comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
satam uiro: cui nom̃ erat
ioseph. Aptũ ꝓfecto huma¬
nȩ restaurationis principrũ fuit.
ut iangłs a deo mitteretur
ad uirginem partu conse¬
crandam diuino quia pri-¬
ma ꝑditionis humanȩ cau¬
sa fuit. cũ serpens a diaboꝵ¬
lo mittebatur ad mulierẽ
sp̃u suꝑbiȩ decipiendam.
immo ipse in serpente di¬
abolus ueniebat: qui ge-¬
nus humanũ deceptis pa-¬
rentib primis. ĩmortalita¬
tis gła nudaret. Quia ergo
mors intrauit ꝑ feminã:
apte redit & uita ꝑ femi¬
nam. Illa a diabolo seduc¬
ta ꝑ serpentem: uiro gu¬
stum necis obtulitͥ hec edoc
auctorem salutis edidit.
Missus est gͦ angłs ga¬
briel a deo. Raro autem

Expanded text:
erat Joseph. Aptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Deo auctorem salutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem
Abbreviated transcription (Latin):
tis temperabant. Qui
manducat inquit: non
manducantem ñ sꝑnat.
Et qui ñ manducat: mã¬
oucandem ñ iudicet.
quedam facta media.que
ignoramus quo anrmo
fiant: quia &e bono & ma¬
lo fieri possunt. De qirib
demerariũ est iudicare:
maxime ut condẽpnemꝰ.
Hoꝵ autẽ ueniet tempu̾¬

Expanded text:
tis temperabant. Qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non judicet .quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quia et bono et malo fieri possunt, de quibus temerarium est judicare, maxime ut condemnemus. Horum aute
Abbreviated transcription (Latin):
iacob qd̃ alim̃ta
uenderentur in
egipto. dixit fi-¬
liis suis. Quare negligtᷤ
Audiui qd triticũ uenun¬
detur in egipto. Descendi¬
de & emite nobis necessa¬
ria. ut possimus uiuere:
& ñ consumamur mopia.
Descendentes igit᷑ fr̃es io¬
seph decem. ut emerent
frumenta in egipto: ben¬
Ciamin domi retento ab
iacob. qui dixerat fr̃ib eiꝰ.
lius nutũ frum̃ta popłis
uendebantyr:
umq adorassent eũ
set eos. quasi ad alienos
durius loquebatur: int̃¬
rogans eos. Unde ueni

Expanded text:
acob quod alimenta venderentur in Aegypto, dixit filiis suis: Quare negligitis? audivi quod triticum venundetur in Aegypto: descendite et emite nobis necessaria, ut possimus vivere, et non consumamur inopia. Descendentes igitur fratres Joseph decem, ut emerent frumenta in Aegypto Benjamin domi retento ab Jacob, qui dixerat fratribus ejus: lius nutum frumenta populis vendebantur. Cumque adorassent eum set eos, quasi ad alienos durius loquebatur, interrogans eos: Unde veni
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hendi ab hostib. ligari.
ad conciliũ duci. dampna¬
ri.flagellari. derisui habe¬
ri.ad ultimũ crucifigi. lan¬
ceari. & sepeliri uiderent.
Gaudebant mundi ama¬
tores. quos ob infimas cogi¬
tationes mundũi uocat
dñs: cũ morte durpissima
condempnarent illũ. qui
grauis erat eis etiam ad

Expanded text:
hendi ab hostibus, ligari, ad concilium duci, damnari, flagellari, derisui haberi, ad ultimum crucifigi, lanceari, et sepeliri viderent. Gaudebant mundi amatores, quos ob infimas cogitationes mundum vocat Dominus, cum morte turpissima condemnarent illum, qui gravis erat eis etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
Erat ioseph & Maria ma¬
ter dñi iħu mirantes suꝑ
his: que dicebant᷑ de illo.
ongregemus insniᷤ.
unum ea que in
orcu iħu dicta scriptaq
sunt de eo. & tunc scire
poderimus singła queq
digna esse miraculo. Quã

Expanded text:
oseph et Maria mater Jesu mirantes super his quae dicebantur de illo, ngregemus in unum ea quae in ortu Jesu dicta scriptaque sunt de eo, et tunc scire poterimus singula quaeque digna esse miraculo. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc illa loquente
cũ rege: nathan ꝓ¬
pheta uenit. Et nuntia¬
uerunt regi dicentes. No¬
est nathan ꝓpħa. Cumq
introisset ante conspectũ
regis. & adorasset eũ ꝓnus
in terra: dixit nathan. Oo¬
mine mirex si tu dixisti
adonias regnet post me

Expanded text:
dhuc illa loquente cum rege Nathan prophetes venit et nuntiaverunt regi dicentes adest Nathan propheta cumque introisset ante conspectum regis et adorasset eum pronus in terram dixit Nathan domine mi rex tu dixisti Adonias
Abbreviated transcription (Latin):
dicit d̾s ũr. Loquimini ad
eius: dimissa est iniquitaᷤ
illius. Suscepit de manu
om̃ duplicia. ꝓ om̃ib pec¬
catis sis. Nox clamantis
in deserto. Parate uiã dñi:

Expanded text:
Deus vester. Loquimini ad eius, dimisse sunt iniquitates illius: suscepit de manu Domini duplicia pro omnibus peccatis suis. Vox clamantis i
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentiã uidens. remo¬
tũ hunc ab hominib esse
comedentem. & int̃ peccato¬
res ambulantẽ intuens :
eũ non xp̃m. sed esse ꝓphe-¬
tam credebat. Sed dum ꝑ
notuit: implecũ est qd de
uit quia agnitus est quod
erat. & ioħes decreuit. quia
cessauit dici. qđ non erat.
Igitur q̃m̃ & isdem ioħes
ideo in sc̃itate ꝑstitit. quia
in cordis humilitate ꝑdu¬
rauit: & multi iocirco ce¬
ciderunt. quia apud semet¬
ipsos elata cogitatione tu¬
iuerunt: dicatur recte.
Om̃is uallis implebitur.
&e om̃is mons ce collis humi¬
liabitur: quia humiles do

Expanded text:
abstinentiam videns, remotum hunc ab hominibus essecomedentem, inter peccatores ambulantem intuens, eum non Christum, sed esse prophetam credebat. Sed dum penotuit, impletum est quod dit, quia agnitus est quod erat; et Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur, quia do
Abbreviated transcription (Latin):
espondens moyses
ait. Non credent mͥ
neq audient uocem meã:
sed dicent ñ apparuit tibi
dñs. Dixit ergo dñs ad eũ.
Quuid est qd̾ tenes in manu
tua: Respondit. Uirga.
in t̃ram. Proiecit & uersa
est in colubrũ: ita ut fu¬
geret moyses. Dixitq dñs.
Extende manũ tuam:. &
app̃hende caudam eius.
Ertendit & denuit:uer¬
saq est in uirgam. Et cre-¬
dant inquit qd apparue¬
rit tibi dñs ds patrũ tuoꝵ:
ds̃ abraham. & ds̃ ysaac.

