comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando uanitas: nonte delectet. Quȩ retro
oblitus inquit. in ea quae ante sunt extentus :
scđm intentionẽ sequor ad palmã supernȩ uoca¬
tionis dĩ. in xp̃o iħu. Audio uocẽ dĩ desuꝑ: et
curro ut ad prehendã. Nonenĩ dimisit me in
uia remanere : qui non cessat alloquime. Ergo
fr̃s. non cessat ds alloquinos. Namsicessat.
quid .ẽ. quod agimus  quid ẽ. quodagunt lecti¬
ones diuine. et cantica diuina: obliuisormini
ergo quae retrosunt : et in ea quȩ ante sunt
uos exxtendite : Sic sugite lac et crescatis ad cibũ
Non loquor inquit  perfectis quibus adhuc non
possũ loqui sapientiã. qui ad huc lacte potantur
Non solido cibo pascuntur. Sed illis dico quiiam
manducant solidũ cibũ. iam uidentur. eẽ. ꝑfecci
quia intelligunt aequalitẽ uerbi cũ patre. Adhuc
non sic uident quomͦ uidendũ ẽ. facie ad faciem.
adhuc exparte in enigmate. Currant. quia cũ

Expanded text:
aliquando vanitas, non te delectet «Quae retro aliquando vanitas, non te delectet «Quae retro oblitus,» inquit, «in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu.» Audio vocem Dei desuper, et curro ut apprehendam. Non enim dimisit me in via remanere, quia non cessat alloqui me. Ergo, fratres, non cessat Deus alloqui nos. Nam si cessat, quid est quod agimus? quid est quod agunt lectiones divinae et cantica divina? Obliviscimini ergo quae retro sunt, et in ea quae ante sunt vos extendite. Sic sugite lac, ut crescatis ad cibum. Non loquor, inquit, imperfectis, quibus adhuc non possum loqui sapientiam, qui adhuc lacte potantur, non solido cibo pascuntur; sed illis dico, qui jam manducant solidum cibum. Jam videntur esse perfecti, quia intelligunt aequalitatem Verbi cum Patre: adhuc non sic vident, quomodo videndum est, facie ad faciem; adhuc ex parte, in aenigmate . Currant ergo, quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
cum uidero quȩ non poterã uidere. et cȩpero quȩ
non poterã capere. iam securus ero. porfectiis ero.
non. Quamdii hic uiuis ipsa .ẽ. perfectio nr̃a in
militas. Audisti quod conclusit modo a postolica
lectio. Haec sit in memoria ur̃a. quomodo ille
qui accepit cola fumne extolleretur in reuela¬
tionibus: quanta ei reuelabantur: propt̃ ipsã mag¬
titudinẽ reuelationũ. quia poterat. exetolli nisi
acciperet angolũ satane : Et tamen cui tanta
reuelabantur : Q uidait fr̃s egomeipsũ non arbi¬
angelũ satane ne extolloretur in magnitudinẽ
reuelationũ suarũ : quis audet dicere quia con¬
prehendit.: ecco paulus non adp̃hendit et dicit
Non arbitror me ad p̃hendisse. Et quid ais opau¬
le: adhoc curro inquit ut adphendã. Adhuo
paulus inuia .ẽ. et tute putas in patria: unũ aut̃
inquit quȩ retro oblitus. Hoc facettu. Uitam
preteritã malã obliuiscere. Site deleccauit

Expanded text:
cum videro quae non poteram videre, et cepero quae cum videro quae non poteram videre, et cepero quae non poteram capere, jam securus ero? perfectus ero? Non, quamdiu hic vivis. Ipsa est perfectio nostra, humilitas. Audistis quo conclusit modo apostolica lectio, si haesit in memoria vestra; quomodo ille qui accepit colaphum ne extolleretur in revelationibus quanta ei revelabantur! propter ipsam magnitudinem revelationum, quia poterat extolli, nisi acciperet angelum satanae: et tamen cui tanta revelabantur, quid ait? «Fratres, ego meipsum non arbiangelum satanae, ne extolleretur in magnitudine revelationum suarum. Qui audet dicere quia comprehendit? Ecce Paulus non apprehendit, et dicit, «Non me arbitror apprehendisse.» Et quid ais, o Paule? «Adhuc curro», inquit, «ut apprehendam.» Adhuc Paulus in via est, et tu te putas in patria? «Unum autem,» inquit, «quae retro sunt oblitus.» Hoc fac et tu, et vitam praeteritam malam obliviscere. Si te delectavit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc et sugat: securus. ẽ. quia conerenuerit man¬
ducabit quod nom poterat antequã sugendo ores¬
ceret: et habet ubise extendat. Altiorate neque¬
sieris. et fortiorate nescrutatus fueris. Id ẽ ad
quȩ capienda minus idoneus es Et quid facio in¬
quit sic remȩabo : sed quae precopit tibi dñs
illa cogita semꝑ. Quae tibi p̃cepit dñs.  fac mi¬
sericordiã: pacẽ ecclesiae noli dimittere in hominẽ
spem noli ponere. desiderando miracula noli tẽptare
dm̃. Si iam ẽ inte fructus. cognoscis quia cumboms
toleras ⁊itaniã usq ad messẽ. quicum malis ad tẽpꝰ
potes. eẽ. non internũ. Paleahic tibi mixta ẽ. in hoo
tempore. in area : inhorreo cecũ monerit: Haec quie
tibi precepit dñs. illa cogita semꝑ. A lacte non sepa¬
raberis. quo adusq suꝑ matrẽ tuã es. neprius fame
moriaris. antequã panẽ manducare sis idoneus
Cresces:erunt ualide uires tuae. et uidebis quod
non poteras. et capies quod non capiebas. Quid ergo:

Expanded text:
hoc, et sugat. Securus est, quia cum creverit, manducabit, quod non poterat antequam sugendo cresceret: et habet ubi se extendat. «Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris;» id est, ad quae capienda minus idoneus es. Et quid facio, inquis? sic remanebo? «Sed quae praecepit tibi Dominus, illa cogita semper» . Quae tibi praecepit Dominus? Fac misericordiam, pacem Ecclesiae noli dimittere, in homine spem noli ponere, desiderando miracula noli tentare Deum. Si jam est in te fructus, cognoscis, quia cum bonis toleras zizania usque ad messem ; quia cum malis ad tempus potes esse, non in aeternum. Palea hic tibi mixta est in hoc tempore in area; in horreo tecum non erit. Haec «quae tibi praecepit Dominus, illa cogita semper.» A lacte non separaberis quoadusque super matrem tuam es; ne prius fame moriaris, antequam panem manducare sis idoneus. Cresce; erunt validae vires tuae, et videbis quod non poteras, et capies quod non capiebas. 14. Quid ergo?
Abbreviated transcription (Latin):
postea iudei passi sunt occiso dño. norunt ipsi
Doipsa ciuitate ubi illũ occiderunt. om̃s expulsi
sunt. Quid ergo  etiã destirpo dauid om̃s pe¬
rierunt et decribu iuda  non. Nam credi¬
dorunt inde aliqui. et multa milia hominũ
crediderunt inde. et hoc um post resurrectio

