comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctum s apłi: uiuens mortua ẽ. Quid sibi
uult hoc qd̾ ait. uiuens mortuae̾: Uiuere
quidẽ uidet᷑ ignorantibꝰ. ꝙ ñ eẽ peccato mor¬
tua: s xp̃o quẽ secreta ñ fallunt. mortua ẽ.
Anima enĩ que peccau̾it ipsa moriet᷑. Quoꝵ d̾a
hominũ peccata manifesta sunt. preceden¬
tia ad iuditiũ. quosda autẽ & subsequunt᷑.
Similit̾ & bona facta manifesta sunt. & quali¬
ter se habent abscondi non possunt :O uod
dicit. istis modi ẽ Quidã tam lib̾e & palã
peccant. ut postquã eos uideris. statim¬
eos intelligas peccatores. A lios aũ qͥ calli¬
de occultant uitia sua. ex sequenti conuer¬
satione cognoscimꝰ. S imilit̾ & bona apud
aliquos in ꝓpatulo sunt: in aliis longo usu
discimꝰ. Quid gͦ necẽe̾ ẽ nos iactare pudici¬
tiam. quȩ sine comitib & appenditiis suis
continentia & parcitate. fide sui facere ñ
potest: Apłs macerat corpus suum. &
animȩ subicit imꝑio. ne quod aliis preci¬

Expanded text:
sed apostoli uiuens mortua est. quid sibi sed apostoli uiuens mortua est. quid sibi uult hoc, quod ait: uiuens mortua est? uiuere quidem uidetur ignorantibus et non esse peccato mortua, sed Christo, quem secreta non fallunt, mortua est. anima enim, quae peccauerit, ipsa morie- f tur. quorundam hominum peccata manifesta sunt praecedentia asimiliter et facta bona manifesta sunt et, quae aliter se habent, abscondi non possunt. quod dicit, istius modi est: quidam tam libere et palam peccant, ut, postquam eos uideris, statim intellegas peccatores; alios autem, qui callide occultant uitia sua, ex sequenti conuersatione cognoscimus. similiter et bona apud alios in propatulo sunt, in aliis longo usu discimus. quid ergo necesse est nos iactare pudicitiam, quae sine comitibus et adpendiculis suis, continentia et parcitate, fidem sui facere non potest? apostolus macerat corpus suum et animae subicit imperio, ne, quod aliis praeci
Abbreviated transcription (Latin):
li: ignis iuuenũ. fom̃ta libidinũ. impudicȩ
mentis inditia: Quomͦ flere potest ꝓ pecca-¬
tis suis. quȩ lacͥmis cutẽ nudat. & sulcos
ducit in facie: Ornatus iste ñ dñi ẽ:uela¬
men istud anticristi ẽ. Qua fidutia erigit
ad cęlũ uultꝰ. quos conditor ñ agnoseit
rustra ostendit᷑ adolescentia. & etas puel¬
laris asserit᷑ Vidua quȩ marito placere
desiuit. & iuxta apłm uere uidua ẽ. nichil
habet necessariũ. nͥ ꝑseuerantiã. Neminit
pͥstinȩ uoluptatis. scit quid admiserit. qͦ
delectata sit. Ardentes diaboli sagittȩ ieiu¬
niors & uigiliarũ frigore restinguendȩ sunt.
Aut loquendum nob̾ ẽ ut uestiti sumꝰ. aut
uestiendũ ut loquim᷑. Quid aliud pollice¬
mur. & aliud ostendimo: Lingua ꝑsonat
castitatẽ. & totũ corpo ꝓfert in pudicitiã
Hoc quantũ ad habitũ ꝑtinet & ornatum.
Ceterũ uidua quȩ in deliciis ẽ. non ẽ meũ di

Expanded text:
li: ignis juvenum, fomenta libidinum, impudicae li: ignis juvenum, fomenta libidinum, impudicae mentis indicia. Quomodo flere potest pro peccatis suis, quae lacrymis cutem nudat, et sulcos ducit in facie? Ornatus iste non Domini est; velamen istud Antichristi est. QUA FIDUCIA erigit ad coelum vultus, quos Conditor non agnoscat? Frustra obtenditur adolescentia, et aetas puellaris asseritur. Vidua quae marito placere desivit, et juxta Apostolum vere vidua est, nihil habet necessarium, nisi perseverantiam. Meminit pristinae voluptatis, scit quid amiserit, quo delectata sit: ardentes diaboli sagittae ieiuniorum et uigiliarum frigore restinguendae sunt. aut loquendum nobis est, ut uestiti sumus, aut uestiendum, ut loquimur. quid aliud pollicemur et aliud ostendimus? lingua personat castitatem et totum corpus praefert inpudicitiam. Hoc quantum ad habitum pertinet et ornatum. ceterum uidua, quae in deliciis est, — non est meum,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Lege in iezechiel.  usticia iusti ñ lib̾a¬
bit eũ in quacũq die peccauerit. & impie
tas impii ñ nocebit ei quacũq die conuer¬
sus fuerit ab impietate sua. Ista ẽ scala ia¬
cob ꝑ quã angłi ascendunt ꝙ descendunt.
cui dñs innitit᷑. lapsis porrigens manũ.
ꝙ fessos ascendentiũ gressꝰ sui sustentans
contẽplatione. S ed sicut ñ uult mortẽ pec¬
catoris tantũ ut reuertat᷑ ꝙ uiuat: ita tepi¬
dos odit. & cito ei nausiam faciunt. Cui
plus dimittit᷑. plus diligit. Meretrix illa
in gugłio baptizata lacrimis suis. & crine
quo multos ante decȩꝑat. pedes dñi tergens
saluata ẽ. N on habuit crisꝑantes mitras.¬
nec stridentes calceolos. nec orbes stibio fu¬
liginatos. Quanto fedior. tanto pulchrior.
Quid facit in facie xp̃ianȩ purpurissus & ce¬
russa. quoꝵ alterũ ruborem genarũ labi¬
orumq m̃tit᷑. alterũ candorem oris & col¬

Expanded text:
tur. lege Ezechiel: iustitia iusti non liberatur. lege Ezechiel: iustitia iusti non liberabit tas impii non nocebit ei, in quacumque die conversus fuerit ab impietate sua » . Ista est scala Jacob, per quam Angeli ascendunt, et descendunt; cui Dominus innititur lapsis porrigens manum, et fessos ascendentium gradus, sui . sed, sicut non uult mortem peccatoris, tantum ut reuertatur et uiuat, ita tepidos odit et cito ei nausiam faciunt. cui plus dimittitur,. plus diligit. Merin Evangelio baptizata, lacrymis suis et crine, quo multos ante deceperat, pedes Domini tergens salvata est. Non habuit crisnec stridentes calceolos, nec orbes stibio fuliginatos. Quanto foedior, tanto pulchrior. Quid facit in facie Christianae purpurissus et cerussa? quorum alterum ruborem genarum labiorumque mentitur: alterum candorem oris et col
Abbreviated transcription (Latin):
um parentis errorẽ intelligeres. Cui ut
amorẽ in te tribuam. amoris scientiam
non concedo: dicens aliqͥd cũ apło. Confi¬
teor. relum dĩ habent. s ñ scd̾m seientiã.
mitare potio. crebro enĩ id ipsum repetam.¬
scam matrẽ tuam: cuiꝯ ego quotiens recor¬
dor uenit inmentẽ ardor eiꝰ in xp̃m. pal¬
lor ex i euniis. elemosina in pauꝑes. obse¬
quiũ inseruos di. humilitas cordis ꝙ uesti¬
um: atq in cunctis sermo moderatꝰ. Pat̾
tuus quẽ ego honoris causa nomino. non
quia consularis & patricio. s quia. xp̃ianus¬
nuptiarũ Ubi ẽ maritꝰ quẽ tͥ dedit: Etiã
si amabilis. etiã si bonꝰ fuisset: mors finisset
omĩa. ꝙ copulam carnis soluisset interitꝰ.
Arripe queso occasionẽ. ꝙ fac de necessitate¬
uirtutẽ. Non queruntꝰ in xp̃ianis initia. sed
finis. Paulꝰ male cȩꝑit s bene finiuit. Iudȩ
laudant᷑ exordia. s finis ꝑditione d̾apna¬

Expanded text:
um parentis errorem intellegeres, cui, ut um parentis errorem intellegeres, cui, ut amorem in te tribuam, amoris scientiam non concedo dicens aliquid cum apostolo: confiteor, zelum dei habent, sed non secundum scientiam. imitare potius — crebro enim id ipsum repetamsanctam matrem tuam, cuius ego quotiens recordor, uenit in mentem ardor eius in Christum, pallor ex ieiuniis, elemosyna in pauperes, obsequium in seruos dei, humilitas et cordis et. uestium atque in cunctis sermo moderatus. pater tuus, quem ego honoris causa nomino — non quia consularis et patricius, sed quia nuptiarum. Ubi est maritus quem tibi dedit? Etiam si amabilis, etiam si bonus fuisset, mors repuisset omnia: et copulam carnis solvisset interitus. Arripe, quaeso, occasionem, uirtutem. non quaeruntur in Christianis initia, sed finis: Paulus male coepit, sed bene finiuit; Iudae laudantur exordia, sed finis proditione damna
Abbreviated transcription (Latin):
re. & tincta facie uiꝑinis colorib. dentib
pumicatis carꝑe xꝑianos. Hic aliqua cui
circa humeros iacinctina lana ẽ. rancidulũ
quidđa balba de nare locuta ꝑstrepit. ac
tenero supplantat uerba palato. O m̃is con¬
sonat chorus. ꝙ latrant uniuersa subsellia.
Iungunt᷑ nr̃i ordinis qui & rodunt᷑ ꝙ ro¬
dunt. aduersꝰ nos loquaces. pro se muti:
quasi ꝙ ipsi aliud sint qũa monachi. & non
quicqͥd in monachos dr redundet in ele¬
ricos. qui patres sunt monachorũ. Detri¬
mentũ gregis. pastoris ignominia ẽ: sicut
e regione illiꝯ monachi uita laudanda ẽ
qui uenerationi habet sacerdotes xp̃i.ꝙ.
non detrahit gradui ꝑ quẽ factus ẽ xp̃ianꝰ.
Hȩc locutꝰ sum inaꝑo filia. ñ dubitans de
ꝓposito tuo. Nunquã enĩ ex hortatorias litte¬
ras postulares. si ambigeres de bono mo¬
nogamiȩ: s ut nequitiam seruuloꝵ qui te
uenalem portant. ꝙ insidias affiniũ. ac pi¬

Expanded text:
re et tincta facie, uiperinis orbibus, dentibus re et tincta facie, uiperinis orbibus, dentibus pumicatis carpere Christianos. hic aliqua, cni circa humeros hyacinthina laena est, rancidulum quiddam balba de nare locuta perstrepit ac tenero supplantat uerba palato. omnis consonat chorus et latrant uniuersa subsellia. iunguntur nostri ordinis, qui et roduntur et rodunt aduersum nos loquaces, pro se muti; quasi et ipsi aliud sint quam monachi et non, quidquid in monachos dicitur, redundet in clericos, qui patres sunt monachorum. detrimentum pecoris pastoris ignominia est, sicut e regione illius monachi uita laudatur, qui uenerationi habet sacerdotes Christi et non detrahit gradui, per quem factus est Christianus. Haec locutus sum, in Christo filia, non dubitans de proposito tuo — numquam enim exhortatorias litteras postulares, si ambigeres. de bono monogamiae —, sed ut nequitiam seruulorum, qui te uenalem portant, et insidias adfinium ac pi
Abbreviated transcription (Latin):
tur.x p̃c. Lugebit familia. s angłi gratu¬
labunt᷑. Faciat pat̾ qd̾ uult de sub̾a sua.
non es eiꝯ cui nata es. s cui renata. & qui
te grandi pretio. redemit sanguine suo
Caue nutrices & gerulas ꝙ istio modi uene¬
nosa animalia. quȩ de corio tuo saturare
uentrẽ suũ cupiunt. Non suadent qd̾ tͥ
Sola ne ꝑpetua merens torpere iuuenta. nec
dulces natos ueneris. nec premia noris:
Ubi pudicitia: & sc̃itas. ibi frugalitas ẽ. Ubi
frugalitas. ibi damna seruoꝵ. Quicqͥd ñ¬
intulerint. sibi ablatũ putant: nec consi¬
derant de quanto s quantũ accipiant.
Ubicũq uiderint. xp̃ianũ. statim illũ de
turpissimos serunt. & qd̾ ab ipsis egressũ
est ab aliis audisse se simulant. Idem au¬
ctores &e exaggeratores. Exiit infamia de
mendacio. Quȩ cũ ad matronas ꝑuenerit.
& earũ linguis fuerit uentilata. ꝓuintias
penetrat. Uideas plerasq rabidõ ore seui¬

Expanded text:
tur Christus; lugebit familia, sed angeli gratutur Christus; lugebit familia, sed angeli gratulabuntur. faciat pater, quod uult, de substantia sua: non es eius, cui nata es, sed cui renata et qui te grandi pretio redemit, sanguine suo. Caue nutrices et gerulas et istius modi uinosa animalia, quae de corio tuo saturare uentrem suum cupiunt. non suadent, quod tsolane perpetua maerens carpere iuuenta nec dulces natos Ueneris nec praemia noris? ubi pudicitia et sanctitas, ibi frugalitas est; ubi frugalitas, ibi damna seruorum. quidquid non tulerint, sibi ablatum putant nec considerant, de quanto, sed quantum accipiant. ubicumque uiderint Christianum, statim illud e turpissimos serunt et, quod ab ipsis egressum est, ab aliis audisse se simulant, idem auctores et exaggeratores. exin fama de mendacio, quae, cum ad matronas peruenerit et earum linguis fuerit uentilata, prouincias penetrat. uideas plerasque rabido ore saeui
Abbreviated transcription (Latin):
colerã tuȩ sensere fauces. egessisti arescen¬
tes ꝙ morbidos cibos. releuasti estuan¬
tem stomachũ. Quid uis rursũ ingerere.
qtͦ tͥ noxium fuit: Canis reuersꝰ ad suũ
uomitũ & sus lota in uolutabro suo. Bruta
qͦq animalia & uage aues. in easdẽ pedi¬
cas retiaq ñ incidunt. An uereris ne pro¬
les furiana deficiat. & ex te pat̾ tuus ñ
habeat pusionẽ qui reptet in pectore.
ꝙ ceruices eiꝰ stercore liniat: Ouippe nec
om̃s habent filios. qui habuere matͥmo¬
nia. & quib nati sunt liberi. suo generi
responderunt. Ex hibuit filiꝯ ciceronis
patrẽ in ȩloquentia: cornelia ur̃a pudi¬
citiȩ simul & fecunditatis exemplar.
graccos suos se genuisse lȩtata ẽ. Bdiculũ
sꝑare ꝓcerto. qd̾ multos & ñ habere ui¬
deas. & cũ habuerint ꝑdidisse. Cui di¬
mittes tantas diuitias: Y p̃o qui mori ñ
potest. Quẽ habebis heredem: Ipsum
quẽ ꝙ dñm. Contristabit᷑ pater. s lȩtabi¬

Expanded text:
choleram tuae sensere fauces, egessisti acescencholeram tuae sensere fauces, egessisti acescentes et morbidos cibos, releuasti aestuantem stomachum: quid uis rursus ingerere, quod tibi noxium fuit? canis reuertens ad uomitum et sus ad uolutabrum luti. bruta quoque animalia. et uagae aues in easdem pedicas retiaque non incidunt. an uereris, ne proles Furiana deficiat et ex te parens tuus non habeat pusionem, qui reptet in pectore et ceruices eius stercore linat? quippini? omnes habent filios, quae habuere matrimonia, et, quibus nati sunt liberi, suo generi responderunt! exhibuit Ciceronis filius patrem in eloquentia? Cornelia uestra, pudicitiae simul et fecunditatis exemplar, Graecos suos se genuisse laetata est? ridiculum sperare pro certo, quod multos et non habere uideas et, cum habuerint, perdidisse. cui dimittis tantas diuitias? Christo, qui mori non potest. quem habebis heredem? ipsum, quem et dominum. contristabitur pater, sed laetabi
Abbreviated transcription (Latin):
causa pietatis ẽ. ubi carnis nulla noticia ẽ.
Honora patrẽ tuũ. s si te a uero patre non
separat. Iam diu scito sanguinis copulam.
qͣmdiu suũ ille nouerit creatorẽ. Nlioquin.
dauid tͥ ꝓtinꝰ canet. Audi filia ꝙ uide
ꝙ inclina aurẽ tuam. ꝙ obliuiscere popłm
tuum & domũ patris tui: & concupiscet
rex decorẽ tuũ. Grande premiũ. Quia au
disti. quia uidisti. quia inelinasti aurem
tuam. & popłi tui domꝰq patris tui ob¬
lita es: iccͥco concupiscet rex decorẽ tuum.
& dicet tͥ. Tota pulchra es ꝓrima mea. &
macula ñ est in te. Duid pulchris anima
quȩ dĩ filia nuncupat᷑. & nullos extrin¬
secus querit ornatꝰ. Tredit in xp̃o. ꝙ hac
ambitione ditata ꝑgit ad sponsũ. eun¬
dem habens dñm quẽ & uirũ. Quid an¬
gustiarum habeant nuptiȩ̨. didicisti in
ipsis nuptiis. & quasi coturnicũ carnibꝰ
usq ad nauseã saturata es. Amarissimã

Expanded text:
causa pietatis est, ubi carnis nulla notitia est. causa pietatis est, ubi carnis nulla notitia est. honora patrem tuum, sed, si te a uero patre non separat. tam diu scito sanguinis copulam, quam diu ille suum nouerit creatorem; alioquin Dauid tibi protinus canet: audi, filia, et uide et inclina aurem tuam et obliuiscere populum tuum et domu-m patris tui; et concupiscet rex dedisti, quia vidisti, quia inclinasti aurem tuam; et populi tui, domusque patris tui oblita es, idcirco concupiscet rex decorem tuum, et dicet tibi: tota pulchra es, proxima mea, et macula non est in te. quid pulchrius anima, quae dei filia nuncupatur et nullos extrinsecus quaerit ornatus? credit in Christum et hac ambitione ditata pergit ad sponsum eundem habens dominum, quem et uirum. Quid angustiarum habeant nuptiae, didicisti in ipsis nuptiis et quasi coturnicum carnibus usque ad nausiam saturata es. amarissimam
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ multa cõpleuit. Atq utinã prȩco¬
nia feminarũ imitarent᷑ uiri. ꝙ rugosa se¬
nectus redderet qd sponte offert adolescen¬
tia. Sciens & uidens. in flaminas mitto ma¬
num. Adducent᷑ suꝑcilia. extendet᷑ brachi¬
um. iratꝰq cremes tumido desȩuiet ore. con¬
surgent ꝓceres & aduersus epłam meã tur¬
ba patricia detonabit. me magũ. me sedu¬
ctorem. clamitans: ꝙ in terras ultimas as¬
portandũ. Addant si uolunt ꝙ samariten:
ut dñi mei titulum recognoscam. Certe
filiam a parente ñ diuido. nec dico illud
de ȩũgłio sine ut mortui sepeliant mor¬
tuos suos. Uiuit enim qui credit in .xp̃o.
&. qui in illo credit. debet utiq quomͦ ille
ambulauit. & ipse ambulare. F acescat
inuidia. quã nomini axp̃iano maledicoꝵ
semꝑ genuinꝰ dens infigit: ut dum
ꝓbra metuunt ad uirtutes ñ ꝓuocent.
Exceptis epłis. ignoramꝰ alterutrũ. solaq

Expanded text:
tutum multa conpleuit. atque utinam praecotutum multa conpleuit. atque utinam praeconia feminarum imitarentur uiri et rugosa senectus redderet, quod sponte offert adulescentia! sciens et uidens in flammam mitto manum: adducentur supercilia, extendetur brachium iratusque Chremes tumido desaeuiet ore. consurgent proceres et aduersum epistulam meam turba patricia detonabit me magum, me seductorem clamitans et in terras ultimas asportandum. addant, si uolunt, et Samariten, ut domini mei titulum recognoscam. certe filiam a parente non diuido nec dico illud de euangelio: sine mortui sepeliant mortuos suos. uiuit enim, qui credit in Christo, et, qui in illum credit, debet utique, quomodo ille ambulauit, et ipse ambulare. Facessat inuidia, quam nomini Christiano maledicorum semper genuinus infigit, ut, dum probra metuunt, ad uirtutes non prouocent. exceptis epistulis ignoramus alterutrum, solaque
Abbreviated transcription (Latin):
ad Furiam de uiduitate seruanda.
BSE CRAS litteris & suppli¬
cit̾ dep̾caris ut tͥ rescribam
immo scribã qͦmͦ uiuere de¬
beas. &. uduitatis coronam
illeso pudicitiȩ nomine conseruare. S au¬
deat᷑ animꝰ. exultent uiscera. gestiat af¬
fectꝰ. hoc te cupere ẽẽ pt᷑ uirũ. qd̾ sc̃ȩ me¬
moriȩ mat̾ tua ticiana multo fuit tẽpore
sub marito. Exauditȩ sunt preces eiꝰ ꝙ¬
unica filia qd̾ uiuens ipsa possederat. Ha¬
bes preterea generis tui grande pͥuile¬
gium. qd̾ ex inde a camillo uł nulla uł
rara ur̃ȩ familiȩ seribit᷑ scdos nosse con¬
cubitꝰ. ut ñ tam laudanda sis si uidua ꝑse¬
ueres quã execranda si id xp̃iana ñ ser¬
ues: qd̾ ꝑ tanta scła gentiles fęminȩ custo¬
dierunt. Taceo de parla & ẽystochio stir¬
pis ur̃e florib. ne ꝑ occasionẽ ex hortatio¬
nis tuȩ illas laudare uidear. Blesillamq
pretereo. quȩ maritũ suũ tuũ secuta ger¬
manũ. in breui uitȩ spacio tempora uir¬

Expanded text:
AD FURIAM DE UIDUITATE SERUANDA. Obsecras litteris et suppliciter deprecaris, ut tibi rescribam, immo scribam, quomodo uiuere debeas et uiduitatis coronam inlaeso pudicitiae nomine conseruare. gaudet animus, exultant uiscera, gestit affectus hoc te cupere esse post uirum, quod sanctae memoriae mater tua Titiana multo fuit tempore sub marito, exauditae sunt preces et unica filia, quod uiuens ipsa possederat. habes praeterea generis tui grande priuilegium, quod exinde a Camillo uel nulla uel rara uestrae familiae scribitur secundos nosse concubitus, ut non tam laudanda sis, si uidua perseueres, quam execranda, si id Christiana non serues, quod per tanta saecula gentiles feminae custodierunt. Taceo de Paula et Eustochio, stirpis uestrae floribus, ne per occasionem exhortationis tuae illas laudare uidear, Blesillamque praetereo, quae maritum suum, tuum secuta germanum in breui uitae spatio tempora uir
Abbreviated transcription (Latin):
clamitat. Frat̾ ñ redimet. redimet homo.
Et in alio psalmo. Pomo nat᷑ ẽ in ea. & ipse fun¬
dauit eã altissimꝰ. Scio mȩ ante hoc fere bi¬
enniũ edidisse libros cont᷑ iouinianũ. quib
uenientes e contrario questiones. uͥ apłs con¬
cedit secunda matͥmonia scͥpturarũ auctori¬
tate contͥui. Et ñ necẽẽ ẽ eade ex integro scri¬
bere. cũ possis inde quȩ scͥpta sunt mutua¬
ri. Noc tantũ. ne modũ egrediar epłȩ. ãmo
nere te uolo. Cogita te cotidie ẽẽ moriturã.
& nunquã de scdđis nuptiis cogitabis. Ieroñ¬

Expanded text:
clamitat: Frater non redimit, redimet homo, clamitat: Frater non redimit, redimet homo, et de alio psalmo: Homo natus est in ea et ipse fundavit eam altissimus. Scio me ante hoc ferme biennium edidisse libros contra Iovinianum, quibus venientes e contrario quaestiones, ubi apostolus concedit secunda matrimonia, scripturarum auctoritate contrivi. Et non necesse est eadem ex integro scribere, cum possis inde, quae scripta sunt, mutuari Hoc tantum, ne modum egrediar epistulae, admonitam volo: cogita te cottidie esse morituram, et numquam de secundis nuptiis cogitabis.
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ grã temꝑauit. & duo minuta era misit
in garophilatiũ. quicqd habere poterat in
substantia sua. Unius itaq diuitias. in utroq
fidei sue obtulit testam̃to. Hȩc sunt duo se¬
raphin ter głificantia tͥnitatẽ. & in thesau¬
ro eccłiȩ condita. Unde & forcipe utrioq
testam̃ti ardens carbo comp̾hensꝰ. purgat
labia peccatoris. Quid uetera repetam. &.
uirtutes feminarũ de libris ꝓferam: cum
possis multas tͥ ante oculos p̾ponere in ur¬
be qua uiuis. quarũ imitari erẽplum debeas:
Et ne uidear adulatione ꝑ singłas currere.
sufficit tͥ sc̃a marcella. quȩ respondens ge¬
neri suo. aliquid uob̾ de ęugłio retulit. An¬
na septẽ annis a uirginitate sua uixerat cũ
marito: ista septẽ mensibꝰ. Illa xp̃i expectabat
aduentũ. ista tenet qu̾e illa susceꝑat. Illa
uagientẽ canebat. ista tͥumphantẽ p̾dicat.¬
lla loquebat᷑ de eo om̃ib qͥ expectabant re¬
demptionẽ in isrł: hȩc cũ recdeptis gentib

Expanded text:
i gratia temperauit et duo minuta misit in gazophylacium quidquid habere poterat in substantia sua umuersasque diuitias in utroque fidei suae obtulit-testamento. haec sunt duo seraphin ter glorificantia trinitatem et in thesauro ecclesiae condita, unde et forcipe utriusque instrumenti ardens carbo conprehensus purgat labia peccatoris. Quid uetera repetam et uirtutes feminarum de libris proferam, cum possis multas tibi ante oculos\' proponere in urbe, qua uiuis, quarum imitari exemplum debeas? et ne uidear adulatione per singulas currere, sufficit tibi sancta Marcella, quae respondens generi suo aliquid nobis de euangelio retulit. Anna septem annis a uirginitate sua uixerat cum marito, ista septem mensibus; illa Christi expectabat aduentum, ista tenet, quem illa susceperat; illa uagientem canebat, ista praedicatlla loquebatur de eo omnibus, qui expectabant redemptionem Hierusalem, haec cum redemptis gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
qm. Ia quippe apud hebreos unũ de decẽ
possumꝰ dicere. ductũ adu̾biũ ex nomine
lumina psalteriũ apud hebreos diuisũ ẽ
fiat fiat transtulerunt: qđ in hebreo legi¬
tur am̃ am̃: qđ scilicet ea uere dicta quȩ
supra sunt confirment᷑. Unde & paulus
asserit ñ posse aliquẽ respondere amen:
idẽ confirmare quȩ predicta sunt. nͥ intel¬
lexerit predictionẽ Maranatha magis sy¬
rum ẽ quã hebreũ. tam ꝙ si ex confinio
Si quis ñ amat dñm nr̃m iħm xꝑm. sit ana¬
thema: ꝙ illo completo deinceps inferat᷑.¬
dñs nr̃ uenit: qd̾ suꝑflue sit aduersũ eũ
odiis ꝑtinacib uelle contendere. quẽ uenis¬
magis dilatȩ deberent facere questiones.
Gritum quippe ẽ ꝓuerbiũ. ultroneas putere
merces. Unde ꝙ nos de industria dicendi
reticemꝰ. ut auidiꝰ uelis audire quȩ tacita

Expanded text:
dominum\'; ia quippe apud Hebraeos unum de decem dominum\'; ia quippe apud Hebraeos unum de decem possumus dicere, ductum aduerbium ex nomine lumina psalterium apud Hebraeos diuisum est, \'fiat, fj at. transtulerunt, quod in Hebraeo legitur \'amen amen\', quo scilicet ea uere dicta, quae supra dicta sunt, confirmentur. unde et Paulus adserit non posse aliquem respondere amen, id est confirmare, quae praedicta sunt, nisi intellexerit praedicationem. maran atha magis Syrum est quam Hebraeum, tametsi ex confinio si quis non amat dominum Iesum Christum, anathema, et illo conpleto deinceps inferatnoster uenit\', quod superfluum sit aduersus eum odiis pertinacibus uelle contendere, quem uenismagis dilatae deberent facere quaestiones. tritum est quippe prouerbium ultroneas putere merces. unde et nos de industria dicenda reticemus, ut auidius uelis audire, quae tacita
Abbreviated transcription (Latin):
UEk cum parit̾ essemꝰ. ñ per
epłam ut ante consueueras s presens
ipsa quesisti quid ea uerba quȩ ex
hebreo in latinum ñ habemꝰ expres¬
sa. apud suos sonarent. curq sine
interpretatione sint posita. ut ẽ illud. alle¬
luia. amen. maranatha. ephod. ꝙ cȩtera quȩ
in scͥpturis resꝑsa memorasti. Ad quod nos
quia dictandi angustia coartam᷑. breuit̾ re
id curasse. ut qm̃ pͥma eccłia ex udeis fue¬
rat congregata. nichil oberedentiũ scanda¬
lum innouarent. s ita ut a paruo imbiberait
traderent. postea uͦ quã in uniuersas terras¬
uł gentes eugłii dilatatꝰ ẽ sermo ñ potuis¬
se semel suscenta mutarr: licet &. illud in li¬
bris suis quos ⁊egeticos uocant orige¬
nes asserat ꝓpt̾ uernaculũ linguȩ uniꝯ eurq
idioma non posse ita apud alios sonare ut
apud suos dicta sunt: & multo ẽẽ melius in¬
interpretata ponere. quã uim interp̾tatio¬
ne tenuare. Igit᷑ alleluia. int̾p̾tat᷑ laudate

Expanded text:
 cum pariter essemus, non per epistulam, ut ante consueueras, sed praesens ipsa quaesisti, quid ea uerba. quae ex Hebraeo in Latinum non habemus expressa, apud suos sonarent curque sine interpretatione sint posita, ut est illud: alleluia, amen, maran atha, ephod et cetera, quae in scripturis conspersa memorasti. Ad quod nos, quia dictandi angustia coartamur, breuiter rid curasse, ut, quoniam prima ecclesia ex ludaeis fuerat congregata, nihil ob credentium scandalum innouarent, sed ita, ut a paruo inbiberant, traderent, postea uero quam in uniuersas gentes euangelii dilatatus est sermo, non potuisse semel suscepta mutari, licet et illud in libris suis, quos iSrjnTjttxoot uocat, Origenes adserat, propter uernaculum linguae uniuscuiusque idioma non posse ita apud alios sonare, ut apud suos dicta sunt, et multo esse melius ininterpretata ponere, quam uim interpretatione tenuare. Igitur alleluia exprimitur \'laudate
Abbreviated transcription (Latin):
urbis romȩ: ieronioꝰ supplex.
ꝓpt̾ fastidiũ romanoꝵ. ut ubi obscuritas
impedit. aꝑtiꝰ et latine trahatꝰ sensꝰ. Pre¬
cans gͦ cliens tuus ut uox ista psallentiũ¬
in sede romana die noctuq canatꝰ. ut in
fine psalmi cuiꝰlibet siue matutinis uł uesꝑ¬

Expanded text:
urbis Romae HIERONYMUS. Supplex lpropter fastidium Romanorum: ut ubi obscuritas impedit, apertius, et Latine trahatur sensus. Precatur ergo cliens tuus, ut in sede tua Romana diu noctuque canatur, et in fine psalmi cujuslibet sive matutinis s
Abbreviated transcription (Latin):
specie filii predicantẽ. mortẽ obisse ꝓ nob̾:
ꝙ quia ꝑ duos gradꝰ mundũ saluare nequi¬
num. priscam. & maximillam insanas
feminas descendisse. ꝙ plenitudinẽ quã
paulꝰ non habuerit dicens. ex parte co
& semiuirum habuisse montanũ. Hȩc
coargutione ñ indigent. Perfidiam eoꝵ
ex posuisse suꝑasse ẽ. Nec necesse ẽ ut sin¬
gula deliram̃ta quȩ proferunt breuior
epłȩ sermo subũtat. cum & tu ipsas sc̃p¬
turas ad pͥme tenens. ñ tam ad eoꝵ
mota sis questiones. quã quid sentirem
a me uolueris sciscitari.
cellam de blasphemia in sp̃m scm .xxxii.

Expanded text:
specie filii praedicantem mortem obisse pro nobis specie filii praedicantem mortem obisse pro nobis et, quia per duos gradus mundum saluare nequinum, Priscam et Maximillain, insanas feminas, descendisse et plenitudinem, quam Paulus non habuerit dicens: ex parte coget semiuirum habuisse Montanum. haec coargutione non indigent; perfidiam eorum exposuisse superasse -\'est, nec necesse est, ut singula deliramenta, quae proferunt, breuior epistulae sermo subuertat, cum et tu ipsa scripturas adprime tenens non tam ad eorum mota sis quaestiones, quam, quid sentirem, a me uolueris sciscitari. CELLAM DE BLASPHEMIA IN SPIRITUM
Abbreviated transcription (Latin):
ex inde ambitiosior religio fiat. si qđ apud
nos pͥmum est. apud illos nouissimum sie.
Illi ad om̃e pene delictũ ȩccłiȩ obseruant
fores. nos cotidie leginiꝰ. malo penitenti¬
am peccatoris quã mortẽ. & nunquid qui
cadit ñ resurgĩt dicit dñs. & conũtimini
ad me filii conu̾tentes. & ego curabo contri¬
tiones ur̃as. Rigidi autẽ sunt. non quo
& ipsi peiora non faciant uł peccent sed qͦd
hoc int̾ nos ꝙ illos lit. quod illi erubesẽt
confiteri peccata quasi iusti: nos dum peni¬
tentiam agimꝰ faciliꝰ ueniam ꝓmeremur.
Pretermitto scelerata mysteria quȩ dicunt᷑
de lactente puero. & de uicturo mr̃e con¬
farrata. Malo iniqua ñ credere sit falsum
om̃e qđ sanguis ẽ. A ꝑta est conuincenda
blasphemia. dicentiũ dm pͥmum uoluisse
in ueteri testam̃to ꝑ moysen ꝙ ꝓpħas sal¬
uare mundũ. qd̾ quia non potuit explere.
corpꝰ sumpsisse de uirgine. & in xp̃o sub

Expanded text:
exinde ambitiosior religio fiat, si, quod apud exinde ambitiosior religio fiat, si, quod apud nos primum est, apud illos nouissimum sit. illi ad omne paene delictum ecclesiae obserant fores; nos cotidie legimus: malo paenitentiam peccatoris quam mortem et: numquid, qui cadit, non resurgit?dicit dominus: conuertimini ad me, filii conuertentes, et ego curabo contritiones uestras. rigidi autem sunt, non quo et ipsi peiora non peccent, sed quod hoc inter nos et illos sit, quod illi erubescunt confiteri peccata quasi iusti, nos, dum paenitentiam agimus, facilius ueniam promeremur. Praetermitto scelerata mysteria, quae dicuntur de lactante puero et de uicturo martyre confarrata. malo iniqua non credere; sit falsum omne, quod sanguinis est. aperta est conuincenda blasphemia dicentium deum primum uoluisse in ueteri testamento per Moysen et prophetas saluare mundum; quod quia nOli potuerit explere, corpus. sumpsisse de uirgine et in Christo sub
Abbreviated transcription (Latin):
paulum multa de futuris heresib & de fine
scłi ꝓpħasse: scianta nob̾ non tam ꝓphetiam
repelli quȩ in dñi signata ẽ passione qua eos
non recipi. quib cum scͥpturȩ ueteris ꝙ no¬
uȩ auctoritati ñ congruant. pͥmum in fidei
ma sectantes. trinitatẽ in uniꝰ ꝑsonȩ angu¬
stias cogunt. Nos sed̾as nuptias ñ tam appe¬
timꝰ quã concedimꝰ. paulo iubente ut uiduȩ
adolescentulȩ nubant: illi i tantum putait¬
scelerata iterata coniugia. ut quieũq hoc
fecerit adulter habeatur. Nos unam qua¬
dragesimã scdm traditionẽ apłoꝵ toto no¬
bis orbe congruo ieiunamꝰ. illi tres in
anno faciunt quadragesimas. quasi tres
passi sint saluatores: ñ qd̾ ꝙ ꝑ totumannũ
excepto. pentecosten ieuinare ñ liceat. s qd̾
apud eos ep̃c tercis ẽ. Habent enim pͥmos
de peipusa frigię pat̾archas. scđos quos
appellant cenonos: atq ita in terciũ id est
penultimũ gradum ep̃i deuoluunt᷑. q̃si

Expanded text:
Paulum multa de futuris heresibus et de fine Paulum multa de futuris heresibus et de fine saeculi prophetasse, sciant a nobis non tam- prophetiam repelli, quae domini signata est passione, quam eos non recipi, qui cum scripturae ueteris et nouae auctoritate non congruant. Primum in fidei ma sectantes trinitatem in unius personae angustias cogunt. nos secundas nuptias non tam adpetimus, quam concedimus Paulo iubente, ut uiduae adulescentulae nubant; illi in tantum scelerata putant iterata coniugia, ut, quicumque hoc fecerit, adulter habeatur. nos unam quadragesimam secundum traditionem apostolorum toto nobis orbe congruo ieiunamus; illi tres in anno faciunt quadragesimas, quasi tres passi sint saluatores, non quo et per totum annum excepto pentecosten ieiunare non liceat, sed quod apud eos episcopus tertius est. habent enim primos de Pepusa Phrygiae patriarchas, secundos, quos appellant 7.oiv»voti?, atque ita in tertium, id est paene ultimum, gradum episcopi deuoluuntur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
CSTIMOMA quȩ de ioħis
ȩugłio congregata tͥ quida montani sectator
ingessit in quib saluator nr̃ se ad patrem
iturũ. missurũq paraclytũ pollicetur. in qͦd
ꝓmissa sint tempꝰ & quo completa sint
tempore. apłoꝵ acta testant᷑. decima die
post ascensum dñi. hoc ẽ quinquagesima
linguasq credentiũ eẽ diuisas. ita ut unus¬
quisq om̃ium gentiũ sermone loqueretur:
quando quida adhuc parũ credentium
eos musto ebrios asserebant. & petrus stans
iudei ꝙ om̃s qui habitatis iherłm. hoc uo
nam ẽ hora diei tercia: s hoc est quod dictũ
dñs effundam de sp̃u meo suꝑ omnẽ car¬
uenes uisiones uidebunt. ꝙ seniores somnia
sommabunt. Et quide in seruos meos ꝙ
ancillas meas. effundam de sp̃ũ meo. Sigͥ¬
apłs petrus suꝑ quẽ dñs fundauit ȩccłiam
ꝙ ꝓphetiam & ꝓmissionẽ dñi illo tempore
completam memorauit. qͦmͦ possumꝰ nobis
tempꝰ aliud uindicare: Quod si uoluerint
respondere. & philippi deinceps quatuor

Expanded text:
stimonia, quae de Iohannis euangelio congregata tibi quidam Montani sectator ingessit, in quibus saluator noster se ad patrem iturum missurumque paraclitum pollicetur, in quod promissa sint tempus et quo conpleta sint tempore, apostolorum Acta testantur: decima die post ascensum domini, hoc est quinquagesima linguasque credentium esse diuisas, ita ut unusquisque omnium gentium sermone loqueretur, quando quidam adhuc parum credentium eos musto ebrios adserebant et Petrus stans Iudaei et omnes, qui habitatis in Hierusalem, hoc uobnam est hora diei tertia-, sed hoc est, quod dic-. tum Dominus, effundam spiritum meum super omnem caruenes uisiones uidebunt et seniores somnia somniabunt. et quidem super seruos et super ancillas effundam de spiritu meo. s Petrus, super quem dominus fundauit ecclesiam, et prophetiam et promissionem domini illo tempore conpletam memorauit, quomodo possumus nobis tempus aliud uindicare? quodsi uoluerint respondere et Philippi deinceps quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
me cum salute indomum patris mei.
erit mͥ dñs in qdm̃. & lapis iste quẽ posui
ĩ titulum erit mͥ domus di. & omniũ que
dederis mͥ decimas offerã tͥ. Nunqͥd dixit
si liberũ arbitriũ conseruaueris. & cibũ
& uestim̃tum meo labore quesiero. & re¬
uersus fuero in domũ patris mei: Omnia
dat dm̃ uoluntati. ut mereatur acciꝑe qd̾
p̃catur. Reũtenti de mesopotamia iacob
angłoꝵ occurrit exercitus: & uocantur ca¬
stra łi. Postea pugnat cum angło sub fi¬
gura hominis: & a dño confortatur. De
supplantatore iacob rectissimꝰ di nom̃ acce¬
pit. neq enim ad fratrẽ crudelissimum au¬
debat reũti. nͥ dñi p̾sidio poboratus. Scͥptũ
t̃ in consequentib. Ortus ẽ ei sol post quã
transiuit phanuel quod int̾pretatur facies
di. Unde loquitut & moyses. Uidi dñm

Expanded text:
me cum salute in domum patris mei, me cum salute in domum patris mei, erit mihi Dominus in Deum, et lapis iste quem posui in titulum, erit mihi domus Dei, et omnium quaecumque dederis mihi, decimas offeram tibi . Numquid dixit, si liberum arbitrium conservaveris, et cibum et vestimentum meo labore quaesiero, et revertero in domum patris mei? Omnia dat Domini voluntati, ut mereatur accipere quod precatur. Revertenti de Mesopotamia Jacob, Angelorum occurrit exercitus, et vocantur castra Dei . Postea pugnat cum Angelo sub figura hominis, et a Domino confortatur: de supplantatore Jacob, rectissimus Dei, nomen accepit. Neque enim ad fratrem crudelissimum audebat reverti nisi Domini praesidio roboratus. Scriptum est in consequentibus: Ortus est ei sol, postquam transivit Phanuel , quod interpretatur facies Dei. Unde loquitur et Moyses: Vidi Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Iamiam tollo manũ. cedo. uicisti. si tam̃
uinc̾e̾ ẽ uetitatẽ uelle subũtere. ñ rebus
s̃ setmonib id ẽ ñ ueritate s mendatio. Possũ
enim tͥ illud apłi respondere. & si imꝑitus
sermone ñ tam̃ scientia. Quando enĩ loque¬
ris: ed actus argum̃tationũ strophis uideor¬
tͥ assentiri. Cũ autẽ tacueris ex atumo rursus
elabitus. ut liquido appareat. disputationẽ
tuam ñ ex fontib ueritatis & rͥatia simpli
citate. s ex philosophoꝵ minutũs & arte de¬
scendere. atticꝰ Uis gͥ me scͥpturarũ uti de
stimoniis: & quomͦ iactant discipłi tui. nul¬
lũ argum̃tationi tue posse & ꝓblematib re¬
sponoere : ctob̾ Non solũ uolo. s & cupio.
Doce me de scͥpturis sc̃is. uͥ sublata liberiar¬
bitrii potestate faciat homo quod ꝑ se aut
noluit aut ñ potuit. atticꝰ Non ita ut tu
ꝓponis s ut ueritas poscit & ratio. scriptu¬
rarũ ẽ uocib utendũ. Loqͥtur iacob ĩ ota¬

Expanded text:
Jamjam tollo manum, cedo, vicisti: si tamen Jamjam tollo manum, cedo, vicisti: si tamen vincere est, veritatem velle subvertere, non rebus, sed sermonibus, id est, non veritate, sed mendacio. Possum enim illud tibi Apostoli respondere: Et si imperitus sermone, non tamen scientia . Quando enim loqueris coactus argumentationum strophis, tibi videor assentire, cum autem tacueris, ex animo rursus elabitur, ut liquido appareat disputationem tuam citate, sed ex philosophorum minutiis et arte descendere. ATT. Vis igitur me Scripturarum uti rursum testimoniis? Et quomodo jactant discipuli tui, nullum argumentationi tuae posse et problematibus respondere? C. Non solum volo, sed et cupio. Doce me de Scripturis sanctis, ubi, sublata liberi arbitrii potestate, faciat homo, quod per se aut nolit, aut non potuit. 8. proponis, sed ut veritas poscit et ratio, Scripturarum vocibus est utendum. Loquitur Jacob in ora
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt qͥd sit int̾ dexterã & sinistrã suã:
Si paruuloꝵ etatis & simplicium qͦs erte
peccatores fuisse ñ poteris apꝑbare tanta
fuit hominũ multitudo. qͥd dicemꝰ de utus
serus etate diu̾sa. que iuxta philonem
rio ordine deuoluitur. dũ sͥ sic inuicẽ eta¬
tum increm̃ta fuccedunt. ut quando de
alia transimuᷤᷤ ad aliam sentire minime
bulo tribuas. re auferas. Tu enĩ auctorẽ
peccatoꝵ facis dm̃ dum asseris hominẽ
nichil ꝑ se posse facere. s adminicło di cui
imputetur om̃e quod facimꝰ. nos autem
siue bonũ siue malũ homo fecerit ꝑ libe¬
ri arbittii potestatẽ. ei dicimꝰ imputari
qui fecit quod uoluit. & ñ ei qui semel li
uis t̃giu̾seris. laqueis ueritatis in necteris:
hoc enim mͦ etiã si ipse ñ adiuuat. tamen
nixta te auetor erit maloꝵ. qͥa potuie ꝓhi¬
bere. & ñ ꝓhibuit. Uetus enĩ sententia est
homicidam eũ ẽẽ ÷ qui cum possit homi¬
nẽ de morte liberare ñ liberet. cͥ tob̃¬

Expanded text:
quid sit inter dexteram et sinistram suam . Si in parvulorum aetate et simplicium, quos certe peccatores fuisse non poteris approbare, tanta fuit hominum multitudo, quid dicemus de utriusque sexus aetate diversa, quae juxta Philonem,rio ordine devolvitur, dum sibi sic invicem aetatum incrementa succedunt, ut quando de alia transeamus ad aliam, sentire minime bulo tribuas, re auferas. Tu enim auctorem peccatorum facis Deum, dum asseris nihil hominem per se posse facere, sed adminiculo Dei, cui imputetur omne quod facimus. Nos autem, sive bonum, sive malum homo fecerit, per liberi arbitrii potestatem ei qui fecit quod voluit; et non ei, qui semel concessit vis tergiverseris, laqueis veritatis innecteris; hoc enim modo, etiam si ipse non adjuvat, tamen juxta te auctor erit malorum: quia potuit prohibere, et non prohibuit. Vetus enim sententia est, homicidam esse eum, qui cum possit hominem de morte liberare, non liberet. C.
Abbreviated transcription (Latin):
buamꝰ assensum. Iam in dñi potestate ẽ: ut
quod intrm᷑. illiꝰ oꝑe & auxilio implere ui
Isingłis oꝑib nr̃is. s in gia conditionis & lesi
sentiri auxiliũ di. ne liberũ frangeretur. ꝓp¬
bitriũ. Ceterũ sunt pleriq nr̃oꝵ : qui oũ
que agimus dicant fieri p̾sidio d̾i. attcꝰ
Qui hoc dicit. nr̃ cẽ cessabit. Aut gͥ & tu
ista dicito ut ur̃ c̃ẽ incipias. aut si ñ dicis ali¬
emuis eris cum his qui nr̃a non dicunt.e tob
Cuus ero si mea dixeris. immo tu meus si
adu̾sa non dixeris. Sana corpora confitens.
& aĩe que fortior est denegas sanitatẽ. Ut
enim morb & uulnus in corpore. ita pecca¬
tum in anima. Qui gͥ sanum aliquando ho¬
minem confiteris ex ea parte qua caro ẽ. qua¬
re ñ sanũ dicas & ex ea qua sp̃s ẽ: au
Sequar ꝓpositionẽ tuam. Nunquam hodie
effugies : ueniam quocunq uocaueris to¬

Expanded text:
buamus assensum. Jam in Domini potesbuamus assensum. Jam in Domini potesur, illius ope et auxilio implere valin singulis operibus nostris, sed in gratia conditionis et legis, sentiri auxilium Dei, ne liberum frangeretur arbitrium. Caeterum sunt plerique nostrorum, qui omnia quae agimus, dicant fieri praesidio Dei. A. Qui hoc dicit, vester esse cessabit. Aut ergo et tu ista dicito, ut noster esse incipias, aut si non dicis, alienus eris cum his qui nostra non dicunt. C. Tuus ero, si mea dixeris, immo tu meus, si adversa non dixeris. Sana corpora confiteris, et animae, quae fortior est, denegas sanitatem. Ut enim morbus et vulnus in corpore, ita peccatum in anima. Qui ergo sanum aliquando hominem confiteris ex ea parte qua caro est, quare non sanum dicas et ex ea qua spiritus est? A. Sequar propositionem tuam. Numquam hodie effugies
Abbreviated transcription (Latin):
que int̾ me & dm̃ erit distantia: Hnũ ad¬
huc ponam testimoniũ. ne tͥ & auditorib
fastidium faciã. Assuero quẽ septuaginta in
au fertur aufertur ab ocłis. ut cõmentarios
fideliũ in se replicans ministroꝵ. inueniat
mardocheum. cuiꝰ indicio deinsidus libera¬
tus ẽ: ut & hester cõmendabilior fieret. &¬
necẽ. Certe pex potentissimꝰ qui ab india usꝙ
post largissinias epulas & cibos toto orbe que¬
sitos dormire cupiebat & somno requiesorai
ꝓuisor bonoꝵ omniũ impedisset nature sron¬
nẽ ut contra naturã ⁊ cauni crudelitas ilsie¬
retur. longũ ẽ si uoluero cuncta scani seͥpru¬
rarũ testimonia ꝓferie. Totus sermo scon as
dm̃ oratio c̃. Tot̾a oratio & dep̾catio xtonuet
dem̃tiam creatoris. ut qui nr̃is uirib co nu¬
dio saluari non possumus. illiꝰ miscdia on¬
seruemur. Ubi autem miscd̃ia & gr̃a est. libe¬
rum ex parte cessat arbitriũ. Qd̃ in eo dlitui
ẽ. ut uelimus atq cupiamus. & placitis cri¬

Expanded text:
quae inter me et Deum erit distantia? Unum adhuc ponam testimonium, ne tibi et auditoribus fastidium faciam. Assuero quem Septuaginta int aufertur ab oculis, ut Commentarios in se fidelium replicans ministrorum, inveniat Mardochaeum, cujus indicio de insidiis liberatus est; ut et Esther commendabilior fieret necem. Certe rex potentissimus, qui ab India usqupost largissimas epulas et cibos toto orbe quaesitos dormire cupiebat, et somno requiescere, provisor bonorum omnium impedisset naturae ordinem, ut contra naturam, tyranni crudelitas vinceretur. Longum est si voluero cuncta sanctarum Scripturarum exempla proferre. Totus sermo Sanctorum ad Deum oratio est: tota oratio et deprecatio extorquet clementiam Creatoris, ut qui nostris viribus et studio salvari non possumus, illius misericordia conservemur. Ubi autem misericordia et gratia est, liberum ex parte cessat arbitrium, quod in eo tantum est, ut velimus atque cupiamus, et placitis tri
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ꝑgere. nͥ fiat illud quod sequitur.
pater meus celestis traxerit illũ ne quic¬
quã cupiat. frustra iitatur. Simul & hoc
ammadũtendũ quod qͥ trahitur ñ sponcȩ
currit. s aut retractans & tardus aut in¬
uitus adducitur. Qui ñ pocest suis uiri¬
b & labore uenire ad iħm. quom potest

Expanded text:
pergere, nisi fiat illud quod sequitur, pergere, nisi fiat illud quod sequitur, Pater meus coelestis traxerit eum, ne quidquam cupiat, frustra nitatur. Simul et hoc animadvertendum quod qui trahitur, non sponte currit, sed aut retractans, aut tardus, aut invitus adducitur. Qui non potest suis viribus et labore venire ad Jesum, quomodo potest
Abbreviated transcription (Latin):
iuificat. Ad huc audemꝰ ꝑ liberũ arbitrium
suꝑbire & abuti beneficiis dei in contumeliã
largitoris. cũ idem uas electionis aꝑtissime
scͥbat. habemus autẽ thesaurũ istum in ua¬
sis fictilib ut habundantia fortitudinis sit
tundens hereticoꝵ imprudentiã loquitur.
mendat. & iterũ. Nichil enm defuri ab his¬
qui suꝑ modũ st̃ apłi. licet mchil sim.
Petrus loquitur ad dñm. signoꝵ magnitudi¬
ne conturbatꝰ : recede a me qͥa pectator sũ.
Et dñs ad discipłos. Ego sum uitis. uos rami
Qui manet ĩ me & ego in eo. iste afferet fru¬
ccũ multũ: quia sine me nichil potestis
facere. Sicut rami & flagella uitium ili¬
co contabescunt cum fuerint a matrice p̃¬
scisa. ita omnis homniũ fortitudo marces¬
sit & deꝑit. si a di aucilio deseratur.⁊ lemo
inquit potest uenire ad me. nͥ pat̃ qui mi¬
sit me traxerit illũ. Quando dicit nemo
potest uenire ad me. frangit suꝑbientẽ
arbitrii libertatẽ. quod etiã qͥ uelit ad

Expanded text:
vivificat . Adhuc audemus per liberum arbitrium superbire, et abuti beneficiis Dei in contumeliam largitoris? cum idem vas electionis apertissime scribat: Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus, ut abundantia fortitudinis nosttundens haereticorum impudentiam, loquitur: mendat, qui supra modum sunt Apostoli, licet nihil sim. Petrus loquitur ad Dominum, signorum magnitudine conturbatus: Recede a me, quia homo peccator sum . Et Dominus ad discipulos: Ego sum vitis et vos rami, qui manet in me, et ego in eo, iste affert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere . Sicut rami et flagella vitium illico contabescunt, cum fuerint a matrice praecisa, ita omnis hominum fortitudo marcessit et deperit, si a Dei auxilio deseratur. Nemo, inquit, potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum . Quando dicit, nemo potest venire ad me, frangit superbientem arbitrii libertatem: quod etiam si velit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad exccemũ ꝑcussit pͥmogenita egipti. ut
qui pͥus retinebant ꝑtinacit̾. ardent̾ exi¬
re cõpellerent. Salomon loquitur. Esto
confidens in dño in toto corde tuo. In
tua autẽ sapientia ne eralteris in om̃ib
uiis tuis. Cognosce eum. ut rectas faciat
uias tuas. Incellige qͥd loquatur. nec in sa¬
pientia nr̃a nec in uslis uirtutib confioen¬
dum. s ĩ solo deo aquo gressus hominis di¬
fiunt. Unde scͥptũ est. Rectam fac in con¬
spectu tuo uiam meam. siue ut alia exem¬
plaria rectã fac ĩ conspectu meo uiam tuã
ut quod tibi rectũ ẽ. etiã mͥ rectũ ẽẽ uideat᷑.
de salomon loqͥtur. Deuolue suꝑ dñm oꝑa
tua & firmabunt᷑ cogitatiões tue. Tẽ enĩ cogi

Expanded text:
ad extremum percussit primogenita Aegypti, ut qui prius retinebant pertinaciter, ardenter exire compellerent . Salomon loquitur: Esto confidens in Dominum in toto corde tuo, in tua autem sapientia ne exalteris: in omnibus viis tuis cognosce eum, ut rectas faciat vias tuas . Intellige quid loquitur: Nec in sapientia nostra, nec in ullis virtutibus confidendum, sed in solo Domino, a quo gressus hominis difiunt. Unde scriptum est: Rectam fac in conspectu meo viam tuam, sive ut alia exemplaria habent: Rectam fac in conspectu tuo viam meam : ut quod tibi rectum est, etiam mihi rectum esse videatur, idem Salomon loquitur, Devolve super Dominum opera tua, et firmabuntur cogi
Abbreviated transcription (Latin):
Oritur gͦ nobis sol iustitie quando uultu
di confirmamur. Ioseph ĩ egipto carcere
cluditur. Ibiq infertur quod custos carce¬
ris oĩa potestati eiꝰ fideiq cõmiserit: causa¬
q redditur. qͥa dñs erat cũ eo. & quecumq
faciebat ꝓsꝑabantur a dño in manib eius.
Unde & eunuchis somma suggeruntur. &
pharao uidet sominiũ mextricabile. ut ꝑ
hanc occasionẽ liberaretur ioseph. patet
re saluaretur. Sequitur. Drxit autẽ oo

Expanded text:
itur ergo nobis sol justitiae, quando vultu Dei confirmamur. Joseph in Aegypto clauditur carcere, ibique infertur, quod custos carceris omnia potestati ejus fideique commiserit. Causaque redditur. Quia Dominus erat cum eo, et quaecumque faciebat, prosperabantur a Domino in manibus ejus . Unde et eunuchis somnia suggeruntur , et Pharao videt somnium inextricabile , ut per hanc occasionem liberaretur Joseph , pater is salvaret
Abbreviated transcription (Latin):
lum eo tẽpore quo scͥbebat. lacernã siue pe¬
nulã quã teliqͥ troade apud carpum ueniens
affer. & libros maxime m̃branas. de celesti¬
b cogitasse misteriis. & ñ de his que in usu
comiminis inte. uel corporis necessaria sunt:
D a mͥ hominẽ qͥ ñ esuriat. ñ sitiat. ñ algeat.
ñ doleat. ñ febricitet. ñ corminib & prin¬
ne difficultatib torqueatur. & ego tibi conce¬
dam posse hominẽ nichil aliud nͥ de uir¬
cutib cogitare. Ceditur apłs a innustro.
& contra pontificẽ qui cedere imꝑauerat
sententiã dirigit. ꝑcutiet de d̾s paries deal¬
bate. Ubi ẽ illa patientia saluatoris. qui qͣsi
agnus ductus ad uctimã non aꝑuit os suũ.
s clem̃ter loquitur u̾beranti. si male locu¬
tus sum argue de malo sin autẽ bene quid
me cedis: Non apło detrahimꝰ. s głam dñi
predicamꝰ. qui ĩ carne passus iiuriãcarnis

Expanded text:
lum eo tempore quo scribebat, Lacernam, sive pelum eo tempore quo scribebat, Lacernam, sive penulam, quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer, ac libros, et maxime membranas , de coelestibus cogitasse mysteriis, et non de his quae in usu communis vitae vel corporis necessaria sunt? 786 Da mihi hominem qui non esuriat, non sitiat, neque algeat, non doleat, non febricitet, non torminibus et urinae difficultatibus torqueatur; et ego tibi concedam, posse hominem nihil nisi de virtutibus cogitare. Caeditur Apostolus a ministro , et contra Pontificem qui caedere imperaverat, sententiam dirigit: Percutiet te Deus, paries dealbate . Ubi est illa patientia Salvatoris, qui quasi agnus ductus ad victimam, non aperuit os suum, sed clementer loquitur verberanti: Si male locutus sum, argue de malo: si autem bene, quid me caedis ? Non Apostolo detrahimus, sed gloriam Domini praedicamus, qui in carne pas