comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gnare abi uidebantur exposuit adeo multa adeo ĩtima enuans
ut aliquãdo ex eadem disciphua fuisse indeatur. Ꝙ si fiit quis
eũ de mostenes poterit ab ĩpietate defendere, qui religioni
cui fuerat accensus et fida aua nome induerat et sacuamãti
quod acceperat proditor factus est. nisi forte casu ĩmanus
eus dĩne lr̃e inciderũt: Que igitur cemeritas erat id
audere quod illi nemo int̾ p̾tatus est bene ꝙ aut nchil didicit
aut nichil intellexit: Tantũ diu abest a diunis lr̃is repu¬
gnatia quãtũ ille abfuit a sid̾e ⁊ ueritate Precipue tauiẽ
petiũ parilũq lacerauit cetosq discipulos tanquã fallacie
seminatores quos cosdem udes et indoctos fuisse testatus
est nã quosd̾̃ ilłoꝵ piscatorio arti ficio secisse questrim Oi
egre ferret ꝙ illam reuiᵃ aͣ isto phones aliquis aut aristarchꝰ
cõmetatus sit Elofuit ergo abhus fingendi uolũtas et astucia¬

Expanded text:
gnare sibi videbantur, exposuit, adeo multa, adeo intima enumerans, gnare sibi videbantur, exposuit, adeo multa, adeo intima enumerans, ut aliquando ex eadem disciplina fuisse videatur. Quod si fuit, quis eum Demosthenes poterit ab impietate defendere? qui religionis cui fuerat assensus, et fidei cujus nomen induerat et sacramenti quod acceperat, proditor factus est? nisi forte casu in manus ejus divinae litterae inciderunt. Quae igitur temeritas erat id audere dissolvere, quod illi nemo interpretatus est? Bene, quod aut nihil didicit, aut nihil intellexit. Tantum enim abest a divinis litteris repugnantia, quantum ille abfuit a fide et veritate: praecipue tamen Paulum Petrumque laceravit, caeterosque discipulos, tanquam fallaciae seminatores, quos eosdem tamen rudes et indoctos fuisse testatus est; nam quosdam eorum piscatorio artificio fecisse quaestum: quasi aegre ferret, quod illam rem non Aristophanes aliquis aut Aristarchus commentatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ille nec scintillam quid unã uidisset Aliquãdo quippe cum
ip̃e sapĩe profe sor profligare sapĩam interetur omes tañ
id arguebant ꝙ ulo potissũn tr̃s id operis esset aggre /Ius
quo furebat odiosa crudelitas O pħm adulatorẽ ⁊ ep̃i
seruientem Uerũ hic pro sua ĩanitate contemptus est
qui ⁊ graciam quã perauit non adeꝑtus et es glorrã
quã captabat in culpam repͥhensionẽq cõuersa est
luis candem materiam mordacus strrpsit, qui erat
tũc e numero iudicũ et qui auctor in p̾mis faciende
per secutoĩs fuit Quo scelere non contentus eciã striptis
eos quos afflixerat ĩ secutus est Composuit eiũ libellos¬
duos non contra xpĩanos ne ĩimice insectari uideretꝰ ad ad
xp̃ianos ut humane ac benigne consulere bideretur seu putaret᷑¬
In quibus ita falsitatem sancte scripture argurre conatus est
tanquã abi ẽͫ/ set cota contraria Naui quedam capita que repu¬

Expanded text:
ille ne scintillam quidem unam uidisset aliquando, quippe cum ille ne scintillam quidem unam uidisset aliquando, quippe cum sapientiae professor profligare sapientiam niteretur. omnes tamen id arguebant, quod illo potissimum tempore id operis esset adgressus quo furebat odiosa crudelitas. o philosophum adulatorem ac tempori seruientem! uerum hic pro sua inanitate contemptus est, qui et gratiam quam sperauit non adeptus est et gloria quam captauit in culpam reprehensionemque conuersa est. alius eandem materiam mordacius scripsit, qui erat tum e numero iudicum et qui auctor in primis faciendae persecutionis fuit: quo scelere non contentus etiam scriptis eos quos adflixerat insecutus est. conposuit enim libellosduos, non contra Christianos, ne inimice insectari uideretur, sed ad Christianos, ut humane ac benigne consulere putaretur: in tanquam sibi esset tota contraria; nam quaedam capita, quae repu
Abbreviated transcription (Latin):
ret cuiꝰ rei gr̃a opus illud elabora Ret efusus est in p̾ncipũ
laudes. quoꝵ pietate et pyouidencia ut quid̃ ip̃e dicebat cũ
in ceterais rebus tam̃ p̾cipue in defendendis deoꝵ religronib
claruissent consultũ esset taudem rebus humanis ut
cohibita ĩpia et amiu superstitione uniuersi homines
legittimis sacris uacarent ac ꝓpicios ibi deos experirẽtur
U bi aũt religionis eius contra quã perorabat ĩfirmare
uoluit rõem / mneptus uanus ridiculus apparuit Quia gͣuis
ille consultor utilitats aliene non modo quid opougnaret
sed eciam quid loqueretur nescielat Nami siqui nostrorũ
affuerũt ꝙͣuis tp̃is gracia cohiberẽtur ac̃o tamen deriseie
Ucpote uidentes hõiem profitentem se illũaturũ alios cũ
ipse cecus esset reducturũ aleos ab errore cũ ipe ignoyaret
ubi pedes suos poneret. eruditurũ alios ad ueritatẽ curꝰ

Expanded text:
ret cujus rei gratia opus illud elaborasset, effusus est in principum ret cujus rei gratia opus illud elaborasset, effusus est in principum laudes, quorum pietas et prouidentia, ut quidem ipse dicebat, cum in ceteris rebus tum praecipue in defendendis deorum religionibus claruisset: consultum esse tandem rebus humanis, ut cohibita inpia et anili superstitione uniuersi homines legitimis sacris uacarent ac propitios sibi deos experirentur. ubi autem religionis eius contra quam perorabat infirmare uoluit rationem, ineptus uanus ridiculus apparuit, quia grauis ille consultor utilitatis alienae non modo quid obpugnaret, sed etiam quid loqueretur nesciebat. nam si qui nostrorum adfuerunt, quamuis temporis gratia coniuerent, animo tamen derisere utpote cum uiderent hominem profitentem se inluminaturum alios, cum ipse caecus esset, reducturum alios ab errore\', cum ipse ignoraret ubi pedes suos poneret, eruditurum alios ad ueritatem, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ciam uenderet berũ eciã ut cõfmes seios quos sedibus agrisq
pellebat a suo repetendo hac potencia retardaret Hic uero
qui suas disputationeg moribus destruebat uel mores suos
disputationibus arguebat ip̃e aduersũ se graues censor ⁊
accusator acerrimꝰ codem ip̃o cp̃e quo iustus ppłus nefarie¬
ribus hõmi subuenire atq illos ad ueram uiam reuotare
Idest ad cultus deoꝵ quoꝵ Numine ac maietate ut ille di¬
cebat mondus gubernetur nec pati hoĩes imperitos qͦꝵ d
fraudibus illici ne simplicitas eoꝵ prede ac pabulo sit hõib
astutis. Itaq se suscepisse hoc nu nus phĩa dignũ ut pre¬
ferret nou uidentibus lumen sapĩe nou modo ut susceptis
deoꝵ cultibus resanescant sed eciam ut pertinaci obstma¬
tione depo ita coiporis cruciamẽta deuitent uec seuas
mẽbroꝵ lacerationes frustra ꝑpeti ueluit. Ut autem appare¬

