comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis salubrimis inique uiuunt. augei
etiã atq etiã morbos suos : & aut exipsis
patiunt᷑ innumerabiles miseriaꝵ labores.
doloresq etiã in hac uita: aut penis quoq
adhibitis ut qͦd sanũ non ẽ tangat᷑ & doleat.¬
& in qͦ mala sint miscd̾iter ammonent᷑
ut ad medicinã ꝯuersi. ꝑ grãm dei sani
siant. Q omĩa si ꝯtẽpserint id ẽ p̃cepta ũ
boꝵ & doloꝵ: iustã pꝰ hanc uitã sempit̃¬
nã cłapnationẽ merebunt᷑. Id̾oq ille potest
dicẽ iniuste ista fieri. qͥ solã uitã mortalem
qͣm nc̃ agimꝰ ẽẽ existimans. que diuinitus
p̃dicata funt futura non credit: passurus
gͣnissima supplicia ꝑseuerantiȩ peccatoꝵ
atq infidelitatis suȩ.
Lxxx iii. De coniuigio.

Expanded text:
ceptis saluberrimis inique vivunt, augent ceptis saluberrimis inique vivunt, augent etiam atque etiam morbos suos: et aut ex ipsis patiuntur innumerabiles miseriarum labores doloresque etiam in hac vita; aut poenis quoque adhibitis, ut quod sanum non est, tangatur et doleat, in quo malo sint, misericorditer admonentur, ut ad medicinam conversi per gratiam Dei sani fiant. Quae omnia siet dolorum, justam post hanc vitam sempiternam damnationem merebuntur. Ideoque ille potest dicere injuste ista fieri, qui solam vitam mortalem, quam nunc agimus, esse existimans, quae divinitus praedicta sunt futura non credit, pensurus gravissima supplicia perseverantiae peccatorum atque infidelitatis suae. LXXXIII. De con
Abbreviated transcription (Latin):
sanari possit: que sepe non sufficiunt
si talis ẽ morb. nͥ adhibeant᷑ a medico a¬
liqua etiã adiutoria. plerũq asꝑa & do¬
lores importantia. qͣ tam̃ ualent ad re¬
cuꝑandã salutẽ: unde fit ut hõ qͣmuis
iã obtemꝑans medico. patiat᷑ tam̃ adhuc
dolores ñ solũ de ipso morbo nonclũ sana-¬
to. uerũ etiã de adiutorio medicinȩ:. ita
homo ꝑ peccatũ lapsꝰ. in huiꝰ uitȩ morbi¬
dã & calamitosã mortalitatẽ. qr pͥmop̃¬
cepto obtẽꝑare noluit. qͦ sempit̾nã custo¬
diret ac teneret salutẽ: scd̾a p̃cepta eger
accipit: quib obtẽꝑans iã quid̾e ñ absur¬
de dicit᷑ iuste uiuere: s tam̃ molestias
qͣs patit᷑. uł de ipso morbo nondũ sanato
patit᷑. uł de adiutorio medicinȩ. eui adiu¬
torio deputatur qͦd scͥptũ ẽ : quẽ enĩ dili¬
git dñs corripit. flagellat autẽ omẽm fili¬
um quẽ recipit. Qͥ uͦ ñ obtemꝑant eis pre¬

Expanded text:
sanari possit; quae saepe non sufficiunt, sanari possit; quae saepe non sufficiunt, si talis est morbus, nisi adhibeantur a medico quaedam adjutoria, plerumque aspera et dolores importantia, quae tamen valent ad recuperandam salutem; unde fit ut homo, quamvis jam obtemperans medico, patiatur tamen adhuc dolores, non solum de ipso morbo nondum sanato, verum etiam de adjutorio medicinae: ita homo per peccatum lapsus in hujus vitae morbidam et calamitosam mortalitatem, quia primo praecepto obtemperare noluit, quo sempiternam custodiret ac teneret salutem, secunda praecepta aeger accepit, quibus obtemperans jam quidem non absurde dicitur juste vivere, sed tamen molestias quas patitur, vel de ipso morbo nondum sanato patitur, vel de adjutorio medicinae. Cui adjutorio deputatur quod scriptum est, Quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit. Qui vero non obtemperantes prae
Abbreviated transcription (Latin):
rumq in hac uita. nisi qr hoc eis ex¬
pedit: alia ẽ enĩ que nunc ẽ iusticia
hominũ ad recipiendã sempit̾nam sa¬
lutẽ ̃ alia tunc in ꝑadyso constituti ho¬
minis ẽẽ debuit. ad retinendã & non
admittendã eande sempit̾nam salutẽ.
Sicuti enĩ iusticia de ẽ utilia p̾cipere:
& inobedientib penas. obaudientib
autẽ p̃mia cdistribuere. ita iusticia est
hominis p̃ceptis utilibus obedire. Sed
q̃m sic est in animo beatitudo. ut in cor¬
pore sanitas: quemad modũ in ipso cor¬
pore. alia p̃cipit medicina ne bona uali¬
tudo amittat᷑. alia uͦ ut amissa recuꝑet᷑:
sic in toto statu hominis. alia tunc pre¬
cepta sunt animȩ ne amiteret inmor¬
talitatem: alia ñc p̃cipiunt᷑ ut eã recipiat.
Et sicut in ualitudine corporis. si qͥs p̃cep¬
tis medici quib eadem bona ualitudo eu¬
stodienda est. non optemperando aliqͤm
morbũ inciderit: accipit alia p̃cepta ut

Expanded text:
rumque in hac vita, nisi quia hoc eis exrumque in hac vita, nisi quia hoc eis expedit. Alia est enim quae nunc est justitia hominum ad recipiendam sempiternam salutem, alia tunc in paradiso constituti hominis esse debuit ad retinendam et non amittendam eamdem sempiternam salutem. Sicut enim justitia Dei est utilia praecipere, et inobedientibus poenas, obedientibus autem praemia distribuere; ita justitia est hominis, praeceptis utilibus obedire. Sed quoniam sic est in animo beatitudo, ut in corpore sanitas: quemadmodum in ipso corpore alia praecipitur medicina, ne bona valetudo amittatur, alia vero, ut amissa recuperetur; sic in toto statu hominis, alia tunc praecepta data sunt, ne amitteret immortalitatem, alia nunc praecipiuntur, ut eam recipiat. Et sicut in valetudine corporis, si quis praeceptis medici, quibus eadem bona valetudo custodienda est, non obtemperando in aliquem morbum inciderit, accipit alia praecepta ut
Abbreviated transcription (Latin):
gra relinq̃ret᷑ a peccantib cũ ab eiꝰ lumi¬
ne auerterent᷑: que iusticia in cõmuutabilis
utiq d̾s est. Nec eã porrigeret ad illus¬
trandos ad se conuersos: si res humanas
ñ curaret. Si gͦ propterea grauia ꝑꝑeti
iustos sineret. qr contra ordinem rerum
a se dispositũ nollet uenire: nec ipse ĩtus
eẽt. non qr dispositionẽ suã seruare ñ¬
uult. s qr ita disposuit ipsum ordinẽ
rerũ. ut inmeritis penis iusti afflige¬
rent᷑: in aliquo autẽ d̾m ẽẽ inualidum
ad repellenda mala quȩ iusti patiuntur.
quisqͥs opinatur ido desipit. qi ñ intelli¬
git. sicut nefas ẽ iniustũ deũ dicere ÷
ita nefas eẽt omĩpotentẽ negare. Quib
ꝓtempore suscepte questionis breuiter
constitutis. qr & ipsũ d̾m & iustũ atq
omĩpotentẽ esse ꝑniciosissime iniqͥtatis
est dubitare: nulla culpa ꝓbabilior oc¬
currit. cur iusti homines laborent ple¬

Expanded text:
gra relinqueretur a peccantibus, cum ab ejus lumigra relinqueretur a peccantibus, cum ab ejus lumine averterentur. Quae justitia incommutabilis utique Dei est, nec eam porrigeret ad illustrandos ad se conversos, si res humanas non curaret. Si vero propterea gravia perpeti justos sineret, quia contra ordinem rerum a se dispositum nollet venire, nec ipse justus esset; non quia dispositionem suam servare vult, sed quia ita disposuit ipsum ordinem rerum, ut immeritis poenis justi affligantur. In aliquo autem Deum esse invalidum ad repellenda mala quae justi patiuntur, quisquis opinatur, ideo desipit, quia non intelligit, sicut nefas est injustum Deum dicere, ita nefas esse omnipotentem negare. 3. Quibus pro tempore susceptae quaestionis breviter constitutis, quia et ipsum Deum et justum atque omnipotentem esse, perniciosissimae iniquitatis est dubitare; nulla causa probabilior occurrit, cur justi homines laborent ple
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã in eos qͥ iuste uiuunt in nuriosissime
ocitant᷑. ita cõpensarent: ut seq̃strata sꝑe fut᷑e
ꝙͣ luxuriosi p̃cupiditate eb̾etatiꝰ epulent᷑.
S his tñ qͥ putant iniustũ deũ. cũ iustoᷤ
in cloloribꝰ ⁊ laboribꝰ uident. aut certe si ñ
audent iniustũ deũ dice̾. uel res humanaᷤ
ñ eurare arbitrant᷑. uł in semet statuisse
necessitates facłoꝵ. contra qͣs nec ipse aliqͥd
faciat. ne ordinẽ rerũ a se dispositũ
inconstantia titubare credat᷑. aut aliqͥd
aliud opinant᷑. qͦd d̾s in aliqͦ inualidꝰ. non
possit a iustis ista mala ꝓhibere. dicendũ
ẽ. nullã suturã fuisse iusticiã in hominib :
si res humanas ñ curat ds̃: qr omĩs ista
hominũ iusticia quã & tenere animus
humanꝰ recte faciendo potest. & peccan¬
do amittere: ñ impͥmeret᷑ animȩ. nͥ eẽt aliqͣ
incõmutabilis iusticia. quȩ integra inue¬
niret᷑ a iustis. cũ ad eã conũterent᷑. inte¬

Expanded text:
justitiam in eos qui juste vivunt, injuriosissime cogitantur, ita compensarent, ut sequestrata spe futurae quam luxuriosi prae cupiditate ebrietatis epulentur. 2. Sed iis tamen qui putant injustum Deum, cum justos in doloribus et laboribus vident, aut certe si non audent injustum Deum dicere, vel res humanas non curare arbitrantur, vel semel statuisse necessitates fatorum, contra quas nec ipse aliquid facit, ne ordinem rerum a se dispositum inconstantia turbare credatur; aut aliquid aliud opinantur, quod Deus in aliquo invalidus non possit a justis ista mala prohibere: dicendum est nullam fuisse futuram justitiam in hominibus, si res humanas non curaret Deus. Quia omnis ista hominum justitia, quam et tenere animus humanus recte faciendo potest, et peccando amittere, non imprimeretur animae, nisi esset aliqua incommutabilis justitia, quae integra inveniretur a justis, cum ad eam converterentur; inte
Abbreviated transcription (Latin):
bũ dĩ atq iusticiã. q̃ onerosa peccantibꝰ in
eiꝰ p̃dicatores tumultuasas seditiones aut
insidias aut odia ocitant: qͥb̾ respondet᷑. Qa
si uita ista sola eẽt hõiũ: aut nicħ ꝓdesset.
aut ⁊̃ noc̾e uita iusta ñ usq qͣq absurde
uideret᷑. Quãqͣ ñ defuerint. qͥ usticiȩ suaui.

Expanded text:
bum Dei atque justitiam, quae onerosa peccantibus in ejus praedicatores tumultuosas seditiones aut insidias aut odia concitat. Quibus respondetur, quia si vita ista sola esset hominum, aut nihil prodesse, aut etiam nocere justa vita non usquequaque absurde videretur. Quanquam non de
Abbreviated transcription (Latin):
ideo tam̃ ꝓ magno habendi st̃. qͥ talia
oꝑa fabricantur aut diligunt: quia
minorib reb intenta anima qͣs ꝑcor¬
pꝰ corporalit̾ facit. minꝰ inberet ipsi su̾mȩ sapi¬
entiȩ uide istas potentias habet: quib
male utitur. du foris eas exercet. Illa eni
in quib eas exercet diligens. int̾iorem ea¬
rũ formã stabilem negligit: & maniorin¬
firmiorꝙ efficit᷑. Qui uͦ talia oꝑa etiã co¬
lunt. qnͣtum deuiarint a ueritate. hinc
intelligi potest: quia si ipsa animaliũ
corꝑa colerent. quȩ multo excellentius
fabricata st̃. & quoꝵ sunt illa imitam̃¬
ta : qͥd eis infelicius diceremꝰ:

Expanded text:
ideo tamen pro magno habendi sunt, qui talia ideo tamen pro magno habendi sunt, qui talia opera fabricant, aut diligunt; quia minoribus rebus intenta anima, quas per corpus corporaliter facit, minus inhaeret ipsi summae sapientiae, unde istas potentias habet: quibus male utitur, dum foris eas exercet; illa enim in quibus eas exercet, diligens, interiorem earum formam stabilem negligit, et inanior infirmiorque efficitur. Qui vero talia opera etiam coluerunt, quantum deviaverint a veritate, hinc intelligi potest, quia si ipsa animalium corpora colerent, quae multo excellentius fabricata sunt, et quorum sunt illa imitamenta, quid eis infelicius diceremus?
Abbreviated transcription (Latin):
rs illa summa om̃ipotentis di.
ꝑ quã ex nichilo facta sunt om̃ia.
quȩ euã sapientia eiꝰ dr⁊ ipsa oꝑatur
etiã ꝑ artisices. ut pulchra ꝙ congru¬
entia faciant. qͣmuis ñ de nichilo s
de aliqua mat̾ia opent᷑. uelut ligno
aut marmore aut ebore: & si qd̾ aliud
materie genꝰ manib artificis subdit᷑.
cipiant ab illa summa sapientia:
que ipsos numeros. & ipsã conueni¬
entiã. longe artisiciositis uniu̾so mũ¬
di corpori imp̃sserit. qͦd denichilo
fãbricata ẽ. in quo st̃ etiã corꝑa ani¬
maliũ. que iam de aliquo idẽ de ele¬
m̃tis mundi fabricant᷑: s longe po¬
tentiꝰ ꝙ excellentius. qͣm cũ artifices
homines easdem figuras corporum
& formas. in suis oꝑib unitant᷑. Nlon
enĩ om̃is numerositas humani corpo¬
ris inuenit᷑ in statua : s taĩ quecũꝙ
ibi inuenitur: ab illa sapientia ꝑ arti¬
sicis animũ traicit᷑: que ipsũ corpus
humanũ naturalit̾ fabricat᷑. Non

Expanded text:
tentis Dei, per quam ex nihilo facta sunt omnia, quae etiam sapientia ejus dicitur, ipsa operatur etiam per artifices, ut pulchra atque congruentia faciant; quamvis non de nihilo, sed de aliqua materia operentur, velut ligno, aut marmore, aut ebore, et si quod aliud materiae genus manibus artificis subditur.cipiant ab illa summa sapientia, quae ipsos numeros et ipsam convenientiam longe artificiosius universo mundi corpori impressit, quod de nihilo fabricatum est: in quo sunt etiam corpora animalium, quae jam de aliquo, id est, de elementis mundi fabricantur; sed longe potentius excellentiusque, quam cum artifices homines easdem figuras corporum et formas in suis operibus imitantur. Non enim omnis numerositas humani corporis invenitur in statua; sed tamen quaecumque ibi invenitur, ab illa sapientia per artificis manum trajicitur, quae ipsum corpus humanum naturaliter fabricat. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
le ẽ illud in genesi. Adam uͥ es: qm̃ pecca¬
uerat & se absconderat a facie di. Quam
occultationẽ hic sepultura significat:
ut peccantis habeat similitudine̾ mo¬
riens sepultꝰ. absconditi a faciedĩ. Au¬
ferte autẽ lapidem qͦd ait. illos putosig¬
nificari: qui uenientib ad eccł̃iam ex
gentib. onus circumcisionis impone¬
re uolebant. Contra qͦs multipliciter
scͥbit apłs : uel eos qui in ȩccłia corrup¬
te iuuunt: & offensioni st̃ creders uo¬

Expanded text:
le est illud in Genesi, Adam ubi es ? Quoniam peccale est illud in Genesi, Adam ubi es ? Quoniam peccaverat, et se absconderat a facie Dei. Quam occultationem hic sepultura significat: ut peccantis habeat similitudinem moriens; sepultus, absconditi a facie Dei. Auferte autem lapidem, quod ait, illos puto significare, qui venientibus ad Ecclesiam ex Gentibus onus circumcisionis imponere volebant; contra quos multipliciter scribit Apostolus : vel eos qui in Ecclesia corrupte vivunt, et offensioni sunt credere vo
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitatũ lazarũ plena side te¬
neamꝰ : tam̃ in allegoria signisicare ali¬
qͥd ñ dubito: neꝙ cũ res facte allegori¬
rant᷑. geste rei sidem adimunt: sicut du¬
orum filiorũ abrabe allegoriam pautꝰ
exponit duo eẽ testam̃ta. Numqͥd sdeo
aut abraham ñ fuit: aut illos filios ñ
habuit: Ergo in illa allegoria accipiã
latari in monum̃to. animã t̾renis pec¬
ꝓpter quã lib̾andam relictis nonaginta
nouem in montib descendisse se dicit.
Qd̃ autẽ int̾rogat dicens. ubi eũ posuistis:
uocationẽ nr̃am que fit in occulto arbi-¬
tror significari. Predestinatio enĩ nr̃e uo¬
cationis occulta ẽ: cuiꝰ secreti signu ẽ. int̾¬
rogatio dñi quasi nescientis. cũ ipsi nesci¬
amꝰ. sicut dicit apłs. ut cognoscam sicut
ꝙ cognitꝰ sũ. uł qđ ignorare pecratores
alio loco dns ostendit dicens. Non no¬
ui uos. qd̾ significabat latarus sepultꝰ:
quia in disciplina ꝙ in preceptis eius
ñ sunt peccata. Huic int̾rogationi simi¬

Expanded text:
resuscitatum Lazarum plena fide teneamus; tamen et in allegoria significare aliquid non dubito. Neque cum res factae allegorizantur, gestae rei fidem amittunt. Sicut duorum filiorum Abrahae allegoriam Paulus exponit duo esse Testamenta ; numquid ideo, aut Abraham non fuit, aut illos filios non habuit? Ergo et in allegoria accipiamus Lazarum in monumento, animam terrenis pecpropter quam liberandam relictis nonaginta novem in montibus, descendisse se dicit . Quod autem interrogat dicens, Ubi eum posuistis? vocationem nostram quae fit in occulto, arbitror significare. Praedestinatio enim vocationis nostrae occulta est: cujus secreti signum est interrogatio Domini quasi nescientis, cum ipsi nesciamus; sicut dicit Apostolus Ut cognoscam, sicut et cognitus sum . Vel quod ignorare se peccatores alio loco Dominus ostendit dicens, Non novi vos : quod significabat Lazarus sepultus; quia in disciplina et praeceptis ejus non sunt peccata. Huic interrogationi simi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ lib̾ati sumꝰ. ꝙ ceteros hõies. hinc
intelligitꝰ᷑. qd̃ lazarus nͥ exiens de mo¬
num̃to ñ soluit᷑: idẽ etiam renata ani¬
ma. nisi resolutione corporis lib̃a ab
om̃i poccato ꝙ ignorantia ẽẽ ñ potest.
qͣmdiu ꝑ speculũ & ienignate uidet
dm̃. Illius autẽ linteamina ꝯ suda-¬
riũ qui peccatũ ñ fecit. & nicħ ignora¬
uit: in monum̃to inuenta ft̃. Ipse
enim solus in carne. ñ tantũ monu¬
m̃to ñ ẽ opp̃ssus: ut aliqd̃ peccatũ in
eo inueniret᷑: s nec linteis implica¬
ti  ut eum aliquid lateret. aut ab in¬
nere retardaret.
De eo qd̾ scͥptum ẽ.
an ignoratis fr̃s. scientib enim legem

Expanded text:
per quem liberati sumus, et caeteros homines, hinc per quem liberati sumus, et caeteros homines, hinc intelligitur, quod Lazarus nisi exiens de monumento non solvitur; id est, etiam renata anima nisi resolutione corporis libera ab omni peccato et ignorantia esse non potest, quamdiu per speculum et in aenigmate videt linteamina et sudarium, qui peccatum non fecit, et nihil ignoravit, in monumento inventa sunt . Ipse enim solus in carne non tantum monumento non est oppressus, ut aliquod peccatum in eo inveniretur , sed nec linteis implicatus, ut eum aliquid lateret, aut ab itinere retardaret. LXVI. De eo quod scriptum est, An ignoratis, fratres scientibus enim Legem
Abbreviated transcription (Latin):
Significat gͦ putorẽ t̾renorũ peccatorũ:
idẽ cupiditatũ carnaliũ. Terraes enĩ
inquit ade dñs cum peccaret: ꝙ in t̾rã
ibis. Et sublato lapide exiit de mo¬
num̃to inuolutus manib ꝙpedĩb :
ꝙ facies eius tecta erat sudario. Qd au¬
tem exit de monum̃to: animã signifi¬
cat recedentẽ a carnalib uiciis. Qd̃ uͦ
instiris obuolutꝰ hoc ẽ qd̾ etiam a car-¬
nalib recedentes. ꝙ mente seruientes
legi di. adhuc tam̃ in corpore constitu-¬
ti. abieni a molestiis carnis eẽ ñ possũt.
dicente. apło. Mente seruio legi di: car¬
ne autẽ legi peccati. Qͦd autẽ facies eiꝰ su¬
dario tecta erat: hoc ẽ qd in hac uita.
plenam cognitionẽ habere ñ possumꝰ.
sicut apłs dicit. Nunc uidemꝰ ꝑ specu¬
lum in enigmate: postea autẽ facie ad
faciem. S ait iħ̃c. Soluite eũ ꝯsinite¬
abire: hoc ẽ qđ post hanc uitã aufe.¬
rent᷑ om̃ia uelam̃ta. ut facie ad faciem
hominẽ quem di sapientia gestabat.

Expanded text:
norum peccatorum, id est cupiditatum carnalium. Terra es, inquit Adae Dominus, cum peccasset, et in terram ibis . Et sublato lapide exiit de monumento involutus manibus et pedibus, et facies ejus tecta erat sudario. Quod autem exiit de monumento, animam significat recedentem a carnalibus vitiis. Quod vero institis obvolutus, hoc est, quod etiam a carnalibus recedentes et mente servientes legi Dei, adhuc tamen in corpore constituti alieni a molestiis carnis esse non possumus, dicente Apostolo, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . Quod autem facies ejus sudario tecta erat, hoc est, quod in hac vita plenam cognitionem habere non possumus, sicut Apostolus dicit: Nunc videmus per speculum in aenigmate, postea autem facie ad faciem . Et dixit Jesus: Solvite euabire, hoc est quod post hanc uitam auferuntur ualamina, ut facie ad faciem hominem quem Dei Sapientia gestabat,
Abbreviated transcription (Latin):
telligens cogitationes eoꝵ aditũ ac¬
cusandi querentiũ constituerit in
medio. illum quẽ fuerat sanaturus:
e int̾rogauerit que marcus & lucaᷤ
eũ int̾rogasse commemorant: ac t̃c
illis tacentib ꝓposuisse similitudi¬
nẽ de oue. ⁊ ꝯclusisse qd liceat sabbo
bene facere: postremo cirrum spectis
eis cũ ira sicut marcus dicit. contri¬
statum suꝑ cecitatẽ cordis eoꝵ dix¬
isse homini. extende manũ tuam
eqͥtur matheus. Xxxui¬
ita contexens narrationẽ suã.
Exeuntes autẽ pharisei consiliũ faci¬
ebant adũsus eũ qͦmͦ eũ ꝑderent.

Expanded text:
telligens cogitationes eorum, aditum actelligens cogitationes eorum, aditum accusandi quaerentium, constituerit in medio illum quem fuerat sanaturus, et interrogaverit quod Marcus et Lucas eum interrogasse commemorant. At tunc illis tacentibus proposuisse similitudinem de ove, et conclusisse quod liceat sabbato benefacere. Postremo circumspectis eis cum ira, sicut Marcus dicit, contristatum super caecitatem cordis eorum dixisse homini, Extende manum tuam. Sequitur Matthaeus, ita contexens narrationem suam. Exeuntes autem Pharisaei consilium faciebant adversus cum quomodo eum perderent.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in synagogã eoꝵ̾ ñ qͥ de uenit
nͥ cum inde transisset. s post quot
dies in synagogam eorũ uenerit. pꝰ¬
tea qm a segete illa transiit. an directe
continuoq illuc ierit. ñ exp̃ssum est.
c ꝑ hoc datur locus narrationi lucȩ:
qͥ dicit alio sabbato huiꝰ manũ sana¬
tam. S potest mouere. qͦm maths
dixerit. qd̾ ipsi int̾rogauerint dñm.
si licet sabbato curare. uolentes inue¬
nire accusandi occasionẽ: ipse uͦ de¬
oue illis proposuerit similitudinẽ
dicens. qͥs erit ex uobis homo qui
habeat ouem unã. & si ceciderit hec
sabbatis in foueã nonne tenebit &
leuabit eam. qͣnto melior ẽ ħo oue:
itaq licet sabbatis bene facere: cum
marrus & lucas illos potiꝰ a dño int̾¬
rogatos ẽẽ ꝑhibeant. licet sabbato
bene facere an male. animã saluam
facere an ꝑdere. Itaq intelligendum
ẽ. qd̾ illi prius int̾rogauerint dñm.
si licet sabbato curare: demide qd̾ in¬

Expanded text:
uenit in synagogam eorum, non quidem uenit uenit in synagogam eorum, non quidem uenit nisi cum inde transisset, sed post quot dies in synagogam eorum uenerit, posteaquam a segete illa transiit, an recta continuoque illuc ierit, non expressum est. ac per hoc locus datur narrationi Lucae, qui dicit alio sabbato huius manum sanatam. sed potest mouere, quomodo Mattheus dixerit, quod ipsi interrogauerant dominum, si licet sabbato curare, uolentes inuenire accusandi occasionem, ipse uero illis de oue proposuerit similitudinem dicens: quis erit ex uobis homo qui habeat ouem unam, et si ceciderit haec sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? quanto melior est homo oue? itaqMarcus et Lucas illos toties a Domino interrogatos esse perhibeant, Licet sabbato benefacere, an male? animam salvam facere, an perdere ? Itaque intelligendum est quod illi prius interrogaverint Dominum, si licet sabbato curare? Deinde quod in
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi autẽ eiꝰ esurientes ceꝑunt uel¬
lere spicas & manducare: & cetera us¬
q ad illud ubi ait. dñs ẽ enim filiꝰ
hominis etiam sabbati. Hoc quoq
sine ulla repugnantiȩ questione. cõ¬
memoratur & a marco et a luca. sed
illi ñ dicunt in illo temꝑe. Unde for¬
tassis mag̾ matheus rei gestȩ bic or¬
dinem denuit. illi aut̃ẽ recordationis
suȩ. nͥ latius accipitur qd̾ dictũ est
illo tempore: id est quo hec multa &
diuersa gerebantur. xxxu
eqͥtur gͦ matheus:ita narrans.
Et cum inde transisset uenit in
synagogam eoꝵ: & ecce homo manũ
habens aridam: et cȩtera usq ad illud
ubi ait. & restituta ẽ sanitati sicut al¬
tera. De isto sanato qui manũ habe¬
bat aridam. etiam marcus & lucas ñ
tacent. Posset autẽ putari eode die
factum. &e de spicis et de isto sanato.
qm̃ sabbatũ & hic cõmemorabatur:
nisi lucas aꝑusset. alio sabb̃o factũ
ẽẽ de sanitate aridȩ manꝰ. Promde
qd̃ ait matheus. & cum inde tͣnsisser

Expanded text:
erunt uellere spicas et manducare, et cetera usque ad illud ubi ait: dominus est enim filius hominis etiam sabbati. hoc quoque sine ulla repugnantiae quaestione commemoratur et a Marco et a Luca, sed illi non dicunt in illo tempore. unde fortassis magis Mattheus rei gestae hic ordinem tenuit, illi autem recordationis suae, nisi latius accipitur quod dictum est illo tempore, id est quo haec multa et diuersa gerebantur. XXXV. Sequitur ergo Mattbeus ita narrans: et cum inde transisset, uenit in synagogam eorum. et ecce homo manum habens aridam, et cetera usque ad illud ubi ait: et restituta est sanitati sicut altera. de isto sanato, qui manum habebat aridam, etiam Marcus et Lucas non tacent. posset autem putari eo die factum et de spicis et de isto sanato, quoniam sabbatum et hic commemoratur, nisi Lucas aperuisset alio sabbato factum fuisse de sanitate aridae manus. proinde quod ait Mattheus: et cum inde transisset,
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥtur. Nicbil itaq habet repug¬
nantiȩ cũ ceteris duob. qd̾ matħs
de matre & fr̃ib dñi narrat. neq
in uerbis dñi: neq in ipso ordine re¬
rum gestarum.
eqͥtur matheus. In illo die. ex¬
iens iħc de domo: sedebat se¬
cus mare. Et congregatȩ sunt ad
eum turbȩ multȩ: ita ut in nauicu

Expanded text:
sequitur. nihil itaque habet repugsequitur. nihil itaque habet repugnantiae cum ceteris duobus quod Mattheus de matre et fratribus domini narrat, neque in uerbis domini, neque in ipso ordine rerum gestarum. XLI. Sequitur Mattheus: in illo die exiens Iesus de domo sedebat secus mare. et congregatae sunt ad eum turbae multae, ita ut i
Abbreviated transcription (Latin):
git intelligi hȩc loquente que su¬
ꝑius indicabat. Nam & marcus.
post illud qd̾ de blasphemia sp̃c
sancti quid dñs dixerit retulit. &¬
ueniunt inqͥt mater eius & fratres:
p̃termissis quibusdã que in eocłe
textu sermonis dñi. & matħs ꝓlixiꝰ
marco. & lucas prolixius matheo
posuerunt. Lucas autẽ ñ huiꝰ reige¬
stȩ ordinẽ tenuit: s p̃occupauit hoc.
ac recordatũ ante narrauit. Deniq
hoc sic interposuit: ut solutũ aꝑ¬
pareat a nexu & suꝑioꝵ et posteri¬
orũ. Post commemoratas enĩ quasdã
parabolas dñi:. ita hoc de matre &
fratͥb eius recordatum int̾posuit.
Uenerunt autẽ ad illum inqͥt mat̾
pre turba. Non expressit. qndo ad
eum uenerint. Rursus cũ & hinc
transit: ita loqͥtur. factũ ẽ autem
inquit in una dierum: & ipse as¬
cendit in nauicuła & discipłi eius.
Et hic utiq cũ dicit factum ẽ in u¬
na dierum: satis indicat. ñ necesse
ẽẽ ut hec dies intelligatur. in qua
hoc gestũ estuł illa que continuo

Expanded text:
t intelligeres, haec loquente quae superius indicabat. Sed et Marcus, post illud quod de blasphemia Spiritus sancti, quid Dueniunt, inquit, mater eius et fratres praetermissis quibusdam, quae in eodem textu sermonis domini et Mattheus prolixius Marco et Lucas prolixius Mattheo posuerunt. Lucas autem non huius rei gestae ordinem tenuit, sed praeoccupauit hoc et recordatum ante narrauit. denique hoc sic interposuit, ut solutum appareat a nexu et superiorum et posteriorum. post commemoratas enim quasdam parabolas domini ita hoc de matre et fratribus eius recordatum interposuit: uenerunt autem ad illum, inquit, etprae turba — non expressit, quando ad eum uenerint —, rursus cum et hinc transit, ita loquitur: factum est autem, inquit, in una dierum et ipse ascendit in nauiculam et discipuli eius. et hic utique cum dicit: factum est in una dierum, satis indicat non necesse esse, ut haec dies intellegatur, in qua hoc gestum est, uel illa, quae continuo
Abbreviated transcription (Latin):
in extremo tam̃ ipsum herode dixisse
ñ tacet: quẽ ego decollaui ioħem. hic
a mortuis resurrexit. Que itẽ uerba
duobus modis proñciari possunt: ut
aut confirmantis aut dubitantis
intelligant᷑. Cum autẽ lucas postea¬
qm hoc cõmemorauit in aliud tͣnseat:
duo isti matheus & marcus ex hac
occasione narrant. que madimodi sit
ab herode ioħes occisus.

Expanded text:
in extremo tamen ipsum Herodem dixisse in extremo tamen ipsum Herodem dixisse non tacet: quem ego decollaui Iohannem, hic a mortuis resurrexit. quae item uerba duobus modis pronuntiari possunt, ut aut confirmantis aut dubitantis intellegantur. cum autem Lucas, posteaquam hoc commemorauit, in aliud transeat, duo isti, Mattheus et Marcus, ex hac occasione narrant, quemadmodum sit ab Herode Iohannes occisus.
Abbreviated transcription (Latin):
ioħem a mortuis resurrexisse. Sed qͥa
hesitantẽ cõmemorauit herode. uer¬
baq eiꝰ ita posuit dicentis. ioħem e¬
go decollaui. qͥs autẽ ẽ iste de quo¬
audio ego talia: intelligendu ẽ. aut
post hanc hesitationẽ confirmasse
in animo suo herodem qd̾ ab aliis
dicebatur. cũ ait pueris suis sicut
matheus narrat. & ait pueris sius.
hic ẽ ioħes baptista ipse surrexit a
aut ita pronuncianda sunt hȩc u̾ba.
ut hesitantẽ adhuc indicent. Si eñĩ
diceret. ñ qͥdnam hic ẽ. aut ñ qͥd forte
bic ẽ ioħes baptista:. ñ opꝰ eẽt ammo¬
nere aliqͥd de ꝓnunctatione. qua du¬
bitans atq hesitans intelligatur.
Nunc quia illa uerba desunt: utroq
mͦ ꝓnunciari potest: ut aut confirma¬
tum eũ ex alioꝵ uerbis credentẽ dixis¬
se accipiamꝰ: aut adhuc sicut lucas cõ¬
memorat hesitantẽ. p̃sertim qͥa & mar¬
cus qui suꝑiꝰ dixerat ab aliis fuisse di¬
ctum. qd̾ ioħes a mortuis resurrexerit.

Expanded text:
Iohannem a mortuis resurrexisse. sed quia Iohannem a mortuis resurrexisse. sed quia haesitantem commemorauit Herodem uerbaque eius ita postea posuit dicentis: Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quoaudio ego talia? intellegendum est aut post hanc haesitationem confirmasse in animo suo quod ab aliis dicebatur, cum ait pueris suis, sicut Mattheus narrat: et ait pueris suis: haut ita pronuntianda sunt haec verba, ut haesitantem adhuc indicent; si enim diceret: Nunquidnam hic est? aut, Nunquid forte hic est Joannes Baptista? non opus esset admonere aliquid de pronuntiatione, qua dubitans atque hnunc quia illa uerba desunt, utroque modo pronuntiari potest, ut aut confirmatum eum ex aliorum uerbis. credentem dixisse accipiamus, aut adhuc, sicut Lucas commemorat, haesitantem, praesertim quia et Marcus, qui superius dixerat ab aliis fuisse dictum quod Iohannes a mortuis resurrexerit,
Abbreviated transcription (Latin):
nato eo sermone quantũ ab illo cõ¬
memoratũ ẽ etiã hoc subiecit: nulla
tam̃ facta necessitate. qua hoc etiã
conseq̃nter gestum ẽẽ intelligere co¬
geremur: sicut nec matħs. In illo e¬
nu tẽpore dixit. ñ in illo die uel
hora: nisi qd̾ marcus ñ qd̾ herodes
dixerit. s dicebant inquit quia io
pueris suis. lucas ettam eũ narran¬
di ordinẽ quẽ marcus tenens. nec ip¬
se sane etiam rerum gestarũ eunde
ordinẽ fuisse credi cogens. ita hoc ide
cõmemorarat. Audunt autẽ inquit
herodes tetrarcha om̃ia que fiebant
ab eo. & hesitabat eo qd̾ diceret᷑ a
qͥbusdam quia ioħs surrexit a mor¬
tius: a quibusd̾a uͦ qͥa helyas appa¬
ruit: ab aliis autẽ quia propħa unꝰ
ab antiquis surrexit. Et ait herodes.
ohannẽ ego decollaui. Quis ẽ autẽ
iste. de quo audio ego talia. Et que¬
rebat uidere eum. In his uerbis lu¬
cas quoq marro attestatur: ad hoc
dũtaxat. qd̾ alii dixerint ñ herodes

Expanded text:
nato eo sermone, quantum ab illo comnato eo sermone, quantum ab illo commemoratum est, etiam hoc subiecit, nulla tamen facta necessitate, qua hoc etiam consequenter gestum esse intellegere cogeremur. sicut nec Mattheus. in illo enim tempore dixit, non \'in illo die\' uel \'hora\', nisi quod Marcus, non quod Herodes dixerit, sed: dicebant, inquit, quia Iopueris suis. Lucas etiam eum narrandi ordinem, quem Marcus, tenens nec ipse sane etiam rerum gestarum eundem ordinem fuisse credi cogens ita hoc idem commemorat: audiuit autem, inquit, Herodes tetrarcha omnia quae fiebant ab eo et haesitabat, eo quod diceretur a quibusdam: quia Iohannes surrexit a mortuis, a quibusdam uero: quia Helias apparuit, ab aliis autem: quia propheta unus de antiquis surrexit. et ait Herodes: Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? et quaerebat uidere eum. in his uerbis Lucas quoque Marco adtestatur, ad hoc dumtaxat quod alii dixerint, non Herodes,
Abbreviated transcription (Latin):
illis. Utiq dicitis michi hanc simi¬
litudinẽ: medice cura te ipsum. Qnta
audiuimꝰ facta in capharnaũ. fac &
hic in patria tua: & cȩtera donec ꝑ¬
agat totum ipsum narrationis suȩ
locum. Quid ergo eiudentiꝰ qͣm hoc
eum scientẽ preoccupasse narrandũ :
cũ utiq iam magna ab illo in ca¬
pharnaum facta fuisse & ipse noue¬
rit. & ipse cõmemoret: que se nondu
narrasse utiq scit. s Neq eñi tantũ
ab eius baptismo. ꝓgressus ẽ. ut ob¬
litus putet᷑ ñdum se aliquid cõme¬
morasse de his quȩ in capharnaũ
gesta fuerant: modo enĩ cepit post
baptismũ aliqͥd narrare de dño .xliii.
eqͥtur matheus. In illo tẽpore
audiuit herodes tetrarcha fa¬
mã ib̃ii: & ait pueris suis. Hic est
io hes baptista ipse surrexit a mor¬
tius: & id̾o uirtutes oꝑantur in eo.
Marcus hoc idem & eodem mͦ dicit: s
ñ eodem ordine. Nam postea qͣm dis¬
cipłos dñs misit. dicens eis nequid
in uia ferrent nͥ uͥgam tantũ. terim¬

Expanded text:
similitudinem: medice, cura te ipsum; quanta audiuimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua, et cetera, donec peragat totum ipsum narrationis suae locum. quid ergo euidentius quam hoc eum scientem praeoccupasse narrandum, cum utique iam magna ab illo in Capharnaum facta fuisse et ipse nouerit et ipse commemoret quae se nondum narrasse utique scit? neque enim tantum ab eius baptismo progressus est, ut oblitus putetur nondum se aliquid commemorasse de his quae in Capharnaum gesta fuerant; modo enim coepit post baptismum aliquid narrare de domino. Sequitur Mattheus: in illo tempore audiuit Herodes tetrarcha famam Iesu et ait pueris suis: hic est Iohannes baptista; ipse surrexit a mortuis et ideo uirtutes inoperantur in eo. Marcus hoc idem et eodem modo dicit, sed non eodem ordine. nam posteaquam dicipulos misit dominus dicens eis, ne quid in uia ferrent nisi uirgam tantum, termi
Abbreviated transcription (Latin):
contemnebant. N am hoc eũ dicit
eis dixisse. utiq dicitis michi. medi¬
ce cura te ipsum. qͣnta audiuimus
facta in capharnaum fac & hic in
patria tua: cũ scd̾m eiusdem ipsius
lucȩ narrationẽ. nichil adhuc legat᷑
fecisse capharnaũ. Qd̃ quia longũ
ñ ẽ. & facillimũ ẽ &e ꝑnecessariũ: totũ
inserimꝰ unde ad hoc narrandu et
quomͦ uenerit. P ostea qͣm baptizatũ
e temptatũ dñm indicauit: ita seqͥ¬
tur. Et consuminata om̃i tẽptatione:

Expanded text:
contemnebant. nam hoc eum contemnebant. nam hoc eum eis dixisse, Utique dicetis mihi: Medice, cura teipsum: quanta audivimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua; cum secundum ejusdem ipsius Lucae narrationem nihil adhuc legatur fecisse Capharnaum. Quod quia longum non est, et facillimum est et pernecessarium, totum inserimus, unde ad hoc narrandum et quomodo venerit. Posteaquam baptizatum et tentatum Dominum indicavit, ita sequitur: « Et consum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit a ciuib suis dictum: ñ sicut
matheus fabri filium. Nec miran¬
dum. cum utrũq dici potuerit. eo e¬
nĩ &e fabrum credebant: qͦ fabri fili¬
um. Lucas autẽ eandem rem gestam
latius indicat: & plura ibi cõmemo¬
rat. nec longe post baptismum &
tẽptationem eius hoc inserit: sine
dubio p̃occupans. qd̃ multis rebus
int̾positis postea gestum ẽ. Unde
qͥsq possit adũtere qd̾ huic tã mag¬
ne questioni quã de consensu ȩugli¬
starũ enodandam dõ adiuuante su¬
scepimus. plurimũ necessariũ ẽ. non
nescientes aliquid eos p̃termisisse:
aut nescientes quẽadmodu se ordo
rerũ gestarũ haberet. alium potius
ordinẽ suȩ recordationis tenusse.
Quod binc euidentissime intelligi po¬
test.quia lucas anteqͣ aliqͥd narraret
dñn fecisse in capharnaũ. p̃occupa¬
uit hunc locum quẽ ñc consideramꝰ᷑:
ubi ciues eiꝰ &e potentiã uͥtutis in eo
stupebant: et ignobilitatẽ generis

Expanded text:
dicit a ciuibus suis dictum, non, sicut dicit a ciuibus suis dictum, non, sicut Mattheus, fabri filium. nec mirandum est, cum utrumque dici potuerit; eo enim et fabrum credebant quo fabri filium. Lucas autem eandem rem gestam latius indicat et plura ibi commemorat; nec longe post baptismum et temtationem eius hoc inserit sine dubio praeoccupans quod multis rebus interpositis postea gestum est. unde quisque possit aduertere, quod huic tam magnae quaestioni, quam de consensu euangelistarum enodandam deo adiuuante suscepimus, plurimum necessarium est, non nescientes aliquid eos praetermisisse aut nescientes, quemadmodum se ordo rerum gestarum haberet, alium potius ordinem suae recordationis tenuisse. quod hinc euidentissime intellegi potest, quia Lucas, antequam aliquid narraret dominum fecisse Capharnaum, praeoccupauit hunc locum, quem nunc consideramus, ubi ciues eius et potentiam uirtutis in eo stupebant et ignobilitatem generis
Abbreviated transcription (Latin):
eos in synagogis eoꝵ: & cet̾a usq
ad illud ubi ait. & ñ fecit ibi uͥtineᷤᷤ
multas propt̾ incredulitatẽ illorũ.
Asuꝑiore sermone parabolarũ sic tran¬
sit. ut ñ ostendat conseq̃ntis ordiniᷤᷤ
necessitatẽ. presertim qͥa marcus ab
istis parabolis ñ in qd̾ iste s in ali¬
ud dendens in quo & lucas. ita con¬
texiit narrationẽ: ut credibilius
ostendatur hoc ẽẽ potius conseq̃n¬
ter gestum qd̃ ipsi duo continuan¬
ter adiungunt. de naui scilicet in
qua dormiebat ih̃e. & de illo mira¬
culo expulsoꝵ demonioꝵ apud ge¬
rasenos: que duo matħs iam suꝑiꝰ
recolens interposuit. Nunc gͦ que
in patria sua dñs dixerit. uł ei dic̃¬
ta sunt uideamus: utrũ cũ aliis
duob marco & luca concordent. Nã
ioħes longe in diu̾sis & dissimilib
narrationis suȩ locis.uł dicta esse
dño talia uł eum dixisse cõmemorat:
qualia hoc loco tres cȩteri memine¬
runt. Et marcus quide eade prope
commemorat hic om̃ia quȩ matħs:

Expanded text:
era usque ad illud ubi ait: et non fecit ibi uirtutes multas propter incredulitatem illorum. a superiore sermone parabolarum sic transit, ut non ostendat consequentis ordinis necessitatem, praesertim quia Marcus ab istis parabolis, non in quod iste, sed in aliud tendens, in quod et Lucas ita conexuit narrationem, ut credibilius ostendatur hoc esse potius consequenter gestum, quod ipsi duo continuanter adiungunt, de naui scilicet, in qua dormiebat Iesus, et de illo miraculo expulsorum demoniorum aput Gerasenos. quae duo Mattheus iam superius recolens interposuit. nunc ergo quae in patria sua dominus dixerit uel ei dicta sint uideamus utrum cum aliis duobus Marco et Luca concordent. nam Iohannes longe in diuersis et dissimilibus narrationis suae locis uel dicta esse domino talia uel eum dixisse commemorat, qualia hoc- loco tres ceteri meminerunt. Et Marcus quidem eadem prope commemorat hic omnia quae Mattheu
Abbreviated transcription (Latin):
Que autẽ ipse solus dixit: multoma¬
gis sine controu̾sia sunt. Nec in iꝑ¬
so ordine. qͣmius aliqͣnto diu̾sum
alius alium teneat. partim gesta¬
rum rerum. partim recordationis
suȩ: uideo quid uł cui qͥsq adu̾set᷑.¬

Expanded text:
quae autem ipse solus dixit multo maquae autem ipse solus dixit multo magis sine contrauersia sunt. nec in ipso ordine, quamuis aliquanto diuersum alius alium teneat partim gestarum rerum partim recordationis suae, uideo quid uel cui quisque aduerset
Abbreviated transcription (Latin):
tera usq ad illud ubi ait. ido om̃is
scͥba doctus in regno cȩloꝵ similis
est homini patrifamilias. qͥ ꝓfent
de thesauro suo noua & uetera. Post
illud qd̾ narratum ẽ de matre et
frĩb dñi. hoc continuo gestum ẽẽ.¬
& eum ordinẽ matheum etiã in nar¬
rando tenuisse ea res insinuat. qͥa
cũ ille hinc transiret. ita connexuit
ut diceret. In illo die exiens ih̃c de
domo sedebat secus mare: & congre¬
gatȩ sunt ad eum turbȩ multe.
Cum enim dicit in illo die. nͥ forte di¬
es more scͥpturarũ tempꝰ significet:
satis indicat aut hoc conseq̃nter ge¬
stum. aut ñ multa int̾poni potus¬
se:. maxime quia marcus eũ ordinẽ
tenet. Lucas autẽ post illud qd nar¬
rat de matre & fr̃ib dñi. in aliud tͣn¬
sit: nec eo transitu connexionẽ aliꝗͣ
facit: qua hinc ordini repugnare
uideatur. Om̃ium gͦ hoꝵ que ma¬
theus dñm locutũ ẽẽ narrauit. que
cum illo dixerunt marcus & lucas:
ñ habent repugnantiȩ questionẽ.

Expanded text:
mnis scriba doctus in regno caelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thensauro suo noua et uetera. post illud quod narratum est de matre et fratribus domini hoc continuo gestum esse et eum ordinem Mattheum etiam in narrando tenuisse ea res insinuat, quia, cum illic transiret, ita conexuit, ut diceret: in illo die exiens Iesus de domo sedebat secus mare et congregatae sunt ad eum turbae multae. cum enim dicit in illo die — nisi forte dies more scripturarum tempus significet —, satis indicat aut hoc conseqstum, aut non multa interponi potuisse; maxime quia et Marcus eum ordinem tenet ; Lucas autem post illud quod narrat de matre et fratribus Domini, in aliud tsit nec eo transitu conexionem aliquam facit, qua huic ordini repugnare uideatur. omnium ergo horum quae Mattheus dominum locutum esse narrauit, quae cum illo dixerunt Marcus et Lucas, non habent repugnantiae quaestionem;
Abbreviated transcription (Latin):
morat. & mutũ dicit tantũ ñ etram
cecũ: s ñ ex eo qd̃ aliqͥd tacet. de alio
dicere putandus ẽ. Ea enĩ seq̃ntia
etiã ip̃se contexit: quȩ matħs.xxxiiii
equit᷑ matheus dicens. Et stupe¬
bant om̃s turbȩ & dicebant.
Numqͥd hic ẽ filiꝰ dauid.s P harisei¬
autẽ audientes dixerunt. Hic ñ

Expanded text:
morat et mutum dicit tantum. non etiam morat et mutum dicit tantum. non etiam caecum. sed non ex eo quod aliquid tacet de alio dicere putandus est, ea enim sequentia etiam ipse contexit quae Mattheus. XXXVIII. Sequitur Mattheus dicens: et stupebant omnes turbae et dicebant: numquid hic est filius Dauid? Pharisautem audi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad impleretur qd dictum ẽ per
ysaiam ꝓpħam dicentẽ. & cetera usq
ad illud qd̾ ait. & in nomine eius
gentes sꝑabunt. Hoc solus iste cõ¬
memorat: illi duo in alia prexer̃t.
Oedinẽ sane rei geste uidetur marcꝰ
aliqͣntulum tenuisse: qͥ dicit iħ m
cognita maligna adũsum se dispo¬
sitione uideoꝵ. secessisse ad mare
cũ discipłis suis: & ad eũ turbas
confluxisse: sanasse eũ plurimos.
Unde autẽ ceꝑit in aliud ire. ñ quod
ordine sequeretur uix apparet: u¬
trũ uͥ dicit conuenisse ad eũ turbas.
potuit enĩ a&e hoc iam alio tẽpore:
an ubi dicit ascendit in montem.
Quod & lucas iudet᷑ cõmemorare di¬
cens. factum ẽ autẽ in illis diebus:
exiit in montẽ orare. Dicendo enĩ
in illis dieb. satis ostendit ñ conti¬
tinuo factuN.xxxuii
atħs gͦ seqͥtur. &e dicit. Tunc
oblatꝰ est ei demoniũ habens.
cecus &e mutus: & curauit eũ. ita ut
loqueret᷑ & iuderet. Hoc ñ in isto or¬
dine. s post alia multa lucas cõme¬

Expanded text:
r quod dictum est per Esaiam prophetam dicentem, et cetera usque ad illud quod ait: et in nomine eius gentes sperabunt. hoc solus iste commemorat, illi duo in alia perrexerunt. ordinem sane rei gestae uidetur Marcus aliquantulum tenuisse, qui dicit Iesum cognita maligna aduersum se dispositione Iudaeorum secessisse ad mare cum discipulis suis et ad eum turbas confluxisse, sanasse eum plurimos. unde autem coeperit in aliud ire, non quod ordine sequeretur, uix apparet, utrum ubi dicit conuenisse ad eum turbas -potuit enim hoc iam et alio tempore — an ubi dicit: ascendit in montem. quod et Lucas uidetur commemorare dicens: factum est autem in illis -diebus, exiit in montem orare; dicendo enim in illis diebus satis ostendit non continuo factum. XXXVII. Mattheus ergo sequitur et dicit: tunc oblatus est ei demonium habens caecus et mutus et curauit eum ita ut loqueretur et uideret. hoc non isto ordine. sed post alia multa Lucas comme
Abbreviated transcription (Latin):
De ceco et muto. iiii.
Qd̾ ait & si ego in beelzebub eicio demones.u.
̾ ait progenies iuperarum.ui.
De fructu centeno. sexageno ⁊ tͥceno. ix.
Qd̾ ait colligite peimo zitania x.
De gͦno sinapis qd̾ maiꝰ fit oĩb holeribꝰ.xi.
xII DDe fermento quod accepit mulier & abscon¬
dit in farinȩ satis tribus.
De thesauro in agro abscondito. iii.
Qͥd sit munꝰ ꝯ̾d̾cũq ẽ ex me tͥ ꝓderit. xui.
xuii¶uõd ait omnis plantatio quam non plan.¬
tauit pater meus celestis eradicabit᷑.
De puero centurionis & filia chananes mulier xrii.
& claudi. qͥ curandi oblati st̃ dño.

Expanded text:
eco et muto. V. Quod ait, Et si ego in Beelzebub ejicio daemones. VI. Quod ait, Progenies viperarum.  ab homine. IX. De fructu centeno, sexageno, et triceno. X. Quod ait, Colligite primo zizania. XI. De grano sinapis quod majus fit omnibus oleribus. XII. De fermento quod accepit mulier, et abscondit in farinae satis tribus. XIII. De thesauro in agro abscondito. XIV. Quid sit, Munus quodcumque est ex me, tibi proderit. XVII. Quod ait, Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus, eradicabitur. XVIII. De puero Centurionis et filia Chananaeae mulieris. XIX. t claudi, qui curan
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ ait gͦ lib̾i st̃ filiĩ cũ tͥbutũ exigerent᷑.xxiii.
Qp̃ ait qͥ aũ scandali ⁊au̾it unũ expusiłł istiᷤꝰ. xximi
S̾ oblatꝰ ẽ ei debitor decẽ miliũ talentoꝵ xxy.
De diuite qͥ ñ intrat in regnũ di. Xxui.
xxuͥ Qx duob seorsũ discipłis se passurũ indicat.
Quod cum ab iericho egrederetur xxuiii.
duos cecos illuminat. Xxuiiii.
Quod ait discipulis dicetis monti huio tollẽ &e
iacta te in mare.
So̾ ait & qͥ ecciderit suꝑ lapide istũ confringet᷑.
De homine roge qͥ fecit miptias filio suo.xxxi.
De septẽ frib qͥ unã uiorẽ habuer̃t. xxxxii.
Quid sit qd̾ ait tota lox pendet in his duobxxxxiu.
an templum quod sanctificat aurum. xxxu.
So̾ ait excolanteᷤ culicẽ camełu aũ glutientes ⁊xxxui.
¶õ ait ꝯͦtiens uolui dg̾gare filios tuoᷤ sic̃ galina

Expanded text:
 tributum exigeretur. XXIV. Quod ait, Qui autem scandalizaverit unum ex pusillis istis. XXV. Quod oblatus est ei debitor decem millium talentorum. XXVI. De divite qui non intrat in regnum Dei. XXVII. Quod duobus seorsum discipulis se passurum indicat. XXVIII. Quod cum Jericho egrederetur, duos caecos illuminat. XXIX. Quod ait discipulis, Dicetis monti huic, Tolle et jacta te in mare.od ait, Et qui ceciderit super lapidem istum, confringetur. XXXI. De homine rege qui fecit nuptias filio suo. XXXII. De septem fratribus qui unam uxorem habuerunt. XXXIII. Quid sit quod ait, Tota lex pendet in his duobus praecan templum quod sanctificat aurum? XXXV. Quod ait, Excolantes culicem, camelum autem glutientes. XXXVI. Quod ait, Quoties volui congregare filios tuos sicut gallina
Abbreviated transcription (Latin):
natione. quãtum rei huius intel¬
ligentia uł scientia quisq profe¬
cerit. tantomagis caueat diabo¬
lica uitia. superbiam & mninden¬
tiam. memieritq hoc ipsum eu¬
angelium iohannis. quam mul
to amplius erigit ad contempla¬
tionem ueritatis: tam multo am¬
plius preciꝑe de dulcedine carita¬
tis. Et quia illud preceptum
uerissimum ac saluberrimum ẽ.
quanto magnus es.tanto humi¬
lia de in omnibuis. qui eugłista
xp̃m longe ceteris altius cõmen¬
dat: apud eum discipulis pedes
lauat

Expanded text:
natione quantum rei huius intelnatione quantum rei huius intellegentia uel scientia quisque profecerit, tanto magis caueat diabolica uitia superbiam et inuidentiam. meminerit hic ipsum euato amplius erigit ad contemplationem ueritatis, tam multo amplius praecipere de dulcedine caritatis. et quia illud praeceptum uerissimum ac saluberrimum est: quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus, qui euangelista Christum longe ceteris altius commendat, apud eum discipulis pedes lauat.
Abbreviated transcription (Latin):
nis. tanquam duabus alis ualidiᷤ
euectus a terris. ab eodem ipso xp̃o
uerbo illuminetur: uerbo quod
in principio erat. & uerbum apd̃
dm̃ erat. & uerbumd̾s erat: & si ꝑ
speculum & in enẏginatẽ. longe
tamen sublimius ab om̃i similitu¬
dine corporali. Quapropter qͣm¬
uis in illis tribus actiuȩ. in iohannᷤ
dutem eugłio dona contemplati¬
ue uirtuns eluceant eis. qui hȩc
dinoscere sunt idonei. tamen et
hoc ioħis qm ex parte est. sic ma¬
nebit donec ueniat quod ꝑfectũ
est. Et aliĩ quidem datur ꝑsp̃m
sermo sapientiȩ alii sermo scientiȩ
scđ̾m eundem spiritum. alius diẽ
domino sapit: alius de pectore
domini liquidius bibit aliquid.
Alius leuatus usq ad terciũ celũ
ineffabilia uerba audit: om̃s ta¬
men qndu sunt in corpore ꝑegͥ¬
nantur a dño. & omnbus bone
speifidelibus in libro uite scͥptis.
seruatur quod dictum est. & ego
diligam eum. & ostendam meipsũ
illi. Ueruntamen in hac ꝑegri¬

Expanded text:
nis tamquam duabus alis ualidis nis tamquam duabus alis ualidis euectus a terris ab eodem ipso Christo uerbo inluminetur, uerbo, quod in principio erat et uerbum aput deum erat et uerbum deus erat, etsi per speculum et in enigmate, longe tamen sublimius ab omni similitudine corporali. quapropter, quamuis in illis tribus actiuae, in Iohannis autem euangelio dona contemplatiuae uirtutis eluceant eis qui haec dinoscere sunt idonei, tamen et hoc Iohannis, quoniam ex parte est, sic manebit, donec ueniat quod perfectum est. et alii quidem datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum; alius diem domino sapit, alius de pectore domini liquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quamdiu sunt in corpore, peregrinantur a domino et omnibus bonae spei fidelibus in libro uitae scriptis seruatur quod dictum est: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. uerum tamen in hac peregri