comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
I. de sensibus carnis.
Ion uirtute ñsensib corporis: s ratione mentis excellimꝰ anima
non ꝓspiritalib capiendis. Iuecti aut̾ homines usu corporearũ
rerum: nichil putant aliter esse. p̃ter quam carnis sensu conci
piunt. Sicut sibi corporei sensus diuersitate locoꝵ: ita sibimet
uirtute sentiendi prȩcellunt. Nam prȩstantior: odoratꝰ sapãei:
& positione loci & sentiendi longinquitate. Sic aures odoratui.
Longus enĩ audĩmꝰ: quam odoramꝰ. Sic oculi aurib. Longiꝰ
enĩ uidẽmus: quam audimꝰ. Animꝰ aut̃ & loco ꝙ merito: hiis
uniuersis sensib suꝑfertur. In arce enim capitis constitutus.
qd̾ illi corporalit̾ ñ attingunt: iste intellectualit̾ contuẽtur.
Amplius excellit oculoꝵ sensus cȩt̾is sensib: quandõ quidem
quȩ adalios ꝑtinent sensus. uide. dicamꝰ: ueluti cum dicimꝰ.
uide quomodo sonat: uide qͦmͦ sapit. Sic & cȩtera. Quemadmo¬
dum oculus. ita & animꝰ çtera uidet: sese ñ intuẽtur. Alia¬

Expanded text:
I. De sensibus carnis. Non virtute, non sensu corporis, sed ratione mentis excellimus animanon pro spiritualibus capiendis. Illecti autem homines usu corporearum rerum nihil putant aliter esse praeterquam quod carnis sensu concipiunt. Sicut praecellunt sibi corporei sensus diversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus quam audimus. 3. Animus autem et loco, et merito his universis sensibus superfertur. In arce enim capitis constitutus, quod illi corporaliter non attingunt, iste intellectualiter contuetur. Amplius excellit oculorum sensus caeteris sensibus, quandoquidem quae ad alios pertinent sensus inde dicamus, veluti cum dicimus: Vide quomodo sonat, vide quomodo sapit, etc. 4. Quemadmodum oculus, ita et animus caetera videt, sese non intuetur. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
tientiam studet. S exercet᷑ sapientia. cum temptat᷑ uers
erercet patientia cum temptat᷑ gladiis. Causa prauitatis
heretice. dodtrinis : ꝓpagata ȩccta. Nam antea: simplioi
tantũdem fide uigebat. herecicoꝵ gͥ ocrasione. ꝓpagati st̃
decttoes infide: & ꝑacũmen heresum. ȩcclȩ magist̾i⁊ ereue¬
patuerit quȩlib dissentio. Scã ȩccła ideo dicit᷑ catholica. ꝗ
eo qd uniuersalit̾ ꝑomnẽ sit mundũ diffusa. Nã heriticoꝵ
ecele inpaptib mundi coartant᷑: hȩc ui intoto orbe distusa
erpandit᷑: paulo attestante apło. Gras inquit ago des pro
om̃ib uobis: quia fides ur̃a annuntiat᷑ inuniuerso mun¬
gentẽ inueniunt᷑ uersari : ȩccła uͦ catholica sic̃ ꝑtotum
mundũ extendit᷑: ita & om̃ium gentium societate constru

Expanded text:
esia exercetur sapientia cum tentatur uerbis, exercetur patientia cum tentatur gladiis. Causa prauitatis haeretice, doctrina est propagata aecclesiae. Nam antea simplici tantum fide uigebat. Hereticorum igitur occasione propagati sunt doctores in fide, et per acumen heresum hodie magistri creuedeo dicitur catholica pro eo, quod universaliter per omnem sit mundum diffusa. Nam hereticorum ecclesia in partibus mundi coartatur. Hec vero in toto orbe diffusa expanditur Paulo attestante apostolo: Gracias, inquit, ago deo pro omnibus vobis, quia fides vestra annuncciatur unigentem inveniuntur versari; Ecclesia vero catholica, sicut per totum mundum extenditur, ita et omnium gentium societate constru
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. Antequam antixpo appareat. uirtutes ab ęccła & sig¬
na cessabunt. quatinꝰ eam quasi abiec̃tiorem ꝑsequat᷑ au¬
dacius. Ob hanc utilitatẽ cess abunt sub antixp̾o ab ȩccła
proboꝵ qui scandale abunt᷑ lẽuitas ostendatur. & ꝑsequen¬
tium audatia ferocior efficiatur.xxui. De antixp̾o & eiꝰ sigi

Expanded text:
fieri. 4. Antequam Antichristus appareat, virtutes ab Ecclesia, et sigfieri. 4. Antequam Antichristus appareat, virtutes ab Ecclesia, et signa cessabunt, quatenus eam quasi abjectiorem persequatur audacius. Ob hanc utilitatem cessabunt sub Antichristo ab Ecclproborum, qui scandalizabuntur, levitas ostendatur, et persequentium audacia ferocior efficiatur. 181 CAPUT XXV. De Anti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt eandem fidem ornãdam. & tamen sic̃ in ipsis apłis
plus erat marabilis uirtus oꝑum. quam uirtꝰ oꝑum signoꝵ
ita nunc & inȩccłã plus est bene uiuere : quam signa facere.
Qd̃ nunc ȩccła non ea miracula facit. quȩ  ipłis faciebat.
ea causa÷. quia tunc oportebat mundũ miracłis credere.
nunc uͦ iam credentẽ oportet bonis oꝑib choruscare. Nam
ideo tunc signa fiebant ex terius : ut interuis fides robo¬
raretur. Iam infide mira cła quicumq requirit. uanã
głam .&. ut laudetur quęrit. Scͥptum ÷ enim. Linguȩ in
signũ st̾. ñ fidelib s infidelib. Ecce signum ñ est fideli¬
b necessarium qui iam crediderunt. s infidelib ut conuer¬
tantur. Nam paulus ꝓñ credentium infidelitate. patrẽ
publii. de infirmitate febrium uirtutib curat. infir¬
mantem uͦ timotbeum fidelem. ñ oratione s medicina¬
lit̾ temꝑat. ut nõueris miracła ꝓ incredidis. ñ ꝓfidelib

