comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scripture simplicitas patitur. scriptũ ñ e̾e̾ inscdo
die tudit ds qͥa bonũ est. ñ meũ accipiant testimo¬
niũ. s cunctorũ hebreorũ. et aliorũ interpretũ.
aquile uidelicet. & sĩmachi. & theodotionis. Si
aut̃ scriptũ ñ est. cũ incet̾is dieb scriptũ sit:
aut reddant aliam ꝓbabiliorẽ causam. quare ñ
scriptũ sit: auit si non repꝑerint. ingrati susci¬
piant qd̾ anobis dictũ est. Porro si inarcha noe
omia animalia. que bina ingrediuntur im¬
munda sunt. impar numerus mundus ẽ. et
hoc scriptũ e̾e̾ ñ dubitant: quare scriptũ sit
edisserant. Si aũt ñ edissert̃ : qd̾ a me ex positũ
ẽ uelint nolint suscipiant. Aut profer melio¬
res epłas. et me conuiua ut̾e: aut qualicũq
nr̃a cenula contentus esto. Scilicet nũc enu¬
merandũ michi est: qui eccłiasticorũ de imꝑa¬
ri numero disputarint. Ciemens. ypolitus.

Expanded text:
Scripturae simplicitas patitur. Scriptum non esse in secundo Scripturae simplicitas patitur. Scriptum non esse in secundo die, « Vidit Deus quia bonum est: » non meum accipiant testimonium, sed cunctorum Hebraeorum, et aliorum Interpretum, Aquilae videlicet, et Symmachi, et Theodotionis. Si autem scriptum non est, cum in caeteris diebus scriptum sit, aut reddant aliam probabiliorem causam, quare non scriptum sit: aut si non repererint, ingratis 232 suscipiant quod a nobis dictum est. Porro si in arca Noe omnia animalia, quae bina ingrediuntur immunda sunt, et impar numerus mundus est, et hoc scriptum esse nemo dubitat; quare scriptum si edisserant. Si autem non edisserunt, quod a me expositum est, velint, nolint, suscipient. Aut profer meliores epulas, et me conviva utere: aut qualicumque nostra coenula contentus esto. Scilicet nunc enumerandum mihi est, qui Ecclesiasticorum de impari numero disputarint, Clemens, Hippolytus,
Abbreviated transcription (Latin):
S quomͦ ñ dapnantur hee nuptie: ita nec predi¬
cantur. Solatia miserie sunt: ñ laudes continen¬
tie. Unde & inalio loco dixi. Ubi unꝰ maritus
exceditur. nichil refert scds antertius sit: quia
desinit ẽe monogamus: omĩa licent. s ñ omnia
ex pediunt. Non dãpno digamos. ĩmo nec triga¬
mos: et si dici pot̾ octogamos. Habeat quelibet oc
adillũ locũ. in quo arguor quare dixerim. dum¬
taxat iuxta hebraicã ueritatẽ indie scdo ñ additũ
sicut inpͥmo. et tercio. & reliquis. uidit ds ꝙ bonũ
est: statiq subiecerim. nobis intelligentiam¬
dereliqͥt. ñ ẽẽ bonũ duplicẽ numerũ. quiabuni¬
one ditudat. & prefiguret fed̾a nuptiarũ. Un¬
de & inarcha noe. omnia animalia quec̃q bina
dus. In hoc nescio qͥd reprehendat᷑. Inti̾m de scd̾a
die. utrũ quia et scriptũ est. & scriptũ non d̾e dixi¬
mus. anquia etiã siscͥptũñ ẽ alit̾ intelleximꝰ. qͣm

Expanded text:
sed quomodo non damnantur hae nuptiae, ita nec praedised quomodo non damnantur hae nuptiae, ita nec praedicantur. solacio miseriae sunt, non laudi continentiae. unde et in alio loco dixi: ubi unus maritus exceditur, nihil refert, secundus an tertius sit, quia desinit esse monogamus. \'omnia licent, sed non omnia expediunt\'. non damno digamos, immo nec trigamos et, si dici potest, octogamos: habeat quaelibet octad illum locum, in quo arguor, quare dixerim dumtaxat iuxta Hebraicam ueritatem in secundo die non addi sicut in primo et tertio et reliquis: uidit deus, quia bonum est, statimque subiecerim: nobis intellderelinquens, non esse bonum duplicem numerum, quia ab unione dividat, et praefiguret foedera nuptiarum. Unde in arca Noe omnia animalia, quaecumque bina dus. » In hoc nescio quid reprehendatur interim de secunda die: utrum quia scriptum est, et scriptum non esse diximus: an quia etiam si scriptum est, nos aliter intelleximus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tulliant̃. lege cyprianũ. lege ambrosiũ. et cũ ili
uel me accusa uel lit̾a. Inuente st̃ plautine fabule.
et scioli tantũ ad detrahendũ. qui in eos sedoctosos¬
tentare uelint. si om̃iũ dicta la.cerant. et imna
atos eadẽ causar me⁊ aduersariũ id ẽ utrumq
reprehendant᷑: ut cũ eduob alterũ necesse sit uinc̾e.
ambos uictos e̾e contendant. Porro ubi dedigamis.
et trigamis disserentes. diximꝰ. melius est. licet al¬
terũ & terciũ unũ uirũ nosse quã plurimos. idẽ
tolerabiliꝰ est uni hõi prostitutã e̾ẽ quã plurimis:
non ne statĩ curhec dix̾imꝰ subiecimtis: Siquidẽ
& illa ineuãgłio samaritana. sextũ maritũ habe¬
re se dicens. arguit᷑ adño. qd̾ ñ sit uir ciꝰ. Ego etiã
nunc libera uoce proclamo. ñ dãpnari in eccłia
diganiam ã mo nec trigamiam: et ita licere quin¬
to. & sexto. et ultra. quomͦ & scdo marito nubere.

Expanded text:
tullianum, lege Cyprianum, lege Ambrosium, et cum illis tullianum, lege Cyprianum, lege Ambrosium, et cum illis me uel accusa uel libera. inuenti sunt Plautinaefamiliae et scioli tantum ad detrahendum. qui in eo se doctos ostentare uelint, si omnium dicta lacerent et in una atque eadem causa et me et aduersarium, id est utrumque, reprehendant, ut, cum e duobus alterum necesse sit uincere, ambos uictos esse contendant. porro, ubi de digamis et trigamis disserentes diximus: melius est, licet alterum et tertium, unum uirum nosse quam plurimos, id est: tolerabilius est uni homini prostitutam esse qunonne statim cur hoc dixerim, subjecimus? Siquidem et illa in Evangelio Samaritana, sextum maritum habere se dicens, arguitur a Domino, quod non sit vir ejus » . Ego etiam nunc libera uoce proclamo non damnari in ecclesia digamiam, immo nec trigamiam, et ita licere quinto et sexto et ultra, quomodo et secundo marito, nubere;
Abbreviated transcription (Latin):
nos ignari rerũ. putamus nuptias. saltẽ carnis
habere letitiam: Si aut̃ nubentib & incarne
tribulatio ẽ. inqua sola tudebant᷑ habere delitiaᷤ.
& infp̃u. et inipsa carne tribulatio sit : Que hic
condẽpnatio matrimonii est. si infantũ uagitus.
filiorũ morteᷤ. uaoũ aiuortia auortia dãpna domꝰ
et cet̾a huiꝰ modi tribulationẽ diximꝰ nuptiarum:
dũ aduiueret sc̃e memorie damasus. librũ contra
heluidiũ debeate marie uirginitate ꝑpetua scͥp¬
simus inquo necesse nobis fuit. ad uirginitatis
beatitudinẽ predicandã. multa de molestiis disc̾e
nuptiarũ. Nũ uir egregiis. et eruditus inscriptu¬
ris. et uirgo. eccłie uirginis doctor: aliqͥd in illo ser¬
mone reprehendit : In libro quoq ad eustochi¬
um. multo duriora de nuptiis diximꝰ. et nemo
super hac re lesus est. Amator quippe castitati. p̃¬
conũ pudicitie intenta aure captabat. Lege ter¬

