comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solue calciam̃ta de pedib tuis. locus enim
in quo stas terra sc̃ã ẽ. & scierit sͥ aduersꝰ
magos. adu̾sus pharaonem pessimũ regẽ
futurũ eẽ certam̃: se excusasse dicentẽ. Precor
dñe ñ sum dignꝰ. ꝓ quo in hebreo legit᷑. ñ
habeo labia circumcisa. lxx. int̾pretib po¬
tius q̃ dixi u̾bum de u̾bo expͥmentibꝰ: ex qͦ
manifeste intelligi potest. isaiam recte pt̾
circũcisa labia in di se obtulisse minist̾ium.
& moysen adhuc in circũcisis labiis tam gran¬
de ministeriũ recusasse. Aure audietis ꝙñ
intelligetis: & cernentes aspicietis & ñ uide¬
bitis. Lotꝰ hic locꝰ sic̃ saluator in eũgłio dicit¬
ras descendere. & signa udeis ñ intelligen¬
tib ꝑpetrauit. ꝙ qm̃ usq ad finem capitu¬
li explanatio multiplex sequit᷑. & excipien¬
sufficiat. quia & oratio quȩ ñ ꝓpͥȩ manꝰ stilo
expolit᷑. cum ꝑ se inculta ẽ. tunc multo mo¬

Expanded text:
solve calceamenta de pedibus tuis, locus enim solve calceamenta de pedibus tuis, locus enim in quo 59 stas, terra sancta est: et scierit sibi adversus magos et adversus Pharaonem pessimum regem futurum esse certamen, se excusasse dicentem: Precor, Domine, non sum dignus: pro quo in Hebraeo legitur, non habeo labia circumcisa, Septuaginta Interptius quam uerbum de uerbo exprimentibus. ex quo manifeste posse intellegi et Esaiam recte post circumcisa labia in dei se obtulisse ministerium et aloysen adhuc incircumcisis labiis tam grande ministerium recusasse\'. Aure audietis et non intellegetis, et cernentes aspicietis et non uidebitis. totus hic locus, sicut in euras, et signa Judaeis non intelligentibus perpetravit. Et quoniam usque ad finem Capituli explanatio multiplex sequitur; et excipiensufficiat: quia et oratio, quae non propriae manus stilo expolitur, cum per se inculta est, tum multo mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuide alium quẽ mittas. s amator popu-¬
li sui & putans quia & potu calicis inimicȩ
gentes int̾fic̾e̾nt᷑. & ruerent. calicem meri
libent̾ accepit. ñ intelligens in om̃ib genti¬
bus etiã ierłm cõmp̃hendi. Deniq int̾ cͥȩt̾as
narrationes & accepi ait calicẽ de manu dm̃.
ꝙ in sibilationẽ. Pro qua ꝓphetia licet in ple¬
risq codicib ordo ꝑu̾sus sit: qͥd in alio loco
dicat ausculta. S eduxisti me dñe & seductꝰ sũ.
tenuisti me ꝙ potuisti: factꝰ sum in derisum
seraphin audierit. ecce tetigit hoc labiatua ꝙ
abstulit iniquitates tuas ꝙ peccata tua purga¬
uit. otio noluisse torꝑe. ꝙ ultro in ministeri¬
um di quasi apeccatis liberum ⁊elo se obtulisse¬
ficłi. moysen uͦ quia scłarib eruditꝰ fuerit
disciplinis ꝙ int̾fecto ȩgẏptio conscientia eiꝰ
aliqua ex parte sorduerat. unde & de rubo
ad eum uox facta ẽ dicens. ne accesseris huc.

Expanded text:
prouide alium, quemmittas, sed amator popuprouide alium, quemmittas, sed amator populi sui et putans, quia ex potu calicis inimicae gentes interficerentur et ruerent, calicem meri libenter accepit non intellegens in omnibus gentibus etiam Hierusalem conprehendi. denique inter ceteras nationes: et accepi, ait, calicem de manu domini et in sibilationem. pro qua prophetia, licet in plerisque codicibus ordo peruersus sit, quid etiam in alio loco dicat, ausculta: seduxisti me, domine, et seductus sum; Epistula me et potuisti; factus sum in derisum, seraphim audierit: ecce tetigit hoc labia tua et auferet iniquitates tuas et peccata tua circumpurgabit, otio noluisse torpere et ultro in ministerium dei, quasi a peccatis liberumfidei. Moysen vero quia saecularibus eruditus fuerat disciplinis, et interfecto Aegyptio, conscientia ejus aliqua ex parte sorduerat ; unde et vox ad eum de rubo facta sit, dicens: Ne accesseris huc:
Abbreviated transcription (Latin):
pulsate & aꝑiet᷑ uob̃. etiam nos non de aliquo
detrahamꝰ. s ut scͥpturȩ sensũ scientes ad eius
nos dirigamꝰ exempla. debemꝰ reqͥrere qͦd
potest facere questionẽ. Qui moysi inquit as¬
sertor ẽ. humilitatẽ eiꝰ p̾dicat ac mansuetu¬
dinem. qđ se indignũ urdicans ministerio
di. maior effectꝰ sit. Isaias uͦ quia ultͦ se obtu¬
lit. incipiens ꝓphare a maledictis cepit. aure
multa ꝑpessus & ab om̃i popło ꝓ insano habi¬
tus. cum iterũ ei uox diuina dixisset. clama.
sciens quid suꝑiori facilitate se ipsum offereis
ꝑtulisset. ñ ait. ecce ego mitte me. s int̾roga¬
uit quid illud ẽẽt qđ clamare deberet. ꝙait.
Quid clamabo: Cui simile ẽ illud iheremiȩ.
Accipe calicem meri huiꝰ de manumea. & po.¬
tionabis om̃s gentes adquas ego mittã te.¬
& bibent & uoment. ꝙ insanient. ꝙ cadent
plum moysi dix̃. p̾cor dñe ñ sum dignꝰ. &

Expanded text:
pulsate et aperietur uobis, etiam nos, non ut de aliquo pulsate et aperietur uobis, etiam nos, non ut de aliquo detrahamus, sed ut scripturae sensum scientes ad eius nos dirigamus exempla, debemus inquirere, quod potest facere quaestionem. qui Moysi\', inquit, \'adsertor est, humilitatem eius praedicat et mansuetudinem, quod se indignum iudicans ministerio dei maior effectus sit; Esaias uero, quia ultro se obtulit, incipiens prophetare a maledictis coepit: aure multa perpessus et ab omni populo pro insano habitus, cum iterum ei uox diuina dixisset: clama, sciens, quid superiori facilitate se ipsum offerens pertulisset, non ait: ecce ego, mitte m e, sed interrogauit, quid illud esset, quod clamare deberet: et dixi, ait: quid clamabo? cui simile est illud Hieremiae: accipe calicem uini meri huius de manu mea et potionabis omnes gentes, ad quas ego te mittam, et bibent et uoment et insanient et cadent plum Moysi dixit: precor, domine, non sum dignus et:
Abbreviated transcription (Latin):
S dixi. Ecce ego. mitte me. S dixit. Uade &
dic popło huic. Aure alidietis. & ñ intellige¬
tis. In t̾rogantis sunt u̾ba dñi ñ iubentis. quẽ
debeat mitt̾e. & qͥs sit iturꝰ ad popłm. Cui fa¬
cilis ꝓpħa respondit. Ecce ego mitte me. ꝙ
ptꝰ pollicitationẽ iubet᷑ ut dicat. Uade et
dic popło huic. Aure audietis & ñ intellige¬
tis. ꝙ cernentes aspicietis ꝙ ñ uidebitis: &
cȩtera quȩ ipsiꝰ ꝓpħȩ sermo contexuit. Au
diui hoc in loco ego ñ paruã hebrei mei dis¬
putationẽ. cuiꝰ pauca ponã ut sensũ homi¬
nis aduertas. aiebat. De moyse & ysaia requi¬
mitt̾etur ad popłm ait. p̃cor dñe ñ sũ dignꝰ.
& rursum. ꝓuide alium quẽ mittas. an ysai¬
as. qui cũ ñ fuisset electꝰ ultͦ se obtulit dicens.
Ecce ego mitte me. Nec ignoro dicebat ꝑiculo¬
sũ eẽ de scõꝵs meritis disputare. ꝙ aliqd uł
minꝰ uł plꝰ disserere uelle de eo quẽ dñs coro¬
nauit. S ed quia ipse dix̃. querite & inuenietis.