Expanded text:
men in ipsis apostolis plus erat mirabilis virtus operum quam virtus signorum. Ita et nunc in Ecclesia plus est bene vivere quam signa facere. 2. Quod nunc Ecclesia non ea miracula faciat quae sub apostolis faciebat, ea causa est, quia tunc oportebat mundum miraculis credere, nunc vero jam credentem oportet bonis operibus coruscare. Nam ideo tunc signa fiebant exterius, ut interius fides roboraretur. 3. Jam in fide miracula quicunque requirit, vanam gloriam, ut laudetur, quaerit. Scriptum est enim: Linguae in signum sunt, non fidelibus, sed infidelibus . Ecce signum non est fidelibus necessarium, qui jam crediderunt, sed infidelibus, ut convertantur. Nam Paulus pro non credentium infidelitate patrem Publii de infirmitate febrium virtutibus curat , infirmantem vero Timotheum fidelem, non oratione, sed medicinaliter temperat, ut noveris, miracula pro incredulis, non pro fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
& sapient̾ se ꝑiculo abstulit. inquo potiorem labõrem. quã
lucrum esse ꝑspexit. Ultro se paulus apud ẽphesum ꝑiculis
õbtulit. quia potius ꝑiculo lucrum uidit. damasco autẽ
ideo aꝑiculo subtraxit semetipsum. quia nullum ꝑiculup¬
siꝰ arbitratꝰ ÷ fructum. Disce quomͦ se ad martyrium offerat
quisq ultro. uł quomͦ uixta sententiã dei. cingat᷑ ab altero.
lentiam. rẽfugit subire qd̾ dolet: Accipe exemplum ad¬
eundi sub trepidatione martyrium de usu bellandi. in
quo exercitat᷑ quisq in p̃lio & paudaciam certamen ag¬
gredit᷑. & ꝑtimorem cunc̃tatione mouẽt᷑. Item accipe exẽ¬
plum martẏrii. de reparatione humani gn̾is ad salutẽ
dum quisq & de spe reparationis gaudet. & de incisio¬
nib seu amarissimis poculis mȩret .xxu. de scoꝵ mi¬

Expanded text:
et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit. Ultro se Paulus apud Ephesum periculis obtulit, quia 179 potius periculo lucrum vidit. Damasci autem ideo periculo subtraxit semetipsum, quia nullum periculi ipsius arbitratus est fructum. 4. Disce quomodo ad martyrium se offerat quisque ultro, vel quomodo juxta sententiam Dei cingatur ab altero, iolentiam refugit subire quod dolet. 5. Accipe exemplum adeundi sub trepidatione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus quisque in praelio et per audaciam certamen aggreditur, et per timorem cunctatione movetur. 6. Item accipe exemplum martyrii de reparatione humani corporis ad salutem; dum quisque et de spe reparationis gaudet, et de incisionibus ceu amarissimis poculis moeret. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
conmunione mundari. discant nichil ad emendationẽ ꝓfi¬
fecit scelera multa: Nunqͥd carnes sc̃ȩ aũferent ate malici¬
as tuas : & apłs. Probet sẽ inquit homo. & sic de pane illo
edat. & de calice bibat.xxiiii. de martyrio.
Ei Seꝵus aduersitate ulla ñ frangit᷑. s ꝓueritatis de¬
fensione ultro se certamini offert. nec umiquã ꝓuerita¬
tẽ diffidit. Sepe ex discipuuis admartyrium eligunt᷑. qͥ suos doc¬
tores ad coronam prȩcẽdunt. & qui st̃ ordine postremi. funt
non numꝙ̃ incertamine pͥmi. Uir sc̃s ultro se inagõne. ꝓ cer¬
tamine nͣ debet offerre iusticiȩ. s tamensiagõnis fructum ui¬
det uberrimum: non debet declinare laboris ꝑicłm. Q.d̾̃ si ma¬
ior est labor quam animar̃ lucrum: declinandꝰ est labor. quẽ
minimũ comitat᷑ augnentũ. Utrumq enim fecit apłs. qͥ
& ꝑiculis se ultro dedit. ubi maximũ animȩ lucrũ uidit.

Expanded text:
communione mundari, discant nihil ad emundationem proficommunione mundari, discant nihil ad emundationem profite malitias tuas ? Et Apostolus: Probet, inquit, se homo, et sic de pane illo edat et de calice bibat . CAPUT XXIII. De martyrio. 1. Dei servus adversitate ulla non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnunquam in certamine primi. 3. Vir sanctus ultro se pro agone certaminis debet offerre justitiae; sed tamen agonis fructum videns uberrimum, non debet 178 declinare laboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum, declinandus est labor, quem minimum comitatur augmentum. Utrumque enim fecit Apostolus qui et periculis se ultro dedit, ubi maximum animarum lucrum vidit;
Abbreviated transcription (Latin):
habentes delictum. abestiis pęnisq cȩt̾is laniant᷑ : Heogͥ
causa ÷. Baptismũ enim a pęna ȩterna : ñ ap̃sentis uitȩ sup¬
plicio liberat. Qd̃ si apȩna prȩsenti hoĩes liberarent᷑ ꝑ baptis¬
mũ: ipsũ putarent baptismi p̃mium. ñ illud ȩt̾num. Er¬
go soluto reatu peccati. manet tamen quȩdam temporalis
pęna. ut illa uita feruentiꝰ requirat᷑: quȩ erit apenis om̃ib
aliena. Nullus negat fidelium. etiam pꝰ baptisiũ qͦ pecca¬
ta delent᷑. cotidie quãduu in hoͣc scło sumꝰ: ad dm̃ nos debere
conuerti. Qd quãuis sine int̾missione sit cotidie agendũ: nũ¬
quã tamen fecisse sufficiet. Qui inmaternis uteris ft̃. ideo
cũ matre baptgari ñpossunt. quia qͥ natꝰ adhuc scd̾m adam
neratio poterit : inquẽ generatio sĩprȩcessit. Qui scelerate ui¬
uunt inȩccła. & conmunicare ñ desinunt. putantes se tali

Expanded text:
habentes delictum, a bestiis poenisque caeteris laniantur? Haec igitur habentes delictum, a bestiis poenisque caeteris laniantur? Haec igitur causa est: baptismus enim a poena aeterna, non a praesentis vitae supplicio liberat. Quod si a poena praesenti homines liberarentur per baptismum, ipsum putarent baptimi praemium, non illud aeternum. Ergo, soluto reatu peccati, manet tamen quaedam temporalis poena, ut illa vita ferventius requiratur quae erit a poenis omnibus aliena. 4. Nullus negat fidelium etiam post baptismum quo peccata delentur, quotidie, quandiu in isto saeculo sumus, ad Deum nos debere converti. Quod quamvis sine intermissione sit quotidie agendum, nunquam tamen fecisse sufficiet. 5. Qui in maternis uteris sunt ideo cum matre baptizari non possunt, quia qui natus adhuc secundum Adam neratio in eum potest quem generatio non praecessit. Qui scelerate vivunt in Ecclesia et communicare non desinunt, putantes se tali
Abbreviated transcription (Latin):
ysaias dic̃. Abbreuationem audiui adño dõ exercituum. su¬
ꝑ uniuersã t̾ram. Attendite & audĩte eloquiũ meũ. S hȩc ab¬
breiuatio. aut illud intelligitur qd̾ dñs dic̃. omnẽ legem & ꝓ¬
pħas indieob prȩceptis dilec̾tionis dei & ꝓximi pendẽre. aut
ꝓpt̾ ĩpsam dñicã. uł symboli breuitatẽ. inquib ut p̾dictum
baptismum ad salutem. ⁊acharĩas ꝓpha testatur. Indie
peccatoꝵ. Heretici aut̃ id solum imaginaria ostentationẽ
faciunt. ideoq ulis baptismũ ñ ad remissionẽ peccatoꝵ s ad
supplicii testimoniũ datur. Prosolo peccato originali luunt
in inferno nuꝑ nati infantuli pęnas. si renouati ꝑ lauachrũ
ñ fuerint. Proinde cum causa dampnat᷑ nuꝑnatꝰ infans.
si ñ regenerat᷑: quia originis noxietate ꝑimit᷑. Cur pariui¬
li peccato originali carentes ꝑ baptismũ. & necdum ꝓpͥum

