comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
E go autẽ cum mͥ molesti essent. induebam
me cilicio: et humiliabam in ieiunio a¬
nimam meã. Est qui exaudiat: ne dubi¬
tetis orare. Qͥ autẽ exaudit: intꝰ manet.
Non in montẽ aliquẽ ocłos dirigatis. ñ fãci¬
em in stellas. aut solem. aut lunã leuetis.
Non tec exaudiri uos arbitremini qͣndo suꝑ
mare oratis: immo detestamini tales orati¬
ones. Munda t̾m cubiculũ cordis. Ubi fueriᷤ:
u̾cũq oraueris: intꝰ ẽ qͥ exaudiat: intꝰ in
secreto. Qũe sinũ uocat cũ ait. Et oratio mea
in sinumeo conu̾tet᷑. Qͥ te exaudit: ñ ẽ p̃t̾
te Non longe uadas. nec te extollas: ut quasi
attingas illũ manibꝰ. Magis si te extuleris. ca¬
des: si te humiliaueris. ip̃se apꝑpinquabit.
ceret humiles. Ut nos reficeret. ambulans
int̾ hõies: paciens humana. abscondens di¬
uina. Descendit ut dicit euanglista in ca
ñ eos solos appellare consueuit qui nascun¬
t᷑ ex eod̾e uiro & femina. aut ex eode itero.

Expanded text:
Ego autem, cum mihi molesti essent, induebam me cilicio, et humiliabam in jejunio animam meam. Est qui exaudiat, ne dubitetis orare: qui autem exaudit, intus manet. Non in montem aliquem oculos dirigatis, non faciem in stellas aut solem aut lunam levetis. Non tunc exaudiri vos arbitremini, quando super mare oratis: imo detestamini tales orationes. Munda tantum cubiculum cordis: ubi fueris, ubicumque oraveris, intus est qui exaudiat, intus in secreto, quem sinum vocat cum ait, Et oratio mea in sinu meo convertetur . Qui te exaudit, non est praeter te. Non longe vadas, nec te extollas, ut quasi attingas illum manibus. Magis si te extuleris, cades: si te humiliaveris, ipse appropinquabit. ceret, humilis ut nos reficeret, ambulans inter homines, patiens humana, abscondens divina. 2. Descendit, ut dicit Evangelista, in Can eos solos appellare consuevit, qui nascuntur ex eodem viro et femina, aut ex eodem utero,
Abbreviated transcription (Latin):
Boui tͥturanti os ñ infrenabis. Nũquid de
bobus ꝑtinet ad dni: an ꝓpt̾ nos dicit:
Propt̾ nos enĩ dicit: qr debet in spe qui
arat arare. & triturans in spe participan
di. G illi boues reliquer̃t nob̾ memo¬
riã scripturarũ. Non enĩ de suo dispensa¬
uert̃: quia głam dñi quęsiert̃. Quid enĩ
audistis in psalmo: & dicant semꝑ mag¬
nificet᷑ dñs. qui uolunt pacẽ serui eiꝰ Ser¬

Expanded text:
Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum? An propter nos dicit? Propter nos enim dicit; quia debet in spe qui arat arare, et triturans in spe participandi » . Ergo illi boves reliquerunt nobis memoriam Scripturarum. Non enim de suo dispensaverunt, quia gloriam Domini quaesierunt. Quid enim audistis in ipso Psalmo? Et dicant semper, Magnificetur D
Abbreviated transcription (Latin):
festũ ẽ occisũ dñm post tͥduũ resur¬
rexisse. Hoc mͦ oĩb nob̾ notũ ẽ. Et si ui¬
dȩis clausũ ẽ qr foris stant: nob̾ tam̃
aptũ ẽ. qr nouimꝰ in quẽ credimꝰ. Ipsiꝰ
tẽpli solutionẽ & reȩdificationẽ anni-¬
uersaria solłepnitate celebrat᷑i sum᷑ ad
quã uos exhortamur ut p̃paretis uos
si qui estis catecumini: ut accipiatis
hoc exigitur a nob̃ utrũ aliqd habeat
Sunt quidẽ multa quȩ hinc dici possits:
s qđ bieuit᷑ dici potest & facile intelli¬
gi. hoc interĩ dicimꝰ fr̃s. Diximꝰ iã nͥ fallor
hesterno die adam unũ hominẽ fuisse:
& ipsũ ẽẽ totũ genꝰ humanũ. Nã ita di¬
ximꝰ si meministis: Quasi fractus ẽ & spar-¬
sus colligit᷑ & quasi conflat᷑ in unũ soci¬
etate atq concordia sp̃uali. Et gemit unꝰ
pauꝑ mͦ ipse adam S in xp̃o innouat᷑:¬

Expanded text:
festum est, occisum Dominum post triduum resurfestum est, occisum Dominum post triduum resurrexisse. Hoc modo omnibus nobis notum est: et si Judaeis clausum est, quia foris stant; nobis tamen apertum est, quia novimus in quem credimus. Ipsius templi solutionem et reaedificationem, anniversaria solemnitate celebraturi sumus: ad quam vos exhortamur, ut praeparetis vos, si qui estis catechumeni, ut accipiatis hoc exigitur a nobis, utrum habeatSunt quidem multa quae hinc dici possint: sed quod breviter dici potest, et facile intelligi, hoc interim dicemus. Fratres, diximus jam, nisi fallor, hesterno die: Adam unum hominem fuisse, et ipsum esse totum genus humanum. Nam ita diximus, si meministis, quasi fractus est, et sparsus colligitur, et quasi conflatur in unam societatem atque concordiam spiritualem, et gemit unus pauper modo ipse Adam: s
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ accusatus ẽ quia ꝑdidit: de ñ qr si ne
lucro seruauit: Sic gͦ audite fr̃s mei:
ut ñ quiescatis. Ego uob̃ consiliũ datu¬
rus sũ: Det ille qui intꝰ ẽ: quia & si ꝑ me
dederit. ille dat. Nostis quid agatis u¬
nus quisq in domo sua cũ amico. cum
inquilino. cũ cliente suo. cũ maiore. cũ
minore: quomͦ dat ds aditũ: qͦmͦ aꝑit
ianuã uerbo suo: Nolite quiescere lu¬
facis: Et dñs. Soluite tẽplũ hoc: & in
tͥb dieb excitabo illud. Dixert̃ gͦ iudȩi.
Qdraginta o sex annis ȩdificatũ ẽ tẽplũ
hoc. & tu dicis tͥb dieb excitabo illud÷
Caro erant: carnalia sapiebant: ille uͦ
loquebat᷑ sp̃ualit᷑. Quis aũ possit in¬
telligere de quo tẽplo dicebat: Sed ñ
hoc & tͥb. dieb excitabo illud. Quadragin
ta sex annis ȩdisicatũ ẽ tẽplũ hoc: & in¬
tͥduo suscitabis illud: Dicebat aũ ait
eugłista de tẽplo corporis sui. Et mani-¬