Expanded text:
dixi: ecce ego, mitte me. et ait: uade et dic populo huic: aure audietis et non intellegetis. interrogantis sunt uerba domini, non iubentis, quem debeat mittere et quis sit iturus ad populum, cui facilis propheta respondit: ecce ego, mitte me et post pollicitationem iubetur, ut dicat: uade et dic populo huic: aure audietis et non intellegetis, et cernentes aspicietis et non uidebitis et cedivi ego in hoc loco non parvam Hebraei mei disputationem, cujus pauca ponam, ut sensum hominis advertas. Aiebat, de Moyse et Isaia, quimitteretur ad populum, ait: precor, domine, non sum dignus et rursum: prouide alium, quem mittas, an Esaias, qui, cum non fuisset electus, ultro se obtulit dicens: ecce ego, mitte me. nec ignoro\', dicebat, \'periculosum esse de sanctorum meritis disputare et aliquid uel minus uel plus adserere uelle de eo, quem dominus coronauit; sed quia ipse dixit: quaerite et inuenietis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo faciem meã uidebit & uiuet. qͦs si int̾ro¬
gabimꝰ qͦmͦ se ds in lege aliis ꝓpħis in uisio.¬
ne & sompno dicat ostendi. moysi uͦ facie
ad faciem colloqͥ. & quomͦ stet illa sententia.
nemo faciem meã uidebit & uiuet. cũ facie
ad faciem se ad moysen locutũ ẽẽ fateat᷑:
respondebunt utiq iuxta possibilitatem
humanam dm uisum ñ ut ẽ s ut uoluit
se uideri. Quib & nos dicimꝰ eode modo ab
ysaia ẽẽ uisum restante summa. ut moy¬
ses dm aut uiderit aut non uiderit. Uidit
gͦ & ysaias. & uidisse se dicens. impie int̾fectꝰ¬
est auob̃: quia ds uideri potest. Si ñ uidit.
int̾ficite & moysen cum ysaia. quia eiꝰdem
mendacii reus ẽ qͥ dicit se dm qui uideri

Expanded text:
nemo faciem meam uidebit et uiuet. quos interronemo faciem meam uidebit et uiuet. quos interrogabimus, quomodo se deus in lege aliis prophetis in uisione et somnio dicat ostendi, Moysi uero facie ad faciem conloqui, et quomodo stet illa sententia: nemo faciem meam uidebit et u i uet, cum facie ad faciem se ad Moysen locutum esse fateatur. respondebunt utique secundum possibilitatem humanam deum uisum, non ut est, sed ut uoluit se uideri. quibus et nos dicemus eodem modo et ab Esaia esse uisum restante summa, ut Moyses deum aut uiderit aut non uiderit. uidit: ergo et Esaias uidisse se dicens inpie est interfectus a uobis, quia deus uideri potest. non uidit: interficite et Moysen cum Esaia, quia eiusdem mendacii reus est dicens se uidi
Abbreviated transcription (Latin):
polluerint. Igit᷑ ut ad ꝓpositum reu̾tam᷑. sicu¬
ti apłi purgatione indigebant pedum. sic qͥa
ysaias tantũ in sermone peccauerat. labia ha¬
bebat inmunda. & quantũ ego arbitror
quia oriam in templum irruentẽ ñ corri¬
puerat. nec iuxta exempłu helȩ libera uo¬
ce impium designauerat. labia habebat in¬
munda. in medio qͦq popłi inmunda labia
habentis habitabat. Isaias qui conpunctꝰ ẽ
& se miserũ contestatꝰ. purgatione dignꝰ effi¬
cit᷑: popłs uͦ ñ solũ non agens penitentiã s
nesciens quide quia labia habeat inmunda.
purgationis remediũ ñ meret᷑. Prouiden¬
dum gͥ ẽ sub hoc exemplo ñ solũ ut ipsi
simꝰ iusti. s ne cum peccatorib moremur.¬
& quia hoc in peccati ac miseriȩ parte ducit
co int̾emptũ. quia cũ moyses posteriora dĩ
uiderit. hic dñm sabaoth oculis carnali¬
bus urdisse scribat. suꝑ hoc dõ dicente.

Expanded text:
polluerint. igitur, ut ad propositum reuertamur, sicupolluerint. igitur, ut ad propositum reuertamur, sicuti apostoli purgatione indigebant pedum, sic, quia Esaias tantum in sermone peccauerat, labia habebat inmunda et, quantum ego arbitror, quia Oziam in templum inruentem non corripuerat nec iuxta Heliae exemplum libera uoce inpium designarat, labia habebat inmunda. In medio quoque populi inmunda labia habentis habitem. Esaias, quia conpunctus est et se miserum contestatur, purgatione dignus efficitur; populus uero non solum non agens paenitentiam, sed ne sciens quidem, quia labia habeat inmunda, purgationis remedium non meretur. prouidendum igitur sub hoc exemplo non solum, ut ipsi simus iusti, sed, ne cum peccatoribus moremur, quia et hoc in peccati ac miseriae parte ducit rco interemptum, quia, cum Moyses posteriora dei uiderit, hic dominum sabaoth oculis carnalibus uidisse se scribat, super hoc deo dicente:
Abbreviated transcription (Latin):
in scͥpturis uerba simplicia. Plurimũ his ab seon¬
ditum ẽ. Aliud littera. aliud misticꝰ sermo signi¬
ficat. Ecce dñs in eugłio cingit᷑ linteo. p eliĩ
at lauandos pedes discipłore p̃parat. serui
fugit᷑ ministerio: stat ut doceat humilitatẽ.
ut nob inuiẽẽ ministremꝰ. Non abnuo ñ recuso.
Qdͥ ẽ quod petͦ recusanti diẽ. nͥ lauero pedes
insistentes adhuc habebant ꝑeccatoꝵ sordibꝰ
pollutos pedes. uult eos adelictis penitꝰ libe¬
rare. ut eisꝑ ossit ꝓpħalis sermo congruere.
quã speciosi pedes eugłizantium pacẽ. & imi¬
tari ualeant u̾ba eccłiȩ dicentis. laui pedes me¬
os. qͦmͦ inqͥnabo eos: ut etiã si qͥs pꝰt resurre¬
ctionem postea his adheserit puluis. in impi¬
am eum excutiant ciuitatẽ. in testimonium
laboris. qđ eo usq ꝓ om̃ium salute conten¬
derint facti iudeis ut iudei. gentib ut genti¬
les. ut etiam ꝓpria uestigia aliqua ex parte

