comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nos possimꝰ ꝯsolari eos. qͥ mõi
st̃ tͥbulatioẽ ꝑ consolationẽ. qͦ
ipsi consolam᷑ a dõ. Qͥ postꝗͣ fu¬
erint ꝯsolati: dicet᷑. ad eos. Et
uidebitis ⁊ gaudebit cor ur̃m
u ossa ur̃a quasi herba germi¬
nabt̃. siue orient᷑ : aut iuxta
syminachũ. florebt̃. Uidebũt
aũ haud dubiũ qͥn dm̃. qͥ ue
ra leticia ẽ : de quibꝰ dñs loque¬
bat᷑. Beati m̃do corde: q̃m ips cdm̃
udebt̃. Cuiꝰ uisio ꝑfectũ ẽ gaudi¬
um: quod in plene fidei corde
uersat᷑. Et ossiũ germinatio subse¬
quit᷑ : de qͥbꝰ ante iã diximꝰ. Quoꝵ
si lector oblitꝰ ẽ: recurrat ad expla¬
nationẽ pͥstinã. Mehusẽ enĩ illũ
scͥpta releg̾e̾: quã nos dicta repli¬
care. Et nota inqͥt erit manꝰ dñi
seruis eiꝰ ł timentibꝰ eũ: & cõmi¬
nabit᷑ inimicis. siue incredulis suis.
nixta illud qͦd ex ꝑsona cħ moy ses
loquit᷑ ad pharaonẽ: nc̃ mittam
int̾ficã. & deleberis de t̾ra. &
rursũ ipse ad eundẽ tirannum:

Expanded text:
solari eos, qui in omni sunt tribulatione, per consolationem, qua ipsi consolamur a Deo . Qui postquam fuerint consolati, dicetur ad eos: Et videbitis, et gaudebit cor vestrum, et ossa vestra quasi herba germinabunt, sive orientur, aut juxta Symmachum, florebunt . Videbunt autem, haud dubium quin Deum, quae est. De quibus Dominus loquebatur: Beati mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt . Cujus visio perfectum est gaudium, quod in plenae fidei corde versatur: et ossium germinatio subsequitur, de quibus ante jam diximus. Quorum si lector oblitus est, recurrat ad explanationem pristinam. Melius est enim illum scripta relegere, quam nos dicta replicare. Et nota, inquit, erit manus Domini servis ejus, vel timentibus eum, et comminabitur inimicis, sive incredulis suis. juxta illud quod ex persona Dei Moyses loquitur ad Pharaonem: Nunc mittam interficiam, et deleberis de terra . Et rursum ipse ad eumdem tyrannum:
Abbreviated transcription (Latin):
da. ille accipiendus ẽ: de quo &
prius diximꝰ. & ñc̃ dicemꝰ ex par¬
te. Nis conu̾si fueritis: gladium
suũ inbrauit. Hunc gladiũ puni¬
torẽ carnis peccatͥtis. om̃ium q
uitioꝵ israhelite in manꝰ pharao¬
nis datũ querunt᷑. dicunt q mo

Expanded text:
da, ille accipiendus est, de quo et da, ille accipiendus est, de quo et prius diximus, et nunc dicemus ex parte: Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit . Hunc gladium punitorem carnis peccatricis omniumque vitiorum, Israelitae in manus Pharaonis datum queruntur; d
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ helẏas raptꝰ ẽ ad cȩlũ: qñ cla¬
mabat hely seus. Pat̾ mi pat̾mi:
currus isrł ⁊ auriga eiꝰ. Hec aũ
uniu̾sa narrant᷑: ñ qͦd dñs aut
currus habeat. aut quadrigas.
aut ȩquoꝵ uelocitate portetur:
de quo alibi scriptũ ẽ. qui ambu
habitũ iudicantis: sic qñ ad uin¬
dictã uenit. ut debellet adu̾sa¬
rios suos in habitu uictoris. o
tͥũphantis ostendat᷑. De furore
crebro dicximꝰ dñi. qͦd sic accipi
debeat. qͦmͦ obluio eius. ⁊ peni¬
tentia. ⁊ contristatio. ⁊ affectꝰ
cȩteri: qͥ di ñ conueniũt maies¬
tati. Et in hoc gͥ igne. ⁊ furore.
in his curribꝰ. ⁊ in flãma ignis.
iudicabit᷑ oĩs caro. siue ipse dñs cũ
creaturis suis: ut ñ potentia. s
iuiditii utate uideat᷑ ferre senten¬
tiã uixta illud quod ⁊ in michea
ꝓlixuis. & quinquagesimo psalmo
breuiꝰ dr. Ut iustificeris in sermo¬
nibꝰ tuis: ⁊ uincas cũ iudicaris. Gla¬
dius aũ quo omĩs caro ẽ iudican¬

Expanded text:
clamabat Elisaeus: Pater mi, Pater mi, currus Israel et auriga ejus . Haec autem universa narrantur, non quo Deus aut currus habeat, aut quadrigas, aut equorum velocitate portetur; de quo alibi scriptum est: Qui ambuhabitum judicantis; sic quando ad vindictam venit, ut debellet adversarios suos, in habitu victoris et triumphantis ostenditur. De furore Domini crebro diximus, quod sic debeat quomodo oblivio ejus, et poenitentia, et contristatio, et affectus caeteri, qui Dei non conveniunt majestati. Et in hoc igitur igne et furore, in his curribus et in flamma ignis judicabitur omnis caro, sive ipse Dominus cum creaturis suis, ut non potentia, sed judicii veritate videatur ferre sententiam juxta illud quod in Michaea prolixius, et in quinquagesimo psalmo brevius dicitur: Ut justificeris in sermonibus tuis: et vincas cum fueris judicatus . Gladius autem quo omnis caro est judican
Abbreviated transcription (Latin):
ceret nos. Et de hoc gladio in a¬
mos scͥptũ ẽ. Gladio interibt̃ õs
peccores pͦpħ: cũ utiq ⁊ alia sint
in scͥpturis scĩs gladius appellat᷑.
¶ͦ gladio uulnerabunt᷑. siue in¬
t̃ficient᷑ qͥ dĩ ñ fecerint uolun¬
tatẽ: & omisso lumine u̾itatis.
tenebris se erroris inuoluerĩt:
de quibꝰ scriptũ ẽ in iheremia
Si mutabit ȩthyops pelłe suã.
Et in sophonia. & uos ethyopes
uulnerati siue int̾fecti glacho meo.
eritis. Omnẽ locustiꝰ continentiã
quo sensu accipienda sit: apłs
prolixius disputat. scribens ad
romanos. Iuxta duritiã autem
tuã ⁊ inpenitens cor. thesauri-¬

Expanded text:
ceret nos . De hoc gladio et in Amos scriptum est: Gladio interibunt omnes peccatores populi : cum utique et alia sint in Scripturis sanctis gladius appellatur, quo gladio vulnerabuntur sive interficientur, qui Dei non fecerint voluntatem; et omisso lumine veritatis, tenebris se erroris involverint. De quibus scriptum est in Jeremia: Si mutabit Aethiops pellem suam . Et in Sophonia: Et vos Aethiopes vulnerati, sive interfecti gladio meo eritis . Omnem loci istius continentiam, quo sensu accipienda sit, Apostolus prolixius edisserit, scribens ad Romanos: Juxta duritiam autem tuam et impoenitens cor, thesauri
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Quã grandis mulgitudo
bonitatis tuȩ dne. quã abscondis¬
t tim̃tibꝰ te. Que omĩa replicãt:
affirmare cupientes. post crutiatꝰ
atq torm̃ta futura refrigeria:
que nc̃ abscondenda st̃ ab his qͥbꝰ
timor utilis ẽ: ut dũ supplitia
reformidat peccare desistant. Qͦd
nos cħ soliꝰ debemꝰ scientiȩ rehn¬
quere. Cuiꝰ ñ solũ miscłie. s &
torm̃ta in pondere st̃: & nouit
quẽ. quomͦ. aut quãdiu debeat
iudicare. Solũq dicamꝰ. qͦd huma¬
ne conuenit fragihitati. Dñe ne
in furore tuo arguas me: neq
in ira tua corripias me. Et sicut

