comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dales lacrime excitantur. in his conpunctio
cordis renouatur: Nam totus psalmorũ liber
caelestib redol& mesteriis. spiritalib: ab un¬
dat preceptis. diuinis repl&us ẽ. laudibus:
quicumq psalmos intenta mente decantare
& scrutar didicit. inueni& in eis omnẽ salutis
nrae dispensationẽ predictam miras caelestiũ
iocunditates gaudiorũ : pro inde scissime pat̃.
hostare fr̃s sens eorum diligenter discutere :
lingua resonent. apostolico inbuti exemplo
qui de seipso dixisse legitur: psallam spũ
psallam &mente: orabo spũ orabo &mente :
uerba siquidem cantantis mens medit& ur.
tiones singulorum : quicor contritum
& humiliatum in prece ad seclamantium
liati preces caelũ ascendunt: humilitate &
miseri cordia xp̃i saluati sumus qui ait: discite
ame quia mitis sum & humilis corde. & inueni¬
&is requiem animabus urĩs: qui miseri cordiã
facit miserebitur illius ds̃ : ipso dnõ dicente :

Expanded text:
tiales lacrymae excitantur, in his compunctio tiales lacrymae excitantur, in his compunctio cordis renovatur, nam totus Psalmorum liber coelestibus redolet mysteriis, spiritalibus abundat praeceptis, divinis repletus est laudibus. Quicunque psalmos intenta mente decantare, et scrutari didicit, inveniet in eis omnem salutis nostrae dispensationem praedictam, miras coelestium jucunditates gaudiorum. 345 Proinde, sanctissime Pater, hortare fratres sanctos, eorum diligenter discutere  lingua resonent, apostolico imbuti exemplo, qui de seipso dixisse legitur: Psallam spiritu, psallam et mente: orabo spiritu, orabo et mente . Verba siquidem cantantis mens meditetur itiones singulorum, qui cor contritum et humiliatum in prece ad se clamantium liati preces coelum ascendunt. Humilitate et misericordia Christi salvati sumus, qui ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Qui misericordiam facit, miserebitur illius Deus, ipso Domino dicente:
Abbreviated transcription (Latin):
dolore morimur: sed inbeatitudine ꝑ p&ua
a&ernã nobis promisit uitam & nomperituras
spondit diuitias. sed semꝑ permanente s: huius
uero saeculi diuitiae bonis malisq communes
eẽ. uidentur : quibus bonibene utuntur
ad augmentũ salutis sibi sempiterne : mali
uero male utuntur eis adperditionem sui:
illud uero promisit dñs dr̃ caritate feruentib:
quo nihil beatius. eẽ. poterit: idẽ. ꝑp&uiã
suae beatitudinis uisionem. ad quã mundato
corde festinandum ẽ : sicut ip̃sã ueritas ait
beati mundo corde.qm̃ ipsi dm̃ uidebunt:
mundi sunt uidelic& corde. quos nulla cuius¬
lib& malitiae macula conturbat : Qui casta
mente dm̃ laudare caelestib: hymnis ad su¬
escunt: hi angelicã interris agunt uitam¬
qui qui indĩ laudib: la&antur. & psalmodie
puro corde delectantur : Nullus mortalium
uistutem psalmorũ pleniter explicare poterit:
in his confessiones peccatorũ. in his peniten¬

Expanded text:
dolore morimur, sed in beatitudine perpetua dolore morimur, sed in beatitudine perpetua aeternam nobis promisit vitam et non perituras spopondit divitias, sed semper permanentes. Huius vero saeculi divitiae bonis malisque communes esse videntur, quibus boni bene utuntur ad augmentum salutis sibi sibi sempiternae, mali vero male utuntur eis ad perditionem sui. Illud vero promisit Dominus Deus caritate ferventibus, quo nihil beatius esse poterit, id est perpetuam suae beatitudinis visionem, ad quam mundato corde festinandum est, sicut ipsa veritas ait: ‘Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt’. Mundi sunt videlicet corde, quos nulla cuiuslibet malitiae macula conturbat, qui casta mente Deum laudare caelestibus himnis assuescunt. Hi angelicam in terris agunt vitam, qui in Dei laudibus laetantur et psalmodia puro corde delectantur. Nullus mortalium virtutem psalmorum In his confessiones peccatorum, in his poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
bonus ut mereatur gloriose coronari in regnodĩ:
tempus itaq laboris transi& cito. beate
uero r&ributionis numquam fini&ur: sienim
feliciter uiuere quaeramus. illuc animo
tendamus ubi ẽ uera felicitas ad quam¬
non nisi caritate suffultus nemo ꝑuenire
poterit quae nos de terrenis tollat ad cae¬
lestia Nihil saepius in hacuita nr̃ȩ peregri¬
nationis animo meditemur : nisi qualiter
redemptori &iudicinrõ placeamus. scientes
quod hic semꝑ nonerimus. sed in alia quadã
uita semꝑerimus : quam miser ẽ : qui dehuius
mostalitatis labore in maiorẽ in mostalita¬
tis perueniãt laborem : & quam felix ẽ
qui de hoc labore transi& in requiem cuius
nullus erit umquam finis: pro inde non
transitorias a memus diuitias. sed semper
manentes : dñs ihs̃ non nobis promisit honores
transeuntes sed perp&uos. Nongloriam
terrenam sed caelestem. Non hic longeuitatẽ
uitae. ubi peccato nascimur. labore uiuimus.

Expanded text:
bonus, ut mereatur gloriose coronari in regno Dei. bonus, ut mereatur gloriose coronari in regno Dei. Tempus itaque laboris transiet cito, beatae vero retributionis numquam finietur. Si enim feliciter vivere quaeramus, illuc animo tendamus ubi vera est felicitas, ad quam, nisi caritate suffultus, nemo pervenire poterit, quae nos de terrenis tollat ad caelestia. Nihil saepius in hac vita nostrae peregrinationis animo meditemur, nisi qualiter redemptori et iudici nostro placeamus, scientes quod hic semper non erimus, sed in alia quadam vita semper erimus. Quam miser est, qui de huius mortalitatis labore in maiorem immortalitatis perveniet laborem; et quam felix est, qui de hoc labore transiet in requiem, cuius nullus erit umquam finis. Proinde non transitorias amemus divitias, sed semper manentes: Dominus Iesus non nobis promisit honores transeuntes, sed perpetuos; non gloriam terrenam, sed caelestem; non hic longevitatem vitae, ubi peccato nascimur, labore vivimus,
Abbreviated transcription (Latin):
saeculorũ ordo decurrit & nrãe uitȩ ratio
constat unde in scã scriptura legitur. dnm̃
creatoremomnia innumero pondere &
mensura fecisse: quo cirta fas. eẽ uid&ur
scam̃ auctoritatẽ uram̃ iuuenes exhostari
ingeniosos intalibus se exercerestudiis :
discant feruenti a&atis ingenio ut habeant
maturo annorũ tempore quid doceant disci¬
pulos suos: quatenus ur̃a scĩtate diligenter
predicante plurimi erudiantur in legedñĩ:
sacerdotis quippe ẽ exalto culminis fastigio
predicare quid cui conueniat persone. quib:
pascuis nutriat gregem sibi commis sum: ne
foste quae lib& ex grege ouicula errans pasto¬
ris neglegentia lupinis pateat morsib: unus¬
quisq equidem doctor. rationẽ accepte pecuniȩ
redditurus ẽ dnõ suo nec paruũ sibi quis lib&
pastor fingat in animo inminere periculũ.
multa milia animarũ inrationẽ animȩ susce¬
pisse suae: labor& studiose indomodĩ doctor

