comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Don enĩ ait. erat autẽ ho¬
ra diei quasi sexta: aut hora
quasi sexta: sed ait. erat aũt
parasceue pasche hora quasi
sexta. Parasceue aũt. latine
preparatio est. Sed isto ũbo
greco libentius utuntur indi
in huismodi obseruatiombꝰ.
etiam qui magis latine quã gre¬
et loquuntur. Erat ergo prepa¬
ratio pasche. Pascha uero nostrũ
sicut dicit apostolus: iminola¬
tuis est xp̃c. Cuius pasche pre¬
parationem. si abhora noctis
nona computemus: tunc enĩ
uidentur principes sacerdotũ
prominciasse dñi inmolatio¬
nem dicentes. reus est mortis.
cũ adhuc in domo pontificis
audiretur: unde congrrient̃
accipitur inde cepisse prepa¬
rationẽ ueri pasche. cuiꝰ umb
erat pascha nideoꝵ. idest im¬
molationis xp̃i. ex quo asa¬
cerdotib pronunciatus ẽ mi¬
molandus: profecto ab eano
ctis hora. qne tunc nona fuis¬
se conicitur. usq ad horã diei
terciã qua crucifixum dñm
statur. sex hore sunt: tres no¬
cturne. tres diurne. Ande
in hac parascerie pasche. id

Expanded text:
nes ait, Erat autem hora diei quasi sexta, aut hora quasi sexta; sed ait, Erat autem parasceve Paschae, hora quasi sexta . Parasceve autem latine Praeparatio est: sed isto verbo grin hujusmodi observationibus, etiam qui magis Latine quam Graece loquuntur. Erat autem praeparatio paschae. Pascha vero nostrum, sicut dicit Apostolus, immolatus est Christus . Cujus paschae praeparationem, si ab hora noctis nona computemus tunc enim videntur principes sacerdotum praenuntiasse Domini immolationem, dicentes: Reus est mortis, cum adhuc in domo pontificis audiretur; unde congruenter accipitur inde coepisse praeparationem veri Paschae, cujus umbra erat pascha Judaeorum, id est, immolationis Christi, ex quo a sacerdotibus praenuntiatus est immolandus, pctis hora, quae tunc nona fuisse conjicitur, usque ad horam diei tertiam qua crucifixum esse statur, sex horae sunt, tres nocturnae et tres diurnae. Unde in hac parasceve Paschae, id
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadmodũ erimus. cũ me¬
ruerimus uidere quod credi¬
mus. R ec̃tissime igitur ibi
ut credat mundus. hic ut co¬
gnoscat mundus: tam̃ et ibi
et hic. quia tu me misisti: ut
nouerimus quantũ pertinet
ad patris et filii inseparabilẽ

Expanded text:
quemadmodum erimus cum mequemadmodum erimus cum meruerimus videre quod credimus. Rectissime igitur ibi ait: Ut credat mundus; hic: Ut cognoscat mundus. Tamen et ibi et hic, quia tu me misisti, ut noverimus quantum pertinet ad Patris et Filii inseparabile
Abbreviated transcription (Latin):
noscat mundus quia tu me
misisti. ñ sic accipiendum
puto. tamquã dixerit ite¬
rũ. ut credat mundus. Aliquã¬
do enĩ et cognoscere pro eo qd
est credere ponitur: ut ẽ quod
ait aliquanto suꝑius. et cog¬
nouerunt uere quia tu me
misisti: et crediderunt quia
a de exiui. Hoc dixit posteri¬
us crediderunt: quod prius
cuxerat. cognouerunt. Sedhic
quandoquidem de consum¬
matione loquitur. talis est in¬
telligenda cognitio: quał erit
per speciem. ñ qualis nunc est
per fidem. Nam uidet᷑ ordo
esse seruatus in eo quod paulo
ante dixit. ut credat mundꝰ:
hic aũt. ut cognoscat mundus.
Ibi enĩ quãius dixerit ut om̃s
unũ sint. et in nobis unũ sint.
ñ ait tam̃. sint consummati
in unũ. atq ita subnexuit.
ut credat mundus quia tu me
misisti: hic uero. lit sint inqͥt
consummati in unũ: ac dein¬
de ñ addidit. ut credat mun¬
dus. sed ut cognoscat mundꝰ
quia tu me misisti. Quãdiu
enĩ credimus quod ñ uidemꝰ.
nondũ sumus ita consũmati.

Expanded text:
noscat mundus, quia tu me misisti, non sic accipiendum puto, tanquam iterum dixerit: Ut credat mundus. Aliquando enim et cognoscere pro eo quod est credere ponitur, ut est quod ait aliquanto superius: Et cognoverunt vere quia a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. Hoc dixit posterius crediderunt, quod prius dixerat cognoverunt. Sed hic, quandoquidem de consummatione loquitur, talis est intelligenda cognitio, qualis erit per speciem, non qualis nunc est per fidem. Nam videtur ordo esse servatus in eo quod paulo ante dixit: Ut credat mundus; hic autem: Ut cognoscat mundus. Ibi enim quamvis dixerit ut omnes unum sint, et in nobis unum sint, non ait tamen sint consummati in unum, atque ita subnexuit: Ut credat mundus, quia tu me misisti. Hic vero: Ut sint, inquit, consummati in unum; ac deinde non addidit ut credat mundus, sed ut cognoscat mundus quia tu me misisti. Quandiu enim credimus quod non videmus, nondum sumus ita consummati,
Abbreviated transcription (Latin):
Num tres dii: Non. Nũ tres
omnipotentes: Non. Nũ tres
mundi creatores: Non. E rgo
omnipotens pater: Ommpo¬
tens plane. Ergo et filrus non
omnipotens: Plane et filiꝰ om¬
mpotens. Ergo et sp̃s sanctus
ñ ommpotens. Et ipse omni¬
potens. Tres ergo om̃ipoten¬
tes: Non. Sed unus om̃ipo¬
tens. Hoc solũ numerũ insi¬
nuant. quod ad inuicem st̃:
non qđ ad se sunt. Quia em̃
ds̃ pater. ad se d̾s est simul cũ
filio et sp̃u sancto: ñ sunt tres
dii. Quia ad se est om̃ipotenᷤᷤ
simul cũ filio et sp̃u sancto:
ñ sunt tres ommpotentes. Qa
uero ñ ad se est pater. sed ad fi¬
lium: nec filnis ad se est. s ad
patrẽ: nec sp̃s sanctus ad se. ĩ
eo quod dicitur sp̃s patris et
filii: ñ est quid dicam dres. in¬
si patrẽ. et filiũ. et sp̃m sanctũ:
unũ d̃m. unũ om̃ipotentem.
Ergo unũ principiũ. Accipi¬
te aliquid de scripturis sc̃is:
unde hoc quod dicitur. utcũ¬
q capiatis. Postea quã dñs