Expanded text:
ntias uenderet, uerum etiam ut confines suos, quos sedibus agrisque ntias uenderet, uerum etiam ut confines suos, quos sedibus agrisque pellebat, a suo repetendo hac potentia retardaret. hic uero qui suas disputationes moribus destruehat uel mores suos disputationibus arguebat ipse aduersum se grauis censor et accusator acerrimus, eodem ipso tempore quo iustus pribus hominum subvenire, atque illos ad veram viam revocare; id est, ad cultus deorum, quorum numine ac majestate ut ille dicebat mundus gubernetur, nec pati homines imperitos quorumdam fraudibus illici, ne simplicitas eorum praedae ac pabulo sit hominibus astutis. Itaque se suscepisse hoc munus philosophia dignum, ut praeferret non videntibus lumen sapientiae, non modo ut susceptis deorum cultibus resanescant, sed etiam ut, pertinaci obstinatione deposita, corporis cruciamenta devitent, neu saevas membrorum lacerationes frustra perpeti velint. Ut autem appare
Abbreviated transcription (Latin):
deret prouocauit quosdau hec ip̃a penuria ut auderent
scribere contia ignotam sibi ueritatem
micto eos qui prroribus eam tp̃ibus ne quiquã lace¬
ssierũt Ego cũ In bithima oratonas lrũs accitus
docerem contigi /Iet q codem tp̃e ut dei templũ euerte¬
retur duo extiterũt ibidem qui Iacenti atq ab iecte ueri¬
tati nescio utrũ superbius an importumus insultarent.
Quoꝵ alter antistitem se pħie profitelatur uerum Ita
uiciosus ut cõtmẽtie magr̃ non minꝰ auaritia ꝙͣ libidĩb
arderet. In uictu tam sumptuosus ut in scola uirtutis
assertor parcimonie paupertatisq laudator in palacio
prus cenaret ꝙͣ domi Tamen uicia sua capillis et pallio
et quod maxim est uelamẽtũ diuicus pretegebat Quas he au¬
geret ad amicicias luedicũ miro ãbitu penetrabat eoss sibi re¬
pente auctoritate falsi nõĩs obligabat non modo ut eoꝵ sente¬

Expanded text:
derent, prouocauit quosdam haec ipsa penuria, ut auderent derent, prouocauit quosdam haec ipsa penuria, ut auderent scribere contra ignotam sibi ueritatem. omitto eos qui prioribus eam temporibus nequicquam lacessierunt. ego cum in Bithynia oratorias litteras accitus docerem contigissetque ut eodem tempore dei templum euerteretur, duo extiterunt ibidem qui iacenti atque abiectae ueritati nescio utrum superbius an inportunius insultarent. quorum alter antistitem se philosophiae profitebatur, uerum ita uitiosus, ut continentiae magister non minus auaritia quam libidinibus arderet, in uictu tam sumptuosus, ut in schola uirtutis adsertor, parsimoniae paupertatisque laudator, in palatio peius cenaret quam domi. tamen uitia sua capillis et pallio et, quod maximum est uelamentum, diuitiis praetegebat: quas ut augeret, ad amicitias iudicum miro ambitu penetrabat eosque sibi repente auctoritate falsi nominis obligabat, non modo ut eorum sente
Abbreviated transcription (Latin):
in explicando an potentior in per suadendo fuerit Hic tamen
plac̾ere ultra uerba/ sacranietũ ignorãtibus non potest qñi nustica
surt que locutus est et ad id fparata ut a ulis ẜdelil audiãtay
audiantur demq a doctis huiꝰ seculi quibus forte stripta ciꝰ
inotuerũt denderi sulet. Auduumꝰ eiũ quẽ dam horem sane di¬
sertũ qui ẽũ ĩmutata stdã lr̃a coprianũ uocaret quasi er
elegans igemũ et melioribus rebus aptũ ad ami les fabulas
contulis set Quod si accidit hoc ei cuiꝰ eloquẽtra nõ ꝯ̾uauis
est quid tandem putemus accidere quoꝵ stimo Ieuinꝰ est et
ingratus: Qui neq uimi per suadendi ueq subtilitãtẽ arguinẽ¬
tandi neq ullam proysus acerbitatem ad reuintendã ha¬
bere potuerũt/ Ergo quia de fuerũt apud nos ydonei peritiq
doctores qui uehemẽter qui acriter enrres publicos redar¬
guerent / qui causam om̃em uitatis ornate copioseq defen¬

Expanded text:
in explicando an potentior in persuadendo fuerit. hic tamen in explicando an potentior in persuadendo fuerit. hic tamen placere ultra uerba sacramentum ignorantibus non potest, quoniam mystica sunt quae locutus est et ad id praeparata, ut a solis fidelibus audiantur: denique a doctis huius saeculi, quibus forte scripta eius innotuerunt, derideri solet. audiui ego quendam hominem sane disertum, qui eum inmutata una littera Coprianum uocaret, quasi quod elegans ingenium et melioribus rebus aptum ad aniles fabulas contulisset. quodsi accidit hoc ei cuius eloquentia non insuauis est, quid tandem putemus accidere eis quorum sermo ieiunus est et ingratus? qui neque uim persuadendi neque subtilitatem argumentandi neque ullam prorsus acerbitatem ad reuincendum habere potuerunt. Ergo quia defuerunt aput nos idonei peritique doctores, qui uehementer, qui acriter errores publicos redarguerent, qui causam omnem ueritatis ornate copioseque defen
Abbreviated transcription (Latin):
tatis exposcit Ergo hec quasi hiułia despicit archana tanqũa sͥ
contraria fugit. Quippe que publico gaudeat et multitudine celeber¬
tatem q desideret Eo fit ut sapĩa et uitas ydoneis preconibus
eius non suffecerũt Ex hus qui michi noti sunt municuis felix
nõ ignobilis inter causidices loci huiꝰ fait Hmꝰ liter eui octauio
citulue est declarat ꝙ̃ ydoneus ꝟitatis assertor esse potuisset si
se tõtũ ad id scudiũ contulisset Septimis q terculianus fuit oĩ
et multũ obscurus fuit trgo ne hic quid satis celebritatis in¬
uenit U̾nus igitur p̾cipuus et clarus extitit cyp̾anus Quomã
maxiau sibi głoriã ex artis oratorie pro sessione quesierat et ad¬
modũ multa constripsit in suo genere miranda Errit eiũ Inge¬
mo suaui facili et copioso et que srrmonis maxĩa est hirtris a ꝑto
Ut discernere nequeas utrũ ne ornatior in eloquẽdo anfelicior

