comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulan pot/ legem emm suc rri
dicit. postquam u̾o decłit. paciscr
consenciente mulicie d.¶ Si
conuem̾it ne a mrinere ne ue
a patre dos petatur hrs ñ habe¬
bit exceptõem. S s si cõnem̃ĩt
ne manẽte mimio uins parre
petatur mortuo parre statum exi¬
gitur. ⁊ si ñ pecitut maittus: tene¬
bitur huius calpe nomine sidos
exigi poͣtiut. nsi forte añ direp¬

Expanded text:
gem enim suae rei dicit: postquam uero dederit, pacisci consentiente muliere debet.Si conuenerit, ne a muliere neue a patre dos petatur, heres non habebit exceptionem. sed si conuenerit, ne manente matrimonio uiuo patre petatur, mortuo patre statim exigitur, et, si non petierit maritus, tenebitur huius culpae nomine, si dos exigi potuerit: nisi forte ante dire
Abbreviated transcription (Latin):
rti uno dotem erait. diuorcio
uir uxori dotem reooe anstatu
stimo melorem cõdirõem muli¬
ers fi posse det̾iorem ñ posse. Ita
sicautume̾ ut ꝓ priore tempore

Expanded text:
uxor uiro dotem dedit: diuortio uir uxori dotem redderet an statustimo meliorem condicionem mulieris fieri posse, deteriorem non posse: itaque si cautum est, ut propiore temp
Abbreviated transcription (Latin):
quamquam mũtiototis dan¬
de legem quam uelit etiam cit᷑
ꝑsonam muligas is quidat di¬
cere põssit. Siño post datam pa¬
cisc uelrt nuisq ꝑsonan paci¬
cidiuõ sola fina pacta fu̾it quo
pacto melior coclitio patus fieret:
ta sit filia ũ noceat ip̃i qñq filie
agẽti nocebit pactũ. pn no ulło

Expanded text:
quamquam initio dotis dandae legem quam uelit etiam citra personam mulieris is qui dat dicere possit. si uero post datam pacisci uelit, utriusque persona in pacifilia sola pacta fuerit, quo pacto melior condicio patris fiet, pta sit filia, ut noceat, ipsi quandoque filiae agenti nocebit pactum, patri uero
Abbreviated transcription (Latin):
furete ł ab hostib capto filius .f.
ducit uxorem. filiaq .f. nubit:
necessano ⁊ pactio cum ip̃is duz¬
taxat dotis nomine fi̾ pot̾it.
si mortuo fiuocius. filio quoq
defuncto. totum suo hrdi reddat᷑
benigna int̾ptatõe pot̾ defendi
uilem stipulatõtm ẽẽ¬

Expanded text:
uel ab hostibus capto filius familias ducit uxorem filiaque familias nubit, necessario etiam pactio cum ipsis dumtaxat dotis nomine fieri poterisi mortuo, filio eius, si filio quoque defuncto totum suo heredi reddatur, benigna interpretatione potest defendi utilem stipulationem e
Abbreviated transcription (Latin):
mocur reddatur. in onib nõ
semꝑ uoluntas cͣchencium ser¬
uatur. cetum si comen̾ir ne
omnime dodos petatur in dota¬
ta ent mułr. ¶Si mir pacca
sit ne ampuus quamꝑas cli¬
midia dotis a se pecatur ⁊ penã
stĩpulata sit mela ait alt̾utro ea
contentam ẽẽ oport̾e ł ecceptõe
pacti ⁊ acceptam facere pene obu¬
gõem uł si exstipulatu agat d¬
negandam a ecceptõem. ¶ Si¬

Expanded text:
modum reddatur, in quibus non semper uoluntas contrahentium seruatur. ceterum si conuenerit, ne omnino dos petatur, indotata erit mulier.Si mulier pacta sit, ne amplius quam pars dimidia dotis a se petatur et poenam stipulata sit, Mela ait alterutro eam contentam esse oportere: uel exceptione pacti et acceptam facere poenae obligationem, uel, si ex stipulatu agat, denegandam ei exceptionem.Si
Abbreviated transcription (Latin):
pcipi possunt ego utiobiq aroi¬
tror int̾ee̾ qua ꝯtẽplatõe dos sit
data ut si obhoc ei maiorẽ doter
mułr dedit qr fructus uolebat cẽ
dotis contẽto manto ea pecunia
que exusus reddituum colligi¬
tur. posse dici ꝯuẽtõem uałe. nece¬

Expanded text:
cipi possunt. ego utrubique arbitror interesse, qua contemplatione dos sit data, ut, si ob hoc ei maiorem dotem mulier dedit, quia fructus uolebat esse dotis contento marito ea pecunia quae ex usuris redituum colligitur, posse dici conuentionem ualere: nec
Abbreviated transcription (Latin):
de iñ eum fundi uir uxori anui
nonims daret de mñ eunᷤ fund̾
uir mñ munieris cta pẽsione co¬
lendum lecancrat eaq cũ m̃cedes
eius fundi deb̾et dccesserat ⁊ filiã
solani suam hrdem reliquerat et

Expanded text:
eius fundi uir uxori annui nomine daret: deinde eum fundum uir matri mulieris certa pensione colendum locauerat eaque, cum mercedes eius fundi deberet, decesserat et filiam suam solam heredem reliquerat et
Abbreviated transcription (Latin):
uadais̃ fugitiuum. Idẽ ait
secte lib̾tatis cmusoam spem eẽ
fugisse hoc ẽ. a potestite oymini¬
ca ĩn p̃senti libanimee. ¶Digno¬
q dotus ẜrius debitorem ꝯ̃uid
dom̃mum ht̃. s si postea quam
nssuu m eccuit cͥclitoͣr ei se subtͣ¬
xit pot̾ fugiturus iuderi ¶Apd
laccõem ⁊ cclium quentur: Si
quis in asylłiũm cõfug̾it aut eo
se cõferat quosolẽt uenire qui¬
se. se uenalos postulãt anfugi¬
gitinum qui id faciat ꝙ publi¬
enĩm fugiendi ammo hoc faciat
idem puto et in eum qui ina sỹ¬
lrt̃i uł in quid aliud cõfugit.
quia ñ fugiendi animo hoc fac.
sit̾n añ fugit ⁊ postia se cõtunt.
ñ idoo mag̾is fugitinus ẽẽ desi¬
nit. It cuuis scribit. plac̾e eum
quoq fugtiimiẽe quie se cõ¬

Expanded text:
se fugitiuum.Idem recte ait libertatis cuiusdam speciem esse fugisse, hoc est potestate dominica in praesenti liberatum esse.Pignori datus servus debitorem quidem dominum habet, sed si, posteaquam ius suum exercuit creditor, ei se subtraxit, potest fugitivus videri. Apud Labeonem et Caelium quaeritur, si quis in asylum confugerit aut eo se conferat, quo solent venire qui se venales postulant, an fugigitienim fugiendi animo hoc facit. idem puto et in eum, qui in asylum vel quod aliud confugit, quia non fugiendi animo hoc facit: si tamen ante fugit et postea se contulit, non ideo magis fugitivus esse desinit. Item Caelius scribit placere eum quoque fugitivum, qui eo se co
Abbreviated transcription (Latin):
item ⁊ reclibitorus accõmb cõ¬
uenm pot᷑. ea autem soladc̃a siue
ꝑmissa admutenda s q̃cumq
sic diicuntur ut p̾stentur nõ
nt᷑ iactentur.¶Illud sciedum
ẽ siquis artificem ꝓmiserit uł
clixit᷑ ñ utiq ꝑfectum eum pre¬
stait deb. s adanquem modũ
pitumut n eum sume scĩe ac
artificuim. Sufficit igitur ta¬
lem ẽt qualos nulgo artifices di¬
ton ommbrqr adquos eas res
ꝑtinet uidicium dabimus. pol¬
ucentur emptori accõem ⁊ suc¬
cessorib cius qui imunũsum
uis succedunt Emptorem
accipe debemus eum qui pcio e
dum ẽ utrumq emptoris et
se ex hec cec̾o expiri. ¶ tempus
autem rectibitionis .yi. mẽses
utiles ht. si autem mancipuu
ñ redlibeatur. s qͣnto minorie
agitur annus utir cͣ. s temp
rcelibitionis ex dic nẽclit̾ionis¬
dauis. Siuo añueditionis tr̃¬
pus dcm int̾cessent de m post
aliquot dicõ int̾posita fuert
scipulatio clius sab̾. scribit ex
priore eã que statim inquid ut

