comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genitus in multis fratribus.
Quos aũt predestinauit: ip¬
sos et uocauit. Et quos uoca¬
uit: ipsos et iustificauit. Qͦs
arĩt iustificauit: ipsos et glori.¬
ficauit. Si deus pro nobis. quiᷤ
contra nos: Adde adhuc. Qi
proprio filio suo ñ pepercit:
sed pro nobis omnib tradidit
illũ. Quomodo ñ et cum illo
bus : Nobis prescitis: prede¬
stinatis: iustificatis. głificatis:
de quib sequitur. Quis accusa¬
bit aduersus electos di: Doirit
ergo dñs qui sunt eius: ipsist̃
oues. Aliquando se ipse nesci¬
unt: sed pastor nouit eas scđm
istam p̾destinationẽ. scd̾m is¬
tam dei prescientiã. scd̾m elec¬
tionẽ ouiũ ante mundi con¬
stitutionẽ. Nam et hoc di
entiam dei. atq predestinati¬
onem. quã multe oues foris ⁊
quã multi lupiintus: et qͣm
multe oues intus. et quã mul¬
ti lupi foris. Quid est qđ dixi.
quã multe oues foris: Quam
multi modo luxuriantur:
casti fitturi. Quã multi blas¬
phemant xp̃m: credituri in

Expanded text:
genitus in genitus in quos autem praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glorificaucontra nos? Adde adhuc: Qui proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo bus nobis? Praescitis, praedestinatis, justificatis, glorificatis: de quibus sequitur, Quis accusabit adversus electos Dei ? Novit ergo Dominus qui sunt ejus; ipsae sunt oves. Aliquando se ipsae nesciunt, sed pastor novit eas, secundum istam praedestinationem, secundum istam Dei praescientiam, secundum electionem ovium, ante constitutionem mundi: nam et hoc dicentiam Dei et praedestinationem, quam multae oves foris, quam multi lupi intus; et quam multae oves intus, et quam multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam multi blasphemant Christum, credituri in
Abbreviated transcription (Latin):
bant uocem pastoris. et alie¬
num ido sequebantur: o¬
ues erant. aut ñ erant: Si
oues erant: quomodo alie¬
nos oues ñ audiunt: Si oues
ñ erant: quare obiurgantur
illi quib dicitur. errantẽ ouẽ
ñ reuocastis: In ipsis etiã iam
factis catholicis xp̃ianis. bone
spei fidelib aliquando mala
contingunt: seducunt᷑ in erro¬
rem: et post errorẽ reuocantur.
Quando seducti sunt in errorẽ.
et rebaptizati sunt. aut post
ouilis dñici societatem. rurs
in errorem pristinũ reuoluti
sunt. oues erant. an ñ erant:
Ttiq catholicierant: si ca¬
tholici fideles erant:oues erãt.
Si oues erant. quomodo uiocẽ
aliem audire potuerunt: eũ
dñs dicat. ñ audierunt eos o¬
ues: Audistis fratres altitu¬
dinem questionis. Dico ergo.
Douit dñs qui sunt eius. No¬
uit prescitos: nouit predesti¬
natos. De illo quippe dicitur.
Quos aũt predestinauit et p̾¬
sciuit conformes fieri imagi¬
nis filii fui: ut fit ip̃se primo¬

Expanded text:
bant vocem pastoris, et aliebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novit Dominus qui sunt ejus . Novit praescitos, novit praedestinatos: de illo quippe dicitur, « Quos autem praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primo
Abbreviated transcription (Latin):
telligimus preter me: id est.
que uenerunt precer me. fu¬
res sunt et latrones: et ñ audi¬
erunt eos oues. Dñe. si ñ au¬
dierunt eos oues: quomodo
errant oues. si oues ñ auduunt
nifi te: Tuaũt ueritas es¶s¬
quis ueritatẽ audit: ñ utiq er¬
rat. Illi aũt errant: et ouesap¬
pellantur. Nam si in errore
ipso oues ñ appellarentur: ñ
diceretur per ierechielẽ: erran¬
tem ouem ñ reuocastis. Quo¬
modo et errat. et ouis ẽ: Uo¬
cem aliem audiuit. Certe ñ
audierunt eos oues. Deinde
modo multi colliguntur ad
ouile xp̃i: et ex hereticis fiunt
catholici. Afurib tolluntur:
pastori redduntur: et aliquan¬
do murmurant. Tediũ pati¬
untur ad reuocantẽ: et non ĩ¬
telligunt uigilantẽ. Uerum¬
tam̃ etiã cum renitentes ue¬
nerint. que oues funt. agnos¬
eunt uocem pastoris: et se ue¬
nisse letantur: et errasse eru¬
bescunt. Quando ergo in il¬
lo errore tanquã in ueritate
głabantur. et utiq ñ audie¬

Expanded text:
telligimus, Praeter me; id est, telligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audie
Abbreviated transcription (Latin):
dunt oues. Soluitur questio.
Respondet enĩ aliquis et cdi¬
cit. Sed quando ñ audiebant.
oues ñondũ erant: tunc lupi
erant. Tox audita. eos muta¬
uit: et ex lupis oues fecit. Qͣn¬
do ergo facte sunt oues.audi¬
erunt. Et pastorem inuenert̃:
pastoremq secute sunt: et pas¬
toris promissa sperauerunt:qͥa
iussa fecerunt. Soluta est ut¬
cumq ista questio: et cuiquã
forte sufficiat. Me aũt adhuc
mouet: et quid me moueat.
cõmunico uobiscũ: ut quo¬
dãmodo querens uobiscũ. re¬
uelante illo. uobiscũ merear
inuenire. Quid ergo me mo¬
ueat. accipite. Per ierechielẽ
propħam. dñs obiurgat pas¬
tores: et dicit inter cetera de
castis. Et errantem dicit:
et ouem appellat. Si quan¬
do errabat. ouis erat: cuius
uocẽ ut erraret audiebat:
Proculdubio enĩ non erraret.
si uocem pastoris audiret.S
ido errauit: quia uocẽ audi¬
uit alieni. Uocem furis et
latronis audruit. Certe lat᷑¬
num uocẽ non audiũt oues.
Qui uenerunt inquit. et in¬

Expanded text:
dunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de castis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
patrem: et sufficit nob̾. Sed
ideo magister discipulũ ar¬
guebat: quoniã cor postuilã¬
tis uidebat. Tanquã em̃ me¬
lior pater esset quã filius.
ita philippus patrẽ nosse

