comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce & symeon prophetat in ruma
rumque merita discernat. & pro
nr̃õrum qualitate factorũ iudex
ucrus & iustus: aut supplicia decer¬
nat aut premia: Ettuã inquit
ipsius animã: pertransibit gladiuꝰ
Nec lit tera. nec historia docet
ghacuita mariam corporalis
necis passione migrasse Non enim
anima : sed corpus materiali glado
trans uerberatur Et ideo prudenei¬
am mariae haud ignarã mysterii
caclestis ostendit uiuum enĩ uerbũ
dĩ & ualidum & acutiꝰ omĩ gladio
acutissimo. penetrans usq addi¬
uisionem animae & sp̃s. Artuũq
& medullarum: cogitationes cor¬
dis . & secreta scrutator animorũ.
quia nuda mentium & apertas
om̃a dĩ filio quẽ conscientiae secre¬
ta non fallunt: Prophetauit itaq
symcon: prophetauerat copulata
coniugio. ꝓphetauerat uirgo. Debut
etiam uidua: nequa aut ꝓfessio de¬
ess&. autsexus Etideo anna & stipen¬
diis uiduitatis & morib talis indu¬
citur. ut digna plane fuisse credat᷑.

Expanded text:
Ecce et Simeon prophetat in ruinaEcce et Simeon prophetat in ruinarumque merita discernat, et pro nostrorum qualitate factorum judex verus et justus aut supplicia decernat, aut praemia. Et tuam, inquit, ipsius animam pertransibit gladius. . 61. Nec littera, nec historia docet ex hac vita Mariam corporalis necis passione migrasse; non enim anima, sed corpus materiali gladio transverberatur. Et ideo prudentiam Mariae haud ignaram mysterii caelestis ostendit. uiuum enim uerbum dei et ualidum et acutum omni gladio acutissimo, penetrans usque ad diuisionem animae et spiritus artuumque et medullarum cogitationes cordis et secreta scrutatur animorum, quia nuda mentium et aperta sunt omnia filio, quem conscientiae secreta non fallunt. prophetauit itaque Symeon, prophetauerat copulata coniugio, prophetauerat uirgo, debuit etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut sexus. et ideo Anna et stipendiis uiduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse credatur,
Abbreviated transcription (Latin):
on. Et homo iste iustus & timoratꝰ
ex pectans consolationẽ hicrłm.
Non solum ab angelis & proph& is
a pastorib & parentibus. sed etiam
a senioribus & iustis generatio dnĩi
accepit testimonium Omĩs actas
&uterq sexus: cuentorũq miracula
fidem adstruunt. Uirgo generat.
sterilis parit. mutus loquitur. elisa¬
b&h prophetat. magus adorat
Utero clausus ioħes eultat: uidua
confitetur. iustus epectat Etbene
iustus: quinon suã sed populi gram
requirebat: Cupiens ipse corporrȩ
uinculis fragilitatis absolui. sed ex¬
pectans uidere promissum. Sciebat
enim: quia beati oculi qui uiderex
Nunc inquit. dimitte scruũ tuũ
Videte iustũ uelut corporeȩ carce¬
re molis inclusum uelle dissolui. ut
S ed quiuult dimitti. ueniat intẽ¬
uerbum dĩ: conplectatur uelut¬
quibusdam fidei suae brachiis
Tunc dimit tetur ut non uideat
mortem : quia uiderit uitam.
Vides uberem in om̃s gram dN
generatione diffusam. & ꝓphetiã
incredulis negatam . ẽẽ. non iustis

Expanded text:
moratus, exspectans consolationem Israhel. non solum ab angelis et prophetis, a pastoribus et parentibus, sed etiam a senioribus et iustis generatio domini accipit testimonium. omnis aetas et uterque sexus euentorumque miracula fidem adstruunt: uirgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elisabet prophetat, magus adorat, utero clausus exsultat, uidua confitetur, iustus exspectat. et bene iustus, qui non suam, sed populi gratiam requirebat, cupiens ipse corporeae uinculis fragilitatis absolui, sed exspectans uidere promissum; sciebat enim quia beati oculi qui uiderent. nunc inquit dimitte seruum tuum. uide iustum uelut corporeae carcere molis inclusum uelle dissolui, ut sed qui uult dimitti ueniat in temuerbum dei et conplectatur quibusdam fidei suae bracchiis. tunc dimittetur, ut non uideat mortem, qui uiderit uitam. Vides uberem in omnes gratiam Domini generatione diffusam, et prophetiam incredulis negatam esse, non justis.
Abbreviated transcription (Latin):
qui insuis oculisse esse humilem confitetur
sem& ipsis uilia sentiunt. quid insua excusati¬
one dicturisunt. quisine opere uirtutis in tu¬
mescunt : Sed & si quaclib& ad sint opera.
nulla sunt. nisi ex humilitate condiant᷑
Miranda quippe actio cumemulatione
non eleuat. sed grauat. Qir cnĩ sine humili¬
tate uirtutes congregat. inuento puluerẽ
portat. Et unde aliquid ferre cernitur.
inde deterius cȩcatur: Incunctis ergo
quae agitis fr̃sinei. radicẽ boni operis
humilitatẽ tenete. nec quib iã superiores.
sed quib adhuc inferiores estis aspicite.
ut dum meliora nobis ex empla ꝓponitis.
ad maiora semꝑ ascendere exhumilitate

Expanded text:
qui in suis oculis se esse humilem confitetur. qui in suis oculis se esse humilem confitetur. semetipsis vilia sentiunt, quid in sua excusatione dicturi sunt qui sine opere virtutis intumescunt? Sed etsi quaelibet bona adsint opera, nulla sunt, nisi ex humilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius caecatur. In cunctis ergo quae agitis, fratres mei, radicem boni operis humilitatem tenete; nec quibus jam superiores, sed quibus adhuc inferiores estis, aspicite, ut dum meliorum vobis exempla proponitis, ad majora semper ascendere ex humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is. & toram uobis met ipsis prudentes
hinc paulus ait Nolite eẽ. prudentesapud
uos m&ipsos: hinc contra superbientẽ saul
dicitur: Cumesses paruulus in oculis tuis.
caput intribubus isrł factuses Acsi aꝑte
diceretur Cumtu te paruulũ conspiceres.:
ego te pracceteris magnũ feci: Qui a uero
tute magnum conspicis: ame prauus
aestimaris. Quo contra cum dauid sui regni
potentiã coram arca dñi saltando despicer&.
dixit. Ludam & iuliorfiam plusquã factusiũ
& ero humilis inoculis meis: Quẽ enim noN
& toller& ora leonũ frangere. ursorũ brachia
dissipare. despectis priorib frĩbus eligi. reꝓ¬
bato rege adregnigubernacula ungur
timendũ cunctis uno lapide goliam sternere.
arege proposita ex tinctis allophilis. nume¬
rosa pracputia reportare. regnũ & promissi¬
one percipere. cunctumq israheliticum
populum sine ulla postmodum contradicti¬
one possidere : Et tamen incunctissẽ despicit.

