comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualentius ȩterna desiderent: quanto se stultius
laborasse ꝓ temporalib dolent. Unde bene des¬
pectas accipimus: quos dũ p̃sens scłm ad nullius
głȩ usũ eligit. quasi minimos indignosq dere¬
linquit: Sed mundi reliquos auferre dñs dicit᷑.
quia despectos huius scłi eligere dignat᷑: paulo
attestante qui ait. Non multi sapientes scđm car¬
nẽ: non multi potentesͥ ñ multi nobiles: sed quȩ
stulta mundi sunt elegit ds. ut confundat sapi-¬
entes: & infirma mundi elegit ds. ut confundat
fortia. Qđ bene in libris regum ȩgyptio puero
in uia lassessente signat᷑. quẽ amalechita ȩgrotũ¬
in itinere deserit. Dauio uͦ inuenit: eybo reficit.¬
& ducẽ sui itineris facit. Amalechitã ꝑsequit᷑. epu¬
lantẽ repperit: & funditus extinguit. Quid est
enim qđ egr̃ptius amalechite puer in itinere
lassatur. nisi qđ amator p̾sentis scłi peccati sui ni-¬

Expanded text:
valentius aeterna desiderent, quanto se stultius valentius aeterna desiderent, quanto se stultius laborasse pro temporalibus dolent. Unde bene despectos accipimus? Quos dum praesens saeculum ad nullius gloriae usum eligit, quasi minimos indignosque derelinquit. Sed mundi reliquos auferre Dominus dicitur, quia despectos hujus saeculi eligere dignatur, Paulo attestante qui ait: Non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nostulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes; et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Quod bene in libris Regum Aegyptio puero in via lassescente signatur, quem Amalecita aegrotin itinere deserit, David vero invenit, cibo reficit, ducem sui itineris facit; Amalecitam persequitur, epulantem reperit, et funditus exstinguit . Quid est enim quod Aegyptius Amalecitae puer in itinere lassatur, nisi quod amator praesentis saeculi peccati sui ni
Abbreviated transcription (Latin):
sitoria ẽẽ considerant: atq hȩc ex amore ȩt̾nita¬
tis calcant. Cumq in hoc primo gradu iudicii
gressũ ponuntͥ uegetatiores ad altiora ꝑueniunt:
ut cuncta tẽporalia ñ solum qr citius st̃ amitten-¬
da despiciant: sed in his herere ñ appetant.
etiã si ȩterna eẽ potuissent. & pulcbrȩ a con-¬
ditis amorẽ subtrahunt: qr in ipsũ auctorẽ pul-¬
chritudinis cordis passib tendunt. & st̃ ĩmulli
qͥ bona uitȩ p̃sentis diligunt. seo tam̃ hȩc nulla¬
tenus assecunt᷑: qͥ reb tẽporalib totis desideriis
inhiant: mundi głam quęrunt: sed adipisci ne¬
quaꝗͣ possunt. Hos ut ita dixerim cor ad mundũ
ꝑtrahit: mundus a corde repellit. Nã sepe con¬
tingit. ut ipsis sius aduersitatib fracti ad m̃tem
redeant. & in semer ipsis reuersi considerent. ꝗͣ
sint inania quȩ quęrebant. seseq ꝓ tam stulto
desiderio ꝓtinus ad lamentũ uertant. & tanto

Expanded text:
sitoria esse considerant, atque haec ex amore aeternitasitoria esse considerant, atque haec ex amore aeternitatis calcant. Cumque in hoc primo gradu judicii gressum ponunt, vegetiores ad altiora perveniunt, ut cuncta temporalia non solum quia citius sunt amittenda, despiciant, sed his inhaerere non appetant, etiam si aeterna esse potuissent; et a pulchre conditis amorem subtrahunt, quia in ipsum auctorem pulchritudinis cordis passibus tendunt. Et sunt nonnulli qui bona vitae praesentis diligunt, sed tamen haec nullatenus assequuntur: qui rebus temporalibus totis desideriis inhiant, mundi gloriam quaerunt, sed adipisci nequaquam possunt. Hos, ut ita dixerim, cor ad mundum 173 pertrahit, mundus ad cor repellit. Nam saepe contingit ut ipsis suis adversitatibus fracti ad mentem redeant, et in semetipsis reversi considerent, quam sint inania quae quaerebant, seseque pro tam stulto desiderio protinus ad lamentum vertant; et tanto
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑. Unde alias scriptũ ẽ. Iustus perit. & nemo
ẽ qui recogitet in corde suo: & uiri miscdię colli-¬
gunt᷑. quia non ẽ qui intelligat. Iniqui gͦ dũ sola
tẽporalia appetunt. & quȩ bona electis in ȩternũ
maneant. scire contẽpnunt: dũ iustoꝵ afflictionẽ
conspiciunt. sed quȩ sit afflictionis retributio ñ
agnoscunt: actionis suȩ pedẽ in ꝓfundũ porrigt̃.
quia a luce intelligentię sponte sua oculos claudt̃.
Mali enĩ multis uoluptatib decepti. dũꝙ̃ uident tẽ¬
poraliter diliguut: a semet ipsis alienati. non uidess
ubi in ȩternũ ruunt. Potest etiã mane ꝓsperitas:
uespere huius mundi aduersitas designari. De
entes ad insaniã exsurgunt. Quos de mane usq
ad uesꝑam nequaꝗͣ culpa succideret: si uł ꝓspera
fomentũ crederent:. uel aduersa sectionẽ sui uul
neris multitudo deserit᷑. ut cuncta ad interitũ
tendere ꝑmitat᷑: st̃ ñ nulli qui p̃sentis uite oble¬
ctamenta despiciunt etiam cũ assunt᷑. tran¬

Expanded text:
stus perit, et nemo est qui recogitet in corde suo, et viri misericordiae colliguntur, quia non est qui intelligat . Iniqui ergo dum sola temporalia appetunt, et quae bona electis in aeternum maneant scire contemnunt; dum justorum afflictionem conspiciunt, sed quae sit afflictionis retributio non agnoscunt actionis suae pedem in profundum porrigunt, quia a luce intelligentiae sponte sua oculos claudunt. Stultis enim voluptatibus decepti, dum quae vident, temporaliter diligunt, a semetipsis alienati non vident ubi in aeternum ruunt. Potest etiam mane prosperitas, vespere hujus mundi adversitas designari. De entes ad insaniam exsurgunt. Quos de mane usque ad vesperam nequaquam culpa succideret, si vel prospera fomentum crederent, vel adversa sectionem suineris multitudo deseritur, ut cuncta ad interitum tendere permittatur, sunt nonnulli qui praesentis vitae oblectamentum despiciunt, etiam cum adsunt, tran
Abbreviated transcription (Latin):
custodit omĩa ossa eoꝵ. & sepe ea quȩ agunt ho¬
mines eẽ alicuius momenti estimant: quia distri¬
ctionis intimȩ ꝗͣ sit subtile iudiciũ ignorant. Seo
cũ ꝑ contẽplationẽ rapti suꝑna conspiciunt: ab
ipsa aliquo mͦ p̃sũptionis suȩ securitate liquefius.
& tantomagis in diuino conspectu trepidant:
quanto nec bona sua digna eiꝰ examim que conspi¬
ciunt pensant. Hinc ẽ enĩ qđ is qͥ fortia oꝑando
ꝓfecerat: ꝑ spm̃ subleuatꝰ clamabat. Oinĩa ossa mea
dicent᷑. dñe quis similis tͥ: Ac si diceret. Carues
meȩ uerbũñ habent. qr infirma mea apud te fun¬
ditus silent: ossa aũ mea tuę magnitudinis laudẽ
dicunt : qr ipsa quoq quȩ eẽ in me fortia credidi.
tua consideratione contremiscunt. Hinc ẽ qđ ma¬
uue uiso angło ꝑtimescens dicit. Morte moriem᷑:¬

Expanded text:
custodit omnia ossa eorum. Et saepe quae agunt homines esse alicujus momenti aestimant, quia districtionis intimae quam sit subtile judicium ignorant. Sed cum per contemplationem rapti superna conspiciunt, ab ipsa aliquo modo praesumptionis suae securitate liquefiunt; et tanto magis in divino conspectu trepidant, quanto nec bona sua digna ejus examine quem conspiciunt pensant. Hinc est enim quod is qui fortia operando profecerat per spiritum sublevatus clamabat: Omnia ossa mea dicent: Domine, quis similis tibi ? Ac si diceret: Carnes meae verba non habent, quia infirma mea apud te funditus silent; ossa autem mea tuae magnitudinis laudem dicunt, quia ipsa quoque, quae esse in me fortia credidi, tua consideratione contremiscunt. Hinc est quod Manue, viso angelo pertimescens, dicit: Morte moriem
Abbreviated transcription (Latin):
ueste nascit᷑: & eaudẽ uestem de qua orit᷑. orien¬
do corrũpit. Quasi quȩdã uͦ uestis amimȩ caro ÷:
sed hȩc nimirũ uestis habet tineam suã: qr ab ipsa
carnalis tẽptatio orit᷑. ex qua lacerat᷑. Quasi enim
quadã sua tinea uestis nr̃a consumit᷑: cũ caro cor¬
Fruptibilis tẽptationẽ gignit: & ꝑ hanc ad interi¬
tũ ꝑuenit. Uelut tinea homo consumit᷑: cũ de
se orit᷑ unde conterat᷑. Ac si aꝑte dicat. Si illi sp̃s
ẽẽ ex se immutabiles nequeunt qui nulla carnis
infirmitate deprimiuit᷑. qua temeritate se homi¬
nes in bono ꝑmanere constant̃ existimant. quos
in eo qđ intellectus ad sũma euehit. carnalis infir¬
mitas ad grauans p̃pedit᷑. ut ꝑ corruptionis uiciũ
in semet ipsis habeant. unde ab intima nouitate

Expanded text:
veste nascitur, et eamdem vestem de qua oritur, orienveste nascitur, et eamdem vestem de qua oritur, oriendo corrumpit. Quasi vero quaedam vestis animae caro est. Sed haec nimirum vestis habet tineam suam, quia ab ipsa carnalis tentatio oritur, ex qua laceratuquadam sua tinea vestis nostra consumitur, cum caro corruptibilis tentationem gignit, et per hanc ad interitum pervenit. Velut tinea homo consumitur, cum de se oritur unde conteratur. Ac si aperte dicat: Si illi spiritus esse ex se incommutabiles nequeunt, qui nulla carnis infirmitate deprimuntur; qua temeritate se homines in bono permanere constanter existimant, quos in eo quod intellectus ad summa evehit, carnalis infirmitas aggravans praepedit, ut per corruptionis vitium in semetipsis habeant unde ab intima novitate
Abbreviated transcription (Latin):
les. Atq eiꝰdẽ ꝓtinꝰ docum̃tũ mutabilitatiᷤᷤ adiungit᷑. cũ de
apostatiꝰ spiritib subinfert᷑. R in angłis suiꝰ reꝑit pͣuitatẽ.¬
Ex quoꝵ ꝯꝑatiõe bñ infirmitatis humane ꝯsidatõnẽ collig̃:
cũ illico subnectit. Qnͣtomagis hi qͥ habitãt domoᷤ luteas.
qͥ t̾renum habent fundamentum: consumentur ue¬
lud a tinea: Luteas qͥppe domos habitamus: quia
in corporib terrenis subsistimus. Que bene paulꝰ
considerans ait. Habenus thesaurũ istũ in ua-¬
sis fictilib. & rursũ. Scimus quia si terrestris
domus nr̃a huiꝰ habitationis dissoluat᷑: ꝗđ edifi¬
cationẽ ex dõ habemus. domũ ñ manufactã. Ter¬
renũ quoq fuudam̃tũ ẽ: substantia carns. Qđ in
se sollicite psalista couspexerat. cũ dicebat. Non
est occultatũ os meũ a te qđ fecisti in occulto: &
substantia mea in inferiorib terrȩ. Lineaaũ de

Expanded text:
les. Atque ejusdem protinus documentum mutabilitatis adjungitur, cum de les. Atque ejusdem protinus documentum mutabilitatis adjungitur, cum de apostatis spiritibus subinfertur: Ex quorum casu bene infirmitatis humanae considerationem colligit, cum illico subnectit: Quanto magis hi, qui habitant domos luteas, qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut tinea? Luteas quippe domos habitamus, quia in corporibus terrenis subsistimus. Quae bene Paulus considerans 171 ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Et rursum: Scimus quia si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam . Terrenum quoque fundamentum est substantia carnis. Quod in se sollicite Psalmista conspexerat, cum dicebat: Non est occultatum os meum a te, quod fecisti in occulto, et substantia mea in inferioribus terrae . Tinea autem de
Abbreviated transcription (Latin):
tinea. Natura angłica & si contẽplationi aucto¬
ris inherendo in statu suo immutabilit̾ ꝑman&e:
eo ipso tam̃ quo creat᷑a ẽ. in semet ipsa uicissitu¬
dinẽ mutabilitatis habet. Mutari ałi ex alio ad
aliud ire ÷: & in semet ipsa stabilẽ non eẽ. Uua¬
queq enim res quasi tot passib ad aliud tendit.
quot mutabilitatis suę motib subiacet. Sola aũ
nat᷑a in cõp̃hensibilis ab statu suo nescit moueri:
quȩ ab eo qđ semꝑ idem ÷ nescit immutari. Nã
si angłoꝵ substantia a mutabilitatis motu fuissce
aliena: bene ab auctore condita. nequaꝗ̃ ĩreꝑbis
spiritib ã beatitudinis suȩ arte cecidisset. Mi
mutabilem condidit: ut & qui ꝑmanere nollent
ruerent: & qui in conditione ꝑsisterent. tanto
in ea iam dignius. quanto & ex arbitrio starent.
& eo maioris apuo dm̃ meriti fierent: quo mu
lis amoris illigat᷑: recte nc̃ dr᷑. Ecce qͥ seruiũt ei. ñ st̾ stabi¬

Expanded text:
tia. --Natura angelica etsi contemplationi auctoris inhaerendo, in statu suo immutabiliter permanet; eo ipso tamen quo creatura est, in semetipsa vicissitudinem mutabilitatis habet. Mutari autem, ex alio ad aliud ire est, et in semetipso stabilem non esse. Unaquaeque enim res quasi tot passibus ad aliud tendit, quot mutabilitatis suae motibus subjacet. Sola autem natura incomprehensibilis a statu suo nescit moveri, quae ab eo quod semper idem est, nescit immutari. Nam si angelorum substantia a mutabilitatis motu fuisset aliena, bene ab auctore condita, nequaquam in reprobis spiritibus a beatitudinis suae arce cecidisset. Mirmutabilem condidit, ut et qui permanere nollent, ruerent, et qui in conditione persisterent, tanto in ea jam dignius, quanto et ex arbitrio starent; et eo majoris apud Deum meriti fierent; quo mutlis amoris illigatur, recte nunc dicitur: Ecce qui serviunt ei, non sunt stabi
Abbreviated transcription (Latin):
toto desiderio curis temporalib occupant᷑. Quasi
gͦ a tinea consumunt᷑. qr sine sonitu culpȩ mor¬
sũ tolerant: dũ quanta detrimenta uitȩ & inno¬
centiȩ paciant᷑ ignorant. Uunde & bene subdit᷑.¬
ad uesꝑam peccator succidit᷑: dũ a uitȩ suȩ exor¬
dio usq ad t̾minũ. iniquitatis ꝑpetratione uulne¬
rat᷑. Om̃i nãq tp̃r reꝑbi ꝑ augmentũ malitiȩ contra
se ictus ingeminant: qͥb succisi in ꝓfundũ ruant.
De qͥb bñ ꝑ psalmistã dr̃. U iri sanguinũ & dolosi
non dimidiabunt dies suos. Dies quippe dimidia¬
re est: tempus uitȩ malȩ in uoluptatib ductum.
ad pęnitentiȩ lam̃ta diuidere: atq hoc ad bonũ
usũ partiendo reparare. Seo iniqui dies suos ne¬
quaꝗͣ dimidiant: quia ꝑuersam mentẽ nec in
extremo tp̃r immutant. Quo contra bene paulus
adinonet dicens: redimentes tempꝰ. qm̃ dies
mali sunt. Tempꝰ quippe redimimus: quando ante¬

Expanded text:
toto desiderio curis temporalibus occupantur. Quasi toto desiderio curis temporalibus occupantur. Quasi ergo a tinea consumuntur, quia sine sonitu, culpae morsum tolerant, quanta detrimenta vitae et innocentiae patiantur, dum ignorant. Unde et bene subditad vesperam peccator succiditur, dum a vitae suae exordio usque ad terminum, iniquitatis perpetratione vulneratur. Omni namque tempore reprobi per augmentum malitiae co succisi in profundum ruant. De quibus bene per Psalmistam dicitur: Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . Dies quippe dimidiare, est tempus vitae male in voluptatibus ductum ad poenitentiae lamenta dividere, atque hoc ad bonum usum partiendo reparare. Sed iniqui dies suos nequaquam dimidiant, quia perversam mentem nec in extremo tempore immutant. Quo contra bene Paulus admonet dicens: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt . Tempus quippe redimimus, quando ante
Abbreviated transcription (Latin):
la cę̧lestia expectat᷑. subita carnali delectatione ꝑ¬
cussus. a semet ipso scissus iaceat. & qui se infirmi¬
tatis suȩ molestias suꝑasse gaudebat: repentino uul¬
nere ꝓstratus gemat. Prauitas gͦ & in angłis repe¬
rit᷑: dũ ipsos quoq qui ueritatẽ nuntiant. ñnũꝗͣ
subreptio uitȩ fallacis grauat. Si gͦ hi etiã mundi
huiꝰ iniquitate feriunt᷑. quos contra eũ sca intentio
erigit : quib ictib illi penetrant᷑. quos ante eius
iacula ipsa infirmitatis suȩ delectatio sternit: Qui
bene uelud a tinea consumi describunt᷑. Tinea qͥppe
dãpnũ facit. s sonitũ non facit. Ita in quoꝵ m̃tes
qr dampna sua considerare negliguntᷤ integritatẽ
quasi nescientes ꝑdunt. Amittunt nauiq ã corde
innocentiam: ab ore ueritatẽ: a carne continentiã.
& ꝑ accessũ temporis ab ętate uitã. Sed hȩc se in¬
desinenter ainittere nequaquã conspiciunt: dũ

Expanded text:
la coelestia aspectat, subita carnali delectatione pla coelestia aspectat, subita carnali delectatione perculsus, a semetipso scissus jaceat, et qui se infirmitatis suae molestias superasse gaudebat, repentino vulnere prostratus gemat. Pravitas ergo et in angelis reperitur, dum ipsos quoque qui veritatem nuntiant, nonnunquam subreptio vitae fallacis gravat. Si ergo hi etiam mundi hujus iniquitate feriuntur, quos contra eum sancta intentio erigit quibus ictibus illi penetrantur, quos ante ejus jacula, ipsa infirmitatis suae delectatio sternit? Qui bene velut tinea consumi describuntur. Tinea quippe damnum facit, et sonitum non facit; ita iniquorum mentes, quia damna sua considerare negligunt, integritatem quasi nescientes perdunt. Amittunt namque a corde innocentiam, ab ore veritatem, a carne continentiam, et per accessum temporis ab aetate 172 vitam. Sed haec se indesinenter amittere nequaquam conspiciunt, dum
Abbreviated transcription (Latin):
oĩno sñ culpa neq̃unt. cũ it̾ ille cebrosum presentiᷤ uite
gradiunt᷑: qr eoꝵ nimirũ gressus tangit᷑. aut luto
illiciti oꝑis. aut puluere cogitationis. Domos aũ
luteas habitant : qͥ de illecebrosa hac uita carnis
exultant. Hanc domũ luteã paulus habitare con¬
tẽpserat cũ dicebat: nr̃a conuersatio in cęlis est.
Dicat gͦ. Ecce qui seruiunt ei ñ sunt stabiles: &
in angłis suis repperit prauitatẽ. Quantomagis
hi qui habitant domos luteas. qui terrenũ ha¬
bent fundamentũ: consument᷑ ueluda tinea: Ac
si aꝑte dicat. Si p̃sentis uite uiã illi sine conta¬
gio transire nequeunt. qui ȩterna nuntiantes
sese contra tẽporalia accingunt: quȩ detrimenta
illi sustinent. qͥ esse se in carnalis habitationis uo¬
luptatib gaudent: Qui enĩ seruiunt ei ñ st̃ stabilesͥ
quia cũ mens ad alta nitit᷑. cariis suę cogitatione
dissipat᷑: ita ut sepe animꝰ dũ intimis inhiat. dũ so¬

Expanded text:
sine culpa nequeunt, cum iter praesentis vitae gradiuntur, quia eorum nimirum gressus tangitur aut luto illiciti operis, aut pulvere cogitationis. Domos autem luteas habitant, qui de illecebrosa hac vita carnis exsultant. Hanc domum luteam Paulus habitare contempserat, cum dicebat: Nostra autem conversatio in coelis est . Dicat ergo: Ecce qui serviunt ei non sunt stabiles, et in angelis suis reperit pravitatem; quanto magis hi qui habitant domos luteas qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut tinea? Ac si aperte dicat: Si praesentis vitae viam illi sine contagio transire nequeunt, qui aeterna nuntiantes, sese contra temporalia accingunt, quae detrimenta illi sustinent qui esse se in carnalis habitationis voluptatibus gaudent? Qui enim serviunt ei, non sunt stabiles, quia cum mens ad alta nititur, carnis suae cogitatione dissipatur; ita ut saepe animus dum intimis inhiat, dum so
Abbreviated transcription (Latin):
tientib ꝓferri ueracit̾ possint. Nonnũꝗͣ uͦ he¬
retici uera quȩdã & sublimia locunt᷑ : ñ qͦ hȩc
diuinitus ipsi ꝑcipiant᷑. se quo ex sc̃e ȩccłiȩ con¬
tentiore didicerunt. Neq hȩc ad ꝓfectũ con¬
scientiȩ: sed ad scientiȩ ostentationẽ trahunt.
Unde fit plerũq ut alta sciendo dicant: sed ui-¬
uende quȩ dicunt nesciant. Siue gͥ ex hereti¬
coꝵ speciȩ iudeł ñ utã scientiȩ. sed uerba te¬
nentiũ. seu certe ex ꝑsona amicoꝵ beati iob. qͥ
de coguitione ueritatis potuerunt ꝓculdubio
ꝑcipiendo experiri. qđ studuerunt docendo
eloqui. hȩc eadẽ quȩ transcurrimꝰ. subtilius
dicta disseramus: ut dũ sollicite eliphar serina
discutit᷑. quantę scientię fuerit demonstretur:
quãnis in eadem scientia humilitatẽ ñ tenuit᷑:¬

Expanded text:
tientibus proferri veraciter possint.  tientibus proferri veraciter possint.  retici vera quaedam et sublimia loquuntur, non quod haec divinitus ipsi percipiunt, sed quod ex sanctae Ecclesiae contentione didicerunt; neque haec ad profectum conscientiae, sed ad scientiae ostentationem trahunt. Unde fit plerumque ut alta sciendo dicant, sed vivendo quae dicunt nesciant. Sive igitur ex haereticorum specie, videlicet non vitam scientiae, sed verba tenentium, seu certe ex persona amicorum beati Job, qui de cognitione veritatis potuerunt procul dubio percipiendo experiri, quod studuerunt docendo eloqui, haec eadem quae transcurrimus, subtilius dicta disseramus; ut dum sollicite Eliphaz sermo discutitur, quantae scientiae fuerit, demonstretur; quamvis in eadem scientia humilitatem n
Abbreviated transcription (Latin):
noscebã uultũ. Ut incõprehensibilia se cogno¬
uisse indicent: ñ stetisse. sed transisse corã se
spm̃ narrant. & uultũ se uidisse incognitũ
simulant: ut eẽ se ei cognitos qͥ ab humana
mente cognosci ñ ualet ostendãt. Ubi adhuc
ginalit̾ fingunt: quẽ intueri spĩ alit̾ nequeuns.
Euisq uocẽ quasi aurȩ lenis audire se ꝑhibent:
qr ad secreta illius cognoscenda. quasi ee̾ se ce¬
reris famniliariore gaudent. Non enĩ ea docent¬
quȩ ds publice loquit᷑: sed quȩ eoꝵ auri qͣsi
latenter aspirant᷑. Hȩc gͥ diximus: ut quid sub
hereticoꝵ specie in eliphar sermonib sentien¬
dũ sit intimemus. Sed quia amici beati iob tan¬
ti uiri amici non essent. nͥ manifeste aliquid
ex ueritate didicissent: qui quãuis in sententus
correptionis errant. in ueritatis tamen cogniti
one ũ titubant: hȩc eadẽ paulo superius u̾ba
replicemus: ut subtilius discernamus. quomͦ ea
quȩ de ꝑceptione ueritatis dicunt᷑. a recte sen¬

Expanded text:
se. --Ut incomprehensibilia se cognovisse indicent, non stetisse, sed transisse coram se spiritum narrant; et vultum se vidisse incognitum simulant, ut esse se ei cognitos qui ab humana mente cognosci non valet ostendant. Ubi adhuc ginaliter fingunt quem intueri spiritaliter nequeunt; ejusque 160 vocem quasi aurae lenis audire se perhibent, quia ad secreta illius cognoscenda, quasi esse se caeteris familiariores gaudent. Non enim ea docentDeus publice loquitur, sed quae eorum auri quasi latenter aspirantur. Haec igitur diximus, ut quid sub haereticorum specie in Eliphaz sermonibus sentiendum sit intimenius. Sed qui amici beati Job tanti viri amici non essent, nisi manifeste aliquid ex veritate didicissent, quia quamvis in sententiis correptionis errant, in veritatis tamen cognitione non in toto titubant: haec eadem paulo superius verba replicemus, ut subtilius discernamus quomodo ea quae de perceptione veritatis dicuntur, a recte sen
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sp̃s cũ se noticiȩ humanȩ infirmitatis insi¬
nuat. & sonitu uehem̃tis sp̃s. & uoce aure lenis
exprimit᷑: qr uideł ueniens. & uehemens ẽ &
lenis. Lenis: qr noticiã suã quatinꝰ cognosei ut¬
cũq ualeat. nris sensib temperat. Uehemens:
quia quantũlibet hanc tẽper&: aduentu tam̃
suo iufirmitatis nr̃ȩ cecitatẽ illuminando ꝑtͣbat.
quasi aurȩ lenis audit᷑. quia in hac adhuc uita
positis contẽplatorib suis. nequaꝗͣ. se diuinitas
sic̃ ÷ insinuat: sed lippientib mentis nr̃ȩ oculis
claritatẽ suã tenuiter demonstrat. Qđ bene
ipsa legis acceptione signat᷑. cũ dr̃: qr moỹses
ut ad ea quȩ ultra infirmitatẽ nram st̃. uiden¬
da subleuem᷑. Sed in hanc dñs descendit: quia
nobis multũ ꝓficientib parũ de se aliqͥd nr̃is
sensib aperit. si tam̃ dici in illo uł parũ uł ali¬
quid potest: quia unus sẽꝑ & idẽ ꝑmanens.
intelligi participalit̾ ñ potest᷑. &tam̃ a sus

Expanded text:
enim Spiritus, cum se notitiae humanae infirmitatis insinuat, et sonitu vehementis spiritus, et voce aurae lenis exprimitur: quia videlicet veniens et vehemens est, et lenis. Lenis, quia notitiam suam quatenus cognosc utcunque valeat, nostris sensibus temperat: vehemens, quia quantumlibet hanc temperet, adventu tamen suo infirmitatis nostrae caecitatem illuminando perturbat.quasi aurae lenis auditur, quia in hac adhuc vita positis contemplatoribus suis, nequaquam se Divinitas sicut est insinuat, sed lippientibus mentis nostrae oculis claritatem suam tenuiter demonstrat. Quod bene ipsa legis acceptione signatur, cum ut ad ea quae ultra infirmitatem nostram sunt intuenda sublevemur. Sed in hanc Dominus descennobis multum proficientibus parum de se aliquid nostris sensibus aperit; si tamen dici in illo vel parum, vel aliquid potest, qui unus semper et idem permanens, intelligi partiliter non potest, et tamen a suis
Abbreviated transcription (Latin):
net᷑. Quȩ dũ obliuiscit᷑ scita. cognoscit in cogni¬
ta. meminit obliuione mandata: hilarescit post
tristia. afficitur post leta: ipsa sui diu̾sitate in¬
dicat. quantũ a substantia ȩt̃nȩ incõmurabilitatiꝰ
distat. Quȩ semꝑ ut ẽ idem ẽ: ubiq presens:
ubiq uiuisibilis: ubiq tota: ubiq incõp̃hensibi¬
lis. Per inhiantẽ mentẽ sine aspectu cernitur:
sine dubio audit᷑: sine motu suscipit᷑. sine cor¬
pore tangit᷑: si ne loco retinet᷑. Hanc nimirũ
substantiã cũ animus cogitat. assuetus rebus
corporalib. diu̾sarũ imaginũ fantasmata susti¬
net. Quȩ dũ ab uitentionis suȩ oculis abigit
manu discretionis: postponens ei omĩa iã hanc
aliquatenus conspicit. Q si nec dũ quio sit ap¬
p̃hendit: agnouit certe quid ñ sit. Quia gͦ
ad insueta mens rapit᷑. cũ diuinitatis essentiã¬

Expanded text:
netur. Quae dum obliviscitur scita, cognoscit incogninetur. Quae dum obliviscitur scita, cognoscit incognita, meminit oblivioni mandata, hilarescit post tristia, addicitur post laeta: ipsa sui diversitate indicat quantum a substantia aeternae incommutabilitatis distat, quae semper, ut est, idem est: ubique praesens, ubique invisisibilis, ubique tota, ubique incomprehensibilis per inhiantem mentem sine aspectu 167 cernitur, sine dubio auditur, sine motu suscipitur, sine corpore tangitur, sine loco retinetur. Hanc nimirum substantiam cum animus cogitat assuetus rebus corporalibus, diversarum imaginum phantasmata sustinet. Quae dum ab intentionis suae oculis abigit manu discretionis, postponens ei omnia, jam hanc aliquatenus conspicit. Quam si necdum quid sit apprehendit, agnovit certe quid non sit. Quia ergo ad insueta mens rapit
Abbreviated transcription (Latin):
ammaliũ. cuctarũq rerũ uisibiliũ: quas indesi¬
nenter utuet᷑. In quib dũ totã se delectata
mens ꝓieit: ab internȩ intelligentiȩ subtilitate
grossescit. & quia iam erigere ad sũma se non
u̾alet: in ħis infirina libenter iacet. Cũ uero
miris conatib ab his ex surgere nitit᷑ magnum
ualde ẽ. si ad cognitionẽ suã repressa corporali
speciȩ auima ꝑducat᷑: ut semet ipsam sine cor¬
porea imagine cogitet: & cogitando se uiã sibi
usq ad considerandã ȩternitatis substantiã pare.¬
Hoc aũ mͦ qͣi qͣndã scalã imaginẽ sibi exhibet semet¬
ipsam: ꝑ quã ab exteriorib ascendendo in se
transeat᷑. & a se in auctorẽ tendat. Cũ enĩ corpo¬
reas imagines deserit: in semet ipsam mens ue¬
niens non modicũ ascendit. Sed quãuis incor¬
porea sit anima: quia tam̃ corpori inheret᷑: ex
ipsa sui qualitate agnoscit᷑. quȩ caruis loco reti¬

Expanded text:
animalium, cunctarumque rerum visibilium, quas indesianimalium, cunctarumque rerum visibilium, quas indesinenter intuetur, in quibus dum totam se delectata mens projicit, ab internae intelligentiae subtilitate grossescit; et quia jam erigere ad summa se non valet, in his infirma libenter jacet. Cum vero miris conatibus ab his exsurgere nititur, magnum valde est, si ad cognitionem suam, repressa corporali specie, anima perducatur; ut semetipsam sine corporea imagine cogitet, et cogitando se, viam sibi usque ad considerandam aeternitatis substantiam pareHoc autem modo quasi quamdam scalam sibi exhibet semetipsam, per quam ab exterioribus ascendendo in se transeat, et a se in auctorem tendat. Cum enim corporeas imagines deserit, in semetipsam mens veniens, non modicum ascendit. Sed quamvis incorporea sit anima, quia tamen corpori inhaeret, ex ipsa sui qualitate agnoscitur, quae carnis loco reti
Abbreviated transcription (Latin):
tatis uim plene aꝑit: qr eius imm̃sitas humanaᷤᷤ
uires auctas subleuatasq transcendit. Unde &
uultũ. Quidã namq non dicinus : nͥ de eo utiq
quẽ exp̃mere aut nolumꝰ aut ñ ualemꝰ. Sed
qua mente hoc loco dr̃ quidã. uideł ex ponit᷑
cũ ꝓtinus subinfert᷑: cuiꝰ ñ agnoscebã uultum.
Humana quippe anima primoꝵ hominũ uicio
a paradysi gaudiis expulsa. lucẽ inuisibiliũ ꝑ¬
didit & totã se in amorẽ uisibiliũ fudit. Tantoq
ab interna speculatione cecata ẽ: quanto foras
deformiter sparsa. Unde fit ut nulla nouerit:
nͥ ea quȩ corporeis oculis. & ut ita dixerĩ pal¬
pando cognoseit. Homo enĩ qui si preceptũ¬
seruare uoluisset. etiam carne sp̃ualis futurus
fuerat: peccando factus ẽ eriã mente carnalis:
ut sola cogitet quȩ adl animũ ꝑ imagines cor¬
poꝵ trahit. Corpus quippe ẽ. cęli. terrȩ. aquarũ.

Expanded text:
tatis vim plene aperit, quia ejus immensitas humanas tatis vim plene aperit, quia ejus immensitas humanas vires auctas sublevatasque transcendit. Unde et t. --Quidam namque non dicimus, nisi de eo utique, quem exprimere aut nolumus, aut non valemus. Sed qua mente hoc loco dicitur quidam, videlicet exponitur, cum protinus subinfertur: Cujus non agnoscebam vultum. Humana quippe anima, primorum hominum vitio a paradisi gaudiis expulsa, lucem invisibilium perdidit, et totam se in amorem visibilium fudit; tantoque ab interna speculatione caecata est, quanto foras deformiter sparsa; unde fit ut nulla noverit nisi ea quae corporeis oculis, ut ita dixerim, palpando cognoscit. Homo enim, qui si praeceptuservare voluisset, etiam carne spiritalis futurus erat, peccando factus est etiam mente carnalis ut sola cogitet, quae ad animum per imagines corporum trahit. Corpus quippe est coeli, terrae, aquarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑflua generat: quȩ sẽꝑ sp̃s ferro sollicitudis
recidat. Sed hȩc in nobis tunc subtilius conspi¬
cimus: cũ speculationis alta penetramꝰ. Un de
contẽplationis arce subleuata. tanto semet ipsã
durius de suꝑfluis cruciat: quanto nimis subti¬
le conspicit eẽ qi amat. & cũ pulchrũ intuet᷑
hoc qđ suꝑ se appetit: districte iudicat quicqͥd
in se infirmũ prius tranquille tolerabat. Tran¬
seunte gͦ spũ pili ꝑtimescunt: qr ante cõpuncti¬
onis uĩ cogitationes suꝑflue fugiunt: ut nil flux¬
um. nil iam remissũ libeat: qr afflatã mentẽ
etiã contra semet ipsãuisitat̾oĩs intimȩ seueritas
inflãmat. Cũq hoc qđ in corde illicitũ nascitur.
continua districtione resecat᷑: fit plerũq ut ue¬
getata mens paulo latius radio suȩ speculatio¬
nis inhereat: & penȩ figat spm̃ qui transiebat.
Nec tam̃ hec ipsa contẽplarionis mora diuini¬

Expanded text:
perflua generat, quę semper spiritus ferro sollicitudinis perflua generat, quę semper spiritus ferro sollicitudinis recidat. Sed hec in nobis tunc subtilius conspicimus, cum speculationis alta penetramus. Vecontemplationis arce sublevata, tanto semetipsam durius de superfluis cruciat, quanto nimis subtile conspicit esse quod amat; et cum pulchrum intuetur hoc quod super se appetit, districte judicat quidquid in se infirmum prius tranquille tolerabat. Transeunte ergo spiritu pili pertimescunt, quia ante compunctionis vim cogitationes superfluae fugiunt, ut nihil fluxum, nihil jam remissum libeat, quia afflatam mentem etiam contra semetipsam visitationis intimae severitas inflammat. Cumque hoc, quod in corde illicitum nascitur, continua districtione resecatur, fit plerumque ut vegetata mens paulo latius radio suae speculationis inhaereat, et pene figat spiritum qui transibat. Nec tamen haec ipsa contemplationis mora Divini
Abbreviated transcription (Latin):
Pili &e enĩ carnis suit. quelibet suꝑflua humanȩ
corruptionis. Pili carnis st̃: uitȩ ueteris cogitatio¬
nes. Quas sic ã mente incidimꝰ: ut de amissione
earũ nullo dolore fatigem᷑. Bene aũ ꝑ moy sendr:¬
lȩuite radant om̃s pilos carnis suȩ. Leuita
quiipe assũptus uocat᷑. Oportet gͦ lȩuitas om̃s
pilos carnis radere: quia is qͥ in obsequius diui¬
nis assumit᷑. debet ante dĩ oculos a cunctis car¬
nis cogitationib mundus apparere: ne illicitas
cogitationes mens ꝓferat: & pulchram animȩ spe¬
die quasi pilis fruticantib deformẽ reddat. Seo
quantalibet ut ddiximus quẽ piã uirtus scȩ con¬
uersationis euexerit: adhuc tam̃ ei de uetusta¬
pili. radi p̃cepti sunt: non euelli. Rasis & enĩ
pilis in carne radices remanent: & crescunt
iterũ ut recidant᷑. Quia magno quidẽ studio
suꝑflue cogitationes amputande st̃: seo tamen
amputari funditꝰ nequaꝗ̃ posst̾. Sẽꝑ enĩ caro su¬

Expanded text:
Pili carnis sunt quae libet superflua humanae corruptionis. Pili carnis, sunt vitae veteris cogitationes, quas sic a mente incidimus, ut de amissione eorum nullo dolore fatigemur. Levita namqueLevitae radant omnes pilos carnis suae . Levita quippe assumptus vocatur. Oportet ergo Levitas omnes pilos carnis radere, quia is qui in obsequiis divinis assumitur, debet ante Dei oculos a cunctis carnis cogitationibus mundus apparere, ne illicitas cogitationes mens proferat, et pulchram animae speciem quasi pilis fruticantibus deformem reddat. Sed quantalibet, ut diximus, quempiam virtus sanctae conversationis evexerit, adhuc tamen ei de vetustapilii radi precepti sunt, non evelli. Rasis enim pilis, in carne radices remanent, et crescunt iterum ut recidantur, quia magno quidem studio superfluę cogitationes amputandę sunt, sed tamen amputari funditus nequaquam possunt. Semper enim caro su
Abbreviated transcription (Latin):
melioꝵ deteriorib displicent: nequaꝗͣ hoc qđ
mentẽ mouet reticendũ ẽ. sed cũ magna hu¬
militate ꝓferendũ: quatiuꝰ itentio pie sentien¬
tis eo uere seruet formã rectuudinisͥ qͦ ꝑ iter
gradit᷑ humilitatis. & libere gͦ dicenda sunt.
quȩ sentimꝰ᷑. & ualde humiliter ꝓmenda quę
dicimꝰ. ne & quȩ recte intendinius. hȩc ȩlate ꝓfe¬
rendo ñ recta faciamus. Paulus auditorib suis
multa humilit̾ dixerat: sed de ipsa ex hortatione
humili. placare eos adhue humilius satagebat di¬
cens. R. ogͥo aũ uos fr̃s ut sufferatis uerbũ solatii:
& enĩ ꝑ paucis scrips: uobis. Ephesiis quoq mileti
uale dicens: afflictis ac gementib humilitatẽ suã
ad memoriã reuocat dicens. Uigilate memoria
retiuentes: qm̃ ꝑ trienniũ nocte ac diȩ ñ cessaui

Expanded text:
meliorum deterioribus displicent, nequaquam hoc quod mentem movet, reticendum est, sed cum magna hutate proferendum; quatenus intentio pie sentientis eo vere servet formam rectitudinis, quo per iter graditur humilitatis. Et libere ergo dicenda sunt quae sentimus, et valde humiliter promenda quae dicimus, ne et quae recte intendimus, haec elate proferendo non recta faciamus. Paulus auditoribus suis multa humiliter dixerat; sed de ipsa exhortatione humili placare eos adhuc humilius satagebat, dicens: Rogo autem vos, fratres, ut sufferatis verbum solatii; etenim perpaucis scripsi vobis . Ephesiis quoque Mileti valedicens, afflictis ac gementibus, humilitatem suam ad memoriam revocat, dicens: Vigilate, memoria retinentes quoniam per triennium nocte a
Abbreviated transcription (Latin):
rũpente uariat᷑. Sepe enĩ dũ de castitatis mun-¬
dicia extollit᷑: sorde auariciȩ fedat᷑. Sepe dũ de uͥ¬
tute largitatis speciosus ostendit᷑: luxurię ina-
atrocitate fuscat᷑. Sepe largitate. castitate. pieta¬
te. ex pulchra uisione induit᷑: sed interfusa ob¬
scuritate suꝑbiȩ notat᷑. Sicq fit. lit itermixtis
uiciis. dũ mundã in se speciem hỹpocrita non
ostendit: quasi unũ colorẽ tygris habere nequaꝗͣ
possit. Quȩ uidelicet tygris rapit p̃dã: qr huma¬
ui sibi fauoris usurpat głam. Qui enĩ rapta lau¬
de extollit᷑: quasi p̃da saciat᷑. Bene aũ hypocri¬
tarũ laus. p̃da dr̃. Preda quippe ẽ: cũ aliena uio¬
leut̃ auferunt᷑. Omĩs aũ hypocrita. qͥ uitã iusti¬
ciȩ simulans. iustoꝵ sibi laudẽ arripit: alienũ ÷¬
ꝓfecto qđ tollit. Eliphar itaq quia beatũ iob in¬
columitatis suȩ tp̃r laudanda egisse cognouit:
ꝑcussione subsequente hȩc illũ tenuisse ꝑ hẏpo¬

Expanded text:
. Saepe enim dum de castitatis munditia extollitur, sorde avaritiae foedatur. Saepe dum virtute largitatis speciosus ostenditur, luxuriae macuatrocitate fuscatur. Saepe largitate, castitate, pietate ex pulchra visione induitur, sed interfusa obscuritate superbiae notatur. Sicque fit ut intermistis vitiis dum mundam in se speciem hypocrita non ostendit, quasi unum colorem tigris habere nequaquam possit. Quae videlicet tigris rapit praedam, quia humani sibi favoris usurpat gloriam. Qui enim rapta laude extollitur, quasi praeda satiatur. Bene autem hypocritarum laus praeda dicitur. Praeda quippe est, cum aliena violenter auferuntur. Omnis autem hypocrita, quia vitam justitiae simulans, justorum sibi laudem arripit, alienum profecto est quod tollit. Eliphaz itaque, quia beatum Job incolumitatis suae tempore laudanda egisse cognovit, percussione subsequente, haec illum tenuisse per hypo
Abbreviated transcription (Latin):
Nobis p̾sentib sp̃s transit. quando inuisibilia cog¬
noscimꝰ : & tam̃ hȩc ñ solide sed raptim uidemus.
Neq enĩ in suauitate contẽplationis intime diu
mens figit᷑ : qr ad seinet ipsã ip̃a imm̃sitate luminis
reuerberata reuocat᷑. Cũq internã dulcedinẽ
degustat. amore estuat. ire suꝑ semet ipsã uitit᷑.:
sed ad infirmitatis suȩ tenebras fracta relabitur.
& magna uirtute ꝓficiens. uidet qr uidere ñ pos¬
sit hoc qđ ardenter ailigit: nec tam̃ ardenter
diligeret. nisi aliquatenus uideret. Non gͦ stat¬

Expanded text:
Nobis praesentibus spiritus transit, quando invisibilia cognoscimus, et tamen haec non solide, sed raptim videmus. Neque enim in suavitate contemplationis intimae diu mens figitur, quia ad semetipsam ipsa immensitate luminis reverberata revocatur. Cumque internam dulcedinem degustat, amore aestuat, ire super semetipsam nititur, sed ad infirmitatis suae tenebras fracta relabitur; et magna virtute proficiens, videt quia videre non possit hoc quod ardenter diligit, nec tamen ardenter diligeret, nisi aliquatenus videret. Non ergo stat
Abbreviated transcription (Latin):
II. Sed cũ mens in contẽplatione suspendit᷑: cũ car¬
nis angustias suꝑans. ꝑ speculationis uĩ de liber¬
tate aliqͥd intime securitatis rimat᷑ : stare diu suꝑ
semet ipsã ũ potest. Quia & si hanc sp̃s ad sũ ma
euehit: caro tam̃ ipso adhuc corruptionis suȩ pon-¬
dere deorsũ p̃mit. Unde & subdit᷑. & cũ sp̃s ie¬

Expanded text:
Sed cum mens in contemplatione suspenditur, cum carnis angustias superans, per speculationis vim de libertate aliquid intimae securitatis rimatur, stare diu super semetipsam non potest; quia etsi hanc spiritus ad summa evehit, caro tamen ipso adhuc corruptionis suae pondere deorsum premit. Unde et subditur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
pus exprimit᷑. cũ dr̃. In horrore uisionis noct᷑uȩ.
quando solet sopor occupare hoĩes. Quia nimirũ
mens nr̃a nullomodo ad iuĩ intimȩ contẽplationis
rapit᷑: nisi studiose prius a terrenoꝵ desideriorũ
tumultu sopiat᷑. Sed humanꝰ animꝰ quadã suȩ con¬
tẽplationis machina subleuatꝰ : qͦ suꝑse altiora con¬
spicit᷑. eo in semet ipso t̾ribilius contremiscit. Un¬

Expanded text:
pus exprimitur, cum dicitur: in horrore visionis nocturnae, pus exprimitur, cum dicitur: in horrore visionis nocturnae, quando solet sopor occupare homines, quia nimirum mens nostra nullo modo ad vim intimae contemplationis rapitur, nisi studiose prius a terrenorum desideriorum tumultu sopiatur. Sed humanus animus quadam suae contemplationis machina sublevatus, quo super se altiora conspicit, eo in semetipso terribilius contremiscit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
nantꝰ ne eoꝵ mẽs ꝑ negligentiã torpeat. ne subacta
ocio ad desideria inmunda frigescat: ne in ipsis
bonis desideriis plus iusto inferueat: ne sub dis¬
cretionis speciȩ sibimet parcendo. a ꝑfectione
languescat. Agit hȩcꝰ & ab huius mundi inqͥeta
concupiscentia se penitus subtrahit. ac terrenarũ
actionũ strepitũ deserit: & ꝑ quietis studiũ uirtuti¬
b intenta uigilans dormit. Neq enĩ ad contẽ¬
planda interna ꝑducit᷑: nͥ ab his quȩ exterius im¬
plicant. stuctiose subtrahat᷑. Hinc ẽ enĩ qđ ꝑsemet¬
ipsam ueritas dicit. Nemo potest duob dnĩs ser¬
uire. Hinc paulus ait. Nemo militans dõ impli¬
cat se negotiis scłarib. ut ei placeat cui se ꝓbauit.
dete: qm̃ ego sũ ds̃. Quia gͥ nequaꝗͣ. noticia uiter¬
na concipit᷑. nͥ ab externa implicatione cessetur:
recte nunc uerbi absconditi & diuim susurrii tẽ¬

Expanded text:
nant, ne mens per negligentiam torpeat, ne subacta nant, ne mens per negligentiam torpeat, ne subacta otio ad desideria immunda frigescat, ne in ipsis bonis desideriis plus justo inferveat, ne sub 164 discretionis specie sibimet parcendo, a perfectione languescat. Agit haec, et ab hujus mundi inquieta concupiscentia se penitus subtrahit, ac terrenarum actionum strepitum deserit, et per quietis studium virtutibus intenta, vigilans dormit. Neque enim ad contemplanda interna perducitur, nisi ab his quae exterius implicant studiose subtrahatur. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Hinc Paulus ait: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat, cui se probavit . dete, quoniam ego sum Deus . Quia igitur nequaquam notitia interna conspicitur, nisi ab externa implicatione cessetur, recte nunc verbi absconditi et divini susurrii tem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ studio dormiunt. & idcirco interna non
conspiciunt: qr caput ñ in lapide. sed in t̾ra
posuerunt. Qͥb plerũq contigit. ut quanto se¬
curius ab externis actionib cessant: tanto latius
inmundȩ in se cogitationis strepitũ ꝑ ociũ con¬
gerant. Unde sub iudeȩ speciȩ ꝑ ꝓpħam torpens
ocio anima deflet᷑ cũ ar̃. Uiderunt eã hostes:
& deriser̃ sabbata eiꝰ. P recepit & enĩ legis: ab exte¬
riori oꝑe in salbato cessat᷑. Hostes gͦ sabbata uiden¬
tes irrident: cũ maligni sp̃s ipsa uacationis ocia
ad cogitationes illicitas ꝑtrahunt: ut unaqueq
anima qͦ remota ab externis actionib do seruire
credit᷑: eo magis eoꝵ tyrannidi illicita cogitando
famulet᷑. Scĩ aũ uiri qr a mundi oꝑib ñ torpore
sed uirtute sopiunt᷑. laboriosius doriniunt.
ꝗͣ uigilare potuert̃. Uquia in eo qđ
actiones huius scłi deserentes suꝑant. ro¬
busto conflictu cotidie contra semet ipsos pug¬

Expanded text:
non studio, dormiunt; et idcirco interna non non studio, dormiunt; et idcirco interna non conspiciunt, quia caput non in lapide, sed in terra posuerunt. Quibus plerumque contingit, ut quanto securius ab externis actionibus cessant, tanto latius immundae in se cogitationis strepitum populorum congregant. Unde sub Judaeae specie per prophetam torpente otio anima defletur, cum dicitur: Viderunt eam hostes, et deriserunt sabbata ejus . Praecepto enim legis ab exteriore opere in Sabbato cessatur. Hostes ergo sabbata videntes irrident, cum maligni spiritus ipsa vocationis otia ad cogitationes illicitas pertrahunt, ut unaquaeque anima quo remota ab externis actionibus Deo servire creditur, eo magis eorum tyrannidi illicita cogitando famuletur. Sancti autem viri quia mundi operibus non torpore, sed virtute sopiuntur, laboriosius dormiunt, quam vigilare potuerunt. Quia in eo, quod actiones hujus saeculi deserentes superant, robusto conflictu quotidie contra semetipsos pug
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oculi amboꝵ. Culpa quippe oculos concupis¬
centiȩ aꝑuit: qͦs innocentia clausos tenebat. Ange¬
los uͦ ascendentes & descendentes cernere ẽ. ciues
suꝑnȩ patriȩ contẽplari: uł quanto amore auctori
suo suꝑ semet ipsos inhereant᷑. uł quanta cõpas
sione caritatis nr̃is infirmitatib condescen¬
dant. & notandũ ualde ẽ. qđ ille dormi¬
ens angłos conspicit. qui in lapide caput ponit:
qr minirũ ipse ab exteriorib oꝑib cessans interna
penetrat᷑:. qͥ intenta mente q̃d̾ principale ⁊÷ hoĩs.
unitationẽ sui redẽptoris obseruat. Caput quippe¬
in lapide ponere ẽ: mente xp̃o inherere. Qui enĩ a
p̃sentis uitȩ actione remoti sunt. sed ad suꝑna nullo¬
amore rapunt᷑: dormire possunt. seo angłos uide¬
re nequeunt: qr caput in lapide tenere contẽput᷑.
Sunt nãq ĩmulli qͥ mundi qͥdẽ actiones fugiunt:
sed nullis uirtutib exercent᷑. Hi nimirũ torpore

Expanded text:
sunt oculi amborum . Culpa quippe oculos concupissunt oculi amborum . Culpa quippe oculos concupiscentiae aperuit, quos innocentia clausos tenebat. Angelos vero ascendentes et descendentes cernere, est cives supernae patriae contemplari vel quanto amore auctori suo super semsione charitatis nostris infirmitatibus condescendant. Notandum valde est quod ille dormiens angelos conspicit qui in lapide caput ponit: quia nimirum ipse ab exterioribus operibus cessans, interna penetrat qui intenta mente, quae principale est hominis, imitationem sui Redemptoris observat. Caput in lapide ponere est mente Christo inhaerere. Qui enim a praesentis vitae actione remoti sunt, sed ad suamore rapiuntur, dormire possunt, sed videre angelos nequeunt, quia caput in lapide tenere contemnunt. Sunt namque nonnulli qui mundi quidem actiones fugiunt, sed nullis virtutibus exercentur. Hi nimirum torpore,
Abbreviated transcription (Latin):
deriis quies uitȩ figurat᷑: siẽ spousȩ uoce in can¬
ticoꝵ cantico dr̃. Ego dorimio: & cor meũ uigi¬
lat. Quia uideł. sca mens quo se ab strepitu tẽpo¬
ralis concupiscentiȩ cõprimit: eo uerius interna
cognoscit. & tanto alacrius ad intima uigilat:
quanto se ab exteriori inquietudine occultat. Qđ
bene iacob in itinere dormiente figurat᷑: qͥ ad
caput lapidẽ posuit & obdormiuit: a terra
scalã cęlo inherentẽ. innixum scalȩ dum. ascen-
dentes quoq & descendentes angłos uidit. In
itinere quippe dormire ẽ: in hoc p̾sentis uitȩ
transitu. a rerũ tẽporaliũ amore quiescere. In iti¬
nere dormire ẽ. in dierũ labentiũ cursu ab ap¬
petitu uisibiliũ mentis oculos claudere. qͦs pͥmis
hominib seductor aperuit. qui dix̃. Seit enĩ ds
qđ in qͦcũq die comederitis ex eo: aꝑient᷑ oculi ur̃i.
Unde & paulo post subdit᷑. Tulit de fructu illius
& comedit: deditq uiro suo. Qui comedit: & aꝑti

Expanded text:
guratur, sicut sponsae voce in canticorum Cantico dicitur: Ego dormio, et cor meum vigilat ; quia videlicet sancta mens quo se ab strepitu temporalis concupiscentiae comprimit, eo verius interna cognoscit; et tanto alacrius ad intima vigilat, quanto se ab exteriori inquietudine occultat. Quod bene per Jacob in itinere dormientem figuratur , qui ad caput lapidem posuit, et obdormivit: a terra scalam coelo inhaerentem, innixum scalae Dominum, dentes quoque et descendentes angelos vidit. In itinere quippe dormire, est in hoc praesentis vitae transitu a rerum temporalium amore quiescere. In itinere dormire, est in dierum labentium cursu ab appetitu visibilium mentis oculos claudere: quos primis hominibus seductor aperuit, qui dixit: Scit enim Deus quod in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri . Unde et paulo post subditet comedit, deditque viro suo, qui comedit, et aperti
Abbreviated transcription (Latin):
cũ & uirtutũ ossa habere se cerneret. & tam̃ sub
districto exairme hȩc eadẽ eiꝰ ossa trepidarent:.
ait. Michi ꝓ minimo ⁊̃ ut a uobis uidicer aut
ab humano die: sed neq me ipsũ iudico. Nichil

Expanded text:
cum et virtutum ossa habere se cerneret, et tamen sub cum et virtutum ossa habere se cerneret, et tamen sub districto examine haec eadem ejus ossa trepidarent, ait: Mihi pro minimo est, ut a vobis judicer, aut ab humano die. Sed neque me ipsum judico; nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Si diĩs nos uell& occidere. de manib nr̃is holo¬
caustũ & libam̃ta ñ suscepisset. Quid ẽ aũ qđ ad
uisionẽ angłi uir fit timidus & mulier audax̾. nͥ
qđ uobis quotiẽs cȩlestia demonstrant᷑. sp̃s quidẽ
pauore se concunt. sed tam̃ spes p̃sumit: Inde
nãq spes ad maiora audenda se erigit. unde tͣbat᷑
altiora secretoꝵ cȩlestium subleuata mens conspi¬
cit cuncta humanaꝵ uiriũ soliditas contremiscit.
recte nunc dr̃. ꝑ auor tenuit me & tremor: &
omĩa ossa mea ꝑterrita sunt. Ac si aꝑte diceret᷑.
Subtilitatis intimȩ archana ꝑcipiens. unde me
apud me fortẽ credidi: ante conspectũ iudicis
inde titubaui. Districtionẽ quippe diuinȩ iusticię
contẽplantes: etiã de ipsis oꝑib iure ꝑtimescimꝰ.
quȩ nos fortia egisse putabamus. Ducta nãq ad
internã regulã nr̃a rectitudo. si districtũ iudici¬
ũ inuenit: multis tortitudinũ suaꝵ sinib in uti¬
mã reclitudinẽ impingit. Unde bene paulus

Expanded text:
occidere, de manibus nostris holocaustum et libamenta non suscepisset . Quid est autem quod ad visionem angeli vir fit timidus, et mulier audax, nisi quod nobis quoties coelestia demonstrantur, spiritus quidem pavore se concutit, sed tamen spes praesumit? Inde namque spes ad majora audenda sese erigit, unde turbatur I.  Quia igitur cum altiora secretorum coelestium sublevata mens conspicit, cuncta humanarum virium soliditas contremiscit, recte nunc dicitur: Pavor tenuit me, et tremor, et omnia ossa mea perterrita sunt. Ac si aperte diceretur: Subtilitatis intimae arcana percipiens, unde me apud me fortem credidi, ante conspectum judicis inde titubavi. Districtionem quippe divinae justitiae contemplantes, etiam de ipsis operibus jure pertimescimus, quae nos fortia egisse putabamus. Ducta namque ad internam regulam nostra rectitudo, si 165 districtum judicium invenit, multis tortitudinum suarum sinibus in intimam rectitudinem impingit. Unde bene Paulus