comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beatissima femina reclusa esset in cellula
audiuit fletũ de monacha: et signi tac¬
tu uenientẽ quid illud esset interrogat.
Que mortuã sororem nunciauit in fantilã.
et frigida qua lauaretur aqͣ. paratã esse iam
calidam. Condolens scã: tunc ĩperat ut ca¬
dauer ipsius suã deferret in cellulã. Quo
sibi deportato. excepit manu prõpria: reclau¬
sa post se mox ianua. iubens longe discedere.
ne quis sentiret qͥd ageret. S quod occulte
gessit: celare dui non potuit. Inter hec dũ
defuncte exsequie p̃pararentur: fere per
horas septẽ mortue tractat corpusculum.
S xp̃o uidente fidem cui negare ñ potuit.
reddita prorsus salute surgit hec ab oraci¬
one. resurgit illa de funere. Et se tunc sub¬
leuat uetula. cum reuixisset infantula.iu.
Quam tactu iterũ signi letificata reddit
uiuam: quã flens acceperat mortuã. Coms
inemoretur et illud nobile factũ. Per som¬
nium tribunꝰ fisci cognom̃to domolenus.

Expanded text:
beatissima femina reclusa esset in cellula, beatissima femina reclusa esset in cellula, audivit fletum de monacha et signi tactu venientem, quid illud esset, interrogat. Quae mortuam sororem nuntiavit infantulam et, frigida qua lavaretur, paratam esse iam calidam. Condolens sancta tunc imperat, ut cadaver ipsius suam deferret in cellulam. Quo sibi deportato, excepit manu propria, reclausa post se mox ianua, iubens longe discedere, ne quis sentiret, quid ageret; sed, quod occulte gessit, celare diu non potuit. Inter haec, dum defunctae exsequiae praeparentur , fere per horas septem mortuae tractat corpusculum. Sed Christo vidente fidem, cui negare non potuit, reddita prorsus salute, surgit haec ab oratione, resurgit illa de funere, et se tunc sublevat vetula, cum revixisset infantula. Quam, tacto iterum signo, laetificata reddit vivam, quam flens acceperat mortuam. 38. Commemoretur et illud nobile factum. Per somnium tribunus fisci cognomento Domolenus
Abbreviated transcription (Latin):
morbus uestigiũ. Nam que credebatur
deferri p̃ceps ad tumulũ leuat ad cursum
de lectulo: ut olei testimoniũ odor inesset
capitis. et uentris nulla ꝑnicies. Proferatur
in medio: quo gratuletur regio. Quadã
uice obumbrante iam noctis crepusculo
inter corollas et citharas dũ circa monas¬
terium a secularib multo fremitu can¬
taretur. et sc̃a duabus testib ꝑorasset
diutius: dicit quedam monacha sermo¬
ne ioculari. Domina. recognoui unũ de
meis canticis: a saltantib predicari. Cui
respondit. Grande est. si te delectat con¬
iunctã religioni: audire odorem seculi.
Adhuc soror ꝓnunciat. Uere domina duo
et tria hic modo de meis canticis audiui
que tenui. Scã respondit. Teste deo me
nichil fateor audisse modo. seculari de
cantieo. Unde manifestũ est ut carne licet
in seculo: mente tamen esset in celo. Predice¬
tur in laude xp̃i: more beati martini tem¬
pore p̃senti. antiqui norma miraculi. Cũ

Expanded text:
morbus vestigium. Nam quae credebatur morbus vestigium. Nam quae credebatur deferri praeceps ad tumulum, levat ad cursum de lectulo, ut olei testimonium odor inesset capitis et ventris nulla pernicies. 36. Proferatur in medio, quo gratuletur regio. Quadam vice, obumbrante iam noctis crepusculo, inter coraulas et citharas dum circa monasterium a saecularibus multo fremitu cantaretur, et sancta duabus testibus perorasset diutius, dicit quaedam monacha sermone ioculari: 'Domina, recognovi, unam de meis canticis a saltantibus praedicari'. Cui respondit: 'Grande est, si te delectat coniunctam religioni audire odorem saeculi'. Adhuc soror pronuntiat: 'Vere, domina, duas et tres hic modo meas canticas audivi quas tenui'. Sancta respondit: 'Teste Deo, me nihil audisse modo saeculare de cantico'. Unde manifestum est, ut carne licet in saeculo, mente quod tamen esset in caelo. 37. Praedicetur in laude Christi more beati Martini tempore praesenti antiqui norma miraculi. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tissime. cũ sibi filii nascerent᷑. quos ut ui¬
deret mox et ꝑderet. et cogitaret sepelire:
mater tristis dum pareret exanimẽ infan¬
tulum. lacrimosi parentes iactant in scẽ
cilicium. Qui saluberrimã uestem moxut
panni nobilis attigit. ad officiũ uitale re¬
dit infans de funere: et rubens leuat de
pallio. pallor uicinus ad tumulũ. Quis
numeret mirabilia: que xp̃i misericors
oꝑatur clemencia: Animia monacha dũ
tanto y dropis morbo tumefacta tenderet᷑
ut salus esset in ultimo. et deputate sorores
spectarent quo momento exalaret sp̃m:
uisa est illi per soporem cũ ueneranda ab¬
batissa beata radegundis in balneo sine
liquore nudam iuberet descendere. Deinde
manu beata uisa est oleum egrote super
caput effundere: et noua ueste contegere.
Quo ꝑacto misterio. euigilante de sopore
de morbo nichil apparuit: ita ut nec sub¬
sudasset. et intus aqua consũpta sit. Quo sub
nouo miraculo. non reliquit in utero nec

Expanded text:
tissime . cum sibi filii nascerentur quos| ut uitissime . cum sibi filii nascerentur quos| ut uidiret mox perderet et comater tristis, dum pareret, exanimem infantulum lacrimosi parentes iactant in sanctae cilicium. Qui saluberrimam vestem mox panni nobilis attigit, ad officium vitale redit infans de funere, et rubens levat de pallio pallor vicinus ad tumulum. 35. Quis numeret mirabilia, quae Christi misericors operatur clementia? Animia monacha dum tanto hydropis morbo tumefacta tenderetur, ut salus esset in ultimo, et deputatae sorores spectarent, quo momento exhalaret spiritum, visa est illi per soporem cum veneranda abbatissa beata Radegundis in balneo sine liquore nudam iuberet descendere. Deinde manu beatae visa est oleum aegrotae super caput effundere et nova veste contegere. Quo peracto mysterio, evigilanti de sopore de morbo nihil apparuit, ita ut nec subsudasset, et intus aqua consumpta sit. Quo novo sub miraculo non reliquit in utero nec
Abbreviated transcription (Latin):
scã p̃cante. aduersarius rugiens. per aurẽ
egrediens: inuasum uasculũ deserit. Muli¬
er eũ marito: sospes redit hospiciũ. Nec
illud p̃tereatur: qd̾ est actũ simillimum.
Rogat beatissima de loco suo euelli arbo¬
rem ualidã lauri. et ad suã cellã ꝓiocundi¬
tate. tranfferri. Quo facto tͣnsplantata
non adherente radice. fit tota foliis arida.
Cui abbatissa ioculariter imputat. nisi
exoraret ut arbor terre adhereret: se de
cibo suspenderet. Qd̃ non inaniter dictũ
est. Nam sc̃a intercedente: folus ramis
radice. laurus siccata reuiruit. De mona¬
chab quedam sibi familiarior. cuius ex
humore sanguis contexerat oculũ. appre¬
hensa herba absincii quã sc̃ã circa pectus
ut refrigeraret habuerat: cũ suꝑ oculum
posuit dolor et cruor mox effugit: et
de uiriditate herbe puritas lucis emicu¬
it. Reuocetur memorie: qd̾ tacitũ pene
preteriit. Anderedus dilectuꝰ eiusdem bea¬