Expanded text:
postea Judaei passi sunt occiso Domino, norunt ipsi. postea Judaei passi sunt occiso Domino, norunt ipsi. De ipsa civitate, ubi illum occiderunt, omnes expulsi sunt. Quid ergo? etiam de stirpe David omnes perierunt, et de tribu Juda? Non: nam crediderunt inde aliqui, et multa millia hominum crediderunt inde, et hoc jam post resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
ex maria natũ .ẽ. intellectũ .ẽ a quibusdã arca
scĩficationis. ut occideret. Ex surge dñe in reqͥẽ
euã tu et arca scificationis tuae. Cũ corpore ox¬
surge. ut palpent qui non credebant. Ex surge
dñe in requiẽ tuã tuet arca scĩficationis tuie.
Sacerdotos tiu induantur iusticia. et sc̃ĩ tui laetent᷑
Te exsurgente a mortuis et eunte ad patrẽ. regale
illud sacerdotiũ induatur fide. quia iustus exfide
uiuit. Et accepto pignore sp̃s scĩ. lactentur
membra spe resurrectionis. quia precessit incapiti
Eis enim a postolus dicit. spe gaudentes. Propt̃¬
dauid seruũ tuũ. non auertas faciẽ xp̃itui. :
Crucifixus . ẽ. dñs iniudea. crucifixus aidacis.
abipsis turbatus dormiuit. Inter quorũ souientiũ
manus dormiuit : ad eos uidicandos surrexit.
Et dicit quodam loco. Et suscitame : etreddã
illis. Et reddidit : et redditurus .ẽ. Nam quanta

Expanded text:
ex Maria natum est, intellectum est a quibusdam arca ex Maria natum est, intellectum est a quibusdam arca sanctificationis; ut hoc diceret, «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae:» Cum corpore exsurge, ut palpent qui non credebant. «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae.Sacerdotes tui induantur justitiam, et sancti tui laetentur.» Te exsurgente a mortuis, et eunte ad Patrem, regale illud sacerdotium induatur fidem, quia justus ex fide vivit ; et accepto pignore Spiritus sancti, laetentur membra spe resurrectionis, quae praecessit in capite: eis enim Apostolus dicit, «Spe gaudentes» David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui.» Crucifixus est Dominus in Judaea; crucifixus est a Judaeis; ab ipsis turbatus dormivit. Inter quorum saevientium manus dormivit, ad eos judicandos surrexit: et dicit quodam loco, «Et suscita me, et reddam illis» . Et reddidit, et redditurus est. Nam quanta
Abbreviated transcription (Latin):
ceciderint. qui ad uocẽ suã gaudent. Amicus eni
ille sponsi. dicebat. Hic ẽ. quibaptiat. Quidã
dicunt. nos baptiamus. Aduocẽ suã gauisi fcare
non potuerunt. et non pertinent ad istã donum
ge. lam nostis quidormunt. et quissurrex. Ipse
enĩ quodã loco dicit inpsalmo. Dormiui contur¬
iam non moritur et mors ei ultra non dominabt᷑.
Ipsius uox in alio psalmo. Ego dormiui et somniũ
coepi et exsurrexi qm̃ dñs suscepitme. Ipse dor¬
miuit. Ipsidicitur exsurge dñe in requiẽ tuã.
tu et arca sc̃ĩficationis tuae. Id .ẽ. ex surge et ex¬
surgat arca scificationis tuae. quam scr̃ficasti.
Ipse .ẽ. caput nr̃m. arca eius ecclesia eus. Surrox̃
prior. surget etecclesia. Non autẽ auderet sibi
resurrectionẽ corporis promittere. nisi prius
exsurgeret caput. Ex surge dñe in requiõ tuã
tu et arca sc̃ificationis tuȩ. & corpus xp̃i quod

Expanded text:
ceciderint qui ad vocem suam gaudent. Amicus enim ceciderint qui ad vocem suam gaudent. Amicus enim ille sponsi dicebat: «Hic est qui baptizat» . Quidam dicunt, Nos baptizamus: ad vocem suam gavisi, stare non potuerunt; et non pertinent ad istam domum ge.» Jam nostis quis dormivit, et quis resurrexit. Ipse enim quodam loco dicit in psalmo: «Dormivi conturjam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Ipsius est vox in alio psalmo: «Ego dormivi et somnum cepi, et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me» . Ipse dormivit, ipsi dicitur, «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae:» id est, exsurge, ut exsurgat et arca sanctificationis tuae, quam sanctificasti. Ipse caput nostrum; arca ejus, Ecclesia ejus: surrexit prior, surget et Ecclesia. Non autem auderet sibi resurrectionem corpus promittere, nisi prius resurgeret caput. «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae.» Et corpus Christi quod
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Ecce in quibus steterunt pedes eius in eo
loco adora id .ẽ de talibus esto. in quibus steter̃
pedes dñi. Si autẽ de ipsa domo intelligere uo¬
lueris ubi steterunt pedes eius domus: pedes
tui in xp̃o stent. Tunc autẽ stabunt pedes. siꝑ
seueraueris in xp̃o. Quid enĩ dicitur dediabolo:
ille homiꝰdia erat abinitio. et inueritate non scetit.
Di abo ergo pedes nonsteterunt. Item de suꝑbis
quid dicit : Nonueniat mihi pessuꝑbie. et manꝰ
peccatorũ non moueat me. Ibi ceciderunt quio¬
perantur iniquitatẽ : expulsi sunt neo potuert᷑
stare. Ergo domus dĩ. cuius pedes stant:
Unde ille gaudens io hannes. qui ait. quilabes
sponsam sponsus ẽ. Amicus autẽ sponsi stat e
audit eũ. Si nonstat. non audit eũ: Et gaudio
gaudet. propt̃ uocẽ sponsi: Merito stat. qua
propt̃ uocẽ sponsi gaudet. Namsi propt̃ uocẽ
suam gauderet: caderet. lamuidetis ergo quaro