Expanded text:
nos ignari rerum putabamus nuptias saltim carnis nos ignari rerum putabamus nuptias saltim carnis habere laetitiam. si autem nubentibus et in carne tribulatio est, in qua sola uidebantur habere delicias,  et in ipsa carne tribulatio sit? quae hic condemnatio matrimonii est, si infantum uagitus, filiorum mortes, uxorum abortia, damna domus et cetera istius modi tribulationem diximus nuptiarum? dum aduiueret sanctae memoriae Damasus, librum contra Heluidium de beatae Mariae uirginitate perpetua scripsimus, in quo necesse nobis fuit ad uirginitatis beatitudinem praedicandam multa de molestiis dicere nuptiarum. num uir egregius et eruditus in scripturis et uirgo ecclesiae uirginis doctor aliquid in illo sermone reprehendit? in libro quoque ad Eustochium multo duriora de nuptiis diximus et nemo super hac re laesus est; amator quippe castitatis praeconium pudicitiae intenta aure captabat. lege Ter
Abbreviated transcription (Latin):
lietmulta diuersitas ẽ. int̾ id meliꝰ qd̾ nuptus.
et int̾ id qd forncationi ante ponitur. Obsecro
te quid inhac dissertione peccaui : Propositũ
mͥ erat. ñ ad meã uoluntatem scripturas trahe¬
re. s id dicere qd̾ scripturas uelle intelligebã.
Cõmentatoris offitiũ est: ñ qd̃ ipse uelit. s qd̾ sen¬
tiat ille quẽ int̃pretat᷑ exponere. Auoquin si
contraria dix̾it. ñ tam intͥpres erit. quã aduer¬
sarius eius. quẽ nititur ex planare. Certe ubi¬
cũq scripturas ñ interpretor. et libere de meo
sensu loquor. arguat me quilibet. durũ qͥd dixis¬
se contra nuptias. Qd̃ si ñ repꝑerit. qͥcquid auste¬
rũ ẽe uidetur uel durũ. id scriptoris auctori¬
tati s nĩtpretantis offitio deputet. Iuud uͦ ferre
quis possit. qd̾ in me reprehendit᷑. quare ex ponẽs
capitulũ apłi. in quo de conugib scripsit. tri¬
bulationẽ carnis habebunt huiꝰ modi. dixerimꝰ

Expanded text:
li, et multa diuersitas est inter id melius, quod nuptiis, li, et multa diuersitas est inter id melius, quod nuptiis, et inter id, quod fornicationi anteponitur. obsecro te, quid in hac dissertione peccaui? propositum mihi erat non ad meam uoluntatem scripturas trahere, sed id dicere, quod scripturas uelle intellegebam. commentatoris officium est non, quid ipse uelit, sed, quid sentiat ille, quem interpretatur, exponere; alioquin, si contraria dixerit, non tam interpres erit quam aduersarius eius, quem nititur explanare. certe, ubicumque scripturas non interpretor et libere de meo sensu loquor, arguat me quilibet durum quid dixisse contra nuptias. quod si non reppererit, quidquid uel austerum uidetur esse uel durum, id non scriptoris auctoritati, sed interpretis officio deputet. Illud uero ferre quis possit, quod in me reprehenditur, quare exponens capitulum apostoli, in quo de coniugibus scripsit: tribulationem carnis habebunt huiusmodi, dixerim:
Abbreviated transcription (Latin):
re. s dic simplicit̾ bonũ est nub̾e. Suspecta mi
chi ẽ bonitas huiꝰ rei: quã magnitudo alt̾iꝰ mali.
malũ ẽe cogit inferius. ego aut̃ ñ leuius malũ:
s simplex ꝑse bonũ uolo. Uult apłs innuptas et
uiduas. absq corruptione ꝑmanere: & ad exẽplũ
sui ꝓuocat: et feliciores uocat si sic ꝑmanserint.
Si aũt se continere ñ possunt. et ardorẽ libidiniᷤ
ñ tam incontinentia uolunt. quã fornicatione
ł esflidigere: meliꝰ est cis nubere quã uri. Ad qd
nos intulimus. ido meliꝰ ẽ nubere. quia peiꝰ est
uri. ñ nrãm sententiam ꝓferentes. s int̾pretanteᷤᷤ
apłi meliꝰ est muibere quã uti id c̃ melꝰ t̃ martũ
ducere. quã fornicari. Siuri uel fornicari bonũ
e̾e d cucris. tunc bono meliꝰ prefertur. Si autẽ
nubere meltus ẽ. qd̾ malo prefertur. ñ est germa¬
ne. ce pure integritatis. nec eius beatitudinis.
q̃ angłis cõparat᷑. Si dixo meliꝰ ÷ uirginẽ ẽẽ ꝙͣ. nuptã:

Expanded text:
impliciter: bonum est nubere. suspecta est mihi bonitas eius rei, quam magnitudo alterius mali malum esse cogit inferius.ego autem non leuius malum, sed simplex per se bonum uolo. uult apostolus innuptas et uiduas absque coitu permanere et ad exemplunt sui prouocat et felices uocat, si sic permanserint. si autem se continere non possunt et ardorem libidinis non tam continentia uolunt quam fornicatione restinguere, melius eis \'esse nubere quam uri. ad quod nos intulimus: ideo me-lius est nubere, quia peius est uri, non nostram sententiam proferentes, sed interpretantes apostoli: melius est nubere quam uri, id est: melius est maritum ducere quam fornicari. si uri uel fornicari bonum esse docueris, tunc bono melius praeferetur; si autem uri malum est, quod malo praefertur, non est germanae et purae integritatis nec eius beatitudinis, quae angelis conparatur. si dixero: \'melius est uirginem esse quam nuptam\',
Abbreviated transcription (Latin):
filius consolator. et sp̃c sc̃s consolator. et in nomine
Sp̃m scm̃ tuũ ne auferas ame. & damel spm̃ di ha¬
buisse natratur:. et dauid in spũ loquit᷑. dixisse dñn
año suo. sede a dextris meis. donec ponã inimicos
tuos scabellũ pedũ tuorũ: nec sine spũ sc̃o ꝓpħauett᷑¬

