comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uoluntatẽ cognosceret:l &
quid contemnenti. e uenire
posset addisceret: Qui quicdẽ
homo incautus dũ diabolo ꝑ

Expanded text:
i voluntatem agnosceret, et quid contemnenti evenire posset, addisceret. Qui quidem homo incautus, dum plus diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
ti: qui timentes dñm ambu¬
lant in uiis eius: At nos qui
diuini sepe timoris obliti it̃
leuũ incedimus. non illa le-
ui & cotidiana orationũ sol¬
lempnitate possumus ab er-¬
ratuũ nr̃oꝵ sorde liberari.:
sed maior necesse est inquina¬
tio maiori orationũ uigiliaꝵ
uel ieiunioꝵ lacrimarũ atq
elemosinarũ exercitio pur¬
getur. ipso nimirũ interius
uestigia cordis nr̃i mundan¬
te:qui sedens in dextera dei
ꝑ assumptȩ habitũ humanita¬
tis cotidie interpellat ꝓ nob
Postquã uͦ lauit pedes discipu¬
loꝵ dñs accepit uestimenta
sua. & cũ recubuisset iterũ
aperuit uerbo ministerium
lauationis. quod eis paulo
ante facto necdũ scientibus
exhibuerat: l quia postquã
paciendo in cruce lauachrũ
nobis remissionis consecrauit:
accepit membra iã immorta¬
lia quȩ mortalia posuerat: Et
cũ post resurrectionẽ apparii¬
isset discipulis ac familiarit̾
cũ eis esset etiã conuescendo
ꝑ dies quadraginta conuer¬

Expanded text:
ti, qui timentes Dominum ambulant in viis ejus . At, nos, qui, divini saepe timoris obliti, iter laevum incedimus, non illa levi et quotidiana orationum solemnitate possumus ab erratuum nostrorum sorde liberari, sed major necesse est inquinatio majori orationum, vigiliarum vel jejuniorum, lacrymarum atque eleemosynarum exercitio purgetur; ipso nimirum interius vestigia cordis nostri mundante, qui sedens in dextra Dei per assumptae habitum humanitatis quotidie interpellat pro nobis. Postquam vero lavit pedes discipulorum Dominus, accepit vestimenta sua, et cum recubuisset, iterum aperuit verbo ministerium lavationis, quod eis paulo ante facto necdum scientibus exhibuerat. Quia postquam patiendo in cruce lavacrum nobis remissionis consecravit, accepit membra jam immortalia quae mortalia posuerat; ac cum post resurrectionem apparuisset discipulis, ac familiariter cum eis esset etiam in convescendo per dies quadraginta conver
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ qui implet mundũ¬
diuinitate. & mundus ꝑ ipsũ
factus est: qui in ꝓpria uenit
genus humanũ quęrere. &
saluare quod perierat. ac recre¬
are mundũ quẽ fecerat: qui
cũ suis fidelibus ꝑ prȩsentiã
diuinitatis est in mundo om¬
nib dieb usq ad consumma¬
tionẽ scłi: qui in consumma

Expanded text:
hominum, qui implet mundudivinitate, et mundus per ipsum factus est, qui in propria venit, genus humanum quaerere et salvare, quod perierat, ac recreare mundum, quem fecerat, qui cum suis fidelibus per praesentiam divinitatis est in mundo omnibus diebus usque ad consummationem saeculi, qui in consumma
Abbreviated transcription (Latin):
tuã indeficientẽ magnificat
fidem: Quomodo de tenebris
Quomodo de errore eoꝵ dm̃
non cognoscentiũ. tanta mani¬
festata est iusticia: Quomo¬
do ex ore stultoꝵ idolis serui¬
entium. tã limpida effulsit fi¬
des: Audiens ergo dñs: admi¬
rabatur eum: Et quod ds̃ uni-¬
genitus miratur quantũ sit
aut quale inenarrabile & ine¬
stimabile: Percipe sensu õ ca¬
rissime quod dõ nichil est mi¬
rabile: nec aurũ. nec diuitiȩ. nec
regna. nec principatus: Ista om̃a
sunt in conspectu eius tanquã
umbra & sieut nichil. sicut
magnum. nichil prȩciosũ:⁊ nisi
tantum una fides: Hanc mira¬
tur. hanc honorificat.: hanc
acceptabilem sibi estimat: Ideoq
conuertesis se ad sequentes tur¬
bas ait: Amen dico uobis. hoc

Expanded text:
tuam indeficientem magnificat fidem. Quomodo de tenebris Quomodo de errore eorum Deum non cognoscentium, tanta manifestata est justitia? Quomodo ex ore stultorum idolis servientium tam limpida effulsit fides? Audiens ergo Dominus admirabatur eum. Et quod Deus unigenitus miratur, quantum sit et quale, et quam inenarrabile et inaestimabile? Percipe sensu, o charissime! quod Deo nihil est mirabile, nec aurum, nec divitiae, nec regna, nec principatus. Ista omnia sunt in conspectu ejus tanquam umbra, et sicut nihil, sicut magnum, nihil pretiosum nisi tantum una fides. Hanc miratur, hanc honorificat, hanc acceptabilem sibi aestimat. Ideoque convertens se ad sequentes turbas, dixit: Amen, dico vobis, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
multo magis contra delitias. ut
dictum est & luxurias. fortitu.¬
do necessaria est: ne in musci¬
pulam incidas diaboli: Quare
ergo turbati estis pusillȩ fidei:
Si potentẽ me suꝑ terrã cogno¬
uistis: quare non creditis qͦd
& in mari potens sum: Si dm̃
me & uere esse & ereatorem
om̃ium suscepistis:l quare non
creditis quod ea quȩ ãme fa¬
cta sunt in mea habeã potes¬
tate: Quare ergo dubitastis
pusillȩ fidei: Qui pusillum

Expanded text:
multo magis contra delicias, ut dictum est, et luxurias fortitudo necessaria est, ne in muscipulam incidas diaboli. Quare ergo turbati estis, pusillae fidei, si potentem me super terram cognovistis? Quare non creditis quod et in mari potens sim? Si Deum me vere esse Creatorem omnium suscepistis, quare non creditis quod ea quae a me facta sunt in mea habeam potestate? quare ergo dubitastis, modicae fidei? Qui pusillum
Abbreviated transcription (Latin):
iiii. Stephanus ergo ut nominis
sui coronã meruisset accͥꝑe.
caritat᷑e ꝓ armis habebat:
& ꝑ ipsam ubiq uincebat:
Der caritatẽ dei seuientib
uideis non cessit: ꝑ aritatẽ
proximi ꝓ lapidantib inter¬
cessit: Per caritatẽ arguebat
errantes ut corrigerentur:
per caritatẽ ꝓ lapidantibus
orabat ne punirentur: Cari¬
tatis uirtute subnixus. uicit
saulum crudeliter seiuentẽ:
& quẽ habebat in terra ꝑse¬
cutorem : in cȩlo meruit ha¬
bere consortem̃: Ipsa sc̃a &
indefessa caritas desidera¬
bat orando adquirere.⁊

