comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ melius ostendimus: si ea que
circũstant paulo subtilius exponan¬
tur. Nonnullieñ de tribudan ue¬
nire antixp̃m ferunt: ꝓ eo qd̃ hoc
loco dan. & coluber asseritur & mor¬
dens. Ynde & ñ ĩmerito dũ isrłiti¬
cus popłs terras in castroꝵ partici¬
one susciꝑet. primus danad aqui¬
lonem castra metatus ẽ: illũ scili¬
cet signans. qui in corde suo dixe¬
rat. sedebo in monte testam̃ti. in
laterib aquilonis. ascendã suꝑ al¬
titudinẽ nubiũ. similisero altissi¬
mo. De quo & ꝑ ꝓpħam đr. A dan¬
auditus est fremitus equoꝵ eius.
Qui ñ solũ coluber: s etiã cerastes
uocat᷑. Cerasta enĩ grece: cornua¬
ditunt᷑. Serpens qui hic cornutꝰ
ẽẽ phibetur. ꝑ quẽ digne antixp̃i
aduentus asserit᷑ qr contra uitã
fideliũ cũ morsu pestifere p̃dica¬
tionis mitiitur: armatur etiã
cornib potestatis. Quis autẽ
nesciat semitã angustiorem ẽẽ
qͣm uiam: fit dan coluber in uia:
quia in p̃sentis uitȩ latitudine

Expanded text:
 melius ostendimus, si et ea quae circumstant, paulo subtilius exponamus. Nonnulli enim de tribu Dan venire Antichristum ferunt, pro eo quod hoc loco Dan et coluber asseritur et mordens. Unde non immerito dum Israeliticus populus terras in castrorum partitione susciperet, primus Dan ad Aquilonem castrametatus est , illum scilicet signans, qui in corde suo dixerat: Sedebo in monte testamenti in lateribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium; similis ero Altissimoauditus est fremitus equorum ejus , qui non solum coluber, sed etiam cerastes vocatur. Cerasta enim Grdicuntur. Serpens hic cornutus esse perhibetur, per quem digne Antichristi adventus asseritur; quia contra vitam fidelium cum morsu pestiferae praedicationis armatur etiam cornibus potestatis. Quis autem nesciat semitam angustiorem esse quam viam? Fit ergo Dan coluber in via, quia in praesentis vitae latitudine
Abbreviated transcription (Latin):
impletus extenditut. ita mens p̃¬
uis cogitationib dilatata suble¬
memoriã taciti afflctiq reuocam᷑.
atq ante oculos nr̃os cuncta que
a nobis sunt male gesta reducimꝰ.
& ꝑ hoc qd̾ foris patimur. magis
intus qd̾ facimus dolemus. Unde
fit ut inter aꝑta uulnera corporiᷤ
amplius nos abluat plaga secreta
uentris: quia sanat nequitias pra¬
ui oꝑis occultũ uulms doloris.
abstergent gͥ mala. & liuor uulne¬
ris & plage in secretiorib uentris:
luit & extensa mente compunctio
penicentiȩ ultione transfigit. Sed¬
in hoc inter se utraq hec differũt.
qd̾ plage ꝑcussionũ dolent: lam̃¬
ta compunctionis sapiunt. Illȩ
affligentes cruciant: ista reficrunt
oũ affligunt. ꝑ illas in afflictio¬
nem meror est: ꝑ hec in merore le¬
ticia. Quia tamen ipsa compunc

Expanded text:
repletus extenditur, ita mens pravis cogitationibus dilatata sublememoriam taciti afflictique revocamur, atque ante oculos nostros cuncta quae a nobis sunt male gesta reducimus, et per hoc quod foris patimur, magis intus quod fecimus dolemus. Unde fit ut inter aperta vulnera corporis amplius nos abluat plaga secreta ventris, quia sanat nequitias pravi operis occultum vulnus doloris.Abstergunt igitur mala, et livor vulneris, et plagae in secretioribus ventris, luit, et extensam mentem compunctio poenitentiae ultione transfigit. Sed hoc inter se utraque haec differunt, quod plagae percussionum dolent, lamenta compunctionum sapiunt. Illae affligentes cruciant, ista reficiunt, dum affligunt. Per illas in afflictione moeror est, per haec in moerore laetitia. Quia tamen ipsa compunc
Abbreviated transcription (Latin):
scit ad bonoꝵ custodiam bene uti
etiam mala actione reꝓboꝵ: lapsũ
entiũ: inde humilib angłis inuen¬
ta & solidata sunt augm̃ta meritoꝵ.¬
Uirtutes autẽ angłicȩ que in diui¬
no amore fixȩ ꝑstiterunt lapsis.
suꝑbientib angłis hoc in munere
retributionis acceperunt. ut nul¬
laiam rubigine subripientis culpȩ
mordeantur. ut in contẽplatione
conditoris sine felicitatis fine ꝑ¬
maneant: & in hoc qd̃ sunt condi¬
te eterna stabilitate subsistant.
Qd̾ bene apud moysen ipsa de

Expanded text:
qui scit ad bonorum custodiam bene uti etiam mala actione reproborum, lapentium, inde humilibus angelis inventa et solidata sunt augmenta meritovirtutes angelicae quae in divino amore fixae perstiterunt, lapsis superbientibus angelis, hoc in munere retributionis acceperunt, ut nulla jam rubigine subripientis culpae mordeantur, ut in contemplatione conditoris sine felicitatis fine permaneant, et in hoc quod sunt conditae aeterna stabilitate subsistant. Quod bene apud Moysen ipsa de
Abbreviated transcription (Latin):
bilitate fuisset aliena: bene ab auc¬
tore condita. nequaqͣm in reꝓbis
spiritib a beatitudinis suȩ arce
cecidisset. Mire autẽ omp̃c d̃s na¬
turam sũmoꝵ spĩrum bonam sed
mutabilem condidit: ut & qui ꝑ¬
manere nollent ruerent. & qui in
conditione ꝑsisterent. tanto in eam
iam dignus quanto & ex arbitrio
starent. & eo maiorisapud dm me¬
riti fierent. quo mutabilitatis suȩ
motũ uoluntatis studio fixissent.

Expanded text:
is motu fuisset aliena, bene ab auctore condita, nequaquam in reprobis spiritibus a beatitudinis suae arce cecidisset. Mire autem omnipotens Deus naturam summorum spirituum bonam, sed mutabilem condidit, ut, si qui permanere nollent, ruerent, et qui in conditione persisterent, tanto in ea jam dignius, quanto ex arbitrio starent, et eo majoris apud Deum meriti fierent, quo mutabilitatis suae motum voluntatis statione fixissent.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde nunc quia homo ꝑ mu¬
lierem culpe fubditã nascitur:
reatus primi infirmitas in ꝓle
ꝓpagatur. Et quia in radice pu¬
truit humani generis ramus:
in conditionis suȩ uiriditate
minime subsistit. Hinc ẽ qd̾ ple
cũ abiecta & uilia sumuntur.
Neq enim adam solus ut a ueti¬
to se pomo suspenderet: p̃ceptũ
ꝓhibitionis accepit. Nam cũ ali¬
menta quedã saluti nr̃e ds̃ contra¬
ria indicat: ab his nos quasi ꝑ sen¬
tentiam uetat. Et cũ concupiscen¬
tes noxia contingimus: ꝓfecto qͥd
aliud qͣm uetita degustamus :
Laitaq fumenda sunt que natu¬
re necessitas querit: & ñ que edñ¬
di libido suggerit. In primo autẽ
parente didicimus. quia tribus
modis om̃is culpȩ nequitiã ꝑpetͣ¬
mus: suggestione scilicet. delec¬
tatione. consensu. srimũ itaq ꝑ
sp̃m ꝑpetratur. Insidiator enim
praua suggerit. caro se delectati¬
omi subicit: & ad extremũ sp̃c uic¬
tus. delectatiom consentit. Unde
& serpens praua suggessit. eua uͦ