Expanded text:
Non tres dii? Non. Non tres omnipotentes? Non. Non tres mundi creatores? Non. Ergo omnipotens Pater? Omnipotens plane. Ergo et Filius non omnipotens? Plane et Filius omnipotens? Ergo et Spiritus sanctus non omnipotens? Et ipse omnipotens. Tres ergo omnipotentes? Non; sed unus omnipotens. Hoc solo numerum insinuant quod ad invicem sunt, non quod ad se sunt. Quia enim Deus Pater ad se est Deus simul cum Filio et Spiritu sancto, non sunt tres dii; quia ad se est omnipotens simul cum Filio et Spiritu sancto, non sunt tres omnipotentes: quia vero non ad se est Pater, sed ad Filium; nec Filius ad se est, sed ad Patrem; nec Spiritus ad se, in eo quod dicitur Spiritus Patris et Filii; non est quid dicam tres, nisi Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum Deum, unum omnipotentem. Ergo unum principium. 5. Accipite aliquid de Scripturis sanctis, unde hoc quod dicitur utcumque capiatis. Posteaquam Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
inmo. uerbo. facto.corde.ore.
opere: nemo dicit dñs ihe:
nisi in sp̃u sancto. Et nemo
sic dicit: nisi qui diligit. Iã
et si eo modo dicebant. ut ñ
ficte dicerent. ore confiten¬
tes. corde et factis ñ negantes:
prorsus si ueraciter hoc dice¬
bant: procul dubio dilige¬
bant. Quomodo igitur di¬
ligebant. nisi in sp̃u sancto:
Et tam̃ eis prius imperatur
ut diligant eũ et eius man¬
data conseruent. ut accipiant
sp̃m sanctũ: quẽ nisi habe¬
rent: profecto diligere. et
mandata seruare ñ possent.
Restat ergo ut intelligamꝰ
sp̃m sc̃m habere qui diligit:
et habendo mereri ut plus
habeat: et plus habendo.plꝰ
diligat. Iam itaq habebant
spiritũ discipłi. quẽ dñspro¬
mittebat: sine quo.eũ dũm
ñ dicebant: nec tam̃ eum adhuc

Expanded text:
imo, verbo, facto, corde, ore, opere, nemo dicit, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto; et nemo sic dicit, nisi qui diligit. Jam et si eo modo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, nisi in Spiritu sancto? Et tamen eis prius imperatur ut diligant eum, et ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum sanctum: quem nisi haberent, profecto diligere et mandata servare non possent. 2. Restat ergo ut intelligamus Spiritum sanctum habere qui diligit, et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque hSpiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
rebat infirmitatẽ: que infir¬
nritas. resur rectione consum¬
pta est. Sed qui ñ solũ homo
uerũ etiã deus erat: ineffabili
distantia uniuersũ genus hu¬
manũ animi fortitudine supe¬
rabat. Non ergo aliquo est co¬
gente turbatus: sed turbauit se¬
ipsũ. Quod de illo euidenter
expressum est. quando lararũ
suscitauit. Nam ibi scriptũ
est quod turbauerit se ipsum.
ut intelligatur hoc et ubi ñ
legitur scriptũ: et tam̃ eum
legitur fuisse turbatũ. Affec¬
tum quippe humanum qͣn¬
do oportuisse iudicarit. in se¬
ipso potestate commouit:qui
hominẽ totũ potestate suscepit.

Expanded text:
rebat infirmitatem, quae infirrebat infirmitatem, quae infirmitas resurrectione consumpta est. Sed quia non solum homo, verumetiam Deus erat, ineffabili distantia universum genus humanum animi fortitudine superabat. Non ergo aliquo est cogente turbatus, sed turbavit semetipsum: quod de illo evidenter expressum est, quando Lazarum suscitavit. Nam ibi scriptum est quod turbavit semetipsum, ut hoc intelligatur et ubi non legitur scriptum, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in semetipso potestate commovit, qui hominem totum potestate suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ est. quando su¬
o traclitore iam tune solo exi¬
turo. et cũ suis socus cotinuo
morte imminente turbant᷑:
sed numquid xp̃o frrimores:
Quis hoc insanissimmus dixe¬
rit: Quid ẽ ergo quod ille
turbatus est. nisi quia infir¬
mos in suo corpore.hoc ẽ ĩsua
eccła. sue infirmitatis uolũta¬
ria similitudine ꝯsolatus est.
ut siqui suoꝵ ad huc morte
imminente turbant᷑ in sp̃u.
ipsũ intueantur: ne hoc ip¬
so se putantes reprobos.peio¬
re desperationis morte sorbe¬
antur: Quantũ itaq bonũ
de participatione diuinitatiᷤᷤ
eius expectare et sperare debe¬
mus: cuius nos et perturbati¬
o tranquillat. et infirmitas
firmat: Siue ergo isto loco ip¬
sum iudam pereuntẽ mise¬
rando turbatus est.sine sua
morte propinquante curbatꝰ
est. ñ est tam̃ ullomodo du¬
bitandũ. non eũ animi in¬
firmitate. sed potestate tur¬
batũ ÷ ne nob desperatio sa¬
lutis oriatur: quando ñ po¬
cestate sed infumitate turba¬
mur. Carnis quippe ille ge¬

Expanded text:
intelligendum est, quando suo traditore jam tunc solo exituro, et cum suis sociis continuo morte imminente turbantur: sed numquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est: ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur in spiritu, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cujus nos et perturbatio tranquillat, et inffirmat? Sive ergo isto loco ipsum Judam pereuntem miserando turbatus est, sive sua morte propinquante turbatus est. Non est tamen ullo modo dubitandum, non eum animi infirmitate, sed potestate turbatum, ne nobis desperatio salutis oriatur, quando non potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis quippe ille ge
Abbreviated transcription (Latin):
Ominus noster in forma
serui ñ seruus. sed in for¬
ma. etiã serru dñs ÷ fuit quip¬
pe illa carnis forma seruilis.¬
sed quanuis esset similitudo
carnis peccati. ñ erat caro pec¬
cati: libertatẽ promisit c̃re¬
dentib in se. Iudei uero tan¬
quã de sua libertate superbi¬
entes. dedignati sunt fieri li¬
beri: cũ essent serui peccati.

