comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum merore portare: totis qr desideriis ap¬
petere illis ymnidicis angłorum choris ĩ¬
tesse amisceri celestib uib de et̾na in
conspectu dei incorruptione gaudere. Le¬
audiebat uerba oris eiꝰ. Marcha autẽ sa¬
tagebat cura frequens ministium. Hec
utriq uite congruere: nemo qui dubitet
Et contemplatiue quidẽ uniformis ꝑfec¬
tio ẽ. exutam mentem a cunctis habere
tium edocet: qui creberrimis epłaꝵ dic¬
tis suos ꝓ xp̃o t̾ra mariq labores. sua
ꝑicula cõmemorat. In quib etiã uisio¬
nes et reuelationes domini cõmendans.
ñ minus se inspeculatua uirtute qd̃ ꝑ¬
paucis ẽ imitabile consũmatum fuisse
significat. Unde dicit. Siue eñ ñte
excedimus deo. sine sobrii sumꝰ uobis. Q̃ ste¬
tit et ait. Dñe ñ est tibi cure qd̾ soror mea
me celiquit solam ministrare: Dic ergo
tur qui adhuc diuine contemplationis
ignari solum qd̾ didicere frat̾ne dilectio

Expanded text:
cum moerore portare, totisque desideriis apcum moerore portare, totisque desideriis appetere illis hymnidicis angelorum choris interesse, admisceri coelestibus civibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptione gaudere. audiebat verbtagebat circa frequens ministerium. Haec utrique vitae congruere, nemo qui dubitet. Et contemp1ativae quidem uniformis perfectio est, exutam mentem in cunctis habere ter edocet , qui celeberrimis Epistolarum dictis suos pro Christo terra marique labores, sua pericula commemorat. In quibus etiam visiones et revelationes Domini commendans, non minus se in speculativa virtute, quod perpaucis est imitabile, consummatum fuisse significat. Unde dicit: Sive enim mentem excedimus Deo, sive sobrii sumus vobis . Quae stetit, et ait: Domine, non est tibi cur reliquit me solam ministrare? Dic ergo rtha loquitur, qui adhuc divinae contemplationis ignari, solum q
Abbreviated transcription (Latin):
ec lectio suꝑiori pulcherrima ratio¬
ne connectitur: quia uidelicet illa
dilectionẽ dei et ꝓximi uerbis ⁊ parabolis
hec autem ipsis reb et u̾itate de¬
signat. Sue quippe iste dilecte dño soro¬
res duas uitas spuales quib in p̃senti
quippe actualem. qua ꝓximo in caritate
sociamur: maria uero contemplatinam
qua in d̾i amore suspiramꝰ. Actiua ⁊ enĩ
uita est panẽ esurienti tribuere: u̾bo sa¬
pientie nescientẽ docere: errantẽ corrige.
ad humilitatis uiam suꝑbientẽ ꝓximum
reuocare: infirmantis curam gerere. que
singulis quib q expediant dispensare et
cõmissis nobis clit̾ subsistere ualeant p̾¬
uidere. Contemplatiua uero uita ẽ. carita¬
tẽ quidem dei ⁊ ꝓximi tota m̃te retin̾e s abext̾io
ri actione quiescere. soli desiderio condito¬
ris inherere ut nil iam agere libeat. s
calcatis curis omnib ad uidendã faciem
sui creatoris animus inardescat: ita ut
iam nouerit carnis corruptibilis pondus

Expanded text:
ec lectio superiori pulcherrima ratione connectitur, quia videlicet illa dilectionem Dei et proximi verbis et parabolis, haec autem ipsis rebus et veritate designat. Duae quippe istae Domino dilectae sorores duas vitas spiritales quibus in praesenti quidem actualem, qua proximo in charitate sociamur, Maria vero contemplativam, qua in Dei amore suspiramus. Activa enim vita est panem esurienti tribuere, verbo sapientiae nescientem docere, errantem corrigere, ad humilitatis viam superbientem proximum revocare, infirmantis curam gerere, quae singulis quibusque expediant, dispensare, et commissis nobis, qualiter subsistere valeant, praevidere. Contemplativa vero vita est, charitatem quidem Deiri actione quiescere, soli desiderio Conditoris inhaerere, ut nil jam agere libeat, sed, calcatis curis omnibus, ad videndam faciem sui Creatoris animus inardescat, ita ut jam noverit carnis corruptibilis pondus
Abbreviated transcription (Latin):
tuos suscitate: leꝓsos mundate. lec¬
demones eicite Forente mundo. crescen¬
te humano genere. diu in hac uita sub¬
sistente carne: exuberante reruini opu¬
lentia: quis cum audiret uitam ẽẽ aliã
crederet : Quis inuisibilia inisibilib
p̃ferret: Sed ad salutem redeuntib in¬
firmis. ad uitam resurgentib mortuis.
carius mundiciã recipientib leꝓsis. erep¬
tis a uire ĩmundorũ sp̃uum demoniacis:
tot uisibilib miraculis exactis. qͥs ñ cre¬
deret qd̃ de inuisibilib audiret:
d hoc quippe uisibilia mirncula cho¬
ruscant. ut corda audientiũ ad fidẽ
inuisibilium ꝑtrahant: ut ꝑ hõc qd̃ mi¬
rum foras agitur: hoc qd̃ intꝰ ẽ longe
mirabiliꝰ ẽẽ sentiatꝰ᷑ Unde nunc quoq
cum fidelium numerositas excreuit: in

Expanded text:
uos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Florente mundo, crescente humano genere, diu in hac vita subsistente carne, exuberante rerum opulentia, quis cum audiret vitam esse aliam crederet? Quis invisibilia visibilibus praeferret? Sed ad salutem redeuntibus infirmis, ad vitam resurgentibus mortuis, carnis munditiam recipientibus leprosis, ereptis a jure immundorum spirituum daemoniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus audiret? Ad hoc quippe visibilia miracula coruscant, ut corda videntium ad fidem invisibilium pertrahant, ut per hoc quod mirum foris agitur hoc quod intus est longe mirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, in
Abbreviated transcription (Latin):
idest contemplatio dei. cui m̾ito omnia
iustificationũ mita uniu̾sa uirtutũ stu¬
marche ñ rep̃henditꝰ: s marie lauda¬
tur. Neq enim bonam elegisse mariã dic̃
s optimã: ut etiam pars marche indica¬
retur bona. Quare autẽ pars marie sit
optima: subinfertur. cum dicitͫ Q ñ au¬
feretur ab ea. Actiua et enim uita: cũ
corpore deficit. Quis enim in et̾na pa¬
teia panẽ esurienti porrigat. ubi nemo
esurit: Quis potum tribuat sitienti ubi
nemo sitit: Quis mortuũ sepeliat: ubi
nemo moritꝰͫ: Cum en p̃senti ergo scło
uita actiua aufertꝰ Contem platiua au¬
tem hic incipitur: ut in celesti patria ꝑ¬
ficiatur: quia amoris ignis qui hic ar¬
dere inchoat. cum ipsum ꝙ̃amat uide¬
rit in amore ampliꝰ ignescit. Contem¬
platiua autẽ uita minime aufertꝰ qͥ a
subtracta p̃sentis scłi luce ꝑficit᷑¬