Expanded text:
tatis exposcit. ergo haec quasi humilia despicit, arcana tamquam tatis exposcit. ergo haec quasi humilia despicit, arcana tamquam contraria sibi fugit, quippe quae publico gaudeat et multitudinem celebritatemque desideret: eo fit ut sapientia et ueritas idoneis praeconibus eius non suffecerunt. ex iis qui mihi noti sunt Minucius Felix non ignobilis inter causidicos loci fuit. huius liber, cui Octauio titulus est, declarat quam idoneus ueritatis adsertor esse potuisset, si se totum ad id studium contulisset. Septimius quoque Tertullianus fuit omniet multum obscurus fuit. ergo ne hic quidem satis celebritatis inuenit. unus igitur praecipuus et clarus extitit Cyprianus, quoniam et magnam sibi gloriam ex artis oratoriae professione quaesierat et admodum multa conscripsit in suo genere miranda. erat enim ingenio facili copioso suaui et, quae sermonis maxima est uirtus, aperto, ut discernere non queas, utrumne ornatior in eloquendo an felicior
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes et pͥncipes hueꝰ soculi scriptur a saucta fide
locuti Contempnũtur itaq ab dis qui nichil audire uel
legere nnisi expontũ ac disertũ uolũt Nec quicquã ĩherere
aĩs eoꝵ potest nisi quod aures blaudiora souo mulcet Illa
uo que sordida indentur anilia ĩepta uulgaria existuuãt᷑¬
⁊ des nichil uerũ putãt nisi quod auditu suaue est nichił
credibile nisi quod potest incatere uoluptatem Nemorem
uitate ponderat eõ ornatu Nou credũt ergo diuins qr
fuco carent sed ne illis quid̃ qui ea interpretant᷑ͤ quia suut
ip̃i aut oĩo rudes aut certe parũ docti Namiut plenesunt elo¬
quẽtes perraro cõtingit Cuiꝰ rei cã in aperto est E loquẽtia¬
enĩ seculo seruit ppło se iactare/ et in rebus malis placere gestat
Siquidem ueritatem sepius expugnare conatur ut uim suã mon¬
stret. opes expecit honons concupiscit sũmũ demq gradũ digni¬

Expanded text:
os et principes huius saeculi scriptura sancta fide os et principes huius saeculi scriptura sancta fide locuti. contemnuntur itaque ab iis qui nihil audire uel legere nisi expolitum ac disertum uolunt nec quicquam haerere animis eorum potest nisi quod aures blandiore sono mulcet, illa uero quae sordida uidentur, anilia. inepta uulgaria existimantur. adeo nihil uerum putant nisi quod auditu suaue est, nihil credibile nisi quod potest incutere uoluptatem: nemo rem ueritate ponderat, sed ornatu. non credunt ergo diuinis, quia fuco carent, sed ne illis quidem qui ea interpretantur, quia sunt et ipsi aut omnino rudes aut certe parum docti. nam ut plane sint eloquentes, perraro contingit: cuius rei causa in aperto est. eloquentiaaeculo seruit, populo se iactare et in rebus malis placere gestit, siquidem ueritatem saepius expugnare conatur, ut uim suam monstret: opes expetit, honores concupiscit, summum denique gradum digni
Abbreviated transcription (Latin):
dulei modulatione carrentiũ Ob eam ꝙ causam uolui
sapĩãm cũ religione cõñg̾e̾ uequid studiosis ĩauis illa po¬
noceat religiomi atꝙ iusticie sed eciã prosit ꝙͣ plur imiũ
Nis qui ead didicerit sit in uirtutibus instructior in
ueritate sapientior. Pret̾ea eciã si nulli alii nobis certe
prodenit delectabit se consciã gandebit mẽs in ueritatis
se lute uersari qd est aĩe pabulũ mcrrdibili quadam io¬
cunditate perfusuui Uerũ non est desperandam torcasse
non canimus surdis Nec eñi iam in malo statu res est
ut desint sane mẽtes quibus et uitas placeat et monstratũ
sibi rectũ iter et uideant ⁊ stquãtur Circũlimiatur modo
poculũ celestis melle sapĩe ut possint ab ĩprdentibus
amara remedia siue offensiont potari dũ illiciẽs p̾ia
dulcedo acerbitatem saporis asperi sub pretextu suaui¬
tatis occultat
am hec ĩ p̾mis causa est cur apud sapietes ⁊ doctos¬

Expanded text:
dulci modulatione currentium. ob eamque causam uolui dulci modulatione currentium. ob eamque causam uolui sapientiam cum religione coniungere, ne quid studiosis inanis illa dodo nihil noceat religioni atque iustitiae, sed etiam prosit quam plurimum, si is qui eas didicerit, sit in uirtutibus instructior, in ueritate sapientior. praeterea etiamsi nulli alii, nobis certe proderit: delectabit se conscientia, gaudebitque mens in ueritatis se luce uersari, quod est animae pabulum incredibili quadam iucunditate perfusum. uerum non est desperandum, fortasse non canimus surdis. nec enim tam in malo statu res est, ut desint sanae mentes, quibus et ueritas placeat et monstratum sibi rectum iter et uideant et sequantur. circumlinatur modo poculum caelesti melle sapientiae, ut possint ab inprudentibus amara remedia sine offensione potari, dum inliciens prima dulcedo acerbitatem saporis asperi sub praetexto suauitatis occultat. nam haec in primis causa est cur aput sapientes et doct
Abbreviated transcription (Latin):
causus odioꝵ ip̃i redde̾ possunt qui tam uehementer oderunt
ꝙͣ ip̃i errant. rascuntur hiis qui uerã uiaui seguũtur Et cũ
corgere st possent enrres suos insuper cruadelibus factis co¬
aceruant Innocẽtiũ cruore maculant et dicatas deo mẽas
eusceratis corporibus extorquẽt Cũ talibus nũc cãgredi
⁊ disputare contendimus hos ad ueritatẽ ab inepta persta¬
sione tuͣsducere qui sanq̃uiem facilius hariserĩt ꝙ̃ uerba iustoꝵ
Quid igitur. operamꝰ ne eos perdamus: Minime Nane si lucra¬
ri hos a morte ad quã cõtitatissuue tendũt non potuerimꝰ
si ab illo Ituere deuio ad uitam lucemq reuocare quĩ ippi
saluti sue repugnãt nostros cõsirmabimus quoꝵ non est
stabilis ac solidis radicibres fuudata et fexa sapiẽtia Nutãt
enĩ plurii et maxĩe qui lr̃aꝵ aliquid actigerũt Nlame in ue¬
phĩ et oratorrs et poete pernitrosi suut ꝙͦ incautos aĩoẽ
sacile irretire possut suauitate strmonis et carminũ

