comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animum. uibi rex et ꝓpheta
concesse sͥ uenia p̃stabat ex¬
emplum: Siue illud scł̾m
intelligi potest.quia lib̾atꝰ
a magno exitio. p̃dicare po¬
tuit gentibus dmĩsa mag¬
nalia dñi que sequentium
psalmorum textus osten¬
dit. ⁊dollicetur etiam cõ¬
pendium questorum. ut
quia ignouerat uni. ml̾ti
ꝑip̃m impii ꝓbarentur aͦd¬
quiri. quod non elationis
causa cdicitur. s ꝓuidentie
uitute ꝓpħatur. Quanti
enim ꝑĩsta ũba domino sup¬
plicantes ex reis redduntur
liberi. ex obligatis feliciter
tur assumptus. S quia hoc
ingrecis exemplaribus cõ¬
tinetur: tranlator om̃ino
laudandus ẽ. Elegit enim
aliquid contra artem scła¬
num ponete. quam aueti¬
tate posita discrepare. Pã
si diceret asanguine unum
forsitan pcc̃m uidetur ostẽ¬
dere. Or cum płralem num¬
etum ponit. multa eẽ sine
dubio confitetur. Quod ỹ¬
cdioma sccipture dĩine:
possumus nũcupare. Hec fi¬
gura chicitur ex allage. idest
inuitatio. quotiẽs contra

Expanded text:
animum, ubi rex et propheta concessae sibi veniae praestabat exemplum? Sive illud secundum intelligi potest, quia liberatus a magno exitio praedicare potuit gentibus diversa magnalia Domini, quae sequentium psalmorum textus ostendit. Pollicetur etiam compendium quaestuosum; ut quia ignoverat uni, multi per ipsum impii probarentur acquiri. Quod non elationis causa dicitur, sed providentiae virtute prophetatur. Quanti enim per ista verba Domino supplicantes ex reis redduntur liberi, ex obligatis feliciter tur assumptus; sed quia hoc in Graecis exemplaribus continetur, translator omnino laudandus est; elegit enim aliquid contra artem saecularium ponere, quam a veritate posita discrepare. Nam si diceret, a sanguine, unum forsitan peccatum videretur ostendere; sed cum pluralem numerum ponit, multa esse sine dubio confitetur: quod idioma Scripturae divinae possumus nuncupare. Haec figura dicitur exallage, id est immutatio, quoties contra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ĩmolatões pecudũ. qui erãt
aduẽtu dñi respuendi. Ynde
ꝯstat ꝓph̾am sic ad dum̃ tota
mente ttanslatũ. ut nõ se sa¬
ctificiis que illo tẽpore gere¬
bant᷑ credet expiandũ. s illa
magis oblatione quã dicit᷑
tribulatꝰ. cor contritum ⁊ hu¬
miliatũ deus non sꝑnit. Pm¬
qͣm dꝑat que sacrificia deus
respuit: nĩc dicit illa que pꝙ¬
cit. Istcł eĩ damꝰ sactificiũ dõ.
sp̃m supbie confessioĩs hum¬
uitate mactatum. mm̃i nõ sã¬
enta decurrũt. Hã sp̃c ute

Expanded text:
per immolationes pecudum, qui erant per immolationes pecudum, qui erant adventu Domini respuendi. Unde constat prophetam sic ad Dominum tota mente translatum, ut non se sacrificiis quae illo tempore gerebantur crederet expiandum, sed illa magis oblatione quam dicit tribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non spernit. Postquam dixit quae sacrificia Deus respuit, nunc dicit illa quae poscit. Istud enim damus sacrificium Deo, spiritum superbiae confessionis humilitate mactatum, unde non sanenta decurrunt. Se
Abbreviated transcription (Latin):
uimus. Domine labia inca
apies. et os meum annũtia¬
bit laudem tuam. Labia ꝓ¬
ph̾e que clausa fuerant cõdi¬
tione pcc̃i beneficio absolutio¬
nis aꝑienda ꝓnuntiat. In re¬
atu eñĩ positis ora dampnata
funt. sicut et isayas clicit. O
miserego qm̃ inmundꝯ sum.
qui cũ sim homo et ĩmunda
labia habeã: ĩ medio quoq po¬
płi ĩmũda labia habėtis ha¬
bitẽ. Os aũt dicitur et cordis
archanũ. ũ effĩcacit᷑ laus di¬
uina cantat᷑. Merito gͦ post
ab solutõez pcc̃i et labia sua a¬
petienda eẽ ꝑnũciat. et os suũ
dic̃ dñi amintiare posse p̃coni
um. Qm̃ si uoluisses sactificiũ
delissem. utiq o̾locaustis nõ
delectaberis. Neum seculpa
int̾ueniente cognoscẽs hum¬
slis pcc̃or ĩsimiat. Potuisse
quippe regẽ facile sactificia
petudũ offerre. que adhuc illo
debant᷑. si holocausta dominꝰ
libent᷑ assumm̃iet. Ham qd̾ dic̃
holocaustis aut̃ nõ delectabe¬
tis. significat ritus sactoruz

Expanded text:
. Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam. Labia prophetae quae clausa fuerant conditione peccati, beneficio absolutionis aperienda pronuntiat. In reatu enim positis ora damnata sunt; sicut et Isaias dicit: O miser ego, quoniam immundus sum, qui cum sim homo, et immunda labia habeam, in medio quoque populi immunda labia habentis habitem . Os autem dicitur et cordis arcanum, unde efficaciter laus divina cantatur. Merito ergo post absolutionem peccati, et labia sua aperienda esse pronuntiat, et os suum dicit Domini annuntiare posse praeconiam si voluisses sacrificium dedissem utique; holocaustis autem non delectaberis. Reum se culpa interveniente cognoscens humilis precator, insinuat potuisse quippe regem facile sacrificia pecudum offerre, quae adhuc illo debantur, si holocausta Dominus libenter assumeret. Nam quod dicit, holocaustis autem non delectaberis, significat ritus sacrorum
Abbreviated transcription (Latin):
CCe uitiorum transili¬
tor egregns quanta
nos beatissime institutioĩs
salubritate cõmonuit int̾
tertamina. rixas grauami¬
na grauissima moderatõe
comprimere. Silentium
ẽ quippe ꝓbabile qd̾ nos
minime̾ ꝑducit adculpam.
qd sapientes ꝓcdit. quod
grauissimos facit quod cõ¬
q gratissimum ostenclit
eẽ sermonem. Qua ꝓpter
hauriamus remeclu huriꝰ
saluberrimam potionem.
et qui scõs tam ꝑficiie ta¬
cuisse
cognoscimus: pccorum ĩmo¬
deratam linguelicentiam nõ

Expanded text:
cce vitiorum transilitor egregius quanta nos beatissimae institutionis salubritate commonuit, inter certamina, rixas gravissima moderatione comprimere. Silentium est quippe probabile, quod nos minime perducit ad culpam, quod sapientes prodit, quod gravissimos facit, quod conque gratissimum ostendit esse sermonem. Quapropter hauriamus remedii hujus saluberrimam potionem, ut qui sanctos tam proficue tacuisse cognoscimus, peccatorum immod
Abbreviated transcription (Latin):
signincate. ciui iste psalmusi
aytandus ẽ. S in primordiis
eius ecc̃a loquitur. hoc ẽ sponsa
celestis memibra xp̃i. fidelium
multitudo. Pemde uenit ad
cap̃nr̃m dñm saluatorem. ut
totio psalmi contextio. imi
corpori congruer
agit ecca queuenit ex
gentibus. quia de mundi istiꝰ