Expanded text:
enim accusatus est quia perdidit, et non quia sine enim accusatus est quia perdidit, et non quia sine lucro servavit ? Sic ergo audite, fratres mei, ut non quiescatis. Ego vobis consilium daturus sum: det ille qui intus est; quia etsi per me dederit, ille dat. Nostis quid agatis unusquisque in domo sua cum amico, cum inquilino, cum cliente suo, cum majore, cum minore: quomodo dat Deus aditum, quomodo aperit januam verbo suo, nolite quiescere lufacis? » Et Dominus: « Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Dixerunt ergo Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et tu dicis, In tribus diebus excitabo illud? » Caro erant, carnalia sapiebant: ille vero loquebatur spiritualiter. Quis autem posset intelligere de quo templo dicebat? Sed nonhoc, et in tribus diebus excitabo illud. Quadraginta et sex annis aedificatum est templum, et triduo suscitabis illud? Dicebat autem, ait Evangelista, de templo corporis sui. Et mani
Abbreviated transcription (Latin):
ubi salus ꝓposita ẽ & reqͥes sine fine debes
pati quantũ in te ẽ. si quid forte ꝑuersũ
uides. Uerbi grã llides frẽm currere
ad theatrũ: ꝓhibe. mone. constristare.
si zelus domꝰ dĩ cõmedit te. Uides alios
currere ce inebriari uelle: & hoc uelle
in locis scis. qđ nusquã decet: ꝓhibe
quos potes: tene quos potes: terre qͦs
potes: Quib potes blandire: noli tñ qͥes-¬
cere. Amicus ẽ: admoneat᷑ lenit᷑. Uxor
ẽ: seuerissime refrenet᷑. Ancilla ẽ: etiã
uerberib cõpescat᷑. fac quicquid potes
ꝓ ꝑsona quã portas. & ꝑficis relus domꝰ
tuȩ comedit me. Si aũ fueris frigidus.
marcidus. ad te solũ expectans. & quasi
ł sufficiens: & dicens in corde tuo. quid
mͥ ẽ curare aliena peccata. sufficit mͥ aĩa
mea ut ipsam integrã seruẽ dõ: eia ñ
tͥ uenit in mentẽ seruus ille qͥ abscon¬
dit talentũ & noluit erogare: Nũquid

Expanded text:
ubi salus proposita est et requies sine fine, debes ubi salus proposita est et requies sine fine, debes pati quantum in te est, si quid forte perversum videris? Verbi gratia, vides fratrem currere ad theatrum? prohibe, mone, contristare, si zelus domus Dei comedit te. Vides alios currere et inebriari velle, et hoc velle in locis sanctis, quod nusquam decet? prohibe quos potes, tene quos potes, terre quos potes, quibus potes blandire; noli tamen quiescere. Amicus est? admoneatur leniter. Uxor est? severissime refrenetur. Ancilla est? etiam verberibus compescatur. Fac quidquid potes, pro persona quam portas; et perficis, Zelus domus tuae comedit me. Si autem fueris frigidus, marcidus, ad te solum spectans, et quasi tibi sufficiens, et dicens in eo de tuo, Quid mihi est curare aliena peccata? sufficit mihi anima mea; ipsam integram servem Deo: eia, non tibi venit in mentem servus ille qui abscondit talentum, et noluit erogare? Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ tuȩ comedit me. Recordati sunt
discipuli: qr relo domꝰ dĩ eiecit illos de tẽ¬
zelo domꝰ dĩ comedat᷑. Quis comedit᷑ relo
domꝰ di: qui oĩa quȩ forte ibi uidet ꝑuer¬
sa satagit corrigere: cupit em̃dare: non
quiescit. Si em̃dare ñ potest: tolerat. ge¬
mit. s̃ excutit᷑ de area granũ. Siistinet
paleam: ut intret in horreũ. Et cũ palea
fuerit separata. intrat horreu̾: si granũ
es. noli excuti de area: ne pͥus ab auibus
colligaris. quã in horreũ congregeris.
Aues enĩ cȩli aeriȩ potestates expectant
aliquid raꝑe de area: &e ñ rapiunt nisi
qđ inde fuerit excussũ. Ergo relus domꝰ
di cõmedat: in quadomodĩ m̃brũ ẽ. Non
eñi magis ẽ domꝰ tcia: quã domꝰ ubi ha¬
bes salutẽ sempit̾nã. Domũ tuã intras
ꝓpt̾ requiẽ tẽporalẽ: domũ dĩ intra ꝓpt̾
requiẽ sempit̾nã. Si enĩ in domo tua ne
quid ꝑuersũ fiat satagis: in domo dĩ

Expanded text:
domus tuae comedit me, recordati sunt domus tuae comedit me, recordati sunt discipuli: quia zelo domus Dei ejecit istos de temzelo domus Dei comedatur. Quis comeditur zelo domus Dei? Qui omnia quae forte ibi videt perversa, satagit corrigi, cupit emendari, non quiescit: si emendare non potest, tolerat, gemit. Non excutitur de area granum, sustinet paleam; ut intret in horreum, cum palea fuerit separata. Tu ante horreum, si granum es, noli excuti de area; ne prius ab avibus colligaris, quam in horreum congregeris. Aves enim coeli aeriae potestates exspectant aliquid rapere de area, et non rapiunt nisi quod inde fuerit excussum. Ergo zelus domus lus domus Dei comedat, in qua domo Dei membrum est. Non enim magis est domus tua, quam domus ubi habes salutem sempiternam. Domum tuam intras propter requiem temporalem; domum Dei intras propter requiem sempiternam. Si ergo in domo tua ne quid perversum fiat satagis; in domo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aliquid. neq qui rigat: s qui incre¬
mentũ dat ds. Et dicant semꝑ magni¬
ficet᷑ dñs. qui uolunt pacẽ serui eiꝰ. Isti
aũ de scripturis ipsis fallunt ppłos. ut
accipiant ab ipsis honores & laudes: &
ñ conuertaut᷑ hoĩes ad ueritatẽ. Quia uͦ
ipsis scripturis fallunt ppłos a quibus
quert̃ honores: uendunt boues. uendt
& oues: id ẽ ipsas plebes. Et cui uenduns.
clesia ẽ. & una ẽ: quicquid inde p̾cidit᷑:
quis tollit nͥ leo ille rugiens & cutũiens
quȩrens quẽ deuoret: Uȩ his qui p̃ci¬
dunt᷑: nã illa integra ꝑmanebit. Nouit
uendunt boues & oues. uendunt & co¬
lũbaᷤ. Obseruent flagellũ peccatoꝵ suoꝵ.
Certe qñ aliquid tale patiunt᷑ ꝓpt̾ istas
inquitates suas. agnoscant qi dñs fecit
fagellũ de resticulis. et adhuc ãmonet
eos ut mutent se: ut ñ sint negotiatores.
Nã si se ñ mutauerint: audient in fine.
Ligate illis manꝰ & pedes: & ꝓicite in te¬
nebras exteriores. Tunc dictũ ẽ. zelus

Expanded text:
i incrementum dat Deus . Et dicant semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus. » 8. Isti autem de Scripturis ipsis fallunt populos, ut accipiant ab ipsis honores et laudes, et non convertantur homines ad veritatem. Quia vero ipsis Scripturis fallunt populos, a quibus quaerunt honores; vendunt boves, vendunt et oves, id est ipsas plebes. Et cui vendunt, clesia est et una est, quicquid inde praeciditur quis tollit nisi leo ille rugiens et circuiens quaerendo, quem devoret? Vae his qui praeciduntur! nam illa, ait, integra permanebit. An vendunt boves et oves, vendunt et columbas: observent flagellum peccatorum suorum. Certe quando aliquid tale patiuntur propter istas iniquitates suas, agnoscant quia Dominus fecit flagellum de resticulis, et ad hoc admonet eos ut mutent se, ut non sint negotiatores: nam si se non mutaverint, audient in fine, Ligate illis manus et pedes, et projicite in tenebras exteriores. 9. Tunc scriptum esse, Zelus
Abbreviated transcription (Latin):
tis. occidentis. aquilonis. & meridiani. qđ
ẽ totꝰ orbis: unde dicit dñs a.iiͬi. uentis
collecturũ se electos suos. cũ uenerit ad
iudiciũ. Si enĩ. facias ista . iiͦiͬ. noĩa greca
dies: anathole. dysis. arctos. mesembria. capi¬
ta uerboꝵ adam habent. Quomͦ ergo ibi inue¬
nimus quadragenariũ senariũ numerũ: Qla
caro xpisti de adam erat. Ad litteras nume¬
ros cõputant greci. Qđ nos facimꝰ .a. litte¬
rã. illi lingua sua pont alpha: et uocat᷑
alpha unũ. Ubi aũ in numeris scribunt
beta. qđ ẽ .b: ipsoꝵ uocat᷑ in numeris duo
Ubi scribunt ga̾ma: uocat᷑ in numeris ipsoꝵ
tͥa. Ubi scribunt delta: uocat᷑ in numeris
ipsoꝵ. iiͦii. Et sic ꝑ om̃s litteras numeros
habent. M. qđ nos dicimꝰ. & illi dicunt
conta. Iam uidete istȩ litterȩ quẽ nume¬
rũ habeant: & ibi inuenietis.xl.ui. an¬
nis ȩclificatũ tẽplũ. Habet enĩ adam.
alpha quod est .a. unũ. Habet & delta:
qd̃ est unũ: Habessex. Habet & my. qd̃ est

