos & sa¬
bellianos. hac redarguit questione & ideo

Expanded text:
sedet ad dexteram, qui corpus suscepit, non qui coepit a corpore, sedet ad dexteram, qui corpus suscepit, non qui coepit a corpore, qui ante luciferum genitus est, id est ante omnium luminum claritatem, quoniam ipse creauit uariorum luminum claritates; nam Salomon utique post luciferum est, Salomon sacerdos non fuit; et ideo dici ei a deo omnipotente non potuit: ex utero ante luciferum genui te; dici ei non potuit: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech, maxime cum illo in tempore, quo Salomon fuit, secundum ordinem Aaron, non secundum Melchisedech fuerint sacerdotes. adhuc enim sacerdotes sanguinem hircorum atque taurorum pro peccatis plebis et erroribus offerebant; posteaquam uero aduenit qui semet ipsum pro salute obtulit mundi, ut quos taurorum sanguis lauare non poterat Christi sanguis ablueret, semet ipsos coeperunt offerre pro hostiis sacerdotes. Itaqueenim Iudaeos, sed etiam Photinianos et Arianos et Sabellianos hac redarguit quaestione. et ide
Abbreviated transcription (Latin):
e celo Nec curru nec equis ut ille conscendit:
qr ille alit̾ neqͥuisset: hic ꝓpͥa ut uirtute reme¬
auit: Eliseus in iordane leprosũ lauare p̾cepit.
ut ahomĩ contagione mundaret: hic in iorda¬
ne totũ diluit mundũ Moyses ipse eui creditꝰ
diuisit elem̃ta. qͥr ñ diuisit potentiã trinitatis
Separaũ moles aquarũ: qr patrem ñ separaũ
a filio uidetis quanti uiri : qualiũ docum̃ta
operũ reliqueruit: Iuẽ admodũ gͥ quos pa¬
tres dđ regi uł salomoni uirtute cognoscitis:
conditione im̃pares iudicatis. ut silomonẽ
dd filiũ putetis ad di sede dexterã. p̃sertĩ cũ
ipse dd euident̾ de qͦ dictũ e̾ẽt exp̃sserit. Ileq
enĩ de suo filio diceret: dix̾ dñs dno nio sede
ad dextris meis: Quomͦ enĩ filiũ sũũ dnm
nominaret: Lexphibet. repugnat religio
aborret fides: ut ad dexterã di onuĩpoten¬
tis inortalent honinẽ loces: Aliusẽ. ille qͥ

Expanded text:
e caelo nec curru nec equis. ut ille conscendit, e caelo nec curru nec equis. ut ille conscendit, quia ille aliter nequiuisset, hic propria uirtute remeauit. Helisaeus in Iordane leprosum lauare praecepit, ut ab omni contagione mundaretur: hic in Iordane totum diluit mundum. Moyses ipse, cui creditus diuisit elementa, quia non diuisit potentiam trinitatis, separauit moles aquarum, quia patrem non separauit a filio. uidetis quanti uiri et qualium documenta operum reliquerint. quemadmodum igitur quos pares Dauid regi uel Salomoni uirtute\' cognoscitis condicione impares iudicatis, ut Salomonem Dauid filium putetis ad dei sedere dexteram, praesertim cum ipse Dauid euidenter de quo dictum esset expresserit? neque enim de suo filio diceret: dixit dominus domino meo: sede a dextris meis. quomodo enim filium suum dominum nominaret? lex prohibet, repugnat religio, abhorret fides, ut ad dexteram dei omnipotentis mortalem hominem loces. alius est ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
cienda ẽ iniuria di filio Multi enĩ p̃clari uiri.
s. ꝑ unũ ił m naue. stet inqͥt sol contra gibao:
uidetis eũ ult᷑ dd̃ ꝓcessisse uirtutẽ. Terrenis eñĩ
dauid. ñ sidib imꝑauit. Uidetis etiã solem mini¬
strũ eẽ ñ dni: qui etiã uoci seriuerit humanȩ
Scetit tam̃. qi in iłmm & typũ futuri agnosce.¬
bat.⁊ nom̃: Neq enĩ insua uirtute iħs naue:
s xp̃i msterio celestib luminib imperabat
Designabat᷑ enĩ d̾i filiũ in hoc scło eẽ uenturũ:
qͥ mundani luminis occidentis. & iã uergentis
in tenebras uirtute diuina differret occasum:
lucẽ redderet.: inueheret claritatẽ: ł noc quoq
rtiptꝰ ad celũ ẽ. s. tam̃ ille raptꝰ ẽ. hic regressus
Raptꝰ .ẽ. ille ne malitia mutaret coretꝰ: hic
ipsã malitiã scłi huius aboleuit heliaᷤ curru
atq equis ascendit ad celũ. xp̃e autẽ descendit

