comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deatur non singule ꝑtes. ¶E¬
quia empta ñ sunt. ¶ Tutor
putabat ẽẽ enuit. seruus ait
posse eumusucaꝵe in cuius opi¬
cã pupilli non sit si pͥus lẽat
emptorem. s si muoris eniit
tutele indicõ tenebitur. ae sia¬
liĩ minoris adixiss ioꝙ a diuo
traiano constitutũe. ¶ Pro¬
curatorem quoq que ex acc̃o¬
ne qmͣ mandato dñi fecit exa¬
¶Cã ꝓ emptore nsucapturum
gerens ignorantis em̃it pp̃e
andem utilitatem. Sie uustu¬
us peculiari nõie emat rem
qmͣ sciat alienam ẽẽ licitu
ignores alienamẽe tam̃ usu
noncapiẽt. ¶ e enui scribit

Expanded text:
deatur, non singulae partes. Edeatur, non singulae partes. Equia empta non sint. Tutor putabat esse, emit. Servius ait posse eum usucapere: in cuius opirior causa pupilli non fit, si propius habeat emptorem, et, si minoris emerit, tutelae iudicio tenebitur ac si alii minoris addixisset: idque et a diuo Traiano constitutum dicitur. Procuratorem quoque, qui ex auctione, quam mandatu domi emptore usucapturum.gerens ignorantis emerit propter eandem utilitatem. Si servus tuus peculiari nomine emat rem, quam scit alienam, licet tu ignores alienam esse, tamen usu non capies. Celsus scribit,
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ quis emisse sͥ mala fide qm̃¬
aclinodum qui sciens alieuã
ne empcõ fcã sit ꝑnd̾nte adicõ¬
ne emptorusuũ capit. Id̃ẽ ⁊
si putet ꝯdicõm ertitisse que ñ¬
pocius sb̃am intuetur qmͣ opi¬
toris affĩtõm emptoris heat t̃at
cum ñ dura putat condicõnẽm
tus emiss i̾di eius traditur
qui nesciat elefunctum enisse
s ex alia cã s̾ tradi anusuca¬
pio cessat. ¶ Sabinus quiies
sic empta sitͥ ut nisi pecumaĩ¬
tra diem c̾tum soluta eẽt inẽp
resoluetur qmͣ implebitur.¬
¶ Si indiemadiectõ scã sit idẽ
nisi quis meliorem condicõm
atculert ꝑfectam ẽẽ empcõm.¬
ꝓced̾e uilianus ꝓbat. Alii ⁊ hñͣc
sub condic̃one ẽẽ contractam
ille ñ conthi s resolui dicebat.
tasit. ¶Cum sticum emissem
eũ non capturũ quia coꝙ ẽp¬
tum ñ sit ꝓ emptore usuca
pi non potest. s si fundus ẽp¬
tus sit ⁊ ampliores fines posseᷤᷤ¬
se sunt. totum longo tempoie
capi qm̾uniũsitas eius possi¬

Expanded text:
r quis emisse, sed mala fide: quemadmodum qui sciens alienam ne emptio facta sit, pendente condicione emptor usu non capit. idemque est et si putet condicionem extitisse, quae nopotius substantiam intuetur quam opitoris, affectionem emptoris habeat, at cum nondum putat condicionem etus emisset, heredi eius tradatur, qui nesciat defunctum emisse, sed ex alia causa sibi tradi, an usucapio cesset. Sabinus, si sic empta sit, ut, nisi pecunia intra diem certum soluta esset, inempresoluetur quam implebitur. Si in diem addictio facta sit, id est nisi si quis meliorem condicionem attulerit, perfectam esse empcedere Iulianus putabat: alii et hanc sub condicione esse contractam, ille non contrahi, sed resolui dicebat, ta sit. Cum Stichum emissem,eum non capturum, quia id, quod emptum non sit, pro emptopi non potest: sed si fundus emptus sit et ampliores fines possessi sint, totum longo tempore capi, quoniam universitas eius possi
Abbreviated transcription (Latin):
furtum .n. sine affcu furandi
non comicttu fundi quoya
tient pot̃ aliquis sine ui nanciᷤ¬
si possõm qui uł ex necligencia
dĩ natet uł quia dñs sine suc¬
cessore decessit uł longo tẽpore

Expanded text:
furtum enim sine affectu furandi non committitur. Fundi quoque alieni potest aliquis sine ui nancisci possessionem, quae uel ex neglegentia domini uacet uel quia dominus sine successore decesserit uel longo tempor
Abbreviated transcription (Latin):
it ⁊ ꝓtradita hũit desim eam
ꝓ furtuia possid̾e ⁊ incipit ꝓ
suo possitere. ¶ Si quis id pos q̃d¬
capionem uł quia non bona
fide uiteatur possitere uł qui
usucapio. ¶nc̾tam ꝑtẽ possi¬
dere nemo potest sõo sipliue ᷤᷤ
ñsint in fundo quia ignorent
quotã quisq ꝑtem possideat
uemimẽ eorum mera subtili¬
tate possid̾e ialiio scribit.¬
fitei emꝑtores s om̃s qui possi¬
dent ex e a ca qmusucapio se
trodutum arbitrorum nam
ex quacã quis antillam usuca
tum usucapi si ap̃ eũ conceptͦ¬
⁊ editus eotempore suit quo fur¬
bat. ¶ Quulgo respontetur ip̃m
sibicõm possõnis mutare ũ pos¬
se tociensu̾m ẽ quoiens quis
faciendi cãpamnciꝑet possitere

Expanded text:
 tradita habuerit, desinet eam pro furtiua possidere et incipiet pro suo possidere. Si quis id, quod poscapionem, uel quia non bona fide uideatur possidere uel quiusucapio. Incertam partem possidere nemo potest: ideo si plures sint in fundo, qui ignorent, quotam quisque partem possideat, neminem eorum mera suptilitate possidere Labeo scribit.fidei emptores, sed et omnes, qui possident ex ea causa, quam usucapio seqtroductum arbitror: nam ex qua causa quis ancillam usucaest partum usucapi, si apud eum conceptus et editus eo tempore fuerit, quo furbat. Quod vulgo respondetur ipsum sibi causam possessionis mutare non posse, totiens verum est, quotiens quis faciendi causa inciperet possidere:
Abbreviated transcription (Latin):
suram usurapionem celsus
sine mcõ fuisse s si eguins tẽ¬
pore quo enut qmild bona
fide faciat ego alienam rem
ẽẽ sciam usu me ñ capturum
suis ⁊ idem celsus ait. ¶ Sipͥu¬
pillo emero sine iutoris auc¬
toritate quem pub̾em eẽ pu¬
tem dicemus usucapionem
sequint hie plus fit r reqmͣ
in estimacone quod siscias
pupillumeẽ ꝑutes tñ pupil
lis res suas licere sine tutori
auctoritate admiustare ñ
capies usu quia iuris error

Expanded text:
suram usucapionem Celsus sine uitio fuisse: sed si eo tempore quo emit, quamquam id bona fide faciat, ego alienam rem esse sciam, usu me non capturumnis idem Celsus ait. Si a pupillo emero sine tutoris auctoritate, quem puberem esse putem, dicimus usucapionem sequi, ut hic plus sit in re quam in existimatione: quod si scias pupillum esse, putes tamen pupillis licere res suas sine tutoris auctoritate administrare, non capies usu, quia iuri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcepit uł ap̃ furis hrdem uani¬
ãt ap̃ furis h̃dem usucopi ab
hrte distctũ inuentũ ñ posse
sic̃ inquit ꝙ̃ ad mod̾ uec ⁊ an¬
tille ꝑtus. ¶ Scenola ut̾ scri¬
bit seputart posse usucape ⁊

