comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciem tuam eneam. & frontem tuã ferream. ut si forsitan
surrexisse contra eum malleus unuerse terre. quasi
incus durissima resisteret: mallcumq contereret de
quoscriptumẽ. Quom confractus ẽ & contritus mal¬
ieus untuerse terre: Et misit nuntios id ẽ angłos añ
faciem suam. Iustum enĩ erat. nc dei filio angłi mi¬
nstrarent. Siue angłos apłos uocat. quia et ioħs
precursor añi angłs appellatus ẽ. Cumnq ingressi ẽent
ucum samarie ut preparent ei. n susceperunt illũ.
quia facies eius erat uadens in icrłm. hoctili inter se
amatitani atꝙ iudci aiscordant odis. et cum omnes
oderint gentesꝰ pioptio contia se furore balchantur. cũ ułq
de legis possessione contendunt. et intantũ se mutuo ꝑ sequũ¬
tur. ut post quã iudci de babilomia ss̃nt reuersi. edificatio¬
nem templi semꝑ samaritani impedierint. cumq uellẽt
et ipsi cumi edificate eis templum. responderint iudei.

Expanded text:
ciem tuam aeneam et frontem tuam ferream, ut, si forsitan ciem tuam aeneam et frontem tuam ferream, ut, si forsitan surrexisset contra eum malleus uniuersae terrae, quasi incude durissima resisteret malleumque contereret, de quo scriptum est: quomodo confractus est et contritus malleus uniuersae terrae? etmisit nuntios, id est angelos, ante faciem suam. iustum enim erat, ut dei filio angeli ministrarent; siue angelos apostolos uocat, quia et Iohannes, praecursor domini, angelus appellatus est. cumque ingressi essent uicum Samariae, ut praepararent ei, non susceperunt illum, quia facies eius erat uadens in Hierusalem. hostili inter se Samaritani atque Iudaei discordant odio et, cum omnes oderint gentes, proprio contra se furore bacchantur, dum utrique de legis possessione contendunt et in tantum se mutuo persequuntur, ut, postquam Iudaei de Babylonia sunt reuersi. aedificationem templi Samaritani inpedierint. cumque uellent et ipsi cum eis aedificare templum, responderunt Iudaei:
Abbreviated transcription (Latin):
etatis oriatur hẏems. de qua scriptũ est. hẏems transi it.
abiit sibi. ne ocio torpeamus. s ĩminente naufragio sus¬
citemus dormientem dñm atq dicamꝰ: preceptor saluos
nosfac perimus.
uid sibi uelit qd scriptum ẽ in euuãgłio
scdđ̃m lucam. et non receperunt eum. qm̃
ians ierłm ꝑgere ut complerent᷑ dies assũpti¬
onis cus. & pascha. celebraret. dequo dixerat desidio
desideraui hoc pascha comedere uobiscum. et bibere¬
de calice. de quo ait. calicem quẽ dedit michi pater ñ
bibam illum. omnẽq doctrinam suam patibulo robo¬
raret. iuxta illud qd̾ scriptũ est cũ exaltatus fuero.
omnia traham ad me: obfirmauit faciem suam ut
iret iertm. Opsfirmatione enim & fortitudine opus ẽ
adpassionẽ sponte proꝑanti. Unde et ierechieli eui di¬
xerat dñs fili hominis inmedio scorpionũ tu habitas.
et ne timeas eos. obfirmainquit faciem tuam. & dedi fa¬

Expanded text:
aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems transiit, aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems transiit, abiit sibi, ne otio torpeamus, sed inminente naufragio suscitemus dormientem dominum atque dicamus: praeceptor, salua nos, perimus. Quid sibi uelit, quod scriptum est in euangelio salem pergere, ut conplerentur dies adsumptionis eius et pascha celebraret, de quo dixerat: desiderio desideraui hoc pascha comedere uobiscum, et biberet calicem, de quo ait: calicem, quem dedit mihi pater, non bibam i 11 u m ? omnemque doctrinam suam patibulo roboraret iuxta illud, quod scriptum est: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, obfirmauit faciiret Jerusalem. Obfirmatione enim et fortitudine opus est ad passionem sponte properanti. Unde et Ezechieli, cui dixerat Deus: Fili hominis in medio scorpionum et ne timeas eos: obfirmaui, inquit, faciem tuam et dedi fa
Abbreviated transcription (Latin):
primũ acciꝑe lac infantie. donec ꝑueniat ad solidum
iacte alitur. imꝑitus ẽ inratione iusticie. Paruulus enimẽ.
He gͥ animȩ quȩ nec dum peꝑerunt. siue que nec dum
potuerunt ea quȩ generata sunt alere. cum uiderint ser¬
monẽ hereticũ stantem in eccłia. cito scandalizant᷑ &e ꝑe¬
unt. et intempestate atq inꝑsecutionib ꝑmanere ñ pos¬
sunt. prescrtm si ocium habuerint bonorũ oꝑm. et non
ambulauerint inuia quȩ xp̃c est. Dehac abominatio¬
ne heretice ꝑuerseq doctrine dicebat apłs. qd̾ homo im¬
quitatis et aduersarius eleuet se contra om̃e qd̾ dicitur
d̾s.& rł. ita ut audeat stare intemplo dĩ. & ostendere
se qd̾ ipse sit ds. Cuius aduentus scãm oꝑationẽ sathane
& ea que concepta sunt facit ꝑire abortiua. et que nata
ad pueritiam & ad ꝑfectam etatem ꝑuenire non posse.
Quam obrem orandus ẽ dñs. ne in exordio fidei crescentis

Expanded text:
primum accipere lac infantiae, donec perueniant ad solidum primum accipere lac infantiae, donec perueniant ad solidum , qui lacte alitur, inperitus est in ratione iustitiae; paruulus enim est. hae igitur animae, quae necdum pepererunt siue quae necdum potuerunt ea, quae generata sunt, alere, cum uiderint sermonem hereticum stantem in ecclesia, cito scandalizantur et pereunt et in tempestate atque in persecutionibus permanere non possunt, praesertim si otium habuerint bonorum operum et non ambulauerint in uia, quae Christus est. de hac abominatione hereticae peruersaeque doctrinae dicebat apostolus, quod homo iniquitatis et aduersarius eleuet se contra omne, quod dicitur deus et religio, ita ut audeat stare in templo dei et ostendere se, quod ipse sit deus; cuius aduentus secundum operationem satanae et ea, quae concepta sunt, facit perire abortio et, quae nata, ad pueritiam et ad perfectam aetatem peruenire non posse. quam ob rem orandus est dominus, ne in exordio fidei et crescentis
Abbreviated transcription (Latin):
ceperunt. & dicunt cum ysaia. Atimore tuo dñe con¬
cepimus et parturiuimtis ce ꝑeꝑimus spm̃ salutis tue:
quẽ fecisti suꝑ terram. Sicut enim semina paulatim
donec elementa confusa. suas imagines menbraq sus¬
cipiant᷑ ita sensus ratione conceptus. nisi inoꝑa proru¬
perit adhuc inuentre retinet᷑: & cito abortio perit. cũ
uiderit ab ominationẽ desolationis stantẽ in ȩccłia. et sa¬
tharan transsigurari in angłm lucis. De isttusmodi pau¬
ius fetib loquitur. filioli mei quos iterum parturio.
donec xp̃c formetur in uobis. Has gͦ reor iuxta misticoᷤ
intellectus eͥe mulieres. dequib idem apls scribit. Ml¬
er seducta intranssiguratione facta ẽ: saluabitur aũt per
filiorum generationem. si ꝑmanserit infide &e caritate.
e scĩtate. cum pudicicra. Qne si deser mone diumo ali¬
quando grnȩrarintꝰ necesse ẽ que generata ft̃ crescere. ae

