comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nillo tpr̃: Ait ad ihm̃ quidam decurba Magister: dic
frĩmeo ut diuidat mecum hereditatem: Atille dicit
ei: Homo :: quisme confutuit iudicem. audiuisorem
superuos : Dixitq ad illos Videte et cauete. ab omni aua¬
ricia : qui a non in habundantia cuius quam uita eius est
exhisquȩ possidet Dixit aut̃. similitudinẽ ad illos.
dicens: Hominis cuius dã diuitis. uberes. fructusager.
attulit : et cogiabat intrase dicens Quid faciã quod
non habeo quo congregem fructus meos Eedicit
Hoc faciam. Destruam horreamea. et maiora faciam.
et illuc congregabo omnia quaenata sunt michi et bo¬
namea: et dicam animȩ me ae. Anima habesmul¬
ta bona. posita. iͦnos plurimos. requiesce. comede
bibe. epulare Dixit aut̃ illids̃. Stulte. hac nocte

Expanded text:
r, dic fratri meo, ut diuidat mecum hereditatem. at ille dixit ei: homo, quis constituit iudicem aut diuisorem supra uos? dixitque ad illos: uidete et cauete ab omni auaritia, quia non in abundantia cuiusquam uita eius est ex his quae possidet. dixit autem similitudinem ad illos dicens : hominis cuiusdam diuitis ubeiam, quod non habeo quo congregem fructus meos? Et dixit: Hoc faciam, destruam horrea mea, et majora faciam, et illuc congregabo omnia quae nata sunt mihi, et bona mea: et dicam animae meae: Anima, habes bona multa posita in annos plurimos, requiesce, comede, bibe et epulare. Dixit autem illi Deus: Stult
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite timere pusillus grex quia complatuit patriur̃o da¬
re uobis regnum: Vendite quȩ possideas et date elemo fy¬
nam: Pacite uobis sacculas̃ qui non ueterescunt : thesaurũ
non deficientem in elis: quo furnor appropiat. neque
tinea corrumpit Ubienim rhes aurus uester est.

Expanded text:
patri uestro dare uobis regnum. uendite quae possidetis et date elemosynam. facite uobis sacculos, qui non ueterescunt, thesaurum non deficientem in caelis, quo fur non adpropiat, neque tinea corrumpit. ubi enim thesaurus uester est,
Abbreviated transcription (Latin):
niłł tp̃r dix̃ iħ discpł suis Uos estis salterrae Quod si sal
euanuerit: in quo salietur: adni hilum ual&
ultrix : nisi ut mittatur foras. et conculcetur ab he¬
minibus Uos estis lux mundi Non potest ciuitas
abscondi supra montem posita : neque accendunt
lucernam. et ponunt eam sub modio. sed super can¬
delabrum. ut luceat omnibus qui indomosunt: Sic

Expanded text:
i fuerunt ante uos. uos estis sal terrae: quod si sal euanuerit, in quo salietur? ad nihilum ualet ultra, nisi ut mittatur foras et conculcetur ab hominibus. uos estis lux mundi. non potest ciuitas abscondi supra montem posita: neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. s
Abbreviated transcription (Latin):
serue nequã. Sciebas quod ego. austerus. homosum: tol¬
lens quod non posui. et metens quod non seminaui: Et quare
non de disti pecuniam meã admensam. et egeaieniens
cum usuris utiq exegissem illud: Et ad stantibus dixit
Auferte. ab illo mnam: et date illi quiderem mnas. hab&:
Et dixerunt ei Nomine: habet decem nnas Dico aut̃
uobis : quia omni habenti dabitur Abeo aut̃. quinon ha

Expanded text:
serve nequam: sciebas quia ego austerus homo sum: tolserve nequam: sciebas quia ego austerus homo sum: tollens quod non posui: et metens quod non seminavi: et quare non dedisti pecuniam meam ad mensam et ego veniens cum usuris utique exegissem illud et adstantibus dixit auferte ab illo mnam et date illi qui decem mnas habet et dixerunt ei domine habet decem mnas dico autem vobis quia omni
Abbreviated transcription (Latin):
quidã nobilis abiit. Inregionẽ. longinquã: accipere sib
regnum et reuerti: Vocatis aut̃. decem. seruissuis: de¬
dit illis decem mnas Etait ad illos Negotiamini dum
uenio Ciues aut̃. eius. oderant illũ : et miserunt legati¬
onẽ post illum dicentes Nolumus hunc regnare super
nos Et factum est ut rediret. accepto regno et iussit uo¬
cari. seruos. quibus. dedit. pecuniam . ut sciret quantũ
quisq negotiatus esset Uenit aut̃ primus: dicens: Do¬
mine : mnatua : decem mnas ad quisiuit Et ait illi:
Euge bone seruer quia in modico fidelis fiusti: eris
potestatem habens super decem ciuitates Et alter uenit : di
cens Domine : mnatua: fecit quinq mnas Et huic ait Et
tu esto. superquinq ciuitates Et alteruenit: dicens: Domi¬
ne : ec cemiratua : quam habui repositã insudario Timui
enunte. quia homo austerus es : tollis quod non posuisti.
et metis quod non seminasti Dicit ei De oretuo: teiudico.

Expanded text:
quidam nobilis abiit in regionem longinquam accipere sibi regnum et reverti. Vocatis autem decem servis suis: dedit illis decem mnas. Et ait ad illos. Negociamini dum venio. Cives autem ejus oderant illum: et miserunt legationem post ret accepto regno et iussit vocari servos quibus dedit pecuniam ut sciret quantum quisque negotiatus esset venit autem primus dicens domine mna tua decem mnas adquisivit et ait illi euge bone serve quia in modico fidelis fuisti eris potestatem hacens: Domine, mna tua fecit quinque mnas. Et huic ait: Et tu esto super quinque civitates. Et alter venit, dicens: Domine, ecce mna tua, quam habui repositam in sudario: timuenim quia homo austerus es: tollis quod non posuisti: et metis quod non seminasti. Dicit ei. De ore tuo te judico
Abbreviated transcription (Latin):
tes incastella uillasq que circasunt diuertant & inueni¬
ant aescas : quia hic in loco deserto sumus: Ait aut̃ ad illos:
Vosdate illis manducare: Atillidixerunt: Non sunt no¬
bis plus quã quinq panes et duo pisces: nisi forte nos ea¬
mus. etemamus in omnẽ hanc turbam aescas Erant aut̃
uiri: ferequinq mila: Ait aut̃ ad discipulos suos: Pacice

Expanded text:
lla villasque quae circa sunt, divertant, et inveniant escas: quia hic in loco deserto sumus. Ait autem ad illos: Vos date illis manducare. At illi dixerunt: Non sunt nobis plus quam quinque panes, et duo pisces: nisi forte nos eamus, et emamus in omnem hanc turbam escas. Erant autem fere viri quinque millia. Ait autem ad discipulos suos: Facite
Abbreviated transcription (Latin):
iestas ab ep̃o. & a suis sacerdotibus & reliquis ministris in
consecratione ecclesiae nouȩ : ut om̃ium ibi aduenientium
preces ad nõ exaudiantur. anxietatesq om̃iũ ibi orantium
relaxentur : peccata de precantibus remittant᷑ E gritudines
sanentur. uota suscipiantur : desiderata impetrentur.
postulata concedantur : perpetualiterq cuncti ad eam
confugientes & in ea orantes. ad ño ab om̃ib malis liberent᷑
& adño conseruentur. siue amalis omnib illesi : miscricordit
Multi ergo scĩ qui modo incęlis inter cateruas scorum
gloriantur dĩ templa in prȩsenti ȩccła consecrauerunt.