Expanded text:
ominus in forma servi, non servus, sed in forma servi Dominus. Fuit quippe illa carnis forma sersed quamvis esset similitudo carnis peccati, non erat caro peccati. Libertatem promisit credentibus in se; Judaei vero tanquam de sua libertate superbientes, dedignati sunt fieri liberi, cum essent servi peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
duis clarificet ce: Nũquid
etiam deus pater humilitatẽ¬
pertulit carnis siue passioni:
ex qua illũ clarificari oporte¬
ret: Quomodo igitur eũ cla¬
rificaturus erat filius. euius
claritas sempiterna. nec ex

Expanded text:
us clarificet te? Numquid etiam Deus Pater pertulit humilitatem carnis sive passionis, ex qua illum clarificari oporteret? Quomodo igitur eum clarificaturus erat Filius, cujus claritas sempiterna nec ex
Abbreviated transcription (Latin):
diligere mundũ: iubemur au¬
tem. ubi nob dicitur. diligite
qui nos odit. Ergo prohibem᷑
diligere in illo. quod ipse dili¬
git in se ipso: et iubemur dili¬
gere in illo quod ipse odit inse

Expanded text:
diligere mundum . Jubemur autem ubi nobis dicitur: Diligite qui nos odit. Ergo prohibemur diligere in illo quod ipse diligit in seipso, et jubemur diligere in illo quod ipse odit in se
Abbreviated transcription (Latin):
accipere: Absit. Tnde enĩ
ad hoc uenit ut diceret: Su¬
perius dixerat. qui credit ĩ
me. opera que ego facio. faci¬
et. et maiora hoꝵ faciet. de qͣ
re pristino sermone tracta¬
uimus: et ne quisquã hoc si¬
bi tribueret: ut etiã illa oꝑa
maiora se ipsũ facere ostende¬
ret. ad iecit atq ait. qͥa ego
ad patrẽ uado: et quodcũq

Expanded text:
accipere? Absit. Unde enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisquam hoc sibi tribueret, ut etiam illa opera majora seipsum facere ostenderet, adjecit, atque ait: Quia ego ad Patrem vado; et quo
Abbreviated transcription (Latin):
sum pro nob̾: oblationem et
hostiam do in odorem suaui¬
tatis. Cohors aũt et tribunus
et ministri uidoꝵ comp̾hen¬
derunt ihm: et ligauerunt
eũ. Comp̃henderunt ad quẽ
ñ accesserunt: quoniã dies il¬
le. illi uero tenebre permanse¬
runt: nec audierunt. accedi¬
te ad eũ et illuminamini. Si
enĩ sie accederent: ñ eum mani¬
bus occidendũ. sed recipiendũ

Expanded text:
sum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Cohors ergo et tribunus et ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum. Comprehenderunt ad quem non accesserunt, quoniam dies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt: Accedite ad eum, et illuminamini . Si enim sic accenderent, non eum manibus occidendum, sed recipiendu
Abbreviated transcription (Latin):
nob xp̃c dicere. sicut ea dicit
angłis sanctis in se ipso tinige¬
nito patris uerbo. patriq coet̃¬
no: quinam portare homineᷤ
possent. etiam si iam essent
spiritales.quales adhuc apo¬
stoli ñ fuerunt. quando eis is
da dñs loquebatur. qualesq
postea ueniente sp̃u sancto fa-¬
ctisũt: Namutiq qͥeqͥd de crea¬
tura sciripotest. minus est ip¬
so creatore:qui summus et ue¬
rus. et immutabilis deus est.
Et quis eũ tacet:ubi ñ a legen¬
tib. disputantib. querentibꝰ.
respondentib. laudantibus.
cantantib. quoquo modo
sermocinantib.postremo
ab ipsis etiã blasphemanti¬
bus. nominatur: Et cum
eum nemo taceat: quis est
qui eũ sieut intelligendus
est capiat:Cũ de orib &̾ au¬
rib hominũ ñ recedat: quis
est cuius acies ad eũ mentis
accedat: Quis est. qui eũ es¬
se trinitatẽ scisset: nisi ipse
sic innotescere uoluisset:
Et quis hominũ iamiftã si¬
leat trimitatẽ: Et tam̃ quis
hominũ sicut angłi saꝑiat tͥ¬

Expanded text:
 dicere, sicut ea dicit Angelis sanctis in seipso unigenito Patris Verbo, Patrique coaeterno; quinam portare homines possent, etiam si jam essent spirituales, quales adhuc Apostoli non fuerunt, quando ista eis Dominus loquebatur, qualesque postea veniente sancto Spiritu facti sunt? Nam utique quidquid de creatura sciri potest, minus est ipso Creatore, qui summus et verus et immutabilis est Deus. Et quis eum tacet? Ubi non a legentibus, disputantibus, quaerentibus, respondentibus, laudantibus, cantantibus, quoquomodo sermocinantibus, postremo ab ipsis etiam blasphemantibus nominatur? Et cum eum nemo taceat, quis est qui eum sicut intelligendus est capiat, cum de oribus et auribus hominum non recedat? Quis est cujus acies ad eum mentis accedat? Quis est qui eum Trinitatem esse scisset, nisi ipse sic innotescere voluisset? Et quis hominum jam istam sileat Trinitatem: et tamen quis hominum sicut Angeli sapiat Tr
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit hora eorũ reminisca¬
mini: quia ego dixi uobis.
Hora eoꝵ. hora tenebrosa. ho¬
ra nocturna. Sed in die man¬
dauit dñs miscđiam suã. et
in nocte declarauit: quando
nox iud̃oꝵ. separatũ a se diem
xp̃ianoꝵ nulla confusione fu-¬
seauit: et quando carnẽ occi

Expanded text:
enerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Hora eorum, hora tenebrosa, hora nocturna. Sed in die mandavit Dominus misericordiam suam , et nocte declaravit, quando nox Judaeorum, separatum a se diem Christianorum in illa confusione fuscavit, et quando carnem occi
Abbreviated transcription (Latin):
apłs eo qui misit ilbũ. Si hec
scitis: beati eritis si feceritis ea.
Hoc iło dixit. quia lauerat
discipłoꝵ pedes. dñs & magi¬
ster humilitatis: et uerbo &
exemplo. Sed poterimus ea
que sunt operosius disseren¬
da ipso adiuuante disserere:
si ñ in eis que manifesta sũt
rimoremur. Cũ ergo hec
dñs promisisset. ad runxit.
Non de omnib uob̾ dico:
ego scio quos elegerim. Sedut
impleatur scriptura: qui man¬
dricat panem mecũ. leuabit
contra me calcaneũ sirũ. Hoc
quid est aliud. insi conculca¬
bit me: Notũ est de quo lo

Expanded text:
ajor eo qui misit illum: si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immoremur. Cum ergo haec Dominus praemisisset, adjunxit, « Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut impleatur Scriptura, Qui manducat panem mecum, levabit super me calcaneum suum. » Hoc quid est aliud nisi, conculcabit me? Notum est de quo lo
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi diceret. Non potuistis
quasi spiritales. sed quasi car¬
nales capere quod loquebar.Am¬
malis enĩ homo. idest. qͥ scd̾m

Expanded text:
ac si diceret, non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar. Animalis enim homo, id est qui s
Abbreviated transcription (Latin):
lcło ait. ego ueni ut uitã ha¬
beant. hoc est fidem que ꝑ
dilectionẽ operatur: ꝑ quã
fidem in ouile ingrediunt᷑.
ut uiuant: quia iustuis ex
fide uiuit. Et abundantius
habeant: qui perseuerandous