Expanded text:
Unde nunc quia homo per mulierem culpae subditam nascitur, reatus primi infirmitas in prole propagatur. Et quia in radice putruit humani generis ramus, in conditionis suae viriditate minime subsistit. Unde recte cum abjecta et vilia sumuntur. Neque Adam etenim solus, ut a vetito se pomo contineret, praeceptum prohibitionis accepit. Nam cum alimenta quaedam saluti nostrae Deus contraria indicat, ab his nos quasi per sententiam vetat. Et cum concupiscentes noxia attingimus, profecto quid aliud quam vetita degustamus? Ea itaque sumenda sunt, quae naturae necessitas quaerit, et non quae edendi libido suggeriparente didicimus quia tribus modis omnis culpae nequitiam perpetramus, suggestione scilicet, delectatione et consensu. 86 Primum itaque per perpetratur. Insidiator enim prava suggerit, caro se delectationi subjicit, atque ad extremum spiritus victus delectatione consentit. Unde et serpens prava suggessit. Heva autem
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Antiquus hostis quia xix¬
non cibũ sed cibi concupiscentiã
esse causam dampnationis intel¬
ligit: & primũ sibi hominem ñ
carne sed pomo subdidit. & scõm
ñ carne sed pane temptauit. Nã¬

Expanded text:
et antiquus hostis quia non cibum, sed cibi concupiscentiam esse causam damnationis intelligit, et primum sibi hominem non carne, sed pomo subdidit , et secundum non carne, sed pane tentavit
Abbreviated transcription (Latin):
eis hanc noram: aut si ñ facis: de¬
le me de libro tuo quẽ scripfisti.
Pensemus gͦ quib uiscerib eundẽ
popłm amauit. ꝓcuiꝰ uita de libro
uite deleri se petiit. Sed tam̃ iste qͥ
tanto eius popłi amore constringit᷑.
contͣ eius culpas pensemus qͣnto re¬
lo rectitudinis accendatur. Mox enĩ
popłm ueniens ait. Lonat uir gla
diũ suꝑ femur suũ. Ite & redite de
porta usq ad portam. ꝑ mediũ ca¬
stroꝵ: & occidat unꝰquisq frẽm &
amicũ ac ꝓximũ suũ. Ceciderunt q
in die illo quasi iuginti tria milia
uiroꝵ. Ecce qui uitam omniũ etiã
cũ sua morte petiit: ñ paucoꝵ uitã
gladio extinxit. Intus arsit ignib
amoris: foris accensus ẽ ⁊ elo seueri¬
tatis. Tanta fuit pietas ut se ꝓ il¬
lis coram dño morti offerre ñ dubi¬
taret: tanta seueritas ut eos quos
ouuinitus feriri timuerat. ipse iu¬
dicii gladio feriret. Sic amauit eos.
quib p̃fuit. ut ꝓ eis nec sibi part̾et:
& tam̃ delinquentes sic ꝑsecutus ẽ

Expanded text:
eis hanc noxam, aut si non facis, dele me de libro tuo, quem scripsisti. Pensemus ergo, quibus visceribus eumdem populum amavit, pro cujus vita de libro vitae deleri se petiit. Sed tamen iste, qui tanto ejus populi amore constringitur, contra ejus culpas pensemus quanto zelo rectitudinis accendatur. Mox enim,populum veniens, ait: Ponat vir gladium suum super femur suum, ite et redite de porta usque ad portam per medium castrorum, et occidat unusquisque fratrem et amicum et proximum suum; cecideruntque in die illo quasi viginti tria millia hominum. Ecce, qui vitam omnium etiam cum sua morte petiit, paucorum vitam gladio exstinxit. Intus arsit ignibus amoris: foris accensus est zelo severitatis. Tanta fuit pietas, ut se pro illis coram Domino morti offerre non dubitaret; tanta severitas, ut eos, quos divinitus feriri timuerat, ipse judicii gladio feriret. Sic amavit eos, quibus praefuit, ut pro eis nec sibi parceret, et tamen delinquentes sic persecutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓ redemptione nr̃a sacrificiũ
semet ipsũ fecit. in rudaici popłi
manib datur.: Qui etiã extra ca¬
stra in conspectu dñi ĩmolatus ẽ:
quia uidelicet extra portã passus
mus ad eũ extra castra: imꝓperiũ
eius portantes. Non enĩ habemus
hic manentẽ ciuitatem: s futurã
inquirimus. Idcirco enĩ extra portã
passus est. ut a conu̾satione nos ui
tȩ p̃sentis quasi a ciuitate foras
ouceret: & a terrena inhabitatio¬
ne cor nr̃m euellere ꝑfuaderet. Be¬
ne autẽ đr: quia ĩmolabit in con¬
spectu dñi. Redemptor enĩ ñr in
conspectu hominũ quasi extinctus
est. s in conspectu patris immolat᷑.
quia qd̃ ante oculos hominũ pena.
hoc ante oculos patris fuit sacrifi¬
ciũ. Seguitur. Et intinguet digi¬

Expanded text:
nus pro redemptione nostra sacrificium nus pro redemptione nostra sacrificium semetipsum in Judaici popmanibus datur; qui etiam extra castra in conspectu Domini immolatus est, quia videlicet extra portam passus mus ad eum extra castra, improperium ejus portantes. Non enim habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus. Idcirco enim extra portam pastae praesentis, quasi a civitate foras educeret, et a terrena inhabitatione corde nos evellere persuaderet. Bene autem dicitur, quia immolabit eam in conspectu Domini. Redemptor enim noster in conspectu hominum quasi extinctus est, sed in conspectu Patris immolatur, quia quod ante oculos hominum poena, hoc ante oculos Patris sacrificium fuit. Et intinget digi
Abbreviated transcription (Latin):
us est ex infirmitate: s uiuit ex uir¬
tute d̃i. Dene autẽ uacca hec rufa
etiam dr: quia uidelicet eius huma¬
nitas rubra ꝑ cruorem passionis
fuit. Unde & in canticis canticoꝵ ab
sponsa describitur dicente. Dilectꝰ
meus candidus & rubicundus. Can¬
didus uidelicet ex diuinitate: ru¬
bicundus ex sanguine. Candidus
sionis cruore. Etatis integrȩ: in qͣ
nulla sit macula. Etas humanita¬
tis dñi integra est: om̃is eius oꝑa¬
tio ꝑfecta. In qua uidelicet huma¬
nitate macula ñ fuit: qr & ueracit̃
de eoscriptũ est. Qui peccatũ non
fecit: nec dolus inuentus est in ore
eius. Dene autẽ subditur: nec por¬
tauerit iugũ. Scriptũ quippe est.
Om̃is qui peccat: seruus ẽ peccati.
Quia gͦ dñs nulli peccato succu¬
buit: iugũ minime portauit. Se¬
quitur. Tradesq eam eleataro sacer¬
doti: qui ẽductam extra castra. ĩmo¬
labit in conspectu dñi. Quid est
qd̃ hec uacca ad ĩmolandũ sacerdo¬
ti traditurͥ nisi qd̃ incarnatꝰ dñs¬

Expanded text:
ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . Bene autem vacca haec etiam rufa dicitur, quia videlicet ejus humanitas rubra per cruorem passionis fuit. Unde et in Canticis canticorum ab sponsa describitur dicente: Dilectus meus candidus et rubicundus . Candidus videlicet ex divinitate, rubicundus ex sanguine. Candidus sionis. Aetatis integrae, in qua nulla sit macula. Aetas humanitatis Dei integra est, omnis ejus operatio perfecta. In qua videlicet humanitate macula non fuit, quia et veraciter de eo scriptum est: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . Bene autem dicitur, nec portaverit jugum. Scriptum quippe est: Omnis qui peccat, servus est peccati . Quia igitur Dominus nulli peccato succubuit, jugum minime portavit. Sequitur: Tradesque eam Eleazaro sacerdoti, qui ductam extra castra immolabit in conspectu Domini. Quid est quod haec vacca ad immolandum sacerdoti traditur, nisi quod incarnatus Domi
Abbreviated transcription (Latin):
cos quostemptando id÷ mandñ¬
do conterit quasi cũ deglutit amit¬
tit. Qd̃ ñ humana sed diuina ꝓ¬
uidentia agitur. ut utilitati ir¬
stoꝵ ipsa uetusti aduersarii astu

Expanded text:
eos quos tentando, id est mandendo conterit, quasi cum deglutit amittit. Quod quia non humana sed divina providentia agitur, ut utilitati justorum ipsa vetusti adversarii astu
Abbreviated transcription (Latin):
pertre poterat: temptatꝰ est ne
periret. Temptatio gͥ illa ñ uora¬
go uicioꝵ. s custodia meritoꝵ fu
flictione contriute. s ñ inculpam
capiendo deuorauit. Elatos autẽ
in sc̃itate uiros ñ amitteret: nifi
temptaret. Sc̃i quippe ñ essent
qui de scĩtatis głia suꝑbirent: &¬
tanto sub enis iure caderent. qͣnto
se in suis uirtutib eleuarent.
Sed intro dispensationis ordine
dũ temptantur humiliantur:
dũ uero humiliant᷑ eiusẽẽ iam

Expanded text:
perire poterat, tentatus est ne periret. Tentatio ergo illa non vorago vitiorum, sed custodia meritorum fflictione contrivit, sed non in culpa capiendo devoravit. Elatos autem in sanctitate viros non amitteret, nisi tentaret. Sancti quippe non essent, qui de sanctitatis gloria superbirent, et tanto sub ejus jure caderent, quanto se in suis virtutibus elevarent. Sed miro dispensationis ordine dum tentantur humiliantur, dum humiliantur ejus esse jam
Abbreviated transcription (Latin):
pe animã gr̃a uocat: temptatio
in t̾rogat. Ꝙ omp̃c d̾s electoꝵ su¬
orũ aduersarios temporalit̃ ꝑmit¬
tit extrescere: ut ꝑ seuiciam ma
loꝵ purgetur uita bonoꝵ. Nun¬
bonos ẽẽ ꝑmitteret: nisi etiã qͣn¬
tum ꝓdessent uideret. Nam dũ
iniusti seuunt: iusti purgant᷑.
Et utilitati innocentiũ militat
uita prauoꝵ:dũ hanc & p̃mendo
humiliat. & humiliando semꝑ

Expanded text:
pe animam gratia vocat, tentatio interrogat. Et omnipotens Deus electorum suorum adversarios temporaliter permittit excrescere, ut per ma purgaretur vita bonorum. Nunbonorum esse permitteret, nisi etiam, quantum prodessent, videret. Nam dum injusti saeviunt, justi purgantur: et utilitati innocentiae militat vita pravorum, dum hanc et premendo humiliat, et humiliando semper
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sicut post paradisi claustra
post tercii celi secreta. ne reuelatio¬
Mandendũ quidem s ñ degluti¬
post tot reuelationũ sublimia sti¬
mulis carnis agitabat. Hostisenm¬
quasi i ore tenere dłr. ñ quos iam
ꝑfecte peccato implicat: s quos
ad huc peccati ꝑfirasionib temp¬
tat. quatimis ei quemlibet fit mã¬
dere: eũ de peccati delectatione tẽp¬

Expanded text:
t, sicut post paradisi claustra, post tertii coeli secreta, ne revelatioMandendum quidem, sed non deglutipost tot revelationum sublimia stimulis carnis agitabat . Tunut in ore tenere dicatur, non quos jam perfecte peccato implicat, sed quos adhuc peccati persuasionibus tentat: quatenus ei quemlibet mandere sit, de peccati eum delectatione ten
Abbreviated transcription (Latin):
contra unũqd̃q uictũ bella signan¬
tur: Et quid ꝑ quinqͣgenariũ
in quo & iubelei requies continet᷑:
nisi interna quies edomito bello
mentis exprimitur: Quid uͦ ꝑ
uasa tabernaculiͥ nisi fideliũ ami¬
mȩ figurantur: Leuitȩ gͦ ab an¬
no uicesimo & quinto. in quo fer

Expanded text:
contra unumquemque vitiorum bella signantur? Et quid per quinquagenarium, in quo et jubilaei requies continetur, nisi interna mentis exprimitur? Quid per vasa tabernaculi, nisi fidelium animae figurantur? Levitae ergo ab anno vigesimo et quinto taber
Abbreviated transcription (Latin):
ec est lex leuitarũ. A uiginti
quinq annis & supra: ingre¬
oientur ut ministrent in taberna¬
culo federis. Cumq quinquagesi¬
goꝵ.ł.ii. Si qui adhuc uicioꝵ bel¬
lo subiacent: nequaqͣm ꝑ p̃dicati¬
onis usũ p̃esse magisterio ceteroꝵ

Expanded text:
ec est lex Levitarum. A viginti quinque annis et supra ingredientur ut ministrent in tabernaculo foederis. Cumque quinquagesiguis , qui adhuc vitiorum bello subjacent, nequaquam per praedicationis usum praeesse magisterio ceterorum
Abbreviated transcription (Latin):
in alta sustollit. Unde necesse est
ut quisquis ad contemplationis
studia ꝓperat. semet ipsũ prius sub¬
tiliter interroget. quantũ amat.
id÷ si sũma inquirens diligit. si
diligens timet. si nouit incognita
aut amando comp̃hendere:aut ñ
comp̃hensa tim̃do uenerari. In cõ¬
templatione etenĩ mentẽ. si amor
ñ excitat: teporis sui torpor obscu¬
rat. Si timor ñ aggrauat: sensus
hanc ꝑinania ad nebulam erro¬
ris leuat. Et cũ clausa ei secretoꝵ
ianua tardius aꝑitur. ab ea longiꝰ
ipsa sua p̃sumptione repellitur.
quia irrumꝑe appetit hoc qd̃ ñ¬
inconueniens querit. Cumq su
ꝑba errorem ꝓ ueritate ꝑcipit.
quo quasi intus gressũ porrigit.
foras tendit. Hinc est enĩ qd̾ legẽ
daturus dñs in igne fumoq de¬
scendit: quia & humiles ꝑ clari¬
tatem suȩ ostensionis illuminat:
& suꝑboꝵ oculos ꝑ caliginem erro

