comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ga ieiunia multum deuorant. liupoᷤᷤ
ethiopia mitcit ceruice iubatos. et
tanto uarios. ut nullum colorem illis
cã et himologiã habere uidetur Grece
enim cenos dicitur. licet quiclã eũ a ca¬
nore latratus appellatum existiment
eoquod insonat. Uñ et canere: Nichil
aũ sagacius canibus: plus enĩ sensus ce¬
teris animalib habent. Nã soli sua nõa
recognoscunt. Pominos suos diligunt.
cdominorũ tecta defendunt. pro dnĩs
suis se morti obiciunt. uoluntarie cũ
moreuũ ñ relinquunt. quorũ postremo
natur& est extra hoẽs esse non posse In
canib duo sunt aut fortitudo aut ue
locitas Catuli abusiue dicuntur qua¬
rũlib bestiarum filii. Nã ꝓpͥe catuli ca¬
nũ st̃ per diminucionẽ dicti: li iasci aũ
ex lupis et canibus cũ int̾se forte miscẽat᷑.
Solent et iñ feminas canes noctu in siluᷤ
alligatas admitti ad tigres bestias. a quib
insiliri. et nasci ex eodem fetu canes a

Expanded text:
ga ieiunia multum devorant. Lupos ga ieiunia multum devorant. Lupos Aethiopia mittit cervice iubatos, et tanto varios ut nullum colorem illis cam etymologiam habere videtur; Graece enim κύων dicitur. Licet eum quidam a canore latratus appellatum existiment, eo quod insonat; unde et canere. Nihil autem sagacius canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dsuis se morti objiciunt; voluntarie cum mortuum non relinquunt. Quorum postremo natura est, extra homines esse non posse. In canibus dlocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per diminutionem dicti. Lycisci autem ex lupis et canibus, cum inter se forte miscuntur. Solent et Indi feminas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo
Abbreviated transcription (Latin):
et sibri. qui etiam pontici canes uocant᷑.
Ursus fercur dictus. quod ore suo formet soe¬
tus quasi orsus: Nã aiunt eos informes ge¬
nerare partus. et carnem quandã nasci
quã mat̾ lãbendo in m̃bra componit:
Uñ ẽ illud: Sic format lingua fȩcundũ
cum proculit ursa.S hoc minaturitaᷤᷤ
formis procreetur Ursorũ caput in:¬
ualiclum. iis maxima in brachiis et
lũbis. Uñ int̃dũ erecti insistunt. Liupꝰ
greca diruiacione in linguã nr̃a trans¬
fereur: lupos enĩ illi licos dicunt: le¬
cos enĩ grece a morio: appellatur. qd
rabie rapacitatis queque inuenerit tru¬
cidet Alii lupos uocatos auint quasi leo¬
pos quod quasi leoniᷤ ita sit illi uirtꝰ ĩ pe
dibͥñ et qui cquid pede p̃sserit non uiuit:
papax aũ bestia et cruoris appetens: De
quo rustici auint uocem hominem per¬
dere. si eum iam lupus prior uiderit:
Lupi toto anno ñ amplius quã dies xii
coeunt: famẽ dui portant. et post lon¬

Expanded text:
et fibri, qui etiam pontici canes vocantur. 22. et fibri, qui etiam pontici canes vocantur. 22. Ursus fertur dictus, quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quamdam nasci, quam mater lambendo in membra componit. Unde est illud: Sic format lingua fetum, cum protulit ursa. Sed hoc immaturitas formes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis, et in lumbis; unde interdum erecti insistunt. 23. Lupus Graeca derivatione in linguam nostram transfertur. Lupos enim illi λύκους dicunt, λύκος autem Graece a morsibus appellatur, quod rabie rapacitatis quaeque invenerit trucidet. Alii lupos vocatos aiunt, quasi leopos, quod quasi dibus. Unde et quidquid pede presserint non vivit. Rapax est bestia, et cruoris appetens. De quo rustici aiunt vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Lupi toto anno non amplius dies duodecim coeunt; famem diu portant, et post lon
Abbreviated transcription (Latin):
facillima conuersione uariatur. qd̃ alias
animaliũ ñ ÷ ita ad conuersionẽ facilis
ut pardus. albis maculis super aspersus ȩq
collo similis. pedibus bubalis. capite tam̃
camelo est similis: hunc echiopia gigñ
li mcis dictus quia in luporum genere
numeratur. bestia maculis t̃ga distincta
ut pardus.s. similis lupo. Uñ ⁊ ille licos.
iste lincis: huius urmam conuertere in
duriciam p̃ciosi lapidis dicunt. qui ligu¬
rius appellatur. quod et ipsas linces sen¬
tire hoc clocum̃to probatur. Nã egestũ
liquorem harenis inquantum potue¬
rint contegunt inuidia quadã nat᷑e.
ne talis egestio transeat in usũs hoͣma¬
do dicti sunt. Nã testiculi eorũ apti
serint uenatorem: ipsi se castrant. et
morsib uires suas amputant: Ne qͥb
cicero: In scauriana redimunt se a par¬
te corporis. ꝑꝑ qd̃ maxime expetuntur :
Iuuenalis. Qui se eunuchũ ipse facit cu¬
piens eua derc cdãpno testiculi: Ipsi sunt

Expanded text:
facillima conversione variatur, quod aliorum facillima conversione variatur, quod aliorum animalium non est ita ad conversionem facilis ut pardus albis maculis superaspersus, collo equo similis, pedibus bubulis, capite tamen camelo est similis. Hunc Aethiopia gignit. Lyncis dictus, quia in luporum genere numeratur; bestia maculis terga distincta ut pardus, sed similis lupo: unde et ille λύκος, iste lyncis. Huius urinam convertere in duritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio transeat in usum humado dicti sunt. Nam testiculi eorum m praesenserint venatorem, ipsi se castrant, et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in Scauriana: Redimunt se ea parte corporis propter quam maxime expetuntur. Juvenalis: . . . . . . . qui se Eunuchum ipse facit cupiens evadere damno Testiculi. Ipsi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Lucas. quia in lucania illos primo
pyrrus in p̃lio obiͤcit romanis Nã ħ
genus animantis in reb bellicis aptũ ÷
Ineis enĩ perse et indi ligneis turrib
collocatis tanquã de muro iaculis di¬
micant: Intellectu aũ et memoria
multa uigent. gregatim incelunt¬
incedunt. motu qͦ ualent salutant:
Murem fugiunt. au̾si coeunt. Qñ aũ
et ab eis implicati necantur: Biennio
aũ portant foctus. nec amplius qua se¬
mel gignunt. nec plures.s tantũ unũ:
Uiuunt aũ annos. cec acperssolam afri¬
cam et inliam elefanti prius nascebãt᷑.
ꝗ d ᷤ sit animal pennatũ et quad rupes
Iloc genus ferarum in hi ꝑboreis nascit᷑
montibus: Omni parte corporis leones sĩ
alis et facie aquilis similes. equis ue¬
hem̃tꝰ infesti : Nã et homines uisos dis¬
cerpunt̃: Cameleon ñ ht̃ unum co
loroẽ .s diuersa ẽ uarietate conspers
ut pardus Dictũ aũ ita huius came¬
leontis corpusculũ ad colores quos uid