Expanded text:
dis multitudo bonitatis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te. Quae omnia replicant, asseverare cupientes, post cruciatus atque tormenta, futura refrigeria, quae nunc abscondenda sunt ab his, quibus timor utilis est: ut dum supplicia reformidant, peccare desistant. Quod nos Dei solius debemus scientiae derelinquere, cutormenta in pondere sunt; et novit quem, quomodo, aut quamdiu debeat judicare. Solumque dicamus, quod humanae convenit fragilitati: Domine, ne in furore tuo arguas me: neque in ira tua cor
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ aquis. & fluminis impetus
letifi  cat ciuitatẽ cħ: ut pace
oĩa possidente ⁊ nationũ
ces I santibꝰ bellis. de quibus
scriptura dicit. dissipa gentesꝙ
bella uolunt: torrens doctrinar̃
di riget arua credentium. Tũc
stuler̃t in humeris portabunt᷑:
i suꝑ genua consolationẽ. acci¬
pient. In humeris. de qͥbꝰ ⁊ in pͥo
catur filio suo ssachar: quia sub¬
posuit humer̃ suũ ad laborandũ.
n uocatꝰ ẽ uͥ agricola. Sudore eñĩ
meros tuos: ut a mandatis intel¬
rat ad p̃miũ. Genua aũ ⁊ sinꝰ
qͥd significẽt. & supͣdreuit᷑ expo¬

Expanded text:
quis . Et: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei ; ut pace omnia possidente, et nationum cessantibus bellis, de quibus Scriptura dicit: Dissipa gentes quae bella volunt , torrens doctrinarum Dei irriget arva credentium. Tunc in humeris portaet super genua consolationem accipient. In humeris, de quibus et in priori ecatur filio suo Issachar: Quia supposuit humerum suum ad laborandum , et vocatus est vir agricola. Sudore enim meros tuos , ut a mandatis intelrat ad praemium. Genua autem et sinus quid significent, et supra breviter expo
Abbreviated transcription (Latin):
ternas. ac dormitoria. mulosq
⁊ mulas. ⁊ carrucas ⁊ diu̾si gene¬
ris uehicła. sic intelligt̃ ut scͥpta
st̃: qͦd uidehcet in consũmatiõe
ratũ. ⁊ immolate iudaice iic̃¬
time. de toto orbe reducantur

Expanded text:
oria, mulosque et mulas, et carrucas, et diversi generis vehicula sic intelligunt, ut scripta sunt. Quod videlicet in consummatione ratum, et immolatae Judaicae victimae, de toto orbe reducantur
Abbreviated transcription (Latin):
io÷ singłaris ferus. in hebraico
ret. ñ solũ a romanis. S a cunc̾¬
tis gentibꝰ israhełe esse uastatũ.
Introitus aũ gloriosus eccłȩ ille
intelligendus ẽ. de qͦ scribit ioħs
apłs. Et in duodecĩ portis duodeq̃
margarite: & platee ciuitatis auro
mundo sic̃ uitrũ ꝑspicuũ. Istas mar¬
garitas ꝓhibet dñs mitti ante por¬
cos. Quas negotiator bonꝰ. cũ in ꝓ¬
phetis inuenerit ⁊ apłis: ꝑgit ad
unũ p̃ciosissimũ margaritũ: ñ
priores abigens: d ꝑ illas querẽs
p̃ciosiꝰ. Quia hec dicit dñs. E oce

Expanded text:
 singularis ferus, in Hebraico ret non solum a Romanis, sed a cunctis gentibus Israelem esse vastatum. Introitus autem gloriosus Ecclesiae ille intelligendus est, de quo scribit Joannes apostolus: Et in duodecim portis erant duodecim margaritae, et plateae civitatis auro mundo sicut vitrum perspicuum . Istas margaritas prohibet Dominus mitti ante porcos , quas negotiator bonus cum in Prophetis invenerit et Apostolis, pergit ad unum pretiosissimum margaritum, non priores abjiciens, sed per illas quaerens pretiosius . Quia haec dicit Dominus: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e ⁊ iusticiã loquebat᷑ dicens.
Si ñ facio oꝑa patͥs mei nolite
credere mͥ. Si aũ facio: ⁊ si mͥ
ñ uultis credere. oꝑibꝰ credite.
Iste pauꝑ qͥ loquet᷑ iudicium.¬
⁊ princeps ⁊ dñs ea que pͥncipe
digna st̃ cogitabit dicens. Nõ
ueni nisi ad oues ꝑditas domꝰ
isrł. Et sollicitꝰ erit ꝓ infidelibꝰ
saluare cupiens ñ credentes.

Expanded text:
dicens: Si non facio opera Patris mei, nolite credere mihi: si autem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite . Iste pauper qui loquitur judicium, princeps et Dominus, ea quae principe digna sunt cogitabit, dicens: Non veni nisi ad oves perditas domus Israel . Et sollicitus erit pro infidelibus salvare cupiens non creden
Abbreviated transcription (Latin):
uobis scribe ⁊ pharisei ypocrite.
Et loquat᷑ inqͥt ad dñm fraudu¬
lent̃. Magister scimꝰ quia ex d̾o
es: quod ad te ñ ꝑtinet de homi¬
nibus. Licet censũ dare cȩ sari
annon: Qͥ uacuefaciũt animas.
esurientis p̾płi. ⁊ potũ auferunt
sitientibꝰ turbis: nec ipsi intran¬
tes nec alios intrare pacientes.
fraudulenti enĩ doctoris ⁊ pͥnci
sima. qui concumant dolos ad
perdendos symplices in sermo¬
ne mendatii dicentes ad decep¬
tũ płm. Scrutare. ⁊ uide qm¬

Expanded text:
ei hypocritae . Et loquatur, inquit, ad Dominum fraudulenter: Magister, scimus quia ex Deo es, et quod ad te non pertinet de hominibus, licet censum dari Caesari, an non . Qui vacuefaciunt animas esurientis populi, et potum auferunt sitientibus turbis, nec ipsi intrantes, nec alios intrare patientes. Fraudulenti enim doctoris et princsima; qui concinnat dolos ad perdendos simplices in sermone mendacii, dicens ad deceptum populum: Scrutare et vide, q
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃c qͦq eiꝰ quasi aquas in ualle
trahens ueniet usq ad collũ: ut
supplicia suꝑ peccores faciat re¬
dimdare. Qͥ diuidit᷑ ꝓ qualitate
meritoꝵ ut ꝑdat atq contͥbet
gentes quas uanꝰ error sedure¬
rat: ⁊ se intelligant supplanta¬
tas. Uñ ad huiuscemodi hommes
dicit᷑. qui in mundi huiꝰ potentia
preualebant. ⁊ suo delectabant᷑
errore: ñ eos sẽꝑ hoc esse facturos.
Precipueq locũ istũ ⁊ totã conti¬
nentiã capituli aduersũ hereticos.