Expanded text:
Ideo ait: Ego veni, ut vitam habeant, hoc est, fidem quae per dilectionem operatur , per quam fidem in ovile ingrediuntur, ut vivant, quia justus ex fide vivit ; et abundantius habeant, qui perseverando us
Abbreviated transcription (Latin):
uera quidem gła est. ñ tamen
ea credendũ est beatificari iu¬
stum: sed laudantib gratu¬
landũ est.quia recte iudicãt
et diligunt iustum. Quanto
eis profuit gła sua. quib pro¬
fuit morte suaͦ. Sed ñ est ue¬
ra eius apud hereticos gloria:
apud quos tam̃ frequentem
famam uidetur habere cũ
laude. Non est hec uera gła.
quia in utroq falluntur. Nã
et bonũ putant esse quod bo¬
num ñ est: et xp̃m putant eẽ

Expanded text:
vera quidem gloria est; non tamen vera quidem gloria est; non tamen ea credendum est beatificari justum, sed laudantibus gratulandum est, quia recte judicant, et diligunt justum. Quanto eis profuit gloria sua, quibus profuit morte sua? 3. Sed non est vera ejus apud haereticos gloria, apud quos tamen frequentem famam videtur habere cum laude. Non est haec vera gloria, quia in utroque falluntur: nam et bonum putant esse quod bonum non est, et Christum putant e
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid coram hominibus
laridabilit agere iidetur ñ a¬
gat propter dm. hoc est prop¬
ter ueram iusticiã. sed solam
querat et diligat ab hominib
głam: illi aũt apud quos fre¬
quens est eius fama cũ laude.
ñ eum putent nisi propt̾ deũ
laudabiliter uiuere: ñ fallun¬
tur in re. sed falluntur in homi¬
ne. Q uod enĩ bonũ esse cdunt.
est bonũ: sed quẽ bonũ esse cre¬
dunt. ñ est bonus. Quod si
putetur uerbi gracia bonum
artrũ pericia magicanuĩ: et dũ
quisq patriam libasse eisdem
quas om̃ino nescit artib cre¬
ditur. frequenter cũ laude fa¬
mam. que gła defrnita est a¬
pud homines impios conseqͣ¬
tur: errant in utroq qui lau¬
dant: et in re scilicet.quia qđ
malũ est.bonũ putant: et in
homine.quia ñ est quod pu¬
tant. Qua propter. falsa est
in his tribus generib gła. Cũ
aũt de aliquo perdm et pro¬
pter dm iusto. hoc est ueraci¬
ter iusto. causa ipsius iusticie
frequens est fama cum laude:

Expanded text:
quidquid coram hominibus quidquid coram hominibus laudabiliter agere videtur, non agat propter Deum, hoc est propter veram justitiam, sed solam quaerat et diligat ab hominibus gloriam; illi autem apud quos frequens est ejus fama cum laude, non eum putent nisi propter Deum laudabiliter vivere, non falluntur in re, sed falluntur in homine. Quod enim bonum esse credunt, est bonum; sed quem bonum esse credunt, non est bonus. Quod si putetur, verbi gratia, bonum artium peritia magicarum, et dum quisque patriam liberasse eisdem quas omnino nescit artibus creditur, frequentem cum laude famam, quae gloria definita est, apud homines impios consequatur; errant in utroque qui laudant: et in re scilicet, quia id quod malum est, bonum putant; et in homine, quia non est quod putant. Quapropter falsa est in his tribus generibus gloria. Cum autem de aliquo per Deum et propter Deum justo, hoc est veraciter justo, causa ipsius justitiae frequens est fama cum laude;
Abbreviated transcription (Latin):
to. sed laudantib prodest. Est
aũt etiam falsa gloria. quan¬
do laudantes errore fallunt᷑:
siue in rebus. siue in homini¬
bus. siue in utrisq. Nam in
rebus falluntur. quando pu¬
tant id bonũ esse quod malũ
est: in hominibus aũt. quan¬
do putant eũ bonũ esse. qui
malus est. in utsq uero. qͣndo
et id quod est iricrũ. uirtus
putatur: et ipse qui propter
hoc laudatur. ñ habet quod
putatur: siue sit bonus. siue
sit malus. Donare quippe
res suas histrionib: uicium
est immane. ñ uircus. Et sci¬
tis de talib quã sit frequens
fama cũ laude: quia sicut scͥ¬
ꝑtum est. laudatur peccator
in desideriis anme sue: et qͥ
iniqua gerit. benẽdicecur. Hic̃
laudatores ñ fallunt᷑ de homi¬
mibus: sed in rebus. Malum
est enim quod bonũ esse cre¬
dunt. Illi aũt qui hoc male
largitionis uicio usi sunt:ta¬
les utiq sunt. quales eos hi qͥ
laudant sisuspicantur esse s
cernunt. Porro si se quisquã
iustũ fingat. et ñ sit. sed totũ

Expanded text:
to, sed laudantibus prodest. 2. Est autem etiam falsa gloria, quando laudantes errore falluntur, sive in rebus, sive in hominibus, sive in utrisque. Nam in rebus falluntur, quando putant id bonum esse quod malum est: in hominibus autem, quando putant eum bonum esse qui malus est: in utrisque vero, quando et id quod est vitium, virtus putatur: et ipse qui propter hoc laudatur, non habet quod putatur, sive sit bonus, sive sit malus. Donare quippe res suas histrionibus, vitium est immane, non virtus: et scitis de talibus quam sit frequens fama cum laude; quia, sicut scriptum est, Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Hic laudatores non falluntur in hominibus, sed in rebus: malum est enim quod bonum esse credunt. Illi autem qui hoc malo largitionis vitiosi sunt, tales utique sunt, quales eos hi qui laudant non suspicantur esse, sed cernunt. Porro si se quisquam justum fingat, et non sit, sed totum
Abbreviated transcription (Latin):
sos in me.tanquã me ipsũ sc̃i¬
fico ego: quoniã in me etiani
ipsi sunt ego : ut sint et ipsi sc̃i¬
ficati inueritate. Quid ẽ et

Expanded text:
sos in me tanquam meipsum sanctifico ego, quoniam in me etiam ipsi sunt ego, ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
telligamus cũ ita loquitur
personas eũ distinguere. ñ se¬
parare naturas. Quando er
go discipulos suos seruabat¬
filius presentia corporali. ñ
expectabat pater ad custodi¬
endũ succedere filio disceden¬
di: sed eos ambo seruabant po¬
dentia spiritali. Et quando
ab eis abstulit filius corpora
tre custodiam spiritalẽ: qͥa
et custodiendos quando filiꝰ
accepit. custodie paterne ñ
abstulit: et cũ pater filio
custodiendos dedit. ñ dedit
sine ipso.cin dedit. Sed dedit
homini filio ñ sine deo: eodem
ipso utiq filio. Sequit᷑ ergo fi¬
lius et dicit. Quos dedistimi¬
chi custodiui: et nemo ex his
periit nisi filius perditionis.
ut scriptura impleatur. Filiꝰ
perditionis dictus est traditor
xp̃i. perditioni p̃destinatus.
scđm scripturã: que de illo ĩ
psalmo centesimo octauo.
maxime propħatur. Nunc
hec loquor in mundo: ut ha¬
beant gaudiũ meũ impletũ
insemet ipsis. E oce in mũdo
loqui se dicit: qui paulo an¬
te dixerat. iam ñ sum in mun¬

