comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poenitentiam suꝑpeccato suo dicens quid feci  om̃s
conuersi sunt ad cursum suum : quasi equus impetu
uadens ad proelium: Reuocati ad penitentiam
audire contemenunt : Nec sufficit eis contra dnm̃
deliquisse: & locutoscẽ blasphemiam sedomnes in¬
star equorum & feruido cursu ad proelium ruentiũ:¬
non recogitant super peccato suo necdicunt: quid feci & perquȩ
intellegimus ualde de omnigenere humanoista dici quod pro¬
num sit aduitia uel de tempore saluatoris quando omnes
declinauerunt simul inutiles facti sunt: Non fuit qui fa¬
cer& bonum non fuit usque adunũ : Vnde & ipse mistice
hecita sehabent. ubi sunt qui in nr̃a eẽ dicunt positum uo¬
luntate omnicarerepeccato : nemo inquit quod bo¬
nume loquitur : quia etiam prootioso uerbo uerbo red¬
dituri sumus rationem indie iudicii: Miluus incaelo
cognouit tempus suum turtur & hirundo &ciconia custo¬
dierunt tempus aduentus sui populus aũ meus non cog¬

Expanded text:
poenitentiam super peccato suo, dicens: quid feci? Omnes poenitentiam super peccato suo, dicens: quid feci? Omnes conversi sunt ad cursum suum, quasi equus impetu vadens ad praelium. Revocati ad poenitentiam, audire contemnunt: nec sudeliquisse et locutos esse blasphemiam, sed omnes instar equorum et feruido cursu ad proelium ruennon recogitant super peccato suo nec dicunt: quid feci? per quae intellegimus uel de omni genere humano ista dici, quod pronum sit ad uitia, uel de tempore saluatoris, quando omnes declinauerunt, simul inutiles facti sunt; non fuit. qui faceret bonum, non fuit usque ad unum. unde et ipse mystice haec ita se habent. ubi sunt, qui in nostra esse dicunt positum uoluntate omni carere peccato? nemo, inquit, quod bonum est loquitur, quia etiam pro otioso uerbo reddituri sumus rationem in die iudicii. Miluus in caelo cognouit tempus suum, turtur et hirundo et ciconia custodierunt tempus aduentus sui; populus autem meus non cog
Abbreviated transcription (Latin):
dñsinium quid quicadit nonre surgit : & qui auersus est
non reuertetur si ue non a uert& : post tantamala
ad poenitentiam prouocateos qui potuerint remanere:
si ue prius quã ueniant quae minatus ÷ hortatur ad con¬
uersionem & dat locum penitentiae : quod autem iuxta
ebraicum scriptum ẽ & qui a uersus ÷ non a uert& illud
significat quuadõ auersatus est siuoluerit ad meliora
euitare : quare ergo auersus ẽ populus i ste in hierusa¬
lem a uersione contentiosa: ad praehenderunt men¬
datium & noluerunt reuerti : quanto ergo inquit
magis ad poenitentiã prouocauit : tanto illi plus reces¬
serunt ame nontam peccandi studio quam mesuperandi:
Ad prae henderuntenim forciter mendacium uelidola
uł praua quaeque ueritati iustitiaequae contraria
& uoluerunt reuerti : Nondixit non potuerunt᷑ : sed
omnis studio iniqua sectati sunt: atten di&auscultaui :
nemo quodbonumest loquitur nullus ẽ quiagat

Expanded text:
dominus: numquid, qui cadit, non resurget? et qui auersus est, dominus: numquid, qui cadit, non resurget? et qui auersus est, non reuertetur — siue non auertet —? Post tanta mala ad paenitentiam prouocat eos, qui potuerint remanere, siue priusquam ueniant. quae minatus est, hortatur ad conuersionem et dat locum paenitentiae. quod autem iuxta Hebraicum scriptum est:etqui auersus est. non auertetillud significatquod, qui a deo auersatus est, si uoluerit ad meliora euitare. Quare ergo emersus est populus iste in Hierusalem auersione contentiosa, adprehenderunt mendacium et noluerunt reuerti? \'Quanto ego\', inquit. \'magis ad paenitentiam prouocaui, tanto illi plus recesserunt a me non tam peccandi studio quam me superandi. adprehenderunt enim fortiter mendacium uel idola uel praua quaeque ueritati iustitiaeque contraria et noluerunt reuerti\'non dixit \'non potueruomni studio iniqua sectati sunt. Attendi et auscultavi: nemo quod bonum est, loquitur. Nullus est qui agat
Abbreviated transcription (Latin):
omnia quae prophetalis sermo describit : nostrotem¬
pore cernimus accidisse : Non unihierusalem quae
ista perpessaẽ achaldeis atqueromanis sed uniuerso
orbi it aut lacrime aruerint : & ossibus mortuoro
uniuersa completa sint: & quia solebant iuxta anti¬
quum morem aurum & quaedam ornamenta uel
mulierũ uł uirorum in sep ulcbris condere. haeo quo¬
que frangebat & effodiebat a uaritia utcaelo & luci
proderent : & ideo primũ regũ iuda & prinapũ eius
sacer dotum quoque & prophetarum & uniuers popal
qui fuerant in hierus alem ossad&umulis pro ferebantur
patentia soli& lunae &omnis stellarum aspectũ ut quibus
seruierant derelictodõ eorum paterent aspectibus & con¬
sumpta insterquilinium &oineres soluerentur: si quis
autẽ de multitudine potuis s&effugere : at quecumquȩ
loca uenis s& mortem prae fer& uitae & remedium in fe¬
licis animȩ putar& interitum: & dices adeos: haec dicit

Expanded text:
Omnia, quae prophetalis sermo describit. nostro temOmnia, quae prophetalis sermo describit. nostro tempore cernimus accidisse, non uni Hierusalem, quae ista perpessa est a Chaldaeis atque Romanis, sed uniuerso orbi, ita ut lacrimae aruerint et ossibus mortuorum uniuersa completa sint. et quia solebant iuxta antiquum morem aurum et quaedam ornamenta uel mulierum uel uirorum in sepulchris condere, haec quoque frangebat et effodiebat auaritia, ut caelo et luci proderent. et ideo primum regum Iuda et principum eius, sacerdotum quoque et prophetarum et uniuersi populi, qui fuerant in Hierusalem, ossa de tumulis proferebantur patentia soli et lunae et omni stellarum aspectui, ut, quibus seruierant derelicto deo, eorum paterent aspectibus et consumta in sterquilinium et cineres soluerentur, si quis autem de multitudine potuisset effugere, ad quaecumque loca uenisset, mortem praeferret uitae et remedium infelicis animae putaret interitum. Et dices ad eos: haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
sponse: inde solationem enimerit terra : cum locutus
ido latriȩ uersus fuerit in sepulchra : utubi dm̃offende¬
rant ibi eorum in humata iaceant cada uora: deurbe
quondam hierusalem & deceteris urbibus quae sub
illius ditione erant auferetur omnis lecitia & merore
gemituque & desolatione omnia complebuntur :¬
n temporeillo ait dñs eicient ossa regisiuda &ossa
principum eius & ossa sacer dotum & ossa prophetarũ
& ossaeorum qui habitauerunt in hieru salem de pulchris
suis & expandent ea ad solem & lunam & omnem ma¬
litiam caeli quaed il exerunt & quibus seruierunt
& postquȩ ambulauer & quae quaesierunt & adora¬
uerunt: non colligentur & non sepelientur : inster qui¬
linum super faciem terrae erunt & eligent magis
mor tem quamuitam omnes qui residui fuerint᷑
de cogitatione hac pessima in uniuersis locis quaede¬
relicta sunt adquȩ eiecieos dicit dñs exercituum:

Expanded text:
sponsae; in desolationem enim erit terra. Cum locus sponsae; in desolationem enim erit terra. Cum locus idololatriae uersus fuerit in sepulchra, ut. ubi deum offenderant, ibi eorum inhumata iaceant cadauera, de urbe quondam Hierusalem et de ceteris urbibus. quae sub illius dicione erant, auferetur omnis laetitia et maerore gemituque et desolatione omnia complebuntur. In tempore illo, ait dominus, eicient ossa regis Iuda et ossa principum eius et ossa sacerdotum et ossa prophetarum et ossa eorum, qui habitauerunt in Hierusalem, de sepulchris suis. et expandent ea ad solem et lunam et omnem militiam caeli, quae ditxeru ut et quibus seruierunt et post quae ambulauerunt et quae quaesierunt et adorauerunt, non colligentur et non sepelientur; in sterquilinium super faciem terrae erunt. et eligent magis mortem quam uitam omnes, qui residui fuerint de cognatione hac pessima in uniuersis locis, quae derelicta sunt, ad quae eieci eos, dicit dominus exercituum.
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod non sitlocus &erit morticinum populis ꝓhuius
incibum uolucribus caeli & bestiisterrae : & nonerit quiha¬
bigat Tempus qui obsidionis significat : quod ab anno nono
regis sed eciae usq usque ad annum undecimam perpessi st̃ :
& quod nequa quam uocetur uallis ipsage hennom hoo ÷
uallis hennom siue filiorum hennom : sed ob inter fectio¬
nem plurimorum uallis occisionis : tanta aute maedes¬
serit : ut in loco prius religionis sopulchrasint innu¬
merabilia : & quossepelire non potuerint : lacerentur
ab auibus & ab estus deuorentus : nullus que sit quiabi¬
gat similia metuens & hum andi uictus officiis:
Manifesta trans currimus : ut sic ubi locus fuerit in obscuris
moremur: ipsius enim libri magnitudo fastidium potest fa¬
cere legentibus quantomagis sia nobis latius disseratur: ÷¬
& quiescere faciam de urbibus iuda & deplatcis hierusalẽ
uocem gaudii & uocem laetitiae : & uocem sponsi & uocem

Expanded text:
eo, quod non sit locus. et erit morticinum populi huius eo, quod non sit locus. et erit morticinum populi huius in cibum uolucribus caeli et bestiis terrae et non erit. qui abigat. Tempus obsidionis significat, quod ab anno nono regis Sedeciae usque ad annum undecimum perpessi sunt, et quod nequaquam uocetur uallis ipsa \'gehennom\', hoc est \'uallis hennom\', siue \'filiorum Ennom\', sed ob interfectionem plurimorum \'uallis occisionis\'. tauta autem caedes erit, ut in loco prius religionis sepulchra sint innumerabilia et, quos sepelire non potuerint, lacerentur ab auibus et a bestiis deuorentur nullusque sit, qui abigat similia metuens et humandi uictus officiis. manifesta transcurrimus, ut, sicubi locus fuerit, in obscuris moremur. ipsius enim libri magnitudo fastidium potest facere legentibus: quanto magis, si a nobis latius disseratur! Et quiescere faciam de urbibus Iuda et de plateis Hierusalem uocem gaudii et uocem laetitiae et uocem sponsi et uocem
Abbreviated transcription (Latin):
occupauit: ut ad capita fontium lucosque amoenissimos uic¬
timas immolarent : & omnis prauȩ suꝑstitionis religio
seruarecur : tof&h lingua hebrea interp̃tatur latitudo :
scriptum que fertur in libro iosuae filiinun de hoc loco
nomen uel gratiam sonat: traduntque hebrei ex hocloco appel
latam genhennã : quod scilic& omnis populus iudaeorum
ibi perierit offendens dm̃: inquo loco &iam filios suos inigne¬
&iam idolis consecrarint siue holocaustũ optulerint quae
non p̃ceperit eis neculla legis iusserit sanctione : quod si
iepthe obtulit filiam suam uirginem dõ non sacrificium plac&:
sed animus offerentis : neque enim si canis autasinus aut
mnmundũ quod lib& animal primum occurris s& patriacede
hostium reuertentidõ illud offerre debuerat :: id eo ecce dies
uenient dicit dñs & nondicetur amplius to f&h & uallis
filuen nom seduallis interfectionis & sepelient into f&ch

Expanded text:
occupauit, ut ad capita fontium lucosque amoenissimos uicoccupauit, ut ad capita fontium lucosque amoenissimos uictimas immolarent et omnis prauae superstitionis religio seruaretur. \'Tofeth\' lingua Hebraea interpretatur \'latitudo\' scriptumque fertur in libro Iosue, filii Nun, de hoc loco, nomen uel \'gratiam\' sonat. traduntque Hebraei ex hoc loco alatam gehennam, quod scilicet omnis populus Judaeorum ibi perierit offendens Deum: in quo loco etiam filios suos in igne idolis consecrarint, sive holocaustum obtulerint quae non praeceperit eis, nec ulla legis jusserit sanctione . Quod si Jephte obtulit fised animus offerentis; neque enim, si canis aut asinus aut inmundum quodlibet animal primum occurrisset patri a caede hostium reuertenti, deo illud offerre debuerat. Ideo ecce dies uenient, dicit dominus, et non dicetur amplius Tofeth et uallis filii Ennom, sed uallis interfectionis et sepelient in Tofeth
Abbreviated transcription (Latin):
talis idcrco ad sumitur: qui a proiecit dñs & reliquid ge¬
nerationem furorissui : Hauđd dubium quinpopulum
rendum : quando periit fides &deore ablataẽ populi dnm
blas phemantis: quia fecerunt filiuuda malum in cons¬
pectumeo dicitdñs: posuerunt offondiculasua indomo
inqua inuocatũ est nomen meum: ut polluer eã &edifi¬
cauerunt excelsa siuearam tof&h quae ẽ in ualle filii
ennom ut incenderent filios suos & filias suas igne
quae non praecepi: nec cogitaui in cor demeo: quod intemplo
dĩ filiuuda statuã bahas posuerint : in hie Rechielis prin¬
cipio discimus: excel sa autem quae hebraice appellantur
bumat h siuearam to f&b quaeẽ in ualle filiorum
en nom illum locum significat quisi loe fontibus inrigat᷑:
&est amoenus atque nemoro sus hodie que hortorump̃b&
delicias: hic autem gentilitatis erro romnes prouincias