Expanded text:
ncepit uel apud furis heredem pariatque apud furis heredem, usucapi ab herede distractum iuuencum non posse: sic, inquit, quemadmodum nec ancillae partus. Scaeuola autem scribit se putare usucapere
Abbreviated transcription (Latin):
D tempꝰ uenditori ¶uem.¬
ꝑdest emptori  qͣin uente ret
possedit. nam si postea nactꝰ
tori non ꝓficiet. ¶ Inrelega¬
ta liccessione temporis qͦ testa¬
tor possedit legataniꝰ quod̾a

Expanded text:
d tempus uenditoris prodest emptori, quo antequam uenderet possedit: nam si postea nactus tori non proficiet. In re legata in accessione temporis, quo testator possedit, legatarius quoda
Abbreviated transcription (Latin):
ex possõne temporis inmobi¬
lium renumm clominiũ muret¬
¶ Si aut̃ columpna e iuca fu̾it
puto te erempto cumuendi¬
tore recte auctunim ⁊ ego ge¬
n̾e rem saluam habitutum.
¶Si aut̾ temolita clonuis est
ext integro res mobiles possi¬
tente sunt ut tempore ꝙ ui
usucapione rerum mobiliũ
situm ẽ usucapiantur. ⁊ no
potest recte eo tempore utiqͦ
in edific̾o fuerint. nam quẽ¬
peues te singulare aut se¬
pate fuenint ⁊ colxientib
huis in edificõ elepositis ẽdi¬
b que lx quo ip̃m continẽt

Expanded text:
nem temporis immobilium rerum omnium mutet. Si autem columna evicta fuerit, puto te ex empto cum venditore recte acturum et eo genere rem salvam habiturum. Si autem demolita domus est, ex integro res mobiles possidendae sunt, ut tempore, quod in usucapione rerum mobilium constitutum est, usucapiantur. et non pote‹s› recte uti eo tempore, quo in aedificio fuerunt: nam quem, sic nec penes te singulae aut separatae fuerunt et cohaerentibus his in aedificio, depositis aedibus, quae hoc quoque ipsum contine
Abbreviated transcription (Latin):
issemꝰ itaz nec alienus ictus meã
an infra t̾ram possideam nich̾
int̾sit quustumẽ tur ex peculu
cã ꝑ ẜuũ ignorantib possõ c̃te
tur dixitilitatis cã iure sing¬
ulari receptumẽ ne togereutur
atquiri possõ naũsi ñ ex t̾ape¬
culiar queratur aliquid sc̃ĩa¬

Expanded text:
isse‹m›. itaque nec alienus locus meam an infra terram possideam, nihil intersit. Quaesitum est, cur ex peculii causa per seruum ignorantibus possetur. dixi utilitatis causa iure singulari receptum, ne cogerentur adquiri possessio: nam si non ex causa peculiari quaeratur aliquid, sci
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Ut nĩcħ noni p̾tor osti¬
tuere debent si mea culpa
dampnũ sim passus. quia
taccdius exꝑrci ceꝑim. at
si cum p̃tor ut pmtteres
pm̃ omnia sernanda esse
existimaui. atq si postea¬
qr̃ in possõm uenissemi
dampnum datũ eẽt.
Dampni infecti nomine
cupossõm missus possiden¬
do dñium ceꝑit. deinde si¬
inhibendam adu̾sus me
ꝑsecucõm. Cur ergo non
emptori qͦ id tribuendũ
ẽ. si forte quis insuła pig¬

Expanded text:
ait, ut nihil noui praetor constituere debeat et mea culpa damnum sim passus, qui tardius experiri coeperim. at si cum praetor ut promitteres perinde omnia seruanda esse existimauit, atque si posteaquam in possessionem uenissem damnum datum esset. Damni infecti nomine in possessionem missus possidendo dominium cepit, deinde inhibendam aduersus me persecutionem. cur ergo non emptori quoque id tribuendum est, si forte quis insulam pig
Abbreviated transcription (Latin):
q eoꝵ ⁊ inquilmoꝵ uxori¬
b cauendum ẽ ait labeo.
¶It. is qui cum hiis morent.¬
¶ de illo qr an inquilir is
suis dñs edium can̾e possit

Expanded text:
 et inquilinorum uxoribus cauendum esse ait Labeo, item his qui cum his morentur. De illo quaeritur, an inquilinis suis dominus aedium cauere possit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiret ⁊ si quid eius oꝑis
in alienꝯfieri cum iure ẜui¬
tutis ꝙͣnis hẽat alieno agro¬
s ͨ in poitam. opꝰ in alieno fa¬
ciat. ¶utrum aͥ de ħ opere ꝓ¬
mitt̾e. in satisdare debeat.
uideanius monet ꝙ ĩalieno
faciat. qui aũ de alieno can
sat̃date deb qui de suo reꝓ¬
mucere. unde labo putat.
eum qui moduloꝵ aũ rinuli
faciendi cã opus fac̾et.etiã
sat̾dare debͥe. qr in alieno fa
faciet exigatur stipulatio
consequens erit dr̃e suffic̾e
reꝑmissione quodãmo em̃

Expanded text:
etiam, si quid eius operiin alieno fieri, cum iure seruitutis, quam quis habet alieno agro impositam, opus in alieno faciat. Utrum autem de hoc opere promittere an satisdare debeat, uideamus. mouet, quod in alieno facit: qui autem de alieno cauet, satisdare debet, qui de suo, repromittere. unde Labeo putabat eum, qui modulorum aut riui faciendi causa opus faceret, etiam satisdare debere, quia in alieno solo faciet, exigatur stipulatio, consequens erit dicere sufficere repromissionem: quodam modo enim
Abbreviated transcription (Latin):
Cl ꝓpuetariꝰ de dampno in¬
fecto repmisiss uł forte
aliquod prestitiss aũ contra
fenctuarius aliquid p̾ftiti
ꝯferre.ergo ⁊ solum retine
nũ ut ꝙ hr̃et uicinꝰ missus
in possõm id fenctuariꝰ hãt
qui id damꝑnũ uicino sece¬
tiat. Eadem eẽͦ ⁊ si minĩ

Expanded text:
etarius de damno infecto repromississet uel forte aliquid praestitisset aut contra fructuarius aliquid praestitconferre. ergo et solum retinebnum, ut, quod haberet uicinus missus in possessionem, id fructuarius habeat, qui damnum uicino sarciit. ead
Abbreviated transcription (Latin):
ficie dampinim datũ fuerit
nicħominus ⁊ soli dño utił
ẽ. si solo dampnũ datũ fu̾ie.
ut totam suꝑficies tollet᷑.
fraudabr enim dñs soli inpẽ¬
sione ꝑcipienda. ¶Alieno
nomine stipłari ita licet.
ut ꝙ damꝑnũ ꝙ dño datum
debebit is qui stipulabitur
lacõm inserenda erit. sicut

Expanded text:
icie damnum datum fuerit, et nihilo minus et soli domino utilis est, si solo damnum datum fuerit, ut t‹o›ta superficies tolleretur: fraudabitur enim dominus soli in pensione percipienda. Alieno nomine stipulari ita licet, ut quod damnum domino da tum debebit is qui stipulabitur lationi inserenda erit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in edib ño d quisq eoꝵ
insolidum ag̾e. s in parte
exꝑiri. neq enim dãꝑinum
ꝙͣ płib datum ẽ. Unicuiq ĩ
solidum datum ẽ. s mptem
datum ẽe indetur. ⁊ ideo uni¬
iuł. sccipsit. Item si płiũ sĩt
edes q̃ damꝑnose imment
uteum aduersum unimuꝙ̃

