comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Factũ uuq est annuente omĩpotencia
diui Initatis. que se in ueritate peten¬
tib  nichil negare consueuit: ut qd̃
fideliter petebat. feliciter inueniret. Le¬
ta siquidem et gaudens. omĩpotenti dño
gracias retulit: qui ei concessit. qd̾ eum
tanta animi anxietate iam diu postulaue¬
rat. Ibat itaq multũ hilaris. et nimis ex¬
ultans: et quasi quadam ĩmensitate leticie
absorta totius consilii grauitate postposi¬
ta. suꝑni regis eternalib ornamentis ꝑ¬
henniter inserendam. subito leuare molie¬
batur celestẽ margaritã. S affuit diuini
dispositio consilii: que circa beati corꝑis
pignera aliquid inconsiderate uel leuiter
non esse agendum declarauit. Nã mox
aduenit. non casu. sed dei ꝓuidencia uene¬
randus presbiter giso. scõrum mr̃m quin¬
tini. et uictorici pignerum custos idoneꝰ:
qui ante iam dicte p̃cipitacioni uix finẽ
imposuit: et eorũ molimina uehem̃tissi¬

Expanded text:
factumque est annuente omnipotentia factumque est annuente omnipotentia divinitatis, quae se in veritate petentibus nihil negare consuevit, ut quod fideliter quaerebat, feliciter inveniret. Laeta siquidem et gaudens, omnipotenti Domino gratias retulit, qui ei concessit quod cum tanta animi anxietate jam diu postulaverat. Ibat itaque multum hilaris et nimis exsultans, et quasi quadam immensitate laetitiae absorpta, totius consilii gravitate proposita, superni regis aeternalibus ornamentis perenniter inserendam subito levare moliebatur coelestem margaritam. Sed adfuit divini dispositio consilii, quae circa beati corporis pignora aliquid inconsiderate vel leviter non esse agendum declaravit. Nam mox advenit, non casu, sed Dei providentia venerandus presbyter Giso, sanctorum martyrum Quintini et Victorici pignorum custos idoneus, qui jam dictae praecipitationi vix finem imposuit, et eorum molimina vehementissi
Abbreviated transcription (Latin):
m loco detineri uidebatur. de eius sacri cor¬
poris absencia. quedã ause sunt ꝯm̃tari
figmenta. Huius namq rei gr̃a. ad requi¬
rendum tanti corporis scĩssimũ thesaurũ
fidelis intencio ꝓuocatur: dicens sibi ñ eã
ibi oportunũ esse amplius manere: si lo¬
cus isdem fraudatus esset tam sc̃a et glo¬
riosissima matre. Igitur anno incarnacio¬
nis dñice nongentesimo quadragesimo
sexto ludouico regnante. quinto die. pri¬
die nonarũ octobris. post plurima ieiu¬
nia. post crebras uigilias. post multas la-¬
crimas eandem noctẽ cum his om̃ib quos
uel quas ad hoc ꝓuocare potuit insomnẽ
ducens: per uberes et ĩmensos lacrimarũ
imbres. omĩpotentis dñi clem̃tiã humilit
implorauit: ut ei sce uirginis sue sacratis¬
simũ corpus reuelare dignaret᷑. Factoq
mane: post ꝑacta missarũ sollẽpnia. fidelis
ac deo deuota femina. p̃ciosam sacri corꝑis
gemã studiose quesitura: sarculũ arripuit.

Expanded text:
in eodem loco detineri videbatur, de ejus sacri corin eodem loco detineri videbatur, de ejus sacri corporis absentia quaedam ausae sunt commentari figmenta. Hujus namque rei gratia requirendum tanti corporis sanctissimum thesaurum fidelis intentio provocatur, dicens sibi non eam ibi opportunum esse amplius manere, si locus isdem fraudatus esset tam sancta et gloriosissima matre. 3. Igitur anno Incarnationis Dominicae nongentesimo quadragesimo sexto, Ludovico regnante, quinto die pridie Nonarum Octobris, post plurima jejunia, post crebras vigilias, post multas lacrymas, eamdem noctem cum his omnibus quos vel quas ad hoc provocare potuit, insomnem ducens per uberes et immensos lacrymarum imbres, omnipotentis Domini clementiam humiliter imploravit, ut ei sanctae virginis suae sacratissimum corpus revelare dignaretur. factoque mane post peracta missarum solemnia, fidelis ac Deo devota femina, pretiosam sacri corporis gemmam studiose quaesitura, sarculum arripuit:
Abbreviated transcription (Latin):
in urbem remorũ ad beatissime dei geni-¬
tricis et semꝑ uirginis marie tutelam con¬
fugiens. capitis uelamen deuota suscepit.
Cui post modũ deo disponente. contigit
huic humolariensi p̾esse loco: ubi nrĩs
temporib cunctis imitabilẽ diucius ꝑegit
uitam. Euit namq mire ab.stinencie.
uictricis paciencie. amatrix
pertatis. deuote humilitatis.
sericordie oꝑib dedita. ieiuniis. uigiliis
et orõnib conuenienter intenta: uerũ¬
ettam quasdam scĩmoniales. que in ibi
per misera carnalis desiderii lenocinia turpis¬
sime uolutabantur: crebris exhortacionibus
ad sui imitacionẽ iuxta monita apłi. argu¬
endo. obsecrando. nec non etiã increpando
continue inuitabat. S sicut semꝑ contraria
esse solet uita iustorũ morib reproborum:
grauis eis facta est etiam ad uidendum.
Unde post multa obprobria. et maledicta
atq insidiarũ iacula que ei intorserant:
quia amore scĩssime uirginiᷤ bunegundiꝰ hoc

Expanded text:
in urbem Remorum ad beatissimae Dei geniin urbem Remorum ad beatissimae Dei genitricis et semper virginis Mariae tutelam confugiens, capitis velamen devota suscepit. Cui postmodum Deo disponente contigit huic praeesse loco, ubi nostris temporibus cunctis imitabilem diutius peregit vitam. Fuit namque mirae abstinentiae, victricis patientiae, amatrix paupertatis, devotae humilitatis, misericordiae operibus dedita, jejuniis, vigiliis et orationibus convenienter intenta: verumetiam quasdam sanctimoniales, quae inibi per misera carnalis desiderii lenocinia turpissime volutabantur, crebris exhortationibus ad sui imitationem juxta monita Apostoli, arguendo, obsecrando, necnon etiam increpando, continere invitabat. Sed sicut semper contraria esse solet vita justorum moribus reproborum, gravia eis facta est etiam ad videndum. Unde per multa opprobria et maledicta atque insidiarum jacula quae ei intorserant, quia amore sanctissimae virginis Hunegundis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
clara signorum luce splendentẽ. Aggredia¬
mur ergo modis qualibus ualemus. quedã
ꝑspicua narrare miracula: que dñs in bea¬
tissime uirginis sue hunegundis trans laci-¬
one dignatus est demonstrarẽ. Utile qͥdem
duximus quatinus lucidiorẽ reddamus
huius descriptionis textũ: ut huius officii
nomina ꝑsonarum. causas rerũ. annorũ
numerũ. simul etiam seriem temporum
intimemus. Sicq fit. ut ꝑsonarũ graui¬
tas leuitatis notam abiciat. certissime
racionis causa. temeritatis maculã diluat:
finitus annorũ numerus. aliquid nobis
in eodem numero misticũ innuat: tẽpo¬
rum quoq series miraculorũ głam auge
berta nomine: que in iuuentute sua pa-¬
rentibus ut ferunt cogentib. uni uiro
iuncta fuerat. Quo ab hac luce subtrac¬
to: statuit in corde suo ñ amplius mor¬
tali seruire marito. Nam multis nobilib
et ditissimis uiris ad eius coniugium anhe¬
lantibus: uix amicorũ manib elapsa

