comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quilonge factisunt ascĩs attendant psaĩ¬
mum istum: agnoscant hic se:dicant quod
hic dicit. qui paciuntur qd hic dicitur. Cer¬
te quinon patitur: non dicat. Nastringo
aͥuocẽ. qua iudeo extrapassionem. Sedui¬
cdea̾ne cum uult esse longe apassione. lon¬
ge fiat ascĩs. Cogitet ergo unus quisq: de
mumico suo. sixp̃ianus ẽmundus ipse ini¬
micus est. Priuatas enim mimicitias ne¬
mo cogitet: auditurus uerba psalm huiꝰ.
Scimus quia non est nobis colluctatio ad¬
uersus carnem et sanguinem sed aduer¬
sus pͥncipatꝰ et potestates. et spiritalia ne-¬
quitit idẽ aduersus diabolum et angelos
eius: quia et quando patimur homines
importunos: ille instigat. ille inflaminat.
ille tanquam inuasasua mouet. Attenda¬
mus ergo duos hostes: quemuidemus. et
que non uidemus: hominem uidemus. di¬
abolum non uidemus: hominem iuideamꝰ:
mus: diabolum caueamus. Pto homine
oremus contra diabolum oremus et dica¬
mus deo.

Expanded text:
qui longe facti sunt a sanctis, attendant psalqui longe facti sunt a sanctis, attendant psalmum istum, agnoscant hic se, dicant quod hic dicitur, qui patiuntur quod hic dicitur. Certe qui non patitur, non dicat: Non astringo ad vocem, quem videoextrapassionem.Sedvideatne,cumvultesse longe a passione, longe fiat a sanctis. Cogitet ergo unusquisque de inimico suo; si christianus est, mundus ipsi inimicus est. Privatas ergo inimicitias nemo cogitet, auditurus verba psalmi hujus: sciamus quia non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, et spiritualia nequitiae , id est adversus diabolum et angelos ejus; quia et quando patimur homines importunos, ille instigat, ille inflammat, ille tanquam vasa sua movet. Attendamus ergo duos hostes; quem videmus, et quem non videmus: hominem videmus, diabolum non videmus; hominem diligamus, abolum caveamus; pro homine oremus, contra diabolum oremus, et dicamus Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. Qui sedet ad dexteran patris
et pronobis interpellat. esthic. sed in corꝑe
suo quod est eccła. Corpus coniunctum est
capiti suo: caput procorꝑe clamat: saule sau¬
le quidme psequeris: & corpus incapite
resuscitauit. et simul sedere fecit incȩlesti¬
bus. & nos ibi sedemus. et ipse hiclaborat
blos ibi sedemus scđ̃m spem: ille hic nobis¬
cum ẽ scdmn caritatem. hec cõpago tanꝗͣ.
unius hominis. facit duos incarne una:
sponsum et sponsam. Unde et ipse domuntꝰ
dicit.Igitur iamnon duo. seduna caro. Q¬
modo ergo hic tenetur ingeths teuetur in
torculari corpus eius. id est in eccła eius. Ad
est intorcularis inpressuris. Sedintorcula¬
ri fructuosa puessuraest. Uua inuite:. p̃ssu¬
ram non sentit. Integra uidetur: sed nicħ
inde manat. Mittitur intorculari: calcat᷑.
pͥmitur. Iniuria uidetur fieri uuȩ. sedis¬
ta iniuria non est sterilis ĩmo si nulla in¬
iuria accederet. sterilis remaneret. Quic

Expanded text:
ostendit, qui sedet ad dexteram Patris, ostendit, qui sedet ad dexteram Patris, et pro nobis interpellat, est et hic, sed in corpore suo quod est Ecclesia. Corpus conjunctum est capiti suo, caput pro corpore clamat: Saule, Saule, quid me persequeris ? Et corpus in capite resuscitavit, et simul sedere fecit in coelestibus . Et nos ibi sedemus, et ipse hic laborat: nos ibi sedemus secundum spem, et ille hic nobiscum est secundum charitatem. Haec compago tanquam unius hominis facit duos in carne una, sponsum et sponsam. Unde et ipse Dominus dicit: Igitur jam non duo, sed una caro . Quomodo ergo hic tenetur in Geth? Tenetur in torculari corpus ejus, id est Ecclesia ejus . Quid est, in torculari? In pressuris. Sed in torculari fructuosa pressura est. Uva in vite pressuram non sentit, integra videtur, sed nihil inde manat: mittitur in torcular, calcatur, premitur; injuria videtur fieri uvae, sed ista injuria sterilis non est; imo si nulla injuria accederet, sterilis remaneret. 4. v
Abbreviated transcription (Latin):
longe ascĩs. Ex eo eium quod alienigene:
non utiq propinquant scĩs. sed longe st̃
ascĩs. Oñs qui recusant xp̃m regem ali¬
enigene funt. Quare alienigene fuint:
quia et illa uitis quãtus ab illo plantata:
amara facta quid audiuit: Quare conũ¬
sa es mamaritudine uitis alienã e ñ dictũ
est uitis mea. quia simea dulcis: si amara:
non mea. si non mea.⁊nutiq aliena. Te¬
nuerunt ergo allophili ingech. Est quidẽ¬
fr̃s quia inuenimus dauid ipsum filium
iesse. regem isrł per egrinatum esse apud
allophilos cum quereretur a saule: et fuit
in ipsa ciuitate & apud regem ciuitatis
huius s ibi retentum esse non legimus Er
semine illius dauid nonsolum tenuerunt.
sed et tenent eum adhuc allophili ingeth.
Geth diximus quod cuitas sit. Interrogata
autem interpretatio huius nomuus. in¬
uator corporis. Ille natus exuirgine cruci¬
fixus: qui iam nobis exemplo resurrectio¬
nis nr̃e. in resurrectione nos sue carnis

Expanded text:
longe a sanctis. Ex eo enim quod alienigenae, longe a sanctis. Ex eo enim quod alienigenae, non utique appropinquant sanctis, sed longe sunt a sanctis. Omnes qui recusant Christum regem alienigenae fiunt. Quare alienigenae fiunt? Quia et illa vitis quamvis ab illo plantata, amara facta quid audivit? Quare conversa es in amaritudinem, vitis aliena Non dictum est, Vitis mea: quia si mea, dulcis; si amara, non mea; si non mea, utique aliena. Tenuerunt ergo eum Allophyli in Geth. Invenimus quidem, fratres, David ipsum filium Jesse, regem Israel, peregrinatum esse apud Allophylos, cum quaereretur a Saüle ; et fuit in ista civitate et apud regem civitatis hujus: sed ibi retentum esse non legimus. Ersemine illius David, non solum tenuerunt, sed et tenent adhuc Allophyli in Geth. Geth diximus quod civitas sit. Interrogata autem interpretatio hujus nominis, in Salvator corporis, ille natus ex virgine crucifixus, qui jam nobis exemplum resurrectionis nostrae in resurrectione suae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
suas petrus ignorabat. sed dominus noue¬
rat. Respondit minus idoneum qui fabri¬
cabat: qui etiam fabricato ase uires idone¬
asdaturus erat. Qui nũdum dederat
sciebat: ille qui nec dum acceperat nescie¬
bat. Accessit temptatio: negauit. fleuit.
accepit. Cum ergo nesciamus quid petamꝰ
tanquam non habentes : unde grãs agamꝰ
tanquam accipientes: opus est̾ semper tẽp¬
tationibus et tribulationib erudirim isto
seculõ. Sedtri bulari non possumus. nisi
abeis qui longe fuint ascĩs. Longinquita¬
tem istam fr̃s intelligite cordis esse et non
corporis. Fit enim plerumq ut qui corpore
longe pegrinatur ate. conuinctus sit tiby
qͥa hoc amat qđtu. Et fit plerũq ut stansuutate. ⁊ĩc
tꝰ sit tͥ. quiahoc amat qdtu. Et fit plerũq ut stansupta
te ex eo qidilig̃ mundũcũtudiligãdm̃: longe sitatẽ.Qͥd
ergo sibi uult quod ad ipsum titulum adhuc
allophiloꝵ idest alienigenarum. utiq ppłi

