comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di głam quexit: carnali delectatione pascitur:
& quesitis uoluptib nutritur. Sed plerumq
omĩps a̾s talem aminam misericordt᷑ respi¬
cit: & eius uoluptatib amaritudines ꝑmiscet.
U nd̃e dicit. Ecce ego sepiam uias tuas spinis.
Uie enim nr̃ȩ spinis septe sunt: quando in
hoc quod male cupimus dolorum punctiones
inuenimus. Et sepiam cas mareria: & semi
untur: cum deficłiis nr̃is dure in hoc mundo
obiectiones resistunt: & semitas nr̃as inuenire
non possumus. quia hoc quod male querimus
adipisci prohibemur. Et sequitur amatores
suos .&. non apprehendit eos. quȩrit & non
inuenet cos: quia malignos sp̃c quib se in
suis desĩiis anima subdidit. ad desidiorũ
suoꝵ effectum minime comp̃hendit. Sed
de hac salubri aduersitate quanta utilitas
nascatur adiungit cum subditur. S dicit.
U adam & reuertar ad urum meum pͥorem.
quia bene michi erat tunc magis qu̾a ñẽ.

Expanded text:
di gloriam quaerit, carnali delectatione pascitur, di gloriam quaerit, carnali delectatione pascitur, exquisitis voluptatibus nutritur. Sed plerumque omnipotens Deus talem animam misericorditer respicit, et ejus voluptatibus amaritudines permiscet. Unde dicit: Ecce ego sepiam vias tuas spinis. Viae enim nostrae spinis septae sunt, quando in hoc quod male cupimus, dolorum punctiones invenimus. Et sepiam eas maceria et semituntur, cum desideriis nostris durae in hoc mundo objectiones resistunt. Et semitas nostras invenire non possumus, quia hoc quod male quaerimus, adipisci prohibemur. Et sequetur amatores suos, et non apprehendet eos; quaeret et non inveniet eos; quia malignos spiritus, quibus se in desideriis suis anima subdidit, ad desideriorum suorum effectum minime comprehendit. Sed de hac salubri adversitate quanta utilitas nascatur, adjungit cum subditur, Et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc.
Abbreviated transcription (Latin):
nauigare proponunt. semꝑ aduersis flatib
ad deiectionis suȩ litora repellantur. Cũq
se frangi desiłiis suis aduersante mundo
conspiciunt: quid de se auctori suo debe
centes redeant: qui cum suꝑbientes ꝓ mundi
amore deserebant. Sepe namq non nulli ad
temꝑalem głam ꝓsicere uolentes aut longa
egritudine tabescunt. aut afflicti imuriis
concidunt. aut ꝑcussi grauib dampnis affli¬
guntur. & in mundi dolore uident. quia ni¬
chil confidere de eius uoluptate debuerunt.
met. E sequitur amatores suos: & non ap¬
prehendet eos. querit &. non inueniet eos.
& dicet. Uadam & reuertar ad uirum meũ
priorem. quia bene michi erat tunc magis
quam nunc. Uir uniuscuiꝰq fidelis animȩ
d̾̃s ẽ: quia hȩc uidelicet ei ẽ comuncta per
fidem. Sed illa que comuncta do fuerat
ania amatores suos sequitur: quando
mens quȩ iam ꝑfidem credidit adhuc se in-¬
mundis spiritib in oꝑatione substeruit. mũ¬

Expanded text:
navigare proponunt, semper adversis flatibus navigare proponunt, semper adversis flatibus ad dejectionis suae littora repellantur. Cumque se frangi in desideriis suis, adversante mundo, conspiciunt, quid de se auctori suo debeacentes redeant, qui eum superbientes pro mundi amore deserebant. Saepe namque nonnulli ad temporalem gloriam proficere volentes, aut longa aegritudine tabescunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravibus damnis affliguntur, et in mundi dolore vident quia nihil confidere de ejus voluptate debuerunt, suos, et non apprehendet eos; quaeret et non inveniet eos, et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc . Vir uniuscujusque fidelis animae Deus est, quia haec videlicet ei est conjuncta per fidem. Sed illa, quae conjuncta Deo fuerat anima, amatores suos sequitur, quando mens quae jam per fidem credidit, adhuc se immundis spiritibus in operatione substernit, mun
Abbreviated transcription (Latin):
afacie dñi qm̃ uenit. Ligna enim silue
gentes uocate sunt: quia in infidelitate
sua torte & infructuose semꝑ fuerunt.
Qui ergo ex illo agresti usu conuersi sunt:
ad cenam dominicam quasi ex sepib uene¬
runt. Notandum uero quod in hac inuita¬
tione tercia non dr in uita. sed compelle
intrare. Alii enim uocantur: & uenire
contempnunt. Ali uocantur: & ueniunt.
Aln autem nequaquam dr uocantur quia:
sed compelluntur ut intrent. Uocantur
& uenire contempnunt. qui donũ quide
intellectus accipiunt. sed eundem incellec¬
tum opibus non secuntur. Uocantur &.
ueniunt: qui acceptam intellectus grãm
operando ꝑficiunt. Quidam uero sic uo¬
cantur: ut etiam compellantur. Nam sunt
debeant: sed hec ex desiderio non sequunt᷑.
his ut suꝑuis diximus plerumq contingit:
ut in carnalib desideriis suis mundi hinꝰ
aduersitas feriat: apprehendere temporałe
grãm conentur & nequeant. &. dum ꝑ alta
pelagi quasi ad grandiores curas huius scłi

Expanded text:
niam venit . Ligna enim silvae gentes vocatae sunt, quia in infidelitate sua tortae et infructuosae semper fuerunt. Qui ergo ex illo agresti usu conversi sunt, ad coenam dominicam quasi ex sepibus venerunt. 9. Notandum vero est quod in hac invitatione tertia non dicitur Invita, sed Compelle intrare. Alii enim vocantur, et venire contemnunt; alii vocantur et veniunt; alii autem nequaquam dicitur quiased compelluntur ut intrent. Vocantur et venire contemnunt, qui donum quidem intellectus accipiunt, sed eumdem intellectum operibus non sequuntur. Vocantur et veniunt, qui acceptam intellectus gratiam operando perficiunt; quidam vero sic vocantur, ut etiam compellantur. Nam sunt  debeant, sed haec ex desiderio non sequuntur. His, ut superius diximus, plerumque contingit ut eos in carnalibus desideriis suis mundi hujus adversitas feriat: apprehendere temporalem gloriam conentur et nequeant; et dum per alta pelagi quasi ad grandiores curas hujus saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
tis temporalis in usu: ȩcerna in desid̃ĩo. Sit
res temporalis in itinere: desideretur ȩt̃a
in ꝑuentione: quasi ex latere respiciatur. qͥc¬
quo in hoc mundo agitur. Ante nos autẽ
cendant mentis oculi: dum tota intentione
ila conspiciunt ad quȩ iam spe ꝑuenmus.
Sastrpentur funditus uitia: non solum ab
actu oꝑis. sed etiam a cogitatione cordis euul¬
sa: Non nos uoluptas carnis non sollicitudo
curiositatis. non estus ambitionis a dm̃ca
cena prepediat. sed ipsa quoq quȩ honesta
in mundo agimus. quasi ex quodam latere
mentis tangamus: ut terrena quelibet sic
nr̃o corpori seruiant: quatinus cordi mini¬
me obsistant. Non ergo fr̃s audemus uobis
dicere ut omnia relinquatis: sed tamen si uul¬
tis etiam omnia retinendo relinquitis: si sic
temporalia geritis: ut tota mente ad et̾ña ten¬
datis. hinc et enim paulus apłs dicit. Tempꝰ
breue est: reliquum ẽ. Suꝑest ut qui habent

Expanded text:
res temporalis in usu, aeterna in desiderio; sit res temporalis in usu, aeterna in desiderio; sit res temporalis in itinere, desideretur aeterna in perventione. Quasi ex latere respiciatur quidquid in hoc mundo agitur. Ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa conspiciunt ad quae pervenimus. Exstirpentur funditus vitia, non solum ab actu operis, sed etiam a cogitatione cordis evulsa. Non nos voluptas carnis, non sollicitudo curiositatis, non aestus ambitionis a dominica coena praepediat, sed ipsa quoque quae honesta in mundo agimus quasi ex quodam mentis latere tangamus, ut terrena quae libent sic nostro corpori serviant, quatenus cordi minime obsistant. Non ergo, fratres, audemus vobis dicere ut omnia relinquatis; sed tamen, si vultis, omnia etiam retinendo relinquitis, si sic temporalia geritis, ut tamen tota mente ad aeterna tendatis. 12. Hinc etenim Paulus apostolus dicit: Tempus breve est: reliquum est ut qui habent
Abbreviated transcription (Latin):
uocat etiam ꝑ nos. uocat plerumq ꝑ mira¬
cula. uocat plerumq ꝑ flagella. uocat aigiti¬
do ꝑ mundi huuis prospera: uocat aliquan¬
do ꝑ aduersa. Nemo contempirat: ne dum
uocatus excusat. cum uoluerit non ualeat.
Audite quid sapientia dicat ꝑ salomonem.
T unc inuocabunt me & non exaudiam: mant
consurgent : &. non inuenient me. Hinc ẽ qu¬
fatuȩ iurgines tarde uenientes clamant. dnũ ti
aperi nobis. Sed iam tunc aditum querenisꝰ
dicitur. Amen dico uobis: nescio uos. Quid
inter hec fĩs̃ km̃i nisi relinquere omnia debe¬
mus. curas mundi postponere: solis defidetis
ȩternis inhiare: Sed hȩc paucis data funt.
Ammonere uos uolo ut relinquatis omma. sl
non p̃sumo. E igo si omĩa munda relimquias
non potestis. sic tenete quȩ hunis mundisus.
ut tamen ꝑ ea non teneamini in mundo. i
tertena res posfideatur non possideat: ut il
mentis ur̃ȩ dominio sit quod habetis. ne si
mens ur̃a terrenarum rerum amore unedes
a rebus suis magis ipsa possideatur. Sit eigo

Expanded text:
miracula, vocat plerumque per flagella, vocat aliquando per hujus mundi prospera, vocat aliquando per adversa. Nemo contemnat, ne, dum vocatus excusat, cum voluerit intrare non valeat. Audite quid Sapientia per Salomonem dicat: Tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non infatuae virgines tarde venientes clamant: Domine, Domine, aperi nobis; sed jam tunc aditum quaerentibus dicitur: Amen, dico vobis, nescio vos . » Hinc es charissimi, nisi relinquere omnia debemus, curas mundi postponere, solis desideriis aeternis inhiare? Sed haec paucis data sunt. 11. Admonere vos volo ut relinquatis omnia, sed non praesumo. Si ergo cuncta mundi relinquere non potestis, sic tenete quae hujus mundi sunt, ut tamen per ea non teneamini in mundo; ut terrena res possideatur, non possideat; ut sub mentis vestrae sit dominio quod habetis, ne si mens vestra terrenarum rerum amore vincitur, a rebus suis ipsa magis possideatur. Sit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Qui conuiuantes a malechitas uelud dausd gͥ¬
dio feriunt: quia suꝑbos quosq qui se in
mundo despexerant dñi uirtute uerbo pld¬
sternunt. Puer ergo egyptius qui in na
remanserat. amalechitas incerficit. qui fle¬
tumq ipsi mentes secularium p̃dicando supe¬
rant. qui prius cum secularibus in hinie inũ¬
dum currere non ualebant. Sed deductis ad
cȩnam pauꝑibus: quid puer subuingat audi¬
amus. Dũc factum ẽ ut imꝑasti: & ad huc
locus ẽ. Multi tales ad dominicam cenam ex
udea collecti sunt. sed multitudo quȩ ex
stahelitico populo credidit. locũ suꝑm con¬
uurii non impleuit. Intrauit iam frequentia
uidȩorum: sed adhuc locus uacat in regno.
ubi suscipi debeat numerositas gentium.
U nde &. eidem seruo dr. Exi in iuas. &. sepes.
&. compelle intrare. ut impleatur domꝰ mea.
Cum de uicis & plateis quosdam ad cȩnam
dominus inuitat: illum uidelicet populum
designat. qui tenere legem sub urbana con¬

Expanded text:
Qui convivantes Amalecitas velut David glQui convivantes Amalecitas velut David gladio feriunt, quia 1623 superbos quosque qui se in mundo despexerant Domini virtute prosternunt. Puer ergo Aegyptius qui in via remanserat Amalecitas interficit, quia plerumque ipsi mentes saecularium praedicando superant, qui prius cum saecularibus in hoc mundo currere non valebant. 8. Sed, deductis ad coenam pauperibus, quid puer subjungat audiamus: Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus est. Multi tales ad coenam dominicam ex Judaea collecti sunt, sed multitudo quae ex Israelitico populo credidit locum superni convivii non implevit. Intravit jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus vacat in regno, ubi suscipi debeat numerositas gentium. Unde et eidem servo dicitur: Exi in vias et sepes, et compelle intrare, ut impleatur domus mea. CDominus invitat, illum videlicet populum designat, qui tenere legem sub urbana con
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bint. Qui ilico conualescens: dux dauid fac¬
tus ẽ: conuiuantes a malechitas repetit. &
cos qui se debilem reliquerant. cum magna
fortitudine strauit. Amalechita quippe:
tur. quȩ terrena cuncta ambiendo quafi
lambunt. dum solis temporalib delectent᷑
Quasi enim populris lambens p̃dam facit: añ
terrena diligentes. lucra de alienis dampnis cx¬
aggerant. Sed puer egyptiuis eger in ua rehm¬
quitur: quia peccator quisq dum infirmati
ab huius mundi stati cȩperit. mox secularib
mentib indespectum uenit. Quem tam̃ da¬
uid muenit: eiq cibum & potum prebet
quia manu fortis dñs abiecta mundi non de¬
spicit.&. plerumq eos qui sequi mundum
minime ualentes quasi in uia remanent. ad
amoris sui grãm dñs conuertit. eisq uerbi
sui cibum potumq porrigit. & quafi duces
sibi in ta eligit. dum suos etiam prahcatorts
facit. Dum enim xp̃m peccatorũ cordibus
inferunt: quasi daiuid suꝑ hostes ducunt.

Expanded text:
praebuit; qui illico convalescens dux David facpraebuit; qui illico convalescens dux David factus est. Convivantes Amalecitas reperit, et eos qui se debilem reliquerant cum magna fortitudine prostravit. Amalecita quippe pntur? Quae terrena cuncta ambiendo quasi lambunt, dum solis temporalibus delectantur. Quasi enim populus lambens praedam facit, dum terrena diligentes lucra de alienis damnis exaggerant. Sed puer Aegyptius aeger in via relinquitur, quia peccator quisque dum infirmari ab hujus mundi statu coeperit, mox saecularibus mentibus in despectum venit. Quem tamen David invenit, eique cibum et potum praebet, quia manu fortis Dominus abjecta mundi non despicit, et plerumque eos qui, sequi mundum minime valentes, quasi in via remanent ad amoris sui gratiam convertit, eisque verbi sui cibum potumque porrigit; et quasi duces sibi in via eligit, dum suos etiam praedicatores facit. Dum enim Christum peccatorum cordibus inferunt, quasi David super hostes ducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut peccatores humiles eligantur. hos itaq
elegit ads quos despicit mundus: quia plerũq
ipsa despectio. hominem reuocat ad semetipsũ.
Is enim qui patrem reliquit & partem sub¬
stantiȩ quam ꝑceperat prodige expendit. post¬
quam esurire cepit in se reuersus dixit. Quan¬
ti mercennarii in domo patris mei habundant
parbus:. Longe quippe a se discesserat. qͣn¬
do peccabat: & si non esurisset in semetipsũ
mimiie redisset. quia postquã terrenis rebus
mndiguit. tunc cogitare cepit quid de spũalib
amisit. Pauꝑes ergo & debiles. ceci &. daudi
uocantur & ueniunt: quia infirmi quiq
atq in hoc mundo despecti. plerumq tan¬
to celerius uocem d̃ĩ audiunt: quanto & in
hoc mundo non habent ubi delectentur.
Q uod bene amalechitarum puer ille egẏptius
designat: qui amalechitis p̃dantib atq cur.¬
rentib eger remansit in uia. fame sitiq aru¬
it. Qnẽ tam̃ dauid inienit: ei cibuni potũq

Expanded text:
ut peccatores humiles eligantur. 7. Hos itaque ut peccatores humiles eligantur. 7. Hos itaque elegit Deus quos despicit mundus, quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Is enim qui patrem reliquit, et partem substantiae quam perceperat prodige expendit, postquam esurire coepit, in se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus? Longe quippe a se discesserat quando peccabat. Et si non esurisset, in semetipsum minime rediisset, quia postquam terrenis rebus indiguit, tunc cogitare coepit quid de spiritalibus amisit. Pauperes ergo et debiles, caeci et claudi vocantur, et veniunt, quia infirmi quique, atque in hoc mundo despecti, plerumque tanto celerius vocem Dei audiunt, quanto et in hoc mundo non habent ubi delectentur. Quod bene Amalecitarum puer ille Aegyptius designat , qui Amalecitis praedantibus atque currentibus aeger remansit in via, et fame sitique aruit. Quem tamen David invenit, ei cibum potumque
Abbreviated transcription (Latin):
Exi cito in plateas & uicos ciuitatis. &. pauꝑes¬
ac debiles. cecos & claudos introduc hnc. Ec¬
ce qui terrene substantiȩ plus iusto incubat:
uenire ad dominicam cenam recusat. Qui
labore curiositatis insudat: p̃parata uite alim̃¬
ta fastidit. Qui carnalibus desideriis inseruit:
spũalis conuiuii epulas respuit. Quia ergo
suꝑbi uenire rennuunt. patiperes eliguntur.
Cur hoc: Quia uixta pauli uocem infirma
mundi elegit as. ut confundat fortia. Sed
notandum nobis ẽ. quomodo describantur
metipsos infirmi sunt. Nam pauꝑes & quasi
fortes sunt: qui & positi in pauꝑtate suꝑbi¬
unt. Cȩci uero sunt: qui nullum ingenii
lumen habent. Clandi quoq sunt: qui rectos
gressus in operatione non habent. Sed dum
morum uitia in menbrorum debilitate desig¬
nantur: profecto liquet quia sicut illi pecca¬
tores fuerunt. qui uenire uocati noluerunt:
ita hi quoq peccatores sunt qui inuitantur
&. ueniunt. Sed & peccatores suꝑbi respuunt᷑:

Expanded text:
Exi cito in plateas et vicos civitatis, et paupeac debiles, et caecos et claudos introduc huc. Ecce qui terrenae substantiae 1622 plus justo incubat, venire ad dominicam coenam recusat; qui labori curiositatis insudat, praeparata vitae alimenta fastidit; qui carnalibus desideriis inservit, spiritalis convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur. Cur hoc? Quia, juxta Pauli vocem, Infirma mundi eligit Deus, ut confundat fortia . Sed notandum est quomodo describantur metipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque sunt, qui rectos gressus in operatione non habent. Sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet quia sicut illi peccatores fuerunt qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt qui invitantur et veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sit constitutum: noniulli tamen ñ ꝑ hoc
fecunditatem prolis. sed desideria expetunt
uoluptatis: & iccirco ꝑ ren iustam significa¬
ri potest non u congrue res niusta. Ad cȩ¬
nam uos ergo eterni conuiuii summus pater¬
familias inuitat: sed dum anariciȩ alius. aluis¬
curiositati. alius uoluptati carnis ẽ deditus:
nimirum reprobi om̃s simul excusant. dum
hunc terrena cura occupat: illum aliem actus
sagax cogitatio deuastat: alterius etiam m̃tẽ
uoluptas carnalis inquinat:. fastidiosus qͥsq
ad ȩcernȩ uite epulas non fastiuat. Sequitur.
Reuersus seruus: nuntiauit hec domino suo.

Expanded text:
 constitutum, nonnulli tamen non per hoc  constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis, et idcirco per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam ergo vos aeterni convivii summus paterfamilias invitat; sed dum alius avaritiae, alius curiositati, alius voluptati carnis est deditus, nimirum reprobi simul omnes excusant. Dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. 6. Sequitur: Reversus servus nuntiavit haec domino
Abbreviated transcription (Latin):
su niuntatoris ercusit: humilitatis uerba¬
ꝑmiscet dicens. rogo te habe me excusatum.
D um entm dicit rogo: & tamen uenire concẽp¬
nit: humilitas sonat in uoce: suꝑbia in actione.
Secce hoc diuidicat prauus quisq cum audit:
nec tamen ea quȩ diudicat agere desistit.
Nam cuilibet dum ꝑuerse agenti dicimus con¬
uertere. dm̃ sequere. mundum relinque.
ubi hunc nisi ad domincam tenam uocam̃:
S ed dum respondet. ora pro me: quia pecca
tor sum. hoc non possum facere: quid aliud
agit. nisi & rogat. & excusat: Dicens namiq¬
quia peccator sum. humilitatem insinuat.
subiungens autem conuerti non posfum. suꝑ¬
biam demonstrat. Rogando igitur excusat:
qui & humilitatem suꝑducit in uoce. & su¬
ꝑbiam exercet in actione. Alius autem drxit.
U.xorem duxi: &. ideo non possum uenire.
Quid ꝑ tixorem: nisi uoluptas carnis accipitur:
Nam quamius bonum sit coniugium. atq
ad ꝓpagandam sobolem ꝓuidentia diuina¬

Expanded text:
sui invitatoris excusat, verba humilitatis persui invitatoris excusat, verba humilitatis permiscet dicens. Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit, rogo, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione, et ecce hoc dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus: Convertere, Dominum sequere, mundum relinque, ubi hunc, nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed dum respondet, ora pro me, quia pector sum, hoc facere non possum, quid aliud agit, nisi et rogat et excusat? Dicens namque: Peccator sum, humilitatem insinuat; subjungens autem: Converti non possum, superbiam demonstrat. Rogando ergo excusat, qui et humilitatem superinducit in voce, et superbiam exercet in actione. 5. Alius autem dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem nisi voluptas carnis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina
Abbreviated transcription (Latin):
utroq sexi geminantur. Qui uidelicet cor¬
poriles sensus quia interna comp̃hendere
nesciunt. sed sola exteriora cognoscunt: &
deserentes intima ea quȩ extra sunt tangunt.
recte ꝑ eos curiositas designatur. Quȩ dum
alienam querit uitam discutere. semꝑ sua
intia nesciens studet exteriora cogitare.
Graue namq curiositatis ẽ uicium: quȩ dum
cuiusuibet mentem ad intelligendam proxi
mi uitam exterius ducit. semꝑ ei sua inti¬
ma abscondit: ut aliena sciens se nesciat.
& curiosi aminus quanto ꝑitus fuerit
alieni meriti: tanto fiat ignarus sui. Propt̾
hoc namq & de eisdem quinq iugis boũ
ãr: eo probare illa. Rogo te habe me excui¬
saitum. Ipsa enim excusantis uerba a uitii
sui significatione non discrepant. dum
dicit eo probare: quia uidelicet aliquando
ꝑtinere probatio ad curiositatem solet. Sed
notandum quod & his qui ꝓpter uillam. &
s qui propter probuanda uga boum acena

Expanded text:
utroque sexu geminantur. Qui videlicet corutroque sexu geminantur. Qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et, deserentes intima, ea quae extra sunt tangunt, recte per eos curiositas designatur. Quae dum alienam quaerit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet exteriorGrave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat. Et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fit ignarus sui. Propter hoc namque de eisdem quinque jugis boum dicitur; eo probare illa, rogo te habe me excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui significatione non discrepant, dum dicitur, eo probare illa; quia videlicet aliquando pertinere probatio ad curiositnotandum, quod et is qui propter villam, et is qui propter probanda juga boum, a coena
Abbreviated transcription (Latin):
inuitamur conunuiũ. & excusamus. Sed
coce inter hȩc estimare possum: quid sibi ol¬
da ur̃a respondeant. Occustis enim fortasse
cogitationibus sibi dicunt: excusare nolinꝰ.
ad ilud enim suꝑnȩ refectionis conuunum.
& uocari & ꝑuenire gratulamur. Loquendo
uobis tala mentes ur̃ȩ uerum dicunt: s nol
plus terena quam celestia ailigunt. si nos
amplius rebus corporalibus quam spũalib
occupantur. Unde hic quoq ipsa excusan¬
tum causa subiungitur cum protimis sub¬
inftitur. Primus dixit. Uillam emi. & ne¬
cesse habeo exire & uidere illam. Rogo te
habe me excusatum. Quid ꝑ uillam. nisi
terrena substantia designatur: Exiit ergo
uidere illam. qui sola exteriora cogitat ꝓpt̾
substantiam. Alter dixit. Iuga boum emi
quinq : & eo probare illa. Rogo te: habe
me excusatum. Quid in quinq nigis bo¬
um: nisi quinq corporis sensus accipimus:
Qui recte quoq iuga uocati funt: quia in

Expanded text:
invitamur convivium, et excusamus. Sed invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur. Unde hic quoque ipsa excusantium 1621 causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit: Villam emi, et necesse habeo exire, et videre illam; rogo te, habe me excusatum. Quid per villam nisi terrena substantia designatur? Exiit ergo videre villam qui sola exteriora cogitat propter substantiam. Alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Quid in quinque jugis boum nisi quinque corporis sensus accipimus? Qui recte quoque juga vocati sunt, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
titis: ecce ipse carnales epule in spũali uobis
alimento conuerse sunt. Ad abstergendum
naniq mentis ur̃ȩ fastidium: in cȩna dĩ ille
uobis singularis agnus occisus ẽ. Sed quidag¬
mus. qui hoc quod subiungitur adhuc
fieri a multis uidemus: Et ceperunt siumil
omnes excusare. Offert d̾s quod rogari debu¬
it: non rogatus dare uult. quod uix sperari
poterat: quia dignaretur largiri postiulatus.
Contemptus uero paratas diuitias refectionis
eternȩ denuntiat: & tamen simul om̃s excusant.
Ponanus ante mentis oculos minima: ut possi¬
mus digne pensare maiora. Si quispiam poteis
admuntandum quemlibet pauperẽ mitteret
quid fis̃ rogo. quid pauꝑ ille fecisset: nisi de
eadem sua inuitatione gauderet. responsum
humile redderet. uestem mutaret: ire qũ¬
totius festinaret: ne prior se ad potentis con¬
uiuium alter occurreret: Homo ergo dius
inuitat: & pauꝑ occurrere festinat. ad dei

Expanded text:
ritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis ritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis alimentum conversae sunt. Ad abstergendum namque mentis vestrae fastidium in coena Domini ille vobis singularis agnus est occisus. 3. Sed quid agimus, qui hoc quod subjungitur adhuc fieri a multis videmus? Et coeperunt omnes simul excusare. Offert Deus quod rogari debuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largiri postulatus, contemnitur; paratas vero delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare majora. Si quispiam potens ad invitandum quemlibet pauperem mitteret, quid, fratres, rogo, quid pauper ille faceret, nisi de eadem sua invitatione gauderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei
Abbreviated transcription (Latin):
loquor: hoc est quod ago. Seruus
enim sum sumim patrifamilias: cum uos
ammoneo ad contemptum scłi. inuitare uos
uenio ad cȩnam cdi. Nemoͬ ꝓpter me in hoc
locõ despiciat: &. si adinuitandum nequaqͣ
dignus appareo: sed tam̃ magne sunt deliciȩ
quas ꝓmitto. Sepe fis̃ mei solet euenire quod
dico: ut ꝑsona potens famulum habeat despec¬
tum. Cumq ꝑ eum suis forte uel extraneis
aliquod responsum mandat. non despicitur
ꝑsona loquentis serui: quia seruatur in corde
reuerentia dñi mittentis: nec pensant qui
audiunt ꝑ quem: sed quid uel a quo audiant.
Ita eggo frẽs ita uos agite: & si nos forsitan dig¬
ne despicitis. in mente tamen nr̃a uocantis
dm̃ reuerentiam seruate. conuiuȩ fieri sum¬
mi patrifamilias libenter obedite: corda
ur̃a discutite: atq ex eis mortale fastidium
pellite. Ad repellendum namq fastidium
ur̃m. iam parata sunt omnia. Sed si adhue
carnales estis. fortasse eptilas carnales inqui¬

Expanded text:
loquor, hoc est quod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inqui
Abbreviated transcription (Latin):
set ablatum: tanta ex eius corpore fraglan¬
tia odoris emanauit: ac si ex putrescente
carne illius pro uermib aromata ferbuissent.
Hec igitur dixi. ut e uicino exemplo ostende¬
rem posse non nullos & secularem habitũ
gerere. &. secularem animũ non habere.
Q uos enim talis in hoc mundo necessitas li¬
gat. ut ex omni parte exui a mundo non pos¬
sint: sic debent ea quȩ mundi funt tenere:
ut tamen eis nesciant ex mentis fractione
succumbere. Hec ergo cogitate fis km̃i:¬
& cum relinquere cuncta quȩ mundi sunt
non potestis: exteriora bene exterius
agite. sed ardenter interius ad et̃-¬
na festinate. Nichil sit quod deside.¬
rium ur̃e mentis retardet: nullius uos rei
in hoc mundo delectatio implicet. Si bonũ
diligitur: mens in bonis melioribus id est
in celestibus delectetur. Si malum metuit᷑:
mala animo eterna proponantur: ut dum
illuc ẽẽ conspicit & amplius quod diligat.
&. amplius quod ꝑtimescat: hic omnino ñ

Expanded text:
set ablatum, tanta ex ejus corpore fragranset ablatum, tanta ex ejus corpore fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescenti carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Haec igitur dixi ut e vicino exemplo ostendere possem nonnullos et saecularem habitum gerere, et saecularem animum non habere. Quos enim tales in mundo necessitas ligat, ut ex omni parte exui a mundo non possint, sic debent ea quae mundi sunt tenere, ut tamen eis nesciant ex mentis fractione succumbere. Hoc ergo cogitate, et cum relinquere cuncta quae mundi sunt non potestis, exteriora bene exterius agite, sed ardenter interius ad aeterna festinate. Nihil sit quod desiderium vestrae mentis retardet, nullius vos rei in hoc mundo delectatio implicet. Si bonum diligitur, mens in bonis melioribus, id est in coelestibus delectetur. Si malum metuitur, mala animo aeterna proponantur, ut dum illic esse conspicit et amplius quod diligat, et amplius quod pertimescat, hic omnino non
Abbreviated transcription (Latin):
tentione. Nam cum propinquante mortis
eius cempore grauissima aeris tempestas obsis¬
teret. ne ad sepeliendum duci potuisset: eũq
coniux sua cum fietu uehementissimo requi¬
reret dicens. quid faciam quomodo te eicio¬
ad sepeliendum. quȩ ostium domus huius
egredi pre minia tempestate non possum:
tunc ille respondit. Noli mulier flere: quia
mox ut ego defimctus fuero: aeris serenitas
redit. Cuius protinus & uocem mors. & mor¬
tem serenitas secuta ẽ. Cuius manus ac pe¬
des podagri humore tumescentes. & uersi in
uulnerib fuerant: & ꝓfluenti same patebãt.
Sed cum corptis illius ad lauandum ex more¬
fuisset detectum: ita manus pedesq illius
sani reꝑti funt: ac si unquam uulneris ni¬
chil habuissent. Ductus itaq ac sepultus ẽ.
eiisq comugi uisum ẽ ut quarto die quod¬
in sepulchro illius marmor quod suꝑ positũ
fuerat mutari debuisset. Quod indelicet
marmor corpori euis suꝑ positum dum fuis¬

Expanded text:
tentione. Nam cum, appropinquante mortis tentione. Nam cum, appropinquante mortis ejus tempore, gravissima aeris tempestas obsisteret ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque conjux sua cum fletu vehementissimo requireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? Tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus fuero, aeris serenitas redibit. Cujus protinus et vocem mors, et mortem serenitas est secuta. Cujus manus ac pedes podagrae humore tumescentes, et versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed cum corpus illius ex more ad lavandum fuisset detectum, ita manus pedesque illius sani reperti sunt, ac si unquam vulneris nihil habuissent. 1627 Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuis
Abbreviated transcription (Latin):
um recligit: &. tamen hec eadem non sunt
sue menti dñari. ut subiecta foris seruant
&. numquam intentionem animi ad alia ten¬
dentis frangant. Quicumq ergo tales sunt:
cis ꝓfecto terrena omnia non ad desiderium
sed̃ add usum assunt: quia rebus quide neces¬
sariis uitu̾ntur. sed nichil habere cum peccato
cuyiunt. De ipsis quoq reb habitis cotidie
mercedes acquirunt: & plus gaudent de bo¬
no opere: quam de bona possessione. Ac ne ali¬
quib ista difficilia ẽẽ uideantur: rem de ꝑso¬
na refero: quam multi ur̃m nouerunt: quam
udelicet rem ipse ante triennium in centũcel¬
lensi urbe ã ꝑsonis fidelibus didici.
uꝑ namq in eadem
ciuitate teophanius comes fuit: uir
misericordiȩ actib deditus. bonis oꝑib m¬
tentus. hosspitalitati p̃cipue studens. Exer¬
cendi comitatus actibus occupatus. agebat t̾re¬
na & temporalia. sed ut post ex fine euis
claruit. magis ex debito quam ex in¬

Expanded text:
um redigit, et tamen haec eadem non sinit um redigit, et tamen haec eadem non sinit suae menti dominari, ut subjecta foris serviant, et nunquam intentionem animi ad alta tendentis frangant. Quicunque ergo tales sunt, eis profecto terrena omnia non ad desiderium, sed ad usum adsunt, quia rebus quidem necessariis utuntur, sed nihil habere cum peccato cupiunt. 1626 De ipsis quoque rebus habitis quotidie mercedes acquirunt, et plus gaudent bono opere quam bona possessione. 13. Ac ne aliquibus ista difficilia esse videantur, rem de persona refero quam multi vestrum noverunt, quam videlicet rem ipse ante triennium in Centumcellensi urbe a personis fidelibus didici. Nuper namque in eadem civitate Theophanius comes fuit , vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendi comitatus actibus occupatus, agebat terrena et temporalia; sed ut plus ex fine ejus claruit, magis ex debito quam ex in
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam non gaudentes. & qui emunt tan¬
quam non possidentes: & qui utuntur hoc
mundo tanquam non utantur. Preterit enĩ
fi gura huius mundi. Uxorem namq habet
sed quasi non habens: qui sic scit debita car¬
nis exsoluere. ut tamen ꝑ eam mundo tota
mente non cogatur inherere. Nam cum iscłe
rursum egregius p̃dicator dicat. qui habet
uxorem cogitat que sunt huius mundi. quo¬
modo placeat uxori. ille uxorem habens qͣsi
non habet: qui sic studet placere coniugi:
ut tamen non displiceat conditori. Flet q̃ꝙ.
sea quasi non flecit: qui sic temporalibus damp¬
nis afflgitur: ut tamen de terrenis lucris semꝑ
animum consoletur. Gaudet uero seã quasi
non gandeat: qui sic de temporalibus bonis
banc continuo pondere prouidi timoris p̃mat.
Sit autem: sea quasi ñ possidens. qui ad &
usum t̾rena p̃parat: &. tam̃ cauta cogitatione
p̃undet: quod citius hec relinquat. Mundo
quoq utitur sed quasi non utatur: qui & ne¬
cessaria cuncta exterius ad uite suȩ ministeri¬

Expanded text:
unt tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo tanquam non utantur; praeterit enim figura hujus mundi . Uxorem namque habet, sed quasi non habens, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerere. Nam cum idem rursum egregius praedicator dicat: Qui habet uxorem, cogitat quae sunt hujus mundi, quomodo placeat uxori , ille uxorem habens quasi non habet, qui sic studet placere conjugi, ut tamen non displiceat conditori. Flet quoque, sed tanquam non defleat, qui sic temporalibus damnis affligitur, ut tamen de aeternis lucris semper animum consoletur. Gaudet vero, sed tanquam non gaudeat, qui sic de temporalibus bonis hanc continuo pondere providi timoris premat. Emit autem, sed quasi non possidens, qui et ad usum terrena praeparat, et tamen cauta cogitatione praevidet quod haec citius relinquat. Mundo quoque utitur, sed quasi non utatur, qui et necessaria cuncta exterius ad vitae suae ministeri
Abbreviated transcription (Latin):
repellere debeamis iuitat. Nam homo qͥła¬
fecit cȩnam magnam: & uocauit multos.
fecit cȩnam magnam: quia sacietatẽ nobis
multos sed pauci ueniunt: quia nonnũiqu̾a
ipsi qui ei ꝑ fidem subiecti sunt. et̾no eus
comuiuo male uiuendo contradieunt.
M isit autem seriũ sium hora cȩne dicere inui¬
tatis ut uentrent. Quid hora cȩnȩ: nisi finis ẽ
mundi: In quo nimirum nos sumus sicut ĩã
dudum paulus attestatur dicens. Nos in quos
fines seculorum deuenerunt. Si ergo iam ho¬
ra cenȩ ẽ cum uocamur: tantominus debemꝰ
exxusari aconiniuo dĩ. quanto appiopinqͥsse
um cerminus finem scł̃i. Quo enim pensamꝰ
quia nichil ẽ quod restat. eõ debeinus ꝑtimes¬
cere ne tempus gr̃e quod presto ẽ pereat. Iocir¬
co autem hoc conuiuium dei. non prandiũ
sed cena nominatur: quia post prandium
p̃parabitur comunuium: tectum fuit ut hoc
non prandium sed cȩna uocaretur. Sed quis ꝑ

Expanded text:
repellere debeamus, invitat, ac repellere debeamus, invitat, ac fecit coenam magnam, et vocavit multos. fecit coenam magnam, quia satietatem nobis multos, sed pauci veniunt, quia nonnunquam ipsi qui ei per fidem subjecti sunt aeterno ejus convivio male vivendo contrMisit autem servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent. Quid hora coenae, nisi finis est mundi? In quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus in quos fines saeculorum devenerunt . Si ergo jam hora coenae est cum vocamur, tanto minus nos debemus excusare convivio Dei, 1620 quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcirco autem hoc convivium Dei non prandium, sed coena vocatur, quia post prandium praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per
Abbreviated transcription (Latin):
Aesi aꝑte dicat. Suauitatẽ eius non cognoscitis:
si hanc minime gustatis. Sed cibum uitȩ
ex palato cordis tangite: ut probantes eus
dulcedinem amare ualeatis. Has autẽ homo
delicias tunc amisit: cum in paradiso pecca¬
uit. Extra exiit: os a cibo interne dulcedi¬
nis clausit. Unde nos quoq nati in huius pere¬
grinationis crumpna. Hinc fastidiosi inueni.¬
mur: nescumis quid desiderare debeamus.
tantoq se amplius fastidii nr̃i morb exagge¬
tat: quantomagis ab esu illuis dulcedins
animus elongat. & eo iam int̾nas delicias ñ
appetit. quo eas dui comedere longeq dis¬
sueuit. Fastidio ergo nr̃o tabesciimis. &
longa iediȩ peste fatigamut: & quia gusta
amamus foras miseri famem nr̃am. Sed suꝑ¬
na nos pietas nec deserentes se deserit: contẽp¬
tas enim illas delicias ad inemoriȩ nr̃e oculos
reuocat: easq nobis proponit in promissione¬
& torporem excutit. atq ut fastidium nr̃m

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Suavitatem ejus non cognoscitis, Ac si aperte dicat: Suavitatem ejus non cognoscitis, si hanc minime gustatis. Sed cibum vitae ex palato cordis tangite, ut probantes ejus dulcedinem amare valeatis. Has autem homo delicias tunc amisit, cum in paradiso peccavit ; extra exiit, cum os a cibo aeternae dulcedinis clausit. Unde nos quoque nati in hujus peregrinationis aerumna, huc fastidiosi jam veni scimus quid desiderare debeamus; tantoque se amplius fastidii nostri morbus exaggerat, quanto magis ab esu illius dulcedinis animus elongat; et eo jam internas delicias non appetit, quo eas comedere diu longeque desuevit. Fastidio ergo nostro tabescimus, et longa inediae peste fatigamuamamus foras miseri famem nostram. Superna pietas nos nec deserentes se deserit. Contemptas enim illas delicias ad memoriae nostrae oculos revocat, easque nobis proponit, in promissione torporem excutit, atque ut fastidium nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
licias corporis & cordis solet:
quod corporales deliciȩ cũ
non habentur. graue in se
denderium accendunt: cum uero habite edim¬
tur commedentem protinus in fastidrum per
sacietatem uertunt. At contra spuales deliciȩ
cum non habentur in fastidio sunt: cum uero
habentur in desid̃io. tantoq a comedente am¬
pliis esuriuntur: quanto &. ab esuriente am¬
plius comeduntur. In illis appetitus placet. ex¬
perientia dispłicet: in istis appetitus uilis est:
&. experientia magis placet. In ilis appetitus sa¬
turitatem: saturitas fastidium generat: istis
antem appetitus saturitatem. saturitas appeti¬
cum parit. Augent enim spũales delicie.
desidertum in mente dum siciant: quia quin¬
tonagis catum sapor ꝑctpitur. eo amplius cog¬
noscitur. quod auidius ametur. Et iccirco ñ
habite amari non possunt: quia earum sapor
ignoratur. Quis eni amare ualeat: quod
ignorat: Proinde psalinsta nos ammonet
dicens. Gustate &. uidete: qm̃ suauis ẽ dñs.

Expanded text:
licias corporis et cordis solet, quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet: in istis appetitus vilis est, et experientia magis placet. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit. Augent enim spiritales deliciae desiderium in mente, dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod avidius ametur. Et idcirco non habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. Quis enim amare valeat quod ignorat? Proinde Psalmista nos admonet, dicens: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus .
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m missi sorte duo ppłi sunt. quoꝵ iꝰ
ex ud̃is credidit. alter ex gentib. Iohan¬
nes dirigit ad xp̃m. lex mittit ad grãm.
& ꝑ euuangłi fidem ueterem desiderat
ut tam scãm festiuitate non solum corpo¬
rali sed etiam spiritali gaudio cȩlebrare
possimus. scdm uires nr̃as ad dandas ele¬
mosinas & ad tenenda cum om̃ib pa¬
cem nr̃os animos p̃paremꝰ: & ab omni
scurilitate uel turpiloquio ñ solũ nos¬
ipsos sed etiam omnẽ familiã nr̃am &.
uniuersos ad nos ꝑtinentes: pro amore d̃ĩ
&. zelo scȩ disciplinȩ prohibere totis uiri¬
si nos festiuitatem suam pacificos. castos.
sobrios. absq ullo turpiloquio cognoue
de ur̃a deuotione confido. quod non so¬
ium uos ipsos sed etiam om̃s qui ad uos
ꝑtinent cum om̃i honestate castos: sobri¬
os conseruetis. Unde deo grãs agens sup¬
plico. ut qui uobis dedit ea quȩ sc̃a sunt
fideliter ꝑcipere. concedat uobis felicem

Expanded text:
Christum missi, forte duo populi sunt, quorum unus Christum missi, forte duo populi sunt, quorum unus ex Judaeis credidit, alter ex Gentibus. Joannes dirigit ad Christum; Lex mittit ad gratiam, et per Evangelii fidem, veterem desiderat ut tam sanctam festivitatem non solum corporali, sed etiam spirituali cum gaudio celebrare possimus, secundum vires nostras ad dandas eleemosynas, et ad tenendam cum omnibus pacem nostros animos praeparemus: et ab omni scurrilitate vel turpiloquio non solum nosmetipsos, sed et omnem familiam nostram et universos ad nos pertinentes pro amore Dei et zelo sanctae disciplinae prohibere totis virisi nos festivitatem suam pacificos, sobrios, castos, absque ullo turpiloquio cognoverde vestra devotione confido, quod non solum vos ipsos, sed etiam omnes qui ad vos pertinent, cum omni honestate castos sobriosque conservetis. Unde Deo gratias agens supplico, ut qui vobis dedit ea quae sancta sunt fideliter incipere, concedat vobis felicem
Abbreviated transcription (Latin):
ut cordis oculi qui luppitudine iniquita¬
tis oppressi. magnũ⁊ uerũ lum̃ uidere
non poterant. ad lum̃ lucernȩ primũ
quasi tenuem splendorem uidere consu¬
escerent. ut paulatim peccatorum mubi¬
io remoto. & infidelitatis humore diges¬
to. adueniente xp̃o ab illo cȩlesti lumi¬
ne letificari possit potius quam retor
queri. Sicut enim lippientes oculos ad
udendum prouocas. sic exignum splen¬
dorem lucerne ostenderis. &. amplius
crucias si lumen magnum ing esseris
ita dñs & saluator nr qui ẽ lum̃ uerũ
uisi prius beatũ iohannẽ uelut lucernã
p̃mitteret: claritatem eius totus mũdus
fustinere ñ posset. Loquat᷑ iohannes &
dicat. Ego uox clamantis in deserto.
U ox erat: quia uerbi dĩ spũ replebatur.
Sicut sermo uocis quodamodo misterio
ac uehiculo ad audientem a loquente tranꝰ¬
mittitur. ita iohannes xp̃m sonans uerbi
erat ministet & portitor. Sc̃s in qu̾a io¬
los suos. Isti duo discipuli a iohanne ad

Expanded text:
ut cordis oculi, qui, lippitudine iniquitaut cordis oculi, qui, lippitudine iniquitatis oppressi, magnum et verum lumen videre non poterant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent, et paulatim peccatorum nubilo remoto, et infidelitatis humore digesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine lqueri. Sicut enim lippientes oculos ad videndum provocas, si exiguum splendorem lucernae ostenderis; et amplius crucias, si lumen magnum ingesseris: ita Dominus et Salvator noster, qui est lumen verum, nisi prius beatum Joannem velut lucernam praemitteret, claritatem illius totus mundus sustinere non posset. Loquatur Joannes, et dicat, Ego vox clamantis in deserto . Vox erat; quia Verbi Dei spiritu replebatur. Sicut sermo vocis quodam modo ministerio ac vehiculo ad audientem a loquente transmittitur; ita ille Christum sonans, Verbi erat minister et portitor. Sanctus, inquam, Jolis suis. Isti duo discipuli a Joanne ad
Abbreviated transcription (Latin):
deo cȩlebramus natalem scĩ iohannis si¬
cut & xp̃i: quia ipsa natiuitas plena
ẽ misterio. Quo misterio nisi humilita¬
tis nr̃ę. sicut natiuitas xp̃i plena ẽ miste¬
rio altitudinis nr̃e: Ergo in iohanne
minuamur: ut in d̾o crescamus. In no¬
bis humiliemur: ut in illo exaltemur.
humiietur humana p̾sumptio. ut cres¬
cat diuina miseratio: nam huitis rei
sacramentum etiam in passionib ambo
ium impletum ẽ. Ut minitat᷑ homo.
caput iohannis absciditur: ut exaltetur
deus. xp̃c in ligno suspencutur. Quare
autem beatiem iohannem dñs & salnator
ñr lucernam eẽ dixerit & quare eum an¬
caritatis uĩȩ aurib intimabo. Premissus
ẽ enim iohannes uelut uox ante uerbũ
lucerna ante solem. p̃co ante uidicem.
seruus ante dñm. amicus ante sponsũ.
s quia uniuersum mundũ peccatorum
ttnebre & nox infidelitatis oppresserant
& solem iusticie aspicere non ualebant.
beatus iohannes quasi lucerna p̃mittit᷑.

Expanded text:
Ideo celebramus Natalem Joannis, siIdeo celebramus Natalem Joannis, sicut et Christi, quia et ipsa nativitas plena est mysterio. Quo mysterio, nisi humilitatis nostrae; sicut nativitas Christi plena est mysterio altitudinis nostrae? Ergo in homine minuamur, ut in Deo crescamus; in nobis humiliemur, ut in illo exaltemur; humilietur humana praesumptio, ut crescat divina miseratio. Nam hujus rei sacramentum rum impletum est: ut minueretur homo, caput Joannis abscinditur; ut exaltaretur Deus, Christus in ligno suspenditur. Quare autem beatum Joannem Dominus et Salvator noster lucernam esse dixerit, et quare eum anharitati vestrae intimabo: praemissus est enim Joannes velut vox ante verbum, lucerna ante solem, praeco ante judicem, servus ante dominum, amicus ante sponsum. Et quia universum mundum peccatorum tenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebant, beatus Joannes quasi lucerna praemittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
natus mulieris. xp̃c autem uirginis natꝰ
ẽ. Iile corruptibilis uteri sinib effusus ẽ
iste impollutȩ uuluę flore ꝓgenitus. Lẽo
autem cum iohannis natiiitate dñi gene¬
ratio deputatur. ne dñs extra ueritatem
uideatur conditionis humane. Si conpare¬
tur hominib iohannes. p̃missus ẽ ante dm̃i.
Tanta in illo excellentia erat tanta gr̃a: ut
archȩ. apłi. quot quot scĩ. & ante mearnadi¬
onem p̃missi. uel incarnato missi. om̃s nos¬
de plenitudine euis accepimꝰ. Nos uasa
sumus: ille fons ẽ. Si ergo intellerimus
misteruim fẽs mei: iohannes homo est .̃¬
ap̃e as est. Humilietur homo ut exalte
tur as: scãm illud quod de dño ipse io¬
rannes dixit. Lilum oportet crescere. me
autem minui. Ut humilietur homo
hoc die natus ẽ iohannes quo incipiunt
decrescere dies: ut exaltetur d̃s eo die
natus ẽ xp̃c. quo incipiunt crescere dies.
Magium saeramentum fr̃s dilectissimi.

Expanded text:
natus mulieris, Christus autem virginis natus natus mulieris, Christus autem virginis natus est; ille corruptibilis uteri sinibus effusus est, iste impollutae vulvae flore progenitus. Ideo autem cum Joannis nativitate Domini generatio deputatur, ne Dominus extra veritatem videatur conditionis humanae: si comparetur hominibus Joannes, praemissus est ante Deum. Tanta in illo excellentia erat, tanta gratia, ut archae, apostoli, quotquot sancti et ante incarnationem praemissi, vel ab Incarnato missi, omde plenitudine ejus accepimus. Nos vasa sumus, ille fons est. Ergo si intelleximus mysterium, fratres mei, Joannes homo est, Christus Deus est: humilietur homo, et exaltetur Deus, secundum illud quod de Domino ipse Joannes dixit, Illum oportet crescere, me autem minui . Ut humiliaretur homo, eo die natus est Joannes, quo incipiunt decrescere dies: ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo incipiunt crescere dies. Magnum sacramentum, fratres charissimi.