Expanded text:
telligamus, cum ita loquitur, personas eum distinguere, non separare naturas. Quando ergo servabat discipulos suos Filius praesentia corporali, non exspectabat Pater ad custodiendum succedere Filio discedenti, sed eos ambo servabant potentia spirituali; et quando abiens abstulit Filius praesenttre custodiam spiritualem, quia et custodiendos quando Filius homo accepit, custodiae paternae non eos abstulit; et cum Pater Filio custodiendos dedit, non dedit sine ipso cui dedit; sed dedit homini Filio, non sine Deo eodem ipso utique Filio. 7. Sequitur ergo Filius, et dicit: Quos dedisti mihi, custodivi: et nemo ex his periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Filius perditionis dictus est traditor Christi, perditioni praedestinatus, secundum Scripturam quae de illo in psalmo centesimo octavo maxime prophetatur. 8. Nunc haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Ecce in mundo se loqui dicit, qui paulo ante dixerat: Jam non sum in mun
Abbreviated transcription (Latin):
it: quia ñ sunt de mundo. si¬
eut et ego ñ sum de mundo.
Non rogo ut tollas eos de
mundo: sed ut serues eos ex
malo. De mundo ñ sunt. si¬
eut et ego ñsum de mundo.
Sanctifica eos in rieritate. ser¬
mo tiuis ueritas est. Sicut tu
me misisti inmundũ. et ego

Expanded text:
 sunt de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Non rogo, ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo. De mundo non sunt, sicut et ego non sum de mundo. Sanctifica eos in veritate, sermo tuus veritas est. Sicut tu me misisti in mundum, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
no opere ñ lapidamus te: s
de blasphemia. Et q̃uia tu
homo cũsis: facis te ipsum
dm. Ad illud hoc responder̃t
quod dixerat: ego et pat̾ unũ
sumus. Lece iudi intellexe¬
runt: quod arriam ñ intelli¬
gunt. Ideo enĩ irati sunt.quo¬
mam senserunt ñ posse dici. e
go et pater unũ sumus: n
si ubi equalitas est patris et
filii. Dñs aũt inidete quid
responderit tardis. Tidit e¬
os non ferre splendorẽ ueritati:
et eum temperauit inuerbis.
Nonne scriptũ est in lege ue¬
stra. idest uob̃data: quia ego
dñs generaliter omnes illas scͥ¬
pturas: quamus alibi specia¬
liter dicat legem. apropħis
eam distinguens: sicuti ẽ. ⁊ ex
et propħe usq ad ioħem: et
in his duob preceptis. tota
do au̾t in tria distribuit easdẽ
scripturas: ubi ait. Oportebat
impleri omnia que seripta
sunt in lege et propħis & psal¬
mis de me. Nunc uero etiã
psalmos legis nomine nũcu¬
pauit: ubi scriptũ est. ego
dixi dii estis. Si illos dixit

Expanded text:
no opere non lapidamus te, sed no opere non lapidamus te, sed de blasphemia, et quia tu homo cum sis, facis teipsum Deum. » Ad illud hoc responderunt quosumus. » Ecce Judaei intellexerunt quod Ariani non intelligunt. Ideo enim irati sunt, quoniam senserunt non posse dici: « Ego et Pater unum sumus, » nisi ubi aequalitas est Patris et Filii. Deus autem videte quid responderit pravis. Videt eos non ferre splendorem veritatis, et eos tentavit in verbis. « Nonne scriptum est in lege vestra, » id est vobis data, « quia: Ego Dominus generaliter omnes illas Scripturas, quamvis alibi specialiter dicat legem, a prophetis eam distinguens, sicut est: Lex et prophetae usque ad Joannem ; et in his duobus praeceptis tota do autem in tria distribuit easdem scripturas, ubi ait: Oportebat impleri omnia, quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me . Nunc vero etiam psalmos legis nomine nuncupavit, ubi scriptum est: Ego dixi: Dii estis. Si illos dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uno modo intelligendũ est.
cũ legitur manus dei. eui for¬
ma corporis nulla est: Ae per
patris et filii. intelligimꝰ po¬
destatem patris et filii: ne for¬
te cũ hic manũ patris ipsũ fi
liũ acceꝑimus: incipiat car¬
nalis cogitatio. etiã ipsius filii
querere filiũ: quẽ similit̾ cre¬
dat xp̃i manũ. E rgo nemo
rapit de manu patris mei:
hoc est. nemo rapit michi. S
ne forte adhuc titubes: audi
quod sequitur. E go et pater
unũ sumus. Hucusq iudi to¬
lerare potuerunt. Audierunt.
ego et pater unũ sumus. et ñ
pertulerunt:et more suo du¬
ri. ad lapides cucurrerunt.
Tulerunt lapides: ut lapida¬
rent eũ. Dñs quia ñ patieba¬
tur quod nolebat pati: et ñ
est passus nisi quod uoluit
pati: adhuc eos lapidare cu¬
pientes. alloquitur. Sustule¬
runt lapides iud̃i. ut lapida¬
rent illũ. Respondit eisiħc.
Multa bona opera. ostendi
uob̾ ex patre meo. Propter
quod opus eoꝵ me lapidatis:
Et illi responderunt. De bo¬