Expanded text:
cienda est iniuria dei filio. multi enim praeclari uiri, cienda est iniuria dei filio. multi enim praeclari uiri, sed per unum Iesum Naue stet inquit sol contra Gabaon. uidetis eum ultra Dauid processisse uirtutem; terrenis enim Dauid, non sideribus imperauit. uidetis etiam solem ministrum esse, non dominum, qui etiam uoci seruierit humanae. stetit tamen, quia in Iesu et typum futuri agnoscebat et nomen. neque enim in sua uirtute Iesus Naue, sed Christi mysterio caelestibus luminibus imperabat; designabatur enim dei filium in hoc saeculum esse uenturum, qui mundani luminis occidentis et iam uergentis in tenebras uirtute diuina differret occasum, lucem redderet, inueheret claritatem. Enoch quoque raptus ad caelum est; sed tamen ille raptus est, hic regressus. raptus est ille, ne malitia mutaret cor eius; hic ipsam malitiam saeculi huius aboleuit. Helias curru atque equis ascendit ad caelum, Christus autem descendit
Abbreviated transcription (Latin):
łm ñ ẽẽ crede debuistis. qr scriptũ. ẽ. Hisi dns edi¬
ficauerit sibi domũ. in uanũ labor auerunt. qͥedi
ficant eã: In uanũ laborauit: qͥ edificaũ id tẽplũ
qdđ subiectus ignis exussit. anqi ad dđ patrem
ipsius dictũ ẽ. ñ tu ȩdificabis mͥ domũ. s cũ tudor¬
nueris excitabo sem̃ tuũ postte : Uerũ ibi quoq
templũ ñ coppoiale ñmateriale ꝓmittitur. nesͦ
enĩ ds in manufactis habitat. s tẽplũ ẽ sc̃m ȩccłiã:
q̃ utiq ñ humana s gelesti uirtute fundatur.
Nã si p̃stantioris licet: s humane tam̃ uirtutis
oꝑa mirem᷑: multos huiuscemodi reꝑimꝰ quos
cũ salomone cõparare possumꝰ ꝙ ideo ubi oꝑis
equalitas :: ñ ẽ eacellentia potestatis Nec plures
possumꝰ dicere dĩ filios. cũ unũ d̾i filiũ legerimꝰ.
S ñ ex beneficiis sius q̃ in patres nit̃s contulit. fa¬

Expanded text:
deum non esse credere debuistis, quia scriptum est: nisi dominus aedideum non esse credere debuistis, quia scriptum est: nisi dominus aedifficant eam. in uanum laborauit qui aedificauit id templum, quod subiectus ignis exussit. an quia ad Dauid patrem ipsius dictum est: non tu aedificabis mihi domum, sed cum tu dormieris, excitabo semen tuum post te. uerum ibi quoque templum non corporale, non materiale promittitur; neque enim deus in manu factis habitat, sed templum est sancta ecclesia, quae utique non humana, sed caelesti uirtute fundatur. Nam si praestantioris licet, sed humanae tamen uirtutis opera miremur, multos huiuscemodi reperimus, quos cum Salomone conparare possumus. et ideo ubi operis aequalitas est, non est excellentia potestatis. nec plures possumus dicere dei filios, cum unum dei filium legerimus; sed non ex beneficiis suis, quae in patres nostros contulit, fa
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiũ: Solus enĩ iste ẽ. de qͦ bene psalmi series
ꝓpħaũ. qi reges arabũ: saba dona adquoent. &̾
adorabt̃ om̃s reges t̾rȩ. onĩs gentes seruient ei.
hunc enĩ noiumꝰ gentib uniu̾sis & nationib im¬
perantẽ. incircũscripto imꝑio. uit̾minata potes.¬
tate. Non gͦ salomon di filius S qͣ ratione eũ di
filium putauistis: Anqi sapiens fuit. S hne sa¬
pientiã postulau̾̃. ut quã ñ habebat acciperet.
.xp̃c ipse sapientia ẽ.: naturalit̾ uniuersũ habenꝰ
qđ in reb humanis salomon accepit ꝑ gratiam:
Deniq qđ accipit᷑ ex tẽpore: in tp̃re possidet᷑. Salo..¬
monenĩ sapientiã nec in pͥncipio sui habuit. nec
infine possedit: ueq enĩ habere eredidit qđ po.¬
poscit. Y postea auersus adi cultu. ñ quasisapiens.
s qͣsi insipiens lapsus ẽ. ut offendet: offendit ut
etiã qđ meruerat amutteret Cur gͥ hunc. di filiũ
credidistis : an qi tẽplũ do odidit: S hinc dnmi &s

