comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Magniq se meatus dilatant: s ñ est qđ
fundant. Plerũq uͦ ampla in absconditis sur-¬
git: s angustis pressa meatib tenuissima ꝓflu-¬
it. Sic itaq in aliis os patens emanat: qđ largꝰ
ingenii fons ministrat. In aliis intellectũ nec
sensus porrigit: nec lingua fundit. In aliis os
equidẽ ad dicendũ patet: s ad reddendũ pa¬
rata. a sensu lingua nil accipit. In aliis uͦ largꝰ
sentiendi fons ã corde exuberat: s hunc quasi
meatus tenuis impar lingua coangustat. In qͥb
nimirũ quatuor dicendi qualitatib. sola crimi¬
ni tercia subiac&: quȩ hoc sibi ꝑ locutionẽ ar¬
ripit. ad qđ ꝑ ingenium ñ assurgit. Nã pͥma
laudanda ẽ. quȩ utroq ualenter poll&: sccła
miseranda quȩ utroq humiliter car&. Quar¬
ta adiuuanda. quȩ explere qđ sentit ñ ualae:
tercia uͦ despicienda atq reprimenda: quȩ dũ
sermone se erigit. sensu iacoe. Quȩ mẽbris in¬

Expanded text:
dit, magnique se meatus dilatant, sed non est quod dit, magnique se meatus dilatant, sed non est quod fundant. Plerumque vero ampla in absconditis surgit, sed angustis pressa meatibus tenuissime profluit. Sic itaque in aliis os patens emanat, quod largus ingenii fons ministrat. In aliis intellectum nec sensus porrigit, nec lingua fundit. In aliis os quidem ad loquendum patet, sed ad reddendum parata a sensu lingua nihil accipit. In aliis vero largus sentiendi fons a corde exuberat, sed hunc quasi meatus tenuis impar lingua coangustat. In quibus nimirum quatuor dicendi qualitatibus, sola crimini tertia subjacet, quae hoc sibi per locutionem arripit, ad quod per ingenium non assurgit. Nam prima laudanda est, quae utroque valenter pollet. Secunda miseranda, quae utroque humiliter caret. Quarta adjuvanda, quae explere quod sentit non valet. Tertia vero despicienda atque reprimenda, quae, dum sermone se erigit, sensu jacet, quae membris in
Abbreviated transcription (Latin):
de &e ꝓtinus adiungit. Et sp̃s multiplex ser¬
monis oris tui. Cum multiplicitas in sermone
reprehendit᷑. eẽ ꝓculdubio intelligentiȩ graui¬
tas in sensu denegat᷑. Uis quippessũma loquen¬
tium: quadrifaria qualitate distinguit᷑. Nam
sunt nonuulli: qͦs sentiendi simul acdicendi ampli¬
tudo dilatat. Sunt ñnulli: qͦs sentiendi simul
& dicendi inopia s angustat. Suit nonnulli qͥ
efficatiam dicendi habent: s acumen sentiendi
ñ habent. Et sunt nonnulli qͥ acumine sentien¬
di subnixi sunt: s ex inopia locutionis obinutes¬
cunt. Hoc nãq in hominib cernimꝰ: qđ in reb
sepe insensibilib uidemus. Nã plerũq & ha¬
bundans aqua ab intimis ducit᷑: & largis in
suꝑficiem meatib diriuat᷑. Plerumq angusta
in intimis lat&: & ꝓgrediendi rimas difficul¬
ter inueniens. foras angustior exsudat. Plerũq
minina in absconditis orit᷑: cumq patent᷑ qua
exeat inuenit: ex largo foramine tenus ꝓce¬

Expanded text:
de et protinus adjungit: Et spiritus multiplex sermonis oris tui. Cum multiplicitas in sermone reprehenditur, esse procul dubio intelligentiae gravitas in sensu denegatur. Vis quippe sutium quadrifaria qualitate distinguitur. Nam sunt nonnulli quos sentiendi simul ac dicendi amplitudo dilatat. Sunt nonnulli quos sentiendi simul et dicendi inopia angustat. Sunt nonnulli qui efficaciam dicendi habent, sed acumen sentiendi non habent; et sunt nonnulli qui acumine sentiendi subnixi sunt, sed ex inopia locutionis obmutescunt. Hoc namque in hominibus cernimus, quod in rebus saepe insensibilibus videmus. Nam plerumque et abundans aqua ab intimis ducitur et largis in superficiem meatibus derivatur. Plerumque angusta in intimis latet, et progrediendi rimas difficulter inveniens, foras angustior exsudat. Plerumque minima in absconditis oritur; cumque patenter qua exeat invenit, ex largo foramine tenuis proce
Abbreviated transcription (Latin):
ã natiuitate homo sine oculis ꝓcessit. Seo sicut¬
uir sẽs insinuat. hȩc saliua ad os quidẽ labitur:
ut uͦ ad uentrẽ usq ꝑueniat ñ glutrit᷑: quia di¬
uinitatis contẽplatio sensũ tangit. s plene m̃tẽ
non reficit. quĩ ꝑfecte animus conspicere ñ ua¬
l&. qł adhuc quia caligo corruptiouis p̃pedit.

Expanded text:
a nativitate homo sine oculis processit. Ca nativitate homo sine oculis processit. Csanctus vir insinuat, haec saliva ad os quidem labitur, ut vero ad ventrem usque perveniat non glutitur, quia divinitatis contemplatio sensum, tangit, sed plene mentem non reficit, quoniam perfecte animus conspicere non valet quod adhuc, quia caligo corruptionis praepedit,
Abbreviated transcription (Latin):
mens: Quȩ dũ cybum suũ suꝑnũ uideł. intellec¬
tũ suscipit: refecta ꝓculdubio om̃iũ mẽbra acti¬
onũ regit. Nisi enim saera eloquia aliquando
mentẽ nomine uentris exprimerent. salomon
utiq non dixiss&. lucerna dñi spiraculũ hõĩs
quȩ inuestigat omĩa secreta uentris: quia nini¬
rũ dũ nos grã suꝑni respectus illumuiat: cuucta
etiã mentis nr̃ȩ nobis absconsa manifestat. Quio¬
gͦ saliuȩ nomine: nͥ sapor intimȩ contẽplationis
accipit᷑.  Quȩ ad os ã capite defluit: quia de cla-¬
ritate conditoris adhuc in hac uita uos positos.
uix gustu reuelationis tangit. Uide & redemp-¬
tor ueniens saliuã luto miscuit. & ceci nati ocu-¬
los reparauit: quia suꝑna grã carualem cogita¬
tionẽ nr̃am ꝑ admixtionẽ suȩ contẽplationis ir¬
radiat᷑. & ab originali cecitate hominẽ ad iitel¬
lectũ reformat. Nam quẽ ã paradysi gaudiis
expulsũ. in hoc iam exilio natura edidit: quasi

