comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duratura p̃cogitat. nec recordamur euãgelii dicentis.Stulte hac noc¬
te auferent aiam tuã ate. que aũt̃ p̾parasti cuius erunt. Uestes nõ ad
usum tm̃ sed ad delitias cõꝗrũtur. Ubicũq cõpẽdiũ est. uelotior pes citꝰ
sermo. auris attentior. Si dãpnũ ut sepe in re familiari accide̾ solet fu̾it
nũciatũ. uultus merore depͥmimus letamur ad nũmũ amisso obolo cõ¬
tristam̃. Unde cũ in uno homine. aioꝵ tam diuersa sit faties ꝓphã dñs
dep̃catur dicens. Dne in ciuitate tua ymaginẽ eoꝵ dissipa. Cum eis ad yn¬
oinem & similitudinẽ dei conditi simꝰ ex uitio nr̃o ꝑsonas nobis pluri¬
mas suꝑ inducimꝰ & quo intheatralibus scenis unus atq ides histrio nũc
herculem robustus ostendat. nũc mollis in uenerem frangitur. nũc tre¬
mulus in cybeleita & nos qui si demũdo non essemus odiremur a mũ¬

Expanded text:
duratura pduratura pte repetunt animam tuam a te; quae autem praeparasti, cuius erunt? uestes non ad usum tantum, sed ad delicias conquiruntur. ubicumque conpendium est, uelocior pes, citus sermo, auris adtentior; si damnum, ut saepe in re familiari accidere solet, fuerit nuntiatum, uultus maerore deprimitur., laetamur ad nummum, obolo contristamur. unde, cum in uno homine animorum tam diuersa sit facies, propheta dominum deprecatur dicens: domine, in ciuitate tua imaginem eorum dissipa. cum enim ad imaginem et similitudinem dei conditi sumus, ex uitio nostro personas nobis plurimas superinducimus. et quomodo in theatralibus scaenis unus atque idem histrio nunc Herculem robustus ostentat, nunc mollis in Uenerem frangitur, nunc tremulus in Cybelen, ita et nos, qui, si mundi non essemus, odiremur a mun
Abbreviated transcription (Latin):
NBROSUS OUO CARTHESU
tus origeni notirio mĩstrante tã inumerabi¬
explicauit. in quadã eplã quã ad cũdem de
athenis seͥpserat refert nũꝙ secibum orige¬
ne pñte sine lesione sumpsisse. Nũꝙ uenis
ret. Hoc diebus egipse uel noctibus. ut & lec¬
tio orõnẽ susciperet & orõ lectionem. Ouid
nos uentris aĩalia talenũꝙͣ fecimus. quos si¬
uel secũda hora legentes inuencit. oscitamꝰ
manu latũe dełricantes continemuo stom acħũ. & qĩ post multũ laborẽ
mũdialibus rursũ negotiis occupamur. Pretermito prandia quibil¬
mes onerata p̃mitur. pudet dr̃e frequentiam salutandi. qui aut ipi co¬
tidic ad alios ꝓgimuo aut ad nos uenientes ceteros expectamꝰ Dcĩcepo
itur ad uerba sermo teritur. lacerant absentes uta aliena describitur
& mordentes ĩuicem cosumimur ab inuicem. Palie nos cibut occupit
& dimutit. Cum uõ amii recesserint. ratiocinia supputamuo. Nuc
ira psonam nobis lconis inducit. nũc cura suꝑflua in annos plurimos

Expanded text:
brosius, quo chartas, sumptus, notarios ministrante tam innumerabispo; explicauit, in quadam epistula, quam ad eundem de Athenis scripserat, refert numquam se cibos Origene praesente sine lectione sumpsisse, numquam uenret, hoc diebus egisse uel noctibus, ut et lectio orationem susciperet et oratio lectionem. Quid nos, uentris animalia, tale umquam fecimus? quos si secunda hora legentes inuenerit, oscitamus, manu faciem defricantes continemus stomachum et quasi post multum laborem mundialibus rursum negotiis occupamur. praetermitto prandia, quibus onerata mens premitur. pudet dicere de frequentia salutandi, qua aut ipsi cotidie ad alios pergimus aut ad nos ueitur in verba, sermo teritur, lacerantur absentes, vita aliena describitur et mordentes invicem consumimur ab invicem. Talis nos cibus et occupat t dimittit. Cum vero amici recesserint, ratiocinia subputamus. Nunc ira personam nobis leonis inponit, nunc cura superflua in annos multos
Abbreviated transcription (Latin):
detur lingue grãm interp̃tatione mutare. homerum ad uerbum expͥmat
in latinum.Plus aliquid dicam eundem in sua linqua pro se uerbis inter¬
p̃tentur. Udebit ordinem ridiculum. & poetam elloquentissimum uix lo¬
quentem. Uerum ne seͥptoꝵ meoꝵ parua sit auctoritas. quam quam hoctãtũ
probare uoluerim. me semp ab adolescenti non uerba sed sentencias transtu¬
lisse. qualis suphoc genẽ p̃faciuncula sit in libro. quobeati anthonii uita de¬
scribitur. ip̃ius leccione cognosce. Ex alia in aliam linguam ad uerbum exp̃ssa

Expanded text:
detur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad uerbum exprimat detur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad uerbum exprimat in Latinum — plus aliquid dicam -,.eundem sua in lingua prosae uerbis interpretetur: uidebit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum uix loquentem.f Uerum ne meorum parua sit auctoritas — quamquam hoc tantum probare uoluerim, me semper ab adulescentia non uerba, sed sententias transtulisse — qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressa
Abbreviated transcription (Latin):
tus a talibus ante annos cirater uiginti. & similiter tunc quoq errore
deceptus.certe hoc mͥ a uobis obiciendum nesciens cum eusebii.
in latinum uerterem tali intercetera p̃fatione usus sum. Difficile est ali¬
enas lineas in sequentem non alicubi excedere & arduum ut ꝙͣ in alia
lingua bñdicta sunt eundem decorem in translitione conseruent. Sigͥ¬
ficatum est aliquid unius uerbi ꝓpͥetate.Non habeo meum quod id effe¬
rim. & dum quero implere sentenciam longo ambitu uix breuis uiespaci¬
i consumo. Accedunt hyꝑbatoꝵ anfractuo dissimilitudines casuum. uarietate
figurarum. ip̃m postremo suum. & ut ita dicam uernaculum linguegenꝰ.¬
Si ad uerbum interp̃tor absurde resonant.si ob necessitatem aliꝗd in ordi¬
ne uel in sermone mutauero. ab interp̃tis udebor officio recessisse. Et post
multa que nune ꝑsequi occiosum estetiam hoc addidi. Quod si cui non ui¬