Expanded text:
causas odiorum reddere ipsi possunt, qui tam vehementer oderunt: quia ipsi errant, irascuntur iis qui veram viam sequuntur, et cum corrigere se possint, errores suos insuper crudelibus factis coacervant, innocentium cruore maculantur, et dicatas Deo mentes evisceratis corporibus extorquent. Cum talibus nunc congredi et disputare contendimus, hos ad veritatem ab inepta persuasione traducere, qui sanguinem facilius hauserint, quam verba justorum. Quid igitur? Operamne perdemus? Minime. Nam si lucrari hos a morte, ad quam concitatissime tendunt, non potuerimus; si ab illo itinere devio ad vitam lucemque revocare, quoniam ipsi saluti suae repugnant: nostros tamen confirmabimus, quorum non est stabilis, ac solidis radicibus fundata et fixa sententia. Nutant enim plurimi, ac maxime qui litterarum aliquid attigerunt. Nam et in phi et oratores et poetae perniciosi sunt, quod incautos animos facile inretire possunt suauitate sermonis et carminum
Abbreviated transcription (Latin):
quãtũ facinus admissuri essent beatum esse ait qui nõ abierit
in cõcilio ĩpioꝵ Et salomon in libro sapĩe hus ubis usus est
Circũueĩamus iustũ quĩ ĩutilis est nobie et ex prebat nobis
pcc̃a legis prromittit se stĩam̃ dei hr̃e et filiũ dei se nomiãt

Expanded text:
quantum facinus admissuri essent, Beatum esse ait, qui non abierit quantum facinus admissuri essent, Beatum esse ait, qui non abierit in consilio impiorum. Et Salomon in libro Sapientiae , his verbis usus est: Circumveniamus justum, quoniam insuavis et nobis, et exprobrat nobis peccata legis: promittit se scientiam De
Abbreviated transcription (Latin):
remis esse ueuerabile celo q dignũ Sed sola uirtus
sola q uusticia est que potest uerũ bonũ ⁊ celoste ꝑt ꝑpecuũ iudicari
xp̃us ĩstructus uenit in terraui Inmo uo quĩ ip̃s unrtus et ip̃e
iusticia est destendit ut eam doceret hoĩemq ĩformaret Quo
edorut ⁊ fecit ab om̃ĩbus gentibus et nreruit ⁊ potuit deus credi
Ergo cũ maguus ppłus ad eũ /uel ob iusticiã quã docebat uel ob
miracła que facrebat subinde conflueret. et precepta euis au¬
diret et a deo missũ dei s fliũ crederet tũc p̾miores Iudeoꝵ
at sacerdotes / et ia st miulati ꝙ ab eo tãquã ptcõres ĩcreꝑa¬
bantur et ĩiudia deprauati ꝙ confluẽte ad eũ multitudĩe
contempmi se ac deseri uide bauit. et quod caprit sccleris illoꝵ
fuit stulticia ⁊ enore cecati et ĩnirmores p̾ceptoꝵ cedestiũ
tollendo cruciando q ceperũt Quod ꝓphete multo ante deseri¬
pserant Ilam et dauid ĩ pucipio psaluoꝵ suaꝵ preuidẽs in spũ

Expanded text:
dignum, sed sola est uirtus, sola iustitia quae potest uerum bonum et caeleste et perpetuum iudicari, a quoniam Christus instructus uenit in terram, immo uero quoniam ipse uirtus et ipse iustitia est, descendit, ut eam doceret hominemque fam simul et docuit, et fecit, ab omnibus gentibus, et meruit, et potuit Deus credi. Ergo cum magnus populus ad eum, vel ob justitiam quam docebat, vel ob miracula quae faciebat, subinde conflueret, et praecepta ejus audiret, et a Deo missum Deique Filium crederet: tum primores Judaeorum ac sacerdotes et ira stimulati, quod ab eo tamquam peccatores increpabantur, et inuidia deprauati, quod confluente ad eum multitudine contemni se ac deseri uidebant, et, quod caput sceleris illorum fuit, stultitia et errore caecati et inmemores praeceptorum caelestium tollendo cruciandoque ceperunt: quod prophetae multo ante descripserant. Nam et David, in principio Psalmorum suorum, providens in spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
se dicãt tam̃ eos publice curpiter qi deuidẽt: de quibus eciã
mnimos agi cũ risu ⁊ uolaptate patr̃tur Qualis hec religio
aut quãta marestas putanda est que adoratur ẜe templis
illuditur in theatus: Et qui hec secerĩs non penas uialati
oĩa sua sponte nata oĩa fortuitu fieri que geruntur:
Nũ penis ꝙͣ epicurei qui esse quid deos sed curare quacgͣ
negaut/ neq irasti eos neq gracia cõmoueri: Dub ditis
utiq persuadent colendos oĩs non esse siquid̃ nec cõłetes
respiciũt neq non colentilus nascũtur. Pret̾ea cũ cõt
mecũ disserũt nchil aliud efficere canãtur ꝙ ut nemo deos

Expanded text:
dicant, tamen eos publice turpiterque derident, de quibus etiam mimos agi cum risu et uoluptate patiuntur? qualis haec religio aut quanta maiestas putanda est quae adoratur in templis, inluditur in theatris? et qui haec fecerint, non poenas uiolati omnia sua sponte nata, omnia fortuito fieri quae geruntur? num peius quam Epicurei, qui esse quidem deos, sed curare quicquam negant, neque irasci eos neque gratia commoueri? quibus dictis utique persuadent colendos omnino non esse, siquidem nec colentes respiciunt neque non colentibus irascuntur. praeterea cum contra metus disserunt, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
salubritas hũais pectoribus infusa ultre ad iusticie oꝑa
hoĩes erudiret Nũt autem mali sunt ignoratione rectiat
homi Quod quid̃ cicero uidit ualide disputãs delegibus Siͭ
una ĩquit eademq natura mondus onũbus partibus interse
congruentibus coherere intitur sic omes hoĩes interst na¬
tura confusi prauitate dissentrũt neqz se intelligũt esse
consangueõs et subiectos omes sub unã cãdq trtelam.
Quod si teneretur deaꝵ profecto uita homines uiuerent
U muersa ergo mala quibus hũanũ genus sripm cõiert
ip̃mi se conficit ĩuistus atq impis deoꝵ cultus induxit
Net em̃i poterãt retmere pietatem qui cõmunẽ om̃̃ prem
deũ tanquã prodigi ac rebelles leberi ab uegassent ¶Non¬
nũquã tanien sentiũt st malos esse et ueterũ secuioꝵ statũ
laudant et de sius moribus meritis ꝙ comectãt ab esse iusti¬
ciã quã obuersantem oculis suis non susciprũt nec agno

Expanded text:
salubritas humanis pectoribus infusa, ultro ad justitiae opera salubritas humanis pectoribus infusa, ultro ad justitiae opera homines erudiret. Nunc autem mali sunt ignoratione recti ac boni. Quod quidem Cicero vidit; disputans enim de legibus: « Sicut una, inquit, eademque natura mundus omnibus partibus inter se congruentibus cohaeret ac nititur: sic omnes homines inter se natura confusi, pravitate dissentiunt; nec se intelligunt esse consanguquod si teneretur, deorum profecto uitam homines uiuerent. uniuersa igitur mala, quibus humanum genus se ipsum inuicem conficit, iniustus atque inpius deorum cultus induxit. nec enim poterant retinere pietatem qui communem omnium patrem +deum tamquam perfidi ac rebelles liberi abnegassent. Nonnumquam tamen sentiunt se malos esse et ueterum saeculorum statum laudant et de suis moribus meritisque coniectant abesse iustitiam: quam obuersantem oculis suis non tantum non suscipiun
Abbreviated transcription (Latin):
suo et paruo esse contenti ut fragilibus ⁊ caducis solida p̾
cutiones si esset onibus notrẽ dampnari adeo quidqud
appetitur ultra generandi cupiditatem. Nec feminas ne-¬
cessitas cogeret pudorẽ aũe profanare ut uictũ sbi os¬
scenissuuũ querant cũ ⁊ mares libidine continerent
Et habentiũ pia et religiosa collectio consolatõ nõ habe¬
tibus subueniret. Non essent ergo ut dixi hec omnia ĩ
terus mala si ab om̃ibus in lege dei conuiueretur si
ab uniu̾sis fierent que unꝰ noster ppłus operat᷑ Quãbea¬
tus esset ꝙqz aureus humanaꝵ ieꝵ status si per totũ orbe
mausuetudo et pietas et pax et ĩnocenta equitas et tem¬
peraucia et fides morarentur deniq ad ugendũ horẽs
non opus esset tam multis ⁊ tam uarus legibus crẽ ad per¬
fectam ĩ noc enciã lex una sufficieret neq carceribus neq
gladus presidũ neq terrore penaꝵ / cũ preceptoꝵ celestiũ

Expanded text:
suo, et parvo esse contenti, ut fragilibus, et caducis, solida etsuo, et parvo esse contenti, ut fragilibus, et caducis, solida ettutiones, si omnibus notum esset, damnari a Deo quidquid appetitur ultra generandi cupiditatem. Nec foeminam necessitas cogeret pudorem suum profanare, ut victum sibi obscoenissimum quaerat; cum et mares libidinem continerent, et habentium pia et religiosa collatio non habentibus subveniret. Non essent igitur, ut dixi, haec omnia in terris mala, si ab omnibus in legem Dei conjuraretur; si ab universis fierent, quae unus noster populus operatur. Quam beatus esset, quamque aureus humanarum rerum status, si per totum orbem mansuetudo, et pietas, et pax, et innocentia, et aequitas, et temperantia, et fides moraretur! Denique ad regendos homines non opus esset tam multis et tam variis legibus, cum ad perfectam innocentiam Dei lex una sufficeret; neque carceribus, neque gladiis praesidium, neque terrore poenarum, cum praeceptorum coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
qr nondũ natis due istis quos impie colitis uecesse est uiis
dei cultũ fuisse per terram. Eius stilicet qui execratur
mualicĩa exigit qr honitatem Cuiꝰ tempiũ est non laꝑidib
aut ligius confectũ sed homo ip̃e qui figurã dei gestat
Quod templũ non auri aut gẽmaꝵ donis torruptibrlibus
sed et̾ is uirbatũ munerib ornat᷑
iscite igitur si quid uobis yelique mẽtis est ideo homñes
malos et ĩustos esse quia du colũtur etiar mala oĩa¬
rebus hũais cotidie ingrauestere qr deues huiꝰ mondi e Aector
Q si deus solus coleretur non essent dissensiones ⁊ bella cr̃
scirent hoĩes uniꝰ se dei filios esse sar qr dĩue necessitudiuis
sacio ⁊ ĩuiolabłi iiculo copulatis nulle fierẽt insidie cum
scirent cuiamodi penas deus aiãꝵ intersectoribus spayaret
qui clandestina scelera et pp̃as eciam cogitationes peruidet
Non essent fraudes nec rapine si deo p̾cipiẽte didicgsent e

Expanded text:
quia nondum natis diis istis, quos impie colitis, necesse est unius quia nondum natis diis istis, quos impie colitis, necesse est unius Dei cultum fuisse per terram: ejus scilicet qui execratur malitiam, exigitque bonitatem; cujus templum est, non lapides, aut lutum, sed homo ipse, qui figuram dei gestat: quod templum non auri et gemmarum donis corruptibilibus, sed aeternis uirtutum muneribus ornatur. discite igitur, si quid uobis reliquae mentis est, homines ideo malos et irebus humanis quotidie ingravescere, quia Deus hujus mundi effector Quod si solus Deus coleretur, non essent dissensiones et bella, cum scirent homines unius se Dei filios esse; ideoque divinae necessitudinis sacro et inviolabili vinculo copulatis, nullae fierent insidiae, cum scirent cujusmodi poenas Deus animarum interfectoribus praepararet, qui clandestina scelera, et ipsas etiam cogitationes pervidet. Non essent fraudes, neque rapinae, si Deo praecipiente didicissent, et
Abbreviated transcription (Latin):
cõtinet sola¶Qui ergo putãt iustũ esse neminem auteoclõd
habẽt iustiaũ td cam nolũt cerneie Quid est eiũ ꝙ cam uel
i carnũbus bel in oĩ stimone destribaut conquerentes eius
absentiam cũ st faciliimũ donos esse si ueluit: Quid obis
ianem iusticiam deꝓingitis et optatis cadere de celo tanꝙͣ
⁊ aliquo simulacio figuratam Rue ii conspͣtu uĩo est susti¬
pite eam si potestis eamq in domicilio br̃r pectoris con¬
tituite slec disficile aut alienũ a tpibus ex istimetis lstote
equi ac hom et sequetur uos sua sponte iusticia quã q̃uitis
Deponite om̃em malam cogitalionem de cordibus uest̾¶
et statim uobis tempris illud aurẽũ reuertet᷑. Quod aliter
consiqui non potestis ꝙͣ si decũ herũ colere ceperitis Nos¬
aũt mauẽte culta deoꝵ iusticiã desideratis in terra quod
fieri nullo pacto potest Sed ne trui quid̃ potuit cã putatis