Expanded text:
Patrem, et sufficit nobis. Sed ideo magister discipulum arguebat, quoniam cor postulantis videbat; tanquam enim melior Pater esset quam Filius, ita Philippus Patrem nosse
Abbreviated transcription (Latin):
quo fundati fuerant inue¬
nerunt. De quo uerbo resur¬
rectionis xp̃i. idem dicit apo¬
stolus. Siue ego siue illi. sic p̃¬
dicamus: et sic credidistis.
Et iterũ. Hoc est inquit uer¬
bum fidei quod predicamuᷤ.
quia si confessus fueris in ore
tuo quia dñs est iħe. et credi¬
deris in corde tuo quia deus
illũ suscitauit a mortuis: sal
uus eris. Et in actib apłoꝵ
legitur. quod in xp̃o deus de¬
fimerit fidem omnib: susci¬
tans eũ a mortuis. Hoc uer¬
bum fidei quia principalit̃
ac primitus per apłos qui ei
coheserant predicatũ est: ido
uerbũ eoꝵ dictum est. Neq
enĩ propterea ñ est uerbũ dei.
quia dictum est uerbũ eorũ:
cũ dicat idem apłs thessaloni¬
censes excepisse a se. ñ ut uerbũ
hominũ: sed sicut est inquit
uere uerbũ dei. Ido ergo dei.
quia deus id donauit: eoꝵ
uero uerbũ dictũ est:quia
hoc predicandũ illis d̾s pri-¬
mitus ac precipue commen¬
dauit. Ac per hoc etiã ille la¬
bebat: quod eoꝵ proptea dic¬

Expanded text:
quo fundati fuerant, invenerunt; de quo verbo resurrectionis Christi idem dicit Apostolus: Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis . Et iterum: Hoc est, inquit, verbum fidei, quod praedicamus, Quia si confessus fueris in ore tuo quoniam Dominus est Jesus, et credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris » . Et in Actibus Apostolorum legitur quod in Christo Deus definierit fidem omnibus, suscitans eum a mortuis . Hoc verbum fidei, quia principaliter ac primitus per Apostolos, qui ei cohaeserant, praedicatum est, ideo verbum eorum dictum est. Neque enim propterea non est verbum Dei, quia dictum est verbum eorum; cum dicat idem apostolus Thessalonicenses excepisse a se, non ut verbum hominum, sed, sicut est, vere verbum Dei . Ideo ergo Dei, quia Deus id donavit; eorum vero verbum dictum est, quia hoc praedicandum illis Deus primitus ac praecipue commendavit. Ac per hoc etiam ille labebat: quod eorum propterea dic
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ñ quomodo illi drio homi¬
nes: sic isti cduo sunt dii. Qua¬
re hoc ñ ita est ibi: Quia illud
aliuid: hoc aũt altud est: quia
illa diuinitas est. Est ibi ali¬
quid ineffabile. quod uerbis
explicari ñ possit: ut et nume¬
rus sit. et numertis ñsit. Uide.¬
te enĩ. si ñ quasi apparet nu¬
merus. pater et filius. et spiri¬
tus sanctus: trinitas. Si tres.
quid tres: Deficit numerus.
lta deus. nec recedit anumero:
nec capitur numero. Quia
tres sunt. tanquã est nimerꝰ:
si queris quid tres: ñ est mime

Expanded text:
sed non quomodo illi duo homines sunt, sic isti duo dii. Quare hoc non ita est ibi? Quia illud aliud, hoc autem aliud est: quia illa divinitas est. Est ibi aliquid ineffabile, quod verbis explicari non possit, ut et numerus sit, et numerus non sit. Videte enim si non quasi apparet numerus, Pater et Filius et Spiritus sanctus Trinitas. Si tres, quid tres? Deficit numerus. Ita Deus nec recedit a numero, nec capitur numero. Quia tres sunt, tanquam est numerus: si quaeris quid tres, non est nume
Abbreviated transcription (Latin):
lus. dño seruus: tanquã seqͥ
paratus. Propterea quippe
dñs qui eius animũ uidit.
quare hoc interrogauerit:
sic ei respondit. Quo ego
uado: non potes me modo
sequi. Tanquã diceret. Pro¬
pter quod interrogas: ñ po¬
tes modo. Non ait. ñpotes:
sed ñ potes modo. Dilationẽ
intulit. ñ spem tulit: et ean¬
dem spem quam ñ tulit sed
potius dedit. sequenti uoce
firmauit. addendo atq di-¬
cendo: sequeris aũt postea.
Quid festinas petre:Non

Expanded text:
no servus, tanquam sequi paratus. Propterea quippe Dominus, qui ejus animum vidit quare hoc interrogaverit, sic ei respondit: Quo ego vado, non potes me modo sequi. Tanquam diceret: Propter quod interrogas, non potes modo. Non ait Non potes, sed non potes modo. Dilationem intulit, non spem tulit; et eamdem spem quam non tulit, sed potius dedit, sequenti voce confirmavit, addendo atque dicendo: Sequeris autem postea. Quid festinas, Petre? Non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hoc apłs diceret. qui domi¬
in corpus uelut aliũ quemli¬
bet cibũ indiscrete negligen¬
terꝙ sumebant.Si ergo sie
corripitur qui ñ diiudicat.
hoc est. ñ discernit a ceteris ci¬
bis. dñicum corpus: quomo¬
mensã fingens amicũ. acce

Expanded text:
cum hoc Apostolus diceret, qui Domini corpus velut quemlibet alium cibum indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; qumensam fingens amicum, acce
Abbreviated transcription (Latin):
tanto execrabilius beneficio
to beneficentius sunt ereati.
Nec eis satis fuit desertores
esse illius: nisi et nostri fierẽt
deceptores. Hoc itaq nob̾ ma-¬
gnum bonũ conferet. qui dile¬
xit nos sicut dilexit xp̃m: ut
propter ipsum cuius menbra
nos esse uoluit. equales angłis
sanctis simus: quib et natura
inferiores conditi sumus: & pec