Expanded text:
erit» . Ecce in quibus steterunt pedes ejus: in eo erit» . Ecce in quibus steterunt pedes ejus: in eo loco adora, id est, de talibus esto in quibus steterunt pedes Domini. 14. Si autem de ipsa domo intelligere volueris, «Ubi steterunt pedes ejus» domus; pedes tui in Christo stent. Tunc autem stabunt pedes, si perseveraveris in Christo. Quid enim dicitur de diabolo? «Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit» . Diaboli ergo pedes non steterunt. Item de superbis quid dicit? «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me. Ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem; expulsi sunt, nec potuerunt stare» . Ergo domus Dei, cujus pedes stant. Unde ille gaudens Joannes quid ait? «Qui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi stat et audit eum.» Si non stat, non audit eum. «Et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . Merito stat, quia propter vocem sponsi gaudet: nam si propter vocem suam gauderet, caderet. Jam videtis ergo quare
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ poenitentiae et nedixeritis patrẽ habemus
abraham: potens ẽ. enim ds de lapidibus istis suscita¬
re filios abrahae. Nescio quos tunc lapides uidebat
in campis saltuũ. inde suscitati sunt filii abrahae
F iluenim magis qui fidẽ imitati sunt: quã quide car¬
ne natisunt Nemo ergo minetur domui dĩ.
ut cohedificetur ethabeat caritatẽ. Nam si ipse
ruerit. stabit domus. Itaq fr̃s in his ẽ. domus
dĩ. quos p̃destinauit etpresciuit perseueraturos.
Deillis dictum .ẽ ubi steterunt pedes eius. Et enĩ
qui non perseuerant. non stant pedes eius in eis.
Non sunt ergo ipsi ecclesia. non ipsi pertinont
ad illud modo tabernaculũ tunc domũ: sed ubi
fteterunt pedes eius Qm̃ abimndauit iniquitas.
refrigescit caritas multorũ. In his in quibus caritas
refrigescit : non stant pedes eius. Sed quid secutus
est : qui autẽ perseuerauerit usq infinẽ hic saluus

Expanded text:
dignum poenitentiae. Et ne dixeritis, Patrem habemus dignum poenitentiae. Et ne dixeritis, Patrem habemus Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae» . Nescio quos lapides tunc videbat in campis saltuum, unde suscitati sunt filii Abrahae. Filii enim magis qui fidem imitati sunt, quam qui de carne nati sunt. Nemo ergo minetur domui Dei, st enim illi ut coaedificetur, et habeat charitatem. Nam si ipse ruerit, stabit domus. Itaque, fratres, in his est domus Dei, quos praedestinavit et praescivit perseveraturos: de illis dictum est, «Ubi steterunt pedes ejus.» Sunt enim qui non perseverant, nec stant pedes ejus in eis. Non sunt ergo ipsi Ecclesia; non ipsi pertinent ad illud modo tabernaculum, tunc domum. Sed ubi steterunt pedes ejus? «Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum.» In his in quibus charitas refrigescit, non stant pedes ejus. Sed quid secutus est? «Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus
Abbreviated transcription (Latin):
netur domui. tbi. eẽ. quasi lapis coepit sirue¬
re uoluerit. quasi aliquid domui noceat. Sic enĩ
superbierat ctprimus populus iudeorũ dicens
Neqi enim fraudaturus. ẽ. as patrẽ abraham.
cui promisit tanta de semine eius. Et faciebant
omnia mala. tamquã securi depollicitatione dĩ
Quia non pro illorũ meritis quiscelera facie¬
bant. sed promeritis abrahȩ parceret eis. et
qualescumq malos filios abrahȩ congregaret
in domũ suam aduitã aet̾nã. Sed quid iohannes :¬
generatio inquit uiperarũ. Quando ad illum
uenerunt ipsi filii ab rahae ut baptizarentur
ina qua pęnitentiae. non eis dix̃ generatio abra¬
hae sed uiperarũ. Tales enim orant. quales
quos imitabantur. nonfilii abrahȩ. sed filii amor¬
rei. cananei grͣges ei. et iebusei. et omniũ qui
offenderunt dm̃. Ipsorũ filii erant. quia ipsorũ
facta sectabantur. Generatio uiperarũ. quis ostendit
uobis fugere abira uentura: ficite ergo fructũ

Expanded text:
netur domui, ubi esse quasi lapis coepit, si ruenetur domui, ubi esse quasi lapis coepit, si ruere voluerit, quasi aliquid domui noceat. Sic enim superbierat et primus populus Judaeorum, dicens, Neque enim fraudaturus est Deus patrem Abraham, cui promisit tanta de semine ejus: et faciebant omnia mala tanquam securi de pollicitatione Dei, quod non pro illorum meritis qui scelera faciebant, sed pro meritis Abrahae parceret eis, et qualescumque malos filios Abrahae congregaret in domum suam ad vitam aeternam. Sed quid Joannes? «Generatio,» inquit, «viperarum.» Quando ad illum venerunt ipsi filii Abrahae, ut baptizarentur in aqua poenitentiae, non eis dixit, Generatio Abrahae, sed «viperarum.» Tales enim erant, quales quos imitabantur; non filii Abrahae, sed filii Amorrhaei, Chananaei, Gergesaei, Jebusaei, et omnium qui offenderunt Deum: ipsorum filii erant, quia ipsorum facta sectabantur. «Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Facite ergo fructum
Abbreviated transcription (Latin):
miser eris. Insua potestate. eẽ. uoluit. ille filius
quidixẽ. Da mihi partẽ patrimonii quȩ metan¬
git. Bene seruabatur apud patrẽ : necũ meretri¬
cibus dissiparetur. Accepit facta .ẽ in euis potes¬
tate : Profectus in regionẽ longinquã. effudit
omnia cummere tricibus Passus ẽ. tam̃ famem:
recordatus .ẽ. patrẽ. reuersus ẽ. ut pane satura¬
retur. Ergo intra ut in habiteris. et non quasi
tuussis sed illius. In trauimus in tabernacula eius.
ad orauimus in locũ ubi steterunt pedes eius.
Cuius pedes añi anipsius domus dñi: Domus
enim dĩ est. ubi dicit quia debet adorari.
Ad orabimus in locũ ubi steterunt pedes eius.
Pret̃ quã domũ suã : non exaudit ds aduitam
aet̾nã. Ille enim addomũ dĩ pertinet. qui. ẽ
in caritate conpaginatus lapidibus uiuis. Qui
autẽ caritatẽ non habuerit. ruinam facit.
Etillo reente. domusstat. Nemo enim mi¬

Expanded text:
miser eris. In sua potestate esse voluit ille filius miser eris. In sua potestate esse voluit ille filius qui dixit: «Da mihi partem patrimonii quae me tangit.» Bene servabatur apud patrem, ne cum meretricibus dissiparetur. Accepit, facta est in ejus potestate; profectus in regionem longinquam, effudit omnia cum meretricibus. Passus est tandem famem, recordatus est patrem; reversus est, ut pane saturaretur . Ergo intra, ut inhabiteris; et non quasi tuus sis, sed illius: «Intrabimus in tabernacula ejus.» 13. «Adorabimus» «in loco ubi steterunt pedes ejus.» Cujus pedes? Domini, an ipsius domus Domini? Domus enim Domini est, ubi dicit quia debet adorari. «Adorabimus in loco ubi steterunt pedes ejus.» Praeterquam domum suam, non exaudit Deus ad vitam aeternam. Ille enim ad domum Dei pertinet, qui est in charitate compaginatus lapidibus vivis. Qui autem charitatem non habuerit, ruinam facit; et illo ruente domus stat. Nemo enim mi
Abbreviated transcription (Latin):
in campis saltuũ. Qui sunt campi saltuũ : campi
siluarũ. Non omm que madmodũ uulgo dicit᷑
saltus ille uerbi gr̃a conturias habens tot. Saltꝰ
proprie. locus adhuc incultus et silue sunt: dicit᷑.
Nam et quidã codices. in campis siluȩ habent.
Quiergo erant campi saltuũ. nisi gontes icultȩ :
Quierant campi saltuũ. nisi ubi adhuc uepres
erant idolatriae : Sic tamon quomo uepres. ibi
erant idolatrie: ibi inuenimus locũ dño. tabor¬
naculũ dõ iacob Quod audiuimus incufrata: in¬
uenimus in campis saltuũ. Quod p̃dicatũ . ẽ. in
imagine iudacis: manifestatũ . ẽ. infide gentiũ:
Intrauimus intabornacula eius: cuius: dñi dĩ
ia cob Qui intrant ut in habitent: ipsi sunt qui
intrantur utmhabitentur. Indomũ tuã ut in¬
habites intras : in domũ dĩ ut in habiteris. Est
onim meltor dñs: quitͥecũ coeperit in habitare.
beatũ te faciet. Nam situillo non in habiteris.