Expanded text:
clara signorum luce splendentem. Aggrediaclara signorum luce splendentem. Aggrediamur ergo modis qualibus valemus quaedam perspicua narrare miracula, quae Dominus in beatissimae virginis suae Hunegundis translatione dignatus est demonstrare. Utile quidem duximus, quatenus lucidiorem reddamus hujus descriptionis textum, ut hujus officii nomina personarum, causas rerum, annorum numerum simul etiam seriem temporum intimemus, sicque fit, ut personarum gravitas levitatis notam abjiciat, certissimae rationis causa temeritatis maculam diluat; finitus annorum numerus aliquid nobis in eodem numero mysticum innuat, temporum quoque series miraculorum gloriam auBerta nomine, quae in juventute sua parentibus, ut ferunt, cogentibus, cum viro juncta fuerat. Quo ab hac luce subtracto statuit in corde suo non amplius mortali servire marito. Nam multis nobilibus et ditissimis viris ad ejus conjugium anhelantibus, vix amicorum manibus elapsa,
Abbreviated transcription (Latin):
diu absq tedio. His et aliis huiꝰcemodi.
scã atq felix anima dulcorata solamini¬
bus. octauo Ralendas septembris migras¬
se creditur ad dñm: qui est solus sine
principio. regnans in unitate et trinita-
semper. et in omĩa seculorũ secula ipsi gła
laus et iubilatio. honor et imperium :¬
per omnia secula seculorum amen Explici¬
agnalia diuine pietatis. quibus
omp̃s deus merita iustorũ propa¬
lare dignatur. dum fideli deuo¬
tione mens humana scrutatur. a sui tor-¬
poris ignauia erigitur animus: et quia
eusdem condicionis qua et ipse subsiftit
fuisse conspicit quos miratur: quibus
nulla meritorũ genera p̃rogatiua. sed
sola diuini muneris gracia. tanta uirtu¬
tum infignia suꝑna concessit clemencia:
ad hec ꝓmerenda fidem excitat. spem ro¬
borat: atq circa diuini cultus exercicia
ad bene uiuendũ forti annisu exerit¬
brachia. Tantoq fidencius prorũpit ad forcia :
quanto gloriosius ꝑspicit sexum fragiliorẽ:

Expanded text:
 etc. 18. His et aliis hujuscemodi sancta atque felix anima dulcorata solaminibus VIII Kalendas Septembris migrasse creditur ad Dominum, qui est solus sine principio regnans in unitate et trinitate semper et in omnia saeculorum saecula. Ipsi gloria, laus et jubilatio, honor et imperium per omnia saecula saeculorum. Amenagnalia divinae pietatis, quibus omnipotens Deus merita justorum propalare dignatur, dum fideli devotione mens humana scrutatur, a sui torporis ignavia erigitur animus; et quia ejusdem conditionis qua et ipse subsistit, fuisse conspicit quos miratur, quibus nulla meritorum praerogativa, sed sola divini muneris gratia, tanta virtutum insigni superna concessit clementia, ad haec promerenda fidem excitat, spem roborat, atque circa divini cultus exercitia ad bene agendum forti annisu exeritbrachia; tantoque fidentius prorumpit ad fortia, quanto gloriosius perspicit sexum fragiliorem
Abbreviated transcription (Latin):
templum dei uiolare tẽptauerit. disperdet
illum deus: penitencia ductus. non ẽ ausus¬
eam contingere diucius. Missis itaq nun¬
ciis: scãm uirginem spreuit a consorcio: a co¬
mitatu sue reuersionis. derelinquens illam
solam ua publica: et subtrahens illi omĩa
tanti itineris necessaria. Priuata uirgo huma¬
no solacio. cepit uiriliter agere et confor¬
tari in dño: dicens illa psalmographi can¬
tica. Dñs pascit me et nichil michi deerit:
in loco pascue ibi me collocauit: suꝑ aquã

Expanded text:
templum Dei violare tentaverit, disperdet templum Dei violare tentaverit, disperdet illum Deus, poenitentia ductus non est eam ausus contingere diutius. Missis itaque nuntiis, sanctam virginem sprevit a consortio et a comitatu suae reversionis, derelinquens illam solam via publica, et subtrahens illi omnia ad tanti itineris necessaria. Privata virgo humano solatio, coepit viriliter agere et confortari in Domino, dicens illa Psalmographi cantica: Dominus pascit me et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit, etc. .
Abbreviated transcription (Latin):
tra. in ieiunio cibus: in infirmitate medi¬
cina. Quod est professa custodiat: ut et
hostem antiquum deuincat. et iiciorũ
sordes expurget: quatinus centesimo frue¬
tu cum decore uirginali ac uirtutũ lampa¬
dibus exornetur: et ad electarum uirgi¬
num consorciũ ꝑuenire mereat᷑. Cumq
om̃s respondissent amen: sc̃s antistes de¬
osculans caput scẽ uirginis hunegundis
dimisit eam in pace. Hec audiens eudaldꝰ¬
qui pridem uocatus fuerat sponsus: eum ꝯgno¬
uisset se contẽptum a uirgine indignatus est
animo. et cunctis sensib anxiari cepit:
uoluens in animo cum nimia estuatione.
ut eam gladio transuerberaret. S timens
incurrere ptriculũ homicidii. territusq
audita sentencia sermonis apłici quã retu¬
limus: quia non oportet sc̃m contristari
sp̃m. cunis sancta uirgo erat domicilium
iuxta pauli uocem ubi dicit. qd caste ui¬
uentes tẽpla sunt sp̃c scĩ. ideoq quisquis