Expanded text:
tanto exsecrabilius beneficio tanto exsecrabilius beneficio to beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit desertores esse illius, nisi et nostri fierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit nos sicut dilexit Christum, ut propter ipsum cujus membra nos esse voluit, aequales Angelis sanctis simus , quibus et natura inferiores conditi sumus, et pec
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ait apostolus iuxta tempꝰ
pro impiis mortiuis ẽ. Hic er¬
go ñ meritũ nostrũ: sed di mi¬
sericordia cõmendatur. Nã
quiale est. iło se uelle laudari.
quia uicio suo tam detestabi¬
liter egrotauit: ut ñ posset ali¬
der quam medici morte sana¬
ri; Non ẽ hee nostroꝵ gla me¬
ritoꝵ: sed medicina morboꝵ.
An ido nos preferimus angłis:
quia cũ et angłi peccauerint.
nichil eis tale unde sanarentur
impensum est. quasi aliquid
eis uł parum fuerit impensũ.
et nobis ampluis: Quod si et
hoc factum esset: adhuc queri
posset utrũ ideo factum fuiss
quod steteramus excellentius:
an quod desperatius iacebamꝰ
Cum uero nouerimꝰ bonoꝵ
omniũ creatorem reparandis
angłis malis nichil gr̃e contu¬
lisse. cur ñ potius intelligimꝰ
quod tanto damnabilior eoꝵ
iudicata sit culpa. quanto e¬
rat natura sublimior: Tan¬
to eñminus quã nos pecca¬
re debuerunt: quanto meli¬
ores nobis fuerunt. Nũc au¬
dem in offendendo creatorem

Expanded text:
Apostolus, juxta tempus pro impiis mortuus est . Hic ergo non meritum nostrum, sed Dei misericordia commendatur. Nam quale est ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici morte sanari? Non est haec nostrorum gloria meritorum, sed medicina morborum. An ideo nos praeferimus Angelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale unde sanarentur impensum est? Quasi aliquid eis vel parvum fuerit impensum, et nobis amplius. Quod si et hoc factum esset, adhuc quaeri posset utrum ideo fuisset factum, quod steteramus excellentius, an quod desperatius jacebamus. Cum vero noverimus bonorum omnium Creatorem reparandis angelis malis nihil gratiae contulisse, cur non potius intelligimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura sublimior? Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc cdilexit ut credamꝰ.
et mandatũ ficłi teneaimus.
Tunc ad hoc diliget ut ui¬
deamus: et ipsa uisione.
mercedem fidei capiamiis: qͥa
et nos nunc diligrinus. creden¬
do quod uidebimus: tunc au¬
tem diligemus. uidendo qđ

Expanded text:
ad hoc dilexit, ut credamus, et mandatum fidei teneamus: tunc ad hoc diliget, ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus. Quia et nos nunc diligimus credendo quod videbimus; tunc autem diligemus videndo quod
Abbreviated transcription (Latin):
et clarificatus est iħe. Exiit fi¬
lius perditionis: et clarificatꝰ
est filius hominis. Ille quippe
exierat: propt̾ quẽ dictũ erat
eis. et uos mundi estis. s ñ om¬
nes. Exeunte itaq imimundo.
omnes mundi remanserunt:
& cũ suo mũdatore manserũt.
Tale aliquid erit. eũ uictus
a xp̃o transierit hic mundus.
et nemo inpopło xp̃i remane¬
bit immundus: cũ ⁊ iraniis
a tritico separatis: iusti fulge¬
bunt sicut sol in regno patri
sui. Hoc futurũ preuidens
dñs. et nunc significatũ esse
contestans discedente iuda:
tanquã ziramis separatis. re¬
manentib tanquã tritico a¬
postolis sanctis: nunc inqͥt
clarificatus est filius homin.
Tanquã diceret. Eoce in il¬
la mea clarificatione quod
erit. ubi maloꝵ nullus erit:
ubi bonoꝵ nullus perit.
Sic aũt ñ est dictũ. nunc si¬
gnificata est clarificatio filii
hominis. sed dictũ est. minc
clarificatus est filius hominiꝰ:
quẽadmodũ ñ est dictũ. petͣ

Expanded text:
et clarificatus est Jesus; exiit fiet clarificatus est Jesus; exiit filius perditionis, et clarificatus est Filius hominis. Ille quippe exierat, propter quem dictum erat eis, Et vos mundi estis, sed non omnes . Exeunte itaque immundo, omnes mundi remanserunt, et cum suo mundatore manserunt. Tale aliquid erit cum victus a Christo transierit hic mundus, et nemo in populo Christi remanebit immundus; cum zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Hoc futurum praevidens Dominus, et nunc significatum esse contestans, discedente Juda tanquam zizaniis separatis, remanentibus tanquam tritico Apostolis sanctis, Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis: tanquam diceret, Ecce in illa mea clarificatione quod erit, ubi malorum nullus erit, ubi bonorum nullus perit. Sic autem non est dictum, Nunc significata est clarificatio Filii hominis; sed dictum est, Nunc clarificatus est Filius hominis: quemadmodum non est dictum, Petra
Abbreviated transcription (Latin):
set uenditor: Iunc inquit
clarificatus est filius homi¬
nis. Quare nunc ͤ Nũqͥd
quia exiit qui tradat:quia
imminẽt qui teneant. et ocei¬
dant: Itane nunc clarifica¬
tus est. quia prope est ut
iam impendit ut alligetur.
ut iudicetur. ut condemnet᷑.
ut irrideatur. ut crucifigat᷑.
ut interimatur. Heccine ẽ
clarificatio : an potius humi¬
liatio: Ponne quando mi¬
racula faciebat. ait tam̃ de
datus. quia iħc nondũ erat
glorificatus: Tunc ergo ñ¬
dum erat glorificatus. cum
mortuos suscitaret: et nunc
est glorificatus. cũ mortuis pro¬
pinquaret: Nondũ erat cla¬
rificatus faciens diuina:. & glo¬
rificatus est passurus huma¬
na. Mirũ si hoc deus ille ma¬
gister significabat et docebat.
His uerbis altius est perseru¬
tandũ altissimi uerbũ: qui
se aliquantũ manifestat uit
inueniamus. et iterũ occul¬
tat ut inquiramus: et de in¬
uentis ad inuenienda. tanꝗͣ
passib innitanur. Tideo
hic aliquid: quod prefiguret
magnũ aliquid. Exiit iudas.

