comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
norum operũ in suis temporibus
reddant. Dicit illis iħs. Numqua
legistis inscripturis lapidem que
reꝓbauerunt ardificantes. hic
factus est in caprt anguli: Quos
superius appellauit a gricolas &
uinitores. hos modo appellat ae-¬
dificantes. scribas uidelic& et
pharisȩos: non quod ardificantes
essent. sed quia populum exemplis
& doctrina ardificare debuissent.
La pidem tunc reprobauerunt id .ẽ.
hunc regnare suꝑ nos: & hunc
nescimus unde sit. Sed hic lapis.
factus est incaput anguli. Angu-¬
lus duos parietes nectit. & xp̃s fac¬
tus est in caput anguli qui duos
populos ex diuerso uenientes con¬
iunxit in semetipso: facrens pace̾
his qui prope erant. & his qui
longe. Adño factum est istud.
Hoc auten totũ adño factum est.
Et enim ille lapis inunitate sua
duos parietes coniungeret. hoc est
ut duos populos in uina aeccłã
coniungeret: non humanarum
utrium fuit. sed diuinȩ uirtutis.
Et est sensus. Quomodo implebit᷑

Expanded text:
norum operum in suis temporibus norum operum in suis temporibus reddant. « Dicit illis Jesus: Nunquam legistis in Scripturis: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? » Quos superius appellavit agricolas et vinitores, hos modo appellat aedificantes, scribas videlicet et Pharisaeos. Non quod aedificantes essent, sed quia populum exemplis et doctrina aedificare debuissent. « Lapidem tunc reprobaverunt, » id eshunc regnare super nos ; » et hunc nescimus unde sit. Sed lapis « factus est in caput anguli. » Angulus duos parietes nectit, et Christus factus est in caput anguli, qui duos populos ex diverso venientes conjunxit in semetipso, faciens pacem his qui prope erant, et his qui longe. « A Domino factum est istud. » Hoc autem a Domino totum factum est. Ut enim ille lapis unitate sua duos parietes conjungeret, hoc est, ut duos populos in una Ecclesia conjungeret, non id humanarum virium fuit, sed divinae virtutis. Et est sensus: Quomodo implebitur
Abbreviated transcription (Latin):
& dabo tibi gentes hereditatem tuã.
putabant ergo quod illo interfecto
hereditatem cius ad se transferre
possent. hoc est doctrinam illius de
ordibus gentium auferre: & iustitia
suam quac ex lege erat cordib eorũ
inserere. Eit ad prehensum cum
citerrunt extra uineam & occideit᷑ :
Euia dñs extra portam passus est.
uel extra uineam. eiecerunt illum
& occiderunt. hoc est primũ a cordib
suis circerunt ꝑ infidelitatẽ. & post¬
modum illum occiderunt. Cum
irgo uenerit dñs uineȩ: quid faci&
agricolis illis: In terrogauit dñs
sribas & phariseos quid facturus
sit pater familias adueniens illis
agricolis. non ut ignoret quid fac¬
turas sit: sed ut ip̃se ex sua respon-¬
sione eos conuincat. Sua en̾i seren¬
tia conuicti sunt: quod scilicoꝵ
propter suam nregligentiã notitia
scripturarum ad gentibes esset
est notitiam scripturarũ locabit¬
qui reddunt ei fructum tempo.¬
ribus suis.: id est qui fructum bo¬

Expanded text:
et dabo tibi gentes haereditatem tuam . et dabo tibi gentes haereditatem tuam . » Putabant ergo quod, illo interfecto, haereditatem ejus ad se transferre possent, hoc est doctrinam ejus de cordibus gentium auferre, et justitiam suam, quae ex lege erat, cordibus eorum inserere. « Et apprehensum eum, ejecerunt extra vineam, et occiderunt, » quia Dominus extra portam passus est. Vel extra vineam ejecerunt illum, et occiderunt, hoc est primum, a cordibus suis ejecerunt per infidelitatem, et postmodum illum occiderunt. « Cum ergo venerit dominus vineae, quid faciet agricolis illis? » Interrogat Dominus scribas et Pharisaeos, quid facturus sit paterfamilias adveniens illis agricolis, non ut ignoret quid facturus sit, sed ut ipse ex sua responsione eos convincat. Sua enim sententia convicti sunt, quod scilicet propter suam negligentiam notitia Scripturarum ad gentiles esset est, notitiam Scripturaruqui reddant ei fructum temporibus suis, id est, qui fructum bo
Abbreviated transcription (Latin):
quia exacerbauerunt sp̃m eiuo.
Cleiderunt & tam dauid quando
dixerunt. non est nobis pars in
dauid neq hereditas in filio isai.
Alios & iam prophrtas quosdam
occiderunt. quosdam urero lapida.¬
uerunt. Et iteru misit alios
seruos. plures prioribus. Serui
qui secundo mittuntur. chorum
prophetarum significant. Et fe.¬
cerunt illis si militer. id est quos.¬
dam lapidauerunt sicut naboth
quosdam exciderunt sicut ⁊ saia
secantes eum serra lignra. quosdi
non ut ipse aliquid dubitet in
quo summa scientia est: sed deus
dubitatiue loquitur. cum nt̃a in.¬
fidelitas increpatur. Agricole
autem uidentes filium. dixtran
intrai se. Hic est heres. uenite occi¬
dimus cum. Ex hoc loco datur
intellegi. quod iudȩi non per igno¬
rantiam sed per inuidiam xp̃m
aciderunt. Quando enim dixert᷑
totus mundus post ipsum abrit.
intellegebant eum illum esse de quo
per propham dicitur: postula ame

Expanded text:
quia exacerbaverunt spiritum ejus . quia exacerbaverunt spiritum ejus . » Ceciderunt etenim David quando dixerunt: « Non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Isai . » Alios etiam prophetas quosdam occiderunt, quosdam vero lapidaverunt. « Iterum misit alios servos plures prioribus. » Servi qui secundo mittuntur, chorum prophetarum significant. « Et fecerunt illis similiter, » id est, quosdam lapidaverunt, sicut Naboth: quosdam ceciderunt, sicut Isaiam, secantes cum serra lignea: quosdamnon ut ipse aliquid dubitet, in quo summa scientia est, sed Dominus dubitative loquitur, cum nostra infidelitas increpatur: « Agricolae autem videntes filium, dixerunt intra se: Hic est haeres. Venite, occidamus eum. » Ex hoc loco datur intelligi, quod Judaei non per ignorantiam, sed per invidiam Christum occiderunt. Quando enim dixerunt: « Totus mundus post eum abiit , » intelligebant eum illum esse, de quo per prophetam dicitur: « Postula a me,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ salomonem deinde reparauit
per besdram & neemiam. & ad
ultimum ꝑ iudam & fres eius.
Et locauit agricolis id ẽ cõmen-¬
dauit eam scribis & pharisçis.
ut fructum bonorũ operum ex
lege reportarent. Et petegre
profectus est. non mutatiorte loco¬
rum. quia ds ubiq est & nusqua
abest. quia sicuit ꝑhitremiam
dicit ds appropinquans est & non
delonge. Sed abisse dicitur. quia
cultoribus uineȩ operandi arbi¬
trium suac uoluntatis reliquit
Cum autem tempus fructuum
appropinquass&e misit seruos
suos ad agricolas. ut acciperent
fructus cius. empris fructuum
est: bonorũ operu reddendorum
Misit seruos suos ad agricolas.
aaron uidelic& & moysen. Et
agricolȩ apprehensis seruis cius
alium ciciderunt. Catiderunt
& enim moyfen & aaron. licet
non uerberibus sed tamen morib
& utrbis. nam &iam eos lapidare
uolurrunt. Et in psalmo leginus
& uexatus est moyses propter cos

Expanded text:
per Salomonem, deinde reparavit per Salomonem, deinde reparavit per Esdram et Nehemiam, et ad ultimum per Judam et fratres ejus. « Et locavit eam agricolis, » id est commendavit eam scribis et Pharisaeis, ut fructum bonorum operum ex lege reportarent. « Et peregre profectus est. » Non mutatione locorum, quia Deus ubique est, et nusquam abest, quia sicut per Jeremiam dicit : Deus appropinquans est, et non de longe: sed abiisse dicitur, quia cultoribus vineae operandi arbitrium suae voluntatis reliquit. « Cum autem tempus fructuum appropinquasset, misit servos suos ad agricolas, ut acciperent fructus ejus. » Tempus fructuum, tempus est bonorum operum reddendorum. Misit servos suos ad agricolas, Aaron videlicet et Moysen. « Et agricolae, apprehensis servis ejus, alium ceciderunt. » Ceciderunt etenim Moysen et Aaron, licet non verberibus, sed tamen moribus et verbis. Nam etiam eos lapidare voluerunt. Et in Psalmo legimus: « Et vexatus est Moyses propter eos,
Abbreviated transcription (Latin):
domus israhelitica est. Hoc en̾i
nomine sol& appellari eadem
gens in sacro eloquio. sicut isaias
dicit. Ci antabo dibecto meo can¬
ticum patruelis mei uineę suae.
Qurea facta est mihi in loco ubtri.¬
& cȩtera. Usq quo dixit urinea
dñi sabaotb domus isrł est. Ett
psalmista ait. U in eam deȩgypto
re promissionis habitatoribus suis
chananeis. in eadem terra gentẽ
is taheliticam collocauit. Et sepe
circumdedit ei. id est muros urbiu
& custodiam angeloru. Et fodit
in catorcular. Torcular significat
altare. qnͣm sicut intorculariuuȩ
exprimuntur ita & in altari san-¬
guis hostiarum & uictimarum
effundebatur. Uel ꝑ torcular pas¬
siorrem scoͬrum prophetarũ debe.¬
mus intellegere. quo nomine
sol& passio scoͬran designari.
Unde quosdam psalmos ꝓtorcula-¬
ribus inuenimus prętitulatos.
inquibus scoͬrum passio comnre¬¬
moratur. Eit ardificauit turri.
Turrim idest templum illud au¬
gustissimun quod dñs in medio
huerusalem aedificauit. primum

Expanded text:
domus Israelitica est. Hoc enim nomine solet appellari eadem gens in sacro eloquio, sicut Isaias dicit : « Cantabo dilecto meo canticum patruelis mei vineae suae. » Vinea facta est mihi in loco uberi, etc., usquequo dixit: Vinea Domini sabaoth, domus Israel est. Et Psalmista ait: « Vineam de Aegypto  promissionis habitatoribus suis Chanamaeis, in eamdem gentem Israeliticam collocavit. « Et sepem circumdedit ei, » id est muros urbium et custodiam angelorum. « Et fodit in ea torcular. » Torcular significat altare. Quoniam sicut in torculari uvae exprimuntur, ita et in altari sanguis hostiarum et victimarum effundebatur. Vel per torcular, passionem sanctorum prophetarum debemus intelligere, quo nomine solet passio sanctorum designari. Unde quosdam psalmos pro torcularibus invenimus praetitulatos, in quibus sanctorum passio commemoratur. « Et aedificavit turrim. » Turrim, id est templum illud augustissimum, quod Dominus in medio Jerusalem aedificavit, primum
Abbreviated transcription (Latin):
fecit multiplicata. Hoc ergo ammotun est sensib
quo erigeret᷑ mens. ꝙ exhibitũ oculis ubi exerceret᷑
intellectus. ut iniusibilem dm̃ ꝑ uisibilia oꝑa mira¬
remur. ꝙ erecti ad fidem ꝙ purgati ꝑ fidem: etiã
ipsum inuisibilit̾ iudere cuperemius: quẽ de reb
uisibilib inuisibilem nositremus. Nec tam̃ sufficit h̾
intueri miraculis xp̃i. Interrogemus ipsa miracu¬
la. quid nobis loquantur cde xp̃o. Habent enim si
intelligant᷑ linguam suam. Nam quia ipse xp̃c
uerbum dei est. etiam factũ uerbi uerbum ẽ nobis.
sit. Non tm̃ cĩ suꝑfitit delectem᷑ sed etiam alaitudi¬
nem ꝑscritemur. Habet enim aliquul uttus hoc qd̵
miramur. foris. Uilimus expectauimꝰ magnũ qͥd¬
dam. p̃clarum quidlã. & omnino liuinam. quod
fieri nisi adeo non possit. Lauclaiumus le facto fac¬

Expanded text:
fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem, et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse Christus Verbum Dei est, etiam factum Verbi, verbum nobis est. sit: non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus, hoc quod miramur foris. Vidimus, spectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam, et omnino divinum, quod fieri nisi a Deo non possit: laudavimus de facto fac
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa ad intelligendum deum. De
uisibilib ammonent humanam mentẽ. Quia em̃ ille
non est talis substatitia q̃ uideri oculis possit: ꝙ miracu¬
la eius quib totum mundũ regit unu̾samq creaturã
amministrat. assiduitate iuluerunt ita ut pene neme
dignetur attendere oꝑa dei nura ꝙ stupencla in quolibet
semnis grans. sccł̃m ipsam suam misccłiam seruauit
sibi quedam: q̃ faceret oportuno tempore preter usitatũ
miracłm est gubernatio totins mundi ꝙͣ saturatio
quinꝙ nulium hominũ de quint panib. et tañ
hec uemo uuratut. Illud mirantur homines ñ quia
mauis est. s quia rarũ est. Quis eiũ et nunc pascit
uiu̾sum mimilum: nisi ille qui de pautis granis
segetes trrat: Fecit gͦ quomodo deus. Unde eium
multiplicat ile pautis granis segetes. inde in mani¬
b suis multiplitauit quintꝑ panies. Potestas enim
erat in manib xp̃i. Panes autẽ illi quinꝙ quasi se¬
mina erant. ũ quidem t̾re manclata. s ab̃ eo qui t̾rã

Expanded text:
opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus, quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano, secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam quae faceret opportuno tempore, praeter usitatum miraculum est gubernatio totius mundi quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus, et tamen haec nemo miratur. Illud mirantur homines, non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram
Abbreviated transcription (Latin):
Defixȩ sunt in terra portȩ eiꝰ.
ꝑdidit & contriuit urctes eiꝰ:
fegem cius & principes eius
in gentibus. Nori est lex &
prophetȩ erus non inueireit
uisionem adño. Ioth
Sederunt in terra. conticurit̃
senes: filiȩ syon consperserunt
cinere capita sua. accinctae
sunt ciliciis. Abrecerunt in
terrã capita sua. uirgures filiȩ¬
hicrusalem.

Expanded text:
defixae sunt in terra portae eius perdidit et contrivit vectes eius regem eius et principes eius in gentibus non est lex et prophetae eius non invenerunt visionem a Domino IOTH sederunt in terra conticuerunt senes filiae Sion consperserunt cinere capita sua accincti sunt ciliciis abiecerunt in terra capita sua virgines Hierusalem
Abbreviated transcription (Latin):
ISTRUNT NINIS¬
tros ad tum ut comprchen¬
dere non potuerunt adhac
nolentem ut comprȩhenderetur. sed
audierunt docentem: qui urnerant
ad prehendere innocentem. Dixit
eigo iħs. Adhuc modicum tempus
uobiscum fum. Quod modo irultis¬
uos facete facturi estis. fed ñ modo
quia modo nolo. Quare modo nolo
Quia adhuc modicum tempus uo¬
biscum sum. & tunc uado ad cum
qui misit ine. Implere debeo dis¬
pensationem meam. Quertis nie¬

Expanded text:
iserunt ministros, ut eum comprehendere non potuerunt, adhuc nolentem ut comprehenderetur, sed audierunt docentem, qui venerant apprehendere innocentem. « Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum tempus vobiscum sum. » Quod modo vultis facere, facturi estis, sed non modo, quia modo nolo. Quare adhuc modo nolo? « Quia adhuc modicum tempus vobiscum sum, et tunc vado ad eum qui misit me. » Implere debeo dispensationem meam, et si
Abbreviated transcription (Latin):
amantus ęccłam. si caritate corpa.¬
ginamur. si catbolico nomine & fide
gaudimus. Igitur quantũ quisq
amat ecclãm xp̃i. tantũ hab& spm̃¬
sem̃. Habemus ergo sp̃m scm. si
amamus ȩccłam. Habemus aut.
si in cius compage & caritate consis¬
timus. quam apłs om̃ibus iurtutib
fiducialiter prȩposuit. Quiçumq
ipsam hab& cuncta habebit bona.
quia sine illa nihil proderit. qͥe quid
habere potuerit homo. Dequa
beatus ia cobus apłs ait. Qui aitẽ
offenderit in uno: factus est om̃iu
reus. De hac &iam & ipsa ueritas
att. In hoc eñi cognoseent om̃s quia
discipuli mti estis: si dilectionem

Expanded text:
amamus Ecclesiam, si charitate compaamamus Ecclesiam, si charitate compaginamur, si catholico nomine et fide gandemus. Igitur quantum quisque amat Ecclesiam Christi, tantum habet Spm. Habemus ergo Spiritum sanctum, si amamus Ecclesiam. Amamus autem, si in ejus compage et charitate consistimus, quam Apostolus omnibus virtutibus fiducialiter praeposuit. Quicunque ipsam habet cuncta habebit bona: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potuerit homo, de qua beatus Jacobus apostolus ait: « Qui autem offenderit in uno, factus est omnium reus . » De hac etiam et ipsa Veritas ait: « In hoc enim cognoscent omnes quia discipuli m
Abbreviated transcription (Latin):
suat. quam dicit etiuangelista
glorificationem dedit discipulis
suis sp̃m scm. dtinde cõmoratus
cum eis quad raginta dreb ut liber
actuũ a płorum demonstrat. ipsis
udentibus & uiuendo deducentib
iscendit in cęlũ. Ibi peractis
dectin diebus pente costes misit
furrant uno loco congregati: ac
ceptis om̃ium gentium linguis
locuti sunt. Quȩrit aliquis forsi¬
tan. baptizati in xp̃o. & incaritate
prȩceptoru eius uiuentes. quare
om̃ium gentium linguis non lo¬
quanturꝰ. dum certũ est spm̃ scm
cos accrpisse. quia ipsa ȩ̨ccłã quae
est corpus xp̃i. om̃ium gentium
linguis loquitur. Quod tunc in
primitiua ȩccłã prȩsignatũ est.
quȩ in iudea una tantum modo
gente initiata est: nunc urro ex
om̃ibus gentibus congregata.
Quomodo uiero unus tunc homo lo¬
quebatur linguis. ita modo unita
scã ȩccła om̃ibus loquitur linguis.
Accipimus ergo & nos spmͣa scm̃ si

Expanded text:
suam Dominus quam dicit Evangelista suam Dominus quam dicit Evangelista , glorificationem  dedit discipulis suis Spiritum sanctum, deinde commoratus cum eis quadraginta diebus, ut liber Actuum apostolorum demonstrat, ipsis videntibus, et videndo deducentibus, ascendit in coelum . Ibi peractis decem diebus, die Pentecostes, misitfuerant uno in loco congregati; quo accepto, omnium gentium linguis locuti sunt . Quaeret aliquis forsitan, baptizati in Christo, et in charitate praeceptorum ejus viventes, quare omnium gentium linguis non loquantur, dum certum est Spiritum sanctum eos accepisse? Quia ipsa Ecclesia quae est corpus Christi, omnium gentium linguis loquitur: quod tunc in primitiva Ecclesia praesignatum est, quae in Judaea una tantummodo gente initiata est, nunc vero ex omnibus gentibus congregata. Quomodo vero unus tunc homo loquebatur linguis, ita modo unitas sanctae Ecclesiae omnibus loquitur linguis. Accipimus ergo et nos Spiritum sanctum, si
Abbreviated transcription (Latin):
quia iłs nondum fuerat glorisan
Nam unusquisq hono hab& inst
quid est quod ait non eni erat sp̃s
datus. quia iħ̃s nondum erat glori
tacharia similiter dicente cuum¬
fuerat datus: Muilta ergo indicis
prȩcedentis sp̃s sci habrinus ante¬
quam diis glorificaret᷑ resur rections
asnis suac. Non eñi aliũ sp̃m
qum prophetȩ habuerant. qu
qr a uenturũ preuuntiauerant.
eđ inodus quidam futurus erat dn¬
satonis huius. qui om̃ino antea con¬
ꝯtigatos homines. accepto spũ sco
luguis om̃tum gentiũ fecit locutos
susse. P ost resurrectionem autem
suam. primũ quando apparuit
non erat sp̃sdatus. quia ibs nondũ
serat glorificatus. Eit in sufflauit
infaiciem corũ. Quo flatu pͥmi ho.¬
nin qũit fecit uiuificauit. & dt limo
etxt. Quo flatu animam membris
qm quem insufflauit in faciem
corum ut aluto exsurgerent. et
litteis operibus renuntiarent.
T unc ptimũ post resurrectionem

Expanded text:
quia Jesus nondum fuerat glorificatus. quia Jesus nondum fuerat glorificatus. Nam unusquisque homo habet in se quid est quod ait: Non enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorZacharia similiter dicente evanfuerat datus? Multa ergo indicia praecedentis Spiritus sancti habemus, antequam Dominus glorificaretur resurrectione carnis. Non enim alium Spiritum etiam prophetae habuerunt, qui Christum venturum praenuntiaverunt, sed modus quidam futurus erat donationis hujus, qui omnino antea congregatos homines accepto Spiritu sancto, linguis omnium gentium fecit locutos fuisse. Post resurrectionem autem suam, primum quando apparuit Non erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus, et insufflavit in faciem eorum , quo flatu primum hominem quem fecit, vivificavit, et de limo erexit: quo flatu animam membris  esse Spiritum quem insufflavit in faciem eorum, ut a luto exsurgerent, et luteis operibus renuntiarent, tunc primum post resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
cuuangelista dicens. Hoc aut̃ dixit
de spi. quem accepturi erant creden¬
tes in cum. Hoc tantũ sciamus.
quod decaritate hoc clamabat dñs
ihs. Clamabat ergo & dicit. ut
urniamus & bibamus: si utas sitit
animus. Et dicit quia cũ biberimꝰ.
flumina aquȩ̨ uiuę fluent de
uentre nr̃o. Vcuter interioris ho¬
minis. est conscientia cordis eius.
uiscit prirgata conscientia. & hau¬
riens foriten habebit. & iam ipsa
fons erit. Quis est fons. Ulel qͥa
esi Plumus qui manat de ueutre¬
interioris hominis: Ben
siccat quia manat. U debimus
nunc sit. quod bibunt qui crebis
indm. quia utiq xp̃iani sumur
& si credimus bibimus. Eit ams¬
quisq in se deb& cognoscere qui
bibit. si bibit ex eo quod bibit. P
enim nos deser& foris: si non desent
fontem. Expofuit euuangliati
& dixit unde dñs clamass&. ad qula
potũ inuitass&. quid bibentibus
propinass& dicens. Hoc aut̃ diceh
de sp̃i quen accepturi erant er¬
dentes in cũ. Nondũ eñi erat sps di

Expanded text:
dicens: « Hoc autem dixit de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. » Hoc tantum sciamus, quod de charitate hoc clamabat Dominus Jesus. Clamabat ergo et dicit, ut veniamus et bibamus, si intus sit animus. Et dicit, quia, cum biberimus, flumina aquae vivae fluent de ventre nostro. Venter interioris hominis est conscientia cordis ejus. viscit purgata conscientia, et hauriens fontem habebit, etiam ipsa fons erit. Quid est fons, vel quid est fluvius, qui manat de ventrinterioris hominis? Benesiccatur, quia manat. Videbimus quid nunc sit, quod bibunt, qui credunt in Deum, quia utique Christiani simus, et si credidimus, bibimus. Et unusquisque in se debet cognoscere quod bibit, si bibit ex eo quod bibit. Non enim nos deseret fons, si non deseramus fontem. Exposuit evangelista, et dixit unde Dominus clamasset, ad qualem potum invitasset, quid bibentibus propinasset, dicens: « Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. « Nondum enim erat Spi
Abbreviated transcription (Latin):
in finu patris consempiternus
patri sum: In terra loquebatur.
sed in patris suru se esse monstra¬
bat. Ante cȩteras dispensationes
dñi nr̃i & doctrinas salutis nt᷑ae
funderentur. alii ducerentut.
nouissimo festiuitatis illius dre
Tunc eñi ista agebantur quae
appellatur scenophegya id est taber¬
naculorum constructio. quã festiriita
non ut cumq loquendo sed clamando.
ut qui sttit ireniat ad rum. Si sitimꝰ
ueniamus. & non pedibus sed affes¬
& aliud est migrare corpore: alitid
corde. Migrat corpore: qui motu
corporis mutat locum. Migrat
corde: qui motu cordis inutat affectũ.
S i aliud amas aliud amabas.
non ibi su bieras. Clamabat
ergo nobis dñs. stabat eñi & clamabat.
Siquis sitit. urniat ad me & bibat.
Qui eredit inme sicut dicit scriptirra:
flumina de uentre cius fluent aquę

Expanded text:
in sinu Patris, consempiternus in sinu Patris, consempiternus Patri sum. In terra loquebatur, sed in Patris sinu se esse monstrabat. Inter caeteras dispensationes Domini nostri, et doctrinas salutis nostrafundernovissimo festivitatis illius die tunc enim ista agebantur, quae appellabantur scenopegia, id est tabernaculorum constructio, qua festivitate non utcunque loquendo, sed clamando, ut qui sitit, veniat ad eum. Sitimus, veniamus: et non pedibus, sed affec aliud est migrare corpore, aliud corde. Migrat corpore, qui motu corpcorde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es ubi eras. Clamabat ergo nobis Dominus: stabat enim, et clamabat: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionem suam prȩdixit.
olutrunt eñi agnoscere psente.
& postta quȩ sitruntꝰ. cũ uiderent
multitudinem iam credentem.
Magna enim signa facta sunt & tam
T unc per discipulos facta funt magna.
sed ille per illos qui & per scipsum.
Ipse qutppe illis dixerat. sine me nibil
potestis facere. Quare me non potert̃¬
inurnire: Quia nolurrunt eredere.
quia nullus sine fide saluari potest:
Dixtrunt ergo iudȩinon ad ipsũ. sed
ad se ipsos. Quo hic iturus. quia non
inuentemus eum. Numquid indis¬
persionem gentiũ iturus estioe doctu¬
rus gentes Non eni sciebant
uoluit prophetauerunt. Itirrus
cñt erat dñs ad gentes non prȩsentia
corporis sui. sed potestate diuina
indispͥulis suts. de quib dixit per
propħam. Quam pulebri funt¬
pedes euuangelitantit̃ pacem.
euuangelitantin boria. Inbis prdib
xpͣs iturus erat ad gentes &
Aocturus gentes. ut fidem accepis.¬
sent gentes quam rudȩi spreutrant.
qui uerũ nescrentes ꝓphetarunt.
quia ignorauerunt xp̃m dicentem.

Expanded text:
am praedixit. Noluerunt enim agnoscere praesentem, et postea quaesierunt eum, cum viderent multitudinem jam credentem. Magna enim signa facta sunt, etiamtunc per discipulos facta sunt magna, sed ille per illos, qui et per ipsum. Ille quippe illis dixerat: « Sine me nihil potestis facere » . Quare non potuerunt venire? Quia noluerunt credere, quia nullus sine fide salvari potest. « Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum, sed ad seipsos: Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? Nunquid in dispersionem gentium iturus est, et docturus gentes? Non enim sciebant voluit prophetaverunt. Iturus enim erat Dominus ad gentes, non praesentia corporis sui, sed potestate divina in discipulis suis, de quibus dixit per prophetam: « Quam pulchri pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona ? In his pedibus Christus iturus erat ad gentes, et per eos docturus gentes, ut fidem accepissent gentes, quam Judaei spreverunt. qui verum nescientes prophetaverunt, quia ignoraverant Christum dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
multis martyrium. dum infantẽ
quȩrit occidere xp̃m. Prestat hostis
dum noc&: beneficiũ tribuit cum
bccidit. In uideret enim eorũ głae
si amaret: sed aliac sunt terrestres
pugne. aliae celestes iuictoris. In
pręlio xp̃i moriendo uiuitur ca¬
dendo surgitur: uictoria ꝑ interi¬

Expanded text:
multis martyrium, dum infantem multis martyrium, dum infantem quaerit occidere Christum. Praestat hostis dum nocet, beneficium tribuit cum occidit; invideret enim eorum gloriae si amaret. Sed aliae sunt terrestres pugnae, aliae coelestes victoriae. In praelio Christi moriendo vivitur, cadendo surgitur, victoria per interi
Abbreviated transcription (Latin):
gressum & exitum: principiũ & occasũ.
ut ipsis posset tempote uno ut dixi
contingere & nascendo ingredi mun¬¬
dum: & dedicare martyrio cxlum
Probat nouos extrcitus xp̃s. rudes mi¬
lites signat: legiones lactentes uic¬
toria perpetrata coronat. Etunt
pio xpo uictores: qui actate fueran
coacquabes. Exunt in quã infanti
sine etitamine foites: sine pugna
uictores. Norunt uincere: qui
pugnate non norunt. Existunt
uictoriȩ conpotes: qui fuerant
artate inbellbes. Mercantur pęna
martyrium: głãm sanguine compa¬
rant. arternam uitam temporali
morte cominiitant. Nec timuit.
actas illa mottem. nec horruit.
Timere enimi non potuit: quȩ tuuere
non nouit. Transmittit infantes
xenia patri: primitias fructuum
exhibet geuitori. Ostendit fiturã
fȩcundissimã messem: dum in
semine tantam exhibet ubertate.
Derisit se: derisit hostilis inmanitas:
quȩ putauit turbari posse consiliũ¬
nͥ in iniuit sed contulit infantibus

Expanded text:
gressum et exitum, principium et occasum, gressum et exitum, principium et occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio coelum. Probat novos exercitus Christus, rudes milites designat, legiones lactentes victoria perpetrata coronat. Fiunt pro Christo victores, qui aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, sine pugna victores. Norunt vincere, qui pugnare non norant. Existunt victoriae compotes, qui fuerant aetate imbelles. Mercantur poena martyrium, gloriam sanguine comparant, aeternam vitam temporali morte commutant. Nec timuit aetas illa mortem, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis immanitas, quae putavit turbare posse consiliuo. Sed contulit infantibus
Abbreviated transcription (Latin):
fletus consolatione tergi. Vel certe
cur indiguit flere: quȩ non indiguit
consolationis sermone. Sed noluit
inquit scriptura consolati quia non
sunt: id est noluit consolati quia sunt.
Sudcirco noluit consolari quia sunt:
quomodo uoluit flere quasi illos qui
non sunt: Sed ut compendio iam
diuersitatum causa teddatur. con¬
ditio amatre defletur: sed spe głe
consolatio humana contempnitur.
Pictatis affcctus infletibus declarãt᷑.:
sed occisorũ gła. repudiũ consolationis
indicit. Pugnant en̾i in matre
affectus & fides. humanitas cũ deuo-¬
tione concertat. P langit affectus.
sed fides exultat: deflec humanitas:
sed druotio consolatur. Lacuit enim
matri humanitus flere: cui non
licuit consolatione humanitus indi
consolatione indiguit: quia hominis
fuit quod fleuit. cum manifeste ds
sit qui lazarũ suscitauit. Sed obeata
lactentiuũ gła: quibus pro xp̃o contigit
dedicare martyria. Expugnant tem¬
pore uno natiuitatem & moitẽ: in¬

Expanded text:
fletus consolatione tergi? Vel certe fletus consolatione tergi? Vel certe cur indiguit flere, quae non indiguit consolationis sermone? Sed noluit, inquit Scriptura, consolari, quia non sunt, id est, noluit consolari quia sunt. Si idcirco noluit consolari quia sunt, quomodo voluit flere quasi illos qui non sunt? Sed ut compendio jam diversitatum causa reddatur, conditio a matre defletur, sed spe gloriae consolatio humana contemnitur. Pietatis affectus in fletibus declaratur, sed occisorum gloria repudium consolationi indicit. Pugnant enim in matre affectus et fides, humanitas cum devotione concertat; plangit affectus, sed fides exsultat; deflet humanitas, sed devotio consolatur. Licuit enim matri humanitus flere, cui non licuit consolatione humanitus indigconsolatione indiguit, quia hominis fuit quod flevit, cum manifeste Deus sit qui Lazarum suscitavit. Sed o beata lactentium gloria! quibus pro Christo contigit dedicare martyria. Expungunt tempore uno nativitatem et mortem, in
Abbreviated transcription (Latin):
adcelum: aut occisorum anime ab
altari uociferentur ad dm̃. Contu.¬
lit martẏrium laudem: quib nega¬
uerat natura sermoriem. Lacuit
sanguine clamare: quibus narrare
non licebat uoce. Licuit sanguine
loqui: quibus lingua non licuit.
Miscent cum dño colloquia: quibus
humana negata sunt uerba. Sed eñi
iccisis in nocentibus istis. inpleta sunt
prophetiae uerba dicritis. Uox in
rana audita est fletus & plorationis
rachelis flentis filios stios: & noluit con¬¬
solari quia non sunt. Rachelẽ primo
ȩccłae esse ꝑsonam nemo qui abnuat.
Nemo. qui aliud contra ueritatem de-¬
fendat. Scd duo nr illa durersa conspicio.
flitus. & consolationis contemptus.
Sienim fleuit: cur consolari contẽpsit:
Nut si consolari contempsit. cur fleuit:
Ant quomodo conpetit consolari nolu-¬
isse. cui coipetit flesse. cum aut
flere non debuit quȩ consolari contepsit:
aut consolari debuit quȩ non flere
non potuit. cum manifestum sit

Expanded text:
ad coelum, aut occisorum animae ab ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem. Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licuit sanguine loqui, quibus lingua loqui non licuit. Miscent cum Domino colloquia, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . Rachelem primo Ecclesiae esse personam, nemo est qui abnuat, nemo qui aliud contra veritatem defendat. Sed duo in illa diversa conspicio, fletus et consolationis contemptus. Si enim flevit, cur consolari contempsit? Aut quae consolari contempsit, cur flevit? Aut quomodo competit consolari noluisse, cui competit flesse? Cur autem flere non debuit, quae consolari contempsit? aut consolari debuit, quae flere non potuit, cum manifestum sit
Abbreviated transcription (Latin):
crimen. Dignus adignis laudatur
& innocens in nocentium testimonio
prȩdicatur. Accipiunt en̾i axpͥo
& reddunt: consecuntur & referun.
Uno eñi tempore qui & dederat recepti
& qui accepit reddidit. Uno in qu̾a
tempore sua xp̃o redduntur: dum
eius laudes illi ab infantib referant̃
Diximus de laude infantum. Quid
delactentiũ laudibus ꝓtoferemus.
quorũ laudem inuenire ñ possimus
nisi cos ipsos qui laudauerunt noue¬
rimus Qui sint ubi sunt. qui
laudem intulerint quȩro: quiloqul
non norant. Neq enim artas illa
poterat posse quod natura non ae¬
derat: aut cȩlebrari a talibus pote¬
rat. quod institutio de negabat.
Dicunt namq dño laudes trucidati
abherode lactentes: locuntur san¬
guine quod lingua non possunt
Passione canunt: quod sermone
non norunt. Occisi prȩdicant. qd
uiui non poterant. Nec noutim
quid dicitur ut innocens sanguis
iuit dõ referat laudes. aut suas indic&
passiortes: cum abel sanguis clamet

Expanded text:
crimen. Dignus a dignis laudatur, crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens innocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet
Abbreviated transcription (Latin):
RDICATUR NOUUS
ab infantibus sermo. scis
lauidibus xp̃i. Ingłãm dñi. prima̾
uocrm a periunt in nocentes. Fiunt
periti laude: qui fuerant inperiti
sermone. Offerunt dño primitias
linguȩ: nouos oris immolant fras¬
tus. uerborum principia libant.
Infantia eium quae ꝑaetate᷑ loqui
non poterat. głas di cum gaudio
tesonabat. Norunt laudare xpͣm.
qui loqui non norant: fiunt periti
laude : qui fuerant inperiti sermono
Ostendunt laridibus dnm: suffraguo
prȩdicant xp̃m. Fiunt interea puo
sine magistro di serti: docti sine docꝰ¬
tore. periti sine cruditore. Agnos¬
cunt xp̃m: prȩdicant drim. Non
quem ꝑ suasio humana docuerat.
sed quem diuinitas in nocentibus
infprrabat. Cessant eni humana
cum diuina tractantur: quia hu¬
mana ipsa prodesse non poterant
nisi ditunorũ solatio subleuentur.
Necesse est eium terrena succumbere.
cum cȩlestia prędicantur: naturalu
silere cum uirtutes locuntur.
Erigitur itaq infantium actas in
laudem: quę delictorũ non noutrat

Expanded text:
dicatur novus ab infantibus sermo sanctis laudibus Christi. In gloriam Domini primam vocem aperiunt innocentes. Fiunt diserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffragiis praedicant Christum. Fiunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnoscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio sublevetur. Necesse est enim terrena succumbere, cum coelestia praedicantur; naturalia silere, cum virtutes loquuntur. Erigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non noverat
Abbreviated transcription (Latin):
UIA LMARGIENT E
dño missarum sollempnia
ter hodie celebraturi
loqui diu de euuan-¬
gelica lectione non possumus. sed
nos aliquiad uel breuiter dictre
redemptoris nt̃i natiuitas tpsa
compellit. Quid est quodinãscituro
dño mundus describitur mtsi hoc
quod aperte morstratur. quia ille
apͥpatebat in carne. qui dectos suos
ad scriber& inaeternitate: Quo
contra de reprobis per ꝓphetam̃
dicitur. Hebeantur de libro urutu¬
tium: & cum iustis non scribantur.
Qui bene & iam inbechleem nascit.
B ethleem quippe. domus panis int̾¬
pretatur. Ipse naniq est qui ait.
Ego sum panis uiuus. qui de celo
descendi. Liocus ergo in quo dñs
nasceretur. domus panis ante
uocatus est: quia futurũ profecto
erat. ut ille ibi ꝑ materiã carnis
appater& : qui clectorum mtntes in¬
terna satietate teficeret. Qui non
In parentũ domo. sed inuia nascitur.
ut ꝓfecto ostender&. quia ꝑhumani-¬
tatem quam ad sumpserat. quasi in
alieno nascebatur. Alitnũ uidelic&.

Expanded text:
uia, largiente Domino, missarum solemnia ter hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi hoc quod aperte monstratur, quia ille veniebat in carne, qui electos suos ascriberet in aeternitate? Quo contra de reprobis per Prophetam dicitur: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Qui bene etiam in Bethlehem nascitur: Bethlehem quippe domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam quam assumpserat quasi in alieno nascebatur. Alienum videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
lico oratulo p̃dicant᷑ incognita: adhuc cet̾i̾s mortalib ar¬
chana nr̃e redemptõis edocent᷑. Nec se tñ dde singłaritate
meriti. extellentiori fastu singlarit̾ extollit. s potius sue
conlitõis ac diune dignationis in om̃ib memor. famula¬
rũ se xp̃i consortio humilit̾ adiungit. Famuiatũ xp̃o de¬
Fiat ut sp̃c sc̃s adueniens me celestib dignã mysteriis
redilat: fiat ut in meo utero filius dei humane substantie
habitũ induat: att reclemptionẽ muncli tanquã sponsus
actib nr̃is. motie ꝙ recolamꝰ. euis semꝑ obsequiis om̃ia cor¬
poris nr̃i membra mancipenuis. Ad eus implendã uolũ¬
tatt̃ totũ nr̃e mentis dirigamꝰ intuitũ: siciꝑ ꝑceptis eiꝰ mu¬
uerib grãs recte uiuendo reddamus: ut ad maiora ꝑcien¬

Expanded text:
lico oraculo praedicatur, incognita adhuc caeteris mortalibus arlico oraculo praedicatur, incognita adhuc caeteris mortalibus arcana nostrae redemptionis edocentur: nec se tamen de singularitate meriti excellentioris singulariter extollit, sed potius suae conditionis ac divinae dignationis in omnibus memor, famularum se Christi consortio humiliter adjungit, famulatum Christo defiat ut Spiritus sanctus adveniens me coelestibus dignam mysteriis reddat, fiat ut in meo utero Filius Dei humanae substantiae habitum induat, atque ad redemptionem mundi tanquam sponsus actibus nostris motibusque recolamus, ejus semper obsequiis omnia corporis nostri membra mancipemus, ad ejus implendam voluntatem totum mentis nostrae dirigamus intuitum: sicque perceptis ejus munerib
Abbreviated transcription (Latin):
gruit. O portebat namꝙ ut apparens inmundo mediator
dei ꝙ hoĩm de utraꝙ itibu carnis originẽ habe̾t: qr nimirũ
ipse in humanitate assũpta utmꝙ habit̾us erat ꝑsonã ꝙ sa¬
ceidons scilicet ꝙ regis. Si quidem cle regia eiꝰ potestate q̃ eler¬
tis suis regnũ ꝑherine tribuit. p̃sens sc̃i eungłi lectio testat᷑.
qr iegnabit ĩ domo iacob inet̾nuĩ: & regni eiꝰ ñ etit finis. Por
ro de pomificali dignitate illiꝰ inqͣ ꝓ nr̃a redemptõe hostiã
sue carnis offetre dignat᷑ est testat᷑ ꝓph̃a quiait: tues satdos
met̾nũ scd̃m ordinem melchisedeth. Accepta autem tanta
gr̃a uideamꝰ b̾a maria ĩ qñta humilitatis arte ꝑsistat. Ecce
inquit antilla dñi. fiat m̃ scdm u̾bũ tuũ. Magnã quippe
humilitatis constantiam tenet: q̃ se ancillã sui conditoris
dum mat᷑ eligit᷑ appellat. Beata ĩ mulierib. cui cũ ange¬

Expanded text:
gruit. Oportebat namque ut apparens in mundo mediator gruit. Oportebat namque ut apparens in mundo mediator Dei et hominum de utraque tribu carnis originem haberet, quia nimirum ipse in humanitate assumpta utramque habiturus erat personam, sacerdotis scilicet et regis. Siquidem de regia ejus potestate, qua electis suis regnum perenne tribuit, et praesens sancti Evangelii lectio testatur: quia regnabit in domo Jacob in aeternum, et regificali ejus dignitate, in qua pro nostra redemptione hostiam suae carnis offerre dignatus est, testatur Propheta, qui ait: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Accepta autem tanta gratia, videamus beata Maria in quanta humilitatis arce persistat. Ecce, inquit, ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Magnam quippe humilitatis constantiam tenet, quae se ancillam sui conditoris dum mater eligitur, appellat. Beata in mulieribus ange
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ ad fidẽ. s ut bũ iã credenti que aulierat ampliora suꝑne
dispensatiõis miracła replicet. ut q̃ dñm uirgo erat paritura.
p̃tursorẽ quoꝙ dñi de amii ac de sterili patente cognosceret esse
nascitum. Dec mirandũ uixta hystoriã. qd elrabet cognota
dicit᷑ marie: tũ suꝑius hec de domo dauid. illa de filiab aaron
de q̃ dauid ortꝰ est uxoeẽ acteꝑit. uidelicet eliabeth filiã am¬
minadab sororẽ naa̾son qͥ fiit dux trib uida indeserto cum
egrederent᷑ ex ogypto. Rutsuscꝑ regnantib dauid posteris.
legimꝰ qd̾ ionila pontifex maximꝰ uxorem habu̾it de tribu re¬
gali: hoc est iosabeth filiam regis iorã. ipse ẽ ioada cuius fi¬
lium ⁊athariã uirũ eque scĩsimũ lapidauert iudei int̾ it̃plũ
tu feminis de tribu in tribũ. ut manifeste beatã dei genitricẽ¬
que detribu regia descendit cũ tͥbu sacerdotali cognationẽ
gñis habiusse constaret. qd̾ mystetiis celestib aptissime cõ¬

Expanded text:
em, sed ut bene jam credenti quae audierat, ampliora supernae dispensationis miracula replicat, ut quae Dominum virgo erat paritura, praecursorem quoque Domini de anu ac diu sterili parente cognosceret esse nasciturum. Nec mirandum juxta historiam, quod Elizabeth cognata dicatur Mariae, cum superius haec de domo Dade qua Dauid ortus est uxorem accepit Elyzabeth filiam Amminadab, sororem Naason, quiegrederentur ex Aegypto. Rursusque regnantibus David posteris legimus, quod Joiada pontifex maximus uxorem habuerit de tribu regali, hoc est, Josabeth, filiam regis Joram. Ipse est Joiada, cujus filium Zachariam virum aeque sanctissimum lapidavetuquae de tribu regia descendit, cum tribu sacerdotali cognationem generis habuisse constaret, quod ministeriis coelestibus aptissime con
Abbreviated transcription (Latin):
hiis qui de porriaiharũ stirꝑe tarms originẽ clixceĩt: seu
millis qͥ de alis nationib carnalit̾ editi. spiritali lauachro
sunt in xp̃o tenati. In qua uulelicet domo regne bit in e¬
terrum. ꝙ regni eiꝰ ñ erit finis. Regnat quippe in ea in
prisenti uita: cũ electorũ corcda ꝑ ficdem s dilectionem suã
in habitans regit: attys ptipienda suꝑne tetributionis dona
continua ꝓtectione gubernat. Regnabit in futura cũ eos¬
dem finito statu temporalis exilii acd habitationẽ pat̾e cele¬
stis patrie iuitroducit: in qua p̃senti eiꝰ uisione semꝑ admo¬
uiti. nichil aluid agere qͣm eiꝰ uacare laudib gaucdent.
Ditit autẽ maria ad angłm. Quomodo fiet istud qm̃¬
int̃ ̃ cognosco: Quomͦ inqͥt fieri potest. ut concipiã pariã¬
ꝙ filiũ: q̃ in castimonia uirginitatis uitam consummare lis¬
posui: Don autẽ quasi increlula uerbis angłi. quomodo hec
impleri ualeant reqͥrit. s certa quia oportebat impleri qd̾

Expanded text:
iis qui de patriarcharum stirpe carnis originem duxerunt, seu in illis qui de aliis nationibus carnaliter editi, spirituali lavacro sunt in Christo renati. In qua videlicet domo regnabit in aeternum, et regni ejus non erit finis. Regnat quippe in ea in praesenti vita, cum electorum corda per fidem et dilectionem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributionis dona continua protectione gubernat. Regnat in futuro, cum eosdem, finito statu temporalis exsilii, ad habitationem patriae coelestis introducit: in qua praesenti ejus visione semper admoniti nihil aliud agere quam ejus vacare laudibus gaudent. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud, qn cognosco? Quomodo, inquit, fieri potest, ut accipiam pariamque filium, quae in castimonia virginitatis vitam consummare disposui. Non autem quasi incredula verbis angeli, quomodo haec impleri valeant requirit, sed certa quia oportebat impleri, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sola sui oꝑatione creauit: id ẽ nullo uirili int̾uenientẽ ad¬
nuo iututẽ altissimi nominauit. uixta qd̾ dñs cum eiusdẽ¬
sp̃t aduentũ discipłis ꝓmitt̾et ait. Etͤffuito ꝓmissum pa¬
tris mei in uos. uos autẽ sedete in cuuitate. quoadusꝙ indu¬
contupistentie carnalis temꝑanit. Eiuinclauit a deside¬
riis tmporalib ac donis celestib mentẽ simul illuis tonse¬
dei: quia & de sc̃ifiratione sp̃c concipies: ꝙ scm erit qd̾ gigni¬
tur. Congruit concepnoni natuutas: ut que tontra huma¬
ne tonlitionis mor̃e uirgo ꝯcipis: supra humane consue¬
tudinis modũ dei filiũ generes. Om̃s qͣppe homities in ini¬
te deo ad uitã p̃ordinati sumꝰ t̾nã: ex aqͣ ꝙ spũ scõ renascimꝰ.¬

Expanded text:
sola sui operatione creavit: id est, nullo interveniente vnuo virtutem Altissimi nominavit: juxta hoc quod Dominuset, ait: Et ego mitto promissum Patris mei in vos: vos autem sedete in civitate, quoadusque induconcupiscentiae carnalis temperavit, emundavit a desideriis temporalibus, ac donis coelestibus mentem simul illius conseDei: quia quod de sanctificatione Spiritus concipies, sanctum erit quod gignitur. Congruit conceptioni nativitas, ut quae contra humanae conditionis morem virgo concipis, supra humanae consuetudinis modum Dei Filium generes. Omnes quippe homines in inite Deo, ad vitam praeordinati sumus aeternam, ex aqua et Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ stetisse asserit ꝙ nesciri. qr ꝑ car nem dñs aꝵ irens ꝯ
sibilis extitit es. pore: ꝙ inuisibilis maiefiste. De quoti
subdit. Qui post me uenit ante me faclus est. Si nae
dr᷑ ante me fastus: ac si dicat᷑ ante me positꝰ. Post me tig
ue ut: qi post nodũ ratis. Ante autẽ factus est. quat
platus. S hec paulo suꝑius dicens eti ĩ prelatõis eiꝰ emn¬
sas aꝑuit cum subiunxit: qͥa pricr me trat. Ac si aꝑtd
cat. Inde me etiam post natꝰ suꝑat: quo eñ natiuntatis
sue tempora ũ angustant. Nam qui ꝑ matrẽ in tẽpds
nascit᷑. sine matre ex patre gn̾atur. Cui quante reuerti¬
tie humilitatẽ debeat. subdendo manifestat. Ciuuse
sũ dignus soluere torrigiam taltiam̃ti. Mos apus ntt¬
rtł fuit ut siquis cam q̃ sibi cõpeteret acciꝑe uxdre nola
illi caltiam̃tũ solueret. qui ad hanc sponsus uire ꝑpni
hał et sporisam sponsus est. S qͥa iobe̾m homines

Expanded text:
nesciri, quia per carnem Dominus apparens, et visibilis exstitit corpore et invisibilis majestate. De quo etiam subdit: Qui post me venit, ante me factus est. Sic namque dicitur: Ante me factus, ac si dicatur, Ante me positus. Post me ergo venit, quia postmodum natus; ante me autem factus est, quia mihi praelatus. Sed haec paulo superius dicens, etiam praelationis ejus causas aperuit cum subjunxit quia prior me erat. Ac si aperte dicat: Inde me etiam post natus superat, quo eum nativitatis suae tempora non angustant. Nam qui per matrem in tempore nascitur, sine tempore est a Patre generatus. Cui quantae reverentiae humilitatem debtc. Mos apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure propihabet sponsam sponsus est . Sed quia Joannem homines