Expanded text:
id est contemplatio dei, cuius merito omnia iustificationum merita, uniuersa uirtutum stuMarthae non reprehenditur, sed Mariae laudatur. Neque enim bonam partem elegisse Mariam dicit, sed optimam, ut etiam pars Marthae indicaretur bona. Quare autem pars Mariae sit optima, subinfertur cum dicitur: Quae non auferetur ab ea. Activa etenim vita, cum corpore deficit. Quis enim in aeterna patria panem esurienti porrigat, ubi nemo esurit? Quis potum tribuat sitienti, ubi nemo sitit? Quis mortuum sepeliat, ubi nemo moritur? Cum praesenti ergo saeculo vita aufertur activa. Contemplativa autem hic incipitur, ut in coelesti patria perficiatur. Quia amoris ignis qui hic ardere inchoat, cum ipsum quem amat viderit, in amore amplius ignescit. Contemplativa ergo vita minime aufertur, quia subtracta praesentis saeculi luce perficit
Abbreviated transcription (Latin):
mutatꝰ. Si enim primũ dixisset abham
⁊ postea dauid: rursus ei repetendꝰ fue¬
rat abrahã: ut generationis series texe¬
retur. Ideo autem cetis p̃termissis. hoꝵ
filium nuncupauit:. quia ad hos tantũ
facta ẽ de xp̃o repromissio. Ad abraham
inquit. in semine tuo bñdicentꝰ omnes
tem genuit phares ⁊ zaram de thamar.
Notandum in gencalogia saluatoris nul¬
lã sauctarum assumi mulierũ: s eas qͣs
scriptura rep̃hendit: ut qui ꝓpt̾ peccato¬
res uenerat. de peccttorib nascens. omni¬
um peccata deleret. Unde et in conseq̃nti¬
b raab meretrix. ⁊ ruth moabitis poni¬
tur. ⁊ bethsabee uxor urie. Naason aũt

Expanded text:
m primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus fuerat Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo autem, caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit, quia ad hos tantum facta est de Christo repromissio. Ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes tem genuit Phares et Saram de Thamar. Notandum quod in genealogia Salvatoris nullam sanctarum assumit mulierum, sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatoribus nascens, omnium peccata deleret. Unde et in sequentibus Raab meretrix, et Ruth Moabitis ponitur, et Bethsabee uxor Uriae. Ad int
Abbreviated transcription (Latin):
significat illiꝰ qui dixit. qͣmdui ĩ mundo
sum. lux sum mundi. Et sole occidente
plures demoniaci q̃m ante: plures sa¬
nant᷑ egroti. quia qui temporaliter in
carne uiuens paucos uideoꝵ docuit: cal¬
cato regno mortis omnib ꝑ orbẽ gentib
fidei salutisq dona transmisit. Cuiꝰ mi¬
nistris quasi uite lucisq p̃conib psal¬

Expanded text:
significat illius qui dixit: Quandiu in mundo significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Et sole occidente plures daemoniaci quam ante, plures sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris, quasi vitae lucisque praeconib
Abbreviated transcription (Latin):
sit illã. Modo saluator rogat᷑. modo ultro
curat egrotos: ostendens se contͣ peccato¬
rum auooz passiones et p̃cib sẽꝑ annue¬
re fidelium: et ea q̃ ipsi minime ĩ se ĩtel¬
ligunt. uel intelligenda dare. uel etiã nͦ¬
intellecta dimittere. iuxta qd̃ psalmistu
postulat. Delicta quis intelligit : Ab oc¬
cultis meis munda me dñe. Lectio¬
t contumio surgens munstrabat illis
Naturale ẽ febricitantib incipiente
sauitate lascessere: ⁊ egrotationis sentire
molestiã. Uerum sauitas q̃ domini cõfer¬
tota redit: s tanto robore comitante. ut
eis continuo qui se adiuuerant minstͤ¬
re sufficiat: et iuxta leges tropologie
mẽbra q̃ seruierant ĩmundicie ad iniqͥ¬
tatẽ ut fructificarent morti. seruiant
iusticie in uitũ et̾nã. Cum sol autẽ oc¬
cidisset om̃s qui habebant infirmos uã¬
riis languorib ducebant illos ad eum.
At ille singulis manꝰ imponens: cura¬
but cos. Solis occubitꝰ. passionẽ mortẽq

Expanded text:
odo enim Salvator rogatur, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum quoque passiones et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsi minime in se intelligunt, vel intelligenda dare, vel pie intellecta dimittere; juxta quod Psalmista postulat, delicta quis intelligit? Ab ocultis meis munda me, Domine. Et continuo surgens, ministrabat illis. Naturale est febricitantibus incipiente sanitate lascessere et aegrotationis sentire molestiam, verum sanitas quae Domini confertota redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant ministrare sufficiat. Ut, juxta leges tropologiae, membra quae servierant immunditiae ad iniquitatem ut fructificarent morti, serviant justitiebant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad eum. At ille singulis manus imponens, curabat eos. Solis occubitus passionem mortemque
Abbreviated transcription (Latin):
Ia muitis: clamantia ⁊ dicentia: qͥa
monia filium dei confitebantꝰ. ⁊ atcestã¬
te eũnglista. sciebant ipsum ẽẽ xp̃m: qͥa
quẽ dierum q̃draginta iciumo fatigatũ
diabolꝰ hominẽ cognouerat: nc temp¬

Expanded text:
dicentia: quiaum. Daemonia Filium Dei confitebantur, et attestante evagelista, sciebant ipsum esse Christum, quia quem dierum quadraginta jejunio fatigatum diabolus hominem cognoverat, nec te
Abbreviated transcription (Latin):
lberatũ moralit̾ animũ ab
ĩmunda cogitatione purgatũ significare
dixerimus: consequent̾ femina febrib
tenta. sed ad imperiũ domini curata car¬
nem ostendit a concupiscentie sue feruo¬
re per continentie p̃cepta frenatã. Om̃is
eium amaritudo et ira. ⁊ indignatio. ⁊
clanior. et blasphemia: sp̃c ĩmundi furor¬

Expanded text:
 moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia, sp
Abbreviated transcription (Latin):
homo ergo factus ẽ: ut uideri potuisset
Iustus igitur atq inuisibilis d̃s apparuit
nobis. similis homo uisibilis: ut dum pu¬
de retur ex simili. curaret ex iusto: ut dũ
ueritate generis concordat conditioni. uir¬
tute artis obuiaret egritudini.

