comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscatis. Prȩdicabat indeserto
iohannes baptismũ pęnitentiae
populo peccatori. ñ quo erimina
cõmissa deleret : sed quo emendaret
errantes. Naremissio peccatoꝵ: xp̃i
gratiȩ seruabat᷑. Confluebat ergo
adiordanẽ desiderio lauachri
diuersoꝵ copiosissima multitudo.
quorũ essent ta scelerati actus.
uita tã ꝑdita ut eos uenerabilis
baptifta iupereo semini cõpararet.
Inter huius modi homines. ille
uirtutũ cȩlestũ. dñs. ille qͥ respicit
terra & facit eã tremere. xp̃e iħe:
non dedignat᷑ humilis & quietus
ad seruuli sui baptismũ ꝓperare.
Sed quid mirũ demansuetudine
saluatoris. si se ꝓphetȩ sui manibud
inclinauit. qui se ab inimieis suis
ad flutuũ. talẽ iohannes circum¬
stantibus turbis erupit in uoce.
Ecre agnusdĩ. ecce qui tollit peccata
mundi. Hoc ẽ dicere. Cessate iam
cessate abaptismo meo quo poeni¬
tentia suscipit᷑: ecce baptista ꝑ quẽ
crimina dimittunt᷑. Desinite
ulterius a conseruo ur̃o baptizari

Expanded text:
as. Praedicabat in deserto Joannes baptismum poenitentiae populo peccatori, non quo crimina commissa deleret, sed quo emendaret errantes; nam remissio peccatorum Christi gratiae servabatur. Confluebat ergo ad Jordanem, desiderio lavacri, diversorum copiosissima multitudo, quorum essent tam scelerati actus, vita tam perdita, ut eos venerabilis Baptista vipereo semini compararet. Inter hujusmodi homines ille virtutum coelestium Dominus, ille qui respicit terram, et facinon dedignatur humilis et quietus ad servuli sui baptismum properare. Sed quid mirum de mansuetudine Salvatoris, si se Prophetae manibus inclinavit, qui se ab inimicis suis ad fluvium, talem Joannes circumstantibus turbis erupit in vocem: Ecce Agnus Dei; ecce qui tollit peccata mundi : hoc est dicere, Cessate jam, cessate a baptismo meo quo poenitentia suscipitur. Ecce Baptista per quem crimina dimittuntur: desinite ulterius a conservo vestro baptizari
Abbreviated transcription (Latin):
suũ obsequens factura testatur:
Et mirabat᷑ quidem terra qđ nou
istellã uideret inçelo. sed plus insa¬
batur celũ qđ nouũ solẽ uidebit
in terris. Quã ꝓfundȩ cogitatons¬
dñi : & inuestigabiles uie eris
Quine ꝑfidia hominum partum
uirgins inpugnaret: dedit ab
execlso clarissimu sigñu qđ nec
gentilitas refutare posset. nes udꝰ
cclire. Ueniunt itaq ut lectũ est
ab oriente chaldei. secunt᷑ pręuiã
stellã non magica arte recognitã:
sed sui nouitate mirabilẽ. Id circo
autẽ magi apud isrł prȩcipue
natũ regem requirunt: qr balaã
ille ariolus & sacerdos quondam
gentiũ cuius asina loetita ꝑhibet᷑:
stellã ex ia cob oriundã & hominẽ
exisrł ꝓphetauerat ẽẽ uenturu.

Expanded text:
suum obsequens factura testatur? suum obsequens factura testatur? Et mirabatur quidem terra quod novam stellam videret in coelo: sed mirabatur coelum quod novum Solem videbat in terris. Quam les viae ejus qui ne perfidia hominum partum. Virginis impugnaret, dedit ab excelso clarissimum signum, quod nec gentilitas refutare posset, nec Judaea celare. Veniunt itaque, ut lectum est, ab Oriente Chaldaei, sequuntur praeviam stellam, non magica arte recognitam, sed sui novitate mirabilem. Idcirco autem magi apud Israel praecipue natum regem requirunt, quia Balaam ille ariolus, et sacerdos quondam gentium, cujus asina locuta perhibetur, stellam ex Jacob oriundam, et hominem ex Israel prophetaverat esse venturu
Abbreviated transcription (Latin):
copternus uelamine carnis ad¬
opertus & humilis dignatus sit
uisitare mortales : dedit tamen
multa ac maxima suȩ maiestatis
indicia quib mens humana sentiret
& nouũ hominẽ natum : & dm̃
aduentasse decȩlo. Nã cũ ipse dñs
noster lege natiuitatis humanȩ
paruulus & in fans apud iudȩam
uagiret incunis. lateret in pannis.
magnificentiã tam̃ eius uniuerso
orbi mirabilis ab alto stella ꝓdebit
Quis eñ dubitet ipsa stellã lȩtion
luce & fulgentiorib radiis coruscisse
quȩ cȩli terrȩq: lumen humanis
oculis ingerebat : Et necesse erat.
ut stella hȩc aceteris sideribus orbe
clariore distaret: quȩ ad nuntialit
xp̃m: cuiusnatiuitas ab uniuersis
mortalibus differebat. Et nouo
quidem sidere tuncmicabat cȩlum
sed migis nouo mundus lumine
refulgebat. Quis hane inuestigare
miraculorũ gloriã possit: quod
ꝓremedio salutis nr̃ȩ uno eodemꝙ
momento creatura lucebat inelo
& ereator splendebat interris :
incredulũ uideat᷑. si conditorem