Expanded text:
lmi series prophetauit quia reges Arabum et Saba dona adducent et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient ei. hunc enim nouimus gentibus uniuersis et nationibus imperantem incircumscripto imperio, interminata potestate. non ergo Salomon dei filius. sed qua ratione eum dei filium putauistis? an quia sapiens fuit? sed hic sapientiam postulauit, ut quam non habebat acciperet: Christus ipse sapientia est, naturaliter in uniuersum habens quod in rebus humanis Salomon accepit per gratiam. denique quod accipitur ex tempore in tempore possidetur. Salomon enim sapientiam nec in principio sui habuit nec in fine possedit. neque enim habere se credidit quod poposcit et postea auersus a dei cultu non quasi sapiens, sed quasi insipiens lapsus est, ut offenderet. < et> offendit, ut etiam quod meruerat amitteret. cur igitur hunc dei filium credidistis? an quia templum deo condidit? sed hinc dominum et
Abbreviated transcription (Latin):
nerandũ. qͥ quidẽ quasi uideus ex adultera fa¬
milia natꝰ e̾: s quasi inmaculatꝰ ex uirgine:
erat sublege.erat quasi subiuro familia uidȩor
Abolenda fuit legis obseruantia: ut ueritas
substitueretur & grã habemꝰ unũ mysteriũ
accipite & aluid. ita tam̃ ut memineritis ex
prima conceptione betsabes natũ ẽẽ paruulũ
qͥ mortuus ẽ. postea natũ eẽ salomonẽ. Ilum
paruulũ ex conceptione furtua. istũ uero salo¬
monẽ iã ex ꝓfessione conuigu liqued gͥ ꝑ dauid¬

Expanded text:
nerandum, qui quidem quasi Iudaeus ex adultera familia natus est, sed quasi inmaculatus ex uirgine. erat sub lege, erat quasi sub uiro familia Iudaeorum. abolenda fuit legis obseruantia, ut ueritas substitueretur et gratia. Habemus unum mysterium. accipite et aliud, ita tamen ut memineritis ex prima conceptione Betsabee natum esse paruulum, qui mortuus est, postea natum esse Salomonem: illum paruulum ex conceptione furtiua, istum uero Salomonem iam ex professione coniugii. liquet i
Abbreviated transcription (Latin):
utiq di filius arbiter iustitiȩ ẽ. ñ obnorius culpe:
Qua autẽ opinione uel dã di siliũ uidicatis. uł salo.¬
monẽ putatis : anqi scriptũ ẽ: as udiciũ tuũ regi
da.⁊ iustitiã tuã filio regis: ꝙͦ qr titulꝰ psalmi in
salonionẽ psalmũ septuagesimũ pͥmũ dic̾ ẽe̾ cõpo¬
sitũ : S. guẽ silomonẽ dic at adu̾tite: Salomon eñ
pacificus e̾: hoc habet intp̃tatio Psalmꝰ in eũ dicit᷑.
quẽ uere scimꝰ eẽ pacis amatorem. quomͦ autẽ salo.¬
mon pacificus : ñ hoc ioab sanguis ostendit. quẽ
iunt̾ altaria tẽpli ussit occidi Non adonie pena.
quẽ ad fectate adfinitaris regie reuni ꝑculit. nec
matris obsecratione ab indignatione reuocatus.
Quomͦ aũ insalomonẽ dđ filiũ estimas conueni¬
re. qđ scriptũ ẽ. qr ꝑmanebit cũ sole ⁊ ante lunã
in scła scłor. cũ ille breuis uite adeptꝰ usurã. an¬
gustis t̾minis uiuendi spatiũ transegerit: Quomͦ