Expanded text:
s quoque ejus quasi aqua in valle, trahens veniet usque ad collum, ut supplicia super peccatores faciat redundare. Qui dividetur pro qualitate meritorum, ut perdat atque conturbet gentes, quas vanus error seduxerat, et se intelligant supplantatas. Unde ad hujuscemodi homines dicitur, qui in mundi hujus potentia praevalebant, et suo delectabantur errore, non eos semper hoc esse facturos. Praecipueque locum istum et totam continentiam capi
Abbreviated transcription (Latin):
prius surde erant: ꝙ cor quondã
no apertoq sermone dñm con¬
ficebit᷑. Non uocabit᷑ ult᷑ his qͥ
stultus ẽ princeps: stultam eni
fecit ds sapientiã huiꝰ scłĩ. Neq
fraudulentus doctor atq ꝑu̾¬
sus appellabit᷑ magnꝰ in pͦpłis.
scribe uidelicet ⁊ pharisȩi qͥbꝰ
dñs loquebat᷑. Stulti ⁊ cȩci quid
mauis ẽ. aurũ. an tẽplũ qͦo scĩ¬
ficat aurũ: fatuus enĩ fatua
loquebat᷑ ꝓ qͦ in bebraico sccip¬
tũ ẽ. Niabal. Nabala. ymber. Hoc
diximꝰ ut uerba abygail expo¬
namꝰ. dicentis de nabal charme¬
lo. sccłm nom̃ suũ insipiens est.
Uere enĩ fatiuis fatua loquet᷑
⁊ cor eiꝰ ꝑficit iniqͥtatẽ: qͥ ibiti¬
muit ubi ñ erat timor : ⁊ abute¬
bat᷑ stulticia ꝓ sapientia
dicens. Hic si esset ex do ñ sol¬
ueret sabbatũ. quod usq hodie
facit magister sy nagogarum.
ut ꝑficiat simulationẽ: ꝓ qua in
hebraico scribit᷑. orier. id⁊ ypocri

Expanded text:
quondam no apertoque sermone Dominum confitebitur. Non vocabitur ultra is qui stultus est, princeps . Stultam enim fecit Deus sapientiam hujus saeculi. Neque fraudulentus doctor atque perversus appellabitur magnus in populis: Scribae videlicet et Pharisaei, quibus Dominus loquebatur: Stulti urum an templum quod sanctificat aurum . Fatuus enim fatua loquetur, pro quo in Hebraico scriptum est: NABAL NABALA IDABBER  . Hoc dicimus, ut verba Abigail exponamus, dicentis de Nabal Carmelio: Secundum nomen suum insipiens est . Vere enim fatuus fatua loquetur, et cor ejus perficiet iniquitatem, qui ibi timuit ubi 428 non erat timor, et abutebatur stultitia pro sapientia, dicens: Hic si ex Deo esset, non solveret sabbatum . Quod usque hodie facit magister synagogarum, ut perficiat simulationem, pro qua in Hebraico scribitur ONEPH  , i
Abbreviated transcription (Latin):
consilio pessimo di filiũ negas¬
tis: reuertimini ad eũ ⁊ ad
apłos elꝰ. Si enĩ hoc feceritis.
omia abicietis idola que uos
ȩccłȩ uectigales. om̃isq fortitu¬
do upetra illiꝰ ꝑtransibit. Phy lo¬
sophi quoq ⁊ om̃e dogna ꝑuer¬
sũ. ad crucis signũ terga conuer¬
tent. Dnĩ qͥppe seutentiȩ ẽ ut
hoc fiat: cuiꝰ ignis siue lumen
Ignis ⁊ lum̃ hebraice hisdem
tur ur ignẽ sonat: si oꝵ lucem.
Hoc ido dictũ ẽ. quia ꝓigne quẽ
solus interp̃tatꝰ est syminachus.
aquila ⁊ theodotio lum̃ transtu¬
lert̃. Qͥd sibi aũ uelit quod in late
legit᷑. petra circũdabunt᷑ quasi
uallo ⁊ uncent᷑: qui aũ fugerit
capiet᷑: scire ñ ualeo. nͥ forte
hoc possimꝰ dicere. quod iuuenes
regis asẜyrii qͥ uincendist̃ atq
capiendi. ita circũdent᷑ petra.
hoc ẽ fortitudine dñi. quomodo
uallo circundat᷑ ciuitas. Porro
quod sequitur. in locac. beatꝰ qui
habet semen in syon ⁊ domesti¬

Expanded text:
consilio pessimo Dei filium denegasconsilio pessimo Dei filium denegastis, revertimini ad eum et ad Apostolos ejus. Si enim hoc feceritis, omnia abjicietis idola quae vobEcclesiae vectigales, omnisque fortitudo et petra illius pertransibit: philosophi quoque et omne dogma perversum ad crucis signum terga convertent. Domini quippe sententia est, ut hoc fiat: cujus ignis sive lumen Ignis et lumen Hebraice eisdem tur UR, ignem sonat: si OR, lucem. Hoc ideo dictum est, quia pro igne, quem solus interpretatus est Symmachus, Aquila et Theodotio lumen transtulerunt. Quid sibi autem velit quod in Septuaginta legitur: Petra circumdabuntur quasi vallo, et vincentur: qui autem fugerit, capietur: scire non valeo. Nisi forte hoc possumus dicere, quod juvenes regis Assyrii qui vincendi sunt atque capiendi, ita circumdentur petra, hoc est, fortitudine Domini, quomodo vallo circumdatur civitas. Porro quod sequitur: Beatus qui habet semen in Sion, et domesti
Abbreviated transcription (Latin):
una nocte deleta st̃. Ipse quoq
rex assiriꝰ fugiet ñ hominũ gla¬
diũ. s irã di: ita ut iuuenes illiꝰ
atq robusti uectigales fiant
mȩdis. de quibꝰ supͣ contra ba¬
bilonẽ dr. Ecce ego suscitabo uo¬
bis medos. ⁊ fortitudo assirii
dñi terrore transibit atq prete¬
riet. om̃sq pͥncipes illiꝰ ꝑtre¬
licitꝰ ẽ. cuiꝰ dixisse fecisse ẽ: & qͥ
habet ignẽ in sion ⁊ caminum
in hierłm. ut adu̾sarios suos
instar stipulȩ atq lignoꝵ egre¬
diens de hierłm flãma consu¬
mat. Alius hoc qͦd d̾r in die illa
abiciet uir idola argenti sui.
⁊ reliqua sic int̾pretat᷑. ut post
reditũ de captiuitate baby lo¬
filios isrł idola coluisse testet᷑.
assiriũ quoq in p̾senti loco signi¬
ficari. ñ ab angło s a medis esse
superandũ: qͦd uetustissimũ ⁊
quondã potens regnũ pꝰ offen¬
sã dni deletũ sit. uictoribꝰq
seruierit. Nazarei locũ istũ
sic intelligunt. O filii isrł qui

Expanded text:
Ipse quoque rex Assyrius fugiet non hominum gladium, sed iram Dei: ita ut juvenes illius atque robusti, vectigales fiant Medis, de quibus supra contra Babylonem dicitur: Ecce ego suscitabo vobis Medos. Et fortitudo Assyrii Domini terrore transibit atque praeteriet, omnesque principes illius pertrelicitus est, cujus dixisse, fecisse est: et qui habet ignem in Sion, et caminum in Jerusalem, ut adversarios suos instar stipulae atque lignorum egrediens de Jerusalem flamma consumat. Alius hoc quod dicitur: In die illa abjiciet vir idola argenti sui, et reliqua, sic interpretatur, ut post reditum de captivitate Babylofilios Israel idola coluisse testetur. Assyrium quoque in praesenti loco significari, non ab Angelo, sed a Medis esse superandum, quod vetustissimum et quondam potens regnum, post offensam Domini deletum sit, victoribusque servierit. Nazaraei locum istum sic intelligunt: O filii Israel, qui
Abbreviated transcription (Latin):
intelliget. ad ꝑficiendã iniqui¬
tatẽ: & loquendũ ad dũm erro¬
rẽ ut disꝑgat animas esurien¬
Ites ⁊ aĩas sitientes uacuas fa¬
ciat. Consiliũ enĩ pessimoꝵ his¬
qͥ cogitant int̾fice̾ humiles ser¬
monibꝰ iniqͥs. &̃ dissipare uerba
humilium in auditio. Pii autẽ
sapientiã cogitauerunt. ⁊ hoc
⁊consiliũ ꝑmanet. Iurcta lra in