Expanded text:
coaeternus, velamine carnis adopertus et humilis dignatus sit visitare mortales, dedit tamen tam multa et maxima suae majestatis indicia, quibus mens humana sentiret et novum hominem natum, et Deum adventasse de coelo. Nam cum ipse Dominus noster lege nativitatis humanae parvulus et infans apud Judaeam vagiret in cunis, lateret in pannis, magnificentiam tamen ejus universo orbi mirabilis ab alto stella prodebat. Quis enim dubitet ipsam stellam laetiori luce et fulgentioribus radiis coruscasse, quae coeli terraeque lumen humanis oculis ingerebat? Et necesse erat ut stella haec a caeteris sideribus orbe clariore distaret, quae annuntiabat Christum, cujus nativitas ab universis mortalibus differebat; et novo quidem sidere tunc micabat coelum; sed magis novo mundus lumine refulgebat. Quis hanc investigare miraculorum gloriam posset, quod pro remedio salutis nostrae, uno eodemque momento creatura lucebat in coelo, et Creator splendebat in terris? incredulum videatur, si conditorem
Abbreviated transcription (Latin):
icet fr̃s dilectissimi desollẽpnitate
dici huius ueterũ sit diuers a
traditio: ima tam scẽ deuotionis
est fides. Et quã quã nonnulli hodie
uenientib ab oriente magis ȩsti-¬
mant adoratũ. alii aut̃e asserant
eum aquas tnuma mutasse. quida
uero baptizat̃u illũ ab iohanne
confirment: in omnib dĩ filius
eredit᷑. in om̃ib ẽ nr̃a festiuitas.
a qđ magis utiq gentilibus. et
adorare dñm & munera offerre
amncedt᷑: genetũ ẽ prȩfigurata
uocatio Qđiquȩ trans fermant᷑
oiumũ :religionis nr̃ȩ desigrat᷑
archanũ. Qđ uero fluentis iordand
conseerant᷑. Oportet itaq Rem̃i
ut aliqua nunc de ipso baptismate

Expanded text:
icet, fratres dilectissimi, de solemnitate diei hujus veterum sit diversa traditio: una tamen sanctae devotionis est fides. Et quanquam nonnulli hodie venientibus ab Oriente Magis aestiment adoratum; alii autem asserant eum aquas in vina mutasse; quidam vero baptizatum illum a Joanne confirment: in omnibus Dei Filius creditur, in omnibus est nostra festivitas. Nam quod Magis, utique gentilibus, et adorare Dominum, et munera offerre conceditur, Gentium est praefigurata vocatio: quod aquae transformantur in vinum, religionis nostrae designatur arcanum: quod vero fluentis Jordanisconsecrantur. Oportet itaque, charissimi, ut aliqua nunc de ipso baptismate
Abbreviated transcription (Latin):
passos sciȩ fecit participes passi.¬
onis. atq eos quibus libent̃ uita
parabat ȩternã. patient̃ ꝑmisti
occidi. Proinde nos dilectissimi
uenientes exgentibus. quibus in
stella dñica salutare lum radant
ecelo apud quos uirginis fidels
munera deferentes. herodis ꝑfi¬
diam declinemus. & scĩficato
corpore ae sp̃ũ nr̃am mi sericordi
diligentes. sacratissimũ sempes
dñ i honoremus aduentũ: ut
sicut de eius illuminatione giudes
ita de nr̃a retributione lȩtemis¬

Expanded text:
passos suae fecit participes passipassos suae fecit participes passionis, atque eos quibus libenter vitam parabat aeternam, patienter permisit occidi. Proinde nos, dilectissimi, venientes ex gentibus, quibus in stella dominica salutare lumen radiavit e coelo, apud quos Virginis fidelis munera deferentes, Herodis perfidiam declinemus et sanctificato corpore ac spiritu, nostram misericordiam diligentes, sacratissimum semper Domini honoremus adventum: ut sicut de ejus illuminatione gaudemus, ita de nostra retributione laetem
Abbreviated transcription (Latin):
uiam reuersi sunt iregionẽ suã.
Neq uero poterant ꝑ herodẽ id ẽ
itinere mortis redire : qui in
patriã suã adorato dĩ filio celeftis
uitȩ munera reportabant.
Flusus ergo herodes & contẽptus
amagis. ut ait euangelista iratuᷤ
pueros qui erant in bethleem:¬
quit & infra. aetasscribitur
occisorũ: ut occidentis innotescat
acerbitas. Oira ꝑuersa. in con-¬
sultaq seuientis indignatio.
Chaldeis traseitur in nocentes
interficit : &dũ in mortẽ in ma.¬
culati fertur infantis. lactantiũ
ꝑimit turbas: quatinus iniquis¬
simũ regẽ qui indebitũ quȩ rebat
sanguine ꝓstratȩ multitudind q
multi plex reatus in uolueret.
Nec aduertere poterat furentis
insania : qđ ille qui mortuos¬
mortestia uiuificare uenebat.
ministrũ aut xp̃m perimeret:
aut paruuloꝵ nece lȩtissimũ
xp̃i contristaret ingressum
Sed nulla sit apud fideles in nocemt
de morte tristitia: quia xp̃c
iustissimus retributor ꝓpt̃ se

Expanded text:
viam reversi sunt in regionem suam. viam reversi sunt in regionem suam. Neque vero poterant per Herodem, id est itinere mortis redire, qui in patriam suam, adorato Dei Filio, coelestis vitae munera reportabant. Elusus ergo Herodes, et contemptus a magis ut ait evangelista Matth.pueros, qui erant in Bethlehequit, et infra: aetas scribitur occisorum, ut occidentis innotescat acerbitas. O ira perversa inconsultaque saevientis indignatio! Chaldaeis irascitur, innocentes interficit; et dum in mortem immaculati fertur infantis, 82 lactentium perimit turbas: quatenus iniquissimum regem, qui indebitum quaerebat sanguinem, prostratae multitudinis multiplex reatus involveret; nec advertere poterat furentis insania quod ille qui mortuos vivificare veniebat ministerium, aut Christum perimeret, aut parvulorum nece, laetissimum Christi contristaret ingressum. Sed nulla sit apud fideles innocentium de morte tristitia: quia Christus justissimus retributor, propter se
Abbreviated transcription (Latin):
nec audire poterat quod angeli
conclamabant. Igit᷑ in qui rentibus
magis aedicentibus ubi est qui
natus ẽ rex iudȩoꝵ: turbatus est
herodes & om̃is hierusolima cũ
illo. Turbatus c̃ rex regno credo
metuenssuo. nescius quia xp̃e
non ueniebat regnũ eiꝰ inuadere
sed saluare. & qđ nulli inferret
mortẽ. qui esset uita cunctorũ.
Et cũ ꝑambularent magi. stella
sicut lectũ ẽ quã uiderant in oriente
ante cedebat cos. donec uenit & stetit
supra ubi erat puer. Venit inquit
&stetit ubi erat puer. Num quid
non dicere & clamare uidebatur.
hic ẽ puer quẽ natum testabar
ecȩlo. hic ẽ rex ille magnus. qui
uenit cȩlesti imperio regnũ sociare
terrarũ: Uerestella hec erat¬
dm̃cȩ natiuitatisministra. quȩ
tanto ẽ chaldeis obsecuta famulatu
ut in inquirendo xp̃o ñ solũ eos
moneret ecȩlo: sed & ducatum
illis preberet in terris. Adorato
itaq cdño magi oblatisq muneribud.
prȩtereuntes herodem. ꝑ aliam

