comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
digne accipe nr̃ors p̾cepta u̾boꝵ & monita
humilitatis quȩ fr̃no affectu calamo imꝑan¬
te exp̾ssimꝰ dulcit̾ lege. Iam uͦ ut rep̾h ensibi¬
lis diuini altaris non sit sacerdos. pauca de re¬
liquis apłi testimoniis qnͣtũ dñs donat ex po¬
nam. Sufficiant suꝑiores causȩ qͦ dictȩ sunt.
N trũ ne aliquis minꝰ intelligens. ad epõs senti
motheũ p̃ceptũ sit. qͥd de prb̃ris ad titũ: cõme¬
morari delectat. Sed p̃tereundu non est suꝑi¬
orem explanare sententiã. Uniꝰ uxoris uirũ.
ꝙ noua ꝙ uetꝰ p̃ceptio sac̾ dotẽ censuit
eligendu: quia digamos
ad ministeri¬
um pleriq ep̃i applicu¬
erunt. sicq
asserunt. Concubina
or: quasi non hȩc¬
eade sint cõmer¬
tia feditatis. in illa
qͦ in hac exercen¬
tur. qͦ uxor asseri¬
tur: An quia con¬
iugii tabulas non fecit. concup
cubinarũ catenis insertos. decet subire mini
sterium. In leuitico scͥptũ est. ac p̾finitũ quales

Expanded text:
digne accipe meorum praecepta verborum: et monita digne accipe meorum praecepta verborum: et monita humilitatis, quae fraterno affectu, calamo imperante, expressimus, dulciter lege. VII. Jam vero ut reprehensibilis divini altaris non sit sacerdos, pauca de reliquis apostoli testimoniis quantum Dominus donat, exponam. Sufficiant superiores causae, quae dictae sunt. Verum ne aliquis minus intelligens, ad episcopos tamotheum praeceptum sit: quid de presbyteris ad Titum, commemorare delectat? Sed praetereundum non est superiorem explanare sententiam, Unius uxoris virum , et nova et vetus praeceptio sacerdotem censuit eligendum: quia digamos ad ministerium plerique episcopi applicuerunt, sicque asserunt: Concubina or; quasi non eadem sint commercia foeditatis in illa, quae in hac exercentur, quae uxor asseritur. An, quia conjugii tabulas non fecit, concupicubinarum catenis insertos, decet subire sacerdotii ministerium. In Levitico scriptum est ac praefinitum, quales
Abbreviated transcription (Latin):
cas easde nullo pacto dimittere: mem̃to
thamar qd̾ ab ammon frẽ suo corrupta sit.
dipsũ ꝑsequor dilectissime. Ubi uniꝰ ẽ tab̾na¬
culi conu̾satio. carnis ñ facile tollit᷑ delecta¬
tio. De duob enim qd unꝰ desiderat. si loqui
tatis collocat arma. construit in mulieribꝰ.
castra pudoris. honorem consolat᷑ honorat᷑.
otuit enĩ & maria. mat̾ dñi de choro apłors
non discedere si liceret. Teela pt̾ tẽptationẽ
passionis antiochiȩ apaulo ꝓhibet᷑ parit̾ ꝑgẽ
Nemo miles cum uxore ꝑgit ad bellũ: Non inui.¬
deo caritati. Sit
tͥ cum castis uirginibꝰ
longeua dilectio.
Tunc in bono meri¬
tum collocabis. ꝙ
famam meliorabis.
Sed congregationes constitutas puellarum
pulchre censeo in ebdomada scda uisi¬
tatione ad benedicendã Icongregationem
conuenias. s non solꝰ: ne  rumigeruli lingais
te lacerantib lacerent. Alienam enĩ cupi¬
unt uitã uicini discutere. non suã. ꝓpterea

Expanded text:
cas easdem nullo pacto dimittere: memento cas easdem nullo pacto dimittere: memento Thamar, quod ab Amnon fratre suo corrupta sit. Idipsum persequor, dilectissime: ubi unius est tabernaculi conversatio; carnis non facile tollitur delectatio. De duobus enim quod unus desiderat, etsi loqui tatis collocat arma: construit in melioribus castra: pudoris honorem consolatur. Potuit enim et Maria Mater Domini de choro apostolorum non discedere, si liceret. Thecla post tentationem passionis, Antiochiam a Paulo prohibetur pariter pergere. Nemo miles cum uxore pergit ad bellum. VI. Non invideo charitati tuae: sit tibi cum castis virginibus longaeva dilectio. Tunc in bono meritum collocabis, et famam meliorabis, si congregationes constituis puellarum: pulchre censeo in hebdomada secunda visitatione ad benedicendum congregationem venias: sed non solus, ne rumigeruli linguis te lacerantibus maculent. Alienam enim cupiunt vicini discutere vitam, non suam. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
ignem in sinum suũ. uestim̃ta eiꝰ ñ comburen¬
tur: Aut si qͥs ambulauerit suꝑ carbones ig¬
nis. pedes suos ñ cõburet: Michi crede. ñ
potest toto corde habitare cum dño. qͥ fȩmi¬
& argute. S ed oportet testimoniũ bonũ hr̃e
ab his qͥ foris sunt. Licet corã dño incedas.
tam̃ coram hominibꝰ bona ꝓuidenda sunt:
qͥa astutiores st̃ filii tenebrarũ filiis lucis.
Cum ate hoc genꝰ non amputat᷑. das rep̾henden¬
tib te locum: ipseq te detrahentiũ morsib
tradidisti. si agapetarũ consortium ñ dimi¬
seris. Benignꝰ es: gaudeo. sudicꝰ. falsum ẽ. Si
pudicitiã queris. feminã quã bene uideris
conu̾santẽ mente dilige. ñ corꝑali frequen¬
ter ornatu. Non uestis tenera elericũ facit
aut sacerdotem: s casta m̃tis intentio. Hȩc
enĩ deuotionẽ honoris inte custodit. Hono¬
re quide głosos. boni oꝑis fama conser¬
nis segregari. Si gͥ generis grã iudi¬

Expanded text:
ignem in sinu suo, vestimenta ejus non comburenignem in sinu suo, vestimenta ejus non comburentur? Aut si quis ambulaverit super carbones ignis, pedes suos non comburet? Mihi crede, non potest toto corde habitare cum Domino, qui femienter . Bene et argute; sed oportet testimonium bonum habere ab his qui foris sunt. Licet coram Domino incedas, tamen coram hominibus bona providenda sunt: quia astutiores sunt filii tenebrarum super filios lucis. Cum a te hoc genus non amputatur, das reprehendentibus te locum. Ipse te detrahentium morsibus tradidisti, si agapetarum consortium non dimiseris. Benignus es? gaudeo. Pudicus? falsum est. Si pudicitiam quaeris, feminam, quam videris bene conversantem, mente dilige, non corporali frequentes ornatu. Non vestis tenera clericum facit, aut sacerdotem: sed casta mentis intentio. Haec enim devotionem honoris in te custodit. Honorem quidem gloriosum, boni operis fama consernis segregari. V. Si igitur generis gratia judi
Abbreviated transcription (Latin):
dina frequent̾. uisita cinctꝰ obseqͥo elericorũ.
ne cum secretalit̾ ac solꝰ ingrederis. macules
testimoniũ tuũ. Illud etiã adiciendũ ẽ: quia
si uxorem duceres. lex te non ꝓhiberet habita¬
re cum conserua Cum uxoris enĩ consensu
uirũ adhonorẽ clericatꝰ eligendum. Te uͦ ñ
ita salutaria p̾cepta constͥngunt. Alit̾ coniuga¬
ti. alit̾ uͥgines. edocent᷑ ȩccłiasticũ subire mi
nisteriũ ꝙ onꝰ. fẽminarũ cum clericis nullo
pacto coniuncta p̾cipit᷑ conu̾satio. Ianua dia¬
boli. uia iniqͥtatis. scorpionis ꝑcussio. nociuuq
genꝰ est femina. Cum primat. stimulat: in¬
cendit ignem. flammigero igne ꝑcutit femi¬
na conscientiã parit̾ habitantis. exuritq fun¬
damenta montiũ. Ego iudico. sicum uiris fe.¬
minȩ habitent: uiscarium non deerit diabo
li. Ex eis aucupatũ ẽ ab initio peccatũ. ferre¬
as mentes libido domat. Si alligauerit qͥs

Expanded text:
dina, frequenter visita junctus obsequio clericorum: dina, frequenter visita junctus obsequio clericorum: ne dum secretaliter ac solus ingrederis, macules testimonium tuum. III. Illud etiam adjiciendum est; quia si uxorem duceres, lex te non prohiberet habitare cum conserva. Cum uxoris enim consensu virum ad honorem clericatus eligendum. Te vero non ita salutaria praecepta constringunt. Aliter conjugati, aliter virgines admonentur ecclesiastici nisterium et onus. Feminarum cum clericis nullo pacto conjuncta praecipitur conversatio. Janua diaboli, via iniquitatis, scorpionis percussio, nocivumque genus est femina. Cum proximat stipula, incendit ignem. Flammigero igne percutit femina conscientiam pariter habitantis, exuritque fundamenta montium. Ego judico, si cum viris feminae habitent, viscarium non deerit diaboli, qui ex eis aucupatus est ab initio peccatum. Ferreas mentes libido domat: si alligaverit quis
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m in rep̾hensibilẽ eẽ. sobrium. pudicũ. be¬
nignũ. ornatũ. hospitalẽ. docibilem. non
ꝑcussorẽ. s modestũ. ñ litigiosũ. ñ uinolen¬
tum. domui suȩ qui bene preest. & rełq To¬
tum comp̃hendit eẽcauendũ. cũ in rep̾hen¬
discunt. qͦmͦ debeant uiuere in hac uita mor¬
tali Se ipsos imitabiles debent ꝓponere sac̃¬
dotes. ut alii iuniores gradꝰ humiles conse¬
cuti uita ꝙ testimonio sacerdotum possint
exurgere. Precipue illud assequor attentiꝰ tͥ
ẽẽ ꝓuidendum. qͥa pͥma tẽptam̃ta st̃ clerico
rum feminarũ frequent̾ accessꝰ Iste sexus
rep̾hensibiles exhibet olericos. Qd tͥ reuera
cum feminis. qui ad altare cũ dño fabularis
Te cuncti m publico: te in agro rustici. arato¬
res. ac uinitores cotidie grauit̾ lacerabunt.
si contra dispositũ fidei cum feminis habita¬
re contendis. Ꝙ quia ut arbitror concupis¬
cis inrep̾h ensibilis inueniri. testimonio bo¬
no munire. Nũꝗd in choro apłoꝵs femine¬

Expanded text:
pum irreprehensibilem esse, sobrium, pudicum, benignum, ornatum, hospitalem, docibilem, non percussorem, sed modestum, non litigiosum, non vinolentum, domui suae qui bene praeest : et reliqua. Totum comprehendit esse cavendum, cum irreprehendiscunt quomodo debeant vivere in hac vita mortali. Seipsos imitabiles debent proponere sacerdotes: ut alii juniores, gradus humiles consecuti, vita et testimonio sacerdotum possint exsurgere. Praecipue illud reor attentius tibi esse providendum: quia prima tentamenta sunt clrum, feminarum frequentes accessus. Iste sexus reprehensibiles exhibet clericos. Quid tibi revera cum feminis, qui ad altare cum Domino fabularis? Te cuncti in publico, te in agro rustici aratores ac vinitores quotidie graviter lacerabunt, si contra dispositum fidei cum feminis habitare contendis. Et quia ut arbitror concupiscis irreprehensibilis inveniri, testimonio bono munire. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã: qͥd mererer ipse constitui. Ue¬
rum ut ait gentilis poeta. cęlũ ñ animũ
mutat qui tusmare currit: ita me in cessa¬
bilis inimicꝰ pt tergum secutꝰ ẽ. ut maiora
in solitudine bella nunc patiar. Hinc enĩ
p̃sidiis fulta mundi arriana rabies. fremit.
hinc intres partes seissa ȩccłia ad se raꝑe¬
me festinat. Monachoꝵs circa cõmanenti.¬
um. antiqua in me surgit auotoritas. P go
interim clamito. Siquis cathedrȩ petͥ uingi¬
tur ms ẽ. Milesiꝰ. uitalis. atq paulinꝰ tͥ here¬
re sese dicunt. Possem credẽ. si hoc unꝰ assere¬
ret. Nunc uͦ aut duo m̃tiunt᷑ aut om̃s. Idcͥco
obtestor beatitudinẽ tuã ꝑ crucẽ dm̃i. ꝑ neces¬
sarium fidei nr̃ȩ decꝰ passionẽ. ut qͥ apłos ho¬
nore sequeris. sequaris & merito. ita in solio
cum duodecĩ iudicaturꝰ sedeas. ita te aliꝰ se¬
nem cum petͦ cingat. ita muncipatũ cęli
cum paulo sequaris. ut mͥ litt̾is tuis apud

Expanded text:
sententiam, quid mererer, ipse constitui. uesententiam, quid mererer, ipse constitui. uerum, ut ait gentilis poeta: caelum, non animum mutat, qui trans mare currit, ita me incessabilis inimicus postergum secutus est, ut maiora in solitudine bella nunc patiar. hinc enim praesidiis fulta mundi Arriana rabies fremit; hinc in tres partes scissa ecclesia ad se rapere festinat. monachorum circa commanentium antiqua in me surgit auctoritas. ego interim clamito: \'si quis cathedrae Petri iungitur, meus est\'. Meletius, Yitalis atque Paulinus tibi haerere se dicunt: possem credere, si hoc unus adsereret; nunc aut . duo mentiuntur aut omnes. idcirco obtestor beatitudinem tuam per crucem domini, per necessarium fidei nostrae decus, passionem: ita, qui apostolos honore sequeris, sequaris et merito, ita in solio cum duodecim iudicaturis sedeas, ita te alius senem cum Petro cingat, ita municipatum caeli cum Paulo consequaris, ut mihi litteris tuis, apud
Abbreviated transcription (Latin):
MPORT U NA in euglio mulier tande
meruit audiri. & clauso cũ serus ostio me¬
dia nocte licet. ab amico panes amicꝰ accȩpit.
Ds̃ ipse qͥ nullis contͣ se uirib suꝑari potest:
publieani p̾cib uincit᷑. Niniue ciuitas quȩ
peccato periit: fletib stecit. Quorsũ ista
tam longo repetita pͥncipio:  Uidelicet ut
paruũ magnꝰ aspicias. ut diues pastor mor¬
bid̾a ñ contẽpnas ouẽ. Xp̃e in parahsum
de cruce latͦnẽ intulit. & ne qͥs aliqñ serã
conu̾sionẽ putaret: fecit homicidii pęna
sanis pecudib derelictis. una ouicula quȩ
remanserat humeris boni pastoris aduehi¬
tur. Paulꝰ ex ꝑsecutore fit p̾dicator. oculis
carnalib excecat᷑ ut m̃te plus uideat: & qͥ
uinctos xp̃i famulos ducebat at conciliũ
iudeoꝵs. ipse postea de xp̃i uinculis głatur.
Ego gͥ ut ante iã scͥpsi xp̃i uestẽ in romana
urbe suscipiens. nc̃ barbaro syriȩ limite
utor. Et ne putes alt̾ius hanc de me fuisse

Expanded text:
mportuna in evangelio mulier tandem meruit audiri, et clauso cum seris ostio, media licet nocte, ab amico panes amicus accepit; Deus ipse, qui nullis contra se viribus superari potest, publicani precibus vincitur. Ninive civitas, quae peccato periit, fletibus stetit. Quorsum ista tam longo repetita principio? vidparuum magnus aspicias, ut diues pastor morbidam non contemnas ouem. Christus in paradisum de cruce latronem tulit et, ne quis aliquando seram conuersionem putaret, fecit homicidii poena ta nouem sanis pecudibus derelictis una ouicula, quae remanserat, umeris boni pastoris aduehitur\'. Paulus ex persecutore fit praedicator; oculis carnalibus excaecatur, ut mente plus uideat, et qui uinctos Christi famulos ducebat ad concilium Iudaeorum, ipse postea de Christi uinculis gloriatur. Ego igitur, ut ante iam scripsi, Christi uestem in Romana urbe suscipiens nunc barbaro Syriae limite teneor. et ne putes alterius hanc de me fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
creatio ñ cuiꝰlibet aĩalis s hoĩs: Si aũ causa
creandi querit᷑. nulla citiꝰ ꝙ meliꝰ respondet᷑.
nͥ quia oĩs creatura hona ẽ. & quid digniꝰ qͣ
ut bona faciat bonꝰ ds q̃ nemo ꝑ otest facere. nͥ
dsͣ. Hȩc ꝙ alia q̃ possũ sic̃ possũ dico adũsũ
eos qͥ hanc opinionẽ qua credunt᷑ aĩȩ siẽ il¬
tulliꝰ ꝑsonat. disertos se ait uidisse multos: elo¬
quentẽ adhucneminẽ. Nol gͥ mͥ oratorũ
ꝙ ñ tuis florib ludere. ꝑ qͦs solent imꝑitoꝵs
atq pueroꝵs aures decipi: s simplicit̾ dic
quid sentias.
Augustinus.

Expanded text:
creatio non cujuslibet animalis, sed hominis! Si autem causa creatio non cujuslibet animalis, sed hominis! Si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia omnis creatura Dei bona est. Et quid dignius quam ut bona fs? Haec et alia quae possum, et sicut possum, dico adversum eos, qui opinionem hanc, qua creduntur animae sicut ilTullius personat, disertos se ait vidisse multos, eloquentem adhuc neminem. Noli igitur mihi oratorum, et non tuis floribus ludere, per quos solent imperitorum atque puerorum aures decipi: sed simpliciter dic quid sentias. Augustinus.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod in libꝰ adu̾sũ rufinũ augustinꝰs illusit.
p̃osuisti. qͦsda huic sententiȩ calũpniari. quod
dm dare aiãs. adult̾inis c̃ceptib uideat᷑ indi¬
gnum. uñ conant᷑ astruere meritis gestȩ ante
carnẽ uitȩ aiãs quasi ad ergastula huiꝰ mundi
iuste posse ꝑduci. ñ me mouet multa cogitan.¬
tem. qͥb hȩc possit calũpnia refutari. sẜ quod
ipse respondisti ñ ẽẽ uitiũ sem̃tis. in tͥcico qđ¬
furto dr̃ eẽ sublatũ. s in eo qͥ frum̃ta furatꝰ ẽ. nec
idc̾co t̾rã ñ debuisse gremio suo semina c̃fou̾e.
qͥa sator ĩmunda ea ꝓiecerit manu. elegantissi¬
ma similitudo ẽ. Quã ꝙ añꝗͣ legerẽ nullas
mͥ obiectio ista de adult̾inis fetib in questio¬
ne faciebat angustias. generalit̾ intuenti
multa bona dm fac̾e etiã de nr̃is malis pra¬
uisq peccatis. Animalis aũ cuiꝰcũq creatio
si habeat prudentẽ. piũq consideratorẽ in-¬
effabilẽ laudẽ creatori excitat: qnͣto magis

Expanded text:
quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in triticofurto dicitur esse sublatum, sed in eo qui frumenta furatus est; nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confovere, quia sator immunda ea projecerit manu; elegantissima similitudo est. Quam et antequam legerem, nullas mihi objectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias, generaliter intuenti multa bona Deum facere, etiam de nostris malis nostrisque peccatis. Animalis autem cujuscumque creatio, si habeat pium prudentemque consideratorem, ineffabilem laudem Creatori excitat; quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
fueris mons: salit inte sermo cħ. Siñ ua-¬
lueris ẽẽ mons. s fueris collis scd̾s amonte:
transiliet suꝑte. Quã uͦ pulchra ꝙ conue¬
nientia reb uocabula. Salit suꝑ montes
quia maiores st̃. transilit suꝑ colles. quia
minores sunt. Non transilit suꝑ montes.
ñ salit suꝑ colles
Lece hic uenit saliens suꝑ
montes. transiliens suꝑ colles. Similis est

Expanded text:
fueris mons, salit in te sermo Dei. Si non valueris esse mons, sed fueris collis secundus a monte, transiliet super te. Quam vero pulchra et convenientia rebus vocabula. Salit super montes, quia majores sunt: transilit super colles, quia minores sunt. Non transilit super montes, non salit super colles. ce hic uenit saliens super montes et exiliens super colles. similis est
Abbreviated transcription (Latin):
pede. & ne fractis quidẽ cruribꝰ inclinant᷑.
habentes affectũ erroris pͥstini: cũ p̾dicandi
eande ñ habeant lib̾tatẽ. S c̃i fr̃s qͥ cũ nr̃a sunt
paruitate. p̃cipuȩ scẽ & uenerabiles filiȩ tuȩ sup¬
plicit̾ salutant fr̃s tuos. Dominũ meũ alypium
ꝙ dñm meũ euodiũ. ut meo hoĩe salutes. pcor
coronã tuã. Capta iherłm tenet᷑ a nabugodono¬
sor. nec iheremiȩ uult audire consilia: qͥn potiꝰ
egyptũ desiderat. ut moriat᷑ in taphnes. ꝙ ibi
seruitute pereat sempit̾na

Expanded text:
pede et ne fractis quidem ceruicibus inclinantur habentes affectum erroris pristini, cum praedicandi eandem non habeant libertatem. sancti fratres, qui cum nostra & sunt paruitate, praecipue sanctae et uenerabiles filiae tuae suppliciter te salutant. fratres tuos, dominum meum Alypium et dominum meum Euodium, ut meo nomine salutes, precor coronam tuam. capta sor nec Hieremiae uult audire consilia, quin potius Aegyptum desiderat, ut moriatur in Taphnes et ibi seruitute pereat sempiterna.
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib nouẽ dieb conu̾cat᷑ in sanguinẽ.
dem̃ duodecim dieb solidet᷑. reliqͥs decẽ ꝙ octo
formet᷑ usq ad ꝑfecta liniam̃ta om̃iũ m̃broꝵ.
& hinc iam reliqͦ tẽpore usq ad tẽpꝰ partꝰ. ma¬
gnitudine augeatur.

Expanded text:
sequentibus novem diebus convertatur in sanguinem, deinde duodecim diebus solidetur, relformetur usque ad perfecta liniamenta omnium membrorum; et hinc jam reliquo tempore usque ad tempus partus magnitudine augeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dũ resiliens ꝑcutit dirigentẽ. Discat detra¬
ctor: dum te uidet ñ libent̾ audire: ñ facile detra¬
here. Cum detractorib ait salomon ne cõmisce¬
aris: qm̃ repente ueniet ꝑditio eoꝵ: E runã
utrorũq qͥs nouit: tam uidelicet ei qui detra¬
hit. quã illis qui aurẽ accõmodat detrahenti:
Officii ł tui ẽ. uisitare languentes: nosse domos ma¬
tronarũ. acliberos earũ. & nobiliũ uiroꝵ non
ignorare custodire secreta. O fficii gͦ tui sit non
solũ oculos castos seruare sed & lingũa. Nũ quã
dõmo agatur: alia domꝰ ꝑ te nouerit. Is pocra¬
tes adiurat discipłos antequã doceat. ꝙ in uer¬
bis suis urare cõpellit. Extorquet sacramento
habitũ. moresq ptęscribit. Quantomagis nos quib
animarũ cura cõmissa est  Om̃iũ xp̃ianoꝵ do¬

Expanded text:
interdum resiliens percutit dirigentem. discat detrainterdum resiliens percutit dirigentem. discat detractor, dum te uiderit non libenter audire, non facile detrahere: cum detractoribus, ait Salomon, ne miscearis, quoniam repente ueniet perditio eorum, etruinam utriusque quis nouit? tam uidelicet eius, qui detrahit, quam illius, qui aurem adcommodat detrahenti. Officii tui est uisitare languentes, nosse domos, matronas ac liberos earum et nobilium uirorum non ignorare secreta. officii ergo tui sit non solum oculos castos seruare, sed et linguam. numquam d agatur in alia, per te nouerit. Hippocrates adiurat discipulos, antequam doceat,; et in uerba sua iurare conpellit; extorquet sacramento habitum moresque describit: quanto magis nos, quibus animarum
Abbreviated transcription (Latin):
lector intelligis: qͥd taceam & quid magis tacendo
loquar. Tot sunt regule qͦt species gloriarũ. Quan
habere fautorẽ: ñ aspectus hominũ. Uis scire.
prudentiã. temꝑantiã fortitudinẽ. His cęlipla¬
monili pretiosi. nichil hac gemmarũ uarietate
distinctius. Ex om̃i parte decoraris: cingeris
atq ꝓtegeris. Et ornam̾to tͥ sunt & munimini¬
ne aut ipse aliis detrahas aut alios audias de
trahentes. Sedens inquit adu̾sus frẽm tuũ de¬
trahebas & adu̾sus filium matris tuę ponebas
seandalũ & cetera. Parce a detractione lingue eu¬
stodi sermones tuos & scito quia cuncta. quȩ de
aliis loqueris: tua sententia iudicaris: &. in his
ipse dep̾hendendꝰ eris quȩ in aliis arguebas.
Neq uͦ illa digna excusatio ẽ referentib aliis
iniuriã facere ñ possũ. Nemo inuito auditori
ubent̾ refert. S agitta in lapide̾ nũqu̾a sigitur.

Expanded text:
lector intelligis quid taceam et quid magis tacendo lector intelligis quid taceam et quid magis tacendo loquar. Tot te regulae, quot species gloriarum percurhabere fautorem, non aspectus hominum? Vis scire justitiam, temperantiam, fortitudinem. His coeli plamonili pretiosius, nihil hac gemmarum varietate distinctius. Ex omni parte decoraris, cingeris, atque protegeris, et ornamento tibi sunt 268 ene aut ipse aliis detrahas, aut aliotrahentes. Sedens, inquit, adversus fratrem tuum loquebaris: et adversus filium matris tuae ponebas scandalum , etc. Parce a detractione linguae, custodi sermones tuos, et scito quia cuncta quae de aliis loqueris, tua sententia judicaipse deprehensus, quae in aliis arguebus. neque uero illa iusta est excusatio: \'referentibus aliis iniuriam facere non possum\'. nemo inuito auditori libenter refert. sagitta in lapide numquam figitur,
Abbreviated transcription (Latin):
stitionis : Insuꝑ etiã famẽ abstinentię in delituis
querimo. fortissimũ ieiuniũ ẽ aquaꝙ panis: s
quia gloriã ñ ħt. & om̃s pane & aqua uiuimof.
quasi publicũ ꝙ cõmune ieiuniũ ñ putat᷑. Caue
ne hominũ rumusculos aueuꝑis: ne in offensã
di. popłoꝵs laudẽ cõmutes. Si adhue in qͥt apłs
hominib placerẽ. xp̃i seruus ñ eẽm. Desiuit
placere hominibꝰ & seruus factus ẽ xp̃i. Per
bonã & malã famã. adextris & a sinistris xp̃i
miles graditꝰ: Nec laude extollitꝰ nec uituꝑatio¬
ne frangit᷑. Non diuitiis tumet ñ contrahitꝰ
pauꝑtate. & lȩta contẽꝑnit & tristia Per diem sol
non urit eũ neq luna ꝑ noctẽ. Nolo te orare
in angulis platearũ: ne rectũ it̾ precũ tuarũ fran¬
gat aura popularis. Nolo te dilatare fimbrias ꝙ
ostentui hab̾e philacteria. & conscientia repugnan¬
te. pharisaica ambitione circu̾dari. Inde pendet

Expanded text:
erstitionis! Insuper etiam famam abstinentiae inerstitionis! Insuper etiam famam abstinentiae inmum ieiunium est aqua et panis; sed, quia gloriam non habet et omnes pane et aqua uiuimus, quasi publicum et commune ieiunium non putatur. Caue, ne hominum rumusculos aucuperis, ne offensam dei populorum laude commutes. si adhuc, inquit apostolus, hominibus placerem, Christi seruus non essem; desiuit placere hominibus et seruus factus est Christi. per bonam et malam famam a. dextris et a sinistris Christi miles graditne frangitur: non divitiis tumet, non contrahitur paupertate: et laeta contemnit et tristia. Per diem sol non urit eum, neque luna per noctem. Nolo te orare in angulis platearum, ne rectum iter precum tuarum frangat aura popularis. Nolo te dilatare fimbrias, et ostentui habere phylacteria, et conscientia repugnante, pharisaica ambitione circumdari. Inde pendet
Abbreviated transcription (Latin):
laxata e s modũ etatis ꝙ ualitudinis. ꝙ corpos
qualitates: exigimo in potando. Qđ si absq ui¬
no ardeo & ardeo adolescentia ꝙ inflammor
calore sanguinis & suculento ualidoq sũ cor¬
pore s libent̾ cauebo poculũ in qͦ suspitio uene¬
ni est. Pulchre dr apud grȩcos. s nescio utrum
apud nos eque resonet: Pinguis uent̾: ñ gignit
sensum tenuẽ: Tantũ tͥ ieiunioꝵ impone. quan¬
tum ferre potes. Sint tͥ ieiunia pura. casta. sim
plicia moderata ꝙ ñ suꝑsticiosa. Quid ꝓdest
oleo ñ uesci ꝙ molestias quasoa̾ difficultatesq
ciboꝵ querere caricas piper. nuces ꝑalma¬
rum fructus similam. mel. pistatia: Tota hor¬
naturã aquã ñ bibere: nec uesci pane s sorbiti¬
unculas delicatas et contrita holera. betarũq
sueum ñ calice bere s concha. Proh pudori
Non erubescimꝰ istio modi mẽptiis. nec tedet suꝑ¬

Expanded text:
laxata est, sed modum et aetatis et valetudinis et corporum laxata est, sed modum et aetatis et valetudinis et corporum qualitates exigimus in potando. Quodsi absque vino ardeo et ardeo adulescentia et inflammor calore sanguinis et suculento validoque sum corpore, libenter carebo poculo, in quo suspicio veneni est. Pulchre dicitur apud Graecos, sed nescio utrum apud nos aeque resonet: Pinguis venter non gignit sensum tenuem. Tantum tibi ieiuniorum inpone, quantum ferre plicia, moderata, et non superstitiosa. Quid prodest oleo non vesci, et molestias quasdam difficultatesque ciborum quaerere, carycas, piper, nuces, palmarum fructus, similam, mel, pistacia? Tota hornaturam, aquam non 267 bibere, nec vesci pane; sed sorbitiunculas delicatas et contrita olera, betarumque succum, non calice sorbere, sed concha. Proh pudor, non erubescimus istiusmodi ineptiis; nec taedet sup
Abbreviated transcription (Latin):
ces & ꝑhialas. libent̾ carebo huiꝯ modi benȩfieio
& xp̃m rogabo ꝓ iudice. qui magis potest  eitio
subuenire quã uidex. Meliꝯ ẽ enĩ confidere in
dño quã confidere in homine. meliꝯ ẽ sꝑare
in dño quã sꝑare in pͥncipibꝰ. Nũ quã uinũ re¬
doleas: ne audias illud philosophi. hoe ñ ẽ oscu¬
lum porrigere s uinũ ꝓpinare. Uinolentos
Sicera hebreo sermone om̃is potio nuncupatur.
quȩ inẜebriare potest siue illa quȩ fxum̃to
conficit᷑. siue pomoꝵ sucoo:aut faui decoquũt᷑
in dulcem & barbarã potionẽ: aut palmarũ
fructus expͥmunt᷑ in liquorẽ. coctisq pingitib¬
frugib aqua pinginor colorat᷑. Quieqͥd in ebri¬
at ꝙ statũ m̃tis eu̾tit. fuge similit̾ ut uinum.
Nec hoc dico qd̾ a nob̾ dĩ creatura dapnetur siqui¬
dem ꝙ dñs uini potator ẽ appellatus. ꝙ timo¬
theo dolenti stomachũ: modica uini sorbitio re¬

Expanded text:
inter phialas, libenter carebo hujuscemodi beneficio, inter phialas, libenter carebo hujuscemodi beneficio, et Christum rogabo pro judice, qui magis potest et citius subvenire. Melius est enim confidere in Domino quam confidere in homine. Melius est sperare in Domino quam sperare in principibus. Nunquam vinum redoleas, ne audias illud philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed vinum propinare. Vinolentos Sicera, Hebrquae inebriare potest, siue illa fermento conficitur sine pomorum suco aut faui decoquuntur in dulcem et barbaram potionem aut palmarum fructus exprimuntur in liquorem coctisque frugibfrugibus aqua pinguior colatur. Quidquid inebriat et statum mentis evertit, fuge similiter ut vinum. Nec hoc dico, quod Dei a nobis creatura damnetur, siquidem et dominus vini potator appellatur et Timotheo dolenti stomachum modica vini sorbitio re
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod si hec om̃ia sꝑualib sꝑualia cõparan tes
scientesq cũ paulo. qd̃ lex sꝑualis est.et
dauid uerba cantantes: reuela oculos meos et
considerabo mirabilia de lege tua sic intelliga¬
sabbatũ : aut aurũ repudiemꝰ cum ceteris suꝑ¬
sticionib iudeors aut si aurũ placet. placeant et
iudei. quos cũ auro nob̾ aut ꝓbare necesse est.
aut dampnare. Conuiuia tͥ uitanda sunt scła¬
rium. ꝙ maxime eoꝵ qui honouib tument.
Turpe ẽ ante fores sacerdotẽ dñi crucifig̃i. et
pauꝑis: qui cibo qͦq uescebat᷑ alieno int̾ lictores
consulũ ꝙ milites excubare: iudicẽq ꝓuintie
melius ẽ apud te prandere. quã te in palatio
Quod si obtenderis facere te hȩc ut roges ꝓmiseris
atq subiectis iudex sełi plus defert clerico con¬
tinenti quã diuiti & magis sc̃itatẽ tuã uenerat᷑
quam opes. Aut sitalis ẽ quiñ audiat: nͥ int̾ cali

Expanded text:
quodsi haec omnia spiritalibus spiritalia conparantes quodsi haec omnia spiritalibus spiritalia conparantes scientesque cum Paulo, quod lex spiritalis est, et Dauid uerba cantantes: reuela oculos meos et considerabo mirabilia de lege tua sic intellegasabbatum, aut aurum repudiemus cum ceteris superstitionibus Iudaeorum aut, si aurum placet, placeant et Iudaei, quos cum auro aut probare nobis necesse est aut damnare., Convivia tibi vitanda sunt saecularium, et maxime eorum, qui honoribus tument. Turpe est ante fores sacerdotis domini crucifixi et pauperis et qui cibo quoque vescebatur alieno lictores consulum et milites excubare iudicemque provinciae melius apud te prandere quam in palatio. Quodsi obtenderis facere te haec, ut roges pro miseris atque subiectis, iudex stinenti quam diviti, et magis sanctitatem tuam venerabitur quam opes. Aut si talis est qui non audiat clericos nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc probabant᷑ hȩc adnõ quando sacerdotes ho¬
stias immolabant ꝙ sanguis pecuđu erat redep¬
tio peccatorũ: quã quã hec omĩa prȩcesserint
in figurã: scripta sint aũ ꝓpt̾ nos in quos fines
pauꝑ dñs dedicauerit. portemꝯ crucẽ ꝙ diui
ini quũi inãmonat ͤ Quid suscipimo & amamus.
quod petrus se ñ habere testat᷑:Alioquin si tan¬
tum litterã sequim᷑ & in auro atq diuituis sim¬
plex delectet historia cũ auro obseruemꝰ et cete¬
ra. Oueant pontifices rp̃i urores & uirgines.¬
Quamuis bonȩ m̃tis sit: qui cieatricẽ habuerit ꝙ
deformis ẽ t pͥuetur a sacerdotio. L epra corꝑis
animȩ uitiis p̾ferat᷑. Crescams & multiplicemur
& repleamꝯ terrã. Nec ĩmolemꝰ agnũ. nec misti¬
cum pascha celebremus: quia hec absq templo
fieri lege ꝓhibent᷑. figamus septimo mense cab̾¬
naculũ. & sollẽpne ieiuniũ buctineoncrepemꝰ.

Expanded text:
Tunc haec probabantur a Domino, quando Sacerdotes hoTunc haec probabantur a Domino, quando Sacerdotes hostias immolabant, et sanguis pecudum erat 265 redemptio peccatorum. Quanquam haec omnia praecesserint in figura: « Scripta sunt autem propter nos, in quos fines pauper dominus dedicarit, cogitemus crucem et diuitiniquum mammonam? quid suspicimus et amamus, quod Petrus se non habere testatur?. alioquin, si tantum litteram sequimur et in auro atque diuitiis simplex nos delectat historia, cum auro obseruemus et cetera: ducant pontifices Christi uxores uirginesquamuis bonae mentis sit, qui cicatricem habuerit et deformis est, priuetur sacerdotio; lepra. corporis animae uitiis praeferatur; crescamus et multiplicemur et repleamus terram; nec immolemus agnum nec mysticum pascha celebremus, quia haec absque templo fieri lege prohibentur; figamus septimo mense tabernaculum et sollemne ieiunium bucina concrepemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ant ꝙ sub pretextu elemosynȩ. quert̃ diuitias:
quȩ magis appellanda ẽ quã elęmosina. Sic
bestie: sic aues sic capiunt᷑ & pisces. Modica in
hamo esca ponit᷑: ut matronarũ in eõ sacculi pro
trahant᷑. Sciatep̃s eui cõmissa ẽ ȩccłiȩ cura. quẽ
dispensationi pauꝑum cureq p̾ficiat. Melius
est ñ habere qd̾ tͥbuas quã impudent̾ peterȩ
qd̃ des. Sed ꝙ genus arrogantiȩ ẽ clem̃tiorẽ
te uelle uideri quã pontifex. xp̃i est. Non om̃ia
se scm̃ putet: si niehil nouerit: nec peritus ꝙ elo¬
quens. in lingua existimet scĩtatẽ. Multoq me¬
r̾ietes & colũꝓnas eccłie substiruunt: Al armo¬
ra nitent: auro splendent laquearia geminis
altare distinguitꝰ: et ministrorũ xp̃i nulla ele¬
ctio ẽ. Neq uͦ mͥ aliquis opponat diues in iudea
templũ: m̃sam luc̾nam turribula. patellas: sei¬
phos, mortariola. & cetera ex auro fabrefacta

Expanded text:
ant, et sub praetextu elemosynae quaerunt diuitias: ant, et sub praetextu elemosynae quaerunt diuitias: quae magis uenatio appellanda est quam elemosyna. sic bestiae, sic aues, sic capiuntur et pisces: modica in hamo esca ponitur, ut matronarum trahantur. Sciat Episcopus, cui commissa est Ecclesia, quem dispensationi pauperum curaeque praeficiat. MELIUS EST non habere quod tribuam, quam impudenter petere quod recondam. Sed et genus arrogantiae est, clementiorem te velle videri, quam Pontifex Christi est. Non omnia se sanctum putet, si nihil noverit: nec peritus et eloquens, lingua aestimet sanctitatem. MULTOQUE MErietes, et columnas ecclesiae substruunt: marmora nitent, auro splendent laquearia, gemmis altare distinguitur, et ministrorum Christi nulla electio est. Neque vero mihi aliquis opponat, dives in Judaea Templum, mensam, lucernas, thuribula, patellas, scyphos, mortariola, et caetera ex auro fabrefacta .
Abbreviated transcription (Latin):
cus tullio apud quẽ pulcherrimũ illud ẽ elogi
um. demostenes tͥ prȩripuit. ne esses pͥmus
orator: tu illi. ne solꝰ in oratione ꝓ qͣnto gallo
qͥd de fauore uulgi & de imꝑitis contionatoribꝰ
poetarũ atq philosophoꝵ cũ facit curipidẽ
atq menandrũ int̾ se.&. alio loco soeratẽ atq
epieurũ disserentes: quors etates ñ annis seo
scłis scimꝰ ẽẽ disiunctas: atq his quantos plausꝰ
& clamores mouet: Multos eniꝰ condiscipulos
habet in theatro qui simul litt̾as nͣ didicerant. Ue¬
stes pullas ȩque uita ut candidas. Ornatꝰ ꝙ sor¬
des pari mͦ fugiendi st̃: quia alterũ delitias alte¬
rum głam redolet. ꝗabsq amictu lineo incedẽ
sed p̾tium linearũ uestium ñ hab̾e s laudabile est
uoquin ridiculũ & plenũ dedecoris referto mar¬
supio qd̾ sudariũ: orariũq ñ habeas. gloriari.
S unt qui pauꝑib parũ tͥbuunt: ut amplio accipi¬

Expanded text:
cus Tullius, ad quem pulcherrimum illud elogium cus Tullius, ad quem pulcherrimum illud elogium est: \'Demosthenes tibi praeripuit, ne esses primus orator, tu illi, ne solus\', in oratione pro Quinto Gallio quid de fauore uulgi et de inperitis contionatoribus poetarum ac philosophorum, cum facitEuripiden etMenandrum inter se et alio loco Socraten atque Epicurum disserente, quorum aetates non annis, sed saeculis scimus fuisse disiunctas. atque his quantos plausus et clamores mouet! multos enim condiscipulos habet in theatro, qui simul litteras non didicerunt. Vestes pullas aeque uita ut candidas; ornatus et sordes pari modo fugiendae, quia alterum delicias, alterum gloriam redolet. non absque amictu lineo incedere, sed pretium uestium linearum non habere laudabile est; alioquin ridiculum et plenum dedecoris referto marsuppio, quod sudarium orariumque non habeas, gloriari. sunt, qui pauperibus parum tribuunt, ut amplius accipi
Abbreviated transcription (Latin):
Sermo prb̃ri. scͥpturarũ lectione conditus fit.
N olo te declamatorẽ ẽẽ & rabulũ garrulũq
sine ratione s misterioꝵs ꝑitum & sacram̃tor
di tui eruditissimũ. Uerba uoluere & celeri¬
tate dicendi apud imꝑitũ uulgus ad miratio.¬
nem sui facere. indoctoꝵ hominũ ẽ. Attrita
frons int̾pretatꝰ sepe qd̾ nescit. & cũ aliis suase¬
rit. sibi qͦq usurpat scientiã. Preceptor qͦnd̾a
m̃s gregorio natanzens rogatus ame ut expo¬
neret. qͥd sibi uideretꝰ in luca sabbatũ deutero¬
proton. idẽ scdo pͥmũ. elegant᷑ lusit: docebote
inquiens suꝑ hacre in ȩccłia: in qͦ om̃i michi po¬
pulo acclamante: cogeris inuitꝰ scire qd̃ nescis.
aut certe si solꝰ tacueris. solꝰ ab om̃ib stulticiȩ
condesnaberis. Nichil tam facile: quã uilẽ plebe¬
culam & indoctã contionẽ linguę uolubilitate
deciꝑe: quȩ qͥcqͥd ñ intelligit. plus mirat᷑. Mar¬

Expanded text:
Sermo Presbyteri, Scripturarum lectione conditus sit. Sermo Presbyteri, Scripturarum lectione conditus sit. Nolo te declamatorem esse et rabulam garrulumque sine ratione, sed mysteriorum peritum, et sacramentorum Dei tui eruditissimum. Verba volvere, et celeritate dicendi apud imperitum vulgus admirationem sui facere, indoctorum hominum est. Attrita frons interpretatur saepe quod nescit: et cum aliis persuaserit, sibi quoque usurpat scientiam. Praeceptor quondam meus Gregorius Nazianzenus, rogatus a me ut exponeret, quid sibi vellet in Luca sabbatum δευτερόπρωτον, id est, secundo primum , eleganter lusit, docebo te, inquiens, super hac re in Ecclesia: in qua mihi omni populo acclamante, cogeris invitus scire quod nescis. Aut certe si solus tacueris, solus ab omnibus stultitiae condemnaberis. Nihil tam facile, quam vilem plebeculam et indoctam contionem linguae uolubilitate decipere, quae, quidquid non intellegit, plus miratur. Mar
Abbreviated transcription (Latin):
dico qd̾ ep̃i sacerdotes se sciant ẽẽ. ñ dños: Ho¬
norent clericos quasi elericos: ut ꝙ ipsis a cle¬
ricis quasi ep̃is honor deferatꝰ. Seitũ ẽ illud ora¬
toris domitii. Cur ego te inqͥt habea̾ ut pͥncipẽ. cũ
unũ templũ. unũ sit etiã & ministeriũ. Recor
tibus. Pascite eũ. qui in uob̾ ẽ gregẽ dñi. ꝓui¬
denteᷤᷤ ñ coacte. s spontanee scđ̾m d̾m neq ut
turpis lucͥ gr̃a. s uoluntarie: neq ut dñantes
in clerum s forma facti gregiꝙ ex animo. ut
cum apparuerit pͥnceps pastoꝵ ꝑcipiatis
ĩ marcessibilem gloriȩ coronã. Pessimȩ consue
inuideant: aut ñ dignent᷑ audire. Et si alii in¬
quit apłs paulꝰ fuerit reuelatũ sedenti. prior
subiectus ẽ. Non enĩ dissensionis ẽ ds: s pa¬
cis. Gloria patris ẽ filis sapiens. Gaudeat ep̃s
cente te in eccłia. ñ clamor popłi s gemitus
suscitetꝰ. Lacrimȩ auditoꝵ laudes tuȩ sint

Expanded text:
copi sacerdotes se sciant esse, non dominos: honorent clericos quasi clericos, ut et ipsis a clericis quasi episcopis deferatur. scitum illud est oratoris Domitii: ego te, inquit, habeam ut principem, cum unum templum, unum sit etiam ministerium. recor. tibus: Pascite eum, qui in vobis est, gregem Domini, providentes non coacti, sed spontanee, secundum Deum, neque ut turpis lucri gratia, sed voluntarie, neque ut dominantes in clerum, sed forma facti gregi cum apparuerit princeps pastorum percipiatis immarcessibilem gloriae coronam. » His relectis, invideant, aut non dignentur audire. Et si alii, inquit apostolus Paulus, fuerit revelatum sedenti, prior subjectus est. Non enim est dissensionis Deus, sed pacis » . « Gloria patris est filius sapiens » . Gaudeat Episcopus cente te in Ecclesia, non clamor populi, sed gemitus suscitetur. Lacrymae auditorum, laudes tuae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
excidit. Hȩc semꝑ uiuit in pectore. Ob hanc
nepotianꝰ nr̃ absens p̾sens ẽ: ꝙ ꝑ tanta rerũ
spatia diuisos utraq cõplectit᷑ manu. Habemi.
mutuȩ obsidẽ caritatis. Iungam᷑ sp̃u. stringa¬
mur affectu. & fortitudinẽ m̃tis quã beatus
papa cromatio ostendit in dormitione germa¬
ni. nos imitem᷑ in filio. Iuũ pagella nr̃a decan¬
tet. illum cuncte litterȩ sonent. Quẽ corꝑe
non ualemo. recordatione teneamo. &. cum
quo loqui ñ possumo. de eo loqui nũquã desi¬
namus

Expanded text:
excidit. haec semper uiuit in pectore; ob hanc excidit. haec semper uiuit in pectore; ob hanc Nepotianus noster absens praesens est et per tanta terrarum spatia diuisos utraque conplectitur manu. habemus mutuae obsidem caritatis. iungamur spiritu, stringamur affectu et fortitudinem mentis, quam beatus papa Chromatius ostendit in dormitione germani, nos imitemur in filio. illum nostra pagella decantet, illum cunctae litterae sonent. quem corpore non ualemus, recordatione teneamus et, cum quo loqui non possumus, de eo numquam loqui desinamus
Abbreviated transcription (Latin):
os ad seruitutẽ trahi. hic nuptias. ibi planctũ.
illos nasci astos mori. alios affluere diuitiis. ali¬
os m̃dicari. & ñ xersis tantũ exercitũ. s totius
mundi homines qui nc̃ uiuunt. in breui spacio
defuturos. Uincit᷑ sermo rei magnitudine. et
minꝰ ẽ om̃e qd̾ dicimo. Redeamꝰ gͥ ad nos: et
quasi e cȩlo descendentes paulisꝑ nr̃a uideamꝰ.
Sentisne obsecro te quando infans. quando pu¬
er. quando iuuenis. quando robuste etatis. qͣn¬
do sener factus sis: Cotidie morimꝰ cotidie
cõmutam᷑. ꝙ tam̃ et̾nos nos ẽẽ credimo. Hoc
ipsum qđ dicto. qd̃ scribit᷑. qd̾ relego. qd em̃¬
do. de uita mea trahit᷑. Quot puncta nota¬
rii. tot meoꝵ dãpna st̃ tẽpors. S cribimꝰ atq
rescribimꝰ. transeunt maria epłe. & findente
suleos caria ꝑ singłos fluctꝰ ętatis nr̃ę mo¬
m̃ta minuunt᷑. Solũ habemo lucri. qd̾ xp̃i no¬
bis amore sotiamꝰ. Caritas patiens ẽ benigna ẽ.

Expanded text:
os ad seruitutem trahi; hic nuptias, ibi planctum; os ad seruitutem trahi; hic nuptias, ibi planctum; illos nasci, istos mori; alios affluere diúitiis, alios mendicare; et non Xerxis tantum exercitum, sed totius mundi homines, qui nunc uiuunt, in breui spatio defuturos. uincitur sermo rei magnitudine et minus est omne, quod dicimus. Redeamus igitur ad nos et quasi e caelo descendentes paulisper nostra uideamus. sentisne, obsecro te, quando infans, quando puer, quando iuuenis, quando robustae aetatis, quando senex factus sis? cotidie morimur, cotidie commutamur et tamen aeternos esse nos credimus. hoc ipsum, quod dicto, quod scribitur, quod relego; quod emendo, de uita mea trahitur. quot puncta notarii, tot meorum damna sunt temporum. scribimus atque rescribimus, transeunt maria epistulae et findente sulcos carina per singulos fluctus aetatis nostrae momenta minuuntur. solum habemus lucri, quod Christi nobis amore sociamur. caritas patiens est, benigna est;
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ab his uincit᷑. hos pauet. hoꝵ terrent᷑ as¬
pectu. qui ingredi ñ ualent. qui si t̾rã tetige¬
rint se mortuos arbitrant᷑. & ñ intelligimꝰ
ꝓpħarũ uoces. fugient mille uno ꝑsequente.
nec amputamꝰ causas morbi. ut morbꝰ parit̾
auferat᷑. statĩq cernimo sagittas telis. tyaras
galeis caballos equis cedere. Excessimꝰ con¬
solandi modũ. & du uniꝯ mortẽ flere ꝓhibemꝰ
totis orb mortuos planximo: Xerses ille rex po¬
tentissimꝰ. qͥ subu̾tit montes. maria constrauit.
cum de sublimi loco infinitã hominũ multitu¬
dinẽ. ꝙ innumerabilẽ uidisset exercitũ. flesse
nebat suꝑfuturus eẽt. Osi possemo in talẽ ascen¬
dere speculã de qua uniu̾sã t̾ram sub nr̃is pedi¬
bus cerneremo. iã tͥ ostenderẽ totio mundi ruinas
gentes gentib & regnis regna collisa. alios tor¬
queri. alios necari. alios absorberi fluctibꝰ. ali¬

Expanded text:
dominus, ab his uincitur, hos pauet, horum terretur asdominus, ab his uincitur, hos pauet, horum terretur aspectu, qui ingredi non ualent, qui, si terram tetigerint, se mortuos arbitrantur, et non intellegimus prophetarum uoces: fugient mille uno persequente nec amputamus causas morbi, ut morbus pariter auferatur, statimque cernimus sagittas pilis, tiaras galeis, caballos equis cedere? Excessimus consolandi modum et, dum unius mortem flere prohibemus, totius orbis mortuos planximus. Xerxes, ille rex potentissimus, qui subuertit montes, maria constrauit, cum de sublimi loco infinitam hominum multitudinem et innumerabilem uidisset exercitum, flesse nebat, superfuturus esset. o si possemus in talem ascendere speculam, de qua uniuersam terram sub nostris pedibus cerneremus! iam tibi ostenderem totius mundi ruinas, gentes gentibus et regnis regna conlisa; alios torqueri, alios necari, alios obrui fluctibus, ali
Abbreviated transcription (Latin):
nrõs tanta ꝑspicimꝰ. Ꝙ tam̃ uiuere uolumo. eosq
qui his carent flendos potio quã beatos putamꝰ
Olm offensũ scimo. nec placamo dđm. Nrĩs pec¬
catis barbari sunt fortes. nr̃is uitiis romanus
suꝑatur exercitꝰ. ꝙ quasi hȩc nõn sufficerent
cladibꝰ. plus pene bella ciuilia quã hostilis
muero consũpsit. Miseri israhelitȩ. ad quoꝵs
cõparationẽ nabugodonosor seruus di seribit᷑.
infelices nos. qͥ tantũ displicemo đo. ut ꝑ rabi¬
em barbaroꝵs illiꝯ ira in nos deseuiat. Et echias
egit penitentiã. ꝙ centũ octoginta quinq mi¬
ua asyrioꝵ ab uno angło una nocte deleta st̃.
osaphar laudes dño concinebat. & dñs ꝓ lau¬
dante suꝑabat. Al oyses contra a malech. non
gladio s oratione certabat. Si erigi uolumo pro¬
sternam᷑. Proh pudor & stolida usq ad incredu¬
litatẽ mens. Romano exercitꝰ uictor orbis et

Expanded text:
nostros tanta perspicimus; et tamen uiuere uolumus eosque, nostros tanta perspicimus; et tamen uiuere uolumus eosque, qui his carent, flendos potius quam beandos putamus. olim offensum sentimus nec placamus deum. nostris peccatis barbari fortes sunt, nostris uitiis Romanus superatur exercitus; et quasi non hoc sufficeret cladibus, plus paene bella ciuilia quam hostilis mucro consumpsit. miseri Israhelitae, ad quorum conparationem Nabuchodonosor seruus dei scribitur; infelices nos, qui tantum displicemus deo, ut per rabiem barbarorum illius in nos ira desaeuiat. Ezechias egit paenitentiam, et centum octoginta quinque milia Assyriorum ab uno angelo una nocte deleta sunt; Iosaphat laudes domino concinebat, et dominus pro laudante superabat; Moyses contra Amalech non gladio sed oratione pugnauit. si erigi uolumus, prosternamur. pro pudor et stolida usque ad incredulitatem mens! Romanus exercitus, uictor orbis et
Abbreviated transcription (Latin):
nominaui. in quib olim fuere regna ñ modica.
minunis ab his malis uidebatꝰ oriens ꝙ tantũ
nuntiis consternatꝰ. Ecce ꝙ ibi anno p̾terito
ex ultimis caueasi rupibꝰ inmissi in nos ñ arabiȩ
s septẽtͥonales lupi tantas breui ꝓuintias ꝑeueur¬
rerunt. Quot monasteria capta. quante fluui¬
orum aque humano eruore mutatę sunt. ob¬
sessa antiochia & urbes relique quas alis. cydnus.
orontes. eufratesq pret̾fluunt. tracti greges
captiuoꝵs. Arabia. fenix. palestina. egypt̾. timo¬
re captiuȩ. Non mͥ si linguȩ centũ sint oraq
centũ. ferrea uox omĩa penarũ ꝑcurrere noia
possum. Neq enĩ hystoriã ꝓposui seribere. seo
nr̃as flere breuit̾ miserias. Alioquin ad hȩc meri¬
to explicanda. ꝙ ticidides & salustio muti sunt.
Felix nepotianꝯ qͥ hȩc ñ uidit. felix qui ista ñ au¬
dit. Nos miseri qͥ aut patimꝰ. aut patientes fr̃s

Expanded text:
nominaui, in quibus olim fuere regna non modica. nominaui, in quibus olim fuere regna non modica. inmunis ab his malis uidebatur oriens et tantum nuntiis consternatus: ecce tibi anno praeterito ex ultimis Caucasi rupibus inmissi in nos non Arabiae, sed septentrionis lupi tantas breui prouincias percucurrerunt. quot monasteria capta, quantae fluuiorum aquae humano cruore mutatae sunt! obsessa Antiochia et urbes reliquae, quas Halys, Cydnus, Orontes Eufratesque praeterfluunt. tracti greges captiuorum; Arabia, Phoenix, Palaestina, Aegyptus timore captiuae. non, mihi si linguae centum sint oraque centum, ferrea uox, omnia poenarum percurrere nomina possim. neque enim historiam proposui scribere, sed nostras breuiter flere miserias. alioquin ad haec merito explicanda et Thucydides et Sallustius muti sunt. Felix Nepotianus, qui haec non uidet; felix, qui ista non audit. nos miseri, qui aut patimur aut patientes fratres
Abbreviated transcription (Latin):
mitates miseroꝵ s fragilem humanȩ ẽditionis
ꝓsequi. Uiginti & eo amplio anni sunt: qd̾ int̾
constantinopolĩ & alpes uilias cotidie romanꝰ
sanguis effundit᷑. Seytiam. trachiã. macedo¬
niam. tessaliã. dardaniã. datiã. epyros. dalina¬
tiam. cunctasq pannonias. gothus. sarmatha.
quadꝰ. alamꝰ. huni. uuandali. marchom anni
uastant. trahunt. rapiunt. Quot matronȩ
quot uirgines di. & ingenua nobiliaq corꝑa.
his beluis fuere ludibrio: Capti ep̃i. int̾fecti
prb̾ri. & diu̾soꝵs dfficia clericoꝵ. subu̾sȩ ȩccłiȩ¬
& circa altaria xp̃i stabulati equi. martyrũ
effosse reliquiȩ. Ubiq luctus ubiq gemitꝰ. &
plurima mortis imago. Romano orbis ru¬
it. et tam̃ ceruix nr̃a erecta ñ flectitꝰ. Quid
putas .I. nẽ animi habere corinthios. athenien¬
ses. lacedemonas. archadas. cunctãq greciã.
quib imꝑant barbari: Et certe paueas urbes

Expanded text:
mitates miserorum, sed fragilem humanae condicionis mitates miserorum, sed fragilem humanae condicionis prosequi —: uiginti et eo amplius anni sunt, quod inter Constantinopolim et Alpes Iulias cotidie Romanus sanguis effunditur. Scythiam, Thraciam, Macedoniam, Thessaliam, Dardaniam, Daciam, Epiros, Dalmatiam cunctasque Pannonias Gothus, Sarmata, Quadus, Alanus, Huni, Uandali, Marcomanni uastant, trahunt, rapiunt. quot matronae, quot uirgines dei et ingenua nobiliaque corpora his beluis fuere ludibrio! capti episcopi, interfecti presbyteri et diuersorum officia clericorum, subuersae ecclesiae, ad altaria Christi stabulati equi, martyrum effossae reliquiae: ubique luctus, ubique gemitus et plurima mortis imago. Romanus orbis ruit et tamen ceruix nostra erecta non flectitur. quid putas nunc animi habere Corinthios, Athenienses, Lacedaemonios, Arcadas cunctamque Graeciam, quibus imperant barbari? et certe paucas urbes