Expanded text:
in scripturis uerba simplicia; plurimum in his absconin scripturis uerba simplicia; plurimum in his absconditum est. aliud littera, aliud mysticus sermo significat. ecce dominus in euangelio cingitur linteo, peluem ad lauandos pedes discipulorum praeparat, serui fungitur ministerio; esto, doceat humilitatem, ut nobis inuicem ministremus: non abnuo, non recuso. quid est, quod Petro recusanti dicit: nisi lauero pedes  terrae insistentes, adhuc habebant peccatorum sordibus pollutos pedes, uult eos a delictis penitus liberare, ut eis possit prophetalis sermo congruere: quam speciosi pedes euangelizantium pacem! et imitari ualeant ecclesiae uerba dicentis: laui pedes meos, quomodo inquinabo illos?, ut, etiam si quis post resurrectionem postea his adhaeserit puluis, in inpiam eum excutiant ciuitatem in testimonium laboris, quod eo usque pro omnium salute contenderint facti Iudaeis ut Iudaei, gentibus ut gentiles, ut etiam propria uestigia aliqua ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
am: etiam ea quȩ necđu a me sunt tacta con¬
tingam. forcipem de qua altaris carbo con¬
prehensꝰ ẽ ꝙ labia purgata ꝓpriam ysaiȩ
asseruit passionem. qua sub manasse int̾fectꝰ
est rege. ꝙ tunc uere purgatꝰ labiis dix̃ ad
dnm. Ecce ego mite me. E dixit. O miser ego.
qm̃ conpunctꝰ sum. Donec orias uiuit ñ in¬
telligis ysaia ẽẽ te miserum. ñ conpungeris.
ñ moueris. s quando ille mortuus ẽ. tunc
animadũtis inmunda te hab̾e labia. tunc
indignũ te ẽẽ cognoscis uisione dĩ. Utinam
aũ & ego conpungar. & ptꝰ conpunctionẽ.¬
da labia habeam. ꝙ in medio qͦq popłi ĩmun¬
da labia habentis habitem. Isaias ut iustus¬
tantũ in sermone peccauerat. ideo sola labia
habebat inmunda: ego uͦ qͥ oculis uideo ad
concupiscendu. & manu scandalizor & pede.
cam pollui. scdi baptismatis purgatione in¬
digeo. idest ignis. Non sunt ut quida putant

Expanded text:
am, etiam ea, quae necdum a me sunt tacta, conam, etiam ea, quae necdum a me sunt tacta, contingam, forcipem, de qua altaris carbo conprehensus est, et labia purgata propriam Esaiae adseruit passionem, qua sub Manasse interfectus est rege. et tunc uere purgatis labiis dixit ad dominum: ecce ego, mitte me, et dixit: o miser ego, quoniam conpunctus sum! donec Ozias uiuit, non intellegis, Esaia, esse te miserum, non conpungeris, non moueris; sed quando ille mortuus est, tunc animaduertfs inmunda habere te labia, tunc indignum te esse cognoscis uisione dei. utinam autem et ego conpungar et post conpunctioneda labia habeam, in medio quoque populi inmunda labia habentis habitem. tantum in sermone peccauerat; ideo sola labia habebat inmunda; ego uero, qui et oculis uideo ad concupiscendum et manu scandalizor et pede cam pollui, secundi baptismatis purgatione, id est ignis, indigeo. Non sunt, ut quidam putant,
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ. signũ ẽẽ p̾missum. Ab oria quippe sub
extremꝰ regnauit. & qui cȩcꝰ in babylonẽ duc¬
tus ẽ fuisse reges undecim. & duodecimũ fuis¬
se godoliam qũe constituit rex babylonis
suꝑ terram. quẽ int̾fecit ismael filiꝰ nathana¬
el. int̾ medias epulas reliquiarũ patriȩ par¬
ricida. & has ẽẽ duodecim alas. e quibꝰ quatu¬
or faciem uelent. sic̃ in ñnullis exemplarib
inuenit᷑. quatuor uolent. quatuor pedes con¬
tegant. Ex his quippe duodecim regib qua¬
tuor tantũ iustos fuisse. oriam. ioatham. eze¬
chiam & iosiam. qui sublimes ꝑ singłas capti¬
ds sabaoth. Reliquos uͦ ꝓpt̾ peccata uelare
faciem. & alios quia in captiuitatẽ ducti suit
pedum uelare uestigia. Suꝑ liminare uͦ sub¬
latum & domũ impletam fumo sic̃ supͣ dixi¬
mus eu̾sionem ierłm & incendium templi ex¬
posuit. & quia semel eiꝰ cepi referre sententi¬

Expanded text:
facta est, signum esse praemissum. Ab Ozia quippe, subfacta est, signum esse praemissum. Ab Ozia quippe, subextremus regnavit, et qui caecus 54 in Babylonem ductus est, fuisse reges undecim, et duodecimum Godoliam, quem constituerat rex Babylonis super terram, quem interfecit Ismael filius Nathaniae inter medias epulas, reliquiarum patriae parricida ; et has esse duodecim alas, e quibus quatuor faciem suam velent, sicut in nonnullis exemplaribus invenitur, quatuor volent, quatuor pedes contegant. Ex his quippe duodecim regibttuor tantum iustos fuisse reges: Oziam, Ioatham, Ezechiam et Iosiam, qui sublimes per singulas capti dominus sabaoth. reliquos uero propter peccata uelare faciem et alios, quia in captiuitatem ducti sunt, pedum celare uestigia. superliminare nero sublatum et domum inpletam fumo, sicut supra diximus, euersionem Hierusalem et incendium templi exposuit. Et ut, quia semel eius coepi referre sententi
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓpħamꝰ. & nunc uidemꝰ ꝑ speculum in eni¬
ginate. U seraphin stabant in circuitu eiꝰ.
sex alȩ uni & sexale alteri. Quidã grecoꝵ
tutes quasdã in cęlis eẽ exposuit: quȩ ante
tribunal di assistentes laudent eũ. & in
diu̾sa minist̾ia mittant᷑. maximeq ad eos qͥ
purgatione indigent. & ob pͥstina peccata
aliqua ex parte suppliciis. Qsͦ aũ sublatũ ẽ
inquit suꝑliminare: & domꝰ impleta ẽ fumo.
signum ẽ templi iudaici destruendi. & in in
tiunt. Nam suꝑ liminare sublatũ illo tẽpore
p̃dicant. qnͣdo uelũ templi scissum ẽ. ꝙ uni¬
uersa domꝰ isrł erroris nube confusa. qnͣdo io¬
sephus refert sac̾dotes ex abditis templi uir¬
tutum cȩlestium audisse uoces. tnseamꝰ ex
his sedibꝰ. Est uir quid̃a aquo ego me plura
didicisse gaudeo: ꝙ qui hebreũ sermonẽ ita
elimauerit. ut int̾ scribas eoꝵ chaldeus esti¬
metur. Is longe alia uia ingressus ẽ. Ait enĩ
nullum ꝓpħarũ extͣ ysaiam uidisse seraphim

Expanded text:
 nuncuide mus perspeculumin aenigmate. Et seraphim stabant in circuitu eius: sex alae uni et sex alae alteri. quidam Graecortutes quasdam in caelis esse exposuit, quae ante tribunal dei adsistentes laudent eum et in diuersa ministeria mittantur maximeque ad eos, qui purgatione indigent et ob pristina peccata aliqua ex parte suppliciis. \'quod autem sublatum est\', inquit, \'superliminare et domus inpleta est fumo, signum est templi Iudaici destruendi et incendtiunt. Nam superliminare sublatum illo tempore praedicant, quando velum templi scissum est, et universa domus Israel erroris nube confusa : quando Josephus refert sacerdotes ex adytis templi, virtutum coelestium audisse vocem, Transeamus ex his sedibus. 10. Est vir quidam a quo ego plura didicisse me gaudeo, et qui Hebraeorum sermonem ita elimarit, ut inter Scribas eorum Chaldaeus existimetur. Is longe alia via ingressus est; ait enim nullum Prophetarum extra Isaiam vidisse Seraphim
Abbreviated transcription (Latin):
re cupientib sublatũ ẽ. & uniu̾sꝰ hic mun¬
dus impletꝰ est fumo. id ẽ gła dñi. Ubi aũ
in latino eleuatũ legimꝰ. in greco sublatũ
ponit᷑. Sed quia u̾bi ambiguitas utroq mͦ
interỹtari potest: nr̃i eleuatũ int̾pretati
sunt ꝓ ablato. E domꝰ impleta ẽ fumo.
s̃ ut supͣdiximꝰ. ignis ẽ. Hic cum in syna
monte descendisset ad moysen. ad aduentũ
eius uidebant᷑ lampades discurrentes & ple¬
nus om̃is mons fumo. Unde in psalmis dr.
qui tangit montes & fumigant. Ex igne