Expanded text:
espondens Moyses ait: Non credent mihi neque audient vocem meam, sed dicent: Non apparuit tibi Dominus. Dixit ergo ad eum: Quid est quod tenes in manu tua? Respondit, Virga. iecit et versa est in colubrum ita ut fugeret Moses dixitque Dominus extende manum tuam et adprehende caudam eius extendit et tenuit versaque est in virgam ut credant inquit quod apparuerit tibi Dominus Deus patrum tuorum Deus Abraham Deus Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
rorib. & quia supra id qd̃
carnali intuentur aspec¬
tu nequeunt aciem m̃tis
erigere: ministra mundi
luminaria diuino honore
uenerantur. Absit ab ani-¬
mis xp̃ianis impia suꝑsti¬
cio ꝓdigiosũq mendacrũ.
Ultra enim omnẽ modũ
distant a sempit̃no tempo¬
ralia. ab incorporeo corpo¬
rea: a dñatore subiecta.Que
& si mirandam habent
pulchritudinem.adoran¬
dam tam̃ non habent dei¬
tatem. Illa gͦ uirtus. illa sa¬
pientia.illa est adoranda¬
sola maiestas.que uniuer¬
sitatem mundi creauit ex
nichilo: & in quas uoluit
formas atq mensuras. ter.¬
renam celestemq substan¬
tiam om̃ipotenti ratione
ꝑduxit. Sol luna & sydera
sint cõmoda utentibꝰ: sint
p̃ciosa cernentib. sed ita
ut de illis gr̃e referantur
auctori. & adoretur d̃s
qui hec condidit: ñ crea-

Expanded text:
roribus, et quia supra id quod carnali intuentur aspectu, nequeunt aciem mentis erigere, ministra mundi luminaria divino honore venerantur. Absit ab animis Christianis impia superstitio prodigiosumque mendacium. Ultra omnem modum distant a sempiterno temporalia, ab incorporeo corporea, a dominatore subjecta: quia etsi mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non crea
Abbreviated transcription (Latin):
uidendam diumnitatis
speciem posse conscendere
si tamen eadem sacram̃ta
digno iusticiȩ & scĩtatis &
ueritatis honore. ut acce¬
pimus illibata seruemus.
si humanȩ conuersationis
eius exempla. si doctrinȩ
qͣm ꝑ hominem nobis ini¬
nistrauit humilit̃ dicta
sequamur. Nam qui hu¬
militatis eius uestigia se¬
qui dedignatur. qua de¬
meritate sperat se ad in¬
tuenda claritatis eius gau¬
dia posse penetrare:Qd̃¬

Expanded text:
idendam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia sequi dedignatur, qua temeritate sperat se ad intuenda claritatis ejus gaudia posse penetrare
Abbreviated transcription (Latin):
abrahȩ semen estis:scđm
ꝓmissionem heredes. Et
sarai inquit uxorem tuã
ñ uocabis sarai sed saram:
id est ñ uocabis principẽ
meã sed principem. uide¬
licet aꝑte docens. ut ea que
tantȩ fidei particeps & so¬
cia facta est: non ꝓprie pͥn¬
cipem suȩ donrus. sed ab¬
solute principem: id est
om̃ium recte credentiũ fe¬
minarũ uocaret. & intelli¬
geret esse parentẽ. Unde
beatus apłs petrus creden¬
des de gentib feminas ad
humilitatis. castitatis. &
modestiȩ uirtutem ꝓuo¬
cans: eiusdem matris suȩ
sarȩ debita cũ laude memi¬
nit. Sicut inquit obedie¬
bat abrahȩ dñm eũ uocan.
cuiꝰ estis filiȩ bene facientes.

Expanded text:
Abrahae estis, secundum promissionem haeredes . Et Sarai, inquit, uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes
Abbreviated transcription (Latin):
lii magnalia que¬
in homine gessit ꝑ¬
hibent: ille qd omnẽ crea¬
turam uisibilem & inui¬
sibilem ꝑ ipsũ ds pater
fecerit. docet dicens. Om¬
nia ꝑ ipsũ facta sunt: &
sine ipso factũ est nichil.
Et mire beatus ioh̾es in
iicio eu᷑gelii sui de drui¬
Unitate saluatoris & fidem
recte credentiũ sublimit̃
imbuit. hereticoꝵq ꝑfidi.¬
am potenter exsuperat.

Expanded text:
lii magnalia quain homine gessit perhibent, ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem per ipsum Deus Pater fecerit, ostendit, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et mire beatus Joannes in initio Evangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat.
Abbreviated transcription (Latin):
iure in iħu io est salutari
suo speciali p̃ ceteris sc̃ĩs gau¬
dio potuit exultare: quia
quem ꝑpetuũ salutis auc

Expanded text:
ure in Jesu, id est, in salutari suo speciali prae caeteris sanctis gaudio potuit exsultare, quia quem perpetuum salutis auc
Abbreviated transcription (Latin):
urbem ihesolimã stare:
qͣm ille casuram esse p̃di¬
xerat. Tricesimo autem
etatis suȩ anno. & captrui¬
tatis quinto: exorsus est
ad concaptiuos loqui. Et
eodem tempore licet po¬
sterior hic in chaldea: ihe¬
remias in iudea ꝓphetaue¬
runt. Sermo eius nec sa¬
tis disertus. nec ad modũ
rusticus est: sed ex utroq
medie temperatꝰ. Sacer¬
dos & ipse sicut iheremiã:
principia uoluminis & fi¬
nem. magnis habens ob¬
scuritatib inuoluta. Sed
& uulgata eius editio: ñ
multum distat ab hebra¬
ico. Unde satis miror qͥd
causȩ extiteritꝰ: ut si eosdẽ
in uniuersis libris habe¬
mus int̾̃pretes: in aliis
eadem. in aliis diuersa
transtulerunt. Legite gͥ
& hunc uixta translatio¬
nem nr̃am: quia ꝑ cola
scriptus & comata: ma¬
nifestiorem sensũ legen