Expanded text:
n uno modo intelligendum est cum legitur manus Dei, cui forma corporis nulla est? Ac per Patris et Filii intelligimus potestatem Patris et Filii; ne forte cum hic manum Patris ipsum Filium dictum acceperimus, incipiat carnalis cogitatio etiam ipsius Filii quaerere Filium, quem similiter credat Christi manum. Ergo, Nemo rapit de manu Patris mei; hoc est, Nemo rapit mihi. 8. Sed ne forte adhuc titubes, audi quid sequitur: Ego et Pater unum sumus. Huc usque Judaei tolerare potuerunt: audierunt, Ego et Pater unum sumus, et non pertulerunt; et more suo duri, ad lapides cucurrerunt. Tulerunt lapides, ut lapidarent eum. Dominus quia non patiebatur quod nolebat pati, et non est passus nisi quod voluit pati, adhuc eos lapidare cupientes alloquitur. « Sustulerunt lapides Judaei, ut lapidarent illum. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo, propter quod eorum opus me lapidatis? Et illi responderunt: De bo
Abbreviated transcription (Latin):
dicere antequã faceret.Credi¬
tur aũt hoc ñ fide noua sed
aucta: aut certe cũ mortuus
esset. defecta: cũ resurrexiss
refecta. Neq enĩ eum filiũ
dei ñ et ante credebant: s cũ
in illo factũ esset quod ante
predixit. fides illa que tunc
quando illis loquebatur fu¬
it parua. et cũ moreretur. pe¬
ne iam nulla: et reuixit et
creuit. Deinde quid dicit:
Iam ñ multa loquar uob̾cũ:
uenit em̃ princeps mundi
huius. Quis.nisi diabolus:
Et in me ñ habet quicquã:
nullũ scilicet omnino pec¬
catum. Sic enĩ ostendit non
creaturarũ sed peccatorũ pͥn¬
cipem diabolũ: quos nunc
nomine mundi huiꝰ appel¬
lat. Et quotienseũq mun¬
di nom̃ in mali significatio¬
ne ponitur. ñ ostendit insi
mundi istius amatores: de
quib alibi scriptũ est. Qui¬
cũq uoluerit esse amicus se
culi huius: immicus di con¬
stituitur. Absit ergo ut sie
intelligatur diabolus prin¬
ceps mundi.tanquã gerat
unruersi mundi. idest celi

Expanded text:
dicere antequam faceret: credituri autem hoc non fide nova, sed aucta, aut certe cum mortuus esset defecta, cum resurrexisset refecta. Neque enim eum Filius Dei non et ante credebant: sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur pene jam nulla, et revixit, et crevit. Deinde quid dicit? Jam non multa loquar vobiscum, venit enim princeps mundi hujus. Quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam. Nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus princeps mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli
Abbreviated transcription (Latin):
unũ patrẽ. alterũ filiũ: et lo¬
quentẽ patrẽ ad filiũ. sicut
facis tu. quando aliqua uer¬
ba dicis tuo filio. monens eũ.
et instruens eũ. quomodo lo¬
quatur:ut quecunq audi¬
uit a te. cõmendet memori¬
e: cũ comm̃dauerit memo

Expanded text:
unum patrem, alterum filium, et lounum patrem, alterum filium, et loquentem patrem ad filium: sicut facis tu, quando verba aliqua dicis filio tuo, monens eum et instruens eum quomodo loquatur, ut quaecumque audivit a te, commendet memoriae; cum commendaverit memo
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum. ne ipse intelligeretur
pater. continuo adiunxit.
Et a me ipso facio nichil: sed
sicut docuit me pater. hec lo¬
quor. Iam gaudere ceperat
sabellianus: erroris sui occasi¬
one comperta. Statim ut se tã¬
quam in obscuro extulit: se¬
quentis sententie luce confusꝰ
est. Putaueras eũ esse patrem.
qͥa dixit ego sũ: audi qͥa filiuiᷤ
est. A me ipso facio nichil¶d
est. a me ipso facio nichil. A
me ipso ñ sum. Filius enĩ de
patre est.deus: pater aũt non
est de filio. deus. Filius est d̃s
de do: pater aũt deus: sed non
de do. Filius est lumen delu¬
mine: pater aũt lumen: sed
ñ de lumine. Filius ẽ. sed est
de quo est: pater aũt est. sed ñ
ẽ de quo ẽ.Quod ergo addidit.
sicut doeuit me pater. hec lo¬
quor: nemini uestrũ obrepat
cogitatio carnalis.fratres mei.
Non enĩ potest humanain¬
firmitas cogitare: nnsi quod c̃õ¬
sueuit facere. uł audire. Doli¬
te ergo uobis quasi duos ho¬
mines ante oculos ponere.

Expanded text:
ego sum; ne ipse intelligeretur ego sum; ne ipse intelligeretur Pater, continuo subjunxit, Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat sabellianus, erroris sui occasione comperta: statim ut se tanquam in obscuro extulit, sequentis sententiae luce confusus est. Putaveras eum esse Patrem, quia dixit, Ego sum: audi quia Filius est, Et a meipso facio nihil. Quid est, A meipso facio nihil? A meipso non sum. Filius enim de Patre est Deus; Pater autem non est de Filio Deus: Filius est Deus de Deo; Pater autem Deus, sed non de Deo: Filius est lumen de lumine; Pater autem lumen, sed non de lumine: Filius est, sed est de quo est; Pater autem est, sed non est de quo est. 4. Quod ergo addidit, Sicut docuit me Pater, haec loquor; nemini vestrum obrepat cogitatio carnalis, fratres mei. Non enim potest humana infirmitas cogitare, nisi quod consuevit facere vel audire. Nolite ergo vobis quasi duos homines ante oculos ponere,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc cognoscetis quia ego sũ.
Quare hoc.nisi ut nemo de¬
speraret. in quocunq scelere
male sibi conscius: quando
uidebat eis donarihomicidiũ.
qui occiderant xp̃m: Nos er¬
go inilla turba agnoscens dñs.
dixit. Erum exaltaueritis fili¬
um hominis: tunc cognosce¬
tis quia ego sum. Iam nostis
quid sit sum: nec assidue re¬
petendũ est. ne pariat res tan¬
ta fastidiũ. Recolite illud.
ego sũ quisum. et qui est.mi¬
sit me: et agnoscetis quid di¬
ctum sit. tunc scietis qͥa ego
sum. Sed et pater est et spiri¬
tus sanctus. Ad ipsum esse
pertinet tota trinitas. Sed qͥa
dñs sicut filius loquebatur:
ne forte in eo quod dixit. tũc
cognoscetis quria ego sũ. subui¬
traret error sabellianoꝵ. hoc ẽ
patripassianoꝵ. quẽ uobis er¬
rorem cõmendaui ñ tenendũ
sed cauendũ: eoꝵ scilicet qui
cdixcerunt. ipse est pater. ipse
est filius. duo sunt nomina. s
res una: propter istũ ergo ca¬
uendũ errorem. cũ dixisset do¬
minus. cunc cognoscetis quia