Expanded text:
talis idcirco assumitur: « quia projecit Dominus, et reliquit getalis idcirco assumitur: « quia projecit Dominus, et reliquit generationem furoris sui. » Haud dubium quin populumrendum, quando periit fides, et de ore ablata est populi Dominum blasphemantis. « Quia fecerunt filii Juda malum in conspectu meo dicit Dominus: Posuerunt offendicula sua in domo, in qua inuocatum est nomen meum, ut poluerent, et aedificauerunt excelsa — siue aram — Tofeth, quae est in ualle filii Ennom, ut incenderent filios suos et filias suas igne; quae non praecepi nec cogitant in corde meo. Quod in templo dei filii Iuda statuam Bahal posuerint, in Hiezechielis principio discimus. \'excelsa\' autem, quae Hebraice appellantur bamath\', siue \'aram\' Tofeth, quae est in ualle filiorum Ennom, illum locum significat, qui Siloae fontibus inrigatur et est amoenus atque nemorosus hodieque hortorum praebet delicias. hic autem gentilitatis error omnes prouincias
Abbreviated transcription (Latin):
& non respondebunttibi : tantȩ enim erunt suꝑbiaeutcum uoca¬
ueris eos ad audiendum nullus respondere dignetur: & dicesadeos :
haecest gens quae non audiuit uocem dñi dĩ sui. Nec recepit disci
plinam : pulcre ut anteiam dixi nequaquam populun suum
sed gentem uocat quod lic& & in tempore ꝓphetarum ex parte sit
factum & inumbra processerit & inimagine : tamenplenuis
compl&ur in xp̃o : quando noluer̃ recipere disciplinam &uo
cem dñ i sui dñi contempserunt : unde eleganter infertur :
& proice & sume in directum siue suꝑ labia planctum quia
proiecit dñs & reliquid generationem furorissui : &iobau¬
dita filiorum & filiarum morte capillos legimus totondisse :
& apud ueteres haec erat omniũ consuetulugentium ton¬
dere cesariem : ad nuncẽ contrario comam dimittere
Luctus indicium ẽ : omnis aut̃ planctus & lamentatio prophe¬

Expanded text:
et non respondebunt tibi; tantae enim erunt superbiae, ut, cum uocaet non respondebunt tibi; tantae enim erunt superbiae, ut, cum uocaueris eos ad audiendum, nullus respondere dignetur. et dices ad eos: haec est gens, quae non-audiuit uocem domini dei sui nec recepit displinam. » Pulchre, ut jam ante dixi, nequaquam populum suum, sed gentem vocat. Quod licet et in tempore prophetarum ex parte sit factum, et in umbra praecesserit et in imagine, tamen plenius completur in Christo, quando noluerunt recipere disciplinam, et vocem sui Domini contempserunt. Unde eleganter infertur: « et projice, et sume in directum  sive super labia planctum: quia projecit Dominus, et reliquit generationem furoris sui. » Et Job, audita filiorum et filiarum morte, capillos legimus totondisse , et apud veteres haec erat omnium consuetudo lugentium tondere caesariem; at nunc e contrario comam demittere, luctus indicium est. Omnis autem planctus et lamentatio prophe
Abbreviated transcription (Latin):
sed dñi misericordia conseruauit : Et mnisi aduos seruos
meos prophetas perdiem consurgens diluculo &mittens
& non audieruntme : nec inclinauerunt aurem suam:
sed indurauerunt ceruicem & peius operati sunt quam
patreseorũ : Iusta ergo dñi quae conflata est & stillauit
suꝑpopulũ contemptore duraeque ceruicis & dĩ uerba
audire nolentẽ : quomodo autemds̃ uel de nocte uł di¬
luculo & indiemittat prophetas supra diximus : & loquẽ¬
ris adeos omnia uerba hȩc & non audient᷑e: & uocabis
eos & non respondebunt tibe & dices adeos haec est gens
quae non audiuit uocem dñi dĩ suĩ nec recepit discipli¬
nam: peruitfides & ablata est deoreeorum : nedubites
inquit adeos induras se ceruicem & peiora patribus sui
operatos: eccedo locum penitentiae nec ideolo quor
utfiat . sed quia futura sunt idcirco p̃dico saltam nunc
loquereeis uerbis meis & tamen non audierit te& uocabis eos

Expanded text:
sed Domini misericordia conservavit. Et misi ad vos omnes servos sed Domini misericordia conservavit. Et misi ad vos omnes servos meos Prophetas, per diem, consurgens diluculo et mittens: Et non audierunt me, nec inclinaverunt aurem suam, sed induraverunt cervicem suam, et pejus operati sunt quam patres eorum. Justa ergo ira Domini, quae conflata est, et stillavit super populum contemptorem duraeque cervicis, et verba Dei audire nolentem. Quomodo autem Deus vel de nocte, vel diluculo, et in die mittat Prophetas, supra diximus. Et loqueris ad eos omnia verba haec, et non audient te: et vocabis eos, et non respondebunt tibquae non audiuit uocem domini dei sui nec recepit disciplinam; periit fides et ablata est de ore eorum. Ne dubites\'. inquit. \'eos indurasse ceruicem et peiora patribus suis operatos, ecce do locum paenitentiae nec ideo loquor, ut fiant, sed quia futura sunt, idcirco praedico. saltim nunc loquere eis uerbis meis et tamen non audient te et uocabis eos
Abbreviated transcription (Latin):
lapideis scriptum digitodĩ & post offensam ido latrie caputq:
uituli postea iusserit sibimagis fieri quam demonibus auferens parã
religionem mandatorum dĩ & concedens sanguinem uictimarũ
carnumquȩ desideriũ & non audierunt nec indinauerunt
aurem suã sed habierunt inuoluntatibus si uedesiderus
& prauitate cordissuimali : factique sunt retrorsum & pon
in antȩa die quae gressisunt patreseorum de terra aegypti
usque adhunc diem : medicente audite uocemin eam & erouo¬
bis ds̃ & reliqua : non audierunt nec inclinauerunt aurem
suam: sed sui cordis faecere desideria : & contraa postoli senten¬
tiam qui preteritorum obliuiscebatur & in priora se exten¬
debat fatere contraria : ut p̃terita cuperent & futur a con¬
tempnerent: Quodque dicit adiequae gressi sunt patres
eorum de terra a egrpti usque ad diemhanc omne tempus
inmedio diciteos ꝑ offensam dñi transegisse : unde & ne¬
cessaria fuit eu angelii gratia quaeillos non suo merito