Expanded text:
homo factus est, ut videri potuisset. homo factus est, ut videri potuisset. Justus igitur et invisibilis Deus apparuit, similis nobis homo visibilis, ut dum videretur ex simili, curaret ex justo; et dum veritate generis concordat conditioni, virtute artis obviaret aegritudini.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse qui factꝰ est. Ipse specios forma p̃ fi¬
liis hominũ ꝑ diuinitatẽ: ⁊ ipse de qͦ dic¬
tum ẽ. uidimꝰ eum et ñ erat aspectꝰ: et
ñ est species ei neq decor ꝑ humauitatẽ
Ipse ante scła de patre sine matre: ipse ĩ
fine sclorum de matre sine patre. Ipse cõ¬
ditoris templum: ipse conditor templi:
Ipse auctor oꝑis: ipse opꝰ auctoris. manẽs
unus ex utraq et in utraq natura. nec
naturarum copulatione confusꝰ. nec ua¬
multisq nos inueniens languorib p̃ssos.
quiddam nobis simile. ⁊ quiddã contrari¬
um apposuit. Ad homines quippe homo
uenit: s ad peccatores iustꝰ. Concordauit
nobis ueritate nature: s discrepauit a
nobis uiguore iusticie. Uiciosꝰ enĩ homo:
corrigi ñ poterat nisi ꝑd̾m. Uideri autẽ
debuit qui corrigebat: ut p̃bendo imita¬
tionis formam ante acte malicie mutaret
uitam. S uideri ab homine ñ pot̾at ds̃.

Expanded text:
ipse qui factus est; ipse speciosus forma prae fiipse qui factus est; ipse speciosus forma prae filiis hominum per divinitatem, et ipse de quo dictum est: Vidimus eum, enon est species ei, nec decor. Per divinitatem ipse ante saecula de Patre sine matre, ipse in fine saeculorum de matre sine Patre: ipse conditoris templum, ipse conditor templi. Ipse auctor operis, ipse opus auctoris; manens unus ex utraque et in utraque natura. Nec naturarum copulatione confusus, nec natantisque nos inveniens languoribus pressos, quiddam nobis simile, et quiddam contrarium apposuit. Ad homines quippe homo venit, sed ad peccatores justus. Concordavit nobis veritate naturae, sed discrepavit a nobis vigocorrigi non poterat, nisi per Deum; videri autem debuit qui corrigebat, ut praebendo imitationis formam, anteactae malitiae mutaret vitam. Sed videri ab homine non poterat; Deus
Abbreviated transcription (Latin):
bita ꝑ naturã. aliis accepta ꝑ gram. Lect¬
desipit. alter ĩ humauitate. alter in diuini
te anglo. et adueniente sp̃u: mox u̾bũ in
utero. mox intͣ uterum. uerbum caro. ⁊ ma¬
uente in cõmutabili essentia. q̃ ei ẽ cũ pa¬
tre. et cum sp̃u scõ coet̾na assumpsit int̾
uirginea uiscera. ubi et impassibilis pati.
⁊ immortalis mori. et et̾nus ante scla tẽ¬
poralis. possit eẽ in fine scłorum: ut ꝑ inef¬
fabile sacramentum. conceptu sc̃o. ⁊ parcu
inuiolabili. scd̃m ueritatẽ utriusq natu¬
re. cadem uirgo. et ancilla dñi eẽt. ⁊ mat̾.
Sic quippe ei ad elysabeth dicit᷑. Unde
hoc michi: ut ueniat mat̾ dñi mei ad
me: Et ipsa uirgo concipiẽs dic̃ Foce ancil¬
la dñi. fiat michi scd̾m u̾bũ tuũ. Lc. iii¬
Et quamuis ipse ẽ aliud ex patre. ali¬
ud ex iurgine: ñ tam̃ alius ex patre.
alius ex uirgine: s ipse est etius ex patͤ.
ipse ẽ temporalis ex matre: ipse qui fecit:

Expanded text:
bitae per naturam alia accepta per gratiam; Mbitae per naturam alia accepta per gratiam; Mdesipit, alter in humanitate, alter in Deitatete angelo, et adveniente Spiritu, mox Verbum in utero, mox intra uterum Verbum caro, et manente incommutabili essentia, quae ei est cum Patre et cum sancto Spritu coaeterna, assumpsit intra virginea viscera unde et impassibilis pati, et immortalis mori, et aeternus ante saecula temporalis posset esse in fine saeculorum, ut per ineffabile sacramentum, conceptu sancto, et partu inviolabili, secundum veritatem utriusque naturae, eadem virgo et ancilla Domini esset et mater. Sic quippe ei ab Elisabeth dicitur: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me ? Et ipsa Virgo concipiens dixit: Ecce ancilla Domini; fiat mihi secundum verbum tuum . Et quamvis ipse aliud ex Patre, aliud ex Virgine, non tamen alius ex Patre, alius ex Virgine, sed ipse est aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre; ipse qui fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
adequabitur ei toparion de ethi¬
gredine mundi collectꝰ equari potest ei de
quo dictum ẽ. Qd̾ nascetꝰ ex te sc̃m: uo¬
cabitur filius dei. Nos quippe et si sc̃ĩ effi
re corrupti ilis conditione constringim᷑ ut
cum ꝓpħ̾a dicamꝰ. Ecce enim in mraquituti¬
b conceptꝰ sũ: et in delictis peperit me¬
mater mea. Iile autem solꝰ ueracit sanc¬
ẽ natus: qui ut ipsam conditionẽ natire
corruptibilis uinceret ex cõmixtione car¬
nalis copule conceptꝰ ñ est. huiese sap¬
entie quasi quoddã toparion de ethio¬
pra eanari uoluit: cum quidam heresias¬
sa alligatione astruens. eum purũ homi¬
nem natum: s ut d̾s eẽt ꝑ meritũ ꝓfe¬
cisse ato ob hoc estimans ⁊ se ⁊ quesurs
alios ei posse coequari qui filii dei ꝑeu
ñ a dequabitur ei toparion de ethioyado
Aliud est enĩ natos homines gr̃im ado¬
tionis accipere. aliud unum singularit̾. ꝑ di¬
uinitatis potentiam. dm̃ ex ipso conceptu
ꝓdusse. Nec equari potest gła ungeniti ha¬

Expanded text:
aequabitur ei topazium de Aethin nigredine mundi collectus, aequari ei potest, de quo scriptum est: Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Nos quippe etsi sancti efficrae corruptibilis conditione constringimur, ut cum Propheta dicamus: Ecce enim in iniquitatibus conceptmater mea. Ille autem solus veraciter sanctus est, qui ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commixtione carnalis copulae conceptus non est. Huic se sapentiae quasi quoddam topazium de Aethiopia aequari voluit, cum quidam haeresiarsa alligatione astruens eum purum hominem natum, sed ut Deus esset per meritum profecisse, atque ab hoc existimans et se et quoslibet illos ei posse coaequari qui filii Dei per n adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Aliud est enim natos homines gratiam adoptionis accipere, aliud unum singulariter per divinitatis potentiam Deum ex ipso conceptu prodiisse. Nec aequari potest gloriae Unigeniti ha
Abbreviated transcription (Latin):
te uiuere aliunde ũ debeant : quã eis
p̃bentib quib annuntiant cuͣngłm.
alioqui contra hoc p̃ceptum fecit apo¬
stol. qui uictũ de manuũ suaꝵ labori¬
b transigebat ne cuiqͣm grauis ẽẽt: s
potestatem dedisse. in qͭ scirent sibi ista
deberi. Cum autẽ a dño aliquid impe¬
ratur: nisi fiat. mobedientie culpa est.
Cum autẽ potestas datͫ licet cuiq nõ
uti. ⁊ tanqͣm de suo iure cedere. Hoc er¬
cit apls. hiis qui eungłm aununtiãt
de eũugłio uiuere: illa apłis loq̃batꝰ.
ut securi ñ possiderent neq portarent
huic uite necessaria: nec magna nec
minima. Ideo posuit nec uirgã: osten¬
dens a fidelib suis omnia deberi miniᷤ¬
tris sius. nulla suꝑflua requirentibus:
ac ꝑ hoc addendo. dignꝰ ẽ enĩ operarius
cibo suo. ꝓrsus aperuit et illustuit. un¬

Expanded text:
e vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium. Alioquin contra hoc praeceptum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset, sed potestatem dedisse, in qua scirent, sibi ista deberi. Cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est. Cum autem potestas datur, licet cuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ercit apostolus, qui euangelium annuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit: nec uirgam, ostendens a fidelibtris suis, nulla superflua requirentibus. Ac per hoc addendo, Dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit et illustravit, un
Abbreviated transcription (Latin):
qua dictũ ẽ ds̃ neminẽ temptat: ⁊ sub
uos dominꝰ d̃s ur ut sciat si diligatis
eum. Illa seductionis ẽ: hec ꝓbationi.
Utrũq ergo accipiendum ẽ a dño aplis
dictum et ut nec uirgam ferrent ⁊ ut
ñ nisi uirgam ferrent. Cũ enim scdm ma¬
theũ diceret cis. nolite possidere aurũ ne
dignꝰ est operarĩ cibo suo. Unde satis ostẽ¬
ditur. cur eos hiec possidere ac ferre nolue¬
rit: ñ qd̃ necessaria ñ sint sustentationi
huius uite: s quia sic eos mittebat. ut
eis hec deberent ministrari ab illis: qͥ¬

Expanded text:
eminem tentat , et sub vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligatis eum. Illa seductionis est, haec probationis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino apostolis dictum, et ut nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis: Nolite possdignus est enim operarius cibo suo. unde satis ostendit, cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sint sustentationi huius uitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi demonstraret ab illis
Abbreviated transcription (Latin):
cui panis dulcis ẽ ille celestis. Porro si po¬
ete dicere licuit trabit sua quẽq uoluy¬
tas. ñ necessitas sed uoluptus: ñ obliga¬
tio. s delectatio: qͣnto fortiꝰ nos dicere de¬

Expanded text:
cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si pocui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio, sed delectatio: quanto forti
Abbreviated transcription (Latin):
Si hoc solum me eẽ putas qd̾ tͥ ap¬
pareo: noli sic credere. hoc ẽ noli me
tangere. Nondum enum ascendi ad pa¬
trẽ meum. Tibi ñ ascendi: nã inde nũ¬
quã recessi. In terra ñ tangebat stantẽ
quomodo tangeret ad patrem ascenden¬
tẽ: Sic tamen sic se tangi uoluit Sic
tangit᷑ ab eis a quib bene tangit᷑. as¬
cendens ad patrem: mauens cum patre
Inde et hic si adu̾tis. nemo uenit ad
me. nisi quẽ pater attrarerit. noli
cogitare inuitũ trabi. Trabit᷑ animus.
et amore Nec tumere debemꝰ. ne ab hõi¬
b qui uerba ꝑpendunt. ⁊ a reb mari¬
me diuinis intelligendis remoti sunt.
ĩ hoc script᷑arũ sc̃arum eũngłico uer¬
bo forsitan rep̃hendam: et dicatꝰ nobi
Quomodo uoluntate credo. si trahor:
Ego dico. Parum ẽ uoluntate: etiã uo¬
luptate traberis. Quid ẽ trahi uolupta¬
te : Delectare ĩ dño: ⁊ dabit tͥ petitiones
cordis tui. Est quedã uoluptas cordis.

Expanded text:
t? Hoc solum me esse putas quod tibi apt? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ium ergo in xp̃m corde credat᷑ qd̃ ne¬
mo utiq inuitꝰ facit: qui autẽ tra¬
bitur: tanqͣm inuitꝰ cogi uidetꝰ. quomo¬
do soluimus istam q̃stionẽ. nemo uenit
ad me. nisi pat̾ qui misit me traperit eũ:
Si trahitur ait aliqͥs miuitꝰ uenit. Si
inuitꝰ uenit: nec credit. Si ñ credit: ñ
uenit. Non enim ad xp̃m ambulando cͫ¬
rimus: s credendo. Nec motu corporis:
s uoluntate corporis cordis accedimus.
Ideo illa mulier que fimbriã tetigit:
magis tetigit qͣm turba que p̃ssit. Ideo
dixit dominꝰ. Qs me tetigit : Et miran¬
tes discipłi dixerunt. Turba te cõprimit:
⁊ dicis qui me tecigit : Et ille repeti¬
uit. Tetigit me aliquis. Illa tangit: tͣ¬
ba p̃mit. Quid ẽ tetigit: nisi credidit:
Unde et mulieri illi post resurrectionẽ
dixit: uolenti se mittere ad pedes eiꝰ. No¬
li me tangere: nondũ enim ascendi ad
patce᷑ incum. Qd̃ uides: hoc solũ me eẽ
putas. Noli me tangere. Quid ẽ hoc:¬

Expanded text:
Cum ergo in Christum corde credatur, quod neCum ergo in Christum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahituristam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid es
Abbreviated transcription (Latin):
agna gr̃e cõmendatio. Ne lectione¬
mo uenit: nisi tractus: Lectõ.
Quem teabat. ⁊ quem ũ trabat. qͣre il¬
lum teahat. illum ñ trahat. noli uelle
irdicare. si ñ uis errare. Semel accipe
et intellige. Non traberis. ora ut traha¬
ris. Quid bic dicemꝰ frẽs. Si trahim᷑ ad
rp̃m: ecgo iniuti credimꝰ. Etgo molentia
adhibet᷑: ñ uoluntas excitat᷑. Intrare
auisqͣm eccliam potest nolens: accedere
ad altare potest uolens: accipere sacram̃¬
tum pocest nolens: credere ñ pocest nisi
uolens. Si corpore crederetꝰ fieret in
nolentib. Sed ñ corpore creditꝰ. Audi
apostolum. Corde creditꝰ ad iusticiã. Et
quid sequitur : Ore autẽ confessio fit
ad salutẽ. De radice cordis surgit ista cõ¬
fessio. Aliqͣndo audis confitente̾. ⁊ nes¬
cis credentẽ. S nec debes uocare confitẽ¬
tem:. quem iudicas ñ credentẽ. Hoc ẽ
enim confiteri: dicere qd̃ habes ĩ corde.
Si aute aliud in corde habes. alud di¬
cis. loqueris ñ confiteris.

Expanded text:
agna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic dicimus, fratres? Si trahimur ad Christum, ergo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris.
Abbreviated transcription (Latin):
tur ueritate. delectat᷑ bitudine. delecta¬
tur iusticia. delectatꝰ sempit̾ua uita:
qd̾ totum xp̃x ẽ: An uero habent cor¬
poris sensus uoluptates suas: ⁊ animꝰ
deseritur a uoluptatib suis: Si animꝰ
ũ habet uoluptates suas: unde dicitur.
filii autẽ hominũ. sub tegmine alarũ
tuarum sperabunt. inebriabuntꝰ ab
ubertate domꝰ tue. ⁊ torrente uolupta¬

Expanded text:
eritate, delectatur beatitudine, delectatur justitia, delectatur sempiterna vita, quod totum Christus est? An vero habent corporis sensus voluptates suas, et animus deseritur a voluptatibus suis? Si animus non habet voluptates suas, unde dicitur, Filii autem hominum, sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab ubertate domus tu
Abbreviated transcription (Latin):
tam q̃ xp̃c est: et per ianuã intret in
ouue. Querunt ergo plerumq tales
homines etiã ꝑsuadere hominib ut
tẽ uolunt ascendere: rapere. ⁊ occide¬
re: ñ ut pastor consernare. atq saluare.
fuerunt ergo quidã philosophi de uir
tes. definientes. ratiocinationes acutis¬
simas concludentes: libros implentes.
suam sapientiã buccis crepantib uẽ¬
tilantes: qui etiã dicere auderent ho¬
minib nos sequimini. sectam nr̃am
tenete. si uultis beate uiuere. S nõ
intrarunt ꝑ ostiũ: ꝑdere uolebant ⁊
mactare.⁊ occidere. Quid de istis dicã:
Ecce ipsi pharisei legebant: ⁊ ĩ eo qd̃
legebunt xp̃m sonabant. uenturũ spe¬
rabant. ⁊ p̃sentẽ non agnoscebant. Iac¬
tabant se etiã inter uidentes. hoc est
uit̾ sapientes: et negabant xp̃m: ⁊ ñ
intrabant ꝑ ostium. Ergo et ipsi si qͦs
forte seducecent: mactandos ⁊ occiden¬
mitta nꝰ: uideamꝰ illos si forte intrant ꝑ
ostium. qui ipsiꝰ xp̃i nõie głantur.¬

Expanded text:
t Christus; et per januam intret in ovile. 3. Quaerunt ergo plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut tem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virs, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidenmittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine glor
Abbreviated transcription (Latin):
quidem uidimus in principio fecisse
credentes. qnͣdo orta iherosolimis ꝑ¬
secutione dispersi sunt in uniuersa
iudea: ut tribulationis occasio. fie¬
ret euͣngłii seminariũ. Specialiter
autẽ possumꝰ dicere. cum ꝑsecuti uos
fuerint in una ciuitate: hoc ẽ ĩ uno
scripturarũ libro uł destimonio. nos
fugiamus ad alias ciuitates: idest
ad alia uolumina. Qmuis contentio¬
sus fuerit ꝑsecutor: ante p̃sidium
saluatoris adueniet. qͣm adu̾sariis
uictoria concedatꝰ. Sidm marcum

Expanded text:
 vidimus in principio fecisse credentes: quando orta Jerosolymis persecutione, dispersi sunt in universam Judaeam, ut tribulationis occasio fieret Evangelii seminarium. Spiritualiter autem possumus dicere: Cum persecuti nos fuerint in una civitate, hScripturarum libro, vel testimonio nos fugiamus ad alias civitates, id est, ad alia volumina, et quamvis contentiosus fuerit persecutor, ante praesidium Salvatoris adveniet, quam adversariis victoria concedatur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
mento malicie ⁊ nequitie: s ĩ arimis
sincericatis. ⁊ u̾itatis. Nam sicut mo¬
dicum fermentum totam farme cui
inicitꝰ᷑ massam corrumpit. uniisãq
mox conspsionẽ suo sapore cõmacu¬
lat : sic nimirũ simulatio cui semel
animum imbuerit. tota uirtutũ sin¬
ceritate ⁊ u̾itate fraudabit.L
neq absconditum qd̾ ñ sciatur.
tet hypochrisis: Ergo de futuro tem¬
pore intelligendum est: qͣndo iudica¬
bit d̾s occulta hominum. Nã sicut
unꝰ amicorũ beati iob uerissime aut

Expanded text:
mento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis . Nam sicut modicum fermenti totam farinae cui injicitur massam corrumpit, universamque mox conspersionem suo sapore commaculat, sic nimirum simulatio, cujus semel animum imbuerit, tota virtutum sinceritate et veritate fraudabit. neque absconditum quod non sciatur. tet hypocrisis? Ergo de futuro tempore intelligendum, quando judicabit Deus occulta hominum. Nam sicut unus amicorum beati Job
Abbreviated transcription (Latin):
tarent sibi in isto cibo et potu sic ꝓ¬
ntti uitam eternam nei ut iam nͨ
corpore morerentur. cum clixisset qͥ
manducat meam carnem et bibit¬
cit et ait Et ego resuscitabo eum in
uduissimo die: Nam qui digne car¬
ne carnem xp̃i comecdit. et sanguinẽ
eius bibit: mortuus corpore habet in¬
terim secundum spiritum uitam et̾¬