Expanded text:
set venditor? Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis. Quare nunc? Numquid quia exiit qui tradat, quia imminent qui teneant et occident? Itane nunc clarificatus est, quia prope est ut jam impendet ut alligetur, ut judicetur, ut condemnetur, ut irrideatur, ut crucifigatur, ut interimatur? Haeccine est clarificatio, an potius humiliatio? Nonne quando miracula faciebat, ait tamen de datus, quia Jesus nondum erat glorificatus ? Tunc ergo nondum erat glorificatus, cum mortuos suscitaret; et nunc est glorificatus, cum mortuis propinquaret? nondum erat glorificatus faciens divina, et glorificatus est passurus humana? Mirum, si hoc Deus ille magister significabat et docebat his verbis. Altius est perscrutandum Altissimi dictum, qui se aliquantum manifestat ut inveniamus, et iterum occultat ut inquiramus, et de inventis ad invenienda tanquam passibus innitamur. Video hic aliquid quod praefiguret magnum aliquid. Exiit Judas,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enĩ dixisset. et pro eis sanc¬
tifico me ipsum: ut intellige¬
remus hoc eũ dixisse. qđ eos
sanctificaret ipse: mox addi¬
dit. ut sint et ipsi sanctificati
in ueritate. Quod quid ẽ ali¬
ud. quã in me. sodm id quod
ueritas ẽ uerbũ illud in prin¬
cipio deus. in quo et ipse filiꝰ
hominis sanctificatus est ab ĩ¬
icio creationis sue. quando uer¬
bum factũ est caro. quia una
persona facta est uerbũ et ho¬
mo: Tuncergo sanctificauit
se inse: hoc est hominẽ se. in
uerbo. Sed quia unus ẽ xp̃c.
uerbũ et homo. sanctificans
hominẽ in uerbo: propt̃ sua
uero menbra. et pro eis in qͥt
ego. idest quod prosit etiã ip¬
sis. quia et ipsi sunt ego: sicut
michi profuit in me.quia
homo sum sine ipsis. et ego
sanctifico me ipsũ. hoc est ip

Expanded text:
Cum enim dixisset, Et pro eis ego sanctifico meipsum, ut intelligeremus hoc eum dixisse, quod eos sanctificaret in se, mox addidit, Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Quod quid est aliud quam, in me, secundum id quod veritas est Verbucipio, Deus, in quo et ipse Filius hominis sanctificatus est ab initio creationis suae, quando Verbum factum est caro, quia una persona facta est Verbum et homo. Tunc ergo sanctificavit se in se, hoc est hominem se, in Verbo se, quia unus est Christus Verbum et homo, sanctificans hominem in Verbo. Propter sua vero membra: Et pro eis, inquit, ego. Id est, quod promisi etiam ipsis, quia et ipsi sunt ego; sicut mihi profuit in me, quia homo sum sine ipsis, et ego sanctifico meipsum, hoc est, ip
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi: nisi quẽadmodũ ego ĩ
ueritate. quod sũ ego: Dem¬
de iam ñ solum de apostolis.
sed etiã iam de sus ceteris m̃¬
bris incipit dicere: quod do¬
nante ipso alio sermone tra¬

Expanded text:
ipsi, nisi, quemadmodum ego; in veritate, quod ipse sum ego? Deinde jam non solum de Apostolis, sed etiam de suis caeteris membris incipit dicere: quod donante ipso, alio sermone tra
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ est: quod pater est. ad fili¬
um est. Et filius. quod homo
est. ad se ipsum ẽ: quod aũt fi¬
lius est. ad patrẽ est. Pater emĩ.
nom̃ est dictũ ad aliquid. et

Expanded text:
ipsum est; quod pater est, ad filium est: et filius quod homo est, ad seipsum est; quod autem filius est, ad patrem est. Pater enim nomen est dictum ad aliquid, et
Abbreviated transcription (Latin):
ixerat dñs qͥ me odit: et pa¬
crẽ meũ odit. Uitiq enĩ qͥ
odit ueritatẽ: necesse ẽ oderit.
et a quo ueritas nata est.Unde
iã quantũ datũ ẽ: locuti sumꝰ.
Deinde addidit. unde nob̾ nũc
loquendũ est. si oꝑa ñ fecissem
in eis. que nemo aliꝰ fecit. pecca¬
tũ ñ haberẽt. Percatũ illud scili

Expanded text:
ixerat Dominus: Qui me odit, et Patrem meum odit. Utique enim qui odit veritatem, necesse est oderit et a quo veritas nata est: unde jam quantum datum est, locuti sumus. Deinde addidit unde nobis nunc loquendum est: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Pec
Abbreviated transcription (Latin):
ret prestitit: quod aquã mu¬
tauit in uinrũ : et quod ape¬
ruit oculos cecinati: et alia
multa que commemorare
longum est. Sed respondetur
nobis alios fecisse que ipse
ñ fecit: et que nemo alius fe¬
eit. Quis enĩ nisi moysesegi¬
ptios plagis tot. tantisq per¬
cussit: druiso mari populũ
duxit: manna de celo esuri¬
entib impetrauit: aquam
de petra sitientib fudit:

Expanded text:
ret praestitit ; quod aquam muret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare la nobis et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit, aquam de petra sitientibus fudit
Abbreviated transcription (Latin):
diderũt. Peq enĩ nullũ ha¬
bebãt peccatũ ante quã loq̃¬
retur eis & oꝑaret᷑ in eis: s hoc
pecratũ quo in eũ ñ credide¬
runt. ideo sic commemo¬
ratur: quia ipso peocato tenen¬
tur et oecera. Hoc enĩ si ñ ha¬
berent. et in eũ crederent: di¬
mitterentur et cetera. Sed qͥd
est hoc. quod cũ dixxisset. si o¬
pera ñ fecissem in eis: mox ad¬
didit. que nemo alius fecit:
Nulla quippe in operibus
xp̃i uidentur esse maiora. ꝙͣ
suscitatio mortuoꝵ: quod sei¬
mus etiã antiquos fecisse pro¬
phecas. Fecit enĩ hełyas. fecit
helyseus. et cũ in hac carne
inueret: et cũ insuo monu¬
mento sepultus iaceret. Nã
qͥdam portantes mortuũ. cũ
irruentib hostib eo refugis¬
sent. es̃q ibi posuissent: con¬
tinuo resurrexit. Fecit tam̃
aliqua xp̃c que nemo alius
fecit. quod quinq milia ho¬
minũ de quinq. et quatuor
de septem panib milia pa¬
uit ⁊ quod super aquas am¬
bulauit. et petro ut hoc face¬

Expanded text:
habebant peccatum, antequam loqueretur eis et operaretur in eis; sed hoc peccatum quo in eum non crediderunt, ideo sic commemoratur, quia ipso peccato tenentur et caetera. Hoc enim si non haberent, et in eum crederent, dimitterentur et caetera. 2. Sed quid est hoc quod cum dixisset, Si opera non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc face
Abbreviated transcription (Latin):
manent: Transeunt plane
et ipsi. Sed aliud est transire
de mundo: aliud transire cũ
mundo. Aliud ad patrẽ: ali¬
ud ad hostem. Ilam et egiptri
transierunt: ñ enĩ persequen¬
do manserunt.Non tamen
transierunt per mare ad re¬
gnum: sed in mari ad interi¬
tum. Sciens ergo iħe qͥa ue

Expanded text:
manent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
griet sp̃c sanctus incredulũ
mundũ. Arguet etiã de iu¬
dicio: quia princeps mundi
huiꝰ iudicatus ẽ. Quis ẽ iste.

Expanded text:
ritus sanctus incredulum mundum. Arguet etiam De judicio, quia princeps mundi hujus judicatus est. Quis est iste
Abbreviated transcription (Latin):
dere naturã. sed tricium. Sic
sunt isti ex deo. et ñ sunt ex
do: natura ex do: uicio ñ ex
do. Obsecro uos attendite. In
eugłio habetis unde sanemi¬
ni contra errores uenenosos
et nefarios hereticoꝵ: quoniã
et de his uerbis solent mani¬
chei dicere. Ecce qtua due
nature sunt: una bona. et
altera mala. Dñs dicit. Qͥd
dicit dñs: Propterea uos ñ
auditis: quia ex do ñ estis.
Dicit hec dñs. Quid ergo in¬
quit tu adista dicis: Audi
que dicam. Et ex deo sunt:
deo sunt : uicio ñ sunt ex d̃o.
Natura enĩ bona que ex do
est peccauit uoluntate. cre¬
dendo quod diabolus per¬
suasit: et uiciata est. ldo me¬
dicũ querit: quia sana ñ est.
Ecce quod dico. Sed impossi¬
bile dibi uidetur ut ex do sĩt:
et ex deo ñsint. Audi quia
ñ est impossibile. Sic sunt
ex deo et ñ sunt ex do : quo¬
modo et filii abrahe sunt.
et ñ sunt filii abrahe. Hic
habetis: ñ est quod dicatis. Ipsũ
dñm audi. Ipse illis dixit. Sci¬
o quia filii abrahe estis. Nun¬

Expanded text:
dere naturam, sed vitium. Sic sunt isti ex Deo, et non sunt ex Deo: natura ex Deo, vitio non ex Deo. Obsecro vos, attendite; in Evangelio habetis unde sanemini contra errores venenosos et nefarios haereticorum. Quoniam et de his verbis solent Manichaei dicere, Ecce quia duae naturae sunt, una bona, et altera mala; Dominus dicit: quid dicit Dominus? Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Dicit haec Dominus. Quid ergo, inquit, tu ad ista dicis? Audi quae dicam. Et ex Deo sunt, Deo sunt, vitio non sunt ex Deo: natura enim bona quae ex Deo est, peccavit voluntate, credendo quod diabolus persuasit, et vitiata est; ideo medicum quaerit, quia sana non est. Ecce quod dico. Sed impossibile tibi videtur ut ex Deo sint, et ex Deo non sint: audi quia non est impossibile. Sic sunt ex Deo, et non sunt ex Deo, quomodo et filii Abrahae sunt, et non sunt filii Abrahae. Hic habetis; non est quod dicatis. Ipsum Dominum audi, ipse illis dixit, Scio quia filii Abrahae estis. Num
Abbreviated transcription (Latin):
est. ñ est ex deo. Anatura
uiciũ secernatur: agnosca¬
tur natura. unde crẽator
laudetur. Agnoscatur uici¬
um: propter quod medicus
inuocetur. Qnod ergo ait
dñs. qui est ex do uerba di
audit. propterea uos ñ au¬
ditis. quia eox d̾o ñ estis: non
naturarũ merita discreuit:
aut preter suã animã & car¬
nem. aliquã natirrã in homi¬
nib que peccato uiciata ñ
esset inuenit. Sed quoniã
prescierat qui fuerant credi¬
turi: ipsos dixit ex do: quo¬
mam regenerationis ad opti¬
one renascerent᷑ ex cło. Ad ho ᷤ
pertinet. qui ẽ ex deo uerba
dei audit: quod uero sequit.
propterea uos ñ auditis. qͥa
ex deo ñ estis. eis dictum est qͥ
ñ solum peccato uiciosi erãt:
nam hoc malũ cominune
erat omnib: sed etiã preco¬
griti. quod ñ fuerant credi¬
turi ex fide. qua sola possẽt
a peccatoꝵ obligatione libe¬
rari. Qua propter p̾sciebat
illos quib talia dicebat in
eo permansuros quod ex di¬

Expanded text:
est, non est ex Deo. A natura est, non est ex Deo. A natura vitium secernatur: agnoscatur natura, unde Creator laudetur; agnoscatur vitium, propter quod medicus invocetur. Quod ergo ait Dominus, Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis; non naturarum merita discrevit, aut praeter suam animam et carnem, aliquam naturam in hominibus quae peccato vitiata non esset, invenit: sed quoniam praescierat qui fuerant credituri, ipsos dixit ex Deo, quoniam regenerationis adoptione renascerentur ex Deo. Ad hos pertinet, Qui est ex Deo, verba Dei audit. Quod vero sequitur, Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis; eis dictum est, qui non solum peccato vitiosi erant nam hoc malum commune erat omnibus, sed etiam praecogniti quod non fuerant credituri, ea fide qua sola possent a peccatorum obligatione liberari. Quapropter praesciebat illos quibus talia dicebat, in eo permansuros quod ex di
Abbreviated transcription (Latin):
uit filios abrahe. Si filii abra¬
he estis: opera abrahe facite.
Dunc aũt queritis me occide¬
re. hominẽ qui ueritatẽ uobis
dico: quã audiui a d̃o. Hoc a¬
braham ñ fecit. Tos facitis ope¬
ra patris uestri. idest diaboli.
Quomodo ergo et filii abrahe
erant: et filii abrahe ñ erant:
Utrũq in illis ostendit. Filii
erant abrahe propter originẽ
carnis: et ñ erant filii abrahe:
propter uiciũ diabolice ꝑsua¬
sionis. Sic et dñm et d̾m nr̃m.
atdendite. E x illo erant: et ex
illo ñ erant. Quomodo ex il¬
lo erant:Quia ipse creauit
hominẽ. de quo nati erant.
Quomodo ex illo erant:
Quia ipse est conditor natu¬
re: ipse est creator carnis. et
antie. Quomodo ergo. et¬
ex illo ñ erant: Quia uicio¬
si a se ipsis facti erant. Ex il¬
lo ñ erant: quia iitando di¬
abolũ. filii diaboli fac̾ti erãt.
Uemt ergo dñs deus ad ho¬
minẽ peccatorem.Duo no¬
mina audisti: et hominẽ
et peccatorem. Quod homo
est. ex do est: quod peccator