Expanded text:
i. Stephanus ergo, ut nominis sui coronam meruisset accipere, caritatem pro armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncessit, per caritatem proximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigerentur; per caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere
Abbreviated transcription (Latin):
lubricȩ carnis uoluptate de¬
posita spiritaliter gaudeamꝰ:
ut tenebras cordis nr̃i lumen
stellȩ cęlestis irradiet: be¬
nedictio paternȩ uocis illu¬
stret: & salutare nos uinũ

Expanded text:
lubricae carnis voluptate deposita, spiritualiter gaudeamus, ut tenebras cordis nostri lumen stellae coelestis irradiet, benedictio paternae vocis illustret, et salutare nos vinu
Abbreviated transcription (Latin):
ad edendã mysticã cȩnam
cũ in caiphȩ atrio tractaret᷑
quomodo xp̃c posset occidi
ille corporis & sanguinis sui
ordinans sacramentũ. doce¬
bat qualis dõ hostia debe¬
ret offerri: ne ab hoc quidẽ
mysterio traditore submoto.
ut ostenderetur nulla iniu¬
ria exasperatus. qui uolunta¬
ria erat impietate prescitus:
Ipse enĩ sibi fuit materia ru¬
ine. & causa ꝑfidiȩ: sequens
diãbolũ ducẽ. & nolens xp̃m
habere rectorẽ: Dicens itaq
dñs amen dico uobis quod
unus ur̃m me traditurus est.
notã sibi ꝓditoris sui consci¬
entiã demonstrauit: ñ asꝑa
nec aꝑta impium increpatio¬
ne confundens. sed leni &

Expanded text:
ad edendam mysticam coenam, ad edendam mysticam coenam, cum in Caiphae atrio tractaretur quomodo Christus posset occidi, ille corporis et sanguinis sui ordinans sacramentum, docebat qualis Deo hostia deberet offerri, ne ab hoc quidem mysterio traditore submoto; ut ostenderetur nulla injuria exasperatus, qui in voluntaria erat impietate praescitus. Ipse enim sibi fuit materia ruinae et causa perfidiae, sequens diabolum ducem, et nolens Christum habere rectorem. Dicens itaque Dominus: Amen dico vobis, quod unus vestrum me traditurus est , notam sibi proditoris sui conscientiam demonstravit: non aspera nec aperta impium increpatione confundens, sed leni
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis consilium pontifices
congregarent. om̃iũq animoᷤ
sacerdotũ cura admitendi
in iħm sceleris occupasset.
ipsi se doctores legis lege pri¬
uarunt: & spontaneo defec¬
tu ritus sibi patrios sustule¬
runt: Incipiente enĩ festiui. Ui¬
tate paschali. qui ornare tẽ¬
ꝓuidere. & legitimis purifi¬
cationib sacratiorẽ diligen¬
tiam adhibere debuerant.
parricidalis odii furore con¬
cepto. ad unũ opus uacant.
& in unũ facinus simili cru¬
delitate coniurant: quid as¬
secuturi supplicio innocentiȩ.
ergo principibus ne in sco die
tumultus oriretur: non festi¬
uitati sed facinori studebat᷑:
nec religioni seruiebat hec
cura sed erimini: Diligentes
enĩ pontifices & solliciti sacer¬
dotes. seditiones turbarũ fie¬
ri in prȩcipua sollemnitate
metuebant: non ut populus
non peccaret. sed ne xp̃e euã
tus & in opere paternȩ dis¬
positionis intrepidus. uetus
testamentũ consũmabat: &
nouũ pascha condebat Dis¬
cũbentibus enĩ discipulis

Expanded text:
pium consilium pontifices congregarent, omniumque animos sacerdotum cura admittendi in Jesum sceleris occupasset, ipsi se doctores legis lege privarunt, et spontaneo defectu ritus sibi patrios sustulerunt. Incipiente enim festivitate paschali, qui ornare temprovidere, et legitimis purificationibus sacratiorem diligentiam adhibere debuerant, parricidalis odii furore concepto, ad unum opus vacant, et in unum facinus simili crudelitate conjurant, nil assecuturi supplicio innocentiae eergo principibus, ne in die sancto tumultus oriretur, non festivitati, sed facinori studebatur; nec religioni serviebat haec cura, sed crimini. Diligentes enim pontifices et solliciti sacerdotes, seditiones turbarum fieri in praecipua solemnitate metuebant, 220 non ut populus non peccaret, sed ne Christus etus, et in opere paternae dispositionis intrepidus, vetus Testamentum consummabat, et novum Pascha condebat. Discumbentibus enim secum discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
li tui captiua filia syon: quia
heç dicit dñs ds̃ Gratis uenun¬
dati estis. & sine argẽto redime¬
mini : quia heç dicit dñs ds̃
In egeptum descendit populus
meus in principio ut colonus
esset ibi : & assur absq ulla
causa calumpniatus est eum:
pulus meus gratis: dominato¬
res eius inique agunt dicit

Expanded text:
li tui captiba filia Syon. Quia haec dicit Dominus, gratis venumdati estis: et sine argento redimemini. Quia hec dicit Dominus Deus, in Egypto descendit populus meus in principio ut colonus esset ibi: et Assur absque ulla causa calumniatus est eum.  est populus meus gratis. Dominatores eius inique agunt dicit
Abbreviated transcription (Latin):
schali festo dignũ est inueniri:
Sed quia hec̃ fortitudo pau¬
coꝵ est. & dũ carnis fragilita¬
ti austerior obseruantia rela¬
xatur. dũq ꝑ uarias actiones
uitȩ huius sollicitudo disten¬
ditur. necesse est de munda¬
no puluere etiã religiosa cor¬
cda sordescere: magna diui¬
nȩ institutionis salubritate
ꝓuisũ est: ut ad reparandã
mentiũ puritatẽ. quadragin¬
ta nobis dierũ exercitatio me¬
deretur:. in quib alioꝵ tẽpo¬
rũ culp̃as. & pia opera redime¬
rent. & ieuinia casta deco
ceptis apłicis obedire curemꝰ:
emundantes nos ab om̃i inqui¬
namento carnis & sp̃s: ut ca¬
stigatis colluctationibus quȩ
sunt inter utrãq substantiam.
animus quẽ sub dei guberna¬
culis constitutũ corporis de¬
cet esse rectorẽ. dominatio

Expanded text:
schali festo dignum est inveniri. Sed quia haec fortitudo paucorum est, et dum carnis fragilitati austerior observantia relaxatur, dumque per varias actiones vitae hujus sollicitudo distenditur, necesse est de mundano pulvere etiam religiosa corda sordescere; magna divinae institutionis salubritate provisum est, ut ad reparandam mentium puritatem quadraginta nobis dierum exercitatio mederetur, in quibus aliorum temporum culpas et pia opera redimerent, et jejunia casta decoqceptis apostolicis obedire curemus, emundantes nos ab omni inquinamento carnis ac spiritus : ut castigatis colluctationibus quae sunt inter utramque substantiam, animus, quem sub Dei gubernaculis constitutum corporis sui decet esse rectorem, dominatio
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa legaliũ sanctionũ sacra¬
menta transiret: Nã ut pri-¬
mũ beatȩ matris scõ ꝓcessit
ab utero. circũcisionis signa¬
culo dedicatur: suie ut in¬
dubitatã carnis suȩ ostende¬
ret ueritatẽ: siue ne eum¬
uelut alienigenã alumna
circũcisionis plebs udaica
declinaret: Dei quia tradi
prȩcepta non poterant: offer¬
tur ꝓ eo purgationis holocau¬
stum Et ꝓ illo fr̃s holocau¬
stũ purgationis offertur. ⁊qͥ
om̃ium hominũ sordes pur¬
gaturus aduenit: Sed cũ io¬
hannes prȩmissus ante faciẽ
eius concurrentes ad se po¬
pulos. & prȩdicatione corri¬
geret. & penidentiȩ baptismo
consecraret: ipse ad eũ int̾
ꝓmiscuas uilesq turbas uelut
unus epopulo ꝓperauit: &¬
tanta sese benignissimus dig¬
natione subiecit: l ut illud sa¬
cratissimũ caput. tremendũ
potestatib. angłis uenerandũ.
ad suscipiendum baptismum