Expanded text:
are cupientibus sublatum est et uniuersus hic mundus inpletus fumo, id est gloria dei. ubi autem in Latino \'eleuatum\' legimus, in Graeco \'sublatum\' ponitur. sed quia uerbi ambiguitas utroque modo interpretari potest, nostri \'eleuatum\' interpretati sunt pro \'ablato.\' Et domus inpleta est fumo.» Deus, ut supra diximus, ignis est: hic cum in Sina monte descendisset ad Moysen, ad 53 adventum ejus videbantur lampades discurrentes, et plenus omnis mons fumo. Unde in Psalmis dicitur: « Qui tangit montes, et fumigant » . Ex igne
Abbreviated transcription (Latin):
ronomio d̾s ipse ignis consumens ẽẽ seri¬
uoluero replicare. ꝑ longũ ẽ. Ergo queramꝰ
uͥ sit hocincendiũ salutare. Nulli dubium
qn insac̾s uoluminib ex quoꝵ lectione uni¬
uersa hoĩnum uitia purgant᷑. De eo uͦ qđ
sequit᷑ pͥncipium oris eorꝵs qͦmͦ possit ad sc̃ͥp¬
turas referri: uereor ne si dice̾ ceꝑimꝰ. ñ tã
int̾ytari quã ium scpturis inferre uideam᷑.
Initium oris & cõmunis eloquii ꝙ hoc om̃e
quod loquim᷑: hebrea lingua qua uetꝰ testa¬
mentũ scͥptũ ẽ. uniu̾sa antiquitas tradidit.
Postquã uͦ in fabricatione turris ꝑ offensam
dei linguarũ diu̾sitas attͥbuta est: tunc ser¬
disꝑsa ẽ. Igitur ꝙ& incendium & initium oris
in duob animadũtit᷑ testam̃tis: quȩ circa dñm
stare ñ mirũ est. cum ꝑ ea ipse dñs discatur.
Sex alȩ uni. & sex alȩ alt̾i. Uictorinꝰ nr̃ duo¬
decim apłos int̾pretatꝰ ẽ. Nos possumus &

Expanded text:
ronomio deus ipse ignis scribitur esse cronomio deus ipse ignis scribitur esse cuoluero replicare, perlongum est. ergo quaerimus, ubi sit hoc incendium salutare. nulli dubium, quin in sacris uoluminibus, ex quorum lectione uniuersa hominum uitia purgantur. de eo uero, quod sequitur \'principium oris eorum\', quomodo possit ad scripturas referri, uereor, ne, si dicere coeperimus, non tam interpretari, quam uim scripturis adferre uideamur. initium oris et communis eloquii et hoc omne, quod loquimur, Hebraeam linguam, qua uetus testamentum scriptum est, uniuersa antiquitas tradidit. postquam uero in fabricatione turris per offensam dei linguarum diuersitas adtributa est, tunc sers. igitur et incendium et initium oris in duobus animaduertitur testamentis, quae circa deum stare non mirum est, cum per ea dominus ipse discatur. \'Sex alae uni et sex alae alteri\' Victorinus noster duodecim apostolos interpretatus est. nos possumus et
Abbreviated transcription (Latin):
est uniu̾sa terra gła eiꝰ. Uolumꝰ scire quȩ
sint seraphin stantia in circuitu đi. quȩ sex
alȩ uniꝰ. & simul adiunctȩ duodecim. qͦmͦ
duab uelent faciem. & duab pedes. ꝙ duab
uolent. cum suꝑiꝰ in circuitu di stare dicant᷑.
aut quomͦ stent in cireuitu cũ duo sint ꝙ
alibi uolent: qͥd sit illud quod alt̾ ad altͥum
clamitent. ꝙ sc̃i nom̃ ingeminent. qͦmͦ suꝑiꝰ
fronte difficultatẽ int̾ptationis obiciant:
in cõmune dñm dep̾cemur. ut mͥ qͦq de
altari carbo mittatur. ꝙ om̃i peccatoꝵ sor¬
de det̾sa. pͥmo possim sacram̃ta di conspic̃e
de hinc enarrare quȩ uidero. Seraphim sit̃
tant᷑. Querimꝰ quid sit incendium. d̃ aluator
ut ardeat. Duob discipłis quib in itinere
dñs scͥpturas aꝑuerat a moyse ꝙ om̃ib ꝓpħis
incipiens. ptꝙͣ reserati sunt oculi eoꝵ. eognos
centes eum dixerunt alt̾ ad alt̾um. Nonne
in uia. & aꝑiret nob̃ scͥpturas: S in deute¬

Expanded text:
est universa terra gloria ejus. Volumus scire quae sint Seraphim stantia in circuitu Dei, quae sex alae unius, et simul junctae duodecim; quomodo duabus velent faciem, et duabus pedes, et duabus volent: cum superius in circuitu Dei stare dicantur: aut quomodo stent in circuitu, cum duo sint, et alibi volent: quid sit illud quod alter ad alterum clamitent, et ter Sancti nomen ingeminent: quomodo superius fronte difficultatem interpretationis objiciant, in commune Dominum deprecemur, ut mihi 50 quoque de altari carbo mittatur, ut omni peccatorum sorde detersa, primum possim Dei sacramenta conspicere, dehinc enarrare quae videro. Seraphim sicutretantur. Quaerimus quid sit hoc incendium? Salvator ut ardeat . Duo discipuli, quibus in itinere Dominus Scripturas aperuerat, a Moyse et omnibus Prophetis incipiens, postquam reserati sunt oculi eorum, cognoscentes eum dixerunt ad alterutrum: nonne in uia cum adaperiebat nobis scripturas? et in Deute
Abbreviated transcription (Latin):
quando uideant oculis. ꝙ aurib audiant.
nescio an plena sit gła. nͥ forte scđm psal¬
mistȩ sensum dicentis. Dñi ẽ terra & pleni¬
tudo eiꝰ. nos qͦq dicamꝰ eos plenos in terra
gła eẽ. qͥ possunt dicẽ. nos om̃s ex plenitu¬
aine eiꝰ accȩpimꝰ. Istam domũ mulieres sa-¬
pientes edificant. & insipientes dissipant
manib De ista & ysaias loquit᷑. Erit in no¬
uissimissimis dieb p̾paratꝰ mons domꝰ dñi
in sũmis montib & eleuabit᷑ suꝑ colles. Hȩc
est domꝰ de qua & alibi sup̃dictꝰ paulꝰ sacrata
uoce testat᷑. Ꝙ moyses quidẽ fidelis in tota
domo eiꝰ quasi famuiꝰ intestimoniũ eoꝵ quȩ
dicenda erant. Xp̃c uͦ ut filiꝰ suꝑ domũ eius
euiꝰ domꝰ sumꝰ nos. si tam̃ pͥncipiũ substantiȩ

