comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rant. ea que de et̃nitate audiunt
ñ retusant: qͣmuis scãm electoꝵ
eccłiam morib ñ sequentes. in car¬
nali oꝑatione remaneant. Qui
laban. paleas. fenũ. aqͣm. panem.
obtulit. sed puer nisi causã prius
comugii obtineret. accepturũ se
ẽe recusauit : quia funt pleriq
qui doctores suos ex temporalib
stipendiis continere parati sunt:
sed p̾dicatores sc̃i ꝑciꝑe nolunt tẽ¬
poralia. nisi obtineant et̃na. Si
enĩ in animab fructũ ñ inueni¬
unt: sumere stipendia corporib
contẽpnunt. Nec pedes aqua la¬
uant: quia laborẽ sui desiderii¬
nulla consolatione releuant. Mox
uͦ ut causã contrigii dm̃ sui puer ob¬
tinuit. uasa aurea & argentea ac
uestes ꝓtulit. quas rebeccȩ dedit:
quia doctores sci eccłiȩ sc̃ẽ tot orna¬
menta p̃bent. quot uirtutũ bona
docuerint. Que enĩ prius in aures¬
& armillas acceꝑat. iam nc̃ uasa au¬
rea & argentea ac uestes accepit: qr

Expanded text:
rant, ea quae de aeternitate audiunt rant, ea quae de aeternitate audiunt non recusant. Quamvis sanctam electorum Ecclesiam moribus non sequentes, in carnali operatione remaneant. Qui Laban paleas, fenum, aquam, panem obtulit; sed puer nisi causam prius conjugii obtineret, accepturum se esse recusavit. Quia sunt plerique qui doctores suos ex temporalibus stipendiis continere parati sunt; sed praedicatores sancti percipere nolunt temporalia, nisi prius obtineant aeterna. Si enim in animabus fructum non inveniunt, sumere stipendia corporalibus contemnunt. Nec pedes aqua lavant, quia laborem sui desiderinulla consolatione relevant. Mox vero ut causam conjugii domino suo puer obtinuit; vasa aurea atque argentea ac vestes protulit, quas Rebeccae dedit, quia doctores sanctae Ecclesiae tot ornamenta praebent, quot virtutum bona docuerunt. Quae enim prius inaures, armillas acceperat, jam nunc vasa aurea et argentea ac vestes accepit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uit & p̾dicationis uerba in amplo
caritatis gremio suscepit. Doctori
enĩ spatiosus ad manendũ locus ẽ:
in auditoris corde latitudo bonita¬
tis. Unde & quibdam dđr. Capite
nos. neminem lesimus. neminẽ cor¬
rupimus: ñ angustiamini in nob̾.
angustiamini autẽ in uiscerib
ur̃is. Acsieis aꝑte diceret᷑. Fd susci¬
piendã doctrinã spaciosũ m̃tis lo¬
cũ facite: sed ad cogitanda carna¬
lia angusti remanete. Qd̃ palearũ
ac feni plurimũ habere indicatur.
quia scã eccłia uerba uitȩ audiens.
t̃rena stipendia p̃dicatorib reddi¬
oit: que tam̃ paulus quasi ꝓ nichi¬
lo se acciꝑe dixit. Si nos uobis sp̃ua¬
lia seminauimꝰ: magnũ est si a uo¬
bis carnalia metamus: frat̃ autẽ
rebeccȩ: erat laban. Qui concite e
gresfus. inaures & armillas sororiᷤ
aspiciens. intus puerũ uocauit: qͥa
suscipiendam fidem uerbũ p̾dica¬
tionis admittunt. Quia enĩ bonoᷤᷤ
sepe e miraculis fulgere conside¬

Expanded text:
vit, et praedicatoris verba in amplo vit, et praedicatoris verba in amplo charitatis gremio suscepit. Doctori enim spatiosus ad manendum locus est in auditoris corde latitudo bonitatis. Unde et quibusdam dicitur: Capite nos: neminem laesimus, neminem corrupimus; non angustiamini in nobis; angustiamini autem in visceribus vestris . Ac si eis aperte diceretur: ad suscipiendam doctrinam spatiosum locum mentis facite, sed ad cogitanda carnalia angusti remanete. Quod palearum ac feni plurimum haberet, indicavit, quia sancta Ecclesia verba vitae audiens, terrena stipendia praedicatoribus reddidit, quae dum Paulus quasi pro nihilo acciperet, dixit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si a vobis carnalia metamus? Frater autem Rebeccgressus, inaures et armillas sororis aspiciens, intus puerum vocavit; quiasuscipiendam fidem verbum praedicationis admittunt. Quia enim bonos saepe miraculis fulgere conside
Abbreviated transcription (Latin):
di ñ debeat. & tam̃ in necessitatib
ñ negetur sicut scriptũ est. Carnis
curam ne feceritis in desideriis. Qui
enĩ hanc in desideriis fieri ꝓhibet.
ꝓculdubio in necessitate concedit
iuxta hoc qd̃ rursũ dđr. Nemo car¬
nem suam odio habuit. sed nutrit¬
& fouet eam. Puer autẽ rebecce in¬
aures & armillas dedit: quia p̃dica¬
tor quisq & auditũ sc̃ȩ eccłiȩ ꝑ obe¬
dientiam. & manus ꝑ bonȩ oꝑati¬
onis meritũ exornat. Sed inaures
duoꝵ sicloꝵ sunt armillȩ audẽ si¬
cloꝵ decem: quia prima uirtus obe¬
dientiȩ in caritate est. Que uideli¬
cet caritas in duob p̃ceptis distin¬
guitur: ut ds & ꝓximus diligat᷑.
Et recta oꝑatio ex decalogi comple¬
tione ꝑficitur: ut cũ bona agi cepe¬
rint. mala iam nulla ꝑpetrentur.
Rebecca autẽ esse in domo patris
sui locũ spaciosũ ad manendũ ꝑhi¬
buit: quia priori iam popło natu¬
rȩ legem scã eccl̃ia se scisse monstra¬

Expanded text:
di non debeat, et tamen in necessitatibus di non debeat, et tamen in necessitatibus non negetur, sicut scriptum est: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Qui enim hanc in desideriis fieri prohibuit, procul dubio in necessitate concedit, juxta hoc quod rursum dicitur: Nemo carnem suam odio habetet fovet eam . Puer autem Rebeccae inaures et armillas dedit, quia praedicator quisque et auditum sanctae Ecclesiae per obedientiam et manus per bonae operationis meritum exornat. Sed inaures duorum siclorum sunt, armillae autem siclorum decem, quia prima virtus obedientiae in charitate est; quae videlicet charitas in duobus praeceptis distinguitur, ut Deus et proximus diligatur, et recta operatio ex Decalogi completione perficitur, ut cum bona agi coeperint, mala jam nulla perpetrentur. Rebecca autem esse in domo patris sui locum spatiosum ad manendum perhibuit, quia a priori jam populo naturae legem sancta Ecclesia se scisse monstra
Abbreviated transcription (Latin):
quem audiuit confessa ẽ: p̃dicato¬
ri suo aqͣm refectionis obtulit. eiꝰq
animã refrigerauit. Et notan¬
dũ qd̃ hidriam ab humero in ulnaᷤ
posint: quia illa ẽ placita confes¬
sio que a bono oꝑe ꝓcedit. Uel certe
aqͣm p̃buit: quia in eo qd̾ credidit
uacua ñ remansit. Nam mox p̃¬
oicare. studuit qd̃ audiuit: & do¬
cendo multos ex se p̃dicatores ꝓtu¬
lit. Aqua quippe in ydria ẽ. scien¬
tia p̾dicationis in m̃sura: quia sc̃a
eccłia studet ñ plus saꝑe qm opor¬
tet sapere. sed sapere ad sobrietatẽ:
Et ydria aque in ulna ẽ: doctrina
p̃dicationis in oꝑe. Que ñ solũ eius
comitib sed potũ etiam camelis p̃¬
buit: quia uerbũ uitȩ ñ solũ pru¬
uentib sed etiam stultis p̾̃dicat iux¬
ta pauli uocem dicentis. Sapienti¬
b & insipientib debitor sũ. Uelcer¬
te aqua etiã ium̃tis datur. qͣndo
cura carnis quomͦ sit habenda dis¬
ponitur: ut ex uoluptate impen¬

Expanded text:
quem audivit, confessa est, praedicatoquem audivit, confessa est, praedicatori suo aquam refectionis obtulit ejusque animum refrigeravit. Et notandum quod hydriam ab humero in ulnas posuit, quia illa est est placita confessio quae a bono opere procedit. Vel certe aquam praebuit, quia in eo quod credidit, vacua non remansit. Nam mox praedicare studuit quod audivit, et docendo multos ex se praedicatores protulit. Aqua quippe in hydria est scientia praedicationis in mensura, quia sancta Ecclesia studet non plus sapere quam oportet sapeEt hydria aquae in ulna est doctrina praedicationis in opere, quae non solum ejus comitibus, sed potum etiam camelis praebet, qui verbum vitae non solum prudentibus, sed etiam stultis praedicant, juxta Pauli vocem dicentis: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Vel certe aqua etiam jumentis datur, quando cura carnis quomodo sit habenda disponitur, ut ex voluptate impen
Abbreviated transcription (Latin):
omniũq doctoꝵ: qui dũ uerbũ p̃¬
dicationis bonis mentib faciunt.
ad unamqͣmq animã unigenito
filio coniungendã. quasi ꝓuisores
fiunt: Qui ꝑgens secũ de bonis
om̃ib dñi sui portat: quia in his
que de dño loquunt᷑. in semet ipsis
uirtutũ diuitias ostendunt. ut
tanto citius ad sequendũ dm̃ per¬
t᷑hant. quanto auditorib suis in
semet ipsis monstrant que narrat.
Atq idem puer uixta fontẽ excitit.
& ex p̃fixa sententia que puella eli¬
genda esset ꝓposuit: quia p̃dicato¬
res sc̃i sacri eloquii fluenta conside¬
rant. & ex ipsiscolligunt que uel
quib p̃dicationis sue uerba cõmit¬
tant. &e ex quib auditorib fiduciã
certitudinis assumant. Potũ uͦ pe¬
tiit: quia p̃dicator om̃is anmã
sui audicoris sitit. Sed rebecca po¬
tũ p̃buit: quia sca electoꝵ eccłia p̃¬
dicatoꝵ suoꝵ desiderio ex uirtute
fidei suȩ satisfecit. Quia enĩ dm

Expanded text:
omniumque doctorum, qui dum verbum promniumque doctorum, qui dum verbum praedicationis bonis mentibus faciunt, ad unamquamque animam unigenito Filio conjungendam quasi provisores fiunt? Qui pergens secum de bonis omnibus domini sui detulit; quia in his quae de Domino loquuntur, in semetipsis virtutum divitias ostendunt, ut tanto citius ad sequendum Deum pertrahant, quanto auditoribus suis in semetipsis monstrant quae narrant. Atque isdem puer juxta fontem stetit, atque ex praefixa sententia quae puella eligenda esset, proposuit; quia praedicatores sancti sacri eloquii fluenta considerant, atque ex ipsis colligunt quae vel quibus praedicationis suae verba committant, et ex quibus auditoribus fiduciam certitudinis assumant. Potum vero petiit, quia praedicator omnis animam sui auditoris sitit. Sed Rebecca potum praebuit, quia sancta electorum Ecclesia praedicatorum suorum desiderio ex virtutis suae fide satisfecit. Quia enim Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
bet sub femore suo manũ
ponere & ꝑ celi dñm turare. nisiqd̃
illius caro ꝑillud menbrũ descen¬
sura erat qui & abrahȩ filius esset
ex humanitate & dñs ex diuinita¬
te: Sicitaq puero dicit. Pone ma¬
nũ tuã sub femore meo. & iura ꝑ
õm celi. Ac si aꝑte diceret. Tange
nũ ponere. iubetur: quia ex illo
femore ille descensurus erat. qui ho
Unde dignũ ñ fuit ut manũ suꝑ
femur poneret. quia nulla caro suꝑ
illam carnẽ est: qͣm in redemptione
nr̃a sibi patris unigenitus uniuit.
Quid est qd̾ ysaac dilecto filio uxor
de filiab chananeoꝵ duci ꝓhibet᷑.
nisi qd̾ illi de quo scriptũ est hic est
filius meus dilectus in quo mͥ com¬
placui. nullȩ reꝓbȩ animȩ comun-¬
guntur: De cognatione uͦ uxorem
filio deducere seruus p̃cipitur: quia
copulanda erat. qͣm ipse unigenitꝰ
ex p̃destinatione iam & p̃scientia
extraneam ñ habebat. Quis autẽ
est puer qui ad deducendã uxorẽ
mittitur. nisi ꝓpħarũ ordo & apłoꝵ¬

Expanded text:
bet sub femore suo manum ponere, et per coeli Dominum jurare, nisi quod illius caro per illud membrum descensura erat, qui et Abrahae filius esset ex humanitate, et Dominus ex divinitate? Sic itaque dicitur puero: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli; ac si aperte diceretur: Tange num ponere jubetur, quia ex illo femore ille descensurus erat qui homUnde dignum non fuit ut manum super femur poneret, quia nulla caro super illam carnem est quam in redemptione nostra sibi Patris Unigenitus univit. Quid est quod Isaac dilecto filio uxor de filiabus Chananaeorum duci prohibetur, nisi quod illi de quo scriptum est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , nullae reprobae animae conjunguntur? De cognatione autem uxorem filio deducere servus praecipitur, quicopulanda erat, quam ipse Unigenitus ex praedestinatione jam et praescientia extraneam non habebit. Quis vero est puer qui ad deducendam uxorem mittitur, nisi prophetarum ordo a
Abbreviated transcription (Latin):
ham saram uxorem suam
in spelunca agri ditplici: que respi¬
nos quasi ab hoc mundo mortuos
sepelit. dũ a terrenis desideriis su¬
sceptos. in intimis abscondit. Acti¬
ua qͦ uita sepulchrũ est: que a pra¬
uis nos oꝑib mortuos tegit. Sed cõ¬
templatiua ꝑfectius sepelit: quia
a cunctis mundi actionib funditꝰ
onis studiũ oꝑanda negligit: uel
ꝓpter oꝑationis instantiam contẽ¬
planda postponit. Hinc est enim
qd̃ abraham coniugem mortuã in
sepulchro duplici sepelit: quia ni¬
mirũs ꝑfectus quisq p̃dicator ex¬
tinctam a p̃sentis uitȩ desideriis
animã suam sub bone oꝑationis
tegiine & contẽplationis abscondit.
ut a carnali concupiscentia sub ac¬
tiua contemplatiuaq uita quasi
insensibilis lateat. que prius mim¬
di desideria sentiens. mortalit̃ ui¬
uebat. lxi.

Expanded text:
ham Sarram uxorem suam in spelunca agri duplici qui respinos quasi ab hoc mundo mortuos sepelit, dum a terrenis desideriis susceptos in intimis abscondit? Ava quippe vita sepulcrum est, quia a pravis nos operibus mortuos tegit. Sed contemplativa perfectius sepelit, quia a cunctis mundi actionibus funditus onis studium operanda negligit, vel propter operationis instantiam contemplanda postponit. Hinc est enim quod Abraham conjugem mortuam in sepulcro duplici sepelit ; quia nimirum perfectus quisque praedicator exstinctam a praesentis vitae desideriis animam suam, sub bonae operationis tegmine et contemplationis abscondit, ut a carnali concupiscentia sub activa contemplativaque vita quasi insensibilis lateat, quae prius mdi desideria sentiens, mortaliter vivebat. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
recte popłm ꝑ deserta gradientẽ¬
& colũpna ignis in nocte: & co¬
lũpna nubis p̃ibat in die. In ig¬
ne enĩ terror est: in nube uͦ uisi¬
onis lene blandimentũ. Dies uͦ¬
uita iusti: & nox accipitur uita
peccatoris. Unde & conu̾sis pecca¬
torib paulus dicit. Fuistis aliqͣnͣ¬
do tenebre: nc̃ autẽ lux in dño.
In die gͦ ꝑ nubem colũpna mon¬
strata est.&. in nocte ꝑ ignem: qr

Expanded text:
e populum per desertum gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die. In igne etenim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum. Dies vero justi, et nox accipitur vita peccatoris; unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. In die ergo per nubem columna monstrata est, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Puluis est pigmentarii: uirtus
bene oꝑantis. Et notandũ qđ uir¬
tutes bene oꝑantiũ ñ pigmenta
s puliuis dicuntur. Cum enĩ que¬
libet bona agimus: pigm̃ta offe¬
rimus. Cũ uero ipsa etiam bona
que agimus retractamus: & ne
quid in his sinistrũ sit iudicio re¬
tractationis attendimus: quasi
ex pigmentis puluerem facimus.
ut orationem nr̃am ꝑdiscretionẽ
& amorem subtilius incendamus.
Itaq dũ ea que agimus recogitare
semꝑ ac retractare ñ desinimus:
mirram quidem & thus habemꝰ
moꝑe: s puluerem in cogitatio
bis sufficiat: qui fecit om̃ia. Tran¬
scendamus ꝑdesideriũ om̃ia: ut
mentẽ colligamus inunũ. Non
iam timore penarũ. ñ memoria
uicioꝵ: s amoris flamma succen¬
si. ardeamus in lacrimis cũ odore
n lectulum salomonis sexa¬
ginta fortes ambiunt: ex for¬
tissimis isrł. Sc̃ĩ etenĩquiq sine
ulla debilitate desiderii int̃nam
requiem contemplant᷑: quib ꝑ

Expanded text:
pulvis enim pigmentarii, virtus pulvis enim pigmentarii, virtus bene operantis. Et notandum quod virtutes bene operantium non pigmenta, sed pulvis dicuntur; cum enim quaelibet bona agimus. pigmenta offerimus; cum vero ipsa etiam bona quae agimus retractamus, et ne quid in his sinistrum sit, judicio retractationis attendimus, quasi ex pigmentis pulverem facimus, ut orationem nostram per discretionem et amorem subtilius incendamus. Itaque dum ea quae agimus, recogitare semper ac retractare non definimus, myrrham quidem et thus habemus in opere, sed pulverem in cogitationbis sufficiat qui fecit omnia. Transcendamus per desiderium omnia, ut mentem colligamus in unum, non jam timore poenarum, non memoria vitiorum, sed amoris flamma succensi, ardeamus in lacrymis cum odore En lectulum Salomonis sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israel. Sancti etenim quique sine ulla debilitate desiderii internam requiem contemplantur, quibus per
Abbreviated transcription (Latin):
poralia petenda. minime reflectat᷑.
Scã itaq eccłia sicut firmi uirgula
ex aromatib ascendit: quia ex uitȩ
suȩ uirtutib in int̾ni cotictie incen¬
si rectitudinem ꝓficit. nec sparsa
ꝑ cogitationes diffluit. s sese int᷑
archana cordis in rigoris uirga õ¬
stringit. Et notandũ qd̾ oratio ñ
uirga s uirgula nuncupat᷑. quia
interdũ in compunctionis ardor
tantȩ subtilitatis est.iis amoris.
ut hanc nec ipse anniꝰ possit com¬
p̃hendere qui illuminatꝰ meriit
habere. Bene autẽ mirrȩ & thutiᷤ.
Thus enim ex lege dñi in sacrificio
incenditur: ꝑ mirrã uͦ corpora mor¬
tua condiuntur. ne a uermmib cor¬
rũpantur. Mitre gͦ & thuris sati¬
ficiũ offerunt: qui & carnẽ affic¬
unt ne eis corruptionis uicia do¬
minent᷑ & redolentem in conspet¬
tu dñi amoris sui hostiam incen¬
dunt. seq tpsos do in sc̃is untudꝰ
exhibent. Unde & illic fubditur.
Et uniuersi pulueris pigm̃tarii.

Expanded text:
poralia petenda, minime reflectatur. poralia petenda, minime reflectatur. Sancta itaque Ecclesia sicut fumi virgula ex aromatibus ascendit, quia ex vitae suae virtutibus in interni quotidie incensi rectitudinem proficit, nec sparsa per cogitationes diffluit, sed sese intra arcana cordis in rigoris virga constringit. Et notandum quod oratio non virga, sed virgula nuncupatur, quia interdum in compunctionis ardore tantae subtilitatis est vis amoris, ut hanc nec ipse animus possit comprehendere quam illuminatus meruit habere. Bene autem myrrhae et thuris; thus enim ex lege Domini in sacrificio incenditur, per myrrham vero mortua corpora condiuntur, ne vermibus corrumpantur. Myrrhae ergo et thuris sacrificium offerunt qui et carnem affligunt, ne eis corruptionis vitia dominentur, et redolentem in conspectu Domini amoris sui hostiam incendunt, seque ipsos Deo in sanctis virtutibus exhibent. Unde et illuc subditur, Et universi pulveris pigmentarii,
Abbreviated transcription (Latin):
comparatione postponere. in ipsiᷤ
spem nolle figere Cũ gͦ transeun¬
ipsum ẽẽ conspicimus. illũ qui
natura d̾s est ẽẽ supra homines
consideramus: si homo quidẽ. sed
tam̃ extra mensuras hominũ cre¬
que ascendit ꝑ desertũ sicut
uirgula fumi ex aromatib mir¬
rȩ & thuris: & uniu̾si pulueris
pigm̃tarii: Hic sponsȩ uirtus:
sponsi uoce laudatur. Sc̃ã itaq
electoꝵ eccłia cũ ab hoc mundo in
scĩs p̃cib ardenti amore se erigit.
ꝑ desertũ qd̾ deserit ascendit. Qua¬
liter uͦ ascendat: adiungit. Sicito
iuigula fumi ex aromatib. fumus
oe incenso nascitur. Et ꝑ psalmi¬
stam d̃r. Dirigatur oratio mea sic
incenfũ in conspectu tuo. fumus
excutere lacrimas solet. Itaq fumꝰ
est ex aromatib: compunctio ora¬
tionis concepta ex uirtutib amori.
Que tam̃ oratio fumi uirgula d̾r.
quia dũ sola celestia postulat. erecta
ꝓgreditur: ut ad t̾rena atq tem¬

Expanded text:
comparatione postponere, in ipsis comparatione postponere, in ipsis spem nolle figere. Cum ergo transeunipsum esse conspicimus, illum qui natura Deus est, esse supra homines consideramus, si homo quidem, sed tamen extra mensuras hominum creascendit per desertum, sicut virgula fumi, ex aromatibus myrrhae, et thuris et universi pulveris pigmentarii? Hic sponsae virtus sponsi voce laudatur. Sancta itaque electorum Ecclesia, cum ab hoc mundo in sanctis precibus ardenti amore se erigit, per desertum quod deserit ascendit. Qualiter vero ascendat, adjungit: Sicut virgula fumi ex aromatibus, fumus de incenso nascitur, et per Psalmistam dicitur: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Fumus excutere lacrymas solet. Itaque fumus est ex aromatibus, compunctio orationis concepta ex virtutibus amoris; quae tamen oratio fumi virgula dicitur, quia dum sola coelestia postulat, erecta progreditur, ut ad terrena atque tem
Abbreviated transcription (Latin):
inueniunt qui eccłiȩ statũ custo¬
diunt: quia bonis eius studiis oc¬
currunt. ut eam suo uel tierbo uł¬
scripto doceant. Sed cũ redempto¬
rem fuũ eccłia quereret: in ipsis
patrib & doctorib spem figere
noluit que dicit. Paululũ cũ per
transissem eos: inueni quẽ dili¬
git anima mea. Illũ quippe in¬
uenire ñ posset: si istos ꝑtransire
noluisset. In istis se custodib infi
deles fixerant: qui xp̃m d̃i filium
unũquemlibet illoꝵ eẽ credebant.
Uoce autẽ ac fide petri uigiles
inuentos scã eccłia transiit: que
uisionis eius mens auida. nisi ꝓphe¬
tarũ estimationẽ: nisi patriarcha¬
rũ celsitudinem. nisi apłoꝵ & doc¬
toꝵ cunctoꝵq hominũ mensurã
transcenderit: ñ eum qui est suꝑ
homines inueniet: quia redemp¬
tor ñr & si humilitate homo int̃
homines. diuinitate tam̃ suꝑ ho¬
mines fuit. Transire gͦ est uigileᷤ.
etiã eos quos miratur anima in eiꝰ

Expanded text:
inveniunt qui Ecclesiae statum custoinveniunt qui Ecclesiae statum custodiunt, quia bonis ejus studiis occurrunt, ut eam solo vel verbo scripto doceant. Sed cum Redemptorem suum Ecclesia quaereret, in ipsis Patribus et doctoribus spem figere noluit, quae dtransissem eos, inveni quem diligit anima mea. Istum quippe invenire non potuisset, si istos pertransire noluisset. In istis se custodibus indeles fixerant, qui Christum Dei Filium unumquemlibet esse illorum credebant. Voce autem ac fide Petri vigiles inventos sancta Ecclesia transiit, quaevisionis ejus mens avida, nisi prophetarum aestimationem, nisi patriarcharum celsitudinem, nisi apostotorum cunctorumque hominum mensuram transcenderit, in eum qui est super homines non veniet. Quia Redemptor noster, etsi humilitate homo inter homines, divinitate tamen super homines fuit. Transire ergo vigiles est etiam eos quos miratur anima in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ suũ ñ inuenit. restat ut sur¬
gat. ciuitatem circũeat. ĩd est
scãm electoꝵ eccł̃iam mente &
inquisitione ꝑcurrat. ꝑ uicos eũ
& plateas querat. id÷ ꝑ angusta
& lata gradientes aspiciat. & si qͣ
inuenire in eis ualeat eius uesti¬
gia exquirat: quia sunt ñnulli
etiam uitȩ scłaris. qui imitandũ
aliquid habeant de actione uir¬
tutis. Sponsa itaq dilectũ sirũ
prius querens & minime inueni¬
ens: rursũ defectũ inuentionis
ingeminat dicens. Quesiui illũ
& ñ inueni. Sed quia diu inuen¬
tio ñ elongat. si inquisitio ñ desi¬
stat: adiungit. Inuenerunt me
uigiles qui custodiunt ciuitatẽ.
Quos enim uigiles qui custodi¬
unt cruitatem. nisi sc̃os patres &
ꝓph̃as atq doctores debemus ac¬
ciꝑe: qui student ad custodiam
nram sc̃ȩ p̃dicationis uoce uigi¬
lare: Unamqͣmq gͦ animã re-¬
demptoris sui sp̃em iam requiren¬
tem sc̃i patres & solliciti doctores

Expanded text:
tum suum non invenit, restat ut surtum suum non invenit, restat ut surgat, civitatem circumeat, id est sanctam electorum Ecclesiam mente et inquisitione percurrat; per vicos eum et plateas quaerat, id est per angusta et lata gradientes aspiciat, et, si qua invenire in eis valeat, ejus vestigia exquirat, quia sunt nonnulli etiam vitae saecularis qui imitandum aliquid habeant de actione virtutis. Sponsa itaque, dilectum suum prius quaerens et minime inveniens, rursus defectum inventionis ingeminat dicens: Quaesivi illum et non inveni. Sed quia diu inventio non elongat, si inquisitio non desistat, adjungit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Quos enim vigiles qui custodiunt civitatem, nisi sanctos Patres et prophetas atque doctores debemus accipere qui student ad custodiam nostram sanctae praedicationis voce vigilare? Unamquamque ergo animam, Redemptoris sui speciem requirentem, sancti Patres et solliciti doctores
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ aliqͣntula requie redempto¬
risnr̃i desiderio suspiramꝰ. ł noctẽ
queriius: qr & si iam in illo mens
iugilat. tam̃ adhuc oculus caligat.
Quem tam̃ querens sponsa ñ inue¬
nit: quia electa queq anima. iam
quidem uidere dñm concupiscit.
iam ad eum exire desiderat. iam
carere p̃sentis uitȩ tenebris anhe¬
lat: s qͣmuis amore magno desi¬
deret. adhuc tam̃ ei ñ conceditur
uidere quem amat. ut dilatus
amor ex ipsa sua dilatatione ꝓfi¬
ciat. & ardenti desiderio quasi qd̃
negatur crescat: ut desideriadi¬
lata crescant. & crescentia qd̃ inue¬
nerint capiant. Sponsus gͦ priu̾
ñ inuentus queritur: ut post in¬
uentus stricttus teneatur. Sc̃a enĩ
desideria dilatione crescunt: si uͦ
dilatione deficiunt. desideria ñ
fuerunt. Fbscondit itaq se spon¬
sus cũ queritur. ut ñ inuentus
ardentius queratur: & differt᷑
querens sponsa ne inueniat.
ut tarditate sua capacior rẽd
uita: multiplicius qͣndoq inue¬
niat. qd querebat. Sed qui dilec¬

Expanded text:
itae aliquantula requie Redemptoris nostri desiderio suspiramus. Per noctem quaerimus, quia etsi in illo jam mens vigilat, tamen adhuc oculus caligat. Quem tamen quaerens sponsa non invenit, quia electa quaeque anima jam quidem videre Deum concupiscit, jam ad eum exire desiderat, jam carere praesentis vitae tenebris anhelat; sed quamvis amore magno desideret, adhuc tamen ei non conceditur videre quem amat, ut dilatus amor ex ipsa sua dilatione proficiat, et ardenti desiderio quasi quod negatur crescat, ut desideria dilata crescant, et crescentia quod invenerint accipiant. Sponsus ergo prius non inventus quaeritur, ut post inventus strictius teneatur; sancta enim desideria dilatione crescunt, si vero dilatione deficiunt, desideria non fuerunt. Abscondit itaqsus, cum quaeritur, ut non inventus ardentius quaeratur. Quare differtur quaerens sponsa ne inveniat, ut tarditdita multiplicius quandoque inveniat quod quaerebat. Sed qui dilec
Abbreviated transcription (Latin):
multi ex his qui t̃c ex udeis in in¬
fidelitate remanserint. ad cogni¬
quippe ueniens. sicut ꝑ malachi¬
am ꝓpħam dr reducet corda filioꝵ
ad patres eoꝵ: qm̃ hoc de dño inci¬

Expanded text:
multi ex his, qui tunc ex Judaeis in infidelitate remanserint, ad cogniautem veniens sicut per Malachiam dicitur, Reducet corda filiorum ad patres eorum : quoniam hoc de Domino inci
Abbreviated transcription (Latin):
le ducentis sexaginta amicti sac¬
cis. Et cũ finierint testimontũ
suũ: bestia que ascendet de abisso
faciet aduersus illos bellũ. & uincet

Expanded text:
le ducentis et sexaginta amicti saccis. Et cum finierint testimonium suum, bestia quae ascendet de abysso, faciet adversus illos bellum, et vincet
Abbreviated transcription (Latin):
uina ꝓtectione deseratur. ibi ener
uiter mox obruitur. ubi se ualent̃
stare głiatur. Quid est enĩ qd̾ uir
oei contra altare samariȩ ad ꝓphe¬
tandũ directus. p̃sente rege auc¬
toritatem liberȩ uocis exercuit:¬
& eiusdem regis extensũbrachiũ
in rigorem mirabilit astrinxit. qd
tam̃ mox miscłiter saluti restitu¬
it: cuiꝰ in domo inuitatus comed̾e
noluit. qr ne in uia comederet ꝓhi¬
bitionis dñicȩ p̃cepta seruauit: qͥ
tam̃ in eadem uia & seductus come¬
oit. & pastus interiit: Qua in re
quid subtili consideratione colligi¬
mus: quid ut ita dixerim formi¬
dandũ suspicamur: nisiꝰ forsitan
apud se ipsũ tacitus. & ꝓp̃ceptis
uñicis regem se contempsisse głia¬
tus. ab int̾na mox soliditate quas¬
satus est. & inde ei in oꝑe culpa
subripuit. unde głia in corde sur¬
rexit: ut ꝓphetȩ falsi uerbis decep¬
tus disceret. qr nequaqͣm ꝓpriȩ for¬
titudinis fuerit. qd̃ ad regis uerba
restitisset: Dene autẽ ex eius ore

Expanded text:
ina protectio deserit, ibi repente enerviter obruitur, ubi se valenter stare gloriatur. Quid est enim quod vir Dei contra altare Samariae ad prophetandum directus, praesente rege auctoritatem liberae vocis exercuit, ejusdemque regis extensum brachium in rigorem mirabiliter astrinxit, quod tamen mox misericorditer saluti restituit? Cujus in domum invitatus comedere noluit, quia ne in via comederet prohibitionis dominicae praecepta servavit, qui tamen in eadem via et seductus comedit, et pastus interiit. Qua in re quid subtili consideratione colligimus; quid, ut ita dixerim, formidandum suspicamur, nisi quod forsitan dum apud semetipsum tacitus pro praeceptis dominicis regem se contempsisse gloriabatur, ab interna mox soliditate quassatus est, et inde ei in opere culpa subripuit, unde gloria in corde surrexit, ut prophetae falsi verbis deceptus disceret quia nequaquam propriae fortitudinis fuerit quod regis verbis restitisset. Bene autem ex ejus ore
Abbreviated transcription (Latin):
uidicis fubtile & incomp̃hensibile
examen. ñ solũ mala que cõmisi¬
mus. sed ipsa etiam si qua in nob̃
sunt bene gesta timeamus: quia
sepe in eius iudicio culpa esse dep̃¬
henditur: qd̾ uirtus ante iudiciũ
putatur. Et unde expectatur pia
merces oꝑis: in de suppliciũ iuste
sequitur ultionis. Recte gͦ sicut¬
dictũ est offerimus: cũ bono stu¬
dio bonũ opus agimus. Sed recte
ñ diuidimus: si habere discretio¬
nem in bono oꝑe postponimus.

Expanded text:
judicis subtile atque incomprehensibile judicis subtile atque incomprehensibile examen non solum mala quae commisimus, sed ipsa etiam, si qua in nobis sunt bene gesta, timeamus, quia saepe in ejus judicio culpa esse deprehenditur, quod virtus ante judicium putatur; et unde exspectatur pia merces operis, inde supplicium justae sequitur ultionis.  Vet. XIergo offerimus, cum bono studio bonum opus agimus; sed recte non dividimus, si habere discretionem in bono opere postponamus.
Abbreviated transcription (Latin):
rimus. dũ discernere caute negli¬
gimus: quo iudicetur fine nesci¬
mus. Et ñ numqͣm hoc fit reatus
criminis: qd̾ putatur causa uir¬
tutis. Scriptũ quippe est. Si rec¬
te offeras. recte autẽ ñ diuidas. pec¬
casti. Rectenãq offertur: cũ rec¬
ta intentione quid agitur. Sed
recte ñ diuiditur: si ñ hoc qd̾ pie
agitur. etiam subtiliter discerna¬
tur. Oblata enim recte diuidere
est: quelibet bona nr̃a studia sol¬
licite discernendo pensare. Qd̃
nimirũ qui agere dissimulat:
etiam recte offerens peccat. Quia¬
gͦ incautis sepe ad peccati finem
uertitur: etiam qd̾ ꝑ solo studio
mercedis inchoatur. sollicite qͥsq¬
petrantur. quanta dñs animãd¬
uersione puniat. si inchoata bo¬
no studio. sed negligentiȩ indiscre¬
tat. Snde necesse est ut ñ solum
intueamur quid agimus: sed eti¬
am cũ quanta discretione ꝑaga¬
mus. Primũ quidẽ ne. mala quo¬
quo modo. postmodũ uͦ ne bona
incaute faciamus. & ante t̃ribilis¬

Expanded text:
rimus, dum discernere caute negligimus, quo judicetur sine fine nescimus; et nonnunquam hoc fit reatus criminis, quod putatur causa virt. Scriptum quippe est: Si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti . Recte namque offertur, cum recta intentione quid agitur. Sed recte non dividitur, si non hoc, quod die agitur, etiam subtiliter discernatur. Oblata enim recte dividere est quaelibet bona nostra studia sollicite discernendo pensare. Quod nimirum qui agere dissimulat, etiam recte offerens peccat.  incautis saepe ad peccati finem vertitur, etiam quod pro solo studio mercedis inchoatur. Ecce praeerpetrantur, quanta Dominus animadrsione puniat, si inchoata bono studio, sed negligentiae indiscreant. Unde necesse est ut non solum intueamur quid agimus, sed etiam cum quanta discretione peragamus. Primum quidem, ne mala quoquo modo, postmodum vero ne bona incaute faciamus. Ad quae nimi
Abbreviated transcription (Latin):
amisit: robustiorem se iam cont᷑
blandimenta callidȩ ꝑsuasionis
exercet. quia exꝑimento didictt
quantũ obediens esse debeat p̃¬
cepto. Et quem tunc culpa duxit
ad penam. ñc pena sua restrin¬
git a culpa: ut tantomagis delin¬
quere metuat. quanto cogente
supplicio & ipse iam qd̃ ꝑpetrauit

Expanded text:
amisit, robustiorem se jam contra blandimenta callidae persuasionis exercet, quia experimento didicit quantum obediens esse debeat praecepto. Et quem tunc culpa duxit ad poenam, nunc poena sua restringit a culpa, ut tanto magis delinquere metuat, quanto cogente supplicio et ipse jam quod perpetravit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm mat̾ bon oꝑis pietas ipsa comi¬
tatur: Nonmlli uͦ ex obstetricũ
fallacia conant᷑ asserere hoc men¬
dacii genus ñ esse peccatũ. maxime
qd̾ illis m̃tientib scriptũ est. qd̾ e¬
dificauit eis dñs domos: in qua
magis recompensatione cogno¬
scitur quid m̃dacii culpa mereat᷑.¬
Nam benignitatis earũ merces
que eis in eterna uita potuit re¬
tribui. ꝓ admixta culpa m̃dacii
mn t̾rena est recompensatione
declinata: ut in uita sua qͣm tu¬
fecerunt bona reciꝑent. & ulte¬
rius qd̾ expectarent mercedis
lue premiũ ñ haberent. Nam &

Expanded text:
quam mater boni operis pietas ipsa comiquam mater boni operis pietas ipsa comitatur ? Nonnulli vero ex obstetricum fallacia conantur asserere hoc mendacii genus non esse peccatum, maxime quod illis mentientibus scriptum est: Quia aedificavit eis Dominus domos . In qua magis recompensatione cognoscitur, quid mNam benignitatis eorum merces quae est in aeterna vita potuit retribui, pro admissa culpa mendacii in terrena est recompensatione declinata; ut in vita sua quam mefecerunt bona reciperent, et ulterius quod exspectarent, mercedis suae praemium non haberent. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas ẽ. & om̃is iniquitas m̃¬
daciũ: quia ꝓfecto ab equitate
discrepat. quicquid a ueritate
discordat. Nonnũqͣm autẽ penis
est mendaciũ meditari: qͣm loqͥ.
Nam loqui plerũq p̃cipitationiᷤ
est: meditari uͦ studiosȩ praui¬
tatis. Et quis ignoret in quanta
distantia culpa distinguit᷑. utrũ
p̃cipitatione aliquis an studio m̃ti¬
atur: Sũmoꝑe igit᷑ cauendũ est
om̃e mendaciũ: qmuis ñnũqm sit
aliqd̃ mendacii genus culpȩ leuio¬
ris. si quisqͣm p̃stando m̃tiat᷑. Sed¬
qr scriptũ est. os qd̾ mentit᷑ occidit
animã. & ꝑdes om̃s qui loquuntur
mendaciũ: hoc qͦ mendacii genus
ꝑfecti uiri sũmoꝑe fugiunt. ut nec
uita cuiꝰlibet ꝑ eoꝵ fallaciã defenda¬
tur. ne suȩ animȩ noceant dũ p̾sta
ri carni nitunt᷑ alienȩ: qͣmqͣm hoc
ipsũ genus peccati facillime credimꝰ
relaxari. Nam si quelibet culpa se¬
quenti solet pia oꝑatione purgari:
qͣntomagis hec facile abstergitur

Expanded text:
iniquitas est, et omnis iniquitas mendacium, quia profecto ab aequitate discrepat quidquid a veritate discordat . Nonnunquam pejus est mendacium meditari quam loqui. Nam loqui plerumque praecipitationis est, meditari vero studiosae pravitatis; et quis ignoret in quanta distantia culpa distinguitur: utrum praecipitatione aliquis an studio mentiatur? Summopere cavendum est omne mendacium, quamvis nonnunquam sit aliquod mendacii genus culpae levioris, si quisquam praestando mentiatur. Scriptum est: Os, quod mentitur occidit animam . Et: Perdes omnes qui loquuntur mendacium : hoc quoque mendacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut nec vita cujuslibet per eorum fallaciam defendatur, ne suae animae noceant, dum praestare vitam carni nituntur alienae; quanquam hoc ipsum peccati genus facillime credimus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti solet pia operatione purgari, quanto magis haec facile abstergitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uitor & redemptor nr̃ claustra in¬
ferni penetrans. electoꝵ extnde a¬
nimas eduxit. nos illuc ñ patitur¬
ire:unde iam alios descendendo

Expanded text:
itor ac Redemptor noster, claustra inferni penetrans, electorum exinde animas eduxit, nos illo ire non patitur, unde jam alios descendendo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ex angłi uisione uerba rationa¬
bilia accepisse & asinam nouerimꝰ.
Sed sicut irrationale animal uer
ba rationis edidit. nec tam̃ ad ꝑ¬
mutationem naturȩ rationalis

Expanded text:
e angeli accepisse verba rationabilia et asinam noverimus ? Sed sicut irrationale animal r rationis edidit, nec tamen ad permutationem naturae rationalis
Abbreviated transcription (Latin):
yduob modis locutio diuina dis¬
tinguitur: q̃m aut ꝑ semet ipsũ
dñs nobis loquitur. aut ꝑcreatu¬
ram angłicam. eius ad nos uerba
qͣndo eam imaginib cordis oculis
extensis. aliqͣndo eam t̾renis sub-¬
stantiis demonstrat. Imaginibus

Expanded text:
duobus modis locutio divina distinguitur, cum aut per semetipsum Dominus loquitur, aut per creaturam angelicam ejus ad nos verba quando imaginibus cordis oculis extensis, aliquando coelestibus substantiis demonstrat. Verbis
Abbreviated transcription (Latin):
Si uugilanter exteriora conspicimꝰ:
ꝑ ipsaeadem ad interiora reuoca¬
mur. Uestigia quippe creatoris nr̃i
sunt: mira oꝑa inuisibilis creat᷑e
Ipsum namq adhuc uidere ñ pos¬
sumus: sed iam ad eius uisionem
tendimus. si eũ in his que fecit mi
dicimus: quia ꝑ hec que ab ipso sũt
sequendo tmus ad ipsũ. Unde pau¬
lus ait. Inuisibilia erus ꝑ ea que fac

Expanded text:
Si vigilanter exteriora conspicimus, per ipsa eadem ad interiora revocamur. Vestigia quippe Creatoris nostri sunt mira opera visibilis creaturae. Ipsum namque adhuc videre non possumus, sed jam ad ejus visionem tendimus, si eum in his quae fecit mirdicimus, quia per haec quae ab ipso sunt, sequendo imus ad ipsum. Unde Paulus ait: Invisibilia eju
Abbreviated transcription (Latin):
culta merita mentiũ.aꝑta ꝓde
sibilib feriatur. Nerũq enĩ cerni¬
mus qd̃ ad correptionem nr̃am
expectatus ymber ab arente t̾ra
suspenditur: & caliginosus aer in
ardescente sole sicratur. Mare
ꝓcellis tumescentib seiit: & alios ad
transmeandũ susceptos inc̾cipit:
aliis desideratũ iter erecta in cumu
germina fecunditatis ĩminuit.
sed etiam semina accepta consumit.
In quib nimirũ cunctis patenter
satos. Orbis quippe terrarũ cũ dño
contra insensatos pugnat: qͣndo in
pena delinquentiũ & elementoꝵ
aduersitas militat. Om̃ĩa namq
que ad usum uitȩ accepimus: ad
uisũ culpe conu̾timus. Sed cuncta
que ad usũ prauitatis infleximus:
ad usũ nobis uertuntur ultionis.
Tranquillitatẽ quippe humanȩ
pacis ad usũ uertimus uanȩ securi¬
tatis. Peregrinationem t̃̾rȩ: ꝓ habi¬
tatione dileximus patriȩ. Salutẽ
tem intorsimus uoluptatis. Ipsa
serena blandim̃ta aeris: ad amorẽ¬
nobis seruire coegimus terrenȩ de¬

Expanded text:
culta merita mentium, aperta prodeusibilibus feriatur. Nequaquam poenmus quod ad correptionem nostram exspectatus imber ab arente terra suspenditur, et caliginosus aer in ardescente sole siccatur. Mare procellis tumescentibus saevit, et alios ad transmeandum susceptos intercipit; aliis desideratum iter erecta in tumulgermina fecunditatis imminuit, sed etiam semina accepta consumit. In quibus nimirum cunctis patenter satos . Orbis quippe terrarum cum Domino contra insensatos pugnat, cum in poena delinquentium et elementorum adversitas militat . Omnia namque quae ad usum vitae percepimus, ad usum culpae convertimus, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus, ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis. Peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae, salutem tem intorsimus voluptatis. Ipsa serena blandimnobis servire coegimus terrenae de
Abbreviated transcription (Latin):
Pnsandũ est quando loqui debe¬
amus: quia sepe si differtur in¬
crepatio. postiodũ benigne reci¬
pitur. Et ñnunqm languescit: si
hoc qd̃ ante ꝓferri debuit. tempꝰ
corrigimus: si in ipsa ire suȩ cõ¬
motione declinamus. ꝑ turbati
quippe quid audiant ignorant.
s ad ͣ reducti. tanto libentius exhor¬
tationis uerba recipiunt. qͣnto se
tranquillius toleratos erubescunt.
Menti enĩ furore ebrie: om̃e rec¬
sapiens mulier abigail. nabal ui¬
rũ suũ ebriũ uidens. increpare de
culpa tenaciȩ noluit: quẽ dige¬
sto umo. increpationis suȩ t̾ibis
utiliter ꝑcussit. Et culpam quam
prius laudabiliter tacuit: ei post
potuit: quia hoc ebrius ñ audiuit:¬

Expanded text:
ue est quando loqui debeamus, quia saepe etsi differtur increpatio, postmodum benigne recipitur. Et nonnunquam languescit, si hoc quo ante proferri debuit tempus corrigimus, si in ipsa ira sua a commonitione declinamus? Perturbati quippe quid audiant ignorant, sed ad se reducti, tanto libentius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti autem furore ebriae omne recsapiens mulier Nabal ebrium videns , increpare de culpa tenacitatis noluit, quem digesto vino increpationis suae verbis utiliter percussit. Et propheta Abigail laudabiliter tacuit: quam, diere poterat, quia hoc ebrius non audivit
Abbreviated transcription (Latin):
citat. atq constrictam mentẽ fu¬
roris aculeo ꝑturbat. Quia gͦ
uiciũ ineptȩ leticiȩ ꝑ ĩmoderatã
continentiam ad iracundiȩ ui¬
ciũ transit: lepra uolatilis &¬
uaga locũ quem tenebat dese¬
ruit: & quem ñ tenebat occu¬

Expanded text:
citat, atque constrictam mentem furoris aculeo perturbat. Quia ergo vitium ineptae laetitiae per immoderatam continentiam ad iracundiae vitium transit, lepra vaga et volatilis locum quem tenebat destituit, et quem non tenebat, occu
Abbreviated transcription (Latin):
us figuratur: sicut de eo qui in
turpitudine amoris captus est
dicitur. statimq eam sequitur qͣ¬
si bos ductus ad uictimã. id ÷sicut
fatuus trahitur ad mortẽ. Hic

Expanded text:
us figuratur, sicut de eo qui in turpitudine amoris captus est, dicitur: Statimque eam sequitur, quasi bos ductus ad victimam ; id est, sicut fatuus trahitur ad mortem. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ostendi. sicut scriptũ est. in capti¬
uitate redigentes omnẽ intellec¬
tũ. inobsequiũ xp̃i : Et cũ nr̃a cor¬
pora ꝑ abstinentiam domamꝰ: qͥd
sũ ꝑ paulũ dr. Ut echibeatis cor¬
pora ur̃a hostiam uiuentem. Ma¬
trem gͥ dimittentes. pullos come¬
dimus: cũ historie exempla di¬
mictinus. s ex ea allegoriarũ sen¬
sus in mente retinemus. Ubi &
recte additur. ut bene sit tibi. &
longo iguas tempore:qr longo
tempore ille uiuit. qui ꝑ sp̃ua¬
lem intelligentiã et̃nitatis annõ

Expanded text:
ostendi. Sicut scriptum est: In captiostendi. Sicut scriptum est: In captivitatem redigentes omnem intellectum in obsequium Christi . Et cum nostra corporsum per Paulum dicitur: Ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem . Matrem itaque dimittentes, pullos comedimus, cum historiae exempla dimittimus, sed ex ea allegoriarum sensus in mente retinemus. Unde recte additur, ut bene sit tibi, et longo vivas tempore, quia longo tempore ille vivit, qui per spiritualem intelligentiam aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
ultionem: nec memor eris iniuriȩ
ciuiũ tuoꝵ. Sed notandũ quid de
hac matre pulloꝵ d̃r. Non tenebis
eam cũ filiis. s abire patieris. cap¬
dos tenens filios: quia uidelicet in
quibdam locis p̃termittenda est
historia: ut soli huiꝰ matrispulli.
id est spiritalis intelligentiȩ sen¬
sus nobis in esũ ueniant: nec nos
mater s pulli reficiant. quia ñ
oebenrus de historie exemplis. s
de sp̃ualis intellectus sensib saci¬
ari. Cũ enim legimus aurũ et
argentũ egiptioꝵ ab isrłitico po¬
pulo peticione deceptoria subrep¬
tũ. & rursũ cũ legimus sacrificta
carnalia om̃ipotenti do exhibita
quid in hoc uerboꝵ nido nisi mat
dimittenda est. & filii tenendi:
Nos enĩ cũ a quibq sclarib uigi¬
lantiã ingenii in defensionem
ueritatis trahimus. & eoꝵ eloquiũ
in usũ rectitudinis uertimus. qͥd
aliud qm ab egiptiis aurũ & ar¬
gentũ tollimus. ut ex eo & nos di¬

Expanded text:
ultionem, nec memor eris injuriae ultionem, nec memor eris injuriae civium tuorum . Sed notandum quid de hac matre pullorum dicatur: Non tenebis eam cum filiis, sed abire patieris, captos tenens filios. Quia videlicet in quibusdam locis praetermittenda est historia, ut solius matris pulli, id est spiritualis intelligentiae sensus nobis in esum veniant; nec nos mater, sed pulli reficiant. Quia non debemus de historiae exemplo, sed de spiritualibus intellectus sensibus satiari. Cum enim legimus aurum et argentum Aegyptiorum ab Israelitico populo petitione deceptoria subreptum, et rursum cum legimus carnalia sacrificia omnipotenti Deo exhibita, quid in hoc verborum nido nisi mater dimittenda est, et filii tenendi? Nos enim cum a quibusque saecularibus vigilantiam ingenii in defensionem veritatis trahimus, et eorum eloquium in usum rectitudinis vertimus, quid aliud quam ab Aegyptiis aurum et argentum tollimus? ut ex eo et nos di
Abbreviated transcription (Latin):
in fornicationis culpam laberet᷑.
concessit coniugib aliquid unde
adhuc furgere ad meliora potu¬
issent. Qui gͦ hoc concessit. unde
amor comugũ usq ad legalem
copulam ꝑduci potuisset: quasi
mater auis in terra. id est histo¬
ria in actiua uita oua posuit. Ip¬
si qͦ p̃dicatores sci: plus uolunt
õm̃ diligi qm timeri. Sed si timo¬
rem ñ insinuant: ad amorẽ mi¬
nime ꝑducunt. Uñde prius ter¬
ribilia. & postmodũ dulcia loqui
solent: sicut ꝑ psalmistã d̾r. Uir¬
tutem terribiliũ tuoꝵ dicent: &
magnitudinẽ tuã narrabunt.
acdemde subiungitur. Memoriã
habundantiȩ suauitatis tuȩ eruc¬
tabunt Quando gͦ id̃o terrent
ut ad amorem ꝓuocent: oua po¬
nunt. ꝑfecta enim caritas: foras
mittit timorem. Et c̾e pulli inci
piunt uiuere: qndo iam formidi¬
ni ñ fuccũbunt. Ipsa qͦ lex oua po¬
suit: cũ dixit. Oculũ ꝓ oculo: den¬
tem ꝓ dente: Sed pullos postmo
dũ ꝓduxit: cũ dixit. Non queres

Expanded text:
in fornicationis culpam laberetur, in fornicationis culpam laberetur, concessit conjugibus aliquid, unde adhuc surgere ad meliora potuissent. Qui ergo hoc concessit, unde animus conjugum usque ad legalem culpam perduci potuisset, quasi mater avis in terra, id est historia in activa vita ova posuit. Ipsi quoque praedicatores sancti plus volunt Deum diligi, quam timeri; sed si timorem non insinuant, ad amorem minime perducunt. Unde prius terribilia, postmodum dulcia loqui solent, sicut per Psalmistam dicitur: Virtutem terribilium tuorum dicent, quia magnitudinem tuam narrabunt . Ac deinde subjungitur: Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt. Quando ergo terrent, ut ad amorem provocent, ova ponunt. Perfecta enim charitas foras mittit timorem, quia tunc pulli vivere incipiunt, quando jam formidini non succumbunt . Ipsa quoque lex ova posuit, cum dixit: Oculum pro oculo, dentem pro dente . Sed pullos produxit postmodum, cum dixit: Non quaeres
Abbreviated transcription (Latin):
nec uiuit. Et quid iste illumina¬
tus cecus significat: nisi genus
humanũ: Cui cũ d̃ñs contem¬
plationis oculos aꝑit. prius gue¬
dam in enigmate conspicit: ut
postmodũ illa uera & rationabi¬
lia celestiũ agmina sicut sunt
possit aspicere. Unde & illic fubdi¬
tur. Deinde iterũ impofuit manꝰ
suꝑ oculos eius: & ceꝑit uidere. &
restitutus ẽ. ita ut uideret clare
omĩa. Prius itaq ꝑspeculũ uidit.
& similitudinem: ut postmodũ
clare uideret & ꝑfecte. Ad contẽ¬
platiuam gͦ uitam in his uerbis
mater ouis incubat: qr sacra hi¬
storia hoc incipiendo in enigma¬
te insintat: ꝑ qd̾ aliquid certirus
pullos uiuentes ꝓducat. Paulus
qͦ apl̃s cũ quosdam incontinen¬
tes uiuere cognouisset:admonu¬
it dicens. Propt̃ fornicationẽ autẽ
unꝰquisq suam uxorem habeat:
& unaqueq mulier suũ uirũ ha¬
beat. Et cũ uxor habenda ñ sit. nͥ
liberoꝵ ꝓcreandoꝵ gr̃a: ne quis

Expanded text:
nec vivit. Et quid iste illuminanec vivit. Et quid iste illuminatus caecus significat, nisi genus humanum? Cui cum Dominus contemplationis oculos aperit, prius quaedam in aenigmate conspicit, ut postmodum illa vera et rationabilia coelestium agmina, sicut sunt posita, aspiceret. Unde et illic subditur: Deinde iterum imposuit manus super oculos ejus, et coepit videre, et restitutus est, ita ut videret clare omnia. Prius itaque per speculum vidit et similitudinem, ut postmodum clare videret et perfecte. Cplativam ergo vitam in his verbis mater ovis incubat, quia sacra historia hoc incipiendo in aenigmate insinuat per quod aliquid fortius pullos viventes producat. Paulus quoque apostolus, cum quosdam incontinenter vivere cognovisset, admonuit dicens: « Propter fornicationem itaque unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat . Et cum uxor habenda non sit, nisi liberorum procreandorum gratia, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑ p̃sentem uitam ꝑgimus.
Et idus auis in arbore uel in ter¬
ra est: qͣndo uerba historiȩ aut in
contemplatiua sunt. aut in acti¬
ua uita. Nam p̃cepta actiuȩ uitȩ
auis nidus in terra ẽ: p̃cepta con¬
templatiuȩ: nidus in arbore. Ma¬
ter uero pullis uel ouis incubat:
qͣndo ipsa historia intellectũ sp̃u¬
alem fouet. Et quedã plene elo¬
quens quasi pullos ꝓfert: quedã
uͦ ita insinuans. ut ex eis adhuc
legentis animũ ad altiora ꝑdu¬
cat. quasi adhuc sub se oua conti¬
net. ex quib pullos ꝓducat. Oua
enĩ idcirco pariuntur: ut ex eis
pulli debeant ꝓduci. Et sunt
quedam contemplatiuȩ uitȩ. q̃
ꝑ quasdam mͦ imagines uident᷑.
ut postmodũ sicut ipsa sua uir¬
tute & natura uideantur. Nam
paulus ait. Uidemus ñc ꝑ specu¬
lũ & in enigmate: t̾c autẽ facie
ad faciem. Et cecus cũ impositio¬
ne manuũ redemptoris iam lu¬
men recipere cepisset: requisitus
homo quippe natura rationalis
est: arbor autẽ nec sensibilis est.

Expanded text:
quia praesentem vitam pergimus. Et nidus avis in arbore vel in terra est, quando verba historiae aut in contemplativa sunt, aut in activa vita. Nam praecepta activae vitae avis nidus in terra est, praecepta contemplativae nidus in arbore. Mater vero pullis vel ovis incubat, quando ipsa historia intellectum spiritualem facit, et quaedam plene eloquens quasi pullos profert; quaedam vero ita insinuat, ut ex eis adhuc legentis animum ad altiora perducat, quasi adhuc sub se ova continet, ex quibus pullos producat. Ova enim idcirco pariuntur, ut ex eis pulli debeant produci. Et sunt quaedam contemplativae vitae quae per quasdam modo imagines videntur, ut postmodum sicut sunt in ipsa sua virtute et natura videantur. Nam Paulus ait: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Et caecus cum impositione manuum Redemptoris jam lumen recipere coepisset, requisitus ulantes. Homo quippe natura rationalis est, arbor autem nec sensibilis est,