Expanded text:
suas Petrus ignorabat, sed Dominus novesuas Petrus ignorabat, sed Dominus noverat. Respondit minus idoneum qui fabricaverat, qui etiam fabricato a se vires idoneas daturus erat, quid nondum dederat, sciebat; ille qui nondum acceperat, nesciebat: accessit tentatio; negavit, flevit, accepit . Cum ergo nesciamus quid petamus tanquam non habentes, et unde gratias agamus tanquam accipientes, opus est semper tentationibus et tribulationibus erudiri in isto saeculo; sed tribulari non possumus, nisi ab eis qui longe fiunt a sanctis. Longinquitatem istam, fratres, intelligite cordis esse, non corporis. Fit enim plerumque ut qui corpore longe peregrinatur a te, conjunctus sit tibi, quia hoc amat quod tu: et fit plerumque ut stans juxta te, c sit tibi, quia hoc amat quod tu: et fit plerumque ut stans juxta te, ex eo quia diligit mundum, cum tu diligas Deum, longe sit a te. 3. Quid ergo sibi vult, quod ad ipsum titulum adhuc Allophylorum, id est alienigenarum, utique populi
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis. Rex terrenus subrege cȩlesti. rexce¬
lestis suꝑ omnia. Non ergo illi quia dixert̃
se habere cesarem regem peccauerunt. sed
quia regem xp̃m habere noluerunt:. Et mͦ
nantem habere nolunt: et ipsisunt qui
tribulant nos. Contra tales iste psalmus
confirmat nos. Necesse est enu ut tales
paciamur usq infinem: quos non patere.¬
mur nisi expediret nobis. Om̾isi tempta¬
tio probatio est Et omĩs probationis ef¬
fectus habet fructum suum. quia homo
plerumq etiam sibi ignotus est. Quid
ferat. quiꝰue nonferat. ignorat: et aliquan¬
do presumit se ferre quod non potest. et
aliquando desꝑat se posse ferre qͦd ñpot̃
Accedit temptatio quasi interrogatio: et̃
inuenitur homo ase ipio. quia et se ipsum¬
latebat sed artificem non latebat. Proinde
petrus presumpsit nescio quid quod in il¬
lo nũdum erat. usq admortem se cim do¬
mino iħ̃u xp̃o esse ꝑseueraturum. Hires

Expanded text:
coelestis: rex terrenus sub rege coelesti, rex coecoelestis: rex terrenus sub rege coelesti, rex coelestis super omnia. Non ergo illi quia dixerunt se habere Caesarem regem, peccaverunt; sed quia regem Christum habere noluerunt. Et modonantem habere nolunt: et ipsi sunt qui tribulant nos. Contra tales iste psalmus confirmat nos. Necesse est enim ut tales patiamur usque in finem: quos non pateremur, nisi nobis expediret. Omnis enim tentatio probatio est, et omnis probationis effectus habet fructum suum. Quia homo plerumque etiam sibi ipsi ignotus est: quid ferat, quidve non ferat, ignorat; et aliquando praesumit se ferre quod non potest, et aliquando desperat se posse ferre quod potest: accedit tentatio quasi interrogatio, et invenitur homo a seipso; quia latebat et seipsum, sed artificem non latebat. Proinde Petrus praesumpsit nescio quid quod in illo nondum erat, usque ad mortem se cum Domino Jesu Christo esse perseveraturum: vires
Abbreviated transcription (Latin):
Qura ergo in maledicto isto. indignatisũt
uidei dicentes. nos non habemus regem ni
si cesarem: de titulo offenst onis longe factist̾
a scĩs Propinquent scĩs et adglutinentur
scõ: qui regem xp̃m agnoscunt. et habere
concupiscunt. Longe fiant asc̃is qui con¬
contradicentes titulo respuerunt regem
dm̃. et elegerunt regem hominem. Omĩs
ergo populus humano regno delectatus. res¬
puens use regnare duin: quo regnante ita
quisq subiectus est. ut regnet ᷑ ipse cupidita¬
tibus sius: omnis ergo populus talis longe
est ascĩs. Hlolite itaq fr̃sinsolis iudeis hoc
aduertere. Data sunt quidem in illis quasi pͥ¬
mitiua exempla: ut uullo populo elucera
quod om̃is homo caueret. Aꝑte illi regem
xp̃m recusauerunt: et regem cesarem ele¬
gerunt. Est quidem et cesar rex homo ho¬
minibus ad huraana. sedalius ẽ. rex ad di¬
uina. Alius rex aduitam temporalem: ali
ad eternam. Alius rex terrenus. alius rex

Expanded text:
Quia ergo in maledicto isto indignati sunt Quia ergo in maledicto isto indignati sunt Judaei, dicentes, Nos non habemus regem nisi solum Caesarem , de tituli offensione longe facti sunt a sanctis. Propinquent sanctis, et agglutinentur sancto qui regem Christum agnoscunt et habere concupiscunt: longe fiant a sanctis qui contradicentes titulo respuerunt regem Deum, et elegerunt regem hominem. Omnis ergo populus humano regno delectatus, respuens in se regnare Dominum, quo regnante ita quisque subjectus est, ut regnet et ipse cupiditatibus suis, omnis ergo populus talis longe est a sanctis. Nolite itaque, fratres, in solis Judaeis hoc advertere. Data sunt quidem in illis quasi primitiva exempla, ut in illo populo eluceret quod omnis homo caveret. Aperte illi regem Christum recusaverunt, et regem Caesarem elegerunt. Est quidem et Caesar rex homo hominibus ad humana, sed alius rex est ad divina; alius rex ad vitam temporalem, alius ad aeternam; alius rex terrenus, alius rex
Abbreviated transcription (Latin):
fidissima collocatur. Est quedam petra. ũi
doinus secura consurgit: ut non metuat
imbrem tempestatis. Eluminaeñ ĩpegeriuit
indomum illam. et noncecidit: fundata
longe ascĩs factus est intituli inscriptionẽ:
Ipse titulus ostendat nobis populumoi¬
tum. Scriptus est enim tituilus quidam
indominica passione: quando domuius
erucisixus est. Erat ibi titulus inscriptus
bebraice. grece. et latine. rex uideoru
Ttibus linguis. tanquam tribus estibus
titulus approbatus: quia in ore duorum ⁊
trium testium stabit omne uerbum. Istũ
titulum cum legissent iudei: indignatisunt
et dixerunt ad pilatum. Noli scribere tex
udeorum:. sed quia ipse dirit se rege̾ ẽe uide¬
orum. Ipsum dixisse scribe direrunt: non
hoc esse quoddixit. Sed quia uerum est in
alio psalmo intituli inscriptionẽ ne corrũ¬
pas. respondit pilatus: quod scripsi scripsi.
ScripsicTanquam dicens. Non corrumpo
ueritatem: set si uos diligitis falsitatem.

Expanded text:
fidissima collocatur; est quaedam petra ubi fidissima collocatur; est quaedam petra ubi domus secura consurgit, ut non metuat imbrem tempestatis. Flumina enim impegerunt in domum illam, et non cecidit; fundata longe a sanctis factus est in tituli inscriptionem? Ipse titulus ostendat nobis populum istum. Scriptus est enim quidam titulus in dominica passione, quando Dominus crucifixus est: erat ibi titulus inscriptus, hebraice, graece, et latine, Rex Judaeorum; tribus linguis tanquam tribus testibus titulus approbatus, quia in ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Istum titulum cum legissent Judaei, indignati sunt, et dixerunt ad Pilatum: Noli scribere, Rex Judaeorum; sed quia ipse dixit se regem esse Judaeorum. Ipsum dixisse scribe, dixerunt; non hoc esse quod dixit. Sed quia verum est in alio psalmo, In tituli inscriptionem ne corrumpas , respondit Pilatus, Quod scripsi, scripsi: tanquam dicens, Non corrumpo veritatem, etsi vos diligitis falsitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
icut aliquam domum intrati
cuius sit. & ad quem ꝑtineat
intitulo inspiciamus. ne for¬
te simportune irruamus qͦ
non oportet. neq rursus timiditate. reuoce¬
mur abeo quo oportet intrare: Tanquã
ergo si legerimus inhis prediis illius aut
illiusataut ĩ supliminari psalmi huius ha¬
bemus inscriptum. Infinem propopulo
quia scĩs longe factus est ipsi daiuid intitu¬
li inscriptionem. cum tenuer̾t eum allo¬
phili ingeth. Agnoscamus ergo ppłm qui
longe factus ẽ ascĩs. intituli inscriptionẽ.
ꝑꝰtinet hoc enim adipsum dauid: que iam
nostis intelligere spiritalit̾. Neq enim con¬
mendat᷑ nobnisi ille de quo dictum est. fuus
legis xp̃c: adiusticiam omĩ credenti. Eigo
infinem cum audis inxp̃m intende. ne i
uia remanendo non ꝑuenias ad finem. E¬
quid enim ẽ ubi infra steteris antequam
ad xp̃m ꝑuenias: nichil tibi aliua sermo
dicit duuinus. nisi accede. Nũdum ẽ locus:
ubi securitas sit. Est quide̾ locus libi statio

Expanded text:
icut aliquam domum intraturi, cujus sit et ad quem pertineat in titulo inspicimus, ne forte importune irruamus quo non oportet, neque rursus timiditate revocemur ab eo quo oportet intrare: tanquam ergo si legeremus, Haec praedia illius aut illius; ita in superliminari psalmi hujus habemus inscriptum, In finem, pro populo qui a sanctis longe factus est, ipsi David in tituli inscriptionem, cum tenuerunt eum Allophyli in Geth. Agnoscamus ergo populum qui longe factus est a sanctis in tituli inscriptionem. Pertinet hoc enim ad ipsum David, quem jam nostis intelligere spiritualiter: neque enim commendatur nobis nisi ille de quo dictum est, Finis Legis Christus ad justitiam omni credenti . Ergo, In finem, cum audis, in Christum intende, ne in via remanendo non pervenias ad finem. Quidquid enim est, ubi infra steteris, antequam ad Christum pervenias, nihil tibi aliud divinus sermo dicit, nisi, Accede, nondum est locus ubi securitas sit. Est quidam locus ubi statio
Abbreviated transcription (Latin):
terrenum in‸publica terrena. Nec ruirsus
continuo gratulemur omĩb hominibus.
quos uidemus agere negotia cȩlestiã. qͥa
et filii pestilentiȩ sedent aliquando incathe¬
dra moysi. de quib dicitur. Quȩ dicunt faci¬
te. quȩ autem faciunt nolite facere. Dicũt
enim et non faciunt. Illi interrenis rebus
leuant corincelum: isti incelestib uerbis tͣ¬
hunt corinterram. Ueniet autem tempus
uentilabri. quando utrumq diligentissi

Expanded text:
terrenum in republica terrena: nec rursus terrenum in republica terrena: nec rursus continuo gratulemur omnibus hominibus quos videmus agere negotia coelestia; quia et filii pestilentia sedent aliquando in cathedra Moysi, de quibus dicitur, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt. Illi in terrenis rebus levant cor in coelum, isti in coelestibus verbis trahunt cor in terra. Veniet autem tempus ventilabri, quando utrumque diligentissi
Abbreviated transcription (Latin):
corinitentium. alterum cõ angelis con¬
iungentium. Unum sꝑantiũ de terrenis
quibus pollet hic mundus: alterum
presumentium de gelestibus quȩ promi¬
sit non mendax deus. Sed mixta sunt is¬
ta genera hominum. Inuenimꝰ mͦ ciuẽ
ierłm. ciuem regni cęlorum administrare
aliquid interra. uit puta purpuras gerit:
Magistratus . ẽ. edilis. ẽ. ꝓconsul ẽ. imꝑa¬
tor est. rempublicam gerit terrenamꝰ sed
corfursũ habet. si xp̃ianus. si fidelis. si pius ẽ.
si contempnens in quibus ẽ. sperat inquo
nũdum ẽ. De quo genere fuit illa sc̃a mu¬
uer hester: quȩ cum ẽẽt uxor. regis. uentũ
est aꝑiculum de precandi procuubus sue.¬
& cum ad deum oraret coram dño ubi m̃ti¬
ri non posset: moratione sua dixit. ita sibi fu¬
isse illa ornamenta regalia. sicut pannum
menst: uate. Non ergo desperemus deciui¬
bus regni cȩlorum quando eos uidemus a¬
liqua agere babyloniȩ negocia:. aliquid

Expanded text:
cor mittentium, alterum cor Angelis concor mittentium, alterum cor Angelis conjungentium; unum sperantium de terrenis quibus pollet hic mundus, alterum praesumentium de coelestibus quae promisit non mendax Deus. Sed mixta sunt ista genera hominum. Invenimus modo civem Jerusalem, civem regni coelorum administrare aliquid in terra; ut puta, purpuram gerit, magistratus est, aedilis est, proconsul est, imperator est, rempublicam gerit terrenam: sed cor sursum habet, si christianus est, si fidelis est, si pius est, si contemnens in quibus est, et sperat in quo nondum est. De quo genere fuit illa sancta mulier Esther, quae cum esset uxor regis, ventum est ad periculum deprecandi pro civibus suis; et cum oraret coram Deo, ubi mentiri non posset, in oratione sua dixit, ita sibi fuisse illa ornamenta regalia sicut pannum menstruatae . Non ergo desperemus de civibus regni coelorum, quando eos videmus aliqua gerere Babyloniae negotia, aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
est proditus: hoc est quaudo uenit dñs
apatre suo. de quo dicit. auferetur a uob̃
saul. Non est autem occisus. sicut nec isaac:
cum et ipse passionem domini figuraret :
nec tamen sine sanguine figura transacta
ẽ uel ibi illius arietis. uel hic achielech
sacerdotis. Neq enim occidi oportuit eos
quos tunc resurgere non oportebat: sed eo¬
rum uitam amortis ꝑiculo lib̾are. Ueru̾tũ effu.¬
si sanguinis liberatio resurrectionem po¬
tius significabat : quȩ hoc mͦ in illis figura¬
batur. quia uera domini seruabatur resur¬
rectio. Ptura hinc dicipossent: si illarum
rerum gestarum in hoc sermone suscepisse¬
mus tractanda misteria. Nunc audiamuᷤ¬
iam ista duo genera hominum: quando¬
qͥdem de titulo isto et sioꝑ osuis et fortasse
loquatius. tamen ut dominus concessit exi¬
tum est. Huo genera hominum atdendite.
unum laborantium̾. alterum eorum int̾
quos laboratur: unum de terra. alterum
de cęlo cogitantium. Unum inprofundũ

Expanded text:
est proditus; hoc est quando venit Dominest proditus; hoc est quando venit Dominum institutum a Patre suo, de quo dicit, Auferetur a vobisSaül. Non est autem occisus, sicut nec Isaac, cum et ipse passionem Domini figuraret; nec tamen sine sanguine figura transacta est, vel ibi illius arietis , vel hic Achimelech sacerdotis. Neque enim occidi oportuit eos, quos tunc resurgere non oportebat: sed eorum vitam a mortis periculo, verumtamen effuso sanguine, liberans Jesus resurrectionem potius significabat, quae hoc modo in illis figurabatur, quia vero Domino servabatur. Plura hinc dici possent, si illarum rerum gestarum in hoc sermone suscepissemus tractanda mysteria. 6. Nunc jam audiamus ista duo genera hominum, quandoquidem de titulo isto, etsi operosius et fortasse loquacius, tamen ut Dominus concessit, exitum est. Duo genera hominum attendite: unum laborantium, alterum eorum inter quos laboratur; unum de terra, alterum de coelo cogitantium; unum in profundum
Abbreviated transcription (Latin):
timus. propt̾ similitudinem nominis. et u¬
niuis sillabe differentiam. uel potuis unius
uttert uariatisunt tituli. In codicibus tam̃
psalmorum cum inspiceremus. magis abi¬
melech. quam achimelech inuenimus: et
qm̃ in alio loco habes euidentẽ simum ꝑsal¬
mũ. non dissimilitudinem nominis. sed ꝓr¬
sus diuersum nomen insinuantem. quan¬
do quidem dauid ante regem achis. non
ante regem a bimelech imutauit faciem
suam. et dimisit eum et abiit̃ gitulus
autem psalmi sic scriptꝰ est. quando ĩmu¬
tauit uultum suum coram ab unelech: ipsa
magis mutatio nominis. in musterium fec̃¬
nos esse intentos: ne tanquam res hysto¬
rie ꝑsequaris. et sacrata uela contempnas.
Discussum nomen inpsalmo illo quod est
ab imelech: inuenitur interpretari patris
mei regnum. Quo mͦ autem patͥs sui reg¬
num. dimisit dauid et abiit: nisi quo
uoluerit ut ñ dic̾et achimelech s abimelech: qr qͣn¬
do uenit dauid ad patris sui regnum. tunc

Expanded text:
timus propter similitudinem nominis, et utimus propter similitudinem nominis, et unius syllabae differentiam, vel potius unius litterae, variati sunt tituli. In codicibus tamen Psalmorum cum inspiceremus, magis Abimelech quam Achimelech invenimus. Et quoniam in alio loco habes evidentissimum psalmum, non dissimilitudinem nominis, sed prorsus diversum nomen insinuantem; quandoquidem David ante regem Achis, non ante regem Abimelech immutavit faciem suam, et dimisit eum, et abiit: titulus autem Psalmi sic scriptus est, Quando immutavit vultum suum coram Abimelech : ipsa magis mutatio nominis in mysterium facit intentos, ne tanquam res historiae persequaris, et sacrata vela contemnas. Discussum nomen in psalmo illo, quod est Abimelech, invenitur interpretatum, Patris mei regnum. Quomodo autem patris sui regnum dimisit David, et abiit, nisi quomodo voluit ut non diceret Achimelech, sed Abimelech, quia quando venit David ad patris sui regnum, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ło faciebat ioseph. sicut illi tres pueri. sic̃
cdaniel. Manifestum est ergo quod u. suͬpat
sibi adoꝑa sua. id est adoꝑa regni sui. ñ ad
facta sua mala: regnum terrenum ciues reg¬
ni cȩlorum. Quid est regnum cȩlorum:
quo modo usurpat in hoc seculo ad tempus
ciues regni terreni : ñne de his apłs dicit.
dicabant. sua quȩ rebant. & xp̃m ad nunci¬
abant.& ut noueris quod et ipsi ad opus
regni cȩlorum. tanqu̾a mercennarii assũpti
sunt: apłs gaudent de illisidicit. Sunt qͥ
ciant. non caste: existimantes tribulatio¬
nem se suscitare uinculis meis. Quid enĩ.
dum omni modo siue ꝑoccasionẽ siue ꝑue¬
ritatem xp̃c annuncietur: & in hoc gaudeo.
quȩ autem faciunt nolite facere. Dicunt
enim et nonfaciunt. Quȩ dicunt ꝑtinent
audite. illos imitare̾ nolite. Ista duo genera
hominum sunt hodie interra. De his duo
lech. cum legamus eum uenisse indomum
ahimelech: et fortasse quod non absurde sen¬

Expanded text:
do faciebat Joseph, sicut illi tres pueri, sicut do faciebat Joseph, sicut illi tres pueri, sicut Daniel. Manifestum est ergo quod usurparat sibi ad opera sua, id est ad opera regni sui, non ad facta sua mala, regnum terrenum cives regni coelorum. Quid et regnum coelorum, quomodo usurpat in hoc saeculo ad tempus cives regni terreni? Nonne de his Apostolus dicit, dicabant; sua quaerebant, et Christum annuntiabant? Et ut noveritis quod et ipsi ad opus regni coelorum, tanquam mercenarii assumpti sunt, Apostolus gaudens de illis dicit: Sunt qui tiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari uinculis meis. quid enim, dumomnimodo, siue occasione siue ueritate, Christua annuntietur? et in hoc gaudeo; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt . Quae dicunt, pertinent audite, illos imitari nolite. Ista duo genera hominum sunt hodie in terra. De his duoblech: cum legamus eum venisse in domum Achimelech. Et fortasse quod non absurde sen
Abbreviated transcription (Latin):
secd emigrandus terrenus. Quid expectas
de homine terreno Aliquos fructus cęles¬
tes. homo erit inet̃num. Est ergo regnum
terrenum. ut breuit̃ dicam. & cito insinuẽ
hodie in isto scło: ubiest et regnum cȩleste.
Pegrinos hab& ciues suos utrumq regnũ.
regnum t̾renum. et regnum ce leste Regnũ
et regnum inȩt̃num plantan
Hodo in hoc scło. ciues utriusq reg
N rti sunt. Corpus regni terreni. et
Oregni cȩlestis cõmixtum ẽ. Regnum
ꝯlit gemit inter ciues regni terrẽni. &
anqliudo nani et hoc tacendum non est.
Qum modo regnũ terrenum angariat
cues regni cȩlorum: et regnuni cȩleste an¬
ꝗriat ciues regni terreni. Utrumq uobis
descriptura dei de monstramus. Daniel et
Ts pueri. inbabilonia prepositi sunt ne-¬
ciis regis. Ioseph in egypto scds arege po¬
ucus. ẽ. ad ministrare rem publicam. de qͣ
it publica erat populus ille dĩ liberandie.
Isipsa re publica angariam quodam mo¬

Expanded text:
sed emigrandus. Terrenus: quid exspectatis sed emigrandus. Terrenus: quid exspectatis de homine terreno aliquos fructus? Coelestis homo erit in aeternum. Est ergo regnum terrenum, ut breviter dicam et cito insinuem, hodie in isto saeculo, ubi est et regnum coeleste. Peregrinos habet cives suos utrumque regnum, regnum terrenum et regnum coeleste, regnum et regnum in aeternum plantandum. Modo in hoc saeculo cives utriusque regni permixti sunt: corpus regni terreni, et corpus regni coelestis commixtum est. Regnum coeleste gemit inter cives regni terreni, et aliquando nam et hoc tacendum non est quodammodo regnum terrenum angariat cives regni coelorum, et regnum coeleste angariat cives regni terreni. Utrumque vobis de Scriptura Dei demonstrabimus. Daniel et tres pueri in Babylonia praepositi sunt negotiis regis : Joseph in Aegypto secundus a rege positus est administrare rempublicam , de qua republica erat populus ille Dei liberandus: in ipsa republica angariam quodammo
Abbreviated transcription (Latin):
illa radice fructus ferre. Quales: nisi qua¬
les fert arbor mala: Occidit doech iste ma¬
nu sua iubente rege sacerdotẽ & omnes
cius: de inde ciebellata est. ciuitas etiam
sacerdotum. Inuenimus gͦ doech istum
inimicum regi dauid. et sacerdoti abimelech.
Unus homo doech: sed genus hominum
est doech sicut dauid et corpus ipsius re¬
gis. et sacerdotis tanquam unus homoẽ.
Due ꝑsone sed tam̃ unum genus homi¬
num. Proinde in isto temꝑe et inisto se¬
culo uideamus hȩ ᷤ duo genera. ut ꝑtine¬
at adutilitatem nr̃am. uel quod cantamꝰ.
uł quod cantari audimus. Modo uidea¬
mus doech. modo uideamus corpus re¬
gis et sacerdotis: modo uideamus corpus
hominum. aduersus regem et sacerdotẽ.
Drimo nomina ipsa atdendite: qũa misti¬
ca sint. Boech int̃pretatur motus: idume¬
us interpretatur terrenus. Iam uidete
quale genus hominum. significãt doech
iste motꝰ. Non ergo ꝑseuesans ineternũ

Expanded text:
illa radice fructus ferre, quales, nisi quailla radice fructus ferre, quales, nisi quales fert arbor mala? occidit Doech iste manu sua, jubente rege, sacerdotem et omnes ejus: deinde debellata est civitas etiam sacerdotum . Invenimus ergo Doech istum inimicum regi David et sacerdoti Achimelech. Unus homo est Doech, sed genus hominum est Doech: sicut David et corpus ipsum regis et sacerdotis, tanquam unus homo et duae personae, sed tamen unum genus hominum. Proinde in isto tempore, et in isto saeculo videamus haec duo genera, ut pertineat ad utilitatem nostram, vel quod cantamus, vel quod cantari audimus. Modo videamus Doech, modo videamus corpus regis et sacerdotis, modo videamus corpus hominum adversus regem et sacerdotem. 4. Primo nomina ipsa attendite quam mystica sint. Doech interpretatur Motus: Idumaeus interpretatur Terrenus. Jam videte quale genus hominum significet Doech iste motus: non ergo perseverans in aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequeretur uirum sc̃m dauid: cõnfugit
dauid ubi tutum putauit eẽ m. tħa
ens ꝑsacerdotem quendam abimcleb. acce¬
pit abeo panes. U bi etiam figurauit ꝑso¬
nam non tantum regis. sed & sacer :
quia manducauit panes propositionis qͦs
sicut dicit dominus in euangłio. nm licc¬
bat manducare. nisi solis sacerdotib. ostea
cepit eum querere sauł. & iratus est suis
quod nemo eum sibi uell& prodere. Hec
lectum ẽ modo inlectione regnorum. Erat
autem doech ibi quidam. quando uencut
ille ad abimelech sacerdotem princeps. ꝓp¬
torum saul. idumeus. Quicum adesset qͣndo
saul irascebatur suis. quod nullꝰ illi uellet
prodere dauid: prodidit ubi eum uidisseq
Misit continuo saul. exhibuit sacerdotem.
et omnes eiꝰ & iussit occidi. Nemo ausus ẽ
hominum regis saul nec iubente rege mit¬
tere manum insacerdotes domini. sed ille
qui prodiderat: sicut iudas. qͥ aproposito suo
non recessit. & usq infinem ꝑseuerauit de

Expanded text:
persequeretur virum sanctum David, confugit persequeretur virum sanctum David, confugit David ubi tutum putavit: transiens per sacerdotem quemdam Achimelech, accepit ab eo panes. Ubi figuravit etiam personam, non tantum regis, sed et sacerdotis: quia manducavit panes propositionis, quos, sicut dicit Dominus in Evangelio, non licebat manducare nisi solis sacerdotibus . Postea coepit eum quaerere Saül, et iratus est suis quod nemo eum sibi vellet prodere. Hoc modo lectum est in libro Regnorum. Erat autem ibi Doech quidam, quando venerat ille ad Achimelech sacerdotem, princeps pastorum Saül, Idumaeus. Qui cum adesset quando Saül irascebatur suis, quod nullus illi vellet prodere David, prodidit ubi eum vidisset. Misit continuo Saül, exhibuit sacerdotem et omnes ejus, et jussit occidi. Nemo ausus est hominum regis Saül, nec jubente rege, mittere manum in sacerdotes Domini: sed ille qui prodiderat, sicut Judas, qui a proposito suo non recessit, et usque in finem perseveravit de
Abbreviated transcription (Latin):
deus mortem ñ fecit: nec letatur inꝑdici¬
one uiuorum. Creauit enim deus ut es¬
sent omĩa: & sanabiles snationes orbis ter¬
rarum: Et unde mors tanqu̾a quereres. im¬
cersierunt illam: & estimantes illam ami¬
cam defluxerunt. Ergo appetendo illã
de fluxerunt: et in mortem irruerunt. es¬
timantes illam sibi esse amicam: quo mo¬
do estimauit populus amicum. et peti¬
uit regem inimicum. Extorsit enim po¬
pulus adomino habere regem. et datus
est. saul: tanquam illi dati essent in manibꝰ
suis. qui manib et uerbis accesserunt mor¬
tem. Et figurata est insaule ipsa mors. Id̾o
psalmus ille septimus decimus. sic habet
titulum. Indie qua liberauit eum domi¬
nus de manu omniũ inimicorũ suoꝵ.⁊ de
manu saul. Dixit pͥmo omnes inimicos
eius. & postea demanu saul: qͥa nouissima
inimica destruet᷑ mors. Quid estade ma¬
nu saul: qm̃ exemit nos abinferis: et de
manu mortis liberauit nos. Cũ ergo saul

Expanded text:
Deus mortem non fecit, nec laetatur in perditiDeus mortem non fecit, nec laetatur in perditione vivorum. Creavit enim Deus ut essent omnia, et sanabiles fecit nationes orbis terrarum. Et unde mors tanquam quaereres: Imcersierunt illam, et aestimantes illam amicam defluxerunt . Ergo appetendo illam defluxerunt, et in mortem irruerunt, aestimantes illam sibi esse amicam: quomodo aestimavit populus amicum, et petivit regem inimicum. Extorsit enim populus a Domino habere regem, et datus est Saül, tanquam dati essent illi in manus suas, qui manibus et verbis accersierunt mortem, et figurata est in ipso Saüle ipsa mors. Ideo psalmus ille septimus decimus sic habet titulum: In die qua liberavit eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, et de manu Saül. Dixit primo, omnes inimicos ejus; et postea, de manu Saül: quia novissima inimica destruetur mors . Quid est, Et de manu Saül? Quoniam exemit nos ab inferis et de manu mortis liberavit nos. 3. Cum ergo Saül
Abbreviated transcription (Latin):
enim nos non ꝑsequitur nisi mors: de qua
infine triumphabimus dicentes. Ubi ẽ
mors contentiotua: ubi est mors aculeus
tuus: Quid est quod dico:. non nos ꝑseqͥt᷑
nisi mors: Quia nisi mortales essemus:
non esset quid nobis faceret inimicus. Nũ¬
quid enim angelis quicqu̾a facit: ergo
etiam ipsa mors aqua habemus maxĩme
ꝑsecutionem cuiꝰ finitur infine contentio.
cum resurrexerimus amortuis. sicut fini¬
ta est in capite nr̃o. sic finietur et in no¬
bis si iusti fuerimus inuenti. Nam mor¬
tuus ille. mortis interfector fuit: & magis
in illo mors mortua est. quam ipse in
morte. Deniq etiam nom̃ ipsum si atten¬
damus: non est sine mysterio. Nam saul
interpretatur petitio. hoc est appetitio.
Quid enim dubitare debemus. nos. nobis
fecisse mortem istam: apeccato enim hoĩs.
nata est mors. Merito ergo ipse sibi ho¬
mo appetiuit mortem. et ideo petitio no¬
men est mortis. Nam sicut scriptum est.

Expanded text:
enim nos non persequitur nisi mors, de qua enim nos non persequitur nisi mors, de qua in fine triumphabimus, dicentes: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Quid est quod dico, non nos persequitur nisi mors? Quia nisi mortales essemus, non esset quod nobis faceret inimicus. Numquid enim Angelis quidquam facit? Ergo etiam ipsa mors, a qua maxime habemus persecutionem, cujus finitur in fine contentio cum resurrexerimus a mortuis, sicut finita est in capite nostro, sic finietur et in nobis, si justi fuerimus inventi. Nam mortuus ille mortis interfector fuit, et magis in illo mors mortua est, quam ipse in morte. 2. Denique etiam nomen ipsum si attendamus, non est sine mysterio. Nam Saül interpretatur Petitio, hoc est appetitio. Quid enim dubitare debemus nos nobis fecisse mortem istam? A peccato enim hominis nata est mors. Merito ergo ipse sibi homo appetivit mortem, et ideo petitio nomen est mortis. Nam sicut scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ri sumus ineternum. ex semine ipsuis da¬
uid scd̃m carnem. Cum ergo deus dauid
eligisset & preelegisset. et predestinasset
aci regnum: noluit et ipsum dauid ande
regnum tenere. quam primo aꝑsequenti¬
bus laberaret: ut etiam in hoc ipso figura¬
ret nos idest corpus eius. cuiꝰ corporis cap̃ẽ
xp̃c. Porro enim si ipsum caput nr̃m sine
primo ꝑacto labore interra. regnare incȩ
lo noluit. neq leuare sursum corpus qͦd
de orsum accepit. nisi ꝑtribulationis uiam:
quid audent menbra sperare. capite suo
magis se posse esse. felitia: Si patrem fami¬
lias beeliebub uocauerunt: quanto magis
domesticos eius: Non ergo speremus
me. liorem uiam. Qua precessit eamus:
qua d xit sequamur. Si enim auestigio
eĩ aberrauerimus. ꝑimus. In hoc ergo dauid
qͥd p̃figurabat᷑: unidetis. G et insaulquid p̃figurabat᷑.
indetis. Regnũ małũ insaui: regnum bonum in
cdauid. Mors insaul. uita indauid. Et¬

Expanded text:
ri sumus in aeternum, ex semine ipsius Dari sumus in aeternum, ex semine ipsius David secundum carnem . Cum ergo David Deus elegisset, et praeelegisset, et praedestinasset ad regnum, noluit et ipsum David ante regnum tenere, quam primo a persequentibus liberaret; ut etiam in hoc ipso figuraret nos, id est corpus ejus, cujus corporis caput Christus . Porro enim si ipsum caput nostrum sine primo peracto labore in terra, in coelo regnare noluit, neque levare sursum corpus quod deorsum accepit, nisi per tribulationis viam; quid audent membra sperare, capite suo magis se posse esse felicia? Si patremfamilias Beelzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ? Non ergo speremus molliorem viam: qua praecessit eamus, qua duxit sequamur. Si enim a vestigio ejus aberravimus, perimus. In hoc ergo David quid praefigurabatur, videtis: ergo et in Saül quid praefigurabatur, videtis: regnum malum in Saül, regnum bonum in David: mors in Saül, et vita in David. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Salmus breuis est.
de quo loquendũ
suscepimus carita¬
ti u̾r̃ȩ. sed titulum
habet aliquantu¬
lum negociosum.
Pacienter ergo sus¬
tinete nos. donec
Illum enodemus ut possumus: qͣnͣ¬
tum adiue̾rit dominus . Neq enĩ
passim pretereunda sunt hȩc̃. quan¬
do quidem placuit fratribus ñ tan¬
tum aure & corde. sed et sti lo excipi¬
enda quȩ dicimus: ut non audito¬
rem tantum. sed et lectorem etiã
cogitare debeamus. Nata est qui¬
dem occasio psalmo huic ex re qua¬
dam gesta. quam uobis etiam feci¬
mus recitari delibro reg noruor.
Saul enim rex non ad ꝑmanendũ
electus adomino. sed scđ̃m ppłi
cor durum & malũdatꝰ ad eorũ
de deo. qui regnare facit hominem hypo¬
critam propter ꝑuersitatem populi:
cũ ergo talis eẽt. saul. ꝑsequebatur daiuid.
in quo prefigurabat deus regnum salutis
eternȩ: & quem deus elegerat ꝑmansurũ
insemine suo: quando quidem futurus
erat rex nr̃. rex scłorum. cũ quo regnatu¬

Expanded text:
salmus brevis est, de quo loquendum suscepimus Charitati Vestrae: sed titulum habet aliquantulum negotiosum. Patienter ergo sustinete nos, donec illum enodemus, ut possumus, quantum adjuverit Dominus. Neque enim passim praetereunda sunt haec; quandoquidem placuit fratribus, non tantum aure et corde, sed et stylo excipienda quae dicimus: ut non auditorem tantum, sed et lectorem etiam cogitare debeamus. Nata est quidem occasio psalmo huic ex re quadam gesta, quam vobis etiam fecimus recitari de libro Regnorum. Saül enim rex non ad permanendum electus a Domino, sed secundum populi cor durum et malum datus ad eorum de Deo, Qui regnare facit hominem hypocritam, propter perversitatem populi : cum ergo talis esset Saül, persequebatur David , in quo Deus praefigurabat regnum salutis aeternae, et quem Deus elegerat permansurum in semine suo; quandoquidem futurus erat rex noster, rex saeculorum cum quo regnatu
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. Nam filius eiꝰ absalon aduer¬
sus eum cruentum bellum gessit ⁊ et in
multis humiliauit patrem suum. Ambu¬
labat ille indolore. intribulatione humi¬
liationis suȩ: ita subditus deo. ut omina
in digne habens iam rectum cor cui ñ displi¬
cet deus. In iuriosum quendam. et in os
sibi dura maledicta iacientem. pacient̃ au¬
diebat÷ ex aduersa parte unum exmiliti¬
bus. qui erant cum filio eiꝰ impio. Et cum
ille iaceret maledicta in regem: iratus
unus excomitib dđ. uoluit ire et ꝑcute¬
re eum. prohibetur ad auid. & quo mo¬
do ꝓhibetur: Ut diceret. deus illum misit
ut michi malediceret. Agnoscens culpam
suam. amplexus ẽ pȩnam suam: querens
głani non suam. dñm laudans in eo quod
boni habebat: dñm laudans in eo quod pa¬
de ⁊ non hi ꝑuersi qui se rectos purant et
ꝑuersum dm̃: qui quando aliquid faciunt
mali gaudent. qñ aliquid mali patiuntur
blasphemant: in suꝑ positi intribulatio¬

Expanded text:
peccatum. Nam filius ejus Abessalon adverpeccatum. Nam filius ejus Abessalon adversus eum cruentum bellum gessit, et in multis humiliavit patrem suum . Ambulabat ille in dolore, in tribulatione humiliationis suae, ita subditus Deo, ut omnia il pateretur indigne, habens jam rectum cor cui non displicebat Deus. Injuriosum quemdam et in os sibi dura maledicta jacientem patienter audiebat, ex adversa parte unum ex militibus qui erant cum filio ejus impio. Et cum ille jaceret maledicta in regem, iratus unus ex comitibus David voluit ire et percutere eum; sed prohibetur a David. Et quomodo prohibetur? Ut diceret, Deus illum misit, ut mihi malediceret . Agnoscens culpam suam, amplexus est poenam suam, quaerens gloriam non suam; Dominum laudans in eo quod boni habebat, Dominum laudans in eo quod pade: non hi perversi, qui se rectos putant, et perversum Deum; qui quando aliquid faciunt mali, gaudent; quando aliquid mali patiuntur, blasphemant; insuper positi in tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
ciem tuam conuerte. siuis ut inde deue
faciem suam auertat: et securꝰ rogas. et ex
quasi nouũ: aliquid institue dicere uolu¬
it. Sed quia penitens orabat. qui cõmise¬
rat aliquid quod prius quam cõmitter&
innocentior erat: ostendit quẽ ad modũ
dixerit. erea. Et sp̃m rectum in noua in uis¬
ceribus meis. ꝑfectum inquit eum fac esse:
inueterata erat atq curuata rectitudo spẽ
mei. Dicit enim ex alio psalmo. Curuaue¬
runt animam meam. Et quando se homo
pronum facit adterrenas cupiditates: in¬
curuatur quodam modo. Cum autem erie¬
gitur insuꝑna. rectum fit cor eius. utho¬
nus illi sit deus. Quam bonus enim deus
isił rectis corde. Pro inde fr̃s audite. Aliqͣn¬
do deus eui ignoscit infuturo scło: corripit
eum de peccato inisto scło. Lam et ipsi da¬
uid cui dictum iam fuerat ꝑpropn̾am. di¬
missum est peccatum tuũ: euenerunt quȩ¬
dam quȩ minatus erat deus. propt̾ ipsũ

Expanded text:
ciem tuam converte, si vis ut inde Deus ciem tuam converte, si vis ut inde Deus faciem suam avertat; et sic securus rogas, et exaquasi novum aliquid institue, dicere voluit: sed quia poenitens orabat, qui commiserat aliquid quod priusquam committeret innocentior erat, ostendit quemadmodum dixerit, Crea. Et spiritum rectum innova in visceribus meis. Per factum, inquit, meum inveterata erat atque curvata rectitudo spiritus mei. Dicit enim ex alio psalmo: Curvaverunt animam meam . Et quando se homo pronum facit ad terrenas concupiscentias, incurvatur quodammodo; cum autem erigitur in superna, rectum fit cor ejus, ut bonus illi sit Deus. Quam bonus enim Deus Israel rectis corde ! Proinde, fratres, audite. Aliquando Deus cui ignoscit in futuro saeculo, corripit eum de peccato in isto saeculo. Nam et ipsi David, cui dictum jam fuerat per Prophetam, Dimissum est peccatum tuum, evenerunt quaedam quae minatus erat Deus propter ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
aduertit. Si aduertit: animaduertit. Auer¬
te faciem tuam apeccatis meis: & omnes ini¬
quitates meas dele. Satagit de illo grandi
peccato: plus prȩ sumpsit: om̃s deleri uult ini¬
quitates suas. ꝑrȩsumit de medici manuꝰ. de
magna illa miscd̃ia. quam inpͥncipio psalmi
inuocauit. Omnes iniquitates meas dele. A¬
uertit faciem deus. et sic delet. Auertendo
faciem: peccata deletꝰ aduertendo scribit.
Audisti auertendo delentem⁊ audi auertendo
quid facientem. Uultus autem domini suꝑ
facientes mala. ut ꝑdat de terra memoriam
eorum: non delendo peccata eorum. Hic au¬
tem quid rogat: Auerte faciem tuam apec¬
catis meis. Bene rogat. Ipse enim ñ auertit
faciem apeccatis suis dicens: qm̃ peccatum
meum ego agnosco. Merito rogas. et bene
rogas. ut deus auertat faciem suam apecca¬
to tuo: si tu inde non auertis faciem. Suuͦ
tu peccatum tuũ in dorso ponis deus ibi
faciem ponit. Tu peccatum tiu ante fa¬

Expanded text:
advertit: si advertit, animadvertit. Averadvertit: si advertit, animadvertit. Averte faciem tuam a peccatis meis, et omnes iniquitates meas dele. Satagit de illo grandi peccato: plus praesumit, omnes deleri vult iniquitates suas; praesumit de medici manu, de magna illa misericordia quam in principio Psalmi invocavit: Omnes iniquitates meas dele. Avertit faciem Deus, et sic delet; avertendo faciem peccata delet, advertendo scribit. Audisti avertendo delentem, audi advertendo quid facientem. Vultus autem Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum : non delendo peccata eorum. Hic autem quid rogat? Averte faciem tuam a peccatis meis. Bene rogat. Ipse enim non avertit faciem a peccatis suis, dicens, Quoniam peccatum meum ego cognosco. Merito rogas, et bene rogas ut Deus avertat faciem a peccato tuo, si tu inde non avertis faciem: si vero tu peccatum tuum in dorso ponis, Deus ibi faciem ponit. Tu peccatum tuum ante fa
Abbreviated transcription (Latin):
domini sui. iohannes ille baptista dans glo¬
riam magistro suo. et ideo amico suo: ait cũ
xp̃c putaretur. et exeo suꝑbire posset. et se
extendere. Non euun ipse se dixerat xp̃m:
sed poterat accipere hominum errorem hoc
putantium. ultro istum honorem deferre
uolentium ⁊ sed respuit falsum honorem.
ut inuenir& ueram grãm. & uide humi¬
litatem. De auditu ait. Qui habet sponsã
sponsus ẽ: amicus autem sponsi. stat & audit
eum. Stantem se fecit et audientẽ: ñ caden¬
tem & loquentem. Stat inquit. & audit eũ.
Audisti auditum. Ubi est exultatio et leticras
Continuo sequitur. Stat et audit eum: et
gaudic gaudet propt̾ uocem sponsi. Audi
y sopo mundatus. humilis factus sum. Auer¬
te faciem tuam non ame: sed apeccatis me¬
is. Alibi quippe orans dicit. Ne auertas
faciem tuam ame quiñ uult a se auerti faci¬
em dei: uult auertĩ faciem dĩ apeccatis suis.
Peccatum enim unde se deus non auertit.

Expanded text:
Domini sui , Joannes ille Baptista, dans gloDomini sui , Joannes ille Baptista, dans gloriam magistro suo et ideo amico suo, ait; cum Christus putaretur, et ex eo superbire posset, et se extendere: non enim ipse se dixerat Christum; sed poterat accipere hominum errorem hoc putantium, ultro istum honorem deferre volentium : sed respuit falsum honorem ut inveniret veram gloriam: et vide humilitatem de auditu: ait, Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum. Stantem se fecit et audientem, non cadentem et loquentem, Stat, inquit, et audit eum. Audistis auditum; ubi est exsultatio et laetitia? Continuo sequitur: Stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Audihyssopo mundatus, humilis factus sum. Averte faciem tuam, non a me, sed a peccatis meis. Alibi quippe orans dicit: Ne avertas faciem tuam a me . Qui non vult a se averti faciem Dei, vult averti faciem Dei a peccatis suis. Peccatum enim unde se Deus non avertit,
Abbreviated transcription (Latin):
mitescat nobis. qui propituis sit nobis: cum
quanto sub illo tremore aduos loquimur.
Cum autem ipsum aliquid suggerentem
et docentem intus audiuimus: securi su¬
mus. securi gaudemus. Sub magistro
enim sumus: illius głam querimus: illũ
docentem laudamus. Delectat nos ueri¬
tas eius intus: ubi nemo facit uel audit
strepitum. Ibi dixit iste leticiam suam
esse. & exultationem suam. Auditui in qͥt¬
meo dabis exultationẽ ⁊ leticiã. Et uło qͥahumi¬
milis audit. qui audit ⁊ qui uere audit.¬
& bene audit. humilis audic. Gła enim
auditus meo dabis exultationem & leticiã:
continuo demonstrauit. quid faciat au¬
ditio. Exultabunt ossa humiliata. humilia¬
ta sunt ossa. Ossa audientis. non habent fas¬
tum: non habent tiunorem. quẽ inse uyx
uincit qui loquitur. Inde & ille humilis
magnus quo innatis mulierum nemo maior
surrexit: ille qui itase humiliauit ut indig¬
num se diceret soluere corrigiam calciam̃ti

Expanded text:
mitescat nobis, qui propitius sit nobis, cum mitescat nobis, qui propitius sit nobis, cum quanto sub illo tremore ad vos loquimur. Cum autem ipsum aliquid suggerentem et docentem intus audimus, securi sumus, securi gaudemus: sub magistro enim sumus, illius gloriam quaerimus, illum docentem laudamus: delectat nos veritas ejus intus, ubi nemo facit vel audit strepitum: ibi dixit iste esse laetitiam suam et exsultationem suam. Auditui meo, inquit, dabis exsultationem et laetitiam. Et ideo quia humilis, audit. Qui audit, qui vere audit et bene audit, humilis audit: gloria enim Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuo demonstravit quid faciat auditio, Exsultabunt ossa humiliata. Humiliata sunt ossa, ossa audientis non habent fastum, non habent tumorem, quem in se vix vincit qui loquitur. Inde et ille humilis magnus, quo in natis mulierem nemo major surrexit , ille qui ita se humiliavit ut se indignum diceret solvere corrigiam calceamenti
Abbreviated transcription (Latin):
bes te defensorem peccati tui. uinceris. Non
in nocentem patronum ad hibustiz ñ est
tibi utilis defensio tua. Qͥs es enim ut te
defendas: Idoneus esto ad accusandum te.
Noli dicere. aut nichil feci: aut quid mag¬
num feci: aut fecerunt & alii. Si faciendõ
peccatum. nichil te dicis fecisse: nichil eris.
nichil accipies. Paratus est deus dare indul¬
gentiam. Claudis contra te: ille paratus est
dare. Noli opponere obicem defensionis ⁊s
aꝑisinum confessionis. Audi tui meo dabis
exultationem et leticiam. Ipse donet. ut
dicam quod sentio. Feliciores sunt qui audi¬
unt quam quiloquuntur. Qui enim discit
humilis ẽ: qui autem docet laborat ut non sit
suꝑb ÷ ne male placendi affectus in repat: ne
deo displicet qui uult placere hominib. Org¬
nus tremor est indocente fr̃s mei÷ magnus
tremor est nr̃. u his uocib ut̃is. Credite cor¬
di nr̃o quod uidere non potestis ÷ scit ipse qui

Expanded text:
bes te defensorem peccati tui, vinceris: non bes te defensorem peccati tui, vinceris: non innocentem patronum adhibuisti, non est tibi utilis defensio tua. Quis es enim qui te defendas? Idoneus es tu ad accusandum te. Noli dicere, aut, Nihil feci; aut, Quid magnum feci; aut, Fecerunt et alii. Si faciendo peccatum nihil te dicis fecisse, nihil eris, nihil accipies; paratus est Deus dare indulgentiam, claudis contra te; ille paratus est dare, noli opponere obicem defensionis, sed aperi sinum confessionis. Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam. Ipse donet ut dicam quod sentio. Feliciores sunt qui audiunt, quam qui loquuntur. Qui enim discit, humilis est: qui autem docet, laborat ut non sit superbus, ne male placendi affectus irrepat, ne Deo displiceat qui vult placere hominibus. Magnus tremor est in docente, fratres mei, magnus tremor est noster in his vocibus nostris. Credite cordi nostro quod videre non potestis: scit ipse qui