Expanded text:
charitas astringit. Unde necesse est 209 ut quisquis ad contemplationis studia properat, semetipsum prius subtiliter interroget, quantum amat. si summa inquirens diligit, si diligens timet, si novit incognita aut amando comprehendere, aut non comprehensa timendo venerari. In contemplatione etenim mentem si amor non excitat, teporis sui torpor obscurat; si timor non aggravat, sensus hanc per inania ad nebulam erroris levat; et cum clausa ei secretorum janua tardius aperitur, ab ea longius ipsa sua praesumptione repellitur; quia irrumpere appetit hoc, quod non inveniens quaerit; cumque superba mens errorem pro veritate percipit, quo quasi intus gressum porrigit, foras tendit. Hinc est enim quod legem daturus Dominus, in igne fumoque descendit ; quia et humiles per claritatem suae ostensionis illuminat, et superborum oculos per caliginem
Abbreviated transcription (Latin):
Sraelitico popło ꝑ moysen a dño iu¬
betur: ut cũ egreditur ad requisi¬
ta naturȩ mittat paxillũ in bal¬
teoͥ & fossa humo. abscondat que
egesta fuerint. Naturȩ enĩ corrup¬
tibilis pondere grauati: amentis
nr̃ȩ utero quedam cogitationũ su
ꝑflua. quasi uentris grauamina
erumpunt. Sed portare sub bal¬
teo paxillũ debemus: ut uideli¬
cet ad rep̃hendendos nosmet ipsos
semꝑ accincti. acutũ circa nos sti¬
mulũ compunctionis habeamuᷤ:
qui incessanter t̾ram mentis nr̃ȩ
penitentiȩ dolore confodiat: &
hoc qd a nobis fetidũ erupit. abscon¬
dat. Yentris quippe egestio fossa
humo ꝑ paxillũ tegiturͥ cũ men¬
tis nr̃e suꝑfluitas subtili redargu¬
tione discussa. ante d̾i oculos ꝑ cõ¬
punctionis suȩ stimulũ celatur.

Expanded text:
sraelitico populo per Moysen a Domino jubetur, ut cum egreditur ad requisita naturae, mittat paxillum in balteo, et fossa humo abscondat quae egesta fuerint. Naturae enim corruptibilis pondere gravati, a mentis nostrae utero quaedam cogitationum superflua, quasi ventris gravamina erumpunt; sed portare sub balteo paxillum debemus, ut videlicet ad reprehendendos nosmetipsos semper accincti, acutum circa nos stimulum compunctionis habeamus, qui incessanter terram mentis nostrae poenitentiae dolore confodiat, et hoc quod a nobis fetidum erumpit abscondat. Ventris quippe egestio fossa humo per paxillum tegitur, cum mentis nostrae superfluitas, subtili redargutione discussa, ante Dei oculos per compunctionis suae stimulum celatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ardore. necesse est ut iterũ fiduci¬
am erga societatem bonoꝵ sumat.
castra reuertitur: qui post lam̃rea
penitentiȩ frigescente flãma co¬
gitationis illicitȩ. ad fideliũ me¬
rita p̃sumenda reparatur: ut iã
se a ceteris longe esse ñ estimet:
qui mundũ se ꝑ obitũ intimi
ardoris gaudet. xuii. De resecandiᷤᷤ¬

Expanded text:
ardore, necesse est ut iterum fiduciardore, necesse est ut iterum fiduciam erga societatem bonorum sumat. castra revertitur, qui post lamenta poenitentiae frigescente flamma cogitationis illicitae ad fidelium merita praesumenda reparatur, ut jam se a caeteris longe e se non aestimet, qui mundum se per obitum intimi ardoris gaudet. CAPUT XXI. De paxi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ꝑ moysen dr. Si fuerit int̃
uos homo qui nocturno pollutus
sit somnio: egredietur extra castra
& ñ reuertetur priusqͣm ad uespe¬
ram lauetur aqua: & post solis oc¬
casũ regredietur in castra. Noctur
nũ est somniũ. temptatio occulta:
ꝑ qͣm tẽnebrosa cogitatione turpe
aliquid corde concipitur: qd̾ tamen
corporis oꝑe ñ explecur. Sed som¬
nio nocturno pollutus egredi extͣ
castra p̃cipitur: quia ui delicet dig¬
nũ est. ut qui ĩmunda cogitatio¬
ne polluitur. indignũ se cunctoꝵ
fideliũ societatib arbitret᷑. Culpe
suȩ meritũ ante oculos ponat: ex
honoꝵ se estimatione despiciat.
Polluto gͦ extra castra exire est:tur¬
pi impugnatione laboranti sese
ex continentiũ comꝑatione despi¬
cere. Qui ad uesꝑam lauat᷑ aqua:
cũ defectũ suũ conspiciens. ad pe¬
nitentiȩ lamenta conu̾titur: ut
fletib diluat om̃e qd animũ oc¬
culta inquinatione accusat. Sed
post occasũ solis ad castra redeat:
quia deferuescente temptationis

Expanded text:
er Moysen dicitur: Si fuerit inter vos homo qui nocturno pollutus sit somnio, egredietur extra castra; et non revertetur prius quam ad vesperam lavetur aqua, et post solis occasum regredietur in castra . Nocturnum quippe est somnium tentatio occulta, per quam tenebrosa cogitatione turpe aliquid corde concipitur, quod tamen corporis opere non expletur. Sed somnio nocturno pollutus egredi extra castra praecipitur, quia videlicet dignum est ut qui immunda cogitatione polluitur, indignum se cunctorum fidelium societatibus arbitretur, culpae suae meritum ante oculos ponat, et ex bonorum se aestimatione despiciat. Polluto ergo extra castra exire est turpi impugnatione laboranti, sese ex continentium comparatione despicere. Qui ad vesperam lavatur aqua, cum defectum suum conspiciens ad poenitefletibus diluat omne quod animum occulta inquinatione accusat. 4. Sed post occasum solis ad castra redeat, quia, defervescente tentationis
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ñ exercendis uirtutib sed
ꝑpetrandis uiciis elaborat nequa¬
qͣm suis uirib suam domũ. s extra¬
neoꝵ habitacula. so est ĩmundoꝵ
sp̃uũ facta multiplicat: nimirũ
uel luxuriando uel suꝑbiendo agenˢ
ut etiam se addito. ꝑditoꝵ numerꝰ
crescat. Bene autẽ subditur. Et ge¬
mas in nouissimis: qͣndo consũpse¬
ris carnes & corptis tiũ. Herumq
enĩ accepta salus carnis ꝑuucia ex¬
penditur: s cũ repente subtrahit᷑
cũ molestiis caro atteritur. cũ iam
egredi anma urgetur dui male
habita. quasi ad bene uiuendũ
salus amissa requirit᷑. Et c̃c gemũt
homines qd deo seruire noluerũt.
qͣndo dampna suȩ negligentiȩ ri¬
poris qͣndo ad bene oꝑandũ accep¬
ta despicitur. quanti sit muneris
amissa sentitur: & infructuose ad
ultimũ queritur.que congruo cõ¬
cessa tempore utiliter ñ habetur

