comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ aliqua esca refici. & de
ipsa sacietate gaudere. Isti gͦ
labores qͥ st̃ bonoꝵ operũ ꝑci¬
piuntur in illa resurrectioe
qñ auditũ fuerit. Uenite be¬
nedicti patͥs mei ꝑcipite reg¬
nũ qͦd uob̾ paratum ẽ ab mitio
mundi. felix comestio. quȩ
ñ uentre digeritur: s incon¬
sũptibili ꝑennitate seruat᷑.
Nam & animas habere pabu¬
lũ suũ psalmꝰ alt̃ ostendit.
dicens. Gustate ⁊ uidete quã
suauis ẽ dñs. & ne istud pa¬
bulũ carneũ putares. addioit
beatꝰ es. Nemo enĩ de carna¬
li comestioẽ beatꝰ efficit᷑. niss
qͥ ꝑ sꝑitalia dona saginatur.
Et ne istũ beatũ mediocrẽ fruc̃¬
tũ crederes possidere: subum¬
xit. ⁊ bene tͥ erit. Ubi bene
ẽ. omĩa bona confliunt: &
ad gaudiũ suainitatis adducũt.
Significat enĩ illa p̃mia. q̃
nec ocłs uldit. nec auris au

Expanded text:
 enim aliqua esca refici, et de ipsa satietate gaudere. Isti ergo labores qui sunt bonorum operum, percipiuntur in illa resurrectione, quando auditum fuerit: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Felix comestio quae non ventre digeritur, sed inconsumptibili perennitate servatur. Nam et animas habere pabulum suum psalmus alter ostendit, dicens: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus . Et ne istud pabulum carneum putares, addidit: Beatus es. Nemo enim de carnali comestione beatus efficitur, nisi qui per spiritualia dona saginatur. Et ne istum beatum mediocrem fructum crederes possidere, subjunxit, et bene tibi erit. Ubi bene est, omnia bona confluunt, et ad gaudium suavitatis adducunt. Significat enim illa praemia, quae nec oculus vidit, nec auris
Abbreviated transcription (Latin):
sibi obduratis mentibꝰ elege
dni ꝑ quas afflictis ⁊ sauciis
diuersis modis subuenire dig¬
nat᷑. sic̃ ioseph qͥ carceris nexi¬
bus tenebat᷑ inclusus. sic̃ ionã.
quẽ cetꝰ absorbuit. sic̃ susannã
quã falso crimine laborantẽ
ꝑ sententiã danihelis absol¬
uit. Latronẽ qͦq momentanea
confessioe saluauit. ⁊ cetera
miserationũ genera. q̃ nulliꝰ
potest explicare noticia.Se¬
fica me. Ubiq quale iudiciũ
petat᷑. cautissime debemꝰ ad¬
uertere: qr ñ ÷ humane confi¬
dentiȩ illud poscere de quo
dictũ ẽ. ne intres in uidicio
cũ seruo tuo. Iudiciũ ẽ utiq
quod petere debemꝰ. qñ nos
humili satisfactioẽ ꝓsterni¬
mus. qñ peccata nr̃a remo¬
tis excusationibꝰ confitem.
misereri. Quod bene ille pe¬
tit. qͥ se humiliatũ atq sup¬
plicẽ uiuificari. scłm iudiciũ
dnuĩ postulabit. Ille enĩ qñ ui
dicat miseret᷑. quando mise¬
ret᷑ & ildicat : qr neq sine ui¬

Expanded text:
sibi obduratis mentibus elegesibi obduratis mentibus elegeDomini, per quas afflictis et sauciis diversis modis subvenire dignatur: sicut Joseph qui carcereis nexibus tenebatur inclusus; sicut Jonam quem cetus absorbuit; sicut Susannam, quam falso crimine laborantem per sententiam Danielis absolvit; latronem quoque momentanea confessione salvavit; et caetera miserationum genera, quae nullius potest explicare notitia. Sefica me. Ubique quale judicium petatur cautissime debemus advertere, quia non est humanae confidentiae illud poscere, de quo dictum est: Ne intres in judicium cum servo tuo . Judicium est utique quod petere debemus, quando nos humili satisfactione prosternimus, quando peccata nostra, remotis excusationibus, confitemur. misereri, quod ille bene petit, qui se humiliatum atque supplicem vivificari secundum judicium Domini postulavit. Ille enim quando judicat miseretur, quando miseretur et Judicat: quia neque sine ju
Abbreviated transcription (Latin):
didit. ꝓpt̃ eloqͥũ tuũ uiuifica
me.: slło scilicet ubi ꝓmittu
qͥ credit in me ñ moriet᷑ s ha
beat uitã ȩternã. Longe ẽ a
peccatoribꝰ salꝰ: quia iustifica¬
tiones tuas ñ exquisierũt.
In pͥmo uersu licterȩ hup di¬
xerat. eripiendũ se a persecito¬
ribꝰ esse. quia legẽ dñi ñ fuis¬
set oblitꝰ. nc̃ aptissima contra¬
rietate asuꝑbis ꝑsecutoribus
iustificationes dñi minime
quesierunt. ut & deuotos spebonȩ
conuersationis animaret⁊
perfidos ꝓposita dãnatione
terreret. Quod specialit̾ intel
ei credendo a se longiꝰ effece¬
runt. Nã ut credere potuissẽt.
iustificationes testam̃ti uete¬
ris minime ꝑqͥrere uoluerũt.
ĩ qͥbꝰ ut sepe dictũ ẽ p̃figurat᷑
ẽ clñi saluatoris aduentꝰ Me¬
rito gͦ a salute longe factist.
qͥ respuerunt salutis auctorẽ.
Nã dũ illis a pilato xp̃c cdñs
offerretur. illi latronẽ barra¬
bã. quales ipsi fuert̃ dimitti

Expanded text:
didit, propter eloquium tuum vivifica didit, propter eloquium tuum vivifica me. Illo scilicet ubi promittit: Qui credit in mLonge est a peccatoribus salus, quia justificationes tuas non exquisierunt. In primo versu litterae hujus dixerat eripiendum se a persecutoribus esse, quia legem Domini non fuisset oblitus; nunc aptissima contrarietate a superbis persecutoribus justificationes Domini minime quaesierunt, ut et devotos spe bonae conversationis animaret, et perfidos proposita damnatione terreret. Quod specialiter intelei credendo, a se longius effecerunt. Nam ut credere potuissent, justificationes Testamenti Veteris minime perquirere voluerunt, in quibus ut saepe dictum est praefiguratus est Domini Salvatoris adventus. Merito ergo a salute longe facti sunt, qui respuerunt salutis auctorem. Nam dum illis a Pilato Christus Dominus offerretur, illi latronem Barabbam, quales ipsi fuerunt, dimitti
Abbreviated transcription (Latin):
dica iudiciũ meũ ⁊ redime
me: ꝓpt̾ eloquiũ tuũ iuifica
me. Hic uersus sollicita pieta¬
te querendus ẽ: ne qͦd absit co¬
hors scõꝵ ꝑ arrogantiã iudica¬
ri quesisse uideat᷑. De qͥbꝰ scrip¬
tũ ẽ. Iustꝰ in pͥncipio sermonis
accusatoꝵ ÷ sui. S iudicium
suũ illud dicit. qͦ uerbo credi¬
dit. qͦ incarnationẽ dñi pura
mente suscepit. Securũ itaq
ridiciũ. de qͦ nulł possit dñi
formidare iudiciũ. Nã in his
q̃ ꝑ cłi grãm bene credendo
iudicant scĩ securi sẽꝑ efficiumt᷑.
& merito ĩ eis examinationẽ
diuinã petunt. quia se in ip¬
sis glorificandos esse cognos¬
cunt᷑. E respice quã pucher¬
rime facta denominatio est.
Quod argum̃tũ dicitur a con¬
iuigatis: qñ nom̃ de nominȩ
concorci assonatiõẽ format᷑.
Sequit᷑. Redime me. Quẽ re¬
dimere poterat: nͥ credentẽ.
Aut ꝓ quo maxime sangui¬
nẽ redẽptionis effunderet.
si fidelis famuł ñ fuisset: Ad¬