Expanded text:
omnia legalium sanctionum sacramenta transiret. Nam ut primum beatae Matris sancto processit ab utero, circumcisionis signaculo dedicatur; sive ut indubitatam carnis suae ostenderet veritatem; sive ne cum alienigenam alumna circumcisionis plebs Judaica declinaret. 100 Dein, quia traditae praecepta non poterant, offertur pro eo purgationis holocaustum ; et pro illo, fratres, holocaustum purgationis offertur, qui omnium hominum sordes purgaturus advenit. Sed cum Joannes praemissus ante faciem ejus concurrentes ad se populos et praedicatione corrigeret et poenitentiae baptismo consecraret, ipse ad eum inter promiscuas vilesque turbas, velut unus e populo properavit, et tanta sese benignissimus dignatione subjecit, ut illud sacratissimum caput tremendum potestatibus, angelis venerandum, ad suscipiendum baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
tis ostendere. si ipsam quoꝙ
orationis domũ ꝓpensiõri tunc
cura & ampliori cultu quan¬
tũ possumus adornamus. non¬
ne dignũ est ut anima. xp̃ia¬
est speciem suam prudenter

Expanded text:
tis ostendere; si ipsam quoque orationis domum propensiore tunc cura et ampliore cultu, quantum possumus, adornamus, nonne dignum est ut anima Christiaest, speciem suam prudenter
Abbreviated transcription (Latin):
dã esse quã głam: quia tẽpo¬
ra padiendi. non potest feli¬
citas prȩuenire regnandi:
Adhuc itaq loquente eo ecce
nubes lucida obumbrauit
eos:l & ecce uox de nube di¬
cens: Hic est filius meus di

Expanded text:
dam esse quam gloriam: quia tempora patiendi non potest felicitas praevenire regnandi. CAP. VI. Adhuc itaque eo loquente ecce nubes lucida obumbravit eos, et ecce vox de nube dicens: Hic est Filius meus
Abbreviated transcription (Latin):
iestatẽ. expectantib ait mini¬
stris Implete hydrias aqua:
Nec mora obsequiũ suũ obȩdi¬
ens minister exhibuit: &
ecce repende aquȩ illȩ cȩpe-¬
runt mirabiliter fortitudinẽ
sumere. ducere colorẽ. odo¬
rem prȩbere. saporẽ conciꝑe:
totãq simul mutare natu¬
ram: Quȩ ꝑmutatio aqua¬
rum asua in aliã creaturam
prȩsentis creatoris est testata
uirtutem: Neq uero quisquã
conuertere aquas in usus pos¬
set alios  nisi ille qui eas fe¬
cit ex nichilo Stupuit ergo
minister attonitus. qui aquas
miserat :ͥ & uinũ sumebat:
Lȩtatusq nimium illa se
suis humeris fluenta portas¬
se l ꝑ quȩ dĩ esset gła reue¬
lata: Nemo enĩ quic quar⁊
locutus in tempore. hydriis
preter aquã niebil adiectum.
ars nulla conducta est: & tam
grande miraculũ inter paui¬
da circũstantiũ silentia sola

Expanded text:
estatem, exspectantibus ait ministris: Implete 69 hydrias aqua. Nec mora obsequium suum obediens minister exhibuit: et ecce repente aquae illae coeperunt mirabiliter fortitudinem sumere, ducere colorem, odorem praebere, saporem concipere, totamque simul mutare naturam. Quae permutatio aquarum a sua in alienam creaturam, praesentis Creatoris est testata virtutem. Neque vero quisquam convertere aquas in usus posset alios, nisi ille qui eas fecit ex nihilo. Stupuit ergo minister attonitus, qui aquas miserat et vina sumebat, laetatusque nimium illa se suis numeris fluenta portasse, per quae Dei esset gloria revelata. Nemo enim quidquam locutus est in tempore: hydriis praeter aquam nihil adjectum: ars nulla conducta est: et tam grande miraculum inter pavida circumstantium silentia, sola
Abbreviated transcription (Latin):
stranda porrexit: Unde be¬
ne alii ferunt euangelistȩ
quia panes & pisces dñs di¬
scipulis: discipuli autẽ mini¬
strauerunt turbis: Cũ enim
ministeriũ humanȩ salutis.¬
initiũ accepisset enarrari ꝑ
dñm: ab eis qui audierunt
in nos confirmatũ est: Qͥnq
siquidẽ panes & duos pisces
fregit & distribuit discipłis.
quando aperuit illis sensum
ut intelligerent om̃ia quȩ
scripta essent in sege mor
Discipuli apyosuerunt tur¬
bis÷ quando ꝓfecti predica¬
uerunt ubiq dño cooperan

Expanded text:
stranda porrexit. Unde bene alii referunt evangelistae quia panes et pisces Dominus discipulis suis, discipuli autem ministraverunt turbis . Cum enim mysterium humanae salutis accepisset enarrari per Dominum, ab eis qui audierunt in nos confirmatum est. Quinque siquidem panes et duos pisces fregit, et distribuit discipulis, quando aperuit illis sensum, ut intelligerent omnia quae scripta essent in lege Moys. Discipuli apposuerunt turbis, quando profecti praedicaverunt ubique Domino cooperan
Abbreviated transcription (Latin):
cũ me diuitiarũ seculariũ cu¬
piditate discrutiat: Spina
est: Spͥna uiro bono. honoris
ambitio est: Uidentur enĩ spe¬
cie apud suos grata esse. sed le¬
dunt: His ergõ nisi uigilando
& ieuinando curari non pos¬
sumus: quin potius ꝑ abstinen¬
tiã ipse spinȩ uertuntur in
rosã ꝓducit enĩ ieiunando li¬
bido castimoniã. suꝑbia humi¬
litatẽ:l ebrietas parcitatem:
bonũ dõ spirant: Unde ait apo¬
stolus: ͥ qm̃ xp̃i bonus odor su¬
mus dõ Hanc ergo quadrage¬
simã largitus est nobis dñs. ut
huius tẽporis spacio in morem
totuis creature. nunc concupi¬
scamus uirtutũ germina. ut
in diem pasche fructũ iusticie ꝓ¬
feramus: Hoc autẽ quadrage¬
nario numero. se ipse dñsxp̃e

