comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lte eẽ eliti: quia tiles indigni sunt accipere.
rignũ celorum Ergoprius humiliam ini
atunc uobis quoq praeparabitur regnũ
calorum Etaudientes detẽ: indignati
sunt de duob fratribus Noncotra ma¬
trem indignantur: sed ad filios referui
presumptionim huius e postulationis. qđ
quasi ignorantes mensusã sui: immoducai
upiditate ad pecendũ regnum exarserus
ticentibus filus respondit. uescitis quid p&a¬
tis. Ex qua dñs responsione. simul & decẽ
apłorum indignationẽ: datur intellegi
qđ filii matre instigauerint ad grandia

Expanded text:
lite esse elati, quia tales indigni sunt accipere lite esse elati, quia tales indigni sunt accipere regnum coelorum. Ergo prius humiliamini, et tunc vobis quoque praeparabitur regnum coelorum. Et audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. Non contra matrem indignantur, sed ad filios referunt praesumptionem hujusmodi postulationis, quod quasi ignorantes mensuram sui, immodica cupiditate ad petendum regnum exarserintlacentibus filiis respondit: Nescitis quid petatis. Ex qua Domini responsione, simul et decem apostolorum indignatione, datur intelligi, quod filii matrem instigaver
Abbreviated transcription (Latin):
martrrio: & ipsũ quoq bibisse calicẽ passi¬
onis. quã uisꝑsecutor non fuderit eius san
guin̾e Sedere autem addeaterĩ meã & si¬
nistram non est meũ dareuobis sed qui¬
bus paratũ est apatre meo Qđ dicit nonẽ
ineum darer Ita sentiri potest. non est meũ
sedurii: Nonest meũ dare: quia regnũ
celorum in accipientis ẽ potestatẽ. Qui cũ¬
q enĩtalem si ex hibuerit. ut dignus sit reg¬
nocalorũ: hictalis illud accipia quia reg¬
nũ celorum non ꝑsona seduita conseꝗt᷑:
Viltaq & uostales fueritis ut dignisitis acci¬
pere illud regnũ qđ ds̃ pater solis uctori¬
bus & usq infinẽ in bono ꝑseuerantibus pre¬
parauit : uos quoque illud absq dubio acci¬
pi&is: Siue &iam aliosensu nonẽ meũ da¬
re uobis: hocẽ non ẽ meũ dare illud regnũ
suꝑbis & elatis. qđ ad huo erant. Siergo illũ
uulas accipere : nolite esse qđ estis id ẽ no¬

Expanded text:
martyrium, et ipsum quoque bibisse calicem passimartyrium, et ipsum quoque bibisse calicem passionis, quamvis persecutor sanguinem ejus non fuderit. Sedere autem ad dexteram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Quod dicit, non est meum dare vobis, ita sentiri potest, non est meum, sed vestrum. Non est meum dare, quia regnum coelorum in accipientis est potestate. Quicunque enim talem se exhibuerit, ut dignus sit regno coelorum, hic talis illud accipiet, quia regnum coelorum non persona, sed vita consequitur. Si itaque et vos tales fueritis, ut sitis digni accipere illud regnum, quod Deus Pater solis victoribus, et usque in finem in bono perseverantibus praeparavit, vos quoque illud absque dubio accipietis. Sive etiam alio sensu: Non est meum dare vobis, hoc est, non est meum dare illud regnum superbis et elatis, quod adhuc erant. Si ergo illud vultis accipere, nolite esse quod estis, id est, no
Abbreviated transcription (Latin):
habeo baptixari : & quã coartor usq dũ per¬
ficiatur. In passione quoque patrẽ orat:
Siuis trans fer calicem istũ ame In terro¬
gat ergo illos. si possent bibere calicem
quẽ ipseerat bibiturus ꝑ hoc se & illos ꝑpas¬
sionẽ insinuans consum mandos. Qđ illi
intelligentes: respondert̃. possmus : It dñs:
Calicẽ inquit meũ bibetis Quieri sol&.
quomodo ambo ln fr̃s. iohanies uidelic&
xiicobus calicem dñi biberunt: cũ sodum
iacobum legamus praxpõ abherode capie
&esum. Iohannẽ uero in pace quae ius sitt
epropria merte uitã finis se. Sedlegimus:
in historiis: ipsum quoq causa nominis axp̃i
multa sustinuisse: Nam &cũ ceteris apłis
cesus inactibus apłorum inuenit᷑. &de in¬
ceps ad omiciano caesure inferuentis olei
doliuĩ missus. itemq ab eodem principe
propter inuictã euangelitandi constantiã
npatimos insula exilio narratur fuisse lega¬
tius: Uidemus ergo nondefusse animum

Expanded text:
habeo baptizari, ad quod coarctor usque dum perhabeo baptizari, ad quod coarctor usque dum perficiatur . In passione quoque patrem orat: Si vis, transfer calicem istum a me . Interrogat ergo illos, si possint bibere calicem quem ipse erat bibiturus, per hoc se et illos per passionem insinuans consummandos. Quod illi intelligentes responderunt: Possumus. Et Dominus: Calicem quidem bibetis. Quaeri solet, quomodo ambo hi fratres, Joannes videlicet et Jacobus, calicem Domini biberint, cum solum Jacobum legamus pro Christo ab Herode capite caesum, Joannem vero in pace quievisse, et propitia morte vitam finisse. Sed legimus in historiis, ipsum quoque causa nominis Christi multa sustinuisse. Nam et cum caeteris apostolis caesus in Actibus apostolorum invenitur, et deinceps a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus. Idemque ab eodem principe propter invictam evangelizandi constantiam, in Patmos insulam exsilio narratur fuisse relegatus. Videmus ergo non defuisse Joanni
Abbreviated transcription (Latin):
imparare Quod uero interrogit dñs ꝗd
illa uell&: non deignorantia facit sed ex
dispensatione: ut uidelic& illius peti¬
responder&. Respondens ibsduit : Nes¬
citis quid p&atis. Mlatre postulante.
ñ matri dñs sed filiis respond&: qr noue¬
quicon regnare & consedere xpõ uolebant.
qđ nec dum merebantur: Mecdũ en im
patimur: & conregnabimus: Delectat
ergo eos culmen honoris: sed prius deb&
eos uia exertere laboris. lam desiderant
sublimiter regnare cũ xp̃o sed prius de¬
bent pati pruxpõ. Bonũ certe erat eorũ
desiderium sed in considerait Apaitio atq
ideo dñs non uoluntatẽ aut propositũ illorũ
culpauit. quide eius amore nafebatur : sed
solam Ignorantiã rep̃hendit dicens. Nesci¬
tis quid p&atis. Potestis bibere calicẽ quẽ
egobibiturus sum Nomine calicis uł
baptismi: in scõ eugło labor martrrii sol&
designari: Unde alibi dñs dicit. Baptismate