Expanded text:
lucas, quia in Lucania illos primus lucas, quia in Lucania illos primus Pyrrhus in praelio objecit Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum est. In eis enim Persae, et Indi, ligneis turribus collocatis, tanquam de muro jaculis dimicant. Intellectu autem, et memoria multa vigent. 16. Gregatim incedunt, motu quo valent salutant, murem fugiunt, aversi coeunt, quando autem et ab eis implicati necantur. Biennio autem portant fetus, nec amplius, quam semel gignunt, nec plures, sed tantum unum. 55 Vivunt annos trecentos. Apud solam Africam et Indiam elephanti prius nascebantur;cantur, quod sit animal pennatum, et quadrupes. Hoc genus ferarum in Hyperboreis montibus nascitur. Omni parte corporis leones sunt; alis et facie Aquilis similes, et equis vehementer infesti. Nam et homines visos discerplorem, sed diversa est varietate consperut pardus. Dictus autem ita . . . Huius chamaeleontis corpusculum ad colores quos videt
Abbreviated transcription (Latin):
coitu degeneres partus creari. ut mulus.
monoceron .i. unicornꝰ eo quod unũ cͣnu
et ualidum. ut quicqͥd impetierit aut
uentilet aut ꝑforet. Nã et cum elefantis
sepe certam̃ ht̃. et in uentre uulneratũ
prostͣnit: Tante aũ esse ͤᷤ forcitudinis. ut
nulla uenantium uirtute capiatur.
s sicut asserunt qui natinas animaliũ
scripserunt uirgo puella proponitur. qͣ
uenienti sinum aperit. in qͦ ille omĩ fero¬
citate deposita capt̾ ponit. sicq sopotatꝰ
uelut inermis capitur: Ele fantẽ gre¬
ei a magnitudine corporis uocatum pu¬
tant. quod formam montis p̾ferat Gre¬
ce enĩ mons elisio dicitur: Ap̃ inclo̾au̾
a uoce barro uocatur. Uñ ẽ et uox eiꝰ
barritus. et dentes eius ebur: Rostrũ
promusciela licitur. qmͣ illo pabulũ
ori admouet. et est angui similis Ual¬
lo munitur eburneo: Hos boues luca
dictos ab antiquis romanis: Boues.
quia nullũ aĩal grandius uidebãt

Expanded text:
troque coitu degeneres partus creari, ut mulus etroque coitu degeneres partus creari, ut mulus emonoceros, id est, unicornis, eo quod unum cornu a acutum et validum, ut quidquid impetierit, aut ventilet aut perforet. Nam et cum elephante saepe certamen habet, et in ventre vulneratum prosternit. Tantae autem esse fortitudinis ut nulla venantium virtute capiatur; sed, sicut asserunt qui naturas animalium scripserunt, virgo puella praeponitur, quae venienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput ponit, sicque soporatus velut inermis capitur. Elephantum Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis praeferat; Graece enim mons λόφος dicitur. Apud Indos autem a voce barro vocatur; unde et vox eius barritus, et dentes ebupromuscis dicitur, quo ille pabulum ori admovet, et est angui similis, vallo munitus eburno. 15. Hos boves lucas dictos ab antiquis Romanis: boves, quia nullum animal grandius videbant;
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑpicta. ita ut ocullatis ex fuluo ꝯͬculis
nigra uel alba distingatur uarietate. ħ
semel omnino parturit: Cuius causera¬
cio manifesta est. Nã cũ in utero matͥs
coaluere catuli. maturisq ad nascen¬
dum uiribus pollent: odiunt temporũ
moras. Itaq oneratã foetibus uuluã
tanquã obstantẽ partui unguibus lace¬
rant: Essundit illa partũ. seu pocius
dimittit dolore cogente Ita postea cor¬
ruptis. et cicatricosis sedibus genitale se¬
m̃ infusum ñ erit acceptum. s irritum
resilit: Nã plinius dicit animalia cum a¬
cutis unguib frequent̃ parere non posse.
uiciantur enim intrinsecus se mouentib ca¬
culis. Parlus secund post pantherẽ est genꝰ
uarium ac uelocissimum et p̃ceps ad san¬
guinem. saltu enim ad mortem ruit: lieo¬
parelus ex adulterio leene et pardi nascit᷑.
et t̾riam originem efficit sicut et pliniꝰ
in naturali historia dicit. leonẽ cũ parda

Expanded text:
superpicta, ita ut oculatis ex fulvo circulis, superpicta, ita ut oculatis ex fulvo circulis, nigra, vel alba distinguatur varietate. 9. Haec semel omnino parturit, cujus causae ratio manifesta est. Nam cum in utero matris coaluere catuli, maturisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras. Itaque oneratam fetibus vulvam tanquam obstantem partui unguibus lacerant, effundit illa partum, seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non haeret acceptum, sed irritum resilit. Nam Plinius dicit animalia cum acutis unguibus frequenter parere non posse. Vitiantur enim intrinsecus se moventibus catulis. 10. Pardus, secundus post pantherem est, genus varium, et velocissimum, et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad mortem ruit. 11. Leopardus ex adulterio leaenae, et pardi nascitur, et tertiam originem efficit, sicut et Plinius in n
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑. Notarum timent strepitus. s ignes
magis. Cũ dormierint. uigilant oculi.
Cũ ambulant. cauda sua cooperiunt ue¬
stigia sua. ne eos uenator inueniat: Cũ
genuerint catulũ. trib dieb et tͥb noc¬
tibus catulus dormire fertur: Tũc deiñ
patris fremitu ueluti tremefactꝰ cubilis locꝰ
suscitare dicitur catulum dormientem:
queant irasci: Patet enĩ eorũ misericordia
exẽplis assiduis Prostratis enĩ parcunt.¬
captiuos obuios repatriare ꝑmittunt .
hominẽ ñ nͥ in magna fame int̾imunt:
De quib lucreciꝰ: Sonniq leonũ: Tigͥs¬
uocata ꝑꝑ uolucrẽ sugã: Ita enĩ nominãt
ꝑse ⁊ greci et medi sagittã Est enĩ bestia
uaris distincta maculis. uir tute et uelo¬
citate mirabilis: ex cuius nõe flum̃ tigͥs
dictus. siue quod omnium animalium s amnicꝰ
excepto dracone. siue quia et sui generis so¬
cietate gaudet. et ad eandem similitudi
grece oñe dr̃. bestia minutis orbiculis