Expanded text:
filii Abrahae estis, facta Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me occidere, hominem qui veritatem vobis dico, quam audivi a Deo: hoc Abraham non fecit. Vos facitis opera patris vestri, id est diaboli. Quomodo ergo et filii Abrahae erant, et filii Abrahae non erant? Utrumque in illis ostendit: et filii Abrahae erant, propter originem carnis; et non erant filii Abrahae, propter vitium diabolicae persuasionis. Sic et Dominum et Deum nostrum attendite: et ex illo erant, et ex illo non erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse creavit hominem de quo nati erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse est conditor naturae, ipse est creator carnis et animae. Quomodo ergo ex illo non erant? Quia vitiosi a seipsis facti erant. Ex illo non erant, quia imitando diabolum, filii diaboli facti erant. 16. Venit ergo Dominus Deus ad hominem peccatorem. Duo nomina audisti, et hominem, et peccatorem. Quod homo est, ex Deo est: quod peccator
Abbreviated transcription (Latin):
mo mentientes.sed errando
potius opinantes: Quomo¬
do em̃ diligerent patrẽ ueri¬
tatis:qui haberent odio ue¬
ritatem: Nolunt enĩ sua
facta damnari:et hoc habet
ueritas. ut talia facta dãnen¬
tur. Tantũ igitur oderunt
ueritatẽ: quantũ oderunt su-¬
as penas. quas talib irrogat
ueritas. Nescrunt autẽ illã
esse ueritatẽ: que tales quales
ipsi sunt damnat. Oderunt
ergo quã nesciunt:et cũ illã

Expanded text:
mo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari; et hoc habet veritas, ut talia facta damnentur. Tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat. Oderunt ergo quam nesciunt; et cum illa
Abbreviated transcription (Latin):
est iħe et abiit. et abscondit
se ab eis. Non ab eis qui cre¬
dere et diligere ceperant: ñ
ab eis qui cũ ramis palmarũ
am: sed ab eis qui uidebant
et inuidebant: quia nec uide¬
bant. sed in lapidem illũ ce¬
citate offendebant. Cũ aũt¬
se abscondit iħc abeis. qui e¬
um occidere cupiebant. qd se

Expanded text:
esus, et abiit, et abscondit se ab eis. Non ab eis qui credere et diligere coeperant, non ab eis qui cum ramis palmarum ant: sed ab eis qui videbant et invidebant; quia nec videbant, sed in lapidem illum caecitate offendebant. Cum autem abscondit se Jesus ab eis qui eum occidere cupiebant quod s
Abbreviated transcription (Latin):
meã audient. Et fiet unũ
Souile et unus pastor. Propte¬
rea me pater diligit. quia ego
pono animã meã. ut iterum
sumam eã. Nemo tollit eam
a me. sed ego pono eam a me
ipso. Potestatẽ habeo ponendi
iudeos propt̃ sermones hos.
Dicebant aũt multi ex ipsis.
demonũ habet et insanit:
Quid eũ auctitis: Alii dice¬
bant. hec uerba ñ sunt demo¬
nium habentis. Dumquid
demoniũ potest cecoꝵ ocłos
aperire:

Expanded text:
t et fiet unum ovile unus pastor propterea me Pater diligit quia ego pono animam meam ut iterum sumam eam nemo tollit eam a me sed ego pono eam a me ipso potestatem habeo ponendi IDicebant enim multi ex ipsis: Demonium habet: et insanit: quid eum auditis? Alii dicebant: hec verba non sunt demonium habentis. Numquid demonium potest cecorum oculos aperire
Abbreviated transcription (Latin):
habitabit. Sunt hic adhric qͤ¬
renda et discutienda uob̾eũ:
sed onerare uos ñ est cõsilii. Do¬
minica enĩ cibaria. conserrris
ministramus. Inpascus dñi¬
cis oues pascimus: et simul pa¬
scimurꝰ. Sicut ñ est negandũ
quod necessariũ est: sic ñ est
cor infirmũ. pabuli multitudi¬
ne pregrauandũ. Nonsit er-¬
go molestũ caritati uestre. qͥa
omnia que hic adhuc discuti¬
enda arbitror. hodie ñ discuti¬
o: sed iterũ nob̃ in nomine dñi
dieb reddendi sermonis eadem
lectio recitabitur: et diligenti¬
us illo adiuuante tractabitur.

Expanded text:
habitabit. Sunt hic adhuc quaehabitabit. Sunt hic adhuc quaerenda, et discutienda vobiscum, sed onerare vos non est consilii. Dominica enim cibaria conservis ministramus; in pascuis dominicis oves pascimus, et simul pascimur. Sicut non est negandum quod necessarium est, sic non est cor infirmum pabuli multitudine praegravandum. Non sit ergo molestum Charitati vestrae, quia omnia quae hic adhuc discutienda arbitror, hodie non discutio: sed iterum nobis in nomine Domini diebus reddendi sermonis eadem lectio recitabitur, et diligentius, illo adjuvante, tractabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tacet. ñ corripit. Ecce lupus o¬
ui guttur apprehendit: diabo¬
lus fideli adulteriũ persuasit:
tu taces. ñ increpas: O mercen¬
et fugisti. Respondet forte et
dicit. E cce hic sum. ñ fugi. fu¬
gisti. quia taciusti: taciusti.
quia timusti. Fuga animi.
timor est. Corpore stetisti. spi¬
ritu fugisti. Quod ille ñ facie¬
bat. qui dicebat: et si corpore
absens sum: sp̃u uobiscũ sũ.
Quomodo enĩ sp̃u fugiebat:
qui etiã corpore absens. forni¬
catores litteris arguebat: Affec¬
tiones nostre. motus animorũ
sunt. Leticia: anmi diffusio.
Tristicia: ammi contractio.
Cupiditas: animi progressio.
Timor: animi fuga est. Dif¬
funderis etiã animo. cũ delec¬
taris: contraheris animo.cũmo¬
lestaris: progrederis ammocũ
appetis: fugis animo cũ me¬
duis. E cce unde ille mercẽna¬
rius. unso lupo. dicitur fugere.
Quid est. mercennarius est:
Temporalem mercedem que¬
rit ⁊ et in domo in eternũ non

