comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oterat etiã hoc donare credentib: ut
nec istiꝰ expirent᷑ corꝑis mortẽ. S si hoc
fecisset: carni queda felicitas adderet᷑: mi¬
nueret᷑ aũ fidei fortitudo. Sic enĩ hõĩes
mortẽ istã timent: ut ñ ob aliud felices
dic̾ent eẽ xͥanos. nͥ qͦd mori omĩno ñ pos-¬
sent: ac ꝑ hoc nemo ꝓpt̾ illã uitã que pꝰ¬
istã mortẽ beata futura ẽ. ꝑ uir tutẽ etiã
ꝯtempnende ipsiꝰ mortis ad xͥ gr̃am festi¬
naret: s ꝓpt̾ remouendã mortis molestiã
delicatiꝰ crederet᷑ in xp̃m. Plus gͦ gr̃e p̃¬
stitit: plus fidelib sine dubitatione do-¬
nauit. Qd enĩ magnũ erat uidendo ñ mo-¬
ri eos qui crederent: srederes enĩ mori¬
turũ. Qͣnto ẽ maiꝰ. qnͣto fortiꝰ qnͣto lauda-¬
biliꝰ ita credere: ut se spet moriturꝰ sine fine
uicturũ: Deniꝙ hoc quibꝰdã in sine largiet᷑.
ut mortẽ istã repentina cõmutatione ñ sen¬
tiant: s simul cũ resurgentib rapiant᷑

Expanded text:
oterat etiam hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem. Sed, si hoc fecisset, carnis quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. Sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent Christianos, nisi quod mori omnino non possent. Ac per hoc nemo propter illam vitam, quae post morgratiam festinaret; sed propter removendam mortis molestiam delicatius crederetur in Christum. Plus ergo gratiae praestitit, plus fidelibus suis sine dubitatione donavit. Quid enim magnum erat, videndo non mori eos qui crederent, credere se non moriturum? Quanto est majus, quanto fortius, quanto laudabilius, ita credere, ut se speret moriturus sine fine victurum? Denique hoc quibusdam in fine largietur, ut mortem istam repentina commutatione non sentiant, sed simul cum resurgentibus rapiantur
Abbreviated transcription (Latin):
posti. qui ꝓpter boc eredant: ñ sꝑando qͦd
ñ uident. s amando qd uident. Que fides
ẽ eneruis & debilis. nec fides om̃ino di¬
cenda: qnͣdo qͥd̾e fides ita definita ẽ. fi̾des
ẽ sꝑantiũ substantia: ꝯiunctio rerũ que
ñ uident᷑. Unde etiã in ead̾e uͥ & hoc scrip¬
tũ ẽ ad hebreos epła. cũ ꝯsequenter enume-¬
rasset quosdã qui d̾o fide placuert̃: scłm fi¬
de inquit mortui st̃. bii om̃s cũ ñ accepis¬
sent repmissiones: s longe eas uidentes
& salutantes ꝙ ofitentes qr hospites &
ꝑegrini st̃ suꝑ t̾ram. & paulo pꝰ cand̾c sid̃i
laud̃e ita ꝯclusit. & om̃s inqͥt testimoniũ
ꝯsecuti ꝑ fid̾e: ñ tulert̃ ꝓmissiones dĩ. Pro
nõbis enĩ meliora ꝓuidert̃: ne sine nobis
ꝑfecti ꝑficerent᷑. Hȩc laus fidei ñ ẽẽt. nec
om̃ino ut iam dixi fides esset: si homines
in credendo p̃mia uisibilia ꝯseguerent᷑:
hoc ẽ fidelib m̃ces ĩmortalitatis in hoc scło

Expanded text:
posteri, qui propter hoc credunt non sperando quod non uident, sed amando quod uident. quae fides est eneruis et debilis nec fides omnino dicenda, quando quidem fides ita definita est: fides est sperantium substantia, conuictio rerum quae non uidentur. unde etiam in eadem, ubi et hoc scriptum est, ad Hebreos epistola, cum consequenter enumerasset quosdam, qui deo fide placuerunt: secundum fidem, inquit, mortui sunt hi omnes, cum non accepissent promissiones, sed longe eas uidentes et salutantes et confitentes, quia hospites et peregrini sunt super terram. et paulo post eandem fidei laudem ita consecuti per fidem, non tulerunt promissiones Dei: pro nobis enim meliora providerunt, ne sine nobis perfecti perficerentur . Haec laus fidei non esset, nec omnino, ut jam dixi, fides esset, si homines in credendo praemia visibilia sequerentur, hoc est, si fidelibus merces immortalitatis in hoc saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
cuaret eũ. qui potestatẽ habebat mortis
id ẽ diãbolu: & liberaret eos qui timore
mortis ꝑ totam uitã rei erant seruitutis.
Hoc testimonio satis etiã illud monstrat᷑:
ꝙ mortẽ istã corꝑis pͥncipe atq auctore
diabolo. hoc ẽ ex peccato accidisse qͦd ille
ꝑsuasit. Neq enĩ ob aliud potestatẽ hab̾e
mortis uerissime dicetur. Unde ille qͥ
sine ullo peceato uł originali uł ipͥo mo
riebat᷑: dixit. Ecce ueniet pͥnceps mundi.¬
id ẽ diabolꝰ. qui potestatẽ habebat mortis:¬
& in me nicħ inueniet. io ẽ peccati: ꝓpt̾ qͦd
homines mori fecit. & quasi dice̾t᷑ ei. qͣre
patris mei facio. surgite eamꝰ hinc: id ẽ
ut moriar. ñ ħns mortis causã de pecca¬
to sub auctore peccati: s de obedientia¬
& iusticia factus obediens usq ad mortẽ.
Et hoc gͦ illo testimonio demonstratũ ẽ.
& qͦd timorẽ mortis fideles uincunt. ad a¬
gonẽ ipsiꝰ sid̃i ꝑtinere: Qui ꝓfecto desuis-¬

Expanded text:
estatem habebat mortis, id est diabolum, et liberaret eos qui timore mortis per totam uitam rei erant seruitutis. hoc testimonio satis etiam illud monstratur et mortem istam corporis principe atque auctore diabolo, hoc est ex peccato, accidisse, quod ille persuasit; neque enim ob aliud potestatem habere mortis uerissime diceretur. unde ille qui sine ullo peccato uel originali uel proprio riebatur dixit, idest diabolus, qui potestatem habet mortis in me nihil inucniet, id est peccati, propter quod homines mori fecit. et quasi dicerepatris mei facio, surgite, eamus hinc, id est, \'ut moriar non habens mortis causam de peccato sub auctore peccati, sed de oboedientiae iustitia factus oboediens usque ad mortem\'. et hoc ergo illo testimonio demonstratum est et, quod timorem mortis fideles uincunt, ad agonem ipsius fidei pertinere, qui profecto defuis
Abbreviated transcription (Latin):
finieris. atq descͥpseris : cũ illũ alnima dis¬
tingu̾e nitereris. Hec anima it quis qr ex
flatud̾i habet originẽ sine sensu ꝓpͥo atq ĩ¬
tellectu intimo ẽẽ ñ potuit: ꝗd ẽ sp̃c. Hiis u̾¬
bis satis indicas. qͥd eẽ sp̃m hominis sei tias:
id ẽ rationale nr̃m quo sentit atq intelligit
anima: ñ sic̃ sentit᷑ corꝑis sensib: s sic̃ ẽ ille
intimꝰ sensus. ex quo ẽ appellata sententia.
Hincaũ pecorib sine dubitatione p̃p̃onim᷑:
eo qͦd st̃ illa rationis exꝑtia. Non ħnt itaq
sp̃m pecora. io ẽ intellectũ. & rationis. & sa¬

Expanded text:
finieris atque descripseris, cum illum ab anima distinguere nitereris: « Haec anima, inquis, quae ex flatu Dei habet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non potuit, quod est spiritubis satis indicas quid esse spiritum hominis sentias, id est, rationale nostrum, quo sentit atque intelligit anima; non sicut sentitur corporis sensibus, sed sicut est ille intimus sensus, ex quo est appellata sententia. Hinc autem pecoribus sine dubitatione praeponimur, eo quod sunt illa rationis expertia. Non habent itaque spiritum pecora
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ẽ ꝙͣ mens: qͦmͦ corpꝰ carnis. nicħ aliud pot̾
eẽ ꝙͣ caro. Namꝙ hoc scͥptũ ẽ in expoliatior e
corꝑis carnis: uͭͥ carnẽ corpꝰ appellat. Dicit sane
ꝙ alio mͦ sꝑm hominis: quẽ prsus a inte discer¬
nit. Si enĩ orauero lingua in qͥt. sp̃s m̃s orat:

Expanded text:
 aliud potest esse quam caro. nam et hoc scriptum est: in expoliatione corporis carnis, ubi carnem corpus appellat. dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: si enim orauero lingua, inquit, spiritus meus orat,
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ ẽ qr factus ẽ obediens usq ad mortẽ cru¬
habere nom̃. qͦd ẽ suꝑ om̃e nom̃: Qͥs hoc
insipientissimꝰ dixerit: Hoc gͦ illi donatũ
ẽ ut homini. scđm quẽ filiꝰ factꝰ ẽ õbedieis
usq ad mortẽ crucis: qd ĩã habebat id̃e ip

Expanded text:
 factus est obediens usque ad mortem cruhabere nomen quod est super omne nomen? Quis hoc insipientissimus dixerit? Hoc ergo illi donatum est ut homini, secundum quem factus est obediens usque ad morte
Abbreviated transcription (Latin):
mines enĩ secte que se aliqͣm religionẽ
hominib inserere p̃sumpsert̃: ñ nega¬
uert̃ istã m̃tiũ resurrectionẽ: ne dice̾t᷑ eis.
Si ñ resurgit anuna : qͣre mͥ loq̃ris: Qd in
me uis face : Si ñ facis ex det̾iore meliorẽ:
qͣre mͥ loq̃ris: Si ñ facis ex iniquo iustum:
quare mͥ loqueris: Si aũ facis ex iniqͦ iustũ
eximpio piũ. ex stulto sapientẽ: fateris resur-¬
g̾e. animã meã. si tͥ obtemꝑauero: si tͥ credi¬
dero. Uolentes gͦ credisͥ om̃s qui instituert᷑
alicuiꝰ etiã false religionis sectã. negare istã

Expanded text:
gionem hominibus inserere praesumpserunt, non negaverunt istam mentium resurrectionem, ne diceretur eis: Si non resurgit anima, quare mihi loqueris? Quid in me facere vis! Si non facis ex deteriore meliorem, quare mihi loqueris? Si non facis ex iniquo justum, quare mihi loqueris? Si autem facis ex iniquo justum, ex impio pium, ex stulto sapientem, fateris resurgere animam meam, si tibi obtemperavero, si tibi credidero. Volentes ergo credi sibi omnes qui instituerunt a
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ñm locuturũ. Quia uenit hora: ñ addidit
& nc̃ ẽ. Ergo horã qndã uult insinuare in si-¬
ne scł̃i. Hora nc̃ ẽ ut resurgant mortui: hora
erit in fine scłi ut resurgant mortui. S re¬
surgant nc̃ in m̃te: tt̃ in carne. Resurgant
nẽ in m̃te ꝑ u̾bũ dĩ. filiũ di: resurgant tẽ in
carne ꝑ u̾bũ di carnẽ factũ filiũ hominis. Ex

Expanded text:
m facere. Quia venit hora. Non addidit, et nunc est: ergo horam quamdam vult insinuare in fine saeculi. Hora nunc est ut resurgant mortui, hora erit in fine saeculi ut resurgant mortui: sed resurgant nunc in mente, tunc in carne; resurgant nunc in mente per Verbum Dei Filium Dei, resurgant tunc in carne per Verbum Dei carnem factum, filium homin
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dicebant: s eo mͦ ut alia ñ sparet᷑ & re¬
p̃hendant homines qui sꝑabant resurrec¬
tionẽ carnis: uelud iã resurrectio. que pinis¬
sa erat credendo impleret᷑ in m̃te. Rep̃hen¬
dit eos apł̃s. Cur eos rep̃hendit: Nonne hoc
qui audierint uiuent. d de uita m̃tiũ lo

Expanded text:
n speraretur: et reprehendebant homines qui sperabant resurrectionem carnis, velut jam resurrectio quae promissa erat, credendo impleretur in mente. Reprehendit eos Apostolus. Cur eos reprehendit? Nonne hoc tui audien
Abbreviated transcription (Latin):
porũ. s loquor de uita uite corporũ: ⁊d ẽ animaꝵ
in quib ẽ uita corporũ. Lã scio eẽ corꝑa ĩ monu¬
m̃tis iacentia: scio & corꝑa ur̃a in monum̃tis
futura. Nond̾u de illa resurrectione loqͣr: de
ista loquor. In ista resurgite: ne ad pęnã in illa
obediat.ꝙ iuuat. Noli itaq d̾ne tacere de re¬
surrectione carnis: ne eam credant homines:
& remaneamꝰ nos argum̃tatores ñ p̃dicatores

Expanded text:
or de vita vitae corporum, id est, de animarum, in quibus est vita corporum: nam scio esse corpora in monumentis jacentia, scio et corpora vestra in monumentis futura; nondum de illa resurrectione loquor: de ista loquor, in ista resurgite, ne ad poenam in illa obediat, et vivat. 15. Noli itaque, Domine, tacere de resurrectione carnis; ne non eam credant homines, et remaneamus nos argumentatores, non praedicatores
Abbreviated transcription (Latin):
Nam hoc a quibd̾a & pͥmi parentes nr̃i fecert̃
sicut ꝯmemoras ⁊ ñ tñ ea dãpnandi. s signifi¬
candi gr̃a. qͦd ñ intelligitis: & xͥani. ñ heretica¬
rũ a quibda etiã t̾rȩ frugib abstinent:. uł
semꝑ sic̃ pauci. uł certis dieb atq temꝑibꝰ
sic̃ ꝑ qͣdragesimã fere om̃s: qͣntomagis qͥsꝙ
uł minꝰ. seu uoluerit seu potuerit. uos aũ
ipãm creaturã negatis bonã. ꝙ ĩmundã esse¬
dicitis: qͦd carnes diabolus oꝑet᷑ feculentioreᷤ
mat̾ia mali: ac ꝑ hoc eas tamꝙͣ ĩ mundiora
ꝙ truculenti ora di ur̃i uincula exhorren¬

Expanded text:
nam hoc a quibusdam et primi patres nostri fecerunt, sicut commemoras — non tamen ea damnandi, sed significandi grarum a quibusdam etiam terrae fructibus abstinent, uel semper, sicut pauci, uel certis diebus atque temporibus, sicut per quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque uel minus seu uoluerit seu potuerit. uos autem ipsam creaturam negatis bonam et inmundam dicitis, quod carnes diabolus operetur faeculentiore materia mali, ac per hoc eas tamquam inmundiora et truculentiora dei uestri uincula exhorren
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ intendere possumꝰ dicẽ: ut intelligat ñ se
eẽ ep̃m: qui p̃esse dilexerit. ñ ꝓdesse. Itaq ab
studio cognoscende u̾itatis nemo ꝓhibet᷑: qͦd
ad laudabile ꝑtinet ocium. Locus uͦ suꝑior si¬
ne quo regi ppłs ñ potest ⁊ & si ita teneat᷑ atty
ãministret᷑ ut decet: tñ indecent̾ appetitur
Qmobrẽ ociũ sc̃m querit caritas ueritatis: ne

Expanded text:
superintendere possumus dicere, ut intellegat non se esse episcopum, qui praeesse dilexerit, non prodesse. Itaque ab studio cognoscendae ueritatis nemo prohibetur, quod ad laudabile pertinet otium; locus uero superior, sine quo regi populus non potest, etsi ita teneatur adque administretur ut decet, tamen indecenter adpetitur. Quam ob rem otiu
Abbreviated transcription (Latin):
on in dõ tantũ innotescit angłis qͦd absc̃õ¬
ditũ ẽ: uerũetiã hic eis apparet cũ efficit᷑¬
bꝰ. Modus quippe iste locutionis. cũ ꝑ efficien¬
tẽ id qͦd efficit᷑ significat᷑: crebro inuenit᷑ in
scͥpturis sc̃is: maxime cũ de d̾o aliqͥd đdr. qͦd ei

Expanded text:
enim in Deo tantum innotescit angelis quod absconditum est, verum etiam hic eis apparet cum efficitbus. Modus quippe iste locutionis cum per efficientem id quod efficitur significatur, creber est in Scripturis sanctis; maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ttende quid dimiser̃t. euu¬
Doles. qr hoc dimiser̃t uide quo se inse¬
ruert̃. Audi. A fide errauert̃: & inseruert̃¬
se dolorib multis. S qui uolunt diuites fieri.
Aluio ẽ eẽ huitẽ: aliud uelle fieri diuitẽ. Hio¬

Expanded text:
ttende quid dimiserunt. Doles quia hoc dimiserunt: vide quo se inseruerunt. Audi: A fide pererraverunt, et inseruerse doloribus multis. Sed qui? Qui volunt divites fieri. Aliud est, esse divitem; aliud, velle fieri divitem. Di
Abbreviated transcription (Latin):
t nos quidem de sc̃ẽ uͥginis discipli¬
na ⁊ humilitate xꝑiana. in qͣ nutͥ¬
st̃a ⁊ ȩducata ẽ. hoc existimamꝰ. qd illa u̾¬
ba cum leg̾et. si tñ legit ingemuit. ⁊ pectus
humilit̃ tutudit. ac fortassis ⁊ fleuit: dm̃q eui
data. a quo scĩficata. fident̃ orauit: ut quomͦ illa
ñ st̃ u̾ba ipsius. s alt̾ius: ita ñ sit talis & fi¬
des eius qua se aliqͥd habere credat. de qͦ in se
ñ in dño głet᷑. Nam gła quidẽ eiꝰ in ipsa ẽ ñ in
ꝓbet unusquisq ⁊ tc̃ in semetipso tantũ glã¬
habebit.⁊ ñ in alt̾o. S absit ut gła sua ipsa
d̃s̃ qui in illa ẽ. ipse ẽ gła eius. a quo ħt omĩa
bona quib ẽ bona: ⁊ habebit omĩabona qͥbꝰ
melior erit. in qͣntũ in bac uita melice ẽẽ po¬
terit: ⁊ qͥb ꝑfecta erit qͣndo fu̾it diuina gra.
ñ humana laude ꝑfecta. In dño enĩ laudabit᷑

Expanded text:
t nos quidem de sanctae uirginis disciplina et humilitate Christiana, in qua nutrita et educata est, hoc existimamus, quod, illa uerba cum legeret, si tamen legit. ingemuit et pectus humiliter tutudit ac fortassis et fleuit deumque, cui dicata et a quo sanctificata est, fidenter orauit, ut, quo modo illa non sunt uerba ipsius sed alterius, ita non sit talis et fides eius, qua se aliquid habere credat, de quo in se non in domino glorietur. nam gloria quidem eius in ipsa est non in probet unusquisque et tunc in semet ipso habebit gloriam et non in altero. sed absit, ut gloria sua ipsa deus, qui in illa est, ipse est gloria eius. a quo habet omnia bona, quibus est bona, et habebit omnia, quibus melior erit, in quantum in hac uita melior esse poterit. et quibus perfecta erit, quando fuerit diuina gratia, non humana laude perfecta. in domino enim laudabitur
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus tales apłica ilła ãmonitio.Apta¬
ui uos uni uiro uirginẽ castã exhib̾e xͦ. Timeo
aũ ne sicut serpens cuam fefellit astutia sua:
pret̾ qͦd accepimꝰ. nͥ ut nos a castitate corrum¬
pant. quã xͦ seruamꝰ: qnͣdo legẽ culpant dĩ¬
nomine uetustatis. & errorẽ suũ laudant
noĩe nouitatis. quasi om̃is uetustas fugien¬
da sit. aut om̃is nouitas appetenda: cũ & mã¬

Expanded text:
sus tales apostolica illa admonitio: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. timeo autem, ne sicut serpens Euam fefellit astutia sua, praeter quod accepimus, nisi ut nos a castitate corrumpant, quam Christo seruamus, quando legem dei culpant nomine uetustatis et errorem suum laudant nomine nouitatis, quasi omnis uetustas fugienda sit aut omnis nouitas adpetenda, cum et man
Abbreviated transcription (Latin):
qd nolebant: quemadmod̾u dictũ ẽ de d̃no
do nr̃o. Si ñ credimꝰ ille fidelis ꝑmanet:
negare se ip̃m ñ potest. De om̃ipotente dic¬
tũ ẽ: ñ potest. Sicut gͦ qͦd dñs negare seipsũ
ñ potest. laus ẽ uoluntatis diuine: ita qͦd
illi ñ pot̾ant cred̾e culpa ẽ uoluntatis hu¬

Expanded text:
dum dictum est de Domino Deo nostro, « Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest. De omnipotente dictum est, non potest. Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, laus est voluntatis divinae: ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis hu
Abbreviated transcription (Latin):
icat gͦ eccł̃ia xͥ. ciuitas regis magni. grã
plena. ꝓle fecunda: dicat. qͦd tanto an
firmatũ ẽ cor meũ in d̾no: exaltatũ ẽ cornu
meũ in dõ meo. Uere confirmatũ ẽ cor. &
cornu uere exaltatũ : qr ñ in se.s in dno deo
suo. Dilatatũ ẽ suꝑ inimicos meos os meũ:
qi ꝙ in angustis p̃ssurarũ sermo d̾i ñ ẽ alli¬
gatus: nec in p̃conibꝰ alligatis. Si ñ credimꝰ

Expanded text:
ia Christi, civitas regis magni, gratia plena, prole fecunda, dicat quod tanto antfirmatum est cor meum in Domino, exaltatum est cornu meum in Deo meo. Vere confirmatum cor et cornu uere exaltatum, quia non in se, sed in Domino Deo suo. Dilatatum est super inimicos meos os meum; quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est adligatus nec in praeconibus adligatis. Laetata sum,
Abbreviated transcription (Latin):
mus edificabat᷑ post captiuitatẽ: id est ȩccła
pꝰ gentilitatẽ. Ipsos itaq homines qͥ captu
tenebant᷑. appellans captiuitatẽ. sic̃ militia
cum dr̃. intelligunt᷑ ⁊ qui militant: eande
captiuitatẽ axꝑo captiuatã dicit. Cur enumn
ñ sit captiuitas felix. si ⁊ ad bonũ homines
posst̃ capi: unde petrodictum ẽ. ex hoc iam
homines eris capiens: Captiuati gͦ qͥa capti
& capti quia subiugati sub lene illud iugũ
missi. liberati apeccato cuiꝰ serui erant. &
iusticiȩ serui facti cuius lib̾i erant: unde⁊
ista captiuitate. in ista seruitute. in isto eur¬
rui. sub isto ugo. ñ st̃ milia plorantiũ. sed
milia letantiũ. Dñs quippe in illis insy¬
na inscõ. Cui sensui congruit interp̃tatio. qͣ
int̃pretat᷑ syna. mensura. Nam de his doniᷤ
lȩticiȩ spiritalis apłs loquens id qͦd supra

Expanded text:
ficabatur post captivitatem : id est, Ecclesia post gentilitatem. Ipsos itaque homines qui captivi tenebantur appellans captivitatem, sicut militia cum dicitur et intelliguntur qui militant, eamdem captivitatem a Christo captivatam dicit. Cur enim non sit captivitas felix, si et ad bonum homines possunt capi? Unde Petro dictum est: Ex hoc jam homines eris capiens . Captivati ergo, quia capti, et capti quia subjugati; sub lene illud jugum missi , liberati a peccato cujus servi erant, et justitiae servi facti cujus liberi erant . Unde et ista captivitate, in ista servitute, in isto curru, sub isto jugo non sunt millia plorantium, sed millia laetantium. Dominus quippe in illis, in Sina, in sancto. Cui sensui congruit et alia interpretatio, qua interpretatur Sina Mensura. Nam de his donis laetitiae spiritualis Apostolus loquens id quod supra
Abbreviated transcription (Latin):
est. ascendisti in altum: captiuasti captiuita¬
tem: accepisti dona in hoĩb. Nec moueat qd̃ apls
id̃e testimoniũ cõmemorans ñ ait accepisti do¬
nainhoĩbꝰ. s dedit dona hominib. Ille qͥꝑpe aucto¬
ritate apłica scđm hoc locutus ẽ: qd̾ d̾s cũ pa¬
tre ẽ filius. Scđ̾m hoc qͥppe dedit dona hõibꝰ.
mittens eis sꝑm sc̃m: qui sꝑc sc̃s ẽ patͥs ⁊ filii.
Scdm illud u quod idem ipse xꝑc incorꝑe suo¬
intelligit᷑. quod ẽ eccłia. ꝓpt̃ quod ⁊ m̃bra eiꝰ st̃
in hominib. Aꝑc quippe ascendit in altum
& sedet ad dexteram patris: sed nisi & hic
eẽt in t̾ra. non inde clamasset. saule saule qͥd
me ꝑsequeris. Cumgͥ idẽ ipse dicat. quando
uni ex minimis meis fecistis. mͥ fecistis: quid
dubitamꝰ eũ acciꝑe in menbris suis. qͦ dona
m̃bra eus accipiunt. S qͥd ẽ captiuasti cap¬
tiuitatẽ. Utrum quia uicit mortẽ. quȩ cap¬
tiuos tenebat. in quib regnabat: an ipsos

Expanded text:
aptivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Nec moveat quod Apostolus idem testimonium commemorans non ait, Accepisti dona in hominibus; sed, Dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre Filius. Secundum hoc quippe dedit dona hominibus, mittens eis Spiritum sanctum, qui Spiritus est Patris et Filii. Secundum illud vero quod idem ipse Chrisintelligitur, quod est Ecclesia, propter quod et membra ejus sunt in hominibus. Christus quippe ascendit in altum. et sedet ad dexteram Patris ; sed nisi et hic esset in terris, non inde clamasset: Saule, Saule, quid me persequeris ? Cum igitur idem ipse dicat, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accipere in membris suis, quae dona membra ejus accipiunt? 26. Sed quid est, Captivasti captivitatetivos tenebat, in quibus regnabat, an ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥd õs lingͥs locunt᷑: sĩ qͥd õs int̃pretant᷑: Aliud
ht̃ ille. aliud iste. ⁊ qͦd ht̃ iste. non habet ille. Men¬
sura ẽ: diuisio quedã diuinoꝵ ẽ. Ergo hoĩb
ad m̃surã dat᷑. ⁊ concordia ibi unũ corpꝰ facit.
Quom aliud accipit manꝰ ut oꝑet᷑ aliud ocł̃s
ut uideat. aliud auris ut audiat aliud pes
ut ambulet: anima tñ una ẽ que agit oĩa
in manu ut oꝑet᷑. in pede ut ambulet. in
aure ut audiat. in ocło ut uideat: sic ̃ st̃
dipsum dñm locutione conu̾sa. ascen-¬
disti inquit in altum: captiuasti cap¬
tiuitatẽ: accepisti dona in hominib. Hoc
apłs sic cõmemorat. sic exponit: de dño xꝑo
loquens. Unicuiq aũ nr̃m inquit datur
gr̃a: scd̃m mensurã donationis xꝑi. ꝓpter
quod dicit ascendens in altum. captiuauit
captiuitatẽ: dedit dona hominib. Qd aũ

Expanded text:
Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, non habet ille. Mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus ad mensuram datur, et concordia ibi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet; anima tamen una est quae agit omnia, in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat: sic sunt etiam ipsum Dominum locutione conversa: Ascendisti, inquit, in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Hoc Apostolus sic commemorat, sic exponit de Domino Christo loquens: Unicuique autem nostrum, inquit, datur gratia secundum mensuram donationis Christi: propter quod dicit, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, de
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥd sane pecunie res tua familiaris ħt.
cuiꝰ te implicari negocio nec oportet. nec
decet: reuera t̾buend̾u ẽ matͥ & domesticis
tuis. Horũ quippe indigentia. si pauꝑib ut
sis ꝑfectus institusti tͥbuere talia tua: pͥmũ
apud te locũ optinere debet. Si quis enĩ suis
ꝙ maxime domestieis. ut apłs ait. ñ p̃uidet.
fid̾e negat: ꝙ ẽ insideli deterior. Si hospicio¬

Expanded text:
id sane pecuniae res tua familiaris habet, cujus te implicari negotio nec oportet nec decet, revera tribuendum est matri et domesticis tuis. Horum quippe indigentia, si pauperibus, ut sis perfectus, instituisti distribuere talia tua, primum apud te locum obtinere debet: Si quis enim suis et maxime domesticis, ait Apostolus, non providet, fidem negavit, et est infideli deterior .
Abbreviated transcription (Latin):
Nultꝰ scõrũ qualib p̃sentia gr̃e unigeniti no-¬
m̃ accepit: ut qd ẽ ip̃m di u̾bũ ante scła. hoc
simulcũ assupto homine dicẽt᷑. Singłaris
ẽ illa susceptio: nec cũ ħoib aliquibꝰ sc̃is qͣn-¬
talib sapientia. & scĩtate p̃stantib ullo m̃

Expanded text:
nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae unigeniti nomnullus sanctorum qualibet praestantia gratiae unigeniti nomen accepit, ut, quod est ipsum dei uerbum aute saecula. hoc simul cum adsumpto homine diceretur. singularis ergo est illa susceptio nec cum hominibus aliquibus sanctis quantalibet sapientia et sanctit
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq p̃sens ẽ. ꝙ ubiq totus p̃sens: nec uͥq
ab aliis minꝰ. De ipso uͦ capite nr̃o apłs ait¬
plo manufacto ñ corꝑalit̾. s umbralit̾ ha-¬
bitau̾it: ⁊dẽ p̃figurantib signis. Nã illas
om̃s obseruationes umbras futuroꝵ uo-¬
cat: &̾ ipso tnͣslato uocabulo. Sũmꝰ enĩd̾s
sicut scͥptũ ẽ ñ in manufactis templis ha-¬
plo habitat d̾s̃. Hinc ẽ enĩ qd cũ uideis signũ
petentibꝰ dixisset. soluite tẽpłu hoc. & in tri¬
duo resuscitabo illud: euugłista qͥd hoc eẽt
osequent᷑ exponens ait. hoc aũ dicebat de tẽ-¬
tantꝰ qͣnͣtus in capite: ũ prsus om̃ĩs ẽ qͥnꝙ ꝑtitꝰ
Ibi enĩ ꝙ uisꝰ ẽ. & auditꝰ. & olfactus. & gustus.
nitudo diuinitatis. ẽ aliud qͦd int̾sit. int̾ illd̾
caput. & cuilib m̃bri excellentiã: Est plane.
qd singulari qͣdam susceptione hõis una fac̃¬
ta ẽ ꝑsona cũ ũbo. De nullo enĩ scõrũ dici po¬
tuit. aut pot̾. aut pot̾it: ũbum caro factũ ẽ.

Expanded text:
ubique praesens, est et ubique totus praesens nec ubique ab aliis minus. De ipso uero capite nostro apostplo manu facto non corporaliter sed umbraliter habitauerit, id est praefigurantibus signis — nam illas omnes obseruationes umbras futurorum uocat etiam ipso translato uocabulo; summus enim deus. sicut scriptum est. non in manufactis templis haplo habitat deus. hinc est enim, quod Iudaeis signum petentibus cum dixisset: Soluite templum hoc et in triduo resuscitabo illud, euangelista. quid hoc esset. consequenter exponens ait: Hoc autem dicebat de temtantus, quantus in capite, ubi prorsus omnis est quinquepertitus. ibi enim et uisus est et auditus et olfactus et gustus nitudo diuinitatis, est aliud. quod intersit inter illud caput et cuiuslibet membri excellentiam V est plane. quod singulari quadam susceptione hominis illius una facta est persona cum uerbo. de nullo enim sanctorum dici potuit- aut potest aut poterit: Verbum caro factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ti ñ estis: quia & ego rapiendo deiectꝰ sũ. Non
hoc ꝑdebat: s hoc suadebat. xp̃c autẽ equalis
pat̾ natꝰ erat ñ factus: natus de substantia patͥs.
Inde illũ sic om̃dat apłs: quia cũ in forma di
eẽt. ñ rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ se equalẽ do. Qdẽ

Expanded text:
ti non estis; quia et ego rapiendo dejectus sum. Non ti non estis; quia et ego rapiendo dejectus sum. Non hoc prodebat, sed hoc suadebat. Christus autem aequalis Patri natus erat, non factus: natus de substantia Patris. Unde illum sic commendat Apostolus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus es
Abbreviated transcription (Latin):
se faciens dõ. Nam om̃s dicimꝰ dõ. Pat̾ nr̃ qͥ es
in celis: & legimꝰ ꝙ iudcos dixisse. cũ tu sis
pat̾ nr̃. Ergo ñ hinc irascebant᷑ qr patrẽ suũ
dicebat dm̃: s qͦd longe alio mͦ qͣm homines.
Ecce intelligunt iudei: qͦd ñ intellig̃t arria¬
ni. Arriani quippe in eqͣlem patͥ filiũ dict̃:
ꝙ inde heresis pulsa de eccłia. Ecce ipsi ceci.
ꝯm̃daret᷑ filiꝰ dĩ. qui equalis ẽẽt dõ. Quis erat
nesciebant: talem tam̃ p̃dicari agnoscẽbant:
qr patrẽ suũ dicebat dm. equalẽ se faciens d̾o.
Non erat gͦ equalis dõͦ Non ipse se faciebat
eqͣlem: s ille illũ genuerat equalem. Si se ip¬
se faceret equalem do: caderet ꝑ rapinã. Qui
enĩ se uoluit eq̃lem facere dõ dũ ñ ẽẽt. cecidit:
& crangło factus ẽ diabolꝰ:& hanc suꝑbiã ho¬
mini ꝓpinauit. unde ipse deiectus ẽ. Nam hoc
dixit homini: cui stanti lapsꝰ inuidit. Gustate
&eritis sic̃ du: Idẽ usurpatione rapite. qͦd fac¬

Expanded text:
se faciens Deo. Nam omnes dicimus Deo, Pater noster qui es in coelis : legimus et Judaeos dixisse, Cum tu sis pater noster . Ergo non hinc irascebantur, quia patrem suum dicebat Deum; sed quod longe alio modo quam homines. Ecce intelligunt Judaei quod non intelligunt Ariani. Ariani quippe inaequalem Patri Filium dicunt, et inde haeresis est pulsa de Ecclesia. Ecce ipsi caeci, commendaretur Filius Dei, qui aequalis esset Deo. Quis erat nesciebant; talem tamen praedicari agnoscebant, quia patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. Non erat ergo aequalis Deo? Non ipse se faciebat aequalem, sed ille illum genuerat aequalem. Si se ipse faceret aequalem Deo, caderet per rapinam. Qui enim se voluit aequalem facere Deo cum non esset, cecidit , et ex angelo factus est diabolus: et hanc superbiam homini propinavit, unde ipse dejectus est. Nam hoc dixit homini, cui stanti lapsus invidit, Gustate, et eritis sicut dii : id est, usurpatione rapite quod fac
Abbreviated transcription (Latin):
do stulti. & increduli: er rantes ꝙ seruien-¬
tes desideriis & uoluptatibꝰ uariis: in malicia
& inuidii agentes. ab hominabiles. inuicem
odio ħiges. Talis saułꝰ fuit: qnͣdo scd̾m iꝰticiã
que in lege ẽ. sine querela fuisse se dicit. Nã
qr ñ post hanc ab hom nabilẽ uitã. ut esset
sine ẽ x .. ic lege ꝓste. at. moresq mutau̾at:
euident̾ in hiis q̃ sequunt᷑ ostendit: qnͣdoqͥ¬
dẽ mutatũ se ĩ dicit ab hii malis nͥ ꝑ gr̃ãm
saluatoris. adiungens hoc ip̃m ꝙ hic. sicut
ad trũ ait. Cũ aũ benignitas & bonitas il¬
luxit saluatoris dñi nr̃iͥ ñ ex oꝑib iusticie

Expanded text:
uli, errantes, seruientes desideriis et uoluptatibus uariis, in malitia et inuidia agentes, abominabiles, inuicem odio habentes. talis Saulus fuit, quando secundum iustitiam, quae in lege est, sine querella fuisse se dicit. nam quia non post hanc abominabilem uitam, ut esset sine querella, in lege profecerat moresque mutauerat, euidenter in his quae sequuntur ostendit, quando quidem mutatum se non dicit ab his malis nisi per gratiam saluatoris; adiungens enim hoc ipsum etiam hic sicut ad Ephesios ait: cum autem benignitas et humanitas inluxit saluatoris dei nostri, non ex operibus iustitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
sistit in orationib nocte ac die. Qd uͦ seqͥtur
uigilantissime caue. Que aũ in delitiis agit:
uiuens mortua ẽ. Agit homo in hiis q̃ dili-¬
git. que ꝓ magno appetit: quib beatũ se ẽẽ
credit. Quappt̾ qͦd scͥptura dix̃ de diuitiis.
diuitie si affluant ñ apponatis cor: hoc &̾
de delitiis tͥ dico. delitie si affluant ñ appo-¬
nas cor. Non id̃o te magnipendas qͦd ñ dest᷑:
qͦd affatim suppetunt: qͦd uelud ex fonte lar¬
gissimo t̾rene felicitates fluunt. Om̃ino hec
in te despice atq ꝯtempne: nec in hiis quicꝗͣ
requiras pret̾ integrã corporis ualitudinẽ.
Hec enĩ ꝯtempnenda ñ ẽ ꝓpter necessarios us
uite huiꝰ ante ꝙͣ mortale hoc induat᷑ ĩmorta-¬
litate. hoc ẽ uera & ꝑfecta & ꝑpetua sanita¬
te: que ñ t̾rena infirmitate deficiens. corrup¬
tibili uoluptate reficit᷑: s celesti firmitate
ꝑsistens. etna incorruptibilitate uegetat᷑.¬

Expanded text:
ersistit in orationibus nocte et die. quod uero sequitur, ersistit in orationibus nocte et die. quod uero sequitur, uigilantissime caue: Quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est; agit enim homo in his, quae diligit, quae pro magno appetit, quibus beatum esse se credit. quapropter quod scriptura dixit de diuitiis: Diuitiae si adfluant, ne adponatis cor, hoc etiam de deliciis tibi dico: Deliciae si adfluant, ne adponas cor. non ideo te magni pendas, quod non desunt, quod affatim suppetunt, quod uelut ex fonte largissimo terrenae felicitatis fluunt. omnino haec in te despice atque contemne, ne in his quicquam requiras praeter integram corporis ualitudinem. haec enim contemnenda non est propter necessarios usus uitae huius, antequam mortale hoc induatur inmortalitate, hoc est uera et perfecta et perpetua sanitate, quae non terrena infirmitate deficiens corruptibili uoluptate reficitur, sed caelesti firmitate persistens aeterna incorruptibilitate uegetat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad semꝑ orand̾u & ñ deficiend̾u nos
bortaret᷑. uiduã ꝯmemorauit: que licet
pellando ꝯũtit. Cũ gͦ p̃ cet̾is uidus debe¬
ant uatare orationib: satis binc intel¬
ligi potest: qd om̃ib ad suscipiend̾u oran¬
di studiũ. de uiduis ꝓpositũ ẽ exbortatio¬
nis exempłu. Qͥd aũ in boc oꝑis gñe in ui¬
duis electũ ẽ. nisi destitutio & desolatio
Quappt̾ si se om̃is anima intelligat in hoc
scł̃o destitutã ati desolatã qͣmdiu ꝑ egͥna¬
tur a dño: ꝓfecto qnͣdã uiduitatẽ suam
dõ defensori assidua ꝙ impensissima p̃catione
ꝑ ora. Nond̾u ueras futuri scłi diuitias habes:
uͥ nulla dampna formides. It ẽ ex eodem.¬
uantacumq temꝑaliũ bonoꝵ felicitate
circũ fluas: ut ꝑsistas in orationib nocte¬
ac die desolatã te ẽẽ memineris. Nõ enĩ apł̃s qͣ¬
licũq uidue tͥbuit hoc munꝰ: s que uere iui
dua ẽ inquit & desolata sꝑauit in d̾no: & ꝑ¬

Expanded text:
 ad orandum, et non deficiendum nos hortaretur, viduam commemoravit, quae licet pellando convertit. Quam ergo prae caeteris viduae debent vacare orationibus, satis hinc intelligi potest, qdi studium de viduis propositum est exhortationis exemplum. 30. Quid autem in hoc operis genere in viduis electum est, nisi destitutio et desolatio? Quapropter si se omnis anima intelligat in hoc saeculo destitutam atque desolatam, quam diu peregrinatur a domino, profecto quandam uiduitatem suam deo defensori assidua et inpensissima precationeper ora; nondum enim ueras futuri saeculi diuitias habes, ubi nulla damuantacunque temporalium bonorum felicitate circumfluas, etac die, desolatam te esse memineris. non enim apostolus qualicumque uiduae tribuit hoc munus, sed quae uere, inquit, uidua est et desolata, sperauit in domino et p
Abbreviated transcription (Latin):
nos a malo. Non parũ mału uidet᷑. ꝙ nup-¬
tã eẽ & fructu carere nuptiaꝵ: cũ sola ex¬
cuset nuptias ꝓcreandoꝵ causa filiorũ
De illa uͦ anna uidua uide qͥd scͥptũ ẽ: qr
ñ discedebat de templo ieiuniis & obse¬
erationib seruiens nocte ac die.. Nec ali-¬

Expanded text:
nos a malo, non paruum malum uidetur et nuptam esse et fructum carere nuptiarum, cum sola excuset nuptias procreandorum causa filiorum. de illa uero Anna uidua uide quid scriptum sit, quia non discedebat de templo ieiuniis s et obsecrationibus seruiens nocte ac die. nec ali
Abbreviated transcription (Latin):
oncerta in oratione iuncẽ hoc scł̃mͥ ora
in spe ora fidelit̾ ꝙ amant̃: ora instant̾
atq patient̾⁊ ora sicut uidua xͥ. Qmuis enĩ
ad om̃ia m̃bra eiꝰ. hoc ẽ ad om̃s qui in eũ cro-¬
dunt ꝙ eiꝰ corpori sociant᷑. sicut docuit ora¬
re ꝑtineat: specialit̾ tam̃ diligent̃ cura ora¬
tionũ in scͥptura eiꝰ uidtuis inuenit᷑ iniunc¬
ta. Nã duȩ fuert̾ anne honorabilit̾ nomi¬
nate: una ꝯiugata que scm̃ samuelẽ peꝑit:
alia uidria. que scm̃ sc̃oꝵ cũ adhuc infans

Expanded text:
oncerta in oratione uincere hoc saeculum; ora in spe, ora fideliter et amanter, ora instanter atque patienter, ora sicut uidua Christi. quamuis enim ad omnia membra eius, hoc est ad omnes, qui in eum credunt et eius corpori sociantur, sicut docuit, orare pertineat, specialiter tamen diligentior cura orationum in scriptura eius uiduis inuenitur iniuncta. nam duae fuerunt Annae honorabiliter nominatae, una coniugata, quae sanctum Samuhelem peperit, alia uidua, quae
Abbreviated transcription (Latin):
is locis epłarũ starũ qͥd hinc sentiat aptis.¬
sime doceat: suꝑtluo co ia. itͣ ꝙ sibi ꝙ cetit
caliginẽ obducẽ: ut id itilit̾ illa caritas mo¬
net. ñ solũ facẽ nolint: s nec intellig̾e ipsi
aut ab aliis intelligi uelint: ñ tim̃tes qͦd
scͥptum ẽ. nolirti ll gẽ ut bene ageret

Expanded text:
is locis epistularum suarum, quid hinc sentiat, apertissime doceat, superfluo conantur et sibi et ceteris caliginem obducere, ut quod utiliter illa caritas monet non solum facere nolint, sed nec intellegere ipsi aut ab aliis intellegi uelint, non timentes quod scriptum est: noluit intellegere, ut bene ageret
Abbreviated transcription (Latin):
tigati ut apud nos in u̾bõ di. & in oratio¬
nib .ꝙ. psalmis hymnis. canticis. spirita-¬
lib requiescant: alloqͥmur eos. ꝯsolamur:
exhortam̃: edificantes i eis si qͥd in eoꝵ luxa
ꝓ suo gradu dcesse ꝑspicimꝰ. Talia oꝑa si ñ fat¬

Expanded text:
tigati, ut apud nos in verbo Dei, et in orationibus, psalmis, hymnis, et canticis spiritualibus requiescant. Alloquimur eos, consolamur, exhortamur, aedificantes in eis, si quid eorum vitae pro suo gradu deesse perspicimus. Talia opera si non fa
Abbreviated transcription (Latin):
Nam huic sententie subiungit dicens. Id̾o
dico uob̃. nolite solliciti ẽẽ animȩ ur̃e qͥd
manducctis. neq corꝑi ur̃o qͥd uestiamini:
ñ ut ista ñ ꝓcurent qͣnͣtũ necessitati sat ẽ
unde honeste potuerint: s ut ñ ista intu¬
eant᷑. & ꝓpter ista faciant quicqͥd in eugłi¬

Expanded text:
Nam huic sententiae subjungit, dicens, Ideo dico vobis, nolite solliciti esse animae quid manducetis, neque corpori quid vestiamini: non ut ista non procurent, quantum necessitati satis est, unde honeste potuerint; sed ut non ista intueantur, et propter ista faciant quidquid in E
Abbreviated transcription (Latin):
stũ: nec nͥ ab eis accipiat᷑ qd offert᷑ ꝓ quibꝰ of¬
fert᷑ : atq id sine uicio sit: ut ꝓ uiciosis mun¬
dandis possit offerri. Hoc certe om̃s cuꝑi¬
unt: qui ꝓ se offerri sacficiũ dõ uolt. Qs
gꝰ tam ustꝰ ꝙ sc̃s sacerdos: qͣm unicꝰ di filiꝰ:
Qui ñ opꝰ haberet ꝑ sacͥficiũ suapurgare
peccata: nec originalia. nec ex humana uita
que addunt᷑. Et qͥd tam ꝯgruent̾ ab homi¬
nibꝰ sumeret᷑ qd ꝓ eis offerret᷑ qm humana
caro: & quid tam aptũ imolationi: ꝙ caro
mortalis: & qͥd tam mund̾u ꝓ mundandiᷤ
uitiis mortaliũ: qͣm sine ulla otagione
carnalis ꝯcupiscentiȩ caro nata in ut̾o. &
ex utero uirginali: Et qͥd tam grate offer¬
ri ꝙ suscipi posset: qͣm caro sac̾ficii nr̃i.
corpꝰ effectũ sac̾dotis nr̃i. Ut qm̃ qͣtuor
ꝯsiderant᷑ in om̃i sacͥficio. cui offerat᷑. a quo¬
offerat᷑. qͥd offerat᷑ ꝓ quib offerat᷑: idẽ ipse
unꝰ uerꝰq mediator ꝑ sacͥficium pacis reconc¬

Expanded text:
stum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Quis ergo tam justus et sanctus sacerdos, quam unicus Filius Dei, qui non opus haberet per sacrificium sua purgare peccata, nec originalia, nec ex humana vita quae adduntur ? Et quid tam congruenter ab hominibus sumeretur quod pro eis offerretur, quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi, quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et susccorpus effectum sacerdotis nostri? quoniam quatuor considerant in omni sacofferatur, quid offeratur, pro quibus offeratur: idem unus ipsi verusque mediator per sacrificium pacis reconci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ minus ille cũ argueret laudarẽt. pepcit
errantib: Nam si hoc fecisset: ẽẽt int̃ illos
qui seipsos pascunt. ñoues. Diceret gͦ apd
semet ipsum. Quid ad me ꝑtinet: Quis qͥd̾
uelit agat: uictus meus saluus ẽ honor
m̃s saluus ẽ: & lucet luna satis ẽ mͥ: eat
quisq qua potest. Ergo integra tͥ st̃ omĩa
si eat quisq qua potest: Nolo te p̃positũ
facere: unum te constituo de ipsaplebe. Si
patitur unũmenbrũ: compatiunt᷑ omĩa
m̃brã. Rinde ipse apłs cũ eos cõmemoraret
quales fuerint gͣ illũ: nequasi oblitꝰ eoꝵs
honorificentie uiderẽt᷑. testimoniũ ꝑhi¬
bet. qd sicut angłm dĩ susceꝑunt illum:
qd si posset fierioculos suos uellent erue¬
re & illidare & tñ accedit ad ouẽ langui¬
dam. ad ouem putridã secare uulnus. non
parcere putredini. Ergo inquit inimicus

Expanded text:
 minus ille cum argueret laudaretur, pepercit  minus ille cum argueret laudaretur, pepercit errantibus? Nam si hoc fecisset, esset inter illos qui se ipsos pascunt, non oves. Diceret apud seipsum. Quid ad me pertinet? quisque quod velit, agat. Victus meus salvus est, honor meus salvus est, et lac et lana satis est mihi. Eat quisque qua potest.Ergo integra tibi sunt omnia, si eat quisque qua potest? Nolo te praepositum facere: unum te constituo de ipsa plebe. Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Proinde ipse apostolus cum eis commemorat, quales fuerint erga illum, ne quasi oblitus eorum honorificentiae videretur, testimonium perhibet, quod sicut angelum Dei susceperint eum: i posset, oculos suos vellent eruere, et illi dare: et tamen accedit ad ovem languidam, ad ovem putridam, secare vulnus, non parcere putredini. Ergo, inquit, inimicu
Abbreviated transcription (Latin):
rguunt᷑ quidã. qͥa cũ lac consum̾ent.
& lanis tegerent se: oues negligebatt̃.
ramus qͥd sit lanis tegere. Qui p̃bet lac po¬
tũ p̃bet. & qͥ p̃bet lanã. honorẽ p̃bet. Ista ft̃
ñ oues: cõmodũ supplendȩ necessitatis. & fa¬
uorẽ honoris & laudis. Etenĩ uestim̃tum
ꝓpt̾ea benẽ intelligit᷑ in honorẽ: quia nudi¬
tatẽ contegit ł St enim unusqͥs ꝙ hõ infitmꝰ.
Et quid ẽ qͥsqͥs uob̾ preest. nͥ qd̾ uos estis: Carnẽ
portat: mortalis ẽ: manducat. dormit surgit:
natus ẽ moriturꝰ ẽ. Si gͦ cogites qͥd sit scd̃m se
ipsum homo ẽ: & tu honoeando tñ ãplius
ueluti contegis quod infirmũ ẽ. Uidete cuiꝰ
modi indum̃tum acceꝑat a bona dei plebe pau¬
lus: cũ diceret. Sicut angłm dĩ excepistis me
Testimoniũ enĩ uob̃ ꝑhibeo: quia si fieri posset
ocłos urõs eruissetis. & dedissetis mͥ. S cum
tant᷑ illi honor exhibitꝰ eẽt: nũqͥd ꝓpt̃ ipsũ
honorẽ sibi exhibitum. ne forte negaret᷑.¬

Expanded text:
rguuntur? quia cum lac sumerent, et lanis se tegerent, oves negligebant. Sramus, quid sit lanis tegere. Qui praebet lac, potum praebet; et qui praebet lanam, honorem praebet. Ista sunt non oves; commodum supplendae necessitatis, et favorem honoris et laudis. Etenim vestimentum propterea bene intelligitur in honore, quia nuditatem contegit. Est enim unusquisque homo infirmus. Et quid est quisquis vobis praeest, nisi quod vos estis? Carnem portat, mortalis est, manducat, dormit, surgit, natus est, moriturus est. Si ergo cogitas quid sit secundum se ipsum, homo est: tu tamen honorando eum velut smodi indumentum acceperat a bona Dei plebe idem Paulus, cum diceret: Sicut angelum Dei excepistis me. Testimonium enim vobis perhibeo, quia si fieri posset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi . Sed cum tantus illi honor exhibitus esset, nunquid propter ipsum honorem sibi exhibitum, ne forte negaretur, et
Abbreviated transcription (Latin):
Nlam qui in agone ꝯtendit: ñ coronat᷑. nͥ qui le-¬
gitime certau̾it. Hinc ne ille angustias pate-¬
ret᷑ dicens. fod̾e ñ possum. m̃dicare ꝯfundor:
adiungit. Laborantẽ agͥcolam pͥmũ oportet
pascit gregem: ꝙ de lacte gregis ñ ꝑcipit:
fecit itaq securũ castũ eugłistam. ñ ad hoc
engłiz antẽ. ut uenderet euugłm: s tam̃ huic
uite necessaria suis sibi exhibere manib ñ ua¬
ercebat. uł tamꝙͣ gregem pascebat: ñ ẽẽ m̃dici¬
tatẽ. s potestatẽ. Propt̾ bas gͥ uł occupationes
seruoꝵ di. uł infirmitates corꝑales. que om¬
am salub̃rime hortatur.

Expanded text:
nam qui in agone contendit, non coronatur nisi lenam qui in agone contendit, non coronatur nisi legitime certauerit. hic ne ille angustias pateretur dicens: fodere non possum, mendicare confundor, adiunxit: laborantem agricolam primum oportet pascit gregem et de lacte gregis non percipit? fecit ita securum castum euangelistam non ad hoc euangelizantem, ut uenderet euangelium, sed tamen huic uitae necessaria suis sibi exhibere manibus non ua mendicitatem, sed potestatem. Propter has igitur uel occupationes seruorum dei uel infirmitates corporales, quae omam saluberrime hortatur.
Abbreviated transcription (Latin):
imotheũ quẽ dicit g̾manissimũ chorũ.
filiũ. qm̃ sciebat corpore infirmũ. sic̃ osten¬
dit monens eũ ne aquã bib̾et. s modico uino
uteret᷑ ꝓpter stomachu. ꝙ frequentes suas in¬
firmitates: qr in oꝑe corporali laborare ñ pote¬
rat: ne forte cũ indigere nollet uictu cotidia¬
no. ab eis quib euugłm ministrabat aliqua
sibi negocia quereret. quib animi eiꝰ implica¬
ret᷑ intentio: aliud ẽ enĩ corpore laborare animo
lib̾o. sicut opifex potest. si ñ sit fraudulentꝰ. ꝙ aua-¬
rus. & pͥuate rei auidus: aliud aũ ipsũ animũ
tores. cura enĩ p̃sunt. ñ manib oꝑant᷑ ⁊ idoꝙ
ipsũ animũ suũ occupant habendi sollicitu¬
dme: timotheũ gͦ ne in talia incideret. qr ꝑĩ
firmitatẽ corꝑls manibꝰ oꝑari ñ pot̾at: sic ex¬
hortat᷑. ãmonet. ꝙ consolat᷑. Labora inqͥt sic̃
bonꝰ miles xͥ iħu. Nemo militans dõ implicat
se negociis scł̃arib: ut ei placeat cui se ꝓbauit.

Expanded text:
m, quem dicit germanissimum filium, quoniam sciebat corpore infirmum, sicut ostendit monens eum, ne aquam biberet, sed modico uino uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates, quia in opere corporali laborare non poterat, ne forte, cum indigere nollet uictu cotidiano, ab eis, quibus euangelium ministrabat, aliqua sibi negotia quaereret, quibus animi eius inplicaretur intentio — aliud est enim corpore laborare animo libero, sicut opifex, si non sit fraudulentus et auarus et priuatae rei auidus; aliud autem ipsum animum tores; cura enim praesunt, non manibus operantur ideoque ipsum animum suum occupant habendi sollicitudine —: Timotheum ergo, ne in talia incideret, quia per infirmitatem corporis manibus operari non poterat, sic exhortatur et monet et consolatur. labora, inquit, sicut bonus miles Christi Iesu. nemo militans deo inplicat se negotiis saecularibus, ut placeat cui se probauit.
Abbreviated transcription (Latin):
posita. In hoc itaq medio spacio int̾ ista duo
uela m̃sa erat aurea. que habebat panes ꝓpo¬
sitionis in parte aqͥlonis: ꝙꝯtra eam cande¬
labrũ aureũ septẽ luc̃̾narũ in parte austri.
Hucusq scđis sac̾dotib licebat intrare. Intͥiꝰ¬
tabulȩ lapidcẽ legis. & iurga aãron. & ur¬
na aurea cũ manna. & ꝓpitiatoriũ desuꝑ au-¬
reũ: ibi stabant duo cherubin alis obũbran¬
tes ꝓpiciatoriũ. & intuentes inuicẽ & ipsũ.
Ante arcbã uͦ id ẽ int̾arã ꝙ uełũ positũ erat al¬
tare iicensi: qͦd aliqͣndo aureũ dic̃ scͥptura.
aliqndo deauratũ: aureũ utiq appellans qͦd
censũ: semel aũ in anno cũ sanguine ad puri¬
ficandu altare: & si forte qnͣdo exigebat necessi¬
tas ꝓ peccato sacerdotis. aut uniu̾se synagogȩ:

Expanded text:
posita. In hoc itaque medio spatio inter ista duo vela, mensa erat aurea, quae habebat panes propositionis, in parte aquilonis, et contra eam candelabrum aureum septem lucernarum, in parte austri, huc usque solis sacerdotibus licebat intrare. Inttabulae lapideae legis et uirga Aaron et urna aurea cum manna et propitiatorium desuper aureum, ubi stabant duo cherubin alis obumbrantes propitiatorium et intuentes inuicem et ipsum. ante arcam uero, id est inter arcam et uelum, positum erat altare incensi, quod aliquando aureum dicit scriptura, aliquando deauratum, aureum utique appellans quod censum, semel autem in anno cum sanguine ad purificandum altare et, si quando forte exigebat necessitas pro peccato sacerdotis aut uniuersae synagogae,
Abbreviated transcription (Latin):
mundo libata ꝑcipit. ꝑtinet ad testam̃tũ
nouũ. Ic̃ fiet qͥd apls dicit. siue ꝓpħiȩ euacu¬
abunt᷑. siue lingue cessabunt. siue scientia eua¬
cuabit᷑: illa scilicet paruuloꝵ scientia. inqua
hic uiuit᷑ que ex parte ẽ ꝑspecułu in enigma¬
p̃t̾itis futura succedunt: Ppter hanc lingue
id ẽ multiplicitas significationũ: cũ ex alio
atq alio aliud atq aliud ãmonet᷑: qui ñdũ
ȩt̾nam lucẽ ꝑspicue u̾itatis m̃te purgatissima
ꝯtemplat᷑. Cũ aũ uen̾it qd ꝑfectũ ẽ. & totũ hoc
qͦd ex parte ẽ fuerit euacuatũ: tc̃ qͦd assumpta
carne carni apparuit. ostendet se ipsũ dilec¬
torib suis. Ic erit uita ęt̾na: ut cognoscamꝰ
unũ uerũ dm. Tc̃ similes ei erimꝰ: qm tẽ cog¬

Expanded text:
d testamentum nouum. tunc fiet quod apostolus dicit: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacua bitur, illa scilicet paruulorum scientia, in qua hic uiuitur, quae ex parte est per speculum in enigmaadhuc praeteritis futura succedunt; propter hanc linguae, id est multiplicitas significationum, cum ex alio atque alio aliud atque aliud admonetur, qui nondum aeternam lucem perspicuae ueritatis mente purgatissima contemplatur. cum autequod ex parte est fuerit evacuatum ; tunc quod assumpta carne carni apparuit, ostendet se ipsum dilectoribus suis: tunc erit vita aeterna, ut cognoscamus unum verum Deum ; tunc similes ei erimus , quo
Abbreviated transcription (Latin):
iore usq ad minorẽ dicẽt᷑ : qͦd similit̾ nicħ int̾ẽ
etiã si minores intellexerimꝰ qui tantũmͦ cre¬
dere. maiores aũ qui etiã intellig̾e̾ qnͣtũ in
hacuita potest lum̃ incorporeũ atq inomu¬
tabile ualuert: siue minores tẽꝑe post̾ĩores.
maiores aũ temꝑe priores intelligi uoluit. Si¬
mulenĩ ꝓmissã dĩ ꝯtemplationẽ accepturi
st̃ om̃s. qr ꝙ illi ꝓ nob̃ meliora ꝓuiderunt

Expanded text:
iore usque ad minorem diceretur; quod similiter nihil interest, etiamsi minores intellexerimus, qui tantummodo credere, maiotes autem, qui etiam intellegere, quantum in hac uita potest, lumen incorporeum atque incommutabile ualuerunt —, sine minores tempore posteriores, maiores autem tempore priores intellegi noluit simul enim promissam dei contemplationem accepturi sunt omnes, quia et illi pro nobis meliora prouiderunt,