Expanded text:
tis, Occidentis, Aquilonis et Meridiani, quod est totus orbis; unde dicit Dominus a quatuor ventis collecturum se electos suos, cum venerit ad judicium : si enim facias ista quatuor nomina graeca, dies: Anatole, dysis, arctos, mesembria, capita verborum Adam habent. Quomodo ergo ibi invenimus et quadragenarium senarium numerum? Quia caro Christi de Adam erat. Ad litteras numeros computant Graeci. Quod nos facimus a litteram, ipsi lingua sua ponuat alpha α, et vocatur alpha α unum. Ubi autem in numeris scribunt beta β, quod est b ipsorum, vocatur in numeris duo. Ubi scribunt gamma γ, vocatur in numeris ipsorum tria. Ubi scribunt delta δ, vocatur in numeris ipsorum quatuor: et sic per omnes litteras numeros habent. M, quod nos dicimus, et illi dicunt xovra. iam uidete, litterae quem numerum habent, et ibi inuenietis XLVI annis aedificatum templum. habet enim Adam alpha, quod est unum; quod est unum; habes sex: habet et my μ, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
dormientes hoĩes ad se colendũ mirabi¬
lib excitaret. Mortuus resurrex̃ mirati
st̾ hoĩes: tot cotidie nascunt᷑. & nemo mi¬
rat᷑. Si consideremꝰ prudentiꝰ: maioris
miraculi ẽ ẽẽ qͥ ñ erat: quã reuiuiscere
qͥ erat. Ide tñ ds pat̾ dñi nr̃i iħu xp̃i
ꝑ uerbũ suũ facit hȩc oĩa: & regit qui
creauit. Priora miracula fecit ꝑ uerbum
suũ dm̃. apud se: posteriora muracula
fecit ꝑ ipsũ uerbũ suũ incarnatũ & ꝓpt̾
nos hominẽ factũsic̃ miramur quȩ fac-¬

Expanded text:
dormientes homines, ad se colendum mirabidormientes homines, ad se colendum mirabilius excitaret. Mortuus resurrexit, mirati sunt homines: tot quotidie nascuntur, et nemo miratur. Si consideremus prudentius, majoris miraculi est esse qui non erat, quam reviviscere qui erat. I Verbum suum facit omnia haec, et regit qui creavit. Priora miracula fecit per Verbum suum Deum apud se: posteriora miracula fecit per ipsum Verbum suum, incarnatum, et propter nos hominem factum. Sicut miramur quae fac
Abbreviated transcription (Latin):
qđ de aqua uinũ
fecit: ñ ẽ mirum
eis qͥ nouert̃ quia
d̾s fecit. Ipse enĩ
fecit illo uno die
in nuptiis in sex illis hydriis quas ĩpleri
aqua p̃cepit: qui õĩ anno facit hoc ĩ ui¬
tib. Sic̃ enĩ qđ misert̃ ministri ĩ hydri¬
as. in uinũ conuersũ ẽ oꝑe dñi: sic & qđ
nubes fundunt. in uinũ conuertit᷑ eiꝰdẽ
oꝑe dñi. Illud aũ ñ miram᷑: qr oĩ annofit:
Assiduitate. amisit ammirationẽ. Nã consi¬
derationẽ maiorẽ inuenit: quã id qđ fa¬
ctũ ẽ in hydriis aquȩ. Quis ẽ enĩ qͥ con¬
siderat oꝑa dĩ quib regit᷑. & amministͣ¬
tur totꝰ hic mundus: &e ñ obstupescit:
Obruit᷑q miraculis: si consideret uĩ uniꝰ
grani cuiꝰ libet seminis. Magna quȩdã
res ẽ: horror ẽ consideranti. Sed quia
hoĩes in aliud intenti ꝑdidert̃ consi¬
derationẽ oꝑũ cdi. in qua darent laudẽ
cotidie creatori: tn conseruauit sibi ds
inusitata quȩdã quȩ faceret: ut tãquã

Expanded text:
 de aqua vinum fecit, non est mirum eis qui noverunt quia Deus fecit. Ipse enim fecit vinum illo die in nuptiis in sex illis hydriis, quas impleri aqua praecepit , qui omni anno facit hoc in vitibus. Sicut enim quod miserunt ministri in hydrias, in vinum conversum est opere Domini; sic et quod nubes fundunt, in vinum convertitur ejusdem opere Domini. Illud autem non miramur, quia omni anno fit: assiduitate amisit admirationem. Nam et considerationem majorem invenit, quam id quod factum est in hydriis aquae. Quis est enim qui considerat opera Dei, quibus regitur et administratur totus hic mundus, et non obstupescit obruiturque miraculis? Si consideret vim unius grani, cujuslibet seminis, magna quaedam res est, horror est consideranti. Sed quia homines in aliud intenti perdiderunt considerationem operum Dei, in qua darent laudem quotidie Creatori; tanquam servavit sibi Deus inusitata quaedam quae faceret, ut tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
iã electis eruditisq discipulis: p̾staret᷑ ei
ñ ipse hoc faceret. At uͦ qui uenerat
in manu habens q̃n iret. q̃n rediret. qͦ
usq excurreret: cui paterent inferi ñ
tm morienti s & resurgenti: ut nobis
ostenderet spe ĩmortalitatis ȩccłiȩ suȩ:
in capite ostendit qđ m̃bra expectare
deberent. Resurget etiã in cȩteris m̃breᷤ:
qui resurrexit in capite. Hora gͦ ñdũ
uenerat: oportunitas ñdũ erat. Uocan¬
di erant discipuli: annuntiandũ erat
regnũ cęlorũ: faciende erant uirtu¬
tes: cõm̃danda erat diuinitas dñi in
miraculis. cõm̃danda erat humanitas
dñi in ipsa cõpassione mortalitatis.
Ille enĩ qͥ esuriebat. qr hõ erat: pauit
quinq panib tot milia. qr ds erat. Qui
dormiebat. qr hõ erat: uentis & fluctib
ĩꝑabat. qr ds erat. Hȩc oĩa cõm̃danda
erãt priꝰ. ut ẽẽt qđ scriberent eugłistȩ:¬