Expanded text:
utique dei filius arbiter iustitiae est, non obnoxius culpae. qua autem opinione uel Dauid dei filium iudicatis uel Salomonem putatis? an quia scriptum est: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis et quia titulus psalmi in Salomonem psalmum septuagesimum primum dicit esse conpositum ? sed quem Salomonem dicat aduertite. Salomon enim pacificus est, hoc habet interpretatio. psalmus in eum dicitur, quem uere scimus esse pacis amatorem. quomodo autem Salomon pacificus ? non hoc Ioab sanguis ostendit, quem inter altaria templi iussit occidi, non Adoniae poena, quem adfectatae adfinitatis regiae reum perculit nec matris obsecratione ab indignatione reuocatus. quomodo autem in Salomonem Dauid filium aestimas conuenire quod scriptum est quia permanebit cum sole et ante lunam in saecula saeculorum, cum ille breuis uitae adeptus usuram angustis terminis uiuendi spatium transegerit? quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
aera: & ita semꝑ cũ dno erimꝰ. Nec mireris si sacra scõr corpora in tantã
głam resurrectione mutabunt᷑. ut in occursũ dni suspensa nubib & in
aere uectata rapiant᷑. cũ ipse apłs exponens quantũ conferat đs his qͥ dilig̃t
eũ dicat. Qui transfoimauit corpꝰ humilitatis nr̃ȩ conforme corpori filii cda¬
ritatis suȩ. Nichil gͦ absurdũ e̾. si scõr corpora dicant᷑ nubib in aera sustolli
splendor firmam̃ti in regno di. Quid enĩ difficile uidebit᷑ eos fulgorem
solis habituros.&. siderũ ac firmam̃ti huius splendore decorandos. quib
ad głam corporis xꝑi  Ad quã głam saluatoris ore ꝓmissã respiciens sc̃s¬
apłs dicit qr semunat᷑ corpꝰ aniale. surget corpꝰ sꝑitale. Si enĩ uerũ e̾ sic̃
certe uerũ ẽ qͦd iustos quosq & scõs angeloꝵ consortiis sociabit diuina
hoc tibi contra naturalem corporis rationẽ uideat᷑ e̾e̾ ꝓmissũ. Si enum

Expanded text:
ita semper cum Domino erimus . Nec mireris, si caro sanctorum in tantam gloriam ex resurrectione mutabitur, ut in occursum Dei suspensa nubibus, et in aere vecta rapiatur, cum ipse Apostolus, exponens quantum conferat Deus his, qui diligunt eum, dicat: Quia transmutabit corpus humilitatis nostrae conforme fieri corpori claritatis suae . Nihil ergo absurdum est, si sanctorum corpora dicantur nubibus in aera sustolli, splendor 113 firmamenti in regno Dei . Cui enim difficile videbitur, eos fulgorem solis habituros, ac siderum, ac firmamenti hujus splendore decorandos, quibusad gloriam corporis Christi, ad quam gloriam Salvatoris ore Al. surget corpus spirituale. Si enim verum est, sicut certe verum est, quod justos quosque et sanctos, Angelorum consortiis sociabit divina ertet Al. vertat. 47. Nec hoc tibi contra naturalem corporis rationem videatur esse promissum. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
minet᷑. atq sacra trinitas unũ sit ꝑ substantiã. s affectu ꝑsonisq discreta
quis etiã partus uirginis. quȩ uerbi in carne natiuitas. qđ sacram̃tum
crucis. quȩ utilitas diuini ad inferna descensus. quȩ resurrectionis gł
& animarũ de infernis reuocata captiuitas. quis etiã astensus ad cęlũ.
& uenturi iudicis expectatio. Sed & sc̃ę ȩccłiȩ aduersũ congregatio¬
nes uanitatis quales haberi debeat agnitio. Qui sacror uoluminũ nume¬
rus. quȩue hereticor uitanda conuenticula. atq in peccatoꝵ remissione.¬
qi diuine liberalitati neq ratio naturalis obsistat. & ut carnis nr̃e re
plũ & consequentia naturalis rationis assignet: si inquã hȩc scđm tradit¬
onis supra expositȩ regulam consequenter aduertimus. de precemur
ut nobis & omĩb qͥ hȩc audiunt concedat d̃ns fide quã suscepimus
custodita. cursu consuminato erpectare repositam iustitiȩ coronam. & inu¬