Expanded text:
tunc cognoscetis quia ego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in quocumque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium qui occiderant Christum? 3. Hos ergo in illa turba agnoscens Dominus, dixit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue repetendum est, ne pariat res tanta fastidium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agnoscetis, quid dictum sit, Tunc scietis quia ego sum: sed et, Pater est, et Spiritus sanctus est. Ad ipsum esse pertinet tota Trinitas. Sed quia Dominus sicut Filius loquebatur, ne forte in eo quod dixit, Tunc cognoscetis quia ego sum, subintraret error Sabellianorum, hoc est Patripassianorum, quem vobis errorem commendavi non tenendum, sed cavendum, eorum scilicet qui dixerunt, Ipse est Pater, ipse est Filius; duo sunt nomina, sed res una: propter istum ergo cavendum errorem cum dixisset Dominus, Tunc cognoscetis quia
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ una anima est. et
multa corda unũ cor. quid
agit ipse fons caritatis ĩ pa¬
tre et filio: Donne ibi ma.¬
gis trinitas unus deus est:
Inde enĩ nobis caritas uenit
de ipso sp̃u sancto: sicut apo¬
stolus dicit. Caritas dei dif¬
fusa est in cordib nostris: ꝑ
sp̃m sanctũ. qui datus ẽ no
bis. Si ergo caritas di diffrisa
in cordib nostris per sprritũ
sanctũ qui datus ẽ nob̃ mul¬
tas animas. facit animã unã.
et multa corda facit uirũ cor.
quantomagis pater et filiuᷤ
et sp̃s sanctus deus itirus:lu¬
men unũ. unũq principiũ:
Audiamus ergo principiũ qđ
loquitur nobis. Multainqͥt
re. Meministis quod ait: ego
ñ iudico quenqirã. Ecce mo¬
do dicit. multa habeo de uob̃
loqui et rudicare. Sed aliud
est. ñ iudico: aliud. habeo iu¬
dicare. Non iudico dixit ad
presens.Tenerat enĩ ut salua¬
ret mundũ. non ut iudicaret
mundũ. Quod aũc dicit.
multa habeo de uobis loqui
dicit. Ideo enĩ ascendit: ut
ueniat iudicare uinos et

Expanded text:
aritatem una anima est, et multa corda unum cor; quid agit ipse fons charitatis in Patre et Filio? Nonne ibi magis Trinitas unus est Deus? Inde enim nobis charitas venit, de ipso Spiritu sancto, sicut dicit Apostolus: charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum qsa in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis, multas animas facit unam animam, et multa corda facit unum cor; quanto magis Pater et Filius et Spiritus sanctus, Deus unus, lumen unum, unumque principium? 6. Audiamus ergo principium quod loquitur nobis. Multa, inquit, re. Meministis quod ait, Ego non judico quemquam : ecce modo dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicare. Sed aliud est, non judico; aliud, habeo judicare. Non judico, dixit ad praesens; venerat enim ut salvaret mundum, non ut judicaret mundum : quod autem dicit, Multa habeo de vobis loqui dicit. Ideo enim ascendit, ut veniat judicare vivos et
Abbreviated transcription (Latin):
metur: cũ siue occasione. siue
ueritate.xp̃c anmuncietur.
Uidimus qui sit etiã mercen¬
narius. Quis est lupus. insi
ctiabolus: Et quid dictũ est
de mercennario: Cũ uiderit
lupũ uenientẽ. fugit: quia ñ
sunt eius oues proprie. nec ei
cura est de ouib. Numquid
talis erat apłs paulus: Absit.
Dumquid talis erat petrus:
Ibsit. Numquid tales ceteri
apłi. excepto nida filio per¬
dicionis: Absit. Pastores ergo
ali: Plane pastores. Et unde
unus pastor: iam dixi. Pasto¬
res: quia menbra pastoris.Illo
capite gaudebant: sub illo ca¬
pite concordabant: unosp̃u
in uniꝰ corporis compage urue¬
bant: ac per hoc omnes adunũ
pastorem pertinebant.Si ergo
pastores ñ mercennarii:qua¬
re fugiebant quando perse¬
cutionem patiebantur: Eo¬
pone nob o dñe. Tidim e¬
pistola fugientẽ paulũ: per
murũ in sporta demissus est:
ut manus persequentis eua¬
deret. Non ergo cura fuit¬
illi de ouib. quas lupoue¬

Expanded text:
metur, cum sive occasione, sive metur, cum sive occasione, sive veritate Christus annuntietur. 7. Vidimus qui sit etiam mercenarius. Quis est lupus, nisi diabolus? Et quid dictum est de mercenario? Cum viderit lupum venientem, fugit; quia non sunt ejus oves propriae, nec ei cura est de ovibus. Numquid talis erat apostolus Paulus? Absit. Numquid talis Petrus? Absit. Numquid tales caeteri Apostoli, excepto Juda filio perditionis? Absit. Pastores ergo illi? Plane pastores. Et unde unus pastor? Jam dixi, pastores, quia membra pastoris. Illo capite gaudebant, sub illo capite concordabant, uno spiritu in unius corporis compage vivebant: ac per hoc omnes ad unum pastorem pertinebant. Si ergo pastores, non mercenarii, quare fugiebant quando persecutionem patiebantur? Expone nobis, o Domine. Vidi in Epistola fugientem Paulum: per murum in sporta submissus est, ut manus persequentis evaderet . Non ergo illi cura fuit de ovibus, quas lupo ve
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus qui dixit. neminẽ
habeo qui germane de uobis
sollicitus sit. omnes enĩsua
loco inter mercennarios filioᷤ¬
q distinguens: uidete qͥd dix¬
erit. Quidam per inuidiam
et contentionẽ: quidã uero et
per bonã uoluntatẽ xp̃m pre¬
dicant. Quidam ex caritate.
scientes quia in defensione eu¬
angłii positus sum: quidam
uero et per contumaciã xpi¬
stũ annũciant ñ caste: existi¬
mantes tribulationẽ suscita¬
ri uinculis meis.Isti mercen¬
narii erant : paulo apło in¬
uidebant. Quare inuidebãt.
nisi quia temporalia requi¬
rebant: Sed quid adrungat.
attendite. Quid enĩ. dum
omnimodo siue occasione.
sirie ueritate xp̃c annuncie¬
tur: Et in hoc gaudeo:sed
one annuncietur: ueritas
a filiis ueritate ammnciet᷑.
Filii eternã hereditatẽ pat̾s
pacienter expectant:mer¬
cennarii demporalem mer¬
cedem conducentes festinant᷑
exoptant. Michi humana
gła. cui mercennarios inuide¬
re uideo minuatur: et tam̃
per linguas et mercennarioꝵ

Expanded text:
apostolus, qui dixit, « Neminem habeo qui germane de vobis sollicitus sit; omnes enim suai; » alio loco inter mercenarios filiosque distinguens, videte quid dixerit: « Quidam per invidiam et contentionem; quidam vero et per bonam voluntatem Christum praedicant: quidam ex charitate, scientes quia in defensionem Evangelii positus sum; quidam vero et per contumaciam Christum annuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari vinculis meis. » Isti mercenarii erant, Paulo apostolo invidebant. Quare invidebant, nisi quia temporalia requirebant? Sed quid adjungat, attendite: Quid enim? Dum omnimodo, siue occasione siue ueritate, Christua annuntietur? et in hoc gaudeo; sed one annuntietur, veritas a filiis veritate annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem conducentis festinanter exoptant: mihi humana gloria, cui mercenarios invidere video, minuatur; et tamen per linguas et mercenariorum
Abbreviated transcription (Latin):
signũ. Pharisei ergo dixerũt
ad semet ipsos. Tidetis. quia
nichil proficius: Ecee mũ¬
dus totus post eũ abiit. Tur¬
ba turbainit turbã. Quid
aũt inuides ceca turba: quia
post eũ it mundus. per quẽ
factus est mundus: Erant
aũt gentiles quidam ex his
qui ascenderant: ut adorarẽt
in die festo. Ni ergo accessert̃
ad philippũ qui erat a bethsa