Expanded text:
Isaias dicit: Abbreviationem audivi a Domino Deo exercituum, suIsaias dicit: Abbreviationem audivi a Domino Deo exercituum, super universam terram. Attendite, et audite eloquium meum . 2. Sed haec abbreviatio, aut illud intelligitur, quod Dominus dicit: Omnem legem et prophetas in duobus praeceptis dilectionis Dei et proximi pen dominicam, vel symboli brevitatem, in quibus ut praedictum baptismum ad salutem Zacharias propheta testatur: In die, peccatorum Haeretici autem id solum imaginaria ostentatione faciunt; ideoque illis baptismus non ad remissionem peccatorum, sed ad supplicii testimonium datur. 2. Pro solo originali reatu Inunt in inferno nuper nati infantuli 176 poenas, si renovati per lavacrum non fuerint. Proinde cum causa nuper natus damnatur infans, si non regeneratur, quia originis noxietate perimitur. 3. Cur parvuli peccato originali carentes per baptismum, et necdum proprium
Abbreviated transcription (Latin):
illã. S ula ꝓ tempore fragili
ista uͦ ꝑfec̾to. Utroq tamen
sua quȩq c̃uenientia con-¬
& tamen ꝓista mutatiõe
ñ: credendus ds mutabilis. s potiꝰ inde admirabilis p̾dicandꝰ ..
quia manens inconmutabilis. quid cũq ut diximꝰ conmodũ
fuit. magna cum distributione concessit. Sub uet̾i testamento
minoris culpȩ erant peccata: quia in eo non ipsa ueritas. sed
umbra ueritatis aderat. Nam in testamento nouo p̃ceptis al¬
tiorib manifesta fac̾ta quȩdam. quȩ in illo p̾pło umbra ueri¬
tatis deseruierant: deserenda nobis prȩcipiunt᷑. Illic enĩ for¬
nicatio & retͥbutio iniuriȩ ꝑmissa st̃. nec nocebant: intestam̃¬
to aut̾ nouo graui animaduersione dampnant᷑. si admutant᷑¬
& dñica oratio. ꝓtota lege pariuilis eccłȩ ad cęloꝵ regna suf¬
ficiunt capessenda. Om̃is enĩ latitudo scͥptumrum: in eadẽ
oratione dñica & symboli breuitate concludit᷑. Unde & ꝓpb̃a

Expanded text:
m . 2. Sed illa pro tempore fragili m . 2. Sed illa pro tempore fragili ista vero perfecto, utrique tamen sua quaeque convenientia co ista mutatione non est credendus Deus mutabilis, sed potius inde admirabilis praedicandus est, quia manens incommutabilis, quid cuique ut diximus tempori commodum fuit, magna cum distributione concessit. 3. Sub Veteri Testamento minoris culpae erant peccata, quia in eo non ipsa veritas, sed umbra veritatis aderat. Nam in Testamento Novo praeceptis altioribus manifesta facta quaedam, quae in illo populo umbrae veritatis deservierant, deserenda nobis praecipiuntur. Illic enim fornicatio et retributio injuriae permissa sunt, nec nocebant; in Testamento autem Novo gravi animadversione damnantur, si admittantoratio pro tota lege parvulis Ecclesiae ad coelorum regna sufficit capessenda. Omnis enim latitudo 174 Scripturarum in eadem oratione dominica et symboli brevitate concluditur. Unde et propheta
Abbreviated transcription (Latin):
denuo reca¬
pitulat formatũ dicens. Formauit dñs ds hominẽ ad ima¬
gunem suam: Neonon &ibi expletis om̃ib oꝑib. dũ dm̃ adic̃
septima die requieuisse: recapitulando subiungit. Istȩ ge¬
neratio nes oli & terrȩ quando creatȩ st̃. indie quo creauit᷑
s celum & terrã. & om̃e iurgultũ agri: ante quã oriuretur
natrationis reb futuris nectunt᷑: oũ intra sexdies etiã hȩc
patrade uideant᷑. Septima regła ÷ de diabolo ꝙ euis corpore.
qua sepe dueunt᷑ ipsi capiti. quȩ suo magis conueniunt cor¬
pori sepe uͦ eius uident᷑ dicta menbraꝵ & non nisi capiti om¬
gruunt. sic̃ inx̾ saĩa ubi dum contra babylomiã. hoc: contia
diaboli corpus multa dixisset sermo ꝓpħicus. rursus adca¬
piit. ⁊di ad elabolũ oracuuli sententiã diriuat dicens. Quo¬
mͦ cecidisti decelo lũciser qui mane oriebaris: & cȩtera
ue magna quadam distributione concesserit: sic̃ inlege im¬
oculo aufer
e ineuangłio alteram p̃bere ꝑcũti¬
enti max¬

Expanded text:
denuo recapitulat formatum dicens: Formavit Deus hominem ad imaginem suam . Nec non et ubi expletis omnibus operibus, dum Deum dicit septimo die requievisse, recapitulando subjungit: Istae generationes coeli et terrae, quando creatae sunt, in die quo creavit Deus coelum, et terram, et omne virgultum agri, antequam oriretur narrationis rebus futuris nectuntur; cum intra sex dies etiam haec patrata videantur. 18. Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quia saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpori; saepe vero ejus videntur dicta membrorum, et nonnisi capiti congruunt. Sicut in Isaia, ubi dum contra Babyloniam, hoc est, contra diaboli corpus multa dixisset sermo propheticus, rursus ad caput, id est, ad diabolum, oraculi sententiam derivat, dicens: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui maneri magna quadam distributione concesserit: sicut in lege imoculo auferre , in Evangelio alternam praebere percutienti max
Abbreviated transcription (Latin):
multã & cõmedet partem domus. Pars quippe domꝰ deuo¬
rabit᷑. quia illos etiam infernus absorbebit. qui nunc seee̾
in p̾ceptis cȩlestib głant᷑. De quib & dñs dic̾. Multi dicent̃
mͥ in illa die. Dñẽ dñe. nonne in nomine  ꝓpħauimꝰ & in