Expanded text:
quisque eorum in solidum agere, sed in partem experiri: neque enim damnum, quod pluribus datum est, unicuique in solidum datum est, sed in partem datum esse uidetur. et ideo uniIulianus scripsit. Item si plurium sint aedes, quae damnosae imminent, utrum aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
re iussris ẽ. neqͣqmͣ locus
ecit cancõis oblacõm et
ita labeo ait. Cet̾m nulłs
inquid fus rei inteniẽt᷑¬
⁊ ħ est uerissimũ se posito
te. uł qͣ alia iufta cã sub¬
ut p̾cor eum in possiõm
mitcendum tũc edes deci¬
derunt. ⁊ puto labeonis
fecit aliꝙͥ erit ꝓbandum.
non pͥus eum discessurũ
qm si ei sarciatur. ⁊ dep̾cõ
pendit. s nõ amplius qͣ¬

Expanded text:
s erit cautionis oblationi: et ita Labeo: ceterum nullus, inquit, finis rei inuenietur: et est hoc uerissimum seposito te uel qua alia iusta causa subuerit praetor eum in possessionem mittendum, tunc aedes deciderint: et puto Labeonis fecit aliquid, erit probandum non prius eum discessurum, quam si ei sarciatur et de praeterito impendit
Abbreviated transcription (Latin):
gñali sermone qͣi ĩ alicuo
fiat satisdare debebit damp¬
ni infecti. ¶ Si ꝑublicus
locus ꝑublice reficiatur.
nequid uoceat uricinis dãp¬
non caneatur miititur in
intotas edes missio locũ
hãt. iudeamnuis ⁊ exstat sa¬
bim sententia intotas edeᷤ
mitcend̾. Alioquin si exsu¬
atur non Rebit ces exitum.
uec ꝓfututũ in possiõne eiꝰ

Expanded text:
generali sermone, quasi in alieno fiat, satisdari debebit damni infecti. Si publicus locus publice reficiatur, ne quid noceat uicinis danon caueatur, mittitur in in totas aedes missio locum habeat, uideamus. et extat Sabini sententia in totas aedes mittendum: alioquin si ex suatur, non habebit res exitum, nec profuturum in possessionem eius
Abbreviated transcription (Latin):
cõem edificaret reꝓmitt̾e
deb̾et. s qm̃i iam intotiri
reꝓinisissent. om̃e quidem
cetrimentũ ꝙ ex mercede
nicinus sencil pr̃aturum.
Idem consulebat. poss ne ꝙ
obecm rem dediss rutsus

Expanded text:
em aedificaret, repromittere deberet. sed quoniam iam in totum repromisissent, omne, quod detrimenti ex mercede uicinus fecisset, praestaturum. Idem consulebat, possetne, quod ob eam rem dedisset, rursus
Abbreviated transcription (Latin):
emigracd̃m in quilinorum
quẽ exiusto metu fc̃m est.
¶xeisto a no male adicit si¬
tuti ħ exig̾ cassius ut si iustꝰ
merus migrandi cãm pre¬
buerte itam eius ꝑsonam qͥ
fullit eadem cassius dicere
debuiss iusto metu ruine
sulcire coactus ẽ. ¶uus .ł.¬

Expanded text:
emigrationem inquilinorum, quod ex iusto metu factum est. Aristo autem non male adicit, sicuti hic exigit Cassius, ut si iustus metus migran‹d›i causam praebuerit, ita in eius personam qui fulsit eadem Cassium dicere debuisse, si ‹i›usto metu ruinae fulcire coactus est.
Abbreviated transcription (Latin):
postulo fuisse postulatuxũ.
S asi enis nomine postusẽ
ꝙ si ip̃e postularer urrareũ
ꝯpelletur ueluti ꝑatronus
nel parens dicendimi ẽ loc̃
iuriirando ñ ẽc̃ ⁊ enim de
quo ille non iurarex. nec ꝙ
niceeins postular ñi hac
stipłone deb iurare ¶hunc
stipulacõm debet dĩes esse
in sertus mitra ꝙ̃ si quid
dampni ꝯtigerit canco lo¬
csi hãc. Noq enim ĩ infini
stipulacõm exstimaidone
h̃ita ꝙca. sł exqualitade ei
longinquitas soli  operis
ti agitur. si neroꝑ ecror̾e
mag̾ ẽ illud dicendũ finito

Expanded text:
postulaturum. Sed si eius nomine postulem, qui, si ipse postularet, iurare non compelleretur, ueluti patronus uel parens, dicendum est locum iuriiurando non esse: de quo enim ille non iuraret, nec qui uice eius postulat in hac stipulatione debet iurare. Huic stipulationi debet dies esse insertus, intra quem si quid damni contigerit, cautio locum habet: neque enim in infinitstipulationi, aestimatione habita ex causa et ex qualitate eilonginquitas soli et operitu agitur, si uero per errorem, magis est illud dicendum finito
Abbreviated transcription (Latin):
si quid offõ iudicis ꝯtinebit᷑
ut can̾e adñsarmũ inberet nͦ
opus noni se nũciatutũ nec
edificanti affccturũ ea q tõe
hactenus is qui rem non de¬
fenderet pumetur ut de iure
suo ꝓbare nc̃ce ħeret. id .ii. cẽ¬

Expanded text:
ebitur, ut cauere aduersarium iuberet nec opus nouum se nuntiaturum nec aedificanti uim facturum. eaque ratione hactenus is, qui rem non defenderet, punietur, ut ‹de› iure suo probare necesse haberet: id enim e
Abbreviated transcription (Latin):
subiciend̃ ẽ. cui canendñ
co de ambulet neq ei qui
in meo lam. uł in mea
⁊ab̾na du̾tat cam debet.
¶nicinis plane in quiliu¬

Expanded text:
subiciendum, cui cauendum meo deambulet neque ei qui in meo lauet uel in mea taberna deuertat, caueri debet. Uicinis plane inquilinisqu
Abbreviated transcription (Latin):
hre. si iam cura terra coa
lñit. qr mea fc̃a est ¶ neca¬
crus añt scribit. si ratis in
agrum ałr inflimcuis de¬
lata sit ño caenͣ al it̾o tͥ po¬
testade tollendi faciẽnda
qͣ. si de p̾tetito qͦ damptio
michi canisses. ¶Questtũ
ẽsi solum alt̾ius sit super¬
facies alterius suꝑficiatiꝰ.
utrum reꝓmit̾e dampni
infecti an satis dace debeat
a mł scribit. quociens fuꝑ¬
ficiaria insula uic̃osa est
uł edifiei uicõ reꝓuittere.
ant eum ad ꝙ̃ suꝑficies per¬
timet de utroq satisdare ꝙ
si ut̃q cesser. Uicinũ inpossõ
mictendñ. ¶ Celsus recte scͥ¬
bit. si edinm tuaꝵ nsusfrnc

Expanded text:
am cum terra mea coaluit, quia mea facta est. Neratius autem scribit, si ratis in agrum meum ui fluminis delata sit, non aliter tibi potestatem tollendi faciendam, quam si de praeterito quoque damno mihi cauisses. Quaesitum est, si solum sit alterius, superficies alterius, superficiarius utrum repromittere damni infecti an satisdare debeat. et Iulianus scribit, quotiens superficiaria insula uitiosa est, aedificii uitio repromittere aut eum, ad quem superficies pertinet, de utroque satisdare: quod si uterque cesset, uicinum in possessionem mittendum. Celsus certe scribit, si
Abbreviated transcription (Latin):
tribunali petere non alibi.¬
¶ Si c̾a nicinum urbi munici¬
se non interꝑon̾e ꝑotuit p̾tor
uł preses adiri poterit potest
dici cessare hãt accõm adu̾sꝰ

Expanded text:
tribunali petere, non alibi. Si tam uicinum urbi municise non interponente potuerit praetor uel praeses adiri, potest dici cessare hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tata sunt ante interdictum
dari possit q̃ritur trebacius
refert tũ tib̾is sundasset et
res multoꝵ multas ĩaliena
edificia detulisser interdẽm
ap̾tore datimi ne uis fleret
dñis. quo minus sua tolłent

Expanded text:
tata sunt, an interdictum dari possit, quaeritur. Trebatius refert, cum Tiberis abundasset et res multas multorum in aliena aedificia detulisset, interdictum a praetore datum, ne uis fieret dominis, quo minus sua tolleren
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯperit itõ non interposita
aña cauc̃õne ueluti si uicini e¬
des rumose n meas edes cecide¬
runt ado ut ꝑ lerisq platũit
nec cogi quidem cum posse
ut rudera tollat si m̾o omñiaq̃
suo nõie ꝓmutti alieno ne¬
satis dari mbebo ei qui iura¬
uit non calrmpne c̃a ad se

Expanded text:
petat actio non interposita cautione, ueluti si uicini aedes ruinosae in meas aedes ceciderint: adeo ut plerisque placuerit nec cogi quidem eum posse, ut rudera tollat, si modo omnia suo nomine promitti, alieno satisdari iubebo ei, qui iurauerit non calumniae causa id se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aͥs non caneat in porcõnem
qui sͥ can̾e desiderant ⁊ alius
pcõsiores alius mliores hẽt
edes sine huius domus plures
magnitudinem dim̃n quisqͥs

Expanded text:
s non caueat, in portionem qui caueri sibi desiderant, et alius pretiosiores, alius uiliores habeat aedes, siue unius domus plures magnitudine dominii quisque,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita demũ ꝯmtatur siui¬
dicatum fu̾it siue ante rem ⁊¬
iudicatam c̃a aliqua q̃ accid̃it
ueq res defendatur ⁊ide doloma¬
lo subicitur clansu lasopus
aũt fcm̃ accipimꝰ non si miñ
uł alt̾̃m cementũ sunt põitum.
¶ S siꝓponatur instar quedã
opis ⁊ qͣ facies quedam fc̃a
oꝑis. ¶ Siue aute res iudicẽe
siue res nõ defendatur stipło
si ita restitutũ nõ erit qnͣti ca
res erit tantam peccimam
dabit si ħ pecitori placũnt.

Expanded text:
ut ita demum committatur, si iudica tum fuerit siue ante rem iudicatam causa quae acciderit neque res defendatur: et de dolo malo subicitur clausula. Opus autem factum accipimus non, si unum uel alterum cementum fuit impositum, sed si proponatur instar quoddam operis et quasi facies quaedam facta operis. Siue autem res iudicetur siue res non defendatur, stipultuatur: quod si ita restitutum non erit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dabit, si hoc petitori placuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
sit aut ꝑte ħeat quo minus
satis detur quo minꝰ illi in eo
satis dedit ⁊ enim ꝑtinet ad
detuis urb m̃ edificia nõ dere¬
linqui nec qͥcꝙͣ int̃est iure
quis edificer au non uire e¬
dificer cũ sit securus is qͥ epꝰ
ñ illud ã ꝑse stat quo minus
satiscetur. ꝓide si satis da¬
tum ũ ẽ s repmnissum inter¬
dc̃o huiclocũs nõ eeit neq n.
pmittendũ inpublico fiunt¬
stenit ꝓnũciatorẽ quo minus
satis detur nec si nonstat ĩ¬
terdc̃m cessat.¶ HNocint̃dẽm¬

Expanded text:
sit aut per te stat, quo minus satisdetur: quo minus illi in eo satisdedit: etenim pertinet ad decus urbium aedificia non derelinqui. Nec quicquam interest, iure quis aedificet an non iure aedificet, cum sit securus is qui opuet illud 'aut per te stat, quo minus satisdetur'. proinde si satisdatum non est, sed repromissum, interdicto huic locus non erit: neque enim permittendum fuit in publico astetit per nuntiatorem, quo minus satisdetur, nunc non stat, interdictum cessat. Hoc inte
Abbreviated transcription (Latin):
omnes nunniciacõ tenebit siu̾o¬
obligab̾r qui contra edcm p̃toris
fecerit nec ad tem ꝑtin cuis
solum sit in quo opus fiat sec¬
si quis eius soli possõi muem¬
atur mõ si cius nomine op̾¬

Expanded text:
omnes nuntiatio tenebit, siobligabitur, qui contra edictum praetoris fecerit. Nec ad rem pertinet, cuius solum sit, in quo opus fiat, sed quis eius soli possessor inueniatur, modo si eius nomine op
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃o eum cet̾e iccõnes ad dãp¬
na . x contigerunt sartienda
ꝑtineant aut in legĩs aquile
accõne ⁊ aliis dedampnou̾o
fco nich hoc edc̃o cauetur cũ
enim anmalia nec noxam
cõmiserunt non ultra nos
soleant ou̾are qrͣ ut noxe
dedinras multo magis enq̃
iam̃ caccẽt ultra non debẽt
on̾are p̾sertim trm tes qͥdẽ¬

Expanded text:
facto, cum ceterae actiones ad damna, quae contigerunt, sarcienda pertineant, ut in legis Aquiliae actione et aliis. de damno uero facto nihil edicto cauetur: cum enim animalia, quae noxam commiserunt, non ultra nos solent onerare, quam ut noxae ea dedamus, multo magis ea, quae anima carent, ultra nos non deberent onerare, pr
Abbreviated transcription (Latin):
Tsi saris dacõm ñ dabit
submonendus erit ab
exsecucõne oꝑis noui num
nomine intendic debñt ei
denegari. ¶Et tutori uel
curatori oꝑus nouĩ recte

Expanded text:
si satisdationem non dabit, summouendus erit ab executione operis noui, et nomine intendit, debent ei denegari. Et tutor et curator opus nouum recte
Abbreviated transcription (Latin):
int̾im abstinendũ ẽ. ¶ Tociõ
aũt demonstraco facienda ẽ
quociens inꝑdem fit nũcia¬
opus fiat utrũ una mũcia¬
cio sufficiat an nõ płes ncͣcie¬

Expanded text:
interim abstinendum est. totiens autem demonstratio facienda est, quotiens in partem fit nuntiaopus fiat, utrum una nuntiatio sufficiat an uero plures si
Abbreviated transcription (Latin):
uł c̃ce inquilius. tociens ã
p̾torẽ exigere denuncia cõm
intelligendum ẽ si sit cui de¬
nunciet cetm si non sit uelu¬
ti ꝙ hereditaria insula est

Expanded text:
 certe inquilinis. Totiens autem praetorem exigere denuntiationem intellegendum est, si sit cui denuntietur: ceterum si non sit, ueluti quod hereditaria insula est
Abbreviated transcription (Latin):
tam cem dñm ħ̾iturum et
dominus opus nouũ nũtia¬
u̾it intͣ diem quẽ scipła cõne
ex oꝑis noui nũciatione int̾¬
ciauerit non comnittur.¬
¶ Nam ⁊ ip̃i dño cũ semel nũcia¬
u̾it non ꝑ miccitur icerum
nunciare qmͣ diustipulatio
ex oꝑis noui nũciatione teñer.¬
¶ Si in remissione aꝑte eiꝰ cui
opus nouũ nuncianerit ꝓ

