comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ sicut in octaua die circuicidr̃ homo. sic ĩ
octaua etate post finem .uii. dier̃ scl̃i aufẽt
succedente bap̃õ abrahe primum circumcisio
ꝯmendata est ut sub lege mandati eẽt. ⁊ sic cp¬
baret᷑ aut ꝯpleret uł ñ sic adam mandatum
accepit ne de ligno manducaret ad ꝓbõnem
le.ita ⁊ semini eius .i. hebreis ex eo nascituris
i fiebat actaua dre lapides ciltirs meame nͥ
ꝓucii sicut preceptũ erat. Quinq aũ de causis¬
data funit citum cisio primũ ut ꝑ obedĩam mã¬
dati abraham placet deo. cui p̾uaricatõem adã
displicuerat. Scd̾o insignum magne fidi abrale.
Credidit enĩ se hĩturũ filiũ inquo bñdrẽntur

Expanded text:
d sicut in octava die circumciditur homo, 20 sic in octava aetate post finem septem dierum saeculi, auferetur succedente baptismo. Abrahae primum circumcisio commendata est, ut sub lege mandati esset, et sic probaretur an compleret vel non. Sicut Adam mandatum accepit, ne de ligno manducaret, ad probatihae, ita et semini ejus, id est Hebraeis ex eo nascituris. Et fiebat octava die, lapideo cultro in carne praeputii sicut praeceptum erat. Strabus, data fuit circumcisio. Primum, ut per obedientiam mandati Abraham placeret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat. Secundo, in signum magnae fidei Abrahae. Credidit enim se habiturum filium in quo benedicerentur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ lap̃m. Cur ergo ⁊ mutata est cucumcisio pet
bap̃m. qr sacramentũ baptismatis ꝑfectius ÷
cisione namꝙ tm̃ pcca remittebant᷑. s nec gͣ¬
cia ad bene operandũ ꝑ eam prestabat᷑. nͨ uir¬
tutes dabant᷑ uł augebãt᷑ in bap̃o u̾e omnia
peccata dimittunt᷑. ⁊ grã cooperandi ꝯfert᷑
⁊ iuitutes augent. I deo recte apłe ait quod
abraham accepit cutucisionem tm̃ insi¬
gnum ꝙ est signaculum insignum dico iu
hic positam que animadũsa ñ nulla explica
potest enĩ sic intelligi per p̾putium .i. inp̾pu¬
Si enĩ post cucunicisionem drẽt᷑ ex ea ħ acce¬
pisse. hic agit de prrutate quã ꝑ fidem abra¬

Expanded text:
icut et per baptismum. Cur ergo mutata est circumcisio per baptismum? Quia sacramentum baptismatis perfectius est, cisione namque tantum peccata remittebantur, sed non gratia ad bene operandum, per eam praestabatur, nec virtutes dabantur vel augebantur. In baptismo autem peccata dimittuntur, et gratia cooperandi confertur, et virtutes augentur. Ideo recte Apostolus ait quod Abraham accepit circumcisionem tantum in signum, quod est signaculum, in signum, dico, jhic positam, quae nonnulla animadversa explicat. Potest enim sic intelligi: Per praeputium, id est in praepuSi enim post circumcisionem, diceretur ex ea hoc accepisse, hic agit de paternitate, quam per fidem, Abra
Abbreviated transcription (Latin):
.i. numquid bĩtudo
abrahe filiis solis con¬
ham. ꝙ iustus est ꝑfidem. ⁊ c̾ ħ constet. Quo¬
modo ergo reputata
est .i. inquo statu cũ
ess incirrũcisione an

Expanded text:
 nunquid beatitudo. Abrahae filiis solis conham quod justus est per fidem. Et cum hoc constet, quomodo ergo reputata est, id est in quo statu, cum esset, in circumcisione, an
Abbreviated transcription (Latin):
ita dixi: quemadmodũ dc̃m est. deus mortem
ñ fecit. cũ alibi scriptũ sit. mors ⁊ uita a dño
deo est. maloꝵ gͦ pena que a deo est malũ est.
quidẽ mat s iułonis dei operib ẽ nũanda. qm̃
iustum est ut mali ꝓuniant᷑ ⁊ utiq bonũ est
omne ꝙ iustũ est. Sic gͦ dr̃ deus ñ fecisse mor¬
tem: qr ñ fecit illud ꝓ quo mors infligitur.
.i. poc̃m. Non ẽnĩ do auctore fit homo deterior s
ui longe est a dei uoluntate deo aũt auctore
cum dr̃ deo colente dicit᷑.¬

Expanded text:
ita dixi, quemadmodum dictum est: Deus mortem non fecit ; cum alibi scriptum sit: Mors et vita a Domino Deo est . Malorum ergo poena, quae a Deo est, malum est quidem malis, sed in bonis Dei operibus est numeranda, quoniam justum est ut mali puniantur, et utique bonum est omne quod justum est. Sic ergo dicitur Deus non fecisse mortem, quia non fecit illud pro quo mors infligitur, id est peccatum. Non enim Deo auctore fit homo deterior, seum longe est a Dei voluntate. Deo autem auctore cum dicitur, Deo volente dicit
Abbreviated transcription (Latin):
.i. pcc̃i similitudini .i. carni inqua ñ erat pcc̃m
s similitudo pẽccati. cui mortuus est qñ mori¬
endo exutus est carne mortali simili peccatrici. in
quo sacramentũ bap̃atis qd in nobis celebratur.
ꝯmendat apłc. ut qũo ille semel moriendo simili¬
tudini pcci mortuus predicat᷑. ita quicũꝙ fũt
in illo bap̃ãtus eidem rei cuiꝰ illa fũĩt similitudo

Expanded text:
cati similitudini, id est carni in qua non erat peccatum, sed similitudo peccati, cui mortuus est quando moriendo exutus est carne mortali simili peccatrici. In quo sacramentum baptismatis, quod in nobis celebratur, commendat Apostolus. Ut quomodo ille semel moriendo similitudini pecin illo baptizatus, eidem rei, cujus illa fuit similitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
mini quantus sit.et
.i. quia aliqui quid̃
ꝑ ħ ꝙ accipiũt sacerdo¬
cium. ałr enĩ ñ aude
rent sumere ⁊ĩ dico
sumunt decimas sed
hñt mandatum in
quam p̾sumerẽt. su¬
mere decimas. ñ ab¬
aliquo sũmo uiro uł
humili ⁊ sibi carnis
cognitõe coniũcto¬
idest a fra. suis. inqͥ¬

Expanded text:
mini quantus sit. st quia, aliqui quidem Levi accipientes sacerdotium. Aliter enim non rent sumere, non dico sumunt decimas, sedent mandatum in nquam praesumerent sumere decimas, non abaliquo summo viro vel humili, sibi carnis conjunctione conjunctoest a fratribus suis, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
sint ingenere. tanta est qͣuippe sacenoci ex¬
cellentia ut ⁊̃ similes genere. ⁊ eund hñtes
ꝓgenitorem multo ampliuis digniores sint
fr̃b suis. unde abraham prĩarcha incircũciso
aliengene decimas ñ dediss nͥ excellentior ess
inquo ⁊ ip̃e isti leuitici sacerdotes decimas sol¬