Expanded text:
nec audire poterat quod angeli nec audire poterat quod angeli conclamabant. Igitur, inquirentibus magis et dicentibus: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Et turbatus est Herodes, et omnis Hierosolyma cum illo. Turbatur rex regno, credo, metuens suo; nescius quia Christus non veniebat regnum ejus invadere, sed salvare; 81 et quod nulli inferret mortem, qui est vita cunctorum. Et cum perambularent magi, Stella, sicut lectum est, quam viderant in Oriente antecedebat eos, donec venit, et stetit supra ubstetit ubi erat puer. Nunquid non dicere et clamare videbatur: Hic, hic puer quem natum testabar a coelo. Hic est rex ille magnus qui venit coelesti imperio regnum terrarum. Vere stella haec dominicae nativitatis ministra, quae tanto est Chaldaeis obsecuta famulatu, ut in inquirendo Christo non solum eos moneret e coelo, sed et ducatum illis praeberet in terris. Adorato itaque Domino magi oblatisque muneribus, praetereuntes Herodem, per aliam
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternũ ueniunt orientem.
De quo dictũ. ẽ. Et uisitauit nos
oriens exalto. in luminare his qui
Deinde subungunt chaldei. Vidimꝓ
stellã eius. & uenimꝰ adorare eũ.
fius inquiunt stellam uidimus.
bene eius. quia quãuis om̃s ab eodẽ
crcatȩ stellȩ ipsiussint : hȩc tam̃
ꝓprie xp̃i erat. quȩ specialiter
eiis nuntiabat aduentũ. Et ceterȩ
quidem factȩ sunt stellȩ ut mundi
stius tẽpora cursusq distinguereN:
hȩc uero ꝓdire iussa. ẽ ut ipsũ
mundidñm & regni cȩlestis ad esse
tempus ostenderet. Niunt itaq:
magi. Vidimus stellã eiꝰ & uenim
adorare eũ. Ecce xp̃m qui ñ habent
lubere uolunt: & inuenire con¬
tendunt. Iudeus dm̃ suũ refagit
paginus inquirit. Quod proximud
uonagnoscit : alienus intellegit:
entalisstellã xp̃i uidet & uenit.
Sicut lectũ ẽ in suauenit. & sui cũ
ñ receperunt. Vere uidȩa duris.¬
sima suaq infidelitate c ecata
non uidebat qđ stella radiabat.

Expanded text:
sempiternum veniunt Orientem, sempiternum veniunt Orientem, de quo dictum est: Et visitavit nos Oriens ex alto: illuminare his qui Deinde subjungunt Chaldaei: Vidimus stellam ejus, et venimus adorare eum. Ejus, inquiunt, stellam vidimus. Bene ejus: quia quamvis omnes ab eodem creatae stellae ipsius sunt, haec tamen proprie Christi erat, quae specialiter ejus nuntiabat adventum. Et caeterae quidem factae sunt stellae, ut mundi istius tempora cursusque distinguerent; haec vero prodire jussa est ut ipsum mundi Dominum et regni coelestis adesse tempus ostenderet. Aiunt itaque magi: Vidimus stellam ejus, et venimus adorare eum. Ecce Christum qui non habent habere volunt, et invenire contendunt. Judaeus Deum suum refugit, paganus inquirit: quod proximus non agnoscit, alienus intelligit: gentilis stellam videt, et venit; sicut lectum est: In sua venit, et sui eum non receperunt . Vere Judaea durissima, suaque infidelitate caecata, non videbat quod stella radiabat,
Abbreviated transcription (Latin):
in luminare hierusalẽ. ad eft eñ
lum̃ tuũ. & maiestas dñi inte exorta
est. Hierusalẽ uero manifestũ est
esse fideliũ ciuitatẽ. Vnde nosfris
qui portas cȩlestis hierusalẽ cȩpin
introire. inluminati salutaribus
sacram̃tis. in conspectu dĩnr̃i nouo
gaudio necesseẽ exultem⁊: qua
noua hodie stella nouũ mundo ho
natus efemina. subspecie adorant
chaldeoꝵ fidẽ gentiũ dedicauit.
Quiquauis diuimitatẽ sua nr̃i corpos
adumbratione uelaret : dm̃ tamei
esse illũ cȩlũ ꝓdidit. & t̾ra cognois
Humilis quidem sed mirabilis uat
ut pariter meo & ad sũptȩ caras
ueritas. & ineffabilis dĩtatis naus
fulgeret. Et qu̾aqu̾a nascenten
illũ cunabula terrena suscepetis
sed radiabat ecȩlo. ⁊ligiebuit ar
indeos. apud gentiles regnabat.
In bethleem lactabat᷑ a matre: &
in chaldea adorabatur a magis.
lcee magi ab oriente aduenerunt
dicentes. ubi. ẽ qui natus ẽ rex
iudȩoꝵ: Quãbene aboriente
ꝓperare dicunt᷑. qui ad oraturi

Expanded text:
inare Jerusalem; adest enim lumen tuum et majestas Domini in te orta est. Jerusalem vero manifestum est esse fidelium civitatem. Unde nos, fratres, qui portas coelestis Jerusalem coepimus introire, illuminati salutaribus sacramentis in conspectu Dei nostri novo gaudio necesse est exsultemus, quia nova hodie stella novum mundo homus et homo natus e femina sub specie adorantium Chaldaeorum fidem gentium dedicavit: qui quamvis divinitatem suam nostri corporis adumbratione velaret, Deum tamen esse illum coelum prodidit, et terra cognovit. Humilis quidem, sed mirabilis venit: ut pariter in eo et assumptae carnis veritas, et ineffabilis Deitatis natura fulgeret. Et quanquam nascentem illum cunabula terrena susceperintsed radiabat in coelo; vagiebat apud Judaeos, et apud gentiles regnabat; in Bethlehem lactabatur a matre, et in Chaldaea adorabatur a magis. Ecce magi ab Oriente advenerunt dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum ? Quam bene ab Oriente properare dicuntur, qui adoraturi
Abbreviated transcription (Latin):
tifero sermone curaret. ad om̃a
beneficia dñi redimentis ingrati.
mendacis linguȩ calummis in cu¬
sabant: Quid mirũ sim eius nati¬
uitate stellȩ splendentis indicia
neglexerint: in cuius passione
etiam solelugente lȩtati sunt :
Quid miru sichaldeis aduentantib
hi credere noluerunt. quos ad
fidem ueritatis ad ducere concur sus
non potuit angłoꝵ: lȩtemur
itaq: nos fr̃s & exultemus in dño
festiuitatẽ ꝑ hennis mnysterii
omni cũ gaudio celebrantes. qu
natiuitate dm̃icã non eoniecturis
carnalib ab negamus. sed fide
simplici confitem: qui saluateris
aduentũ ñ nuntiantibus magis
sed ad testante de suꝑ patre cogio¬

