comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
implere ñ posse: ex studio uero peccare ẽ. bonũ
nec facere. nec amare. Sicut ergo ñnũꝗͣ gra¬
uius ẽ pecem̃ diligere. quã ꝑpetrare: ita nequiꝰ
est odisse iusticiã quã non fecisse. Sunt gͦ ĩmnulli
in eccła. qui non solũ non bona faciũt. sed etiã ꝑse¬
cuntur: et que ipsi facere negligũt. etiã in alus
detestant᷑. Horũ peccm̃ scilicet non ex infirmita¬
te uel ignorantia. sed ex solo studio perpetrat᷑:
qr uidelicet si uellẽt implere bona. nec tñ pos¬
sent. ea que in se negligunt. saltem in aliis ama¬
rent. Si enim ea ipsi uel solo uoto appeterẽt: fac¬
ta ab aliis non odissent. S bona eadem audien¬
do cognoscũt: uiuendo despiciũt: animaduer¬
tendo ꝑsecunt᷑. Sunt itẽ quidã in eccła: qui bo¬
na que facere despiciũt. etiam scire contẽpnũt.
Quia enim scriptũ ẽ. seruus nesciens uolũtatẽ
dñi sui. ⁊ non faciẽs digna. plagis uapulabit pau¬

Expanded text:
implere non posse; ex studio non peccare, est bonum implere non posse; ex studio non peccare, est bonum nec facere nec amare. Sicut ergo nonnunquam gravius est peccatum diligere quam perpetrare, ita nequius est odisse justitiam quam non fecisse. Sunt ergo nonnulli in Ecclesia qui non solum bona non faciunt, sed etiam persequuntur; et quae ipsi facere negligunt etiam in aliis detestantur. Horum peccatum scilicet non ex infirmitate vel ignorantia, sed ex solo studio perpetratur, quia videlicet si vellent implere bona, nec tamen possent, ea quae in se negligunt saltem in aliis amarent. Si enim ea ipsi vel solo voto appeterent, facta ab aliis non odissent; sed quia bona eadem audiendo cognoscunt, vivendo despiciunt, animadvertendo persequuntur. Sunt item quidam in Ecclesia qui bona quae facere despiciunt, etiam scire contemnunt. Quia enim scriptum est: Servus nesciens voluntatem domini sui, et faciens digna plagis, vapulabit pau
Abbreviated transcription (Latin):
le concussit: ⁊ dm̃ quẽ corde tenuit. uoce
denegauit. S qr infirmitatis culpa. uel igno¬
rancia eo facilius tergitur. quo non studio
ꝑpetratur. paulus qui ignorauit sciendo cor¬
rexit: et petrus motã ⁊ quasi arescentẽ iam
radicem fidei. lacrimis rigando solidaũ. Si gͥ
sortasse aliquis labitur in fide. petrũ aspici¬
at qui amare fleuit. quod per infirmitatem
de quib ipse per se magister dicebat. Si ñ
uenissem. ⁊ locutus eis fuissem: peccm̃ ñ habe¬
rent. Nũc aũ: excusacionẽ non habẽt de pec¬
cato suo. Et paulopost. Et uider̃t ⁊ oderũt.
⁊ me. ⁊ patrẽ meũ. Aliud est enĩ bona ñ fac̾e.
aliud bonorũ odisse doctorẽ: sicut aliud est
p̃cipitacione. aliud deliberacione peccare. Sepe
enim peccm p̃cipitaciõe ꝯmittitur: qd̾ tamen
consilio ⁊ deliberacione dãpnat᷑. Ex infirmita¬
te enim plerũq solet accidere amare bonũ. s

Expanded text:
lae concussit, et Deum quem corde tenuit voce lae concussit, et Deum quem corde tenuit voce denegavit. Sed quia infirmitatis culpa vel ignorantia eo facilius tergitur, quo non studio perpetratur, Paulus qui ignoravit sciendo correxit, et Petrus motam et quasi arescentem jam radicem fidei lacrymis rigando solidavit. Si ergo fortasse aliquis labitur in fide, Petrum aspiciat qui amare flevit quod per infirmitatem de quibus ipse per se Magister dicebat: Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Nunc autem excusationem non habent de peccato suo . Et paulo post: Et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum. Aliud est enim bona non facere, aliud bonorum odisse doctorem; sicut aliud est praecipitatione, aliud deliberatione peccare. Saepe enim peccatum praecipitatione committitur, quod tamen consilio et deliberatione damnatur. Ex infirmitate enim plerumque solet accidere, amare bonum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
peccator unusquisq respicitur: eum aut
a peccato conuertit᷑: aut ex peccato pu¬
nitur. De respectu conuersionis dicitur. qr
resperit dñs petrũ: et recordatus petrus.
sibilitatis nr̃e duriciã cum respicit. ad peniten¬
tiam emollit. Nequaquã enĩ post mortẽ liberat
quẽ ante mortẽ ad ueniã gr̃a non reformat.
post presens scłm iusticia addicit. De respectu
rursus ulcionis dicitur. Uultus aũ dñi suꝑ faci¬
entes mala: ut ꝑdat de terra memoriã eorũ.¬
quod omne peccm̃ trib modis admittitur:
nam aut ignorancia. aut infirmitate. aut stu¬
dio ꝑpetratur. Et grauius quidem ĩfirmitate
quam ignorancia: sed multo grauius studio
quã infirmitate peccat᷑. Ignorantia paulus pec¬
cauerat. cũ dicebat. Qui prius fui blasphemꝰ
⁊ ꝑsecutor. ⁊ contumeliosus. s miscd̃iam conse¬
cutus sum: qr ignorãs feci in incredulitate. Pe¬
trus uero infirmitate peccauit: qñ om̃e ĩ eũ
robur fidei qd̃ dño perhibuit. una uox puel¬

Expanded text:
peccator unusquisque respicitur, cum aut a peccato convertitur, aut ex peccato punitur. De respectu enim conversionis dicitur: Quia respexit Dominus Petrum, et recordatus Petrus sibilitatis nostrae duritiam cum respicit, ad poenitentiam emollit. Nequaquam enim post mortem liberat quem ante mortem ad veniam gratia non reformat. post praesens saeculum justitia addicit. De respectu rursus ultionis dicitur: Vultus Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eoruquod omne peccatum tribus modis admittitur; nam aut ignorantia, aut infirmitate, aut studio perpetratur. Et gravius quidem infirmitate quam ignorantia, sed multo gravius studio quam infirmitate peccatur. Ignorantia Paulus peccaverat, cum dicebat: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus, sed misericordiam consecutus sum: quia ignorans feci in incredulitate . Petrus vero infirmitate peccavit, quando omne in eo robur fidei quod Domino perhibuit una vox puel
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia suꝑ se metuũt: tũc tam̃ hec uehem̃ter
ꝑtimescũt. cum ad soluendũ humane condicioĩs
debitũ uenientes. districto udici ꝓpinquare se
cernũt: et fit tanto timor acrior. quanto et re¬
tributio eterna uicinior. Creseit pauor uicina
retributione iusticie : et urgente soluciõe carnis.
quantomagis districtũ iudiciũ iamiãq cernitur
tanto uehementiꝰ formidat᷑. Et si ea que sciunt
nũquã se p̃termisisse meminerũt. formidãt tñ
illa que nesciũt: qr uidelicet semet ipsos diudi¬
care ⁊⁊ ꝯp̃hendere omĩno non possunt: et urgen¬
te exitu. subtiliori terrent᷑ metu. Uñ redẽptor
nr solutioni carnis appropinquãs. ⁊ m̃brorum
suorũ speciẽ seruãs: factus in agonia cepit pro¬
lixrius orare. Quid enĩ pro se ille cũ agoniã pcc̃e¬
orabat : qui in terris positus. celestia cũ potestate
tribuebat: S appropinquante morte. nr̃e m̃¬
tis in se certam̃ expressit: qui uim quandã ter¬

