comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bet cognacionẽ maximã lingua cum uerbo. Uer
bum quippe patris et filius: et qr una est sp̃c et
uerbi substancia: isdem sp̃c monstrari debuit ĩ
lingua. Uel certe quia per linguã ꝓcedit uerbũ
in linguis apparuit sp̃c: quia quisquis scõ ip̃u
tangitur: dei uerbũ. idest unigenitũ dei filium
confitet᷑. Et negare dei uerbum ñ ualet: qr iam
sancti sp̃c linguã habet. uel certe in linguis ig
dentes pariter et loquentes facit. Linguas ig¬
neas doctores habent: qr dum dm̃ amando pre¬
dicant. corda audienciũ inflãmãt. Nam ⁊ ocio¬
sus est sermo doctoris: si prebere non ualet in¬
cendiũ amoris. Hoc doctrine incendiũ ab ipso
ueritatis ore conceꝑant: qui dicebãt. Nõne cor
nr̃m ardens erat in nobis dũ loqueret᷑ in uia:
et aperiret nobis scripturas :: Exx audito quippe
sermone animꝰ mardescit: torporis frigus recedit:
fit mens in suꝑno desiderio anxia. a concupiscen¬

Expanded text:
bet cognationem maximam linbet cognationem maximam lintris est Filius. Et quia una est Spiritus et Verbi substantia, idem Spiritus monstrari debuit in lingua. Vel certe quia per linguam procedit verbum, in linguis apparuit Spiritus, quia quisquis sancto Spiritu tangitur, Dei Verbum, id est unigenitum Filium confitetur; et negare Dei Verbum non valet, quia jam sancti Spiritus linguam habet. Vel certe in linguis ignt ardentes pariter et loquentes facit. Linguas igneas doctores habent, quia, dum Deum amandum praedicant, corda audientium inflammant. Nam et otiosus est sermo docentis, si praebere non valet incendium amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore conceperant, qui dicebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis cum loqueretur in via et aperiret nobis Scripturas ? Ex audito quippe sermone inardescit animus, torporis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
ternus spc̃ in igne mõstrat᷑: qr incorporeꝰ ⁊ ineffa¬
bilis atq inuisibilis ignis est deus: qm̃ attestante
paulo deus nr̃ ignis consumẽs est. Deus quippe ig¬
nis dicitur: qr per hunc peccatorũ rubigo consu¬
mitur. De hoc igne ueritas dicit. Ignem ueni mit¬
tere in terrã: et quid uolo nis̃i ut ardeat: Terra
enim uocata sunt corda t̾rena: que dum semper
infimas in se cogitaciones congerũt. a malignis
spiritib conculcant᷑. S ignẽ dñs in t̾rã mittit:
cum afflatu sancti sp̃c cor carnaliũ inflãmat. Terra
itaq accenditur: cũ cor carnale in suis prauis acti¬
bus frigidũ. relinquit concupiscencias p̃sentis scłi.
et ardet per amorẽ dei. Bene ergo in igne appa¬
ruit spiritus: quia ab om̃i corde quod replet tor¬
porem frigoris excutit: et hoc in desiderio sue
eternitatis accendit. In igneis autẽ linguis mõstra¬
tus est: qr isdem spiritus coet̾nus est filio: ⁊ ha¬

Expanded text:
ternus Spiritus in igne monstratur, quia incorporeus et ineffaternus Spiritus in igne monstratur, quia incorporeus et ineffabilis atque invisibilis ignis est Deus, quoniam attestante Paulo: Deus noster ignis consumens est . Deus quippe ignis dicitur, quia per hunc peccatorum rubigo consumitur. De hoc igne Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat ? Terra enim vocata sunt corda terrena, quae dum semper infimas in se cogitationes congerunt, a malignis spiritibus conculcantur. Sed ignem Dominus in terram mittit, cum afflatu sancti Spiritus corda carnalium inflammat. Terra itaque accenditur, cum cor carnale, in suis pravis voluptatibus frigidum, relinquit concupiscentias praesentis saeculi, et ardet per amorem Dei. Bene ergo in igne apparuit Spiritus, qui ab omni corde quod replet torporem frigoris excutit, et hoc in desiderio suae aeternitatis accendit. In igneis autem linguis monstratus est, quia idem Spiritus coaeternus est Filio, et ha
Abbreviated transcription (Latin):
illis. Audistis fr̃s Rm̃i qr sp̃e sanctus suꝑ discipłos
in igneis linguis apparuit. omiũq linguarũ scien¬
ciam dedit: quid scilicet hoc miracło designans:
nisi qd̾ sancta eccła eodem sp̃u repleta. om̃ĩũ genti¬
um erat uoce locutura: Qui uero contra dm̃ tur¬
rim edificare conati sũt: ꝯmunionẽ uniꝰ lingue
ꝑdiderũt. In his aũ qui dm̃ humilit̃ metuebant:
lingue om̃s unite sũt. Hic ergo humilitas meruit
uirtutẽ: illic suꝑbia confusionẽ. S querendũ no¬
bis est. cur sp̃c sanctus patri et filio coeternus. in
igne apparuit. cur in igne simul et linguis. cur
aliquando in colũba. aliquando uero in igne mõs¬
tratur: cur super unigenitũ filiũ. apparuit in co¬
lumbe specie. et super discipłos in igne: ita ut
neq suꝑ dñm ueniret in igne. neq suꝑ discipłos
mõstraret᷑ in colũba. Per quatuor itaq hec que ꝓ¬
posuimus: soluendo redeamꝰ. Patri nãq et filio coe¬

Expanded text:
ia Spiritus sanctus super discipulos in igneis linguis apparuit, omniumque linguarum scientiam dedit, quid scilicet hoc miraculo designans nisi quod sancta Ecclesia eodem Spiritu repleta, omnium gentium erat voce locutura. Qui vero contra Deum turrim aedificare conati sunt, communionem unius linguae perdiderunt. In his autem qui Deum humiliter metuebant linguae omnes unitae sunt. Hic ergo humilitas meruit virtutem, illic superbia confusionem. Sed quaerendum nobis est cur Spiritus sanctus Patri et Filio coaeternus, in igne apparuit, cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba, aliquando vero in igne monstratur, cur super unigenitum Filium apparuit in columbae specie, et super discipulos in igne, ita ut neque super Dominum veniret in igne, neque super discipulos monstraretur in columba? Per quatuor itaque haec quae proposuimus solvendo redeamus. Patri namque et Filio coae
Abbreviated transcription (Latin):
erupit: Non ẽ saporũ: unde sapor ĩ fructib s
Ol factũ nichil redolet: unde odor in fructib
fraglat: Nichil in se uiride ostendit: ũn uiri¬
ditas foliorũ exiuit: Cũcta ergo ĩ semine simul
latent: que tam̃ non simul ex semine ꝓdeũt. Ex
semine qͥppe ꝓducit᷑ radix. ex radice ꝓducitur
uirgultom. ex uirgulto fructus oritur: ex fruc¬
tu etiã ꝓducit᷑ semen. Addamꝰ ergo: qr et semen
latet in semine. Quid ergo mirũ. si ossa. neruos.
carnẽ. capillosq reducat ex puluere: qui lignũ
fructus. folia. in magna mole arboris. ex paruo co¬
tidie semine restaurat: Cum ergo dubitãs animꝰ.
de resurrõnis potencia racionẽ querit. earũ rerũ
questiones ei inferende sunt. que ⁊ incessant̃ fiũt.
et tam̃ racione cõp̃hendi nequaquã possũt: ut dũ
ñ ualet ex uisione rei penetrare qd̾ cõspicit. de
promissione diuine potencie credat qd audit:

Expanded text:
erupit? Non est saporosum, unde sapor in fructibus? erupit? Non est saporosum, unde sapor in fructibus? Olfactum nihil redolet, unde odor in fructibus fragrat? Nihil in se viride ostendit, unde viriditas foliorum exivit? Cuncta ergo in semine simul latent, quae tamen non simul ex semine prodeunt: ex semine quippe producitur radix, ex radice producitur virgultum, ex virgulto fructus oritur, ex fructu etiam producitur semen. Addamus ergo quia et semen latet in semine. Quid igitur mirum si ossa, nervos, carnem capillosque reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, folia in magna mole arboris ex parvo quotidie semine restaurat? Cum ergo dubitans animus de resurrectionis potentia rationem quaerit, earum rerum quaestiones ei inserendae sunt quae et incessanter fiunt, et tamen ratione comprehendi nequaquam possunt; ut dum non valet ex visione rei penetrare quod conspicit, de promissione divinae potentiae credat quod audit,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus condidisse: quã ipsum ex terra reparare. S
cinis attendit᷑. et in carnẽ redire posse desꝑat᷑:
et diuine uirtus oꝑacionis. cõprehendi quasi ex
racione querit᷑. Qui scilicet hec idcirco in suis co¬
gitacionib dicũt: qr eis cotidiana dei miracula
ex assiduitate uiluerũt. Nã ecce in uno grano
paruissimi seminis: latet tota que nascitura ẽ
arboris moles. Constituamꝰ enim ante oculos cu¬
ius libet arboris mirã magnitudinẽ: cogitemꝰ
unde oriendo cepit. que ad tantã molẽ crescen¬
do ꝑuenit. Inuenimꝰ ꝓculdubio eius originem
paruissimũ sem̃. Consideremꝰ nũc ubi ĩ illo paruo
grano seminis latet fortitudo ligni. asꝑitas corti¬
cis: saporis odorisq magnitudo: ubertas fruc¬
tuum: uiriditas foliorũ. Contrectatũ nãq semi¬
nis granũ ñ ẽ ualidũ: unde ergo ꝓcessit ligni
duricia: Non ẽ asperũ: unde asperitas corticis

Expanded text:
tibus condidisse, quam ipsum ex terra reparare; sed tibus condidisse, quam ipsum ex terra reparare; sed cinis attenditur, et in carnem redire posse desperatur, et divinae virtus operationis comprehendi quasi ex ratione quaeritur. Qui scilicet haec idcirco in suis cogitationibus dicunt, quia eis quotidiana Dei miracula ex assiduitate viluerunt. Nam ecce in uno grano parvissimi seminis latet tota quae nascitura est arboris moles. Constituamus enim ante oculos cujuslibet arboris miram magnitudinem, cogitemus unde oriendo coepit quae ad tantam molem crescendo pervenit, invenimus procul dubio ejus originem parvissimum semen. Consideremus nunc ubi in illo parvo grano seminis latet fortitudo ligni, asperitas corticis, saporis, odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum. Contrectatum namque seminis granum non est validum, unde ergo processit ligni duritia? Non est asperum, unde asperitas corticis
Abbreviated transcription (Latin):
diuisa laxabat: et diuisa turba paulus illesus
exiit: que hunc unita prius ĩmaniter pressit.
Eripiunt᷑ et enĩ iusti. dũ diuidunt᷑ iniusti: et
ad ꝑfectũ uota ꝑueniũt elector̃. dũ ꝑ discordiã
confunduntur agmina reproborum. In omelia suꝑ¬
docemꝰ. si etiam cordiũ nr̃orum questionib occultis
occurrimꝰ: pauea nobis de ipsa resurrõnis fide lo¬
quenda sũt. Multi et enĩ sicut nos aliq̃n fuimus:
dũ carnẽ in putredinẽ. ossaq in puluerẽ redigi
per sepulchra cõspiciũt. reparari ex puluere carnẽ
et ossa diffidũt: sicq apud se quasi raciocinantes
dicũt. Quando ex puluerc homo reducit᷑: qͣndo
agitur ut cinis animet᷑: Quib breuit̃ responde¬
mus: quia longe minꝰ est deo reparare qd̃ fuit. quã
creasse qd̃ non fuit. Aut quid mirũ si hominẽ ex
puluere reficit: qui simul omĩa ex nichilo creaũ:
Mirabilius nãq est celũ et terrã. ex nullis eristẽ¬

Expanded text:
divisa laxabat: et divisa turba Paulus illaesus divisa laxabat: et divisa turba Paulus illaesus exiit, quae hunc unita prius immaniter pressit. Eripiuntur etenim justi, dum dividuntur injusti; et ad perfectum vota perveniunt electorum, dum per discordiam confunduntur agmina reproborum. Sdocemus, si etiam cordium nostrorum quaestionibus occultis occurrimus; pauca nobis de ipsa resurrectionis fide loquenda sunt. Multi etenim, sicut nos aliquando fuimus, dum carnem in putredinem ossaque in pulverem redigi per sepulcra conspiciunt, reparari ex pulvere carnem et ossa diffidunt, sicque apud se quasi ratiocinantes dicunt: Quando ex pulvere homo reducitur? Quando agitur, ut cinis animetur? Quibus breviter respondemus quia longe minus est Deo reparare quod fuit, quam creasse quod non fuit. Aut quid mirum si hominem ex pulvere reficit, qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius namque est coelum et terram ex nullis existen
Abbreviated transcription (Latin):
e spe et resurrõne mortuorũ iudicor.
Sicut ꝑniciosũ est. si unitas desit bonis:
ita ꝑniciosius. si non desit malis. Reꝓbor̃ qͥppe
unitas. bonorũ uitã tanto durius prepedit:
quanto se ei per collectionẽ durior opponit.
Unde p̃dicator egregius. graui phariseorum
saduceorũq ꝑsecutiõe dep̃hensus. eorũ unitatẽ
ꝑniciosam sibi paulus fore ꝯspiciẽs. int̾ semetip¬
sos diuidere studuit: quos contra se unitos gra¬
uiter uidit: et clamauit dicẽs. Uiri frẽs ego pha¬
riseus sum. filius phariseorũ: de spe ⁊ resurrõne
mortuorũ ego iudicor. Qua nimirũ uoce ꝑcus¬
sa: ꝓtinus contra se uicissim audientiũ dissiluit¬
turba. Dũq saducei spem resurrõnẽq mortuorũ
esse denegarẽt. quã pharisei iuxta sacri eloquii
p̃cepta crederẽt: facta est in ꝑsecutorũ unanimi¬
tate dissensio. Cũq induas partes tumultuantiũ
multitudo diuidit᷑: paulo uia erectionis aꝑitur.
Quẽ enĩ turba ꝑsequentiũ unita cõstrinrerat

