comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
formidolosa carnificum pompa ñ terruit.
nec diuisi lateris sulcus infregit. nec arden¬
tes lamminȩ a triumphalis fortitudinis
abducere rigore potuerunt. eum int̾ sacra
um premia constitutũ. uxor tenere. sobolis
oblatione miserabilis. unius lacrime. mise-¬
ratione decepit. Sanson captꝰ ẽ ꝑ uxorẽ:
Nunquid tufortior: Salomon captus est
muxore. Nunquid tu sapientior es: Ille
gͥ cuiꝰ sapientia totis celebratur scłis factus
et insipiens. quia nimiũ amauit uxores:
Quid de frib dicam: Exꝑta ẽ in liberis
& ꝓphete. domꝰ detestabiliora oscula. qmͣ
sidia cẽ fraterna. Itaꝙ parricidam licet per-¬
cussorẽ. tam̃ reuocabat incesti: Tempus
gͥ amandi. tempꝰ odio habendi. hoc ẽ tempꝰ
martyrii. quando ea quȩ. diuina sunt om̃i
caritati necessitudinũ preferenda sunt:
Tempꝰ belli. quo etiam bellum pro xp̃i
nomine. ꝑfidis pignorib inferamꝰ. Tem¬
pus pacis. quia inpace. locus eiꝰ. Deniq

Expanded text:
formidolosa carnificum pompa non terruit formidolosa carnificum pompa non terruit nec diuisi lateris sulcus infregit nec ardentes laminae a triumphalis fortitudinis abducere rigore potuerunt, eum inter sacra iam praemia constitutum uxor tenerae subolis oblatione miserabilis unius lacrimae miseratione decepit. Samson captus est per uxorem: numquid tu fortior? Salomon captus est in uxore: numquid tu sapientior ? ille igitur, cuius sapientia totis celebratur saeculis, factus est insipiens, quia nimium amauit uxorem. Quid de fratribus dicam ? experta est in liberis et prophetae domus detestabiliora oscula quam odia esse fraterna. itaque fratricidium quidem pcussorem tamen reuocabat incesti. Tempus igitur amandi tempus odio habendi, hoc est tempus martyrii, quando ea quae diuina sunt omni caritati necessitudinum praeferenda sunt, tempus belli, quo etiam bellum pro Christi nomine perfidis pignoribus inferamus, tempus pacis, quia in pace locus eius. denique
Abbreviated transcription (Latin):
n Mature ẽ. Maritos. coniuges. amare.
le duina ẽ: quȩ coniugii caritatẽ inna¬
ciram uertit. ut fiat una caro & unꝰ sp̃s.
Diligere frib fr̃s naturȩ p̾rogatiua ẽ: quȩ
codem domicilio diufotos. assuefecit ad gram
atitatis. N on gͦ necessitudinũ intestina bella
Milili. s ullecebram suspectam habur An non
uit suspectam. cum serpens ille callidus &
astutꝰ ad construendas nequitiȩ suȩ artes.
quo incorrupte ac rudis nature. dote funda¬
tun. primogentiadam labefactaret affec-¬
tum. semineis magis illecebris. quã suis com¬
misit uenenis: Itaq fęmina uirum quem
serpens temptare non ausus ẽ cibo oris & ui
amoris inflexũ molli quadam & consiliatri¬
cula uxoriȩ seddulitatis affectione traduxit.
Et aahuc eua liberos ñ habebat. quoꝵ grã
ut dulcis ad amorẽ ita facilis ad lapsum.
plurimos a martyrii consummatione sepe.
ituocauit. Deniq sepe cognouimꝰ. qm̃ quẽ

Expanded text:
lex naturae est, maritis coniuges lex lex naturae est, maritis coniuges lex diuina est, quae coniugii caritatem in naturam uertit, ut fiat uua caro et unus spiritus. diligere fratribus fratres naturae praerogatiua est, quae eodem domicilio diu fotos adsuefecit ad gratiam caritatis. Non ergo necessitudinum intestina bella mandaui, sed inlecebram suspectam habui. an non iure suspectam, cum serpens ille callidus et astutus ad construendas nequitiae suae artes, quo incorruptae ac rudis naturae dote fundatum primogeniti Adam labefactaret affectum, femineis magis inlecebris quam suis commisit uenenis? itaque femina uirum, quem serpens temptare non ausus est, cibo oris et ui amoris inflexum molli quadam et conciliatricula uxoriae sedulitatis affectione traduxit. et adhuc Eua liberos non habebat, quoriun gratia ut dulcis ad amorem, ita facilis ad lapsum plurimos a martyrii consummatione saepe reuocauit. denique saepe cognouimus, quoniam, quem
Abbreviated transcription (Latin):
pignora caritatis: Ita ęuuangłii lenitate
rigorem predure legis inflectis. ut quoꝵ
lex condemnat iniurias. coꝵ tu eugłio tuo
condemnes gram: Uideo istius modi asser¬
tioni me respondere ñ posse. sed tu domi¬
ne responde. Nec enim indiges ut excuse¬
ris. qui ñ eguisti ut uinceres. Respondibgͥ
Egone condempno pietatẽ. qui odi iniqul¬
tatem: Ego parentes pretipio ñ aman¬
dos. qui mnimicos suadeo diligendos: Sc
non legisti. tempꝰ amandi. tempꝰ odio hubxa¬
di. & tepͦ belli & tepꝰ paci:. De quo hoc ditt
cełiastes: Nonne de eo quod ratione tell.¬
poris fiat. ut aliquos pie &amare & olise
possimꝰ. ut quos dilexeris odisse. & ques
oderis amare conueniat: Non g̃ pureite
ifses odia pectorib filioꝵ net conugum
pus sastidia mertib maritoꝵ. Naturam
pin oga quid exegerim. que utiꝙ auctoris
nitrium. genitali singularũ necesitudi¬
muni testatur affectur. Amare patres. filios.

Expanded text:
pignora caritatis ? ita euangelii lenitate pignora caritatis ? ita euangelii lenitate rigorem praedurae legis inflectis, ut, quorum lex condemnat iniurias, eorum tu euangelio tuo condemnes gratiam?5 Uideo istiusmodi adsertioni me respondere non posse. sed tu, domine, responde; nec enim indiges ut excuseris, qui non eguisti ut uinceres. respondebit igitur: egone condemno pietatem qui odi iniquitatem ? ego parentes praecipio non amandos qui inimicos suadeo diligendos ? sed non legisti: tempus amandi et tempus odio habendi, et tempus belli et tempus pacis? de quo hoc dicit Ecclesiastes ? nonne de eo quod ratione temporis fiat, ut aliquos pie et amare et odisse possimus, ut quos dilexeris odisse et quos oderis amare conueniat? non ego parentum infudi odia pectoribus filiorum nec coniugum suasi fastidia mentibus maritorum. naturam interroga quid exegerim, quae utique auctoris arbitrium genitali singularum necessitudinum testatur affectu. amare patribus filios
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. aut coniugii germanitatis necessitu¬
dine copulentur. odio ꝑsequendos. Sicen
suam. ñ est me dignus. Adꝰ si quis ocioser
accipiat aurib fortasse dicat. Tu domine
iniu legem dedisti dicens. dilige dnm am
tuum. dilige. pximum. & ut impleres haic
legem uenisti. Dixisti ꝑ legem. honora
patre & matre. & in euglio ubes ut partn¬
tes oderim: Quom sibi conueniunt ista
p̾cepta: Si mitis & humilis corde uenist
non possum saluo pietatis iure odisse
patrẽ. cui debeo quod creatus sũ: matre
longo nouem mensiũ fastidio pii fȩtus
onera portantẽ. cui in absolutione plus
ꝑiculi. in dilatione plus tedii ẽ. Quid
dulcissimi merentur liberi. ut pateruo
excludantur amore. cum sit impiu mori
nolle ꝓliberis: Quid uxor carissima quȩ¬
dam uitȩ. coheres. & consortiũ cominune
nature: Quid fis hisdem concreti usceri¬
bus atq formati. eodem nature hospicio
in hunc usum lucis emissi: Oderim ergo