Expanded text:
lapideis scriptum digito dei et post offensam idololatriae caputque uituli postea iusserit sibi magis fieri quam daemonibus auferens puram religionem mandatorum dei et concedens sanguinem uictimarum carniumque desiderium. Et non audierunt nec inclinauerunt aurem suam; sed abierunt in uoluntatibus — siue desideriis - et prauitate cordis sui mali factique sunt retrorsum et non inante a die, qua egressi sunt patres eorum de terra Aegypti, usque ad hunc diem. \'Me dicente: audite uocem meam et ero uobisdeus et reliqua, non audierunt nec inclinauerunt aurem suam, sed sui cordis ftiam, 896 qui praeteritorum obliviscebatur, et in priora se extendebat, fecere contraria: ut praeterita cuperent, et futura contemnerent. Quodque dicit: A die qua egressi sunt patres eorum de terra Aegypti usque ad diem hanc, omne tempus in medio dicit eos per offensam Domini transegisse. Unde et necessaria fuit Evangelii gratia, quae illos non suo merito,
Abbreviated transcription (Latin):
quod & salomon ds̃ nomen in posuit : Nihi lautem dolentius
quam unum uł solum ꝑderefilium: illudque quod nos inter¬
p̃tati sumus quia repente ueni & uastator siue miscria suꝑnos
bõc suꝑuos posuerunt : Cummulto ds̃ miscricor dius
dixerit ut quicquid suꝑ suum uenturum est populum super
sequoque uen retestatur: uastatorem autem propriae
uel nabuchodonosor uł diabolum significat. probatorẽ
dedite in populomeo robustum & scies & ꝓbabiss uiameorũ:
omnes isti principes declinantes siue moboe dientes:
uni uersi corrupti sunt : de fecit sufflatorium inigne
quem significantius greci OΥCΝΙΝΡΩ appellanttn
sumptum est plumbum frustraconflauit conflator ut
siue argentarius mmalitiae enim eorum non sunt consupte¬

Expanded text:
quod et Salomoni deus nomen inposuit. nihil autem dolentius quod et Salomoni deus nomen inposuit. nihil autem dolentius quam unum uel solum perdere filium. illudque, quod nos interpretati sumus: quia repente ueniet uastator siue miseria super nos, LXX super uos posuerunt, cum multo deus misericordius dixerit, ut. quidquid super suum uenturum est populum, super se quoque uenire testetur. \'uastatorem\' autem proprie uelNabuchodonosor uel diabolum significat. Probatorem dedi te in populo meo robustum et scies et probabis uiam eorum. omnes isti principes declinantes - siue inoboedientes —, uniuersi corrupti sunt. defecit sufflatorium in igne — Quem significantius Graeci φυϭητῆρα appellant —, consumtum est plumbum, frustra conflauit conflator — siue argentarius —: malitiae enim eorum non sunt consumt
Abbreviated transcription (Latin):
ad agros & inuia neambuletis qm̃ gladius in imicipauor incircuitu :
Doc& euangelium pones se exeundum in agrum pec de tectorum
altitudine descendendum : sed audiendum illud inmonte saluũ
te fao: adquem inisaia & michea iubemur currere atque con¬
scendere: praecipitur autem iuxta litterã neforas exeant
uec deserant muros : sed uttueantur sefirmis munitionibus
filia populimei a ccingerȩcilicio & conspergere cinergluctũ
neam buletis quoniam gladius in imicipauor incircuitu :¬
& fagam quoque ꝓhibuerat : doc& quidfat pnfsiriart facere de¬
beant ut conuertantur scilic& ad penitentiam : & hancfir¬
missimam & securam habeant armaturam : ub inos diximꝰ
luctum unigeniti fac̃ p̃rounigenito inebraico scribitur : aro
quodmagis solitarium quam unigenitum sonat: si enim ess&
dilectus siue a mabilis ut boc transtulerunt idiã poneretur:

Expanded text:
ad agros et in uia ne ambuletis, quoniam gladius inimici, pauor in circuitu! ad agros et in uia ne ambuletis, quoniam gladius inimici, pauor in circuitu! Docet euangelium non esse exeundum in agrum nec de tectorum altitudine descendendum, sed audiendum illud: in monte saluum te fac, ad quem in Isaia et Michea iubemur currere atque conscendere. praecipitur autem iuxta litteram, ne foras exeant, ne deserant muros, sed ut tueantur se firmis munitionibus. Filia populi mei, accingere cilicio et conspergere cinere; luctum ne ambuletis, quoniam gladius inimici, pauor in circuitu, et fugam quoque prohibuerat, docet, quid facere debeant, ut conuertantur scilicet ad paenitentiam et hanc firmissimam et securam habeant armaturam. ubi nos diximus: luctum unigeniti fac tibi, pro unigenito\' in Hebraico scribitur \'iaid\', quod magis \'solitarium\' quam \'unigenitum\' sonat. si enim esset \'dilectus\' siue \'amabilis\', ut LXX transtulerunt, \'ididia\' poneretur,
Abbreviated transcription (Latin):
dent praeparatiquasiuir ad proelium aduersum te
filiasion : propriae hoodebabrlonis proph&auit᷑
quiuenturi sunt contrapopulum bierusalem : &omnes
armaturae ordo describitur & in petus p̃l antium : ut uo¬
osterrore concussi agant penitentiã : & dementissimũ
placentdm̃: denique da toccasionem rogandi dumdicit
aduersumte filiasion: possumus hoctostimonio ab uti
persecutionis tempore : quando omnis aduersum nos
diaboli rabies concitatur : nullaque miseri cordia est:¬
& quasi ue hementis simimaris fluctus i taopprimunt
resistentes: Audiuimus famam eius dissolutȩ sunt
manus nostre : tribulatio appraehenditnos dolores
quasi partumentis : Respondit nos populus cui pro¬
ph&a immo ꝑ proph&am dñs babrlonios commina¬
tus ẽ quod antequam ueniant timore superati sunt:
nec possint eleuaremanus & angustia eos conprae¬
henderit quas dolor parturientem̃ quo dolore ni¬
hilad firmant grauius quee senserunt Nolittexire

Expanded text:
dent praeparati quasi uir ad proelium aduersum te, dent praeparati quasi uir ad proelium aduersum te, filia Sion. Proprie hoc de Babyloniis prophetatur, qui uenturi sunt contra populum Hierusalem, et omnis armaturae ordo describitur et impetus proeliantium, ut uocis terrore concussi agant paenitentiam et clementissimum placent deum. denique dat occasionem rogandi, dum dicit: aduersum te, filia Sion. possumus hoc testimonio abuti persecutionis tempore, quando omnis aduersum nos diaboli rabies concitatur nullaque misericordia est et quasi uehementissimi maris fluctus ita opprimunt resistentes. Audiuimus famam eius, dissolutae sunt manus nostrae; tribulatio apprehendit nos, dolores quasi parturientis. Respondet populus, cui propheta, immo per prophetam dominus Babylonios comminatus est, quod, antequam ueniant, timore superati sint nec possint eleuare manus et angustia eos conprehenderit quasi dolor parturientem; 6,23quo dolore nihil adfirmant grauius, quae senserunt. Nolite exire
Abbreviated transcription (Latin):
dñs : ecceego dabo in populumi stum ruinas & ruent incis
siue infirmitatem & infirmabuntur in ea patres & filu
simuł uicimus acꝓximus & peribunt : impleta uidemus
omnia quae dñs illipopulo comminatus ẽ cotidieenim ruunt in blas¬
phemiissuis nihilque in sehabent forte sedomnis apudeos in¬
firmitas est : filu patrum sequuntur blas phemias & cõtti¬
dierecipiunt illam in praecationem : sanguis eius super
nos & suꝑfilios pestros: & non solum ipsi sed & uicini
& preximi eorum omnes quilegem & proph&as sequunt᷑
iuxta occidentem litteram & non uxta sp̃m uiui ficantem
& om̃s pariter peribunt : quia pariter peccauerunt :
Haec dicit dñs: eoce populus uenit de cerra aquilonis &
gens magna consurg& a finib terrae : sagittam & scutũ
siue ribinnam arripi& crudelis ÷ uł inpudens & non mi¬
serebitur: uoxeius quasimare sonabit : & suꝑ equos a scen¬