Expanded text:
tia, in jejunio cibus, in infirmitate meditia, in jejunio cibus, in infirmitate medicina. Quod est professa custodiat, ut hostem antiquum devincat, et vitiorum sordes expurget, quatenus centesimo fructu cum decore virginali ac virtutum lampadibus exornetur, et ad electarum virginum consortium pervenire mereatur. » Cumque omnes respondissent, Amen, sanctus antistes deosculans caput sanctae virginis Hunegundis dimisit eam in pace. 11. Haec audiens Eudaldqui pridem vocatus fuerat sponsus, cum cognovisset se contemptum a virgine indignatus est animo, et cunctis sensibus anxiari coepit, volvens in animo cum nimia aestuatione ut eam gladio transverberaret. Sed timens incurrere periculum homicidii, territusque audita sententia sermonis apostolici quam retulimus, quia non oportet sanctum contristari Spiritum, cujus sancta virgo erat domicilium, juxta Pauli vocem ubi dicit, quod caste viventes templa sunt Spiritus sancti : ideoque quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
te sponsam fateris in terra. eiꝰ amplexib
perfrui merearis in ꝑenni gloria. His die¬
tis uelum capitis ac reliqua indumenta
in humilitate castitatẽ cordis et corporis
ad contẽptũ mundi significantia. suꝑ sc̃m̃
altare composita. sc̃s papa benedixxit: atq
more scõ consecrans effusa benedictione.
eam xp̃o seruiturã ut poposcerat iure
dedicauit. Et conuersus ad dñm: et exo¬
rans dixit. Respice dñe suꝑ hanc famu¬
lam tuã: ut scẽ uirginitatis ꝓpositum.
quod te inspirante suscepit. te gubernante
custodiat. Sit in ea dñe per donũ sp̃c tui
prudens modestia: grauis lenitas: casta li¬
bertas. Ferueat in caritate: et nichil extra
te diligat. Laudabiliter uiuere studeat:
et laudari non appetat. Te timendo suꝑ
omĩa amet: et amando in omibus te ti¬
meat. Tu ei dñe sis gaudium: tu in merore
solatium: tu in ambiguitate consilium. In
inuiria sis defensio. in puuꝑtate abundan¬

Expanded text:
te sponsam fateris in terra, ejus amplexibus te sponsam fateris in terra, ejus amplexibus perfrui merearis in perenni gloria. » 10. His dictis velum capitis ac reliqua indumenta in humilitate castitatem cordis et corporis ac contemptum mundi significantia super sanctum altare composita sanctus papa benedixit, atque more sancto consecrans effusa benedictione eam Christo servituram, ut poposcerat, jure dedicavit. Et conversus ad Dominum et exorans dixit: « Respice, Domine, super hanc famulam tuam, ut sanctae virginitatis propositum, quod te inspirante suscepit, te gubernante custodiat. Sit in ea, Domine, per donum Spiritus tui prudens modestia, gravis lenitas, casta libertas: ferveat in charitate, et nihil extra te diligat. Laudabiliter vivere studeat, et laudari non appetat. Te timendo super omnia amet, et amando in omnibus te timeat. Tu ei, Domine, sis gaudium, tu in moerore solatium, tu in ambiguitate consilium. In injuria sis defensio, in paupertate abundan
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sp̃e sancti: et ideo quiscͥs tẽplũ dei
uiolauerit. disꝑdet illum d̾s. Multũ
est in te uenerandus ille artifex sũmus.
qui operatur omĩa in om̃ibus: diuidens
singulis pro ut uult. Eia uirgo casta.
eia mens pudica: suscipe qd̾ amori eterno
proficiat. Oblata et enim tibi a uiro eor¬
ruptibili sub specie pietatis munuscula ꝓ¬
iecisti: suscipe nunc per nr̃ãm benedictio¬
nem tibi a dño concessa dotalia: per que
sponsam xp̃i te in eternũ recognoscas:
et transitoria contẽpnendo. sempiterna
gaudia comp̃hendas. Ille enim in tua
mente quod facies ꝓspicit: et quã deen¬
ter eius uirgines comiteris attendit.
Fropterea ab adolescentulis ipsius ut
diligaris uehementer decerta. et post odorẽ
ungentorũ illius currere festinanter anhela:
semper pro concessis dño gracias referens.
et pro concedendis humiliter exorans.
Hortorq te habere in memoria. que pos¬
sidere concupiscis in uita eterna: ut cuius

Expanded text:
sunt Spiritus sancti , et ideo quisquis templum Dei sunt Spiritus sancti , et ideo quisquis templum Dei violaverit disperdet illum Deus. Multum est in te venerandus ille artifex summus, qui operatur omnia in omnibus, dividens singulis prout vult. Eia virgo casta, eia mens pudica, suscipe quod amori aeterno proficiat; oblata etenim tibi a viro corruptibilis sub specie pietatis munuscula projecisti: suscipe nunc per nostram benedictionem tibi a Domino concessa dotalia, per quae sponsam Christi te in aeternum recognoscas, et transitoria contemnendo, sempiterna gaudia comprehendas. Ille enim in tua mente quid facies prospicit, et quam decenter ejus virgines comiteris attendit. Propterea ab adolescentulis ipsius ut diligaris vehementer decerta, et post odorem unguentorum illius currere festinanter anhela, semper pro concessis Domino gratias referens, et pro concedendis humiliter exorans. Hortorque te habere in memoria quae possidere concupiscis in vita aeterna, ut cujus
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. ut socłam grãm haberetis. Hie ẽ nr̃e
fidei thesaurus: quem signatũ ecclesiastico sim¬
bolo custodimus. quod in baptisinate susce¬
pimus. Sic coram deo corde credimus. sic
coram om̃ibus hominib ore confitemur:
ut hominib fidem sua cognicio faciat.
et imago sua deo testimoniũ reddat. Hec
et alia huiuscemodi innumera fidei sacra¬
menta: palam omĩbus replicans hunegun¬
dis uirgo deuotissima : aurib astanciũ
salubre cõmereium p̃stitit: et faucib uir¬
gineis obtabile silenciũ. Tunc uenerabilis
pontifex sũme sedis apłice. reputans non
sonare hominẽ. sed potius intelligens scm
resonare sp̃m castis in uisceribus: coram
cunctis ita fatur. Benedicta filia tu. a dño
deo exercitiuum: que in tua m̃te pura.
iocundum deo p̃parasti habitaculũ. Non
oportet ergo sc̃m contristari sp̃m: cuius
mens pudica creditur esse sacrariũ. Apłs¬
et enim dicit. quia caste uiuentes templa