Expanded text:
tifero sermone curaret, ad omnia tifero sermone curaret, ad omnia beneficia Domini redimentis ingrati, mendacis linguae 86 calumniis incusabant? Quid mirum si in ejus nativitate stellae splendentis indicia neglexerunt, in cujus passione, etiam sole lugente, laetati sunt? Quid mirum, si Chaldaeis adventantibus, hi credere noluerunt, quos ad fidem veritatis adducere concursus non potuit angelorum? Laetemur itaque nos, fratres, et exsultemus in Domino, festivitatem perennis mysterii omni cum gaudio celebrantes; qui nativitatem dominicam non conjecturis carnalibus adnegamus, sed fide simplici confitemur; qui Salvatoris adventum non nuntiantibus magis, sed attestante desuper Patre cogno
Abbreviated transcription (Latin):
adnuntiatũ de eo uidebunt. & qui
ñ audierunt intellegent. Ecce eñi
chaldȩi quib nichil um quã fuerat
dehuius modi mysteriis prȩdicatũ
intellexerunt natiuitatẽ xp̃i:
eũq uilibus & obscuris abiectisq
hominib hȩe sunt uel intellecta
ueluisa. sed achaldeis idest apud
quos suꝑsatioñũ regnabat error.
In his ingressus mundũ xp̃e. primi¬
tias fidei salutaris inuenit. & factũ
est int̃ iudȩos atq gentiles qđ dã
ꝑfidiȩ fideiq certamen. Nato
eñi xp̃o exultabat chaldea & tota
cũ suis principibus hieru solrma
torquebat᷑. insectabatur iudaeu.
magus adorabat. Herodes acuebat
gladiũ: chaldeus munera p̃parabat
Sed quid mirũ si turba illa uidaica Puii¬
xp̃i non suscepit infantiã. quae
etiã mortuossuscitantẽ. contu-¬
maciter abusa contẽpsit: Quid
mirũ siincunis iacentem xp̃m
spreuere iudȩi. quẽ cũ cȩcis uel
noua daret lumina uel repararet
amissa. languoresq uarios salu-¬

Expanded text:
nuntiatum de eo videbunt; et qui nuntiatum de eo videbunt; et qui non audierunt, intelligent . Ecce enim Chaldaei, quibus nihil unquam fuerat de hujusmodi mysteriis praedicatum intellexerunt nativitatem Christcunque vilibus, obscuris abjectisque hominibus haec sunt vel intellecta, vel visa, sed a Chaldaeis, id est, 85 apud quos superstitionum regnabat error. In his ingressus mundum Christus primitias fidei salutaris invenit: et factum est inter Judaeos atque gentiles quoddam perfidiae fideique certamen. Nato enim Christo exsultabat Chaldaea, et tota cum suis principibus Hierosolyma torquebatur. Insectabatur Judaeus, magus adorabat; et Herodes acuebat gladium, Chaldaeus munera praeparabat. Sed quid mirum si turba illa Judaica Christi non suscepit infantiam, quae etiam mortuos suscitantem contumaciter abusa contempsit? Quid mirum si in cunis jacentem Christum sprevere Judaei, quem, cum caecis vel nova daret lumina, vel repararet amissa, languoresque varios salu
Abbreviated transcription (Latin):
lt iide est qđ uirginalem hunc
puerũ laudant angłi. mirantur
pastores. cȩlũ attestat᷑. uenerant᷑
amigi: quia mystica eiꝰ natiuitas
sempiterno gudio & terram
lȩtificauit & cȩlũ. Hunc ergo rege
cȩlestiũ hominũq rectorẽ sub carns
mysterio uenientẽ : inuidus tremit
herodes. iudȩa infidelis ab iurat.
Tremit herodes infant̾e regiȩ dignitati :
quia bonitate nascentis ignorat.
quia impietatib suis metuens
iusti iudicis refugit aequitatem.
& scelerũ suoꝵ obcȩcata tenebris.
sola uidere ñ potest qđ ommnibus
splendet ecȩlo. Et cũ omniũ patri¬
archarũ doetrina ac ꝓphetica
scõꝵ uiroꝵ eloquia. ad agnitionẽ
filii dĩ uidaica corda non flexeriNT:
unius stellȩradius fidem gentium
suscitauit. Quȩ tanta ꝑmutatio
fr̃s. quȩ ue ista conuersio ẽ : Apud
uidȩos. ꝓpheta loquit᷑ nec audit᷑.¬
apud gentiles stella tacet & suadet.
Uere sicut scriptũ ẽ. quib non est

Expanded text:
Et inde est quod virginalem hunc Et inde est quod virginalem hunc puerum laudant angeli, mirantur pastores, coelum attestatur, venerantur et magi, quia mystica ejus nativitas sempiterno gaudio et terram laetificavit et coelum. Hunc ergo regem coelestium hominumque rectorem, sub carnis mysterio venientem, invidus tremit Herodes, Judaea infidelis abjurat. Tremit Herodes infantem regiae dignitatis, quia bonitatem nascentis ignorat: quia impietatibus suis metuens justi judicis refugit aequitatem; et scelerum suorum obcaecata tenebris, sola videre non potest quod omnibus splendet e coelo: et cum omnium patriarcharum doctrina, ac prophetica sanctorum virorum eloquia ad agnitionem Filii Dei Judaica corda non flexerint, unius stellae radius fidem gentium suscitavit. Quae tanta permutatio, fratres, quaeve ista conversio est? Apud Judaeos propheta loquitur, nec auditsuadet. Vere sicut scriptum est: Quibus non est
Abbreviated transcription (Latin):
minus magnificũ quod oftus
ecelo est. alirũ ualde qđ notd
hominẽ terra suserptt stupcł
nichilominus qđ nouum hunc
hominẽ noua decȩlo stella ꝓdiderit:
ulgiebat: & in chaldea magorum
oculis int̃ sidera coruscabat.
Apud iudȩossordebat in pannis :
apud gentiles fulgebat ingloria.
Et quidem necesseerat ut celorũ
dñm testimoniũ cęleste p̃cederet:
& iuetore lucis signũ luminis
reuelaret: Magnum hoc fratres
tremendũq: mysteriũ. cũ unus
idemq adnuntiat᷑ depatre ds̃. &
homo dematre : unus idẽq filius
feminȩ & filius maiestatis.: unus
idemq: hominu particeps & dñs
angl̃oꝵ. Quis enĩ ualeat estimare. u¬
quanti sacram̃ti quantȩq sit gr̃ȩ
qđ ille sugit ubera. qui pascit om̃a
& qui uniuersis animantib uiuendi
substantiã prȩstat ecęlo. obsalutẽ
terrestriũ terreno lacte nutrit᷑ :
Iullus ergo ambigat. nemo cunc¬
tetur quod xp̃c in terra degens
fulgebat ecȩlo: quia sic uenit ad
terras. ut non relinqueret cȩlũ.