Expanded text:
iam redhibitoriis actionibus conveniri potest. Ea autem sola dicta sive promissa admittenda sunt, quaecumque sic dicuntur, ut praestentur, non ut iactentur. Illud sciendum est: si quis artificem promiserit vel dixerit, non utique perfectum eum praestare debet, sed ad aliquem modum peritum, ut neque artificium: sufficiet igitur talem esse, quales volgo artifices ditori omnibusque ad quos ea res pertinet iudicium dabimus". pollicentur emptori actionem et successoribus eius qui in universum ius succedunt. emptorem accipere debemus eum qui pretio edum est utrumque emptoris et osse ex hoc edicto experiri. Tempus autem redhibitionis sex menses utiles habet: si autem mancipium non redhibeatur, sed quanto minoris agitur, annus utilis est. sed tempus redhibitionis ex die venditioniditionis tempus dictum intercesserit, deinde post aliquot dies interposita fuerit stipulatio, Caelius Sabinus scribit ex priore causa, quae statim, inquit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃msit quo minus pueniret
misdem dicb̾ reddi idem ait fu¬
turi temporis nomine cautr̃ẽ
ei qui sciens ug̃lidit fi solere.
SSi in fuga ẽ homo sine culpa cͥp
ueclitor tẽ cum cauere õportert
ut emptor hominem persoquat
⁊ msua potestate redactum ue

Expanded text:
factum sit, quo minus perveniret isdem diebus, reddi. Idem ait futuri temporis nomine cautionem ei, qui sciens vendidit, fieri solere, si in fuga est homo sine culpa empuenditor: tum enim cauere oportere, ut emptor hominem persequatur et in sua potestate redactum ue
Abbreviated transcription (Latin):
fugaurum eẽ dice̾t qui domi in
astum locum ad p̾cipitandum
se ascendiss magisq hunc mõ¬
tem sibi cõtiscerẽ uoluisse. Iud̾
cim ꝙ plerumq ab in priide̾¬
tib inquid dici solet eum ẽc̃ fu¬
gitinum qui necte anqͣ sine uo¬
iuntate domini emnsiss̃ et
Si amagrõ puer recesserit ⁊ tur¬
sus ad mr̃em ꝑuen̾it. cum que¬
reretur num fugitiuus ẽct. si
celandi cã ne ad dominum reu̾¬
t̾etur fugiss fugitiuum eẽ sin
u̾o ut ꝑ matrem̃ faciliorem dep̃¬
catõem hr̃et. delicti Ancuius: ñ eẽ
queq scibit. Si ẜuum emis ꝗ¬

Expanded text:
fugitivum diceret, qui domi in altum locum ad praecipitandum se ascendisset, magisque hunc mortem sibi consciscere voluisse. illud enim, quod plerumque ab imprudentibus, inquit, dici solet, eum esse fugitivum, qui nocte aliqua sine voluntate domini emansisset, nsi a magistro puer recessit et rursus ad matrem pervenit, cum quaereretur, num fugitivus esset: si celandi causa quo, ne ad dominum reverteretur, fugisset, fugitivum esse: sin vero ut per matrem faciliorem deprecationem haberet delicti alicuius, non esse que scribit, si servum em
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ceꝑit. qr sire tuge cõsuio id fe¬
cit ¶d runt eciues nora solut
ñ sie. sic ulłigendum ẽ ut nõ
hoc debeat ꝓruncian nullame¬
um noram cõmisisse. s ulud
noxi sonitum ẽẽ. hoe ẽ notaliin¬
litio subroctum ñ ct̃. ergo si no¬
xam cõmisit nec ꝑmanet. noxa
solutus uidctur. noxas accipere
fraudib. et pͥuatis apte̾ nocns
oriturampnum pecumatiu
siquis forre noxe decere tolu̾it:

Expanded text:
e consilio id fecit. Quod aiunt aediles "noxa solutus non sit", sic intellegendum est, ut non hoc debeat pronuntiari nullam eum noxam commississe, sed illud noxa solutum esse, hoc est noxali iudicio subiectum non esse: ergo si noxam commisit nec permanet, noxa solutus videtur. Noxas accipere fraudibus. ex privatis autem noxiis oritur damnum pecuniarium, si quis forte noxae dedere noluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
reddendo io ficbat. iocuro redi¬
bitio ẽ appellata qĩ reditio.
eumi redditur ah emptort mã¬
cpium uẽditori de dolo mn. ꝓ¬
⁊ idco cautt̃es nocessarias eẽ ne
forte aut pignori datus sĩẜuus
dupuciter cauites intͥponi celtre
alias in pt̾itum. alias in fuurũ.
ut putasi cuis ẜui nomine ꝙ
redibetur emptori ꝑcurator ue
eius ialicium accepit uł qd̃
cum co agẽtur uł ꝙ ir̃e euis

Expanded text:
ddendo id fiebat, idcirco redhibitio est appellata quasi redditio. Cum redditur ab emptore mancipium venditori, de dolo malo pet ideo cautiones necessarias esse, ne forte aut pignori datus sit servdupliciter cautiones interponi debere, alias in praeteritum, alias in futurum, ut puta si eius servi nomine qui redhibetur emptor procuratorve eius iudicium accepit, vel quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
sem. Pon quicquid iudicis
potestau ꝑmutitur. id subici¬
tur uiris necessitatis Iudex si
quid adusus legis pceptum
iniudicando dolo .m. p̾t̾mmi¬
sit. legem offen̾dit.
stande pecimie uenit si agat
auquis adint̾ponendam ca¬
utionem exiustacã ꝯdempna

Expanded text:
m.Non quidquid iudicis potestati permittitur, id subicitur iuris necessitati.Iudex si quid aduersus legis praeceptum in iudicando dolo malo praetermiserit, legem offendit. 4standae pecuniae uenit, si agat aliquis ad interponendam cautionem, ex iusta causa condemna
Abbreviated transcription (Latin):
cinꝰQuod legatur siqui¬
dem ꝑ ꝑsonalem agionem cxi¬
ibi darid ubi petitur. nisi ad
iectu fu̾it .c. modios ex ulo
hõrreo. aut .c. amphoras ex i

Expanded text:
Quod legatur, si quidem per personalem actionem exiibi dari debet ubi petitur, nisi si adiectum fuerit 'centum modios ex illo horreo' aut 'uini amphoras ex
Abbreviated transcription (Latin):
iunctio maxime excusans
ne puolice uł priuatim ccͣcur¬
quisq in sua patria enm eͣxci¬
ꝑet Recte autem ⁊ ordine faci¬
et siedlictũ p̃decessori suo iñt¬
serit significetq quadie fines
sit ingressuris. pleꝵq enĩ inc̾
ta ⁊ in oppinata turbant ꝓum¬