Expanded text:
ceperunt, et dicunt cum ceperunt, et dicunt cum cepimus, et parturivimus, et peperimus spiritum salutis tuae, quem fecisti super terram . Sicuti enim semina paulatim atur  homo, donec elementa confusa suas imagines membraque suscipiant: ita sensus ratione conceptus, nisi in opera proruperit, adhuc in ventre retinetur; et cito abortio perit, cum viderit abominationem desolationis stantem in Ecclesia, et Satanam transfigurari in Angelum lucis . De istiusmodi foelus foetibus loquitur dicens: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis. has ergo reor iuxta mysticos intellectus esse mulieres, de quibus idem apostolus scribit: mulier seducta in transgressione facta est; saluabitur autem per filiorum generationem, si permanserint in fide et caritate et sanctitate cum pudicitia. quae si de sermone diuino aliquando generarint, necesse est, quae generata sunt, crescere et
Abbreviated transcription (Latin):
udeos. et precipue herłm obsidione pugnamq sig¬
nificare uelint. Hiemem quoq & sabbatum sic int̾¬
pretant᷑ ne eodem tempore fugere compellant. quando
duricia frigoris magris et indesertis locis fugientes
latere ñ patitur: & obseruatio sabb̃i atit preuaricatores
facit si fugiant. aut hostium gladiis subiacere. si sab¬
bati ocium et precepta seruauerint. Nos aũt audien¬
tes dnm saluatorem ut qui iniudea sunt ad monta
de quib scriptum ẽ. leuaui ocłos meos admontes.
unde ueniet auxilium michi. et inalio loco. fundda¬
menta ciꝰ inmontib scĩs. et montes in circͥuitu euis
& dñs in cirtuitu popłi sui. & ñ potest ciuitas latere
suꝑ montes posita: et discalciemus nos pelle littere. nu¬
disq pedib cum moyse ascendentes inmontẽ syna
dicamus. transiens uidebo iusionem hanc magnã:
ut possimus intelligere pregnantes anmas. que de
semine doctrinarum et sermonis dei inicia fidei con¬

Expanded text:
Judaeos, et praecipue Jerusalem obsidionem pugnamque sigJudaeos, et praecipue Jerusalem obsidionem pugnamque significari velint. Hyemem quoque et sabbatum, sic interpretantur, ne eo tempore fugere compellantur, quando duritia frigoris in agris, et in deselatere non patitur et obseruatio sabbati aut praeuaricatores facit, si fugiant, aut hostium gladiis subiacere, si sabbati otium et praecepta seruauerint. nos autem audientes dominum saluatorem, ut, qui in Iudde quibus scriptum est: Levavi oculos meos ad montes, unde veniet auxilium mihi. Et in alio loco: Fundamenta ejus in montibus sanctis. Et, montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui. Et, Non potest civitas latere super montem posita. Et discalceati nos pedem litterae, nudis pedibus cum Moyse ascendentes montem Sina, dicamus: Transiens videbo visionem hanc magnam; ut possumus intelligere praegnantes animas, quae de semine doctrinarum et sermonibus Dei initia fidei con
Abbreviated transcription (Latin):
uid uult significare qd̾ ineodem matheo
scriptum ẽ ue pregnantib et nutrientibꝰ
millis dieb: & oratt nefiat fuga ur̃ahye¬
ne uel sabbato. Qd̃ ex suꝑiorib pendere manifestũ ẽ.
Cum enim euuagłium xp̃i cunctis gentib fuerit p̃¬
dicatum. & uenerit consũmatio. uiderintꝙ abomi¬
nationẽ desolationis que dicta ẽ a damiele propba.
stantem in loco sc̃o: tunc precipitur his qui inui¬
dea sunt. ut fugiant admontes. & qui intecto ñ aes¬
endant tolere aliguid de domo sua: et qui magi
ñ reuertantur auferre tunicam suam. Dequibus
in commentariis eiusdem mathei plemiꝰ diximus.
Statimq coniungitur. Ue pregnantib et nutri¬
entib in illis dieb. Inquib dieb: Quando ab omi¬
natio desolationis steterit inloco sc̃o. Quod quidẽ
uxta litteram de aduentu antixp̃i predicari nulli
dubium ẽ. quando ꝑsecutionis magnitudo compel¬
lit fugere. & graues uteri paruuliq lactentes fugã
retarilant. licet quidam titi et uespasiani ad uersũ

Expanded text:
odem Matthaeo scriptum est, Vae praegnantibus, et nutrientibus in illis diebus. Et: Orate ne fiat fuga vestra hyeme vel sabbato . Quod ex superioribus pendere manifestum est. Cum enim Evangelium Christi cunctis gentibus fuerit praedicatum, et venerit consummatio, viderintque abominationem desolationis, quae dicta est a Daniele Propheta, stantem in loco sancto : tunc praecipitur his, qui in Judaea sunt, ut fugiant ad montes; et qui in tecto, ne descendant tollere aliquid de domo sua; et qui in agro, ne revertantur auferre tunicam suam. De quibus in Commentariis ejusdem Matthaei plenius diximus. Statimque conjungitur: Vae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. In quibus diebus? quando abominatio desolationis steterit in loco sancto. Quod quidem juxta litteram de adventu Antichristi praedicari, nulli dubium est: quando persecutionis magnitudo compellit fugere, et graves uteri, parvulique lactentes fugam retardant. Licet quidam Titi et Vespasiani adversus
Abbreviated transcription (Latin):
efficientam uoliitatis ẽ añi. Nisi enim ille uisserit. sius¬
tra dicint apłi. utignis descendat suꝑ eos et quodam mͦ
uerbis aliis hoc loquunt᷑. Si adserui helic inuitiam
ignis descendit decelo. et ñ samatitas s iudeos consũp¬
sit incendium: quantomagis ad contemptum fili di.
inimpios samaritas debet flamma seuire: E regione
añs qui ñ adtudicandũ uenerat s adsaluandũ. ñ in
porestate s inbumilitate. ñ ĩ patris gła s in hominis

Expanded text:
eat, uoluntatis est domini. nisi enim ille iusserit, frustra dicunt apostoli, ut ignis descendat super eos, et quodam modo uerbis aliis hoc loquuntur: \'si ad serui Heliae iniuriam ignis descendit de caelo et non Samaritas, sed ludaeos consumpsit incendium, quanto magis ad contemptum filii dei in inpios Samaritas debet flamma saeuire!\' e regione dominus, qui non ad iudicandum uenerat, sed ad saluandum, non in potestate, sed in humil
Abbreviated transcription (Latin):
quare me dereliquisti. et multa his similia. Nec hoc
dicius. quo .lxͦx. interpretes suguienus. s quo apłoꝵ¬
ñ discordant. ibi apłos de interpretatione eorum exẽ¬
pla sumpfisse. ubi uero aiscrepant. id posuisse ingreco.
qd̾ apud hebreos didicerant. Sicut gͦ ego ostendo multa
tor ostendat aliquid scriptum ẽc innouo insitum̃to.¬

Expanded text:
quare me dereliquisti ? et multa his similia. Nec hoc quare me dereliquisti ? et multa his similia. Nec hoc dicimus quod Septuaginta interpretes suggillemus, sed quod apodiscordant, ibi apostolos de interpretatione eorum exempla sumpsisse; ubi vero discrepant, id posuisse in Graeco, quod apud Hebraeos didicerant. Sicut ergo ego ostendo multa tor ostendat, aliquid scriptum esse in novo Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
tiutiis & neforte queraris figinata te laude ꝑcu̾sumͥor
tum ueritatem. inom̃ib libris suis. post. lxx. interp̃¬
cesuideorum translationes ex planat et disserit. Cu¬
sebius quoq et didimus. idẽ faciunt. Pretermitto apol¬
uinarem: qui bono quidem studio. s ñ scađ̾m scientiã.
acomnium transiationib inunum uestimentum
pannos assuere conatus est.: et consequentiam scriꝑtu¬
re non ex regula ueritatis. s ex suo iudicio texere. Apłi¬
ciuiti scripturis utuntur hebraicis iplos apłos et
euuãgłistas hoc fecisse ꝑspicuum est. Dñs atq sal¬
uator ubicumq ueteris scripture meminit. de hebre¬
is uoluminib ponit exemplaͥ ut est uuid. Qui cre¬
ait inme sicut dicit scriptura. aumina deuentre ciꝰ
auent aque uiuȩ. Et in ipsa cruce. Hels hely lemaisa¬
bactani. qd̾ interpretatur. as m̃s as meus quare me de¬
reliquisti. ñ ut a.lxxͦ. positum est. as as mõ respice me

Expanded text:
tuus, et ne forte queraris figurata te laude percussum tuus, et ne forte queraris figurata te laude percussum tum veritatem in omnibus libris suis post Sepudaeorum translationes explanat et edisserit. Eusebius quoque et Didymus idem faciunt. Praetermitto Apollinarium, qui bono quidem studio, sed non secundum scientiam, de omnium translationibus in unum vestimentum pannos assuere conatus est, et consequentiam Scripturae, non ex regula veritatis, sed ex suo judicio texere: apostolici viri Scripturis utuntur Hebraicis: ipsos apostolos et evangelistas hoc fecisse perspicuum est. Dominus atque Salvator ubicumque veteris Scripturae meminit, de Hebraicis voluminibus ponit exempla, ut est illud: Qui credit in me, sicut Scriptura dicit: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Et in ipsa cruce, ELI, ELI, LEMA AZABATHANI, quod interpretatur: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti ?
Abbreviated transcription (Latin):
rit. quare ñ inpiefatione contra libros porphirii scrip¬
serim. Qui istiusmodi nenias consectatur. scripture he¬
braice ueritatem ñ uult reciꝑe. audiat libere procla¬
mantem. Nemo eum cogit legere qd ñ uult. Ego peten¬
tib scripsiñ fastidiosis. gratis ñ inuidis studiosis ñ os¬
citantib. et tamen miror quomodo theodotionẽ hereti¬
cum &e uidaitantem legit: et qualiscumq peccatoris
xp̃iani translationem fastidiat. Queso te amiet dulcis¬
sime qui tam curiosus es ut etiam somina mea noueris.
omniaq que ꝑtot annos absq metu future scripsi calũ¬
me inaccusatione uocas. ut respondeas quomͦ eorum li
uaticinio future calumnie responderunt. implen¬
tes prouerbium ante antidotum quam uene num.
Quid nocet eccłiis nr̃a translatio: Oagnis ut sc̾io sũp¬
tib redemisti aquile ce simmachi et theodotionis. quin¬
teq et sexte editionis. tudaicos translatores. Origenes

Expanded text:
rit, quare non in praefatiuncula contra libros Porphyrii scriprit, quare non in praefatiuncula contra libros Porphyrii scripserim. Qui istiusmodi naenia consectatur, et Scripturae Hebraicae veritatem non vult recipere, audiat libere proclamantem: 528 Nemo enim cogitur legere, quod non vult. Ego petentibus scripsi, non fastidiosis; gratis, non invidis; studiosis, non oscitantibus. Et tamen miror quomodo Theodotionem haereticum et judaizantem legit, et qualiscumque peccatoris christiani translationem fastidit. 34. Quaeso te, amice dulcissime, qui tam curiosus es, ut etiam somnia mea noveris, omniaque quae per tot annos absque metu futurae scripsi calumniae, in accusationem vocas; ut respondeas, quomodo eorum vaticinio, futurae calumniae responderunt; implentes proverbium: « Prius antidotum, quam venenum. » Quid nocet ecclesiis nostra translatio? Magnis, ut scio, sumptibus redemisti Aquilae, et Symmachi, et Theodotionis, quintaeque et sextae editionis Judaicos translatores. Origenes
Abbreviated transcription (Latin):
iectorem ȩccłias xp̃ihunc propħam uixta theodotionẽ
iegert. et ñ uxxta. lxͣ. tanslatnes. Quorum sumisto libit¬
editionem dixi multum aueritate distare. & recto ȩccłarũ
xp̃i udicio reprobatam: ñ est mee culpe qui dixi. s eoꝵ
legunt damelem: ego quid peccaui si ȩccłarum udi¬
cium secutus sum: Qd aut̃ refero qͥd aduersum susan
qui inme criminantur. stultum se sicophantem pro¬
bant. Non enim quid ipse senturm: s qͥd illi contranos
dicere soleant explicaui. Quorum opinioni siñ respon¬
di inprologo. breuitati studens. ne non prefationem sed
ubrum uiderer scribere: puto qd̾ statim subiecertm.
Dixi enim. Dequo ñ est huius temporis disserere. Auo¬
quin et exeo qd asserui porphirium contra hunc pro¬
pħam multa dixisse. uocauiq huius rei cestes metho¬
dium. eusebium. apollinarem. qui multis uersuum
milib illius uesanie responderunt᷑: me accusare pote¬

Expanded text:
lectorem, ecclesias Christi hunc prophetam juxta Theodotionem lectorem, ecclesias Christi hunc prophetam juxta Theodotionem legereditionem dixi multum a veritate distare, et recto ecclesiarum Christi judicio reprobatam, non est meae culpae qui dixi, sed eorum legunt Danielem. Ego quid peccavi, si ecclesiarum judicium secutus sum? Quod autem refero, quid adversum Susannqui me criminatur, stultum se sycophantam probat. Non enim quid ipse sentirem, sed quid illi contra nos dicere soleant, explicavi. Quorum opinioni, si non respondi in Prologo, brevitati studens, ne non praefationem, sed librum viderer scribere, puto quod statim subjecerim; dixi enim, « De quo non est hujus temporis disserere. » Alioquin et ex eo, quod asserui Porphyrium contra hunc prophetam multa dixisse, vocavique hujus rei testes Methodium, Eusebium, et Apollinarium, qui multis versuum millibus illius vesaniae responderunt, me accusare pote
Abbreviated transcription (Latin):
menta ꝑspicue echnicis prodere: he scm canib et mar¬
garitas porcis darent. Quecum hanc editionem lege¬
ritis. abiliis animaduertetis abscondita. Nec ignoro
quantilaboris sit propħas in telligere. nec facile posse¬
quẽpiam iudicare de interpretatione. nisi inteuexerit
anteque legeritꝰ. nosq pattre morsib plurimorum qui
stimulante inuidia qd consequi non ualent despicuĩt.
Sciens ergo & prudens inflaminã muto manumꝰ et ni
chiominus hoc a fastidiosis lectorib precor. ut quomͦ
saltem unum post priores habere dignentur inter pre¬
tem. Legant prius. et postea despiciant᷑. ne uideantur
ñ exiudicio s exodii presumptione ignorata daminare.
Dedancie aut breuiter responacbo. me ñ negasse propħã.
quem statim inctonte prologi propħam eͥt confessus sum:
s quid hebiti aicerent. & quib argumentis suam niteren¬
tur probare sententiam uoluisse monstrare. & docuisse

Expanded text:
menta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et marmenta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent. Quae cum hanc editionem legeritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit, Prophetas intelligere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit. Nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum. Et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodsaltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptione ignorata damnare.De Daniele autem breviter respondebo, me non negasse eum prophetam, quem statim in fronte Prologi prophetam esse confessus sum, sed quid Hebraei dicerent, et quibus argumentis suam niterentur probare sententiam, voluisse monstrare, et docuisse
Abbreviated transcription (Latin):
n homines. Nam cum nouas semꝑ expetant uolup¬
tates & gule eorum uicinia maria ñ sufficiantꝰ. cur
insolo studio scripturarum ueteri sapore contenti st̃:
Nec hoc dico qd̾ precessores meos mordeam. aut quic¬
quam dehis arbitrer. quorum translationẽ diligen¬
tissime emendatam olim mee lingue hominib dedi:
s qd aliud sit ineccłiis xp̃o credentium psalmos le¬
gere. aliud iudeis singula uerba calummnantib res¬
additis obeuis & asteriscis in latinum uerteram. ex he¬
braico transterens ⁊dedicans sc̃is ep̃is chromatio et elio
interpretum magis editio placet: habet eam a nobis
olim emendatam. Neq enim sĩ noua cudimus. ut uete
uersa xp̃i eccłieq mysteria adliquidum prosecutus ẽet.
ut ñ de futuro uaticinari. s de preteritis hystoriam te¬
xere crederetur: etiam hoc addidi. Unde conicio to¬
luisse tunc temporis.lxx. interpretes fidei sue sacra¬

Expanded text:
mi homines: nam cum novas semper expetant volupmi homines: nam cum novas semper expetant voluptates, et gulae eorum vicina maria non sufficiant, cur in solo studio Scripturarum veteri sapore contenti sunt? Nec hoc dico quod praecessores meos mordeam, aut quidquam de his arbitrer detrahendum, quorum translationem diligentissime emendatam olim meae linguae hominibus dedi: sed quod aliud sit in ecclesiis Christi credentium Psalmos legere, aliud Judaeis singula verba calumniantibus resadditis obelis et asteriscis in Latinum verteram, ex Hebraico transferens, et dedicans sanctis episcopis Chromatio et Helio Septuaginta interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut veterversa Christi Ecclesiae mysteria sic ad liquidum persecutus esset, ut non de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere crederetur, etiam hoc addidi: « Unde conjicio noluisse tunc temporis Septuaginta interpretes, fidei suae sacra
Abbreviated transcription (Latin):
monia protuli. uolensq ille te eludere. ꝑ sermones pene
singulos asserebat ñ ita haberi inhebreo ut tu de. lxx.
uter pretib opponebas: studiosissime postulasti. ut pꝰ
aquilam simmachum &e theodotionem. nouam edi¬
tionem. latino sermone transferrem. Aiebas enim te
magis interpretum uarietate turbariꝰ et amore quo la¬
beris uel transiatione uel iudicio meo e̾ẽ contentum.
Unac impulsus a te cui & que ñ possum negare ñ possũ.
rursum me obtrectatorum latratib tradidiꝰ maluiq te
uires potius measquam uoluntatem inamicicia que¬
rere. Ceree confidenter dicam. et multos huius oꝑis
testes citaboͭ me nichil dumtaxat scientem de hebraica
ueritate mutasse. Sicubi ergo edicio mea a ueteribus
aicreparitꝰ. interroga quem libet hebreorum et liqui¬
ao ꝑuidebis. me abemulis frustra lacerari. qui malunt
contempnere uideri preclara. quam discere ꝑuersissi¬

Expanded text:
monia protulisti; volensque ille te illudere, per sermones pene monia protulisti; volensque ille te illudere, per sermones pene singulos asserebat, non ita haberi in Hebraeo, ut tu de Septuaginta interpretibus opponebas, studiosissime postulasti, ut post Aquilam, Symmachum, et Theodotionem, novam editionem Latino sermone transferrem. Aiebas enim te magis interpretum varietate turbari, et pro amore quo laberis, vel translatione, vel judicio meo esse contentum. Unde impulsus a te, cui et quae non possum, negare non debeo, rursum me obtrectatorum latratibus tradidi, maluique te vires potius meas, quam voluntatem in amicitia quaerere. Certe confidenter dicam, et multos hujus operis testes citabo, me nihil, dumtaxat scientem, 526 de Hebraica veritate mutasse. Sicubi ergo editio mea a veteribus discrepat, interroga quemlibet Hebraeorum, et liquido pervidebis, me ab aemulis frustra lacerari, qui malunt contemnere videri praeclara, quam discere. Perversissi
Abbreviated transcription (Latin):
cunabulis inter gramaticos et rechores et philosophos de¬
triti sumus. Qd si apud grecos post. lxͥx. editionem. iam
xp̃i euuaguio coruscante. uideus aquuila. simmachus ac
theodotion itdauantes heretici sunt recepti. qui mul¬
ta mysteria saluatoris subdola incerpretatione celarunt.
&e tamen inexaploys habenturapud ȩccłias & ex planan¬
cur ab ȩccłiasticis uris.quantomagis ego xpĩaniis depa¬
citius stadium fuit omissa repetere. de prauata corrige¬
re. &e satramenta ȩccłiȩ puro & fideli aꝑire sermone. uel
a fastidiosis uel a malignis lectorib ñ debeo itprobari:
Psaiterium qtioq qd certe emendatissimũ iuxta. lxx.
interpretes nr̃o labore dudum roma suscepit. rursi
uxta hebraicum uertens prefatione muniui: de sic
inparit prologi sum locutus. Quia gͥ nuꝑ cum hebreo
disputans quedam pro dño saluatore de psalmis testi¬

Expanded text:
ncunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos dencunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos, post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, et Symmachus ac Theodotion judaizantes haeretici sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris, subdola interpretatione celarunt, et tamen in Hexaplis habentur apud Ecclesias, et explanantur ab ecclesiasticis viris: quanto magis ego Christianus, de pacujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari? Psalterium quoque quod certe emendatissimum juxta Septuaginta interpretes nostro labore dudum Roma suscepit, rursum juxta Hebraicum vertens, Praefatione munivi, et sic in parte prologi sum locutus: « Quia igitur nuper cum Hebraeo disputans, quaedam pro Domino Salvatore de psalmis testi
Abbreviated transcription (Latin):
tib susceperunt: aut incerpretationem meam.
cum asteriscis suis radere. Heq enim fieri potest. ut
quos plura intermisisse conspexerint. ñ eosdem etiam
inquibdam errasse fattantur: precipue in iob cui si ca
que subasteriscis addita sunt subtraxeris. pars maxi¬
ma detruncabitur. & hoc dum taxat apud grecos. Cete¬
rum apud latinos ante eam translationem quam sub
asteriscis et obelis nuꝑ edidimus. septingenti ferme aut
octingenti uersus sunt: quib decurtatus & laceratus
corrosusq liber feditatem sui publice legentib prebeat.
& post multa que studio breuitatis pretereo. hec infine
subiunxi. Audiant qua propter canes mei iccirto me
in hoc uolumine laborasse. ñ ut interpretationem anti¬
quam reprehenderem.s ut eaquȩ inilla aut obscura st̃.
aut omissa. aut certe scriptorum uicio deprauata. ma¬
nifestiora nr̃a interpretatione fierentꝰ: qui et hebreum
sermonem ex parte didicumis. & inlatino pene abipsis i¬

Expanded text:
tibus susceperunt, aut interpretationem meam tibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur: praecipue in Job, cui si ea quae sub asteriscis addita sunt subtraxeris, pars maxima detruncabitur. Et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt, ut decurtatus et laceratus, corrosusque liber foeditatem sui publice legentibus praebeat. » Et post multa quae studio brevitatis praetereo, haec in fine 525 subjunxi: « Audiant quapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea quae in illa, aut obscura sunt, aut omissa, aut certe vitio scriptorum depravata, manifestiora nostra interpretatione fisermonem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsis i
Abbreviated transcription (Latin):
tiam &e latinus nobis ut cumq sermo non de estꝰ et de
aliis magis possumus iudicare. & ea que ipsi intelli¬
iob. quẽ post septuaginta interpretum editionẽ
quam origenes obelis asteriscisq distinxit. ante
annos plurimos latino sermoni datum. cum rur¬
sum uixta ipsum hebraicum uerterem sic locu¬
tus sum. Cogor ꝑsingłos scripture diuine libros
aduersariorum respondere maledictis. qui inter¬
pretationem meam reprehensionẽ. Lxͣx. inter¬
pretum criminantur. quasi ñ et apud grecos aqͥ¬
ia et summachus et theodotion uel uerbum e uer¬
bo. uel seusum ẽ sensu. uel ex utroq comixtum. &
medie temꝑatum genus transiationis expresserĩt:
et omia ueteris instrumenti uolumina orige¬
nes obelis asteriscisq distinxerit. quos uel addi¬
tos uel theodotione sumptos translationi antique
inseruit. probans defuisse qd̾ additum est. Discãt
igitur obterectatores mei reciꝑe in toto qd inpar¬

Expanded text:
tiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest, et de tiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest, et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelliJob, quem post Septuaginta interpretum editionem, quam Origenes obelis, asteriscisque distinxit, ante annos plurimos Latino sermoni datum, cum rursum juxta ipsum Hebraicum verterem, sic locutus sum: « Cogor per singulos Scripturae divinae libros, adversariorum respondere maledictis, qui interpretationem meam, reprehensionem Septuaginta interpretum criminantur: quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus et Theodotion vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel ex utroque commixtum et medie temperatum genus translationis expresserint, et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit: quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in par
Abbreviated transcription (Latin):
greco: uel aliter habetur quam ame uersum est:
Quid inter pretem laniant: Interrogent hebreos. et
ipsis auctorib translationis mee uel arrogent uel
acrogent fidem. Porro aliud est si clausis qd̾ dicitur
ocłis michi uolunt maledicere. et ñ imitantur greco¬
rum studium et benuolentiam. qui post septuagin¬
ta transiatores iam xp̃i euuãgłio coruscante. iudeos
et ebionitas legis ueteris interpretes. aquilam uide¬
licet &e simmachum theodotionẽ &e curiose legint.
Quantomagis latini grati ẽẽ deberent. qd̾ exultantẽ
cernerent greciam a se aliguid mutuari : Primum
cnim magnorum sumptuum est. et infinite difficul¬
tatis. exemplaria posse habere omnia. deinde etiam
qui habuerint et hebrei sermonis ignati sunt.
magis errabunt. ignorantes quis emultis uerius dixe¬
rit. Qd̃ etiam sapientissimo cuidam nuꝑ apud grecos
accidit. at interdum scripture sensum relinquens.
aut̃ qui hebree lingue saltem paruã habemus scien¬

Expanded text:
Graeco, vel aliter habetur, quam a me versum est. Graeco, vel aliter habetur, quam a me versum est. Quid interpretem laniant? Interrogent Hebraeos, et ipsis auctoribus translationi meae, vel arrogent vel derogent fidem. Porro aliud est, si clausis, quod dicitur, oculis, mihi volunt maledicere, et non imitantur Graecorum studium et benevolentiam, qui post Septuaginta translatores jam Christi Evangelio coruscante, Judaeos, et Ebionitas Legis veteris interpretes, Aquilam videlicet, Symmachum et Theodotionem, curiose legunt, Quanto magis Latini grati esse deberent, quod exsultantem cernerent Graeciam a se aliquid mutuari? Primum enim magnorum sumptuum est et infinitae difficultatis, exemplaria posse haqui habuerint, et Hebraei sermonis ignari sunt, magis errabunt, ignorantes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam, nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scien
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia. Adhebreos gͥ reuertendum est: unde &e dñs loqͥ¬
tur. & discipłi exempla presumunt. Hec pace ueterũ
loquor. et obtrectatorib meis tantum respondeo. qui ca¬
nino dentt me rodunt. inpublico detrabentes. legen¬
tes mnangulif. Idem &e accusatores et defensores. cum
in aliis probent qd̾ inme reprobant: quasi uicium et
uirtus ñ inreb sit s cum auctore mutetur. Ceterũ
memini edicionem. Lxͣx. translatorur olim de gre¬
co emendatam tribuisse me nr̃isꝰ. nec inimicum debe¬
re estimari eorum quos inconuentu frm̃ semꝑ edis¬
sero. & qd̾ nunc dabreiamin id est uerba dierum int̾¬
pretatus sum. iccirco feci. tt extricabiles moras. et siluã
nominum que scriptorum confusa sunt uicio. sensuũq
barbariem. aꝑtius & ꝑuerstum cola digererem: mͥ¬
metipsi &e meis uxta is menium canens. s aures sur¬
prefatus sum: et post multa hec addidi. Qd illaturꝰ
sum. equissimum ẽ. Edidi aliquid qd̃ ñ babetur in

Expanded text:
Ad Hebraeos igitur revertendum est, unde et Dominus loquitur, et discipuli exempla praesumunt. Haec pace veterum loquor, et obtrectatoribus meis tantum respondeo, qui canino dente me rodunt, in publico detrahentes; legentes in angulis, iidem et accusatores et defensores, cum in aliis probent quod in me reprobant: quasi virtus et vitium non in rebus sit, sed cum auctore mutetur. Caeterum memini, editionem Septuaginta Translatorum olim de Graeco emendatam tribuisse me nostris: nec inimicum debere aestimari eorum, quos in conventu fratrum semper edissero. Et quod nunc DABRE JAMIM  , id est, Verba dierum, interpretatus sum, idcirco feci, ut inextricabiles moras, et silvam nominum, quae scriptorum confusa sunt vitio, sensuumque barbariem, apertius et per versuum cola digererem: mihimetipsi et meis juxta Ismeniam canens, si aures sur et post multa haec addidi: « Quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid, quod non habetur in
Abbreviated transcription (Latin):
ac uiduarũ didicit disciplinã:. nec erubuit ꝓ¬
ficeri. qd̾ xp̃o placere cognouerat. Hanc multos
post annos imitata ẽ sophronia: & alie quib¬
rectissime illud ennianũ aptari potest. Uti¬
uam ne innemore pelio. Huiꝰ amicitiis frui¬
ta ẽ paula uenerabilis: in huius nutrita cu¬
biculo eustochiũ uirginitatis decus ut faci¬
lis estimatio sit. qualis magistra. uͥ tales disci¬
pule. Rideat forsitã infidelis lector. me inmu¬
uercularũ laudib immorari: qͥ si recordaretur
scãs feminas. comites dñi saluatoris. que minis¬
trabant ei de sua substantia. et tres marias stan¬
tes ante crucẽ. mariamq propͥe magdalenen. que
obsedulitatẽ & ardorẽ fidei. turrite nom̃ accepit.

Expanded text:
ac viduarum didicit disciplinam. Nec erubuit pac viduarum didicit disciplinam. Nec erubuit profiteri, quod Christo placere cognoverat. Hanc multos post annos imitata est Sophronia al. rectissime illud Ennianum aptari potest: Utinam ne in nemore Pelio. Huius armcitiis fruita est Paula venerabilis, in huius nutrita cubiculo Eustochium, virginitatis decus, ut facilis aestimatio sit, qualis magistra, ubi tales discipulae. Rideat forsitan infidelis lector me in muliercularum laudibus inmorari: qui si recordetur sanctas feminas, comites domini salvatoris, quae ministrabant ei de sua substantia, et tres Marias stantes ante erucem Mariamque proprie Magdalenen, quae ob sedulitatem et ardorem fidei 'turritae' nomen accepit
Abbreviated transcription (Latin):
yq̃ ppłorũ frequentiã declinarent. Matͥ ĩtãtũ obedi¬
ens: ut int̾dũ facet. qd̾ nolebat. Sam cũ illa suũ
diligeret sanguinẽ. & absq filiis. ac nepotibus.
ueuet infr̃sac liberos uniu̾sa conferre: ista pau¬
ꝑes eligebat. et tñ matͥ contraire ñ poterat. Ilo¬
nilia & qͥcqͥd suppellectiliᷤᷤ fuit. diuitib ꝑitura
concedens. magisq uolens peccuniam ꝑdere.
quã parentis animũ contristari. Nulla eotẽ¬
pore. nobiliũ feminarũ. nouerat rome ꝓpositũ
monachorũ: nec audebat propt̾ rei nouitatem.
ignominiosũ ut tunc putabat᷑. et uilc inppłis
nom̃ assumere. Hec ab alexandrinis sacerdoti¬
b. papaq athanasio. & postea petro. qui ꝑsecu¬
tionẽ arriane hereseos declinantes. quasi adtu
tissimũ cõmunionis sue portũ. romã confuge¬
rant. uitã beati antonii ad huc tunc uiuentis.
monast̾iaq inthebalde. pachomii. & uirginũ

Expanded text:
quae populorum frequentiam declinarent. matri in tantum oboediquae populorum frequentiam declinarent. matri in tantum oboediens, ut interdum faceret, quod nolebat. nam cum illa suum diligeret sanguinem et absque filiis ac nepotibus uellet in fratris liberos uniuersa conferrei, ista pauperes eligebat et tamen matri contraire non poterat monilia et, quicquid supellectilis fuit, diuitibus peritura concedens magisque uolens pecuniam perdere quam parentis animum contristare. Nulla eo tempore nobilium feminarum nouerat Romae propositum monachorum nec audebat propter rei nouitatem ignominiosum, ut tunc putabatur, et uile in populis nomen adsumere. haec ab Alexandrinis sacerdotibus papaque Athanasio et postea Petro, qui persecutionem Arrianae hereseos declinanttissimum communionis suae portum Romam confugerant, vitam beati Antonii adhuc tunc viventis, monasteriorumque in Thebaide, Pachomii, et virginum
Abbreviated transcription (Latin):
timant pharisei. s inoꝑe in telligens. iuxta il¬
lud apłicũ. Siue comeditis. siue bibitis. siue qͥd
agitis. omĩa ingłam dñi facientes. & prophete
u̾ba dicentis. Amandatis eiꝰ intellexi: ut post¬
quã mandata cõplesset. tunc se sciret mereri intei¬
ligentiam scripturarũ. Qd̃ et alibi legimꝰ.: quia
cepit iħc facere & docere. Erubescit enĩ quã uis
preclara doctrina. quã propria reprehendit con¬
scientia. frustraq lingua p̃dicat pauꝑtatẽ. et do¬
cet elemosinas. qui croesi diuitiis tumet: uiliq
oꝑtus pallio. pugnat contra tineas uestiũ serica¬
rum. Mod̾ata ieuinia. carniũ abstinentia. uini
odor magis quã gustus. ꝓpt̃ stomachũ. et freq̃n¬
tes infirmitates. Rara procedebat adpublicũ.
et maxime nobiliũ matronarũ uitabat domos.
ne cogeretur uidere. qd̾ contẽpserat: apłorũ et
martyrũ basilicas secretis celebrans orationibus.

Expanded text:
timant pharisei sed in opere intelligens, iuxta iltimant pharisei sed in opere intelligens, iuxta illud Apostolicum: Siue comeditis siue biagitis, omnia in gloriam domini facientes et prophetae uerba dicentis: a mandatis tuis intellexi, ut, postquam mandata conplesset. tunc se sciret mereri intellegentiam scripturarum. quod et alibi legimus: quia coepit Iesus facere et docere. erubescit enim quamuis praeclara doctrina, quam propria reprehendit conscientia, frustraque lingua praedicat paupertatem et docet elemosynas, qui Croesi diuitiis tumet uilique opertus palliolo pugnat contra tineas uestium sericarum. moderata ieiunia, carnium abstinentia, uini odor or magis quam gustus propter stomachum et frequentes infirmitates. raro procedebat ad publicum et maxime nobilium matronarum uitabat domus, ne cogeretur uidere, quod contempserat, apostolorum et martyrum basilicas secretis celebrans orationibus et
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & pauꝑes eligunt. ut nom̃ tantũ uirorũ
habere uideant᷑: qui patient̃ riuales sustineãt:
si musitauerint ilico proiciendi. Nr̃a uidua ta¬
lib usa est uestib: quib obstaret frigus. ñ men¬
bra nudaret. Aurũ usq ad anuli signaculũ
repudians. et magis inuentrib egenorũ. quã
ĩ maisupiis recondens. Nusquã sine matre:
nullũ clericorũ. & monachorũ. qd̾ ample do-¬
mus int̾dũ exigebat necessitas. uidit absq
arbitris. Semꝑ in comitatu suo uirgines. ac
uiduas. et ipsas graues feminas habuit: scienᷤᷤ
ex lasciuia puellarũ sepe de dñarũ morib iu¬
dicari: et qualis queq sit. taliũ consortio de¬
lectari. Diuinarũ scripturarũ ardor incredi¬
eloquia tua. ut ñ peccẽ tibi Et illud de ꝑfec¬
to uiro & inlege dñi uoluntas eius. et inlege
eius meditabitur die ac nocte. meditationem
legi ñ ĩ replicando que scripta st̃. ut iudeorũ es¬

Expanded text:
unde et pauperes eligunt, ut nomen tantum uirorum unde et pauperes eligunt, ut nomen tantum uirorum habere uideantur, qui patienter riuales sustineant, si musitauerint, ilico pioiciendi. nostra uidua talibus usa est uestibus, quibus obstaret frigus, non membra nudaret, aurum usque ad anuli signaculum repudians et magis in uentribus egenorum quam in marsuppiis recondens. nusquam sine matre, nullum clericorum et monachorum — quod amplae domus interdum exigebat necessitas — uidit absque arbitris. semper in comitatu suo uirgines ac uiduas et ipsas graues feminas habuit sciens ex lasciuia puellarum saepe de dominarum moribus iudicari et, qualis quaeque sit, talium consoitio delectari. Diuinarum scripturarum ardor incredieloquia tua, ut non peccem tibi. Et illud de beato uiro: In lege Domini uoluntas eius, et in lege eius meditabitur die ac nocte. Meditationem legis non in replicando, quę scripta sunt ut Iudeorum exis
Abbreviated transcription (Latin):
culatos inuia huiꝰ appellans scłi. quos nulla
obsceni rumoris aura macularit: qui opprobri¬
um ñ acceꝑint adu̾sus ꝓximos suos. Dequib
et saluator in euagłio. esto inqͥt beniuolus: siue
bene sentiens de aduersario tuo. dũ es inuia cũ
illo. Quis unquã de hac muliere. qd̃ displiceret
audiuit. ut crederet: Quis credidit. ut ñ magis
se ipsũ malignitatis. & infamie condẽpnaret:
Abhac pͥmũ confusa gentilitatis est. dũ om̃ib
patuit que e̾ẽt uiduitas xpĩana: quã et conscien¬
tia & habitu ꝓmittebat. Ille enĩ solent purpuris
simo et cerussa ora depingere. sericis nitere ues¬
tibus. splendere gẽmis. aurũ portare ceruicib.
et aurib ꝑforatis. rubri maris p̃ciosissima gra¬
na suspendere. fraglare mure. ⁊ sic maritoᷤ plan¬
g̾e ut tandẽ dñatu eorũ se caruisse letent᷑. quert̃q
alios. ñ qͥb iuxta dĩ sententiã seruiant s qͥb ĩperent.

Expanded text:
culatos in uia huius appellans saeculi, quos nulla culatos in uia huius appellans saeculi, quos nulla obsceni rumoris aura macularit, qui obprobrium non acceperint aduersus proximos suos. de quibus et saluator in euangelio: esto, inquit, beniuolus — siue bene sentiens — de aduersario tuo, dum es cum illo in uia. quis umquam de hac muliere, quod displiceret, audiuit, ut crederet? quis credidit, ut non magis se ipsum malignitatis et infamiae condemnaret ? ab hac primum confusa gentilitas est, dum omnibus patuit, quae esset uiduitas Christiana, quam et conscientia et habitu promittebat. so et cerussa ora depingere, sericis nitere vestibus, splendere gemmis, aurum portare cervicibus, et auribus perforatis, Rubri maris pretiosissima grana suspendere, fragrare mure, maritos ita plangere, ut tandem dominatu eorum se caruisse laetentur, quaerantque alios, non quibus iuxta dei sententiam seruiant, sed quibus imperent.
Abbreviated transcription (Latin):
sperarent. Legimus in euãgłio scdm lucã et
erat anna ꝓpħissa filia phanuelis. detribu aser.
& hec prouecte etatis indieb plurimis. uixe
ieiimis & obsecrationib seruiens nocte ac die.
Nec mirũ si uidere meruerit saluatorẽ: quẽ to¬
&e meruoifixũ credere: paruulũ non negare. & ui¬
rũ gaudere regnantẽ. Nonfacio ullã int̾ scãs femi¬
nas differentiam. qd̾ ñnulli int̾ scõs uiros. et eccłi¬
arũ pͥncipes facere consuerunt. s illo tendit as¬
sertio. ut quarũ unus ẽ labor. unũ p̃miũ sit. dif¬
ficile ẽ ĩ maledica ciuitate. & in urbe inqua orbiᷤ
quonda popłs fuit. palmaq uitiorũ. si hones¬
tis detraherent. et pura ac munda macularẽt:
ñ aliquã sinistri rumoris fabulã trahere. Un¬
de quasi rem difficillimã. ac pene impossibilẽ
optat propħa. potius quã p̃sumit dicens. Beati
ĩmaculati inuia qͥ ambulant in lege dñi: ĩma¬

Expanded text:
sperarent. legimus in euangelio secundum Lucam: et sperarent. legimus in euangelio secundum Lucam: et erat Anna prophetissa, filia Phanuhelis, de tribu Aser et haec prouectae aetatis in diebus plurimis. uixerieiuniis et obsecrationibus seruiens nocte ac die. nec mirum, si uidere meruit saluatorem, quem taet in crucifixum credere, paruulum non negare et uirum gaudere regnantem: non facio ullam inter sanctas feminas differentiam, quod nonnulli inter sanctos uiros et ecclesiarum principes stulte facere consuerunt, sed illo tendit adsertio, ut, quarum unus labor, unum et praemium sit. Difficile est in maledica ciuitate et in urbe, in qua orbis quondam populus fuit palmaque uitiorum, si honestis detraherent et pura ac munda macularent, non aliquam sinistri rumoris fabulam trahere. unde quasi rem difficillimam ac paene inpossibilem optat propheta potius quam praesumit dicens: beati inmaculati in uia, qui ambulant in lege domini, inma
Abbreviated transcription (Latin):
bilitate contẽpta facta ẽ pauꝑtate. & humilitate.¬
nobilitate nobilior. Orbata patris morte: uiro
quoq post nuptias septimo mense pͥuata ẽ. Cũq
eam cerealis. cuius clarũ int̾ consules nomen est.
propt̃ etatẽ. & antiquitatẽ familie. & insignẽ
qd̾ maxime uiris plac̾e̾ ꝯsueuit decorẽ corporiᷤᷤ ac
moꝵ tẽꝑantiã. ambitiosius pet̾et. suasq longeuus
polliceret᷑ diuitias. et ñ quasi inuxorẽ. s quasi
infiliam uellet donationẽ transfund̾e. albinaq
mat̾ tam clarũ presidiũ uiduitate domꝰ ultro
appeteret. illa respondit. Siuellẽ nubere. et ñ
eterne mecuꝑem pudicitie dedicare: utiq ma¬
ritũ quererem. ñ hereditatẽ. Illoq mandante.
posse et senes diu uiuere. & iuuenes cito mori:
elegant̃ lusit. Iuuenis quidẽ pot̾ cito mori. s
senex du uiuere ñ potest. Qua sententia. repu¬
diatus. Exemplo cet̾is fuit. ut eius nuptias de¬

Expanded text:
bilitate contempta facta est paupertate et humilitabilitate contempta facta est paupertate et humilitate nobilior. Orbata patris morte uiro quoque post nuptias septimo mense priuata est. cumque eam Cerealis, cuius clarum inter consules nomen est, propter aetatem et antiquitatem familiae et insignem — quod maxime uiris placere consueuit—decorem corporis ac morum temperantiam ambitiosius peteret suasque longaeuus polliceretur diuitias et non quasi in uxorem sed quasi in filiam uellet donationem transfundere Albinaque mater tam clarum praesidium uiduitati domus ultro appeteret, illa respondit: \'si uellem nubere et non aeternae me cuperem pudicitiae dedicare, utique maritum quaererem, non hereditatem\'. illoque mandante posse et senes diu uiuere et iuuenes cito mori eleganter lusit: \'iuuenis quidem potest cito mori, sed senex diu uiuere non potest\'. qua sententia repudiatus exemplo ceteris fuit, ut eius nuptias de
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ qͦ diu fruiti sumus. etiã
ceteris noscendũ imitandumq
describã. satisq doleo qd hortaris
ponte currentẽ. et me arbitraris indigere precib.
qui nec tibi quidẽ in eius dilectione concedam:
multoq plus accipiam quã tribuam beneficii.
tantarũ recordatione uirtutũ. Namut huc usq
reticerẽ. et bienniũ pret̾irẽ silentio. ñ fuit dissi¬
mulationis. ut male estimas. s tristitie incredibi¬
lis: que ita meũopp̃ssit animũ. ut melius iudica¬
rem tacere inpresentiarũ. quã nichil dignum
illius laudib dicere. Neq uͦ marcellã tuã. ĩmo
meam. & ut uerius loqͣr nrãm o̾iumq scõrũ. et
ꝓprie romane urbis. inclytũ decus institutis
rethorũ predicabo: ut exponã illustrẽ familiam
alti sanguinis decus. & steminata ꝑconsules. et
p̃fetos. pretorio decurrentia. Nichil in illa lauda¬
bo nͥ qd̾ propͥũ est: et in eo nobilius. qͦ opib. & no¬

Expanded text:
bonum, quo diu fruiti sumus, etiam bonum, quo diu fruiti sumus, etiam ceteris noscendum imitandumque describam. satisque doleo, quod hortaris sponte currentem et me arbitraris indigere precibus, qui ne tibi quidem in eius dilectione concedam multoque plus accipiam quam tribuam beneficii tantarum recordatione uirtutum. nam ut hucusque reticerem et biennium praeterirem silentio, non fuit dissimulationis, ut male aestimas, sed tristitiae incredibilis, quae ita meum obpressit animum, ut melius iudicarem tacere inpraesentiarum, quam nihil dignum illius laudibus dicere. neque uero Marcellam tuam, immo meam et, ut uerius loquar, nostram, omniumque sanctorum et proprie Romanae urbis inclitum decus, institutis rhetorum praedicabo, ut exponam inlustrem familiam, alti sanguinis decus et stemmata per consules et praefectos praetorio decurrentia. nihil in illa laudabo, nisi quod proprium est et in eo nobilius, quod opibus et no