Expanded text:
uideant oculis et auribus audiant nescio an plena sit gloria, nisi forte secundum psalmistae sensum dicentis: domini est terra et plenitudo eius nos quoque dicamus eos esse in terra, qui possint dicere: Nos omnes ex plenitudine ejus accepimus . Istam domum sapientes mulieres aedificant, et insipientes dissipant manibus . De ista et Isaias loquitur: Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in summis montibus et eleuabitur super colles. haec est domus, de qua et alibi supra dictus Paulus sacrata uoce testatur: et Moyses quidem fidelis in tota domo eius quasi famulus in testimonium eorum, quae dicenda erant; Christus uero ut filius super domum eius, cuius do
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ãs. ꝙ siue ut aquila int̾pͣtatur. atcollite
portȩ capita ur̃a. & intͦibit rex głȩ. Rur¬
sum ille que indutũ oarne conspiciunt. no¬
uo mist̾io stupefactȩ int̾rogant. Qͥs ẽ iste
rex głȩ: Accipiuntq responsũ. Dñs uͥtutũ
ipse ẽ rex głȩ. Qͦoͦ in hebreo scribit᷑ dñs saba
hic quatuor litt̾arum ẽ. qͦd ꝓprie in dõ
ponit᷑. iod. he. iod. he. idẽ duab ia: quȩ
dupplicata in effabile illud & głosum di no¬
men efficiunt. Plena ẽ uniu̾sa terra gła eiꝰ.
Hoc adhuc a seraphim dr de aduentu dñi
saluatoris. qͦmͦ in omnẽ terram p̾dicatio
illiꝰ porrigatur. & apłoꝵ sonꝰ mundi limi¬
tes penetret. S eq̃r. E eleuatũ ẽ suꝑ limina¬
re auoce qua clamabant. Legimus in ue
adostium tab̾naculi sit locutꝰ. quasi ante
ȩugłm necđũ eos in scã scoꝵ induxerit:
sicuti di eccłia pꝰtea intͦducta ẽ. dicens. In¬
troduxit me rex in cubiculũ suũ. Quan

Expanded text:
uestras — sine, ut Aquila interpretatur, adtollite, uestras — sine, ut Aquila interpretatur, adtollite, portae, capita uestra — et introibit rex gloriae. rursum illae, quia indutum carne conspiciunt, nouo mysterio stupefactae interrogant: quis est iste rex gloriae? accipiuntque responsum: dominus uirtutum ipse est rex gloriae, quod inhic quatuor litterarum est, quod proprie in Deo ponitur JOD HE, JOD HE, id est duobus ja, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum Dei nomen efhoc adhuc a seraphim dicitur de aduentu domini saluatoris, quomodo in omnem terram praedicatio illius porrigatur et apostes penetret. Sequitur: et eleuatum est superliminare a uoce, qua clamabant. legimus in uetad ostium tabernaculi sit locutus, quasi ante euangelium necdum eos in sancta sanctorum induxerit, sicuti ecclesia postea introducta est dicens: introduxit m
Abbreviated transcription (Latin):
sit enarrare. Et duab uolabant. Media
tantum cognoscimꝰ. quȩ ex scͥpturarum le-
ctione nob̃ pandunt᷑. quando mundꝰ factꝰ
sit: quando plasmatꝰ homo. qnͣdo dilu¬
uium. quando lex data sit: ut ex unoho¬
mine uniu̾sa sꝑacia terrarũ completa sint.
& in extremo tempore di filiꝰ ꝓ nr̃a salute
sũpserit carnẽ. Cȩtera uͦ quȩ diximꝰ: ista
duo seraphim in facie pedibq texerunt.
Et clamabant alt̾ ad alterum. Pulchre po¬
sitũ alt̾ ad alt̾um. Qͥeqͥd enim in ueteri
legimꝰ testam̃to. hoc ide ꝙ in eugłio repꝑi¬
mus: & qd in eugłio fuerit lectitatũ. hoc
in ueteris testam̃ti auctoritate deducitur
mentis tͥnitas p̾dicat᷑. Qͦd aũ sabaoth ꝙ
saluator nr̃ eẽ dicatur: accipe exemplum
in uicesimo tercio psalmo. Uirtutes quȩ
dño ministrabant. ad cȩlestes alias fortitu¬
dines ꝓolamabant. ut pandant dño ia-¬
nuam reuerenti. Tollite portas pͥncipes

Expanded text:
sit, enarrare. et duabus uolabant : media sit, enarrare. et duabus uolabant : media tantum cognoscimus, quae ex scripturarum nobis lectione panduntur: quando mundus factus sit, quando plasmatus homo, quando diluuium, quando lex data sit, ut ex uno homine uniuersa terrarum spatia conpleta sint et in extremo tempore dei filius pro nostra salute sumpserit carnem. cetera uero, quae diximus, ista duo seraphim in facie pedibusque texerunt. Et clamabant alter ad alterum: pulchre positum alter ad alterum. quidquid enim in ueteri legimus testamento, hoc. idem et in euangelio repperimus et, quod in euangelio fuerit lectitatum, hoc ex ueteris testamenti auctoritate deducitur; mentis atrinitas praedicatur. quod autem sabaoth et saluator noster dicatur, accipe exemplum in uicesimo tertio psalmo: uirtutes, quae domino ministrabant, ad caelestes alias fortitudines proclamabant, ut pandant ianuam domino reuertenti: tollite portas, principes,
Abbreviated transcription (Latin):
el cõmemorat. & apocalipsis ñ tacet. Quoꝵ
quid uerũ sit. d̾s uiderit: qd ueri simile. in
sequentibꝰ exponemꝰ. Seqr̃. ꝙ duab quidem
uelabant faciẽ. ꝙ duab uelabant pedes. ꝙ
duab uolabant. Uelabant faciẽ. ñ suã s di.
Qͥs enim eiꝰ scire potest pͥncipium. qͥd anteꝗͣ.
istũ conderet mundu iterum fuerit in et̃¬
nitate. qnͣdo thronos. dñationes. potestates.
angłos. totũq mist̾ium cęleste ẽdiderit :
Seqñ. Ꝙ duab uelabant pedes eiꝰ: ñ suos s
di. Extrema qͦq eiꝰ qͥs scire potest. qdͥ pt
consũmationẽ scłi sit futurũ. qͥd pꝰtqͣ. genꝰ
hõmum fuerit iudicatũ quȩ sequatur uita:
an rursũ alia futura sit terra. & p̾t tnsitio¬
nem alia rursum elem̃ta uł aliꝰ mundꝰ. solq
condendꝰ sit: Priora annuntiate mͥ. ꝙ nouis¬
sima quȩ futura sunt. & dicã quia dii estis.
Ait ysaias significans neminẽ posse qdͥ ante
mundũ fuerit. & qͥd pt mundũ futurum

Expanded text:
el memorat et Apocalypsis non tacet. quorum quid uerum sit, deus uiderit; quid uerisimile, in sequentibus exponemus. Et duabus quidem uelabant faciem et duabus uelabant pedes et duabus uolabant. uelabant faciem non suam, sed dei. quis enim eius potest scire principium, quid, antequam istum conderet mundum, in rerum I fuerit aeternitate, qAngelos, totumque ministerium coeleste condiderit? Sequitur: Et duabus velabant pedes, non suos, sed Dei. Extrema quippe ejus scire quis potest? quid post consummationem saeculi sit futurum, quid, postquam genus hominum fuerit iudicatum, quae sequatur uita, an rursum alia futura sit terra et post transitionem alia rursum elementa uel alius mundus solque condendus sit. priora adnuntiate mihi et, in nouissimo quae futura sunt, et dicam, quia dii estis, ait Esaias significans neminem posse, quid ante mundum fuerit et quid post mundum futurum
Abbreviated transcription (Latin):
tes. tuas. ꝙ peccatũ tuũ purgauit. Scdm õs
editiones quas supͣ exposuimꝰ. siue duo testa¬
menta intelligere uolueris. siue apparatri¬
ces aliquas in cȩlestib uirtutes. siue in signũ
captiuitatis umbrã quandã ueritatis futurȩ
prefiguratã. nc̃ accipe seraphin. N os quia
pͥmam sententiã sequim᷑. eugłicũ testam̃¬
tum missũ asserimꝰ ad ꝓpħam. qđ habens¬
in se utraq mandata. id ẽ & sui ꝙ ueteris tes¬
tamenti. ignitum sermonẽ d̃i dupplici pre¬
ceptoꝵ acie comp̃hendit. & tactis labiis qͥc¬
quid fuerat ignorantiȩ. hoc siquidẽ nos labia
int̾p̾tam᷑ inmunda. purgationis suȩ peptilit
ueritate. Hanc forcipem iacob in scala conspi.¬
cit. Hic ẽ gladiꝰ bis acutꝰ. hȩc duo minuta quȩ
mulier mittit in donadi. hic stater duos de¬
narios habens. qui in ore piscis inuentꝰ ꝓ dño
& petro reddit᷑. Hic duplici forcipe. quȩ uni.¬
onis retinet᷑ uircute carbo comp̃hensꝰ mittit᷑