Expanded text:
multam, et comedet partem domus. Pars quippe domus devomultam, et comedet partem domus. Pars quippe domus devorabitur, quia illos etiam infernus absorbebit, qui nunc se esse in praeceptis coelestibus gloriantur; de quibus Dominus dicit: « Multi dicent mihi in illa die: Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
sermo p̾dicat ȩuangłicus : sic ꝓpt̾ augenda uidȩ supplicia.
dic̃ etiam psalmͦ. Conmõti amoueant᷑ filii eius & mendicent.
Impii ex hoc durius iniudicio puniendi st̃. mentis dolore.
ex quo uisuri st̃ ustos. głȩ beatitudinem meruisse. Cunc̾¬
tis uidentib est p̃eipitandus diabolus. quando sub aspec̾
tu omĩum bonoꝵ angłoꝵ & hominum. cumeis qui de par¬
te eus erunt inignem ȩt̾num mittendꝰ :. Dum sublatꝰ fu¬
erit diabolus ut dampnet᷑. multi electi qui incorpore sunt
inueniendi dño ad udicium ueniente. metu concutien¬
di st̃. uidentes tali sententia impium esse punitũ. Quo ter¬
rore purgandi st̃. quia siquid eis ex corpore adhuc peccati
remanserit. metu ipso quoᷤ diabolum dampnari conspiciunt
purgabunt᷑. hinc: quod ait iob. Cum sublat᷑ fuerit: time¬
bunt angłi. & tẽrriti purgabunt᷑. Multos posse ꝑire exeis

Expanded text:
sermo praedicat evangelicus: sic pro augendo Judae supplicio, sermo praedicat evangelicus: sic pro augendo Judae supplicio, dicit etiam Psalmus: Commoti moveantur filii ejus, et mendicent. Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. Cunctis videntibus est praecipitandus diabotu omnium bonorum angelorum et hominum cum eis qui de parte ejus erunt in ignem aeternum mittendus est. 6. Dum sublatus fuerit diabolus, ut damnetur, multi electi, qui in corpore sunt inveniendi, Domino ad judicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum: quo terrore purgandi sunt, quia, si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quo diabolum damnari conspicium purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et exterriti purgabuntur . 7. Multos posse perire ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
supplicium. & arsit ad conburenda ligamina uinculoꝵ: ita
ignis gehennȩ. & lucebit miseris ad augmentũ pęnar᷑. ut
uideant unde doleant. & ñlucebit ad consolationẽ: ne uideast
unde gaudeant. Inter huius uitȩ & futurȩ infelicitatis mise¬
rias: multa discretio:. Illuc enim & miseria÷ ꝓpt̾crutiatio¬
nũ dolores. & tenebrȩ ꝓpt̾ lucis auersionem: quoꝵ unũ inhac
ad conbustionẽ de similib colligant᷑. ita iniudicii diẽ
similis culpȩ reos suis similib uingere. ut ex ȩquo pęna con¬
stringat quasi in fasciculum. quos actio similes fecit in
malum. Sic̃ unusquisq sc̃s . infuturo iudicio ꝓquanti¬
tate uirtutum glorificabitur. ita & unusquisq impiꝰ ꝓ
quantitate facinoꝵ condempnabit᷑. Nec dẽerit in supplicio
futurus dampnationis ordo. s iuxta qualitatẽ criminũ
pliciis. addit᷑ etiam pęna defunctis. Sic̃ ap̃ inferos dĩuiti

Expanded text:
supplicium, et arsit ad comburenda ligamina vinculorum , ita supplicium, et arsit ad comburenda ligamina vinculorum , ita ignis gehennae et lucebit miseris ad augmentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam multa discretio est. Illic enim et miseria est propter cruciationem dolorum, et tenebrae propter lucis aversionem. Quorum unum in hac bustionem similibus colligantur, ita in judicii die similis culpae rei suis similibus jungentur, ut ex aequo poena constringat quasi in fasciculum, quos actio similes fecit in malum. Sicut unusquisque sanctus in futuro judicio pro quantitate virtutum glorificabitur, ita et unusquisque impius pro quantitate facinorum condemnabitur. Nec deerit in supplicio futurus damnationis ordo. Sed juxta qualitatem criminum orum suppliciis, additur etiam poena defunctis. Sicut apud inferos diviti
Abbreviated transcription (Latin):
dicant᷑ & regnant. Scd̾s ordo eoꝵ qui ñ iudicantur & ꝑeunt.
opponit᷑ illi ordini elec̃toꝵ. in quo st̾ hii qui nͨ uidicant᷑ & reg¬
nant. Tercius ordo eoꝵ qui iudicant & regnant. illi ordini
est contrarius. de quo st̃ qui uidicant᷑ & ꝑeunt. Quartusor¬
do eoꝵ qui ñ uidicant᷑. & regnant. opponit᷑ illi contrario or¬
dini. in quo illi st̃ qui ñ uidicant᷑ & ꝑeunt. Gemina poni
tate ꝑcutit᷑. ne ueritatem uideat. aut dum infine dam¬
nabitur. ut debitas pęnas exsoluat. de gehenna.¬
Spplex dampnatoꝵ pena : ingehenna. quoꝵ & men¬
dine. ut qui mente tractauerunt qd̾ ꝑficerent corpore.
simul & animo puniant᷑ & corpore. Ignem gehennȩ ad
aliquid lumen habẽre : adaliquid non habẽre. hoc÷ habere lu¬
men addampnationem. ut uideant impii unde doleant: & ñ
habere ad consolationem. ne uideant unde gaudeant. Apta
fit comparatio de camino tͥum puerorum. ad exemplum ig¬
nis gehenne. Nam sicut ille ignis nͣ arsit ad tͥum puerorum

Expanded text:
dus ordo eorum qui non judicantur et pereunt opponitur illi ordini perfectorum, in quo sunt hi qui non judicantur et regnant. Tertius ordo eorum qui judicantur et regnant: illi ordini est contrarius, de quo sunt qui judicantur et pereunt. Quartus ordo eorum qui non judicantur et regnant opponitur illi contrario ordini, in quo illi sunt qui non judicantur et pereunt. Gemina punittate percutitur, ne veritatem videat; aut dum in fine damnabitur ut debitas poenas exsolvat. « Qui aplex damnatorum poena est in gehenna, quorum et mendine, ut qui mente tractaverunt quod perficerent corpore, simul et animo puniantur et corpore. Ignem gehennae ad aliquid lumen habere, et ad aliquid non habere, hoc est, habere lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant, et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Apta fit comparatio de camino trium puerorum, ad exemplum ignis gehennae. Nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum
Abbreviated transcription (Latin):
speculũ agnoscit᷑. infuturo aut̃ quisq elec̾tꝰ facie ad faciem
p̃sentabitur: ut ipsam speciem contẽplet᷑. quã nc̃ ꝑspeculũ
uidere conat᷑. In hac uita elec̃toꝵ numero ad dexteram ꝑtinen¬