Expanded text:
tacet, non corripit. Ecce lupus otacet, non corripit. Ecce lupus ovi guttur apprehendit: diabolus fideli adulterium persuasit; tu taces, non increpas: o merceet fugisti. Respondet forte et dicit: Ecce hic sum, non fugi. Fugisti, quia tacuisti; tacuisti, quia timuisti. Fuga animi, timor est. Corpore stetisti, spiritu fugisti: quod ille non faciebat qui dicebat, Etsi corpore absens sum, spiritu vobiscum sum . Quomodo enim spiritu fugiebat, qui etiam corpore absens, fornicatores litteris arguebat? Affectiones nostrae motus animorum sunt. Laetitia, animi diffusio; tristitia, animi contractio: cupiditas, animi progressio; timor, animi fuga est. Diffunderis enim animo, cum delectaris; contraheris animo, cum molestaris: progrederis animo, cum appetis; fugis animo, cum metuis. Ecce unde ille mercenarius viso lupo dicitur fugere. Quid est, mercenarius est? Temporalem mercedem quaerens, et in domo in aeternum non
Abbreviated transcription (Latin):
in carne: necessarrũ propt̃ uos.
Ab ipso namq pastore omnes
audierant. Si uos persecuti fu¬
erint in una ciuitate: fugite ĩ
aliam. Hanc questionẽ nob
dñs dignetur exponere. Dñe
tu dixisti eis. quos fideles utiq¬
pastores esse uolebas: qͦs tua
menbra esse formabas. Si uos
persecuti fuerint: fugite. In¬
iuriam ergo illis facis. quan¬
do reprehendis mercennari¬
os. qui uident lupũ uenientẽ
et fuguint. Rogamus indice
nob̃: quid habeat altitudo qͦͤ¬
stionis. Pulsemus: aderit qui
aperiat se ostiarius ostri quod
ẽ ipse. Quis est mercennariu
qui uidet lupũ uenientẽ. et
fugit:Qui sua querit: non
que ihu xp̃i. Peccantem ñ li¬
bere audet arguere. Ecce ne¬
scio quis peccauit grauiter:
peccauit. increpandus est: ex¬
cominumcandus est. Sed ex¬
comiunicatus. inimicꝰ erit:
insidiabitur: nocebit cũ po¬
duerit. lam ille qui sua qͣrit
sectatur humane amicicie cõ¬
moditatẽ. et inimiciciarum
humanarũ incurrat molestiã:

Expanded text:
in carne necessarium propter vos . Ab ipso namque pastore omnes audierant: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam. Hanc quaestionem nobis Dominus dignetur exponere. Domine, tu dixisti eis quos fideles pastores esse utique volebas, quos tua membra esse formabas, Si vos persecuti fuerint, fugite. Injuriam ergo illis facis, quando reprehendis mercenarios, qui vident lupum venientem et fugiunt. Rogamus indices nobis quid habeat altitudo quaestionis: pulsemus, aderit qui aperiat se ostiarius ostii, quod est ipse. 8. Quis est mercenarius, qui videt lupum venientem et fugit? Qui sua quaerit, non quae Jesu Christi: peccantem non libere audet arguere . Ecce nescio quis peccavit, graviter peccavit; increpandus est, excommunicandus est: sed excommunicatus, inimicus erit, insidiabitur, nocebit cum potuerit. Jam ille qui sua quaerisectatur, humanae amicitiae commoditatem, et inimicitiarum humanarum incurrat molestiam,
Abbreviated transcription (Latin):
gine.quando et quomodo ea
dilicerit. quis enarrabit:
Quando etiã ipsam que de
uirgine facta est generationẽ
eius quis enarrabit: Si uero
scdm id quod est de patre gem¬
tus. patriq coeternus. accepis
patre ista uerba cogitatur.
ichil ibi temporis cogitetur:
quasi prius fuerit qui ea ñ ha¬
buerit.atq ut haberet que ñ
habebat acceperit:quomam
quicquid deus pater dõ filio
dedit. gignendo dedit. Ita enĩ
dedit filio pater. sine quib fi¬
lius esse ñ posset: sicut ei dedit
ut esset. Nam quomodo alit̃
uerbo uerba daret aliqua: in
quo ineffabiliter dixit om̃a:
Sed iam que sequunt: alio st̃
expectanda sermone. Explic̃¬

Expanded text:
gine quando et quomodo ea gine quando et quomodo ea didicerit, quis enarrabit; quando etiam ipsam quae de Virgine facta est, generationem ejus quis enarrabit? Si vero secundum id quod est de Patre genitus Patrique coaeternus, accepisse a Patre ista verba cogitatur, nihil ibi temporis cogitetur quasi prius fuerit qui ea non habuerit, atque ut haberet quae non habebat acceperit; quoniam quidquid Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter Verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia? Sed jam quae sequuntur, alio sunt exspectanda sermone. TRAC
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã in propria redituri:
et xp̃m relicturi. Adhuc ergo
discipuli s̃ erant tales. quaes
eos dicit uerbis preteriti tem¬
poris. quasi iam essent. p̃nun¬
eians quales futuri essent. ac¬
cepto scilicet sp̃u sancto: qui
eos sicut promissum est doce¬
ret omma. Quem priusquã
acciperent. quomodo seruaue¬
runt eius sermonẽ quod de il¬
lis quasi fecerint. diocit: quan¬
do primus eoꝵ ter eũ negauit:
cũ ex ore enuis audisset quid fu¬
turũ esset homini qui eũ corã
hominib negauisset: Dedit
ergo eis uerba sicut dixit que
dedit ei pater: sed quando il¬
la ñ foris in aurib sed intus
in cordib spiritaliter accepe¬
runt: tunc uere acceperunt.
quia tune uere cognouerunt.
Uere aũt cognouerunt: qͥa
uere crediderunt. Ipsi aũt fi¬
lio quomodo pater ea uer¬
ba dederit: quibus uerbis
homo poterit explicare: Fa¬
cilior sane questio iudetur.
si scdm id quod filius est homi¬
nis. accepisse a patre illa uerba
credatur: quãquã natus ex uir¬