Expanded text:
mentis, non exercendis virtutibus, sed mentis, non exercendis virtutibus, sed perpetrandis vitiis elaborat, nequm suis viribus suam domum, sed extraneorum habitacula, id est immundorum spirituum facta multiplicat, nimirum vel luxuriando, vel superbiendo agens, ut etiam se addito, perditorum numerus crescat. Bene autem subditur: Et gemas in novissimis, quando consumpseris carnes et corpus tuum. Plerumque enim accepta 50 salus carnis per vitia expenditur; sed cum repente subtrahitur, cum molestiis caro atteritur, cum jam egredi anima urgetur, diu male habita quasi ad bene vivendum salus amissa requiritur. Et tunc gemunt homines quod Deo servire noluerunt, quando damna negligentiae poris, quando ad bene operandum accepta despicitur, quanti sit muneris amissa sentitur; et infructuose ad ultimum quaeritur, quae congruo concessa tempore utiliter non habetur
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. & labores tui sint in domo ali¬
ena. & gemas in nouissimis. qͣndo
consũpseris carnes & corpus tium.
Qui sunt alieni a nobis nisi ma¬
ligni sp̃c . qui a celestis sunt patriȩ
sorte separati: Quis uͦ honor ñr
est. nisi qd etiam in luteis corꝑib¬
corꝑib conditi. ad conditoris tam̃
nr̃i sumus imaginẽ & similitũdi¬
nem creati: Uel quis altus crude¬
qui & semet ipsũ pena mortis su¬
ꝑbiendo ꝑculit. & inferre mortẽ
humano generi etiam ꝑditus ñ
peꝑcit: Honorem itaq suũ alie-¬
nis dat: qui ad d̃i imaginẽ ac si¬
militũdinẽ conditus. uitȩ suȩ tẽ¬
pora malignoꝵ sp̃uũ uoluptati¬
b administrat. Annos etiam suoᷤᷤ
crudeli trãdit: qui ad uoluntatẽ
male dñantis aduersarii accepta
uiuendi spacia expendit.Ybi be¬
ne subditur. Ne forte impleant᷑
extranei uirib tus: & labores tui
sint indomo aliena. Quisquis
enĩ ꝑ acceptam ualitudinem cor¬
poris. ꝑ tributã sibi sapientiam

Expanded text:
tui sint in domo aliena, et gemas in novissimis, quando consumpseris carnes et corpus tuum . Qui namque alieni a nobis sunt, nisi maligni spiritus, qui a coelestis sunt patriae sorte separati? Quis vero honor noster est, nisi quia in luteis corporibus conditi, ad Conditoris tamen nostri sumus imaginem et similitudinem creati? Vel quis alius crudequi et semetipsum poena mortis superbiendo perculit, et inferre mortem humano generi etiam perditus non pepercit? Honorem itaque suum alienis dat, qui ad Dei imaginem et similitudinem conditus, vitae suae tempora malignorum spirituum voluptatibus administrat. Annos etiam suos crudeli tradit, qui ad voluntatem male dominantis adversarii accepta vivendi spatia expendit. Ubi bene subditur: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena. Quisquis enim per acceptam valetudinem corporis, per tributam sibi sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
cipatu humilem p̃buit: & inte¬
grũ in deiectione seruauit. Qui
cũ ꝑsequentem se plebem dilige¬
ret: ipse sibi testimonio extitit. qr
culmen ex quo deiectus ẽ ñ ama¬
uit. Quid etiã eo benignius. qͥ
de principatu regendi popłi de
tumq mox tolerat ꝑsecutorem:
a quo ne moriatur trepidat. &
tam̃ ne dñs ei trascatur rogat :
Ipse quippe cũ mitteretur ait.
fludiet saul: & int̾ficiet me. Et ei
ꝑ semet ipsam ueritas dicit. Quo¬
usq tu luges saulem: cũ ego abiece¬
rim eũ: Quid gͦ isto uiro dici be¬
nignius potest: qui & hunc ñ uult
diuinitus ꝑcuti. a quo formidat

Expanded text:
cipatu humilem praebuit, et integrum in dejectione servavit, qui cum persequentem se plebem diligeret, ipse sibi testimonio exstitit, quia culmen ex quo dejectus est non amaur. Quid enim Samuele benignius, qui de principatu regendi populi detum mox tolerat persecutorem? A quo ne moriatur, trepidat: et tamen ne ei Dominus irascatur, rogat. Ipse quippe cum mitteretur, ait: Audiet Saul, et interficiet me . Et ei per semetipsam Veritas dicit: Usquequo tu luges Saulem, cum ego abjecerim eum ? Quid ergo isto viro dici benegnius potest, qui et hunc non vult divinitus percuti, a quo formidat
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. Unde & holocaustũ latina
lingua totũ incensũ łr. Pensemus
igitur quid est sacrificiũ: quid ho¬
locaustũ. Cum enĩ quis suũ aliqͥd
deo uouit & aliquid ñ uouit: sacri¬
ficiũ est. Cũ uͦ om̃e qd̃ habet. om̃e
qd̾ iiiuit. om̃e qd̾ sapit: om̃ipoten¬
tideo uouit: holocaustũ est. Nã
sunt quidam qui adhuc m̃te in
hoc mundo retinentur: s tam̃ ex
possessis reb subsidia egentib mi¬
nistrant: opp̃ssos defendere festi¬
nant. Isti in bonis que faciunt sa¬
crificiũ offerunt.: qr & aliquid de
actione sua d̾o ĩmolant: & aliq̃d
sibimet ipsis reseruant. Sed sunt
tiam qͣm ꝑceꝑunt: om̃ipotenti
dõ ĩmolant. Quid isti nisi holo¬
caustũ offeruntͥ ĩo magis ho¬
locaustũ fiunt : Isrłiticus enim

Expanded text:
erat. Unde et holocaustum Latina lingua totum incensum dicitur. Pensemus ergo quid est sacrificium, quid holocaustum. Cum enim quis suum aliquid Deo vovet, et aliquid non vovet, sacrificium est. Cum vero omne quod habet, omne quod vivit, omne quod sapit, omnipotenti Deo voverit, holocaustum est. Nam sunt quidam qui adhuc mente in hoc mundo retinentur, et tamen ex possessis rebus subsidia egentibus ministrant, oppressos defendere festinant. Isti in bonis quae faciunt sacrificium offerunt, quia et aliquid de actione sua Deo immolant, et aliquid sibimetipsis reservant. Et sunt tiam quam perceperunt, omnipotenti Deo immolant. Quid isti nisi holocaustum offerunt, imo magis holocaustum fiunt? Israeliticus enim
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ ł xyiiiDepe contingit ut in pug¬
nȩ certamine miles ante sui ducis
oculos constitutus. hostili uirtuti
turpĩt cedat: & eneruĩt p̃bens ter¬
ga feriatur. Qui tam̃ hoc ipsũ qd̃
turpit̃ cessit erubescens ante sui
ducis oculos. maiores ex ipsa uere¬
cundia uires sumit: tantoq fortia
post exercet. quanto & p̃sentem
głiam uirtutis ꝑagat. & p̃teritã
ignominiã debilitatis tergat.
Sic gͦ ñnũqͣm quidã indei serui¬
tio ex anteacta acrius debilitate
roborant᷑ eosq ad custodienda
mandata & futtroꝵ trahit de¬
sideriũ. & impellit memoria p̃¬
teritoꝵ ut hinc ad uentura a¬
mor ꝓuocet: illinc de p̃teritis
uerecundia instiget. Quos ta
ditos uirtutib uderint. eisq in
p̃senti uita unde derogent qi¬
inuenire neqͣ qͣm possunt. illos¬
accusare de p̃teritis moliuntur:
sicut moysen nr̃m manicheus im¬
petit. in quo sequentiũ uirtutũ
culpa fedare: in quo ñ attendit
postmodũ qͣm patiens ad susti¬