Expanded text:
saeculorum ordo decurrit et nostrae vitae ratio saeculorum ordo decurrit et nostrae vitae ratio constat. Unde in sancta scriptura legitur Dominum creatorem omnia in numero, pondere et mensura fecisse. Quocirca fas esse videtur, sanctam auctoritatem vestram iuvenes exhortari ingeniosos in talibus se exercere studiis: discant ferventi aetatis ingenio, ut habeant maturo annorum tempore quid doceant discipulos suos, quatenus vestra sanctitate diligenter praedicante, plurimi erudiantur in lege Domini. Sacerdotis quippe est ex alto culminis fastigio praevidere quid cui conveniat personae, quibus pascuis nutriat gregem sibi commissum, ne forte quaelibet ex grege ovicula errans pastoris neglegentia lupinis pateat morsibus. Unusquisque equidem doctor rationem acceptae pecuniae redditurus est domino suo, nec parvum sibi quislibet pastor fingat in animo imminere periculum multa milia animarum in rationem animae suscepisse suae. Laboret studiose in domo Dei doctor
Abbreviated transcription (Latin):
guius ꝑsalmi uersuss simul aggregati
Exxxuiii. quasi ꝑ decsm̃ legalia precepta
adocto euangelicȩ ꝑfectionis beatitudines
ascensus patescer&: unde mihi modo locus
ess& idoneus disputandi de mirabili numerorũ
congruentia cum salutis nrae mysteriis.
si alibi oratio non in tender& : similiter uero
& depsalmis graduũ quindecim pulcherrimus
ascensionis ordo de signatur. usq ad cenaculũ
in quo spĩ scĩ inigneis linguis cum flammatu
uehementi suꝑ nomina uirorũ centũ uiginti
uenerat: ergo si conputartincipies singulos
numeros ab uno usq ad quindecim. & omnem
summã eorũ in unũ congregabis cumulũ centũ
uiginti repperies id ẽ. de terquinis ter quadra¬
genos nasciNumerũ uidelic& inquo moyses
ieiunando legem meruit recipere. uel helias
temptatorẽ gloriose uicit malignũ: his
omnibus consideratis quanta sit numerorũ
excellentia indiuinis scripturis & quam
necessariũ sit eas legentib illorum nosse
scientiam ꝑspicue pat& : perquos &iam

Expanded text:
uius psalmi versus sunt, simul aggregati, bis LXXXVIII, quasi per decem legalia praecepta ad octo evangelicae perfectionis beatitudines ascensus patesceret. Unde mihi modo locus esset idoneus disputandi de mirabili numerorum congruentia cum salutis nostrae mysteriis, si alibi oratio non intenderet. Similiter vero et de psalmis graduum quindecim pulcherrimus ascensionis ordo designatur usque ad cenaculum, in quo spiritus sanctus in igneis linguis cum flatu vehementi super nomina virorum centum viginti venerat. Ergo si computare incipies singulos numeros ab uno usque ad quindecim et omnem summam eorum in unum congregabis cumulum, centum viginti reperies, id est de ter quinis ter quadragenos nasci, numerum videlicet in quo Moyses ieiunando legem meruit recipere, vel Helias temptatorem gloriose vicit malignum. His omnibus consideratis, quanta sit numerorum excellentia in divinis scripturis, et quam necessarium sit eas legentibus illorum nosse scientiam, perspicue patet; per quos etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sima autem illius amara quasi absinthiũ:
& acuta quasi gladius biceps: pedes eius
descendunt ad mostem: & ad inferos gressus
illius pen&rant: ꝑ semitam uitȩ non ambulat¬
uagi sunt gressus eius & inuestigabiles:
Nunc ergo fili audime : & ne recedas a uerbis
oris mei: Longe fac ab eauiamtuã : & ne ad¬
propinques foribus domus eius: hoc siquidẽ
non solum demer&ricũ inmunditia dixit:
sed &iam de omni carnis concupiscentia: quȩ
sollicitat animam suis consentire desideriis:
sed ratio mentis prohibere deb& imp&us
carnis: & refrenare uoluptates eius iniquas
Item ille qui supra: prohibet cohabitationẽ
feminarũ iuuenib dicens : Numquid abscon¬
dere potest homo ignẽ insinu suo: ut uesti¬
menta illius non ardeant. aut ambulare
suꝑ prunas & non conburentur plantȩ eius
sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui:
nonerit mundus cum t&igerit eã: similiter
& beatus paulus ammon& nos apostolus

Expanded text:
sima autem illius amara quasi absinthium, sima autem illius amara quasi absinthium, et acuta quasi gladius biceps. Pedes ejus descendunt ad mortem, et ad inferos gressus illius penetrant. Per semitam Vagi sunt gressus eius et investigabiles. Nunc ergo, fili, audi me, et ne recedas a verbis oris mei. Longe fac ab ea viam tuam et ne apropinques foribus domus eius. Ne des non solum de meretricum immunditia dixit, sed etiam de omni carnis concupiscentia, quae sollicitat animam suis consentire desideriis. Sed ratio mentis prohibere debet impetus carnis, et refrenare voluptates ejus iniquas. Item ille qui supra, prohibens cohabitationem feminarum, juvenibus dicit: Nunquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut vestimenta illius non ardeant? Aut ambulare super prunas, ut non comburantur plantae ejus. Sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus, cum tetigerit eam . Similiter et beatus Paulus admonet nos apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
÷ castitas cum humilitate : sp̃s scĩ merebitur
habitationẽ : quemexpellit inmunditia
libidinũ : Dicente scriptura: corpus peccatis
subditum spr̃ sc̃s effugi& membra nr̃o
dõdebent esse dicata non fornicationi: Op¬
ponat homode siderio carnis suae: aceri¬
norum flaminas tormentorũ : Ad suescat
iuuenis castitate : ut sit dignus sapientia dĩ:
ubi inmunditia. ẽ. corporis. ibi habitatio ẽ¬
diabolicispiritus: quimaxime gaud& in in¬
quinat one carnis nrȩ̃ : Omnes inmundi¬
tiaedõ displicent: & maxime quȩ non sunt
naturales: ammon& itaq nos scriptura
scã dicens. post concupiscentias tuas non eas.
& auoluntate tua a uestere: si prestes
animȩ tuȩ concupiscentias eius. faci& te
ingaudium in imicis tuis uenire: eius quoq
modisalomon sapientissimus proferebat᷑
sententias de cauenda inmunditia carnis
dicens. Eauus enim distillans labia mere¬
tricis. & nitidius oleo gut tur eius: nouis¬