Expanded text:
significari, cui iste psalmus aptandus est. Sed in primordiis ejus Ecclesia loquitur, hoc est sponsa coelestis, membra Christi, fidelium multitudo. Deinde venit ad caput nostrum Dominum Salvatorem, ut totius psalmi contextio uni corpori congruentagit Ecclesia, quae venit ex gentibus: quia de mundi isti
Abbreviated transcription (Latin):
Consuetudo
ẽhumanitatis. ut se aliquis
laudabili comĩsatione trac¬
tau̾it: calumpniantium ĩ¬
sidus ꝑtimis appetatur. Iste
ergo idichim. qui dephabi¬
li opinione pessimorum cõ¬
traxit inuicdiam. secum ip̃e
deliberans. dicit melius ẽẽ
silentium tenere. quam ali¬
quid maliciosis edicere. Q
sit ut si int̾emulos loquat᷑
mulum ũbum eiꝰ ĩcurrat
aliquam questionem: nc̃
particulatim singula uidea¬
mus. Pixi hoc ẽ ap̃ me ĩcorde
meo. ubi sapientes ante de¬
lib̾ant quamloquantur.m
todiam mas meas. Nõdic̃
actiminibus meabstineã.
quia iam sc̃s erat. s asuꝑflu¬
is u̾bis queraro pot̾ uitare
uł continens. sicut iacobus
apls dicit. Iinguam enim
nillo hominum domare pͭ.
moclicum quidem membrũ
ẽ s magna exaltat. Piffĩcił
quippe tes ẽ linguam nilu¬
brico faucium constitutam:
ueritatis rigide tenere mẽ¬
suram. cui si incaute frena
laxentur. Frequent̾ cõtra
se loquitur. Facilius enim
tacendo clꝑa refugitur.

Expanded text:
do est humanitatis, ut cum se aliquis laudabili conversatione tractaverit, calumniantium insidiis protinus appetatur. Iste ergo Idithum, qui de probabili opinione pessimorum contraxit invidiam, secum ipse deliberans dicit, melius esse silentium tenere, quam aliquid malitiosis edicere  edsit, ut si inter aemulos loquatur, nullum verbum ejus incurrat aliquam quaestionem? Nunc particulatim singula videamus. Dixi, hoc est, apud me in corde meo, ubi sapientes ante deliberant, quam loquantur. Custodiam vias meas. Non dicit, a criminibus me abstineam, quia jam sanctus erat; sed a superfluis verbis, quae raro potest vitare vel continens; sicut Jacobus apostolus dicit: Linguam enim nullus hominum domare potest. Modicum quidem membrum est, sed magna exaltat . Difficilis quippe res est linguam in lubrico faucium constitutam, veritatis rigidae tenere mensuram: cui si incaute frena laxentur, frequenter contra se loquitur. Facilius enim tacendo culpa refugitur,
Abbreviated transcription (Latin):
penitentia ẽ. futura cauere pe¬
cata. et lugete p̾tenta. Pmo
enim pot ip̃m fuit scelus. qñ
ꝓpḣa int̾rogante responclit
dignum ẽẽ morte qui alie¬
nam ouem pauꝑis cõcupuuit.
tunc quando poc̃m suum nõ
credebat cẽ deflenlum. Mo¬
do autem cum penitet. cum
ꝓstratus suppliciter inge¬
miscit: contra se stare dicit.
delicta. quasi quandam mia¬
iecit: hoc ẽ quod iugiter aspi¬
cit: et cum oculos claucdit.
S respectus iste contimius
pccorum ꝑseũantiam pie su¬
pplicationis ostendit. Ham
quotiẽs talla corde respicimꝰ.
toties cõmissa deploramus
Dixit enim dominils insu¬
ꝑiori psalmo. arguam te. et
statuam illam contra faciẽ
meum contra me ẽ semper.
Iuste ergo se petebat absolul.
qui iam᷑ hic formam ilam
uisus ẽ sͥfecisse futiri idicii.
Ldec figura dicitur ꝓcatha¬
lensis. ił p̃occupatio. H ic
enin qͣi iam inuenture in¬
dicio constitutus. delictorũ
suorum aspectus teterrimos

Expanded text:
poenitentia est futura cavere pecpoenitentia est futura cavere peccata, et lugere praeterita. Primo enim post ipsum fuit scelus, quando propheta interrogante respondit dignum esse morte qui alienam ovem pauperis concupivit , tunc quando peccatum suum non credebat esse deflendum: modo autem eum poenitet, cum prostatus humiliter ingemiscit, contra se stare dicit delicta, quasi quamdam figjecit, hoc est quod jugiter aspicit, et cum oculos claudit. Sed respectus iste continuus peccatorum perseverantiam piae supplicationis ostendit; nam quoties talia corde respicimus, toties commissa deploramus. Dixit enim Dominus in superiori psalmo: Arguam te, et statuam illam contra faciem meum contra me est semper. Juste ergo se petebat absolvi, qui jam hic formam illam visus est sibi fecisse futuri judicii. Haec figura dicitur procatalepsis, id est praeoccupatio. Hic enim quasi jam in venturo judicio constitutus, delictorum suorum aspectus teterrimos
Abbreviated transcription (Latin):
carent. Ietit ergo ꝓph̾a in p̃¬
figuratione sacti baptismatis
mundan ab iniustitia sua ne
insecuritate remissus. negli¬
gens uideretur ẽẽ pꝯt uenlã.
Ham maxime debet cauere.
ne finitima nr̃a reddantur
obuoxia. sicut salomion dicit.
infine suo laudabitur om̃is
uir. Qm̃ miquitatem meã
ego cognosco et poc̃m meum
contra me ẽ semper. Ociens ꝓ¬
ph̾a sic dnm̃ pium ut tamen
et instus ẽẽ non desinat. equita¬
tem suis supplicationibus cõ¬
gtuenter admiscuit. uit faciuiꝰ¬
audiatur quod iusticia int̾ueni¬
ente deposcitur. Piniencdu
tum. sicut salomon dicit. Ius¬
tus inprincipio fmnonis ac¬
cusator ẽ sui. Incendamus
ergo quod dicit ego agnosco.
Pdcc̃a enim illa sunt fortiꝙꝵ a
que agnoscentes amittimꝰ.
non autẽ illa que ꝑignoran¬
tiam ꝑpetramus. Siue illud
scire omnes possunt pcc̃a sua.
s soli illi ꝓbantur agnoscere
qui ea uidentur ꝓpria exsecta¬
tione dampnare. Perfecta eĩ