Expanded text:
continet sola. Qui ergo putant iustum esse neminem, ante oculos continet sola. Qui ergo putant iustum esse neminem, ante oculos habent iustitiam, sed eam nolunt cernere. quid est enim cur illam uel in carminibus uel in omni sermone describant conquerentes eius absentiam, cum sit facillimum bonos esse, si uelint? quid nobis inanem iustitiam depingitis et optatis cadere de caelo tamquam in aliquo simulacro figuratam? ecce in conspectu uestro est: suscipite si potestis eamque in domicilio uestri pectoris conlocate, nec difficile aut alienum a temporibus existimetis. estote aequi ac boni, et sequetur uos sua sponte iustitia quam quaeritis. deponite omnem malam cogitationem de cordibus uestris, et statim uobis tempus illut aureum reuertetur: quod aliter consequi non potestis, quam si deum uerum colere coeperitisautem, manente cultu deorum, justitiam desideratis in terra; quod fieri nullo pacto potest: sed ne tum quidem potuit, cum putatis;
Abbreviated transcription (Latin):
quͥtilanus egregie ac breuiter ostendit in capite obuoluto
Nãquẽ ĩ quit uirtus essit ĩ nocencie iisi laudem iriritas dedi¬
sFet: Uerũ qua natura sic comparatũ est ut odiũ iupiditas
ira ini id quod ĩ cubuerit agant cecos supra hoĩem uidetur
culpa bacare Alignͥ si natura parẽs pares ouuibus affectus
dedisset pietas nchil erat Hoc ꝙͣ uerũ sit docet necessitas
ip̃a idĩs Si euĩ uirtus et malis ac uicus fortiter iepugnare
apparet ine malo ac hicio nullã esse uirtatem quã deus ut
absolutam perfectamq redderet retimut id quad erat ei cõ¬
trariũ cum quo depugnare poset Agitata ciũ malis qua
trentibus st abilitatem capit e̾t quãto feequẽter impellit
tanto firmiter roboratuy.
et inmnirũ causa efficit ut ꝙͣaus At hoebus missa Iustĩa
tamen accreũ stlũ non esse ditatur quia malũ nõ sustu¬
lit ut regueret diuersitatem que sacrauiẽ lũ dĩne telegiois

Expanded text:
Quintilianus egregie ac breviter ostendit in capite obvoluto. « Quintilianus egregie ac breviter ostendit in capite obvoluto. « Nam quae, inquit, virtus esset innocentia, nisi laudem raritas dedisset? Verum quia natura sic comparatum est, ut odium, cupiditas, ira, in id, quod incubuerunt, agant caecos, supra hominem videtur culpa vacare. Alioqui si natura pares omnibus affectus dedisset, pietas nihil erat. » Hoc quam verum sit, docet necessitas ipsa rationis. Si enim virtus est, malis ac vitiis fortiter repugnare, apparet sine malo ac vitio nullam esse virtutem: quam Deus ut absolutam perfectamque redderet, retinuit id quod erat ei contrarium, cum quo depugnare potientibus stabilitatem capit et quanto frequenter inpellitur, tanto firmiter roboratur. haec nimirum causa efficit ut quamuis sit hominibus missa iustitia, tamen aureum saeculum non esse dicatur, quia malum non sustulit, ut retineret diuersitatem, quae sacramentum diuinae religionis
Abbreviated transcription (Latin):
rei seculi et reddita quid terre Ad paucis assignata est iu
sticia que nichil aliud est ꝙͣ dei unici pia ⁊ reugiosa caltu¬
ra. Sed moueat aliqueni sortasse cur si hec sit insticia
non oĩ huuiano generi sit data nec ineam multitudo uni¬
uersa consenserit. Magus hoc disputatõis est cur a deo
cũ iusticiam torre daret st retenta deuersitas quod ⁊ alio
loco declaraui et ubitũq oportune inciderit ex plicabi
Nũc designare id breuissnus satis est uirtutem aut cerni
no nec alterius rõ intelligi sublato altero potest Deus igitur
non exclusit mãlũ ut iõ uirtutis constare posset Quomiͦ
cũĩ pacia uim suam atq nomen retineret a nichil esrt quod
pati cogeremur. Quomodo laudem mereret᷑ deuota deo steo
fides nisi esset aliquis que adeo uellet auertere Naue et idco
potentiores esse ĩiuistes permisit ut cogere ad mali possẽt
sdeo plures ut uirtas esset p̾ciosa ꝙ rara est Ꝙnod quid ip̃iu

Expanded text:
rei temporis et reddita quidem terrarei temporis et reddita quidem terraest; quae nihil aliud est, quam Dei unici pia et religiosa cultura. Sed moveat aliquem fortasse, cur si haec sit justitia, non omni humano generi sit data; nec in eam multitudo universa consenserit. Magnae hoc disputationis est, cur a Deo, cum justitiam terrae daret, sit retenta diversitas: quod et alio loco declaravi, et ubicumque oportune inciderit, explicabitur. Nunc designare id brevissime satis est: Virtutem aut cerni no; nec alterius ratio intelligi, sublato altero, potest. Deus ergo non exclusit malum, ut ratio virtutis constare posset. Quomodo enim patientia vim suam nomenque retineret, si nihil esset, quod pati cogeremur? Quomodo laudem mereretur devota Deo suo fides, nisi esset aliquis qui a Deo vellet avertere? Nam et ideo potentiores esse injustos permisit, ut cogere ad malum possent; ideo plures, ut virtus esset pretiosa, quae rara est. Quod quidem ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tro et expulsio iusticie incil aliud ut dixi ꝓ desertro iusticie¬
et dĩne religionis putanda est Que sola efficit ut hõ boiem
carũ habeat cũ qr abi fr̾ntatis uniculo sciat ese cõstrictũ
Siquid̃ pater idem deus oñibus est ut dei patris ꝙ cõia bũsicia
cũ hus qui non habent parciatur nulli noceat nullũ premat
non fores claudat hospiti non aurem p̾tãti ded sit largus
beneficꝰ liberalis quas irgias esse laudes tulliꝰ existiãu
hec est pro fecto iusticia et hoc aureũ stłu quod Ioue ieg
nãte p̾mo coruptũ mox ⁊ ip̃o et oñu eius progenie con¬
secrata deoꝵ q multoꝵ cultu suscepto fuerat om̃e sublatũ.
ed deus ut parens indulgentissimꝰ appropinquãte
ultĩo tempore nũciũ misit qui uetus illud eculuru
fugatamq iusticiam reduceret ne hũãnũ genus maõis
et ꝑpetius agrtaxetur engribus Rediit igitur spẽs illuis au¬

Expanded text:
tio et expulsio iustitiae nihil aliut ut dixi quam desertio ditio et expulsio iustitiae nihil aliut ut dixi quam desertio diuinae religionis putanda est, quae sola efficit ut homo hominem carum habeat eumque sibi fraternitatis uinculo sciat esse constrictum, siquidem pater idem omnibus deus est, ut dei patrisque communis beneficia cum iis qui non habent partiatur, nulli noceat, nullum premat, non forem claudat hospiti, non aurem precanti, sed sit largus beneficus liberalis: quas regias esse laudes Tullius existimauit. haec est profecto iustitia et hoc aureum saeculum, quod Ioue primum regnante corruptum, mox et ipso et omni eius progenie consecrata deorumque multorum suscepto cultu fuerat omne sublatum. Sed deus ut parens indulgentissimus adpropinquante ultimo tempore nuntium misit, qui uetus illut saeculum fugatamque iustitiam reduceret, ne humanum genus maximis et perpetuis agitaretur erroribus. rediit ergo species illius au
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ solentissuue potestatis expresserat Quis oĩ non metueret crui
quẽ arma cingebãt quẽ serri et gladioꝵ fulgor insurtus circã¬
dabat: Aut cui parceret alieno qui ne patri suo quid seꝑcerat:
Quẽ uero metueret que tytanũ robustam et excellentem uirib
gentem bello deuicerat occisione deleuerat. Quid mirum
si oĩs mulertudo insolito meta pressa in uniꝰ adulationem
concesserat: Hũc ueuerabantur huic houorẽ maxim deseie¬
baut et quĩ mores ac uicia regis imitari genus ohequui Iudi¬
cabant abiecerũt om̃es pietaten ne expubyare irgi scelus
uiderentur si pie uiuerent. Sic assidua imitatõe cormiptede¬
uinũ fas reliquerut et paulatim male uiuendi consuetrido
mos sudus est Nec iam quicquã ex antecedẽtis pio ac optr̃o
Si eñĩ seculo quod uocant aureũ iusticia interra fuit. a Ioue
utiq pussa est qui aureũ stłĩ cõmutauit. Seculi aũt cõmuta¬