Expanded text:
nificum quod ostensus e coelo est. Mirum valde quod novum hominem terra suscepit; stupendum nihilominus quod novum hunc hominem nova de coelo stella prodiderit. vagiebat; et in Chaldaea magorum oculis inter sidera coruscabat. Apud Judaeos sordebat in pannis; apud gentiles fulgebat in gloria. Et quidem necesse erat ut coelorum Dominum testimonium coeleste praecederet, et auctorem lucis signum lucis revelaret. Magnum hoc, fratres, tremendumque mysterium, cum unus idemque annuntiatur de Patre Deus, et homo de matre; unus idemque filius feminae, et filius majestatis; unus idemque hominum particeps, et Dominus angelorum. Quis enim valeat aestimare quanti sacramenti, quantaeque sit gloriae, quod ille sugit ubera, qui pascit omnia, et qui universis animantibus vivendi substantiam praestat e coelo, ob salutem terrestrium terreno 84 lacte nutritur? Nullus ergo ambigat, nemo cunctetur, quod Christus in terra degens fulgebat in coelo, quia sic venit ad terras, ut non relinqueret coelum.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃e diligit me. diligetur
apatre meo. & ego diligam eũ &
nanifestabo ei meipsi᷑. Me ipñ
inquit manifestabo. idest nop
qualẽ me om̃s conspicere qu
etiã infideles uidere possunt
& crucifigere: sed qualem in:
decore suo regẽ sȩculoꝵ soli uidert
possunt oculi mundi sc̃oꝵ. tale
me ad rependendã uicẽ dilection
his qui me diligunt oftendam:
Igit᷑ speremus nos itt diximus.
ꝑhumanitatis eiussacramenta
aduidendã diumitatis speciem
posse conscendere. si tam̃ eaden
inlibata seruamus. si humanȩ
conuersationis eius exempla si
doetrinȩ quã ꝑ hominem nobs
ministrauit. humiliter dieta
scquam᷑. Nã qui humilititis end
iftigias : qui dedignatur. qua¬

Expanded text:
tem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Meipsum, inquit, manifestabo, id est, non qualem me omnes conspicere, qualem etiam infideles videre possunt et crucifigere, sed qualem in decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam. Igitur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eademillibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m quidatus est nobis . Baptitat
in sp̃usc̃o. cũ cuilibet electorum
dat manifestationẽ sp̃sad uti
quo baptismate ascensurus in
cȩlũ dicit discipulis. Uos aut̃ẽ
bapti zabimini spu sc̃o. non post
multos hos dies. Sed diligentius
intuendũ est. quia cũ dixisset
suꝑ qũe uideris sp̃m descendentẽ
dddidit & manente suꝑ eum¬
Et in scõs cñi eius sp̃s descendit.
uerũ quia quã diu sunt in corpore
peccato carere nequeunt: quia
cȩlest̃ contẽplationi semper
oculũ mentis intendere non
sufficiunt. sed sepius hunc ad
terrenȩ cur̃a conuersationis in¬
flectunt: in eoꝵ ꝓculdubio cordib
sp̃s aliquando uenit. aliquando
recedit. Vnde dictu .c̃. Sp̃s ubi ult
spirat. & uoc̃e eiusaudis. sed ñ scis
unde uenuit & quo uadat. Venit
cius ꝑ tempora redeuntis crebra
luct reficiant᷑. In solo autẽ meda
nec sordidȩ cogitationis maeulam
quã refugeret ullam inuenit:
Mansit autẽ totusin illo. non exeo
solũ tempore quo hune iohannes

Expanded text:
 qui datus est nobis. Baptizat in Spiritu sancto, cum cuilibet electorum dat manifestationem Spiritus adquo baptismate ascensurus in coelum, dixit discipulis: Vos autem baptizabimini in Spiritu sancto non post multos hos dies . Sed diligentius intuendum est quia cum dixisset: Super quem videris Spiritum descendentem, addidit, Et manentem suEt in sanctos enim ejus spiritus descendit: verum quandiu sunt in corpore, peccato carere nequeunt, quia coelestium contemplationi semper oculum mentis intendere non sufficiunt; sed saepius hunc ad terrenae curam conversationis inflectunt: in eorum procul dubio cordibus Spiritus aliquando venit, aliquando recedit. Unde dictum est: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed nescis unde veniat, et quo vadat . Venit ejus per tempora redeuntis crebra luce reficiantur. In solo autem medianec sordidae cogitationis maculam, quam refugeret, ullam invenit. Mansit autem totus in illo, non ex eo solum tempore quo hunc Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
sicrificiũ ẽ. afflictio contra pec¬
catũ: psalmista teftante quiait.
Sacrificiũ dõ sp̃s contribulatus.
Peccata nr̃a prȩterita in baptismatis
ꝑceptione laxata sunt: & tam̃
post baptisnia multa eõmisimus:
sed lauari iteru baptismatis aqua
non possumus. Quia trgo & post
baptismũ in quinauimus uitã.
bapti:emus lacrimis conscientiã:
quatinus regionẽ nrãm ꝑuiam
iliam repetentes: qui ex ea
boris delectati discessimus: ad
caminulis a maricati redeamus