Expanded text:
st. Tanta est quippe sacerdotii excellentia, ut etiam similes genere et eumdem habentes progenitorem, multo amplius digniores sint fratribus suis. Unde Abraham patriarcha incircumciso alienigenae decimas non dedisset, nisi excellentior esset. In quo et isti Levitici sacerdotes decimas no
Abbreviated transcription (Latin):
ut nobis accidant. Non gͦ tenendũ
est aliquid tale accidere sp̃m scõ qui i se ĩmuta¬
bilis est. s inftĩs hĩtat in eos impleat caritate q̃ fa¬
cit eos gaudere. de ꝓfectib alioꝵ ⁊ tristari de lapsi¬
b uł pcc̃is eoꝵ. de quoꝵ fide ⁊ pietate gaudebant. q̃
tristicia laudabilis est. quia uenit ex caritate ꝙͣ
insuis cuiꝰ dono tam boni st̃ ut eos mestificerẽt
mali ci hi matime quos lonos fuisse uł nouert
uł credider̃t hoc locutionis modo deus dr̃ scire qñ
cerat. qi nos facit requiescere cum bona feterimu
ra fugare. cum bene agimus gaudet in nobis sp̃t
sc̃s datus nobis uidens monita sua. ꝓficere utilit
si deo ꝓficimus. ałr tristatur .i. deserit nos. Nõ enĩ
sic tristat᷑ ut paciat᷑ cum inpassibilis sit. s trista
risit dr̃. qr anobis recedit. sicut tristat᷑ homo c̃
de ꝓpria domo expellit᷑ quam sͥ edificauit ita sp̃c

Expanded text:
ut nobis accidant. Non ergo tenendum est aliquid tale accidere Spiritui sancto, qui in se immutabilis est, sed in sanctis habitat, ut eos impleat charitate, qua facit eos gaudere de profectibus aliorum, et contristari de lapsibus vel peccatis eorum, de quorum fide et pietate gaudebant: quae tristitia laudabilis, quia venit ex charitate, quam in suis, cujus dono tam boni sunt ut eos moestificent mali, et hi maxime quos bonos fuisse vel noverunt, vel crediderunt. Hoc locutionis modo dicitur Deus scire, quando bona, quia nos facit requiescere cum bona fecerimusra fugare: Cum bene agimus gaudet in nobis Spiritus sanctus, datus nobis, videns monita sua proficere utilitasi de eo proficimus. Aliter tristatur, id est deserit nos. Non enim sic tristatur ut patiatur, cum impassibilis sit, sed tristari dicitur, quia a nobis recedit. Sicut contristatur homo cum de
Abbreviated transcription (Latin):
peccetis at ñ peccetis quib hẽtis irasci nisi uobis. qͥd
est enĩ homo penitens nͥ homo irascens sibi: ut ac¬
ciprat ueniam .i. de ip̃o exigit penam ⁊ est sensus. ir
s̃ occidit sol uisticie s pocus illi urradiat aunde sb̃̾¬
dit. sol ñ occi .i. ñ occidet suꝑ iracũ. ur̃am ⁊ nolo.
uł tunorem. Dũe enĩ sũt porte ꝑ quas diabolus
cupis regnũ celoꝵ ⁊ tunes ignem gehenne: aperis

Expanded text:
peccetis. Ut autem non peccetis quibus habetis irasci, nisi vobis? Quid est enim homo poenitens, nisi homo sibi ut accipiat veniam, de seipso exigit poenam? Et est sensus: Iranon occidit sol justitiae, sed potius illi irradiat. Unde subdit: Sol vel timorem. Duae enim sunt portae per quas diabolus cupis regnum coelorum, et times ignem gehennae, aperis
Abbreviated transcription (Latin):
bis inpressa uł estis signati .i. discreti a malis⁊
hoc in die redemptionis .i. bap̃mi. Omni
etiã amaritudo in di¬

Expanded text:
 Vel, estis signati, id est discreti a malis. Et hoc in die redemptionis, id est baptismi. Omnis etiam amaritudo, in di
Abbreviated transcription (Latin):
nam s monet ne modum ex̾edendo peccent sub¬
dens. et .no. pes. asperius arguendo. ⁊ onerando u̾¬
canitem unde sałon. Noli eẽ nimis iustus. qr est iustiᷤ
qui ꝑit iniusticia sua temꝑanda ergo est iusticia
ut unitet᷑ deum qui suffigert iniquos ut aliqui ex
ano si debet cliu ten̾i ⁊ fĩ pridiana eicianda est de cor¬

Expanded text:
nam, sed monet ne modum excedendo peccent, subnam, sed monet ne modum excedendo peccent, subdens: Nolite peccare, asperius arguendo et onerando peccantem. Unde Salomon: Noli nimis justus esse, quia est qui perit in justitia sua . Temperanda est ergo justitia ut imitemur Deum qui suffert iniquos, ut aliqui ex stiano, non debet diu teneri et fieri pridiana: ejicienda est de cor
Abbreviated transcription (Latin):
qr uetus homo deponendus est. ⁊ nouus induen¬
dus. uł deponentes menda. ꝙ est pars uetustatis
loquimini uͥitatẽ que est pars nouitatis. unuᷤ¬
quisq cum ꝓximo suo.i. cum quo us hoĩe ⁊ cũ
gentili uł iudeo. qr õmnis homo ꝓximus ẽ con¬
ditõe prime natiuitatis ut spe ꝯuersionis. omĩs
homo anteꝙͣ sit xp̃ianus debet existimari proxi¬
mus. Non enĩ nosti qualis sit futurus ap̃ deum
qm̃ sumus menbra alt̾ alt̾nis inuicem subser¬
uiendo. deinde multas uet̾is hominis a quuib de¬
hortatur. et eccłia multas nomi ad quas hortatur
uitan non potest. s de ira
ne ueniatis ad actum¬
percandi. Sĩ ergo surgit
motus animi qui iam¬
pp̃ penam poci. ñ est in
potestate nr̃a. saltem nõ¬
ei consentiat rõ. ꝑmittit¬
quidem apłc irasci ꝙ est
humana temptatõ sed
ꝓhibet iram ad effectum
animi qui solet ad ꝑfc̃m
ꝑtin̾e delinquentium.
Ieo irascend̾ ẽẽ dicit. ostendens hanciram ec̃ bo¬

Expanded text:
 vetus homo deponendus et novus induendus, vos deponentes mendacium, quod est pars vetustatis, loquimini veritatem, quae est pars novitatis, unusquisque cum proximo suo, id est cum quovis homine, etiam cum gentili vel Judaeo; quia omnis homo proximus conditione primae nativitatis, vel spe conversionis omnis homo antequam sit Christianus debet putari proximus. Si enim nosti qualis sit futurus apud Deum, sumus membra, alter alterius invicem, subserviendo. Deinde multas veteris hominis a quibus dehortatur, et econtrario multas novi ad quas hortatur, ri non potest, scilicet de ira ne veniatis ad actumndi. Si ergo surgit motus animi qui jampoenam peccati non esestate nostra, saltem consentiat ratio. Permittitquidem Apostolus irasci quod est humana tentatio, sed prohibet iram ad effectum us animi qui solet ad profectum pertinere delinquentium. Ideo irascendum esse dicit, ostendens hanc iram esse bo
Abbreviated transcription (Latin):
conceptus indei nainz¬
seruo omnia bona delẽt
uideri. nec exaliqua pa¬
rte puritas eius debec
maculari. S siquis.ꝙ
malimꝰ sermo ñ debet
ꝓcedere de ore. s nec bonꝰ¬
sermo mnutiłr dicenduᷤ¬

Expanded text:
conceptus. In Dei nservo omnia bona debent videri, nec ex aliqua rte puritas ejus debet maculari. Sed si quis. Malus sermo non debet procedere de ore, sed nec etis inutiliter dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
li ut dicas. plus ama
termni filii ⁊ ñ legitimi. uł ad ulteri .i. diabo¬
li possessio ⁊ non filii dei. Nota ñ iure uocari pa¬
trem qui ex adult̾io genuerit qui ab eo ge¬
niti non dñr filii legitimi. Nem̃. Item hic
rõ ostenditur quate