Expanded text:
tes tuas et peccata tua circumpurgabit. secundum omnes editiones, quas supra exposuimus, siue duo testamenta intellegere uolueris siue aliquas apparitrices in caelestibus uirtutes siue in signum captiuitatis umbram quandam futurae ueritatis praefiguratam, nunc accipe seraphim. nos, quia primam sententiam sequimur, euangelicum testamentum missum adserimus ad prophin se utraque mandata, id est, et sua et veteris Testamenti, ignitum sermonem Dei, duplici praeceptorum acie comprehendit: et tactis labiis, quidquid fuerat ignorantiae, hoc siquidem nos labia interpretamur immunda, purgationis suae pepulit veritate. Hanc forcipem Jacob in scala conspicit : hic est gladius bis acutus: haec duo minuta, quae mulier vidua mittit in dona Dei : hic stater duos denarios habens, qui in ore piscis repertus, pro Domino et Petro redditur ; hac duplici forcipe 57 quae unionis retinetur virtute, carbo comprehensus mittitur
Abbreviated transcription (Latin):
tͥronum excelsum & eleuatũ. Uidit ꝙ daniel
sedentẽ dñm: s ñ suꝑ thronũ excelsũ ꝙ ele¬
uatũ. Pollicet᷑ & alibi uox diuina dicens. Ue¬
mam & sedebo & iudicabo popłm in uallem
lei iosaphat. ñ in colle. ñ in monte. s in ualle:
ꝙ in ualle iudicii. Quͦ iustꝰ & ysaiȩ similis: ui¬
det illum sedentẽ suꝑ thronũ excelsũ ꝙ eleua¬
tum. Ut autẽ & aliud inferã: qnͣdo eũ m̃te ꝑ¬
tracto regnare thronis. dñationibꝰ. angłis. ce¬
terisq uirtutib: uideo excelsum tͦnum eius.
Quando aũ considero qͦmͦ genꝰ dispenset huma

Expanded text:
thronum excelsum et eleuatum. uidit et Danihel thronum excelsum et eleuatum. uidit et Danihel sedentem dominum, sed non super thronum excelsum et eleuatum. pollicetur et alibi uox diuina dicens: ueniam et sedebo et iudicabo populum in ualle le Iosaphat, non in colle, non in monte, sed in ualle et in ualle iudicii; qui uero iustus et Esaiae similis est, uidet illum sedentem super thronum excelsum et eleuatum. ut autem et aliud inferam: quando eum mente pertracto regnare thronis, dominationibus, angelis ceterisque uirtutibus, uideo excelsum thronum eius; quando autem considero, quo- modo genus dispenset human
Abbreviated transcription (Latin):
Dum pharao uixit popłs istł ex luto ꝙlate¬
ris palearũq oꝑe ñ suspirauit ad dñm. Dum
ille regnauit. nemo quesiuit dm patrũ abra¬
ham. & ysaac. & iacob. Quando uͦ ille mor¬
tuus ẽ: suspirauert filii isrł ut scͥptura dicit.
& ascendit clamor eoꝵ ad dñm. cum utiq
iuxta historiã tunc magis gaudẽ debuerint.
ꝙ ante suspirare dum uiueret. Hiezechiele
qͦq ꝓpħante phaltias filiꝰ banaiȩ occubuit.
Et pt᷑ pessimi ducis int̾itũ. cecidi inqͥt suꝑ faci¬
em meã. & clamaui uoce magna & dixi. Heui
facis ĩsrł reliquias: Si gͦ intelligas in oria ꝙ
pharaone & phaltia. & cet̾is istiꝰmodi contra¬
uiuentib uideat ac suspiret & in penitentiã
corruat. Non regnet ait apłs peccatum in ur̃o
mortali corꝑe. Regnante peccato ȩgyptiis
extruimꝰ ciuitates. in cine uersam᷑ ꝙ sordibꝰ.
ꝓ frum̃to paleas. ꝓ solida petra luti oꝑa sec¬
tamur. Sequit᷑. Uidi dnm sedentem suꝑ

Expanded text:
dum Pharao uixit, populus Israhel ex luti et latedum Pharao uixit, populus Israhel ex luti et lateris palearumque opere non suspirauit ad dominum; dum ille regnauit, nemo quaesiuit deum patrum Abraham, Isaac et Iacob. quando uero ille mortuus est, suspirauerunt filii Israhel, ut scriptura dicit: et ascendit clamor eorum ad dominum, cum utique iuxta historiam tunc magis gaudere debuerint et ante suspirare, dum uiueret. Ezechiel quoque prophetante Phaltias filius Banaiae occubuit et post pessimi ducis interitum: cecidi, inquit, super faciem meam et clamaui uoce magna et dixi : heu srahel. si ergo intellegas in Ozia et Pharaone et Phaltia et ceteris istiusmodi contrabus nullus nostrum uideat ac suspiret et in paenitentiam corruat. non regnet, ait apostolus, peccatum in mortali uestro corpore. regnante peccato Aegyptiis extruimus ciuitates, in cinere uersamur et sordibus, pro frumento paleas, pro solida petra luti opera sectamur. Sequitur: uidi dominum sedentem super
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa hanc uisionem quã explanare nc̃ niti¬
mur uidit. idẽ eo anno qͦ romulꝰ romani im¬
perii conditor natꝰ ẽ. sic̃ manifestũ ẽẽ pote¬
rit his qͥ uoluerint legere tempoꝵs librum
quẽ nos in latinã lingũa ex greco sermone
transtulimus.
t factum ẽ in anno quo mortuus ẽ
rex orias. Uidi dñm sedentẽ suꝑ thronum
excelsum & eleuatũ. Premissa historia spũa¬
lis sequit᷑ intellectꝰ: cuiꝰ causa historia ipsa
replicata ẽ. Uiuente leꝑso rege & quantũ
in se ẽ sac̾dotium dissipante ysaias uisionẽ
uidẽ ñ potuit. Quãdiu ille regnũ tenuit in
iudea ꝓpħa oculos ñ leuauit ad cȩlum. ñ ei
sunt reserata cęlestia. ñ apparuit dñs sabaoch
nec in misterio fidei ter scm nom̃ auditũ
est. Ando uͦ ille mortuus ẽ: uniu̾sa quȩ sub¬
sequens sermo monstrauit aꝑto sese lumi¬
ne ꝓdidert̃. Tale quidd̃a & in exodo scͥptũ ẽ.