Expanded text:
astitas cum humilitate, Spiritus sancti merebitur astitas cum humilitate, Spiritus sancti merebitur habitationem, quem expellit immunditia libidinum, dicente Scriptura: Corpus peccatis subditum Spiritus sanctus effugiet . Membra nostra Deo debent esse dicata, non fornicationi. Opponat homo desiderio carnis suae aeternorum flammas tormentorum. Assuescat juvenis castitati, ut sit dignus sapientia Dei. Ubi immunditia est corporis, ibi habitatio diabolici spiritus; qui maxime gaudet in inquinatione carnis nostrae. Omnes immunditiae Deo displicent, et maxime quae non sunt naturales. Admonet itaque nos Scriptura sancta, dicens: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere. Si praestes animae tuae concupiscentias ejusin gaudium inimicis tuis venire . Ejus quoque modi Salomon sapientissimus proferebat sententias de cavenda immunditia carnis, dicens : Favus enim distillans labia meretricis, et nitidius oleo guttur ejus. Novis
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurus tuus : ibi .ẽ & cortuum : utiq
bene dispensantes temporalia : ad quir&is
aderna : Noli timidus eẽ in largiendo:
nesis egenus inraributione : quiaqui
parce seminat : parce & m&& : Quiautẽ
miserebitur pauperi: beatuserit: redẽpti
itaq animȩ uiri diuitiae eius: honorat
dm̃ quimiseretur pauperi: absconde
elymosinã insinu pauperis dicit scriptura.
& ipsa orabit protẽ : sicut aqua extinguit:
ignem : ita elrmosina extinguit peccatũ :
animã esurientẽ ne dispexeris & ne ex¬
asperes pauperem inclamore suo: qui
auestit aurem aclamore pauperis: illius
oratio clementiã dĩ non merebitur in
uita tua benefac animȩ tuȩ. elymosinas
dans miseris: quia post mostẽ non habes
potestatẽ bene faciendi : in conuiuiis tuis
pauperes uescantur & xp̃r in illis: tria
sunt genera elymosinarũ : una corporalis
testia delinquentẽ corrigere : &errantes
astitas. angelica ẽ. uita: IIIA IC¬

Expanded text:
thesaurus tuus, ibi est et cor tuum . Utique thesaurus tuus, ibi est et cor tuum . Utique bene dispensantes temporalia acquiretis aeterna. Noli timidus ene sis egenus in retributione, quia qui parce seminat, parce et metet ; qui autem miserebitur pauperis, beatus erit . Redemptio itaque animae viri, divitiae ejus ; honorat Deum, qui miseretur pauperis: absconde eleemosynam in sinu pauperis, dicit Scriptura , et ipsa orabit pro te; sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna peccatum; animam esurientem ne despexeris, et ne exasperes pauperem in clamore suo . Qui avertit aurem ad clamorem pauperis, illius oratio clementiam Dei non merebitur; in vita tua benefac animae tuae, eleemosynas dans miseris, quia post mortem non habebis potestatem benefaciendi: in conviviis tuis pauperes vescantur et Christus in illis. Tria sunt genera eleemosynarum, una corporalis,tertia delinquentem corrigere et errantes astitas angelica est vita. C
Abbreviated transcription (Latin):
digentib min istratur: indiuitias largienti
transit a&ernas : Ita miseri cordiã dĩ &
indulgentiã peccatorum nrõrũ: pau¬
Aperum miseratione & elymosinis mere¬
amur: qm̃ qui suum ab in ope non auestit
animũ: cito ad se dñi conuestit auditũ:
Dicentednõ: Estote misericordes: sicut¬
& pater ur̃ misericors. ẽ: quod redditurã
se promittit ueritas: secura expendat
tor : da quod accipias. sere quod m&as:
sparge quod colligas : Noli m&uere dispen¬
dium: noli de dubio suspicare prouentu:
substantia tua cumbene erogatur
aug&ur . remunerator tuus uult te. eẽ
munificum: & quidat ut habeas : mandat
ut tribuas dicens: Date &dabitur uobis:
Oauare . si aurũ diligis uel diuitias sȩcili :
dã neperdas: si seruaueris: sine dubio :¬
ꝑdes: si erogaueris. omnino habebis eas
a cernaliter : Dicente ipsa ueritate:
thesaurizate uobis thesauros incaelo
ubi nec erugo nectinea de molitur. nec
fures effodiunt & furantur: ubi. ẽ

Expanded text:
digentibus ministratur, in divitias largienti digentibus ministratur, in divitias largienti transit aeternas. Ita misericordiam Dei et indulgentiam peccatorum nostrorum, pauperum miseratione et eleemosynis meremur: quoniam qui suum ab inope non avertit animum, cito ad se Domini convertit auditum, dicente Domino: Estote misericordes, sicut Pater vester misericors est . Quod reddituram se promittit Veritas, secura expendat tor, da quod accipias, sere quod metas, sparge quod colligas. Noli metuere dispendium, noli de dubio suspirare proventu. Substantia tua cum bene erogatur, augetur. Remunerator tuus vult te esse munificum. Et qui dat ut habeas, mandat ut tribuas, dicens: Date, et dabitur vobis. O avare, si aurum diligis, vel divitias saeculi, da, ne perdas. Si servaveris, sine dubio perdes: si erogaveris, omnino habebis eas aeternaliter, dicente ipsa Veritate: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi nec aerugo, nec tinea demolitur: neque fures effodiunt, et furantur. Ubi enim est
Abbreviated transcription (Latin):
dehis quae nobis caelestis patermiseri¬
corditer contulit : nos quoq alios ad iuue¬
mus: sunt enim plurimi quinullã inagris
nullam inuineis nullã habent in saeculi
diuitis postionẽ : quorum inopiȩ de ea
quamdns̃ nobis dedit copia consulere
debemus: ut &ipsi nobiscũ dõ proterrae
fecunditate benedicant: & gaudeant
possidentib fuissedonata : quae &iam
pauperib: acperegrinis facta fuerint
communia : felix illud ẽ horreũ : & om¬
nium fructuũ multiplicatione dignissimũ.
dequo egentiũ & debiliũ & peregrinorũ
saturatur esuries: Quos ideo sub diuersis
molestus i istitiadĩ laborare
ꝑmisit : ut & miseros propatientia: & mise¬
ricordes probeniuolentia coronar&
efficacissima enim propeccatis de precatio. ẽ.
inelymosinis atq ieiuniis: & uelociter
addiuinas conscenditaures talib oratio
eleuata suffragiis : qm̃ sicut scriptum. ẽ:
animȩ suȩ bene facit uir misericors:
pars enim corporaliũ facultatũ quae in¬