Expanded text:
li, ut dicas: Plus amatterini filii, et non legitimi. Vel, adulteri, id est diaboli possessio, et non filii Dei. Nota non jure vocari patrem qui ex adulterio genuerit, quia ab eo geniti non dicuntur filii legitimi. Deinde. Item inde hic ostenditur quare
Abbreviated transcription (Latin):
.i. malo ego mori uł uo¬
fligi. quam ut quis eu
głiam suam dicit quã ht̃ apud deum. infirmis cõ¬
patiens. Qiisquis enĩ eo ꝙ sibi delet᷑ uti non nult
ab infirmis. s de sus laborib transigendo. cotidianũ
uictum ħ est qd̵ stabulario ad quem mln̾atus ille
qui icidit in latrones ꝑductus est dͥñs ait si quid
ampliꝰ erogau̾is inredeundo reddam tibi. Ampliuᷤᷤ
erogabat apłs. qui suis stipendiis militabat. ił glo¬
tiam suam dicit quam ht̃ deum. de hoc qd̾ pseudo repel¬
labat a predicatõe. ñ accipiendo qui non nisi pro tẽ¬
tibus ne sit forma accipiendi pseudo apłis rapacib.

Expanded text:
 malo ego mori; vefligi, quam ut quis evaGloriam suam dicit, quam habet apud Deum infirmis compatiens. Quisquis enim eo quod sibi debetur uti non vult, ab infirmis, sed de suis laboribus transigendo quotidianum victum. Hoc est quod stabulario, ad quem vulneratus ille qui incidit in latrones perductus est, Dominus ait: Si quid amplius erogaveris in redeundo, reddam tibi . Ambrosius Amplius erogabat Apostolus qui suis stipendiis militabat. Vel gloriam suam dicit, quam apud Deum habet, de hoc quod pseudo repellebat a praedicatione non accipiendo, qui non nisi pro temtibus, ne sit forma accipiendi pseudo apostolis rapacibus.
Abbreviated transcription (Latin):
modus tribulandi est
sed de thesauro bñ ꝯscii
ñ angustiam᷑. in aĩo.
deinde aꝑte quasdam
tribulatõnes enume¬
rat dicens. aporiamur
.i. pauperes sumus a do
grece: latine dr̃ pauper.
adeo. quia deus pascit
nos. ⁊ patim᷑ persecutio¬
nem de loco ad locum
chesaurũ custodiat. hu¬
miliam᷑ .i. affligimur
s ñ confundimur .i. ñ¬
sumus curũ ferentes
.i. aliis ꝓpinantes et
ostendentes incorpore
nr̃o ñ solum in animo
porib nr̃is. semper enĩ¬

Expanded text:
modus tribulandi abest: sed de thesauro bene conscii non angustiamur in animo. Deinde aperte quasdam tribulationes enumerat, dicens: Aporiamur, id est pauperes sumus modus tribulandi abest: sed de thesauro bene conscii a Deo, quia Deus pascit nos. Et patimur persecutionem, de loco ad locum; thesaurum custodiat. Humiliamur, id est affligimur, sed non confundimur, sumus circumferentes, id est aliis propinantes, et ostendentes in corpore nostro, non solum in animo,nostris. Semper eni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fuit inseꝑatc̃e elemen¬
quo ꝯfusa moles celi ⁊ t̾
re cepit eẽ anteꝙͣ lux fc̃a
luce fũat tenebrosum.
post ea u̾o accedente luce ꝙ fc̃m est meluis reddit᷑ ĩ
ad fideles ait. fiusti enĩ aliciũ tenebre. nũc aũt lux
in dño. ille ħ fecit. qui cum tenebre ẽẽnt suꝑ abyssũ
dixit. fiat lux. ⁊ fcã est lux. heclux sigc̃at lucẽ que
nobis mͦ. ⁊ ꝑnos altis datur. Ex quo ñ pot̃ intelligi
ꝙ tenebre sempit̾ne fiũnt. siquis sic̃ quidã legis
calumpniatores imponũt eidem legis scriptori scrup¬
tori sensisse. qui poctus ostendit eas cepisse cũ dyxit.¬

Expanded text:
 fuit in separatione elemenquo confusa moles coeli et ae coepit esse, antequam lux facta luce fuerat tenebrosum; postea vero accedente luce, quod factum est, melius redditur, in ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Ille hoc fecit, qui cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux: et facta est lux . Haec lux significat lucem, quae modo nobis et per nos aliis datur. Ex quo non potest intelligi quod tenebrae sempiternae fuerint, sicut quidam legis calumniatores imponunt ejusdem legis scriptori sensisse: qui potius ostendit eam coepisse, cum dixit
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ duo sunt genera seruitutis. est onim seruitus
timors ⁊ pene seruilis ⁊ est seruitus amoris ⁊ filia¬
tionis atq humilitatis. qua instar filii qui ser¬
uit ñ uult offendere prem. Si ergo ẜ id ẜ hummli¬
tatis ⁊ amoris seriututem dictum putemus non
serurtus xp̃i licendo ergo seruus. nom̃ humili¬
tatis ponit ut ad eam prouocet suꝑbos quib
scribebat. ⁊ ne misera soruttus uideatur: ñ simpłr
ait. seruus. s addit. Iħu .i. saluatoris cui m̾ito
omnes seruire debent. ei ⁊ enim scruire regnart
lio eo quod saluum faciat ppłm a pcc̃is eorum.

Expanded text:
rvitutis: Est enim servitus timoris, et pene servilis; et est servitus amoris et filiationis et humilitatis, qua, instar filii, qui servit, non vult offendere patrem. Si ergo id secundum humilitatis et amoris servitutem dictum putemus, nonservitus Christi. Dicendo ergo servus, nomen humilitatis ponit, ut ad eam provocet superbos quibus scribebat. Et ne misera servitus videatur, non simpliciter ait servus, sed addit, Jesu, id est Salvatoris, cui merito omnes servire debent: ei etenim servire regnare lio, eo quod salvum faciat populum suum a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositum ⁊ temporali missione qua a xp̃o miss̃
missi sunt. ex qua ⁊ apłi uocati sunt. Namͣ sic̃
grece angłi. latine nuncii uocantur. ita grece
apłi. latine misũi uł legati appellantur: uel uoca
telligitur roma. Seqrͣ. Segregatus meuangłiũ
inopus ad quod assumpsi eos. ut .s. preclicent no¬
men meum ingentib uñ ⁊ hic adclit. ineuan¬
at reliqui singislis prouinciis fc̃i sunt legati ⁊
predicatores. ẽst aũt euangłium. lona anmuntia¬
tio. en enĩ grece. latine bonum. angelus minturr.
inde euangelium. bonum nncium. uł bona

