comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dudum quieto uire possidebat. Qua¬
si dormiebat quippe. dum sopitus in
prauo corde quiesc̃ẽt. Set excitatur
in ꝓuocatione certaminis. cum iuis a¬
miscrit ꝑũse dominationis. huic gͦ
nocti maledicant. qui parati sunt
suscitare leuiathan: id est hu se con¬
tra peccatum fortit̃ uidicio districtio¬
nis erigant. qui in siuis temptatioĩb
excitare̾ antiquum adu̾sarium non
formidant. Septum namq ẽ. Filii ac¬
cedens ad seruitutẽ dei. sta in iusti

Expanded text:
dudum quieto jure possidebat. Quadudum quieto jure possidebat. Quasi dormiebat quippe, dum sopitus in pravo corde quiesceret: sed excitatur in provocatione certaminis, cum jus amiserit perversae dominationis. Huic ergo nocti maledicant, qui parati sunt suscitare Leviathan: id est, hi se contra peccatum fortiter judicio districtionis erigant, qui in suis tentationibus excitare antiquum adversarium non formidant. Scriptum namque est: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justi
Abbreviated transcription (Latin):
or̃s enim qui ea que mundi sunt
mente calcant: et ea que dei sunt
plena intentione desidant. leuiathan¬
considapt᷑ contra se suscitant. qui eiꝰ
maliciam in stigatione sue conu̾sioni
inflãmat. Nam qui eus uoluntati su¬
biecti sunt: quasi quieto ab illo iure
possidentur. et suꝑbus eorum rex: qua¬
si quadam securitate ꝑfruitur. dum
eorum cordibus in concussa potestate
dominatur. Set cum unius euiusq
sp̃c ad conditoris sui desid̾ium recales¬
cit: cum torporem negligentie de se¬
rit. et frigus uisensibilitatis pͥstine
ligne scĩ amoris accendit. cum lib̾tatiꝰ
ingenite meminit. ⁊ teneri ab hoste ser¬
uus erubescit. quia isdem hostis se cõ¬
sid̾at despici. quia uias dei uidet ap¬
p̃hendit. dolet contra se captum reni¬
ti. ⁊ mor zelo accenditur. mor ad cer¬
tam̃ ꝓmouetur: mox ad temptatioẽs
in nuñas contra rebellantem m̃tem
se excitat. atq in omm arte lacera¬
tionis instigat. ut temptationum ia¬
cula in torqũdo confodiat cor: qd

Expanded text:
R. Omnes qui ea quae mundi sunt mente calcant, et ea quae Dei sunt plena intentione desiderant, Leviathan contra se suscitant, quia ejus malitiam instigatione suae conversationis inflammant. Nam qui ejus voluntati subjecti sunt, quasi quieto ab illo jure possidentur, et superbus eorum rex quasi quadam securitate perfruitur, dum eorum cordibus inconcussa potestate dominatur. Sed cum uniuscujusque spiritus ad conditoris sui desiderium recalescit, cum torporem negligentiae deserit, et frigus insensibilitatis pristinae igne sancti amoris accendit; cum libertatis ingenitae meminit, et teneri ab hoste servus erubescit, quia isdem hostis se considerat despici, quia vias Dei videt apprehendi, dolet contra se captum reniti, et mox zelo accenditur, mox ad certamen movetur, mox ad tentationes innumeras contra rebellantem mentem se excitat, atque in omni arte lacerationis instigat, ut tentationum jacula intorquendo confodiat cor, quod
Abbreviated transcription (Latin):
a laboriosis se huuis mundi hoñibus
sub quietis ocio occultant. Uñ ⁊ adhuc
to despectum metuit. qui semꝑ ad
lucra inhiat. semꝑ uideł ⁊ dampna for¬
midat. Cuius enim ꝑceptione reficit᷑:
eius rei ꝓcł dubio ⁊ amissione sautiat᷑.
Et quo obligatus mutabilib ac ꝑitu¬
ris inheret: eo longe ininfimis ab ar¬
ce securitatis iacet. At contra quisqͥs
in solo etñitatis desidio figitur: nec ꝓs¬
ꝑitate ad collitur. nec adu̾sitate quassat᷑.
Dum nil bt̃ inmundo qđ appetat: nicħ
ẽ qđ de mundo ꝑtimescat. Hine et enĩ
salomon ait. Non constristabit. iustum:
quicqͥd ei accidit. Hinc itm̃ dicit. Iu¬
stus quasi leo confidens: absq t̃rore

Expanded text:
a laboriosis se hujus mundi oneribus a laboriosis se hujus mundi oneribus sub quietis otio occultant. Unde et adhuc to despectum metuit. Qui semper ad lucra inhiat, semper videlicet damna formidat. Cujus enim perceptione reficitur, ejus rei procul dubio et amissione sauciatur; et quo obligatus mutabilibus ac perituris inhaeret, eo longe in infimis ab arce securitatis jacet. At contra quisquis in solo aeternitatis desiderio figitur, nec prosperitate attollitur, nec adversitate quassatur; dum nil habet in mundo quod appetat, nihil est quod de mundo pertimescat. Hinc etenim Salomon ait: Non contristabit justum quidquid ei acciderit . Hinc iterum dicit: Justus qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsumaui. fidem seruaui: de reliquo
reposita ẽ mͥ corona iusticie. quam re¬
det mͥ dominus in illa die iustus ui¬
dex. Quia enim ecͣ mala transeuntia
sine defectu certau̾at: de mansuris
nimirũ gaudus sine dubietate p̃su
alit pot̾. Reb nãq sepe transitorus oc¬
cupati. pensare negligimus: ꝑ quãta
peccamus. Sed si reducto considatio¬
nis ocło. a sinu cordis t̾renȩ cogitati¬
onis agger excutitur: quicqͥd in m̃te
latebat inuenitur. Uñ scĩ uiri ani¬
morũ latebras ꝑserutari nõ desuiũt:
s se subtilit̃ in dagantes. trenarũ rer̃
curas abiciunt. Et effosis plene cogi¬
tationis sentib. cum nullo se reatu eri¬
minis mordi dep̃bendunt: ułut in
stratu cordis apud se securi requies¬
cunt. Lat̾e quoq ab huiꝰ mũdi acti¬
bus appetunt: semꝑ sua considant.⁊
cum loco regiminis minime constrin¬
guntur: iudicare que aliena sunt re¬
cusant. E fossi gͦ securi dormiunt. qui
dum sua intima uigilant̃ penetrant.

Expanded text:
em servavi; de reliquo reposita mihi est corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in die illa justus judex . Quia enim contra mala transeuntia sine defectu certaverat, de mansuris nimirum gaudiis sine dubietate praesaliter potest. Saepe namque, rebus transitoriis occupati, pensare negligimus per quanta peccamus; sed si, reducto considerationis oculo, a sinu cordis terrenae cogitationis agger excutitur, quidquid in mente latebat invenitur. Unde sancti viri animorum latebras perscrutari non desinunt, sese subtiliter indagantes, terrenarum rerum curas abjiciunt, et, effossis plene cogitationibus, cum nullo se reatu criminis morderi deprehendunt, velut in strato cordis apud se securi requiescunt. Latere quoque ab hujus mundi actibus appetunt, semper sua considerant, et cum loro regiminis minime constringuntur, judicare quae aliena sunt recusant. Effossi ergo securi dormiunt, quia dum sua intima vigilanter penetrant,
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ase plenius pauorẽ qui ex hoc¬
mundo ẽ abicit. quanto uisemet ipso
u̾us mundi concupiscentiã iuincit. An
nõ aibsq trore paulus in corde requie¬
u̾at. qui dicebat: c̃ertus sum enim. qa
neq mors. neq uita. neq angłi. neq
pͥncipatus. neq instantia. neq futura.

Expanded text:
qui ex mundo est abjicit, quanto in semetipso verius mundi concupiscentiam vincit. An non 357 absque terrore Paulus in corde requieverat, qui dicebat: Certus sum enim quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque principatus, neque instantia, neque futura,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. bene erit uiuouissimis. hinc ꝑ psal¬
mustam dicitur. sum dedit dilectis siue
sompniũ. ħ ẽ hereditas domini. Qui
in huius quoq uitę ad huc certami¬
ne positus. cum se consũptum putaũit.
ut lucifer oritur. quia foris cadens. iutꝰ
in nouauatur. Et quo magis ext̾ius ad¬
u̾sa tołat: eo u̾ius uirtutum bamine in¬
tĩus choruscat. paulo ad testante qui
ait. Sed licet his qui foris ẽ nr̃ homo
corrumpitur. tam̃ his qui intus ẽ. r̃eno¬
uatur de die in diem. Id enim qđ inp̃¬
senti ẽ momĩtaneũ. ⁊ leue tribulationis
nr̃e. supra modum insublimitate. etñũ
dum qđ nequaqm qđ cũ consũptus
fiuĩs. sed cum te consumptum putaius.¬
dicit: quia et qđ uidemus in dubie¬
tate ẽ. et qđ sꝑamus in certituroine.
Uñ et hisdem paulus non se consump¬
tum nou̾at seo putabat: qui et in adũ¬
sa tribulationum corruens. ut lucifer
resplendebat. dicens. Quasi morientes:
⁊ ecce uiuimus. Quasi tristes: semper

Expanded text:
e erit in extremis . Hinc per Psalmistam dicitur: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Qui in hujus quoque vitae adhuc certamine positus, cum se consumptum putaverit, ut lucifer oritur, quia foris cadens, intus innovatur; et quo magis exterius adversa tolerat, eo uberius virtutum lumine interius coruscat, Paulo attestante, qui ait: Sed licet is qui foris est noster homo corrumpitur, tamen is qui intus est renovatur de die in diem. Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae supra modum in sublimitate aeternum cum consumptus fueris, sed cum te consumptum putadicit, quia et quod videmus in dubietate est, et quod speramus in certitudine. Unde et isdem Paulus non se consumptum noverat, sed putabat, qui et in adversa tribulationum corruens ut lucifer resplendebat, diet ecce vivimus, quasi tristes, semper
Abbreviated transcription (Latin):
butionis gaudium de et̾nitate. colligi¬
tur. qd nõ hic pͥus pia tribulatione
seminatur: h inc enim ꝑ psalmistam
dicitur. Euntes ibant. ⁊ flebant. mit¬
tentes semina sua. uenientes aũt ue¬
uient: c̃um exultatione portantes
iampłos suos. hinc paulus ait. Si
cõmorimur. ⁊ conuiuemꝰ. si con susti¬
nebimus. ⁊ conregnabimus. hinc di ͤ¬
cipłos ammonet dicens. Per multas
tribulationes oportet nos introire in
głs indicans ait. hi sunt qui uene¬
runt de tribulatione magna: ⁊ laue¬
runt stolas suas. et candidas eas fe¬
dii fructus metatur. tanto maior fi¬
ducia m̃tem roborat. quãto hanc for¬
tior ꝓ u̾itate afflictio angustat. Ubi¬
curus dormies. Si c̃ enim malis p̃¬
sens securitas labor ẽ: ita bonis p̃ses
labor ꝑpetuam securitatẽ parat. Uñer dif¬
fossum se securum dor mire posse iã
nou̾at: qui dicebat. Ego enu iam

Expanded text:
ium de aeternitate colligitur, quod non hic prius pia tribulatione seminatur. 356 Hinc enim per Psalmistam dicitur: Euntes, ibant et flebant, mittentes semina sua; venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Hinc Paulus ait: Si commorimur, et convivemus; si sustinemus, et conregnabimus . Hinc discipulos admonet, dicens: Per multas tribulationes oportet nos introire in  Joanni angelus indicans, ait: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et candidas eas fedii fructus metatur, tanto major fiducia mentem roborat, quatior pro veritate afflictio angustat. curus dormies. - Sicut enim malis praesens securitas laborem, ita bonis praesens labor perpetuam securitatem parit. Defossum se securum dormire posse jam noverat, qui dicebat: « Ego enim jam
Abbreviated transcription (Latin):
uiri quia sũma medullitus dili¬
gunt. minfimis dura pacuintur: sed
infine gaudii lumen in ueniunt. qđ
babe in hoc spacio ꝑcurrentis uite cõ¬
tempnt̃. Uñ nc̃ ꝑ sophar dicitur. Et qiͣ
m̾̃idianus fulgor consurget tͥ ad uespũ.
Pecc̃oris enim lum̃ in die ẽ. õbscuritas
in uesꝑe. quia in p̃senti uita felicitate
ad tollituꝵ: s adu̾sitatis teneb̾s infine
deuoratur. Iusto aũt m̃idianus fulgor
aduesꝑm surgit. quia quanta sͥ clari¬
tas maneat. cum iam occumb̾e cepit¬

Expanded text:
iri quia summa medullitus diligunt, in infimis dura patiuntur; sed in fine gaudii lumen inveniunt, quod habere in hoc spatio percurrentis vitae contemnunt. Unde nunc per Sophar dicitur: Et quasi meridianus fulgor consurget tibi ad vesperum. Peccatoris enim lumen in die est obscuritas in veattollitur, sed adversitatis tenebris in fine debacchatur. Justo autem meridianus fulgor ad vesperum surgit, quia quanta sibi claritas maneat, cum jam lume
Abbreviated transcription (Latin):
lecti aũt̃ quia ne peccare debeant
p̃uident: eis uidelicet oculi ante ca¬
sum patent. Inquus uero post casum
oculos aꝑit. qm̃ post culpam iam in pe¬
na sua conspicit: quia malum debuit
uitare quod fecit. De cuius mutili iam
positus culpam suam iud̾e uoluisset.:
de ommpotentis post modum furore nõ
bib̾et. Sed qui hic auertit aoculos a res¬
pectu criminis: illic declinare non ua¬
let sententiam cdampnationis. De tole

Expanded text:
lecti autem quia ne peccare debeant praevident: eorum videlicet oculi ante casum patent. Iniquus vero post casum oculos aperit: quoniam post culpam jam in poena sua conspicit, quia malum debuit vitare, quod fecit. De cujus inutili jam positus, culpam suam videre voluisset, de Omnipotentis postmodum furore non biberet. Sed qui hic avertit oculos a respectu criminis, illic declinare non valet sententiam damnationis. Sae
Abbreviated transcription (Latin):
dĩa nõ hab̾e. mundum. ⁊ oꝑe. et ꝓfessio¬
ne reliquisse. s tam̃ ꝓ mordiatis affec¬
tibus ꝓpinquoꝵ. p̃toria irrumꝑe. t̾rena¬
rum rerum uirgus uacare. lib̾tatem
intume quietis relinquere.⁊ mundi in¬
se studia iam dudum ilestructa repa¬
raret. Quo itaq istitsi ĩ rete ambulant.
quos ap̃senti scło in choatȩ iam uitȩ
ꝑfectio solũat. sed mordinatus amor t̾¬
enȩ cognationis ligat᷑. De studio discre¬
studio. ⁊ nõ dissolutis gressib et̃¬
ne sponsionis p̃miũ sequuntur: sic̃ se¬
met ipsos ꝓdiuino amore despiciunt.
sic cuncta quibus se sentiunt. p̃pdiri
peꝰ ponunt. Et cum ꝓ d̾o uecesse ẽ. ut
quibus ualent iunctis inseruiant. ꝓ
do priuata obsequia etiam ꝓpinq̾s
negant. huic ẽ enim qd̾ quidam cum
dicet. ꝑ mutẽ mͥ pͥus ire. ⁊ sepelire pa¬
trem meũ: u̾itatis ore ꝓtinus audi¬
uit.Sine ut mortuͥ. sepeliant mortu¬
os suos: Tu atit̃ uade adnuntiare reg¬
num dei. Qua in re notandum ẽ. quiã

Expanded text:
ia non habere, mundum et opere et professione reliquisse; sed tamen pro inordinatis affectibus propinquorum praetoria irrumpere, terrenarum rerum jurgiis vacare, libertatem intimae quietis relinquere, et mundi studia in se jam dudum destructa reparare. Quo itaque isti nisi in rete ambulant, quos a praesenti saeculo inchoata jam vitae perfectio solverat, sed inordinatus amor terrenae cognationis ligatstudio, et non dissolutis gressibus aeternae sponsionis praemium sequuntur, sicut semetipsos pro divino amore despiciunt, sic cuncta, quibus se sentiunt praepediri, postponunt; et cum pro Deo necesse est ut quibus valent cunctis inserviant, pro Deo privata obsequia etiam propinquis negant. Hinc est enim quod quidam cum diceret: Permitte mihi prius ire et sepelire patrem meum , Veritatis ore protinus audivit: Sine ut mortui sepeliant mortuos suos, tu autem vade, annuntia regnum Dei . Qua in re notandum est quia
Abbreviated transcription (Latin):
hutꝰ mundi głam actionibus se seꝑ ant.
et pene quiequid ꝓsꝑitatis ad riserit
salcant. sed tam̃ ad buc nincł ocarnalt᷑
cognationis obligat dum amaiori ꝓpĩ¬
quitatis in discrete deseruiunt: ad ea se¬
pe ꝑ affectum cognationũ redeunt que
dampuatãt.⁊ cum ꝓpͥo despectu fuge¬
rant. Cumq plusquã necesse ẽ carniᷤ

Expanded text:
hujus mundi se actionibus separant, hujus mundi se actionibus separant, et pene quidquid prosperitatis arriserit calcant. Sed tamen adhuc vinculo carnalis cognationis obligati, dum amori propinquitatis indiscrete deserviunt, ad ea saepe per effectum cognationum redeunt, quae jam et cum proprio despectu subegerunt. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
dis honore palliantur Qui aliena ñ¬
aliena non appetunt: atq ab hutꝰ
mundi uirgus inehoato quietis amore
diudunt᷑. etudiri sacris eloquus sicuĩt.
uacare suꝑnis contemplationib concu¬
piscunt: nec tam̃ ꝑfecta animi libtate
curam rerum familiarium deserunt.
qui sepe dum licita refuguint: etiam
tur.sumq tr̾enas res studiose tueri d̾¬
sid̾ant: cordis quietem deserunt. quam
querebant. et cum sub̃a fugiens conti¬
nua ꝓuisione ꝓtegitur. conceptus in aui¬
mo diuinȩ scientiȩ sermo dissipatur. qr
uixta u̾itatis sententiã. ob ortum semẽ
spine oppͥmunt. c̃um u̾bum dĩ a memo¬
ria inportune t̾renarum rerum solli¬
citudines expellunt. Dissolutis itaq
gressibus in rete ambulant. q̃ui dum
mundũ aꝑte nõ deserunt semet ipsoᷤ
gradiendo obligant. ne gradi antur.
qui nõ solum aliena non appetunt. uer̃
etiam cuneta que possid̾ant in mundo
delinquunt. et semet ipsos despiciunt.
nullam p̃sentis uite głam requirunt. ab

Expanded text:
dis honore, palliantur. Naliena non appetunt, atque ab hujus mundi jurgiis inchoato quietis amore dividuntur, erudiri sacris eloquiis sitiunt, vacare supernis contemplationibus concupiscunt; nec tamen perfecta animi libcuram rerum familiarium deserunt. Cui saepe dum licite serviunt, etiam tur. Cumque terrenas res studiose tenere desiderant, cordis requiem deserunt quam quaerebant. Et cum subnua provisione protegitur, conceptus in animo divinae 231 scientiae sermo dissipatur, quia, juxta Veritatis sententiam , obortum semen spinae opprimunt, cum verbum Dei a memoria importunae terrenarum rerum sollicitudines expellunt. Dissolutis itaque gressibus in rete ambulant, qui dum mundum perfecte non deserunt, semetipsos gradiendo obligant, ne gradiantur. 40. qui non solum aliena non appetunt, verum etiam cuncta quae possederant in mundo derelinquunt, semetipsos despiciunt, nullam praesentis vitae gloriam requirunt, ab
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ueniens. ⁊ ad saluandũ nõ uides:
ad feriendum uides: q quẽ in p̃senti ui¬
ta dispensationis tuȩ miseratione nõ res¬
picis. respiciendo pꝰmodũ ꝑ iusticiã ex tĩ¬
guis. Nunc enim peceator quisq dium
nõ metuit. et iuit. blasphemat. et ꝓfic̃.
quia scił misericors creator. quẽ expec¬
tando uult corrigẽ. aspiciendo non
uult punire: sic̃ scriptum ẽ. Dissimu¬
las peccã hominũ: ꝓpt̃ penitentiã. Sed
tuc̃ pecc̃or cũ respicitur nõ fubsistit. qr
cum districtus uidex m̃ita subtilit̾ inꝗ¬
rit. ad torm̃ta reus ñ sufficit. Quãuis li
etiam iustoꝵ uoci congruit: quoꝵ mẽs
enim qd agunt metuunt: dũ caute cõ¬
sidãt qͥ ante qnͣtum uidicẽ stabunt. ĩn¬
tuent᷑ potentiã eius magnitudinis: ⁊
pensant quanto reatu constricti sint ꝓ¬
pͥe infirmitatis. E num̾ant mala ꝓp̾ii
oꝑis.⁊ contra hec eraggerant bona
conditoris. Consid̾ant praua quam dis¬
tricte iudicet. bona oꝑa quã subcilit̃

Expanded text:
um veniens, ad salvandum non vides, ad feriendum vides. Quia quem in praesenti vita dispensationis tuae miseratione non respicis, respiciendo postmodum per justitiam exstiguis. Nunc enim peccator quisque Deum non metuit et vivit, blasphemat et proficit, quia scilicet misericors creator, quem exspectando vult corrigere, aspiciendo non vult punire, sicut scriptum est: Dissimulans peccata hominum propter poenitentiam . Sed tunc peccator cum respicitur non cum districtus Judex merita subtiliter inquirit, res ad tormenta non sufficit. Quamvis hoc etiam justorum voci congruit: quorum menenim quod agunt metuunt, dum caute considerant, ante quantum judicem stabunt. Intuentur potentiam illius magnitudinis, et pensant quanto reatu constricti sunt propriae infirmitatis. Enumerant mala proprii operis, et contra haec exaggerant bona gratiae Conditoris. Considerant prava quam districte judicet, bona opera quam subtiliter
Abbreviated transcription (Latin):
re tołabat. Si u̾o ad solam historiã
seqũtia u̾ba pensantur ꝑ hec ꝓculdu¬
bio auimus dolentis expͥmit᷑. qualiter
ꝑ diu̾sos motus desidii mestic̾a im¬
pellente uariatur. Nã subditur. Si¬
expectabo uesꝑam. In noc̾te quiipe
dies querit᷑. in die uesꝑa desid̾atur.
quia minirũ dolor nõ ꝑmittit place̾
que ad sunt. cumq m̃tem ꝑ ex ꝑim̃¬
tum p̾sentium afficit. semꝑ hanc qͣli
consolando desidio. ad aliud ꝑ expec¬
tationẽ tendit. Sed quia afflicta mẽ
ꝑ appetitum ducit᷑. et tam̃ dolor eus
ex pͥmit᷑. cum ꝓtinus sub infert᷑. Indu

Expanded text:
re tolerabat. Si vero ad solam historiam re tolerabat. Si vero ad solam historiam sequentia verba pensantur, per haec procul dubio animus dolentis exprimitur qualiter per diversos motus desiderii, moestitia impellente, variatur. Nam subditur. exspectat futura. --In nocte quippe dies quaeritur, in die vespera desideratur, quia nimirum dolor non permittit placere quae adsunt; cumque mentem per experimentum praesentium afficit, semper hanc quasi consolante desiderio ad alia per exspectationem tendit. Sed quia et afflicta mens per appetitum ducitur, et tamen dolor ejus exprimitur, cum protinus subinfertu
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ seruus desidat umbram. et sic̃
m̃cennarius p̃stolat᷑ finẽ oꝑis sui. sic
⁊ ego habui m̃ses uacuos: ⁊ noctes la¬
borosas enum̃ari mͥ. In comꝑatione
⁊ enĩ duo sunt que p̃misit. in ex p̃s¬
sione ⁊̃ fatigationis : duo ꝓtinus sub¬
didit. Ad estuantẽ quippe uacuos m̃¬
ses reddidit. quia quo magis et̾num
refrig̾ium querit᷑. eo magis conspicit᷑:
quã uacue ꝓ ista uita laborat᷑. Ad p̃¬
stolantẽ ũo laboriosas noctes sub in¬
tulit. quia quo magis ex t̾mino oꝑis
p̃miũ q̃ assequamur in spicimus. eo
magis ingemiscimus dui nos necis¬
se qd̾ querunus. Uñ et ipsa penitẽ¬
tis cura. iugilant᷑ expͥmitur: ut labo¬
riosas noctes enum̃asse dicẽtur. qo
qnͣto u̾ius ad dm̃ reũtimur: tanto sib¬
tilius labores quos ꝑ ignorantiã n
hoc mundo ꝑtulimus: dolendo p̃sa¬
mus. ANlam cum unicuiq plus dulce
fit. qđ de et̃ms desidat. eo ei magis
graue ostenditur. qd̾ ꝓ p̃sentium amo¬

Expanded text:
Sicut cervus desiderat umbram, et sicut Sicut cervus desiderat umbram, et sicut mercenarius praestolatur finem operis suet ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi. In comparatione etenim duo sunt quae praemisit; in expressione etiam fatigationis duo protinus subdidit. Ad aestuantem quippe menses vacuos reddidit, quia quo magis aeternum 250 refrigerium quaeritur, eo magis conspicitur quam vacue pro vita ista laboratur. Ad praestolantem vero laboriosas noctes subintulit, quia quo magis ex termino operis praemium quod assequamur inspicimus, eo magis ingemiscimus diu nos nescisse quod quaerimus. Unde et ipsa poenitentis cura vigilanter exprimitur, ut laboriosas noctes enumerasse diceretur, quia quanto verius ad Deum revertimur, tanto subtilius labores, quos per ignorantiam in hoc mundo pertulimus, dolendo pensamus. Nam quo unicuique plus dulce fit quod de aeternis desiderat, eo ei magis grave ostenditur quod pro praesentium amo
Abbreviated transcription (Latin):
lemus. Non solum gͥ dies. s m̃ses ua¬
euos ducimus: cum nos int̾̃renis actio¬
nibus sine fructu laborasse. nõ ex actio
ium pͥncipio. sed ex fine pensamus. Cũ
qũ labores nr̃os ad u̾sitas sequitur.
quasi uitȩ nr̃e uacui m̃ses arguunt᷑:
quã frustra in actionib sudabatur.
S quia in sacro eloqͥo nõ nũquã nor
ꝓ ignorantia ponitur. p aulo attestante.
qui uenturam uitam scientib discipłis
dicit: om̃s uos filii lucis. et filii dei es¬
tis. nõ sumus noctis: neq tenebrarũ.
tenebris. ut uos dies illa tamquã fur
comp̃hendat. Pot̾ hoc in loco ex eo¬
qui post ignorantie sue caliginem
ad amorem rectitudinis redeunt.
⁊ u̾icatis radiis illustrat. fletibus
luunt qđ erraũ̾unt. Illuminatus et e¬
nĩ quisq respicit: quã turpe fiũt. qd̾
ꝓ p̃sentis uite amore laborauit. In eis
laborem suũ estuãti seruo. et deside¬
ranti finẽ m̃cennarii. comꝑat dicẽs.

Expanded text:
lemus. Non solum igitur dies, sed et menses valemus. Non solum igitur dies, sed et menses vacuos ducimus, cum nos in terrenis actionibus sine frune principium, sed fine pensamus. Cum enim labores nostros adversitas sequitur, quasi vitae nostrae vacui menses arguuntur,quam frustra in actionibus subdebatur. Sed quia in sacro eloquio nonnunquam nox pro ignorantia ponitur, Paulo attestante, qui venturam vitam scientibus dicit: « Omnes vos filii lucis, et filii diei estis, non sumus noctis, neque tenebrarum tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat . Potest hoc in loco ex eoqui post ignorantiae suae caliginem ad amorem rectitudinis redeunt, et veritatis radiis illustrati, fletibus quod erraverunt. Illuminatus etenim quisque respicit, quam turpe fuerit quod praesentis vitae amore laboravit. In eis laborem suum aestuanti servo et desideranti finem mercenario comparat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ses uacuos ducit.: quia uite temꝑa
sine tribulationis mune̾ expendit. In
his u̾o qui etĩuis desidiis dediti mun¬
di huius adu̾sa paciuntur. laboriosas
bras. quasi in caligine uite p̃sentis por¬
tat. In his aũt qui et transeuntẽ mũdũ
diligunt. et tam̃ eius contrarietate fati¬
gantur: simul et m̃ses uacuos et noc¬
tes laboriosas tołat. quia eorũ uitam
et retͥbucio subseqñs nulla remun̾ãt:
⁊ p̃sens tribulatio angustat. Recte aut̃
ne quaqm dies. s in eis m̃ses uacuos
hab̾e se ꝑhibet. M̃sium quippe nomine.
dierũ eollectio. et sũma signatur. ꝑ di¬
em gͦ una queq actio ex primi potuit:
ꝑ m̃ses aũt actionum finis in nuitur.
Et sepe cum aliquid in hoc mundo a
gimus. intenta spei alacritate suspen¬
si. hoc ipsum qđ agimus. uacuum nõ
putamus.S post quam ad actionis t̃¬
minũ ꝑ uenimus nõ obtinentes. qđ ap¬
petimus. laborasse nos in uacuum do¬

Expanded text:
menses vacuos ducit; quia vitae tempora menses vacuos ducit; quia vitae tempora sine retributionis munere expendit. In his vero qui aeternis desideriis dediti, mundi hujus adversa patiuntur, laboriosas bras, quasi in caligine vitae praesentis portat. In his autem, qui et transeuntem mundum diligunt, et tamen ejus contrarietate fatigantur, simul menses vacuos et noctes laboriosas tolerat; quia eorum vitam et retributio subsequens nulla remunerat, et praesens tribulatio angustat. Recte autem nequaquam dies, sed in eis menses vacuos habere se perhibet; mensium quippe nomine dierum collectio et summa signatur. Per diem ergo unaquaeque actio exprimi potest, per menses autem actionum finis innuitur. Et saepe cum in hoc mundo aliquid agimus intenta spei alacritate suspensi, hoc ipsum quod agimus, vacuum non putamus. Sed postquam ad actionum terminum pervenimus, non obtinentes quae appetimus, laborasse nos in vacuum do
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ sententia si ad uocẽ sc̃e eccłȩ ducit᷑.
intellectus eius paulo subtilius indaga¬
tur. Ipsa quippe uacuos menses h̃t. que¬
in infirmis siuis t̾renas actiones absq
uite p̃mio defluentes sustinet. Ipsas
noctes laboriosas enum̾at: que in m̃¬
bris fortibus. multiplices tribulatio
nes portat. In hac ⁊ enim uita. que¬
dam laboriosa sunt: q̃dam uacua. que¬
dã u̾o uacua simul et laboriosa. Amo¬
re quippe conditoris p̃sentis uitȩ tri¬
bulationib ex̃ceri laboriosum quidẽ
ẽ. sed uacuum nõ ẽ. Amore u̾o scłi. uo¬
luptatib solui. uacuũ quidẽ ẽ. sed nõ
laboriosum. Amore u̾o eiusoẽ scłi ad¬
u̾sa aliqua ꝑpeti. ⁊ uacuum sunul ẽ. et
laboriosum: quia et ex adu̾sitate mens
afficitur. et remunãtionis p̃mio nõ re¬
pletur. In his itaq scã eccła. qui in ea
iam positi. ad huc uoluptatib defluũt.
et ꝓiñ fructu boni oꝑis nõ ditantur.

Expanded text:
enim sententia, si ad vocem sanctae Ecclesiae ducitur, enim sententia, si ad vocem sanctae Ecclesiae ducitur, intellectus ejus paulo subtilius indagatur. Ipsa quippe in infirmis suis membris terrenas actiones absque vitae praemio defluentes sustinet. Ipsa noctes laboriosas enumerat, quae in membris fortibus mulnes portat. In hac etenim vita quaedam laboriosa sunt, quaedam vacua. Quaedam vero vacua simul et laboriosa. Amore quippe conditoris, praesentis vitae tribulationibus exerceri, laboriosum quidem est, sed vacuum non est. Amore autem saeculi, voluptatibus solvi, vacuum quoque est, sed non laboriosum. Amore vero ejusdem saeculi, adversa aliqua perpeti, et vacuum simul est et laboriosum, quia ex adversitate mens afficitur, et remunerationis praemio non repletur. In his itaque sancta Ecclesia, qui in ea jam positi adhuc voluptatibus defluunt, et proinde fructu operis non ditantur,
Abbreviated transcription (Latin):
pe conditori rerum seruiunt: ⁊ sepe
rerũ in opia eoangustantur. ꝑ amorẽ
d̾o in herent: ⁊ tam̃ uite p̃sentis subsi¬
diis egent. Qui gͥ ꝑ actiones suas p̃sẽ
tia non q̃runt. amundi compendus.
m̃ses uacuos ducunt. Noctes quoq
laboriosas tołant: quia adu̾sitatum
tenebras non solum usqi ad inopiam.
sed sepe usq ad corporis cruciatum por¬
tant. Despectum quoq namq egesta¬
temq ꝑpeti. laboriosum bonis m̃tib
non ẽ. sed cum usq ad afflictionẽ car¬
nis adu̾sitas ũtitur. labor ꝓcul dubio
ex dolore sentitur. Pot̃ etiam non in¬
conuement᷑ intelligi. qd̾ sc̃s quisq m̃¬
ses uacuos sicut mercennarius ducit:
qui laborẽ iam sustinet. s p̃mium nec¬
dum tenet. hoc tołat. illud ex pectat.
Noctes u̾o laboriosas enum̾at: quia
adu̾sitates sͥ p̃sentis temprĩs sese iniur¬
tutibus ex̃cendo coaceruat. Nam si
ꝓficere in m̃te non appetit: minus for¬
tasse asꝑa que mundi sunt sentit. Que

Expanded text:
pe conditori rerum serviunt, et saepe rerum inopia coangustantur; per amorem Deo inhaerent, et tamen vitae praesentis subsiditia non quaerunt, a mundi compendiis vacuos menses ducunt. Noctes quoque laboriosas tolerant, quia adversitatum tenebras non solum usque ad inopiam, sed saepe usque ad corporis cruciatum portant. Despectum namque egestatemque perpeti, laboriosum bonis mentibus non est; sed cum usque ad afflictionem carnis adversitas vertitur, labor procul dubio ex dolore sentitur. Potest etiam non inconvenienter intelligi, quod sanctus quisque menses vacuos sicut mercenarius ducit, quia laborem jam sustinet, sed praemium necdum tenet; hoc tolerat, illud exspectat. Noctes laboriosas enumerat, quia adversitates sibi praesentis temporis sese in virtutibus exercendo coacervat. Nam si proficere in mente non appetit, minus fortasse aspera, quae mundi sunt, sentit. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
augm̃to uite sub trahunt᷑: quia ete¬
antis gressus. dum in ant̾iora ꝓficit: q
restat it decrescit. Uita gͦ nra milicia ẽ.
que quo ad augm̃tum ducitur. eo ut nõ
porum cresce appetit. ab eodem spa¬
cio qđ ꝑdendo colligit: crescendo ꝑtrã¬
sit.Uñ ⁊ apte quoq ipse milicie cursꝰ
rius euolui citius exoptat: ut ad laboriᷤ
sui p̃mium sine tarditate ꝑueniat. dies¬
itaq hominis u̾a et et̾na sapientis. recte
dieb mercennarii comꝑantur: quia p̃¬

Expanded text:
augmento vitae subtrahuntur, quia et itineraugmento vitae subtrahuntur, quia et itinerantis gressus dum in anteriora proficit, quod restat iter decrescit. Vita ergo nostra militia est, quae quo ad augmentum ducitur, eo ut non porum crescere appetit, ab eodem spatio, quod perdendo colligit, crescendo pertransit. Unde apte quoque ipse militiae cursus rius evolvi citius exoptat, ut ad laboris sui praemium sine tarditate peitaque hominis aeterna sapientis, recte diebus mercenarii comparantur, quia pr
Abbreviated transcription (Latin):
quia sͥ hanc cum non ht̃ tribuit: et in
qnͣtum hab̾e potuit amittit. Sicq fit. ut
iñ post aliorum m̾ita tristis sed̾at: und̾
estimatione omniũ letus p̃ibat. Temp¬
tatio ẽ gͦ uita hominis suꝑ tr̃am. que
aut alicna iurtutib ad celeste p̃mium
surgere nõ ualet. aut dotata donis spĩ¬
talib aliqũ det̾ius exoccasione uirtutis
sũmoꝑe ẽ qđ quidã nobis appellatione
milicie amplius: quã nominę tẽptatio¬
nis innuitur. hoc namq nr̃o intellectus
ex pressione milicie auget᷑. qđ nimirũ
ꝑ miliciã ad finem cotidiȩ tenditur.
Cumq ꝑ oedinẽ milicie locus crescit.
tota simul hominis milicia deficit. Mi¬
licia gͦ ẽ uita hominis suꝑ tr̃am. quia
sic̃ et suꝑius diximus. unus quisq dũ
cotidie ad uite tm̃inũ ꝑ temꝑis aug¬
m̃tum tendit: augendo uitã uiuere d¬
sinit. Dies quippe ex pectat ut ueniant:
s cum augm̃ta uite ueniunt. iam ab

Expanded text:
quia sibi hanc et cum non habet tribuit, et in quia sibi hanc et cum non habet tribuit, et in quantum habere potuit amittit. Sicque fit ut inde post aliorum merita tristis redeat, unde aestimatione omnium laetus praeibat. Tentatio est ergo vita hominis super terram, quae aut aliena a virtutibus ad coeleste praemium surgere non valet, aut ditata donis spiritalibus aliquando deterius ex occasione virtutum summopere est quod quiddam nobis appellatione militiae amplius quam nomine tentationis innuitur. Hoc namque nostro intellectui expressione militiae augetur, quod nimirum per militiam ad finem quotidie tenditur; cumque per ordinem militiae locus crescit, tota simul hominum militia deficit. Militia ergo est vita hominis super terram, quia et, sicut superius diximus , unusquisque dum quotidie ad vitae terminum per temporum augmenta tendit, augendo vitam, vivere desinit. Dies quippe exspectat ut veniant; sed cum ad augmentum vitae veniunt, jam ab
Abbreviated transcription (Latin):
ad semet ipsam deu̾b̾ata redeat. ꝑ qđ se¬
met ipsam᷑ collecta. ⁊ coadunata transi¬
bat. Iste ab eruditione diune legis alie¬
nus ignorantia sua depͥmitur: ne quid
obtinende salutis oꝑetut. ille diuine leg̃
screntia p̃ditus. dũ sͥ p̃cetĩs gaudet in¬
tellectum suppetẽ: quia pͣuitatis gau-¬
dio exultat. ꝑcepti intellectus in se mu¬
nã dissipat. et inde iniudicio cetĩs det̾i¬
or ex hibetur: uñ clarior cet̾is ad tp̃s os¬
tendit᷑. hunc quia uirtutũ dona nõ sub.¬
leuant.:⁊̃ uię simplicis rectitudinis decli¬
nant. ⁊ uelud extraneum se a celesti mu¬
nẽ deputans. quasi eosecurius praua
agit. quo suꝑm doni sublimia munera
scĩam sublenat: ita ut ei uẽtura queq
quasi p̃sentia ostendat. Sed dum sepe
sic ad multa suꝑ semet ipsum tollitur. ut
futura u̾acit̾ contempletur: mens in sui
confidentiã deducta. eum qui hab̃i sẽ
Cumq om̃e qđ senserat ꝓpħiam putat.

Expanded text:
ad semetipsam diverberata redeat, per quod sead semetipsam diverberata redeat, per quod semetipsam jam collecta et coadunata transibat. Iste, ab eruditione divinae legis alienus, ignorantia sua deprimitur, ne quid obtinendae salutis operetur. Ille divinae legis scientia praeditus, dum sibi prae caeteris gaudet intellectum suppetere, quia privato gaudio exsultat, percepti intellectus in se munera dissipat; et inde in judicio caeteris deterior exhibetur, unde clarior caeteris ad tempus ostenditur. Hunc quia virtutum dona non sublevant, etiam viam simplicem rectitudinis declinat; et velut extraneum se a coelesti munere deputans, quasi eo securius prava agit, quo superni doni sublimia munera iam sublevat, eique ventura quaeque jam praesentia ostentat. Sed dum saepe et 246 in multis super semetipsum tollitur, ut futura veraciter contempletur, mens, in sui confidentiam deducta, eum qui haberi semcumque omne quod senserit prophetiam putat,
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ trucidat. aut u̾a eloqũs ꝓximi
uitã grauat. Alius amore conditoris ex̃¬
citatus. a t̾renis cogitationib mentẽ cu¬
rat assidua or̃one suspẽde: atq hanc in
secreta conditoris qͥetis intimȩ securita¬
te collocare. Sed hanc in ipso sue orõis
ascensu dum eleuari ab infims nititur.
infirmoꝵ fantasmate reũb̾atur: atq ad
intuendam m̃tis lucem ocłs tenditur.
sed ex corporco uisu surgentib tͣrenaꝵ
rerũ imaginib obscurat᷑. Uñ fit ut¬
plerũq intendentis animus ipsa sua
in firmitate fatigatus. aut orõnem de¬
serens desidia torpeat: aut si dui m o¬
ratione ꝑ manserit. añ eius occłos. ob¬
ortarum imaginum caligo densescat.
Bene gͦ d̾r. uemptatio ẽ uita hominuis
suꝑ tr̃am. qñ ibi qͦ reatum descensioĩs
inuenit. uͥ se ꝓuectum cõphende ascen¬
sionis putauit. ⁊ mñ mens confunditur:
uñ ire ad confessionẽ nitebat᷑. ut ꝑ hoc

Expanded text:
mentem trucidat, aut, vera loquens, proximi mentem trucidat, aut, vera loquens, proximi vitam gravat. Alius, amore conditoris sui excitatus, a terrenis cogitationibus mentem curat assidua oratione suspendere, atque hanc in secreta quietis intimae securitate collocare; sed in ipso suae orationis ascensu, dum clevari ab infimis nititur, infimorum phantasmate reverberatur; atque ad intuendam lucem mentis oculus tenditur, sed ex corporeo usu, surgentibus rerum terrenarum imaginibus, obscuratur. Unde fit plerumque ut intendentis animus, ipsa sua infirmitate fatigatus, aut, orationem deserens, desidia torpeat, aut, si diu in oratione permanserit, ante oculos ejus obortarum imaginum caligo densescat.Bene ergo dicitur: Tentatio est vita hominis super terram, quando ibi quoque reatum descensionis invenit, ubi se provectum comprehendere ascensionis putavit; et inde mens confunditur, unde surgere a confusione nitebatur, ut per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dinis exerityrauisq nõ mansuetudine. s
auctoritate contradicit. Uñ plerumq fit.
ut aut humilitatis studio. zelum rectitu¬
dinis deserat: aut rursum. zelũ rectitudi¬
nis turbet. humilitatis studioͣ qđ tenebat.
Cũq seruari simł et zeli auctoritas. et ꝓpo¬
sino bumilitatis possit: sͥmet ipsi homo ex
ꝑ turbatione incognitus reddit᷑. ita ut ue¬
hement̃ ambignt. ne apud seductum. aĩ¬
mũ. aut suꝑbia auctoritatẽ zeli insinuet.
aut torpor pauidus humilitatẽ fingat. Altꝰ
quanta sit fallaciȩ culpa confid̾ans. mu¬
nire arcem u̾itatis decernit: ut ex ore eiꝰ¬
iam falsus sermo nõ ꝓdeit. seseq fundituᷤ
am̃dacii trans gressione disuingat. Sed fit
hoc qđ dudum presserat fallaciȩ uiciũ.
quasi ex studio pietatis reddit. Sicq fit¬
ut et si malicia m̃tem nõ teneat. in ea tñ
u̾itatis radium umbra mendacii. obscu¬
ret. Uñ et sepe qđ ꝑcũctatus quisq cõ¬
ticessc̃e nõ ualet: aut falsũ dicens. suam

Expanded text:
dinis exerit, pravisque non mansuetudine, sed auctoritate contradicit. Unde plerumque fit ut aut humilitatis studio zelum rectitudinis deserat, aut rursum zelo rectitudinis turbet humilitatis studium quod tenebat. Cumque servari simul et zeli auctoritas, et propositionis humilitas vix possit, sibimetipsi homo ex perturbatione incognitus redditur, ita ut vehementer ambigat, ne apud seductum animum aut superbia se auctoritatem zeli insinuet, aut torpor pavidus humilitatem fingat. Alius, quanta sit fallaciae culpa considerans, munire se arce veritatis decernit, ut ex ore jam falsus sermo non prodeat, seseque funditus a mendacii transgressione disjungat. Sed fit hoc quod dudum presserat fallaciae vitium, quasi ex studio pietatis redit; sicqut etsi malitia mentem non teneat, in ea tamen veritatis radium umbra mendacii obscuret. Unde et saepe quia percontatus quisque conticescere non valet, aut, falsum dicens, suam
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ desidet. ⁊ oꝑans ad ocium anhelet.¬
tur. Quia enĩ fira mens stare cum po¬
tuit noluit.: stare iã nõ ualet etiam
cũ uult. Conditoris quippe sui con¬
templationẽ deserens. salutis sue for¬
titudinẽ ꝑdidit. et quolibet posita. sẽ¬
ꝑ egra alium locum qͣrit. Uarietatem gͦ
humane m̃tis ex pͥmens: dicat. Si dorͦ.¬
miero: dicam. qñ consurgant: Prursuꝰ
ex pectabo uesꝑam. Ac si aꝑte dicẽt.
qui u̾e ꝑficẽ potuit: amisit. In somp¬
no namq resurrectionẽ desid̾ro. in re¬
surrectionẽ uesꝑam expecto: quia ⁊¬
quietus ex̃citium actionis appeto. et
ex̾citatus ocium quietis quero. Qdta¬

Expanded text:
onem desideret, et occupatus ad otium anheleonem desideret, et occupatus ad otium anhelet. Quia enim fixa mens stare cum potuit noluit, stare jam non valet etiam cum volet. Conditoris quippe sui contemplationem deserens, salutis suae fortitudinem perdidit, et quolibet posita, semper aegra alium locum quaerit. Varietatem ergo humanae mentis exprimens, dicat: Si dormiero, dicam: Quando surgam? et rursum exspectabo vesperam. Ac si aperte diceret: t: In somno resurrectionem desidero, in resurrectione vero vesperum exspecto, quia quieta exercitium actionis appeto, et exercitata otium quietis quaero.
Abbreviated transcription (Latin):
latio culpa nõ eẽt. nequaquã paulus
discipłis dicẽt. E uigilate isti. ⁊ noli¬
te peccare. Wñ det auditorem suum
admonet dicens.Surge qui dormis.
⁊ exurge a mortius. ⁊ illuminabit te
xp̃c. et rursum. hora ẽ iã nos d̾ sõp¬
no surge̾. Uñ et salomon peccantem
increpat dicens. Us que quo piger
dormis: Electus gͥ quisq cum pecca¬
ti sompno p̃mitur. ad iusticie ugili¬
as ex surgere conatur: s sepe cũ sur¬
rexĩt: ipsa se extolli magnitudine uir¬
tutum sentit. Uñ ⁊ temptari se p̃sen¬
tis uite adu̾sitatib post uirtutes. d̾¬
sid̾at: ne peius ex ronfidentia uirtu

Expanded text:
ulpa non esset, nequaquam Paulus discipulis diceret: Evigilate, justi, et nolite peccare . Unde et auditorem suum admonet, dicens: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Et rursum: Hora est jam nos de somno surgere . Unde et Salomon peccantem increpat, dicens: Usquequo, piger, dormis ? Electus igitur quisque cum peccati somno premitur, ad justitiae vigilias exsurgere conatur. Sed saepe cum surrexerit, ipsa se extolli magnitudine virtutum sentit. Unde et tentari se praesentis vitae adversitatibus post virtutes desiderat, ne pejus ex confidentia vir
Abbreviated transcription (Latin):
mox anuni ad ex̃citiium laboris refor¬
mat. Et quod graue ꝑpendit ex oꝑe: le¬
ue existimat ex remunãtione. Sic electi
quiq eum mundi huius ad u̾sa paciũ¬
tur. cum honestatis contumelias rerũ
dampna cruciatus corporis tołant. ẽẽ
grauia quib ex̾centur pensant. Sed
cum m̃tis ocłm ad em̃e patriȩ consid̾a¬
tionẽ tendunt. ex comꝑatione p̃mis qmͣ
sit leue qđ paciuntur: inueniunt. Qd̃ e¬
nim ualde eẽ importabile ex dolore os¬
tenditur. considãtione ꝓ uida ex re¬
mim̾a̾tione leuigatur. hmc ẽ qd̾ pau¬
lus semꝑ se ipso robustior contra adu̾¬
sa erigitur: quia nimirũ finem sui oꝑiꝰ
sic̃ mercennarius p̃stołatur. Graue ẽ¬
considatione pensat. Ipse quippe quam
sit graue quicquid patitur in dicat. qui
in carcĩb habundantius. in plagis su¬
pramodum. in mortib freqñter se fuis¬
se testatur: qui auideis quinqͥes qua¬
dragenas una minus accepit. qui ter

Expanded text:
mox animae ad exercitium laboris reformox animae ad exercitium laboris reformat, et quod grave perpendit ex opere leve aestimat ex remuneratione. Sic electi quique, cum mundi hujus adversa patiuntur, cum honestatis contumelias, rerum damna, cruciatus corporis tolerant, esse gravia, quibus exercentur, pensant, sed cum mentis oculum ad aeternae patriae considerationem tendunt, ex consideratione praemii, quam sit leve quod patiuntur inveniunt. Quod enim valde esse importabile ex dolore ostenditur, consideratione provida ex renumeratione levigatur. Hinc est quod Paulus semper semetipso robustior contra adversa erigitur, quia nimirum finem sui operis sicut mercenarius praestolatur. Grave considerationem pensat. Ipse quippe quam sit grave quod patitur, indicat: Qui in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus frequenter se fuisse testatur: qui a Judaeis quinquies quadragenas una minus accepit: qui ter
Abbreviated transcription (Latin):
tescit. Uñ et recte etiam ꝑ paulum dr̃. Ip¬
sa creatura lib̃abit᷑ a seruitute corrup¬
tionis. in lib̾tate głe filiorum dei. E lec¬
tos enim nunc pena corruptionis ag¬
grauat. sed tune in corruptionis gła ex¬
altat. Et quantum ad p̃sentis ne cessi¬
tatis ponda. nunc in dei filus de lib̾ta¬
te głamchil ostenditur: tantum ad sub¬
seqñtis lib̾tatis głam. tunc in di famu¬
lis de seruitute nicħ apparebit. Creat᷑a
gͦ seruitute corruptionis exuta. et dig¬
nitate lib̃tatis accepta: in filiorum dei
gła aĩtitur. quia unita dõ ꝑ sp̃m. qua¬
si hoc ipsum qđ ereatura ẽ : transisse
ac sub iecisse decłatur. Sed qui adhuc
tur. Et sic̃ mercennarius p̃stolatur fi¬
tiem oꝑis sui. Mercennarius enim cũ
facientu oꝑa conspicit: m̃tem ꝓtinus
ex longinquitate et ponde laboris ao¬
dicit. Cum u̾o lacessentẽ animũ ad con¬
sidandum oꝑis p̃miũ reuocat. ĩugorẽ

Expanded text:
tescit. Unde et recte etiam per Paulum dicitur: Iptescit. Unde et recte etiam per Paulum dicitur: Ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei . Electos enim nunc poena corruptionis aggravat, sed tunc incorruptionis gloria exaltat; et quantum ad praesentis necessitatis pondera nunc in Dei filiis de libertate nihil ostenditur, tantum vero ad subsequentis libertatis gloriam, tunc in Dei famulis de servitute nihil apparebit. Creatura ergo, servitute corruptionis exuta, et dignitate libertatis accepta, in filiorum Dei gloriam vertitur, quia, unita Deo psi hoc ipsum quod creatura est, transisse ac subegisse declaratur. Sed quia adhuc tur: Et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui. Mercenarius etenim cum faciendo opera conspicit, mentem protinus ex longinquitate et pondere laboris abducit. Cum vero lassescentem animum ad desiderandum operis praemium revocat, vigorem
Abbreviated transcription (Latin):
bram quippe desid̾are seruo ẽ. ꝓ temp¬
tationis estu. sudoreq oꝑis. et̾ni refrige
rii requiem quer̃ẽ. hanc namq umbrã
seruus ille desidabat: qui dicebat. Siti¬
uit anima mea ad dm̃ uiuum. qñ ueni¬
am. et apparebo añ faciem deiͨ. Et rur-¬
sum. Heu me qđ in colatus ms̃ ꝓlonga¬
tus ẽ. qui quasi a labore agri estum fu¬
giens. atq ad obtinendam requiem re¬
frig̾ii tegimen querens: it̾m dicit. In gre¬
diar in locum tab̾nacłi. ad mirabił usq
ad domum d̃ĩ. Hanc umbram comp̃hen¬
de paulus anhelabat: desidium hñs dis¬
solui:⁊ cum xp̃o eẽ. Ad hanc umbram ex
desidii iam ꝑfectione ꝑuenant: qui dice¬
bant. Nos qui portauimus pondus diei
et estus. Bene aũt qui desidare umbrã
dr̃ seruus uocatur. quia electus quisq
quousq infirmitatis condicione constrĩ¬
gitur. sub dominantis corruptionis iugo.
quasi sub estus anxietate retinetur. Qui
nimirum cũ corruptionem exutus fu̾it:
tuẽ sͥmet ipsi lib̃.&. tranquillus in no¬

Expanded text:
bram quippe desiderare cervo est, pro tentationis aestu sudoreque operis, aeterni rerii requiem quaerere. Hanc namque umbram servus ille desideraverat qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam, et parebo ante faciem Dei ? Et rursum: Heu me! quod incolatus meus prolongatus est . Qui quasi a labore acri aestum fugiens, atque ad obtinendam requiem refrigerii tegmen quaerens, iterum dicit: Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis, usque ad domum Dei . Hanc umbram comprehendere Paulus anhelabat, desiderium habens dissolvi, et cum Christo esse . Ad hanc umbram ex desiderii jam perfectione pervenerant qui dicebant: Nos qui portavimus pondus diei et aestus . Bene autem qui desiderare umbram dicitur, servus vocatur, quia electus quisque quousque infirmitatis conditione constrgitur, sub dominantis corruptionis jugo, quasi sub aestus anxietate retinetur. Qui nimirum cum corruptione exutus fuerit, tunc sibimetipsi liber et tranquillus inno
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cum uirtutũ ꝓsꝑa mentẽ eleuant.
adiutrix adu̾sitas desid̾atur: ut ꝓfec¬
to auimus cũ uirtutũ suar̾ gaudio.
plusquam debet adtollitur: ꝑ contra¬
rietatẽ p̃sentis uite editã merore so¬
lidetur. Uñ ⁊ nequaquã formidabo
uesꝑam dicitur: s expectabo. Erpecta¬
mus et enĩ ꝓsꝑa. formidamus adu̾sa.
Uir gͥ uistus uesꝑam expectat. quia
cum ex̃ceri hunc tribulatione necesse ẽ.
ipsa ei fit adũsitas ꝓsꝑa. Pot̃ uespe no
mine. etiã pecc̃i temptano designari. q̃
sepe tanto acrius m̃tem lacessit. qnͣto
eandem mentẽ sp̃e ad suꝑna altius e¬
uehit. Ne quaꝗͣ namiq sie in hac uita
ꝑ erercitationẽ iusticie peccatũ deseri¬
tur. ut in eadẽ iusticia in concusse mane¬
atur: quia et si iã a cordis habitacło
culpam rectitudo eliminat. ipsa tamẽ
cłpa que repellit᷑. cogitationis nr̃ẽ fori¬
bus assidens: ut sͥ aꝑiatur pulsat. Q d̾
moyses quoq spĩtalit᷑ innuit. eũ facta

Expanded text:
m virtutum prospera mentem elevant, adjutrix adversitas desideratur, ut profecto animus, cum virtutum suarum gaudio plus quam debet attollitur, per contrarietatem praesentis vitae edito moerore solidetur. Unde et nequaquam Formidabo vesperam dicitur, sed Exspectabo. Exspectamus etenim prospera, formidamus adversa. Vir igitur justus vesperam exspectat, quia cum exerceri hunc tribulatione necesse est, ipsa ei fit adversitas prospmine, etiam peccati tentatio designari, quae saepe tanto acrius mentem lacessit, quanto et eamdem mentem spiritus ad superna altius evehit. Nequaquam enim sic in hac vita per exercitationem justitiae peccatum deseritur, ut in eadem justitia inconcusse maneatur, quia etsi jam a cordis habitaculo culpam rectitudo eliminat, ipsa tamen culpa quae repellitur, cogitationis nostrae foribus assidens, ut sibi aperiatur pulsat. Quod Moyses quoque spiritaliter innuit, cum facta
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃ta formidat.: ad uersis gaudet. pas¬
sione reficitur. merore fouet᷑. quia subse qñ¬
tis uitȩ p̃mus. tanto se remunari largius
conspicit. quanto ꝓ amore illuis cotidia¬
nis se mortib u̾ius impendit. Hinc nam¬
q ẽ qđ ciues suꝑne patrie conditori euis
psalmiste uocib dicunt. ꝑ pt̃ te morte. f¬
Ob quam causam hoc patior: s nõ con¬
fundor. Scio crum cui credidi. et certꝰ
sum. qui a potensẽ depositum meum
bores nunc u̾itati cõmendando exhi¬
bent: tot iam remunãtionis suȩ pigno¬
ra. intra spei cubicłm clausa tenent᷑.s.
grauis nunc sentitur estus in oꝑe: ut

Expanded text:
momenta formidat; adversis gaudet, pasmomenta formidat; adversis gaudet, passione reficitur, moerore refovetur, quia subsequentis vitae praemiis tanto se remunerari largius conspicit, quanto pro amore illius quotidianis se mortibus verius impendit. Hinc namque est quod cives supernae patriae conditori ejus Psalmistae vocibus dicunt: Propter te morte afOb quam causam haec patior, sed non confundor; scio enim cui credidi, et certus sum quia potens est depositbores nunc veritati commendantes exhibent, tot jam remunerationis suae pignora intra spei cubiculum clausa tenent. Sed gravis nunc sentitur aestus in opere, ut