Expanded text:
tam dominum habiturum et dominus opus nouum nuntiauerit intra diem, quae stipulatione ex ‹o›peris noui nuntiatione intetiaret, non committitur. nam et ipsi domino, cum semel nuntiauerit, non permittitur iterum nuntiare, quamdiu stipulatio ex operis noui nuntiatione teneret. Si in remissione a parte eius, qui opus nouum nuntiauerat,
Abbreviated transcription (Latin):
mitti oꝑtec in possõm eum
cui ño taueatur. s nsi xłͥe¬
tario reꝓmittenti usufruc¬
tuarius tau̾t deneganda
mc̃o quid prestiterit ĩ dĩii¬

Expanded text:
tet in possessionem eum, cui non caueatur. sed nisi proprietario repromittenti fructuarius caueat, denegandam uitio quid praestiterit, ius domi
Abbreviated transcription (Latin):
opis nom fieret quade re agit᷑
issa fi̾t it in ea c̃a eẽt ut cemͣ¬
ti debͥet fcm̃ ẽ id restituas inter¬
satis dacõ de opece restituendo
toris fac̃e inidetur ⁊ ĩo ħ destrue
cogitur sine. intẽ uacuus lot᷑
sit ubi uunciatũ ẽ sũ edifitã
eque huit interdc̃o lotus ẽsut

Expanded text:
de re agitur, issa fieret aut in ea causa esset, ut remitti deberet, factum est, id restituas'. Inter satisdatio de opere restituendo toris facere uidetur et ideo hoc destruere cogitur. Siue autem uacuus locus sit, ubi nuntiatum est, siue aedificatus, aeque
Abbreviated transcription (Latin):
multro uenente penam statue¬
¶ Sicut mincare cãm nemo togit᷑
ita lib̾um arbitriũ desistendi ei
nõ dabitur qui detroit ⁊ita dini
alieuo mandato detulissec plane
repsem̃t delatorẽ audiendũ uolẽ¬
tem alite defist̾e. subi meidatorẽ
sbtraccum queratur. ¶alistͣtus
E eodem delatore am crã solet
datoris. si postea desistat p̾tendens
mandatorem cande decessisse pum¬

Expanded text:
in ultro venientem poenam statuere. Sicut nuntiare causam nemo cogitur, ita liberum arbitrium desistendi ei non datur qui detulit: et ita divialieno mandato detulisset. plane rescripserunt delatorem audiendum volentem a lite desistere, si sibi mandatorem subtractum queratur. Callistratuse eo delatore, qui causam solus datoris, si postea desistat, praetendens mandatorem causae decessisse, pu
Abbreviated transcription (Latin):
r̾am̃ nũdicere uelit. qmͣuis une exͣne¬
iadaccusacõm ueniat tamẽ auditt᷑
n ͨ em̃ ulla p̾scrpcõ obicitur suã iniu
sus ad accusacõm ꝓ siluit. accusanti ci
nõ facile calumpine pena iropab̃r.
queobici solent accusantib adnlt̾m
antea solent t̾ctan. qm̃ quis inter cos
recipiatur¶ Cetm postea qmͣ semir te¬

Expanded text:
m uindicare uelit, quamuis iure extranei ad accusationem ueniat, tamen audietur: nec enim ulla praescriptio obicitur suam iniursus ad accusationem prosilit, accusanti ei non facile calumniae poena irrogabitur. quae obici solent accusantibus adulterii, ante solent tractari, quam quis inter reos recipiatur: ceterum posteaquam semel re
Abbreviated transcription (Latin):
afa cmiꝰ cõmiccõm pẽ postracõsensit
Gians planc uxorem suã cũ apd̾ hos¬
tes ẽec adutt̾m̃ cõmifisse argnat bemi¬
gnius dicetur posse eũ acauare inre
iuri¶ S ita demiñ adult̾m̃ maritus uĩ¬
dicabit simmn hostiũ porsa nõ eẽt Ce¬
t̃m que nim patitur. nõ est meacã.
nt aduit̾a uł stmpri damꝑnetur Sĩ
minor xx auius in domũ deducta ad¬
ult̾m̃ cõmiserit. mor apd̾ eñ etatem
excesserit ceꝑitq eẽ upor nõ pot̾u nire
manti acaisari exeo adult̾io qd̾ mini
q. eodem matimonio durance. s
qͣsi alio int̾põĩto iudendũ est aner
delcõ. qd inpnori mat̾moĩo admisit
act᷑ari pocat ⁊puto nõ posse abole¬
uit enĩ prioeis mĩnnonu delc̃a re¬

Expanded text:
 postea concessit. Si quis plane uxorem suam, cum apud hostes esset, adulterium commisisse arguat, benignius dicetur posse eum accusare iure uiri: sed ita demum adulterium maritus uindicabit, si uim hostium passa non est: ceterum quae uim patitur, non est in ea causa, ut adulterii uel stupri damnetur. Si minor duodecim annis in domum deducta adulterium commiserit, mox apud eum aetatem excesserit coeperitque esse uxor, non poterit iure uiri accusari ex eo adulterio, quod quasi eodem matrimonio durante, sed quasi alio interposito, uidendum est, an ex delicto, quod in priore matrimonio admisit, accusari possit. et puto non posse: aboleuit enim prioris matrimonii delicta re
Abbreviated transcription (Latin):
lrũ dieꝵ extaanti tibi constituto
cõtͣdici nõ debint ¶ irͣ dies quiman¬
to acnsanti utiles cõputantur. fen¬
atis quo dieb si mõ facultates pͥndis
ademidi accusator hũit mian c̾u

Expanded text:
lium dierum existimanti tibi constitutos contradici non debuit. Sexaginta dies, qui marito accusant‹i› utiles computantur, feriatis quoque diebus, si modo facultatem praesidis adeundi accusator habuit, nu
Abbreviated transcription (Latin):
utoris sue pactus est somsacͣmẽto
filiam incõtuberimo hũmt licet nõ
tatrimomo adult̾n pena teneri
recciꝰ dicetur ¶Ea que int̃̾ reas ad¬
nai recepta eẽt.absens defendi nõ
nbenus p̾stoidatis testatus finss ma¬
luit ab accusatõne desiffe ⁊ lutnim
actisar tnttitints postea desiffe ma¬
uit tõtent᷑ luccũ exdote retaĩe tãꝙͣ¬

Expanded text:
uxoris suae pactus est, solui sacramento filiam in contubernio habuit, licet non in matrimonium, adulterii poena teneri rectius dicetur. Ea, quae inter reas adulterii recepta esset, absens defendi non libellis praesidi datis testatus fuisset, maluit accusatione desistere et lucrum accusare instituisset, postea desistere maluit contentus lucrum ex dote retinere ta
Abbreviated transcription (Latin):
picionẽ adulfn incidit. in iꝑsisse diciͣ
nõ ar accutari pot̾it anteam̃ ad ict᷑ fũ¬
it cõuictus. alioaum ab ħ nł marieui¬
nicõsugient. uolentes bñ cõcordatũ
fo millierẽ imiꝑcias cõtͣrure ¶uistier

Expanded text:
picione‹m› adulterii incidit, nupsisse dicatur, non ante accusari poterit, quam adulter fuerit conuictus: alioquin ad hoc uel maxime uiri confugient uolentes bene concordatum ro muliere
Abbreviated transcription (Latin):
is qni lucͣcar qd̃ is qui cã statiis cõtro¬
u̾siam facieban amitit fuam cãm
nec ea res ingenuũ facit enmqui
fuit. nec enĩ pemuria a dñsam. in¬
genuitatem solet tribũe. recteatqi

Expanded text:
 hoc lucratur, quod is qui eam status controuersiam faciebat amittit suam causam. nec ea res ingenuum facit eum qui non fuit: nec enim penuria aduersarii ingenuitatem solet tribuere. recte atque
Abbreviated transcription (Latin):
sus eum quo qni se dñm ẽe dixit
accõnes ei nõ denegantur ¶Quus¬
cum intende uelit. ¶ Quid enĩ si
orte inf̾eant. quia nõ cõcedatur
er quos lis ordinata sit ¶S ⁊ sicũ
siam moueat int̾im accõnes ex¬
cdndantur. n .n. ex enentu indimi
suscipere iudm̃. ⁊ plenq existi¬
mant. si inꝑͣm agit. susciꝑe ip̃m¬
uolinitate dñi inlibtate eum mora¬

Expanded text:
rsus eum quoque, qui se dominum esse dicit, actiones ei non denegentur, quascumque intendere uelit: quid enim si orte intereant? quare non concedatur ex quo lis ordinata sit.Sed si cum antrouersiam moueat, interim actiones excludantur: aeque enim ex euentu iudicii suscipere iudicium. et plerique existimant, si in personam agat, suscipere ipuoluntate domini in libertate eum mora
Abbreviated transcription (Latin):
eg̾it ne nõ ydoneum acceꝑit ip̃e
ouidem cũ fit obftrictus ulła du¬
bitacõ est pr̃ nõ ita demũ obli¬
gatur sicut siderussores solent hoc
noĩe obligari s nõ solent hoc
iussores rẽ pir. saluam fore iu¬

Expanded text:
acceperit, ipse quidem quin sit obstrictus, nulla dubitatio est: pater uero ita demum obligatur, si et fideiussores solent hoc nomine obligari. sed non solent hoc iussores rem publicam saluam fore
Abbreviated transcription (Latin):
sifirato magr̃atir fuccessor ꝓdoneꝰ
fuic accõm dari nõ oꝑtet On ftande̾
cuuliũ nim̾m ꝑtacitam fidom p̾di¬
a tͣlislata fisco uer̃acantur tanꝙͣ
cogitur solu̾e. us orignis in honͥb.
sbeundis ac muilib suscipiendis.
ad opcone nõ mutatur s norus qͦ¬

Expanded text:
atu successor idoneus fuit, actionem dari non oportet. In fraudem ciuilium munerum per tacitam fidem praedia translata fisco uindicantur tantumcogitur soluere. Ius originis in honoribus obeundis ac muneribus suscipiendis adoptione non mutatur: sed nouis q
Abbreviated transcription (Latin):
cuntatem. ut mu̾a nob̾cũ fac̾ent. se
nũc ab usine mnumcipes dicrmꝰ sue
cuiꝰ q ciuitatis aues. ut ꝑ uta campa
lansi eoue rniiceps campanus dr
rasi forte pruntio aliquo mat̾nia o
eoꝵ mumcops ⁊̃ delphis hoc idẽ trib

Expanded text:
tate‹m›, ut munera nobiscum facerent: sed nunc abusiue municipes dicimus suae cuiusque ciuitat‹i›s ciues, ut puta Campanlana, aeque municeps Campanus est, nisi forte priuilegio aliquo materna oreorum municeps. etiam Delphis hoc idem trib
Abbreviated transcription (Latin):
bonis mariti ẽe. s ⁊ si admu̾a mu¬
mcipalia accepto modo sc̾e noce¬
tur dotem nõ debe cõpitari y demr¬
R̾ siꝑ acusatorẽ crmimũ capita¬
nũ nõ sterisset ꝯno minus qnnẽ
nõ debusse medio tempore hono
decurionẽ eẽ noliusti qm̃am̃fi¬
noluntatẽ dedisse indearis. ⁊ dẽ¬

Expanded text:
bonis mariti esse: sed et si ad munera municipalia a certo modo substantiae uocentur, dotem non debere computari. Idemusatorem criminum capitalium non stetisset, quo minus crimen non debuisse medio tempore honordecurionem esse uoluisti, qvoluntatem dedisse videaris. SE
Abbreviated transcription (Latin):
stin̾e deb̾e cõt᷑ autẽ sicui utde fu̾it int̾¬
ne nõ patriasua. si alqna ciuitate in¬
ẽ ¶hñs qui relegantur dies excedendi
ap̃sidib dau. ⁊ põt ei solum: etem̃ mo
int̾ illum diem relegatis piade libenũ
dare principes posse ⁊ diuitrẽs Rpser̃t¬
pne territorũ ur muros morentur
ne excedant prĩam ur niuicis inqni¬
b morentur. ¶Soi decimonib ordine

Expanded text:
stinere debere: contra autem si cui urbe fuerit intene non patria sua, sed aliqua civitate int. His, qui relegantur, dies excedendi a praesidibus dari et potest et solet: etenim morintra illum diem'. Relegatum plane libellum dare princi‹pi› posse diui fratres rescrpatriae territorium uel muros morentur: ne excedant patriam uel in uicis quibusdam morentur. Solet decurionibus ordine
Abbreviated transcription (Latin):
nanitatem indicancum uł mnꝑiciam
recorigat. l nõ mĩqmͣ bene latas sen¬
tencias in peini reformet. ne eñi pti¬
tenciam laturus quesicum est anuad¬
u̾sus rxpcũ prircpis ꝓ nocari possit for¬

Expanded text:
itatem iudicantium uel imperitiam recorrigat: licet nonnumquam bene latas sententias in peius reformet, neque enim utitentiam laturus est. Quaesitum est, an aduersus rescriptum principis prouocari possit, for
Abbreviated transcription (Latin):
aut onña bona nõ est restittus ne ca
cceditorib nec reipi. noĩe cõneniri pt̃
s crm ei facuitas ablata eẽt ꝯꝑrincipe
bona quo sua recuꝑandi malu̾it eadẽ¬
reliquere accõnib exuere se quib
Qmsulam deporcati bona pena rems¬
sa retmeat creditores ex añgesto nõ hr̃e
onneo qm debitor quondam fuit accões
cõstitit.¶ Qd si bona cũ dignitatis restõne
cõcessa recuꝑanit. utiles accõnes noc̃ane
demde apͥncipe restitutũ est. humamꝰ
dicetur ⁊ cognacõnis iura huic restitu
uita sua scͥpsit. lꝑdie aute eoꝵ inquoi
aĩadn̾titur corpora nõ ałt sepenũtur
qm̃ nõ ꝑrintatur. maxĩe magostatu
erurendi dampnantur peti possũt .s.

Expanded text:
non est restitutus, nec a creditoribus nec publico nomine conueniri potest. sed cum ei facultas oblata esset a principe bona quoque sua reciperandi, maluerit ea derelinquere, actionibus exuere se, quibus sulam deportati bona fiscus poena remissa retinuit: creditores ex ante gesto non habere cum eo qui debitor quondam fuit actiones constitit. quod si bona cum dignitatis restitutione concessa reciperauerit, utiles actiones necedeinde a principe restituta est. humanius dicetur etiam cognationis iura huic restitutuita sua scribit. hodie autem eorum, in quos animaduertitur, corpora non aliter sepeliuntur, am non permittitur, maxime maiestatis exurendi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tenator quis ẽe pt̃. ⁊ tũ honores. nõ pe¬
t̾e p̃t aliau ⁊ unui honor int̾dici. sic tñ
rem pet̾e nõ possit. u̾m nec eos quo. qͥ
eos honeres maiores sunt ¶ Est em̃ ꝑ qͣm
ridiculam eum ari rumorib pene cã
ꝓhĩtus sit ad maiores aspirare. maiori¬
b tñ ꝓhĩcus minores pet̾e nõ. ꝓhibetur¬
ualebit sina. ne eum inmumitatem pe

Expanded text:
 senator quis esse potest et tamen honores non repetere. Potest alicui et unus honor interdici, sic tamen, rem petere non possit, uerum ne eos quoque, qui eo honore maiores sunt: est enim perquam ridiculum eum, qui minoribus poenae causa prohibitus sit, ad maiores adspirare. maioribus tamen prohibitus minores petere non prohibeturuerit
Abbreviated transcription (Latin):
trahere non cogitur si fi¬
denissorem simpliciter ac¬
ceptum omisio pignore
uelid onemre. ¶e mu
inter ade nissores acci¬
one dinsa quitam post
ntem ꝯtestatam solẽdo

Expanded text:
trahere non cogitur, si fideiussorem simpliciter acceptum omisso pignore uelit conuenire.Cum inter fideiussores actione diuisa quidam post litem contestatam soluendo
Abbreviated transcription (Latin):
puleris a seio qͣnto minꝰ
ab illo consecutussis. ⁊̃ si .x pe¬
cieris aticio non tñi absolra¬
cͥcum quippe est anouimo se¬
ius debiturus sit demq sico¬
tumticius solu̾it: nec dẽbicor
fuisse indebitur seuis qr con¬
rem eius lilare non pocest
acquirere enim obligacõm
põt dimimiere nõ põt. POp̃¬

Expanded text:
puleris a Seio, quanto minus ab illo consecutus sis: etsi decem petieris a Titio, non tamen absolvicertum quippe est, an omnino Seius debiturus sit: denique si totum Titius solverit, nec debitor fuisse videbitur Seius, quia conrem eius liberare non potest: adquirere enim obligationem potest, deminuere non potest. Po
Abbreviated transcription (Latin):
egata uł fitei comũsa si ni
sapulõnem suerint deducta
non datim. s nusi condic̃o
extitent. Nam ⁊ alias qui
in diem stipuiatur statim
nouat si ħͥ actum ẽ tũ c̾cur
st diem qñ uenturũ. at qͥ
sub condicone stipulatur ñ
statimnonat nisi condic̃o
extitetit. ¶ ꝯi quis ita sapu¬
iacus a seio sit ꝙ a tit̃o iipu¬
iatus fuo dare spontes an
si postea atico ilipulatus
teneatur seius ⁊ ait celus
nouatõnẽ fieti simoto
id actum sit ut nouetur

Expanded text:
egata uel fideicommissa si in stipulationem fuerint deducta non statim, sed ubi condicio extiterit. nam et alias qui in diem stipulatur, statim nouat, si hoc actum est, cum certum sit diem quandoque venturum: at qui sub condicione stipulatur, non statim novat, nisi condicio extiterit. Si quis ita stipulatus a Seio sit: "quod a Titio stipulatus fuero, dare spondes?", an, si postea a Titio stipulatus teneatur Seius? et ait Celsus novationem fieri, si modo id a
Abbreviated transcription (Latin):
Iprmens pͥgnante uxore
relictadecesẜit ⁊ excã hedita
timant. S sinemo natus
sit: recte meegisse qr in re¬
rum natura ueru finsse.
mesolum he̾dem fuissesuł
notat. melius est meam ꝑ¬
hes fuissem anteꝙͣ cͥtum fu¬
isset neminem nasci autim
ui. quia .u. Nam ⁊ ariscoti¬
les scripsit .u. nasci posseq
uulus mubierum totidem
rem rome alexanorina ab

Expanded text:
praegnate uxore relicta decesserit et ex causa hereditartimant: si nemo natus sit, recte me egisse, quia in rerum natura verum fuisset me solum heredem fuisse. Iulianus notat: verius est me eam pres fuissem, antequam certum fuisset neminem nasci, aut quia quinque: nam et Aristoteles scripsit quinque nasci posse, quia vulvae mulierum totidem rem Romae Alexandrinam ab
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Cum ficenusor reo scipu¬
iandi hãs excĩt queritur
anquas ip̃e a se exeg̾it a¬
ni accõui r̃spondi tũ rens
obligatus maneat nõ po¬
se incelligi ipm̃ a siteris¬
sorem pecinam exegisse.
Itaq ex stipuiatu pocius
quam mantati agere de¬

Expanded text:
 Cum fideiussor reo stipulandi heres exstiterit, quaeritur, an, quasi ipse a se exegerit, hati actionem. respondit, cum reus obligatus maneat, non posse intellegi ipsum a se fideiussorem pecuniam exegisse: itaque ex stipulatu potius quam mandati agere de
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝗsoluit ꝯpetĩt. ¶ Smt ⁊ qui¬
dam cutores qui konorariĩ a ppu¬
cie gr̃adancur sunt qui ad hec dãt᷑
ut gerant. ⁊ h̾ uł pr̃ adicit ut pn¬
ta mius gerat uł uoluntadetu¬
torum unigurictitur gestusue
p̾cor ita de cerit dico gͥ cucim ex
tucorib fu̾it solutũ ⁊ sihonora¬
riis. Nam ⁊ adhos ꝑiculumꝑti¬
net recte solui nͥ int̾dc̃aeis fu̾it
apͥtore administracõ. Narusimi¬
dõa est non recte soluitur. Idemi
dico ⁊ siquis sciens suspectus postu

Expanded text:
i soluit competit.Sunt quidam tutores, qui honorarii appeltiae gratia dantur: sunt qui ad hoc dantur, ut gerant, et hoc uel pater adicit, ut unus puta gerat, uel uoluntate tutorum uni committitur gestus, uel praetor ita decernit. dico igitur, cuicumque ex tutoribus fuerat solutum etsi honorariis nam et ad hos periculum pertinet, recte solui, nisi interdicta eis fuerit a praetore administratio: nam si interdicta est, non recte soluitur. idem dico et si qui
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sis causis singuli fuenrrt ob¬
ligati. utriq tñ nouacõnis in¬
re libantur. cumutrius obligõ¬
bicum solu̾it. est in arbitͥo boagͣ.
soluentis dr̃e co peci debitum
uolu̾ait solutum ⁊ ꝙ dix̾it iderͭ
solutu. possumus enim cͥcam
cum sit.in arbitrio est accipiẽ¬
dum modo iuid ꝯscituat solutũ
in quo ip̃e si dełͥet ẽẽt soluturꝰ qͦ
debito seerhoneraturus eẽt side
fideiusẜat. aut cirius dies non¬
dum uen̾at eꝗssimũ enĩ uisũ
est: crepitorem itaag̾e reride¬
bicoris ut suari ag̾et ꝑmictit᷑

Expanded text:
sis causis singuli fuerant obligati, utrique tamen novationis iure liberantur, cum utriusque obligbitum soluit, est in arbitrio soluentis dicere, quod potius debitum uoluerit solutum, et quod dixerit, id erit solutum: possumus enim certams, in quod solutum sit, in arbitrio est accipiendummodo in id constituat solutum, in quod ipse, si deberet, esset soluturus quoque debito se exoneraturus esset, si defideiusserat, aut cuius dies nondum venerat: aequissimum enim visum est creditorem ita agere rem debitoris, ut suam ageret. permittitur
Abbreviated transcription (Latin):
tur sibiant ticio. s si ⁊ siquis
mandauerit ut ticio soluã dem̃
ueruerit eura accipe. sugriorãs
ꝓhibitum eum acciꝑe soluam
nbabor. s sisciero non libaboraͣ
cã est simichi ꝓponas: stipislatũ
aliquem sibiant ticio. hic eĩ
⁊ sic ꝓhibeat meticio sol u̾e: sol¬
põt stipulator s ⁊ si non u̾o pro