Expanded text:
intelliget ad perficiendam iniquiintelliget ad perficiendam iniquitatem, et loquendum ad Dominum errorem, ut dispergat animas esurientes, et animas sitientes vacuas faciat. Consilium enim pessimorum iniqua cogitabit: interficere humiles sermonibus iniquis, et dissipare verba humilium in judicio. Pii autem sapientiam cogitarunt, et hoc consi
Abbreviated transcription (Latin):
Stultꝰ enĩ fatua loquet᷑: & cor eiꝰ
faciet iniquitatẽ ut ꝑficiat simit¬
lationẽ. ⁊ loquat᷑ ad dñm frau¬
dulent: ⁊ uacue faciat animã
esurientis. ⁊ potũ sitienti auferat.
fraudulenti uasa pessima sunt.
Ipse enĩ cogitationes concinnabit.
ad ꝑdendũ mites in sermone men¬
datii: cũ loquet᷑ pauꝑ iuditium.
Princeps uͦ ea que digna st̃ pͥnci¬
pe cogitabit. ⁊ ipse suꝑ duces sta¬
bit. Latr. Eoce enĩ rex iustꝰ regna¬
bit: ⁊ pͥncipes cũ uditio preert̃.
Et erit hõ oceultans sermones
suos. ⁊ abscondet᷑ quasi ab aqua
que fert᷑: & apparebit in syon
sicut fluuiꝰ currens in litꝰ in t̾ra
sitienti. Et nequaꝗͣ erunt con¬
fidentes in hominibꝰ. s aures
suas ad audiendũ dabt̃. & cor
infirmoꝵ attendet auditui:
y lingue balbucientiũ cito discẽt
loqui pacẽ. Et nequaꝗͣ dicent
stulto ut pͥnceps sit: nec ultra
dicent ministri tui tace. fatuis
enĩ fatua loquet᷑. ⁊ cor eiꝰ uaria

Expanded text:
loquetur, et cor ejus faciet iniquitatem, ut perficiat simulationem, et loquatur ad Dominum fraudulenter, et vacuefaciat animam esurientis, et potum sitienti auferat. Fraudulenti vasa pessIpse enim cogitationes concinnavit ad perdendos mites in sermone mendatii, cum loqueretur pauper iuditium, Princeps vero ea quae digna sunt principe cogitabit, et ipse super duces stabit. LXX: Ecce enim rex justus regnabit, et principes cum judicio praeerunt. Et erit homo occultans sermones suos, et abscondetur quasi ab aqua quae fertur: et apparebit in Sion, sicut fluvius currens, inclytus in terra sitienti, et nequaquam erunt confidentes in hominibus: sed aures suas ad audiendum dabunt, et cor infirmorum attendet auditui: et linguae balbutientium cito discent loqui pacem: et nequaquam dicent stulto ut princeps sit, nec ultra dicent ministri tui, tace. Fatuus enim fatua loquetur, et cor ejus vana
Abbreviated transcription (Latin):
re. cui beatitudo tanta ꝓmittit᷑
ut dñi defendat᷑ & ꝓtegatur
auxxilio: & in alio loco de ea scͥp¬
tũ sit. erit gła domꝰ huiꝰ nouissi¬
referripotest. uisione pacis ⁊ spe

Expanded text:
re. Cui tanta beatitudo promittitur, ut Domini defendatur et protegatur auxilio. Et in alio loco de ea scriptum sit: Erit gloria domus hujus novissireferri potest, visionem pacis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in hieremia scriptũ ẽ. Male¬
dictꝰ hõ qui spem habet in hoĩe.
⁊ firmauit carnẽ brachii sui ⁊
a dño recesserit cor eiꝰ. E erit qͣsi
mirice in deserto. que ñ uidebit
cũ uenerĩt bona. Et in alio loco
scriptũ ẽ. Uana salus hominis:
siue ut meliꝰ habet᷑ in hebreo. in
hominẽ. Cũq dñs manũ suã
artenderit ad puniendũ uelde¬
clinauerit sub metaphora auri¬
gȩ ⁊ frenos equoꝵ currentiũ re-¬
laxrarit: corruet auxciliator e¬
gyptiꝰ. ⁊ isrł cui prestabat᷑ au

Expanded text:
 in hieremia propheta: Maledictus homo, qui spem habet in homine, et confirmauerit carnem, brachii sui, et a deo recesserit cor eius. Item imyrice in deserto, quae non videbit cum venerint bona . Et in alio loco scriptum est. Vana salus hominis , sive, ut melius habetur in Hebraeo, in homine. Cumque Dominus manum suam extenderit ad puniendum, vel declinaverit, sub metaphora aurigae, et frenos equorum currentium relaxarit, corruet auxiliator Aegyptius, et Israel cui praestabatur au
Abbreviated transcription (Latin):
p̾teritũ. quod ibi p̾cipit᷑ tͥbuii ui¬
de ne descendat in egyptũ: hic
qͥ contẽpto imꝑio dñi descensuri
egyptii tã ꝑfuge quã auxiliato¬
res parit trucident᷑. De qͦ hiere¬
mias plenissime loquit᷑. Ue gͦ
his qͥ descendunt in egrptũ &
chaldeoꝵ. metu dñi p̃cepta con¬
tẽpnunt. sꝑantes in idolatriis.
qͥ di cultũ habere se iactant. &
in ȩquoꝵ. auxilio confidentes
nesciunt scriptũ. fallax equus
in salutẽ. Habentq fiduciã suꝑ
quadrigis. ⁊ curribꝰ ⁊ eqͥtibꝰ: nec
recordant᷑ illiꝰ cantici. equũ &
ascensorẽ deiecit in mare: & ñ
st̃ confisi suꝑ sc̃m isrł. qui ma¬
nentibꝰ in terra uide suũ ꝑ hie¬
remiã pollicebat᷑ auxiliũ. ⁊ dnm
ñ requisierunt: ñ qͦ ñ reqͥsierint.
s qͦ requisiti uerba contẽpserĩt
Uñ & de malis sacerdotibꝰ dicit᷑.
Qͥ deuorant plebem meã. dñm
ñ inuocauert̃. Ipse aũ sapiens

Expanded text:
teritum, quod ibi praecipitur tribui Judae, ne descendant in Aegyptum; hic quia contempto imperio Domini, descensuri egyptii, tam perfugae quam auxiliatores pariter trucidentur. De quo Jeremias plenissime loquitur . Vae ergo his qui descendunt in Aegyptum, et Chaldaeorum metu, Domini praecepta contemnunt, sperantes in idololatris, qui Dei cultum habere se jactant; et in equorum auxilio confidentes, nesciunt scriptum: Fallax equus in salutem ; habentque fiduciam super quadrigis et curribus et equitibus; nec recordantur illius Cantici: Equum et ascensorem dejecit in mare . Et non sunt confisi super Sanctum Israel, qui manentibus in terra Judaeae, suum per Jeremiam pollicebatur auxilium. Et Dominum non requisierunt; non quo non requisierint; sed quo requisiti verba contempserint. Unde et de malis sacerdotibus dicitur: Qui devorant plebem meam, Dominum non invocaverunt . Ipse autem sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
Et dñs inclinabit manũ suã
⁊ corruet aucriliator: ⁊ cadet
cui prestat᷑ auxciliũ: simulq
oms consum̃tur. Post onus
ium̃toꝵ austri. ⁊ eos qͥ portabãt
in egyptũ diuitias suas ad ppłm
qui eis ꝓdesse ñ poterat qui spera¬
bant auxiliũ in fortitudine pha-¬
raonis. ⁊ habebãt fiduciã in umbra¬
egypti. sub specie reuersionis in
hierłm ⁊ captiuitatis laxande sub
cyro. de consũmatiõe sch ⁊ de per-¬
fecta iustoꝵ beatitudine sermo
ꝓpħicus nunciarat. Nc̃ reuertit᷑
ad eosde ad qͦs supra locutꝰ fue