Expanded text:
am in propria redituri, et Christum relicturi. Adhuc ergo discipuli non erant tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntians quales futuri essent, accepto scilicet Spiritu sancto, qui eos, sicut promissum est, doceret omnia: quem priusquam acciperent, quomodo servaverunt ejus sermonem quod de illis quasi fecerint dixit, quando primus eorum ter eum negavit, cum ex ore ejus audisset quid futurum esset homini qui eum coram hominibus negavisset? Dedit ergo eis verba, sicut dicit, quae dedit ei Pater. Sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritualiter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt; vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. 7. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtur, si secundum id quod filius est hominis, accepisse a Patre illa verba credatur. Quanquam natus ex Vir
Abbreviated transcription (Latin):
manebit ut sit. Prius emin
est esse alicubi:quã manere.
Sed ne putarent quod dictũ
est. apud uos manebit. ita
dictum. quemadmodũ
apud hominem hospes ui¬
sibiliter manere consueuit:
exposuit quid dixerit apud
uos manebit: cũ adiuncit
et dixit. et in uobis erit. Er¬
go inuisibiliter uidetur.: nec
si ñ sit in nob: potest esse in
nobis. eius scientia. Sic enĩ
a nobis uidetur in nob̾: et
nostra conscientia. Nam fa
ciem uidemus alterius: nos¬
scientiã uero nostrã uidemꝰ.
alterius ñ uidemus. Sed con¬
scientia numquã est nisim
nob̾: sp̃s aũt sanctus. potest
esse etiam sine nob̃. Datur qͥp¬
pe ut sit et in nob̾: sed uideri
et sciri quẽadmodũ uidendꝰ

Expanded text:
manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixerit, apud vos manebit, cum adjunxit et dixit, in vobis erit. Ergo invisibiliter visi non sit in nobis, potest esse in nobis ejus scientia. Sic enim a nobis videtur in nobis et nostra conscientia. Nam faciem quidem videmus alterius, nosscientiam vero nostram videmus, alterius non videmus. Sed conscientia nunquam est nisi in nobis, Spiritus autem sanctus potest esse etiam sine nobis. Datur quippe ut sit et in nobis. Sed videri et sciri quemadmodum videndum
Abbreviated transcription (Latin):
est. crescendũ est:ut sint cor¬
da nostra capacia earũ rerũ.
quas capere modo ñ posstmꝰ.
Quod si nos ultimus dies ꝓfi¬
cientes inuenerit: ibi discemꝰ
quod hic ñ potuimus. Siquis
aũt istam questionẽ liquidi
et melius nouit se posse et c̃ofi¬
dit exponere: absit. ut ñ sim
paratior discere quam docere.
Tantũ ne audeat quisqͣm li¬
berum arbitriũ sic defendere :
ut nobis orationẽ qua dicimꝰ.
ne nos inferas in temptatio¬
nem. conetur auferre. Rur¬
sus ne quisquã neget uolun¬
tatis arbitriũ: et audeat ex¬
cusare peccatũ. Sed audiamꝰ
dñm et precipientẽ & opitu¬
lantem : et iubentẽ quid fa¬
cere debeamus:et adiuuan¬
tem ut implere possimꝰ. Nã
et quosdam mimia uolunta¬
tis sue fiducia extulit insu¬
perbiam: et quosdã nimie
sue uoluntatis diffidñtia de¬
iecit in negligentiã. Illi di¬
cunt. quid rogamus d̃m ne
uincamur temptatione qđ
in nostra est potestate:isti di¬

Expanded text:
est, crescendum est, ut sint corest, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis orationem qua dicimus, Ne nos inferas in tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam neget voluntatis arbitrium, et audeat excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitulantem; et jubentem quid facere debeamus, et adjuvantem ut implere possimus. Nam et quosdam nimia suae voluntatis fiducia extulit in superbiam; et quosdam nimia suae voluntatis diffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Utquid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in nostra est potestate? Isti di
Abbreviated transcription (Latin):
discutiendã: ad inscrutabilia
perscrutanda expectatio ue¬
stre caritatis impingat. Agno¬
sco modulũ meũ: sentire mi¬
chi uideor etiã modulũ ur̃m.
Altius est hoc increm̃tis me¬
is: et fortius uiribꝰ meis: pu¬
do quia et uestris. Simul er¬
go audiamus admonentem
scripturã atq dicentẽ. Altio¬
ra de ne quesieris: et fortiora
de ne scrutatus fueris. Non
quia ista negata sunt nobis.
cũ deus magister dicat. nichil
est occultũ. quod ñ reuelabit᷑:
sed si in quod peruenimus. in
eo ambulemus. sicut dicit a¬
postolus. ñ solum quod nesci¬
mus. et scire debemus:sed eti¬
am siquid aliter saprmus. id
quoq nobis d̾s reuelabit. Per¬
uenimus aũt in uiam fidei:
hanc perseuerantissime tenea¬
mus : ipsa perducet ad cubi¬
culum regis. in quo sunt om¬
nes thesauri sapientie et sei¬
et precipue electis discipulis
inuidebat quando dicebat:
multa habeo uobis dicere: s
ñ potestis uia portare modo.
Ambulandũ est. proficiendũ

Expanded text:
discutiendam, ad inscrutabilia perscrutanda, expectatio vestrae Charitatis impingat. Agnosco modulum meum, sentire mihi videor etiam modulum vestrum. Altius est hoc incrementis meis, et fortius viribus meis; puto quia et vestris. Simul ergo audiamus admonentem Scripturam atque dicentem, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Non quia ista negata sunt nobis, cum Deus magister dicat, Nihil est occultum quod non revelabitur : sed si in quod pervenimus, in eo ambulemus, sicut dicit Apostolus, non solum quod nescimus et scire debemus, sed etiam si quid aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et sciet praecipue electis discipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum
Abbreviated transcription (Latin):
quoniã postea scripta sunt. nec
ea dñm iħm dixisse narratũ
est. cũ hic esset in carne:s hec
unus ex apostolis eius. ipso¬
ac sp̃u eius reuelante ꝯscrip¬
sit÷ ex his esse que noluit tũc
dñs dicere. quia ea disciptili
portare ñ poterant. quis me
audiat tam temere ista dicẽ¬
tem: Si aũt ubi hoc legimꝰ
ibi etiã hoc legeremus: quisñ
tanto apło crederet: Sed id qͦ¬
q michi iudetur absurdissi¬
me dici. ea tunc ñ potuisse por¬
tare discipulos. que de inuisi

Expanded text:
quoniam postea scripta sunt, nec quoniam postea scripta sunt, nec ea Dominum Jesum dixisse narratum est, cum hic esset in carne, sed haec unus ex Apostolis ejus, ac Spiritu ejus sibi revelante conscripsit, ex his esse quae noluit tunc Dominus dicere, quia ea discipuli portare non poterant; quis me audiat tam temere ista dicentem? Si autem ubi hoc legimus, ibi hoc etiam legeremus, quis non tanto apostolo crederet? 3. Sed id quoque mihi videtur absurdissime dici, ea tunc non potuisse portare discipulos, quae de invisi