Expanded text:
urbem Jerosolymam stare, quam ille casuram esse praedixerat. Trigesimo autem aetatis suae anno, et captivitatis quinto, exorsus est ad concaptivos loqui. Et eodem tempore, licet posterior, hic in Chaldea, Jeremias in Judaea prophetaverunt. Sermo ejus nec satis disertus, nec admodum rusticus est: sed ex utroque medie temperatus. Sacerdos et ipse, sicut et Jeremias: principia voluminis et finem magnis habens obscuritatibus involuta. Sed et Vulgata ejus editio non multum distat ab Hebraico. Unde satis miror quid causae exstiterit, ut si eosdem in universis libris habemus interpretes, in aliis eadem, in aliis diversa transtulerint. Legite igitur et hunc juxta translationem nostram; quia per cola scriptus et commata, manifestio
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc grauit̾ suspirans
senior. & in lacrimas reso¬
lutus: ille ait mortuus ẽ.
Quomͦ inquit uel quali
morte:Deo ait mortuus
timũ etiam latrocinũ ag¬
Quib auditis apłs: uestẽ¬

Expanded text:
Tunc episcopus suspirans et in lacrimis resolutus: «Ille», ait, «mortuus est». «Quomodo», inquit, «uel quali morte?». «Deo», ait, «mortuus ditus etiam latrocinium agHis auditis ap
Abbreviated transcription (Latin):
limitatis excitauit. Sed
quib modis primũ homi¬
nem strauit: eisdem mo-¬
dis scđo homini temptato
succubuit. ꝑgulam quip¬
pe temptat: cũ dicit. Dic
ut lapides isti panes fiant.
cũ dicit. Si filius dei es: mit¬
te de deorsũ. ꝑsublimitatis¬
auaritiam demptat: cum¬
om̃ia regna mundi osten¬
dit dicens. Hec om̃ia tibi
dabo: si ꝓcidens adoraue¬
ris me. Sed eisdem modis
a scđo homine uincitur.
quib primũ hominem

Expanded text:
limitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis secundo homini temptando succubuit. Per gulam quippe temptat, cum dicit: 'Dic, ut lapides isti panes fiant'. cum dicit: 'Si filius Dei es, mitte te deorsum'. avaritiam tentat, cum regna mundi omnia ostendit, dicens: « Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me . » Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a &e ur̃a capacitate.quid
dicere debeamus. & quid
audire debeatis atcente
sumite: & ab illo qd non
possumus poscite.

Expanded text:
 vestra capacitate, quid dicere debeamus, et quid audire debeatis, attendesumite, et ab illo quod non possumus poscite.
Abbreviated transcription (Latin):
mundus ñ pocest accipere.
quia ñ uidet eũ. nec scit
cum. Uos aritẽ cognosce¬
tis eũ: quia apud uos ma¬
nebit. & in uobis erit. Mul¬
ta. sunt: que in istis pau¬
cis uerbis dñi requirant᷑.
Sed multũ est ad nos. uel
om̃ia que hic querenda st̃
querere:uel om̃ia que hic
querimus inuenire.Ue

Expanded text:
cipere; quia non videt eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Multa sunt, quae in istis paucis verbis Domini requirantur; sed multum est ad nos vel omnia quae hic quaerenda sunt quaerere, vel omnia quae hic quaerimus inven
Abbreviated transcription (Latin):
ueraciter intimanda pue¬
ri huiꝰ naturalis diuinitas.
& naturalis humanitas :
utraq naturaliter uera.
utraq unitas: nec in se in¬
uicem confusa. nec a se in¬
uicem seꝑata. Ipsũ enim
habuit maria filiũ de se
natũ: cui stella debitȩ ser¬
uitutis exhibuit famula¬
tũ. Ipsum eundemq ma¬
ria in bethleem dm̃ homi¬
nem peꝑit:quem stella ma¬
gis in oriende positis nunti¬
auit. Magi ergo uenerunt:
& filiũ uirginis unũ eun¬
uemq dm̃ & hominem cog¬
nouerunt. Deniq attende
quid attulerint: & agno¬
sce quid crediderint. Re¬
fert enim erͣgłista. quia
intrantes domũ inuene¬
runt puerũ cũ matre eiꝰ:¬
& ꝓcidentes adorauerunt
eum. Et aꝑtis thesauris
suis: obtulerunt ei mune¬
ra. aurũ. thus. & mirram.
ꝑista tria munerũ genera
in uno eodemꝙ xp̃o & di¬
uina maiestas. & regia po¬
destas: & humana morta¬
litas intimatur. Thus enĩ
ad sacrificiũ. aurũ ad tri

Expanded text:
eraciter intimanda pueri hujus naturalis divinitas, et naturalis humanitas, utraque naturaliter vera, utraque unita, nec in se invicem confusa, nec a se invicem separata. Ipsum enim habuit Maria filium de se natum, cui stella debitae servitutis exhibuit famulatum. Ipsum eumdemque Maria in Bethlehem Deum hominem peperit, quem stella Magis in Oriente positis nuntiavit. Magi ergo venerunt, et filium Virginis unum eumdemque Deum hominem cognoverunt. 9. Denique attende quid obtulerunt, et agnosce quid crediderunt. Refert enim evangelista quia intrantes domum, invenerunt puerum cum Maricidentes adoraverunt eum; et apertis thesauris suis obtulerunt ei munera, aurum, thus et myrrham . Per ista tria munerum genera, in uno eodemque Christo et divina majestas, et regia potestas, et humana mortalitas intimatur. Thus enim ad sacrificium, aurum perti
Abbreviated transcription (Latin):
dem & confessionem xp̃i ad
patriarcharũ ꝑtinet sortẽ:
siue in his qui de patriar¬
charũ stirpe carnis origi¬
nem duxerunt: seu in illis
qui de aliis nationib carna¬
liter nati. sp̃uali lauacro
sunt in xp̃o renati. In qua
uidelicet bomo regnabit
in eternũ: & regni eius ñ
erit finis. Regnat quippe
in ea in p̃senti uita. cũ elec¬
toꝵ corda ꝑ fidem & dilecti-¬
onem suam inhabitans re¬
git: atq ad ꝑcipienda suꝑ¬
nȩ retributionis dona. conti