Expanded text:
propheta hanc uisionem, quam explanare nunc nitipropheta hanc uisionem, quam explanare nunc nitimur, uidit, id est eo anno, quo Romulus, Romani imperii conditor, natus est, sicut manifestum esse poterit his, qui uoluerint legere Temporum librum, quem nos in Latinam linguam ex Graeco sermone transtulimus. Et factum est in annoquo mortuus est rexOzias\': uidi dominum sedentem super thronum excelsum et eleuatum. praemissa historia spiritalis sequitur intellectus, cuius causa historia ipsa replicata est. uiuente leproso rege et, quantum in se est, sacerdotium dissipante Esaias uisionem uidere non potuit. quam diu ille regnum tenuit in ludaea, propheta oculos non leuauit ad caelum, non ei sunt reserata caelestia, non apparuit dominus sabaoth nec in mysterio fidei ter sancti nomen auditum est. quando uero ille mortuus est, uniuersa, quae subsequens sermo monstrabit, aperto sese lumine prodiderunt. tale quiddam et in Exodo scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾s legimꝰ. fuit uir iustꝰ. ꝙ fecit rectum in
conspectu dm̃. edificans templum. aquȩ du¬
ctũ fabricans. offerens uasa. & ꝓhoc merito¬
adu̾sarios suꝑans. & qđ maximũ pietatis
indiciũ ẽ habens multos in suo imꝑio ꝓpħas.
Hic placuit do. quãdiu uixit racharias sacer
ne delubrum eiꝰ ingressus est. Postquã uͦ ⁊ acha¬
rias obiit. uolens ꝑ se offerre donaria. sacer¬
dotalem ordinem. ñ tam pie quã audacter
inuasit. & reclamantib leuitis ꝙ cęt̾is sacer¬
dotib nonne tu es otias rex ꝙ ñ sac̾dos. au
ignominia. Quã corꝑis partẽ sac̾dos auri
lamina ꝓtegebat. quã in iezechiel iubet¬
dñs tau̾litterȩ imp̃ssione signari. de qua
dauid exultat dicens. Signatũ ẽ suꝑ nos lu¬
men uultꝰ tui dñe. In qua allophiłꝰ ꝓcax
fundȩ lapidͥis ictu interiit. Regnauit aũ
orias annis quinqͣginta duob. qͦ tempore
ap̃ latinos amuliꝰ. ap̃ athenienses agamestor
undecĩ annis imꝑabant. Etꝰ euiꝰ mortẽ ysaias

Expanded text:
libris legimus, fuit uir iustus et fecit rectum in conspectu domini aedificans templumaquaeductum fabricans, offerens uasa adversarios superans, quod maximum est pietatis indicium; habens multos in suo imperio prophetas. Hic, quandiu vixit Zacharias sacerdne delubrum ejus ingressus est; postquam vero Zacharias obiit, volens per se offerre donaria, sacerdotalem ordinem non tam pie quam audacter invasit, et reclamantibus Levitis, et caeteris sacerdotibus: Nonne tu es Ozias rex, et non sacerdos? audignominia . Quam corporis partem, sacerdos auri lamina jubet THAU litterae impressione signari , de qua David exultat, dicens: Signatum est super nos lumen vultus tui , Domine: in qua allophylus procax fundae lapide ictus interiit. Regnavit autem Ozias annis quinquaginta duobus , quo tempore apud Latinos Amulius, apud Athundecimus imperabant. post cuius mortem Esaias
Abbreviated transcription (Latin):
excelsum & eleuatum. & plena domꝰ a maiesta
te eiꝰ. & seraphin stabant in circuitu eiꝰ. Quidã
aũ tam greci quã latini hunc locũ exponen¬
tes. dnm suꝑ thͦnum sedentem dm patrẽ: ꝙ
duo seraphim quȩ ex utraq parte stantia pre¬
pretati sunt. Quoꝵ ego auctoritati quãuis
sint eruditissimi ñ assentio. A ulto siquidẽ me¬
liꝰ est. uera rustice quã diserte falsa ꝓferre. max¬
ime cum ioħs eu̾głista in hac eadẽ uisione ñ
dm patr̃ẽ s x p̃m conscribat ẽẽ conspectum.
Nam cum de incredulitate diceret iudeoꝵ. sta¬
Aure audietis ꝙ ñ intelligetis. & cernentes as¬
picietis & ñ uidebitis. Hȩc aũ dixͣ quando
uidit głam unigeniti. & testificatꝰ ẽ de eo.
In p̾senti uolumine isaie ab eo qui sedet in
throno iubetꝰ ut dicat. aure audietis & non
intelligetis. Q aũ hoc iubet ut ęu̾głista intel¬
ligit. xp̃c ẽ Unde nẽ colligit᷑ ñ posse seraphĩ
xp̃m intelligi: cum xp̃c sit ipse qͥ sedeat. Et

Expanded text:
uatum, et plena domus a gloria eius. et seraphim stabant in circuitu eius. quidam ante me tam Graeci quam Latini hunc locum exponentes dominum super thronum sedentem deum patrem et duo seraphim, quae ex utraque parte stantia praepretati sunt. Quorum ego auctoritati, quamvis sint eruditissimi, non assentior. MULTO SIQUIDEM MELIUS EST vera rustice, quam falsa diserte proferre: maxime cum Joannes Evangelista in hac eadem Visione, non Deum Patrem, sed Christum scribat esse conspectum. Nam cum de incredulitate diceret Judaeorum, staAure audietis, et non intelligetis: et cernentes aspicietis, et non videbitis. Haec autem dixit, quando uidit gloriam unigeniti et testificatus est de eo. in praesenti uolumine Esaiae ab ea, qui sedet in throno, iubetur, ut dicat: aure audietis et non intellegetis. qui autem hoc iubet, ut euangelista intellegit, Christus est; unde nunc colligitur non posse seraphim Christum intellegi, cum Christus sit ipse, qui sedeat. et
Abbreviated transcription (Latin):
recipit: huius rei exemplum ex nr̃o sermone
caꝑe ñ possumꝰ. Quanta enĩ apud grecos bene
dicunt᷑: quȩ si ad u̾bũ tnfferamꝰ in latinũ. in
latinum ñ resonant: U e regione quȩ apud nos
placent. si uertant᷑ iuxta ordinẽ: apud illos dis¬
plicebunt. Sed ut infinita preteream. & ostendã

Expanded text:
recipit; cujus rei exemplum ex nostro sermone capere possumus. Quanta enim apud Graecos bene dicuntur, quae si ad verbum transferamus, 317 in Latino non resonant: et e regione, quae apud nos placent si vertantur juxta ordinem, apud illos displicebunt. 12. Sed ut infinita praeteream, et ostendam
Abbreviated transcription (Latin):
tͥna dilanior. contentꝰ sum cͥm̃ ab nuere. ñ re¬
ferre. Unde arbitrio tuo cuncta ꝑmito. ut le¬
gas ipsam eplam tam grecam qua latinã. ꝙ ili¬
co intelliges accusators meoꝵs nenias. & obꝓ¬
briosas querelas. Porro mͥ suffieit amieum
instruxisse carissimũ. & in cellula latitantem
diem tantum expectare iudicii. optoq si fieri
potest & si adu̾sarii siuerint comm̃tarios po¬
tius sc̃pturarũ quam demostenis ꝙ tullũ phi¬
lippicas scribere

Expanded text:
trina dilanior, contentus sum crimen abnuere, non retrina dilanior, contentus sum crimen abnuere, non referre. Unde arbitrio tuo cuncta permitto; ut legas ipsam epistolam, tam Graecam quam Latinam: et illico intelliges accusatorum meorum naenias, et probrosas querelas. Porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum: et in cellula latitantem diem tantum exspectapotest, etsi aduersarii saeuierint, commentarios potius scripturarum quam Demosthenis et Tullii Philippicas scribere
Abbreviated transcription (Latin):
impensas qͥũ mittit ad ceroma. lec ñ ẽ illiꝰ
culpa. euiꝰ sub ꝑsona alius agit trage ⁊̃ram . s¬
gna mercede nichil scire docuerunt. Nec rep̾¬
hendo in qͦlibet .piano sermonis imꝑitiã. atq
utinam socratiru. illud haberemꝰ. scio qđ nescio
& alte i sapientis. te ipsum intellige. Uenerationi
mͥ semꝑ fuit ñ uerbosa rusticitas. s sca simplici¬
tas. Qiii in sermone imitari se dicit apłos. pͥus
imitet᷑ uͥtutes in uita illoꝵ. In loquendo simpli¬
citatem excusabat scĩmoniȩ magnitudo. ꝙ filo
gismos aristotilis contortaq chrisippi acumina:
resurgens mortuus confutabat. Ceterum ridi¬
culum. si quis enob manens int̾ croesi opes. &
sardana palli delitias de sola rusticitate se iactet.
quasi om̃s latͦnes & diu̾soꝵ cͥminum rei diserti
suram epłȩ si ñ excessi doloris modum. Nam qͥ
falsariꝰ uocor. ꝙ int̾ muliercularũ radios & tex¬