Expanded text:
in campis saltuum.» Qui sunt campi saltuum? Campi in campis saltuum.» Qui sunt campi saltuum? Campi silvarum. Non enim quemadmodum vulgo dicitur, Saltus ille, verbi gratia, centurias habens tot. Saltus proprie, locus adhuc incultus et silvester dicitur. Nam et quidam codices, «in campis silvae,» habent. Qui ergo erant campi saltuum, nisi gentes incultae? qui erant campi saltuum, nisi ubi adhuc vepres erant idololatriae? Sic tamen quomodo vepres ibi erant idololatriae, ibi invenimus locum Domino, tabernaculum Deo Jacob. Quod «audivimus in Ephrata, invenimus in» «campis saltuum;» quod praedicatum est in imagine Judaeis manifestaIntrabimus in tabernacula ejus»: cujus? Domini Dei Jacob. Qui intrant ut inhabitent, ipsi sunt qui intrant ut inhabitentur. In domum tuam ut inhabites intras, in domum Dei ut inhabiteris. Est enim melior Dominus, qui cum te coeperit inhabitare, beatum te faciet. Nam si tu ab illo non inhabiteris,
Abbreviated transcription (Latin):
quia gemitus.ẽ. peregrinantiũ:. Laudatio. iam
in patria commanentiũ. Hic primo quęratur.
diuimus in eufrata. inuenimus in campis saitus.
lbi audiuit ubi inuenit. an alibi audiit et alibi
inuenit. quģramus ergo quid sit eufrata ubi au¬
deuit. Ita quaeremus quid fint campi saltuũ. ubi
inuenit. Cufrata uerbũ ebreũ. intorpretatur
latine speculũ. sicut tradiderunt qui uerba hȩ¬
brea inscripturis posita in aliã linguã transtuler̃.
ut adnos perueniret intellectus. Nam ex hebrea
transtulerunt ingrecã: ex greca trans lata sunt
nobis et in latinã. ł uerunt enĩ. quiuigilarent
inscripturis. Si orgo eufrata speculũ : illa domus
quȩ inuenta ẽ. in campis saltuũ : in speculo audita
est Speculũ imaginẽ habet. Omnis prophetia.
imago futurorũ. Domus ergo dĩ futura. mimagi¬
ne prophotiae predica .ẽ. Audiuimus enĩ illam
inspeculo : id .ẽ. audiuimus ineufrata inuonimus eam¬

Expanded text:
Quia gemitus est peregrinantium, laudatio jam Quia gemitus est peregrinantium, laudatio jam in patria commanentium. Hic primo quaeratur divimus in Ephrata. Invenimus eam in campis saltuum.» Ibi audivit, ubi invenit; an alibi audivit, et alibi invenit? Quaeramus ergo quid sit «Ephrata,» ubi audivit; item quaeramus quid sit «in campis saltuum,» ubi invenit. Ephrata verbum hebraeum interpretatur latine, Speculum, sicut tradiderunt qui verba hebraea in Scripturis posita in aliam linguam transtulerunt, ut ad nos perveniret intellectus. Nam ex hebraea transtulerunt in graecam, et ex graeca translata sunt nobis in latinam. Fuerunt enim qui vigilarent in Scripturis. Si ergo Ephrata speculum, illa domus quae inventa est in campis saltuum, in speculo audita est. Speculum imaginem habet: omnis prophetia imago futurorum. Domus ergo Dei futura, in imagine prophetiae praedicata est. Audivimus enim illam in speculo, id est, «Audivimus in Ephrata. Invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
eccła caelestis. inerusalẽ. quo ibimus. Tabernacu¬
lũ enim : tam quã militantiũ expugnantium est.
Tabernacula militũ sͣ mprocinctu in expeditione
Unde contubernales dicuntur milites. quasi
tabernacula eadem habentes. Quamdiu ergo
habemus hostẽ cum quo pugnemus. tabernaculũ
dõ facimus Cum autẽ transierit tempus pug¬
ne. ot uenerit pax illa quae p̃cellet omnẽ in¬
tellectũ sicut dicit apostolus. et pax dĩ quae pre¬
cellet omnẽ intellectũ. Quantũcumq enim
cogitaueris de pace illa. minus eam capit animꝰ.
adhuc inista corporis grauedine constitutus:
Cũ illa uenerit. illa patria iam domus erit:
Mullus aduersarius temptabit ut cabernacu¬
lũ uocetur : non procidemus ad gemendũ: sed
per manebimus ad laudandũ. Quid enĩ dicitur
de illa domo: beati quihabitant in domo tua.
in scła sclorũ laudabunt te. Intabernaculo ad¬
huc gemimus. in domo laudabimus. Quare:

Expanded text:
Ecclesia coelestis Jerusalem, quo ibimus. TabernacuEcclesia coelestis Jerusalem, quo ibimus. Tabernaculum enim tanquam militantium et pugnantium: tabernacula militum in procinctu, in expeditione; unde contubernales dicuntur milites, quasi tabernacula eadem habentes et habitantes. Quamdiu ergo habemus hostem cum quo pugnemus, tabernaculum Deo facimus. Cum autem transierit tempus pugnae, et venerit pax illa quae praecellit omnem intellectum, sicut dicit Apostolus, «Et pax Christi quae praecellit omnem intellectum» ; quantumcumque enim cogitaveris de pace illa, minus eam capit animus adhuc in ista corporis gravedine constitutus: cum venerit illa patria, jam domus erit, nullus adversarius tentabit, ut tabernaculum vocetur. Non procedemus ad pugnandum, sed permanebimus ad laudandum. Quid enim dicitur de illa domo? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . In tabernaculo adhuc gemimus, in domo laudabimus. Quare?
Abbreviated transcription (Latin):
quidam qui non dormiunt. sed dormitant. Aliquan¬
tũ retrahunt se ab amore temporaliũ : et rursus
reuoluuntur in eũ: Quasi dormitantes caput
crebro inclinant. Euigila. excute somniũ. dor¬
mitando casurus es. Nonuult psalmus oculis
suis dare somniũ. nec palpebris dormitationẽ.
nus uenit deulos. Tempora. cirea oculossunt.
Ueluti futurus somnus. grauedo teͥmporũ est.
Nlam omnibus dormituris. grauari tempora
incipiunt. Cum senserint sibi grauari tempora.
um imminet somnus. Quisidandus .ẽ. oculis. dat
requiẽ temporibus suis. etuenit somnus. Si non
dederit requiẽ temporibus suis. nonuenit sormꝰ.
Cum ergo coeperit te aliquid temporale delec¬
tare ad peccatũ .iam grauantur tibi tempora.
Vis eiugilare. et nec dormitare: nolite credere
ista cogitatione quasi constringe  frontẽ: excutis
dicitur tabernaculũ dĩ domusdĩ . et domus dĩ cab̾¬
naculũ dĩ : distinctius tamen accipitur fr̃s kmñi