Expanded text:
cum me divitiarum saecularium cupiditate discruciat. Spina est: spina viro bono honoris ambitio est; videntur enim specie apud suos grata esse, sed laedunt. 5. His ergo nisi vigilando et jejunando carere non possumus; quin potius per abstinentiam ipsae spinae vertentur in rosam. Producit enim jejunando libido castimoniam, superbia humilitatem, ebrietas parcitatem; bonum Deo spirant. Unde ait Apostolus: Quoniam Christi bonus odor sumus Deo . Hanc ergo quadragesimam largitus est nobis Dominus, ut hujus temporis spatio in morem totius creaturae nunc concipiamus virtutum germina, ut in die paschae fructum justitiae proferamus. 6. Hoc autem quadragenario numero se ipse D
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ: Heri enĩ rex nr̃
trabea carnis indutus. de au¬
la uteri uirginalis egredieis
uisitare dignatus est mun¬
dum: hodie miles de taber¬
naculo corꝑis exiens. trium¬
phator migrauit. id cęlum:
Ille sempiterne deitatis ma¬
iestate seruata. seruile cincto¬
riũ carnis assumens: in huius
scłi cãpo pugnaturus intra¬
uit: iste dẽpositis corruptibi¬
lib corꝑis indumentis. ad cȩ¬
li palatium ꝑenniter regna¬
turus ascendit: Ille descendit
carne ielatus : iste ascendit
sanguine laureatus: Ascen¬
dit iste lapidantib uideis: qͥa
ille descendit lȩtantib angłis:

Expanded text:
nem. Heri enim Rex noster, trabea carnis indutus, de aula uteri virginalis egrediens visitare dignatus est mundum: hodie miles de tabernaculo corporis exiens, triumphator migravit ad coelum. Ille, sempiternae deitatis majestate servata, servile cinctorium carnis assumens, in hujus saeculi campum pugnaturus intravit; iste depositis corruptilibus corporis indumentis, ad coeli palatium perenniter regnaturus ascendit. Ille descendit carne velatus, iste ascendit sanguine laureatus. Ascendit iste lapidantibus Judaeis, quia ille descendit laetantibus angelis
Abbreviated transcription (Latin):
tientis ostendunt. repentina
solis obscuritas. tremor ter¬
rarũ. saxorũ diuisio: resur¬
rectio mortuoꝵ: Illud autẽ
quanti est testimonii. quod
etiã pariter crucifixus latro
memoriã sui in cęlesti regno
fieri aconsorte supplicii preca¬
batur: Hinc est Rm̃i quod
illusiones & ꝓbra quȩ ꝑtulit
xp̃e. crucẽ mortẽq eius non
suspiriis ingemiscimus:ł sed
continuis laudib celebramꝰ:
Sepultus est autẽ. quia con¬
sequens erat: ut qui mortuus
fuerat. acciperet sepulturã:
Sepultus est dñs: ut ad con¬
solationẽ sepultoꝵ benedic¬
tionẽ corporis eus & terra su

Expanded text:
tientis ostendunt repentina solis obscuritas, tremor terrarum, saxorum divisio, resurrectio mortuorum. Illud autem quanti est testimonii, quod etiam pariter crucifixus latro memoriam sui in coelesti regno fieri a consorte supplicii precabatur? Hinc est, carissimi, quod illusiones et probra quae pertulit Christus, crucem mortemque ejus non suspiriis ingemiscimus, sed continuis laudibus celebramus. Sepultus est autem, quia consequens erat ut qui mortuus fuerat acciperet sepulturam. Sepultus est Dominus ut ad consolationem sepultorum benedictionem corporis ejus et terra su
Abbreviated transcription (Latin):
sa ut filio dĩ diceret mitte
te deorsũ: Nũquid non recti¬
us dixisset. si filius dei es: a¬
scende ad celũ: Quodutiꝙy
si faceret dñs illum uere dei¬
esse filiũ copbaret: Sed ini

Expanded text:
sa, ut Filio Dei diceret: Mitte te deorsum. Nunquid non rectius dixisset: Si Filius Dei es, ascende in coelum? Quod utique si faceret Dominus, vere illum Dei esse Filium comprobaret. Sed ini
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimi fideles animos. &
coruscantẽ grãm luminis sẽ¬
piterni. & imƿensa humane
salutis sacramenta ueneran¬
tes: studium ur̃m his que

Expanded text:
lectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis qu
Abbreviated transcription (Latin):
corde nolentes ueritati ad¬
quiescere incurrerent penã:
Mystice autẽ cȩna hec domi¬
nica ubi martha ministra¬
bat. & lazarus inter alios
discũbebat ÷ fides est eccl̃ȩ
quȩ ꝑ dilectionẽ operatur:
Ende alibi dñs de creditu¬
ris in se populis dicit ad di¬
scipulos Ego cibũ habeo man¬
dicare que uos nescitis Et
hoc exponens adiuuxit: Me¬
us cibus est ut faciã uolunta¬
ficiã opus eius: Inqua cȩna
martha ministrat: cũ ani

Expanded text:
corde nolentes veritati acquiescere, incurrerent poenam. Mystice autem coena haec Dominica, ubi Martha ministrabat, et Lazarus inter alios discumbebat, fides est Ecclesiae quae per dilectionem operatur: unde alibi Dominus de credituris in se populis dicit ad discipulos: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis . Et hoc exponens adjunxit: Meus cibus est, ut faciam voluntaerficiam opus ejus. In qua coena Martha ministrat, cum ani
Abbreviated transcription (Latin):
q hominẽ qui ds̃ esset  ple¬
num gr̃ȩ & ueritatis: fuit
inquit᷑ homo missus adõ:
cui nomen erat ioħes Hic
uenit in testimoniũ. ut testi¬
moniũ phiberet de lumine:
ut om̃s crederent ꝑ illũ: Non
ait ut om̃s crederent in illũ:
maledictus enĩ homo qui con¬
ficdit in homine. & ponit car¬
nem brachiũ suũ: sed ut om̃s
inquit crederent ꝑ illũ. hoc
est ꝑ illius testimoniũ crede¬
rent in lucẽ quã necdũ uide¬
re nouerant: dñm uidelicet
ih̃m xp̃m qui de se ipso testat᷑
Ego sum lux mundi: Qui se¬
quitur me non ambulat in¬

Expanded text:
 hominem, qui Deus esset, plenum gratiae et veritatis. Fuit, inquit, homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, utait, ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo, qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum . Sed ut omnes, inquit, crederent per illum, hoc est, ut per illius testimonium crederent in lucem, quam necdum videre noverant, Dominum videlicet Jesum Christum, qui de seipso testatur: Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabi
Abbreviated transcription (Latin):
pilati pontificũ delegatione
transfertur: Qui diuino iu¬
re neglecto clamantes se re¬
gẽ non habere nisi cȩsarem.

