comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gens ẽ tanticordis ũ nicħ reputet magnũ.
¶ Scdo ex industͥa ⁊ sagncitate. ut qr credit se
tyranũ ꝑmĩe. ¶ Tertio pot̾ hoc conting̾e
ex poͣ ut si insurgens cõfidat de aliis c̃ĩb ⁊ c̾
uadit. ¶ Quarto hoc pot̾ accid̾e ex nimio ocio
ut si ciues sint nimis opulenti ⁊ uacẽt nmio
ocio qr mẽs hũana nescit ẽẽ ociosa. dñ ñ occu¬
pant᷑ ciuies cͣcͣ cotidianas indigentias: excogi¬
tãt seditiones qũo possĩt turbare cintatẽ ⁊
insurg̾e ꝯͣ rc̃õrem ciuiũ. ¶Contra ħi gͦ uuͣ¬

Expanded text:
rgens est tanti cordis ut nihil reputet magnum. Secundo ex industria et sagacitate, ut quia credit se tyrannum perimere. Tertio potest contingere ex potentia, ut si insurgens confidat de aliis civibus, et  tyrannum invadit. Quarto hoc poterit accidere ex nimio ocio, ut si cives nimis sint opulenti, et vacent nimio ocio. quia mens humana nescit ociosa esse, dum non occupantur cives circa cotidians indigentias, excogitant seditiones, quomodo possint turbare civitatem, et insurgere contra rectorem civium. Contra haec
Abbreviated transcription (Latin):
tes ñ cõe tonũ: s pecuũiom. Intend̾e corles deli¬
cias. ¶ Teccio diuites sic principantes max̃
sollicitant᷑ cͣc custodiam corꝑis. nam nullus
sp̃to cõi bono intendit ad peciũa ⁊ aduolup¬
tates coͥrs nͥ in multis offendat ppłm. nam

Expanded text:
tes non commune bonum, sed pecuniam, intendere corporales delectationes. Tertio divites sic principantes maximem solicitantur circa custodiam corporis. nam nullus spreto communi bono intendit ad pecuniam et voluptates corporis, nisi in multis offendat populum: nam
Abbreviated transcription (Latin):
regem ornare ⁊ munire cuutates ⁊ castra
existentia in regno. ut apꝑeat mag̾ ẽẽ ꝓ¬
curator cõis boni: ꝙͣ tyrannus q̃rens uti
ciuib ꝓpriis si ĩt̾ ip̃os exist̾ent. ꝙ tyranni
ñ facu̾int. Nam sapientes ⁊ bonos ut infͤ
patebit ñ nonorant s ꝑimũt. ¶ Nono
decet um regẽ ꝑ usurpationẽ ⁊ minsticiã ñ
dilac̾are suum dñiũ. nom ut dr̃ in poł. dura¬
bilius est durare suꝑ paucos ꝙͣ suꝑ młtos.

Expanded text:
regem ornare et munire civitates et castra existentia in regno, ut appareat magis esse procurator communis boni, quam tyrannus quaerens utilcivibus propriis, si inter ipsos existerent. quod tyranni non faciunt: nam sapientes et bonos, ut infra patebit, non honorant, sed perimunt. Nono decet verum regem per usurpationem et iniustitiam non dilatare suum dominium. Nam ut dicitur Polit. durabilius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes diuiditur cacone
principiis explicatꝭ ĩ ẜa de pͥncipio
Implicatis q̃ applicabimus rui ⁊ re¬
pͥncipiis ex plicatis et locis re gula¬
uocata çenĩtu forme hoc qͥdm faciq̃
ut ars sit magis mat᷑ialis intelsectui
ad inueniendum mulcas ꝯtsones de
mꝰ ꝑõt artista cognõster ꝓcessũ cu¬
iuslibt forme ꝑ om̃s regulas sĩc
feciꝰ ĩ deductõne pͥnoꝵa ex plicato
ꝑte fit dicemꝰ breuit¶Si quescio
bonunt in se termios explicatos hiuo
artis sit si querat᷑ ẜ utru sit ens bo¬
nũ et magnũ et efnũ recurrat᷑ ad
capłm bõitatis magͥtudĩs et et̾nitatꝭ
et uideat᷑ ꝑ quẽ modũ bouĩtas est¬

Expanded text:
rtes diuiditur: principiis explicatis. In secunda de implicatis. Quae applicabimus principiis explicatis et locis regulauocata erunt centum formae. Hoc quidem facimus, ut Ars sit magis materialis intellectui ad inueniendum multas conclusiones. De mus, potest artista cognoscere processum cuiuslibet formae per omnes regulas; sicut fecimus in deductione principiorum explicatoparte sic dicemus breuiter: Si quaestio continet in se terminos explicatos huius Artis, sicut si quaeratur, utrum sit ens bonum et magnum et aeternum, recurratur ad capitulum bonitatis, magnitudinis et aeternitatis, et uideatur, | per quem modu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯduonie e inuẽire musta media
applic modũ ꝙ̃ uult in istis tener ad
modũ quẽ teniũꝯ ĩ młtiplicacone qͣr¬
ce figure nã ille mͦꝯ ẽ unu̾sasis m
ña in uniu̾sali relucet ꝑtitłare⁊¬

Expanded text:
et | inuenire multa media, applicet modum, quem uult in istis tenere ad modum, quem tenuimus | in multiplicatione quartae figurae. | Nam ille modus est uniuersalis; Nam in uniuersali relucet par
Abbreviated transcription (Latin):
modũ ꝙ̃ ht̃ caritas ad moue̾n¬
dum tum pietate ymagmatura
mõuete sensitiuã calefatiendo
cor ut influat suspiria tũ qͥbus
calefaciat aqua ascendñtem ad
occłos calefatros aquor casor
aqua fugit satrunando Dixi¬
mus de nõue u̾tunbꝰ ⁊ sic̃ di

Expanded text:
m habet caritas ad mouendum cum pietate, imaginatiua mouente | sensitiuam, calefaciendo cor, ut influat suspiria, cum quibus calefaciat aquam, ascendentem ad oculos calefactos; in quorum calore aqua fluit lacrimando. Diximus de nouem uirtutibus. Et sic
Abbreviated transcription (Latin):
s considerat ꝙ sol sic causar calo¬
rem ꝑ sũa pfentia sic̃ tenebras ꝑ
uam abreełtia ut dies et noctẽs
ẽẽ possint De arismetica. u¬
Asmetica ẽ ars inuenta
ad num᷑andu mustas u̾nita¬
tes principia arisienoe sũt pͥnͣ᷑
hiuꝯ aris. nã pͥnbipia pͥiuitiał in¬

Expanded text:
Sed considerat, quod sol sic causat calorem per suam praesentiam, sicut tenebras per suam absentiam, ut dies et noctes esse possint. 84. De arithmetica Arithmetica est ars, inuenta ad numerandum multas unitates. Principia arithmeticae sunt principia huius Artis. Nam principia primitiua in
Abbreviated transcription (Latin):
tus ht̃ colorem et hoc sigͥficabimꝰ ꝑ
istas duas figuras sildre quentes
Suppono ꝙ iste qua drangusa uale¬
at quatuor palmos et diuidatur
in duas ꝑtes equases ꝑ sinea dia¬
netralez et ẜ ꝑrs duũdat in duas

Expanded text:
tus habet colorem. Et hoc significabimus per istas duas figuras subsequentes: Suppono, quod iste quadrangulus ualeat quattuor palmos, et diuidatur in duas partes aequales per lineam diametralem ; et una pars diuidatur in duas.
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ sp̃es regłaꝵ. et idc̾co uonitas
inpatito quãto ẽ re mensurat boua
et mag̃na ut bona et magnꝰ ꝓ¬
ducat bonu et magnũ ⁊ hoc figat¬
ĩ hoc loco in quo locuti sumꝯ de
puncro hnca et tͥangulo quadra¬
guło ⁊ c̾culo et figura ampłiꝯ mẽ¬
sure incipiũt. ꝑ correlatios ẜe spẽi¬

Expanded text:
er species regularum. Et idcirco bonitas in tanto, quanto est, se mensurat bonam et magnam, ut bonus et magnus producat bonum | et magnum. Et hoc figuratur in loco, in quo locuti sumus de puncto, linea, triangulo, quadrangulo, circulo et figura. Amplius: Mensurae incipiunt per correlatiuos se
Abbreviated transcription (Latin):
Cometria ẽ ars Geome
Inuenta ad men tria¬
surandũ hñas angulos et figurs
et qr ĩ hac artẽ trattat᷑ deqͣntitat
designata ꝑ .P. ⁊ ꝑ mediũ mĩesu¬
rõnis qd designatur ꝑ ip̃m .f. di¬

Expanded text:
ometria est ars, inuenta ad mensurandum lineas, angulos et figuras. Et quia in hac Arte tractatur de quantitate, designata per F, et per medium mensurationis, quod designatur per ipsum F, di
Abbreviated transcription (Latin):
et ideo. uolenbes loqui de deo natͣasit
suie artificialr recurrãt ad p̾dc̃m¬
sbm̃ et ditant de deo ea q̃ inuenĩ¬
unt de ip̃o Si ãt uoluĩnt mulcĩ¬
plicare uerba q̃ sũt ĩ ip̃a applicẽt
ea ad ũba expħicata q̃ sũt in psi¬

Expanded text:
Et ideo uolentes loqui de Deo naturaliter siue artificialiter, recurrant ad pm, et dicant de Deo ea, quae inueniuntur in ipso. Si autem uoluerint multiplicare uerba, quae sunt in ipso, applicent ea ad uerba explicita, | quae sunt in p
Abbreviated transcription (Latin):
ua demiratusis aute nequaꝙͣ nam
philosophir uł querat᷑ recͣrat ad̾
a firtatiua aut negãtia. ña issa
q̃ trctant᷑ in antedicus sbiis cla¬
ra ⁊ manifesta sũt mmillectui sbalt¬

Expanded text:
quam; nam philosophice, recurratur ad affirmatiuam aut negatiuam. Nam illa, quae tractantur in ante dictis | subiectis, clara et manifesta su
Abbreviated transcription (Latin):
um hoĩe ⁊ cũ martello ẽ ens agẽs tha¬
uũ ⁊ huiͦꝯi Et sic̃ dediꝯ̃ ex emplu
de hom̃ie ita põt dici d̃ aliis suo mͦ¬
de una et eãde re ip̃a cognita ꝑ ueros
diffiones que pꝯ ignoca erẽt ⁊ ido
artista deb̃t differre tałr ꝙ diffini¬
cõnes remãneat illero de applicatoe¬
d̾ aliquo dubio las
Debet arcista appsitare illd̾
dubiũ ad regulas sucresiũ nã sit̃
tͥstassus poĩta ĩ color rubeo se
hĩtũat d̾ ip̃o ⁊ ecꝭ si ponat᷑ ĩ u̾idi
se hituat d ip̃o ⁊ sic s aliis sic qñ¬

Expanded text:
um hominem; et cum martello est ens, agens clauum, et huiusmodi. Et sicut dedimus exemplum de homine, | ita potde una et eadem re, ipsa cognita per ueras definitiones, quae prius ignota erat. Et ideo artista debet definire taliter, quod definitiones remaneant illaesae. 8 DE APPLICAT aliquo dubio, debet artista applicare illud dubium ad regulas successiue. Nam sicut crystallum, positum in colore rubeo, se habituat de ipso, et etiam si ponatur in uiridi, se h
Abbreviated transcription (Latin):
mere .b.c.d. applicent᷑ ad ip̃a cam¬
am Et si materra competit .b.c̃. cũ
.c. et non cũ .d. uoluat᷑ tir̃cłꝰ minor
et ponat᷑ .e. sub .c. et flat cam᷑a. uc
ẽ. et recipiant᷑ sig̾ficata lr̃aꝵ cũ qͥ¬

Expanded text:
merae B C D, applicetur | ad ipsam cameram. Et si materia | competit B C cum E, et non cum D, uoluatur circulus minor, et ponatur E sub C, et fiat B C E; et recipiantur significata litterarum, cum qu
Abbreviated transcription (Latin):
am de angeso ãt non ẽ sie unꝯ eñ
angesi nõ hẽt deqͦ ꝓducat aliũ ange¬
lum cũ nõ sit deriuamꝰ ab unͣ et a dm
mat̾ia et genali angelica cũ sit finitꝰ
ĩ sua pͥmitiuitat sĩc dedĩꝰ exẽplũ
ꝑ ea q̃ diximus de tabula sic põtst
dici de plib̃ꝯ aliis suo nͦ aplitacio
uero q̃ fit ꝑ tabula reqͥrit ꝙ conẜ¬

Expanded text:
us enim angelus non habet, de quo producat alium angelum, cum non sit deriuatus ab una et eadem materia generali angelica, cum sit finitus in sua primitiuitate. Sicut dedimus exemplum per ea, quae diximus de Tabula, sic potest dici de pluribus aliis suo modo. Applicatio uero, quae fit per Tabulam, requirit, quod cons
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a porrit ẽẽ ab caritate
Totoũ spes cũ grã sit̃ ferma
fr ustra ¶ Et u uirtutes requi¬
runt maiore disꝑoĩtonem
ad recipiendũ gr̃a aut cardi¬
nases aut theologałs ¶ura¬

Expanded text:
it esse absque caritate? 1876. Vtrum spes cum gratia sit forma? frustra? 1878. Quae uirtutes requirunt maiorem dispositionem ad recipiendum gratiam, aut cardinales, aut theologica
Abbreviated transcription (Latin):
sitoꝙ hr̃et sufitienciam obex
et mnusciplitaret numu ĩ ifi¬
nĩtu intelligendo ⁊ fc̃ d̾ uolun¬
tate disigendo sit sigñũ infius¬
motũ inet̾nũ ⁊ numart. et re¬
cołert dies infraitos ¶ũr utr

Expanded text:
ret sufficientiam obiectorum, et multiplicaret numerum infinitum, intelligendo, et sic de | uoluntate diligendo, sit signum infinimotum, in aeternum numeraret et recoleret dies infinitos, quaer
Abbreviated transcription (Latin):
Eit ideo suus actus s magiiflcar
aut ẽ inflnm aut finitꝰ si infinim
bñe quĩdm.ẜ si nõ similis q̃dm̃ est
arbori in qua eletãtiua est magis
extensa ꝙͣ liegetatiua eo qr ĩ ext¬
initatibꝰ arboris aliqͦtiẽs sũt rami

Expanded text:
eo suus actus, scilicet magnificare, aut est infinitus aut finitus. Si infinitus, bene quidem, Sed si non, similis quidem est arbori, in qua elementatiua est magis extensa, quam uegetatiua, eo quia in extremitatibus arboris aliquotiens sunt rami
Abbreviated transcription (Latin):
bonĩficare Et sim̃łr magnitudo
si nõ hr̃et mag ficare et et̾nitas abs¬
que ẽtnare et põtas sm possẽ gapi¬
encia siñ stire et uoluntas smñ uelle
et uirtus siñ u̾tuĩficare et uitas fi¬
ne uificare̾ atq głia siñ głiari et
deꝰ nõ eẽt dignus ut ret den clm¬

Expanded text:
bonificare. Et similiter magnitudo, si non haberet magnificare; et aeternitas absque aeternare, et potestas sine posse, sapientia sine scire, et uoluntas sine uelle, et uirtus sine uirtuificare, et ueritas sine uerificare atque gloria sine gloriari. Et Deus non esset dignus, ut esset Deus c
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos sareces credeñts hr̃e altam
et subałe nõnaa de deo qui ditũt ꝙ
deus est unus et nõ ht̃ digtates qͦ
ad se s ht̃ ip̃as ut cũ ip̃is agat
in breat᷑is. uidħ est bonꝰ ut agat bo¬
na reeatura et est magnꝰ ut agat
magña creatm et ẽ et̾mes ut ireatura

Expanded text:
aliquos Saracenos credentes habere altam et subtilem notitiam de Deo. Qui dicunt, quod Deus est unus, et non habet dignitates quo ad se; se habet ipsas, ut cum ipsis agat in creaturis. Videlicet: Est bonus, ut agat bonam creaturam; et est magnus, ut agat magnam creaturam; et est aeternus, ut creatura
Abbreviated transcription (Latin):
nita ¶ ueritas diuia et suꝯ accus
sũt ut supͣ ꝓbãtu est Et cũ uerũ
sit ꝙ bontas magnitudo ⁊cͣ sunt
ueritas sit infinita alioqͥn infini¬
accus sũt ut suͣ ꝓbatũ est s eẽ ip¬
suis głie aut est Infinita aut fi¬
nita aut p̃ti infinita aut ꝑt̃i fimi¬
ta S si absolute est infimita. bnẽ
quidem. eo qr nõ iequit  aͤd. ĩcon¬
uentẽs quo adse net quo ad alias
dignitats. Si aũce est ꝑtim stuita
et ꝑti insinita. maximum qͥdm ĩ
quietis infinitum Et sic instuit᷑s

Expanded text:
eritas diuina et suus actus sunt, ut supra probatum est. Et cum uerum sit, quod bonitas, magnitudo, etc. sint st ergo, quod ueritas sit infinita. Alioquin infiniactus sunt, ut sius gloriae aut est infinita aut finita; aut partim infinita aut partim finita. Sed si absolute est infinita, bene quidem, eo quia non sequitur aliquod inconueniens quo ad se, nec quo ad alias dignitates. Si autem est partim finita et partim infinita, maximum quidem iquietis infinitum. Et sic infinitas
Abbreviated transcription (Latin):
rone fuiis ¶Mediũ ĩ fine quiestit
qr ꝑ ip̃m pͥncipiu transit ad fitie et
inir ansitu pͥncipi ad finẽ transit me¬
diũ eo qr ꝑ pͥnũpiũ sũi indio tran
intrat mixtu ¶. dedior unum

Expanded text:
finis. Medium in fine quiescit, quia per ipsum principium transit ad finem. Et in transitu principii ad finem transit medium, eo quia principium sine medio transintrant mixtum. Medium unum
Abbreviated transcription (Latin):
et ideo honorãs ẽ in płus ꝙͣ hono
Intellitus ꝑ quõ modu idm hĩtus ẽ
⁊ multis t̾minis assituatꝰ ultiꝯ cog¬
nostit ꝑ quẽ mͦ ui tuꝑans ẽ magis
et d̾ tasi nontia ꝑ arte sit inueuta

Expanded text:
Et ideo honorans est in plus, quam honorintellectus, per quem modum idem habitus est in multis terminis assituatus. Vlterius cognoscit, per quem modum uituperans est magis Et de tali
Abbreviated transcription (Latin):
catum s applicabile ẽ ad pͥnͣ ex¬
plicata sic̃ eĩ bomis agit bonu huuan¬
Do se de uirtute morali bona sic hĩtu¬
ans hĩtuat se de hĩu morali roñe
hĩtus et sic̃ d̾ bonitate hĩtuata de
dine ħĩtuatu et capato de capa et
ignis de calidicate et Iustus de Iust

Expanded text:
catum; sed applicabile est ad principia explicata. Sicut enim bonus agit bonum, habituando se de uirtute morali bona, sic habituans habituat se de habitu morali ratione habitus; et sic de bonitate, habituata de dine habituatum, et capatus de capa, et ignis de caliditate, et iustus de iust
Abbreviated transcription (Latin):
cipioꝵ et rłaꝵ cognostit intelleciꝰ
uñ hĩcus oritur et ĩ qͥbo sbiis ẽ di¬
fusus sic̃ intelsectus qui sũu intłłi¬
gibile intrinsecum hitũat de fan¬
tasmanbus pegrinis et fantasma¬
tibꝰ sutis incellettus ⁊ scia sit hiũa¬

Expanded text:
cipiorum et regularum cognoscit intellectus, unde habitus oritur, et in quibus subiectis est diffusus. Sicut intellectus, qui suum intelligibile intrinsecum habituat de phantasmatibus peregrinis, ut phantasmatibus Sortis intellectus de scientia sit habitua
Abbreviated transcription (Latin):
actus In com̃ui cũ quo cãt actus iñ¬
ab om̃i matia corparasi dispata¬
atura ẜ angelus bonꝯ est dei cum
gelus malignꝰ est dei cũ ꝯtͣdurone
pena et dosore¶P pͥmã spẽ rͦ.e. qͣ¬
gelus est ex suiã pͥnc̃piis nalibus

Expanded text:
actus in communi ; cum quo causat actus intab omni materia corporali disparaatura est. Sed angelus bonus est Dei cum gelus malignus est Dei cum contradictione, poena et dolore. Per primam speciem gelus est ex suis principiis naturalibus
Abbreviated transcription (Latin):
tatem naturałe et ẽ magnum ꝑ sua
magͥtudine nat᷑alem Et ideo slia bo¬
nitas et sua mag̾tuͦ sũt ei ronts ut
bñe agat et magne et n᷑alit᷑ in istia
instrioribꝰ mouendo se et alia Et si

Expanded text:
tatem naturalem; et est magnum per suam magnitudinem naturalem; et ideo sua bonitas et sua magnitudo sunt ei rationes, ut bene agat et magne et naturaliter | in istis inferioribus, mouendo se et alia. Et si
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ĩ ferioribꝰ sĩc ꝑ calidũ et sti¬
gidum. sĩccũ et hũidum ꝑ dicit᷑m¬
tatem et noct᷑nitãtẽ ⁊ ħuiꝯmodi cũ
quibꝰ cãt mõstruositãts fulgura
tonitrua infirmitats ĩ fortuma ⁊¬

Expanded text:
dicit inferioribus. Sicut per calidum et frigidum, siccum et humidum, per diuturnitatem et nocturnitatem, et huiusmodi, cum quibus causat monstruositates, fulgura, tonitrua, infirmitates, infortu
Abbreviated transcription (Latin):
lidũ et sictũ et frigidũ et nocturi¬
tatem mastłinitatem et diult̾istãtł
masicia plumbitate et diasabilitãtẽ
asiũ uͦ cũ ꝯoue ꝑ bonitate et stanei¬
tatem et diaiouĩtãtẽ et sĩt d̾ aliis/ De
appetĩtũ qr cũ appetiti suo mõut se et¬

Expanded text:
 et siccum et frigidum, et nocturnitatem, masculinitatem et diuturnitatem, malitiam, plumbitatem et diaphanibilitatem; alium uero cum Ioue per bonitatem et stagneitatem et diaiouitatem; et sic de aliis. 5. appetitum, quia cum appetitu suo mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nimia sitatate et fgiditãte ¶Ce¬
lumi est magnu et durabile mag¬
bile eo qr ẽ in corrup ͤ. et ĩ alt̾abile et
non est alud ens exc̃p̃to deo ꝙ pos¬
sit illud cogere nc̃ suũ mõtũ impe¬
dire ¶Celum est durabile ꝑrt eo
całstas sibi inata et fic̃ sua dũrõ
est magna et bona sit sua põtstas
est bona et magna. Et in isto pa¬
su. aꝑꝑet ꝙ celum põt se ip̃m mo¬
uerẽ lt sua bonitas magnituᷤ ᷤᷤ duro
nõ deficiant ꝑotati neq potestas

Expanded text:
nimiam siccitatem et frigiditatem. 2. Caelum est magnum et durabile. Magbile, eo quia est incorruptibile et inalterabile. Et non est aliquod ens, excepto Deo, quod possit illud cogere, nec suum motum impedire. Caelum est durabile per se,qualitas sibi innata. Et sicut sua duratio | est magna et bona, sic sua potestas est bona et magna. Et in isto passu apparet, quod caelum potest se ipsum mouere, ut sua bonitas, magnitudo, duratio non deficiant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ angelus ẽ ĩ loco eo qr ĩ loco crea¬
tus ẽ s nõ est ĩ loco occupãs lõcũ
qr locus nõ pͥ ẽẽ occupatus siñ l¬
nea angulo et figura aqbꝰ ẽ õs
⁊ uno loco est et nõ ĩ alio ĩ quo nõ ẽ er
est In illo in quo agit ĩ q loco agere sio
põi siñ pfentia sua laco huum est eo ꝗt
tum sua ee agit et nõ cum organo ¶p¬

Expanded text:
 angelus est in loco, eo quia in loco creatus est. Sed non est in loco, occupans locum, quia locus non potest esse occupatus sine linea, angulo et figura, a quibus est omnis in uno loco est, et non in alio, in quo non est. Et est in illo, in quo agit; in quo loco agere non potest sine praesentia sua. Ratio huius est, eo quia cum sua essentia agit, et non cum organo
Abbreviated transcription (Latin):
¶Celum est uerũ ut dt̃m ẽ et ht̃ de¬
lectacõnem Inãtam nõ dico uege¬
tatĩua gensinũa y magiatiuam
iouedo e ip̃m et ĩfi̾o̾ra Et sie de¬
litaco uegetatie̾ nõ attingit᷑ ꝑ sen¬

Expanded text:
elum est uerum, ut dictum est, et habet delectationem innatam. Non dico uegetatiuam, sensitiuam, imaginatiuam mouendo se ipsum et inferiora. Et sicut delectatio uegetati
Abbreviated transcription (Latin):
ditus eẽt frustra smñ audibilili
su tprandda st̃a temꝑabilibus
E in isto passu cognostit intlłitus
ꝙ quelibt uirm specifica cãt suad
specifitas spẽs sic̃ antecedẽs suũ
consequens idõ intlłtius ꝑ ea qu
tognostit est uald moralis ¶ ur¬

Expanded text:
a sine audibilibus, sic temperantia sine temperabilibus. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod quaelibet uirtus specifica causat suas specificas species, sicut antecedens | suum consequens. Ideo intellectus per ea, quae cognoscit, est ualde moralis.
Abbreviated transcription (Latin):
coĩs cũ suis sensibꝰ ꝑti¬
tulariba sensar sensibilia sic aia cũ
siuis potenciis dtuificat iur nu¬
fitabilia et ĩuiciat uicibilia ⁊ qui
hoc facit mediantibꝰ p̾ncipiis
huiꝯ artis utit᷑ ututibꝰ ⁊ intiid
artificĩałr sic̃ logitus qui tũ pͥn¬
cpiis logie utit᷑ silogisins quͣ¬

Expanded text:
s cum suis sensibus particularibus sensat sensibilia, sic | anima cum suis potentiis uirtuificat uirtuificabilia, et inuitiat uitiabilia. Et qui hoc facit, mediantibus principiis huius Artis, utitur uirtutibus et uitiis artificialiter; sicut logicus, qui cum principiis logicae utitur syllogismis. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
impedit Et de hͦ maifesit exꝑ¬
ieñcã hem̃ũs ꝑ umbram airforiᵒ
sue turris o hic querit᷑ Incll̃tm
ombra curꝯ ẽ color et figura um¬
bre qͥd ẽ Et idõ ꝯsiderat ꝙ aler
est diaphanꝯ qr exͣ umhrã reu¬
pit cosorem sosis er ignis uidł
suciditatem ꝑt ⁊̃ loco in qͦ ẽ umbͦ
recipit colorem tresit coistallus
crocertare et qͣn p̃oĩt᷑ in gbo nigͦ
color Itr̃e et diaphanitas aeris
et albedo aque q̃ cãt albedĩne
q̃ qͥdm̃ cristallus nichis abius est
msi aqua congelata figurs aũt
umbre ẽ t̾minus ĩ qua lux et uin¬
bra termĩnat᷑ Et ad hoc ꝯsentit

Expanded text:
 manifeste experientiam habemus per umbram arboris siue turris. Sed hic quaerit intellectus: Vmbra cuius est color, et figura umbrae quid est? | Et considerat, quod aer est diaphanus, quia extra umbram recipit colorem solis et ignis, uidelicet luciditatem ; et in loco, in quo est, umbra recipit colorem terrae. Sicut crystallus, crocecolor terrae, et diaphanitas aeris, et albedo aquae, quae causat albedinem. Qui quidem crystallus nihil aliud est nisi | aqua congelata. Figura autem umbrae est terminus, in quo lux et umbra terminantur. Et ad hoc consentit
Abbreviated transcription (Latin):
incellttus qͣr corpus sperĩtu nõ ħt
tales retrtudines p̃dt̃os sic̃ capue
hominis occulus ⁊ pomũ ⁊ huius mo
suas sonilicudins ĩ p̾dcis corporib
speritis ut de eo intellectus hr̃e possit¬

Expanded text:
corpus sphaericum non habet tales rectitudines praedictas; sicut caput hominis, oculus, pomum, et huiusmodi? suas similitudines in praedictis corporibus sphaericis, ut de eo
Abbreviated transcription (Latin):
ex punctis hneis et angulis qu¬
pleua ex songitudinc latitudine ⁊ pro¬
funditate assituata et ex fr̃ficie hĩtũ¬
ata ip̃m quidm corpus ht̃ quidm¬
et angusos ex quibh ẽ compõituz¬

Expanded text:
ex punctis, lineis et angulis plena, ex longitudine, latitudine et profunditate assituata, et ex superficie habituata. Ipsum quidem corpus habet paet
Abbreviated transcription (Latin):
non est ĩ asieno soco contenta et du¬
bitat sosquequo considerat ꝙ omne
corpus est finitai et de figura hũua¬
tum alioqum est eĩ dare ĩ funtum
quod est qmipossibile᷑¬

Expanded text:
non est in alieno loco contenta? Et dubitat, usquequo considerat, quod omne corpus est finitum et de figura habituatum. Alioquin esset ei dare infinitum; quod est impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita et d̾ cor̃por ĩ qͦ fuit
nĩmoria heãt He generaliba
Ecritudines xetritudib
generales sut sex quiba
corptis est centrũ ꝑ lneas diãm¬
trases ut ꝑ eas cõrpus possit ẽẽ
uiͦ. rͣtitudines sut coeẽnles mor¬

Expanded text:
rpore, in quo fuit, memoriam habeat. 49. De generalibus rectitudinibus Rectitudines generales sunt sex. Quibus corpus est centrum per lineas | diametrales, ut per eas corpus possit esse isex rectitudines sunt coessentiales mo
Abbreviated transcription (Latin):
re et sçire ¶Duro est amabilis ꝑ
uolutãte/ et uoluntas ẽ durabilis p
duracõne et ido in sbo ĩ quo sutit
conuẽrutit ꝑ durare et amare ¶ Du¬
ratio est up̃otuosa ꝑ u̾tũte et utus est
tus apͥuatõne ꝑ durõtiem ¶ De rõe
duroms ẽ durare/ et d̾ rõne u̾itatis ẽ¬

Expanded text:
mabilis per uoluntatem, et uoluntas est durabilis per durationem. Et ideo in subiecto, in quo sunt, conueniunt per durare et amare. Duratio est uirtuosa per uirtutem, et uirtus est rtus a priuatione per durationem. De ratione durationis est durare, et de ratione ueritatis e
Abbreviated transcription (Latin):
tans. S filogitus disputat cum
n᷑ali cito inquirit᷑ ueritas reĩet
ĩ fine cito quiestut qr logitus exꝑ¬
iençias minime negare pot quãs
attingũt oĩ sensitia uinagiatia

Expanded text:
tatis. Sed si logicus disputat cum naturali, cito inquiritur ueritas rei. Et in fine cito quiescunt, quia logicus experientias minime negare potest, quas attingunt cum sensitiua, imaginatiua
Abbreviated transcription (Latin):
secundum ꝑlurs. in¬
terrogaçõnes ẽ decipco ꝓuẽnĩes
exeo ꝙ ad incrogãçonem q̃ est
plrea datͣ una responsio exeo
ꝙ de uno mͦ introgandi ꝓponit᷑
Et format᷑ sic ꝑalogisum/ ꝑu¬
tas ne ut hõ et asinꝰ sĩt aĩah
homo et asiñꝯ no sunt auinral

Expanded text:
ndum plures interrogationes est deceptio, proueniens ex eo, quod ad interrogationem, quae est plures, datur una responsio, ex eo quod de uno modo interrogandi proponitur. Et formatur sic paralogismus: Putas ne, ut homo et asinus sint animal Homo et asinus | non sunt animal
Abbreviated transcription (Latin):
alogismus aĩa et uita sũt de
et mors et uita st̃ ꝯtrariã gen̾ac̃õ
et corrũpco sut ꝯtraria ẜ mors est
corrũpço gͦ uita ẽ genacõ et uiu̾e est
genari qd ẽ inpossibͥel sas istam
decepcõnie aplicamꝰ.u f.c. p.l. in¬

Expanded text:
aralogismus: Anima et uita sunt idem, et mors et uita sunt contraria, generatio et corruptio sunt contraria, sed mors est corruptio; ergo uita est generatio, et uiuere est generari; quod est impossibile. Ad istam deceptionem applicamu
Abbreviated transcription (Latin):
in honorãte. passiꝰ at ẽ in honor¬
ato ¶Capacitas ẽ form qͣ capax
gencia ẽ formͣ mouẽs existete ad
t̾iuinũ ad quẽ ¶ Conphenfio est
simtlitudo infiuitatis et ãphenfiꝰ
fiuitatis ¶ In uenc̃o e form̃ cũ qͣ ĩ¬
litudo ẽ formͣ cũ ꝯͣ asimpłas assi

Expanded text:
in honorante; passiuus autem est in honorato. 72. Capacitas est forma, cum qua capax gentia est forma, mouens existentem ad terminum ad quem. 74. Comprehensio est similitudo infinitatis, et apprehensio finitatis. 75. Inuentio est forma, cum qua inlitud
Abbreviated transcription (Latin):
anglos ⁊ figas ¶Astronomia est
ars cũ qua astronoina cognoscit
oribꝰ efectine ¶Arismetica est
ars in uenta ad nm̃andũ mł¬
tas unitates Co Iusica e ars in¬
uenta ad ordiandũ ml̃tas uoces
concordantes in uno cantu Ctec
torica ẽ ars ad in uẽta. eũ qͣ rctori¬
m ornat ⁊ colorat sua ũba logi¬
ca ẽ ars eu q̃ logioꝰ ini ueĩt nale¬

Expanded text:
angulos et figuras. 83. Astronomia est ars, cum qua astronomus cognoscit oribus effectiue. 84. Arithmetica est ars, inuenta ad numerandum multas unitates. 85. Musica est ars, inuenta ad ordinandum multas uoces concordantes in uno cantu. 86. Rhetorica est ars, inuenta, cum qua rhetoricus ornat et colorat sua uerba. 87. Logica est ars, cum qua logicus inuenit na
Abbreviated transcription (Latin):
in sbo¶ Ftantasma est sumłicudo
abstracta arebꝰ ꝑ imaginacoe.
¶Pienitudo ẽ for ma auacuitate
remota ¶Diffusio ẽ foriuͣ cum ͣ
difundens difũdit diffusibue ¶ Di¬
gestio ẽ fõm᷑ ꝑ qͣm dig̾ens digerit
digestibile ¶ Ex pulsio ẽ foruͣ cu
ꝗͣ naͣ explłit ea que nõ ꝯpetũt sbõ¬

Expanded text:
 31. Phantasia est similitudo, abstracta a rebus per imaginationem. 32. Plenitudo est forma, a uacuitate remota. 33. Diffusio est forma, cum qua diffundens diffundit diffusibile. 34. Digestio est forma, per quam digerens digerit digestibile. 35. Expulsio est forma, cum qua natura expellit ea, quae non competunt s
Abbreviated transcription (Latin):
pdcas qoñes in illa euacuacõe. seq̃ñ¬
do condicones cam̃l affirmãdo aut
negãdo Et sic in telłatꝰ expłlit⁊
cam̃a dubitacões. ⁊ consistit ĩ illa
quietiuꝰ ⁊ asẜ̾rtiuꝰ. ⁊ ec̃ cognoscit se

Expanded text:
estiones in illa euacuatione, sequendo condiciones camerae, affirmando aut negando. Et sic intellectus expellit a camera dubitationes, et consistit in illa quietus et assertiuus, et etiam cognoscit se
Abbreviated transcription (Latin):
torrelatu᷑ rensibihã et ĩ aĩatu nõ
ħt correłana sensibilia et fit arns¬
ta cognostit ꝑ que inͦ p̾tat redu
istam reducendo impossidle sic̃ sidꝰ
qd est ens ĩ qͦ ẽ impossibile ꝙ fit
d̾ gerlere ⁊ na la trabifitatis ultio ꝑ¬

Expanded text:
relatiua sensibilia, et inanimatum non habet correlatiua sensibilia. Et sic artista cognoscit, per quem modum peccat reducistam, reducendo ad impossibile; sicut sidus, quod est ens, in quo est impossibile, quod sit de genere et natura latrabilitatis. Vlt
Abbreviated transcription (Latin):
et huiomodi dagnes qͥ atota sira
spẽ atrahit ferru ut sictits ⁊ frigi¬
ditas exñtes ⁊̃ ferro artificiałr q¬
estant ĩ siccitate et frigiditato mͣg¬
netis qui ẽ sb̃m nat᷑ale Et ĩ isto
passu cognostit intellitus ꝑ quẽ mͦ
ea q̃ sunt artificialit᷑ ac̃rahutit᷑

Expanded text:
t magnes, qui a tota sua specie attrahit ferrum, ut siccitas et frigiditas, existentes in ferro, artificialiter quiescant in siccitate et frigiditate magnetis, qui est subiectum naturale. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum ea, quae sunt artificialiter, attrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ pͥmͫ est cã qͣrͣ entia sũt p̾napi¬
abilia sic imnobilitas e prinapi¬
u cũ qͥ imobilia sũt imbbilia. siũ
ꝑmãnẽcia ip̃a qui dm imobilitas
applicabilis est ad sua correlaniua
nus aboniatf et hõ asua spe ⁊ hu¬
iusmi ¶ Coniretu ãt imobilita¬
et hrih in quo sũt incellituius
incelligbił et intłligar et sũt im¬

Expanded text:
ium est causa, quare entia sunt principiabilia, sic immobilitas est principium, cum quo immobilia sunt immobilia siue permanentia. Ipsa quidem immobilitas applicabilis est ad sua correlatiua nus a bonitate, et homo a sua specie, et huiusmodi. Concretum autem immobilitaet huiusmodi, in quo sunt intellectiuus, intelligibile et intelligere. Et sunt im
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fuo aꝑpetitu qui est degenere
motus Et sĩt currens qui mnouet
It inuia augmentalider sit̃ płant¬
ta irestendo et generando/ ascan
et aqua d̃ frigidicate ĩ caliditãte
et homo desanitate ĩ infirmitare
de iusticꝭ ĩ iniuria . lũ ãt con¬

Expanded text:
petitu, qui est de | genere motus. Et sicut currens, qui mouet se in uia. Augmentaliter, sicut planta, crescendo et generando. Alteraet aqua de frigiditate in caliditatem, et homo de sanitate in infirmitatem et de iustitia in iniuriam, et
Abbreviated transcription (Latin):
re ẽ pͥncipiu implicãtũ
et sua diffuucio ẽ applicabilis̃ ad di¬
ffinicõnem uoluntatis nã sit̃ uõlũ¬
tas appetit obm et poĩt ip̃m deside¬
ratum et de ĩpo ꝯcupiteñtiã ht̃ sic
appetitus se ht̃ ad ob̃m ut ĩ ip̃o õbõ
quiestat fic̃ elementa q̃ hñt appẽtitu
as elemeñtadu et plãtã ad uegeta

Expanded text:
ncipium implicatum. Et sua definitio est applicabilis ad definitionem uoluntatis. Nam sicut uoluntas appetit obiectum et ponit ipsum desideratum, et de ipso concupiscentiam habet, sic appetitus se habet ad obiectum, ut in ipso obiecto quiescat; sicut elementa, quae habent | appetitum ad elementandum, et planta ad
Abbreviated transcription (Latin):
lis as diffinicõne fniis et bonĩtatis
nã finis atrahit ad qͣuietãtũ sic bo¬
in ficans ad bonifficatum et uolũtas¬
ad amatum et anelitꝰ ad spiratu
et uisus ad colorãtu et gutus adra¬
padu et huiꝯmodi ¶Correlatiu a
atrãtonis applicabilia sunt adco¬
rrelãtia pͥncipioꝵ explicatop pe
ẜam .rͫ. cͥ nã atrahens atrahit anͣt¬
tu ĩ passione suc eentie sĩc iguis
aerein ĩ sua calefaccone ut ĩp̃e aer
sit calefactus et aeħtus aerem ut
ip̃e aer sit respiratus et poͣ ob̃m ut¬

Expanded text:
nis et bonitatis. Nam finis attrahit ad se quietatum, sicut bonificans bonificatum et uoluntas amatum et anhelitus spiratum et uisus coloratum et gustus sapidum, et huiusmodi. Correlatiua attractionis | applicabilia sunt ad correlatiua principiorum, explicatorum peae C. Nam attrahens attrahit attractum in passione suae essentiae. Sicut ignis | aerem in sua calefactione, ut ipse aer sit calefactus; et anhelitus aerem, ut | ipse aer sit respiratus; et potent
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s ẽ instr̃m cũ quo sũt dies et
noctes et hore et moti et huiͦꝯi d
huc tp̃s est appsicabile ad corresa
aliis /. Suũ uero ꝯcrẽtu est tempo¬
rificatum. De loco.
tum ꝑ pͥncipia et cłas et sua
diffinicio est applicabilis as diffi¬
nicioñe pͥcipii Nam loco ẽ pͥn¬
cipiu cũ quo oĩa encia sũt ꝯtiuecia et
contenta ip̃e qͥdm est applicabilis
ad̾ decĩma .re. eo qr locus ẽ instrm
tum quo om̃ia mobilra sũt mabi¬
lia de nouo loco ĩ nõuu socũ ip̃e ec
locus applicabilis ẽ ad corresaciã aqͥ¬
bus exit qñ ip̃a corresatia sbãtia as
locant in se ip̃is corͣr. pegrina sĩc ig̃¬
nis in igtabist gen̾at et calore colso¬
cat aquam casefactam et gen̾ans
inqũo intrinseco gena bili gen̾at ge¬
iun concretum. De motu
Otus est principiũ
Implicãtũ et sua diffinicio est

Expanded text:
trumentum, cum quo sunt dies et noctes et horae et motus, et huiusmodi. Adhuc: Tempus est applicabile ad correlataliis. Suum uero concretum est temporificatum. 24. De loco per principia et regulas. Et sua definitio est applicabilis ad definitionem principii ; nam locus est principium, cum quo omnia entia sunt continentia et contenta. Ipse quidem est applicabilis ad decimam regulam, eo quia locus est instrumentum, cum quo omnia mobilia sunt mobilia de uno loco in nouum locum. Ipse etiam locus applicabilis est ad correlatiua, a quibus exit, quando ipsa correlatiua substantialia collocant in se ipsis correlatiua peregrina. Sicut ignis in ignibili et calore collocat aquam calefactam, et generans in suo intrinseco generabili generat geum concretum. 25. De motu | Motus est principium implicatum. Et sua defin
Abbreviated transcription (Latin):
bri et data ẽ docrina ꝑ quam
artista sciat face qõnes et ad
lica tr ansinierere et in soluedo
qustiones consistͥ mãxie pratica
artis Et ip̃a diuidit᷑ in tr̃s ꝑt̃s
quaꝵ pͥma est d̾ tr̃s decim ꝑtis¬
bus in qͣs hec ars diuidr̃ ẽt illas
artista Quio artꝭ hĩtuare debet
ut ip̃e stiat appłicar qͦne ad illũ
lotũ sũ loca qͣuõni disꝑoitum si¬

Expanded text:
bri. Et data est doctrina, per quam artista sciat facere quaestiones, et ad loca transmittere. Et in soluendo quaestiones consistit maxime practica Artis. Et ipsa diuiditur in tres partes. Quarum prima est de tredecim partibus, in quas haec Ars diuiditur. Et illas artista | huius Artis habituare debet, ut ipse sciat applicare quaestionem ad illum | locum siue loca, quaestioni dispositum si
Abbreviated transcription (Latin):
¶ta ars fuit incepta ara¬
ymundo lucduni st̃ rodanus
odense Nouembris Anno
Q uinto. Et ip̃e eam fini¬
uit i Cuitate Pdizanał
dem et honorem dñi ihu.x.¬
a dense marcii ño oͦs¬

Expanded text:
ta Ars fuit incepta a Raimundo Lugduni | super Rodano mense Nouembris anno quinto. Et ipse eam finiuit in ciuitate Pisana dem et honorem Dei mense Martii anno
Abbreviated transcription (Latin):
ganit textum Etsi scolares du¬
bitauerit in asiquo petat ama¬
gistro ills ¶Oertia ꝑrs ẽ ꝙ ma¬
gister faciat questlones bora
arte ¶nd̾ stiendum ẽ ꝙ ħ ars
tr̃s amicos ht̃ uidł sascilicãte

Expanded text:
gant | textum; et si scholares dubitauerint in aliquo, petant a magistro illud. Tertia pars est, quod magister faciat quaestiones coram Arte. Vnde sciendum est, quod haec Ars tres amicos habet, uidelice
Abbreviated transcription (Latin):
et᷑no positũ aquo sum̃ꝰ ⁊ ifinitꝰ
gsorisitatus Intelligatur amet᷑ et
retolatur et laudet᷑. głificato infito
dante eĩ głia. s ĩ isto passu. Intł¬
etius ꝯsiderosus est et mitatur qͣt
deus no disposuit sic̃ om̃s homies
ut ip̃m Intelsige̾nti et recoleret głia
ab ip̃o recippendo. s recordat᷑ cap̃. is¬

Expanded text:
positum, a quo summus infinitus glorificatus intelligatur, ametur et recolatur et laudetur, glorificato infinito dante ei gloriam. Sed in isto passu intellectus considerosus est, et miratur, quare Deus non disposuit sic | omnes homines, ut ipsum intelligerent et recolerent, gloriam ab ipso recipiendo. Sed recordatur capi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾catum est cã qd̾ quidm deuiat᷑ an¬
gesos malos et hom̃ins pͤcatore a
Eus est uolens et ip̃e est
suamet uosuntas et ido intłłgͥ
re nccͣtatu ad ꝓducendu uoli¬
tum siũ am̃ani infuntũ cũ suo uelle
les Idctͥo ip̃e dignitats c̃i suis acubꝰ
conturrut ad ꝓdutendũ uołitu infi¬
m̃tũ ut q̃ libt digͥras possit hr̃e acũ

Expanded text:
catum est causa, quod quidem deuiat angelos malos et homines peccatores o Deus est uolens, et ipse est suamet uoluntas. Et ideo intelligit se necessitatum ad producendum uolitum siue amatum | infinitum cum suo uelle les, idcirco ipsae dignitates cum suis actibus concurrunt ad producendum uolitum infinitum, ut quaelibet dignitas pos
Abbreviated transcription (Latin):
gatur ametur et recolat. et ets laudeur
oritir mendaciũ et postmodũ cogno¬
srit ꝙ aichiso oritur. de quo hõ tec¬
atur sĩc lapis cadens qui cũ sua gͣ¬
uitateꝭ tendit ad centrum qd appetͥ
sua gloria et fic diligit et cog¬
nostit se ad ꝓducendu instm¬
tum głificãtũ de Insitã głia ꝓdut¬
tum Nam de alia eiͣ. ꝓduci non põt
om̃s eĩ alie eeñtie sũt finite̾ et rt¬
ue̾ neq eĩ de nichilo ꝓduci põisi¬

Expanded text:
et etiam laudetur. oritur mendacium? Et postmodum cognoscit, quod a nihilo oritur, de quo homo creatur; sicut lapis cadens, qui cum sua grauitate tendit ad centrum, quod appesua gloria. Et sic diligit et cognoscit se ad producendum infinitum glorificatum, de infinita gloria productum. Nam de alia essentia produci non potest. Omnes enim aliae essentiae sunt finitae et nouae. Neque etiam de nihilo produci potes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ homo pͣtabit qͣr ip̃m creauit. et
mou̾e apc̃to et ip̃m adire si uollu̾̃t
si aũt non creauisset hoĩem iniuri¬
aret deꝯ sue iustiae qr nõ hr̃et sł¬
iectua ĩ quo agere possetd de ꝓ

Expanded text:
 homo peccabit, quare ipsum creauit? Et mouere a peccato, et ipsum odire, si uoluerit. Si autem | non creauisset hominem, iniuriaret Deus suae iustitiae; quia non haberet subiectum, in quo agere posset. 8. De
Abbreviated transcription (Latin):
dinatum et dispoitum ad cceandũ
u̾tũts nͣales ui sit figure et signa u̾¬
tutis Infitẽ et xt̾ne ⁊cͣ. Cum qͥbꝯ
u̾tutibꝰ creatis cognostat᷑ ametur re
uͥtuts morals de quibꝯ inifra loq̃¬
mur ĩ nono subiecto eo qr sũt uie
ꝑadisi et ut deus cũ ip̃is remunet
hoĩes de sua głia utuosa Et dũ

Expanded text:
ad creandum uirtutes naturales, ut sint figurae et signa uirtutis infinitae et aeternae, etc. Cum quibus uirtutibus creatis cognoscatur, ametur, uirtutes morales. De quibus infra loquimur in nono subiecto, eo quia sunt uiae paradisi, et ut Deus cum ipsis remuneret homines de sua gloria uirtuosa. Et dum
Abbreviated transcription (Latin):
tus sbãłis hĩtuando re d̃ u̾tute accñał
cum qͣ tranfit ad hñdum actus ꝑeg̾¬
nos imfluendo suas silitudmes sbi¬
tiue. et obitiue refluendo siħtudines
õbor ad sũã ꝓpͥã passioñe in qͣ ip̃as
simifitudines ĩpmit et caraci̾izat
ut sit̃ u̾tuose Et ĩ isto passu. intłłaꝰ¬

Expanded text:
tialis, habituando se de uirtute accidentali. | Cum qua transit | ad habendum actus peregrinos, influendo suas similitudines subiectiue et obiectiue, | refluendo similitudines obiectorum ad suam propriam passionem, in qua ipsas | similitudines imprimit et characterizat, ut sint u
Abbreviated transcription (Latin):
tiuo et ymagĩatiuo exͣhit et de ducit
spẽs pegrinas de rensibilibn et yma¬
rsbilibm et ĩ suo ipͥo uolibiłi ip̃as
impͥmit et ip̃is iin p̃ressis gen᷑ antͣ
et oriunt᷑ uolibiłs et y ꝯcupĩsta
et odibiles ꝑ iram et hͦ cũ intͥnse¬
co uelle aquo orit᷑ uelse aut nolle
peg̾nũ ꝑ accns Et ĩ isto ꝑ assu a¬

Expanded text:
it species peregrinas de sensibilibus et imaginabilibus. Et in suo proprio uolibili ipsas imprimit, et ipsis impressis generantur | et oriuntur uolibiles per concupiscentiam, et odibiles per iram. Et hoc cum intrinseco uelle; a quo oritur uelle aut nolle peregrinum per accidens. Et in isto passu a
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate minime ẽẽ possent uat̃ꝯ ẽ
est in om̃ibꝰ elans uegetatis uis
sensatis et ymagĩans et ĩ om̃ibus
q̃ ꝑ cĩam sunt abitata et sic d̾ an¬
gelo In deo quĩdm ẽ infit̃o et et̾na
ueritas ꝑ exr̃e et agere Et hͦ p. rͦo

Expanded text:
ueritate minime esse possent. Vlterius: Est in omnibus elementatis, uegetatis, sensatis et imaginatis. Et in omnibus, quae per animam sunt obiectata; et sic de angelo. In Deo quidem est infinita et aeterna ueritas per existere et agere. Et hoc per regulam
Abbreviated transcription (Latin):
subiecta designata ꝑ ẜ g. et tunch te¬
poris iudesis ꝙ forme infi̾ores n
possunt contra sriores in orone ec d̾
ita docrina gaudet multũ iutllam
cor de tuo suspiria egredĩãt᷑. Ab oc
culis laciime emaneãt Si ãt absq
p̃dũs quiestis iam bons et magnus
orator nõ es ¶Orator adiuuate cũ
oo ꝙ dictu est ĩ Centum formis dis
Inueniendũ mustas nouas oronẽs
sic ꝓfecta potencia
anime sitũt incellecrꝰ et doluntas
de quibꝰ ꝑfecte ptractamĩꝯ ĩ nuxtio¬
ne pͥnçipior ideo de ip̃a hic dolũꝯ
tractare ꝑfecce discurrendo eã per

Expanded text:
subiecta, designata per F G. Et tunc temporis uidebis, quod formae inferiores nihil possunt contra superiores in oratione. Et de ista doctrina gaudet multum intellectus. corde tuo suspiria egredientur, et ab oculis lacrimae emaneant. Si autem absque praedictis quiescis, iam bonus et magnus orator non es. Orator, adiuua te cum hoc, quod dictum est in Centum formis, disinueniendum multas nouas orationessic perfecta potentia animae, sicut intellectus et uoluntas, de quibus perfecte pertractauimus in mixtione principiorum, ideo | de ipsa hic uolumus tractare perfecte, discurrendo e
Abbreviated transcription (Latin):
qͣre deus diligit uña creatũra
iore fiñe creaçioms que potãt
intellexisst ¶ ⁊d huc si q̃rat᷑ utͣ
deo ꝯpectit magis cregre na¬
iora ꝙ̃ miora Et rn ẽ ꝙ su

Expanded text:
re Deus diligit unam creaturam iorem finem creationis, quem potuit intellexisse. 398. Adhuc: Si quaeratur, utrum Deo competat | magis creare maiora
Abbreviated transcription (Latin):
gencies calidam qt acalido et fuen¬
te fonte oritur ⁊ illa aqua sta pro¬
tur abit tͥ ꝯfessione. Et si ꝯfessio¬
ria sempina ¶Orator ĩ tua orõns
considera adusitates et ꝓsꝑitates qͣs
deus dedit tibi ꝑ suũ amorẽ adu̾si¬
tates ut hc̃as p̃asna sub sua iustuf
amorem sunt tibi daie uirtuts a sũ¬
sitats et prosꝑitãts bñedich lauda et
gr̃as ꝙͣ płimas redde ña cũ tasi am¬
ore̾ deus inte̾ ip̃as amat et si tu deꝯ¬
eas in deo amas tuus amor tibiqͥ dez
ꝑcurabit ĩ głia ct̾na sempitnũ amarc¬
¶ Orator si tuꝯ intellectus ẽ impeditꝰ
ꝑ tuum sensum ⁊ ymagiãcone asceli¬

Expanded text:
senties calidam, quia a calido et feruensenties calidam, quia a calido et feruente fonte oritur; et illa aqua sancta procurabit tibi confessionem. Et si confessioria sempiterna. Orator, in tua oratione considera aduersitates et prosperitates, quas Deus dedit tibi per suum amorem. Aduersitates, ut habeas patientiam sub sua iustitiamorem sunt tibi datae aduersitates et prosperitates, benedic, lauda et atias quam plurimas redde. Nam cum tali amore Deus ipsas in te amat; et si tu eas in Deo amas, tuus amor tibi quidem procurabit in gloria aeterna sempiternum amare. Orator, si tuus intellectus est impeditus per tuum sensum et imaginationem, ascen
Abbreviated transcription (Latin):
magnu et difusum ¶ Orator ĩ tuͣ
orõne dilige psus deũ ꝙͣ temetĩpm
et ecĩa ꝙͣ alia et si hoc facis iustꝰ
es et prudñs et de caritate et sant¬
titate hitũatus qͥ hĩm ẽ tuꝯ ami¬
nõ fatis nullu quidm̃ amicũ hes
ymo deus est tun maimicus eo qr
iniuria fatis eĩ ¶Orator qũo ora¬
dis ꝓ comissis̃ iusticĩa dei tecum te¬
neas disigendo nõ aũt odiendo qr
ta eo qr iniustus eẽs et tum hĩtus
eẽt crudelitas et abspe ⁊ caritato ꝓ¬
longatus et etf tuũ am̃ar ĩ odiyoᷤ
eẽt ꝓͥu̾su de quo odire eẽt in etͣm
habituatus. ¶o Contemplatar¬
siue otator si nõ p ot̃s mill̃re et at¬
tingere altitudites diuiaꝵ rãco¬
nu et suoꝵ atnuu ora credñdo
nam ultra posse̾ nullũ rep̾hensi¬
bile̾ est uintame tale intłłirc
est possibile tase aũt cred̾c in cͣ
hoc facis cũ eã impetrabis contͥc
⁊ suspiria/ et acorde ad occulos aqͣ
astetidit madefauiẽdo tũa faner et
tuas manus⁊ uest̃s ⁊ illa aquam

Expanded text:
magnum et diffusum. Orator, in tua oratione dilige plus Deum, quam temet ipsum; et etiam, quam alia. Et si hoc facis, iustus es et prudens, et de caritate et sanctitate habituatus. Qui habitus tuus aminon facis, nullum quidem amicum habes; immo Deus est tuus inimicus, eo quia ei iniuriam facis. Orator, quando orabis pro commissis, iustitiam Dei te cum tenes diligendo, | non autem odiendo. Quia t eset crudelitas, et a spe et caritate prolongatus. Et etiam | tuum amare in odire esset peruersum; de quo odire esset in aeternum habituatus. O contemplatorsiue orator, si non potes intelligere et attingere altitudines diuinarum rationum et suorum actuum, ora credendo ; nam ultra | posse nullum reprehensibile est. Verumtamen tale intelligere est possibile; tale autem credere in tua hoc facis, cum ea impetrabis contritet suspiria, et a corde ad oculos aqua ascendet, madefaciendo tuam faciem et tuas manus et uestes. Et illam aquam
Abbreviated transcription (Latin):
maiore incsinacone pẽns exa¬
loch ꝙͣ pens grẽtu Exasoch
eĩ est hũiidus ⁊ casidi grecus
aũt frigidus ⁊ hũidus qͥ tãtũr
atresmuntana tm̃ si uentus
dependet ab exalocħ ipe maio¬
rẽ inchnacõne ht̃ peñs orien¬
tem ꝙͣ as m̃idiem eo qr m̾̃idies
est calidꝰ ⁊ sicmꝰ ⁊ sic̃ d̾ alis suo
considerarc qͣsitates aeris na
si aer ẽ grossa ⁊ frigidꝰ iã sigͥfi¬
catu est ꝙ Bentus oritꝰ alres¬
muntana. Si at aer fuĩt hĩi¬
egredit᷑ ab oriente S saer ẽ
calidus ⁊ sb̃nlis sigñu ẽ ꝙ uen¬
cus exit am̃idic ẜ si aer est sic¬
cus ⁊ fgidus iam sigͥfitatur ꝙ
uenti ꝓcedit abocaidente ¶Nu¬
bes ẜ colores quos hñt sig̾ficant
uentꝰ sic nubes rubea sigͥfica
orientale ueñn. Et si hũit co¬
lore aureu sig̾fitat uentu m̾idi¬
anũ Et si hust colore album

Expanded text:
penes exaloch, quam penes graecum. Exaloch enim est humidus et calidus, graecus autem frigidus et humidus; qui causatur a tresmontana. Iterum si uentus dependet ab exaloch, ipse habet maiorem inclinationem penes orientem, quam ad meridiem, eo quia meridies est calidus et siccus; et sic de aliis suo considerare qualitates aeris. Nam si aer est grossus et frigidus, iam significatum est, quod uentus oritur a tresmontana. Si autem aer fuerit hegreditur ab oriente. Sed si aer est calidus et subtilis, signum est, quod uentus exit a meridie. Si uero aer est siccus et frigidus, iam significatur, quod uentus procedit ab occidente. Nubes secundum colores, quos habent, significant uentos. Sicut nubes rubea significat orientalem uentum. Et si habuerit colorem aureum, significat uentum meridianum. Et si habuerit colorem albu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ de maso mag̾tudo masicic magis
surat ꝙͣ magͦ bonitatis absit domĩe
eo qr de tua benigͥssima bonitate ⁊ mͣg¬
intudine fuit deduce ppłm tuũ incẽ¬
pore q̃ nõ erat ut ip̃e Inet᷑nu te coł¬
audaret bne dicer et et magͥficaret¬
¶ Orator euacuet sic cama b̾ ct b. di¬
tas magna ẽ tibi co bona et magua
distingende ut ꝓ dutas bonu et mñq¬
alussuna ꝑduccio descendat adnoᷤ
benignit et magfice nb dectarado
et mostrando bonu et mału ⁊ ĩ mͣg¬
nu bonu nos inducat et amagno
mało nos deffendat ¶ Orator sico
as spes dũ elligit ichs quas inue¬
nit Et in isto passu cognostit intelli¬
tus ꝑ quem m orator põt cogere su¬
am aiam ad orandu et sigare illa
cum gũmo obo artifitiasit̾ et ꝯtinue̾
dum orat et intessecmꝰ recordatꝰ ẽ¬
ĩ artem phĩe amoris qũa ficimꝰ que
ẽẽt bouũ si asociaret p̾dcãm orones
siue coniungenr cum ea¶Ampliꝯ
orator imploret et bndicat deũ ꝑ

Expanded text:
tudo malitiae magis durat, quam magnitudo bonitatis. Absit, Domine, eo quia de tua benignissima bonitate et magnitudine | fuit deducere populum tuum in tempore, qui non erat, ut ipse in aeternum te collaudaret, benediceret et magnificaret. Orator euacuet sic cameram B | C t B, ditas magna est tibi ratio bona et magna distinguendaltissima productio descendat ad nos benigniter et magnifice, nobis declarando et monstrando bonum et malum, et in magnum bonum nos inducat, et a magno malo nos defendat. Orator sic oas species, dum intelligit illas, quas inuenit. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum orator potest cogere animam suam et ligare illam cum summo obiecto artificialiter et continue, dum orat. Et intellectus recordatus est Artem philosophiae amoris; quam fecimus. Quae esset bonum, si associaret praedictam orationem, siue coniungeretur cum ea. Amplius: Orator imploret et benedicat Deum per