Expanded text:
vestris, et coram vobismetipsis prudentes vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc contra superbientem Saul dicitur: 1460 Cum esses parvulus in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es . Ac si aperte diceretur: Cum tu te parvulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum David regni sui potentiam coram arca foederis Domini saltando despiceret, dixit: Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis meis . Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstinctis allophylis numerosa praeputia reportare, regnum ex promissione percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla postmodum contradictione 1461 possidere? Et tamen in cunctis se despicit,
Abbreviated transcription (Latin):
Qua inre pensandũ nobis est fratres km̃i.
& tota intentione cogitandũ. quomodo
sciuiri ut humilitatis inse uirtutẽ custodi¬
ant cumquaedam mirabilit̾ sciunt. illud
ante mentis oculos student reuocare qđ
nesciunt. ut dum exparte alia infirmita¬
tem suam considerant. exea parte qua
ꝑfectus est eorum se animus non extollat:
Scientia & enim uirtus est: humilitas
etiam custosuirtutis Restat ergo ut
inomne qđscit. sese mens deprimat.
ne quod uirtus scientiȩ congregat. uentꝰ
elationis tollat Cumbona fr̃sagitis.
semꝑ ad memoriam mala acta reuocate.
utdum cautȩ culpa conspicitur. numquã
debono opere in caute animus lactetur
Superiores in uicẽ cosmaxime qui uobis com¬
missi non sunt proximos ur̃osad tendite. quia¬
ineislatant bona nescitis Magnus crgo ẽe.¬
unus quisque studeat. sed tamen aliquo modo
esse se nesciat. nedum sibi magnitudinem
arroganter tribuit amittat᷑ hinc & enim

Expanded text:
Qua in re pensandum nobis est, fratres charissimi, Qua in re pensandum nobis est, fratres charissimi, et tota intentione cogitandum quomodo sancti viri, ut humilitatis in se virtutem custodiant, cum quaedam mirabiliter sciunt, illud ante mentis oculos student revocare quod nesciunt, ut dum ex parte alia infirmitatem suam considerant, ex ea parte qua perfectus est eorum se animus non extollat. Scientia etenim virtus est, humilitas etiam custos virtutis. Restat ergo ut in omne quod scit sese mens deprimat ne quod virtus scientiae congregat ventus elationis tollat. Cum bona, fratres, agitis, semper ad memoriam male acta revocate, ut dum caute culpa conspicitur nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Superiores invicem, eos maxime qui vobis commissi non sunt, proximos vestros attendite, quiain eis lateant bona nescitis; magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen aliquo modo se esse nesciat, ne dum sibi magniarroganter tribuit, amittat. Hinc etenim
Abbreviated transcription (Latin):
Peridumeam quippe gentilitas. ꝑcalcia¬
mentum uero. adsumpta mortalitas de¬
signatur Inidumeam ergo dñs calciamen¬
tum suum se extendere asscrit. quia dumꝑ
carnem gentibus innotuit: quasi calciata
ad nosdiuinitas uenit: Sedhuius incarnati¬
onis mysterium humanus oculus penetrare
non sufficit Inuestigare enĩ nulla tenus
potest. Quomodo corporatur uerbum.
quomodo summus & iuuificator sp̃s intra
uterũ matris animatur: quomodo is qui ini¬
tium non hab& existit & concipitur. Cor¬
rigia ergo calciamenti ẽ : causa nr̃is sensibus¬
quia in carnationis eius mysterium. nec
dignus soluere corrigiam calciamenti eius.
nisi aperte & humiliter suam ignorantiã
ꝓfiteri : Acsi patenter dicat: Quidmirũ
simihi ille prȩlatus est. quem postme quidẽ
natũ considero. sed natiuitatis eiꝰ myste¬
rium non ad praehendo : Ecce iohannes
ꝓph& iȩ sp̃u impletus mira scientia emicat.
& tamen illud dese insinuat quodignorat

Expanded text:
Per Idumaeam quippe gentilitas, per calceaPer Idumaeam quippe gentilitas, per calceamentum vero assumpta mortalitas designatur. In Idumaeam ergo Dominus calceamentum suum se extendere asserit, quia dum per carnem gentibus innotuit, quasi calceata ad nos divinitas venit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari etenim nullatenus potest quomodo corporatur Verbum, quomodo summus et vivificator spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet, et existit, et concipitur. Corrigia ergo calceamenti est ligatura mysteriquia incarnationis Christi mysdignus solvere corrigiam calceamenti ejus, nisi aperte et humiliter suam ignorantiam profiteri? Ac si patenter dicat: Quid mirum si ille mihi praelatus est, quem post me quidem natum considero, sed nativitatis ejus mysterium non apprehendo? Ecce Joannes, prophetiae spiritu impletus, mira scientia emicat et tamen illud de se insinuat quod ignorat. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentiae humilita tẽ debeat. subdendo
manifestat. Cuius nonsum dignus soluere
corrigiam calciamenti Mosapud ueteres
fuit. utsiquis eam quaesibi competer& acci¬
pere uxorẽ noll&. illi calciamentũ soluer&.
qui adhanc sponsus iure propinquitatis
uenir& Quid igitur inter homines xp̃s.
nisi scaẽ eccłae sponsus apparuit. Dequo
& isdem iohannes dicit. Qui hab& sponsã.
sponsus est. Sedquia iohannem homines
xp̃m eẽ. putauerunt. quod isdem ioħes
negat: Recte se indignum esse ad soluen¬
dam corrigiam calciamenti denuntiat
Acsi aperte dicat: Ego redemptoris uesti.
gia denudare non ualeo: quia sponsi nomen
mihi inmerito nonusurpo: Quod tamen
intellegi & aliter potest. Quisenĩ nesciat
quod calciamenta ex mortuis animalibus
fiunt. In carnatus uero dñsueniens.
quasi calciatus apparuit: qui indiuini tate
sua morticinã nr̃ae corruptionis ad sũpsit
Unde etiam perproph& am dicit.
Inidumeam extendam calciamentũ meũ:

Expanded text:
reverentiae humilitatem debeat subdendo manifestat: Cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti . Mos apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum 1459 solveret qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret. Quid igitur inter homines Christus, nisi sanctae Ecclesiae sponsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit: Qui habet sponsam, sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendam corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris nostri vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immerito non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiunt? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calccatus apparuit, quia in divinitate sua morticina nostrae corruptionis assumpsit. Unde etiam per Prophetam dicit: In Idumaeam extendam calceamentum meum .
Abbreviated transcription (Latin):
Uiderunt autem tibi assumptiones falsasi¬
& ciectiones:SA M ECH.
lauserunt superte manib omnes
transeuntes peruiam: sibilauerunt &
mouerunt caput suum super filiam
hierusalem: haec ine est urbs dicentes
inimiciltui: sibilauerunt & fremueñ
dentibus & dixerunt: Deuorauimus
adiebus antiquis: Destruxit & nohl. n
pepercit. & laetificauit superte ini
muros filiãe syon deduc quasi torren¬
tem lacrimas perdiem. & pernoctem
non des requiem tibi. neque taceat
pupilla oculi tui

Expanded text:
viderunt autem tibi assumptiones falsas,viderunt autem tibi assumptiones falsas,jectiones.  Samech.  Plauserunt super te manibus omnes transeuntes per viam: Sibilaverunt, et moverunt caput suum super filiam Jerusalem. Haeccine est urbs, dicentes,inimici tui: sibilaverunt, et fremuerunt dentibus, et dixerunt: Devorabimus: a diebus antiquis; destruxit, et non pepercit, et laetificavit super te inimuros filiae Sion: Deduc quasi torrentem lacrymas, per diem et noctem: non des requiem tibi, neque taceat pupilla oculi tui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑh. Defixesunt in terra portȩ eius. ꝑdidit
& contriuit uectes eius. regem eius &
principes cius ingentibus: Non est lex:
& prophetȩ eius noninuenerunt uisio¬
Sederunt in terra. conticuerunt senes:
filiae syon consperserunt cynere capita
sua. accinctisunt ciliciis Abieͤrunt
in terram capita sua. uirgines filiae¬
hierusalem. C X¬
Defecerunt praelacrimis oculi mei:
conturbatasunt uistera mea: Effusum ẽ
interra iecur meum super contricione᷑.
fili& populi mei. cum deficer&: par uulus
I& lactans in plateis oppidi
Matribus suis dixerunt. ubiest triticũ
& uinum: Cum deficerent quasi
uulnerati in plateis ciuitatis: cum exala¬
rent animas suas insinu matrũ suarũ.
ueoo Cui comparabote: cui assimilabo te
filia hierusalem: Cui ex equabo te&
consola borte uirgo filia syon. Magna
enim uelut mare contricio tua. quis
medebitur tibi :¬
roph&ae tui uiderunt tibi falsa
& stulta. nec aperiebant iniquitatẽ
tuam: ut te adpoenitentiã ꝓuocarent:

Expanded text:
H defixae sunt in terra portae eius perdidit et contrivit vectes eius regem eius et principes eius in gentibus non est lex et prophetae eius non invenerunt visiosederunt in terra conticuerunt senes filiae Sion consperserunt cinere capita sua accincti sunt ciliciis abiecerunt in terra capita sua virgines Hierusalem Cdefecerunt prae lacrimis oculi mei conturbata sunt viscera mea effusum est in terra iecur meum super contritione filiae populi mei cum deficeret parvulus et lactans in plateis oppidi LAMED matribus suis dixerunt ubi est triticum et vinum cum deficerent quasi vulnerati in plateis civitatis cum exhalarent animas suas in sinu matrum suarum MEM cui conparabo te vel cui adsimilabo te filia Hierconsolabor te uirgo filia Sion. magna est enim uelut mare contritio tua. quis medebitur tibi? Prophetae tui viderunt falsa et stulta; nec aperiebant iniquitatem tuam, ut te ad poenitentiam provocarent:
Abbreviated transcription (Latin):
rus. quia bethania domus oboedien¬
tiae inter pretatur Etiam hic pau¬
pertas saluatoris notanda est: quitan¬
te paupertatis extitit. ut intam mas¬
nã ciuitatem nemincm inueniret
cuius hospitio frueretur. In tantum
enim nulli adulatus est. ut nec hospitio
alicuius frueretur. sed diebus uenie¬
bat inciuitatem. & predicationẽ ibi
peragebat. nocte uero reuerte ba¬
tur inbethaniam. & fruebatur
ibi hospitio lazari & sororum

Expanded text:
rus: quia Bethania domus obedienrus: quia Bethania domus obedientiae interpretatur. Et jam hic paupertas Salvatoris notanda est, qui tantae paupertatis exstitit, ut in tam magna civitate neminem inveniret cujus hospitio frueretur. In tantum enim nulli adulatus est, ut nec hospitio alicujus frueretur: sed diebus veniebat in civitatem, et praedicationem ibi peragebat; nocte vero revertebatur in Bethaniam, et fruebatur ibi hospitio Lazari et sororum
Abbreviated transcription (Latin):
illius. opera tamen calumpniabantur
dicentes: Audis quidisti dicunt.
Acsi dicerent: hacclars non conuent
homini. sed soli dõ hoc dicentes. pua¬
bant cum filium dĩ esse Sed pensandu
est cum quanto periculo epĩ fauores
hominum recipiunt. cum hoc ꝓcrim¬
ne inpingebatur. quod dĩ filius abho¬
minibus laudabatur. Quibus ita dñs
suum temperauit responsum. ut nec
dicer& quod illi uolebant audire.
bene faciunt testimonium deme per¬
hibentes. aut etiam sierrant ignosette
actati illorum. Seddicta puerorum.
& dictis proph&arum corroborat di¬
cens. Numquam legistis quia exore
infantium & lactentium perfecisti
laudem. quando corda & ora turba¬
rum simplicium ad fidem dñi accen¬
dit: Etrelictis illis: idest relictis con¬
tumacibus & calumpniatoribus suis
abi it foras extra ciuitatem inb&haniã
Perquod significabat quod iudacos
obperfidiam suam esset relicturus.
& ad gentium populos transmigratu¬

Expanded text:
illius, opera tamen ejus calumniabantur, illius, opera tamen ejus calumniabantur, dicentes: « Audis quid isti dicunt? » Ac si dicerent: Haec laus non convenit homini, sed soli Deo. Hoc dicentes, non putabant eum Filium Dei esse. Sed pensandum est, cum quanto periculo episcopi favores hominum recipiunt, cum hoc pro crimine impingebatur, quod Dei Filius ab hominibus laudabatur. Quibus ita Dominus suum temperavit responsum, ut nec diceret quod illi volebant audire: Benefaciunt testimonium de me perhibentes: aut etiam: Errant, ignoscite aetati illorum, sed dicta puerorum ex dictis prophetarum corroborat, dicens: « Nunquam legistis: Quia ex ore infantium et lactentium perfecit laudem, » quando corda et ora turbarum simplicium ad fidem Domini accendit? « Et relictis illis, » id est, relictis contumacibus et calumniatoribus suis, « abiit foras extra civitatem in Bethaniam. » Per quod significabat quod Judaeos ob perfidiam suam esset relicturus, et ad gentium populos transmigratu
Abbreviated transcription (Latin):
tate curandi essent: Uidentes autem
principes sacerdotum & scribȩ mira¬
bilia cius quae fecit . & cetera: Quert̃
multi quod miraculum dnĩ maximũ
habeatur inter omã signã cius. & quidã
preferunt resuscitationẽ lazari. quidã
in luminationem caeci nati. non nulli
mutationẽ aquae inuinum. pleriq
trans figurationẽ illius in monte coram¬
tribus discipulis. Bcato aũt hicronimo
uidetur hoc precipuum . & maximum
eẽ. om̃ium miraculorum: Magnum
enim & maximum hoc miraculum fuit.
ut huiusmodi homo & quia dõtunc
temporis uilis erat ut crucifigi posso.
uniuersum & ercitum deom̃i regno
iudeorum ad templum confluentem
facto flagello deresticulis flagellando
detemplo eicer&. quod inmensis exer¬
citus faccre non poterat Ethoc facto
splendor quidam sydercus diuinitatis
radiabat inuultu illius . quoper territi
non habebant audaciam resistendi dño
Sed pharisȩi manus in dñm mittere
non audentes. conterriti diuinitate

Expanded text:
tate curandi essent. « Videntes autem tate curandi essent. « Videntes autem principes sacerdotum et scribae mirabilia ejus quae fecit, » et reliqua. Quaerunt multi quod miraculum Domini maximum habeatur inter omnia signa ejus, et quidam praeferunt resuscitationem Lazari, quidam illuminationem caeci nati, nonnulli mutationem aquae in vinum, plerique transfigurationem illius in monte coram discipulis: beato autem Hieronymo videtur hoc praecipuum et maximum esse omnium miraculorum. Magnum enim et maximum hoc miraculum fuit, ut unus homo, et qui adeo tunc temporis vilis erat, ut crucifigi posset, universum exercitum de omni regno Judaeorum ad templum confluentem, facto flagello de resticulis, flagellando de templo ejiceret, quod immensus exercitus facere non poterat. Et in hoc facto splendor quidam sidereus divinitatis radiabat in vultu illius, quo perterriti, non habebant audaciam resistendi Domino. Sed Pharisaei manus in Dominum mittere non audentes, conterriti divinitate
Abbreviated transcription (Latin):
Idcirco enim quis adire debet tẽplũ.
utpuram & frequentẽ orationẽ ibi
& creeat. sed tunc inspeluncam latro¬
num conuertitur. quando quilib&
& sacro ministtrio lucrum sibi tẽpo¬
rale ad quirtre desiderat Spiritalit̃
aũt templum dĩ mens unius cuiusq
fidelis est: unde paulus apł̃s dicit
Templum di sc̃m est: quod estisuos
Sedhoc templum di inspeluncam
latronis conuertitur: quando in
mentibus nr̃is lesiones proximis nr̃ĩs
& cogitamus. Dum cnim sollicite cogi¬
tamus in cordibus nr̃is. ut nocere uale¬
amus. latrones inmente nrã quasi
inspelunca resident. qui depretereun¬
tibus prȩdam agunt: E taccesserunt
ad eum cęci & claudi intemplo. & sana¬
uit cos: Post eiectos illos quuntemplo
dnĩ illicite᷑ &ercebant curauit caccos
& claudos. ut aperte designar&. quod
sicut illi asua cȩcitate & debilitate cor¬
poris sanabantur. ita & iam & illi
siconuerti uellent. a sua spiritali aci¬

Expanded text:
» Idcirco enim quis adire debet templum, » Idcirco enim quis adire debet templum, ut puram et frequentem orationem ibi exerceat. Sed tunc in speluncam latronum convertitur, quando quilibet ex sacro ministerio lucrum sibi temporale acquirere desiderat. Spiritualiter autem templum Dei mens uniuscujusque fidelis est. Unde Paulus apostolus dicit: « Templum Dei sanctum est quod estis vos . » Sed hoc templum Dei in speluncam latronis convertitur, quando in mentibus nostris laesiones proximis nostris excogitamus. Dum enim sollicite cogitamus in cordibus nostris, ut nocere valeamus, latrones in mente nostra quasi in spelunca resident, qui de praetereuntibus praedam agunt. « Et accesserunt ad eum caeci et claudi in templo, et sanavit eos. » Post ejectos illos qui in templo Dei illicita exercebant, curavit caecos et claudos, ut aperte designaret quod sicut illi sua caecitate et debilitate corporis sanabantur, ita etiam et illi, si converti vellent, a sua spirituali caeci
Abbreviated transcription (Latin):
num mulariorum appellantur altaria
dĩ propter auaritiam sacerdotum.
qui adhoc adsistunt altari. utlucrum
inde terrenum adquirant. Sicut ergo
dñs tunc temporis uendentes & ementes
pariter detemplo corporali quod erat
inhicrłm ciecit. ita & iam nunc coti¬
die de templo spiritali hoc est de Sc̃ã
eccła uendentes & ementes eiecit. id ÷
& eos quiper pecunias gradus dignita¬
tis accipiunt. uel qui cosdem gradus
ad pretium largiuntur. & sinon a pre¬
senti eccła. saltem a futura climinant᷑
Et cathedras uendentium columbas
euertit. Per columbas donum sp̃s scĩ
intellȩgere debemus propter quod
inspecie huius animalis super dñm
baptizatum sp̃s scs apparuit. Quod
ergo dñs tunc temporis corporaliter
egit. hoc significat quod dignitatem
& ministerium illorum destructurꝰ
perimpositionem manus episco porũ
largitur. nisi accepto pręmio non
largiuntur S criptum .c̃ : domus
mea domus orationis uocabitur

Expanded text:
nummulariorum appellantur altaria nummulariorum appellantur altaria Dei, propter avaritiam sacerdotum, qui ad hoc assistunt altari, ut lucrum inde terrenum acquirant. Sicut ergo Dominus tunc temporis vendentes et ementes pariter de templo corporali quod erat in Jerusalem, ejecit; ita etiam nunc quotidie de templo spirituali, hoc est de sancta Ecclesia, vendentes et ementes ejecit, id est et eos qui per pecunias gradus dignitatis accipiunt, vel qui eosdem gradus ad pretium largiuntur: etsi non a praesenti Ecclesia, saltem a futura eliminantur. « Et cathedras vendentium columbas evertit. » Per columbas donum Spiritus sancti intelligere debemus, propter quod in specie hujus animalis super Dominum baptizatum Spiritus sanctus apparuit. Quod ergo Dominus tunc temporis corporaliter egit, hoc significat, quod dignitatem et ministerium illorum destructurus per impositionem manus episcoporum largitur, nisi accepto praemio non largiuntur. « Scriptum est: Domus mea domus orationis vocabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dnsintemplo. eiecit om̃s. Sedquid
ager& si inueniss& ibi luxuriantes.
ebrietati uacantes. quando ea quac
intemplo dñi offerebantur eiecit.
Quod aut̃ dicit de templo ciccisse non
debemus putare quod intra templũ
talia grrerentur. sed inporticibus
quae templis adherebant. Et cathe¬
dras uendentium columbas euertit:
Columbȩ non resident incathedris.
sed potius in caueis: ut dñs colũbarũ
cathedras cuerter&. sed sicut aliqui
uolunt uenditores earundem colũ¬
barum cathedras residebant. Quod
tamen minime procedit. quia cathe¬
dra non est negotiatorum. sed potius
magistratorum &doctorũ: Qũod
autem dñs cathedram uendentium.
columbas euertit. & mensas nummu¬
lariorum destruxit. & ementes & uen¬
dentes pariter de templo iudȩorum
ciecit. aliud gerendo. aliud geren¬
dum. eẽ. insinuauit. Uendentes
& ementes mecclęsia sunt. quisacros
ordines uel ad pretium largiuntur.
uel adpretium ꝑcipiunt. Mense uero

Expanded text:
Dominus in templo, ejecit omnes. Sed qui Dominus in templo, ejecit omnes. Sed qui ageret, si invenisset ibi luxuriantes, ebrietati vacantes, quando ea quae in templo Domini offerebantur ejecit? Quod autem dicit de templo ejecisse, non debemus putare quod intra templum talia gererentur, sed in porticibus quae templis adhaerebant. « Et cathedras vendentium columbas evertit. » Columbae non resident in cathedris, sed potius in caveis, ut Dominus columbarum cathedras everteret: sed, sicut aliqui volunt, venditores earumdem columbarum in cathedris residebant. Quod tamen minime procedit, quia cathedra non est negotiatorum, sed potius magistrorum et doctorum. Quod autem Dominus cathedras vendentium columbas evertit, et mensas nummulariorum destruxit, et ementes et vendentes pariter de templo Judaeorum ejecit, aliud gerendo, aliud gerendum esse insinuavit. Vendentes et ementes in Ecclesia sunt qui sacros ordines vel ad pretium largiuntur, vel ad pretium percipiunt. Mensae vero
Abbreviated transcription (Latin):
bat duplex compendium. scribis &
phariseis: Nam & pretium rerum
suarum accipiebant. & quod cmeba¬
tur iterum in suos usus redigebant.
Sed quia fraudem eorum excludebat
in opia pauperum. qui non solum
uctimas non habebant. sedetiam
c pecunias quibus cmerent. id quod
iscessarium erat. cogitauerunt frau¬
lm quomodo predam agerent depo¬
pulo & intemplo posucrunt nummu¬
unos ut singulis indigentibus pecu¬
nȩ fencrarentur. Sed quia lex ꝓhibe¬
bat usuram & pecunia illata nihil pro-¬
desse poterat sine usura. commendatis
aliam fraudem. perquam potuissent
populum &xpoliare. & ꝓnummulari¬
is posuerunt collibistas. qui colliba
id ÷ tragemata uel uilia munuscula
exigebant apopuloᷤ fencrabantur.
ut quod innummis non licebat acciꝑe.
saltem in illis rebus accepissent que
nummis co emuntur. Uerbi gratia:
Frixum acer. uuam passam. poma
diuersi generis. & cȩtera quae nũmis
coebantur. Istuismodi inueniens

Expanded text:
bat duplex compendium Scribis et bat duplex compendium Scribis et Pharisaeis. Nam et pretium rerum suarum accipiebant, et quod emebatur, iterum in suos usus redigebant. Sed quia fraudem eorum excludebat inopia pauperum, qui non solum victimas non habebant, sed etiam nec pecunias quibus emerent id quod necessarium erat, cogitaverunt fraudem quomodo praedam agerent de populo, et in templo posuerunt nummularios, ut singulis, indigentibus pecuniae foenerarentur. Sed quia lex prohibebat usuram, et pecunia illata nihil prodesse poterat sine usura, commentati sunt aliam fraudem per quam potuissent populum exspoliare. Et pro nummulariis posuerunt colybystas, qui colybias, id est tragemata vel vilia munuscula exigebant a populo cui foenerabantur, ut quod in nummis non licebat accipere, saltem in illis rebus accepissent quae nummis coemuntur. Verbi gratia, frixum cicer, unam passsam, poma diversi generis et caetera quae nummis coemebantur, istiusmodi inveniens
Abbreviated transcription (Latin):
Dedit nobis dñs exemplum.: ut quoa¬
ens cumque inurbem uel inuillam
ꝓredimus. primum causa orationis
domum dĩ expetamus. ac de inceps
ea quaen obis agenda sunt cumdĩ ad¬
iutorio ex sequãmur: Etingressus
intemplum. ei ciebat om̃s uendentes
& ementes intemplo: Repetendũ. ẽ.
a consuetudine uidȩorũ. qui erant
ementes ueluendentes. Precipiebat¬
& enim lex: ut om̃is populus regni iu¬
dacorum apparer& in annoter incon¬
spectu dñi. atque confluentib ad
templum dabatur preceptum. non
apparebis inconspectu dĩ uacuus.
In illo ergo templo atigustissimo ad
quod totum regnum iudȩorum con¬
fluebat. multȩ uictime offerebant᷑
boues uidelicet arictes oues. & capre
& passcres. Sed quia multi delongin¬
quis regionibus super ueniebant
qui secum uictimas & sacrificia ad du¬
cere non poterant: habebant prepa¬
ratas sacerdotes uictimas diuersi gene¬
ris quae inusum sacrificiorũ erant
apta: utuenientes in templum dni¬
sacrificium emerent: Etita adhere¬

Expanded text:
Dedit nobis Dominus exemplum, ut quotiescunque in urbem vel in villam procedamus, primum causa orationis domum Dei expetamus, ac deinceps ea quae agenda nobis sunt cum Dei adjutorio exsequamur. Et ingressus in templum, « ejiciebat omnes vendentes et ementes in templo. » Repetendum est a consuetudine Judaeorum, qui erant vedentes vel ementes. Praecipiebat etenim lex ut omnis populus regni Judaeorum appareret in anno ter in conspectu Domini, atque confluentibus ad templum dabatur praeceptum. « Non apparebis in conspectu Dei vacuus . » In illo ergo templo augustissimo, ad quod totum regnum Judaeorum confluebat, multae victimae offerebantur, boves videlicet, arietes, oves et caprae, et passeres. Sed quia multi de longinquis regionibus superveniebant, qui secum victimas et sacrificia adducere non poterant, habebant praeparatas sacerdotes victimas diversi generis, quae in usum sacrificiorum erant apta, ut venientes ad templum Dosacrificium emerent. Et ita adhaere
Abbreviated transcription (Latin):
quam de acgypto reduit: Allegorice
aut̃ hicrłm significat summam uisio¬
nem pacis. caelestem uidelic& patriã
cumper ascensionis mysterium pene¬
trar& caelos. commotus est exercitus
supernarum uirtutum inaduentu
illius dicens. Qui sesthic: Quodpsal¬
mista apertius exponitdicens: &xꝑ
sona angelicarum uirtutum dixisse
Quis est iste rex głȩ : Etresponden¬
tes illi quicum dño gradiebantur
dixerunt. Dñs uirtutũ ipse est rex
głae Quod esaiaslic& aliis uerbis.
tamen candem significationem
pnuntiat dicens. Quis est iste qui

Expanded text:
quam de Aegypto rediit. Allegorice quam de Aegypto rediit. Allegorice autem Jerusalem significat summam visionem pacis, coelestem videlicet patriam. d est cum per ascensionis mysterium penetraret coelos, commotus est exercitus supernarum virtutum in adventu illius dicens: Quis est hic? Quod Psalmista apertius exponit, dicens ex persona angelicarum virtutum: « Quis est iste rex gloriae? » Et respondentes illi qui cum Domino gradiebantur, dixerunt: « Dominus virtutum ipse est rex gloriae . » Quod Isaias, licet aliis verbis, tamen eadem significatione pronuntia
Abbreviated transcription (Latin):
Etłq G+et
NCRESSUS TUERAT DINS
in hicrłm cum frequentia turbarũ.
hymnos & laudesci decantaetium.
Uidensergo populus qui ad festiuita¬
tem confluxerat dnm cum frequentia
turbarum aduenisse in hicrusalcm
commotus est dicens. Qui sest hic
Quod autẽ dixit cõmotaest uniuer¬
saciuitas. metonomice est intellegen¬
dum: perid quod continet id quod
continctur ostendens. hoc est ꝑciuita
tẽ. populum habitantem:. In terro¬
gant ergodicentes. Quis est hic
Populi autem id est uulgares turbe
quaecum dño gradiebantur dixer̃
hic est iħs prophaa anazar& galileȩ
Aminore incipientes. ad maius per¬
tendunt suam responsionem. hic est
inquiunt iħs proph&a. Nondicunt
xp̃m sed proph&am. quasi ad huc
minus sapientes & non perfecte incũ
credentes. sed nonerrabant ex toto
Nam & ipse ꝑ moysen ꝓpheta fuerat
appellatus. dicente moyse. Prophe
dicens Non est ꝓph&a sine honore.
nisi inpatria sua. Etnon capit pro¬
dicitur. eẽ. quia ibi nutritus est. post¬

Expanded text:
et Ingressus fuerat Dominus Jerusalem cum frequentia turbarum, hymnos et laudes ei decantantium: videns ergo populus, qui ad festivitatem confluxerat, Dominum cum frequentia turbarum advenisse in Jerusalem, commota est, dicens: Quis est hic? Quod autem dixit: commota est universa civitas, metonymicos est intelligendum, per continens id quod cotem, populum habitantem, interrogant autem dicentes: Quis est hic? « Populi autem, » id est vulgares turbae quae cum Domino gradiebantur, « dixerunt: Hic est Jesus propheta a Nazareth Galilaeae. » A minore incipientes ad majus pertendunt suam responsionem. Hic est inquit Jesus propheta. Non dicunt Christum, sed prophetam, quasi adhuc minus sapientes, et non perfecte in eum credentes, sed non errabant ex toto. Nam et ipse per Moysen propheta fuerat appellatus, dicente Moyse: « Prophdicens: « Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . » Et: « Non opodicitur esse, quia ibi nutritus est post
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eum. hic ẽ. quibaptiz at inspũ scõ
ipse aqua aliquos discipulorum suorũ
primus baptiz auerit. perquos adce.¬
teros fideles baptismi riuus ꝓfluer&
Eosdem &lam spũ baptizabat pecca¬
ta illis relaxando & sp̃sdona ministran¬
do: siue fideles cius inuocato nomi¬
ne ipsius aiqua baptizent electos. &
chrismate scõ ꝑunguant eosdem nihilo¬
minus ipse sp̃u scõ baptizat. quia nemo
praeter ipsum peccatorũ nexus soluere.
aut sp̃s scĩualet dona tribuere. Unde

Expanded text:
super eum, hicsuper eum, hicttendo. Sive enim ipse aqua aliquos discipulorum suorum primus baptizaverit, per quos ad caeteros fideles rivus baptismi proflueret, eosdem etiam spiritu baptizabat, peccata illis relaxando et Spiritus sancti dona ministrando; sive fideles ejus, invocato nomine ipsius, aqua baptizent electos, et chrismate sancto perungant, eosdem nihilominus ipse Spiritu sancto baptizat; quia nemo praeter ipsum peccatorum nexus solvere, et Spiritus sancti valet dona tribuere. Se
Abbreviated transcription (Latin):
citatemque designat. sed eorũ aeque
quisentiunt de illo inbonitate & insimn¬
plicitate cordis quacrunt illum: Q uori
unanimam pietatem ac mansuetudino
spirit᷑ali gratia donatam dñs ipse lau¬
dans loquitur: una . ẽ. columba mea.
una .ẽ. matri suae electa genetrici
percepit. utipsa quoque possit coluba
recte nuncupari: Denique hebraco
sermo quoscriptura scã ẽ edita sps
genere seminino appellatur. Propt̃
quod conuenienter eccła una xp̃i colũ¬
ba & haec matri acgenetrici suac
clecta nominatur: Quianimirum
quod inunitate fidei xpĩanę multis
degentib congregatur : quod colũbina
adinuicem pacc lactatur. quod elaction
sorte debeatur Non suo hab& merito.
seddono accepit grãe spiritalis. Et
cgo inquit nesciebam eũ: subaudis
tam sublimiter quã sp̃m incum descex¬
dentẽ cognoui: Sed quimisit me bapti¬
are in aqua. ille mihi dixit Suꝑquẽ
uideris spm̃ descendente & manentẽ

Expanded text:
citatemque designat, sed eorum aeque citatemque designat, sed eorum aeque qui sentiunt de illo in bonitate, et in simplicitate cordis quaerunt illum. Quorum unanimem pietatem ac mansuetudinem spirituali gratia donatam, Dominus ipse laudans loquitur: Una est columba mea, una matri suae, electa genitrici percepit ut ipsa quoque possit columba recte nuncupari. Denique Hebraeo sermone, quo Scriptura sancta est edita, spiritus genere feminino appellatur. Propter quod convenienter Ecclesia una Christi columba, et haec matri ac genitrici suae electa nominatur: quia nimirum quod in unitate fidei Christianae multis de gentibus congregatur, quod columbina ad invicem pace laetatur, quod electionis sorte beatur, non suo habet merito, sed dono accepit gratiae spiritualis. Et ego, inquit, nesciebam eum. Subaudis tam subtiliter quam Spiritum in eum descendentem, cognovi. Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem, et manentem
Abbreviated transcription (Latin):
qui inspũ scõ baptizans ad tollenda pec¬
cata non solũ israhel. sed totius mundi
si ci credere uoluerit. idoncus est Prop
utsic baptizando illi uiam pracpata
qui baptiz are i nre missione peccators¬
Ettestimonium ꝑhibuit iohannes
cens. Quia uidi spm̃ descendentem
quasi columbam decaelo . & mansit sup
cum. Bene in colũbȩ specie descende
super dnm sp̃s. ut discant fideles nonds
fuerint. nisi ueram cumfrĩbus habuent
pacem: quã significant oscula colubars
Habent autem oscula & corui. sedlam¬
ant quod columba om̃ino non facit.
S ignificantes cos quilocuntur pacem
cum proximo suo. mala autem sunt ins
cordibus corum: Columbae autẽ nates
qua a laniatu in nocens. ẽ. illis in nocen¬
tibus aptissime congruit. Quipacem
secuntur cum om̃ibus & scĩmoniam solli¬
citi seruare unitatem sp̃s iniunculo pi¬
cis Atque idco sp̃s incolũba descendei¬
do. nonsuam tantum modo uel eius
inquem descendit innocentiam simpli¬

Expanded text:
qui in spiritu sancto baptizans, ad tollenda pecqui in spiritu sancto baptizans, ad tollenda peccata non solum Israel, sed et totius mundi, si ei credere voluerit, idoneus est. Proput sic baptizando, illi viam pararem, qui baptizaret in remissionem peccatorstimonium perhibuit Joannes, dicens: Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbam de coelo, et mansit super eum. Bene in columbae specie descendit super Dominum Spiritus, ut discant fideles non alfuerint, nisi veram cum fratribus habuerint pacem, quam significant oscula columbarum. Habent autem oscula et corvi, sed laniant, quod columba omnino non facit, significantes eos qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem in cordibus eorum . Columbae autem natura, quae laniatu innocens est, illis tibus aptissime congruit qui pacem sequuntur cum omnibus et sanctimoniam, solliciti servare unitatem Spiritus in vinculo pacis. Atque ideo Spiritus in columba descendendo non suam tantummodo, vel ejus in quem descendit innocentiam simpli
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ate debeobaptizari. & tuucnis
adme : Quomodo ergo dicit & ego
nesciebã eum. nisi quia cum quẽ antea
nouerat ꝑfectiusiam cumbaptiz aret᷑
agnouit. Quẽ mundi saluatorẽ & iu¬
dicem nouerat huius potentiã maiesta¬
tis altius spũscõ. super eum descendente
cognouit: Neque enĩ dubitandum ẽ.
quia beatus ioħes cum spm̃ scm̃ licet cor¬
porali specie uidere cumuocẽ patris
licet corporaliter sonantẽ meruiss&
audire. multum exhoc usu & auditu
ꝓfecerit: multũ de diuinȩ potestatis
excellentia reuelatis oculis mentis sci
comparationẽ intellegentiae quatc̃
in lustrari cocperit eitenus illum quantꝰ
ess& omĩmodis siba tuderetur ignorassẽ.:
dño diligenter ꝑhibens adiungit: sedut
manifestaretur in isrł. Propterea ueni
ego iaqua baptizans. Quod ẽ. aꝑte
dicere. Non ideo ueni in aqua bapti⁊ ans.
quia peccata mundi baptizando tollere
possim. sed utcum baptizando acprȩdi¬
cando manifestarem populo israhel.

Expanded text:
Ego a te debeo baptizari, et tu venis Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem antea noverat, perfectius jam cum baptizaretur agnovit? Quem mundi Salvatorem et judicem noverat, hujus potentiam majestatis altius Spiritu sancto super eum descendente agnovit. Neque enim dubitandum est quia beatus Joannes cum Spiritum sanctum licet corporalilicet corporaliter sonantem, meruisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia, revelatis oculis mentis, scicomparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperat, eatenus illum quantus esset, omnimodis sibi videretur ignorasse. QuDomino diligenter perhibens adjungit: Sed ut manifestaretur Israel, propterea veni ego in aqua baptizans. Quod est aperte dicere: non ideo veni in aqua baptizans, quia peccata mundi baptizando tollere possum, sed ut eum baptizando ac praedicando manifestarem populo Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
dixi: Postme uenit uir qui ante me
factus est: quia prior me erat Postme
uenit uir: postme natus ẽ. inmundo.
postme praedicare incipiet mundo
Quiante me factus est: qui me poten
luciferu: luc& post apparens ante cellit:
Quia prior meerat: Q uia in princi¬
pio eratuerbum. & uerbũ erat apud
dm̃ & ds̃erat uerbum: Postme uenit
uir. Tempus humanȩ natiuitatis quo
anteme factus ẽ. primatum regiae
potestatis quo etiam angłis praȩ sid&
in tuere: Quia prior mẽ erat. acterni¬
tatẽ diuinae maiestatis qua patri est
aequalis in tellege Postme uenit uir
qui anteme factus. ẽ: quia prior me
erat. Postmeuenit humanitate. qui
ideo me praccellit dignitate. quia prior
me erat diuinitate Etego nesciebam
cum inquit: Certum ẽ. quia sciebat
dnm ioħes cui testimonium ꝑhibere mis
sus est quẽ iudicẽ om̃ium uenturum
ipse uos baptizabit inquiens spũ scõ.
a quo scipsum ablui desiderabat dicens

Expanded text:
dixi: Post me venit vir qui ante medixi: Post me venit vir qui ante mefactus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicare incipiet mundo; qui ante me factus est, qui me potentLuciferum, licet post apparens, antecellit. Quia prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus humanae nativitatis desiante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere; quia prior me erat, aeternitatem divinae majestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo me praecellit dignitate, quia prior me erat divinitate. Et ego nesciebam eum, inquit. Certum est quia sciebat Dominum Joannes, cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum Ipse vos baptizabit, inquiens, Spiritu sancto, a quo seipsum ablui desiderabat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: pronobis cum hoste confligere.
ꝑdiuinitatẽ patri consubstantialem
ad imaginem dĩ & similitudinẽ quam
peccando amisimus poss& digne recreare
Permortem nrãe fragilitatis destrueret
cum qui habebat mortis imperium: & ꝑ
inpassibilẽ suae diumnitatis potentiam

Expanded text:
similem pro nobis cum hoste configere, similem pro nobis cum hoste configere, per divinitatem Patri consubstantialem, ad imaginem nos Dei et similitudinem, quam peccando amisimus, posset digne recreare; ut per mortem nostrae fragilitatis destrueret eum qui habebat mortis imperium, et per impassibilem suae d
Abbreviated transcription (Latin):
uatione iustitiae ꝑsecutionẽ pati non
uereantur . E lemosinis. orationibus.
& ieiuniis ceterisq sp̃s fructib insis¬
tere desiderent: Recedit aut̃ ad tẽpus
ne semꝑ infirmos curandi. mortuos
suscitandi. dȩ mones eiciendi. uel & iã
ꝓphetandi habeant facultatem
Manet semꝑ ut possint habere uir¬
tutẽ utmirabiliter ipsiuiuant. Uenit
ad tempus ut etiã aliis ꝑ miraculorũ
signa qualssint intus effulgeant: Ec
ego uidi inquit & testimonium ꝑhibui
quia hic.ẽ. filiusdĩ: Supra dixerat
postme uenit uir quiante me factus. ẽ
nunc testimonium ꝑhib& quia hic ẽ.
filius dĩ. utriusq naturȩ ueritatem.
humanȩ uidelic& & diuinae inuna
eademque xp̃i ꝑsona manifeste desig¬
nans: Erubescat manicheus. audiens
uenit uir : Conticescat fotinus. audi¬
ens hic est filiusdĩ. Audiant mansueti
& lactentur: quia uenit uir post iohan¬
patri & per humanita tem congrue¬
r& nobis. Perhumanitatem similem

Expanded text:
vatione justitiae persecutionem pati non vatione justitiae persecutionem pati non vereantur, eleemosynis, orationibus et jejuniis, caeterisque Spiritus fructibus insistere desiderent. Recedit autem ad tempus, ne semper infirmos curandi, mortuos suscitandi, daemones ejiciendi, vel etiam prophetandi habeant facultatem. Manet semper, ut possint habere virtutem qua mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, effulgeant. Et ego vidi, inquit, et testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei. Supra dixerat, Post me venit vir qui ante me factus est, nunc testimonium perhibet, Quia hic est Filius Dei, utriusque naturae humanae videlicet et divinae, in una eademque Christi persona, manifeste designans. Erubescat Manichaeus, audiens: Venit vir. Conticescat Photinus, audiens: Hic est Filius Dei. Audiant mansueti et laetentur, quia venit vir post JoanPatri et per humanitatem congrueret nobis; ac per humanitatem nostri
Abbreviated transcription (Latin):
& baptista ipse celsius iam quẽ praedica
indicium nequaquã senisi baptizatos
aqua sp̃s eiusdem posse baptisma mereri.
Quaerendum interea quomodo speci¬
ale filii dĩ agnoscendi signum fuerit
quod super eum descenderit &. manse¬
rit sp̃s cum etiam discipulis ipse ꝓmit¬
tat dicens. Et ego rogabo patre & aliũ
paraclẏtum dabit uobis. ut maneat
uobiscum in aeternum spm ueritatis.¬
Et paulo post qui apud uos manebit.
& inuobis erit. Sienim apud seruos
dĩ electos manet. & in illis erit sps.
Quid magni.ẽ. filio dĩ quod in ipso ma¬
nere sps astruatur. Notandum que
corpus gestauerint. partim maneat
in acternum. partim rediturus secedat.
Manet quippe apud eos ut bonis insis¬
tant actibus. uoluntariã paupertatẽ
diligant. mansuetudinẽ consequantur
ꝓ aeterno desiderio lugeant. Esuriant
& sitiant iustitiam. miscđiã. munditi¬
am cordis. quam & tranquillita temͤ
pacis amplectantur. sed & pro obser¬

Expanded text:
et Baptista ipse celsius jam quem praedicaret Baptista ipse celsius jam quem praedicarindicium nequaquam se nisi baptizatos aqua, Spiritus ejusdem posse baptisma mereri. Quaerendum interea quomodo speciale Filii Dei agnoscendi signum fuerit, quod super eum descenderit et manserit Spiritus, cum etiam discipulis ipse promittat, diparaclitum dabit vobis qui maneat vobiscum in aeternum . De quo etiEt paulo post: Quia apud vos manebit, et in vobis erit. Si enim apud servos Dei electos manet, et in illis erit Spiritus, quid magni est Filio Dei quod in ipso manere Spiritus astruatur? Notandumque corpus gestaverint, partim manet in aeternum, partim rediturus secedat. Manet quippe apud eos, ut bonis insistant actibus, voluntariam paupertatem diligant, mansuetudinem consequantur, pro aeterno desiderio lugeant, esuriant et sitiant justitiam, misericordiam, munditiam cordis, et tranquillitatem pacis amplectantur: sed et pro obser
Abbreviated transcription (Latin):
aũt totus millo. non exeo solum tem¬
pore quo hunc iohannes suꝑ eum ui¬
dit descendentẽ. sed ex quo homofieri
incipiens. cius ministerio & opere
conceptus est Unde etiam potestatẽ
dandi hominib nonminus hab&
ipse quam pater. ipso at testante qui
ait Paraclx̧tus autẽ sp̃s sc̃s quẽ mitt&
pater in nomine meo. illeuos docebit
oma Etalio loco quod ipse hunc
mit tat ostendit. Si enim non abiero
paraclytus non ueniet aduos: si aut̃
abiero mittã eum aduos. Q uia
nimirum una ẽ indiuiditate subs
tantia inseparabilis operatio patris
& filii & eiusdem sp̃s scĩ Nam & de
ipso spũ quod sua sponte ueniat ubi
uelit. sua potestate operet᷑ quȩ uelit¬
testatur filius ubi ait. quod & supͣ¬
com memoraui. sp̃s ubi uult spirat
Haec autem omnia inquit apłs
operatur unusatque idem sp̃s diui¬
dens singulis ꝓut uult. Idcirco autem
super eum in quo semꝑ manebat bapti¬
zatum. sp̃s descendere ostenditur. ut

Expanded text:
autem totus in illo non ex eo solum temautem totus in illo non ex eo solum tempore quo hunc Joannes super eum vidit descendentem, sed ex quo homo fieri incipiens ejus ministerio et opere conceptus est. Unde etiam potestatem dandi hominibus Spiritum non minus habet ipse quam Pater, ipso attestante qui ait: Paracletus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia . Et in alio loco quod ipse hunc mittat, ostendit, dicens: Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos . Quia nimirumtantia, insperabilis operatio Patris, et Filii, et ejusdem Spiritus sancti. Nam et de ipso Spiritu, quod sua sponte veniat ubi velit, sua potestate operetur quae velittestatur Filius ubi ait, quod et supra memoravi: Spiritus ubi vult spirat. Haec autem omnia, inquit Apostolus, operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Idcirco autem super eum, in quo semper manebat, baptizatum Spiritus descendere ostenditur, ut