Expanded text:
Filius consolator, et Spiritus Sanctus consolator est: et in nomine Filius consolator, et Spiritus Sanctus consolator est: et in nomine spiritum sanctum tuum ne auferas a me. et Danihel spiritum dei habuisse narratur et Dauid in spiritu loquitur dixisse dominum domino suo: sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. nec sine spiritu sanct
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortẽ. morte aut̃ crucis: et uerbum
caro factũ est. et habitauit in nobis. Miror au̾̃
montanũ et insanas feminas eius ab ortiuos
propħ̃as. dño promittente atq dicente Uado
et aliũ paraclitũ mittã uob̾: et postea luca euan¬
induamini iirtute exalto. Et resurgens in apłos ĩ suf¬
Qrũ dimiseritiꝰ pecc̃ã dimittũt᷑ ei: t qͦrũ retinuitis decẽta ft̃.
Apłis inquã precepit. ne reced̾ent abierosolimis. sed
expectarent promissionẽ patris:. et postea qd̵ ꝓmis¬
fumest expletũ legimꝰ. Repleti sunt om̃s spũ sc̃o. et ce¬
perunt loqui aliis unguis: prout sp̃c sc̃s dabat
eloqui illis. Sp̃c em̃ sc̃i spirat ubi ttult. sp. Et qñ
dicit dñs alium paracħ tũ mittã uobis: & se often¬
dit e̾e paraclytũ qui appellat᷑ consolator. Unde
et d̾s pat̾ hoc censetur nomine. ds miserationũ et
totius consolationis. Sinaut̃ et pat̃ consolator. et

Expanded text:
usque ad mortem et mortem crucis. et uerbum usque ad mortem et mortem crucis. et uerbum caro factum est et habitauit in nobis. miror autem Montanum et insanas feminas eius, abortiuos prophetas, domino promittente atque dicente: uado et alium paracletum mittam uobis et postea Luca euaninduamini uirtutem ex alto, et resurgens in apostoloruquorum dimiseritis peccata, dimittentur et, quorum retinueritis, retenta erunt. apostolis, inquam, praecepit, ne recederent de Hierosolymis, sed expectarent promissionem spiritus. et postea, quod promissum est, expletum legimus: repleti sunt omnes spiritu sancto et coeperunt loqui aliis linguis, prout spiritus sanctus dabat eldicit Dominus, alium Paracletum mittam vobis, et se ostendit esse Paracletum, qui appellatur Consolator. Unde et Deus Pater hoc censetur nomine, Deus miserationum, et totius consolationis . Si autem et Pater consolator, et
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̾ głifica me. gła quã apud te habui priusquam
mundus ẽet. Gta saluatoris. patibulũ triumphã¬
Itis cst. Crucifigit᷑ ut homo: glorificat᷑ ut as. Deniq
sol fugit. et luna mutat᷑ insanguinẽ. et terremotꝰ
insolito more contremiscit: aꝑrunt᷑ inferi. mortui
ambulant: saxa rũpũt᷑. Hec ẽ gła. dequa loque¬
batur inpsalmo. Exurge gła mea: exurge psalt̾iũ
et cythara. Ipsaq dese respondit gła. et dispensa¬
tio carnis assũpta. exurgã diluculo: ut impleatur
uicesumpͥmi psalmi citulꝰ proassũptione matuti-¬
na. Hec dicimꝰ. ñ qd̾ aliũ dm̃. et aliũ hominem
c̃e credamus. et duas ꝑsonas faciamꝰ. inuno filio
dei. sicut noua heresis calũniatur. s unꝰ atq idẽ
filiꝰ dĩ et filius hominis ẽ: & qͥcquid loquit᷑ ali¬
ud referimꝰ ad diuinã eiꝰ głam. allud adnr̾ã salutẽ.
proqͥb ñ rapinã arbitͣtus ẽ e̾e̾ se eqͣlẽ dõ.s sonet

Expanded text:
Pater glorifica me gloria, quam apud te habui prius quam Pater glorifica me gloria, quam apud te habui prius quam mundus esset. Gloria Salvatoris, patibulum triumphantis est. Crucifigitur ut homo; glorificatur ut Deus. Denique sol fugit, luna mutatur in sanguinem, terraemotu insolito contremiscit: aperiuntur inferi, mortui ambulant, saxa rumpuntur. Haec est gloria, de qua loquebatur in Psalmo: Exurge gloria mea, exurge psalterium, et cithara . Ipsaque de se respondit gloria 837 et dispensatio carnis assumptae: Exurgam diluculo; ut impleatur vigesimi primi Psalmi titulus, pro assumptione matutina. Haec dicimus non quod alium Deum, alium hominem esse credamus, et duas personas faciamus in uno Filio Dei, sicut nova haeresis calumniatur; sed unus atque idem Filius Dei, et Filius hominis est: et quidquid loquitur, aliud referimus ad divinam ejus gloriam, aliud ad nostram salutem. Pro quibus non rapinam arbitratus est se esse aequalem Deo, s
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare qͦmͦ aut qͥd loqͣmini: clabit᷑ enĩ uob̾ ĩ illa hora
qͥd loqͣmini. Ñ enim uos estis qui loquimi¬
ni: s sp̃s patris ur̃i qͥ loquit᷑ in uobis. Ego audact᷑
et tota libertate pronuntio. exco tẽpore qͦ apłi do¬
mino crediderunt. semꝑ eos habuisse spm scm̃.
clamabat dicens. Qui sitit ueniat adme & bibat:¬
& qui credit inme. sicut dicit scriptura. flumina
deuentre eius fluent aque uiue. Hoc at̃t dixit
de spũͥ qũẽ accepturi erant credentes incũ. Ꝙ in
qui erat in dño. nec dũ totiis in apłis morabat᷑. Quã
obrẽ deterrent adpassionẽ ciꝰ : negãt:: et xpistum
nescire se uirant. Post quã aut baptirant᷑ inspũ
quunt᷑ ad principes iudeorũ. Obedire oportet do̾.
magis quã hominib. Mortuos suscitant᷑. int̾ fla¬
geua letantur. fundunt sanguinẽ: et suis suppli¬
tre eorũ fluebant gr̃e spũales: qr dñs nec dñ fuerat¬

Expanded text:
cogitare, quomodo aut quid lcogitare, quomodo aut quid lquid loquamini. non enim uos estis, qui loquimini, sed spiritus patris uestri, qui loquitur in uobis. ego audacter et tota libertate pronuntio ex eo tempore, quo apostoli domino crediderunt, semper eos habuisse spiritum sanctum in templo dicens: qui sitit, ueniat ad me et bibat. qui credit in me, sicut dicit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. hoc autem dixit de spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. etin rat in domino, necdum totus in apostolis morabatur. quam ob rem deterrentur ad passionem eius et negant et Christum nescire se iurant. postquam autem baptizantur in spiritu quuntur ad principes Iudaeorum: oboedire magis deo oportet an hominibus? mortuos suscitant, inter flagella laetantur, fundunt sanguinem et suis supplitre eorum fluebant gratiae spiritales, quia dominus ne
Abbreviated transcription (Latin):
Et ĩ ysaiã qͥdẽ suꝑ liminare tẽpli dr fuisse ꝯmotũ. et
repleta õĩs domꝰ fumo id÷ ettore. ⁊ tenebriᷤᷤ ueriq igno¬
rantia: In principio aut̃ euãgłii repletur spu eccłia
ut gr̃a eius. atq feruore om̃iũ credentiũ peccata
ioħs lucasq discordant. ut qd̾ ilic prima resurrecti¬
onis die datũ e̾e significat. hic die quinquagesi¬
ma uenisse describat᷑ S profectus apłicus est.
itt qͥ primo remittendorũ peccatorũ grãm accepe¬
rant. postea acciꝑent oꝑationis uirtutem. et cũc¬
ta donationũ genera. que ab apło descripta cõ¬
memorauumꝰ: et qd̾ magis necessariũ erat. ai¬
uersitatẽ linguarũ unuersarũ gentiũ ut annũ¬
tiaturi xp̃m. nullo egerent int̾prete. Unde et
in licaonia. cũ audissent paulũ et barnabam lo¬
qui linguis suis. deos inhomines conu̾sos ẽe cre¬
debant. Et re uera indumentũ uirtutis sp̃c sc̃i
regũ purpitrã non timebant. Promiserat em̃