Expanded text:
tarent sibi in isto cibo et potu sic promitti vitam aeternam ut jam nec corpore morerentur cum dixisset: « Qui manducat meam carnem; junxit: « Et ego ressuscitabo eum in novissimo die . » Nam qui digne carnem Christi comedit, et sanguinem ejus bibit, licet mortuus corpore, habet interim secundum spiritum vitam aet
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tellectꝰ cantũmͦ de signat᷑ Uniꝰ aũt talenti
nomine intellectꝰ e. tantũmͦ designat᷑. s: iscͥ
qͥnꝙ talenta acceperat. alia quinq lucͣ¬
tus ẽ: quia sunt ñ nulli qui ⁊ si int̾¬
na ac mystica penetrare nesciunt. ꝓ
intentione tam̃ suꝑne patrie docent
recta q̃ possunt. de ipsis ext̾iorib q̃
acceperunt. Dum.q se a carnis pe¬
tulantia. a t̾renarum rerum ambi¬
tu. atq a uisibilium uoluptate cus¬
todiunt: ab hiis etiam alios ãmonẽ¬
do compescunt. Et sunt ñ nulli qͥ qͣ¬
si duob talentis ditati intellectũ at¬
q oꝑationẽ ꝑcipiunt: subtilia de in¬
derni intelligunt : mira de ext̾ioribus
operantꝰ. Cumq et intelligendo ⁊ ope¬
rando aliis p̃dicant: quasi duplum
de negotio lucrum reportant.

Expanded text:
 designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat alia quinque lucratus est, quia sunt nonnulli qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae docent recta quos possunt de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia et a terrenarum rerum ambitu, atque a visibilium voluptate, custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui, quasi duobus talentis ditati, intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur; cumque et intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant.
Abbreviated transcription (Latin):
uis itaq iste homo est qui ꝑegre
ꝓficistur. nisi redemptor ñr qui
in ea carne qͣm assumpserat abiit ĩ
celum: Carnis enim locꝰ. ꝓpͥe t̾ra ẽ.
Que quasi ꝑpegrina ducitur: dum ꝑ¬
homo iste ꝑegre ꝓficiscens. seruis bo¬
na sua tradidit: quia fidelib suis spi¬
ritalia uona concessit. Et uni quidẽ
quinq talenta: alii duo. alii u̾o com¬
misit unum. Quinq ⁊ enim sunt cor¬
poris sensus uidelicet uisus. auditus.
gustꝰ. odoratꝰ ⁊ tactꝰ
uinq gͥ talentiᷤ. donũ qͥnq sensuũ

Expanded text:
uis iste homo est, qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne, quam assumpserat, abiit in coelum. Carnis enim locus proprie terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo, alii vero commisit unum. Quinque etenim sunt corporis sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque ergo talentis donum quinque sensu
Abbreviated transcription (Latin):
lo. sustulit eunz filia pharaonis: ⁊ enutri¬
uit eum sibi in filium. Et eruditꝰ ẽ moy¬
ses omni sapĩa egyptioꝵ: ⁊ crat potens
in uerbis: et ĩ oꝑib suis. Cum autẽ im¬
pleretꝰͫ ei qͣdraginta annorum tempus:

Expanded text:
 inquit, eum filia Pharaonis, et enutrivit eum sibi in filium, et eruditus est Moyses omni sapientia Aegyptiorum: et erat potens in verbis et in operibus suis. Cum autem impleretur ei quadraginta annoru
Abbreviated transcription (Latin):
sen et dm̃. Cõmouerunt itaq piebẽ et
seniores. ⁊ icribas. ⁊ concurrentes rapiie¬
runt eum: Et adduxerunt ĩ concilium:
et statuerunt testes falsos dicentes. ho¬
mo iste ñ cessat loqui uerba adu̾sus locũ
sc̃m et legem. Audiuimus enim eũ dicen¬
tẽ. qm̃ ih̾c nazarenꝰ hic destruet tẽ plum
dei. ⁊ mutabit tradiciones. qͣs tradidit no¬

Expanded text:
commoverunt itaque plebem et seniores et scribas et concurrentes rapuerunt eum et adduxerunt in concilium et statuerunt testes falsos dicentes homo iste non cessat loqui verba adversus locum sanctum et legem audivimus enim eum dicentem quoniam Iesus Nazarenus hic destruet locum istum et mutabit traditiones q
Abbreviated transcription (Latin):
serto. sicut disposuit illis ds loquens
ad moysen: ut faceret illud scd̃m for¬
mam qm̃ uiderat. Qd̃ ⁊ induxerunt sus¬
cipientes patres nr̃i cũ iħ̾u ĩ possessio¬
nẽ gentium quas expulit d̾s̃ a facie pa¬
trum nr̃oꝵ: usq in dieb dauid. Qui ĩ¬
uenit grãm ante dm̃:⁊ petiit ut ĩue¬
niret tabernaculũ deo iacob. uiii.¬
Talomon autem edificauit illi domumi:
Dsed ũ excelsus ĩ manufactis habitat.
sicut ꝑ ꝓpħam dicit. Celum in sedes ẽ
derra autem scabellũ pedum meoꝵ. Q̃
domum edificabitis m̃ dicit dñs: Aut
quis locꝰ requietionis mee est: Nonne

Expanded text:
o sicut disposuit loquens ad Mosen ut faceret illud secundum formam quam viderat quod et induxerunt suscipientes patres nostri cum Iesu in possessionem gentium quas expulit Deus a facie patrum nostrorum usque in diebus David qui invenit gratiam ante Deum et petiit ut inveniret tabernaculum Deo Iacob Salomon autem aedificavised non excelsus in manufactis habitat, sicut per prophetam dicit: Celum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum. Quam domum ędificabitis mihi, dicit dominus, aut quis lo
Abbreviated transcription (Latin):
bro ꝓpharum. Nunquid uictimas aut
hostias optulistis mͥ anuis q̃draginta.
in deserto domus isrł ⁊ Suscepistis tabꝰ¬
naculum moloch. ⁊ sidꝰ dei ur̃i remphã.
figuras quas fecistis adorare eas ⁊ trans¬
feram uos in babilonẽ. Tabernaculum