Expanded text:
ur sibi aut Titio. Sed et si quis mandaverit, ut Titio solvam, deinde vetuerit eum accipere: si ignorans prohibitum eum accipere solvam, liberabor, sed si sciero, non liberabor. Alia causa est, si mihi proponas stipulatum aliquem sibi aut Titio: hic enim etsi prohibeat me Titio solvere, solt stipulat
Abbreviated transcription (Latin):
p̾senti diedebenturr. ꝯstatĩ
quoiens in distinite ꝓo solrat᷑
ingͣmorem cãm uideri solu¬
cum. si autẽ nilla pͥgͣuet .i. si
otunma nomiria simil ia fue¬
runt mantiquiorem graui¬
or autẽ uidetur que ⁊ sb̾sat̾da¬
cõne debetur ꝙͣ ea quepura
pignorib creditor soluitur¬
peccumam redigit: sisint u¬
sure debite ⁊ alie indebiteꝙ¬
raꝵ tam debitaꝵ qmͣ indebita¬
rum ꝑtin̾e putacum quedã
eaꝵ exscipłacõe quedarũ ex
pacto naturalrͥ debent᷑. Siuͦ
sũa usuraꝵ debitaꝵ ⁊ non
debitaꝵ non eademsit eqͣlr

Expanded text:
aesenti die debentur, constat, quotiens indistincte quid soluitur, in grauiorem causam uideri solutum, si autem nulla praegrauet, id est si omnia nomina similia fuein antiquiorem. gravior videtur, quae et sub satisdatione videtur, quam ea quae pura pignoribus creditor pecuniam redigit: si sint usurae debitae et aliae indebitrum tam debitarum quam indebitarum pertinere: puta quaedam earum ex stipulatione, quaedam ex pacto naturaliter debebantur. si vero summa usurarum debitarum et non debitarum non eadem sit, aequaliter
Abbreviated transcription (Latin):
dos instipusone deducatur
uł post pub̾tatem tutele.
acc̃o nouetur sud sp̃ałr actũ
ẽ. Qd̾nemo dixit lite con¬
testata i. .n. detiorem ur̃a¬

Expanded text:
dos in stipulationem deducatur vel post pubertatem tutelae o novetur, si id specialiter actum est: quod nemo dixit lite contestata: neque enim deteriorem ca
Abbreviated transcription (Latin):
debebat atic̃o ilipulatus
ẽ ꝙ ille aut quot illo debe¬
bat dau sibi nouatum u¬
trum non ẽ S in potes¬
tate titiiẽ ꝓ quo uelit sol¬
u̾e i eum ub̃are singamꝰ
aut̃ ita eẽ actum ut altu¬
dum daret. Nam ⁊ alioq¬
uiu uttumq stipulatus
uidetur ⁊ utiumq nouat̃
sinouandi animo ħ̾fiat.
mptor cum dele Ap̃.¬
gante uenditore pecuni¬
amita promisit quicquid
ex uendito facere dare opor¬
tet nouacõne secuta usu¬
ras neutri post in setuti
temporis debet. ¶dem.
eastipulor sinõ nouandi
cessat nouatõ sccła uero¬

Expanded text:
pulatus est quod ille aut quod ille debeat, dari sibi, nouatum utrumque non est, sed in potestate Attii est, pro quo uelit soluere et eum liberare. fingamus autem ita actum, ut alterutrum daret: nam alioquin utrumque stipulatus uidetur et utrumque nouatum, si nouandi animo hoc fiat. mptor cum delegante venditore pecuniam ita promittit: "quidquid ex vendito dare facere oportet", novatione secuta usuras neutri post insecuti temporis debet. Idem ea stipulor: si non nouandi cessat no uatio: secunda uero
Abbreviated transcription (Latin):
plencur. ⁊ maxime si ã mekorẽ
sua ꝯdicõm eo modo faciunt
Nam ⁊ si aliumuubeant stipła¬
ri int̾ est utr̃ donandi ammo
aliũ iubeant scipulari an ut ip̃e
mine ⁊̃ mandati accõ depeculio¬
qrͣ uł adqꝗritur. ¶Ignatu m fu¬
riosi. aut ꝓcligi curatore nonã¬
di ius hr̃e minime dubitand
est: siħ furioso uł ꝓdigo expedi¬
at. ¶ Insũma ad monendi sumꝰ
ligacões nouari. ueluti siicasti¬
pulemur ꝙticium ⁊ senim mͥ¬

Expanded text:
lentur, maxime si etiam meliorem suam condicionem eo modo faciunt. nam si alium iubeant stipulari, interest, utrum donandi animo alium iubeant stipulari an ut ipsi mine etiam mandati actio peculio adquiritur. Adgnatum furiosi aut prodigi curatorem novandi ius habere minime dubitandum est, si hoc furioso vel prodigo expediat. In summa admonendi sumus ligationes novari, veluti si ita stipulemur
Abbreviated transcription (Latin):
cio pupillo dari: ꝓmissor sin
tutoris auite soluendo pupis
uerumauce acciꝑe debemus
eum cui mandatu est uł sp̃ałr
uł cui omninm negõꝵ admi¬
nistracõ mandata est. Int̾dũ¬

Expanded text:
aut pupillo dare?', promissor, sine tutoris auctoritate soluendo pupilluerum autem accipere debemus eum, cui mandatum est uel specialiter uel cui omnium negotiorum administratio mandata est.Interdu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. S alto soluente alt̾ li-¬
babitur. non tñ si quis stiꝑ¬
uletur sibi quod michide¬
betur aufert mͥ acc̃o uisi
ex uolꝑntate mea stipule¬
tur. ¶ Libat aut̃ me is qui

Expanded text:
tur, sed altero solvente alter liberatur. non tamen si quis stipuletur quod mihi debetur, aufert mihi actionem, nisi ex voluntate mea stipuletur: liberat autem me is qui
Abbreviated transcription (Latin):
Inõ debicor̃aiͣ tebitore tele¬
gauo creditori meo except̃õ
nouandi t̃ã sub tondicone
ꝓmitititur non statĩ fit no-¬
dic̃o extiterit uosi forte su¬
chus su̾it in obligatõne
⁊ pũtente conditõne tecesse¬
rit nec nouato continget
quia ñ subẽ res eo tẽpore gͦ
condic̾o impletur. uñ mat¬
cellus ⁊ si post mor̃a stichus n
condiconalem obligaro
deductus sit purgari mo¬
ram nec in sequentem ob
tur pure quis non auandi
tã stipuletur. nec mũc qui¬
pulacõ aliquid egisse urde¬
atur. s tũc nonabit tũ ex¬
titent cõdico ⁊ .n. eristens
condico pͥmam stipulaco¬

Expanded text:
non debitorem quasi debitorem delegauero creditori meo, exceptio nouandi causa sub condicione promittitur, non statim fit nodicio extiterit. et ideo si forte Stichus fuerit in obligatione et pendente condicione decesserit, nec novatio continget, quia non subest res eo tempore, quo condicio impletur. unde Marcellus et si post moram Stichus in condicdeductus sit, purgari moram nec in sequentem dedtur, pure quis nouandi causa stipuletur, nec nunc quipulatio aliquid egisse uideatur, sed tunc nouabit, cum exstiterit condicio: etenim existens condicio primam stipula