Expanded text:
et in Esaia quidem superliminare templi dicitur fuisse commotum et repleta omnis domus fumo, id est errore et tenebris uerique ignorantia. in principio autem euangelii repletur spiritu ecclesia, ut gratia eius atque feruore omnium credentium peccata Iohannes Lucasque discordant, ut, quod ille prima resurrectionis die datum esse significat, hic die quinquagesimo uenisse describat, sed profectus apostolicus est, ut, qui primum remittendorum peccatorum gratiam acceperant, postea acciperent operationes uirtutum et cuncta donationum genera, quae ab apostolo descripta memorauimus, et — quod magis necessarium erat — diuersitatem linguarum uniuersarumque gentium, ut adnuntiaturi Christum nullo egerent interprete. unde et in Lycaonia, cum audissent Paulum et Barnaban loqui linguis suis, deos in homines conuersos esse credebant. et re uera indumentum uirtutis spiritus sregum purpuras non timebant. promiserat enim
Abbreviated transcription (Latin):
onis. acceꝑunt sp̃c sc̃i grãm. qua peccata dimitt̾ent.
et baptizarent. et filios dei facerent & sp̃m ad¬
optionis credentib largirent᷑: ipso dño dicen
baptirarent᷑ spũ sc̃o. et induerent᷑ uirtute. qͣ
xp̃i euãgłium cunctis gentib predicarent.
iuxta illud qd̾ insexagesimo.uii. psalmo le¬
gimus. dñs dabit uerbũ euãgłitantib uir¬
tute multa. ut haberent oꝑationẽ uirtutum.
et grãm sanitatũ. et predicaturi multis gen¬
tib. acciperent genera linguarũ: ut iã tc̃
cognosceretur. qui apłorũ quib deberent
romã adhispanias ire festinat : grãs agit deo.
qd̾ cunctis apłis magis linguis loquatur. Qui
em̃ cunctis gentib annuntiaturus erat. mul¬
tarũ linguarũ acceꝑat grãm. Que repromissio
pleta est: luca riferente qui scripsit. Cũq cõple¬
rentur dies pentecostes: erant om̃s pariter ine¬
odẽ loco. Et factus est repente decelo sonus. tanꝗͣ.

Expanded text:
itus sancti gratiam, qua peccata dimitterent et baptizarent et filios dei facerent et spiritum adoptionis credentibus largirentur ipso saluatore dicentbaptizarentur spiritu sancto et induerentur uirtutem, qua Christi euangelium cunctis gentibus praedicarent, iuxta illud, quod in sexagesimo septimo psalmo legimus: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa, ut haberent operationem uirtutum et gratiam sanitatum et praedicaturi multis gentibus acciperent genera linguarum, ut iam tunc cognosceretur, qui apostolorum quibus deberent Romam ad Hispanias irquod cunctis Apostolis magis linguis loquatur . Qui enim multis gentibus annuntiaturus erat, multarum linguarum acceperat gratiam. Quae repromissio pleta est, Luca referente, qui scripsit; Cum complerentur dies Pentecostes, erant omnes pariter in eodem loco, et factus est repente
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd apłs paulus disputat ad romanos
sctibens. qͥd gͦ dicimꝰ. ñ qͥd iniquitas apd̃
dm̃. absit. usq ad eũ locũ ubi ait. nisi dñs saba

Expanded text:
illud quod apostolus Paulus disputat ad Romanos scribens, Quid ergo dicemus? nunquid iniquitas est apud Deum? Absit, usque ad locum ubi ait: Nisi Dominus Saba
Abbreviated transcription (Latin):
uos aũt baptizabimini spũ scõ ñ post mual
tos dief᷑. Rursũ infine etiagłii scđm iohannẽ
eodẽ die quo resurrexerat. idẽ die dñica. clau¬
sis ianuis ad apłos introisse narratur. et dixis¬
se eis scło pax uobis: et intulisse. sicut misit
me pat̾. et ego mitto uos. Hoc cũ dixisset. in¬
sufflauit. & dixit eis. Accipite spm̃ scm̃. Quoꝵ¬

Expanded text:
uos autem baptizabimini spiritu sancto non post multos hos dies, rursum in fine euangelii secundum Iohannem eo die, quo resurrexerat, id est die dominica, clausis ianuis ad apostolos introisse narratur et dixisse eis secundo: pax uobis et intulisse: sicut misit me pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, insufflauit et dicit eis: accipite spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
depedib tuis. locus enĩ in quo stas t̾ra sc̃a est. et scie¬
rit sibi adu̾sus magos. adu̾sus pharaonẽ pessimũ re¬
gem futurũ e̾ẽ certamen. se excusasse dicentẽ. p̃cor
dñe ñ sum dignus. pro quo inhebreo legit᷑ ñ habeo
de uerbo exprom̃tib. Ex quo manifeste dat᷑ inteuli¬
gi᷑ ysaiam recte post circuncisa labia indi se optulis¬
se ministeriũ: et moysen adhuc incircuncisis labiis
tam grande munst̾iũ recu. sasse. dure audietis et ñ
intelligetis: et cernentes aspicietis &e ñ uidebitis. To¬
tus hic locus. sicut saluator ineuãgłio dicit. ad id ꝑ¬
tinet tempus. quo ipse ẽ dignatꝰ descendere ad terraᷤ
et signa uideis ñ intelligentib ꝑpetrauit. Et qm̃
usq ad finẽ capituli explanatio multiplex sequit᷑.
et excipientis iam explicuimꝰ ceras huc usq dic¬
tasse sufficiat: quia et oratio que ñ proprie manus

Expanded text:
de pedibus tuis, locus enim in quo 59 stas, terra sancta est: et sciede pedibus tuis, locus enim in quo 59 stas, terra sancta est: et scierit sibi adversus magos et adversus Pharaonem pessimum regem futurum esse certamen, se excusasse dicentem: Precor, Domine, non sum dignus: pro quo in Hebraeo legitur, non habeo de uerbo exprimentibus. ex quo manifeste posse intellegi et Esaiam recte post circumcisa labia in dei se obtulisse ministerium et aloysen adhuc incircumcisis labiis tam grande ministerium recusasse\'. Aure audietis et non intellegetis, et cernentes aspicietis et non uidebitis. totus hic locus, sicut in euangelio saluator dicit, ad id tinet tempus, quo ipse est dignatus descendere ad terras, et signa Judaeis non intelligentibus perpetravit. Et quoniam usque ad finem Capituli explanatio multiplex sequitur; et excipientis jam explicuimus Mss. implevimus  ceras, hucusque dictasse sufficiat: quia et oratio, quae non propriae manus
Abbreviated transcription (Latin):
tionaui om̃s gentes adquas misit me dñs. et iherłm.
&e ciuitates iuda. et reges eius & pͥncipes eius: ad po¬
nendas eas in desolationẽ & ininuiũ et simbilati¬
onẽ. Proqua propħia licet in plerisq codicibus
ordo ꝑuersus sit: qͥd inalio loco dicat ausculta.
Seduxisti me dñẽ. dñe & seductus sũ: denusti me
et portustrine. factussũ inderisũ totadie: exiui in
subsannationẽ. Et econtrario qui assertor ẽ ysaie. di
dei confisũ. pꝰquam a seraphim audierit. ecce teti¬
git hoc labia tua. & abstulit iniquitates tuas. et pec¬
cata tua purgurit. otio noluisse torpere. &e ultro ĩ
ministeriũ dei. quasi apeccatis liberũ zelo se optu¬
lisse fidei. moysen uͦ quia scłarib eruditus fuerit
disciplinis. int̾fecto egyptio conscientia eiꝰ aliqua
ex parte sorduerat. unde &e uex adeũ de rubo fac¬
ta sit dicens. ne accesseris huc. solue calciamenta