Expanded text:
antur. Rotarum timent strepitus, sed ignes antur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum dormierint, vigilant oculi: cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus catulus dormire fertur: tunc deinde patris fremitu vel rugitu veluti tremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem. queant irasci. Patet enim eorum misericordia execaptivos obvios repatriare permittunt; hominem 52 non nisi in magna fame interimunt. De quibus Lucretius: Scymnique leonum, opter volucrem fugam. Ita enim nominant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et velocitate mirabilis, ex cujus nomine flumen Tigris dictus, sive quod omnium animalium amicus sit, excepto dracone; sive quia et sui generis societate gaudet, et ad eamdem similitudinGraece omne dicitur. Bestia minutis orbiculis
Abbreviated transcription (Latin):
estiarum uocabulum proprie con¬
Iuenit leonib pardis. tigrib lipiꝰ
et uulpib canibus et simiis ac ceteriᷤ
que uł ore uł unguibus seuiunt ex¬
ceptis serpentibus: Hestie aũ dicte a
ui qua seniunt: fere appellate eo qd̃
naturali utu̾tur libertate. et desiderio suo
ferantur: Sunt enim eoͣꝵ libere uolunta¬
tes. et huc atq illuc uagantur. et quo
animus duxerit. eo feruntur. li eonis
uocabulum ex greca origine inflexũ ÷¬
in latinum: Grece enim leon uocat᷑. et
est nom̃ nothũ. quia ex parte corruptl̃:
lieena uͦ totum grecu̾r. sicut et dracena
Ut aũ leena lea dicatur. usurpatũ: a po¬
etis: Leo enim grece latine rex int̃pͣ. eoqͥ
trifarium dicitur. Equibus breues. et iu-¬
ba crispa inbelles sunt. longi et coma sim¬
plici acres: Annos eorũ frons et cauda in-¬
dicat.: Uirtus eorum in pectore. firmitaᷤᷤ aũ¬
in capite. Septi a uenatoribus t̾rã contu¬
ent᷑. quo minus conspectis uenabulis t̾re¬

Expanded text:
estiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis, tigribus, lupis et vulpibus canibusque et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus. Bestiae dictae a vi, qua saeviunt. Ferae appellatae, eo quod naturali utuntur libertate et desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae eorum voluntates, et huc atque illuc vagantur et quo animus duxerit, eo feruntur. Leonis vocabulum ex Grin Latinum. Graece enim leon vocatur, et est nomen nothum, quia ex parte corruptum est: leaena vero totum Graecum est, sicut et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur, usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretaturtrifarium dicitur, e quibus breves, et juba crispa, imbelles sunt: longi, et coma simplici, acres. Animos eorum frons et cauda indicat: virtus eorum in pectore est: firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terre
Abbreviated transcription (Latin):
quias sibus ad aerarium xpensum con¬
ferendis perat & in negotis quoque pul¬
lcis frequens unde apers nom perd
scribendum est:
Apparitor nominatur quod appare¬
at &uid&ur & prestostosit adob¬
sequium:
Attentus ut aliquid audiens teneat
Attonitus uelito furore quada minfbme¬
tus atq stupefactus dictus autem atonitus
atonitruorum strepitu quasitonitruo
obstupe factus & uicino fulgore auttac¬
tu proximus:
Adlectus quod sit palam electus
Abactus quod sit abacture motus : &eccidat¬
Abortiuus eo quod non oriat᷑ sed aboriat:
Ambo abeo quod est Mu nom̃ de greco
inlatinum factum littera tertia demotata
traque manugladium tenens

Expanded text:
qui assibus ad aerarium expensum conqui assibus ad aerarium expensum conferendis erat, et in negotiis quoque publicis frequens; unde et per S, non per D scribendus est. Adparitor nominatus, quod appareat et videatur et praesto sit ad obsequium. Adtentus, ut aliquid audiens teneat. Adtonitus, veluti furore quodam instinctus atque stupefactus; dictus autem adtonitus a tonitruum strepitu, quasi tonitru obstupefactus et vicino fulgori aut tactu proximus. Adlectus, quod sit palam electus. Abactus, quod sit ab actu remotus. Abortivus, eo quod non oriatur, sed aboriaturAmbo, ab eo quod est ἄμφω, nomen de Graeco Latinum factum, littera tertia demutata.traque manu gladium tenens
Abbreviated transcription (Latin):
copia neque in opia minuatur: : cidine¬
Amarus a sapore trans latum nom̃ hab&
estenim insuauir nec nouit ntenotut quem¬
quam ad consortũ suum aliqua intuta redul:
Adulter uiolator maritalis pudoris eo quod
alterius torum pulluat
Anceps huc & illuc fluctuans acdubuis
istud amillud capiat & in quã pastem decbin&
Cenxius a trox quod fit tetris moribus : Aumo¬
abstemiur a tem& o idest uino quasi abstinens
Aeger quodagatur infirmitate uel tristi¬
Aegrotur quod sit aeger frequentius sicut :¬
Aerum nosus aberum nadictus quod per
in opiam miserfactus e suriat &sitiat
Au spex eo quod ainum Auspitia inten¬
dat sicut auceps quod auescapiat.
Astrosus abastrodictur quasi malo sidere
bactor est furiumentorum & I&xcedat
pecorumquem uulgo abii egium uocant
Aduena eoquodaliunde adueniat
Alienigena quod alienae regionir sit
non eius ubiest itemalienigena qui&
Adsaec ila eo quo d sequatur aliquem lucri
Assiduus dicebatur apudantiquos usa¬

Expanded text:
copia, neque inopia minuatur.' copia, neque inopia minuatur.' Amarus a sapore translatum nomen habet. Est enim insuavis, nec novit quemquam ad consortium suum aliqua invitare dulcedine. Adulter, violator maritalis pudoris, eo quod alterius torum polluat. Anceps, huc et illuc fluctuans ac dubius istud an illud capiat, et in qua parte declinet anxius. Atrox, quod sit tetris moribus. Abstemius, a temeto, id est vino, quasi abstinens Aeger, quod agatur infirmitate vel tristiAegrotus, quod sit aeger frequentius, sicut Aerumnosus a rumine dictus, quod per inopiam miser factus esuriat et sitiat. Auspex, eo quod avium auspicia intendat, sicut auceps quod aves capiat. Astrosus ab astro dictus, quasi malo sidere natus. bactor est fur iumentorum et pecorum, quem vulgo abigeium vocant, a. Advena, eo quod aliunde adveniat. Alienigena, quod alieni generis sit, et non eius ubi est. Item Alienigena, qui ex Adsecula, eo quod sequatur aliquem lucri causa. Assiduus dicebatur apud antiquos
Abbreviated transcription (Latin):
Aglis abagendo aliquile ader it̃ sicut docilis:¬
Aemulus eius demreistudiosius quasi
imitatur & a mabilis alias in imicus inuentt̃
Ae quus ÷ sec undumnaturamiustusdic¬
tur abequitate hocest ab eoquod sit aequa¬
br unde & equitas appellata abaequalita¬
te quadam scilic& multum aequaeuus abe¬
oquod sit alteri aequalis euo id est co& aneus :
Adrogans eoquod multum sog&ur &ille
fastidiosussit:
Audax proprie pro adrogintia ponitur:
Animosus quod sit animis & uiribus plenus:
Animatus quasianimo auctus quasianimofirmaꝰ
Aelatur proeo quod scipsum supermen surã
suã eleu&dummagnus sibiuid &ur dehus
quae agit : At tollens quod se eleu& & eregit
Ambiciosus quod honores ambiat
Abidus diotus abhabendo habercenim cupere
est hinc & auarur namquid est auarum ẽe
pro grediultra quam sufficit auarus &eo
dictus quod sit abidus auri & numqua mopi¬
bus epibus & plectur & quantum plus habue¬
rit tantum plus cupiat flacci superhoc con¬

Expanded text:
Agilis, ab agendo aliquid celeriter, sicut dociliAemulus, eiusdem rei studiosus, quasi imitator et amabilis. Alias inimicus invenitur. Aequus est secundum naturam iustus dictus, ab aequitate, hoc est ab eo quod sit aequalis; unde et aequitas appellata, ab aequalitate quadam scilicet. Aequaevus, ab eo quod sit alteri aequalis aevo, id est coaetaneus. Adrogans, eo quod multum rogetur, et ille fastidiosus sit. Audax proprie pro adrogante ponitur. Animosus, quod sit animis et viribus plenus. Animatus, quasi animo auctus, quasi animo firmatus. Aelatus, pro eo quod se ipsum super mensuram suam elevet, dum magnus sibi videtur de his quae agit. Adtollens, quod se elevet et erigat. Ambitiosus, quod honores ambiat. Avidus dictus ab avendo; avere enim cupere est. Hinc et avarus. Nam quid est avarum esse? progredi ultra quam sufficit. Avarus ex eo dictus, quod sit avidus auri, et numquam opibus expleatur, et quantum plus habuerit tantum plus cupiat, Flacci super hoc con
Abbreviated transcription (Latin):
uelut quar sementer & effluxae nec stabiles propriae aut̃ fribola uocantur fictilia
uasa inutilia: Tribus autem ab causis ducitꝰ uxor prima est causaprolis dequalegitus
ingener & benedixit eos dicens crescite & multiplicamini : Secunda causa adiutorii

Expanded text:
velut quassae mentis et fluxae, nec stabilis. Proprie autem frivola vocantur fictilia velut quassae mentis et fluxae, nec stabilis. Proprie autem frivola vocantur fictilia vasa inutilia. Tribus autem ob causis ducitur uxor: prima est causa prolis, de qua legitur in Genesi1, 28: 'Et benedixit eos,' dicens: 'Crescite et multiplicamini': secunda causa adiutorii,
Abbreviated transcription (Latin):
gium dictum quia coniunetis unt
autabiugo quo in nuptos copulantur nere soluiaut
separaripossunt : Conubium aut̃ non anupta sed a nubendo formatum dt̃ aut̃¬
conubium cum equales innuptis coeunt . ut putaciuer romanipari utiq: dignitate: Conu-¬
bium autem non est cumciues romanis cumlatina iungitur quotier. Autconubium
non est fili patrem non sequntur Imineus dr̃ a quo damimineo qui primus pros¬
pero ussus est nuptis ł aΠΟΓΟr MΕΝΟC quaemem brana us ginitatis estclaus¬
rum conturbenium est adtempus cocundi conuentio unde & taber naculũ ꝙ modo huc
modo illuc prefigitur. Repudium est quod subtestimonio testium ł praesenti ul absenti
mitatur: Diuortium est quotesq: dissoluto matrimonio alter corum alteras nuptias.
sequitur diuostium aut̃ dictũ aflexuuiarum hoc estiuias in diuersa tendentes : Fribolũ
est cumeo animo separantur utrursum ad rein uicem reuestantur uamfibulus est:

Expanded text:
gium dictum quia coniuncti sunt, gium dictum quia coniuncti sunt, vel a iugo quo in nuptiis copulantur, ne resolvi aut separari possint. Conubium autem non a nupta, sed a nubendo formatum. Dicitconubium, cum aequales in nuptias coeunt, ut puta cives Romani, pari utique dignitate. Conubium autem non est, cum civis Romanus cum Latina iungitur. Quotiens autem conubium non est, filii patrem non sequuntur. Hymenaeus dicitur a quodam Hymenaeo, qui primus prospere usus est nuptiis, vel ἀπὸ τοῦ ὑμένος, quae membrana virginitatis est claustrum. Contubernium est ad tempus coeundi conventio; unde et tabernaculum, quod modo huc, modo illuc praefigitur. Repudium est quod sub testimonio testium vel praesenti vel absenti mittitur. Divortium est quotienscumque dissoluto matrimonio alter eorum alteras nuptias sequitur. Divortium autem dictum a flexu viarum, hoc est, viae in diversa tendentes. Frivolum est cum eo animo separantur, ut rursum ad se invicem revertantur. Nam frivolus est
Abbreviated transcription (Latin):
ut nubentes puellae simuluenirent adlimen mariti: & porterante¬
quam Vingrederentur ornarent laneiruittir &oleo ungue¬
rant & mlenxo: esdicdot quiasiunti odiqute deo ueebuntur iminacalcare quodilc ia
ouue en tnt edi es quia genuerunt matres saomiuas quia p quanclaon iuri¬
us tantum nupsit mona enim ãpud gr̃e unum dr̃ gamus niptacinr ehietur quuaitnr
ga nus duitem & tgamur anumerditorum uocaitur quasdiabus uettribus mntitis¬
uidiae nondñ tainduadicta quodrolant &cirtanet consortium urias coniugaria
iura costodiat Eratrisuxor fratrissauocatur, Marit frater lurdicrtur: Duorum
intersefratrum uxores ianitrices uocantur qr̃ eandem ianuam terrenter ulpere¬
andem ianuam iterhabentes: Virisororgalis appellatur Soror is uiri speciale nomen
non hab& necuxoris ftater: Aatri monium est nubilium iuxta conuentio & condicio
niugium est legitimarum personarum inter secocundi & copolandi nuptiae : Coniu¬