Expanded text:
tus a talibus ante annos circiter uiginti et simili tunc quoque errore tus a talibus ante annos circiter uiginti et simili tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a uobis obiciendum nesciens, cum Eusebii apovtxov in Latinum uerterem, tali inter cetera praefatione usus sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere, arduum, ut, quae in alia lingua bene dicta sunt, eundem decorem in translatione conseruent. significatum est aliquid unius uerbi proprietate: non habeo meum, quo id efferam, et, dum quaero inplere sententiam, longo ambitu uix breuis uiae spatia consummo. accedunthyperbatorumanfractus, dissimilitudines casuum, uarietates figurarum, ipsum pstremo suum et, ut ita dicam, uernaculum linguae genus:si ad uerbum interpretor, absurde resonant; si ob necessitatem aliquid in ordine, in sermone mutauero, abinterpretisuideborofficiorecessisse. et post multa, quae nunc persequi otiosum est, etiam hoc addidi: quodsi cui non ui
Abbreviated transcription (Latin):
sententiis isdem & eirum formis. tã figurio quam uerbis ad nrãm consue¬
tudinem aptis. in quibus non pro uerbo uerbum necesse habui reddere. sed
genus oĩum uerboꝵ indeq seruaui. Non eĩ me ea annumerare lectoripu¬¬
taui oportere. sed tamꝙ appendere. Rursumq in calae sermonis. Quoru
ego ait orationes si ut spero ita exp̃ssero. uirtutibus utens illoꝵ omnibus.i.
sentenciis & caꝵ figuris. & rerum ordinem uerba ꝑsequens eatenus. ut
ea non ab orreant ore nr̃o. Que si egrecis omnia conuersa non erunt. tam̃
hoc idem in arte poetica erudito interp̃ti p̃cepit. Nec uerbo uerbum cu¬
rabis reddere fidus interpres. Terrentius menandrum. plautus & ceailiꝰ
ueteres comicos interp̃tati sunt. Nunꝗd herent in uerbis ac non decore
magis & elegantiam in translatione conseruant. Quam nos ueritatem
interp̃tationis hanc erudicti

Expanded text:
sententiis isdem et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuesententiis isdem et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuetudinem aptis. in quibus non pro uerbo uerbum necesse habui reddere, sed genus omnium uerborum uimque seruaui. non enim me ea adnumerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ego, ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis et earum figuris et rerum ordine, . uerba persequens eatenus, ut ea non abhorreant a more nostro, quae si e Graecis omnia conuersa non erunt, tamen, hoc idem in Arte poetica erudito interpreti praecipit: nec uerbum uerbo curabis reddere fidus interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Caecilius ueteres comicos interpretati sunt: numquid haerent in uerbis ac non decorem magis et elegantiam in translatione conseruant? quam uos ueritatem interpretationis, hanc eruditi
Abbreviated transcription (Latin):
alienam impitiam uolunt redirguere suam produnt. Et ego non solum
fateor. sed libera uoce ꝓfitrar. me in interp̃tatione grecoꝵ absq scripturis scĩs
ubi & uerboꝵ ordo misterium est. non uerbum e uerbo. sed sensum expͥmẽ
de sensu. Habeoq huius rei magistrum tullium. qui pitagoram. platonis.
& occononicum xenofontis. & thesthinis & demostenis. duas contra se ora¬
tiones pulcherrimas transtu̾lit. Quanta in illis p̃termisserit. quanta ad di¬
derit quanta muttauerit ut propͥetatem altius lingue sus ꝓpͥetatibus ex¬
plicaret. non est huius temporis differentie.Sufficit mͥ ip̃ius translitoris
auctas qui ita in prologo carumdem orõnum locutus est. Putaui mͥ assu
mẽ laborem utilem studiosis m quidem ip̃i non necessarium. Conuerti
enim ex acticis duoꝵ eloquentissimoꝵ nobillissimas orones interseq con-¬
trarias theschinis. & demostenio. nec conuerti ut interpres sed ut orator

Expanded text:
alienam inperitiam uolunt coarguere, suam produnt. ego enim non solum alienam inperitiam uolunt coarguere, suam produnt. ego enim non solum fateor, sed libera uoce profiteor me in interpretatione Graecorum absque scripturis sanctis, ubi et uerborum ordo mysterium est, non uerbum e uerbo, sed sensum exprimere de sensu. habeoque huius rei magistrum Tullium, qui Protagoram Platonis et Oeconomicum Xenofontis et Aeschini et Demosthenis duas contra se orationes pulcherrimas transtulit. quanta. in illis praetermiserit, quanta addiderit, quanta mutauerit, ut proprietates alterius linguae suis proprietatibus explicaret, non est huius temporis dicere. sufficit mihi ipsa translatoris auctoritas, qui ita in prologo earundem orationum ocutus est: putaui mihi suscipiendum laborem utilem studiosis, mihi quidem ipsi non necessarium. conuerti enim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes inter seque contrarias, AeschinietDemosthenis, necconuertiutinterpres, sed ut orator,
Abbreviated transcription (Latin):
legimus auro addanen penetres. Dissimulatoq qđ feceris me falsarium uo¬
cet. cum multo peius crimen accusando in te confitearis. quam in me arguis
Alius tehereticum alius in simulat dogmatum ꝑuersorem. Iaces ip̃e re¬
spondere non audes. interp̃tem laceras. de sillabis calumpniaris & totam def¬
fensionem tui putas.Si tacendo detrahas. finge in transferendo uel errasse uł
intermisisse me quippiam. Hlic totus tui negotii cardo uersatur. ¶lec est tua
deffensio. Non id circo tu non es hereticus.si ego malus interpres sim. Nec
tis uulnẽ solatium querẽ. Hactenus sic locutus sum. qi aliquid de epłã com¬
mutauerim. & simplex translatio possit habere non crimen. Nunc uero
cum ip̃a epła doceat nichil mutatum esse desensu. nec res additas. nec aliqͦd
dogia confictum faciunt non intelligendo ut nichil intelligant. Et dum

Expanded text:
legimus, auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod feceris, me falsarium uolegimus, auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod feceris, me falsarium uoces, cum multo peius crimen accusando in te confitearis, quam in me arguis? alius te hereticum, alius insimulat dogmatum peruersorum: taces,. ipsi respondere non audes, interpretem laceras, de syllabis calumniaris et totam defensionem tui putas, si tacenti detrahas. finge in transferendo uel errasse uel intermisisse me quippiamhic totus tui negotii cardo uersatur, haec tua est defensio —: num idcirco tu non es hereticus, si ego malus interpres sim? nec tis uulnere solacium quaerere. Hactenus sic locutus sum, quasi aliquid de epistula commutarim etv simplex translatio possit errorem habere, non crimen. nunc uero, cum ipsa epistula doceat nihil mutatum esse de sensu nec res additas nec aliquod dogma confictum, faciunt ne intellegendo, ut nihil intellegant, et, dum
Abbreviated transcription (Latin):
scelus nec in aduersario comprobaret. Quod leges publice.ꝙ hostes tuent᷑.
qđ inter bella & gladios sctm̃ hoc est nobis inter monachos & sacerdotes xp̃i
intutum fuit & audet quidam ex eis adducto suꝑcilio & concrepantibus di¬
gitis eructuare & dicẽ. Quid enim si redemit. si sollicitauit. fecit qđ sibi ꝓfuit.
AUira sceleris deffensio. Quasi non orlatrones & fures. ac pirate fatiunt qđ
s prodest. Certe anna & cayfas seducentes infelicem udam. fecerunt qđ sibi
utile existimabant. Uolo in cartulis meis quaslibet in eptias se̾bere & commen¬
tari de septuris. remordẽ ledentes. digerere stomachum in locis me exercere co¬
munibus. & qĩ limatas ad pugnandum sagittas reponere. Quam diu non ꝓfe¬¬
ro cogitati. maledicta non crimina sunt. Immo ne maledicta quidem.que au¬
res publice nesciant. Iu corrumpas seruulos.sollicites clientes. & ut in fabulis

Expanded text:
scelus nec in adversario comprobaret. Quod leges publicae, scelus nec in adversario comprobaret. Quod leges publicae, quod inter bella et gladios sanctum est, hoc nobis inter monachos et sacerdotes Christi intutum fuit. et audet quidam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis eructare et dicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecit, quod sibi profuit\'. mira sceleris defensio! quasi non et latrones et fures ac piratae faciant, quod sibi prodest. certe Annas et Caiphas seducentes infelicem ludam fecerunt, quod sibi utile existimabant. Uolo in chartulis meis quaslibet ineptias scribere, commentari de scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus et quasi limitas ad pugnandum sagittas reponere: quamdiu non profero cogitata, et maledicta non crimina sunt, immo ne maledicta quidem, quae aures publicae nesciunt. tu corrumpas seruulos, sollicites clientes et, ut in fabulis
Abbreviated transcription (Latin):
scelere redemistis. Quid apud homines tutum erit.si nec parietibus quidẽ
& scͥniis nr̃a possumus secreta scelare. Si ante tribunalia uidicum. Hloc ¬
uobis crimen umpĩgerem. reos legibus subiugarem. que etiam pro utilitate fi¬
sci. noxiis delatoribus penas statuunt. & cum suscipuint prodicionem. damnãt
proditorem. Lucrum iudelicet placet. Uoluntas displicet. Dudum esychium
uirum consularem contra quem patriarcha gamaliel. grauissimas exercuit
inimicicias. Iheodosius pͥnceps capite dam nauit. ꝗd solitato notario cartas illiꝰ
inuasisset. Legimus in ueteribus historiis ludi magistrum qui fallicoꝵ libros
prodiderat muctum pueris traditum & ad eos quos prodebat remissum.:
nec sceleratum populum romanum suscepisse uictoriam. Pirrum epirota¬
rum regem. eum in castris ex uulnere curaretur medici sui proditione inter
fici. nefas duxit fabricus. quin potius unctum remissit ad dominum ut

Expanded text:
scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? Si ante tribunalia judicum, hoc vobis crimen impingerem, reos legibus subjugarem, quae etiam pro utilitatibus fisci, noxiis delatoribus poenas statuunt: et cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. lucrum uidelicet placet, uoluntas displicet. dudum Hesychium, uirum consularem, contra quem patriarcha Gamalihel grauissimas exercuit inimicitias, Theodosius princeps capite damnauit, quod sollicitato notario chartas illius inuasisset. legimus in ueteribus historiis ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, uinctum pueris traditum et ad eos, quos prodebat, remissum nec sceleratam populum Romanum suscepisse uictoriam. Pyrrum, Epirotarum regem, cum in castris ex uulnere curaretur, medici sui proditione interfici nefas duxit Fabricius ; quin potius vinctum remisit ad dominum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uerat postulamq ab eo mutuo ut domi haberet exemplar. nec facile ĩ uulgo
proderet. Rexita anno & sex mensibus transiit. donec supradicta imp̃tatio
de scriniis eius nouo p̃stigio ierosolimam commigrauit.Nam quidam :¬
pseudo monachus uel accepta pectunia. uel ꝑspicue intelligi datur. uel gratu¬
ita malitia ut in casum corruptor nititur ꝑsuadere & compillatis cartis eius
& sumptibus uidas factus est proditor. deditq aduersariis latrandi contra
me occasionem. ut inter imperitos concionentur me fallarium me uerbũ
non expressisse de uerbo prohonorabili dicisse carissimum. & maligna inter¬¬
pretatione quod nefas dictum sit.¬
transferre hec & istius modi nuge crimina inca sunt. Acpͥmum ante quam
de translatione respondeam. nolo interrogare eos qui malitiam prudentia
uocant. Unde apud uos exemplar epłe. Quio dedit. Qua fronte profertis. Quo

Expanded text:
rat — postulauique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar nec facile in uulgus rat — postulauique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar nec facile in uulgus proderet. res ita anno et sex mensibus transiit, donec supra dicta interpretatio de scriniis eius nouo praestrigio Hierosolymam conmigrauit. nam quidam pseudomonachus uel accepta pecunia, ut perspicue intellegi datur, uel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, conpilatis chartis eius et sumptibus ludas factus est proditor deditque aduersariis latrandi contra me occasionem, ut inter inperitos contionentur me falsarium, me uerbum non expres sisse de uerbo, pro \'honorabili\' dixisse \'carissimum\' et maligna interpretatione — quod nefas dictu sittransferre. Haec et istiusmodi nugae crimina mea sunt. 3. Ac primum antequam de translatione respondeam, volo interrogare eos, qui malitiam prudentiam vocant: Unde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
te & ꝑte alios qui nos amare dignantur rei ordinem doccat. Ante hoc fer¬
me biennium misserat iohanni ep̃o.Supradictus papa epiphanius luteras.
Arguens eum in quibusdam dogmatibus. Sed postea clementer ad peni¬
tentiam prouocans. Hlarum exemplaxia certatim palestine rapiebantur. uel
ob auctoris meritum. uel obelegantiam scriptionis erat in monasteriolo
nr̃o uir apud suos. Aut ignobilis eusebius cremonensis. qui cum hec epła per
multorum ora ualitaret. & mirarentur eam pro dotrina & puritate sermo¬
nis docti ꝑiter & indocti.cepit ame obiuxe petere: ut s eam in latinum uer¬
ttrem & pꝑ intelligendi facilitatem aꝑtius explicarem. Greci enim cloquii
penitus ignarus erat. fea qđ uoluit accitoq notario. raptim celeriterq dic¬
caui. ex latere in pagina breuiter annotans. quem intrinsecus sensum singu¬
la capitula continerent. Siquidem & hoc ut sibi soli facerem opido flagita¬

Expanded text:
te et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. Ante hoc ferte et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. Ante hoc ferme biennium miserat Iohanni episcopo supra dictus papa Epiphanius litteras arguens eum in quibusdam dogmatibus et postea clementer ad paenitentiam prouocans. harum exemplaria certatim Palaestinae rapiebantur uel ob auctoris meritum uel ob elegantiam scriptionis. erat in monasteriolo nostro uir apud suos haut ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui, cura haec epistula per multorum ora uolitaret et mirarentur eam pro doctrina et puritate sermonis docti pariter et indocti, coepit a me obnixe petere, ut sibi eam in Latinum uerterem et propter intellegendi facilitatem apertius explicarem; Graeci enim eloquii penitus ignarus erat. feci, quod noluit; accito notario raptim celeriterque dictaui ex latere in pagina breuiter adnotans, quem intrinsecus sensum singula capita continerent — siquidem et hoc, ut sibi soli facerem, oppido flagita
Abbreviated transcription (Latin):
UIUSAPOSTOIUS PRESEN¬
te agrippa rege de criminibus responsurus ꝙ pos¬
set intelligere.qui auditurus erat securus decã
uitorie statim in principio gratulatur dicens.
De omnibus quibus accusor a iudeis rex agrip¬
ꝑa estimo me beatum.cum apud tesim hodie
me deffensurus qui prccipue nosti cunctas q̃¬
iudeis sunt consuetudincs. & questiones legerit
enim illud ysaie. bcatus qui loꝗtur in aurc audi¬
entis. & nouerat tm̃ oratoris uerba ꝓficere ꝙ̃tũ
iudicis prouidentia cognouisset.unde & ogo me¬
beatum in hoc dum taxat negotio uidico. ꝙ apud erudictas aures impite
lingue responsurus sum. quo obicit mͥ uel ignorantiam uel mendatium.
Si autem nesciui alienas litteras uere interpretari. aut nolui. Quoꝵ alteru
error alterum cͥmen est. ac ne forsitan accusator meuo facilitate qua cuncta
loquitur. & impunitate qua sibi licere omnia putat. P le quoq apud uoo
argueret ut papam epiphanium criminatus est. Hanc eplam missi que

Expanded text:
ulus apostolus praesente Agrippa rege de criminibus responsurus, quae posset intellegere, qui auditurus erat, securus de causae uictoria statim in principio gratulatur dicens: de omnibus, quibus accusor a Iudaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, quipraecipuenosticunctas, quaeinludaeis sunt, consuetudines et quaestiones. legerat enim illud Esaiae: beatus, qui in aures loquitur audientis, et nouerat tantum oratoris uerba proficere, quantum iudicis prudentia cognouisset. unde et ego beatum me in hoc dumtaxat negotio iudico, quod apud eruditas aures inperitae linguae responsurus sum, quae obicit mihi uel ignorantiam uel mendacium, si aut nesciui alienas litteras uere interpretari aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et inpunitate, qua sibi licere omnia putat, me quoque apud uos argueret, ut papam Epiphanium criminatus est, hanc epistulam misi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
codem cuangelista legimus herodem ad aduentum magoꝵ fuisse turbatum.
Scribisq & sactrdotibus congregatis. sciscitatum ab eis u̾bi xp̃s nasceretur.
illosq respondisse in bethleem uide. Sic enim scͥptum est in ꝓpha. Et tu beth¬
leem terra uida nequaquam minima es in pͥncipibus uida. Ex te cnim exiet
dux qui regat populum meum israel. Hoc exemplum in uulgata editione¬
rumꝰ ordinisq discordia magis hoc ad miraberis si hebraicum uideas. in quo
ita sẽptum est. Et tu bethleem eufrata paruulus es in milibus iuda. Exte enus
egredictur qui sit dominator in israel. Considera gradatim que ab cuangeli¬
sta sunt poĩti Et tu bethleem terra uddi. Pro terra iuda in hebreo habet euphra

Expanded text:
eodem Evangelista legimus, Herodem ad adventum Magorum fuisse turbatum; eodem Evangelista legimus, Herodem ad adventum Magorum fuisse turbatum; Scribisque et Sacerdotibus congregatis, sciscitatum ab eis, ubi Christus nasceretur; illosque respondisse, « in Bethleem Judae: Sic enim scriptum est in Propheta: Et tu Bethleem terra Juda, nequaquam minima es in ducibdux, qui regat populum meum Israhel. hoc exemplum in uulgata editioneta uerborum ordinisque discordia, magis hoc admiraberis, si Hebraicum uideas, in quo scriptum est: et tu, Bethlem Effratha, paruulus es in milibus Iuda; ex te mihi egredietur, qui sit dominator in Israhel. considera gradatim, quae ab euangelista sint posita: et tu, Bethlem, terra Iuda: pro \'terra Iuda\' in Hebraico habet Effra
Abbreviated transcription (Latin):
fastiosi stimatores omnium tractatoꝵ ubi legerunt. Discantq in ylaia positũ.
Nam in coloco ubi nos legimus. & transtulimus exiet uirga de radisse iesse.
& flos de radice eius conscendet. In hebreo uixta lingue eius ydioma.ita seͥp¬
tum est. exiet uirga de radisse iesse & nazareus de radice eius ascendet & ꝑꝑhoc¬
sebiturnazarenus Cur hoc omisserunt .lxxͣ. si non licet uerbum transferre pro
eple breuitas patitur duitius in singulis immorari. Idem matheus loquitur. ÷¬
Hoc autem totum factum est. ut compleretur quod dictum est a domino ꝑꝓ¬
& pariet filium & uocabunt nomen cius emanuel. Si uerba calumpniamur
utiq non est ip̃m habebit & accipiet. nec uocabunt & uocabitis. Porro in hebreo
eius emanuel. Non acham qui arguebatur infidelitatis non uidei qui erãt
dñ negaturi. sed uocabit inquid ip̃a que concipiet. ip̃a uirgo que pariet. In

Expanded text:
fastidiosi aestimatores omnium Tractatorum, ubi legerint; discantque in Isaia positum. fastidiosi aestimatores omnium Tractatorum, ubi legerint; discantque in Isaia positum. Nam in eo loco ubi nos legimus atque transtulimus: « Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet » : in Hebraeo juxta linguae illius ἰδίωμα ita scriptum est: exiet uirga de radice Iesse et Nazareus de radice eius crescet. cur hoc omiserunt Septuaginta? si non licet uerbum transferre pro epistulae breuitas patitur diutius in singulis morari —: idem Matheus loquitur: hoc autem totum factum est, ut conpleretur, a domino et pariet filium et uocabitis nomen eius Emmanuhel. si uerba calumniantur, utique non est ipsud \'habebit\' et \'accipiet\' nec \'uocabunt\' et \'uocabitis\'. porro in Hebraeo ejus Emmanuel. » Non Achaz, qui arguebatur infidelitatis, non Judaei qui erant Dominum negaturi, sed vocabit, inquit, ipsa quae concipiet, ipsa virgo, quae pariet. In
Abbreviated transcription (Latin):
sit pphe uerba ad dei referre ꝑsonam. Scribit supradictus euangelista ad an¬
geli monitum tullisse ioseph paruulum & matrem cius & intrasse egiptum.
ibiq mansisse usq ad obitum erodis. Ut impleretur qđ dictum est adno ppro¬
pħam. Ex egipto uocaui filium meum. Hoc nr̃i codices non hñt. Sed in osce
ꝓpha iuxta hebraicham sebitur ueritatem. Quia puer israel & dilexi cum. &
ex egipto uocaui filium meum Fro quo & in eodem loco.lxxͫ. transtulerunt.
quiã paruulus est israel. & dilexi eum. & exegipto uocaui filios eius. Nurꝙͣ
oĩo repudiandi sunt. quia istum locum qui ad xp̃i maxime ꝑtinet sacramen¬
tum. Aliter transtulerunt. An danda potius uenia ut hominibus iuxta sen
lista scribitur. & uenit & habitauit in ciuitate que dr̃ nazareth. ut impleretur
qđ dictum est ꝑ prophas. quia nazireus uocabitur. respondeant maliuolosi &

Expanded text:
sit prophetae uerba ad dei referre personam. scribit supra dictus euangelista ad ansit prophetae uerba ad dei referre personam. scribit supra dictus euangelista ad angeli monitum tulisse Ioseph paruolum et matrem eius et intrasse Aegyptum ibique mansisse usque ad obitum Herodis, ut inpleretur, quod dictum est a domino per prophetam: ex Aegypto uocaui filium meum. hoc nostri codices non habent, sed in Osee propheta iuxta Hebraicam scribitur ueritatemu.quia puer Israhel, dilexi eum et ex Aegypto uocaui filium meum. pro quo in eodem loco Septuaginta transtulerunt: quia paruomnino repudiandi sunt, quia istum locum, qui ad Christi maxime pertinet sacramentum, 312 aliter transtulerunt? an danda potius venia ut hominibus, juxta Jacobi elista scribitur: « Et veniens habitavit in civitate quae dicitur Nazareth: ut impleretur quod dictum est per prophetas, quia Nazaraeus vocabitur » . Respondeant λογοδαίδαλοι, et
Abbreviated transcription (Latin):
genteos. Et dixit dominus ad me.Proice illud ad statuarium decoꝵ p̃cium
qd appreciatus sum ab eis. Et tuli triginta angenteos. & proieci cos ad statua¬
ho ł congruat trans latoribus. & qđ his maius est erret in nomine. Proza¬
charia quippeieremiam posuit. Sed absit hoc de pedisseco xp̃i dicere.cui cu¬
refuit non uerba &sillas aucupari. Sed snĩas dogiatum ponere. Uenia¬
mus ad aliud eiusdem Zacharic testimonium. ꝙ lohannes euangelista
sumit iux̃ hebraicam ueritatem. Uiderunt inquem compũxerunt. pro qͦ
latini & aspiciet ad meprohis que illuserunt siue insultauerunt. discrepat
est ait Percutiam pastorem & oues dispgentur. At in lxxͫ & in hebrco mul¬
to alit̾ est. Non enim exꝑsona dei dr̃ ut cuangelista uult. Sed ex ꝓpħe do
mini patrem rogantis. pcute pastorem & disꝑgentur oues. In hoc ut arbitror
loco uixta quorundam prudentiam euangelista piaculi reus est. quod ausus

Expanded text:
genteos. Et dixit Dominus ad me: Projice illud ad stagenteos. Et dixit Dominus ad me: Projice illud ad staquod appretiatus sum ab eis. Et tuli triginta argenteos, et projeci eos ad statuaseptuaginta congruat translatoribus et, quod his maius est, erret in nomine — pro Zacharia quippe Hieremiam posuit - ; sed absit hoc de pedisequo Christi dicere, cui curae fuit non uerba et syllabas aucupari, sed sententias dogmatum ponere. ueniamus ad aliud eiusdem Zachariae testimonium, quod Iohannes euangelista sumpsit iuxta Hebraicam ueritatem: uidebunt, in quem conpunxerunt, pro quoLatini: et aspicient ad me pro his, quae inluserunt siue insultaueruut. discrepat iptum est, ait: percutiam pastorem et oues dispergentur. at in Septuaginta et in Hebraeo multo aliter est; non.enim ex persona dei dicitur, ut euangelista uult, sed ex prophetae deum patrem rogantis: percute pastorem, et dispergentur oues. in hoc, ut arbitror, loco iuxta quorundam prudentiam euangelista piaculi reus est, quod ausus
Abbreviated transcription (Latin):
dit.tibi dico. Rursum in matheo redditis a proditore iuda triginta argen-¬
teis & empto ex eis agro figuli scribitur. Tunc impletum est quod scriptum
apreciati qđ apprcciauerunt a filiis israd & dederunt eos in agrum figuli.
sicut constituit mͥ dñs.hoc in ieremia penitus non inuenitur sed in Zacha¬
ria. Aliis multo uerbis ac toto ordine discrepante uulgata quippe editio
ita se habet & dicam ad eos. Si bonum est coram nobis.Batemͥ mercedem
aut renuite & appenderunt mercedem meam.xxx. argenteos. Dixitq do¬
minus ad me. Fone illos inconflatorio. & considera si probatum sit. sicut
ꝓbatus sum ab eis. Et tulli triginta argenteos & missi cos in domo domini
in conflactorio. Quantum distet ab euangelista & testiõ. Lxx. translatio ꝑ
ne diuersa. Et dixi inquid ad eor. Sibonum est inocculis ur̃is afferte merce
dem meam. & si non quiescite.Et aꝑpehenderunt mercedem meam .xxx. ar¬

Expanded text:
dit tibi dico. rursum in Matheo redditis a proditore Iuda triginta argendit tibi dico. rursum in Matheo redditis a proditore Iuda triginta argenteis et empto ex eis agro figuli scribitur: tunc inpletum est, quodscriptum ti, quem adpretiauerunt a filiis Israhel, et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dominus. hoc in Hieremia penitus non inuenitur, sed in Zacharia aliis multo uerbis ac toto ordine discrepante; uulgata quippe editio ita se habet: et dicam ad eos: si bonum est coram uobis, date mercedem mihi aut rennuite. et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos. dixitque dominus ad me: pone illos in conflatorio et considera, si probatum sit, sicut probatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos et misi eos in domo domini in conflatorio. quantum distet ab euangelistae testimonio Septuaginta transne diuersa: et dixi, inquit, ad eos: si bonum est in oculis uestris, adferte merdem meam; si non, quiescite. Et appenderunt mercedem meam XXX ar
Abbreviated transcription (Latin):
bus & figuris seruit orõ. quod breui poterat iudicare sermone.longo ambitu
circum acta uix explicat. Hoc igitur ego uitans itabeatum anthonium tepe¬
tente transposui ut nichil desit exsensu. cum aliquid desit ex uerbis. Alii¬
sillas aucupentur & litteras tu quere snĩas. dieo medefficiet. si ꝗoĩu ad sesũ
interp̃tati sunt. testimonia replicauero. Sufficit in pñti nominasse hylari¬
um confessorem. qui omelias in iob & in pͦs tractatus plurimos in latinu
uertit egreco. nec assedit littere dormittanti & putida rusticoꝵ interp̃titiõe
se storsit. Sed qi captiuos sensus in suam linguam uictorio iure transposuit.
Nec hoc mirum in ceteris seculi uidelicet aut ecclesie uiris. cum septuaginta
interp̃teo & cuangeliste ⁊cq apłi idm in sacrio uoluminibus fecerint. Legi
interp̃tatur puella tibi dico surge. Arguat euangelistam mendicii quare
addiderit tibi dico. cum in hebreo tantum modo sit. puella surge. Sed ut

Expanded text:
bus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicauero. sufficit in praesenti nominasse Hilarium confessorem, qui homiIias in Iob et in psalmos tractatus plurimos in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in caeteris saeculi videlicet, aut Ecclesiae viris, cum Septuaginta interpretes, et Evangelistae atque Apostoli idem in sacris voluminibus fecerint. Legimus in interpretatur, puella, tibi daddiderit tibi dico, cum in Hebraeo tantummodo sit puella, surge: sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad authenticos libros in quibus hec non fuerunt ascripta. & ceterabio similia.
quesi ptoferre nitamur infinitis libris opus est. Porro quanta dimisserint uel
asteria ut diximus testes sunt. ul nr̃o interp̃titio. Si adiligenti lectore trans¬
ab ehreo non discrepat usurpata. Aquila autem proselitus & contentiosus
interpres. qr non solum uerba sed ethimologiao quoq uerboꝵ transserre eo¬
natus est uire ꝑicitura nobis. Quis enim ꝓfrugmento uino & oleo possit
lum habent.¬

Expanded text:
ad authenticos libros, in quibus haec non feruntur adscripta et cetera his similia? ad authenticos libros, in quibus haec non feruntur adscripta et cetera his similia? quae si proferre nitamur, infinitis libris opus est. porro, quanta dimiserint, uel asterisci, ut dixi, testes sunt uel nostra interpretatio, si a diligenti lectore transab Hebraico non discrepat, usurpata. Aquila autem, proselytus et contentiosus interpres, qui non solum uerba, sed etymologias uerborum transferre conatus est, iure proicitur a nobis. quis enim pro frumento et uino lum habent
Abbreviated transcription (Latin):
patriarche non sunt sepulti in arbochsed in sichem.qui ager non est emptus
ab abraam sed a iacob. Differo solutionem istius questuĩ cule. Ut obtrecta¬
tores mei querant & intelligant non uerba in seͥpturis consideranda s
sensum. Uicesimi pͥmi plalmi iuxta hebreos id ipsum exordium est qđ dnĩs ẽ
si duo uerba sunt adita. Audiant & ame non periclitari ecclesiaꝵ statum. si
celeritate dictantis aliqua uerba dimisserim. Longum est nũc euoluere quanta
lxx. desuo ad diderint. quanta dimisserint. que in exemplaribus ecclesie obelis
asteritisq distincta sunt. Illud enim qđ legimus ĩ ystia beatue qui ht̃ semen
in syon & domesticos in ierusalem solent hebrei deridẽ cum audierint. nec
non & in amos post descriptionem luxurie. stantia putauerunt hec & non
fugientia Reuera sensus rethoricus. & declamatio tuliana. Sed quid fatiemꝰ

Expanded text:
patriarchae non sunt sepulti in Arboc, sed in Sychem, qui ager non est emptus patriarchae non sunt sepulti in Arboc, sed in Sychem, qui ager non est emptus ab Abraham, sed a Iacob. differo solutionem et istius quaestiunculae, ut obtrectatores mei quaerant et intellegant non uerba in scripturis consideranda, sed sensum. uicesimi primi psalmi iuxta Hebraeos id ipsum exordium est, quod dominus est si duo uerba sunt addita. audiant et a me non periclitari ecclesiarum statum, si celeritate dictantis aliqua uerba dimiserim. Longum est nunc euoluere, quanta Septuaginta de suo addiderint, quanta dimiserint, quae in exemplaribus ecclesiae obelis asteriscisque distincta sunt. illud enim, quod legimus in Isaia: beatus, qui habet semen in Sion et domesticos in Hierusalem, solent Hebraei ridere, cum audierint, nec non et in Amos post descriptionem luxuriae: stantia putauerunt haec et non fugientia. re uera sensus rhetoricus et declamatio Tulliana; sed quid faciemus
Abbreviated transcription (Latin):
de ordine sermonibusq curasse. cum intellectui res paterent. Lucas uir apłicus
& euangelista scribit stephanum primum martirem xͥ in iudaica contention
narrantem . in .lxxu. aĩabus descendit ia cob in egiptum. & defuntus est ip̃t
& prẽs nr̃i & translati sunt ĩsichem. Hic lochus ingenesi multo aliter inue¬
nitur. qđ scl abraam emerit ab ephrõ hetheo filio sair urẽ hebron quadrĩgen¬
tis draginis argenti. speluncham duplicem & agrum circi eam. sepellieritq ĩ
ea sarram uxorem suam. atq in eodem libro postea legimus reuertentem
de mesopotamia iacob cum uxoribus & filiis sius ꝓfuisse tabernaculum ante
salem urbem sycimoꝵ que est in terra chanaim & hĩtasse ibi & emisse ꝑtẽ
agri. in quohabebat temptoria abemor pr̃e sichem. Sed ab ephron filio saar¬
nec sepultus est in sichem sed in ebron. que corrupte dr̃ arboch. Duodeim at

Expanded text:
de ordinatione sermonibusque curasse, cum intellectui res paterent.\' Lucas, uir apostolicus de ordinatione sermonibusque curasse, cum intellectui res paterent.\' Lucas, uir apostolicus et euangelista, scribit Stephanum, primum Christi martyrem, in Iudaica contentione narrantem: in septuaginta quinque animabus descendit Iacob in Aegyptum et defunctus est ipse etpatresnostri et translati sunt initur, quod scilicet Abraham emerit ab Efron Chetheo, filio Saar, iuxta Chebron quadringentis didragmis argenti speluncam duplicem et agrum circa eam sepelieritque in ea Sarram, uxorem suam. atque in eodem libro postea legimus reuertentem de Mesopotamia Iacob cum uxoribus et filiis suis posuisse tabernaculum ante Salem, urbem Sicimorum, quae est in terra Chanaan, et habitasse ibi et emisse partem agri, in quo habebat tentoria, ab Emmor, patre Snec sepultus est in Sychem, sed. in Chebron, quae corrupte dicitur Arboc. duodecim autem
Abbreviated transcription (Latin):
deliramenti sectari & dicere ꝙ de apochalipsi ecclesie testimonium suptu
sit. Cum in ylaia uixta hebraicum ita legitur. Ascculo non audicrunt.neq 
auribus ꝑceperunt. Occulus non uidit deus absq te. que p̃parasti expectan¬
tibus te. Hoc .lxx. multo aliter transtulerunt. Aseculo non neq
eundem sensum aliis sermonibus indicauit
in epła ad romanos idem beatus apłs exemplum de ysaia ꝓfcta sumens. Ecce in¬
quid ponam sion lapidem effensionis & petram scandali discordat a trans latio¬
ne ueteri. & tñ cum hebraica ueritate concordat. In .lxx. enim. contrarius sensus
est. non ut lipidi offensionis occurrentis. neq ut petre ruine:cum apłs quoq
petrus hebreis pauloq consentiens ita posuerit. Incredulis autem lapis offen¬
sionis & petra scandali ex quibus uniuersis ꝑspicuum est apłos & euangelistas
in interp̃tatione ueterum scripturaꝵ sensum quesisse non uerba. nec magnope

Expanded text:
deliramenta sectari et dicere, quod de Apocalypsi Heliae testimonium sumptum sit, cum in Isaia iuxta Hebraicum ita legatur: a saeculo non audierunt neque auribus perceperunt. oculus non uidit, deus, absque te, quae praeparasti expectantibus te. hoc Septuaginta multo aliter transtulerunt: a saeculo non audραστικω̄ς eundem sensum aliis sermonibus indicauit. in epistula ad Komanos idem beatus apostolus exemplum de Isaia propheta sumens: ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis et petram scandali. discordat a translatione ueteri et tamen cum Hebraica ueritate concordat. in Septuaginta enim contrarius sensus est: non ut lapidi offensionis occurretis neque ut petrae ruinae, cum apostolus quoque Petrus Hebraeis Pauloque consentiens ita posuerit: incredulis autem lapis offensionis et petra scandali. ex quibus uniuersis perspicuum est apostolos et euangelistas in interpretatione ueterum scripturarum sensum quaesisse, non uerba, nec magnopere
Abbreviated transcription (Latin):
tet. qi omnes latrones & diuersoꝵ criminum rei diserti sint & cruentos gladi¬
os philosophoꝵ uoluminibus. & non arborum truncis occultent. Excessi men¬
suram epistole. sed non excessi doloris modum Nam qui falsarius uocor & in¬
ter mulierculaꝵ radios & d teytͥna dilanior. contemptus sum cͥmen abnuere
non referre. Unde arbitrio tuo cuncta ꝑmicto. Ut legas ipãm epistolam tam
grecam ꝙ latinam. & illico intelligas accusatoꝵ meoꝵ uenias & obꝓbriosas
querelas Porro si mͥ sufficit amicum instuxisse carissimum & in cellula lati
tantem diem tantum expectare iuditii. Optoq si ficript. & si aduersarii
sciuerint cõmentarios potius seͥpturaꝵ ꝙͣ demostonis & tullii philippicas :¬

Expanded text:
tet: QUASI OMNES latrones, et diversorum criminum rei, diserti sint: et cruentos gladitet: QUASI OMNES latrones, et diversorum criminum rei, diserti sint: et cruentos gladios, Philosophorum voluminibus, ac non arborum truncis occulant. 13. Excessi mensuram epistolae, sed non excessi doloris modum. Nam qui falsarius vocor; et inter muliercularum radios et textrina dilanior, contentus sum crimen abnuere, non referre. Unde arbitrio tuo cuncta permitto; ut legas ipsam epistolam, tam Graecam quam Latinam: et illico intelliges accusatorum meorum naenias, et probrosas querelas. Porro mihi sufficit amicum insttantem diem tantum expectare iudicii. optoque, si fieri potest, etsi aduersarii saeuierint, commentarios potius scripturarum quam Demosthenis et Tullii Philippicas
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Oportebat nos dilecte. non estimationem clericoꝵ ferri. Hec est pla¬
utina eloquentia.Hic lepos acticus. & musaꝵ ut dicunt eloquio compa-¬
randuo. Completur in me tritum uulgi sermone prouerbium. Oleum
ꝑdit & impensas. qui bouco mittit ad ccronia. ł lec non est illius culpa
cuius sub ꝑsona alius agit tragediam. sed & mellanii magroꝵ ciꝰ
qui illum magna iercede nichil sare docuerunt. Nec rep̃hendo in quoli¬
bet xmo sermonis impitiam. Atq utinam socraticum illud haberemus.
scio quod nescio & alt̾ius sapientis te ipm intellige. Uenerationi mͥ fuit se¬
per nõ uerbosa rusticitas sed sancta simplicitas.qui in sermone se dicit in
tem excusabat sanctimonie magnitudo. & silogismos aristotilis. contorta¬
q cͥsippi acumina. resurgens mortuus confutabat. Ceteꝵ ridiculum si quis
enobis manens inter cressi opes & sardinapalli delicias de sola rusticitate se iac¬