Expanded text:
dominus: ecce ego dabo in populum istum ruinas et ruent in eis dominus: ecce ego dabo in populum istum ruinas et ruent in eis — siue infirmitatem et infirmabuntur in ea - patres et filii simul, uicinus ac proximus et peribunt. Impleta uidemus omnia, quae dominus illi populo comminatus est: cotidie enim ruunt in blasphemiis suis nihilque in se habent forte, sed omnis apud eos infirmitas est. filii patrum sequuntur blasphemias et cotidie recipiunt illam inprecationem: sanguis eius super nos et super filios nostros; et non solum ipsi, sed et uicini et proximi eorum, omnes, qui legem et prophetas sequuntur iuxta occidentem litteram et non iuxta spiritum uiuificantem, et omnes pariter peribunt, quia pariter peceauerunt. Haec dicit dominus: ecce populus uenit de terra aquilonis et gens magna consurget a finibus terrae. sagittam et scutum — siue xibynnam — arripiet: crudelis est — uel inpudens — et non misere- bitur; uox eius quasi mare sonabit et super equos ascen
Abbreviated transcription (Latin):
bitat: unde & illud uergilianum ẽ centumꝰ ques ab eotur eca¬
lentare calamum autem quodȩbraice dicitur. CaΝΕ
proquo lax & theodotio cinnamum transtulerunt deter¬
rauenire longiqua prophecicus sermo de monstrat : ut in¬
tellegamus indiam de qua ꝑ mare rubrum plura ueniunt
aromata : hoc genus pinmenti medici. Raccianes p¬
INTOΕ appellant : & est sensus : frus tramihi inunguenta
conficienda quae lege p̃cepta sunt : s uauis simioderis pigmenta
confertis & holocausta suo cenditis quimeam in lege non fa¬
citis uoluntatem : iuxta quod supra dictum ÷: uerba moa
non audierunt & legẽ meam ꝓiecerunti Hoc autem pro¬
priae conuenit his quidera pinis & nudatione miserõrum
offerunt sacrificia &elemosinis ex iniquitate sẽputant¬
peccant redimere peccata dicente scriptura: redemp̃tio
anime uiri ̃ propriae diuitiae : quae non de imquitate sed de
labore &iustitia congregantur : propterea haecdicit

Expanded text:
bitat; unde et illud Uergilianum est: centumque Sabaeo ture cabitat; unde et illud Uergilianum est: centumque Sabaeo ture calent arae. \'calamum\' autem. quod Hebraice dicitur \'cane\'. pro quo LXX et Theodotio \'cinnamum\' transtulerunt, de terra uenire longinqua propheticus sermo demonstrat, ut intellegamus Indiam, de qua per Mare Rubrum plura ueniunt aromata. hoc genas pigmenti medici xαϭϭίαν ϭύpιγγοςappellant. et est sensus: \'frustra mihi in unguenta conficienda, quae lege praecepta sunt, suauissimi odoris pigmenta confertis et holocausta succenditis, qui meam in lege non facitis uoluntatem\', iuxta quod supra dictum est: uerba mea non audierunt et legem meam proiecerunt. hoc autem proprie conuenit his, qui de rapinis et nudatione miserorum offerunt sacrificia et elemosynis ex iniquitate se putant redimere peccata dicente scriptura: redemtio animae uiri propriae diuitiae, quae non de iniquitate, sed de labore et iustitia congregantur. Propterea haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nos cite ergo quanta faciam populo non credenti : quod que
infertur : duditerra totis orbis uudiendum uocatur:
sicut & in principio esaie legimus adicaelum & auribus
percipe terra : quae scilic& dñs facturus sit populo iudeorũ :
ecce ogo adducam mala superpopulum istum fructum
cogitationum siue a uersionis eius : quia uerbamea non au¬
dierunt & legemmeam proiecerunt: mala appellat sup¬
plitia poenas que patientium : non supergentes qua e uocan¬
tur ad euangelii ueritatem : sed superpopulum qui res pon¬
dit non audiemus : & recepturus est fructũ cogitationum
siue auersionissuae dicente dauid : Labores manuum tuarũ¬
quia manducabis : Causaque ꝑspicua : quia uerba dõi non
audierint : & legem eĩ abiecerunt: ut quid mihitbus desaba
adfertis & calamum suaue olentem de terra longinquam
holo caustauestra non sunt accepta : & uictimae uestrae
nonplacuerunt mihi : quod tura de sabauenient : Nemodu¬

Expanded text:
noscite ergo, quanta faciam populo non credenti.\' quodque noscite ergo, quanta faciam populo non credenti.\' quodque infertur: audi, terra, totus orbis ad audiendum uocatur, sicut et in principio Isaiae legimus: audi, caelum, et auribus percipe, terra, quae scilicet dominus facturus sit populo Iudaeorum. Ecce ego adducam mala super populum istum. fructum cogitationum — siue auersionis — eius, quia uerba mea non audierunt et legem meam proiecerunt. \'Mala\' appellat supplicia poenasque patientium non super gentes, quae uocantur ad euangelii ueritatem, sed super populum, qui respondit: non audiemus. et recepturus est fructum cogitationum siue auersionis suae dicente Dauid: labores manuum tuarum manducabis. causaque perspicua, quia uerba domini non audierint et legem eius abiecerint. Ut quid mihi tus de Saba adfertis et calamum suaue olentem de terra longinqua? holocausta uestra non sunt accepta et uictimae uestrae non placuerunt mihi. Quod tura de Saba ueniant, nemo du
Abbreviated transcription (Latin):
mus is rael : & precipi ut audiretis uocem tubȩ uoelmandata
euangeli uel doo trinam a posto lorum : iuxta illud ssaig in mon¬
tem excelsum ascende qui e uanteliz assionꝰ ex altatasioat tuba
uocemtuam quia dnuntias hierusalem : Qui dixorunt non
audiemus : adinuitatiꝰ adcenam noluerunt uenire: propie¬
rea dicitur : auditegentes quod secuti sunt & a postoliquan¬
do loquuntur in licaonia : uobis quidem oportebat primũ
loqui uerbum dĩ sed qm̃ repellitis illud & in dignos uosiu¬
dicatis ae terna uita ecce conuertimur ad genes& cognos¬
ce congregatio nequaquam iudaica sedomnum natio¬
num : siue qui pascits greges epis copi & presbiteri &om¬
nis ordo ecclesi asticus uel cagnoscite testimonium qđ
in eis est : Testimonium dĩ fidele sapientiam prestans
paruulis : quibus loquitur & dñs : nolitimere grex par¬
uuldo & ecce ego & puerimei quo smimi dedit dñs: Cog¬