Expanded text:
insolentissimae potestatis expresserat. quis enim non metueret eum insolentissimae potestatis expresserat. quis enim non metueret eum quem arma cingebant, quem ferri et gladiorum fulgor insuetus circumdabat? aut cui parceret alieno qui ne patri quidem suo pepercerat? quem uero metueret qui Titanum robustam et excellentem uiribus gentem bello uicerat, occisione deleuerat? quid mirum si omnis multitudo insolito metu pressa in unius adulationem concesserat? hunc uenerabantur, huic honorem maximum deferebant. et quoniam mores ac uitia regis imitari genus obsequii iudicatur, abiecerunt omnes pietatem, ne exprobrare regi scelus uiderentur, si pie uiuerent. sic adsidua imitatione corrupti diuinum fas reliquerunt et paulatim male uiuendi consuetudo mos factus est. nec iam quicquam ex antecedentis saeculi pio atsi enim saeculo quod uocant aureum iustitia in terra fuit, a Ioue utique pulsa est, qui aureum saeculum commutauit. saeculi autem commuta
Abbreviated transcription (Latin):
struicio siebuugaret In p̾mis incĩa uite subdut̾e et collig̾e ceperũt
ea ꝙ fcrmiter conclusa stiuare. ut heuesicia celestia facerẽt
sua sion pp̃ hiuuanitatẽ que nulla ĩ eis erat sd ut oĩa cupidi¬
catis et ariaricie ĩstruiuẽta contraderẽt Leges eciã sibi iustĩẽ
nõĩe munitas imqui ssimas ĩiusti simas q sanxerũt quibus
rapinas et auariciã suam contra nm multitudĩs trreientur
Tantũ ig̃r auctoritate quãtũ hrribus arit opibus aut auaricia
gaudebãt altiores q se ceteris hõibus satellitũ comitatu Arro
et insigni ueste faciebant Hiuc honorem abi et purpuras
humanã uitam rexille cq̃stituit qui debellato ac fugato parẽte
non irgũũ ad ĩpiam eyramdem in et hõibus armatis occupauit
et aurcũ illud iustũ qz stlmi sustul̾it coegit ꝙ boiẽs malos et ĩios
fien uel ex eo ip̃o ꝙ eos auertit adeo ad e adorandũ quod terror

Expanded text:
ceteros subiugarent, in primis necessaria uitae subducere et colligere coeperunt ceteros subiugarent, in primis necessaria uitae subducere et colligere coeperunt eaque firmiter conclusa seruare, ut beneficia caelestia facerent sua, non propter humanitatem, quae nulla in eis erat, sed ut omnia cupiditatis et auaritiae instrumenta conraderent. leges etiam sibi iustitiae nomine iniquissimas iniustissimasque sanxerunt, quibus rapinas et auaritiam suam contra uim multitudinis tuerentur. tantum igitur auctoritate, quantum uiribus aut opibus aut malitia gaudebant altioresque se ceteris hominibus satellitum comitatu et ferro et insigni ueste faciebant. hinc honores sibi et purpuras humanam uitam rex ille constituit, qui debellato ac fugato parente non regnum, sed impiam tyrannidem ui et hominibus armatis occupauit et aureum illud iustumque saeculum sustulit coegitque homines malos et inpios fieri uel ex hoc ipso, quod eos auertit a deo ad se adorandum: quod terror
Abbreviated transcription (Latin):
Quod quid faciũt hni qui iustos ac sideles deo perstcuntur
dãtq indicibus seuiendi aduersus iuĩstoͣs potestatem startasse
aliquid hunꝯmodi iup̃r fecerit ad expugnandã collendamq iu¬
sticiam Et idcuco efferasse ripentes ac luxos acuisse triditur
Tum belli rabies et amor successit habendi Nleq ĩmerito Sublata
em̃ dei religione bom quoq ac mali scĩam perdiderũt Sic hõibus ĩter¬
adit cõitas uite et dueptũ est fedus societatis hũane Tũ int̾se
manꝰ conserere ceperũt et insidiari et gloriã sibi ex huiuano san¬
guine cõparare.¶Quoꝵ añu maloꝵ fons cupiditas erat que stilicet
ee contempta here maiestatis erupit Non tantũ eiũ non partici¬
pab̃t alus quibus aliquid affluebat Sed aliena quoq urlpiedant
i puatũ lucrũ trahentes oĩa et que antea in usus om̃i eciam
suguli laboratant in paucoꝵ domos cõfẽrebãtur. Ut çiũ cetos

Expanded text:
quod quidem uere faciunt ii qui iustos ac fideles deo persecuntur quod quidem uere faciunt ii qui iustos ac fideles deo persecuntur dantque iudicibus saeuiendi aduersus innoxios potestatem. fortasse aliquid eiusmodi Iuppiter fecerit ad expugnandam tollendamque iustitiam et idcirco efferasse serpentes ac lupos acuisse tradatur. tum belli rabies et amor successit habendi. neque inmerito. sublata enim dei religione boni quoque ac mali scientiam perdiderunt. sic hominibus intercidit communitas uitae et diremptum est foedus societatis humanae. tum inter se manus conserere coeperunt et insidiari et gloriam sibi ex humano sanguine conparare. Quorum omnium malorum fons cupiditas erat, quae scilicet ex contemptu uerae maiestatis erupit. non tantum enim non participabant alios quibus aliquid afluebat, sed aliena quo- » que rapiebant in priuatum lucrum trahentes omnia, et quae antea in usus omnium etiam singuli laborabant, in paucorum domos conferebantur. ut enim seruitio
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓprii labons cõmumouẽ permitterẽt. Flũa iam lactis Iane
flĩa uectaris ibãt Nlec nurũ cã prõptuaria Iustoꝵ benigne
paterẽt onubus nec auaricia int̾cipĩes berceficia dĩna famem
ed postquũ saturnus a fin̾io pulsus in latiũ ꝙ delatus est
Sarma loius fugieus et regnis exul ademptis cũ lam
Dtus uel noui irgis nretu uel sna ponte deprauatus deũ cole
desisset rgem q pro deo hr̃e cepi set cũ ipse ꝓpe modũ dar¬
ricida exemplũ ceteris esset ad biolandã pretatem deseruit
taras pietas iustissiã mogo uod non ut ait ciceio et Iombi
regno celi q in parte resi dit. Quoiiꝰ ciũ poterat in eis regno
residere aut cõmorari qui patrem regno expulit bello per¬
Atutus est exulem toto orbe Iactauit᷑. Ille malu uirudsti¬
pentibus addidit atris predari q lupos iussit põtꝰ ĩẽ q moueri
uina repressit Idest odiũ et ĩiudiã et dolũ hõibus inseruit
Ut tam esseut ꝙͣͣ serpentes uenenati tam rapaces ꝙͣ lupi