Expanded text:
e spe et resurrectione mortuorum ego judicor . Sicut perniciosum est si unitas desit bonis; ita perniciosius, si non desit malis. Reproborum quippe unitas bonorum vitam tanto durius praepedit, quanto se ei per collationem durior opponit. Unde praedicator egregius gravi Pharisaeorum Sadducaeorumque persecutione deprehensus, eorum unitatem perniciosam sibi Paulus fore conspiciens, inter semetipsos dividere studuit, quos contra se unitos graviter vidit, et clamavit, dicens: Viri fratres, ego Pharisaeus sum, filius Pharisaeorum. De spe et resurrectione mortuorum ego sa protinus contra se vicissim audientium turba. Dumque Sadducaei spem resurrectionemque mortuorum esse denegarent, quam Pharisaei juxta sacri eloquii praecepta crederent, facta est in persecutorum unanimitate dissensio. Cumque in duas partes tumuls aperitur. Quem enim turba persequentium unita constrinxerat,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc petiit. unde meruit exaudiri xaxxx. De apło¬
petrus in suꝑiora. ut oraret circa horam
sextam: et cũ esuriret. uoluit gustare. Parantib
autẽ ei. cecidit super eũ mentis excessus : ⁊ uidit
celũ aꝑtum: et descendẽs uas qd̾dam uelut linte¬

Expanded text:
hoc petiit unde meruit exaudiri. CAP. XXX.-- Ahoc petiit unde meruit exaudiri. CAP. XXX.-- Atrus in superiora, ut oraret circa horam sextam: et cum esuriret, voluit gustare. Parantibus autem illis, cecidit super eum mentis excessus: et vidit coelu
Abbreviated transcription (Latin):
rat bona agere: nisi credidisset. Scriptũ quippe
est: sine fide ĩpossibile est placere d̾o. fidẽ ergo
habet: cuius or̃ones et helemosine placere possũt.
Bona autẽ actione ꝓmeruit. ut d̾m ꝑfecte ꝯgnosce¬
ret. et incarnacionis eius misteriũ crederet: qͣtinꝰ
ad sacram̃ta baptisiatis ꝑueniret. Per fidem ergo
uenit ad oꝑationẽ: s ꝑ oꝑa est solidatus in fide:¬
mitte. uiros in ioppẽ: et accersi simonẽ qui
cognominat᷑ petrus: Hic dicet tibi qd̾ te oporteat
facere. Nec fides sine oꝑib. nec oꝑa sine fide ad
sicut cornelius ante pro bonis oꝑib meruit au¬
diri. quã fidelis existe it. Qua ex re colligitur.
quia bona oꝑa pro fide ꝑcipienda faciebat. Nã
cui ab angelo dicit᷑. or̃ones tue et helemosine
ascenderũt in memoriã in cõspectu d̾i: et mox
pro eadem ascensiõe p̃cipitur. ut ad simonẽ mit¬
tat. qui ei ueniẽs predicare debeat: cõstat quia

Expanded text:
rat bona agere nisi ante credidisset; scriptum quippe rat bona agere nisi ante credidisset; scriptum quippe est: Sine fide impossibile est placere Deo . Fidem ergo habet, cujus orationes et eleemosynae placere possunt. Bona autem actione promeruit, ut Deum perfecte cognosceret, et incarnationis ejus mysterium crederet, quatenus ad sacramenta baptismatis perveniret. Per fidem ergo venit ad operationem, sed per opera est solidatus in fidemitte viros in Joppen, et accersi Simonem, qui cognominatur Petrus: hic dicet tibi quid te oporteat facere Sicut Cornelius ante pro bonis operibus meruit audiri, quam fidelis existeret. Qua ex re colligitur, quia bona opera pro fide percipienda faciebat, nam cui ab angelo dicitur: Orationes tuae, et eleemosynae ascenderunt in memoriam in conspectu Dei ; et mox pro eadem ascensione praecipitur ut ad Simonem mittat qui ei veniens praedicare debeat, constat quia
Abbreviated transcription (Latin):
orando suscitauit: ananiã uero et saphiram.
mencientes. morti increpando tradidit. Neq enĩ
orasse in eorũ extinctione legitur: s solũmͦ culpã
quã ꝑpetrauerãt increpasse. Constat gͦ qr aliqñ
hec ex potestate. aliqñ uero exhibẽt ex postulaci¬
one: dum et istis uitã increpando abstulit: et
ir quidam erat in cesarea noĩe cornelius:
religiosus. et timẽs dm̃. Nequaquã ex
uirtutib uenitur ad fidem: sed per fidem ꝑtin¬
gitur ad uirtutes. Cornelius enĩ centurio. cuius
helemosine ante baptismũ teste angelo laudate
sunt: non ex oꝑib uenit ad fidẽ. s ex fide uenit
ad opera: nam ei ꝑ angłm dicit᷑. Oraciones tue
et helemosine: ascenderũt in cõspectu dei. Si enĩ
deo uero et ante baptismũ non crediderat: quem
orabat: Uel quomodo omp̃s deus exaudierat:
si non ab ipso se in bonis ꝑfici petebat: Sciebat
filius incarnatus esset ignorabat. Neq enĩ pote¬

Expanded text:
orando suscitavit, Ananiam vero et Saphiram orando suscitavit, Ananiam vero et Saphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ergo quia aliquando haec ex potestate, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit et ir quidam erat in Caesarea, nomine Cornelius, religiosus et timens Deum. Nequaquam ex virtutibus venitur ad fidem, sed per fidem pertingitur ad virtutes. Cornelius enim centurio, cujus eleemosynae ante baptismum, angelo teste, laudatae sunt, non ex operibus venit ad fidem, sed ex fide venit ad opera; nam et ei per angelum dicitur: Orationes tuae et eleemosynae ascenderunt in conspectu Dei. Si enim Deum vere et ante baptismum non crediderat. quid orabat? vel quomodo omnipotens Deus hunc exaudierat, si non ab ipso se in bonis perfici petebat? Sciebat otens Deus Filius incarnatus esset ignorabat. Neque enim pote
Abbreviated transcription (Latin):
In scriptura sacra aliquando per stratum
repausatio in bonis oꝑib designatur: ũn petrus
sterne tibi. Quid est dictre surge: nisi mala que
perpetrasti derelinque: Et quid est dicere sterne
tibi: nisi mercedis causas in quib reqͥescere debeas
operare: ut et deserat surgendo quod fecit: et
inueniat sternendo quod fecerat: Qd̾ utrũq
surgere: bonũ uero facere ẽ: mercedis oꝑa ĩ quib
requiescere debeat preparare. Qui enĩ declinat
mala. sed bona adhuc non facit: surrex qͥdem ab
eo qd̾ iacuit : sed ubi requiescere debeat. necdum
deo adherent. cum rerũ necessitas exposcit
ex hbere signa duob modis solent: ut mira q̃q
aliquando ex prece faciãt. aliqñ ex potestate.
Cum enim ioħs dieat. quotquot aũ recepũt eũ
dedit eis potestatẽ filios dei fieri : qui filũ dei ex
potestate sunt: quid mirũ si signa facere ex po
testate ualeant: Quia enĩ utroq modo miracła
ex hibeant. testatur petrus qui tabitã mortuã

Expanded text:
In Scriptura sacra aliquando per stratum repausatio in bonis operibus designatur. Unde Petrus istus: surge et sterne tibi. Quid est dicere, surge, nisi mala quae perpetrasti derelinque? Et quid est dicere, sterne tibi, nisi mercedis causas in quibus requiescere debeas operare, ut et deserat surgendo quod fecit et inveniat sternendo quod fecerit? Quod utrumqusurgere; bonum vero facere est mercedis opera in quibus requiescere debeat praeparare. Qui enim declinat a malo, sed bona adhuc non facit, surrexit quidem ab eo quo jacuit, sed ubi requiescere debeat necdum dhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere signa duobus modis solent, ut mira quaeque aliquando ex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes dicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui filii Dei ex potestattestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant testatur Petrus, qui Tabitham mortuam
Abbreviated transcription (Latin):
accusatione positus. se hanc diripuisse iure iuran-¬
do denegauit. Huic ergo concupiscencia peccm̃
fuit et causa peccati. quia per eam uenit ad rapi¬
nam: ipsum uero furtũ quo rem concupitã diri¬
puit. et peccm̃ ei factũ est et pena peccati. qr ex
retributione iam ñ repulse concupiscencie factũ
est ut ueniret ad furtũ: et culpa cordis excres
periurio tegere curauit. ex peccato rursum
peccatũ genuit. Furtũ ergo qd̃ ex concupiscen¬
tia ꝓcessit. ⁊ ꝑiuriũ ꝓtulit. peccmñ ⁊ pena pec¬
cati factũ est culpe precedenti: peccm̃ et causa
peccati culpe subsequenti: qr de illa natũ hãc
genuit. Quod bene paulus apłs de quibusdã
dm̃ intelligentib s non honorantib. insinuat
dicens. Cũ cognouissẽt dm̃ ñ sicut dm̃ głificaue
runt. aut grãs egerũt: s euanuer̃t ĩ cogitaciõib
suis. Ecce est peccm̃. et causa peccati : ex qͣ quid

Expanded text:
accusatione positus, se hanc diripuisse jurejuranaccusatione positus, se hanc diripuisse jurejurando denegavit. Huic ergo 1290 concupiscentia peccatum fuit et causa peccati, quia per eam pervenit ad rapinam. Ipsum vero furtum quo rem concupitam diripuit, et peccatum ei factum est et poena peccati, quia ex retributione jam non repressae concupiscentiae factum est ut ed quia furtum perjurio tegere curavit, ex peccato rursum peccatum genuit. Furtum ergo quod ex concupiscentia processit, et perjurium protulit, peccatum e poena peccati factum est, culpae praecedenti peccatum, et causa peccati culpae subsequenti, quia de illa natum hanc genuit. Quod bene Paulus apostolus de quibusdam Deum intelligentibus, sed non honorantibus, insinuat dicens: Cum cognovissent Deum, non sirunt, aut gratias egerunt, sed evanuerunt in cogitationibus suis. Ecce est peccatum et causa peccati, ex qua quid
Abbreviated transcription (Latin):
peccm̃ simul et causa et pena peccati. Om̃e enim
qd̾ prius ꝯmittit᷑: peccm̃ est. S si cicius penitẽdo
non tergit᷑: iusto iudicio omp̃s deus obligatam
peccatis mentẽ etiã in culpã aliam ꝑmitat cadere:
ut que flendo et corrigendo nolait mũdare qd̾
fecit: peccm̃ incipiat peccato cumulare. Peccm̃
ergo qd̾ penitencie lam̃to non diluit᷑. peccatum
simul ẽ. ⁊ cousa peccati: qm̃ ex illo oritur. ũn
adhuc peccatoris animꝰ altius obliget᷑. Peccm̃ uͦ
qd̾ ex peccato sequit᷑. peccm̃ simul ẽ. ⁊ pena pec¬
cati : qr excrescente cecitate. ex retributiõe pri¬
oris culpe generat᷑. ut quasi iam quedã sint in
peccatore supplicia. ipsa increm̃ta inciorũ. Eit
uero ñnũquã. ut unũ idẽq peccm̃. et peccm̃ sit
et pena peccati: simul et causa peccati. Ponamus
enĩ ante oculos quẽpiã rem ꝓocumi concupiscere:
quã qr aꝑte ñ ualuit. furto diripuit: s ĩ furti

Expanded text:
peccatum simul et causa et poena peccati. Omne enim peccatum simul et causa et poena peccati. Omne enim quod prius committitur peccatum est. Sed si citius poenitendo non tergitur, justo judicio omnipotens Deus obligatam peccantis mentem etiam in culpam alteram permittit cadere, ut quae flendo et corrigendo noluit emendare quod fecerit, peccatum incipiat peccato cumulare. Peccatum ergo quod poenitentiae lamento non diluitur, peccatum simul est et causa peccati, quia ex illo oritur unde adhuc peccatoris animus altius obligetur. Peccatum vero quod ex peccato sequitur, peccatum simul est et poena peccati, quia, excrescente caecitate, ex retributione prioris culpae generatur, ut quasi jam quaedam sint in peccatore supplicia ipsa incrementa vitiorum. Fit vero nonnunquam ut unum idemque peccatum et peccatum sit et poena peccati, simul et causa peccati. Ponamus enim ante oculos quempiam rem proximi concupisse, quam quia aperte non valuit, furto diripuit, sed in furti
Abbreviated transcription (Latin):
Propter qđ tradidit illos deus in desideria cordis
eorũ in ĩmundiciã: ut contumeliis afficiãt cor¬
pora sua in semet ipsis. Ecce ultra appetitũ lapsi
sunt ium̃torũ: et caro mersit quos suꝑba scien¬
cia subleuauit: atq inde sub se ꝓstrati sũt. unde
suꝑ se ire uidebantur. Curandũ itaq est: et om̃i
custodia mens a suꝑbie tumore seruanda. Intus
enim uidit deus qd̾ mentẽ eleuet: et idcirco foris
ꝑmitait inualescere qd̾ deponat. Intus prius ex¬
tollitur: qd̾ foris postmodũ luxurie corrupti¬
one feriatur. Occultã uidelicet culpã aꝑta per¬
cussio sequit᷑: ut malis exteriorib interiora pu¬
niantur: et cor publice corruat. qd̾ latenter
tumebat. Proinde per custodiã humilitatis. ser¬
uanda est mundicia castitatis: si enĩ pie sp̃c
subd̾o p̃mitur. caro illicite suꝑ sp̃m ñ eleuatur.
penitenciã cicius non deletur: aut peccatũ ẽ et
causa peccati. aut peccm̃. et pena peccati: aut

Expanded text:
dit illos Deus in desideria cordis eorum, in immunditiam: ut contumeliis afficiant corpora sua in semetipsis . Ecce ultra appetitum lapsi sunt jumentorum, et caro mersit quos superba scientia sublevavit; atque inde sub se prostrati sunt unde super se ire videbantur. Curandum itaque est, et omni custodia mens a superbiae tumore servanda. Intus enim videt Deus quod mentem elevat, et idcirco foris permittit invalescere quod deponat: intus prius extollitur quod foris postmodum luxuriae corruptione feriatur. Occultam videlicet culpam aperta percussio sequitur, ut malis exterioribus interiora puniantur, et cor publice corruat quod latenter tumebat. Proinde per custodiam humilitatis servanda est munditia castitatis; si enim pie spiritus sub Deo premitur, caro illicite super spiritum non levatur. poenitentiam citius non deletur, aut peccatum est et causa peccati, aut peccatum et poena peccati, aut
Abbreviated transcription (Latin):
in reꝓbum sensum : ut faciãt ea que ñ conueniũt.
Quia enim glorificare noluerũt quẽ cognouer̃t:
reꝓbo sensui traditi. adhuc relicti sunt. ut nescirẽt
etiã pensare inala que faciebãt. Moraliũ libro
suꝑbie intelligendo ꝯmiserũt: cecant᷑ etiam ne
intelligãt qđ amittũt. Prioris ergo peccĩ merito.
peccatorũ subsequentiũ fouea tegitur: ut qͥ ma-¬
lum sciens ꝑpetrat. dẽĩceps iuste in aliis etiam
nesciẽs cadat. Hoc quippe agitur. ut culpis cul¬
pe feriant᷑: quatinus supplicia fiãt peccantiũ. ip¬
sa increm̃ta uicior̃. Nimirũ iusto iudicio augeri
culpa ꝑmittit᷑: ut ad feriendũ altius quandoq
cumulet᷑. Hinc rursus de quibusdã paulus dic̃.¬

Expanded text:
in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Quia enim glorificare noluerunt quem cognoverunt, reprobo sensui traditi, ad hoc relicti sunt ut nescirent etiam pensare mala quae faciebant. Et qui superbiae intelligendo commiserunt, caecantur etiam ne intelligant quod admittunt. Prioris ergo peccati merito peccatorum subsequentium fovea tegitur, ut qui malum sciens perpetrat, deinceps juste in aliis etiam nesciens cadat. Hoc quippe agitur, ut culpae culpis feriantur, quatenus supplicia fiant peccantium ips intorquet, 800 nimirum justo Dei judicio augeri culpa permittitur, ut ad feriendum altius quandoque cumuletur. Hinc enim rursum de quibusdam Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
et quadrupedũ. et serpentiũ. Ecce ẽ peccm̃: et¬
si non adhuc ex hoc peccato et aliud sequeret᷑:
nam post infidelitatẽ eorũ subdit᷑. Pꝓter quod
diciã: ut contumeliis afficiãt corꝑa sua ĩ semet¬
ipsis. Qͥ gͥ cognoscẽtes dm̃. ñ sicut dm̃ głificaue¬
runt. ex eo peccato ⁊ causa peccati. ad hoc quoq
ꝑducti sunt. ut ad cultũ serpentiũ ⁊ uolucrum
laberent᷑. S qr ꝑ hanc etiã cecitatẽ. usq ad im¬
mundiciã. et carnis contumelias ceciderũt: ipsa
infidelitatis eorũ cecitas p̃cedenti intellectui. et
peccm̃ est et pena peccati: subsequenti uͦ ĩmũ¬
dicie peccm̃ facta ẽ. et causa peccati. Moraliũ¬
peccatis irascitur. ꝑmittit ut cecata mens etiam
in aliis labatur: ut qui prius sciendo rebelles sunt.
post modũ ut nesciãt excecent᷑: sicut de eisdem in¬
fidelibus et lubricis. qui cognoscentes dm̃. ñ sicut
dm̃ głificauerũt. paulopost additur. Tradidit illos d̾s

Expanded text:
et quadrupedum et serpentium. Ecce estsi non adhuc ex hoc peccato et aliud sequeretur. Nam post infidelitatem eorum subditur, Propter quod am, ut contumeliis afficiant corpora sua in semetipsis . Quia igitur cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, ex eo peccato et causa peccati ad hoc quoque perducti sunt ut ad cultum serpentium et volucrum laberentur. Sed quia per hanc etiam caecitatem usque ad immunditiam et carnis contumelias ceciderunt, ipsa infidelitatis eorum caecitas praecedenti intellectui et peccatum est et poena peccati, subsequenti vero immunditiae peccatum factum est et causa peccati. Hopraecedentibus peccatis irascitur, permittit ut caecata mens etiam in aliis labatur; ut qui prius sciendo rebelles sunt, postmodum ut nesciant excaecentur, sicut de eisdem infidelibus et lubricis, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, paulo post additur: Tradidit illos Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ingredere ciuitatẽ: et dicet᷑ tibi quid te oporteat
facere. Iacens igit᷑ hoc solũ audire potuit. ut sur¬
gens diceret quid audiret: surgẽs uero hoc didi¬
cit. ut que cognouerat p̃dicaret. Iacenti dicitur.¬
ut surgat: stanti p̃cipitur. ut ꝗd predicationẽ
proficisci debeat. Sic queq nobis in infirmita¬
tis confusione iacentib preberi ñ debet auctori¬
tas p̃dicationis: sed cũ iam in bono oꝑe surgimꝰ.
cũ iam recti stare ceꝑimꝰ. dignũ est ut ad lueran¬
dos alios in p̃dicatiõe mitti debeamꝰ. Querendũ p̃tẽa¬
et de ꝑsecutorib dñi scriptũ ẽ. Abierũt retror¬
sum: et ceciderũt in terram. Quid ẽ hoc quod
electi in faciẽ. et reꝓbi retrorsũ cadũt. nͥ qd omĩs
qui post se cadit. ibi ꝓculdubio cadit ubi ñ uidet:
qui uero ante ceciderit. ibi cecidt ubi uidit:
Iniqui ergo quia in inuisibilib cadũt. post se ca¬
dere dicuntur: qm̃ ibi corruũt. ubi quid eos tiłe

Expanded text:
Ingredere in civitatem, et dicetur tibi quid te oporteat facere . » Jacens ergo hoc solum audire potuit, ut surgens disceret quid audiret. Surgens autem hoc didicit, ut quae cognoverat praedicaret. Crebro ut surgat; stanti autem praecipitur, ut ad praedicationem proficisci debeat. Adhuc enim nobis in infirmitatis confusione jacentibus praeberi non debet auctoritas praedicationis. Sed quum jam in bono opere surgimus, quum jam recti stare coeperimus, dignum est, ut ad lucrandos alios in praedicationem mitti debeamus. Staet de persecutoribus Domini scriptum est: Abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram . Quid est hoc quod electi in faciem, et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ibi procul dubio cadit ubi non videt, qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi videt? Iniqui ergo, quia in invisibilibus cadudere dicuntur, quia ibi corruunt, ubi quid eos tunc
Abbreviated transcription (Latin):
in nare gestauit. Unde et hoc ipse naris cornu
per humilitatẽ postinodũ inelinãs ait. Qͥ priꝰ fui
blasphemus. et ꝑsecutor. et contumeliosus: sed
ir iscdiam consecutus sum: qr ignorans feci. In narẽ
cornu gestabat: qui placiturũ se deo de crudeli¬
tate confidebat: sicut ipse postinodũ semetipsũ
redarguens dicit. Et ꝓficiebã in iudaisino supͣ
multos coetaneos meos in genere meo: habundan
tius emulator existens paternarũ mearũ tradicio¬
num. Huius aũ rinocerotis fortitudinẽ. omĩs ue¬
nator extimuit: quia sauli seuiciã unusquisq
p̃dicator expauit. Scriptũ nãq ẽ. Saulus adhuc¬

Expanded text:
in nare gestavit. Unde et hoc ipse naris cornu in nare gestavit. Unde et hoc ipse naris cornu per humilitatem postmodum inclinans, ait: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus: sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci . In nare cornu gestabat qui placiturum se Deo de crudelitate confidebat, sicut ipse postmodum semetipsum redarguens dicit: Et proficiebam in Judaismo supra multos coaetaneos metius aemulator existens paternarum mearum traditionum." Huius autem rhinocerotis fortitudinem omnis uenator extimuit, quia Sauli saeuitiam unusquisque predicator expauit. Scriptum namque est: "Saulus au
Abbreviated transcription (Latin):
gulariter gestat. uentrẽ aduersantiũ ferire per¬
hibetur: ut cũ ea que molliora sunt uulnerat:
impugnantes se facile sternat. Eius uero nom̃
latina lingua interp̃tatũ: sonat in nare cornu.
Et quid aliud in nare nisi fatuitas: quid ĩ cor¬
nu. nisi elacio designatur: Et quãuis ꝑ hunc
rinocerotã. uel certe monocerotam. scilicet uni¬
cornem. ꝯmunit̃ ille iudeorũ populus possit
intelligi. de quib passionẽ suam dñs ꝓpħa canen¬
te pnunciãs ait. libera me de ore leonis. ⁊ a cor¬
nibus unicorniũ humilitatẽ meã: tot quippe
in illa gente unicornes. uel certe rinocerotes ex¬
titerũt. quot contra p̃dicam̃ta ueritatis de legis
oꝑib singulari ⁊ fatua elacione confisi sunt: ille
tamen specialiter ex hoc populo. et prius ĩ suꝑ¬
bia. et postmodũ p̃cipuus testis in humilitate
nobis ad mediũ paulus ducat᷑. Qui dũ contͣ dm̃
se quasi de custodia legis nesciẽs extulit: cornu

Expanded text:
gulariter gestat, ventrem adversantium ferire pergulariter gestat, ventrem adversantium ferire perhibetur, ut cum ea, quae molliora sunt vulnerat, impuLatina lingua interpretatum sonat, in nare cornu. Et quid aliud in nare nisi fatuitas? Quid in cornu nisi elatio designatur? Et quamvis per hunc rhinocerotem vel certe monocerotem, scilicet unicornem, communiter ille Judaeorum populus possit intelligi, de quibus passionem suam Dominus Propheta canente praenuntianibus unicornium humilitatem meam . Tot quippe in illa gente unicornes vel certe rhinocerotes exstiterunt, quot contra praedicamenta veritatis de legis operibus singulari et fatua elatione confisi sunt. Betamen specialiter ex hoc populo, et prius in superbia, et postmodum praecipuus testis in humilitate nobis ad medium Paulus ducatur, qui dum contra Deum se quasi de custodia Legis nesciens extulit, cornu
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens flãma consũpsit. Uirtus ergo subsequens
testificatur: qua m̃te maledictionis sentencia ꝓmit᷑.
Cum enĩ et maledicentis ĩnocencia ꝑmanet. ⁊ tñ
eum qui maledicit᷑ usq ad interitũ maleditio ab¬
sorbet: ex utriusq partis fine colligitur. qr ab¬
uno et intimo iudice. in reum sentencia sũpta ia¬
Nũquid uolet rinoceros seruire tͥ: aut
qui etiã monoceros grecis exemplarib nomina¬
tur. indomite omĩno nature est: ita ut si qͣndo
captus fuerit. teneri nullatenus possit : ĩpaciẽs
quippe ut fertur. ilico moritur. Tant& quoq
fortitudinis esse dicitur. ut nulla uenantium
uirtute capiat᷑: sed sicut hui asserũt qui de scri¬
bendis naturis animaliũ inuestigatiõe laborio¬
sa sudauerũt. uirgo ei puella ꝓponit᷑. que ueni¬
enti sinũ aꝑit: in quo ille omni ferocitate post
quoq coloris esse describit᷑. Qui etiã cũ elefantis
ꝗñ certamen aggreditur. eo cornu qd in nare sin¬

Expanded text:
eniens flamma consumpsit. Virtus subsequens testificatur qua mente maledictionis sententia promitur. Cum et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusqbono et intimo iudice in reum sententia sumpta iaNunquid volet rhinoceros servire tibi, aut qui etiam Monoceros in Graecis exemplaribus nominatur, indomitae omnino naturae est; ita ut si quando captus fuerit, teneri nullatenus possit, impatiens quippe, ut fertur, illico moritur. Tantae quoque fortitudinis esse dicitur, ut nulla venantium virtute capiatur: sed sicut hi asserunt qui describendis naturis animalium investigatione laboriosa sudaverunt, virgo ei puella proponitur quae venienti sinum aperit, in quo ille, omni ferocitate poquoque coloris esse describitur. Qui etiam cum elephantis quando certamen aggreditur, eo cornu, quod in nare sin
Abbreviated transcription (Latin):
rent indicatur. Om̃i autẽ die intẽplo. et cirea
domos non cessabant docentes. et eugłirantes iħm
xp̃m. Ecce ille paulo ante timidus. iam linguis lo¬
quitur. choruscat miraculis: infidelitatẽ sacerdo¬
tum et principũ. libera uoce increpat: ad predi¬
candum iħm exemplũ auctoritatis ceteris p̃stat.
Ne in noĩe eiꝰ loqͥ debeat uerberibꝰ phibet᷑: nec ta¬
men cõpescitur. Contẽpnit flagella cedentium.
qui paulo ante requirentiũ uerba timuerat: et
qui uires ancille requisitus expauit: uires princi¬
pum cesus p̃mit. Sancti enĩ iam sp̃c uirtute soli¬
datus. huius mundi altitudines libertatis calce
deprimebat : ut in imo esse cerneret. quicquid con¬
tra creatoris grãm altum tumeret. Hec sunt orna¬
menta discipulorũ: hec sunt dona sp̃c. que diu̾sis
manifestari uirtutib solent: quas occulte dispen¬
sationis munere diuisas. paulus enum̾at dicens.
alii quidem per spm datur sermo sapientie. alii

Expanded text:
rent indicatur: Omni autem die in templo, et circa rent indicatur: Omni autem die in templo, et circa domos non cessabant docentes, et evangelizantes Jesum Christum. Ecce ille paulo ante timidus, jam in linguis loquitur, coruscat miraculis, infidelitatem sacerdotum et principum libera voce increpat, ad praedicandum Jesum exemplum auctoritatis caeteris praestat. Ne in nomine ejus loqui debeat verberibus prohibetur, nec tamen compescitur. Contemnit flagella caedentium qui paulo ante requirentium verba timuerat, et qui vires ancillae requisitus expavit vires principum caesus premit. Sancti enim jam Spiritus virtute solidatus, hujus mundi altitudines libertatis calce deprimebat, ut in imo esse cerneret quidquid contra Creatoris gratiam altum tumeret. Haec sunt ornamenta coelorum, haec sunt dona Spiritus, quae diversis manifestari virtutibus solent, quas occultae dispensationis munere divisas Paulus enumerat, dicens: Alii quidem per spiritum datur sermo sapientiae, alii
Abbreviated transcription (Latin):
tus spu scõ petrus. dix̃. Principes populi ⁊ seniores.
si nos hodie diudicam in benefacto hominis ĩfirmi.
in quo iste saluus factus est: notũ sit om̃ib uobis
et omni plebi isrł. quia in nomine iħu &xͥ nazare¬
ni quẽ crucifiristis. quem deus suscitauit a mor¬
tuis. in hoc iste astat coram uobis saluus. Cumq
erga hec ꝑsequentiũ furor excresceret. eosq sacer¬
dotes ac principes iħm p̃dicare ꝓhiberẽt: contra
iram principũ qua auctoritate petrus excreuerit.
indicatur. cum illic ꝓtinus subditur. Petrus uero.¬
et apłi dixerũt. Obedire oportet deo: magis quã
hominib. S cum auctoritatẽ predicantiũ. resisten¬
cium p̃cepta non p̃merẽt: ad flagella ꝑuenitur.
Nam subdit᷑. Tunc principes sacerdotũ cesis denũ¬
Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu conci¬
lii: qm̃ digni habiti sunt ꝓ noĩe iħu contumeliã
pati. Mocr etiã post flagellorũ gaudia: quid age¬

Expanded text:
tus Spiritu sancto dixit: Principes populi, et seniores, tus Spiritu sancto dixit: Principes populi, et seniores, si nos hodie dijudicamur in benefacto hominis infirmi, in quo iste salvus factus est, notum sit omnibus vobis et omni plebi Israel, quia in nomine Jesu Christi Nazareni quem crucifixistis, quem Deus suscitavit a mortuis, in hoc iscontra haec persequentium furor excresceret, eosque sacerdotes ac principes Jesum praedicare prohiberent; contra iram principum, qua auctoritate Petrus excreverit, indicatur cum illic protinus subditur: « Petrus et apostoli dixerunt: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Sed cum auctoritatem praedicantium resistentium praecepta non premerent, ad flagella pervenitur, nam subditur: Tunc principes sacerdotum caesis denunEt illi quidem ibant gaudentes a conspectu consilii: quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Mox etiam post flagellorum gaudia quid age
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis : quos ĩmensa possederat ante feditas
uitã negauit. Qui non penis. non afflictionib.
non terribili potestate cuiusquã: s uniꝰ manci¬
pii sola est int̾rogatiõe ꝓstratꝰ. Et quidem man¬
cipiũ. ne sexus firmior terribilis mõstraret᷑:
ancilla est inquirente tẽptatus. Rursusq ut¬
talis sexus infirmitas. etiam officii sui deiectiõe
uilesceret: ñ ab ancilla tantũmͦ. s ab ostiaria
ancilla ẽ requisitꝰ. Ecce quã uilis ẽ ad tẽptandũ
ꝑsona requisita: ut aꝑte ꝓderet᷑. quantũ eũ timo¬
ris infirmitas possideret: qui nec ante uocem
ostiarie ancille subsisteret. S iam hic paulo añ
amus. Certe luca teste didicimus: contͣ sacerdou
et principes. quanta dñm auctoritate p̃dicaũ. Nam
cum facto miraculo questio fuisset exorta. et sacerdo¬
tum principes. seniores. ac scribe. in apłorũ ꝑsecutiõe
concurrerẽt: eos in medio statuentes. in qua uirtute
miracłm fecerint. ꝑcũctari curauer̃t. Quib reple¬

Expanded text:
virtutis, quos immensa ante possederat foeditas vitam negavit. Qui non poenis, non afflictionibus, non terribili potestate cujusquam, sed unius mancipii sola est interrogatione prostratus. Et quidem mancipium ne sexus firmior terribile demonstraret, ancilla est inquirente tealius sexus infirmitas etiam officii sui dejectione vilesceret, non ab ancilla tantummodo, sed ab ostiaria est ancilla requisitus. Ecce quam vilis est ad tentandum persona requisita! ut aperte proderetur, quanta eum timoris infirmitas possideret, qui nec ante vocem ostiariae ancillae subsisteret. Sed jam hic paulo ante terit, audiamus. Certe, Luca teste, didicimus, contra sacerdotes et principes quanta Dominum auctoritate praedicabit. Nam cum, facto miraculo, quaestio fuisset exorta, et sacerdotum principes, seniores ac Scribae in apostolorum persecutionem concurrerent, eos in medio statuentes, in qua virtute miraculum fecerint percunctari curaverunt. Quibus reple
Abbreviated transcription (Latin):
eius: hũc quẽ uidistis ⁊ nostis confirmauit nom̃
eius. Signũ quippe faciens. intuenciũ oculos mi¬
raculi lumine ꝑstrinẽ: sed humilitate custodiẽs.
laudem auctori reddidit. De om̃i uero bono qd̃
faciunt. idcirco uiri sancti semꝑ laudẽ creatori
reddunt: ut uera stabilitate ꝑsistant in ea uir¬
bedire oportet deo:m. libro.xͦ uiͦi.

Expanded text:
ejus hunc quem vidistis et nostis, confirmavit nomen ejus hunc quem vidistis et nostis, confirmavit nomen ejus . Signum quippe faciens, intuentium oculos miraculi lumine perstrinxit, sed humilitatem custodiens, laudem auctori reddidit. De omni vero bono quod faciunt idcirco viri sancti semper laudem Creatori reddunt, ut vera stabilitate persistant in ea virbedire opo
Abbreviated transcription (Latin):
modis a deo apostate fiunt. Nam unusquisq
a conditore suo aut fide recedit: aut opere.
Sicut ergo qui a fide recedit apostata est. ita
qui ad peruersũ opiis quod deseruerat redit. ab om̃i¬
potente deo apostata absq ulla dubitacione depu¬
tabitur: et fidem tenere uideatur : fides enim ni¬
Iancti uiri coram infidelib ut eos ad fidem
trahant miracula faciũt: s sibimetipsis
que fecerint ñ adscribentes. hec om̃ipotentis dei
uirtuti tribuũt. et auctori suo głam ⁊ laudẽ red¬
dunt. per quẽ se posse talia sciũt: sicut petrus
cũ sanato homine qui claudus ex utero matris
fuerat. signũ fecit. Quod cũ om̃s qui cognoscerẽt
ualde mirarent᷑: dix̃. Quid miramini in hoc.
aut nos quid intuemini: quasi nr̃a uirtute. aut
pietate fecerimꝰ hunc ambulare: Deus abraham
deus isaac ⁊ deus iacob: deus patrũ nr̃orũ głifi¬
cauit filiũ suũ. Et paulopost. In fide nominis

Expanded text:
modis a Deo apostatae fiunt. Nam unusquisque modis a Deo apostatae fiunt. Nam unusquisque a Conditore suo, aut fide recedit, aut opere. Sicut ergo qui a fide recedit apostata est, ita qui ad perversum opus, quod deseruerat, redit, ab omnipotente Deo apostata absque ulla dubitatione deputabitur, etiamsi fidem tenere videatur. Fides enim niSancti viri coram infidelibus ut eos ad fidem trahant miracula faciunt, sed sibimetipsis quae fecerint non ascribentes, haec omnipotentis Dei virtuti tribuunt, et auctori suo gloriam et laudem reddunt, per quem se posse talia sciunt; sicut Petrus cum sanato homine qui claudus ex utero matris fuerat signum fecit. Quod cum omnes qui cognoscerent valde mirarentur, dixit: Quid miramini in hoc, aut nos quid intuemini, quasi nostra virtute, aut pietate fecerimus hunc ambulare? Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob, Deus Patrum notrorum glorificavit Filium suum Jesum. Et paulo post: In fide nominis
Abbreviated transcription (Latin):
tior uita scĩficat: quos per penitenciã abluens
afflictio fletuũ mundat. Hinc petrus cũ quosdã
territos malorũ suorũ consideracione cõspiceret:
admonuit dicẽs. Penitenciã agite: et baptizetur
unusquisq ur̃m. Dicturus enim baptisma: p̃mi¬
sit penitencie lam̃ta: ut prius aqua se sue afflic¬
tionis infunderẽt: et postmodũ sacram̃to baptis¬
matis lauarẽt. Qua igitur mente qui tͣnsactas
culpas flere negligũt. securi uiuũt de uenia:
quando ipse sũmus pastor ecclesie. huic etiam
sacram̃to penitenciã addendã credidit: quod
peccata principalit extinguit: Non autẽ đs
nr̃is cruciatib pascitur. sed delictorũ morbis.
medicam̃tis contrariis medet᷑: ut qui uoluptati¬
bus delectati ab eo discessimꝰ. fletib amaricati
redeamus: et qui per illicita defluendo cecidi¬
mus. a licitis etiam nosmet ipsos restringendo
autẽ modis homines a deo recedũt: et duob

Expanded text:
tior vita sanctificat, quos per poenitentiam abluens tior vita sanctificat, quos per poenitentiam abluens afflictio fletuum territos malorum suorum consideratione conspiceret, admonuit, dicens: Pęnitentiam agite, et baptizetur unusquisque vestrum! Dicturus enim baptisma premisit paenitentię lamtionis infunderent, et postmodum sacramento baptismatis lavarent. Qua igitur mente qui transactas culpas flere negligunt securi vivunt de venia, quando ipse summus pastor Ecclesiae huic etiam sacramento poenitentiam addendam credit quod peccata principaliter exstinguit? Non autem Deus nostris cruciatibus pascitur, sed delictorum morbis medicamentis contrariis medetur, ut qui voluptatibus delectati ab eo discessimus, fletibus amaricati redeamus; et qui per illicita defluendo cecidimus, etiam a licitis nosmetipsos restringendo autem modis homines a Deo recedunt, et duobus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmanis diu destructus iaceret : et tanto post ĩ bonis
solidius surgeret. quanto prius funditus euersus
a pristino errore cecidisset. Qui ergo nulla adhuc
agere bona ceperunt. a rigiditate sue prauitatis
antea manu correctionis euertendi sunt : ut ad sta-¬
tum oꝑacionis recte postmodũ erigantur: .xi. De¬
enitenciã agite. Peccatores qui admissa dese¬
runt. nec tam̃ plangũt. non iam sibi relaxa¬
tas estimare debent culpas: quas et si agendo non
multiplicãt. nullis tamen fletib mundãt. Neq
enim qui contumelias irrogat. si solũmͦ tacuerit
satisfecit: cũ ꝓfecto necesse sit. ut uerba premisse
suꝑbie. uerbis subiuncte humilitatis ĩpugnet. Ita
et cum deo delinquimꝰ. nequaquã satiffacimꝰ si ab
iniquitate cessamus: nisi uoluptates quoq quas
dileximꝰ econtrario lam̃tis appositis insequamur.
Hinc paulus ait. Et hec quidem fuistis: s abluti
estis. sed scĩficati estis. Nimirũ enim illos emenda¬

Expanded text:
immanis diu destructus jaceret, et tanto post in bonis solidior surgeret, quanto prius funditus eversus a pristino errore cecidisset. Qui ergo nulla adhuc agere bona coeperunt, a rigiditate suae pravitatis antea manu correctionis evertendi sunt, ut ad statum operationis rectae postmodum erigantur. CAP. enitentiam agite . Peccatores qui admissa deserunt, nec tamen plangunt, non jam sibi relaxatas aestimare debent culpas, quas etsi agendo non multiplicant, nullis tamen fletibus mundant. Neque enim qui contumelias irrogat, si solummodo tacuerit, satisfecit, cum profecto necesse sit ut verba praemissae superbiae verbis subjunctae humilitatis impugnet. Ita et cum Deo delinquimus, nequaquam satisfacimus, si ab iniquitate cessamus, nisi voluptates quoque quas dileximus e contrario lamentis appositis insequamur. Hinc Paulus ait: Et haec quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis . Nimirum enim illos emenda
Abbreviated transcription (Latin):
tutem sp̃c amauit. Qui dum per carnẽ ad penas
trepidat: per sp̃m ad głam exultat. Actumq ẽ.
ut cruciatũ martirii nolendo uoluisset: sicut nos
quoq cũ gaudiũ querimꝰ salutis. amarũ poculũ
sumimꝰ purgacionis. Amaritudo qͥdem in poculo
displicet: sed restituenda per amaritudinẽ salus
placet. uideamus paulũ quomͦ amet qd̵ resugit:
quomͦ refugiat quod amat. Ait enĩ. Desiderium
habens dis̃olui. et cum xp̃o esse: et michi uiu̾e
xxp̃c est. n mori lucrũ. Et tamen dicit. Qui sumꝰ

Expanded text:
tutem spiritus amavit. Qui dum per carnem ad poenas tutem spiritus amavit. Qui dum per carnem ad poenas trepidat, per spiritum ad gloriam exsultat; actumque est ut cruciatum martyrii nolendo voluisset, sicut nos quoque cum gaudium quaerimus salutis, amarum poculum sumimus purgationis. Amaritudo quidem in poculo displicet, sed restituenda per amaritudinem salus placet. Videamus Paulum quomodo amet quod refugit, quomodo refugiat quod amat, ait enim: Desiderium habens dissolvi, et cum Christo esse: et mihi vivere Christus est, et mori lucrum . Et tame