Expanded text:
dica judicium meum, et redime me: propter eloquium tuum vivifica me. Hic versus sollicita pietate quaerendus est, ne quod absit cohors sanctorum per arrogantiam judicari quaesiisse videatur: de quibus scriptum est: Justus in principio sermonis accusator est sui . Sed judicium suum illud dicit, quo verbo credidit, quo incarnationem Domini pura mente suscepit. Securum utique judicium, de quo nullus possit Domini formidare judicium. Nam in his quae per Dei gratiam bene credendo judicant sancti, securi semper efficiuntur: et merito in eis examinationem divinam petunt, quia se in ipsis glorificandos esse cognoscunt. Et respice quam pulcherrime facta denominatio est. Quod argumentum dicitur a conjugatis, quando nomen de nomine concordi assonatione formatur. Sequitur, redime me. Quem redimere poterat, nisi credentem: aut pro quo maxime sanguinem redemptionis effunderet, si fidelis famulus non fuisset? Ad
Abbreviated transcription (Latin):
purpureo qͦdã pallio uestiamꝰ.
dñs qͦq dicit. Ego aũ sũ uer¬
mis ⁊ ñ homo: obpbriũ homi¬
nũ ⁊ abiectio plebis. De ista
humilitate. diaboli uicta suꝑ¬
bia ẽ: ut ex contraria parte
caderet. ne quid se ꝓficuum
p̃sũpsisse gauderet. Seqͥt᷑ &¬
eripe me. Unde scilicet. nͥ de
pęnarũ uergentiũ necessitate.
de ꝑicło mortis. ⁊ qͥcqͥd posst̃ in
illa concertatioe beati marti¬
res sustinẽ: Non enĩ poterat sc̃s
pͦpłs petere liberari se ab otio¬
sa humilitate : cuiꝰ erat incliuis
ac deuota ꝓfessio. Legẽ uͦ hic
illã sententiã dicit qͣ act. Om̃is
qͥ se exaltat humiliabit᷑ & qui
se humiliat eraltabitur. Quã

Expanded text:
reo quodam pallio vestiamus, Dominus quoque dicit: Ego autem sum vermis et non homo, opprobrium hominum et abjectio plebis . De ista humilitate diaboli victa superbia est, ut ex contraria parte caderet, ne quid se proficuum praesumpsisse gauderet. Sequitur, et eripe me; unde scilicet, nisi de poenarum urgentium necessitate, de periculo mortis, et quidquid possunt in illa concertatione beati martyres sustinere? Non enim poterat sanctus populus petere liberari se ab otiosa humilitate, cujus erat inclinis ac devota professio. Legem vero hic illam sententiam dicit, quae ait: Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabi
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ ẽ dñs & audiemꝰ & facie¬
mus. S ubi dos alienos adora¬
uit fedissimaq se demonum
cultura maculauit. pactũ il¬
lud pͥmȩ possessionis detestabi¬
li obliuione de reliqͥt qͦd ne¬
cesse fuit scĩs iuris usq ad ta¬
bem dolere corꝑoreã. qͥ ciues
suos ac parentes eloqͥa dñi
neglexisse cernebant. tradi¬
tosq in reꝓbũ sensũ piissimo
dolore luxerunt. Uide quia
tende quẽadmodũ utrasq
causas ornauerit similitudo
uerboꝵ. Suꝑior uersu dixit.
urdi ñ seruantes pactũ ⁊ ta

Expanded text:
locutus est Dominus, et audiemus, et faciemus . Sed ubi deos alienos adoravit, foedissimaque se daemonum cultura maculavit, pactum illud primae promissionis detestabili oblivione dereliquit. Quod necesse fuit sanctis viris usque ad tabem dolere corpoream, qui cives suos ac parentes eloquia Domini neglexisse cernebant, traditosque in reprobum sensum piissimo dolore luxerunt. 425 Vers. tende quemadmodum utrasque causas ornaverit similitudo verborum. Superiore versu dixit: Vidi non servantes pac
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ doloris ostenderet. tabes¬
cebã dix̃. qͦd solet longa egͥ¬
tudine fatigatis corꝑibꝰ eue¬
nire. S unde tabescebat osten¬
dit : qr p̃uaricator nequaquã
dni eloquia custodiuit. Eioqͥa
in finẽ hic saluus erit. Siue il¬
lito pactũ dicit ueteris testa

Expanded text:
etatem doloris ostenderet, tabesetatem doloris ostenderet, tabescebam, dixit, quod solet longa aegritudine fatigatis corporibus evenire. Sed unde tabescebat ostendit: quia praevaricator nequaquam Domini eloquia custodivit. Eloquia in finem, hic salvus erit . Sive illud pactum d
Abbreviated transcription (Latin):
tuif ñ declinaui. Exaggerat᷑
nimis seua ꝑsecutionis iniuria
qñ unꝰ se passũ dicit. qͦd mult
detestabiles intulerunt. Inde
⁊ numerosa palma uenit eccłe.
inde martirũ sanguis toto or¬
be sacratꝰ est : qr furor seuien¬
tium ñ ÷ in innocentiũ ꝑse¬
cutioẽ letatꝰ: electoꝵ numer
creuit. quantũ se tirannoꝵ ira
suocendit. Uerũ int̾ ħ omĩa nul¬
latenꝰ se a testimoniis dñi de¬
clinasse testatꝰ ẽ. Gratiꝰ enĩ de¬
tu gr̾ẽ definita condicio: a pa¬
& dictũ. quasi pacis actũ.
Unde merito utriusq legis con¬
stitutũ pactũ uocat᷑ qͦd genꝰ
humanũ a diuina grã segre¬
gatũ ĩ pacẽ dñi concordiamq
reuocauit: Qua ꝓpt̃ pactum
dni ẽ. ut qͥc̃q ꝑsecutiones su¬
perauerit. gloriosa debeat
electione coronari. Hoc illi mi¬
nime seruauerunt qͥ fragibi
remissiõe conuersi ĩ ꝑsecutoꝵ
suoꝵ gaudia corruert̃. ¶s cohors
scã respiciens affligebat᷑. se fi¬
dei sotios ꝑdidisse. W ut nimi¬

Expanded text:
is non declinavi. Exaggeratur nimis saevae persecutionis injuria, quando unus se passum dicit, quod multi detestabiles intulerunt. Inde et numerosa palma venit Ecclesiae, inde martyrum sanguis toto orbe sacratus est: quia furor saevientium non est in innocentium persecutione laetatus. Electorum numerus crevit, quantum se tyrannorum ira succendit. Verum inter haec omnia nullatenus se a testimoniis Domini declinasse testatus est. Gratius enim detu gratiae definita conditio; a pace dictum, quasi pacis actum. Unde merito utriusque legis constitutum pactum vocatur, quod genus humanum a divina gratia segregatum in pacem Domini concordiamque revocavit. Quapropter pactum Domini est, ut quicunque persecutiones superaverit, gloriosa debeat electione coronari. Hoc illi minime servaverunt, qui fragili remissione conversi, in persecutorum suorum gaudia corruerunt. Quod cohors sancta respiciens, affligebatur se fidei socios perdidisse. Et ut nimi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde eiuident̃ apparet qͦdse¬
pe dictũ ẽ. fideles m̃te conspe
litterã pͦpłs uitioꝵ uictor in¬
gredit᷑ in qua se petit uiuifi¬
cari: qm̃ mandata dñi sũmo
studio requisunt. Longe aũ
a peccatoribꝰ salutẽ ẽe cõme¬
morat: qr. similia ñ fecerunt.
Principiũ qͦq uerboꝵ dñi. ue¬
ritatẽ esse testatur. Sed iit ad
littere huiꝰ pͥncipia redeamꝰ.
affligit᷑. ut ñ in ipsis natura
hominũ s pecudũ uilitas esti¬
met᷑. De hac humilitate seq̃ns
psalmꝰ dicturus ẽ: quia multũ
repleti sumꝰ contẽptiõe. & mul¬
tum repleta ẽ anima nr̃a obro

