comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cherib cũ paucis reliquiss ueniet
in aggai quȩ in hebraico ñ habet᷑.
& tanta erit fugientis trepidatio.
ut ibi manere ñ audeat: sed tran¬
sibit in mageddo. quã ⁊ ipsã scrip¬
tura ñ continet: et quia sarcinis
p̃peditus uelociꝰ fugere ñ poterit.
deponet uasa sua in machinis &
gradu concito transibit ualłe quã
⁊ ipsã hebreus sermo ñ resonat. &
rursũ ueniet in aggai. que bis in
hoc loco ponit᷑. ⁊ in hebraico ñ ha¬
betur. Ad sonitũ fuge eiꝰ contre¬
miscet rama ciuitas saul. qͦd ꝑspi¬
cue falsũ ẽ. Ciuitas eñs saul appel¬
latur gabaa.: ut in hebraico conti¬
netur. Demnde ueniet ingallim.
Audiet laisa. audiet anathoth:
contremiscet medemena. Habita¬
ad consolandã hierłm. ñ longo pꝰ
tp̃r. s in p̾sentiarũ ⁊ eadem die
dũ in uia ẽ assyriꝰ. ut maneant
in locis suis. & ꝑt̾bati timore ne¬
quaꝙͣ fugiant. Hoc uixta litterã.
Ceterũ quidã in isto loco cũ falsor

Expanded text:
cherib, cum paucis reliquiis veniet cherib, cum paucis reliquiis veniet in Aggai, quae in Hebraico non habetur. Et tanta erit fugientis trepidatio, ut ibi manere non audeat, sed transibit in Mageddo, quam et ipsa Scriptura non continet. Et quia sarcinis suis praepeditus velocius fugere non poterit, deponet vasa in Machmas, et gradu concito transibit vallem, quam et ipsam Hebraeus sermo non resonat: et rursum veniet in Aggai, quae bis in hoc loco ponitur, et in Hebraico non habetur. Ad sonitum fugae ejus contremiscet Rama, civitas Saul: quod perspicue falsum est. Civitas enim Saul appellatur Gaba, ut in Hebraico continetur. Deinde veniet in Gallim: audiet Laisa, audiet Anathoth, contremiscet Medemena. Habitaad consolandam Jerusalem: non longo post tempore, sed in praesentiarum, et eadem die dum in via est Assyrius; ut maneant in locis suis, et perturbati timore nequaquam fugiant. Hoc juxta litteram. Caeterum quidam in isto loco, cum falsorum
Abbreviated transcription (Latin):
bit. ut equoꝵ arbitreris hymutũ.
dis int̾pretari pot̾. diligent̃ atten¬
dite. ⁊ declinate currentis impe¬
tũ si potestis. Migrauit enĩ iã de
sedibus suis. urbs medemena. uoᷤ
aũ qͥ habitatis in collibꝰ qͦd int̾pre¬
tatur gebun. tuti locoꝵ altitudi¬
ne confortamini id⁊ arma cor¬
ripite. Adhuc tantũ suꝑ erat diei
ut stans in oppido nob.i ꝓcul ur¬
bem conspiciens hierłm. agitaris
manũ suã atq concuteret super
montẽ syon: ł despiciens eã atq
contẽpnens. ł salutans ⁊ cõminanꝰ
⁊ ammirans. qͦd toto sibi oriente
subiecto tã parua ciuitas potentiȩ
suȩ audeat repugnare. Hȩc iuxta
hebreos ut nob̾ ab eis traditũ ẽ
breui sermone ꝑstrmximꝰ: nc̃ qͥd
iuxta larx editionẽ ȩccłastici ui¬
ri de hoc loco sentiant subiciamꝰ.
Cũ ugũ assyrii. siue ut quidam
male arbitrant᷑. babylonis ab la¬
tũ fuerit de humeris tuis atq
corruptũ. fugiens assyriꝰ senna¬

Expanded text:
bit, ut equorum arbitreris hinnitum.bit, ut equorum arbitreris hinnitum.dis interpretari potest, diligenter attendite, et declimate currentis impetum, si potestis: migravit enim jam de sedibus suis urbs Medemena. Vos autem qui habitatis in collibus, quod interpretatur Gebim, tuti locorum altitudine, confortamini, id est, arma corripite. Adhuc tantum supererat diei, ut stans in oppidulo Nob, et procul urbem conspiciens Jerusalem; agitaret manum suam, atque concuteret super montem Sion, vel despiciens eam atque contemnens, vel insultans et comminans, et admirans, quod toto sibi Oriente subjecto, tam parva civitas potentiae suae audeat repugnare. 153 Haec juxta Hebraeos, ut nobis ab eis traditum est, brevi sermone perstrinximus. Nunc quid juxta LXX editionem Ecclesiastici viri de hoc loco sentiant, subjiciamus. Cum jugum Assyrii, sive ut quidam male arbitrantur, Babylonii, ablatum fuerit de humeris tuis, atque corruptum, fugiens Assyrius Senna
Abbreviated transcription (Latin):
inciuitatẽ aggay & transibit in
mageddo ⁊ in machinas ponet ua¬
sa sua. ⁊ transibit uallem. ⁊ ueniet
in aggai. Timor app̃hendit rama
ciuitatẽ saul: fugiet filia gallim.
Attende laisa: audiet᷑ in anathot.
Obstupuit medemena. ⁊ habitato¬
res gebun consolamini. hodie in
uia ut maneat. Consolamin mon¬
tẽ filiȩ fron. ⁊ collẽ hierłm. Mul¬
tũ in hoc loco laxxx ab hebreo discor¬
dant. Quã obrẽ utrãq editionem
posuimꝰ: ut qͥd nob̾ uideat᷑ in sin¬
dicamꝰ. Describit sermo ꝓpheticus
assyrii it̃. pompãq redeuntis de
egypto hierłm: ⁊ quanto strepitu
quantoq cursu ad oppugnandã
nolens manere transibit in ma¬
gron. Tantãq capiende urbis ha¬
bebit fiduciã ut apud machinas
cõmendet sarcinas suas. quasicito
subuersa urbe rediturus. Qͥbus
depositis. transibit eã cursim: &
in gabee habebit diuersoriũ. Qͦ
paululũ sbide subsistentt ut lasũ
refoueat ecrercitũ: rama urbs ui¬
cina terrebit᷑. gabaa saulis qͦntã

Expanded text:
in civitatem Aggai, et transibit in Mageddo: et in Machmas ponet vasa sua: et transibit vallem, et veniet in Aggai. Timor apprehendet Rama civitatem Saul: fugiet filia Gallim: attende Laisa: audietur in Anathot: obstupuit Medemena, et habitatores Gebim. Consolamini hodie in via, ut maneat: consolamini montem filiae Sion, et collem Jerusalem. Multum in hoc loco LXX ab Hebraico discrepant: quam ob rem utramque Editionem posuimus, ut quid nobis videatur in sindicamus. Describit sermo propheticus Assyrii iter pompamque redeuntis de Aegypto Jerusalem, et quanto strepitu quantoque cursu ad oppugnandum nolens manere, transibit in Magron, tantamque capiendae urbis habebit fiduciam, ut apud Machmas commendet sarcinas suas, quasi cito subversa urbe rediturus: quibus depositis, transibit eam cursim, et in Gabee habebit diversorium: quo paululum ibidem subsistente, ut lassum refoveat exercitum, Rama urbs vicina terrebitur: Gaba Saulis quondam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sc̃s carmel saltũ uepresq consũp¬
serit. & rex assẏriꝰ cũ paucis fuge¬
rit. tc̃ residui isrł. qͥ cũ exechia
pͥncipe captis ceteris iudeȩ urbibꝰ
obsidebant᷑ in hierłm. nequaquã
confident in assyrio sic̃ nc̃ faciũt
sub achaz rege. qͥ misit nuntios
ad regẽ assyrioꝵ dicens. Seruus
tuus ego sũ. ascende ⁊ libera me de
manu regis syriȩ. ⁊ de manu regiᷤ
isrł. qͥ consurreterunt aduer sũ
me: qñ tulit aurũ ⁊ argentum
quod inuentũ ẽ in thesauris domꝰ
dñi. ⁊ in domo regia ⁊ misit regi
assẏrioꝵ muera. audiuitq eũ
rer assyriꝰ ⁊ uenit in damaschum
n cepit eã ⁊ transtulit ⁊ rasin int̾¬
fecit. Sed ⁊ liberati ab ipso assyrio
percussore qui priꝰ amicus ⁊ pꝰea
hostis ectiterat. innitent᷑ atq
falso ut sub pͥoribꝰ fecerant regibꝰ
s in ueritate. qͦd sub ezechia factũ
legimꝰ : ita ut idolis relictis conuer¬
terent᷑ ad cultũ d. Ꝙ quia dixe¬
rat reliquias esse saluandas: tran¬