Expanded text:
tionavi omnes gentes, ad quas misit me Dominus, et Jerusalem, tionavi omnes gentes, ad quas misit me Dominus, et Jerusalem, et civitates Juda, et reges ejus, et principes ejus, ad ponendas eas in desolationem, et in invium, et sibilationem . Pro qua Prophetia, licet in plerisque codicibus ordo sit perversus: quid in alio loco dicat ausculta: Seduxisti me, Domine, et seductus sum: tenuisti me et potuisti: factus sum in derisum, totam diem exegi in subsannationem . Et econtrario qui assertor est Isaiae dDei confisum, postquam a Seraphim audierat, Ecce tetigit hoc labia tua, et auferet iniquitates tuas, et peccata tua purgabit, otio noluisse torpere, sed ultro in ministerium Dei, quasi a peccatis liberum, zelo se obtulisse fidei. Moysen vero quia saecularibus eruditus fuerat disciplinis, et interfecto Aegyptio, conscientia ejus aliqua ex parte sorduerat ; unde et vox ad eum de rubo facta sit, dicens: Ne accesseris huc: solve calceamenta
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ eius predicat. ac mansuetudinẽ. qd̾ se in dig¬
nũ iudicans ministerio dei maior effectus sit. Ysa¬
ias uͦ quia ultro se optulit. incipiens ꝓpħare ama¬
habitus cũ iterũ ei uex diuina dixisset. clama.
sciens qd̃ suꝑiori facuitate se ipsũ offerens ꝑtulis¬
set. ñ ait ecce ego mitte me. s introgauit qͥd illud
ẽẽt qd̾ clamare deberet. & dixit. Quid clamabo:
Cui simile est illud in hieremia. Accipe calicȩm
meri huiꝰ de manu mea. et potionbis om̃s gentes.
ad quas ego te mittã: & bibant et uomant. &e insa¬
exemplũ moysi dixit. precor dñe ñ sũ dignus. & ꝓ¬
uide aliũ quẽ mittas. s amator popłi sui. et putanᷤᷤ
quia ex potu calicis inimice gentes int̾ficerentur
ct racrent. calicẽ meti libent᷑ accepit nͣ inteligens
inom̃ib gentib eciã ierłm cõprehendi. Demq int̃
ceteras nationes. & acctpiait calicẽ de manu dñi. ce po¬

Expanded text:
litatem ejus praedicat ac mansuetudinem, quod se indiglitatem ejus praedicat ac mansuetudinem, quod se indignum judicans ministerio Dei, major 58 effectus sit: Isaias vero, qui ultro se obtulit, incipiens prophetare, a mahabitus, cum iterum ei vox divina dixisset, clama, sciens quid superiori facilitate seipsum offerens pertulisset, non ait: Ecce ego, mitte me: sed interrogavit, quid illud esset quod clamare deberet, et dixit: Quid clamabo? Cui simile est illud in Jeremia: Accmeri huius de manu mea, et potionabis omnes gentes ad quas ego mittam te, et uoment et insaexemplum Moysi dixit: Precor, Domine, non sum dignus, provide alium quem mittas ; sed amator populi sui, et putans quia ex potu calicis inimicae gentes interficerentur et ruerent, calicem meri libenter accepit, intelligens in omnibus gentibus etiam Jerusalem comprehendi. Denique inter caeteras nationes: Et accepi, ait, calicem de manu Domini, et po
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ intelligetis et cernentes aspictif aspitietis et ñ
uidebitis: &e cet̾a que ipsius propħie sermo contexu
it. Audiui ego hoc inloco ñ paruã hebrei mei dispu¬
tationẽ: cuius pauca ponã ut sensũ hominis adu̾tas
aiebat. de moyse ce ysaia. quis melius fecerit Requi¬
ramus utrũne moyses. qui cũ adeo mitteret᷑ ad po¬
płm. ait. precor te dñe ñ sũ dignus. et rursũ ꝓuide
aliũ quẽ mittas: an ysaias qͥ cũ ñ fuisset electus ultro
se optulit dicens ecce ego̾ mite me. Nec ignoro dice¬
bat ꝑiculosũ e̾e de scõrũ meritis disputare. &e ali¬
qͥd uel minus uel plus disserere uele de eo quẽ dñs
coronauit᷑. s quia ipse dixit querite & inuenietis.
pulsate & aꝑiet᷑ uobis. etiã nos ñ ut de aliquo de¬
trabamus. s ut scripture sensũ scientes adeius di¬
rigamus exempla. debemus inquirere qd̃ potest
facere questionẽ. Qui moysi inqͥt assertor ẽ. humi¬

Expanded text:
et non intellegetis, et cernentes aspicietis et non et non intellegetis, et cernentes aspicietis et non uideit. Audivi ego in hoc loco non parvam Hebraei mei disputationem, cujus pauca ponam, ut sensum hominis advertas. Aiebat, de Moyse et Isaia, quis melius fecerit, requiramus. Utrum ne Moyses, qui cum a Deo mitteretur ad populum, ait: Precor, Domine, non sum dignus; et rursum, provide alium quem mittas : An Isaias, qui cum non fuisset electus, ultro se obtulit, dicens: Ecce ego, mitte me. Nec ignoro, dicebat, periculosum esse de Sanctorum meritis disputare; et aliquid vel minus vel plus disserere velle de eo quem Dominus coronavit; sed quia ipse dixit: Quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis , etiam nos, non ut de aliquo detrahamus, sed ut Scripturae sensum scientes, ad ejus nos dirigamus exempla, debemus inquirere quod potest facere quaestionem. Qui Moysi, inquit, assertor est, humi
Abbreviated transcription (Latin):
dupliciq unionis retinet᷑ uirtute. Carbo cõptehẽ¬
alabus iniquis ctalingua dolosa. & post int̾roga¬
tionẽ sp̃s sc̃i. quid detur tibi aut quid apponatur
tibi ad linguã dolosã. dictũ e̾e. sagite pocentiᷤᷤ acute cũ
carbonib desolatoriis. scimus proph̾e eẽ conces¬
sũ. Uere quippe desolator carbo qui linguã purã
faciat a peccato. sermo diuinus ẽ: dequo &e in ysa¬
ia dr̃. Habẽs carbones ignis. sedebis suꝑ eos: hiieit̃
tibi inaduitoriũ. E audiui uocẽ dñi dicentis.
Quẽ mutã: ce quis ibit ad popłm istũ: Et dixi.¬
Ecce ego mite me. Et ait. Hade. &e dic popło
huic: aure audietis. & ñ intelligetis. Int̾rogan¬
tis sirt u̾ba dñi. ñ iubentis. quẽ debeat mittere.
&e quis iturus ad popłm. Cui sacilis propħa respon
dit: ecce egoᷤ mitte me. & post pollicitationẽ iube¬
tur ut dicat: uade. ce dic popło huic. Aure audietis