Expanded text:
orum aut coniugii germanitatisque necessituorum aut coniugii germanitatisque necessitudine copulentur, odio persequendos. sic enim suam, non est m e dignus. Quod si quis otiosis accipiat auribus, fortasse dicat: \'tu, domine Iesu, legem dedisti dicens: dilige dominum deum tuum, dilige proximum tuum, et ut impleres hanc legem uenisti. dixisti per legem: honora patrem et matrem, et in euangelio iubes ut parentes oderim ? quomodo sibi conueniunt ista praecepta? sic mitis et humilis corde uenisti? non possum saluo pietatis iure odisse patrem, cui debeo quod creatus sum, matrem longo decem mensium fastidio pii fetus onera portantem, cui in absolutione plus periculi, in dilatione plus taedii esi. quid dulcissimi merentur liberi, ut a paterno excludantur amore, cum sit impium mori nolle pro liberis? quid uxor carissima, quaedam uitae coheres et consortium commune naturae? quid fratres isdem concreti uisceribus atque formati eodem naturae hospitio in hunc usum lucis emissi ? oderim ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tenuerant. nouissima habere non possunt.
Sed iam ea quȩ annexa sunt consideremꝰ.
NIO UO S odio habui. & legẽ SA¬
tuam dilexi. Quanto ergo diis nr ꝑpendat
affectu. sanctus ꝓpħa dauid hoc uersiculo
declarauit. quia cum suos inunicos nequa¬
qmͣ sit ꝑsecutus. ut pote. & regis saul cuiꝰ
insidiis ꝑiculum salutis cauere uix poterat.
nec uitam putauerit appetendam. & mor¬
tem estimauerit uindicandã. & parrici-¬
dȩ filii ingemuerit interitũ. & multoꝵ
ꝑsequentium se. flagitiis appetitꝰ. igno¬
uerit ut ipse ait. quia uicem iniurie le¬
dentib non rependerit. preuaricatores
tam̃ diuinȩ legis exosos horrescit. In quo
utiq & cdementia moꝵ eius. mansuetudoq
pietatis. & uehemens deuotionis aꝑitur
intentio. eugłici precepti conueniens di¬
scipline. quam ꝓphetico spũ p̾uidebat. Et
onem nobis expetendam eẽ p̾cepit. & dei
hostes etiam si nobis aut parentũ aut fili¬

Expanded text:
tenuerant nouissima habere non possunt. tenuerant nouissima habere non possunt. sed iam ea quae adnexa sunt consideremus. 1 Iniquos odio habui et legem tuam dilexi. quanto erga dominum propendat affectu, sanctus propheta Dauid hoc uersiculo declarauit, quia, cum suos inimicos nequaquam sit persecutus — utpote qui et regis Saul, a cuius insidiis periculum salutis cauere uix poterat, nec uitam putauerit adpetendam et mortem aestimauerit uindicandam et parricidae filii ingemuerit interitum et multorum persequentium se flagitiis adpetitus ignouerit, ut ipse ait, quia uicem iniuriae laedentibus non rependerit —, praeuaricatores tamen diuinae legis exosus horrescat. in quo utique et clementia morum eius mansuetudoque pietatis et uehemens deuotionis aperitur intentio euangelici praecepti conueniens disciplinae, quam prophetico spiritu praeuidebat. eteum dilectionem nobis expetendam esse praecepit et dei hostes, etiamsi nobis aut parentum aut fili
Abbreviated transcription (Latin):
ad penetranda scripturȩ secreta diuinȩ.
rationali lacte fulgentes. in quib non sit
aliqua doli maculosa confusio. sed simpli-¬
cis affectus pura & immaculata sinceri-¬
tas. Iło in aquarũ abundantia lotas has
columbas in lacte memorauit. labia.
dentes. & genas. sicut coccineum resticulũ.
Labia sponse intelligimꝰ animȩ eẽ uirtuteᷤ.
doctoꝵ ꝙ diuersitates. qui uel spiritalem
menti alimoniam dispensatione. sedula sub¬
ministrent. uel predicatione dñicȩ crucis.
sicut uerbi quȩdam linea alligent audientẽ.
uel modestia ueretundi & iuuentutis flore.
gratissimi. & si a tractatu pudore reuocentur.
redoleat tam in his odor xp̃i. & sicut inge¬
nis qͣsi de capite. sacerdotali descendat unꝰ¬
guentũ. eluceat pulcritudo doctrinȩ: Et
hoc caput mouit synagoga. & ido abstulit
dominꝰ mirabilem consiliarium & pruden¬
tem architectũ. & sapientem auditorem:
C aput inquit & caudam. qm qui caput ñ

Expanded text:
ad penetranda scripturae secreta diuinae, ad penetranda scripturae secreta diuinae, rationabili lacte fulgentes, in quibus non sit aliqua doli maculosa confusio, sed simplicis affectus pura et inmaculata sinceritas. ideo in aquarum abundantia lotas has columbas in lacte memorauit. Iam cetera, dentes et genas et sicut coccineum resticulum labia sponsae intellegimus animae esse uirtutes doctorumque diuersitates, qui uel spiritalem menti alimoniam dispensatione sedula subministrent uel praedicatione dominicae crucis sicut uerbi quadam linea alligent audientem uel modestia uerecundi et iuuentutis flore gratissimi etsi a tractatu pudore reuocentur, redoleat tamen in his odor Christi et, sicut in genas quasi de sacerdotali deacendit unguentum, eluceat pulchritudo doctrinae. et hoc caput mouit synagoga et ideo abstulit dominus mirabilem consiliarium et prudentem architec um et sapientem auditorem, caput, inquit, et caudam, quoniam qui caput non
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. aurum ophar. Unde aquila eetram
auru dixit. Syminacꝰ lapidem aureum.
quod significabat stabilem eminenteq
sapientiam: Corpus xp̃i. ȩcclesia ẽ. Huiꝰ
caput ut aurum sapientia pciosa scõꝵ ẽ
hoc e uiri iusti atq prudentis. Crines eiꝰ
abietis. nigrȩ sicut corax. De quo alibi
ait. capillamentũ ut grex tonsarũ. Ideo
capillamentu. quia uirtus omniũ sensuũ
in capite ẽ. Oculi enim sapientis in capite
cius. ꝑfunda gͥ doctoꝵ prudentia. quȩ po-¬
test ea quȩ obscura sunt reuelare. & alio
aꝑire sensu. Et huiꝰ modi disputatores
crines eccłiȩ sunt sicut pulli coruoꝵ quib
dominꝰ escam dat. sicut dedit sc̃o iacob
a uiuentute. eius. & eum pauit. Hos altoᷤᷤ
ac ꝓfundos ubertate doctrinȩ. pascit
dominꝰ cȩlestib sacramentis. O culi qͦq
eius sicut columbe: O culi sunt. uiri ui¬
delicet sp̃italib ornati sensibus. qui ad
uidenda mysteria sunt acuti. & parati

Expanded text:
eius aurum cephaz. unde Aquila petram eius aurum cephaz. unde Aquila petram aurum dixit, Symmachus lapidem aureum, quod significat stabilem eminentemque sapientiam. corpus Christi ecclesia est. huius \'caput aurum\' sapientia pretiosa sanctorum est, hoc est uiri iusti atque prudentes. crines eius abietes, nigrae sicut corax, de quo alibi ait: capillamentum tuum ut grex tonsarum. ideo capillamentum, quia uirtus omnium sensuum in capite est; oculi enim sapientis in capite eius. profunda igitur doctorum prudentia, quae potest ea quae obscura sunt reuelare et alta aperire sensuum. et huiusmodi disputatores crines ecclesiae sunt, sicut pulli coruorum, quibus dominus escam dat, sicut dedit sancto Iacob a iuuentute eius et eum pauit. hos altos ac profundos ubertate doctrinae pascit dominus caelestibus sacramentis. Oculi quoque eius sicut columbae. oculi sunt uiri uidelicet spiritalibus ornati sensibus, qui ad uidenda mysteria sunt acuti et parati
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes exeant. egrediantur a cupidi-¬
tatib & a curis. & a cȩteris carnis istius affe-¬
tib & lubricis passionib supͣ mundũ ascen¬
dant De hoc mundo exeant. xp̃o occurrart.
Paratȩ assint. facib ardentib relucenteᷤ.
Quasi angli hoc loquinitur. Non potestis
uidere claritatem eiꝰ. & glam eiꝰ. nisi egredia-¬
mini humanȩ fragilitatis curas. filie ierłm.
Quasi dicant. Qdꝰ uiuente int̾ mortuos
queritis: Non intra hunc mundu quȩ¬
ritur. xp̃c. qui supͣ mundum suos uoluit
ee. discipulos. Quȩ ẽ corona qua coronat᷑
xp̃c. nͥ corona gloriȩ: Ioseph corona habu-¬
it castitatis. Eauiꝰ iusticie. Petrus fider
Singularum uirtutu. coronȩ sunt. So¬
lus xp̃c habet coronam gloriȩ. qua eum
eccłia coronauit. In hac corona om̃s corone.
sunt: qui gła non portio unius corone.
sed prȩmium om̃ium coronarũ est. Tertia
traditione mouerunt caput suum. hoc
e xp̃m. qui ẽ caput suȩ plebis. Caput

Expanded text:
cogitationes exeant, egrediantur a cupidicogitationes exeant, egrediantur a cupiditatibus, et a curis, et a caeteris carnis istius affectibus et lubricis passionibus, supra mundum ascendant, de hoc mundo exeant, Christo occurrant, paratae adsint facibus ardentibus relucentes. sti haec loquuntur: \'non potestis uidere claritatem eius et gloriam eius, nisi egrediamini humanae fragilitatis curps, filiae Hierusalem\', quasi dicant: \'quid uiuentem inter mortuos quaeritis?\' non intra hunc mundum quaeritur Christus, qui supra mundum suos uoluit esse discipulos. quae est corona qua coronatur Christus nisi corona gloriae? Ioseph coronam habuit castitatis, Paulus iustitiae, Petrus fidei — singularum uirtutum coronae sunt —: solus Christus habet coronam gloriae qua eum ecclesia coronauit. in hac corona omnes coronae sunt, quia gloria non portio unius coronae, sed praemium omnium coronarum est. Tertia traditione mouerunt caput suum, hoc est Christum qui est caput suae plebis: caput
Abbreviated transcription (Latin):
ui disceremꝰ uel eoꝵ exemplo ammonerem̃
auere ꝑfidiam: Tunc enim magis cognouit
captam ee tunc temporis ꝓphetauit. qnͣdo
relemptorem ꝓprium ñ recepit. Iilligͥ insul¬
tatur. de quadicent inquit. hȩc ẽ ciuitas uni¬
uerse terrȩ. eoquod ubi eratante fidi iocun-¬
ditas ibi nunc sit amaritudo ꝑfidiȩ. Uel
certe mouendo caput suum. & de.corpora¬
lib ad sp̃italia transeundo. mereatur audi-¬
re cum crediderit in xp̃m. qd̾ corona sit
gloriȩ. Quȩ est autem corona gloriȩ nͥ
fcłia. quȩ caput suum xp̃m coronat. Que
icunditas uniuersȩ terre. nisi domꝰ popłi
axpiani. aula scõꝵ. De quib scriptum est:
In omem terram exiuit sonus eoꝵ. & infi
nes orbis terrȩ. uerba eoꝵ: Ergo quia coro
rona qua coronauit eum mat eius in die.
sponsalium eiꝰ. & in die iocunditatis cordis
eiꝰ. Adanimas dicitur ut e gurgustiis &
cdlaustris exeant corporalib extra corporis

Expanded text:
u disceremus uel eorum exemplo admoneremur u disceremus uel eorum exemplo admoneremur cauere perfidiam. tunc enim magis cognoucaptam esse tunc temporis prophetauit, quando redemptorem proprium non recepit. illi igitur insultatur, de qua dicent, inquit: haec est ciuitas uniuersae terrae a e, eo quod, ubi erat ante fidei iucunditas, ibi nunc sit amaritudo perfidiae, uel certe mouendo caput suum et de corporalibus ad spiritalia transeundo mereatur audire, cum crediderit in Chnstum, quod corona sit gloriae. Quae est autem corona gloriae nisi ecclesia, quae caput suum Christum coronat ? quae iucunditas uniuersae terrae nisi domus populi christiani, aula sanctorum, de quibus scriptum est: in omnem nes orbis terrae verba eorum ? Ergo quia coronrona, qua coronavit eum mater ejus in die sponsalium ejus, et in die jucunditatis cordis ejus . Ad animas dicitur ut e gurgustiis 1161 et claustris exeant corporalibus, extra corporis
Abbreviated transcription (Latin):
di scripta ẽ: & ido lex sp̾italis est. Nolue¬
runt gͦ onera sua mouere quȩ. sunt grauii.
& leue xp̃i iugum atq onus eius suaue su¬
scipere. Uerum quia passio saluatoris oms
redemit. nͨ absurdum ẽ intelligere ita hoᷤ
mouisse capita sua. sicut ꝓphetabat prin¬
ceps ille synagoge. Expedit unu homine
mori ꝓ popło. Aliud dicere uolebat. ali¬
ud significabat. Et isti aliter mouebus
caput qͣsi insultantes aliua adnuntiabus.
quia ipsum erat qui uenit ut pigrum
illud atq terrenu principale hominum
cõmoueret. quo euacuata obseruatione
litterȩ. mysterium quȩxeremꝰ in uerbs
ipde ait. Eosuisti nos in parabolam gentib.
ntionem capttis in popralus: Quod mbo¬
po utis accipitur. quia premisit. et innatio¬
e dispsisti nos. Disꝑsi sunt eium uider.
ati diquiş eoꝵ saluȩ ficrent. sdm elctionẽ
guitie. In parabolam autem positi. ut ea que
pparabolam dicta sunt. reuelata eẽ iloꝵ exi-¬

Expanded text:
dei scripta est, et ideo lex spiritalis est. noluedei scripta est, et ideo lex spiritalis est. noluerunt ergo onera sua mouere, quae sunt grauia, et leue Christi iugum atque onus eius suaue suscipere. Uerum quia passio saluatoris omnes redemit, non absurdum est intellegere ita hos mouisse capita sua, sicut prophetabat princeps ille synagogae: expedit unum hominem mori pro populo. aliud dicere uolebat, aliud significabat. et isti aliter mouebant caput quasi insultantes et aliud adnuntiabant, quia ipse erat qui uenit, ut pigrum illud atque terrenum principale hominum commoueret, quo euacuata obseruatione litterae mysterium quaereremus in uerbis. unde ait: posuisti nos i Q parabolam gentibus, commotionem capitis in populis. quod in bono utique accipitur, quia praemisit: et in nationes dispersisti nos. dispersi sunt enim Iudaei, ut reliquiae eorum saluae fierent secundum electionem gratiae, in parabolam autem positi, ut ea quae per parabolam dicta sunt reuelata esse illorum exit
Abbreviated transcription (Latin):
Huiꝰ cõmotionis memunit dauid in dl¬
eoquod a lege in eugłm sit facta comnonio
qͣsi transitus quidam: In uigesimo alitem
& primo psalmo. in quo totius ꝓpħatur
series passionis. sic habet. om̃s qui conspicie¬
bant me asꝑnabantur me. & locuti sunt
labiis & mouerunt caput. Sꝑauit in dño
eripiat eum. saluum faciat eũ qm̃ uult
eum: Mouerunt gͦ legem quȩ immobi¬
lis uidebatur. & finis legis xp̃c intrauit
Qui mouerunt capita pharisei fuerunt.
id ẽ aueritate diuisi. unde & in ueritatem
non crediderunt. Seil & sic potest accipi.
perunt. Mouerunt aut̾ẽ dicentes. tolle
tolle. crucifige eum: Et mouerunt caput
suum qui onera sua mouere. nolebant.
cum ligarent onera grauia & aliis impo¬
nerent. ipsi autem inquit ea mouere digto¬
nolunt. Q dͦ est mysticum. quia corpo
ralis ritus obseruatione nunqmͣ mutare.
uoluerunt. & introducere intellectũ sp̃ita¬
lem. Digitum ꝓspũ legimꝰ ut lex digito

Expanded text:
huius commotionis meminit Dauid in quhuius commotionis meminit Dauid in qu; eo quod a Lege in Evangelium 1160 sit facta commotio, quasi transitus quidam. In vicesimo autem et primo psalmo, in quo totius prophetatur series passionis, sic habet: Omnes qui conspiciebant me, aspernabantur me et locuti sunt labiis et mouerunt caput. sperauit in domino, eripiat eum; saluum faciat eum, quoniam uult eum. mouerunt ergo legem quae inmobilis uidebatur et finis legis Christus intrauit. Qui mouerid est, a veritate divisi; unde et in veritatem non crediderunt. Sed et sic potest accipi: perunt. Moverunt autem, dicentes: Tolle, tolle, crucifige eum . Et moverunt caput suum, qui opera sua movere nolebant; cum ligarent onera gravia, et aliis imponerent: Ipsi autem digito, inquit, ea movere nolunt . Quod est mysticum; quia coralis ritus obseruationem numquam mutare uoluerunt et introducere intellectum spiritalem. digitum pro spiritu legimus, ut lex digito
Abbreviated transcription (Latin):
riosam presente seruitute. ut habeat gło¬
sam futuroꝵ requiem. Et sponse dicitur.
ades huc a lẏbano sponsa. ades huc a libano
transibis & ꝑtransibis a principio fidei.
Transit & ꝑtransit. quȩ festinat ad sponsũ.
scutiamꝰ. quid sit mouere caput: Quis est
populi caput. nͥxp̃c: Caput enim mulie¬¬
ris uir: caput autem uiri xp̃c. Sed etiã
lex : caput intelligibilis mulicris. Deniq
mulier sub lege. tanqmͣ sub uiro fuit:
Mortificato autem ritu iudaico qͥ erat
scd̃m litteram legis. innupsit ei mulier
qui a mortus resurrexit. Unde quidam
mystice. interpretati sunt. mortificato
ritu iudaico. tanqm fratri defuncti ritꝰ
ueteris euuangłio. mulierem illam intel¬
ligibilem nubere ex lege uoluerunt. quia
lex eugłium fraterna quadam predicat.¬
one precessit. Ergo synagogȩ caput mor-¬
tuum ẽ: hoc ẽ caput eius lex mortua ẽ
Obseruatio uidelicet legis euacuata est:
legis littera sp̃italis eiꝰ intellectus astruit᷑.

Expanded text:
riosam praesentium servitutem; ut habeat glorioriosam praesentium servitutem; ut habeat gloriosam futurorum quietem. Et Sponsae dicitur: Ades huc a Libano, Sponsa, ades huc a Libano, transibis et pertransibis a principio fidei . Transit et pertransit, quae festinat ad Sponsum. scutiamus populi caput nisi Christus ? caput enim mulieris uir, caput autem uiri Christus. sed etiam lex caput intellegibilis mulieris; denique mulier sub lege tamquam sub uiro fuit. mortificato autem ritu Iudaico, qui erat secundum litteram legis, innupsit ei mulier qui a mortuis resurrexit. unde quidam mystice interpretati mortificato ritu Iudaico tamquam fratri defuncti ritus ueteris euangelio mulierem illam intellegibilem nubere ex lege uoluerunt, quia lex euangelium fraterna quadam praedicatione praecessit. ergo synagogae caput mortuum est, hoc est caput eius lex mortua est, obseruatio uidelicet legis, euacuata est legis littera, spiritalis eius intellectus adstruitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uisum magnũ. Et qui uidit impium
exaltatum ultra cedros libani. transiui
inquit & ecce non erat. Et nemo dicit
seruo. transi. recumbe. Quȩ gͦ distinctio
sit: consideremꝰ. Nisi forte illa. quia ubi
in bono accipitur transire. absolute di¬
ctum ẽ. Non dixit hoc aut illud transi¬
ens. sed tantummꝰ transiens: Ubi in malo.
transcuntes inquit uiam. Uia enim bona
ẽ: quȩ acommeantib frequentat᷑. Non
facile incursatur a latronib. qui auersa
uiarum obsidere consuerunt. Iter regale:
munitum ẽ. Moyses autem ñ transiuit
uiam sed in uiastetit. cui dictum ẽ. tu aute
hic stamecum:. Stetit cum illo qui ait. Ego
sumuia. ueritas & uita. Hanc qui uia tran¬
non lapsus ẽ. sed ꝑtransiuit a secularibus
ad spiritalia. atemporalib ad eterna. Et
qui uidit impium ñ remansit s ꝑtransiuit.
cuasit quia ñ adhesit impio ne fieret unu
corpus. sed se ab eodem separauit: Et cui
dicitur. transi. recumbe. euadit utiq labo

Expanded text:
uisum magnum, et qui uidit impium uisum magnum, et qui uidit impium exaltatum ultra cedros Libani: transiui, inquit, et ecce non erat, et nemo dicit seruo: transi, recumbe. Quae ergo distinctio sit consideremus, nisi forte illa, quia, ubi in bono accipitur transire, absolute dictum est, non dixit \'hoc\' aut \'illud transiens\', sed tantummodo transiens\', ubi in malo: \'transeuntes, inquit, uiam. uia enim bona est quae a commeantibus frequentatur, non facile incursatur a latronibus, qui auersa uiarum obsidere consuerunt; iter regale munitum est. Moyses autem non transiuit uiam, sed in uia stetit, cui dictum est: t n autem hic sta mecum. stetit cum illo qui ait: ego sum uia, ueritas et uita. hanc qui uiam trannon lapsus est, sed pertransiuit a saecularibus ad spiritalia, a temporalibus ad aeterna. et qui uidit impium nec remansit, sed pertransiuit, euasit, quia non adhaesit impio, ne fieret unum corpus, sed se ab eodem separauit. et cui dicitur: transi, recumbe, euadit utique l
Abbreviated transcription (Latin):
& in triduo illud reedificat: Libera te:
si filius dĩ es. Uulgꝰ populi cum insul¬
tat alicui: sibilare consueuit. Simul
quia uocem non habebant qui uerbum
negabant. sicut irrationabilia animalia
sibilabant. & id̃o transibant uiam. Qui
in uiastare debuerant: n stabant. Ergo
qͣsi constantes ñ stabant. sed transibant
qͣsi mobiles. Iusti aute pedes stabant in
atriis ierusalem. in quib ꝑfidi stare non
poterant. & id̃o preteribant. sicut marcꝰ
significauit. Preterit umbra ñ ueritas.
Dies eius sicut umbra p̾terit. qͥ obliuisci¬
tur. qui derelinquit. Sed & transire infi¬
deles legimꝰ sicut ẽ illud. Et undemiant
eam om̃s transeuntes uiam: Quis enim
nͥ ꝑfidus. despoliat uineam xp̃i: Sed &
alibi scriptum ẽ: & non dixerunt tran¬
seuntes uiam. benedictio ani suꝑ uos:
Stantib enim dicitur. ecce nunc benedi¬
cite dnm. Tamen & in bono legimꝰ tran¬
sire. ut ẽ illud moysi: transiens uidebo hunc

Expanded text:
et in triduo illud reaedificabat! libera te, et in triduo illud reaedificabat! libera te, si filius dei es. uulgus populi cum insultat alicui, sibilare consueuit. simul quia uocem non habebant, qui uerbum negabant, sicut inrationabilia animalia sibilabant et ideo transibant uiam qui in uia stare debuerant. non stabant ergo quasi constantes, sed transibant quasi mobiles. iusti autem pedes stabant in atriis Hierusalem, in quibus perfidi stare non poterant et ideo praeteribant, sicut Marcus significauit. praeterit umbra, non ueritas. dies eius sicut umbra praeterit qui obliuiscitur, qui derelinquit. sed et transire infideles legimus, sicut est illud: et uindemiant eam omnes transeuntes uiam. quis enim nisi perfidus despoliat uineam Christi t sed et alibi seriptum: et non dixerunt transeuntes uiam: benedictio domini super uos; stantibus enim dicitur: ecce nunc bendicite do dominum. tamen et in bono legimus transire, ut est illud Moysi: transiens uidebo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
salutis ostendit. quia crux dñi non creden-¬
tib precipitium ẽ.: Ita credentib hac rati¬
one premisit. audi. ut futura cognosceret:
Alio quoq loco. littere huic ista subietit:
Tenuerunt suꝑ te. manꝰ om̃s transeuntes
ꝑ uiam. sibilauerunt & mouerunt caput
suum suꝑ filiam ierusalem: H ȩc ẽ ciuitas di-¬
cent. corona glorie. uel iocunditas uniuer.¬
sȩ terrȩ. Passionem saluatoris ꝓphetans. re¬
liquit deflere ieremias excidium iudeoꝵ.
liuemꝰ uit̃ gentes. Quid hoc manifestius
qnͣdo & nom expressum ẽ. & comprehen¬
sio int manꝰ ꝑsequentium ꝑfidoꝵ ẽ decla¬
rata & umbra uiuificans. & gr̃a gentibus
conferenda descripta ẽ: Sed etiam ipsa
uerba significant quȩ in eugłio de passio¬
ne domini legimꝰ. quia hoc locomors eius
annuntiata est ꝑ ꝓphetam: Sic enim ma-¬
theus scripsit. Transeuntes autẽ blasphe.¬
mabant eum. mouentes capita sua & di¬
centes. Uah. qui destruebat templum dei.

Expanded text:
salutis ostendit, quia crux domini non credensalutis ostendit, quia crux domini non credentibus praecipitium est, uita credentibus. hac ratione praemisit \'audi\', ut futura cognosceres. Alio quoque loco litterae huic ista subiecit: tenuerunt super te manus omnes transeuntes per uiam, sibilauerunt et mouerunt caput suum super filiam Hierusalem; haec est ciuitas, dicent, corona gloriae et iucunditas uniuersae terrae a e. passionem saluatoris prophetans reliquit deflere Hieremias excidium Iudaeorum. uiuemus inter gentes. quid hoc manifestius, quando et nomen expressum est et conprehensio inter manus persequentium perfidorum est declarata et umbra uiuificans et gratia gentibus conferenda descripta est? Sed etiam ipsa uerba significant quae in euangelio de passione domini legimus, quia hoc loco mors eius adnuntiata est per prophetam. sic enim Matthaeus scripsit: transeuntes autem blasphemabant eum mouentes capita sua et dicentes: uah qui destruebat templum dei
Abbreviated transcription (Latin):
sabcant amputata. qui ea altitudine qua
sauptumn ẽ audire ñ possunt : Meritoq
me litteram firmamentũ alii uterpreta.¬
a sunt: quod cum supiore inter pretatione
condurrit. Nisi enim unusquisꝙ audierit
quid sequi debeat. nemo firmatur. In officio
q audiendi. omnium firmamentũ es ł
literam audi. Et ut scias mysticum ẽẽ
quod audire debeas. subietit huiꝰ modi seri¬
em huic litterȩ. Abstulit om̃s fortes meos
aominꝰ de medio mei. uocauit in me tempꝰ.
ut contereret in me electos meos. Lacum
calcauit dominꝰ uirgini filiȩ iude: Non
tunc abstulit om̃s uideẽ fortes dñs. qͣnͣdo
in babyloniam regionẽ captiuus ductus ẽ
populus udeoꝵ.s: quando xp̃s aduenit &
libertatẽ animȩ suȩ. captiua ñ uidit. nesci¬
ens grauib incuruata peccatis. mentis suȩ
erigere ceruicẽ. & quedam fidi colla ad lucẽ
cognitionis attollere. Ido lacus factus ẽ iu¬
deis passio saluatoris. quȩ. gentib portu