Expanded text:
quidam qui non dormiunt, sed dormitant. Aliquanquidam qui non dormiunt, sed dormitant. Aliquantum retrahunt se ab amore temporalium, et rursus revolvuntur in eum; quasi dormitantes, caput crebro inclinant. Evigila, excute somnum; dormitando casurus es. Non vult Psalmus, oculis suis dare somnum, nec palpebris dormitationem, nus venit ad oculos. Tempora circa oculos sunt. Veluti futurus somnus, gravedo temporum est. Nam hominibus dormituris gravari tempora incipiunt; et cum senserint sibi gravari tempora, jam imminet somnus: qui si dandus est oculis, dant requiem temporibus suis, et venit somnus; si non dederint requiem temporibus suis, non venit somnus. Cum ergo coeperit te aliquid temporale delectare ad peccatum, jam gravantur tibi tempora. Vis evigilare, et non dormire, nec dormitare? Noli te credere Ista cogitatione quasi confricans frontem, excutis dicitur tabernaculum Dei domus Dei, et domus Dei tabernaculum Dei: distinctius tamen accipitur, fratres ch
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. uigilemus ot sobru fimus. Nam quidor¬
munt. nocte dormiunt. et qui in ebriantur
nocce ebriisunt. Noctẽ dicens iniquitatem:
inqua illi dormierunt cupiendo ista terrena.
Et om̃s iste felicitatos quaeuidentur saeouli.
somnia sunt dormientiũ. Et quomodo quiuident
thesauros in somnis dormiens diues .ẽ. sed e uigi¬
lauit et pauꝑ erit : sic omna ista uana huiussełi
dequibus homines gaudent: insomno gaudent.
Euigilabunt quando nolunt. si non modo eui¬
gilant quando utile . ẽ. et inuenient somnia
fuisse illa et transisse sicut dicit scriptura.
uelut somniũ ex surgentis. & alio loco. Dormier̃
somnũ suũ. et nihil inuenorunt om̃s uiri diui¬
tiarũ in manibus suis. Dormierunt somnũ suũ.
fintus .ẽ. somnus. et nihil inuenerunt in manib
sus. quia in somnis habebant diuitias transitu¬
ras. Iste ergo quiuult inuonire locũ dño dix̃
etiã sidedero somnũ oculis meis. Sunt autẽ

Expanded text:
sumus, vigilemus, et sobrii simus: nam qui dorsumus, vigilemus, et sobrii simus: nam qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui inebriantur, nocte ebrii sunt» . Noctem dicens iniquitatem, in qua illi obdormiunt cupiendo ista terrena. Et omnes istae felicitates quae videntur saeculi, somnia sunt dormientium. Et quomodo qui videt thesauros in somnis, dormiens dives est; sed evigilabit, et pauper erit: sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis» : et alio loco, «Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis» . «Dormierunt somnum suum,» finitus est somnus, «et nihil invenerunt in manibus suis;» quia in somnis videbant divitias transitorias. Iste ergo qui vult invenire locum Domino, dixit etiam, «Si dedero somnum oculis meis.» Sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
cditabantur. antequã maioribus rungerentur: &¬
exoptarunt maiorũ amicitis. ut maiora periculi
in currerent: securus opta amncitiã xp̃i: hospitari
apudte uult. fac illi locũ. Quid .ẽ. fac illi locũ :
noli amare teipsũ. illũ ama. Site a maueris. csudes
contra illũ. Si ipsũ amaueris aperis illi. Si autẽ
aperueris et intrauerit. non peries amandote sed
facit . Ideo dixit si ascendero. Inre quã priuatim
quisq possidet. necesse . ẽ. suꝑbussit. Inde se enĩ
extendit homo ad hominẽ. cum sint ambo caro
Quid.ẽ. homo fr̃s caro. & quid .ẽ. alt̃ homo.
altera caro. Et tamen caro diues. extendit se
contra carnẽ pauperẽ. quasi aliquid illa caro
adtulerit quando natus ẽi aut aliquid auferat
quando moritur. Ad hoc plus habuit. ut plus
tumeret. Iste autẽ quiuult inuenire locũ dño.
Surgo quidormis et exlirge amortuis. et inlu¬
minabit te xp̃o. Et alio loco Nos autẽ quidiei

Expanded text:
clitabantur antequam majoribus jungerentur; clitabantur antequam majoribus jungerentur; exoptarunt majorum amicitias, ut majora pericula incurrerent. Securus opta amicitiam Christi: hospitari apud te vult; fac illi locum. Quid est, fac illi locum? Noli amare teipsum, illum ama. Si te amaveris, claudis contra illum; si ipsum amaveris, aperis illi: si autem aperueris et intraverit, non peries amando te, sefacit; ideo dixit, «Si ascendero.» In re quam privatam quisque possidet, necesse est superbus sit: inde se enim tendit homo ad hominem, cum ambo sint caro. Quid est homo, fratres? Caro. Et quid est alter homo? Altera caro. Et tamen caro dives extendit se contra carnem pauperem; quasi aliquid illa caro attulerit quando nata est, aut aliquid auferat quando moritur. Ad hoc plus habuit, ut plus tumeret. Iste autem qui vult invenire locum Domino, «Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus» ; et alio loco, «Nos autem qui diei
Abbreviated transcription (Latin):
se inpediri nefaceret locũ dño. et ea commemo¬
rat quae ad seipsũ pertinebant. Non introibo
in tabernaculũ domus moe : donec inueniam.
Quid cũ inueneris locũ dño: intrabis intaber¬
naculũ tuũ. anipsũ erit tabernaculũ tuum.
ubi inueneris locũ dño: quare : quia ipse eris
locus dm̃. et oũ eis quifuerint locus dñi unum
oris. Abstineamus ergo nos fr̃s. apossessione rei
priuate. aut ab amore si non possumus a possessio¬
ne et faciamus locũ dño. Multũ . ẽ. ad me :
ait aliquis. Seduide quidsis. facturuis locũ
dño. Si uellet. apuate hospitiũ habere ali quis
senator: procurator alicuius magni secundã
scłm et diceret. offendit me quiddã indomo tiu
etsi amares hoc. auferres tamen. necũ offendens
ad cuius amicitiã ambires : Et quid tibi prodest
hominis amicitia: forte ibi non solũ millũ auxilũ
sed etpericulũ inuenires. Nam multi nonperi¬