Expanded text:
t Al. inclinavit manum suam, et corruet auxiliator, et cadet cui praestatur auxilium, simulque omnes consumentur. Post onus jumentorum Austri, et eos qui portabant in Aegyptum divitias suas ad populum, qui eis prodesse non poterat, qui sperabant auxilium in fortitudine Pharaonis, et habebant fiduciam in umbra Aegypti, sub specie reversionis in Jerusalem, et captivitatis laxandae sub Cyro, de consummatione saeculi, et de perfecta justorum beatitudine sermo propheticus nuntiarat: nunc revertitur ad eosdem, ad
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ montẽ sion. & suꝑ collẽ eius.
sic̃ aues uolantes. sic ꝓteget dñs
exercituũ hierłm : ꝓtegẽs ⁊ libe¬
rans. transiens ⁊ saluans. In ma¬
nifestis unã ponimꝰ editionem
maime ubi nulla diu̾sitas sen¬
suũ ẽ. Eȩsis in egypto ifrahelitis
similitudines dñi qͥ se fore ad¬
utorẽ ꝓmiserat fortitudo mon¬
strabit᷑. Sic̃ leo ⁊ catuł leonis
esuriens si cernat ouiũ gregẽ
nulla pastoꝵ uoce t̾ret᷑ ⁊ multi¬
tudine eoꝵ consciꝰ uiriũ suarũ
despicit: sic dñs erercituũ p̃lia¬
bit᷑ contra montẽ syon ⁊ collẽ
sarios illiꝰ. Dicamꝰ ⁊ aliã com¬
parationẽ. Quomͦ aues ut defen¬
dant fetꝰ suos nido suꝑuolant.
⁊ siue serpentẽ siue hominẽ ui¬
derint. auesq alias ad pullos
suos accedere. oblite imbecillita¬
tis rostro pugnãt ⁊ uniguibꝰ
dolorẽq pectoris garrula uo¬
ce congeminant: sic dñs ꝓteget
atq saluabit. Pro transeunte
in hebraico phase. in tͥbꝰ p̃ter

Expanded text:
montem Sion, et super collem ejus. Sicut aves volantes, sic proteget Dominus exercituum Jerusalem, protegens et liberans, transiens et salvans. In manifestis unam ponimus editionem, maxime ubi nulla diversitas sensuum est. Caesis in Aegypto Israelitis similitudines, Domini, qui se fore adjutorem promiserat, fortitudo monstratur. Sicut leo et catulus leonis esuriens, si cernat ovium gregem, nulla pastorum voce terretur, et multitudinem eorum conscius virium suarum despicit: sic Dominus exercituum praeliabitur, non contra montem Sion et collem sarios illius. Dicamus et aliam comparationem: Quomodo aves ut defendant foetus suos, nidos supervolant, et sive serpentem, sive hominem viderint, avesque alias ad pullos suos accedere, oblitae imbecillitatis, rostro pugnant et unguibus, doloremque pectoris garrula voce congeminant: sic Dominus protatque salvabit. Pro transeunte, in Hebraico PHASE: in tribus, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uallo ⁊ uincent᷑: qui autẽ
fugerit capiet᷑. Hec dicit dñs.
Beatꝰ qui habet in syon semen
⁊ domesticos in hierłm. Pugnan¬
te dño suꝑ montẽ syon contra ad¬
uersarios ciꝰ ⁊ ꝓtegente eã instar
auium: conuertimini o filii isrł.
siue ut syminachus transtulit.
agite penitentiã. qͥ ꝓfundo con-¬
silio atq pecco a dño recessistiꝰ.
Si enĩ hoc feceritis abicientes ido¬
metu nc̃ fugitis. ñ gladio homi¬
nũ. nec exercitꝰ robore. s di po¬
tentia. Significat aũ angłm¬

Expanded text:
entur; qui autem fugerit, capietur. Haec dicit Dominus: Beatus qui habet in Sion semen, et domesticos in Jerusalem. Pugnante Domino super montem Sion contra adversarios ejus, et protegente eam instar avium: Convertimini, o filii Israel; sive ut Symmachus transtulit: Agite poenitentiam, qui profundo consilio atque peccato a Domino recessistis. Si enim hoc feceritis, abjicientes idometu nunc fugitis, non gladio hominum, nec exercitus robore, sed Dei potentia. Significat autem Ang
Abbreviated transcription (Latin):
dius ñ hominis uorabit eũ. Et fu¬
giet ⁊ ñ a facie gladii. & iuuenes
eiꝰ uectigales erunt: & fortitudo
eiꝰ a terrore transibit. & pauebt̃
fugientes pͥncipes eiꝰ. Dixit dñs
cuiꝰ ignis ẽ in syon.: & caminꝰ eius

Expanded text:
ominis vorabit eum et fugiet non a facie gladii et iuvenes eius vectigales erunt et fortitudo eius a terrore transibit et pavebunt fugientes principes eius dixit Dominus cuius ignis est in Sion et caminus eius
Abbreviated transcription (Latin):
tat: ut faciat acriora tormenta.
ꝑcusserit eos ⁊ erit ei in circuitu
unde fuerat ei spes auxcilii in qͦ
confidebant. ipsi cũ tẏmpanis
⁊ cẏthara pugnabũt aduersus
eũ ex cõmutatiõe subita. dũ in¬
telligentes errorẽ suũ destruũt
a qͦ decepti fuerant. Dicit᷑ q ad
illũ. qͦd ab mitio se ipse decipe¬
ret. regnũ suũ arbitrans sẽpit̾¬
nũ. cui parata st̃ gehennȩ ȩt̃nȩ
sperantes. & habentes fiduciã.
sr̃ quadrigis qr multe st̃. ⁊ suꝑ¬

Expanded text:
tat, ut faciat acriora tormenta. tat, ut faciat acriora tormenta. percusserit eos, et erit ei in circuitu unde fuerat et spes auxilii, in quo confidebat: ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt adversum eum ex cotelligentes errorem suum, destruunt eum a quo decepti fuerant. Diciturque ad illum, quod ab initio se ipse deceperit, regnum suum arbitrans sempiternum, cui parata sit gehenna et aeternsperantes, et habentes fiduciam super quadrigis, quia multae sint
Abbreviated transcription (Latin):
Et ẽ sensus. Nequaꝙͣ eũ uͥga ꝑ¬
cutiet. ⁊ eã rursus leuabit. aut
more cedentiũ finẽ faciet uerbe¬
randi: s quasi fundatã. ⁊ alta ra-¬
dice defirã in penis eiꝰ faciet per¬
manere. Qͦ si ita intelligit᷑. ubi
erit penitentia diaboliꝰ Preser¬
tim cũ dicat᷑ peocõribꝰ. ite in ignẽ
ȩt̾̃nũ quẽ p̃parauit ds diabolo ⁊
angłis eiꝰ: In tympanis ⁊ in cy¬
tharis ⁊ in bellis p̾cipuis expug¬
nabit eos. demones uidelicet im
pios cũ gaudio om̃ium dñs er¬
pugnabit. Ab heri qͥppe ⁊ a p̃te¬
rito tp̃r p̃parata ẽ a rege dño
topheth: id⁊ lata ⁊ spaciosa ge¬
henna. que eos ȩt̃nis urat ar-¬
doribꝰ. Nutͥmentũ eiꝰ ⁊ fomes
ignis ẽ ⁊ ligna multa: id flam¬
ma ꝑpetua. & supplicia peccoꝵ.
Et qm̃ sic̃ de camino ⁊ fornace
ignis ardentis ꝓpħicus sermo
p̃dixerat seruat methaphora
ut flatu ⁊ sꝑu ac uoluntatem
dni hanc succendi sciamꝰ. mix to
sulphure quod flaminas exrci¬

Expanded text:
Et est sensus: Nequaquam eum virga percutiet, et eam rursus levabit, ac more caedentium finem faciet verberandi; sed quasi fundatam et alta radice defixam, in poenis ejus faciet permanere. Quod si ita intelligitur, ubi erit poenitentia diaboli: praesertim cum dicatur peccatoribus: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . In tympanis et in citharis, et bellis praecipuis expugnabit eos, daemones videlicet et omnes impios cum gaudio omnium Dominus expugnabit. Ab heri quippe et a praeterito tempore praeparata est a rege Domino Thopheth, id est, lata et spatiosa gehenna, quae eos aeternis urat ardoribus. Nutrimentum ejus et fomes ignis est, et ligna multa, id est, flamma perpetua et supplicia peccatorum. Et quoniam sicut de camino et fornace ignis ardentis, propheticus sermo praedixerat, servat metaphoram, ut flatu et spiritu ac voluntate Domini hanc succendi sciamus, mixto sulphure, quod flammas, exci
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit. nequaqͣ ingrediantur
nec sub religionis nomine diuici¬
as congregent: abutant᷑q luxuria.
quasi dñĩca festa celebrantes.
udei de gog⁊ magog. gentibꝰ qͣs
putant ab aqͥlone uenturãs. id⁊
de cy thiȩ partibꝰ hec intelligũt
suꝑ quibꝰ hiezechiel pleniꝰ loqͥt᷑.
tauditã faciet dñs głam uocis
sue. & torrentẽ brachii sui osten¬
det in cõminatione furoris. &