Expanded text:
habeant amputatam, qui ea altitudine qua habeant amputatam, qui ea altitudine qua scriptum est audire non possunt. Meritoque hanc litteram \'firmamentum\' alii interpretati sunt, quod cum superiore interpretatione concurrit; nisi enim unusquisque audierit quid sequi debeat, nemo firmatur. in officio igitur audiendi omnium firmamentum est.  per hanc litteram: \'audi\'. et ut scias mysticum esse quod audire debeas, subiecit huiusmodi seriem huic litterae: abstulit omnes fortes meos dominus de medio mei, uocauit in me tempus, ut contereret in me electos meos; lacum calcauit dominus uirgini filiae Iudae. non tunc abstulit omnes Iudaeae fortes dominus, quando in Babyloniam regionem captiuus ductus est populus Iudaeorum, sed quando Christus aduenit et libertatem animae suae captiua non uidit, nesciens grauibus incuruata peccatis mentis suae erigere ceruicem et quaedam fidei colla ad lucem cognitionis adtollere. ideo lacus factus est Iudaeis passio saluatoris, quae gentibus portum
Abbreviated transcription (Latin):
as. n usu tantu corporis quantũ intelle¬
ctu mentis. ido diligentius considera istiꝰ
litterȩ interpretationẽ : seriemq uersuu
qui sequuntur. Ut noueris aute mysticu
eẽ audire. ut audias & intelligas mysteru.
de iudȩis scriptũ est quia mysteria legis
audierunt. sed non intellexerunt. Vnde
ait dñs. audi populus nis & loquar Lex
utiq sp̃ĩtalis ẽ: Audi gͦ spiritalit᷑. Deniꝙ
qui sciuit audire. ait: audiam ꝗͥd loqua-¬
tur in med̾s. idẽ ut cognoscam qͥd locutꝰ
in me fuerit ds. Id̃oq alibi ait. quanta
audiuimꝰ & cognouimꝰ ea. ut cõpreha-¬
deret ñ solum audisse. sed etia intellexs.¬
se: Nemo enim cognoscit. nͥ prius inel¬
lexerit: Audigͦ. ne rite uel adeat negll¬
gente. ueniat eetrus. arripiat gladiui.
abscidat auriculam tuã. qd̃ suꝑflue bale.¬
as auiẽ corporis. qͥ audire & gramunue
non noueris. Et fortasse uirtute aminę
qui gaminantur quȩcumo: audiunturu

Expanded text:
as non usu tantum corporis quantum intelleas non usu tantum corporis quantum intellectu mentis, ideo diligentius considera istius litterae interpretationem seriemque uersuum qui secuntur. Ut noueris autem mysticum esse audire, ut audias et intellegas mysteria, de Iudaeis scriptum est, quia mysteria legis audierunt, sed non intellexerunt. unde ait dominus: audi, populus meus, et loquar. lex utique spiritalis est; audi ergo spiritaliter. denique qui sciuit audire, ait: audiam quid loquatur in me deus, id est: cognoscam quid locutus in me fuerit deus. ideoque alibi ait: quanta audiuimus et cognouimus ea, ut conprehenderet non solum audisse se, sed etiam intellexisse; nemo enim cognoscit nisi prius intellexerit. audi ergo, ne, si te uideat neglegentem, ueniat Petrus, arripiat gladium, abscidat auriculam tuam, quod superfluo habeas aurem corporis, qui audire et examinare non noueris. et fortasse uirtutem animae, qua examinantur quaecumque audiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
estis. & ego uos reficiam. Tollite iugum
meum suꝑ uos: & discite a me quia mitiᷤ
sum & humilis corde. Non dixit. disci-¬
te a me quia potens sum: ñ dixit. discite.
ame quia głosus sum. sed discite a me qͥ
humuilis sum: qd̾ potestis imitari. Roa
uos extollere. nolite. exaltare cor uihi.
Docuit me gͦ humiliari. & inclinarecor
meu ad faciendas iusticias. ni ad iniquita¬
tem sed ad equitatẽ inclinare. ꝓpter reti¬
butionẽ. Retributio regnũ cęloꝵ & para¬
Aysi est incolatus. SAME
a mech incipit littera quintadecima
quȩ interpretationẽ habet. audr. Et
alia eiꝰ interpretatio. quȩ. dicit᷑ firmam̃tũ.
Uid ẽ audi: Non otiose dici¬
tur quod cominune ẽ om̃ib
& suppetit uniuersis. ipso iure
nature. Et iđo non ẽ ociosiꝰ
quod ammoneris ut audias. cum etiam
inuiti & aliud agentes. sonum tam aut
uocem audire. solemꝰ. Sed id quia none
solum audire. hoc quod suppetit officio na¬
turȩ. sed etiam illud quod maiꝰ ẽ. ut audi¬

Expanded text:
e iugum meum super uos et discite a me, quia mitis sum et humilis corde. non dixit: \'discite a me quia potens sum\', non dixit: \'discite a me quia gloriosus sum\', sed: discite a me quia humilis s u m, quod potestis imitari. nolite uos extollere, nolite exaltare cor uestrum. docuit me ergo humiliari et inclinare cor meum ad faciendas iustitias, non ad iniquitatem, sed ad aequitatem inclinare propter retributionem. retributio regnum caelorum et paradisi est incolatus. XV. LITTERA SAMECH. \'Samech\' incipit littera quinta decima, quae interpretationem habet \'audi\'. est et alia eius interpretatio quae dicitur \'firmamentum\'. quid est \'audi\'? non otiose dicitur quod commune est omnibus et suppetit uniuersis ipso iure naturae. et ideo non est otiosum, quod admoneris ut audias, cum etiam inuiti et aliud agentes sonum tamen aut uocem audire solemus. sed quia non est solum audire hoc quod suppetit officio naturae, sed etiam illud quod maius est, ut audi
Abbreviated transcription (Latin):
& saluum facere quod ꝑierat: s uidei dimit.¬
ti sibi latronem postulauerunt. ram repudi¬
auerunt. Quis est autem quise longe facit
a domino. nisi qui non exquirit iusticia ciꝰ.
Qui uͦ iusticias exquirit ꝓpe est: adheret
ao. Et idło iustitias dĩ quęrentib dicit apłs
uos qui longe eratis fadti estis ꝓpe in sangui.

Expanded text:
t saluum facere quod pe ri era t, sed Iudaei dimitt saluum facere quod pe ri era t, sed Iudaei dimitti sibi latronem postularunt Iesum repudiauerunt.\' Quis est autem qui se longe facit a domino nisi qui non exquirit iustitias eius? qui uero iustitias exquirit prope est. adhaeret deo. et ideo iustitias dei quaerentibus dicit apostolus: uos qui eratis longe facti esti
Abbreviated transcription (Latin):
ait. uiuendi sibi cupiditatẽ aliam ñ fuisse.
nisi ut xp̃m uideret. Deniq uidit. & uin¬
culis solui corporis postulauit. Possumꝰ
etiam intelligere. iudica iudicium meũ
quasi grauior nobis causa sit de iudicio nr̃o
qmͣ de errore dicenda: Erranti enim faciliꝰ
datur uenia. qmͣ imꝓbe in alium iudicanti.
Necesse enim eam formam in te redire.
iudicii. quam in alium ipse discernenda
putaueris. Sequitur uersus tertius.
Longe a peccatorib salus. qm̃ iusticias tuas
non exquisierunt. Quoꝵ serum ẽ iudiciũ.
eoꝵ salus longe est: Sed ipsi sunt sui au¬
ctores ꝑiculi. qui domino ñ appropinqua-¬
uerunt. Ido facti sunt longe. quia uolun¬
tate. sua a salutis se gratia separauerunt.
Non refugit eos salus. s ipsi salutem qͥ se.
elongauerunt. Uenit ad iudeos. s ipsi sa-¬
lutem non receꝑunt. Quomͦ ñ receꝑunt:
Audi. Inic salus est: nic filius hominis nun¬
cupatus est. Tenit filius hominis quęrere.

Expanded text:
erens uiuendi sibi cupiditatem aliam non fuisse erens uiuendi sibi cupiditatem aliam non fuisse nisi ut Christum uideret. denique uidit et uinculis solui corporis postulauit. Possumus etiam intellegere: iudica iudicium meu m. quasi grauior nobis causa sit de iudicio nostro quam de errore dicenda; erranti enim facilius datur uenia quam inprobe in alium iudicanti. necesse est enim eam formam in te redire iudicii, quam in alium ipse decernendam putaueris. Sequitur uersus tertius : longe est a peccatoribus salus. quoniam iustitias tuas non exquisierunt. quorum serum est iudicium, eorum salus longe est; sed ipsi sunt sui auctores periculi, qui domino non adpropinquarunt. ideo facti sunt longe. quia uoluntate sua a salutis se gratia separauerunt; non refugit eos salus, sed ipsi salutem qui se elongauerunt. uenit ad Iudaeos, sed illi salutem non receperunt. quomodo non receperunt. audi Iesus salus est, Iesus filius hominis nuncupatus est; uenit filius hominis quaerere e
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudicium demonstrat᷑. nequaqmͣ ahuc
penis eẽ subiectus. nisi quas ipse tantoꝵ.
consciuis scelerum soluit timore ꝑpetuo. ne.
aliquando securussit: Immo ut uerius dicã
sc̃s ad iudicium uenit. impius non uenit.
qm non resurgunt impii in udicium.
Nic petit ut absoluatur. alius ut cohercitꝰ
non pumuntur sceleris rei barbari. quod
in sua gente. cõmiserint. quia non sibi
subditi scd graiuiore nomine. hostes haben¬
tur. qui sine interrogatione priuati sceleris
puniuntur. Ita & xp̃c suos castigat qͦs diligit.
alienos tanqm generali damnatione. impi¬
etatis astrictos pęne. damnat ȩternȩ. No¬
uissima destruetur mors. Et tam̃ uerecun¬
de docet ꝓpheta exemplo sui. ut etiam qui
diffidit oꝑib suis. ꝓpter uerbum tamen
clementiore sꝑet sententiam: Alius ꝓpter
diuitias uniere cupit. alius ꝓpter filios. hic
ꝓpter uerbum di uiuificari petit. Sicut
Sẏmeon domini expectauit aduentum.

Expanded text:
ad iudicium demonstratur, nequaquam adhuc ad iudicium demonstratur, nequaquam adhuc poenis esse subiectus. nisi quas ipse tantorum conscius scelerum soluit timore perpetuo, ne aliquando securus sit. Immo, ut uerius dicam, sanctus ad iudicium uenit, impius non uenit, quoniam non resurgunt impii in iudicium. hic petit ut absoluatur, alius ut cohercitusnon puniuntur sceleris rei barbari quod in sua gente commiserint. quia non sibi subditi. sed grauiore nomine hostes habentur, qui sine interrogatione priuati sceleris puniuntur. ita et Christus suos castigat quos diligit, alienos tamquam generali damnatione impietatis adstrictos poenae donat aeternae; nouissima enim destruetur mors. et tamen uerecunde docet propheta exemplo sui, ut etiam qui diffidit operibus suis propter uerbum tamen clementiorem speret sententiam. Alius propter diuitias uiuere cupit, alius propter filios. hic propter uerbum dei uiuificari petit, sicut Symeon domini expectauit aduentum;
Abbreviated transcription (Latin):
possit absolui. Pęna enim reoꝵ. quȩdam
absolutio delictoꝵ est. Nidimꝰ in hoc scło
insertos nexib catenarum reos. inspetie.
pompe miserabilis duci. & non nunqm hoc
patiuntur insontes ut tolerabilius sit mori
quam talia subire supplicia. Optant utiq
Audire bene sibi conscii: Optant etiam
hi qui grauib flagitiis urgentur pȩnã
mortis celeritate transigere. ut aliquanta
compendia pęnarum lucrentur Spes est
etiam de iudicis miscd̃ia. ipso exilio claustͣ
carceris duriora sunt. nec reditꝰ in ꝑpetu¬
um om̃ib intercluditur relegatis. Si hoc
oꝑatur humanũ examen. quantomagis
xp̃i est om̃ib expetendũ: Differtur diabo¬
li udicium. ut sit semꝑ in penis reus. semꝑ
imꝓbitatis suȩ innexus catene: conscientiȩ.
suȩ. ut in ꝑpetuum sustineat ipse udiciũ.
Idđ̾o diues ille in eugłio licet peccator. pęna-¬
lib urgetur exumnis. ut citius possit eua-¬
dere. Diabolus autem nequaqm̃ puni se

Expanded text:
possit absolui. poena enim reorum quaedam possit absolui. poena enim reorum quaedam absolutio delictorum est. Uidemus in hoc saeculo insertos nexibus catenarum reos in specie pompae miserabilis duci, et nonnumquam hoc patiuntur insontes. ut tolerabilius sit mori quam talia subire supplicia. optant utique audiri bene sibi conscii, optant etiam hi, qui grauibus flagitiis urgentur, poenam mortis celeritate transigere, ut aliquanta conpendia poenarum lucrentur. spes est etiam de iudicis misericordia. ipso exilio claustra carceris duriora sunt nec reditus in perpetuum omnibus intercluditur relegatis. si hoc operatur humanum examen, quanto magis Christi est omnibus expetendum! differtur diaboli iudicium, ut sit semper in poenis reus, semper inprobitatis suae innexus catena, conscientiae suae in perpetuum sustineat ipse iudicium. ideo diues ille in euangelio licet peccator poenalibus urgetur aerumnis, ut citius possit euadere, diabolus autem nequaquam peruenisse
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ tuum uiuifica me. Eestinant inno¬
xii ad iudicium. & ꝓpriȩ innocentiȩ arbi¬
tri desiderant citius comꝓbari. Habet hoc
usus etiam in scło. quod est comune cũ scis.
Uerum is qui apud dm̃ iustus est: habet
aliquã causam iudicia non timendi. quia
apud misericordem uidicẽ sibi causa est.
apud redemptorẽ suum. uult cito & sꝑat
absolui. Apsolutio enĩ matura scõꝵ esł.
Unde & dñs ait ꝑ erechihel. ad angłos qͥ
ministri sunt ultionũ. a scĩs meis incipite.
Non uult dominꝰ cõmune sc̃is cũ diaboli
sociis consortium ẽe iudicii. Diabolꝰ eni
& ministri eiꝰ cum hominib ñ flagella.¬
bunt᷑:
Separata ẽ pęna. ubi distat & culpi. Ido alio
loco scriptura ait. tempꝰ incipere iudicium
ai adomo cłi. Quos miseretur enim cito
castigat. ut non diutius afficiantur futuri
expectatione iudicii. non ꝓlixius misera
reatus sorte. macerentur. ut unusquisq
reddat etiam dupplicia peccata sua qͦ tande.

Expanded text:
uerbum tuum uiui f ica me. festinant innouerbum tuum uiui f ica me. festinant innoxii ad iudicium et propriae innocentiae arbitro se desiderant citius conprobari; habet hoc usus etiam in saeculo quod est commune cum sanctis. uerum is, qui apud deum iustus est, habet aliam causam iudicii non timendi, quia apud misericordem iudicem sibi causa est, apud redemptorem suum uult cito et sperat absolui; absolutio enim matura sanctorum est. unde et dominus ait per Ezechiel ad angelos, qui ministri sunt ultionum : a sanctis meis incipite. non uult dominus commune sanctis cum diaboli sociis consortium esse iudicii; diabolus enim et ministri eius cum hominibus non flagellabuntur. separata est poena, ubidistat et culpa. ideoque alio loco scriptura ait: tempus incipere iudicium dei a domo dei. quos miseratur enim, cito castigat, ut non diutius adficiantur futuri expectatione iudicii, non prolixius misera reatus sorte macerentur, ut unusquisque reddat etiam duplicia peccata sua, quo tandem
Abbreviated transcription (Latin):
nos humiliatꝰ est. Idoq dicit nobis. siscite.
a me quia mitis sum & humilis corde. Non
dixit. discite a me quia potens sum. s quia¬
humilis corde. ut tu illum imiteris. ut
tu ei dicas. Oñe audiui uocem tuam. imple.¬
ui preceptũ tuum Dixisti ut a te disceremꝰ
humilitatẽ. didicimꝰ non solum sermone.
tuo. sed etiam actutuo. Feci qd imꝑasti.
uide humilitate meam. Athleta bonus
menbra sua monstrat. ut conuersionis suȩ
approbet disciplinam. N onstrat etiam
tunc menbra sua. quando post aliqua cer.¬
tamina grauiora iterum certare compelli:¬
tur. ut uidex uidens fessum corpꝰ. nequaqm̃
eum certare. compellat: Et tu ostende cor.¬
dis tui humilitatẽ. ut titulos uirtutis osten¬
das. Ostende. & corporis tui certamina. ut
dicas. certam̃ bonũ certaui. cursum consũ¬
maui. & uidens spitalis iudex certaminis
coronam iusticie aecernat. qm̃ legem ago¬
nis implesti. Sequitur uersiculus scđs.
udica iudicium meum & libera me: ꝓpter

Expanded text:
nobis: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. non dixit: \'discite a me quia potens sum\\ sed quiahumilis corde, ut tu illum imiteris, ut tu ei dicas: domine, audiui uocem tuam, impleui praeceptum tuum. dixisti ut a te disceremus humilitatem: didicimus non solum sermone tuo, sed etiam actu tuo; feci quod imperasti: uide humilitatem meam. Athleta bonus membra sua monstrat, ut conuersationis suae adprobet disciplinam. monstrat etiam tunc membra sua, quando post aliqua certamina grauiora iterum certare conpellitur, ut iudex uidens fessum corpus nequaquam eum certare conpellat. et tu ostende cordis tui humilitatem, ut titulos uirtutis ostendas, ostende et cordis tui certamina, ut dicas : certamen bonum certaui, cursum consummaui et uidens spiritalis iudex certaminis coronam iustitiae decernat, quoniam legem agonis implesti. Sequitur uersiculus secundus: iudicaiudi cium eum et libera me; propter
Abbreviated transcription (Latin):
Si cuiꝰ opꝰ arserit: detrimentũ patietur.
Potest tamen ꝑ ignem & ipse saluari.
Unde colligitur quia idem homo & salua¬
tur ex parte. & condemnatur ex parte
Cognoscentes itaq multa ee iudicia. opera
nra examinemꝰ omia. In uiro iusto graue.
c̃ aetrimentũ. graue opis alicuiꝰ incendiũ.
in impio pena mirabilis. Sint magis om̃ia
iudiçia plena gratie. plena florentium coro¬
narũ. ne forte cum trutinantur facta nr̃a.¬

Expanded text:
si, cuius opus arserit, detrimentum patietur, si, cuius opus arserit, detrimentum patietur, potest tamen perignem et ipse saluari. unde colligitur, quia idem homo et saluatur ex parte et condemnatur ex parte. cognoscentes itaque multa esse iudicia opera nostra examinemus omnia. in uiro iusto graue est detrimentum graue operis alicuius incendium, in impio poena miserabilis. sint magis omnia iudicia plena gratiae. plena florentium coronarum, ne forte, cum trutinantur facta n
Abbreviated transcription (Latin):
Cognosce quia ido uenit ut uirtutis semi¬
tis nr informaretur affectus. ut moꝵ man¬
suetudinẽ conuersationis eius disceremus
exemplo. ut aboleretur culpa ꝑ gram. &
tunc aueritatis confessione. ad cognitione
iusticiȩ ꝓcessisti. Eides principium xp̃iam
ẽ : plenitudo autem xp̃iani iusticia est.
Fides in confessione populoꝵ. iusticia in
martẏrii passione. Sçientes gͥ in ęternũ
mansura iudicia omia iusticiȩ dĩ. çaueamꝰ
ne. oꝑa nr̃a displiceant. & in ęternũ incipi¬
amꝰ subire iudicium. nec si aliquid boni
fecimꝰ resupino soluamur affȩctir. Om̃s
oportet nos ante tribunal xp̃i assistere.
ut recipiat unꝰ quisq quod gessit. siue bo¬
num siue. malum. Uides quia & ẜ aulus
assistet. ut ipse comemorat. Caue ligna.
caue stipulam. ne ad iudicium di tecu
deferas quȩ ignis exurat. Caue ne cum
in uno aut duob habeas quod ꝓbetur.
in plurib oꝑib deferas quod offendat.

Expanded text:
 per ipsum. cognosce quia ideo uenit, ut uirtutis semi per ipsum. cognosce quia ideo uenit, ut uirtutis semitis noster informaretur affectus, ut morum mansuetudinem conuersationis eius disceremus exemplo, ut aboleretur culpa per gratiam, et tunc a ueritatis confessione ad cognitionem iustitiae processisti. fides principium christiani est, plenitudo autem christiani iustitia est; fides in confessione populorum, iustitia in martyrii passione. Scientes igitur in aeternum mansura iudicia omnia iustitiae dei caueamus, ne opera nostra displiceant et aeternum incipiamus subire iudicium nec, si aliquid boni fecimus, resupino soluamur affectu. omnes oportet nos ante tribunal Christi adsistere, ut recipiat unusquisque quod gessit, siuebonum siue malum. uides quia et Paulus adsistet, ut ipse commemorat. calle ne ligna, caue ne stipulam ad iudicium dei tecum deferas, quae ignis exurat. caue ne, cum in uno aut duobus habeas quod probetur, in pluribus operibus? deferas quod offendat.