Expanded text:
duplici, quae unione retinetur, uirtute carbo conprehenduplici, quae unione retinetur, uirtute carbo conprehena labiis iniquis et alingua dolosa, et post interrogationem spiritus sancti: quid dtibi ad linguam dl0sam?dictumesset: sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis, scimus prophetae esse concessum. uere quippe desolator carbo, qui linguam puram faciat a peccato, sermo diuinus est, de quo et in Esaia dicitur: habes carbones ignis, sedebis super eos, hi erunt tibi in adiutorium. Et audiui uocem domini dicentis: quem mitEcce ego, mitte me. Et ait: Vade et dic populo huic: Aure audietis, et non intelligetis. Interrogantis sunt verba Domini, non jubentis, quem debeat mittere, et quis iturus sit ad populum, cui facilis Propheta respdit: ecce ego, mitte me et post pollicitationem iubetur, ut dicat: uade et dic populo huic: aure audietis
Abbreviated transcription (Latin):
inmanu sua habebat carbonẽ. quẽ forcipe sũpserat¬
de altari: et tetigit osicũ & dixit. Ecce tetigi hocla
bia tua. & abstuli iniquitates tuas et peccata tua
siue induo testam̃ta intellig̾e uolueris. siue aliquas
apparatrices incelestib uirtutes. siue in signũ cap¬
prefiguratã nunc accipe seraphim. Nos q primã
sententiã sequim̃. euãgłicũ testamentũ missũ asse¬
rimus ad ꝓpħam: qd habens inse utraq mandata.
idẽ sua et uet̾is testamenti. ignitũ sermonẽ dei dup¬
plici preceptorũ acie cõprehendit: et tactis labiis.
quicqͥd fuerit ignorantie. Hoc siquidẽ nos labia
int̾pretam̃ ĩmunda. purgationis sue reppulit ue¬
ritate. Hanc forcipẽ. iacob inscala conspicit. Hic ẽ
gladius bis acutus: hec duo minuta. que mulier
mitut indona i. Hic stater: duos denarios habenꝰ
qui inore piscis reꝑtus ꝓ dño et petro reddit᷑. hec

Expanded text:
in manu sua habebat carbonem, quem forcipeacceperatin manu sua habebat carbonem, quem forcipeacceperatdbia tua et auferet iniquitates tuas et peccata tua siue duo testamenta intellegere uolueris siue aliquas apparitrices in caelestibus uirtutes siue in signum capaefiguratam, nunc accipe seraphim. nos, quia primam sententiam sequimur, euangelicum testamentum missum adserimus ad prophetam, quod habens in se utraque mandata, id est et sua et ueteris testamenti, ignitum sermonem dei duplici praeceptorum acie conprehendit et tactis labiis, quidquid fuerat ignorantiae, hoc, siquidem nos labia interpretamur inmunda, purgationis suae pepulit ueritate. hanc forcipem Iacob in scala conspicit; hic est gladius bis acutus; haec duo minuta, quae mulier uidua mittit in dona dei; hic stater duos denarios habens, qui in ore piscis repertus pro domino et Petro redditur; hac
Abbreviated transcription (Latin):
debit &e uiuet. Quos interrogemus. quomͦ se ds̃.
in lege ali is propħis inuisione. & somnio se dicat
ostendi. moysi uͦ facie ad faciem colloqui: et qͦmͦ
stet ilia sententia. nemo faciẽ meam uidebit. &e ui
uet. cũ facie ad faciem se ad moysen locutũ ẽe fateat᷑.
Respondebunt utiq iuxta possibilitatẽ huma¬
nã dm̃ uisũ: ñ ut ẽ. s ut uoluit seuideri. Quib et
nos dicimꝰ eodẽ modo abysaia eẽ uisũ: restante sũ¬
ma ut moyses dm̃ aut uid̾it. aut ñ uiderit. Uidit
gͦ et ysaias. qui uidisse sedicens. impie ẽ int̾fectus
auobis: quia ds uideri pot̾. Si ñ uidet᷑. int̾ficite
& moysen cũ ysaia: quia eiusdẽ mendatii reus est.
dicens se uidisse cũ qui uideri non pot̃. Quẽ cũq
in expositionẽ cius loci suꝑ moysen habuerint in¬
tellectũ: etiam nos ad ysaie tẽꝑabimus uisionem.
Sequit᷑. & missũ est ad me unũ deseraphun: et

Expanded text:
debit et uiuet. quos interrogabimus, quomodo se deus debit et uiuet. quos interrogabimus, quomodo se deus in lege aliis prophetis in uisione et somnio dicat ostendi, Moysi uero facie ad faciem conloqui, et quomodo stet illa sententia: nemo faciem meam uidebit et u i uet, cum facie ad faciem se ad Moysen locutum esse fateatur. respondebunt utique secundum possibilitatem humanam deum uisum, non ut est, sed ut uoluit se uideri. quibus et nos dicemus eodem modo et ab Esaia esse uisum restante summa, ut Moyses deum aut uiderit aut non uiderit. uidit: ergo et Esaias uidisse se dicens inpie est interfectus a uobis, quia deus uideri potest. non uidit: interficite et Moysen cum Esaia, quia eiusdem mendacii reus est dicens se uidisse eum, qui uideri non potest. quemcumque in expositione eius loci super Moysi habuerint intellectum, etiam nos ad Esaiae temperabimus uisionem. Sequitur: et missum est ad me unum de seraphim et
Abbreviated transcription (Latin):
qua exparte polluerint. Igitur ut ad propositum
reu̾tamur: sicuti apłi purgatione indigebant pe¬
dũ: sic qui. ysaias tantũ in sermone peccauerat
labia immunda habebat. Ꝙ quantũ ego arbitror:
quia oriam intemplũ itruentẽ non cortipuerat.
nec iuxta helye exemplũ lib̾a uoce impiũ desigra.¬
tat. labia habebat immunda. Inmedio quoq ppłi
immunda labia habentis. habito. Ysaias qui con¬
punctus ẽ. & se miserũ testat᷑. purgatione dignus
cfficitur᷑. popłs uͦ ñ solũ ñ agens penitentiã. s nes¬
ciens quidẽ quia labia habebat ĩ munda. purgatio¬
nis remediũ ñ meret᷑. Prouidendũeigitur sub hoc
exemplo. ñ solũ ut ipsi si mus iusti. s nec cũ pecca¬
torib morem᷑:. quia et hoc in peccati. ac miserie
co interemptũ. quia cũ moyses posteriora di uide¬
rit. Hic dñm sabaoth oculis carnalib uidisse se
scribat: suꝑ hoc deo dicente nemo faciẽ meã ui¬