Expanded text:
ione qua a Christo missus est, ex qua et apostoli vocati sunt. Nam, sicut Graece angeli, Latine nuntii vocantur, ita Graece apostoli, Latine missi vel legati appellantur. Vel, vocantelligitur Roma. Segregatus in Evangelium in opus ad quod assumpsi eos , ut scilicet praedicent nomen meum in gentibus. Unde et hic addidit, in Evanat reliqui, singulis provinciis facti sunt legati ac praedicatores. Est autem Evangelium, bona annuntiatio, εὖ enim Graece, Latine bonum, ἄγγελος nuntius, inde Evangelium, bonum nuntium, vel bona
Abbreviated transcription (Latin):
peritur. Inuenimus enim inscripturis alios binis ali¬
os tͥnis usos eẽ nominib. ⁊ hocutice in irtreq.t. ut sa¬
lomon qui eccłiastes ⁊ p̃dida uocatus est ⁊ matheus
ostendit scriptura. non ex tunt pumum pauli no¬
men impositum s uet̾is appłonis id fuisse assign¬
at. icronimo aut in libro hebraicoꝵ nominum. pa¬
uliis mirabilis siue electus int̾pretari dr̃ ꝙ̃ ⁊ dñs¬

Expanded text:
peritur. Invenimus enim in Scripturis, alios binis, aliperitur. Invenimus enim in Scripturis, alios binis, alios ternis usos esse nominibus, et hoc utique in utroque, ut Salomon qui Ecclesiastes et Idida vocatus est; et Matthaeus ostendit Scriptura non ei tunc primum Pauli nomen impositum, sed veteris appellationis id fuisse assignat. A Hieronymo autem in libro Hebraicorum nominum Paulus mirabilis sive electus interpretari d
Abbreviated transcription (Latin):
ut se ostenderet parium tanꝙͣ mininum aploꝵ.
Ipẽ primo saulus postea paulus clictus est ñ qua¬
si iactantia aliqua nomen sͥ mutauit apł̃c. s ex sa¬
ulo factus est. paulus .i. ex suꝑbo modicus .i. humił.
tiones aliis inferebat. post eas passus est. Porro ex
more scõꝵ apłoꝵ id fecisse perhibetur. qui in uirtu¬
tib proficientes mutoto nomine sunt uocati. ut
eẽnt ⁊̃ ip̃o nomine noui. ut cephas ⁊ filii tonitiu
quos incathedra beati petri sublimat. nomina eiꝰ
mutat. uel sicut ieix ait. paulus a primo spolio ꝙ
apud ꝙyprum ꝯu̾tit. hoc nomen sibi imposuit. ut
sicut ꝑthicus. qui ꝑthos suꝑauit. ⁊ g̾manitus qui
germaniam uicit est dq̃s. sic ab eo principe quem pͥ¬
us sub iugauit paulus sit appellatus. S quia nul¬
la talis inscripturis diuinis consuetudo deprehenditͤ
magis placet ꝙ in nr̃a consuetudine frequent̾ re¬

Expanded text:
ut ostenderet se parvum tanquam minimum apostolorum: ut ostenderet se parvum tanquam minimum apostolorum: ipse primo Saulus, postea Paulus dictus est: nec quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus, sed ex Saulo factus est Paulus, id est ex superbo modicus, id est humilis; tiones aliis inferebat, post eas passus est. Victor episcopus Cap. Porro ex more sanctorum apostolorum id fecisse perhibetur, qui in virtutibus proficientes mutato nomine sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, ut Cephas, et filii tonitruquos in cathedra beati Petri apostoli sublimat, nomina eis mutet. Vel, sicut Hieronymus ait: Paulus a primo spolio quapud Cyprum convertit, hoc nomen sibi imposuit, ut sicut Parthicus, qui Parthos superavit, et Germanicus, qui Germaniam vicit, est dictus, sic ab eo principe quem prius subjugavit Paulus sit appellatus. Origenes Sed, quia nulla talis in Scripturis divinis consuetudo deprehenditur magis placet quod in nostra consuetudine frequenter re
Abbreviated transcription (Latin):
te. ab offõ. a nomine
dicens paulus. a condi¬
tione. seruus. adignitate. apłs. ab offõ. segregtati
ineuangłium de. Exnomine aũt laudem sortit᷑
.a. he nomen paulus quod est hebraicum origine ⁊
inuentõe ñ t̾mmatõe. impositum est apło ꝓprie in
notam gemina uirtutis .s. modicitatis ⁊ quietis qͣx
alteram notat hoc nomengenerali applłone apud gre¬
cos .i. quietem att̾am apnd latinos .i. modicitatem he
enim nomen paulus cum sit applsatiuũ ap̃ gregos
resutrectõnis xp̃i adfidem uenisse ꝓbatur: tertio u̾o
detimo anno post xp̃i passionem apłatum genti¬
um cumbarnaba. ⁊ paulum nocabulum accepisse.
rius enĩ uocabatur saulus. a saule ꝑsecutore. qi
sicut ille dauid: tta hic eccł̃iam xp̃i est persecutus.
gentium est profectus. huic aũt sm̃e de nomine pa¬
uli consentit augꝰ. sic dicens. ⁊ Hoñ ob aliud hoc
nomen quantum mͥ uidetur paulus sibi elegit nisi

Expanded text:
te, ab officio. A nomine, dicens, Paulus; a conditione, servus; a dignitate, apostolus; ab officio, segregatus in Evangelium Dei. Ex nomine autem laudem sortiturest hoc nomen Paulus, quod est Hebraicum origine et inventione, non terminatione, impositum est Apostolo proprie in notam geminae virtutis, scilicet modicitatis et quietis, quarum alteram notat hoc nomen generali appellatione apud Graecos, id est quietem; alteram, apud Latinos, id est modicitatem. Hoc enim nomen Paulus, cum sit appellativum apud Graecos, resurrectionis Christi ad fidem venisse perhibetur; tertio vero decimo anno post Christi passionem apostolatum gentium cum Barnaba, et Pauli vocabulum accepisse. Prius enim vocabatur Saulus a Saule persecutore, quia sicut ille David, ita hic Ecclesiam Dei est persecutus. gentium est profectus. Huic autem sententiae de nomine Pauli, consentit Augustinus sic dicens: Non ob aliud hoc nomen, quantum mihi videtur, Paulus sibi elegit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ihu xp̃i. unam dei ⁊ hominis ccͣ herecticos ꝑson¬
am ẽẽ testatur. ne alium quidem ih̾m. alterum
uero xp̃m suspicaremus fuisse. s unum ⁊ eundẽ
scuemus essẽ. Sequit᷑. uocatus apłs. ecce dignitas
ad quam promotus est. ecce de humili fc̃s altus.
ac si illis suꝑbis quib scribebat drẽt. ex seruo ⁊ hu¬
mili: fecit medeus apłm ⁊ sublimem. ita ⁊ uos hu

Expanded text:
 Christi, unam Dei et hominis contra haereticos personam esse testatur, ne alium quidem Jesum, alium vero Christum suspicaremur fuisse, sed unum et eumdem sciremus esse. Vocatus Apostolus. Ecce dignitas ad quam promotus est, ecce de humili factus est altus. Ac si illis superbis quibus scribebat diceret: Ex servo et humili fecit me Deus apostolum et sublimem, ita et vos hu
Abbreviated transcription (Latin):
erat alienigena ab¬
sq legis mandato
sumpsit ab¬
decimas .q. excellenti¬
or ab abraham prĩ¬
archa. ⁊ benedixit hc̃
gnum qui habebat
.i. cui facte sunt te¬
promissiones. gentii
insuo semine fene
bebat reprom¬
issiones bene¬
dixit. Sine
ulla aũt cõ¬
tradictione
quod minꝰ
est amaiori
benelicitur.