Expanded text:
se impediri, ne faceret locum Domino, et ea commemose impediri, ne faceret locum Domino, et ea commemorat quae ad seipsum pertinebant: non introibo «in tabernaculum domus meae, donec inveniam:» quid? cum inveneris locum Domino, intrabis in tabernaculum tuum? An ipsum erit tabernaculum tuum, ubi inveneris locum Domino? Quare? Quia ipse eris locus Domini, et cum eis qui fuerint locus Domini, unum eris. 6. Abstineamus ergo nos, fratres, a possessione rei privatae; aut ab amore, si non possumus a possessione; et facimus locum Domino. Multum est ad me, ait aliquis. Sed vide quis sis, facturus locum Domino. Si vellet apud te hospitium habere aliquis senator, non dico senator, procurator alicujus magni secundum saeculum, et diceret, Offendit me quiddam in domo tua; etsi amares hoc, auferres tamen ne eum offenderes, ad cujus amicitiam ambires. Et quid tibi prodest hominis amicitia? Forte ibi non solum nullum auxilium, sed et periculum invenires. Nam multi non peri
Abbreviated transcription (Latin):
locũ dño non de priuato sed de cominum debet
gaudere. Hoc illi fecerunt derebus suis priua¬
tis. fecerunt illas communes. Quodhabebant
suũ. numquid amiserunt: sisoli haberent. unꝰ¬
quisq suũ haberet. hoc solũ haberet. quod suũ
habebat. Cum autẽ quod proptiũ erat cõmune
fecit. et ea quae erant ceterorũ ipsius facta sunt.
Intendat caritas ur̃a. Quia propt᷑ illa quae
singuli possidomus. existunt lites. inimicitiȩ
discordiae. bella inter homines. tumultus. dis¬
sensiones aduersũ se. scandala peccata:. iniquita¬
tes. homicidia. Propt̃ quȩ : propt̃ illa quȩ singu¬
li possidemus. Numquid propt̃ ista quȩ comꝰ¬
munit̃ possidemus. litigamus: acremistũ cõmu¬
niter ducimus. solem commnunit̃ om̃s uidemus.
Beati ergo quisic faciunt locũ dño. ut priuato
suo non gaudeant. Talem enim describebat
iste qui dicebat. Si introiero intabernaculum
domus meȩ. Priuatũ hoc erat. Sciebat priuato

Expanded text:
locum Domino, non de privato, sed de communi debet locum Domino, non de privato, sed de communi debet gaudere. Hoc illi fecerunt de rebus suis privatis; fecerunt illas communes. Quod habebant suum, numquid amiserunt? Si soli haberent, et unusquisque suum haberet; hoc solum haberet quod suum habebat: cum autem quod proprium erat, commune fecit; et ea quae erant caeterorum, ipsius facta sunt. Intendat Charitas vestra: quia propter illa quae singuli possidemus, existunt lites, inimicitiae, discordiae, bella inter homines, tumultus, dissensiones adversum se, scandala, peccata, iniquitates, homicidia. Propter quae? Propter ipsa quae singuli possidemus. Numquid propter ista quae communiter possidemus, litigamus? Aerem istum communiter ducimus, solem communiter omnes videmus. Beati ergo qui sic faciunt locum Domino, ut privato suo non gaudeant. Talem ergo describebat iste, qui dicebat, «Si introiero in tabernaculum domus meae.» Privatum hoc erat. Sciebat privato
Abbreviated transcription (Latin):
por euangelistã salutẽ alterius tantũ supse dicit
et non facit. et fit per linguã eius malio locus dũo.
non autẽ fit ipse locus dño. Qui autẽ quȩ docet
bene facit et sic docet. fit locus dño cũ eo quẽ
docet. quia om̃s credentes unũ locũ faciunt dño.
Incorde enim habet locũ dñs quia unũ cor .ẽ.
omniũ incaritate copulatorũ. Quã multa mi¬
lia crediderunt fr̃s mei quando pretia rerũ
suarũ posuerunt ad pedes apostolorũ: sed quid
de illis dicit scriptura: certe factisunt templũ
dĩ. Non tantũ templa dĩ singuli. sed et om̃s simul
templũ dĩ. Factisunt ergo locus dño Etutno¬
ueritis quiaunus locus factus ẽ. dño in om̃ibus.
scriptura dicit. Erat illis anima una. et cor¬
iͣ unũ indm̃. Multi autẽ nefaciant locũ dño.
sua quęrunt. sua diligunt. potestate sua gaudeđ.
priuatũ suũ concupiscunt. Qui autẽ uult facere

Expanded text:
per evangelistam salutem alterius tantum, si ipse dicit per evangelistam salutem alterius tantum, si ipse dicit et non facit; et fit per linguam ejus in alio locus Domino, non autem fit ipse locus Domino. Qui autem quae docet bene facit, et sic docet, fit locus Domino cum eo quem docet: quia omnes credentes unum locum faciunt Domino. In corde enim habet locum Dominus; quia unum cor est omnium in charitate copulatorum. 5. Quam multa millia crediderunt, fratres mei, quando pretia rerum suarum posuerunt ad pedes Apostolorum! Sed quid de illis dicit Scriptura? Certe facti sunt templum Dei; non tantum templum Dei singuli, sed et omnes templum Dei simul. Facti sunt ergo locus Domino. Et ut noveritis quia unus locus factus est Domino in omnibus, Scriptura dicit: «Erat illis anima una et cor unum in Deum» . Multi autem ne faciant locum Domino, sua quaerunt, sua diligunt, potestate sua gaudent, privatum suum concupiscunt. Qui autem vult facere
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. quod uouerat quo ardore uouerit. quo amore
quo desiderio : Et tamen adheic implendũ. dnm̃
de p̃catus ẽ. dicens. Memento dñe dauid. etom̃is
mansuetudinis eius. In hac mansuetudine nouit
uotũ. ut sit domus dĩ. Suntroiero in taberna¬
culũ domus meȩ. si ascondero suꝑ lectũ strati
meeͥ si dedero somnũ oculis meis. Parũ insũ. ẽ
dicere somnũ oculis meis. et palpebris meis dor¬
mitationẽ. et requiẽ temporibus meis desidero
quo adusq inueniã locũ dño tabernaculũ dõ
iacob Ubi quȩrebat locũ dño si mansuetus
erat inse quaerebat. Quomodo ẽ. enĩ locus
dñi  audi prophetã. Suꝑquẽ requiescit sp̃s meus nisi
suꝑ humilẽ et quietũ. et trementẽ uerba mea :¬
U is ergo cẽ locus dñi: esto humilis. quietus
et tremens uerba dĩ et cuipse officeris quodquȩ¬
ris. Nisi enim inte fiat quod quȩris in altero.
quid tibi prodest : operatur quidẽ ds aliquando

Expanded text:
id est, quod voverat quo ardore voverit, quo amore, id est, quod voverat quo ardore voverit, quo amore, quo desiderio; et tamen ad hoc implendum Dominum deprecatus est dicens. «Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus.» In hac mansuetudine votum vovit, ut sit domus Dei: «Si introiero in tabernaculum domus meae, si ascendero super lectum stratus mei. Si dedero somnum oculis meis.» Parum visus est dicere, «somnum oculis meis: Et palpebris meis dormitationem; et requiem temporibus meis» si dedero, «quoadusque inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob.» Ubi quaerebat locum Domino? Si mansuetus erat, in se quaerebat. Quomodo est enim locus Domini? Audi prophetam: «Super quem requiescet Spiritus meus? Super humilem, et quietuni? Esto humilis, et quietus, et tremens verba Dei, et tu ipse efficieris quod quaeris. Si enim in te non fiat quod quaeris, in altero quid tibi prodest? Operatur quidem Deus aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
rex nr̃ uincit diabolũ. Seuiebat ille. ille suffere¬
bat. Uictus ẽ. qui seuiebat. uicit qui sufferebat.
Inista mansuetudine corpus xp̃i quod .ẽ. eccła.
uincit inimicos. Sit manu fortis. operando uincat.
Cũ autẽ corpus xp̃i est. et templũ etdomus. et
ciuitas. et ille qui. ẽ. caput corporis: est ethabita¬
tor domus. est et sc̃ĩficator templi. est etrex ciui¬
tatis. Quomodo eccła omnia illa. sic xp̃e omnia
ista. Quid orgo uouimus dõ : nisi ut simus tẽplũ
dĩ : Nihil gratius ei possumus offerre. quamut
dicamus ei quod dicitur inisaia. posside nos. E quidẽ
in istis possessionibus terrenis patris familias pres¬
tatur quando ei dat᷑ possessio. Nonsic ẽ. possessio
quȩ .ẽ. ecclesia. lpsi possessioni prestatur. ut atali
possideatur. Quid ergo dicit : sicut iurauit dño
uotũ uouit dõ iacob Uideamus quod uotũ. Iurare
.ẽ. autẽ. firme promittere. Attendite uotũ hoc

Expanded text:
Rex noster vicit diabolum. Saeviebat ille; iste suffereRex noster vicit diabolum. Saeviebat ille; iste sufferebat: victus est qui saeviebat; vicit qui sufferebat. In ista mansuetudine corpus Christi, quod est Ecclesia, vincit inimicos. Sit manu fortis, operando vincat. Cum autem corpus Christi est et templum, et domus, et civitas; et ille qui caput corporis est, et habitator domus est, et sanctificator templi est, et rex civitatis est: quomodo Ecclesia omnia illa, sic Christus omnia ista. Quid ergo vovimus Deo, nisi ut simus templum Dei? Nihil gratius ei possumus offerre, quam ut dicamus ei quod dicitur in Isaia, «Posside nos» . Et quidem in istis possessionibus terrenis patrifamilias praestatur, quando ei datur possessio: non sic est possessio, quae est Ecclesia; ipsi possessioni praestatur, ut a tali possideatur. 4. Quid ergo dicit, «Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob?» Videamus quod votum. Jurare est autem firme promittere. Attendite votum hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
Comendatur ergo humilitas dauid. cominendat᷑
mansuetudo dauid. et dicitur dõ. Memento dñe
dauid et totius mansuetudinis eius. Ad quã rem
memento dñe dauid: sicut iurauit dño. uotũ uo¬
uit dõ iacob. Ergo ad hoc memento ut placeat
quod po̾misit. Ipse dauid uouit tamquã inpotestatẽ
habens. etrogat dm̃ ut impleat quod uouit. Est
deuotio uouentis sedẽ humilitas de p̃cantis. Nemo
p̃sumat uiribus suis se reddere quod uont. Qui
te hortatur ut uoueas ipse adiuuat ut reddas.
Quid ergo uouit: uideamus et hino intelligimꝰ
quem ad modũ sit accipiendus infigura dauid.
Dauid autẽ. interpretatur manufortis. Erat
enim magnus belligerator. Prȩsumens quidẽ de
dño suo confecit bella omnia. prostrauit om̃s
inimicos dõse adiuuante. quemad modũ habebat
illius imperii dispensatto. p̃figurans tamen fortẽ
manu quendã ad debellandos in imicos diabolum
bellat mansuetudine. Mansuetudine enĩ ipse

Expanded text:
Commendatur ergo humilitas David, commendatur Commendatur ergo humilitas David, commendatur mansuetudo David; et dicitur Deo, «Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus.» Ad quam rem «memento, Domine, David? Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob.» Ergo ad hoc memento, ut impleat quod promisit. Ipse David vovit tanquam in potestate habens, et rogat Deum ut impleat quod vovit: est devotio voventis, sed est humilitas deprecantis. Nemo praesumat viribus suis se reddere quod voverit: qui te hortatur ut voveas, ipse adjuvat ut reddas. Quid ergo vovit videamus, et hinc intelligimus quemadmodum sit accipiendus in figura David. David autem interpretatur, Manu fortis. Erat enim magnus belligerator. Praesumens quidem de Domino Deo suo, confecit bella omnia, prostravit omnes inimicos suos, Deo se adjuvante, quemadmodum se habebat illius imperii dispensatio; praefigurans tamen fortem manu quemdam ad debellandos inimicos, diabolumbellat? Mansuetudine. Mansuetudine enim ipse
Abbreviated transcription (Latin):
debitoribus meis: inspeluncã intrauit saul ubi
erat dauid. nesciens quod illic. e&. dauid. Ad neces¬
saria uentris ille intrauit. surrex̃ dauid sensim et
lente postipsũ. precidit illi deueste pannculum
quẽ illi ostenderet: ut nossot quia habebat illum¬
in potestate et non necessitate sed uoluntate peper-¬
cerat. et noluit occidere : Forte ipsã mansuetudi¬
nẽ commendauit modo dicens. Memento dñe
dauid otomnis mansuotudinis eius. Hoc scđm rerũ
gestarũ fidẽ. quã scriptura diuina ut diximus
continet. Sed solemus inpsalmis non ad litteram
attendere sicut in om̃i prophetia. sed perlitterã
scrutari mnysteria. Et meminit caritas ur̃a. quia
cuiusdã hominis uocẽ in omnibus psalmis solemus
audire : Qui unus. habet caput et corpus. Caput
autẽ in caelo .ẽ. et corpus interra. Sed quo p̃cessit
caput. et corpus sctuturũ est. Etiã non dico quis
caput sit qui corpussint. quia scientibus loquor.