Expanded text:
mens quae dum cibum suum supernum, videlicet intellectum, suspicit, refecta proculdubio omnium membra actionum regit? Nisi enim sacra eloquia aliquando mentem nomine ventris exprimerent, Salomon utique non dixisset: Lucerna Domini spiraculum hominis: quae investigat omnia secreta ventris . Quia nimirum dum nos gratia superni respectus illuminat, cuncta etiam mentis nostrae nobis absconsa manifestat. Hiautem salivae nomine nisi sapor intimae contemplationis accipitur, quae ad os a capite defluit, quia de claritate Conditoris adhuc in hac vita nos positos vix gustus revelationis tangit? Unde et Redemptor veniens salivam luto miscuit, et caeci nati oculos reparavit; quia superna gratia carnalem cogitationem nostram per admixtionem suae contemplationis irradiat, et ab originali caecitate hominem ad intellectum reformat. Nam quem a paradisi gaudiis expulsum in hoc jam exsilio natura edidit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Et uias eius post munera districte consideras: s
tam̃ si remota pietate iudicet᷑: pondus qđ de
tua sublimitate immine. ferre nec subleuatus ad
iusticiã sp̃s ualet. Quia & si hunc ultra se tua
dona dilatant: ad inquisitionẽ tam̃ tui examinis.¬

Expanded text:
et vias ejus post munera districte consideras, sed et vias ejus post munera districte consideras, sed tamen si remota pietate judicetur, pondus quod de tua subtilitate imminet, ferre nec sublevatus ad justitiam spiritus valet, quia etsi hunc ultra se tua dona dilatant, ad inquisitionem tamen tui dis
Abbreviated transcription (Latin):
Hominẽ ds magnificat: quia largitate rationis
ditat. Infusione gr̃ȩ uisitat: honore collatȩ uir¬
tutis ex altat. Cumq ꝑ sem& ipsũ nichil sit: eẽ
tam̃ eũ coguitionis suȩ participẽ. benignitatis
munere concedit. Sed erga eundẽ magnificatũ
hominẽ cor suũ dñs apponit: quia post dona
iudiciũ exerit᷑. merita subtiliter pensat: uitȩ
pondera uehementer examinat. Et tanto ab
eo post districtius pęnas exigit: quanto hunc
impenso munere largius preuenit. Uir gͥ sc̃s im¬
mensitatẽ suꝑne maiestatis aspiciat: atq ad infirmi¬
tatẽ ppriam considerationis oculũ reducat. Uideat
quia caro capere non ualet: hoc qđ de semet ipsa
hominis sp̃s. iudicium tolerare non sufficit. qđ ds
sub examine districtȩ retributionis intendit: & di-¬
cat. Quid ẽ homo quia magnificas eũ: aut qͥd ap-¬
ponis erga eũ cortuũ : Ac si aꝑte exclaiet dicens.
Maguificat᷑ homo spiritali muere: s tam̃ caro ÷.

Expanded text:
Hominem Deus magnificat, quia largitate rationis ditat, infusione gratiae visitat, honore collatae virtutis exaltat. Cumque per semetipsum nihil sit, esse tamen eum cognitionis suae participem, benignitatis munere concedit. Sed erga eumdem magnificatum hominem cor suum Dominus apponit, quia post dona judicium exerit, merita subtiliter pensat, vitae pondera vehementer examinat, et tanto ab eo post districtius poenas exigit, quanto hunc impenso munere largius praevenit. Vir igitur sanctus immensitatem supernae majestatis aspiciat, atque ad infirmitatem propriam considerationis oculum reducat. Videat quia caro capere non valet hoc quod de semetipsa hominis spiritus judicium tolerare non sufficit quod Deus sub examine districtae retributionis intendit, et dicat: Quid est homo, quia magnificas eum? aut quid apponis erga eum cor tuum? Ac si aperte exclamet, dicens: Magnificatur homo spiritali munere, sed tamen caro est;
Abbreviated transcription (Latin):
tis insidians quo eos uigilantes minime superat:
eo dormientes grauius impugnat. Quẽ tam̃ hȩc
maligne agere suꝑna dispensatio benigne ꝑmittit:
ne in electoꝵ cordib ipse saltẽ a passionis p̾mio¬
UIIII somnus uacet. Bene gͦ rectori om̃iũ dr̃. Si dixe¬
ro consolabit᷑ me lectulus ms̃. & releuabor loquens
mecũ in stratu meo: terrebis me ꝑ somnia: & ꝑ¬
rabiliter cuncta dispensat: & ipse facit qđ ma-¬
lignus sp̃s iniuste facere appetit: qui hoc fieri non¬
nͥ iuste ꝑmittit. Sed quia iustoꝵ uita & ꝑ uigilias
tẽptatione quatit᷑. & ꝑ somniũ illusione fatigat᷑:
foris corruptionis suȩ molestias tolerat. uitus ap̃
sem& ipsam grauiter illicitas cogitationes portat᷑:
quid est qd faciat. ut pedẽ cordis a tot scanda¬
loꝵ laqueis euellat:  Ecce beate uir quanta undiq
p̃meris ꝑturbatione cognouunus: s qđ consiliũ
contra hanc inuenias audiamꝰ. Sequit᷑. Quã obrẽ¬

Expanded text:
tis insidians quo eos vigilantes minime superat, tis insidians quo eos vigilantes minime superat, eo dormientes gravius impugnat. Quem tamen haec maligne agere superna dispensatio benigne permittit, ne in electorum cordibus ipse saltem a passionis praemio somnus vacet. Bene ergo rectori omnium dicitur: Si dixero Consolabitur me lectulus meus, et relevabor loquens mecum in stratu meo, terrebis me per somnia, rabiliter cuncta dispensat, et juste facit quod malignus spiritus injuste facere appetit, et hoc fieri non juste permittit. Sed quia justorum vita et per vigilias tentatione quatitur, et per somnium illusione fatigatur, foris corruptionis suae molestias tolerat, intus apud semetipsam graviter illicitas cogitationes portat, quid est quod faciat, ut pedem cordis a tot scandalorum laqueis evellat? Ecce, beate vir, quanta undique premeris perturbatione cognovimus, sed quod consilium contra hanc invenias audiamus. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
statua illa magna & statura sublimis. stabat contra
te. & cetera. Danihel itaq dũ somniũ adimplen¬
dũ reuerenter insinuat. & ex qua ortũ sit cogita-¬
tione manifestat: patenter ostendit᷑. quia hoc ple-¬
rũq ex cogitatione simul & reuelatione generet᷑.
Sed nimirũ cũ somnia tor rerũ qualitatib alter¬
nent᷑. tanto eis credi difficilius deb&: quanto &
ex quo impulsu uemant facilius ñ eluic&. Sepe
nãq malignus sp̃s. his quos amore uitȩ p̾sentis
ugilantes intercipit: ꝓspera etiã dormientib ꝓ.¬
mitit. & quos formidare aduersa considerat.
eis hȩc durius somnii imaginib intentat: quatinꝰ
ui discretã mentẽ diuersa qualitate afficiat: eãq
autspe subleuaus. aut deprunens timore confun-¬
dat. Sepe etiam sanctoꝵ corda afficere somniis ni¬
tit᷑. ut ab intentione cogitationis solidȩ. ad tẽpus
saltẽ momentũq diriuent᷑: quãuis ipsi ꝓtinus ani¬
mũ ab illusionis imaginatione discutiant. Sed hos¬

Expanded text:
lla magna, et statura sublimis stabat contra te , etc. Daniel itaque dum somnium et implendum reverenter insinuat. et ex qua ortum sit cogitatione manifestat, patenter ostenditur, quia hoc plerumque ex cogitatione simul et revelatione generetur. Sed nimirum cum somnia tot rerum qualitatibus alternent, tanto eis credi diffex quo impulsu veniant, facilius non elucet. Saepe namque malignus spiritus his quos amore vitae praesentis vigilantes intercipit prospera etiam dormientibus promittit; et quos formidare adversa considerat, eis haec durius somnii imaginibus intentat, quatenus indiscretam mentem diversa qualitate afficiat, eamque aut spe sublevans, aut deprimens timore, confundat. Saepe autem eiiam sanctorum corda afficere somniis nititur, ut ab intentione cogitationis solidae, ad tempus saltem momentumque deriventur, quamvis ipsi protinus animum ab illusionis imaginatione discutiant. Sed hos
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ illusione: Aliquando cogitatione simul & illusio¬
ne: aliquando reuelatione: Aliquando aũ cogitati-¬
one simul & reuelatione generant᷑. Sed duo quȩ
prima diximus. om̃s experunento cognoscumis:
subiuncta autẽ quatuor in sacrȩ scripturȩ paginis
inuenimus. Somnia & enĩ nͥ plerumq ab occulto
S indicar& dicens. Multos errare fecerunt somnia:
& illusiones uane. Uel certe ñ auguriabimini: nͦ
obsuabitis somnia. Quib ꝓfecto uerbis cuius sint
detestationis ostendit᷑: quȩ auguriis comungunt᷑.
Rursũ nͥ aliquando simul ex cogitatione & illusio¬
ne ꝓcederent: salomon minune dixissoe. Multas¬
mysterio reuelationis orirent᷑. ioseph p̃ferendũ se
fr̃ib somnio ñ uider&: nec marię sponsũ ut ablato
& reuelatione ꝓcederent: nequaꝗͣ danhel ꝓpħa
nabugodonosor uisionẽ disserens. a radice cogita¬
tionis inchoasset dicens. Tu rex cogitare cepisti in
stratu tuo quid ess& futurũ post hȩc: & qui reuelat

Expanded text:
sione, aliquando revelatione, aliquando autem cogitatione simul et revelatione generantur. Sed duo quae prima diximus, omnes experimento cognoscimus. Subjuncta autem quatuor in sacrae Scripturae paginis invenimus. Somnia etenim si plerumque ab occulto  indicaret, dicens: Multos errare fecerunt somnia, et illusiones vanae , vel certe: Non augurabimini, nec observabitis somnia . Quibus profecto verbis, cujus sint detestationis ostenditur quae auguriis conjunguntur . 2. Rursum, nisi aliquando ex cogitatione simul et illusione procederent, Salomon minime dixissmysterio revelatifratribus somnio non videret : nec Mariae sponsum ut ablato et revelatione procederent, nequaquam Daniel propheta Nabuchodonosor visionem disserens, a radice cogitationis inchoasset, dicens: Tu rex cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec; et qui revelat
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ ad sem&e ipsũ rediens contra carnis bellũ
laborat. Legem aliã in mẽbris sustin&: cuiꝰ in se¬
collato munere subleuat: & abstracto ad paululũ.
ipsũ sibi hominẽ demonstrat. Qđ eousq ꝓcul-
dubio patim᷑: quo detersa funditus labe peccati.
ad ꝓmisse incorruptionis substantiã reformem᷑.¬

Expanded text:
et tamen ad semetipsum rediens, contra carnis bellum et tamen ad semetipsum rediens, contra carnis bellum laborat: legem aliam in membris sustinet , cujus in collato munere sublevat, et, abstracto paululum, ipsum sibi hominem demonstrat. Quod eo usque procul dubio patimur, quo de terra funditus labe peccati ad promissae incorruptionis substantiam reformem
Abbreviated transcription (Latin):
dona habeat. & infirmitatẽ suã humilit̾ agnos¬
cat: ꝑ accessũ gr̃ȩ ad alta sustollit᷑: & ꝑ recessũ qͥd
ex sem& ipso sit ꝓbat᷑. Qđ bene nobis ex hẏstoria
sacrȩ locutõnis innuit᷑: qua salomon & diuinitus
accepisse sapientiã. & tam̃ post acceptã eandem
sapientiã. meretricũ statun pulsatus quęstione
memorat᷑. Mox enĩ ut grãm tantȩ reuelationis ac¬
cepit: certam̃ turpium mulierũ ꝑtulit. Quia
nimirũ sepe cũ mentẽ nram concessis uirtutib
respectus intimȩ largitatis illuminat᷑. hanc ꝓ¬
tinus etiã lubricȩ cogitationes turbant: ut quȩ
subleuata unmenso munere exultat. etiã tẽp¬
tatione pulsata quid sit inueniat. Sic helias &
uisitatus diluculo sermone cȩ̨los aꝑuit: & tam̃
ꝓbatus subito infirmus. ꝑ deserta fugiens unã
mulierẽ expauit. Sic paulus ad terciũ cęlũ du¬
cit᷑. paradẏsi penetrans secreta considerat:

Expanded text:
dona habeat, et infirmitatem suam humiliter agnosdona habeat, et infirmitatem suam humiliter agnoscat, per accessum gratiae ad alta sustollitur, et per recessum quid ex semetipso sit probatur. Quod bene nobis ex historia sacrae lectionis innuitur , qua Salomon et divinitus accepisse sapientiam, et tamen post accsapientiam, meretricum statim pulsatus quaestione memoratur. Mox enim ut gratiam tantae revelationis accepit, certamen turpium mulierum pertulit. Quia nimirum saepe cum mentem nostram concessis virtutibus respectus intimae largitatis illuminat, hanc protinus etiam lubricae cogitationes turbant, ut quae sublevata immenso munere exaltatur, etiam tentatione pulsata, quid sit, inveniat. Sic Elias et visitatus desuper sermone coelos aperuit , et tamen probatus subito infirmus, per deserta fugiens, unam mulierem expavit . Sic Paulus ad tertium coelum ducitur , paradisi penetrans secreta considerat,
Abbreviated transcription (Latin):
bas illũ. Quis nrm nesciat. quia diluculũ dr̃ͥ
cũ iã uocturna tempora in claritatẽ lucis mu¬
tant᷑: Nos itaq noctis tenebris p̃mim᷑: cũ ꝑpe¬
tratione iniquitatis obscuram̃. Sed nox in lucẽ
uertit᷑: cũ erroris nr̃i obscuritas ueritatis cogni¬
tione radiat᷑. Nox in lucẽ uertit᷑. cũ corda nr̃a
iusticiȩ fulgor illuminat: quȩ cęcitas culpe de¬
primebat. Hoc diluculũ discipuloꝵ mentib ori¬
ri paulus aspexerat: cũ dicebat. Nox p̃cessit: dies
aũ appropinquariit. Diluculo gͦ nos dñs uisitat:
quia erroris nr̃i tenebras. luce suȩ cognitionis il¬
lustrat. Contẽplationis inunere subleuat: in arcẽ
uirtutis exaltat. Sed notandũ qđ ds postꝗͣ dilu¬
culo uisitat. subito hominẽ ꝓbat: quia & acce-¬
dendo corda nr̃a ad uirtutes ꝓuehit: & rece-¬
dendo concuti tẽptatione ꝑmittit Si enĩ pꝰt uͥtu¬
tũ munera nulla tẽptatione concutit᷑. has se ha-¬
bere animus ex sem& ipso głat᷑. Ut gͦ & sirmitatis

Expanded text:
bantur. --Quis nostrum nesciat quia diluculum dicitur cum jam nocturna tempora in claritatem lucis mutantur? Nos itaque noctis tenebris premimur cum perpetratione iniquitatis obscuramur. Sed nox in lucem vertitur cum erroris nostri obscuritas veritatis cognitione irradiatui Nox in lucem vertitur cum corda nostra justitiae fulgor illuminat, quae caecitas culpae deprimebat. Hoc diluculum discipulorum mentibus oriri Paulus aspexerat cum dicebat: Nox praecessit, dies autem appropinquavit . Diluculo ergo nos Dominus visitat, quia erroris nostri tenebras luce suae cognitionis illustrat, contemplationis munere sublevat, in arcem virtutis exaltat. Sed notandum quod Deus postquam diluculo visitat, subito hominem probat, quia et accedendo corda nostra ad virtutes provehit, et recedendo concuti tentatione permittit. Si enim post virtutum munera nulla tentatione concutitur, has se habere animus ex semetipso gloriatur. Ut ergo et firmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
aũ dies suos nichil ẽẽ considerat: quia ut paulo
suꝑius sepe iã diximus. scĩ uiri quo uerius sũ ma
cognoscunt: eo sublunus terrena despiciunt. Et
idcirco p̾sentis uitȩ dies nichil eẽ conspiciunt: qr
illuminatȩ mentis oculos in consideratione ȩter¬
nitatis figunt. De qua dũ ad se redeunt. qͥd se
eẽ nͥ puluerẽ agnoscunt: et ifirmitatis suȩ con¬
scii. districte iudicari metuunt: Cũq uĩ tanti
uigoris aspiciunt: trepidant examinari qđ st̃.
Unde adhuc apte subiungit. Quid ẽ hõ quia¬

Expanded text:
dies suos nihil esse considerat, quia, ut paulo superius saepe jam diximus, sancti viri quo verius summa cognoscunt, eo sublimius terrena despiciunt; et idcirco praesentis vitae dies nihil esse conspiciunt, quia illuminatae mentis oculos in consideratione 265 aeternitatis figunt. De qua dum ad se redeunt, quid se esse nisi pulverem agnoscunt, et infirmitatis suae conscii, districte judicari metuunt? Cumque vim tanti vigoris aspiciunt, trepidant examinari quod sunt. Unde et adhuc apte subjungitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
toriȩ iuxta litterã negligit: oblatũ sibi ueritatis
lumen abscondit. Cũq laboriose inuenire u
eis aliud intrinsecus appetit: hoc quod foris sine
difficultate assequi poterat. amittit. Sc̃s nãq
uirdicit. Si negaui quod uolebant pauꝑibus.
& oculos uiduȩ expectare feci. si comedi buc¬
cellam ineã solus. & ñ comedit pupillus ex ea:¬

Expanded text:
toriae juxta litteram negligit, oblatum sibi veritatis toriae juxta litteram negligit, oblatum sibi veritatis lumen abscondit; cumque laboriose invenire in eis aliud intrinsecus appetit, hoc quod foris sine difficvir dicit: Si negavi quod volebant pauperibus, et oculos viduae exspectare feci; si comedi buccellam meam solus, et n
Abbreviated transcription (Latin):
Quis autẽ nesciat saliuã faciltus posse glutiri qu̾ã
cibũ  Qui itaq se sumere cibũ denuntiat: incre¬
dibile e̾ ualde quo ordine glutire posse saliuã ne¬
gat. Atq iterũ dicit. ꝑeccaui. quid faciã tibi õ
custos hominũ: Uel certe consumere me uis pec¬
catis adolescentiȩ meȩ: Et tamen alia responsio¬
ne subiungit. Neq enĩ rep̃hendit me cor meũ
in om̃i uita mea. Quo gͥ pacto a corde suo mini-¬
me u om̃i uita reprehendit᷑: qui peccasse se publi¬
ca uoce testat᷑. Neq enĩ simul umꝗͣ conueniunt.
culpa oꝑis: & irreprehensibilitas cordis. Sed nimi¬
rũ uerba litterȩ.dũ collata sibi conuenire nequȩ¬
unt: aliud in se aliquid quod quȩ̨rat᷑ ostendunt.
Acsi quib dã uocib dicant. Cum nr̃a nos conspi
citis suꝑficie destrui: hoc in nobis quęxite. qđ
ordinatũ sibiq congruens apud nos ualeat intus
inueniri. Aliquando autẽ qui uerba acciꝑe hẏs¬

Expanded text:
Quis autem nesciat salivam facilius posse glutiri quam Quis autem nesciat salivam facilius posse glutiri quam cibum? Qui itaque se sumere cibum denuntiat, incredibile est valde quo ordine glutire posse salivam negat. Atque iterum dicit: Peccavi, quid faciam tibi, o custos hominum ? vel certe: Consumere me vis peccatis adolescentiae meae ? Et tamen alia responsione subjungit: Neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea . Quo igitur pacto a corde suo minime in omni vita reprehenditur, qui peccasse se publica voce testatur? Neque enim simul unquam conveniunt culpa operis, et irreprehensibilitas cordis. Sed nimirum verba litterae, dum collata sibi convenire nequeunt, aliud in se aliquid quod quaeratur ostendunt, ac si quibusdam vocibus dicant: Dum ncitis superficie destrui, hoc in nobis quaerite, quod ordinatum sibique congruens apud nos valeat intus inveniri. Aliquando autem qui verba accipere his
Abbreviated transcription (Latin):
in qua dictum e̾. conceptus e̾ homo. Et pau¬
lo post subicit. Occupet eum caligo: & inuol.¬
uat᷑ a maritudine. Atq in eiusdẽ noctis male¬
dictione subiungit. Sit nox illa solitaria. Qui
nimirũ natiuitatis dies ipso impulsu tẽporis
in uolui caligine optabat. ẜ lapsus quippe.
iam ñ erat: & tamen si in rerũ natura subsiste¬
ret. sentire a maritudinẽ nequaꝗͣ. posset. Con¬
stat gͦ qđ nullo mͦ de die insensibili dr: qͥ sensu
ꝑcuti amaritudinis optat᷑. Et si conceptionis
nox reliquis noctib coniuncta discesserat: qͦ
pacto hanc fieri solitariã exorat. Quȩ ut ã
lapsu temporis figi non potuit: ita etiam nec
ã reliquarũ noctium coniunctione separari.
Qui rursum dieit. Usq qͦ non parcis michi:
nec dimittis me ut glutiã saliuã meã: Et tam̃:
paulo supius dixerat. Quȩ prius tangere nole.:¬
bat anima mea: nunc prȩ angustia cibi mei sunt.

Expanded text:
in qua dictum est: Conceptus est homo . Et pauin qua dictum est: Conceptus est homo . Et paulo post subjicit: Occupet eam caligo, et involvatur amaritudine . Atque in ejusdem noctis maledictione subjungit: Sit nox illa solitaria . Qui nimirum nativitatis dies, ipso impulsu temporis involvi caligine optabat? Elapsus quippe, jam non erat; et tamen si in rerum natura subsisteret, sentire amaritudinem nequaquam posset. Constat ergo quod nullo modo de die insensibili dicitur, qui sensu percuti amaritudinis optatur. Et si conceptionis nox reliquis noctibus conjuncta discesserat, quo pacto hanc fieri solitariam exoptat? Quae ut a lapsu temporis figi non potuit, ita etiam nec a reliquarum noctium conjunctione separari. Qui rursum dicit: Usquequo non parcis mihi, nec dimittis me, ut glutiam salivam meam ? Et tamen paulo superius dixerat: Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt .
Abbreviated transcription (Latin):
siderat: quod elegantius decernit ad sumat. Ali¬
quando uͦ exponere aꝑta hystoriȩ uerba negligi¬
mꝰ: ne tardius ad obscura uemamus. Aliquando
autẽ in telligi iuxta litterã nequeunt: quia suꝑfi¬
ciẽtenus accepta. nequaꝗͣ. instructionẽ legenti¬
b sed errorẽ gignunt. Ecce enĩ dr̃. Sub quo
curuant᷑ qui portant orbem. Et de tanto uirt
quis nesciat. qđ nequaꝗͣ uanas poetarũ fabulas
sequit᷑: ut mundi molem sub uehi giganteo su¬
dore suspicet᷑. Qui rursũ pressus ꝑcussionib
dicit. Elegit suspendiũ antina mea: & mortẽ
ossa mea. Et quis rectum sapiens credat. uirũ
tanti prȩconii. quẽ uidelicet constat ab int̾no
iudice premia ꝓ pacientię uirtute recipere᷑. de¬
creuisse inter uerbera suspendio uitã finire:
Aliquando etiam ne fortasse intelligi iuxta lit¬
terã debeant: ipsa se uerba litterȩ inpugnant.
Ait nãq. Pereat dies in qua natus su: & nox

Expanded text:
siderat, quod elegantius decernit, assumat. Alisiderat, quod elegantius decernit, assumat. Aliquando vero exponere aperta historiae verba negligimus, ne tardius ad obscura veniamus: aliquando autem intelligi juxta litteram nequeunt; quia superficie tenus accepta, nequaquam instructionem legentibus, sed errorem gignunt. Ecce etenim dicitur: Sub quo curvantur qui portant orbem . Et de tanto viro quis nesciat quod nequaquam vanas poetarum fabulas sequitur, ut 5 mundi molem subvehi giganteo sudore suspicetur? Qui rursum pressus percussionibus dicit: Elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea . Et quis rectum sapiens credat virum tanti praeconii, quem videlicet constat ab interno judice praemia pro patientiae virtute recipere, decrevisse inter verbera suspendio vitam finire? Aliquando etiam, ne fortasse intelligi juxta litteram debeant, ipsa se verba litterae impugnant. Ait namque: Pereat dies in qua natus sum, et nox
Abbreviated transcription (Latin):
linguȩ undas intorqueat. Et cũ sub iunctȩ in¬
structionis campũ sufficient̾ infuderit: ad ser¬
monis ꝓpositi alueũ recurrat. Sciendũ uͦ ẽ. qđ¬
quȩdã hystorica expositione transcurrimꝰ: & ꝑ
allegoriã quȩdã typica inuestigatione ꝑscrutam̃:
quȩdam ꝑ sola allegoricȩ moralitatio
instrumenta discutimus : ñ nubla aũ ꝑ cunta si¬
mul sollicitius exquirentes. triplicit̾ indagamus.¬
Nam primũ quidẽ fundamenta hystoriȩ poni¬
mus: deinde ꝑ significationẽ tẏpicã. in arcẽ fidei
fabricã mentis erigimus: ad extremũ quoq ꝑ mo¬
ralitatis gram quasi suꝑducto ȩdificiũ colore ues¬
timus. Uel certe quid ueritatis dicta. nisi refici¬
endȩ mentis alimenta credenda st̃: Quȩ modis
alternantib multiplicit̾ disserendo. ferculo oris
offerimus: ut inuitati lectoris quasi conuiuȩ nr̃i
fastidiũ repellamus. Qui dum sibi multa oblata con¬

Expanded text:
linguae undas intorqueat. Et cum subjunctae inlinguae undas intorqueat. Et cum subjunctae instructionis campum sufficienter infuderit, ad sermonis propositi alveum recurrat. Sancti viri Quedam ystorica expositione transcurrimus, et per allegoriam quedam typica investigatione perscrutamur. Quedam per sola allegorice moralitatis instrumenta discurrimus, nonnulla autem per cuncta simul sollicitius exquirentes, triplicitNam primum quidem fundamenta historiae ponimus; deinde per significationem typicam in arcem fidei fabricam mentis erigimus; ad extremum quoque per moralitatis gratiam, quasi superducto aedificium colore vestimus. Vel certe quid veritatis dicta, nisi reficiendae mentis alimenta credenda sunt? Quae modis alternantibus multipliciter disserendo, ferculum ori offerimus; ut invitati lectoris quasi convivae nostri fastidium repellamus, qui dum sibi multa oblata con
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ uolui. hoc opus ꝑ triginta & qͥnq uolu¬
mina extensũ. in sex codicib expleui. Unde &
in eo sepe quasi postponere ordinẽ expositionis
inuenior: & paulo diutius contẽplationis lati¬
tudini ac moralitatis insudo. Sed tam̃ quisqͥs de
dõ loquit᷑: curet necesse ẽ. ut quicqs audieni
um mores instruit. rimet᷑. Et hunc rectũ lo¬
quendi ordinẽ deputet: si cũ oportunitas ȩdi¬
ficationis exigit. ab eo se quod loqui ceꝑat utilit̾
deriuet. Sacri enim tractator eloquii: morem
fluminis debet imitari. Fluuius quippe dũ ꝑ
alueũ defluit. si ualles concauas ex latere con¬
tingit: in eas ꝓtinus sui impetꝰ cursũ diu̾¬
tit. Cũq illas sufficient̾ impleuerit: repente
se in alueũ.refundit. Sic nimirũ. sic duumi uer¬
bi eẽ tractator debet: ut cũ de qualibet re dis¬
serit. si fortasse iuxta positã occasionẽ congrue
ȩdificationis inuenerit: quasi ad uicinã uallẽ

Expanded text:
mentum volui, opus hoc per triginta et quinque volumentum volui, opus hoc per triginta et quinque volumina extensum, in sex Codicibus explevi. Unde et in eo saepe quasi postponere ordinem expositionis invenior, et paulo diutius contemplationis latitudini ac moralitatis insudo. Sed tamen quisquis de Deo loquitur, curet necesse est ut quidquid audienum mores instruit rimetur; et hunc rectum loquendo ordinem deputet, si cum opportunitas aedificationis exigit, ab eo se, quod loqui coeperat, utiliter derivet. Sacri enim tractator eloquii morem fluminis debet imitari. Fluvius quippe dum per alveum defluit, si valles concavas ex latere contingit, in eas protinus sui impetus cursum divertit; cumque illas sufficienter impleverit, repente se in alveum refundit. Sic nimirum, sic divini verbi esse tractator debet, ut cum de qualibet re disserit, si fortasse juxta positam occasionem congruae aedificationis invenerit, quasi ad vicinam vallem
Abbreviated transcription (Latin):
riora tractando dictaui. Cũq mͥ spatia largio¬
ra suppeterent. multa augens. pauca subtraherᷤ.
atq ita ut inuenta st̃ nonnulla derelinquens :
ea quȩ me loquente excepta sub oculis fuerant.
ꝑ libros emendando cõposui. quia & cũ postre¬
ma dictarẽ. quo stilo prima dixerã sollicite ad¬
tendi. Egi gͦ ut & ea que locutus sũ studiosa em̃¬
datione transcurrens. quasi ad similitudinẽ
dictatus erigerẽ: & ea quę dictauerã ñ longe
a col loquentis sermone discreparent: quati nꝰ
dũ hoc tendit᷑. illud adtrahit᷑. edita mͦ dissimili.
res ñ dissimilis formaret᷑: qũauis terciã huiꝰ oꝑis
partẽ ut col loquendo ꝑtuli. pene ita dereliqui:
quia cũ me fr̃s ad alia ꝑtrahunt. hanc subtilius
emendari noluerunt. Quib nimirũ multa iuben¬
tib. dũ parere mͦ ꝑ expositionis ministeriũ. mͦ
ꝑ contemplationis ascensũ. mͦ ꝑ moralitatis ĩstru¬

Expanded text:
riora tractando 4 dictavi. Cumque mihi spatia largioriora tractando 4 dictavi. Cumque mihi spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt, nonnulla derelinquens, ea quae me loquente excepta sub oculis fuerant, per libros emendando composui, quia et cum postrema dictarem, quo stylo prima dixeram, sollicite attendi. Egi ergo, ut et ea quae locutus sum, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigerem; et ea quae dictaveram, non longe a colloquentis sermone discreparent; quatenus dum hoc tenditur, illud attrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formaretur; quamvis tertiam hujus operis partem ut colloquendo protuli, pene ita dereliqui, quia cum me fratres ad alia pertrahunt, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus nimirum multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium, modo per contemplationis ascensum, modo per moralitatis instru
Abbreviated transcription (Latin):
le eẽ non poterat. qđ d fraternis mͥ cordib cari¬
tas imꝑabat. Fo̾re quippe idoneũ me ad ista
desperaui: sed ipsa mei desperatione robustior.
ad illũ spem ꝓtinus erexi. ꝑ quẽ aꝑta ẽ lingua
mutorũ: qui linguas infantiũ fecit disertas: qui
imnensos brutosq asinȩ ruditus. ꝑsensatos hu¬
mani colloquii distinxit modos. Quid gͥ mitũ
si intellectũ stulto homini p̾beat: qui ueritatẽ
suã cũ uoluerit etiã ꝑ ora iumentoꝵ narrat:
Hiuus gͦ robore considerationis accinc̾tus ari¬
ditatẽ meã ad indagandũ fontẽ tante ꝓfun-¬
ditatis excitaui. Et quãuis eoꝵ quib exponere
cõpellebar. longe me uita transcenderet: iniuri¬
osum tamen ẽẽ̾ non credidi. si fluenta usib ho¬
minũ plumbi fistula ministraret. Unde mox
eisde corã positis fr̃ib priora libri sub oculis dixi:
& quia tempus paulo uacantius repperi. poste¬

Expanded text:
le esse non poterat, quod de fraternis mihi cordibus charile esse non poterat, quod de fraternis mihi cordibus charitas imperabat. Fore quippe idoneum me ad ista desperavi: sed ipsa mei desperatione robustior, ad illum spem protinus erexi, per quem aperta est lingua mutorum, qui linguas infantium facit disertas ; qui immensos brutosque asinae ruditus, per sensatos humani colloquii distinxit modos. Quid igitur mirum, si intellectum stulto homini praebeat, qui veritatem suam, cum voluerit, etiam per ora jumentorum narrat ? Hujus ergo robore considerationis accinctus, ariditatem meam ad indagandum fontem tantae profunditatis excitavi. Et quamvis eorum, quibus exponere compellebar, longe me vita transcenderet, injuriosum tamen esse non credidi, si fluenta usibus hominum plumbi fistula ministraret. Unde mox eisdem coram positis fratribus, priora libri sub oculis dixi; et quia tempus paulo vacantius reperi, poste
Abbreviated transcription (Latin):
beati iob exponere importuna me peticione cõ¬
pellerent: ꝙ michi ꝓut ueritas uires infunderet.
eis mysteria tantȩ ꝓfunditatis aperirẽ. Qui hoc
quoq mͥ in onere suȩ peticionis addiderunt.
ut non solũ uerba hystoriȩ ꝑ allegoriarũ sensũ
excuterem. sed allegoriarũ sensus ꝓtinus in excer¬
citiũ moralitatis inclinaremt̃ adhuc aliquid gra¬
uius adiungentes. ut intellecta queq testimonis
cingerẽ : & ꝓlata testimonia si implicita fortasse
uiderent᷑. interpositione suꝑ additȩ. expositionis
enodarẽ. Mox uͦ in obscuro hoc opere. atq ante
nos hactenus indiscusso. cũ ad tanta me ꝑtrahi ac
talia agnoui: solo auditus pondere uictus fateor.
lassatusq succubui. Sed repente inter formidi¬
nẽ deuotionẽq deprehensus. cũ in largitorẽ mu¬
nerũ oculos mentis ad tollerẽ: cunctatione
postposita ilico certus adtendi. quia in possibi¬

Expanded text:
beati Job exponere importuna me petitione combeati Job exponere importuna me petitione compellerent; et prout veritas vires infunderet, eis mysteria tantae profunditatis aperirem. Qui hoc quoque mihi in onere suae petitionis addiderunt, ut non solum verba historiae per allegoriarum sensus excuterem, sed allegoriarum sensus protinus in exercitium moralitatis inclinarem; adhuc aliquid gravius adjungentes, ut intellecta quaeque testimoniis cingerem; et prolata testimonia, si implicita fortasse viderentur, interpositione superadditae expositionis enodarem. CAPUT nos hactenus indiscusso, ad tanta me pertrahi ac talia cognovi, solo auditus pondere victus, fateor, lassatusque succubui. Sed repente inter formidinem devotionemque deprehensus, cum in largitorem munerum oculos mentis attollerem, cunctatione postposita, illico certus attendi, quia impossibi
Abbreviated transcription (Latin):
implicamur̾ sicut eo quoq tp̃r quo ad minis¬
teriũ altaris accessi. hoc de me ignorante me
actũ ẽ. ut sacri ordinis pondus acciperem:
quatinus in terreno palatio licentius excuba¬
rem: ubi me scilicet multi ex monasterio fr̃s
mei. germana iuincti caritate secuti st̃. Quod
diuina factũ dispensatione conspitio: ut eoꝵ
semꝑ exemplo ad orationis placidũ litus quasi
anchorȩ fune restringerer: cũ causarũ scłariũ
incessabili inpulsu fluctuarẽ. Ad illoꝵ quippe
consortiũ. uelut ad tutissimi portus sinũ: ter¬
reni actus uolumina fluctusq fugiebã. Et li¬
cet illud me ministerium ex monasterio abs¬
tractum. a pristinȩ quietis uita. iucrone suȩ
occupationis extinxerat: inter eos tam̃ ꝑ studi¬
osȩ lectionis alloquiũ. cotidianȩ me aspiratio cõ-¬
punctionis animabat. Tunc eisdem fr̃ib etiam
cogente te placuit. sicut ipse meministi. ut librũ

Expanded text:
implicamur: sicut eo quoque tempore, quo ad minisimplicamur: sicut eo quoque tempore, quo ad ministerium altaris accessi, hoc de me, ignorante me, actum est, ut sacri ordinis pondus acciperem, quatenus in terreno palatio licentius excubarem; ubi me scilicet multi ex monasterio fratres mei, germana vincti charitate, secuti sunt. Quod divina factum dispensatione conspicio, ut eorum semper exemplo ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringerer, cum causarum saecularium incessabili impulsu fluctuarem. Ad illorum quippe consortium, velut ad tutissimi portus sinum, terreni actus volumina fluctusque fugiebam; et licet illud me ministerium ex monasterio abstractum, a pristinae quietis vita, mucrone suae occupationis exstinxerat; inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium, quotidianae me aspiratio compunctionis animabat. Tunc eisdem fratribus, etiam cogente te, placuit, sicut ipse meministi, ut librum
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enĩ plerũq nauem incaute religatã. etiã
de sinu tuti lutoris unda excutit cũ tempestas
excrescit: repente me sub prȩtextu ȩccłiastici
ordinis in causarũ scłariũ pelagus repperi: &
quietem monasterii quia habendo ñ fortit̾ tenui.
quã stricte tenenda fuerit ꝑdendo cognoui. Nã
cũ michi ad ꝑcipiendũ sacri altaris ministeriũ.
obedientiȩ uirtus opponit᷑. hoc sub ȩccłiȩ colore
susceptũ est. quod si inulte liceat. iterũ fugien¬
do defleat᷑. Postq hoc nolenti mͥ atq renitenti.
cũ graue esset altaris ministeriũ: etiã pondus ẽ
curȩ pastoralis iniunctũ. Quod tanto nẽ duriᷤᷤ
tolero: quanto me ei imprẽ sentiens. in nulla¬
fidutię consolatione respiro. Quia enĩ mundi
iam tempora malis crebrescentib t̾mino ꝓpin¬
quante turbata sunt: ipsi nos qui interriis
mysteriis deseruire credim̃. curis exteriorib

Expanded text:
Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam de sinu tutissimi littoris unda excutit, cum tempestas excrescit, repente me, sub praetextu ecclesiastici ordinis, in causarum saecularium pelago reperi; et quietem monasterii, quia habendo non fortiter tenui, quam stricte tenenda fuerit, perdendo cognovi. Nam cum mihi ad percipiendum sacri altaris ministerium, obedientiae virtus opponitur, hoc sub Ecclesiae colore susceptum est, quod 3 si inulte liceat, iterum fugiendo deflectatur. Postque hoc nolenti mihi atque renitenti, cum grave esset altaris ministerium, etiam pondus est curae pastoralis injunctum. Quod tanto nunc durius tolero, quanto me ei imparem sentiens, in nullfiduciae consolatione respiro. Quia enim mundi jam tempora, malis crebrescentibus, termino propinquante turbata sunt; ipsi nos, qui internis mysteriis deservire credimur, curis exterioribus
Abbreviated transcription (Latin):
UEBENIS SINTO:ET
GRESMIUS SER¬
SSERUOU. DEI
UDU
te fr̃ bea¬
tissime in
constanti¬
nopolitana
urbe
cognoscens.
cũ me illie
sedis apłicȩ
responsa
constrin¬
gerent. & te illic iniuncta ꝓ causis fidei uui¬
sigotharũ legatio ꝑduxisset. om̃e in tuis aurib
quod mͥ de me displicebat exposui ÷ qͣm du
longeq conuersionis grãm distuli: & postqu̾ã
cęlesti sũ desiderio afflatus. seculari habitu con-¬
tegi melius putaui. Aꝑiebat᷑ enĩ mͥ iam de ęt̾ni-¬
tatis amore qͥd quererẽ: sed inolita me consuetu¬
do deuixerat. ne exteriorẽ cultũ mutarẽ. Cũq
adhuc me cogeret animus p̃senti mundo quasi
speciẽtenus deseruire: cȩꝑunt multa contra me
ex eiusdẽ mundi cura succrescere: ut in eo iã ñ
specie sed quod e̾ grauius mente retinerer. Quȩ
tandẽ cuncta sollicite fugiens. portũ monasterii
petii. & relictis quȩ mundi sunt. ut frustra tẽ
credidi. ex hiuius uitę naufragio nudus euasi.

Expanded text:
erendissimo et Gregorius servus servorum Dei. Dudum te, frater beatissime, in Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, quod est gravius, mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc credidi, ex hujus vitae naufragio nudus evasi.
Abbreviated transcription (Latin):
tus etiam & p̃positionũ casus secuare contẽpno.
qr indignũ uehem̃ter existimo. ut uerba cęlestis
oraculi. r estringã sub regulis donati. Neq enim
hȩc ab ullis interp̃tib in script᷑ȩ sacrȩ auctoritate
seruata st̃. Ex qua nimirũ qr nr̃a expositio orit᷑.
dignũ ꝓfecto ẽ. ut quasi edita soboles spetiem suȩ
matris imitet᷑. Nouã uͦ trans lationẽ dissero : sed cũ
ꝓbationis causa exigit. nẽ nouã. nc̃ ueterẽ ꝑ
testimonia assumo ⁊ ut quia sedes apłica cui
do auctore p̃sideo utraq utit᷑: mei quoq labor
studii ex utraq fulciatur.

Expanded text:
tus motusque et praepositionum casus servare contemno, tus motusque et praepositionum casus servare contemno, quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati. Neque enim haec ab ulus interpretibus, in Scripturae sacrae auctoritate servata sunt. Ex qua nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. Novam vero translationem dissero; sed cum probationis causa exigit, nunc novam, nunc veterem per testimonia assumo; ut quia sedes apostolica, cui Deo auctore praesideo, utraque utitur, mei quoque labor studii ex utraque fulciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ cauticũ qđ docta manꝰ imꝑat. quassata or¬
gana pprie ñ resultant.: nec artẽ flatꝰ expͥmit. si
scissa rimis fistula stridet. Quanto itaq grauius
expositionis meȩ qualitas p̃mit᷑: in qua dicendi grão
sic fractura organi dissipat. ut hanc peritiȩ ars
nulla cõponat: Queso autẽ ut huiꝰ oꝑis dicta ꝑ¬
currens. in his uerboꝵ folia ñ requiras: quia ꝑ sacra
eloquia ab eoꝵ tractatorib infructuosȩ loquacita¬
tis leuitas studiose cõpescit᷑: dũ in tẽplo di nemus
plantari ꝓhibet᷑. Et cuncti ꝓculdubio scimus. qr
quotiens in foliis male letȩ segetis culmi ꝓficius.
imnori plenitudine spicaꝵ grana turgescunt.
Rnde & ipsã loquendi artẽ. quã magisteria discipli¬
nȩ exterioris insinuant: seruare despexi. Nã sieut
huiꝰ qͦq epistolȩ tenor enuntiat: ñ metacismi col-¬
usiouẽ fugio. ñ barbarismi confusionẽ deuito. si¬

Expanded text:
nimirum canticum, quod docta manus imperat, quassata ornimirum canticum, quod docta manus imperat, quassata organa proprie non resultant; nec artem flatus exprimit, si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaque gravius expositionis meae qualitas premitur, in qua dicendi gratiam sic fractura organi dissipat, ut hanc peritiae ars nulla componat? Quaeso autem ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur . Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem, quam magisteria disciplinae exterioris insinuant, servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑerit: tauto mͥ celerrime indulgeat: quanto
hoc me ȩgrum dicere ñ ignorat. Nam dũ mo¬
lestia corpus atterit᷑. afflicta mente etiã dicendi
studia languescunt. Multa qͥppeiã annoꝵ eͤricu
horis momentisq om̃ib fracta stomachi uirtute
lassesso. Lentis quiden:. sed tam̃ continuis febri
b anhelo. Interq hec dũ sollicitꝰ penso. quia sc̃p¬
tura teste omis filius qui ã dõ recipit᷑ flagellat᷑ᷤ
quo malis presentib durius deprimor: eo de ȩt̾¬
na certius p̃sumptione respiro. Et fortasse hoc
diuine ꝓuidentiȩ consiliũ fuit. ut ꝑcussũ iob
in hoc molestia corporalis obsistit: qđ carnis uirtꝰ
collocutiorus iinisteriũ exhibere uix sufficit: mens
digne ñ potest intimare quod sentit. Quid nãq
ẽ officiũ corporis: nͥ organũ coredis: Et quãlib&e
peritꝰ cantandi artifex. explere artẽ ñ ualet. nͥ ad
hanc sibi & ministeria exteriora concordent. qͥa

Expanded text:
ererit, tanto mihi celerrime indulgeat, quanto ererit, tanto mihi celerrime indulgeat, quanto hoc me aegrum dicere non ignorat. Nam dum molestia corpus atteritur, affecta mente etiam dicendi studia horis, momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassescebat, lentis quidem, sed tamen continuis febri anhelo. Interque haec dum sollicitus penso quia, Scriptura teste, Omnis filius qui a Deo recipitur, flagellatur , quo malis praesentibus durius deprimor, eo de aeterna certius praesumptione respiro. Et fortasse hoc divinae providentiae consilium fuit, ut percussum Job in hoc molestia corporalis obsistit, quod carnis virtus cum locutionis ministerium exhibere vix sufficit, mens digne non potest intimare quod sentit. Quid namque est officium corporis, nisi organum cordis? Et quamlibet peritus sit cantandi artifex, explere artem non valet, nisi ad hanc sibi et ministeria exteriora concordent: quia
Abbreviated transcription (Latin):
indumentũ. & absq oꝑiinento pauperẽ si ñ
benedixert̃ mͥ latera eius. & de uellerib ouiũ
meaꝵ calefactus est. Quȩ uidelicet si ad allego¬
riȩ sensum iuolent̾ inflectimus: cuncta eiꝰ misdiȩ
facta e uacuamꝰ. Diuinus & enĩ sermo sicut myste¬
riis prudentes exerret: sic plerũq suꝑficie sim¬
plices refouet. Habet in publico unde paruuloᷤ¬
nutriat:. seruat in secreto. unde mentes sublimiũ
in admiratione suspendat. Quasi quidã quippe
ẽ fluuius. ut ita dixerĩ planus & altus: in quo
& agnus ambulet. & elefans natet. Ut gͦ unius¬
cuiusq loci oportunitas postulat. ita se ꝑ studi¬
um ordo expositionis ininutat: quatinus tanto
uerius sensum diuinȩ locutionis inueniat. qͣn¬
to ut res quȩq exigit. ꝑ causarũ speties alter¬
nat. Quã uidelicet expositionẽ recensendam
tuȩ beatitudini. ñ quia uelud dignã debui: sed
quia te petente ine memini ꝓmisisse transinisi.
In qua quicqͥd tua sc̃itas tepidũ incultũq rep¬

Expanded text:
ento pauperem; si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Quae videlicet si ad allegoriae sensum violenter inflectimus, cuncta ejus misericordiae facta vacuamus. Divinus etenim sermo sicut mysteriis prudentes exercet, sic plerumque superficie simplices refonutriat, servat in secreto unde mentes sublimium in admiratione suspendat. Quasi quidam quippe est fluvius, ut ita dixerim, planus et altus, in quo et agnus ambulet et elephas natet. Ut ergo uniuscujusque loci opportunitas postulat, ita se per studium ordo expositionis immutat; quatenus tanto verius sensum divinae locutionis inveniat, quanto, ut res quaeque exegerit, per causarum species alterQuam videlicet expositionem recensendam tuae beatitudini, non quia velut dignam debui, sed quia te petente memini promisisse, transmisi. In qua quidquid tua sanctitas tepidum incultumque rep
Abbreviated transcription (Latin):
illos presens ageret᷑ quib absens sollicitudine
ñ deesset. Sed hoc nobis e̾ sollert̾ intuendũ: qđ
ꝑactis dieb coninuii. purgatio ꝓ siugulis adhibet᷑
holocausti. Uir qͥppe scs̃ nouerat. quia cȩlebrari
conuiuia sine culꝑa uix possent: nouerat it. qi mag-¬
na purgatione sacrificioꝵ. diluendȩ st̃ ȩpule con¬
uiuioꝵ ⁊ et quicqͥd in semet ipsis filii conuiuan-¬
tes inquinauerant. pat̾ sacrificiũ immolando
tergebat. Nonnulla quippe st̃ uitia: quȩ ã con¬
uiuis aut separari uix possunt. aut certe nequa¬
quã possunt. ꝑene
semꝑ enĩ epulas cotni¬
tat᷑ uoluptas. Nãdũ corpus in refectio

Expanded text:
illos praesens ageret, quibus absens sollicitudine non deesset. Sed hoc nobis est solerter intuendum quod, peractis diebus convivii, purgatio per singulos adhibetur holocausti. Vir quippe sanctus noverat quia celebrari convivia sine culpa vix possent. Noverat quia magna purgatione sacrificiorum diluendae sunt epulae conviviorum; et quidquid in semetipsis filii convivantes inquinaverant, pater sacrificium immolando tergebat. Nonnulla quippe sunt vitia quae a conviviis aut separari vix possunt, aut certe nequaquam possunt. Pene semper enim epulas comitatur voluptas. Nam dum corpus in refectio