Expanded text:
erat alienigena absque mandato, sumpsit decimas, quasi excellentior ab Abraham, parcha, et benedixit hunc, gnum qui habebat, id est cui factae sunt repromissiones gentium in suo semine benebebat repromissiones, benedixit; sine ulla autem contradictione, quod minus est, a meliore benedicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
multis modis corrumpitur. amore. odiortimo.d̾¬
re sepe iuditium ab integritate uolatur. et
cuiq reddet scd̃m menfuram bomi uł mali. ueri¬
tas quippe iudicii hoc postulat. ut malus mala¬
⁊ bonus ⁊ louꝰ recipiat lona. s illud in ħ loco iudr̃
ostendi. quod solius dei sit scd̾m ueritatem
iudicium quia corda hominum nosse: soluiᷤᷤ
dei est ⁊mentis secreta dinoscere. Sunt enim
hominem non uoluntate occidet. alia uero¬
fuenit opere quidem bono. s animo non bono.
ut si quis miscd̃ie opus non pro mandato dei
ħ ut laudetur ab hominibus faciat. Sequit᷑.
Exestimas aũt hoc

Expanded text:
multis modis corrumpitur, amore, odio, timore. Saepe judicium integritate violatur, et cuique reddet secundum mensuram boni vel mali. Veritas quippe judicii hoc postulat, ut malus mala, bonus recipiat bona. Sed illud in hoc loco videtur ostendi, quod solius Dei sit secundum veritatem judicium, quia corda hominum nosse solius Dei est, et mentis secreta dignoscere. Sunt enim hominem non voluntate occiderit. Alia versunt opere quidem bono, sed animo non bono, ut si quis misericordiae opus non pro mandato Dei, sed ut laudetur ab hominibus faciat. VERS. Existimas autem hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
lem de ydolatria. ⁊ ip̃e est ydolatra. Si gentilis iu¬
deum delegis preuaricatõe ⁊ ip̃e preuaricator na¬
pp̃udeos loc dicit ⁊ nondum eos nominatĩexpͥ¬
mit. qui inlege głiant᷑ ⁊ agunt ea que ĩ aliis
dampnant. sicut insequenti ostendr̃ ⁊ qr ñdum¬
eos nominatĩ exprimit. ideo insequenti noĩat.
⁊ qr si solum qui in lege pecau̾nt ꝑibunt. s ⁊̃¬
qui sine loge peccauent ideo ⁊ degentib ibidem

Expanded text:
lem de idololatria, et ipsi idololatrae. Si gentilis Judaeum de legis praevaricatione, et ipse praevaricator naJudaeos haec dicit, etsi nondum eos nominatim exprimit, qui in lege gloriantur, et agunt ea quae damnant in aliis, sicut in sequenti ostenditur. Et quia nondum nominatim eos exprimit, ideo in sequenti nominat. Et quia non solum qui in lege peccaverunt peribunt, squi sine lege peccaverunt; ideo et de gentibus ibide
Abbreviated transcription (Latin):
templo suo hĩtat .s. in scĩs qui sunt cemplum dei.
modo ẜ fidem ambulantes ⁊ templũ dei eruntali¬
dei. s dicet aliqͥs. anteꝙͣ faceret deus celum ⁊ t̾ram
anteꝙͣ faceret scõs ubi habitabat. In se hĩtat d̾s.
bitat deus insc̃is ut si ip̃e discesserit. cadant pͣret̾ea
pleuerit. stultiuᷤ ⁊̃ dicitur angustiis alicubi im¬
non possint. u̾m est illud multo mirabiliꝰ. ꝙ cum
audeat opinari. nisi inseparabilitatẽ triitatis pe¬
nitul ignoret ꝙ maliquo possit hĩtare. pr̃ aut

Expanded text:
eus, scilicet in sanctis qui sunt templum Dei, modo secundum fidem ambulantes, et templum Dei erunt alid dicit aliquis: Antequam faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habitabat? In se habitat Deusbitat Deus in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. Praeterea pleverit; stultius etiam dicitur angustiis alicubi imnon possint. Verum illud est multo mirabilius, quod cum Augustinus Quis porro audeat opinari, nisi inseparabilitatem Trinitatis penitus ignoret, quod in aliquo potuit habitare Pater, aut
Abbreviated transcription (Latin):
pit tunc ip̃e dei filius deus sibi dedit hoc nomen
dicatur cunta filio suo ꝑ gen̾atõni dedisse cũ¬
qui se exinanuit. qui formam serui accepit. s
ñquid poterat se exinanisse homo res infirmaͤ
ñ quid informa dei erat ante incarnatõem. qd̾
si ñ erat ñ accepit formam serui. nec se exinauit.
quia qui erat informa dei exinaninit. for. ser.
acci. ergo homini ñ est donatum nom̃ dei s eiqͥ
est equalis prĩ quise exinaniuit. cuiꝰ omnia a
ĩ. esse deum ꝑnaturam qñ plenus ab eo plemis
quid apr̃e cum gen̾aret᷑ accepit ñ .n. tc̃ accepit
cumꝰ creatura cepit sciri illius maiestas. illius

Expanded text:
pit, tunc ipse Dei Filius Deus sibi dedit hoc nomen.dicatur cuncta Filio suo per generationem dedisse, cuqui se exinanivit, qui formam servi accepit. Sed nunquid poterat se exinanisse homo res infirma? Augustinus Nunquid in forma Dei erat ante incarnationem? Quod si non erat, non accepit formam servi, nec se exinanivit; quia qui erat in forma Dei, se exinanivit formam servi accipiens. Ergo homini non est donatum nomen Dei, sed ei qui aequalis est Patri qui se exinanivit, cujus sunt omnia a  esse Deum per naturam, quando ab eo plenus quid a Patre cum generaretur accepit. Cum autem a creatura coepit sciri illius majestas, illius
Abbreviated transcription (Latin):
potest dici exaltata scd̃m ostensionem. qr cepit sci¬
ri ꝙ erat sicut massumptõe infirmitatis dr̃ exin¬
.i. honorificentiam .s. ꝙ uocat᷑ deus ⁊ hoc anĩ resurrõ¬
nem hũit s post resurrectõem ꝙ erat in euidenti
dr̃ ei donatum post resurrectõem p̃p̃ manifestatõe.
¶S querit᷑ cui donau̾it utrũ hoĩ andeo. homini
donauit nom̃ qđ est sr̃ om̃e nom̃. ñ deo. Neq enĩ
cũ informa dei eẽt ñ excelsus erat. aut ñ ei genus
flectebant celestia. t̾rena ⁊ inferna. s cũ dr̃. ꝓpt̾ qd̾
usꝙ ad mor. crutis. inqua ergo forma crucifixus
est ip̃a exaltatus est. ip̃i donatum est .no. qd. ẽ suꝑ¬
filius deus de deo natus equał. Numquid enĩ añꝙͣ
resurgeret ĩmo añ ⁊̃ quã eẽt homo fieret. ñ erat
alt̾ dei filiꝰ dei u̾bum. deus ap̃ deũ. donauit gͦ scdm