Expanded text:
debitoribus meis . In speluncam intravit Saül ubi debitoribus meis . In speluncam intravit Saül ubi erat David, nesciens quod illic esset David: ad necessaria ventris ille intravit. Surrexit David sensim et lente post ipsum, praecidit illi de veste panniculum, quem illi ostenderet, ut nosset quia illum habuerat in potestate; et non necessitate, sed voluntate pepercerat, et noluit occidere . Forte ipsam mansuetudinem commendavit modo dicens, «Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus.» Hoc secundum rerum gestarum fidem, quam Scriptura divina, ut diximus, continet. Sed solemus in Psalmis non ad litteram attendere, sicut in omni prophetia, sed per litteram scrutari mysteria. Et meminit Charitas vestra quia cujusdam hominis vocem in omnibus Psalmis solemus audire; qui unus habet caput et corpus. Caput autem in coelo est, corpus in terra: sed quo praecessit caput, et corpus secuturum est. Et jam non dico quis caput sit, qui corpus sint; quia scientibus loquor. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
emento drĩe dauio. et oanis marisuet uoi¬
nis eius. Sicut iurauit dr̃o uotũ uouit
oõ iacos. Pauid scdm̃ fidẽ rorũ gestarum
unus homo erat. rex isrł filius iesse. Erat quidẽ
etipse mansuctus sicut eũ indicat atq commendat
scriptura diuina. et ita mansuetus. ut nec ꝑsecutori
suo sauli malũ pro malo reddiderit. Seruauit aut̃
erga cũ tantã humilitatẽ. ut illũ regẽ fateretur.
se autẽ canẽ : Et non proterue nec suꝑbe. oũ esset
indõ potentior respondebat regi. sed eũ placare
potius eͥ ffectabat humilitate. quam concitare suꝑ¬
biã. Etiã in potestatẽ datus .ẽ. ei saul. ethoc ad ño
dõ ut ei faceret quio quid uollet. Sed quia non p̃¬
ceptũ illi erat ut occideret. sed tantũ in pocestate
illi erat. licet autẽ homini uti potestate sua. ad
lenitatẽ potius de flox̃ quod ei ds̃ concessit. Qui
siuellet ocoidere. careret inimico. Sed quomodo
diceret. dimitte mihi debita sicut et ego dimato

Expanded text:
 et omnis mansuetudinis ejus. Sicut juravit Domino; votum vovit Deo Jacob.» David secundum fidem rerum gestarum unus homo erat, rex Israel, filius Jesse. Erat quidem et ipse mansuetus, sicut eum indicat atque commendat Scriptura divina, et ita mansuetus ut nec persecutori suo Saüli malum pro malo reddiderit. Servavit autem erga eum tantam humilitatem, ut illum regem fateretur, se autem canem: et non proterve nec superbe, cum esset in Deo potentior, respondebat regi; sed eum placare potius affectabat humilitate, quam concitare superbia. Etiam in potestate datus est ei Saül, et hoc a Domino Deo, ut ei faceret quidquid vellet: sed quia non praeceptum illi erat ut occideret, sed tantum in potestate datus illi erat licet autem homini uti potestate sua; ad lenitatem potius deflexit quod ei Deus concessit. Qui si vellet occidere, careret inimico: sed quomodo diceret, Dimitte mihi debita, sicut et ego dimitto
Abbreviated transcription (Latin):
tam quã rudes om̃a debetis audire. aliquid de p̃teritis
auditionibus adiuuare nos debetis. ne om̃a tamquã
noua a nobis dici necesse sit. Et noui quidẽ. et̃. debe¬
mus quia uetustas nouis obrfpere non debet. sed
etũ crescendũ et proficiendũ est. Deipso quippe
profectu ait apostolus. Et si exterior homo noster
corrumpitur. sed interior renouatur dedie indiẽ.
Nonsic proficiamus ut

Expanded text:
tanquam rudes omnia debetis audire; aliquid et de praeteritis tanquam rudes omnia debetis audire; aliquid et de praeteritis auditionibus adjuvare nos debetis, ne omnia tanquam nova a nobis dici necesse sit. Et novi quidem esse debemus, quia vetustas nobis obrepere non debet; sed etiam crescendum et proficiendum est. De ipso quippe profectu ait Apostolus: «Etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem» . Non sic proficiam
Abbreviated transcription (Latin):
scłi nomen scłm hoc significat. sed aliquando ȩt̾n¬
tatẽ. quia ȩternũ duobus modis intelligitur:
Usq in eternũ id ẽ. aut semꝑ sine fine. aut quo¬
usq ueniamus adaet̾nitatẽ. speremus in:. Hic ergo
quomodo intelligendũ. ẽ : quousq ueniamus ad
potius audiremus collegam meũ presentẽ om̃ib
nobis: Et modo non negauit. sed distulit: Et
ideo hoc indico caritati ur̃e. ut metũ promissũ
teneatis. Non fuit autẽ absurdũa caritate nr̃a.
ut prior obtemperarẽ iubenti. Extorsit enim
mihi ut esset modo auditor meus. eo sane pacto
ut et ego simipsius: Quia in ipsa caritate omnos
eius auditores sumus. qui unus nobis incęlo ma¬
gister .ẽ. Ergo animũ intendite ad psalmum.
quẽ in ordinẽ sicut nostis tractandũ habemus
Est etiã ipso prȩnotatus canticũ graduũ. et
diquanto ceteris sub eodẽ titulo prolixior. Non gͦ
in moremur nisi ubi necessitas coegerit. ut totum
si dñs ꝑmiserit explicare possimus. Quia et uos non

Expanded text:
i nomen hoc saeculum significat, sed aliquando aeternitatem; quia aeternum duobus modis intelligitur; usque in aeternum, id est, aut semper sine fine, aut quousque veniamus ad aeternitatem. Hic ergo quomodo intelligendum est? Quousque veniamus ad potius audiremus collegam meum, praesentem omnibus nobis. Et modo non negavit, sed distulit: et ideo hoc indico Charitati vestrae, ut mecum promissum teneatis. Non fuit autem absurdum Charitati vestrae, ut prior obtemperarem jubenti: extorsit enim mihi ut esset modo auditor meus, eo sane pacto ut et ego sim ipsius, quia in ipsa charitate omnes ejus auditores sumus, qui unus nobis in coelo Magister est . Ergo animum intendite ad Psalmum, quem in ordine, sicut nostis, tractandum habemus. Est etiam ipse praenotatus, «Canticum graduum;» et aliquanto caeteris sub eodem titulo prolixior. Non ergo immoremur, nisi ubi necessitas coegerit; ut totum, si Dominus permiserit, explicare possimus. Quia et vos non
Abbreviated transcription (Latin):
aẽ dñi. Saeuierunt ut erucifigerent. et postea
coeperunt uidere fieri miracula in nomine cru¬
cifixi etplus contremuerunt tantũ posse eius
nomen. quiquasi intermanus eorũ nihil poterat.
Et conpuncei cordeim credentes diuinitatem
occultã fuisse in illo que bceteris similẽ hominibus
putauerunt. et consiliũ petentes ab apłs. audier̃.
Agite paenitentiã. et baptiaetur unusquisq

Expanded text:
ni. Saevierunt, ut crucifigerent, et postea coeperunt videre fieri miracula in nomine crucifixi; et plus contremuerunt tantum posse ejus nomen, qui quasi inter manus eorum nihil poterat; et compuncti corde, jam credentes divinitatem occultam fuisse in illo quem caeteris similem hominibus putaverunt, et consilium petentes ab Apostolis, audierunt, «Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque