comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis fidem. et respondetur eis a saluatore. Amen dico
uobis si habueritis fidem quasi granũ sinapis. dicetis mõ¬
ti huic migra de loco uto et migraret. putant apłos uel
paruã fidem petere uel dñm dẽ fide parua dubitare:
cum apłs paulus fidem grano sinapis cõparatã maximã
rudicet. Qid enim dicit: si habuero totam fidem ita ut mon¬
tes transferã caritatẽ. autẽ non habuero nichil michi ꝓderit.
ergo quod dñs dixit fide fieri quȩ grano. smapis cõparet᷑:
hoc apłs docet tota fide posse fieri. Aliam para¬
bolam locutus est eis. Simile est regnum celorum fer¬
mento. quod acceptũ mulier abscondit farine satis trib:
donec fermentatũ est totum. Oiuersus est hominũ stoma¬
chus: alii amaris alii dulcibus. hii austeriorib. illi lenib
delectant᷑ cibis. Proponit itaq dñs. ut iam supͣdiximꝰ
diuersas parabolas: ut iuxta uulnerũ uarietates et

Expanded text:
nobis fidem ; et respondetur eis a Salvatore: Amen dico nobis fidem ; et respondetur eis a Salvatore: Amen dico vobis, si habueritis fidem quasi granum sinapis, et dixeritis monti huic, migra de loco isto, migrabit, putant apostolos vel parvam fidem petere, vel Dominum de parva fide dubitare; cum apostolus Paulus fidem grano sinapis comparatam maximam judicet. Quid enim dicit? Si habuero? totam fidem, ita ut montes transferam; charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Ergo quod Dominus dixit fide fieri, quae grano sinapis comparetur, hoc Apostolus docet tota fide posse fieri. Aliam parabolam locutus est eis. Simile est regnum coelorum fermento, quod acceptum mulier abscondit in farinae satis tribus, donec fermentatum est totum. Diversus est hominum stomachus: alii amaris, alii dulcibus, alii  Al. hi . . . illi austerioribus, alii lenibus delectantur cibis. Proponit itaque Dominus, ut jam supra diximus, diversas parabolas, ut juxta vulnerum varietates et
Abbreviated transcription (Latin):
strantꝰ totum flaccidũ. marcidũq ebullit in holera
et in herbas. quȩ cito arescunt et corruunt. Hȩc
autẽ p̃dicatio. quȩ parua uidebatur in principio.
cum uel in anima credentis uel in toto mundo sata fue-¬
rit: non exurgit in holera. sed crescit in arborem:. ita ut uo¬
luchres celi. quas uel animas credentium uel fortitudineᷤ
dei seruitio mancipatas sentire debemus. ueniant et habi¬
tent in ramis eius. Ramos puto euangelicȩ arboris.
quȩ de grano sinapis creuerit. dogmatũ ẽẽ diuersitates. in qͥ¬
bus supradictarũ uoluchrũ una queq requiescit. Asfumamꝰ
et nos pennas columbe: ut ad altiora uolitantes possimꝰ
habitare in ramis huius arboris. et nidulos nobis facere
doctrinarũ: terrenaq fugientes. ad celestia festinare. Mul¬
ti legentes granũ sinapis minimũ om̃ib seminibus. et
illud qđ in euangelio dicitur a dis̃cipulis. dñe adauge

Expanded text:
strant, totum placidum, marcidumque, et emollitum in olera, strant, totum placidum, marcidumque, et emollitum in olera, et in herbas, quautem praedicatio, quae parva 93 videbatur in principio, cum vel in anima credentis, vel in toto mundo sata fuerit, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem: ita ut volucres coeli quas vel animas credentium, vel fortitudines Dei servitio mancipatas, sentire debemus veniant et habitent in ramis ejus. Ramos puto Evangelicae arboris, quae de grano sinapis creverit, dogmatum esse diversitates, in quibus supradictarum volucrum unaquaeque requiescit. Assumamus et nos pennas columbae , ut volitantes ad altiora, possimus habitare in ramis hujus arboris, et nidulos nobis facere doctrinarum, terrenaque fugientes, ad coelestia festinare. Multi legentes granum sinapis minimum omnibus seminibus, et illud quod in Evangelio a discipulis dicitur: Domine, adauge
Abbreviated transcription (Latin):
uobis regnum dei. et dabitur genti facienti fructꝰ eiꝰ.
Simile est ergo huiuscemodi regnum grano sinapis:
qui seminat in agro suo. aplerisq saluator intellegit᷑.
quod in animis credentiũ seminet. Ab aliis ipse homo
seminans in agro suo: hoc est in semet ipso et in corde
suo. Quis est iste. qui seminat. nisi sensus nr̃ et ani
mus: qui suscipiens granum p̃dicationis. et fouens
sementem humore fidei facit in agro sui pectoris pul¬
lulare: Predicatio euangelii minima eit omĩb disci¬
plinis. Ad primã quippe doctrinã. fidem non habet ue¬
ritatis: hominẽ deum. dm̃ mortuum. et scandalũ cru¬
cis p̃dicans. Confer huiuscemodi doctrinã dogmatib
philosophorum. et libris eorum. et splendori eloquente
cõpositioniq sermonũ: et uidebis quanto minor sit &¬
teris seminib sementis euangelii. Sed illa cum creuerĩt.
nichil mordax. nichil uiuidum. nichil uitale demon¬

Expanded text:
vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, qui seminat a plerisque Salvator intelligitur, quod in animis credentium seminet. Ab aliis homo ipse seminans in terra sive agro suo, hoc est in semetipso, et in corde suo. Quis est iste qui seminat, nisi sensus nmus? qui suscipiens granum praedicationis, et fovens sementem humore fidei, facit in agro sui pectoris pullulare. Praedicatio Evangelii minima est omnibus disciplinis, ad primam quippe doctrinam fidem non habet veritatis, hominem Dominum Deum mortuum, et scandalum crucis praedicans. Confer hujuscemodi doctrinam dogmatibus philosophorum, et libris eorum, et splendori eloquentiae, compositionique sermonum, et videbis quanto minor sit caeteris seminibus sementis Evangelii. Sed illa cum creverint, nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale demon
Abbreviated transcription (Latin):
aliam parabolam. quasi diues pater familias. inuitatos
diuersis reficiat cibisꝰ et unusquisq scđm naturã stoma¬
chi sui uaria alim̃ta susciꝑet. Unde et in priori para¬
bola non dixit alterã: sed aliam. Si enim premis ĩs set
alteram: expectare terciam non poteramus. Premisit
aliam: ut plures sequantur:
Simile est regnum celorũ grano sinapis: qđ acci¬
piens homo seminauit inꝰ agro suo. ꝗd minimũ
quidem est om̃ibus seminibus. Cum autem creuerit ma¬
ius est om̃ib holeribus: et fit arbor. ita ut uoluchres
celi ueniant. et habitent in ramis eius. Non sit molestũ
lectori: si totas parabolas proponimus. Quȩ enim obscu¬
ra sunt. plenius disserenda sunt: ne breuitate nimia in uol¬
uantur magis sensus quem exponantur. Regnũ celorũ.
p̃dicatio euuangelii est: et noticia scripturarũ. quȩ du¬
cit ad uitam. et de qua dicitur ad iudeos. auferetur a

Expanded text:
aliam parabolam, quasi dives paterfamilias invitatos aliam parabolam, quasi dives paterfamilias invitatos diversis reficiens cibis, ut unusquisque secundum naturam stomachi sui varia alimenta susciperet. Unde et in priori parabola non dixit alteram, sed aliam. Si enim praemisisset alteram, exspectare tertiam non poteramus, praemisit aliam, ut plures sequantur. Simile est regnum coelorum grano sinapis, quod accipiens homo seminavit in agro suo, quod minimum quidem est omnibus seminibus. Cum autem creverit, majus est omnibus oleribus, et fit arbor: ita ut volucres coeli veniant et habitent in ramis ejus. Non sit molestum lectori, si totas parabolas proponimus. Quae enim obscura sunt, plenius disserenda sunt, ne brevitate nimia involvantur magis sensus, quam exponantur. Regnum coelorum, praedicatio Ecit ad vitam, et de qua dicitur ad Judaeos: Auferetur a
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter ꝑstringemꝰ: centesimũ fructum uirginib sexagesimũ
uiduis et continentibus. tricesimũ sc̃o matrimonio deputantes.
Honorabiles enim nuptiȩ et cubile ĩmacłatum. Quidam nr̃o¬
rum centesimũ fructum ad martires referunt. Quod si ita ẽ
sancta consorcia nuptiarũ excludunt᷑ a fructu bono:
liam parabolam ꝓposuit illis dicens. Simile factum ẽ¬
regnum celorũ homini. qui seminauit bonũ semen. in agro
Hec scda parabola est cum interp̃tatione sua ñ statim
posita. s interiectis aliis parabolis. disserta. Hic enim pro¬
ponitur. et postea dimissis turbis uenitur ad domum:
et accedunt ad eum discipłi eius rogantes. disserere
nobis parabolam zzaniorum agriꝰ et reliqua. Non gͦ
debemus p̃ ꝓpere intelligendi desiderio ante eiꝰ noticiam
querere quam dño disseratur. Aliam parabolã ꝓposuit
illi procul: discipuli uicinius audiebant. Eonit eis et

Expanded text:
breviter perstringimus: Centesimum fructum virginibus, sexagesimum breviter perstringimus: Centesimum fructum virginibus, sexagesimum viduis et continentibus, tricesimum casto matrimonio deputantes. Honorabiles enim nuptiae, et cubile immaculatum . Quidam nostrorum centesimum fructum ad martyres referunt: quod si ita est, sancta consortia nuptiarum excluduntur a fructu bono. Aliam parabolam proposuit illis, dicens: Simile est regnuHaec secunda parabola est cum interpretatione sua non statim posita, sed interjectis aliis parabolis edisserta. Hic enim proponitur, et postea dimissis turbis venitur domum et accedunt ad eum discipuli ejus rogantes: Dissere nobis parabolam zizaniorum agri, et reliqua. Non ergo debemus praepropero intelligendi desiderio ante ejus notitiam quaerere, quam a Domino disseratur. Aliam parabolam proposuiilli procul, discipuli vicinius audiebant: proponit eis et
Abbreviated transcription (Latin):
ficiunt. Unde et dñs diuites adserit difficulter intrare
regnũ celorũ. suffocantib diuitiis uerbũ dei. et rigorẽ
utrtutũ emollientib. Qui uero in terra bona seminatus
est. hic est qui audit uerbũ et intelligit et fructũ affert.
et petrosa. et spinosa loca. sic in terra bona trina di¬
uersitas est centesimi. sexagesimi fructus. et tricesimi.
Fa In illa autẽ. et in ista non mutatur substancia s̃
uoluntas. et tam incredulorũ quã credentiũ corda sũ
que semen recipiunt. Uenit inquit malis. et rapit
quod seminatum est in corde euis. et sccło ac tercio
zic est ait. qui uerbum audit. In expositione quoq
terrę bone. iste est qui audit uerbum. Primum
ergd debemus audire. deinde intelligere. et post
intelligentiã fructus reddere doctrinarũ. et facere
uel centesimum fructum uel sexagesimũ atq tricesimum. de
quib plenius in libro contra iouinianũ diximus. et nunc

Expanded text:
ferciunt. Unde et Dominus divites asserit difficulter intrare in ferciunt. Unde et Dominus divites asserit difficulter intrare in regnum coelorum, suffocantibus divitiis verbum Dei, et rigorem virtutum emollientibus. Qui vero in terram bonam seminatus est, hic est qui audit verbum, et intelligit, et fructum facit: et petrosa, et spinosa loca: sic in terra bona trina diversitas est: centesimi, sexagesimi et tricesimi fructus. Et in illa autem et in ista non mutatur 91 substantia, sed voluntas: et tam incredulorum, quam credentium corda sunt quae semen recipiunt. Venit, inquit, malus, et rapit quod seminatum est in corde ejus; et secundo ac tertio, hic est, ait, qui verbum audit. In expositione quoque terrae bonae, iste est, qui audit verbum. Primum ergo debemus audire, deinde intelligere, et post intelligentiam fructus reddere doctrinarum, et facere vel centesimum fructum, vel sexagesimum, vel tricesimum, de quibus plenius in libro contra Jovinianum diximus, et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
rapit: & simul in tellege qͦd incorde fuerit semi¬
natum. & diuersitas terrȩ. animȩ sint credentiura
facta aut̃s Tribulatiorie & ꝑSecutions ꝓYTeR
UERBUM CONITINIUO SCaNDALIZATUR
Paliqua distantia in ter eũ qui multis trbulationib
penisq eompellitur. Ap̃m negare et eum qui ad pri
autem seminat in spinis hic est qui uerbũ dei audit: et
sollicitudo scłi istius et fallatia diuitiarũ suffocat uerbũ
et sine fructuefficit᷑. Michi uidet᷑ et illudd quod iuxta litte¬
ram ad adam dicitur: inter spinas et tribulos panẽ tu¬
um manducabis. Hoc significare mistice quod quicũq
se scłi dederit. uoluptatib curisq istius mundi: panem
celestẽ et cibũ uerum inter spinas comeddat. Et eleganẽ
adiunxit. Fallatia diuitiarũ suffocat uerbũ. Blandȩ enum
sunt diuitiȩ: aliud agentes. et aliud pollicentes. Lubrica
est earũ possessio. dum huc illucq circumferunt᷑. et in¬
stabili gradu uel habentes deserunt: uel ñ habentes re¬

Expanded text:
rapit. Et simul intellige quod in corde fuerit seminatum, et diversitas terrae animae sint credentium. Facta autem tribulatione et persecutione, propter verbum continuo scandalizatur. aliqua distantia inter eum qui multis tribulationibus poenisque compellitur Christum negare, et eum qui ad propautem seminatus est in spinis, hic est qui verbum audit, et sollicitudo soeculi istius et fallacia divitiarum suffocat verbum, et sine fructu efficitur. Mihi videtur et illud quod juxta litteram ad Adam dicitur: Inter spinas et tribulos panem tuum manducabis , hoc significare mystice, quod quicumque dederit se saeculi voluptatibus curisque istius mundi, panem coelestem et cibum verum inter spinas comedat. Et eleganter adjunxit: fallacia divitiarum suffocat verbum. Blandae enim sunt divitiae, et aliud agentes, et aliud pollicentes. Lubrica est earum possessio, dum huc illucque circumferuntur, et instabili gradu vel habentes deserunt, vel non habentes re
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo omĩs seriba doctus in regno celorum similis est
homini patrisfamilias: qui profert de thesauro suo
noua et uetera. Instructi erant apostoli scribe et nota¬
rii saluatoris qui uerba illius et p̃cepta signabant in
tabulis cordis carnalibus regnorũ celestium sacram̃¬
tis. et pollebant opibus patris familiȩ. eicientes de the
probarent. Unde et sponsa dicit in cantico canticorũ:
Noua cum ueterib fratruelis meus seruaui tibi:. e xxiiii

Expanded text:
Ideo omnis Scriba doctus in regno coelorum similis est Ideo omnis Scriba doctus in regno coelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suonova et vetera. Instructi erant apostoli scribae et notarii salvatoris, qui verba illius et praecepta signabant in tabulis cordis carnalibus regnorum coelestium sacramentis, et pollebant opibus patrifamiliae, ejicientes de thesprobarent: unde et sponsa dicit in Cantico canticorum: Nova cum veteribus, fratruelis meus, servavi tibi. EVANGELI
Abbreviated transcription (Latin):
to iheremie uaticinio dicentis. ecce ego mitto ad uos
piscatores multos. post quã audierunt petrus et andreas
iacobus et iohannes filii zebedei. sequimini me et faciã
uos piscatores hominũ: contexuert sibi ex uͤteri ⁊ noue
testam̃to sagenã euangłicorum dogmatũ. et miser̃t
eam in mare huius seculi: quȩ usq hodie in mediis
fluctib tenditur. capiens de salsis et amaris gurgi¬
tibus quicqͥd inciderit: idest et bonos homines et
malos. optimos pisces et pessimos. Cum autẽ ue¬
nerit consũmatio et finis mundi. ut ipse infra ma-¬
nifestius disserit: tunc sagena extrahetur ad litus.
Tunc uerũ secernendorũ pisciũ iudiciũ demonstrabit᷑
et quasi in quodam quietissimo boni mittent᷑ in uasa
celestium mansionũ: malos autẽ torrendos et exsic¬
candos gehennȩ flãma suscipiet. Intellexistiᷤ hȩc oĩa.
dicitur. intellexistis hȩc: quos non uult audire tan¬
tum ut populum sed intelligere ut magistros futuros.

Expanded text:
to Jeremiae vaticinio dicentis, Ecce ego mitto ad vos piscatores multos , postquam audierunt Petrus, et Andreas, Jacobus et Joannes filii Zebedaei, Sequimini me, et faciam vos piscatores fieri hominum , contexerunt sibi ex Veteri et Novo testamento sagenam Evangelicorum dogmatum; et miserunt eam in mare hujus saeculi: quae usque hodie in mediis fluctibus tenditur, capiens de salsis et amaris gurgitibus quidquid inciderit, id est, et bonos homines et malos, et 99 optimos pisces et pessimos. Cum autem venerit consummatio et finis mundi, ut ipse infra manifestius disserit, tunc sagena extrahetur ad littus: tunc verum secernendorum piscium judicium  Al. signum demonstrabitur, et quasi in quodam quietissimo portu, boni mittentur in vasa coelestium mansionum: malos autem torrendos et exsiccandos gehennae flamma suscipiet. Intellexistis haec omnia?dicitur: Intellexistis haec omnia; Quos non vult audire tantum ut populum, sed intelligere ut magistros futuros.
Abbreviated transcription (Latin):
periculũ suftinens: nec temptationib circũdatus qͦs ferre ñ
poterat stat in litore fixo gradu ut audiat quȩ dicuntur
& locotus est els aolia myarasaolis diceri
Turba ñ unius sententia ẽ: sed diuersarũ insingulis uoluntatũ
Nnde loqͥtur adeã inmultis parabolis: ut uixta uarias uolunta¬
tes. diuersas reciperent disciplinas. Enotandũ. qͦd ñ om̃a locutꝰ
sit eis inparabolis. s multa: si enĩ dixiss& cuncta in parabolis :
absq emolum̃tor płi recessissent. ꝑspicua mis& obscuris: utt ꝑ
Exitt ꝙͦ de domo sua qͥseminat uerbũ dĩ: ut seminar& int᷑bis
Significatur aut̃ sator iftȩ qͥseminat esse filius di: & patris in
populis seminare sermonẽ: & simul obserua hanc esse parprim.
parabolam : quȩ cũ interpretatione sua posita sit. E cauendũ est
ubi cũq dũs exponit sermones suos & rogatus adiscipulis in tri¬

Expanded text:
periculum sustinens, nec tentationibus circumdatus, quas ferre non periculum sustinens, nec tentationibus circumdatus, quas ferre non poterat, stat in littore fixo gradu, ut audiat quae dicuntur. Et locutus est eis multa in parabolis, dicens. Turba non unius sententiae est, sed diversarum in singulis voluntatum. Unde loquitur ad eam in multis parabolis, ut juxta varias voluntates, diversas reciperent disciplinas. Et notandum quod non omnia locutus sit eis in parabolis; sed multa. Si enim dixisset omnia in parabolis, absque emolumento populi recessissent. Perspicua miscet obscuris, ut per Exivit ergo de domo sua qui seminat verbum Dei, ut seminaret in turbis. Significatur autem sator iste qui seminat, esse Filius Dei, et Patris in populis seminare sermonem. Et simul observa hanc esse primam parabolam, quae cum interpretatione sua posita sit. Et cavendum est ubicumque Dominus exponit sermones suos, et rogatus a discipulis intri
Abbreviated transcription (Latin):
matertera d̾ni quȩ esse dicatur mater iacobi minoris & ioseph & iu¬
dȩ : qͦs in alio euagłii loco fr̃s dñi legimus appellatos Fr̃s auttẽ. conso¬
brinos dici om̃is scriptura de monstrat. Dicamus & alit̃. Sal uator
loqͥtur ad turbas: in trinsecus erudit nationes. Mater eiꝰ & fr̃s
hoc ẽ sy nagoga. & populus iudeoꝵ foris stant. & in trare desiderant:
& sermone eius indigni fiunt. Cũq rogauerint & quȩsierint &
nuntiũ miserint. responsum accipient lib̾i eos esse arbitrii. & in¬
nisi alios rogauerint. Millo dis exiens iħs ueporio. Seps¬
bat secus mare : & congregatȩ sunt ad eum turbe multae
opulus domũ ihũ ñ poterat in trare̾. nec esse ibi ubi apłi audiebã
mysteria. Iccirco miserator & misericors dñs egreditur de domo
t.te securus apꝓqͥnqͥre facit t̃rȩ uiculã suã: & popłs ne quaquam

Expanded text:
materterae Domini, quae esse dicatur mater Jacobi minoris, et Joseph, et Jumaterterae Domini, quae esse dicatur mater Jacobi minoris, et Joseph, et Judae, quos in alio Evangelii loco fratres Domini legimus appellatos. Foris ebrinos dici, omnis Scriptura demonstrat. Dicamus et aliter: Salvator loquitur ad turbas, intrinsecus erudit nationes. Mater ejus et fratres, hoc est, synagoga et populus Judaeorum foris stant, et intrare desiderant, et sermone ejus indigni fiunt. Cumque rogaverint, et quaesierint, et nuntium miserint, responsum accipient  Al. accipiunt, liberi eos esse arbitrii, et innisi alios rogaverint. 87 In illo die exiens Jesus de domo, sedebat secus mare. Et congregatae sunt ad eum turbae multaeopulus domum Jesu non poterat intrare, nec esse ibi ubi apostoli audiebant mysteria: idcirco miserator et misericors Dominus egreditur de domo te securus, appropinquare facit terrae naviculam suam. At populus nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
Occupatus erat dñs in opere sermonis. in doctrina populoꝵ in
offitio p̃dicandi mater & fr̃s ueniunt: & foris stant: & ei loqui
desiderant᷑. Tunc quidã nuntiat saluatori qͦo mater sua & fr̃s sten
foris quęrentes eũ. Uidetur mͥ iste qui nuntiat non fortuit u &
simpliciter nuntiare : sed insidias ⁊endere: utrũ spiritali oꝑi
carnem & sanguinẽ prȩferat. Unde & dñs ñ quo matr̃e nega¬
r& & fr̃s exire contempsit: sed quo responder& insidianti
sunt fratres mei qui faciunt opera patris mei Nonergo iux
ta martionẽ & manicheũ matr̃e negauit. ut natus de phan¬
tasmatȩ putaretur. Sed apłos cognationi prȩtidit ut & nos
in comparatione dilectionis. carnis sp̃m prȩferamus. Ecce mat̃
tua & fr̃s tui foris stant: quȩrentes te Quidã fr̃s dñi de aliaᷤ
uxore ioseph suspicantur: sequentes deliram̃ta apocrifoꝵ &c
contra heluidiũ scripsimus continetur fr̃s dñi ñ filios ioseph
seo consobrinos saluatoris sorores mariȩ liberos in telligimus

Expanded text:
Occupatus erat Dominus in opere sermonis, in doctrina populorum, in officio praedicandi, mater et fratres veniunt, et foris stant, et ei desiderant loqui. Tunc quidam nuntiat Salvatori, quod mater sua et fratres stent foris, quaerentes eum. Videtur mihi iste qui nuntiat, non fortuito et simpcarnem et sanguinem praeferat. Unde et Dominus non quo matrem negaret et fratres exire contempsit, sed quo responderet insidianti, sunt fratres mei, qui faciunt opera patrta Marcionem et Manichaeum matrem negavit, ut natus de phantasmate putaretur; sed apostolos cognationi praetulit, ut et nos in comparatione dilectionis carni spiritum praeferamus. Ecce mater tua, et fratres tui foris stant, quaerentes te. Quidam fratres Domini de alia uxore Joseph filios suspicantur, sequentes deliramenta apocryphorumcontra Helvidium scripsimus, continetur, fratres Domini, non filios Joseph, sed consobrinos Salvatoris, Mariae liberos intel
Abbreviated transcription (Latin):
yham cupiuit diem meũ uidere: & uidit & lȩtatus est Nou aut̃
Sdixit. om̃s ꝓphetȩ & iusti cupiert̃ uidere quȩ uidetis. s multi
Inter multos potest fieri ut alii uiderint: alii uͦ uiderint
Lic& & inhoc periculosa sit interpretatio ut mscoꝵ me ri¬
ta discretionẽ quã lib& facere uideamur. Ergo abrahã
uidit in enigmate. non uidit inspecie: uos aut̾e̾ in presen¬
tiarũ tenetis. & habetis dominũ ur̃um. & ad uolunta¬
tẽ in terrogatis: & conuescimini er Oois Qiau¬
dIT UERBUM REGRIL&NORIINTELLEQIE¬

Expanded text:
ere, et vidit, et laetatus est . Non autem dixit, omnes prophetae et justi cupierunt videre quae videtis, sed multi. Inter multos potest fieri, ut alii viderint, alii non viderint: licet et in hoc periculosa sit interpretatio, ut inter sanctorum merita, discretionem quamlibet facere videamur. Ergo Abraham vidit in aenigmate, non vidit in specie: vos autem in praesentia eum tenetis, et habetis Dominum vestrum, 90 et ad voluntatem interrogatis, et convescimini ei. Omnis qui audit verbum regni, et non intell
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s ponitur non super uĩ uerbum. & super unigenitũr qui de sinu patris:
sed super eum de quo dictũ est Ecce puer m̃s. Neq audi& qͥs inplateis u
greꝰuntur per eam. Qui multi uocẽ non audigt  saluatoris : quia non sunt
in artauia. sed inspaciosa. HARUNOINIE QASSATAH NORICONFRINOQ
& LIGRIUN FUMIGANIS NON EXTINIOUDe
Suipeccatori non porrigit manũ nec portatonus fratris sui. iste qͥssa¬
tum calaorũ confringit: & qui modicã scintillam fidĩ contempntt in par¬
iulis. hic lignũ extinguit fumigans: quor xp̃s ut rumq non fecit adho
enĩ uenerat: ut saluum facer& qͦd perierat. Tnc oblatus est ci
demoniũ habens cȩcꝰ & mutus. & curauit eũ: ita ut loqueret᷑ & uider&¬

Expanded text:
ritus ponitur non super Dei verbum, et super unigenitum, qui de sinu processit Patris, ritus ponitur non super Dei verbum, et super unigenitum, qui de sinu processit Patris, sed super eum, de quo dictum est: Ecce puer meus Ibidem. Nequingrediuntur per eam; qui multi non audiunt vocem Salvatoris, quia non sunt in arcta via, sed in spatiosa. Arundinem quassatam non confringet, et linum fumigans non exstingueui peccatori non porrigit manum, nec portat onus fratris sui, iste calamum quassatum confringit. Et qui modicam scintillam fidei contemnit in parvulis, hic linum exstinguit fumigans. Quorum neutrum Christus fecit; ad hoc enim venerat, ut salvum faceret quod perierat. Tunc oblatus est ei daemonium habens, 79 caecus, et mutus, et curavit eum, ita ut loqueretur et vider
Abbreviated transcription (Latin):
Dsͦ dño moliuntur insidias. liuor in causa est: Qd enĩ fecerat ut phari¬
ꝓseos ad interfectionem sui ꝓuocara s Nempe qͦo homo extenderat
manum: Qs enĩ pharisȩors indie sabbati non extendit manũ. por tansci¬
bospicarsem porrigens. Ecetera quȩ uictui necessaria sunt. a Si gͦ
manu euendere. & uiet ualia subleuare uel potũ insabbato. non est
crn icurhoc in alio arguant qͦo ipsi facere coarguuntur. u¬
Pr ȩsertim cũ iste ctm̃ tarius nihil tale opus portauerit: sed adpre¬
ceptũ dñi solam ex tenderit manum  iñs acteo sciers
Suiens insidias eoꝵ quꝰ uellent perdere salua : Recessit iri de¬
torem suum : recessit inde: ut phariseis occasionẽ contrase impieta¬
tis auferr&. Eccs Puer cõs q em eleci dilectus rers. & ueligx¬
D isaiam ꝓphetam expersona patris boc dicitur: ponam sꝑtuoemaeum¬
: super eum.

Expanded text:
Domino moliuntur insidias, livor in causa est. Quid enim fecerat, ut PhariDomino moliuntur insidias, livor in causa est. Quid enim fecerat, ut Pharisaeos ad interfectionem 78 sui provocaret? nempe quod homo extenderat manum. Quis enim Pharisaeorum in die sabbati non extendit manum, portans cibos, calicemque porrigens, et caetera quae victui necessaria sunt? Si ergo manum extendere et alimenta sublevare vel potum in sabbato, non est criminis: cur hoc in alio arguunt quod ipsi facere coarguuntur, praesertim cum iste caementarius nihil tale portaverit, sed ad praeceptum Domini solam extenderit manum? Jesus autem sciensSciens insidias eorum, quod vellent perdere Salvatorem suum, recessit inde, ut Pharisaeis contra se occasionem impietatis auferret. Ecce puer meus, quem elegi: dilectus meus, i Isaiam prophetam ex persona Patris hoc dicitur: Ponam spiritum meum super eum .
Abbreviated transcription (Latin):
Iic soluit ꝓpositam questionẽ: ut interrogantes auaritię condẽpnar&. si uos
inqͥt in sabbato ouẽ. & aliud qͦd lib& animal infoueam decroens eripere feftinatis.
non animali sed uestrȩ auaritiae consulentes : quanto magis ego hominẽ qͥ multo
Et ex tendit. dokestitota est saritati. SicUt & alteRA
neuangelio quo uturtur narareni & hebionite qͦd nuper ingrecũ de heb
Isermone transtulimus & qͦd uocatur aplerisq matthei aut tenticũ. homo
iste qͥ hab& artoam manũ camtarius scribitur. istiusmodi uocibus auxilium
prȩcans. Ctmtarius er̃ã manibus uictũ quęritans: precor te iħu ut michi
rest it uas sanitatem: ne turpiter m̃dicem cibos. Elsque ad aduentum: dñi:
ille uenit interras reodita est in apostolis. credentibus dextera & operit
priftino restituta Ex eorites ao tẽ ẜhaRISȨI consiliua facie¬
baut aduenss coti quonodo eso PERDERET

Expanded text:
quaestionem, ut interrogantes avaritiae condemnaret. Si vos, quaestionem, ut interrogantes avaritiae condemnaret. Si vos, inquit, in sabbato ovem, aut aliquodlibet animal in foveam decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo t extendit, et restituta est sanitati sicut altera. In Evangelio, quo utuntur Nazaraeni et Ebionitae quod nuper in Graecum de Hebraeo sermone transtulimus, et quod vocatur a plerisque Matthaei authenticum, homo iste, qui aridam habet manum, caementarius scribitur: istius modi vocibus auxilium precans: Caementarius eram, manibus victum quaeritans: precor te, Jesu, ut mihi restituas sanitatem, ne turpiter mendicem cibos. Usque ad adventum Salvatorille venit in terras, reddita est in apostolis credentibus dextera, et operi pristino restituta. Exeuntes autem Pharisaei, consilium faciebant adversus eum, quomodo perderent
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est misericordiã uolo & ñ sacrificiũ: supra diximus. Qoͦ autẽ sequitur¬
nũquã condempnassetis in nocentes: de apłis intelligendũ. Uest sensus¬
Si misericordiam conprobastis achimelech. eoqͦd fame periclitantem
dð refocillauerit. ⁊ pueros eius: quare meos discipulos condempnatis qͥ nihil
tale fecerunt E cummos tRANSSISS&. ueuirisyuaboGam
corom. & sccs hoco manora fiaseris aridam
Mertius decimus iste ẽ quieuratur insynagoga: & notandũ qͦo non inra¬
nere &oforis seo inconciliabulo iudȩoꝵ manus artoa fuerit reftituta. Et utte¬
destructionẽ sabbati quã pharisçi indiscipulos arguebant: probabili exemplo
excusauerat. ipsum calũpniari uolunt & interrogant ut rũ liceat curare
qui habeat ouem unam. & si cȩcroer it hȩc sabbatis infoueam. nonne tenebit &o
leuabit eam : quantomagis melior est homo ouȩ oue.s. Itaq lica sabbatis benefacere

Expanded text:
Quid Quid Nunquam condemnassetis innocentes, de apostolis est intelligendum, et est sensus. Misericordiam comprobatis Achimelech eo quod fame periclitantem David refocillaret et pueros ejus , quare meos discipulos condemnatis, qui ntale fecerunt? Et cum inde transisset, venit in synagogam eorum. Et ecce homo manum habens aridam. Tertius decimus iste 77 est, qui curatur in synagoga. Et notandum, quod non in itinere et foris, sed in conciliabulo Judaeorum manus arida fuerit sanatdiscipulos Pharisaei in discipulis arguebant, probabili exemplo excusaverat, ipsum calumniari volunt: et interrogant utrum liceat curare qui habeat ouem unam, et si ceciderit haec sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? quanto melior est homo oue? itaque licet sabbatis bene facere
Abbreviated transcription (Latin):
alumpniamini inqͥt discipulos meos. cur per segetes transeuntes spicas triuerint
& hoc fecerint famis necessitite cogente: Cũ ipsi sabbatũ iuoletis. in templo im¬
molantes uictimas: cedentes tauros. holocausta super lignoꝵ strumenta incen¬
dio concremantes : & iuxta alterius euangelii frõe circũcidentes paruulos insabbato:
ut dum aliam legẽ seruare cupitis: sabbatũ destruatis. Nũquã autẽ leges dñi
sibi contrariae sunt: &prudenter ubi transgressionis discipuli sui arguipoterañs
dauid & achi melech dictt exempła sectatosꝰ Uerã autẽ & absq necessitatis
obtentu sabbati prȩnaricationẽ inipsos refert quicalumpniam fecerant.
dico autem uobis. Quia tecollo oraior est hic
on ꝓnomen. sed aduerbium loci legendũ: qͦd maior templosit locus. qui
dominum templi teneat. Siau tẽ sciastis. ioest misericondiam
uolo & non sacrisiciũ nũquam condempnassetis in nocente

Expanded text:
alumniamini, inquit, discipulos meos, cur per segetes transeuntes, spicas triverint, alumniamini, inquit, discipulos meos, cur per segetes transeuntes, spicas triverint, et hoc fecerint famis necessitate cogente, cum et ipsi sabbatum violetis in Templo, immolantes victimas, caedentes tauros, holocausta super lignorum struem incendio concremantes: et juxta alterius Evangelii fidem , circumcidentes parvulos in sabbato, ut dum aliam Legem servare cupitis, sabbatum destruatis. Numquam autem Leges Dei sibi contrariae sunt. Et prudenter ubi transgressionis discipuli sui argui poterant, David et Achimelech dicit exempla sectatos: veram autem et absque necessitatis obtentu, sabbati praevaricationem in ipsos refert, qui calumniam fecerant. Dico autem vobis, quia templo major est hic. Hic, non pronomen, sed adverbium loci est; quod major templo sit locus, qui Dominum templi teneat. Si autem sciretis quid est: Misericordiam volo, et non sacrificium : numquam condemnassetis innocentes.
Abbreviated transcription (Latin):
fugitns atẽ scoulem uente in nobum e abachimelech sacerdote susceptus postu¬
liuit cybos : quicumꝰ lacos p̃anes non haber&: dedit ei consecratos. quibus non lice¬
bat uesci: nisi solis sacerdotibus & leuitis : & hoc tantũ interrogauit. simun¬
di essent amulierib & illo respondente. abheri & nudius tertuis non dubitauerit
panes dare: Melius arbitratus ꝓpheta dicente: misericordiam uolo dñ sacrificiun
de famis periculo homines libarare : quã do offerre sacrificium. hostia enim
sames in causa est: cur eandẽ samẽ ñ ꝓbatis in apłis. quã ꝓbatis inceteris: quaquam
& in hoc multa distantia sit. Isti spicas insabbato manu confricant: illi panes come¬
derunt leuiticos : & ad sabbati sollempnitatẽ accedebant neo mȩniarũ dies qͥbus
in coniuiuo reqͥsitus. fugit ex aula regia. Obserua. qͦd panes ꝓpositionis nec dð nec
pueri eius acceperint. ante qua se amulieribus mundos e̾e xesponderiNt.

Expanded text:
fugiens Saulem in Nobaia, et ab Achimelech sacerdote susceptus, postulavit cibos, qui cum panes laicos non haberet, dedit ei consecratos, quibus non licebat vesci nisi solis sacerdotibus et Levitis, et hoc tantum interrogavit, si mundi fuerint a mulieribus. Et illo respondente ab heri et nudiustertius, non dubitavit panes dare, melius arbitratus, Propheta dicente: Misericordiam volo et non sacrificium, de famis periculo homines liberare, quam Deo offerre sacrificium; hostia enim fames in causa est, cur eamdem famem non probatis in Apostolis, quam probatis in caeteris? Quanquam et in hoc multa distantia sit: isti spicas in sabbato manu confricant; illi panes comederunt Leviticos, et ad Sabbati solemnitatem accedebant neomeniarum dies, quibus in convivio requisitus fugit ex aula regia. Observa quod panes propositionis nec David nec pueri ejus acceperint antequam se a mulieribus mundos esse responderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uiq sco credebant. Et non habent qd manducent.
Turba semꝑ esurit. et cibis indiget: nisi saturetur a do¬
mino. Et dimittere eos ieiunos nolo: ne deficiant in uia.
Esuriebant post magnas debilitates: et per pacientiã
futuros expectabant cibos. Non uult eos iħc dimitt̃e
ieiunos: ne deficiant in uia. Fericlitatur ergo. qui sine
celesti pane ad optatã mansionẽ ꝑuenire festinat. Un¬
de et angłs loquitur ad heliam. Surge ⁊ manduca.
quia grandẽ uiam ambulaturus es. Et̃ dicunt ei di¬
scipuli. Unde nobis in deserto panes tantos: ut satu¬
remus turbã tantã : Et ait illis iħc. Quot panes ha

Expanded text:
Spirituique sancto credebant. Et non habent quod manducent. Spirituique sancto credebant. Et non habent quod manducent. Turba semper esurit, et cibis indiget, nisi saturetur a Domino. Et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via. Esuriebant post magnas debilitates, et per patientiam futuros exspectabant cibos. Non vult eos Jesus dimittere jejunos, ne deficiant in via. Periclitatur ergo, qui sine coelesti pane ad optatam mansionem pervenire festinat. Unde et angelus loquitur ad Eliam: Surge, et manduca, quia grandem viam ambulaturus es . Et dicunt ei discipuli: Unde ergo nobis in deserto panes tantos, ut saturemus turbam tantam? Et ait illis
Abbreviated transcription (Latin):
sedeat. et turbȩ concurrant ad eum deducentes siue
portantes secum uariis opp̃ssos infirmitatibus: quos
post quam curauit: dedit eis cibos. Et hoc oꝑe cõpleto.
ascendit in nauiculam: et uenit in fines maggedan: et ascen-¬
dens in montẽ sedebat ibi: et accesserunt. ad eum turbȩ.
Obserua quod multi claudi. et ceci ducuntur ad mon¬
tem: ut ibi cu rentur a dño. Iħe autem conuocatis
discipulis suis. ait. Misereor tũrbȩ quia triduo iam ꝑse¬
uerant mecum et non habent quod manducent: et di¬
mittere eos ieiunos nolo ne deficiant in uia. uult par¬
cere quos curauit. Prius aufert debilitates: postea saniꝰ
offert cibos. Conuocat quoq discipulos suos. et quod
facturus est loquitur: ut .ł. magistris exemplum tri¬
buat cũ minorib atq discipulis cõmunicandi consilia:
uel ex confabulatione intelligant signi magnitudinẽ.
respondentes se panes in heremo non habere. Misereor

Expanded text:
sedeat, et turbae concurrant ad eum, deducentes sive sedeat, et turbae concurrant ad eum, deducentes sive portantes secum variis oppressos infirmitatibus: quos postquam curavit, dedit eis cibos; et hoc opere completo, ascendit in naviculam, et venit in fines Magedan. Et ascendens in montem, sedebat ibi: et accesserunt ad eum turbae. Observa quod muti, claudi, et caeci ducuntur ad montem, ut ibi curentur a Domino. Jesus autem convocatis discipulis suis, dixit: Misereor turbae, quia triduo jam perseverant mecum, et non habent quod manducent. Et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via. Vult pascere quos curavit, prius aufert debilitates, ut postea sanis offerat cibos. Convocat quoque discipulos suos, et quod facturus est, loquitur, ut vel magistris exemplum tribuat, cum minoribus atque discipulis communicanda esse consilia, vel ex confabulatione intelligant signi 118 magnitudinem, respondentes se panes in eremo non habere. Misereor,
Abbreviated transcription (Latin):
bat ibi. Et accesser̃t ad eum turbȩ multe habentes secum
mutos. claudos. et cecos. debiles. et alios multos: et ꝓie-¬
cerunt eos ad pedes eius. in loco ubi latinus interpres tͣn¬
stulit debiles. in greco scriptũ est. Ry aio x c̃: quod ñ ge¬
nerale debilitatis. sed unius infirmitatis est nomen: ut
quomͦ claudus dicitur qui uno claudicat pede: sic¬
Rr ai o oc appelletur. qui unã manũ debilem habet.
Nos proprietatẽ huius uerbi non habemus. Unde et
in consequentib euangelista ceterorũ debiliũ exposint
sanitates: horum tacuit. Quid enim sequitur::Et
curauit eos. ita ut turbȩ mirarent᷑ uidentes mutos lo¬
quentes. claudos ambulantes. cecos uidentes: et mag¬
nificabant deum isrł. De Ry moye tacuit: quia qͥd
econtrario diceret non habebat. Hoc de uno uerbo. In¬
tueamur autẽ quod sanata chananeȩ filia reuertatur
ad iudeam. et ad mare galileȩ. et ascendat in montẽ:
et quasi auis teneros fetus ꝓuocet ad uolandũ: ibiq

Expanded text:
ntes secum mutos, caecos, claudos, debiles, et alios multos. Et projecerunt eos ad pedes ejus. In eo loco ubi Latinus interpres transtulit, debiles, in Graeco scriptum est, κυλλοὺς, quod non generale debilitatis, sed unius infirmitatis est nomen: ut quomodo claudus dicitur, qui uno claudicat pede: sic κυλλὸς appelletur qui unam manum debilem habet. Nos proprietatem hujus verbi non habemus. Unde et in consequentibus evangelista caeterorum debilium exposuit sanitates, horum tacuit. Quid enim sequitur. Et curavit eos: ita ut turbae mirarentur, videntes mutos loquentes, claudos ambulantes, caecos videntes: et magnificabant Deum Israel. De κυλλοῖς tacuit, quia quid econtrario diceret, non habebat. Hoc de uno verbo. Intueamur autem quod sanata Chananaeae filia revertatur ad Judaeam, et ad mare Galilaeae, et ascendat in montem: et quasi avis teneros fetus provocet ad volandum; ibique
Abbreviated transcription (Latin):
anc parabolam ad conꝓbandã heresim suã ualentinus assumit: tres in¬
sintꝰ ilia petrosa. tertia plena spinis. quarta terrȩ bone. Differimus
parũꝑ in t̃p̃tationẽ eius. cũ discipulis uolentes secreto audire qͦd
dicitur Qui habeł auRes AdieNbi. adiat
rouocamur addictoꝵ intellegentiã. qͦtiens his sermonib cõmonem

Expanded text:
anc parabolam ad comprobandam haeresim suam Valentinus assumit, tres inor sint: una, juxta viam: alia petrosa, tertia plena spinis: quarta terrae bonae. Differimus parumper interpretationem ejus cum discipulis, volentes secrete audire quod dicitur. Qui habet aures audiendi audiat. Provocamur ad dictorum intelligentiam, quoties his sermonibus commonem
Abbreviated transcription (Latin):
damus gͦ & nos cũ discipulis adihm: & rogemus eũ dissertionem
parabolȩ necũ turbis frustra aures & oculos habere uideamur
⁊ crassatori est enĩ cor popoli horis & auribesgraun

Expanded text:
damus ergo et nos cum discipulis ad Jesum, et rogemus eum dissertionem damus ergo et nos cum discipulis ad Jesum, et rogemus eum dissertionem parabolae, ne cum turbis frustra aures et oculos habere videamur. Incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus graviter
Abbreviated transcription (Latin):
& ibistantes suꝑ in terp̃tatione parabolȩ sciscitati si N. cxuii.
QUi hab& dabitor ei & habenpabit. Ciatera nior
hab&. & QUod habde ar feRETR abso
on inaequalitate uidicii habentibus additur: & ñ habentibus
qͦq qs hab̾e uidentur aufertur. Seo qͦsͦ apłis in xp̃o habentibu
ftoem et iam siqͥs minus uirtutũ habeant conceditur. Iudȩ is autẽ
qͥ ñ credidert᷑ infiliũ di: etiam siqͥd ꝑnaturȩ bonũ possioent tol¬
litur. Neq enĩ possunt aliqͥd sapienter in telligere: qui caput ñ
habent sepientiȩ. Idõ in parabolis loauor eis: ꝗria uioeti¬
res nionuides NT & audienites uori audie ł¬
t ec dehis loqͥtur i qui stant in littore & diuiduntur ab ihũ &
so initu fluctuũ ꝑ srepente ñ audiunt ad liqͥdũ quȩ dicunt᷑ adñ
Impleturq cis ꝓpheciaisaiȩ. Auditu audietis. & ñ intellegetis
& uidentes uidebitis. & non uidebitis. Hȩc de turbis ꝓphetata
st̃: quȩ ftant inlitore: & di ñ merentur audir e sermonem. Acce¬

Expanded text:
itati sint. Qui enim habet, dabitur ei, et abundabit: qui autem non habet, et quod habet, auferetur ab eo. Non in aequalitate judicii habentibus additur, et non habentibus id quod habere videntur, aufertur: sed quod apostolis in Christo habentibus fidem, etiamsi quid minus virtutum habeant, conceditur: Judaeis autem, qui non crediderunt in Filium Dei, etiamsi quid per naturae bonum possident, tollitur. Neque enim possunt aliquid sapienter intelligere, qui caput non habent sapientiae. Ideo in parabolis loquor eis: quia videntes, non vident: et audientes, noHaec de his loquitur qui stant in littore, et dividuntur ab Jesu, et sonitu fluctuum perstrepente, non audiunt ad liquidum quae 89 dicuntur: impleturque in eis prophetia Isaiae: Auditu audietis, et non intelligetis: et videntes videbitis, et non videbitis . Haec de turbis prophetata sunt, quae stant in littore, et Dei non merentur audire sermonem. Acce
Abbreviated transcription (Latin):
I. scło neq insuturo. AUł facrte aRbofẽ boria &fructuco eiosbo¬
nũ. aut facite arborẽ malã & fructum eius malũ: exfructibus enim
nos ineuitabilem possumus appellare. qui
interrogatos hinc inde concludit: & utroq cornu premit. Si inquit
diabolus malusẽ: bona oꝑa facere ñ potest. Siautẽ bona st̃ quȩ facta
cerntris. seqͥt᷑ ut non sit diabolus qui ea facit. Neq enĩ potest fieri ut
ex malo bonũ. aut ex bono oriatur malum. Qoͦ autem sequitur. ꝓ genies
malam & tales afferre fructus blasphemiȩ redundantis: qualiahabe¬
malus homo demzalo thesauro ꝑrofert mdala
el ipsos iudȩos dominũ blasphemantes ostendit. dequali tesauro blasphemia
pferant: uel cũ superituori quȩstione har& sententia: qd quomodo non
possit bonus homo ꝓferre mala. nec malus bona. sic non possit xp̃s mala.
nec diabolus bona oꝑa facere. DicO AUTE UOBIS: dm̃ ocõe ueRpemr

Expanded text:
saeculo, neque in futuro. Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bosaeculo, neque in futuro. Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum: aut facite arborτον nos inevitabilem possumus appellare: qui interrogatos hinc inde concludit, et utroque cornu premit. Si, inquit, diabolus malus est, bona opera facere non potest; si autem bona opera sunt, quae facta cernitis, sequitur ut non sit diabolus qui ea facit: neque enim fieri potest ut ex malo bonum, aut ex bono oriatur malum. Mystice autem malam, et tales afferre fructus blasphemiae redundantes, qualia habemalus homo de malo thesauro profert mala. Vel ipsos Judaeos Dominum blasphemantes ostendit de quali thesauro blasphemias proferant, vel cum superiori quaestione haeret sententia, quod quomodo non possit bonus homo proferre mala, nec malus bona: sic non possit Christus mala, et diabolus bona opera facere. Dico autem vobis, quoniam omne verbum
Abbreviated transcription (Latin):
udeant & auribus audiant. & corde in tellegant & conuer¬
tantur: & sanẽ eos In para bolis gͦ audiunt & in enigmate.
qui clausis oculis nolunt cernere ueritatẽ: audiunt
isi supra legisse mus auoitores ad intel legendt iam pi¬
uocatos saluatore dicente : qui hab& audiendi. audiat.
putaremus nc̃ oculos & aures quȩ beatitudinẽ accipiunt
pit: ut cadentes segetis aspiciant: & illȩ aures beatȩ deqͥb
esaias loqͥtur : dñs m apposuit auriculam. Aoen Quipps
dico uobis quia multi ꝓphetae & iusti cupiert uidere quȩ¬

Expanded text:
, et auribus audiant, et corde intelligant, et convertantur, et sanem eos. In parabolis ergo audiunt et in aenigmate, qui, clausis oculis, nolunt cernere veritatem. . Vestri. Nisi supra legissemus auditores ad intelligentiam provocatos, Salvatore dicente: Qui habet aures audiendi, audiat, putaremus nunc oculos et aures quae beatitudinem accipiunt,pit, ut candentes segetes aspiciant ; et illae aures beatae, de quibus Isaias loquitur: Dominus apposuit mihi auriculam . Amen quippe dico vobis, quia multi prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
pords bemios ccuri esse Aduer sarius noster fortis uictoris quoq uocib
conprobatur : Domus illuis mundus. qui in maligno posituse nonere¬
atoris dignitate sed magnitudine delinquentis: Uasa eius nos quondam
fuimus alligatus fortis: & religatus in tartarũ. & domini contritus pede :
os direptif ȩdibus tyranni captiua ducta captiuitas Quiriori est̃ ooe¬
eudoentrame est. & quonon congrogat mecum: spargit
onpute quisquã hoc de hereticis dictũ & scismaticis: quã qu̾ã & ita
superfluo possit in telligi sed exconsequentibus textuq sermonis ad
drabolũ refertur: eoquod non possint opera saluatoris. be elzebub operib
comparari. Ille cupit animas hominũ tenere captiuas: dñs liberare:
Ille prȩdicat idola hic unius dei notitiam. Ille trait aduitia. H
aouirtates reuocat. Quomodo ergo possint inter se habere concor¬

Expanded text:
Non debemus esse securi: Adversarius noster fortis, victoris quoque vocibus Non debemus esse securi: Adversarius noster fortis, victoris quoque vocibus comprobatur. Domus illius mundus, qui in maligno positus est , non creatoris dignitate, sed magnitudine delinquentis. Vasa ejus nos quondam fuimus. Alligatus est fortis, et religatus in tartarum, et Domini contritus pede: et direptis sedibus tyranni, captiva ducta est captivitas. Qui non est mecum, contra me est: et qui non congregat mecum, spargitNon putet quisquam de haereticis dictum et schismaticis, quanquam et ita ex superfluo possit intelligi, sed ex consequentibus textuque sermonis ad diabolum refertur, et quod non possint opera Salvatoris Beelzebub operibcomparari. Ille cupit animas hominum tenere captivas; Dominus liberare. Ille praedicat idola; hic unius Dei notitiam. Ille trahit ad vitia: hic ad virtutes revocat. Quomodo ergo possunt inter se habere concor
Abbreviated transcription (Latin):
Inluca istũ locũ ita legimus scriptũ. siautem ego indigito di eicio dȩ mones
Iste digitus est quẽ confttentur & magi qui contra moysen & aaron signa
faciebãt dicentes. Digitus di est iste. Quo tabulȩ lapidȩȩ scripte sun
imonte syna. Siigitur manus & brachiũ di filius ẽ : & digitus ei sp̃s sẽs.¬
patris. & filii & sp̃s sci una substantia est. Nonte scandalir& menbros
in ȩqualitas. cũ ȩdific& unitas corporis: per uenit in uos regnũ dĩ. uel
se ipsum significãt. de quo in alio loco scriptũ est : regnũ đi in trauos est.
&medius stat inter uos quẽ nescitis: uel certe illud regnũ qͦd & iohannes
& ipse dns prȩdicauerant. Penitentiã agite: appropinquauit enim
regnũ cȩloꝵ Est & tertiũ regnũ scripturȩ sc̃ȩ. qͦd aufertur aucoçis¬
& traditur genti facienti fructus eius. AUT Q omopo poresł
Quis ouã nitrare inpocor fortis &uasa erus dicipes es
nisi prius alligauerit fortẽ : & tunc domum illiuis doriauod

Expanded text:
In Luca istum locum ita scriptum legimus: Si autem ego in digito Dei ejicio daemones . Iste est digitus quem confitentur et Magi, qui contra Moysen et Aaron signa faciebant, dicentes: Digitus Dei est iste : quo tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina . Si igitur manus et brachium Dei, Filius est; et digitus ejus St Spiritus sancti una substantia est: non te scandalizet membrorum inaequalitas, cum aedificet unitas corporis. Igitur pervenit in vos regnum Dei. Vel seipsum significat, de quo in alio loco scriptum est: Regnum Dei intra vos est . Et: Medius stat inter vos, quem nescitis : vel certe illud regnum quod et Joannes et ipse Dominus praedicaverant: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coeloodo potest quisquam intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi prius alligaverit fortem, et tunc domum illius diripiet?
Abbreviated transcription (Latin):
gentis illius ex more signat: uel apostolos exeoꝵ styrpe generatos
Si exorcistas qui ad inuocationẽ di eiciebant demonas: coar tat ia¬
ter rogatione prudenti ut confiteantur sp̃s sc̃i esse opus: quod si expulso
inqͥt demonũ infiliis ur̃is do nondȩmonibus deputatur: quare in me idem
opus non eandem habeat & causam: ergo ipsi iudices ur̃i erunt. non po¬
testate sed conparatione : dũ illi expulsionẽ dȩ monũ dõ assignaͣt uos

Expanded text:
gentis illius, ex more significat, vel apostolos, ex eorum stirpe generatos. Si exorcistas, qui ad invocationem Dei ejiciebant daemones, coarctat iterrogatione prudenti, ut confinquit daemonum in filiis vestris, Deo, non daemonibus deputatur, quare in me idem opus non eamdem habeat causam? Ergo ipsi vestri judices erunt, non potestate, sed comparatione, dum illi expulsionem daemonum Deo assignant, vos