Expanded text:
de his quae nobis coelestis Pater misericorditer contulit, nos quoque alios adjuvemus. Sunt enim plurimi qui nullam in agris, nullam in vineis, nullam habent in saeculi divitiis portionem. Quorum inopiae de ea quam Dominus nobis dedit copia consulere debemus, ut et ipsi nobiscum Deo pro terrae fecunditate benedicant, et gaudeant possidentibus fuisse donata, quae etiam pauperibus ac peregrinis facta fueruncommunia: felix illud est horreum, et omnium fructuum multiplicatione dignissimum, de quo egentium, et debilium, et peregrinorum saturatur esuries. Quos ideo sub diversis molestiis justitia Dei laborare permisit, ut et miseros pro patientia, et misericordes pro benevolentia coronaret. Efficacissima enim pro peccatis deprecatio est in eleemosynis atque jejuniis; et velociter ad divinas conscendit aures talibus oratio elevata suffragiis, quoniam scriptum est: Animae suae benefacit vir misericors . Pars enim corporalium facultatum, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
torum : &timore iudicii : ex gemino fonte
conpunctionis solent profluere lacrimȩ :
mala considerat: altera dum desiderio
uitae a&ernȩ suspirat : unde & proph&a ait :
sitiuit anima mea ad dm̃uiuũ : quando ueniã
& parebo ante faciemdĩ : fuerunt mihi lacri

Expanded text:
torum, et timore judicii. Ex gemino fonte torum, et timore judicii. Ex gemino fonte compunctionis solent profluere lacrymae; imala considerat; altera dum desiderio aeternae vitae suspirat. Unde Propheta ait: Sitivit anima mea ad Deum vivum: quando veniam et apparebo ante faciem Dei? Fuerunt mihi
Abbreviated transcription (Latin):
erit deseipso: tantomaior erit inconspectu
dĩ: suꝑbus uero quanto gloriosior appar&
inter homines : tanto deiectior erit ante dm̃:
qui enim sine humilitate bona opera agit:
inuento puluerem postat: quid superbit
terra &cinis. damuento superbiae disꝑgitur.
quod ieiuniis uel el: mosinis congregare
gloriari : qui alterum habiturus eris iudicẽ.
non te ipsum : incuius conspectu te ipsum
incorde tuo humilia: quatinus ille te
ex alt& intempore r&ributionis tuae : des¬
cende ut ascendas : humiliare ut ex alteris:
placent: esto igitur paruus in oculis tiuis.
ut sis magnus in oculis dĩ: tanto enim eris
a puddm̃ pr&iosior : quanto fueris ante oculo
tuos despectior: In summo honore : summa
tibi sit humilitas: honoris laus: est humilt
nascitur : De conpunctione xonfessio
peccatorũ : de confessione: paenitentia
depenitentia uera: proueni& delictorum
indulgentia: compunctio cordis . ẽ humilitas
mentis cum lacrimis & recordatione pecca¬

Expanded text:
erit de seipso, tanto major erit in conspectu erit de seipso, tanto major erit in conspectu Dei. Superbus vero quanto gloriosior apparet inter homines, tanto dejectior erit ante Deum. Qui enim sine humilitate bona opera agit, in ventum 133 pulverem portat. Quid superbit terra et cinis, dum vento superbiae dispergitur, quod jejuniis et eleemosynis congregare gloriari; quia alterum habiturus es judicem, non teipsum; in cujus conspectu teipsum in corde tuo humiliare oportet, quatenus ille te exaltet in tempore retributionis tuae. Descende ulicent, Deo placent. Esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei; tanto enim eris apud Deum pretiosior, quanto fueris ante oculos tuos despectior. In summo honore summa tibi sit humilitnascitur; de compunctione confessio peccatorum; de confessione poenitentia; de poenitentia vera proveniet delictorum indulgentia. Compunctio cordis est humilitas mentis, cum lacrymis, et recordatione pecca
Abbreviated transcription (Latin):
euangelio ait: Discite ame quiamitis sum
& humilis corde : & inueni&is requiem ani¬
mabus urĩs: per superbiam mirabilis ange¬
lorum creatura cecidit de caelo: per humi¬
litatem dĩ fragilitas humanȩ nature ascen¬
dit incaelũ: honesta ẽ enim inter homines
humilitatis consu&udo : sicut salomon ait:
ubi fuerit suꝑbia: ibi erit & contumelia : ubi
auten humilitas : ibi & sapientia : Item alius
sapiens : quanto maior es humilia tẽ in omnib:
& coramdõ inuenies gratiam : Item dñs per
proph&am: ad quem autem respiciam nisi
adbumilem & qui&um : & trementẽ uerba
mea : quicumq humilis & quĩ&us nonerit:
non potest in eo habitare gratia sprscĩ : ds̃
homo superbus eẽ quia quantũ humilitate
inclinatur cor adima: cantũ proficit in ex¬
Sx
ueritatis sermonem humiliter audire.
memoriter r&inere. uoluntariȩ ꝑficere :
eam quippe quam noninuenit humilem.
ueritas fugit mentem : Quanto quis humilior

Expanded text:
Evangelio ait: Discite a me quia mitis sum Evangelio ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Per superbiam mirabilis angelorum creatura cecidit de coelo: per humilitatem Dei fragilitas humanae naturae ascendit ad coelum. Honesta est enim inter homines humilitatis consuetudo, sicut Salomon ait: Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia. Ubi autem humilitas, ibi et sapientia . Item alius quidam Sapiens: Quanto major es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Item Dominus dicit per prophetam: Ad quem autem respiciam nisi ad humilem, et quietum, et trementem verba mea ? Quicunque humilis et quietus non erit, non potest in eo habitare gratia Spiritus sancthomo superbus esse. Quantum humilitate inclinatur cor ad ima, tantum proficit in exst veritatis sermonem humiliter audire, memoriter retinere, voluntarie perficere. Eam quippe, quam non invenit humilem veritas fugit mentem. Quantum quis humilior
Abbreviated transcription (Latin):
sustinere in iurias. & infuturo uindictã
non quaerere : sed excorde ignoscere : sine
ferro uel flammis mastrres. eẽ possumtis:
si patientiam ueraciter in animo seruamus
cum proximis nrĩs : laudabilius ẽ in iuriã
tacendo declinare : quam respondendo
superare : Qui patienter tolerat mala : in
futuro coronam merebitur sempiternam¬
humilitas facile ex uerbis dnĩ agnoscre
qui ut suꝑbiam pharisȩorũ dampnar& dix̃
omnis qui se exaltat humiliabitur: & qui se
humiliat ex altabitur: humilitatis passib
ad caeli culmina conscenditur. quiadr ex¬
celsus non suꝑbia sed humilitate ad tingitꝰ
de quo dictum ẽ: dr̃ superbis resifut
humilib autem dat gratiã: unde & inꝑsalns:
dicitur ex celsus dñs &humilia respicit.
& alta a longe cognoscit: alta posuit
attollat : Alta id ẽ suꝑba: cognoscit ut
deiciat: Discamus humilitatem. perquam
dõ propinquare poterimus: sicut ipse in