Expanded text:
jam electis eruditisque discipulis, praestaretur ei, jam electis eruditisque discipulis, praestaretur ei, non ipse hoc faceret. At vero qui venerat in manu habens quando iret, quando rediret, quo usque excurreret, cui paterent inferi, non tantum morienti, sed et resurgenti, ut nobis ostenderet spem immortalitatis Ecclesiae suae, in capite ostendit quod membra exspectare deberent. Resurget etiam in caeteris membris, qui resurrexit in capite. Hora ergo nondum venerat, opportunitas nondum erat. Vocandi erant discipuli, annuntiandum erat regnum coelorum, faciendae erant virtutes, commendanda erat divinitas Domini in miraculis, commendanda erat humanitas Domini in ipsa compassione mortalitatis. Ille enim qui esuriebat, quia homo erat, pavit quinque panibus tot millia, quia Deus erat: qui dormiebat, quia homo erat, ventis et fluctibus imperabat, quia Deus erat. Haec omnia commendanda erant prius, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
ritas dix̃. Omĩs qͥ facit peccatũ: seruus
ẽ peccati. Quare gͦ diat: ñdũ uenit
hora mea: Oagis qr in potestate habebat
qñ moreret᷑: ñdũ udebat ẽẽ oportunũ
ut illa potestate uteret᷑: quomͦ nos fr̃s̃
uerbi grã sic loquim᷑. iã certa hora ẽ qua
exeamꝰ. ut celebremꝰ sacram̃tasi ante
exeamꝰ quã opus ẽ. ñne ꝑuersi & p̃poste
fatũ consideramꝰ: Quid ẽ gͦ ñdũ uenit
hora mea: Qndo ego scio oportune me pa¬
ti: qͣndo ipsa passio mea itilis erit: ñdũ
uenit ipsa hora: tc̃ uoluntate patiar:÷
ar utrũq ueru ẽ: & ñdũ uenit hora mea:
& potestatẽ habeo ponendi aĩam meã:
& iterũ sumendi eã. Uenerat gͦ habens
in potestate q̃n moreret᷑. At si ante
moreretur quã discipulos elegisset: certe
p̃posterũ eẽt Si eẽt hõ qui ñ haberet in
potestate horã suã: posset ante mori quã
discipulos elegisset. Et si forte moreret᷑.

Expanded text:
Veritas dicit: Omnis qui facit peccatum, servus Veritas dicit: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . 12. Quare ergo dixit, Nondum venit hora mea? Magis quia in potestate habebat quando moreretur, nondum videbat esse opportunum ut illa potestate uteretur. Quomodo nos, fratres, verbi gratia, sic loquimur, Jam certa hora est, qua exeamus ut celebremus sacramenta? Si ante exeamus quam opus est, nonne perversi et praeposterfatum consideramus? Quid est ergo, Nondum venit hora mea? Quando ego scio opportunum me pati, quando passio mea utilis erit, nondum venit ipsa hora; tunc voluntate patiar: ut utrumque serves, et, Nondum venit hora mea; et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam. Venerat ergo habens in potestate quando moreretur. At si ante moreretur quam discipulos elegisset, certe praeposterum esset: si esset homo qui non haberet in potestate horam suam, posset ante mori quam discipulos elegisset; et si forte moreretur
Abbreviated transcription (Latin):
quare sit dictũ ñdũ uenit hora mea
Nec iõ iã sub fato ponant conditorem
celi: creatorẽ atq ordinatorẽ syderum:
qr si eẽt fatũ desiderib: ñ poterat eẽ
sub necessitate siderũ conditor siderũ.
fatũ: s nec tu aut ego aut ille. aut qͥs¬
quã hominũsuerũtam̃ seducti seduct̃.
& ꝓponunt fallacias hominibꝰ. Tendunt
ad capiendos hoĩes: & hoc in plateis. Nã
qui tendunt ad capiendas feras: uł ĩ siluis
atq in solitudine. id agt̃. Quã infelicit̾
uani st̃ hoĩes: quib capiendis in foro ten¬
dit᷑. Nũmos accipiunt: cũ se hoiẽs hõib
ad inathenaticũ ut emant sibi dños.
quales mathematico dare placuerit:
uel saturnũ. uel iouẽ. uel mercuriũ.
uł siqͥd aliud sacrilegi noĩs Intrauit liber:
ut nũmis datis seruus exiret Immo uͦ
ñ intraret si liber ẽẽt. Intrauit qͦ eũ dñs
error & dña cupiditas traxit. Un & ue

Expanded text:
quare sit dictum, Nondum venit hora mea, quare sit dictum, Nondum venit hora mea, nec ideo jam sub fato ponant conditorem coeli, creatorem atque ordinatorem siderum. Quia si esset fatum de sideribus, non poterat esse sub necessitate siderum conditor siderum. fatum; sed nec tu, aut ego, aut ille, aut quisquam hominum. 11. Verumtamen seducti seducunt, et proponunt fallacias hominibus: tendunt ad capiendos homines, et hoc in plateis. Nam qui tendunt ad capiendas feras, vel in silvis atque in solitudine id agunt: quam infeliciter vani sunt homines, quibus capiendis in foro tenditur! Nummos accipiunt, cum se homines hominibus d mathematicum, ut emant sibi dominos, quales mathematico dare placuerit; vel Saturnum, vel Jovem, vel Mercurium, vel si quid aliud sacrilegi nominis. Intravit liber, ut nummis datis servus exiret. Imo vero non intraret, si liber esset: sed intravit quo eum dominus error, et domina cupiditas traxit. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Quantũ arbitror fr̃s responsũ ẽ
hereticis: mathematicis respondeamus.
Et ipsi unde conantur conuincere: quia
sub fato erat ihesus: Quia ipse ait inqui¬
unt: nondum uenit hora mea. Ergo illi
credimus. Et si dixisset horam non habeo:
exclusisset mathenaticos. Sed ecce in¬
quiunt ipse dixit: nondum uenit
hora mea. Si ergo dixisset horam non
habeo: exclusisset mathematicos. non
esset unde calumpniarent
Nunc uero quia dixit. nondum
uenit hora mea: contra ipsius
uerba quid possum dicere: Mirũ ẽ qđ
mathematici credendo uerbis a pĩ conan¬
tur conuincere xpĩanos: quod sub hora
centi potestatẽ habeo ponendi animã
Nemo tollit eã ame: s ego pono eam a
meipso: & iterũ sumo eã. Ergone ista
potestas sub fato ẽ Ostendant hominẽ
qui potestatẽ habeat qñ moriat᷑: quã¬
diu uiuat. Sĩno ñ ostendent. Credant
gͦ do dicenti P otestatẽ habeo ponendi
aiãm meã. & iterũ sum̃di eã: & quęrãt

Expanded text:
mea. 10. Quantum arbitror, fratres, responsum est mea. 10. Quantum arbitror, fratres, responsum est haereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsi unde conantur convincere quia sub fato erat Jesus? Quia ipse ait, inquiunt, Nondum venit hora mea. Ergo illi credimus; et si dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos: sed ecce, inquiunt, ipse dixit, Nondum venit hora mea. Si ergo dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos, non esset unde calumniarentur: nunc vero quia dixit, Nondum venit hora mea, contra ipsius verba quid possumus dicere? Mirum est quod mathematici credendo verbis Christi, conantur convincere Christianos quod sub hora dicenti, Potestatem habeo ponendi animam nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso, et iterum sumo eam . Ergone ista potestas sub fato est? Ostendant hominem qui potestatem habeat quando moriatur, quamdiu vivat: omnino non ostendent. Credant ergo Deo dicenti, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam: et quaerant
Abbreviated transcription (Latin):
uicit. Quomͦ gͦ dauid & filiꝰ ce dñs: filius
S ic mariȩ filiꝰ scdm carnẽ: & mariȩ dñs
scđm maiestatẽ. Quia gͦ ñ erat illa mat̾
diuinitatis. & ꝑ diuinitatẽ futurũ erat
miraculũ qđ petebat: respondit ei. quid
mͥ & tͥ ẽ mulier. S ne putes qđ te negẽ
matrẽ: ñdũ uenit hora mea. Ibi enim te
agnoscã: cũ pendere in cruce infirinitas
ceꝑit cuiꝰ mat̾ es. Abemꝰ si uerũ ẽ Qn pas¬
sus ẽ dñs. sic̃ idem eugłista dicit qui no¬
uerat matrẽ dñi. & qͥ nob̾ insinuauit
etiã in his nuptiis matrẽ dñi ipse nar-¬
rat. Frat inquit illic circa crucẽ mater
filiꝰ tuus: & ad discipulũ. Ecce mat̾ tua.
Cõm̃dat matrẽ discipulo: commendat ma¬
trem pͥor matre moriturus: &e anmortẽ
matͥs resurrecturus. Cõm̃dat hõ hõi ho¬
minẽ. hoc peꝑerat maria. Illa hora ĩã ue¬
nerat: de qua tc̃ dixerat ñdũ uenit hora