Expanded text:
potest dici exaltata secundum ostensionem, quod coepit sciri quod erat; sicut in assumptione carnis dicitur exint quod vocatur Deus. Hoc et ante resurrectionem habuit, sed post resurrectionem quod erat, in evidenti dicitur ei donatum post resurrectionem propter manifestationem. Sed quaeritur cui donaverit, utrum homini, an Deo. Homini donavit nomen quod est super omne nomen, non Deo, neque enim cum in forma Dei esset, non excelsus erat; aut non ei genua flectebant, coelestia, terrena et inferna. Sed cum dicitur usque ad mortem crucis. In qua ergo forma crucifixus est, ipsa exaltata est, ipsi donatum est nomen quod est suFilius, Deus de Deo natus aequalis Patri. Nunquid enim antequam resurgeret, imo etiam antequam homo fieret, non erat altus Dei filius, Dei Verbum, Deus apud Deum? Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. magoꝵ fuit manifesta ꝑ moysen. No¬
ta ꝙ animositas hereticoꝵ semꝑ inqͥ¬
eta est quos magoꝵ phaonis hr̃e cõnatum
declarat hic apłs comparans eosmagis pħao¬
nis quos ieremias ꝑdici insipienti auicule com¬
que ñ peperit. fecit diuicias ñ cum iuditio in
medio dieiꝵ enis derelinquent eum ⁊ innouis¬
simis suis orit instpiens. ꝑ dux minis ꝯtentio¬
sum aĩeã est. simiłr ⁊ heretici sunt ꝯtentiosi qui
ñ amant disputare. s quoquõ suꝑare impudẽ¬
tissima ꝑuicatia ⁊ sic̾ ꝑdix clamat᷑ ⁊ ꝯ gregat
as facit non sane cũ iuditio s cũ tem̾itate incõ¬
sid̾ata. Non enĩ ibi intelligit ẽẽ u̾am s salubrẽ
⁊ quodam mͦ g̾manam atq radicabilem xp̃i¬
anam societatẽ unde istos separauit quos ad
suas diuicias congregauit. s postea delĩquit᷑
⁊ est insipiens quia qui primo ꝑ pollitationem¬
⁊ ostentatõem ⁊ extentatõem excellentis sapĩe
seducebat. erit insipiens .i. apparebit insipiens

Expanded text:
fuit iniquitas manifesta per Moysen. Nota quod animositas haereticorum semper inquieta est, quos magorum Pharaonis habere conatum declarat hic Apostolus comparans eos magis Pharaonis. Quos Jeremias perdici insipienti aviculae cocum judicio: in medio dierum ejus derelinquent eam, et in novissimis suis erit insipiens . Perdix contentiosum animal est: similiter et haeretici sunt contentiosi qui non amant disputare, sed quoquomodo superare impudentissima pervicacia. Et sicut perdix clamat, et congregat as facit, non sano cum judicio, sed cum temeritate inconsiderata. Non enim intelligit ibi esse veram et salubrem et quodammodo germanam atque radicalem Christianam societatem. Unde istos separavit quos ad suas divitias congregavit; sed postea derelinquitur, et est insipiens, quia qui primo per pollicitationem et ostentationem excellentis sapientiae seducebat, erit insipiens, id est apparebit insipiens.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ meam doctrinam ⁊
ideo potes ilł resistere.
⁊ institutõnem bono¬
rum operum ⁊ ꝓpositũ
meũ qr tendis quo ego.¬
⁊ fidem inuisibilium.
⁊ longanimitatem. ⁊̃
expectatione ꝓmissoꝵ¬

Expanded text:
 meam doctrinam. ideo potes illis resistere; et institutionem bonorum operum, et propositum meum quia tendis quo egt fidem invisibilium, et longanimitatem, in exspectatione promisso
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. passio¬
nes. qualia mͥ
frã sunt antio¬
chie ycono. lys¬
tris. quales per¬
secutõnes sust¬
inui. ⁊ ex omib
eripuit me do¬
minu Et õs
qui uolunt pi¬

Expanded text:
tiones, passiones; qualia mihi facta sunt Antiochiae, Iconii, Lystris; quales persecutiones sustinui, et ex omnibus eripuit me Dominus. Et omnes qui volunt pi
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum fũit lecta ap̃
uos hec epłia. facite u
⁊ inlaodicensiũ eccl̃ia
legat᷑ ⁊ uobis legatur
ea uł uos legatis eam
illis. Ex hoc loco intelli¬
gimus. quod gñales
sunt epłe ⁊ ip̃i uos qͥ¬

Expanded text:
Et cum fuerit lecta apud vos haec Epistola, facite ut et in Laodicensium Ecclesia legatur, et vobis legatur ea, vel vos legatis eam uaestionibus illis. Ex hoc loco intelgimus quod generales sunt Ep
Abbreviated transcription (Latin):
precet̾is digniorem se putans nouitate potesta¬
tis inflatus qiͣ eo indigeat religio. incidat ĩiu¬
dicium diaboli .i. ruat ꝑ arrogantiam sic̃ diabłs.¬
Nescit enĩ mom̃taneus sacardos humilitatẽ ⁊ mo¬
rib in arrogantiam que est ruina diaboli in¬
cidunt qui punctołore. nec dum discipuli fiũt

Expanded text:
eteris digniorem se putans novitate potestatis inflatus, quasi eo indigeat religio, incidat in judicium diaboli, id est ruat per arrogantiam sicut diabit momentaneus sacerdos humilitatem, movit. In arrogantiam, quae est ruina diaboli, incidunt qui puncto horae necdum discipuli, fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
tate nudauit femora¬
sua. loth quẽ sodoma
ñ uicit uina uicerũt¬
ñ percussorem .i. ita i¬
rascibilem ⁊ ꝑturbati
debet ẽẽ paciens ut eũ¬
sequat qui posuit
dorsum ad flagella.i.
xp̃c. s modestũ. qui mo¬
dum aĩ serues. ñ litigi¬
facere. Nicħ enĩ impu¬
dentius est artogantia
rusticoꝵ. qui garruli¬
tatem aulͫ. putant ⁊
tumide intonant. nõ
ideo precipit ep̃m ñ ẽẽ cupiclum quia facile a iu¬
sto deuiaret domui sue .i. fãmilie bene p̃positum.
filios hely qui inuestibulo templi cũ młieribus
erat insuas delicias conu̾tebant. Siquis aũt.¬
ebant. Siquis aũt.
Quasi oportet domui
esse nescit quo¬
mui sue minori deqͣ
familiarior cura sibi
dei. que maior est ubi

Expanded text:
femorasua, Lot quem Sodoma non vicit, vina vicerun percussorem, id est ita irascibilem et perturbati debet esse patiens, ut eusequatur qui posuit dorsum ad flagella, id tum. Sed modestum, qui modum animi servet. Non litigifacere. Nihil enim impdentius est arrogantia rusticorum, qui garrulitatem putant, et tumide intonant. Non ideo praecipit episcopum non esse cupidum, quia facile a justo deviaret. Domui suae, id est familiae, bene praepositum, filios Heli qerat, in suas delicias conuertebant. non a. » Si quis autem. icat: Oportet domui sse nescit domui suae minori, de qua et familior cura sit, Dei, quae major est ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuit ut ñ prom̾ito s grã natus de eo pitetur.
⁊ ⁊̃ ideo ut̃ ex homine regge scdm carnem rexnatꝰ
ostendatur. sicut de deo rege rẽxante scła natuis ÷
deiñ a uirtute comendans eum sutdit. ui p̾¬
destinatus est. si. deun¬

Expanded text:
tus fuit, ut non pro merito sed gratia natus de David putetur: et etiam ideo ut ex homine rege secundum carnem rex natus ostendatur, sicut de Deo rege rex ante saecula natus est. Deinde a virtute commendans eum, subdit: Qui praedestinatus est Fili
Abbreviated transcription (Latin):
quod euangl̃iuri ante¬
completionem ꝓ̃miserat.¬
gratis deus pr̃nonuanit
ut subitum s longe añ
promissum ⁊ premuntia¬
tum. unde in euangłio
iuda ⁊ item. feriam inquit uobistum pactum sẽ¬
prt̾um. idem ⁊ alii qui ñ ex se s ex deo magni st̃.
ut ñ ex semendatium loquerentur. s ex deo u̾ita¬
tem. ecce quam u̾a ⁊ magnificata promissio. Nem¬
o enĩ rem uilem magnis precursorib nunciat.

Expanded text:
quod Evangelium ancompletionem promiseratgratis Deus Pater. Non ut subitum, sed longe ante promissum et pronuntiatum. Unde in Evangelio per domum Juda . Item: Feriam, inquit, vobiscum pactum sempiternum . Idem et alii, qui non ex se, sed ex Deo magni sunt, ut non ex se mendacium loquerentur, sed ex Deo veritatem. Ecce quam vera et magnifica promissio. Nemo enim rem vilem magnis praecursoribus nuntiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ t̾nitas deus. ac ꝑ hoc xp̃c est deus anma rõnał
⁊ cãro tanta est onm unio utnus nature ut
totum dicatur deus. totum homo ⁊ uicissim d̾s.
lymo. ⁊ homo deus. Qũod si difficile intelligitur
mens fide purgetur. magis magisq apectatis
abstinendo. ⁊ bona operando clifficilia sũt enĩ hec¬
mane susceptio. utraq gͥ est inxp̃o forma qui¬

Expanded text:
n trinitas Deus. Ac per hoc Christus est Deus, anima rationalis et caro. Tanta est enim unio utriusque naturae ut totum dicatur Deus, totum homo, et vicissim Deus homo, homo Deus. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur magis magisque a peccatis abstinendo, et bona operando. Difficilia enim manae susceptio: utraque ergo est in Christo forma, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dat .iiiͦiͦ. modis atem¬
poris antiquitate. ab¬
auctore. a testib. ama¬
teria. a temporis u̾o an¬
mul commendat clicẽs.

Expanded text:
dat quatuor modis: A temporis antiquitate, abauctore, a testibus, a materia. A temporis vero anmul commendat, sic
Abbreviated transcription (Latin):
cis. scẽ sunt que uicia dampnant ⁊ sacramentum
unius dei ⁊intarnatõnis filis dei continent. scrip¬
turis clico fcis ñ de quib cumq s defilio dei. quia
om̃s ad filium ducunit. de filio dico ñ ad optiuo s
⁊ i. ecce commnendatio auctoris. quem ꝯmẽdat
.iiiͦi. modis origine. ibi. Ex semine dauid. a uͥtu¬
te ibi. qui predestinatus est filius dei inuirtute. a

Expanded text:
cis. Sanctae sunt, quia vitia damnant, et sacramentum unius Dei et incarnationem Filii Dei continent. Scripturis dico sanctis, non de quibuscunque, sed, de Filio, quod omnes ad Filium ducunt. De Filio dico non adoptivo, seetc. Ecce commendatio auctoris, quem commendat quatuor modis; ab origine, ibi, ex semine David; a virtute, ibi, qui praedestinatus est Filius Dei in virtute; a
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ubi occurritur imꝑietati qui obtuso corde ħ
do .ii. scd̾m carem. seruauit cliuinitati suam
dei est. om̃nia enĩ ꝑ ip̃m fc̃a st̃. nec fi̾ cũ oĩb pofs
ꝑ quẽ fc̃a sunt omnia neq añ omĩa fẽs est ut ꝑ
dei ñ fcm̃ adeo s natum eẽ monstraret.  actãs
est aũt sine dubio id quod prius ñerat. scd̃ carnem.
sod̃m deum uero erat puuis ⁊ ñ erat qñ non erat.
factus at aũt ut ita adrxerim hũanatus deus qui ⁊̃
iassumptõe carius ceus esse destitit in ꝯu̾abilis
manenis. assumpto ꝯu̾tibili homine naturam su¬
am ñ minucns hominis assũpta natuta scd̾mn
carnem ergo exsemine dauid ꝙ fc̃s ÷ deus aiit anĩ
secitła ex deo natus est. Qui ergo erat fc̃s est. s qͥd
filius hominis fc̃s est deus erat. homo fc̃s est susce¬
pit humanitatem non am̃isit diuinitatẽ. fc̃ es
huimilis. qui erat sublimis. dei ergo filius homĩs

Expanded text:
tus. Ubi occurritur impietati haereticorum, qui obtuso corde hodo enim, secundum carnem, servavit divinitati suamDei est; omnia enim per ipsum facta sunt; nec fieri cum omnibus posset per quem facta sunt omnia, neque ante omnia factus est, ut per Dei, non factum a Deo, sed natum esse monstraret. Factus est autem sine dubio isecundum vero Deum, erat prius: et non erat quando non erat. Factus est autem, ut ita dixerim, humanatus Deus, qui etiam in assumptione carnis, Deus esse non destitit, inconvertibilis manens assumpto convertibili homine, naturam suam non minuens hominis assumpta natura. Secundum carnem ergo ex semine David factus est. Deus autem ante saecula ex Deo natus est. Qui ergo erat, factus est. Sed hominis factus est; Deus erat, homo factus est; suscepit humanitatem, non amisit divinitatem; factus est humilis, mansit sublimis. Dei ergo Filius, hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qd̾ ħiles eritis ⁊ p̾parati ⁊ ħ est ꝙ dicit cũ subd̾.
⁊ menbra ur̃a exhibete deo. ut sint anna iusti
arma exhibemus menbra nr̃a cũ male agimꝰ.
ut u̾bi gr̃a si surgenti ire damus uł linguam
ad maledicend̾ icł matuit ad ꝑcuciend̾ ita ⁊ iu

Expanded text:
 habiles eritis et praeparati. Et hoc est quod dicit cum subdit, et membra vestra exhibete Deo, ut sint arma justitarma praebemus membra nostra cum male agimus, ut verbi gratia, si surgenti damus irae, vel linguam ad maledicendum, vel manus ad percutiendum, ita et ju
Abbreviated transcription (Latin):
dr᷑ delectatõ. ⁊ int̾tio qͥ
di᷑ consensus. hic uero
consentias ꝯcupĩe carnis que exlanguore ue¬
niens rebellat ad u̾sus te. languor ã iste tyrã¬
nus est qui monet desid̾ia. ẽst gͦ in nob̾ mala
que ꝯcupĩa que ñ est ꝑmittendã regnare. sunt
⁊ eurs defideria que sunt actuales contupĩe q̃ ft̃
Si ergouis eẽ uictor tẏranm ⁊ imicum in¬
hermẽ inuenire ⁊ sic tibi subice: ñ obedias con¬
cupĩe male oꝑando. nec ⁊̃ ꝯcupiscatis .s. delectan¬
do. uł consentiendo. s pocius exhibete .i. ħiles uos

Expanded text:
r delectatio, et in tertio qui dicitur consensus. Hic non pconsentias concupiscentiae carnis, quae ex languore veniens rebellat adversum te. Languor autem iste tyrannus est qui movet mala desideria. Est ergo in nobis mala concupiscentia quae non est permittenda regnare. Sunt etiam ejus desideria quae sunt actuales concupiscentiae, Si vis ergo esse victor tyranni et inimicum inermem invenire, et sic tibi subjicere, non obedias concupiscentiae male operando, nec etiam concupiscatis delectando vel consentiendo. Sed potius exhibete, id est habile
Abbreviated transcription (Latin):
tñ oĩmoda est. ibi equalitas qr splendor qui
fundit᷑ de igne minus lucet ꝙͣ ip̃e ignis. hñt
gͦ ista siłitidinẽ. s ñ oĩmodam equalitatem
ideo dicet aliquis talis est omnino filiꝰ ad prẽm
quał ad ignẽ splendor ñ oĩo. s equalitas oĩmo¬
da ẽ. hic. ex alioꝵ .n. ꝓportõne ⁊ temporaliũ qͦ

Expanded text:
nimoda aequalitas, quia splendor qui funditur de igne minus lucet quam ipse ignis. Habent ergo ista similitudinem, sed non omnimodam aequalitatem. Ideo dicit aliquis: Talis est omnino Filius ad Patrem, qualis ad ignem splendor, non omnino, sed aequalitas omnimoda est hic. Ex aliorum enim proportione
Abbreviated transcription (Latin):
tigia ꝯsequens. Nam ⁊ ip̃e sic faciebat aliqñ qui¬
dem inaltiora discipulos suos subleuabat aliqñ
eos ad inferiora inlecillitatis eoꝵ gr̃a reuccabet
nequaꝙ eos ꝓlixo tempore in alt̾a ꝑmanere
ꝑte ꝑmittens. ita in hac tota serie facit apłc pri¬

Expanded text:
tigia sequens: nam et ipse sic faciebat. Aliquando quitigia sequens: nam et ipse sic faciebat. Aliquando quidem in altiora discipulos suos sublevabat, aliquando eos ad inferiora, imbecillitatis eorum gratia revocabat, nequaquam eos prolixo tempore in altera parte permanere permittens: ita in hac tota serie facit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
s ostendit hominẽ xp̃m omnib altiorẽ. ⁊ omib
eminentõrem. sic̃ ⁊ ꝑdexteram. ñ dm̃ deformauit.
s similitudinẽ honoris demonstrauit. ꝯfessus .it.
nicħ demonstrat aliud nͥ honoris equalitatẽ ꝯtem
apłica sapĩa eos subleuat gradus ⁊ quałr eos ad ip¬
sum apicem pietatis adducit. ubi item antequã
deficerẽt ⁊ eos obscuritas occuparet. uide qũo eos
ad inferiora reuccauit. qñ enĩ que st̃ humilitatiᷤ
ora declinat᷑. Sicut enĩ qui infantulũ ꝙ̃ piam ad
extellentõra uult paulatim sensum ꝙ subrigere
gradatim ħ facit. ad inferiorib ad suꝑiora cons¬
centens. deinde cumn fursum ꝑuenerit obscurita¬
tib ac defectionibus eum fatigari uidens post
alta deponit eum ad inferiora. quo respirare at¬
q anĩm recreare ualeat. post item cũ refectus fu¬
erit: ad alia alta substollit. ita circa hebreos leatꝰ
facit apłs. quos paulatim ad noticiã deierigit
int̾ alta memorans hũilia. ubiq magr̃i sui ues¬

Expanded text:
m omnibus altiorem et omnibus eminentiorem, sicut et per dexteram non Dominum deformavit, sed similitudinem honoris demonstravit. Confessus enim nihil demonstrat aliud, nisi honoris aequalitatem. Contempapostolica sapientia eos sublevat gradus, et qualiter eos ad ipsum apicem pietatis adducit, ubi item antequam deficerent et eos obscuritas occuparet, vide quomodo eos ad inferiora revocavit. Quandoque enim quae sunt humilitatis ora declinatur. Sicut enim qui infantulum quempiam ad excellentiora vult paulatim sensimque subrigere, gradatim hoc facit ab inferioribus ad superiora conscendens, deinde cum sursum pervenerit, obscuritatibus ac defectionibus eum fatigari videns, post alta deponit eum ad inferiora quo respirare atque recreare animum valeat; post item cum refectus fuerit, ad alia alta sustollit: ita circa Hebraeos beatus facit Paulus, quos paulatim ad notitiam Dei erigit, inter alta memorans humilia, ubique magistri sui ves
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ sine ullo labore ubo uł digito mouent aliꝙͥ
uł efficiũt. ita xp̃c molomi creature magnitu¬
dinemq sine labore ꝯtinet ⁊ gubernat. Item
supra dixit prẽm ꝑ eum omĩa fecisse. ubi art.
per quẽ fecit ⁊ secula. Tamꝙͣ facere ip̃e ñ posset
trumentũ fuit prĩs oꝑaritis. s si ab eo gubernat᷑
omĩa sine ab ip̃o fc̃a sunt. Non ergo ut tu ħetice¬

Expanded text:
digito movent aliquid vel efficiunt, ita Christus molem creaturae magnitudinemque sine labore continet et gubernat. Item, supra dixit Patrem per eum omnia fecisse, ubi ait, per quem fecit, tanquam facere ipse non posset. trumentum fuerit Patris operantis; sed si ab eo gubernantur omnia, nonne ab ipso facta sunt? Non ergo ut tu, haeretice
Abbreviated transcription (Latin):
he. deinde ad alta redit dicens per quẽ fec̃ ⁊ scła.¬
postea ad altõrem omnib gradũ uenit digeł.¬
pec. fa. inde ad alta narrando reu̾tit. se. ad. dex.¬
to mell Santo melior hic

Expanded text:
. Deinde ad alta redit, dicens, per quem; postea ad altiorem omnibus gradum venit, diceens; inde ad alta narrando revertitur, sedet ad dexts. Tanto melior. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
duo una głia. ⁊ inũ lumĩ. ñ duo cidi᷑ filius głia de
głia sicut lum̃ de lumine. ⁊ principiũ de principio.
⁊ dens de deo. ñ tñ duodii: s unus. ñ duo principia:
s unũ. s splendor aũ ⁊ figura. sicut ⁊ ymago ꝓpͥe
ad ꝑsonam filii referunt᷑. ⁊ relatine dñr. sequitur.
te cuncta gub̾nat ⁊ ꝯtinet. sic̾ enĩ abeo creata sũt
oĩa. ita ꝑ cũ ĩmutabile̾ ꝯseruant᷑. creatoris .ii. oĩ¬

Expanded text:
duo una gloria et unum lumen, non duo. Et dicitur Filius gloria de gloria, sicut lumen de lumine, et principium de principio, et Deus de Deo, non tamen duo dii, sed unus, non duo principia, sed unum. Splendor autem et figura, sicut et imago proprie ad personam Filii referuntur et relative dicuntur. te cuncta gubernat et continet. Sicut enim ab eo creata sunt omnia, ita per eum immutabilem conservantur. Creatoris enim o
Abbreviated transcription (Latin):
splendor igni. ex quo ⁊ ẽ. Ignis .ii. lucẽ fundit.
lux ex igne fundr̃. quid .u. a quo existat. si q̃ra
mus . s. tulgor abigne. uł ignis afulgore. omniᷤs
dore. ponamꝰ gͦ ignẽ uelut pr̃em splendorẽ tamꝙͣ
filiũ. qi iã prelociti sumus nos cocua querere
ĩcreaturis. ꝑ q̃ coet̾na increatore astruamꝰ. si lu¬
t̾nam actend̾e cupio. ñclũ ÷ ibi ignis nec splen¬
dor mox aũt ut accendero simul c̃ igne ⁊ splen¬
dor existit. damͥ ignẽ sine splendore. ⁊ credo tibi
prem fuisse sine filio. dca est anobis ut potuit
tanta res dici. illa tñ mneffabilia st̃ potest ergo

Expanded text:
splendor igni, ex quo et est. Ignis enim lucem fundit, splendor igni, ex quo et est. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid enim a quo existat si quaeramus, scilicet fulgor ab igne, vel ignis a fulgore, omnis adore. Ponamus ergo ignem velut Patrem, splendorem tanquam Filium, quia jam praelocuti sumus nos coaeva quaerere in creaturis, per quae coaeterna in Creatore astruamus. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis nec splendor; mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio; dicta est a vobis ut potuit tanta res dici, illa tamen ineffabilia sint. Potest ergo