comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deseruiat: quando quidẽ ei hoꝵ om̃ium memo¬
riam. ubi et quando uoluerit ꝓ uoto represen¬
tat. Hec eñi cũ statim uolumus. imaginari pos¬
sumus. Num quã imaginatio rationi utilior. eẽ
ut de balȩ filus quȩ dicenda ꝓsequamur: sũt¬
sciendũ est. qd̃ imaginatio alia bestialis. alia
rationalis. Bestialis autem inter filios iacob an¬
numerari ñ debet: nec talem aliquando rachel
adoptiuum sibi filiũ facere uolet. Bestialis itaq
imaginatio est. quando ꝑ ea quȩ paulo ante iu¬
dius. uel fecimus. sine ulla utilitate. absq om̃u
deliberatione huc illucq uaga m̃te discurrimꝰ
Hȩc utiq bestialis ẽ: nam et hoc bestia facere po¬
test. Rationalis autem est illa. quando ex his quȩ
ꝑ sensum corporeũ nomimus. aliqd imaginabiliter
fingius. Herbi gr̃a. aurũ udinus: domum uidimꝰ᷑.
aure am autem domũ numquã uidimus: auream
tñ domũ imaginari possumus si uolumus. Hoc itaq

Expanded text:
deserviat, quandoquidem ei horum omnium memodeserviat, quandoquidem ei horum omnium memoriam, ubi et quando voluerit pro voto repraesentat. Haec enim statim cum voluerimus imaginari possumus. Nunquam imaginatio rationi utilior esse ut de Balae filiis quae dicenda sunt prosequamur, sciendum est quod imaginatio alia bestialis, alia rationalis. Bestialis autem inter filios Jacob annumerari non debet, nec tamen aliquando Rachel adoptivum sibi filium facere volet. Bestialis itaque imaginatio est, quando per ea quae paulo ante vidimus, vel fecimus, sine ulla utilitate, absque omni deliberatione huc illucque vaga mente discurrimus. Haec utique bestialis est: nam et hoc bestia facere potest. Rationalis autem est illa, quando ex his quae per sensum corporeum novimus, aliquid imaginabiliter fingimus. Verbi gratia: Aurum vidimus, domum vidimus, auream autem domum nunquam vidimus. Auream tamen domum imaginari possumus si volumus. Hoc utique
Abbreviated transcription (Latin):
ancillam suam uiro suo tradere. Hanc ẽẽ primã
uiam om̃u ingredienti ad ininsibiliũ contempla¬
tionem nemõ ignorat: nͥ forte quã ad hanc sci¬
entiam. nec dũ experientia informat.S: nec hoc
speculatiomi alludant: &. huc infirmitati huma¬
ne condescendant. Res enĩ ininsibiles. ꝑ rerum
uisibiliũ formas describunt: & carũ memoriam
ꝑ quarũdam concupiscibilium specierum puleri¬
tudinẽ. mentib nr̃is imprimunt. Hinc ẽ quod
nunc terra lacte et melle manantem promittunt.
nune flores. nunc odores nominant: nunc ꝑ can¬
tus hominum. nunc ꝑ concentus auium. cęlestium
gaudior armoniam designant. Legite apocalipsim
ioh̃is. et inuenietis celestis irłm ornatum. ꝑ aurũ.
& argentũ. ꝑ margaritas uel alias quaslibet gem¬
mas preciosas multipliciter descriptum. Et scimus
est ꝑ speciem: ubi tam̃ totũ est ꝑsimilitudinem. In
his om̃ibus habet bala unde dũȩ suę utiliter

Expanded text:
ancillam suam viro suo tradere. Hanc esse primam ancillam suam viro suo tradere. Hanc esse primam viam omni ingredienti ad invisibilium contemplationem nemo ignorat, nisi forte, quem ad hanc scientiam necdum experientia informat. CAPUT XV. speculationi alludant et humanae infirmitati condescendant. Res enim invisibiles, per rerum visibilium formas describunt, et earum memoriam per quarumdam concupiscibilium specierum pulchritudinem mentibus nostris imprimunt. Hinc est quod nunc terram lacte et melle manantem promittunt; nunc flores, nunc odores nominant, nunc per cantus hominum, nunc per concentus avium coelestium gaudiorum harmoniam designant. Legite Apocalypsim Joannis et invenietis coelestis Hierusalem ornatum per aurum, et argentum, per margaritas vel alias quaslibet gemmas pretiosas multipliciter descriptum. Et scimus est per speciem, ubi tamen totum est per similitudinem. In his omnibus habet Bala unde dominae suae utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ne melius ẽ qualicũq mͦ illa cogitare: quã obli¬
uiomi uel negligentię tradere: Immo si bene
amat mens ea ñ facile obliuseitur: multo tam diffi¬
cilius ad eoꝵ contemplatioise subleuatur: facit tam̃
qd̾ potest: intuetur ea quomͦ potest. Cogitat ꝑ imagi¬
nationẽ: quia nec dũ utoere ualet. ꝑ intelligentiȩ
puritatem. Hȩe ut arbitror est causa cur rachel pͥ¬
us liberos habeat de ancilla. quam geueret de se¬
ipsa. Quia ei dulce ẽ saltem imaginando coꝵ me¬
moriam retinere: quoꝵ intelligentiam non dum
ualet ratiocinando apprehendere. Sicut cium ꝑ¬
rachel rationem: sic ꝑ eius ancillã intelligimus
imaginationem. Suadet gͦ ratio cõmodius ẽẽ. qua¬
licũq mͦ uera bona cogitare: & imaginaria quadã
saltem pulcritudine ad eor desiderium amnnum
accendere: quã in falsis et deceptorus bonis cogi¬
tationẽ figere: et hȩc ẽ ratio eur rachel uoluerit

Expanded text:
ne melius est qualicunque modo illa cogitare, quam obline melius est qualicunque modo illa cogitare, quam oblivioni vel negligentiae tradere? Imo, si bene amat mens, ea non facile obliviscitur, multo tamen difficilius ad eorum contemplationem sublevatur. Facit tamen quod potest, intuetur ea quomodo potest. Cogitat per imaginationem, quia necdum videre valet per intelligentiae puritatem. Haec, ut arbitror, est causa cur Rachel prius liberos habeat de ancilla, quam generet de seipsa; quia dulce est ei saltem imaginando eorum memoriam retinere, quorum intelligentiam nondum valet ratiocinando apprehendere. Sicut enim Rachel rationem, sic per ejus ancillam intelligimus imaginationem. Suadet ergo ratio commodius esse qualicunque modo vera bona cogitare, et imaginaria quadam saltem pulchritudine ad eorum desiderium animum accendere, quam in falsis et deceptoriis bonis cogitationem figere: et haec est ratio cur Rachel voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ꝑ uidã intelligimus. nisi amorẽ ordinatum:
amorẽ cęlestium: amorem dĩ: amorem sũmi bo¬
ni: llato itaq uida. idẽ bonoꝵ inuisibilium de¬
siderio exurgente: atq feruente. incipit rachel
amore prolis estuare: quia incipit uelle cognos¬
cere. Ibi amor. ibi ocłs. Libenter aspicimus. quẽ
multũ diligimus. Nulli dubium quia qui potu¬
it bona minsibilia diligere. quin uelit stati
cognoscere. & ꝑ intelligentiam uidere: et quan¬
to plus crescit indas affectus in delicet diligendi.
tanto amplius in rachel feruet desideriũ parien¬
di: hoc ẽ studium cognoseendi.S quis nesciat
dem. ad innisibilium intelligentiam assurgere:
et in illis contemplationis ocłia figere: Aulla
quippe uouit ad huc nͥ corporalia: nil aliud oc
rit nͥ forme rerum uisibilium: desiderat utue¬
ri incorporea: & nil sominat. nͥ nagines yerũ
corporalium. Quid gͥ faciat: Eo agat: Non¬

Expanded text:
aliud per Judam intelligimus, nisi amorem ordinatum, aliud per Judam intelligimus, nisi amorem ordinatum, amorem coelestium, amorem Dei, amorem summi boni. Nato itaque Juda, id est, bonorum invisibilium desiderio exsurgente atque fervente, incipit Rachel amore prolis aestuare, quia incipit velle cognoscere. Ubi amor, ibi oculus. Libenter aspicimus quem multum diligimus. Nulli dubium quia qui potuit invisibilia diligere, quin velit statim cognoscere, et per intelligentiam videre, et quanto plus crescit Judas affectus videlicet diligendi, tanto amplius in Rachel fervet desiderium pariendi, hoc est studium cognoscendi. CAPUT XIV. dem, ad invisibilium intelligentiam assurgere, et in illis contemplationis oculum figere? Nulla quippe novit adhuc, nisi corporalia; nil aliud adhrit nisi formae rerum visibilium; desiderat intueri incorporea, et nil somniat nisi imagines rerum corporalium. Quid igitur faciat, quid agat? Non
Abbreviated transcription (Latin):
mius ẽ timor penę: sed̾s dolor penitentię: tereius
spes ueniȩ: quartus amor iusticiȩ: & post hȩc de¬
siit parere. Sufficere em̃ sibi posse existimat. cũ
se uera bona ueraciter amare considerat.S: quid¬
putas in corde rachel agitur: quib putas desi¬
derior estib agitatur: cũ uideat liam sororem
suam matr̃e filior letantem. se autẽ sterilem per¬
manentem: Audiamus qued dicat: et intelligantꝰ
quid doleat. Quid gͦ dicit iacob uiro suo: Da mͥ
in quit liberos: alio quin moriar. Absq dubio stu¬
dium sapientic si ñ ꝓficit eitius deficit. S queramꝰ
diligenter qd nã esse possit qd̃ nato uida. rachel
ad amorẽ prolis solito amplius m ardescit. Di ximꝰ
superius quia sicut toliam. id ẽ animi affectionẽ.
ꝑtinet diligere: sic rachelis. sd ẽ rationis ẽ cog¬
noscere: Ea illa nãq oritur quilibet affectus ordi¬
natus: ex ista sensus seu intellectus purus. S qd

Expanded text:
mus est timor poenae, secundus dolor poenitentiae, tertius mus est timor poenae, secundus dolor poenitentiae, tertius spes veniae, quartus amor justitiae, et posthaec desinit parere. Sufficere enim sibi posse existimat, cum se vera bona veraciter amare considerat. putas in corde Rachel agitur, quibus putas desideriorum aestibus agitatur, cum videat Liam sororem suam matrem filiorum laetantem, se autem sterilem permanentem? Audiamus quid dicat, et intelligamus quid doleat. Quid ergo dicit Jacob viro suo: Da mihi, inquit, liberos, alioquin moriar . Absque dubio studium sapientiae si non proficit, citius deficit. Sed quaeramus diligenter quidnam esse possit, quod, nato Juda, Rachel ad amorem prolis solito amplius inardescit. Diximus superius quia sicut ad Liam, id est animi affectionem, pertinet diligere; sic Rachelis, id est rationis, est cognoscere. Ex illa namque oritur quilibet affectus ordinatus, ex ista sensus seu intellectus purus. Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
ter tribuit. Iguoseit mala nr̃a: largitur bona sua.
Semꝑ presto ad ignoscendum: semꝑ paratus ad
largiendum. Hic pius. illic largus: utrobiq benig¬
nus. ubiq bonus. Confiteamur gͦ illi mala nr̃a:
confiteamur bona nr̃a. Confiteamur a nobis ẽẽ ma¬
la nr̃a. ut pie ignoscat: confitaeamur ab ipso ẽẽ bo¬
na nr̃a: ut conseruet & augeat. Hec iudas incessan¬
ter actitat: ne ingratus appareat. uel de indulta ue¬
ma. uel de concessa gr̃a. Rectt gͥ ut arbitror. hie
filius. udas. toẽ confitens uocatur: quia uerus a¬
mor semꝑ conficetur. Deniq eũ seriptum sit. quia
ds̃ ueritas ẽ. dm̃i non amare conuincitur. qͥs qͥs
ueritatem confiteri erubescit. Iustus in quit scͥp¬
tura ii initio accusator ẽ sui. Habet gͦ quid agat.
qui se credit uel cupit ẽẽ amatorem di: nͥ forte pu¬
tet aliud eẽ amare dm̃i. quã amare iusticiam dei.
Eece sa habemus de quatuor prims filus liȩ. Pri¬

Expanded text:
ter tribuit. Ignoscit mala nostra, largitur bona sua. ter tribuit. Ignoscit mala nostra, largitur bona sua. Semper praesto ad ignoscendum, semper paratus ad largiendum. Hic pius, illic largus; utrobique benignus, ubique bonus. Confiteamur ergo illi mala nostra; confiteamur illi bona nostra. Confiteamur a nobis esse mala nostra; ut pie ignoscat, confiteamur ab ipso esse bona nostra, ut conservet, et augeat. Haec Judas incessanter actitat, ne ingratus appareat, vel de indulta venia, vel de concessa gratia. Recte ergo, ut arbitror, hic filius Judas, id est confitens, vocatur, quia verus amor semper confitetur. Denique, cum scriptum sit: Quia Deus veritas est , Deum non amare convincitur quisquis veritatem confiteri erubescit: Justus, inquit Scriptura, in initio accusator est sui . Habet ergo quid agat, qui se credit, vel cupit esse amatorem Dei, nisi forte putet aliud esse amare Deum, quam amare justitiam Dei. Ecce jam habemus de quatuor filiis Liae. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiat uidę confiteri tantũ corde: nͥ etiã confi¬
teatur et ore. Cupit eñi iudas et aliis cõmenda¬
re. et ad eius amorẽ accendere: quẽ om̃ium amo¬
re dignum. uidicat: & ab om̃ibus amari desiderat
Hec om̃ia dicta sũt de confessione laudis. S: quid
dicimus de confessione criminis: An forte uidas
istã ignorat: quãuis illam tam eaxxellenter aguos¬
cat: Ego ñ sic existimo: quia & hane & illam ad ho¬
norem dĩ multũ ꝑtinere cognosco. Et scio quia qui
ueraciter diligit: libenter facit quie qͥd honori di
militare cognouerit.
ultum cõmentoat bonitatem dĩ. non
solũ largitas sua: s. etiam un quitas nr̃a.
Si em̃ magnũ est nil promerentibus
gratis. impendere multa: quale quan¬
tũue. erit tribuere bona. pro merentib mala: Oqua¬
lis pietas: quã nulla nr̃a superare potest impictas.
llia sunt quę miscditer ignoscit: alia quę affluen¬

Expanded text:
sufficiat Judae confiteri tantum corde, nisi etiam confisufficiat Judae confiteri tantum corde, nisi etiam confiteatur et ore. Cupit enim Judas et aliis commendare, et ad ejus amorem accendere, quem omnium amore dignum judicat, et ab omnibus amari desiderat. Haec omnia dicta sunt de confessione laudis. Sed quid dicemus de confessione criminis. An forte Judas istam ignorat, quamvis illam tam excellenter agnoscat? Ego non sic existimo, quia et hanc et illam ad honorem Dei multum pertinere cognosco. Et scio quia qui veraciter diligit, libenter facit quidquid honori Dei militare cognoverit? Multum commendat bonitatem Dei non solum largitas sua, sed etiam iniquitas nostra, Si enim magnum est nil promerentibus gratis impendere multa, quale quantumve erit tribuere bona promerentibus mala? O qualis pietas, quam nulla nostra superare potest impietas! Alia sunt quae misericorditer ignoscit, alia quae affluen
Abbreviated transcription (Latin):
duleis: o quã amandus. quantũ amplectendus:
quã totus anmirabilis. qu̾ã totus desiderabilis.
Obeatũ quẽ amat: o felicẽ quẽ suo amore dignum
udicat. De felic̃e si eofrui liceat: me beatum. si eo
possidere contingat. Hec in fallor ẽ illa uox exul¬
tationis & confessionis: que semꝑ ex ore uidę re¬
sonat in auribus diuinę pietatis. Qd tu dicis lias
Qo tu proclamas ꝓ utoa: Eo tu reddis dño: qͥd
retribis pro tali puero: Nunc inquit confitebor
dño. Confitebor inqͥt dño nimis in ore meo. He¬
re utiq et absq dubio. non solũ frequenter. s etiã
in desinenter dũo confiteris: si tam̃ ꝑfecte diligis.
Benedicã inquit dñm. ui om̃i tempore: semꝑ laus
eius in ore meo.Semꝑ quidẽ laudas: si semꝑ amas.
et semꝑ desideras. Nam ñ amares: si ñ approbares.
Qd ẽ enu ut dictum ẽ. approbare: nͥ laudare: Et
ipsa laudatio. ipsa ẽ confessio. Nȩc putes quod

Expanded text:
dulcis, o quam amandus, quantum amplectendus, dulcis, o quam amandus, quantum amplectendus, quam totus admirabilis, quam totus desiderabilis! O beatum quem amat! o felicem, quem suo amore dignum judicat! Me felicem, si eo frui liceat; me beatum, si eum possidere contingat! Haec, nisi fallor, est illa vox exsultationis et confessionis qui semper ex ore Judae resonat in auribus divinae pietatis. Quid tu dicis, Lia? Quid tu proclamas pro Juda? Quid tu reddis Domino? Quid retribuis pro tali puero? Nunc, inquit, confitebor Domino: Confitebor, inquit, Domino nimis in ore meo . Vere utique et absque dubio non solum frequenter, sed etiam indesinenter Domino confiteris, si tamen perfecte diligis: Benedicam, inquit, Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Semper quidem laudas, si semper amas et semper desideras. Nam non amares, si non approbares. Quid est enim, ut dictum est, approbare, nisi laudare? Et ipsa laudatio, ipsa est confessio. Nec putes quod
Abbreviated transcription (Latin):
post crescentem cotidie timorẽ. necessario subortus
ẽ dolor: sic utiq post sp̃e natam. & ꝑ cotidiana
incrementa ꝓficientem. nascitur amor. Hic itaq ẽ
ille filior iacob. qui quarto loco nascitur: & uidas
idẽ confitens. inscriptura nominatur. Cius nomi¬
uis si rationẽ querimus. ettius inuenimus. Seinus
namq quia quisq qd̃ approbat hoc amat: & quo
plus amat. tanto amplius approbat. Et qͥd est approba¬
re nͥ laudare : Illa illa utiq est uera laudatio: illa
ẽ pura confessio. quȩ ex casta dilectione surgit:
que ex laudis ammiratione procedit. Ulultis nosse
apertius quȩ sit uox exultationis. et confessionis.
Attende nunc animũ aliquẽ ninium amantẽ: et
nimio amore feruentem. Attende quid sentiat. qͥd
secũ loquatur: de eo quẽ multũ amat. quẽ ualde
miratur. Qͥd gͦ dicit: Eo secũ tacitus loquitur:O
inquit quã bonus. quã benignus: o quã suauis. quã

Expanded text:
post crescentem quotidie timorem, necessario subortus post crescentem quotidie timorem, necessario subortus est dolor, sic utique post spem natam, et per quotidiana incrementa proficientem nascitur amor. Hic itaque est ille filiorum Jacob, qui quarto loco nascitur, et Judas, id est confitens, in Scriptura nominatur. Cujus nominis, si rationem quaerimus, citius inveniemus. Scimus namque quia quisque quod approbat, hoc amat, et quo plus amat, tanto amplius approbat. Et quid est approbare, nisi laudare? Illa, illa utique est vera laudatio, illa est pura confessio, quae ex casta dilectione surgit, quae ex laudis admiratione procedit. Vultis nosse apertius quae sit vox exsultationis et confessionis qAttende nunc animum aliquem nimium amantem; et nimio amore ferventem. Attende quid sentiat, quid secum loquatur de eo quem multum amat, quem valde miratur. Quid ergo dicit? Quid secum tacitus loquitur? O, inquit, quam bonus, quam benignus, o quam suavis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ter quã libenter consolatur. Illam nãq frequenter
insitat: illam libenter confortat. & ad uenię fidu¬
tiam plene reformat: quã sua scelera flendo. dam¬
quedã familiaritas inter dm̃ & animam fieri: et a¬
micicia confederari: eoqd̃ hȩc se sentiat ab illo se¬
pius uisitari: et ex eius aduentu ñ tantũ iam con¬
solari: umo aliquociens quodã ieffabili gau¬
dio repleri. Hanc amiertię confederationẽ. n fal¬
lor lia presens erat: quando iam nato leui. cũ mag¬
na exultatione proclamabat. Nunc copulabitur
pulamus : quando ei ꝑ uerũ amorẽ
inheremus. Inmo uͦ tunc sibi nos
ille conectit: quando nos quibusdã internis cõ¬
mertus ad suum amorem acceidit. & artius astrin¬
git. Quod est enim cor tã durũ. tã ferreũ. qd̃ diui¬
na pietas sua presentia ñ emolliat: & sua dulcedine
ñ alliciat: Inde fit. ut quẽ prius consueuerat
multum formidare: incipiat postinodũ ardenter
amare. Uides iã ut arbitror. quod quẽ admodũ.

Expanded text:
ter quam libenter consolatur. Illam namque frequenter visitat, illam libenter confortat, et ad veniae fiduciam plene reformat, quam sua scelera flendo damquaedam familiaritas inter Deum et animam fieri, et amicitia confoederari, eo quod haec se sentiat ab illo saepius visitari, et ex ejus adventu non tantum jam consolari, imo aliquoties quodam ineffabili gaudio repleri. Hanc amicitiae confoederationem nisi fallor Lia praesenserat, quando jam nato Levi cum magna exsultatione proclamabat: Nunc copulabitur pulamus, quando ei per verum amorem inhaeremus. Imo vero tunc sibi nos ille connectit, quando nos quibusdam interius commerciis ad suum amorem accendit, et arctius astringit. Quod est enim cor tam durum et tam ferreum, quod divina pietas sua praesentia non emolliat, et sua dulcedine non alliciat? Unde fit ut quem prius consueverat multum formidare, incipiat postmodum ardenter amare. Vides jam, ut arbitror, quod quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ditores suos ammonebat. Nolite timere eos qui oe¬
erount corpus: animȩ autem non habent qͥd faci
antꝰ orũ autem unum abstinendo fuperamus: alte¬
rũ paciendo calcamus. Itaq ꝑ gad. exstirpatur fal¬
sa delectatio: ꝑ aser uͦ. uana ꝑturbatio. Isti sunt gad.
& aser. qui excludunt gaudiũ falsum: &. introdu¬
cunt gaioiũ uerum. Iam ut estimo nulla erit de¬
uiceps questio. cur hic talis filius ysachar dr: siqͥ¬
dẽ ysachar merces inter pretatur: Quid em̃ aluto.
tot tantisq laboribnis querimus: ꝗd inqu̾a aliud.
quã uerũ gaudium. t̾a ꝑseueranti longanimitate

Expanded text:
suos admonebat, dicens: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Horum autem unum abstinendo superamus, alterum patiendo calcamus. Itaque per Gad exstirpatur falsa delectatio, per Aser vero vana perturbatio. Isti sunt Gad et Aser, qui excludunt gaudium falsum, et introducunt gaudium verum. Jam, ut aestimo, nulla erit deinceps quaestio, cur hic talis filius Issachar dicatur, si quidem Isachar merces interpretatur. Quid enim aliud tot tantisque laboribus quaerimus? quid, inquam, aliud quam verum gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
hunc filium nominat: ne ante timorem & con¬
dignũ pententiȩ dolorẽ. quis de spe ueiuiȩ pre¬
sumat. Qu eñ post perpetrata scclera sine satisfac¬
tione sibi de impunitate blanditur: ñ tã spe crigi¬
cur quã presimptione eliditur. Ex tali itaq noun¬
ne uoluit nos scripcura diuina certos efficere hũc
nos udelicet filium. nec ante duos illos priores.
posse habere: nec post illos precedentes. hune ter¬
eium posse decẽ. Uere em̃ et absq dubio. quanto qͥs
frequentius quantoq uehementius de suo reatu. in¬
terno dolore afficitur: tanto cercior. tantoq securi
or de indulgentię uenia efficitur. Sed̾m multitu di¬

Expanded text:
hunc filium nominat, ne ante timorem et conhunc filium nominat, ne ante timorem et condignum poenitentiae dolorem quis de spe veniae praesumat. Qui enim post perpetrata scelera sine satisfactione sibi impunitate blanditur, non tam spe erigitur, quam praesumptione eliditur. Ex tali itaque nomine voluit nos Scriptura divina certos efficere, hunc nos videlicet filium, nec ante duos illos priores posse habere, nec post illos praecedentes hunc tertium posse deesse. Vere enim et absque dubio quanto quis frequentius, quantoque vehementius de suo reatu interno dolore afficior de indulgentiae venia efficitur. Inde est quod
Abbreviated transcription (Latin):
mentius metuit peuã quam meruit: tanto acer¬
bius plangit culpam quã fecit. Sed scimus quia qua¬
cũq horaͣ peccator. conuersus fuerit. &. ingrinue¬
rit saluus erit. scđm illud. Cor contritum & humi¬
liatum ds̃ ñ despicies. Quto tͥ uidetur: Nonne
merito talis filius sẏmeon idest exauditio uoca¬
tur: Qui eñi uere penitet. qui ueraciter dolet:
absq dubio & absq mora indulgentiam accipiet.
Oratio quȩ ex corde contrito et humiliato ꝓfert᷑.
cicius exauditur. Humiliato ꝑ timorem: contrito
ꝑ dolorem. ꝑ ruben humiliatur: ꝑ symeon conteri¬
tur: & inflecib compungitur.S. beati qui lugent:
qm̃ ipsi consolabintur.S quę queso consolatio.¬
potest ẽẽ penitentibus uere. & lugentibus amare.
nͥ una spes uemiȩ: Hic ẽ ille tercius filior iacob.
qui iccirco leui. hoc est additus. uel aditio uocat
quia duobus illis prioribus prius datis. hic
suꝑ additur. Non datũ s additũ sermo diuinus

Expanded text:
mentius quis metuit poenam quam meruit, tanto acermentius quis metuit poenam quam meruit, tanto acerbius plangit culpam quam fecit. Sed sciendum quia, quacunque hora peccator conversus fuerit et ingemuerit, salvus erit, secundum illud: Cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies . Quid tibi videtur? Nonne merito talis filius Simeon, id est exauditio, vocatur. Qui enim vere poenitet, qui veraciter dolet, absque dubio et absque mora indulgentiam accipiet. Oratio quae ex corde contrito et humiliato profertur, citius exauditur: humiliato per timorem, contrito per dolorem. Per Ruben humiliatur, per Simeonem conteritur, et in fletu compungitur: sed Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur potest esse poenitentibus vere, et lugentibus amare, nisi una spes veniae? Hic est ille tertius filiorum Jacob, qui idcirco Levi, hoc est additus, vel additio vocatur, quia duobus illis prioribus prius datis hic superadditur. Non datum, sed additum sermo divinus
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ñ solũ frequenter. s et diligenter attendat:
hine magnitudinẽ sui sccleris. illinc potentiam
iudicantis. Ex tali consideratione timor nascitur:
scilicet filius ille. qui uire ruben. hoc ẽ uisionis fi¬
lius uocatur. Quodamͦ & enm cecus ẽ. & minime
uidet. qui peccare ñ tunet: qui futura mala ñ pre¬
uidet: qui ñ eru bescit prauitatẽ suam: qui ñ expa¬
uescit potestatem diuinã. Si incipiat ista utoere. in¬
cipiet pariter et timere: & quanto ꝑfectius cogno¬
uerit. tanto uehementius timebit. Hides ux arbi¬
tror qũa iuste ruben uocetur: qui ex tali uisione
generitur: Recte co nato. mater eius exelamat. Hi¬
dit ds̃ humilitatẽ meam: eoqd̃ tue ueraciter inci¬
piat utdere et utoeri. dm̃ cognoscere & a dõ cog¬
nosci: uidere dm̃ ꝑ intuitũ formidinis: uideri a dõ
crescente. scd̾s nascitur: quia magnũ timorem. nie¬
cesse ẽ ut dolor sequatur. Quanto eñi quis uehe¬

Expanded text:
fecit, non solum frequenter, sed et diligenter attendat; fecit, non solum frequenter, sed et diligenter attendat; hinc magnitudinem sui sceleris, illinc potentiam judicantis. Ex tali consideratione timor nascitur, scilicet filius ille qui jure Ruben, hoc est filius visionis vocatur. Quodammodo etenim caecus est, et minime videt, qui peccare non timet, qui futura mala non praevidet, qui non erubescit pravitatem suam, qui non expavescit potestatem divinam. Sed, si incipiat ista videre, incipiet pariter et timere, et quanto perfectius cognoverit, tanto vehementius timebit. Vides, ut arbitror, quam juste Ruben vocetur, qui ex tali visione generatur. Recte, eo nato, mater ejus exclamat: Vidit Deus humilitatem meam , eo quod tunc veraciter incipiat videre, et videri; Deum cognoscere, et a Deo cognosci; videre Deum per intuitum formidinis, videri a Deo crescente, secundus nascitur, quia magnum timorem necesse est ut dolor sequatur. Quanto enim vehe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: qui ab una animi affectione.
alternatim surgunt. Spes uidelicet
set timor. gaudium et dolor: odium. amor. et
filios deputaudi Si ñ eẽt timor. mordinatus: ser¬
mo diuinus minue dixisset. Illic tixpidabant
timore: ubi ũ erat timor. Iterũ si non eẽt timor
oromiatus: scriptũ non cẽt. Timor dñi sc̃s per
mauens inscłm scłi. Ite si non ẽẽt amor mͦ or¬
dinatus. mͦ inordinatus: scriptura saera nec hẽ
preciperet. nȩc illum ꝓhiberet. Diliges inquit¬
dñm dñ tuum: ex coto corde tuo. et ex tota mente
tua. et ex om̃i uirtute tua: & ꝓrimũ tuum sicut te¬
ipfum. S alibi. Nolite diligere mundũ: nec ea quȩ
in mundo sunt. Similiter debemus et de alus affec¬
tibus intelligere: aliquando oroinatos. et iceir¬
co bonos: aliquando in ordinatos: et iecuxo ma¬
los ẽẽ. De bonis aut̃e quos & iacob filios ẽẽ di¬
ximus: nune quo ordine generentur uideamus.
potes. Qui talẽ filium habere desiderat. mala qͤ

Expanded text:
sunt qui ab una animi affectione sunt qui ab una animi affectione alternatim surgunt. Spes videlicet et timor, gaudium et dolor, odium, amor et filios deputandi. Si non esset timor inordinatus, sermo divinus minime dixisset: Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor . Item, si non esset timor ordinatus, scriptum non esset: Timoaeculi . Item, si non esset amor modo ordinatus, modo inordinatus, Scriptura sacra nec hunc praeciperet, nec illum prohiberet: Diliges, inquitDeum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex tota virtute tua, et proximum tuum sicut teipsum . Et alibi: Nolite diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt . Similiter debemus et de aliis affectibus intelligere, aliquando ordinatos, et idcirco bonos; aliquando inordinatos, et idcirco malos esse. De bonis autem, quos et Jacob filios esse diximus, nunc quo ordine generentur videamus. potes. Qui talem filium habere desiderat, mala quae
Abbreviated transcription (Latin):
iterum replicare ñ cessat. Et sepe cũ nulla uolun¬
tas cordis ci audiendi assensum prebeat: ipsa
inchilominus quãuis nullo quasi audiente nar¬
rationem suam explicat. Sic utiq decrepiti. senes
uel inueterate anus. solent quelibet absq om̃i
auditore referre: et quasi aliquib presentibus.
cũ eis sermonẽ conferre. Unde ñ nimerito bala.
hoc ẽ inueterata dr: quȩ inueterator morem i¬
mutatur. S. de garrulitate balȩ. seu temulentia
telphe. quis nesciat: nͥ forte qui scipsum ignorat:
dum uidetur: nam et ipsa prior peperisse legit᷑.
filii iacob ea lia ut diximais. nichil aluto sunt
quã ordinati affectus. Nlam si mnordinati sunt: eiꝰ
utiq filii dici ñ possunt. Septenaria itaq liȩ ꝓles.
septem sunt uirtutes. Siquedẽ nichil aliud est uir¬
tus: quã anuni affectus. ordinatus et moderatus.
Ordinatus quidẽ: quando ad illud ẽ ad quod eẽ
debet. U ot eratus quando tantus ẽ. quantus eẽ

Expanded text:
iterum replicare non cessat. Et saepe, cum nulla voluniterum replicare non cessat. Et saepe, cum nulla voluntas cordis ei audiendi assensum praebeat, ipsa nihilominus quamvis nullo quasi audiente narrationem suam explicat. Sic utique decrepiti senes, vel inveteratae anus, solent quaelibet absque omni auditore referre, et quasi aliquibus praesentibus cum eis sermonem conferre. Unde non immerito Bala hoc est inveterata  dicitur, quae inveteratorum morem imitatur. Sed de garrulitate Balae, et temulentia Zelphae quis nesciat, nisi forte qui seipsum ignorat? dum videtur: nam et ipsa prior peperisse legitur. Filii Jacob ex Lia, ut diximus, nihil aliud sunt quam ordinati affectus. Qui quidem si inordinati sunt, ejus utique filii dici non possunt. Septenaria itaque Liae proles, septem sunt virtutes. Siquidem nihil aliud est virtus quam animi affectus ordinatus et moderatus. Ordinatus quidem, quando illud est ad quod esse debet; moderatus, quando tantus est quantus esse
Abbreviated transcription (Latin):
copia tanta. om̃ino extinguere ñ potest. Uinũ
go telpha sitit. gautdium ẽ uoluptatis. De quo
quanto plus bibit. tanto amplius situ: nã ad saci¬
andũ sensualitatis appetitũ totus mundus non
sufficit. Quia gͦ quantũ cũq bibat. semꝑ ao bibendi
in hiat: recte zelpha. hoc ẽ os inhians uocatur:
sitis cuius numquam extinguitur. Imaginatio aũ
cũ tanta importunitate in aurib cordis perstrepit:
quatinus eius clamorem ut diximus ipsa rachel
uix. uel om̃ino cohibere ñ possit. Hinc ẽ qd̾ sepe dũ
psallimus uel o ramus. fantasias cogitationũ. uel
quaslibet imagines rerũ. ab ocłis cordis amoue
pentium cogitationũ. tumultus. cotidie etiã in¬
uiti patim᷑: quanta. uel qualis sit. balȩ garruli¬
tas. cotidiano experimento docemur. Quȩquȩ et¬
enim insa uel audita quandoq quȩ ipsi gessimꝰ
uel diximus. ad memoriam reuocat: et que ipsa
iam enarrando explicauerit. eadem iterũ atq

Expanded text:
copia tanta omnino exstinguere non potest. Vinum, copia tanta omnino exstinguere non potest. Vinum, quod Zelpha sitit, gaudium est voluptatis. De quo quanto plus bibit, tanto amplius sitit: nam ad satiandum sensualitatis appetitum, totus mundus non sufficit. Quia ergo quantumcunque bibat, semper ad bibendum inhiat, recte Zelpha, hoc est os inhians, vocatur, sitis cujus nunquam exstinguitur. Imaginatio autem cum tanta importunitate in auribus cordis perstrepit, quatenus ejus clamorem, ut diximus, ipsa Rachel vix vel omnino cohibere non possit. Hinc est quod saepe dum psallimus vel oramus, phantasias cogitationum vel quaslibet imagines rerum ab oculis cordis amoverpentium cogitationum quotidie etiam inviti patimur, qualis vel quanta sit Balae garrulitas quotidiano experimento docemur. Quaeque etenim visa, vel audita, quandoque quae ipsi gessimus vel diximus, ad memoriam revocat, et quae ipsa jam enarrando explicaverit, eadem iterum atque
Abbreviated transcription (Latin):
dire et apponere: et ad earũ usum aute horam in¬
uitare: et ultra mensuram ꝓuocare. Quę em̃ alia
ẽ quã sensualitas. quę animi affectionẽ carualium
uoluptatũ. desiderio inflãmat: et carũ delectatio¬
ne in ebriat. Hȩc ẽ quȩ laboriosam illam dñam
suam egredientem precedit: et huc illucq eurũ¬
ducit. slam quia lia lippa ẽ. et parum uidet: illius
manu ductione. sequi eam ñ pudet. Hinc ẽ quod
lia animi indelicet affectio. nunc contemnenda
diligit. nunc diligenda conteminit: quia dũ eiꝰ
ocłs in rerum tudicio caligat. carnis appetitum
sequi ũ erubescit.
e sunt duarum uxor iacob ancille
duȩ: quas scriptura nominat zel¬
pham et balam: balam rachelis: del
quio: s nȩc de earũ uicio silendum puto. Est eñi
bala garrula: telpha temulenta. Balę namq
lo quacitatem: nec ipsa eiꝰ dña rachel compesce¬
re potest: s. et zelphę quidem sitim dñe suę.

Expanded text:
dire, et apponere, et ad earum usum ante horam indire, et apponere, et ad earum usum ante horam invitare, et ultra mensuram provocare. Quae enim alia est quam sensualitas, quae animi affectionem carnalium voluptatum desiderio inflammat, et earum delectatione inebriat. Haec est quae laboriosam illam dominam suam egredientem praecedit, et huc illucque circumducit. Nam quia Lia lippa est et parum videt, illius manuductionem sequi eam non pudet. Hinc est quod Lia animi videlicet affectio nunc contemnenda diligit, nunc diligenda contemnit; quia, dum ejus oculus in rerum judicio caligat, carnis appetitum sequi non erubescit. Haec sunt duarum uxorum Jacob ancillae duae, quas Scriptura nominat Zelpham et Balam, Balam Rachelis, et Zquio, sed nec de earum vitio silendum puto. Est enim Bala, garrula; Zelpha, tumulenta. Bala namque loquacitatem nec ipsa ejus domina Rachel compescere potest; sed et Zelphae quidem sitim dominae suae
Abbreviated transcription (Latin):
eñ decebat filiam delicatam et tenerã. et siungu¬
lariter formosam foris ꝑ plateas discurrere: s nec
seruum conueniebat dñe suȩ penetralia secretiora ir¬
reuerenter irrumpere. Discurrit gͦ unaginatio. ut¬
pote ancilla inter dñam et seruum: iter rationẽ
& sensum: et quicqͥd extrinsecus haurit ꝑ sensum
carnns. intus representat ad obsequiũ rationis Sẽ¬
per gͦ imaginatio rationi assistit: nec ad momen¬
tũ quidem ab enus famulatu se subtrabit: nã sen¬
su etiam deficiente. ipsa munistrare ñ desunt. Nã
in tenebris positus nichil uideo: s quelibet illic
nnaginari possum si uolo. Sic semꝑ et in om̃ibus
imaguiatio presto ẽ: et eius obsequio ubiq ratio
uti pot̃.S et sensualitas nichilominus satagit. et
sollicita ẽ curca frequens ininisteriũ: utiq et ipsa
semꝑ. et ubiq ad dñe sue liç parata obsequium. Hȩc
ẽ quę illi solet carualium delectationum cibos con¬

Expanded text:
enim decebat filiam delicatam, et teneram, et singuenim decebat filiam delicatam, et teneram, et singulariter formosam foris per plateas discurrere, sed nec servum conveniebat dominae suae penetralia secretoria irreverenter irrumpere. Discurrit ergo imaginatio utpote ancilla inter dominam et servum, inter rationem et sensum; et quidquid extrinsecus haurit per sensum carnis, intus repraesentat ad obsequium rationis. Semper ergo imaginatio rationi assistit, nec ad momentum quidem ab ejus famulatu se subtrahit. Nam sensu etiam deficiente, ipsa ministrare non desinit. Nam in tenebris positus, nihil video, sed quaelibet illic imaginari possum, si volo. Sic semper et in omnibus imaginatio praesto est, et ejus obsequio ubique ratio uti potest. Sed et sensualitas nihilominus satagit et sollicita est circa frequens ministerium, et ipsa utique semper et ubique ad dominae suae Liae parata obsequium. Haec est, quae illi solet carnalium delectationem cibos con
Abbreviated transcription (Latin):
quia in eis ꝑ ancille suę. hoc ẽ sensualitatis obsequi¬
um. mnultiformiter delectatur: Itẽ cũ scriptũ sit.qr.
inuisibilia dĩ a ereatura mundi ꝑ ea quȩ facta sunt
intellecta conspiciuntur: inde manifeste colligit᷑.
quia ad iniuisibiliũ cognitionẽ numquã ratio as¬
surgeret: nͥ ei ancilla sua unaginatio uidelicet. ierũ
uisibiliũ formam representaret. Prerũ enim uisibi¬
lium speciem surgit ao rerũ nuisibiliũ cognitio¬
ñe: quociens exhis ad illa quandã trabit similitu¬
diñe. D: constat quia sine imaginatione corporalia
nesciret: sine quor cognitionẽ. ad cęlestiũ contem¬
plationem. ñ ascenderet. Uisibilia eñ solus intuet᷑
sensus caris: inuisibilia uͦ solus uidet ocłs cordis.
Est gͦ sensus carnis totus ertrinsecus: sensus uͦ cor¬
dis totus intrinsecus. Ratio foras exie ñ potest.
sensus corporeus ad illam intrare ñ potest. Non

Expanded text:
quia in eis, per ancillae suae hoc est sensualitatis obsequiquia in eis, per ancillae suae hoc est sensualitatis obsequium, multiformiter delectatur. Item, cum scriptum sit: Quia invisibilia Dei, a creatura mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur , inde manifeste colligitur quia ad invisibilium cognitionem nunquam ratio assurgeret, nisi ei ancilla sua, imaginatio videlicet, rerum visibilium formam repraesentaret. Per rerum enim visibilium speciem surgit ad rerum invisibilium cognitionem, quoties ex his ad illam quamdam trahit similitudinem. Sed constat quia sine imaginatione corporalia nesciret, sine quorum cognitione ad coelestium contemplationem non ascenderet. Visibilia enim solus intuetur sensus carnis, invisibilia vero solus oculus videt cordis. Est ergo sensus carnis totus extrinsecus, sensus vero cordis totus intrinsecus. Ratio foras exire non potest, sensus corporeus ad illam intrare non valet. Non
Abbreviated transcription (Latin):
plari. discernere: intelligere: sic ꝑtinet ad liam¬
ꝓfecto flere. dolere. gemere. suspirare. Na lia ut die¬
tũ est affectio ẽ diuina inspiratione inflãmata: ra¬
chel ẽ ratio: diuina reuelatione illuminata.lia af¬
fectio ad normã iusticię seipsam cõponens: rachel
ratio. se in celestis sapientię contemplationẽ attol¬
lens. Sed de ipsis hactenus: nime de earũ ancillis
ccepit gͦ utraq illarũ. ¶ uideamus.
aucillam suam. affectio sensualitatem:
ratio imaginationẽ. Obsequitur sen¬
sualitas affectiomi: unaginatio famu¬
latur rationi. In tm̃ unaquęquę ancil¬
larũ dñe suę necessaria ẽẽ cognoscitur: ut sine il¬
lis mundus totus nil eis posse conferre uideretin
slam sine imaginatione. ratio nichil sciret: sine
sensualitate affectio nichil saperet. Ut qͥd enuum lia cir¬
ca labentiũ rerũ amorem tam uehem̃ter affieitur: nisi

Expanded text:
plari, discernere, intelligere; sic profecto pertinet ad Liamplari, discernere, intelligere; sic profecto pertinet ad Liam flere, gemere, dolere, suspirare. Nam Lia, ut dictum est, affectio est divina inspiratione inflammata; Rachel est ratio divina revelatione illuminata. Lia, affectio ad normam justitiae seipsam componens; Rachel, ratio se in coelestis sapientiae contemplationem attollens. Sed de his hactenus. Nunc de earum ancillisccepit ergo utraque illarum ancillam suam. Affectio, sensualitatem; ratio, imaginationem. Obsequitur sensualitas affectioni; imaginatio famulatur rationi. Intantum unaquaeque ancillarum dominae suae necessaria esse cognoscitur, ut sine illis totus mundus nil eis posse conferre videretur. Nam sine imaginatione, ratio nihil sciret; sine sensualitate, affectio nil saperet. Utquid enim Lia circa labentium rerum amorem tam vehementer afficitur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
hendat. Quid eñi scripturam sacram nisi rachel eu¬
bielm dicimus: in qua sapientiam diuinam sub de¬
centi allegoriarũ uelamine latitare ñ dubitamus:
In tali cubicło rachel tociens queritur: quociens
in lectione sacra. spiritalis intelligentia indagat᷑.
S: quadiu ad huc ad sublimia penetranda minime
sufficinus: diu cupita. diligenter quesita rachel ñ¬
dũ inuenimus. Incipius gͦ gemere: suspirare:
nr̃am cecitatẽ. non solũ plangere. s et erubescere.
Dolentibus gͦ nobis. et querentibus unde hanc
cecitatem meruimus. occurrunt mala quę fecimꝰ.
Quinimo ipsa diuina lectio nobis nolentibus
et aliud quiddam in ea molientib feditate nr̃am
fre quenter ingerit: et corda nr̃a in eius considera¬
tione compungit. Quociens gͦ in diuma lectione
ꝓ contemplatione compunctionem repperimus:
in cubieło rachel. non ipsam. s liam nos inuerure
ũ dubitemus. Nã sicut rachelis ẽ. meditari. contem¬

Expanded text:
hendat. Quid enim Scripturam sacram, nisi Rachel cuhendat. Quid enim Scripturam sacram, nisi Rachel cubiculum dicimus, in qua sapientiam divinam sub decenti allegoriarum velamine latitare non dubitamus? In tali cubiculo, Rachel toties quaeritur, quoties in lectione sacra spiritualis intelligentia indagatur. Sed quandiu adhuc ad sublimia penetranda minime sufficimus, diu cupitam, diligenter quaesitam Rachel nondum invenimus. Incipimus ergo gemere, suspirare, nostram caecitatem non solum plangere, sed et erubescere. Dolentibus ergo nobis et quaerentibus unde hanc caecitatem meruimus, occurrunt mala quae fecimus. Quinimo ipsa divina lectio nobis nolentibus, et aliud quiddam in ea molientibus, foeditatem nostram frequenter ingerit, et corda nostra in ejus consideratione compungit. Quoties ergo in divina lectione, pro contemplatione, compunctionem reperimus, in cubiculo Rachel, non ipsam, sed Liam, nos invenisse non dubitemus. Nam sicut Rachelis est meditari, contem
Abbreviated transcription (Latin):
et in suplicitate cordis querite illum.
illũ qui ẽ principiũ om̃ium. fidei ocło ceruits.
et oins ueraciter ẽ: si in simplicitate querit. Hi¬
des ne quẽ admodũ ñ quelibet. s. sũma sapientu
simpliciter quesita. facit ẽẽ rachel: Iam ut ar¬
bitror ñ miraris. qd rachel tm̃ diligitur: cum
cius etiam pedissequa sapientiam iniidi lo¬
quor. quȩ in dñę suę comparatione stulticia
reputatur. tanto ut cernimus amore. a mundi
philosophis requiratur. Quẽ admodũ autem
lia supponitur. dũ rachel speritim. facile recognoscũt:
qui hoc quã sepe contiugat. ñ tam audiendo. quã
experiendo didicerunt Sepe contingit ut ammus
antique conuersationis sordibus minus mundatus.
& ad celestem contemplationẽ ñdũ idoneus. dũ
se rachel in cubicło collocat. dũ se in eius ample¬
xus totũ parat.dũ illam sa iam sese tenere putat.
subito et mopinate inter amplexus liç se ẽẽ dep̃¬

Expanded text:
et in simplicitate cordis quaerite illum . et in simplicitate cordis quaerite illum . illum, qui est principium omnium, fidei oculo cernit. Sed et ovis veraciter est, si in simplicitate quaerit. Videsne quemadmodum non quaelibet, sed summa sapientia simpliciter quaesita facit esse Rachel. Jam, ut arbitror, non miraris quod Rachel tantum diligitur, cum ejus etiam pedissequa sapientia mundi loquor, quae in dominae suae comparatione, stultitia reputatur, tanto, ut cernimus, amore a mundi philosophis requiratur. CAPUT Lia supponitur, dum Rachel speratur, facile recognoscunt qui hoc quam saepe contingat non tam audiendo quam experiendo didicerunt. Saepe contingit ut animus antiquae conversationis sordibus minus mundatus, et ad coelestium contemplationem nondum idoneus, dum se in cubiculo Rachel collocat; dum se in ejus amplexus totum parat; dum illam jam sese tenere putat, subito et inopinate inter amplexus Liae se esse depre
Abbreviated transcription (Latin):
illa spiritales sensus: ex ista ordinati affectus. Ex is¬
ta deniq om̃uis uirtus: ex illa uͦ ueritas om̃s Scien¬
dũ itaq ẽ. quod affectio tunc ueraciter incipit lia
cẽ: quando satagit scipsam ad uormam iusticiȩ cõ¬
ponere. Et ratio rachel ẽẽ indubitanter asserttur:
quando illius fũmȩ & uerȩ sapientiȩ̨ luce illustra¬
tur. S quis ignorat quã sit illud laboriosũ: quam
sit illud iocundum: Utiq ñ sine labore magno
anumi affectio. alibitis ad licita restringitur et rec¬
te talis uxor lia. hoc ẽ laboriosa uocatur. Quid uͦ
dulcius. quid ue iocuitotus potest eẽ. quã ocłn
mentis ad sũme sapientie contemplationẽ erige¬
re : dd hane itaq contemplandam cũ ratio dila¬
tatur. merito rachelis nomine honoratur.
achel uisum principiũ. uel oius
interpretatur. It gͦ tali nomine
digna sit: impleat quod scriptum
uiuenit. Sentite de dño in bouitate.

Expanded text:
illa, spirituales sensus; ex ista, ordinati affectus. Ex isilla, spirituales sensus; ex ista, ordinati affectus. Ex ista denique, omnis virtus; ex illa vero, veritas omnis. Sciendum itaque est quod affectio tunc veraciter incipit Lia esse, quando satagit seipsam ad normam justitiae componere. Et ratio Rachel esse indubitanter asseritur, quando illius summae et verae sapientiae luce illustratur. Sed quis ignorat quam sit illud laboriosum, quam sit istud jucundum? Utique non sine labore magno animi affectio ab illicitis ad licita restringitur; et recte talis uxor Lia hoc est laboriosa  vocatur. Quid vero dulcius, quidve jucundius potest esse quam oculum mentis ad summae sapientiae contemplationem erigere? Ad hanc itaque contemplandam cum ratio dilatatur, merito Rachelis nomine honoratur. Rachel videns principium vel ovis interpretatur. Ut ergo tali nomine digna sit, impleat quod scriptum invenit: Sentite de Domino in bonitate,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ñ respuit. & ad uoluptatẽ ñ admittit: liam lippã
ñ cecã uocant: quã ui rerũ iudicio errare putant.
Si gͥ ꝑliam desiderium iustieię. ꝑ rachel uͭ studium
sapientię intelligitur: patet ratio. quare uel lia ab om¬
nib fere contemnitur: uel rachel tantũ diligitur. Se
in quirere: & quieqͥo inde ammus suggerit. mani¬
festius aperire. Om̃ spũi rationali. gemina que¬
dã uis data ẽ ab illo patre luminum: a quo ẽ om̃e
datũ optimũ. et om̃e donum ꝑfectum. Una ẽ ratio:
altera ẽ affectio. Ratio qua discernamus. affectio qͣ
diligamus. Ratio ad ueritatem: affectio. ad uirtu¬
tem. He sunt sorores illę duȩ. adño desponsate:
o. olla. et oolibama. irłi. et samaria. He sunt sp̃e
rationalis genunę uaxores: ex quib oritur genero¬
ia proles. et regni cęlestis heredes. Ex ratione ori¬
untur consilia recta: ex affectione desideria sc̃a. Ex

Expanded text:
tem non respuit, et ad voluptatem non admittit, Liam lippam, tem non respuit, et ad voluptatem non admittit, Liam lippam, non caecam vocant, quam in rerum judicio errare putant. Si igitur per Liam desiderium justitiae, per Rachel vero studium sapientiae intelligitur, patet ratio quare vel Lia ab omnibus fere contemnitur, vel Rachel tantum diligitur. CAPinquirere, et quidquid inde animus suggerit manifestius aperire. Omni spiritui rationali gemina quaedam vis data est ab illo Patre luminum, a quo est omne datum optimum, et omne donum perfectum. Una est ratio, altera est affectio: ratio, qua discernamus, affectio, qua diligamus; ratio, ad veritatem, affectio, ad virtutem. Hae sunt sorores illae duae a Domino desponsatae: Oolla et Ooliba, Hierusalem et Samaria. Hae sunt spiritus rationalis geminae uxores, ex quibus oritur generosa proles, et regni coelestis haeredes. Ex ratione oriuntur consilia recta; ex affectione, desideria sancta. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
tuissent: si eẽ iusti ꝑfc̾cte uoluissent. Iusticiam eñi
ꝑ fecte diligere: est iam iustũ ẽẽ. Sap̃ientiam et mul¬
tũ amare p̾otes: & ipsa carere potes. Om̃no et
absq dubio quanto amplius iusticiam dilexeris.
tanto iustior eris. Sed uideamus nunc que sint
iustituta uerx iusticie: et inuenimus cur homi¬
nes tantũ detestantur conubia liȩ. Querendum
namq ẽ. cur fere om̃s coniugia liȩ tantoꝑe abhor¬
reant: qui in amplexus rachel tantum suspirant.
ꝑfecta iusticia iubet innncos diligere: parentes
propria quęque relinquere: illata mala pacienter
ferre: oblatam głam ubiq declinare.S: ab huius
miundi amatoribus. qͥd stultius. qͥd laboriosius
ẽẽ putatur: Hinc ẽ qd̾ ab eis lia. et lippa creditur
et laboriosa uocatur. lia nãq laboriosa interp̃tat᷑
Magnus nãq labor. s ñ minor error utoetur eis
eẽ in tribulatione gaudere: ꝓpera mundi. quasi
pestem fugere. S quia copiam mundi ad necessita¬

Expanded text:
ssent, si esse justi perfecte voluissent. Justitiam enim perfecte diligere, est jam justum esse. Sapientiam et multum amare potes, et ipsa carere potes. Omnino, et absque dubio, quanto amplius justitiam dilexeris, tanto justior eris. Sed videamus nunc quae sint instituta verae justitiae, et inveniemus cur homines tantum detestantur connubia Liae. Quaerendum namque est, cur fere omnes conjugia Liae tantopere abhorreant, qui in amplexus Rachel tantum suspirant? Perfecta justitia jubet inimicos diligere, parentes; propria quaeque relinquere, illata mala patienter ferre, oblatam gloriam ubique declinare. Sed ab hujus mundi amatoribus, quid stultius, quid laboriosius esse reputatur. Hinc est quod ab eis Lia, et lippa creditur, et laboriosa vocatur. Lia namque laboriosa interpretatur. Magnus namque labor, sed non minor error videtur eis esse, in tribulatione gaudere, prospera mundi quasi pestem fugere. Sed quia copiam mundi ad necessita
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinȩ. saueant gͦ negligentes ep̃i. qd̾ in tem
res nurti demoliti sunt ppłm meũ: et non pascebant
pastores gregem meum: si pascebant pastores se¬
supra familiam suam dare illis cibũ in tempore suo
mensuram tritici: purã scilicet et probatam doctri¬
nam: quatinus uemente dũo. mereantur audire.
Euge serue bone et fidelis: quia supra pauea fuisti
fidelis. supra multa te constituam. iuitra in gaudi¬
um dñi tui.¬

Expanded text:
doctrinae . Caveant ergo negligentes episcopi, quod indoctrinae . Caveant ergo negligentes episcopi, quod inres multi demoliti sunt populum meum , et non pascebant pastores gregem meum, sed pascebant pastores seiam suam dare illis cibum in tempore suo mensuram tritici, puram scilicet et probatam doctrinam, quatenus ueniente Domino mereantur audire: euge serue bone et fidelis, quia supra pauca fidelis fuisti supra multa te constituam: intra in gaudium Domini tui