Expanded text:
Pharisaei ergo dixerunt ad semetipsos: « Videtis quia nihil proficimus? Ecce mundus totus post eum abiit . » Turba turbavit turbam. Quid autem invides, caeca turba, quia post eum vadit mundus, per quem factus est mundus? « Erant autem gentiles quidam ex iis qui ascenderant ut adorarent in die festo. Hi ergo accesserunt ad Phili
Abbreviated transcription (Latin):
dere.Tenit philippis : et
cdicit andree. Indreas rursꝰ
et philipptis: dicunt iħu.
Audiamus quid dñs ad ista
responderit. E oce uolunt eũ
iudei occidere: gentiles uide¬
re. Sed etiã illi ex uideis erãt:
qui clamabant. benedictus
qui uenit in nomine dñi.
rex israel. E cce illi ex circũ¬
cisione. illi ex p̾putio uelut
parietes duo de diuersoueni

Expanded text:
videre. Venit Philippus, et dicit Andreae: Andreas rursum et Philippus dicunt Jesu. » Audiamus quid Dominus ad ista responderit. Ecce volunt eum Judaei occidere, Gentiles videre: sed etiam illi ex Judaeis erant qui clamabant, Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. Ecce illi ex circumcisione, illi ex praeputio, velut parietes duo de diverso veni
Abbreviated transcription (Latin):
eos haberet ostendit: quomã
qui semper ommpotens fuit.
ñ semper homo fuit. Quã ob¬
rem. cũ patri potius tribuisse
uideatur. ut ab illo eos acceꝑit.
quoniã ex ipso est. quicquid est.
de quo est. etiã ipse sibi eos de¬
dit: hoc est cũ patre ds xpistus
homini xp̃o. quod cũ patre ñ
est. homines dedit. Demq qͥ
hoc loco dicit. tui erant. & mi¬
chi eos dedisti.iam suꝑus eis¬
dem discipulis dixcerat. ego
uos de mundo elegi. Contera¬
tur hic cogitatio carnalis atq
dispereat. De mundo sibi apa¬
tre dicit filius datos homines:
quib alio loco dicit. ego uos
filius de mundo elegit cũ pa¬
tre: idem ipse homo filius. de
mundo eos accepit a patre.
Non enĩ pater uios filio dedis¬
set. nisi elegisset. Ac per hoc fi¬
lius sicut ñ inde separauit pa¬
trem quando dixit. ego uosde
mundo elegi. quomã simuleos
elegit et pater: sic ñ inde sepa¬
rauit et se quando dixit. tui
erant: quia et ipsius filii pa¬
riter erant. Nunc aũt homo

Expanded text:
eos haberet, ostendit; quoniam qui semper omnipotens fuit, non semper homo fuit. Quamobrem, cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit quoniam ex ipso est quidquid est de quo est; etiam ipse sibi eos dedit, hoc est, cum Patre Deus Christus, homini Christo quod cum Patre non est, homines dedit. Denique qui hoc loco dicit, Tui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Conteratur hic cogitatio carnalis, atque dispereat. De mundo sibi a Patre dicit Filius datos homines quibus alio loco dicit, Ego vos Filius de mundo elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre: non enim Pater illos Filio dedisset, nisi elegisset. Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Patrem, quando dixit, Ego vos de mundo elegi, quoniam simul eos elegit et Pater: sic non inde separavit et se, quando dixit, Tui erant, quia et ipsius Filii pariter erant. Nunc autem homo
Abbreviated transcription (Latin):
sonus est qui aurẽ ꝑcutiat:
nec color qui oculis discerna¬
tur: nec odor qui naribꝰ ca¬
piatur: nec sapor qui fauci¬
b iudicetur: nec durum et
molle. quod tangendo sen¬
tiatur. Et tam̃ aliquid est.
quod sentire facile ẽ: explica¬

Expanded text:
sonus est qui aurem percutiat, sonus est qui aurem percutiat, nec color qui oculis discernatur, nec odor est qui naribus capiatur, nec sapor qui faucibus judicetur, nec durum et molle quod tangendo sentiatur: tamen aliquid est quod sentire facile est, explica
Abbreviated transcription (Latin):
est. Intellectus per quẽ: E go
ad aurem dixi ut audiretis:
ad cor uestrũ quis dixit. ut in¬
delligeretis: Sine dubio ad cor
ut ñ solũ strepitus iste uerboꝵ
percuteret aurem uestrã: sed
etiã in cor uestrũ aliquid de¬
scenderet ueritatis. Dixit a¬
liquis ad cor uestrũ: sed enĩ
ñ tridetis. Si intellexistis:
fratres. dictum est et cordi
uestro: munus d̃i est intelli¬
gentia. Quis hoc dixit in cor¬
de uestro. si intellexistis: Cui
dicit psalmus. da michi intel¬
lectum ut discã mandata tua.
Uerbi gracia. episcopus lo¬
critus ẽ. Quid locutus est ait
aliquis: Respondes quid lo¬
eutus sit: et addis. Terũ di¬
xit. Tunc alius qui ñ intel¬
lexit. quid dixit inquit : et
quid ẽ quod laudas: Ambo
me audierunt: ambob dixi
sed um ipsoꝵ deus dixit. si
parua magnis comparare cõ¬
ceditur: quoniã nos ad eum
quid sumus: Tam̃ nescio qͥd
incorporaliter et spiritalit̃
facit in nobis ds: quod nec

Expanded text:
est, intellectus per quem? Ego est, intellectus per quem? Ego ad aurem dixi ut audiretis, ad cor vestrum quis dixit ut intelligeretis? Sine dubio aliquisut non solum strepitus iste verborum percuteret aurem vestram, sed etiam in cor vestrum aliquid descenderet veritatis: dixit aliquis et ad cor vestrum, sed non eum videtis; si intellexistis, fratres, dictum est et cordi vestro. Munus Dei est intelligentia. Quis hoc dixit in corde vestro, si intellexistis? Cui dicit Psalmus, Da mihi intellectum, ut discam mandata tua . Verbi gratia, episcopus locutus est. Quid locutus est, aliquis ait? Respondes quid locutus sit, et addis: Verum dixit. Tunc alius qui non intellexit: Quid dixit, inquit, aut quid est quod laudas? Ambo me audierunt, ambobus ego dixi; sed uni ipsorum Deus dixit. Si parva magnis comparare conceditur, quoniam nos ad eum quid sumus? tamen nescio quid incorporaliter et spiritualiter facit in nobis Deus, quod nec