comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ & ꝓsternamͣ illi. & plorenuis ante
dũi qui nos fecit admouet querere
aliquanto diligentus. quid sibi uelit qđ ait qui
nos fecit. Qd enĩ homo adõ creatus. ẽ: nullus dẽbi¬
tat homo. uͥ qui ingratus. ẽ. Nouimus cnĩ quia ita
legimus & credimus : quod fecit dĩ homiuẽ inter
multa quȩ fecit ad imaginẽ suã. Hȩc hominis. ẽ.
prima conditio : hȩc.ẽ. humana pͥma creatura.
Non tam̃ arbitror hoc nos ꝓ magno uoluisse com¬
monere sp̃m scm in hoc psalmo qđ ait. fleamus
ante dñm qui fecit nos. Alio enĩ loco dicit. Ipse
fecit uos: & non ipsi nos. Unde quidẽ ut dixi xp̃ianꝰ
dubitat nemo: quia nonsolũ ds creauit hominẽ
primũ ex quo om̃s homines. sed ds̃ hodisq creat
singulos homines. ills qui ait cuidã sc̃o suo. Pruis¬
quã te formarẽ in utero noui ts. Pruis gͦ creauit
lio minẽ sins homins: siue homiuẽ ex homine

Expanded text:
illi, et fleamus ante Dominum qui nos fecit, admonet quaerere aliquanto diligentius, quid sibi velit quod ait, Qui nos fecit. Quod enim homo a Deo creatus est, nullus dubitat homo, nisi qui ingratus est. Novimus enim, quia ita legimus, emulta quae fecit, ad imaginem suam . Haec hominis est prima conditio, haec est humana prima creatura. Non tamen arbitror, hoc nos pro magno voluisse commonere Spiritum sanctum in hoc psalmo, quod ait, Fleamus ante Dominum qui nos fecit: alio enim loco dicit, Ipse fecit nos, et non ipsi nos . Unde quidem, ut dixi, christianus dubitat nemo: quia non solum Deus creavit primum hominem, ex quo omnes homines, sed Deus hodieque creat singulos homines; ille qui ait cuidam sancto suo, Priusquam te formarem in utero, novi te . Prius ergo creavit hominem sine homine, modo
Abbreviated transcription (Latin):
cdamante side impetratã. iusticis dĩ sicut dixit .ñ.
sunt subiecti. Tinis enĩ legis xp̃s ais: ad iustician
om̃i credenti. Ergo cum de his tractat: obposuit
sibi. Quid gͦ lex Quasi. que utilitas legis: Res¬
pondit. Preuaricationis qr̃a posita est. Hoc ẽ. qđ
dicit alibi. Lex sub iutrauit: ut habundaret de¬
lictum. Et ibi quid addidit. Ubi aut̃ habun¬
dauit delictũ: suꝑ habundauit gr̃a. Quĩa in
leuiors egricudins cont̾empnãbat᷑ adiutorium

Expanded text:
ratam, justitiae Dei, sicut dicit, non sunt subjecti. Finis enim legis Christus, ait, ad justitiam omni credenti . Ergo cum de his tractat, opposuit sibi, Quid ergo lex? Quasi, Quae utilitas legis? Respondit: Praevaricationis gratia posita est. Hoc est quod dicit alibi, Lex subintravit, ut abundaret delictum. Et ibi quid addidit? Ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia . Quia in leviore aegritudine contemneba
Abbreviated transcription (Latin):
O ex side iłiu xp̃i daretͣ credentib. Itaq inquit¬
lix peda gdgus nr̃ erat in xp̃o iħu. Exista si¬
iui litudine: reui de qua loquor. attendite. Pe¬
dagogus puerũ non ducit ad se ipsũ : sed ad
magistrĩ. S ed puer cuni bene uititutus iã cre¬
apłs etiã alio loco. ualde enĩ assidus hoc cõmen¬
dat: sed utinã non surdis. Cõ m̃dat hoc assidus:
cõm̃dans fidẽ gentib. quia fide impetrant ad¬
uitoriũ. ut impleant legẽ. Non ꝑ legẽ sed
iuires implendi inpecrantes ꝑ sids̃. Ad hoc assi
lege glorabant̃: & lib̃o arbitrio suo legẽ suffi¬
cere arbitrabant᷑. Ac ꝑ hoc q libero arbitrio¬
suo legẽ sufficere arbitrabant᷑: ignorantes dĩ

Expanded text:
aretur credentibus. Itaque lex, inquit, paedagogus noster erat in Christo Jesu . Ex ista similitudine rem de qua loquor, attendite. Paedagogus puerum non ducit ad se ipsum, sed ad magistrum: sed cum puer bene institutus jam creApostolus etiam alio loco: valde enim assidue hoc commendat; sed utinam non surdis. Commendat autem hoc assidue, commendans fidem Gentibus; quia fide impetrant adjutorium, ut impleant legem, non per legem, sed vires implendi impetrantes per fidem: ad hoc assidlege gloriabantur, et libero suo arbitrio legem sufficere arbitrabantur: ac per hoc quia libero suo arbitrio legem
Abbreviated transcription (Latin):
agere uoliuitate. bona quia uiuitis utiq agi¬
tis. Non enĩ adiutor. ẽ. ille. si nichis agaas.
Non enĩ cooꝑator. .ẽ. ille: si nichil oꝑ amii. Sic
uos tam̃ scitote agere bona: ut sic. reccor spͣs
adiutor. Qui si uͦ defuerit: niclul boni om̃ino
agers ualeatis. Non sicut quidã dicere. cȩpunt.
qui cohortati sunt aliquan do gr̃am consiteri.
& benediciuꝰ dm̃. quia uł hoc aliquando dixer̃.

Expanded text:
agere bona voluntate. Quia vivitis, utique agitis. Non enim adjutor est ille, si nihil agatis: non enim cooperator est ille, si nihil operamini. Sic vos tamen scitote agere bona, ut sit rector Spiritus adjutor: qui si defuerit, nihil boni omnino agere valeatis. Non sicut quidam dicere coeperunt, qui coarctati sunt aliquando gratiam confiteri: t benedicimus Deum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uignͣ. Sentis te habere sessors̃ : Tul. tu
hoc iugũ. Dicis. Tuli. Sentis de haber
sessorem: Sentis de habere re¬
torem. Sentio inquis.
Illi gͦ dic. Gressus meos dirige scđi uerbũ aũ.
Regit ce sub iugo suo : &e sub sarcina sua. It enĩ
amorẽ inspirauis. Amanti suãns : non amanti
durũ est. A manti suaue est : dñs dedit suauitaiẽ.
An fores quia uel uenisti audiens uenite ad me.
hoc ipsũ aibi arrogare intendis. quia uenisti
Ecce inquis ueni ad illũ arbitria meo: uoluntate
om̾ia fecit in me: sed quia ueni ad eũ. Ergo
hoc sapis Quia uenisti. Tũtͥ hoc prestitisti
Quid eiũ habes quod non accepisti : Quomꝰ uenisti
Credendo uenisti : sed nondũ ꝑuenisti. Adhuc
dũo in timore. &e exultate ei cum tremors : ne
quando irascatur dñs &e ꝑeatis de uia uista.
Time ne cum t̾ arrogas quia inuenta .Ẽ. ate uia
iusta: ipsa arrogantia pereas de uia iusta.
Ego inquit ueni arbitrio meo: ueni uoluntats
mea. Ouid turgescis: Quid tumescis Uis

Expanded text:
isti? Sentis te habere sessorem? Tulisti hoc jugum? Dicis, Tuli. Sentis te habere sessorem? Sentis te habere rectorem? Sentio, inquis. Illi ergo dic, Gressus meos dirige secundum verbum tuum. Regit te sub jugo suo, et sub sarcina sua. Ut enim amorem inspiravit. Amanti, suave est; non amanti, durum est. Amanti, suave est: Dominus dedit suavitatem . An forte quia vel venisti, audiens, Venite ad me, hoc ipsum tibi arrogare intendis, quia venisti? Ecce, inquis, veni ad illum arbitrio meo, voluntate haec omnia fecit in me; sed quia veni ad eum. Ergo hoc sapis, quia venisti, tu tibi hoc praestitisti? Quid enim habes quod non accepisti ? Quomodo venisti? Credendo venisti: sed nondum pervenisti. Adhuc Domino in timore, et exsultate ei cum tremore; ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Time, ne cum tibi arrogas quia inventa est a te via justa, ipsa arrogantia pereas de via justa. Ego, inquit, veni, arbitrio meo veni, voluntate mea veni. Quid turgescis? quid tumescis? Vis
Abbreviated transcription (Latin):
ORBI DOMII altitudo exercet
studiuui: uon dẽnegat intellectum.
Si enĩ dausa eslent : nichib. c̾ct unde
reuelarenur obscura. Rursus si om̃ia
tecta ẽe̾nt: non ẽẽt unde alim̃tũ ꝑcipe¬
ret anima & haberes iures quib põssis
ad clausa pulsare. In leccionib apłicis suꝑio¬
ribus quas caritati ur̃e quantũ adiuuare¬

Expanded text:
rbi Dei altitudo exercet studium, non denegat intellectum. Si enim omnia clausa essent, nihil esset unde revelarentur obscura. Rursus si omnia tecta essent, non esset unde alimentum perciperet anima, et haberet vires quibus posset ad clausa pulsare. In lectionibus apostolicis superioribus, quas Charitati vestrae, quantum D
Abbreviated transcription (Latin):
incipit: & susceptione facius. ẽ. Uerbũ enĩ caro
factũ.ẽ: ut habitaret. in nobis. Uerbũ dĩ unicꝰ
dĩ filuis. assumpsit animã & carnẽ hominis. non
antea se ꝓmerentis. uec ad illã ꝑcipiendi sub li¬
nutatẽ uirtute ꝓpria laborantis : sed om̃ino gͣtis.
Nichil enĩ p̃cessit illã susceptionẽ. Susceptus .ẽ. dĩ¬
conceptũ uirginis. houio mediator non utique
priꝰ ustus fuit. Quomͦ enĩ ustus fuit. qui nec fuit:
Uirgo concepit. & susceptions liominis ude cępit.
uoliuntatẽ tuã. Dicturus espatritus. damͥ sub¬
stantiã meã quȩ nis tangit Quid te tͥ cõmitas
Meliꝰ te potest. seruare : quite potuit aute. quã eẽs
uult fundere quo plenus. ẽ. hoc tͥ dicit. Quere
dona mea. obliuiscers merita tra : qr̾ si ego que¬
rerem merita tua. non uenires ad dona mea.
Noli te excollere. Pusillus esto. Tacheus esto. Sed
dicturus es. Si racheus fuero : p̃ turba non potero
indere iħui. Noli ẽẽ tristis. Ascende lignũ. ubi ꝓ

Expanded text:
im caro factum est, ut habitaret in nobis. Verbum Dei, unicus Dei Filius assumpsit animam et carnem hominis, non antea se promerentis, nec ad illam percipiendam sublimitatem virtute propria laborantis, sed omnino gratis. Nihil enim praecessit illam susceptionem: susceptconceptum virginis homo mediator? Non utique prius justus fuit. Quomodo enim justus fuit, qui nec fuit? Virgo concepit, et susceptione hominis inde coepit. voluntatem tuam, dicturus es patri tuo: Da mihi substantiam meam quae me contingit . Quid te tibi committis? Melius te potest servare, qui te potuit, antequam esses, c tibi vult fundere, quo plenus est: hoc tibi dicit, Quaere dona mea, obliviscere merita tua; quia si ego quaererem merita tua, non venires ad dona mea. Noli te extollere, pusillus esto, Zacchaeus esto. dicturus es: Si Zacchaeus fuero, prae turba non potero videre Jesum. Noli esse tristis, ascende lignum, ubi pro
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dĩ. Dicit mͥ aliquis. Ergo agim᷑: non agimꝰ.
Nespondeo. Inimo & agis: & ageris. Et tunc bens
agis: si abono agaris. Sp̃s enĩ qui te agit: agen¬
ti uͥ ad uitor. s̃. Ipsũ nom̃ aduitoris p̾scribit tibi
quia tu ipss aliquid agis. Agnosce quid poscas
aguosce quid confitearis. quando dicis. adiuto
m̃s esto ue. dereluquas me. Adutorẽ utiq in¬
nocas dm̃. Nenio adiuiuat᷑. si ab illo nichil agat᷑.

Expanded text:
s. Dicit mihi aliquis: Ergo agimur, non agimus. Respondeo: Imo et agis, et ageris; et tunc bene agis, si a bono agaris. Spiritus enim Dei qui te agit, agenti adjutor est tibi. Ipsum nomen adjutoris praescribit tibi, quia et tu ipse aliquid agis. Agnosce quid poscas; agnosce quid confitearis, quando dicis: Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Adjutorem utique invocas Deum. Nemo adjuvatur, si ab il
Abbreviated transcription (Latin):
discatis a me. Sed factus sum quod fecr ne
periret quẽ feci. Unde factus sum qđ feci:
Semet ipsũ exinanunt formã serui accipi eus
in similitudins̃ hominu̾ factus. & habitu in¬
uentus ut homo. Humiliauit semet ipsũ.
Hoc discite a me. Humiliauit enĩ semes ipsũ
inquit. Discite a me: quia mttis sũ & humił
corde. Non eniͣ inquit hoc uos doceo. quasi
informa dĩ aliquando suissets : non rapi¬
nam arbitrantes. ẽẽ. uos ȩquales dõ. Illi
unũ ꝓpriũ erat : illi rapina non erat. ciu
ꝓpriu erat. In patris ȩqualitate natlis est
de patre. quid tamĩ fecit ꝓpterte : Semet¬
ipsũ exinanuut formã serui accipiens:
in similitudinẽ hominũ factus. & habitu
inuentus ut homo. Ecce ꝓpt te facais est
ds̃ homo. &e tu non uis aqnoscere cum sis
honio : Ecce ꝓpt̾ te faccus .ẽ. homo sine
peccato &. non uis te agnoscere cũ peccato.
ut uenias ad illũ qui ait. Uenite ad me om̃s

Expanded text:
discatis a me: sed factus sum quod feci, ne discatis a me: sed factus sum quod feci, ne periret quem feci. Unde sum factus quod feci? Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens; in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo; humiliavit semetipsum. Hoc discite a me, Humiliavit enim semetipsum, inquit. Discite a me quoniam mitis sum et humilis corde . Non enim, inquit, hoc vos doceo, quasi in forma Dei aliquando fuissetis, non rapinam arbitrantes esse vos aequales Deo. Illi uni proprium erat, illi rapina non erat, cui natura inerat. In Patris aequalitate natus est de Patre. Quid tamen fecit propter te? Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens; in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Ecce propter te Deus factus est homo, et non te vis agnoscere, cum sis homo? Ecce propter te factus est homo sine peccato, et non vis te agnoscere cum peccato? ut venias a
Abbreviated transcription (Latin):
audiamus: quia ambo laboramus. Quare int̾
nos litigamus An ut medicũ uocante̾ non au¬
diauns. O infelix infirmitas. Ad se uocat me¬
dicũ. & litib occupat᷑ egrotus. Uide quid dicat
uocando. Uenite ad me om̃s qui laboratis. Ubi
laboraas. nisi sub sarcinis peccatorũ. uisi sub iugo
malȩ dñȩ inquitatis. Uenite gͦ ad me om̃s
qui laboratis & honerati eslis: & ego uos reficiã.
Ego qui feci resiciam. ego inquit uos reficiam:
quia sins mȩ uichil potestis facere. Quo mͦ uol
in principio uerbũ. uerbũ dm̃. uerbũ apud
dm̃. Om̃ia ꝑ te facta nouimus. quȩ uidenuis.
Et quȩ nou uidenius. quid discimus ate: Non
enĩ aliũ nundũ discipłi tui tanq discipłi ar¬
tisicis & fabricatoris condituri sumus: Unum
mundũ condidisti: cȩlũ & terrã fecisti.Ytrũq
suis creaturis ornam̃tis q illustrasti. Quid ate
discimus. Discite inquit ame. Cum ee̾m in
principio apud dm̃ : creaui uos. Hoc nolo

Expanded text:
audiamus, quia ambo laboramus: quare inter audiamus, quia ambo laboramus: quare inter nos litigamus? an ut medicum vocantem non audiamus? O infelix infirmitas! ad se vocat medicus, et litibus occupatur aegrotus. Vide quid dicat vocando: Venite ad me, omnes qui laboratis. Ubi laboratis, nisi sub sarcinis peccatorum, nisi sub jugo malae dominae iniquitatis? Venite ergo ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam. Ego qui feci, reficiam. Ego, inquit, vos reficiam: quia sine me nihil potestis facere . CAPUT pio Verbum, Verbum Deum, Verbum apud Deum: omnia per te facta novimus, quae videmus, et quae non videmus. Quid discimus a te? Non enim alium mundum discipuli tui, tanquam discipuli artificis et fabricatoris, condituri sumus. Unum mundum condidisti, coelum et terram fecisti: utrumque suis creaturis ornamentisque illustrasti. Quid a te discimus? Discite, inquit, a me. Cum essem in principio Deus apud Deum, creavi vos; hoc nolo
Abbreviated transcription (Latin):
Non times. di suꝑbis resistit humilib aut̃ dat
tibi iniquitas: Si uera. ẽ. ista tua pͣsumptio.
uana. ẽ. nr̃a oratio ubi dicimus dõ. non do¬
minet᷑ mͥ om̃is iniquitas. Cantasti uerha
ista hodie: An non hic eras quando om̃sdi¬
cebamus : gressus meos dirige scđm eloquuĩ
tuũ. ut nonꝰ dominet᷑ mei om̃is iniquitas.
Hic eras cantasti uerba ista: puto te non nega¬
turũ. Ergo cantasti in popło dĩ &e rogasti
dm̃ dicens. Gressus meos dirige sodni uerbũ
tuũ: ut non dominet᷑ mͥ om̃is iniquitas. Sitͥ
hoc tͥ prestabas. quare mecũ rogabas. Teneo
mus dicentẽ. Uenite ad me om̃s qui laboratis.:
audia mus. & ueniamꝰ. Quid .G̃. ueniamus:¬
Credendo ꝑficiamus. gr̃as agaendo accipiamꝰ.
ꝑ seuerando ꝑ ueniamus. Ueniamus ad euꝰ qui
dicit. Uenite ad me : om̃s qui laboraais. Et tu
laboras: &e ego laboro. Ilũ audiamus ad
eum uenianuis. Inter uos quare lraganius: Ambo

Expanded text:
Non times, Deus superbis resistit, humilibus autem dat Non times, Deus superbis resistit, humilibus autem dat tibi omnis iniquitas? Si vera est tua ista praesumptio, vana est nostra oratio, ubi dicimus Deo, Non dominetur mihi omnis iniquitas. Cantasti verba ista hodie, an non? Hic eras, quando omnes dicebamus, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas? Hic eras, cantasti verba ista, puto te non negaturum. Ergo cantasti in populo Dei, et rogasti Deum, dicens, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas. Si tibi hoc praestabas, quare mecum rogabas? Teneo mus dicentem, Venite ad me, omnes qui laboratis. Audiamus et veniamus. Quid gendo accedamus, perseverando perveniamus. Veniamus ad eum qui dicit, Venite ad me, omnes qui laboratis. Et tu laboras, et ego laboro: illum audiamus, ad illum veniamus, inter nos quare litigamus? Ambo
Abbreviated transcription (Latin):
bus tuis. Hoc ipsũ inquã hoc ipsũ: quod non
fiant menbra tua arma iniquitatis. Est quidẽ
iniquitas in menbris tuis. in desiderus illictus:
sed non reguet. Quo mͦ regnat qui arma non
habet. Pars tua. caro tua concupiscentia car¬
nis tuȩ̨: languore. rebellat aduersus ce. Lau¬
guor. iste. tiramuus est. Si uis de aranni esse
uictorẽ. Exp̃m inuoca imꝑatorem. Nam scio
quid mͥ eras diccurus : uel quid apud temet
ipsũ mͦ dicas. Quis quis talis es hic & audisti
me: scio quid tͥ intus loquat᷑ iniquitas. Ad¬
huc enĩ sub iugo es iniquitatis: quan dõ non
agnoscis p̾cium saluatoris. Scio quid cͥ dicas.
nec agere consentio. Non solũ foris ꝑ carnẽ non
ꝑ petro : sed nec ipsa mente. Sequor. rebellan¬
tem : consentio repugnana. Cȩdo luctantr non
facio. Ecce non dominat᷑ mei om̃is iniquitas.
Ita est. Uerũ est. Grãs age si ita est. ei qui tͥ dona¬
uit: ut ita sit. Noli tͥ hoc arrogare. ne ꝑdas
quod accepisti : & incipias frustra rogare.

Expanded text:
 non fiunt membra tua arma iniquitatis, est quidem iniquitas in membris tuis, in desideriis illicitis, sed non regnat. Quomodo regnat, qui arma non habet? Pars tua, caro tua, concupiscentia carnis tuae languore rebellat adversus te. Languor iste tyrannus est: si vis te tyranni esse victorem, Christum invoca imperatoremquid mihi eras dicturus, vel quid apud te ipsum modo dicas. Quisquis talis hic es, et audis me, scio quid tibi intus loquatur iniquitas. Adhuc enim sub jugo es iniquitatis, quando non agnoscis pretium Redemptoris. Scio quid tibi dicasnec agere consentio; non solum foris per carnem non perpetro, sed nec ipsa mente sequor rebellantem. Consentio repugnanti, cedo luctanti? Non facio. Ecce non dominatur mihi omnis iniquitas. Ita est, verum est. CAPUT VI. Gratias age, si ita est, ei qui tibi donavit ut ita sit. Noli tibi hoc arrogare, ne perdas quod accepisti, et incipias frustra rogare.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Uius ce unus. Unus homo ꝑ quẽ ruina: aliꝰ
homo ꝑ quẽ structura. Per illũ rimna : ꝑ hunc
structura. Cecidit qui non mansit: erigit qui
non cecidit. Ruit ille qui dimisit manentem.:
manens ills qui descendit ad iacentẽ. Si ergo
concupiscit caro aduersus sp̃m it in hoc ipso
non quod uis agas. quia uis ut non concupiscas
&e non potes. tene saltim in gr̃a dĩ uoluntatem.
ce in eius adutorio ꝑuersa. Dic ei qđ cantasti.
Gressus meos dirige scđm eloquiũ aiui ut non
dominet᷑ mei om̃is iniquitas. Quid ẽ. nec do¬
regnet peccatũ in ur̃o mortali corpore. Quid
est regnet: Ad obȩdiendũ desideriis eiꝰ. Non
dixi. noli habers desideria mala. quo mͦ eium
in hac carne mortali ubi caro concupiscit adu̾sus
sp̃m . &. sp̃s aduersus carne̾. non habeo desideria
mala: Illud gͦ fac Non regnet peccatũ in ur̃o
mortali corpore: ad obȩdiendũ desideriis euis.

Expanded text:
ntum. Unus et unus: unus homo per quem ruina, alius ntum. Unus et unus: unus homo per quem ruina, alius homo per quem structura; per illum ruina, per hunc structura. Cecidit qui non mansit, erigit qui non cecidit. Ruit ille quia dimisit manentem, manens ille descendit ad jacentem. concupiscit caro adversus spiritum, ut in hoc ipso non quod vis agas, quia vis ut non concupiscat, et non potes; tene saltem in gratia Domini voluntatem, et in ejus adjutorio persevera: dic ei quod cantasti, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas. Quid est, ne doregnet peccatum in vestro mortali corpore. Quid est, Non regnet? Ad obediendum desideriis ejus. Non dixit, Noli habere desideria mala. Quomodo enim in hac carne mortali, ubi caro concupiscit adversusspiritus adversus carnem, non habeo desideria mala? Illud ergo fac, Non regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ : ut non ea quȩ uubas faciats. Inde. & iste.
Non quod uolo ago. Concupiscit enĩ caro ad lisus
sp̃m. nolo ut concupiscat. ꝓmagno habeo : si
non consentiam. Opto tamen ut̃ careani. Ergo
non quod uolo ago. Uolo enĩ ut non concupiscat
caro aduersus sp̃m : & non possum. Hoc est qđ
ris. Ego dico non qđ uolo ago. Et tu dicis. qͥd
ꝑmiaris infirno:Sine me ut medicũ rogem
Nedime me a calumpnus hominũ: & custodibo
legem tuam. Custodibo ꝑ redemptionẽ tuã
non ꝑ potestatem meam. Iuõ mͥ sanitatẽ quam
nondum habeo non arrogo: quia medicũ rogo.
Tu aut̃ naturȩ defensor. quod utinã esses: non
quasi sane defensionẽ falsã adhiberes. sed ꝓ
numdũ sana medicũ rogares. Nunc uͦ cu na¬
turȩ defensor. ues potius obpugnator. dũ quasi
de natura sana laudas creatorem: excludis a
languida saluatorẽ. Qui creauit: sanat. Ru¬
entẽ ꝑse ipsam : leuat ꝑ se ipsum. Ipsa fides
et ipsa ueritas : hoc .ẽ. xp̃ianȩ fidei fundam̃¬

Expanded text:
ur, ut non ea quae vultis faciatis . Inde et iste, Non quod volo ago. Concupiscit enim caro adversus spiritum, et nolo concupiscat: pro magno habeo si non consentiam, opto tamen ut caream. Ergo, Non quod volo ago. Volo enim ut non concupiscat caro adversus spiritum, et non possum: hoc est quod ris? Ego dico, Non quod volo ago: et tu dicis, Quodniaris infirmo? Sine ut medicum regem. Redime me a calumniis hominum, et custodibo legem tuam . Custodibo per redemptionem tuam, non per potestatem meam. Ideo mihi sanitatem, quam nondum habeo, non arrogo; quia medicum rogo. Tu autem naturae defensor; quod utinam esses, non quasi sanae defensionem falsam adhiberes, sed pro nondum sana medicum rogares: nunc vero tu naturae defensor, vel potius oppugnator, dum quasi de natura sana laudas Creatorem, excludis a languida Salvatorem. Qui creavit, sanat; ruentem per se ipsam, levat per se ipsum. Ipsa fides est, ipsa veritas, hoc est christianae fidei fundame
Abbreviated transcription (Latin):
ris lupos erroris. Lupi eramus: sumus & nos ali¬
quando filii irȩ sicut ce cęti. sed mortua .ẽ. ouis.
& fecit nos oues. Ecce agnus dĩ. ecce qui tollit pec¬
cata mundi. non huiꝰ. aut illius: sed mundi. Ni¬
chil gͦ nobis fr̃s mei ex eo quod aliquid sumus. si
tam̃ in eiꝰ fide aliquid sumiꝰ. quantũ cũq sumus.
nichil nobis arrogenius: ne & quod accepimus
ꝑ damus. Sed in eo quod ab illo accepimꝰ illi głam
demus : ipsũ honoremus. Semina sua ipse con¬
pluat. Quid haberet terra nr̃a. nͥ ipse seminas¬
set. Sed dat. & pluuia: non deserit. quod semi¬
nauit. Dñs dabit suauitatẽ : & terra nr̃a dabit
fructus suos. conu̾si ad dnm̃. Explicit sermo .x.¬

Expanded text:
ris lupos erroris. Lupi eramus: Fuimus et nos naris lupos erroris. Lupi eramus: Fuimus et nos natura filii irae, sicut et caeteri : sed mortua est ovis, et fecit nos oves. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum, non hujus aut illius, sed mundi . Nihil ergo nobis, fratres mei, ex eo quod aliquid sumus, si tamen in ejus fide aliquid sumus, quantumcumque sumus, nihil nobis arrogemus; ne et quod accepimus perdamus: sed in eo quod accepimus, illi gloriam demus, ipsum honoremus, semina sua ipse compluat. Quid haberet terra nostra, nisi ipse seminasset? Sed dat et pluviam, non deserit quod seminavit. Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum su
Abbreviated transcription (Latin):
cum boni nichil merem. Om̃e enĩ datũ optimum
& om̃e donũ ꝑ fectũ desursũ. ẽ. descendens a patre
luminũ: apud quẽ non est trans mutatio. Nam tu
in peuis mutatus es: apud quẽ non. ẽ. transinita¬
tio. Ipse subuenit : apud quẽ non est nẽs iũcissitu¬
dinis obumbratio. Nami tu in tenebris nocas tus
iaces. Ab illo gͦ om̃ia. Nemo illi prior. aliquid̃ dedit:
nemo exigat debitum. Gr̃a salui facti estis ꝑ fidẽ:
mouet quia homo sum : sed si & tu homo & ego hõ:
ambo audiamus dicentẽ. O homo. Ytiq sudõ mo¬
uem᷑ quia homines sumus: ipsã naturã humanã
tu quis es qui respondeas dõ Numquid dicit fig¬
mentũ ei qui se suixit. cur me sic fecisti : Si possit
loqui pecus & dicere dõ. quare istũ. hominẽ fecisti
& me pecudẽ. uon iuste succenseres & diceres. O
pecus. quis es qui respondeas dõ. Et tu homo es
sed adõ pecus es. & utinã sis pe cus eiꝰ & ouis pas¬
cuȩ euis. Agnosce benesicia pastaus. &. non seque¬

Expanded text:
tum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est immutatio. Nam tu in pejus mutatus es: apud quem non est immutatio, ipse subvenit. Apud quem non est, nec momenti obumbratio : nam tu in tenebris noctis tuae jaces. Ab illo ergo omnia: nemo illi prior aliquid dedit, nemo exigat debitum. Gratia salvi facti estis per fidem, et me movet quia homo sum. Sed si et tu homo, et ego homo; ambo audiamus dicentem, O homo! Utique si ideo movemur, quia homines sumus, ipsam naturam humanam tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Cur me sic fecisti ? Si posset loqui pecus, et dicere Deo, Quare istum hominem fecisti, et me pecudem? nonne juste succenseres et diceres, O pecus, tu quis es qui respondeas Deo? Et tu homo es, sed ad Deum pecus es: et utinam sis pecus ejus et ovis pascuae ejus! Agnosce beneficia pastoris, et non seque
Abbreviated transcription (Latin):
qui dõ dicebat. Gressus meos dirige
iniquitas. Uideamus gͦ quando honuni donunet᷑
iniquitas: ut intelliganius quid orautẽ audierimꝰ.
& quid respondendo eciam nos ipsi orauermius.
Oiũs cnĩ ad scm psalmũ quantũ arbitror. deuoto
&e ueraci corde respondinus orantes & dicentes
dño dõ nr̃o. Gressus meos dirige scđm uerbum
tuum : &e non dñet᷑ mei om̃is iniquitas. Ab huiꝰ
pessims dñe dũatu : p̾cioso sangiins redempti
sumus. Et quid ꝓderat. legem accepisse iuben¬
tem ac minante᷑ &e non adiuuanrtẽ. ut sub illa
essemꝰ rci. ante gr̃am dĩ. Frustra lex minatur :
dedit: ꝓcul dubio lex spiritalis est. Sed quid
ait apłs : Scimus enĩ quia lex spiritalis.ẽ: ego
aut̃ carnalis sum uenundatus sub peccato Noli
gͦ mirari : o uenundate sub peccato. Sitͥ dñatur
cui es uenundatus : audi apłm ioħem. Peccatũ.
iniquitas est. Contratalẽ gͦ dñam  inuocamus
dñm cui dicinus. Gressus meos dirige scđm

Expanded text:
dirige iniquitas . Videamus ergo quando homini dominetur iniquitas; ut intelligamus quid orantem audierimus, et quid respondendo etiam nos ipsi oraverimus. Omnes enim ad sanctum Psalmum, quantum arbitror, devoto et veraci corde respondimus, orantes et dicentes Domino Deo nostro, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et non dominetur mihi omnis iniquitas. Ab hujus pessimae dominae dominatu, pretioso sanguine redempti sumus. Et quid proderat Legem accepisse jubentem ac minantem, et non adjuvantem, ut sub illa essemus rei ante gratiam Dei? Frustra Lex minatur, qdedit, procul dubio Lex spiritualis est. Sed quid ait Apostolus? Scimus enim quia Lex spiritualis est; ego autem carnalis sum venumdatus sub peccato. Noli ergo mirari, o venumdate sub peccato, si tibi dominetur cui es venumdatus. Audi apostolum Joannem: Peccatum iniquitas est . Contra talem ergo dominam invocamus Dominum, cui dicimus, Gressus meo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ contͣ grãm disputarens : & inuener̃ ad re¬
uelaudã istã inuidiã tals cõnĩtum. Non in¬
quit contͣ grãm disputo. Unde ꝓbas: Eo ip¬
so inquit non contͣ grãm dĩ dispͦuto: qđ lib̾um
arbitriũ defendo. Uidete acum̾ : sed uitreũ.
Quasi lucet uanitaie: sed frangit᷑ ueritate. At.¬
tendite. quã sit quasi acute excogitatũ: ⁊ uod
dicere uoluerunt. Hoc ipso inquit quia lib̾um
arbitriũ hominis defendo & dico. quia libero arbitrio
sufficiens .G̃. ut iustꝰ sim. non sinc dĩ gr̃a dico. Frecte. st̃
aures pioꝵ: iam qͥ ista audit. incipit gratulari Dõ grͣas.
Non sio dĩ gr̃a: defendit libum arbitrium: Est enĩ
libum arbitrium: s nichil uala sinc dĩ gra. Sigͦ li¬
bum arbitrium non sine dĩ gra defeudunt. qͥd ma¬
le dicunt: E xponc gͦ nob o doctor: quam dicas
uide qr hominis dico. Quid deiide: Hominem
quis creaiit: Ds: Pius eiliberum arbtrium didit:

Expanded text:
quod contra gratiam disputarent: et invenerunt ad requod contra gratiam disputarent: et invenerunt ad revelandam istam invidiam tale commentum. Non, inquit, contra gratiam Dei disputo. Unde probas? Eo ipso, inquit, non contra gratiam Dei disputo, quod liberum arbitrium defendo. Videte acumen, sed vitreum. Quasi lucet vanitate, sed frangitur veritate. Attendite quam sit quasi acute excogitatum quod dicere voluerunt. Hoc ipso, inquit, quia liberum arbitrium hominis defendo, et dico quia liberum arbitrium sufficiens est ut justus sim, non sine gratia Dei dico. Erectae sunt aures piorum: jam qui ista audit, incipit gratulari. Deo gratias. Non sine Dei gratia defendit liberum arbitrium. Est enim liberum arbitrium, sed nihil valet sine Dei gratia. Si ergo liberum arbitrium non sine Dei gratia defendunt, quid mali dicunt? Expone ergo nobis, o doctor, quam dicas m; vide quia hominis dico. Quid deinde? Hominem quis creavit? Deus. Quis ei liberum arbitrium dedit?
Abbreviated transcription (Latin):
dserat uerbũ. Ipse muudus. non erat: quaudo
nundus ꝑ ipsũ faccus est. Ergo cunc quando
nos fecit ut homines essemꝰ: nondũ eras homo.
uerbũ dictũ : sed addidit homo. Mediator dĩ
&e hominũ. homo. xp̃s iłis. quid .ẽ. mediator:
ꝑquẽ coniungerem̃. ꝑ quẽ reconciliarem᷑. qui¬
a peccatis ꝓpriis separati iacebamꝰ. In morte
quando creatus est homo: ne ꝑirec homo.
heresĩ quȩ temptat assurgere. ut sepe disputa¬
re coganiur: quia uõs sirmos uolumꝰ .cõ. in bo¬
no. integros aut̃ a malo Hęc enĩ .ẽ. disputatio
eorũ quando primũ exoriri ceꝑunt : & contra
gr̃am disputare. Multũ tribuentes non liber¬
tan hominis sed infirmitati: & iacentẽ miserũ
hominẽ idõ extollentes. ne manu desuꝑ sibi
porrecta. ualeat surgere. Disputantes gͦ contͣ
gr̃am ꝓ libero arbitrio : fecerunt aurib piis
&e. catholicis offensionẽ. Ceꝑunt horreri. cȩpui
ut certa ꝑ nities deuitari. Cepit de illis dici.

Expanded text:
dus non erat, quando mundus per ipsum factus est. Ergo tunc quando nos fecit, ut homines essemus, nondum erat homo. Verbum dictum; sed addidit, homo: Mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus . Quid est mediator? Per quem conjungeremur, per quem reconciliaremur: quia peccatis propriis separati jacebamus, in morte quando creatus est homo: ne periret homo, haeresim, quae tentat assurgere, saepe disputare cogimur: quia vos firmos volumus esse in bono, integros autem a malo. Haec enim est disputatio eorum, quando primo exoriri coeperunt, et contra gratiam disputare, multum tribuentes non libertati hominis, sed infirmitati; et jacentem miserum hominem ideo extollentes, ne manu sibi desuper porrecta valeat surgere. Disputantes ergo contra gratiam pro libero arbitrio, fecerunt auribus piis et catholicis offensionem. Coeperunt horreri, coeperunt ut certa pernicies devitari, coepit de illis dici
Abbreviated transcription (Latin):
rarech potest aliquid boni. eẽ. Dũs ad illiun.
Priꝰ quã te phulippꝰ uocaret. cum e̾e̾s sub arbore
fici: iudite. Nostis unde sibi succintoria fecer̃
pͥmi peccatores. Adam &e ęna quando pecca¬
uerunt: de folus sici sibi succintoria fecerunt
&. pudenda texerunt. qr qđ eos puderet. pec¬
cando fecer̾. Ergo si succintoria sibi primi
qđ ꝑierat. de foliis fici ad pudenda tegen¬
da fecerunt. quid aliud dicaũ .t̃. cum eͥes sub arbors
sici uidite uͥ non uenires ad purgatorẽ peccati. nͥ
prigi te uidisset in umbra peccati: Ut uideremꝰ:
uisi sun. Yt diligeremꝰ : dileca sumus. Ds meus mi

Expanded text:
zareth potest aliquid boni esse? Dominus ad illum, zareth potest aliquid boni esse? Dominus ad illum, Priusquam te Philippus vocaret, cum esses sub arbore fici, vidi te . Nostis unde sibi succinctoria fecerunt primi peccatores Adam et Eva. Quando peccaverunt, de foliis fici succinctoria sibi fecerunt et pudenda texerunt : quia quod eos puderet peccando fecerunt. Ergo si succinctoria sibi primi re et salvare quod perierat, de folii fici ad pudenda tegenda fecerunt; quid aliud dictum est, Cum esses sub arbore fici, vidi te; nisi, non venires ad purgatorem peccati, nisi prior te vidisset in umbra peccati? Ut videremus, visi sumus; ut diligeremus, dilecti sumus. Deus meus, mi
Abbreviated transcription (Latin):
Quale cor habeas. qui dm̃ colitis crucifixum.
Quale cor habemus: Non uuq ur̃m. Sapientia
muudi: stulticia .c̾. apud dm̃. Non gͦ ur̃m cor
habemꝰ  sed dicitis cor nr̃m stultũ. Dicies quod
uultis. Nos ascendamꝰ si chomorũ : & uideannis
iłim. Idõ enĩ uos iłim uidere non potestis: quia
sichomorũ ascendere erubescitis. Appͣhendat
tacheus sichomorũ : ascendat humilis crucem.
Parũ .c̃. ascendat: ne de cruce. xp̃i erubescat.
In fronts illã figat: ubi sedes pudoris . ẽ. ibi omi¬
no. Ibi ni quo incubr ⁊ erubescit᷑  ibi sigatur
iuide non erubescat. Puta quia tu irrides si¬
chomorũ : & ipsa me fecit uidere iħm. Sed tu
irrides sichomorũ qui homo es: stultũ aut̃ dĩ
raclieu᷑. Uisus est: & uidit. Sed nͥ uisus eẽs: non
uideret. Quos enĩ p̃destiuauit: illos & uocauit.
Ipse .ẽ. qui nathanael dixit: iam quasi testimo¬
no suo adiuuanti euamgłin. & dicenti. ana¬

Expanded text:
Quale cor habetis, qui Deum colitis crucifixum? Quale cor habetis, qui Deum colitis crucifixum? Quale cor habemus? Non utique vestrum. Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Non enim vestrum cor habemus. Sed dicitis cor nostrum stultum. Dicite quod vultis: nos ascendamus sycomorum, et videamus Jesum. Ideo enim vos Jesum videre non potestis, quia sycomorum ascendere erubescitis. Apprehendat Zacchaeus sycomorum, ascendat humilis crucem. Parum est, ascendat; ne de cruce Christi erubescat, in fronte illam figat, ubi sedes pudoris est: ibi omnino, ibi in quo membro erubescitur, ibi figatur unde non erubescatur. Puto quia tu irrides sycomorum: et ipsa me fecit videre Jesum. Sed tu irrides sycomorum, quia homo es: stultum autem Dei Zacchaeum. Visus est, et vidit: sed nisi visus esset, non videret. Quos enim praedestinavit, illos et vocavit . Ipse est qui Nathanaeli dixit, jam quasi testimonio suo adjuvanti Evangelium, et dicenti, A Na
Abbreviated transcription (Latin):
iudere iłiui &e non ualentẽ. Humilis eiũ erat.
turba suꝑba erat: & ipsa turba ad uidendũ
bene dm̃. sicut solet turba sc ipsã ipediebat.
Ascendit a turba: & uidit. iłim non impediente
turba. Tũrba euĩ dicit humilib humilitatis uiã
gradienaib inuirias suas dõ dimitrentib .uiii.¬
dictam de mimicis non requirentib: turba in¬
sultat. & dicit. Indefense. qui te non potes iundi¬
care: turba impedit ue. uideat᷑ iłis. Turba glo¬
rians &e exultans: quandose potuerit uindica¬
re. impedit ne uideat᷑ ille qui pendens ait.
Pat̾ ignoscs illis: quia nescuuit quid faciunt.
Huc gͦ uolens uidere ⁊acheus. in quo sigurabat
ꝑsona humiliũ : non accendit turbã impedien¬
tem. sed asceudit sichoniorũ : quasi fatui pomi
lignũ. Nos eiũ inquit apłs predicamꝰ xp̃m cru¬
cifixũ uideis quidẽ scandalũ. Actende sicho¬
moru. Gentib aut̃ slultciã. Deniq de cruce xp̃i
nobis insultant. sapientei huiꝰ mundi : & dicunt.

Expanded text:
idere Jesum, et non valentem. Humilis enim erat, turba superba erat: et ipsa turba ad videndum bene Dominum, sicut solet turba, se ipsam impediebat: ascendit a turba, et vidit Jesum non impediente turba. Turba enim dicit humilibus, humilitatis viam gradientibus, injurias suas Deo dimittentibus, vindictam de inimicis non requirentibus, turba insultat, et dicit: Indefense, qui te non potes vindicare. Turba impedit ne videatur Jesus: turba glorians et exultans quando se potuerit vindicare, impedit ne videatur ille qui pendens ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Hunc ergo volens videre Zacchaeus, in quo figurabatur persona humilium, non attendit turbam impedientem; sed ascendit sycomorum, quasi fatui pomi lignum. Nos enim, inquit Apostolus, praedicamus Ccifixum, Judaeis quidem scandalum: attende sycomorum: Gentibus autem stultitiam . Denique de cruce Christi nobis insultant sapientes hujus mundi, et dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ouẽ uiuqxiã. fecit ouẽ de lupis. Hȩc .ẽ. gr̃a ex¬
cepta illa cõmuni gr̃a naturȩ qua homines
facti sumꝰ : nec digni umꝰ. qui uonfumꝰ excep¬
ta illa gr̃a. Hȩc est maior gr̃a quasacti sumus

Expanded text:
ovem innoxiam, fecit oves de lupis. Haec est gratia. Exovem innoxiam, fecit oves de lupis. Haec est gratia. Excepta illa communi gratia naturae, qua homines facti sumus, nec digni fuimus, quia non fuimus: excepta illa gratia, haec est major gratia qua facti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
mundi conflitutionẽ: Elegis ante miuidi
constitutionẽ. In isto nundo faca sumus: nec
mundus erat quando eleca sunĩ. Ineffablia
mirabilia fr̃s mei. Quis hoc explicars̃ sufficẽ¬
rit: Quis salum quod explicet cogitare : Eli¬
gunt᷑ qui non sunt. nec erat. qui elega. Nec
uane elegit. Elegit tanĩ : & habet electos qͦs
creaturus.s̃. eligendos. Habet aut̃ apud seuieo
F ideles sumus: si tam̃ sumꝰ. quando ista contra
gr̃am disputamꝰ. Sed ecce sideles sumiꝰ: eti am
fideles. etiã iustĩ. quia iustus ex sids uiuit. ip¬
se fecit nos de non ipsi nos. quero quid nos fecerit:
dicturus es honunes. Non inde psalmꝰ loque¬
batur.: Illud scimius : illud notũ . ẽ. illud pa¬
de loquebat᷑ undẽ ipse fecit nos. &. non ipsi
uos. quid uos fecit. nͥ qđ sumꝰ: Quid aut̃ sumꝰ
Nos aut̃ ecce quid sumꝰ : Quid: Popłs eiꝰ .&. oues
pascus eius. Ipse nos fecis popłmi suui. ipse uos
fecit oues pascuȩ sus : qui misit nigulandam

Expanded text:
mundi constitutionem . Elegit ante mundi mundi constitutionem . Elegit ante mundi constitutionem: in mundo isto facti sumus, nec mundus erat quando electi sumus. Ineffabilia, mirabilia, fratres mei! Quis hoc explicare suffecerit? quis saltem quod explicet, cogitare? Eliguntur qui non sunt: nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tamen, et habet electos, quos creaturus est eligendos: habet autem apud se Et fideles sumus; si tamen sumus, quando ista contra gratiam disputamus: sed ecce fideles sumus; etiam fideles, etiam justos, quia justus ex fide vivit , Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Quaero quid nos fecerit? Dicturus es, Homines. Non inde Psalmus loquebatur, illud scimus, illud notum est, illud pade loquebatur, vide: Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Quid nos fecit, nisi quod sumus? Quid autem sumus? Nos autem. Ecce quid sumus. Quid? Populus ejus et oves pascuae ejus. Ipse nos fecit populum suum, ipse nos fecit oves pascuae suae. Qui misit jugulandam
Abbreviated transcription (Latin):
płm suũ : qui nos fecit. Non enĩ creati homnes
iam popłs eiꝰ eramꝰ. Uidece fr̃s mei & de ipsuis
psalmi uerbis attendite: unde dixerit. ipss fec
nos & non ipsi nos. hi nc dicit ipss fecit nos&
non ipsi nos. ut simꝰ popłs eiꝰ &e oues pascuş euis:
ipse fecit nos. Nari ce pagani nascunt᷑. &. om̃is
impii. om̃s adu̾sarii ȩccłe eiꝰ ut nascerent᷑. ipse
fecit eos. Non enĩ alius ds creauit eos qui de
paganis nascunt᷑. ab ipso factisunt. ab ipso cre¬
crat ꝓ meruit ut c̾et̾. Si ꝓ meruit iam erat.
sed nondũ erat. Ergo qͣui ꝓmereret̃ nonerar:
& camen factus est. Nec itt pecora faccus est: nec
t arbor. factus. ẽ. nec ut saxũ factus . Ẽ. sed fac¬
tus .u̾. ad unagiuẽ creatoris. Hos benesiciũ quis
dedit: Ds qui erat: d ex ȩt̃uo erat. Cui dedit:
Homini qui nondũ erat. Dedit qui erat: aces¬
pit qui non eras. Quis aut̃ hoc facers pocuis.
uisi qui uocas. ea quȩ non sunt. taiquã ea que
siit. de quo dicit apłs. qui nos elegit ante

Expanded text:
os fecit. Non enim creati homines jam populus ejus eramus. Videte, fratres mei, et de ipsius Psalmi verbis attendite, unde dixerit, Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Hinc dixit, Fecit nos, et non ipsi nos, ut simus populus ejus et oves pascuae ejus. Ipse fecit nos. Nam et Pagani nascuntur, et omnes impii, omnes adversarii Ecclesiae ejus, ut nascerentur, ipse fecit eos. Non enim alius Deus creavit eos. Qui de Paganis nascuntur, ab ipso facti sunt, ab ipso creerat promeruit ut esset. Si promeruit, jam erat: sed nondum erat. Ergo qui promereretur, non erat; n factus est: nec ut pecora factus est, nec ut arbor factus est, nec ut saxum factus est; sed factus est ad imaginem Creatoris. Hoc beneficium quis dedit? Deus qui erat, et ex aeterno erat. Cui dedit? Homini qui nondum erat. Dedit qui erat, accepit qui non erat. Quis autem hoc facere potuit, nisi qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt ? De quo dicit Apostolus, Qui nos elegit ante
Abbreviated transcription (Latin):
non carm. ut scđm. arnẽ uiuamꝰ sic̃ epicurer
sed etiã si scđ̾m se. ipsã sibi uolueris uiuers aĩa.
carnalis erit. carnẽ sapit. de carne .ñ. surgit.
Non .ẽ. cnĩ quẽ ad modũ inde surgat : qui bra¬
dnũ porreccũ iacenti. non tenet. Si enĩ scd̾m
carnȩ uixertas. Ubi enĩ diccũ .ẽ. quid mͥ facias
honio: ibi dictũ. ẽ. quid faciat mͥ caro. Si sedm
uiuetis. Sed illa morts. de qua dñs in euangelio
terribilic̾ dicit. Cũ timeteꝰ qui habet potestatem
&e animã & corpꝰ ꝑdere in gehenuã ignis. Si gͦ

Expanded text:
carni, ut secundum carnem vivamus, sicut Epicurei. Sed etiam si secundum se ipsam vivere voluerit anima, carnalis erit; carnem sapit, de carne non surgit. Non est enim quemadmodum inde surgat, qui brachium porrectum jacenti non tenet. Si enim secundum carnem vixeritis. Ubi enim dictum est, Quid faciat mihi homo? ibi dictum est, Quid faciat mvixeritis: sed illa morte, de qua Dominus in Evangelio terribiliter dicit, Eum timete, qui habet potestatem et animam et corpus perdere in gehennam ignis . Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
amat. non sanitatẽ. Gr̃a : sanitas est. Qui uult
semꝑ ȩgrotare: in gratus .s̾. medicinȩ. Ergo fr̃s
accepto aduitorio porrecto nobis desuꝑ duuno
auxilio brachio dñi: & ipso brachio diu porrecto
nobis auxiliã sp̃u scõ. debitores sumus non carni
ut scđm carue̾ ambulemus: quia sides bona oꝑa
rinon potest. nͥ ꝑ dileccionẽ. Ipsa . ẽ. enũ sideliũ
sides. ne sit demonũ fides. quia & demones ere¬
dunt & contremiscunt. Illa .ẽ. gͦ saudabilis fides:
habeamus dilections̃. & ex ea possimꝰ habere
bonã oꝑationẽ : numquid eã dare nobis possumꝰ
cum scriptũ sit. caritas dĩ diffusa. ẽ. incordib

Expanded text:
amat, non sanitatem. Gratia medicina est. Qui vult amat, non sanitatem. Gratia medicina est. Qui vult semper aegrotare, ingratus est medicinae. Ergo, fratres, accepto adjutorio, porrecto nobis desuper divino auxilio, brachio Domini, et ipso brachio Domini porrecto nobis auxilio Spiritu sancto, debitores sumus non carni, ut secundum carnedilectionem. Ipsa est enim fidelium fides, ne sit daemonum fides: quia et daemones credunt, et contremiscunt . Illa est ergo laudabilis fides, habeamus dilectionem, et ex ea possimus habere bonam operationem, numquid eam nobis dare non possumus, cum scriptum sit, Charitas Dei diffusa e
Abbreviated transcription (Latin):
tium. & uoluntati sue tantũ arrogantiũ ut
liberum arbitrium sibi putarent posse adius¬
ticiam sufficere. quȩ tunc quando erat integra
lib̾tate id÷ in paradyso ostendit uires suas.
Ostendit quantũ possint: s adruendum non a
surgendum: Lex gͦ p̃uaricationis gr̃a posita est:
donec uenir& sem̃ ciu ꝓmissum ÷ dispositũ pange¬
los inmanu mediatoris Mediator aut̃ unius non
est: ds aut unꝰ ÷ Quid .ẽ. mediator aut̃ unius
non est: Quia inter duos utiq mediator . ẽ. Si
unus . ẽ. ds̃. & mediator. non.ẽ. unus. int̾ quid
& dm̃ querimus mediatorẽ ⁊ quia mediatar.
Unus enĩ ds: & unus mediator. dĩ &e homiaũ. homo
xp̃s iłis. Si non iaceres: mediatorẽ necessariũ
non haberes. Quia uͦ iaces & surgere non potes.
mediatorẽ quodã mͦ ds̃ tͥ porrexit brachiũ suũ.
Et brachiũ dñi cui reuelatum est. Nemo gͦ dicat
qm̃ non sumus sub lege. sed sub gr̃a : gͦ peccemꝰ
gͦ qđ uolumꝰ faciamꝰ. Qui hoc dicit: egritudinẽ

Expanded text:
oluntati suae tantum arrogantium, ut sibi liberum arbitrium posse putarent ad justitiam sufficere: quae tunc quando erat integra libertate, id est, in paradiso, ostendit vires suas, ostendit quantum possent, sed ad ruendum, non ad surgendum. Lex ergo praevaricationis gratia posita est, donec veniret semen cui promissum est, dispositum per Angelos in manu Meest: Deus autem unus est . Quid est, Mediator unius non est? Quia inter duos utique mediator est. Si unus est Deus, et mediator non est unius; inter quid et Deum quaerimus mediatorem? quia mediator Unius enim Deus, et unus mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus . Si non jaceres, mediatorem necessarium non haberes: quia vero jaces, et surgere non potes, mediatorem quodam modo Deus tibi porrexit brachium suum. Et brachium Domini cui revelatum est ? Nemo ergo dicat: Quoniam non sumus sub lege, sed sub gratia; ergo peccemus, ergo quod volumus faciamus. Qui hoc dicit, aegritudinem
Abbreviated transcription (Latin):
n psalmis. Preueniens faciẽ eiꝰ in confessione:¬
accusans te. Iubila in psalmo. Preueniens faciẽ
eiꝰ in confessione: accusa te. iubilaus in psalmis.
Lauda illũ accusandote : & laudando eũ qui
riet: nomo lepsussis. Doccrina inconstans uon
habens unũ colorẽ: mentis leprã significat. Et
istã ap̃s mundat. Force in aliquo uariasti. &e
inpexisti. & in meliꝰ sententiã cõmutasti: &e qđ
uariũ erat. uniꝰ coloris effectũ. ẽ. Noli tͥ tribu¬
ere : ue sis it̾ nouẽ qui gr̃as non egerunt. Unꝰ
egit gr̃as cȩteri udei erant. Ille alieigena
erat gͥs alienigenas significabat. Numerus
illo: xp̃o decinias dedit. Illi gͦ deberius ꝗd
sumus. quod uuimus. qđ uitelligimiꝰ. qđ homines
sumus. qđ bene iuxinuis. qđ recte intelleximus.
illi debenius: ur̃ui uichil iisi peccatũ qđ habemus.
Diud enĩ habes quod non accepisti: Uos gͦ maxime
qui scitis quid audiatis. curandũ ab egritudine.

Expanded text:
in Psalmis, praeveniens faciem ejus in confessionein Psalmis, praeveniens faciem ejus in confessione. Jubila in Psalmo: praeveniens faciem ejus in confessione, accusa te; jubilans in Psalmo, lauda illum. Accusando te, et laudando eum qui riet, nemo leprosus sit. Doctrina inconstans, non habens unum colorem, mentis lepram significat: et istam Christus mundat. Forte in aliquo variasti, et inspexisti, et in melius sententiam commutasti; et quod varium erat, unius coloris effectum est. Noli tibi tribuere, ne sis inter novem qui gratias non egerunt. Unus egit gratias: caeteri Judaei erant: ille alienigena erat, gentes alienigenas significabat, numerus ille Christo decimas dedit. Illi ergo debemus quod sumus, quod vivimus, quod intelligimus: quod homines sumus, quod bene viximus, quod recte intelleximus, illi debemus. Nostrum nihil, nisi peccatum quod habemus. Quid enim habes, quod non accepisti ? Vos ergo, maxime qui scitis quid audiatis, curandum ab aegritudine,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit qui oꝑat᷑ in uobis & uelle & oꝑari ꝓ bona
uoluntate. quia ut haberes bonã uolunt᷑atẽ. illiꝰ
me. Ut eẽs. ut sentires ut audires. ut consentires:
preuenis te miscđa eiꝰ. Preuenit in om̃ib p̾ueni
& tu in aliquo irã eius. In quo inquis: Inquo
Confitere ista oñna a dõ te habere quicquid boni
habes: ate quicquid mali. Ns in bonis tuis illum
concempnas te laudans: ne in malis tuis illũ accu¬
ses: te excuses. Ipsa .ẽ. uera confessio. Alle. qui in
tantis bonis p̾uenis te: uenturus .c̃. ad te & ins¬
peccurus dona sua. &. mala tua. Quomͦ eius
bonis usus fueris: iuspicit te. Ergo quia mom̃ib
istis donis p̃uenit te uide in quo tu p̾uenias
faciẽ uenturi. Audi psalmũ. Preueniã faciemi
eiꝰ in concofessions. Preueniamꝰ faciẽ eiꝰ. antequã
cerdoteᷤ : ꝑ quẽ placare possis dm̃ tuũ. Et ipse cũ
patre ds̃ .G̃. ad te qui homo. ẽ. ꝓpt̾ te: ita iubilab̾

Expanded text:
inquit, qui operatur in vobis et velle, et operari, pro bona inquit, qui operatur in vobis et velle, et operari, pro bona voluntate . Quia ut haberes bonam voluntatem, illius me . Ut esses, ut sentires, ut audires, ut consentires, praevenit te misericordia ejus. Praevenit te in omnibus: praeveni et tu in aliquo iram ejus. In quo, inquis, in quo? Confitere ista omnia a Deo te habere quidquid boni habes, a te quidquid mali. Ne in bonis tuis illum contemnas, te laudes; ne in malis tuis illum accuses, te excuses: ipsa est vera confessio. Ille qui in tantis bonis praevenit te, venturus est ad te, et inspecturus dona sua et mala tua; quomodo bono ejus usus fueris, inspicit te. Ergo quia in omnibus istis donis praevenit te, vide in quo tu praevenias faciem venturi: audi Psalmum, Praeveniamus faciem ejus in confessione. Praeveniamus faciem ejus: antequam cerdotem per quem possis placare Deum tuum, et ipse cum Patre Deus est ad te, qui homo est propter te. Ita jubilabis