Expanded text:
Unde evidenter apparet, quod saepe dictum est, fideles mente conspexlitteram populus vitiorum victor ingreditur, in qua se petit vivificari; quoniam mandata Domini summo studio requisivit. Longe autem a peccatoribus salutem esse commemorat, quia similia non fecerunt. Principium quoque verborum Domini veritatem esse testatur. Sed ut ad litterae hujus principia redeamus,affligitur, ut non in ipsis natura hominum, sed velut pecudum vilitas aestimetur. De hac humilitate sequens psalmus dicturus est; Quia multum repleti sumus contemptione ; et, multum repleta est anima
Abbreviated transcription (Latin):
Exposuit qͦd superiꝰ dixit. do¬
mus isrł. & domꝰ aaron. Ipse st̃
enĩ qͥ timent dñm & sperant
in dño. Duo enĩ ista sunt que
consequit᷑ qͦd superiꝰ dixit. ut
eis & ad iutor sit dñs & ꝓtector
dixit nob̾. Benedixit domũ
isrł: benedixit domũ aaron.
Hec eade pulchra uarietate. con¬
geminat: ut benedictionẽ dñi
prestari talibꝰ inculcata ratione
crederemꝰ. Nã cũ dicit. memor
fuit nr̃i: grãm diuine pietatis
ostendit. Quibus enĩ meritis de
& conuersos sua benedictione
saluaret : Benedixit enĩ domũ
isrł. de sc̃ę marie uirginitate
nascendo: benecdixit qͦq domũ
aaron: sacerdotii honore p̃cinctꝰ.
sicuit de ipso in alio psalmo
dictũ est. Tu es sacerdos in et̃¬
nũ scłm ordinẽ melchisedech.
Benedixit om̃s timentes se dñs:
pusillos cũ maioribus. Post spe¬
ciales enumerationes. ad be¬
nedictionẽ generalitatis ascen¬
dit: ubi simul om̃s benedicun¬
tur. qͥ seruire dño pura men¬
te elegerunt. Hoc enĩ fecit ĩ

Expanded text:
ergo quod superius dixit: domus Israel et domus Aaron. Ipsi enim sunt qui timent Dominum, et sperant in eo, duo enim ista sunt, quae consequitur quod dixit ut eis et adjutor sit Dominus et protectorrs. 21. Benedixit domum Israel, benedixit domum Aaron. Haec eadem pulchra varietate congeminat, ut benedictionem Domini praestari talibus inculcata ratione crederemus. Nam cum dicit, memor fuit nostri, gratiam divinae pietatis ostendit. Quibus enim meritis debdoceret, et conversos sua benedictione salvaret? Benedixit enim domum Israel, de sanctae Mariae virginitate nascendo. Benedixit quoque domum Aaron, sacerdotii honore praecinctus, sicut de ipso in alio psalmo dictum est: Tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem MelchiseBenedixit omnes timentes Dominum, pusillos cum majoribus. Post speciales enumerationes ad benedictionem generalitatis ascendit: ubi simul omnes benedicuntur qui servire Domino pura mente delegerunt. Hoc enim fecit in
Abbreviated transcription (Latin):
strant᷑. Aduitor: quia carne la¬
borantes. in hoc mundo in quan¬
tũ utile nouit aduuiat. Pro¬
tector q̃m animas scãs nulla
sinit diabolica fraude subuer¬
ti. Domꝰ aaron sperauit in dño:
aduitor eoꝵ & ꝓtector eoꝵ ẽ.
Q uod priori uersu generalit̃
dixit: hoc nc̃ de sacerdotibus
decora iteratione retexuit: ut
excelsus ordo pontificũ. ñ in
generali cõmemoratione s spe¬
tiali p̾conio laudaret᷑. Aaron
enĩ in pͦpło iudeoꝵ pͥmꝰ sacer¬
dos electꝰ ẽ: cuiꝰ cõmemoratiõe
merito ordo ipse declarat᷑. Qui¬

Expanded text:
t Deum. Adjutor, quia carne laborantes in hoc mundo, in quantum utile novit, adjuvat. Protector, quoniam animas sanctas nulla sinit diabolica fraude subver. Domus Aaron speravit in Domino: adjutor eorum et protector eorum est. Quod priore versu generaliter dixit, hoc nunc de sacerdotibus decora iteratione retexuit, ut excelsus ordo pontificum non in generali commemoratione, sed speciali praeconio laudaretur. Aaron enim in populo Judaeorum primus sacerdos electus est, cujus commemoratione merito ordo ipse declaratu
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑. Aditiat dñs suꝑ uos: suꝑ
uos & suꝑ filios ur̃os. Aditiat
duplici mͦ uidet᷑ intelligiꝰ: siue
benedictionẽ quã in hoc scło
scĩs suis dñs pro parte concedit:
siue adiciat numero ur̃o pͦpłos
fideles. qͦd & nr̃is tẽporibꝰ facit.

Expanded text:
. Adjiciat Dominus super vos, super vos et super filios vestros. Adjiciat, duplici modo videtur intelligi: sive benedictionem quam in hoc saeculo sanctis suis Dominus pro parte concedit, sive adjiciat numero vestro populos fideles. Quod et nostris temporibus facit
Abbreviated transcription (Latin):
Audiuimꝰ bone rex quanta nob̃
de ueritatis archano sacra¬
menta ꝓfuderis dociusti quẽ¬
admodũ tendat᷑ celũ. supra cȩ¬
los aut̃ aquȩ sint posite: lunã
facta in tẽpora: solem occasũ
suũ in magnũ misteriũ cogno¬
uisse. Discant potiꝰ hanc esse ue¬
racẽ conditionẽ rerũ suꝑflue
studiosi Qui de stellarũ cursu
uanis supputationibꝰ eluduntur.
audiant magistrũ celestẽ doctorẽ
ueracẽ narratorẽ creaturȩ suȩ
Quid ad ineptas exqͥsitiones cur¬
runt: Tui dũ discipłi falsarum
opinionũ esse cupiunt: cognoscen¬
de ueritatis tẽpora ꝑdiderunt.

Expanded text:
Audivimus, bone rex, quanta nobis de veritatis arcano sacramenta profuderis, docuisti quemadmodum tendatur coelum, supra coelos autem aquae sint positae, lunam factam in tempora suum in magnum mysterium cognovisse. Discant potius hanc esse veracem conditionem rerum superflue studiosi, qui de stellarum cursu vanis supputationibus eluduntur. Audiant magistrum coelestem, doctorem veracem, narratorem creaturae suae, qui ad ineptas exquisitiones currunt; qui dum discipuli falsarum opinionum esse cupiunt, cognoscendae veritatis tempora perdiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
licet᷑. ut nicbil laboriosũ. nichil
tͥste metuamꝰ: qͥbꝰ tale mimus
ut sic̃ serus tus es desidera¬
bilis. indulgentiȩ tue claritate
monstreris: ñ impediant pecca¬
ta q̃ ꝓpͥa ecrecratione dãuamꝰ.
fatemur culpas: ut te placatũ
habere possimꝰ. Solꝰ enĩ iudex
es: qͥ ueniã tͥbuis confitenti. &
cũ te nichil lateat: ab homine
tam̃ publicari quęris: quod mul¬
to ueratius nosse declararis.

Expanded text:
licetur, ut nihil laboriosum, nihil licetur, ut nihil laboriosum, nihil triste metuamus, quibus tale munus ut sicut servis tuis es desiderabilis, indulgentiae tuae claritate monstreris. Non impediant peccata, quae propria exsecratione damnamus. Fatemur culpas, ut te placatum habere possimus. Solus enim judex es qui veniam tribuis confitenti; et cum te nihil lateat, ab homine tamen publicari quaeris, quod multo veracius nosse declararis.
Abbreviated transcription (Latin):
rũtam̃ iust confitebunt᷑ nomi¬
ni tuo. ⁊ habitabunt rect cum
uultu tuo. De signat᷑ ħ debere
fieri. int̾ quaslibet tẽꝑis gͣues
amarasq pressuras. Tc̃ enim
magna uirtꝰ ẽ : laudare dñm
qñ se istiꝰ scħ blandim̃ta subdu¬
cunt. Bonꝰ enĩ fuit iob. cũ dñm
diues colebat: s quanto melior.
dũ eũ sub multiplic afflictiõe
laudabat. Tc̃ gͦ ãpliꝰ desidere¬
mus grãs agere: qñ nos tẽpta¬
tor conat᷑ affligere. faciliꝰ enĩ
inimicꝰ discedit : cũ uiderit ex
lũ sẽꝑ uidere. a qͦ se solet oĩs
rationabilis creatura refic̾e̾
sic̃ in quinto decimo psalmo iã
munꝰ ẽ. Nec potest esse cuiusꝙͣ
bonitatis indiguus : qͥ illũ meru¬
it habere conspectũ. S cũ lega¬
tur. dm̃ nemo uidit un quã.
istud ad illud tẽpus referendũ
qͥuã suauia u̾ba scẽ mat̾s
audita st̃. Orauit ꝓ nob̾. ut a tẽp¬
tationibꝰ diabolicis exiam᷑: quaᷤ
tas. Liberatis aũ uultũ dñi pol¬

Expanded text:
rumtamen justi confitebuntur nomini tuo, et habitabunt recti cum vultu tuo. Designatur hoc debere fieri inter quaslibet temporis graves amarasque pressuras. Tunc enim magna virtus est laudare Dominum, quando se istius saeculi blandimenta subducunt. Bonus enim fuit Job, cum Dominum dives colebat, sed quanto melior, dum eum sub multiplici afflictione laudabat! Tunc ergo amplius desideremus gratias agere, quando nos tentator conatur affligere. Facilius enim inimicus discedit, cum viderit exclum semper videre, a quo se solet omnis rationabilis creatura reficere, sicut et in quintodecimo psalmo jam munus est, nec potest esse cujusquam bonitatis indigus, qui illum meruerit habere conspectum. Sed cum legatur: Nemo Deum vidit unquam , istud ad illud tempus referendum quam suavia verba sanctae matris audita sunt! Oravit pro nobis, ut a tentationibus diabolicis exuamur, quas tas. Liberatis autem vultum Domini pol
Abbreviated transcription (Latin):
nouisse quod certissime credi¬
tur ẽẽ faciendũ. faciet gͦ uidi¬
ciũ inopũ. qñ in illa disceptati¬
one ꝓmissa restituit: ⁊ uindicat
pauꝑes. de qͥbꝰ in apocalips scͥp¬
tũ est. Uid sub ara dñi aĩas¬

Expanded text:
novisse, quod certissime credinovisse, quod certissime creditur esse faciendum. Faciet ergo judicium inopum, quando in illa disceptatione promissa restituet, et vindicabit pauperes, de quibus in Apocalypsi scriptum est: Vidi sub ara D
Abbreviated transcription (Latin):
pient ĩ interitũ. Quãuis linguo¬
s possint dici ⁊ illi. qͥ linguȩ
ubertate facundi st̃: tam̃ illi
hoc specialit̃ nom̃ constat ĩpo¬
sitũ. qͥ inconsiderata locutioẽ
uerbos st̃. St̃ enĩ contͣrii sa-¬
pientibꝰ:⁊ diu̾so se more trac̃¬
tantes. Nonet enĩ lacobꝰ apłs.
Sit oĩs homo uelox ad auch¬
endũ. tardus ad loquendũ.
Tales enĩ suꝑ terrã minime
dirigutit᷑ quia leuitate sua fre¬
quent̾ excedunt. Difficile est
enĩ indeliberatũ rectũ esse ser¬
monẽ: sic̃ scriptũ ẽ. In multilo¬
quio ñ effugies pecc̃m. Intustꝰ
aũ uͥ ẽ : qͥ diuinas regłas con¬
tennens uoluntatis ꝓpͥȩ feruo¬
re traducit᷑. Iste capitur ma¬
lis suis. ⁊ in ꝑfundũ altissima
noxia cogitat. qͥ dñi p̃cepta de¬
iudiciũ inopũ. ⁊ uindictã pau¬
perũ. Sc̃ã eccła breuit̾ ⁊ uera¬
cit̃ loquit᷑. qualis reuera de¬
cuit culpare linguosos. Hoc
enĩ se dicit ꝑ ficłe dono dñi coq¬

Expanded text:
 interitu . Quamvis linguosi possint dici et illi qui linguae ubertate facundi sunt, tamen illis hoc specialiter nomen constat impositum, qui inconsiderata locutione verbosi sunt. Sunt enim contrarii sapientibus, et diverso se more tractantes. Monet enim Jacobus apostolus: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus ad loquendum . Tales enim super terram minime diriguntur, qui a levitate sua frequenter excedunt. Difficile est enim indeliberatum rectum esse sermonem, sicut scriptum est: In multiloquio non effugies peccatum . Injustus autem vir est, qui divinas regulas contemnens, voluntatis propriae fervore traducitur. Iste capitur malis suis, et in profundum altissima er sibi noxia cogitat, qui Domini praecepta dejudicium inopum, et vindictam pauperum. Sancta Ecclesia breviter et veraciter loquitur, quales revera debuit culpare linguosos. Hoc enim se dicit per fidem dono Dei cog
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ in eodem uersu eiusdem u̾bi
sine aliqua dilatione facta conge¬
minatio. Qd̃ schema sic̃ sepedictũ :
plurimum ualet ad animos con¬
mouendos. Cum enim cliẽ uirtꝰ
salutis meȩ. patientiam suã
ꝑseuerantiãq demon¬
strat. Incertamine uͦ tͥbulationũ
salus esse non pot̾. nisi miscołia do¬
mini uirtus tolerantiȩ fuerit
attouta. Uirtus enim auidita¬
te dicta:. quȩ nescit aliquo labo¬
re marcescere. Sequitur. Obum¬
brasti caput meum in die belli.
Tũ dic̃ eccła caput suum obum¬
bratum indie belli. significat be¬
atam dñi passionem. qui in illo di
e erueifixionis suȩ. sic obũbratus
atq defensus ẽ. ut nec animus eiꝰ
confusionem aliquam pateretur
nec caro ipsius corruptionis inui¬
riã sustiner&. qnͣ & ipse s in uicesi¬
mo pͥmo psalmo uenire p̾catur aur¬
ilium. Decursa enĩ passio̾e sua ait.

Expanded text:
id est, in eodem versu ejusdem verbi id est, in eodem versu ejusdem verbi sine aliqua dilatione facta congeminatio. Quod schema sicut saepe dictum est plurimum valet ad animos commovendos. Cum enim dicit: Virtus salutis meae, patientiam suam perseverantiamque demonstrat. In certamine vero tribulationum salus esse non potest, nisi misericordia Domini virtus tolerantiae fuerit attributa. Virtus enim a viriditate dicta est, quae nescit aliquo labore marcescere. Sequitur, obumbrasti caput meum in die belli. Cum dicit Ecclesia caput suum obumbratum in die belli, significat beatam Domini passionem, qui in illo 475 die crucifixionis suae sic obumbratus atque defensus est, ut nec animus ejus confusionem aliquam pateretur, nec caro ipsius corruptionis injuriam sustineret, quando et ipse sibi in vigesimo primo psalmo venire deprecatur auxili
Abbreviated transcription (Latin):
non apollinaris. non eutychi¬
ana non nesthoriana. non cete¬
ra portenta potius clicenda quã
dogmata hoc possunt uere dice¬
re dño cleus meus estu. dicat
gͦ eccła catholica. dicat sponsa
de gentibus aduocata. quȩ
sc̃am trinitatem fide ueracis¬
sima confitetur: Sequitur.
Exaudi dñe uocem dep̾catioi̾s
meȩ. Suffecerat dici. eraudi pꝰ¬
cem meam. nisi aliquid altius
uoluiss& intelligi uox enim
dep̾cationis est.puritas orati¬
onis. & clamor ille tacitus qui
ascendit ad dñm. Dicitur enim
tacenti moysi. quid clamas ad
me: Dicitur cam uox sangui¬
nis frĩs tui clamat ad me de
tra. Quappt̾ sc̃ȩ oꝑationis uox
est rerum ipsarum loquacis¬
simus clamor. non hominib
notus. s soli cdeo cognitus. ꝙ
ideo petit exaudiri uocem de¬
p̃cationis suȩ. quia se nou̾at
munera iustissimȩ petitionis of
indie belli. Repetitio ista. dñe do¬
mine affectum piȩ petitionis os¬
tñdit. Quȩ figura dr̃ epy⁊ eusis.

Expanded text:
non Apollinaris, non Eutychinon Apollinaris, non Eutychiana, non Nestoriana, non caetera portenta potius dicenda quam dogmata, hoc possunt vere dicere Domino: Deus meus es tu. Dicat ergo Ecclesia catholica, dicat Sponsa de gentibus advocata, quae sanctam Trinitatem fide veracissima confitetur. Sequitur, exaudi, Domine, vocem deprecationis meae. Suffecerat dici: Exaudi precem meam, nisi altius aliquid voluisset intelligi. Vox enim deprecationis est puritas orationis, et clamor ille tacitus qui ascendit ad Dominum. Dicitur enim tacenti Moysi: Quid clamas ad me ? Dicitur Cain: Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra . Quapropter sanctae operationis vox est rerum ipsarum loquacissimus clamor, non hominibus notus, sed soli Deo cognitus. Et ideo petit exaudiri vocem deprecationis suae, quia se noverat munera justissimae petitionis offper caput meum in die belli. Repetitio ista, Domine Domine, affectum piae precationis ostendit. Quae figura dicitur epizeuxis,
Abbreviated transcription (Latin):
cdis hereticoꝵ prauitatib ꝑseue¬
rat. Ponunt enim funes id÷ do¬
losas & tortuosas obiectioes. qͥb
capiant sensus humanos. ut qͣ¬
si pedibus laqueum. ita mentib
ꝓbentur tendere scandalum. La¬
queus eñ funis. iõo positꝰ ẽ. qr iuncła sua
gͣuiꝰ sẽꝑ astring̃. nec ãplexus eiꝰ aliqͣ le¬
nitate dilabitur. cũ nodosis qͥbusda sinibꝰ
uirtutum calle discedunt. Seqͥt᷑
primũ dẏapsalma ubi diuisionẽ
nobis pausatio iocunda concedit
Post crudeles laqueos p̃paratos
post tortuosos funes positos. pͥ
iniqua scandala diabolica frau¬
de machinata uenit ad scđam
partem. ad dñm u̾ba conu̾tens.
ne pessimis tradatur insidiis.
dic̃ enim ȩccła purissima fide re¬
splendens.&. indemutabili uir¬
tute consistens. Dixi dño łs m̃s
es tu. quod certe non potest clice¬
re quȩ caducis probatur errori¬
bus implicari. Non enim arri¬
ana congregatio. non sabelliana.
non manicheoꝵ. non pelagiana

Expanded text:
dis haereticorum pravitatibus persevedis haereticorum pravitatibus perseverat. Ponunt enim funes, id est dolosas et tortuosas objectiones, quibus capiant sensus humanos, ut quasi pedibus laqueum, ita mentibus tendere probentur scandalum. Laqueus enim funis ideo positus est, quia vincula sua gravius semper astringit, nec amplexus ejus aliqua lenitate dilabitur, cum nodosis quibusdam sinibvirtutum calle discedunt. Sequitur primum diapsalma, ubi divisionem nobis pausatio jucunda concedit.Post crudeles laqueos praeparatos, post tortuosos funes positos, post iniqua scandala diabolica fraude machinata, venit ad secundam partem, ad Dominum verba convertens, ne pessimis tradatur insidiis. Dicit enim Ecclesia purissima fide resplendens, et indemutabili virtute consistens: Dixi Domino: Deus meus es tu. Quod certe non potest dicere quae caducis probatur erroribus implicari; non enim Ariana congregatio, non Sabelliana, non Manichaeorum, non Pelagiana,
Abbreviated transcription (Latin):
petit se scã eccła custodiri. quia
multis dolis multis fallit insidi¬
is. ut p̃caueri nequeat. qui lubͥ¬
co se uestigio semꝑ tectus insinu¬
at. Sequuntur etiam eius mi¬
nistri. qm qd̵ non potuerit ꝑ se
inspirando mentibus nr̃is sub¬
ripere. ꝑsuos sequaces publice
conatur implere. Qui cogitaue¬
runt supplantare gressus meos
absconderunt suꝑbi laqueos mͥ.
Supplantare ꝓpͥe dicimus. quan¬
do plantis ñris t̾ra subducitur
ut intenebrosis cau̾nis grauit᷑
incidamus. Qd̃ nobis fac̃ inimi¬
cus. qui inuia dñi gradientib
uicinas peccatoꝵ foueas parat.
ut quando nos ab illa rectissima
intentione deduxerit. elusos de¬
ceptosq submergat. Ad illã siqͥdẽ
uiam non audent accedere. quȩ
tes prauis dogmatib populos
decipere potius quam docere fe¬
stinant. Isti soe plebi laqueos po¬
nunt. quandõ eos uanis enigma¬
tibus obligare contenclunt. &
pedibus meis. uixta iter scanda¬
lum posuerunt mͥ. In exponen¬

Expanded text:
petit se sancta Ecclesia custodiri, quia petit se sancta Ecclesia custodiri, quia multis dolis, multis fallit insidiis, ut praecaveri nequeat, qui lubrico se vestigio semper tectus insinuat. Sequuntur etiam ejus ministri, quoniam quod non potuerit per se inspirando mentibus nostris subripere, per suos sequaces publice conatur implere. Vers. 5. Qui cogitaverunt supplantare gressus meos, absconderunt superbi laqueos mihi. Supplantare proprie dicimus, quando plantis nostris terra subducitur, ut in tenebrosis cavernis graviter incidamus. Quod nobis facit inimicus, qui in via Domini gradientibus vicinas peccatorum foveas parat, ut quando nos ab illa rectissima intentione deduxerit, elusos deceptosque submergat. Ad illam siquidem viam non audent accedere, quae tes, pravis dogmatibus populos decipere potius quam docere festinant. Isti sanctae plebi laqueos ponunt, quando eos vanis aenigmatibus obligare contendum. Verspedibus meis: juxta iter scandalum posuerunt mihi. In exponen
Abbreviated transcription (Latin):
correpta flumina inprouisa descen¬
dunt. Significat enim illos qui
de ȩcclȩ iusceribus ereuntes pra¬
uis dogmatibus insacͥ lega certa¬
mina ꝓruperunt. Aquib m̾ito
se postulat eripi. ne possit eoꝵ pra¬
uitatibus sauciari. O ut nequi¬
tiam ipsoꝵ continuam esse mon¬
strar&. dixͣ. tota die. ut nulla eos
lassitudo. nulla temꝑis longinqͥ¬
contendunt corda simpliciũ. Q
m̾ito serpentibus exequant᷑. quia
sermonibus suis uirus euomunt
unde surdis aspidibꝰ comparent᷑.
Tali enim ꝓposito contendunt
ut ꝑtinatia mentis numquã uelint
auitate suꝑari. Hȩc figura dicitur
parabolȩ. qm̃ res sibi genere dissimi¬
les ꝑnitiosis qualitatib compan
bera me. Peccatorem it̾um hic dia¬
bolum significat. qui int̾ om̃s cre¬
aturas prinus ercessit. & de iniqͥ¬
tate sua adam cognoscit᷑ saucias¬
se. De huius potestate nequissima.
qm̃ omnino ualidus est. ut etiã
huius mundi pͥnceps dicatur.

Expanded text:
torrentia flumina improvisa descentorrentia flumina improvisa descendunt. Significat enim illos qui de Ecclesiae visceribus exeuntes, pravis dogmatibus in sacrilega certamina proruperunt. A quibus merito se postulat eripi, ne possit eorum pravitatibus sauciari. Et ut nequitiam ipsorum continuam esse monstraret, dixit: Tota die, ut nulla eos lassitudo, nulla temporis longinquicontendunt corda simplicium. Quae merito serpentibus exaequantur, quia sermonibus suis virus evomunt, unde surdis aspidibus comparantur. Tali enim proposito contendunt, ut pertinacia mentis nunquam velint a veritate superari. Haec figura dicitur parabole, quoniam res sibi genere dissimiles perniciosis qualitatibus comparbera me. Peccatorem iterum hic diabolum significat, qui inter omnes creaturas primus excessit, et de iniquitate sua Adam noscitur sauciasse. De hujus potestate nequissima quoniam omnino validus est ut etiam hujus mundi princeps dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsius multiplici temptatio¬
ne liberetur: ne dutius fatiga¬
ta subcumbat. hominẽ siquidẽ
malum ꝓdiabolo poni eiuange¬
lio teste didicimus dicente. Ma¬
lus aũ homo est. diabolus. Et me¬
rito sic dr̃. qui peccatoꝵ contagi¬
one polluitur. ut iam non cȩlestiᷤᷤ
angłs. E homo abhumo dictus
esse iudeatur. qui tamen uica¬
ria sibi ꝑmutatiõe succedunt.
Nam & hominẽ malũ appellamꝰ
hodieq diabolum. & ecliu̾so dia¬
bolum sicͣ supra ꝓbatum : malũ
hominem nuncupamus. Seqͥt᷑
ad discretionẽ faciendam uirũ
iniquũ ut specialit̾ t̾rigenam
designet. quasi diaboli militẽ.
ut ab auctore cͥminum. ꝙ a seqͣ¬
cib eius eripi se ꝑfectissima suppli¬
catione dep̾cetur. Nam & ipse ꝓprie¬
tates diu̾sas ꝑsonas designant.
Malignus appellat᷑ diabolus. ini¬
quus dr homo sequar eius. Duo
ebant prelia. Grauiora st̾ semper
ꝑicula quȩ habentur occulta. qui¬
a subita irruunt. quando uelut

Expanded text:
ab ipsius multiplici tentatioab ipsius multiplici tentatione liberetur, ne diutius fatigata succumbat. Hominem siquidem malum pro diabolo poni Evangelio teste didicimus, dicente: Malus autem homo est diabolus . Et merito sic dicitur, qui peccatorum contagione polluitur, ut jam non coelestis angelus, sed homo ab humo dictus esse videatur: qui tamen vicaria sibi permutatione succedunt. Nam et hominem malum appellamus hodieque diabolum, et e diverso diabolum sicut supra probatum est malum hominem nuncupamus. Sequitur ad discretionem faciendam, virum iniquum, ut specialiter terrigenam designet, quasi diaboli militem, ut et ab auctore criminum, et a sequacibus ejus eripi se perfectissima supplicatione deprecetur. Nam et ipsae proprietates diversas personas designant. Malignus appellatur diabolus: iniquus dicitur homo sequax ejus. Duo ebant praelia. Graviora sunt semper pericula quae habentur occulta: quia subita irruunt, quando velut
Abbreviated transcription (Latin):
situs Utamen non piget bre¬
uit̾ repete re. quod nos constat
salutarit̾ semꝑ audire. Infinẽ.
Finis legis. xp̃s. ad iusticiã omni
credenti. Ad quem corda nr̃a to¬
tis uiribus dirigamus. quia no¬
bis in hoc psalmo. quasi preconis
uoce uidex t̾ribilis omipotens
pius & nimium desid̾abilis adue¬
nire p̃dicitur. diuisio ꝑpsalon.
er totum psalmum scã ȩecła
loquitur. Primo menbro
dnm̃ dep̾catur ut ab iniquo di¬
abolo eam liberare dignetur.
qui multis fraudibus atq insi¬
diis deuotionem populi ficlelis
conatur euertere. Scdõ postulat.
ne temptatori nequissimo tradat᷑.¬
quam lam constat acerbis ꝑiculiᷤ
ipso protegente liberatam. Terci¬
o. inuidicio futuro uindictam
dic̃ suꝑ eos esse uenturam . qui pau¬
ꝑes eius insanis motibus ꝑsequu¬
Uripe me dñe ab homine malo
aliro iniquo liberame. Sci¬
ens mat̾ ȩccła quanta inmenbͥs
siuis diaboli infestatione pateret᷑
sollicite clamat ad dnm. qui solꝰ
pot̾ eius suꝑare nequitiam. ut

Expanded text:
situs, tamen non piget breviter repetere quod nos constat salutariter semper audire. In finem nim legis Christus ad justitiam omni credenti . Ad quem corda nostra totis viribus erigamus, quia nobis in hoc psalmo quasi praeconis voce Judex terribilis, omnipotens, pius et nimium desiderabilis advenire praedicitur. Divisio psalmi. Per totloquitur. Primo membro Dominum deprecatur, ut ab iniquo diabolo eam liberare diqui multis fraudibus atque insidiis devotionem populi fidelis conatur evertere. Secundo postulat ne tequam jam constat acervis periculis, ipso protegente, liberatam. Tertio, in judicio futuro vindictam supra eos dicit esse venturam, qui pauperes ejus insanis motibus persequuEripe me, Domine, ab homine malo; a viro iniquo libera me. Sciens mater Ecclesia quanta in membris suis diaboli infestatione pateretur, sollicite clamat ad Dominum, qui solus potest ejus superare nequitiam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
machinatione format᷑. Ueritas
enĩ sine labore dicit᷑: quia sim¬
plicit̾ ⁊ sine difficultate ꝓfert᷑.
Qua ꝓpt̾ oris eoꝵ mendatiũ eos
operit: cũ ꝑfidi de sua adsertiõe
superant᷑. Nũꝙͣ enĩ sic ẽ cauta
nes. ignis: in ignẽ deities eos in
miseriis ñ subsistent. Primo in¬
explicabiles eoꝵ dix̃ errores.
nc̃ pęnas memorat om̃ino sa¬
lutares. Carbones ignis st̃ pe¬
nitentiȩ cruciatꝰ: quod tam̃
incendiũ nascit᷑ ex ymbre la¬
crimarũ: sic̾ ⁊ ncentesimo no¬
no decimo psalmo dictũ est.
Sagute potentis acutȩ : cum
carbonibꝰ desolatoriis. Primo
enĩ supͣ eos cadit luctuosa con¬
punctio: post in ignẽ deiciumt᷑
qñ iã miseratiõe dñi flãma
caritatis accensi st̃: & feruere
scĩs oꝑibꝰ incipiunt. qͥ p̾dẽ desi¬
dioso nimis tepore uixerunt.
his euenit ut in miseriis suis
ñ subsistant: qñ in bonã partẽ
diuino munere tran̾ferunt᷑.¬

Expanded text:
s enim sine labore dicitur, quia simpliciter et sine difficultate profertur. Quapropter oris eorum mendacium eos operit, cum perfidi de sua assertione superantur. Nunquam enim sic est cauta er eos carbones ignis, in ignem ejicies eos, in miseriis non subsistent. Primo inexplicabiles eorum dixit errores: nunc poenas memorat omnino salutares. Carbones ignis, sunt poenitentiae cruciatus, quod tamen incendium nascitur ex imbre lacrymarum, sicut et in centesimo decimo nono psalmo dictum est: Sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis . Primo enim supra eos cadit luctuosa compunctio, post in ignem dejiciuntur, quando jam miseratione Domini flamma charitatis accensi sunt; et fervere sanctis operibus incipiunt, qui pridem desdioso nimis tepore vixerunt. His evenit ut in miseriis suis non subsistant, quando in bonam partem divino munere transferunt
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ talis ẽ: caput circuitꝰ eoꝵ.
De quo similit̃ petrus dicit apłs.
giens circuit querens quẽ deuo¬
ret. Pulcherrima species diffi¬
nitiõnis ẽ uno uerbo declarare
qͥd sit res illa quȩ querit᷑. Hoc
uerbũ dicit᷑. Labor uͦ labioꝵ ẽ¬

Expanded text:
verborum talis est: Caput eorum circuitus. verborum talis est: Caput eorum circuitus. De quo similiter Petrus dicit apostolus: giens, circuit quaerens quem devoret . Pulcherrima species definitionis est, uno verbo declarare quid sit res illa quae quaeritur. Hoc verbum dicitur. Labor vero labio
Abbreviated transcription (Latin):
ame. ad defensionẽ meã respice. ꝙ cet̾a
Bñ aũ definita: passio dñi inadit
belli. scilic&. quando diabolo uicto. in
me. ne umquam exaltent᷑. Adesid̾o su¬
o tradit᷑ peccatori. quisqͥs ꝑ concupiscñ¬
tias carnis diabolo relinquit᷑ possidñ
malũ. ita uͥtꝰ diuina p̃stare dignet᷑
auxiliũ. Ad postremũ dicit᷑ cau¬
sa iustissima: ne reuera exalten¬
tur ꝑdicione iustor: qͥde fideliᷤᷤ
pͦpłi subuersiõe głantur. Seqͥt᷑
scłm diapsalma: ub diusionẽ
sicut consueuimꝰ apponemꝰ. Ca
put circuitꝰ eoꝵ labor labioꝵ ip¬
soꝵ oꝑiet eos Post p̃ces habitas
ne traderet᷑ inĩmicis scã mat̾ ec¬
clesia. uenit ad t̾ciũ menbrummi:
in qͦ ĩpioꝵ in explicabiles desig¬
nat errores. Nã sic̃ suꝑi in die
bell caput suũ obumbrari dix̃
a dño : ita istoꝵ caput quod est
diabolꝰ rotabiłe refert habere
circuitũ. qͥ nũquã ad recłã uiam
ꝑuenit. q̃m per uestigia sua re¬
diens se sẽꝑ inuoluit. Ordo aũ

Expanded text:
ensionem meam respice, etc. . Bene autem definita est passio Domini, dies belli, scilicet quando, diabolo victo, infme, ne unquam exaltentur. A desiderio suo traditur peccatori, quisquis per concupiscentias carnis diabolo relinquitur possidenmalum, ita virtus divina praestare dignetur auxilium. Ad postremum dicitur causa justissima, ne revera exaltentur perditione justorum, qui de fidelis populi subversione gloriantur. Sequitur secundum diapsalma, ubi divisionem, sput circuitus eorum, labor labiorum ipsorum operiet eos. Post preces habitas ne traderetur inimicis, sancta mater Ecclesia venit ad tertium membrum, in quo impiorum inexplicabiles designat errores. Nam sicut superius, in die belli caput suum obumbrari dixit a Domino, ita istorum caput, quod est diabolus, notabilem refert habere circuitum, qui nunquam ad rectam viam pervenit, quoniam per vestigia sua rediens se semper involvit. Ordo autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe in idipsũ. In idipsũ qͥppe
significat ȩt̾nitatẽ. q̃ numꝗͣ
desinit esse qͦd ẽ: s sẽꝑ uno
atq eodẽ mͦ ẽ uͥtꝰ indefecta.
potestas incõmutabilis. fub¬
stantia ꝑ se manens oĩa q̃
liult. efficacit᷑ pocest. Sic &
ipse de se moysi dix̃. Ego sũ
qui sũ. sy paulo post. ¶ui est.
misit me ad uos. W in alio
psalmo ipsi dr. Omĩa sic̃ uesti¬
riũ mutabis ea & mutabunt᷑
tu aũ idem ipse es & anni tui
ñ deficient. Qua ꝓpt̃ soli conue¬
nit creatoꝵ ẽẽ in idipsũ. Nã
corruit. Ille enĩ ex se ñ erat
qͦd erat : id̃oq midipsũ eẽ ñ
poterat. Hoc etiã & ĩ quarto
psalmo dictũ ẽ. In pace inid¬
ipsũ dormiã & reqͥescã. Qd lo¬
cutionis genꝰ scripturarũ di¬
uinarũ ꝓpͥũ ẽẽ cognoscimꝰ.
Ciuitatis ergo istiꝰ participatio
consortiũ atq cõmunio est.
ut dixximꝰ cũ dño saluatore.
sic̃ ⁊ ipse i euangłio testat᷑
Pat̾ uolo. ut ubi sũ ego. ibisit

Expanded text:
e in idipsum. In idipsum quippe significat aeternitatem, quae nunquam desinit esse quod est, sed semper uno atque eodem modo est: virtus indefecta, potestas incommutabilis, substantia per se manens, omnia quae vult efficaciter potens. Sic et ipse de se Moysi dixit: Ego sum qui sum ; et paulo post: Qui est misit me ad vos ; et in alio psalmo ipsi dicitur: Omnia sicut vestirium mutabis ea et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient. Quapropter soli convenit Creatori esse in idipsum. Nam corruit; ille enim ex se non erat quod erat, ideoque in idipsum esse non poterat. Hoc etiam in quarto psalmo dictum est: in pace in idipsum dormiam et requiescam . Quod locutionis genus Scripturarum divinarum proprium esse cognoscimus. Civitatis ergo istius participatio, consortium atque communio est ut diximus eum Domino Salvatore, sicut et ipse in Evangelio testatur: Pater, volo ut ubi sum ego, ibi sint
Abbreviated transcription (Latin):
homine macula remanere po¬
test. quã pius sanguis ablue¬
rit. Nocandũ aũt quod uersꝰ
hic tantã uͥtutẽ creditꝰ ẽ habe¬
re: ut a nonnullis diceretur

Expanded text:
homine macula remanere potest, quam pius sanguis abluerit. Notandum autem quod versus hic tantam virtutem creditus est habere, ut a nonnullis diceretur
Abbreviated transcription (Latin):
audate pueri dñm: laudate
nom̃ dñi. Constat hoc nom̃ sim¬
plicibus & purissimis dari. qñ
& ipse dñs puer uocat᷑ sicut &¬
illud. Puer natꝰ ẽ nobis. Istã siqui¬
dem ȩtatẽ ꝓ innocentia sua a dño
constat electã. Dicit enĩ discipłis
suis. Sinite paruulos uenire ad
me: taliũ ẽ enĩ regnũ cȩloꝵ. Me¬
rito gͦ hos ꝓpħa cõmonẽt laudes
dño debere cantare: qui puro
corcle ad eas uident᷑ accedere. Non
enĩ hic ętas ẽ electa s puritas.
Respice quoq in hac repetitio¬
ne. quandã esse distantiã. Dñm
laudat: qͥ se ꝓbabili actione cõ¬

Expanded text:
audate, pueri, Dominum; laudate nomen Domini. Constat hoc nomen simplicibus et purissimis dari, quando et ipse Dominus puer vocatur, sicut est illud: Puer natus est nobis . Istam siquidem aetatem pro innocentia 385 sua a Domino con stat electam; dicit enim discipulis suis: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum . Merito ergo hos propheta commonet laudes Domino debere cantare, qui corde puro ad eas videntur accedere. Non enim hic aetas est electa, sed puritas. Respice quoque in hac repetitione quamdam esse distantiam. Dominum laudat, qui se probabili actione com
Abbreviated transcription (Latin):
suũ cognoscat. eũq magnifica¬
re debeat: quatinꝰ eiꝰ laudibꝰ
sẽꝑ accrescat. Hocschema d̃r
perifrasis latine ꝑ circuitũ. In

Expanded text:
tura cognoscat, eumque magnificare debeat, quatenus ejus laudibus semper accrescat. Hoc schema dicitur periphrasis, Latine per circuitum. In
Abbreviated transcription (Latin):
Ne forte sibi momentaneã lau¬
dem pueri crederẽt imperatã.
dicit & modo in hoc scło.
p̃dicandũ. & in illa qͦq ȩt̾nita¬
te laucdandũ. Sed ne uelhoc
localit̾ possit intelligi: subter
dicit quẽ admodũ ubiq laudet᷑¬

Expanded text:
aeculum. Ne forte sibi momentaneam laudem pueri crederent imperatam, dicit et modo in hoc saeculo praedicandum, et in illa quoque aeternitate laudandum. Sed ne vel hoc localiter possit intelligi, subter dicit quemadmodum ubique laudet
Abbreviated transcription (Latin):
prima parte cõmonet deuo¬
tos. ut laudes dño iugit᷑ exoluãt.
& in toto orbe predicare ñ de¬
sinant. Sccła parte ipse facit
qd alios monet: ut magister ue¬

Expanded text:
prima parte commonet devotos, ut laudes Domino jugiter exsolvant, et in toto orbe praedicent. Secunda ipse facit, quod alios monet. COMMENTARIU
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłam catholicã q̃ adhuc un
isto mundo geritur indicare
noscunt᷑. qñ ad huc inꝑfecta :
donec p̃destinatoꝵ numerũ
cõpetent̃ ad qͥrat. Sic magna¬
rum rerũ mysteria. psalmoꝵ
istoꝵ noscit᷑ indicare collec¬
tio. Est etiã hic psalmꝰ ⁊ in¬
stitutor fideliũ quintꝰ. sicut
in anterioribꝰ psalmis iã dic¬
tũ ẽ. Ubi qͥcqͥd ad eccłasticã¬

Expanded text:
esiam catholicam, quae adhuc in isto mundo geritur indicare noscuntur; quando adhuc imperfecta est, donec praedestinatorum numerum competenter acquirat. Sic magnarum rerum mysteria psalmorum istorum noscitur indicare collectio. Est etiam hic psalmus et institutor fidelium quintus sicut in anterioribus psalmis jam dictum est, ubi q
Abbreviated transcription (Latin):
numero noscit᷑ collocatꝰ. Nã
typũ gestauit eccłe. centũ
annuis legit᷑ fabricata. iota uͦ
ꝙ teta sic̃ apud grecos scribit᷑
octaui decimi calcul optinet
quantitatẽ. Sic iste numer
nis decus in se continere
Canticuor gradium.

Expanded text:
o noscitur collocatus. Nam typum gestavit Ecclesiae, centum annis legitur fabricata. Iota vero et Ita sicut apud Graecos scribitur octavi decimi calculi obtinet quantitatem. Sic iste numerus nis decus in se continere Canticum graduum.
Abbreviated transcription (Latin):
disti me: & factꝰ es mͥ in salu¬
tẽ. Istã confessionẽ ñ afflic¬
ti pͦpłi debemꝰ aduertere s
letantis. Grãs enĩ agit quia
illi dñs salutaris illuxit. &
redẽptor gentiũ oculis hu¬
manis apparuit. Unde reue

Expanded text:
disti me, et factus es mihi in salutem. Istam confessionem non afflicti populi debemus advertere, sed laetantis. Gratias enim agit, quia illi Dominus salutaris illuxit, et Redemptor gentium oculis humanis apparuit. Unde reve
Abbreviated transcription (Latin):
ritali sibi postulat aperiri
Per has enĩ doctrinȩ ianuas
introducti. intus iam posi¬
ti ueracit̾ dño confitem. Ce¬
terũ qͥcqͥd extra ȩccłiam catho¬
licã gerit᷑: nequaquã dñi lau

Expanded text:
aperiri.Per has enim doctrinae januas introducti, intus jam positi veraciter Domino confitemur. Caeterum quidquid extra Ecclesiam catholicam geritur, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
ta dni iusti intrabunt ꝑ eã. sũ
superius dixerit portas. que¬
rendũ ẽ quare hic portã uolu¬
it ponere. numero singłari: sci¬
licet ut designaret ꝓpħas atq
cere. quia uniuerse consue¬
runt ad dñm intromittere.
saluatorẽ. qͥ & porta potest
appellari. sicut ipse in euan¬
głio dicit Ego sũ ostiũ ouiũ &
cetera. Sequit᷑. Iusti intrabunt
ꝑ eã. Et hoc qͦq subtilit̾ inqͥ¬

Expanded text:
ta Domini, justi intrabunt per eam. Cum superius dixerit portas, quaerendum est quare hic portam voluit ponere numero singulari; scilicet ut designaret prophetas acere: quia universae consuerunt ad Dominum intromittere Salvatorem, qui et porta potest appellari, sicut ipse in Evangelio dicit: Ego sum ostium ovium , etc. Sequitur, justi intrabunt per eam. Et hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
castigauit. hoc enĩ genꝰ locutio¬
nis in scripturis diuinis sepius
inuenit᷑. ut ẽ illud. Benedicens
benedicã te: multiplicans mul¬
tiplicabo semen tuũ. & his simi¬
lia. Quod argumentũ sicut se¬
pe diximꝰ dicit᷑ a coniuigatis.

Expanded text:
castigavit. Hoc enim genus locutiocastigavit. Hoc enim genus locutionis in Scripturis divinis saepius invenitur: ut est illud, Benedicens benedicam te. Multiplicans multiplicabo semen tuum, et his similia. Quod argumentum ut saep