comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ ostendit᷑ qđ ñ potestas bomut mali cui¬
tranfilienda silentio. Dictum  er̃ supta qł po¬
testas paranai. e nocendi. ñ hominiut diabo¬
dĩ ordmationi resistit. Cum gͥ diabolosit pocestas
&e huiusmoi. S uicro pͥnceps aliquis uł diabolus
aliquia uisserit. ł suaserit conta dm̃i: tunc resisten
qt ñ debeas facere. hie sane contempne potestatẽ.
timendo potestatẽ maiorẽ. Ip̃os humanar̃ tetum
gradꝰ aduerte. si quio tasserit cutator. nuquid¬
faciendum si contra ꝓcõsulẽ ubeat: turꝰ siqͥd
dubitatur illo conẽpto. illi et̃ setiuendũ eito fiali¬
uo imꝑator. aliud d mbeat. contepto illo obtemp

Expanded text:
denter ostenditur quod non est potestas, boni vel mali cuiquaestio, non transilienda silentio. Dictum est supra quod potestas peccandi vel nocendi non est homini vel diaboDei ordinationi resistit. Cum ergo diabolo sit potestas et hujusmodi. Si vero princeps aliquis, vel diabolus, aliquid jusserit vel suaserit contra Deum, tunc resistendquod non debeas facere, hic sane contemne potestatem, timendo majorem potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus adverte. Si quid jusserit faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursum, si quid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? ergo si aliud imperator, aliud Deus jubeat, contempto illo, obtemp
Abbreviated transcription (Latin):
timꝰcum aliquio contra dm̃ suggessetit. in quodĩ
ordinatioi nõ resistimꝰ s obtemperamꝰ. Sic em d̾s¬
p̃cepit ut inmał mll potestati obaliamus. Er¬
atq ꝑtrastandis que ad u̾bi in carnati mysterm̃ꝑ.¬
tinent. integram̃tis consideratiõe intndamꝰ. ut oe
ineffabitid ut modicũatiquio faridõ reuelante na¬

Expanded text:
cum aliquid contra Deum suggesserit; in quo Dei ordinationi non resistimus sed obtemperamus. Deus enim praecepit, ut in malis nulli potestati obediamus. Jatque pertractandis, quae ad Verbi incarnati mysterium pertinent, integra mentis consideratione intendamus, ut de ineffabilibus vel modicum aliquid fari, De
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis et cogitationismmcium. ñ homimi ex seip̃o
nasc. s ducinitus parari et t̾bru. in eo ds emoenter
ostendit. qr nec diabolus. nec aliquisangłoꝵ eiꝰ ex
quo in hanc caliginẽ sunt oecrus. bonam potu¬
it. uł pocĩt resumere uoluntatẽ. qma si possibile fõ¬
ret ut humana natura pꝰ quam aoõ aueisa bomi¬
tatem ꝑdidit uoluntatis. ex seip̃a rursus eã hr̃e po¬
tuisset. multo possibiliꝰ ħ natura haberet angłica.
q̃ quantominus grauat᷑ t̾ren corꝑis ponoere. tã¬
comagis hac eẽt pradita facultate. Nongͥ hõ ł ã
milit᷑ et oe potentia in quiunt. ꝑ simlitudinẽ uo¬
luntatis de potentia bomi &e malidissẽtentes. qđi
la sit a dõ ñ ista. Actoritatib astruit pocentiã peccãdi
e o plurib scoꝵ testimonuis indubitant᷑ et̃ ad̾o¬
monstratur. qđ potestas mab ado. a quo ẽ õĩ

Expanded text:
luntatis et cogitationis initium non homini ex seipso nasci, sed divinitus parari et tribui in eo Deus evidenter ostendit, quia nec diabolus, nec aliquis angelorum ejus, ex quo in hanc caliginem sunt detrusi, bonam potuit vel poterit resumere voluntatem; quia si possibile foret, ut humana natura postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Non ergo homo vmiliter et de potentia inquiunt, per similitudinem voluntatis de potentia boni vel mali disserentes, quod illa sit a Deo, non ista. 2. Auctoritatibus astruit potentiam peccandied pluribus sanctorum testimoniis indubitanter monstratur quod potestas mali a Deo est, a quo est omnis
Abbreviated transcription (Latin):
significata sunt. in uii. popłis. quitram ꝓmissio¬
nis ifrabeli ꝓmissam tenebant. De hisqĩ uii. fon¬
tib cuncte animar̃ morcifere corruptele emanãt.
Et dicintur hec capitalia. qr ex eis oriunt᷑ omĩa
thraat. De suꝑbia que ẽ cadix omins mali
Ic suꝑbia m omnia mala oriunttr. & ħ ce alia.
qr tit ait ssꝵ. tadix cuncti mali: ẽ suꝑbia. de

Expanded text:
significata sunt in septem populis, qui terram promissionis Israeli promissam tenebant. De his quasi septem fontibus cunctae animarum mortiferae corruptelae emanant. Et dicuntur haec capitalia, quia ex eis oriuntur omnia trahat. 9. De superbia, quae est radix omnis mali. Ex superbia tamen omnia mala oriuntur, et haec, et alia, quia, ut ait Greg., radix cuncti mali est superbia. De
Abbreviated transcription (Latin):
norantiam. facile ueniam adipiscit᷑. S ñ ille qui
parat in sp̃m scm̃. Cum aũ una sit pocentia. sa¬
pientia. uonitas tnum. quare pat̾ potentia. filio
sapientia. spm̃ scõbonitas sepnus assignetur: suꝑi
Iost p̃dicta consideratione dignum occutrit. ᵈͤ¬
ucrum peccandi potentia sit nobis adõ.t a no¬
b̃. Fucant quidam potentiã recte agaior: niob̃ eẽ adõ.
potentiã uero peccano. ñ a dõ s a nob̃t adiabolo

Expanded text:
niam adipiscitur, sed non ille qui peccat in Spiritum sanctum. Cum autem una sit potentia, sapientia, bonitas trium, quare Patri potentia, Filio sapientia, Spiritui sancto bonitas saepius assignetur, superius ost praedicta consideratione dignum occurrit utrum peccandi potentia sit nobis a Deo, vel a nobis. Putant quidam potentiam recte agendi nobis esse a Deo; potentiam vero peccandi non a Deo, sed a nobis vel a diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ ñ erat. Bonũ enim op̾intentio fac̃. Incentionẽ:
fides dirigit. Non ualde attendas quid hõ faciat.
s quid cum facit accendãs. quo lacertos optime
gub̃nationis dicigat. his cestimoniis insinuar
uioetur. ex affectu ce fine oꝑa ẽẽbona. uł mala.
arbor bona fructꝰ malos facere. neq arbor mala
fructꝰ bonos. Nomine arboris ñnacura huma¬
nȩ mentis s uoluntas intelligiar. quȩ si tuala
fuerit: ñ bona: s: mala oꝑa facit. si uerobona fu¬

Expanded text:
opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. His testimoniis insinuari videtur ex affectu et fine opera bona esse vel mala. arbor bona fructus malos facere, neque arbor mala fructus bonos facere. Nomine arboris non natura humanae mentis, sed voluntas intelligitur; quae si mala fuerit, non bona, sed mala opera facit; si vero bona fu
Abbreviated transcription (Latin):
rahel dicit ds. dedi eis tegẽ mira mea. Hocadienĩ
uoluntas pot̃ eẽ ab hominis animo. potestas aũt
ñ ÷ nis a dõ. et hoc abdita aptaq iusticia. nã
ꝑ potestatẽ diabolo datam itistos ds̃ fac̃ suos. De
ħetiam sꝙ. in moralib ait. Tumoriselatio ñ po¬
testatis ordo incrimine÷. Pocentiã ds̃ t̾buit. eac¬
onem uero porentiȩ malicia nĩe manaisiuenit. ⁊ ol¬

Expanded text:
Dedi eis regem in ira mea. Nocendi enim voluntas potest esse ab homine, potestas autem non est nisi a Deo, et hoc abdita aptaque justitia; nam per potestatem diabolo datam justos Deus facit suos. De hoc etiam Gregor. in Mor. ait: Tumoris elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tol
Abbreviated transcription (Latin):
remitet᷑ e. qui aũ blasphemaũit in sp̃m sc̃m nec
hic necin futuro. remitetr e. diligent᷑ adũte. ñ¬
quid alia ÷ offensio filii. alia sp̃c sc̃i: Sic̾ unadig
nitas. sic imia inuiria. S siquis corporis sp̃e decep¬
uero sc̃i sp̃c dignitatẽ. maiestatẽ. &e potestatẽ ab¬
neget sempit̾nam. &e putet ñ in spu dĩ eic demoni¬
a. s in beelaebub. ñ pot̃ ibi eẽ exortatio uenie. uͥ
sactilogi plenitudo. Satis aꝑte hic explicatur qđ
grẽ oppugnans fr̃mtatẽ. Qui enĩ pꝰ cognitionẽ
ueritatis scĩ spc̃ neritatẽ negat. eisq oꝑadicit

Expanded text:
remittetur ei: qui autem blasphemaverit in Spiritum sanctum, nec hic, nec in futurum remittetur ei , diligenter adverte. Nunquid alia nitas, sic una injuria. Sed si quis corporis specie decepvero sancti Spiritus dignitatem, majestatem et potestatem abneget sempiternam, et putet non in Spiritu Dei ejici daemonia, sed in Beelzebub, non potest ibi esse exhortatio veniae, ubi saidentia gratiae oppugnans fraternitatem. Qui enim post cognitionem veritatis sancti Spiritus veritatem negat, ejusque opera dicit
Abbreviated transcription (Latin):
illud pcc̃m cẽ traditur: oppugnauo fr̃mtatis pꝰ ag¬
nitionẽ. & inudania grẽ. post recõciliationẽ. qͥo
spes quedam obstinationis intelligi pot̃. Illam tñ
aliquid aditiendũ ibi fore nec asserendo se dyxisse
aꝑit. ita dicens. Qđ quidẽ ñ confirmaui. qm̃ hoc
putare me oici. S tñ adiciendu fuit. sim hac see¬
lerata m̃tis ꝑũsitate funent hancuitã. qm̃ de¬

Expanded text:
illud peccatum esse traditur, oppugnatio fraternitatis post agnitionem, et invidentia gratiae post reconciliationem, quod species quaedam obstinationis intelligi potest. Illam taaliquid adjiciendum ibi fore, nec asserendo se dixisse, aperit, ita dicens: Quod quidem confirmavi, quoniam hoc putare me dixi. Sed tamen addendum fuit si in hac scelerata mentis perversitate finierit hanc vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
pratores rapiat diuicias uit bonus. ut indigetti¬
b eas largiatur. cum nullũ malũ malũ sit. si ꝓ
bonio fiat: quis hdicat: insi qui tes numanas
moresq conatur. & leges subũtere. qł enĩ faciꝰ ñ oi¬
catur recte posse fieri. nec impune tm̃. uerũ eiam
głose. ut incoñ tueatur supplicum. s sꝑet᷑ &e pre¬
mium: si semel concessetimus. in mał actib non
quid fiat. s qr̃ fiat eẽ querendum. ut qc̃q ꝓ bonis
fiunt causis nec ip̃a mala eẽ iudicentir. At iusticia
merito punit eum. qui dic̃ se subttaxisse suꝑflua
diuiti ut p̃beret pauꝑi. &e falsarium. qui alienũ cor¬
tumpit cestamentũ. ut is eẽt heres. qui faceret elemo

Expanded text:
pratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentipratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, cum nullum malum malum sit si pro bono fiat? Quis hoc dicat, nisi qui res humanas moresque conatur et leges subvertere? Quod enim facinus non dicatur recte fieri posse, nec impune tantum, verum etiam gloriose, ut in eo non timeatur supplicium, sed speretur et praemium; si semel consenserimus in malis actibus, non quid fiat, sed quare fiat esse quaerendum, ut quaecumque pro bonis fiant causis, nec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subtraxisse superflua diviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
ta fide. et concubitꝰ comugał. qñ fit cã generandi.
si ea fide fiat: nt gignantur regenerandi. hec rur¬
sus mala sunt: simalas hãt cãs. Uelut friactantie
cã pascitur pauꝑ. aut lascruue cã: cum uxore con¬
cũbitur. aut filii generantur. ñ ut dõ: s ut diabo
ta. stupra. blasphemie. quis dicat causis bonis
qͥo demꝰ pauꝑib: aut falsa testimonia ꝓfetamꝰ.
ñ uñ innocentes ledant᷑. s potiꝰ saluentur: Duo
enim bona hic sunt. ut inopsalat᷑. & ranocens ñ
puniatur. Aut quis dicat adult̾iũ eẽ faciendũ. ut
ꝑ illam cũ qua fic hõ de morte liberetur: testam̃ca
etiã uera cur ñ supp̾mimꝰ ce falsa supponimꝰ: nehe¬
sedictates hant qui nicħ bom agunt. s hi potlꝰ
qui indigentes aduuant: cur ñ fiant illa ma¬
la ꝓpt̾ hec bona. si ꝓpt̃ hec bona. nec illa sant ma¬
la: cur ñ ab ĩmundis meracͥtib quȩ ditant stu¬

Expanded text:
ta fide: et concubitus conjugalis quando fit causa generandi, ta fide: et concubitus conjugalis quando fit causa generandi, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. Haec rursus mala sunt, si malas habeant causas: velut si jactantiae causa pascitur pauper, aut lasciviae causa cum uxore concumbitur, aut filii generentur non ut Deo, sed ut diabolta, stupra, blasphemiae, quis dicat causis bonis quid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamus, non ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo de morte liberetur? Testamenta etiam vera cur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa mala propter haec bona, si propter haec bona nec illa sunt mala? Cur non ab immundis meretricibus quas ditant stu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis ñ bene facit illud qđ bonũ÷. facit gͦ qđ bo¬
num÷. intentiõe ñ bona. lõ assect̃ illi. qualã oꝑi
eẽ talia que sic bona sunt. qđ mala eẽ ñ possut.
quocq modo fiant. sic̃ e conũso queda sic sunt ma¬
la. ut ñ possint eẽ bona: quac̾q ex cã fiant. Alia ac̃ĩ
ẽẽ oꝑa. que ex fine uł ex causa bona sunt. uł ma¬
la. ad illa refert̃ scõꝵ testimonia quib ex affectu uł
intertioe iudiciũ oꝑm pensari dict̃. triꝑcitã edunt
uł malos. p̃ter quos̃a quiita sunt mali. cit nũ¬
quam possint eẽ bom. etiam si bonã uideant᷑ hr̃e
cãm. lnt̃ ÷ aũ inquit plurimũ. qua cã quo fine qͣ
intentione quid fiat. s ea que constat ẽẽ pcc̃a mil¬
lo bone cause obcentu. nullo qĩ bono fine. nulla
uelut bona incentiõe facienda st̃. Ea quippe oꝑa
hominũ sicãs habuerint bonas. uł malas m̃c
sunt bona. nunc mala. q̃ ñ sunt ꝑ seip̃a pcc̃a. sic̃¬

Expanded text:
illud quod bonum est. Facit ergo quod bonum est intentione non bona. Ideo asserunt illi quaedam opera esse talia, quae sic bona sunt, quod mala esse non possunt, quocumque modo fiant; sicut e converso, quaedam sic sunt mala, ut non possint esse bona, quacumque ex causa fiant. Alia autem esse opera quae ex fine vel causa bona sunt vel mala, et ad illa referunt sanctorum testimonia, quibus ex affectu vel intentione judicium operum pensari dicunt. Tripartitam edunt vel malos, praeter quosdam, qui ita sunt mali, ut nunquam possint esse boni etiamsi bonam videantur habere causam. Interest, inquit, plurimum qua causa, quo fine, qua intentione quid fiat. Sed ea quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla velut bona intentione facienda sunt. Et quippe opera hominum, si causas habuerint bonas vel malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per seipsa peccata: sic
Abbreviated transcription (Latin):
cum sic obstuiat᷑ aliquis ut ñ peniteat. discuti
oportit: an aliud obstinatio. aliud impeniten¬
tia sit in eo pcc̃m. an idẽ.: s dĩsis modis cõmissũ.
Scđ istos pcc̃m illuo dr̃ irremisfibile. e qđ nũ¬
quã ormitatur. Uñ axõ eiam dic̃ qđ ñ solum
pcc̃m ueniam meceri ñ pot̃. ce ieq quod taliter
peccans digne penitere ñ pot̃. & iõrecte ioħs dic̃:
ut ñ ꝓeo oret quis. qr qui nc parat. orõnib accłie
hicut in futato iuiuari ñ pot̃. habens cor indu¬
ratum: canquã lapis. sicut de diabolo legit᷑. post
hanc uitam qui ualde mali sc̃ meritis eccłie ui
ip̃am grãm quaradnciliatꝰ ÷ dõ inuioentie fac¬
b agitatur. qđ forcasse ÷ parare in sp̃m sc̃m. qđ

Expanded text:
cum sic obstinatus est aliquis, ut non poeniteat, discuti oportet an aliud sit obstinatio, aliud impoenitentia sit in eo peccatum, an idem, sed diversis modis commissum. Secundum istos peccatum illud dicitur irremissibile, eo quod nunquam dimittatur. Unde Aug. etiam dicit, quod hoc solum peccatum veniam mereri non potest; et Hier. quod taliter peccans, digne poenitere non potest. Et ideo recte Joannes dicit: Ut non pro eo oret quis; quia qui sic peccat, orationibus Ecclesiae hic vel in futuro juvari non potest, habens cor induratum tanquam lapis, sicut de diabolo legitur. Post hanc vitam qui valde mali sunt meritis Ecclesiae ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidiae facibus agitatur, quod fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ. In dm̃: cum de dõ male sentit. ut heretic̃.
uł q̃ dĩ sunt usurpare p̃sumit. mdigne parcicipã¬
do sactam̃tis. uł qñ nom̃ di peierando contemp¬
tibile facit. In ꝓximũ peccat. cum ꝓximũ inuiste
lalit: In se uero: cũ sibi: ñ alii nocet. quo diftẽrat

Expanded text:
proximum. In Deum, cum de Deo male sentit, ut haereticus; vel quae Dei sunt usurpare praesumit indigne, participando sacramentis; vel quando nomen Dei pejerando contemptibile facit. In proximum peccat, cum proximum injuste laedit, in se vero, cum sibi et non alii nocet. 7. Quomodo differa
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃candi humilitatẽ subue ñ possit. edã si pec¬
catũ suum mala conscĩa agnoscere. & enunciare
cogatur. ut udas cum dix̃ paraui. faciliꝰ desꝑañ
cucurric ad laq̃um. quã huntilitate ueniam pe¬
ceret. qd ꝓpt̃ magnitudinẽ pcc̃i iam ex dap̃nati

Expanded text:
deprecandi humilitatem subire non possit, etiam si peccatum suum mala conscientia agnoscere et renuntiare cogatur: ut Judas, cum dixit peccavi, facilius desperans cucurrit ad laqueum quam humilitate veniam peteret; quod propter magnitudin
Abbreviated transcription (Latin):
Ut aus̃ tradit suꝑ illũ locum psalmi. Incensa igni.
ce suffossa. his entm duob. dicit omnia pcc̃a morta¬
lia includi. & incensa ea dicit: que ex cupiditate
male incendence oruintur. Suffossa uero q̃ue exti¬
more male hurmiliante ꝓueniunt. nđ qñ quis ca

Expanded text:
ugustinus tradit super illum locum psal. 79: Incensa igni et suffossa. His enim duobus modis dicit omnia peccata mortalia includi. Et incensa igni ea dicit quae ex cupiditate male incendente oriuntur: suffossa vero, quae ex timore male humiliante proveniunt; quod est quando
Abbreviated transcription (Latin):
is. Isti nmia ꝑtinatia ce p̃sumptiõe percant. autu¬
mantes dm̃ non ẽẽ iustum. Iui desꝑatiõe dm̃ nõ
bonum extimant. tollentes in ħturbulentissimo
iniquitatũ mar portam diuine indulgentiȩ. quo
serecipiant fluctuantes. aq ip̃a desꝑatione ao¬
dunt pccã pcc̃is. dicentes. mis cłiam nullam eẽ.¬

Expanded text:
ia pertinacia et praesumptione peccant, aestimantes Deum non esse justum. Illi desperatione, Deum non bonum existimant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis, dicentes misericordiam nullam e
Abbreviated transcription (Latin):
q in fucuro. Ec ioħis in epła canonica. Est poc̾m
ad mortẽ ñ ꝓ eo dico ut quis oret. Qui peccat in
patrẽ. remiccetur ei. & qui peccat in filium. remit¬
tetur e. Qui aũ blasphemauerit in sp̃m̃ scm. nõ
remiccetur ei. neq hic neq in fucuro. Se d que

Expanded text:
 in futuro. Et Joan. et Epistola 1 canonica, est peccatum ad mortem, non pro eo dico ut quis oret. Qui enim peccat in Patrem, remittetur ei; et qui peccat in Filium, remittetur ei: qui autem blasphemaverit in Spiritum sanctum, non remittetur ei neque hic, neque in futuro. S
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se pcca sunt. Illa enim cũ quis gesserit ꝓ aliquabo¬
na cã. bonũ uidentur hr̃e ftnem. nec ex fine uolun¬
tas ÷ mala. nec ex noluntate actio fit mala. s ex acti¬
one uoluntas fit praua. In quib aliqui ponunt
actum uideoꝵ. qui crucifigendo xp̃m arbitraban¬
tur se obsequnuim prãre dõ. qr bonum finẽ dicunt
eos fibi posuisse. s. dĩ obsequium. &e tñ uoluntatẽ e¬
oꝵ ce actionẽ ꝑũsam fore assert̃. De bonis aũt nul¬
la fit exceptio. in p̃missis ũb̃ ays̃. quin omnis uo¬
luntas ex fine mala ÷. nec oĩs mala actio ex fine ⁊
noluntate mala ÷. ce omnis q̃ hc̃ malã cãm mala.

Expanded text:
 se peccata sunt. Illa enim cum quis gesserit pro aliqua bona causa, bonum videtur habere finem; nec ex fine voluntas est mala, nec ex voluntate actio fit mala, sed ex actione voluntas fit prava. In quibus aliqui ponunt actum Judaeorum, qui crucifigendo Christum arbitrabantur se obsequium praestare Deo, quia bonum finem dicunt eos sibi posuisse, scilicet Dei obsequium; et tamen voluntatem eorum et actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas ex fine mala est, nec omnis mala actio ex fine et voluntate mala est; et omnis quae habet malam causam mala est,
Abbreviated transcription (Latin):
aut duo diũsa ñ poc̃a. Quib alii respondent. hec
duo diũsa eẽ ñ pcca. Non enĩ pcc̃a sunt. s poc̾m u
nũ. qr una p̃uaricatio uł inobedientia in utroq
contẽp̃rꝰ. s minor: cum in uoluntate solum pec¬
catũ continetur. Waior uero cũ uoluntati etiam
oꝑatio additur. ce iõ mauis fit pcc̃m. s ñ plura:
cum uoluntas oꝑi mancipatur. Alia contta eos

Expanded text:
ndent haec duo diversa esse, non peccata. Non enim peccata sunt, sed peccatum unum; quia una praevaricatio vel inobedientia in utroque contemptus, sed minor cum in voluntate solum peccatum continetur, major vero cum voluntati etiam operatio additur; et ideo majus fit peccatum, sed non plura, cum voluntas operi mancipatur. 2. Alia contra eos
Abbreviated transcription (Latin):
tigat. ñ unmerito q̃ripot̃. Utr̃ ois intencio. omne
q opꝰ illoꝵ malũ sit. qui fioem ñ habẽt. Si enim fi¬
des intencionẽ dirigit. ce intentio opꝰ bonũ facit. uͦ
ñ ÷ fides nec intentio bona: nec bonũ opꝰ eẽ uidetur.
¶đ a quibdã non irrõnabilit̾ astrurtur. qui dict̃
om̃s actiones &e uoluntates hominis. sine side ma

Expanded text:
rigat, non immerito quaeri potest utrum omnis intentio, omneque illorum opus malum sit, qui fidem non habent. Si enim fides intentionem dirigit, et intentio bonum opus facit, ubi non est fides, nec intentio bona, nec opus bonum esse videtur. Quod a quibusdam non irrationabiliter astruitur, qui dicunt omnes actiones
Abbreviated transcription (Latin):
Ai.
Delictũ desertiobomi. qđ et ip̃m nom̃ ostendit.
Qud enim aliud sonat delictũ. nisi decelictũ: oe
quid derelinquit qui delinquit. nisi bonũ: Uel de
lictum ÷ qđ ignorant̃ fit. pcc̃m: qđ scient̾ cõmutit᷑.
Indiffecent᷑ cñ ce pcc̃m nomine delicti: &e delictũ
nomine pcc̃i appellatur. Deuii. uicus pͥncipalibꝰ.¬

Expanded text:
i. Delictum desertio boni, quod et ipsum nomen ostendit. Quid enim aliud sonat delictum, nisi derelictum, et quid derelinquit qui delilictum est quod ignoranter fit, peccatum quod scienter committitur. Indifferenter tamen et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appellitur. 8. De septem principalib
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitio. s si diligent̃ discutiat. inueniatur ẽẽ¬
uerissima. scc̃m quippe illud cogitandu÷. qđ tm̃
ce illa que ñ uoluntaria pcc̃a ñ ĩmetito dicunt᷑.
qr uł a nescientib ł a coactis ꝑpetranctr. ñ omni
mõ possunt: sine uoluntate cõmuitti. qm̃ et ille qͥ
peccat ignorans. uoluntate utiq facit. qđ cum¬
cupiscente adũsus sp̃m carne ñ ea q̃ uult facit.
cõcupiscit quidẽ nolens. & in eo ñ fac̃ qđ uult. s
si uincitur. concupiscentie consentit uolens. &e in
eo ñ fac̃. nisi qđ uult. Et illud qđ in pettuut ÷ origi¬
nale pcc̃m. ex p̾ma hominis uoluntate mala: con¬
tractũ. Non itaq falsum: qđ dig. usq adco pac¬
catũ noluntariũ÷ de c̃. Ecce qualit̃ illud accipien¬

Expanded text:
definitio; sed si diligenter discutiatur, invenitur verissima. Peccatum quippe illud cogitandum est, n uoluntaria peccata dicuntur, quia uel a nescientibus uel a coactis perpetrantur, non omni modo possunt sine uoluntate committi, quoniam et ille, qui peccat ignorans, uoluntate utique peccat, qucupiscente adversus spiritum carne, non ea quae vult facit, concupiscit quidem nolens, et in eo non facit quod vult; sed si vincitur, concupiscentiae consentit volens, et in eo non facit nisi quod vult: et illud quod in parvulis est originale peccatum, ex prima hominis voluntate mala contractum est. Non itaque falsum est quod dixi: Usque adeo peccatum voluntarium est, etc. Ecce qualiter accipien
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ omma oꝑa hominis ex affectu. ut fine.
s̃int bona uł mala. Quib dã ita eẽ moet᷑ qui di¬
ct̾ omi actꝰ eẽ indifferentes. ut nec boni nec mal
ꝑse sucit. s ex intenciõe bonabonus. ce ex mala:
malus sit omnis actꝰ. scł quos quislibet actꝰ pot̾
ẽẽ bonꝰ. si bona intentionegerat᷑. aliis añ uidet᷑
qđ quidã actꝰ in se malisint. itaut ñ possint eẽ
pcc̾a: etiam si bonã ha̾nt cãm. Et quidã in sebo
mita ut et si malã habeat ca̾m. ñ tñboni eẽ oesi¬
nant. qd̾ testimonio ays̃. consirmant. qui dic̃ bo¬
ñ aliqñ ñ bene ficii. Qd enim quis inuitꝰ. uł ne¬
ces sitate faĩ. i bene facit. q n bona icentione¬

Expanded text:
nis ex affectu et fine sint bona vel mala. Quibusdam ita videtur esse, qui dicunt omnes actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliis autem videtur quod quidam actus in se mali sint, ita ut non possint esse nisi peccata, etiam si bonam habeant causam; et quidam in se boni, ita ut etsi malam habeant causam, non tamen boni esse desinant. Quod testimonio Augustini confirmant, qui dicit bonum aliquando non bene fieri. Quod enim quis invitus vel necessitate facit, non bene facit; quia non
Abbreviated transcription (Latin):
quib illa duo distinctim ꝓhibeatur. Ut ays̃ docet
suꝑ exodũ. Ueruntñ in ilł ñ obseruatis unatm̃
licet duo diu̾sa ilł ꝓhibeantur. Siẽ e conũso duo
st̃ mandata caritatis. quib duo p̃cipumt᷑ diligi
una tñ inais nob cõmendacur caritas. Si pcc̃m ab
aliquo admussũ in co sit. quousq peniteat.:¬
& e. ⁊ eR ea q̃ri solet cum ab aliquo ꝑpetrato uo¬
luntate pcc̃o. uoluntas id agendi et actio transierit.
usquequo peniteat: sit in eo. qđ ñ eẽ indetur. qr uo¬
cił agit. qđ añ uoluit &e egit.s: ñ ÷ ignorandũ pec¬
catũ duob mod̾ dici eẽ in aliquo. ce transire . s. ac¬
ꝓ eo siue cransierit. siue ad sit. mens hommis pol¬
luta ÷ ce corrupta. totꝰq hõ supplicus obligat᷑ ꝑpetu¬
is. Necunquã ÷ in aliquo pc̾m actu p̃teroriginale
quin sit etiam reacu. s ÷ reatu int̾̃dum. pꝰ quam trã¬
Sit actu. Quib mod̾ dr̃ in sc̃pcura iratus
pa. ꝓ pala. ꝓ obligatione pene temporat. uł et̃¬

Expanded text:
 illa duo distinctim prohibentur, ut August. docet super Exod. Verumtamen in illis non observatis una tantum atum, licet duo diversa illis prohibeantur. Sicut e converso duo sunt mandata charitatis, quibus duo praecipiuntur diligi; una tamen in eis nobis commendatur charitas. 4. Si peccatum ab aliquo admissum in eo sit quousque poeniteat? Praeterea solet quaeri, cum ab aliquo perpetrato voluntate peccato voluntas id agendi et actio transierint, usquequo poeniteat sit in eo? Quod non esse videtur; quia voante voluit et egit. Sed non est ignorandum, peccatum duobus modis dici esse in aliquo, et transire, scilicet acpro eo, sive transierit sive adsit, mens hominis polluta est et corrupta, totusque homo suppliciis obligatur perpetuis. Nec unquam est in aliquo peccatum actu, praeter originale, quin sit etiam reatu; sed est reatu intelligendum, postquam transiit actu. 5. Quibus modis dicitur in Spa, pro poena, pro obligatione poenae temporalis vel aete
Abbreviated transcription (Latin):
quidã contendt̃ nunquã hr̃e bonã cãm. quie¬
nim aliena fucatur ut pauꝑib tribuat: ñ ꝑ bo¬
no ur aunt. futat. Nonenim bonũ⁊ aliena pau
ait auctoritas idem fac̃: ac si filiũ in conspectu pacͥs
uictimet. uł sacrificiũ carnis õõ offerat. Ab homina¬
bit nempe d̾o ÷: impioꝵ oblacio. Ita et hominẽ ꝑ ad¬
ult̾um a morte liberare. malum ec̃ dict̃. &e si enũ bo¬
num sit hominẽ a morte liberare. tñ sic liberate. ma

Expanded text:
quidam contendunt nunquam habere bonam causam. Qui enim aliena furatur ut pauperibus tribuat, non pro bono, ut aiunt, furatur. Non enim bonum est aliena pauait auctoritas, Eccl. 34, ac si filium in conspectu patris victimet, vel sacrificium carnis Deo offerat. Abominabilis nempe Deo est impiorum oblatio. Ita etiam et hominem per adulterium a morte liberare, malum esse dicunt. Etsi enim bonum sit hominem a morte liberare, tamen sic hominem
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ qui ex cupidicate fuinc suꝑb. &e aliq̃
ex suꝑbia siunt cupidi. Est enĩ ut ait aus̃ hõ quiũ
eẽt amator pecumȩ. nisi ꝑ ħ putaret se excellenti¬
a oboritur cupiditas. Et ẽ aliquis qui ñ amaret ex¬
gͦ excellere laborat. qr diuitias hr̃e amat. hinc ĩ¬
nascitur suꝑbia .i. amor excellentiȩ ex cupiditate.
Patet gͦ qd ex suꝑhia aliqñ cupiditas. ce ex cupe¬

Expanded text:
hominum qui ex cupiditate fiunt superbi: et aliqui ex superbia fiunt cupidi. Est enim, ut ait Aug., homo qui non esset amator pecuniae, nisi per hoc putaret se excellentia oboritur cupiditas. Et est aliquis qui non amaret ex. Ideo ergo excellere laborat, quia divitias habere amat. Huic innascitur superbia, id est, amor excellentiae, ex cupiditate. Patet ergo q
Abbreviated transcription (Latin):
admissii actione. quã p̾us admissũ erat uolunta¬
te. Non gͥ ꝓ aliquo alio iste fit dapnabit. actu pec¬
cando: quam añ fuerat. cũ sola uoluntate delin¬
quebat. Ad heciam illi respondent. dicentes. ꝓp¬
t̃ pcc̃m quidẽ tm̃ illũ furem reũ constitu. &e quã¬
uis eiꝰuoluntas ce actio unũ sint pcc̾m. ꝑ alio tñ re

Expanded text:
est admissum actione, quam prius admissum erat voluntate. Non ergo pro aliquo alio iste fit damnabilis actu peccando, quam ante fuerat, cum sola voluntate delinquebat. Ad hoc etiam et illi respondent, dicentes propter peccatum quidem tantum illum furem reum constitui, et quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciat impugnare. Eoce qualit̾ soluitur p̃missa
questio abhis quittadunt orima ẽẽ bona. inquan¬
cum̃ sunt. Quiueco dicunt uoluntates malas pec¬
cata cẽ. ce nullo mõ bona breuius respondẽt. dicentes
actum uoluntatis ñ cẽ de naturalib. s ium ip̃am
or potentiã uolendi. quȩ semꝑ bonũ÷. ce in omni

Expanded text:
ut sciat impugnare. Ecce qualiter solvitur praemissa quaestio ab his qui tradunt omnia esse bona in quantum sunt. Qui vero dicunt voluntates malas peccata esse, et nullo modo bona, brevius respondent, dicentes actum voluntatis non esse de naturalibus; sed vim ipsam et potentiam volendi, quae semper bonum est, et in omni
Abbreviated transcription (Latin):
laeẽ dic̃. si malas habent cãs. ñ ita accipiendu ÷ q̃i
ipã mala sint. s qr peccant. &e mali sunt. qui ea ma
centes ibi bonũ uocatũ qđ remumnerabile÷ ad uitã.
ra licet ñ ea rõne. qua illud sint bona. bonũ enim
Solaq illa intentio remunerabił ÷ aduitã. quam
fides dirigit. s ñ illa sola bona ÷ ut atunt. Nam si
quis uideus uł malus xͥanus necessitatẽ ꝓximi re¬
leuaũit. natural pietate ductꝰ. bonũ fecit. ce uoã

Expanded text:
e dicit, si malas habeant causas, non ita accipiendum est, quasi ipsa mala sint, sed quia peccant et mali sunt qui ea malocentes ibi bonum vocatum quod remunerabile est ad vitam; ra, licet non ea ratione qua illud sint bona. Bonum enim Solaque illa intentio remunerabilis est ad vitam, quam fides dirigit; sed non illa sola bona est, ut aiunt. Nam si quis Judaeus vel malus christianus necessitatem proximi relevaverit naturali pietate d
Abbreviated transcription (Latin):
tas sit de his que natutalit̾ hõ habet. qr̾ pcc̾m fore di¬
ic aũ cat̾ eum nullum aliud natutale pec̃m sit.
cus. Dictum ÷ eisi supra uoluntatẽ incẽ naturalit̃
homimi. sic̃ intelloctus & memoria. Quȩ aũ homitu
nacuralia sunt. quantũcq nicientur. bona cñ eẽ
ñ desimunt. Quia ñ ualet uiciũ bonitatẽ in qua
os̃ eam fecit: penitus consumere. Ut ilbigr̃a. Indel¬
lectus uł rõ. & ingenum. ac memoria. &e siuiciis &e
pccis obnubilentur &e corr̃pant᷑. b̾onatñ sunt. nec
qua cais animalib p̃siit. quȩ creatura in reb cre
ma in formosã mutatur foemã. E tat enim etiã int̾¬
uicia natura bona. hec aũ imago. rõ ÷ uel intellec¬
ł. sumgͦ uoluttas de naturalib sit. qr̃ ip̃a ñ semꝑ
bonũ ÷. &e sialiqñ uicus subiaceat: ad ħ faciletespõ¬
dẽt. quidict̃ omnia q̃ sunt. inquant̃ fr̃ bona ẽẽ. qr¬

Expanded text:
TAS SIT DE HIS QUAE HOMO NATURALITER HABET, QUARE PECCATUM FORE DICATUR, CUM NULLUM ALIUD NATURALE PECCATUM SIhens. Dictum est enim supra, voluntatem inesse naturaliter homini, sicut intellectus et memoria. Quae autem homini naturalia sunt, quantumcumque vitientur, bona tamen esse non desinunt, quia non valet vitium bonitatem in qua Deus eam fecit, penitus consumere; ut, verbi gratia, intellectus, vel ratio, et ingenium, ac memoria, etsi vitiis ac peccatis obnubilqua caeteris animalibus praesunt, quae creatura in rebus creama in formosam mutatur formam. Erat enim etiam intvitia natura bona. Haec autem imago, ratio est vel intellectus. Cum ergo voluntas de naturalibus sit, quare ipsa non semper bonum est, etsi aliquando vitiis subjaceat? Ad hoc facile respondent qui dic
Abbreviated transcription (Latin):
natura ot̃. fuit enĩ hõ creatꝰ in uoluncate rectꝰ. uñ
p̾mos nomines bonos ce rectos eẽ creatos cũ libero
arbitͥo. quo possent si uellent: ꝓpͥa uoluntate ꝓͥec¬
care. eosq ñ necessitate. s ꝓpria uoluntate peccã¬
se. Recte gͥ dr̃ hõ naturaliter uelle bonũ. qr in rec
ta ce bona uoluntate conditꝰ:. Suꝑiorenm scin¬
tilla rõnis quȩ enam ut aic ieqe in chaim ñ poctut
naturalit̾ bonus liberat᷑. & adiuuatus. ut effica¬
aiter bonum uelit. Añ gr̃ãm uero lioet naturalit᷑

Expanded text:
natura dicitur. Fuit enim homo creatus in voluntate rectus. Unde primos homines bonos et rectos esse creatos cum libero arbitrio, quod possent si vellent propria voluntate peccare, eosque non necessitate, sed propria voluntate peccasse. Recte ergo dicitur homo naturaliter velle bonum, quia in rta et bona voluntate conditus est. Superior enim scintilla rationis, quae etiam, ut ait Hieron., in Cain non potuit naturaliter bonus liberatur, et adjuvatur ut efficaciter bonum velit. Ante gratiam vero licet naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
ao qđ et ip̃i dict̃. qi alt̾ius generis ÷ actus ille uolũ¬
tatis. quã actus memorie uł intellectꝰ. hic enim
act ad aliquid adipiscendul. ut ñ ãmitendũ q̃
ñ pot̃ eẽ de malis. quin sit malus. Uelle ceenim
mala. malum . S intelligere uł memorare mala:
maliun e. Quãuis eoꝵ quidã etiã hos actꝰ malos cẽ
int̃lum ñ itpbe asserant. Memorat enĩ int̾idum
quis malum ut faciat. & querit intelligere uecum

Expanded text:
od et ipsi dicunt quia alterius generis est actus ille voluntatis, quam actus memoriae vel intellectus. Hic enim actus est ad aliquid adipiscendum vel non admittendum, qui non potest esse ex malis, quin sit malus. Velle enim mala malum est, sed intelligere vel memorare mala malum non est. Quamvis eorum quidam etiam hos actus malos esse interdum non improbe asserant. Memorat enim interdum quis malum ut faciat, et quaerit intelligere verum
Abbreviated transcription (Latin):
quod uolumus & illtd ꝓpt̾ quod uolumꝰ. et incenti
luo qđ uolumꝰ. Ut ũbi grã. Si uelim esurientẽ refi¬
cere. ut hãm uitam ec̃nã. uoluntas qua uolo re¬
ficere esurientẽ. cuiꝰ finis refectio esutientis. Intẽ¬
tio uero quasic ad uitã ꝑuenire uolo. finis autẽ
supp̃mus ÷ ip̃a uita. ad quã ce alius finis refert᷑.¬

Expanded text:
quod volumus, et illud propter quod volumus; et intentiolud quod volumus; ut, verbi gratia, si velim esurientem reficere ut habeam vitam aeternam, voluntas est qua volo reficere esurientem, cujus finis est refectio esurientis; intentio vero est, qua sic ad vitam pervenire volo. Finis vero supremus est ipsa vita, ad quam e
Abbreviated transcription (Latin):
decur nempe cał incentio eẽ uoluntas. Ut enĩ uo¬
luntas: qua uolo refic̃e pauꝑem: ica ce uolũtas
÷ qua ꝑ istud uolo hr̃e uitam. et alia quidẽ uidet̃¬
eẽ uoluntas. qua uolo hr̃e uitã: ce alia qua pau¬
ꝑi subuenur uolo. f ista ad illã refert᷑. Nam ce si
hocita placet. ut ĩ eo cũ aliqua delectatiõe uolun¬
tas adquiescat. ñdum tñ ÷ illud quo tenoit᷑. s ħ
ad illud refert᷑. ut illud depucet᷑ tanquã pat̾a cͥuũ.
Istad uero tanquã refectio. ut mansioniatoris.
oe st̃ istȩ uoluntates affectꝰ. siue motꝰ m̃tis. quib
qĩ gressib uł passib cendit᷑ ad patã. Sic̃ gͦ altã÷
uoluntas uidendi fenestras. ut supra docente aus̃
didicimꝰ: altã quȩ ex ista nectitur. noluntas ꝑ fe
tur eẽ tioluntas elemosinas dandi pauꝑi. alia uo¬
lucitas ñd uitam. aliaũ puta nt qđ una sit
uoluntas. &e hic ce ibi. s. ꝓpt̾ subiectoꝵ multiplici

Expanded text:
 voluntas esse: ut enim voluntas est qua volo reficere pauperem, ita et voluntas est qua per illud volo habere vitam. Et alia quidem videtur voluntas esse qua volo habere vitam, et alia qua pauperi subvenire volo. Sed ista ad illam refertur. Nam etsi hoc ita placeat, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat, nondum est tamen illud quo tenditur, sed hoc ad illud refertur, ut illud deputetur tanquam patria civis, istud vero tanquam refectio vel mansio viatoris.sive motus mentis, quibus quasi gressibus vel passibus tenditur ad patriam. Sicut ergo altera est voluntas videndi fenestras, ut supra docente August. didicimus, altera quae ex ista nectitur, voluntas scilitur esse voluntas eleemosynas dandi pauperi, alia voluntas habendi vitam. Alii autem putant quod una sit voluntas et hic et ibi, sed propter subject
Abbreviated transcription (Latin):
sioĩa quȩ st̃. in quantũ st̃ bona sc̃. & nature
st̃. gͦ adultiũ. homicidiũ et similia inquantũ
st̃. bona sunt. &e nature sr̃. &do uolente fiunt.
Qͥa si at̃ illi qui facuint illa bona agunt. qa
penitus ab surcdũ÷. histiero sic illi respondẽt. di¬
ct̃ equidẽ adult̾iũ nomicidiũ. ⁊ hunismõi nõ
simplicit᷑ act᷑ oenotarẽ. s actiui nicia. Ats

Expanded text:
ia quae sunt, in quantum sunt, bona sunt, et naturae sunt; ergo adulterium, et homicidium, et similia, in quantum sunt, bona sunt, et naturae sunt, et Deo volente fiunt. Quod si est, tunc illi qui faciunt illa, bona agunt; quod penitus absurdum est. His vero sic illi respondent: dicunt equidem adulterium, homicidium, et hujusmodi, non simpliciter actus denotare, sed actuum
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ ait. ħ ꝓpt̃ea dictũ ÷ ut hac diffiniciõe uolẽs
a nolente discerneretur. &e ficad illos referret᷑ intẽ¬
tio: qui in ꝑadyso fecerunt originẽ mali. nullo co¬
gente peccando .i. libera uoluntate. qr et scientes
contra p̃ceptũ fecert̃. c&e ille tep̃tator suasit ut ħ fie¬
ret: ñ coegit. Nam qui nesciens perauit. ñ incon¬
gruent̃ nolens parasse dici pot̃. Quãuis ce ip̃e qͥđ
nesciens fecit. uolens tñ fec̃. Ita nec tale pcc̃m sine
pot̃ cogenti ad pcc̾m sine ꝑccõ resistere. nec tñ fac̃:
utiq uolens peccat. qr qui pot̃ resistere: ñ cogitur
cedere. Ouia ꝓpt̃ poc̾m sine uoluntate ẽẽ ñ posse. ne¬
tissimũ ÷. ex his liquet. qualit̾ suꝑiora accipien¬
da sint. Qd mala uoluntas. ẽ uoluntariũ pcẽm.
i aũ omne pcc̃m mortale uoluntariũ ÷. cũ uolũ

Expanded text:
t: Hoc propterea dictum est, ut hac definitione volens a nolente discerneretur, et sic ad illos referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem mali, nullo cogente, peccando, id est, libera voluntate; quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest; quamvis et ipse quidem nesciens fecit, volens tamen fecit. Ita nec tale peccatum sipotest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, utique volens peccat; quia qui potest resistere, non cogitur cedere, quapropter peccatum sine voluntate esse non posse verissimum est. Ex his liquet qualiter superiora accipienda sint. 6. Quod mala voluntas est voluntarium peccatum. Si autem omne peccatum mortale volun
Abbreviated transcription (Latin):
qđ diiniã eciam ꝑuidentiã nocamꝰ. Nicħ gͥ ca¬
su fit in mundo. hiscestumonus inincuntur ad
ostendendu omne qđ  in quantũ bonũ eẽ. Uñ¬
quantũ acceꝑunt ut sint. Quid ex p̃dictis sequa¬
Ix p̃dictis colligit᷑ atq infeit̾ qr si mala tua.¬
Doluntas. et mala actio. inquantũ ÷ bona
ẽ. ħ quis qui diffitetur malã uoluntatẽ eẽ. ce
malam actionẽ: Mala gͥ uoluntas siue actio
in quantũ ⁊ bona ẽ. & in quantũ uoluntas ẽ uł
actio. bonũ similit᷑ ÷. s ex uicio mala ẽ. qđ uiciũ¬

Expanded text:
 divinam etiam providentiam vocamus. Nihil ergo casu fit in mundo. His testimoniis innituntur ad ostendendum omne quod est, in quantum est, bonum esse. Unquantum acceperunt ut sint. Responsio secux praedictis colligitur atque infertur quia si mala voluntas, et mala actio est; in quantum est, bona est. Sed quis est qui diffitetur malam voluntatem esse, et malam actionem? Mala ergo voluntas sive actio, in quantum est, bonum est, et in quantum voluntas est vel actio, bonum similiter est; sed ex vitio mala est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ex qua incelligentia sana firmat᷑. cum dt̃: ds̃ ñ¬
⁊ actor mali. &e ds̃ mortẽ non fecit. De uoluntate
uoluntate eiuͦsq sine disserendũ ÷. Sciendũ gͥ
⁊ qđ ex fine suout ait aus̃. uoluntas cognoscitur.
utr̃ recta anpraua sit. finis añ bonȩ uoluntatis bã¬
titudo ÷. uita et̃na. ds̃ ip̃e. Oalȩ uero finis ÷ aliud

Expanded text:
torum, ex qua sana intelligentia firmatur, cum dicitur: Deus non auctor mali, et: Deus mortem non fecivoluntate ejusque fine disserendum est. Sciendum ergo est quod ex fine suo, ut ait Aug., voluntas cognoscitur utrum recta an prava sit. Finis autem bonae voluntatis beatitudo est, vita aeterna, ipse Deus. Malae vero finis est aliud
Abbreviated transcription (Latin):
no pueroꝵ uniũsa creatura laudans dm. cõmemo¬
ratur. Laudant enĩ omnia dm̃. s q̃ fec̃ dz. laudat
ibi dm̃ serpens. s ñ auaricia. Omnia repcilia ibi no¬
minata sunt. s ñ aliqua uicia. Uicia enĩ ex nob̃
et ex nr̃a uoluntate habemꝰ. ce uicia ñ st̃ sub̃a. In

Expanded text:
 puerorum universa creatura laudans Deum commemoratur. Laudant enim omnia Deum, sed quae fecit Deus. Laudat ibi serpens Deum, sed non avaritia. Omnia reptilia ibi nominata sunt, sed non aliqua vitia. Vitia enim ex nobis et ex nostra voluntate habemus, et vitia non sunt substanti
Abbreviated transcription (Latin):
bona añ illa diciiit᷑ eẽ quȩ naturalit̾ sunt. eaueco
naturalit̃ eẽ dict̃. ñ solũ quȩ sub̃e sunt. ł cõcreta sub¬
stantiis. qualit̃ supca acceꝑuint. s et oĩa q̃ naturã
ñ pͥuant bono. & ita scđ eosdem multiplex in scͥp¬
p̃misse sententiȩ udeat̃ consentire dicens. Sub̃a
intelligit᷑ illud qđ sumus. quicqͥd sumꝰ. hõ. pecus.

Expanded text:
Bona autem illa esse dicunt, quae naturaliter sunt. Ea vero naturaliter esse dicunt, non solum quae substantiae sunt vel concreata substantiis, qualiter supra acceperunt, sed omnia quae naturam non privant bono. Et ita secundum eosdem multiplex in Scrippraemissae sententiae videatur consentire dicens: substantia intelligitur illud quo sumus quidquid sumus, homo, pecus,
Abbreviated transcription (Latin):
Omins ꝑtõauo: passio. omnis cupiditas. ꝑturba¬
tio. omnis gͥ cupidicas p̃assio. oninis uero passio cũ
ẽ in nob̃. ip̃a cupsdlitate patim̃. omnis gͥ cupidi¬
tas cum ÷ in nobis. ip̃a ecipiditate ꝑatimur. & in
Omnis aũ passio inquantũ ip̃a passio. ea patim̃.¬
dam sententia ieronim obmate uidetur.
lHUd aut̃ diligent̃ ÷ annotandũ quod supra po¬
sicis uerb̃ axs̃ dicentis. q̃dam neces sitate ftã eẽ im¬
ꝓbanda ce mala uidetur obuiare. qđ iesꝵ ait in ex
ꝑfectius sciat᷑ itterare ñ piget. Exectamꝰ inquit eoꝵ
blasphemiam qui dicunt impossibile aliquid. ho
dicit ñ posse uritar. Cum gͦ id axs̃ dicat. uidecur
aut erroris eẽ qd tradit.: aut ñ eẽ uer̃ qđ ies ait.¬

Expanded text:
Omnis perturbatio, passio; omnis cupiditas, perturbatio. Omnis ergo cupiditas, passio. Omnis vero passio cum est in nobis, ipsa passione patimur. Omnis ergo cupiditas cum est in nobis, ipsa cupiditate patimur; et in Omnis autem passio in quantum ipsa patimudam sententia Hieronymi obviare videtur. Illud autem diligenter est annotandum, quod supra positis verbis August. dicentis quaedam necessitate facta esse improbanda et mala, videtur obviare quod Hieron. ait in Expperfectius sciatur, iterare non piget. Execramur, inquit, eorum blasphemiam qui dicunt impossibile aliquid homidicit non posse vitari. Cum ergo id Augustinus dicat, videtur aut erroris esse quod tradit, aut non esse verum quod Hi
Abbreviated transcription (Latin):
oẽ traditionẽ muniuimꝰ: qui dict̃ om̃s actus eẽn¬
tia sui.i. inquantũ sunt. ẽẽ bonos. quosdã uero
inquant̾ in ordinate fiunt. pc̃ca ẽẽ. Addt̃ quoq qͦi¬
dam ñ tm̃ eẽntia. s etiam genete bonos eẽ. ut re
quosda uero actus absolute ac ꝑfecte bonos dict̃.
quos ñ solum eẽntia uł genꝰ. s etiam cã ce finis
cõmendat. Ut sunt illi qui ex bona uoluntate
ꝓueniunt. & bonũ fĩnem metiuntur. Alioꝵ po¬
longe alit̃ oe pccõ. & de actu sentientes. Asseĩt

Expanded text:
umdem traditionem munivimus, qui dicunt omnes actus essentia sui, id est, in quantum sunt, esse bonos, quosdam vero in quantum inordinate fiunt, peccata esse. Addunt quoque quosdam non tantum essentia, sed etiam genere, bonos esse, ut reficordiae; quosdam vero actus absolute ac perfecte bonos dicunt, quos non solum essentia vel genus, sed etiam causa et finis, commendat: ut sunt illi qui ex bona voluntate proveniunt, et bonum finem metiuntur. DIlonge aliter de peccato et de actu sentientes: asserunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ea q̃ uultis faciatis. s ħomnia ex illa mortis dãp¬
natioẽ sunt. nam si ñ ÷ ista pena hominis s na¬
tura. nulla ista pocã sunt. Si enĩ ñ recedẽt᷑ ab eo
mõ quo naturalit̾ fc̃s ÷ hõ. cum hec fac̃: ea utiq
beat. sine itidendo. &e ñ ualendo ẽẽ qualẽ secẽ de¬
bete uidet: penam istam ẽẽ quisdubitet: omnis

Expanded text:
non ea quae vultis faciatis, sed haec omnia ex illa mortis damnatione sunt. Nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. Si enim non receditur ab eo modo quo naturaliter factus est homocum haec facit, ea utique beat, sive videndo et non valendo esse qualem se esse debere videt,
Abbreviated transcription (Latin):
de naturis siue fubstantiis accipienda fore tradt̃.
S ubȩ uero nomine atq naturȩ dict̃ significari sub
ta sunt eis. sic̃ anima naturalit̾ ht̃ intellectũ. et
ingeniũ. & uoluntatẽ. & hunismõi. qđ ex ũbis
ce malũ hominẽ. malam naturã. Scd̃m hancg
innuere. in libro retractationũ. distinguens inter
sub̃as siue naturas. & bonas actiones. fiue malã.
Aꝑiens enĩ quomõ incelligenłu sit quiddã in lib̾
de uera religiõe abi eo tradicũ ait. ħde sub̃is. atq na¬
turis dictũ :. Iñ enim disputabatur. ñ debonis act¬
onib siue pcc̃is. Aꝑce hic indetur diuidere inter
naturas. siuie sub̾as. se actiones siue pcc̃a. Iõq as¬
seit̃ p̾fati doctores. acliones mãores uł extiores.
ta dicens. Oꝑa diaboli que uicia dicuntur. actꝰ st̃
ñ res. Idẽ in quarta responsione. Omne malum
natara ñ÷. s actus accidens alicus defectu bomi.
Quã obrem qđ natura ñ ÷ ds ñ fecit. qr natura

Expanded text:
ntiis tantum accipienda fore tradunt. Substantiae vero nomine atque naturae dicunt significari subse concreata sunt eis; sicut anima naturaliter habet intellectum et ingenium, et voluntatem et hujusmodi, quod ex verbis  malum hominem malam naturam. Secundum hangustinus innuere in lib. Retractationum, c. 30, distinguens inter substantias sive naturas, et bonas actiones sive malas. Aperiens enim quomodo intelligendum sit quiddam in lib. de vera Religione ab eo traditum, ait: Hoc de substantiis atque naturis dictum est. Inde enim disputabatur, non de bonis actionibus atque peccatis. Aperte hic videtur dividere inter naturas sive substantias, et actiones sive peccata. Ideoque asserunt praefati doctores, actiones interiores vel exteriores ta dicens: Opera diaboli quae vitia dicuntur, actus sunt, non res. Idem in quarta responsione, ibid., in principio: Omne malum natura non est, sed actus accidens alicui ex defectu boni. Quamobrem quod natura non est, Deus non fecit; quia natura
Abbreviated transcription (Latin):
penoit᷑. Non enĩ quisquã inuste oominans. aut
surtiꝑe hominẽ potuit. uelut ignoranti dõ. aut ex¬
torquere inuito: tanquã inualidior. ut hominẽ
intusta pena cruciaret. Relinquit᷑ gͦ ut hec pena
iustade dap̃natiõe hominis ueniat. hisatq ali¬
is plutib testimoniis docetur q̃dam eẽ pcc̃a: et

Expanded text:
penditur. Non enim quisquam injuste dominans aut surripere hominem potuit velut ignoranti Deo, aut extorquere invito tanquam invalidiori, ut hominem injusta poena cruciaret. Relinquitur ergo ut haec poena justa de damnatione hominis veniat. His atque aliis pluribus testimoniis docetur quaedam esse peccata et
Abbreviated transcription (Latin):
illum iocũ psalmi. Lyii. suꝑ cecidit ignis. ce non
uidert̃ solem inquit. Ignis suꝑbiȩ & cõcupiscenti¬
e. ce ire incelligitur. Istas penas pauci tudent. iõ
Itẽ. Int̾ pͥmũ enim pccm apostasie. e ultimã penã
ignis et̃m̃i. malia quȩ sunt. ce pcc̃a sunt. & pena
pcc̃i. GReõ quoq suꝑ exochielẽ ait. sontẽpnenti qͥ
impingat. Poc̃m enum qđ ꝑ penitentiã cicius ũ de
cati. aut pcc̃m simul oe cã. ce pena põci. Uñ mo¬

Expanded text:
 Supercecidit ignis, et non viderunt solem, ait: Ignis superbiae et concupiscentiae et irae intelligitur. Istas poenas pauci vident; ideo ati. Inter primum enim peccatum apostasiae et ultimam poenam ignis aetpeccati. Gregor. quoque super Ezech. ait: Contemnenti qui impingat. Peccatum enim quod per poenitentiam citius non dcati, aut peccatum simul et causa et poena peccati.