Expanded text:
Pilati pontificum delegatione transfertur. Qui, divino jure neglecto, clamantes se regem non habere nisi Caesarem
Abbreviated transcription (Latin):
nem su.am dñs ãd triã ter¬
ni amoris ꝓfessionẽ ter dixit:
pasce oues meas. Ipse quoꝙ
mandatum dñi pastor exe¬
quitur. confirmans nos cohor¬
tationib sins: ñ cessans ora¬
re ꝓ nobis. ut nulla tempta¬
tione superemur. Si autem
hanc pie atis sue curam om̃i
popło dei pretendit ubiꝙ:
quantomagis nobis aliminis
sius opem dignabitur impen¬
dere: Illi ergo nunc seriitu¬
tis nr̃e natalicium diẽ. illi a¬
scribamꝰ hoc sanctũ cuiꝰ pa¬
trocinio ꝓtecti meruimꝰ ipsiꝰ
meritis huiusmõdi habere con¬
sortium. Hunc etiã nr̃e ora¬
tionis adiutorem queramus:
cuiꝰ nos orationib & a spiri¬
talib mimicis. & a corporeis
hostib confidimꝰ liberari
Ipsiumm itaq interedendo ro¬
gemꝰ impetrare: ut disrup¬
tis uinculis carnis. merea¬
mur intrare atria superne
ciuitatis. Quia ergo finem
sermo postulat. exaltemꝰ in
eccłia plebis beatissimum pe¬
trum: &e in cathedra semoꝵ
laudantes eum benedicamꝰ

Expanded text:
nem suam Dominus ad trinam ternem suam Dominus ad trinam terni amoris professionem ter dixit: Pasce oves meas . Ipse quoque mandatum Domini, pastor exsequitur, confirmans nos cohortationibus suis, non cessans orare pro nobis, ut nulla tentatione superemur. Si autem hanc pietatis suae curam, omni populo Dei ubique praetendit, quanto magis nobis alumnis suis opem suam dignabitur impendere. Illi ergo nunc servitutis nostrae natalitium diem, illi ascribamus hoc festum, cujus patrocinio protecti, meruimus ipsius meritis hujusmodi habere consortium. Hunc etiam nostrae orationis adiutorem quæramus, cuius nos orationibus & ab spiritualibus inimicis, & a corporeis hostibus confidimus liberari. Ipsum itaque intercedēdo rogemus impetrare, vt destructis vinculis carnis mereamur intrare atria supernæ ciuitatis. Quia igitur sermo finem postulat, exaltemus in Ecclesia plebis beatissimū Petrum, & in cathedra seniorum laudantes eum, benedicamus
Abbreviated transcription (Latin):
do conuersus confirma fra¬
tres tuos. Cõmune erat om¬
nib apłis periculũ de temp¬
tatione formidinis. & diui¬
ne ꝓtectionis auxilio pari¬
ter indigebant: tamen sꝑe¬
cialis a dño pecri cura susci¬
patur. & ꝓ fide petri ꝓpriescip¬
plicatur. tanquã alioꝵ status
certior sit futurus:si mens prin¬
cipis uicta non fuerit. In petro
ergo omniũ fortitudo munit᷑
&e diuine gr̃e ita ordinatur
auxiliũ : ut firmitas que ꝑ
xp̃m petro tribuitur. ꝑ petrũ
apłis conferatur. Qum itaq
dilectissimi tantum nobis
presidium uideamꝰ diuintrꝰ
institutũ. rationabi oer &̾ iu¬
ste ĩ ducis nr̃i meritis ac dig¬
nitaie leteniur. grãs agentes
potentiã dedit ei. quẽ totius
eccłie principẽ ac presulem
fecit. łcax.Siquid etiã nr̃is
temporib recte ꝑ nos agitur
recteq disponitur. illiꝰ operib
illiꝰ est guberna culis depu¬
tandũ cui dictum est: &ͫ tu
conuersus confirma frat̾res
tuos. Et cui post resurtectio¬

Expanded text:
do conversus confirma frado conversus confirma fratres tuos . Commune erat omnibus apostolis periculum de tentatione formidinis, et divinae protectionis auxilio pariter indigebant, tamen specialis a Domino Petri cura suscipitur, et pro fide Petri proprie supplicatur, tanquam aliorum status certior sit futurus, si mens principis victa non fuerit. In Petro ergo omnium fortitudo munitur, et divinae gratiae ita ordinatur auxilium, ut firmitas quae per Christum Petro tribuitur, per Petrum apostolis conferatur. Cum itaque, dilectissimi, tantum nobis praesidium videamus divinitus institutum, rationabiliter et juste in ducis nostri meritis ac dignitate laetamur, gratias agentes potentiam dedit ei, quem totius Ecclesiae principem ac praesulem fecit. Si quid etiam nostris temporibus recte per nos agitur, recteque discernitur, illius operibus, illius gubernaculis deputandum, cui dictum est: Et tu conversus confirma fratres tuos , et cui post resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
ergo petri priuilegium: tibi¬
cumq ex ipsiꝰ fertur equitate
iudicium: Hec nimia est uelse¬
ueritas uel remissio: ubi mebal
ligatum fuerit aut solu¬
tũm.nisi qd̾ beatus petruꝰ¬
aut ligauerit aut soluerit.
deo dilectissimi quãquã
uiuers aliter in om̃iũ scõꝵ
cõmemoratione sit lecan¬
dum: tamen in huiꝰ nr̃i ex¬
cellentia patroni merito est
exultandum. gaudendum.
aegloriandũ: quẽ dei gr̃a in
tantũ apicem inter omnia
eccłie menbra ꝓuexit. ut eum
in corpore cui caput xp̃c est
quasi lucidissimũ lumen cõ¬
stitueret oculoꝵ. Seut au¬
tẽ & nos exꝑti sumꝰ. &e nr̃i ꝓ
bauere maiores: ad ꝓmeren¬
dan misccłiami dei credimus
semꝑ nos specialis patroni ora¬
tionib adiuuandos: ut quã¬
tum ꝓpriis peccatis deprimi¬
mux. tantũ aplicis meritis eri¬
gannr. Instante autẽ dm̃i
passione. sciens dñs discipu¬
loꝵ turbandã constantiã:
ait petro. Symon ecce satha¬
nas expetiut uos ut cribra¬
re sicut triticum. ego autẽ¬

Expanded text:
ergo Petri privilegium, ubicunque ex ipsius fertur aequitate judicium. Nec nimia est vel severitas, vel remissio, ubi nihil ligatum, nihil est solutum, nisi quod beatus Petruaut ligauerit, aut soluerit. Ideo, dilectissimi, quanquam vniuersaliter in omnium sanctorū commemoratione sit lætandum, tamen in huius nostri excellentia patroni, merito est exultandum, gaudendum, gloriandum, quem Dei gratia in tantum apicem inter omnia Ecclesiæ membra prouexit, vt eum in corpore, cui caput Christus est, quasi lucidissimū lumen constitueret oculorum. Sicut autem & nos experti sumus, & nostri probauere maiores, ad promerendam misericordiam Dei credimus semper nos specialis patroni orationibus adiuuandos, vt quantum propriis peccatis deprimimur, tantū Apostolicis meritis erigamur. Instante autem Domini passione, sciens Dominus discipulorum turbandam constantiam, ait Petro. Simon, ecce Sathanas expetiuit vos, vt cribrare
Abbreviated transcription (Latin):
es ȩternus. diues ꝑmanens
ut conderet nos: xp̃s in die
tẽꝑis. pauꝑ factus ut redime¬
ret nos: Dies eternus xp̃s. ds̃
de dõ patre xp̃s in die te¬
poris. ds̃ homo de uirgine
matre: Ap̃s dies eternus.
uerbum eructuatum de cor¬
de patris: xp̃s in die temꝑis.
uerbũ caro factum de utero
uirginis matris: Ap̃s dies
eternus ds̃ uerus de dõ ue¬
ro: xp̃s in die temꝑis. spon¬
sus ꝓcetlens de thalamo suo:
Dies eternitatis xp̃s angłos
creans: dies in tẽpore. xp̃c
homines saluans: Dies eter¬
nitatis xp̃c in celo scõs ange¬
los pascens : dies temporis
xp̃c. homines in terra refi¬
ciens: T enim panẽ ange¬
lorum manducaret homo:
creator angłoꝵ factus est ho¬
mo: utrosq pascens & ince¬
ger ꝑmanens: Quã bonus
panis qui & angelos pascit
ꝑ speciem. ut de ipso sacientur
in patria: & nos pascit ꝑ fi¬
dem. ne deficiamus in uia:
Ille panis qui se ipsũ dat an