Expanded text:
t, nequaquam ingrediantur ne sub religionis nomine divitias congregent, abutanturque luxuria, quasi Domini festa celebrantes. Judaei de Gog et Magog gentibus, quas putant ab Aquilone venturas, id est, de Scythiae partibus, haec intelligunt, super quibus Ezechiel plenius loquitur . Et auditam faciet Dominus gloriam vocis ejus, et terrorem brachii sui ostendet in comminatione fu
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Iste enĩ. rex regnabit iuste.
ñ accipiens ꝑsonã inuiditio:
⁊ pͥncipes illiꝰ cũ ueritate pree¬
runt. causas ñ homines consi¬
derantes. Et quicũq sub eiꝰ um¬
braculo fuerit. sic totꝰ erit in
tribulationibꝰ ⁊ angustiis ⁊ in
mundi istiꝰ tẽpestate: quomodo
qui uentũ ⁊ turbinẽ fugiens.
se tuto abscondit loco. ⁊ qui pu¬
rissimos fontes inuenit in deser¬
to.⁊ qͥ in uehem̃ti ȩstu solis ar-¬
dore cuncta torrente. sub ꝓmi¬
nenti saxo requieuerit. Ubi
nos diximus sic̃ riui aquarum
bit in syon quasi fluuiꝰ currens.
Uerbũ enĩ hebraicũ de qͦ supra
disputauimꝰ. baasyon. qͥd dicit᷑
in siti. siue in siccitate ł in inuio:

Expanded text:
ejus. Iste enim rex regnabit juste: non accipiens personam in judicio, et principes illius cum veritate praeerunt, causas, non homines considerantes. Et quicumque sub ejus umbraculo fuerit, sic tutus erit in tribulationibus et angustiis, et in mundi istius tempestate, quomodo qui ventum et turbinem fugiens, se tuto abscondit loco; et qui purissimos fontes invenit in deserto; et qui in vehementi aestu solis ardore cuncta torrente, sub prominenti saxo requieverit. Ubi nos diximus: sicut rivi aquarum bit in Sion quasi fluvius currens. Verbum enim Hebraicum, de quo supra disputavimus, BASAION , quod dicitur in siti, sive in s
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet. ds nr̃ ⁊ ñ silebit: ignis in
conspectui eiꝰ ardebit: & in circui¬
tu eiꝰ tẽpestas ualida. Ipse enim
loquit᷑ in eugło. Ignẽ ueni mit¬
tere in terrã. & quã uolo ut arde¬
at. Rursũ in alio psalmo legimꝰ.
Uax dñi int̾cidentis flammã ig¬
nis: ut qͥcqͥd in mundo ẽ fȩni. lig¬
norũ. stipulȩ sapiens flãma con¬
sumat. Unde ⁊ d̾s ignis r esse
consumens. Quod q infert᷑. ira fu¬
roris eiꝰ quasi ignis deuorabit . ple¬
riq nr̃oꝵ irã furoris dñi diabo¬
lũ int̾pretant᷑. cui tradim᷑ ad pu¬
niendũ: qͥ iuxta librũ samuhe

Expanded text:
er et non silebit. Ignis in conspectu ejus ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida . Ipse enim loquitur in Evangelio : Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat! Rursus in alio psalmo legitur: Vox Domini intercidentis flammam ignis , ut quidquid in muodo est foeni, lignorum, et stipulae, rapiens flamma consumat. Unde et Deus ignis dicitur esse consumens . Quodque infertur: Ira furoris ejus quasi ignis devorabit, plerique nostrorum iram furoris Domini diabolum interpretantur, cui tradimur ad puniendum, qui juxta librum Sam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ordinẽ disserendi. Uax dñs
atq p̃ceptũ omĩbꝰ nota fient. ⁊
fortitudo brachii illiꝰ cunctis pa¬
tebit. Quando retͥbutionis tp̃s
aduenerit. flãme ⁊ turbmis gran¬
dinisq magnitudine. ⁊ pondere
lapidũ differet᷑. suꝑ qͦ hie rechi¬
hel in ꝓphetia ut dirimꝰ. gog. &
magos.pleno sermone describit.
Ad uocis eiꝰ imperiũ pauebit as¬
sur. uirga ꝑcussus. om̃is impius.

Expanded text:
tum ordinem disserendi. Vox Domini tum ordinem disserendi. Vox Domini atque praeceptum omnibus nota fient, et fortitudo brachii illius cunctis patebit, quando retributionis tempus advenerit, flammae et turbinis, grandinisque magnitudine, et pondere lapidum deseretur. Super quo Ezechiel in prophetia, ut diximus, Gog et Magog, pleno sermone scribit . Ad vocis ejus imperium pavebit Assur virga percussus. O
Abbreviated transcription (Latin):
ab heri topheth. a rege p̃parata
ꝓfunda ⁊ dilatata. Nutͥmenta
eiꝰ ignis ⁊ ligna multa. flatꝰ dñi.
sic̃ torrens sulphuris succendens
eam. Laxx. Et auditã faciet
dñs głam uocis sue. ⁊ furorẽ
brachii sui ostendet cũ fitrore.
ira flãma ignis deuorante ful¬
minabit uehem̃ter: & sic̃ aqua
⁊ grando descendens cũ ui: a uo¬
ce enĩ dñi suꝑabunt᷑ assirii. pla¬
ga qua ꝑcutiet eos. & erit ei ꝑ
circuitũ unde habebat spem au-¬
rilii. in quo confidebãt. Ipsi cum
tympanis ⁊ in ꝙy thara pugnabt̃
contra eũ ex cõmutatiõe. Tu enĩ
ante dies decipieris. Nũqͥd utͥ
regnũ paratũ ẽ: Uallem ꝓfun¬
dam. digna posita. ignẽ ⁊ ligna
multor. Furor dñi sic uallis sul¬
phure succensa. Poterã uxta he¬
braicũ quid mͥ uideret᷑ currens
legentibꝰ indicare: sed qͥd faciã
quorudam studiis. qͥ nisi ⁊ latc
int̃pretũ ȩditionẽ disseruero.
imperfectũ opꝰ me habiturum.
esse denuntiant: Sequar gͥ cep¬

Expanded text:
parata profunda et dilatata, nutrimenta ejus ignis, et ligna multa: flatus Domini sicut torrens sulphuris succendens eam. LXX: Et audiam faciet Dominus gloriam vocis suae, et furorem brachii sui ostendet cum furore et ira: et flamma ignis devorante fulminabit vehementer, et sicut aqua et grando descendens cum vi. Ad vocem enim Domini superabuntur Assyrii plaga qua percutiet eos, et erit ei per circuitum, unde habebat spem auxilii, in quo confidebat, ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt contra eum ex commutatione. Tu enim ante dies decipieris: numquid et tibi regnum paratum est? Vallem profundam, ligna posita, ignem et ligna multorum; furor Domini, sicut vallis sulphure succensa. Poteram juxta Hebraicum quid mihi videretur currens legentibus indicare; sed quid faciam quorumdam studiis, qui nisi et LXX Interpretum editionem disseruero, imperfectum opus me habiturum esse denuntiant? Sequar igitur cep
Abbreviated transcription (Latin):
ditiũ dĩ neminẽ impunitũ abi¬
re paciet᷑. Cũ aũ srenũ qͦo erat
in maxillis om̃iũ gentiũ. cum
subditis ei gentibus ꝑ diderit.
⁊ ad nichili dedurerit: tc̃ uobis
inquit scĩs qͥ meis uissionibꝰ obe¬
ditis erit canticũ sic̃ uax scĩfi¬
catȩ sollẽpnitatis: qñ egressi estis
de egypto. & in sollẽpnitate pas¬
cistis: dicentes in mari rubro pha¬
raone submerso. Cantemꝰ dño
głose enĩ magnificatꝰ ẽ. & cordis
tanta leticia ut immitemini eos
qͥ ad tẽplii di pͥmitiua portantes.
n in di torcularia deferentes mu¬
nera: pergt̃ cũ tybiis mentis gau¬
dia carmine demonstrantes.
Hȩc iuxta hebraicũ breui sermo¬
ne ꝑstriri. In utraq aũ ȩditiõe
multũ tẽpus uenire dr. loquen¬
te humana impacientia. Usqͦqͦ
dñe obliuisceris me in finẽ: ꝙͣ diu
auertes faciem tuã a me: Ardẽs
qͦq furor eiꝰ uenit cũ gła: ut quẽ

