comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ergo et morituris loque¬
retur. et moriturus loquere¬
tur: quid sibi uult qđ ait.
qui sermonẽ meũ seruatie¬
rit.mortẽ non uidebit in e¬
ternũ. nisi quia uidebat do¬
minꝰ aliã mortẽ de qua nos
liberare uenerat.mortem se¬
cundã. mortem eternã. mor¬
tem gehennarũ:mortẽ dam¬
nationis cũ diabolo et ange¬
lis eius:Ipsa est uera mors. Nã
ista. mrigratio est. Quid ẽ ista
mors: Relictio corporis : de¬
positio sarcine grauis: sed si
alia sarcina ñ portetur: qua
homo in gehennã precipitet᷑.
De ipsa ergo morte dñs dixit.
mortem ñ uidebit in eterirũ:
qui sermonẽ meũ seruauerit.
Non expauescamus istã mor¬
dem: sed illam timeamꝰ. Quod
est aũt grauius: multi peruer¬
se timendo istã. inciderunt
ceritis: interficiemini. Aut
quẽadmodũ ille nabuchodo¬
nosor dixit: si ñ feceritis: nrit¬
demimi in caminũ ignis arden¬
tis. Multi timuerunt. et ado¬
rauerunt: nolentes mori. mor¬

Expanded text:
Cum ergo et morituris loqueCum ergo et morituris loqueretur, et moriturus loqueretur, quid sibi vult quod ait, Qui sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum; nisi quia videbat Dominus aliam mortem, de qua nos liberare venerat, mortem secundam, mortem aeternam, mortem gehennarum, mortem damnationis cum diabolo et angelis ejus? Ipsa est vera mors: nam ista migratio est. Quid est ista mors? Relictio corporis, depositio sarcinae gravis: sed si alia sarcina non portetur, qua homo in gehennas praecipitetur. De ipsa ergo morte Dominus dixit, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit. 12. Non expavescamus istam mortem, sed illam timeamus. Quod est autem gravius, multi perverse timendo istam, inciderunt eceritis, interficiemini: aut quemadmodum ille Nabuchodonosor dixit, Si non feceritis, mittemini in caminum ignis ardentis. Multi timuerunt et adoraverunt; nolentes mori mor
Abbreviated transcription (Latin):
mũ habes: ego uos ad uitã
uoco: seruate sermonẽ meũ.
et ñ moriemini. Illi audie¬
bant. mortẽ non uidebit in
eternũ. qui seruauerit sermo
iam mortui erant illa morte
que uitanda erat. Dixerũt
ergo iud̃i. Dunc cognouimꝰ
quia demoniũ habes. Abra-¬
ham mortuus ẽ et prophete:
et tu dicis. siquis sermonem
meũ seruauerit. ñ gustabit
mortem in eternũ : Nidete
locutionẽ scripturarũ. Mor¬
tem ñ uidebit. id est ñ gusta¬
bit ÷ mortẽ uidebit. mortem
gustabit. Quis uidet: Quis
gustat: Quos ocuilos habet
homo. ut uideat quãdo mo¬
ritur: quando tieniẽdo. mor
ipsos oculos claudit. ne ali¬
quid uideant: Quomodo
dicitur. mortẽ non uidebit:
ltem quo palato. et quibꝰ fau¬
cib mors gustatur: ut quid
sapiat dinoscatur: Quando
totuĩ sensũ tollit: quid inpa¬
lato remanebit: Sed uidebit
dictũ est et gustabit: ꝓro eo
quod est experietur. Hec dñs:
Parũ est. si morituris dicam
loquebatur. quia moriturriˢ
tis sicut loquitur psalmus.

Expanded text:
m habes; ego vos ad vitam voco: servate sermonem meum, et non moriemini. Illi audiebant, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum jam mortui erant illa morte quae vitanda erat. Dixerunt ergo Judaei: Nunc cognovimus quia daemonium habes. Abraham mortuus est et Pet tu dicis siquis sermonem meum servaverit: non gustabit mortem in eternum. Nlocutionem Scripturarum: Mortem non videbit, id est, gustabit. Mortem videbit, mortem gustabit. Quis videt? quis gustat? Quos oculos habet homo, ut videat quando moritur? Quando veniendo mors ipsos oculos claudit ne aliquid videant; quomodo dicitur, non videbit mortem? Item quo palato, quibus faucibus mors gustatur, ut quid sapiat dignoscatur? Quando totum sensum tollit, quid in palato remanebit? Sed videbit dictum est et gustabit, pro eo quod est, experietur. 11. Haec Dominus, parum est si dicam, morituris, loquebatur moriturus: tis , sicut loquitur Psalmus.
Abbreviated transcription (Latin):
scitur. iam cũ morte nascit᷑:
quia de adam peccatum tra-¬
hit. Tnde dicit apostolꝰ.
Per unũ hominẽ peccatum
intrauit in mundũ: et per
peccatũ mors: et ita in om̃s
homines pertransiit. in quo
omnes peccauerunt. E cce
quod homo trahit de mor¬
tis propagine. Deinde cre¬
scit̾: incipit ad rationales

Expanded text:
scitur, jam cum morte nascitur, scitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit; unde dicit Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors: et ithomines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce eccatum, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales
Abbreviated transcription (Latin):
qui in eũ iã crediderant. mi¬
raculis edificabatur fides: ñ
ut eaque ñ erat esse inciꝑet.
sed ut ea que iam esse ceꝑat.
cresceret:quamius taliuer¬
bo usus sit: quasi tunc cre¬
dere ieiperent.Non enĩ
ait gaudeo propter uos. ut
firmetur: sed ait. ut credatis.
Quod intelligendũ est: ut
amplius. robustiusq creda¬
tis. Sed eamus ad eũ. Dixit
ergo thomas qui dicitur di¬
dimus: ad condiscipłos. Ca
mus et nos: et moriamur
cũ eo. Tent itaq iħe: et
inuenit etĩ quatuor cdies
iam inmonumento haben¬
tem. De quatuor diebus
multa quidem dicipossũt:
sicut se habent obscura scrip¬
turarũ : que pro diuersitate
intelligentiũ. multos sensu
pariunt. Dicamus et nos:
quid nobis uideatur signi¬
ficare mortuus quatriduanꝰ.
Quomodo enĩ in illo ceco ĩ¬
delligimus quodãmodo ge¬
nus humant̃: sic forte et in
isto mortuo. multos intelle¬
cturi sumus. Diuersis enĩ
modis: una res significari
potest. Homo quando na¬

Expanded text:
qui in eum jam crediderant, miqui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim ait, Gaudeo propter vos, ut firmetur; sed ait, ut crequod intelligendum est: ut amplius robustiusque credatis. Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos suos: Eamus et nos, et moriamur cum eo. Venit itaque Jesus, et invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem. De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum loca, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus. Diversis enim modis una res significare potest. Homo, quando na
Abbreviated transcription (Latin):
dempore. Cũ uero ab hoc
somno euigilabunt: simul
omnes quod promissum ẽ
accepturi sunt. Lazarus
amicus noster dorunt:sed
uado. ut a sonmo excitem eũ.
Dixerunt ergo discipłi. Quo¬
modo intellexerunt: sic re¬
sponderunt. Dñe. si dormit.
saluus erit. Solet enĩ esse som¬
nus egrotantiũ. salutis indi¬
cium. Dixerat autẽ iħc. de
morte eius: illi aũt putarie¬
runt. quod de dormitione som¬
in diceret. Tunc ergo dixcit
eis iħc manifeste. Subobscu¬
re enĩ dixerat. dormit. Ait er¬
go manifeste. Lararus mor¬
tuus est. et gaudeo propter
uos. ut credatis: quia ñ eram
ibi. Et scio quia mortuus ẽ:
et ñ ibi eram. Eger enĩ ñ mor¬
tuus. fuerat nunciatus. S qͥd
lateret eũ qui creauerat ÷ et
ad cuius manus anima mo¬
rientis exierat: Hoc est quod
ait. gaudeo propter uos. uit
inciperent admirari. qͥa dñs
potuit dicere mortuũ: qđ nec
uiderat.nec audierat.Ubi
sane meminisse debemus.qd̃
adhuc etiã ipsorũ discipłorũ

Expanded text:
tempore. Cum vero ab hoc tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt. Simul omnes quod promissum est accepturi sunt. 11. Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut a somno excitem eum. Dixerunt ergo discipuli: quomodo intellexerunt, sic responderunt: Domine, si dormit, salvus erit. Solet enim esse somnus aegrotantium salutis indicium. Dixerat autem Jesus de morte ejus; illi autem putaverunt quod de dormitione somni diceret. Tunc ergo dixit eis Jesus manifeste. Subobscure enim dixerat, dormit: ait ergo manifeste, Lazarus mortuus est: et gaudeo propter vos, ut credatis; quia non eram ibi. Et scio quia mortuus est, et non ibi eram: aeger enim, non mortuus, fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat, et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait, Gaudeo propter vos, ut inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat nec audierat. Ubi sane meminisse debemus quod adhuc etiam ipsorum discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
inueniret. Habent ergo om¬
nes anime. ut ex hac occasio¬
ne instruã caritatẽ uestrami.
habent omnes anime cũ de
hoc secło exierint.diuersas¬
receptiones suas. Habẽt gau¬
dium bone: male corm̃ta.
Sed cũ facta fuerit resurre¬
ctio. et bonoꝵ gaudisi am¬
plius erit : et maloꝵ torm̃¬
ta grauiora: quando cũ cor¬
pore torquebuntur. Recep¬
ti sunt in pace sanctipatar¬
boni fideles. Omnes tam̃ ad¬
huc in fine accepturi sunt
quod promisit deus. Promis¬
sa est enĩ resurrectio etiã car¬
nis: mortis consumptio. ui¬
ta eterna cũ angelis: hoc om¬
nes simul accepturi fumus.
Nlam requiem que cõtinuo
post mortẽ datur: si ea dignꝰ
est. dunc accipit quisq cum
moritur. Priores acceperunt
patriarche: uidete ex quo re¬
quiescunt: posteriores ꝓpħe
recentius apłi: multo recen¬
tiores sancti martyres: coti¬
ctie bom fideles. Et alii in
ista requie iam di sunt:
alii ñ tam diu. Alii paucio¬
rib annis: alii nec recenti

Expanded text:
inveniret . 10. Habent ergo ominveniret . 10. Habent ergo omnes animae, ut ex hac occasione instruam Charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, direceptiones suas; habent gaudium bonae, et malae tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora, quando cum corpore torquebuntur. Recepti sunt in pace sancti patriarboni fideles, omnes tamen adhuc in fine accepturi sunt quod promisit Deus. Promissa est enim resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita aeterna cum angelis: hoc omnes simul accepturi sumus. Nam requiem, quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores accePatriarchae: videte ex quo requiescunt: posteriores Prophetae, recentius Apostoli, multo recentiores sancti Martyres, quotidie boni fideles. Et alii in ista requie jam diu sunt, alii non tam diu, alii paucioribus annis, alii nec recenti
Abbreviated transcription (Latin):
et ipse dormientes appellauit:
quia et resurrecturos premin¬
ciauit. Dormit ergo omnis
mortuus: et bonus et malus.
Sed quomodo interest imp
sis qui cotidie dormiunt et
exsurgunt. quid quisq ui¬
deat in somnnis: alii letasom
ita ut euigilans. dormire di¬
meat. ne ad ipsa iterũ rede¬
at : sic unusquisq hominũ.
cũ causa sua dormit. cũ cau¬
sa sua surgit. Et interest:
quali custodia quisq recipi¬
atur: ad iudicem postea pro¬
ducendus. Nam et receptio
nes incustodia: promeritis
causarũ adhibentur. Alios
iubentur custodire lictores.
humanũ et mrite officiũ at¬
q cruilez alii tradunt᷑ obtio¬
nib: alii mittuntur in car¬
cerem. Et in ipso carcere. si
omnes: sed pro meritis gra¬
uioꝵ causarũ in ima carce¬
ris contruduntur. Sicut er¬
go diuerse custodie agentirũ
in officio: sic diuerse custo¬
die mortuoꝵ. et diuersa me¬
rita resurgentiũ. Receptus
est pauper: receptus ẽ diues
Sed ille insinu abrahe: ille.
ubi sitiret: et guitã aque ñ

Expanded text:
et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat. Sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit: et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptnes in custodia pro meritis causarum adhibentur: alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile; alii traduntur optionibus; alii mittuntur in carcerem: et in ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causarum in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae custodiae agentium in officio; sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resurgentium. Receptus est pauper, receptus est dives: sed ille in sinum Abrahae; ille ubi sitiret, et guttam non
Abbreviated transcription (Latin):
cipes sacerdotũ. ut et lazarũ
interficerent: quia multi pro¬
pter illũ abibant ex iudeis: &
credebant iniħm. Ostulta co¬
gitatio. et ceca seuitia. Dominꝰ
xpistus qui suscitare potrrit
mortuũ : ñ posset occisum:
Quando lararo inferebatis
necem: numquid aufereba

Expanded text:
cerdotum ut et Lazarum interficerent; quia multi propter illum abibant ex Judaeis, et credebant in Jesum. O stulta cogitatio, et caeca saevitia! Dominus Christus qui suscitare potuit mortuum, non posset occisum? Quando Lazaro inferebatis necem, numquid aufereba
Abbreviated transcription (Latin):
multa ex iudeis. quia illie est:
et uenerunt ñ propter iħm tã¬
tum: sed ut lazarũ uiderent
quẽ suscitauit iħc amortuis.
Curiositas eos adduxit: ñ ca-¬
ritas. Uenerunt. et uiderũt.
Audite mnirabile consiliũ ua-¬
nitatis. Uiso lararo resusci¬
tato. quia tantũ miracłm do¬
inuri tanta erat euidentia dif¬
famatũ.tanta manifestatio¬
ne declaratũ. ut ñ possent uł
occultare quod factũ est.uł ne¬
gare: quod inuenerunt uide

Expanded text:
s quia illic est: et venerunt, non propter Jesum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit Jesus a mortuis. Curiositas eos adduxit, non charitas: venerunt, et viderunt. Audite mirabile consilium vanitatis. Viso Lazaro resuscitato, quia tantum miraculum Domini tanta erat evidentia diffamatum, tanta manifestatione declaratum, ut non possent vel occultare quod factum est, vel negare, quid
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionem cũ illo seloqui
nesciens. et quid ei contigerit
narrans:nos inquit sꝑabamꝰ.
quod ipse fuerat redempturꝰ
ifrael. E oce quomodo eũ reli¬
querant: deserendo etiã ipsã
fidem: qua in eũ ante credide¬
rant. In ea uero pressura quã
post eius głificationẽ accepto
sp̃u sancto pertulerunt: ñ eũ
reliquerunt. Et quãuis fuge¬
rent in ciuitatẽ deciuitatẽ.
ab ipso ñ refugerunt. sed ut
habentes pressuram in mun¬
do millo pacem tenerent. ñ
ab ipso refugerunt : sed potius
ipsum refugium habuerunt.
Dato quippe illis sp̃u sancto.
factum est in illis quod nunc
dictum est eis: confidite. ego
uici mundũ. Confiderunt.
et uicerunt. In quo. nisi in il¬
lo: Non enim uicisset ille
mundũ. si erus menbra uin¬
ceret mundus. Ande ait apo¬
stolus. Gracias deo. qui dedit
fidite. ego uici mundũ. Ex¬

Expanded text:
resurrectionem cum illo se loqui resurrectionem cum illo se loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans: Nos, inquit, sperabamus quod ipse fuerat redempturus Israel . Ecce quomodo eum reliquerant, deserendo etiam ipsam fidem qua in eum ante crediderant. In ea vero pressura quam post ejus glorificationem accepto Spiritu sancto pertulerunt, non eum reliquerunt: et quamvis fugerent de civitate in civitatem, ab ipso non refugerunt; sed ut habentes pressuram in mundo, in illo pacem tenerent, non ab ipso refugae fuerunt, sed ipsum potius refugium habuerunt. Dato quippe illis Spiritu sancto, factum est in eis quod nunc dictum est eis, Confidite, ego vici mundum. Confiderunt, et vicerunt. In quo, nisi in illo? Non enim vicisset ille mundum, si ejus membra vinceret mundus. Unde ait Apostolus, Gratias Deo, qui dat nofidite, ego vici mundum.
Abbreviated transcription (Latin):
huc ñ intelligentib et aliud
pro alio sentientib ꝓuerbia
quodãmodo essent. quecum¬
q magna et diuina dixisset:
ait. Modo creditis: Ecce ue¬
nit hora. et iam uenit: ut
dispergamini unusquisq in
propria. Eoce iniciũ pressure:
sed ñ eo modo perseuerature.
Quod enĩ adiunxit. et meso
lum relinquatis: ñ uult eos ta¬
les esse in consequente pressirra.
quam post eius ascensionemin
mundo fuerant habituri ut
relinquant eum: sed ut in illo
pacem habeant permanentes
in eo. Non enim quando cõ¬
prehensus est. tantũ modo car¬
ne sua euis carnẽ: uerũ etiam
mente reliquerunt fidẽ. Ad
hoc pertinet. quod ait. Modo
creditis: Eoce uenit hora ut dis¬
pria: et me relinquatis. T̃ am¬
quã diceret. Tunc ita pertur¬
babimini: ut etiã quod modo
creditis relinquatis. Tiener̃t
em̃ ad tantã desperationem.
et sue pristine fidei ut ita dix¬
erim mortẽ: quanta apparu¬
it in illo cleopha. qui post eiꝰ

Expanded text:
huc non intelligentibus, et aliud huc non intelligentibus, et aliud pro alio sentientibus, proverbia quodammodo essent quaecunque magna et divina dixisset: ait: Modo creditis: ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque vestrum in propria. Ecce initium pressurae, sed non eo modo perseveraturae. Quod enim adjunxit: Et me non solum relinquatis, non vult eos tales esse in consequente pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum, sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait: Modo creditis; ecce venit hora ut dispria, et me relinquatis. Tanquam diceret: Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei ut ita dixerim mortem, quanta apparuit in illo Cleopa, qui post ejus
Abbreviated transcription (Latin):
gari: ut uł eis qui tunc aderãt
uł qui hec siue dicta fuerant
audituri. siue scripta lecturi.
qualis esset a quibus int̾roga¬
batur ostenderet: eoq modo
nossemus. uł quib ñ circum¬
uentretur fraudib. uł quib
apud eũ proficeretur accessib.
Preuidere aũt cogitationes ho¬
minũ. et ido ñ opus habere
ut eũ quis interrogaret mag¬
nũ deo ñ erat: sed magnum
paruulis erat qui ei dicebãt.
in hoc credimus quia a do ex¬
isti: multo aũt mauis erat. ad
quod intelligendũ. eos uole¬
bat extendi et crescere Nuod
cum illi dixissent. uerumq
dixissent a deo existi:ait ille.
pater mecũ est: ne sica patre
filiũ cogitarent exisse. ut pu¬
carent etiam recessisse. Dem¬
de sermonem istum magnũ
prolixumq concludens. hec
inquit locutus sum uob̾: ut
in me pacem habeatis. In mun¬
do pressuram habebitis: s con¬
fidite. ego uici mundũ. Illud
initiũ fuerat habitura ista pres¬
sura. de quo suꝑius ut eos os¬
tenderet paruulos. quibus ad¬

Expanded text:
gari, ut vel eis qui tunc erant vel qui haec sive dicta fuerant audituri, sive scripta lecturi, quales essent a quibus interrogabatur ostenderet, eoque modo nossemus vel quibus non circumveniretur fraudibus, vel quibus apud eum proficeretur accessibus. Praevidere autem cogitationes hominum, et ideo non opus habere ut eum quis interrogaret, magnum Deo non erat, sed magnum parvulis erat qui ei dicebant: In hoc credimus quia a Deo existi. Multo autem majus erat ad quod intelligendum eos volebat extendi et crescere, quod cum illi dixissent, verumque dixissent: A Deo existi, ait ille: Pater mecum est, ne sic a Patre Filium cogitarent exisse, ut putarent etiam recessisse. Deinde sermonem istum magnum prolixumque concludens: Haec, inquit, locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis. In mundo pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum. Illud initium fuerat habitura ista pressura, de qua superius, ut eos ostenderet parvulos, quibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
II.dixerat iħe. hec locitus sũ
que ñ recentiora paulo suꝑuis
ab eo dicta: sed omma debemꝰ
accipere. siuie quecũq illis locu¬
tus est exquo eos cepit habere
discipulos: suie certe ex quo
post cenam exorsus est hunc
admirabilem prolixumq ser¬
monem. Talem quippe com¬
mendauit causam cur eis fit lo¬
cutus: ut ad eũ finem rectissime
referantur. uł omma que locu¬
tus est eis. uł ea maxime que di¬
xit pro eis moriturus. tanquam
uerba nouissima:. postea quam

Expanded text:
i, dixerat Jesus: Haec locutus sum quae non recentiora paulo superius ab eo dicta, sed omnia debemus accipere, sive quaecunque illis locutus est, ex quo eos coepit habere discipulos, sive certe, ex quo post coenam exorsus est hunc admirabilem prolixumque sermonem. Talem quippe commemoravit causam, cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur, vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i accipere noluerunt: et eam
quantũ ad ipsos attinet. omnri¬
no nullã esse uoluerunt. Iui
auñt peccant in lege quisunt
in lege: id est. qui eam suscipi¬
unt. eamq sanctam. et man-¬
datũ sc̃m et iustũ et bonum
fatentur: sed infirmitate ñ im¬
plent. quod ab ea rectissime p̾-¬
cipi dubitare ñ possunt. Hi s̃t
qui aliquo modo forsitan pos¬
sunt ab eoꝵ qui si ne sunt per¬
ditione disceri: si tam̃ quod
apłs ait per legem iudicabũ¬
tur. sic accipiendũ est:tam¬
ut hoc diceret: sed de iudeis et
gentib: qui certe utriq nisi in
eo saluatore saluentur qͥ uenit
querere quod perierat. ad per¬
ditionẽ sine dubio pertinebt.
Quãuis dici possit. alios gra¬
uius. alios leuius perituros:
Id est. alios grauiores. alios leui¬
ores penas in sua perditione
passuros. Ille enim perire do
dicitur: quisquis ab illa bea¬
titudine quã dat sanctis su¬
is. ꝑ suppliciũ separatur:
Tanta ẽ aũt suppliciorũ.
quanta ẽ diuersitas peccato¬

Expanded text:
i accipere noluerunt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam suscipiunt, eamque sanctam, et mandatum sanctum et justum et bonum fatentur ; sed infirmitate non implent quod ab ea rectissime praecipi dubitare non possunt. Hi sunt qui aliquo modo forsitan possunt ab eorum, qui sine Lege sunt, perditione discerni: si tamen quod Apostolus ait, per Legem judicabuntur, sic accipiendum est tan ut hoc diceret, sed de Gentibus et Judaeis: qui certe utrique nisi in eo Salvatore salventur, qui venit quaerere quod perierat , ad perditionem sine dubio pertinebunt. Quamvis dici possit, alios gravius, alios levius perituros, id est, alios graviores, alios leviores poenas in sua perditione passuros. Ille enim perire Deo dicitur, quisquis ab illa beatitudine quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est autem suppliciorum, quanta est diversitas peccato
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xpisto apud pontiũ
pontiũ pylatum presidem ge¬
sta sunt. quantũ iohannes eu¬
angłista indicat: deinde ui¬
deannis. Redit enim ad lo¬
cum narrationis sue ubi eã
reliquerat: ut explicaret pe¬
tri negationẽ. Iam quippe di¬
xerat. et misit eũ annas liga¬
tum. ad cayphan pontificẽ:
atq inde regressus ubi dimi¬
serat petrũ calefacientẽ se ad
ignem in atrio: postea quam
totam eius negationẽ que ter
facta est. terminarut. Addu
cunt ergo inquit iħm ad ca¬
yphan in pretoriũ. Ad cayphan
quippe ab anna collega et so¬
cero eius dixerat missum. S
si ad cayphan. cur in preco¬
rium: Quod nichil aliud
uult intelligi: quã ubi preses
pylatus habitabat. Aut igit᷑
aliqua urgente causa de do¬
mo anne. quo ad audiendũ
iħm ambo conuenerant cay¬
phas perrexerat ad pretoriũ
presidis. et socero suo iħm re¬
liquerat audiendũ: aut ĩdo¬
mo cayphe pretoriũ pylatuis

Expanded text:
Jesu Christo apud Pontium Pilatum praesidem gesta sint, quantum Joannes evangelista indicat, deinde videamus. Redit enim ad locum narrationis suae ubi eam reliquerat, ut explicaret Petri negationem. Jam quippe dixerat, Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem : atque inde regressus ubi dimiserat Petrum calefacientem se ad ignem in atrio, posteaquam totam ejus negationem, quae ter facta est, terminavit, Adducunt ergo, inquit, Jesum ad Caipham, in praetorium. Ad Caipham quippe ab Anna collega et socero ejus dixerat missum. Sed si ad Caipham, cur in praetorium, quod nihil aliud vult intelligi quam ubi praeses Pilatus habitabat? Aut igitur aliqua urgente causa de domo Annae, quod ad audiendum Jesum ambo convenerant, Caiphas perrexerat ad praetorium praesidis, et socero suo Jesum reliquerat audiendum; aut in domo Caiphae praetorium Pilatus
Abbreviated transcription (Latin):
se positas: ut ñ deberet annas
a transeuntib preteriri. Sed
cum dixisset eugłista quod
eum ligatum miserit annas
ad caypham: reuersus ẽ ad
locum narrationis ubi reliq̃¬
rat petrũ: ut explicaret qđ m
domo anne de trina etus ne¬
gatione contigerat. E rat au̾t
inquit symon petrus stans:
et calefaciens se. Hoc recapitu¬
lat. quod ante dixerat:dein¬
de que secuta sunt iungit. Di¬
xerunt ergo ei. Numquid&
tu ex discipulis eius es: Nega¬
uit ille. et dixit. Non sum.
Iam semel negauerat: ecceite¬
rum. Deinde. ut tercia nega¬
tio compleatur: dicit ei unꝰ
ex serius pontificis. cognatus
eius cui abscidit petrus auri¬
culam. Nonne ego te uidi ĩ
orto cum illo: Iterũ ergo ne¬
gauit petrus: et statim gallꝰ
cantauit. Ecce medici est com¬
pleta predictio: egroti conui¬
cta presumptio. Non enim
factum est quod iste dixerat.
animã meam pro te ponam:
sed factum est quod ille predi¬
xerat. ter me negabis. Sed tͥna
petri negatione completa. iã

Expanded text:
se positas, ut non deberet Annas a transeuntibus praeteriri. Sed cum dixisset evangelista, quod eum ligatum miserit Annas ad Caipham, reversus est ad locum narrationis ubi reliquerat Petrum, ut explicaret quod in domo Annae de trina ejus negatione contigerat. Erat autem, inquit, Simon Petrus stans, et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante jam dixerat; deinde quae secuta sunt, jungit. Dixerunt ergo ei: Nunquid et tu ex discipulis ejus es? Negavit ille, et dixit: Non sum. Jam semel negaverat, ecce iterum. Deinde ut tertia negatio compleretur: Dicit ei unus ex servis pontificis, cognatus ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Nonne ego te vidi in horto cum illo? Iterum ergo negavit Petrus, et statim gallus cantavit. Ecce medici completa est praedictio, aegroti convicta praesumptio. Non enim factum est quod iste dixerat, Animam meam pro te ponam; sed factum est quod ille praedixerat, Ter me negabis . Sed trina Petri negatione completa, jam
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ fructus erat fides illoꝵ.
Terumtam̃ eugłirantib di¬
scipulis. ñ tam parici quã illi
erant: sed gentes etiã credide¬
runt. Hec sunt sine dubita¬
tione maiora. Nec tam̃ ait.
maiora hoꝵ facietis. ne solos
apłos ea putaremus esse fac¬
turos: sed qui credit inquit
in me: opera que ego facio et
ipse faciet. et maiora horũ
faciet. Itane quicũq credit
unter ista tractanda sunt:
nec debent festinatione pre¬
cipitari: sed ea cogit conclu¬
dendus iam sermo iste dif

Expanded text:
 fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putaremus esse facturos; sed, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet. Itane quicumque creditunter ista tractanda sunt, nec debent festinatione praecipitari; sed ea cogit concludendus jam sermo iste dif
Abbreviated transcription (Latin):
bis. siquid petieritis patrẽ in
nomine meo. dabit nob̃. Neq
hoc tam carnaliter debemus
accipere. uelut uicissim nos
seruent pat̾ et filius. amboꝵ
in nobis custodiendis alt̾nan¬
te custodia: quasi succedat ali¬
us: quando discesserit alius.
Simul enĩ nos custodiunt pa¬
der et filius et spiritus sanct᷑:
qui est unus uerus et beatus
deus. Sed scriptura nos ñ le¬
uat. nsi descendat ad nos: sic̃
uerbũ caro factũ descendit ut
leuaret: ñ cecidit ut iaceret.
Si descendentẽ cognouimus.
cũ leuante surgamus: et in

Expanded text:
bis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Neque hoc tam carnaliter debemus accipere, velut vicissim nos servent Pater et Filius, amborum in nobis custodiendis alternante custodia, quasi succedat alius quando discesserit alius: simul enim nos custodiunt Pater et Filius et Spiritus sanctus, qui est unus verus et beatus Deus. Sed Scriptura nos non levat, nisi descendat ad nos: sicut Verbum caro factum descendit ut levaret, non cecidit ut jaceret. Si descendentem cognovimus, cum levante surgamus; et in
Abbreviated transcription (Latin):
cta donatio. Et si alia cau¬
sa querenda est: non nunc
eius inquisitione in longio¬
rem quã oportet modum.
sermo iste mittendus est. dũ
tam̃ constet sine sp̃u sancto
data seruare ñ posse: et id
nos posse atq agere tanto
minus. quanto illũ percipi¬
mus minus:tanto aũt am¬
plius: quanto illũ percipimꝰ
amplius. Proinde. ñ solum

Expanded text:
cta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum tamen constet, sine Spiritu sancto ejus servare non posse; et id nos posse atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum
Abbreviated transcription (Latin):
uum se discipulis suis
dare cestatur: ut diligant
inuicem. Mandatũ inquit
nouũ do uob̾: ut diligatis
inuicem. Nonne iamerat
hoc mandatũ in antiqua d̃i
lege: ubi scriptũ est. diliges
proximũ tuũ tanquã tẽ ip¬
sum᷑: Cur ergo noutĩ appel¬
latur a dño: quod tam uetu
esse conuincitur: An ideo ẽ
mandatũ noirũ : quia exu¬
to uetere. induit nos homi¬
nem nouũ: In nouat quip¬
pe audientẽ uł potius obedi¬
entem ñ omnis sed ista dile¬
ctio: quã dñs ut a carnali di¬
lectione diftingueret: addi¬
dit. sicut dilexi uos. Nam
diligunt inuicem mariti
et uxores. parentes et filii:et
se necessitudo humana deun¬
xerit: ut taceamus de dilecti¬
one cuilpabili atq damnabi¬
li. qua diligunt inuicem ad¬
ulteri et adultere: scortatores
et meretrices: et quoscũq ali¬
os ñ humana necessitrido. s
humane uite noia turpitu¬
do coniungit. Mandatuum
stus. ut diligamus inuicem:
sicut et ipse dilexit nos. Di¬
lectio ista nos innouat. ut si

Expanded text:
um se discipulis suis dare testatur, ut diligant invicem: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem. Nonne jam erat hoc mandatum in antiqua Dei lege, ubi scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ? Cur ergo novum appellatur a Domino, quod tam vetus esse convincitur? An ideo est mandatum novum, quia exuto vetere induit nos hominem novum? Innovat quippe audientem, vel potius obedientem, non omnis, sed ista dilectio quam Dominus ut a carnali dilectione distingueret, addidit, sicut dilexi vos. Nam diligunt invicem mariti et uxores, parentes et filii, et s necessitudo humana devinxerit: ut taceamus de dilectione culpabili atque damnabili, qua diligunt invicem adulteri et adulterae, scortatores et meretrices, et quoscumque alios non humana necessitudo, sed humanae vitae noxia turpitudo conjungit. Mandatum stus, ut diligamus invicem, sicut et ipse dilexit nos. Dilectio ista nos innovat, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
piis anmã tuam:. ipsa discer¬
nit causam tuã et sicut mors
ualida est: et in deliciis tuis
est. Quã mirandi generis
mors est : cui parum fuit

Expanded text:
piis animam tuam; ipsa discernit causam tuam, et sicut mors valida est, et in deliciis tuis est. Quam mirandi generis mors est, cui parum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
quod diffundit᷑ toto orbe t̃¬
rarũ facit et colligit popłm
nouũ: corpus noue nupte fi¬
lii dei unigeniti sponse: deqͣ
dicitur in cantico canticoram.
Que est ista que ascenctit deal¬
bata: Utiq dealbata. quia
innouata: unde.nisi manda¬
to nouo:Propter quod pro
inuicem in ea sollicita sunt
menbra: et si patitur unum
menbrũ. compatiuntur om¬
nia menbra. et si glorificatur
unũ menbiũ. congaudent
diligunt qui corrumpunt:
nec sicut se diligunt homines
quoniã homines sunt:sed
sieut se diligunt quoniam
dii sunt. et filii altissimi

Expanded text:
quod diffunditur in toto orbe terrarum, facit et colligit populum novum, corpus novae nuptae, Filii Dei unigeniti sponsae, de qua dicitur in Cantico canticorum: Quae est ista quae ascendit dealbata ? Utique dealbata, quia innovata. Unde, nisi mandato novo, propter quod pro invicem in ea sollicita sunt membra in ea; et si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra, et si glorificatur unum membrum, congaudent icut se diligunt qui corrumpunt, nec sicut se diligunt homines, quoniam homines sunt; sed sicut se diligunt, quoniam dii sunt et filii Altissimi
Abbreviated transcription (Latin):
minis corpus curiosis mani¬
bus contrectauit. Hominẽ
itaq tetigit: et tam̃ dm̃ co¬
gnouit. Si ergo quod iste te¬
tigit. hoc petrus negauit: qđ
iste exclamauit. hoc petrus of.¬
fendit.Nlon cantabit gallus.
donec me ter neges.Dicas li¬
cet homo nescio quid dicis: di¬
cas licet ñ sũ ex eius discipuł.
me negabis.Si quod dubita¬
re nefas est xp̃c hoc predixit.
uerũq predixit: proculdubio
petrus xp̃m negauit. Non ac¬
cusemus xp̃m: cũ defendimꝰ
petrũ. Peccatũ agnoscat infir¬
mitas: nã mendaciũ ñ habet
ueritas. Agnouit quippe pec¬
catũ suũ infirmitas petri: ꝓr¬
sus agnouit: et quantũ mali
xp̃m negando cõmisit. plo¬
rando monstratut. Ipse suos
redarguit defensores: et un¬
de eos conuincat: producat
lacrimas testes. Neq nos cũ
ista dicimus. primũ apłoꝵ
accusare delectat: sed hunc ĩ
ri: ne homo quisquã de hu¬
manis uirib fidat. Nam
quid aliud pertinuit ad do¬
ctorem saluatoremq nostrũ:

Expanded text:
minis corpus curiosis manibus contrectavit. Hominem itaque tetigit, et tamen Deum cognovit. Si ergo quod iste tetigit, hoc Petrus negavit: quod iste clamavit, hoc Petrus offendit. Non cantabit gallus, donec me ter neges. Dicas licet: Homo, nescio quid dicis; dicas licet: Non sum ex ejus discipulis: me negabis. Si, quod dubitare nefas est, hoc Christus dixit, verumque praedixit, procul dubio Petrus Christum negavit. Non accusemus Christum, cum defendimus Petrum. Peccatum agnoscat infirmitas: nam mendacium non habet veritas. Agnovit plane peccatum suum infirmitas Petri, prorsus agnovit, et quantum mali Christum negando commiserit, plorando monstravit. Ipse suos redarguit defensores, et unde illos convincat, producit lacrymas testes. Neque nos cum ista dicimus, primum apostolorum accusare delectat; sed hunc intt, ne homo quisquam de humanis viribus fidat. Nam quid aliud pertinuit ad doctorem salvatoremque nostrum,
Abbreviated transcription (Latin):
lata expectatione patiamim.
Aderit enĩ dñs qui nos debi¬
tores facit: ut faciat etiã red¬
tempus agnosco. Donet un¬
de reddam: qui donauit ut
debeam. Donauit enĩ dilecti¬
onem de qua dictũ est.nemi¬
in quicquã debeatis: nsi ut
inuicem diligatis. Donet e¬
tiam sermonen:quẽ uideo
me debere dilectis. E xpecta¬
tionẽ ur̃am ad hoc nempe di¬
stulerã. ut explicarẽ sicut pos¬
sem quẽadmodũ etiã ꝑ ter¬
ram ueniatur ad xp̃m: cũ
potius iubeamur que sur¬
sumsunt querere. ñ que su¬
per terrã. Sursũ enĩ xp̃c est.
sedens ad dexterã patris: sed
profecto et hic est. Propt᷑ qđ
saulo interra seuienti dicit.
Quid me per sequeris: Ut
aũt hoc querendũ suscipere¬
mus: id tractabatur. quodpe

Expanded text:
lata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat etiam redtempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae sursum sunt quaerere, non quae super terram . Sursum enim Christus est sedens ad dexteram Patris: sed profecto et hic est; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc quaerendum susciperemus, id tractabatur quod pe
Abbreviated transcription (Latin):
pascua. quoniã ad titruinq
possumus intelligere quod
dictum est. et pascua inuemiẽt.
idest. et ad ingressum. et ad e¬
gressum: tam̃ tunc pascua uẽ¬
re inuement. ubi saturentur
qui esuriunt et sitrunt iusti¬
ciam: qualia pascuainuenit
cui dictum est. Hodie mecũ
eris inparadiso. Quomodo
aũt ipse sit ostiũ. ipse pastor.
ut per se ipsũ quodãmodo e¬
tiam ipse ingredi et egredi in

Expanded text:
pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi in
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad dñm. ut cũ illo esse pos¬
simus: Uidetis fratres hodi¬
erni temporis angustias. istã
coartare questionẽ. Quod &
si uos forte minus uidetis: ego
utcunq uideo. quante dis¬
putationis indigeat. Tnde
peto ut eã potiꝰ fuspendi. quã
uł negligentius uł angustiꝰ
pertractari: ñ fraudata sed di

Expanded text:
sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vel negligentius vel angustius pertractari, non fraudata, sed di
Abbreviated transcription (Latin):
rimtis in nomine unigeniti
filii: dat nob̃ pater. Q aũt
acciꝑe saluandis ñ expedit no¬
bis. ñ existimemꝰ nos ꝑetere in
nomine saluatoris:sed hoc pe¬
truus in nomine saluatoris:

Expanded text:
rimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
de misit aquã in pelium: &
cepit lauare pedes discipłoꝵ¬
suoꝵ: et tergere linteo quo e¬
rat precinctus. Non ita de¬
benus intelligere cenam fa¬
ctam: ueluti iam consũptã
atq transactam. Ad huc enĩ
cenabatur cũ dñs surrexit:
et pedes lauit discipulis su¬
is. Ilam postea recubuit.
et bucellam suo traditori
postea dedit: utiq cena non¬
dum finita: hoc est. dum ad¬
huc panis esset in mensa. Ce¬
na ergo facta dictũ est. iã pa¬
rata: et ad conuiuantium
mensam usumq perducta.¬
Quod aũt ait. cũ diabolũ
lam misisset in cor. ut tra¬
deret eũ iudas symonis sca¬
riothis: si queris quid mis¬
sum sit in cor iude: hoc uti¬
q. ut tracleret eũ. Missio ista
spiritalis suggestio est: ñ fit
per aurem. sed per cogitatio

Expanded text:
nde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumqQuod autem ait: Cum diabolus jam misisset in cor ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes, si quaeris quid missum sit in cor Judae? hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed per cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
se ista uerba eugłica quodã
humano modo etiã sic accipi:
tanquã usq ad mortẽ xpistꝰ
dilexerit suos: ut hoc uidea¬
dur esse. in finem dilexit eos.
Humana est hec sententia:
ñ diuina. Neq enĩ nos usq¬
huc ille dilexit: qui semper
et sine fine nos diligit. Aosit
ut dilectionẽ morte fimerit:
qui ñ est morte finitꝰ. Etiã
post mortẽ quinq fratres
suos dilexit diues ille suꝑ¬
bus atq imprris: et usq
ad mortẽ nos dilexisse pu¬
tandus est xp̃c: Absit caris-¬
simi: nequaquã ille nos di¬
ligendo usq ad mortẽ ueni¬
ret: si dilectionem nostram
morte finiret. Nisi forte
ita fit intelligendũ. infinẽ
lexit eos: quia tantũ dilex
it eos. ut moreretur propt̃
eõs. Hoc enĩ attestatus est
dicens. Maiorem hac cari¬
tatem nemo habet: quã ut
ammã suam quis ponat ꝓ
amicis suis. Ita sane ñ ꝓ ħi
bemur intelligi. in finem di¬
lexit: idest.usq ad mortem
dilectio illũ perduxit. Et
cena inquit facta. cũ diabo¬

Expanded text:
se ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem, quinque fratres suos dilexit dives ille superbus atque impius , et usque ad mortem nos dilexisse putandus est Christus? Absit, charissimi. Nequaquam ille nos diligendo usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intelligendum, in lexit eos: Quia tantum diit eos, ut moreretur propter eos. Hoc enim testatus est, dicens: Maiorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam quis ponat pro ambemus intelligi, in finem dilexit, id est, usque ad mortem illum dilectio ipsa perduxit. 3. « Et coena, » inquit, « facta, cum diabo
Abbreviated transcription (Latin):
quod eos mouebat. quia di¬
xit. modicũ et ñ udebitis
me. et iterũ modicũ et uide¬
bitis me. Nam in precedenti¬
bus quia ñ dixerat modicũ.
sed dixerat. ad patrẽ uado. et

Expanded text:
quod eos movebat, quia dixit, Modicum et non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Nam in praecedentibus quia non dixerat, Modicum, sed dixerat, Ad Patrem vado, et
Abbreviated transcription (Latin):
ipso: di scilicet opificiũ. et di¬
uersas bonitatis sue consolati¬
ones. Et icrũ quippe in illo
diligere prohibemur. iubem

Expanded text:
ipso, Dei scilicet opificium, et diversas bonitatis suae consolationes. Vitium quippe in illo diligere prohibemur, jubem
Abbreviated transcription (Latin):
ralia cõmoda consectantes:lu¬
cris in hiantes:honores ab ho
talis est. mercennarius est: in¬
ter filios se ñ computet.De ta

Expanded text:
ralia commoda consectantes, lucris inhiantes, honores ab homtalis est, mercenarius est; inter filios non se computet. De ta
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ rite perficitur. Quomodo
ergo per id quod mali faciunt
nichil boni significatur: quan¬
do per crucem xp̃i quã fecerũt
mali. in celebratione sacramen¬
toꝵ eius. bonũ nob̾ om̃e signa¬
tur: Sed hec hactentis : qͦ aũt
sequuntur. alias ut deus opi

Expanded text:
 rite perficitur. Quomodo ergo per id quod mali faciunt, nihil boni significatur; quando per crucem Christi, quam fecerunt mali, in celebratione Sacramentorum ejus bonum nobis omne signatur? Sed haec hactenus: quae autem sequuntur, alias, ut Deus opi
Abbreviated transcription (Latin):
gationẽ que sequitur ab apo¬
stolis factam. tanquã per eos
et nos interrogemus:melius
audiemus. oportuniusq tra¬

Expanded text:
gationem quae sequitur a discipulo factam, tanquam per eum et nos interrogemus, melius audiemus opportuniusque tra
Abbreviated transcription (Latin):
degeneres facti erant: non uni¬
tando fidem illius cuiꝰ erant¬
filii. Audistis certe dñm dicẽ¬
tem. scio quia filii abrahe esti
audite quid dicat postea. E go
quod uidi apud patrẽ meum
loquor: et uos que audistis a
pud uestrũ facitis. lam dixe¬
rat. scio quia filii abrahe estis.
Quid aũt faciunt. quod eis
dixit. queritis me occidere:
Hoc apud abraham nũquã
uiderunt. Dominꝰ aũt patrẽ
uult intelligi dm. cũ dicit:
que uidi apud patrẽ meũ. lo¬
quor. Ueritatẽ uidi: ueritatẽ

Expanded text:
degeneres facti erant, non imitando fidem illius cujus filii erant. 2. Audistis certe Dominum dicentem, Scio quia filii Abrahae estis; audite quid dicat postea: Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor; et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Jam dixerat, Scio quia filii Abrahae estis. Quid autem faciunt? Quod eis dixit, Quaeritis me occidere. Hoc apud Abraham nunquam viderunt. Dominus autem Patrem Deum vult intelligi cum dicit, Quae vidi apud Patrem meum, loqu
Abbreviated transcription (Latin):
loqititur: quia ipse est uerita
patris. quã uridit apud patrẽ.
Ipse est enĩ uerbũ: quod uer¬
bum erat apud dm̃. Isti ergo
malũ quod faciunt. quod do¬
minꝰ obiurgat et corripit: ti¬
bi uiderunt: Apud patrẽ su¬
um. Cũ audierimus in con¬
sequentib apertius dictum
quis esset eoꝵ pater: tunc in¬
telligemus qualia uiderint a¬
pud talem patrẽ. Adhuc enĩ
ñ nominat patrẽm ipsoꝵ. Iau¬
lo superitis abrahã commemo¬
rauit ⁊sed carnis origine. non
uite similitudine. Dicturu¬
est alterũ patrẽ illoꝵ qui nec
genuit eos. nec creauit ut ho¬
mines essent: sed tam̃ filii eiꝰ
erant in quantũ mali erant:

Expanded text:
quia ipse est veritas Patris, quam vidit apud Patrem. Ipse est enim Verbum, quod Verbum erat apud Deum. Isti ergo malum quod faciunt, quod Dominus objurgat et corripit, ubi viderunt? Apud Patrem suum. Cum audierimus in consequentibus apertius dictum quis sit eorum pater, tunc intelligemus qualia viderint apud talem patrem: adhuc enim non nominat patrem ipsorum. Paulo superius 553 Abraham commemoravit, sed carnis origine, non vitae similitudine: dicturus alterum patrem illorum, qui nec genuit eos, nec creavit, ut homines essent; sed tamen filii erant ejus, in quantum mali erant
Abbreviated transcription (Latin):
quoscũq maleficos. quoscon¬
tra leges publicas fecisse cog¬
noscerent. puniebant: quo¬
modo intelligendũ est quod
ait. dñs. si de mundo essetis.
mundus quod sirũ erat di¬
ligeret. neq enĩ quos punit
diligit mundus. a quo ui¬
demus supradicta scelerum
genera plerũq puniri. nisi
quia mundus est in eis. a qͥ¬
bus talia scelera pumiunt᷑.
mundus ẽ in eis aquib ta¬
lia scelera diliguntur: Mun¬
dus itaq ille qui intelligit᷑
in malis atq impiis. & odit
quod suũ est ex ea parte Ho¬
minũ qua sceleratis nocet:
et diligit quodsuũ est ex ea
parte hominũ: qua eisdem
ipsis consceleratis fauet. Hec
ergo omnia facient uob̃ pro¬
pter nom̃ meũ. uł ita dictũ
est. propter quod uos patimi¬
m: uł ita. propter quod et
ipsi facrunt: quia et hoc in
uobis dũ persequunt᷑. ode¬
runt. Et addidit. quia ne¬
serunt eũ qui misit me. Hoc
scd̃m eam scientiã dictũ intel

Expanded text:
quoscumque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant; quomodo intelligendum est quod ait Dominus, Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret . Neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri: nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, et mundus est in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis consceleratis favet. Ergo, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et ipsi faciunt: quia et hoc in vobis dum persequuntur, oderunt. Et addidit: Quia nesciunt eum qui misit me. Hoc secundum eam scientiam dictum intel
Abbreviated transcription (Latin):
do publice: quanto uehem̃ti¬
us iudicandus est sacrilegus¬
fur. qiri ausus fuerit ñ unde¬
cumq tollere. sed de eccła tol¬
lere: Qui aliquid de ecclesia
furatur: iude perdito cõpa¬
ratur. Talis erat miser iste
iudas: et tam̃ cũ sanctis disci¬
pulis undecim intrabat et ex¬
ibat. Ad ipsam dñicam &e¬
nam pariter accessit: conuer¬
sari cum eis pocuit: eos inqui¬
nare ñ potuit. De unopane

Expanded text:
do publicae: quanto vehementido publicae: quanto vehementius judicandus est fur sacrilegus, qui ausus fuerit non undecumque tollere, sed de Ecclesia tollere? Qui aliquid de Ecclesia furatur, Judae perdito comparatur. Talis erat iste Judas, et tamen cum sanctis discipulis undecim intrabat et exibat. Ad ipsam dominicam coenam pariter accessit: conversari cum eis potuit, eos inquinare non potuit. De uno pane