Expanded text:
a Trinitas unum sit per substantiam, sed affectu personisque discreta: quid etiam partus Virginis, quid Verbi in carne nativitas, quid sacramentum crucis, quae utilitas divini ad inferna descensus, quid resurrectionis gloria, et animarum de infernis revocata captivitas, quid etiam ascensus ejus ad caelum et venturi judicis exspectatio: sed et sanctae Ecclesiae adversus congregationes vanitatis qualis haberi debeat agnitio, qui sacrorum Voluminum numerus, quaeve haereticorum vitanda conventicula: et quod in peccatorum remissione divinae lplum et consequentia naturalis rationis assignet. Si inquam haec secundum traditionis supra expositae regulam consequenter advertimus, deprecamur ut nobis et omnibus, qui haec audiunt, concedat Dominus, fide quam suscepimus custodita, cursu consummato, exspectare justitiae repositam coronam, et inve
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ corruptibile hoc in duere in corruptionẽ. & mortale hoc induere in¬
moitalitatẽ nũqͥs ñ corpꝰ suũ quodãmodo contingentis & digito palpan¬
tis ẽ uax: Hoc gͦ qͦd nc̃ coiruptibile corpꝰ ẽ. resurrectionis grã incorrup¬
tibile erit: ⁊ hoc qͦd nc̃ mortale ẽ inmortalitatis uirtutib induet᷑: ut
sicut xp̃c resurrexit a mortus. & iã ñ morit᷑. neq mors ei ultra dnabit᷑.
ita & qͥ in xp̃o resurgunt. nec corruptionẽ sentiunt ultra nec morteor.
ñ natura carnis abiecta s condicione eiꝰ & qualitate mutata. Erit gͦ corpuᷤ
qđ resurget a mortius in corruptibile & inmortale ñ solũ iustor. s etiã pec¬
cator ustoꝵ qͥdẽ ut semꝑ possint ꝑmanere cũ xpo: peccator uͦ ut absq int̾

Expanded text:
corruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem : nunquid non corpus suum, quodammodo contingentis et digito palpantis est vox? Hoc ergo quod nunc corruptibile corpus est, resurrectionis gratia incorruptibile erit: et hoc quod nunc mortale est, immortalitatis virtutibus induetur. Ut sicut Christus resurgens a mortuis, ultra jam non moritur, morsita et qui in Christo resurgent, nec corruptionem sentient ultra, nec 112 mortem: non natura carnis abjecta, sed conditione ejus et qualitate mutata. Erit ergo corpus quod resurget a mortuis incorruptibile et immortale, non solum justorum, sed etiam peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
a sinagoge comunctione discedens. locũ fu¬
turis nuptiis p̃parabat. Unde & ioħs typũ
accepit legis. qui quãius ẽẽt expatrib pa
bat: ꝙ ideo occisus inducit᷑. ut defectum
tẏpo legis. ut sinagoga legis laqueis solue¬
ret᷑  qm q̃ sub uid.e. mulier uuente uiro
ligata ẽ. legi. si autẽ mortuus fuerit uir.
soluga. e. a lege iuri. Igit᷑ uiuente urro uo¬
cabit᷑ adult̾a: si uncta fuerit alteri und.
Si aut̾ mortuus fuerit uir. eiꝰ. libata .ẽ. alege
uiri. ĩta ut ñ sit adultera. si fuerit cũ alio
uiro: G ñ adultera humana conditio. que
licet sub lege fuerit. tam̃ abolita quodamm̾
obseruantia legis. in gratia uendicata est
Legis aũ obseruantiã ñ xꝑc aboleũ. Unde &uri
ñ daid occidit. s occidi. a bellatonbꝰ passus . e̾.: hoc:
ꝓfanari ritũ obseruantiȩ ex lege uenientis ꝑin.
cursionẽ barbaror.:⁊ captiuitatẽ udeor pasfus .ẽ.

Expanded text:
a synagogae coniunctione discedens locum fua synagogae coniunctione discedens locum futuris nuptiis praeparabat. unde et Iohannes typum accepit legis, qui quamuis esset ex patribus, pulam prophetabat et ideo occisus inducitur, ut defectum typo legis, ut synagoga legis laqueis solueretur, quoniam quae sub uiro est mulier uiuente uiro ligata est legi, si autem mortuus fuerit uir, soluta est a lege uiri. igitur uiuente uiro uocabitur adultera, si iuncta fuerit alteri uiro; si autem mortuus fuerit uir eius, liberata est a lege uiri, ita ut non sit adultera, si fuerit cum alio uiro. ergo non adultera humana condicio, quae licet sub lege fuerit, tamen abolita quodammodo obseruantia legis in gratiam uindicata est. legis autem obseruantiam non Christus aboleuit. unde et Uri non Dauid occidit, sed occidi a bellatoribus passus est, hoc est profanari ritum obseruantiae ex lege uenientis per incursionem barbarorum et captiuitatem Iudaeorum passus est