comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regnum celorum decem uirgini¬
bus que accipientes lampades suas ȩxe¬
runt oburam sponso e sponse. Decem uir¬
gines sunt uniuersi credentes bona oꝑa
exhibentes. Lampades oꝑa oleum grã
siue bona conscientia. Quinq fatue uir¬
ꝗmes significant illos quimbonis oꝑibus
que faciunt non bonam conscientiam
s laudem humanam querunt. Sapien-¬
latio ndiciĩ dormitio uͥginum mors ho¬
minum. medium noctis insꝑatus aduen¬
tus resurrectionis. clamor aduentus
sponsi tuba angłica in die iudicii
p̃ꝑatio lampadum recordatio & re
muneratio oꝑum. Sed lampades
fatuarum uirginum extinguntur.
quia in aduentu iudicis intus obscu¬
rantur & non habent mercedem quia
receꝑunt laudem. Date nobis de ole
o ur̃o. idẽ testimoniũ dicite de oꝑib
nr̃is. Ite potius ad uendentes & emi¬
te uobis. N on dant consilium. s ex
obliquo commnemorant crimen earũ
Ite ad uendentes id est modo uidebitis
quid uos adiuuent qui uobis laudes
uendere consueuerunt. Uenditores

Expanded text:
elorum decem virginibus, quae accipientes lampades suas exierunt obviam sponso et sponsae . Decem virgines, sunt universi credentes, bona opera exhibentes; lampades opera; oleum, gratia sive bona conscientia. Quinque fatuae virgines, significant illos, qui in bonis quae faciunt, non bonam conscientiam, sed laudem humanam quaerunt. Sapienlatio judicii, dormitio virginum, mors hominum; medium noctis, insperatus eventus resurrectionis; clamor advenientis sponsi, tuba evangelica in die judicii; praeparatio lampadum, recordatio et numeratio operum. Sed lampades fatuarum exstinguuntur, quia in adventu judicii intus obscurantur, et non habent mercedem, quia receperunt laudem. Date nobis de oleo vestro, id est testimonium dicite de operibus nostris. Ite potius ad vendentes: non dant consilium, sed ex obliquo commemorant crimen earum: ite ad vendentes, id est modo videbitis quid vos adjuvent, qui vobis laudes vendere consueverunt. Venditores,
Abbreviated transcription (Latin):
conuersum uł quemlibet fidelem ꝑspm̃
inhabitans bonis eius oꝑibus satiatur.
⁊acheus quoq dimidium bonorũsuorũ
o at pauꝑibus. cum ipse qui ad dominũ
defraudatione rẽddit. cumꝑ qualibet
culpa quatuor euũgłiorum p̃cepta com¬
plet aut quatuor carcdinales uirtutes

Expanded text:
conversum, vel quemlibet fidelem per spiritum conversum, vel quemlibet fidelem per spiritum inhabitans bonis ejus operibus satiatur. Zachaeus quoque dimidium bonorum suorum dat pauperibus, cum ipse, quia ad Deum defraudatione reddit, cum pro qualibet culpa, quatuor Evangeliorum praecepta complet, aut quatuor cardinales virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur iustificatus. significat creden¬
tes ex gentibus qui ꝑ occupationem
temporalium depressi erant &e minimi
s a dño scĩficati qui intrantem iericho
saluatorem uidere uolunt. dumfidei
quam mundo attulit participare que¬
runt. Sed turba idẽ uiciorum multi¬
tudo que cecum clamantem increpabat.
etiam hunc suspicientem tarciabat. Sẽd
sicut amplius clamando cecuis turbam
uicit. itapusillus terrena relinquendo
arborem crucis ascendendo turbam ob¬
stantem transcendit. clamanscum apło¬
michi autem absit głari nisi in cruce
pretatur ficus fatua. idẽ crux que cre¬
dentes ut ficus pascit ab infidelibus irri¬
detur ut fatua. Quam pusillus ascen¬
dit. dumquisubet humilis e ꝓpͥe infir¬
mitatis conscuis in uirtute crucis głatir
tem ꝓpe dñm cernit. quia sinondum ma
ut ẽ ille. s iam tamen raptim &e quasi
intransitu luci celestis sapientie intendit.¬
Dominus autem in domo manens res¬
citur. cum popłm gentilem ad fidem

Expanded text:
rpretatur justificatus, significat credentes ex gentibus qui per occupationem tempsed a Deo sanctificati. Qui intrantem Jericho Salvatorem videre volunt, dum fidei quam mundo contulit participare volunt. Sed turba, id est vitiorum consuetudo, quae caecum clamantem increpabat, etiam Jesum suscipientem tardat. Sed, sicut caecus amplius clamando turbam vicit, ita pusillus terrena relinquendo, arborem crucis ascendendo, turbam obstantem transcendit, clamans cum Apostolo: Mihi absit gloriari nisi in cruce stans, et interpretatur ficus fatua, id est crux. Quae credentes ut ficus pascit, ab infidelibus irridetur ut fatua. Quam pusillus ascendit, dum quilibet humilis et propriae infirmitatis conscius, in virtute crucis gloriattem prope Dominum cernit, quia si nondum ita solide ut est jam, tamen raptim, et quasi inDominus autem in domo manens reficitur, cum populum gentilem ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
intiorum ȩ uocem sue orationisimpedi¬
ri. ne prose ȩxorare possit ardentus¬
deum. U idet & sequitur quibonum
tem imitatur. & hic talis non solum in
deum ꝓficit. s etiam alios ad laudẽ ens
accendit. Unde sequitur. Omnis pleb̾
it uidit dedit laudem deo De Zacheo

Expanded text:
vitiorum, et vocem orationis suae impedivitiorum, et vocem orationis suae impediri, ne pro se exorari possit, ardentDeum. Videt et sequitur, qui bonumtem imitatur. Et hic talis non solum in Deo proficit, sed etiam alios ad laudem Dei accendit. Unde sequitur: Omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Deo. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
audiret ih̃m turbam p̃tereuntem inter¬
rogabat quid hoc ẽẽt. Dixerunt aut̃
quia ĩc nararenus transiret. Cecus
iste significat genus humanum quo&
a suꝑna claritate exclusum damnatio¬
nis sue patitur tenebras s a dño app¬
pinquante iericho curatur. Iericho lu
na interp̃tatur ꝑ quam defectus morta¬
sitatis intelligitur. Dumgͦ uerbumdĩ
infirmitatem nr̃e carnis suscipit ho¬
mo aci cognoscentum diuina recdit. Ce¬
eus sedet uxta uiam. dum meipit cre¬
dere in ipsum qui dicit ego sum uia.
Mendicat cdum rogat. Unde sequi¬
tur & clamabat. Iħc transiens cecum
audit. stans illuminat. quia ꝑhuma¬
nitatem suam nr̃e cecitatis uocibus cõ¬
patitur. s ꝑ potentiam diumitatis lu¬
men nobis grẽ infundit. E qui pre¬
ibant incrẽpabant eum ut taceret.
Qu ihm uementem preeunt significant
tationem hommis e ꝑturbant uoces
orationis ne ihc ad uluminandum ue¬
nire possit cor hominis. s iam creclens
se grauari sentiens fantasmate pͥorum

Expanded text:
iret turbam praetereuntem, interrogavit quid hoc esset. Dixerunt autem ei quod Jesus Nazarenus transiret . Caecus iste significat genus humanum, quod a superna claritate exclusum, damnationis suae patitur tenebras; sed, Domino propinquante Jericho, curatur. Jena interpretatur, per quam defectus mortalitatis intelligitur. Dum ergo Verbum Dei infirmitatem nostrae carnis suscipit, homo ad cognoscenda redit. Caecus sedet juxta viam dum incipit credere in ipsum, qui dicit: Ego sum via . Mendicattur: Et clamabat. Jesus transiens caecum audit, stans illuminat; quia per humanitatem suam, nostrae caecitatis vocibus compatitur, sed per potentiam divinitatis lumen nobis gratiae infundit. Et qui praeibant increpabant eum, ut taceret. Qui Jesum praeeunt, significant tationem hominis et perturbant vocem orationis, ne Jesus ad illuminandum venire possit cor hominis, sed jam sentiens se gravari phantasmate priorum
Abbreviated transcription (Latin):
uinculo colligatȩ ad decipiendum
discurrunt. equites potentia tumidi.
qui hereticos iuiuant. Uulgus sicut
harena multitudo hereticis ꝑsuasio¬
ne aggregata. Uiri cũ saul remanen¬
tes catholici xp̃o firmit̾ adherentes.

Expanded text:
vinculo colligatae, ad decipiendum vinculo colligatae, ad decipiendum discurrunt. Equites, sunt potentia tumidi qui haereticos juvant. Vulgus, sicut arena, multitudo haereticorum persuasione congregrata. Viri cum Saule remanentes, catholici Christo firmiter adhaerentes.
Abbreviated transcription (Latin):
saus duo milia in maginas. & in mõ¬
te bethel. mille autẽ cum ionatha.
in gabaa beniamin. Porro ceterum
ppłm remisit unum quemq in ta¬
bernacula sua. Et ꝑcussit ionathaᷤᷤ
stationem phylistinoꝵ. Bene tͥa mi
lia isrłitarum electa sunt ad pugnã¬
dum contͣ phylisteos. Hii enim soli
apti sunt ad pugnandũ contͣ hostes
ȩccłiȩ qui habent ꝑfectam fidem tͥ¬
nitatis. in qua existant suꝑiores ho¬
stib sius. Ceterum ppłm saul in tab̃
nacula sua remisit. cũ pͨ ceteras na¬
tiones in peccatis de reliquit. Et po¬
pulus qui erat cũ saul afflictus erat.
Et descenderunt hebrei in castra phy¬
listinoꝵ. & alii absconditi sunt in
speluncis. & uniu̾sus ppłs qui erat
cum saul ꝑt̾ritus ẽ. Phylistiim sũt
heretici. qui pari consensu adũsus
eccłiam conspirantes. eam depopu¬
lari conantur. quib alii abiurata fi¬
de sociantur. alii dumfidem palam
confiteri metuunt. quasi in caũnis
latitant. Uariȩ sectȩ uno impietatis

Expanded text:
Saul duo milia in Machmas et in monte Bethel mille autem cum Ionathan in Gabaath Beniamin porro ceterum populum remisit unumquemque in tabernacula sua et percussit Ionathan stationem Philisthim quae erat illia Israelitarum electa sunt ad pugnandum contra Philisthaeos; hi enim solummodo apti sunt ad pugnandum contra hostes Ecclesiae, qui habent perfectam fidem Trinitatis, in qua superiores hostirnacula remisit, cum Christus caeteras nationes in peccatis reliquit. Et populus, qui erat cum Saule afflictus erat, et descenderunt Hebraei in castra Philisthinorum, et alii absconditi sunt in speluncis, et universus populus, qui erat cum Saule, perterritus est. Philisthaei sunt haeretici qui, pari consensu adversus Ecclesiam conspirantes, eam depopulari conantur, quibus adunata fide sociantur, alii dum fidem palam confiteri metuunt, quasi in cavernis latent. Variae sectae uno impietatis
Abbreviated transcription (Latin):
aber ferrarius ñ inue xiii.¬
niebatur in om̃i terra isrł. Ca¬
uerant enim phylistiim ne forte face¬
rent hebrei glãdium aut lanceam.
suit doctores in ȩccłia. qui sp̃ualia
arma faciant & nob̃ ad pugnandũ
tͣbuant. Pagani enim ꝓhibueriuit:
ut catholici eccłiȩ defensores in exili¬
um pellerentur. ut desolatam plebẽ¬
facilius seducerent. Nunc ꝙͦ antiqͦ
hostis. ab instantia eruditionis p̃la
lius decipere possit. Duplici reatu di
abolus constringitur. suꝑbia qua
contendit. Pbylistiim autẽ int̃pre¬
tatur duplex riuna. hebrei tͣnseun¬
tes. Non enim habemꝰ hic manentẽ

Expanded text:
aber ferrarius non inveniebatur in omni terra Israel . Caverant enim Philisthiim, ne forte facerent Hebraei gladium aut lanceam. sint doctores in Ecclesia, qui spiritualia arma faciant, et nobis ad pugnandum tribuant. Pagani enim prohibuerunt, rincipibus, ut catholici Ecclesiae defensores in exsilium pellerentur, ut plebem desolatam facilius seducerent. Nunc quoque idem hostis anlius decipere possiabolus constringitur, hoc est supcontendit. Philisthiim enim interpretantur duplex ruina, et Hebraei, transeuntes. « Non enim hic habemus domum manente
Abbreviated transcription (Latin):
oculos dextros. iusum scilicet sa¬
nȩ & orthodoxe fidei. Sinistrum re¬
linquit ocłm. ut scilicet praua tã¬
tum sentiat. S mens fidelium ex¬
siccata a sorde uitioꝵ. aceruũ testimo¬
nii .i. sententias sacrȩ scͥpturȩ con¬
gerit. quib uirilit̾ resistat hostib.¬
tores fide tͥnitatis insignes. u̾sutias

Expanded text:
oculos dextros, visum scilicet saoculos dextros, visum scilicet sanae orthodoxae fidei. Sinistrum relinquit oculum, ut scilicet prava tantum sentiat. Sed mens fidelium exsiccata a sorde vitiorum, acervum testimonii, id est, scientias sanctae Scripturae congerit, quibus virilittores fide Trinitatis insignes versutias
Abbreviated transcription (Latin):
cm aliam figuram de saul
significat saul xp̃m. Saula¬
sinas patͥs querens in regem assũp¬
tus ẽ: & saluatora patre missus ad
oues quȩ ꝑierant domꝰ isrł. super
cunctum ppłm in regem constituct᷑¬
est. Hoc enim significãt asinȩ qd̾ o¬
ues. Saul accepit armum. ꝙ xp̃c
pͥncipatum. Saula samuhele ẽ un¬
ctus. & unigenitꝰ a patre sp̃uali un¬
ctione delibut᷑. Ab humero saul su¬
ꝑeminebat. quia caput nr̃m suꝑ
bes ad naas. Habeto nos federatoᷤ.
& seriuemus tͥ. Et respondit Naas
ammonites. In hoc feriam uob̾cũ
fẽdus: ut eruam omiũm urm oeu¬
los dextros. Bellum naas & exerci¬
tus eiꝰ contra isrł. sigc̃at bellum di¬
aboli & hereticoꝵ contͣ eccłiam. Na¬
as enim int̾pretatur serpens. am¬
mon compͥmens uł coangustans.
uł ppłs meroris. Iabes exsiccata. Ga¬
laad aceruus testimonii. Naas gͦ
significat serpentẽ antiquũ. qui ẽ
gaũdium sp̃ẽ scĩ. qui disponit fe¬
dus cum ppło eccłiȩ ut eruat eis¬

Expanded text:
m aliam figuram Saul significat Christum. Saul asinas patris quaerens, in regem assumptus est, et Salvator a Patre missus ad oves, quae perierant domus Israel, super cunctum pest. Tot enim sunt asinae quot oves. Saul accepit armum, et Christus principatum . Saul a Samuele est unctus, et Unigenitus a patre spirituali unctione delibutus. Ab numero Saul supereminebat, quia caput nostrum super bes Galaad ad Naas: Habe nos foederatos, et serviemus tibi. Et respondit ad eos Naas Ammonites: In hoc feriam vobiscum pactum, ut eruam omnium vestrum oculos dextros. Bellum Naas, et exercitus ejus contra Israel, significat bellum diaboli et haereticorum contra Ecclesiam. Naas interpretatur serpens; Ammon, comprimens vel angustans, vel populus moeroris, Jabes, exsiccata; Galaad, acervus testimonii. Naas ergo significat serpentem antiquum, qui est gaudium Spiritus sancti, qui disponit foedus cum populo Ecclesiae, ut eruat
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ adierat oppidis & castellis
in deditionem susceptis. reuer¬
sus est. S dum inde rẽdiret in p̃o

Expanded text:
quae adierat, oppidis atque castellis in deditionem susceptis, reversus est. Sed dum inde rediret in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
habitauit arcemsyon. & cuutatẽ
suã nominauit: quia cũ xͨ malig¬
nos sp̃c. & uitioꝵ turbam de aĩa
expulerit. habitat ibi. Que me
merito arx syon .i. speculationis
uocatur. ut de ea recte dicatur. fac¬
tus ẽ in pace locꝰ eiꝰ: & habitatio
eiꝰ in syon. Ibi confregit potentias
arcuum: scutum. glãdium & bel¬
lum. Sicut etiã daiĩd arcem ce¬
pit. ablatis pͥus cecis & claudis õdi¬
entib animã cdaiuĩd. sic dñs pͥnci¬
patum in ȩccłia gentiũ acqͥsuut.
reꝓbatis pͥus scͥbis & phariseis.
fistule: falsam scientiam mundi
seu hereticon doginata figurant:

Expanded text:
habitavit arcem Sion, eamque civitatem suam nominavit; quia, cum Christus malignos spiritus vitiorum turbam de anima expulerit, habitat ibi. Quae merito arx Sion, id est speculationis vocatur, ut de ea recte dicatur: Factus est in pace locus ejus; et habitatio ejus in Sion. Ibi confregit potentias, arcum, scutum, gladium et bellum . Sicut etiam David arcem coepit, ablatis prius caecis et claudis odientibus animam David, sic Dominus principatum in Ecclesia gentium acquisivit, reprobatis prius Scribis et Pharisaeis, Fistulae scientiam falsam mundi et haereticorum dogmata figurant:
Abbreviated transcription (Latin):
metica. quia in ꝓportione. in spa¬
cio. motu. numerus inuenitur.
s non econuerso in numero sem¬
per proportio aut spaciũ aut
motus inẽe cernitur. Unde & a¬
rithinetica & una de . uiͦiͬi. & alia¬
rum trium instrumentũ ẽẽ pro¬
batur.
batur. De musica & partib eiꝰ.x.

Expanded text:
metica, quia in proportione, spametica, quia in proportione, spatio et motu numerus invenitur, sed non e diverso. In numero semper proportio, aut spatium, aut motus inesse cernitur. Unde arithmetica et una de quatuor, et aliarum trium instrumentum esse probatur. CAP. X. De musica et partibus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt itaq species mathemati¬
qȩ. arichinetica. musica. geometͥa.
astronomia. Arithinetica tractat
de numero. Musica de ꝓportione.
Geometͥa de spatio. Astrononia de
motu. Elem̃tum arithineticȩ ẽ u¬
nitas. Elementũ musicȩ ẽ unisonũ.
Flem̃tum geometͥes ẽ punctũ. Ele¬
mentum astronomiȩ ẽ instans. Arith¬
metica est numeroꝵ scientia. Mu
rẽdactoꝵ concordia. Geometͥa ẽ di¬
sciplina magnitũdinis immobił.
formarumq descͥptio contempla¬
tiua ꝑ qm uniꝰcuiꝰq rei t̃mini de¬
clarari solent. Astronomia ẽ disci¬
plina magnitũdinis mobilis in
uestigans spacia. motus &̾ reditꝰ
celestiũ corporũ certis temporib:¬
rithineticam serͥptores scł̃ariũ
Alitterarũ inter disciplinas ma¬
thematice ideo pͥmam ẽẽ uoluer̃t.
quia ipsa ut sit nulla alia indi¬
get disciplina. Musica autẽ & ge¬
ometria & astronomia quȩ sequũ¬
tur ut sint atq subsistant. istius
indigent auxilio. Prima gͦ ẽ arteh¬

Expanded text:
sunt itaque species mathematicae: arithmetica, musica, geometria, astronomia. Arithmetica tractat de numero, musica de sonorum proportione, geometria de locorum spatio, astronomia de astrorum motu. Elementum arithmeticae est unitas. Elementum musicae est unisonum. Elementum geometriae est punctum. Elementum astronomiae est instans. Arithmetica est numerorum scientia. Musredactorum concordia. Geometria est disciplina magnitudinis immobilis, formarumque descriptio contemplativa, per quam uniuscujusque rei termini declarari solent. Astronomia est disciplina magnitudinis mobilis, et investigans spatia, motus, et reditus coelestium corporum certis temporibithmeticam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicae ideo primam esse voluerunt, quia ipsa ut sit nulla alia indiget disciplina. Musica autem, et geometria, et astronomia quae sequuntur, ut sint atque subsistant, istius indigent auxilio. Prima ergo est arith
Abbreviated transcription (Latin):
gastis comitis sui ut ferunt
strangulatus ẽ. Mortuo qͦ ualẽ¬
tiniano augusto. arbogastis eu¬
genium tyrannũ mox imꝑato¬
rem creare ausus ẽ. Legit itaq
hominẽ cui cingulũ impouer&
ꝙ nunius. contraxit innumeras
copias. uł romanoꝵ presidiis. uł
auxiliis barbaroꝵ. alibi sͥ potesta¬
te. alibi uͦ cognatione subiuxas.

Expanded text:
gastis comitis sui, ut ferunt, gastis comitis sui, ut ferunt, strangulatus est. Mortuo igitur Valentiniano Augusto, Arbogastes Eugenium tyrannum mox imperatorem creare ausus est. Legit itaque hominem, cui cingulum imperatorque nimius, contraxit innumeras copias vel Romanorum praesidiis vel auxiliis barbarorum alibi sibi potestate, alibi vero cognatione subnixas.
Abbreviated transcription (Latin):
tinopolim uictor intrauit. Int̾ea
uͦ in brttanniȩ partib maximꝰ
quidam. uir strenuus & imꝑio
dignꝰ. siñ contͣ rempublicam as¬
pirasset tyrannidẽ arripuit. Cu¬
ius prefectus andragatꝰ gratia¬
num dolo & insidiis int̾fecit.
at ualentinianus fratris nece
comꝑta. fugit in illiricũ. diceis
qd̾ hoc malũ matris merito quȩ
arriana erat sustineret. Theodo¬
constantinopolim imꝑatorem
relinquens. ad uindictam grati¬
ani ꝓꝑauit. Et dũ ad italiam
uenit. occurrit ei ualentinianꝰ.
Quem theodosius pat̃na pieta¬
te suscepit. ac demũ alpes trans¬
meauit. & maximũ cepit. & oc¬
cĩdit. Andragat᷑ uͦ maximi nece
comꝑta: p̃cipitẽ sese in undas de¬
dit. Igitur ualefuanꝰ iunior in
regno constitut᷑. extincto maxi¬
mo eiꝰq filio unico. quẽ imꝑato¬
rem galliis maximꝰ reliquerat.
ipse in galliis tnͣsiit. Ubi cum
tranquillam rem publicã in pa¬
ce ageret. ap̃d uiennã dolo arbo¬

Expanded text:
tinopolim victor intravit. Interea tinopolim victor intravit. Interea vero in Britanniae partibus Maximus quidam, vir strenuus et imperio dignus, si non contra rempublicam aspirasset, tyrannidem arripuit. Cujus praefectus Andragatus Gratianum dolo et insidiis interfecit. At Valentinianus, fratris nece comperta, fugit in Illyricum, dicens quod hoc malum matris causa, quae Ariana erat, sustineret. TheodoConstantinopolim imperatorem relinquens, ad vindictam Gratiani properavit. Et dum ad Italiam venit, occurrit ei Valentinianus. Quem Theodosius paterna pietate suscepit, ac demum Alpes transmeavit, et Maximum cepit et occidit. Andragatus vero, Maximi nece comperta, praecipitem sese in undas dedit. Igitur Valentinianus junior in regno constitutus, exstincto Maximo, ejusdem filio victo, quem imperatorem Gallis Maximus reliquerat, ipse in Gallias se recepit, ubi cum tranquillam rempublicam in pace ageret, apud Viennam dolo Arbo
Abbreviated transcription (Latin):
te defuncto. imꝑauit eũ fr̃e
suo iuniore ualentiniano ãnis
sex. Iste fuit uir fide catbolieus. &
mõdestus. ad mõdũ luteratus. par¬
ctor. Si cum exercitũ suũ negli¬
geret. & romanis militib paucos
ex alanis quos auro s̾ deuinxe¬
r̃at. anteferret. in affricȩ partib
firmus quid̃a excitatis circa se mau¬
dit. Quod audiens gratianus au¬
gustus. & considerans afflictum
e desolatum rei publice statum.
accersiuuit ab hẏspania theodosi¬
um. uirũ morib & etate maturũ.
& milicia strenuũ. Iste siquidem
nuꝑ aualentiniano magno ad
hyspaniam destinatus. effusas
mauroꝵ gentes ꝑ affricã & mau¬
ritaniam multis preliis edoma¬
uerat. Hunc gͥ uirũ ꝓpͥa uirtute
nominatissimũ. gratianus ap̃d̃
firmiũ ordinauit imꝑatorem.
Theodosius autẽ mox ut factus
ẽ imꝑator. subactis barbaroꝵ gẽ¬
tib in oriente: traciam ab om̃i
belloꝵ strepitu lib̃auit. S & gra¬
tianus hunos & gothos magnis
preliis suꝑauit. & urbem constã¬

Expanded text:
te defuncto imperavit cum fratre suo juniore Valentiniano annis sex. Iste fuit vir catholicus, et modestus, et admodum litteratus, parctor. Sed cum exercitum suum negligeret, et Romanis militibus paucos ex Alanis, quos auro sibi devinxerat, anteferret, in Africae partibus Firmus quidam excitatis erga se Maudit. gustus, et considerans afflictum et desolatum reipublicae statum, accersivit ab Hispania Theodosium virum moribus et aetate maturum, et militia strenuum. Iste siquidem nuper, a Valentiniano Magno ad Hispaniam destinatus, effusas Maurorum gentes per Africam et Mauritaniam multis praeliis edomuerat. Hunc igitur virum propria virtute nominatissimum Gratianus contra Firmum ordinavit imperatorem. Theodosius autem, mox ut factus est imperator, subactis barbarorum gentibus in Oriente, Thraciam ab omni bellorum strepitu liberavit. Sed et Gratianus Hunnos et Gothos magnis praeliis superavit, et urbem Constan
Abbreviated transcription (Latin):
niq uespasianus & titus mag¬
nificum de iudeis agentes tri¬
umphum romã ingressi sunt.
Et continuo toto romano reg¬
no pacem ꝓnuntiauerunt.
Itaq uespasianũ res publica
fato quõdam ne penitꝰ rueret
Naicum uentris eluiie fes¬
sus surrexisset. stantem ait ĩ¬
peratorem decet excẽdere t̃ris.
Sicq exanimatiis ẽ. Cui succes¬
sit titus filius eius.
imꝑauit annis duob. Hic
fuit omĩ genere uirtitũ mira¬
bilis. & moꝵ imꝑalium florib
adornatus. Qui & tantũ facũ¬
dissimus fuit. ut causas latino
poemate ꝑoraret. & tragẽdias
grece componeret. Uerum assũp¬
tȩ dñationis decurso bienno.
cum ingenti suoꝵ luctu apũd

Expanded text:
nique Vespasianus et Titus magnique Vespasianus et Titus magnificum de Judaeis reportantes triumphum Romam ingressi sunt, et continuo in toto Romanorum regno pacem pronuntiaverunt. Itaque Vespasianum respublica Romana fato quodam ne penitus rueret Nam cum ventris eluvie fessus surrexisset: Stantem, ait, imperatorem excedere terris decet. Sicque exanimatus est, cui successit Titus filius ejus. imperavit annis duobus. Hic fuit omni genere virtutum mirabilis, et morum imperialium floribus adornatus. Qui in tantum facundissimus fuit, ut causas Latino poemate peroraret, tragoedias Graece componeret. Verum assumptae dominationis decurso biennio cum ingenti suorum luctu apud
Abbreviated transcription (Latin):
auri rigor lignum nũdauit.
ac deinde furor ignis ingrẽdiẽs
in penetralib templi sese pro¬
ripuit. Flamma iam depasce¬
bat templi conclauia. & accur¬
rit titus cupiens cuiꝰmõdi ẽdes
ẽẽt inspicere. Cuiꝰ gr̃a motꝰ pre¬
cellentiorem fuisse oꝑib templo¬
rum suoꝵ facebat᷑. ⁊ qui tam
honestum ñ nisi dei domiciliũ¬
erederet. Mirabatur saxoꝵ mag¬
nitũdinem. metalli nitorem.
uenustatem oꝑis. grãm puleri¬
tũdinis. Interea unus ex sacerdo¬
tib sese dedit.⁊ quedam uasa.
lucernas duas. mensas. crateras.
phialas aureas. & ꝑipetasma tẽ¬
pli. Phinces qͦ custos garophila¬
tii comp̃hensus. ostendit sacer¬
dotum purpurã multã. & coc¬
cum. & cynamoniũ. & thimi¬
amatha. & aromata. ⁊ uasa.
& uestem sacratã summi pon¬
tificis. Deniq ioħes tito se tra¬
didit.⁊ symon arufo terentio
comp̃hensus. tito ẽ presentatꝰ.
Concremata ẽ gͥ ciuitas. & mu¬
rus ad solum usq deiectus. De¬

Expanded text:
auri rigor lignum nudavit, auri rigor lignum nudavit, ac deinde furor ignis ingrediens in penetrabilia templi sese proripuit. Flamma jam depascebat templi conclavia, et accurrit Titus cupiens cujusmodi aedes essent inspicere, cujus gratia motus praecellentiorem fuisse operibus templorum suorum fatebatur, et quia tam honestum non nisi summi Dei domiciliucrederetur. Mirabatur saxorum magnitudinem, metalli nitorem, venustatem operis, gratiam pulchritudinis. Interea unus ex sacerdotibus sese dedit, et quaedam vasa, lucernas duas, mensas, crateras, phialas aureas, et peripetasmata templi. Phinees quoque custos gazophylacii comprehensus, ostendit sacerdotum purpuram multam, coccum, et cinnamomum, et thymiamata, et aromata, et vasa, et vestem sacratam summi pontificis. Denique Joannes Tito se tradidit, et Simon a Rufo Terentio comprehensus, Tito est praesentatus. Concremata est igitur civitas, et murus ad solum usque dejectus. De
Abbreviated transcription (Latin):
Thiesteas dapes fabulam pu¬
tabamus. flagitiũ uidemꝰ. cer¬
numus ueritatẽ tragẽdiis atro¬
ciorem. Maturiꝰ gͥ bellum con¬
ficiamus. & exeamꝰ t̾ram exe¬
crabilem & ꝑmciosam. Et his
dictis: admoueri arietes muro¬
iubet. Euoluto gͥ biennio post¬
quam obsessa ẽ eiuitas. iuctor
titus machinis & aliis bellicis
instrumentis. muros eiꝰ irrupit.
non tam̃ sine suoꝵ sanguine.
Ruptomuro solito t̾ribilior ineͤ¬
puit sonitus tubȩ. ẽitus autem¬
cta turbauerant. fiunt uulne¬
ra suꝑ uulnera. gladius obtun¬
ditur ferri rigore. Cerneres san¬
guine tanqͣm fluuio decurrere
terram. Ubiꝙ strages. libiq luctꝰ.
ubiq ꝑiculum. ubiq elamor.
ubiq desꝑatio. Uerum nocte su¬
ꝑueniente ut̃q requieuit exer¬
citus. Mane facto p̾cepit argeu
uare. s cũ pͥncipes dicerent ra¬
dices rebellionis fuudit᷑ eũten¬
das. unus de romanis admouit
ignem porte templi quȩ uoca¬
batur speciosa. & liquefactus

Expanded text:
Thyestaeas dapes fabulam puThyestaeas dapes fabulam putabamus, flagitium videmus, cernimus veritatem tragoediis atrociorem. Maturius igitur bellum conficiamus, et exeamus terram exsecrabilem et perniciosam. Et his dictis admovere muro arietes jubet. Evoluto igitur biennio postquam obsessa est civitas, victor Titus machinis et aliis bellicis instrumentis muros ejus irrupit, non tamen sine suorum sanguine. Rupto muro, solito terribilior increpuit sonitus tubae. Titus cta turbaverant, fiunt vulnera super vulnera, gladius obtunditur ferri rigore. Cerneres sanguine tanquam fluvio inundari terram: ubique strages, ubique luctus, ubique periculum, ubique clamor, ubique desperatio. Verum nocte superveniente uterque requievit exercitus. Mane facto praecepit Caesrvare, sed cum principes dicerent radices rebellionis funditus evertendas, quidam de Romanis admovit ignem portae templi, quae vocabatur Speciosa, et liquefactus
Abbreviated transcription (Latin):
necauit. assauit & comẽdit. S
dum assaretur. nlor incensi
ad pͥncipes seditionis ꝓuenit.
quem fame cogente secuti. ho¬
spicium mulieris ingressisũt.
Comꝑtum ẽ itaꝙ q̃d factũ fue¬
rat. Repleuit continuo totam
urbem tauti sceleris nefas. & unꝰ¬
quisq ante ocłos positum parri¬
cĩdialis conuiuii cibum ꝑhorres¬
cebat. S & pleriq horrore ꝑter¬
riti. ad hostem confugerunt. Qͦ
comꝑto cesar. execratus. infeli¬
cis terrȩ contagiũ. manꝰ eleuãs
ad celum talia ꝓtestabatur.
beluis erũdeliores decertamus.
Diligunt fere fetus suos. quo̾
etiam in fame uittunt. Hoc ẽ
ultra omnẽ acerbitatẽ. ut mẽ¬
bra quȩ genuit mat̾ deuoret.
Ab hoc contagio me tͥ munduᷤᷤ
absoluo quecumq in cȩlo pote¬
stas es. Scis enĩ quia pacem fre¬
quenter obtuli. Infelix ciuitas
in qua talis officina. tale mini
tagium. ne soluideat. & ne stel¬
larum globus spectet. aut ma¬
culentur aurarũ spiracula.

Expanded text:
necavit, assavit et comedit. Sed necavit, assavit et comedit. Sed dum assaretur nidor incensi ad principes seditionis pervenit, quem fame cogente secuti, hospitium mulieris ingressi sunt. Compertum est itaque quod factum fuerat. Replevit continuo totam urbem tanti sceleris nefas, et unusquisque ante oculos positum parricidalis convivii cibum perhorrescebat. Sed et plerique horrore perterriti, ad hostem confugerunt. Quo comperto, Caesar exsecratus infelicis terrae contagium, manusque elevans ad coelum, talia protestabatur: belluis crudeliores decertamus. Ferae diligunt fetus suos, quos etiam in fame nutriunt. Hoc est ultra omnem acerbitatem, ut membra quae genuit mater devoret. Ab hoc contagio me tibi mundus absolvo, quaecunque in coelo potestas es. Scis enim quod pacem frequenter obtuli. in qua talis officina, tale minisntagionem ne sol uideat, ne stellarum globus spectet; ne maculentur aurarum
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. Erat cuũtas plena hor¬
clamor mulierũ. euilatus se¬
num. morientiũ gemitꝰ. iuuen¬
tium desꝑatio. Deniq cesar ad¬
moueri arietem ad murũ scđm
iubet. Tandemq ui insistentis
cesaris solutus ẽ murus sccłs.
Unus murus suꝑerat hoc est ⁊̃¬
cius. eum iam titus temꝑare mi¬
litem iubet. suadet iudeis ne se
incendiis urbis inuoluerent.
quȩ iam armis teneretur. se ue¬
niam p̃staturum. si mõdo uł s̾
uł patriȩ consulerent. Igitur tͥ¬
duo expleto quia nichil a uide¬
is pacificum ferebatur. titus me¬
nia aggreditur. Interea clausis
infũderat se miserabilis fames.
Itaq iam in occultis mandebãt
incocta cibaria. Miserabilis esca.
lacrimabilis cibus. parentes fi¬
liis. filii parentib de ipsis fau¬
cib cibum eruebant. S quĩd
opus ẽ pondus huiꝰ famis expli¬
care. cum ibi gestũ sit facinus.
quale nec apud grecos. nec ap̃d
barbaros ullus accepit aulit᷑ ⁊
Manebat in ciuitate mulier qͥ¬
dam infelix. quȩ infantẽ suum

Expanded text:
erunt. Erat civitas plena horclamor mulierum, ejulatus senum, morientium gemitus, viventium desperatio. Denique Caesar admovere arietem ad murum secundum jubet. Tandemque vi insistentis Caesaris solutus est murus secundus. Unus murus supererat, hic est tertius, cum jam Titus temperare militem jubet, suadet Judaeis ne se incendiis urbis involverent; quae jam armis teneretur, se veniam praestiturum, si modo vel sibi vel patriae consulerent. Igitur triduo expleto, quia nihil a Judaeis pacificum afferebatur, Titus moenia aggreditur. Interea clausis infuderat se mirabilis fames. Itaque jam in occultis mandebant incocta cibaria, miserabilis esca, lacrymabilis cibus, parentes filiis, filiique parentibus de ipsis faucibus cibum eruerant. Sed quid opus etiam pondus hujus famis explicare? Cum ibi gestum sit facinus, quale nec apud Graecos, nec apud Barbaros ullus accepit auditus. Manebat in civitate mulier quaedam infelix, quae infantem suum
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ sp̃uum subdunt. Ieroboam
int̾pretatur diiuidicans ppłm. Nã¬
heretici diudicare ppłm uident᷑:
cum erroris sui seqͣcem faciunt.
Tollunt .x. scissuras. cũ legis pre¬
cepta uiolando corrumpunt. Et
una tͥb cum sobole dauid remã

Expanded text:
eroboam interpretatur dijudicans. Haeretici enim dijudicare populum videntur, cum erroris sui sequaces faciunt. Tollunt decem scissuras, cum decem praecepta legis violando corrumpunt. Et una tribus cum sobole David rema
Abbreviated transcription (Latin):
cedit ut saltem tunc debitoribus
suis debita dimittant cũ ipsidebi¬
tores inclulgentiãsibi dari ab eis postu¬
lauerint sicut dñs seruosuo nequam
fecisse legitur quemadmodũ scriptũ
ẽ Seri ie nequam om̃e debitum dimisi
tibi. qm̃ rogasti me. Quicũq autẽ roga¬
tus a debitore debitum cinusubet inui¬
rie dimittere contemnt inuanum
sibi a dño dimitti debitum peccatisu pe¬
tit. quinimmo magis illud coram ocłis¬
nidicis aggrauat quam alleiat. Quã¬
iiis uͦ imꝑfectis concedatur posse sira
requirere satisfactionẽ de miuria sibi
illata reciꝑe & a debitoribus de incłul¬
gentia rogari. debent tamen si contm¬
gat nichil horum fieri. debent om̃ibus¬
modis iram ꝓprii cordis refrenare et
quod scriptum ẽ. Ira uiri iusticiam
suum odit homicida ẽ. & omĩs homi

Expanded text:
cedit ut saltem tunc debitoribus cedit ut saltem tunc debitoribus suis debita dimittant, cum ipsi debitores indulgentiam ab eis sibi dari postulaverint. Sicut Dominus servo suo nequam fecisse legitur, quemadmodum scriptum est: Serve nequam, omne debitum dimisi tibi quia rogasti me. Quicunque autem rogatus a debitore debitum cujuslibet injuriae dimittere contemnit, in vanum sibi a Domino dimitti debitum peccati sui petit. Quinimo magis illud iram judijudicis aggravat quam allevet. Quamvis vero imperfectis concedatur sua posse requirere, satisfactionem de injuria sibi illata recipere, et a debitoribus de indulgentia rogari: debent tamen, si contingat nihil horum fieri, omnibus iram proprii cordis refrenare, et quod scriptum est: Ira viri justitiam Qui odi
Abbreviated transcription (Latin):
imitte nobis debita De quin¬
dimittimus debitoribus nr̃is. Quam
frẽs ista oratio. Multis enĩ plus confert
detrimenti quam augmenti plusdam¬
ni quam lucri. Sunt namq quidam
qui ꝑ magnam uł longam malignita¬
tatis & octiorum maliciam obdurati
illos qui ꝑ aliquam iniuriam eis fac-¬
ti sunt debitores manibus suis iugula¬
re aut trucidare & om̃ibus modis le¬
dere & confundere concupiscunt nec
ꝓ timore di nec ꝓ p̃cibus hõĩum
satiffactionem reciꝑe uł concordiã
facere uolunt. De talibus scriptũ ẽ
Uua eorum uua fellis & botrus a ma¬
rissimus. fel draconum uinũ eorũ
& uenenum aspidum insanabile.
Quicum tales sint secure tamen
ad eccłiam confluunt. & coram dõ &¬
altari eius orantes dicunt. Pater nr̃
dimitte nobis debeta nr̃a sicut & nos¬
o misera insipientia. o infelix p̃sũp¬
tio iram cłi aduersum se p̃cibus ꝓuo¬
quidam imꝑfecti. quorũ imꝑfectio¬
nisicut dicit beatus augustius di¬
uina miseratio condescendens con¬

Expanded text:
imitte nobis debita nosdimittimus debitoribus nostris. Quam tres, ista oratio! multis enim plus confert detrimenti quam augmenti; plus damni quam lucri. Sunt namque quidam, qui per magnam et longam malignitatem, et odiorum malitiam obdurati; illos, qui per aliquam injuriam eis facti sunt debitores, manibus suis jugulare aut trucidare et omnibus modis laedere concupiscunt, nec pro timore Dei; nec pro precibus hominum satisfactionem recipere vel concordiam facere volunt. De talibus scriptum est: Uva eorum uva fellis, et botrus amarissimus, fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile ; qui cum tales sint secure tamen ad Eccaltari ejus orantes dicunt: Pater noster, dimitte nobis debita noso misera insipientia! o infelix praesumptio iram Dei adversum se precibus provoquidam imperfecti, quorum imperfectioni, sicut dicit beatus Augustinus, divina miseratio condescendens, con
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt etiam quidam seudo p̾dicatores
seminati : qui totum muncdum cum
sius philacteriis ꝑagrant: & uulgus
indoctum &e diuersism peccatis onera-¬
tum aierbis mendacibus beatificant.
dicentes pax pax. cum non sit pax.
Sed quid dicit scriptura: Popule
meus qui te beatisicant. ipsi te sedu¬
cunt & uiam gressuum tuorum dissipant.
panem spũalem. Panem corporalemut
facias terram germinare fructũ suũfa-¬
cere & consummnare. Panem spũalem
ut inspires p̾latis & doctoribus eccłie tue
ut doctrinam tuam sibi traditam nob̾¬
studeant fideliter e prudenter dispen-
cultam sp̃c tui aspirationẽ ut intus
ꝑ te capiamus panem qui fouseo frau¬
Damur ꝑ illorum taciturnitatẽ. Panẽ
nr̃m cottidianũ da nobis hodie.

Expanded text:
Sunt etiam quidam falsi praedicatores,Sunt etiam quidam falsi praedicatores,seminati, qui totum mundum in suis phylacteriis peragrant, et vulgus indoctum, et diversis peccatis oneratum, verbis mendacibus beatificant, dicentes: Pax, pax, cum non sit pax . Sed quid dicit Scriptura? Popule meus, qui te beatificant: ipsi te seducunt, et viam gressuum tuorum dissipant . panem spiritualem. Panem corporalem, ut facias terram germinare, fructum suum facere et consummare; panem sput inspires praelatis et doctoribus Ecclesiae tuae doctrinam tuam sibi traditam studeant feliciter nobis et prudenter dispensacultam Spiritus tui aspirationem, ut intus per te capiamus panem, quo foris fraudamur per illorum taciturnitatem. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie.
Abbreviated transcription (Latin):
intuentes sono uocis motu corporis scan¬
sce tu ipse oues tuas. unctio tua doceat
eas de om̃ibus ut sp̃c tuus ꝑ internã
aspirationem illis doctrinam infunoat
quam talium sacerdotum os mutum
non dispensat. Cogitare debent tales
sacerdotes animaduersiones ꝓpħicas
aduersum se ꝓlatas eẽ. quibus dicitur.
Erit sicut ppłs sic sacerdos. & item.
Sacerdotes non dixerunt ubiẽ dñs.
e tenentes legem nescierunt me. &
in alio loco de huismodi scriptũ ẽ
Canes muti non ualentes latrare ce
canes impudentissimi nescierunt
saturitatem. N emo itaq ab huius¬
modi sacerdotibus expectet sibi pa¬
nem sacre doctrine dari. quia tales
sacerdotes uł docere nesciunt uł eru¬
bescunt uł contemnunt. Quid gͦ
facient oues illis cõmisse. ͣ Conside¬
rare debent aliis in locis sacerdotes
doctos & sc̃e iuiuentes & illos adire
& ꝑ illos se doceri consilium anima¬
rum suarum suppliciter postulare

Expanded text:
intuentes, sono vocis et motu corporis scanintuentes, sono vocis et motu corporis scansce tu ipse oves tuas. Unctio tua doceat eas de omnibus, ut Spiritus tuus per internam inspirationem illis doctrinam infundat , quam talium sacerdotum os mutum non dispensat Cogitare debent tales sacerdotes animadversiones propheticas adversum se esse prolatas, quibus dicitur: Erit sicut populus, sic sacerdos . Et item: Sacerdotes non dixerunt, ubi est Dominus? Et tenentes legem, nescierunt me co de hujusmodi, scriptum est: Canes muti, non valentes latrare . Et: Canes impudentissimi nescierunt saturitatem . Nemo itaque ab hujusmodi sacerdotibus exspectet sibi panem sacrae doctrinae dari; quia tales sacerdotes docere vel nesciunt, vel erubescunt, vel contemnunt. Quid igitur facient oves illis commissae? Considerare debent aliis in locis esse sacerdotes doctos, sancteque viventes, et illos adire, et per illos se doceri consilium animarum suarum suppliciter postulare.
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ sicut ait beatus gregorius & mun¬
dus sacerdotibus plems ẽ & tamensi
calamitatis delonge uenientis & Qui
ordinem sacerdotalem susceꝑunt. s in¬
ordinate uiuere non erubescunt. Qui
diligunt cum uulgo sibi commisso pror¬
sus indocto prauis moribus corrupto
in quadruiuis consedere. uerba mitti¬
lia uł etiam ꝑnitiosa dicere e audire.
suꝑbe iurare & non solum unus s & mor¬
tiuis detrahere. Redelitus eccłiarum
sibi cõmissarum oportune & ĩporti¬
ne requirunt oblationes toto cordis
hiatu concupiscunt ore nonnũquam
impudenter exigunt. aduenientes u¬
gregis uestiuntur lacte pascuntur
&e oues ꝓ penuria &e fame uerbi dei
moruitur. Decurrit tempus transit
annicirculus. nec imum uerbum eorũ
egreditur quo grex illis cõmissus eru¬
diatur de malo corripiatur adbonũ
reuocetur e in ipso confirmetur. Cot¬
tidie tamen obsequium se prestare do
arbitrantes uerba diune laudis ulu¬
lant aut certe sybilant. & audientes et

Expanded text:
non est sicut ait beatus Gregorius, munnon est sicut ait beatus Gregorius, mundus sacerdotibus plenus est et tamen si calamitatis de longe venientes? Qui ordinem sacerdotalem susceperunt, sed inordinate vivere non erubescunt. Qui diligunt cum vulgo sibi commisso, prorsus indocto, pravis moribus corrupto, in quadriviis sedere; verba inutilia, vel etiam perniciosa dicere et audire; superbe jurare et non solum vivis, sed et mortuis detrahere? Redditus Ecclesiarum sibi commissarum opportune et importune requirunt, oblationes toto cordis hiatu concupiscunt; ore nonnunquam imprudenter exigunt; advenientes ugregis vestiuntur lacteque pascuntur, et oves prae penuria et fame verbi Dei moriuntur. Decurrit tempus, transit anni circulus, nec unum verbum de ore eorum egreditur, quo grex illis commissus erudiatur, de malo corripiatur, ad bonum revocetur, et in ipso confirmetur; quotidie tamen se obsequium praestare Deo arbitrantes, verba divinae laudis ululant, aut certe sibilant, et audientes, et
Abbreviated transcription (Latin):
& in terra De quartapeticione
da nobis hodie. fecit ds ho¬
m̃inem ex substantia duplici corpo¬
rea scilicet & spĩtali. Quia gͥ homo cõ¬
positus ẽ ex duabus substantiis neces-¬
sarius ei duplȩx panis. imus corpori.
alius spiũ. Corpori panis corporalis.
poralen panem ado petimus quia nisi¬
Qs dederit pluuiam & fecerit terram
germinare non possumus hunc hab̾e.¬
nisi & ipsum dederit d̾s non habemus
Panem corporalem dispensant filiis
siis &e sibi patres carnales. panẽ sp̃ua
scilicet & doctores. Hinc iam queritur
inter dispensatores. ut fidelis quis mn¬
ueniatur. Qiis enĩ ẽ nr̃is temporibus
fidelis seruus & prudens quẽ constitu¬
it dñs suꝑ familiam suam ut det illis
licet cum tanta fide tanto timore tan¬
ta sollicitudine. tanta instantia tan¬
ta uigilantia quẽ admodũ p̃cepit d̾s
uerbum dĩ dispenset. ͦ Prudenter
quantũ adhomines ut seđm capactta¬
tem unuis ciuusq singłos erudiat.
Sed quod sine graui luctu recordandũ

Expanded text:
 in terra. QUARTA PETITIO. da nobis hodie. Fecit Deus hominem ex substantia duplici; corporali scilicet et spirituali: quia ergo compositus est ex duabus substantiis, necessarius est ei duplex panis, unus corpori, alter spiritui; corpori panis corporalis, poralem panem a Deo petimus, quia nisi dederit Deus pluviam et fecerit terram germinare, non possemus hunc panenisi dederit Deus, non haberemus. Panem corporalem dispensare debent filiis suis patres carnales, panem spiritualscilicet et doctores. Hinc quaeritur jam inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . Quis enim est nostris temporibus fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis licet cum tanta fide, tanto timore, tanta sollicitudine, tanta instantia, tanta diligentia quemadmodum praecepit Deus, verbum Dei dispenset? Prudenter quantum ad homines, ut secundum capacitatem uniuscujusque singulos erudiat? Sed quod sine gravi luctu recordandum
Abbreviated transcription (Latin):
restauratione rerum sine satisfacti¬
one inuriarum &e sine cunctis pre¬
cibus debitoribus suis indulgere.
insuꝑ &e sua tribuere e obseqina cari¬
tatis exhibere. Prouideat gͦ unus¬
quisq in oiatione ista dimitte nobis
debita nr̃a sicut & nos dimitimus
debitoribus nr̃is ut qualem indulgẽ¬
tiam a dõ uult acciꝑe talem studeat¬
& aliis facere. Sin autem sccłm meũ
me dicat. Dimitte nobis debita nr̃a
sicut & nos cdiittimus debitoribus
etiam ꝑnitie nos uideas nondimittere
sicut debemus. da nobis grãm ut scđm
uoluntatem tuam dimittamus & sic
tuam indulgentiam consequamur. Da
ut sic dili gamus homines. ut eorumñ
diligamus errores ut sic diligamus in eis
naturam ut non diligamus culpam.
ut sic diligamus quod sunt. ut non dili¬
gamus quod malefaciunt. D imitre

Expanded text:
restauratione rerum, sine satisfactione injuriarum, et sine ullis precibus debitoribus suis indulgere; insuper et sua tribuere, et obsequia charitatis exhibere. Provideat ergo unusquisque sibi in oratione ista: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, ut qualem indulgentiam a Deo cupit accipere, talem studeat aliis facere. Sin autem, secundum cme dicat: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus etiam pernicie nos videas non dimittere sicut debemus, da nobis gratiam ut secundum voluntatem tuam dimittamus, et sic tuam indulgentiam consequamur. Da ut sic diligamus homines, ut eorum non diligamus errores, ut sic in eis diligamus naturam, ut non diligamus culpam; ut sic diligamus quod sunt, ut non diligamus quod male faciunt. Dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ memorato athalico aduer¬
sus frigdernũ tulit auxilum.
Itaq ualentis augusti fretus
auxilio. frigdernũ athalicus
suꝑauit. Cuiꝰ beneficii gr̃a go¬
thi supplices poposcerunt. ut
eis ep̃i a quib regłam fidei disce¬
rent mitterent᷑. Tunc ualens u¬
sus maligna prauitate. doctores
arriani dogmatis misit eis. a qͥb
pͥmȩ ruduñta fidei susce perunt.
obseruabant. gothicas litteras
adimienit. & utrumq testamen¬
tum in linguã ꝓpͥam tnstulit. ꝙ
scłm arrianoꝵ sectam depraua¬
uit. Ipsi deniq gothi post mo¬
dicum int̾uallum auaricia ma¬
ximi ducis fame compulsi. a
ualente defecerunt. & ꝑ traciã
sese diffũderunt. Contra quos
ualens egressus de antiochia bel¬
lum instructissimũ ꝑ auit. Ubi
statim pͥmo congressionis im¬
petu conturbatȩ militũ turmȩ.
nũda peditũ deseruere p̾sidia.
Moxq legiones eoꝵdem pẽditũ
equitatu hostium uñdiq cine¬
te. sagitarũ nubib obrutȩ ꝑi¬
erunt. Ipse imꝑator sauciatus

Expanded text:
autem memorato Athalico adversus Frigidernum auxilium tulit. Itaque Valentis Augusti fretus auxilio Frigidernum Athalicus superavit. Cujus beneficii gratia Gothi simplices poposcerunt, ut eis episcopi, a quibus regulam fidei discerent, mitterentur. Tunc Valens usus maligna pravitate doctores Ariani dogmatis misit eis, a quibus prima rudimenta fidei susceperunt. conservabant, Gothicas litteras adinvenit, et utrumque Testamentum in linguam propriam transtulit, et secundum Arianorum sectam depravavit. Ipsi denique Gothi post modicum intervallum avaritia Maximi ducis fame compulsi, a Valente defecerunt, et per Thraciam sese diffuderunt. Contra quos Valens egressus de Antiochia bellum instructissimum paravit. Ubi statim primo congressionis impetu, conturbatae equitum turmae nuda peditum deseruere praesidia. Moxque legiones eorumdem peditum equitatu hostium undique cinctae, sagittarum nubibus obrutae perierunt. Ipse vero imperator sauciatus
Abbreviated transcription (Latin):
phocatem rogare ceꝑunt. ut im¬
perii regimen suꝑ eos acciꝑet.
Quib sepe nominatus phocas
obaudiens regalem purpuram
sumpsit. Quõd audiens mauri
contiguam fugit. In qua cũ uxo
ut factus est imꝑator. leuntiam
uxorem suam coronauit augu¬
stam. Imꝑii deniq huiꝰ annose¬
cundo uenerabilis papa gregoriꝰ
ex hac luce migrauit. Ciuus in
locum ad apłatus officium sabi¬
nus ẽ ordinatus. Et sabino subro¬
gatus ẽ bonefacius t̃cius. Et bo¬
nefacio tertio: bonefacius qͣrtꝰ.
Quo regnante statuit inemora¬
stantinopolitana. pͥmanse omĩ¬
um scribebat ȩccłiarũ. Impetra¬
uit ꝙͦ ipse papa bonefacius a pre¬
fato principe dari ęccłiȩ xp̃i tem¬
plum romȩ. qd̃ ab antiquis pan¬
theon antea uocabatur. Porro pho¬
cas eum erudelit̾ in suos domesti¬
cos deseuiret. heraclii affricȩ pa¬
tricii iussu ꝑemptus ẽ. qui post
huius necem sͥ rem publicam uẽ

Expanded text:
Phocam rogare coeperunt, ut imperii regnum super eos acciperet. Quibus saepe nominatus Phocas obediens, regalem purpuram sumpsit. Quod audiens Mauritcontiguam fugit; in qua cum uxorut factus est imperator Leuntiam uxorem suam coronavit Augustam. Imperii denique hujus anno secundo venerabilis papa Gregorius ex hac luce migravit. Cujus in locum ad apostolatus officium Sabinus est ordinatus, et Sabino subrogatus est Bonifacius tertius, et Bonifacio tertio Bonifacius quartus. Quo rogante statuit memorastantinopolitana primam se omnium scribebat Ecclesiarum. Impetravit quoque ipse papa Bonifacius a praefato principe dari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon vocabatur. Porro Phocas cum crudeliter in suos desaeviret domesticos, Heraclii Africae patricii jussu peremptus est, qui post hujus necem sibi rempublicam
Abbreviated transcription (Latin):
titer. ex cota mente idest memori¬
ter. & quib cumq mõdis aliis dici
potest. quia ñ potest nimis dici:
qd̾ non potest niis amari. Et ꝓxi¬
mnum tuũ sicut ceipsum. Debemꝰ
diligere proximũ sicut nosmet ip¬
sos. beneficio. uerbo. uoto. In betie¬
ficio ẽ opus bonum. In uerbo sanũ
consilium. In uoto desiłium. Inhiᷤ
omnib diligamꝰ proximũ in uia.
quem consortem habituri sumus
sacramenta. Duo p̃cepta qd̾ tͥ nõ
uis fieri: alii ne feceris. Et quecũ¬
q uultis ut uobis faciant homĩes.¬
menta: decimȩ oblationes. sacri¬
ficia. Decimȩ inportionib. oblati¬
ones in reb. sacrificia in anima¬
lib. Sub lege scͥpta multa fuerũt
mandata. & multa sacramenta.
Precepta legis scͥptȩ. alia fuerunt
mobilia. alia iminobilia. Mobi¬
lia sunt quȩ ex dispositione ad tẽ¬
pus sunt ordinata. Immobilia qͤ
a natura ueniunt. uelita mala st̃
ut nullo tempore sine culpa pos¬
sunt fieri. ueltam bona ut nul¬

Expanded text:
titer; ex tota mente, id est memorititer; ex tota mente, id est memoriter: et quibuscunque aliis modis dici potest, quia non potest nimis dici quod non potest nimis amari. Et proximum tuum sicut teipsum . Debemus diligere proximum sicut nosmetipsos, beneficio, verbo, voto. In beneficio, est opus bonum; in verbo, est sanum consilium; in voto, pium desiderium. In his omnibus diligamus proximum in hac vita, quem consortem habituri sumus sacramenta. Duo praecepta: Quod tibi non vis, alii ne feceris; et: Quaecunque vultis ut faciant vobisamenta: decimae, oblationes, et sacrificia. Decimae in portionibus, oblationes in rebus, sacrificia in animalibus. Sub lege scripta multa fuerunt praecepta, et multa sacramenta. Praecepta enim legis scriptae, alia fuerunt mobilia, alia immobilia. Mobilia sunt quae ex dispensatione ad tempus sunt ordinata. Immobilia sunt quae a natura veniunt, et vel ita mala sunt, ut nullo tempore sine culpa fieri possint, vel ita bona, ut nul