Expanded text:
venire, ut secundam gratiam haberetis . Hic est fidei venire, ut secundam gratiam haberetis . Hic est fidei nostrae thesaurus, quem signatum ecclesiastico symbolo custodimus, quod in baptismate suscepimus. Sic coram Deo corde credimus, sic coram omnibus hominibus ore confitemur, ut hominibus fidem sua cognitio faciat, et imago sua Deo testimonium reddat. » 9. Haec et alia hujuscemodi innumera fidei sacramenta palam omnibus replicans Hunegundis virgo devotissima, auribus astantium salubre commercium praestitit, et faucibus virgineis optabile silentium. Tunc venerabilis pontifex summae sedis apostolicae, reputans non sonare hominem, sed potius intelligens sanctum resonare Spiritum castis in visceribus, coram cunctis ita fatur: « Benedicta filia tu a Domino Deo exercituum, quae in tua mente pura jucundum Deo praeparasti habitaculum. Non oportet ergo sanctum contristari Spiritum, cujus mens pudica creditur esse sacrarium. Apostolus enim dicit, quia caste viventes templa
Abbreviated transcription (Latin):
ne quod in celis terrisq et mari potenta¬
tur uel agitur uel mouetur. creaturam
esse credimus et fatemur: deum uͦ solũ
creatorẽ. Filium quoq dei credimꝰ in no¬
uissimis temporib conceptũ esse de sp̃u scõ
et natũ ex maria uirgine. carnẽq nat᷑e
humane et animã suscepisse: in qua er¬
ne crucifixũ et sepultũ. ac resurrexisse
a mortuis credimus et fatemur: et in
eadem ipsa carne licet alterius glorie. pꝰ
resurrectionẽ ascensisse in celum: unde
iudicem uenturũ expectamus. uiuorum.
et mortuorum. Carnis quoq nr̃e resur¬
rectionem fatemur integrã atq ꝑfectã:
in qua nunc uigatnus et mouemur in p̃¬
senti uita: et in ipsa aut pro bonis actib
consequi bonorum p̃mia. aut pro malis
sustinere malorũ supplicia. Penitenciam
peccatorũ plenissima fide ꝓfitemur. ac
uelut scd̾am grãm suscipimus: iuxta qd̃
apłs dicit ad corinthios. uolui per uos

Expanded text:
ne quod in coelis terrisque et mari potentane quod in coelis terrisque et mari potentatur vel agitur vel movetur, creaturam esse credimus et fatemur, Deum vero solum creatorem. Filium quoque Dei credimus in novissimis temporibus conceptum esse de Spiritu sancto et natum ex Maria virgine, carnemque naturae humanae et animam suscepisse. In qua carne crucifixum et sepultum ac resurrexisse a mortuis credimus et fatemur, et in eadem ipsa carne, licet alterius gloriae, post resurrectionem ascendisse in coelum, unde judicem venturum exspectamus vivorum et mortuorum. Carnis quoque nostrae resurrectionem fatemur integram atque perfectam, in qua nunc vivimus et movemur in praesenti vita, et in ipsa aut pro bonis actibus consequi bonorum praemia, aut pro malis sustinere poenarum supplicia. Poenitentiam peccatorum plenissima fide profitemur, ac velut secundam gratiam suscipimus, juxta quod apostolus dicit ad Corinthios: Volui per vos
Abbreviated transcription (Latin):
apłicis institucionib monemur. ut om̃ib
poscentib rationẽ de spe et caritate que
in nobis est ꝓferamꝰ: non moremur diutiꝰ
głam fidei nr̃e. tue beatitudini paucis de¬
monstrare. Credimus quippe et confitem̃
absq principio tẽporis et fine sũmũ et
incircũscriptũ sp̃m. unũ om̃ipotentẽ esse
dleum: iuxta quod ait moyses. Audi istł: dñs
deus tuus. deus unus est. Unis est inquã ds
pater ingenitus. unus filius eius unigenit᷑:
et in quo sunt omĩa: et sine quo factũ est
nichil. Hec triꝑtita coniunctio. et coniuncta
diuisio: et in personis excludit unionem.
et in ꝑsonarũ distinctione obtinet unita¬
tem. Non autem sicut tres ꝑsonas ita tres
deos credimus: sed in tribus ꝑsonis unã
deitatem confitemur. Trinitatẽ scãm ere¬
dimus in subsistentib ꝑsonis: unitatem
uero in natura et maiestate ac substancia
deitatis. Omne igitur quod est in duo di¬
uidimus: absq sola nempe trinitate om¬

Expanded text:
icis institutionibus monemur ut omnibus poscentibus rationem de spe et charitate quae in nobis est proferamus, non moremur diutius gloriam fidei nostrae tuae beatitudini paucis demonstrare. Credimus quippe et confitemur absque principio temporis et fine summum et incircumscriptum Spiritum, unum omnipotentem esse Deum, juxta quod ait Moyses: Audi, Israel: Dominus Deus tuus Deus unus est . Unus est, inquam, Deus Pater ingenitus, unus Filius ejus unigenitus,et in quo sunt omnia, et sine quo factum est nihil. Haec tripartita conjunctio et conjuncta divisio, et in personis excludit unionem, et in personarum distinctione obtinet unitatem. Non autem sicut tres personas, ita et tres deos credimus, sed in tribus personis unam Deitatem confitemur: Trinitatem sanctam credimus in subsistentibus personis, unitatem vero in natura et majestate ac substantia Deitatis. Omne igitur quod est, in duo dividimus. Absque sola nempe Trinitate om
Abbreviated transcription (Latin):
cus est dei omĩpotentis: et ideo hue uenit¬
idoli. Pic nobis signa eius. ut possimꝰ inueni¬
re eum: quia inter multa milia hominũ.
crispo. caro candida: oculi grandes. nares.
equales et directe: aures cooꝑte crine ca¬
pitis. barba prolixa: paueos habens canos.
Statura equalis: que nec longasatiᷤᷤ potest

Expanded text:
cus est Dei omnipotentis, et ideo is» inquiunt «signa eius, ut possimus inuenire eum, quoniam inter multa milia hominum crispi, caro candida, oculi grandes, nares aequales et directae, aures coopertae crine capitis, barba prolixa habens canos paucos, statura aequalis, quae nec brevis,
Abbreviated transcription (Latin):
corpore sum integra. atq m̃te ĩpolluta.
Illi me deuoueo. qui creauit uniuersa:
atq fidem quã requiris ipsi seruo integrã.
Quam si plane uis audire pandam tibi
pater optime: quia licet barbara sim nati¬
one. tamen hanc fatemur uerã fidem atq
scãm. que nobis in fine temporis ẽ delata.
ab hac sc̃a sede apłica. et catholica matre
ecclesia. Ecce etenim tua scĩtas dũ a nobis
fidem exigit: uidetur nobis quasi xp̃c
a samaritana aquã fontis postulet. Qui
dum tali dignatus est ꝑfrui alloquio:
innuit latenter qd̃ neminẽ a fide ulla po¬
test regio repellere. Unde nos qr fidem
non erubescimus. de ꝓuincia nequaquã
confundim᷑: cum dauid p̃cipiat om̃s gen¬
tes plaudere manibus. et iubilare deo

Expanded text:
corpore sum integra atque mente impolluta. corpore sum integra atque mente impolluta. Illi me devoveo qui creavit universa, atque fidem quam requiris ipsi servo integram. Quam si plane vis audire, pandam tibi, Pater optime, quia, licet barbara sim natione, tamen hanc fatemur fidem veram atque sanctam, quae nobis in fine temporis est delata ab hac sancta sede apostolica et catholica matre Ecclesia. Ecce etenim tua sanctitas dum a nobis fidem exigit, videtur nobis quasi Christus a Samaritana aquam fontis postulet: qui dum tali dignatus est perfrui alloquio, innuit latenter quod neminem a fide ulla potest regio repellere. Unde nos quia fidem non erubescimus, de provincia nequaquam confundimur, cum David praecipiat omnes gentes plaudere manibus et jubilare Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ergo tibi generaliter loquatur lingua
omĩum: quia dignũ est in talib gestis
attollere te dñm uniuersorũ. Equidem
te dñe super his in eternũ laudabo: et
glorificabo nomen tuũ in secula. Et con¬
uersus ad dei castam uirginẽ. infit: ita
inquiens. Cuiatiꝰᷤ es puella. uel a quib oris
aduenisti replica: nomenq tuum et fidẽ
tue gentis pariter designa. Estimo enim
te nobilissima stirpe progenitã: et ab ipsis
infancie cunis. ecclesiastice discipline lit¬
teris eruditã. Ad hec illa mente et facie
serenissuma: sũmisso uultu tali orsa ẽ allo¬
quio. Si de gente pater queris et domine.
ego gentis sũ francigene. atq hunegun¬
dis dicor nomine: et in pago nata sum
uermandensi. a quo delata huc ueni. Edu¬
cata sum equidem parentib xp̃icolis:
et contra uelle meũ. et ut credo dei pla¬
citum. sponso tradita sum iuuenculo:
quẽ post pono et deuito deuincta xp̃i
caritate : quo ducente et fauente. toto

Expanded text:
ergo tibi generaliter loquatur lingua ergo tibi generaliter loquatur lingua omnium, quia dignum est in talibus gestis attollere te Dominum universorum. Equidem te, Domine, super his in aeternum laudabo, et glorificabo nomen tuum in saecula. » 8. Et conversus ad Dei castam virginem infit ita inquiens: « Cujas es puella, vel a quibus oris advenisti replica, nomenque tuum et fidem tuae gentis pariter designa. Aestimo enim te nobilissima stirpe progenitam, et ab ipsis infantiae cunis ecclesiasticae disciplinae litteris eruditam. » Ad haec illa mente et facie serenissima submisso vultu, tali orsa est alloquio: « Si de gente, Pater, quaeris, et domine, ego gentis sum Francicae, atque Hunegundis dicor nomine, et in pago nata sum Vermandensi, a quo delata huc veni. Educata equidem sum parentibus Christicolis, et contra velle meum, et, ut credo, Dei placitum, sponso tradita sum juvenculo, quem postpono et devito devincta Christi charitate, quo ducente et favente, toto
Abbreviated transcription (Latin):
et terrestris copula cũ om̃i pomꝑa deicit᷑.
cum a superis castitas uirtutũ regina dif¬
funditur. Erat certe gaudens quasi quod
optauerat diu possidens: unde nec ad mo¬
mentũ poterat relinquere. que cũ tanta
celeritate meruit inuenire. Adueniente
denuo die stationis apłice ꝓuoluta est pe¬
dibus antistitis scẽ catholice matris ecclesie:
offerens ꝓtectam uirginitatẽ xp̃o dño ad
exemplũ genitricis uirginis: et exposcens
se sacrari sigillo castimonie et capitis ue¬
lamine. sub tutela et seruicio in cõparabi¬
lis uirginis marie. Cuius benignisimam
intencionẽ et deuocionẽ pius pater audi¬
ens: et a dño eius mentẽ illustratã intelli¬
gens: uoce lacrimabili admirans tantã
mn puella sapientiã: dixisse fertur. Bene¬
cdictus es dñe deus omĩum. qui in thoro
uirginali mentis caste et corporis tuum
locas domiciliũ: et in sexu fragilis mate¬
rie. numerosa operaris mirabilia. Laudẽ

Expanded text:
et terrestris copula cum omni pompa dejicitur, et terrestris copula cum omni pompa dejicitur, cum a superis castitas virtutum regina diffunditur. Erat certe gaudens quasi quod optaverat diu possidens, unde nec ad momentum poterat relinquere quae cum tanta claritate meruit invenire. Adveniente denuo die stationis apostolicae, provoluta est pedibus antistitis sanctae catholicae matris Ecclesiae, offerens protectam virginitatem Christo Domino ad exemplum Genitricis virginis, et expostulans se sacrari sigillo castimoniae et capitis velamine sub tutela et servitio incomparabilis Virginis Mariae. Cujus benignissimam intentionem et devotionem pius Pater audiens et a Domino ejus mentem illustratam intelligens, voce lacrymabili admirans tantam in puella sapientiam, dixisse fertur: « Benedictus es, Domine Deus omnium, qui in toro virginali mentis castae et corporis tuum locas domicilium, et in sexu fragilis materiae numerosa operaris mirabilia. Laudem
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq ꝑcunctarent᷑ loca urbis mundi do¬
mine. et superbo fastu. sponsus cũ sodalib
undiq circũseptus. uaria scõrum circuiret
pignera: illa uitans arrogancie comitatũ
sola ibat ad apłorum limina. Sponsus eam
estimabat repausare pre multe uie lassi¬
tudine: illa uelut mente renouata. ae
robustior effecta: omĩa foris et intus
rome urbis circuibat oratoria. Ille ergo
ruitura oculo suꝑbo mirabatur edificia
urbis ihericuntine: hec ĩ ꝑpetuũ mansura.
mentis intuitu iniisebat clara menia celestis
iherosolime. Semꝑ ob amorẽ patrie celestis
in oracionib et iugiliis ae ieiuniis. ante
apłorum limina solo recubans: et uic ad
hospicium rediens. Inde spretis reb tͣnsi¬
toriis. relictoq sponso cum suis omnibus¬
ꝑnoctans erat in orationib: corpus uigi¬
siis et media macerans. et omĩa que ha¬
bere poterat pauperib erogans: sicq mo¬
nacha efficitur que sponsa putabatur.

Expanded text:
Cumque percunctarentur loca urbis mundi doCumque percunctarentur loca urbis mundi dominae, et superbo fastu sponsus cum sodalibus undique circumseptus, varia sanctorum circuiret pignora; illa vitans arrogantiae comitatum, sola ibat ad apostolorum limina. Sponsus eam aestimabat repausare prae multae viae lassitudine: illa velut mente renovata ac robustior effecta, omnia foris et intus urbis Romae circuibat oratoria. Ille ergo ruitura oculo corporeo mirabatur aedificia urbis Hiericontinae; haec in perpetuum mansura mentis intuitu invisebat clara moenia coelestis Hierosolymae, semper ob amorem patriae coelestis in orationibus et vigiliis ac jejuniis ante apostolorum limina solo recubans, et vix ad hospitium rediens. 7. Inde spretis rebus transitoriis relictoque sponso cum suis omnibus, pernox erat in orationibus, corpus vigiliis et inedia macerans, et omnia quae habere poterat pauperibus erogans: sicque monacha efficitur quae sponsa putabatur;
Abbreviated transcription (Latin):
his rite ꝑactis et paratis om̃ibus que ad u¬
sum uel ad uictũ forent congrua cunctis
publicã. Sponsus pompa seculari hilaris
et alacer extrinsecus: uirgo multo gau¬
dentior. letabatur intrinsecus. Cuncta qͥppe
ei xp̃c tribuebat prosꝑa: cui iam cũ fide
uera. spe. et caritate integra. famulari sẽꝑ
tacitis p̃cibus custodiri cor et corpus im¬
maculatũ. ne confunderetur illecebrosis
uoluptatibus. Ore tacito mens orabat: et
protegentẽ se deum. cordis oculis ꝯspicie¬
bat. Suauissimis alloquiis legiones scãs
angelorũ euocabat suũm auxxiliũ: et
cum lacriiis sibi adesse poscebat. omnem
chorũ agminũ celestium. Exauditur dei
famula: et comitante illi diuina miscd̾ia
suꝑni respectus ꝓmeruit maiorasolatia.
Sacroscã utiq presidia sibi mox adesse ꝑ¬
sensit: que defensam om̃ibus incõmodis
rome presentarunt apostolicis conspectib.
cum om̃i integritate fidei et corporis.

Expanded text:
His rite peractis et paratis omnibus quae ad uHis rite peractis et paratis omnibus quae ad usum vel ad victum forent congrua cunctis publicam; sponsus pompa saeculari hilaris et alacer extrinsecus, virgo multo gaudentior laetabatur intrinsecus. Cuncta quippe ei Christus tribuebat prospera, cui jam cum fide vera, spe et charitate integra, famulari sempe Christum tacitis precibus custodiri cor et corpus immaculatum, ne confunderetur illecebrosis voluptatibus. Ore tacito mens orabat, et protegentem se Dominum cordis oculis conspiciebat. Suavissimis alloquiis legiones sanctas angelorum evocabat suum in auxilium, et cum lacrymis sibi adesse poscebat omnem chorum agminum coelestium. Exauditur Dei famula, et comitante illi divina misericordia, superni respectus promeruit majora solatia. Sacrosancta utique praesidia sibi mox adesse persensit, quae defensam omnibus incommodis Romae praesentarunt apostolicis conspectibus, cum omni integritate fidei et corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
principem expetere. atq loca scã circu¬
ire: ut saltem fusa super nos benedictio¬
ne apłica fĩat nobis uita longa. salus
continua: opulencia in rebus. fecunditas
in propagine. tranquillitas in diut᷑na
pace. O beata uirgo. o suꝑni regis spon¬
sa : quam deuota diceris. Ecce dicis
quasi obtans tibi mundũ efflorescere:
quem in corde iam despectũ funditus
spreueras: et uelut stercus marcidum.
quod penitus calcaueras. Quid plura:
Ita quidem est delusa sollicitudo nuptia¬
lis: atq protelata dies matrimonũ:
et cum debuerant preparari nuptialia.
preparantur sũptus et uehicula: tanto
itineri necessaria. Nam quia erat uir¬
go tenerrima. et tam uoluntate quã¬
etate innuba. idemq sponsus timoratꝰ
et xp̃icola adquieuit placido: et ut
cognouit non esse fas resistere. etiam ipse cepit
auctor esse itineris: optans et exorans. ita sͥ
cuncta euenire. ut audierat affatib puellule.

Expanded text:
principem expetere, atque loca sancta circuprincipem expetere, atque loca sancta circuire, ut saltem fusa super nos benedictione apostolica fiat nobis vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace. O beata virgo, o superni Regis sponsa, quam devota diceris! Ecce dicis quasi optans tibi mundum efflorescere, quem in corde jam despectum funditus spreveras, et velut stercus marcidum quod penitus calcaveras. Quid plura? ita quidem est delusa sollicitudo nuptialis, atque protelata dies matrimonii; et cum debuerant praeparari nuptialia, praeparantur sumptus et vehicula tanto itineri necessaria. Nam quia erat virgo tenerrima, et tam voluntate quam aetate innuba, idemque sponsus timoratus et Christicola, acquievit placide; et ut cognovit non esse fas resistere, etiam ipse coepit esse auctor itineris, optans et exorans ita sibi cuncta evenire, ut audierat affatibus puellulae. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
puellarib: flosq genitricis uirginalis
in hac scã redolebat uirgine. radiantes
plurime uirtutũ gracie. ex uirgineis
successibus. Deinde cum sc̃m sue mentis
propositum. ad effectum oꝑationis uellet ꝑdu¬
cere. sapienti usa consilio. sponsum qͣ potuit
arte tẽptauit suauiter emollire: ac demul¬
cendo subtilitate ingenii. ab amplexibus
omĩno diuellere. Cui talia blandissimis
alloquens uocib dixit. O dulcissime atq
et ortodoxis parentib geniti sumus. non
decet nos coinquinari. ac libidinosis cõ¬
mixtionib pollui: uelut gentes que ig¬
norant deum: et sicut equus et mulus.¬
in quib non est intellectus. Placeat tibi
p̾cor et contestor per dñm meũ salubre
consiliũ: meisq te accõmoda dictis: et
queramus mutuo. qualiter nr̃a deo pla-¬
cita efficiantur coniugia: ut de nobis
non terrena. sed ꝓgenies celestis emergat.
Decet enim nimiũq ualet nos apłorũ

Expanded text:
puellaribus, flosque Genitricis virginalis puellaribus, flosque Genitricis virginalis in hac sancta redolebat virgine, radiantes plurimae virtutum gratiae ex virgineis successibus. 5. Deinde cum sanctum suae mentis propositum ad effectum operationis vellet perducere, sapienti usa consilio, sponsum qua potuit arte tentavit suaviter emollire, ac demulcendo subtilitate ingenii ab amplexibus omnino divellere. Cui talia blandissimis alloquens vocibus dixit: O dulcissime atqueet orthodoxis parentibus geniti sumus, non decet nos coinquinari ac libidinosis commistionibus pollui, velut gentes quae ignorant Deum, et sicut equus et mulus quibus non est intellectus. Placeat tibi, precor et contestor per Dominum, meum salubre consilium, meisque te accommoda dictis, et quaeramus mutuo qualiter nostra Deo placita efficiantur conjugia, ut de nobis non terrena sed progenies coelestis emergat. Decet enim nimiumque valet nos apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
lecta magis sponso celesti. terrestris ꝯfun-¬
ditur: occultoq dei iudicio. mortis confi¬
nio clauditur. Postquã uero cepit scã uir¬
go esse adolescens corpore. candidoq uul¬
tu. atq flaua facie. desponsatur rursũ
a quodam nomine eudaldo generose stir¬
pis homine : a quo uariis est dotata spon¬
salib cũ mancipiis et uillulis. Que omĩa
licet a parentib coacta. uuitu tam̃ placi¬
do et m̃te casta ꝑferens. meditabat᷑ iam¬
in animo qualiter se et sua. xp̃o sponso
traderet dotalia: fieretq scĩmonialis fe-¬
mina. sub tutela scẽ matris uirginis in¬
signita capitis uelamine: ut cum ado¬
lescentulis ueri regis ualeret edicere. ni¬
gra sum sed formosa filie iherłm. ideo
dilexit me rex: et introduẽ me in cu¬
biculum suũ. Et iterũ. Nolite me consi¬
derare qd̾ fusca sim: quia decolorauit
me sol.Talis intencio et tam p̾clarum
exerciciũ. uersabatur sedule in p̃cordiis

Expanded text:
lecta magis sponso coelesti terrestris confunlecta magis sponso coelesti terrestris confunditur, occultoque Dei judicio mortis confinio clauditur. 4. Postquam vero coepit sancta virgo esse adolescens corpore candidoque vultu atque flava facie, desponsatur rursum a quodam nomine Eudaldo generosae stirpis homine, a quo variis est dotata sponsalibus cum mancipiis et villulis: quae omnia licet a parentibus coacta, vultu tamen placido et mente casta perferens, meditabatur jamdiu animo, qualiter se et sua Christo sponso traderet dotalia, fieretque sanctimonialis femina sub tutela sanctae matris Virginis, insignita capitis velamine, ut cum adolescentulis veri regis valeret edicere: Nigra sum sed formosa, filiae Jerusalem, ideo dilexit me Rex, et introduxit me in cubiculum suum ; et iterum: Nolite me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol . Talis intentio et tam praeclarum exercitium versabatur sedule in praecordiis
Abbreviated transcription (Latin):
colentib prodiit parentib. Hanc e sacro
fonte ferunt eleuatã ab eligio pontifi¬
ce nouiom̃sis ac uermandensis ecclesie:
ubi sũpũt ueri sponsi arram. simulq ues¬
tem p̃ciosam. ĩmortalitatis signo candi¬
datam. et triumpho passionis ꝑlustratã:
atq caste caritatis ordine regiã et sacer¬
dotalem coronã misticã. Ubi etiã in sep¬
tem gradib baptismatis. septẽ ꝯphendi
dona sp̃c sancti: episcopali benedictione con¬
firmata. et sco crismate delibuta. Quib
undiq fulcita uiuere studuit iuuencula
per septena dierũ curricula: ut septem
septies augmentatis et monade supposi¬
to. iubelei fructũ in p̃senti uita adqui¬
reret: hocq duplicato corpore et ani¬
ma. post ꝑactũ uite cursum fructum
carperet centesimũ. sacratissimis uirgi¬
nibus consecratũ. Unde q erat gloriose
indolis ꝓgenie. ipsis in cunabulis fertur
esse desponsata coequalib natalib : sed di¬

Expanded text:
colentibus prodiit parentibus. Hanc e sacro colentibus prodiit parentibus. Hanc e sacro fonte ferunt elevatam ab Eligio pontifice Noviomensis ac Vermandensis Ecclesiae, ubi sumpsit veri sponsi arrham, simulque vestem pretiosam immortalitatis signo candidatam et triumpho passionis perlustratam, atque castae charitatis ordine regiam et sacerdotalem coronam mysticam. Ubi etiam in septem gradibus baptismatis septem comprehendit dona Spiritus sancti, episcopali benedictione confirmata et sancto chrismate delibuta. Quibus undique fulta vivere studuit juvencula per septima dierum curricula, ut septem septies augmentatis et monade supposito, jubilaei fructum in praesenti vita acquireret: hocque duplicato corpore et anima post peractum vitae cursum fructum carperet centesimum sacratissimis virginibus consecratum. Unde quia erat gloriosae indolis progenie, ab ipsis incunabulis fertur esse desponsata coaequalibus natalibus: sed di
Abbreviated transcription (Latin):
gum. et paulatim a solis ortu et occasu.
gens francigena. multis actuũ insigniis
splendida. ac triumphis multis famosis¬
sima. licet xp̃o fide scã tardius occurre¬
ret: tamen ut ꝑsensit dñi clemenciam
cepit passim pullulando nouã atq scãm
deo patri ꝓlem gignere. Ex cuius iam
sacratissimo consorcio. scã mater atq uir¬
go xp̃i dilatata est ecclesia: que oblita
domum patris atq popłm. unitati trine
sinum cordis optulit: unde sibi ĩmacula¬
tus dñs impollutã consecraret familiã.
Ergo tellus francie. pagus scilicet uer¬
mandensis prepollentissimi mr̃is quinti¬
ni decorata suffragiis: anhelabat totũ
uirib ut offerret deo munus gratũ in
odorem suauissimũ. Quo in pago atq
uilla quã lembaidis nominant sc̃a uir¬
go hunegundis generosa nata ẽ ꝓsapia:
que ꝓcessit uelut uirgula fumi ex aro¬
matib mirre et thuris. et uniuersi ge¬
neris pigm̃tarii: dum nobilib et xp̃m

Expanded text:
gum, et paulatim a solis ortu usque ad ocgum, et paulatim a solis ortu usque ad ocgens Francigena, multis actuum insigniis splendida ac triumphis multis famosissima, licet Christo fide sancta tardius occurreret, tamen ut persensit Domini clementiam, coepit passim pullulando novam atque sanctam Deo Patri prolem gignere. Ex cujus jam sacratissimo consortio sancta mater atque virgo Christi dilatata est Ecclesia, quae oblita domum patris atque populum, unitati trinae sinum cordis obtulit, unde sibi immaculatus Dominus impollutam consecrare familiam. 3. Ergo tellus Franciae, pagus scilicet Vermandensis, praepollentissimi martyris Quintini decorata suffragiis, anhelabat totis viribus ut offerret Domino munus gratum in odorem suavissimum. Quo in pago, atque villa quam Lembaidis nominant, sancta virgo Hunegundis generosa nata est prosapia, quae processit velut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris et universi generis pigmentorum, dum nobilibus et Christum
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesie: cuius aggredior uite gestorũq
pauca describere. pro ut cõperi a fidelib
enarrari. Obsecro itaq me principẽ pec¬
catorũ. et sacerdotũ ultimũ. ur̃is p̃cibus
suffragari: quatinus michi sc̃s dignetur
adesse sp̃c: qui et facinorũ nr̃orũ ma¬
culas deluat. et linguã ad enarranda
quedam uirginis gesta. disertã efficiat:
ex sua om̃ipotentia mundi
principem debellaret. eiusq
uersucias penitus extirpare
disponeret: eum ñ solũ po¬
tenter superauit. atq arma
abstulit: uerũ etiam ipsis armis miseri¬
corditer tam p̾claram contulit flagran¬
tiam. ut fugarẽt ac delerent sordidissimi
principis dominia: fierentq xp̃i lumi¬
naria. que fuerant pridem arma tene¬
brosa. Tali igitur ordine mundi sceptra
crudelissima ĩmutantur: omĩsq porcio
tenebrarũ suis cum satellitib tanto iubare
restinguitur: oriturq ꝑpagella noua
lux. et gaudiũ submittentes colla regi re¬

Expanded text:
Ecclesiae, cujus aggredior Vitae gestorumque Ecclesiae, cujus aggredior Vitae gestorumque pauca describere, prout comperi a fidelibus enarrari. Obsecro itaque me principem peccatorum et sacerdotum ultimum vestris precibus suffragari, quatenus mihi sanctus dignetur adesse Spiritus, qui et facinorum nostrorum maculas deleat, et linguam ad enarranda quaedam virginis gesta disertam efficiat. ex sua omnipotentia mundi principem debellaret, ejusque versutias penitus exstirpare disponeret, eum non solum potenter superavit atque arma abstulit, verum etiam ipsis armis misericorditer tam praeclaram contulit flagrantiam, ut fugarent ac delerent sordidissimi principis dominia, fierentque Christi luminaria quae fuerant pridem arma tenebrosa. Tali igitur ordine mundi sceptra crudelissima immutantur, omnisque portio tenebrarum suis cum satellitibus tanto jubare restinguitur, oriturque per pagella nova lux et gaudium, submittentes colla Regi re
Abbreviated transcription (Latin):
eatorũ ac uenerandorũ pa¬
trum memoranda descriptio.
.qui m̃bra et uersucias callidi
hostis eugłico ꝑculerunt
gladio. interiorẽ nr̃m ho¬
minem diuino ꝑflat allo¬
quio: nec minus exteriorẽ
et corruptibilem nr̃m graui affectũ elogio.
materna ac uirginalis inclita uegetat colla¬
tio. Nempe ex his genus uictorie extitit
egregium: quo diabolus cũ suis armis
omne ꝑdidit dominium: et per qd̃ primi
parentes uite sensere dispendium: per id
rursus in augm̃tũ sui. suꝑnũ dilatatũ est
imperiũ. Eadem ergo natura que uiro gus¬
tum necis obtulit. etiam ꝑ scãs uirgines
om̃ib uicii parsimoniã ꝓpinauit: et que
primũ facile consensit ut caderet. et mater
calamitatis existeret. post modũ per xp̃i
grãm fortiter restitit ut zabulũ ꝓsterne¬
ret: sororq et mater dñi saluatoris gratiꝰ
sortem adeptã. gloriosa uirgo hunegun¬
dis. ab ĩmaculato diuini fontis utero rena¬
ta prodiit. educata catholice sinu matris

Expanded text:
eatorum ac venerandorum Patrum memoranda descriptio, qui membra et versutias callidi hostis evangelico perculerunt gladio, interiorem nostrum hominem divino perflat alloquio: nec minus exteriorem et corruptibilem nostrum gravi affectum elogio materna ac virginalis inclyta vegetat collatio. Nempe ex his genus victoriae exstitit egregium, quo diabolus cum suis armis omne perdidit dominium, et per quod primi parentes vitae sensere dispendium, per id rursus in augmentum sui supernum dilatatum est imperium. Eadem ergo natura, quae viro gustum necis obtulit, etiam per sanctas virgines omnibus vitii parcimoniam propinavit: et quae primum facile consentit ut caderet, et mater calamitatis existeret; postmodum per Christi gratiam fortiter restitit ut zabulum prosterneret, sororque et mater Domini Salvatoris gratis sortem adepta gloriosa virgo Hunegundis, ab immaculato divini fontis utero renata prodiit, educata catholicae sinu matris
Abbreviated transcription (Latin):
sepulture loco. Post cuius abscessum. arciori
se sũmisit uite et xp̃i seruitio: puniens. atq
deflens cogitata ceu nociua iam ꝑacta oꝑa:
crebrisq ieiuniis ac uigiliis tundebat corpꝰ
fatigatum : memorans quia non qͥ ceperit
s qui ꝑseuerauerit saluus erit. In hac deniq
scã animi meditacione. ac deuota fidei oꝑa-¬
tione moriens mundo et uiuens xp̃o. totũ
tempus uite sue duxisse fertur: adeo ut
plerũq uideretur causari. et dicere illud
propheticũ. Heu michi quia incolatus meus

Expanded text:
sepulturae loco. 16. Post cujus abscessum, arctiori sepulturae loco. 16. Post cujus abscessum, arctiori se submisit vitae et Christi servitio, puniens atque deflens cogitata seu nociva jam peracta opera, crebrisque jejuniis ac vigiliis tundebat corpus fatigatum, memorans quia non qui coeperit, sed qui perseveraverit salvus erit. In hac denique sancta animi meditatione ac devota fidei operatione moriens mundo et vivens Christo, totum tempus vitae suae duxisse fertur, adeo ut plerumque videretur causari et dicere illud propheticum: Heu mihi! quia incolatus meus
Abbreviated transcription (Latin):
contulit efficatiã: eiusq uotũ ad optabilẽ
ꝑduxit effectũ. Nam deuotus deo ultra
quam fuissent necessaria. sacratissime stu¬
duit ministrare uirgini: pariterq in
statuto xenodochio. uictus et uestitus p̃¬
buit alimoniã. Fultus deinde multimo¬
da xp̃i uirtute : ac deducens tẽpus uite
in huiuscemodi oꝑatione. exutus est
presentis seculi contagio: ac ꝑfunctus luce tran-¬
sitoria. audiuit de supernis uocẽ sibi hec loqͥ.
Euge serue bone et fidelis: quia suꝑ pauca
fuisti fidelis. supra multa te constituam: eris.
princeps decem ciuitatũ. Tunc beata uirgo
hunegundis. mentẽ scãm cum oblatione sa¬
crificii. per sacerdotũ manus regi regũ xͦ
obtulit: depcans et exorans subuenire illi
scõs angelos: ac locari eius sp̃m int̾ choros
agminũ celestiũ. Corpus uero poni iussit
in feretro. ac deferri ad se fecit infra monas¬
terium: et in condigno et optato tradidit

Expanded text:
contulit efficaciam, ejusque votum ad optabilem contulit efficaciam, ejusque votum ad optabilem perduxit effectum. Nam devotus Deo, ultra quam fuissent necessaria sacratissimae studuit subministrare virgini, pariterque in statuto xenodochio victus et vestitus praebuit alimoniam. Fultus deinde multimoda Christi virtute, ac deducens tempus vitae in hujuscemodi operatione, exutus est praesentis saeculi contagio, ac perfunctus luce transitoria, audivit de supernis vocem sibi haec loqui: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam; eris princeps decem civitatum. Tunc beata virgo Hunegundis, mentem sanctam cum oblatione sacrificii per sacerdotum manus Regi regum Christo obtulit, deprecans et exorans subvenire illi sanctos angelos, ac locari ejus spiritum inter choros agminum coelestium. Corpus vero poni jussit in feretro ac deferri ad se fecit infra monasterium, et in condigno et optato tradidit