comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ultra dicetis filii hominũ. qͣndo
&. in hoc medio tanta nob̃. ꝓmis.¬
sa stͥ ᷑ Dor mite iã intͣ medios ele-¬
ros: de qͥbꝰ paulo ante causaba¬
mini. Exeuntes a sorte tͣrena.
amplior. stat̾i excipiet ẽsolacio:
quã ñ mͦ pacient᷑ s &. gratanter
expectetis sortẽ sc̃or. in regene¬
racione ꝓmissa. Siqͥdẽ & ipsa ex¬
pectacio iustoꝵ lȩticia ẽ.Centu¬
plũ inqͥt accipietis. & uitã et̃nã
possiddebitis. Habetis filii ada ꝓ
missionẽ uite eiꝰ q̃ nc̃ ẽ pariter
&. futurȩ: ut obstruat᷑ omne os
lo quenciũ iniqua. &. c̾fundant᷑
om̃is iniqua agentes suꝑ uacuȩ
An ñ suꝑ uacue penitꝰ agit iniqͣ.
qͥ ñ mͦ fructuosius. s & iocundi¬
us ñ mͦ salubrnis. s &. suauius
deo poterat seruire quã mundo.
Et attende qͦd petro quidestan¬
tũ de futuro respondit. Neq enĩ
suꝑ hiis q̃ exꝑiebat᷑ prȩsencia.¬
liter hesitare poterat: aut opꝰ
habebat in t̾rogare. Deniq ñqͥd

Expanded text:
inum, quando et in hoc mundo tanta vobis promissa sunt, ut dormiatis inter medios cleros de quibus paulo ante causabamini, et exeuntes a sorte terrena amplior statim excipiat consolatio, qua non modo patienter sed etiam gratulanter exspectetis sortem sanctorum in regeneratione promissam? Siquidem et ipsa exspectatio justorum laetitia est. Centuplum, inquit, accipiet, et vitam aeternam possidebit. Habetis, filii Adam, promissionem vitae ejus quae nunc est, pariter et futurae; ut obstruatur omne os loquentium iniqua, et confundantur omnes iniqua agentes supervacue . An non supervacue penitus agit iniqua, qui non modo fructuosius, sed et jucundius; non modo salubrius, sed et suavius Deo poterat servire quam mundo? Et attende quod Petro quidem Dominus tantum de futuro respondit: neque enim super his quae experriebatur praesentialiter, haesitare poterat, aut opus habebat interrogare. Denique non,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ad centũ. Sed execrabilis ẽ tibi
manꝰ anĩ: ut nullã ab eo cõmuta¬
cionẽ recipe. ñ ei in racione dati
uel accepti cõmunicare penitus
ad qͥescas. An forte ñ ex odio. s ex
incredulitate de trectas: Nã id mͥ
fateor credibilius ẽ. Nemo enĩ ꝑi¬
re magis optaret minime euius¬
piã consolacionis optentui: quam
maxima cũ exultacione saluari.
Sed ñ ẽ omniũ fides. ne eoꝵ qͥdẽ
qͥ nominetenꝰ st̾ fideles. Poterã sa¬
ne multoꝵ nobis exempla ꝓpone¬
re. multos ꝓducere testes: qͥ id
ꝓfecto sic̃ credidere. sic senciulł.
sic̃ audiere. sic exꝑiunt᷑. Nabun¬
dat huiꝰ modi testimoniis. huiꝰmo¬
di carbonibꝰ desolatoriis. omnis
nacio. regio omnis: &. omnis ln¬
gua ubicũq scõꝵ congregacio
ẽ. Sed quando humanis credat
exꝑim̃tis: qͥ ueritati ñ credit. ꝓ¬
mittenti : Illud ego uehem̃enis
arbitror admirandũ: qͦd fideles
magis in maximo quã in modico
uideamini. Nũ ei difficile ẽ dare

Expanded text:
 Sed exsecrabilis tibi est manus Domini, ut nullam ab eo commutationem recipere, non ei in ratione dati vel accepti communicare penitus acquiescas. An forte non ex odio, sed ex incredulitate detrectas? Nam id mihi, fateor, credibilius est. Nemo enim perire magis optaret minimae cujuspiam consolationis obtentu, 306 quam maxima cum exsultatione salvari. Sed non est omnium fides, ne eorum quidem qui nomine tenus sunt fideles. Poteram sane multorum vobis exempla proponere, multos producere testes, qui id profecto sicut credidere, sic sentiunt; sicut audierunt, sic experiuntur. Abundat hujusmodi testimoniis, hujusmodi carbonibus desolatoriis omnis natio, regio omnis et omnis lingua, ubicunque sanctorum congregatio est. Sed quando humanis credat experimentis, qui Veritati non credit promittenti? Illud ego vehementius arbitror admirandum, quod fideles magis in maximo, quam in modico videamini. Num ei difficile est dare
Abbreviated transcription (Latin):
dicit scriptura : Nabentidabi¬
tͣ .&. habundabit. ñ habenti aũ.
& hoc ipsũ qͦd uidet᷑ habere.
auferetur ab eo Arescet fenũ
&. decidet flos: ipse qͦq fenestrȩ
claudentur. ut nic hil ultra

Expanded text:
Scriptura? Habenti dabitur, et abundabit: non habenti autem, et hoc ipsum quod videtur habere, auferetur ab eo . Arescet fenum, et decidet flos: ipsae quoque fenestrae claudentur, ut nihil ultra
Abbreviated transcription (Latin):
ceatis. &. ne detis silengiũ er. audi
ata anima. quȩ uenas diuini su
surrii ꝑcipit insilencio: frequen¬
t̃ iterans illud samuhelis. loquere
dñe qͥa audit seruus tuus. Hic gͦ
hodiernꝰ sermo finẽ accipiat: ut
etiã tacentibꝰ nobis. deũ intus
audiamꝰ loquentẽ.&. suadentẽ
de regno suo: tanto ut ilius qͦn
enda hac dñi uoce ipse sugges¬
serit. alio sermone tractabimꝰ
ne presertim in tam utili ae
sꝑuali materia. mentes urãs.
longitudine sermonis oneremꝰ¬

Expanded text:
ne detis silentium ei: audieata anima, quae venas susurrii divini percipit in silentio, frequenter iterans illud Samuelis: Loquere, Domine, quia audit servus tuus . Hic ergo hodiernus sermo finem accipiat, ut etiam tacentibus nobis Deum intus audiamus loquentem et suadentem de regno suo, tanto utilius quantenda hac Domini voce ipse suggesserit, alio sermone tractabimus, ne 1133 praesertim in tam utili ac spirituali materia, mentes vestras longitudine sermonis onerem
Abbreviated transcription (Latin):
ita absq labore manifestã facit ueritate: utł
.&. pura narracio. Ergo illas quas ad te necess
intrare causas. neq enĩ om̃s necesse erit. dili
uelim. s breuit decidere assuescas. Frustrato
uenatorias prȩcidere dilaciones. Causa uid
ad te: causa pauꝑis & eiꝰ qͥ ñ habet qͦd det. Alii
multas poteris cõmutere t̃minandas. quã i
ne dignas audiencia uidicare. Qͥd enĩ opus e
tere illos. quoꝵ peccata manifesta st̃ prȩcede

Expanded text:
ita absque labore manifestam facit veritatem, ut brevis et pura narratio. Ergo illas quas ad te necesse erit intrare causas neque enim omnes necesse erit, diligenter velim, sed breviter decidere assuescas, frustratoriasque et venatorias praecidere dilationes. Causa viduae intret ad te, causa pauperis, et ejus qui non habet quod det. Aliis alias multas poteris committere terminandas, quam plures nec dignas audientia judicare. Quid enim opus est admittere illos, quorum peccata manifesta sunt praecede
Abbreviated transcription (Latin):
ubit animũ dictare aliqͥd. qͦd te papabeatis.¬
sime eus eni uel edificet. uel delectet. uel
consolet᷑. Sed ne scio qͦmͦ uult &. ñ uult
exire. leta qͥdẽ. s lenta oracio: dũ certat̃i
lll c̃traria imꝑare c̃tendunt. maiestas atq amor. Nẽpe¬
neq urget ille: inhibet illa. S int̃uenit dignacio tuc
qua boc ipsũ ñ p̃cipis. s petis: eũ p̃ciꝑe magis te deceat
aiestate gͥ tã dignant̃ cedente. qͥd nicedat pudor:
Qͥd enĩ si cathedr̃a ascendisti : Nec si ãbules suꝑ pennas
uentoꝵ: subduceris affectui. Amor dñm nescit: agnos¬
eit filiũ &. ininfulis. ꝑte satis subiectꝰ ẽ obseqͥt᷑ sponte
gratis obtẽꝑat: libere reueret᷑. Nonsic aliqͥ ñ sic. sed
aut timorẽ ad ista impellunt᷑. aut cupiditate. Niĩ st̃
qͥ infacie benedicunt: malaaũ in cordibꝰ eor: Blandi¬
unt᷑ cor̃ã: in necessitate deficiunt. At caritas. nũꝙͦͣ. ex

Expanded text:
ubit animum dictare aliquid, quod te, papa beatissime Eugeni, vel aedificet, vel delectet, vel consoletur. Sed nescio quomodo vult, et non vult exire laeta quidem, sed lenta oratio: dum certatim illi contraria imperare contendunt majestas, atque amor. Nempe urget ille, inhibet illa. Sed intervenit tua dignatio, qua hoc ipsunt non praecipis, sed petis, cum praecipere magis te deceat. Majestate igitur tam dignanter cedente, quidni cedat pudor? Quid enim si cathedram ascendisti? Nec si ambules super pennas ventorum, subduceris affectui. Amor dominum nescit, agnoscit filium et in infulis. Per se satis subjectus est, obsequitur sponte, gratis obtemperat, libere reveretur. Non sic aliqui, non sic: sed aut timore ad ista impelluntur, aut cupiditate. Hi sunt qui in facie benedicunt, mala autem in cordibus eorum; blandiuntur coram, in necessitate deficiunt. At charitas nunquam ex
Abbreviated transcription (Latin):
numo ẽut ab illis idicer qͥdicunt bonũ ma¬
lũ .&. malũ bonũ: ponentes lucẽ tenebras.
&. tenebras lucẽ. & si necesse sit unũ fieri e
quobꝰ: maloinos murmur hominũ. quã u
aeũ ẽẽ. Bonũ m. si dignet᷑ me uti ꝓ clipeo.li¬
bens excipio in me detrahenciũ linguas ma¬
ledicas . & uenenata spicła blasphemoꝵ: ut ñ ad ip.¬
sũ ꝑueniant. Non recuso ingloriis fuerr ut ñ ir¬
ruat᷑ in dei głam. Qͥs mͥdet uoce głari in illa.¬

Expanded text:
s judicer, qui dicunt bonum malum, et malum bonum, ponentes lucem tenebras, et tenebras lucem . Etsi necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non irruatur in Dei gloriam. Quis mihi det gloriari in
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ In gratũ ad beneficia ẽ: Ad õsilia infidũ.
adiudicia suũ: in uerecundũ ad turpia. in¬
pauidũ ad ꝑicła: in humanũ ad humana. te¬
merariũ indiuma. p̃teritoꝵ ob liuiscens. prę
negligens. futura ñ. ꝓuidens. Ipsũ ẽ cui prȩteritoꝵ prȩt̃
solas in iurias nicbil om̃ino ñ preterit. p̃senciũ nichil
ñ ꝑit: futuroꝵ nulla nͥ forte ad ulciscendũ ꝓspectio se¬
u prepacio ẽ. Et ut inbreui cuncta horribilis mali ma¬
la cõ ꝑlectar: ipsũ ẽ qͦd nec d̾m timet. nec hominẽ reue
ret᷑. En qͦ trahere te babent occupaciones he maledictȩ
si t.m̃ ꝑgis ut cepisti dare. ita totũ te illis. nil tui t re¬
Inquens. Edis tẽpꝰ &. si licet nẽ alterũ me tͥ ex hibere
ietro tu ꝙͦq in his stulto labore c̃sumeris: q̃ ñ st̃ n affu

Expanded text:
ratur. Ingratum ad beneficia est, ad consilia infidum, ratur. Ingratum ad beneficia est, ad consilia infidum, ad judicia saevum, inverecundum ad turpia, impavidum ad pericula, inhumanum ad humana, temerarium ad divina, praeteritorum obliviscens, praesentia negligens, futura non providens; ipsum est cui praeteritorum praeter solas injurias nihil omnino non praeterit, praesentium nihil perit, futurorum nulla nisi forte ad ulciscendum prospectio seu praeparatio est, et ut brevi cuncta horribilis mali mala complectar, ipsum est quod nec Deum timet, nec hominem reveretur. En quo trahere te habent hae occupationes maledictae: si tamen pergis, ut coepisti, ita dare te totum illis, nil tui tibi relinquens. Perdis tempus: si licet nunc alterum me tibi exhibere Jethro, tu quoque in his stulto labore consumeris , quae non su
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. ꝓfecto. aut insensibilitat᷑e. Hinc prorsus. hinic
ł timui sẽꝑ &. timeo: ne dilato remedio dolore
ñ sustinens. ꝑ icło te irreuocabilit᷑ desꝑatꝰ inimer¬
gas. Uereor in quã. ne in mediis occupac ionibꝰ qm̃
multe st̃. dũ diffidis finẽ. frontẽ dures: & ita sen¬
sim te ipsũ qͦdãmͦ sensu priues iusti utilisq dolo¬
ris. Multo prudencius te illis subtrahas uel ad
tẽpꝰ. quã paciare trahi ab ipsis .& certe paulat̃
duci qͦ ⁊u ñ uis. Queris quo Ad cor durũ. Ne ꝑgas
q̃rere qͥd illud sit: si ñ expauisti. tuũ ẽ hoc So¬
lũ ẽ cordurũ. qͦd semet ipsũ ñ exhorret.: qͥa nec
sentit. Qͥd me int̃rogas: in t̾roga pharaonẽ. Ne
mo duri cordis salutẽ umꝗͣ. adeptꝰ ẽ. nͥ quẽ for¬
te miserans d̾s abstulit ab eo corlapidesi &. de¬
cõpunctione scindit᷑. nec pietate mollitur.
nec mouet᷑ p̃cibꝰ. minis ñ cedit: flagellis du¬

Expanded text:
tem profecto, aut insensibilitatem. 3. Hinc prorsus, hinc tem profecto, aut insensibilitatem. 3. Hinc prorsus, hinc tibi timui semper, et timeo, ne dilato remedio, dolorem non sustinens, periculo te irrevocabiliter desperatus immergas. Vereor, inquam, ne in mediis occupationibus, quoniam multae sunt, dum diffidis finem, frontem dures, et ita sensim te ipsum quodammodo sensu prives justi utilisque doloris. Multo prudentius te illis subtrahas vel ad tempus, quam potiare trahi ab ipsis, et duci certe paulatim quo tu non vis. Quaeris quo? Ad cor durum. Nec pergas quaerere, quid illud sit: si non expavisti, tuum hoc est. Solum est cor durum, quod semetipsum non exhorret, quia nec sentit. Quid me interrogas? Interroga Pharaonem. mo duri cordis salutem umquam adeptus est, nisiforte miserans deus abstulerit ab eo cor lapideum et decompunctione scinditur, nec pietate mollitur, nec movetur precibus: minis non cedit, flagellis du
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. &. eo insanabile. qͦ insensibile fit. Deniq dolor
c̃tinuus & acerbꝰ. diut᷑nꝰ ee̾ ñ ꝑatit᷑. Ilã si ñ aliun¬
de extunditur: necesse ẽ cedat uel sibi. Eniuͦ cito
aut de remedio ẽsolacionẽ recipiet: aut de assidu¬
itate stuporẽ. Quid ñ inuertat c̃suetudo: Qui ñ as¬
siduitate duretur: Qͥd ñ usui cedat. Quantis qͦd prȩ¬
amaritudine pͥus ex horrebant: usu ipso male indul¬
ce ẽuersũ ẽ. Audi iustũ qͥd lam̃tet᷑ suꝑ huiusmodi.
Quȩ pͥus tangere nolebat anima mea: nc̃ prȩ angu¬
stia cibi mei st̾. Primũ tͥ importabile uidebit᷑ aliqͥd.
ꝓcessu tẽꝑis. si assuescas. iudicabis ñ adeo graue
paulopost &. leue sencies: paulopost nec sencies.
paulopost etã delectabit. Ita paulati incordis du¬
riciã it᷑. & ex illa inauersionẽ. Sic ẽ grauis & ẽti¬
niuis dolor. citũ dixi habiturꝰ ẽ exitu: aut sanita¬

Expanded text:
citur, et eo insanabile, quo insensibile fit. Denique dolor citur, et eo insanabile, quo insensibile fit. Denique dolor continuus, et acerbus, diuturnus esse non patitur. Nam si non aliunde extunditur, necesse est cedat vel sibi. Enimvero cito aut de remedio consolationem recipiet, aut de assiduitate stuporem. Quid non invertat consuetudo? quid non assiduitate duretur? quid non usui cedat? quantis quod praamaritudine 409 prius exhorrebant, usu ipso male in dulce conversum est? Audi justum quid lamentetur super hujuscemodi: Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt . Primum tibi importabile videbitur aliquid: processu temporis, si assuescas, judicabis non adeo grave; paulo post et leve senties, paulo post nec senties; paulo post etiam delectabit. Ita paulatim in cordis duritiam itur, et ex illa in aversionem. Sic gravis et continuus dolor citum, ut dixi, habiturus est exitum, aut sanita
Abbreviated transcription (Latin):
turis./ nuitꝰ ni fallor auelleris a tuę rachelis ample¬
xibꝰ. & qͦciens id pati ẽtigerit. tociens dolor tuus re¬
nouet᷑ necesse ẽ. At qͣndo ñ ẽtigit. Quociens uis & in¬
cassũ. qͦciens moues nec ꝓmoues. qͦ ciens conaris &. ñ
dat᷑ ultra. eniteris &. ñ parturis: tẽptas & arriꝑis.
& ubi incipis. ibi deficis. & dũ ad huc ordiris. succi¬
dunt te. uenert filii usq ad partũ ait. ꝓpħa & uires
ñ habet parturiens. Nosti hoc: Nemo te melius. At¬
trite frontis es .&. instar uitulȩ effraim. doctus
Ab sit. Nec ẽ pars illius : qͥ datꝰ ẽ in reꝓbũ sensũ. Ab
his sane cupio łͥ pacẽ: ñ cũ his. Nic hil plus metu¬
o tͥ: pacȩ ista. Miraris: si ũquã possit accidere: Et¬
ã dico tͥ: si res ut assolet ꝑ ẽsuetudinẽ in incuriã
uenerit. Noli nimis credere affectui tuo qͥ nẽ ẽ
Nil tã fixũ animo. qͦd neglectu & tẽpore ñ obso¬
lescat.U ulneri uetusto & neglecto. callus obdu¬

Expanded text:
turis. Invitus, ni fallor, avelleris a tuae Rachelis amplexibus; et quoties id pati contigerit, toties dolor tuus renovetur necesse est. At quando non contingit? Quoties vis, et incassum? quoties moves, nec promoves? quoties conaris, et non datur ultra; eniteris, et non paris; tentas, et abriperis; et ubi incipis, ibi deficis; et dum adhuc ordiris, succidunt te? Venerunt filii usque ad partum, ait propheta; et vires non habet parturiens . Nosti hoc? nemo te melius. Attritae frontis es, et instar vitulae Ephraim doctus Absit: haec est pars illius, qui datus est in reprobum sensum. Ab his sane cupio tibi pacem, non cum his. Nihil plus metuo tibi pace ista. Miraris si unquam possit accidere? Etiam, dico tibi, si res, ut assolet, per consuetudinem in incuriam venerit. Nil tam fixum animo, quod neglectu et tempore non obsolescat. Vulneri vetusto et neglecto callus obdu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiserat ñ introdux̃. Nec ẽ qͦd ducis temeritati impu¬
tari quȩat: tristis & in opinati euentꝰ. Omĩa faciebat
dno iniꝑante. dño cooꝑante . &. opꝰ c̃firmante sequen¬
tibꝰ signis. Sed popłs ille inqͥs dure ceruicis fuit. sẽꝑ

Expanded text:
promiserat, non introduxit. Nec est, quod ducis temeritati impupromiserat, non introduxit. Nec est, quod ducis temeritati imputari queat tristis et inopinatus eventus. Omnia faciebat Domino imperante, Domino cooperante et opus confirmante sequent
Abbreviated transcription (Latin):
te deo. Quare gͦ ieuinauimꝰ & ñ aspexit: humiliac̃sm
animas nr̃as & nesciuit Na inhis om̃ibꝰ ñ ẽ auersus
furor eiꝰ s ad huc manꝰ eiꝰ extenta. Quã pacient̃ in
terĩ adhuc audit uoces sacrilegas. e egypcios blas¬
pbemantes: qa callide edux̃ eos ut occidet indeser¬
to. e qͥdẽ iudicia dñi uera. qͥs nesciat. At iudiciũ
hoc. abissus tanta: ut uidear mͥ ñ in merito ꝓmincia¬
hende ualet Recordem suꝑnor iudicioꝵ q̃ asecło
st si forte sit c̃solacio. slã qͥda ita dix̃. Memor fur iu¬
dicior tuoꝵ a secło dñe. & ẽsolatꝰ sũ. Rem dieo igno
tã nemini .&. nc̃ nemini not̃a. Nẽpe sic se habent me¬
taliũ corda. qͦo scimꝰ cũ necesse n ẽ. in necessitate
nescimꝰ. Moyses educturꝰ popłm de terra egypti: meliorẽ
illis ẽ pollicitꝰ terrã. Na qͦͣndo ipsũ alit̃ seq̃ret᷑ popħ.
solã sapiens terr̃a : &̾ iluxit eductos tam̃. interr̃a quã

Expanded text:
te Deo. Quare ergo ieiunavimus et non aspexit? Humiliavimus te Deo. Quare ergo ieiunavimus et non aspexit? Humiliavimus animas nostras et nescivit? Nam in his omnibus non est aversus futerim adhuc audit voces sacrilegas, et Aegyptios blasphemantes, quia callide eduxit eos, ut occideret in deserto? Et quidem judicia Domini vera ; quis nesciat? At judicium hoc abyssus tanta, ut videar mihi non immerito hendere. Recordemur supernorum iudiciorum, que a seculo sunt, si forte sit consolatio. Nam quidam ita dixit: Memor fui iudiciorum tuorum a seculo Domine et consolatus sum. Rem dico nemini ignotam et nunc nemini notam. Nempe sic se habent mortalium corda, quod scimus cum necesse non est, in necessitate nescimus. Moyses educturus populum de terra Egypti meliorem illis pollicitus est terram. Nam quando ipsum aliter sequeretur populus solam sapiens terram? Eduxit, eductos tamen in terram, quam
Abbreviated transcription (Latin):
emor ꝓmissi mei qͦ ecce ĩa aliquandiu
teneor apud te uir optime papa eugeni.
uolo ip̃so absoluere me uel sero. Puderet dilacionis.
simͥ ẽsenus forẽ in curiȩ. aut c̃tẽptꝰ. Non ẽ ita. Sed incidimꝰ
ut ipse nosti tẽpus graue. qͦd & ipsi pęne uiuendi usu
iudebat᷑ indicere cessacionẽ: ne dũ studiis. Cũ seilicer
dñs ꝓuocatꝰ peccatis nr̃is antȩ tẽpꝰ qͦdam᷑ uisus sit
iudicasse orbẽ tͣrȩ: ineqͥtate qdẽ.s misediȩ suȩ obb
t̃fecti gladio aut fame consũpti. Effusa ẽ ꝯtencio si¬
ꝑ pͥncipes. &. dñs errare fecit eos ininuio. & ñ inuia.
Contricio &. infelicitas. inuiis eoꝵ. Pauor .&. meror ꝙ
ẽfusio. inpenetrabilibꝰ regũ ipsoꝵ. Quã c̃fusi pedes
annuncianciũ pace: annuncianciũ bona. Diximꝰ pꝙ
iẜ ñ ẽ par. ꝓmisimꝰ bona. & ecce t᷑bacio. Quasi uͦ temẽ¬
ritate in isto oꝑe: aut leuitate usi sumꝰ. Queurrimꝰ
plane ieo ñ quasunincertũ. s te iubente. immo ꝑ

Expanded text:
emor promissi mei, quo ecce jam aliquamdiu teneor apud te, vir optime, papa Eugeni, volo absolvere me vel sero. Puderet dilationis, mihi conscius forem incuriae, aut contemptus. Non ita est: sed incidimus, ut ipse nosti in tempus grave, quod et ipsi bene vivendi usui videbatur indicere cessationem, ne dum studiis, cum scilicet Dominus provocatus peccatis nostris ante tempus quodammodo visus sit iterfecti gladio, aut fame consuper principes et errare fecit eos in invio et non in via. Contricio et infelicitas in viis eorum, pavor et meror et confusio in penetralibus regum ipsorum. Quam confusi pedes annuntiantium pacem, annuntiantium bonum. Diximus pax, et non est pax. Promisimus bona, et ecce turbatio. Quasi vero temeritate in opere isto aut levitate usi sumus. Cucurrimus plane in eo, non quasi in incertum, sed te iubente immo per
Abbreviated transcription (Latin):
sciebat : Qma sicut p̃nroit quio mali ẽẽnt facturi: sic
etiã p̃moit de malis factis eoꝵ quio boni. ẽet ipse facturus.
Sic eñi eos fecit. ut ee̾nt aliis exercitationis amminicłm: et
timoris exemplũ. ꝑ reuroit bonos futuros et creat: p̃uidit mna
los futuros & creat. Seipsũ adfruendũ p̃bens bonis. multa
numerũ suoꝵ largieus. et malis. Nichil sibi consulens. uec de ope¬
ribꝰ bonoꝵ et bon̾is consuleus etiã de penis maloꝵ. P otu¬

Expanded text:
aesciebat? M. Quia sicut praevidit quid mali essent facturi, sic aesciebat? M. Quia sicut praevidit quid mali essent facturi, sic etiam praevidit de malis factis eorum quid boni ipse esset facturus. Sic enim eos fecit, ut essent aliis exercitationis adminuculum et timoris exemplum. Ergolos futuros et creat. Seipsum ad fruendum praebens bonis, multa munerum suorum largiens et malis, nihil sibi consulens, nec de operibus bonorum et bonis consulens etiam de poenis malorum. It
Abbreviated transcription (Latin):
serpentẽ recepit in paradiso. Quare permisit temptari. qũe
consensurũ sp̃s sciebat: Dicã quantũ ut donat sapere uel
sinit dicere. Non mͥ uidetur magne laudis fuisse hominẽ. si ꝓ¬
ꝓterea possit bene inuere. quia nemo male uiuere suaderet.  uin
& in natura posse. et inpotestate habeat uelle ñ consentire. sua¬
denti. Eur itaꝙ temptari ñ sinit. quẽ consensurũ ẽẽ p̃sciebat.
cũ io facturꝰ eẽt ꝓpria uoluntate per culpã. et ordinandũ ẽet il¬
lius equitate per penã: Sic autẽ quidã mouentur de hac pͥmi
hominis temptatione. qͦd eã fieri permiserit d̾s quasi nunc ñ
uideant uniñsũ genꝰ humanũ diaboli insidiis sine cessatione
temptari. Cur et hoc permittit d̃s. an quia ꝓbatur et exexcetur
uirtus et ẽ palma gloriosior ñ consensisse temptatũ quã ñ po¬
tuisse temptari: Cur eos creauit quos tales futuros ẽẽ p̃

Expanded text:
serpentem decepit in paradiso. serpentem decepit in paradiso. consensurum praesciebat? M. Dicam quantum vel donat sapere vel sinit dicere, non mihi videtur magnae laudis fuisse hominem, si propter a possit bene vivere, quia nemo male vivere suaderet, cum et in natura posse, et in potestate habeat velle non consentire suadenti. Cur itaque tentari non sineret, quem consensurum esse praesciebat, cum id facturus esset propria voluntate per culpam, et ordinandus esset illius aequitate per poenam. Sic autem quidam moventur de hac primi hominis tentatione, quod eam fieri permiserit Deus, quasi nunc non videant universum genus humanum diaboli insidiis sine cessatione tentari. Cur et hoc permittit Deus? an quia probatur et exercetur virtus, et est palma gloriosior non consensisse tentatum, quam non potuisse tentari?
Abbreviated transcription (Latin):
le. ct animal: Serpens per se loqui ñ poterat. nec qi hoc
a creatore ñ acceperat: adsũpsit. Nisi nimirũ illo diabolus ut ens.
ueluo organo. per qd̃ articulũ sonũ emitteret: Q illum nempe
uerba faciebat: et tam̃ ħͥ etiã ille nesciebat. Natura gͦ rationis
expers suboitur nature rationali: sed tam̃ ñ totũ qͥo uulte Ei ea
nel m ea facit. seo quantũ a d̃o acceperit. nsiñ intelligilit
serpentes. quomͦ auoiunt uerba marsoꝵ. ut aduicantationes
eoꝵ de speluncis exeant suis: Licet intellectũ ñ ahabeant: t¬
m̃ sensu corporis nullatenꝰ carent. Nabent em̃ insũ. auditũ.
gustũ. odoratũ. Et ĩo quamuis audiant uerba marsoꝵ: nequa
quã tam̃ intelligunt. Non emĩ obediunt intelligenoo. sed ut de an¬
tris ad uerba marsor exeant. permittente t̃o cogunt᷑ a diabolo.
llude uatur testimoniũ de illo pͥmo facto. quia pͥmũ hominẽ. ꝑ

Expanded text:
le esse animal? M. Serpens per se loqui non poterat, nec quia hoc le esse animal? M. Serpens per se loqui non poterat, nec quia hoc a creatore non acceperat assumpsit, nisi nimirum illum diabolus utens, et velut organum per quod articulatum sonum emitteret. Per illum nempe verba faciebat, et tamen hoc etiam ille nesciebat. Natura igitur rationis expers subditur naturae rationali, sed tamen non totum quod vult ex ea vel in ea facit, sed quantum a Deo acceperit. Et si non intelligunt serpentes, quomodo audiunt verba Marsorum, ut ab incantationibus eorum de speluncis exeant suis? Licet intellectum non habeant, tamen sensu corporis nullatenus carent: habent enim visum, auditum, gustum, oquam tamen intelligunt; non enim obediunt intelligendo, sed ut de antris ad verba Marsorum exeant, permittente Deo, coguntur a diabolo, unde datur testimonium de illo primo facto, quia primum hominem per
Abbreviated transcription (Latin):
lo. aut interra mouetur. quia sine cȩlo & terra. nullus c̃ locus.
Ubi eñ fuit ipse sp̃s. in cęlo. an interra. ut uideret ipsã lectio¬
nt̃ iuel ipsã ciuitatẽ. Ergo si in nullo loco uidit ut recordaretur.
inscipso uidit. Et quia initiũ habet. cogitatione om̃e qd̾ mtiũ
et tempus habet. Igͥ scdm supͣoictã rationẽ sp̃s creatus per tem¬
pus moueri pͥ. ñ per locũ. Sp̃s uero creator. sine tempore et lo¬
ut ei conumx fieretalit̾ ñ poterat fieri. nisi ut dormienti costã
detraheret. ex qua coniunx eoificaret᷑. Poterat ꝙ aliter fieri.
sea rõs congruentuis udicauit. ut sic fieret. unde aliqͥd signi¬
ficaret. Sicut enĩ dormienti ade. costa detrahitur. et coniunx ef¬
ficit: ita et. xp̃o moriente. de latere sanguis effunditur. ut
eccłia construatur. Conmunicatione nãq corporis et sangui¬
per se poterat. in paradiso: cũ aliquib pareat irationabi¬

Expanded text:
lo, an in terra movetur? quia sine coelo et terra nullus est locus. lo, an in terra movetur? quia sine coelo et terra nullus est locus. Ubi enim fuit ipse spiritus, in coelo an in terra, ut videret ipsam lectionem vel ipsam civitatem? Ergo si in nullo loco vidit, ut recordaretur, in seipso vidit. Et quia initium habet, cogitatio est omne quod initium et tempus habet. Igitur secundum supradictam rationem spiritus creatus per tempus moveri potest, non per locum. Spiritus vero creator sine tempore et lout ei conjux fieret, aliter non poterat fieri, nisi ut dormienti costam detraheret, ex qua conjux aedificaretur. Poterat et aliter fieri, sed ideo congruentius judicavit, ut sic fieret unde aliquid significaretur. Sicut enim dormienti Adae costa detrahitur, et conjux efficitur, ita et Christo moriente de latere sanguis effunditur, ut Ecclesia construatur. Communicans namque corpore et sanguiui poterat in paradiso, cum aliquibus pareat irrationabi
Abbreviated transcription (Latin):
ut d̾s quẽ astruis moueri. ñ moueatur in tempore. aut sp̃s cre¬
atꝰ q niouet intempore ñ moueatur et loco: Deus qui iusti¬
tuit tempora. et ẽ ante tempora: nichil in eo c̃ p̃teritũ. aut fu¬
turũ. nullũ consiliũ nouũ. nullaꝙ cogitatio noua. quasi scilieet
noua et accedens. Nã si accedit d̾o aliquio: iã ñ inmitabilis. lꝙͥ in
inutabilis d̾s t̃. nichil illi accedit. nulla noua cogitatio. nullũ no¬
uũ consiliũ. id̾o ñ mouetur intempore. Corpora uero sua in locũ no¬
uendũ descendunt de cęlo: et ascendunt in celũ. Sp̃s itaꝙ homi¬
nũ mouet᷑. in tempore: reminiscendo pp̃terita. futura expectando.
aliqua noua discendo. Neꝙ eni cũ recordor. aliquã lectionẽ. aut a¬
liquã ciuitatẽ. Sic conmotꝰ c̃ sp̃s meus cogitando. ut recor daret᷑ e
tempore hoc: ita motus ẽ et loco. Quod si in loco monet᷑. aut in cȩ¬

Expanded text:
ut Deus, quem astruis moveri, non moveatur in tempore, aut spiritus creut Deus, quem astruis moveri, non moveatur in tempore, aut spiritus creatus qui movetur in tempore, non moveatur et loco? M. Deus qui instituit tempora, et est ante tempora, nihil in eo est praeteritum aut futurum, nullum consilium novum, nullaque cogitatio nova, quasi scilicet sit nova et accedens. Nam si accedit Deo aliquid, jam non immutabilis; igitur immutabilis Deus est, nihil illi accedit, nulla nova cogitatio, nullum novum consilium. Ideo non movetur in tempore, corpora vero sua in locum movendum descendunt de coelo et ascendunt in coelum. Spiritus itaque hominum movetur in tempore reminiscendo praeterita, futura exspectando, aliqua nova discendo. Neque enim cum recordor aliquam lectionem aut aliquam civitatem, sic commotus est spiritus meus cogitando, ut haec recordaretur ex tempore, ita motus est et loco. Quod si in loco movetur, an in coe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͥ sustantia: que tam̃ temporaliter mouetur. Sreceoit itaq sub¬
stautia: que nec temporalit̾ nec localiter mouetur. illã que tẽ¬
poralit̾ mouetur. Itlem sp̃s conditꝰ mouet scipsũ per tempus si¬
ne loco: mouet᷑ corpus per tempus et locũ. Sps uero creator
mouet seipsum sine tempore e loco. Igͥ sp̃s rationalis quit̃
in homiib. seu inrationalis etiã et uissis mouetur Sed ratio¬
nalis habet intelligentiã: per quã indicare possit ftrũ ius¬
sis consentiat. aut ñ consentiat. Animalia uero aut̃ uõlatilia
non acceperunt hoc iudiciũ: pro suo tam̃ gene. attp̃ natͥura
uissu aliquo tacta ꝓpelluntur Inde angłica natura iussa
d̃i perficiens mouet iuissis om̃e genꝰ animantiũ: ducens quo
ila nesciunt. Si homines possu̾nt ñ uulla animaliũ genera
mansucta facere. ita ut quasdã uoluntates hominũ face ude¬
antur: quantoniagis hoc angłi possunt : Quae causa fecit

Expanded text:
ur substantia quae tantum temporaliter movetur. Praecedit itaque subur substantia quae tantum temporaliter movetur. Praecedit itaque substantia quae nec temporaliter nec localiter movetur, illam quae temporaliter movetur; idem spiritus conditus movet seipsum per tempus sine loco, movetur corpus per tempus et locum. Spiritus vero creator movet seipsum sine tempore et loco. Igitur spiritus rationalis, qui est in hominibus, seu irrationalis, etiam et jussis movetur. Sed rationalis habet intelligentiam per quam judicare possit utrum jussis consentiat, an non consentiat: animalia vero aut volatilia non acceperunt hoc judicium; pro suo tamen genere atque natura jussu aliquo tacta propelluntur. Unde angelica natura, jussa Dei perficiens, movet jussis omne genus animantium, ducens quo illa nesciunt. Si homines possunt nonnulla animalium genera mansueta facere, ita ut quasdam voluntates hominum facere videantur, quanto magis hoc angeli possunt? D. Quae causa facit
Abbreviated transcription (Latin):
corporum. Tercia solins ẽ anime. quã dũ ex corpore exierit pa¬
titur. scđm illud qd̃ in engłio de illo diuite legimꝰ. pater abra¬
qd̾ dñs in euuangłio de futuro uidicio dic̃. ite inignẽ ȩt̾num
Ergo defuncta anima adȩ uire dicit᷑ mortua. ex qua postea
tres subsecutȩ sunt mortes. Ut enim heȩ subsequerent᷑. pͥma
p̃cessit. quia ea die qua peccauit adam. in anima mortius ẽ.¬
ta: uissionis. quã intellig̾ent tanquam rationales animȩ.
⁊ ea audita nichilominus obedierunt: Non hoc accepunt
animalia aut uolatilia. ut sint rõnis capatia. ꝑ qu̾a obedire
possint creatori suo. In suo tamen gn̾e obtemꝑant deo. non
rationabili uoluntatis arbito. s sic̃ mouet ille̾ om̃ia temꝑib
oportunis. non ipse temꝑalit̾ motͦ. Mouet itaꝙ scipsũ sine tem¬
pore et loco. Mouet creatũ spm̃ sinc loco temporaliter. Frecẽdit

Expanded text:
corporum. Tertia solius est animae, quam dum ex hoc corpore exierit, pacorporum. Tertia solius est animae, quam dum ex hoc corpore exierit, patitur. Secundum illud quod in Evangelio de illo divite legimus: Pater Abraquod Dominus in Evangelio de futuro judicio dicit: Ite in ignem aeternumErgo defuncta anima Adae jure dicitur mortua, ex qua tres postea secutae sunt mortes. Ut enim hae subsequerentur prima praecessit, quia eo die quo peccavit Adam, in anima mortuus eest jussionis, quam intelligerent tanquam rationales animae, et ea audita illi omnes obedirent? RESP. Non hoc acceperunt animantia vel volatilia coeli, ut sint rationis capacia, per quam obedire possint Creatori suo: in suo tamen genere obtemperant Deo, non rationali voluntatis arbitrio, sed sicut movet ille omnia temporibus opportunis, non ipse temporaliter motus. Movet itaque se ipsum sine tempore et loco, movet creatum spiritum sine loco temporaliter,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut ñ in illud sũmũ pergat. donec consurgat corpus. ut qt̾
nuinc ei insaniẽ ẽ: tunc sitꝰ in gła. Quid gͦ opus ẽ ut par¬
iuili qui parentes habent xp̃ianos patrẽ et matrem. iterũ rena¬
cantur. per aquã baptismatis: Quia unusquisq in origi¬
nali peccato nascitur: et nisi renatꝰ sit per aquã baptismatis.
die quo cibũ uetitũ tetigerit. cur non eodẽ die mortuus fueri
sic̃ scriptura dicit. in qu̾acunq die comederis ex eo. morte mo¬
rieris: Quatuor. ẽẽ mortes scã scriptura manifestissime os¬
tendit. Srima mors ẽ anime que suũ deserit creatorẽ. Cũ cñi
deseruerit peccat. Sine inquid dñs in eugłio mortuos. sepeli¬
re mortuos suos. Ecce habes scđm animam sepelientes mortu¬
Os.&. quos sepeliuit scđm carnẽ mortuos. Hlac itaꝙ sententia
duas mortes manifestissime ostendit. Nna animarũ. alteram

Expanded text:
mus, ut non in illud summum pergat, donec consurgat corpus, ut quod mus, ut non in illud summum pergat, donec consurgat corpus, ut quod nunc ei sarcinum est, tunc sit in gloria. Quid ergo opus est ut parvuli, qui parentes habent Christianos patrem et matrem, iterum renascantur per aquam baptismatis? Quia unusquisque in originali peccato nascitur, et nisi renatus sit per aquam baptismatis, die quo vetitum cibum tetigerit, cur non eodem die mortuus fuerit, sicut Scriptura dicit: In quacunque die comederis ex eo, morte morieris? Quatuor esse mortes sancta Scriptura manifestissime ostendit. Prima mors est animae, quae suum deserit creatorem: cum enim deseruerit, peccat. Sine, inquit Dominus in Evangelio mortuos sepelire mortuos suos . Ecce habes secundum animam sepelientes mortuos, et quos sepeliunt secundum carnem mortuos. Haec itaque sententia duas mortes manifestissime ostendit: unam animae, alteram
Abbreviated transcription (Latin):
hacꝰꝰ re. nisi hoc tantũmͦ qõ anima a u̾o data sit. Ergo saluator.
nr̃ unde habuit animã: Non de adã. seo unde adã idẽ
ex d̾o. Quia quamius de ꝓpagnic peccati descenderit: tam̃ de ꝓ¬
pagine peccati ñ cepit. qr necͦ ipsa erat caro peccati. seo sumilitu¬
do c̾arnis peccati. Non enĩ inde accepit reatũ moriendi. Et am¬
ma quando de hoc corpore migrauerit. ẽ corporalis. an incorpora
lis: Incorporalis quidẽ ẽ. Quomͦ gͦ portatur. si incorporalis ẽs
Incorporea quidẽ. similis corporib. Et ubi portatur ad locũ cor¬
poreũ. an incorporeñ : Ad loca incorporea. similia corporalib.
Queritur gͦ si potest absq corpore inter angłos in perpetua
beatitudine consistere sine defectu. quid opus ẽ ut iterũ surgat
corpus. ut illud tunc inmortale inrouat: qd̾ iã nunc mortale depo¬
suit : Inest quid̃ẽ corporis administratio quo retardatur. ani¬

Expanded text:
hac re, nisi hoc tantum quomodo anima a Deo data sit. Ergo Salvator hac re, nisi hoc tantum quomodo anima a Deo data sit. Ergo Salvator noster unde habuit animam? Non de Adam, sed unde Adam, id est ex Deo: quia quamvis de propagine peccati descenderit, tamen de propagine peccati non concepit, quia nec ipsa erat caro peccati, sed similitudo carnis peccati. Non enim inde accepit reatum moriendi, et anima, quando de hoc corpore migraverit, est corporalis an incorplis? Incorporalis quidem est. Quomodo ergo portatur, si incorporalis est? Incorporea quidem similis corporibus. Et ubi portatur, ad locum corporeum an incorporeum? Ad loca incorporea similia corporalibus. Quaeritur ergo si potest anima absque corpore inter angelos in perpetua beatitudine consistere sine defectu. Quid ergo opus est ut iterum surgat corpus, ut illam tunc immortalem induat, quam nunc mortalem deposuit? Inest quidem corporis administratio, quo detardatur ani
Abbreviated transcription (Latin):
ma nascatur. S̾ ed hoc scriptura ñ narrat ullo loco. unde ani¬
ma homim ueniat quando nascitur. neq de ipsa anima mu¬
lieris quomͦ ei data fuisset: sicut narrat de carne quomodo fac¬
ta ̃. Alii uero melius sentiunt. qd̃ uniciiq homini aĩa a d̾o datasit.
quando natus ẽ. sicut in isaia scriptũ ẽ. Sp̃s ex me procedit.
et omnẽ flatũ ego feci idest omnẽ animam. et sicut in spsal¬
mo scriptũ ẽ. Quiꝰ fixit singillatim coroa eoꝵ. Et alii temera¬
rie dicunt. qd̃ tunc anime om̃niũ create fuissent. quando
simul om̃ia fecit. Et in quodã loco occultantur. donec homo¬
natus sit. et tunc ei data sit Ex d̃o. Seo ñ ẽ in reb nr̃is consi¬
derandũ. qͥd uel sinat. uel ñ sinat. qͦmͦ anima data sit homi¬
ni qd̃ scriptura ñ narrat ullo loco. Noc ñ possumus discerne
re qd̃ ueritas tacuit. Et nichil aluro sonat scriptura de

Expanded text:
ma nascatur. Sed hoc Scriptura non narrat ullo loco, unde anima nascatur. Sed hoc Scriptura non narrat ullo loco, unde anima homini veniat, quando natus est; neque de ipsa anima mulieris, quomodo edita fuisset, sicut narrat de carne, quomodo facta est. Alii vero melius sentiunt, quod unicuique homini anima a Deo data sit, quando natus est, sicut in Isaia scriptum est: Spiritus ex me procedit, et omnem flatum ego feci, id est, omnem animam. Et sicut in Psalmo scriptum est: Qui finxit singillatim corda eorum. Et alii temerarie dicunt quod tunc animae omnium creatae fuissent, quando simul omnatus sit, et tunc ei anima data sit ex Deo. Sed hoc non est in rebus nostris considerandum, quid vel sinat vel non sinat, quomodo anima data sit homini, quod Scriptura non narrat ullo loco. Nos non posre quod veritas tacuit, et nihil aliud sonat Scriptura de
Abbreviated transcription (Latin):
tenet. uiuit. an non: Si uiuit quid confert uniu̾sitatis affecti¬
bus. beatã ne uitã ducit. an miscrã: Quid gͦ anima : Cȩlũ ñ
ẽ. neq terra. neq aer. neq ignis. ñ aqua. ñ deus. ñ sid̃a. ñ ui¬
sus. ñ auditꝰ. ñ gustus. uel cetera. qd̾ enumerare longũ ẽ. que
in cȩlo sunt. et que in terra. Unde gͦ ẽ anima: A nͦma ex d̾o
data ẽ: et ex nichilo facta. quia homo qui de terra factus est.
in terrã reuertitur. Similiter niues. et ꝓcellȩ que ex aqua fi¬
unt. et aer similiter de terra in aquã reuertuntur. et iterũ de
terra ex aqua sumpta sunt in aerem. Anima uero ñ habet ul¬
lũ elem̃tũ ad qd̃ reuertatur nisi ad creatorẽ suũ. postquã de cor.¬
pore exierit. ut ipso moderante recipiat qd̃ meretur. Inquiren¬
da ẽ gͦ ratio. unde homini anima uenuiat quando nascitur.
Alii dicunt qd̾ sicut caro de carne nascitur. ita anima de ani¬

Expanded text:
tenet? vivit, an non? Si vivit, quid confert universitatis affectitenet? vivit, an non? Si vivit, quid confert universitatis affectibus? beatamne vitam ducit, an miseram? Quid ergo anima? coelum non est, neque terra, neque aer, neque ignis, non aqua, non Deus, non sidre longum est, quae in coelo sunt, et in terra. Unde ergo est anima? Anima ex Deo data est, et ex nihilo facta: quia homo qui de terra factus est, in terram revertitur: similiter nives et procellae, quae ex aqua fiunt, et aer sumit de terra, in aquam revertuntur. Et iterum de terra, ex qua sumpta sunt in aere: anima vero non habet ullum elementum, ad quod revertatur, nisi ad creatorem suum postquam de corpore exierit, ut ipso moderante recipiat quod meretur. Inquirenda est ergo ratio unde homini anima veniat, quando nascitur. Alii dicunt quod sicut caro de carne nascitur, ita anima de ani
Abbreviated transcription (Latin):
nsufflauit in faciem eiꝰ spiraculũ uitȩ Per spiraculũ uite. quio
intelligẽ debemꝰ : Hoc ẽ animã facere: sic̃ per isaiam dicit.
Sp̃s ex me procedit: et omnẽ flatũ ego feci. Qurd ẽ enĩ qd̃ ani¬
ma que innocens creata ẽ in corpus introuut. qd d̾s p̃sciebat pec¬
caturũ : Absit hoc recipiendũ. ut ꝓpterea anima creata fuisset.
ut in corpus qd̃ d̾̃s p̾sciebat peccaturũ introisset. & ad hoc reser¬
uata eẽt. Quia si sic esset: d̾s auctor. peccati fuisset. Sed ñ ita.
Magis autẽ intelligendũ atꝙ recipiendũ: qd̾ d̾o inspirante
ipsa uoluntaria int̾roisset in corpus administrandũ ipsum:
quia per aminã sentitur corpus. Quia si anima ñ t̃: corpus mor.¬
tuũ ẽ. Quro gͦ ẽ anima. aut si ẽ aliqua res. unoe amme fiant:
quid ẽ ipsa. quio nom̃ eiꝰ. que species quẽ usũ in reb conditis.

Expanded text:
nsufflavit in facie ejus spiraculum vitae. Per spiraculum vitae quid nsufflavit in facie ejus spiraculum vitae. Per spiraculum vitae quid intelligere debemus? M. Hoc est animam facere, sicut per Isaiam dicit: Spiritus ex me procedit, et Omnem flatum ego feci . D. Quid est enim quod anima, quae innocens creata est, in corpus introivit, quod Deus praesciebat peccaturum? M. Absit hoc recipiendum, ut propterea anima creata fuisset, ut in corpus quod Deus praesciebat peccaturum introisset, et ad hoc reservata esset, quia si sic esset, Deus auctor peccati fuisset; sed non est ita. Magis autem intelligendum atque recipiendum, quod Deo inspirante, ipsa voluntaria introisset in corpus administrandum ipsum, quia per animam sentitur corpus, quia si anima non est, corpus mortuum est. D. Quid ergo est anima? aut si est aliqua res unde animae fiant, quid ipsa est? quod nomen ejus? quae species? quem usum in rebus conditis
Abbreviated transcription (Latin):
causas. moriturus erat erechias. cui d̃s addidit ry annos ad
uitã. id utiq faciens qd̃ ante constitutionẽ mundi se facturũ
eẽ p̃sciebat et in sua uoluntate seruabat. Ibi enĩ erat. ñ solũ ut
ita adã fieri posset. uerũ etiã ut ita eũ fieri necesse e̾et. Tam̃
ñ facit d̾s contra causã. quã sine dubio uolens p̃stituit. quia
contra suã uoluntatẽ ñ facit. Si autẽ ñ om̃s causas in creatura
pͥmitus condita p̾fixit. sed aliquas in sua uoluntate seruauit
non sunt quidẽ ille quas in sua uoluntate seruauit. ex istar̾
quas creauit necessitate pendentes. Non tam̃ possunt ẽe contͣ
rie. quas in sua uoluntate seruauit: quia d̾i uoluntas ñ potest
sibi ex̧ contraria. Istas gͦ sic condidit. ut ex illis ẽs illud cunus
cause sunt possit. seo ũ necesse sit. Illas autẽ sic abscondit. ut ex
eis ẽẽ necesse sit. hoc qd ex istis fecit. ut ẽe possit. De natura an¬

Expanded text:
causas moriturus erat Ezechias, cui Deus addidit XV annos ad causas moriturus erat Ezechias, cui Deus addidit XV annos ad vitam , id utique faciens, quod ante constitutionem mundi se facturum esse praesciebat, et in sua voluntate servabat. Ibi enim erat non solum ut ita fieri posset uerum etiam ut ita eum fieri necesse esset. tam enim non facit deus contra. causam, quam sine dubio uolens praestituit, quam contra uoluntatem suam non facit. si autem non omnes causas in creatura primitus condita praefixit, sed aliquas in sua uoluntate seruauit, non sunt; quidem illae, quas in sua uoluntate seruauit, ex istarum quas creauit necesariae quas in sua voluntate servavit, quia Dei voluntas non potest sibi esse contraria. Istas ergo sic condidit, ut ex illis esse illud cujus causae sunt possit, sed non necesse sit. Illas autem sic abscondit, ut ex eis esse necesse sit hoc quod ex istis fecit ut esse possit. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
auit. quomͦ sint institute. utrũ ut quemadmodũ. uidimus cunc¬
ta uascentia. et fructicũ & animaliũ in suis conformationibus
atq increm̃tis pro diuersitate generũ diuersa spacia. perage¬
reut tempoꝵ. aut qͣ admodũ credit᷑ factꝰ adã. sine ullo ꝓgressu
increm̃toꝵ uirili e̾tate continuo formaremꝰ. sic̃ aqua iñ uinum
conuiersa. et uirga inserpentẽ. Sed cur num utrũꝙͣ illas credimꝰ
habuissȩ ut hoc ex eis futurũ eẽt. qd̾ factori placuisset: Nam
multa scđm inferiores causas futura sunt. Sed si ita funt. et
mpresentia di uere futura ft̃. Si autẽ ibi aliter sunt. ita potius
futura st̃. sic̃ ibi sunt. nͥ qui prescit. falli ñ potest. Lã futura di¬
citur senectus in uiuene. sed tam̃ futura ñ est: si ante moriturꝰ
ẽ. Noc aut̾ẽ ita erit. sic̃ se habent alie cause. siue mundo con¬
texte. siue p̾scientia reseruate. Nã scdm̃ quasdam futuroꝵ

Expanded text:
avit, quomodo sint institutae? utrum ut quemadmodum vidimus, cuncavit, quomodo sint institutae? utrum ut quemadmodum vidimus, cuncta nascentia et fruticum et animalium in suis conformationibus atque incrementis pro diversitate generum diversa spatia peragerent temporum? aut quemadmodum creditur factus Adam sine ullo progressu incrementorum, virili aetate continuo formarentur, sicut aqua in vinum conversa, et virga in serpentem. Sed cur non utrumque illas credimus habuisse, ut hoc ex eis futurum esset quod facturo placuisset. Nam multa secundum inferiores causas futura sunt; sed si ita sunt, in praescientia Dei vere futura sunt. Si autem ibi aliter sunt, ita potius futura sunt sicut ibi sunt, ubi qui praescit falli non potest. Nam futura senectus dicitur in juvene, sed tamen futura non est, si ante moriturus est. M. Hoc autem ita erit sicut se habent aliae causae, sive mundo contextae, sive praescientia reservatae. Nam secundum quasdam futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
rigabat gͦ et montes rigabat. quia montes utiq terra sunt.
Si montes rigabat. diluiuũ erat. Et quomͦ terra germinare po¬
terat berbã uirentẽ. et facientẽ sem̃. aut quomͦ bonio habitabat
in terra si uniuersã terrã aqua tegebat: E ons positꝰ ẽ singula¬
ris pro plurali numero. hoc enim si sollicite requiras in scrip¬
turis sc̃is frequenter repcries. Nabes uempe in psalmo. Misit in
dũ utiq nec una rana fueri t. Et alibi. llent locusta. Non ait
locuste. seo locusta. En habes singularẽ numerũ pro plurali.
scdm̃ illud quod ait nobilissimus poetarum. lltrũꝙ armato
milite complet. Porro aut̾ẽ ꝓpter unitatẽ naturȩ dictũ ẽ fons.
ut in eo om̃s fontes intelligamus. qui sunt in terra. quia quodã
modo om̃s ex unius abissi natura emanant. Nã qd̃ ait. irriga¬
bat unuersam faciem terre. ñ totã terrã rigabat. sed partem.
les ille rationes. quas mundo uroidit. cũ primũ stmul omĩa cre¬

Expanded text:
rigabat, ergo et montes rigabat, quia montes utique terra sunt; si montes rigabat, diluvium erat. Et quomodo terra germinaverat herbam virentem et facientem semen? aut quomodo homo habitabat in terra, si universam terram aqua tegebat? M. Fons positus est singularis pro plurali numero; hoc enim si sollicite requiras, in Scripturis sanctis frequenter reperies. Habes nempe in psalmo: Misit in , dum utique nec una musca nec una rana fuerint. Et alibi: Venit locusta , non ait locustae, sed locusta. En habes singularem numerum pro plurali, secundum illud quod ait nobilissimus poetarum: . . . . . Utmilite complent » . Porro autem propter unitatem naturae dictum est unus fons; ut omnes intelligamus qui sunt in terra: quia quodam modo omnes ex unius abyssi natura manant. Nam quod ait, Irrigabat universam faciem terrae, non totam terram rigabat, sed partem. idit, cum primum simul omnia cre
Abbreviated transcription (Latin):
fuit in anima. sed in carne sola. Mors uͦ nr̃a. ñ solũ in carne. sed
etiã in anima. In amma ꝓpter peccatũ. in carne uero ꝓpter penã ƿec¬
cati. Ille uͦ quia peccatũ ñ habuit. manima ñ ẽ mortuus. nisi tan¬
tũ in carne. Et hoc ꝓpter similitudinc̃ carnis peccati. qd̃ de adam
traxerat. Igͥ simpla mors cius fuit. nr̃a duplex ẽ. Et simpla resur¬
rectio euis. Resurrecdio nr̃a duplex ẽ. Mors carnis eiꝰ. & resurrectio
eius. Mors carnis nr̃e. et resurrectio erꝰ. Mors anime nr̃e. et resur¬
rectio er. Due mortes nr̃e. et due resurrectionis nr̃e. Due et duc
quatuor sunt. Uni morti dñi sͣuni resurrectioni dñi. adde et qua¬
tuor. nr̃as sex faciunt. lgͥ simplũ dñi. et duplũ nr̃m. tres sunt. et
tres partes. habet scdm̃ qd̃ supra diximus. senarius numerus.
llam et triginta sex hore. quib dñs fuit in inferno. huic simylo

Expanded text:
fuit in anima, sed in carne sola. Mors vero nostra non solum in carne, sed fuit in anima, sed in carne sola. Mors vero nostra non solum in carne, sed etiam in anima. In anima propter peccatum, in carne vero propter poenam peccati. Ille vero quia peccatum non habuit in anima, non est mortuus nisi tantum in carne, et hoc propter similitudinem carnis peccati quod de Adam traxerat. Igitur simpla ejus mors fuit, nostra duplex. Est et simpla resurrectio ejus, resurrectio nostra duplex est. Mors carnis ejus et resurrectio ejus, mors carnis nostrae et resurrectio ejus, mors animae nostrae et resurrectio ejus. Duas mortes nostras, et duas resurrectiones nostras. Duae et duae, quatuor sunt: una morte Domini, et una resurrectione ejus; adde et quatuor nostras, sex faciunt. Igitur simplum Domini et duplum nostrum tres sunt, et tres partes habent. Secundum quod supra diximus senarius numerus. Nam et triginta sex horae, quibus Dominus fuit in inferno, huic simplo