Expanded text:
iunctio, et maxime excusantis, ne publice uel priuatim occurquisque in sua patria eum exciperet.Recte autem et ordine faciet, si edictum decessori suo miserit significetque, qua die fines sit ingressurus: plerumque enim incerta haec et inopinata turbant
Abbreviated transcription (Latin):
totam noctem iugilare debere:
⁊ cohetrare calciatum cumar
liqͣiti incendii casus oriatur.¬
¶p̃terea ut aquam unusquis
mquilinus ingnaculo hãt.
iubetur ad monert. ¶adiisus
capsanos quoq qui mercede.s¬
uanda in balneis uestimenta
suscipiunt. uidex ẽ ꝯstitutus:¬

Expanded text:
totam noctem vigilare debere et quoquo errare calciatum cum arincendii casus oriaturpraeterea ut aquam unusquisque inquilinus in cenaculo habeat, iub‹e›tur admonere.Aduersus capsarios quoque, qui mercede seruanda in balineis uestiment‹a› suscipiunt, iudex est constitutus
Abbreviated transcription (Latin):
udur pot ¶t solent ad p̾fectu
la sine cura u̾sati gͣiiore anima¬
du̾sioe indige̾r quamut suffi¬
ciat ciꝰ suspcc̃tom in famia.qͦs
ꝓbare potit uł nũmis datis tu¬
telam eccuꝑassesł pͥmio accepto
oꝑam declisse ut nõ idoneus tu¬
edendum pairsmonium quã¬
titatem minuisses uł euidẽti
fraude pupilli bona alienasse:
Ꝙ aute diciumẽ. ut ẜuos de
dominis querentes. p̃fectus
audiet. sic accipiemus nõ accu¬
santes dominos hoc enim neqͣ
cunde ex postiuent. si serutia.
si duricia si fapanc eos p̾mãt:
si obscenitatem in quameos cõ¬
puu̾i̾nt uł compellanta p̃ pre¬
fectum urbex ponam ¶xx quo¬
q officium p̃fecto urb adiuo

Expanded text:
audire potest.Solent ad praefectla siue cura uersati grauiore animaduersione indigent, quam ut sufficiat eis suspectorum infamia: quos probari poterit vel nummis datis tutelam occupasse, vel praemio accepto operam dedisse ut non idoneus tuedendum patrimonium quantitatem minuisse, vel evidenti fraude pupilli bona alienasse. Quod autem dictum est, ut servos de dominis querentes praefectus audiat, sic accipiemus non accusantes dominos hoc enim nequacunde expostulent, si saevitiam, si duritiam, si famem, qua eos premant, si obscenitatem, in qua eos compulerint vel compellant, apud praefectum urbi exponant. hoc quoque officium praefecto urbi a di
Abbreviated transcription (Latin):
que ex̃ urbem intͣ italiamrut
onẽ p̃sc̃o urb̾ missa declaratur.¬
¶Suos qui ad statuas cõfug̾mͣt.
uł sua pecunia emptos ut
manumitrantur x dominis
querentes audiet¶s patronos¬
egentes. de suis libti querentes:
audiet.marime si egros sese¬
et̃ clicant. deside̾ntq alibtis suiꝰ¬

Expanded text:
quae extra urbem intra Italiam, onem praefectum urbi missa declaratur.Seruos qui ad statuas confugerint, uel sua pecunia emptos ut manumittantur, de dominis querentes audiet.Segentes de suis libertis querentes audiet, maxime si aegros se esse dicant desiderentque a libertis
Abbreviated transcription (Latin):
tpetuotniatis᷑ ad similitudi¬
nem magistroꝵ. equitum: pre¬
fecti p̃torio a principib clecti
s. data eis pienidre licencia ad
dascipline publice emidãtioe:¬

Expanded text:
rpetuos translatis ad similitudinem magistrorum equitum praefecti praetorio a principibus electi sunt. data est plenior eis licentia ad disciplinae publicae emendationem
Abbreviated transcription (Latin):
uenirenec alium suffic̾e ei rei
quamcesarem. Itaq septem
cohoortes oportuns locis cõ¬
stituit᷑ut uinas regioes urb
una queq cohõs tucatur.
ꝓ̃positiis eis ⁊ tribunis ÷ suꝑ
omnes spectabili iuro pͥposito.
qui p̾fectus iugilum appella¬
tur¶Cognoscit p̾fegus iugi¬
nisi si qua tã atrox.⁊ tãfamosa
sit᷑ ꝑsoꝑa. ut p̃fecto uibi ᷤ remi¬
ttatur.¶ Et quia plerͣumq in¬
cendia cuipa fiunt in habitã
qui negligencius ignem ha
gatõem remittit. ¶ Effracture
fiunt plerumq ininsuus ĩ
horreiscuͥ hominos pͥciosissimã
partem fortimꝓum suarm
ieponunt. cumuł cella esfrin¬
gitur. uł annarium uł artar
custodes plenimq pumũt᷑.
⁊ ita diuns ant̾. erito.claro re¬
scͥpsit. E Ait enim posse eum

Expanded text:
uenire nec alium sufficere ei rei, quam Caesarem. itaque septem cohortes oportunis locis constituit, ut binas regiones urbis unaquaeque cohors tueatur, praepositis eis tribunis et super omnes spectabili uiro qui praefectus uigilum appellatur.Cognoscit praefectus uiginisi si qua tam atrox et tam famosa persona sit, ut prefecto urbis remittatur. Et quia plerumque incendia culpa fiunt inhabitantium, qui negligentius ignem habgationem remittit. Effracturae fiunt plerumque in insulis in horreisque, ubi homines pretiosissimam partem fortunarum suarum reponunt, cum vel cella effringitur vel armarium vel arca: et custodes plerumque puniuntur, et ita divus Antoninus Erucio Claro rescripsit. ait enim posse eum
Abbreviated transcription (Latin):
nes fi᷑: ¶ Aplegatum uo pro¬
consul nemo manumittę ꝓot̾.
enim nõ c̃ apud cumi legisac̾cõ.
ꝓosulum stratoros suos hr̃e
pot̾. s uce eorum muites mi¬
nist̾io. in ꝓuĩcus fungantur.¬
ꝓficisci au̾tem ꝓ ꝯsuem meliꝰ
quidem ẽ sinc urore¶s ⁊ cuz
uxore pot̾dum modo sciat.
senatum.cocta. ⁊ mesfala con¬
sulib censuissc̾ futurumait
si quid uxores eorum qui ad
officia ꝓficiscuntur deliquent̃:
ab ip̃is rõ ⁊ inndicta exigatur
ritas sit cum ꝓu̾ciatib. uł cõ¬

Expanded text:
nes fieri.Apud legatum uero proconsulis nemo manumittere potesenim non est apud eum legis actio. proconsulum stratores suos habere potest, sed uice eorum milites ministerio in prouinciis funguntur.Proficisci autem proconsulem melius quidem est sine uxore: sed et cum uxore potest, dummodo sciat senatum Cotta et Messala consulibus censuisse futurum, ut si quid uxores eorum qui ad officia proficiscuntur deliquerint, ab ipsis ratio et uindicta exigatur.ritas sit cum prouincialibus uel co
Abbreviated transcription (Latin):
plina spectaculorum ad p̃fecti
populanum quicts̃ et ad refe¬
rendmis quid mubiq aga¬
tur. ¶ Et irbe int̾lice p̾fectus
urb̃.⁊ qua alia solitanum regi¬
ꝓfessioe. ⁊ ad uocationib ⁊ foro