Expanded text:
prii laboris admitterent. flumina iam lactis, iam flumina nectaris ibant. nec mirum, cum promptuaria iustorum benigne paterent omnibus nec auaritia intercipiens beneficia diuina famem sed postquam Saturnus a filio pulsus in Latiumque delatus est arma Iouis fugiens et regnis exul ademptis, cum iam populus uel noui regis metu uel sua sponte deprauatus deum colere desisset regemque pro deo habere coepisset, cum ipse propemodum parricida exemplo ceteris esset ad uiolandam pietatem, deseruit propere terras iustissima uirgo, sed non, ut ait Cicero, et Iouis in regno caelique in parte resedit. quomodo enim poterat in eius regno residere aut commorari qui patrem regno expulit, bello persecutus est, exulem toto orbe iactauit? ille malum uirus serpentibus addidit atris praedarique lupos iussit, id est odiuina repreut tam essent, quam serpentes, venenati, tam rapaces
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtrira doctorem misit siͣ uiuã legem ut nomen ac cẽpsã
nouũ conderet ut uerũ at put cultũ perꝯm̃eu teriam ulis
et cciuplo seminaret. Sed tamen ut cercũ esset adeo missũ
non ita illĩ nasci oportuit sicut homo nascitur ex mortali
utroq concretus Sed ut appareret eciam hõieu illũ esst cele¬
stem crcatus est sine opera genitoris Habebat eiũ spior¬
talem pirui deum Et sicut pater spũs eius deus une mĩe
Ita mi corporis euis uirgo sine pr̃e fu̾it Igitur e deus t̾ hõ
rmortalitatem Qua si deus tautũ fiussit ue supradictũ¬

Expanded text:
in terra, doctorem misit, quasi vivam legem, ut nomen ac templum in terra, doctorem misit, quasi vivam legem, ut nomen ac templum novum conderet; ut verum ac pium cultum per omnem terram verbis et exemplo seminaret. Sed tamen, ut certum esset a Deo missum, non ita illum nasci oportuit, sicut homo nascitur ex mortali utroque concretus: sed ut appareret etiam in homine illum esse coelestem, creatus est sine opera genitoris. Habebat enim spiritalem patrem Deum; et sicut pater spiritus ejus Deus sine matre, ita mater corporis ejus virgo sine patre. Fuit igitur et Deus et homimmortalitatem: qu
Abbreviated transcription (Latin):
cesitate constriugat Liquido ig̃r apparet eũ qui uite dutie
et iusticie sit magister corpor alem esse oport̾e. Nec alicen fieri
posit ut sit illius plena et perfecta doctima habeat qꝙ radice
ac fundimẽtũ Stabilis q apud hoĩes ac fira permaneat : spm̃¬
aũt subros canius et corpoyis ĩbecellitatẽ uirtutẽ q in se reci¬
pere au ꝰ doctor est ut cam suũł et uerb̾is doceat ⁊ factes¬
Ntidem subiectũ esse morti et passionibus crnctis qm̃ etĩ
pussione coleranda et ĩ morte subeũda iurtutis o ficia uyãtur
Sut oĩa ut dixi cõsũmatus doctor perfrire debet ut doceat
posse perferri
isc̃ant ig̃r̃ hoĩes ⁊ intelligat quare deus slĩmus cum
legatũ ac m̃iciũ snũ mitteret ad eiudiendam p̾ceptis
iusticie sũe mortalitãtẽ mortali uoluent cũ carne indui et
cruciatu affici et morte mulctaꝵ. Nami cũ iustiã nulla esset

Expanded text:
cessitate constringat. Liquido ergo apparet, eum, qui vitae dux cessitate constringat. Liquido ergo apparet, eum, qui vitae dux et justitiae sit magister, corporalem esse oportere; nec aliter fieri posse, ut sit illius plena et perfecta doctrina, nisi habeat radicem ac fundamentum, stabilisque apud homines ac fixa permaneat: ipautem subire carnis et corporis inbecillitatem uirtutemque in se recipere cuius doctor est, ut eam simul et uerbis doceat et factis; item, subiectum esse morti et passionibus cunctis, quoniam et in passione toleranda et in morte subeunda uirtutis officia uersantur. quae omnia ut dixi consummatus doctor perferre debet, ut doceat posse perferri. Discant igitur homines et intellegant quare deus summus cum legatum ac nuntium suum mitteret ad erudiendam praeceptis iustitiae mortalitatem, uoluerit eum cruciatu affici, et morte multari. Nam cum justitia nulla esset
Abbreviated transcription (Latin):
om̃̃em cupiditatem. Si dixerit Nlon posum pre iustĩa nec dolorẽ
ferre nec mortem qr fragilis sum. Rũdeat fite ⁊ ĩ me dolor ac
more habet ptãtem et ea ip̃a que luues iunco ut uictorem me
faniam doloris ac mortis prioy uado per ea que sustineri non
posse ptendis d p̾cipientem sequi non potes ⁊ quere ãdecedẽtẽ.
Sublata hot modo õĩs excusatõe et fateri hoĩcm necesse est
sua cubpa ĩuistũ esse qui docterem hirtutis et cũdem ducẽ non
A quatur
ides ergo quãto perfectior sit mortalis doctor qr dux dẽ
mortali potest ĩmortalis nõ p̃t. Quia paciami docere non
potest qui subditus pussionibus non est Nec tamen hoc coper¬
tuiet ut hoĩeu deo preferam Sed ut ostendam neq soiem perse
fatem parendi hoĩ hus ĩponat Ncq dẽũ insi mortali corpore
⁊̃ duatur. ut p̾cepta sua factis admipleudo ceteros patẽdi ne¬

Expanded text:
omnem cupiditatem. Non possum pro justitia nec dolorem omnem cupiditatem. Non possum pro justitia nec dolorem ferre, nec mortem, quia fragilis sum. Ecce et in me dolor ac mors habet potestatem, et ea ipsa quae times vinco, ut victorem te faciam doloris ac mortis. Prior vado per ea, quae sustineri non posse praetendis; si praecipientem sequi non potes, sequere antecedentem. Sublata est hoc modo omnis excusatio; et fateri hominem necesse est, sua culpa injustum esse qui doctorem virtutis, et eumdem ducem non sequatur. Vides ergo quanto perfectior sit mortalis doctor, quia dux esse mortali potest, quam immortalis, quia patientiam docere non potest, qui subjectus passionibus non est. Nec hoc tamen eo pertinet, ut hominem Deo praeferam: sed ut ostendam, neque hominem petatem parendi hominibus imponat; neque Deum, nisi mortali corpore induatur, ut praecepta sua factis adimplendo, caeteros parendi ne