Expanded text:
impetrare. Quod vero Dominus interrogat quid impetrare. Quod vero Dominus interrogat quid illa vellet, non de ignorantia fecit, sed ex dispensatione, ut videlicet illius petiresponderet. Respondens Jesus dixit: Nescitis quid petatis. Matre postulante, non matri Dominus, sed filiis respondit, quia novequi conregnare et consedere Christo volebant, qui necdum merebantur. Necdum enim patimur, et conregnabimus . Delectat ergo eos culmen honoris, sed prius debet eos via exercere laboris. Jam desiderant sublimiter regnare cum Christo, sed prius debent pati pro Christo. Bonum certe erat eorum desiderium, sed inconsiderata petitio, atque ideo Dominus non voluntatem aut propositum eorum culpavit, quod de ejus amore nascebatur, sed solam ignorantiam reprehendit, dicens: Nescitis quid petatis. Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Nomine calicis vel baptismi, in sacro evangelio labor martyrii solet designari. Unde alibi dicit Dominus: Baptismate
Abbreviated transcription (Latin):
regno tuo. Alater filiorũ zebedei:
ipsaest maria mater lacobi & lohan¬
nis cuius & in resur rectione dm̃imen¬
tio agitur. Sed cũ dñs superius. suam
legatur praedixis sepas sianem. qđ
uidelic& tradendus & illudendus &
flagellandus edec querendũ undema¬
ter filiorũ zebedei ad huo regni api¬
que dñs inse implenda predicerat.
contraria uidebantur glorie regni Sed
quia dñs subiunxerat. sedie tertia resur¬
recturũ : nutauit hȩc mulier. postresur¬
rectionẽ illico eum inmundo regnaturũ.
arbitrans in primo aduentu dm̃ implen¬
dum: qđ in scđo promittitur: I deoque im¬
memor futurorum: auiditate feminea.
prȩsentem gloriã concupiscit: Sed xus¬
q hodie iudȩorum opinio est: xp̃m̃ suum
regnaturũ. omnibq gentibus imperatu¬
rũ : ipsosq: iudȩosommpace & prosperitate
gauisuros atq omnibus populis eẽ uene¬
randos : Hac opinbne corrupta fuerat
haec mulier : ideoq errore muliebri &
affectu a dernum filus regnũ uolebat

Expanded text:
o tuo. Mater filiorum Zebedaei, ipsa est Maria mater Jacobi et Joannis, cujus et in resurrectione Domini mentio agitur. Sed cum Dominus suam superius legatur praedixisse passionem, quod videlicet tradendus, illudendus et flagellandus esset, quaerendum unde mater filiorum Zebedaei ad hanc regni opiquae Dominus in se implenda praedixerat, contraria videbantur gloriae regni. Sed quia Dominus subjunxerat se die tertio resurrecturum, putavit haec mulier post resurrectionem illico eum in mundo regnaturum, arbitrans in primo adventu Domini implendum, quod in secundo promittitur. Ideoque immemor futurorum, aviditate feminea praesentem gloriam concupiscit. Sed et usque hodie Judaeorum opinio est, Christum suregnaturum, omnibusque gentibus imperaturum, ipsosque Judaeos omni pace et prosperitate gavisuros, atque ab omnibus fore populis venerandos. Hac opinione corrupta fuit haec mulier, ideoque errore muliebri et affectu materno, filiis volebat
Abbreviated transcription (Latin):
ui sp̃s idcirco nequiores diabolo rẽ dicunt᷑.
quia cum diabol&s totus malignus sit. illi
tamen qui suis meritis impellentibus prȩ
fatis uitus mancipantur. non modo mali
sunt. sed etiam spetiem bonitatis affecta¬
tis uirtutibus perypoerisin ostenta reni¬
tuntur. Et sunt nouissima hominis illi¬

Expanded text:
 spiritus, nequiores, diabolo dicuntur, quia cum diabolus malus sit, illi tamen qui suis meritis impellentibus, vitiis mancipantur, non solum mali sunt, sed etiam speciem bonitatis affectatis virtutibus per hypocrisim ostentare nituntur. Et fiunt novissima hominis. Meli
Abbreviated transcription (Latin):
tionem substantiȩ: quȩ contingit Et diuisit
illis substantiam: Substantia quȩ int̾ frs diuisa
est : sensus rationalis homini adõ at tributis in¬
telligitur: Nam uiuere. intelligere. meminise.
ingenio aliquo prȩminere : diuini mimeris sub¬
stantia est Quam substantiam tunominor filius
a patre expetiit : cum homo in sua uolens eẽ po¬
tostate. ꝑ liberum arbitrium se regere conatusẽ
cere. Diuisit ergo illis substartiam: quia sidelib
tiit. infidelibus ueronituralis tantum in genu
beneficum: quod sibi sufficere putabit attribu¬
e et non post multos dies congregatis om̃ibuse
ad olescentior filius peregre profectustos irs

Expanded text:
tionem substantiae quae me contingit. Et divisit tionem substantiae quae me contingit. Et divisit illis substantiam. Substantia quae inter fratres divisa est, sensus rationalis homini a Deo attributus intelligitur. Nam vivere, intelligere, meminisse, ingenio aliquo praeminere, divini muneris substantia est. Quam substantiam tunc adolescentior filius a patre expetiit, cum homo in sua volens esse potestate, per liberum arbitrium se regere conatus est, cere. Divisit ergo eis substantiam: qutiit; infidelibus vero naturalis tantum ingenii beneficium, quod sibi sufficere putabant, attribuit. Et non post multos dies congregatis omnibus, adolescentior filius profe
Abbreviated transcription (Latin):
autorem nrȩ salutis murmurantibus
sicut requisita quȩ hanc precedit scĩ eugłui
lectio dedarat : proposuit dns duas paribolis.
alteram hominis de inuenta oueperdita gauden¬
tis : alteram mulieris suꝑ perdita & reperta
dragma gratulabunde exultantis. ostendens
in conclusione parabolȩ quantum sit gaudium
in cȩlo super conuersis peccatoribus De indedi¬
xit & hanc similitudinem non solum suum de
con uersis peccatoribus gaudium demonstrans:
uerum ȩtiam inuidentium murmurationem re¬
prehendens Ait ergo : Homo quidam habuit
duos filios Homoiste : ds̃ omp̃s pat̾ intelligit᷑.
qui habuit duos filios. quia ipse est genitor ac
creatos duorum populorum: Et maior iudȩos
designat : qui in cultura unius dĩ per mansert᷑
Minor uero populum significat gentium : qui
relicto creatore colendo creaturam. &lam usq¬
ad ipsũ di inimicũ diabolum adorandum ꝑuenit
Etdixit ad olescentior exillis patri. Damihi por¬

Expanded text:
auctorem murmurantibus, sicut requisita quae hanc praecedit sancti evangelii lectio declarat, proposuit Dominus duas parabolas: alteram hominis de inventa ove perdita gaudentis, alteram mulieris super perdita et reperta drachma gratulabunde exsultantis, ostendens, in conclusione parabolae, quantum sit gaudium in coelo super conversis peccatoribus. Deinde dixit et hanc similitudinem, non solum suum de conversis peccatoribus gaudium demonstrans, verum etiam invidentium murmurationem reprehendens. Ait ergo: Homo quidam habuit duos filios. Homo iste, Deus omnipotens Pater intelligitur, qui duos habuit filios, quia ipse est genitor et creator duorum populorum. Et major Judaeos designat, qui in cultura unius Dei permanserunt; minor vero significat populos gentium, qui relicto Creatore, colendo creaturam, etiam ad ipsum Dei inimicum diabolum adorandum pervenerunt. Et dixit adolescentior ex illis patri: Da mihi por
Abbreviated transcription (Latin):
iorris appuitatis : Lectendant hoc eccda¬
rum prepositi: & caueant. Ediant ad nõ
quiagentilis & non ecdesiastice consue¬
tudinis ẽ subiectis dominari & super
eos quibꝰ prelati sunt : potestatis domi¬
nũ exercere : Piscant igitur bonimagistri
etemplo non se fastu suꝑbiȩ suꝑminores
extollere : sed potius illis se contẽperare.
Atq ȩqualẽ in om̃ib se exhibere studeant. qua¬
tinꝰ ab illo quiñ uenit ministrari sedministrare.
cplestẽ mereantur. cõseqͥ magistrat ũ Minis¬
trauit aut̃ dñs : quando incȩna linteo sepcinx̃.
& om̃ium discipul& pedes lauit Ministrauit
ȩtiã : cũ incrucis altari seipsũ ꝓnrã redep̃tione

