comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pescit᷑: ñnũꝗͣ ex sola amaritudine inti-¬
mi rancoris obmutescunt. Qui ꝑ dolorẽ
mentis ꝓcacitatis suȩ uerba subtrahen¬
tes. cũ male loqui soleant. peius tacent:
quia cũ peccantes aliquid de correctio¬
ne audiunt᷑. in dignantes etiã responsi¬
onis uerba suspendunt. Cũ his quando
aspere agit᷑: sepe ad querele uoces de
hac ipsa asperitate ꝓsiliunt. Cũ uͦ eos
magistri sui blande preueniunt: de hac
ipsa humilitate qua preuenti st̃ grauius
indignant᷑. Et tanto eoꝵ mens uastius
accendit᷑ : quanto consideratius infirma
iudicat᷑. Hii nimirũ quia humilitatem
quȩ uirtutũ mater ẽ nesciunt. usũ sui¬
laboris ꝑdunt. etiã si qua bona sint q̃
oꝑari uideant᷑: quia surgentis fabrice
robusta celsitudo ñ figit᷑: quȩ nequaꝗͣ
ꝑ fundamenti fortitudinẽ in petra so¬
lidat᷑. Soli gͦ ruine crescit qd̾ edificañ:
qui ante molem fabrice humilitatis

Expanded text:
pescitur, nonnunquam ex sola amaritudine intipescitur, nonnunquam ex sola amaritudine intimi rancoris obmutescunt. Qui, per dolorem mentis procacitatis suae verba subtrahentes, cum male loqui soleant, pejus tacent, quia cum peccantes aliquid de correctione audiunt, indignantes etiam responsionis verba suspendunt. Cum his quando aspere agitur, saepe ad querelae vocem de hac ipsa asperitate prosiliunt. Cum vero eos magistri sui blande praeveniunt, de hac ipsa humilitate qua praeventi sunt gravius indignantur, et tanto eorum mens vastius accenditur, quanto consideratius infirma judicatur. Hi nimirum, quia humilitatem, quae virtutum mater est, nesciunt, usum laboris sui perdunt, etiamsi qua bona sunt quae operari videantur, quia surgentis fabricae 1140 robusta celsitudo non figitur, quae nequaquam per fundamenti fortitudinem in petra solidatur. Soli ergo ruinae crescit quod aedificant, quia ante molem fabricae humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tendunt. Et quidẽ peccatores se assert̃:
nec tam̃ tantũ ut tã noxie in regimine
ꝑsone traderent᷑. Et dũ eius facta des¬
piciunt. dũ precepta contempnunt: ad
tantã usq insaniam deuoluunt᷑. ut dm̃
res humanas curare non ȩstiment: qr
ei qui quasi iure reprehetdit᷑. eẽ se cõ¬
missos dolent. Sicq dũ contra rectorem
suꝑbiunt. etiam contra iudicia conditoriᷤᷤ
intumescunt᷑: & dũ pastoris uitã duudi-¬
cant: iꝑsam quoq sapientiã omĩa dispo¬
nentis impugnant. Sepe aũ rectoris sui
dictis ꝓterue obuiant: & eandẽ uocis
suꝑbiam libertatẽ uocant. Sic quippe
supponit. Nam sicut pleriq rẽticent ex
timore. &. tamen tacere se estimant ex
humilitate: ita ñnulli loquunt᷑ ꝑ impa¬
cientiã elationis: & tam̃ loqui se credunt
ꝑlibertatẽ rectitudinis. Aliquando aũ
subditi ꝓterua quȩ sentiunt nequaꝗͣ
ꝓdunt: & hii quoꝵ loquacitas uix cõm¬

Expanded text:
tendunt, et quidem peccatores se asserunt, tendunt, et quidem peccatores se asserunt, nec tamen tantum, ut tam noxiae in regimine personae traderentur, et dum ejus facta despiciunt, dum praecepta contemnunt, ad tantam usque insaniam devolvuntur, ut Deum res humanas curare non aestiment, quia ei qui quasi jure reprehenditur, esse se commissos dolent; sicque dum contra rectorem superbiunt, etiam contra judicia conditoris intumescunt; et dum pastoris sui vitam dijudicant, ipsam quoque sapientiam omnia disponentis impugnant. Saepe autem rectoris sui dictis proterve obviant, et eamdem vocis superbiam libertatem vocant. Sic quippe militate supponit. Nam sicut plerique reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, ita nonnulli loquuntur per impatientiam elationis, et tamen loqui se credunt per libertatem rectitudinis. Aliquando autem subditi proterva quae sentiunt nequaquam produnt; et hi quorum loquacitas vix com
Abbreviated transcription (Latin):
at. ipsam ad testimoniũ potestatis tradite
hos sub tuo regimine ñ dedisset. E iusq
mox mettẽ erigit: uiles atq inutiles
eos qui subiecti st̃ ostendit: ita ut nullũ
iã quasi dignũ respiciat. cui eq̃uanimĩt
loquat᷑. Unde & mox mentis tranquilli¬
tas in irã uertit᷑: quia dũ cunctos despi¬
cit. dũ sensum uitamq om̃iũ sine mo-¬
deratione reprehendit: tanto effrena¬
tius se in iracundiã dilatat: quanto eos
qui sibi cõmissi sunt ẽẽ sibimet indignos
putat. At contra cum subiectoꝵ cor suꝑbia
instigat. hoc sũ mopere agere nitit᷑. ut sua
acta considerare funditꝰ negligant: &
semꝑ tacitis cogitationib rectoris sui iudi¬
ces fiant. Qui dũ in illo qd̾ reprehende¬
re debeant importune respiciunt: in
semet ipsis qd̾ corrigant numquã uideñ.
Incde & tanto atrocius pereunt. quanto
a se oculos auertunt: qr in huiꝰ uite iti¬
uere offendentes corruunt. dũ alibi in¬

Expanded text:
at, ipsam ad testimonium potestatis traditaeat, ipsam ad testimonium potestatis traditaehos sub tuo regimine non dedisset, ejusque mox mentem erigit. Viles atque inutiles eos, qui subjecti sunt, ostendit, ita ut nullum jam quasi dignum respiciat, cui aequanimiter loquatur, unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur. Quia dum cunctos despicit, dum sensum vitamque omnium sine moderatione reprehendit, tanto irrefrenatius se in iracundiam dilatat, quanto eos qui sibi commissi sunt esse sibimet indignos putat. At contra, cum subjectorum cor superbia instigat, hoc summopere agere nititur, ut sua acta considerare funditus negligant, et semper tacitis cogitationibus rectoris sui judices fiant. Qui dum in illo quod reprehendere debeant importune respiciunt, in semetipsis quod corrigant nunquam vident. Unde et tanto atrocius pereunt, quanto a se oculos avertunt. Quia in hujus vitae itinere offendentes corruunt, dum alibi in
Abbreviated transcription (Latin):
riret᷑ audiuit. Sciendũ uͦ ẽ. qd̾ ipsa hȩc
de qua tractamus elatio. alios ex rebus
scłarib: alios uͦ ex rebus spiritalib possid&.
Alter namq intumescit auro: alter eloquio.
Alter infimis & terrenis reb: alt̾ sũinis cȩle¬
stib q uirtutib. Una tam̃ eademq ante
di oculos agit᷑: quãuis ad huinana corda
ueniens. in eoꝵ optutib diuerso amictu
palliet᷑. Nam cũ is qui de terrena prius
gła suꝑbiebat. postiodũ de scĩtate extol¬
lit᷑: nequaꝗͣ cor eius elatio deseruit: sed
ad eum consueta ueniens. ut cognosci ne¬
queat uestem mutauit. Sciendũ quoq ẽ
qd̾ aliter hȩc prepositos: atq alit̾ subditoᷤ
temptat. Prelato nãq in cogitationib sug-¬
gerit: quia solo uitȩ merito suꝑ ceteros ex-¬
creuit. Et si qua ab eo bene aliquando
gesta sunt: hȩc importune eius animo
obicit. Et cũ hunc dõ singularit placu¬
isse insinuat: quo facile suggesta ꝑsuade¬

Expanded text:
riretur, audivit. Sciendum vero est quod ipsa haec, riretur, audivit. Sciendum vero est quod ipsa haec, de qua tractamus, elatio, alios ex rebus saecularibus, alios vero ex spiritualibus possidet. Alter namque intumescit auro; alter eloquio; alter infimis et terrenis rebus; alter summis coelestibusque virtutibus: una tamen eademque ante Dei oculos agitur, quamvis ad humana corda veniens, in eorum obtutibus diverso amictu pallietur. Nam cum is, qui terrena prius gloria superbiebat, postmodum de sanctitate extollitur, nequaquam cor ejus elatio deseruit; sed ad eum consueta veniens ut cognosci nequeat, vestem mutavit. Sciendum quoque est, quod aliter haec propositos, atque aliter subditos tentat; praelato namque in cogitationibus suggerit, quia solo vitae merito super caeteros excrevit; et si qua ab eo bene aliquando gesta sunt, haec importune ejus animo objicit, et eo hunc Deo singulariter placuisse insinuat: quo facilius suggesta persuade
Abbreviated transcription (Latin):
apud se quisq impudentius exaltatur.
Hinc enĩ scriptũ ẽ. Ante ruinã exaltat᷑
cor. Hinc ꝑ danihelem dr̃. In aula
babylonis deambulabat rex: respon-¬
ditq & ait. Nonne hec ẽ babylon
magna. qu̾a ego edificaui in domũ
regni. in robore fortitudinis meȩ:. in
ꝗła decoris mnei as Sed hunc tumorẽ
quã concita uindicta represserit: ilico
adiungit dicens. Cũ adhuc sermo
esset in ore regis: uox de cęlo ruit.
T ibi dr̃ nabuchodonosor rex. Regnũ
transiet ã te. & ab hominib te eicient:
& cũ bestus feris erit habitatio tua.
Fenum quasi bos comedes: & septem
tempora mutabunt᷑ suꝑ te. Ecce quia tu¬
mor mentis usq ad aꝑta uerba se ꝓtulit.
pacientia uidicis ꝓtinus usq ad sententiã
erupit: tantoq hune districtius ꝑculit᷑
quanto eius se suꝑbia ĩmoderatius erexit.
Et quia enumerando bona dixit in quib
sibi placuit: enumnerata mala in quib fe¬

Expanded text:
apud se quisque inpudentius exaltatur. apud se quisque inpudentius exaltatur. Hinc enim scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor. Hinc per Danihelem dicitur: In aula Babylonis deambulabat rex responditque et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, in gloria decoris mei? Sed hunc tumorem quam concita vindicta represserit, ilico adiungit, dicens: Cumque adhuc sermo esset in ore regis, vox de cęlo ruit: Tibi dicitur, Nabuchodonosor rex: Regnum tuum transiet a te, et ab hominibus te eicient, et cum bestiis / feris erit habitatio tua, fenum quasi bos comedes, et septem tempora mutabuntur super te. Ecce quia tumor mentis usque ad aperta verba se protulit, patientia iudicis protinus usque ad sententiam erupit tantoque hunc districtius perculit, quanto eius se superbia inmoderatius erexit. Et quia enumerando bona dixit, in quibus sibi placuit, enum
Abbreviated transcription (Latin):
obsessam ciuitatẽ intercipit: cũ mentẽ
suꝑbia irrũpit. Et quo ditiorẽ quẽq
ceꝑit. eo in dominio durior exsurgit:
qr quo amplius res uirtutis sine humi-¬
litate agit᷑: eo latius ista dominat᷑. Quis¬
qͥs uͦ eius in se trrannidẽ captiua mente
susceꝑit: hoc primũ dãpnũ patit᷑. qd̾
clauso cordis oculo iudicii equitatem
ꝑdit. Nam cuncta quȩ ab aliis uel
bene gerunt᷑ displicent: & sola ei quȩ
ipse uel praue egerit placent. Sẽper
aliena oꝑa despicit. semꝑ mirat᷑ qd̾
facit: qr & quicqͥd egerit. egisse se sit¬
gulariter credit: atq in eo qdꝰ exhibet
ꝑ głȩ cupiditatẽ. sibimet ipsi fauet ꝑ
cogitationẽ. Et cũ se in cunctis trans¬
cendere ceteros estimat: ꝑ lata cogita¬
tionũ spacia secũ deambulans. laudes
suas tacitꝰ clamat. Nonnũꝗͣ uͦ ad tantã
elationẽ mens ducit᷑: ut in eo qd̾ tum&
etiam ꝑ ostentationẽ locutionis effrenet᷑.
Sed tanto facilis riuna sequit᷑: quanto

Expanded text:
obsessam civitatem intercipit, cum mentem superbia inrumpit; et quo ditiorem quemque ceperit, eo in dominio durior exurgit, quia quo amplius res virtutis sine humilitate agitur, eo latius ista dominatur. Quisquis vero eius in se tyrannidem captiva mente susceperit, hoc primum damnum patitur, quod clauso cordis oculo iudicii aequitatem perdit. Nam cuncta, quę ab aliis vel bene geruntur, displicent, et sola ei, quae ipse vel prave egerit, placent. Semper aliena opera despicit, / semper miratur, quod facit, quia et quicquid egerit, egisse se singulariter credit atque in eo, quod exhibet per gloriae cupiditatem, sibimetipsi favet per cogitationem. Et cum se in cunctis transcendere ceteros ęstimat, per lata cogitationum spatia secum deambulans, laudes suas tacitus clamat. Nonnumquam vero ad tantam elationem mens ducitur, ut in eo, quod tumet, etiam per ostentationem locutionis effrenetur. Sed tanto facilis ruina sequitur, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
iniqu tate in excelsum loquuti st̃. Iste ad
sputa ad palinas. ad colaphos. ad spineã¬
uorona. ad crucem. ad lanceam. atq ad
mortẽ ueniens: mẽbra sua ammonet dicens
si quis mͥ ministrat me sequat᷑. Q uia gͥ
redemptor nr̃ corda regit humilium. &¬

Expanded text:
iniquitatem in excelso locuti sunt ; iste ad iniquitatem in excelso locuti sunt ; iste ad sputa, ad palcoronam, ad crucem, ad lanceam, atque ad mortem veniens, membra sua admonet, dicens: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Quia igitur Redemptor noster corda regit humilium,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dii scientes bonũ & malũ: iste dicit.
ñ ẽ ur̃m nosse tempora uł momenta. quȩ
pater posuit in sua potestate. Ille ut uo¬
luntas diuina despici. & ut possit ꝓpria
suaderi dicit. Cur precepit uobis ds: ut
ñ comederetis ex om̃i ligno paradysi a Et
Iste dicit. ñ quero uoluntatẽ meã: s uo¬
luntatẽ eius qui misit me. Ille ꝑ mẽbra
sua loquit᷑ dicens. nullũ pratũ sit qd̃ ñ
ꝑtranseat luxuria nr̃a: coronemꝰ nos ro¬
sis ante qua marcescant: ubiq relinquamꝰ
signa leticiȩ nr̃ȩ. Iste mẽbris suis p̃nuntiat
dicens. Plorabitis & flebitis uos: mundus
aũ gaudebit. Ille nil aliud mentes sibi
subditas docet quã celsitudinis culmen
appetere: cuucta equalia mentis tumore
trauscendere. societatẽ om̃iũ hominũ alta
elatione transire: ac sese & contͣ potentiã
conditoris erigere: sicut de eis ꝑ psalmistã
dt̃. T ransierunt in dispositione cordis:
cogita ie unt & loquuti sunt noq utias:

Expanded text:
ientes bonum et malum ; iste dicit: Non est vestrum nosse tempora vel momenta quae Pater posuit in sua potestate . Ille ut voluntas divina despici, et ut possit propria suaderi, dicit: Cur praecepit vobis Deus ut non comederetis ex omni ligno paradisi ? Et iste dicit: Non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . Ille per membra sua loquitur, dicens: Nullum pratum sit quod non pertranseat luxuria nostra; coronemus nos rosis antequam marcescant, ubique relinquamus signa laetitiae nostrae ; iste membris suis praenuntiat, dicens: Plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit . Ille nihil aliud mentes sibi subditas docet quam celsitudinis culmen appetere, cuncta aequalia mentis tumore transcendere, societatem omnium hominum alta elatione transire, ac sese et contra potentiam conditoris erigere, sicut de eisdem per Psalmistam dicitur: Transierunt in dispositionem cordis, cogitaverunt et locuti sunt nequitias,
Abbreviated transcription (Latin):
so dicit. ecce uenio & habitabo ĩ medio
tui. Ille dicit. sedebo in monte testamenti.
in laterib aquilonis: iste dicit. egi autẽ
sũ uermis & ñi homo: obꝓbrium hominũ &
abiectio plebis. Iue dicit. ascendã suꝑ alti

Expanded text:
so dicit: « Ecce venio et habitabo in medio so dicit: « Ecce venio et habitabo in medio tui . » Ille dicit: « Sedebo in monte testamenti, in lateribus aquilonis . » Iste dicit: « Ego autem sum vermis et non homo, opprobrium hominum et abjectio plebis . » Ille dicit: « Ascendam su
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc contumeliarũ ludibria. irrisio¬
nũ ꝓbra. passionũ torm̃ta tolerauit:
ut suꝑbũ ñ eẽ hominẽ doceret humilis
s. Quanta gͦ humilitatis uirtus ẽ. ꝓpt̃
quã solam ueraciter edocendã. is qui
sine estimatione magnus est. usq ad
passionẽ factus est paruus . Quia enĩ
originem ꝑditioni nr̃ȩ se prebuit suꝑbia
diaboli. instrum̃tum redemptionis nr̃ȩ
inuenta ẽ humilitas dĩ. Hostis quippe
nr inter omĩa conditus: uideri supͣ oĩa
uoluit elatus. Redemptor aũ nr̃ magnꝰ
manens supra omĩa: fieri intra oĩa dig¬
natus ẽ paruus. Sed melius & elationis
causã detegimus. & fundamenta humi-¬
litatis aꝑimus. si breui cõmemoratione
ꝑstringimus: qͥd mortis auctor. qͥd uitȩ
conditor dicat. Ille namq ait. in cęlũ
pleta ẽ malis anima mea: & uita mea
inferno appropinquauit. Ille dicit.
suꝑ astra cęli exaltabo solium meũ: iste
humano generi a paradysi sedib expul-¬

Expanded text:
ad hoc contumeliarum ludibria, irrisioad hoc contumeliarum ludibria, irrisionum opprobria, passionum tormenta toleravit, ut superbum non esse hominem doceret humilis Deus; quanta ergo humilitatis virtus est, propter quam solam veraciter edocendam is, qui sine aestimatione magnus est, usque ad passionem factus est parvus? Quia enim originem perditionis nostrae se praebuit superbia diaboli, iinventa est humilitas Dei. Hostis quippe noster inter omnia conditus, videri supra omnia voluit elatus. Redemptor autem noster magnus manens supra omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Sed melius et elationis causam detegimus, et fundamenta humilitatis aperimus, si brevi commemoratione perstringimus quid mortis auctor, quid vitae conditor dicat. Ille namque ait: « In coelum pleta est malis anima mea, et vita mea inferno appropinquavit . » Ille dicit: « Supra astra coeli exaltabo solium meum . » Iste humano generi a paradisi sedibus expul
Abbreviated transcription (Latin):
animab ur̃is reddituri. Audiant᷑ illi
cũ de accepta potestate gloriant᷑. hoc
qd̾ abiahe uoce ardenti diuiti dicit᷑.¬
memento fili quia recepisti bona in uita
tua. Audiant isti. cum contra rectores
suos in querelam ꝓsiliunt. hoc qd̾ mur-¬
muranti popło moysi & aãron uocib
respondet᷑: nec contra nos ẽ murmur
urm. s contra dñm. Nos enim qͥd sumꝰ ᷤᷤ
Audiant illi. turbabunt᷑ in conspectu eiꝰ:
patris orphanoꝵ & iudicis uduarum.
Audiant isti. qd̾ contra contumatiã sub¬
ditoꝵ dr̃: qui resistit potestati. dĩ ordi¬
nationi resistit. Audiant simul om̃s.
ds suꝑbis resistit: humilib aũ dat grãm
Audiant om̃s: in mundus ẽ apud dm̃ oĩs
pestem audiamus cuncti qͥd magistra
ueritas docet. dicens: discite a me quia
mitis sũ & humilis corde. Ad hoc nãꝙ
unigenitus dĩ filiꝰ formã infirmitatis
nr̃e suscepit: ad hoc inuisibilis ñ solũ
uisibilis. s etiam despectus apparuit:

Expanded text:
animabus vestris . » Audiant illi, cum de accepta potestate gloriatur, hoc quod Abrahae voce ardenti diviti dicitMemento, fili, quia recepisti bona in vita tua . » Audiant isti, cum contra rectores suos in querela prosiliunt, hoc quod murmuranti populo Moysi et Aaron vocibus respondetur: « Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum: nos enim quid sumus ? » Audiant illi: « Turbabuntur in conspectu ejus patres orphanorum et judices viduarum . » Audiant isti, quod contra contumaciam subditorum dicitur: « Qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit . » Audiant simul omnes: « Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . » Audiant omnes: « Immundus est apud Deum omnis pestem, audiamus cuncti, quod magistra Veritas docet, dicens: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . » Ad hoc namque unigenitus Dei Filius formam infirmitatis nostrae suscepit; ad hoc invisibilis non solum visibilis, sed etiam despectus apparuit;
Abbreviated transcription (Latin):
respectũ mentis ꝓtinus auertant: ai hoc
qd̾ uel extremũ bonũ fecerunt. tota intenti¬
one semꝑ inspiciaÑ: & ex eo iã se quasi scõs
aspiciunt: obliti maloꝵ om̃iũ quȩ cõmise¬
runt. Quius sui tantũmͦ boni fiunt memo¬
res. qd̾ fortasse facere nec ꝑfecte potuert̃:
sicut euenire econtra electis solet. ut cũ
multaꝵ uirtutũ gr̃ã polleant. unũ eos uł
tenuissimũ uitium ualde defatigans pul¬
set: quatinus dũ ex quadã parte sese infir¬
mari considerant: de his uirtutib in qͥb
preualent se minune extollant. Dũq de
infirinitate trepidant: hoc quoq ubi for¬
tes sunt humilius seruant. Sepe gͦ reꝓbi
ꝑ hoc qd̾ unũ uel minimũ bonũ suũ in:¬
caute conspiciunt: mala multa & grauia
in quib demersi st̃ ñ agnoscunt.
Et sepe electi ꝑ hoc qd̃ ad tenuis¬
sunũ malũ suũ infirmati trepidan:

Expanded text:
respectum mentis protinus avertant, atque hoc respectum mentis protinus avertant, atque hoc quod vel extremum bonum fecerint, tota intentione semper inspiciant, et ex eo sese jam quasi sanctos aspiciant, obliti malorum omnium quae commiserunt, unius sui tantummodo boni memores, quod fortasse facere nec perfecte potuerunt, sicut evenire contra electis solet, ut cum multarum virtutum gratia polleant, unum eos vel tenuissimum vitium valde defatigans pulset, quatenus dum ex quadam parte sese infirmari considerant, de his virtutibus in quibus praevalent se minime extollant; dumque de infirmitate trepidant, hoc quoque ubi fortes sunt humilius servant. Saepe ergo reprobi per hoc quod unum vel minimum bonum suum incaute conspiciunt, mala multa et gravia in quibus demersi sunt non agnoscunt. Et saepe electi per hoc quod ad tenuissimum malum s
Abbreviated transcription (Latin):
abscondisti hȩc a sapientib & prudentib.
& reuelasti ea paruulis. Hinc rursum
psalmista ait. Custodien paruulos
dñs. Hinc magister gentiã dicit.
facti sumꝰ paruuli in medio ur̃m.
Hinc discipulos ãmonens ait.
Superiores sibi inuicẽ arbitrantes. Nã quia
iniquus quisq inferiorẽ se omnẽ quẽ cogi¬
tat putat: ediuerso iustus studeat. ut supe¬
riorem quelibet proxunũ adtendat. Ac
ne dũ se alii alter humiliat. iret alter in
elationem: bene utr̃aq partẽ ãmonuit
dicens. superiores sibi inuicẽ arbitrantes:
ut in cogitationib cordis & ego illũ michi
preferam. & uicissim ille me sibi: ut cũ
ab utraq parte cor inferius premit᷑: nullꝰ
humilitatis formã reꝓbi quia leuiathan
huius mẽbra st̃. uł cõgnoscere ut tenere
contẽpnunt: qr & si quando se humiles
specietenus ostendunt: humilitatis uim
seruare intrinsecus negligunt. Quib sepe
accidit. ut si quando unũ qd libet bonũ
uł minimũ faciant. a malis suis om̃ibus

Expanded text:
abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus . Hinc magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestri . Hinc discipulos admonens, ait: Superiores sibi invicem arbitrantes . Nam quia iniquus quisque inferiorem se omnem quem cognovit putat, e diverso justus studet ut superiorem quemlibet proximum attendat. Ac ne dum se alii alter humiliat, humiliatio iret alteri in elationem, bene utramque partem admonuit, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis et ego mihi illum praeferam, et vicissim ille me sibi, ut cum ab utraque parte cor inferius premitur, nullus humilitatis formam reprobi, quia Leviathan hujus membra sunt, vel cognoscere, vel tenere contemnunt, quia etsi quando se humiles specie tenus ostendunt, humilitatis vim servare intrinsecus negligunt. Quibus saepe accidit ut si quando unum quodlibet bonum vel minimum faciant, a malis suis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
siguat᷑. & suꝑbia usq ad corpus ꝓdieus. aꝑ¬
tius oculis principat᷑: autiquus hostis qͣsi
de sublimi om̃s udere describit᷑. Seo qr
multa de ostendendo humani generis ini¬
mico ꝓlata st̃. ualde mens appetit. ut
in fine loquutionis dominicȩ. unũ aliqͥd
manifestius exprimat᷑: unde mẽbra illius
breui nobis designatione moustrent᷑ Seqͥt᷑.¬

Expanded text:
signatur, et superbia usque ad corpus prodiens apsignatur, et superbia usque ad corpus prodiens apertius oculis principatur, antiquus hostis quasi de sublimi omnes videre describitur. Sed quia multa ad ostendendum humani generis inimicum prolata sunt, valde mens appetit, ut in fine locutionis dominicae, unum aliquid manifestius exprimatur, unde membra illius brevi nobis designatione monstrentur. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
humiliat᷑. Iniqui gͥ atq ab approbatione
interni examinis reꝓbi quelibet oꝑa faci¬
ant. in quibus libet uirtutib enitescant.
humilitatis sensũ penitꝰ ignorant: quia
ꝑ semer ipsũ. seo ꝑ eoꝵ quoq corda quos
ceꝑit. quasi de sublum cunctos itferius
qͥ ꝑ corpoream bestiã designat᷑. sublime
uidere describit᷑: quia uideł cordis suꝑbia
cũ exterius usq ad corpus extendit᷑: prius
ꝑ oculos indicat᷑. Ipsi quippe ꝑ fastũ tumo¬
ris inflati. quasi ex sublimi respiciunt: &¬
quo se deprimunt. altius extollunt. Nisi
enĩ suꝑbia ꝑ oculos quasi ꝑ quasdã se fe¬
nestras ostenderet: nequaꝗͣ do psalmista
dixisset. Popłm humilẽ saluum facies: &
oculos suꝑboꝵ humiliabis. Nisi se suꝑbia
ꝑ oculos funderet: salomon quoq de iudeȩ
elatione ñ diceret. Generatio cuius excelsi
st̃ oculi: & palpebre eius in alta subrecte.¬
Quia gͦ ꝑ corporeum animal leuiathan iste

Expanded text:
humiliatur. Iniqui igitur atque ab approbatione humiliatur. Iniqui igitur atque ab approbatione interni examinis reprobi, quaelibet opera faciant, in quibuslibet virtutibus enitescant, humilitatis sensum penitus ignorant, quia per semetipsum, sed per eorum quoque corda quos ceperit quasi de sublimi cunctos inferius qui per corpoream bestiam designatur, sublime videre describitur, quia videlicet cordis superbia cum exterius usque ad corpus extenditur, prius per oculos indicatur. Ipsi quippe per fastum tumoris inflati, quasi ex sublimi respiciunt, et quo se deprimunt, altius extollunt. Nisi enim superbia per oculos quasi per quasdam se fenestras ostenderet, nequaquam Deo Psalmista dixisset: Populum humilem salvum facies, et oculos superborum humiliabis . Nisi se superbia per oculos funderet, Salomon quoque de Judaeae elatione non diceret: Generasunt oculi et palpebrae eius in alta subrectQuia ergo per corporeum animal Leviathan iste
Abbreviated transcription (Latin):
uent: dũ & isti ad ꝓuectũ boni utunt᷑ leuib
malis: & illi ad augnentũ mali utuntur
minimis bonis. Isti quippe inde ꝑfectius in
bono ꝓficiunt: unde de malo temptant᷑.
lli aũ inde ad maius malum deficiunt:
unde de bono głant᷑. Sic itaq male bono
utit᷑ reꝓbus. & bene malo utit᷑ ꝓbus: sic̃
sepe contingit. ut alius ex cybo salutifero
inordinate sumpto pestẽ languoris incur¬
rat: alius ueneno serpentis in medicamine
ordinate confectionis adhibito. languoris
molestiam uincat. Ille gͦ quia eybo saluti¬
fero uti recte noluit: inde ꝑnitiose morit᷑.
unde alii salubriter uiuunt. Iste aũ qr
ueneno serpentis caute uti studuit: inde
salubriter uiuit. unde alii ꝑnitiose mori¬
unt᷑. Uenenũ uͦ serpentis ñ ipsã neqͥtiam
s suggestionẽ nequitiȩ dicimus: qua no¬
lentes sepe renitentesq temptamur. Qs̃ tẽ
in medicamine uertit᷑: cũ mens uirtutib
erecta. conspectis contra se temptationib

Expanded text:
avent, dum et isti ad provectum boni utuntur levibus malis, et illi ad augmentum mali utuntur minimis bonis. Isti quippe inde perfectius in bono proficiunt, unde de malo tentantur; illi autem inde ad majus malum deficiunt, unde de bono gloriantur. Sic itaque male bono utitur reprobus, et bene malo utitur probus; sicut saepe contingit ut alius ex cibo salutifero inordinate sumpto pestem languoris incurrat; alius, veneno serpentis in medicamine ordinatae confectionis adhibito, languoris molestiam vincat. Ille ergo qui cibo salutifero uti recte noluit, inde perniciose moritur, unde alii salubriter vivunt; iste autem qui veneno serpentis caute uti studuit, inde salubriter vivit, unde alii perniciose moriuntur. Venenum ergo serpentis 1137 non ipsam nequitiam, sed suggestionem nequitiae dicimus, qua nolentes saepe renitentesque tentamur. Quod tunc in medicamen vertitur cum mens virtutibus erecta conspectis contra se tentationibus
Abbreviated transcription (Latin):
uit formam serui accipiens. Et ꝑ mẽbra
sua loquit᷑ dicens. Dñe quis similis tibi.s
Ille ꝑ mẽbra sua loquit᷑ dicens: nescio dũm.
& isrł non dimitto. Iste ꝑ semet ipsũ dicit.
si dixero quia non noui eum. ero similis
uobis mendax: sed noui eum: & sermonẽ
euis seruo. Iue dicit. mea sunt flumina.
& ego feci ea: iste dicit. ñ possũ ego a me¬
ipso facere quicꝗͣ. Et rursum. Pater ms̃ in
me manens ipse facit oꝑa. Ille regna omĩa
meũ bibetis: sedere aũ ad dexterã uel ad
sinistrã meã ñ ẽ meũ dare uobis. s quib

Expanded text:
i accipiens ; » et per membra sua loquitur, dicens: « Domine, quis similis tibi ? » Ille per membra sua loquitur, dicens: « Nescio Deum, et Israel non dimitto . » Iste per semetipsum dicit: « Si dixero quia non novi eum, ero similis vobis, mendax: sed novi eum, et sermonem ejus servo . » Ille dicit: « Mea sunt flumina, et ego feci ea . » Iste dicit: « Non possum ego a meipso facere quidquam . » Et rursum: « Pater meus in me manens ipse facit opera . » Ille regna omnia meum bibetis; sedere autem ad dexteram vel ad sinistram meam non est meum dare vobi
Abbreviated transcription (Latin):
ut tanto atrociores ad crudelitatẽ fiant ÷
qͣnto se etiã mereri premia quasi ꝓzelo
religionis existimant. Iustũq hoc est
diuino iudicio: ut qui pietatis uim ꝑ¬
pendere & custodire negligunt. suspici¬
onis suȩ odore fallant᷑. Unde ad illusi¬
otis augmentũ eos trudelia ꝑpetrantes.
signa quoq ac ꝓdigia subsequunt᷑: sicut
semita. Post leuiathan quippe semita
lucere ꝑhibet᷑: quia quaqua transit am¬
mirationẽ nimiã ex miraculoꝵ suoꝵ clari¬
tate derelinqͥt: & siue ꝑ se seu ꝑ minis-¬
tros suos quolibet ꝓdeat. menclacibus

Expanded text:
ut tanto atrociores ad crudelitatem fiant, ut tanto atrociores ad crudelitatem fiant, quanto se etiam mereri praemia quasi pro zelo religionis existimant. Justumque hoc est divino judicio, ut qui pietatatis vim perpendere et custodire negligunt, suspicionis suae odore fallantur. Unde et, ad illusionis augmentum, eos crudelia perpetrantes signa quoque ac prodigia subsequuntur, sicut .---Post Leviathan quippe semita lucere perhibetur, quia quaqua transit, admirationem nimiam ex miraculorum suorum claritate derelinquit; et sive per se, seu per ministros suos
Abbreviated transcription (Latin):
ficit uos: arbitret᷑ se obsequiũ prestare
dõ. Igit᷑ sicut olla feruent: dũ crude¬
lit̾ ꝑsequunt᷑. Sed apud eos ipsa ꝑsecutio
unguentoꝵ fraglantiã redolet: dũ mens
eoꝵ uanis suspicionib decepta. estimat
quia do obsequium ꝑsoluat. In script̾a
eñi sacra. unguentoꝵ odorib opinio solet
signari uirtutũ. Vnde sponsa in canticis
entoꝵ tuoꝵ curremus. Et unde paulus
apłs uirtutũ laude fraglare se sciens. ait.
Ap̃i bonꝰ odor sumꝰ đo. Itaq qr leuiathau
iste ministros illius ꝑditi uasis sui. incru¬
delitatis oꝑa sub opinione laudis & p̃¬
textii uirtutis intercipit: postꝗͣ dictũ ẽ¬
feruescere faciet quasi ollam ꝓfundũ ma-¬
re. recte mox subditur: ponet quasi cũ
unguenta bulliunt. Qd̾ enim ꝑ crude¬
litatis incendiũ mare feruet. hoc in eorũ¬
dem iudicio qui excitant᷑. falso noĩe uir¬
tutis ac si unguenta bulliant ostendit.

Expanded text:
ficit vos, arbitretur obsequium se praestare ficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo . Igitur sicut olla fervent, dum crudeliter persequuntur; sed apud eos ipsa persecutio unguentorum fragrantiam redolet, dum mens eorum, vanis suspicionibus decepta, aestimat quia Deo obsequium persolvat. In Scriptura enim sacra unguentorum odoribus opinio solet signari virtutum. Unde sponsa in Canticis entorum tuorum currimus . Et unde Paulus apostolus virtutum laude fragrare se sciens, ait: Christi bonus odor sumus Deo . Itaque quia Leviathan iste ministros illius perditi vasis sui in crudelitatis opera sub opinione laudis et praetextu vitututis intercipit, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, recte mox subdidit: Ponet quasi cum unguenta bulliunt. Quod enim per crudelitatis incendium mare fervet, hoc in eorumdem judicio qui excitantur falso nomine virtutis, ac si unguenta bulliant, ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
mare leuiathan iste quasi ollã facit fer¬
uescere: qr nimirũ constat qd̃ ꝑsequuti¬
onis extremȩ tẽpore. contra electoꝵ uitã
olla feruescit: cũ corda dilectoꝵ scłi ua¬
lido ardore suecendit. Et quȩ hoc pa¬
cis tp̃r intra suã malitiã clausa latuert̃.
tc̃ in estũ ĩmanissime ꝑsequutionis ebul¬
liunt: ac ꝑ abruptã crudelitatis aꝑte
licentiã. ea quȩ diu presserant odia
antiqui liuoris exhalant. Quia autẽ
pestifero errore ꝑsuasi. sic in istis famu¬
lant᷑ antixp̃o. ut tẽ uerius p̾bere se esti¬
ment obsequium xp̃o: postquã dixit
feruescere faciet quasi ollã ꝓfundũ mare.
ta bulliunt. Vnguenta quippe cũ bulli¬
unt: fraglantiã suauitatis reddunt.
Quia gͦ leuiathan iste ita seducit corda re¬
ꝓboꝵꝰ. ut quicqͥd agunt ex iniquitate ꝑ-¬
fidiȩ. ꝓ ueritate recte fidei se agere sus-¬
picentur: quasi bene eis olet id qd̃ relo
religionis exercent. Vnde in eugło dis-¬
cipulis ueritas dicit. Ut om̃is qui inter¬

Expanded text:
llam facit fervescere, quia nimirum constat, quod persecutionis extremae tempore contra electorum vitam olla fervescit, cum corda dilectorum saeculi valido ardore succendit, et quae hoc pacis tempore intra suam malitiam clausa latuerunt, tunc in aestum immanissimae persecutionis ebulliunt, ac per abruptam crudelitatis apertae licentiam ea quae diu presserant odia antiqui livoris exhalant. Quia autem pestifero errore persuasi, sic in istis famulantur Antichristo, ut tunc verius praebere se aestiment obsequium Christo, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, t.---Unguenta quippe cum bulliunt, fragrantiam suavitatis reddunt. Quia ergo Leviathan iste ita seducet corda reproborum, ut quidquid agunt ex iniquitate perfidiae pro veritate rectae fidei se agere suspicentur, quasi bene eis olet id quod zelo religionis exercent. Unde in Evangelio discipulis Veritas dicit: Ut omnis qui inter
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbe similis in celsitudine concupiuit.
Qui enĩ caritatẽ eius imitari debuit subditꝰ:
ãbiit eiꝰ celsitudinẽ. & hoc qd̾ umnitari
poterat amisit elatͦ. Celsus nimi¬
rũ esset: si ei qui ueracit᷑ celsus ẽ
inherere uoluisset. Celsus esset: si
participatione uere celsitudinis contentꝰ
fuisset. Sed dũ priuatã celsitudinẽ suꝑbe
appetiit: iure ꝑdidit participatã. Relicto
enĩ eo cui debuit inherere pͥncipio: suũ
sibi appetiit quodãmodo ẽẽ principiũ
Relicto eo qͥ uere illi sufficere poterat. se
sibi sufficere posse iudicauit: & tanto
magis infra se cecidit: quantoinagis se
contra głam fui conditoris erexit. Nam
quẽ exaltabat libera seruitꝰ: deiecit cap¬
tiua libertas. Qua libertate nẽ ut nullũ
timeat effrenat᷑: s ipsa grauit̾ effrena¬
tione restringit᷑. Suꝑno enĩ iudicio
cuncta mirabilit ordinante. uiuxit illũ
libertas quã appetiit: qr nc̃ om̃imodo

Expanded text:
superbe similis in celsitudine concupivit. superbe similis in celsitudine concupivit. Qui enim charitatem ejus imitari debuit, subditus ambiit ejus celsitudinem, et hoc quod imitari poterat, amisit elatus. Celsus nimirum esset, si ei qui veraciter celsus est, inhaerere voluisset. Celsus esset, si participatione verae celsitudinis contentus fuisset. Sed dum privatam celsitudinem superbe appetiit, jure perdidit participatam. Relicto enim eo cui debuit inhaerere principio, suum sibi appetiit quodammodo esse principium. Relicto eo qui vere illi sufficere poterat, se sibi sufficere posse judicavit; et tanto magis infra se cecidit, quanto magis se contra gloriam sui conditoris erexit. Nam quem exaltabat libera servitus, dejecit captiva libertas. Qua libertate nunc ut nullum timeat effrenatur, sed ipsa graviter effrenatione restringitur. Superno enim judicio cuncta mirabiliter ordinante, vinxit illum libertas quam appetiit, quia nunc omnimodo
Abbreviated transcription (Latin):
C uiꝰ adhuc uirib humana omĩa suꝑat:
licet scĩs hominib meritoꝵ suoꝵ deiectio¬
ne subiaceat. Vnde & eisdẽ scĩs contra
hunc decertantib eo retributionis sue
meritũ crescit: quo ille ab eis uincitur.
qͥ ꝑ naturȩ potentiam quasi iure se ho¬
Iminib suꝑesse gloriat᷑. Sequit᷑. Qui
timere debuisset. Timore uideł. sobrio
timore securo: ñ timore qu̾ẽ foras caritas
coniugẽ uxor amans: alit̾ timet dnm̃
ancilla peccans. Sic gͦ iste fuerat conditꝰ.
quati nꝰ timore leto auctorẽ suũ & amans
metueret. & metuens amaret: s sua ꝑ¬
uersitate talis factus ẽ. ut nullũ timer&e.
Ei quippe a quo conditꝰ fuerat: sub esse
despexit. Ita eiũ ds supra omĩa ẽ: ut
ipse sub nullo sit. Leuiathani uͦ iste eius
celsitudinis culmen aspiciens. ius ꝑuersȩ
libertatis appetiit: ut preesset ceteris. &
nulli subesset. dicens. Ascendã suꝑ alti¬
tudinẽ nubium: & ero similis altissimo.
Cuiꝰ eo ipso similitudinẽ ꝑdidit: quo ẽẽ ei

Expanded text:
 humana omnia superat, licet sanctis hominibus meritorum suorum dejectione subjaceat. Unde et eisdem sanctis contra hunc decertantibus eo retributionis suae meritum crescit, quo ille ab eis vincitur qui per naturae potentiam quasi jure se hominibus superesse gloriatur. Sequitur: timere det securo; non timore quem foras charitas conjugem uxor amans, aliter dominum ancilla peccans. Sic ergo fuerat iste conditus, quatenus timore laeto auctorem suum et amans metueret, et metuens amaret. Sed sua perversitate talis factus est, ut nullum timeret. Ei quippe a quo conditus fuerat subesse despexit. Ita enim Deus super omnia est, ut ipse sub nullo sit. Leviathan vero iste ejus celsitudinis culmen aspiciens, jus perversae libertatis appetit, ut et praeesset caeteris, et nulli subesset, dicens: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo . Cujus eo ipso similitudinem perdidit, quo esse ei
Abbreviated transcription (Latin):
ut nullũ timeret: nullũ uideł. qr nec
dm̃. Sed neq hoc qd̾ passurꝰ ẽ metuit:
cui felicius nimirũ fuerat tim̃do uitare
supplicia. quã ñ tuñdo tolerare. Appeti¬
tũ itaq celsitudinis uertit in rigorem
qr ius quesitȩ potestatis ñ obtinuit: qͣsi
qd̾dã suꝑbiȩ suȩ remediũ. insaniã insen¬
sibilitatis inuenit. Et qr ꝓuectu traus¬
gredi cuncta ñ potuit: despectu se

Expanded text:
ut nullum timeret. Nullum videlicet, quia nec Deum, sed neque hoc quod passurus est metuit. Cui felicius nimirum fuerat timendo vitare supplicia, quam non timendo tolerare; appetitum itaque celsitudinis vertit in rigorem quia jus quaesitae potestatis non obtinuit, quasi quoddam superbiae suae remedium insaniam insensibilitatis invenit; et quia provectu transgredi cuncta non potuit, despectu se
Abbreviated transcription (Latin):
leuiathan istius indicauit. aꝑte p̃dicens
om̃e qd̾ electos exterius uehement᷑ oppͥmit.¬
&e om̃e qd interius suggestione sua repbis
blande in fundit: mox ĩmanitatem
uirtutis illiꝰ breuit᷑ insinuans
stas: quȩ cõparet᷑ ei. Potestas eiꝰ
suꝑ terrã cunctis eminentior ꝑhibetur:
qr & si actionis suȩ merito infra homines
cecidit: om̃e tamen hominũ genus nat᷑a
angłicȩ conditionis transcendit. Quaius¬

Expanded text:
Leviathan istius indicavit, aperte praedicens Leviathan istius indicavit, aperte praedicens omne quod electos exterius vehementer opprimit, omne quod interius suggestione sua reprobis blandienter infundit, mox immanitatem virtutis illius breviter insinuans stas quae comparetur ei. - Potestas ejus super terram cunctis eminentior perhibetur, quia etsi actionis suae merito infra homines cecidit, omne tamen hominum genus naturae angelicae conditione transcendit, li
Abbreviated transcription (Latin):
deputatis: uel q̃ nc̃ etiã causa ẽ ut ñ oreis
sc̃i homines ꝓ hominib infidelib in¬
piis q defunctis: qui de eis utiq quos
ȩterno deputatos supplicio iã nouert̃.
ante illũ iudicis iusti conspectũ orati-¬
onis suȩ meritũ cassari refugiunt.
Qd̾ si nunc quoq uiuentes iusti mortuiᷤ
& dãpnatis iniustis minime cõpaciun¬
t᷑ͦ. quando adhuc aliquid iudicabile
de sua carne se ꝑpeti etiã ipsi nouerunt᷑:
quanto districtius tune iniquoꝵ torm̃ta
respiciunt. quando ab om̃i uitio corrup¬
tionis exuti. ipsi iã iusticiȩ uicinius atq
artius inherebunt s Sic quippe eoꝵ m̃tes
ꝑ hoc qd iustissimo uidici inherent uis
districtionis absorbet: ut om̃ino eis ñ
libeat. quicqͥd ab illius internȩ regule sub¬
tilitate discordat. Sed qr suborto occasio¬
nis articulo hec contra origenianistas bre¬
iuter diximus: ad eũ quẽ p̾ret̃misimus
exponendi ordinẽ recurramus. Postꝗͣ.
miserieors dñs callida machinamenta

Expanded text:
deputatis. Quae nunc etiam causa est, ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, qui de eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne se perpeti etiam ipsi noverunt, quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo judici inhaerent, vis districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat quidquid ab illius internae regulae subtilitate discordat. Sed quia, suborto occasionis articulo, haec contra Origenistas breviter diximus, ad eum quem praetermisimus exponendi ordinem recurramus. 1134 Postquam misericors Dominus callida machinamenta
Abbreviated transcription (Latin):
in seipsis iam cautius robustiusq con-¬
electoꝵ spirituum patriȩ. etiã ruinȩ suȩ
dampna ꝓficiant: dũ inde firmius con-¬
structa est unde fuerat ex parte destru¬
cęlestis annuntiant. angłoꝵ solet noĩe
designare: possumus hoc loco angłos
etiam scõs predicatores acciꝑe. Hinc ẽ
enĩ qd iohannes in apocalypsi septem
ȩccłiis scribens. angłis ȩccliarũ loqͥtur:
id est predicatorib popłoꝵ. Hinc ꝓpħa
ait. Et angłi pacis amare flebunt.
Hinc rursum malachias ꝓpħa loquit᷑ di-¬
cens. Labia sacerdotis custodient scien¬
tiã. & legem requirent ex ore eius: qr
angłs dñi exercituum est. Hinc paulus
ait. Magnum ẽ pietatis sacramentũ.
qd̾ manifestatũ ẽ in carne: iustificatũ
est in spũ: apparuit angłis: p̃dicatũ ẽ

Expanded text:
in seipsis jam cautius robustiusque conin seipsis jam cautius robustiusque conelectorum spirituum patriae etiam ruinae suae damna proficiant, dum inde 1122 firmius constructa sit unde fuerat ex parte destrucdesignare, possumus hoc loco angelos sanctos praedicatores accipere. Hinc est enim quod Joannes in Apocalypsi, septem Ecclesiis scribens, angelis Ecclesiarum loquitur, id est praedicatoribus populorum . Hinc propheta ait: Et angeli pacis amaHinc rursum Malachias propheta loquitur, dicens: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est ; hinc Paulus ait: Magnum est pietatis sacramentum quod manifestatum est in carne, justificatum est in Spiritu, apparuit angelis,
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. Nec recte intelligentiȩ sensũ relin-¬
quimus. si crecdamus leuiathan isto ab
arce beatitudinis cadente. in ruina eius
etiam electos angłos expauisse: ut cium
istum ex illoꝵ numero suꝑbiȩ lapsus eice¬
ret: illos ad robustius standũ timor ipse
nimirũ isto cũ reꝓbis legionib exeunte:
soli in cȩlestib sedib qͥ beati in ȩt̾num
ne conditorẽ suũ suꝑbe despicerent: pur¬
gauit uͦ. quia exeuntib reꝓbis actũ est.
ut electi soli remanerent. Et quia cun¬
ctoꝵ opifex ds scit ad bonoꝵ custodiã bene
uti etiam mala actione reꝑboꝵ. lapsum
cadentium uertit in ꝓuectũ manentiũ.
Et unde punita ẽ culpa suꝑbientiũ: inde
humilib angłis & inuenta & solidata
st̃ augmenta meritoꝵ. Istis nãq caden¬
tib illis in munere datũ ẽ: ut cadere
omuino ñ possint. Scĩ enĩ angłi dũ in
istis nature suȩ dampna conspiciunt:

Expanded text:
buntur. Nec rectae intelligentiae sensum relinbuntur. Nec rectae intelligentiae sensum relinquimus, si credamus Leviathan isto ab arce beatitudinis cadente, in ruina ejus etiam electos angelos expavisse, ut cum istum ex illorum numero superbiae lapsus ejiceret, illos ad robustius standum nimirum isto cum reprobis legionibus exeunte, soli in coelestibus sedibus qui beate ne Conditorem suum superbe despicerent; purgavit vero, quia exeuntibus reprobis, actum est ut electi soli remanerent. Cunctorum opifex Deus, qui scit ad bonorum custodiam bene uti etiam macadentium vertit in profectum manentium; et unde punita est culpa superbientium, inde humilibus angelis et inventa et solidata sunt augmenta meritorum. Istis namque cadentibus, illis in munere datum est ut cadere omnino non possent. Sancti enim angeli, dum in istis naturae suae damna conspiciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse uͦ quasi incus stringit᷑: quia & si nẽ
temptando mundũ circuit: in inferno
tamen positus iam sub ictu sententie ñ
S criptura sacra ita nonnumꝗͣ tempus p̃¬
teritum futurumq ꝑmiscet: ut aliquando
futuro ꝓ preterito. aliquando uͦ utat᷑ pre¬
terito ꝓ fut᷑o. Fͤ utͣo namq ꝓ preterito utit᷑:
cũ iohanni mulier paritura masculũ qui
regat gentes in uirga ferrea demostrat᷑.
Qd̾ quia incarnato dño ueniente iam tunc
factũ fuerat: res gesta nuntiabat᷑. Rursũ
preterito utit᷑ ꝓ futuro: sicut ꝑ psalmistã
dñs loquitur dicens. Foderunt manus
meas & pedes meos: dinumerauert oĩa
ossa mea. Quib uidelicet uerbis speties
dominicȩ passionis. quasi iã transacta de¬
scribit᷑. s tam̃ adhuc longe post fut᷑a nun
tiat᷑. Hoc gͦ loco quo dr. cũ sublatus fue¬
rit tiiebunt angłi: nil obstat intelligi.
qr sub futuri temporis mͦ preterita descri¬

Expanded text:
Ipse vero quasi incus stringitur, quia etsi nunc Ipse vero quasi incus stringitur, quia etsi nunc tentando mundum circuit, in inferno tamen positus, jam sub ictu sententiae non Scriptura sacra ita nonnunquam tempus praeteritum futurumque permiscet, ut aliquando futuro pro praeterito, aliquando vero utatur praeterito pro futuro. Futuro namque pro praeterito utitur, cum Joanni mulier paritura masculum qui regat gentes in virga ferrea demonstratur. Quod quia incarnato Domino veniente jam tunc factum fuerat, res gesta nuntiabatur. Rursum praeterito utitur pro futuro, sicut per Psalmistam Dominus loquitur, dicens: Foderunt manus meas et pedes meos; dinumeraverunt omnia ossa mea . Quibus videlicet verbis species dominicae passionis quasi jam transacta describitur, sed tamen adhuc longe post futura nuntiatur. Hoc ergo loco quo dicitur: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, nil obstat intelligi quia sub futuri temporis modo praeterita descri
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑: quasi lapis. Cor enim antiqui hostiᷤ
ut lapis indurabit᷑: quia nulla umquã
conuersionis penitentia molliet᷑. Qui qr
solis ictib ȩternȩ ultionis aptabit᷑: recte
quipe malleator. solis aptã ꝑcussioni-¬
b figit. Ad hoc namq incus statuitur.
ut crebris ictib feriat᷑. Leuiathan gͦ
ut malleatoris incus stringet᷑. qr infer¬
ni uinculis coartabit᷑: ut ęterm suppli¬
cii continua ꝑcussione tundat᷑. Qui mͦqͦ
gilante. s dolorib tabescente saluant᷑.
In incude aũ alia uasa formant᷑: ipsa uͦ
tot ꝑcussionib in uas aliud ñ transfert᷑.
Recte gͥ leuiathan iste incudi cõparatus ẽ:
quia nos illo ꝑsequente cõponim᷑: ipse
mutat᷑. Eternȩ illũ ꝑcussioni relinquimꝰ:
& nos suꝑni artificis manu in eius tẽpta¬
tione ꝑcussi. ꝑ illũ quasi uascula forma¬
ta transimus. In ipso enim tundimur:
s ut ad usum domus suꝑnȩ ueniamus

Expanded text:
citur.---Cor enim antiqui hostis citur.---Cor enim antiqui hostis ut lapis indurabitur, quia nulla unquam conversionis poenitentia mollietur. Qui quia solis ictibus aeternae ultionis aptabitur, rectequippe malleator solis aptam percussionibus figit. Ad hoc namque incus statuitur, ut crebris ictibus feriatur. Leviathan ergo ut malleatoris incus stringitur, quia inferni vinculis coarctabitur, ut aeterni supplicii continua percussione tundatur. Qui modogilante, sed doloribus tabescente, salvantur. In incude autem alia vasa formantur, ipsa vero tot percussionibus in vas aliud non transfertur. Recte ergo Leviathan iste incudi comparatus est, quia nos illo persequente componimur, ipse mutatur. Aeternae illum percussioni relinquimus, et nos, superni artificis manu in ejus tentatione percussi, per illum quasi vascula formata transimus. In ipso enim tundimur, sed ut ad usum domus supernae veniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cat .s Vnde quia trepidare nos ꝑ in¬
firmitatẽ conspicit: ꝓtinus diuina cle-¬
mentia quid ꝑsemet ipsam faciat ad¬
fulmina: &e ad locũ alium ñ ferent᷑.
Quid appellatione fulminũ: nͥ tremende
ule extremi iudicii sententiȩ designan-¬
tus Quȩ idcirco fulmina uocant᷑: qr
nimirũ eos quos feriunt in ꝑpetuũ
destruet illustratione aduentus sui. hȩc
aũ quȩ in eum mittunt᷑ fulmina ad lo¬
cũ alium ñ ferent᷑: quia iustis gauden¬
tib solos tune reꝑbos feriunt. Nã post
triturã uite presentis in qua nc̃ triticũ
sub paleis gemit. ita illo extremi iudicii
uentilabro inter triticũ paleasq discer¬
nit᷑: ut nec in tritici horreum paleȩ
transeant: nec in palearũ ignẽ horrei
grana delabant᷑. Illa gͦ fulmina locum
alium nequaꝗͣ tangunt: quia uidelicet
igne suo non grana. s paleas incendunt.
Seo quia leuiathan istũ pena ñ corrigit:
insinat dũ subiungit. Cor eiꝰ indura¬

Expanded text:
cat? Unde quia trepidare nos per incat? Unde quia trepidare nos per infirmitatem conspicit, protinus divina clementia quid per semetipsam faciat? adn ferentur. - Quid appellatione fulminis, nisi tremendae illae extremi judicii sententiae designantur? Quae idcirco fulmina vocantur, quia nimirum eos quos feriunt in perpetuum illustratione adventus sui . Haec autem quae in eum mittuntur fulmina, ad locum alium non feruntur, quia justis gaudentibus, solos tunc reprobos feriunt. Nam post trituram vitae praesentis, in qua nunc triticum sub paleis gemit, ita illo extremi judicii ventilabro inter triticum paleasque discernitur, ut nec in tritici horreum paleae transeant, nec in palearum ignem horrei grana delabantur. Illa ergo fulmina locum alium nequaquam tangunt, quia videlicet igne suo non grana, sed paleas incendunt. Sed quia Leviathan istum poena non corrigit, insinuat dum subjungit: CAPUT VI R