Expanded text:
bro Prophetarum numquid victimas aut bro Prophetarum numquid victimas aut hostias obtulistis mihi annis quadraginta in deserto domus Israhel et suscepistis tabernaculum Moloch et sidus dei vestri Rempham figuras quas fecistis adorare eas et transferam vos trans Babylonem tabern
Abbreviated transcription (Latin):
uem ppłi mei qui ẽ in egypto: ⁊ gemitũ
eorum audiui. ⁊ descendi liberare eos. Et
nunc ueni ⁊ mittã te ĩ egyptũ. Hunc
moysen quẽ negaunt dicentes. quis te
constituit principẽ ⁊ iudicẽ suꝑ nos: hũc
ds principẽ et redemptorẽ misit cũ ma
mi angłi qui apparuit illi ĩ rubo. Hic
eduxit illos faciens ꝓdigia ⁊ signa ĩ t̾¬
ra egypti: et in rubro mari. ⁊ in deserco
annis q̃draginta. Hic ẽ moyses qͥ dixit
de fratrib ur̃is. tanqm me: ipsũ audietiᷤᷤ.
ic ẽ aui fuit ĩ eccł̾ia
in solitudine cum anglło qui loq̃ba¬
tur ei inmonte syna. ⁊ cum patrib nr̃is.
Qui accepit uerba uite dare nobis: cui
noluerunt obedire patres nr̃i. s repule¬
runt eum: et auersi sunt cordib suis in
egyptum: dicentes ad aaron. Fac nobis de¬
os qui nos p̃cedant. Moysi enim huic qͣ
factum sit ei. Et uitulum fecerunt in
illis dieb: ⁊ obtulerunt hostiã simula¬
chro: et lecabantꝰ in oꝑib manuũ sua¬

Expanded text:
nem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum eorum audivi, et descendi liberare eos. Et nunc veni, mittam te in Aegyptum. Hunc Moysen, quem negaverunt dicentes: Quis te constituit principem super nos? » misit Deus principem, et redemptornu angeli, qui apparuit illi in rubo. Hic eduxit illos, faciens prodigia et signa in terra Aegypti, et in Rubro mari, et in deserto annis quadraginta. Hic est Moyses, qui dixit de fratribus vestris: tamquam me, ipsum audietis. Hic est, qui fuit in Ecclesia in solitudine cum angelo, qui loquebatur ei in monte Sina, et cum patribus nostris: qui accepit verba vitae dare nobis. Cui noluerunt obedire patres nostri: sed repulerunt, et aversi sunt in cordibus suis in Aegyptum, dicentes ad Aaron: Fac nobis deos, qui praecedant nos: Moyses enim hic, qui locutus est: etuitulum fecerunt in diebus illis et obtulerunt hostias idolo et laetabantur in operibus manuum sua
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim multitudinẽ discipuloꝵ: dixe¬
runt. Non ẽ equum nos derelm quere
uerbum dei. ⁊ ministrare mensis. Con¬
siderate ergo fratres uiros ex uobis bo¬
ui testimonii septem. plenos sp̃u scõ. et
sapĩa: quos constituamꝰ suꝑ hoc opus
Nos ergo orationi et misterio uerbi
instantes erimus. Et placuit sermo
coram omni multitudine: ⁊ elegerunt
stephanum uirum plenum fide ⁊ spiri¬
tu scõ. et philippum.⁊ ꝓcorum. et nicha¬

Expanded text:
duodecim multitudinem discipulorum dixerunt: Non est aequum nos derelinquere verbum Dei et ministrare mensis. Considerate ergo, fratres, viros ex vobis boni testimonii septem, plenos Spiritu sancto et sapientia, quos constituamus super hoc opus. Nos vero orationi et ministerio verbi instantes erimus. Et placuit sermo coram omni multitudine, et elegerunt Stephanum, virum plenum fide et Spiritu sancto, et Philippum et Prochorum, etc
Abbreviated transcription (Latin):
dicare conspicitur: quia neq ante illũ
neq post illum hoc idẽ scripsisse aliquis
inuenitur. Nara illam beati petri seritẽ¬
tiam. et marthã sororẽ lazari cisdem
fere uerbis legimus ꝓtulisse. Cui nmi¬
rum. cura saluator diceret. omnis qui
uiuit et credit in me ñ morietꝰ ineter¬
num. atq subiungeret credis hoc: ilico
eodem sp̃u quo et petrꝰ iuspirante res¬
pondit. Ego credidi inquit. quia tu es
ferimus: cum illud eungelii sui singu¬
lare principium ipsa etiã dominica uͥ

Expanded text:
 ante illum, neque post illum hoc idem scripsisse aliquis invenitur. Nam illam B. Petri apostoli sententiam, et Martham sororem Lazari eisdem fere verbis legimus protulisse. Cui nimirum cum Salvator diceret: «Omnis qui vivit et credit in me non morietur in aeternum ;» atque subjungeret: «Credis hoc?» illico eodem Spiritu, quo et Petrus, inspirante respondit: «Ego credidi, inquit, quia tu es to Petro praeferimus, cum illud Evangelii sui singulare principium ipsa etiam verba
Abbreviated transcription (Latin):
fundamentum totiꝰ eccłie structura cõ¬
surgit. quam uidelicet sine hereticorũ
furor impuigat. siuc temptationũ irru¬
ec pecra ueri dauid implet fundã.
qua philisteũ gouath signant in
fconte ꝑcutiat. ubi uidelicet cruciꝰ uexil¬
lum ꝓfanus et impius ñ habebat. Hec
siquidẽ petra omnes eccłiastice doctri¬
ne adusarios destruit: hec iudaicam ꝑ¬
fidiam cum omni ꝓrsus hereticorum p̃¬
uitate ꝓsternit. Nec mirum si instar pe¬
tri ⁊ ioh̾es petra dicitur: cũ hec ad iede¬
chielem dominus dicat. Ecce dedi faciem
tuam ualentiorẽ facieb eorum. ⁊ frontẽ
tuã cluriorẽ frontib eoꝵ: ut adamantẽ.
⁊ ut silicẽ dedi faciẽ tuams plane qd̃ ut̾q

Expanded text:
fundamentum totius Ecclesiae structura consurgit, quam videlicet, sive haereticorum furor impingat, sive tentationum irruec petra veri David implet fundam, qua Philisthaeum Goliath signanter in fronte percutiat , ubi videlicet crucis vexillum profanus et impius non habebat. Haec siquidem petra omnes ecclesiasticae doctrinae adversarios destruxit, haec Judaicam perfidiam cum omni prorsus haeretica pravitate prostravit. Nec mirum si instar Petri et Joannes petra dicatur, cum haec ad Ezechielem Dominus dicat: «Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum et frontem tuam duriorem frontibus eorum, ut adamantem et ut
Abbreviated transcription (Latin):
lalutari meo. Tanto inquit me dñs. tan¬
co maudito munere sublimauit: qd ñ
ullo lingue officio explicari. s ipso uix
intumi pectoris affectu ualeat comp̃hen¬
di. Et ideo totas aiume uires ĩ agendis
gr̃arum laudib efferre. totum in contẽ¬
planda magnitudine eiꝰ cui ñ ẽ finis. qͥc¬
quid uiuo. sentio. discerno. gratulanter
impendo: quia et eiꝰdẽ ih̃u idẽ salutaris
ip̃c m̃s et̾na diuinitate letatꝰͫ: cuiꝰ mea
caro temporali conceptione fecundat᷑ Cui
exultabit in dño: et delectabitꝰͫ suꝑ sa¬

