comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quis ducat inuxorem metͥcem uł corruptã
quamputat ẽẽ castam uł nͥgiẽ. non potest
cam dimitie de conugio marie et iosepħ
Remissis aliquid ad dendumest oooooa.¬
de modoilluis consensuis qͥ int̃ mariam
ioseph int̾cessit. Sane credi pot̃ ñ solũ marram
ẜet ioseph apud se disposuisse uirginitatẽ
sensisse inconiugalem societatem ut ut̾q
raret. S illam uoluntatẽ u̾b̾ non exp̃sserãt.
postea uero expresserunt. et imui̾ginitate
ꝑmansserunt. Consensit gͦ maria inma¬
ritalem societatem s non incarnalẽ coplam
inmaritalem consensit copulam quia ngi¬
nitatem seruare uolebat. Et iõ non alit̃
consensiss inconiugalem societatẽ nͥ fami¬
liare dĩ consilum habuiss de qua angͥtinꝰ¬
sic ait. Beata maria ꝓposuit se seruaturam¬
uotum uͥginitatis incorde s ip̃m s uotum
non exp̃sfit more. subiecit se diuine disposi

Expanded text:
quis ducat uxorem meretricem vel corruptam, quis ducat uxorem meretricem vel corruptam, quam putat esse castam vel virginem, non potest eam dimittere. 2. De conjugioPraemissis aliquid addendum est de modo illius consensus qui inter Mariam et Joseph intercessit. Sane credi potest non solum Mariam, sed etiam Joseph apud se disposuisse virginitatem sensisse in conjugalem societatem, ut uterque raret; sed illam voluntatem verbis non expresserant, postea vero expresserunt, et in virginitate permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carnalem copulam,in maritalem consensit copulam, quia virginitatem servare volebat; et ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem, nisi familiare Dcup.: Beata Maria proposuit se servaturamvotum virginitatis in corde, sed ipsum votum non expressit in ore. Subjecit se divinae disposi
Abbreviated transcription (Latin):
plet ꝙ p̾cedens coactio tulerat. In libro
scd̃m illtid. In sponsalib eoꝵ ꝯsensꝰ exigendꝰ
est quoꝵ inmiptiis desid̾atur. Intelligit᷑
tamen semꝑfilia ꝑatri consentire nͥ euiden¬
ter dissentiat. Itemsponsalia sicut nuptie cõ-¬
sensu siunt contrahentium. Et iõ sicut ĩ nuip¬
ttis ita et insponsalibꝰ familias filiam cõsen¬
tire oportet. Que si patris uolutati ñ repugnat: con
consensum s etiam error. Non at̃i omis
error. consensum impedit. Est enierror aliꝰ
ꝑsone. alius fortune aliꝰ conditõtus. alius
qualitatis. Error. ꝑsone quando h putat᷑
esse ille homo et est alius. error. fortune
quando putadur eẽ diues qui pauꝑ est
uł econũso. Error conditionis. qñ putatur
ẽẽ liber qui sinis est. Error qualitatis qñ
putatur putatr eẽ bonꝰ qui malus est. Error
fortune et qualitatis conuigii consensũ non
diuitem. non potest renu̾ciare pͥor cõditoni
quamuis erraũit. Nec error qͣlitatis. ito si

Expanded text:
plet quod praecedens coactio tulerat. 2. In libundum illud: In sponsalibus eorum consensus exigendus est, quorum in nuptiis desideratur. Intelligitur tamen patri filia consentire, nisi evidenter dissentiat. Item, sponsalia sicut nuptiae consensu fiunt contrahentium. Et ideo sicut in nuptiis, ita et in sponsalibus patris familias filiam consentire oportet, quae si patris voluntati non repugnat, consconsensum sed etiam error. Non autem omnis error consensum expedit. Est enim error alius personae, alius fortunae, alius conditionis, alius qualitatis. Error personae, quando hic putatur esse homo ille, et est alius. Error fortunae, quando putatur esse dives qui pauper est, vel e converso. Error conditionis, quando putatur esse liber qui servus est. Error qualitatis, quando putatur esse bonus qui malus est. Error fortunae et qualitatis, conjugii consensum non divitem, non potest renuntiare priori conditioni, quamvis erraverit. Nec error qualitatis, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
fieri coniugium ꝑcarnalem copulam. Inoĩ
tͥorum coninixtio corꝑal. S intelligẽdñ
est coningium ꝑfici commixtione corꝑa¬
li non quantũ adu̾itatẽ uł santitatẽ
coniugii set quanitum ad significatõnẽ.
Consequens est offende̾ ob quam causam
soleat uł debeat contrahi matͥmonium
Est gͥ finalis causa contrahendi matͥmo¬
nii pnͥcipalis ꝓcreatio ꝓlis ꝓpt̾ hoc enim

Expanded text:
fieri conjugium per carnalem copulam. In omnfieri conjugium per carnalem copulam. In omntorum commixtio corporalis. Sed intelligendum est conjugium perfici commixtione corporali non quantum ad veritatem vel sanctitatem conjugii, sed quantum ad significationem, consequens est ostendere ob quam causam soleat vel debeat contrahi matrimonium. Est igitur finalis causa matrimonii contrahendi principalis procreatio prolis
Abbreviated transcription (Latin):
fuit coniigium. Perfecdum qͥdem ñ oooo
insignificat̾one s insanctitate. Sanchora
enĩ sunt coniugia pari uoto continẽtiũ.
uñ agꝰ. Qd̃ deo pari consensu uoueratis.
ambo ꝑseuerant̃ redd̾e debuistis. a quo ꝓ¬
posito si lapsus est ille. tu saltẽ ꝑ seuera. non
quia parĩt temꝑabatis aconmixtione car¬
nali. iõ maritꝰ tuus eẽ destiterat. ĩmo tato
sanctꝰ coniuges manebitis: quanto sancti¬
ora concordit̃ placita seruabitis. ꝑfectũ
gͥfuit marie et ioseph coniugnumĩsanc¬
titate. ꝑfectum etiam fuit scd̾ tplex bonũ
adulterium. Sacramentũ quia nullam
diuortium. Solus ibi nuptialis concubitꝰ
nonfuit quia incarne peccati fieri non po¬
terat sine pudenda concupiscentia car¬
nis que excidit ex peccõ. sine qua concipi
uoluit qui sine peccato futurus erat. ⁊ lic
non int̾cessisset coniugalis concubitus con¬
iuges tñ uere fuerunt mente non carne. siẽ
et parentes. quamuis amb̾ dicat. ꝑfectum

Expanded text:
fuit conjugium; perfectum quidem non in significatione, sed in sanctitate. Sanctiora sunt enim conjugia pari voto continentium. Unde Aug.: Quod Deo pari voto et consensu voveratis, ambo perseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit Mariae et Joseph conjugium in sanctitate. Perfectum etiam fuit secundum triplex bonum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium: solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui sine peccato futurus erat. Et licet non intercesserit conjugalis concubitus, conjuges tamen vere fuerunt mente, non carne, sicut et parentes; quamvis Ambrosius dicat perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
bido crudelis. ut etiam uenena sterilitatis
ꝓcurẽt. et sinich ualiũnt conceptos fetꝰ mt᷑
uiscera aliquo modo extinguat uł fundat.
uolendo suam ꝓlem pꝰ int̾ire ꝙͣ. niuere. aut
simitt̾o uiuebat occidi anteꝙͣ nasc ꝓror¬
sus si ambo tales fint coninges non sunt.
illa qͦdam modo est maritimẽt̾e. aut ille

Expanded text:
bido crudelis, ut etiam venena sterilitatis bido crudelis, ut etiam venena sterilitatis procuret; et si nihil valuerint, conceptos foetus inter viscera aliquo modo extinguat uolendo suam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; illa est quodam modo mariti meretrix aut ille
Abbreviated transcription (Latin):
secdexplẽde libidinis conuentunt. nec
fornicarii s coniuges appellentur: osten¬
femina nͨ ille maritꝰ nec illa pcor. alt̾ius
ea fide media. ut nec illa cum alt̾o nec ille
cum alt̃a faciat id: utrum nuꝑtie sint
uocandez et potest fortasse non absurde
hoc appellari comubium siusq admortẽ
alicꝰ eoꝵ id int̾ eos placiũt. et ꝓlis genera¬
tionem quanuis non ea cã coniuncti ftͣ ñ tñ
uitam̃nt. ut ł nolint. sibinasci fihios ł⁊¬
oꝑe malo aliqͦ agant nenascant᷑. Cet̾m
siuel ntr̃q ł unum hoꝵ desit ñ inuenio
quo modo has nuptias appellare possi¬
mius. Et enĩ. si aliꝙͣ sib ad tempꝰ adhi¬
buĩt donec aliquam dignã honorib
ant suis facultatib inueniat ꝙͣ ĩ cõingiłi
ad ducat animo ip̃o adult᷑ est. nec c̃illa
ꝙͣ cupit innenire. s cum ista cum qͣ sic
cubat. ut enm ea non hãt maritale con
nem aliquo malo dolo non uitent
usq ꝑuerat ħ libidinosa crudelitas uł li¬

Expanded text:
sed explendae libidinis causa conveniunt, nec sed explendae libidinis causa conveniunt, nec fornicarii, sed conjuges appellentur, ostenfemina, nec ille maritus, nec illa uxor alterius, ea fide media, ut nec illa cum altero, nec ille cum altera faciat id, utrum nuptiae sint vocandae. Et potest forhoc appellari conubium, si usque ad mortem alicuius eorum id inter eos placuerit et prolis generationem, quamuis non ea causa coniuncti sint, non tamen uitauerint, ut uel nolint sibi nasci filios e malo aliquo agant ne nascantur. Caeterum si vel utrumque, vel unum horum desit, non invenio quomodo has nuptias appellare possimus. Etenim si aliquam sibi ad tempus adhibuerit, donec aliquam dignam honoribus aut suis facultatibus inveniat, quam in conjugio adducat, animo ipso adulter est; nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale conss generationem aliquo malo dolo non vitent.usque pervenit haec libidinosa crudelitas, vel li
Abbreviated transcription (Latin):
tiam seruant. Alii ꝓetatis defectuł alt̾iꝰ rei
causa. generare nonualent. Nec om̃s illi. ⁊̃ qͥ
ꝓlem recipiunt. bonum ꝓlis hũt. Nambo¬
gionem non refertur: immo ad hereditariã
successionem. ut cum quis heredes t̾rene posses¬
sionis habere defiderat. s sꝑes ac defider ium
quo ꝓles ad hoc querit᷑ ut religione informet᷑.
Nec iõ tamen coniugium et̃ desinit. Sac̃¬
mertum uͦ ita inseparabiliter coniugio he¬
ret. legitumarum ꝑsonar̃. ut sine illo comu¬
gium non ẽẽ indeatur: quia semꝑmanet
unt̃ uirientes uincłm coniugale: ut etiam
interueniente diuorgao fornicat̃onĩs cã
coningalis uincłi firmitas non soluatur
uͥuͦ non inter legitimas ꝑsonas contrahit᷑
coningirm. non ad est illud bonũ ꝙ dicit᷑
sacramentum quia potest solui talũi copła de qͥb
pꝰ dicetur. Qd̃ uero coningiisit int̾ eos
qui conuigali affectu non tam̃ gr̃a ꝓlis

Expanded text:
tiam servant. Alii pro aetatis defectu vel alterius rei tiam servant. Alii pro aetatis defectu vel alterius rei causa generare non valent. Nec omnes illi etiam qui prolem recipiunt, bonum prolis habent. Nam bos quae ad religionem non refertur, imo ad haereditariam successionem ut cum quis haeredes terrenae possessionis habere desiderat, sed spes ac desiderium quo proles ad hoc quaeritur, ut religione informetur.nec ideo tamen conjugium esse desinit. Sacrmentum vero ita inseparabiliter conjugio haeret legitimarum personarum, ut sine illo conjugium non esse videatur, quia semper manet inter viventes vinculum conjugale, ut etiam interveniente divortio fornicationis causa, conjugalis vinculi firmitas non solvatur . Ubi vero non inter legitimas personas contrahitur conjugium, non adest illud bonum quod dicitur sacramentum, quia potest solvi talium copula, de quibus post dicetur. Quod vero conjugium sit inter eos qui conjugali affectu non tamen gratia prolis,
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ recedens etiam fide ꝑdita. sacramentum fidei
non amittit ꝙ lauacro regenerat̾ons accepit
Redderetur enim redeuinti si amisiss abscedẽs.
habet autem hoc qutirecesser it ad cubanlun sup¬
plicii non admeritum p̃mii. Item quibꝰ plactiit
exconsensu abusu carnalis concupiscente ĩꝑpe¬
trum continere. absit ut uincłm int̾eos coniu¬
gale rumpatur ĩmofirmiꝰ erit. quo magis
eapacta secum gerunt. que carꝰ concorduisq
seruanda sunt non uolumptariis corporum̃
nexib set uolumptariis animoꝵ affectibus.
Et attende ꝙ t̾cium bonum coniugii dicit᷑
sacramentũ. non quia sit ip̃m coniugium set
contrahi coningium ꝙ ħ tͥa bona nõ ugio.¬
comittantur. Deestenimsides nͥ uirc̃ alia uł
mulier cũ alio coit: hoc igit᷑ bonũ ita ꝯiugio
adheret. ut exeosi assit ampliꝰ comnendetur cõ¬
uͦ non quassatur. Bontĩ quoꝙ pł non om̃ĩb
ad Est coningib. Qnidam enĩ parinoto ꝯtinẽ¬

Expanded text:
Christi recedens, etiam fide perdita, sacramentum fidei Christi recedens, etiam fide perdita, sacramentum fidei non amittit, quod lavacro regenerationis accepit. Redderetur enim redeunti, si amisisset abscedens. Habet autem hoc qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii . Item: Quibus placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut vinculum inter illos conjugale rumpatur, imo firmius haeret; quo magis ea pacta secum gerunt, quae charius concordiusque servanda sunt, non voluptariis corporum nexibus, sed voluntatis animorum affectibus . Et attende quod tertium bonum conjugii dicitur sacramentum, non quod sit ipsum conjugium, sed ntrahi conjugium, ubi haec tria bona non comitantur. Deest enim fides, ubi vir cum alia, vel mulier cum alio coit. Hoc ergo bonum ita conjugio adhaeret, ut ex eo, si adsit, amplius commendetur convero non cassatur. Bonum quoque prolis non omnibus adest conjugibus. Quidam enim pari voto continen
Abbreviated transcription (Latin):
uł intentio ꝑu̾sa aliciuiꝰ. sacͣmentũ non cõ¬
taminat: habuit autem coniugiñ marie
celaretur: ut ioseph eẽt testis castitatis de¬
fendens eam abinfamia suspicat̃onis: ne
alio ł alia coeatitr. In ꝓle: ut amant̃ susci¬
piatur. religiose educetur. Insacrasnto: i
comugium non se ꝑaretur. et dimissuᷤ uł
cationis. uł ex conmuni consensu causa re¬
ligionis. siue ad tempꝰ siue usq infinem.
Sacramentalit̾ uͦ separari nequeunt
dum ciuuĩt si legitime ꝑsonesint. manet
enĩ uincłm coniugale int̾eos. ⁊̃ si aliis ase
discedentes ad heserint: Uñ augꝰ. ysq̃¬
adeomanet int̾ uiuentes semel ĩnita iura¬
nuptiarum. ut potius suit int̾ se coninges etiamse¬
parati quam cum aliis quib adheserunt. Item
Manet int̾ uiuentes qd̾dam coniugale uincłm
ꝙ nec separatio. nec cum alt̾o copulatio possit au¬
ferre Sic̃ apostatata anima ueltd de coniugio

Expanded text:
vel intentio perversa alicujus sacramentum non convel intentio perversa alicujus sacramentum non contaminat. Habuit autem conjugium Mariae celaretur; ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne alio vel alia coeatur; in prole, ut amanter suscipiatur, religiose educetur; in sacramento, ut conjugium non separetur, et dimissus velcationis, vel ex communi consensu causa religionis, sive ad tempus sive usque in finem Sacramentaliter vero separari non possunt dum vivunt, si legitimae personae sint. Manet enim vinculum conjugale inter eos, etiamsi aliis a se discedentes adhaeserint. Unde Augusadeo manent inter viventes semel inita juranuptiarum, ut potius sint inter se conjuges, etiam separati, quam cum aliis quibus adhaeserunt. Item: Manet inter viventes quoddam conjugale vinculum, quod nec separatio, nec cum altero copulatio possit auferre; sicut apostata anima velut de conjugio
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliatio. et pacis redintegratio. St̃
aliquando contrahitur. ut uiri mulie¬
risq pulcͥtudo q̃ animos amore ĩ flãma¬
tos iepe impellit inire coniugiũ uͭ nale¬
ant suum explere desiderium. Questus
qͦ et diuiciar̃ possessio frequent̃ ẽ. cã
coningii. et alia multa q̃ euiq diligen¬
ciam ad hibenti facile est discernere.
Nec est assentiendum ilł. qui dñt ñ eẽ
contrahitur: Constat enim exp̃missis con¬
iugiumfieri exconmuni consensu u̾b̾ de
p̃senti exp̃sso. quamnus amor adhoc attrax̃
cuiꝰ rei documentum pr̃at iacob qͥ rachel
decoram facie et uenusto aspectu amauit.
eamq diligens ait. Seruiam tͥ ꝓ rachel .uii.
annis. In deuteronomio etiam legitur. Si
uideris inmedio captinoꝵ mulierempulcͣm
et ad amauĩs eam uoluericseam uxorẽ hr̃e.
introduces eam in domũ tuam et c̃. Qd̾ ma
contrahatur coniugium qñ nat sacra¬
sp̃es contrahentis mouet animũ. m̃tũ.
coniugium tam̃ bonum est. quia uita mala

Expanded text:
t aliquando contrahitur, ut viri mulierisque pulchritudo, quae animos amore inflammatos saepe impellit inire conjugium, ut valeant suum explere desiderium. Quaestus quoque et divitiarum possessio frequenter est conjugii causa, et alia multa quae cuique diligentiam adhibenti facile est discernere. Nec est assentiendum illis qui dicunt non contrahitur. Constat enim ex praemissis conjugium fieri ex communi consensu verbis de praesenti expresso, quamvis amor ad hoc attraxerit. Cujus rei documentum praestat Jacob, qui Rachel decoram facie et venusto aspectu amavit, eamque multum diligens ait: Serviam tibi pro Rachel septem annis. In Deuteronomio etiam legitur: Si videris in medio captivorum mulierem pulchram, et adamaveris eam voluerisque uxorem habere, introduces eam in domum tuam, etc. 5. Quod contrahatur conjugium, quando species contrahentis movet animum, conjugium tamen bonum est, quia vita mala
Abbreviated transcription (Latin):
am nunc inquire̾ restat utrum istioi¬
dines a c̾ationis initio ita distinctis
tionis uidet᷑ testimonio auctoritatis ĩ¬
sinuari. que tͣdit ᷑ de singłis ordinib
aliquos cecidisse. de ordine itaq suꝑio¬
rei lucifer ille fuit. quonullus digni¬
or ꝯditus ẽ. Apłs  etiam pͥncipatus &
potestates tenebrar̃ noĩat. ostendenᷤ
de ordinib illis cecidisse. qͣui cum in

Expanded text:
Jam nunc inquirere restat utrum et isti orJam nunc inquirere restat utrum et isti ordines a creationis initio ita fuerint distionis, videtur testimonio auctoritatis insinuari, quae tradit de singulis ordinibus aliquos cecidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille fuit, quo nullus dignior conditus fuit. Apostolus etiam principatus et potestates tenebrarum nominat, ostendens de ordinibus illis ceci
Abbreviated transcription (Latin):
ordo ab illo aballo dos uoĩantͦ qd
plenius possidet. & tunc cherubin in sc̃ĩa¬
s qui mag̃ dilig̃ plus cognoscit. T antũ
erum ut tradit auctoritas cognoseitur
ibi quisq qͣntum dilig̃. Itaq seraphin
ñ solum in caritate s scĩa ẽtiam p̃mi
nent. iõq auctoritas illa sic uidet᷑ intelli¬
genda ut comꝑatio ñ referatur ad om̃s
ordines. s ad quosdam .s. inferiores ille
enim oido si plemꝰ seraphin accip̃ scĩã
in mu̾ne̾. s pleniꝰ aliis ordinib qui st̃
inferiores. Nec noĩartͦ quisq ordo ab
omĩ re qͣm plenius aliis accep̃. s ab ali¬
qua rerum qͣs accep̃. uł pot̃ cõꝑatio re¬
ferri ñ ad ip̃os ordines. s ad alia dona.
nec ad omĩa alia dona. s ad quedã sic̃
enĩ hoĩes cum pła ħant dona. quedam
aliis excelsentiꝰ possident. ita forte et
angłi quibusdã munib mag̃ pollẽt.
& aliis quibdã minus. Utrũ ordines
ab initio c̾atõis ita distincti fuerint.

Expanded text:
ordo ab illo dono nominatur quod plenius possidet, tunc cherubin in sciSed qui magis diligit, plus cognoscit. Tantum enim, ut tradit auctoritas, cognoscit ibi quisque, quantum diligit. Itaque seraphin non solum in charinent. Ideoque auctoritas illa sic videtur intelligenda, ut comparatio non referatur ad omnes ordines, sed ad quosdam, scilicet inferiores. Ille enim ordo non plenius seraphin accepit scientiam in munere, sed plenius aliis ordinibus qui sunt inferiores. Nec nominatur quisque ordo ab omni re quam plenius aliis accepit, sed ab aliqua rerum quas accepit. Vel potest comparatio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam minus. 5. Utrum ordines ab initio creationis ita distincti fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
ñsura qui ÷ omĩ rei mod pͣfigens. & nu̾s om̃ĩ rei
spẽm p̃bens. & pondus omẽm rem ad
emsd̃ ordinis eqͣles sint. ita eẽ quibdã
placuit. s ñ est ᷑ ꝓbabile. nec assertione
dignum. quia lucifer qui fuit de colle¬
gio suꝑioꝵ ip̃is etiam dignior exstitit.
qui aliis excellentiores cͥati fuerant: ex
quo ꝑcipit᷑ ꝙ si ꝑstitissent in ordine
supiori fuiss. & alĩs eiusd ordinis dig¬
nior extitiss Sic̃ enim uinis ÷ ordo apłoꝵ alt̾

Expanded text:
nsura omni rei modum praefigens, et numerus omni rei nsura omni rei modum praefigens, et numerus omni rei speciem praebens, et pondus omnem rem ad ejusdem ordinis aequales sint. Ita esse quibusdam placuit; sed non est hoc probabile, nec assertione dignum; quia Lucifer qui fuit de collegio superiorum, ipsis etiam dignior extitit, qui aliis excellentiores creati fuerant. Ex quo percipitur quod si perstitisset, in ordine superiori fuisset, et aliis ejusdem ordinis dignior extitisset. Si
Abbreviated transcription (Latin):
unidetur illud posse stare. Non enim tunc
caritate ardebant. nec sapia pollebant.
neq in eis ds̃ sedebat. Si enim ħ habuiᷤᷤ¬
sent. ñ cecidissent. ñ gͦ tunc erant sera¬
añ casum quorũdam ñ erant isti ordineᷤᷤ
quia ñdum habebant dona in quoꝵ
partitionib ꝯueniunt. s quibdam ca¬
dentib. aliis appoĩta sunt eisq qui cecide¬
runt collata fuissent ead̾ dona si ꝑsti¬
tissent. iõq scͥptura dic̃ de singłis ordi¬
nib aliquos cecidisse. ñ quia fuissent ĩ
ordinib & postea corruerint. s quia si
ꝑstitissent. eoꝵ aliqui in singłis fuissent
ordinib qui & in nat᷑e teutate sͣ infor¬
me ꝑspicacitate differentes gͣdus habe¬
bant sic̃ illi qui ꝑstit̾unt. Alii enim ut
p̾diximus suꝑiores alii inferiores ꝯditi
sunt. Suꝑiores qui nataͦ mag̃ subtiles s
sapĩa ampliꝰ ꝑspicaces: infi̾ores qui nata
ferentias inuisibilium solus ille ponde¬
rare potuit. qui omĩa in nu̾o & m̃sura

Expanded text:
idetur illud posse stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia pollebant, neque in eis Deus sedebat; si enim hoc habuissent, non cecidissent. Non ergo tunc erant cherante casum quorumdam non erant isti ordines, quia nondum habebant dona in quorum participationibus conveniunt. Sed quibusdam cadentibus, aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent in ordinibus et postea corruerint, sed quia si perstitissent, eorum aliqui in singulis fuissent ordinibus, qui et in naturae tenuitate, et in formae perspicacitate, differentes gradus habebant, sicut illi qui perstiterunt. Alii enim, ut alii superiores, alii inferiores: superiores, qui natura magis subtiles, et sapientia amplius perspicaces; inferiores, qui natura visibiles invisibilium solus ponderare potuit, qui omnia in numero,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ añ peccare potuerunt. ñ qd̾ lib̾um¬
eoꝵ. arbitͥum debilitatum sit ꝑ grãm.
s ita potiꝰ ꝯfirmatum. ut iam ꝑ istud
ñ possit bonus angłs peccare. ꝙ utiq
Quod gͦ. ier. ait. cet̾a cum sint lib̾i ar¬
bitrii possunt flecti in utramq partẽ.
accipi oportet scd̾m eund̃ statum in qͦ
c̾ata sunt. Talis enim & hõ & angłs c̃a dͥ
tus ÷ ꝙ ad utrumq flecti pot̾at. s post
obdurati ut bñ unie nequeant. Similit̃
in pͥmordio sue ꝯditionis nintari potue¬
runt ad bonum siue ad malum. s pꝰꝑgr̃a
ita bono addict sunt ut iñ mutari ne¬
queant. ad hoc enim repugnant grã ñ nͦ
angłi ita ꝑ malitiam sint obstinati
ut tͣdit isydorus. triplici acumine scĩe¬
ꝑientia tempoꝵ. suꝑnoꝵ reuelatione

Expanded text:
sicut ante peccare potuerunt: non quod eorum arbitrium debilitatum sit per gratiam, sed ita potius confirmatum, ut jam per illud non possit bonus angelus peccare; quod utique us ait: Caetera cum sint liberi arbitrii possunt flecti in utramque partem, accipi oportet secundum statum in quo creata sunt. Talis enim et homo et angelus creatus est, qui ad utrumque flecti poterat; sed posteobdurati, ut bene vivere nequeant. Similiterin primordio suae conditionis mutari potuerunt ad bonum sive ad malum, sed post per gratiam ita bono addicti sunt, ut inde mutari nequeant. Ad hoc enim repugnat gratia, non ali per malitiam sint obstinati, ut dicit Isidorus, triplici acumine scienperientia temporum, revelatione
Abbreviated transcription (Latin):
tuit nec pot̃. nec pot̾it peccare. fc̾ce hic in¬
sinuat᷑ qd̾ angłi ante ꝯfirmationem pec¬
care potuerunt. s pt ꝯfirmationem nõ
possunt. & quod potuerunt fuit eis ex li¬
bo arbitrio qd ⁊ eis nat᷑ale ꝙ uͦ ñ possuts¬

Expanded text:
tuit, nec potest, nec poterit peccare. Ecce hic insinuatur quod angeli ante confirmationem peccare potuerunt, sed post confirmationem non possunt. Quod potuerunt fuit eis ex libero arbitrio, quod est eis naturale; quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ &e boni ñ aliqͣ cogentẽ necessitate s ꝓpͥa
acspontanea uoluntate ꝑ grãm quidẽ
ad iuti. bonum eligunt & malum respu¬
unt. & mali similit̾ spõtanea uoluntate
a grã destituti bonum uitant & malũ
s dep̾ssum & corruptum. quod surg̾e̾ ad
nem lib̾ius lñt arbitrium qͣm ante.
som ueno ebitrium hñt multo li¬
b̾ius pꝰt confirmationem qͣm añ.
Non iõ carent lib̾o arbitrio. quia male
uelle ñ possunt. multo quippe lib̾ius : arbitũ
qd̾ ñ pot̃ seruire peccõ. neq culpan¬
da est uoluntas. aut uoluntas liba ñ

Expanded text:
 et boni non aliqua cogente necessitate, sed propria ac spontanea voluntate per gratiam quidem adjuti bonum eligunt, et malum respuunt, et mali similiter spontanea voluntate a gratia destituti, bonum vitant, et malum sed depressum atque corruptum, quod surgere ad nem liberius arbitrium habent quam ante. Boni vero arbitrium habent multo liberius post confirmationem quam ante. non ideo carent libero arbitrio quia male velle non possunt; multo quippe liberius est arbitrium quod non potest servire peccato. Neque culpanda est voluntas: aut voluntas non
Abbreviated transcription (Latin):
utͣmq partem fle̾cti ñ possunt. hic
uidet᷑ dr̃ẽ ꝙ om̃is cat᷑a in lib̾o arbitͥo
ꝯstituta. pot̾ flecti ad bonum & ad
malum. Quod si ÷ gͦ & boni angłi et
mali. ad utrumq flecti possunt. gͦ &
boni possunt fi mali & bonimali Ad quod
dm̃s qd̾ bom tanta gr̃a ꝯfiriuati sunt. ut
nequeant fi mali. & mali ad eo in malitia
obdurati sunt in malitia ut ñ ualeant fiᷤ

Expanded text:
ti possunt. Hic videtur dicere quod omnis creatura in libero arbitrio constituta flecti potest ad bonum et ad malum. Quod si est, ergo et boni angeli et mali ad utrumque flecti possunt; ergo et boni possunt fieri mali, et mali boni. Ad quod dicimus quia boni tanta gratia confirmati sunt, ut nequeant fieri mali; et mali in malitia adeo obdurati sunt, ut non valeant fieri
Abbreviated transcription (Latin):
tatem susceptam & d̃itati unita ÷. Et
ñ ad alium & aliũ. s unum eundẽq
am̃ & hoĩem. filium di ẽẽ ꝯfiteor. De¬
niq si hoĩem seꝑ au̾is adͣs illi numꝙͣ
c̃do. ueq seruio. uelud si quis pur¬
puram ł diadema regale iacens in ͥ¬
ueniat. numquid ea conabit᷑ adora¬
re: Cum uͦ ea rex fui̾t indutus ꝑicu¬
lum mortis incurrit. si ea cum rege
quis adorare ꝯtempserit. ita & in aͦ¬
rare ꝯtempserit. et̾nalit̾ moriet᷑. It̃ sr̃
psalmũ nonagesimũ octauum ubi
dr̃. Ad orate seabellum .p.e. qm̃.s̾ ÷
sine impietate adorat᷑. Suscepit enĩ det̾̃a
t̾ram. quia caro de t̾ra ÷. & de carne
Marie carnem accep̃. ħ sine impieta¬
te a u̾bo cłi assumpta adorat᷑ a nob. ꝙ
nenio carnem eiꝰ manducat ͥ pͥus

Expanded text:
suscepta et Deitati unita est, ut non alium et alium, sed unum eumdemque Deum et hominem Filium Dei esse confiteor. Denique si hominem separaveris a Deo, illi nunquam credo, nec servio. Velut si quis purpuram vel diadema regale jacens ineniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero ea rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea simul cum rege quis adorare rare contempserit, aeternaliter morietur. » Idem super psalmum nonagesimum octavum, ubi dicitur: Adorate scabelsine impietate adoratur: suscepit enim de terra terram, quia caro de terra est; et de carne Mariae carnem accepit. Haec sine impietate, a Verbo Dei assumpta, adoratur a nobis; quia nemo carnem ejus manducat; nisi prius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eii⁊ unita nec ipã humanitas sola ł
hoc fac̃ ydolatͥe reus iudicari pot̃. q
nec soli c̾ature nec ꝓpt̾ ipãm. s c̾atori
cum humanitate & in humanitate sua
unitate uͦ sed̾m ypostasim. unus gͥxͦ ⁊
cum pr̃e ⁊ spũ una adoratione. cum
ĩcõtainata carne eiꝰ. ñ inad orabilem̃
carnen dicentes: Adorat᷑ enim in uͥnaypostasi
carnem adoramꝰ s uͣnitam ditati in
ꝓpt̾ ligno copłatum iguen adoro

Expanded text:
est, cui unita est. Nec ipsa humanitas sola vehoc facit, reus judicari potest, quia nec soli creaturae, nec propter ipsam; sed Creatori cum humanitate, et in humanitate sua unitae vero secundum hypostasim. Unus ergo Chcum Patre et Spiritu una adoratione cum incontaminata carne ejus, non inadorabilem carnem dicentes. Adoratur enim in una Verbi carnem adoramus, sed unitam Deitati in propter ignem copulatum ligno. Adoro
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ adorandãs. illa q̃ ÷ dulia cuiꝰ duaᷤᷤ
spẽs ł modos eẽ dñtꝰ. Est enm cuiusdã
modi dulia q̃ c̾ature cuilibet ex hib̃i pͭ.
ñ alii c̾ature. quia xͥ humanitas suꝑ
omẽm c̾aturam ÷ uen̾anda & diligen¬
da. Nõ tñ adeo ut cultꝰ diuinitati de¬
ditus ei exhibeatur. qui cultus in di¬
lectõe & sacͥfitũ exhibitione & reu̾en
g̾ce aũ theosebian .i. dĩ cultus. ł euse¬

Expanded text:
e adorandam, sed illa quae est dulia, cujus duas species vel modos esse dicunt. Est enim cujusdam modi dulia, quae creaturae cuilibet exhiberi potenon alii creaturae; quia Christi humanitas super omnem creaturam est veneranda et diligenda; non tamen adeo ut cultus divinitati debitus ei exhibeatur. Qui cultus in dilectione et sacrificii exhibitione atque Graece autem theosebia, id est, Dei cultus, et euse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊i hoꝵ ydiomata totum̃ enĩ alsũpsit¬
me. ut toti mͥ salutem gratificet. Qd̾ .ii.
ĩ assunttibile ÷ incurabile ẽ. De uirione¬
s carnem mediante aĩa. unitũ ÷
enĩ carni ꝑ medium intellectum t̾ibũ
dĩ. Tante enim subtilitatis atq simpli¬
citatis : dinina eẽntia. ut corꝑi de li¬
mo t̾ͥre formato uniri ñ ꝯgruerit. nͥ
mediante rõnali eẽntia. Illa aũ unio
inexplicabił ⁊ ado ut etiam ioħs bap¬
tista ab utͥo sc̃ificatꝰ: se ũ ẽẽ cdignũ
fateatꝰ solu̾e corrigiam całciam̃ti iħu:
qr unionis illiꝰ modum inuestigare
alusq explicare ñ erat suffitiens. Nõ
sunt gͥ audiendi qui ñ u̾um hoĩem
filium dĩ suscepisse dñt. neq natum
de femina s falsam carnẽ & mmagi¬
nem carnis ł corꝑis simulatam osten¬
disse uidentib. In ꝙ̃ errorẽ ꝓrũpt̃.¬

Expanded text:
et horum idiomata. » Totum enim totus assumpsit, ut toti mihi salutem gratificet. Quod enim inassumptibile est, incurabile est. « sed carnem, mediante anima: unitum est enim carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae, inquit, subtilitatis, atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruit, nisi mediante rationali essentia. » Illa autem unio inexplicabilis est adeo, ut etiam Joannes ab utero sanctificatus, se non esse dignum fateatur solvere corrigiam  unionis modum investigare, aliisque explicare non erat sufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina: sed falsam carnem, et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus. In quem errorem p
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ꝙ dixit angłs. purgans ipãm
ce potentiam dĩtatis u̾bi recepti¬
uam p̾parans. simul aũ & gn̾atiuam.
Et tunc obumbrauit ipãm dĩ altissi¬
mi ꝑ se sapĩa. & uirtus existens .i. dĩ fi
diuinum sem̃. & copulauit sibi ip̃i ex
scĩssimis & purissimis ip̃iꝰ uirginis san
ro. simul dĩ caro. simul caro aĩata roã¬

Expanded text:
d dixit Angelus, purgans ipsam, et potentiam deitatis Verbi receptivam praeparans, simul autem et generativam. Et tunc obumbravit ipsam Dei altissimi per se Sapientia et virtus existens, id est, Fidivinum semen. Et copulavit sibi ipsi, ex sanctissimis et purissimis ipsius Virginis sangro, simul Dei Verbi caro, simul caro animata rationa
Abbreviated transcription (Latin):
ne dici pot̃. & c̾di oportet. uixta
scõꝵ attestationis coniuentiã. ip̃ã:
pͥus peccõ fuisse obnoxam sic̃ reliqͣ
immunis uniret᷑ u̾bo. ẜ ena tm̃. ñ
necc̃ĩtate s uoluntate assum̃tis rema¬
manente. Mariam quoq totam
purgauit. ⁊ a fomite peccĩ etiam libe¬
ratut ł fomitem ip̃m penitꝰ euacuã¬
do ut quibusdam placet. ł̾ sic debi¬
litando ł extenuando. ut ei postmod̾
peccĩ occasio nultatenꝰ extit̾i̾t. Poten¬
tiam quoq gn̾andi absq uiri semĩe

Expanded text:
ne dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attestationis convenientiam, ipsam prius peccato fuisse obnoxiam sicut reliqua immunis uniretur Verbo, poena tantum, non necessitate, sed voluntate assumentis, remanente. Mariam quoque totampurgavit, et a fomite peccati etiam liberavit, vel fomitem ipsum penitus evacuando ut quibusdam placet, vel sic debilitando et extenuando, ut ei postmodum peccandi occasio nullatenus extiterit. Potentiam quoque generandi absque viri semine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ utrum caro illa pͥus fu̾it in ut̾o uir¬
ginis ꝯcepta & postea ꝯcepta assũp¬
ta: u̾issime ⁊ absq ulla ambiguita¬
sit. simulq sͥ uniuit aĩam ⁊ carnem.
ta s inconceptõe assumpta. ⁊ ĩ assũp¬
tione ꝯcepta. Uñ aug̃. ĩ libro de¬

Expanded text:
fuerit in utero Virginis concepta, et postea assumpta? verissime et absque ulla ambiguitasit, simulque sibi univit animam et carnem. ta; sed in conceptione assumpta, et in assumptione concepta. Unde B.
Abbreviated transcription (Latin):
in utroq unus & u̾us. qͣm serulẽm
formam a solo filio susceptam. tota
fec̃. Nõ aũ in ut̃o urginis p̾us ca¬
ro suscepta ÷ & postinodum diuinitaᷤᷤ
ueñ in carnem. s mox ut n̾bum ue¬
nit in ut̾um. seruata u̾itate ꝓpͥe nateͤ.

Expanded text:
in utroque unus et verus: quam servilem formam a solo Filio susceptam tota fecit. » Non ante in utero Virginis prius caro suscepta est, et postmodum divinitas venit in carnem; sed mox ut Verbum venit in uterum, servata veritate p
Abbreviated transcription (Latin):
mine tota humana nat᷑a ui¬
tio corrupta erat. totã assũpsit .i.
aĩam ⁊ carnẽ. ut totam curaret
& sc̃ĩficaret. Qd̃ aũ humane nat᷑e
siue humanitatis uocabulo aĩa

Expanded text:
tota humana natura vitio corrupta erat, totam assumpsit, id est, animam et carnem, ut totam curaret sanctificaret. Quod autem humanae naturae sive h
Abbreviated transcription (Latin):
in tenent t̾ram. uñ iob de dũo ait.
Qui fac̃ regnare ypocritam ꝓpt̾ ꝑu̾¬
sitatem popłi. & de populo isrł dñs
ait. Dedi eis regem in ira mea. Nocẽ
bolo datam iustos ds̃ fac̃ suos. de hoc
etiam. so. in moralib ait. Lumoris ela¬
tio ñ potestatis ordo in cͥmine ẽ: po¬
tentiam ds̃ tͣbuit. elationem uͦ po¬
tentie malitia nr̃e m̃tis inuenit. Tol
cuiqͣm nͥ a dõ. equo. ⁊ site lateat eqͥ¬
tas an aliqñ resistend̾ sit potestati.
ic orit᷑ questio ñ tͣnsienda si¬
lentio. dictum ÷ enĩ supͣ ꝙ po¬
testas peccandi & nocendi ñ ⁊ hoĩ
qui potestati resistit dĩ ordinatõi
resistit. Cum gͦ diabolo sit potestas
tendum in his que iubet d̃s eiᷤ exhi

Expanded text:
 tenent terram . Unde Job de Domino ait: Qui facit regnare hypocritam propter perversitatem populi . Et de populo Israel dicit Deus: Dedi eis regem in ira mea . Nocenbolo datam justos Deus facit suos. De hoc etiam Gregor. in Mor. ait: Tumoris elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollcuicumque, nisi a Deo aequo, etsi te lateat aequitas. 3. An aliquando resistendum sit potestati? Hic oritur quaestio, non transilienda silentio. Dictum est supra quod potestas peccandi vel nocendi non est homini qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit. Cum ergo diabolo sit potestas tendum in his quae jubet Deus eis exhi
Abbreviated transcription (Latin):
sus si quid ip̃e ꝓconsul iub̾at. & aliud
iubeat imꝑator. numquid dubitat᷑ illo
ꝯtempto illi eẽ sermend̾: gͦ si aliud
lo: obtemꝑand̃ ÷ dõ. P otestati gͦ diabo¬
li ł hoĩs tunc resistamꝰ. cum aliquid
ꝯtͣ dm̃ suggesserit. in quo dĩ ordina¬
tioni ñ refistimus s obtemꝑamꝰ. Sic
enĩ ds̃ p̃cep̃ ut in mał nulli potesta¬
ti obediamus fi plicit lib̾ secũdꝰ.

Expanded text:
sus si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, numquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud lo obtemperandum est Deo. Potestati ergo diaboli vel hominis tunc resistamus, cum aliquid contra Deum suggesserit; in quo Dei ordinationi non resistimus sed obtemperamus. Deus enim praecepit, ut in malis nulli potestati
Abbreviated transcription (Latin):
bona. tñ ut ñ solum bona s etiã sint
& mala. bonũ ÷ s am nͥ eẽt hoc boni
uit eẽnt q mala: nullomͦ ẽẽ sinent᷑
ab omĩpotenti bono. Cin ꝓculdubio
qͣm facile ẽ quod uult face̾. tam faci

Expanded text:
bona, tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotenti bono; cui proculdubio quam facile est quod vult facere, tam facile
Abbreviated transcription (Latin):
la ab omĩpotente bono fi. nͥ hoc eet bo¬
uum ut ea ẽẽnt: ea rõne dictum eẽ asser̃.
quia ex malis que fiunt ds̃ bona elicit.
net ip̃e ꝑmitt̾et ea fi̾. nisi de eis bene
aliquid fac̾et. uñ. augꝰ. in eod libro en¬

Expanded text:
tenti bono fieri, nisi hoc esset bonum, ut ea essent, ea ratione dictum esse asserunt, quia ex malis quae fiunt Deus bona elicit; nec ipse permitteret ea fieri nisi de eis boni aliquid faceret. Unde August., in eodem lib. En
Abbreviated transcription (Latin):
ł eo nolentes quia eiꝰ nõ uoluntate fit
pecc̃m̃. Nõ gͦ dõ uolente ł nolente. s
ñ uolente fuint mala. quia ñ sub ẽ.
dĩ uoluntati ut ualum fiat. ł ñ fiat. s
ut fieri sinat. quia bonum ÷ siu̾e ma¬
la fiꝰ.  utiq uolens sinit. ñ uolens ma¬
la s uolens sin̾e̾ ut ipã fiant. qr nec
mala sunt bona. nec eã fiͥ ł ẽẽ boñ÷¬

Expanded text:
 voluntate, quia non ejus voluntate fit peccatum. Non ergo Deo volente vel nolente, sed non volente, fiunt mala; quia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fieri vel
Abbreviated transcription (Latin):
pimiꝰ Potest etiã dici ꝙ q̃ frint᷑
eciam̃ ⁊̃ hac uita ñ tm̃ h̃t gau¬
dium spei led eciam rei quia
iã delc̃atur ĩ eo qd diligͥ ⁊ ita iã
rem aligͣtenus tenet. Cõstat gͥ¬
Iuo enim ut ait. auõ. frueris. qͦ

Expanded text:
io. Potest etiam dici quod qui fruitur etiam in hac vita, non tantum habet gaudium spei, sed etiam rei, quia jam delectatur in eo quod diligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igiIllo enim, ut ait Aug., lib.
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ quã supͣ accipiẽs uti. ⁊ frui
sic dicit. uti ÷ assimĩe aliqͥd ĩ faculta¬
tẽ uoluntatis. fruiaũ est uti cur
gaudio. non adhuc lpei sed iã
rei. Iõq ominis qui fruitur.
utitur. Assuunt enni aliquid
in facultatem uoluntatis
deloctationis ñ aũ om̃is qui utit᷑
& fruit᷑. si id qd̾ in facultatem
uoluntatis assumit ñ ꝓpt̃ ip̃m
de quia uidet̾ aus̃. dicẽ illos frui
tm̃r qui in re gauq̃ent. ñi mĩ
spe. &. ita in hac uita ñ uidem᷑
frui. s tm̃ uci. ubi gaudemꝰ in
spe. cum supͣ dictũ sit. frui eẽ.
amore inher̾e alicui rei. ꝓpt̃ se
qͣlit̃ etiam hic multi adherẽt

Expanded text:
aliter quam supra accipiens uti et frui, sic dicit: Uti est assumere aliquid in facultatem voluntatis. Frui autem est, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei; ideoque omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis delectationis. Non autem omnis qui utitur, et fruitur, si tatis assumit, non propter ipsum de quia videtur Aug. dicere illos frui tantum qui in re gaudent, non jam in spe: et ita in hac vita non videmur frui, sed tantum uti, ubi gaudemus in spe; cum supra dictum sit, frui esse amore inhaerere alicui rei propter se: qualiter etiam hic multi adhaerent
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ participes. qͣm uidit & cõmunica¬
re posse. & minui oĩo ñ posse. Iud̾ gͥ
bonum ꝙ ip̃e erat. & quo beatꝰ erat.
sola bonitate ñ necessitate aliis cõmu¬
nicari uoluit. quia sũme boni erat.
ꝓ deesse uelle. & omĩpotentissi¬
m noeta non pose. Se eos

Expanded text:
ipes, quam videt et communicari posse, et minui omnino non posse. Illud ergo bonum quod ipse erat, et quo beatus erat, sola bonitate, non necessitate, aliis communicari voluit, quia summe boni erat prodesse velle, et omnipotentissimi nocere non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯting̾e̾ ł eẽ. ut in ip̃o nicħ noui con¬
tingat. S nouũ aliquid sic̃ in es
eta uoluntate fu̾at fiat. sine aliqͣ¬
sui motione ł mutatione. Nos uero
opando mutari dicim᷑. quia mouem᷑.
Non enim sine motu aliquid facimꝰ.
causa ÷ rerum nouit̾ existentium.
dum eiꝰ uoluntate res noue incipiut̃.¬
ẽẽ que ante ñ erant absq ip̃iꝰ agi¬
tatione ut accꝰ ꝓpͥe dici ñ queant.
cum uidelicet actꝰ omĩs in motu
consistat. in dõ añ motus nullus ẽ.Si¬
cut enum ex calore soł aliqͣ fi̾ oting̃.
nulla tñ in ip̃o ł in eius calore facta
motione ł mutatione. ita ex dĩ uolũ¬
auctoris. qui ÷ unũ & solum pͥncipiũ omnũ.

Expanded text:
tingere vel esse; ut in ipso nihil novi contingat, sed novum aliquid, sicut in ejus aeterna voluntate fuerat, fiat sine aliqua motione vel sui mutatione. Nos vero operando mutari dicimur, quia movemur; non enim sine motu aliquid facimus.causa est rerum noviter existentium, dum ejus voluntate res novae esse incipiunt, quae ante non erant, absque ipsius agitatione; ut actus proprie dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat, in Deo autem motus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua fieri contingit, nulla tamen in ipso vel in ejus calore facta motione vel mutatione: ita ex Dei volunauctoris, qui est unum, et solum, et omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ eam rõnem qͣ dũr de c̾atis. Quip¬
ue cum dm̃s eum aliquid fac̾e ñ
aliquẽ in oꝑando motũ illi intelli¬
gimꝰ in eẽ. ł alique̾m in laborando
passionem. sic̃ nob solet accid̾e. s elꝰ
sempit̾ue uoluntatis nouũ aliquem

Expanded text:
s. Quippe cum dicimus eum aliquid facere, non aliquem in operando motum illi inesse intelligimus, vel aliquam in laborando passionem, sicut nobis solet accidere; sed ejus sempiternae voluntatis novum aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ponebatur explicare .s. uͥ illa
ne por rigebat᷑. Ad qd̾ nicħ teni̾e
asse rentes dm̃s ꝙ illa pͥma rerũ
ꝓdiisse uͥ nunc formata subsistit. eratq
medio subsidens. cet̾is in una ꝯfusioẽ
cuuisdã nebule opansis ita obuolu¬
tum erat ut appare̾ ñ poss ꝙ fuit.
cirtumqͣq suspensa. eousq in alt̾ porrige¬
bant᷑ quousq nunc sũmitas corꝑee.nͤ.¬
ꝑting̃. & sic̃ quibdã uidr̃ ultra locũ
firmam̃ti extendebat᷑ illa moles que
inĩferiori parte spissior atq grossior
erat. In suꝑiori uͦ rarior & lemor
atq subtilior existebat. de qͣ rariori
sub̃a putant quidam fuisse aquaᷤ q̃
suꝑ firmam̃tum ẽẽ dñr. Talis fuit
Sex dieb sic̃ docet scͥptura genes̾.
distunxit ds̃ & informas redegre
ꝓpͥas cuncta que simul mat̾ialit̾ fe¬
cerat. ꝑfeciq opus suum die .uiͦ.
& sic dem̃ die .uii. requienit ab

Expanded text:
roponebatur explicare, ubi scilicene porrigebatur. Ad quod nihil temere asserentes, dicimus quod illa prima rerum diit, ubi nunc formata subsistit. Eratque loco subsidens caeteris in una confusione cujusdam nebulae oppansis, ita obvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur, quousque nunc summitas cortingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentum esse dicuntur. Talis fuit Sex diebus, sicut docet Scriptura Genesis, distinxit Deus, et in formas redegit proprias, cuncta quae simul materialiter fecerat. Perfecitque opus suum die sexto; et sic deinde die septimo requievit ab
Abbreviated transcription (Latin):
tat ꝓ quo uirat. u̾um putat ẽẽ. & tñ falsũ
qd̃ falsum ÷. ñ ꝓ falsa resciens uirationem
int̾ponit. Da illum qui scit falsum ẽẽ &¬
ꝙ scit falsum eẽ. uidetis qͣm ista detestan¬
da sit belua. fac alium qͥ falsum putat

Expanded text:
m putat esse, et tamen falsum quod falsum est, non pro falsa re sciens jurationem interponit. Da alium qui scit falsum equod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bellua. Fac alium qui putat
Abbreviated transcription (Latin):
.i. nata᷑li potentia. pot̃ quicqͥd uult
fi. & quicqͥd uult se posse. Nicħ enĩ
omẽ ꝙ uult fi̾. uult se posse. s ñ om̃e qd̵ uult se pot
uult ⁊ fi̾. Si enim uellet: & fieret. quia uo¬
luntati eius nicħ resist̾e̾ pot̃. Opino
uidam tñ de suo sensu głian
aliud qͣm eius potentiã que infinita
÷ conclude. & restringe̾ ad m̃suram᷑
nec melius face̾ id qd̵ facit. nec aliqͥ
p̃t̾mnitt̾e de his que fac̃. Istamq suã¬

Expanded text:
 naturali potentia potest quicquid vult fieri, et quicquid vult se posse. Nihil enimomne quod vult fieri, vult se posse, sed non omne quod vult se posse, vult fieri; si enim vellet, fieret, quia voluntati ejus nihil resistere possit. UMDAMaliud quam ejus potentiam quae infinita est, concludere et restringere ad mensuram. re quam facit, nec melius facere id quod facit, nec aliquid praetermittere de his quae facit. Istamqu
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ qd omĩa possit ⁊ c̾. tam amꝑle & ge¬
nalit̾ accepͣ omia: ut etiam mala ĩclu¬
gauit eum posse omĩa que ꝯuenit ei
posse. Similit̾ cum dic̃. ñ ob aluid u̾a¬
ñ negat eum posse etiã ea q̃ ñ uult.
S ad u̾sus eos qui dicebant dm̃ młta
uelle que ñ pot̾at. affirmat eum poᷤ¬
se quicqͥd uult. & ex eoͣđici omĩpo¬
tentem. ñ ob aliud qͣuia pot̃ quic quid
uult. S caue quomͦ intelligas. pͭ qͥcqͥd¬
uult. an quicquid uult pot̃ se posse.
an quicqͥd uult face̾. an quicquid
uult fi̾. Si enĩ dicas io omĩpotentẽ
uaocari quia pot̃ qͥcqͥd uult se posse.

Expanded text:
r quod omnia possit, etc., tam ample et generaliter accepit omnia, ut etiam mala inclugavit eum posse omnia quae convenit ei posse. Similiter cum dicit - Non ob aliunon negat eum posse etiam ea quae non vult, sed, adversus illos qui dicebant Deum multa velle quae non poterat, affirmat eum posse quicquid vult, et ex eo vere dici omnipotentem, non ob aliud, quam quia potest quicquid vult. Sed cave quomodo intelligas: potest quicquid vult se posse, an quicquid vult facere, an quicquid vult fieri? Si enim dicas ideo omnipotentem vocari, quia potest quicquid vult se posse;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ u̾itate natiuitatis. ñ fact᷑a ł adoptione.
⁊ illi quid̃ añ sunt. qͣm filuĩ dĩ sint: fiunt
ostñdens. int̾ ip̃m ⁊ hoĩes filios dĩ eiuden¬
cens. Uero pr̃i. solus qui ex eo nascit᷑.
ram: fuimꝰ enĩ aliqñ filii iracundie. s¬

Expanded text:
veritate nativitatis, non factura vel adoptione. Et illi quidem ante sunt, quam filii Dei sint. Fiunt ostendens, inter ipsum et homines filios Dei evidenri solus qui ex eo nascitur ram. Fuimus enim aliquando filii iracundiae,
Abbreviated transcription (Latin):
nib suis deb̾e nos dr̃e. ñ negamꝰ. S mͥ
credite uenenũ sub melle latet. Transfi
cos eo pͤue usos ostñdit. ꝯtra quos cautela
opꝰ erat in distinctione significõis. Aliꝰqͥn
sibi contͣdicet. qui supͣ .iii. ypostases ꝯfitet᷑.
am de proyͥetatib De ꝓpͥetatibi ꝑsonar̃.⁊

Expanded text:
nibus suis debere nos dicere, non negamus. Sed mihi nibus suis debere nos dicere, non negamus. Sed mihi credite, venenum sub melle latet. Transfigcos eo prave usos ostendit; contra quos cautela opus erat in distinctione significationis; alioquin sibi contradiceret, qui supra tres hypostases confitetur. 2. De proprietatib
Abbreviated transcription (Latin):
bus ꝑsonarũ. qͣs freq̃nt̾ in hoc
tͣctatu cõmemorauimꝰ. aliquid nos loqͥ
oportet. S pͥmum audiamꝰ quid de hoc
noĩe .s. ypostasis. ieꝵe. dic̃. Ait enĩ sub hoc¬
ci eo utebant᷑ ut simplices seduc̾ent.s. ꝓ¬
.ꝑͦ.⁊ ꝓ eẽntia. ut siue dr̃et᷑ una tm̃ yposta¬
sis. siue minus. tres ꝑitos ad inconueniens
deduc̾ent. cum ñ erat ħ nom̃ ita ap̃ catho¬
licos uulgatum. nec ita eiꝰ significatio
payam. ab arrianoꝵ p̃sule. ypostasron no¬
uellum nom̃. ame hoĩe romano exigit᷑.
Int̾rogamꝰ quid tres ypostases arbritrent᷑
intelligi. Tres ꝑsonas subsistentes auint.
Respondemꝰ nos ita cred̾e: ñ sufficit eis
sensus ipm nom̃ efflagit᷑ant: quia nescio qͥd
uenem in sillabis latet. Clamamꝰ siquis .iii.
a nathema sit. Siquis aũ ypostasim. iisira
intelligens. ñ tͥb ꝑsonis unam ypostasim
dicens. sub noĩe pietatis . iii. nat᷑as conatur
tum putatis .iii. ypostases cum int̃p̃tatio¬

Expanded text:
bus personarum, quas frequenter in hoc tractatu commemoravimus, aliquid loqui nos oportet. Sed primum audiamus quid de hoc nomine hypostasis Hieron. dicit: ait enim sub hocci eo utebantur ut simplices seducerent,  essentia, ut sive diceretur una tantum hypostasis, sive tres, minus peritos ad inconveniens deducerent, cum non erat hoc nomen ita apud Catholicos vulgatum, nec ita ejus significatio papam: Ab Arianorum praesule, hypostasion novellum nomen a me homine Romano exigitur; interrogamus quid tres hypostases arbitrentur intelligi? tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere. Non sufficit eis sensus; ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid veneni in syllabis latet. Clamamus: Si quis tres anathema sit. Si quis autem hypostasim usiam intelligens, non tribus personis unam hypostasim dicens, sub nomine pietatis tres naturas conatur tum putatis, tres hypostases cum interpretatio