comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pctĩ si aĩci causa peccam̾s/ Amici eñ cͥmĩa
si feras tua facis / plus ece dicit᷑/ Quiatis
peccant qui pc̃tõ obsequiũ cr̃me ndẽt cͥmẽ
sibi ꝑat qui nocentẽ aduiuat. Nã socms sit
culpe qui nocẽtẽ aduinat et maxume n
R turpi ubi duplex est pẽtmn Ait eñ seneca
In tui pi Re peccare bis est deunqu̾e/ Innoxie
eñ amicũ deffendere debes It uerus deffusor
dicendus qui deffendit inuoxie. Pro oĩbus
uero p̃dcis libenciꝰ uerba fundas etilia uidel
ꝑ dei ẜuicio et hũãno ꝯmodo et aĩci utilitate
Eclicet multa exempla ad expõicionẽ huiꝰ
aduerbii cur ualeant dici / hec en bremtatis
causa tis, sufficiant
liper ht aduerbio quomͦ p̃dc̃ie itaq auditis
et in tellectis suꝑ hoc adirerbio gur ex
modũ dicendi Nã sic in Rebus modꝰ est ẜmi¬
endus de quo dici ꝯsuenit / Est modꝰ m Rsꝰ
sũt certi demq surẽe qͥs intra cit̾q uequit
cẽsiste rectũ / Ita et in dc̃iẽ si medris obunita᷑

Expanded text:
ici causa peccaveris ». « Amici enim crimina si feras, facis tua ». Plus etiam dicitur quia « bis peccat qui peccato obsequium accommodat ». Crimen sibi parat qui nocentem adiuvat. Nam « socius fit culpe qui nocentem adiuvat ». Et maxime in re turpi, ubi duplex est peccatum. Ait enim Seneca: « In turpi re peccare bis est delinquere ». Innoxie enim amicum defendere debes ut verus defensor dicendus qui defendit innoxie ». Pro omnibus vero predictis libentius verba fundas utilia, videlicet pro Dei servitio et humano commodo et amici utilitate. Et licet multa exempla ad expositionem huius adverbii « cur » dici valeant, hec, brevitatis causa, tibi sufficiantper hoc adverbio quomodo Predictis auditis et intellectis super hoc adverbio « cur », modum dicendi; nam sicut in rebus modus est servandus, de quo dici consuevit: « Est modus in rebus, sunt certi denique fines, quos ultra citraque nequit consistere rectum », ita et in dictis si modus omittatur
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ Sed in telligo uitare̾ purã in qua
nichil ĩmisceat᷑ falcitatis Ilam ut id ait
bonũ ẽ uerũ si nõ aliqd ibi ĩmuisceat᷑ adu̾su¬
intelligo eciã de simplci uitate Ait enĩ seneca
Oracio eiꝰ qui u̾itati oꝑani deit ĩꝯpoĩta et
simplex ẽẽ debet / Ita ergo uĩtatẽ loqui deber̃
ut dc̃m tnũ hẽat pondꝰ Iurandi et nicħ initͥ̾sit
uiter tua simplicẽ asẜcione et insmirindi Nã
et seneca d ͭ dictũ tñu se nõ habet insiurade pondꝰ
uite nichil intersit an affirmes iures de
Relugione et fide scias agi ubieñq de ueritate
tractat᷑ Nam si Iure qurãdo deꝰ nõ ĩuocat᷑
et ĩuocatũ nõ est testꝭ tamẽ ne transeas

Expanded text:
veritatem » et intelligo veritatem puram, in qua nichil immisceatur falsitatis. Nam ut idem ait: « Bonum eIntelligo etiam de simplici veritate; ait enim Seneca: « Oratio eius qui veritati operam dat incomposita et simplex esse debet ». Ita ergo veritatem loqui debes ut dictum tuum habeat pondus iurisiurandi et nichil intersit inter tuam simplicem assertionem et iusiurandum. Nam ut Seneca dixit: « Dictum cuius non habet vite: « Nichil tibi intersit an affirmes an iures: de religione enim et fide scias agi ubicumque de veritate tractatur. Nam etsi iureiurando Deus non invocatur et invocantis non est testis, tamen n
Abbreviated transcription (Latin):
fruiꝰ sprac dͭ Cũ doriente loquit᷑ qui narat
seuleo saprenciã et in fine narracõis dicet
Scriptũ est em̃/ Cũirrisore ꝯsoreiũ nõ ha¬
beas loquele eiꝰ assiduitate qua si tacitata
fugias societatẽ eiꝰ cui loquens est alternaq
affabilitas despectior / Et salomõdͭ. Noli
arguen urisorẽ ne te oderit Argni sapiõtẽ
et diuget te/ Et senecade / Eui corripit
irrisorẽ ipe sibi nuriã facit / qui arguet
ras Ile tũ lingnoso neł locaci colloqum hẽas

Expanded text:
it: « Cum dormiente loquitur qui narrat stulto sapientiam et in fine narrationis dicetScriptum est enim: « Cum irrisore consortium non habeas, loquele eius assiduitatem quasi toxica fugias. Societas eius tui laqueus est, alternaque affabilitas despectio ». Et Salomon dixit: « Noli arguere irrisorem, ne te oderit. Argue sapientem et diliget te ». Et Seneca dixit: « Qui corripit irrisorem ipse sibi iniuriam facit. Qui arguit ras ne cum linguoso vel loquaci colloquium habeas.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ Reprehendanda est inima laudatiosient
imodata uituꝑacio / h eĩ adulacione illa
maligintat suspecta est in pñtia aũt sius
et tardicate sit mod̃ & quitas uerũtamẽ
aruõm dice ndo q in faciondo Rc̃ eĩ d cẽ

Expanded text:
enim reprehendenda est nimia laudatio sicut immoderata vituperatio. Hec enim adulatione, illa malignitate suspecta est ». In presentia autem sui et tarditate similiter modum requiras. Verumtamen aliud in dicendo quam in faciendo: non enim debes
Abbreviated transcription (Latin):
Exicat et nut̾t facũdia dulcis amorem
Smnto Requiras an dicas quid durũ an
moll mollia eĩ uerba ⁊ nõ dura dioenda st̃
dut enĩ salomiõ/ Mlollis Responsio frangit
iram ẜmo qͦ durꝰ suscitat furorẽ. Sexto
Requiras an dicas quid pultrũ an uero turp
uel male / Nã pulcra et bona uerba dicenda
sut tͥpibꝰ et malis penitꝰ obiuissis Nam
seduci corrũpũt bona mores celloqͥa praua
iterũ iñ epła ead̃ subicit Tur piͣ aut stulti¬
loquiũ aut sturrilitas que ad Remi nõ ꝑtiuet
nõ noĩet᷑ in uebie sicut del scae Et Ieneca¬
de forma honeste uite dͭ  A uerbis qͦq turpisꝰ
abstieto qr liceñ eors in prudẽcia mit̾t
Et salomõ dicit/ homo assuetꝰ in uerbie᷑ in¬
ꝓperii nõ erudiet cũctis diesꝰ uitesure Sermo
itaq tuus nõ sit turpis s sꝑ in grã sale sit
ꝯditꝰ / dlit eñ btẽ paulꝰ in ẽplã ad collosseñ¬

Expanded text:
Excitat et nutrit facundia dulcis amorem». 43 Quinto requiras an dicas quid durum an molle. 44 Mollia enim verba et non dura dicenda sunt. 45 Ait enim Salomon: «Mollis responsio frangit iram, sermo quoque durus suscitat furorem». 46 Sexto requiras an dicas quid pulcrum an vero turpe vel malum. 47 Nam pulcra et bona verba dicenda sunt, turpibus et malis penitus omissis. 48 Nam seduci: corrumpunt bonos mores iterum in eadem epistola subicit: « Turpitudo aut stultiloquium aut scurrilitas, que ad rem non pertinet, non nominetur in vobis, sicut decea honeste vite dixit: « A verbis quoque turpibus abstineto, quia licentia eorum impudentiam nutrit ». Et Salomon dixit: « Homo assuetus in verbis improperii non erudietur cunctis diebus vite sue ». Sermo itaque tuus non sit turpis, sed semper in gratia sale sit conditus. Ait enim beatus Paulus in epistola ad Colossen
Abbreviated transcription (Latin):
minuat᷑ cito de ficit et uaro qualescit᷑ et
oerte ꝓpter decisiones cito dice tur tibi qui
uelles audiri᷑ / Nã dł saloniõ. Qui aliena
cerne mamfestat uiera sua intes postie
andiet cͥmĩa Eiu̾cialis dͭ diridens alios
nc̃ inderisus alibis Et iterꝵ id dixit/ Di rides

Expanded text:
minuatur cito deficit et raro convalescit». 80 Et certe propter derisiones cito diceretur tibi quod nolles audire, nam dixit Salomon: «Qui aliena temere manifestat vitia, sua intempestive Et Martialis dixit: «Deridens alios non inderisus abibis». 82 Et iterum idem dixit: «Si rides
Abbreviated transcription (Latin):
est aliquis qui lingnã suã ad plenũ caleado¬
mares beato sacobo hot hestante quiat nata
t anat᷑a humana domita sũt luignã autẽ sũa
nemo domare potest Ideo ego albertipiti
brene dectrmã suꝑ dicendo at tacende uno
uersitulo ꝯprehensã tibi filio meo st pħo t
tradẽ turam uersiculꝰ aũt hic est Eureqund
cui dicas cur qͦmͦ quando Requiras Uerũ quia
uerla inhoc uersiculo ꝯprehensa pondosa sũt
et gn̾alia et gnalitas parit obscuritat Ideo
illa expon̾e at pro modulo mer sc̃e licet ñ
.i. inquiras t up̃m et ate ipo nõ solũ queras
S uerũ queras nam istuo Reit̾acionẽ
denotat ut dicas Requiras itere q̃ras sic̃ eñ¬
quis Requiras gͦ in aĩo tuo ate ip̃s quis es quid
dic̾e uis utrũ dt̃m̃ illiũ adte ꝑtineat an pociꝰ
ad aliũ/ nã si ad aliũ pociꝰ quã adte dc̃m illud
ꝑtineat illi dicto te ĩmisce nõ deles sicut em̃
ꝑ leges culppa est ĩmuisce̾ se Rei ad se nõ ꝑtinẽti

Expanded text:
est aliquis qui linguam suam ad plenum valeat domare, 3 beato Jacobo hoc testante, qui dixit: «Natura et a natura humana domita sunt, linguam autem suam nemo domare potest », ideo ego, Albertanus, brevem doctrinam super dicendo atque tacendo uno versiculo comprehensam tibi, filio meo Stephano, tradere curavi. Versiculus autem hic est: « Quis, quid, cui dicas, cur, quomodo, quando requiras ». Verum quia verba in hoc versiculo comprehensa ponderosa sunt et generalia, et generalitas parit obscuritatem, ideo illa exponere ac pro modulo mee scientie, licet non est inquiras te ipsum et a te ipso non solum queras, sed iterum queras. Nam istud « re » reiterationem denotat, ut dicas « requiras » id equis Requiras ergo in animo tuo a te ipso quis es, qui dicere vis, utrum dictum illud ad te pertineat an potius ad alium. Nam si ad alium potius quam ad te dictum illud pertineat, illi dicto te immiscere non debes. Sicut enim per leges culpa est immiscere se rei ad se non pertinenti,
Abbreviated transcription (Latin):
deꝰ uide̾at E alius / Dic habeas amitũ ut
nõ tueas ip̃m fieri mnimicũ Et petiris
abfonsꝰ dicit ꝓpt̾ amicos nõ ꝓbatis ꝓuide
tibi semel de mimicis et milies de aĩcis
quia forsan aĩtus qñq fiet ĩnuitꝰ et sic
quonõ uis uel nõ potes hresher. ꝯciliũ tibrhẽas
nulliq manifestes Ait enĩ ihẽ filiꝰ sꝑrac. Amico
et ñmico noli enarrare sensã tnũ et si est tnũ
delictũ nolideuudare / Audiet eni et Respiciet
te et qͣi deffendẽs p̃ciu tnũ subridet t Et aliꝰ d ͭ¬
in corde sui uris et meliꝰ elige Nlã tuciͣ
esttace̾ q ut taceat aliũ Regare Ait enĩseneca
Sitibi ip̃i nõ imꝑasti ut taceres qͣm᷑ abaliõ
silenciũ queris Si autẽ de sec̾to ꝯciliũ hẽr
uoluerie ũcissimo fideli et ꝓbato atq secreti
illud qmuttis / dicit ẽ salomon Nluiti pacifici
sut tibiꝰ ⁊ ꝯciliariꝰ unue de nulle/ Et cath dt

Expanded text:
ic habeas amicum ut non timeas ipsum fieri inimicum». 7 Et Petrus Alfonsus dixit «propter amicos non probatos: “Provide tibi, semel de inimicis et milies de amicis; quia forsan amicus quandoque fieret inimicus et sic quo non vis vel non potes habere consilium, tibi habeas nullique manifestes. Ait enim Jesus Sirac: « Amico et inimico noli enarrare sensum tuum. Et si est tuum delictum noli denudare: audiet enim te et respiciet te et quasi defendens peccatum tuum » subridebit te. Et alius dixin corde sui iuris est melius eligere ». Nam tutius est tacere quam ut taceat alium rogare. Ait enim Seneca: « Si tibi ipsi non imperasti ut taceres, quomodo ab alio silentium queris? ». Si autem de secreto consilium habere volueris, amicissimo fideli et probato atque secreto illud committas. Dixit enim Salomon: « Multi pacifici sint tibi et consiliarius unus de
Abbreviated transcription (Latin):
udeee dici ꝯsuenit/ Tad̾e qui neset nescit
loqui nescit ergo stratꝰ loqui qr tac̾e nõ poest
Nam ꝙ sa piens int̾rogatꝰ cur tamẽ taceret
tuuẽ ꝯfła et uerbis tuis facito staterã et ĩpoue
ori tuo frenoe Rectos et artende ne fora
labaris in lingna tua et sit casus in fana¬

Expanded text:
 dici consuevit: «Tacere qui nescit, nescit loqui». 20 Nescit ergo stultus loqui, quia tacere non potest. «Nam quidam sapiens, interrogatus cur tantum taceret tuum confla et verbis tuis facito stateram et impone ori tuo frenos rectos et attende ne forte labaris in lingua et sit casus tuus insana
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ turpe q scdm̃ leges turipia lucra
eciã ab here diliꝰ sũt extorquenda Quis
fugito. Et almus dixit lucrũ cũ mala fama
dãpnũ est appellandũ / Et alibi scriptũ est
Perdidisse male ꝙ̃ turpit̾ accepisse debet
Ait em̃ lex arã equũ est nom neĩem cũ al¬
terms Iactiua fieri locupletã płus eciã
ꝓce dit tullius dicens. Neqz tuuer neq
dolor neꝙ mors neq aliquid quod exeͥnsecꝰ

Expanded text:
et non turpe, quia secundum leges turpia lucra et non turpe, quia secundum leges turpia lucra etiam ab heredibus sunt extorquenda. Quarpendium fugito ». Et alius dixit: « Lucrum cum mala fama damnum est appellandum ». Et alibi scriptum est: « Perdidisse mallem quam turpiter accepisse ». DebAit enim lex: « Natura equum est neminem cum alterius iactura fieri locupletiorem ». Plus etiam procedit Tullius dicens: « Neque timor neque dolor neque mors neque aliquid quod extrins
Abbreviated transcription (Latin):
Iut eñ angꝰ/ Igme ꝙͣto magu ligna suscepit
semꝑ i marrẽ flãmã ei igit᷑ ꝯta malu
sõmo ipto magis Racionẽ andierit sempr
secretie loquarie / dicit enẽ salomon
Nullũ secrotũ ubi Regiat ebrretas / Et aliuo dͭ
Seriptũ est eñ ꝓspice te circũ si uie ꝓferr
siuistrũ ne latet forsan qui male dieat idem
ad expõicionẽ huiꝰ adñbii cur Et certe istud
aduerbiũ cur causeem Requirit Requures
gͦ cui dc̃ti causã Uam ficut in fcĩe ⁊ in facie ndis
causa est Requirenda diernte seneta / cuib
fcĩ causã Require et cr̃ ñcia ĩeneris exitꝰ
cogitabis Ita eciam in dcĩs cansa est iequirẽda
et ficut sine cã inchid ag̃r̃ ne mũdꝰ fortuita
casibꝰ ĩplicat᷑ ut cassiodorus ait/ Itasine causa
aut ꝓ dei seruicio aut ꝓhumane q̃modoant
ꝓ utroẜ aut forte ꝓ amieo, aut eciã ꝓ dĩsꝰ
et Iurioꝑito uendere iustũ ꝯcilit Et¬
tñt qñ dicis u̾ba ꝓ humano quiodo Reqͥras
ꝙ sit ꝯmodã et quale debet ẽẽ pulerum

Expanded text:
ut ignis quanto magis ligna susceperit semper in maiorem flammam erigitur, ita malus homo quanto magis rationem audierit semper loquaris. 57 Dixit enim Salomon: «Nullum secretum ubi regnat ebrietas». 58 Et alius dixit: Scriptum est enim: «Prospice te circum si vis proferre sinistrum», ne lateat forsan qui maledicat idem. ad expositionem huius adverbii «cur». Et certe istud «cur» causam requirit. 2 Requiras ergo tui dicti causam. Nam sicut in factis et faciendis causa est requirenda, 3 dicente Seneca: «Cuiusque facti causam require et cum initia inveneris exitus cogitabis», ita etiam in dictis causa est requirenda. 4 Et sicut sine causa nichil agitur nec mundus fortuitis casibus implicatur, ut Cassiodorus ait, ita sine causaaut pro Dei servitio aut pro humano commodo aut pro utroque aut forte pro amico aut etiam pro omnibus licet advocato vendere iustam tunc quando dicis verba pro humano commodo, requiras quid sit commodum et quale. Debet enim esse pulchrum
Abbreviated transcription (Latin):
assũt ꝯꝓbarii Nam et ꝑetrus alfensꝰ dixit
Nlrãhet ht̃ hũana ut nõ quoqͦ pacto ꝑturbato
in uero floq disc̾nendo discrecõis carẽt ocło
Et sy de ira et ir̃ato atq nracũdo plemiꝰ scire
uolmi̾s / legei libro ꝙ cõposui de amiore et
dilettõe dei et aliaꝵ Rerũ et de formabite
debeat atq ad dicendi te in ducat ꝙ appetitꝰ
tius raciomi nõ ꝯsentiat dit eiĩ salornor

Expanded text:
 Nam et Petrus Alfonsus dixit: «Natura hoc habet humana, ut animo quoquo pacto conturbato in vero falsoque discernendo discretionis careat oculo». 16 Et si de ira et irato atque iracundo plenius scire volueris, lege in libro quem composui De amore et dilectione Dei et aliarum rerum et de forma vite,moveat atque ad dicendum te inducat quod appetitus tuus rationi non consentiat. 18 Ait enim Salo
Abbreviated transcription (Latin):
gere. scił qͥa luce soleq caret. Tartaririn enũ horrere ⁊¬
ẽ locꝰ ignis ⁊ sulphuris. quẽ appellari putãt. ab ele idolis
ẽsecrita. qͥ ẽ uixta murũ ierłm. repleta olĩ cada u̾bꝰ mortuoꝵ.¬
Ibi enĩ hebrei filios suos ĩmolabãt demonibꝰ. ⁊ appellaba¬
t᷑ locꝰ ipse geennon. futi᷑ gͦ supplicii locꝰ uͥ peccatorẽ
pellat᷑. eo qͦd infra sit. Siẽ aũ sed̾m corpꝰ eĩa si pond̾is sui
ordinẽ teneãt. inferiora st̃ oĩa gͣuiora : ita scd̾m sp̃m
inferio st̃ oĩa tͥstiora. Uñ ⁊ ĩ gͣca lingua origo nõis quo
appellat᷑ inferꝰ. ex eo qͦd nicħ suaue habeat. resonare ꝑhi¬
bet᷑. Sic̃ aũ cor aĩalis ĩ medio ẽ: ita ⁊ infernꝰ ĩ medio t̾rȩ

Expanded text:
gere, scilicet, quia luce, soleque caret. Nam neque est locus ignis et sulphuris, quem appellari putant a valle idolis consecrata, quae est iuxta murum Hierusalem, repleta olim cadaveribus mortuoruibi enim Hebraei filios suos inmolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse Gpellatur, eo quod infra sit. Sicut autem secundum corpus, si ponderis sui ordinem teneat, inferiora sunt omnia graviora, ita secundum spiritum inferiora sunt omnia tristiora. Unde et in Graeca lingua origo nominis, quo appellatur inferus ex eo quod nihil suave habeat, resonare perhibetur. Sicut autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ usuẽ. Tria st̃ aũ eiꝰ noĩa. fulgͣ.fulgor. ⁊ fulm̃. fulgͦ
rcus cȩlestis dictꝰ.asimilitudine curuati arcꝰ. Hiris
nubes ex adu̾so radiũ solis accipiũt.⁊ arcꝰ speciẽ fing̃t̃.¬
ł luuiȩ dictȩ. qͦd fiuãt. qͣsi fluuie. Hascunt᷑ enĩ do t̾ra
⁊ maris anelitu. Iuȩ cũ altiꝰ eleuatȩ fuerĩt. aut solis
calore resolutȩ. aut ui uentoꝵ cõpͣsse. stillant᷑
ĩ t̾ris. Nibꝰ ẽ densitas nubis ĩ rẽpestate obscura.
⁊ iñ nibꝰ a nube. St̃ aũ m̃bi. repentinȩ ⁊ pͣcipites
pluuiȩ.nã pluuias uocamꝰ lentas ⁊ iuges qͣsi fluuies

Expanded text:
in usu est. Tria sunt autem eius nomina, fulgus, fulgor et fulmen: fulgus, Arcus caelestis dictus a similitudine curvati arcus. Iris nubes ex adverso radium solis accipiunt et arcus speciem fingctae quod fluant, quasi fluviae; nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi fluvias,
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ excidunt᷑. Petͣ gͥcũ ẽ. Silex ẽ durꝰ lapis. eo
qͦd exiliat ignis ab codictꝰ. Scopulus a saxo emi¬
nenti qͣsi ab speculando dictꝰ. Cautes asꝑa saxa in¬
imago uocat᷑. eo qͦd ad uocẽ respondẽs aliem ef¬
ficit᷑ imago sermonis. licet hoc qͥdẽ ⁊ locoꝵ nat᷑a
cuenit. ac plerũq cõualliũ. Calculus ẽ lapillus
t̃rȩ admixtꝰ. rotundꝰ atq durissimꝰ. ⁊ õi puritate
lenissimꝰ. Dictꝰ aũt calculus. qͦd sine molestiabre¬
ad incidendũ acuat. cutis enĩ gco sermone inci¬
sio nõiat᷑. Ex his aliȩ aqͣrie st̃. aliȩ oleo indigẽt
in acuendo. s oleũ lenẽ aq̃ acerrimã acerrimã
reddt̃. Pumex uocat᷑. eo qͦd spumȩ densitate
cõcretꝰ fiat. Gipsũ cognatũ calci ẽ ⁊ ẽ g̃cũ nom̃.
nom̃ tñ pͥstinũ a uiriditate retinuer. de uitr¬

Expanded text:
tibus exciduntur. Petra Graecum est. Silex est durus lapis, eo quod exsiliat ignis, ab eo dictus. 2. Scopulus a saxo eminenti, quasi a speculando dictus, siimago vocatur, eo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convallium. Calculus est lapillus terrae admixtus, rotundus atque durissimus, et omni puritate lenissimus. Dictus autem calculus quod sine molestia bread incidendum acuat; cotis enim Graeco sermone incisio nominatur. Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem, aquae aciem acerrimam reddunt. 7. Pumex vocatur, eo quod spumae densitate concretus fiatnomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Cepulcrũ a sepulto dictũ. de sepuscliris.¬
D Prius aũt qͥsq ĩ domo sua sepeliebat᷑. postea
uetitũ ẽ legibꝰ. ne fetore ipso corpora uiuentiũ
contacta inficerent᷑. Monum̃tũ ĩo nuncupat᷑.
qͦd mñtẽ moneat ad defuncti memoriã. Cũ enĩ
ducit. ut mortuũ recorderis. Monum̃ta itaq ⁊
memoriȩ ꝓ m̃tis admonitioẽ st̃ dictȩ. Tumulus
dictꝰ. qͣsi tumens tellus. Sar cophacũ g̃cũ ẽ nom̃.
es qͦd ibi corpora assumant᷑. Sarcia enĩ gͥce caro. fagꝰ
rege egiptioꝵ dicta. Nã eo defuncto uxor eiꝰ mirȩ
magnitudinis ⁊ pulchritudinis extrux̃ sepulerũ
in tantũ ut usq hodie oĩa monum̃ta pͣciosa ex nõie
eiꝰ mausolea nuncupent᷑. Pira. idẽ genꝰ sepuleroꝵ
fieri potest. L̾ali aũt edificio sur g̃t. ut alato in¬
cipiãt ⁊ ĩ angusto fimant᷑ sic̃ ignis. Pyr enĩ dr¬

Expanded text:
epulchrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne foetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim ducit ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. Tumulus dictus quasi tumens tellus. Sarcophagus Graecum est nomen, eo quod ibi corpora absumantur; σάρξ enim Graece caro, φάγεῖν rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extruxit sepulchrum in tantum ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine eius Mausolea nuncupentur. Pyramides genus sepulchrorum dicuntur. Tali autem aedificio surgunt, ut a lato incipiant, et in angusto finiantur, sicut ignis. Pyr enim d
Abbreviated transcription (Latin):
me ñ uideas ẽẽ negabis auẽ. Licis a pico sat᷑m
filio nom̃ sũpsit. eo qͦd ea ĩ auspiciis utebatur.
ã ferũt hãc auẽ qͥddã hib̾e diuinũ. illo indicio
qͦd ĩ quaoũq arbore nidificau̾it. clauũ uel
qeq̃t alsud fixũ diu herere ñ potest. qͥnstatĩ ex¬

Expanded text:
me non videas, esse negabis avem. Picus a Pico Saturni me non videas, esse negabis avem. Picus a Pico Saturni filio nomen sumpsit, eo quod ea in auspiciis utebatur. Nam fertur hanc avem quoddam habere divinum illo indicio, quod in quacunque arbore nidificaverit, clavum vel quidquid aliud fixum diu haerere non potest, quin statim ex
Abbreviated transcription (Latin):
aus lucifugu.  solẽ uidert ñ patit᷑. Struo noc¬
ht̃. Hec auis dr̃. qͦd editis pullis escã plenã ñ p̾beat.
pͥusquã ĩ eis ꝑ pennaꝵ nigredinẽ similitudinẽ
ꝓpͥi coloris agnoscit. Postquã uͦ eos tatros plumi̾
inspexerit in toto agnitos abundantius pascit.
hic pͥor ĩ cadau̾ibꝰ ocłoꝵ petit loca. Cornix anno¬
sa auis ap̃d latinos g̃co nõie appellat᷑. quã auĩt¬
hoĩef augures hõiũ curas significatiõibꝰ demos
trares. insidiaꝑuias ostndere. fut᷑a p̃dic̾e. qͦd mag¬
nũ nefas ẽ cred̾e. ut ds̃ consilia sua cornicibus¬
mandet. Gragulus a garrulitate nuncupatus.
ñ ut qͥdã uolunt ꝓ eo ut gregatĩ uolẽt. cũ sit
manifestũ ex uoce eos nuncupari. Est enĩ loqua¬
qͦd u̾ba ĩ discrimine uocis expͥmãt ut hõ. E ramos
enĩ arbor pendule ĩportuna garrulitate sonan.¬
tes. ⁊ si linguas ĩ sermone nequeut explicare.
sonũ tñ humanȩ uocis imitantꝰ. De qua congrue

Expanded text:
s lucifuga, et solem videre non patitur. Strix nochaec avis, quod editis pullis escam plene non praebeat, priusquam in eis per pennarum nigredinem similitudinem proprii coloris agnoscat. Postquam vero eos tetros plumis aspexerit, in toto agnitos abundantius pascit. Hic prior in cadaveribus oculum petit. 44. Cornix, annosa avis, apud Latinos Graeco nomine appellatur, quam aiunt augures hominum curas significationibus augere, insidiarum vias monstrare, futura praedicere. Magnum nefas haec credere, ut D. Graculus a garrulitate nuncupatus, non ut quidam volunt pro eo quod gregatim volent, cum sit manifestum ex voce eos nuncupari. Est enim loquaquod verba in discrimine vocis exprimant, ut homo. Per ramos enim arborum pendulae importuna garrulitate sonantes. Et si linguas in sermone nequeunt explicare, sonum tamen humanae vocis imitantur. De qua congrue
Abbreviated transcription (Latin):
cõeutit oĩa. ita ũ cęlũ discisse uideat᷑. qͥa cũ ꝓcella ue¬
em̃tissimi uenti nubibꝰ se repente ĩmiserit᷑. fbine
inualescente exitũq querente. nubẽ quã excauau
ĩpetu magno pͣscindit. ac sic cũ horrendo fragore
defert᷑ ad aures. Qd mirari qͥs ñ debeat cũ uesica
ꝗͣ uis parua. magnũ tñ sonitũ displosa emittat.
mina aũ collisa lumina faciũt. Nã oĩũ rerũ collisio ig¬
nẽ creat. uͭ ĩ lapidibꝰ cernimꝰ . ł attritu rotaꝵ. Ex uen¬

Expanded text:
concutit omnia, ita ut coelum discidisse videatur, quia cum procella vehementissimi venti nubibus se repente immiserit, turbine invalescente, exitumque quaerente, nubem quam excavavit impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. 2. Quod mirari quis non debet, cum vesicula, quamvis parva, magnum tamen sonitum displosa emittat. mina autem collisa nubila faciunt; nam omnium rerum collisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus, vel attritu rotarum, ve
Abbreviated transcription (Latin):
sittatꝰ ⁊ pica. Aues dictȩ. eo qͦd uias certas n
habeat᷑. s ꝑ auia quaq discurrt. alites. qͦd alt
ilta intendat. ⁊ ad sublimia remigio alaꝵ cõs
pullꝰ. Recentes gͣ nati pulli. eo qͦd polluti st̃.
uñ ⁊ uestis nigͣ pulla dicta ẽ. Alȩ st̃ in qͥbꝰ pen¬
nȩ ꝑ ordinẽ fixȩ. uolandi exhibt̃ usũ. Uocatȩ
aũ alȩ. qͦd his aues c̃plexyalant ac foueãt pul¬
los. Pennȩ apendendo.i. a uolando dictȩ. un
⁊ pend̾e. uolucres enĩ pennaꝵ auxilio mouent᷑.¬
cis c̃stãt ẽẽ c̃posita. ũ grus. coruus. eignꝰ. pauo.
miluus. ulula. cuculus. graiulus ⁊c̃. Uarie¬
tas enĩ uocis eoꝵ docuit hoĩes qͥd noĩarent᷑.
l qͥla ab acumine ocłoꝵ uocata.tanti enĩ con-¬
tuitꝰ et̃ dr̃. uͥ cũ suꝑ maria ĩmobili penia fe¬
rat᷑. nec humanis pateat obtutibꝰ. de tanta
sublimitate pisciculos natare uideat. ac tor¬
m̃ti instar descendens raptã p̾dã pennis ad litͥ¬

Expanded text:
ias nosset. Aves dictae, eo quod vias certas non habeant, sed per avia quaque discurrunt. Alites, quod alis alta intendant, et ad sublimia remigio alarum conpullus. Recentes igitur nati pulli, eo quod polluti sint. unde, et vestis nigra pulla dicta est. 6. Alae sunt, in quibus pennae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Vocatae autem alae, quod iis aves complexos alant et foveant pullos. 7. Penna a pendendo, id est, a volando, dicta, unde, et pendere; volucres enim pennarum auxilio moventcis constat esse conposita: ut grus, corvus, cygnus, pavo, milvus, ulula, cuculus, graculus et cetera. Varietas enim vocis eorum docuit homines quid nominarentur. Aquila ab acumine oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse dicitur, ut cum super maria inmobili pinna feratur nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, ac tormenti instar descendens raptam pra
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. qͦd animal ĩ similitudine auis pennas hab̾e ui¬
det᷑. tñ de t̾ra altiꝰ ñ eleuat᷑. Oua sua fou̾e negli¬
git. s ꝓiecta tantũmꝰ fotu pulueris animant᷑.
Ardea uocata qͣsi ardua. idẽ ꝓpt̾ altos uolatus.
imbres. ⁊ supͣ nubes euolat. ut ꝓcellis nubiũ
sentire ñ possit. Cũ aũ altiꝰ uolauerit. sigͥtat¬
tẽpestatẽ. Hãc multi tantalũ nominãt. fenix
arabie auis dicta. qͦd colorẽ fenieeũ habent.
ł qd sit ĩ toto orbe singłaris ⁊ itnica. nã ara¬
annos uiuẽs. dũ se uid̾it senuisse. colledts
aromatũ uirgultis rogũ s instruit. ⁊ cot̾sa
ad radiũ solis alaꝵ plausu uoluntarie sibi
incendiũ nutrit. sicq iterũ de cineribus
⁊ cȩtis auibꝰ latiore. Uñ ⁊ articłata u̾ba exp̃¬
mit̾. ita ut si eã ñ uideris. hoĩem loqͥ putes.

Expanded text:
similitudine avis pinnas habere videtur; tamen de terra altius non elevatur. Ova sua fovere neglegit; sed proiecta tantummodo fotu pulveris animantur. Ardea vocata quasi ardua, id est propter altos volatus. imbres, et supra nubes evolat, ut procellas nubium sentire non possit. Cum autem altius volaverit, sigenix Arabiae avis, dicta, quod colorem Phoeniceum habeat: vel quod sit in toto orbe singularis et unica: nam Araannis vivens, dum se viderit senuisse, collectis aromatum virgultis rogum sibi instruit, et conversa ad radium solis alarum plausu voluntarium sibi incendium nutrit: sicque iterum de cineribus et ceteris avibus latiore. Unde et articulata verba exprimit, ita ut si eam non videris, hominem loqui putes.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enĩ nom̃ de u̾bo ad u̾bũ expͣssũ ẽ. latini au̾
h̃it ⁊ alia noĩa. Nlã accentꝰ. ⁊ tonos. ⁊ tenores
dicũt. qͥa ibi sonꝰ cresc̃ ⁊ desut. Accentꝰ aũ
dictꝰ. qͦd iuxta cantũ sit. sic̃ adu̾biũ qͥi iuxta
u̾bũ ẽ. Acutꝰ accentꝰ dr̃. qͦd acuat ⁊ erigat
sillabã. Grauis. qͦd depͥmat. ⁊ deponat. ẽ enĩ
ꝯtͣrius acuto. Circũ flexus. qͥa de acuto ⁊ gͣui
ꝯstat. Incipiẽs enĩ ab acuto ĩ grauẽ desinit. atq
ita dũ ascendit ⁊ doscendit.cirtũflexꝰ efficit᷑.
cutꝰ aũ ⁊ circ̃flexꝰ similes st̃.nã ut̃q leuant

Expanded text:
Hoc enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium quia iuxta verbum est. Acutus accentus dictus, quod acuat et erigat syllabam, gravis, quod deprimat et deponat. Est enim contrarius acuto. Circumflexus, quia de acuto et gravi constat. Incipiens enim ab acuto in gravem desinit, atque ita dum ascendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt. Nam uterque l
Abbreviated transcription (Latin):
cellũ dictũ. qͦd ibi mactent᷑ pecora. q̃ mercantibꝰ
uenundant᷑. mercatũ aũt. a cõmertio ẽ nõiatũ
tus. ⁊ uoce amercatoribꝰ flagitans. Carcer ẽ a qͦ
abitatioᷤ ab habendo uo De habitatioĩbꝰ
cata. Domꝰ ex g̃ca appellatiõe dicta. Nã domata gͣti
tecta dicunt. Est aut domꝰ uniꝰ familiȩ habitatio.

Expanded text:
cellum dictum, quod ibi mactentur pecora, quae mercantibus venundantur. Mercatum autem a commercio nominatum. turus et voce a mercatoribus flagitans. CAPUT XIX. De abitatio ab habendo vocata, ut habitare casas. Domus ex Graeca appellatione vocata, nam δώματα Graeci tecta dicunt. Est autem domus unius familiae habitatio,
Abbreviated transcription (Latin):
iñ dicte. eo qͦd nos ad unã quãq rẽ informẽt. ꝑ has
enĩ ostñdimꝰ qͥd agamꝰ. Meditatiua dicta ẽ a meditan¬
ti sensu. uͭ lec̾turio d ẽ leg̾e uolo. Inchoatiua ab
inchoantis indicio. ũ calesco. Freqñtatiua a sepius
ag̃ndo. ũ lectito.clamito. Formȩ enĩ sensũ tenent.
modi declinationẽ. Nã nescis qͥd sit declinatio. nͥ
pͥus didIceris qͥd sit sensus. Modi dicti ab eo quẽad¬
modũ sĩt ĩ suis sigcatioĩbꝰ. Indicatuus enã modꝰ¬

Expanded text:
t. Per has enim ostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus enim mod
Abbreviated transcription (Latin):
bat .h. aũ litt̾ ꝓ sola aspiratiõe adiecta pꝰciẽ.
sonꝰ ub̾ius eleuat᷑. cuiꝰ ꝯtraria ẽ ꝓsodia sonꝰ aqͣlit᷑̃
flerus. lc litterã saluiꝰ ludi magist᷑ pͥus latinis
iudicat᷑. ꝑ c. enĩ uniu̾sa expͥmimꝰ. Ilitt̃ã nec gͣti
resonãt nec hebrei. exceptis enĩ latinis hãc mil¬

Expanded text:
 H autem littera pro sola aspiratione adiecta postea est. sonus uberius elatus, cuius contraria est prosodia, sonus aequaliter flexus. K litteram Salvius ludimagister primus Latinis iudicatur: per C enim universa exprimimus. Q litteram nec Graeci resona
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd it̃ legentibꝰ pͣstent. ł qͦd ĩ legendo iterent᷑. litĩe
latinȩ ⁊ grecȩ ab hȩbreis uident᷑ exortȩ. Ap̃d illos
enĩ prius dictũ ẽ. aleph. deinde ex simili enunciati¬
one ap̃o g̾cos tractũ ẽ alpha. inde ap̃d larinos.a. Tr̃as¬
lator enĩ ex simili sono alt̾iꝰ lingue littã ꝯdidit. ut
uet̾is testam̃ti libros utunt᷑. greciuͦ.xxiiiiͦ. la¬
tim enĩ int̾ utͣmq linguã ꝓgredientes. xx tͥa ele¬
m̃ta habent. Hebreoꝵ litt̃ȩ a lege cȩper̃ ꝑ moysen.¬

Expanded text:
quod iter legentibus praestent, vel quod in legendo iterentur. Litterae Latinae et Graecae ab Hebraeis videntur exortae. Apud illos enim prius dictum est aleph, deinde ex simili enuntiatione apud Graecos tractum est alpha, inde apud Latinos A. Translator enim ex simili sono alterius linguae litteram condidit, ut Veteris Testamtini etenim inter utramque linguam progredientes, viginti tria elementa habent. Hebreorum litere a lege cepere per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ antiqui m̃ses in luna. annos aũt
in solis cursu posuert.¬
Nã stella qͣlibet singłaris Sida uͦ s̃¬
stellis plurimis facta. ut uadaᷤᷤ pleiadaᷤ:
bootẽ s S ħ noi̾a scͥptores c̃fundt̃.
⁊ astra ꝓ stellis. ⁊ stellas ꝓsidđibꝰ
ponunt:¬
ol appellatꝰ eo qͦd solꝰ appareat.
obscuritatis fulgore suo cuictis
sid̾ibꝰ: Luna dicta qͣsi lucina
ablata media sẏllaba. de qͥ uirgiliꝰ.¬
casta faue lucina: Sũpsit aut̃ nom̃
ꝑ diriuationẽ a soł luce. eo qͦd ab eo
lum̃ accipiat acceptũq reddat:
Stelle dictȩ ab stando. qr fixe stant
semꝑ in celo nec cadt̃: Nã qͦd uidemꝰ
e eelo stellas qͣsi labi. ñ st̃ stellȩ. sed
ignicłi ab et̾ere laipsi. qͥ fiunt dũ uentꝰ
altiora peteis ethereũ ignẽ secũ tͣhit.¬

Expanded text:
 antiqui menses in luna, annos autem in solis cursu posuerNam stella est quaelibet singularis. Sidstellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades. Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis et stellas pro sideribus ponuntSol appellatus eo quod solus appareat, obscuratis fulgore suo cunctis sideribus. Luna dicta quasi Lucina, ablata media syllaba. De qua Vergilista fave Lucina. Sumpsit autem nomen per derivationem a solis luce, eo quod ab eo lumen accipiat, acceptum reddat. Stellae dictae a stando, quia fixae stant semper in caelo nec cadunt. Nam quod videmus e caelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab aethere lapsi; qui fiunt, dum ventus altiora petens aethereu
Abbreviated transcription (Latin):
Comunctitus. qͥa ei ꝯuingit᷑ aliqͥd. uͭ locutio ple¬
N ã qͣndo dicis cũ clamẽ. pendet sensus. qͦd si dicã cum
clamẽ. qͣre putas qͦd tactã : plenꝰ c̃ sensus. Infiniti
clamare. clamasse. Cui si adungas ꝑsonã. clamare
aebeo. debes. debet. fit qͣsi finitũ. Inꝑsonalis dr qͥa

Expanded text:
Coniunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio pleNam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod taceam?' plenus est sensus. Infinitusn definit, ut 'clamare', 'clamasse'. Cui si adiungas personam: 'clamare debeo, debes, debet', fit quasi finitum. Inpersonalis dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Autores nuncupatos de suronsi¬
qͣsi setores. Caligirios uͦ ñ a callo pedũ. s a calo .i.
pm. hĩc ⁊ calciam̃ta dicta. qͦd ĩ calo .i. ligno fiãt.
ł qͦd calcent᷑. Ocreȩ tibialia calciam̃ta st̃ dicta.
qͦd crura tegãt. Cot᷑ni st̃ qͥbꝰ calciabant᷑ tͣgedi.

Expanded text:
utores nuncupatos quoonsuant, quasi setores. Caligarios vero non a callo pedum, sed a calo, id est tantum. Hinc et calciamenta dicta quod in calo, id est ligno, fiant;  forma eorum. Ocree tibialia, calciamenta sunt dicta, quod crura tegant. Coturni sunt quibus calciabantur tragedi
Abbreviated transcription (Latin):
istriones st̃ qͥ muliebri indum̃to gestꝰ ĩpu¬
dicaꝵ feminaꝵ ex pͥmebãt. hi aũt saltindo
etiã historias ⁊ res gestas demonstrabant.
dicti aũt histriones siue qͦd ab histria id¬
genꝰ sit adductũ. siue qͦd ꝑplexas historuis
fabulas expͥmerent. qͣsi hystoriones.
Mimi st̃ dicti g̃ca appellatiõe qͦd reꝵ huma¬
uaꝵ sint imitatores. Nã habebãt suũ
auctorẽ qͥ anteqͣm minũ ag̾ent fabulã¬

Expanded text:
istriones sunt qui muliebri indumento gestus inpudicarum feminarum exprimebant; hi autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones sive qgenus sit adductum sive quod perplexas historiis fabulas exprimerent, quasi histriones. Mimi sunt dicti greca appellatione, quod rerum humanarum sint imitatores, nam habebant suum auctorem, qui anteq
Abbreviated transcription (Latin):
pirgũ uocãt. Calculi uocati qͦd leni sĩt ⁊ ro¬
tundi. uñ ⁊ calculꝰ dr̃ lapis breuis. qͥ sine mo.¬
lestia sui breuitate calcat᷑. Itẽ calculi qͦd ꝑiuaᷤ
alii lepusculos uocãt. eo qͦd exiliendo discurr̃t.
Olĩ aũt tesserę iacula appellabant᷑ a iaciendo.

Expanded text:
is. Calculi vocati quod lenes sint et rotundi. Unde et calculus dicitur lapis brevis, qui sine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi, quod per vias alii lepusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant. Olim autem tesserae iacula appellabantur, a iaciendo.
Abbreviated transcription (Latin):
Octo uͦ pͥnslationẽ sic̃ ⁊ ilu ⁊nos. rta ulli
uĩt decẽ a gea ethimologia. eo qͥd ligentꝰ
⁊ c̃iungant infra iacente̾ nu̾os. nã desmos
c̃iung̾e uł ligare ap̃d eos dr̃. Pocro uiginti
dicti. qͦd sĩt decẽ bis geniti.u. ꝓ .b. litt̾a posita.
Triginta qͦd a t̾nario denario gignant᷑. sic usq
ad nagnita. Centũ uͦ uociti a cantu. qͦdẽ cir¬
culũ. ducenti aduo centũ. sic ⁊ reliqͥ usq ad
mille. Mille aũt a multitudine uñ ⁊ nulitia.
qͣsi multicia. Inde ⁊ milia. q̃ gͣce mutata litt̾a

Expanded text:
slationem, sicut illi et nos: ita illi autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. 5. Centum vero vocatia cantho, quod est circulus, ducenti a duo, et centum, sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia; inde et milia, quae Graeci mutata littera
Abbreviated transcription (Latin):
g̃cus. Frena dicta. qͦd eqͦs fremere cogãt .ł
un n nefrendes dicti ad huc lactentes porculi
qͦd ñdũ aliqͥd frendãt .i. c̃minuãt dentibꝰ. hic
faba fresi. q̃ moluta ẽ. lupatis frem asꝑrimi¬
habendo dictas. qͦd his eqͦs habemꝰ. hoc ẽ teneamꝰ.¬
do qͣsi sedda. Cingulũ hõiũ gem̃s neut᷑ ẽ. nã

Expanded text:
ecus. Frena dicta, quod equos fremere cogant, vel Unde et nefrendes dicti, adhuc lactentes porculi, quod nondum aliquid frendant, id est, comminuant dentibus. Hinc et faba fresa quae molita est. 2. Lupata shabendo dictas, quod his equos habeamus, hoc est teneamla post sellam. Cingulum hominum generis neutri: nam
Abbreviated transcription (Latin):
focus. Uarro focos ait dictos. qͦd foueãt igneᷤ.
Nã ignis ipsa flãma ẽ. qͥcqͥd aut ignẽ fouet focus
lafoꝵ. qͦd candelã ferat. Cereus acera nom̃ ht̃¬
lãpas flãma ẽ ĩ u̾tice lucẽs. dicta qͦd lãbentis motũ
ostend̾e uideat᷑. fax dicta. qͦd focũ faciat. cuiꝰ
diminutiuũ facula. lant̾na iñ uocat᷑. qͦd lucem̃
ubra. ẽ enĩ modicꝰ ignis. qͥ solet ex tenus stupa
ceraq formari. Pira ẽ ꝗ̃ ĩ modũ arę ex lignis
construi solet ut ardeat. Piro enĩ ignis dr̃. s pi¬
ra ẽ ipsa lignoꝵ ẽgeries. cũ nondũ ardet. rogus
⁊̃ cũ ardere ceꝑit. Bustũ uͦ iã ex ustũ uocat᷑.¬
Grabatũ gcũ ẽ. Sponda ẽ ext̃ior pars lecti.
pluteus int̾ior. Geniales lecti ꝓpͥe s̃ qͥ sternunt᷑
puellis nubñtibꝰ. dicti aũ agenerandis lib̾is. Cu¬
nabula s̃ lectuli in qͥbꝰ infantes iac̾e c̃sueuer̃. dic¬
ta qͦd partui adhibeant᷑ qͣsi cinabula. nã cim ẽ¬

Expanded text:
o autem focos ait dictos quod foveant ignes; nam ignis ipsa flamma est; quidquid autem ignem fovet, focus laforum, quod candelam ferat. Cereus per derivatLampas flamma est in vertice lucens, dicta quod lambentis motum ostendere videatur. Fax dicta quod focos faciat: cuius diminutivum facula. Lanterna inde vocatur quod lucem umbra; est enim modicus ignis qui solet ex tenui stuppa ceraque formari. Pyra est quae in modum arae ex lignis construi solet ut ardeat; πῦρ enim ignis dicitur. Sed pyra est ipsa lignorum congeries quum nondum ardet; rogus est, quum ardere coeperit; bustum vero iam exustum vocatutebatur.' Sponda autem exterior pars lecti, pluteus interior. Geniales lecti proprie sunt qui sternuntur puellis nubentibus; dicti autem a generandis liberis. Cunabula sunt lectuli in quibus infantes iacere consuerunt, dicta quod partui adhibeantur, quasi cynabula; nam
Abbreviated transcription (Latin):
Stuppa cannabił lim dicta. qͦd ex ea rimȩ nauiũ
stupent᷑. uñ ⁊ stipatores dñr. qͥ ĩ nauibꝰ cã c̃pont.
om̃tũ appellatũ. qͦd aut ĩ filo aut ĩ tela tumeat.
nec subtilitatt̃ hãt. Cannabũ. a similitud Itie
cannȩ uocatũ. siue ethimologia ag̃ta. nã ilh
cannabũ cannabin uocãt. Bifsũ genꝰ ẽ lini nimi
Sericũ dictũ. qͥa id seres pͥmũ miser̃. Uermicłi
enĩ ibi nasci ꝑhibent᷑. a quibꝰ hȩc circũ arbores
fili ducunt᷑. Uermes aũt ipsi gͥce bombices noĩan¬
t᷑. Placiũ ẽ stupa ⁊ qͣsi erassitudo serici. ⁊ ẽ g̃tũ
ela ꝓ longitudine staminũ dicta. Insubuli.
qͥa infra ⁊ supͣ s. ł qͥa in subulant᷑. Radii dicti.
qͥa radendo fiĩt. Pectines. qͦd pexa fila reddant.
⁊ in p̃mãt. Colũ qͦd sit ĩ longitudine ⁊ rotundi¬
tate qͣsi colũna. filũ. qͦd ꝑ ipsũ fundat᷑ qͦd netũ ẽ

Expanded text:
stippa dicta, quod ex ea rime navium stipentur; unde et stipatores dicuntur, qui in vallibus eam componunt. Tomentum appellatum, quod aut in filo, aut in tela tumeat, nec subtilitatem habeat. Cannabum a similitudine canne vocatum sive a greca etymologia, nam illi cannabum sericum dictum, quia id Seres primum miserunt; vermiculi enim ibi nasci perhibentur, a quibus hec circum arbores fila ducuntur. Vermes autem ipsi grece bombices vocantur. Placium est stuppa et quasi crassitudo serici et est grecum ela pro longitquia infra et supra sunt, vel quia insubulantur. Radii dicti quia radendo fiunt. Pectines, quod pexa fila reddant et inpremant. Colum, quod sit in longitudine et rotunditate quasi columna. Fusum, quod per ipsum f
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ similitudinẽ caudȩ bouis. Dentale ẽ aratri
pars pͥma in qͥ uomer inducit᷑ qͣsi dens. Cul¬
telli a culta dicti. eo qͦd ex ipsis putatioẽ uete¬
res ĩ arbore utebant᷑ ⁊ uite. pͥusꝗͣ. falces eẽnt
reꝑtȩ. Falcis ẽ qua arbores putant᷑ ⁊ uites.
dicta aũt falcis qͦd ĩ his pͥmũ milites herbam
ucis placidos curuauit ĩ usus. agͥcolȩ nc̃
sũ militis aite fui. Falcastrũ a similitudine
ri dentũ mordacitate resecãf arbores seu ra¬
mos. Rastra qͦq aut a radendo t̾rã. aut a
raritate dentiũ dicta. Ligones qͦd t̃rã leuent.

Expanded text:
in similitudinem caudae bovis. Dentale est aratri pars prima; in quo vomer inducitur quasi dens. Cultelli a cultura dicti, eo quod ex ipsis putationem veteres in arbore utebantur et vite, priusquam falces essent repertae. Falcis est qua arbores putantur et vites; dicta autem falcis quod his primum milites herbam ducis placidos curvavit in usus: agriculae nunc sum, militis ante fui. Falcastrum a similitudine ri, dentium mordacitate resecans arbores, seu ramos. Rastra quoque, aut a radendo terram, aut a raritate dentium dicta. Ligones quod terram levent,
Abbreviated transcription (Latin):
fices si a pilo .p̃. u forpices. qst̃ tonsoꝵ. si ab ac¬
cipiendo .c. ut forcipes. eo qͦd formũ capiant.
q̃ st̃ fabroꝵ. Formũ em̃ dixer̃ antiqͥ calidum.
uñ ⁊ formosus. Nouacła eo qͦd innouat faciẽ.
Pecten dr̃ eo qͦd pexos capillos faciat atq cõpositos.
Calamistrũ acus ẽ q̃ calefacta ⁊ adhibita calefaẽ
iintorquet capillos. uñ ⁊ calamistrati appel¬
lant᷑. qͥ comã torquent. Clauis dicta. qͦd elau

Expanded text:
 si a pilo, P, ut forpices quae sunt tonsorum; si ab accipiendo, C, ut forcipes, eo quod formum capiant, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum; unde et formosus. Novacula eo quod innovet faciem. Pectines dici eo quod pexos capillos faciant atque conpositos. Calamistrum acus est quae calefacta et adhibita calefacit et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. Clavis dicta quod claud
Abbreviated transcription (Latin):
ł manꝰ uocatũ. Uela dicta qͦd obiectu suo int̾iora
domoꝵ uelẽt. Aulea uela picta ⁊ gͣndia. q̃ iõ au¬
lea dicta s. qͦd pͥmũ ĩ aula atali regis asię inuen
t᷑. a qͥbꝰ tab̾nacłm extͥnsecꝰ tegebat᷑. Dicte aũt
cortinȩ a coriis. eo qͦd pͥus ex pellibꝰ fuissẽt facte

Expanded text:
ctu suo interiora domorum velent. 8. Aulaea, vela picta, et grandia, quae ideo aulaea dicta sunt, quod primum in aula Attali regis Asiae, cui stur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coriis, eo quod prius ex pellibus fuissent factae.
Abbreviated transcription (Latin):
clipet .i. celet corpꝰ. ꝑicłisq subducat. atuo
giylea eoyn. oppositꝰ enĩ sua defensiõe ab astis
⁊ iaculis corpꝰ munit. Clipeus aũt peditũ ẽ. scu¬
tũ eqͥtũ. Scutũ appellatũ. eo qͦd a se scutiat teloꝵ
uocat᷑ scutũ breue ⁊ rotundũ. de qͦ uirgł. leua¬
ancille gerebat. ⁊ ancille dictũ ab ancisione. qͦd
lus oĩs ab est. Peltã scutũ breuissimũ ĩ modum
Apex qͣd ĩ sũma galea eminet qͦ figit᷑ crista quã gei
conũ uocãt. Nã conꝰ ẽ curuat᷑a q̃ ĩ galea ꝓminet. suꝑ
quã cristȩ st̃. de ꝓstibulo.

Expanded text:
id est celet, corpus periculisque subducat, ἀπὸ τοῦ κλέπτειν. Oppositus enim sua defensione ab hastis et iaculis corpus munit. Clypeus autem peditum est, scutus equitum. Scutum appellatum eo quod a se excutiat teloruvocatur scutum breve et rotundum. De quo Vergiliuancile gerebat. Et ancile dictum ab ancisione, quodlus omnis abest. Pelta, scutum brevissimum in Apex est quod in summa galea eminet, quo figitur crista; quam Graeci κῶνον vocant. Nam conus est curvatura quae in galea prominet, super quam cristae s
Abbreviated transcription (Latin):
cauma. Pruna ẽ ꝙͣ. diu ardet. cũ extincta fuerit
pes. eo qͦd ferrũ cadẽs capiãt teneat̃q. siue qͦd ab
calidũ. uñ ⁊ feruidũ. un ⁊ formosos dm̃s qͥbꝰ calor
sangumis ex rubore pulcͥtudinẽ ereat. lima dicta
io qͦd lene faciat. Nã limũ lene ẽ. de ĩstrum̃ti̾car¬

Expanded text:
a. Pruna est quamdiu ardet, cum autem extincta fuerit,pes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab calidum; unde et fervidum; unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. Lima dicta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium
Abbreviated transcription (Latin):
alii ad alios eunt. Alii existimãt dissensionẽ aĩoꝵ
sedicionẽ uocari. quã g̃ci diastisin uocãt. &so
bello ñ potest. Eͥd ẽ enĩ ahud tumultꝰ. nͥ ꝑtur¬
batio tanta ut maior timor oriat᷑  Uñ ⁊̃ dictꝰ
tumultꝰ. qͣsi timor multꝰ. Grauiꝰ ẽẽ enĩ tumul¬
pͥlũ. Nã bellũ uniu̾sũ dr ut punicũ. huiꝰ parteᷤᷤ
pugnȩ.ũ canensis. t̃m̃sis. rursũ ĩ una pugna
multa st̃ pͣlia. Ahud enĩ ĩ cormbꝰ. ahud ĩ meda
ihud ĩ extrema acie agit᷑. Bellũ gͣ ẽ totũ. pug¬
nu uniꝰ dici. p̃hũ pars pugnȩ ẽ. Bellũ antea
duellũ uocatũ. eo qͦd sĩt duȩ partes dimican¬
tiũ. ł qͦd alterũ sac̃ uictorẽ. alterũ uictũ.
Postea mutata ⁊ detcta litt̃a dictũ bellũ. Alii ꝑ
p̃mit᷑. Pugna uocata. do qͦd initio usus fuisset in

Expanded text:
s eant. Alii aestimant dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci διάστασιν vocant. Quo bello non potest. Quid est enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta ut maior timor oriatur?' Unde etiam dictus tumultus, quasi timor multus. 'Gravius autem esse tumulproelium. Nam bellum universum dicitur, ut Punicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannensis, Thermensis. Rursus in una pugna multa sunt proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei, proelium pars pugnae est. Bellum antea duellum vocatum eo quod duae sint partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alterum victum. postea, mutata et detracta littera, dictum bellum. Alii per premitur. Pugna vocata, eo quod in initio usus fuisset in
Abbreviated transcription (Latin):
ueloci ictu uocata. Spicula st̃ sagitie ł lancee
breues. a spicaꝵ specie nuncupati. Scorplo ẽ sa¬
gitta uenenata.arcu ł torm̃tis excussa. q̃ dũ ad ho¬
minẽ uen̾it uirus qͦ sigit infundit. un ⁊ scorpio
nom̃ accep̃. de pharetris.
Caret᷑ sagntaꝵ teca. a ferendo iacula arda
sic̃ ⁊ feretrũ uͥ funꝰ defert᷑. Iuȩ ic cireo
ethimologiã cõmunẽ hñt. qͥa pharet᷑ mortẽ. fe

Expanded text:
ent. Scaptos. Spicula sunt sagittae vel lanceae breves, ab spicarum specie nuncupatae. Scorpio est sagitta venenata arcu vel tormentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit; unde et scorpio nomen accepit. § 9 De faretris. Faretra sagittarum theca, a ferendo iacula dicta; sicut et feretrum, ubi funus defertur. Quae idcirco etymologiam communem habent, quia phare
Abbreviated transcription (Latin):
gladiꝰ uͦ totꝰ. &pͥe aũt appellatꝰ gladiꝰ qͦd gulaĩ diuidit
.I. ceruicẽ secat. ad ħ enĩ pͥmũ ẽ factꝰ. Nã cẽta m̃bra
securibꝰ magĩ cedu̾nt᷑. collũ gladio tm̃. Acies autẽ
gladii ab acumine dicti. Capulus uocatꝰ. ł qͥa caput
ñ sinit. Muero ñ tm̃ gladiꝰ ẽ.s ⁊ cuiiꝰ libet teli acum̃.
dictꝰ a longitudine. nã macron g̃ci longũ uocãt.
hĩc ⁊ machera. Machera aũt ẽ gladiꝰ longꝰ. ex una¬
parit acutꝰ. framea gladiꝰ. ex utͣq parte acutꝰ. quẽ
uulgo spatã uocãt. ipsa ẽ ⁊ rũphea. Framea aũt dicta
qͥa ferrea ẽ.nã sic̃ ferranitũ sic framea dr̃. ac ꝓ inde
ciosa sit .i. lata ⁊ ãpla. uñ ⁊ spatulã ĩ pecoribꝰ. Pugio¬

Expanded text:
e autem appellatur gladius, quod gulam dividat, id est cervicem secet. Ad hoc enim primum est factus. Nam cetera membra securibus magis ceduntur, collum gladio tantum. Acies autem gladii ab acumine dicta: capulus vocatus, vel quia esnon sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cuiuslibet teli acumen, dictus a longitudine, nam macron Greci longum vocant, hinc et machera: machera autem est gladius longus ex parte una acutus. Framea vero gladius, ex utraque parte acutus, quam vulgo spatam vocantquia ferrea est: nam sicut ferramentum, sic framea dicitur; ac proinde tiosa sit, id est lata et ampla. Unde et spatula in pecoribus. I