Expanded text:
vicit . Quomodo ergo David et filius et dominus; filius vicit . Quomodo ergo David et filius et dominus; filius sic Mariae filius secundum carnem, et Mariae dominus secundum majestatem. Quia ergo non erat illa mater divinitatis, et per divinitatem futurum erat miraculum quod petebat; respondit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? sed ne putes quod te negem matrem, Nondum venit hora mea: ibi enim te agnoscam, cum pendere in cruce coeperit infirmitas cujus mater es. Probemus si verum est. Quando passus est Dominus, sicut idem evangelista dicit, qui noverat matrem Domini, et qui nobis insinuavit etiam in his nuptiis matrem Domini, ipse narrat: Erat, inquit, illic circa crucem mater filius tuus: et ad discipulum, Ecce mater tua . Commendat matrem discipulo: commendat matrem prior matre moriturus, et ante matris mortem resurrecturus; commendat homo homini hominem. Hoc pepererat Maria. Illa hora jam venerat, de qua tunc dixerat, Nondum venit hora
Abbreviated transcription (Latin):
horã in mysterio ñ agnoscit: & ad quãdã
horã quȩ ñdũ uenerat in misterio
rursus agnoscit. Tc̃ enĩ agnouit: qñ illud
qd peꝑit moriebat᷑. Non enĩ moriebat᷑
ꝑ qd facta erat maria: s moriebat᷑ qđ
factũ erat ex maria. Non moriebat᷑ et̾ni¬
tas diuinitatis: s moriebat᷑ infirmitas car¬
nis. Illud gͦ respondit: discernens in fide
credentiũ. quis qua uenerit: Uenit enĩ ꝑ
matrẽ feminã: ds & dñs celi & t̾rȩ. Scdim
utiq & mariȩs cđd̃m qđ creator cȩli ce tͥ¬
rȩ. creator & mariȩ. Scdm aũ qđ dictũ
ẽ factũ ex muliere. factũ sub lege. filius
mariȩ: ipse dñs mariȩ. Ipse filiꝰ mariȩ. ip¬
se creator mariȩ: ipse creatꝰ ex maria slo¬
li mirari: qr & filiꝰ & dñs. Sic̃ enĩ mariȩ:
ita & dauid dictus ẽ filiꝰ. & iõ dd̃ filiꝰ qr
mariȩ filiꝰ. Audi apłm apte dicentẽ. Q factꝰ
ẽ ei ex semine cdauid: scłm carnẽ. Audi

Expanded text:
horam in mysterio non agnoscit; et ad quamdam horam in mysterio non agnoscit; et ad quamdam horam quae nondum venerat, in mysterio rursus agnoscit. Tunc enim agnovit, quando illud quod peperit moriebatur. Non enim moriebatur per quod facta erat Maria, sed moriebatur quod factum erat ex Maria: non moriebatur aeternitas divinitatis, sed moriebatur infirmitas carnis. Illud ergo respondit, discernens in fide credentium, quis, qua venerit. Venit enim per matrem feminam, Deus et Dominus coeli et terrae. Secundum creator coeli et terrae, creator et Mariae: secundum autem quod dictum est, Factum ex muliere, factum sub Lege , filius Mariae. Ipse Dominus Mariae, ipse filius Mariae: ipse creator Mariae, ipse creatus ex Maria. Noli mirari quia et filius et Dominus: sicut enim Mariae, ita et David dictuse filius. Audi Apostolum aperte dicentem. Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Audi
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ & tͥ ẽ mulier: nondũ uenit hora mea:
ds erat: matrẽ ñ habebat. Scdm qđ hõ e¬
rat: habebat. Mat̾ gͦ erat carnis: mater
humanitatis: mat̾ infirmitatis quã sus¬
cepit ꝓpt̾ nos. Miraculũ aũ qđ facturꝰ
erat. scđ̾m diuinitatẽ facturus erat. ñ
scđm id qđ infirmꝰ natꝰ erat. Sed infir¬
mũ di: fortiꝰ ẽ hõib. Miraculũ aũ exigebat
mat᷑. At ille tãquã ñ agnoscit iuscera hu¬
mana. oꝑaturus facta diuina: tãquã di¬
cens. Qđ de me facit miraculũ ñ tu ge¬
niusti: Diuinitatẽ meã ñ tu genuisti.
Sed qr geniusti infirmitatẽ meã: tc̃ te
cognoscã cũ ipsa infirmitas pendebit
inͣ cruce. Hoc ẽ enĩ: ñdũ uenit hora mea.
Tunc enĩ cognouit: qui utiq semꝑ noue¬
rat. E añquam tde illa natꝰ ẽẽt. in prȩ¬
destinatione nouerat matrẽ: & añquã
ipsam ds crearet. de qua ipse crearetur¬
hõ. nouerat inatrẽ. S ad quandam

Expanded text:
mihi et tibi est, mulier? nondum venit horamihi et tibi est, mulier? nondum venit horaDeus erat, matrem non habebat; secundum quod homo erat, habebat. Mater ergo erat carnis, mater humanitatis, mater infirmitatis quam suscepit propter nos. Miraculum autem quod facturus erat, secundum divinitatem facturus erat, non m quod infirmus natus erat. Sed infirmum Dei fortius est hominibus . Miraculum ergo exigebat mater; at ille tanquam non agnoscit viscera humana, operaturus facta divina; tanquam dicens, Quod de me facit miraculum, non tu genuisti, divinitatem meam non tu genuisti: sed quia genuisti infirmitatem meam, tunc te cognoscam, cum ipsa infirmitas pendebit in cruce: hoc est enim, Nondum venit hora mea. Tunc enim cognovit, qui utique semper noverat. Et antequam de illa natus esset, in praedestinatione noverat matrem; et antequam ipse Deus crearet, de qua ipse homo crearetur, noverat matrem: sed ad quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
ligimꝰ requiramꝰ. Et pͥmo hoc iudete:
ne forte quomͦ inuenert̾ manichei occa¬
sionẽ ꝑsidiȩ suȩ quia dix̃ dñs. quid mͥ
& tͥ ẽ mulier: sic inueniant mathena¬
hora mea. Et si hoc scd̃m mathematicos
dix̃: sacrilegiũ fẽcimꝰ incendendo cõdices
eoꝵ. Si aũ recte fecimꝰ. sic̃ apłoꝵ tẽpou¬
uenit hora mea. Dict̃ enĩ uaniloqͥ: &
seducti seductores. Uides qr sub fato e¬
rat xp̃c qui dicit. ñdũ uenit hora mea
Quib gͦ pͥus respondendũ ẽ. hereticis an
mathematicis: Utͥq enĩ a serpente
illo ueniunt: uolentes corrũꝑe uirgi¬
nitatẽ cordis eccłiȩ quã habet in integͣ
fide. Primo si placet eis quos ꝓposueramꝰ.
qͥbꝰ quid̾e iã ex magna parte respondi¬
mus: s ne arbitrent᷑ nos nͣ habere qͥd
dicamꝰ de his u̾bis quȩ dñs matͥ respon¬
dit: uos magis aduersus illos ĩstruimꝰ.
Nam illis refellendis: puto qđ sufficiant
quȩ iã dicta st̃. Cur gͦ ait mat̾ͥ filiꝰ quid