Expanded text:
ris appareatis? Attendant hoc ecclesiarum praepositi, et caveant; audiant a Domino, quia gentilis, non ecclesiasticae consuetudinis est, subjectis dominari, et super eos quibus praelati sunt, potestatis dominium exercere. Discant igitur boni magistri exemplo, non se fastu superbiae super minores extollere, sed potius illis se obtemperare, atque aequales in omnibus exhibere studeant, quatenus ab illo qui non venit ministrari, sed ministrare, coelestem mereantur consequi magistratum. Ministravit autem Dominus, quando in coena linteo se praecinxit, et omnium discipulorum pedes lavit. Ministravit etiam Dominus, cum in crucis altari se ipsum pro nostra redemptione
Abbreviated transcription (Latin):
secreto ait illis: łcce ascendimus hiero¬
solimam. & silius hominis tradetur pͥn¬
cipibus sacerdotũ & scribis. & coni¬
de nabunt eũ morte : Attendendũ
qđ dñs filiũ hominis tradendũ. &
morte condemnandũ dicit: qͥcũ
phendi: ac passioni & morti sub¬
ucere potuit: Simul & illudo¬
siderandũ. qr poene inomi lio¬

Expanded text:
Hierosolymam, et filius hominis tradetur pcipibus Sacerdotum et Scribis, et condemnabunt eum morte. Attendendum quod Dominus Filium hominis tradendum et morte condemnandum dicit, qui cuprehendi, ac passioni mortique subjacere potuit. Simul et illud considerandum, quia pene in omni
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝓnobis factus sit slã quierat dis
excelsus supraomã. factꝰ: homo
humilis inta om̃a. Sed quato ma¬
gis ille humanitatis suȩ infimaco¬
mendat: tanto magis nos sublimi¬
a. diuinititis eiꝰ uenerari acglori¬
ficare oporto& : Tradetur ait prin¬
cipibꝰ sacerdotũ Primũ enĩ ad annã
socer dotẽ de inde ad caiphe domũ
ad ductꝰ÷ : qͥerait pontifex anmiilli¬
us Et condẽ nabt̃ eũ morte : Mote
eũ condẽ nauert᷑ : quando clamaue¬
tib: quia sicut textus passionis eius
aꝑteloqͥtur uictum adduxerunt
eũ. & trodiderunt pontio pilato pͣ¬

Expanded text:
 nobis factus sit. Nam qui erat Deus excelsus super omnia, factus est homo humilis inter omnia. Sed quanto magis ille humanitatis suae infima commendat, tanto magis nos sublimia divinitatis ejus venerari ac glorificare oportet. Tradetur, ait, principibus sacerdotum. Primum enim ad Annam sacerdotem, deinde ad Caiphae domum adductus est, qui erat pontifex anni illius. Et condemnabunt eum morte. Etenim morte eum condemnaverunt, quando clamavetibus, quia sicut textus passionis ejus aperte loquitur, vinctum adduxerunt eum, et tradiderunt eum Pontio Pilato pr
Abbreviated transcription (Latin):
Sed non omnino conteritur. quia reserua¬
tur ad poenitentiam: Siuero quis nega
lapis iste. & ita conteret eum eterno interi¬
tu : ut ne testa quidem remaneat inquapa¬
rum aquȩ defouea hauriatur Potest & hoc
diei quod illi superlapidem cadebant . qui
tunc eum persimplicitatem & ignorantiam
comtemnebant .&. in iuriis afficiebant. Idõ
conquas santur nontamen poenitus conterim¬
tur : Qui uero illum scientes dĩ silium per
inuidiam negabant. & contrarsuam con¬
scientiam eius opera beelzebub asignabant.
super hos irru& lapis & conteret eos sem¬
piterna perditione atq comminu&. ut
sint impii sicut puluis ante faciem uenti: Et
cum audissent principes sacer dotum & pha

Expanded text:
sed non omnino conteritur, quia reservased non omnino conteritur, quia reservatur ad poenitentiam. Si vero quis negavlapis iste, et ita conteret eum aeterno interitu, ut ne testa quidem remaneat, in qua parum aquae de fovea hauriatur. Potest et hoc dici, quod illi super lapidem cadebant, qui tunc eum per simplicitatem et ignorantiam contemnebant, et injuriis afficiebant, ideo conquassantur, non tamen penitus conteruntur. Qui vero illum scientes Dei Filium, per invidiam negabant, et contra suam conscientiam ejus opera Beelzebub assignabant, super hos irruet lapis, et conteret eos sempiterna perditione, atque comminuet, ut sint impii sicut pulvis ante faciem venti. Et cum audissent principes Sacerdotum, et Pha
Abbreviated transcription (Latin):
ube. que lapidem ab ȩdifican¬
tibus reprobatum in caput anguu factum
dicit uisi xp̃s a uobis reꝓbatus & occisus credi¬
turis genad as prȩdicetur: Ipsienim quasi lapis
barut arguli factusẽ quia duos parietes circũ¬
cisic us & reputii insuafide copula uit. & unã
ecđam cuueb populis constituit. Idõ dico uobis
auferetur auib. egnũ dĩ & dabitus gentifatien¬
ti fructus ciꝰ : Regnũ dĩ hoc loco scȩ̃ scripturȩ
intelligen desunt quas dns infidelib: iudeis abstu¬
lit a nobis tradidit: ut carum fructum faciamꝰ
Ista est illa uinea quȩ quondam locata est agricolis.
sed illi nomentantum scripturarum habuerunt.
fructumi uero earum nullum consequi meru¬
erunt Et quicetiderit superlipidem istũ
confringetur: Suꝑ quem uero ceciderit.
conteret eum: Multum distat inter eum
qui pes fragilitatem aut ignorintiam pec¬
cando offendit .xpm. & eum quiper super¬
biam negat xpm̃. Qui ergo credens inxp̃m
peccat : superlapidem cadit &s confringnus.

Expanded text:
dem ab aedificantibus reprobatum, et in caput anguli factum dicit, nisi Christus a vobis reprobatus et occisus credituris gentibus praedicetur? Ipse enim quasi lapis  anguli factus est, quia Deus duos parietes, circumcisionis et praeputii, in sua fide copulavit, et unam Ecclesiam e duobus populis constituit. Ideo dico vobis, auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. Regnum Dei hoc loco sanctae Scripturae intelligendae sunt; quas Dominus infidelibus Judaeis abstulit, et nobis tradidit, ut earum fructum faciamus. Ista est illa vinea quae quondam locata est agricolis, sed illi nomen tantum Scripturarum habuerunt, fructum vero illarum nullum consequi meruerunt. Et qui ceciderit super lapidem istum, confringetur: super quem vero ceciderit, conteret eum. Multum enim distat inter eum, qui per fragilitatem aut ignorantiam peccando offendit Christum, et eum qui per superbiam negat Christum. Qui ergo credens in Christum peccat, super lapidem cadit et confringitur,
Abbreviated transcription (Latin):
discipulꝵ animos desua passione tur¬
bandos : longe ante eis & ponã eius dem
passionis. & głam suȩ resur rectionis p̃¬
dicere uoluit. ut cumeũ morientẽ cer¬
nerent: resur recturũ quoq sic̃ eis p̃di¬
xerat : minime dubitarent: Et crebro
qͥdẽ : hoc ipsũ eis p̃nuntiauerat. Sed q
tẽporis accessu qđ iudierant labi memo¬
ria poterat: idcir coiturus ad passionẽ.
& secũ eos dłcturus: iterato eis futura pͣ¬
dicit. quatinus eos contra uenientẽ tep̃¬
tationẽ prȩpararae : netieniente crucis
ꝑsecutione. & pissionis ignominia ter¬
quȩ p̃sciutur : Nam subiti casus &iã
fortissimos quosq obruere solent: As¬
sũp sit inquit duo decim discipulos cos
initio suȩ pͣdicationis plures dñsboluit
habere discipulos: ł quib duo decĩ ele¬
git quos & apłos nominauit: quib euglu
sa cram̃ti commnitteres .&. quos totum

Expanded text:
discipulorum animos de sua passione tubandos, longe ante eis et poenam ejusdem passionis, et gloriam suae resurrectionis praedicere voluit, ut cum eum morientem cernerent, resurrecturum quoque sicut eis praedixerat, minime dubitarent. Et crebro quippe hoc ipsum eis pronuntiaverat, sed quia temporis accessu quod audierant, labi a memoria poterat, idcirco iturus ad passionem, et secum eos ducturus, iterato eis futura praedixit, quatenus eos contra venientem tentationem praepararet, ne veniente crucis persecutione et passionis ignominia, terraesciuntur. Nam subiti casus, etiam fortissimos quosque obruere solent. Assumpsit, inquam, duodecim discipulos suos. Initio suae praedicationis plures Dominus voluit habere discipulos, e quibus duodecim elegit, quos et apostolos nominavit, quibus evangelii sacram
Abbreviated transcription (Latin):
tes dicelant: Aue rex iudeorũ. & dabanit
ei alags: ⁊ lagellatus est: ad columnã
felictus in qua hodieq fusi cruoris endi¬
tio feruntur apparere Qđ uͦ prius fla¬
gllatus deinde crucifixus est. exromano
iore factũ est. quireos & mortiad iuidi¬
catos: primum flagellis uerberabant.
deoide securi cedebant Et die tertia re¬
surgte Solae scrptura diuma: tristib
leta sub iungere : Unde &e dñs predicꝰ¬
stamsuȩ passionis ignominiã. resurrec
sub dens. dietertia resurgat Et iure die
tertia: quia auctor uitae. diu amorte
teneri non potuit De quo psalmista diet
Detorrente inuiabib&: Qua uidelie&
mortẽ nram̃ intransitu guscauit : &¬
caro illius corruptionẽ nonuidit. Tunc
accessit ad eũ mat̾ filiorũ zebedeicũ
filiis suis : ad orans & petens aliquid
abeo. Qui dixit ei. Quiduis : Ait illi. die

Expanded text:
tes dixerunt: Ave, rex Judaeorum. Et dabant tes dixerunt: Ave, rex Judaeorum. Et dabant ei alapas ? Flagellatus est, ad columnam religatus, in qua usque hodie fusi cruoris indicia feruntur apparere. Quia vero prius flagellatus, deinde crucifixus est, ex Romano more factum est, qui reos et morti adjudicatos primum flagellis verberabant, deinde securi caedebant. Et die tertia resurget. Solet Scriptura divina tristibus laeta subjungere. Unde et Dominus praedictam suae passionis ignominiam futurae subdens: Tertia die resurget. Et jure die tertia, quia auctor vitae diu a morte teneri non potuit. De quo Psalmista dicit: De torrente in via bibet ; quia videlicet mortem nostram in transitu gustavit, et caro illius corruptionem non vidit. Tunc accessit ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis, adorans et petens aliquid ab eo. Qui dixit ei:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcit : sed ꝓnobis omnib tradidit illũ:
Fradidit seipse filius. eodẽ apło dicen¬
te Quidilexit nos: & tradidit sema¬
ipsũ ꝓ nobis: Pradidit eũ iudas iud eiss
Iud aeinihil ominꝰ tradidert᷑ eũ pila¬
to. Pilatꝰ ut dictũ ÷: tradidit eũ militi¬
bus: Siergo eũ dr̃ pat̾ tradidit & sise
ipse tradidit qͥd iudas & iudei peo¬
cauert Quid tantũ sceleris ad mi
omnib inxpm̃ credentibus : sedin
reaina: dispar fuit affectus Quod em̃
ds̃ pat̾ cũ eq arer no sibi filio fecit a¬
more & dilectione humani generis.
filio suo benedicitur &etontinuis laudib:
praedicatur. Illiuͦ: aeterna maledictio¬
ne : & supplitio cmidẽpnantur : Tradetur
biquit gentib adilludendũ & flagellan¬
dũ. Ilusus est chñs: quando sicut euũ głm
efert suscipientes eũ milites uel auerint
fatiẽ euis & in duerunt eũ purpura. &r plec¬
tentes cornã despͥinis. posuerioit suꝑ caput¬
eius & arindinẽ indextera eius. &uenien¬

Expanded text:
percit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Tradidit se ipse filius, eodem Apostolo dicente: Qui dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Tradiditque eum Judas Judaeis, Judaei nihilominus tradiderunt eum Pilato. Pilatus, ut dictum est, tradidit eum militibus. Si ergo Deus Pater tradidit eum, et si se ipse tradidit, quid Judas et Judaei peccaverunt? Quid tantum sceleris admiseomnibus in Christum credentibus? Sed in re una dispar fuit affectus. Quod enim Deus Pater cum aeterno sibi Filio fecit, amore et dilectione humani generis hFilio suo benedicitur, et continuis laudibus praedicatur, illi vero aeterna maledictione et supplicio condemnantur. Tradetur, inquit, gentibus ad illudendum et flagellandum. Illusus est Dominus, quando sicut evangelium refert suscipientes eum milites velaverunt faciem ejus, et induerunt eum purpura, et plectentes coronam de spinis arundinem in dexteram ejus, et venien
Abbreviated transcription (Latin):
meis qui funt cognati mei scđ̃m car¬
nem qui sunt israbelite. quoꝵx adop¬
tio est filiorum & gła. & testamentũ.
quorum patres. ex quibus xp̃sscđ̃m¬
on aut̃ quod exciderit uerbũ di.
sed qui filii sunt ꝓmissionis aestimantur
in semine. Promissionis enim uerbum
hoc est Scdm hoc tempiis ueniam.
& erit sarae filius. Non solum aut̃
illa. sed & rebecca exuno concubi¬
nondum nati fuissent aut aliquid
egissent boni aut mali y ut
scđm clectionem ꝓpositum dĩ ma¬
neret. non ex operibus. sed exuoranit¬
iudictum est. quia naior feruietꝰ minori.
sicut scriptum est. Iacob dilexi: esau
Numquid iniquitas apud dm̃. Absit.
Moys eũ dicit Miserebor ciuus mi¬
serebor : & miseri cordiam prestabo
cuius miserebori: Igitur non uolen¬
tis. neq currentis. sed miserentis ẽ¬

Expanded text:
meis, qui sunt cognati mei secundum carnem, qui sunt Israelitae, quorum adoptio est filiorum, et gloria, et testamenta, quorum patres, et ex quibus ChrisNon autem quod exciderit excidit vsed qui filii sunt promissionis , » aestimantur in semine. Promissionis enim verbum hoc est: « Secundum hoc tempus veniam, et erit Sarae filius . » Non solum autem illa, « sed et Rebecca ex uno concubium enim nondum nati fuissent, aut aliquid boni egissent, aut mali ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei: « Quia major serviet minori , » sicut scriptum est: « Jacob dilexiNunquid iniquitas apud Deum? Absit. Moyses enim dicit, Miserebor, cui miserebor; misericordiam praestabo, cui misertus fuero. Igitur non volentis, neque currentis; sed miserentis
Abbreviated transcription (Latin):
sttͣ. An non hab& potestatem figulus
litti excadem massa facere aliud qui.¬
dem uas in honorem. aliud uero in
dere iram & notam facere potentiã
suam. fustinuit inmiulta pucientia uasa
irae aptata. interitũ. ut ostenderet
diumas glan suae inuasa misceordiae.
que preparauit ingłam. QQuos & uoca¬

Expanded text:
abet potestatem figulus luti, ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in dere iram, et notam facere potentiam suam, sustinuit in multa patientia, vasa irae, apta in interitum, ut ostenderet divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae praeparavit in gloriam. Quos
Abbreviated transcription (Latin):
& non misecordiam eonsecutam. miscri¬
cordiam consecutam Et erit in loco
ubi dictum est ei non plebs mea uos. ibi
uocabuntur filui dĩ uiui Isaiasaut᷑
clamat ꝓ israhel si fuerit numerus
fili& isrł tanquã harena marifreli¬
quia salue fient. Uerbum eni consum¬
mans & adbreuians in aequitate. quia
uerbum breuiatum faciet dñs super
terram Et sicut predixit isaias. nisi
dñs sabaoth reliquisset nobissemen:
sicut sodoma facti essemus. & sicut
gomorra similes fiussemus. Quid ergo
dicimus: quod gentes quȩ non sectaban¬
tur iusticiam. app̃bender᷑ iusticiam.
iusticiam aut̃. quȩ exfide est: Isrhł uero
sectando legem iusticiae in legem uisti¬
cia non ꝑuenit. Quare. quia non exfi¬
de : sed quasi exoperibus: Offenderunt
enim in lapidem offensionis. sicut scrip¬
tũ est Ecce pono insion lapidem offen¬
sionis. & petram scandalt & omnisa
qui eredgͥtͭ ᷤᷤ in eum non confundetomi

Expanded text:
et non misericordiam consecutam, misericordiam consecutam. Et erit: In loco, ubi dictum est eis: Non plebs mea vos: ibi vocabuntur filii Dei vivi. Isaias autem clamat pro Israel: Si fuerit numerus filiorum Israel tamquam arena maris, reliquiae salvae fient. Verbum enim consummans et brevians in aequitate: quia verbum breviatum faciet Dominus super terram. Et sicut praedixit Isaias : Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorra similes fuissemudicemus: Quod gentes quae non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam, justitiam autem quae ex fide est; Israel vero sectando legem justitiae, in legem justitiae non pervenit. Quare? Quia non ex fide, sed quasi ex operibus. Offenderunt enim in lapidem offensionis; sicut scriptum est: Ecce pono in Sion lapidem offensionis et petram scandali, et omnis qui credit in eum non confundetur.
Abbreviated transcription (Latin):
flectatur duplicem hab& significationem Aliquan¬
do enĩ temporales motꝰ scđm analogiã aliꝙ. uer¬
bõ dedarant. aliquando substantiã uniusciiusq
rei. dequa p̃dicat᷑ sine ullo tẽporali motu. designat.
in principio erat uerbũ. ac sidiceret inpatre sub¬

Expanded text:
cem habet significationem: aliquando enim, temporales motus, secundum analogiam aliorum verborum, declarat; aliquando substantiam uniuscujusque rei, de qua praedicatur, sine ullo temporali motu designat, In principio erat Verbum, ac si aperte diceret: In Patre sub
Abbreviated transcription (Latin):
nominatim posuit quia ambo in nocentes
& nulla upeta causa existente int̾ fec tisunt
Abo sacerdotes. ambo pastores. ill eouium.
iste animarũ. Et sicut interfectus est
a fratre suo inagro naiste a consobrinosuo¬
& collec ta neo in templo. Quem occidistis
plo. Unũ incensi in terius. alterum holocau¬
stoꝵ exteruis. in quod &: templũ. Lacharias
est intereptus. Hel inter templũ & altare:
id est inter consensũ populi .&. sac erdotũ quoꝵ
alii ꝑtẽplũ alii ꝑ altare signant᷑. Postremoquid
est quod ineuangelio uel aeꝑłis abel speciali
testoͥmomo institiae honoratur. Profecto
quia decebat illum prunlegio quodã tanto
cognomine decorari. qui tribus precharis uir¬
tutibus typñ xpi in se excellentisincaptiuit
uit enĩ uirgo sacerdos & martor interptolit
& tam uarias opiniones dezariam quinã fuerit.
uũo aedliquidñ ueritas historiae seruntari Non
Pest recurrendũ est adalegoriã rc eñ est

Expanded text:
nominatim posuit, quia ambo innocentes, et nulla justa causa existente interfecti sunt, ambo sacerdotes, ambo pastores, ille ovium, iste animarum. Et sicut ille interfectus est a fratre suo in agro, ita et iste a consobrino et collateraneo suo in templo. Quem occidistis,plo, unum incensi interius, alterum holocaustorum exterius, inter quod et templum Zacharias est interemptus; vel inter templum et altare, id est, inter consensum populi et sacerdotum, quorum alii per templum, alii per altare signantur. Postremo, quid est quod in Evangelio vel Epistolis Abel speciali testimonio justitiae honoratur? Profecto quia decebat illum ex privilegio quodam tanto cognomine decorari, qui tribus praeclaris virtutibus typum Christi in se excellentissime praetulit. Fuit enim virgo, sacerdos et martyr. Inter tot et tam varias opiniones de Zacharia quinam fuerit, quoniam ad liquidum veritas historiae scrutari non potest, recurrendum est ad allegori
Abbreviated transcription (Latin):
gessit: ⁊ ñ uidebit glãm dñi. &item
Dilectus meus in domo mea.
operatus est male.
Alio quinquẽ psentia tanti patris
ad sui reuerentiã non flectit. spmͣ
iude uidetur participari. Illiquoq¬

Expanded text:
ssit, & non videbit gloriam Domini. Et item. Dilectus meus in Domo mea male operatus est. Alioquin, quem præsentia tanti Patris ad sui reuerentiam non flectit, spiritum Iudæ videtur participare. Cuiu
Abbreviated transcription (Latin):
neemias accipiunt᷑ sub quibus idẽ popłsisra¬
helicus dediuersis captiuitatibus est libe¬
ratꝰ uel congregatꝰ. Quid ẽ hoc quod dicit
quotiens ualui & noluisti. Nũquid humana
uoluntas uoluntati dĩ pręualet canscrip¬
Pemea parte uolui. sed tu extua noluisti
LITTR. Ego quidem uolui. & quod uoliui
a iã te nolente feci. Illa ergo quidem
filios suos ab ipso colligi noluit. sed ea qͦq
nolente filios eius collegit ipse quos
uoluit Ecce relinquetꝰ uobis domusura
deserta. Omũ uderẽ uelciuitatem dicit¬
hierusalem quam iuxta aliũ euangelistã
nidũ uocauerat ueł augustũ amplum
mea templũ significat quod primum
quidem merito infidelitatis eoꝵ̃ adõ
desertũ est. clamantibus angelicis po¬
testatibus transeamꝰ ab his sedib Dein¬
de in indictã dominicȩ crucis roma¬
nis uastantibus. & tanquã uacuũ nidũ

Expanded text:
ne, et sub quibus idem populus Israeliticus de diversis captivitatibus est liberatus vel congregatus. Quid autem est quod dicit: Quoties volui, et noluisti? Nunquid humana voluntas voluntati Dei praevalet, cum scripEx mea parte volui, sed tu ex tua noluisti. Aliter: Ego quidem volui, et quod volui, etiam te nolente, feci. Illa ergo filios quidem suos ab illo colligi noluit, sed ea quoque nolente, filios ejus ipse collegit quos voluit. Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Domum Judaeorum, vel civitatem Hierusalem, quam juxta evangelistam nidum vocaverat, vel angustum in ea templum significat, quod primum quidem merito infidelitatis eorum a Deo desertum est, clamantibus angelicis potestatibus: Transeamus ab his sedibus. Deinde in vindictam crucis dominicae Romanis vastantibus, et tanquam vacuum nidum
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est. Et non est recordatꝰ ioas inquit
patris eius ioiadae. sed int̾fecit filiũ suum
qui seeripuerat demorte. & intemplo uii
annis abscondite nutrierat. Sed queritur
cur hic barrachiȩ dicatur filius. cũ in prefa¬
ta instoria filiuꝰ ioniade asserat᷑. Quod ita sol¬
uit᷑. Barrachias nãq benedictus dm̃ diciti
loiada iustitia int̾prȩtat᷑. Quigꝰ iunsticia yenꝰ
est. benedictus dni rectissime appellipo¬
test. Unis ergo idemq homo uixꝑa heines
interptationem & ioiada & barr ꝯnias aeque
poturt intellegi. sotuit ꝯiam fieri ut ipse
parilt uicelligi. Potuit etiã fieri ut ipse barachias binomuis fuerit & sit altero nomine
apellatus ioiadla. sicut & mathieus euuangelista uocats ẽ lera. Itẽ requirendũ ẽ. cur duerit

Expanded text:
scriptum est: Et non est recordatus Joas, inquit, scriptum est: Et non est recordatus Joas, inquit, patris sui Joiadae, sed interfecit filium ejus qui se eripuerat de morte, et in templo septem annis abscondite nutrierat . Sed quaeritur cur hic Barachiae dicatur filius, cum in praefata historia filius Joaidae asseratur. Quod ita solvitur: Barachias namque benedictus Domini dicitur; Joiada justitia interpretatur. Qui ergo justitia plenus est, benedictus Domini rectissime potest appellari. Unus ergo idemque homo juxta nominis interpretationem et Joiada et Barachias aeque potest intelligi. Potuit etiam fieri ut ipsepotest intelligi. Potuit etiam fieri ut ipse Barachias binomius fuerit, et sit altero nomine appellatus Joiada, sicut et Matthaeus evangelista vocatus est Levi. Item quaerendum cu
Abbreviated transcription (Latin):
Euangelicee¬
gelice huuis lectionis intellectꝰ.
superiori narrationi herere uidet᷑. Supra
si quidem redep̃tor nr̃ scribas & phariseos
plurimis increpationibus obiirgasse. atq
int̾ cȩtera dixisse ꝑhib&ur. Ue. uobisseri¬
be & pharisa eiquia aedificastis manum̃ta
ꝓp̾hetarũ & dicitis. Si fuissemꝰ indieb patrũ
nr̃oꝵ. Non essemus in sanguine ꝓphetarum .¬
soen eox. Atq. post pauca. Et uos inquit. im
stũ Zachariam opinantur illũ ipsum eẽ.
qui in ordine ꝓphecarũ undecimꝰ ponit᷑ Sedli¬
c& in eo patris nomen consentiat. quia scilica.
filius barrachie cognominatur. tamen qua ͦ
int̾̃ templũ & altare occissus sit non apparet.
prȩsertim cũtemporibus illiuꝰ iux ruinae tẽ¬
pli substiterit. Ali hunc hachariã patrem
iħnis intellexerunt. asserentes. quod ꝓpterea
pͣnuntiauerit. Sedhunc nos ⁊ achariã intel¬
legimꝰ sine dubio. quẽ ioas rex int̾ templũ
xaltare interfecit. sicut in regũ historia

Expanded text:
Evangelicae hujus lectionis intellectus superiori narrationi haerere videtur. Supra siquidem Redemptor noster scribas et pharisaeos plurimis increpationibus objurgasse, atque inter caetera dixisse perhibetur: Vae vobis, scribae et pharisaei, qui aedificatis monumenta prophetarum, et dicitis: Si fuissemus in diebus patrum nostrorum, non essemus in sanguine prophetarum socii eorum. Atque post pauca: Et vos, inquit, imstum Zachariam opinantur illum ipsum esse qui in ordine prophetarum undecimus ponitur. Sed licet in eo patris nomen consentiat, quia scilicet filius Barachiae cognominatur, tamen quomodo inter templum et altare occisus sit non apparet, praesertim cum temporibus illius vix ruinae templi substiterint. Alii hunc Zachariam patrem Joannis intellexerunt, asserentes quod propterea a praenuntiaverit. Sed hunc nos Zachariam intelligimus sine dubio, quem Joas rex Judae inter templum et altare interfecit, sicut in Regum historia
Abbreviated transcription (Latin):
line similitudinem . quȩ circa pullos tanta
affectione ducit᷑. ut ꝓeis ipsa quoq in firma
ipsa &iã raueitate uocis exprimente. affec¬
tũ magne compassionis. Qui ergo alib
herodem unlpem uocat. recte se huegal¬
linae assimilat. It enĩ uulpis gallinisuo¬
randis iuges p̃tendit insidiãs. sic herodes
redep̃toris nr̃i necem siciens ꝑhennib
odus insec tando infestabat. Cimis seui¬
tia in depotissimum claret. quod cũ
cui se redep̃tor comp̃arat. quod in ce¬
teris difficilius inuenit᷑. alis suis pullos
ꝓtegit & contra miluũ serrigit. Sic

Expanded text:
linae similitudinem, quae circa pullos tanta affectione ducitur, ut pro eis ipsa quoque infirmetur, ipsa etiam raucitate vocis exprimente affectum magnae compassionis. Qui ergo alibi Herodem vulpem vocat , recte se hic gallinae similat. Ut enim vulpes gallinis vorandis juges praetendit insidias, sic Herodes Redemptoris nostri necem sitiens, perennibus odiis insectando infestabat. Cujus saevitia inde potissimum claret, quod cum cui se Redemptor comparat, quod in caeteris difficilius invenitur, alis suos pullos protegit, et contra milvum se erigit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
nas grãrũ acciones illi agere studentn:
Hic Tacharias occisus est inter templum as
altare. Altare significat aram dominicat
erucis inquã singularis ille agnus ꝓsalitre.
humani generis dõ patri oblatꝰ est. Templum
uero significat ingressum regni celestis. ad
quod om̃s scĩ ꝑacto uidicio intraturi sunt
Int̃ templũ ergo & altare passus eẽ dicitur
quia ut dictũ ẽ eos designat. quia tempore
dominice passionis. usq ad gressũ regni celestis
uel passi. uel pasuri sunt. Herusalem. herusa
& reł. Quod nomen ciuitatis herusalem en
geminando replicat. id est rep&it nonsarq
ruiã. sed populi ꝑdicionẽ deplangit. Puȩ oc¬
cidis inquit ꝓph&cas. Ut isaiam quẽ serra
lignea uiuentem ꝑ mediũ secuerunt.&
amos quem similit̃ transmissoueste ꝑtem¬
pora infandissime necauerunt. & ceteras quos
diuersis & pene incrediblibus referunt᷑ uexa¬
se supplieus Et lapidas eos qui adte missi sunt

Expanded text:
nas gratiarum actiones illi agere student. Hic Zacharias occisus est inter templum et altare. Altare designat aram dominicae crucis, in qua singularis ille Agnus pro salute humani generis Deo Patri oblatus est. Templum vero exprimit ingressum regni coelestis, ad quod omnes sancti peracto judicio intraturi sunt. Inter templum ergo et altare passus esse dicitur, qui, ut dictum est, eos designat qui a tempore dominicae passionis usque ad ingressum regni coelestis, vel passi vel passuri sunt. Jerusalem, Je. Quod nomen civitatis Jerusalem in cognominando replicat, id est repetit, non saxorum ruinam, sed populi perditionem deplangit. Quae occidis, inquit, prophetas, ut Isaiam, quem serra lignea viventem per medium secuerunt, et Amos, quem similiter transmisso vecte per tempora nefandissime necaverunt; et caeteros quos diversis et pene innumerabilibus referuntur vexasse suppliciis. Et lapidas eos qui ad te missi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ quia ꝑ ipsũ in nogtescit pat̾. Sicut
enĩ uerbis nr̃is id agit᷑ cũ uerũ dicimꝰ ut nrͣ
animus ignotescat audienti . & quic ꝗd secr&cũ
eorde gerimus. ꝑsigna huiusmodi ad cognitio¬
nem alterius ꝓferat᷑. sic illa sapientia. quã ds̃
pat̃ genuit. quia ꝑillã in nogteseit dignis
animis seoretissimus pater uerbũ enis con¬
uenientissime Nominatur. Alit̃ &iã uerbum

Expanded text:
 quia per ipsum innotescit pater. sicut enim uerbis nostris id agimus, cum uerum loquimur, ut noster animus innotescat audienti et quidquid secretum in corde gerimus per signa huius modi ad cognitionem alterius proferatur: sic illa sapientia, quam deus pater genuit, quoniam per ipsam innotescit dignis animis secretissimus pater, uerbum eius \'conuenientissime nominatur. Inter animum
Abbreviated transcription (Latin):
plere mensuram patrũ uroꝵ̃. Quod ẽ dicere ⁊
Quod illi minis fecerunt. uos suppl&e. Iili
occiderunt feruos. uos dnm̃ crucifigite Illi
homines. uos dm̃. Et quasi adhȩc possent illi¬
obicere. Non habemus modo ꝓph&as quos
occidamus adiungit. Ideo ecce ego mnto

Expanded text:
plete mensuram patrum vestrorum. Quod est dicere: Quae illi minus fecerunt, vos supplete. Illi occiderunt servos, vos Dominum crucifigetis: illi homines, vos Deum. Et quasi ad haec illi possent objicere: Non habemus modo prophetas quos occidamus, adjungit: Ideo ecce ego mitto
Abbreviated transcription (Latin):
misterii. quomodo indelic& misceri potuerit
factũ est. cũ ipsi nequeant rationem
indelic& societ᷑ anima corpori ut faat homꝰ¬
corporeaq. res coniungit᷑ id est corpori
anima miscetur. ut homo efficiat᷑. ita homo
coniunctus ẽ dõ & factus est ds̃. Ut fieres

Expanded text:
m solent, quomodo in Christo misceri potuerit factum est, cum ipsi reddere rationem societur anima corpori, ut fiat homoincorporeaque coniungitur et corpori anima miscetur ut homo efficiatur, ita homo coniunctus est deo et factus est Chris
Abbreviated transcription (Latin):
deeiusdẽ patris laude. lic& indigni
gaudeanus. Et quã uis nonsit nobis os
aperire p̃confusione. tam̃ illud mo¬
sarcũ unus quisq nrm̃ eidẽ dicat.
Scio quia misericors es dnẽ. Cũ me¬
tu & spe prestolantes utrimine sic̃
regib consue tudo ẽ. ut insuis nata¬
utus reos absoluant sic iste princes
dĩ ꝓpt̾ gaudiũ sue scẽ sollempnita¬
tis uincula nra relax&. Siqui dẽ
& illud occurrit memoriȩ. qđ int̾

Expanded text:
de eiusdem Patris laude, licet indigni, de eiusdem Patris laude, licet indigni, gaudeamus. Et quamuis non sit nobis os aperire prę confusione, tamen illud Mosaicum vnusquisque nostrum eidem dicat: Scio, quia misericors es Domine. Cum metu & spe præstolantes, vtrum sicut Regibus consuetudo est, vt in suis Natalitiis reos absoluāt: sic iste Princeps Dei, propter gaudium suæ sanctę solemnitatis, vincula nostra relaxet. Siquidem & illud occurrit me
Abbreviated transcription (Latin):
celsiorẽ gradũ ꝑ eundam patrẽ instu¬
tutũ. quimuacuũ gram̃ hatic ne quaqũa
ac ciprunt. sed que eis adõ donatast᷑ no¬
runt. De quib. ꝓpt̾ cor &rmimã unã
subr unius populi uocabulo ds̃ dicit.
Obauditis auris oboediuit mihi Quẽ
nimirũ inscis eius laudare iubemur.
Sed quiles eũ laudare debeant: scriptu¬
ra nõ tacq dicens ad ipsos. Quitimetis
dnm̃ liudate eũ. Et itẽ. Laudabunt dum̃
qui re quirent eũ. Quo contra. Nlon est
inquit speciosa laus in ore peccatoras
Qurid ergo de nobis cenfendũ ẽ. qui
supra modũ pecoitores sumus. & lau¬
des eius at tẽptare p̃ somimus. Sedun¬
ne pietatis diuitias ut tenientes. deeĩ¬
dẽ indulgentis simm patroni piiseriocꝵ¬
dia p̃sumimus. Deniq uidem scĩ seru¬
tura que inꝑsona iusto dieit: laudent
eũ cęli. mox subuoeit & terre ue pec¬
catores desperant. Nam a deomiscdmi
suã. ds̃ multiplioit. ut non solũ homi¬
nes. sedetiã ium̃ta saluat. Ergo & mnos

Expanded text:
eumdem Patrem institutum, qui in vacuum gratiam hanc nequaquam accipiunt, sed quæ a Deo donata sunt, norunt. De quibus, propter cor & animam vnam, sub vnius populi vocabulo Deus dicit: Obauditu auris obaudiunt mihi, quē nimirum in Sanctis eius, laudare iubemur. Sed quales eum laudare debeant, Scriptura non tacet, dicens ad ipsos: Qui timetis Dominum, laudate eum. Et item: Laudabunt Dominum, qui quærunt eum. Quo contra: Non est, inquit, speciosa laus in ore peccatoris. Quid ergo de nobis censendum est, qui supra modū peccatores sumus, & laudes eius attentare præsumimus? Sed diuinæ pietatis diuitias attendentes, de eiusdem indulgentissimi Patroni misericordia præsumimus. Denique eadem Scriptura, quæ in persona iustorum dicit: Laudent eum cœli, mox subiungit, & terra: ne peccatores desperarent. Nam adeo misericordiam suam Deus multiplicat, vt non solum homines, sed etiam iumenta saluet. Ergo & nos,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s enĩ dies dñĩ est nolite constari. qđ
exnobis uel. in nob̾ẽ triste obmit tam
& quasi nobis cũ sit hodie sponsus gaude¬
re p̃sumamꝰ. Munꝰ uero nrẽ confessi¬
onis uelut ante pedes pat̾ne pietatis
offerentes. nrm̃ posse ineiꝰ laude ꝙ am¬
miratione totũ subleuemꝰ. Eius autẽ
laudes tantũ quisq celsiori uoce clamat
quanto hunc ardentius amat. Qũamag¬

Expanded text:
Sāctus enim dies Domini est, nolite contristari. Quod Sāctus enim dies Domini est, nolite contristari. Quod ex nobis, vel in nobis triste est, omittamus: & quasi nobiscum sit hodie sponsus, gaudere pręsumamus. Munus vero nostrę cōfessionis, velut ante pedes Paternæ pietatis offerentes, nostrum posse in eius laude & admiratione, totum subleuemus. Eius vero laudes, quisque tanto celsiori voce clamet, quanto hunc ardentius amat,
Abbreviated transcription (Latin):
fit ab hominabilis ut scriptum ẽ
apud dm̃. Meminerimꝰ tam̃ quia
ad suꝑnũ iudicẽ. uel ad senatores
cęli placandos recogitatio seu tonfes¬
sio peecati specialit᷑ ꝓsit iuxta il¬
lud. Harra siquid habes ut iusti si¬
ceris. Iniquitatẽ mea ego inquit
agnosco. Et idõ quasi securus pos¬
rulat. Auerte faciem tuam apecca¬
catis meis. Quis quis uero nrm uult
sui meriti faciẽ contẽ plari. necesse
hab& ut in hoc speculũ intendat. id
dat. Inspectis enĩ ꝓut nrã paruitas ẽ.
illius gestis. uelquantũ nos inimo. uł
quantũ ipse in sublime sit anĩ aduerte¬
re poterimus. Hinc dequolib& peni¬
tente scriptũ est. Respiti&s homines
le spetiositate considerat. quantũ
se de forme at tendat. Que utilitas aute
de eadẽ confessione ꝓueniat. ibidem
signatũ est cũ dicitur. Liberemus eum
de suꝑbia. & debis quȩ fecit ut non eat
in ꝑditionẽ. At uero qr scriptura iubꝙ.

Expanded text:
sit abominabilis, ut scriptum est, sit abominabilis, ut scriptum est, apud Dominum . Meminerimus tamen, quia ad supernum judicem, vel ad senatores coeli placandos, recogitatio seu confessio peccati specialiter prosit, juxta illud: Narra si quid habes, ut justificeris . Iniquitatem meam, inquit, ego agnosco. Et ideo quasi securus postulat: Averte faciem tuam a peccatis meis . Quisquis vero nostrum vult sui meriti faciem contemplari, necesse habet ut in hoc speculum intendat, id dat. Inspectis etenim, prout nostra parvitas est, illius gestis, vel quantum nos in imo, vel quantum ipse in sublime sit, animadvertere poterimus. Hinc de quolibet poenitente scriptum est: Respiciet homines,  speciositatem, considerat quātū se deformem attendat. Quæ vtilitas autem de eadem confessione proueniat, ibidem signatum est, cū dicitur: Liberemus eū de superbia, & de his quæ fecit, vt non eat in perditionem. At vero, quia Scriptura iubet:
Abbreviated transcription (Latin):
biscũ agitur. qđ isdẽ pat̾ familias
nos suis solleͬpͣ nis inter eẽ non dedig¬
natur. O quanti stͣ etiã in remotis¬
simis trans maria regionib qui tan¬
topere gauderent. sieis uel semel
ad eĩ sacrũ corpus accedendi pos¬
sibilitas eet᷑. Unde ȩtiã conside ran¬
dũ est quid nobis adõ donatũ sit
ne forte sieĩ̾ presentiã minꝰ reuȩ¬
rent᷑ senserimꝰ. aut infecto corde
qđ absit incõspectu eiꝰ uacui uene¬
rimꝰ. dicat ipse ꝓphȩticũ illud.
Non est animamea adpopulum
istũ. Et ltem. Pro pe estu oriece &
longe arenib eo. Preterea cum
gis intrauerit ut uideat sollẽp̾ni¬
zantes tanquã discũ bentes. Nam
cũ spũ dĩ plenus sit nihil .ẽ. increa¬
turisdĩ qđ eũ latere possit. quisq
nsm̃ ꝓcuret. nefor pat᷑nos eiꝰ ocu¬
los cordis amictu. ł corporis offen¬
dat. Nã ut ipse dicit omis exaltatio
genꝰ est superbiȩ ꝑ quã maxime qͥsq

Expanded text:
biscum agitur, quod idem paterfamilias biscum agitur, quod idem paterfamilias nos suis solemniis interesse non dedignatur. O quanti sunt etiam in remotissimis trans maria regionibus, qui tantopere gauderent, si eius vel semel ad eius sacrum tumulū accedendi possibilitas esset! Vnde etiam cōsiderandum est, quid a Deo nobis donatum sit. Ne forte, si eius præsentiam minus reuerenter sēserimus, aut infecto corde quod absit in conspectu eius vacui venerimus, dicat ipse propheticum illud: Non est anima mea ad populum istum. Et itē: Prope es tu ori eorum, & longe a renibus eorum. Propterea cum gis intrauerit, vt videat solezantes, tanquam discumbentes nam cum spiritu Dei plenus sit, nihil est in creaturis Dei quod eum latere possit, quisque nostrum procuret, ne forte paternos ejus oculos cordis amictu vel corporis offendat. Nam, ut ipse dicit: Omnis exaltatio genus est superbiae, per quam maxime quisque