Expanded text:
sacrificium est afflictio contra pecsacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fr̃s lem̃i : ut semꝑ pauidi semꝑq
suspecti. ponamus ante oculos
cordis. hinc culpas operis. illine
iudiciũ extremȩ districtionis.
Pensemꝰ quã districtus iudex ueniat:
qui iudiciũ minatur & latet
Terrores peccatoribus intentat :¬
& tam̃ sustinet. Et ideireo uenire
citius differt : ut mimis inueniat
quos condẽpnet. Punamꝰ fletib
culpas: & cũ psalmis tȩ uoce prꝑ¬
uenianꝑ faciem eiꝰ inconfessione:
decipiat.: nulla uana laetitia
seducat. In.ꝓximo nãq ẽ iuder
quidicit. Ve uobis qui ridetis
nunc : quia lugebitis & flebitis.
Hnc eñi salomon ait. Risus dolori
miscebit᷑: & eaetrema gaudii
luctus occupat. Hinc iterũ dicit.
Risũ deputaui errore : & gaudio
dixi quid frustra deciperis:
hinc rursusait. Corsapientium
ubi tristitia ẽ : & corstultorũ
ubi lȩtitia. Pertime scamꝑ igit᷑
prȩcepta dĩ: si celebramꝰ ueracit̃
sollẽpnitatẽ dĩ. Gratũ namq dõ

Expanded text:
rissimi, ut semper pavidi semperque rissimi, ut semper pavidi semperque suspecti ponamus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo
Abbreviated transcription (Latin):
situt dequib dã ꝑ. ꝓphetã dicit᷑.
enputruert iumenta instercore
suo lum̃ta quippe instercore
noꝰ conputrescere est : carnales
pomines infetore luxuriȩ uita
finre. Mrrr̃a ergo dõ offerimꝑ
quando hoc mortale corpus a lu xu-
riȩ putredine. ꝑ condim̃tũ conti¬
nentiȩ custodimus. Mlagnũ uero
nob aliquid magi innuunt: quod
iregionẽ suã ꝑ aliã uiã reuertunt᷑.
In eonãq qđ ad moniti faciunt :
nob̵ ꝓfecto insinuant qͥd faciamus.
Regio quippe nr̃a paradysus ẽ : ad quã
ihu cognito redire ꝑuiã qua uenim
phibem. A regione & enĩ nr̃a
suꝑbiendo. inoboediendo. uisibilia
sequendo. cibu uetitũ gustando
discessimꝰ : sed ad eam necesse est
ut flendo. oboediendo. uisibilia
contẽpnendo. atq appentu carnis
refrenando redeamus. ꝑ aliam
ergo uiã ad regionẽ nr̃am regredim᷑ :
qm̃ qui aparadrsi gaudiis ꝑctelee-¬
tamenta discessimus. ad hȩc ꝑ
lamenta reuocam. Vnde necesse

Expanded text:
sicut de quibusdam per prophetam dicitur: sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quisuo computrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortalriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec per lamenta revocamur. Unde necesse
Abbreviated transcription (Latin):
& aliud potest. quro nonqil
sapientia designatur.: salomone
attestante quiait. Thesaurus deł¬
siderabilis. requiescit iore sapi.¬
entis. Ihure autẽ qđ dõ incendit᷑.
uirtus orationis exprimit᷑ : psal¬
mista testante quidicit. Dirigat᷑
oratio mea sicut incensũ in cons-¬
pectu tuo. ꝑmrrr̃a uero : carnis
nr̃ȩ mortificatio figurat᷑. Vnde
& sca eccła de suis operariis usque
admortẽ ꝓdõ certantibus. dicit:
linus meȩ distillauerunt mrrr̃a.
lato ergo regiauru offerimus: si
inconspectu illius claritate suꝑnȩ
sapientiȩ resplendemus. Thus
offerim: si cogitationes carnis ꝑ
sca orationũ studia in ara cordis
mcendimꝰ. ut suaue aliquid dõ
ꝑcȩleste desideriũ redolere ualeamꝰ
lrrrã offerimus. sic arnis uitia ꝑ
abstinentiã mortificamꝰ. ꝓ mrrr̃a
ñiq: ut dixim agit᷑ : ne mortua
caroputrefiat : Mortuã uero
carñe putrescere ẽ: hoc mortale
corpusfluxui luxuriȩ deseruire:

Expanded text:
et aliud potest. Auro namque et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur 1471 ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortale corpus fluxui luxuriae deservire,
Abbreviated transcription (Latin):
regi congruit : tbus uero indi sacr¬
ficio ponebat: myrra aut̃ mortue
corpora condiunt᷑. Fum ergo mig
quẽ adorant etiã mysticis munens
prȩdicant: auro rege. thure dm̃.
myrramortalẽ. Sunt uero m̃ull
heretici. qui hunc dm̃ credunt: sed
ubiq regnare nequaquã credunt.
Hi ꝓfecto ei thus offerunt. sed offera
etiã aurũ nolunt. Et st̃ non ulli
qui hunc regẽ existimant: sed dn
negant. Hi uidelicet ei aurum
offert: sed offerre thus nolunt:
Etsunt non nulli qui hunc & dm &
reg̃e fatent᷑. sed assũ psisse carñe
mortalẽ negant. Hi nimirũ ei
aurũ & thus offerunt : sed offenit
mrrrã ad sũptȩ mortalititis nole
Nositaq nato dñõ offeramus auraꝰ
ut hunc ubiq regnare fateamus
Offeramꝰ thus: ut eredam quodis
qui in tẽpore apparuit. ds̃ ante
tempora extitit: Offeramꝰ mynti
ut eũ quẽ credimꝰ in sua diuintids
in passibilẽ. credamꝰ etiã in mra
fuisse carne mortalẽ Quauis in
auro thure. & myrra: intellieg

Expanded text:
ngruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
exgenere ꝓdeunt. Quib ꝓfecto
nascentibus : quisȩstimet quanti
eisdẽ mom̃tis horarũ ae temporũ
exseruili conditione nascuntur :
Et tam̃ regũ filii imo eodẽq: sidere
cũ seruisnati. ad regnũ ꝓficiunt :
cũ serui qui secũ fuerant nati in
seruitute moriant᷑. Hȩc destella
breuit̃ diximꝰ. ne mathematicoꝵ
stultitiã indiscussã prȩterisse ui¬
deam. Alagi uero aurũ thus. et

Expanded text:
ex genere prodeunt; quibus profecto ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. nisi & subsequens inchoasset.
Et tam̃ cũ uno tepore eodẽq mom̃to
utrũq mater funderet : non una
utriusq uitȩ aequalitas fuit.
Sed adhȩe solent mathematici
respondere : qr uir tus constellations
mictu pungentis ẽ. Quib: ediuerso
nos dicimꝵ: qe magna est mora na¬
tiuitatis. Siigit᷑ mictu puncti
constellatio ꝑmutat᷑.: necesse iam
erit. ut tot dicant fata. quot sunt menbra
nascentiũ. Fateri etiã mathematiei
solent : qđ quisq: signo aquarii nas¬
citur in hac uita piscatoris minis¬
teriũ sortiat᷑. Piscatores uero ut
fert᷑. getulia ñ habet. Quis igitur
dicat q nemo illic instella a quarii
nascit᷑ ubi piscator onmi modo
non habet᷑: Rursũ quos nasci
signo librȩ asserunt: trapetetas
futuros dicunt. Et trapetetas
multarũ gentiũ ꝓuintiȩ ignorant:
Cateant᷑ ergonecesse est. aut hoc
meissigm̃i deesse : aut effectum
fatalẽ nullomodo habere. In
ꝑsarũ quoq frincorũq terra. reges

Expanded text:
tuit, nisi et subsequens inchoasset; tuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges
Abbreviated transcription (Latin):
critȩ designant᷑. Qui dũ ficte quȩrun.
in uenire d̃m nũqũa merentur.
Sedint̃ hȩc seiendũ est: qđ priscilli¬
amftȩ herẽtici nasei unuquemq
homine sub constititionib stellarũ
putant: & hoc in adiutoriũ sui
erroris assumunt qđ noua stella
exit. cũ dñs in carne apparuit:
cuius fuisse fatũ eandẽ quȩ apparuit
stellã putant. Sed si euangelii uerba
pensamus quib: de eadem stella
dicit᷑ usq dũ ueniens staret super
ubi erat puer: dũ non puer ad stellã
sed stella ad puerũ cucurrit: si dici
liceat. non stella fatũ pueri. sed fatũ
stellȩ is qui apparuit puer fuit.
aliquid fatũ dicant. Uitã quippe
hominũ. solus hanc conditor qui
creauit ad minstrat. Neq enim
ꝓpt̃ stellas homo: sed stellȩ ꝓpt̃
homine factȩ sunt. Et si stella
fatũ hominis dicit᷑: ipsis suis minis.¬
teriis subesse homo perhibetur.
Certe cũ ia cob deutero egrediens
prioris fratris plantã teneret manu:
prior ꝑfecte nequaquã egredi po-¬

Expanded text:
dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. aliquid esse fatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi po
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc aut̾e offerri xp̃o tam sacrata
donaria non magoꝵ arbitriũ :
sed inspiratio ommipotenti elegit
Quantũ eñĩ ad głam ꝑtinet xp̃i.
munera hȩc inspecta carnaliter:
maiestati enisominmodis uident᷑
indigna. Nã quo dño inmortali
aurum qđ utiq: solis est morta¬
libus & u sui &amori: Quo om¬
mpotenti dõ thus. cuius nidore
etiam simulachra agentilibus
honorant᷑ : Aut quo ei myrra
fetidorũ corporũ condimentũ.
cuus carni nulla mortis erat
dominatura corruptio: Quae
om̃a dilectissim apud dĩ filium
suꝑflua uidebant᷑ & uacua: insi
adumbrata in illis uitae nr̃ae
sacram̃ta credant᷑. Propter qđ¬
sr̃i sperem⁊ indño. & confortet᷑
cornr̃m: ut in nob quoq stella
fidei luceseat. quȩ nos uia recta
& sine errore ꝑducat ad xp̃m.
Offeram & nos actuum nostroꝵ
deuotionisq munuscula: quȩ un
non in terris & incuna iacens susei¬
piat xp̃c: sed quȩ sedens ad dexten
patris amplectatur in caelo.

Expanded text:
Haec autem offerri Christo tam sacrata Haec autem offerri Christo tam sacrata donaria, non magorum arbitrium, sed inspiratio Omnipotentis elegit. Quantum enim ad gloriam pertinet Christi, munera haec inspecta carnaliter majestati ejus omnimodis videntur indigna. Nam quo Domino immortali aurum, quod utique solis est mortalibus et usui et amori? Quo omnipotenti Deo thus, cujus nidore etiam simulacra a gentibus honorantur? Aut quo ei myrrha fetidorum corporum condimentum, cujus carni nulla mortis erat dominatura corruptio? Quae omnia, dilectissimi, apud Dei Filium superflua videbuntur et vacua, nisi adumbrata in illis vitae nostrae sacramenta credantur. Propter qs, speremus in Domino, et confortetur cor nostrum, ut in nobis quoque stella fidei elucescat, quae nos via recta et sine errore perducat ad Christum; offeramus et nos actuum nostrorum devotionisque munuscula, quae jam non in terris et in cuna jacens suscipiat Christus, sed quae sedens ad dexteram Patris amplectatur in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cultũ tacita erat & muta:
aduentante stella exiacob et
homine exisrł: erectis ad cȩlũ
oculis. ȩterni dĩ głam cotidianis
esset confessionibus locutura
Uenit itaq fr̃s ab oriente inluminata
gentilitas. iudȩa uero durissimi
cordis sui infidelitate caecata
remanet moccasu. Quomodo autẽ
non uere inoccasu & in tenebris
tabescit om̃is contumacia iudeoꝵ
qui in defessi solis praesentiam
respuentes. diem ꝑpetuũ ꝑdideruis :
Et bene Rm̃i uno itinere tressimul
adoraturi ueniunt magi: quia
in uno xp̃o iħu qui om̃iũ eredentiũ
uia est inseparata ab eis erat trinitio
adoranda. Deferunt aut̃ & munera
quȩ non ta munera quã mysteria
ꝓbarent᷑. Offerunt ei aurum
aute : & dȩmoniorũ superfatio
cessatura & futurus uerȩ religionis
cultus aperit᷑. In myrra uero qua
exanima solent corpora conser¬
uari: prȩfigurat᷑ carnis nostrae
reparatio. & resurrectio mortuoꝵ

Expanded text:
Dei cultum, tacita erat et muta; Dei cultum, tacita erat et muta; adventante stella ex Jacob, et homine ex Israel, erectis ad coelum oculis, aeterni Dei gloriam quotidianis esset confessionibus locutura. Venit itaque, fratres, ab Oriente illuminata gentilitas, Judaea vero, durissimi cordis sui infidelitate caecata, remanet in occasu. Quomodo autem non vere in occasu et in tenebris tabescit omnis contumacia Judaeorum, qui indefessi Solis praesentiam respuentes diem perpetuum perdiderunt? Et bene, carissimi, uno itinere tres simul adoraturi venerunt magi: quia in uno Christo Jesu, qui omnium credentium 78 via est, inseparata ab eis erat Trinitas adoranda. Deferunt autem et munera, quae non tam munera quam mysteria probarentur. Offerunt ei aurum,autem, et daemoniorum superstitio cessatura, et futurus verae religionis cultus aperitur; in myrrha vero, qua exanimata solent corpora conservari, praefiguratur carnis nostrae reparatio et resurrectio mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
miret᷑ natiuitatẽ dominicam
ignouisse chaldeos: quã utiq si
reuelante dõ gentilis prȩnuntiare
potuit. potuit gentilis agnoscere.
fuit eñi hoc quantũ ȩstimaridat᷑
suꝑnȩ dispositionis arbitrium :¬
ut int̾ sacratissimas ꝓphetarum
uoces etiã ab infideli homine
enis prȩdiceret᷑ aduentu s. qui
ꝓsideliũ infideliũq erat redẽp¬
tone uenturus. Etea nimirum
ratione ꝓphetat idoloꝵ sacerdos:
ut suudȩis prȩdicatoribus de ad¬
uentu xp̃i credere forte genti¬
litas rennuisset : suorũ saltem
testimoniũ sequeret᷑ : ictorum
ee dubitem omni potentẽ ac
benignissimu dm̃. balaam illi
alienigenȩ prȩscientiae dare
potuisse sermone : qui asmȩ ipsius
linguã in uerba potuit humana
lixare. loquebat᷑ igitur sessoris
arioliasina. Pronũ quippe anim al
& naturaliter inspiciens terram:
ut manifesto signaret indicio qđ
uniuersa gentilitis quȩ aris dedita
& interr̃a semꝑ ꝑfidiȩ suȩ pondere
pressa. despieiens omni potentis

Expanded text:
r 77 nativitatem dominicam agnovisse Chaldaeos, quam utique, si, revelante Deo, praenuntiare potuit; potuit gentilis agnoscere; fuit enim hoc, quantum aestimari datur, supernae dispositionis arbitrium inter sacratissimas prophetarum voces, etiam ab infideli homine ejus praediceretur adventus, qui pro fidelium infideliumque erat redemptione venturus. Et ea nimirum ratione prophetat idolorum sacerdos, ut si Judaeis praedicantibus de adventu Christi credere forte gentilitas renuisset, suorum saltem testimonium sequeretur auctorum. Nec dubitemus omnipotentem ac benignissimum Deum Balaam illi alienigenae praescientiae dare potuisse sermonem, qui asinae ipsius linguam in verba potuit humana laxare. Loquebatur igitur sessoris arioli asina, pronum quippe animal, et naturaliter inspiciens terram, ut manifesto signaret indicio quod universa gentilitas, quae aris dedita, et in terram semper perfidiae suae pondere pressa, despiciens omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
poterat ñ obȩdire serirus dño.
prȩco iudici. regi miles: prȩcursor
auctori qtq ut hȩc om̃a diuini-¬
tate agi plenius ꝑfectiusq ꝓpheta
sermonis pater audiri. Ait enĩ.
Hic est filius meus dilectus. in quo
bene cõplacui. Videte & intendite
fr̃s. quantu gratiȩ dediuina dig¬
natione mortalitas consequatur:
Nã ut sacratissima redemptionis

Expanded text:
poterat non obedire servus domino, poterat non obedire servus domino, praeco judici, regi miles, praecursor auctori. Atque ut haec omnia Divinitate agi plenius perfectiusque propheta sermonis Pater audiri: ait enim: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Videte et intendite, fratres, quantum gratiae de divina dignatione mortalitas consequatur: nam ut sacratissim
Abbreviated transcription (Latin):
ingento patre unigenitꝰ aduenisti
brante uirtute : ueneranda nob̃
uirginitas dedit. Ego terrenũ
animal: tu agnus esdĩ. Ego peccati
lege mortalis. tuautẽ aduersus
peccata ueniens. nescis subiacere
peccato Et post om̃a. ego factus
sũ redimendus ate : tu autẽ natus
ut redimas. Cui indignatꝰ respondit
iħc. Sine modo sic enĩ decet nos
implere omñe iustitiã. Idest
om̃a quidem uera st̃ quȩ memora:
sed hȩc mei aduentus est ratio. ut
quia sublege factussũ: ordo legi¬
timus subpleatur. Veni enim
non ut michi uiuerem cui uita
eterna cũ patre ẽ : sed ut condi-¬
tionẽ ur̃ȩ mortis auferro. Et
hoc est iustissimũ. ut quia totũ
suscepi hominẽ: ꝑ omnia hominis
mu non ueniret: ꝓpter quos etiã
corporeȩ circucisiomis ñ uitauit
in iuriã : Vnde & iohannes salu-¬
tare mysteriũ recognoscens: non
iam dĩ filiũ ut baptista scĩficat.
sed ut deuotus minister cȩlestibid
obtẽperat imperatis. Nec enim

Expanded text:
ingenito Patre Unigenitus advenistiingenito Patre Unigenitus advenistibrante virtute, veneranda nobis virginitas dedit. Ego terrenum animal, tu Agnus Dei; ego peccati lege mortalis, tu autem adversus peccata veniens nescis subjacere peccato. Et post omnia, ego factus sum redimendus a te, tu autem natus ut redimas. Cui dignatus respondit Jesus: Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam . Id est, omnia quidem vera sunt, quae memoras: 88 sed haec mei adventus est ratio, ut, quia sub lege factus sum, ordo legitimus suppleatur. Veni enim, non ut mihi viverem, cui vita aeterna cum Patre est, sed ut conditionem vestrae mortis auferam. Et hoc est justissimum, ut, quia totum suscepi hominem, per omnia mum non veniret, propter quos etiam corporeae circumcisionis non vitavit injuriam? Unde et Joannes salutare mysterium recognoscens, non jam Dei Filium, ut Baptista sanctificat, sed ut devotus minister coelestibus obtemperat imperatis; nec enim