Expanded text:
jestas ab episcopo, et a suis consacerdotibus, et reliquis ministris, in jestas ab episcopo, et a suis consacerdotibus, et reliquis ministris, in consecratione ecclesiae novae, ut omnium advenientium ibi preces a Domino exaudiantur, anxietatesque omnium ibi orantium relaxentur, peccata deprecantibus remittantur, aegritudines sanentur, vota suscipiantur, desiderata impetrentur, postulata concedantur, perpetualiter cuncti ad eam confugientes, et in ea orantes, a Domino ab omnibus malis liberentur, et a Domino conserventur, sive a malis omnibus illaesi misericorditer Multi ergo sancti, qui modo in coelis inter catervas sanctorum gloriantur, Dei templa in praesenti ecclesia consecrarent
Abbreviated transcription (Latin):
testamento & inisto tẽpore. sollempnia dedicationũ nouarũ
ecclesiarum sunt ueneranda : quã ueteris testam̃ti obser-¬
uantia. et legis praecepti instituerit: Qm̃ sicut maior re-¬
demptio xp̃i sanguine. postea in populo facta est xp̃iano:
ita maior & multo amplior ueneratio dedicationũ & c̃secra¬
tionũ ȩcclesiarum. inquibus cotidie ipsius dñi nr̃i iħu xp̃i
corpus & sanguis immolatus a fidelibus sumit᷑: ẽ p̃paranda
ac fideliter amplectenda. Attendere etiam oport& unũ-¬
quẽq fidelem. quanta ẽ consecratio dedicationis ȩccłas :
orationis corda fideliũ accendantur atq om̃s diligentissime
templi consecrationis festa uenerantur. Hlexis enim
poplitibus a summo pontifice: & acȩteris sacerdotibus &
dĩ ministris agitur lȩtania. deinde reliquiae orationes:
sicut ordo ȩcclesiasticus docet. Imploratur enim dñi ma-¬

Expanded text:
Testamento, et in isto tempore solemnia dedicationum novarum Testamento, et in isto tempore solemnia dedicationum novarum ecclesiarum sunt veneranda, quam Veteris Testamenti observatio, et legis praecessio instituerit. Quoniam sicut major redemptio Christi sanguine postea in populo facta est Christiano, ita major et multo amplior veneratio dedicationum et consecrationum ecclesiarum, in quibus quotidie ipsius Domini nostri Jesu Christi corpus et sanguis immolatus a fidelibus sumitur, est praeparanda ac fideliter amplectenda. Attendere etiam oportet unumquemque fidelem quanta est consecratio dedicationis ecclesiae, , et ex intentione orationis, corda fidelium accendantur, atque diligentissime omnes templi consecrationis festa venerentur. Flexis enim poplitibus a summo pontifice et a caeteris sacerdotibus et Dei ministris agitur litania, deinde reliquae orationes, sicut ordo ecclesiasticus docet. Imploratur enim Domini ma
Abbreviated transcription (Latin):
nobis tribuat felicitatẽ & indulgentiae remissionẽ. atq
regni cȩlestis pandat introitũ. ut incelesti tẽplo & insuꝑna
ac ȩt̃na eccła scõꝵ consortio ȩt̃nalit̃ potiamꝰ. Igit᷑ sc̃mẽ
ȩccłarũ uenerabilit̃ colunt. qui filios scȩ̃ dĩ ȩccłȩ se eẽ
cognoscunt. Dȩx enĩ mat̾ ẽ om̃iũ credentiũ : quȩ natos
ad mortẽ regenerat ad uita: Id circo km̃i summopere
om̃s qui xp̃iano nomine censent᷑. & filii dĩ uocant᷑: oport&
sacrationeᷤᷤ nouarũ ȩccłarũ sollẽpnit̃ & decent̃ celebrare.
studiosissimeq uenerari. & totis nisib in eis dñi auxilium
implorare. N enĩ dubiũ ẽ dñm omi potentẽ intemplis
manufactis in habitare . & corda eoꝵ qui ad ea c̃ueniunt.
et eoꝵ dedicationes uenerabiliter colunt sp̃italit̃ inuisere.
atq cunctos inibi deprecantes aduiuare. & eoꝵ necessitatib
subuenire. Maioris itaq gloriae & uenerationis in nouo

Expanded text:
tiae suae nobis tribuat felicitatem, et indulgentiae remissionem, atque regni coelestis pandat introitum, ut in coelesti templo, et in superna ac aeterna Ecclesia sanctorum consortio aeternaliter potiamur. Igitur secclesiarum venerabiliter colunt, qui filios se sanctae Dei Ecclesiae esse cognoscunt. Haec enim mater est omnium credentium, quae natos ad mortem regenerat ad vitam. Idcirco, carissimi, summopere omnes qui Christiano nomine censentur et filii Dei vocantur, oportet sacrationes novarum ecclesiarum solemniter et decenter celebrare, studiosissimeque venerari, et totis nisibus in eis Domini auxilium implorare. Non enim dubium est Dominum omnipotentem in templis manufactis habitare, et corda eorum qui ad ea conveniunt, et eorum dedicationes venerabiliter colunt, spiritualiter invisere, atque cunctos inibi deprecantes adjuvare, et eorum necessitatibus subveniri. Majoris itaque gloriae et venerationis in Novo
Abbreviated transcription (Latin):
nillotpr̃ : Sedens itĩs contragazo filacium : aspiciebat quo¬
modo turba iactar& aes. ingarofilacium Et multidiuites
iactabant multa Cumuenisset. aut̃ unauidua pauper: mi¬
sit duominuta quod est quadrans: Et conuocans discipulossuos:
ait illis: Amendi couobis : qm̃ uidua hȩc pauper plus omĩ¬
b: misit quimiserunt ingazo filacium: Om̃s enĩ exeo quod
habundabat illis: miserunt. Hȩc uero depenuria sua: omĩa
quae hãbuit: misit totum uictum suum

Expanded text:
iudicium et sedens Iesus contra gazofilacium aspiciebat quomodo turba iactaret aes in gazofilacium et multi divites iactabant multa cum venisset autem una vidua pauper misit duo minuta quod est quadrans et convocans discipulos suos ait illis amen dico vobis quoniam vidua haec pauper plus omnibus misit qui miserunt in gazofilacium omnes enim ex eo quod abundabat illis miserunt haec vero de penuria sua omnia quae habuit misit totum victum suum
Abbreviated transcription (Latin):
Et ingressus domũ pharisȩi: discubuit: Etecce mulier quȩ erat inciui¬
tatepercatrix. ut cognouit. quod accubuit indomo pharisei: attulit
alabastrũ ungenti: Et stans retro secus pedes eius. lacrimis coepit
rigare pedeseius. et capillifapiti sui tergebat. et osculabat᷑ pedeseĩ.
& ungento ungebat: Uidens aut̃ pharisȩus quiuocauerat eũ : ait in¬

Expanded text:
ingressus domum Pharisaei discubuit et ecce mulier quae erat in civitate peccatrix ut cognovit quod accubuit in domo Pharisaei adtulit alabastrum unguenti et stans retro secus pedes eius lacrimis coepit rigare pedes eius et capillis capitis sui tergebat et osculabatur pedes eius et unguento unguebat videns aut
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sanguinẽ pilatus miscuit : cum sacrificis eorũ Et respon¬
dens : dixit illis: Putatis quod higalilȩi prȩ om̃ibus galilȩis fu¬
erunt peccatores. quitalia passi sunt : Nondico uobis: Sed nisi
penitentiã habueritis. om̃s similiter peribitis: sicut illidecẽ
& octo. supra quos cecidit turris insiloam. et occidit eos
Putatis quia et ipsi debitores fuerunt prȩter om̃s homines ha¬
bitantes in hierusalem: Non dico uobis: Sed si non peniten¬
tiam egerĩtis: omnes similiter peribitis.¬

Expanded text:
rum sanguinem Pilatus miscuit cum sacrificiis eorum: Et respondens divit illis. Putatis quod hi galilei pre omnibus galileis eccatores fuerunt quia talia passi sunt non dico vobis sed nisi paenitentiam habueritis omnes similiter peribitis sicut illi decem et octo supra quos cecidit turris in Siloam et occidit eos putatis quia et ipsi debitores fuerunt praeter omnes homines habitantes in Hierusalem non dico vobis sed si non paenitentiam egeritis omnes similiter peribitis
Abbreviated transcription (Latin):
deant claritatẽ meã quã dedistimihi. quia dilexistime. ante
constituti onẽ mundi Pat̃ iuste : et munduste non cognouit:
ego a t̃ te cognoui: Et hi cognouerunt. quiatu memisisti.
& notum feci eis nomentuum. et notum faciam: Ut dileccio
quadilexistime : in ipsissit̃: et ego in ipsis:¬

Expanded text:
deant claritatem meam quam dedisti mihi quia dilexisti me ante constitutionem mundi Pater iuste et mundus te non cognovit ego autem te cognovi et hii cognoverunt quia tu me misisti et notum feci eis nomen tuum et notum faciam ut dilectio qua dilexisti me in ipsis sit et ego in ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
turbȩ multȩ Et ecce leꝓsusueniens: ad orabat eũ dicens:
Dnẽ : siuis : potes me mundare: Etextendens manũ tetigit
cũ inĩs : dicens : Volo : Mundare : Et confestim: mundatus
estlepra eius : Etait illi iñs: Vide. neminidixeris: seduade
ostendete sacerdoti : et offer munus quod pracecepit mo¬
x sẽs intestimonium illis. HMIUD. MAT H̃¬

Expanded text:
u flexo adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Et extendens manum, tetigit eum Jesus, dicens: Volo: mundare. Et confestim mundata est lepra ejus; et ait illi Jesus: Vide, nemini dixeris, sed vade, ostende te sacerdoti, et offer munus quod praecepit Moyses in testimonium illis. At
Abbreviated transcription (Latin):
nillo tpr̃ : Cumesseo ins in loco quodã orans ut cessauit: diẽ
unus ex discipulis eius adeũ Dñe : docenos orare : sicut et
io hannes docuit discipulos suos Et ait illis Cumoratis: dicitt
Pater scĩ ficetur. nomentuum: Adueni at regnumtuũ:
Panem nrm̃ cotidi anũ danobis cotidie Et dimitte nobis
peccata nrã : siquidem etipsi dimittimus omni debenti
nobis: Et nenos indũcas. intemptationem.¬

Expanded text:
t cum esset in loco quodam orans ut cessavit dixit unus ex discipulis eius ad eum Domine doce nos orare sicut et Iohannes docuit discipulos suos et ait illis cum oratis dicite Pater sanctificetur nomen tuum adveniat regnum tuum panem nostrum cotidianum da nobis cotidie et dimitte nobis peccata nostra siquidem et ipsi dimittimus omni debenti nobis et ne nos inducas in temptationem
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus : confitebor et ego eum corã patre meo. qui est
incȩlis Quiaut̃ negauerit me corã hominibus: negabo et
ego eũ corã patremeo qui est incęlis Nolite arbitrari: q̃uia
uenerim mittere pacẽ in terrã Non ueni pacẽ mittere.
sed gladium Venienĩ separare hominẽ aduersus patrẽsuũ.
& filiã aduersus matrẽ suã & nurũ aduersus socrũ suã: &¬

Expanded text:
inibus: confitebor et ego eum coram Patre meo: qui est in celis: qui autem negaverit me coram hominibus: negabo et ego eum coram Patre meo: qui est in celis. Nolite arbitrari: quia veni mittere pacem in terram. Non veni pacem mittere: sed gladium. Veni enim separare hominem adversus patrem suum: et filiam adversus matrem suam: et nurum adversus socrum sua
Abbreviated transcription (Latin):
principarigentibus. dominantur eis. et principes eorum
potestatem habent ipsorum : Non ita est aut̃ inuobis Sed
quicumq uoluerit fieri maior: erit uester minister : Et qui¬
cumq uoluerit in uobis primus esse : erit om̃ium seruus: Nã
& filius hominis nonuenit ut ministraretur ei  sed ut minis¬
traret: Et daret animã suã redemptionem promultis.

Expanded text:
principari gentibus dominantur eis et principes eorum potestatem habent ipsorum. non ita est autem in uobis: sed quicumque uoluerit fieri maior, erit uester minister, et quicumque uoluerit in uobis primus esse, erit omnium seruus. nam et filius hominis non uenit, ut ministraretur ei, sed ut ministraret et daret animam suam redemptionem pro multis.
Abbreviated transcription (Latin):
me ueniet: et eũ qui uenit adme non eiciãforas Qui adescen¬
didecȩlo. non ut faciã uoluntatẽ meã : sed uoluntatẽ eĩ quimi¬
sit me: Haet est aut̃ uoluntas eĩ quimisit me patris : ut omne quod
dedit mihi non perdã ex eo. sed resuscitẽ illi inno uissimodie: Hlȩc est
enĩ uoluntas patris meiquimisit me : ut om̃is qui uidet filiũ et cre

Expanded text:
e non eiciam foras quia descende caelo non ut faciam voluntatem meam sed voluntatem eius qui misit me haec est autem voluntas eius qui misit me Patris ut omne quod dedit mihi non perdam ex eo sed resuscitem illum novissimo die haec est enim voluntas Patris mei qui misit me
Abbreviated transcription (Latin):
tua etextotamente tua. et extota uirtute tua : hoc est
primũ mandatũ Scđm aut̃: simile est illi Diliges prorcimũ
tuum : tamquã te ipsum Maius horum: aliud mandatũ
non est: Etait illi scriba: Bene magister inueritate dixisti
quia unus est et non est alius prȩter eũ : Et ut diligatur exto¬
to corde. & extoto intellectu. et ex tota anima. et extota

Expanded text:
uirtute tua: hoc est primum mandatum. secundum autem simile illi: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. maius horum . aliud mandatum non est et ait illi scriba: bene, magister, in ueritate dixisti, quia unus est, et non est alius praeter eum: et ut diligatur ex toto corde, et ex toto intellectu, et ex tota anima,
Abbreviated transcription (Latin):
accipit : et quiquerit inuenit: ec pulsanti aperietur: Quis
aut̃ ex uobis patrẽ petit panẽ. numquid lapidẽ dabit illi
Autpiscem numquid propisce serpentẽ dabit illi : aut si peti¬
erit ouum: num quid porriget illi scorpionẽ: Siergo uoscũ
sitis mali nostis bonadatadare filiis urĩs: quanto magis pat̃

Expanded text:
 pulsanti aperietur. quis autem ex uobis patrem petit panem, numquid lapidem dabit illi? aut piscem, numquid pro pisce serpentem dabit illi? aut si petierit ouum, numquid porriget illi scorpionem? si ergo uos, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis uestris, quanto mag
Abbreviated transcription (Latin):
cipientibus: respicite etleuate capita urã. qm̃ ad
propinquat redemptiourã Et dixit illis similitudine :
Videte. ficul neam : & omnes arbores: cum producuntlã.
ex se. fructum : scitis qm̃ prope estꝰ aestas Ita et uoscũ
uideritis. hȩc fieri : scitotȩ qm̃ propeest regnũ dĩ:
Amendico uobis : quia non prȩteribit genȩratiohȩt¬

Expanded text:
bus, respicite, et levate capita vestra: quoniam appropinquat redemptio vestra. Et dixit illis similitudinem: Videte ficulneam, et omnes arbores: cum producunt jam ex se fructum, scitis quoniam prope est aestas. Ita et vos cum videritis haec fieri, scitote quoniam prope est regnum Dei. Amen dico vobis, quia non pr
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ conserui eius. quae fiebant. contristati sunt ualde
Etuenerunt: et narra uerunt. domino suo omniaquȩ
facta fuerant: Tunc uocauit illum dominus suus &
ait illi: Serue nequã: omne debitum dimisitibi: qm̃
rogastime: Nonergo oportuit et te misereri con¬
seruitui. sicut et egotui misertussum. Etiratus do¬
minus eius: tradidit eum tortoribus. quo adusq red¬
der& uniuer sum debitum Sic & patermeus caelestis
faciet uobis: sinon remiseritis unus quisq frĩsũo de
multum loqui sicut et hiici asutant enim: quod in
multiloquio suo exaudiantur Nolite ergo assimilari
eis: Scit enĩ pater uester quid opus sit uobis: antequã
peratis eum: Sicergo uos orabitis: Pater noster. quies
incȩlis: scĩ ficetur nomentuum Ueniat regnũ tuũ.
fiat uoluntastua: sicut incaelo & interra: Panem
nrm̃ super substantialem: danobis hodie Et̃ dimit
nobis debita nra : sicut et nos dimittimus debitoribus
nr̃ĩs: Etnenos inducas in temptationẽ. seliberanos amalo:

Expanded text:
 conservi ejus, quae fiebant, contristati sunt valde: & venerunt, & narraverunt Domino suo omnia, quae facta fuerant. v.32. Tunc vocavit illum Dominus suus, & ait illi serve nequam omne debitum dimisi tibi quoniam rogasti me non ergo oportuit et te misereri conservi tui sicut et ego tui misertus sum et iratus dominus eius tradidit eum tortoribus quoadusque redderet universum debitum sic et Pater meus caelestis faciet vobis si non remiseritis unusquisque fratri suo de multum loqui, sicut ethnici faciunt: putant enim quod in multiloquio suo exaudiantur. Nolite ergo assimilari eis, scit 29 enim Pater vester, quid opus sit vobis, antequam petatis eum. sic ergo orabitis: pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum, ueniat regnum tuum, fiat uoluntas tua sicut in caelo et in terra, panem nostrum supersubstantialem da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, et ne inducas nos in temptationem, sed libera nos a malo.
Abbreviated transcription (Latin):
atille obmutuit: Tunc dicit
rex ministris
Ligatis pedibus eius &
manibus.
mittite eum intenebras
exteriores.
ibierit fletus et stridor dentium Multiaut̃ sunt uo¬

Expanded text:
 obmutuit. Tunc dicit rex ministris: Ligatis pedibus ejus et manibus, mittite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium. Haec enim sent
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sabbati Etcum inde transiss&: uenit insynagogã
eorum Etecce homo: manũ habens aridam Et inter¬
rogabant eumdicentes silicet sabbatis curare ut ac¬
cusarent: Ipsc aut̃: dix̃ illis Quiserit ex uobis homo qui
habeat ouem unã : et siceriderit hȩc sabbatis infoueam:
non ne tenebit et leuabit eam: Quanto magis melior
est homo oue: Itaque : lic& sabbatis bene facere : lunc

Expanded text:
etiam sabbati. Et cum inde transisset, venit in synagogam eorum. Et ecce homo manum habens aridam, et interrogabant eum, dicentes: Si licet sabbatis curare? ut acuerit similitudinem dicens: quis erit ex uobis homo qui habeat ouem unam, et si ceciderit haec sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? quanto melior est homo oue? itaque licet sabbatis bene facere, c
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. & sacrificiis Ins aut̃ uidens quod sapienter respon¬
ediss&: dixit illi Nones longe : a regnodĩ. Et nemoiã: au¬
debat eum in terrogare: Et respondens inĩs dicebat.
docens in templo: Quomodo dicunt scribȩ xpm̃ filiũ esse
dauid: Ipse enim dauid dicit inspũ scõ: dixit dñs dño meo se¬
de ad extris meis: donec ponam in imicos tuos scabellũ pedũ
tuorum: Ipse ergo dauid di eit eum dnm: et unde est fili¬
us eius  & multa turba : eumlibentes audiuit

Expanded text:
s quod sapienter respondisset dixit illi non es longe a regno Dei et nemo iam audebat eum interrogare et respondens Iesus dicebat docens in templo quomodo dicunt scribae Christum Filium esse David ipse enim David dicit in Spiritu Sancto dixit Dominus Domino meo sede a dextris meis donec ponam inimicos tuos sctuorum. Ipse ergo David dicit eum Dominum, et unde est filius ejus? Et multa turba eum libenter audivit
Abbreviated transcription (Latin):
prius alligauerit fortem. et tunc domũ illius diripiet:
gat metũ: spargit Ideo dico uobis Omne peccatum
etblas phemia : remittetur hominibus. Sp̃s aut̃ blas¬
phemia : non remittetur. Et quicumq dixerituer¬
bũ contra filiũ hominis: remittetur ei Qui aut̃
docerit contra spm̃ scm̃: non rem ittetur ei : neque

Expanded text:
et git. CXXIII, 2. Ideo dico vobis: Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus, spiritus autem blasphemia non remittetur. Et quicumque dixerit verbum contra Filium hominis, remittetur ei: qui autem dixerit contra
Abbreviated transcription (Latin):
ui arum: & quos cumq inueneritis. uocate ad nuptias:
Etegressi serui eius inuias: congregauerunt omnes
quos inuenerunt malos et bonos et imi¬
et implecȩ
sunt nuptiae discum bentium Intrauit aut̃ rex ut uide¬

Expanded text:
cunque inveneritis vocate ad nuptias. Et egressi servi ejus in vias, congregaverunt omnes quos invenerunt malos et bonos. Et impletae sunt nuptiae discumbentium. Et statim ejecto ill
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Dũq illi fieri solere ab omib suaderet᷑ atq id ignaro trans¬
Nec ꝗđ sibi factũ Boluit: aliis fieri uoluit. Unde etiã sat egit. ut concilis const
maiori auctoritate: ñ adhuc in una tantũ regioẽ s ubi cũq rogat᷑ uenisset. uer¬
bũ salunis et̾ne alacrit᷑ ac suauit̾ pullulante atq crescente dñi ȩccłia p̃dicabat:
uaratꝰ semꝑ poscentib reddẽ rationẽ. de fide ⁊ spe q̃ in dm̃ ẽ. Et eiꝰ dicta atq
excepta marime donatiste in eadẽ ypponiensi ł uicinia manentes ciuitatis.
a suis refellebant᷑  aut eadẽ responsa ad sc̃m augustinũ deferebant᷑ eisq cõ.¬
ꝑtis pacient᷑ ⁊ lenit̾. ⁊ ut scriptũ ẽ cũ timore ⁊ tremore salutẽ hominũ oꝑabat᷑.

Expanded text:
bat. Dumque illi fieri solere, ab omnibus suaderetur, atque id ignaro transbat. Dumque illi fieri solere, ab omnibus suaderetur, atque id ignaro transnec quod sibi factum esse doluit, aliis fieri voluit. Unde etiam sategit, ut conciliis constmajore auctoritate, non adhuc in una tantum regione, sed ubicumque rogatus venisset, verbum salutis aeternae alacriter ac gnaviter pullulante atque crescente Domini Ecclesia praedicaret, paratus semper poscentibus reddere rationem de fide et spe, quae in Deum est. Et ejus dicta atque excepta, maxime Donatistae in eadem Hipponensi vel vicina manentes civitate, aa suis refellebantur, aut eadem responsa ad sanctum Augustinum deferebantur, eisque compertis, patienter ac leniter, et, ut scriptum est, cum timore et tremor
Abbreviated transcription (Latin):
tib minume inueniri feciss et. Unde ampliꝰ formidans idẽ uenerabilis se¬
nex. & sciens se corpore ⁊⁊ ȩtatȩ infirmissimũ : egit secretis litteris apđ
pͥmatẽ ep̃oꝵ carthaginiensẽ. allegans inbecillitatẽ corporis sui. etatisq gͣ¬
ñ tã succederet. s consacerdos acced̾et augustinꝰ. Et quȩ optauit ⁊ roga¬
uit satagens: rescripto impetrauit. Et postea petito ad uisitandũ: ad¬
ueniente ad eccłiã ypponiensiũ tc̃ pͥmate nimidiȩ. megaleo calam̃si
ep̃o. ualerio antistite. epi̾e qͥ forte tẽ aderant. & clericis om̃ib ypponi¬
ensib ⁊ uniu̾sȩ plebi: in opinatã cunctis suã insinuante uoluntatem.
omĩbq audientib gratulantib atq id fieri ꝑficiq ingenti desidio cla¬
mantib. ep̃atũ susciꝑe contͣ mor̃ẽ eccłiȩ suo uiuente ep̃o prb̾t̾ recusa¬

Expanded text:
tibus minime inveniri fecisset. Unde amplius formidans idem venerabilis setibus minime inveniri fecisset. Unde amplius formidans idem venerabilis senex, et sciens se corpore et aetate infirmissimum, egit secretis litteris apud primatem episcoporum Carthaginensem, allegans imbecillitatem corporis sui aetatisque grnon tam succederet, sed consacerdos accederet Augustinus. Et quae optavit et rogavit satagens, rescripto impetravit. Et postea petito ad visitandum et adveniente ad Ecclesiam Hipponensem tunc primate Numidiae Megalio Calamensiet Valerius antistes episcopis qui forte tunc aderant, et clericis omnibus Hipponensibus, et universae plebi inopinatam cunctis suam insinuat tunc voluntatem: omnibusque audientibus gratulantibus, atque id fieri perficique ingenti desiderio clamantibus, episcopatum suscipere contra morem Ecclesiae suo vivente episcopo presbyter recusa
Abbreviated transcription (Latin):
di donati parte. maiori multitudine afroꝵ seducta ⁊ p̃ssa ⁊ opp̃ssa iacebat.
Ob hoc eiꝰ libros atq tractatꝰ mirabili dĩ grͣa concedente. sacro fluente¬
eloqͥo om̃i instructos racione. copiaq atq auctoritate sc̃arũ scripturar̃. ipsi
qͦq heretiei concurrentes cũ catholicis. ingenti ardore audiebant: & quis¬
qs ut uoluit ⁊ potuit notarios adhibentes. ea q̃ dicebant᷑ excepta descri¬
bentes. & inde iã ꝑ totũ africȩ corpꝰ p̃clara doctrina odorq suauissimus
marina. qm sic̃ ddũ patit᷑ unũ mẽbrũ cõpatiunt᷑ omi̾a m̾ebra: ita dũ głi
ceteris ex hoc ampliꝰ exultans.⁊ dõ gr̃as agens de concesso sibi speciali
beneficio.: metuere cepit ut ẽ humanꝰ ammꝰ. ne ab alia eccłia sacerdote
ep̃e cognito. ad locũ secretũ eũ tͣnsire curasset: atq occultatũ a quęren¬

Expanded text:
te Donati parte majorem multitudinem Afrorum, seducta et oppressa jacebat. te Donati parte majorem multitudinem Afrorum, seducta et oppressa jacebat. Et hos ejus libros sive tractatus mirabili Dei gratia procedentes ac profluentes, instructos rationis copia, atque auctoritate sanctarum Scripturarum, ipsi quoque haeretici concurrentes cum Catholicis ingenti ardore audiebant: et quisquis, ut voluit, et potuit, notarios adhibens, etiam ea quae dicebantur excepta descripsit. Et inde jam per totum Africae corpus praeclara doctrina odorque suavissimus marina. Quoniam sicut dum patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; ita eticaeteris ex hoc amplius exsultans, et Deo gratias agens de concesso sibi speciali beneficio, metuere coepit, ut est humanus animus, ne ab alia Ecclesia sacerdote hoc idem episcopus cognito, ad locum secretum eum transire curasset, atque occultatum a quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat᷑. nichil ualuisse in suȩ secte assertiõe iudicatꝰ ẽ. Qua ille confusione af¬
fectꝰ. ⁊ sequenti tp̃re de ipponiensi ciuitate ꝓfectꝰ. ad eã. amplius ñ remeauit.
Ac sic ꝑ memoratũ dĩ hominẽ omniũ cordib ł qͥ aderant. ł qͥ absentes illa
illa que gesta st̃ cognouerant error ille ablat᷑. catholica ẽ intimata ac retenta sui¬
cera religio. & docebat ac p̃dicabat ille pͥuatĩ ⁊ publice in domo ⁊ in eccłia
salutis uerbũ cũ om̃ĩ fiducia adu̾sus affricanas hereses: maximeq contra
donatistas. inanicheos .⁊ paganos. libris confectis. ⁊̃ repentinis sermonib inef¬
fabilit᷑ admirantib xp̃ianis ⁊ collaudantib: & hoc ipsũ ubi poterant ñ tacee¬
ẽ caput. quȩ mulio tprͣe illis conualescentib hereticis p̃cipueq rebaptizan¬

Expanded text:
videbatvidebatfectus, et sequenti tempore de Hipponensi civitate profectus, ad eamdem amplius non remeavit: ac sic per memoratum Dei hominem omnium cordibus, vel qui aderant, vel qui absentes illa quae gesta sunt cognoverant, error ille ablatus, catholica est intimata ac retenta sincepti. Et docebat ac praedicabat ille privatim et publice, in domo et in ecclesia, salutis verbum cum omni fiducia adversus Africanas haereses, maximeque contra Donatistas, Manichaeos et Paganos, libris confectis, et repentinis sermonibus, ineffabiliter admirantibus Christianis et collaetantibus, et hoc ipsum ubi poterant non tacenest caput, quae multo tempore illic convalescentibus haereticis, praecipueque rebaptizan
Abbreviated transcription (Latin):
nime recusaret. Sane qm̃ idẽ fortunatꝰ iã apd carthaginẽ sc̃m nouerat au¬
gustinũ. adhuc in eodẽ secũ errore constitutũ : cũ eodẽ congredi pauitabat.
erũtam̃ suoꝵ maxime instantia coactꝰ. ꝓmisit in cõminꝰ se ẽẽ uenturũ: certa¬
m̃q disputandi subiturũ. Unde condicto die ⁊ loco conuener̃t in unũ: concur¬
rentib quã plurimis studiosis turb̾q curiosis: & aꝑtis notarioꝵ tabuł. dispu¬
tatio cȩpta pͥmo ⁊ scdo finita ẽ die. Inqͣ ille manicheus p̃ceptor ut se gestor
continet fides nec catholicã assertionẽ potuit uacuare. nec manicheo sectam
subnixã ueritati ualuit cõꝓbare : s responsione deficiens ultima collaturũ
se cũ suis maiorib ea quȩ refellere ñ potuit ꝓsecutꝰ ẽ & si sibi forte de his satiꝰ
minime fecissent. suȩ animȩ consulturũ : atq ita ab om̃ib apl̃ qͦs magnꝰ ⁊ doctꝰ

Expanded text:
nime recusaret. Sane quoniam idem Fortunatus jam apud Carthaginem sanctum noverat Aunime recusaret. Sane quoniam idem Fortunatus jam apud Carthaginem sanctum noverat Augustinum adhuc in eodem secum errore constitutum; cum eodem congredi pavitabat. Verumtamen suorum maxime instantia coactus ac verecundatus, promisit in cominus se esse venturum, certamenque disputandi subiturum. Unde condicto die et loco convenerunt in unum, concurrentibus quam plurimis studiosis turbisque curiosis, et apertis notariorum tabulis, disputatio coepta primo, et secundo finita est die. In qua ille Manichaeus praeceptor, ut gestorum continet fides, nec catholicam assertionem potuit vacuare, nec Manichaeorum sectam veritate subnixam valuit comprobare: sed responsione deficiens, ultimo collaturum se cum suis majoribus ea, quae refellere non potuit, prosecutus est; et si sibi forte de his satis minime fecissent, suae animae consulturum: atque ita ab omnibus apud quos magnus et doctus
Abbreviated transcription (Latin):
bitero. qd̾ a se ep̃s impleri minime posse cernebat. Unde accensa ⁊ ardens le¬
uata suꝑ candelabrũ lucerna om̃ib qͥ in domo erant lucebat & postea curren¬
te ⁊ uolante huiusmodi fama bono p̃cedente exẽplo accepta ab ep̃is potestate
nicheoꝵ pestilentia quã plurimos ciues uł ꝑegrinos & infecerat ⁊ penetͣuerat.
seducente ⁊ decipiente eiusdẽ heresis qͦdã p̃bro nomine fortunato : ibidẽ con¬
u̾sante atq manente. Interea ipponienses ciues ł ꝑegrini xp̃ian tã catholici
ꝗͣ etiã donatistȩ adeunt augustinũ prbm. ac deposcunt. ut illũ hominem ma
Qđ idẽ ut scriptũ ẽ paratꝰ ad responsionẽ om̃i poscenti se rationẽ de fide &
spe q̃ in dm̃ ẽ. potensq exhortari in doctrina sana ⁊ contͣdicentes redarguere.
tĩ ad ipsũ fortunatũ id detulert̃. petentes ⁊ exhortantes ac flagitantes qͦ id mi¬

Expanded text:
bytero, quod a se episcopo impleri minime posse cernebat. Unde accensa et ardens elebytero, quod a se episcopo impleri minime posse cernebat. Unde accensa et ardens elevata super candelabrum lucerna, omnibus qui in domo erant lucebat . Et postea currente et volante hujusmodi fama, bono praecedente exemplo, accepta ab episcopis potestnichaeorum pestilentia quam plurimos vel cives vel peregrinos et infecerat et penetraverat, seducente et decipiente ejusdem haeresis quodam presbytero nomine Fortunato, ibidem conversante atque manente. Interea Hipponenses cives et peregrini Christiani tam catholici quam etiam DonQuod idem, ut scriptum est, paratus ad responsionem omni poscenti se rationem de fide et spe quae in Deum est , potensque exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere , tim ad ipsum Fortunatum id detulerunt, petentes et exhortantes ac flagitantes, quod id mi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥũ in illa societate haberet : s eis e̾ẽnt omĩa comunia.: & distribueret᷑
uniciq sic̃ opꝰ erat. Qđ iã ipse pͥor fecerat: dũ de transmarinis ad sua
remeasset. Sẽs uͦ ualeriꝰ ordinator eiꝰ. ut erat uir pius ⁊ dm̃ tim̃s. exul¬
tabat.⁊ dõ gr̃as agebat. suas exauditas a dño p̾ces fuisse. quas se frequentis¬
sime fudis se narrabat: ut sibi diuinitꝰ hõ concederet᷑ talis qͥ
posset u̾bo di ⁊ doctrina salubri ȩccłiã dñi edificare. Cui rei se hõ natura grecus
minꝰq latina lingua ⁊ litteris instructꝰ. minꝰ utilẽ ꝑuidebat: &e eidẽ prbro potes¬
tatẽ dedisse corã se in ȩccłia eu̾głiũ p̃dicandi. ac frequentissime tractandi.: eont᷑
S ille uir uenerabił ac ꝓuidꝰ. in orientalib eccłis id exmore fieri sciens. ⁊ certꝰ
utilitati eccłiȩ consulens. obtrectantiũ ñ curabat linguas: dũ mͦ factitaret᷑ a pres¬

Expanded text:
ietate haberet, sed eis essent omnia communia, et distribueretur unicuique sicut opus erat; quod jam ipse prior fecerat, dum de transmarinis ad sua remeasset. Sanctus vero Valerius ordinator ejus, ut erat vir pius et Deum timens, exsultabat, et Deo gratias agebat, suas exauditas a Domino fuisse preces, quas se frequentissime fudisse narrabat, ut sibi divinitus homo concederetur talis, qui posset verbo Dei et doctrina salubri Ecclesiam Domini aedificare: cui rei se homo natura Graecus, minusque latina lingua et litteris instructus, minus utilem pervidebat. Et eidem presbytero potestatem dedit coram se in ecclesia Evangelium praedicandi, ac frequentissime tractandi; contra Sed ille vir venerabilis ac providus in Orientalibus Ecclesiis id ex more fieri sciens et certus, et utilitati Ecclesiae consulens, obtrectantium non curabat linguas, dummodo factitaretur a pres
Abbreviated transcription (Latin):
aduisitandũ c̃solandũq ieronimũ. dũ in labore eẽt
idẽtidem catholici seniores Adbeatũ qͦq augustinum
ep̃m secũ quidẽ animo in ȩccła catholita cooꝑantẽ. cor¬
pore aut̃ in a: fraca scribentẽ. sic int̃ xȩtera scripsit. Nr̃ã
habuimꝰ tẽpora. & cucurrimꝰ quantũ potuimus. nune te
currente et longa spacia transmittente. nobis det᷑ ociũ
Igitur ieronimꝰ quã xp̃o dõ adulescens uouerat. hane ꝑ

Expanded text:
ad visitandum, consolandumque Hieronymum, dum in labore esset ad visitandum, consolandumque Hieronymum, dum in labore esset identidem Catholici seniores. Ad Beatum quoque Augustinum Episcopum secum quidem animo in Ecclesia Catholica cooperantem, corpore autem in Africa scribentem, sic in caetera scripsit: Nostra habuimus tempora, cucurrimus quantum potuimus: nunc te currente et longo spatia transmittente, nobis debetur otium. Igitur Hieronymus, quam Christo Deo adoles
Abbreviated transcription (Latin):
ut scilicet officiũ ministerii ꝓut poterat exhiberet
transiens insqualore corporis. uocisq tenuitate dies
plurimos. De hinc ieronimꝰ in libroꝵ habundantiã
fultꝰ dictis suis scõ spũ dedicatis. ĩ mobilẽ catholicȩ¬
tissima uolumina catholicaq correctione roborata. magn
scripta a cumine laxauit. Auiris quoq consuitꝰ singũ¬
larẽ tonantẽq edidit librũ. Pleroꝵq heremitarum
patrĩq uitas insignuit. uerarissimo eloqo texut histo¬
rias demansionib: quoq i frahelitici ppłi scripsit librũ
unũ. Nãq defiugi & luxurioso filio elegant̃ ex posuit
Fugłii historiã iti c̃solatorus dissertionib declariuit
ut unica fore arbitret᷑. Plurib quippeait qͥ me dicunt
hoc opꝰ inflãmatũ inuidiȩ fascib scribere. breuit̃ respon¬
debo nũ quã me hereticis peꝑcisse. sed om̃i egissẽ ftu¬
dio ut hostes ȩccłȩ. mei qͦq hofits fierent. Egunt itaq

Expanded text:
ut scilicet officium Monasterii prout poterat exhiberet, ut scilicet officium Monasterii prout poterat exhiberet, transeuntes in squalore corporis, vocisque tenuitate dies plurimi. Dehinc Hieronymus librorum abundantia fultus, dictis suis Sancto Spiritui dedicatis, immobilem Catholictissima volumina, Catholicaque correptione roborata, magnoque scripta acumine laxavit: juris quoque consultus singularem tonantemque edidit librum. Plerasque Eremitarum Patrum vitas insignium veracissimo eloquio texuit historiae. De Mansionibus quoque Israelitici populi scripsit librum unum; Namque de frugi et luxurioso filio eleganter exposuit Evangelii historiam, ita consolatoriis dissertionibus declaravit, ut unicam fore arbitretur. Plurimis quippe, ait, qui me dicunt hoc opus inflammatum invidiae facibus scribere, breviter respondeo, nunquam me haereticis pepercisse; sed omni egisse studio, ut hostes Ecclesiae, mei quoque hostes fierent. Pergunt itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Ixͭa iiͦiͬ libris editis. c̃om̃tatus ẽ. Plerasq p̃terea
pauli epłas. & iohanns reuelationẽ disseruit: Int̃ has
dosii imperatoris annũ in ordinẽ digessit: Om̃sq qui
descripturis sc̃ĩs memoriȩ aliquid tradider̃ breuiter
iulianũ augustũ: rabidos aduersꝰ xp̃m canes. & c̃tra sec¬
tatores ȩecłȩ. ł eos qͥ putant ȩcłam nullos philosoghes
et eloquentes habuisse doctores. magno sud auit uigeno:
Ut sciant inquit quanti et quales uiri eã fundauerint : ex¬
strurerunt : ad ornauernt : desinant fidẽ nram rusticae
simiplicitatis arguere. su ãq pocius ĩ periciã recognos¬
capt. Inumeris p̃terea libris apłoꝵ ꝓphetarũq c̃struc¬
tionib laborauit. Et post pauca. Nc̃ qͦq misterium
iniquitatis oꝑatꝰ: & garrit umiis quisq qđ sentit ego
solus sũ qͥ cunctoꝵ gła mordear. Tanta deniq fati
trabe suspenso supinꝰq manib: app̃henso erigeret᷑

Expanded text:
eptuaginta libris editos Commentatus est. Plerasque praeterea eptuaginta libris editos Commentatus est. Plerasque praeterea Pauli Epistolas, et Joannis revelationem disseruit. Inter has dosii Imperatoris annum, in ordinem digessit, omnesque qui de Scripturis sanctis memoriae aliquid tradiderunt, breviter Julianum Augustum, rabidos adversus Christum canes, et contra insectatores Ecclesiae, vel eos qui putant Ecclesiam nullos Philosophos et eloquentes habuisse doctores, magno suda vit ingenio: ut sciant quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint, adornaverint: et desinant fidem nostram rusticae simplicitatis arguere, suamque potius imperitiam recognoscere. Innumeris praeterea libris Apostolorum Prophetarum constructionibus: et post pauca, nunc quoque mysterium iniquitatis operatur. Et garrit unusquisque quod sentit: ego solus sum qui cunctorum gloria mordear. Tanta denique lasstrabe suspenso, supinisque manibus apprehenso erigeretur;
Abbreviated transcription (Latin):
grã ieronimus fidẽ adeptꝰ. literisq grecis ac latinis atq
ebraicis doctꝰ cuncta ebreoꝵ: uolumina quȩ canonice con¬
tinentꝰ᷑ : ex teteri testam̃to uera editione inlatinã linguã
uertit. eaq om̃a cõmentatꝰ est. Panihelẽ qͦq caldaico
sermone locutũ : romano stilo descripsit. Psalteriũ uide¬
licct qđ a sopbronio postulatꝰ. ieronimꝰ earebreo canone.
modulatione latina canendũ. uerbũ ad uerbũ ex posuit.
eũq breuit᷑ disseruit: & enchiridion appellauit᷑. Nuos
salemonis eoxplanans: cantica uͦ canticoꝵ . & origenis
int̃pretationẽ. sicut & despũ scõ ex didimi uidentis
in latinã transtulit linguã. Mathei nicbil hominus
eugłm. exebreo fecit ẽẽ romanũ. quodq cõpendiosa
potius quã fastidiosa explanatione. studiosis lectorib
int̃p̃tatus ẽ : secim nãq ꝓphetarũ uolumina uel
uaticima. a nullo quandoq romanoꝵ ł meminisse

Expanded text:
 consecutus est. Litteris namque Graecis ac Latinis atque  consecutus est. Litteris namque Graecis ac Latinis atque Hebraicis doctus, cuncta Hebraeorum volumina quae in canone continentur, ex Veteri Testamento, vera editione in latinam linguam vertit, eaque omnia commentatus est. Danielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit. Psalterium videlicet quod a Soffronio postulatus Hieronymus ex Hebraeo Canone Latina modulatione canendum, verbum ad verbum exposuit, eumque breviter disseruit et enchiridionem appellavit. Duos libros Salomonis explanavit: Cantica vero Canticorum ex Origenis interpretatione: sicut et de Spiritu Sancto Didymi videntis librum in Latinam transtulit linguam. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum; quodque compendiosa potius quam fastidiosa explanatione studiosis lectoribus interpretatus est. Sexdecim quoque Prophetarum volumina seu vaticinia a nullo quandoque Romanorum vel meminisse
Abbreviated transcription (Latin):
uerteret in latinũ. hunc qui subt̃ annexus efe habuit
p̃ceptorẽ: Memim me inquit obintellegentiã huiꝰ
uoluminis liddeũ quendã pc̃eptorẽ. qui apud hebreos
peritꝰ habebatur. ñuie redemisse numis: Sed si exꝰ
doctrina aliquid ꝓfecerim. nescio. Hoc unũ scio ñpo
labore sudoreq caldeã linguã didicerit. i dẽlieronimꝰ
ita scribens atq affirmans dicit: Ego ad ulescentulus
post qͥ ntilliam et tullii lectionẽ. ac fiores retboricos.
cũ me in linguȩ huiꝰ pistrinũ reclusisse. & multo sudore
nare . & quasi per criptã ambulans desuꝑ parũ lum̃
aspicerẽ . impegi nouissime indambelẽ. et tanto tedio
affectus sũ. ut desꝑatione subita. omnẽ uetent̃ laborẽ
m sua lingua crebrius ingerente: labor om̃ia uincit im
Et ut uerius fateir usq: in p̃sentẽ diẽ magis possũ sermo¬
nẽ caldaicũ legere & intellegere. quã sonare. Xp̃iitaq

Expanded text:
verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit praeceptorem: Memini me, inquit, ob intelligentiam hujus voluminis, Liddeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus habebatur, non parvis redemisse nummis. Si ejus doctrina aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non uo vero labore sudoreque Chaldaeam linguam didicerit, idem Hieronymus ita scribens, atque adfirmans dicit. Ego adolescentulus post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores Rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore nare, et quasi per criptam ambulans rarum desuper lumen aspicere, impegi nouissime in Danielem, et tanto tedio affectus sum ut desperatione sumpta omnem ueterem laborem mihi sua lingua crebrius ingerente, labor omnia vincit impEt ut verius fatear, usque in praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum leg
Abbreviated transcription (Latin):
curisaae iuscus dõq carus ñ iłli cui uoluit sed cui noluit
deccptus errore benedirit  : Nc̃ quib dufibus quantis¬
ue laboribus solus om̃ium romanoꝵ ieronimꝰ bebraicã
linguã litterasq immo caldaicã linguã didicerit:
uieioꝵ ardorẽq naturo. ferre ñ poterq̃ : Quẽ c̃iucitbris
iciumiis fiangerẽ : mens tam̃ cogitationib ȩstuabat :
Adquẽ edomandum cuidã frĩ qui ex hebreis crediderat
me indisciplinã dedi. ut post quintilliam acumina. cice¬
ronis fluuiũ. grauitatẽq frontomis. & lenitatẽ plinii
al fabeto discere: & stridentia: anhelantiaq uerba me¬
ditarer: Quid ibi laboris insũpserim. quid sustinũ¬
erim difficultatis. quocies desꝑauerĩ. quociesq cessaueri.¬
& in contentione discendi rursus incẽperĩ : testis ẽ
dulces fructꝰ capio: Porro librũ danelis. ebraicis qͥdẽ¬
litteris. sed caldaico sermone c̃ scriptũ : cũ ieronimus

Expanded text:
Cur Isaac justus et Deo carus, non illi cui voluit, sed cui noluit Cur Isaac justus et Deo carus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit? Nunc quibus ausibus quantisque laboribus solus omnium Romanorum Hieronymus, Hebraicam linguam litterasque, imo Chaldaicam linguam didicerit, vitiorum, ardoremque naturae ferre non poteram ; quem quum crebris ieiuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. Ad quam edomandam cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in disciplinam dedi, ut post Quintiliani acumina Ciceronisque fluvios gravitatemque Frontonis et lenitatem Plinii alphabetum discerem, stridentia anhelantiaque verba meditarer. Quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quotiens desperaverim quotiensque cessaverim et contentione discendi rursus inceperim, testis est dulces fructlitteris, sed Chaldaico quidem sermone conscriptum, cum Hieronymus
Abbreviated transcription (Latin):
tate : Fateor quippe tibi. quia libros quos m defide lac¬
tanci edĩderas. ideo ñ libent̃ lego. quia ẽpłȩ eiꝰ usq ad
mille uersuum spacia tendunt᷑: &raro denrõ dogmate
difputant : Quofit.: ut &legenti fastidiũ geners. lon¬
gitudo. & siqua breuiast̃: scolasticis magis sunt apta
quã nobis. demetris & regionũ situ &t philosophis
disputans: Quid sibi itult quod ingenesi scriptũ est:
om̃is quiocciderit cain septẽ uindictas solu& : Sed¬
si om̃ĩa fecit ds̃ bonaugͥde quare ad noe demun
dis & in mundif auimalib mandat. cũ initundũ
uisionẽ quȩ petro fuerit ostensa dicenti. ab sit dñe
quid cõmune & in mundũ nũquã introiuit in os meũ
uox decelo respondit qđ ds̃ mundauit tune cõmu¬
ne dixeris: Curds̃ loquitur ad abraam qđ quarea
filigisrł dectrra egipti: qđ utiq: nisi exponatur: uidetꝰ
et̃ conerariũ. Cnr a brabam signũ circũcisionis suscepit:

Expanded text:
tatem. Fateor quippe tibi, quia libros quos mihi de fiae Lactatem. Fateor quippe tibi, quia libros quos mihi de fiae Lactantii dederas, ideo non libenter lego, quia plurimae mille uersuum spatia tenduntur et raro de nostro dogmate digitudo; et si qua brevia sunt, scholasticis magis sint apta, quam nobis, de metris, et regionum situ et philosophis disputantia. I. Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, septem et si onmia fecit Deus bona valde, quare ad dis et inmundis animalibus praecepit, cum inmundum uisionem, quae Petro fuerat ostensa dicenti: absit, domine, quoniam commune et inmundum numquam introiuit in os meum, uox de caelo responderit: quod deus mundauit, tu ne commune dixeris? Cur deus loquitur ad Abraham, quod quarta filii Israel de terra Aegypti. Quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. Cur Abraham signum Circumcisionis suscepit?