Expanded text:
carent. Petit ergo propheta in prcarent. Petit ergo propheta in praefiguratione sacri baptismatis mundari ab injustitia sua, ne, in securitate remissus, negligens videretur esse post veniam. Nam maxime debet caveri ne finitima nostra reddantur obnoxia; sicut Salomon dicit: In fine suo laudabitur omnisiam iniquitatem meam ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper. Sciens propheta sic Dominum pium, ut tamen et justus esse non desinat, aequitatem suis supplicationibus congruenter admiscuit; ut faciliaudiatur, quod justitia interveniente deposcitur. Puniendum qtum; sicut Salomon dicit: Justus in principio sermonis accusator est sui . Intendamus ergo quod dicit: Ego agnosco. Peccata enim illa sunt fortiora, quae agnoscentes admittimus; non autem illa quae per ignorantiam perpetramus. Sive illud dicit: Scire omnes possunt peccata sua; sed soli illi probantur agnoscere, qui ea videntur propria exsecratione damnare. Perfecta enim
Abbreviated transcription (Latin):
autem delicti millum uoleb¬
at remanere uestigium. qm̃
ilie solus in libro uite conscti¬
bitur. cuius omnia pcc̃a delẽ¬
miquitate mea. et a delicto
meo munda me. Otudiose de¬
bet delui. qui criminum uene¬
no fuscatus ẽ. quia icurlose ñ
abluitur. qui tenebrosa infoc¬
tione maculatur.sq qua¬
q unliq ab omni parte. ut
et illa simul ignosceret. que pͥꝯ
se nouerat amisisse. I ot̃ enĩ
aliquis sic lauare. ut tamen
non sit omnino purissimus.
s addicdit munda me. quatinꝰ
meo nichil remanere possit
in munclum. S istud laua¬
chrum quod sic abluit macu¬
las pcc̃orum. ut supra niuem
possit de aluare qd sordidum
est ẽ: salutiferi baptismatis
cognoscitur inclicare purita¬
tem. ubi sic omnia et origina¬
lia delicta et perperã cõmissa
mundantur. ut ille nos resti¬
tuat puritate̾. inqua primus
adam noscitur ẽẽ ꝓcreatus. S
utinam conseruaremus tãti
muneris dignitatem. ne nos
iterum pullulantia pcc̃a fus¬

Expanded text:
autem delictis nullum volebautem delictis nullum volebat remanere vestigium: quoniam ille solus in libro vitae conscribitur, cujus omnia peccata deleniquitate mea; et a delicto meo munda me. Studiose debet dilui, qui criminum veneno fuscatus est; quia incuriose non abluitur, qui tenebrosa infectione maculatur. Usquequaque, undique, ab omni parte, ut et illa simul ignosceret, quae prius se noverat admisisse. Potest enim aliquis sic lavari, ut tamen non sit omnino purissimus. Sed addidit, munda me, quatenus in eo nihil remanere posset immundum. Sed istud lavacrum, quod sic abluit maculas peccatorum, ut supra nivem possit dealbare quod sordidum est, salutiferi baptismatis cognoscitur indicare puritatem: ubi sic omnia et originalia delicta, et propria admissa mundantur, ut illi nos restituat puritati in qua primus Adam noscitur esse procreatus. Sed utinam conservaremus tanti muneris dignitatem, ne nos iterum pullulantia peccata fus
Abbreviated transcription (Latin):
eumq qui ct̾nitate patrima¬
net equalis mortalitate coc¬
quaũit et nob̃. formam serui
muncli domino imposuit.
ut ip̃e panis esiuiret. fons:¬
uite sitiret. uirtus infirmare.¬
ꝓpt̾ nos creari creatorem. ser¬
iuire dominatorem. uendu ir¬
demptorem. humiliare̾ exal¬
poterat. s facile se ꝑ eam crece¬
bat absolui: ꝑ quam huma¬
num genus iam tunc cognos
mentum ẽ aconiugatis. Mi¬
serere enim: a misccłie fonte
descendit. Sequitur. e ẜm
muititudinẽ miserationum
tuarum. dele iniquitatẽ mã.
Quid non pot̾ãt dare. quãdo
sccłm se cominus rogabat᷑
ignoscere: Multitudo enim
idulgentie diuine: magni¬
tudinem pc̃corum quãlibet
ex suꝑat. Hec ualebat delictũ
ꝑcellere. contra qd petebatur
ergo in om̃ibꝰ delictis suis pi¬
etatis muititudinem. quia ꝑ
ꝓpham p̾sentis nequitie susce¬
ꝑat remissionem. ut et illam
mereretur enadere que diuer¬
sis temporibus se memine¬
rat ꝓpetrasse. Pdrudentissĩme

Expanded text:
eum qui in aeternitate Patris maeum qui in aeternitate Patris manet aequalis, mortalitate coaequavit et nobis, formam servi mundi Domino imposuit; ut ipse panis esuriret, satietas sitiret, virtus infirmarepropter nos creari Creatorem, servire Dominatorem, vendi Redemptorem, humiliari Exalpoterat; sed facile per eam se credebat absolvi, per quam humanum genus jam tunc cognoscmentum est A conjugatis: misereri enim, a misericordiae fonte descendit. Sequitur, et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam. Quid non poterat dare, quando secundum se Dominus rogabatur ignoscere? 170 Multitudo enim indulgentiae divinae, magnitudinem peccatorum quamlibet exsuperat; nec valebat delictum percellere, contra quod petebatur ergo in omnibus delictis suis pietatis multitudinem; quia per prophetam praesentis nequitiae susceperat remissionem; ut et illa mereretur evadere, quae diversis temporibus se meminerat perpetrasse. Prudentissime
Abbreviated transcription (Latin):
Et scam multitudinẽ mi¬
fationum tuanm dele mi¬
quitatem meam. Rex ille
ptentissimus. ⁊ multarũ
gentium nictor egregius. cũ
se audiss anachan iph̃a redar¬
gui. pcc̃m suum non crubuit
pubuce confiteri. nec ad noxi¬
as extusationes cucurrit. ad qͣs
maxime ĩpudẽs festinat hu¬
manitas. s repente salutari
humilitate ꝓstratus. ip̃m se
offerens deo. purpuratus pe¬
nitens ꝑis lactimis suppli¬
cauit. Fideris enim suus nõ
assimũt callosas inficias. scl
cito intelligit cõmissa delicta.
Mirabile mitium. Picendo
enim iuctici miserere mer lo¬
cum examini cognoscitur:
abstiuisse. Uox ista nõ dis¬
cutitur. s sub tranquillitate
semꝑ auditur. solaq res ẽ
ꝑ quam possimus rei sine a¬
liqua contrarietate defẽchi.
Petebat quidem miam quã
om̃imodis sentiebat. Quan¬
ta enim sit ut doxerunt scĩssi¬
mi patres quis enarrare suf¬
ficiat. ut mundi creatorem
de celo deposuerit. et terteno:
corpore incluerit cõditorem.

Expanded text:
m multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam. Rex ille potentissimus, et multarum gentium victor egregius, cum se audisset a Natham propheta redargui, peccatum suum non erubuit publice confiteri, nec ad noxias excusationes cucurrit, ad quas maxime impudens festinat humanitas; sed repente salutari humilitate prostratus, ipsum se offerens Deo, purpuratus poenitens piis lacrymis supplicavit. Fidelis enim servus non assumit callosas inficias, sed cito intelligit commissa delicta. Mirabile initium! Dicendo enim Judici: Miserere mei, locum examini cognoscitur abstulisse. Vox ista non discutitur, sed sub tranquillitate semper auditur; solaque res est per quam possimus rei sine aliqua contrarietate defendi. Petebat quidem misericordomnimodis sentiebat. Quanta enim sit, ut dixerunt sanctissimi Patres, quis enarrare sufficiat; ut mundi Crde coelo deposuit, et terreno corpore terrae induit conditorem;
Abbreviated transcription (Latin):
tenter sub hac formula desi¬
intionis beatum uirum ꝯs¬
tat exp̾ssui. Int̾ iniquita¬
in hoc psalmo hanc differẽ¬
tiam facit. iniquitates li¬
cens: que ante susceptam fi¬
dem siue ꝑignorantiam.
siue ꝑ scientiam cõmittunt᷑.
pc̃ca uero hec õẽ defmiens.
que post cognitionem fidei
uł gram ba̾ptismatis con¬
trahuntur. Beatus uir cui nõ
imputauit dominuis pcc̃m. nec

Expanded text:
ula definitionis beatum virum constat expressum. Inter iniquitain hoc psalmo hanc differentiam facit, iniquitates dicens quae ante susceptam fidem, sive per ignorantiam sive per scientiam committuntur; peccata vero haec esse definiens quae post cognitionem fidei vel gratiam baptismatis contrahuntur. Vers. 2. Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Eatiquorum
nitens iste ꝓpria facta cogn¬
oscens. ad exemplar illius:
publicani. qui tonso pectore
oculos non leuabat ad celu.
totis uiribus humiliato cor¬
de suspirans. nec inuocare:
maiestatem p̃sumpsit. S
beatos dicit eos quibꝰ remis¬
se sunt mniquitates. Hic ab¬
solutionem desiderans poc̃o¬
tum. nec tamen audens si¬
milia postulare. Merito gͦ
uocat illos beatos. qui hec
ante meruerunt. Hec enim
speties octaue definitionis
est. que grece dicitur catefe¬

Expanded text:
et quorum nitens iste propria facta cognoscens, et ad exempla illius publicani qui tunso pectore oculos non levabat ad coelum , totis viribus humiliato corde suspirans, nec invocare majestatem praesumpsit, sed beatos dicit eos quibus remissae sunt iniquitates; hic absolutionem desiderans peccatorum, nec tamen audens similia postulare. Merito ergo vocat illos beatos, qui haec ante meruerunt. Haec enim octava species definitionis est quae Graece dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tibus p̃diti sint in eius ecc̃a
constituti. Tercio clementissi¬
mos et supsticiosos alloquitur.
ut ũo dño finsantes: anoxia
s pũsitate discedant.

Expanded text:
tibus praediti sint in ejus Ecclesia constituti. Tertio dementissimos superstitiosos alloquitur, ut vero Domino famulantes, a noxia sibi perversitate discedant.
Abbreviated transcription (Latin):
misterium. Significat enĩ
incarnationem dñi: et futu¬
rum iuditium. de quibus
psalmus iste dicturus est.
S iam humanitas xp̃i ma¬
nifestata dmoscitut: cuius
Adhuc uidicium fustinetur.
S cum audiummis ꝓ occul¬
tis. p̃bere debemus intentũ
animum lectioni. ut nobis
iuuante domino reserentur.
que p̃dicuntur occulta.
Qunsio psalmi.

Expanded text:
mysterium; significat enim mysterium; significat enim incarnationem Domini et futurum judicium, de quibus psalmus i manifestata dignoscitur, cujus adhuc judicium sustinetur. Sed cum audimus pro occultis, praebere debemus intentum animum lectioni: ut nobis, juvante Domino, reserentur, quae praedicuntur occulta. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
Inis iste quid significet
sepe iam clictum ẽ: nõ
in quo deficitur. s in quo ctes¬
citur. ex quo uete reparamur:
qui nob̃ mitium bonorum:
termmus ẽ malorum: adquẽ
iudei non ꝑueniunt. qm̃ su¬
a increduuitate deficiunt.
⁊Dro occultis filii: ꝑsonam:
significat dni saluatoris. Hã
cum nomen aliquod ad quẽ
ꝑtineat non ponicur: neces¬
se ẽ ut ħ clictum de sũmitate
aliqua sentiatur. Supra eĩ
ubi uoluit absalon intelligi.
ꝓminitiauit filii sui. Hic uo
quod ad imigeniti ũbi refer¬
ti desiderauit: excellentissi¬
mam sumitatem filii tãtu
dixit. qui ẽ omnipotens: at¬
q inenarrabilit̾ filius coeter¬
mist patri. faciens que uult ĩ
celo et intr̃a. S iuili modo
in euangelio dictum ẽ. Si uos
filius liberauerit. tunc uere.
liben eritis. Non enim ibi se¬
cutumẽ dei: s tancum uoca¬
bulum ip̃m purum sine aliqͣ
ad iectione suffĩcit. Dro oc¬
cultis autẽ posicum est mĩo
plurall. quia non unum s
uplex hic cognoscitur esse

Expanded text:
inis iste quid significet saepe jam dictum est, non in quo deficit, sed in quo crescitur, ex quo vere reparamur, qui nobis initium bonorum, terminus est malorum; ad quem Judaei non perveniunt, quoniam sua incredulitate deficiunt. 37 Pro occultis filii, personam significat Domini Salvatoris. Nam cum nomen aliquod ad quem pertineat non ponitur, necesse est ut hoc dictum de summitate aliqua sentiatur. Supra enim ubi voluit Absalom intelligi, pronuntiavit filii sui; hic vero quod ad unigeniti Verbi referri desideravit excellentissimam summitatem, Filii tantum dixit, qui est omnipotens atque inerrabiliter Filius, coaeternus Patri, faciens quae vult in coelo et in terra. Simili modo in Evangelio dictum est: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Non enim ibi secutum est, Dei, sed tantum vocabulum ipsum purum sine aliqua adjectione sufficit. Pro occultis autem positum est numero plurali, quia non unum, sed duplex hic cognoscitur esse
Abbreviated transcription (Latin):
uota ꝑclucat. Legamus ergo
secduli et cordis compunctio¬
ne plangamus. Quis enim
maiore auiditate meditan¬
dus est. nisi in quo uoce tãti
iudicis pcc̃a soluta sunt: Hor
enim iste p̃cipuum. iste conti¬
net singulare. quod alii peni¬
tentium inclusione psalmi
instinctu diuine compuncti¬
onis exultant. Hic uero ip̃e
magno desiderio supplicatur.

Expanded text:
vota perducat. Legamus ergo vota perducat. Legamus ergo seduli, et cordis compunctione plangamus. Quis enim majori aviditate meditandus est, nisi in quo voce tanti judicis peccata soluta sunt? Hoc enim ste praecipuum, istud continet singulare, quod alii poenitentium in conclusione psalmi instinctu divinae compunctionis exsultant; hic vero ipse magno desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
iustiet recti sunt corde. et tursꝰ
recti corde. sunt sine cdubitati¬
one nistissimi. qua ꝓpt̃ cum hec
chuicli nequeant. non est du¬
bium causa uarietatis apposita.
Mater est enim satietatis eisdẽ
ũbis frequent geminata re¬
petitio. Consideremus autẽ
quid penitens iste meruerit.
ut ip̃e illi manifesta uoce respõ¬
deret. cui totis uiribus fuppli¬
cau̾it. Ille paulo ante ꝓstratꝰ
ille qui pcc̃orum fuerat mole
comp̃ssꝰ. int̾ uistos annume¬
ratur. inter rectos corde recipit᷑¬
ut quanto prius satisfaciendo
fuerat humiliatus. tanto pꝯt
ueniam uideatur excelsus..
ꝓpt̃ iam ip̃e beatus qui hic sen¬
tentia piissimi uidicis noscit
absolutus. Conclusio.
Onsideremus modo
uirtutem psalmi huiꝰ.
quod decem ũsibus supplicã¬
dodiuinum meruerit sine
aliqua dilatione responsum
forte decalogi commonens
oꝑationem. ut sicut ille custo¬
ditus uocat adp̃mium. ita
et hec compuncto corde fusa
p̃catio. ad inclulgentie nos:

Expanded text:
justi et recti sunt corde; et rursus justi et recti sunt corde; et rursus recti corde sunt sine dubitatione justissimi. Quapropter cum haec dividi nequeant, non est dubium causa varietatis apposita. Mater est enim satietatis, eisdem verbis frequenter geminata repetitio. Consideremus autem quid poenitens iste meruerit, ut ipse illi manifesta voce responderet, cui totis viribus supplicavit. Ille paulo ante prostratus, ille qui peccatorum fuerat mole compressus, inter justos annumeratur, inter rectos corde recipitut quanto prius satisfaciendo fuerat humiliatus, tanto post veniam videatur excelsus. Quapropter jam ipse beatus est qui hic sententia piissimi judicis noscitur absolutus. Conclusio psalmi. Consideremus modo virtutem psalmi hujus, quod decem versibus supplicando divinum meruerit sine aliqua dilatione responsum. Forte Decalogi commonens operationem, ut sicut ille custoditus vocat ad praemium, ita et haec compuncto corde fusa precatio ad 106 indulgentiae nos
Abbreviated transcription (Latin):
ctipturis sactis unde eos sibi
possit eicete. et informam si¬
militudinis quam p̃dixum
collocare. Sufficit autem nos
quamuis rartus ostendisse
inter logicas artes. hanc quo¬
q partem scripturas diuinas
et si non spetie. uirtute tamẽ
pculclubio continere. Regu¬
lanter autem ammonet. ut
non inse iusti. s letentur in
domino. Ham qui insegau¬
det. fauaci sicut seꝑe dictũ ẽ
p̃sumptione decipitur. Qui
ũo in domino letatur. ꝓpetu¬
a delectatione ꝑftuitur. Le¬
tari enim ẽ tacite mentis.
suauitates mulceri. Exul¬
tare ẽ. concitati animi fer¬
uore gaudere. Sequitur.
Et glamini omes recti :¬
corte. Et hii quoq per fi¬
ni iungendum ẽ. In dño
głamini scilicet uos ei esse
subiectos. seru̾tiumq ip̃ius.
lib̾tatem ur̃am credite uł
honorem. dum uos inde no¬
ueritis ad et̾na beatituclĩs
p̾mia ꝑuenire. Considerã¬
dum c̃etiam quod gr̃a ua¬
rietatis supra dixent minc
usti recti corte. Omnes eĩ

Expanded text:
Scripturis sacris, unde eos sibi Scripturis sacris, unde eos sibi possit elicere, et in formam similitudinis, quam praediximus, collocare. Sufficit autem nos, quamvis rarius, ostendisse inter logicas artes hanc quoque partem Scripturas divinas, etsi non specie, virtute tamen procul dubio continere. Regulariter autem admonet, ut non in se justi, sed laetentur in Domino; nam qui in se gaudet, fallaci, sicut saepe dictum est, praesumptione decipitur; qui vero in Domino laetatur, perpetua delectatione perfruitur. Laetari est enim tacitae mentis suavitate mulceri. Exsultare est concitati animi fervore gaudere. Sequitur, et gloriamini, omnes recti corde. Et hic quoque per fini, jungendum est, in Domino gloriamini; scilicet vos ei esse subjectos, servitioque ipsius libertatem vestram credite vel honorem: dum vos inde noveritis ad aeternae beatitudinis praemia pervenire. Considerandum est etiam quod gratia varietatis supra dixerit, justi; nunc, recti corde. Omnes enim
Abbreviated transcription (Latin):
maci sp̃u a domino recedunt:
tãqͣm pauescentes obiecta. noc
uolentes ire ꝑsemitas rectas.
multa flagella sustinent. ut
quod non faciunt sponte: pla¬
gis ad̾ibitis cogantur imple¬
re. S ista flagella sunt que
diuina iusticia. non sperantibꝰ
flagella. sperantibus autem
inse. mĩam pollicetur. sicut eze¬
chiel ꝓpħ̇a clicit. E go dominꝰ
qui non sum malorum menior.
tantum inse autat homo auia
sua maligna. et ab om̃ibus
iiquitatibus quas fecit. et
iuuet. Et bene dixit circum¬
dabit. ut non sit locus telictꝰ
unde possit ad eos dołi hostili
fieri cathegoricus sillogismꝰ.
ut aitis clialetice regule. ĩ qd̃¬
dam diuinarum scripturaꝵ
seruitium: quasi fugatia mã¬
cipia reuocentur. Omni iustꝰ.
letatur in domino. Omnis qͥ
letatur in domino. recto corde
ẽ. Om̃is igitur uistus. recto:
corde ẽ. Meminerimus autẽ
sillogismos usurpandos non
ẽẽ frequentius. quia diliges
lector ctebertime repperit nis

Expanded text:
maciae spiritu a Domino secedunt, maciae spiritu a Domino secedunt, tanquam pavescentes objecta, nec volentes ire per semitas rectas, multa flagella sustinent; ut quod non faciunt sponte, plagis adhibitis cogantur implere. Sed ista flagella sunt quae divina justitia non sperantibus flagella, sperantibus autem in se misericordiam pollicetur, sicut et Ezechiel propheta dicit: Ego Dominus qui non sum malorum memor, tantum ut se avertat homo a via sua maligna, et ab omnibus iniquitatibus quas fecit, et vivet . Et bene dixit, circumdabit, ut non sit locus relictus unde possit ad eos diaboli hostilitfieri categoricus syllogismus, ut artis dialecticae regulae in quoddam divinarum Scripturarum servitium, quasi fugacia mancipia revocentur. Omnis justus laetatur in Domino; omnis qui laetatur in Domino recto corde est: omnis igitur justus recto corde est. Meminerimus autem syllogismos usurpandos non esse frequentius: quia diligens lector creberrime reperit in
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium iubentis incedant.
ne sius uoluntatibus efferãt᷑.
Maxille u̾o a̾minicula sunt
animalium. quily esca man¬
ditur: ut corporis uita ꝓcuret᷑.
Ipas g̾ maxillas. ꝑ figuram
allegoricani dẽ in obecdientibꝰ
debere constringi. is uictuales
partibus dari. ut ieiuniorum
necessitate conclusi creatoris
subdantur impio. Auegoria
ẽ enim sicut iam sepe dictum ẽ.
quando aliud clicitur. et aliud
significatur. Et qm̃ cliximꝰ
qui. constringe dicit patri.qr
sc̃ẽ trinitatis unum uelle. una
huc comparationibus ꝑseue¬
rat. Hecesse ẽ enim ut. anima¬
lia indomita. et frenum acci¬
piant. et flagella patiantur. do¬
nec recto tramite uiam caͬpere
consuescant. Ordo autem uer¬
borum talis ẽ. M ulta flagel¬
la sunt pcc̃orum qui non ꝓxi¬
mant adte. S dicendo quinõ
ꝓximant. ostencdit quosdam
pcc̃ores domino ppinquare. qͥ
licet delinquant inbecilutate
camis. apus tamen p̾cibus nõ
recedunt. Illi enim qui contu¬

Expanded text:
arbitrium jubentis incedant, arbitrium jubentis incedant, ne suis voluntatibus efferantur. Maxillae vero adminicula sunt animalium, quibus esca manditur, ut corporis vita procuretur. Ipsas ergo maxillas per figuram allegoricam dicit inobedientibus debere constringparcius dari, ut jejuniorum necessitate conclusi, Creatoris subdantur imperio. Allegoria est enim, sicut saepe jam dictum est, quando aliud dicitur, et aliud significatur. Et quoniam diximus qui, constringe dicit Patri, quia sanctae Trinitatis unum velle, una huc comparationibus perseverat. Necesse est enim ut animalia indomita frenum accipiant et flagella patiantur, donec recto tramite viam carpere consuescant. Ordo autem verborum talis est: Multa flagella sunt peccatorum, qui non proximant ad te. Sed dicendo: Qui non proximant, ostendit quosdam peccatores Domino propinquare, qui licet delinquant imbecillitate carnis, a piis tamen precibus non recedunt. Illi enim qui contu
Abbreviated transcription (Latin):
nus commonet: ne uagis sub¬
datur erroribus. s ꝑscrutemur.
quare ute comparationes sit̃
posite. Equs sine discretione
sessorisseruit arbitrio: et aquo¬
cumq fuerit ascensus excurtit.
Mulus autẽ ꝑacient excurris
accipit sarcinas. quibus fuerit¬
honerosus honeratus. Et pro
hoc uttiq intellectum non
habent. quia nec ille eligit cui
obcdiat. nec iste quibus õneri¬
bus ingrauetur mtelligit. Pd¬
hibet ergo huiuscemodi hoĩes
cdbsicis fraudibus insideri. et
uitiorum honeribus p̃gra¬
nari. ne male obediendo. suꝑ¬
bie magis partibus addicãt᷑.
Uerum istis talib quid dicit
cẽ faciendum: scilicet quod a¬
nimalibus in prudentibus.
his enim comparationibus.
stultos homines u̾itatis sub¬
di dicit inuitus. Nam quod
ait infreno ad equm ꝑtinet.
Frenum enim. a fero retinen¬
do dictum ẽ. Ferum quippe. an¬
tiqui cabauum clixerunt. In
camo. ad mulum respicit. Er¬
go hec duo animalia supradc̃a:
cho̾ibent ista retinacula. ut ad

Expanded text:
nus commo net ne vagis subnus commo net ne vagis subdatur erroribus. Sed perscrutemur quare istae comparat ones sint positae? Equus sine discretione sessoris servit arbitrio, et a quocunque fuerit ascensus excurrit. Mulus autem patienter accipit sarcinas quibus fuerit oneratus; et pro hoc utrique intellectum non habent, quia nec ille eligit cui obediat, nec iste quibus oneribus ingravetur intelligit. Prohibet ergo hujuscemodi homines diabolicis fraudibus insideri, et vitiorum oneribus praegravari, ne male obediendo superbiae magis partibus addicantur. Verum istis talibus quid dicit esse faciendum? Scilicet quod animalibus imprudentibus. His enim comparationibus stultos homines veritati subdidit invitos. Nam quod ait, in freno, ad equum pertinet. Frenum enim a fero retinendo dictum est; ferum quippe antiqui caballum dixerunt. In camo ad mulum respicit. Ergo haec duo animalia supradicta cohibent ista retinacula, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
dio uite salutaris accingam.
Ante enim cum domino cul¬
pas taceret. fucrit consilio desti¬
tutus. nunc autem instruitur.
quando contra se ꝓmintiare
p̃stante domino cõmonetur.
Openitentia mestimabilis:
meclicina. que non solum a
pccis absoluit. s etiam scõrum
p̃mia beata concectit. Uia est
enim quam ing̾ssꝰ fuerat serui¬
re domino prioris actionis:
praitate dampnata. uua que
non haberet errorem: nisi cum
ab ip̃o receditur. uia pacis ⁊ ue¬
ritatis. quam beate uirtutes.
commeant: ubi milla facies ꝑ¬
usitatis accedit. Sequitur. Eir¬
mabo firmabo suꝑ te oculos me¬
os. icl cͦlrigam inte lumen in¬
telligentie mee. Nam qui rec¬
te sapiens ẽ. et mandata dñi sĩ¬
cera mente ꝑfecerit. iuste eius
oculos suꝑ se habere peribetur.
Qua ꝓpt̾ adutamus quali
gła penitentium exaltetur
humilitas. ut clm̃ oculos supͣ
se furmatos audeant cum eis
satisfacere uelle festinant.
llas eorum constringe. Hic
iam genaliter humanum ge¬

Expanded text:
dio vitae salutaris 105 accingam. dio vitae salutaris 105 accingam. Ante enim, cum Domino culpas taceret, fuerat consilio destitutus; nunc autem instruitur, quando contra se pronuntiare, praestante Domino, commonetur. O poenitentiae inaestimabilis medicina, quae non solum a peccatis absolvit, sed etiam sanctorum praemia beata concedit! Via est enim quam ingressus fuerat servire Domino, prioris actionis pravitate damnata; via quae non habet errorem, nisi cum ab ipsa receditur; via pacis et veritatis, quam beatae virtutes commeant, ubi nulla facies perversitatis accedit. Sequitur, firmabo super te oculos meos, id est dirigam in te lumen intelligentiae meae. Nam qui recte sapiens est, et mandata Domini sincera mente perfecerit, juste ejus oculos super se habere perhibetur. Quapropter advertamus quali gloria poenitentium exaltetur humilitas, ut Domini oculos supra se firmatos audiant, cum ei satisfacere velle festinant. llas eorum constringe. Hic jam generaliter humanum ge
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem ꝓtinus ueraciter:
intimate: tunc mercamini
gaudentes concludere: quod
flentes felicit inchoastis. lĩc
enim intelligetis. quid diffe¬
rat ordo salutanis. quando.
minatur ingaudium. Hc
uideamus in uarte finitinia:
quid eis deus ip̃e respondeat.
Intellectum dabo tͥ et instruã
te. in uia hac qua gradieris
firmabo suꝑte oculos meos.
Uenit ad quartam partem.
ubi sermo dñi quasi melleͥ:¬
flus mibet imot᷑at. S consi¬
demus quam apte. quam mi¬
sericorditer. xp̃c introcluctus
ẽ lapaens ut ip̃o iudice pro¬
mittente. spes penitentibus
certior appare̾t. S quid dicit
inprimis: intellectum dabo
tibi. Uides quia pct̃ores nõ
habent intellectum. nisi qũ
eum dominus comĩsis ꝓpici¬
atus indulget: Incelligetre
ẽ enim bene agere. et ad mã¬
data dei uota com̃tere. Ip̾e ẽ¬
enim intellectus. quẽ tituli
ueritas inclicauit. quem pe¬
nitentibus potestas dñ cle¬
ment̾ infundit. Adlidit. et
instruam te. quasi nescientẽ
doccam. quasi mnermem gla¬

Expanded text:
rectionem protinus veraciter intimate, et nunc meremini gaudentes concludere quod flentes feliciter inchoastis. Hinc enim intelligetis quid differat ordo iste salutaris, quando nminatur in gaudium. Nunc videamus in parte finitima, quid ei Dominus ipse respondeat.ectum dabo tibi, et instruam te in via hac qua ingredieris; firmabo super te oculos meos. Venit ad quartam partem, ubi sermo Domini quasi mellifluus imber irrorat. Sed consideremus quam apte, quam misericorditer Christus introductus est loquens; ut ipso judice promittente, spes poenitentibus certior appareret. Sed quid dicit imprimis? Intellectum dabo tibi. Vides quia peccatores non habent intellectum, nisi quando eum Dominus conversis propitiatus indulget. Intelligere est enim, bene agere, et ad mandata Dei vota convertere. Ipse enim intellectus est, quem tituli veritas indicavit, quem poenitentibus potestas Domini clementer infundit. Addidit: Et instruam te, quasi nescientem docebo, quasi inermem gla
Abbreviated transcription (Latin):
inuenietis. pulsate et aꝑietur
uob̾. Omnis enim qui petit
accipit. et qui querit inuenit.
et pulsanti aperietur. Unde
quis iam rogo debet de fidelis¬
sima supplicatione diffidere.
cum regalis pietas lignata
nos fuerit trina nos ꝓmissioẽ
firmare: Explicit psalmus
Ic ticulus ommnino notꝰẽ.
et ideo lector sequatur ĩ
eo expositionem priorem. Id̃
tamen necessarie commone¬
mus. quia mhoc psalmo hor¬
tatur ꝓpħa ꝑ comparationes
quasdam ad psalmodiam.
eccam fidelem enumerans
potentiam. factaq creatoris.
ut adlaudes eius auidiꝰ fes¬
tinet. cum untutem ipius pi¬
etatemq cognoscit. Diuisto
psalini.

Expanded text:
enietis; pulsate, et aperietur vobis: omnis enim qui petit accipit, et qui quaerit invenit, et pulsanti aperietur . Unde quis jam, rogo, debet de fidelissima supplicatione diffidere, cum regalis pietas dignata nos fuerit trina promissione firmare? EXPOSITIO IN PSALMUM Hic titulus omnino notus est, et ideo lector sequatur in eo expositionem priorem. Illud tamen necessario commonemus, quia in hoc psalmo hortatur propheta per comparationes quasdam ad psalmodiam Ecclesiam fidelem: enumerans potentiam factaque Creatoris; ut ad laudes ejus avidius festinet, cum virtutem ipsius pietatemque cognoscit. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ int̾ multiplices calami¬
tates sꝑem suam licit in dño
posuisse. more autẽ deuotis¬
simi finli partͥtum se quoq
ad flagella testatur. qm̃ plꝰ
se adhuc mereri putat. quã
uidetur ce ppessꝰ. Iost hoc
ꝓuenit que sepe penitentibus
datur exultatiua conclusio. uͥ
iam acladibus omnibus libe¬
ratus. salutis sue dm̃ ꝓfitetur
auctorem. ut manifeste doceat᷑
inspe ceitissime̾ collocatus. qui
tante letitie participatione di

Expanded text:
quam inter multiplices calamiquam inter multiplices calamitates spem suam dicit se in Domino posuisse. More autem devotissimi famuli paratum se quoque ad flagella testatur: quoniam plus se adhuc mereri putat, quam videatur esse perpessus. Post haec provenit quae semper poenitentibus datur exsultativa conclusio: ubi jam a cladibus omnibus liberatus, salutis suae Deum profitetur auctorem; ut manifeste doceatur in spe certissima collocatus, qui tantae laetitiae participatione di
Abbreviated transcription (Latin):
cuiorum. Diuisio psalmi.
Er figuram methopo
can introclucitur ut lic¬
tume in uicti militis xp̃i im
luerum dolore confixa. uer¬
mibus scaturiens in superex¬
ꝓbrationibus sautiata. et int̾
toth calamitates obsessa. sola
uiuacitate sanissima. quam
merito beato iobet nos crodi¬
mus applicandam.quando:
huic et erumpne similes ex¬
titerunt. et pene ip̃e sermo ni¬
detur cẽ consimilis. Qua ꝓpt̃
ꝑloca singula delibro ip̃ius
testimonia dabimus. ut oĩ¬
no passiones ip̃e scongrue¬
re hac conuenire uideantur.
Psalmus ergo penitentis
quadrifaria distinctione di¬
uisus ẽ. Primo continet ex¬
ordium in quo mĩam mou¬
et benigni uidicis. iuta pena¬
us. Sequitur biꝑtita narra¬
tiouͥ et corpꝰ suum diũsis pe¬
nis afflictum cõmemorat. ⁊¬
animum refert amicorum
imputatiombꝯ grauit̾ sau¬
ciatum. ut cum nuilla conso¬
latio in utraq parte relinqͥ¬
tur. totis uiribus dominus
ex oretur. T̃ercio subiungit᷑
collatio medicina salutaris.

Expanded text:
iorum. Divisio psalmi. Per figuram ethopoeiam persona introducitur ut dictum est invicti militis Christi, vulnerum dolore confixa, vermibus scaturiens, insuper exprobrationibus sauciata, et inter tot calamitates obsessa, sola fidei vivacitate sanissima. Quam merito beato Job et nos credimus applicandam, quando huic et aerumnae similes exstiterunt, et pene ipse sermo videtur esse consimilis. Quapropter per loca singula de libro ipsius testimonia dabimus; ut omnino passiones ipsae sibi convenire ac congruere videantur. Psalmus ergo iste poenitentis quadrifaria distinctione divisus est. Primo continet exordium, in quo misericordiam movet benigni judicis vita poenalis. Sequitur bipartita narratio, ubi et corpus suum diversis poenis afflictum commemorat, et animum refert amicorum imputationibus graviter sauciatum; ut cum nulla consolatio in utraque parte relinquitur, totis viribus Dominus exoretur. Tertio subjungitur consolatio medicinae salutaris,
Abbreviated transcription (Latin):
nem suam domino iugiter
inmolass. ut que eẽnt istlĩ¬
tico ppło futura cognosceret:
angeli uoce responsum c̃. Ad
primas p̃ces se fuisse transi¬
issum. s cibłica reluctatione
tarclatũs. uicesimo primo
die ad eum potuisse descend̾e.
ut uotis eius satisfacete potu¬
iss. Q ua ꝓpt̃ et hic psalmus:
nõ inmetito tali calculo nos¬
citur collocatus. qui dosi per¬
u̾sitate destrcta. mecdicinal
uassionis dona reserauit. cu¬
ius beneficio humamĩgenꝰ
ab etna morte lib̾atum. ad ꝑ¬
petue salutis dona ꝑuenit.
pit psalmus .xxii. p̃salmnus
dauid.
Dte p̃termititur. ubi
noui nichil ẽ quod re¬
quiratur. Hoc tantun cõme¬
moranclum ẽ: ut nomina ti¬
tuli huius ad spũalem sicut
p̾fati sumus. intelligentiam
ꝑclucere debeamus. Loquitur
ex aqua et spũ sco fidelissimꝰ
arclitate pcc̃i adloca pascue.
et ad aquam refectionis dño
sit largiente ꝑductus. Et no¬
tanctum quia sicut antea de¬
calogum iegis accepit. ita ħͥ

Expanded text:
ionem suam Domino jugiter ionem suam Domino jugiter immolasset, ut quae essent Israelitico populo futura cognosceret, angeli voce responsum est, ad primas preces se fuisse transmissum, sed diabolica reluctatione tardatum; vicesimo primo die ad eum potuisse descendere, ut votis ejus satisfacere potuisset . Quapropter et hic psalmus non immerito tali calculo noscitur collocatus: qui diaboli perversitate destructa, medicinalis passionis dona reseravit; cujus beneficio humanum genus ab aeterna morte liberatum, ad perpetuae salutis dona pervenit. PSALMUM XXII. Psalmus David. Apte praetermittitur, ubi novi nihil est quod requiratur. Hoc tantum commemorandum est, ut nomina tituli hujus ad spiritualem, sicut praefati sumus, intelligentiam perducere debeamus. Loquitur ex aqua et Spiritu sancto fidelissimus ariditate peccati ad loca pascuae, et ad aquam refectionis Domino sit largiente perductus. Et notandum quia sicut antea Decalogum legis accepit, ita hic
Abbreviated transcription (Latin):
posicione mirabili cognosca¬
mus salutem crecentibus ca¬
li mistĩo contributam.
Conclusio psalmi.
Dte psalmus ẽ quem nob̾
paschali mumnete sollemp¬
inter decantat ecc̃a. ut saluta¬
nter mitruamur ̃ humanis
rebetiam beatos temporalit᷑
ex aliqua ꝑte adomino dere¬
liqui. cum tamen cos ad bona
etũa. tuitionis sue uirtute per¬
cdilcat. Hunc felicit̾ flentes
audimus ꝑ quem sic possimiꝰ
ineodem mereamur affligi.
Odura corda iudeorum. om
sensate mentes: numqͣm oĩ¬
no credentium. Honne hic so¬
ius psalmus ad passionencte¬
dẽdam sufficete debuiss. quã
sic euident᷑ de se ueritas ipsa
p̃dicauit: Et ne aliqua cor¬
de durissimis excusatiolĩque¬
retut: secintur int̾ alios de
hac re psalmmi. cuidenti et ma¬
nifestissima pph̾atione cons¬
beret ambiguum. qd̾ tantis
p̃conibus cognoscitur fuisse
uulgatum. Continet autẽ
p̃sentis psalmi minierus. et
alia rerum sacramenta celes¬
tium. Nam cum ꝓph̃a dani¬
hel tribus ebtomadibus orõ¬

Expanded text:
positione mirabili cognoscamus salutem credentibus tali mysterio contributam. Conclusio psalmi. Iste psalmus est quem nobis paschali munere solemniter decantat Ecclesia; ut salutariter instruamur in humanis rebus etiam beatos temporaliter ex aliqua parte a Domino derelinqui, cum tamen eos ad bona aeterna tuitionis suae virtute perducat. Hunc feliciter flentes audimus, per quem sic passumus eodem mereamur affligi. O dura corda Judaeorum! o insensatae mentes nunquam omnino credentium! Nonne hic solus psalmus ad Passionem credendam sufficere debuisset, quam sic evidenter de se Veritas ipsa praedicavit? Et ne aliqua cordibus durissimis excusatio relinqueretur, sequuntur inter alios de hac re psalmi, evidenti et manifestissima prophetatione consberet ambiguum, quod tantis praeconibus cognoscitur fuisse vulgatum. Continet autem praesentis psalmi numerus et alia rerum sacramenta coelestium. Nam cum propheta Daniel tribus hebdomadibus orat
Abbreviated transcription (Latin):
cõceptꝰ sum: et ĩ delictis peꝑit me ma¬
tet m̃a. Uir eĩ iustꝰ m̃ito se p̃uentũ
dicebat: qui reatũ suũ antecessisse:
cognou̾at. S quẽ ad modũ abhis fue¬
rit libatus. subt̃ exponit. Et ĩttibu

Expanded text:
conceptus sum, et in delictis peperit me maconceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Vir enim justus merito se praeventum dicebat, qui reatum suum antecessisse cognoverat. Sed quemadmodum ab his fuerit liberatus subter exponit. Vers. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
lactura facultatis. aut dere huiꝯcemo¬
di eẽ ꝓfusos addidit mortis. qr reũa
mors erat. ubi cibsi posse regnabat.
Torrẽtes autẽ sepe diximꝰ. auuios eẽ
hibernis ymbribꝰ extitatos. Hic g̃
ĩiquitatib rapidis data ẽ similicu¬
do torrentiũ. ut m̃ito conturbauint
anxiũ ppłm: cũ undaꝵ inmnantiũ cõ¬
crepatõe fremuissẽt. Dolores ĩferni
circũdeder̃ me. p̃uener᷑ me laq̃i mortis.
Fiat huiꝰ u̾siculi cõpaginatõ p̃poste¬
rata u̾boꝵ. ut meliꝯ ħ sensꝰ nob̾ posit
apperiri. Cirtũdeder me dolores ĩfer¬
ni. He paganis dicit qͥ erũt dolores
inferni: id qͣui minferno debito do¬
lore torquendi st̃. Idreuenire ueto
clicinꝰ. quãdo aliqͥd nos anticipare
dinoscit᷑. ut ẽ ille reatꝰ originalis pec¬
cati. qͥ nos anteꝙͣ nascat᷑. ab ip̃o cõcep¬
tu redit obnoxios: unde ĩ .ł. psalmo¬
ꝓpħa dicturꝰ est. Ecce eĩ ĩiquitatib

Expanded text:
jactura facultatis, aut de re hujuscemojactura facultatis, aut de re hujuscemodi esse profusos, addidit mortis; quia revera mors erat, ubi diaboli posse regnabat. Torrentes autem saepe diximus fluvios esse hibernis imbribus excitatos. Hic ergo iniquitatibus rapidis data est similitudo torrentium, ut merito conturbaverint anxium populum, cum undarum minacium concrepatione fremuissent. Vers. 6. Dolores inferni circumdederunt me: praevenerunt me laquei mortis. Fiat hujus versiculi compaginatio praeposterata verborum, ut melius hic sensus nobis possit aperiri. Circumdederunt me dolores inferni: de paganis dicit, qui erunt dolores inferni, id est qui in inferno debito dolore torquendi sunt. Praeveniri vero dicimus, quando aliquid nos anticipare dignoscitur, ut est ille reatus originalis peccati qui nos, antequam nascamur, ab ipso conceptu reddit obnoxios: unde in quinquain iniquitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
iutore. Laudãs ĩuocabo dnm. et ab ĩi¬
micis meis saluus eto. Post uirtutes
phactas. uir sc̃s nulla se elatio nõ iac¬
tauit. S qr erat rez ip̃ar ylaritate.
gaudendũ. Laudãs se dix̃ ĩuocare
ctũm. et ip̃i innũsa tribuere. qui dig¬
nat ẽ cũcta prãre. et id̾o se dic̃ ab ĩmmꝰ¬
cis saluũ faciendũ. qr uictoriã suã nõ
alit̾ facit. uiiis suis captiuus reddit᷑.
ꝙͣnis hostes supasse uiteat. Cutũde¬
derũt me gemitꝯ mortis. ⁊ torrẽtes
ũquitatis conturbauet̾ me. Pꝯt ex¬
uitatõe ꝓphe quã scã pietate cõcepit.
uentũ ẽ ad ordĩe sccłm. ubi ꝓcladibꝰ
genis humani que ante aduentũ
dm̃ crassabant᷑. itroducta una ꝑsõa
iustoꝵ quos illotẽpore fuisse nõ du¬
biũ ẽ: pius depcator exorat. Nã me¬
rito iustꝯnte curcũdatũ se gemitibus
asserebat. qr clũ eẽt suꝑstitionũ ĩnu¬
mera multitudo: fideliũ erat rara
deuotio. & ne putares gemitꝰ de

Expanded text:
. Laudans invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero. Post virtutes peractas, vir sanctus nulla se elatione jactavit; sed quia erat rerum ipsarum hilaritate gaudendum, laudans se dixit invocare Dominum, et ipsi universa tribuere, qui dignatus est cuncta praestare. Et ideo se dicit ab inimicis salvum faciendum, quia victoriam suam non aliter facit, vitiis suis captivus redditur, quamvis hostes superasse videatur. 5 Circumdederunt me dolores mortis: Et torrentes iniquitatis conturbaverunt me. H concepit, ventum est ad ordinem secundum, ubi pro cladibus generis humani, quae ante adventum Domini grassabantur, introducta una persona justorum, quos illo tempore fuisse non dubium est, pius deprecator exorat. Nam merito justus iste circumdatum se gemitibus asserebat, quia dum esset superstitionum innumera multitudo, fidelium erat rara devotio. Et ne putares gemitus de