Expanded text:
sustinere injurias, et in futuro vindictam sustinere injurias, et in futuro vindictam non quaerere, sed ex corde ignoscere. Sine ferro vel flammis martyres esse possumus, si patientiam veraciter in animo servamus cum proximis nostris. Laudabilius est injuriam tacendo declinare, quam respondendo superare. Qui patienter tolerat mala, in futuro coronam merebitur sempiternamtis virtus, facile ex verbis Domini agnoscitur, qui, ut superbiam Pharisaeorum damnaret, dixit: Omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Humilitatis quippe passibus ad coeli culmina conscenditur, quod Deus excelsus non superbia, sed humilitate attingitur , de quo dictum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Unde et in Psaldicitur: Excelsus Dominus et humilia respicit, et alta a longe cognoscit . Alta posuit attolat: alta, id est, superba cognoscit, ut dejiciat. Discamus igitur humilitatem, per quam Deo propinquare poterimus, sicut ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
patitur. non deb& incogitatione dicere.
ꝑdidi operamea bona quae faciebam : Qui
enim hoc dixerit. non pro amoredĩ. sed pro
mercede felicitatis huius uitae: aut pro
laude humane opus bonũ fecisse cognos¬
citur: probabitur enim homo flagellis dĩ
quo animobene faciãt : uel qua fostitudine
sufferat temptationes sibi suꝑ uenientes:
temptat enim uos ds̃ dicit apłs : ut sciat
si diligatis eum : prorsus. tribulatio patien¬
tiam operatur: patientia autem : opus ẽ.
ꝑ fectũ: beatus uir qui suffest temptati¬
onem : qm̃ cum probatus fuerit accipi&
coronam uitae quam repromisit ds̃ diligen¬
tibus sẽ: Ne mo bene sapiens ẽ : qui peuen
danimi sui. expugnator eurbiũm: in patien¬
tia uero quaerenda ẽ. ignoscendi facultas
non uindicandi opostunitas: Tales sunt
quidam qui tempore in iuriarũ patienter
sufferunt : ut subsequenter facilius uindi¬
care ualeant: hi ueram nonhabent patien¬
tiam: patientia uera ẽ. in facie foftiter

Expanded text:
patitur, non debet in cogitatione dicere: patitur, non debet in cogitatione dicere: Perdidi opera mea bona quae faciebam. Qui enim hoc dixerit, non pro amore Dei, sed pro mercede felicitatis hujus vitae, aut pro laude humana opus bonum fecisse cognoscitur. Probabitur enim homo flagellis Dei, quo animo benefaciat, vel qua fortitudine sufferat tentationes sibi supervenientes. Tentat enim vos Deus, dicit Apostolus, ut sciat si diligitis eum. Prorsus, tribulatio patientiam operatur, patientia autem opus est perfectum. Beatus enim vir, qui suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . Nemo bene sapiens est, qui patienor Ms., domitor animi sui expugnatore urbium . In patientia vero quaerenda est ignoscendi facultas, non vindicandi opportunitas. Tales sunt quidam, qui tempore injuriarum patienter sufferunt, ut subsequenter facilius vindicare valeant. Hi veram non habent patientiam. Patientia vera est in faciem fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
in xpo nohis nrõ peccata donauit : sic &iam
nos qui in nos peccant dimittamus: Item :
uilli malum promalo reddentes: & alio
loco: Noli iunci amalo: sed uince in bono
malum : sciendum ẽ. cestissime. quod unus¬
quisq talem indulgentiã accepturus. ẽ
adõ: qualem &ipse dederit proximo suo:
Illa oratio propeccatis nrĩs ad aures omni¬
potentis dĩ cito ꝑueni&: si delinquentiũ
preces innos nris aurib accoptabiles riñl
qui clementer peccantib ignoscere nouit.
clementiã diuinȩ pi&atis ceflissime. acei¬
pi&: sic enim remittitur nobis: ut nos
remiserimus eis qui nobis quacumq maligni¬
possidebitis animas urãs: in omni enim
uitahumana: patientia necessaria. ẽ: sicut
itaq patienter sufferre debemus in iurias
ab aliis innosdelatas : ita & patienter
tribulationes quae nobis eueniunt sufferre
necesse ẽ: saepissime in hoc saeculo. boni
are probis tribulationes patiuntur: Ideo
siquis lib& postbona opera tribulationes

Expanded text:
in Christo nobis nostra peccata donavit: sic etiam nos his qui in nos peccant, dimittamus. Item: Nulli malum pro malo reddentes. Et alio loco: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Sciendum est certissime quod unusquisque talem indulgentiam accepturus est a Deo, qualem et ipse dederit proximo suo. Illa oratio pro peccatis nostris ad aures omnipotentis Dei cito perveniet, si delinquentium in nos preces in nostris auribus acceptabiles sunt. Qui clementer peccantibus ignoscere novit, clementiam divinae pietatis certissime accipiet. Sic enim remittetur nobis, ut nos remiseremus eis qui nobis quacunque malignipossidebitis animas vestras . In omni enim vita humana patientia necessaria est. Sicut itaque patienter sufferre debemus injurias ab aliis in nos delatas, ita et patienter tribulationes quae nobis evenient, sufferre necesse est. Saepissime in hoc saeculo boni a reprobis tribulationes patiuntur. Ideo si quislibet post bona opera tribulationes
Abbreviated transcription (Latin):
testem hab& : iterum habebit eũ ultorem̃:
Optime se iudicat homo in hacuita: ne
iudic&ur adõ dampnatione perp&ua :
duplicem habere deb& fl&um inpenitentia
omnis peccator: siue quia ꝑneglegentiam
bonum non facit: seu quia malũ ꝑ audaciã
ꝑ p&rauit: quod enim opostuit non gessit
& quod non opostuit egit: Confessio iusti¬
ficat: confessio ueniam peccatis donat:
omnis spes ueniȩ: in confessione consistit :
Confessio opus ẽ miseri cordiȩ: salus