Expanded text:
es aeternus dives permanens ut conderet nos; Christus in die temporis pauper factus ut redimeret nos. Dies aeternus Christus Deus de Deo Patre, Christus in die temporis Deus homo de virgine matre. Christus dies aeternus Verbum eructatum de corde Patris, Christus in die temporis Verbum caro factum de utero virginis matris. Christus dies aeternus, Deus verus de Deo vero; Christus in die temporis sponsus procedens de thalamo suo . Dies aeternitatis Christus angelos creans, dies in tempore Christus homines salvans. Dies aeternitatis Christus in coelo sanctos angelos pascens, dies temporis Christus homines in terra reficiens. Ut enim panem angelorum manducaret homo, creator angelorum factus est homo, utrosque pascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat an
Abbreviated transcription (Latin):
gelista ioħes qui ei ministra¬
uit in terra. głam eiꝰ partici¬
pare mereatur in cȩlo Est
aut̃ẽ in effabile quantã gra¬
tiã & głam dederit dñs ma¬
tri suȩ: Hoc tam̃ certo scimus
quia iusti quicquid ab eo po¬
stulant: ꝑ intercessionẽ matͥs
celerius impetrant : Peccatores
ma exempla de utrisq. sed
adprȩsens pauca sufficiant :¬

Expanded text:
gelista, qui ei ministravit in terra, gloriam ejus participare mereatur in coelo. Est autem ineffabile quam gratiam et gloriam dederit Dominus Matri suae; hoc tamen certo scimus quia justi quidquid ab eo postulant, per intercessionem matris celerius impetrant, peccatores a exempla de utrisque, sed ad praesens haec sufficiant
Abbreviated transcription (Latin):
raptas in consortiũ suȩ damp¬
nationis inducat: Inde cum
in id cupiditates suas tende¬
re. quod eũ arecto itinere
faciat deuiare recurrat ad
cruc̃ẽ dñi & ligno uitȩ mo¬
tus nociȩ uoluntatis affigat:
ac uoce ꝓphetica ad dñm
clauis atimore tuo carnes
meas : auidiciis eñĩ tuis ti¬
timoris dĩ carnes habere con¬
fixas. nisi corporeos sensus. ab

Expanded text:
raptas in consortium suae damnationis inducat. Unde cum in id cupiditates suas tendere, quod eum a recto itinere faciat deviare, recurrat ad crucem Domini, et ligno vitae motus noxiae voluntatis affigat; ac voce prophetica ad Dominum clauis a timore tuo carnes meas as; a iudiciis enim im tuis titimoris Dei carnes habere confixas, nisi corporeos sensus ab
Abbreviated transcription (Latin):
bit om̃e uerbũ: Quid hoc
stabilius. quid firmius uer¬
bo: In cuius predicatione
ueteris ac noui testamenti con¬
cinit tuba & cũ euangłica
doctrina antiquarũ ꝓtesta¬
tionũ instrumenta concur¬
runt: Astipulantur enĩ sibi
inuicẽ utriusq federis pagi¬
ne. & quẽ sub uelamine my¬
sterioꝵ prȩcedentia signa ꝓ¬
miserant. manifestũ atq ꝑspi¬
cuũ presentis głe splendor
ostendit:l quia sicut ait bea¬
tus iohes lex ꝑ moysen data
est. gr̃a autẽ & ueritas ꝑihm
figurarũ & legaliũ racio prȩ¬
cẽptoꝵ. dũ & uerã docet ꝓ¬
phetiam ꝑ sui presentiã. &
possibilia facit mandata per
reuelationib petrus apl̃s in¬
citatus. mundana spernens.
& terrena fastidiens. in eter¬
noꝵ desideriũ quodã mentis
rapiebatur excessu:l & gaudio

Expanded text:
t omne verbum . Quid hoc stabilius, quid firmius verbo, in cujus praedicatione veteris et novi Testamenti concinit tuba, et cum evangelica doctrina, antiquarum protestationum instrumenta concurrunt? Astipulantur enim sibi invicem utriusque foederis paginae; et quem sub velamine mysteriorum praecedentia signa promiserant, manifestum atque perspicuum praesentis gloriae splendor ostendit: quia, sicut ait beatus Joannes, lex per Mosen data est, gratia autem et veritas per figurarum et legalium ratio praeceptorum, dum et veram docet prophetiam per sui praesentiam, et possibilia facit mandata per revelationibus Petrus apostolus incitatus, mundana spernens et terrena fastidiens, in aeternorum desiderium quodam mentis rapiebatur excessu; et gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
nemini diuulgare uolebat.
sed ipsum heç quando uellet.
& quomodo uellet diuulga¬
re reuerenter expectabat.
ipsa aut̃e eadẽ secreta ore taci¬
to. uigili tam̃ corde seclula
scrutabatur: Et hoc est quod
ait. conferens in corde suo:
Conferebat quippe ea quȩ
acta uidebat his quȩ agenda
legerat: Uidebat namq se
de stirpe dauid ortã. in nara¬
rech de sp̃u scõ filium dĩ con¬
cepisse. legerat in ꝓpħa. exiet¬
effrata paruulus es in milibus
iuda: ex te michi egredietur
qui sit dominator in ifrł: &
egressus eius ab initio adieb
ȩcernitatis: Hidebat se in
bethleem peperisse dominato¬
rem isrł. qui eternus ex patre
ds̃ ante scła natus est: Wide

Expanded text:
nemini divulgare volebat, sed ipsum haec quando vellet, et quomodo vellet divulgare, reverenter exspectabat. Ipsa autem eadem secreta ore tacito, vigili tamen corde sedula scrutabatur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo. Conferebat quippe ea quae acta videbat his quae agenda legerat. Videbat namque se de stirpe David ortam in Nazareth de Spiritu sancto Filium Dei concepisse. Legerat in prophetEffrata, paruulus es in milibus Iuda. Ex te mihi egredietur, qui sit dominator in Israhel; et egressus eius ab initio, a diebus ęternitatis. HBethleem peperisse dominatorem Israel, qui aeternus ex Patre Deus ante saecula natus est; vide
Abbreviated transcription (Latin):
obsequentes uiã mutemus.
& qua prȩcepit dñs ambule¬
mus: ut ad patriã uenire
ualeamus: ubi sine fine cũ
ipso dño gaudeamus: Hia enĩ
hominis est uita eius: qui
male iuiuit. uiã tenet erro¬
ris: qui bene uiuit. ꝑ uiam
graditur ueritatis: Quappt̃
qui ambulat uiã fornicatio¬
nis. uiã teneat castitatis:
qui uiã tenebat auariciȩ. uiã
bene ꝑ fidẽ. ut ꝑueniamus
ad speciem. ubi plenũ erit
gaudiũ nr̃m: quia implebit᷑
in bonis desiderium nr̃m:¬