Expanded text:
dicium Dei neminem impunitum abidicium Dei neminem impunitum abire patietur. Cum autem frenum, quod in maxillis erat omnium gentium, cum subditis ei gentibus perdiderit, et ad nihili deduxerit: tunc vobis, inquit, sanctis, qui meis jussionibus obeditis, erit canticum, sicut nox sanctificatae solemnitatis, quando egressi estis de Aegypto, et in solemnitate Pascistis, dicentes in mari Rubro Pharaone submerso: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est : et cordis tanta laetitia, ut imitemini eos qui ad templum primitiva portantes, et in Dei torcularia deferentes munera, pergunt cum tibiis, cordis gaudia carmine demonstrantes. Haec juxta Hebraicum brevi sermone perstrinxi. In utraque autem editione multum tempus venire dicitur, loquente humana impatientia: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? quamdiu avertis faciem tuam a me ? Ardens quoque furor e
Abbreviated transcription (Latin):
in consũmatiõe mundi beatitu¬
dinẽ pollicet᷑ : qñ ꝑ om̃s montes
⁊ colles current aquarũ flumi¬
na. & int̾fectis multis cadent
turres: luna qͦq ⁊ sol clariꝰ lum̃
accipient. qn uulnꝰ pͦpłi sui dnꝰ
alligauerit atq sanauerit: li¬
qͥ captiuitatẽ ppłi relaxauit in
t̾ra uidea expleta. contendant.
Quia gͥbonis ⁊ obedientibꝰ p̃mia
reꝓmissa st̃: nc̃ e contͣrio maliꝰ
⁊ contẽptoribꝰ supplicia nunti¬
antur : qͦd dñs impleat cogita¬
tionẽ suã ⁊ ad puniendos lon¬
go pꝰ tp̃r ueniat peccores ⁊ in
cunctos sententiã ꝓferat: sꝑuq
oris sui int̾ficiat impiũ. quẽ
frenũ appellat fuisse ppłoꝵ: ñ
qͦ subiectos regeret. s quo subdi¬
tos sibi traheret in rumã. Po¬
nit quoq similitudinẽ torren¬
tis usq ad collũ inundantis
ut finẽ om̃ium uenisse testet᷑
sic̃ enĩ torrens suffocat eũ ad
cuiꝰ collũ usq ꝑuenerit : sic iu¬

Expanded text:
in consummatione mundi beatituin consummatione mundi beatitudinem pollicetur, quando per omnes montes et colles current aquarum flumina, et interfectis multis, cadent turres. Luna quoque et sol clarius lumen accipient, quando vulnus populi sui Dominus alligaverit atque sanaverit. Liqui captivitatem populi relaxavit, in Judaea completa, contendunt.Quia igitur bonis et obedientibus praemia repromissa sunt, nunc econtrario malis et contemptoribus supplicia nuntiantur, quod Dominus impleat cogitationem suam, et ad puniendos longo post tempore veniat peccatores, et in cunctos sententiam proferat, spirituque oris sui interficiat impium, quem frenum appellat fuisse populorum: non quo subjectos regeret, sed quo subditos sibi traheret ad ruinam. Ponit quoque similitudinem torrentis usque ad collum inundantis, ut finem omnium venisse testetur. Sicut enim torrens suffocat eum, ad cujus collum usque pervenerit: sic ju
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ qͥ ꝑgit cũ tybia. ut intret in
montẽ dñi ad fortẽ isrł. Laxx.
Ecce nom̃ dñi uenit pꝰ tẽpus mł¬
tũ. ardens furor cũ gła. Eloqui¬
ũ labioꝵ eiꝰ. eloquiũ ire plenũ.
⁊ ira furoris sic̃ ignis deuorabit.
⁊ sp̃c eiꝰ sic̃ aqͣ in ualle trahens
ueniet usq ad collũ. ⁊ diuidet᷑
ut cont᷑bet gentes suꝑ errore
uano. ꝙ abitiet᷑ error ⁊ as¬
sumet eos in conspectu
eoꝵ. Nũqͥd sẽꝑ oportet
uos letari. ⁊ ingredi ĩ
scã mea iugit̾ quasi
festa celebrantes atq gau¬
dentes. ut ingrediamini cum
tibia ad montẽ dñi ad dm̃ isrłͦ
Dicamꝰ pͥmũ iuxta hebraicum.
Pendẽt ex suꝑioribꝰ que dicunt᷑.
Corripuerat sermo ꝓpħicus eos
qͥ contẽpto aucilio dĩ ꝓpt̾̃ baby¬
lonioꝵ metũ ad ȩgyptios con¬
fugiebant: ⁊ cõminatꝰ ẽ desccn¬
dentibꝰ ibi eos esse morituros.
bel ezra ⁊ neemia. in hierłm
habitaturos esse ꝓmittit: s ma¬
iorẽ cunctis credentibꝰ uerbo dei

Expanded text:
cum tibia, ut intret in montem Domini ad fortem Israel. LXX: Ecce nomen Domini venit post tempus multum: ardens furor cum gloria, eloquium labiorum ejus, eloquium irae plenum, et ira furoris sicut ignis devorabit, et spiritus ejus sicut aqua in valle, trahens veniet usque ad collum, et dividetur ut conturbet gentes super errore vano, et abjicietur error, et assumet eos in conspectu eorum. Numquid semper oportet vos laetari et ingredi in sancta mea jugiter, quasi festa celebrantes atque gaudentes, ut ingrediamini cum tibia ad montem Domini ad Deum Israel? Dicamus primum juxta Hebraicum. Pendent ex superioribus, quae dicuntur. Corripuerat sermo propheticus eos, qui contempto auxilio Dei, propter Babyloniorum metum ad Aegyptios confugiebant, et est comminatus descendentibus, ibi eos esse morituros. bel, Ezra, et Neemia in Jerusalem habitaturos esse promittit, sed majorem cunctis credentibus verbo Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nascet᷑ ex te sc̃m. Ut qͥd enĩ ita sim¬
plicit̾ scm̃: ⁊ absq additam̃to: Cre¬
doqͥa ñ hu̾it qͥd ꝓpͥe digne ue nomi¬
naret. illud eximiũ. illud magnificũ
illud reu̾endũ: qd de purissima uidł
uirgnis carne. cũ sua aĩa unico pa¬
tris erat uniendũ. Si diceret sc̃ã¬
tale pone̾t. parũ dixisse uideret᷑.
Et adiecit angłs. Wecce ait elisabeth
cognata tua: ⁊ ipsaꝯcepit filiũ in senec¬
tute sua. Quid fuit necẽe ⁊̃ huiꝰ ste¬
rilis uirgini nunciare conceptũ:
Numqͥd forte dubiam ad huc &
incredulã oraculo: recentiori uo¬
luit cõfirmare miraculo: Absit.
Legimꝰ ⁊achariȩ inc̾dulitatem
ab hoc ipso angło fuisse castiga¬
tã. mariã autẽ in aliqͦ rep̾husã
ñ legiuiꝰ: quin potiꝰ fidẽ ipsius
hely sabet ꝓpħante laudatã ag.¬
nouimꝰ. Beata inquit qͦ credi¬
disti: qm̃ ꝑficientur iate q̃ dic¬
ta sunt tͥ adño. S id̾o sterilis
cognate ꝯceptꝰ uͥgini ñciatur.