Expanded text:
plina spectaculorum ad praefectpopularium quietem et ad referendum sibi quid ubi agatur.Et urbe interdicere praefectus urbi et qua ‹a›lia solitarum regiprofessione et aduocationibus et foro,
Abbreviated transcription (Latin):
mifimꝰ. quicquid igitur ĩt᷑
urbem ad mittitur ad p̾fectu
urb̃ uidetur ꝑfure ¶s ⁊ si quid
int centesmnium milianum
ad missum sitad p̾fectũ urb̃
ꝑtinct. Si uit᷑ ip̃m lapidem
egͥssimi ẽ. pfectiurb̾ notio nõ¬
ẽ Siquis ẜuusnum adul

Expanded text:
ur intra urbem admittitur, ad praefectum urbi uidetur pertinere. sed et si quid intra centensimum miliarium admissum sit, ad praefectum urbi pertinet: si ultra ipsum lapidem, egressum est praefecti urbi notionem.Si quis seruum suum adul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑteni nocessariam huic iei &x¬
cupaturus ẽ ꝓinde uenas qͦ
lapidicinatum ⁊ hui modi
funt. forsitan etiam hec deicẽ
pot̾it siquidem pmittitur¬
que instituit ususfruciuariꝰ
aut celum cornumꝑant agͥ
ut magnum apparatum sit̃
desid̾atura opificum forte ꝑ
noc eclificuum quid positu¬
rum in funto nisi ꝙ ad fruc¬
tum pcipiendum nccessan¬
um sit¶ S si edum usust:
legatus sit nerua filiue ⁊ lu¬
mnna mĩt̾e eum posseait.
S ⁊ coloros ⁊ picturas ⁊ mar¬
mora pot̾it ⁊ sigilla ⁊ siquid
posticas ne euertere uł tefu¬
głã apire ut atrium mutare
uł iuridania ad alium modũ
ꝯu̾tere ex colere emm ꝙ in ue¬
nit pot᷑. qualitate elium no
inuitata. Item nerua eumcͥ
edium usus.fꝰ legatus sit al
tectum magis turbatur ꝙ
eum posse Otem si domus u¬
susfructus legatus sit meri¬
toria illic facere fructuarius
nõd. nec ꝑ cenacula diuide

Expanded text:
partem necessariam huic rei occupaturus est. proinde uenas quoque lapidicinarum et huiusmodi fuerunt, forsitan etiam haec deicere poterit, si quidem ei permittiturquae instituit usufructuarius aut caelum corrumpant agri aut magnum apparatum sint desideratura opificum forte venec aedificium quidem positurum in fundo, nisi quod ad fructum percipiendum necessarium sit. Sed si aedium usus fructus legatus sit, Nerva filius et lumina immittere eum posse ait: sed et colores et picturas et marmora poterit et sigilla et si quid posticasue uertere, uel refugia aperire, uel atrium mutare, uel uirdiaria ad alium modum conuertere: excolere enim quod inuenit potest qualitate aedium non immutata. item Nerua eum, cui aedium usus fructus legatus sit, altectum magis turbatur: qeum posse.Item si domus usus fructus legatus sit, meritoria illic facere fructuarius non debet nec per cenacula diuide
Abbreviated transcription (Latin):
quia pluralegata sunt. illie
mannos singulos accepit.
defendenduni eut coꝑitaemo¬
ratio temporungepetitõnis
potestatem hãt ¶Cum siguł
ususf: alt̾nis ainus legatur.¬

Expanded text:
quia plura legata sunt, illiusm in singulos annos accepit, defendendum est, ut commemoratio temporum repetitionis potestatem habeat.Cum singulis fructus alternis annis legatur
Abbreviated transcription (Latin):
tidie ꝑcipͣi nõ pot̾. nõ ent in¬
utile logatum. s hiidies ha¬
bebunt loqͣatum quib fru
pot᷑. ¶ Dies autem ususfructꝰ
item usus nõ prius ceclit. qͣ
iam frui pot̾ hac rõne ⁊ si ẜuo¬

Expanded text:
tidie percipi non potest, non erit inutile legatum, sed dies habebunt legatum, quibus frui potest.Dies autem usus fructus, item usus non prius cedet quam iam frui potest. hac ratione et si
Abbreviated transcription (Latin):
reficere posse refixa plane po¬
se uendicare. ¶Mancipioꝵ
quoq usufructu legato ñdr
abuti. s sccłm conditiõem eo¬
tare cogat. uł ystͥonem baloia¬
uti uidebitur ꝓpͥetate sufficit̃¬
terautem alete ⁊ uestire d ẜ¬
ordincm ⁊ dignctatẽ manci¬
piorum ⁊ generalit᷑ labõ ait.
Inomnib reb mobilib mo¬
dum eun tene debere ne sua
fecitate uł sua seuitia ea cor¬
runpat auoqumn etiam lege
aquilia eñ conenir. ¶ Et siuesti

Expanded text:
efixa plane posse uindicare. Mancipiorum quoque usus fructus legato non debet abuti, sed secundum condicionem eotare cogat, histrionem balniauti uidebitur proprietate. Sufficienter autem alere et uestire dordinem et dignitatem mancipiorum.Et generaliter Labeo ait in omnibus rebus mobilibus modum eum tenere debere, ne sua feritate uel saeuitia ea corrumpat: alioquin etiam lege Aquilia eum conueniri.Et si uesti
Abbreviated transcription (Latin):
ut unam hant hr̃des. scdãm
titius iciam meuius. nec eniz
int̾ c̃̾ ita legetur. illi ⁊ illi cum
is ususf. legetur amissis li¬
ominus usum fructum hñt¬
iire accrescendi. nam ⁊ il. ł
diiminco qui solos ligos hr̃¬
des scripserit licet nõ ut le¬
gatanos eos nominauit s
mrem ita frurut libos secu
cummatre fru deberedici ma¬
trem legatanam ẽẽ intelligẽ¬
dam ⁊ ꝑ̃ omnia simile̾ cẽ ⁊ in
hoc casu uuris euentun¬

Expanded text:
ut unam habeant heredes, tertiam Attius, tertiam Seius: nec enim interest ita legetur "illi et illi cum is usus fructus legetur, amissis lea usum fructum hiure adcrescendi. nam et Iuliadum in eo, qui solos liberos heredes scripserit, licet non ut legatarios eos nominauerit, sed matrem ita frui, ut liberos secum cum matre frui, debere dici matrem legatariam esse intellegendam et per omnia similem esse et in hoc casu iuris euentu
Abbreviated transcription (Latin):
cñ recorum sab ⁊ cassins obi¬
nati sunt adstuctudium per¬
tinert plane si gͥgis uł arm̃ti
sit usus. f. legatus debebit ex
iam natis gq̃em supplere.⁊.
in locum capitum defũctoꝵ
substituta statim domini fi̾¬
au̾t ita pora quoq ex natura
fructus desinunt ẽt eius. nã
alicqum ꝙ nascitur fructua¬
ni c̃ ⁊ cum substituit desinit

Expanded text:
amen pecorum Sabinus et Cassius opinati sunt ad fructuarium pertinere.Plane si gregis uel armenti sit usus fructus legatus, debebit ex adgnatis gregem supplere, id est in locum capitum defunctorusubstituta statim domini fiunt, ita priora quoque ex natura fructus desinunt eius esse: nam alioquin quod nascitur fructuarii est et cum substituit, desinit
Abbreviated transcription (Latin):
ne q ctiligens pater.f: in sua
domo facit. ⁊ ip̃e fac̾e  nõ ma¬
gis hĩs refic̾e d ꝙ uetustate
iam det̾ius fcm̃ reliquiss te¬
stator quam si ꝓpͥetatem ali

Expanded text:
ne, quod diligens pater familias in sua domo facit, et ipse facere.Non magis heres reficere debet quod uetustate iam deterius factum reliquisset testator, quam si proprietatem ali
Abbreviated transcription (Latin):
reficere S⁊ accione nagoꝵ gẽ
storum lib̾atur ¶Siuan de¬
duam etiam si ni tempestine
cesa sit. in frucru c̾e constat. sic̃
olea inmatura lecta. Item fe
omp̾. Sĩmichi⁊tib asem¬
pnio ⁊ mutio hĩdĩb usus.f.
logatus sitego inꝑtem semp¬
tu alfumquadrantem habebo
tu item inutruisq ꝑte eoꝵ q̃¬
tuscusanum reliquid eiusq
riam cogendis ⁊ necessanis ꝯ¬

Expanded text:
reficere, sed actione negotiorum gestorum liberatur.Siluam duam, etiamsi intempestive cesa sit, in fructu esse constat, sicut olea immatura lecta. Item fduam, etiamsi intempestive m.Si mihi et tibi a Semcesa sit, in fructu esse constat, sicut legatus sit, ego in partem Sempii alterum quadrantem habebo, tu item in utriusque parte eoTusculanum reliquit eiusque riam cogendis et conseruandis
Abbreviated transcription (Latin):
erac. A sustructuarius no¬
uuan tectoru parietib q
ñdes fuissent. imponere nõ
pot̾. ꝗuia tam ⁊ si meliorco
excolendo edificium domini
cõm fcurus eẽt. nõ tam̃ id
iure suo fac̾e pot̾ auudq ẽ
tucri ꝙ acͤcepiss ⁊ aliud non¬
tiorum in ẜuum cuuis usus
fruc. ad aliquem ꝑtinet ita
⁊ ualitudins impendia ad
mancipato p̾tĩto. matri defũc¬
ti declucto ususructu ꝓprittas¬

Expanded text:
rum.Usufructuarius nouum tectorium parietibus, qui rudes fuissent, imponere non potest, quia tametsi meliorem excolendo aedificium domini causam facturus esset, non tamen id iure suo facere potest, aliudque est tueri quod accepisset an noiorum in seruum, cuius usus fructus ad aliquem pertinet, ita et ualetudinis impendia ad mancipato praeterito matri defuncti deducto usu fructu proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
iam maturos reliquiss te¬
stãtor fructuanus eos feret
si die logati cedente ad huc pẽ
suas uti uł ad negociatõerr. u¬
tiq ꝓmutetur fructuario lo¬
care eas uł ad alias merces
⁊ illud i solum obẜuandũẽ
ne ł abutatur nsuftuctuari
uł ꝯtumeliose iniuinose ne
utatur usufruc: ¶s. Si ẜũiu¬
sufructis legatus ẽ cuius te¬
stator qͣi mmistio uacuo ute¬
batur. si eum clisciplinis uł
arte instituit ususfructuan¬
quid c hacani nomine debe¬
atur uł siquid ob formam
ani ꝑtinebit. S ⁊ siquid ad
collatrem uie puto hoc quoq
fructuanium subituim. ergo
⁊ ꝙ obt̃nsitum excercitus cõn¬
fertur exfructib. S ⁊ siquid
municipio. nam solent po¬
ssores c̾tam ꝑtem fructuum
tinebunt. Siqua ẜ uitus im¬
posita ẽ fundo necesse ha be¬
bit fructuans sustinere. un
⁊ si ꝑstipulatiõem ẜuitus de¬
beatur. idem puto dicendum
eS si ẜnue sub pẽna empt
sit interdictis ẽtis locis quibꝰ¬
obẜuare alioqum nõ hõm

Expanded text:
iam maturos reliquisset testator, fructuarius eos feret, si die legati cedente adhuc pendesuas uti uel ad negotiationem, utique permittetur fructuario locare eas et ad alias merces, et illud solum obseruandum, ne uel abutatur usufructuarius uel contumeliose iniurioseue utatur usu fructu.Si serui usus fructus legatus est, cuius testator quasi ministerio uacuo utebatur, si eum disciplinis uel arte instituerit usufructuaquid cloacarii nomine debeatur uel si quid ob formam arii pertinebit: sed et si quid ad collationem uiae, puto hoc quoque fructuarium subiturum: ergo et quod ob transitum exercitus confertur ex fructibus: sed et si quid municipio, nam solent possessores certam partem fructuum tinebunt.Si qua seruitus imposita est fundo, necesse habebit fructuarius sustinere: unde et si per stipulationem seruitus debeatur, idem puto dicendum.Sed et si seruus sub poena emptus sit interdictis certis quibusobseruare: alioquin non boni
Abbreviated transcription (Latin):
bit plane denogan usust ꝑ
secutio siei qui noxe accepit
litis extimatio s̃ offeratur a f¬
ructuano. ¶Siquis ẜmui
occid̾it. utilem acciõem exem
in locum demortuarum arbo¬
rum alie substituende sũt
⁊ pores ad fructuanum ꝑti¬

Expanded text:
bit plane denegari usus fructus persecutio, si ei qui noxae accepit litis aestimatio non offeratur a fructuario.Si quis seruum occiderit, utilem actionem exempin locum demortuarum arborum aliae substituendae sunt et priores ad fructuarium
Abbreviated transcription (Latin):
possit ⁊ ansto ap̾ cassĩ notat
plenissimam eum oohercioe
hr̃e simodo sine .o .ii. faci¬
at quamus ususfructuanꝰ
aec contrariis quidem mmi¬
stus aut munitatis artificino.
eius corrumpere possit. noc
ẜuimi cicatricib deform̃art.¬
xe dedere potit. si hoc sine. d.
m.faciat. Quoniam noxe
declitio uire nõ ꝑmiit usũ f.¬

Expanded text:
apud Cassium notat plenissimam eum coercitionem habere, si modo sine dolo malo faciat: quamuis usufructuarius nec contrariis quidem ministeriis aut inusitatis artificium eius corrumpere possit nec seruum cicatricibus deformare.xae dedere poterit, si hoc sine dolo malo faciat, quoniam noxae deditio iure non peremit usum f
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. ¶ Item siforte eo tpre
quo fetiis edicti sunt ñichil
fuit ꝙ submittere deb̾et. ⁊ nc̃
ẽ post editõem. utrum exhus
que edentur submit̾e debe.
ea que pleno grege edita sunt

Expanded text:
Item si forte eo tempore, quo fetus editi sunt, nihil fuit quod summitti deberet, nunc et post editionem: utrum ex his quae edentur summittere debeus ea, quae pleno grege edita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cxpectare. qui uti ⁊ frin possit.¬
Item si exdie ususf. legetur
lies euis nõ cecdit nisicum
dies uenit. posse enim usum
fructum ex lie legar.⁊ in di¬
em constat. hõ solum auteo.
ususf. añ ad itam hĩditateo
dies nõ ceclit. s nec accio de¬
agentem añ diem usust̃: in
chil facere quamuis auias qui
constat: s accionem de usu
fructus parui refert utrũ
iuire sit ꝯstitutus usust᷑. an¬

Expanded text:
pectari, qui uti et frui possit.Item si ex die usus fructus legetur, dies eius nondum cedet, nisi cum dies uenit: posse enim usum fructum ex die legari et in diem constat.Non solum autem usus fructus ante aditam hereditatem dies non ceagentem ante diem usus fructus nihil facere, quamvis alias qui constat, sed et actionem de usu fructu. et parvi refert, utrum iure sit constitutus usus
Abbreviated transcription (Latin):
cid̾em usuftuctuario quam
satͣsded̾it sebomi iuri arbñtu
usirum fruituꝵs ⁊ si plures
sut aquib usust᷑. relictus ẽ.
singur satisdare oportet. cu
iqͥttur de usuf. agitur nõ solũ¬