Expanded text:
speculum agnoscitur: inspeculum agnoscitur: inpraesentabitur , ut ipsam speciem contempletur, quam nunc per speculum videre conatur. In hac vita electorum numero ad dexteram pertinen
Abbreviated transcription (Latin):
ut dampnet᷑ tanto in magna ꝑsecutionis ira mouet᷑ diuina
iusticta ꝑmittente. ut glorificent᷑ iusti. sordident᷑ inĩqui. & ut
diabolo durior crescat dãnationis sententia.xxuii. De resut
Nchoatio pacis scõꝵ. est in hac uita. ñ ꝑfectio. Tunc autͥ erit
plenitudo pacis. dum ad dei contemplationem. absorta carnis
infirmitate. conualuerit. Resurrectio mortuoꝵ utapłs ait.¬
inui rumꝑfectum inmensuram ȩtatis plenitudinis xp̃i futu¬
ra est. inetate scilicet iuuentutis. quȩ ꝓfectu ñ iñdiget. & absq
inclinatione defectus inꝑfectione ex utraq parte & plena ÷ ꝙ ro¬
busta. Quamuis nunc filioꝵ dei nomine. hoies fideles uocent᷑
tamei ex eo qd̾ hanc seruitutẽ corruptionis patiunt᷑. ad huc
iugo seruitutis addic̾ti st̃. accepturi plenam filioꝵ dei liberta¬
tẽ dũ corruptibile hoc induerit incorruptionẽ. Nuno ds̃ per

Expanded text:
ut damnetur, tanto in magna persecutionis ira movetur, divina ut damnetur, tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificentur electi, sordidentur iniqui, et ut diabolo durior crescat damnationis sententia. 183 CAPUT XXVI. De resurrectione. 1. Inchoatio pacis sanctorum est in hac vita, non perfectio. Tunc autem erit plenitudo pacis, dum ad Dei contemplationem absorpta carnis infirmitate convaluerint. 2. Resurrectio mortuorum, ututura est: in aetate scilicet juventutis quae profectu non indiget, et absque inclinatione defectus in perfectione ex utraque parte et plena est et robusta. Quamvis nunc filiorum Dei nomine homines fideles vocentur, tamen ex eo quod hanc servitutem corruptionis patiuntur, adhuc jugo servitutis addicti sunt: accepturi plenam filiorum Dei libertatem, dum corruptibile hoc induerit incorruptionem. Nunc Deus per
Abbreviated transcription (Latin):
cito exuperet in illis ratio. ꝑ quã scient in deceptione repborum.
selec̃toꝵ ꝓbatione. eadem fieri ꝓdigia. In quo tempore ꝑpatien
durius bellum sustinebunt: quia non solum contra ꝑseqnͣ¬
tes. s etiam contra miracłis choruscantes. dimicaturi sunt.
Grauiꝰ sub antixpi temporib contra ȩccłam deseuiet sẏna¬
goga. quã in ipso aduentu saluatoris xp̾ianos est ꝑsecuta. Dũ
in martyres diabolus iã exercuerit magnã crudelitatẽ et iã
ligat᷑. crudelior tamen erit sub antixp̃i temporib. quando e¬
tiam erit soluendus. Nam si tanta ligatus facere potuit. quã¬
ta solutꝰ faciet: Quanto ꝓpinquiꝰ finẽ mundi diabolus ui¬
det. tanto crudelius ꝑsecutiones exercet. Ut quia se continuo
dampnand̾ conspicit. socios sibi multiplicet. c̃ quib gehen¬
nȩ agnib addicat᷑. Quanto breue tẽpꝰ uidet sibi restare diabolꝰ

Expanded text:
cito exsuperet in illis ratio, pro qua scient in deceptione reproborum, cito exsuperet in illis ratio, pro qua scient in deceptione reproborum, et electorum probatione eadem fieri signa, in quo tempore per patientdurius bellum sustinebunt: quia non solum contra persequentes, sed etiam contra miraculis coruscantes dimicaturi sunt. Gravius sub Antichristi temporibus contra Ecclesiam deserviet Synagoga, quam in ipso adventu Salvatoris Christianos esset persecuta. Dum in martyres diabolus jam exercuerit magnam crudelitatem etiam ligatus, crudelior tamen erit sub Antichristi temporibus, quando etiam erit solvendus. Nam si tanta ligatus facere potuit, quanta solutus faciet? Quanto propinquius finem mundi diabolus videt, tanto crudelius persecutiones exercet. Ut quia se continuo damnandum conspicit, socios sibi multiplicet, cum quibus gehennae ignibus addicatur. 9. Quanto breve tempus videt sibi restare diabolus,
Abbreviated transcription (Latin):
uisuri nonst̾. & tamen in menbris antixp̃i inueniendi st̃
Ante quã ueniat antixp̾c. multa menbra eius p̃cesserunt
& prauȩ acdionis merito. capt̾ ꝓp̾um p̃uenerunt : scđm
apłi sententiã. quiiã iniquitatis mẏsterium oꝑari ulũ
affirmat. etiam antequam reueletur. Magnitudo signoꝵ fa¬
ciet sub antixp̾o. ut etiam electi si fieri potest inerrorem mit¬
tant᷑. S si elec̾ti. quomͦ stͥ inerrorem mittendi: Ergoibũt
merrore titubationis ad modicum ꝓmultitudine prodigioꝵ
ñ tamen deiciendi st̃ a stabilitate sua t̾rorum impulsu atq sig¬
noꝵ. Unde & ideo ponit᷑ si fieri potest. quia elec̃ti ꝑire ñ posst̃.
s cito resipiscentes cordis errorem religione coercebunt. scienteᷤ
p̾̃dic̾tum adeo esse. ut dum hoc fecerint aduersarii. ñ cont᷑bent᷑
sci. Tamen mira facturꝰ ÷ ꝓdigia & signa dum uenerit anti¬
xp̾c. ut etiam electis quoddam cordis gignat᷑ scrupulũ. qd̾ tamen

Expanded text:
ris Antichristi inveniendi sunt. Antequam veniat Antichristus, multa membra ejus praecesserunt, et pravae actionis merito caput proprium praevenerunt, secundum Apostoli sententiam, qui jam iniquitatis mysterium operari illum affirmat, etiam antequam reveletur. Magnitudo signorum faciet sub Antichristo, ut electi, si fieri potest, in errorem mittantur. Sed si electi, quomodo sunt in errorem mittendi? Ergo ibunt in errorem titubationis ad modicum pro multitudine prodigiorum: non tamen dejiciendi sunt ab stabilitate sua, terrorum impulsu, atque signorum. Unde et ideo ponitur, si fieri potest: quia electi perire non possunt, sed cito resipiscentes cordis errorem religione coercebunt: scientes praedictum a Domino esse, ut dum hoc fecerint adversarii, non conturbentur sancti. Jam mira facturus est prodigia et signa, dum venerit Antichristus: ut etiam electis quoddam cordis gignatur scrupulum, quod tam
Abbreviated transcription (Latin):
tulerit. talẽ &. iudicem habebit. ut manente insua tranquis¬
litatexpͥo. ulis solis terribilis appareat. quos conscientia in
malis accusat. Duȩ st̃ differentiȩ uł ordines hominũ inui¬
Derfectoꝵ ordo unus: qui cum dño iudicat. & alius qui udica¬
t᷑: utriq tamen cum xp̃o regnabunt. Similit̾ ordo reproboꝵ
partĩtur induob dum hii qui intra ȩccłam st̃ mali. uidicã¬
di st̃ & dampnandi: qui uͦ extra ȩccłam inueniendi st̃. ñ sunt
iudicandi. s tantum dampnandi. Primꝰ gͥ ordo eorum qͥ ui

Expanded text:
tulerit, tale et judicium habebit; ut, manente in sua tranquiltulerit, tale et judicium habebit; ut, manente in sua tranquillitate Christo, illis solis terribilis appareat, quos conscientia in malis accusat. 10. Duae sunt differentiae vel ordines hominum in jPerfectorum ordo unus est, qui cum Deo judicat, et alius qui judicatur. Utrique tamen cum Christo regnabunt. Similiter ordo reproborum partitur in duobus, dum hi qui intra Ecclesiam sunt mali, judicandi sunt, et damnandi. Qui vero extra Ecclesiam inveniendi sunt non sunt judican
Abbreviated transcription (Latin):
affec̾tio. ubi tantum erit scõꝵ dedei contemplatione gaudiũ
ut tristiciȩ nullum tͥbuat intrõitum. Sic̃ comꝑat᷑ color
candidꝰ nigro colori fit pulorior. ita& scõꝵ requies cõꝑata
dampnationi maloꝵ. gloriosior erit. sic iusticia iniusticiȩ.
sic uirtus uitio. Crescit gͦ scõꝵ gła. dum debita dampnant᷑
impii pęna. Post resurrectionem scĩs incarne ꝓmissa: gelor
ascensio. dicente ad patrem xp̃o. Uolo ut ubi sum ego. & illi
sint mecum. Si enim membra capitis sumꝰ. & unus inse ꝙ

Expanded text:
affectio; ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium ut tristitiae nullum tribuat introitum. Sicut comparatus color candidus nigro colori fit pulchrior, ita sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit; sic justitia injustitiae, sic virtus vitio. Crescit ergo sanctorum gloria, dum debita damnantur impii poena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Si enim membra capitis sumus, et unus in se
Abbreviated transcription (Latin):
ingerit: quando orantem aspererit. Duob modis oratio i¬
pedit᷑. ne impetrare quisq ualeat postulata᷑. hoc : si aut quiᷤ¬
q ad huo mala conmittit. aut si delinquenti sibi debitañ
dimittit. Qd̾ geminũ malũ dũ qusq asemet ipso absf̃serit.
ꝓtinꝰ securꝰ studio oratiois incumbit: & adea quȩ ĩpetrare p̃ci¬
b cupit. m̃tẽ libere erigit. Qui ledit᷑ ñ desistat orare ꝓsẽ le

Expanded text:
ingerit, quando orantem aspexerit. 12. Duobus modis oratio iingerit, quando orantem aspexerit. 12. Duobus modis oratio impeditur, ne impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum, dum quisque a semetipso absterserit, protinus securus studio orationis 283 incumbit, et ad ea quae impetrare precibus cupit, mentem libere
Abbreviated transcription (Latin):
peditur. Apta ÷ enim ad bonum in sua natura : in alienauͦ
turbat᷑. Pura ÷ oratio. quam in suo tempore. sołi nint̾ue
niunt curȩ. Longe aut̃: animus: qͥ in oratiõe cogitatioib.
scłi fuerit occupatͦ. Tc̃ uͦ ueracit̾ oramus: quando aliunde
ñ cogitamꝰ. S ualde paucist̾: qui. tales orationes habeant.
quas nuꝑ cogitauit occurrunt. aditumq p̾cis obstruunt
ne se libera ad cȩleste desid̾ium erigat. Purgandꝰ : itaq pri¬
mum anmus. atq a temporalium rerum cogitationib se¬
gregandus: ut pura acies m̃tis ad dm̃ uere & simplicit̾ diri¬
gatur. Nam reuera tc̃ impetranda diuina munera credimꝰ:
quando simplici affec̾tu assistimꝰ cum oramꝰ. Multis modis
int̾rumpit᷑ orationis intentio dũ se ꝑincuriam uana mun¬
di ingert̃. incuius cumq orantis animo. Tõ aut̃ magis di¬
abolus cogitationes curarum scłarium humanis mentib

Expanded text:
peditur. Apta est enim ad bonum in sua natura, in aliena vero peditur. Apta est enim ad bonum in sua natura, in aliena vero turbatur. 8. Pura est oratio quam in suo tempore saeem est a Deo animus qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde pauci sunt, qui tales orationes habeant. quas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstruunt, ne se mens libera ad coeleste desiderium erigat. 10. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus, ut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatur. Nam revera tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. 11. Multis modis interrumpitur orationis intentio, dum se per incuriam vana mundi ingerunt in cujuscunque orantis animo. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis homines lateat. dm̃ latere ñ pot̾. qui conscientiȩ
p̃sens :. Melius ÷ aut̾ cum silentio orare corde sine sono
uocis: quam solis uerbis sine intiitu mentis. Num quam¬
÷ sine gemitu orandum. Nam peccatoꝵ recordatio: meraeẽ
gignit. dum enimoramus ad memoriam culpas reducimꝰ
& magis reos tõ nos eẽ cognoscimꝰ. Ideoq cum do̾ assistimꝰ gẽ¬
mere q flere debemus. reminiscentes quam grauia st̃ sce
lera que conmisimꝰ: quãq dira inferni supplicia quȩ ti¬
memꝰ. Mens qualem se iorationem offert. talem pͦora¬
tionẽ conseruet. Nam nic hil ꝓficit oratio. si denuo con¬
mittit᷑. unde it̾um uenia postulet᷑. Ille enim p̾cis desidã¬
tũ aͥffectũ sine dubio ꝑcipit. qͥ qd̾ orando ablui postulat.
delinquendo ñterat. Mens nr̃a ꝙ̧ lestis est. & tc̃ orando dm̃ bñ
contemplat᷑s quando nullis terrenis curis aut errorib un¬

Expanded text:
leat, quamvis homines lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae leat, quamvis homines lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Melius est autem cum silentio orare corde sine sono vocis, quam solis verbis sine intest sine gemitu orandum, nam peccatorum recordatio moerorem gignit; dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus, et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et flere debemus; reminisclera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia, quae timemus. Mens qualem se in oratione offert, talem post orationem conservet. Nam nihil proficit oratio, si denuo committitur unde jam iterum venia postuletur. Ille enim precis desideratum effectum sine dubio percipit, qui quod orando ablui postulat delinquendo non iterat. 7. Mens nostra coelestis est, et tunc orando Deum bene contemplatur, quando nullis terrenis curis aut erroribus im
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰͦ nĩtis aspectu etiam insomnia contẽplam̃. Non eẽ petra¬
tum. quando nolentes imaginib noc̾turius illudimur. Ast¬
Q nocturna illusione polliutur. quãuis & si ertra memo¬
riam t̾piũ cogitationũ se ꝑsentiat inqͥnatũ. tñ hoc ut tẽpta¬
cet᷑ culpe suȩ tͥbuat. suãq inmunditiã stat̃ flẽtib tergat.
temptamentis erȩstuat. ut quotiens quolibet tangit᷑¬
uitio. tociens ad orationem se subdat. quia frequens oratio
importunas desid̾ioꝵ carnalium suggestiones. quȩ nris
obstrepunt sensib. foctissima intentioe̾ suꝑemꝰ. ac taindiu
insistere. quousq ꝑsistendo uncamꝰ. Nam negligentes ori¬
tiones. nec ab ipso homine impetrare ualent quod uolunt.
confestim temptam̃ta demonioꝵ quȩ se mentib humanis in¬
mergunt. p̾sentiam eius ferre ñsustinentes effugiunt. O¬
ratio cordis:. ñ labioꝵ. Neq enim u̾ba dep̾cantis ds inten¬

Expanded text:
mus, mentis aspectu etiam in somnio contemplamur. 13. Non esse peccamus, mentis aspectu etiam in somnio contemplamur. 13. Non esse peccatum, quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur; sQui nocturna illusione polluitur, quamvis etsi extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc, ut tentaretur, culpae suae tribuat, suamque immundtentamentis exaestuat, ut quoties quolibet vitio tangitur, toties ad orationem se subdat, quia frequens oratio importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. confestim tentamenta daemoniorum, quae se mentibus humanis immergunt, praesentiam ejus ferre non sustinentes, effugiunt. Oratio cordis est, non labiorum. Neque enim verba deprecantis Deus inten
Abbreviated transcription (Latin):
riosuis obseruantes decipiunt: ut quedam somnia ñ aliter
eueniant quam ostendunt. It enim inmuitis fillant. int̾¬
dum & uera ꝑnunciant. S quãuis ita accidant contempnẽ¬
dast̾. ne sorte de ulusione. ꝑcedant. Recolat᷑ testimoniuĩ sẽp¬
tiue dicentis. Si direrint᷑ uobis. & ita euen̾it. ñcredatis.
Sõnia similia st̾ auguriis & quȩ ea intendunt. reuera au¬
gurari noscuntur. Nonesse uera somina. quȩ cogitans a¬
nimus die noctuq sibi imaginat. Mentes enim. non nun¬
quam ipsa sibi somnia fingunt. Sepe dum pͥora mala per
lendo imaginamꝰ huiusmodi mentis imaginatiõe. aut dẽ
p̾titis admissis. aut de futuris suppliciis memoria: iugi¬
lantib fiunt . & uisiones somniaq occiłrunt. & cogitan¬
titm mentes concutiunt. Nam una iis memorit fiunt
utraq siue uigilantib siue dormientib nobis. łalient
auimi motionẽ horribili pauore etiam ꝑqͥetem concii¬
mͦ. & quã grauia st̃ quȩ conmisimꝰ. & ꝙ̃ dura quȩ ꝑtimesci¬

Expanded text:
riosos observant, eisque illudunt, ut quaedam somnia non aliter eveniant quam ostenduntur. Ut enim in multis fallant, interdum et vera pronuntiant. Sed quamvis ita accidant, contemnenda sunt, ne forte de illusione procedant, recolentes testimonium Scripturae dicentis: Si dixerint vobis, et ita evenerit, non credatis . 10. Somnia similia sunt auguriis, et qui ea intendunt, revera augurari noscuntur. Non esse vera somnia, quae cogitans animus die noctuque sibi imaginatur. Mentes enim nonnunquam ipsae sibi somnia fingunt. 11. Saepe dum priora mala per lendo imaginamur. Hujusmodi mentis imaginationes, quae aut de praeteritis admissis, aut de futuri supplicii memoria vigilantibus fiunt, et per visiones somniaque occurrunt, et cogitationum mentes 279 concutiunt. Nam una VI memoriae fiunt utraque, sive vigilantibus, sive dormientibus nobis. 12. Tali enim animi motione horribili pavore etiam per quietem concutimur; et quam gravia sunt quae commisimus, et quam dura quae pertimesci
Abbreviated transcription (Latin):
defluxit. Multum ex sua natura splendorem põssidet a¬
nima: s fuscat᷑ conmirtione carnis: qua retinetur inclu
salomone docente. Corpus corruptibile aggrauat animã:
&. depͥmit terrena in habitatio sensum muita cogitantẽ.
De sensibus

Expanded text:
defluxit. 7. Multum ex sua natura splendorem possidet adefluxit. 7. Multum ex sua natura splendorem possidet anima, sed fuscatur commistione carnis, qua retinetur inclusSalomone docente: Corpus corruptibile aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. De s
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑. Phylosophoꝵ sententiȩ dicunt esse animã: pͥusquã na¬
scat᷑ incorpore. Qd uerum esse: nullis approbat᷑ inditiis. Nã
utrum antea fuissemꝰ. nec ipsi nouimꝰ: nec ex hoc quod¬
quis hominum dicat tenemus. Hon est gͣ quęrendum: qd̾
quȩrendo magis magisq÷ irridendũ. Gentiles & her̾itici. de
anima disputare conantur.S quomͦ de illa aliquid rec̃te sen¬
tĩre possiͥ . qui auc̃torem ad cuius imaginẽ fac̾ta: ñ nouẽ¬
runt: & ideo multa errore digna dixerunt. Mutabilis :
anima: ñ localit̾ s temporalit̾ suis affectionib Corpus aũ
& loco & tempore mutabile: quia & tempore mutat᷑. & ua
mutabilitas cogitationum. Quȩ uarietas malȩ motionis
tuno menti inhȩsit: quando ab ȩt̾noꝵ contemplatione pͥmꝰ
homo recedens. in illo stare noluit. a quo male recessit: & iu¬
sta dampnatione inconstaus ꝑrerum raptus uarietatem

Expanded text:
detur. Philosophorum sententiae dicunt esse animam, priusquam nadetur. Philosophorum sententiae dicunt esse animam, priusquam nascatur in corpore. Quod verum esse nullis approbatur indiciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo magis est irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noverunt? Et ideo multa errore digna dixerunt. 6. Mutabilis est anima, non localiter, sed temporaliter, suis affectionibus. Corpus autem, et loco, et tempore mutabile est, quia et tempore mutatur, et lmutabilitas cogitationum. Quae varietas malae motionis tunc menti inhaesit, quando ab aeternorum contemplatione primus homo recedens in illo stare noluit, a quo male recessit, et justa damnatione inconstans, per rerum raptus varietatem
Abbreviated transcription (Latin):
a est sine deo. Anma hominis ñest homo: s corpus qd ex humo
factum est. id tantum homo est. In habitando aut̾ incorpore
anima ex ipso participio carnis. hominis nomen accepit. sic̃¬
conditam esse ad dei imaginem. Male gͦ aquibusdam credit᷑
animam hominis esse corpoream. Quȩ ꝓpt̾ id addei imaginẽ
fac̾ta estꝰ ut siñ inconinutabilis ut deus esset : tamen incor¬
porea ut ds̃ ex ĩsteret. Sic̃ angłi: ita & animȩ. Habent enim
initium: finẽ uͦ nullũ. Nam quedam in rebus tẽporalia st̃
quedam ꝑpetua : quedam uͦ sempit̾na. Temporalia st̃: quibus
inest ortus & õbitus. ꝑpetua: quib ortus ñtẽrminus. Sẽpit̾¬
na: quib nec ortus nec terminus. Animã ñesse partẽ diuinȩ
substantiȩ uel naturȩ: nec esse eam pͥusquam corpori misceat᷑ :
s tunc eam creari quando & corpus creatur: ciu admisce̾ri ui¬