Expanded text:
mui Israhel -, \'et praecepi, ut audiretis uocem tubae uel mandata mui Israhel -, \'et praecepi, ut audiretis uocem tubae uel mandata euangelii uel doctrinam apostolorum iuxta illud Isaiae: in montem excelsum ascende, qui euangelizas Sion; exalta sicut tuba uocem tuam, qui adnuntias Hierusalem\'. qui dixerunt: non audiemus et inuitati ad cenam noluerunt uenire; propterea dicitur: audite, gentes! quod secuti sunt et apostoli, quando loquuntur in Lycaonia: uobis quidem oportebat primum loqui uerbum dei; sed quoniam repellitis illud et indignos uos iudicatis aeterna uita, ecce conuertimur ad gentes. et cognosce, congregatio, nequaquam Iudaica. sed omnium nationum siue, qui pascitis greges, episcopi et presbyteri et omnis ordo ecclesiasticus, uel c ognoscite testimonium, quod in eis est; testimonium enim dei fidele, sapientiam praestans paruulis. quibus loquitur et dominus: noli timere, grex paruule, et: ecce ego et pueri mei, quos mihi dedit deus. \'cog
Abbreviated transcription (Latin):
euangelica parabola sifuerit intelleci&ehuius locip̃¬
bebit intellegentiam : in quanegotiator bonus omnesuen¬
dere dicitur margaritas uol de prȩtio earum unam
emat praetiosissimã margaritam. quod scili c& per
patri archas & ꝓphȩtas ueniamus ad eum quidicit᷑ :
ego sum uia : stantum est igitur in prophecis adili¬
gentissime contemplandum. & in cerro gandum desenitis an¬
tiquis siue sempiternis quae multorum sanctuum sunt tritȩ
uestigiis quae significantius grece appellantur T̃ PIBOI
que sit uiabona in euangelio & ambulandum in ea: quaeuia
cuminuenta fuerit prȩbec refrigerium siue purificationẽ
animabus credentium : atillie contrario responderunt: non ã¬
bulabimus peruiam euam geli : propriȩ hoc ꝓpheta dicente
deperfidia iudeorum statimque infert : & constitu superuos
speculatores : Haud dubium quin a postolarum indicetur
choa asiuxta hie techiel: filiĩ hominis speculacoiemte dedido¬

Expanded text:
Euangelica parabola, si fuerit intellecta, huius loci prEuangelica parabola, si fuerit intellecta, huius loci praebebit intellegentiam; in qua negotiator bonus omnes uendere dicitur margaritas, ut de pretio earum unam emat pretiosissimam margaritam, quod scilicet per patriarchas et prophetas ueniamus ad eum, qui dicit: ego sum uia. standum est igitur in prophetis et diligentissime contemplandum et interrogandum de -semitis antiquis siue sempiternis — quae multorum sanctorum sunt tritae uestigiis, quae significantius Graece appellantur τρίβοι —, quae sit uia bona in euangelio, et ambulandum in ea; quae uia cum inuenta fuerit, praebet refrigerium siue purificationem animabus credentium. at illi e contrario responderunt: non ambulabimus per uiam euangelii proprie hoc propheta dicente de perfidia Iudaeorum. statimque infert: cet constitui super uos speculatores\'—hau dubium. quin apostolorum indicetur chorus iuxta Hiezechiel: fili hominis, speculatorem te dedi do
Abbreviated transcription (Latin):
cierunt & non solum opussedne scientiam qui demhabuere
& sensum paenitentiae: propterea cadent qui prius stabant
intereos quiuitus suis corruent : & cum uisitationis & poenȩ
eorum tempus aduenerit : cunctis ruentibus sotiabuntur:
Garandis autem impietas. non solum non cauere sed necintel¬
legere uełpeccata : & nullam habẽre distantiam bonorum
malor umque operum: Haec dicit dñs: state superuias &
uidece & interrogate destmitis antiquis quae si oui abona
& ambu late in ea : & inuenietis refrigerium siue purifica¬
tonem animabus uestris: & dixerunt: non ambulabimus
siue nonibimus & stitui superuos speculator ess audite
uocem tubȩ : & dixerunt: non audiemus :ideo audite si¬
ue dudierunt gentes & cognosce congregatio siue quipas¬
citis greges aut iuxta sr̃mma chum : & cognoscite testi¬
monium quodin eis est quanta ego faciam ois auditerra :

Expanded text:
cierunt et non solum opus. sed ne scientiam quidem habuere cierunt et non solum opus. sed ne scientiam quidem habuere et sensum paenitentiae, propterea cadent, qui prius stabant inter eos; qui uitiis suis corruent et, cum uisitationis et poenae eorum tempus aduenerit, cunctis ruentibus sociabuntur\'. grandis autem impietas non solum non cauere, sed nec intellegere uelle peccata et nullam habere distantiam bonorum malorumque operum. Haec dicit dominas: state super uias et uidete et interrogate de semitis antiquis, quae sit uia bona, et ambulate in ea! et innenietis refrigerium — siue purificationem — animabus uestris. et dixerunt: non ambulabimus — siue non ibimus — . et constitui super uos speculatores; audite uocem tubae! et dixerunt: non audiemus. ideo audite — siue audierunt — gentes et cognosce, congregatio - siue qui pascitis greges aut iuxta Symmachum: et cognoscite testimonium, quod in eis est—, quanta ego faciam eis! audi terra!
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiabant : & quasi cura recupiebant uulnus &uig¬
nominiam filiaemaee dicentes paxpax : cum paxꝰ
omnino non ess& : hoc propriȩ desacer dotibus & doc¬
toribus intellegen dur qui diuitibus & eos quiꝰ ludent
in honoremaxime constitutos repromittunt pro¬
spera & clementem praedecant dm̃ magis illos
supplicio & racundiȩ praeparantes: confusist̃
quia ab ominationem fecerunt : quin pocius confusione
non sunt confusi & erubescere nescierunt : praessius hocle¬
gen dum est iuxta hebraicum : & cumin quit tanta fecerint pũ¬
quid confusisunt Num quid erubuerunt insce leribussuis
quim potius a uxere contemptum : & erubes cere nescierunt :
uescierunt autem hio posuit pronoluerunt : si uenimio
contemptu & uitio inoliti malinein tellegere quidempo¬
tͥuerunt : quam obrem cadent interruentes in tempore
uisi tationis suae corruent dicit dñs: Qm̃ ait erubescerenes¬