Expanded text:
nfessionem Christi ad patriarcharum pertinet sortem, sive in iis qui de patriarcharum stirpe carnis originem duxerunt, seu in illis qui de aliis nationibus carnaliter editi, spirituali lavacro sunt in Christo renati. In qua videlicet domo regnabit in aeternum, et regni ejus non erit finis. Regnat quippe in ea in praesenti vita, cum electorum corda per fidem et dilectionem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributionis dona conti
Abbreviated transcription (Latin):
passurus ille iherosolimã
ꝓperaret: in eius laudem
gaudens decantabat. Bene¬
dictus qui uenit in nomi-¬
ne dñi: rexisrł. Est iuxta
aliũ eugłistam. Benedictũ
qd̃ uenit regnũ patris ñri
dauid. Aderat enim tempꝰ
quo redempto ꝑ erus sangui¬
nem mundo rex agnosceret᷑.
ñ solũ domus dauid. sed &
totius eccłiȩ: immo om̃rũ
conditor & rector scłoꝵ. En¬
de recte angłs postqͣm dixit.
& dabit illi dñs ds̃ sedem da¬
uid patris eius: continuo
subiunxit. & regnabit in

Expanded text:
passurus ille Hierosolymam passurus ille Hierosolymam properaret, in ejus laudem gaudens decantabat: Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Et juxta alium evangelistam: Benedictum quod venit regnum patris nostri David . Aderat enim tempus quo redempti per ejus sanguinem mundi rex agnosceretur, non solum domus David, sed et totius Ecclesiae, imo omnium conditor et rector saeculorum. Unde recte angelus, postquam dixit, Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, continuo subjunxit Et regnabit i
Abbreviated transcription (Latin):
minũ iħm id est saluato¬
rem nr̃m. & uerũ dei pa-¬
nis filiũ predicat. ii.¬
cce inquit concipies
in utero: & paries
filiũ. Agnosce uerũ hunc
hominem:ueram de car-¬
ne uirginis assũpsisse sub¬
stantiam carnis. Hic erit
magnus: & filius altissum
uocabitur. Confitere eun¬
dem. etiam uerũ dm̃ de do
uero: & eterno patri filiũ
semꝑ esse coeternũ. Quod
autem futuro dempore
ita hoc potius dictũ intel¬
ligamus. quia potentiam
oiuinȩ maiestatis qͣm d̃i
filius eternalit̃ habuit. hãc
idem homo natus ex dem¬
pore acceperit: ut una in
duab naturis ꝑsona esset:
mediatoris ac redempto¬
ris nr̃i. Et dabit illi dñs
õs sedem dauid patris eius
Sedem dauid. regnũ dicit
isrłiticȩ plebis: qđ̾ suo dem¬
pore dauid iubente partẽ
& iuuante dño. fideli de-¬
uotione gubernauit. De¬
dit gͦ dñs redemptori nr̃o
sedem dauid patris eius: qͣn¬
do hunc de stirpe dauid
płm quem dauid tempora
nũ. De quo apłs ait. Qui
eruit nos de potestate te

Expanded text:
 id est, Salvatorem nostrum, et verum Dei Paris Filium praedicat. Ecce, inquit, concipies in utero, et paries Filium. Agnosce verum hunc hominem, veram de carne virginis assumpsisse substantiam carnis. Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Confitere eumdem etiam Deum verum de Deo vero, et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro tempore ita hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, ut una in duabus naturis persona esset mediatoris ac Redemptoris nostri. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Sedem David regnum dicit Israeliticae plebis, quod suo tempore David, jubente pariter et juvante Domino, fideli devotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David lum quem David temporalnum de quo Apostolus ait: Qui eruit nos de potestate ten
Abbreviated transcription (Latin):
in utero gestare. parere.ac
nutrire digna est: preci¬
puũ tamen in eadem ui¬
ta ꝑpetua beatitudinis lo-¬
cũ & ipsi sunt habituri. qͥ
erus fidem & dilectionem
casto in corpore conciptunt.
qui sedula in mente pre¬
ceptoꝵ eius memoriã por¬
tant. qui hanc & in m̃te
ꝓximoꝵ sollerti exhortati¬
Ione nutrire satagunt.

Expanded text:
gestare, parere, ac nutrire digna exstitit, praecipuum tamen in eadem vita perpetuae beatitudinis locum et ipsi sunt habituri qui ejus fidem ac dilectionem casto in corde concipiunt, qui sedula in mente praeceptorum ejus memoriam portant, qui hanc et in mente proximorum solerti exhortatione nutrire satagunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ ĩstantia sequamur.
& sollicita cordis ac corpo¬
ris castigatione ꝓcuremꝰ:
ut quem illi in presepio

Expanded text:
tutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio
Abbreviated transcription (Latin):
sit ista sollempnitas: ha¬
bere in cordis hospitio ad¬
uentũ dei. Certe si domũ
ur̃am quisqͣm diues ac p̃¬
potens amicus intraret:
om̃i festinantia domus te¬
ta mundaretur:ne quid
fortasse esset. qd̃ oculos a¬
mici intrantis offenderet.
Tergat gͦ sordes praui oꝑis.
qui deo preparat domũ
mentis.

Expanded text:
sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem inimici ꝓpt̃ uos:
scđm electionem autẽ ca
rissimi ꝓpter patres. Sine
penitentia enĩ: sunt do¬
na & uocatio dĩ. Sicut enĩ
aliqͣndo & uos ñ credidi¬
stis deo. nunc autẽ miscd̾i¬
am consecuti estis ꝓpt̃ illoꝵ
incredulitatem: ita & isti

Expanded text:
quidem inimici propteruos, secundum electionem vero dilecti propter patres. sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei. Sicut enim aliquando et vos non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis propter illorum incredulitates: ita et isti
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat regnũ tuũ: idem
tamen regnũ ñ mox orati¬
one finita. sed tempore con¬
gruenti sumus accepturi.
Qd̾ pia ꝓuisione nr̃i con¬
ditoris constat actitari: ut
uidelicet desideria nr̃e de¬
uotionis dilatione crescãt.
& cremento cotidiano ma¬
gis magisq ꝓuecta. tan¬
dem ꝑfectius capiant
gaudia que requirunt.
Inter que notandũ. quia
cũ ꝓ peccantib oramus. &
si eoꝵ saluationem impe¬
trare nequimus: nequa¬
qͣm tamen fructu p̃cis nr̃e
priuamur: quia & si illi
non sunt digni saluari:
nos tam̃ amoris quẽ illis
impendimus mercede do¬
nabimur sicq in tali qͦ
petitione implebitur no¬
bis illa dñi ꝓmissio qua
ait: si quid petieritis pa¬
trem in nomine meo da¬
bit uobis. In ascensione

Expanded text:
eniat regnum tuum, idem tamen regnum non mox oratione finita, sed tempore congruo sumus accepturi, quia pia provisione nostri conditoris constat actitari, ut videlicet desideria nostrae devotionis dilatione crescant, et cremento quotidiano magis magisque provecta tandem perfectius capiant gaudia, quae requirunt. Inter quae notandum, quia cum pro peccantibus oramus, et si eorum salvationem impetrare nequimus, nequaquam tamen fructu precis nostrae privamur, quia, etsi illi non sunt digni salvari, nos tamen amoris quem illis impendimus mercede donabimur. Sicque in tali quoque petitione implebitur nobis illa Domini promissio, qua ait: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Intuendum e
Abbreviated transcription (Latin):
ta tua. si & tu accuses:
comungeris deo. Quasi
ouȩ res sunt:homo ce pec¬
cator. Qd̃ audis homo. ds
fecit: qd̃ audisti peccator.
ipse homo fecit. Dele qd̾ fe¬
cisti: ut ds saluet qd̃ fecit.

Expanded text:
ta tua; si et tu accuses, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo, et peccator. Quod audis homo, Deus fecit; quod audis, peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
Si parua fr̃ib non dimit¬
timus: magna nobis a
deo ñ dimittent᷑. Et qͥa
potest unusquisq dicere.
nchil habeo contra eũ.
ipse nouit: habet dm̃ iu¬
dicem: ñ est michi curȩ
quid uelit agere.ego ig¬
noui ei:confirmat sen¬
tentiam suam: & omnẽ¬

Expanded text:
Si parva fratribus non dimittimus, magna nobis a Deo non dimittentur. Et quia potest unusquisque dicere: nihil habeo contra eum, ipse novit: habet Deum judicem, non mihi curae est, quid velit agere, ego ignovi ei; confirmat sententiam suam, et omn
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i introrsus redite:
sidm̃ uere amatis exquiri¬
te. Nec tam̃ sibi aliquis cre¬
dat: quicquid sibi anmuᷤ
sine boni oꝑis atcestatione
responderit. De dilectione
conditoris: lingua. mens.
a uita requiratur. Nũqͣm
est amor dei otiosus.Ope¬
ratur etenĩ magna si est:
si uͦ oꝑari renuit: amor ñ
est.Et sermonem quẽ au¬
distis ñ est meus: sed eius
qui misit me patris. Scitiᷤᷤ
quitur unigenitus filius:

Expanded text:
mi, introrsus redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me Patris. Scitis, quitur unigenitus Filius
Abbreviated transcription (Latin):
falsa iusticia suꝑbi¬
re solent:ceteros quosq:
oespicrunt. nulla infir¬
mantib miscdia conde¬
scendunt: &. quo se pecca¬
dores esse ñ credunt: eo de¬
derius peccadores frunt.
De quoꝵ ꝓfecto numero
pharisei extiterunt:qui
diiudicantes dñm quod
peccadores susciperet:aren¬
di corde ipsũ fontem mi¬
sccdie rep̃hendebant. Sed
quia egri erant ita ut
egros se esse nescirent. qͣti¬
nus qd̃ erant agnoscerẽt:
celestis eos medicus blan¬
ois fom̃tis curat. Benig¬
nũ paradigma obicit:
& in eoꝵ corde uulneris
dumorem p̃mit. Nit nãꝙ.
Quis ex uobis homo qui
habet centũ oues : Et si

Expanded text:
falsa justitia superbire solent , caeteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunt; et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem misericordiae reprehendebant 3. Sed quia aegri erant ita ut aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ait namque: Quis ex vobis homo qui habet centum oves,
Abbreviated transcription (Latin):
seductus sũ: fortior
me fuisti. & in ualuisti.
factus sũ in derisũ dota
die. Om̃s subsannant me:
quia iam olim loquor uo¬
ciferans iniquitatem. &
uastitatem clamito. Et
factus est michi sermo
dñi in opprobriũ: & in de¬
risũ tota die. Et dixi. Non
recordabor eius: neq loqͣr
ultra in nomine illiꝰ. Et
factus est in corde meo tan¬
qͣm ignis exestuans: clau¬
susq in ossib meis. Ee de¬
feci: ferre ñ sustinens. Au¬
diui enim contumelias
multoꝵ: & t̃̾rorem in circui

Expanded text:
seductus sum: ortior me fuisti et invaluisti. Factus sum in derisu: tota die omnes subsanabant me. Quia iam olim loquor vociferans: iniquitatem et vastitatem clamito. Et factum est mici sermo Domini in obprobrium et in derisu tota die: et dixi non recordabor eius neque loquar ultra in nomine illius. Et factus est in corde meo quasi ignis exestuans claususque in ossibus meis: et defeci ferre non sustinens. Audibi enim contumerias multorum: et terrorem in circui
Abbreviated transcription (Latin):
se ñ esse respondit. sed etiã
corrigiam caltiamenti eius
soluere.id est incarnatio¬
nis eius misteriũ ꝑscruta¬
ri: ñ se dignũ esse phibuit.
Eius esse sponsam eccłiam
credebant:qui hunc quia
xp̃c esset estimabant. Sed
ait. Qui habet sponsam:
sponsus est. Ac si diceret. Ego
ñ sum sponsus: sed amicus
sponsi sum. Nec ꝓpter uocẽ
suam. sed ꝓpter uocẽ sponsi
se gaudere ꝑhibebat:quia
ñ ideo letabatur in corde.
q̃m a popłis humilit audi¬
ebatur loquens: sed quia ip¬
se ueritatis uocem audie¬
bat intus. ut loqueretur
foris. Qd̃ bene gaudiũ im¬
plecũ dicit quia quisquis
de sua uoce gaudet: plenũ
gaudiũ ñ habet. A quo &
subditur. Iuũ oportet cresce¬
re: me autẽ minui. Qua in
re querendũ est. in quo cre-¬
uit xp̃c. in quo diminutus

Expanded text:
stum non esse se responstum non esse se responamenti ejus solvere, id est incarnationis ejus mysterium perscrutari non se dignum esse perhibuit. Ejus esse sponsam Ecclesiam credebant, qui hunc quia Christus esset existimabant. Sed ait: Qui habet sponsam sponsus est . Ac si diceret: Ego sponsus non sum, sed amicus sponsi sum. Nec propter vocem suam, sed in voce sponsi se gaudere perhibebat, quia non ideo laetabatur in corde, quoniam a populis humiliter audiebatur loquens, sed quia ipse veritatis vocem audiebat intus ut loquforis. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet, a quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . Qua in re quaerendum est in quo Christus crevit, in quo minutus
Abbreviated transcription (Latin):
frumento habundare con¬
spicimus. quia illoꝵ ora ꝑa¬
bulo ueritatis impleta sunt.
qui mites ac simplices huic
mundo despicabiles esse ui
tate preditũ popłs uide¬
rat illũ huric esse singula¬
riter celsũ ac solidũ montẽ
credebat: de quo scriptũ est.
In nouissimo dierũ erit mon̾
esse xp̃m putabant: sicut
mante autẽ popło & cogi¬
oib suis. ne forte ipse esset
xp̃c: quem ce requirebant
dicentes. Nũquid xp̃c es
tu: Sed nisi isdem ioħes
aplid se uallis esset: reple¬
tus gr̃a sp̃c non fuisset.
Qui ut hoc qd̃ erat osten¬
deret: dixit. Uenit fortior
me post me: cuiꝰ non sum
dignus soluere corrigiam
calciamenti. Et rursũ ait.
Qui habet sponsam:spon¬
sus est. Fmicus autẽ spon¬
si qui stat & alidit eũ: gau¬
dio gaudet ꝓpter uocem
sponsi. Hoc autẽ gaudiũ
meũ impletũ est. Iuũ opor¬
tet crescere: me autẽ minui.
Ecce cũ p̃missa oꝑatione.
uirtutũ talis esset ut xp̃c
esse crederetur: ñ solũ xp̃m¬

Expanded text:
frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse vidtate praeditum populus viderat, illum hunc esse singulariter celsum ac solidum montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons esse Christum putabat, sicut mante autem populo et cogioanne, ne forte ipse esset Christus, quem et requirebant dicentes: Nunquid Christus es tu ? Sed nisi idem Joannes apud se vallis esset, repletus gratiae spiritu non fuisset. Qui ut hoc quod erat ostenderet, dixit: Venit fortior me post me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calhabet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc autem gaudium meum impletum est. Illum oportet crescere, me autem minui . Ecce cum pro mira operatione virtutum talis esset, ut Christus esse crederetur, non solum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ro ait in principio cepit
esse uerbũ: sed in principio¬
delicet eũ ñ ex tempore or¬
tũ.sed in exortu tempoꝵ iã
existentem:ac ꝑhoc sine
temporis initio de patre
natũ monstraret. iuxta qd̃¬
oñs ipse loquit᷑ in ꝓuerbiis.
Dñs possedit me ĩ nitio uia¬
rũ suarũ. anteqͣm quicqͣm

Expanded text:
ro ait, In principio coepit esse Verbum, sed in principiodelicet eum non ex tempore ortum, sed in exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suaru
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Idem d̾s qͣndo uult
pader est. qͣndo uult filius
ipse tam̃ unus est. Quoꝵ
destruens errorem: subiun¬
xit. Ee uerbũ erat apud dm̃
Si enim alius apud alrum
erat. duo sunt ꝓfecto pater
& filius: & ñ unus. Ipse
modo pater. modo filius: ip
mutabilis sit diuinȩ sub

Expanded text:
s quando vult, Pater est; quando vult, Filius ipse tamen unus est. Quorum destruens errorem, subjungit: Et Verbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt profecto Pater et Filius, et non unus. Ipse modo Pater, modo Filius, modmutabilis sit divinae sub
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli: sicut scriptũ est in li¬
bro ꝓpħarũ. Nũquid unc¬
timas & hostias obtulistiᷤᷤ
michi annis quadragin¬
ta in deserto ddomus isrł.
Et suscepistis tabernacu¬
lũ moloch. & sydus cł̃i ur̃i
remphan: figuras quas
fecistis adorare eas & tranᷤ¬
feram uos in babiłoneo.

Expanded text:
li, sicut scriptum est in libro Prophetarum: Numquid victimas aut hostias obtulistis mihi annis quadraginta in deserto, domus Israel? Et suscepistis tabernaculum Moloch, et sidus dei vestri Rhemphan, figuras quas fecisti adorare eas, et transferam vos trans Babylonem
Abbreviated transcription (Latin):
modo frẽs audistis. ualde
in suꝑficie historica est
aꝑta: sed eius nobis sunt
misteria sub breuitate re-¬
quirenda. Maria magda

Expanded text:
modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magda
Abbreviated transcription (Latin):
in lege: Magistrũ uocat:
cuius ñ uult esse discipłs.
Simplicissimus in t̃roga¬
dor. & malignissimus in¬
sidiator. de magno man¬
dado interrogat: qui nec
minimũ obseruat. Ille
enim debet de maiore in
minorem compleuit. Dñs¬
autẽ sic eũ rep̃hendit: ut
int̾rogationis fictam con¬
scientiam statim primo
responso ꝑcuteret. dicens.

Expanded text:
nfusus. Magistrum vocat, cujus non vult esse discipulus. Simplicissimus interrogator, et malignissimus insidiator, de magno mandato interrogat, qui nec minimum observat. Ille enim debet interrogare de minorem complevit. autem sic respondit, ut interrogationis ejus fictam conscientiam statim primo responso percuteret dicens.
Abbreviated transcription (Latin):
compuncti fuerant obli¬
uiscuntur. sicq ad ꝑpetͣn¬
da peccata redeunt: acsi
hec minime planxissent.

Expanded text:
compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent.
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitate laborantib
pauca loquenda sunt: &
fortasse hec utilius ꝓder̃c̃.
quia sepe & alim̃ta que
minus sufficiunt. auidrus
sumuntur. Lectionis gͦ euͣ¬
głicȩ sũmatim sensũ statui
non ꝑ singula uerba discu¬
tere: ne dilectionem ur̃am
ualeat sermo ꝓlixior expo¬
sitionis onerare. Ecce au
qͣm recognoscerent ñ osten¬
dit. Hoc ergo egit foris dñs
in oculis corporis: qd̃ apud
ipsos agebatur intus in ocu¬
lis cordis. Ipsi namq apud
semet ipsos intus & ama¬
bant: & dubitabant. Eis
autẽ dñs foris & p̃sens ade¬
rat: & quis esset non osten¬
debat. De se gͦ loquentib p̃¬
sentiam exhibuit. sed de se
dubitantib cognitionis
suȩ speciem abscondit. Uer¬
ba quidem contulit. duri¬
diam intellectus increpa¬
ria que de se ipso erant
aperuit: ce tam̃ quia ad¬
huc in eoꝵ cordib peregri¬
nus erat a fide: ire se lon¬
gius finxit. Fingere nãꝙ
componere dicimus.Un¬
de & compositores luti:
figulos uocanuis.ii.¬
ichil gͦ simplex ueri

Expanded text:
olemnitate laborantibus pauca loquenda sunt; et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce audquam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increparia quae de seipso erant aperuit, et tamen quia adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a fide, se ire longius finxit. Fingere namque componere dicimus; unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex Veri
Abbreviated transcription (Latin):
Et tu fili homi¬
nis. sume cibi gla¬
diũ acutũ radentem piloᷤ.
e & assumes eũ. & duces per
caput tuũꝰ & ꝑ barbam
tuam. Et assumes tibi sta¬
teram ponderis: & diuide
eos. Terciam partẽ igni
combures in medio crui¬
tatis: Iuxta completionẽ
mens t̃ciam partem conci¬
oes gladio in circuitu eiu:
t̃ciam uͦ aliam disꝑges in
uentũ. & gladiũ nudabo

Expanded text:
Et tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum, radentem pilos: et assumes eum, et duces per caput tuum, et per barbam tuam. Et assumes tibi stateram ponderis, et divides eos. Tertiam partem igni combures in medio civitatis, juxta completionem mens tertiam partem concides gladio in circuitu ejus: tertiam vero aliam disperges in ventum, et gladium nudabo
Abbreviated transcription (Latin):
men erus ꝑ mundũ creuit:
ex qua hunc inficdelis tur¬
ba extinxisse se credidit.
Et quem gaudebat occisũ:
dolet mortuũ. quia hunc
ad suam głam cognoscit
ꝑuenisse ꝑ penam. Quod¬
bro iudicũ facta signifi¬
cant. Qui cũ garam crui¬
tadem philistinoꝵ fuis¬
set ingressus. philistei in¬
gressum illũ ꝓtinus cog¬
noscentes: ciuitatem re¬
pende obsidionib circũde¬
derunt. custodes deputa¬
uerunt. & sanson fortissi¬
mũ se iam comp̃hendis¬
se gauisi sunt. Sed quid
sanson fecit audiuimus.
Mectia nocte portas crui¬
tatis abstulit: & montis
uerticem ascendit. Quẽ
nisi redemptorem nr̃m
sanson ille significat:
Quid gaza cruitas. nisi in¬
fernũ designat: Quid ꝑ
philisteos. nisi iudeoꝵ ꝑfi¬
dia demonstratur: Qui
cũ mortuũ dñm uiderẽt.

Expanded text:
men ejus per mundum crevit, ex qua hunc infidelis turba exstinxisse se credidit. Et quae gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. lius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Media nocte portas civitatis abstulit, et montis verticem ascendit. Quem,nisi Redemptorem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui cum mortuum Dominum viderent
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. acutus. qui nichil
tus. securus. Omnẽ habenͤ
uirtutem. om̃ia ꝓspiciens.
& qui capiat om̃s sp̃c intel¬
ligibiles: mundus. subtilis.
quedam est claritatis om̃i¬
potentis dei sincera: & ideo
nichil inquinatũ in ea in¬
currit. Candor est enĩ lu¬
cis eternȩ & speculũ sine
macula dei maiestatis: &
rmnago bonitatis illrus.

Expanded text:
bonum, acutus, qui nihil vtvirtutem, omnia perspiciens, et qui capiat omnes spiritus intelligibiles, mundus, subtilis. edam est claritatis omnipotentis Dei sincera et ideo nihil inquinatum in illa incurrit candor est enim lucis aeternae et speculum sine macula Dei maiestatis et imago bonitatis illius
Abbreviated transcription (Latin):
bra temperando restrin
sciunt. eoꝵq tribulationẽ
ꝑ compassionem dempe¬
rant. ruxta hoc qd scriptũ
est. Gr̃ãs autẽ deo qui con¬
solatur nos in om̃i tribula¬
tione nr̃a: ut possimus &
ipsi consolari eos. qui in
om̃i p̃ssura sunt. Qui dũ
afflictis ꝓximis uerbũ uel
opem consolationis ferunt.
eos ꝓculdubio ad statum
rectitudinis restringunt.
ne ĩmoderata tribulatio¬
ne in desꝑationem soluan¬
dur. Quos autẽ ꝑ oliuam
nisi miscdes accipimus:
Quia & grece oleos miseri¬
cordia uocatur: & quasi oli¬
uȩ liquor ante om̃ipoten¬
tis d̃i oculos miscdiȩ fructꝰ
lucet. Cui adhuc in ꝓmis¬
sione subiungit᷑. Ponam

Expanded text:
bra temperando restringsciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem Deo, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos autem per olivam, nisi misericordes accipimus? quia et Graece ἔλεος misericordia vocatur, et quasi olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. 1523 Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem gr̃a & ueritas fac¬
ta est iħm xp̃m generare
oonatũ est. Et ideo uere
dñs cũ illa erat. qͣm & priꝰ
nouo castitatis amore a
t̃renis ad celestia desideran¬
da sustulit: & postmodũ
mediante humana natu¬
ra. om̃i plenitudine diui¬
nitatis consecrauit᷑. Uere
beata int̃ mulieres: que
sine exemplo muliebris
conditionis. cũ decore uir¬
ginitatis gauisa est hono¬
re parentis: qd̾ q uirginẽ
matrem decebat. di filiũ
ꝓcreauit. Que postqͣm mo¬
re humanȩ fragilitatis. &
uisione angłica. & insoli¬
ta est salutatione turba¬
taͥ mox idem angłs eam
repetito sermone ne time¬
at hortatur: qd̃ꝙ maxime
timorem pellere consue¬
uit. quasi c̃ognitam bene.¬
ac domesticam ꝓprio eam
nomine uocat. Et quare
gr̃a plenam diceret: dili-¬
genter edocet. Ne timeas¬
inquit Maria: inuenisti
enim grãm apud dm̃. Ec¬
ce concipies in utero. & pa¬
ries filium: & uocabis no¬
men eius iħm. Hic erit mag

Expanded text:
s facta est, Jesum Christum generare donatum est. Et ideo vere Dominus cum illa erat, quam et prius novae castitatis amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni plenitudine divinitatis consecravit. Vereta inter mulieres, quae sine exemplo muliebris conditionis cum decore virginitatis gavisa est honore parentis, quodque virginem matrem decebat, Deum filium procreavit. Quae postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermone ne timeat hortatur: quodque maxime timorem pellere consuevit, quasi bene cognitam ac domesticam proprio eam nomine vocat, et quare gratia plenam diceret, diligenter edocet. Ne timeasinquit, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Ecce concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑ hanc natruitatem
hominesad pacem unius
fidei. spei. & dilectionis. atq
ad głam diuinȩ laudatio¬
nis essent conuertendi .ii.

Expanded text:
quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi.
Abbreviated transcription (Latin):
homine.aut hominem
deitate dispoliant: cum
unius demporis gemino
documento. utraq falsi¬
tas sit ꝑempta: quia &
ꝑ famem corporis ꝑfecta
humanitas. ce ꝑ famulan¬
tes angłos demonstrata
est manifesta diurnitas:
Q
tissimi sicut redẽp¬
doris nr̃i magisterio edoc¬
ti sumus. ñ in solo pane
uiuit homo. sed in omni
amus sollempne ierunrũ
non in sterili mecdia: qͣm
plerũq & imbecillitas cor¬
poris. & auaritiȩ morbus
indicit:sed in larga beni¬
simus de illis: de quib ip¬
sa ueritas dicit. Beati qui
esurrunt & sittunt rusti¬
ciam: q̃m ipsi saturabunt᷑:
eliciȩ igitur uiii.¬
nr̃ȩ sint oꝑa pieta¬
tis. & illis cibis qui nos ad
eternitatem nutrrunt:
impleamur. Letemur in

Expanded text:
homine, aut hominem Deitate dispoliant, cum unius temporis gemino documento utraque falsitas sit perempta: quia et per famem corporis perfecta humanitas, et per famulantes 151 angelos demonstrata est perfecta Divinitas. Qtissimi, sicut Redemptoris nostri magisterio edocti sumus, non in solo pane vivit homo, sed in omni amus solemne jejunium, non in sterili inedia, quam plerumque et imbecillitas corporis et avaritiae morbus indicit, sed in larga benesimus de illis de quibus ipsa Veritas dicit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Deliciae igitur nostrae sint opera pietatis, et illis cibis qui nos ad aeternitatem nutriunt impleamur. Laetemur in
Abbreviated transcription (Latin):
ad discipłos suos
haud dubiũ quin para¬
bolam: sicut prius ad scri¬
bas & phariseos.Qua pa¬
rabola ad clementiam
discipłos hortabatur: et
aliis uerbis cũ diceret. Di¬
mittite & dimittet᷑ uobiꝰ.¬

Expanded text:
ad discipulos suos — haud dubium, quin \'parabolam\'—, sicut prius ad scribas et pharisaeos, qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur et aliis uerbis diceret: dimittite et dimittetur uobi
Abbreviated transcription (Latin):
ropter illoꝵ gͦ uanã
& suꝑbam & insana¬
bilem arrogantiam dñs
iħc ita contexuit: in quib¬
nos salubrit̃ si aduertamꝰ
ãmonuit. Mulci enĩ sunt
qui sc̃m quandam uitȩ
huiꝰ consuetudinẽ dicunt᷑

Expanded text:
ropter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. celũ michi sedes est.
& salomon ait. anima Iu¬
sti sedes sapientie: paulus
etiam dicit xp̃m dei uir¬
tutem & di sapientiam:
liquido colligere debemꝰ.
quia si d̾s est sapientia.
anima autẽ iusti sedes¬
est sapientiȩ: dũ cȩlum
dicitur sedes di: celũ gͦ ẽ

Expanded text:
dicit: Coelum mihi sedes est ; 1635 et Salomon ait: Anima justi sedes est sapientiae ; Paulus etiam dicit: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; liquido colligere debemus quia si Deus sapientia, anima autem justi sedes sapientiae, dum coelum dicitur sedes Dei, coelum e
Abbreviated transcription (Latin):
bus factȩ.in rudea specia¬
liter accipere:qͣndo inua¬
lescente inuidia. p̃dicato¬
ressunt uerbi pene om̃s
expulsi de ꝓuintia: & in
gentib p̃dicaturi sunt
longe lateq disꝑsi. Sicq
factum est: ut gentilitaᷤᷤ
que ꝑ egiptũ figuratur.
peccatis ante denebrosa:
lumen uerbi ꝑciperet. Hoc
est enĩ puerũ iħm &e ma¬
trem eius ꝑ ioseph in egip¬
tũ transferri: fidem scili¬
cet dñicȩ incarnationis
ce eccł̃iȩ societatem. ꝑ doc¬
tores scos gentib cõmitu.
Qd̃ erant in egipto usq

Expanded text:
s factae in Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praedicatores verbi sunt pene omnes expulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant i