comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
da prucipũ. in cunctis quȩ ꝓuide gessit.
cũ ꝑsequi quã in eũ eredere maluerunt.
& multũ miseri uitȩ auctorẽ morti poti¬
us dare. quã ꝑ eũ ipsi uiuificari studebant.
Uerũ nos ꝑfidorũ cecitate declinata. eoꝵ
magis exempla qui fideliter dnm̃ lau¬
dauere sequamur: st iter eius mysticũ
mystica ut decet interp̃tatione serute¬
Asina & pullus quib sedens hicrosolimã
uenit. utriusq populi iudȩi scilicet
& gentilis simplicia corda designat: qui¬
b ipse pͣsidens. quęq a noxia libertate su¬
o frenans imꝑerio. ad uisionẽ suꝑnȩ pa¬
cis ꝑducit Ferosolima enĩ: uisio pacis
interpretatur: Et bene cũ ad montẽ
oliueti uenisset dñs discipulos qui hȩc
animalia adducerent misit. quia nͣ
nr̃is ad eũ meritis. sed sola ipsius gr̃a
largiente ꝑuenimus: iohanne attestante
qui ait. Et hȩc est caritas. non quasi
nos dilexerunus dm̃ : sed qm̃ ipse pri¬
or dileit nos. Mons nãq oliueti. celsi¬

Expanded text:
cunctis, quae provide gessit, eum persequi quam in eum credere maluerunt, et multum miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum caecitate declinata eorum magis exempla qui fideliter Dominum laudavere, sequamur, et iter ejus mysticum mystica, ut decet, interpretatione scruteAsina et pullus ejus, quibus sedens Hierosolymam venit, utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, simplicia corda designant, quibus ille praesidens quaeque a noxia libertate suo frenans imperio ad visionem supernae pacis perducit. Hierosolyma etenim visio pacis interpretatur. Et bene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius gratia largiente, pervenimus, Joanne attestante, qui ait: Et in hoc charitas est, non quasi nos dileximus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos . Mons namque Oliveti celsi
Abbreviated transcription (Latin):
ine fuisti. & in ualiu̾sti: factussũ in
Om̃s enĩ subsannant me. quia iam olim
loquor uociferans n quitatẽ : & uastita¬
tẽ clamito. Et factus ẽ michi sermo dm̃i
in ob probriũ : & in derisum tota die
Ec dixi. Non recordabor eius: neq lo¬
quar ultra in nomine eius: Et factus
ẽ in corde meo quasi ignis ex estuans.
claususq in ossib meis. Et defeci: ferre
non sustinens. Audiui enim contume¬
lias multorũ: & terrorẽ incircuitu Per

Expanded text:
e fuisti et invaluisti. Factus sum in mnes subsanabant me. Quia iam olim loquor vociferans: iniquitatem et vastitatem clamito. Et factum est mici sermo Domini in obprobrium et in derisu tota die: et dixi non recordabor eius neque loquar ultra in nomine illius. Et factus est in corde meo quasi ignis exestuans claususque in ossibus meis: et defeci ferre non sustinens. Audibi enim contumerias multorum: et terr
Abbreviated transcription (Latin):
natione redemit: qua antiquus ille
hebreoꝵ populus. ꝑ immolationẽ agni
iugũ egyptiȩ seruitutis abiccit: lẽc .x.
Urgo dñs instar agni paschalis ante
quinq dies quã pati inciperet locũ
passionis adut : ut se insinuaret eẽ illã
dequo predirit isaias. Sicut ouis ad
occisionẽ ducet᷑ : & quasi agnus eoram
tondente se obinutescet: & non aꝑier os
suũ. & paulo suꝑias. Ipse autẽ iuilnera

Expanded text:
natione redemit, qua antiquus ille natione redemit, qua antiquus ille Hebraeorum populus immolatione agni jugum Aegyptiae servitutis abjecit. Ergo Dominus instar agni paschalis ante quinque dies, quam pati inciperet, locum passionis adiit, ut se insinuaret esse illum de quo praedixit Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet, et non aperiet os suum . Et pa
Abbreviated transcription (Latin):
appellar qiuoluit. ut etiam ꝑ hoc erudĩ
sic illo uenturũ ꝓphetia olĩ premissa sig¬
nauerat Ante quinq dies paschȩ ueniꝰ¬
re uoluit. sicut ex iohannis ȩuangłio
didicimus. ut eciã ꝑ hoc ostenderet se
esse agnũ immaculatũ. qui peccata tõl¬
leret mundi. Agnus quippe paschalis.
cuius immolatione popłus isrł est ab egyp¬
tia seruitute liberatus. antequinq dies
paschȩ. id est decima luna domũ infer.¬
ri. & ipsa die paschȩ. id est quarta de¬
cima luna ad uesꝑum iussus ẽ un mo¬
lari: significans eũ qui nos suo sangui¬
ne redẽpturus. ante quinq dies pascl ȩ
id est hodierna die. magno precẽdenti¬
ũ sequentiũq populorũ. gaudio ac lau
nũ ꝑ acta die. ubi uẽteris pascͥę sacra.¬
menta hac tenus obseruata consũmauit.
ac noui deinceps obseruanda discipłis
sacram̃ta contradidit. egressus in mon¬
tẽ oliuẽti. tentus ẽ a uidȩis. & mane cru¬
cifixus. ipsa nos die adȩmonica domi¬

Expanded text:
audari voluit, ut etiam per hoc eruditusic illo venturum prophetia olim praemissa signaverat. Ante quinque dies paschae venire voluit, sicut ex Joannis Evangelio didicimus, ut etiam per hoc ostenderet se esse Agnum immaculatum qui peccata tolleret mundi. Agnus quippe paschalis cujus immolatione populus Israel est ab Aegyptia servitute liberatus, ante quinque dies paschae, id est quarta decima luna, ad veest quarta decima luna, ad vesperam jussus est immolari: significans eum qui nos suo sanguine redempturus ante quinque dies paschae, id est, hodierno die magno praecedentium sequentiumque populorum gaudio ac laudmum peracta die, ubi veteris paschae sacramenta hactenus observata consummavit, ac nova deinceps observanda discipulis sacramenta contradidit, egressus in montem Oliveti, tentus est a Judaeis, et mane crucifixus, ipsa nos die a daemoniaca domi
Abbreviated transcription (Latin):
uiris qui erant pacifici mei. & custtidi¬
entes latus meũ: si quomͦo decipiatur
& preualeamus aduersus eũ. & conse¬
quamur ultionẽ ex eo Dñs autẽ me¬
cũ est tanquã bellator fortis iccirco
qui ꝑsecunt᷑ me cadent. & infirmi erunt.
Confundent᷑ uehementer: quia non in¬
tellexerunt ohꝓbriũ sempiternũ qͦđ
nũquã delebitur: Et tudnͣe exercitu¬
ũ. ꝓba tor iusti. qui uides renes & cor:
uide amquȩsi ultionẽ tuã ex eis: tibi
eniͣ reuelaui causam meam Cantate
dño: laudate dñm: quia liberauit ani¬
mã pauperis de manu iniquorũ: Scd̾m

Expanded text:
t pacifici mei et custodientes latus meum. Si quomodo decipiatur et prevaleamus adversus eum: et consequamur ultionem ex eo. Dominus autem mecum est quasi bellator fortis: idcirco qui persecuntur me cadent et infirmi erunt. Confundantur veementer. quia non intellexerunt obprobrium sempiternum quod numquam delebitur. Et tu Domine exercituprobator justi, qui vides renes et cor: Videam, quaeso, ultionem tuam ex eis: tibi enim revelavi causam meam. Cantate Domino, laudate Dominum: quia liberavit animam pauperis de manu malorum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uiam tenebat auaritiȩ : ten¬
at uiam miscđiȩ: Qui ambuli¬
bat ꝑ uiam finctionis : uiam mai¬
teneat puritatis. Ambulemus ben
ꝑfidẽ. ut ꝑueniamus ad speciem:
ubi plenũ erit gaudiũ nr̃m: qua
implebitur inbonis desideriũ nm̃¬

Expanded text:
m tenebat avaritiae, teneat viam misericordiae; qui ambulabat per viam fictionis, viam teneat nunc puritatis. Ambulemus bene per fidem, ut perveniamus ad speciem , ubi plenum erit gaudium nostrum, quia implebitur in bonis desiderium n
Abbreviated transcription (Latin):
tulit dauid frenũ tributi demanuph
listum: & ꝑcussit moab & mensus est
eos funiculo coequans terrȩ. Mensus
ẽ aut duos funiculos: unũ ad occiden¬
ũ: & unũ ad iuificandũ. Factusq
ẽ mo ab seruiens sub tributo. Et ꝑcussi
dauid adezer filiũ roob regẽ soba.
quando ꝓfectus ẽ ut dominaretur
suꝑ flum̃ eufraten. Et captis dauidea
parte eius mille septingentis eqͥtib a&
uiginti milib peditũ: sub neruauit
om̃s iugales curruñ. Dereliquit aut
ex eis een tũ currus Uenit aut̾e syra

Expanded text:
tulit David frenum tributi de manu t percussit Moab et mensus est eos funiculo coaequans terrae mensus est autem duos funiculos unum ad occidendum et unum ad vivificandum factusque est Moab David serviens sub tributo et percussit David Adadezer filium Roob regem Soba quando profectus est ut dominaretur super flumen Eufraten et captis David ex parte eius mille septingentis equitibus et viginti milibus peditum subnervavit omnes iugales curruum dereliquit autem ex
Abbreviated transcription (Latin):
Puersi difficile corrigunt᷑. & stuliorũ i¬
finitus ẽ numerus:¬
ocutus sũ in corde meo: dicens
Ecce magnus effectus sũ. & precessi
sapientia om̃s qui fuerunt ante me in
hierłm. Et mens mea contẽplata tͣ mul¬
ta sapient᷑. & didici: dediq cor meu̾
ut scirẽ prudentia̾ atq doc trina. es.¬
roresq atq stultitiã: & agnoui quod
in his quoq esset labor & afflictio sp̃s.
eoquod in multa sapientia. multasit
indignatio: & qui addit scientiã. addͥt
& laborẽ:
iri ego incorde meo. Uadã & uf¬
fluã delicus. & fruar bonis Eui¬
di quod hoc qͦq esset uanitas Risũ
reputaui errorẽ. & gaudio dixi Nud
frustra deciꝑis : Cogitaui in corde mes

Expanded text:
ultorum infinitus est numerusocutus sum in corde meo, dicens: Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem: et mens mea contemplata est multa sapienter, et didicit. Dedique cor meum, ut scirem prudentiam atque doctrinam erroresque et stultitiam et agnovi quod in his quoque esset labor et adflictio spiritus eo quod in multa sapientia multa sit indignatio et qui addit scientiam addat et laborem ixi ego in corde meo vadam et affluam deliciis et fruar bonis et vidi quod hoc quoque esset vanitas risum reputavi errorem et gaudio dixi quid frustra deciperis cogitavi in corde
Abbreviated transcription (Latin):
do mereri ut plus ÷ ibeat: & plila¬
bendo plus diligat. Iamũt
quo ͤ dnͣm nondicebant: nec tamen cũ
ad huc sic habebant : sicut eũ dñs ꝓmit¬
tebat Et habẽbant ergo. & non habẽbant:
quia quantũ habendus fuerat. non dũ
habebant Nabebant itaq minus. dan¬
dus eis erat amplius Habebant ocul¬
tt. daridus eis fuerat manifeste : quia
& hoc admaius donũ sc̃ĩ sp̃s ꝑtinebat.
ut eis in notesceret quod habebant. De
quo munere apłs loquens ait. Nos aũt
on sp̃m huiꝰ mundi accẽpimus. sed sp̃m
qui ex dõ ẽ: ut sciamus quȩ adõ donã
sunt nobis.¬

Expanded text:
do mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaquo eum Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc sic habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius. Habebant occulte, accepturi erant manifeste: quia et hoc ad majus donum sancti Spiritus pertinebat, ut eis innotesceret quod habebant. De quo munere Apostolus loquens ait: Nos autem non spiritum hujus mundi accipimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis
Abbreviated transcription (Latin):
rguebant autẽ .Ui.¬
illũ om̃s ꝓrrimi sui dicentes.
Nã huius rei causa interfici iussus
es. & uix effugisti mortis imꝑũ.
& iterũ sẽpelis mortuos: Sedto¬
bias plus timens dm̃ qũa regẽ. ra¬
piebat corpora occisorũ. & occulta.¬
bat indomo sua: & mediis noctib
sepeliebat ea Contigit aut̃e ut
quadã die fatigatus a sepultura
ueniens domũ iactasset se iuata
parietẽ & obdormisset: Ex nido hi¬
rundinũ dormienti illi calida ster¬
cora insiderent suꝑ oculos eius.
fieretq cȩcus. Hanc autẽ tẽptati.¬
onẽ ideo ꝑmisit dñs euenire illi.
ut posteris daret᷑ exemplũ patiei¬
tiȩ eius: sicut & sci iõb. uii.

Expanded text:
rguebant autem illum omnes proximi sui dicentes iam huius rei causa interfici iussus es et vix effugisti mortis imperium et iterum sepelis mortuos sed Tobias plus timens Deum quam regem rapiebat corpora occisorum et occultabat in domo sua et mediis noctibus sepeliebat ea contigit autem ut quadam die fatigatus a sepultura veniens domum iactasset se iuxta parietem et obdormisset ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora insiderent super oculos eius fieretque caecus hanc autem temptationem ideo permisit Dominus evenire illi ut posteris daretur exemplum patientiae eius
Abbreviated transcription (Latin):
eũ & duces ꝑ caput tuum. & ꝑ barbam
tuã. Et assumes tibi staterã ponderis.
& dĩuides eos. Tertiã parte igni cõbũ¬
res in medio ciuitatis. urta cõpletiõ¬
nẽ dierũ obsidionis Et assũmens terti¬
ã partẽ concides gladio incircuitu
eius: tertiã uero aliã disꝑges inuentũ.
egladiũ nudabo post eos. Et sumes
inde pa:uũ numerũ. & ligabis eos in
sũmitate pallii tui. Et exẽis rursutol¬
les: & ꝓicies in medio ignis. & cõbures eos
igni. & ex ẽo egrediet᷑ ignis in omnem
domũ isrł.
ec dicit dñs ds̃. Ista ẽ hierusalem
Iin medio gentiũ põsui eã. & incir¬
cuitu eius terras. Et contempsit : idicia
mea. ut plus esset immpia quã gentes.
& precepta mea ultra quã terrȩ quȩ incir¬
cũitu eius sunt. Iudicia enĩ mea ꝓiece̾runt:
& in pͣceptis meis ñ ambulauẽrunt: iccirco
hȩcdicit dñs ds̃. Quia suꝑastis gentes quȩ

Expanded text:
eum et duces per caput tuum et per barbam tuam et adsumes tibi stateram ponderis et divides eos tertiam partem igni conbures in medio civitatis iuxta conpletionem dierum obsidionis et adsumens tertiam partem concides gladio in circuitu eius tertiam vero aliam disperges in ventum et gladium nudabo post eos et sumes inde parvum numerum et ligabis eos in summitate pallii tui et ex eis rursum tolles et proicies in medio ignis et conbures eos igni ex eo egredietur ignis in omnem domum Israhel haec dicit Dominus Deus ista est Hierusalem in medio gentium posui eam et in circuitu eius terras et contempsit iudicia mea ut plus esset impia quam gentes et praecepta mea ultra quam terrae quae in circuitu eius sunt iudicia enim mea proiecerunt et in praeceptis meis non ambulaverunt idcirco haec dicit Dominus Deus quia s
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ab ominationes tuas .iii¬
deo patres comedent filios in medio tui:
& filii comedent patres suos. Et faciam in
te iudicia: &uentilabo uniuersas reliquias
nib offensionib tuis. & in om̃ib ab ominatio¬
nib tuis: ego quoq confringã & non parcet
oculus meus. & non miserebor Tertia tui
pars peste moriet᷑. & fame consumetur in
medio tui: & tertia tui pars gladio cadet
incirciuitu tuo:¬

Expanded text:
bominationes tuas ideo patres comedent filios in medio tui et filii comedent patres suos et faciam in te iudicia et ventilabo universas reliquias nibus offensionibus tuis et in omnibus abominationibus tuis ego quoque confringam et non parcet oculus meus et non miserebor tertia tui pars peste morietur et fame consumetur in medio tui et tertia tui pars gladio cadet in circuitu tuo
Abbreviated transcription (Latin):
do. uisibilia contempnendo. atq:
appetitũ carnis refrenando redea¬
mus ꝑ aliam ergo uiã ad regio¬
nẽ nr̃am regredimur: qm̃ qui a
paradysi gaudus ꝑ delectam̃ta dis¬
cessimus : ad hȩc ꝑ lamenta reuo¬
caniur. Unde necesse ẽ fr̃s Rm̃i¬
ut semꝑ pauidi semꝑq suspecti.
ponamus ante oculos cordis hinc
culpas erroris: illinc iudiciũ extre¬
mȩ districtionis. Pensemus quam
districtus iudex ueniat. qui iudi¬
ciũ minat᷑ & latet. Terrores pecca¬
torib intentat . & tamen sustinet.
Et iccirco uenire citius differt: ut
minus inueniat quos condampnet:¬
Puniamus fletib culpas : & cũ psal¬
in confessione Uoluptatũ ergo fal¬
latia nos nulla decipiat: nulla uana
lętitia seducat: In proximo cͣnãq
uidex. qui dicit: Ue uobis qui ride¬
tis nune : quia lugebitis & flebitis:
Hinc enĩ salomon ait: Risus dolo¬
ri miscebitur : & ex trema gaudii luc¬
tus occupat. Hinc iterũ dicit. Risũ

Expanded text:
do, visibilia contemnendo, atque do, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec per lamenta revocamur. Unde necesse est, fratrut semper pavidi semperque suspecti ponamus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condpas, et cum Psalin confessione . Voluptatum nos ergo fallacia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum
Abbreviated transcription (Latin):
gitationes carnis ꝑ sc̃a orationũ studia
in ara cordis incendimus. ut suaue
aliquid dõ ꝑ cęleste desideriũ redo¬
lere ualeamus Mirrã offerimus:
sicarnis uitia ꝑ abstinentiam morti¬
ficamus. ꝑ myrrã nãq ut diximus
agitur. ne mortua caro putrefiat.
cõputrescere ẽ : carnales homines in
stercore luxuriȩ uitã finire Mtrrã
ergo dõ offerimus : quando hoc mor¬
tale corpus aluxuriȩ putredine. ꝑ
condimentũ continentiȩ custodimus
Magnũ uero nobis aliquid magi in¬
nuunt: quod in regionẽ suã ꝑ aliã
uiam reuertunt᷑. In eo nãq quod
ammoniti faciunt: nobis ꝓfecto in¬
sinuant quid faciamus: Regio qͥp¬
pe nr̃a paradisus ẽ: ad quã iħũ cog¬
nito redire ꝑuiam qua uenimus pro¬
hibemur: A regione & enĩ nr̃a. suꝑ¬
biendo. in obediendo. uisibilia sequen¬
do. cibũ uetitũ gustando discessimus.
seil ad eã necesse ẽ ut flendo. obedien¬

Expanded text:
gitationes carnis per sancta operationum studia gitationes carnis per sancta operationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur, ne mo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obedien
Abbreviated transcription (Latin):
ut hunc ubiq regnare fatȩamur:
Offeranus thus : ut credamus qͦd
is qui in tẽpore apparuit : ds̃ ante
tempora extitit Offeramus myr¬
ram: ut eũ quẽ credimus insua diui¬
nitate impassibilẽ. credamus etiã
in nr̃a fuisse carne mortalẽ: quã¬
uis in auro thure & mirra intelli¬
gi & aliud potest Auro nãq sapi¬
entia designatur : salomone attes¬
tante qui ait: Thesaurus desidera¬
bilis. requiescit in ore sapientis: Thu¬
re aut̃ quod dõ incenditur. uirtus
orationis exprimit᷑. psalmista testan¬
te qui dicit Dirigat᷑ oratio mea:
sicut incensum in conspectu tuo. ꝑ
myrram uero. carnis nr̃ȩ mortifi¬
catio designatur. Unde & sc̃a ȩceła
desuis oꝑariis usq ad mortẽ pro
dõ certantib dicit Manus meȩ.
distillauerunt myrrã Nato ergo
regi aurũ offerimus : si in conspec¬
tu illius claritate suꝑnę sapientię
resplendemus: Thus offerimus : si co¬

Expanded text:
ut hunc ubique regnare fateamur; ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibdistillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus, thus offerimus, si co
Abbreviated transcription (Latin):
ti. in seruitute moriant᷑ Hȩc desti¬
la breuiter diximus. ne mathema¬
ticorũ stultitiã indiscussã preters¬
se uideamur. Magi uero aurũ. thi
& myrrã deferunt. Aurũ quippe
regi cõngruit: thus uero indĩ saci¬
ficio ponebat᷑ : myrra autẽ mortu¬
orũ corpora condunt᷑. Eũ ergo ma¬
gi quem adorant. etiam mysticis
munerib predicant. auro regem.
chure dm̃. myrra mortalẽ. Sus
uero non nulli heretici. qui hunc
dm̃ credunt : sed libiq regnare
nequaquã credunt. Hi ꝓfecto eithi
offerunt : sed offerre etiam aurũ
nolunt Et sunt non nulli qui huns
regem existimant. sed dm̃ negant.
Hi uidelicet ei aurũ offerunt: sed
offerre thus nolunt Et sunt non¬
nulli qui hunc & dm̃. & regem fa¬
tentur : sed assũpsisse carnẽ m̾or¬
talem negant: Hi nimirũ ei aurũ
& thus offerunt. sed offerre myrrã
assũptę mortalitatis nolunt: Nos
itaq nato dño offeramus aurũ:

Expanded text:
ti, in servitute moriantur. Haec de steti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum,
Abbreviated transcription (Latin):
constellatio ꝑ mutatur: necesse iam
erit ut tõt dicantur fata. quot sunt
membra nascentiũ: Fateri etiam ma¬
thematiei solent. quod quisqͥs signo
aquarii nascitur . in hac uita piscato¬
ris ministerium sortiatur. Piscatores
uero ut fertur. getulia non habet.
Quis igitur dicat quia nemo illic
in stella aquarii nascitur : ubi pisca¬
tor om̃imodo non habetur : Rursũ
quos nasci signo librȩ asserunt. trapt¬
ietas futuros dicunt. Et traperetas.
multarũ gentiũ ꝓuntiȩ ignorant.
Fateant᷑ ergo necesse est aut hoc ines
signũ de esse : aut effectũ fatalem
nullo modo habere In ꝑsarũ quoq
francorũq terra. reges ex gẽnere
ꝓdeunt: Quib profecto nascen¬
tib quis estimet quanti eisdem
momentis horarũ ac temporũ ex
seruili conditione nascuntur: Fi
tamen regũ filiĩ uno eodemq sidt¬
re cũ seruis nati. ad regnũ ꝓfici¬
unt : cum serui qui secũ fuerant na¬

Expanded text:
constellatio permutatur, necesse jam constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geni
Abbreviated transcription (Latin):
mus quib de eadẽ̾ stella dicitur. usq
dũ ueniens staret supra ubi erat pu¬
er : dũ non puer ad stellã. sedstella
ad puerũ cucurrit: si dici liceat. ñ
stella fatũ pueri. sed fatũ stellȩ is
qui apparuit puer fuit. Sed absit
afideliũ cordib : ut esse aliquid fa
tũ dicant. Uitã quippe hominum
solus hanc conditor qui ereauit
amministrat Neq enĩ propter
stellas homo. sed stellȩ propter ho¬
minẽ factȩ sunt Et si stella fatũ
hominis dicitur : ipsis suis minis¬
erte cũ iacob de utero egredi¬
cus prioris fr̃atris plantã tene¬
egredi potuit : nisi & subsequens in¬
choasset: Et tamͣ cũ uno tempore eo¬
deniq mom̾̃to utrũq mater funderit.
non una utriusq uitȩ ęqualitas fuit:
Sed adhȩc solent mathematici respon¬
dere : quia uirtus constellatiõnis
in ictu pungentis ẽ. Quib ediuerso
nos dicimus : quiã magna est mora
natiuitatis. Sĩ igit᷑ inictu puncti

Expanded text:
mus, quibus de eadem stella dicitur: Usque mus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed a fidelium cordibus absit ut aliquid esse fatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis miniserte cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneegredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti
Abbreviated transcription (Latin):
er inueniretur postulat: Ad orare
uelle se simulat : ut quasi hunc si¬
in uenire possit extinguat Sed qͣn¬
ta est humana malitia: contra con¬
siliũ diuinitatis. Scriptũ quippe
ẽ Non ẽ sapientia. nonẽ prudentia.
non est consiliũ contra dm̃. Nam ea
quȩ apparuit magos stella ꝑduxit.
Natũ regẽ repperiunt : munera
detulerunt. & ne redire ad herodẽ
debeant. in somnis ammonentur.
Sicq fit : ut iħm quẽ quęrithero¬
des. inuenire non possit Cuius ꝑsona
qui alii quã hipochritę designant᷑:
Qui dũ ficte quęrunt: inuenire do¬
minũ nũquã merentur. Sed intͣ
hȩc sciendũ ẽ quod priscillianistę he¬
retici. nasci unĩquẽq hominem
sub constitutionib stellarũ putant:
& hoc in adiutoriũ sui erroris assu¬
munt qͦđ noua stellaexut. cũ dñs
incarne a p̾paruit . cuius fuisse fa¬
tũ eandẽ quę apparuit stellam pu¬
tant. Sed si euan głii uerba pensa¬

Expanded text:
er inveniretur postulat, adorare er inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensa
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ad dãpnationis suȩ cumulur
eũ quẽ natũ despiciunt: nasciturũ
ante pręscierunt Et nonsolũ quia
nasceret᷑ nouerant : sed etiam ubi nas¬
ceret᷑ Nam ab herode requiiti. locũ
natiuitatis eius exprimunt: quẽ scrip¬
turȩ auctoritate didicerunt: & testi¬
moniũ ꝓferunt quod bethleem ho¬
norari natiuitate noui ducis osten¬
ditur. ut ipsa eorũ scientia & illis fi
eret testimoniũ dãpnationis: & no¬
bis ad adiutoriũ credulitatis Quos
profecto bene isaac cũ iacob filiũ suũ
benediceret designauit : qui & cali¬
gans oculis & ꝓphetans. in presenti
filiũ non ludit: cui tam̃ multa in
posterũ pͣdixit: quia nimirũ iudai¬
cus popłus ꝓpheciȩ spũ plenus & cȩ¬
cus. eũ de quo multa infuturo pͣdrẽ.
in presenti positũ non agnouit. Lc. x.ĩ¬
ed natiuitate regis nr̃i cognita.
herodes ad callida argumenta
conuertitur: Ne terreno regno
priuaretur: Fenuntiari sibi ubi pu¬

Expanded text:
etiam ad damnationis suae cumulum, etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostendieret testimonium damnationis, et nobis adjutorium credulitatis. Judaicum populum bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit, quia caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi pu
Abbreviated transcription (Latin):
predicarent: Ee. xͦ.¬
ed in om̃ib signis quȩ uel nascen¬
te dño uel moriente monstrata
sunt. considerandũ nobis est quan¬
ta fuerit inquorundam iudeorũ
corde duritia. quȩ hunc nec ꝑ pro¬
phetiȩ donũ. nec ꝑ miracula agnouit:
Omĩa quippe elementa. auctorem
suũ uenisse testata sunt Ut enĩ de
his quȩdam usu humano loquar:
dm̃ hunc cęli cognouerunt. quia
protinus stellam muiserunt. Marecog¬
nouit: quia sub plantis eius se palpa¬
bile p̾buit: Terra cognouit: quia
eo moriente contremuit: Sol cogno¬
uit: quia lucis suȩ radios abscondit:
Sara & parietes agnouerunt: quia
tempore mortis eius scissa sunt. Infer¬
nus agnouit: quia hos quos tenebat
mortuos reddidit Ft tamen hunc
quẽ dm̃ om̃ia insensibilia elementa
senserunt. adhuc infideliũ uidȩor
corda dm̃ esse minine cognoseunt.¬
& duriora saris. scindi ad penitendũ
nolunt: eũq confiteri abnegant.
quẽ elem̃ta ut diximus aut signis
aut scissionib dm̃ clamant. Qui

Expanded text:
praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
dõ est sacrificiũ : afflictio contra pec¬
catũ: psalmista testante quidicit:
Sacrificiũ dõ sp̃s contribulatus:
Peccata nr̃a preterita inbaptismatis
ꝑceptione laxata sunt: & tamen post
baptisma multa cõmisimus. sed laua¬
ri itũ baptismatis aqua non possu¬
mus Quia ergo & post baptismũ
inquinauimus uitã. baptizemus la¬
crinus conscientiã : quatinus regio¬
nẽ nr̃am ꝑ aliã uiã repetentes. qui
ex ea bonis delectati discessimus: ad
eam malis amaricati redeanus:¬

Expanded text:
 sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
mundus appareat natus ex mulie¬
te. iure timuit homo quãuis sc̃s
natus tamen ex muliere. & ob id
aculpac macula non immunis.
baptizare dñm. quẽ ex uirgine na¬
tũ nouerat nullam ꝓrsus habere
maculã culpȩ. Sed quia uera hu
militas ipsa est quã obedientia co¬
mes non deserit : quod prius offici

Expanded text:
mundus appareat, natus ex muliemundus appareat, natus ex muliere ? Jure timuit, homo quamvis sanctus, natus tamen ex muliere, et ob id a culpae macula non immunis, baptizare Dominum, quem ex virgine natum noverat nullam prorsus habere maculam culpae. Sed quia vera est humilitas ipsa, quam obedientia comes non deserit, quod prius offici
Abbreviated transcription (Latin):
bat et̃ dicens: Ego ate debeo bapti¬
Mars: & tu uenis adme : Expauit
illũ ad se uenisse. ut baptuaretur
aqua. cui nulła inerat quȩ baptismo
tergeretur culpa: inmo qui ꝑsui grãm
sp̃s cunctã eredentib mundi tolle¬
ret cul pã Unde recte intelligitur
quod hic dicit iohannes. ego ate de¬
beo baptizari. hoc esse quod apud
euangelistam iohanne̾ illo ad se ue¬
niente dixisse narratur. Fecc agntis
dĩ: ecce qui tollit peccata mundi:
b illo enĩ debemus om̃s łc xii.¬
baptuari. qui ad hoc uenit in
mundũ. ut peccata tolleret mun¬
di. Ab illo debuit ipse iohannes bap¬
tixari : idest apeccati originalis con¬
tagione mundari: Qui qũauis nul¬
lo inter natos mulierũ minor. tam̃
quasi natus ex muliere culpe neuo
non carebat: ideoq cũ cȩteris mulie¬
rũ natis. ab eo qui natus ex iurgine
d̃ incarne apparuit. opus habebat
ablini. Qm̃ ergo scriptũ est quid
est homo ut immaculatus sit. &ut

Expanded text:
bat eum dicens: Ego a te debeo baptibat eum dicens: Ego a te debeo baptizari et tu venis ad me? Expavit illum ad se venire, ut baptizaretur aqua, cui nulla inerat quae baptismo tergeretur culpa, imo qui per sui gratiam spiritus cunctam credentibus mundi tolleret culpam: unde recte intelligitur quod hic dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse, quod apud evangelistam Joannem, illo ad se veniente, dixisse narratur, Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ab illo enim debemus omnes baptizari, qui ad hoc venit in mundum ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Joannes baptizari, id est, a peccati originalis contagione mundari. Qui quamvis nullo inter natos mulierum minor, tamen quasi natus ex muliere culpae naevo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex Virgine Deus in carne apparuit opus habebat ablui. Quoniam ergo scriptum est: Quid est homo ut immacuculatus sit, et ut
Abbreviated transcription (Latin):
descendentẽ suꝑ eũ sp̃ni: prȩceteris mo¬
talib uidere ꝓmeruit. Lc &¬
erũ quia breuit᷑ ista prelibauimꝰ
latius iam cuncta ex posituri. ip¬
sũ sacrę lectionis uideamus exordiũ:
anxia necessitate abluendi aliciuus
sui peccati cõpulsus. qui peccatũ non
fecit. nec inuentus ẽ dolus inore eus
sed pia dispensatione abluendi om̃ĩs
nr̃i contagionẽ peccati. qui in mul¬
tis offendimus. Et si dixerimus qua
peccatũ non habemus. nos ipsos sed¬
cimus: & ueritas in nobis noneͣ: xi.
Senit baptizari in aquis. ipsarum
conditor aquarũ : ut nobis qui in
iniquitatib concepti. & indelictis
sumus generati. secundȩ natiuitati
tendum insinuaret mysteriũ. Digna¬
tus eͣ lauari aquis iordanicis. qui
erat mundus asordib cunctis : ut
ad deluendas nr̃oꝵ sordes scelerum.
om̃iũ fluenta sc̃ificaret aquarũ:
Sed quia humillimã dñi dispensa¬
tionẽ exlectione euangłica cogno¬
uimus: etiã serui humillimã obę¬
dientiam sollicita intentione iu

Expanded text:
 eum Spiritum prae caeteris mortalibus videre promeruit. Verum quia breviter ista praelibavimus, latius jam cuncta exposituri ipsum sacrae lectionis videamus exordium. anxia necessitate abluendi alicujus sui peccati qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi omnis nostri contagionem peccati, qui in multis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundae nativitatistendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, etiam servi humillimam obeditionem soll
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ nobis & indño & inseruo dat
ꝑfectȩ humilitatis exemplũ: Indño
quidem : quia cũ sit dñs. nonsolũ ab
homine seruo baptizari. sed etiam ipse
adhunc baptizandus uenire digna¬
tus est. Inseruo autẽ : quia cũ sciret
prȩcursorẽ se ac baptistã sui saluato
ris destinatũ. memor tamen ꝓprię
fragilitatis. iniunctũ sibi humiliter
ex cusauit officiũ: dicens Ego ate de¬
beo baptizari : & tu uenis adme.Se
homines instruendos humilis apparu¬
it. mox adõ patre quantũ suꝑ homi
ne quod creatũ ẽ. emineret apparuit
uoce delapsa adeũ huius modi a mas¬
nifica gła: hic est filius meus dilectꝰ
in quo michi cõplacui. & fidelissimus¬

Expanded text:
magnum nobis et in Domino et in servo dat perfectae humilitatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excusavit officium, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Shomines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patre quantum super homne quod creatum est emineret, apparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi co
Abbreviated transcription (Latin):
aut dõ referat laudes : aut suas in¬
dicet passiones. cũ abel sanguis cla¬
met adcelũ. aut occisorũ animę
ab altari uociferent᷑ ad dm̃ . Lc uii.¬
ontulit martiriũ laudẽ : quib
Anegauerat natura sermone̾ Licu

Expanded text:
aut Deo referat laudes, aut suas inaut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura
Abbreviated transcription (Latin):
delictorũ non nouerat crimen. Dignꝰ
adignis laudatur : & in nocens in no¬
centiũ testimonio predicatur. Acci¬
piunt enĩ axp̃o. & reddunt: conse¬
cuntur & referunt. Uno enĩ tempo¬
re & qui dederat recipit: & qui acce¬
perat reddit Uno inquã tempore
sua xp̃o redduntur: dũ eius laudes
illi ab infantib referunt᷑: Diximus
delaude infantũ : quid delactentiũ
laudib ꝓferemus. quorũ laudem
in uenire non possumus: nisi eos
ipsos qui laudauerint nouerimus:
Qui sint. ubi sint. quã laudẽ in tu¬
lerint quęro: qui loqui non norant.
Neq enĩ ętas illa poterat nosse. quod
natura non dederat : aut celebra¬
ri atalib poterat. quod institutio
de negabat. Dicunt nãq laudes
dño. trucidati abherode: lactentes
loquuntur sanguine. quod lingua
non possunt. Passione canunt. qͥđ
sermone non norunt. Occisi predicant.:
quod uiui non poterant. Nec nouũ
quid dicitur : ut innocens sanguis

Expanded text:
delictorum non noverat crimen. Dignus delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens innocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
ab infantib sermo : sc̃is laudib
xp̃i. In głam dñi : prim̃ã uocem ap¬
periunt in nocentes. Fiunt diserti lau¬
de : qui fuerant imꝑiti sermone. Of¬
ferunt dño primitias linguȩ: nouos
oris immolant fructus. uerborum
principia libant. Infantia enĩ quȩ
ꝑȩtatẽ loqui non poterat. glorias
đo cũ gaudio resonabat. Ili runt
laudare.xp̃m : qui lõqui non norant:
fiunt periti laude : qui fuerant imꝑiti
sermone. Ostendunt laudib dnm: suf¬
fragiis predicant xp̃m. Fiunt interea
pueri sine magistro diserti: doctisi¬
ne doctore : periti srie eruditore:
Agnoscunt xp̃m : predicant dñm.
non quẽ ꝑsuasio humana docuerat.
sed quẽ diuinitas innocentib inspi¬
rabat. Cessant enĩ humana. cũ diuina
tractant᷑: quia humana ipsa ꝓdesse
non poterunt: nisi diuinorũ solatio
ecesse est enͣi terrena succũbere.
cũ celestia predicant᷑ : naturalia
silere. cũ uirtutes loquuntur. frigit᷑
itaq infantiũ ętas in laudem : quȩ

Expanded text:
ab infantibus sermo sanctis laudibus Christi. In gloriam Domini primam vocem aperiunt innocentes. Fiunt diserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffragiis praedicant Christum. Fiunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnoscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio Necesse est enim terrena succumbere, cum coelestia praedicantur; naturalia silere, cum virtutes loquuntur. Erigitur itaque infantium aetas in laudem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
solari. ut qui scłm morte uicerunt
rursus ad scli certamina secum
toleranda redeant . quiͣ. nimirũ
non sunt ultra reuocandi in mundũ
decuius erũpnis semel euaserunt.
coronandi ad xp̃m Rachel nãq
quȩ ouis aut uidens dm̃ dicitur.
ȩccłam figurate demonstrat: cuius
tota intentio. ut uidere dm̃ mere
atur inuigilat. Et ipsa ẽ ouis cen¬
tesim a quã pastor bonus relictis
in cęlo nonaginta nouẽ ouib an¬
głicarũ uirtutũ. abut quȩrere
interra: inuentãq suis imposuit
humeris: & sic reportauit ad gregẽ.

Expanded text:
solari ut qui saeculum morte vicerunt, solari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate demonstrat, cujus tota intenatur, invigilat, et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus, relictis in coelo nonaginta novem ovibus, angelicarum virtutum, abiit quaerere in terra, inventamque suis imposuit humeris, et sic reportavit ad gregem.
Abbreviated transcription (Latin):
posse auferri : sed eos ueraciter con¬
testari: quia siue uiuimus dño
uiuimus : siue morimur dño mori¬
mur: Siue enĩ uiuimus. siue mori¬
uod iuxta uaticiniũ hieremiȩ
uox in rama id est in excelso
audita ẽ ploratus & ululatus. ma¬
nifeste denuntiat luctũ sc̃ȩ ȩccłȩ
quo de iniusta membrorũ suorũ
nece gemit. non ut hostes garriunt
in uacuũ cedere : sed usq ad soliũ
thomartyris abel. ita etiam sangui¬
nem cȩterorũ martyrũ de terracla¬
mare ad dñm. iuxta illud uirisapi¬
entis: Non despiciet preces pupilli.
nec uiduam si effudat loquelam ge¬
mitus. Nonne lacrimȩ uiduȩ ad
max illam descendunt: & exclama¬
tio eius. suꝑ deducentẽ eas: Amaxil¬
la ciũ ascendunt usq ad cęlũ. &
d̃is ex auditor non delectabitur in
illis. Quod rachel plorasse dicitur
filios suos. nec uoluisse consolari.
quia non sunt. significat ȩccłam
plorare quidem scoꝵ dehoc scło
ablationẽ : sed non ita uelle con¬

Expanded text:
posse auferri, sed eos veraciter conposse auferri, sed eos veraciter contestari: Quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus sive moriuod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad solium rotomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle con
Abbreviated transcription (Latin):
Rm̃i euangłu lectio recitata: in
qua tancu om̃iũ xp̃i martyrũ pre¬
ciosa est mors designata. Quod enĩ
paruuli occisi sunt : significat ꝑhu
militatis meritũ ad martyru ꝑue¬
niendũ głam : & quia nisi conuer¬
sus fuerit quis & effectus ut paruu¬
lus : nͣ possit animã dare pro xp̃o:
Quod inbethleem & in om̃ib finibus
eius occisi sunt: ostendit non solũ
in iudȩa unde ęccłȩ cępit origo. sed
& in omͣib eiusdem ȩccłȩ finib qua¬
cũq ꝑ orbem diffusa est. ꝑsccutionẽ
seuiturã ꝑfidorũ : & piorũ patientiã
esse coronandã. Quia bimi occisi
sunt: doctrina & operatione ꝑfec¬
tos indicant. Quia uero infra. sim¬
plices uel idiotas. fidei tamen non
fictȩ constantia fortes ȩque denun¬
tiant. Quod illi quidem occisi sunt
sed xpͣc qui querebatur uiuens
euasit : insinuat corpora quid em
ab impus posse perimi: sed xp̃m
pro quo ꝑsecutio tota sęuit. nulla¬
tenus eis uel uiuentib uel occisis

Expanded text:
mi, Evangelii lectio recitata, in qua tamen omnium Christi martyrum pretiosa mors est designata. Quod enim parvuli occisi sunt, significat per humilitatis meritum ad martyrii perveniendum gloriam, et quia nisi conversus fuerit quis, et effectus ut parvulus, non possit animam dare pro Christo. Quod in Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unde Ecclesiae coepit origo, sed et in omnibus ejusdem Ecclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod ilsed Christus, qui quaerebatur, vivens evasit, insinuat corpora quidem martyrum ab impiis posse perimi, sed Christum, pro quo persecutio tota saevit, nullatenus eis vel viventibus, vel occisis
Abbreviated transcription (Latin):
cęlũ. Probat nouos exercitus xp̃c.
rudes milites signat: legiones lactea¬
tes uictoria ꝑ petrata coronat. Fiunt
ꝓ xp̃o uictores : qui ȩtate fuerant
coȩquales. Fiunt inquã infantessie
certamine fortes: sine pugna uicto¬
res. Norunt uincere : qui pugnare
non norant. Existunt uictoriȩ con¬
potes : qui fuerant ȩ̨tate imbelles.
Mercantur pęna martyriũ : głam
sanguine cõparant: ęternã uita tẽ¬
porali morte cõmutant: Nec timuis
ȩtas illa mortẽ. nec horruit: timere
enĩ non potuit. quȩ timere non nols
Trans mittit infantes infans xp̃c ad
cglũ : offert noua exenia patri.
primitias fructuu̾ ex hibet genito¬
ri. Ostendit futurã fecundissimam
messeni : dũ insemine tantã exhibet
ubertatẽ. Derisit se derisit hosti¬
lis immanitas: quȩ putauit tur¬
bare posse consiliũ dĩ. głam xp̃i.
lit infantib multis martyriũ.
dũ infantẽ quęrit occidere xp̃m
Prestat hostis dũ nocet: beneficiũ

Expanded text:
coelum. Probat novos exercitus Christus, coelum. Probat novos exercitus Christus, rudes milites designat, legiones lactentes victoria perpetrata coronat. Fiunt pro Christo victores, qui aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, sine pugna victores. Norunt vincere, qui pugnare non norant. Existunt victoriae compotes, qui fuerant aetate imbelles. Mercantur poena martyrium, gloriam sanguine comparant, aeternam vitam temporali morte commutant. Nec timuit aetas illa mortem, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis immanitas, quae putavit turbare posse consilium Dei, gloriam Chrlit infantibus multis martyrium, dum infantem quaerit occidere Christum. Praestat hostis dum nocet, beneficium