Expanded text:
qua ex parte polluerint. igitur, ut ad propositum qua ex parte polluerint. igitur, ut ad propositum reuertamur, sicuti apostoli purgatione indigebant pedum, sic, quia Esaias tantum in sermone peccauerat, labia habebat inmunda et, quantum ego arbitror, quia Oziam in templum inruentem non corripuerat nec iuxta Heliae exemplum libera uoce inpium designarat, labia habebat inmunda. In medio quoque populi inmunda labia habentis habitem. Esaias, quia conpunctus est et se miserum contestatur, purgatione dignus efficitur; populus uero non solum non agens paenitentiam, sed ne sciens quidem, quia labia habeat inmunda, purgationis remedium non meretur. prouidendum igitur sub hoc exemplo non solum, ut ipsi simus iusti, sed, ne cum peccatoribus moremur, quia et hoc in peccati ac miseriae co interemptum, quia, cum Moyses posteriora dei uiderit, hic dominum sabaoth oculis carnalibus uidisse se scribat, super hoc deo dicente: nemo faciem meam ui
Abbreviated transcription (Latin):
płorũ preparat: scrui fungit᷑ minist̾io. Esto. ut doceat
humilitatẽ: ut nobis inuicẽ ministremus. Non ab¬
nuo: ñ recuso. Quid ẽ qd̾ petro recusanti dicit. nͥ laue¬
ro pedes tuos ñ habebis partẽ mecũ: et iue respondi.
dñe. ñ solũ pedes. s et mantis & caput: Ascensutus
dñs ad celũ. quia apłi ut homines terre insistentes.
adhuc habebant peccatorũ sordib pedes pollutos.
uult eos adelictis penitus liberare. ut eis possit ꝓpła¬
us sermo congruere. quã spetiosi pedes euãgłi zanti¬
um pacẽ &e imitat ualeant eccłie u̾ba dicentis. La¬
ui pedes meos quomͦ inquinabo illos: ut etiã siqͥs
pꝰ dñi resurrectionẽ postea his ad heserit puluis. in
ĩpiam eũ excutiant ciuitatẽ intestimoniũ laboris.
qd̾ eo usq ꝓ om̃iũ salute contendi̾nt. facti iudeis. ut
iudei. gentib. ut gentiles: ut etiã ꝓpria uestigia ali¬

Expanded text:
pulorum pedes praeparat, servi fungitur ministerio : esto, ut doceat pulorum pedes praeparat, servi fungitur ministerio : esto, ut doceat humilitatem, ut nobis invicem ministremus: non abnuo, non recuso. Quid est quod Petro recusanti dicit: Nisi lavero pedes tuos, non habebis partem mecum? Et ille respondit: Domine, non solum pedes, sed et manus et caput . Ascensurus ergo Dominus ad coelum quia Apostoli ut homines terrae insistentes, adhuc habebant peccatorum serdibus pedes pollutouult eos a delictis penitus liberare, ut eis possit prophetalis sermo congruere: quam speciosi pedes euangelizantium pacem! et imitari ualeant ecclesiae uerba dicentis: laui pedes meos, quomodo inquinabo illos?, ut, etiam si quis post resurrectionem postea his adhaeserit puluis, in inpiam eum excutiant ciuitatem in testimonium laboris, quod eo usque pro omnium salute contenderint facti Iudaeis ut Iudaei, gentibus ut gentiles, ut etiam propria uestigia ali
Abbreviated transcription (Latin):
ego : qm̃ compunctus sũ. Donec orias uiuit. ñ intelli¬
gis ysaia c̾e te miserũ. non compung̾is. ñ mouẽris: s
qñ ille mortuus ẽ. tunc ad animadu̾tis immunda ha¬
bere te labia: tunc indignũ te e̾e cognoscis uisione di.
Utinã aut̃ &e ego cõpungat. et post cõpunctionẽ predi¬
catione dĩ dignus efficiar: quia cũ sim homo. et immũ¬
da labia habeam: inmedio quoq popłi immunda la¬
bia habentis habito. Ysaias ut iustus. tantũ in sermone
peccauerat. ido solalabia habebat ĩmunda. non cons
cientiam: ego uͦ quia & oculis uideo ad concupiscendũ.
&e manu scandalizor. et pede & om̃iũ menbrorũ parte
delinquo: habeo om̃ia immunda. Et quia semel spũ bapti¬
⁊atꝰ ruifũtunicã pollui. scdi baptismatis purgatione idẽ
uttã. aliud mysticus sermo significat. Ecce dñs in euã¬
głio cingitur linteo: peluim ad lauandos pedes disci¬

Expanded text:
ego, quoniam conpunctus sum! donec Ozias uiuit, non intelleego, quoniam conpunctus sum! donec Ozias uiuit, non intellegis, Esaia, esse te miserum, non conpungeris, non moueris; sed quando ille mortuus est, tunc animaduertfs inmunda habere te labia, tunc indignum te esse cognoscis uisione dei. utinam autem et ego conpungar et post conpunctionem praedicatione dei dignus efficiar, quia, cum sim homo et inmunda labia habeam, in medio quoque populi inmunda labia habentis habitem! Esaias, ut iustus, tantum in sermone peccauerat; idcientiam. Ego vero quia et oculis video ad concupiscendum, et manu scandalizor et pede, et omnium membrorum 55 parte delinquo, habeo omnia immunda: et quia semel spiritu baptizatus, rursum tunicam pollui, secundi baptismatis purgatione, id est, littera, aliud mysticus sermo significat. Ecce Dominus in Evangelio cingitur linteo, pelvim ad lavandos disci
Abbreviated transcription (Latin):
nathanie int̾medias epulas reliquiarũ. patrie par¬
ricida: &e has c̾ẽ.xiͫͬ. alas equib quaituor faciem suã
uelent. sicut inñ nullis exemplatib inuenit᷑ . iiͦii.
regib. iiͦiͦi. tantũ iustos fuisse. oriam. ioathan. ere¬
chiam. et iosiam. qui sublimes ꝑsingłas captiuitates
sabbaothi. reliquos uͦ propt̾ peccata uelare faciẽ. ce ali¬
os quia incaptiuitatẽ ducti st̃ pedũ uelare uestigia.
Supliminate uꝰ sublatũ. et domũ impletã tumo
sicut supradiximus. el̾isionẽ ihetłm &e incendiũ tem¬
pli exposuit. Et at quia semel cius cepi referre sentẽ¬
tiam᷑:. etiam ea que nec dũ ame st̃ tacta contingam.
forcipem dequa altatis carbo cõprehensus ẽ. & labia
purgata ad ꝓpriam ysaie asseruit passionẽ. qua sub
manasse int̾fectus est rege: & tunc uere purgatus la¬
biis. dixit ad dnm̃. Ecce ego̾. mitte me. Et dixit. O miser

Expanded text:
Nathaniae inter medias epulas, reliquiarum patriae parNathaniae inter medias epulas, reliquiarum patriae parricida ; et has esse duodecim alas, e quibus quatuor faciem suam velent, sicut inregibus quattuor tantum iustos fuisse reges: Oziam, Ioatham, Ezechiam et Iosiam, qui sublimes per singulas captiuitates sabaoth. reliquos uero propter peccata uelare faciem et alios, quia in captiuitatem ducti sunt, pedum celare uestigia. superliminare nero sublatum et domum inpletam fumo, sicut supra diximus, euersionem Hierusalem et incendium templi exposuit. Et ut, quia semel eius coepi referre sententiam, etiam ea, quae necdum a me sunt tacta, contingam, forcipem, de qua altaris carbo conprehensus est, et labia purgata propriam Esaiae adseruit passionem, qua sub Manasse interfectus est rege. et tunc uere purgatis labiis dixit ad dominum: ecce ego, mitte me, et dixit: o miser
Abbreviated transcription (Latin):
ihierłm. Nonnulli uͦ insuꝑiorib consentientes. in
extrema parte dissentiunt. Nam suꝑliminare
sublatũ illo tẽpore predicant. quando uelũ tem¬
pli scissũ est: et uniu̾sa domus istł erroris nube
confusa. quando iosephus refert. sacerdotes exabdi¬
tis templi uirtutũ celestiũ audisse uocẽ. transeamꝰ
ex his sedib. Est uir quidã dequo plura didicis¬
se me gaudeo: et qui hebreũ sermonẽ ita elima¬
uerit. ut int̾ scribas eorũ caldeus estimet᷑: is longe
uia alia ingressus est. Ait enĩ. nullũ propħarũ. extra
ysaiam uidisse seraphin circa dnm̃ stantia. et ne ip¬
sa quidẽ seraphin alibi lectitari. Dehinc consũ mati¬
onis et iaptiuitatis ihetłm. que sub nabugodonosor
facta est. signũ ysaye p̃missũ. Aboria quippe sub qͦ
regnauit. et quicecus inbabilonẽ ductus ẽ. fuisse re¬
ges undecum. &e godoliam duodecimũ quẽ constitue¬
rat rex babilonis suꝑ terrã. quẽ int̾fecit ismael filius