Expanded text:
obsequentes, viam mutemus, et in qua praecepit Dominus ambulemus, ut ad patriam pervenire valeamus, ubi sine fine cum ipso Domino gaudeamus. Via enim hominis est vita ejus. Qui male vivit, viam tenet erroris; qui bene vivit, per viam graditur veritatis. Quapropter qui ambulabat viam fornicationis, viam teneat castitatis; qui viam tenebat avaritiae, teneabene per fidem, ut perveniamus ad speciem , ubi plenum erit gaudium nostrum, quia implebitur in bonis desiderium n
Abbreviated transcription (Latin):
completurus erat in ierłm. di¬
xisse memorantur. quia nimirũ
unica laudis materia fidelib
suis fit passio redemptoris.l
qui quantomagis meminerint
euis se gr̃a esse redemptos.
tanto suȩ reparationis memo¬
riam deuoto semꝑ in pectore

Expanded text:
completurus erat in Jerusalem, dixisse memorantur: quia nimirum unica laudis materia fidelibus suis fit passio redemptoris: qui quanto magis meruerint ejus se gratia esse redemptos, tanto suae reparationis memoriam devoto semper in pectore
Abbreviated transcription (Latin):
runt in damnationẽ suã quod
ꝑtinaciter exigebant: Quoꝵ
dentes sicut ꝓpħa testatus est
arma erant & sagittȩ:l & lin¬
gua eoꝵ gladius acutus: Fru¬
stra enĩ acrucifigendo maies¬
tatis dño manus impias con¬
tinebant: inquẽ lȩtalia uo

Expanded text:
ui in damnationem suam quod pertinaciter exigebant: quorum dentes, sicut propheta testatus est, arma erant et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Frustra enim a crucifigendo majestatis Domino manus proprias continebant, in quem lethalia vo
Abbreviated transcription (Latin):
suadenti quã dño iubenti con¬
sensit. sic & uitã quã habuit
ꝑdidit: & mort̾ẽ quã ignora¬
bat accepit: Stabat aclam
inter uxorem & diabolũ. inter

Expanded text:
suadenti quam Deo jubenti consensit, et sic vitam quam habuit perdidit, et mortem quam ignorabat accepit. Stabat Adam inter uxorem et diabolum, inter
Abbreviated transcription (Latin):
nib suis cogitationẽ nr̃am dis¬
sipant l & uoces cordis in orati¬
UIIIIone ꝑturbant: Sepe namq
dũ conuerti ad dm̃ post ꝑpetra¬
ta uiti⁊ uolumus. dũ contra hec
eadem exorare uitia que ꝑpe¬
tralimus conamur l occurrunt
cordi fantasmata ƿeccatoꝵ quȩ
fecimus. mentis nr̃e aciem reuer¬
berant. confundunt animũ. &
uocẽ nr̃e deprecationis premius:
Qui prȩibant ergo increpabant
eũ ut taceret:l quia prius quã
iħs ad cor ueniat. mala quȩ
fecimus. cogitationi nr̃e suisima¬
ginib illisa: in ipsa nos nr̃a ora¬
tione conturbant: Sed quid
ad hec illuminandus cȩcus fecit
audiamus: Sequitur: Ipse uero
multomagis elamabat. fili dausd
miserere mei: Ecce quẽ tur¬
ba increpat ut taceat. magis
ac magis clamabat: qͥa quan

Expanded text:
nibus suis cogitationem nostram dissipant, et voces cordis in oratione perturbant? Saepe namque dum converti ad Dominum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia quae perpetravimus conamur, occurrunt cordi phantasmata peccatorum quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt animum, et vocem nostrae deprecationis premunt. Qui praeibant ergo increpabant eum, ut taceret, quia, priusquam Jesus ad cor veniat, mala quae fecimus, cogitationi nostrae suis imaginibus illisa, in ipsa nos nostra oratione conturbant. 4. Sed quid ad haec illuminandus iste caecus fecit audiamus. Sequitur: Ipse vero multo magis clamabat: Fili David, miserere mei. Ecce quem turba increpat ut taceat magis ac magis clamat, quia quan
Abbreviated transcription (Latin):
Drimus nuptiarũ lociis uidȩ¬
a extitit: in qua filius dĩ ho¬
mo fieri. & eccłiam sui corpo¬
ris participatione consecrare.
sui sp̃s pignore in fide confir¬
mare dignatus est: Sed uo¬
catis ad fidem gentibus: usq
ad fines orbis terrȩ earũdem
nuptiarũ uotia gaudia ꝑue¬
nerunt: Nec uacat amysterio
quod die tercia post ea quȩ
superior euangelii sermo de¬
scripserat nuptiȩ factȩ refe¬
runtur: sed tertio tempore
scłi. dñm ad aptandam sibi
eccłiam uenisse designat:
Primum quippe scłi tempus
ande legẽ patriarcharũ exem¬
plo: secundum sub lege. pro¬
phetarũ scriptis. tertiũ sub
gr̃a prȩconiis euangelistarum.
quasi terciȩ diei luce mundo
refulsit: in quo dñs & salua¬
tor nr̃ ꝓ redemptione generis

Expanded text:
rimus nuptiarum locus in Judaea exstitit, in qua Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui corporis participatione consecrare, suique Spiritus pignore in fide confirmare dignatus est: sed vocatis ad fidem gentibus, usque ad fines orbis terrae earumdem nuptiarum votiva gaudia pervenerunt. Nec vacat a mysterio quod die tertia, post ea quae superior Evangelii sermo descripserat, nuptiae factae referuntur, sed tertio tempore saeculi Dominum ad adoptandam sibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus ad legem, patriarcharum exemplis; secundum sub lege, prophetarum scriptis; tertium sub gratia, praeconiis evangelistarum, quasi tertiae diei luce mundo refulsit; in quo Dominus et Salvator noster pro redemptione generis
Abbreviated transcription (Latin):
ut in fletib etiã compungan¬
tur: sed post lacrimarũ tẽ¬
pus ad iniquitatẽ redeunt:
Hi ꝓfecto uerba dĩ non audi¬
unt quia hec in opere exer¬
cere contemnunt: Uitã er:¬
ocłos reuocate. alta considera¬
tione ꝑtimescite. hoc quod ex
ore ueritatis sonat. ꝓpterea
uos non auditis: quia ex dõ
non estis: Sed hoc quod de
reprobis ueritas loquitur: ip¬
si hoc de semet ipsis reꝓbi suis
operib ostendunt. Nã sequit᷑