Expanded text:
testem habet nunc, et iterum habebit eum ultorem. testem habet nunc, et iterum habebit eum ultorem. Optime se judicat homo in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit, non gessit, et quod non oportuit, egit. Confessio justificat, confessio veniam peccatis donat. Omnis spes veniae in confessione consistit. Confessio opus est misericordiae: salus
Abbreviated transcription (Latin):
adiniustitias meas dño & tu remisistrim¬
pi&atem peccatimei: lliuens confiteatur
peccator quae fecit : quia non .ẽ. fructu¬
osa confessio apud inferos: nec pȩniten¬
tia ad salutẽ proficiens: et cenunc tempus
salutis: ecce nunc tempus acceptabiledõ:
tempus ẽ nunc remissionis pęnitentib:
fed tempus erit post mostem uin dictȩ
neglegentib: confiteri scelera sua : Omnes
enim im̃pũ amaram habent in tormentis
penitentiã sed non proficit eis peniteñ¬
tia ad remissionẽ sed conscientiatorquee
eos ad augmentũ poenarũ quae patiuntur
potuerunt sibi per confessionẽ precauere
tormentorũ in manitatem : & neglexerun
lta sicut foras flamiis : ita intus conscien¬
tia propria torquentur: quomodo potest
medicus uulnus sanare: quod egrotus
ostendere erubescit ds̃ enim confessi¬
onem nram̃ desiderat: ut iustam habeat
causam ignoscendi : Qui peccata sua occũltat.
&erubescit salubriter confiteridõ quem

Expanded text:
injustitiam meam Domino, et tu remisisti iminjustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . Vivens confiteatur peccator quae fecit, quia non est fructuosa confessio apud inferos, nec poenitentia ad salutem proficiens: ecce nunc tempus salutis, ecce nunc tempus acceptabile Deo. Tempus est nunc remissionis poenitentibus, sed tempus erit post mortem vindictae negligentibus confiteri scelera sua: omnes enim impii amaram in tormentis poenitentiam habent, sed non proficit eis poenitentia ad remissionem, sed conscientia torquet eos ad augmentum poenarum quae patiuntur. Potuerunt sibi per confessionem praecavere tormentorum immanitatem, et neglexerunt ita sicut foras flammis, ita intus conscientia propria torquentur. Quomodo potest medicus vulnus sanare quod aegrotus ostendere erubescit? Deus enim confessionem nostram desiderat, ut justam habeat causam ignoscendi. Qui peet erubescit salubriter confiteri, Deum
Abbreviated transcription (Latin):
quae cogitamus : loquimur: aut agimus:
sed nos aliter salui fieri non possumus: nisi
confiteamur penitentes: quod iniquae
gessimus neglegentes: qui se ipsũ accusat
inpeccatis suis: hunc diabolus non hab&
iterũ accusare in die iudicui: sitamen cõn¬
fiteris pęnitendo diluit quae fecit: nec
iterũ renouat quȩ egit: Confitemini dicit
iacobus apłs alterutrũ peccataurã: &
orate pro inuicem ut saluemini: Itẽbeatus
paulus apłs Ore autem confessio fft
ad salutem : sed & salomon de confessine
peccatorum dixat : Qui abscondit scelera
sua non ditigaur : qui autem confessus
fuerit & reliquerit ea : miseri cordiam
consequ&ur : magnum ẽ salutis medica¬
mentum : noniterare quae impie gessi¬
mus : nec priorum cicatrices uulnerũ
re sauclane: ficut dicit iohannes euan:¬
gelista: si confiteamur peccatanrã: fi.¬
delis .ẽ. ds̃ &iustus ut remittat nobis
similiter & psalmista ait : Dixi conficebor

Expanded text:
quae cogitamus, loquimur aut agimus: quae cogitamus, loquimur aut agimus: sed nos aliter salvi fieri non possumus, nisi confiteamur poenitentes, quod inique gessimus negligentes. Qui se ipsum accusat in peccatis suis, hunc diabolus non habet iterum accusare in die judicii: si tamen confitens poenitendo diluit quae fecit, nec iterum renovat quae egit. Confitemini, dicit Jacobus apostolus, alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem ut salvemini . Item beatus postolus: Ore autem confessio fit ad salutem . Sed et Salomon de confessione peccatorum dixit: Qui abscondit scelera sua, non dirigetur: qui autem confessus fuerit, et reliquerit ea, misericordiam consequetur . Magnum est salutis medicamentum non iterare quae impie gessimus, nec priorum cicatrices vulnerum resauciare. Sicut autem dicit Joannes evangelista, Si confiteamur peccata nostra, fidelis est Deus et justus, ut remittat nobis itebor
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor sunt qualitates affectionũ: quib
cogitatio iusti tedio salubri conpungitur :
hoc ẽ. memoria pr&eritorũ facinorum
recordatio futurarũ poenarum : considera¬
tio peregrinationis suae in huius uitae mise¬
ria: desiderium suꝑnȩ patriae : quatinus
adeam quantotius ualeat ꝑuenire : quando
ergo ista incorde hominis fiunt: sciendũ ẽ
tunc eẽ dm̃ prope gratiam cordihuma no
prȩsentem : unde & in psalmodicitur:
uitam meam adnuntiaui tibi: posuisti lacri¬
mas meas in conspectu tuo. sicut in promissi¬
one tua: promissio indulgentiae quam
ihabemus adõ: lacrimas penitentiae ex¬
cit& cordi nrõ: thesaurus de siderabilis
incorde hominis conpunctionis dulcedo:
anima hominis quae in oratione conpun¬
gitur: ualde illi proficit ad salutem: Cum
ꝑ orationem conpunctio effunditur: spĩ sc̃ĩ
prȩsentiam cordib nris haud dubium ẽ:
sepius scã scriptura: ad medicamenta
fugere confessionifNon quod d s̃ indigeat
confessione nrã : cui omnia prȩstosunt

Expanded text:
que sunt qualitates affectionum quibus cogitatio justi taedio salubri compungitur, hoc est, memoria praeteritorum facinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratio peregrinationis suae in hujus vitae miseria, desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam humano cordi praesentem; unde et in psalmo dicitur: Deus vitam meam nuntiavi tibi: posuisti lacrymas meas in conspectu tuo, sicut in promissione tua . Promissio indulgentiae quam habemus a Deo, lacrymas poenitentiae excitat cordi nostro. Thesaurus desiderabilis in corde hominis, compunctionis dulcedo: anima hominis quae in oratione compungitur, valde illi proficit ad salutem. Cum per orationem compunctio effunditur, Spiritus sancti praesentiam cordibus nostris adesse aepius sancta Scriptura ad medicamenta fugere confessionis, non quod Deus indigeat confessione nostra, cui omnia praesto sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne homines subito moriuntur sibonũ
est peccata dimittere & addm̃ conuesti:
cito fiãt: dr̃ tibi promittit remissionem
conuestenti : securitatem tibi non promisit
quisq addm̃ & cuminuenerit eũ derelin¬
quat impius uiam suam : si subito intrat dies
extremus. perit dilatio: & restat dampna¬
tio: perire nonuis: redi addm̃ & uiues
deuita longiori confidere: conueftere
ergo & pęnitentiã age : Cras inquies con¬
uestar: quare non hodie quid maledicis
sicras dicam quid male sihodie foste
dicis. longaerit uitamea: dicam: si longa
sedquis ferat malũ longum prandium:
longum nonuis habere malũ : & uitam
longam uis habere malam : uillam emis:
bonã desideras : Vxorem uis ducere : bonã
quaeris: filios nasciuis : bonos optas: & ut
&iam de reb: uilissimis loquar caliga
& uitam amas
malamu quid te offendit uitatua quam
solam uis malam ut interomnia bona
tua sis malus : Ne tard&s conuesti ad dnm̃ :

Expanded text:
Nonne homines subito moriuntur? Si bonum Nonne homines subito moriuntur? Si bonum est peccata dimittere, et ad Deum converti, cito fiat. Deus tibi promittit remissionem convertenti a peccatis, securitatem tibi non promisit quisque ad Deum, et cum invenerit eum, derelinquat impius viam suam. Si subito intrat dies extremus, perit dilatio, et restat damnatio. Perire non vis, redi ad Deum, et vives.de vita longiori confidere. Convertere ergo, et poenitentiam age. Cras, inquies, convertam. Quare non hodie? Quid mali, dicis, si cras dicam? Quid mali, si hodie? Forte dicis: Longa erit vita mea. Dicam, si longa Quis ferat malum longum? Prandium longum non vis habere malum, et vitam longam vis habere malam? Villam emis: bonam desideras. Uxorem vis ducere: bonam quaeris. Filios tibi nasci vis: bonos optas. Et tiam de rebus vilissimis loquar, caligas vitam amas malam? Quid te offendit vita tua, quam solam vis malam, ut inter omnia bona tua solus sis malus? Neque tardes converti ad Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
saluare ꝑmiseri cordiã : quos non inueni&
saluare ꝑ iustitiam : qui uult omnes homi¬
nes saluos fieri : & neminẽ perire : qui
ꝑ proph&am ait : inquacumq die conuer¬
sus fuerit peccator uita uiu& & non mori¬
etur : quamuis quisq sit peccator &impius.
si ad pęnitentiam conuestatur : consequi
posse ueniã se ꝑ dĩmiseri cordiã non dubit&
In hoc saeculo penitentiã facientib : dĩmise¬
ricordia subuenit : in futuro autẽ peniten¬
tia non proficit: sed rationẽ nr̃orum operũ
reddituri sumus  in hac uita tantũ peniten¬
tiae pat& libestas : post mostem uero nuilla
correctionis ẽ licentia: DENONTAR
dictum : fili ne tardes conuesti addm̃ : quia
nescis quid futura pariat dies: qui tardat
conuerti. periculũ facit anime suȩ : quia
mors non tardat: Quae si tardantẽ conuesti
inueniat : ad tormenta deducit eũ : Disso
neglegere: quid tu peccator
quid tu peccator
conuesti dissimulas & non m&uis: ne tibi
mors repentina subripiat diem conuersionis :

Expanded text:
invenit salvare per justitiam: qui vult omnes homines salvos fieri, et neminem perire ; qui per prophetam ait, In quacumque die conversus fuerit peccator, vita vivet et non morietur . Quamvis quisque sit peccator et impius, si ad poenitentiam convertitur, consequi se posse veniam per Dei misericordiam non dubitet. In hoc saeculo poenitentiam facientibus Dei misericordia subvenit: in futuro autem poenitentia non proficit, sed rationem nostrorum operum reddituri sumus. In hac vita tantum poenitentiae patet libertas; post mortem vero nulla correctionis est licentia. SERptum: Fili, ne tardes converti ad Dominum, quia nescis quid futura pariat dies; nam qui tardat converti, periculum facit animae suae, quia mors non tardat; quae si tardantem converti inveniat, ad tormenta deducit eum. Dissolum negligere. Quid tu, peccatorQuid tu peccator converti dissimulas, 135 et non metuis, ne tibi mors repentina subripiat diem conversionis?
Abbreviated transcription (Latin):
e dimitt& & uobis paterur caelestis
peccataurã : si non dimiseritis. hominibus:
nec pat̃ ur̃ dimitt& uobis peccata urã:
haec uero dñi sententia. magnã suꝑ nos
miseri cordiã sonat his qui eam recte
intellegere possunt: igitur ex nrõ iudi¬
cio iudicat nos dr̃: & quodam modo in po¬
testate nr̃a ẽ : quomodo iudicemor aiudice
dõ: simiseri corditer iudicamus in nos
de linquentibus miseri corditer iudicat ds̃
de nobis inse peccantibus: intendamus
exemplum illius. sicut doccor gentiũ ait :¬

Expanded text:
m, dimittet et vobis Pater vester coelestis m, dimittet et vobis Pater vester coelestis peccata vestra. Si non dimiseritis hominibus, estis dimittet vobis peccata vestra . Haec quoque vera scientia magnam per nos misericordiam sonat his qui eam recte intelligere possunt. Igitur ex nostro judicio judicat nos Deus, et quodam modo in potestate nostra est quomodo judicemur a judice Deo. Si misericorditer judicemus in nos delinquentibus, misericorditer judicat Deus de nobis in se peccantibus. Intendamus ergo in exemplum illius, sicut Doctor Gentium nos
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã spectare poterit: qui aliis indulgere
nouit : admiseri cordiae opus. optime nos
ergo miseri cordes sicut pater uesterN¬
misericors ẽ : qui solẽ suũ oriri facit super
bonos & malos: & pluit suꝑ iustos & iniustos.
omnis ergo misericordia. faci& locum
unicuiq secundũ meritum operũ suorũ:
satis placabile : in iudice miseri cordia &
disciplina deb& eẽ : quia una sine alterã
si fuerit : securitatẽ faciat peccandi sub¬
iectis: Iterum disciplina si semꝑ aderit:
uestitur animus delinquentis indespera¬
tionem : & iudex non merebitur a dõ miseri¬
cordiam : sed hanc miseri cordiã. a se ipso
deb& homo incipere : Quomodo in aliis . ẽ.
mi sericors. qui inseipso crudelis e in
se ipso crudelis ẽ : qui sibi ꝑ p&uas peccatis
suis parat flammas: bene misericors ẽ:
quia se ipso incipit. & se diligenter custodit
ne paniatur cum diabolo: & sic aliis prȩstat᷑
item: si dimiseritis hominib: peccata eoru¬