Expanded text:
inpensas, qui bouem mittit ad ceroma haec non est illius inpensas, qui bouem mittit ad ceroma haec non est illius culpa, cuius sub persona alius agit tragoediam, sgna mercede nihil scire docuerunt. nec reprehendo in quolibet Christiano sermonis inperitiam - atque utinam Socraticum illud haberemus: s.cio, quod nescio\' et alterius sapientis: \'te ipsum intellege\'! —, uenerationi mihi semper fuit non uerbosa rusticitas, sed sancta simplicitas: qui in sermone imitari se dicit apostolos, prius imitetur in uita. illorum in loquendo simplicitagismos Aristotelis, contortaque Chrysippi acumina, resurgens mortuus confutabat. Caeterum ridiculum, si quis e nobis manens inter Croesi opes, et Sardanapali delicias, de sola rusticitate se jactet: QUASI OMNES latrones, et diversorum criminum rei, diserti suram epistolae, sed non excessi doloris modum. Nam qui falsarius vocor; et inter muliercularum radios et tex
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod ega ita uertisse me memini. Oportebat
nos dilectissime clericatꝰ honore ñ abuti in
saphia. Ecce inquiunt in uno uersiculo quan¬
ta mendacia. Primũ. arafino oc. dilectꝰ ẽ ñ aile¬
rem. alterum arbitrium sonat. Lotũq qͦo seqͥt.
clericatꝰ honore ñ ibuti in suꝑtiã tuum ẽ. Quid
ais ocolum litterarũ. ꝙ nr̃oꝵ temporũ aristar¬
ce. qͥ de uniu̾sis scͥptorib sententiam ferebas :¬
Gͦ frustia tanto tp̃r studuimꝰ. ꝙ sepe manũ ferulȩ
subduximꝰ. egredientes de portu statim impe¬
gimꝰ. Igit᷑ quia & errasse humanũ ẽ. & confite¬
ri errorẽ pradentis. tu quicũq rep̾hensor es.
tu me obsecro em̃da p̃ceptor. & uerbum de i bo
expͥme. Bebueras inqͥt dic̃e. Oro erbat n os rdi¬
lecte ñ estimatione clericoꝵ fer i. Hȩc est plau¬
tina eloquentia. hic lepos atticꝰ: ꝙ musarũ
ut dicunt elcquio cõparantꝰ. C omplet᷑ in n
tͥtum uulgi sermone ꝓu̾bium. Oleum ꝑare &

Expanded text:
quod ego ita uertisse me memini: oportebat nos, dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam. reece\', inquiunt, \'in uno uorsiculo quanta mendacia! primum ἀγαπητὸς dilectus\' est, non dilerem\', alterum arbitrium\' sonat -; totumque, quod sequitur, clericatus honore non abuti in superbiam\' tuum est.\' quid ais, o columen litterarum et nostrorum temporum Aristarche, qui de uniuersis scriptoribus sententiam feras? ergo frustra tanto tempore studuimus et saepe manum ferulae subduximus? egredientes de portu statim inpegimus. igitur, quia et errasse humanum est et confiteri errorem prudentis, tu, quicumque reprehensor es, tu me, obsecro, emenda, praeceptor, et uerbum de uerbo exprime. \'debueras\', inquit, \'dicere: oportebat nos, dilecte, non aestimatione clerorum ferri\'. haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus et Musarum, ut dicunt, eloquio. conparandus! conpletur in me tritum uulgi sermone prouerbium: oleum perdit et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ considera si ꝓbatũ sit sic̃ ꝓbatus sũ ab eis.
ꝙ tuli tͥginta argenteos. ꝙ misi eos in domũ
dñi in confiatorio. Quantũ distet ab eugłistȩ
testimonio septuaginta translatio ꝑspicuũ ẽ.
S ed & in hebreo cũ sensꝰ ide sit u̾ba p̃postera
sunt. & pene diu̾sa. Et dix̃ in qͥt ad eos. Si
bonũ ẽ in oculis ur̃is. afferte mercede meã.
& si ñ. qͥescite. & appender̃t mercedẽ meã.
illud ad statuarium decorum. p̾tium qͦd
app̾tiatꝰ sum ab eis. Ꝙ tuli triginta argente¬
os. &. ꝓieci eos ad statuariũ in domo dñi. Ac¬
maiꝰ esc. erret in nomine. Pro tacharia qͥpe
iheremiam posuit. S absit hoc de pedisse qͦ
aucupare. l sententias dogiatti ponẽ. Ueni¬
a nus ad aliud eiꝰde za harię tostimoniũ. qđ¬

Expanded text:
et considera si probatum sit, sicut probatus sum ab eis. et considera si probatum sit, sicut probatus sum ab eis. Et tuli triginta argenteos, et misi eos in domo Domini in conflatorium » . Quantum distet ab Evangelistae testimonio Septuaginta translatio, perspicuum est. Sed et in Hebraeo cum sensus idem sit, verba praepostera sunt, et pene diversa. « Et dixi, inquit, ad eos: Si bonum est in oculis vestris, afferte mercedem meam: et si non, quiescite. Et appenderunt mercedem meam illud ad statuarium decorum pretium, quod appretiatus sum ab eis. Et tuli triginta argenteos, et projeci eos ad statuarium in domo Domimaius est, erret in nomine — pro Zacharia quippe Hieremiam posuit - ; sed absit hoc de pedisequo Caucupari, sed sententias dogmatum ponere. ueniamus ad aliud eiusdem Zachariae testimonium, q
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tatione se torsit. s quasi captiuos sens
in suam lingi᷑a inctoris iure tnsposuit. Nec
hoc mirum in cȩteris s.  delicet aut ęccłiȩ
idẽ insac̾s uolum mib fei erĩt. Legimꝰ in mar
iunctum qd int̾ptat᷑. suella t̃ dico surge di¬
guant euglistirie acii quare addiderit
t̃ dico. cum in hebi eo tai. tũmͦ sit. puella sur
tis & imꝑantis e pͥmeret: addidit tͥ dico.
Rursũ in matheo redditii aꝓditore iuda tͥgin¬
ta argenteis. & empto ex eis agro figuli. si ribit᷑.
um app̾ciati quod app̾tiauerunt a filii. isrł.
ꝙ dederunt eos in agrum figuli. sic̃ constitu.¬
it mͥ dñs. Hoc in iheremia penitꝰ ñ inuenit᷑.
s in racharia aliis multo uerbis ac toto or¬
dine discrepante. Uulgata qͥ ppe editioita
se ħt. Et dicam ad eos. Sibonum ẽ corã uob̃.
date mercedem mͥ aut rennuite. Et appen-¬
derunt mercedem meã triginta argenteis.
Dixitq dñs ad me. Pone illos in conflatorio.

Expanded text:
interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uidelicet aut ecclesiae idem in sacris uoluminibus fecerint. legimus in Marciunctum: quod interpretatur: puella, tibi dico, surge. arguite euangelistam mendacii, quare addiderit tibi dico, cum in Hebraeo tantummodo sit puella, surgtis et imperantis exprimeret, addidit tibi dico. rursum in Matheo redditis a proditore Iuda triginta argenteis et empto ex eis agro figuli scribitur: od appretiaverunt a filiis Israel: et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi Dominus » . Hoc in Jeremia penitus non invenitur, sed in Zacharia, aliis multo verbis, ac toto ordine discrepante: Vulgata quippe Editio ita se habet: « Et dicam ad eos: si bonum est coram vobis, date mercedem mihi, aut renuite. Et appenderunt mercedem meam triginta argenteos. Dixitque Dominus ad me: Pone illos in conflatorium;