Expanded text:
/ ut etiam in fletibus conpungan/ ut etiam in fletibus conpungantur, sed post lacrimarum tempus ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba dei non audiunt, quia haec exercere in opere contemnunt et aoculos revocate, et alta consideratione pertimescite hoc quod ex ore Veritatis sonat: Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Sed hoc quod de reprobis Veritas loquitur, ipsi hoc de semtipsis reprobi suis operibus ostendunt. Nam sequit
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ dĩ: Relaxa¬
re peccata uenerat. & dice¬
bat: Quis ex uobis argu¬
et me de peccato: Nonde¬
dignatur ex racione ostende¬
re se piecatorẽ non esse: qui
ex uirtute diuinitatis pote¬
rat peccatores iustificare:
Sed erribile est ualde quod
subditur: Qui ex dõ est: uer¬
ba di audit: Propterea uos
non auditis: quia ex dõ non
estis: Si enĩ ipse uerba cdli au¬
dit qui ex dõ est. & audire
uerba dĩ non potest quisquis
ex illo non est: interroget
se quisq si uerba dĩ in aure
corclis ꝑcipit. & intelligit un¬
nis conteri: mundi glam decli¬
nari. aliena nõ appetere: ꝓpria
largiri: Penset ergo apud se
unus quisq ur̃m. si hec uox dei
in cordis eius aure conualuit:
& quia iã ex dõ sit agnoscit:
Nam sunt non nulliꝰ: qui prȩ¬
cepta di nec aure corporis ꝑci¬
pere dignantur: Et sunt ñ¬
nulli. qui hȩc quidẽ corporis
aure ꝑcipiunt: sed nullo ea
mentis desiderio cõplectunt᷑:
Et sunt nonnulli. qui liben¬
ter uerba dĩ suscipiunt. ita

Expanded text:
suetudinem Dei. Relaxare peccata venerat, et dicebat: Quis ex vobis arguet me de peccato? Non dedignatur ex ratione ostendere se peccatorem non esse, qui ex virtute divinitatis poterat peccatores justificare. Sed terribile est valde quod subditur: Qui ex Deo est verba Dei audit; propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Si enim ipse verba Dei audit qui ex Deo est, et audire verba ejus non potest quisquis ex illo non est, interroget se unusquisque si verba Dei in aure cordis percipit, et intelliget unia conteri, mundi gloriam declinare, aliena non appeti, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque nostrum, si haec vox dei in cordis eius aure convaluit, et quia iam ex deo sit, agnoscit. Nam sunt nonnulli, qui praecepta dei nec aure corporis percipere dignantur. Et sunt nonnulli, qui haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea mentis desiderio complectuntur. Et sunt nonnulli, qui libenter verba dei suscipiunt, ita
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa enĩ ista dolore connomi¬
nauit. & iacentẽ. & paraliticũ.
& dure detentũ. ideo ut &
suȩ animȩ angustias demon¬
quatinus & illius cruciatum

Expanded text:
Omnia enim ista dolore congeminavit, et jacentem, et et paralyticum, et dure detentum. Ideo ut et suae animae angustias demonquatenus et illius cruciatum
Abbreviated transcription (Latin):
us tẽpora cursusq distingueren
hec uero ꝓdire iussa est. ut ip-¬
sum mundi dñm & regni cȩle-¬
stis adesse tempus ostenderet:
Aiunt itaq magi Uidimus
stellã eius l & ueninimus ado¬
rare eũ: Ecce xp̃m qui non ha¬
bent habere uolunt & inue-¬
nire contendunt: Iudȩus dm̃
suũ refugit : paganus inquirit:
Quod ꝑximus non agnoseit:
alienus intelligit: Gentilis stel¬
us. xp̃m uidet & inuidet: sicut
lectum est: In sua uenit ł & sui
eũ non receperunt: Uere iudȩa
durissima suaq infidelitate
cȩcata non uidebat quod stel¬
la radiabat. nec audire po

Expanded text:
us tempora cursusque distinguerent; haec vero prodire jussa est ut ipsum mundi Dominum et regni coelestis adesse tempus ostenderet. Aiunt itaque magi: Vidimus stellam ejus, et venimus adorare eum. Ecce Christum qui non habent habere volunt, et invenire contendunt. Judaeus Deum suum refugit, paganus inquirit: quod proximus non agnoscit, alienus intelligit: gentilis stelChristum videt, et invidet, sicut lectum est: In sua venit, et sui eum non receperunt . Vere Judaea durissima, suaque infidelitate caecata, non videbat quod stella radiabat, nec audire po
Abbreviated transcription (Latin):
tuus filius esse credatur: Qd
scõ est: Quia scilicet coope¬
rator huius natiuitatis sp̃s
sc̃s est: Nã unigenitus filius
qui ante scła ineffabiliter ex
solo patre natus est: iã scłi
appropinquante fine. ex uo

Expanded text:
tuus filius esse credatur. Quoritu sancto est, quia scilicet cooperator hujus nativitatis Spiritus sanctus est: nam unigenitus Filius, qui ante saecula ineffabiliter ex solo Patre natus est, jam saeculi appropinquante fine, ex vo
Abbreviated transcription (Latin):
turã sibi parẽre cõpelleret. tan¬
tũq ditionis sese dño debere
ꝑspiceret. quantũ ipse acrea¬
tura exigeret: habens in ꝓpria
potestatẽ & obedientiã & con-

Expanded text:
turam sibi parere compelleret, tantumque ditionis sese Domino debere prospiceret, quantum ipse a creatura exigeret, habens in propria potestate et obedientiam et con
Abbreviated transcription (Latin):
ostendat correctionis remedi¬
um Ille prȩmia meriti scĩ
expectet:l hic supplicia semet
corrigendo declinet: Sic fit.

Expanded text:
ostendat correctionis remedium. Ille praemia meriti sancti exspectet, hic supplicia semet corrigendo declinet. Sic fit
Abbreviated transcription (Latin):
poterant seꝑari: Stolis fulgen
albis & palmas in manib habẽt.
quia premia in operib habent:
dum corꝑa quȩ ꝓ dño ignibus
ustulari. ac bestiis dilacerari.
flagris absumi. ꝑ prȩcipitia dis¬
solui. unguliᷤ abradi. om̃imodo
penarũ genere passi sunt dis¬
sipari: per resurrectionẽ glo¬
rificata recipiunt: Et clama¬
bant inquit uoce magna di¬
centes: Salus dõ nr̃o: qui se¬
det suꝑ thronũ & agno: Mag¬
na uoce salutẽ dõ decantant:
quia magna gr̃arũ actione
recolunt. non sua se uirtute:
sed ipso auxiliante tribulati¬
onũ impugnantiũ superasse
certamina: Dicit iterũ eorũ
& prȩteritos agones & coro¬
nas describens ꝑpetuas: Hi
sunt qui uenerunt de tribu¬
latione magna. & lauerunt
stolas suas: & dealbauerunt
eas in sanguine agni: Stolas

Expanded text:
poterant separari. Stolis fulgent albis, et palmas in manibus habent; quia praemia in operibus habent, dum corpora quae pro Domino ignibus ustulari, ac bestiis dilacerari, flagris absumi, per praecipitia dissolvi, ungulis abradi, omnimodo poenarum genere passi sunt dissipari, per resurrectionem glorificata recipiunt. Et clamabant, inquit, voce magna dicentes: Salus Deo nostro, qui sedet super thronum, et Agno. Magna voce salutem Deo qui magna gratiarum actione recolunt, non sua se virtute sed ipso auxiliante tribulationum impugnantium superasse certamina. Dicit iterum eorum et praeteritos agones et coronas describens perpetuas: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et dealbaverunt eas in sanguine Agni . Stolas