Expanded text:
s Carmeli saltus vepresque consumpserit, et rex Assyrius cum paucis fugerit: tunc residui Israel, qui cum Ezechia principe captis caeteris Judaeae urbibus 149 obsidebantur in Jerusalem, nequaquam confident in Assyrio: sicut nunc faciunt sub Achaz rege, qui misit nuntios ad regem Assyriorum dicens: Servus tuus ego sum, ascende et libera me de manu regis Syriae, et de manu regis Israel, qui consurrexerunt adversum me ; quando tulit aurum et argentum, quodDomini, et in domo regia, et misit regi Assyriorum munera, audivitque eum rex Assyrius, et venit in Damascum, et cepit eam, et transtulit, et Rasin interfecit; sed liberati ab ipso Assyrio percussore, qui prius amicus, et postea hostis exstiterat, innitentur atque l, nequaquam falso, ut sub prioribus fecerant regibus, sed in veritate. Quod sub Ezechia factum legimus: ita ut idolis derelictis, converterentur ad cultum Dei. Et quia dixerat reliquias esse salvandas, tran
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ parit̃ ac minorẽ. caudã ꝙ¬
appellans. ñ homines. s ium̃ta
hereticos esse demonstat. que hoc
menbro utunt᷑ ad stercora ꝓte¬
genda. ⁊ arcenda parua anima¬
prauent uiã: longeuũ qͦq qui
caput ẽ ii pseudo ꝓpħam qͥ in cau¬
da ponit᷑ disꝑdit. & magistros pa¬
rit᷑ ac discipłos. alios qͥ ꝓpt̾ mune¬
ra laudant pecc̃ores. alios qͥ lau¬
dandi sua mala ñ sentiunt. nec
agunt penitentiã. Propt᷑ in uiue¬
nibꝰ eoꝵ. ñ letabitur dñs. Ue eñĩ
ciuitati cuiꝰ rex adolescens. ⁊⁊ qͥ
eñĩ hereticus hypocrita ẽ aliud
agens. ⁊ aliud simulans:⁊ qͥcqͥd
loquit᷑ licet uideat᷑ esse sapien¬
tia. tam̃ stulticia ẽ. Ppt̃ ħ exten

Expanded text:
majorem pariter ac minorem. Caudam majorem pariter ac minorem. Caudam appellans, non homines, sed jumenta, haereticos esse demonstrat, quae hoc membro utuntur ad stercora protegenda, et ad arcenda parva animapravent viam. Longaevum quoque, quia caput est, et pseudoprophetam qui in cauda ponitur, disperdet, et magistros pariter, et discipulos; alios qui propter munera laudant peccatores: alios qui laudati sua mala non sentiunt, nec agunt poenitentiam. Propter hoc in juvenibus eorum non laetabitur Dominus: Vae enim civitati cujus rex adolescens . Et quenim haereticus hypocrita est, aliud agens, et aliud simulans, et quidquid loquitur, licet videatur esse sapientia, tamen stultitia
Abbreviated transcription (Latin):
uoluat᷑. Om̃e enĩ qͦd excelsũ est.
in sublimi consurgens superbũ
appellari potest. Pͥro quo nescio
quid uolentes lra transtulerunt.
⁊ deuorabit in circuitu collium
omĩa. Uñ ⁊ ad irã dñs t̾ra contre¬
muit. ⁊ pͦpłs ignis factꝰ ẽ pabulũ
quia tanta in eo fuit crudelitas.
ut ne carissimo qͥde germanitatis
nomini parderet. s dexterã deserẽs
atq contẽpnens saturet᷑ in his q̃
sinistra erant. dũ uoluptatũ &
maloꝵ. patit᷑ famem. ⁊ sẽꝑ cupit
malis peiora sotiare. Ipse qͦꝙ oxa¬
nasses ⁊ ephraim qͥ de uno nati
st̃ utero.i de eodẽ parente gene¬
rati in tantã rabiem ꝓruperunt
ut hostili int̾ se odio dissiderent.
Legamꝰ regũ ⁊ paralipomienon
uolumina ⁊ inueniemꝰ samarie
int̾ se bella ciuilia. dũ alii ꝓ aliis
regibus dimicant: &. qͦm siuis re¬
gibus int̾fectis. in ude expugna¬
tione concordent. Scc̾m t᷑pologꝰ¬
am. auferet dñs caput ⁊ cauda

Expanded text:
volvatur. Omne enim quod excelsum est, et volvatur. Omne enim quod excelsum est, et in sublime consurgens, superbum appellari potest. Pro quo nescio quid volentes LXX transtulerunt: et devorabit in circuitu collium omnia. Unde et ad iram Domini terra contremuit, et populus ignis factus est pabulum, quia tanta fuit in eo crudelitas, ut ne charissimo quidem germanitatis nomini parceret, sed dextram deserens atque contemnens, saturaretur in his quae sinistra erant: dum voluptatum, et malorum patitur famem, et semper cupit malis pejora sociare. Ipsi quoque Manasses, et Ephraim, qui de uno nati sunt utero, et de eodem parente generati, in tantam rabiem proruperunt, ut hostili odio inter se dissiderent. Legamus Regum et Paralipomenon volumina, et inveniemus Samariae inter se bella civilia, dum alii pro aliis regibus dimicant, et quomodo suis regibus interfectis, in Judae expugnationem concordent. Secundum tropologiam, auferet Dominus caput et caudam,
Abbreviated transcription (Latin):
in doctũ pereant. Q enĩ beatum
dicebãt ppłm seductores st̃. & qͥ
beati appellabant᷑. ñ ꝓpt̾ uͥtutẽ
sed ꝓpt̾ munera p̃cipitabant᷑
in mortẽ. Unde ⁊ supra legimus.
p̾płs meus qͥ beatũ te dicunt sedu¬
cunt te: & semitas pedũ tuor sup¬
plantant. In tali ppło nulliꝰ ꝑsone
miserebit᷑ ds : ñ pupilli ñ uiduȩ.
quia om̃is hẏpocrita ẽ aliud si¬
mulans. ⁊ aliud agens: ꝓmittenᷤ
castitatẽ ⁊ uiuens lixuriose. ꝑfe¬
rens pauꝑtatẽ. ⁊ implens marsu¬
pium. Uñ iungit ⁊ dicit. S ung¬
uersũ os locutũ ẽ stulticiã. ꝓͥpt̃
hec omĩa dñs ñ cessat irasq. sed
adhuc ad ꝑcuciendũ eleuat ma¬
nũ. & qr ista fecerunt. succendit᷑
quasi ignis impietas: ut ñ cultũ
agrũ. s uepres ⁊ sꝑmas deuoret.
nec fructiferas arbores. s infruc̃¬
tuosũ saltũ in qͦ habitant bestie
sapiens flãma cõsumat. Quã ob
rem dr. qͦd densitas saltꝰ igne sup¬
posito ⁊ fumi suꝑbia.⁊ altitudo con¬

Expanded text:
iter pareant. Qui enim beatum dicebant populum, seductores sunt; et qui beati appellabantur, non propter virtutem, sed propter munera, praecipitabuntur in mortem. Unde et supra legimus: Populus meus, qui beatum te dicunt, seducunt te, et semitas pedum tuorum supplantant . In tali populo nullius personae miserebitur Deus: non pupilli, non viduae, quia omnis hypocrita est, aliud simulans, et aliud agens: promittens castitatem, et vivens luxuriose: praeferens paupertatem, et replens marsupium. Unde jungit, et dicit: Et universum os locutum est stultitiam. Propter haec omnia Dominus non cessat irasci, sed adhuc ad percutiendum elevat manum. Et quia ista fecerunt, succendetur quasi ignis impietas, ut non cultum agrum, sed vepres et spinas devoret, nec frugiferas arbores, sed infructuosum saltum, in quo habitant bestiae, rapiens flamma consumat Quam ob rem dicitur quod densitas saltus igne supposito, fumi superbia et altitudine con
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes madianitarũ occisi st̃
supra petrã durissimã id⁊ silicẽ
q̃ hebraice appellat᷑ sur. ita ut
ex petra ⁊ ex rege qui in ea oc¬
cisus ẽ locus petre horeb nom̃
acciperet. Leuabit gͦ uirgã suã
suꝑ mare rubrũ ꝑgens aduer¬
sũ ethyopas. ⁊ leuabit reu̾tens
ad te ꝑ uiã egypti: s statĩ ut de
egypto uenerit. auferet᷑ onus
de humeris tuis ⁊ iugũ imꝑii
etꝰ. ac seruire desistes: qͦd iugũ

Expanded text:
principes Madianitarum occisi sunt principes Madianitarum occisi sunt super petram durissimam, id est, silicem, quae Hebraice appellatur SUR  , ita ut ex petra et ex rege, qui in ea occisus est, locus petrae Oreb nomen 151 acceperit. Levabit ergo virgam suam super mare Rubrum pergens adversus Aethiopes, et levabit revertens ad te per viam Aegypti: sed statim ut de Aegypto venerit, auferetur onus de humeris tuis et jugum imperii ejus, ac servire desistes. Quod jugum,
Abbreviated transcription (Latin):
tio ipsũ uerbũ posuere hebraicũ
surhoreb. ꝓ qͦ latr int̾pretatisũt
locũ tribulationis: de qͦ insuodi¬
cemꝰ loco. Difficile inqͥt tͥ uidet᷑
o habitator syon. ut cunctis in
circuitu assyrio gentibꝰ subiuga¬
tis. tu solus de eiꝰ manibꝰ libereris:
ausculta q̃ dico. Noli timere p̾pso
m̃s qͦd assur uincente capiaris.
syriꝰ suꝑ õs ciuitates uda muni¬
tas. ⁊ capiat eas:⁊ missurꝰ rabsa¬
cen. qͥ obsessũ in hierłm p̾płm ter¬
reat. tam̃ hoc scire debes. qͦd ñ te
gladio s uͥga ꝑcussurꝰ sit. & ꝑgenꝰ
cont᷑ tharachã regẽ ȩthiopiȩ &
egyptios ac mare rubrũ ꝑ uã¬
egypti baculũ tantũ suũ eleuet
cont᷑ te u ferire ñ possit. Adhuc
enĩ modicũ. & reuersus de egypto
cũ infinita exercitꝰ multituome
atq obsidere te cupiens. statim
mea indignatione feriet᷑ fla¬
gellũ illud quod quondã aduer¬
sũ madianitas sub gedeone qui
altero nomine uocabat᷑ hiero¬
baal suscitaui: qñ horeb ⁊ zeb.

Expanded text:
erbum posuerunt Hebraicum SUR OREB  . Pro quo LXX interpretati sunt, locum tribulationis: de quo in suo dicemus loco. Difficile, inquit, tibi videtur, o habitator Sion, ut cunctis in circuitu ab Assyrio gentibus subjugatis, tu solus de ejus manibus libereris. Ausculta quae dico: noli timere, populus meus, quod Assur vincente capiaris. syrius super omnes civitates Judae munitas, ut capiat eas, et missurus Rabsacen, qui obsessum in Jerusalem populum terreat; tamen hoc scire debes, quod non te gladio, sed virga percussurus sit, et pergens contra Taracham regem Aethiopiae, et Aegyptios ac mare Rubrum per viam Aegypti, baculum tantum suum elevet contra te, et ferire non possit. Adhuc enim paululum, et reversus de Aegypto cum infinita exercitus multitudine, atque obsidere te cupiens, statim mea indignatione ferietur, et flagellum illud, quod quondam adversum Madianitas sub Gedeone , qui altero nomine vocabatur Jerobaal, suscitavi: quando Oreb et Zebee
Abbreviated transcription (Latin):
breuiatũ faciet dñs suꝑ t̾ram. W
sicut dix̃ ysaias. nͥ dñs sabaoth re¬
liqͥsset nob̾ semen: sicut sodoma
facti essemꝰ ̃ gomorre similes fu¬
issemꝰ. Ubi gͦ tanti uiri p̃cedit auc̃¬
toritas: cesset alia om̃is int̃pretatio.
& reuera si legamꝰ iosephũ. & qͣnta
hominũ in hierłm ⁊ in iudea fu¬
erit multitudo qͣn passus ẽ añs.
intelligimꝰ uix paucos in apłis &
legis cerimoniis dedit p̃ceptum
breuissimũ dilectionis . ⁊ fidi: ut
quod nob̾ fieri noluerimꝰ. ne fece
ad illa tꝑa referunt. qͣn sub ro¬
robabel filio salathiel ⁊ hiesu fi¬
lio iosedech ⁊ ezra & neemia.

Expanded text:
ram . Et sicut dixit Isaias: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et Gomorrhae similes fuissemus . Ubi ergo tanti viri praecedit auctoritas, cesset alia omnis interpretatio. Et revera si legamus Josephum , et quanta hominum in Jerusalem, et in Judaea fuerit multitudo, quando passus est Dominus; intelligimus vix paucos in ApostoliLegis caeremoniis, dedit praeceptum brevissimum dilectionis et fidei, ut quod nobis fieri noluerimus, ne fecead illa tempora referunt, quando sub Zorobabel filio Salatiel, et Jesu filio Josedec, et Esdra, et Neemi
Abbreviated transcription (Latin):
tet dñs in honorẽ tuũ ignominiã:
flãma. illi uerterũt. ⁊ sc̃ificauit
eũ in igne. Per qͦd qͥda intelligiuo¬
lunt. penas atq torm̃ta ad hoc
adhiberi peccatoribꝰ: ut diuino
igne purgent᷑. Eͦsq nos diximꝰ.
n gła saltus eiꝰ ⁊ carmeli eiꝰ illi
int̃pretati st̃ extinguent᷑ mon¬
tes ⁊ colles & saltus: qͦ om̃is assy¬
rioꝵ. claritas ⁊ suꝑbia & multi¬
tudo humiliet᷑ extincta. Et erit
in die illa. Non adiciet residuũ
isrł .i hi qͥ saluati fuerint de do¬
mo lacob mutti suꝑ eo qͥ ꝑcutit
eos: s innitet᷑ suꝑ dñm sc̃m isrł.¬
in ueritate reliquie conuertent᷑
reliquie inquã iacob ad dñm for¬
tem. Si eni fuerit p̾płs tuus isrł
quasi harena maris reliqͥe conuer¬
tent᷑ ex eo. Consũmatio adbreuiata
inundabit iustitiã. Consũmationẽ
enĩ & adbreuiationẽ dñs ds exer¬
cituũ faciet in medio om̃is terrȩ.

Expanded text:
rem tuum ignominiam. flamma, illi verterunt: et sanctificabit eum in igne: per quod quidam intelligi volunt poenas atque tormenta ad hoc adhiberi peccatoribus, ut divino igne purgentur. Quodque nos diximus: Et gloria saltus ejus, et Carmeli ejus: Illi interpretati sunt: Exstinguentur montes, et colles, et saltus, quo omnis Assyriorum claritas et superbia, et multitudo humilietur exstincta. Et erit in die illa, non adjiciet residuum Israel, et hi qui salvati fuerint de domo Jacob, inniti super eo qui percutit eos, sed innitetur super Dominum sit Ys. X: Reliquie convertentur, reliquie, inquam, Iacob ad Dominum fortem. Si enim fuerit populus tuus Israel quasi arena maris, reliquie convertentur ex eo. Consummatio abbreviata inundabit iustitiam. Consummationem enim et abreviationem Dominus Deus exercituum faciet in medio omnis terre
Abbreviated transcription (Latin):
claa.. de tuo morient᷑ exercitu.
ita ut potentissimi qͥq qͦs pingues
appellat redigant᷑ in tenuitatẽ &
in nichili: & sicut hebrei tradũt
illesis uestibꝰ assyrioꝵ corꝑa oc¬
culto crement᷑ ardore. Tunc lum̃
⁊ in flãma. ⁊ om̃s spine ac uepres
assirioꝵ io ⁊ malitia consumetur.
ñ longo tp̃r. s uno die atq mom̃to.
Et qͦmͦ saltꝰ atq carmelus qͥ ẽ mon
in galylea nemoribꝰ consitꝰ suppo

Expanded text:
lia de tuo morientur exercitu: ita ut potentissimi quique, quos pingues appellat, redigantur in tenuitatem et in nihili: et sicut Hebraei tradunt, illaesis vestibus Assyriorum, corpora occulto crementur ardore: tunc lumenet in flamma, et omnes spinae ac vepres Assyriorum, id est, malitia consumetur, non longo tempore, sed uno die atque momento. Et quomodo saltus et Carmelus, qui est mons in Galilaea nemori
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ dñm suocendere uepres.⁊
spinas assyrii. omnẽq uliꝰ poten¬
tiam ⁊ innumerabiles p̾płos ad
nichili deducendos: tẽq eũ timo¬
re ꝑterritũ quasi colubrũ tortu¬
osum u fugitiũu imminentes pe¬
nas uelle uitare. N aũ de saltu
⁊ confusiõe eiꝰ lignisq ꝑituris po¬

Expanded text:
ipsum Dominum succendere vepres ac spinas Assyrii, omnemque illius potentiam et innumerabiles populos ad nihili deducendos. Tunc eum timore perterritum, quasi colubrum tortuosum et fugitivum, imminentes poenas velle vitare. Qui autem de saltu et 148 confusione ejus lignisq
Abbreviated transcription (Latin):
numerabili multitudine q̃ car¬
melo i saltu cõꝑata ẽ. atd tantã
ueniet paticitatẽ. ut puer paruuł
eos possit numerare. & describe¬
re.Tradunt enĩ hebrei decẽ tan¬
tũ de eiꝰ excercitu remansisse.
Nr̃oꝵ qͥda uolunt hc̃ regẽ typũ
esse aduersariȩ fortitudmis. & qͦmͦ
in danihele legimꝰ. pͥncipes regni¬

Expanded text:
merabili multitudine quae Carmelo et saltui comparata est, ad tantam veniet paucitatem, ut puer parvulus eos possit numerare et describere. Tradunt enim Hebraei, decem tantum de ejus exercitu remansisse; nostrorum quidam volunt hunc regem typum esse adversariae fortitudinis. Et quomodo in Daniele legimus p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ subuersionẽ urbis significat
sed obsidionẽ: qñ uenit rabsa¬
ces duoc sennacherib. ⁊ ea fecit
q̃ in posterioribꝰ idem ꝓpħa cõ¬
memorat. Scłm tropologiam
sustinuerint. i in fabricationẽ
idoloꝵ errasse se senserinit: tunc
arcelsa dognata ⁊ dialectica ar¬
te munita. concutienda ⁊ penitꝰ
destruenda. in tantũ ut in simi¬
litudine pulloꝵ auium ñ ua¬
leant in sublime consurgere: &
necdũ animata insensibilia ẽe̾
atq torpentia. qͦd ouorũ demon¬
strat exẽplũ. ⁊ ne mutire qͥdẽ¬

Expanded text:
n subversionem urbis significat, sed obsidionem, quando venit Rabsaces dux Sennacherib, et ea fecit quae in posterioribus idem Propheta commemorat . Secundum tropologiam,sustinuerint, et in fabricatione idolorum errasse se senserint: tunc dexcelsa dogmata, et dialectica arte munita, concutienda, et penitus destruenda: intantum ut in similitudinem pullorum avium, non valeant in sublime consurgere, et necdum animata insensibilia esse atque torpentia, quod ovorum demonstrat exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ficiet sꝑu oris sui. ꝑcusso
aũ impio. accinctꝰ ẽ dñs iusti¬
cia ⁊ ueritate u fide. Ipse eñs
factꝰ ẽ nob̾ a do sapientia ⁊
iustitia .⁊ sc̃ificatio. ⁊ redẽptio qͥ¬

Expanded text:
interficiet spiritu oris sui . Percusso autem impio, accinctus est Dominus justitia et veritate et fide. Ipse enim factus est nobis a Deo sapientia, et justitia, et sanctificatio et redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
mulacra imitata samariȩ simi¬
li sit ferienda sententia. nc̃ ad¬
uersũ ipsũ assyriũ qͥ eleuatꝰ ẽ
in suꝑbiã. ⁊ sue fortitudinis pu¬
tauit esse qͦd uicit. ꝓpħa loquit᷑.
Dix̃ aũ assyriꝰ cordis tumore se
iactans qͦd in fortitudine manꝰ
sue cunctas uicerit nationes. &
incredibil sapientia om̃ium
possederit terminos: ⁊ uixta
larix tante potentie fuerit ut
bellator hominũ funditꝰ urbes
subruerit. Et qi semel metapho¬
rã ab auibꝰ nido ⁊ ouis sũpserat:
seruauit in reliqͥs ut diceret.
Non fuit qͥ moueret pennã. & aꝑi¬
ret os ⁊ ganniret. St̃ qͥ hec gene¬

Expanded text:
mulacra imitata Samariae, simili sit ferienda sententia; nunc adversum ipsum Assyrium qui elatus est in superbiam, et suae fortitudinis putavit esse quod vicit, Propheta loquitur. Dixit enim Assyrius, cordis tumore se jactans, quod in fortitudine manus suae, cunctas vicerit nationes, et incredibili sapientia omnium possederit terminos. Et juxta LXX tantae potentiae fuerit, ut bellatorum hominum urbes funditus subruerit, tram ab avibus, nido et ovis sumpserat, servavit in reliquis, ut diceret: Non fuit qui moveret pennam, et aperiret os, atque ganniret. Tantus, in
Abbreviated transcription (Latin):
in uia egyptr etiã sic intellige̾
qͦd idcirco ꝑcusserit plurimos
de tribu uida ⁊ in circuitu reg¬
ñ in deo s in egyptiis habue¬
rint fiduciam. Unde ⁊ rabsa¬
confidis suꝑ baculũ harundi¬
cui si innisus fuerit homo in¬
trabit in manũ eiꝰ ⁊ ꝑforabit
eã: sic pharao rer egypti om̃ĩbꝰ
qui confidũt in eo. Hystoria¬
madianitarũ inuidicũ libro
scripta ẽ. qͣuã ⁊ in psalmo le¬
gimus. Pone principes eoꝵ sic̃
oreb ⁊ eb  rebee ⁊ salmana. Er¬
rant gͦ qͥ putant illud significari
tẽpus. qñ in libro numeroꝵ ma¬
dianite cesi referunt᷑ ab isrł int̾̃
desertũ fur.⁊ montẽ di choreb. q̃
aliis apud hebreos scribunt᷑ litte¬
ris. cũ eo tp̃r ñ fuerit in monte ho¬
reb. s in solitudine sethim. Iuxta
anagogen p̾cipit᷑ ppło in eccłia
cõmoranti. netimeat aduersarios
qui ad pugnandũ sẽꝑ parati st̃.
⁊ multas disputatione sua animaᷤᷤ
subuerterunt. Ideo enĩ eos constat

Expanded text:
in via aegypti: etiam sic intelligere, quod idcirco percusserit plurimos de tribu Juda, et in circuitu regnon in Deo, sed in Aegyptiis habuerint fiduciam. Unde et Rabsaconfidis super baculum harundiegyptum cui si innisus fuerit homo intrabit in manu eius et perforabit eam sic Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in eo Madianitarum in Judicum libro scripta est , quam et in Psalmo legimus: Pone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana . Errant ergo qui putant illud significari tempus, quando in libro Numerorum Madianitae caesi referuntur ab Israel a deserto Sur usque ad montem Dei Oreb: quae aliis apud Hebraeos scribuntur litteris, cum eo tempore non fuerint in monte Oreb, sed in solitudine Sethim. Juxta anagogen praecipitur populo in Ecclesia commoranti, ne timeat adversarios, qui ad pugnandum semper parati sunt, et multa disputatione sua animas subverterunt. Ideo enim eos contra
Abbreviated transcription (Latin):
cauit : que p̾cepta mea se factu¬
rã esse m̃tita ẽ: & cont᷑ płm fu¬
roris mei. ipsi p̃cipiã ut spoliet eũ
atq p̃detur. ⁊ redigat in puluerẽ.
n⁊ conculcet quasi lutũ platearũ.
id ut ꝑcutiat eũ uñ int̾ficiat.
ut uulneret. ⁊ ñ animã auferat.
Ipse aũ modũ iracundie mee egres¬
sus ẽ: & ñ solũ contͣ isrł ad queni
directꝰ fuerat. s ingentes pluri
int̾netionẽ gentiũ plurimarũ
illiꝰ mucro seuiret. Erectꝰ enĩ in
suꝑbiam hȩc ausus ẽ dicere. Duces
mei aliarũ gentiũ reges st̃:⁊ mͥ
qͦmͦ arfath sic obtinu ⁊ emath:
quomͦ damascũ. sic mͥ subiec ⁊ sa¬
mariã: quomͦ cetera regna que
idoloꝵ cultui seruiebant meis sub
potestati. Qͦmͦ cepi samariã cũ
idolis suis. sic ⁊ hierłm capiã. qr
eosdẽ uenerat᷑ deos. Charchamis
aũ lair addentes de suo regionẽ
trans babilonẽ int̾pretati sunt:
i chalanne ubi edificata ẽ tur¬

Expanded text:
cavit, quae praecepta mea se factucavit, quae praecepta mea se facturam esse mentita est, et contra populum furoris mei ipsi praecipiam, ut spoliet eum atque praedetur, et redigat in pulverem, et conculcet quasi lutum platearum, id est, ut percutiat eum, et non interficiat, ut vulneret, et non animam auferat. Ipse autem modum iracundiae meae egressus est, et non solum contra Israel, ad quem directus fuerat, sed in gentes pluriminternecionem gentium plurimarum illius mucro saeviret. Erectus enim in superbiam, haec ausus est dicere: Duces mei aliarum gentium reges sunt, et quomodo Arphad, sic obtinui et Emath, quomodo Damascum, sic mihi subjeci et Samariam. Quomodo caetera regna, quae idolorum cultui serviebant, meis subpotestati. Quo modo cepi Samariam cum idolis suis, sic et Jerusalem capiam, quia eosdem veneratur deos. Pro Charcamis autem LXX addentes de suo, regionem trans Babylonem interpretati sunt, et Chalane ubi aedificata est tur
Abbreviated transcription (Latin):
lanno. Uitima enĩ nominis huiꝰ
littera. ñ ẽ eth. ut illi putauerũt
sed uau que littere sola int se
distant magnitudine. Turris autẽ
ȩdificata ẽ in cãpo sennaar: in qͦ
nom̃ accepit. Arabia aũ ñ senna¬
ar. habet᷑ in hebreo. s emath: quã
sẏri usq hodie epiphaniã uocãt.
Ululate qͦq sculptilia in hierłm
de suo addiderunt. ¶ uodq supͣ
scriptũ ẽ. ⁊ si dixerint ei. tu solus
es princeps. respondebit. ñ tuls
regionẽ illã ⁊ illã s tuli arabiã
n damascũ ⁊ samariã. hunc sug¬
gerit sensũ. Cũ inquit dixcerint
assyrio qͥ capti st̃. tu pͥnceps es om¬
niũ. ille ad huc infirmũ se esse sen¬
n samariã. sic omĩa mͥ regna sub¬
sternã. Transeamꝰ ad hebraicũ:
⁊ qͦd nob̾ uidet᷑ breuit annotemꝰ.
Ue assirio id⁊ sennacherib: qr
ipse ẽ uirga ⁊ bacuł furoris mei.
Inmanu enĩ eiꝰ indignatio mea.
⁊ ꝑ illũ ꝑcutiã gentẽ fallaciss¬
mã. q̃ int̾ me sẽꝑ ⁊ idola claudi¬

Expanded text:
LANNO  . Ultima enim nominis hujus littera non est IOD, ut illi putaverunt, sed VAU, quae litterae sola inter se distant magnitudine. Turris autem aedificata est in campo Sennaar, in quonomen accepit . Arabia autem non habetur in Hebraeo, sed Emath, quam Syri usque hodie Epiphaniam vocant. Ululate quoque sculptilia in Jerusalem, de suo addiderunt. Quodque supra scriptum est: Si dixerint ei, tu solus es princeps, respondebit, non tuli regionem illam, et illam, sed tuli Arabiam, et Damascum, et Samariam, hunc suggerit sensum: Cum inquit, dixerint Assyrio qui capti sunt, tu princeps es omnium, ille adhuc infirmum se esse senet Samariam, sic omnia mihi regna substernam. Transeamus ad Hebraicum, et quid nobis videatur, breviter annotemus. Vae Assyrio, id est, Sennacherib, quia ipse est virga, et baculus furoris mei, in manu enim ejus indignatio mea, et per illum percutiam gentem fallacissimam, quae inter me semper et idola claudi
Abbreviated transcription (Latin):
uidue p̃da eor n pupillos diripe :¬
rent. Qͥa facietis in die uisita¬
tionis u calamitatis delonge ue¬
nientis: Ad cuius fugietis auaci¬
liũ: & ubi derelinquetis głam
uram: Ne incuruemins sub
Niunculo ⁊ cũ int̃fectis cadatis. Su¬
per om̃ibꝰ his ñ ẽ auersus furor
eiꝰ s ad huc manꝰ eiꝰ extenta. Hec¬

Expanded text:
da eorum et pupillos diriperent quid facietis in die visitationis et calamitatis de longe venientis ad cuius fugietis auxilium et ubi derelinquetis gloriam vestram ne incurvemini sub vinculo et cum interfectis cadatis super omnibus his non est aversus furor eius sed adhuc manus eius extenta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad int̾netionẽ gentiũ ñ pauca¬
rũ. Dicet enĩ. Nũqͥd ñ pͥncipes
mei simul reges st̃s Nũqͥo non
ut charcamis. sic chalamno: ⁊ ut
arfath. sic emath: Nũqͥd ñ ut da¬
maschus sic samaria: Qnomͦ in¬
uenit manꝰ mea regna idoli: sic
n simulacra eoꝵ de hierłm ⁊ de
samaria. Nũqͥd ñ sicut feci sama¬
riȩ ⁊ idolis eiꝰ: sic faciã hierłm ⁊
simulacris eiꝰ: Ponamꝰ in hoc
loco translationẽ. laxr. q̃ ab hebra¬
ico discordat in plurimis. Ue
assirii ẜ̃ uͥga furoris mei. ipse est.
In manibꝰ eori ira mea. In gentẽ
p̃cipiã. ut faciat spolia ⁊ p̃dã ⁊
conculcet ciuitates. ⁊ ponat eas in
puluere. Ipse aũ ñ sic cogitauit.
u ñ ita arbitratꝰ ẽ: s ut conterat
mens eiꝰ i⁊ disꝑdat gentes plirimaᷤ.
Quod si dixerint ei. tu soł es pͥn¬
ceps. respondebit. Non tuli regi¬
onẽ que ẽ suꝑ babylonẽ. ⁊ chalan

Expanded text:
 ad internecionem gentium non paucarum. Dicet enim: Numquid non principes mei simul reges suet? numquid non ut Charchamis, sic Chalano? et ut Arphad, sic Emath? numquid non ut Damascus, sic Samaria? Quomodo invenit manus mea regna idoli, sic et simulacra eorum de Jerusalem et de Samaria. Numquid non sicut feci Samariae, et idolis ejus, sic faciam Jerusalem, et simulacris ejus? Ponamus in hoc loco translationem LXX, qui ab Hebraico discordat in plurimis. LXX: Vae Assyriis: virga furoris mei ipse est in manibus eorum, iram meam in gentem praecipiam, ut faciat spolconculcet civitates, et ponat eas in pulverem: ipse autem non sic cogitavit, et non ita arbitratus est; sed ut conterat, mens ejus, et disperdat gentes plurimas. Quod si dixerint ei: Tu solus es princeps, respondebit: Non tuli regionem quae est supra Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
absq uͥtutibꝰ q̃ infructuoso saltus
cõparant᷑. inuoluent᷑ fumo suꝑ¬
bie. Ad eoꝵ penã contremiscet
om̃ĩs humꝰ.  decepti p̾pħ et̾nis
tradent᷑ ardoribꝰ: quia tͦpis lucͥ
grã ne suis quid̾e parcunt. s
certatĩ deceptis p̾płis p̃das agũt
relinquentes bona u pessimis im¬
morantes. Cũq sẽꝑ sinistra in¬
ueniant. tam̃ siuis ñꝗͣ satiantur
exroribꝰ. uorantes carnẽ brachii
sui. ⁊ aduersus eccłam pari studio
dimicantes ꝓpt̾ lupcurias ⁊ uolup¬
tates n lucra de p̾płis mnt̃ se babẽt
discordiã: ũit de una heress due
fiant. & rursũ ipse diuidantur
in partes. ut ꝓpͥos abducant gre¬
ges. ⁊ deuorent domos uiduarũ
⁊ mulierũ peccatricũ sẽꝑ discen¬
tium ⁊ ñꝙͣ ad scientiã ueritatis
ꝑuenientiũ. In om̃ibꝰ his ñ auer¬
titur furor dñi consumenᷤᷤ uitia
atq subuertens. Sed quantũ ills
proficiunt ad peccandũ. tanto
iste ãpliꝰ manũ suã exxtendit ad

Expanded text:
absque virtutibus, quae infructuoso saltui comparantur, involventur fumi superbia. Ad eorum poenam contremiscet omnis humus, et decepti populi aeternis tradentur ardoribus, quia turpis lucri gratia, ne suis quidem parcunt, sed certatim de deceptis populis praedas agunt, relinquentes bona, et in pessimis immorantes. Cumque semper sinistra inveniant, tamen suis numquam satiantur erroribus, vorantes carnem brachii sui, et adversum Ecclesiam pari studio dimicantes. Propter luxuriam, et voluptates, et lucra de populis inter se habent discordiam, ut de una haeresi duae fiant, et rursum ipsae dividantur in partes, ut proprios abducant greges et devorent domos viduarum, et mulierum peccatricum, semper discentium, et numquam ad scientiam veritatis pervenientium . In omnibus his non avertetur furor Domini, consumens vitia, atque subvertens; sed quanto illi proficiunt ad peccandum, tanto iste amplius manum suam extendit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ eiꝰ imꝑium ⁊ pacis eiꝰ ñ esset
terminꝰ: nc̃ in ꝓlogo aduentꝰ eius
priꝰꝙͣ dicat᷑ quod idẽ d̾s ess ex da
uid genere nasciturꝰ. Per transla¬
tionẽ fãcte laguncule passio illiꝰ
demonstrat᷑: qͦd uolente deo idcir
co caro eiꝰ morti tradita sit. ut ui¬
deoꝵ sublimitas destruat᷑. ⁊ eacel
cũ suis cedris succidat᷑. De quibꝰ in
nacharia legimꝰ. aperi libane por¬
tas tuas: & comedat ignis cedros

Expanded text:
retur ejus imperium, et pacis non esset retur ejus imperium, et pacis non esset terminus. Nunc in prologo adventus ejus, prius quam dicatur quod de Jesse et David sit genere nasciturus, per translationem fractae lagunculae passio illius demonstratur: quod, volente Deo, ico caro ejus morti tradita sit, ut Judaeorum sublimitas destruatur, et excelsus cum suis cedris succidatur, de quibus in Zacharia legimus: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros
Abbreviated transcription (Latin):
rore. i excelsi statura succidentur.
⁊ sublimes humiliabunt᷑. i subuer¬
tent᷑ condensa saltus. ferro. ⁊ libanꝰ
cũ excelsis cadet. Putant quidã
hc̃ locũ adhuc dici de assirio. quod
illo contrito om̃s in circuitu natio¬
nes q̃ ditioni illiꝰ subiacebant suc¬
cidant᷑ ⁊ humilient᷑ ⁊ saltꝰ densissi
lunt: libanũ quoq cũ excelsis suis
cadere: ut nichil om̃ino assyrie re¬
sideat potestatis. Alii uͦ ab hoc loco
uolunt pͥncipiũ esse de ap̃o: mari¬
me cũ & ea que sequunt᷑ i nos de
illo u circũcisio scripta fateat᷑. Di¬
erat sup̃ nom̃ de uirgine pueri
nascituri quod appellaret᷑ enina¬
nuhel. ⁊ postea ꝓphetisse conceptꝰ
utero uocaret᷑ accelera spolia de¬
trahere festina p̾dari. ⁊ ipse esset
lapis offensionis ⁊ petra scandali.
duabꝰ domibꝰ isrł. cuiꝰ pͥncipatus
esset in humero  uocaret᷑ sea
nominibꝰ. ammirabił. ⁊ confiliariꝰ.
princeps ꝑacis. ⁊ quod multiplica¬

Expanded text:
atura succidentur, et sublimes humiliabuntur, et subvertentur condensa saltus ferro, et Libanus cum excelsis cadet. Putant quidam hunc locum adhuc dici de Assyrio, quod illo contrito, omnes in circuitu nationes, quae ditioni illius subjacebant, succidantur et humilientur, et saltus densissimlunt. Libanum quoque cum excelsis suis cadere, ut nihil omnino Assyriae resideat potestatis. Alii vero ab hoc loco volunt principium esse de Christo: maxime cum et ea quae sequuntur, et nos de illo, et Circumcisio scripta fateatur. Dixerat supra nomen de Virgine pueri nascituri, quod appellaretur Emmanuel; et postea Prophetissae conceptus utero vocaretur, accelera, spolia detrahe, festina praedari , et ipse esset lapis offensionis et petra scandali duabus domibus Israel: cujus principatus esset in humero ejus, et vocaretur sex nominibus: admirabilis, et consiliarius, princeps pacis: et quod multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
capti st̃. dure ligati st̃: quodq cũ
singulis int̾fectis cadant. ⁊ in alioꝵ
nece ipsi pereant. ⁊ cũ multa pa¬
ciant᷑. diesq uisitationis ad uene¬
rit. ñ sit finis eoꝵ interitus. s
sẽꝑ sibi impendentẽ manũ dñi
ꝑtremiscant. Huc usq contͣ dec̃e
achaꝵ. cepit in ppło. de qͥbꝰ due
⁊ semis tribꝰ sub eo capte st̃. ⁊ re¬
lique sub ezechia qͥ acha succes¬
sit in regnũ. Sequens ꝓphetia con¬
tra assyrios scribit᷑. Ue assur uir n¬
ga furoris mei. ⁊ bacuł ipse in
mani eoꝵ indignatio mea. Ad
gentẽ fallacẽ mittã eũ: ⁊ contra

Expanded text:
capti sunt, dure ligati sunt : quodque cum capti sunt, dure ligati sunt : quodque cum singulis nece ipsi pereant, et cum multa patiantur, diesque visitationis advenerit, non sit finis eorum interitus: sed semper sibi impendentem manum Domini pertremiscant. Hucusque contra decem adhuc Achaz, coepit in populo: de quibus duae et semis tribus sub eo captae sunt, et reliquae sub Ezechia, qui Achaz successit in regnum . Sequens Prophetia, contra Assyrios scribitur. Vae Assur, virga furoris mei, et baculus ipse est, in manu eorum indignatio mea. Ad gentem fallacem mitt
Abbreviated transcription (Latin):
urta anagogen om̃is hereticus
scribit iniguitatẽ. ut pauꝑes.
humiles p̾płi decipiat. uiduas
pupillos diripiat. Eͥ diues ẽ. de qͦ
legimꝰ Redẽptio anime uiri ꝓpͥe
diuitie. Pauꝑ eñ ñ sustinet cõ¬
minationẽ: ñ cito ab eis capitur:
cito ab eis scandalizat᷑. Uidua
pillus qͥ patrẽ amiserit creatorẽ.
de quo scriptũ ẽ. dm̃ qͥ te genuit
dereliquisti. & oblitꝰ ẽ dĩ nutͥtoris
tii. facile supplantat᷑. Ed gͥ facient
in die udicii. cũ tantos deceꝑint
⁊ calamitatis delonge uenientis:
sic hereticoꝵ calamitas de longe
ueniet. multo eis tp̃r ĩparata. Ad
quẽ confugient. cũ fictũ habeãt
dm̃: Cui tradent głam suã cũ si¬
mulata sint omĩa. nec poterint
euadere unculũ. qͦ plurimos liga¬
uerunt. Hñ ⁊ in uisiõe uallis sy¬
on. quȩ di altitudine derelicta &
heretica humilitate decepta ẽ. dr
de magistris falsi nominis scientiȩ.
om̃s pͥncipes tui fugerunt. ꝙ qui

Expanded text:
Juxta anagogen, omnis haereticus Juxta anagogen, omnis haereticus scribit iniquitatem, ut pauperes et humiles populi decipiat, viduas et pupillos diripiat. Qui enim dives est, de quo legimus: Redemptio animae viri propriae divitiae , non sustinet comminationem, non cito ab eis capitur. cito ab eis scandalizatur. Vidua pillus qui patrem amiserit Creatorem, de quo scriptum est: Deum, qui te genuit, dereliquisti, et oblitus es Dei nutritoris tui , facile supplantantur. Quid igitur facient in die judicii, cum tantos deceperint, 142 et calamitatis de longe venientis? sic haereticorum calamitas de longe veniet, multo eis tempore praeparata. Ad quem confugient, cum fictum habeant Deum? Cui tradent gloriam suam, cum simulata sint omnia? Nec poterunt evadere vinculum, quo plurimos ligaverunt. Unde et in visione vallis Sion, quae Dei altitudine derelicta, et haeretica humilitate decepta est, dicitur de magistris falsi nominis scientiae: Omnes principes tui fugerunt, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
tiarint. Nob̾ aũ uidet᷑ cont᷑ iudi¬
ces tͥbus iude ⁊ hierłm. scribas ui¬
ticus conclamare. qͦd aduersum
legẽ di iniquas scripserint legeᷤ
⁊ traditionibꝰ suis subuerterint.
iudicii ueritatẽ. Dõ enĩ dicente
honora patrẽ tuũ ⁊ matre̾. illi
e contrario monuerunt filios
parentibꝰ dicere. donũ qͦdcũ q ẽ
eixr me tͥ ꝓderit. ne honorarent
Propterea aũ scripserunt leges
pessimas. ut oppͥmerent pauꝑes
humiles p̃pħ: ut p̃das agerent
de uiduis ⁊ pupillos diriperent.
Qͥ int̾rogant᷑ quid facturi sint.
ẽ uerus auxiliatoꝵ: ⁊ ubi derelin¬
quetis głam urãm: Non enim
ꝓderunt diuitie in die furoris.
ne uinctos in hostiłe t̾ram ducat
assẏrius ⁊ ne corruatis in p̃lio. &
ad ertremũ sic̃ in suꝑioribus cont᷑
samariã crebro dixerat. in om̃ibꝰ
his ñ ẽ apuersus furor eiꝰ. s adhuc
manꝰ eiꝰ extenta. etiam contͣ iudã
loquit᷑: qͦd ñ sit finis mali eor ex
terra dñi eos gladius ꝑsequatur.

Expanded text:
arent. Nobis autem videtur contra judices tribus Judae, et Jerusalem, Scribas viticus conclamare, quod adversum legem Dei iniquas scripserint leges, et traditionibus suis subverterint judicii veritatem. Deo enim dicente: Honora patrem tuum, et matrem : illi e contrario monuerunt filios parentibus dicere: Donum quodcumque est ex me, tibi proderit, ne honorent APropterea autem scripserunt leges pessimas, ut opprimerent pauperes et humiles populi, ut praedas agerent de viduis, et pupillos diriperent. Qui interrogantur quid facturi sint,  verus auxiliator est, et ubi derelinquetis gloriam vestram? Non enim proderunt divitiae in die furoris, ne vinctos in hostilem terram ducat Assyrius, ne corruatis in praelio . Et ad extremum sicut in superioribus contra Samariam crebro dixerat: In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, etiam contra Judam loquitur, quod non sit finis mali  Al. mterra Domini eos gladius persequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
re qͥ numerent᷑ & describant᷑ apu¬
ero. cuiꝰ pͥncipatꝰ in humeris eiꝰ
ẽ. Hoc ipsũ ⁊ ad hereticos referri
potest: quod postꝗͣ eccłastica doct᷑¬
na illuxerit. ⁊ om̃s eoꝵ decipule
patuerint. tunc ad tantã ueniãt
solitudinẽ ut de saltu ⁊ infructu¬
osis arboribꝰ ⁊ innumerabil eiꝰ
multitudine ꝗͣ hebraica fraude

Expanded text:
merentur et describantur a puero, cujus principatus in humeris ejus est. Hoc ipsum et ad haereticos referri potest: quod postquam Ecclesiastica doctrina illuxerit, et omnes eorum decipulae patuerint, tunc ad tantam veniant solitudinem, ut de saltu et infructuosis arboribus et innumerabili eorum multitudine, qua
Abbreviated transcription (Latin):
deuorati. tam̃ ñ reuertuntur ad
dñm: s adhuc manꝰ illiꝰ ad ꝑ¬
cutiendũ parata ẽ. iuxta illud
quod legimꝰ in hieremia. Sine
causa ꝑcussi filios ur̃os: discipli¬
nã ñ recepistis. Et disꝑdet dñs
ab isrł caput ⁊ caudã. incuruan¬
tem  deprauantẽ in die una.
Longeuus ⁊ honorabił ipse ẽ cap̃:¬

Expanded text:
n revertentur ad Dominum: sed adhuc manus illius ad percutiendum parata est, juxta illud quod legimus in Jeremia: Sine causa percussi filios vestros: disciplinam non recepistis . Et disperdet Dominus ab Israel caput et caudam incurvantem et depravantem in die una. Longaevus et honorabilis, ipse est cap
Abbreviated transcription (Latin):
tur: cecidit in isrł. ñ ut latr tͣnstu¬
lerunt uenit: cecidit in impiis.
quod statutũ ad scõs directũ erat.
Sciet gͥ ppłs ephrami. ⁊ habitan¬
tes samariã : qui ꝓpt̃ multitudinẽ
erigunt᷑ in suꝑbiam. ⁊ dicunt pa¬
rũ ẽ regnũ iude. u nr̃i cõꝑaratiõe
iulissimũ. Itaq illis ruentibꝰ qͣsi
lateribus nos quadro lapide edi¬
ficemꝰ nobis domũ illoꝵ. Sychomo¬
ris q̃ ligna st̃ uilia. hostili incursiõe
suocisis: nos imꝑium nr̃m cedris ex¬
struamꝰ. que imputͥbiles st̃. ut reg¬
nũ significent sẽpit̾nũ. Sciet gͦ
hoc p̾płs om̃is epbraum. ⁊ habitan

Expanded text:
tur, cecidit in Israel: non ut LXX transtutur, cecidit in Israel: non ut LXX transtulerunt, venit: cecidit enim in impiis: quod statutum ad sanctos directum erat. Sciet igitur populus Ephraim et habitantes Samariam, qui propter multitudinem eriguntur in superbiam, et dicunt: Parvum est regnum Judae, et nostri comparatione vilissimum. Itaque illis ruentibus quasi lateribus, nos quadro lapide aedificemus nobis domum. Illorum sycomoris, quae ligna sunt vilia, hostili incursione succisis, nos imperium nostrum cedris exstruemus, quae imputribiles sunt, ut regnum significent sempiternum. Sciat ergo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
minenti pericło liberandi uee
tera. que usq ad p̃sente locum
int̃pretati sumꝰ. Multis gͦ mysteriᷤᷤ
in medio positis. nc̃ reuertit᷑ ad io
qͦd ceperat: ⁊ euersionẽ rasm &
ephraim hoc ẽ sẏrie ⁊ samarie ua¬
ticinat᷑. Uerbũ inquiens misit dñs
in iacob ⁊ cecidit in isrł. Apud he¬
breos dabar. qͦd per tres litteras scri¬
bit᷑ consonante s. deleth. beth. ⁊ res.
ꝓ locoꝵ qualitate: si legat᷑ dabar.
uerbũ significat: si deber. mortẽ
⁊ pestilentiã. Quã ob causã pleriq
sermonis ambiguitate decepti. ñ
uerbũ dicunt missum esse sedmor¬
tem. Misit gͦ dñs uerbũ in iacob:
⁊ cecidit in ifrł. Regnare uoluit
uidam. ut ia cob ꝓphetat in genesi:
⁊ isrł hoc ẽ decẽ tribꝰ sibi imꝑium
uendicarunt: de qͥbꝰ dictũ ẽ ipsi
regnauerunt ⁊ ñ ꝑ me. Imꝑii er¬
go dignitas q̃ in unctione samuhe¬
lis post abiectũ saul. ceꝑat in da¬
uid. missa in iacob. hoc ẽ in duode¬
cim tͥbubꝰ. que iacob olim uocaban¬

Expanded text:
i periculo liberandi, et caetera quae usque ad praesentem locum interpretati sumus. Multis ergo mysteriis in medio positis, nunc revertitur ad id quod coeperat, et eversionem Rasin 136 et Ephraim, hoc est, Syriae et Samariae vaticinatur: Verbum, inquiens, misit Dominus in Jacob, et cecidit in Israel. Apud Hebraeos DABAR  , quod per tres litteras scribitur consonantes DALETH, BETH, et RES, pro locorum qualitate, si legatur DABAR, verbum significat, si DEBER, mortem et pestilentiam. Quam ob causam plerique sermonis ambiguitate decepti, non verbum dicunt missum esse, sed mortem. Misit ergo Dominus verbum in Jacob, et cecidit in Israel. Regnare voluit Judam, ut Jacob prophetat in Genesi : et Israel, hoc est, decem tribus sibi imperium vindicarunt, de quibus dictum est: Ipsi regnaverunt, et non per me . Imperii ergo dignitas, quae in unctione Samuelis post abjectum Saul coeperat in David, missa in Jacob, hoc est, in duodecim tribus, quae Jacob olim vocaban
Abbreviated transcription (Latin):
gunt cont᷑ montẽ syon. ⁊ inimi¬
cos illiꝰ dissipabit. Cupiunt enĩ¬
u ipsi in similitudinẽ tẽpli dei
edificare. sibi tẽplũ in samaria.
Sed quãuis mouerint pedes ab
oriente ⁊ dixerint. Uenite ȩdifi¬
cemꝰ turrĩ. ⁊ faciamꝰ nobis nom̃
anteꝙͣ dispergam᷑ : dño impug¬
nante soluet᷑ & dissipabit᷑ consen¬

Expanded text:
gunt contra montem Sion, et inimigunt contra montem Sion, et inimicos illius dissipabit. Cupiunt enim et in similitudinem Templi Dei, aedificare sibi templum in Samaria; sed quamvis moverint pedes ab Oriente, et dixerint: Venite, aedificemus turrim, et faciamus nobis nomen antequam dispergamur : Domino impugnante solvetur, et dissipabitur consen
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Scient itaq pͥncipes eoꝵ &
om̃s qͥ habitant in samaria. hoc ÷
qͥ d̾i legẽ custodire se dicunt. u i
ubertate esse uirtutũ. & fructꝰ
afferre iusticiȩ. Hoc eñi int̃preta¬
tur ephraim. qui in suꝑbia cordis
sui despiciunt eccłam. ⁊ simplici¬
tatẽ eiꝰ arbitrantes imꝑitiã dicũt.
Pro lateribꝰ illiꝰ quadris lapidibꝰ
atq fortissimis edificabimꝰ eccłas
nr̃as. ⁊ ꝓ infructuosis arboribus
citoq perituris cȩdros sublimissi¬
mas exstruemꝰ. quas conteret dñs
n quas iustꝰ sub ꝑsona impii uidis¬
se se narrat. ⁊ ñ inuentũ locũ earũ.
Dicit gͦ dñs quod rasmn qͥ int̾pre¬
tatur sapientia scłaris. cuiꝰ ephra¬
im utebat᷑ auxilio. uertat᷑ contͣ
eũ. ⁊ om̃s amici eiꝰ aduersũ illũ
dimicent. ⁊ tã ab oriente ꝙͣ ab
occidente explignet᷑ ⁊ deuoratu
ri sint israhełe toto ore. ꝑ qͥbus
int̃pretati st̃ lac. ẜ dificemꝰ nob̾
turrim: & allidet ds qui insur¬

Expanded text:
tant. Sciant itaque principes eorum, et omnes qui habitant in Samaria, hoc est, qui Dei legem custodire se dicunt, et in ubertate esse virtutum, et fructus afferre justitiae hoc enim interpretatur Ephraim, qui in superbia cordis sui despiciunt Ecclesiam, et simplicitatem ejus arbitrantes imperitiam, dicunt: pro lateribus illius, quadris lapidibus atque fortissimis aedificabimus Ecclesras, et pro infructuosis arboribus citoque perituris, cedros sublimissimas exstruemus, quas conteret Dominus, et quas justus sub persona impii vidisse se narrat, et non inventum locum earum . Dicit ergo Dominus, quod Rasin, qui interpretatur sapientia saecularis, cujus Ephraim utebatur auxilio, vertatur contra eum et omnes inimici ejus adversum illum dimicent, et tam ab Oriente, quam ab Occbus interpretati sunt LXX: Et aedificemus nobis turrim: et allidet Deus qui consur
Abbreviated transcription (Latin):
cenderit rasin rea siriȩ & pha¬
cee filius romelie. rex isrł. ad hie¬
rusalem ut expugnarent eã
u qͦd missus sit ysaias ꝓpħa in oc¬
cursũ achar. cũ iasub filio suo.
ut ei diceret ne timeret. i cor
illius ne formidaret a duabus
caudis ticionũ fumigantiũ. eo
quod in ipsis esset syriȩ u ifrł
imꝑium finiendũ: quo ñ creden¬
te ꝓpt̾ rei magnitudinẽ i p̾sens
pericłm. iubet᷑ ut sibi postulet

Expanded text:
cenderit Rasin rex Syriae, et Phacee filius Romeliae rex Israel in Jerusalem, ut expugnarent eam. Et quod missus sit Isaias propheta in occursum Achaz cum Jasub filio suo, ut ei diceret, ne timeret, et cor illius ne formidaret a duabus caudis titionum fumigantium, eo quod in ipsis esset Syriae et Israel imperium finiendum. Quo non credente propter rei magnitudinem et praesens periculum, jubetur ut sibi postulet