comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mulier alli accessisset ad pedes. Dñs aut̃ ñ solũ illã
nouerat: s &e cogitationes illiꝰ audiebat. Quia et¬
si contactus corꝑis aliquid facit. otu ĩmunde
pharisee. caro dñi posset pollui contactai iulie¬
ris anmulier posset mundari contactu dñi:
ꝑ mittebat autẽ medicus egrotantẽ tangere
medicam̃tum. Et illa quȩ uenerat: nouerat
medicũ. Et quȩ solebat in sua fortasse fornicati
pit in dontũ qͦ ñerat inuitata: ẜ uulnera habe¬
bat. & illuc uenerat uͥmedicꝰ recũbebat. Iule
aut̃ qui inuttauerat medicũ. sanꝰ sibi uidebãt:
ꝓpterea ñ curabat᷑. Iam quȩ secunt᷑ in euangłio
nostis quomͦ confusus ẽ ipse phariseus cũ ei offe¬
deradt quia et illam mulierem nouerat. & co¬

Expanded text:
mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae solebat in sua fornicatione fortaspit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat. Ille autem qui invitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in Evangelio nostis, quomodo confusus est ipse pharisaeus, cum ei ostenderet quia et illam mulierem noverat, et co
Abbreviated transcription (Latin):
aris. etiam si ñ habeas qđ porrigas manu:
acceptat d̃s elemosinam tuam. Illi aut̃ iniqͥ:
foris querebant munditiam. De talibꝰ erat
etiam ille phariseus: qui mutauerat dnm̃
qñ accessit mulier. quȩ in cuitate peccatrix
&e famosa. quȩ lacrimis laint pedes dñ
tersit capillis. unxit unguento. Phatiseus gͦ qͥ
inuitauerat dñm et munditiam ñ habebat nͥ fo¬
risecus corꝑis: corde autem plenꝰ erat iniqͥtate
et rapina: dix̃ aput semetipsum. Iste siẽet ꝓpb̃a.
sciret quȩ mulier illi accessit ad pedes. Unde no¬
uerat utrum sciret annesciret: S idõ eum nesci¬
ret arbitratꝰ ẽ: quia ñase eam repulit. Si enim
accessisset adipsuiti phariseũ talis mulier: ille
qui mnunditiam tenebat quasi in carne. ex¬
suffiaret. repelleret. abiceret. ne ĩmunda tange̾t
mundũ. & contaminaret eiꝰ munditiã. Qura
ñ hoc fec̃ dmñs: idõ illũ credidit necisse quał uẽt

Expanded text:
aris, etiamsi non habeas quod porrigas manu, aris, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pharisaeus qui invitaverat Dominum, quando accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes Domini, tersit capillis, unxit unguento. Pharisaeus ergo, qui invitaverat Dominum, et munditiam non habebat nisi forinsecus corpore, corde autem plenus erat iniquitate et rapina, dixit apud semetipsum: «Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui munditiam tenebat quasi in carne, exsufflaret, repelleret, abjiceret; ne immunda tangeret mundum, et contaminaret ejus munditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum credidit nescisse qualis
Abbreviated transcription (Latin):
pletur aliquando os nr̃m. Et plus ẽ qđ dicunꝰ
sc̃itati ui̾ȩ: quando os plenum habemꝰ. loqͥ
ñ possumus. Habemꝰ aut̃ uitus os: id ÷ in
corde Unde quicqͥd ꝓcedit si malum ẽ inqͥ¬
nat uos. sibonum ẽ mundat nos. Deipso
enu ore audistis: dum euangłium legeret᷑.
Insultabant eium dño uidei: quia discipłi
ñ lotis manibꝰ manducabant. Illi insulta¬
bant: qͥ munditiã foris habebant. & intus
macula pleni erant. Illi insultabant: qͦrũ
iustitia ñ erat nͥ in oculis hominũ. Dñs aũ:
q̃rebat munditiã nr̃am interiorem. Quȩ si
fuerit necesse ẽ: ut & quȩ foris sunt munda
sint. Mundate inquit quȩ intꝰ siuit: & que
foris munda er̃. Ipse dñs dic̃ alio loco. Uerũ
date elemosinas: & ecce omĩa mnunda s̃ uob̃.
Unde auteni ꝓcedit elemosina: De corde.
Si erun manum porrigas: nec in corde mi¬
serearis: nichil fecisti.di aut̃ incorde misere.¬

Expanded text:
pletur aliquando os nostrum: et plus est quod dicimus pletur aliquando os nostrum: et plus est quod dicimus Sanctitati vestrae; quando os plenum habemus, loqui non possumus. Habemus autem intus os, id est in corde, unde quidquid procedit, si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. De ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. Insultabant enim Judaei Domino, quia discipuli ejus non lotis manibus manducabant. Illi insultabant, qui munditiam foris habebant, et intus maculis pleni erant; illi insultabant, quorum justitia non erat, nisi in oculis hominum. Dominus autem quaerebat munditiam nostram interiorem; quae si fuerit, necesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mundate,» inquit, «quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt» . Ipse Dominus dicit alio loco: «Verum date eleemosynas, et ecce omnia munda sunt vobis» . Unde autem procedit eleemosyna? De corde. Si enim manum porrigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti; si autem in corde misere
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ qđ sꝑalnꝰ. Quia gͦ prior resurrex̃. spẽ nob̃
dedit: quia in miseria positi spe consolati sumꝰ.
hinc gaudium magnum. Et con̾itit dñs ca¬
ptiuitat᷑e nr̃am: ut iam de captuittate uiam te¬
neamꝰ. & eamꝰ ad patriam. Lam gͦ redempti:
inuia ñ timeamꝰ insidiantes hostes nr̃os. Ideo
enim redeinit nos: ut ñ audeat hostis insi¬
diari nob. si de uia ñ recesserimꝰ. Ipse etum
Uiam tͥ straui adpatriam: nolirecedere. Talẽ
uiam muniui: ut latro ñ audeat ad te accedere.
luabilla noli recedere: & latro adte ñ audet ac¬
cedere. Ambula gͦ in xp̃o. & cauta gaudens:
canta tanquam consolatꝰ. quia ille te p̃cessit.
qui ussit ut sequaris. Tunc repletum ẽ gau¬
dio os nr̃m: & liugua nr̃a exultatione. Om̃s
fr̃s mei qđ habemus in corꝑe. quomͦ implet᷑
gaudio: Non solet impleri nisi aqua. aut cibo
aut potu aut aliqua re tali missam os. im¬

Expanded text:
remus. Quia ergo prior resurrexit, spem nobis remus. Quia ergo prior resurrexit, spem nobis dedit: quia in miseria positi, spe consolati sumus; hinc gaudium magnum. Et convertit Dominus captivitatem nostram, ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non timeamus insidiantes hostes nostros. Ideo enim redemit nos, ut non audeat hostis insidiari nobis, si de via non recesserimus. Ipse enim Viam tibi stravi ad patriam; noli de via recedere. Talem viam munivi, ut latro ad te non audeat accedere; tu ab illa noli recedere, et latro ad te non audet accedere. Ambula ergo in Christo et canta gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te praecessit, qui jussit ut sequaris. 5. «vers.» dio os nostrum, et lingua nostra exsultatione.» Os, fratres mei, quod habemus in corpore, quomodo repletur gaudio? Non solet impleri, nisi aut cibo, aut potu, aut aliquare tali missa in os. Im
Abbreviated transcription (Latin):
pla nob̃ etiam de cõmuni locutione homi¬
num danda s̃: ut facile intelligat᷑. Qgmͦ
dicimꝰ. sic̃ uixit pat̾. ita & filius: ad similitudi¬
nem hoc dicimus. Et sic̃ pecus moritur: ita
h̾o moritur. Ad similitudinem hoc dr̃. Quan¬
do autem dicimꝰ. fecit sic̃ uir bonus: nun¬
quid ñ ẽ uir bonus. s sinulitudinem habet
umi boni: fec̃ tanquam iustus. Hoc tanquã
ñ negat eum iustimi ẽẽ: s ꝓprietatem eius osten¬
dit. fecisti sic̃ senator. Ergo ñsum senator si
dicat: umiuo quia es. sic̃ senastor fecisti. Et qi
iustꝰ es: sic̃ iustꝰ fecisti. Et quia bonꝰ es: sic̃ bo¬
nꝰ fecisti. Ergo quia & iusti uere consolati erant.
sic̃ iusti consolati gaudebant. la ÷ magnum
erat gaudium ipso consolatorum: illo cõ¬
solante morituros. qui inortuus ẽ. Dr̃s enm
mori gemimꝰ: consolatꝰ ẽ ille quimortuus ẽ.
N e mori timeremꝰ: prior resurrex̃ ut habł

Expanded text:
pla nobis etiam de communi locutione homipla nobis etiam de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater, ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator, si dicat: Imo quia es, sicut senator fecisti; et quia justus es, sicut justus fecisti; et quia bonus es, sicut bonus fecisti. Ergo quia et isti vere consolati erant, «sicut consolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum, tanquam consolatorum, illo consolante morituros qui mortuus est. Omnes enim moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus est, ne mori timeremus. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo gͦ sibi. Ab ista gͦ confusione ĩam cõu̾si e¬
rant: quibꝰ dicit apłs. Quam enim głam haͤ¬
bebatis in his. in quibꝰ nunc erubescitis: Confu¬
sio ẽ gͦ ista tota uita rerum humanarũ: ñ ꝑti¬
nens addm̃. Iuhac confusione. id ÷ nusta babi¬
lonia. captiua tenetur sion. ded conuertit dñs
captiuitate sion: & facti sumꝰ inquit sic̃ cõso¬
lati: id÷ gauisi sumꝰ. tanquam consolationem
accipientes. Consolatio ñ ẽ: nͥ miserorum. Con¬
solatio ñ ẽ: nͥ gem̃tium. lugentium. Quare
quasi consolatio: nͥ quia adhuc gemimꝰ: Ge¬
munꝰ iure: consolamur inspe. Cum transi¬
erit res de gemitu. gaudium ueniet ȩt̾nũ:
li ñ opus erit consolatio. quia nulla miseria
sauciabim᷑. Quare aut̃ uelut consolati ait.
& ñait consolati: Nlon semꝑ quasi ad similitu¬
ad ꝓprietatẽ refert᷑: aliquando ad similitu¬
dinem. Modo ad ꝓprietatẽ relatũ ẽ. S exemi¬

Expanded text:
Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conversi eNemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conversi erant, quibus dicit Apostolus: «Quam enim gloriam habebatis in his, in quibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, non pertinens ad Deum. In hac confusione, in ista Babylonia, captiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitatem Sion. 4. «Et facti sumlati:» id est, gavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum, consolatio non est nisi gementium, lugentium, Quare «quasi consolati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consolati? Non semper quasi ad similituad proprietatem refertur, aliquando ad similitudinem; modo ad proprietatem relatum est. Sed exem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s illius ciuitatis cies captiui sunt: s qui
inde ꝑegrinant᷑. ipsi captiui sunt. Homo etues
De ꝓpagine ipsius natum ẽ genꝰ humanũ ⁊ & im¬
pleuit t̾ras captiuitatis siou: & istas captiui¬
tas sion. Quomͦ umbra illius ierłm. umbra
illiussion. quam acceper̃ uidĩ inmagine.
in figura fuit incaptiuitate in babilotuia. &
pꝰ sepͣtuaginta annos rediit ille popłs adci¬
uitatẽ suam. Septuaguita aimi: significant
omĩe tempꝰ qdđ septem dieb uoluit᷑. Cum aũ
transierit omne tempꝰ. tunc redimnꝰ & nos ad
pattiam nr̃am: quomͦ ille popłs pꝰ septua¬
gunta annos rediit a captiuitate babiloniȩ.
Babilonia ẽ enum: mundus iste. babilonia
eram: interp̃tat᷑ confusio. Uidete si ẽ confu¬
sio: tota utta humana. Quiqqͥd agunt ho¬
inines ui spe uaua: quando cognouerit
qͥd agunt erubescunt. Quare laborant: cui
laborant : faus meis uiquit. Et ipsi eui:¬
Et ipsteut᷑ filiis suis. Et ipsi quisbꝰ ⁊ filiis suis.

Expanded text:
cives captivi sunt; sed qui inde peregrinantur, ipsi captivi sunt. Homo civis De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit terras captivitas Sion. Et ista captivitas Sion quomodo umbra illius Jerusalem? Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septuaginta anni significant omne tempus quod septem diebus volvitur: cum autem transierit omne tempus, tunc redimus et nos ad patriam nostram; quomodo ille populus post septuaginta annos rediit a captivitate Babyloniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi quibus? Filiis suis.
Abbreviated transcription (Latin):
seretur. Et rursus quando nemo audit homi
num mala si ꝓcedunt deore tuo noli ẽe secu¬
rus: quia ille te audit qui dampnat. Susan
na audiebatur abiniustis iudicibꝰ: tacebat¬
& orabat. Os eius ñ audiebatur abhominibꝰ:
cor eiꝰ clamabat addm̃. Nunquid qͥa uox eius
de ore corꝑis ñ ꝓcessit. ⁊ ꝓpt̾ea exaudiri ñ me¬
ruit: Exaudita ẽ illa: quando orauit. nemo
hominum scurit. Ergo fr̃s: quid habeamꝰ
inore interiore cogitate. Ibi uidete nequid̃ ma¬
li dicatis. uitus: & nichilinali facitis foris. slon
potest eium fieri abhomine foris: nͥ qđ dictũ
fuerit intus. Custodi os cordis a malo: & in¬
nocens eris. Innocens erit lingua corꝑis tui.
Innocentes manꝰ er̃. ettam pedes innocentes
er̃. o culi innocentes er̃. aures innocentes er̃.
Omĩa m̃bra tua iustitiȩ nulitabt̃: quia imꝑa¬
tor iustꝰ. tenuit coi. Tunc dicent int̃ gentes.

Expanded text:
seretur. Et rursus quando nemo hominum seretur. Et rursus quando nemo hominum audit mala, si procedunt de ore tuo, noli esse securus, quia ille audit qui damnat. Susanna non audiebatur ab injustis judicibus, tacebat et orabat. Os ejus non audiebatur ab hominibus, cor ejus clamabat ad Deum . Numquid quia vox ejus de ore corporis non processit, propterea exaudiri non meruit? Exaudita est illa; quando oravit, nemo hominum scivit. Ergo, fratres, quid habeamus in ore interiore, cogitate. Ibi videte ne quid mali dicatis intus, et nihil mali facitis foris: non potest enim fieri ab homine foris, nisi quod dictum fuerit intus. Custodi os cordis a malo, et innocens eris: innocens erit lingua corporis tui, innocentes manus erunt; etiam pedes innocentes erunt, oculi innocentes erunt, aures innocentes erunt; omnia membra tua justitiae militabunt, quia imperator justus tenuit cor. 9. «Tunc dicent inter Ge
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Ecce adhuc insiratu suo iacet. ñdũ surrȩx̃
ut furtum faciat: uigilat et expectat ut ho¬
mines dormiant. iam dõ clam̃at. iam fur ẽ.
iam ĩmundus ẽ: iam facinus de ore interiore
do uoluptas cfaciendi decernit᷑. Decreuisti fa¬
cere: dixisti. Dixisti: fecisti. Si furtũ ñ fecerif:
forsitan ille sĩ meruit ꝑdere. cui disponebas
auferre. Et ille nichil ꝑdidit: & tude furto
q̃ampnabis. Decreuisti occiãe hominẽ dixisti.
In corde sonuit: deore interiore tuo homici¬
dium. Adhuc h̾o uiuit: & tu homicida pu¬
niris. Quis sis enini ap̃ dm̃ quȩxtt᷑: nunquid
ñdum apparueris aput homines: Certe gͦ
nouuuꝰ & nosse debemꝰ & teuere. quia ẽ os
cordis. & lingua coidis. Ipsunios impletur
gaudio. in ipso ore uitus oramꝰ dm̃: quando
labia clausa s̃ & patet conscientia.Silentiũ
ẽ & clamat pectꝰ: s aurib. Cuns: ñ homi¬
nis: si dĩ. Secitrus gͦ esto: ille audit qͥ mise¬

Expanded text:
mei. Ecce adhuc in stratu suo jacet, nondum surrexit mei. Ecce adhuc in stratu suo jacet, nondum surrexit ut furtum faciat; vigilat, et exspectat ut homines dormiant: jam Deo clamat, jam fur est, jam immundus est, jam facinus de ore interiore uando voluntas faciendi decernitur. Decrevisti facere; dixisti, fecisti. Si furtum non feceris foris; forsitan ille non meruit perdere, cui disponebas auferre: et ille nihil perdidit, et tu de furto damnaberis. Decrevisti occidere hominem; dixisti in corde, sonuit de ore tuo interiore homicidium: adhuc vivit homo, et tu homicida puniris. Quid sis enim apud Deum, quaeritur, non quid non dum apparueris apud homines. 8. Certe ergo novimus, et nosse debemus, et tenere quia est os cordis, est et lingua cordis. Ipsum os impletur gaudio: in ipso ore intus oramus Deum, quando labia clausa sunt, et patet conscientia. Silentium est, et clamat pectus: sed auribus cujus? Non hominis, sed Dei. Securus ergo esto; ille audit qui mi
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ. Non lotis aut̃ manibꝰ manducare: ñ comqͥ¬
nat hominem. Ilagͦ fr̃s mei quomͦ exeunt de
ore hominis : nͥ quia exeurit de corde sic̃ ipse dñs
dicit: Non enim quando illa loqͥm᷑ tunc nos
maculant: nequis dicat qͣndo loquim᷑ de ore
nro exeunt quia uerba & uoces deme nr̃o exeunt.
Et qͣndo mala lo quimur: ĩmundi efficimur.
Quid si aliquis ñ loquata & tantũ cogitet mala.
mundus ẽ. quia de ore ipsius corꝑis nichil ꝓcessit:
s de ore cordis iam dc̃ audiuit. Ecce fr̾s attendi¬
te quȩ dico. Nomino furtũ: mͦ nominaui fur¬
tum. Nunqͥ qͥa nominaui furtũ. contamina¬
ineo exiit: & ñ me fecit ĩmundũ. furaut̃ sur¬
git innocte. & nichil dicit oie: & faciendofit
immundus. Non solum ñdicit: s & p̃mit faci¬
nus toto silentio. Et usq adeo uocem suã au¬
diri: ut nec uestigia sua uelit sonare. Nunqͥd
gͦ quia ita silet mundus est: plus aut̃ dico ft̃s

Expanded text:
nem: non lotis autem manibus manducare, non coinqunem: non lotis autem manibus manducare, non coinquinat homiore, nisi quia «exeunt de corde,» sicut ipse Dominus dicit? Non enim quando illa loquimur, tunc nos maculant. Ne quis dicat: Quando loquimur, de ore nostro exeunt, quia verba et voces de ore nostro exeunt; et quando mala loquimur, immundi efficimur. Quid si aliquis non loquatur, et tantum cogitet mala, mundus est, quia de ore ipsius corporis nihil processit? Sed de ore cordis jam Deus audivit. Ecce, fratres mei, attendite quae dico. Nomino furtum: modo nominavi furtum; numquid quia nominavi furtum, contaminameo exiit, et non me fecit immundum. Fur autem surgit in nocte, et nihil dicit ore, et faciendo fit immundus. Non solum non dicit, sed et premit facinus toto silentio; et usque adeo vocem suam timet audiri, ut nec vestigia sua velit sonare: numquid ergo quia ita silet, mundus est? Plus autem dico, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
mus: sic̃ de isto ore ad refectionem corporis: sic
de illo ore ad refectionem cordis. Nam unde. be¬
ati qui esuriunt & sitiunt iustitiã: qm̃ ipsisa¬
turabunt᷑. di aute ñ fac̃ inmmundũ nͥ qđ exit
de ore. & hoc cum audimꝰ in euangłio. ñ intel¬
ligamꝰ nͥ os corꝑis: absurdum ẽ enim & nuns
stultum. ut tunc ñ putemꝰ ñ fieri ĩmundum
hominẽ cũ manducat. Tunc aut̃ putemꝰ im
mundusꝰ quando bibis ñ es iiundus: & qͣn¬
spuis immundus es: Quando eium spuis de ore
tuo exit aliquid: & qͣndo bibis mnos intrat aliqͥd.
Quid uoluit dicere dñs. Non qđ intrat inos: sed
qđ exit inquinat hominem. Secutꝰ eodem loco
scdm alium eũgłistam: dixit. Quȩ s̃ quȩ ꝓcedunt
de ore ÷ ut utelligas ñ deore corꝑis eum dixisse s
de ore cordis: ait enim. Decorde enim exeunt
cogitationes malȩ: fornicationes. honucidia. bla-¬
sphemie. hȩc sunt: quȩ incoinquinant homi¬

Expanded text:
mus: sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et mus: sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et de illo ore ad refectionem cordis. Nam inde, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . 7. Si autem non facit immundum nisi quod exit de ore, et hoc cum audimus in Evangelio, non intelligimus nisi os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc putemus non fieri immundum hominem, cum manducat, tunc autem putemus imundus? Quando bibis, non es immundus; et qspuis, immundus es? Quando spuis enim, de ore tuo exit aliquid; quando bibis, in os intrat aliquid. Quid voluit dicere Dominus, «Non quod intrat in os, sed quod exit, inquinat?» Secutus eodem loco secundum alium evangelistam dixit quae sunt quae procedunt de ore; ut intelligas non de ore corporis eum dixisse, sed de ore cordis. Ait enim: «De corde enim exeunt cogitationes malae, fornicationes, homicidia, blasphemiae; haec sunt quae coinquinant homi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Et omĩa ait apłs munda mundis. limundis
aut̃ & infidelibꝰ nichilẽ mundum: s polluta
s̃ eorum mens et conscientia. Quid uoluit intel¬
ligi᷑ Mundo homini: & panis & porcina
Sedpolluta ẽsunt inquit eorum & mens & con¬
scientia. Quia siuiterius qđ ẽ immundũẽ. fo¬
ris qdđ ẽ nichil mundum ẽẽ potest. Sigͦ illis qͥbꝰ
interiora ummunda s̃. exteriora munda ẽẽ non
poss̃: si uolueritis ut exteriora munda sint. uite¬
riora mundate. Ibi ẽ enun os qđ implebit᷑ tͥ gau¬
dio: & quando taces. Quando enum taces & gau¬
des: os tuum clamat addm̃. d: uide unde gau¬
deas. Si descło gaudes: immundo gaudio uoci¬
feraris ad dm̃. Siuͦ de redemptione gaudes. qͦ¬
mͦ dixit psalmus iste: cum conuerterit dñs cap¬
tiuitate syon. facti fumus iocundati: tunc replet᷑
uero gaudio os nr̃m. & lingua nr̃a exultatione.
Manifestum ẽ. quia in spe gaudes: & gaudium
ipso oie qd̃ habemꝰ intus & manducamꝰ & bibi¬

Expanded text:
mundis autem et infidelibus, nihil est mundum; sed polluta sunt eorum et mens et conscientia» . Quid voluit intelligi? Mundo homini et panis et porcina «Sed polluta sunt,» inquit, «eorum et mens et conscientia:» quia si interius quod est, immundum est; foris quod est, nihil mundum esse potest. Si ergo illis quibus interiora immunda sunt, exteriora munda esse non possunt; si volueris ut exteriora munda sint, interiora mundato. Ibi est enim os quod implebitur tibi gaudio, et quando taces: quando enim taces et gaudes, os tuum clamat ad Deum. Sed vide unde gaudeas. Si de saeculo gaudes, immundo gaudio vociferaris ad Deum: si vero de redemptione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus jucundati;» tunc impletur vero gaudio os tuum, et lingua tua exsultatione: manifestum est quia in spe gaudes, et acceptuipso ore quod habemus intus, et manducamus et bibi
Abbreviated transcription (Latin):
templũ: edificauit sibi templũ uerꝰ salomõ
salomonis: int̾pretat᷑ pacificus. Est aut̃ ille
uerꝰ pacificus. de quo dicit apłs: ipse ẽ enim
pax nr̃a qui fec̃ utraq unum. Ille ẽ uerꝰ paci¬
ficus: qui duos parientes ed iuerso uenientes
uise copulauit. Quibꝰ factus ẽ lapis angula¬
ris uenientẽ popłm ex circoncisione credentiũ:
&e uenientẽ popłm ex p̃putio gentiũ. & ipsoꝵ
cregentium. Fecit unam eccłiam de duobꝰ popłis.¬
&e factꝰ ẽ illis lapis angularis. Et ideo uerꝰ paci¬
ficus: qͥa gͦ ille uerus salomon. Salomon aũ
ille filius dauid̃. de muriere bersabeȩ rex in¬
isrł: figurã gestabat huiꝰ pacifici. quando
templũ ȩdificauit. Ideo ne illum putes salo¬
monẽ qͥa ȩdificauit domũ dõ: aliũ salomo¬
nẽ tͥ ostendens ista scriptura. dic cep̃ in psal

Expanded text:
templum, aedificavit sibi templum verus Salomontemplum, aedificavit sibi templum verus SalomonSalomonis interpretatur Pacificus: est autem ille verus pacificus, de quo dicit Apostolus, «Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum.» Ipse est verus pacificus, qui duos parietes e diverso venientes in se copulavit, quibus factus est lapis angularis, venienti populo ex circumcisione credentium, et venienti populo ex praeputio Gentium et ipsorum credentium; fecit unam Ecclesiam de duobus populis, factus est illis lapis angularis , et ideo vere pacificus. Quia ergo ille verus Salomon; Salomon autem ille filius David de muliere Bethsabee , rex Israel, figuram gestabat hujus pacifici, quando templum aedificavit: ideo ne illum putes Salomonem qui aedificavit domum Deo, alium Salomonem tibi ostendens Scriptura sic coepit in Ps
Abbreviated transcription (Latin):
spirauerit dñs. dicam caritati urȩ. Salomon
erat temꝑe suo filius datud magnꝰ ille per
quẽ multa scã p̃cepta et salubria mouita:
& diuma sacram̃ta sps sc̃s. in d̾urinis litt̾s¬
oꝑatus ẽ. Namipse salomon mulierũ amator fuit:
&& reꝑbatus ẽ a dõ. Et usq adeo laqueus illi fuit il¬
cadente. quȩ ꝑ illum dicta s̃deleccent᷑. iudicaren¬
tur: quia ipse dixetat. ñ ꝑ illum dicta sunt. Opti¬
me gͥ etiam hoc egit. miscdia dĩ & sp̃s eiꝰ: ut
quicqͥd ꝑ salomonem bonidictũ ẽ. dõ tribuere¬
t᷑: peccatũ aut̃ honunis. homiti. Qa nurum
quia inpopło dĩ cecidit salomon: inparidiso:¬
ñ cecidit adam: Noͣm cedidit de celo angłs. &
diabolus factus ẽ: Idõ docemur in nullo ho¬
nunũ. spem eẽ ponendã: qͥa &e iste salomon tẽ¬
fiture eccłȩ &e corꝑis dñi. Unde dicit in euan¬
głio. Soluite templum hoc: & intriduo ex¬
citabo illud. Quia gͦ ipse aedificauerat illuo

Expanded text:
spiraverit Dominus, dicam Charitati vestrae. 2. Salomon spiraverit Dominus, dicam Charitati vestrae. 2. Salomon erat tempore suo filius David, magnus ille, per quem multa sancta praecepta et salubria monita et divina sacramenta Spiritus sanctus in divinis Litteoperatus est. Nam ipse Salomon mulierum amator fuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit ilcadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; judicaretur quia ipse dixerat, non per illum dicta erant. Optime igitur etiam hoc egit misericordia Dei eti per Salomonem dictum est, Deo tribueretur; peccatum autem hominis homini. Quid mirum quia in populo Dei cecidit Salomon? In paradiso non cecidit Adam? Non cecidit de coelo angelus, et diabolus factus est? Ideo docemur in nullo hominum spem esse ponendam. Quia et iste Salomon iae et corporis Domini; unde dicit in Evangelio, «Solvite templum hoc, et in triduo excitabo illud» : quia ergo ipse aedificaverat illud
Abbreviated transcription (Latin):
Nter om̃ia cantica quibꝰ ẽ titulus canticũ gradiũ.
iste psalmus aliquid amplus ititulo accepit. qͦd
aaditum ẽ salomonis. Sic enim p̃notat᷑: canticum
graditũ salomonis. Itaq fecit uos uitentos mnusita¬
tior titulus ceti̾s ut quęramꝰ quare additũ sit salo¬
monis. Lam qͥd sit canticũ gratluũ: ñ opꝰ ẽ sepe re¬
petere. Plura enim hincdictat s̃: qͥa qui cantat a¬
scendit. Ascendentis uox in affectu pietatis. & ca¬
ritatis adillam suꝑnã ierłm cui suspiramꝰ quan¬
diu peregrinam. & uͥ letabunur cum a ꝑegrinati¬
one redierimꝰ. Ascendit adhanc om̃is qui ꝓficit:
cadit abhac omnis qui deficit. Nec pedibꝰ ascẽ¬
dere queras: nec pedib te descendere putes. A¬
mando dm̃ ascendis: amando scłm cadis. Sunt
gͦ ista cantica amantiũ. quodã scõ desid̃ĩo fla¬
grantium. Ardent: qui ista cantant excorde. Quo¬
contemptu temporalium. in caritate ȩt̾niorũ.
S quare sit additum salomonis: quantũ in¬

Expanded text:
nter omnia cantica quibus est titulus, «Canticum graduum,» iste psalmus aliquid amplius in titulo accepit, quod additum est, «Salomonis.» Sic enim praenotatur: «Canticum graduum Salomonis.» Itaque fecit nos intentos inusitatior titulus caeteris, ut quaeramus quare sit additum, «Salomonis.» Nam quid sit «Canticum graduum,» non opus est saepe repetere; plura enim dicta sunt hinc, quia cantat ascendentis vox in affectu pietatis et charitatis ad illam supernam Jerusalem, cui suspiramus quamdiu peregrinamur, et ubi laetabimur cum a peregrinatione redierimus. Ascendit ad hanc omnis qui proficit; cadit ab hac omnis qui deficit. Nec pedibus ascendere quaeras, nec pedibus te descendere putes: amando Deum, ascendis; amando saeculum, cadis. Sunt ergo ista cantica amantium, quodam sancto desiderio flagrantium. Ardent qui ista cantant ex corde, quoepta Dei, in contemptu temporalium, in charitate aeternorum. Sed quare sit additum, «Salomonis,» quantum in
Abbreviated transcription (Latin):
descendebat ab ierłm in iherico: incidit ii latro¬
nes. Si ñ iłscẽdet: ñ incidẽt in latrones. Iamgͦ
adam descendit incidit in latrones. Om̃s enim
nos: adam sumꝰ. S transiit sacerdos: et contẽp¬
sit. Transiit leuita et contempsit: qͥa lex sana¬
ẜe ñ potuit.Transut samaritanꝰ qͥdã: id ÷ dñs

Expanded text:
descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrodescendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrones. Non descenderet, et non incideret in latrones. Jam ergo Adam descendit, et incidit in latrones: omnes enim nos Adam sumus. Sed transiit sacerdos, et contempsit; transiit Levita, et contempsit; quia Lex sanare non potuit. Transiit Samaritanus quidam, id es
Abbreviated transcription (Latin):
nent ili illa patria: quã ut sit quibꝰ impendat᷑
miscłia. Tam̃ quãdu ẽ quib impend̃at᷑: ñde¬
ficiamꝰ inista eruanna mtitere semina. Et si cũ
fletu semmnamꝰ: cũ gaudio metemꝰ. In illa enim
refur rectione mortuorum. recipiet qͥsq mani¬
pulos suos: id÷ fructũ seminis. coronã gaudiorũ.
& exultationis. Tunc erit triumphus letantium
& ipsi morti insultantiũ: inqua gemebatur.
Tunc dicent morti. Ubi ẽ mors contentio tua᷑ U
ẽ mors aculeus tuus: S quare iam gaudent:
Quia portant mamyulos fuos: qͥa euntes ibant
& flebant mitentes semina sua. Quare mittẽ¬
tes semina sua. Qitia qͥ seminant in lacrimis in
gauãio metent. Isto psalmo exortatiuos fuerimꝰ
maxime adfatiendã misccłiam: quia hinc asc̃ẽ¬
detur. Et uidetisqͥa ille cartat canticũ gͣduũ
qͥ ascendit. meũtote nolite amare descendere
& ñ ascendere: s dͥe ascensione cogitate. Quia qͣͥ

Expanded text:
uam ut sint quibus impendatur uam ut sint quibus impendatur misericordia. Tamen quamdiu sunt quibus impendatur, non deficiamus in ista aerumna mittere semina. Etsi cum fletu seminamus, tamen cum gaudio metemus. In illa enim resurrectione mortuorum recipiet quisque manipulos suos, id est fructum seminis, coronam gaudiorum et exsultationis. Tunc erit triumphus laetantium, et ipsi morti insultantium, in qua gemebatur: tunc dicent morti, «Ubi est, mors, contentio tua? Ubi est, mors, aculeus tuus» ? Sed quare jam gaudent? Quia «portant manipulos suos.» Quia «euntes ibant, et flebant, mittentes semina sua.» Quare, «mittentes semina sua?» Quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» 15. Isto psalmo exhortati vos fuerimus maxime ad faciendam misericordiam, quia hinc ascenditur; et videtis quia ille cantat canticum graduum, qui ascendit. Mementote; nolite amare descendere et non ascendere, sed de ascensione cogitate: quia qui
Abbreviated transcription (Latin):
erumnis fiunt ista: uusta uita nolite de¬
ficere. In lacrimis seminatis: in gaudio
metetis. Quid enim fr̃s mei. ipse agrico¬
la quando ꝓcedit cum aratro &r portat sem̃:
nonne aliquando frigidus ẽ uentꝰ. & imb̃
deterret: attendit celum uid̾et tristẽ diem.¬
tremit frigore. & tam̃ ꝓcedit & seminat.
Tumet enim ine cũ tristẽ diẽ attenãit. & expe¬
ctat diem letum ne tẽpꝰ transeat. & ñ inue¬
niat qđ metat. Nolite differre fr̃s mei. de¬
minate in hime. seminate oꝑabona. et
cum ploratis: qͥa qui seminant in lacrimis
in gaudio metent. Mittunt semina sua: bonã
ros erant: et miseri erant. Melius fr̃s m̃iuit mil¬
lus sit miser: ꝗͣut tu facias miscłiam. Qui enĩ
ut fatiat miscłiam optat ẽẽ miseros: crudelẽ
suam. optaret eẽ multos egrotos: crudelis medi¬
cina ẽẽt. Melius ẽ ut om̃s sani funit: quãut ex¬
erceat᷑ ars medici. Melius ẽ gͦ ut om̃s beati reg

Expanded text:
aerumnis fiunt ista in ista vita, nolite deaerumnis fiunt ista in ista vita, nolite deficere. In lacrymis seminatis, in gaudio metetis. Quid enim, fratres mei? Ipse agricola quando procedit cum aratro, et portat semen, nonne aliquando frigidus est ventus, et imber deterret? Attendit coelum, videt triste, tremit frigore, et tamen procedit, et seminat. Timet enim ne cum tristem diem attendit et exspectat diem laetum, tempus transeat, et non inveniat quod metat. Nolite differre, fratres mei; seminate in hieme, seminate bona opera et cum ploratis; quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» Mittunt semina sua, bonam ros erant, et miseri erant. Melius est, fratres mei, ut nullus sit miser, quam ut tu facias misericordiam. Qui enim ut faciat misericordiam optat esse miseros, crudelem suam, optaret esse multos aegrotos, crudelis medicina esset. Melius est ut omnes sani sint; quam ut exerceatur ars medici. Melius est ergo ut om
Abbreviated transcription (Latin):
traicit diuttẽ: elemosinã fac̃ indutitẽ. Ergo
nolite eos tantum putare pauꝑes: qͥ ñ hñt
pecuniam. In qͦ quisq pauꝑ ẽ: ibiillũ tude.
quia forte tu in eo dues es. in qͦ ille pauꝑẽ.
&e habes unde accominodes. Forte m̃bra tua
accommodas: & plus ẽ quam si pecuniã ac¬
commodares. Consilio indiget: tu plenus
es consilio. In consilio ille pauꝑ:tu diues es.
Ecce nec laboras nec aliquid ꝑdis: das consi¬
ltũ & p̃stitisti elemosinã. Modo fr̃s mei ãum
loquimur: quasi pauꝑes ad nos estis. Et quia
nob dĩ dignatus ẽ dare: damꝰ uob̃inde. Et õs
abislo accipimꝰ: qui solus ẽ diues. Sic se gͦ
tenet corpus xp̃i. m̃bra socia sic compingun¬
tur &e adunant᷑ in caritate. & inuinculo pa¬
In eo qđ habet diues ẽ: ineo qđ ille ñ habet
pauꝑ ẽ. Sic uos diligite: sic uos amate. Ho¬
lite ad uos solos attendere: s attendite in¬
digentes circa uos. Sed quia cũ laboribꝰ &

Expanded text:
trajicit divitem; eleemosynam facit in divitem. Ergo trajicit divitem; eleemosynam facit in divitem. Ergo nolite eos tantum putare pauperes, qui non habent pecuniam. In quo quisque pauper est, ibi illum vide; quia forte tu in eo dives es, in quo ille pauper est, et habes unde accommodes. Forte membra tua accommodas, et plus est quam si pecuniam accommodares. Consilio indiget, tu plenus es consilio; in consilio ille pauper, tu dives es. Ecce nec laboras, nec aliquid perdis; das consilium, et praesitisti eleemosynam. Modo, fratres mei, cum loquimur, quasi pauperes ad nos estis; et quia nobis Deus dignatus est dare, damus inde vobis; et omnes ab illo accipimus, qui solus est dives. Sic se ergo tenet corpus Christi, membra socia sic compinguntur et adunantur in charitate et in vinculo pain eo quod habet, dives est; in eo quod ille non habet, pauper est. Sic vos diligite, sic vos amate. Nolite ad vos solos attendere; sed attendite indigentes circa vos. Sed quia cum laboribus et
Abbreviated transcription (Latin):
austri. Et si nichil habebat: totũ illi cõputa¬
t᷑. Quantũ sibi p̃stant mendici: Intendat ca¬
ritas ur̃a quomͦ fiat elemosina. Certe mendi¬
te frattes ur̃os: sialiquid egent tribuitis. Si ẽ
in uob̃ xp̃c: etiam exteris. Sed sulli sunt
mendici qui ꝓfessionent habent petendi
in erumna: & ipsi habent qđ sibi prestent
inuicem. Non illos deseruit as. Unde ꝓbent᷑
quia faciunt elemosinas: iste sĩ potest am¬
bulare. Qui potest ambulare: pedes suos
accommodat claudo. Qui uidet: oculos stios accõ¬
modat ceco. Et qui uuenis ẽ: & sanus: iures su¬
as accominodat seni ł egroto. Portat illũ: ille
indiget. ille diues ẽ. Aliquando et diues inue¬
nitur pauꝑ: & a pauꝑe p̾statur illi aliquid.
Uenit nescio quis ad flum̃. tanto delicatior
quauto ditior. transire ñ potest. Si nudatis
menbris transiret: frigesceret. Egrotanit:
morietur. Accedit pauꝑ exertitatiore corpore.

Expanded text:
austri; etsi nihil habeat, totum illi computaaustri; etsi nihil habeat, totum illi computatur. Quanta sibi praestant mendici? Intendat Charitas vestra quomodo fiat eleemosyna. Certe mendite fratres vestros, si aliquo egent; tribuitis, si est in vobis Christus, etiam exteris. Sed si illi sunt mendici, qui professionem habent petendi, in aerumna et ipsi habent quod praestent sibi invicem. Non illos deseruit Deus, unde probentur, quia faciunt eleemosynas. Iste non potest ambulare; qui potest ambulare, pedes suos accommodat claudo; qui videt, oculos suos accommodat caeco; et qui juvenis est et sanus, vires suas accommodat vel seni vel aegroto, portat illum: ille indiget, ille dives est. 13. Aliquando et dives invenitur pauper, et a paupere praestatur illi aliquid. Venit nescio quis ad flumen, tanto delicatior quanto ditior; transire non potest: si nudatis membris transiret, frigesceret, aegrotaret, moreretur: accedit pauper exercitatior corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
quando sic gratis constat: ut habeat illũ aliꝰ:
et alius. habeat. Si gͦ ille qui illũ habet. dec ii
li qui ñ habet: tantum dedit side plena cari¬
tate dedit qđ dedit: tantum dedit quantũ
illa in duob minitis. quantũ ⁊acheus in di¬
midio rerũ suarum. Non enim sine causa addi-¬
dit frigidȩ: ut pauꝑem ostenderet. Ideo dix̃ ca¬
licem aq̃ frigide: nequis uł inde causaret᷑. qđ
lignum ñ haberet unde calefaceret aquã. Cali¬
cem aquȩ frigidȩ qui ded̾it uni ex minunis:
ñ ꝑdet mercedẽ suam. Quid sinec hoc habeat:
securus sit. Et si nec hoc habet: pax in t̾ra ho¬
minibꝰ bonȩ uoluntatis: tantum illud tumeat
ne habeat & ñ fatiat. Sieium habet & ñ fa¬
cit: intus gelauit. Nondum soluta s̃ peccata
eiꝰ sic̃ torrentes in austro: quia uoluntas frigi¬
da ẽ. Quidualent tanta bona quȩ possidemꝰ:
Accedit uoluntas feruens: iã soluta calore

Expanded text:
c gratis constat, ut habeat illum alius, c gratis constat, ut habeat illum alius, et alius non habeat: si ergo ille qui illum habet, dederit illi qui non habet; tantum dedit, si de plena charitate dedit quod dedit, tantum dedit, quantum illa in duobus minutis, quantum Zacchaeus in dimidio rerum suarum. Non enim sine causa addidit, «frigidae,» ut pauperem ostenderet. Ideo dixit, «Calicem aquae frigidae,» ne quis vel inde causaretur quod lignum non habuerit unde calefaceret aquam. «Calicem aquae frigidae qui dederit uni ex minimis, non perdet mercedem suam» . Quid si nec hoc habeat? Securus sit, etsi nec hoc habet; «Pax in terra hominibus bonae voluntatis:» tantum illud timeat, ne habeat et non faciat. Si enim habet et non facit, intus gelavit; nondum soluta sunt peccata ejus sicut torrens in austro, quia voluntas frigida est. Quid valent tanta bona quae possidemus? Accedit voluntas fervens, jam soluta calore
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas: in tacheo caritas magna. duscepit
dñm hospitio. gaudens suscepit: & dimidiũ
patrimonii sui pauꝑibꝰ ꝓmisit sedaturũ. Et
At intelligas ꝓpterea sibi eũ tenuisse dimidiũ:
s̃i ut haberet qđ possideret: s ut haberet ũn
debita redd̾eret. Magna uoluntas. Multum
dedit: multũ seminauit. Eigo uidua illa que¬
duo minuta nusitita: parũ seminauit: Inmo tm̃:
quantum ⁊ a cheus. Minores enum facultates ferebat:
s parem uoluntatẽ habebat. Misit duo minu¬
ta de tanta uoluntate: de quanta tacheus dimi¬
dium patrimonii sui. diattendas quid deder̃: Ai-¬
uersa inuenies. Si attendas unde deder̃: paria
inuenies. Quidqͥd habuit dedit illa: & qđ ha¬
buit dedit ille. Fac aliquem ñ habere: uł duos
nũmos. Eat aliquid uilius qđ seminemꝰ ut me¬
tamꝰ illam messem: est. Calicẽ aquȩ frigidȩ qͥ
dedit discipło: ñ ꝑdet mercedem. Calix aquȩ fri¬
gidȩ. ñ duob nũmis s gratis constat. Tam̃ ali

Expanded text:
oluntas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit Dominum hospitio, gaudens suscepit, et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit se daturum, etut intelligas propterea sibi eum tenuisse dimidium, non ut haberet quod possideret, sed ut haberet unde debita redderet. Magna voluntas; multum dedit, multum seminavit. Ergo vidua illa quminuta misit, parum seminavit? Imo tantum, quantum Zacchaeus. Minores enim facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat . Misit duo minuta de tanta voluntate, de quanta Zacchaeus dimidium patrimonii sui. Si attendas quid dederunt, diversa invenies: si attendas unde dederunt, paria invenies; quidquid habuit dedit illa, et quod habuit dedit ille. 12. Fac aliquem non habere vel duos nummos: est aliquid vilius quod seminemus, ut metamus illam messem? Est: «Calicem aquae frigidae qui dederit discipulo, non perdet mercedem suam.» Calix aquae frigidae non duobus nummis,
Abbreviated transcription (Latin):
Donũ aũ fatientes ñ deficiamꝰ: t̾pi enĩ ꝓprio
metemꝰ. infatigabiles. Itaq dum tempꝰ habe¬
mꝰ operem᷑ bonũ ad om̃s: maxime ad domesti¬
cos fic̃. Loquens itaq deipsis elemosinis qͥd
ait: hoc aut̃ dico: qui parce seminat parce et
metet. Ergo qͥ multũ seminat: multũ metet.
Qui parce seminat: parce ce metet. Et qui nicħ
seminat: nichil metet. Quare gͦ desideratis la¬
tos fundos. uͥ miulta semina seminetis : latior

Expanded text:
onum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei» . Loquens itaque de ipsis eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, Qui parce seminat, parce et metet» . Ergo qui multum seminat, multum metet: «qui parce seminat, parce et metet;» et qui nihil seminat, nihil metet. Quare desideratis latos fundos, ubi multa semina seminetis? Latior
Abbreviated transcription (Latin):
nium: inuanum laborauer̃ edificautes eam
Ideo quosdam uidentes ruere apłi apłi: & ꝓpͥe
paulus ait. Dies obseruatis & anuos&e m̃ses
& temꝑa: timeo uos ne forte sine causa labo¬
rauerim in uos. Quia nouerat se uitꝰ dño
edificari: plangebat istos quia sine causa
laborauerat in eis. Nos gͦ lo quimur foris:
ille edificat intus. Quomͦ audiatis nos adñ¬
timꝰ: quid cogitetus̃ ille solus nouit. Qui cogi¬
tationes ur̃as uidet. ipse edificat. ipse monet.
ipse terret. ipse intellectum aꝑit. ipse ad fi¬
demn applicat sensum ur̃m. Et tam̃ laboramꝰ
& nos: tanquam oꝑarii. S nͥ dñs edificaue¬

Expanded text:
mum, in vanum laboraverunt, aedificantes eam.» Ideo quosdam videntes ruere Apostoli, et proprie Paulus ait: «Dies observatis, et annos, et menses, et tempora; timeo vos», «ne forte sine causa laboraverim in vos» . Quia noverat se intus a Domino aedificari, plangebat istos, quia sine causa laboraverat in eis. Nos ergo loquimur foris, ille aedificat intus. Quomodo audiatis, nos advertimus; quid cogitetis, ille solus novit qui cogitationes vestras videt. Ipse aedificat, ipse monet, ipse terret, ipse intellectum aperit, ipse ad fidem applicat sensum vestrum: et tamen laboramus et nos tanquam operarii; sed «nisi Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ pleua. doloribꝰ. ꝑiculis. erumis. tẽptatiomi¬
bꝰ. Nolite seduci gaudio rerũ humanatũ: flen¬
da ireb humanis adu̾tite. Poterat ridere priꝰ
puer qui uascit᷑. Quare a fletu incipit utuere:
ridere ñdum nouit: quate plorare iã nouit:
quia cep̃ ire in istã icitam. S si de illis captius
ẽ. hic flet &e gemnit: s ueniet gaudium. Sequit᷑
enuim. Qui seminant in lacrimis: ingaudio me¬
tent. In ista uita quȩ plena ẽ lacrimis: semi¬
uemiꝰ. Quid semuiabimꝰ : oꝑa bona. oꝑa nuiscđie:

Expanded text:
ribus plena, doloribus, periculis, aerumnis, tentationiribus plena, doloribus, periculis, aerumnis, tentationibus. Nolite seduci gaudio rerum humanarum; flenda in rebus humanis advertite. Poterat ridere prius puer qui nascitur: quare a fletu incipit vivere? Ridere nondum novit; quare plorare jam novit? Quia coepit ire in istam vitam. Sed si de illis captivis est, hic flet et gemit; sed veniet gaudium. 11. «vers.» 5. Sequitur enim: «Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» In ista vita, quae plena est lacrymis, seminemus. Quid seminabi
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitat̃e nr̃am. Querebat᷑ qͥd sit: s pate¬
bit mͦ adiuuante dño ur̃is orationibꝰ. Qtio¬
dam loco dix̃ scriptura. cũ p̃ciꝑet & mone¬
ret de oꝑib bonis. ait. Sic̃ glaties in sereno:
ita soluent᷑ peccata tua. Ergo peccata: liga¬
bant nos. Quomͦ: quomͦ frigus ligat aꝗͣ
ne currat: & iligati frigore peccatoxũ ge¬
labimꝰ. Si aust̃ aut̃ calidus uentꝰ ẽ: qͥndo
flat auster: liquescent glaties. & implent᷑
torrent̾es. Torrentes aut̃ dicunt: flumina
hiemalia. Magno enimampetu. repenti¬
nis aqͥs impleta currunt. Gelaueramꝰ gͦ in
captiuitate: construgebant nos peccata ur̾a.
flauit auster sp̃s sc̃s : dimissa s̃ nob ꝑ eccata:
soluti sumꝰ a frigore iniqͥtatis tanꝗđ glaties
in sereno. doluunt᷑ peccata nr̃a. curramꝰ ad patri¬
am: quasitorrentes in austro. Dui eñi laboraui¬
mꝰ et laborauiꝰ: etiani fatientes bene. Nam ipsa
uita humana quã ingressi sumꝰ misera ẽ. labo¬

Expanded text:
atur quid sit; sed patebit modo, adjuvante Domino, vestris orationibus. Quodam loco Scriptura, cum praeciperet et moneret de operibus bonis, ait: «Sicut glacies in sereno, ita solventur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat aquam ne currat. Et illigati frigore peccatorum gelavimus. Auster autem calidus ventus est: quando fiat auster, liquescit glacies, et implentur torrentes. Torrentes autem dicuntur flumina hiemalia; magno enim impetu repentinis aquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in captivitate; constringebant nos peccata nostra: flavit auster Spiritus sanctus; dimissa sunt nobis peccata, soluti sumus a frigore iniquitatis; tanquam glacies in sereno, solvuntur peccata nostra. Curramus ad patriam, quasi torrentes in austro. Diu enim laboravimus, et laboramus etiam facientes bene. Nam ipsa vita humana quam ingressi sumus, misera est, labo
Abbreviated transcription (Latin):
iniquus. ⁊ e semꝑ seruus ero: faciam gͦ et ego
iniquitatẽ: quia nichil ꝓdest tenere ustitiã.
se aut̃ hoc dieat insimuat᷑ illi fides. quia
ad tempus potest eẽ uirga peccatorum suꝑ
tate manꝰ suas. & ferant iiquitatẽ. ñ faci¬
ant. Mllelus ẽ eum imustetiam ferre: qͥ fac̾e.¬
Re.
Unde non semꝑ erit: quia ñ derelinquet uirgã
peccatorum suꝑ sortem iustorum: Hoccogitant
uolunt. faciunt illum p̃cedentem &e se sequen¬
tes. ñ autẽ se p̃cedentes & illũ sequentẽ. & in õibꝰ
eum bonum inueniunt. siuie em̃dantẽ suie

Expanded text:
iniquus, et semper servus ero? Faciam ergo et ego iniquus, et semper servus ero? Faciam ergo et ego iniquitatem; quia nihil prodest tenere justitiam. Ne autem hoc dicat, insinuatur illi fides, quia ad tempus potest esse virga peccatorum super itate manus suas, et ferant iniquitatem, non faciant. Melius est enim injustitiam ferre quam facere. non semper erit? «Quia non derelinquet Dominus virgam peccatorumqui sequi Deum volunt, faciunt illum praecedentem, et se sequentes; non autem se praecedentes, et illum sequentem: et in omnibus eum bonum inveniu
Abbreviated transcription (Latin):
quia sic consolati sumꝰ. seruiͦs. otr̃is serui bo¬
ni s̃: aut quia sic rep̃ssimꝰ suꝑbiam dominoꝵ
om̃s domini mali s̃. Sunt boni fideles dñi:
ar st̃ nali. Dunt boni fideles serui: et sunt
mali.S quandui seruiboni. seruuunt malis
dominis: ferant ad tempus. quia ñ derelui¬
quet dñs uirgami peccatoꝵ suꝑ sort̾ẽ iustoꝵ.
Quare hoc : ut ñ extendant iusti adiniqͥ¬
tatẽ manꝰ suas. Ut ad tempꝰ ferant uisti uu¬
qͦs dominantes: & intelligant sĩ eẽ hoc sem¬
ptt̃num: s p̃parent se ad possidendam here¬
struet᷑ om̃is pontentatꝰ: et om̃is potestas:
ut sit as̃ omĩa in om̃ibꝰ. Aahoc se seruantes
&e hoc corde contemplantes. & adhuc ͥ fide
retineutes. & ut uideant ꝑdurantes: ñ ext̃ẽ¬
dunt manꝰ suas ininiquitatẽ. Nam si uide¬
ant quia semnꝑẽ uirga peccatorũ suꝑ sortem
iustorum: cogitant aput se et dicunt. Quid mͥ
ꝓdest quia nistus sum: semꝑ mͥ dominabit᷑

Expanded text:
quia sic consolati sumus servos, omnes servi boquia sic consolati sumus servos, omnes servi boni sunt; aut quia sic repressimus superbiam dominorum, omnes domini mali sunt. Sunt boni fideles domini, et sunt mali: sunt boni fideles servi, et sunt mali. Sed quamdiu servi boni serviunt malis dominis, ferant ad tempus: «Quia non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum.» Quare hoc? «Ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas:» ut ad tempus ferant justi iniquos dominantes, et intelligant non esse hoc sempiternum, sed praeparent se ad possidendam semstruetor omnis potentatus, et omnis potestas, ut sit Deus omnia in omnibus . Ad hoc se servantes, et hoc corde contemplantes, et adhuc in fide retinentes, et ut videant perdurantes, «non» extendunt «manus suas in iniquitatem.» Nam si videant quia semper est virga peccatorum super sortem justorum, cogitant apud se, et dicunt: Quid mihi prodest quia justus sum? Semper mihi dominabitur