Expanded text:
t saepe contigit ut in pugnae certamine miles ante ducis sui 575 oculos constitutus, hostili virtuti turpiter cedat, et enerviter praebens terga feriatur: qui tamen hoc ipsum quod turpiter gessit erubescens, ante ducis sui oculos majores ex ipsa verecundia vires sumit, tantoque post fortia exercet, quantum et praesentem gloriam virtutis peragat, et praeteritam ignominiam debilitatis tegat. Sic ergo nonnunquam quidam in Dei servitio ex anteacta acrius debilitate robarantur, eosque ad custodienda mandata et futurorum trahit desiderium, et impellit memoria praeteritorum, ut hinc ad ventura amor provocet, illinc de praeteritis verecundia instiget. Vet. XVaeditos virtutibus viderint, eisque in praesenti vita unde derogent qinvenire nequaquam possunt, accusare illos de praeteritis moliuntur, sicut Moysen nostrum Manichaeus impetit, in quo sequentium virtutum tur culpa foedare. In quo non attendit postmodum quam patiens ad susti
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: nullus qui plene le¬
gem didicit ignorauit. Uñde he
rodes rex magoꝵ occursione ꝑter¬
ritus. sacerdotes & principes stu¬
duit sollerter inquirere: ubi xp̃o
Prius gͦ nouerant: quẽ pasfionis
suȩ tempore dũ despicerent ig¬
norabant. Quoꝵ & noticia prior
& ignorantia posterior: bene bre¬
uiter ysaac caligante signatur.
etiam scł̃is magna uidendi luce
mentẽ eius semꝑ ad mundiciã
tenuit caligantib etate oculis.
ad uidenda longe post futura di¬
quid eueniret in futuro p̃uide¬
bat: & quis illi p̃sens assisteret ne¬
sciebat. Sic guippe ifrłitarũ popłs¬
uidit. de quo tam multa in futu¬
ro p̃uidit. Ante se enĩ positũ ne¬
quaqͣm cernere ualuit:cuiꝰ ad¬
uentus potentiã longe ante nun¬

Expanded text:
m nullus qui plene legem didicit ignoravit. Unde et Herodes rex, magorum occursione perterritus, sacerdotes et principes studuit solerter inquirere ubi ChristPrius ergo noverant quem passionis suae tempore dum despicerent ignorabant. Quorum et notitia prior, et ignorantia posterior bene ac breviter Isaac caligante signatur. etiam saeculis magna videndi luce mentem quia semper ad munditiam tenuit, caligantibus aetate oculis, ad videnda longe post ventura diquid eveniret in futuro praevidebat, et quis illi praesens assisteret nesciebat. Sic quippe Israelitarum popuntem non vidit, de quo tam multa in futuro praevidit. Ante se enim positum nequaquam cernere valuit, cujus adventus potentiam longe ante nun
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alia condenda sunt s hec ipsa
renouantur. Celũ gͥ & terra. et
transit & erit: quia & ab ea qͣm
nunchabet specie ꝑ ignem ter¬
gitur. & tam̃ in sua semꝑ natu¬
ra seruatur. Unde ꝑ psalmistã
dr̃. Mutabis ea & mutabuntur.
Quam quidem ultimã cõmuta¬
tionem suam. ipsis nobis ñc uicis¬
situdinib nuntiant: quib nris
usib indesinenter alternant᷑.
Nam terra a sua specie hiemali
ariditate deficit: uernali hu¬
more iuridescit. Celum cotidie
caligine noctis ducitur: & diur¬
na claritate renouatur. Hinc gͦ
hinc fidelis quisq colligat. & in

Expanded text:
non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovantur. Coelum igitur et terra et transit et erit quia et ab ea, quam nunc habet, specie per ignem tergitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo hinc fidelis quisque colligat et in
Abbreviated transcription (Latin):
terra uel qualiter transeat. uel qͣ¬
liter maneat distinguamꝰ. Utͣq
namq hec. ꝑeam qͣm nunc habẽt
imaginẽ transeunt: s tam̃ ꝑ es¬
sentiam sine fine subsistunt. Hĩc
namq ꝑ paulũ dr. Preterit ẽnim
figura huius mundi. Hinc ad io¬

Expanded text:
coelum vel qualiter transeat, vel qualiter maneat distinguamus. Utraque namque haec per eam quam nunc habent imaginem transeunt, sed tamen per essentiam sine fine subsistunt. Hinc namque per Paulum dicitur: Praeterit enim figura hujus mundi . Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
na indignatio sese ut ita dixerim
humana ñ retinet. Nec se utiliter
cuiꝰlibet dep̃catio obicit: cũ semel
d̃s aliquid ab intimis irascendo dis¬
ponit. Hinc ẽ qd moyses qui rea¬
tũ totius plebis apud dñm suis p̃¬
cib tersit: dũq se obicem obtulit.
diuinȩ iracundiȩ uim placauit:
ad petram choreb ueniens. & ꝓ
aque exhibitione diffidens. reꝑ¬
citante turbatur. Et dispositȩ
ultionis iracundiam repellere a
se ipso ñ ualuit: qui hanc uolende

Expanded text:
 indignatio sese, ut ita dixerim, humana non retinet, nec se utiliter cujuslibet deprecatio objicit, cum semel Deus aliquid ab intimis irascendo disponit. Hinc est enim quod Moyses, qui reatum totius plebis apud Deum suis precibus tersit, dumque se obicem obtulit, divinae iracundiae vim placavit : ad petram Oreb veniens, et pro aquae exhibitione diffidens, recitante turbatur, et dispositae ultionis iracundiam repellere a semetipso non valuit, qui hanc volente
Abbreviated transcription (Latin):
uero ꝑseuerantia exprimitur: fer¬
rũ & es calciamentũ eius dr: dũ
p̃dicatio illius acumine simul &
constantia munitur. Per ferrum
enĩ mala aduersantia penetrat:
ꝑes uͦ bona que ꝓposuit longani¬

Expanded text:
autem perseverantia exprimitur, ferrum et aes calceamentum ejus dicitur, dum praedicatio illius acumine simul et constantia munitur. Per ferrum enim mala adversantia penetrat, per aes autem bona quae proposuit longani
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓximos debet fieri qui uult pa¬
renti omniũ uerius ningi: quati¬
nus eosdem quos ꝓpter dm̃ utiltẽ
negligit. tanto solidius diligat:
qͣnto m eis affectum & sobolem co¬
pulȩ carnalis ignorat.Hinc ꝑ mo¬

Expanded text:
ximos debet fieri, si vult parenti omnium verius jungi: quatenus eosdem quos propter Deum utiliter negligit, tanto solidius diligat, quanto in eis affectum solubilem copulae carnalis ignorat. Debem
Abbreviated transcription (Latin):
mines mala que sciunt: & idcir¬
cipi. ut cadant etiã in mala que
nesciunt. Qd̃ tam̃ deceptis aliqͣn¬
do ad purgationem: aliqͣndo uero
ad ultionis initiũ solet fieri. Ecce
gͥ quidam in montis fauce consti¬
tutus. insidiatur itinerantib: sed
etiam interimi ꝑmittit. Qd̃ gͦ
p̃do iniuste appetit. hoc equissimꝰ
iudex iuste fieri ꝑmittit: ut &¬
ille reciꝑet qd iniuste fecerat. &
iste grauiꝰ qͣndoq feriatur. ꝑcuiꝰ
nequissimã uoluntatem culpam
omp̃c d̾s in alterũ iuste uindica¬
uit. Ille purgatur qui opprimit᷑.
peccatũ finiat: cũ isto districte
ut multiplicet. nisi ad peniten¬
tiam recurrat. In illo dũ iuim su¬