Expanded text:
gentiam exspectare poterit, qui aliis indulgere gentiam exspectare poterit, qui aliis indulgere novit. Ad misericordiae opus optime nos ergo misericordes, sicut Pater vestermisericors est. Qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Omnis misericordia faciet locum unicuique secundum meritum operum suorum. lutis  Ms., satis placabile. In judice misericordia et disciplina debet esse: quia una sine altera bsi fuerit, securitatem facit peccandi subjectis. Iterum, si disciplina sola semper aderit, vertitur animus delinquentis in desperationem, et judex non merebitur a Deo misericordiam: sed hanc misericordiam a seipso debet homo incipere. Quomodo in aliis est misericors, qui in seipso crudelis est? In seipso crudelis est, qui sibi perpetuas peccatis suis parat flammas. Bene misericors est, qui a seipso incipit, et se diligenter custodit, ne puniatur cum diabolo, et sic aliis praestet, Item: Si dimiseritis hominibus peccata eoru
Abbreviated transcription (Latin):
meretur: pax: dilectionis mater . ẽ : Pax:
indicium. ẽ. scĩtatis: dequa dñs ꝑ proph&ã
ait : Pacem & ueritatẽ diligite: pax. plebis
sanitas gloria sacerdotis: & patriȩ l&itia :¬
& terror ostiũ: siue uisibiliũ siue inuisi¬
ammonere quid debeat agere: populus
uero in humilitate deb& audire. quae moneñł
sacerdotes: quicquid non lic& pastoris. ẽ
prohibere nefiat: plebis .ẽ. audire ne
dequa ipse ait saluator: beati miseri¬
cordes: qm̃ ipsi miseri cordiam consequen¬
tur: Non potest peccator misericordiam¬
adõ sperare : qui mi seri cordiã non facit
peccantib in se : ergo dimittat homo
temporale debitum : ut mereatur recipere
peccatorũ sordib emundari: miseri cordiã
innos peccantib non negemus : ut indie
r&ributionis ad promerendam
spectat qui crudelis ẽ in conseruos suos:
sicut quis cupit dm̃ sibi misereri: ita & mise¬
reatur debitorib suis: cestissime indul¬

Expanded text:
meretur. Pax dilectimeretur. Pax dilectiindicium est sanctitatis, de qua Dominus per prophetam ait: Pacem et veritatem diligite . Pax, plebis sanitas, gloria sacerdotis et patriae laetitia, et terror hostium sive visibilium sive invisiadmonere quid debeat agere, populi est in humilitate audire quae monet sacerdos. Quidquid non licet, pastoris est prohibere ne fiat: plebis est audire, nede qua ipse Salvator ait: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur . Non potest peccator a Deo misericordiam sperare, qui misericordiam non facit peccantibus in se. Ergo dimittat homo temporale debitum, ut mereatur recipere peccatorum sordibus emundari, misericordiam in nos peccantibus non negemus; ut in die retributionis ad promerendam pectat vel sperat, qui crudelis est in conservos suos? Si quis cupiat Deum sibi misereri, ita et misereatur debitoribus suis. Certissime indul
Abbreviated transcription (Latin):
sine ductore: sic homo sine doctore uiam
rectam uix graditur: Dł eaci.
aluator ad patrem rediens: quasi speci¬
ale munus discipulis pacis dedit pre¬
cepta dicens: pacemmeam douobis: pacẽ¬
meam relinquo uobis: in pace uos dimisi
in pace uos inueniã: proficiscens uoluit
dare. quaedesiderabat rediens in omnib
inuenire : Cuius pacis ornamenta : mira¬
biliter alioloco ostendit dicens: beati
pacifici. qm̃ filuidĩ uocabuntur: en filius
dĩ incipit uocari: qui pacificus. eẽ. iam
coepit: Non uult filius dĩ dici: qui pacem
noluerit amplecti Negat sibi patrẽ dm̃
qui pacificus. eẽ. contempnit sed haec
pax cumbonis & dĩ precepta seruantib
cũstodienda ẽ: non cum iniquis & scele¬
ratis. qui pacem inter se habent inpeccatis
suis: pax xp̃i. ad salutẽ ꝑtin& sempiternã:
impiorũ odio habenda sunt: non homines
fratrum & caritatem copulat proxi¬
morum : Pax spoñ dnĩ specialius p̾ro¬

Expanded text:
sine ductore, sic homo sine doctore viam sine ductore, sic homo sine doctore viam rectam vix graditur. CAPUT VI. De pace. Salvator ad Patrem rediens, quasi speciale munus discipulis pacis dedit praecepta, dicens: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . In pace vos dimitto, in pace vos inveniam. Proficiscens voluit dare, quae desiderabat rediens in omnibus invenire. Cujus pacis ornamenta mirabiliter alio ostendit loco, dicens: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . En Filius Dei incipit vocari, qui pacificus esse jam coepit. Non vult Filius Dei dici, qui pacem noluerit amplecti. Negat sibi Patrem Deum, qui pacificus esse contemnit. Sed haec pax cum bonis et Dei praecepta servantibus custodienda est, non cum iniquis et sceleratis, qui pacem inter se habent in peccatis suis. Pax Christi ad salutem proficit sempiternam. impiorum odio habenda sunt, non homines fratrum, et charitatem copulat proximorum. Pax spiritum Dei specialiter pro
Abbreviated transcription (Latin):
siderare potest. qualis sit uel quo tendat:
lectio assiduã purificat animã. timorẽ
incutit gebennae : ad gaudia superna cor
inftigat legentis: qui uult cum dõ semꝑ
esse. frequenter deb& orare: frequenter
& legere : Nam cumoramus. ipsi cum dõ
loquimur : cum uero legimus : ds̃ nobiscũ
loquitur: geminum confest donũ lectio
scãrum scripturarũ : siue quia intellectũ
mentis erudit: siue quod amundi uanita¬
tibus abstractum hominem ad amorem dĩ
sicut enim ex carnalibus aescis alitur
caro: ita exdiuinis eloquiis interior homo
nutritur. ac pascitur. sicut psalmista ait :
quam dulcia faucibus meis eloquiatua dnẽ:
suꝑ mel & fauum orimeo: sed ille beatis si¬
mus ẽ: qui diuinas scripturas legẽns:
uerba uestit in opera: omnis plane scrip¬
proficiamus in ea inueritatis cognitione :
sepius cȩcus offendit : quamuidens: sic
ignorans legem dĩ sepius igno¬
ranter peccat: quam ille qui scit: sicut cȩcus

Expanded text:
siderare potest, qualis sit, vel quo tendat. siderare potest, qualis sit, vel quo tendat. Lectio assidua purificat animam, timorem incutit gehennae, ad gaudia superna cor instigat legentis. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare frequenter et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum, sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei Sicut enim ex carnalibus escis alitur caro, ita ex divinis eloquiis interior homo nutritur et pascitur, sicut Psalmista ait: Quam dulcia faucicibus meis eloquia tua, Domine! super mel et favum ori meo . Sed ille beatissimus est, qui divinas Scripturas legens, verba vertit in opera. Omnis plane Scripproficiamus in eis in veritatis cognitione. Saepius caecus offendit quam videns: sic ignorans legem Dei saepius ignoranter peccat, quam ille qui scit. Sicut caecus