Expanded text:
idete, ne forte quomodo invenerunt Manichaei occasionem perfidiae suae, quia dixit Dominus, Quid mihi et tibi est, mulier? sic inveniant mathemadum venit hora mea. Et si hoc secundum mathematicos dixit, sacrilegium fecimus incendendo codices eorum. Si autem recte fecimus, sicut Apostovenit hora mea. Dicunt enim vaniloqui et seducti seductores, Vides quia sub fato erat Christus, qui dicit, Nondum venit hora mea. Quibus ergo prius respondendum est; haereticis, an mathematicis? Utrique enim a serpente illo veniunt, volentes corrumpere virginitatem cordis Ecclesiae, quam habet in integra fide. Primo si placet, eis quos proposueramus, quibus quidem jam ex magna parte respondimus. Sed ne arbitrentur nos non habere quid dicamus de his verbis quae Dominus matri respondit, vos magis adversus illos instruimus: nam illis refellendis, puto quod sufficiant quae jam dicta sunt. 9. Cur ergo ait matri filius, Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ł ẽ mulier: Cur ñ potiꝰ miseri .& qđ ita
ñ extranee s matͥ dñs responderit fide¬
lit̾ credunt: de cur ita responderit pie
quert̃: Oultũ eñi int̾ẽ int̾ eũ qͥ dicit
uolo scire quare xp̃c hoc matͥ responde¬
rit: & eũ qui dicit. scio qđ hoc x p̃c non
mat responderit. Aliud ẽ intelligere uel¬
le qđ clausũ ẽ: aliud nolle credere quod
aꝑtũ ẽ. Qui dicit scire uolo cur ita xp̃c
arguit de m̃dacio. ubi credidit qđ xp̃c¬
ita responderit:. Iam gͦ si placet fr̃s illis
larit̾ natꝰ de patre sine matre. de ma¬
tre sine patre: sine matre ds. sine patre
hõ. sine matre añ tẽpora. sine patre
in fine tẽpoꝵ. Qđ respondit matri re¬
spondit: qr erat ibi mat̾ iħu. & dix̃ ei
mat̾ eiꝰ. Hoc totũ eugłiũ loquit᷑. Illic

Expanded text:
 mulier? Cur non potius miseri, et quod ita  mulier? Cur non potius miseri, et quod ita non extraneae, sed matri Dominus responderit, fideliter credunt; et cur ita responderit, pie quaerunt? Multum enim interest inter eum qui dicit, Volo scire quare Christus hoc matri responderit; et eum qui dicit, Scio quod hoc Christus non matri responderit. Aliud est intelligere velle quod clausum est, aliud nolle credere quod apertum est. Qui dicit, Scire volo cur ita Christus arguit de mendacio, ubi credidit quod Cita responderit. 8. Jam ergo si placet, fratres, illis lariter natus de Patre sine matre, de matre sine patre; sine matre Deus, sine patre homo; sine matre ante tempora, sine patre in fine temporum. Quod respondit, matri respondit: quia, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Hoc totum Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
cogat᷑ credere aut euuglistã fuisse m̃ti¬
tũ qui ait. erat ibi mat̃ iħu: aut ipsũ
xp̃m falsam mortẽ passũ. ꝓpt̾ delicta nr̃a
& falsas cicatrices ostendisse ꝓpt̾ iustifica¬
tionẽ nr̃am: falsũq dixisse. si manseritis
in uerbo meo uere discipuli mei estis: &
cognoscetis ueritatẽ. & ueritas liberabit
uos. Si enĩ falsa mat̾. falsa caro. falsa mors.
falsa uulnera passionis. falsȩ cicatrices
resurrectionis. non ueritas credentes
in eũ. s potiꝰ falsitas liberabit. Immo¬
uͦ cedat falsitas ueritati: & confundant᷑
om̃s qui ꝓpterea se uolunt uideri uera¬
& nolunt sibi dici. ñ uob credimꝰ quia
m̃timini: cũ ipsam ueritatẽ dicant ẽẽ
m̃titã. Quib tñ si dicamꝰ ũn nostis dix
credidisse respondent. Cur gͦ ñ credunt
eugłio dicenti: erat ibi mat᷑ iħu. & di¬
ait ei mat̾ eiꝰ: Aut si hoc m̃tit᷑ eugłiũ:
quomͦ ei credit᷑ qđ dixerit xp̃c. qͥd mͥ &e¬

Expanded text:
cogatur credere aut Evangelistam fuisse menticogatur credere aut Evangelistam fuisse mentitum qui ait, Erat ibi mater Jesu: aut ipsum Christum falsa morte passum propter delicta nostra, et falsas cicatrices ostendisse propter justificationem nostram; falsumque dixisse, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Si enim falsa mater, falsa caro, falsa mors, falsa vulnera passionis, falsae cicatrices resurrectionis; non veritas credentes in eum, sed potius falsitas liberabit. Imo vero falsitas cedat veritati, et confundantur omnes qui propterea se volunt videri veraici, Non vobis credimus quia mentimini; cum ipsam veritatem dicant esse mentitam. Quibus tamen si dicamus, Unde nostis dixicredidisse respondent. Cur non credunt Evangelio dicenti, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus? Aut si hoc mentitur Evangelium, quomodo ei creditur quod dixerit Jesus, Q
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ credit: & quia erat ibi mat̾ iħu:
ẽ mulier. Interĩ credat. qđ dixerit: & qđ
mat᷑ dixerit. Sit pͥmo pietas in eͤdente: &. erit
fructus in intelligente. Int̾rogo uos ofide¬
les xp̃iani. Erat ibi mat̃ iħu. Respondete.
Frat. Vnde scitis: Respondete. hoc loqͥt᷑
eugłiũ. Quid respondit matͥ iħc: Respon¬
dete. Quid mͥ ce tͥ ẽ mulier: ñdũ uenit ho¬
ra mea. Et hoc uñ scitis: Respondete. Et¬
hoc loquit᷑ eugłiũ. Nullus uob̃ corrũpat
hanc fide: si uultis seruare sponso castam
uirginitatẽ.Si aũ quęrit᷑ a uob̾ cur hoc
mat̾ responderit: dicat qui intelligit. Q
aũ ñdũ intelligit. firmissime tñ credat
hoc respondisse: & tñ matͥ respondisse
iħm. Hac pietate merebit᷑ etiã intellige¬
re cur ita responderit: si orando pulset:
ñ rixando accedat ad ostiũ ueritatis.
Tantũ caueat. ne dũ se putat scire. aut
erubescit nescire cur ita responderit:

Expanded text:
verum credit; et quia erat ibi mater Jesu, verum credit; et quia erat ibi mater Jesu,  mulier? interim credat quod dixerit, et quod matri dixerit. Sit primo pietas in credente, et erit fructus in intelligente. 7. Interrogo vos, o fideles Christiani, Erat ibi mater Jesu? respondete, Erat. Unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Quid respondit matri Jesus? respondete, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Nullus vobis corrumpat hanc fidem, si vultis sponso servare castam virginitatem. Si autem quaeritur a vobis, cur hoc matri responderit; dicat qui intelligit: qui autem nondum intelligit, firmissime tamen credat, hoc respondisse, et tamen matri respondisse Jesum. Hac pietate merebitur etiam intelligere cur ita responderit, si orando pulset, et non rixando accedat ad ostium veritatis. Tantum caveat, ne dum se putat scire, aut erubescit nescire cur ita responderit,
Abbreviated transcription (Latin):
platas. Erat ibi mat̾ iħu. eugłista dicit:
qͥd dixerit matri suȩ iħc. ipse eugłista
dix̃ & quomͦ dix̃ respondisse matͥ suę
iħm: ut pͥmo diceret. ait illi mat᷑ eius.
Uidete fr̃s: ut aduersus linguã serpentis
munitã uirginitatẽ cordis habeatis.
Et quid respondit matͥ iħc: Quid mͥ
ipse ioħs euglista. O eugłista fidelissime
& ueracissime: tu mͥ narras dixisse iħm.
quid mͥ &e tͥ ẽ mulier. Cur ei apposiusti
matrẽ. quã ñ agnoscit: Nã tu dixisti
qr ibi erat mat᷑ iħu. & qi dix̃ ei mat᷑ eiꝰ.
Cur ñ potius dixistĩerat ibi maria. &
dix̃ ei maria: Ntrũq tunarras. & dix̃ ei ma¬
ter eiꝰ. & respondit ei iħc. quid mͥ & tͥ ẽ
Iili aũ in eo uolunt credere euglistȩ. qđ
narrat iħm dixisse matͥ quid mͥce tͥ ẽ
mulier: & in eo nolunt credere euglistȩ
& tenet ueritatẽ: cuiꝰ uirginitas cordiˢ
ñ corrũpit᷑ astutia diaboli: Qui utrũꝙ

Expanded text:
prolatas. Erat ibi mater Jesu, Evangelista dixit: prolatas. Erat ibi mater Jesu, Evangelista dixit: quid dixerit matri suae Jesus, ipse Evangelista dixit. Et quomodo dixit respondisse matri suae Jesum, ut primo diceret, Ait illi mater ejus, videte, fratres, ut adversus linguam serpentis munitam virginitatem cordis habeatis. Et quid respondit matri Jesus? Quid ipse Joannes evangelista. O Evangelista fidelissime et veracissime, tu mihi narras dixisse Jesum, Quid mihi et tibi est, mulier? cur ei apposuisti matrem quam non agnoscit? Nam tu dixisti quia ibi erat mater Jesu, et quia dixit ei mater ejus: cur non potius dixisti, Erat ibi Maria; et, Dixit ei Maria? Utrumque tu narras, et, Dixit ei mater ejus; et, Respondit ei Jesus, Quid mihi et Illi autem in eo volunt credere Evangelistae, quod narrat Jesum dixisse matri, Quid mihi et tibi est, mulier? et in eo nolunt credere Evangelistet tenet veritatem, cujus virginitas cordis non corrumpitur astutia diaboli? Qui utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
ra caro: uerus hõ: uerus ds̃: uera nati¬
uitas. uera passio: uera mors: uera resur¬
rectio. Si horũ aliquid dixeris falsũ:
intrat putredo de ueneno serpentis:
Nascunt᷑ uermes m̃dacioꝵ: &e nichil
in eo quod sequitur ostendit nob dñs
quare hoc dixerit: sidũ inquit uenit
hora mea. Sic enĩ ait. Quid mͥ &e tͥ ẽ
mulier: Nondũ uenit hora mea. Et hoc
cur dictũ sit: requirendũ ẽ. Priꝰ gͦ hinc
resistamꝰ hereticis. Quid dicit serpenᷤ
ueternosꝰ uenenoꝵ insibilator: & inspi¬
rator antiquus: Quid dicit: Non ha¬
buit matrẽ feminã iħc. Unde ꝓbas:
Quia dix̃ inquit: quid mͥ & tͥ ẽ mulier.
Quis hoc narrauit: ut credamꝰ qr hoc di¬
xit: Quis hoc narrauit: Nẽpe ioħes
eugłista. At ipse ioħs eugłista dix̃. Et
erat ibi mat̾ iħu. Nã ita narrauit. Al¬
tera die nuptiȩ facte st̾ in chanagali¬
lee: & erat ibi mat̾ iħu. Uenerat autẽ
illuc inuitatꝰ ad nuptias: cũ discipulis
siuis. Tenemꝰ duas sententias: ab eugłista

Expanded text:
verus homo, verus Deus, vera nativitas, vera passio, vera mors, vera resurrectio. Si aliquid horum dixeris falsum, intrat putredo, de veneno serpentis nascuntur vermes mendaciorum, et nihil in eo quod sequitur ostendit nobis Dominus quare hoc dixerit: Nondum, inquit, venit hora mea. Sic enim ait, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc cur dictum sit, requirendum est. Prius ergo hinc resistamus haereticis. Quid dicit serpens veternosus, venenorum insibilator et inspirator antiquus? quid dicit? Non habuit matrem feminam Jesus. Unde probas? Quia dixit, inquit, Quid mihi et tibi est, mulier? Quis hoc narravit, ut credamus quia hoc dixit? quis hoc narravit? Nempe Joannes evangelista. At ipse Joannes evangelista dixit, Et erat ibi mater Jesu. Nam ita narravit: Altera die nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae, et erat ibi mater Jesu. Venerat autem illuc invitatus ad nuptias cum discipulis suis. Tenemus duas sententias ab Evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tẽ & intellectũ ꝑtinent: ubi etiã ad
imaginẽ creatoris sui renouat᷑: ad cuiꝰ
imaginẽ factus ẽ hõ. Qͥd erit ħ uis aĩȩ
cũ &e corpus hoc induerit incorruptio¬
nẽ: & mortale hoc induerit ĩmortali¬
tatẽ: Si tanta potest ꝑ carne̾ corrupti¬
bilẽ: quid poterit ꝑ corpus spuale post
resurrectionẽ mortuoꝵ. Hec tn aĩa ut
dixi ammirabilis naturȩ atq substantiȩ.
inuisibilis res ẽ & intelligibilis: & hȩc¬

Expanded text:
mentem et intellectum pertinent; ubi etiam ad mentem et intellectum pertinent; ubi etiam ad imaginem Creatoris sui renovatur, ad cujus imaginem factus est homo . Quid erit haec vis animae, cum et corpus hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ? Si tanta potest per carnem corruptibilem, quid poterit per corpus spirituale post resurrectionem mortuorum? Haec tamen anima, ut dixi, admirabilis naturae atque substantiae, invisibilis res e
Abbreviated transcription (Latin):
ad sapores dicernendos: m̃bra denuq
ipsa ad ꝑagenda officia sua. Nũqͥd hȩc
corpus: de ñ aĩa id ẽ habitatrix corporis
agit: Nec tñ uidet᷑ oculis: & ex his quȩ
agit ammirationẽ mouet. Accedat¬
iã consideratio tua. etiã ad aĩam hu¬
manã: cui tͥbuit d̃s intellectũ cognos¬
cendi creatorẽ suũ. dinoscendi & distin¬
guendi int̾ bonũ & malũ. hoc ẽ int̾
iustũ & iniustũ: quanta agit ꝑ corpꝰ.
Attendite uniuersũ orbem terrarum.
ordinatũ in ipsa humana re publica:
quib amministrationib. quib ordini¬
bus potestatũ. condicionib ciuitatũ.
gerit᷑: & hȩc uis aĩȩ ñ uidet᷑. Cũ subt᷑¬
hit᷑ corpori: cadauer iacet. Cũ aũ adest
corpori: pͥmo condit quodamͦ putores.
Corruptibilis enim oĩs caro. in prutredi¬
neᷤᷤ defluit: ñ quoda condim̃to aĩe tene¬
at᷑. Sed hoc cõmune illi ẽ cũ pecorus aĩa:
Illa magis miranda quȩ dixi:quȩ ad