Expanded text:
mines mala quae sciunt; et idcircipi, ut cadant etiam in mala quae nesciunt. Quod tamen deceptis aliquando ad purgationem, aliquando vero ad ultionis initium fieri soleenim quidam in montis fauce constitutus, insidiatur itinerantibus; sed etiam interire permittit.Quod ergo predo iniuste fecit, equissimus Iudex iuste fieri permisit. ille reciperet quod injuste fecerat: et iste gravius quandoque feriatur, per cujus nequissimam voluntatem, culpam omnipotens Deus in alterum juste vindicavit. Ille purgatur qui opprimitur; peccatum finiat: cum isto districte ut multiplicet, nisi ad poenitentiam recurrat. In illo m
Abbreviated transcription (Latin):
possunt: atq urgente exitu sub¬
tiliori t̾rentur metu. Unde re¬
uemptor nr solutioni carnis ap¬
seruans: factus in agoma cepit
plixius orare. Quid enĩ ꝓ se ille
cũ agonia peteret: qui in terris
positus. celestia cũ potestate tri-¬
buebat: Sed appropinqͣnte mor¬
de nr̃e mentis in se certamen ex¬
p̃ssit:qui uim qͣndam terroris
ac formidinis patimur. cũ ꝑ so¬
lutionem carnis eterno iudicio
ꝓpinquamꝰ. Neq enĩ tunc cuiꝰ¬
libet anima ĩmerito terretur:
quando post pusillũ hoc inuenit.
qd̾ in eternũ mutare ñ possit. Cõ¬
sideramiis quippe: qd̃ uiam uitȩ
p̾sentis nequaqͣm sine culpa tran¬
sire potumus: consideramꝰ etiã
quia ne hoc quidem sine aliquo
reatu nr̃o est. qd̾ laudabilit̾ ges¬
simus. si remota pietate iudice¬
mur. Quis enĩ nr̃m uitam p̾ce¬
oentiũ patrũ ualeat uel suꝑare
uel assequi: Et tam̃ dauid dicit.
Ne intres in iudiciũ cũ seruo
tuo: quia ñ iustificabitur in cõ¬

Expanded text:
possunt, et urgente exitu, subpossunt, et urgente exitu, subtiliori terrentur metu. Unde Redemptor noster solutioni carnis apservans, factus in agonia, coepit prolixius orare. Quid enim pro se ille cum agonia peteret, qui in terris positus coelestia cum potestate tribuebat? Sed appropinquante morte, nostrae mentis in se certamen expressit, qui vim quamdam terroris et formidinis patimur, cum per solutionem carnis aeterno judicio propinquamus. Neque enim tunc cujuslibet anima immerito terretur, quando post pusillum hoc invenit quod in aeternum mutare non possit. Csideramus quippe quod viam vitae praesentis 776 nequaquam sine culpa transire potuimus, consideramus etiam quia nec hoc quidem sine aliquo reatu nostro est, quod laudabiliter gessimus, si remota pietate judicemur. Quis enim nostrum vitam praecedentium patrum valeat vel superare, vel assequi? Et tamen David dicit: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in con
Abbreviated transcription (Latin):
la ꝑ momenta tempoꝵ ipsis m¬
constantib cogitationũ motibꝰ
ꝑpetramus : facile est autem
oꝑa ꝑuersa uitare: s nimis dif¬
ficile est ab illicita cogitatione
cor tergere: Sepe gͦ electis etiã
nolentib in cogitatione sub¬
ripitur: qd̾ in se quidẽ sollert̃
inspiciunt. & antẽ d̃i oculos qͣnti
sit reatus attendunt. Et cũ de
his om̃ib semꝑ districta iudicia
ꝑtimescant: tc̃ tam̃ hec uehem̃t̃
metuunt. cũ ad soluendũ huma¬
nȩ conditionis debitũ uenientes.
districto tudici ꝓpinquare se cer¬
nunt. Et fit tanto timor acrior
quanto & retributio eterna uici¬
nior. Crescit pauor uicina retri¬
butione iusticiȩ: & urgente solu¬
tione carnis quantomagis dis-¬
trictũ iudiciũ iamiamq quasi¬
tangitur. tanto uehementius
formidatur. Et si ea que sciunt
nũqͣm se p̃termisisse meminert
formidant tam̃ illa que nesciunt:
qr iudelicet semet ipsos driudica¬
re & comp̃hendere om̃ino non

Expanded text:
la, per momenta temporum ipsis ila, per momenta temporum ipsis inconstantibus cogitationum motibus perpetramus? Facile est autem opera perversa vitare, sed nimis difficile est ab illicita cogitatione cor tergere. Saepe ergo electis, etiam nolentibus, in cogitatione surripit quod in se quidem solerter aspiciunt, et ante Dei oculos quanti sit reatus ostendunt; et cum de his omnibus semper districta judicia pertimescant, tunc tamen haec vehementer mescunt, cum ad solvendum humanae conditionis debitum venientes, districto judici propinquare se cernunt, et fit tanto timor acrior, quanto et retributio aeterna vicinior. Crescit pavor vicina retributione justitiae, et urgente solutione carnis, quanto magis districtum judicium jamjamque cernitur, tanto vehementius formidatur. Et si ea quae sciunt nunquam se praetermisisse meminerunt, formidant tamen illa quae nesciunt; quia videlicet semetipsos dijudicare et comprehendere omnino non
Abbreviated transcription (Latin):
celesti leticiam ꝑcipit: dũ deuictũ
malũ respicit. qd tolerauit. His¬
itaq duab uicib. id est conuer¬
sationis & ꝓbationis per mero¬
rem leticiamq transactis.
suꝑest tercia: cuiꝰ & merorẽ
ad huc sustineat & gaudia conse¬
quatur. lost conuersionis nãq
certamina. post ꝓbationis erũp¬
nam. restat adhuc dura temp¬
tatio: quia uenire ñ poͣst ad ꝑ¬
fectȩ gaudia libertatis. nisi priꝰ
debitũ soluerit humanȩ condi¬
tionis. Conuersus autẽ quisq
sibi sollicitus caute tacite secum
considerare ñ cessat. et̃nus ui-¬
oex qͣm districtus adueniat: su¬
umq terminũ cotidie ꝓspicit.
& ante seueritatem tantȩ iusti¬
ciȩ quas rationes uitȩ suȩ sit¬
positurus atcendit. Et sicunc¬
ta praua oꝑa que intelligere
potuit deuitauit: uenturus
tam̃ coram districto iudice. illa
magis que in semet ipso ñ in¬
telligit ꝑtimescit. Quis enim
considerare ualeat. quanta ma-¬

Expanded text:
coelesti laetitiam percipit, dum devictum coelesti laetitiam percipit, dum devictum malum respicit, quod toleravit, itaque duabus vicibus, id est confessionis et probationis, per moerorem laetitiamque transactis, superest tertia cujus et moerorem adhuc sustineat, et gaudia consequatur. Post conversionis namque certamina, post probationis aerumnam, restat adhuc dura tentatio, quia venire non potest ad perfectae gaudia libertatis, nisi prius debitum solverit humanae conditionis. Conversus autem quisque sibi caute sollicitus tacite secum considerare non cessat, aeternus judex quam districtus adveniat, suumque terminum quotidie prospicit, et ante severitatem tantae justitiae quas rationes vitae suae positurus sit attendit; et si cuncta prava opera quae intelligere potuit devitavit, venturus tamen coram districto judice, illa magis quae in semetipso non intelligit pertimescit. Quis enim considerare valeat quanta ma
Abbreviated transcription (Latin):
sed magis inficiunt: qr dũ
m̃ tidiutius adherent. tanto
fiunt minus pauendi. qnͣtoma¬
gis assueti. Int̃ hec gͦ dep̃hensa
mens huc illucq distenditur. &
multiplicib temptationũ estib
dissipatur: & sepe hinc inde ꝓuo¬
cata. cui temptanti uicio obuet.
uel qd̾ primũ impugnet. igno¬
rat. Unde plerũq euenit ut dũ
nimis insurgentia uitia cruci¬
ant dũ repugnantis animũ iã
iamq quasi in lapsũ desꝑatio¬
nis inclinant. conuersus quisq
hanc ipsam sublimitatis uiam
qͣm sibi ad remediũ elegit expa¬
uescat: & quasi in sũmo eductus
titubat. qui in imo solidius sta¬
bat. Sed quia misericors d̃s ꝓba
autẽ d̾s qui ñ patietur uos tẽp¬
tari supra id qd̾ potestis: s faciet
cũ temptatione etiã ꝓuentũ ut
possitis sustinere. citius ope con¬
solationis occurrit. & surgentes
temptationũ stimulos mitigat.
impugnantesq se cogitationũ
motus int̾na pace tranquillat.
Moxq anima ĩmensam de spe

Expanded text:
sed magis inficiunt: quia dum sed magis inficiunt: quia dum menti diutius adhaerent, tanto fiunt minus pavendi, quanto magis assueti Inter haec ergo deprehensa mens huc illucque distenditur, et multiplicibus tentationum aestibus dissipatur, et saepe hinc inde provocata cui tentanti vitio obviet, vel quod primum impugnet ignorat. Unde plerumque evenit ut dum nimis insurgentia vitia cruciant, dum repugnantis animum jam jamque in lapsum quasi desperationis inclinant; conversus quisque hanc sublimitatis viam, quam sibi ad remedium elegit, expavescat: et quasi in summo eductus titubat, qui in imo solidus stabat. Sed quia misericors Deus nosautem Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam proventum, ut possitis sustinere , citius nobis consolationis ope succurrit, et surgentes tentationum stimulos mitigat, impugnantesque se cogitationum motus interna pace tranquillat. Moxque anima immensam de spe
Abbreviated transcription (Latin):
scłarium sepe occulta quedã temp¬
tationũ radix ñ facile apparet exur¬
gere: qr uelut inuia actionũ sita.
transeuntiũ teritur pede cogitati¬
onũ. & ꝑ inumeras curas quasi
multis itinerantib p̃mitur ne
uideatur: Si autẽ ꝑconu̾sionis
grãm a uia cordis curarũ turba
remouetur. ut nulla actionũ in¬
solentia conterat. nullus cogitati¬
onũ cumultus p̃mat: tẽ qͦd occul¬
tũ latebat agnoscitur. cc̃ de radice
uicioꝵ pungit libere spina temp¬
tationũ. Contra qͣm bene uiuen¬
tis manu agitur. ut inqͣntũ potest
fieri ñ tegatur occulta: s radicitus
euellatur. Qd̃ donec fiat unius¬
cuiꝰq conuersi animũ ita hec spi¬
na conturbat. ut sepe ꝑcussione
subita pene suꝑari se sentiat :
etusq uulnus medullitus inflic¬
tum. exiciabilit̾ ꝑtimescat. Herũ¬
q uͦ ipsi temptationũ stimuli
dũ in usuueniunt dilatantur:
& ñ quidem acriores sed longiores
exist. unt. Minus autẽ dolent

Expanded text:
saecularium saepe occulta quaedam tensaecularium saepe occulta quaedam tentationum radix non facile apparet exsurgere, quia velut in via actionum sita, transeuntium pede teritur cogitationum, et per innumeras curas quasi multis itinerantibus premitur ne videatur. Si autem per conversionis gratiam a via cordis curarum turba removetur, ut nulla actionum insolentia conterat, nullus cogitationum tumultus premat, tunc quod occultum latebat agnoscitur, tunc de radice vitiorum pungit libere spina tentationum. Contra quam bene viventis manu agitur, ut quantum potest fieri non tegatur occulta, sed radicitus evellatur. Quod donec fiat, uniuscujusque conversi animum ita haec spina conturbat, ut saepe percussione subita pene superari se sentiat, ejusque vulnus medullitus inflictum exitiabiliter pertimescat. Plerumque vero ipsi tentationum stimuli dum in usum veniunt, dilatantur, et non quidem acriores, sed longiores existunt. Minus autem dolent,
Abbreviated transcription (Latin):
mulis agitatur. qualib ante con¬
uersionis gr̃am nũqͣm pulsatũ se
ẽẽ reminiscitur: ñ quia t̃c hec ea¬
dem radix temptationis deerat. s
quia ñ apparebat. Humanꝰ quip¬
pe animus multis cogitationib
occupatus sepe sibimet ipsi aliquo
modo manet incognitus. ut om̃i¬
no qd̃ dolerat nesciat: qrdũ per
multa spargitur. ab int̃na sui cog¬
nitione remouetur. Si autẽ se d̾õ
uacare appetat. & ramos multi¬
modȩ cogitationis abscidat: tunc
libere conspicit. qd de intima car¬
nis radice ꝓcedit. Carditus namq
si nascatur in uia. itinerantiũ pe¬
dib teritur: atq ipso usu transe¬
untiũ eius suꝑficies ne appareat
confricatur. Sed qmuis desuꝑ fru¬
ticantes spinȩ ñ appareant: subt̃
tam̃ radix occulta ꝑdurat. Si autẽ
eũ transeuntiũ pedes terere & calca¬
re cessauerint:mox in suꝑficiem
surgendo ꝓgreditur. & ꝑ spinam
ꝓdit in publicũ. quicquid in radi¬
ce uiuebat occultũ. Ita & in corde

Expanded text:
 ante conversionis gratiam nunquam pulsatum se esse reminiscitur, non quia tunc haec eadem radix tentationis deerat, sed quia non apparebat. Humanus quippe animus multis cogitationibus occupatus, saepe sibimetipsi aliquo modo manet incognitus, ut omnino quod tolerat nesciat, quia dum per multa spargitur, ab interna sui cognitione removetur. Si autem Deo soli vacare appetat, et ramos multimodae cogitationis abscidat, tunc libere conspicit quod de intima procedit radice carnis. Carduus namque si nascatur in via, itinerantium pedibus teritur, atque ipso usu transeuntium ejus superficies ne appareat confricatur. Sed quamvis desuper frutificantes spinae non appareant, subter tamen radix occulta perdurat. Si autem eam transeuntium pedes terere et calcare cessaverint, mox in superficiem surgendo progreditur, et per spinam prodit in publicum, quidquid in radice vivebat occultum. Ita et in corde