Expanded text:
m. Nonnulli vero in superioribus consentientes, in extrema parte dissentiunt. Nam superliminare sublatum illo tempore praedicant, quando velum templi scissum est, et universa domus Israel erroris nube confusa : quando Josephus refert sacerdotes ex adytis templi, virtutum coelestium audisse vocem, Transeamus ex his sedibus. 10. Est vir quidam a quo ego plura didicisse me gaudeo, et qui Hebraeorum sermonem ita elimarit, ut inter Scribas eorum Chaldaeus existimetur. Is longe alia via ingressus est; ait enim nullum Prophetarum extra Isaiam vidisse Seraphim circa Deum stantia, et ne ipsa quidem Seraphim alibi lectitari. Dehinc consummationis et captivitatis Jerusalem, quae sub Nabuchodonosor facta est, signum esse praemissum. Ab Ozia quippe, sub quregnavit, et qui caecus 54 in Babylonem ductus est, fuisse reges undecim, et duodecimum Godoliam, quem constituerat rex Babylonis super terram, quem interfecit Ismael filius
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. et occidit pat̾ tuus uitulũ saginatũ. qm̃ in co¬
lum̃ illũ receꝑit. Causa letitie. qd̾ pari indi laudes. to¬
to orbe uoce concinit᷑. salus ẽ gentiũ. salus ẽ peccatorũ:
letant᷑ angłi. om̃is in gaudiũ creatura consentit: et de
solo dr̃ isrł. lratus aut̃ noluit intrare. Irascit᷑ se absẽ¬
te frẽm ẽẽ susceptũ: irascit᷑ eũ uiuere quẽ putabat e¬
tinctũ. Et nunc foris stat isrł: et nunc discipłis euã¬
głia ineccłia audientib. mat̾ eius. et fr̃s. foris stant
querentes eũ. Egressus aut̃ pat̾ iuliꝰ. cepit rogare eũ.
Quã benignus. et clemens pat̾ rogat filiũ. ut leticie do¬
mus particeps fiat. Rogat aut̃ pat̾ ꝑ apłosigat ꝑ eũã¬

Expanded text:
t et occidit pater tuus uitulum saginatum, quoniam incolumem illum recepit. causa laetitiae, quod pari in dei laudes toto orbe uoce concinitur, salus est gentium, salus est peccatorum. laetantur angeli, omnis in gaudium creatura consentit et de solo dicitur Israhel: Iratus autem noluit intrare. irascitur se absente fratrem esse susceptum, irascitur eum uiuere, quem putabat extinctum. et nunc foris stat Israhel, et nunc discipulis euangelia in ecclesia audientibus mater eius et fratres foris stant quaerentes eum. Egressus autem patQuam benignus et clemens pater; rogat filium, ut laetitiae domus particeps fiat: rogat autem pater per Apostolos, roga
Abbreviated transcription (Latin):
tis adsponsam. Surge ueni prexima mea sponsa
mea. colũba mea: quia ecce hyem s transiit pluira
abiit fsibi. Quando anima incogitatione tranqͥui¬
tatis consistic: quando supra petrã fundata ẽ. et
fides eius alta radice fixa ẽ uniu̾si tẽptationum
fluctus sibi ꝑtranscunt: ce ei ñ ꝑtranseunt qui tẽp
Ecce ego mitte me. & desequenti tacueritꝰ intelligenᷤ
nullũ hominẽ dignũ e̾e qui deo ꝑgeret & om̃e it̾
suũ eius faceret c̃e qui mitteret. Quã humilitatẽ
añs ad uitens qd̾ se scdis putatet indignũ. imꝑauit se¬
quentia dicens. Uade. Septuaginta. & dirit. Ego sũ:
mute.ne. Aquila e theodotion. Eoce ad sũ mitte me.

Expanded text:
tis ad sponsam: surge, ueni, proxima mea, sponsa tis ad sponsam: surge, ueni, proxima mea, sponsa mea, columba mea, quia ecce hiems transiit, pluuia abiit sibi. quando enim anima in cogitationum tranquillitate consedit, quando supra petram fundata est et fides eius alta radice fixa est, uniuersi temptationum fluctus sibi pertranseunt et ei non peatranseunt, qui temptecce ego, mitte me et sequenti tacuerit intellegens nullum hominum dignum esse, qui deo pergeret et omne iter suum eius faceret esse, qui mitteret. quam humilitatem dominus aduertens, quod se secundis putaret indignum, imperauit sequentia dicens: uade. 21. Septuaginta: et dixi: ecce ego sum, mitte me; Aquila et Theodotion: ecce adsum, mitte me;
Abbreviated transcription (Latin):
me.Septuaginta. Et audiui uocẽ dñi dicentis. Qũe
mttã et quis ibit ad popłm istũ : Aquila et sima
mittã: et quis ibit nobis: Decõparatione ysaie.
&e moysi. quomͦ alius ministeriũ recusarit aliꝰ uitto
se offerens dura ꝑpessus sit: inalio loco disputam¬
mus. S ne uiderem̃ aliqͥd p̃t̾isse eorũ. que iudi den¬
scientiam ponunt:. nunc breuit᷑ illud attingimus.
quare in hebreo sit positũ. et quis ibit nobis. Sicut
enĩ ingenesi legimus faciamus hominẽ ad unagi¬
nẽ & similitudinẽ nram: ita hic puto dictũ quis
ibit nobis. Nobis aut̃ quib aliis. estimandũ est.
nisi patri et filio et spũi scõ: Quib uadit. quicũq
corũ obsequit᷑ uoluntati. Et in eo quidẽ qd unius lo¬
quentis ꝑsona ꝓponit᷑. diuinitatis ẽ unita s: ĩeo
uero qd̵ dicitur nobis. ꝑsonarũ diu̾sitas indicatur.
Legimus incanticis canticorũ. uocẽ sponsi dicen¬

Expanded text:
me. 20. Septuaginta: et audiui uocem domini dicentis: quem me. 20. Septuaginta: et audiui uocem domini dicentis: quem mittam et quis ibit ad populum istum? Amittam? et quis ibit nobis? De comparatione Isaiae et Moysi, quomodo alius ministerium recusarit, alius ultro se offerens dura perpessus sit, in alio loco disputavimus. Sed ne videamur aliquid praeterisse earum, quas Judaescientiam ponunt, nunc breviter illud attingimus al. attingamus , quare in Hebraeo sit positum, et quis ibit nobis? Sicut enim in Genesi dicitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ; ita et hic puto dictum, et quis ibit nobis? Nobis autem quibus aliis aestimandum est, nisi Patri et Filio et Spiritui Sancto, quibus vadit quicumque eorum obsequitur voluntati? Et in eo quidem quod unius loquentis persona proponitur, divinitatis est unitas. In eo uero, quod dicitur \'nobis\', personarum diuersitas indicatur. legimus in Canticis Canticorum uocem sponsi dicen