Expanded text:
e Sanctum. Utquid enim ita simpliciter Sanctum, et absque additamento? Credo quia non habuit quid proprie digneve nominaret illud eximium, illud magnificum, illud reverendum, quod de purissima videlicet Virginis carne cum sua anima Unico Patris erat uniendum. Si diceret, satale poneret, parum sibi dixisse videretur. 6. Et adjecit angelus: Et ecce Elisabeth, cognata tua, et ipsa concepit filium in senectute sua. Quid fuit necesse etiam hujus sterilis Virgini nuntiare conceptum? Nunquid forte dubiam adhuc et incredulam oraculo, recentiori voluit confirmare miraculo? Absit! Legimus et Zachariae incredulitatem ab hoc ipso angelo fuisse castigatam: Mariam autem in aliquo reprehensam non legimus; quin potius fidem! ipsius Elisabeth prophetante laudatam agnovimus. Beata, inquit, quae credidisti, quoniam perficientur in te quae dicta sunt tibi a Domino . Sed ideo sterilis cognatae conceptus Virgini nuntiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hoc maxime dictũ est obumbra¬
bit tibi. quia resnimirũ in sacram̃to
erat: & qd̾ sola ꝑse trinitas. in sola
⁊ cũ sola uirgine uoluit oꝑari: soli
datũ est nosse. cuisoli datũ est exꝑiri.
utiq et sua potencia fecundabit te.
Et uirtus altissimi obumbrabit tͥ:
hoc est illũ modũ quo de sp̃u scõ
xp̃c sic in suo secretissuo consilio
obumbrando conteget: occultabit:
quatinꝰ sͥ tantũ notus habeat᷑ ⁊ tͥ.
Ac si angłs respondeat ad uirginẽ.
Quid ame requiris: qd̃ inte mex ex¬
perieris: Scies. scies: ⁊ felicit̾ scies:
s illo doctore. quo ⁊ auctore. Ego
autẽ missus sum uirginalẽ nunci¬
are conceptũ: non creare: Nec po¬
test doceri nisi adonãte: nec potest
addisci nͥ asuscipiente. Iõq ⁊ qd̾ nas¬
cetur exte sc̃m: uocabitur filiꝰ d̾i.
Qd est dicere. Qm̃ ñ de uomine¬

Expanded text:
propter hoc maxime dictum est, obumbrapropter hoc maxime dictum est, obumbrabit tibi, quia res nimirum in sacramento erat, et quod sola per se Trinitas in sola et cum sola Virgine voluit operari, soli datum est nosse, cui soli datum est experiri. utique sua potentia fecundabit te. Et virtus Altissimi obumbrabit tibi: hoc est, illum modum quo de Spiritu sancto entia Christus, sic in suo secretissimo consilio obumbrando conteget et occultabit, quatenus sibi tantum notus habeatur et tibi. Ac si angelus respondeat ad Virginem: Quid a me requiris, quod in te mox experieris? Scies, scies, et feliciter scies, sed illo doctore, quo et auctore. Ego autem missus sum nuntiare virginalem conceptum, non creare. Nec potest doceri nisi a donante: nec potest addisci nisi a suscipiente. Ideoque et quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. Quod est dicere: Quon
Abbreviated transcription (Latin):
huc tamquã nouiter suꝑuenturus
repmititur: Anforte ĩõ non dixit
simplicit̾ ueniet in te. s addidit suꝑ:
quia ⁊ pͥus qͥde in ea fuit ꝑ multam
gr̃am: s nunc suꝑuenire nunciatur
ꝓpt̾ babundancioris gr̃e plenitudi¬
nem. quã effusurus est super eam.
at uͦ cum plena iam sit: illud habun¬
plena fuisse incelligenda est: An
prior qͥd̾e gr̃ã eiꝰ tm̃ repleuerat men¬
tem:. Sequens uͦ etiã uentrẽ ꝑ fun¬
dere debet: quatinꝰ scł plenitudo
diuinitatis. que ante in illa sic̃
bat. etiam sicut innullo sc̃õꝵ
corꝑaliter in ipsa habitare inci
caꝑe capiat. Quis eñi excepta
fortassis illa que hoc sola in se felicissi¬
me meruit experiri. intellectu caꝑe
rõne discernere possit. qualit̾ splen¬
dor ille maccessibilis uirgineis sese
uisceribus infuderit: & ut illa qd̃¬
inaccessibile est. accedere ad se ferre
potiusset. de porgiuncula eiꝰ de corꝑis
cui se aĩate contemꝑauit. reliquȩ
masse umbraculũ fecerit: Et forte

Expanded text:
huc tanquam noviter superventurus repromittitur? An forte ideo non dixit simpliciter, veniet in re, sed addidit super, quia et prius quidem in ea fuit per multam gratiam, sed nunc supervenire nuntiatur, propter abundatioris gratiae plenitudinem, quam effusurus est super illam? At vero cum plena jam sit, illud aplena fuisse intelligenda est? An prior quidem gratia ejus tantum repleverat mentem, sequens vero etiam ventrem perfundere debet: quatenus scilicet plenitudo divinitatis, quae ante in illa, sicubat, etiam sicut in nullo sanctorum corporaliter in ipsa habitare incipcapere, capiat. Quis enim, excepta fortassis illa quae hoc sola in se felicissime meruit experiri, intellectu capere, ratione discernere possit, qualiter splendor ille inaccessibilis virgineis sese visceribus infuderit; et ut illa inaccessibilem accedere ad se ferre potuisset, de portiuncula ejusdem corporis, cui se animatae contemperavit, reliquae massae umbraculum fecerit? Et fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
bat qualis esset illa salutacio: malens
nimirũ humiliter non respondere.
quam temere loqui qd nesciret.
Iam uͦ confortata & bene premedita¬
ta. angło qͥd̾e foris loquente. s dͥo
intus ꝑsuadente. erat enĩ dñs cum
illa. dicente angło dñs tecũ: ita gͦ
confirmata fide scł depellente timo¬
rem. leticia uerecumdiam: dixit
ad angłm. Quomͦ fiet istud: qm̃
uirũ non cognosco: Non dubitat
de facto: s modum requirit et
ordinem. Nec eñĩ querit an fiet
istud: s quo modo. Quasi dicat.
Cum sciat dñs meus testis conscientie
meȩ. uotũ esse ancillȩ suȩ ñ cog¬
noscere uirum: qua lege. quo ordi¬
ne placebit ei ut fiat istud: Si opoi¬
tuerit me frangere uotum. ut
pariam calem filium: & gaudeo
de filio: & doleo de proposito.
fiat tñ uoluntas euis. Sinuͦ uͥgo
concipiã: uirgo ⁊ pariam: qd utiꝙ
siplacuerit ei impossibile ñ erit.
tẽ scio uere. qͥa resperit humili¬

Expanded text:
bat qualis esset ista salutatio; maleus bat qualis esset ista salutatio; maleus nimirum humiliter non respondere, quam temere loqui quod nesciret. Jam vero confortata et bene praemeditata, angelo quidem foris loquente, sed Deo intus persuadente erat enim Dominus cum illa, dicente angelo: Dominus tecum: ita ergo confirmata, fide scilicet depellente timorem, laetitia verecundiam, dixit ad angelum: Quomodo fiet istud? quoniam virum non cognosco. Non dubitat de facto, sed modum requirit et ordinem. Nec enim quaerit an fiet istud, sed quomodo. Quasi dicat: Cum sciat Dominus meus, testis conscientiae meae, votum esse ancillae suae non cognoscere virum; qua lege, quo ordine placebit ei ut fiat istud? Si oportuerit me frangere votum, ut pariam talem filium; et gaudeo de filio, et doleo de proposito: fiat tamen voluntas ejus. Sin vero virgo concipiam, virgo et pariam quod utique si placuerit ei, impossibile non erit; tunc scio vere quia respexit humili