Expanded text:
ionem usufructuario, quam satisdederit se boni uiri arbitratu usurum fruiturum: sed et si plures sint, a quibus usus fructus relictus est, singulis satisdari oportet.Cum igitur de usu fructu agitur, non solu
Abbreviated transcription (Latin):
nec mat̾ia cum pligno ustrꝵ
sihãt un utatur liq̃no quam
siuam puto u̾am. alioquu:
si ager totus sit hunc casu
passus: omnes arbores aufere¬
t fructuanus. ¶ Matianm
ip̃m succidere qͣntum ad uule
tefectẽtin putat: posse. quem¬
mere nauem usufructulega¬
puto l naufragu piculum
inimincat nauus enim ad hoc
paturut naiugetur Usufr¬
uctuaruns uł ipẽ frui ea re ł¬
endam cõcedere pot᷑. namet¬

Expanded text:
nec materia eum pro ligno usurum, si habeat unde utatur ligno. quam sententiam puto ueram: alioquin et si totus ager sit hunc casum passus, omnes arbores auferret fructuarius: materiam tamen ipsum succidere quantum ad uillae refectionem putat posse: quemmere.Nauis usu fructu legat naufragii periculum immineat: nauis etenim ad hoc paratur, ut nauiget. Usufructuarius uel ipse frui ea endam concedere uel locare
Abbreviated transcription (Latin):
uicimis tͣctatus ẽ quisolet
ineo ꝙ accessit tctari ⁊ placu¬
t auluinonis quoq usum
fructum ad fructuarum p¬
tinere.¶ S sunsula iurtã
funchum in flumine nata
autem apparet sepatum fruc¬
tuario nõ accedit.¶Aucu¬
piorum quoq ⁊ uesration¬
urn reditum cassiue ait .x.
conserendi agric̾a seminariũ
patum sꝑ renouare qi instru¬
mentum agriut funto usu.
fructudño restituaturr
strumti autem fructum hĩe
grundine puto fructuariu
ractenus uti posse ne exeo uẽ¬
dat insi forte saucti eius uł.
silue palans arundmet us
fructus sit legatus. te enim ⁊
uendere pot̾. nam ⁊ trebacius
scribit. siuiam cecluam et a¬
runclinetum posse fructuar¬
um cedere: sicut pat᷑. f̾ cedebaat.

Expanded text:
uicinus tractatus est, qui solet in eo quod accessit tractari: et placuit alluvionis quoque usum fructum ad fructuarium pertinere. sed si insula iuxta fundum in flumine nata autem apparet separatum, fructuario non accedit. Aucupiorum quoque et venationum reditum Cassius ait librconserendi agri causa seminarium paratum semper renovare quasi instrumentum agri, ut finito usu fructu domino restituatur. Instrumenti autem fructum habere alice vel harundine, puto fructuarium hactenus uti posse, ne ex eo vendat, nisi forte salicti ei vel silvae palaris vel harundineti usus fructus sit legatus: tunc enim et vendere potest. nam et Trebatius scribit silvam caeduam et harundinetum posse fructuarium caedere, sicut pater familias caedebat,
Abbreviated transcription (Latin):
sum fruc̃tum. nam qua rõc
in quid retmetur aꝓprietaio
possõ etiam si in fuga ẜ uus
sit pari rone etiam usus F.
retinetur. ¶dem t̃ctat. quid
sigus possõnem eiue nactꝰ¬

Expanded text:
sum fructum: nam qua ratione, inquit, retinetur a proprietario possessio, etiamsi in fuga seruus sit, pari ratione etiam usus fructus retinetur.Idem tractat: quid si quis possessionem eius nact
Abbreviated transcription (Latin):
tus.⁊ inuiditio familie her¬
ciscunde ⁊ commumdun¬
dundo si uidex alii pprictatẽ
adindicam̃t ami usum fruc¬
tumsacquiritur autem np̾
ususfructus nõ solum per
nosmet ipẽs s ⁊̃ per eas quo¬
qr ꝑsonas quas uiri nr̃o sub¬
iectas habemus. nichil at¬
ffuctus reiad fructdanum
ptinet ⁊ aut rei soli aut rei
mobit ususfructus icatu.¬
rei soli ut puta ediisu
fructularato quicum q rci
redditus ẽ ad usufructuan¬
um ꝑtinet queq obuc̃tiõee
sunt ex edificus exareis ⁊ cẽ¬

Expanded text:
io familiae herciscundae et communi diuidundo, si iudex alii proprietatem adiudicauerit, alii usum fructum.Adquiritur autem nobis usus fructus non solum per nosmet ipsos, sed etiam per eas quoque personas, quas iur‹i› nostro subiectas habemus.Nihil aufructus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur.Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usufructuarium pertinet quaeque obuentiones sunt ex aedificiis, ex areis et ce
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Cucsitumꝰ ẽ sicumin
annos .x. ꝓtimos usum fruc.
de te dan stipulatus eẽm.per
te stefit quo minus dares ⁊
quinquennium tnsient. qd
uits sit. Item sistichi .x. an¬
norum ꝓtimorum oꝑas de¬

Expanded text:
m.Quaesitum est, si, cum in annos decem proximos usum fructum de te dari stipulatus essem, per te steterit quo minus dares et quinquennium transierit, quid iuris sit. item si Stichi decem annorum proximorum o
Abbreviated transcription (Latin):
uł desc̃cuit fructus maturos
pententes cui ꝯditione tenca¬
turtomino fundian fructu¬
ario ⁊ pittat qm fructus nõ s
fructuani insi abco ꝑcĩpiant᷑
l abalio t̾ra scparentur. mag̃¬
re fructuano autem furti acci¬
cem quoniam intfint cius
fructus nõ cẽ ablatos. Marcel¬
lus autem mõuetur eo ꝙ si
postea fructus istos nactus fu¬
erit fructuanus fortassis fiant
cuie. nam si fuit qua tõne
utm prrdis ẽ etistẽte̾ autem

Expanded text:
uel desecuerit fructus maturos pendentes, cui condictione teneatur, domino fundi an fructuario? et putat, quoniam fructus non fiunt fructuarii, nisi ab eo percipiantur, licet ab alio terra separentur, magre, fructuario autem furti actionem, quoniam interfuit eius fructus non esse ablatos.Marcellus autem mouetur, eo, quod, si postea fructus istos nactus fuerit fructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione interim heredis est, existente autem
Abbreviated transcription (Latin):
stituere fiuo quicãm moffitõ¬
si testamti recte ꝑtiuerat. co¬
actus ẽ mansisse usust nic
integnim ex post sc̃o appa¬
ruit. ꝑ fidei cominissum fru¬
ctu pͥcliorum obalimtanbtis
relicto ꝑtium emolum̃tum
ex ꝑsona uita decedenciumad
dominum ꝓprictatis recurrit
se decembrio iam ominb fui¬
ctib qui inhus agris nascũ¬
tur m̾se octubrio p̾colonos

Expanded text:
stituere filio, qui causam inofficiosi testamenti recte pertulerat, coactus est: mansisse fructus ius integrum ex post facto apparuit.Per fideicommissum fructu praediorum ob alimenta libertis relicto partium emolumentum ex persona uita decedentium ad dominum proprietatis recurrit.nse Decembri iam omnibus fructibus, qui in his agris nascuntur, mense Octobri per colonos
Abbreviated transcription (Latin):
concitione usust᷑: michi le¬
gatus fu̾it ⁊ int̾im ꝓpetate
ab hrde acceꝑo pendente autẽ
conditione eandem alienauo:
ad logatum admutar ¶Sico¬
lono usum fructum firnidile¬
gaius usumfructum uendic̾a¬
bit ⁊ cumhr̃de tuoaget excon¬
ducto ⁊ conscquetur ut neq
merccdos p̾stet ⁊ impensas qͣs
incułtũram fec̾it recipiet Un

Expanded text:
condicione usus fructus mihi legatus fuerit et interim proprietatem ab herede accepero, pendente autem condicione eandem alienauero, ad legatum admittar.Si colono tuo usum fructum fundi legaueris, usum fructum uindicabit et cum herede tuo aget ex conducto et consequetur, ut neque mercedes praestet et impensas, quas in culturam fecerat, recipiat.Un
Abbreviated transcription (Latin):
uenditis anexrac cpła iure cõ¬
uenir t̾minar possit. N22. nec
uirc hus u̾bis obligatum nec
cquitatem ꝯueniendi eum sr̃¬
et̃ cum hic institoris offitio ad
fide̾m m̃se ꝓtestandam scͥpsiss¬
cums pecium estimatio decłu¬
cte ꝙ domino debetur fit. tam̃
si scicrit ẜuum in peculiari m̃¬
ce negotiari. ułut extrancus c̾̃¬
clitor ex hoc cdc̃o intributum
uocatur lz mercis appellatio
angustior sit ut n ad ẜuos fu¬
llones uł sarcinatores ur uena¬
negociationes poringendum
ed ictum. peciiarẽ autem mer¬
cem nõ sicuti pecuuum accipimꝰ.
quippe peculium deducto qd
siscic̾te co negeciabit᷑. scĩamhic
eã accipimꝰ: que habet ⁊ ulunta¬
tem. s ut ego puto non uonin¬
domĩnus. s nõ nolle. si igitur
potestatis nerbum ad omnem
serum. Itẽ ad omnos qui sũt
aueno uiri subiocti porngendũ
crit nõ solum ad ẜuos ꝑtinebit
tributoria accio. uerum ad eoe
quoq qui nob̃ bona fide ẜuiũt
sinc lib̾i siue ẜui abeni sunt ł

Expanded text:
nditis an ex epistula iure conueniri Terminalis possit. respondit nec iure his uerbis obligatum nec aequitatem conueniendi eum superesse, cum id institoris officio ad fidem mensae protestandam scripsisscuius peculii aestimatio deducto quod domino debetur fit, tamen, si scierit seruum peculiari merce negotiari, uelut extraneus creditor ex hoc edicto in tributum uocatur. Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque ad seruos fullones uel sarcinatores uenaliciarios pertinedictum. Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quosi sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, quae habet et uoluntatem, sed, ut ego puto, non uolundominus, sed non nolle. si igitur Potestatis uerbum ad omnem sexum, item ad omnes, qui sunt alieno iuri subiecti, porrigendum erit. Non solum ad seruos pertinebit tributoria actio, uerum ad eos quoque, qui nobis bona fide seruiunt, siue liberi siue serui alieni sunt, uel
Abbreviated transcription (Latin):
pupin uł furiosi sciente tutot᷑
ris uł curatoris nocere pupillo
uł furioso nõ deberẽ p̾uto. nec
tamen iucosum eẽ debere. et
udo actenus enm ex dolo tuto¬
ris tributoria tenĩ siquid ade¬
ut accionem quam ccͣ tutore¬
lo fẽm sit. si eius etatis sit ut do¬
li capar sit efficere ut tencatur
quamins scic̾ciã eius nõ sufficit
ad negociationẽ Quid ẽ ergo.
sc̃a eiie quidem tutoris et cura¬
toris di facere locum huic acci¬
oni. dolus aũt quãtemis noce
tor scierit pubes fes ł funo sus
sanȩ m̃tis dolo malo ad mittãt.
tenẽtur ex hoc edc̃o.

Expanded text:
pupilli uel furiosi sciente tutore ris uel curatoris nocere pupillo uel furioso non debere puto, nec tamen lucrosum esse debere, et ideo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si quid ad eut actionem, quam contra tutorelo factum sit, si eius aetatis sit, ut doli capax sit, efficere ut teneatur, quamuis scientia eius non sufficiat ad negotiationem. quid ergo est? scientia quidem tutoris et curatoris debet facere locum huic actioni: dolus autem quatenus noceator scierit, pubes factus uel furiosus sanae mentis dolum admittant, tenentur ex hoc edicto.
Abbreviated transcription (Latin):
ppositus c̃ cum eo echitur fius
cotractue c̾te nomine qui ante
aditam hr̃ditatom int̾cessit etiã¬
si fimosus hr̃s existat dandamõe
accionem ⁊ pomp̃. scribit. No
enim imputand̾ ẽ ei qui sciẽs
oñm decessisse cum institore ex¬

Expanded text:
epositus est, cum eo contra hitur. Eius contractus certe nomine, qui ante aditam hereditatem intercessit, etiamsi furiosus heres exsistat, dandam esse actionem etiam Pomponius scripsit: non enim imputandum est ei, qui sciens dominum decessisse cum institore ex
Abbreviated transcription (Latin):
ectorit accionis. ⁊ si mułr sit p̃¬
posita tenebitur ⁊̃ ip̃a. S ⁊ si filia
fam̃. sit uł ancilla p̃̾posita. cõ petit
institoria accio. pupurus autẽ
institor obligat cum qui eum
pposuit. institoria accione. Qm̃
sibi imp̃utare d quicum p̃po

Expanded text:
toriae actionis et si mulier sit praeposita, tenebitur etiam ipsa. sed et si filia familias sit uel ancilla praeposita, competit institoria actio. Pupill‹u›s autem institor obligat eum, qui eum praeposuit, institoria actione, quoniam sibi imputa
Abbreviated transcription (Latin):
tu cuiusdam ꝑsone uł sub pi¬
gnore uoluit cum eo ꝯͣhi ur
ad c̾tam remrequissimum erit
id ẜuan in quo p̃positus ẽ. It̾
si plures habuit institoree ui
herernõ debetet institoria tem̃.
nam ⁊ctam ꝑsonam possumꝰ
ꝓhibere ccͣhere urctum genus
rominum uł negociatorum ł
certis hominib ꝑmitt̾e: S
si auas cum alio cc̃hi ue̾tunt
contunia uanatione: danda est
omnib adu̾sue eum accion
enim decipi debent cc̃hentos. s
siintotum ꝓhibuit cum eo cc̃hi
cemhic pot. nec modicum qd
extab̾na ¶Si institoria rocteac¬
tume̾ tributoria ip̃o uire locũ
nõ ht. N enm potist hre locũ
tributoria in merce dominica.
Ꝙ si nõ fu̾it institor dominice¬

Expanded text:
pignore uoluit cum eo contrahi uel ad certam rem? aequissimum erit id seruari, in quo praepositus est. item si plures habuit institores, ueaheret, non debet institoria teneri: nam et certam personam possumus prohibere contrahere uel certum genus hominum uel negotiatorum, uel certis hominibus permittere. sed si alias cum alio contrahi uetuit continua uariatione, danda est omnibus aduersus eum actio: neque enim decipi debent contrahentes. Sed si in totum prohibuit cum eo contracem hic poterit nec modicum quid ex taberna. Si institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non habet: neque enim potest habere locum tributoria in merce dominica. quod si non fuit institor dominic
Abbreviated transcription (Latin):
uimentis pocorib ue em̃dis
uendenlisq pͥpositus sit. non
sim pleue in solidum accio dã¬
dae. ¶ Siẜuum ticu institorem
habucris uł tecum exhoc edco¬