Expanded text:
salutari meo. Tanto, inquit, me Dominus tamsalutari meo. Tanto, inquit, me Dominus tamque inaudito munere sublimavit, quod non ullo linguae officio explicari, sed ipso vix intimi pectoris affectu valeat comprehendi; et ideo totas animae vires in agendis gratiarum laudibus offero, totum in contemplanda magnitudine ejus cui non est finis, quidquid vivo, sentio, discerno, gratulanter impendo. Quia et ejusdem Jesu, id est, salutaris spiritus meus aeterna divinitate laetatur, cujus mea caro temporali conceptione fetatur. Cui exsultavit in Domino, et delectab
Abbreviated transcription (Latin):
ortꝰ date ñ affectate generationis fidẽ¬
didit:. qm̃ perficientꝰ ea q̃ dictast̃
ei a dño. Uides ñ dubitasse mariam
s credidisse: et ideo fructum fidei con¬
secutam. Beata inquid q̃ credidit:
Et uere beata: q̃ sacerdote p̾stantior.
Cum sacerdos negasset: uirgo correx̃
errorẽ. Nec mirum si dñs redempturꝰ
mundum operationẽ suam inchoauit.
a matre: ut ꝑ qͣm salꝰ omnib paraba¬
tur: eadẽ prima fructꝰ salutis hauruit
ex pignore. Parit̾q notandũ qͣnta ely¬
sabeth animũ grã maria intrante dis
enim beaita q̃ credidit. aꝑte indicat. qͥa
u̾ba angłi q̃ dicta ad mariã fuerant ꝑ
sp̃m agnouit: atq subiungens. ꝑficien¬
tur ea que dicta sunt tͥ a dño: que eti¬
am eam sequerentꝰ in futuro p̃uidit:
Matrem uero dñi sui nõians: quia re¬
demptorem humani generis in ut̾o por¬
taret intellexit.
t ait maria. Magnificat aĩa mea
dominum: ⁊ exultauit sp̃e mĩs: ĩ deo

Expanded text:
ortus datae, non adfectatae fidem generationis adortus datae, non adfectatae fidem generationis addidit, quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino. Vides non dubitasse Mariam, sed credidisse, et ideo fructum fidei consecutam. Beata inquit quae credidit. Et vere beata, quae sacerdote praestantior. Cum sacerdos negasset, virgo correxit errorem. Nec mirum si Dominus, redempturus mundum, operationem suam inchoavit a matre, ut per quam salus omnibus parabatur, eadem prima fructum salutis hauriret ex pignore. Pariterque notandum quanta Elisabeth animum gratia, Maria intrante, ditenim, Beata quae credidisti, aperte indicat quia verba angeli quae dicta ad Mariam fuerant per spiritum agnovit. Atque subjungens: Perficientur ea quae dicta sunt tibi a Domino, quae etiam eMatrem vero Domini sui nominans, quia Redemptorem humani generis in utero portaret intellexit. Et ait Maria: Magnificat anima mea Dominum. Et exsultavit spiritus meus in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
le bñdicitur: quatinꝰ ⁊ angłis ⁊ homi¬
nib ueneranda.⁊ cunctis nu̾to feminis ỹ¬
ferenda monstret᷑. Et unde hoc mͥ: ut
ueniat mat̾ dñi mei ad me: Non q̃si
nescia ꝑquirit. qd̃ nimirũ sc̃i sp̃c eẽ cog¬
nouit. se uidelicet a matre dũi ad pigno¬
ris sui ꝓfectum salutari: s miraculi
nouitate ꝑculsa. ñ hoc sui nu̾ti s mu¬
neris fatetur ẽẽ diuini. Ecce enim ut
facta ẽ uox salutationis tue ĩ auribus
meis: exultauit in gaudio infans ĩ ut̾o
beth onus parentis: qͣmdui nescie
bat ist̾ium religionis. Sed q̃ occul¬
tabat se quia conceperat filium: iac¬
tare se cepit. quia gerebat ꝓph̾am:
Et que ante erubescebat bñdicitꝰ᷑. ⁊ q̃
dubitabat ante. firmat᷑. Ecce enĩ in¬
quit ut uox salutationis tue facta ẽ
in aurib meis: exultauit in gaudio
iufans in utero meo. Itaq uoce mag
na clamauit. ubi dñi sensit aduentum.
quia religiosum credidit partũ. Nulla
enim erat causa pudoris: ubi ꝓphete

Expanded text:
l, benedicitur, quatenus et angelis et hominibus veneranda, et cunctis merito feminis praeferenda monstretur. « Et unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? » Non quasi nescia perquirit, quod nimirum sancti Spiritus esse cognoscitur, se videlicet a matre Domini ad pignoris sui perfectum salutari: sed miraculi novitate perculsa, non hoc sui muneris, sed muneris fatetur esse divini. « Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero t onus parentis, quamdiu nescit mysterium religionis. illa quae occultabat se, quia conceperat filium, iactare se coepit, quia generabat prophetam, et quae erubescebat ante benedicit et quae dubitabat ante firmatur ecce enim inquit, ut uox salutationis tuae facta est in auribus meis, exsultauit in gaudio infans in utero meo. itaque magna uoce clamauit, ubi domini sensit aduentum, quia religiosum credidit partum; nulla enim causa erat pudoris, ubi prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
finisti ut nec deos consideres: nec p̃cepta
tras. s contͣ dem publicã: litteras acci¬
pias ⁊ dirigas. Corneliꝰ ep̃e respondit di¬
cens. Ego de corona dñi litceras accepi.
mas redimendas. Tunc deciꝰ iracundia
plenus p̃cepit os beati cornelii cũ plum¬
batis cedi. Et iussit ut duceretꝰ ad tem¬

Expanded text:
finisti, ut nec deos consideres, nec praecepta meas, ut contra Rempublicam litteras accipias et dirigas? Cornelius respondit: Ego de corona Domini litteras accepi, mas redimendas. Tunc Decius, iracundia plenus, jussit os beati Cornelii cum plumbatis caedi, et praecepit duci eum ante tem