Expanded text:
\'dicere: oportebat nos, dilecte, non aestimatione clerorum ferri\'. haec est Pla\'dicere: oportebat nos, dilecte, non aestimatione clerorum ferri\'. haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus et Musarum, ut dicunt, eloquio. conparandus! conpletur in me tritum uulgi sermone prouerbium: oleum perdit et inpensas, qui bouem mittit ad ceroma haec non est illius culpa, cuius sub persona alius agit tragoediam, sed magistrorum eius, qui illum magna mercede nihil scire docuerunt. nec reprehendo in quolibet Christiano sermonis inperitiam - atque utinam Socraticum illud haberemus: s.cio, quod nescio\' et alterius sapientis: \'te ipsum intellege\'! —, uenerationi mihi semper fuit non uerbosa rusticitas, sed sancta simplicitas: qui in sermone imitari se tem excusabat sanctimoniae magnitudo; et syllogismos Aristotelis, contortaque Chrysippi acumina, resurgens mortuus confutabat. Caeterum ridiculum, si quis e nobis manens inter Croesi opes, et Sardanapali delicias, de sola rusticitate se jac
Abbreviated transcription (Latin):
& sillabas interp̃ta
lingua oĩno non recepit.¶ luius rei exemplum ex nr̃o sermone carpere
possumus. Quanta enim apud grecos bene dicuntur que si ad uerbum trãs
feramus in latino non resonant. & cregione que apud nos placent. si uertã¬
tur ixta ordinem apud illos displicebunt. Ded ut infinita p̃tercam &osten¬
cuius modi falsitates in epła & trans latione reprehendant.ip̃ius epistole po¬
nam cum greco sermone pͥncipium. Ut ex uno crimine intelligantur & ce
tera.
dericatus honorem no¬
Quoꝵ alterum timorem. alterum arbitriumsonat. Iotumq qđ sequitur
dericatus honorem non abuti insuꝑbia. tuum est. Quid ais.o columen lit
fers. Ergo frustra tanto tempore studuimus & sepe manum ferule subduxi¬
mus.E g̾cedientes de portu statim impegimus.lgitur qr & errisse huma¬
num est. & confiteri errorem prudentis.tu quicumq reprehensor es. tu
me obsecro emenda p̃ceptor. & uerbum de uerbo expͥme. debueras inquid

Expanded text:
 syllabas interpretalingua omnino non recipit; cujus rei exemplum ex nostro sermone capere possumus. Quanta enim apud Grferamus, in Latino non resonant, et e regione, quae apud nos placent, si uertantur iuxta ordinem, apud illos displicebunt! Sed ut infinita praeteream et ostencuius modifalsitates in epistulae translatione reprehendant, ipsius epistulae ponam cum Graeco sermone principium, ut ex uno crimine intellegantur et cetera: clericatus honore num alterum tumorem\', alterum arbitrium\' sonat -; totumque, quod sequitur, clericatus honore non abuti in superbiam\' tuum est.\' quid ais, o columen littferas? ergo frustra tanto tempore studuimus et saepe manum ferulae subduximus? egredientes de portu statim inpegimus. igitur, quia et errasse humanum est et confiteri errorem prudentis, tu, quicumque reprehensor es, tu me, obsecro, emenda, praeceptor, et uerbum de uerbo exprime. \'debueras\', inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħio compositum est. de malachia udelicet & ysaia. Nam pͥmum quod
dr̃ ec de mitto angelum meum ante fatiem tuam. qui p̃parauit uiam tuam¬
ante te. In malachia in fine positum est. Sequens autera quod infertur. Uox
clamantis in deserto &qͣ in ysaui legimus. Et quomodo statim in pͥncipio machꝰ¬
uoluminis sui posuit. Sicut seͥptum est in ysaie ꝓpħa Eoce mitto ingelum
odecim ꝓphetiꝵ. Soluat hanc questunculam impita p̃sumptio. & ego er¬
roris ueniam dep̾cabor. Idem marchus inducit ad phariscos saluatorem
loquentem. Nunquam legistis quid fecerit dauid. cum esuriret ip̃e & socii
eus. quomõ in gressus est domum dei sub abiathar pontifice: & panes ꝓposi¬
tionis comedit quibus non licebat uesci nisi sacerdotibus. legamus sam uelẽ
siuie ut in comuni habetur titulo. regnoꝵ libros ibiq repiemus non abiathar
seͥptum eẽ. sed abimelech pontificem. qui postea adohec cum ceteris sacerdoti¬

Expanded text:
prophetis conpositum est, de Malachia uidelicet et Isaia. nam primum, quod prophetis conpositum est, de Malachia uidelicet et Isaia. nam primum, quod dicitur: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam, in Malachiae fine positum est; sequens autem, quod infertur: uox clamantis in deserto et cetera, in Isaia legimus. et quomodo Marcus statim in principio uolumodecim Prophetarum? Solvat hanc quaestiunculam imperita praesumptio: et ego erroris veniam deprecabor Idem Marcus inducit ad Pharisaeos Salvatorem loquentem: « Nunquam legistis quid fecerit David, quando necessitatem habuieius, quomodo ingressus est domum dei sub Abiathar pontifice et panes propositionis comedit, quibus non licebat uesci nisisolis sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut in communi habetur titulo, Regnorum libros — ibique repperiemus non \'Abiathar\' scriptum esse, sed \'Achimelech\' pontificem, qui postea a Doec cum ceteris sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. modicus es ut sis in mihibus uida. in hebreo habetur. Paruulus es ĩ
milibus uida. Sensusq contrarius.Ixx sibi in hoc dum taxat loco & hebraico
concordante Euangelista enim dixit. ꝗd non sit piruulus inducibus uida. Cum
cregione sit positum paruuilus quidem es & modicus. sed tamen de te mͥ paruo
& modico egredictur dux in isriel. secundum illud apli. elegit infirma mun¬
stas irguim falsitatis. H loc quippe impiorum est. celsi. prophirii. luliani. Sed
ut reprehensores meos arguam imꝑitie. & impetrem ab eis ueniam. ut conac¬
dant mͥ in simplici epła quod in scͥpturis sanctis uelit nolint apħs concessuri
sunt. Marchus discipulus petriata suum orditur euangelium. Princpium
euangelii ihu xp̃i. sicut seͥptum est in ysaia propha. Ecde ego mitto angelum
meum ante faticm̃ tuam.qui p̃parabit uam tuam ante te.Uoxdamantis in
descrto parate uiam dño rectas facite semitis cius. Hoc exemplum deduobꝰ

Expanded text:
es, ut sis in milibus Iuda\', in Hebraeo \'paruulus es in milibus Iuda\' sensusque contrarius Septuaginta sibi in hoc dumtaxat loco et Hebraico concordante. euangelista enim dixit, quod non sit paruulus in ducibus luda, cum e regione sit positum: \'paruulus quidem es et modicus; sed tamen de te mihi paruulo et modico egredietur dux Israhel secundum illud apostoli: elegit infirma munstas arguam falsitatis — hoc quippe impiorum est, Celsi, Porphyrii, Iuliani —, sed ut reprehensores meos arguam inperitiae et inpetrem ab eis ueniam, ut concedant mihi in simplici epistula, quod in scripturis sanctis, uelint nolint, apostolis concessuri sunt. Marcus, discipulus Petri, ita suum orditur euangelium: principium euangelii Iesu Christi, sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam. uox clamantis in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius. hoc exemplum de duobus