Expanded text:
umentis pecoribusue emendis uendendisque praepositus sit, non simplaeue in solidum actio danda est. Si seruum Titii institorem habueris, uel tecum ex hoc ed
Abbreviated transcription (Latin):
autem ꝓpetuo ẽẽ oportet ¶cetẽ¬
rum suꝑ id temporis quo p̃po¬
situm nõ erat uł obscurata pro¬
scriptione cͣtum sit. institoria
locum harebit. ꝓ ĩ si dominus
quidem m̾cis pꝰrescͥpsiss auus
autem sustuit aut uctustate
uł pluma uł quo simili contin
piendinci cã detraxit. dolus ip̃i

Expanded text:
autem perpetuo esse oportet: ceterum si per id temporis, quo propositum non erat, uel obscurata proscriptione contractum sit, institoria locum habebit. proinde si dominus quidem mercis proscripsisset, alius autem sustulit aut uetustate uel pluuia uel quo simili contingpiendi mei causa detraxit, dolus ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
euis ut eribeat recte couem
depositam ad usus ꝓpͥos cou¬
tit. post moram in usuras
quoq uiditio depositi con¬
dempnandus ẽ.

Expanded text:
us ut exhibeat recte conuendepositam ad usus proprios conuertit, post moram in usuras quoque iudicio depositi condemnandus e
Abbreviated transcription (Latin):
um ẽ sid actum ẽ ut corpe¬
rentur. Nam̃ ut sitantũdẽ
solueretur conuenit. egre¬
ditur ea res depositi notiss¬
mos t̾mĩnos/ in qua q̃one si¬
dicus ꝙ adusuras attinet ut
tantundem possit offitum
arbitrrquantum stipulatõ.
S ⁊ ccͣbonam fidem ⁊ depositi
naturam ẽ usuras abeo desi¬
dare temporis añ moramꝗ
bñfitium in suscipienda pe¬
cumia declit. Sitam̃ abinitio

Expanded text:
 si id actum est, ut corporentur: nam si ut tantundem solueretur conuenit, egreditur ea res depositi notissimos terminos. in qua quaesdiciis, quod ad usuras attinet ut tantundem possit officium arbitri quantum stipulatio: sed contra bonam fidem et depositi naturam est usuras ab eo desiderare temporis ante moram, qui beneficium in suscipienda pecunia dedit. si tamen ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
anmimante ẜuo sticho acto¬
re ẽe ap̾me ut notum hr̃es
hac epla manu mea scripta:
tibi notum facio. quos qñ
uoies ⁊ ubi uoles confestim
tibi num̾abo queritur ꝓpt̾¬

Expanded text:
merante seruo Sticho actore, esse apud me ut notum haberes, hac epistula manu mea scripta tibi notum facio: quae quando uoles et ubi uoles confestim tibi numerabo.' quaeritur p
Abbreviated transcription (Latin):
fundum quidotal ẽ distrarere
qr minus fructuosus sit ⁊ anos
hĩditanos ub̾iori redctu retine
matitud ꝯsensit si milla mea re
captio sit fntirra qnemt an eapo
dotis que mhoc funto ẽ musti

Expanded text:
fundum qui dotalis est distrahere, quod minus fructuosus sit, et alios hereditarios uberiore reditu retinere: maritus consentit, si nulla in ea re captio sit futura. quaero, an ea pars dotis, quae in hoc fundo est,
Abbreviated transcription (Latin):
cumam ad opus aquecluctus re¬
aque claccus impendisnistra po¬
stulant redoli sibi are .p. cirẽnen¬
sium qiͣ plus debito dedunt. c̾ sit
utrumq imquirm pecumam
que ad aque ductus opus dataẽ¬

Expanded text:
d opus aquae ductus reaquae ductus impendi, frustra postulant reddi. sibi a re publica Cirtensium, quasi plus debito dederint, cum sit utrumque iniquum pecuniam, quae ad opus
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Paiam questum facere dice
ut assolet in tãb̾na eauponi ur ꝙͣ
aua pudori suo ñ partit. /paiam
autem sic accipimꝰ passi. ħ cͣ sine
toribr se comͣmittit. s que uce
ꝓstitute sustinet. itẽq cum uno
⁊ alt̾o pecunia accepta cominiscu¬
it nõ idctur palam corpore que¬
stum facere octauenus tñ reccissi¬
me ait ctiameam que sine q̃stu
palam se ꝓstitũit. debuisse hus co¬
minicrari nõ solum aũt ea q̃ fac
u̾m ea quoq que fecit. ⁊ facẽ dsut.¬
pitudo que postea int̾missac̾ nec
e ignoscenclu ei: que obtentu pa¬
up̃tatis tupissimamuitã egit ¶Le¬
nocinium fac̾e nõ minus ẽ quã
corpore q̃stum exc̾t. lenas aũt eas
dicimus que muueres questua

Expanded text:
apiam.Palam quaestum facere dicemut adsolet in taberna cauponia uel qua alia pudori suo non parcit.Palam autem sic accipimus passim, hoc ecommittit, sed quae uicem prostitutae sustinet.Item quod cum uno et altero pecunia accepta commiscuit, non uidetur palam corpore quaestum facere.Octauenus tamen rectissime ait etiam eam, quae sine quaestu palam se pr‹o›stituerit, debuisse his connumerari.Non solum autem ea quae facit, uerum ea quoque quae fecit, etsi facere dpitudo, quae postea intermissa est.Non est ignoscendum ei, quae obtentu paupertatis turpissimam uitam egit.Lenocinium facere non minus est quam corpore quaestum exercere.Lenas autem eas dicimus, quae mulieres quaestua
Abbreviated transcription (Latin):
moras aut illa aui nupsent. aut
incaliam dur̾it. mat᷑ime si nec do
s ⁊ si ñ uirt mariti eã reã postu¬
rentum mimio susceptum hãnt.¬
filiam senatoris lib̾tim nurtias
sccutam. patris easus ñfaciat
uroremnam quesita dignitas

Expanded text:
moras aut illa alii nupserit aut hic aliam duxerit, maxime si nec dosed et si non iure mariti ream posturentium matrimonio susceptum habeant.Filiam senatoris nuptias libertini secutam patris casus non faciat uxorem: nam quaesita dignitas
Abbreviated transcription (Latin):
uti in lege uiliate aduitris aquo
uł ubi dephensa sit ꝓ inde sine in¬
artus sine quis alius depieben¬
disse ꝓponatur. uidctur notata
s ⁊ sinõ indomo mantiuł pr̃is
sui dep̾rensa sit ent notata secũd

Expanded text:
ut in lege Iulia de adulteriis a quo uel ubi deprehensam: proinde siue maritus siue quis alius deprehendisse proponatur, uidetur notata: sed et si non in domo mariti uel patris sui deprehensa sit, erit notata secund
Abbreviated transcription (Latin):
tium alii impsent ⁊ filiam susce¬
ꝑit. putat. ił. hanc quidem pri¬
ugnam ñ eẽ um nupcus eius ab¬
stinenclum ¶ ad opnue soro¬
ris filiam possum nrorẽ ducr.
cegnata enim mca ñ ẽ filia euis
quia a nũcuł nemo fit ꝑ ad op¬
tõem ⁊ hec demum cognatt̃es cc¬
mei adoptun possum cduc̾e siñ

Expanded text:
tium alii nupserit et filiam susceperit, putat Iulianus hanc quidem priuignam non esse, uerum nuptiis eius abstinendum.Adoptiuae sororis filiam possum uxorem ducere: cognata enim mea non est filia eius, quia auunculus nemo fit per adoptionem et eae demum cognationes contramei adoptiui possum ducere, si