Expanded text:
 sancta| precante aduersarius rugiens . per aurem  sancta| precante aduersarius rugiens . per aurem egrediens . inuasum| uasculum deserit . mulier+ cum marito . sospes redit hospitio| Nec illud preteriatur quod e actum simillimum rogat beatis| sima de loco suo euelli arborem ualidam lauri . et ad suam| cellulam pro iocunditate transferri quo facto transplan| tata non adherente radice fit tota foliis arida. Cui ab| batissa ioculariter inputat . nisi exoraret ut arbor terrae| adhereret se de cibo suspenderet quod nostri inaniter dictum| est. Nam sancta intercidente foliis . ramis . radice . laurus sicca| ta reuiruit . de monachabus quedam sibi familiarior cu| ius ex umore sanguis contexerat oculum . adprehensa her| ba absenti quam sancta circa pectus ut refrigeraret habue| rat Cum super oculum posuit dolor et cruor mox effugit| et de ueriditate herbae puritas lucis emicuit. Reuoce| tur memoriae quod tacitu poene praeteriit. Anderedus| agens eiusdem bea
Abbreviated transcription (Latin):
in extremitate clamat. Sc̃a radegundis
dum tib obedimus ñ subsidamꝰ naufragio:
sed optine apud deum ut liberemur de pe-¬
lago. Quo dicto. mox fugata nube. red¬
dita serenitate. unda cadente : prora sur¬
rexit. Goda puella secularis. post deo mo¬
nacha seruiens. dum longo sub tempore
lecto flebilis decubaret. et impenso multo
medicamine plus langueret: facta cande¬
speraret. lumen accendit et tenuit. Cuius
beneficio ante fugata sunt frigora: quã
esset candela consũpta. Si ꝓꝑter breuitatẽ
multa p̃termittimꝰ: plus peccamus. Igitur
purgatis uelociter reliquis dilatato reme¬
dio. carpentarii cuiusdam uxor dũ plu¬
rimis diebus in ergumina torqueretur:
uenerabilis eius abbatissa ioculariter dicit
ad sc̃am. Crede mater. ex cõmunico te: si intra
hoc triduum mulier hec ab hoste purgata
non redditur. Dixit plane: sed fecit scãm
mulierẽ occulte reficiendi tẽpore penitentẽ.
Quo ne moremur quid actũ sit. altera die

Expanded text:
. in extremitate clamat sancta Radegundes| . in extremitate clamat sancta Radegundes| Dum tibi oboedimus non subsidamus naufragio sed optine| apud deum . ut liberimur de pelago . quo dicto mox fugata| nube . reddita serenitate. Vnda cadente prora surrexit| Goda puella seculares . post deo monacha seruiens dum| longo sub tempore lecto flebilis decubaret et inpenso mul| to medicamine . plus langueret. Facta candesperaret . lumen accendit et tenu| it cuius beneficio ante fugata sunt frigura quam es| set candela consumpta si propter breuitate multa| praetermittimus plus peccamus igitur purgatis ue| lociter reliquis dilata remedio carpentarii . cuiusdam| uxor . dum plurimis diebus +ergumino torqueretur ue| nerabilis eius abbatissa ioculariter dicit ad sanctam cre| de mater . excommunico te si intra hoc triduum . mulier| haec ab hoste purgata non redditur. Dixit plane . sed| fecit sanctam mulierem occulte reficiendi tempore poe| nitentem quo ne moremur quid actum sit altera . Die
Abbreviated transcription (Latin):
pit bibit. et refecta ẽ. Quid plura : Sequẽ¬
ti die cũ iam speraretur migrare de scło:
salua ꝓcessit in publicũ. adiciatur laudi:
qd̾ non deperiit merito. Mulier quedam
dum inimici inuasione grauiter laboraret.
et uix ad scãm potuissent hostem rebellem
adducere: imperat aduersario. ut se suo cũ
timore pauim̃to ꝓsterneret. Mox ad beate
sermonẽ in terra se deiciens: qui timebatur
extimuit. Cui scã plena fide cũ calcasset
in uerticem: fluxu uentris egressus est.
Est et in rebus minimis: magna gloria
creatoris. Ergo casu dũ globus quem scã
filauerat penderet de camera. ueniens so¬
rex ut tangeret: anteꝗͣ filum incideret.
mortuus in morsu pependit. Inseratur
operi: res tam digna miraculo. Eloreius
qui dicitur nomine homo eiusdem sc̃e
pro piscatione dũ in mare satageret ob-¬
orto uentorũ turbine. fluctuum surgente
mole: nec tã nauta sentinante quã unda
suꝑuergente. cũ nauis plena submergeret

Expanded text:
pit, bibit et refecta est. Quid plura? Sequenpit, bibit et refecta est. Quid plura? Sequenti die cum iam speraretur migrare de saeculo, salva processit in publicum. 71 Adiciatur laudi qdum inimici inuasione grauiter| laboraret et uix ad sanctam potuissent . Hostem rebellem| adducire Imperat aduersario ut se suo cum timore pa| uimento prosterniret.+ Mox ad beatae sermonem . in ter| ra se deiciens+ qui timebatur . extimuit . cui sancta plena fi| de dum calcassit in ceruice fluxu uentris egressus est| est . et in rebus minimis. Magna gloria creatoris ergo ca| sum dum glomus quem sancta filauerat penderet de ca| mera ueniens surex ut tangeret antequam filum| incideret mortuus in morso supependit. Inseratur operi .| res tam digna miracula floreius quidam nomine homo eius| dem sanctae pro piscatione dum in mare satagerit Obortu uen| torum turbine . fluctuum surgente mole. Nec tam nauta| sentinante quam unda superuergente . cum nauis plena| submergeret
Abbreviated transcription (Latin):
dam leubilo dum uexaretur in rure ab
aduersario grauiter. sequenti die sca oran-¬
te. noua xp̃i curacione in scapula crepan-¬
te cute. et uerme foras exeunte. sana est
reddita publice: et ipsum uermem calcan᷑
pede. liberatã se retulit. Illud qd gessit
in secreto ꝓferatur in publicũ. Monacha
quedã toto anno in die gelata frigore
ꝑ noctẽ cremata igni: sex mensib nec
gressũ mouens: cũ iaceret exanimis.
scẽ de eius infirmitate soror altera nũ
ciauit. Et quia permnanis esset. tepidã
fieri p̾cepit: ipsam egrotã ad se facit
in cellã portari. et in tepida deponi aqͣ.
Hinc iubet om̃s remoueri : remanente
tantũ simul egrota cũ medica. Fere per
horas duas quantũ est corporis forma
a capite usq ad plantam infirma mẽ¬
bra cõbauilat. De hinc quo manus at¬
tingebata fugiebat dolor de languida.
Et quamdiu deposuerant: exiit salubris
de tẽpida. Que uinũ nec odorabat: acce¬

Expanded text:
dam leubilo dum| uexaretur in rure  dam leubilo dum| uexaretur in rure  duersario grauiter Sequente die| sancta orante Noua christi curatione . in scapula crepante| cute et uerme foras exeunte sana est reddita pupli| ce . Et ipsum uermem calcans pede liberata se retul| lit. Illud quod gessit in secreto proferatur in populum| Monacha quedam toto anno in die gelida frigore .| per noctem cremata igni sex mensibus nec gressum mouens .| Cum iaceret exanimes sanctae de eius infitiavit. Et quia perinanis esset, tepidam fieri praecepit, ipsam aegrotam ad se facit in cellulam deportari et in tepida deponi. 69 Hinc iubet omnes removeri, remanente tantum sola simul aegrota cum medica fere per horas duas. Quantum est corporis forma a capite usque ad plantam infirma membra conbaiulat. 70 Dehinc quo manus attingebat, fugiebat dolor de languida et quam duae deposuerant exiit salubris de tepida, quae vinum nec odorabat acce
Abbreviated transcription (Latin):
mitur cutis et intima: quo attigit ardor fit
fossa. Tacens tegit foramina: s cõputrescens
sanguis manifestabat quod uox ñ ꝓdebat
in pena. Sic femina pro xͥ dulcedine tot
amara libenter excepit. Hinc actũ ẽuit qd̃
ipsa addiderit: hoc miracula ñ tacerent.
Itaq matrona gillaadi proceris nomine
bella. sed longa cecitate miserrima: rogauit
se de francia pictauis ad sc̃e duci deuote
p̃senciã. Quam licet tarde exoratam:. sibi
fecit occurrere ꝑ tetre noctis silencia. Pro¬
strata cuius ad genua: ut dignaretur ocu¬
los eius signare uix imperat. Que mox
et cecitas fugit. Lux rediit. et nocturno
sub tẽpore orbe diu dies illuxit: ita ut
tracta cũ uenisset. nullo ducente recederet.
Item puella fraifledis pessimo mimico in¬
stigante dum torqueretur tam nequiter:
suedas inter manus sce. nec data dilatio¬
ne curari promeruit. Nec illud p̃tereat᷑
tempus beate. quod prestitit. Femina que¬

Expanded text:
mitur cutis, et intima, quo attigit ardor, fit mitur cutis, et intima, quo attigit ardor, fit fossa; tacens tegit foramina, sed computrescens sanguis manifestabat quod vox non prodebat in poena. Sic femina pro Christi dulcedine tot amara libenter excepit! Hinc actum est ut quod ipsa abdiderit, hoc miracula Itaque matrona| Gyslaadi proceris . nomine bella . sed longa caecitate miser| rima rogauit se de francia pictauis ad sanctae duci deuote| praesenciam quam licet tarde exorata sibi fecit occurri| per tetrae Noctis silentia prostrata cuius ad genua ut| dignaretur oculos eius signare . uix inpetrant que mox+praessit caecitas fugit . lux| rediit et nocturnos sub tempore orbae diu dies inluxit ita| ut tracta cum uenisset nullo ducentae recederet. Item| puella fraifledis . inimico instigante dum torqueretur| tam nequiter suedas inter manus sanctae . Nec data di| lacione curare promeruit. Nec illud praetereatur tem| pus beate . quod praestitet femina que
Abbreviated transcription (Latin):
sas extrahere nec ualeret. caro ꝑ dorsum atq
pectus suꝑ ferrũ cathenarũ est incisa ꝑ circu¬
lum: ut sanguis fusus ad extremũ exinani¬
ret corpusculũ. Item uice sub altera iussit fieri¬
sibi lãminã in signo cruciꝰ xͥ auricalcã. Quam
accensam in cella: locis duob corporis altiꝰ
sibi imp̃ssit. tota carne decocta. Sic sp̃u flam¬
mante: m̃bra faciebat ardere. Adhuc aliqͥd
grauius in se ipsa tortrix excogitans: una qua¬
dragesimarũ die suꝑ austerũ ieuniũ. et sitis
torride cruciatũ. adhuc lima cilicii. m̃bra te
nera setis asperis dissipante. iubet portare
aqͣ manile ardentib plenũ carbonib. Hine
discedentib reliquis m̃bris trepidantib. ani¬
mus armatur ad penã: tractans quia ñ essent
ꝑsecutionis tempora a se. ut fieret martir.
Inter hec ut refrigeraret animũ: tam feruen¬
ter incendere corpus deliberat. Apponit era
candencia. stridunt m̃bra cremancia: consu¬

Expanded text:
sas extrahere nec ualeret Caro per dorsum| atque sas extrahere nec ualeret Caro per dorsum| atque pectus . super ferrum catenarum est incisa per cir| culum . ut sanguis fusus ad extremum exinaniret corpuscu| lum. Idem uice sub altera iussit fieri lamminam in signo| christi oricalcam quam accensam in cellula locis duobus| corporis altius sibi inpraessit . tota carne decocta. Sic| spiritu flammantem membra faciebat ardire. Adhuc| aliquid grauius in se ipsa . tortos excogitans una| quadragensimarum . super austerum ieiunium . et sitis| torride cruciatum Adhuc lima cilicii nera setis asperis dissipante, jubet portari aquamanile ardentibus plenum carbonibus. Hinc discedentibus reliquis, membris trepidantibus, animus armatur ad poenam, tractans, quia non essent persecutionis tempora, a se ut fieret martyr. Inter haec ut refrigeraret tam ferventem animum, incendere corpus deliberat; apponit aera candentia, stridunt membra cremantia, consu
Abbreviated transcription (Latin):
ficans: et ut dequoqueret escas. satagebat
exestuans. Uasa de foco ipsa leuans: discos
lauans et inferens. Hinc consũmatis conui¬
uiis ipsa uascula diluens. purgans nitide:¬
de quoquina quicqͥd erat lutulentũ. ferebat
ad purgamina. Inde per egrotantes inferenᷤ
ibat ñ tepida : et priusquã exciperet arela¬
tensem regulã. ebdomada sub tͣnsacta suffi
cienter ad om̃s calidã aquã faciebat. humi¬
litate scĩssima pedes lauans et osculans: et
adhuc om̃s ꝓstrata cdep̃cabatur ueniã negli¬
gentia ꝓ cõmissa.Itaq post tot labores quas
sibi penas intulerit: et ipse qui uoce refert ꝑ
horrescit. Quadam uice dum sibi latos tres
circulos ferreos dieb quadragesime collo uel
brachiis nexuit: et tres cathenas inserens cir¬
ca suũ corpus dum alligasset astricte inclusit.
durũ ferrũ caro tenera suꝑ crescens: et tͣnsac¬
to ieiunio cũ uoluisset cathenas sub cute clau¬

Expanded text:
ficans, et ut decoqueret escas, satagebat ficans, et ut decoqueret escas, satagebat exaestuans, vasa de foco ipsa levans , discos lavans et inferens. Hinc, consummatis conviviis, ipsa vascula diluens, purgans nitide coquina, quidquid erat lutulentum, ferebat ima purgamina. Inde per aegrotantes inferens, ibat non tepida, et priusquam exciperet Arelatensem regulam, ebdomada sub transacta sufficienter ad omnes ca| lidam faciebat+ humilitate sanctissima. Pedis lauans| et osculans et adhuc omnes prostrata depraecabatur| ueniam neglegentia pro commissa. Itaque post tot labo| res quas sibi poenas intulerit et ipse qui uoce refert per| horrescit quadam uice dum sibi +latos tres circulos fer| reos diebus quadragensimae . collo uel brachiis nexuit .| et tres catenas inferens . circa suum corpus dum allegas| sit adstrictius Inclusit durum ferrum caro tenera super| crescens et transacto ieiunio. Cum uoluisset catenas| sub cute clau
Abbreviated transcription (Latin):
alteram. Ergo suis uicib scopans. monasterii
plateas simul et angulos. quicquid erat fedũ
purgans: et ante sarcinas quod aliis horret
uidere. non aborrebat euehere. Secretum
etiam purgare opus non tardans. s occupanᷤ
ferens fetores stercoris: credebat se minorẽ
sibi. si se non nobilitaret uilitate seruicii.
Ligna suꝑ portans brachiis. focũ flatib¬
forcipib ammouens: cadens nec lesa se re¬
trahens: extra suã ebdomadã infirmantib
seruiens. ipsa cibos dequoquens. egrotis faci¬
em abluens: ipsa calidũ porrigens. uisita¬
bat quos fouebat: ieiuna rediens ad cellam.
Illud quoq quis explicet. quanto feruore
excitata: ad coquinã concursitabat. suam
faciens septimanã: Deniq nulla monacha¬
rum tͥ de posticio. quantũ ligni opus erat
sola ferebat in sarcina. Aquã de puteo tra-¬
hebat: et dispensabat per uascula. Olus
purgans. legiimen lauans. flatu focũ uiui¬

Expanded text:
alteram Ergo suis| uicibus scopans monasterii alteram Ergo suis| uicibus scopans monasterii plateas . simul et angulos| quidquid erat foedum purgans . et ante sarcinans| quod aliis horret uidire non abhorrebat euehere. Secre| tum etiam purgare opus non tardans . sed occupans| ferens fetoris stergoris credebat se minorem sibi si se non| nobilitaret uilitate seruicii. Ligna suforcipibus admonens, cadens nec laesa se retrahens, extra suam ebdomadam infirmantibus serviens, ipsa cibos decoquens, aegrotis facies abluens, ipsa calidum porrigens, visitabat quos fovebat, ieiuna rediens cellulam. 24. Illud quoque quis explicet, quanto fervore excitata ad coquinam concursitabat, suam faciens septimanam? Denique nulla monacharum nisi de posticio, quantum ligni opus erat, sola ferebat in sarcina. Aquam de puteo trahebat et dispensabat per vascula. Holus purgans, legumen lavans, flatu focum vivi
Abbreviated transcription (Latin):
radices herbarũ. aut olera de maluis sine olei
gutta sine sale cõposita. Uerũ aqua toto ieui¬
nio nec sumens duo sextaria.Hinc tanta siti
laborabat: ut faucib desiccatis. uix psalmũ
diceret arida. Ciliciũ etiã habens ad corpus
pro lintheo: iugiter cursum decantans ꝑage¬
bat uigilias Ante se cinere  strato suꝑiecto
cilicio: hoc utebatur pro lectulo. Ipsa requies
fatigabat: cui parũ uidebatur hoc sustinere
corpusculũ. Adhuc monachab om̃ib soporan¬
tebat per singulas. Aliis quadragesimis ali
quid relaxacius quinta feria sumebat: deinde
die dñica. Ham et reliquo tẽpore p̃ter dies
paschales. ac sũme festiuitatis donec ꝑmist¬
infirmitas: in cinere et cilicio semper uitam
duxit austeram. Prius se leuans ut psalleret:
quã congregatio surrexisset. Nam de officiis
monasterialib nichil sibi placuit. nisi prima
seruiret: et ipsa se castigabat sic bonã post

Expanded text:
radices herbarum, aut olera de malvis sine olei radices herbarum, aut olera de malvis sine olei gutta, sine sale composita. Verum aquae toto jejunio nec sumens duo sextaria, hinc tanta siti laborabat, ut faucibus desiccatis, vix psalmum diceret arida. Cilicium etiam habens ad corpus pro linteo jugiter: cursum decantans peragebat vigilias: ante se cinerem stratum superjecto cilicio, hoc utebatur pro lectulo: ipsa requies fatigabat, cui parum videbatur hoc sustinere corpusculum . 23. Adhuc monachabus omnibus soporantebat per sq\ui/d relaxtius quinta feria| sumebat. Deinde die domineca. Nam et reliquo| tempore praeter dies paschales . Ac sume festiuita| tis donec infirmitas permisit in cinerem et cilicium sem| per uitam duxit austeram prius se leuans ut psalli| ret quam congregacio surrexisset. Nam de officiis mo| nasterialibus Nihil sibi placuit . nisi prima seruiret| et ipsa se castigabat . si bonum post
Abbreviated transcription (Latin):
pisset cibarii: ipsa max administrante langui¬
dus accipiebat cibum pariter et salutẽ. Quod
tamen ipsa imperabat: ne quis proferret in
fabulam. Quanta uero congressio popularis
extitit die qua se sancta deliberauit reclu¬
dere: ut quos platee ñ caperent. ascendentes
tecta cõplerent. Quid autẽ scĩssima ieiunii.
obsequii. humilitatis. caritatis. laboris. et cru¬
ciatus. feruenter indepta sit: si quis cuncta
ꝑcurreret. ipsam p̃dicaret tam confessorẽ quã
martirẽ. Ergo uenerabilem p̾ter diẽ dñicum
uel oleris. prope ieiuna refectio: non auem.¬
non piscem. uel pomũ. nec ouum habens eduli¬
um. Panis uero deliciarũ sigilacius fuit aut
ordeaceus: quẽ ab sconsũ sub fladone sumebat.
ne quis ꝑciperet. Hec fuit etiã potio. aqua
mulsa. piracium: sed modice libata si tibunda
potacis. Prima quoq quadragesima qua se
reclusit in cellula donec fuisset transacta.
panis ñ sũpsit cibaria: nisi die dñico tantũ

Expanded text:
pisset, cibaria ipsa mox administrante, languipisset, cibaria ipsa mox administrante, languidus accipiebat cibum pariter et salutem; quod tamen ipsa imperabat, ne quis proferret in fabula. 21. Quanta vero congressio popularis extitit die qua se sancta deliberavit recludere! ut quos plateae non caperent, ascendentes tecta complerent. Quid autem sanctissima jejunii, obsequii, humilitatis, charitatis, laboris et cruciatus ferventer indepta sit, si quis cuncta percurreret, ipsam praedicaret tam confessorem quam martyrem. Ergo venerabilem praeter diem Dominicum vel oleris prope jejuna refectio; non avem, piscem vel pomum, vel ovum habens edulium. Panis vero deliciarum segalatium fuit aut hordeaceum, quem absconsum sub fladone sumebat, ne quis perciperet. Haec fuit etiam potio aqua mulsa, piracium, sed modice libata sitibunda potatio. 22. Prima quoque Quadragesima, qua se reclusit in cellula, donec fuisset transacta, panis non sumpsit cibaria, nisi die Dominica, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
cedentib p̃bebat auri uel uestim̃ti uix una
teste muniscula. Ministra tamen p̃sumebat
et blandim̃tis sic appellare. Sc̃issima domi¬
na quiste osculetur: que sic leprosos ãplecte¬
ris: Iua respondit beniuolẽ. Uere si me ñ
osculeris: hinc mͥ cura nec ulla ẽ. Que tam̃
pͥstante deo diuerso fulsit miracło. Deniq
si quis pustule desperaret de uulnere: aufe¬
rebat ministra sc̃e folium pampini mentienꝰ
sibi opus hoc esse. Sic uix optento signaculo
portans ad desperatũ: uulneri suꝑposito. mox
occurrebat remediũ: et frigoriticus qui ue¬
nisset aut languidus. dicens in somnns se ui¬
disse. ut pro sua salute femine scẽ occurreret:
auferens candelam alicui ex ministris. Qua
incensa per noctẽ: morb accipiebat mortẽ
morbidus sanitatẽ. Quociens autem cogno¬
uisset decubantẽ in lectulo: portans poma
peregrina. dulce simul et calido reficiebat
egrotum. Et qui nec decimo iam die quid ꝑce

Expanded text:
cedentibus praebebat auri vel vestimenti, vix una cedentibus praebebat auri vel vestimenti, vix una teste, munuscula. Ministra tamen praesumebat et blandimentis sic appellare: 'Sanctissima domina, quis te osculetur, quae sic leprosos amplecteris?' Illa respondit benivole: 'Vere, si me non osculeris, hinc mihi cura nec ulla est'. 20. Quae tamen, praestante Deo, diverso fulsit miraculo. Denique, si quis pustulae desperaret de vulnere, offerebat ministra sanctae folium pampani, mentiens sibi opus hoc esse. Sic vix obtento signaculo, portans ad desperatum, vulneri superposito, mox occurrebat remedium. Item frigoriticus, qui venisset, aut languidus, dicens in somnis se vidisse, ut pro sua salute feminae sanctae occurreret, offerens candelam alicui ex ministris, qua incensa per noctem, morbus accipiebat mortem, morbidus sanitatem. Quotiens autem, cum cognovisset decubantem in lectulo, portans poma peregrina, dulce simul et calidum, reficiebat egrotum, et qui nec decimo iam die quid pe
Abbreviated transcription (Latin):
dñico die. hoc habebat in canone. uel estate.
uel hieme: ut pauꝑib collectis primo merũ
sua manu de potu dulei porrigeret: puelle
postea cõmittens. ut om̃ib illa propinaret: qr
maret. et sacerdotib ad mensã inuitatis oc
curreret. Quos adhuc regali more ad pro¬
pria cum redirent: sine munere ñ laxaret.
Hanc quoq rem intremiscendã. qua ꝑagebat
dulcedinẽt Cum leprosi uenientes signo fac¬
to se ꝓderent: iubebat pedisseque. ut unde
uel qͥuanti essent pia cura requireret. Qua
sibi renuneiante parata m̃sa. missoriũ. coclea¬
ria cutellos. cannas. potum. et calices. scola
subsequente intromittebatur furtim quo se
nemo ꝑciꝑet: ipsa tamen mulieres uariis lepre
maculis comp̃hensas. in amplexu osculaba¬
tur: et uultũ toto diligens animo. Deinde
posita m̃sa ferens aquã calidam. facies laua¬
bat: manus. ungues. et ulcera: et rursus
administrabat. ipsa pascens per singulaᷤ. Re¬

Expanded text:
dominico die hoc| habebat in canone . uel aestate dominico die hoc| habebat in canone . uel aestate uel hieme ut pauperibus| collectis primum meru sua manu de potu dulce porregi| ret puellae postea committens . ut omn illa propinaret .| quia | consummaret et sacerdotibus ad mensam inuitatis . oc| curreret . quos adhuc regale more ad propria cum redi| rent . sine munere non laxaret Hanc quoque rem intremis| cendam qua peragebat dulcidine cum lebrosi uenien| tes signo facto se proderent. Iubebat adminiculae . ut un| de uel quanti essent pia cura requireret . qua sibi renun| ciante parata mensa . missorium cocleares . coltel| lus . cannas . potum . et calicis scola subsequnemo perciperet. Ipsa tamen mulieres variis leprae maculis conprehendens in amplexu, osculabatur et vultum, toto diligens animo. Deinde, posita mensa, ferens aquam calidam, facies lavabat, manus, ungues et ulcera et rursus administrabat, ipsa pascens per singula. Re
Abbreviated transcription (Latin):
cium in tinam. ipsa cum sapone a capite usq¬
ad plantã m̃bra singula diluebat. E gredien¬
tibus exinde. sicui ueterata indũta conspi¬
ceret. tollens rasa noua reddens: ante panno¬
sos faciebat uenire cultos ad prandiũ. Quib
congregatis ministerio parato. ipsa aquam
siue mappam singulis porrigebat: et inualidis
ipsa pariter os et manus tergebat. Hinc tribus
ferculis illatis. fareitis deliciis. stans ante pran¬
dentes ieiuna. p̃sens conuiuis: ipsa incidebat
panem. carnem. quicqͥd apponeret. Languidis
autem et cecis. ñ cessabat ipsa cibos cũ coeleari
porrigere: hoc p̃sentib duab. s sola se serui¬
ente. ut noua marta satageret. donec potu¬
lenti fr̃s leti fierent conuiuiis. Tunc illa remo¬
uens se loco ut ablueret manus: iam bene cul¬
to conuiuio. tota gratificabatur. Si quid au¬
diret de fremitu: iubebat tam̃ ut sederent
donec uellent assurgere. Uenerabili uero om̃i

Expanded text:
cium in tina. Ipsa cum sapone . a capite usqcium in tina. Ipsa cum sapone . a capite usque+ planta| membra singula deluebat. Egredientibus exinde si cui uet| erata indumenta conspiceret tollens rasa . noua reddens .| ante pannosus faciebat uenire cultos ad prandium.| Quibus congregatis ministerio parato. Ipsa aquam si| ue pappam singulis porrigebat . et inualedis ipsa pa| riter os et manus tergibat. Hinc tribus ferculis inlatis| fartitis deliciis stans ante prandentes . Ieiuna . praesens con| uiuis. Ipsa incidebat . panem . carnem+ . quidquid adponerit.| Languidis autem et cecis non cessabat ipsa cibos cum coclia| re porregire. Hoc presentibus duabus . sed se sola seruiente| ut noua martha satageret donec potulenti fratres laeti| feruerent conuiuiis. Tunc illa remouens se loco ut ablueret| manus . iam bene culto conuiuio tota gratifecabatur si| quid audiret de fremitu iubebat . tamen ut sedirent . donec| uellint adsurgire. Venerabile uero omne
Abbreviated transcription (Latin):
refectio postulauit. oblationes etiã suis mani¬
bus faciens. locis uenerabilib incessabilit̃ dis¬
pensauit. Ergo quia apud scãm non minus
usus miscd̾ie. quã erat concursus de plebe:
ne deessent qui peterent. nec deficeret quod
donaret: mirandũ ut om̃ib satisfaceret unde
quantũ expendebat diurna redẽptio: qd sola
sciebat que petentib deportabat. Nam p̃ter
cotidianã mensam qua refouebat matriculã
duob semꝑ dieb sabbati quinti. et sabbati ui¬
cibus balneo parato: ipsa succincta de sabano
capita lauans egenorũ. defricans quicquid
erat: crustam. scabiem. tineam. nec prurulen¬
ta fastidiens: interdũ et uermes extrahens.
purgans cutis putredines. singillatim capita
pectebat ipsa que lauerat. Ulcera uͦ cicatricũ¬
que cutis laxa detexerat. aut ungues exaspe¬
rauerant: more eugłico oleo suꝑfuso mulce¬
bat morbi contagiũ. Mulierũ uero descenden¬

Expanded text:
refectio postulavit, oblationes etiam suis manirefectio postulavit, oblationes etiam suis manibus faciens, locis venerabilibus incessabiliter dispensavit. 38 Ergo quia apud sanctam non minus usus misericordiae quam erat concursus de plebe nec deessent qui peterent nec deficeret quod donaret, mirandum ut omnibus satisfaceret. Vnde e? 39 Quantum expendebat diurna redemptio quod sola sciebat quae petentibus deportabat? Nam praeter cotidianam mensam, qua refovebat matriculam, duobus semper diebus sabbati quintam et sabbatum vicibus balneo parato ipsa succincta de savano capita lavans egenorum, defricans quidquid erat, crustam, scabiem, tineam nec pta fas| tid\i/ens interdum et uermis extrahens . purgans cutis pu| tridines . singillatim capita pectebat. Ipsa que laue| rat uulcera uero cicatricumque cutis laxa detexerat| Aut ungues exasperauerat More euangelico oleo super| fuso mulcebat morbi contagium. Mulierum uero discen| den
Abbreviated transcription (Latin):
ubi missa reuocata. uestib et ornam̃to quo
se clariori cultu solebat ferre palacio. sacro
cõponit altari. Hinc cũ in uicũ condatum
ubi głosus uir martinus et xp̃i satis intimꝰ
senator migrauit de scło ancilla dñi ꝑue¬
nisset: dedit non inferiora. dñ crescens in
gracia. Hinc cum in uilla suedas pictauo
territorio iuixta p̃dictũ uicũ decenter acce¬
deret: itinere ꝓsperante qualẽ se gessit ꝑ
singula quis enumeret infinita: Quod im
m̃sa sub fladone sigilaciũ panẽ absconsum.
uel ordeaceũ manducabat occulte: sicut ne¬
mo ꝑciperet. Ham ex illo tempore qͦ beato
medardo consecrante uelata ẽ. usq ad infir¬
mitatẽ: preter legum et olera. non pomum.
piscem. uel ouum. nec quid aliud edit. Potum
uero p̾ter aquã mulsam. atq piraciũ non
nem ñ contigit. Tunc more scĩ germani u¬
bet sibi molam secretissime deferri: ad quam
tota quadragesima in quantũ quatriduana

Expanded text:
ubi missa revocata vestibus et ornamento quo ubi missa revocata vestibus et ornamento quo se clariori cultu solebat ferre palatio sacro conponit altari. 34 Hinc cum in vicum Condate, quo gloriosus vir Martinus et Christi satis intimus Senator migravit de saeculo, ancilla domini pervenisset, dedit non inferiora domini crescens in gratia. 35 Hinc cum in villa Suedas Pictavo territorio iuxta praedictum vicum decenter accederet itinere prosperante, qualem se gessit per singula quis enumeret infinita? Quod in mensa sub fladone sigilatium panem absconsum vel ordeatium manducabat occulte sic ut nemo perciperet. 36 Nam ex illo tempore quo beato Medardo consecrante velata est usque ad infirmitatem praeter legumen et holera non pomum, piscem vel ovum nec quid aliud edit, potum vero praeter aquam mulsam atque piratium non nem non contigit. 37 Turn more sancti Germani iubet sibi molam secretissime deferri, ad quam totam quadragesimam, in quantum quatriduana
Abbreviated transcription (Latin):
comitante regina ꝓcedere: exuta ponit in
altare. Et oblatis gẽmarũ ornam̃tis: mensã
diuine glorie. tot donis onerat ꝑhonorem.
Cingulum auri ponderatũ. fractũ donat
opus in pauperũ. Si militer accedens ad cellã
sancti iumeris. die uno quo se ornabat felir
regina. cõposito sermone ut loquar barbaro.
stapione. camisiaᷤᷤ. cofias. fibulas. cũcta auro:
quedam gẽmis ornata. per circulũ sibi pro¬
futura sc̃o tradidit altario. Inde procedens
ornari p̃stanter in seculo quicquid indui pote¬
rat censu diuite femina. abbate remunerato
totum dedit cenobio. Equiter sci gundulfi
post facti mettis ep̃i ꝓ gressa receptaculo:
non minore laboratu nobilitauit sinergio.
Hinc felici nauigio turonis appulsa que sup¬
pleat eloquencia: quantũ officiosam. quan¬
tũq se monstrauit munificã: Quid egerit
circa scĩ martini atria. templa. basilicã: flens
lacrimis insaciata. singula iacens ꝑlimina:

Expanded text:
comitante regina procedere, exuta ponit in comitante regina procedere, exuta ponit in altare et blattis, gemmis, ornamentis mensam divinae gloriae tot donis onerat per honorem. Cingulum auri ponderatum fractum dat opus in pauperum. 30 Similiter accedens ad cellam sancti Iumeris die uno quo se ornabat felix regina, conposito sermone ut loquar barbaro stapione, camisas, manicas, cofias, fibulas, cuncta auro quaedam gemmis exornata per circulum, sibi profutura sancto tradit altario. 31 Inde proceornari praestanter in saeculo quidquid indui poterat censu divite femina, abbate remunerato, totum dedit coenubio. 32 Aequiter sancti Gundulfi post facti Mettis episcopi progressa receptaculo non minore laboratu nobilitavit synergium. 33 Eine felici navigio Turonis adpulsa, quae suppleat eloquentia, quantum officiosam quantumque se monstravit munificam? Quid egerit circa sancti Martini atria, templa, basilicam, flens, lacrimis insatiata, singula iacens per limina,
Abbreviated transcription (Latin):
sius uiueret frater interficit᷑ innocent̃. Directa
igitur a rege ueniens ad beatũ medardũ. nouo¬
mago supplicat instanter: ut ipse mutata ueste. eã¬
dño consecraret. S memor dicentis apłi si qua
ligata sit comugi non querat dissolui: differe¬
bat reginã. ne ueste tegeret monacham. Adhuc
beatũ uirũ ꝑturbabant proceres. et ꝑ basilicã
grauiter ab altari retrahebãt. ne uelaret regi
coniunctã: ne uideretur sacerdoti ut p̃sume¬
ret principi subducere reginã: ñ publicanam
sed publicã. Quo scĩssima cognito intrans in sa¬
crariũ monachica ueste induitur. Procedit ad
altare: betissimũ medardũ his uerbis alloqͥ¬
tur dicens. Si me consecrare distuleris. et plus
hominẽ quã dm̃ tumueris: de manu tua a
pastore ouis anima requiratur. Quo ille
contestacionis concussus tonitruo: manu suꝑ¬
posita consecrauit diaconã. Mox indum̃tũ
nobile quo celeberrima die solebat pompa

Expanded text:
sius viveret frater interficitur innocenter. Directa sius viveret frater interficitur innocenter. Directa igitur a rege veniens ad beatum Medardum Novomago, supplicat instanter ut ipsam mutata veste domino consecraret. 27 Sed memor dicentis apostoli: Si qua ligata sit coniugi, non quaerat dissolvi, differebat reginam, ne veste tegeret monacham. Adhuc beatum virum perturbabant proceres et per basilicam graviter ab altari retrahebant, ne velaret regi coniunctam, ne videretur sacerdoti. ut praesumeret principi subducere reginam non publicanam sed publicam. 28 Quo sanctissima cognito intrans in sacrarium, monachica veste induitur, procedit ad altare, beatissimum Medardum his verbis alloquitur dicens: Si me consecrare distuleris et plus hominem quam deum timueris, de manu tua, pastor, ovis anima requiratur. Quo ille contestationis concussus tonitruo, manu superposita consecravit diaconam. 29 Mox indumentum nobile, quo celeberrima die solebat pompa
Abbreviated transcription (Latin):
rum blandim̃tis mulcebat animũ principis.
donec in ipsa ira regis unde ꝓcesserat sors mor¬
tibus occupatã in tantũ ꝓuexit diuina cle¬
mencia: ut etiam adhuc in palacio laica. dño
largiente declararent᷑ ꝓ ea miraculã. Deniq
inparrona castro post prandiũ dum ambu¬
laret ꝑ ortũ scissima: rei retrus̃ ꝓ crimine
succurri sibi clamabant. uociferantes de car¬
cere. Ipsa quid eũẽt int̾rogat. Menciuntur
nunstri: quod m̃dicorũ turba quereret he¬
lemosinã. Credens hoc illa: tͣnsmittit quo¬
indigebat inopia. Interea a iudice cõpelluntur
tacere : qui tenebantur in cõpede. Cum uͦ noce
suꝑuenisset. dum sibi cursum diceret: fractis
uinculis soluti occurrũt scẽ de carcere. Quo
cognito. reos se uiderũt qui beate m̃titi sunt :
dum qui rei fuerant de cathenis soluti sũt. Et
qm̃ frequenter aliqua occasione diuinitate pro¬
sperante casus ceditur ad salutẽ: ut hec religio¬

Expanded text:
rum blandimentis mulcebat animum principis, rum blandimentis mulcebat animum principis, donec in ipsa ira regis, unde tibus occupatam in tantum provexit divina clementia, ut etiam adhuc in palatio laica domino largiente declararentur pro ea miracula. 24 Denique in Perunna villa post prandium dum ambularet per ortum sanctissima, rei retrusi pro crimine succurri sibi clamabant vociferantes de carcere. Ipsa quid esset, interrogat: mentiuntur ministri, quod mendicorum turba quaereret eleemosynam. Credens hoc illa, transmittit quoindigebat inopia. 25 Interea a iudice conpelluntur tacere qui tenebantur in conpede. Cum vero nox supervenisset, dum sibi cursum diceret, fractis vinculis soluti occurrunt sanctae de carcere. Quo cognito reos se viderunt qui beatae mentiti sunt, dum qui rei fuerant de catenis soluti sunt. 26 Et quoniam frequenter aliqua occasione divinitate prosperante casus ceditur ad salutem, ut haec religio
Abbreviated transcription (Latin):
tens creditariis. ipsa se tota occupabat circa
uiri iusti uerba. circa salutis instituta: et cir¬
ca adipiscende uite celestis cõmercia. retenta¬
batur per dies. Et si uenisset pontifex in as¬
pectu eius letificabatur: et remuneratũ rela¬
xabat ipsa tristis ad propria. Illud quoq
quã prudenter totũ pro sua salute ꝓuidebat
impendere: quociens quasi mauorte nouum
lineum sabanũ auro uel gẽmis ornatũ more
uestiebat de barbaro. Acirtũstantib puellis
si laudaret᷑ pulcherrimũ. indignã se iudicãs
tali cõponi linteolo: mox exuens se uestim̃to
dirigebat loco sco. quisquis esset in ꝓximo:
et pro palliis ponebatur diuinũ suꝑ altare.
Qualiter uero si quis pro culpa criminali ut
assolet a rege deputabatur interfici: scĩssima
regina moriebatur cruciatu: ne designatus
reus moreret᷑ in gladio. Qualiter concursabat
ꝑ domesticos fideles seruientes et ꝓceres: quo¬

Expanded text:
tens creditariis, ipsa se tota occupabat circa tens creditariis, ipsa se tota occupabat circa viri iusti verba, circa salutis instituta et circa adipiscendi vitae caelestis commercia retentabatur per dies. Et si venisset pontifex, in aspectu eius laetificabatur et remuneratum relaxabat ipsa tristis ad propria. 9. Illud quoque quam prudenter totum pro sua salute providebat inpendere, quotiens, quasi mavortem novum, lineum savanum, auro vel gemmis ornatum, more vestiebat de barbaro, a circumstantibus puellis si laudaretur pulcherrimum, indignam se adiudicans tali conponi linteolo, mox exuens se vestimento, dirigebat loco sancto, quisquis esset in proximo, et pro palla ponebatur divinum super altare. 10. Qualiter vero, si quis pro culpa criminali, ut assolet, a rege deputabatur interfici, sanctissima regina moriebatur cruciatu, ne designatus reus moreretur in gladio? Qualiter concursabat per domesticos fideles, servientes et proceres, quo
Abbreviated transcription (Latin):
et quasi repleta deliciis. sic longo ieiunio saci
aretur in lacrimis: Cui despecto uentris edu¬
lio: xp̃c tota refectio et tota fames erat in aͦ.
Illud quapietate ꝑagebat. sollicita circuiens
oratoria uel loca uenerabilia: ut tota nocte
ꝑlucerent. candelas suis manib factas iugit᷑
ministrabat. Unde hora serotina dũ ei nunci¬
aretur tarde qđ eã ad m̃sam rex quereret:
circa res dei dũ satagebat rixas habebat cũ
coniuge: ita ut uicib pͥnceps ꝑ munera satis¬
faceret. qd̾ ei ꝑ linguã peccasset. Ad cuiꝰ opi¬
nionem si quis seruorũ dei uisus fuisset. uel
pro se uel uocatus occurrere: uidere se illam
celestem se putabat habere leticiam: et hora noc¬
tis recursa cum paucis ꝑgens et intimis per
niuem. lutum uel puluerẽ. aqua calida para¬
ta: ipsa lauabat et tergebat uenerandi uesti¬
gia: nec resistente seruo dei. et propinabat
in patera. Sequenti die curam domus cõmit¬

Expanded text:
. allegaret quasi repleta dili| ciis. Si longo ieiunio sac. allegaret quasi repleta dili| ciis. Si longo ieiunio sacaretur in lacrimis? Cui, despecto ventris edulio, Christus tota refectio et tota fames erat in Christo. 7. Illud qua pietate peragebat sollicita, ut, quae per oratoria vel loca venerabilia tota nocte perlucerent, candelas suis manibus factas iugiter ministrabat? Unde hora serotina, dum ei nuntiaretur tarde, quod eam ad mensam rex quaereret, circa res Dei dum satagebat, rixas habebat a coniuge, ita ut vicibus princeps per munera satisfaceret, quod ei per linguam peccasset. 8. Ad cuius opinionem si quis servorum Dei visus fuisset vel per se vel vocatus occurrere, videre se illam, caelestem se putabat habere laetitiam, et, hora noctis recursa, cum paucis pergens et intimis per nivem, lutum vel pulverem, aqua calida parata, ipsa lavabat et tergebat venerandi vestigia, nec resistente servo Dei, et propinabat in patera. Sequenti die curam domus commit
Abbreviated transcription (Latin):
diu ante secretũ oracioni incũbebat iactato cili¬
cio. ut solo calens spͣu iaceret. gelii penetrata.
tota carne p̃mortua: non curans corporis torm̃¬
ta: mens intenta paradiso. leue reputans quod
ferret. tantũ ne xp̃o uilesceret. Inde regressa cu¬
biculũ uix tepefieri poterat: uel foco uel lec¬
tulo. De qua regi dicebatur. habere se potius
iugalem monachã quã reginã. Unde et ipse
irritatus. pro bonis erat asꝑrimꝰ sed illa pro
parte leniens. pro parte tolerabat modeste ri¬
xas illatas a rege. Dieb uero quadragesime
satis est scire qualiter se retexit: int̾ uestes
te ieiunii tempore: mittebat ad religiosã piam
gebat uenerant̃ in lintheo. sigillatũ ciliciũ.
Quod scã induens ad corpus: ꝑ totã quadra¬
gesimã subter uestẽ regiã. dulci portabat in
retransmittebat ciliciũ. Sinautẽ rex deesset.
quis credat qualiter se oroni diffunderet:

Expanded text:
diu ante secretum oracioni incumbebat . iac| tato cilidiu ante secretum oracioni incumbebat . iac| tato cilicio ut solo calins spiritu iaceret . gelu penetrata| tota . carne praemortua non curans corporis tormentum .| mens intenta paradiso . Leue reputans quod ferret| tantum ne christo uilisceret. Inde regressa cubiculo . uix te| pefieri poterat uel foco . uel lectulo. De qua rege dice| batur . habire se potius iugalem . monacham quam| reginam. Vnde et ipse inritatus pro bonis erat asper| rimus. Sed illa pro parte liniens . pro parte tolerabat .| modesti rixas inlatas a coniuge. Diebus uero qua| dragensimae satis est scire . qualiter se redigit inter| uestis te ieiunii tempore mittens ad relegiosam| pia gebat| ueneranter in linteo . sigillatum cilicium quod sancta indu| ens ad corpus . per totam quadragensimum subter ues| tem regiam dulci portabat in retransmitte| bat cilicium. Sin autem rex deesset quis credat quali| ter se oracioni diffunderet .
Abbreviated transcription (Latin):
instruit: ubi lectis culte cõpositis. congregatiᷤ
egenis feminis. ipsa eas lauans in termis. mor¬
borũq curans putredines : uirorũ capita di¬
luens. ministeriũ faciens: quos ante lauerat.
eisdem sua manu miscebat: ut feños de sudo¬
re sũpta potio recrearet. Sic deuota femina
nata. et nupta regina : palacii domina. pau¬
perib seruiebat ancilla. In m̃sa uero sub oc¬
culte ne forte cognosceret᷑ ab aliquo. ante
se posto cum legumine ferculo: int̾ epulas
regũ. more trium puerorũ faba uel lenti
cula delectabiliter uescebat᷑. De cursu uero
decantando. et si sederet in prandio excusans
regi aliquo casu: ut deo redderet debitũ. se sub¬
ducebat conuiuio: quo egressa deo psalleret:
et curiose requirebat. quali cibo foris pauꝑes
refecisent. Itẽm nocturno tẽpore cũ reclina¬
ret cum principe. rogans se pro humana neces¬
sitate consurgere: leuans egressa cubiculo. tam

Expanded text:
as domum instruit, ubi lectis culte compositis, congregatis as domum instruit, ubi lectis culte compositis, congregatis egenis feminis, ipsa eas lavans in thermis, morborumque curans putredines. Virorum capita diluens, ministerium faciens, quos ante lavarat, eisdem sua manu miscebat, ut fessos de sudore sumpta potio recrearet. Sic devota femina nata et nupta regina, palatii domina, pauperibus servierat ancilla. In mensa vero subocculte, ne forte cognosceretur ab aliquo, ante se posito cum legumine ferculo, inter epulas regum, cula . delectabiliter uescebatur.| De cursu uero decantando etsi sediret in prandio . excusans| regi . lequo casu . ut deo redderet debitum se subducebat| conuiuio quo egressa . domino psalliret . et curiose requireret| quali cibo foras pauperis refecissent Idem nocturno| tempore cum reclinaret cum principe rogans se pro hu| mana necessitate consurgire. Leuans egressa cubi| culo tam