Expanded text:
ad sapores discernendos, membra denique ad sapores discernendos, membra denique ipsa ad peragenda officia sua. Numquid haec corpus, et non anima, id est, habitatrix corporis agit? Nec tamen videtur oculis, et ex his quae agit, admirationem movet. Accedatjam consideratio tua etiam ad animam humanam, cui tribuit Deus intellectum cognoscendi Creatorem suum, dignoscendi et distinguendi inter bonum et malum, hoc est inter justum et injustum: quanta agit per corpus! Attendite universum orbem terrarum ordinatum in ipsa humana republica: quibus administrationibus, quibus ordinibus potestatum, conditionibus civitatum, geritur, et haec vis animae non videtur. Cum subtrahitur corpori, cadaver jacet: cum autem adest corpori, primo condit quodammodo putores. Corruptibilis est enim omnis caro, in putredines defluit, nisi quodam condimento animae teneatur. Sed hoc commune illi est cum pecoris anima: illa magis miranda quae dixi, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
fecunditas maris. Dĩa hȩc quȩ oculis ad¬
hȩc & si ẽ in nob̾ sp̃s illiꝰ. sic nob placẽt
ut artifex laudet᷑: ñ ut ad oꝑa conuersi
ab artifice auertamur: & faciẽ quodãmͦ
ponentes ad ea quȩ fecit. dorsũ ponamꝰ
ad eũ qui fecit. Et hȩc quidẽ uidemꝰ: &
adiacent oculis. Quid illa quȩ ñ uide¬
mus: sic̃ st̃ angłi. uirtutes. potestates.
dñãtiones. oĩsq habitator fabricȩ huiꝰ
suꝑcęlestis. ñ adiacens oculis nr̃is.: Quã¬
quã sepe & angłi q̃n oportuit demon¬
strauert̾ se hoĩb. Nonne ds & ꝑ uerbũ
suũ. idẽ unicũ filiũ suũ dñm nr̃m iħm
.xp̃m fecit hȩc oĩa: Quid ipsa aĩa huma¬
na quȩ ñ uidet᷑. & ꝑ oꝑa quȩ exhibet
in carne magnã p̃bet ammirationem
bñ considerantib: a qͦ facta ẽ nͥ a deo.
dico de aĩa hoĩs. Cuiꝰ uis pecoris aĩa qͦm
regit molẽ suãsensus om̃s exerit: ocu¬
los ad uidendũ: aures ad audiendum:
nares ad ꝑcipiendũ odorẽ:÷ oris iudiciũ

Expanded text:
e oculis adhaec, et si est in nobis Spiritus ipsius, sic nobis placent ut artifex laudetur: non ut ad opera conversi ab artifice avertamur, et faciem quodammodo ponentes ad ea quae fecit, dorsum ponamus ad eum qui fecit. 2. Et haec quidem videmus, et adjacent oculis: quid illa quae non videmus, sicut sunt Angeli, Virtutes, Potestates, Dominationes, omnisque habitator fabricae hujus supercoelestis, non adjacens oculis nostris? Quanquam saepe et Angeli, quando oportuit, demonstraverunt se hominibus. Nonne Deus et per Verbum suum, idm fecit haec omnia? Quid ipsa anima humana, quae non videtur, et per opera quae exhibet in carne, magnam praebet admirationem bene considerantibus, a quo facta est, nisi a Deo? dico de anima hominis. Cujusvis pecoris anima quomodo regit molem suam! sensus omnes exserit, oculos ad videndum, aures ad audiendum, nares ad percipiendum odorem, oris judicium
Abbreviated transcription (Latin):
iħm. quid miramur aquã in uinũ conuer¬
sam ꝑ hominẽ iħm: Neq enĩ sic factꝰ
ẽ hõ: ut ꝑderet qđ ds erat. Accessit illi
hõ ñ amissus ẽ ds. Ipse gͦ fecit hoc.: qui
illa oĩa. Non itaq miremur qi ds fecit:
s amemꝰ qr int̾ nos fecit: & ꝓpt̾ nrãm re¬
parationẽ fecit. Aliquid enĩ & in ipsis
factis innuit nob̃. futo. qi ñ sine causa
uenit ad nuptias. Excepto miraculo.
aliqͥd & in ipso facto mysterii & sacra¬
menti latet. Pulsemꝰ: ut apiat. De ui¬
no inuisibili inebriet nos: qr & nos aqͣ
eramꝰ. & uinũ nos fecit. Sapientes nos
fecit. Sapimꝰ enĩ fidẽ ipsius: qui prius
insipientes eramꝰ. & forte ad ipsam sa¬
pientiã ꝑtinet. cũ honore d̃ĩ & cum
laude maiestatis eiꝰ & cũ caritate poten¬
tissime miscdiȩ eiꝰ intelligere qͥd sit¬

Expanded text:
ramur aquam in vinum conversam per hominem Jesum? Neque enim sic factus est homo, ut perderet quod Deus erat: accessit illi homo, non amissus est Deus. Ipse ergo fecit hoc, qui illa omnia. Non itaque miremur quia Deus fecit; sed amemus quia inter nos fecit, et propter nostram reparationem fecit. Aliquid enim et in ipsis factis innuit nobis. Puto quia non sine causa venit ad nuptias. Excepto miraculo, aliquid in ipso facto mysterii et sacramenti latet. Pulsemus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia et nos aqua eramus, et vinum nos fecit, sapientes nos fecit; sapimus enim fidem ipsius, qui prius insipientes eramus. Et forte ad ipsam sapientiam pertinet, cum honore Dei, et cum laude majestatis ejus, et cum charitate potentissimae mise
Abbreviated transcription (Latin):
bi uelint hẏdriȩ. quid aqua in uinũ
conuersa. qͥd architriclinꝰ. qͥd sponsus. qͥd
mat̾ iħu in mysterio. qͥd ipsȩ nuptię:
Dicenda st̃ oĩa: s onerandi ñ estis. Uolui
qͥde in noĩe x p̃i & hest̾na die quo solet
sermo deberi caritati ur̃ȩ id agere uob̃cũ
s ñ sũ ꝑmissus: necessitatib quib dã ĩpe¬
dientib. Si gͦ placet scĩtati urẽ. hoc qđ
multi qui ꝓpt̾ solłepnitatẽ diei: ñ ꝓpt̃
audiendũ sermonẽ conuenert᷑. Erastina
qui uenient. ueniant audituri: ut
nec fraudemꝰ studiosos: nec grauemꝰ
fastidiosos.¬

Expanded text:
d sibi velint hydriae, quid aqua in vinum conversa, quid architriclinus, quid sponsus, quid mater Jesu in mysterio, quid ipsae nuptiae! Dicenda sunt omnia, sed onerandi non estis. Volui quidem in nomine Christi et hesterno die, quo solet sermo deberi Charitati vestrae, id agere vobiscum, sed non sum permissus necessitatibus quibusdam impedientibus. Si ergo placet Sanctitati vestrae, hoc quod multi qui propter solemnitatem, diei, non propter audiendum sermonem convenerunt. Crastino qui venient, veniant audituri; ut nec fraudemus studiosos, nec gravemus fastidiosos.