Expanded text:
a est sine Deo. 2. Anima hominis non est homo, sed corpus, quod ex humo a est sine Deo. 2. Anima hominis non est homo, sed corpus, quod ex humo factum est, id tantum homo est. Inhabitando autem in corpore anima, ex ipso participio carnis hominis nomen accepit, sicuconditam esse ad Dei imaginem. Male ergo a quibusdam creditur animam hominis esse corpoream, quae propter id ad Dei imaginem facta est, ut si non incommutabilis ut Deus esset, tamen incorporea ut Deus existeret. 145 3. Sicut angeli, ita et animae; habent enim initium, finem vero nullum. Nam quaedam in rebus temporalia sunt, quaedam perpetua, quaedam vero sempiterna. Temporalia sunt quibus inest ortus et obitus; perpetua quibus ortus, non terminus; sempiterna, quibus nec ortus, nec terminus. 4. Animam non esse partem divinae substantiae, vel naturae; nec esse eam priusquam corpori misceatur, constat; sed tunc eam creari, quando et corpus creatur, cui admisceri vi
Abbreviated transcription (Latin):
peccati est: ex pͥmo homine inom̃s eius filios ꝓpagata. Ut qui
noluit cumdeo esse unĩtus. e̾e̾t insemetipso diũsus: &. qui im¬
ꝑanti dño noluit esse subiectus: fieret sibimet ipsi rebellis atq:
contrarus. Unde nec sibi poterit subiugari: si pͥus deo ñ fuerit
subiugatus: sibiq seruiet nolens: qui deo noluit uolens. Quã
uarie ꝑdiuersa humanum defluxit genus: dumsẽ ab una
stãbili. semperq manente diuinitatis soliditate subtraxit. Hã
dum opiis qd̾lib  Sappetit. quasi ut ibi iam requiem men¬
tis infĩgat: dum ei non sũfficit. mutata intentione ad alias
atq alias ac̃tiones transit. Dumq ꝑdiuersa requiem solidam
querit nec iñuenitꝰ in labore miser & uarietatt uiuit: & ua¬
cuus a requie manet. Quamius eãdem mutabilitas. ñsit ho¬
mini concreata. s ꝓmerito pͥmȩ prȩuaricationis illi accessit:
iam tamen naturaus facta :: quia originalit̾ apͥmo homine.

Expanded text:
peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Unde nec sibi poterit subjugari, si prius Deo non fuerit subjugatus, sibique serviet nolens, qui Deo noluit volens. 10. Quam varie per diversa humanum defluxit genus, dum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser et varietate vivit, et vacuus a requie manet. Quamvis eadem mutabilitas non sit homini concreata, sed pro merito primae praevaricationis illi accesserit, jam tamen naturalis facta est, quia originaliter, a primo homi
Abbreviated transcription (Latin):
suã gram repararet: qui suo arbritrio deꝑire potuisset. Ori¬
ginalit̾ adam & eua simul creati st̾: specialit̾ uͦ postea mu¬
lier de lãtere uiri farmata÷. Parit̾ gͦ coñditi st̃ utrĩq ra¬
tionis ordine: ñ tamen parit temporis unitate. uirad umma¬
ginem dei factus est: mulier ad imaginem iuri formata:
ꝓpt̾ peccatũ tunc traditꝰ est diabolo. quando audiuit: t̾ra
es & interrã ibis. Tunc enĩ dictum : diabolo. t̾rã mandu¬
cabis. Unide & ꝓpħa ait serpenti. Puluis. panis eiꝰ. Serpens
enim diabolus. puluis impii: & ipsist̾ cibus diaboli. Qui¬
a praua uoluntate ad ia collãbim᷑. rec̾te ad bene agendum
cum labore consurgimus: qd̾ ñta eẽt. si delec̾tatio flagitium
primoꝵ bominum ñ per suasisset: quib adbene. uiuendum.
tantum uelle sufficeret: & sine difficultate statĩ ac̃tio optem¬
peraret. Diuisio & pugna ut sit in hominis animo. pęna

Expanded text:
suam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. Orisuam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter vero conditi sunt utique rationis ordine, non pariter temporis unitate. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier ad imaginem viri formata est; propter peccatum tunc traditus est diabolo, quando 143 audivit: Terra es, et in terram ibis. Tunc enim dictum est et diabolo: Terram manducabis. Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscit᷑: ꝑ incarnationẽ dnĩcam pacem hominib fuisse &
se ipsũ. Inde & omĩa ꝑfigurã: ad eius similitudinem
referunt᷑. Conmunia hõmini oĩa naturalia ẽẽ cũ oĩb reb
quȩ constant: ꝙ in hoĩe om̃ia continẽri: atq in eo omĩum
rerum naturam consistere. Uniuersalis aut̾ creatu
bonio quedam magna portio est. Tantoq gradu ẽ o̧teris exces¬
lentior: quanto imagini diuinȩ uicinior. Quanta cȩteris cre¬
aturis prȩstat homo dignitate uirtutis. ex ipsa reuerentia
discit᷑ creationis: dum de om̃ib dixerit ds. fiat. ꝙ facta st̃:
creare uͦ hominẽ quadam ȩt̾ni consilis deliberatione uolue¬
rit dicens: faciamꝰ hominẽ adimaginẽ & similitudinẽ niã
Quia enĩ boni sumꝰ naturalit̾ conditi: culpȩ quodãmodo
merito. contra naturam mali sumꝰ effecti. Sic̃ prȩsouut &s
hominẽ peccaturum: itaq prȩsoiuit qualit̾ illum. per

Expanded text:
agnoscitur 141 per incarnationem dominicam pacem hominibus fuisse eagnoscitur 141 per incarnationem dominicam pacem hominibus fuisse ese ipsum; inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum naturam consistere patet. Universitatis creaturae homo magna quaedam portio est; tantoque gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum per omnia dixit Deus: Fiat et facta sunt, creare vero hominem rit esse, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Quia enim boni sumus naturaliter conditi, culpae quodammodo merito contra naturam mali sumus effecti. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita et praescivit qualiter illum per