Expanded text:
nuntiabant: et quasi curare cupiebant vulnus, et ignuntiabant: et quasi curare cupiebant vulnus, et ignominiam filiae meae, dicentes: Pax, pax; cum pax omnino non esset. Hoc 886 proprie de sacerdotibus et doctoribus intelligendum est, qui divitibus et eis quos vident in honore maximo constitutos, repromittunt prospera, et clementem praedicant Deum: magis illos supplicio et iracundiae praeparantes. Confusi sunt, quia abominationem fecerunt? quin potius confusione non sunt confusi et erubescere nescierunt. Pressius hoc legendum est iuxta Hebraicum. \'et cum,\' inquit, tanta fecerint, numquid confusi sunt? numquid erubuerunt in sceleribus suis? quin potius auxere contemtum et erubescere nescierunt\' — \'nescierunt\' autem hic posuit pro \'noluerunt\' — \'siue nimio contemtu et uitio inoliti mali ne intellegere quidem potuerunt\'. Quamobrem cadent inter ruentes, in tempore uisitationis suae corruent, dicit dominus. Quoniam\', ait, \'erubescere nes
Abbreviated transcription (Latin):
us que ad indioremomnes a uaritiae student᷑ & apro¬
pheta usque ad sacerdotem cunctifaciunt dolum &¬
curabant contritionem filiae populimei cum igno¬
minia dicentes paxpax & non erat pax: Quodinhe¬
braico dicitur extendam in anũ medm superpeccato¬
ressiuehabitator esterrae : apud: Lax semperele¬
uabo scribitur qui u terque percutientis est habitus
iuxta illud quod serptum est: & adhuc manus dnĩ
extenta siue excelsa: habitatores autem terrae sẽ
per inuitiosunt : unde & ina pocalrpsi frequen¬
tius dicitur: uaehabitatoe  terrae aminore us que
ad inaiorem omnes student a uaritiae : saecundum
illud a postolicum : Radixommum malorum aua
ritia : & aꝓpheta usque ad sacor dotem cuncti facint
dolum alii in ꝓphetando mendatium : alii peruor¬
seimerpraetando legem dĩ : dicitenim & malioloco
propheta : quaeri telegem a sacer dotibus : & cum in¬
quit tanta facerent : prospera quȩque ineo populo

Expanded text:
usque ad minorem omnes avaricie student, et a prousque ad minorem omnes avaricie student, et a propheta usque ad sacerdotem cuncti faciunt dolumcurabant contritionem filiae populi mei cum ignominia dicentes: pax. pax! et non erat pax. Quod in Hebraico dicitur: extendam manum meam super peccatores siue habitatores terrae, apud LXX semper \'eleuabo\' scribitur, qui uterque percutientis est habitus iuxta illud, quod scriptum est: et adhuc manus domini extenta siue excelsa. habitatper in vitio sunt. Unde et in Apocalypsi frequentius dicitur. Vae habitatoribus terrae . A minore usque ad majorem omnes student avaritiae; secundum illud Apostolicum: Radix omnium malorum est avaritia . Et a propheta usque ad sacerdotem cuncti faciunt dolum. Alii in prophetando mendacium, alii perverse interpretando legem Dei. Dicit enim et in alio loco Propheta: Quaerite legem a sacerdotibus . Et cum, inquit, tanta facerent, prospera quaeque meo populo
Abbreviated transcription (Latin):
enim cum uxore capietur senex compleno dierum : &
transibunt domus eorum ad altero sagri & uxores pa¬
riter: uel propheta praecipit in spũ uenienti chaldeo :
ut effundat furorem dm̃ superparuulos : & innoxiae quo¬
quãe non parcat aetati uelcerte narrat. quid factum
sit super concilium iuuenam simul. qui ad repugnan¬
dum arma corripuerant: Virenim uxoriȩ capi¬
etur : dulcissima interse nomina pariter sintient
captiuitatem : senex compleno dierum : ergo sener¬
tus non est aeta sultima sedeorum qui sunt plem
dierum: quos nostro sermone appellamus depo¬
si tossiue de crepitos: sequitur : & transibunt
domus corum ad alteros: captiui tatis maloragri
& uxorossimul : ut & coniux adbostes transeat & possessio:
quic quid iuxtaluteram intellegimus super hicrusalem:
iuxta lnelle grtiam spiritalem referamus adecde¬
sia mũoffenderit dm̃ : Quia extendam manum meã
superhabitantes terram dicit dñs aminore quippe

Expanded text:
enim cum uxore capietur, senex cum pleno dierum et enim cum uxore capietur, senex cum pleno dierum et transibunt domus eorum ad alteros, agri et uxores pariter. Uel propheta praecipit in spiritu uenienti Chaldaeo, ut effundat furorem domini super paruulos et innoxiae quoque non parcat aetati, uel certe narrat, quid factum sit super concilium iuuenum simul, qui ad repugnandum arma corripuerant. uir enim cum uxore capietur, dulcissima inter se nomina pariter sentient captiuitatem, senex cum pleno dierum. ergo senectus non est aetas ultima, sed eorum, qui sunt \'pleni dierum\', quos nostro sermone appellamus depositos\' siue \'decrepitos\'. sequitur: et transibunt domus eorum ad alteros captiuitatis malo, agri et uxores simul, ut et coniux ad hostes transeat et possessio. quidquid iuxta litteram intellegimus super Hierusalem, iuxta intellegentiam spiritalem referamus ad ecclesiam, si offenderit deum. Quia extendam manum meam super habitantes terram, dicit dominus. a minore
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur: in praeputio incorde & auribus: unde dicit
& dñs : qui hab& aures audiendi dudiat : uoluntate
ergonostra uerbum dĩ non suscipimus: &id arco fitno¬
bis in opprobrium: ut quod datum fuerat ad salutem
nostro uitio uertatur in poenam : Idcirco furore dñi plenus
sum laboraui sustinens : LXX : & furorem meum impleui
& sustinui : & non consumsi eum : Iuxta hebraicum ex ꝑsona
ꝓphetae dicitur : quod uenientem iram dĩ ante prospiciat¬
& plenussit : furoris dñi & iracundia eiultra sestinere non
possit: nec propeccatoribus audeat dnm de praecari : lux¬
ta. Lxx autem nouus sensus ponitur : quodipselo qua¬
tur dñs & dicat furorem meum compleuiferiendo popu¬
lum peccatorem: & tamen retinuerit illum & non totum
effuderit : ut reliquiȩ saluaefiant: Quod mibiui decur
sibi esse contrarium : si enim compleuit furoremsuum quori¬
mosustinuit ne compler&: effunde siueeffundit super
paruulum foris & super concilium iuuenum simulA lir

Expanded text:
appellatur: in praeputio. in corde et in auribus; unde dicit et dominus: qui habet aures audiendi, audiat. uoluntate ergo nostra uerbum dei non suscipimus; et idcirco fit nobis in opprobrium, ut, quod datum fuerat ad salutem, nostro uitio uei-tatur in poenam. Ideirco furore domini plenus sum, laborani sustinens. LXX: et furorem meum impleui et sustinui, et non consumsi eum. Iuxta Hebraicum ex persona prophetae dicitur, quod uenientem iram dei ante prospiciat et plenus sit furoris domini et iracundiae et ultra sustinere non possit nec pro peccatoribus audeat dominum deprecari. iuxta LXX autem nouus sensus ponitur, quod ipse loquatur dominus et dicat: furorem meum conpleui feriendo populum peccatorem, et tamen retinuerit illum et non totum effuderit, ut reliquiae saluae fiant. quod mihi uidetur sibi esse contrarium; si enim conpleuit furorem suum, quomodo sustinuit, ne conpleret? Effunde — siue effudit — super paruulum um foris et super concilium iuuenum simul; x i r
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiasi frael: Conuertemanumtuam quasi uin¬
demi ator ad cartallum: Lxx : quia hȩo dicit dñs
uirtutum: racemate racemãte quas inuinca reliqui¬
as israel : Reuertimini quasi uindemi acoa incartal¬
unus quidem racemus & paruus botrus remaneat
in uinea omnia colligantur : & quod cum que inuene¬
ris instaruin demiatoris in cartallum comce: ut quo¬
modo lle pacemos ad torcular sictu captiuos per¬
trubas in babrlonem : cuiloquar & quem contes¬
taber ut dudiat : ecce incircumasae aures corum si¬
ue uestrȩ & dudire non possunt : Nom possunt au¬
tu & infidelitate descendit : Si quis ergo di uerba
nonsuscipit Neo habet praeceptorum eius intellegen¬
dao incircum osis auribus es : simulque notandũ :¬
quod ercumcisio inscripturis tribus generibus

Expanded text:
reliquias Israel. Converte manum tuam quasi vinreliquias Israel. Converte manum tuam quasi vindemiator ad cartallum. LXX: Quia haec dicit Dominus virtutum: Racemate, racemate quasi in vinea reliquias Israel. Revertemini quasi vindemiator in cartalunus quidem racemus, et parvus botrus remaneat in vinea, omnia colligentur: et quodcumque inveneris, instar vindemiatoris in cartallum collige; ut quomodo ille racemos ad torcular: sic tu captivos pertrahas in Babylonem. Cui loquar, et quem contestabor, ut audiat? Ecce incircumcisae aures eorum sive vestrae, et audire non possunt. Non possunt autu et infidelitate descendit. Si quis ergo Dei verba non suscipit, nec habet praeceptorum ejus intelligentiam, incircumcisis auribus est. Simulque notandum quae circumcisio tribus generibus
Abbreviated transcription (Latin):
quae ser mone fyro &hebraico c̃tob. appellati
in presenti autem loco prolacu quem omnes simili¬
ter trastulerunt: in hebraico hor dicitur: In¬
quitas & uastitas audiecur inea coramme semper
infirmitus & plaga : erudire hierus alem : Nefete¬
te recedat animamea ate : ne forte ponamte deser¬
tam terram i habi tabilem: Lxx impietas &¬
nuieria audientur inea conera faciem eius : peromnem
dolerem flagellum erudiẽris hierus alem ne forte
rendat dnima mea ato ne faciamte in inam terram quȩ
nonbabutur  post haeo discimus quod flagei laañs om¬
nenifilium quem recpit & id circoplagis at que aomen¬
tis eruditur hierusalem ut corrigatur & non recodat
arima dĩ abea & redigatur in sclitudinenisi quando
igitur orebis angustus subia cemus recor demer in con
solationem nostritstius uersiculi peromnem dolorem
& flagellum erudieris hierusalem : haec dicit dñs ex¬
eretuum : us que ad racemum colligent quasi in uinea

Expanded text:
quae sermone Syro et Hebraico \'gubba\' appellatur. quae sermone Syro et Hebraico \'gubba\' appellatur. in praesenti autem loco pro \'lacu\', quem omnes similiter transtulerunt, in Hebraico \'bor\' dicitur. Iniquitas et nastitas audietur in ea, coram me semper infirmitas et plaga. erudire, Hierusalem. ne forte recedat anima mea a te, ne forte ponam te desertam terram inhabitabilem! LXX: impietas miseria audietur in ea contra faciem eius. per omnem dolorem et flagellum erudieris. Hierusalem, ne forte recedat anima mea a te, ne faciam te inuiam terram, quae non habitetur, Per haec discimus, quod flagellet dominus omnem filium, quem recipit; et idcirco plagis atque tormentis eruditur Hierusalem, ut corrigatur et non recedat anima dei ab ea et redigatur in solitudinem. si quando igitur crebris angustiis subisolationem nostri istius versiculi: Per omnem dolorem et flagellum erudieris, Jerusalem. Haec dicit Dominus exercituum, usque ad racemum colligent quasi in vinea
Abbreviated transcription (Latin):
uel oppressio inmedio eius: si cutfrige dam facit
cis terna uellacus aquam suam : sic frigidam fecio
malitiam suam : praecipit dñs ut arbores sueci¬
dantur ut fundantur ꝑ circuitum aggeres quia tempus
uisicationis eius aduenerit utrecipiat propeccatis suis
quorum maximum est cr̃RogaNtia : ut in nocentem
opprimat percalumniam : quomodo ergo cisterna
uel lacus friga dam facit aquam suam sic in medio
hierusalem malitia quae in ea est omnem calorem
perdidit uitȩ: & hoc totandum quod scispũ feruer¬
tes appellentur : mala autem frigida sint: undo
& illud scriptum : quod in nouissimis diebus quando
multiplicatafuerit inquitas refrigesc& caritas
multorum: Quod puto & illud sonare. ad simula¬
tussum descendentibus in lacum: hocautem latinus
lector incellegat: ut semel dixisse sufficiat. la¬
cum non stagnum sonare iuxta grecos sed ci sternã:

Expanded text:
— uel oppressio — in medio eius. sicut frigidam facit — uel oppressio — in medio eius. sicut frigidam facit cisterna — uel lacus aquam suam, sic frigidam fecit malitiam suam. Praecipit dominus, ut arbores succidantur, ut fundantur per circuitum aggeres, quia tempus uisitationis eius aduenerit, ut recipiat pro peccatis suis, quorum maximum est συκοφαντία, ut innocentem opprimat per calumniam. quomodo ergo cisterna uel lacus frigidam facit aquam suam, sic in medio Hierusalem malitia, quae in ea est, omnem calorem perdidit uitae. et hoc notandum, quod sancti spiritu feruentes appellentur, mala autem frigida sint: unde et illud scriptum est, quod in nouissimis diebus, quando multiplicata fuerit iniquitas, refrigescet caritas multorum. quod puto et illud sonare: adsimulatus sum descendentibus in lacum. hoc autem Latinus lector intellegat, ut semel dixisse sufficiat, \'lacum\' non \'stagnum\' sonare iuxta Graecos, sed \'cisternam\',