Expanded text:
haec vehementer pertimescunt, cum ad solvendum humanae conditionis debitum venientes, districto judici propinquare se cernunt, et fit tanto timor acrior, quanto et retributio aeterna vicinior. Crescit pavor vicina retributione justitiae, et urgente solutione carnis, quanto magis districtum judicium jamjamque cernitur, tanto vehementius formidatur. Et si ea quae sciunt nunquam se praetermisisse meminerunt, formidant tamen illa quae nesciunt; quia videlicet semetipsos dijudicare et comprehendere omnino non possunt, et urgente exitu, subtiliori terrentur metu. Unde Redemptor noster solutioni carnis appropinquans et membrorum suorum speciem servans, factus in agonia, coepit prolixpeteret, qui in terris positus coelestia cum potestate tribuebat? Sed appropinquante morte, nostrae mentis in se certamen expressit, qui vim quamdam ter
Abbreviated transcription (Latin):
pos̃idebitis animas urãs. Quid ẽ enim animã
possidere. nsi ꝑfecte in om̃ib uiuere: cũctis
mentis motib ex uirtutis arce dñari: Qui gͥ
pacienciã tenet. animã possidet : qr inde contra
aduersa omĩa fortis efficit᷑.: unde sibi ⁊ seipsũ
uincendo dñat᷑. Et quo se laudabilit̃ frangit.
infractũ se fortiter exerit: q cũ in suis se uolup¬
tatib suꝑat. sese ad contͣria inuictũ parat: Lxxxxi.

Expanded text:
possidebitis animas vestras. possidebitis animas vestras. possidere, nisi perfecte in omnibus vivere, cunctis mentis motibus ex virtutis arce dominari? Qui igitur patientiam tenet, animam possidet, quia inde contra adversa omnia fortis efficitur, unde sibi et seipsum vincendo dominatur; et quo se laudabiliter frangit, infractum se fortiter exerit, quia cum in suis se voluptatibus superat, sese ad contrarium invictum parat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Custodem igitur condicionis nr̃e. pacienciã dñs
esse monstrauit: quia ipse nos possidere nos met¬
ipsos docuit. Quanta ergo sit impaciencie eul¬
pa. cognoscimꝰ: ꝑ quã et hoc ipsum amittimus
Ille enim uere ꝑfectus ẽ: qui erga imꝑfectionẽ
ꝓximi ĩpaciẽs non ẽ. Qͥ pacienciã seruare ꝯtẽp¬
nit. socialẽ uitã cicius per ĩpacienciã deserit:
neq enĩ seruari ũquã concordia. nisi per solam
pacienciã ualet. Crebro nãq in humana actio¬
ne nascitur: unde m̃tes hominũ uicissim a sua
uitate ⁊ dilectione separent᷑. Et nisi ad aduersa
toleranda in animo se p̃parẽt: cũ aduersitatis
aliquid acciderit. qd̾ animꝰ ferre ñ ualet. fr̃nã
concordiã relinquẽt. S qui alienã ĩꝑfectionẽ
ferre ñ ualẽs deserit: ipse sibi testis est. qd̾ per¬
fecte necdũ ꝓficit. Hinc ẽ qd̾ in eugłio ut supͣ
ꝯmemorauimꝰ ueritas dicit. In paciencia ur̃a:

Expanded text:
Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit, quia in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit. Quanta ergo sit impatientiam culpa cognoscimus, per quam et hoc ipsum amittimus lle enim vere perfectus est qui erga imperfectionem proximi impatiens non est. Qui patientiam servare contemnit, socialem vitam citius per impatientiam deserit; neque enim servari unquam concordia nisi per solam patientiam valet. Crebro namque in humana actione nascitur unde mentes hominum vicissim a sua unitate et dilectione separentur. Et nisi ad adversa toleranda in animo se praeparent, cum adversitatis aliquid acciderit quod animus ferre non valet, fraternam concordiam relinquunt. Sed qui alienam imperfectionem ferre non valens deserit, ipse sibi testis est quod perfecte necdum proficit. Hinc est quod in Evangelio, ut supra commemoravimus, Veritas dicit: In patientia vestra
Abbreviated transcription (Latin):
diuina largitate sufficitis. boni uerbi ciatos da¬
te ꝓxrimis ur̃is. In quantũ uos ꝓfecisse pensatis
etiam alios trahite: in uia dei habere socios desi¬
derate. Si ad dm̃ tenditis: curate ne ad eũ soli ue¬
niatis. Hinc enĩ scriptũ ẽ. Qui audit dicat ue¬
ni: ut qui iam in corde suꝑni uocẽ amoris ac¬
ceperit: foris etiã ꝓrimis uocẽ reddat exorta¬
cionis. Et fortasse panẽ ut indigenti porrigat
helemosinã ñ habet: sed maius ẽ quod tribuere
ualet. qui linguã habet. Plus est enĩ uerbi pabu¬
lo uicturã in perpetuũ mentẽ reficere: quã uen¬
trem moriture carnis pane terreno saciare. No¬
lite ergo fr̃s ꝓorimis ur̃is helemosinã uerbi sub¬
possidebitis animas ur̃as. Sic enĩ conditi
mirabiliter sumus: ut racio animã. ⁊ aĩa possi¬
deat corpus. Ius uero aĩe a corꝑis possessione repel¬
litur: si non prius anima a ricione possidetur.

Expanded text:
divina largitate sufficitis, boni verbi cyathos dadivina largitate sufficitis, boni verbi cyathos date proximis vestris. Inquantum vos profecisse pensatis, etiam alios trahite, in via Dei habere socios desiderate. Si ad Deum tenditis, curate ne ad eum soli veniatis. Hinc enim scriptum est: Qui audit, dicat: veni . Ut qui jam in corde vocem superni amoris acceperit, etiam foris proximis vocem reddat exhortationis. Et fortasse panem ut indigenti porrigat eleemosynam non habet, sed majus est quod tribuere valet qui linguam habet. Plus est enim verbi pabulo victuram in perpetuum mentem reficere, quam ventrem moriturae carnis pane terreno satiare. Nolite ergo, fratres, proximis vestris eleemosynam verbi subpossidebitis animas vestras. . Sic enim conditi mirabiliter sumus, ut ratio animam, et anima possideat corpus. Jus vero animae a corporis possessione repellitur, si non prius anima a ratione possidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ollite ab eo talentũ: et inutilẽ seruum
eicite in tenebras exteriores. unusquisq
nostrum in quantũ sufficit. in quantũ aspiraci¬
onis suꝑne grãm accepit: a prauitate ꝓximor̃
reuocare. et ad bene oꝑandũ exhortari: et̃nũ
quoq regnũ uel suppliciũ erranti debet denũ¬
ciare. Et nemo dicat. Ammon̾e non sufficio: exor¬
tari idoneus ñ sum. Quantũ potes exhibe: ne ta¬
lentũ male seruatũ qd̾ acceꝑas. in torm̃tis erigaris.
Neq enĩ plusquã unũ talentũ acceperat: qui hoc
abscondere magis studuit quã crogare. Et scimꝰ¬
designat᷑ sciencia. Alius doctrina ueritatis plenus:
audientiũ mentes inhebrtat. Per hoc ergo qd̾ di¬
cit: ꝓfecto fialam porrigit. Alius qd̾ sentit ex¬
plere ñ ualet: s qr hoc utcũq denũciat. ꝓfecto
per ciatũ gustũ prebet. In dei ergo gubernaculo
idest in scã ecclesia positi. si per doctrinã sapiẽtie
ministiare fialas mninime potestis: in quantũ ꝓ

Expanded text:
ollite ab eo talentum, et inutilem servum ejicite in tenebras exteriores . Unusquisque vestrum inquantum sufficit, inquantum aspirationis supernae gratiam accepit, a pravitate proximorum animos revocare, et ad bene operandum exhortari, aeternum quoque regnum vel supplicium erranti debet denuntiare. Et nemo dicat: Admonere non sufficio, exhortari idoneus non sum. Quantum potes, exhibe, ne talentum male servatum quod acceperas in tormentis pendere exigaris. Neque enim plus quam unum talentum acceperat qui hoc abscondere magis studuit quam erogare. Et scimdesignatur scientia. Alius, doctrina veritaaudientium mentes inebriat, per hoc ergo quod dicit profecto phialam porrigit. Alius quod sentit explere non valet, sed quia hoc utcunque denuntiat, profecto per cyathum gustum praebet. In Dei tabernaculo, id est in sancta Ecclesia positi, si per doctrinam sapientiae ministrare phialas minime potestis, in quantum pro
Abbreviated transcription (Latin):
sinapis. Sicut ungenta redolere lacius
nesciũt nisi ꝯmota: et sicut aromata fraglanciam
suã. non nisi cũ incendũt᷑ expandũt: ita sc̃ĩ uiri
om̃e quod uirtutib redolẽt. in tribulacionibus
ĩnotescũt. Unde et recte in eugłio dr̃. Si habueri¬
tis fidẽ. tanquã granũ sinapis. Granũ qͥppe sinapis
nͥ ꝯterat᷑. nequaꝗͣ uis uirtutis eius agnoscitur: nã
non contritũ lene ẽ. Si uero conterit᷑ in ardescit :
et quid in se acerrimũ latebat ostendit. Sic unus¬
quisq uir sẽs cũ ñ pulsitur: despicabilis ⁊ lenis
inuenit᷑. Si qua uero illũ tritura ꝑsecutioĩs op¬
primat. moac om̃e qd̃ calidũ sapit ostentat: ⁊ in
feruorẽ uirtutis uertit᷑. qͥcqͥd in illo añ despica¬
bile infirmũq uidebatur: qd̾q in se ꝑ tͣnquilli¬
tatis tẽpora libens operuerit. exagitatus tribu¬

Expanded text:
sit. Sicut enim unguenta redolere latius nesciunt, nisi commota, et sicut aromata fragrantiam suam nonnisi cum incenduntur expandunt, ita sancti viri omne quod virtutibus redolent in tribulationibus innotescunt. Unde et recte in Evangelio dicitur: Si habueritis fidem tanquam granum sinapis. Granum quippe sinapis nisi conteratur, nequaquam vis virtutis ejus agnoscitur, nam non contritum, lene est, si vero conteritur, inardescit, et quid in se acerimum lateat ostendit. Sic unusquisque vir sanctus cum non pulsatur, despicabilis et lenis aspicitur; si qua vero illum tritura persecutionis opprimat, mox omne quod calidum sapit ostentat, et in fervorem virtutis vertitur quidquid in illo ante despicabile infirmumque videbatur, quodque in se per tranquillitatis tempora libens operuerit, exagitatus tribu
Abbreviated transcription (Latin):
possessa rapientib relaxare: nullã pro acceptis iniu¬
riis iniuriã reddere : ĩmo adiunctis aliis pacienciam
prebere: Quasi enim sicomorũ nos ascendere dñs
p̃cepit: cũ dicit. Qͥ aufert que tua sunt: ne repe¬
tas. Et rursum. Si quis te ꝑcusserit in dexteram
maxillã: prebe illi et alterã. Per sicomorũ tͣnsiẽs¬
dñs cernitur : qr per hanc sapientẽ stulticiam.
et si necdũ ut est solide. iam tam̃ ꝑ contẽplacioĩs
Quã uidere nequeunt qui sibi sapientes uident᷑:
qr ad conspiciendũ dñm in elata cogitacionum
suarũ turba dep̃hensi. adhuc sicomorũ arborem

Expanded text:
possessa rapientibus relaxare, nullam pro acceptis injupossessa rapientibus relaxare, nullam pro acceptis injuriis injuriam reddere, imo et adjunctis aliis patientiam praebere? Quasi enim sycomorum nos ascendere Dominus praecipit, cum dicit: Qui aufert quae tua sunt ne repetas . Et rursum: Si quis te percusserit in dextram maxillam, praebe illi et alteram . Per sycomorum Dominus transiens cernitur, quia per hanc sapientem stultitiam etsi necdum u. Quam videre nequeunt qui sibi sapientes videntur, quia ad conspiciendum Dominum in elata cogitationum suarum turba deprehensi, adhuc sycomori arborem
Abbreviated transcription (Latin):
sapienciã contẽplari appetimꝰ: stultos nos humili¬
ter cognoscamus. Relinquamꝰ noxiã sapienciam:
discamꝰ laudabilẽ fatuitatẽ. Hinc qͥppe scriptũ ẽ.
Si quis uidet᷑ inter uos sapiẽs esse ii hoc seculo:
stultus fiat ut sit sapiẽs. Hine eugłice historie
uerba testant᷑. qr Zacheus cũ uidere p̃turba nil
posset. sicomorũ arborẽ ascendit: ut tͣnseuntem
dñm cerneret. Si comorus quippe: ficus fatua
dicit᷑. Pusillus itaq zacheus sicomorũ subiit. et
dñm uidit: qr qui mundi stulticiã humilit̃ eli¬
gunt. ipsi dei sapienciã subtilit̃ contẽplant᷑. Pusil¬
litatẽ nãq nr̃am. ad uidendũ dñm turba p̃pedit:
qr infirmitatẽ humane m̃tis. ne lucẽ ueritatis
intendat. curarũ scłariũ tumultus p̃mit. Sed
prudent̃ sicomorũ ascendimꝰ: si ꝓuide eam que
diuinitꝰ p̃cipitur stulticiã tenemus. Quid enim
in hoc mundo stulcius. quã amissa non querere:

Expanded text:
sapientiam contemplari appetimus, stultos nos humilisapientiam contemplari appetimus, stultos nos humiliter cognoscamus. Relinquamus noxiam sapientiam, discamus laudabilem fatuitatem. Hinc quippe scriptum est: Si quis videtur intestultus fiat ut sit sapiens . Hinc evangelicae historiae verba testantur , quod Zachaeus, cum videre prae turba nil posset, sycomori arborem ascendit, ut transeuntem Dominum cerneret. Sycomorus quippe ficus fatua dicitur: pusillus itaque Zachaeus sycomorum subiit, et Dominum vidit, quia qui mundi stultitiam humiliter eligunt, ipsi Dei sapientiam subtiliter contemplantur. Pusillanimitatem namque nostram ad videndum Dominum turba praepedit; quia infirmitatem humanae mentis, ne lucem veritatis intendat, curarum saecularium tumultus premit. Sed prudenter sycomorum ascendimus, si provide eam quae divinitus praecipitur stultitiam mente tenemus. Quid enim in hoc mundo stultius quam amissa non quaerere,
Abbreviated transcription (Latin):
operib in cogitacione caute custodire: ne si men-
tem eleuent bona non sint: que non auctorimi¬
agimus: si ex libris licet ñ canonicis. sed tamen
ad edificationẽ eccłe editis testimoniũ ꝓferamꝰ.
Eleazar nãq in prelio elefantẽ feriens strauit:
s sub ipso quẽ extinx̃e occubuit. Quos gͦ iste
significat. quẽ sua uictoria oppressit: nisi eos
qui uicia suꝑant. s sub ipsa que subigũt. suꝑ¬
biendo succũbũt: Quasi enĩ sub hoste quem ꝓ¬
sternit morit᷑: qui de culpa quã suꝑat eleuatur.
Sc̃ĩ igit᷑ in om̃i opere suo sollicite iuigilant.
cionib intumescãt: ⁊ tanto grauiꝰ offendant.
quanto in his que iuste uident᷑ agere foris. oc¬
cultius peccant. Perit enĩ om̃e quod agitur:
si non in humilitate sollicite custodiatur: lxxi¬
gressus dñs iħc. ꝑambulabat iericho:
et ecce Tacheus querebat uidere eian
quis esset. Si ueraciter esse sapientes. et ii sam di

Expanded text:
operibus in cogitatione caute cusoperibus in cogitatione caute custem elevant, bona non sint, quae non auctori miagimus, si ex libris, licet non canonicis, sed tamen ad aedificationem Ecclesiae editis, testimonium proferamus. Eleazar namque in praelio elephantem feriens stravit, sed sub ipso quem exstinxit occubuit . Quos ergo iste significat quem sua victoria oppressit, nisi eos qui vitia superant, sed sub ipsa quae subigunt, superbiendo succumbunt? Quasi enim sub hoste quem sternit moritur, qui de culpa quam superat elevatur. Sancti igitur in omni opere suo sollicite invigilent ntionibus intumescant, et tanto gravius offendant, quanto in his quae juste videntur agere foris occultius peccant. Perit enim omne quod agitur, si non humilitate sollicite custodiatur. Egressus Jesus perambulabat Jericho, et ecce Zachaeus quaerebat videre eum, quis esset . Si veraciter esse sapientes et ipsam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
grãs agebat: a quo acceꝑat bona que fecerat.
Magna certe munimina adhibuit: s uideamꝰ
ubi insidianti hosti foramen ĩmunitũ reliquit.
Quia non sum sicut ceteri hoĩum. raptores in¬
iusti. adulteri: uelut etiã hic publicanus. Ecce
ciuitatẽ sui cordis insidiantib hostib ꝑ elacio¬
nem aꝑuit: quã frustra per ieiuniũ et helemo¬
sinas clausit. Incassũ cetera sunt munita: cũ locꝰ
unus de quo hosti pateret aditus. ñ ẽ munitus.
Grãs recte egit: sed se ꝑuerse suꝑ publicanũ ex¬
tulit. Ciuitatẽ sui cordis extollendo prodidit:
quã abstinendo ⁊ largiendo seruauit. uicta ẽ ꝑ
abstinentiã gula. uentrisq ingluuies destructa:
suꝑata ẽ largitate tenacia: ⁊ auaricia depressa.
Quib hoc laborib actũ credimus : S o quot
labores uno uicio ꝑcussi ceciderũt: qͣnta bona
unius culpe gladio ꝑempta sunt. Unde magnoꝑe
oportet bona semꝑ agere. et ab ipsis nos bonis

Expanded text:
gratias agebat, a quo acceperat bona quae facerat. gratias agebat, a quo acceperat bona quae facerat. Magna certe munimina adhibuit, sed videamus ubi insidianti hosti foramen immunitum reliquit. Quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus. Ecce civitatem sui cordis insidiantibus hostibus per elationem aperuit, quam frustra per jejunium et eleemosynas clausit. Incassum caetera sunt munita, cum locus unus de quo hosti pateret aditus non est munitus. Gratias recte egit, sed se perverse super publicanum extulit. Civitatem sui cordis extollendo prodidit, quam abstinendo et largiendo servavit; victa est per abstinentiam gula, ventrisque ingluvies destructa, superata est largitate tenacia et avaritia depressa. Quibus hoc laboribus actum credimus? Sed o quot labores uno vitio percussi ceciderunt! quanta bona unius culpae gladio perempta sunt! Unde magnopere oportet bona semper agere, et ab ipsis nos bonis
Abbreviated transcription (Latin):
sionib differunt᷑: quia de ꝑfecta iusticia aliquid
minus habuerũt. Perfectorũ uero iustorũ anime.
mox ut huius carnis claustra exeunt. in celestib
sedib recipiunt᷑: quod et ipsa ꝑ se ueritas attesta¬
tur dicens. ubicũq fuerit corpus: illuc congre¬
gabunt᷑ aquile. Ac si aꝑte dicat. Quia celesti sedi
incarnatus ũr redẽptor p̃sideo: electorũ quoq
animas cũ carne soluero. ad celestia subleuo. ubi
igitur ipse redẽptor nr̃ est corpore: illue ꝓcul¬
dubio colliguntur iustor̃ anime. Et paulus dis¬
solui desiderat: et cum xp̃o esse. Qui ergo xp̃m
esse in celo non dubitat: nec animã pauli ĩ celo
omni parte muniat᷑. unũ uero foramen in ea
dubio hostis ingreditur. qui undiq exxclusus
esse uidebatur. Phariseus nãq qui in templo
oraturus ascendit: ciuitatẽ mentis sue quanta
municione uallauerit audiamꝰ. Ieiuno bis in
salbato: decimas do omĩum que possideo. Qͥ
p̃misit. Deus grãs ago tibi. Recte quippe deo

Expanded text:
eruntur, quia de perfecta justitia aliquid minus habuerunt. Perfectorum vero justorum animae mox ut hujus carnis claustra exeunt, in coelestis regni sedibus recipiuntur. Quod et ipsa per se Veritas attestatur, dicens: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae. Ac si aperte dicat: Qui coelesti sedi incarnatus vester Redemptor praesideo, electorum quoque animas cum carne solvero, ad coelestia sublevabo. Ubi igitur ipse Redemptor noster est corpore, illuc proculdubio colliguntur justorum animae; et Paulus dissolvi desiderat, et cum Christo esse . Qui ergo Christum esse in coelo non dubitat, nec animam Pauli in coelo muniatur custodia, unum vero foramen in ea dubio hostis ingreditur qui undique exclusus esse videbatur. Pharisaeus qui in templum oraturus ascendit, civitatem mentis suae quanta munitione vallaverit, audiamus: Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo; qui praemisit: Deus, gratias ago tibi. Recte quippe Deo
Abbreviated transcription (Latin):
norũ meorũ dñe do pauꝑibus: et si quid
aliquem defraudaui. reddo quadruplũ. Estima¬
cionẽ precii non habet: sed tam̃ regnũ dei tantũ
ualet quantũ habes. Ualuit petro et andree di¬
missis retib ⁊ naui: ualuit uidue duob minu¬
tis: ualuit alteri calice aque frigide. Ualuit
etiam xacheo dimidio substancie: qr dimidium
aliud ad hoc qd̾ iniuste abstulit. restituendũ in
quadruplũ reseruauit. Exteriora enĩ nr̃a dño
quãlibet parua sufficiũt: cor nãq ⁊ ñ substan¬
ciam pensat: nec ꝑpendit quantũ in eius sacri¬
ficio. sed ex quanto ꝓferatur. Regnũ itaq dei
ut dixiinꝰ: tantũ ualet. quantũ habes. Pensate
igitur fr̃s quid uilius cũ emitur: quid cariꝰ cum
possidetur. Preterea si aliquid auaricie estibus
anhelans. aliena diripuit: aspiciat hũc zacheũ:
qui si quid alicui abstulit. quadruplũ reddidit:¬

Expanded text:
um meorum, Domine, do pauperibus; et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum . Aestimationem pretii non habet, sed tamen regnum Dei tantum valet quantum habes; valuit Petro et Andreae, dimissis retibus et navi; valuit viduae duobus minutis, valuit alteri calice aquae frigidae, valuit etiam Zachaeo dimidio substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit restituendum in quadruplum reservavit. Exteriora enim nostra Domino quamlibet parva sufficiunt; cor namque et non substantiam pensat, nec perpendit quantum in ejus sacrificio sed ex quanto proferatur. Regnum itaque Dei, ut diximus, tantum valet quantum habes. Pensate igitur, fratres, quid vilius cum emitur, quid carius cum possidetur? Praeterea si quis avaritiae aestibanhelans aliena diripuit; aspiciat Zacchaeum, qui si quid alicui abstulit, quadruplum reddidit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ et boni malos. ⁊ mali cognoscũt bonos. Nam
⁊ diues ab abrahã cognoscitur. cui dictũ ẽ. rece¬
pistibona in uita tua: et electus lazarus. a rep¬
bo est diuite cognitus. quẽ mitti p̃cat᷑ ex noĩe
dicens. Mitte lazarũ ut intinguat extremũ di¬
giti sui in aqua: ut refrigeret linguã meã. In
qua uidelicet cognitiõe. utriusq partis cumu¬
lus retributioĩs excrescit: ut ⁊ boni amplius
gaudeãt qui secũ eos letari cõspiciũt. quos ama¬
uerunt : et mali dũ cũ eis torquẽt᷑. quos in hoc
mundo despecto deo dilexerũt: eos ñ solũ sua.
sed etiã eorũ pena consumat. Fit aũ quiddam
mirabilius in electis: qr ñ solũ eos agnoscũt qͦs
in hoc mũdo nouerãt: s uelut uisos ac cogni¬
tos recognoscũt bonos quos nũquã uiderunt.
Quia enim illic om̃s ꝯmuni claritate deum
ꝯspiciũt: non ẽ qd̾ ibi nesciãt. ubi scientẽ omĩa

Expanded text:
quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos. Nam quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos. Nam et dives a divite Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua . Et electus Lazarus a reprobo divite est cognitus, quem mitti precatur ex nomine dicens: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam. In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescit, et ut boni amplius gaudeant qui secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt; et mali, dum cum eis torquentur quos in hoc mundo despecto Deo dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem quiddam mirabilius in electis, quia non solum eos agnoscunt quos in hoc mundo noverant, sed velut visos atque cognitos recognoscunt bonos quos nunquam viderunt. Qui enim illic omnes communi claritate Deum conspiciunt, non est quod ibi nesciant ubi scientem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
et mitte lazarũ ut intinguat extremũ digiti sui
in aquã. ut refrigeret linguã meã: qr crucior in¬
hac flãma. Cui abrahã dicit. Fili recordare qr rece¬
pisti bona in uita tua: ⁊ lazarus similiter mala.
Diues aũ de se ipso iam spem salutis non habens:
ad ꝓmerendã suorũ salutẽ conuertit᷑ dicẽs. Rogo
te pater ut mittas eũ in domũ patris mei. habeo
enim quinq fratres: ut testet᷑ illis. ne ⁊ ipsi ueni-¬
ant in hũc locũ torm̃torũ. Quib uerbis aperte
declarat᷑: qr ⁊ boni bonos. ⁊ mali cognoscũt ma¬
los. Si igitur abrahã lazarũ minime cognouisset:
nequaquã ad diuitẽ in torm̃tis positũ de tͣnsacta
eius contricione loqueret᷑ dicens. qđ mala receꝑit
in uita sua. Et si mali malos ñ recognoscerẽt: ne¬
quaquã diues in torm̃tis positus. fr̃m suor̃ etiã
absentiũ meminisset. Quomͦ enĩ p̃sentes ñ pos¬
set agnoscere: qui etiã pro absentiũ memoria cu¬
rauit exorare : Qua in re illud qͦ ostenditur:

Expanded text:
at extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam. Cui Abraham dicit: Fili, recordare, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Dives autem de seipso jam spem salutis non habens, ad promerandam suorum salutem convertitur, dicens: Rogo te, pater, ut mittas eum in domum patris mei: habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum. Quibus verbis aperte declaratur quia et boni bonos, et mali agnoscant malos. Si igitur Abraham Lazarum minime recognosceret, nequaquam ad divitem positum in tormentis de transacta ejus contritione loqueretur dicens, quod mala receperit in vita sua . Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus fratrum suorum et jam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset agnoscere qui etiam per absentiam memoria curavit exorare? Qua in re et illud quoque ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec dm̃ diligũt de quo male sentiũt. nec
ꝓccimũ a quo diuidunt᷑. decalogi p̃ceptis adu̾si
offenderãt uocãt : et ut saluent᷑ clamãt dicen¬
tes. Iħu p̃ceptor miserere nr̃i. Quia enĩ ĩ u̾bis
illius se errasse significãt: hunc saluandi humi¬
liter preceptorẽ uocãt. Cũq ad cognitionem
preceptoris redeunt: mox ad formã salutis recur

Expanded text:
quia nec Deum diligunt, de quo male sentiunt, nec quia nec Deum diligunt, de quo male sentiunt, nec proximum, a quo dividuntur. Decalogi praeceptis adversi offenderant vocant, ut salventur clamant, dicentes: Jesu praeceptor, miserere nostri; quia enim in verbis illius se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant. Cumque ad cognitionem praeceptoris red
Abbreviated transcription (Latin):
eretici hoc habẽt propriũ. ut bonis mala
ꝑmisceãt: quatinus facile sensui audien¬
tis illudant. Si enim praua semꝑ dicerẽt: cicius
in fua prauitate cogniti. qd̾ uellẽt minime ꝑ¬
suaderent. Rursũ si semꝑ recta sentirẽt: ꝓfecto
heretici ñ fuisset̃. Itaq ꝑmiscẽt recta ꝑuersis. ut
ostendendo bona auditores sibi attrahant. et
exhibendo mala. latenti eos peste corrũpant:
ex rectis sensib trahãt: et ex ꝑuersis feriant.
Qͥ in p̃ceptis dei quia sana insanaq locutio¬
ne uariantur: bene in eugłio decem leꝑsorũ
sunt specie designati. Quorũ colori sano dum
uiciosus candor asꝑgitur: ĩmoderato hoc cando¬
re fedant᷑. Unde admonem᷑ non plus saꝑe quã
oportet sapere: s sapere ad sobrietatem. Qm̃
igit᷑ in lepra et pars cutis in fulgorẽ ducit᷑. et
pars incolore sano retinetur. recte lepsi hereticoᷤᷤ
exprimũt: qr dum rectis praua ꝑmiscẽt. ⁊ saniᷤ
insana. colorẽ fanũ maculis asꝑgunt. Qui etiam

Expanded text:
eretici hoc habent proprium ut bonis mala permisceant, quatenus facile sensui audientis illudant. Si enim prava semper dicerent, citius in sua pravitate cogniti, quod vellent minime persuaderent. Rursum si semper recta sentirent, profecto haeretici non fuissent. Itaque permiscent recta perversis, ut ostendendo bona auditores ad se attrahant, et exhibendo mala latenti eos peste corrumpant, ex rectis sensibus trahant, et ex perversis feriant. Hi in praeceptis Dei sana insanaque locutione variantur. Unde in Evangelio decem leprosorum sunt specie designati. Quorum colori sano dum vitiosus candor aspergitur, immoderato hoc candore foedantur. Unde admonemur: Non plus sapere, quam oportet sapere; sed sapere ad sobrietatem . Quoniam igitur in lepra et pars cutis in fulgorem ducitur, et pars in colore sano retinetur, recte leprosi haereticos exprimunt, quia dum rectis prava permiscent, et sanis insana, colorem sanum maculis aspergunt. Qui etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
mice: ad quod uenisti: Illos qui nobis
aduersantur. amicos nominare debemꝰ:
sicut a dño ipsi quoq traditori dr̃. Amice ad
quod uenisti. Et diues qui in inferniligne exu¬
ritur. ab abraham filius uocatur: qr si ꝑ nos ma¬
li corrigi nolũt. dignũ tam̃ est. ut a nobis ñ ex
sua nequicia. sed ex nr̃a benignitate nominent᷑:¬

Expanded text:
mice, ad quid venisti ? Illos qui nobis adversantur amicos nominare debemus, sicut a Domino ipsi quoque traditori dicitur: Amice, ad quid venisti? Et dives qui inferni igne exuritur, Abraham filius vocatur, quia etsi per nos mali corrigit negligunt, dignum tamen est ut a nobis non ex sua nequitia, sed ex nostra benignitate nominent
Abbreviated transcription (Latin):
in supplicio cognoscant: in uerbis dñi¬
cis suce claruis est ostensũ. In quib cũ dictũ
esset quod mortuus lazarus portatus ẽ ab angelis
in sinũ abrahe. et mortuus diues sepultus ẽ ĩ ĩfer¬
no: subiunctũ est. Qͥ eleuans oculos suos cũ esset

Expanded text:
in supplicio cognoscant, in verbis dominicis luce clarius est demonstratum. In quibus cum dictum esset quod mortuus Lazarus portatus est ab angelis in sinu Abrahae, et mortuus dives sepultus est in inferno, subjunctum est: Qui eleva
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis exemplũ. nobis sufficere nolu¬
it. Solus quippe illo tempore mortuus est.
& tam̃ solus minime surrexit: quia sicut su¬
perius scriptũ est. multa corpora sc̃oꝵ qui
dormierant surrererunt. Ablata sunt gͦ om¬
nia argum̃ta ꝑfidiȩ: Ne qͥs eium dicat spe¬
rare de se non debet. homo. quod in carne
sua exibuit homo d̾s: ecce cũ dõ homines
surrerisse cognouimus. quos puros homi¬
nes fuisse ñ dubitamus. Si gͥ membra nr̃i
redemptoris sumus: presumamus in nobis
qd̾ gestũ constat in capite. Si multum nos
abicimus: sperare debemus in nobis nos
m̃bra ultima. qd̾ de membris eius superio¬

Expanded text:
resurrectionis exemplum nobis sufficere voluresurrectionis exemplum nobis sufficere voluit. Solus quippe illo tempore mortuus est, et tamen solus minime surrexit; quia sicut superius scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt. Ablata sunt ergo omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat, sperare de se non debet homo quod in carne sua exhibuit homo Deus, ecce cum Deo homine surrexisse cognovimus quos puros homines fuisse non dubitamus. Si igitur membra nostri Redemptoris sumus, praesumamus in nobis quod gestum constat in capite; si multum nos abjicimus, sperare debemus in nobis, nos membra ultima, quod de membris ejus superio
Abbreviated transcription (Latin):
conditi: sp̃e resurrectionis nr̃e. ex ipsa de¬
bemus rerũ specie. et contemplatiõne colli¬
gere S quia in nobis sensus torpuit ratioĩs:
accessit in eremplo gr̃a redemptoris. Uenit
nãq conditor. ñr: suscepit mort̾e: ostendit
resur rectionẽ: ut qͥ resurrectionis spem ex
ratione tenere nolumus: hanc eius ex ad¬
iutorio. & exremplo teneremus. Beatus qͦ
iob de resurrectione dixit. Scio qd̾ redẽp¬
tor. nĩs uiuit: et in nouissimo die de terra
surrecturus sim. Quis qͥs gͥ resurrectionis
uirtutem. in se fieri posse desperat. uerba in
gentilitatẽ positi uiri fidelis crubescat: et
p̾enset quantȩ penȩ sit pondere. feriendus.
si adhuc ñ credit suam. qui iam resurrectio¬
nẽ dñi cognouit. factam. si et ille suam cre¬
didit. qͥ adhuc dñi ihu sperabat ẽẽ facien¬
dã. dd instruendã gͥ ignorantiam nr̃am. ad
roborandã infirmitatẽ nr̃am. dñs nr̃. suę re

Expanded text:
conditi, spem resurrectionis nostrae ex ipsa deconditi, spem resurrectionis nostrae ex ipsa debemus rerum specie et contemplatione colligere. Sed quia in nobis sensus torpuit rationis, accessit in exemplum gratia Redemptoris. Venit namque Conditor noster, suscepit mortem, ostendit resurrectionem; ut qui resurrectionis spem ex ratione tenere nolumus, hanc ex ejus adjutorio et exemplo teneremus. Beatus quoque Job de resurrectione dixit: Scio quod Redemptor meus vivit, et in novissimo die de terra surrecturus sum. Quisquis igitur resurrectionis virtutem in se fieri posse desperat, verba in gentilitate positi viri fidelis erubescat, et penset quanto poenae sit pondere feriendus, si adhuc non credit suam qui jam resurrectionem Domini cognovit factam, si et illic suam credidit Job qui adhuc Domini Jesu sperabat esse faciendam. Ad instruendam igitur ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, Dominus noster suae
Abbreviated transcription (Latin):
ex quibus ñ longe post conspicimus magna
arbusta surgere. folia pomaq proferre. Con¬
sideremus gͦ paruũ cuiuslibet arboris sem̃.
qd̾ in terra lacitur. ut arbor. ex illo ꝓducatur.
et comprehendamus si possumus. ubi in illa
tanta paruitate seminis. tam im̃sa arbor.
latuit. quȩ ex illo processit: ubi lignum. ubi
cortex. ubi uiriditas folior. ubi ubertas fruc¬
tuum. Nũqͥd nã in semine tale aliqͥd uideba¬
tur. cũ in terra iaceretur: Et tam̃ occulto re¬
rũ om̃ium opifice: cuncta mirabiliter ordi¬
nante. et in mollicie seminis latuit. asperi¬
tas corticis: et in teneritudine illius abscon¬
sa ẽ fortitudo roboris: et in siccitate eiꝰuber¬
tas fructificarionis. Qd gͦ mirum. si tenoissi¬
mum puluerẽ. uel a nr̃is oculis in elem̃tis
redactũ. eũ uult in hominẽ reformat: qui¬
qui ex tenuissimis seminibus. inmensa arbu¬
sta redintegaat: Quia gͦ rationales sumꝰ

Expanded text:
ex quibus non longe post conspicimus magna ex quibus non longe post conspicimus magna arbusta surgere, folia pomaque proferre. Consideremus ergo parvum cujuslibet arboris semen quod in terram jacitur ut arbor ex illo producatur, et comprehendamus, si possumus, ubi in illa tanta parvitate seminis tam immensa arbor latuit quae ex illo processit: ubi lignum, ubi cortex, ubi viriditas foliorum, ubi ubertas fructuum. Nunquidnam in semine tale aliquid videbatur, cum in terram jaceretur? Et tamen occulto rerum omnium opifice cuncta mirabiliter ordinante, et in mollitie seminis latuit asperitas corticis, et in teneritudine illius absconsa est fortitudo roboris, et in siccitate ejus ubertas fructificationis. Quid ergo mirum, si tenuissimum pulverem, vel a nostris oculis in elementis redactum, cum vult in hominem reformat, qui ex tenuissimis seminibus immensa arbusta redintegrat? Quia ergo rationabiles sumus
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ fieri posse desperant: et dũ arida ossa inspi¬
ciunt. hȩc uestiri carnbus. rursũq ad uitam
uiridescere posse diffidunt. Qͥ si resurrectio¬
nis fidem ex obedientia ñ tenent: certe hanc
tenere ex ratione debuerant. Qa enĩ cotidie
nͥ resurrectionẽ nr̃am in elem̃tis suis mundus
imitatur: ꝑcotidiana quippe mom̃ta lur
ipsa tempoͬralis quasi moritur. dũ suꝑueni¬
entibus noctis tenebris ea quȩ aspiciebatur
subtrabitur: et quasi cotidie resurgit. dum
lur ablata oculis suppressa iterũ nocte repa¬
ratur. ꝑ mom̃ta qͦ tempoꝵ cernimus arbus¬
ta uiriditatẽ folioꝵ amittere. a fructuũ ꝓla¬
tione post largitionẽ cessare: & ecce subito.
quasi ex arescenti ligno. uelud quadã ex re¬
surrectione uemente. uidemus folia erũpere.
fructus grandescere: et totã arborẽ redinuro
decore uestiri. Indesinenter cerminus parua
arboꝵ semina terrȩ humoribus cõm̃dari.

Expanded text:
nem fieri posse desperant; et dum arida ossa inspinem fieri posse desperant; et dum arida ossa inspiciunt, haec vestiri carnibus, rursumque ad vitam viridescere posse diffidunt; qui si resurrectionis fidem ex obedientia non tenent, certe hanc tenere ex ratione debuerant. Quid enim quotidie nisi resurrectionem nostram in elementis suis mundus imitatur? Per quotidiana quippe momenta lux ipsa temporalis quasi moritur dum, supervenientibus noctis tenebris, ea quae aspiciebatur subtrahitur, et quasi quotidie resurgit, dum lux ablata oculis, suppressa iterum nocte, reparatur. Per momenta quoque temporum cernimus arbusta viriditatem foliorum amittere, a fructuum prolatione post largitionem cessare; et ecce subito quasi ex arescenti ligno velut quadam resurrectione veniente videmus folia erumpere, fructus grandescere, et totam arborem redivivo decore vestiri. Indesinenter cernimus parva arborum semina terrae humoribus commendari,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e resurrectionis: considerata gła
capitis nr̃i.S ne qͥs uel cogitacione tacita for¬
sitan dicat. quod iccuro ille surrerit a mor¬
te. quia unus idc̃q d̾s. & homo. mortẽ quã
ex humanitate pertulit. ex diuinitate supe¬
raut: nos uͦ qui puri homines sumus. a mor¬
tis dampnatione surgere ñ possumus: recte
in resurrectionis eius tempore etiã multor
scõꝵ corpora surrererunt: ut in se nobis exẽ¬
plũ ostenderet: et de alior qͥ nobis ꝑ purã
humanitatem similes fuerunt nos resur
rectione roboraret: quatinus cũ se homo des¬
peraret pcipere qo in se ostenderat us homo.
hoc inse fieri posse presumeret. qd̾ in ipsis
factum cognosceret. quos puros fuisse ho¬
mines ñ dubitaret. Sunt uͦ non nulli qui con¬
siderantes qd̾ sp̃c a carne soluitur qd̾ caro in pu¬
tredinẽ uertitur: qd putredo in puluerẽ redi¬
gitur. qd puluis in elem̃tis soluitur. ut nequa¬
quã ab humanis oculis uideatur: resurrectio¬

Expanded text:
spem resurrectionis nostrae, considerata gloria capitis nostri. Sed ne quis vel cogitatione tacita forsitan dicat quod idcirco ille resurrexit a morte, quia unus idemque Deus et homo mortem, quam ex humanitate pertulit, ex divinitate superavit, nos vero, qui puri homines sumus, a mortis surgere damnatione non possumus, recte in resurrectionis ejus tempore etiam multorum sanctorum corpora resurrexerunt, ut et in se nobis exemplum ostenderet, et de aliorum qui nobis per puram humanitatem similes frectione roboraret: quatenus cum se homo desperaret percipere quod in se ostenderat Deus homo, hoc in se fieri posse praesumeret quod in ipsis factum cognosceret quos puros fuisse homines non dubitaret. Sunt vero nonnulli qui, considerantes quod spiritus a carne solvitur, quod caro in putredinem vertitur, quod putredo in pulverem redigitur, quod pulvis ita in elementa solvitur, ut nequaquam ab humanis oculis videatur, resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
rediret: De qͥbus eius uinculis petrus apłs at¬
testatur dicens. Quẽ deus suscitauit solutis do¬
loribus inferni: iuxta qd̃ impossibile erat te¬
neri illũ ab eo. Uincula itaq eius tunc solu¬
ta sunt: cũ infirmitates passionis illius. in re¬
surrectionis sunt gła cõmutate.xcui. D.¬

Expanded text:
rediret? De quibus ejus vinculis Petrus apostolus atrediret? De quibus ejus vinculis Petrus apostolus attestatur, dicens: Quem Deus suscitavit, solutis doloribus inferni, juxta quod impossibile erat teneri illum ab eo . Vincula itaque ejus tunc soluta sunt, cum infirmitates passionis illius in resurrectionis sunt gloriam commutatae. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
partes: & terra mota ẽ ꝙ petre scisse st̃¬
et monumenta aꝑta sunt. Incarnatus dñs qͥ
in forma dei equalis ẽ pacri: in forma serui
minor ẽ factus patre: quia minor. ẽ etiã scipso.
Nlaturã autẽ nr̃am suscipiens. iniquitatis iu¬
go nullomͦ tencri potuit: quẽ quãuis macula
culpȩ nr̃ȩ ñ attigit: passio tam̃ nĩx mortalita¬
tis astrinarit. Quasi quedam cm̃i uincula ha¬
buit. ea quȩ nos nequitię merito patimur.
morte sponte ligari se uoluit: et quȩ ꝑ resur
sescere. teneri. flagellari. crucifigi. nr̃ȩ morta¬
litatis uinculũ fuit. S cũ expleta morte uelũ
tẽpli rumperetur. sciderentur petre. monum̃¬
ta panderentur. inferm claustra patescerent.
qͥd aliud tot argum̃tis tante uirtutis ostendi¬
tur: nͥ. qd̃ illa infirmitatis nr̃e uincula solue¬
bantur: ut is qͥ ad suscipiendam serui formã
uenerat. in ipsa serui forma ab inferm uincu¬
lis absolutus. ad cęlũ etiam cũ membris liber

Expanded text:
partes, et terra mota est, et petrae scissae sunet monumenta aperta sunt . Incarnatus Dominus, qui in forma Dei aequalis est Patri, in forma servi minor est factus Patre, quia minor est etiam seipso. Naturam autem nostram suscipiens, iniquitatis jugo nullomodo teneri potuit; quem quamvis macula culpae nostrae non attigit, passio tamen nostrae mortalitatis astrinxit. Quasi quaedam enim vincula habuit ea quae nos nequitiae merito patimur, mortem sponte ligari se voluit, et quae per resusescere, teneri, flagellari, crucifigi, nostrae mortalitatis vinculum fuit. Sed cum expleta morte velum templi rumperetur, scinderentur petrae, monumenta panderentur, inferni claustra patescerent, quid aliud tot argumentis tantae virtutis ostenditur, nisi quod illa infirmitatis nostrae vincula solvebantur? ut is qui ad suscipiendam servi formam venerat, in ipsa servi forma ab inferni vinculis absolutus, ad coelum etiam cum membris liber
Abbreviated transcription (Latin):
iudice terribiliter apparente. astanti¬
bus legionibus angłor. assistente cuncto mi¬
nisterio cȩlestium potestatũ et electis om̃ib¬
ad hoc spectaculũ deductis. antiquus hostis
diabolus. in medium captiuus deducetur:
& cũ suo corpore. idẽ cũ reprobis om̃ibus. eter¬
nis gehennȩ incendus mancipabitur cũ dice¬
tur. Discedite a me maledicti in ignẽ ȩternũ.
qͥ paratus ẽ diabolo et angłis eius. Oquale
erit illud spectaculum. quando hȩc imina¬
nissima belua electoꝵ oculis ostendetur:
quȩ hoc belli tempore. nimis illos terrere
potuerat. si uideretur. S occulto ac miro
dĩ consilio. agitur: ut & nunc ꝑ eius gr̃am
a pugnantibus non uisa uincatur: et tunc
a letis uictoribus iam captiua uideatur. Tũc¬
aut̃e iusti diuino adiutorio quantũ debito¬
res sunt recognoscunt: quando tã fortem
bestiam uiderint. quã nunc infirmi. uicerũt:
et in hostis sui immnanitate conspiciunt. qͣn¬
tũ debeant gr̃ȩ defensoris sui. Redeunt enim

Expanded text:
judice terribiliter apparonte, astantibus legionibus angelorum, assistente cuncto ministerio coelestium potestatuad hoc spectaculum deductis, antiquus hostis diabolus iet cum suo corpore, id est, cum reprobis omnibus aeternae gehennae incendiis mancipatur, cum dicitur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . O quale erit illud spectaculum, quando haec immanissima bestia electorum oculis ostendetur, quae hoc belli tempore nimis illos terrere potuerat, si videretur! Sed occulto ac miro Dei consilio agitur ut et nunc per ejus gratiam a pugnantibus non visa vincatur, et tunc a laetis victoribus jam captiva videatur. Tunc justi divino adjutorio quantum debitores sunt plenius recognoscunt, quando tam fortem bestiam viderint, quam nunc infirmi vicerunt. Et in hostis sui immanitate conspiciunt quantum debeant gratiae defensoris sui. Redeunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
nullus detur iniquo terminus ultionis: quia
quamdui ualuit. habere noluit terminum cri¬
minis. At inquiunt nullus iustus. crudeli¬
tate pascitur: et delinquens seruus a iusto do¬
mino iccirco cedi precipitur: ut a nequicia cor¬
rigatur. Ad aliqͥd gͦ ceditur. cũ non eius dñs
cruciatibus delectatur. Iniqui uͦ gehenne ig¬
nibus traditi. quo fine semꝑ ardebunt: Et qr
certũ est quod pius et om̃ip̃c d̾s non pascit᷑
cruciatibus iniquoꝵ: cur paciantur miscri
si ñ expiantur: Qͥbus cicius respondemus.
quod om̃ip̃c deus quia piusẽ. miseroꝵ. crucia¬
tu ñ pascitur: quia aut̃e iustus ẽ. ab iniquor
ulcione imꝑpetuum non sedatur. S iniqui
om̃s ȩterno supplicio. & qͥdẽ sua iniquitate
pumiuntur: et tam̃ ad aliqͥd concremantur.
scilicet ut iusti om̃s. et in dõ uideant gaudia:
quȩ ꝑcipiunt: & in istis respiciant supplicia
quȩ euaserunt: ut tanto inȩternũ magis di¬

Expanded text:
nullus detur iniquo terminus ultionis, quia, nullus detur iniquo terminus ultionis, quia, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. At inquiunt: Nullus justus crudelitatibus pascitur, et delinquens servus a justo domino idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur: ad aliquid ergo caeditur, cum non ejus dominus cruciatibus delectatur. Iniqui vero gehennae ignibus traditi quo fine semper ardebunt? Et quia certum est quod pius et omnipotens Deus non pascitur cruciatibus iniquorum, cur cruciantur miseri si non expiantur? Quibus citius respondemus quod omnipotens Deus, qui pius est, miserorum cruciatu non pascitur; quia autem justus est, ab iniquorum ultione in perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes aeterno supplicio, et quidem sua iniquitate puniuntur, et tamen ad aliquid concremantur: scilicet, ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, et in istis respiciant supplicia quae evaserunt, ut tanto in aeternum magis di