Expanded text:
ut nubentes puellae simul venirent ad limen mariti, et postes, anteut nubentes puellae simul venirent ad limen mariti, et postes, antequam ingrederentur, ornarent laneis vittis et oleo unguerent. Et inde uxores dictae, quasi unxiores: quae ideo vetabantur limina calcare, quod illic convenerunt: matres, quae genuerunt: matresfamiliae, quae per quamdam juriuni tantum nupsit. Monos enim apud Graecos unum dicitur: gamos nuptiae interpretantur. Digamus autem et trigamus a numero uxorum ur. Item vidua dicta, quod sola sit, nec circa consortium viri coniugalia iura custodiat. Fratris uxor fratrissa vocatur. Mariti frater levir dicitur. Duorum inter se fratrum uxores ianetrices vocantur, quasi eandem ianuam terentes, vel per eandem ianuam iter habentes. Viri soror galos appellatur. Sororis vir speciale nomen non habet, nec uxoris frater. Matrimonium est nubilium iusta conventio et condicio. Coniugium est legitimarum personarum inter se coeundi et copulandi nuptiae: coniu
Abbreviated transcription (Latin):
tendodicq Pronu badicta eo quod nubontibus p̃ estq.q. nubentem uiro con¬
iungita ipsa & paranimphaest : namnimpha sponsa innuptis & nimphapri
lauationir officio quod & ad nomen nubentis ad luditur: Coniuges appellatipꝑ
iugum quod inponitur matrimonio coniungendis iugo enimnubentes subici
solent propter futuram ⁊ condiam nere parentur : Coniuges aut̃ ueriur appol¬
lantur a prima dirponrationis fide quãuis ad igc intereor ignor &ur tonu¬
galis concubitur sicut maria iosephconiux uocatur inter quos nec fuera
nec futura erat carnisulla commixtio: Nuptaedictat quodiultus suos ul¬
lent tranr latũ nñ a nubibur quibus tegitur caclis unde & nupciae dñrꝰ
quodibi primum nubentũ capita uelantur obnubere edim cooperire
est cuilis contraria in nuba hoc est innupta quia adhuc uultum suun
non uelat : Vxores uocate qr̃ unxiores moris enimerat antiquitus

Expanded text:
tendo dicti. Pronuba dicta, eo quod nubentibus praeest, quaeque nubentem viro contendo dicti. Pronuba dicta, eo quod nubentibus praeest, quaeque nubentem viro coniungit. Ipsa est et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis; et nympha pro lavationis officio, quod et ad nomen nubentis adluditur. Coniuges appellati propter iugum, quod inponitur matrimonio coniungendis. Iugo enim nubentes subici solent, propter futuram concordiam, ne separentur. Coniuges autem verius appellantur a prima desponsationis fide, quamvis adhuc inter eos ignoretur coniugalis concubitus; sicut Maria Ioseph coniux vocatur, inter quos nec fuerat nec futura erat carnis ulla commixtio. Nuptae dictae, quod vultus suos velent. Translatum nomen a nubibus, quibus tegitur caelum. Unde et nuptiae dicuntur, quod ibi primum nubentium capita velantur. Obnubere enim cooperire est. Cuius contraria innuba, hoc est innupta, quae adhuc vultum suum non velat. Uxores vocatae, quasi unxiores. Moris enim erat antiquitus
Abbreviated transcription (Latin):
sacum significat non coniugumnisi adiceris uirtius Aaritus ueroeuan
sine adiectione coniu gemsonat & amarte maritus qrmos est enrtiunomenpi sine
possitiones quo d facit in deminutione maculur indiriuatione maritu. Sptinsurs
spondendo uocatur namante ursumtabellar̃ matri moni cautiones sibi in uicemer¬
tebat in quibur spondebant seinuicem consentire inura matrimonii & fiderius so¬
res dabant unde admirsum est ut sponsumdicamur uirum aspondendo & sponsam
similiter ca&erum proprium spondere uelle est ergosponsur non qui apermit¬
tit sedquia spond& & sponsorerdat: Arrabo dicta quasi arrabona quode nimidis¬
tur proconiugiobenedatur quia coniugium bonum est quod uero causa forineas¬
onis aut adulieri malum est idcirco arrabonon est dicta aut arra are proquati¬
ditur est aut̃ arra non solum sponsio conugalir sed &iam & proqualib& re pron
sa ut aut redatur aut complatur Procinupciarum p&itores ap̃cando & po¬

Expanded text:
sexum significat, non coniugium, nisi adieceris vir eius. Maritus vero etiam sine adiectione coniugem sonat; et a mare maritus, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in iura matrimonii, et fideiussores dabant. Unde admissum est ut sponsum dicamus virum, ab spondendo, et sponsam similiter. Ceterum proprie spondere velle est. Ergo sponsus non quia promittitur, sed quia spondet et sponsores dat. Arrabo dicta, quasi arra bona. Quod enim datur pro coniugio, bene datur, quia coniugium bonum est. Quod vero causa fornicationis aut adulterii, malum est, idcirco arrabo non est. Dicta autem arra a re, pro qua traditur. Est autem arra non solum sponsio coniugalis, sed etiam pro qualibet promissa re, ut aut reddatur aut conpleatur. Proci nuptiarum petitores, a procando et pe
Abbreviated transcription (Latin):
auium quia acute: Et ecce nom̃ qd̃ reser¬
uau it antiquitatẽ. quia ueteres pinnas
dicebant non pennas: Fec et dolabra. eoqͥ
habeat duo labra Nam securis simplex ÷
Dextralis. dextere habilis Ascia ab hastu¬
lis dicta quas de ligno exmite. cuius di¬
minutiuũ est asciola Est aũ manu¬
brio b̾ui. et aduersa parte referens uel sĩ¬
plicem malleum. aut cauatum. uł bi¬
corne rastrũ: Scalpriis dicit᷑. qd̃ scapeu.¬
ris. ⁊ foraminibus sit aptus. quasi scalpfo.¬
tus: ciis diminituiũ scalpellus Te¬
rebra uocata. a uerme ligni. qui nun-¬
cupat᷑ terebra. quẽ greci tese aonage
uocant Hinc dicta terebra. qd̃ ut uer¬
mes terendo forat. quasi terefora. uel
quasi transforans: Taratrũ. quasi tera:¬
trum. Seofina dicta:. qd herendo scofã
faciat : Canteruã
I de muentione
laneficis¬

Expanded text:
pinnae, quia acutae. Et ecce nomen quod reserpinnae, quia acutae. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci τερηδόνα vocant. Hinc dicta terebra quod ut vermis terendo forat, quasi terefora; vel quasi transforans. Taratrum, quasi teratrum. Scobina dicta quod haerendo scobem faciat. Cantherium. 20 De inventione lanifici
Abbreviated transcription (Latin):
cis imitatus e ferro lãminã exasperans
dentium mordacitate armauit. quam
serram artisices nuncupant Pro cuius
artis inuentione dedalus magist̃ eius
iuidie liuore ꝑmotꝰ p̃cipͥtem puerũ
ex arte deiecit: dehinc exulatꝰ crecam abi¬
it. ibi q quã diu fuit ut fabulȩ ferunt.¬
et ex creta pennis uolauit. ⁊ in ciliciã
uenit Circinus dictus. quod uergendo¬
efficit circuloᷤ huius modus duplica¬
ta linea sit. que simplex ꝑ latitudinẽ¬
ducit᷑ extensa fuerat: Punctiis autẽ in me¬
dio circini. centrum a grecis dicitur. in
uocat᷑. eoqd̃ ea arbores succidant᷑. quasi suc¬
curis Item securis. quasi semicuris Ex
una enĩ parte acuta est. ex altera fossoria.
Nec aput ueteres pinna uocabat᷑ Utramq
aũ habens aciem bipennis Nam bipenniᷤᷤ
dicit᷑. quod utraq parte habeat acutam
aciem. quasi duas pinnas: pennũ autẽ
antiqui acutum dicebant: Unde et pennȩ

Expanded text:
cis imitatus de ferro laminam exasperans cis imitatus de ferro laminam exasperans dentium mordacitate armaverit, quam serram artifices nuncupant. Pro cujus artis inventione Daedalus magister ejus, invidiae livore permotus, praecipitem puerum ex arce dejecit. Dehinc exsulatus Cretam abiit, ibique aliquandiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pennis volavit, et in Ciliciam venit. 10. Circinus dictus, quod efficiat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur; in vocatur eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris. Item securis quasi semicuris; ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud veteres penna vocabatur; utrimque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pinnas. Pennum autem antiqui acutum dicebant; unde et avium
Abbreviated transcription (Latin):
lus proprie est ueluti scutum breue
qd̃ in medio tecto est. in quo trabes
coheunt Cople uocatȩ. quod copulent
in se luctantes. luctantes quod erecti
inuicem se teneant more luctantiũ:
Agrantes. Asseres ab asse dicti. quia soli
ponunt᷑. neq coniuncti. Scindule.
eo quod scindant᷑ .i. diuidant᷑ Epigri.
et claui sunt. quibus lignum ligno ad¬
heret Claui autẽ dicti quasi calibi. quia
ex calibe fuint. et ferro: Calips enĩ ferrũ:
Tabulȩ a ueteribus quasi tagule uoca¬
bantur. a tegendo scilicer. unde et te
gulȩ: Commissura dicit᷑ tabularum con¬
uinctio Sectio autẽ dicta a sequendo
ea que ceperit Nam secare sectare et
sequi est. Serre autẽ nomen de sono fac¬
tum est. id÷ a stridore serrȩ Ciremi usũ
ꝑdices quidam adolescens inuenit. quẽ
puerum dedalus fr̃ matris sue studiis
ꝑdocendum acceperat. Cuius pueri tantũ
ingenium fuit ut dum materiȩ diui¬
dende compendium quereret. spinã piꝰ¬

Expanded text:
lus proprie est veluti scutum breve, lus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Coplae vocatae quod copulent in se luctantes. Luctantes, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur neque coniuncti. Scindulae, eo quod scindantur, id est dividantur. Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; gulae. Commissura dicitur tabularum conjunctio. 444 Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit. Nam secare, sectari et sequi est. 9. Serrae autem nomen de sono factum est, id est, a stridore. Serrae, circini que usum Perdices quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae, studiis perdocendum acceperat. Cujus pueri tantum ingenium fertur, ut dum materiae dividendae compendium quaereret, spinam pis
Abbreviated transcription (Latin):
ignarius generalit̃ ligni opifex
apƿellat᷑: Carpentarius spetia¬
le nomen est. Carpentũ enĩ solum
facit. sicut nauicularius. quia tã¬
tum nauium est fabricator et
artifex. Sartitector dictus. qđ ex
multis hinc et inde coniunctis ta¬
bulis unum tecti sarciat corpus
Idem et tignarius. quia tectoria
lignis inducit Hignum uocatũ
greca ȩthimologia. quia incensũ
in lumen conu̾tit᷑. ⁊ in flãmam.
unde et luciniũ dicit᷑ quod lir¬
men det Materia inde dicitur oẽ
lignum. qd̵ ex ea aliquid efficia.¬
tur. uł si ad ianuam referas. uel
ad staturam materia erit. Ad ali¬
quid eñĩ semꝑ materia accipienda ÷
sicut elem̃ta materia rerũ esse
dicimus. qd inde ea que sunt fac¬
ta uidemus: Et materia quasi ma
mat̾ dicta : Trabes uocate sunt quia in:
transuerso posite utrosq parietes contine¬
ant: Aliud autẽ sunt tigna. aliud tra-¬
bes: Tigna enĩ uncta. trabem faciunt.
Trabes autẽ sunt cum sunt dolate : To¬

Expanded text:
Lignarius generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. Lignum vocatum Graeca etymologia, quia incensum in lumen convertitur et in flammam. Unde et lychnium dicitur, quod lumen det. Mlignum, quod ex ea aliquid efficiatur: vel si ad januam referas, vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim semper materia accipienda est, sicut clementa materiam rerum esse dicimus: quia inde ea, quae sunt facta videmus: et materia, quasi mamater dicta. Trabes vocatae quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim iuncta trabem faciunt. Trabes autem sunt quum sunt dolatae. Tho
Abbreviated transcription (Latin):
domuit nouissime uictor nñ subiectae gentid edit : Persae autem antaccyrum ia¬
nobiles fuerunt & nullius intergenter locihabebantur medi semꝑ potentissimi fu¬
erunt: Casdciquinunc caldei uocantur a cas&h filio nachor fratrirabrahae cog¬
nominati sunt: Sabei dicti ΑΠΟΙΟΙC Α ΒΕCΕΑ quod est supplicari & uencrari quia
diuinitatem per ipsorum tura ueneramur ipsisunt & arabi quia in montibus a ra¬
biccesunt qui uocatur libanur & antelibaenur ubitura colliguntur Siri asurim
uocati perhibentꝰ qui fuit nepos abra ham &cettura quos autem u&eres assirios
nuncnos uocamus siror a paerte totum appellanter : Hebreiuocatisunt ab heber
hebreor̃ fuisse isrł a quoduodecim tribur iudeo rum is rahelis uocabulum sortitae
sunt. Iudeis aut̃ scisura .X. tribuum nomen in posuit . nam antea nuncu pabantꝰ

Expanded text:
domuit: novissime victor nomen subjectae genti dedit. Persae autem ante Cyrum igdomuit: novissime victor nomen subjectae genti dedit. Persae autem ante Cyrum ignobiles fuerunt, et nullius inter gentes loci habebantur. Medi semper potentissimi fuerunt. 48. Chasdim, qui nunc Chaldaei vocantur, a Chased filio Nachor fratris Abrahae cognominati sunt. 49. Sabaei dicti ἀπὸ τοῦ σέβεσθαι, quod est supplicare, et venerari, quia divinitatem per ipsorum thura veneramur: ipsi sunt et Arabes, qui in montibus Arabiae sunt, qui vocantur Libanus et Antilibanus, ubi thura colliguntur. 50. Syri ab Assurim vocati perhibentur, qui fuit nepos Abraham ex Cethura, quos autem veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros, a parte totum appellantes. 51. Hebraei vocati sunt ab Heber, Hebraeorum constat fuisse Israel, a quo duodecim tribus Judaeorum Israelis vocabulum sortitae sunt. Judaeis autem scissura decem tribuum nomen imposuit. Nam antea Heb
Abbreviated transcription (Latin):
eorum uocabulo manifestatur: nam scithico sermone & sules partidicuntur
Nn similiter ut bactrianidomesticis seditionibur scithia pulsi solitudinis iuxta irci¬
niam primum furtim occupauerunt deindepleraq: finium &iam uirtute obtinu¬
nes omnem inmedio tenuit regionẽ: Media regesuo cognominati putantur nam¬
que lasom peliaci regir frater apeliae filistessala pulsus est cum media uxoresua
cuius fuit p̃uignus mediusrexathenien sium qui post mostemia sonis orientis
plagam perdomuit ibiq mediam urbem condidit : Gentem que medorum no¬
mines uo apellauit sedinuenimur inqmesi quod mathas auctor gengr medo¬
rum fuit a quo & cog nominati sunt ut superius dictum est : Perse aperseo rege
sunt uocati quie grecia assiam transi bar barcer genter grauidiur noq bello per¬

Expanded text:
m exsules, quod etiam eorum vocabulo manifestatur; nam Scythico sermone EXSULES Parthi dicuntur. m exsules, quod etiam eorum vocabulo manifestatur; nam Scythico sermone EXSULES Parthi dicuntur. Hi similiter, ut Bactriani, domesticis seditionibus, Scythia pulsi, solitudines juxta Hyrcaniam primum furtim occupaverunt, deinde pleraque finium, etiam virtute obtinunes omnem in medio tenuit regionem. 405 46. Medi a rege suo cognominati putantur; namque Jason, Peliaci regis frater, a Peliae filiis Thessalia pulsus est, cum Medea uxore sua, cujus fuit privignus Medus rex Atheniensium: qui post mortem Jasonis Orientis plagam perdomuit, ibique Mediam urbem condidit, gentemque Medorum nomine suo appellavit. Sed invenimus in Genesi quod Madai auctor gentis Medorum fuit, a quo et cognominati, ut superius dictum est. 47. Persae a Perseo rege sunt vocati, qui, e Graecia in Asiam transiens, ibi barbaras gentes gravi diuturnoque bello per
Abbreviated transcription (Latin):
doctis simi antiquirsimar historias p̃scrutantes necomnium sed aliquarum &x
istis originer gentium potuerunt repperire nam quod&x filiocham qui uoca¬
a& hiopum quidicuntur ad eum filium cham ꝑtinere quichus appellatur est¬
& siomnia considerentur plurima trmengentium motata quem manen¬
tia uocabula apparent quibus postoa nomina diuersa deditratio: Namq
indi abindo flumine dicti sunt quia boccidentali parte eos includit : Seres aꝓ
prio oppido nomen sortiti sunt: gens adorientem sita apud quos de arboribus
lana contexitur de quibus est illud ignoti fatiae sed noti uellere seres
Gangaridae po¬
plurime tigres : Bac triani scithae suerunt qui suorum factione a sedibur
suis pulsi iuxta bai: tronorientis fluuium considerunt. &cuius uocabulo
& nomen sortiti sunt. huius gentis rox fuit soro astres inuentor magicas

Expanded text:
doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerunt reperire. Nam quod ex filio Cham, qui vocAethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere qui Chus appellatus est. Et si omnia considerentur, plura tamen gentium mutata quam manentia vocabula apparent; quibus postea nomina diversa dedit ratio. Namque Indi ab Indo flumine dicti sunt, qui ab occidentali parte eos includit. Seres a proprio oppido nomen sortiti sunt, gens ad Orientem sita, apud quos de arboribus lana contexitur. De quibus est illud: Ignoti facie, sed noti vellere Seres. Gangaridae poplurimae tigres. Bactriani Scythae fuerunt, qui suorum factione a sedibus suis pulsi iuxta Bactron Orientis fluvium consederunt, ex cuius vocabulo et nomen sortiti sunt. Hujus gentis rex fuit Zoroastes inventor magicae
Abbreviated transcription (Latin):
potis iaph&h: Ascanix a quo samas tae quos grecireginos uocant: Riphan a
quo paphlagonas : Cotorna a quosunt phriges : fi liiuua nelisa a quibus gre¬
ci elisei quiuo cantur eolider unde & lingua quinta. grecie colis appellatꝰ
Tarsir a quocilicer ut iosepus arbitratur unde & metropolisciuitaseorum
Tarns dicitur C&tim a quo citii id estcipriia quibus hodie que urbscitiũ
nomi natur: Dodainim a quo rodii: Hae sunt generationes destirpe laphah
que atauro monte ad a qui lonẽ mediam partem assiae & omnem europamusq
adoceanum brittannicum possedent nomina & locir & gentibus relinquen¬
tes de quibus postea immotata sunt plurima c&era permanent: Vt sue¬
rum nam multarum gentiũ uocabula partimmanserunt itaut hodieq¬
appareant unde fuerunt diriuata sicut &asur assiri & heber hebrei
partim uero temporis uetustate. ita motata sunt . utuix homines doctis

Expanded text:
potes Iaphet. Aschanaz, a quo Sarmatae, quos Graeci Rheginos vocant. Riphath, a potes Iaphet. Aschanaz, a quo Sarmatae, quos Graeci Rheginos vocant. Riphath, a quo Paphlagones. Gotorna, a quo sunt Phryges. Filii Iavan Elisa, a quibus Graeci Elisaei, qui vocantur Aeolides. Unde et lingua quinta Graece Αἰολίς appellatur. Tharsis, a quo Cilices, ut Iosephus arbitratur. Unde et metropolis civitas eorum Tharsus dicitur. Cethim, a quo Citii, id est Cyprii, a quibus hodieque urbs Citium nominatur. Dodanim, a quo Rhodii. Haec sunt gentes de stirpe Iaphet, quae a Tauro monte ad aquilonem mediam partem Asiae et omnem Europam usque ad Oceanum Brittanicum possident, nomina et locis et gentibus relinquentes; de quibus postea inmutata sunt plurima, cetera permanent ut fuerunt. Nam multarum gentium appareat unde fuerint deriuata, sicut ex Assur Assyrii et ex Heber Hebraei; partim temporis uetustate mutata sunt. ita ut uix homines doctis
Abbreviated transcription (Latin):
araceur quiarcas condedit oppidum contra tripolim in radicibus lbani sitũ
Oc tauur a seneus aquo a senei : Nonus a radius a quo aradii sunt᷑ quia radĩ
in solam possiderunt angusto fr&o aphenicis litores eparatam : Decimus a¬
mareus a quo siriae nobilis ciuitas queuocatꝰ coelis. Undecim¬
a matheus: Hae sunt gentes destirpe chamq asi doneusque ad gadita¬
nũ fr&um omnẽ meridianã partem tenent : Itemtribus filiorum laph&
iluigitur iaph&h vii nominantur gomer & quo galatae id est galb
Magog &quo arbitrantur scithas & gothos traxisse originem: Madai a quo me¬
dos &istere putant. Iuuana quo lones qu & greciunde & mare lonũ Tubala quo
hiberiqui & ispani lic& quidam xeo &italos suspicentur:. Nosoc & quo capo¬
doces unde &urbs apud eos usqueodie mazecadicitur Tiras a quo traces
quorum non satir immotatum uocabulum est quasitiraces: filii gomer ne¬

Expanded text:
Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. Octavus Sinaeus, a quo Sinaei. Nonus Aradius, a quo Aradii sunt, qui Aradum insulam possiderunt angusto fretu a Phoenicis litore separatam. Decimus Samareus, a quo Syriae nobilis civitas, quae vocatur Coeles. Undecim sunt gentes de stirpe Cham, quae a Sidone usque ad Gaditanum fretum omnem meridianam partem tenent. Item tribus filiorum Iafeth. Filii igitur Iaphet septem nominantur: Gomer, ex quo Galatae, id est Galli. Magog, a quo arbitrantur Scythas et Gothos traxisse originem. Madai, a quo Medos existere putant. Iavan, a quo Iones, qui et Graeci. Unde et mare Ionium. Thubal, a quo Iberi, qui et Hispani; licet quidam ex eo et Italos suspicentur. Mosoch, ex quo Cappadoces. Unde et urbs apud eos usque hodie Mazaca dicitur. Thiras, ex quo Thraces; quorum non satis inmutatum vocabulum est, quasi Tiraces. Filii Gomer, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nuno a ueteribus habcant ignorantur filurema saba & dedan
bic saba per sinlnte fion scribitur iub ebreo illeautem superior saba ꝑsamecba quo
ipellatas sabeos interp̃ta tur autem nunsaba arabia : Dadanꝰ a quogens est
Axhiopie in occidenta liplaga. Fili mesram labin a quo a quibus libii qui condam
putei uocabantur : Ceslom a quophilistim quo u& eres allophilos nos modo cor¬
rupte palestinos uocamus: Caderae ui. gentes ignotesurit quia bello a& hi
opico usque ad oblionẽ praeteritorum Nominum per uenerunt: filic han¬
na an undecim & quochauinaeosum x. genites quorum terram hiisapulsis iu¬
dei possiderunt: Quorum primo genitus sidon aquo sidones unde & urbs
a quo hiebus sei quorum fuit hierusalem: Quastus a morrcus a quo amorre
Quintus gerges seus aquo gergessei. Saxtus eueus a quo euei ipsi sunt
gabaonitae aciuitate gabaon qui suplices uenerunt adiesum : Septime

Expanded text:
nunc pro veteribus habeant inunc pro veteribus habeant iHic Saba per Sin litteram scribitur in Hebraeo; ille autem superior Saba per Samech, a quo appellatos Sabaeos: interpretatur autem nunc Saba Arabia. Dadan, a quo gens est Aethiopiae in occidentali plaga. Filii Mesraim Labaim, a quo Libyi, qui quondam Phuthaei vocabantur. Casloim, a quo Philistiim, quos veteres Ἀλλοφύλους, nos modo corrupte Palaestinos vocamus. Ceterae sex gentes ignotae sunt, quia bello Aethiopico subversae usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenerunt. Filii Chanaam undecim, ex quo Chananaeorum decem gentes, quorum terram his expulsis Iudaei possiderunt. Quorum primogenitus Sidon, a quo Sidones. Unde et urbs ebus, a quo Iebusaei, quorum fuit Hierusalem. Quartus Amorrhaeus, a quo Amorrhaei. Quintus Gergesaeus, a quo Gergesaei. Sextus Hevaeus, a quo Hevaei. Ipsi sunt Gabaonitae, a civitate Gabaon, qui supplices venerunt ad Iesum. Septimus
Abbreviated transcription (Latin):
gareni abagar Nabaith filiuris mahel a quonabathei quiab euphrata
in mare rubrum inhabitant: Mo ab &ã monlii loth. a quo moabite & ammani¬
tae : Edom filius esau a quo ed omei. Decegentes sunt quaedesem stirpediscen¬
dunt possidentes terram meridianam. ab ostusolis usque ad phenices:
filiicam .iIII. & quibur ortae sunt gaentos hae: Cbur a quo a& biopes ꝓgeniti. Mes¬
raim a quo aegypti ꝑ hibentur &xorti : Puth: a quo libii unde & mauritanĩe fluui¬
us usque in p̃sens putb dr̃ omnisq: circa eum regio puthensis : Channaan
a quo a phri & phenices &cbannaeorum .x gentes : Item & ne potibus cham
fili chus ne potes cham .ui. filiichus saba & euila sabata rema saba cuza saba
a quo progeniti & appellati sabci dequibus uergilius solus est trea uirga sabeis
husunt & arabes : Euila a quo g&uli in parte remotioris aphricae. here¬
mo coherentes : Sabata a quosabateni quinunc a stabari nominantur:

Expanded text:
Agareni ab Agar. Nabaioth filius Ismael, a quo Nabathei, qui ab Euphrata Agareni ab Agar. Nabaioth filius Ismael, a quo Nabathei, qui ab Euphrata in mare Rubrum inhabitant. Moab et Ammon filii Loth, a quo Moabitae et Ammonitae. Edom filius Esau, a quo Idumaei. Haec sunt gentes quae de Sem stirpe descendunt, possidentes terram meridianam ab ortu solis usque ad Phoenices. Filii Cham quattuor, ex quibus ortae sunt gentes haec: Chus, a quo Aethiopes progeniti; Mesraim, a quo Aegyptii perhibentur exorti. Phut, a quo Libyi. Unde et Mauretaniae fluvius usque in praesens Phut dicitur, omnisque circa eum regio Phuthensis. Chanaam, a quo Afri et Phoenices et Chananaeorum decem gentes. Item ex nepotibus Cham filii Chus, nepotes Cham sex. Filii Chus: Saba et Hevila, Sabatha, Rhegma, Seba, Cuza. Saba, a quo progeniti et aps. 15. Hevila, a quo Getuli in parte remotioris Africae eremo cohaerentes. 16. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur.