comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quandiu ea hiuc fragili &. erũpnoso
corꝑi intenta &. distenta necesse ẽ
subiacere. Itaq in corpe sꝑitali &. in¬
mortali. in corꝑe integro. placido. pla¬
citoq &. ꝑ omnia subiectospiritui.
sꝑet se anima quartũ apprehende
amoris gradũ uel pocius in ipso ap.¬
p̃hendi. qͥppe qͦd dei potenciȩ ẽ dare
cui uult. ñ humanȩ industriȩ asseqͥ
Tunc inquã sũmũ obtinebis facile
gradũ cũ ingaudiũ dñi sui prõp.¬
tissimȩ & auidissimȩ festinantẽ. nul¬
la ia retardabit carnis illecebra: nul¬
la molestia cont᷑babit. Putamꝰne ta-¬
m̃ hanc gra̾m uel ex parte sc̃os mar¬
tyres assequutos in illis uictoriosis
corꝑib adhuc constitutos: Magna
uis prorsus amoris illas animas intror¬
sus rapuerat: q̃ ita sua corpora foris
exponere &. torm̃ta contẽpnere po¬
tuert. At ꝓfecto doloris acerrimi
sensus ñ potuit nͥ t᷑bare serenũ: &¬
Imm̃sas ex toto credimꝰ illi in menso

Expanded text:
quandiu ea huic fragili et aerumnoso quandiu ea huic fragili et aerumnoso corpori intenta et distenta necesse est subservire. Itaque in corpore spirituali et immortali, in corpore integro, placido, placitoque, et per omnia subjecto spiritui, speret se anima quartum apprehendere amoris gradum, vel potius in ipso apprehendi: quippe quod Dei potentiae est dare cui vult, non humanae industriae assequi. Tunc, inquam, summum obtinebit facile gradum, cum in gaudium Domini sui promptissime et avidissime festinantem nulla jam retardabit carnis illecebra, nulla molestia conturbabit. Putamusne tamen hanc gratiam vel ex parte sanctos martyres assecutos, in illis victoriosis corporibus adhuc constitutos? Magna vis prorsus amoris illas animas introrsum rapuerat, qua ita sua corpora foris exponere, et tormenta contemnere valuerunt. At profecto doloris acerrimi sensus non potuit non turbare serenum, eImmersas ex toto credimus immenso illi
Abbreviated transcription (Latin):
minatꝰ quã ipsũ lum̃ e̾ẽ uideat᷑: sic
omñe tẽ in sc̃is humanã affecꝰtionẽ
qͦdã in effabili mͦ necesse erit asemet¬
ipsa liquescere:. atq indei penitꝰ
transfundi uoluntatẽ. Alioqͥn qͦmͦ
omnia inominib erit d̾s. si inhomi¬
ne. de homine qͥcꝗͣ. suꝑerit. Manebit
qͥdẽ substancia s inalia forma. alia
gła aliaꝙ potencia Quando hoc
apparebo ante faciem deiDñe d̾s me¬
us tͥ dix̃ cor meũr ex qͥsiuit te facies
mea. faciem tuã dñe reqͥra. Putas ui¬
debo tẽplũ scm̃ tuũ : Ego puto ñ ante
sane ꝑfecte impletũ iri. diliges dñm
d̾m tuũ ex toto eorde tuo.& ex tota
anima tua.&. ex tota uirtute tua:
qͦ usq ipsũ cor. cogitare iaͣ ñ cogatur
de corpe. & anima eidẽ in hoc statu
uiuificando &. sensificando intende
desiat. & uirtꝰ eiꝰdẽ releuata moles.¬
tiis in dei potencia roboret᷑. Impossi.¬
bile nãq ẽ tota hec ex toto addm
colligere.& diumo infigere uultu

Expanded text:
 quam ipsum lumen esse videatur: sic omnem tunc in sanctis humanam affectionem quodam ineffabili modo necesse erit a semetipsa liquescere, atque in Dei penitus transfundi voluntatem. Alioquin quomodo omnia in omnibus erit Deus, si in homine de homine quidquam supererit? Manebit quidem substantia, sed in alia forma, alia gloria, aliaque potentia. Quando hoc apparebo ante faciem Dei? Domine Deus meus, tibi dixit cor meum, exquisivit te facies mea; faciem tuam, Domine, requiram . Putas, videbo te Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua ; quousque ipsum cor cogitare jam non cogatur de corpore, et anima eidem in hoc statu vivificando et sensificando intendere desinat, et virtus ejusdem relevata molestiis, in Dei potentia roboretur. Impossibile namque est tota haec ex toto ad Deum colligere, et divino infigere vultui,
Abbreviated transcription (Latin):
siue aduersa siue prosꝑa trahiciens
ac sua qͦd ãmͦ faciens. ñ solũ gaudere
csi gaudentibꝰ. s etiã flere cũ flenti¬
b consueuit. S cũ ꝑuenerit ad l
tꝰ uelut malos pisces omne qͦd tris¬
te patit᷑ foras mittens: sola quȩ
placere &. iocunda e̾e̾ poter̃t retinebit.
Nũqͥd eñ tẽ uerbi gr̃a paulus aut in¬
firmabit᷑ cũ infirmis. aut uret᷑ ꝓscan¬
dalizatis. ubi scandala &. infirmitas ꝓ.¬
cul erunt: Aut certe lugebit eos qͥ¬
aũ ut uel eos qͥ ignib ȩt̾nis cũ dia¬
bolo &. angłis eiꝰ deputandi st̃. plan¬
gat & defleat in illa ciuitate quam
do gaudet᷑ de uictoria. laborat᷑ tamͣ
in pugna. & plerũq ꝑiclitat᷑ de ui¬
ta: in illa aũ patria nulla prorsus
admittet᷑ aduersitas. siue tristicia:
quẽ admodũ de illa canit᷑. Sic̃ lȩtan¬
ciũ omniũ habitacio inte. E rursũ.
iusticiȩ dei solius: Proinde ubi iã ñ
erit miseriȩ locꝰ aut miscđiȩ tẽpꝰ.

Expanded text:
sive adversa, sive prospera trajiciens, sive adversa, sive prospera trajiciens, ac sua quodammodo faciens, non solum gaudere cum gaudentibus, sed etiam flere cum flentibus consuevit . Sed cum ittus, velut malos pisces omne quod triste patitur, foras mittens, sola quae placere et jucunda esse poterunt, retinebit. Nunquid enim tunc, verbi gratia, Paulus aut infirmabitur cum infirmis, aut uretur pro scandalizatis, ubi scandala et infirmitas procul erunt? aut certe lugebit eos qautem ut vel eos qui ignibus aeternis cum diabolo et angelis ejus deputandi sunt, plangat et defleat in illa civitate, quamdoque gaudetur de victoria, laboratur tamen in pugna, et plerumque periclitatur de vita: in illa autem patria nulla prorsus admittatur adversitas sive tristitia, quemadmodum de illa canitur, Sicut laetantium omnium habitatio est in te : et rursum, justitiae Dei solius? Proinde ubi jam non erit miseriae locus, aut misericordiae tempus;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ reqͥrit: s meret᷑. ẜremiũ sane nec¬
dũ amanti ꝓponit᷑ amanti debet᷑.
ꝑseueranti reddit᷑ Seniq in reb
inferiorib suadendis. inuitos ꝓmissis
uel p̃miis imitamꝰ &. ñ spontaneos. Quis
eñi munerandũ hominẽ putet: ut fa¬
ciat qͦd &. sponte cupit: Nemo uerbi cau¬
sa conducit. aut esurientẽ ut comedat.
aut sicientẽ ut bibat. aut certe matr̃e
ut paruulũ allactet filiũ uteri fur
An uͦ qͥs putet p̃ce uel p̃cio quẽpiam
cõmonendũ suã ipsius uel sepire ui¬
neã. uel arborẽ circũfod̾e: uel strue

Expanded text:
non requirit, sed meretur. Praemium sane necnon requirit, sed meretur. Praemium sane necdum amanti proponitur, amanti debetur, perseveranti redditur. Denique in rebus inferioribus suadendis, invitos promissis vel praemiis invitamus, et non spontaneos. Quis enim munerandum hominem putet, ut faciat quod et sponte cupit? Nemo, verbi causa, conducit aut esurientem ut comedat, aut sitientem ut bibat, aut certe matrem ut parvulum allactet filium uteri sui. An vero quis putet prece vel pretio quempiam commonendum suam ipsius vel sepire vineam, vel
Abbreviated transcription (Latin):
chil saꝑe ualet prȩtͣ se. Cũq se ui¬
det ꝑ se nͣ posse subsistere: dm qua¬
si sibi necessariũ incipit ꝑfidẽ inqͥ¬
rere & diligere. Diligit itaq in scđo
cũ ipsũ ceꝑit occasione. ꝓpͥe necessi¬
tatis colere .d. frequentare cogitando
legendo. obediendo. quada huiꝰce¬
modi familiaritate paulatͣ sensiq
d̾s innotescit. consequent̾q dulces¬
cit: & sic gustando qm suauis ẽ dñs
transit ad t̾ciũ gradũ ut diligat
hoc gradu diu statur: & nescio si a
qͦquã hominũ quartꝰ in hac uita
ꝑfecte apprȩhendat᷑ ut se scilicet¬
homo diligat tantũ. ꝓptͣ d̾m. Asse¬
rant hoc si qͥ exꝑti st̃. mͥ fateor. im¬
possibile uidet᷑. Erit aũ ꝓculdubio.
cũ introductꝰ fuerit seruus bonꝰ
& fidelis in gaudiũ dñi sur. &. in e¬
briatꝰ ab ubertate domꝰ dei. Quasi
eñimiro qͦdã modo oblitꝰ sur & a se
penitꝰ ueld̾ deficiens. dotꝰ ꝑget in dm̃. &

Expanded text:
nil sapere valet praeter se. Cumque se videt per se non posse subsistere, Deum quasi sibi necessarium incipit per fidem inquirere, et diligere. Diligit itaque in secundo cum ipsum coeperit occasione propriae necessitatis colere et frequentare cogitando, legendo, orando, obediendo, quadam hujuscemodi familiaritate paulatim sensimque Deus innotescit, consequenter et dulcescit; et sic gustato quam suavis est Dominus, transit ad tertium gradum, ut diligat hoc gradu diu statur: et nescio si a quoquam hominum quartus in hac vita perfecte apprehenditur, ut se scilicet diligat homo tantum propter Deum. Asserant hoc si qui experti sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. Erit autem procul dubio, cum introductus fuerit servus bonus et fidelis in gaudium Domini sui , et inebriatus ab ubertate domus Dei . Quasi enim miro quodam modo oblitus sui, et a se peni
Abbreviated transcription (Latin):
immo qu̾ã fine modo a nob d̾s ama.¬
ri meruerit: qͥ ut paucis qͦd dictũ ẽ
repetã. pͥor ipse dilex̃ nos. tantꝰ. &.
tantũ &. gratis tantillos. &. tales. En
qͦd in pͥncipio dixisse me memuini
modũ ẽẽ diligendi dm: sine modo
diligere. Deniq cũ dilectio q̃ tendit
finis e̾e nr̃i uel modꝰ amoris: Quid
qͦd amor ipse ñ ĩa gratuitꝰ impen-¬
dit᷑. s rependit᷑ debit᷑ Amat gͦ in¬
m̃sitas. amat et̾nitas. amat suꝑ e¬
minens scienciȩ caritas: amat d̾s
cuiꝰ magnitudinis ñ ẽ finis: cuiꝰ
sapienciȩ ñ ẽ numerꝰ. cuiꝰ pax exu¬
ꝑat omnẽ intellectĩra. uicẽ repen¬
dimꝰ cũ m̃sura: Diligã te dñe forti¬
tudo mea. firmam̃tũ meũ .&. refu¬
giũ meũ & lib̾ator. meus .&. meum
deniq qͥd qͥd optabile atq amabile
dici potest. Deus meus adiutor
meus. diliga te ꝓ dono tuo. & mo¬
do meo. minꝰ quidẽ iusto: s plane
ñ minꝰ posse meo. Qͥ & si quantũ¬

Expanded text:
imo quam sine modo a nobis Deus amari meruerit; qui ut paucis quod dictum est repetam prior ipse dilexit nos, tantus, et tantum, et gratis tantillos, et tales. En quod in principio dixisse me memini, modum esse diligendi Deum, sine modo diligere. Denique cum dilectio quae tendit finis esse nostri, vel modus amoris? Quid quod amor ipse noster non jam gratuitus impenditur, sed rependitur debitus? Amat ergo immensitas, amat aeternitas, amat supereminens scientiae charitas; amat Deus, cujus magnitudinis non est finis , cujus sapientiae non est numerus , cujus pax exsuperat omnem intellectum : et vicem rependimus cum mensura? Diligam te, Domine, fortitudo mea, firmamentum meum, et refugium meum, et liberator meus : et meum denique quidquid optabile atque amabile dici potest. Deus meus, adjutor meus, diligam te pro dono tuo, et modo meo, minus quidem justo, sed plane non minus posse meo
Abbreviated transcription (Latin):
buã dño ꝓ omnib his: Iuũ raicio ur¬
get &. iusticia naturalis totũ se tra¬
dere illi. a qͦ se totũ habet. ⁊. exse to.¬
to debere diligere. Michi ꝓfecto
fides tanto plus indicit amandũ.
quanto ꝙ eũ me ipso pluris estiman¬
dũ intelligo: qͥppe qͥ illũ ñ solũ mei.
s sui qͦq ipsius teneo largitorẽ. Ueniq
tuerat in carne d̾s: obierat incru¬
ce: ꝓdierat de sepulchro. redierat
ad patr̃e. ñdũ in quã com̃dauerat
in nob̾ suã multã dilectionẽ. illã
de qua ĩa multa loquuti sumꝰ cũ
ĩa mandatũ ẽ homini diligere
dñm d̾m suũ toto corde. tota ani¬
ma. tota uirtute sua: id ẽ ex omni
qͦd ẽ. qͦd scit qͦd potest. Nec tamen
iniustꝰ ds suũ sibi uendicans opꝰ
& dona. Ut qͥd eñi ñ amaret opꝰ ar¬
tificẽ: cũ haberet unde ia posset:
Eẜcur ñ quantũ omnino posset:
qͦd nil omnino nͥ eiꝰ munere pos¬
set: Ad hec qͦd de nichilo. qͦa gratis.
qͦd in hac dignitate conditũ ẽ. & de¬

Expanded text:
buam Domino pro omnibus his? Illum ratio urget et justitia naturalis totum se tradere illi, a quo se totum habet, et ex se toto debere diligere. Mihi profecto fides tanto plus indicit amandum, quanto et eum me ipso pluris aestimandum intelligo: quippe qui illum non solum mei, sed sui quoque ipsius teneo largitorem. Denique tuerat in carne Deus, obierat in cruce, prodierat de sepulcro, redierat ad Patrem: nondum, inquam, commendaverat in nobis suam multam dilectionem, illam de qua jam multa locuti sumus, cum jam mandatum est homini diligere Dominum Deum suum ex toto corde, tota anima, tota virtute sua , id est ex omni quod est, quod scit, quod potest. Nec tamen injustus Deus, suum sibi vindicans opus et dona. Utquid enim non amaret opus artificem, cum haberet unde id posset? Et cur non quantum omnino posset, cum nihil omnino nisi ejus munere posset? Ad haec, quod de nihilo, quod gratis, quod in hac dignitate conditum est; et de
Abbreviated transcription (Latin):
possũ. Potero uͦ plus. cũ plus donare dig¬
nab̾is: nũꝗͣ. tam̃ ꝓ ut dignꝰ haberis. Im¬
ꝑfectũ meũ uider̃t ocłi tui. s tamen
in libro tuo om̃s scribent᷑ qͥ qͦd possũt
faciunt: s si qͦd debent ñ possunt. Sa¬
tis quantũ reor. apparet .&. qͦ nã modo
as diligendꝰ sit .&. quo merito suo. Q ͦ
in qͦ merito suo:sã quanto eui sanę
appareat qͥs dicat. qͥs sapiat: Nunc qͦ¬

Expanded text:
 cum plus donare dignaberis: nunquam tamen prout dignus haberis. Imperfectum meum viderunt oculi tui: sed tamen in libro tuo omnes scribentur , qui quod possunt faciunt, etsi quod debent non possunt. Satis, quantum reor, apparet, et quonam modo Deus diligendus sit, et quo merito suo. Quo, inquam, merito suo: nam quanto, cui sane appareat? quis dicat? quis sapiat? C
Abbreviated transcription (Latin):
benedictione: Dubiũ siqͥdẽ ñ ẽ quod
adsit libent̃ innecessariis. qͥ plerisq
.&. insuꝑfluis ñ de ẽ. Deniq ait. Primũ
qͣrite regnũ dei &. iusticiã eiꝰ .&. hȩc
omnia adicient᷑ uob̃. Sponte datu¬
rũ se pollicet᷑ necessaria suꝑ flua re¬
stringenti & ꝓximũ diligenti. Hoc
peccati implorare tyrannidẽ: pudi¬
cicie pocius ac sobrietatis subire ui¬
gũ: quã regnare peccatũ intuo mor¬
iusticie ẽ cũ qͦ est tͥ natura cõmunis:¬

Expanded text:
benedictione? Dubium siquidem non est, quod benedictione? Dubium siquidem non est, quod adsit libenter in necessariis, qui plerisque et in superfluis non deest. Denique ait: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Sponte daturum se pollicetur necessaria, superflua restringenti, et proximum diligenti. Hoc peccati implorare tyrannidem, pudicitiae potius ac sobrietatis subire jugum, quam regnare peccatum in tuo morjustiti
Abbreviated transcription (Latin):
indulgeat: Aũ eque &. primo tantũ¬
dẽ meminerit exibendũ. Frenũ tͥ
tẽꝑanciȩ imponit᷑ o homo ex leg̃e
uite &. disciplinȩ. ne post concupis¬
cencias eas &. ꝑeas: ne de bonis naturȩ
hosti seruias animȩ hoc ẽ libidini.
Quã iustius atq honestius cõmunicas
¶ qͥdẽ si ex sapientis consilio a uolun¬
tatib tius auerteris & iuxta doctrmã
apłi uicꝰtu uestituq contentꝰ. paulisꝑ
suspendere ñ grauaris amor̃e tuũ a
carnalib desidus q̃ militant aduersꝰ
anim̃a: sane qͦd subtrahis hosti animȩ
tue. consorti naturȩ puto ñ grauabe¬
ris imꝑtiri . Tunc amor tuus &. tẽpe¬
rans erit &. iustꝰ si qͦd ꝓpriis subtrahit᷑
uoluptatib. fr̃is necessitat ib ñ neget᷑
Sic amor. carnalis efficit᷑ &. socialis.
cũ in cõmune ꝓtrahit᷑. Si aũ dũ cõ¬
municas ꝓximo forte tͥ defuermt
ꝙ. necessaria qͥd facies: Qͥa eñi. nͥ ut
cũ omni fiducia postules ab eo qͥdat

Expanded text:
indulgeat; dum aeque et proximo tantumindulgeat; dum aeque et proximo tantumdem meminerit exhibendum. Frenum tibi temperantiae imponitur, o homo, ex lege vitae et disciplinae, ne post concupiscentias tuas eas, et pereas, ne de bonis naturae hosti servias animae, hoc est libidini. Quam justius atque honestius communicas i? Et quidem si ex Sapientis consilio a voluptatibus tuis averteris , et juxta doctrinam Apostoli victu vestituque contentus , paulisper suspendere non gravaris amorem tuum a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam ; sane quod subtrahis hosti animae tuae, consorti naturae puto non gravaberis impertiri. Tunc amor tuus et temperans erit, et justus, si quod propriis subtrahitur voluptatibus, fratris necessitatibus non negetur. Sic amor carnalis efficitur et socialis, cum in commune protrahitur. 24. Si autem dum communicas proximo, forte tibi defuerint etiam necessaria, quid facies? Quid enim, nisi ut cum omni fiducia postules ab eo qui da
Abbreviated transcription (Latin):
foret pͥmo omniũ auctori de seruire
naturȩ. unde & chctũ ẽ pͥmũ & maxi¬
mũ mandatũ. diliges dñm d̾m tuũ &.
cet᷑a. S qm̃ natura fragilior. atq in¬
firmior ẽ ipsi pͥmũ impante necessi¬
tate cõpellit᷑ inserure.Et ẽ amor.
carnalis. qͦ ante omnia homo diligit
le:de inde qͦd sꝑuale. Nec p̃cepto in¬
dicit᷑. s naturȩ inserit᷑. Quis nẽpe car¬
ne suã odio habuit: At uͦ siceꝑit a¬
mor ide̾ ut assolet ẽẽ ꝓcliuior. siue
ꝓfusior .&. necessitatis alueo minime
contentꝰ c̾apos etzã uoluptatis ex¬
undans lacius uisus fuerit occupare :
stat̾ suꝑfluitas obuiante mandato
cohibet᷑ cũ dr. Diliges ꝓrimũ tuũ
sic̃ te ipsũ Iustissime quidẽ. ut con¬
sors naturȩ. ñ sit exsors & gr̃e. illius
pͣsert̃i gr̃ẽ. q̃ naturȩ insita ẽ. Quod
si grauat᷑ homo fratnis ñ dico neces¬
sitatib subuenire. s & uoluptatib
deseruire: castiget ipse suas. si ñ uult
e̾e transgressor. Quantũ uult sibi

Expanded text:
deservire naturae. Unde et dictum est primum et maximum mandatum: Diliges Dominum Deum tuum , etc. Sed quoniam natura fragilior atque infirmior est, ipsi primum imperante necessitate compellitur inservire. Et est amor carnalis, quo ante omnia homo diligit le, deinde quod spirituale . Nec praecepto indicitur, sed naturae inseritur: quis nempe carnem suam odio habuit? At vero si coeperit amor idem, ut assolet, proclivior esse, sive profusior, et necessitatis alveo minime contentus, campos etiam voluptatis 594 exundans latius visus fuerit occupare; statim superfluitas obviante mandato cohibetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Justissime quidem, ut consors naturae non sit exsors et gratiae, illius praesertim gratiae, quae naturae insita est. Quod si gravatur homo fraternis, non dico necessitatibus subvenire, sed voluptatibus deservire; castiget ipse suas, si non vult esse transgressor. Quantum vult, sibi
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑtꝰ ẽ omnia possit. quȩ posse tam̃
exte. qͥd ex dei adiutorio possis. &. ipsi
lacio obquã & frequens ad dm conuer
uel coriapideũ tociens lib̾ati emol¬
hri necesse ẽ ad grãm lib̾antis. quatinꝰ
ꝓpt̾ ipsir Ex occasione tͥppe frequen¬
ciũ necessitatũ. crebris necesse ẽ in¬
t̃pellacionib dm ab homine frequen¬
tar y freq uentando gustari: gustan.¬
do ꝓbari quã sua¬
Ita fit ut add̾m pure diligendũ. plus ĩa

Expanded text:
expertus est, omnia possit, quae posse tamen expertus est, omnia possit, quae posse tamen ex te, quid ex Dei adjutorio possis, et ipsi latio, ob quam et frequens ad Deum convevel cor lapideum toties liberati, emolliri necesse est ad gratiam liberantis, quatenus propter ipsum? Ex occasione quippe frequentium necessitatum crebris necesse est interpellationibus Deum ab homine frequentari, frequentando gustari, gustando probari quam suaIta fit ut ad diligendum pure Deum
Abbreviated transcription (Latin):
indeo diligere ñ potest. qͥ dm ñ dili¬
git. Oportet gͦ d̾m diligi prius. ut
in deo diligi possit & ꝓximꝰ Facit gͦ
etiã se diligi ds: qͥ &. cetera bona facit.
facit aũ sic. Q naturã condidit:
ipse & ꝓtegit. Na &. ita condita fuit. ut
habeat iugit̃ necessariũ ꝓtecꝰtorẽ. quẽ
habuit & conditorẽ: utquȩ nͥ ꝑ ipsũ ñ
ualuit ee̾. nec sine ipso ualeat omnino
subsistere. Quod ne sane de se creatu¬
ra ignoret. ac ꝑinde sibi qͦd absit suꝑ¬
be. eͦtabsit arroget beneficia creato¬
ris: uult homin̾e idẽ conditor. alto
qͥdẽ salubriq consilio tribulacionib
exerceri: ut cũ defecerit homo .&. sub.¬
uenerit d̾s. dũ homo lib̾at᷑ a deo. deus
ab homine ut dignũ ẽ honoret᷑. Noc
eñĩ dicit. Inuocame indie tribulacio.¬
nis: eruã te .&. honorificabis me.Fit i¬
taq hoc tali mͦ. ut homo animalis &
carnalis qͥ prȩt̾ se neminẽ diligere
nouerat. etiã d̾m uel ꝓpt̾ se amare
incipiat: qͦd in ipso nimirũ ut seƿe

Expanded text:
in Deo diligere non potest, qui Deum non diligit. Oportet ergo Deum diligi prius, ut in Deo diligi possit et proximus. Facit ergo etiam se diligi Deus, qui et caetera bona facit. Facit autem sic. Qui naturam condidit, ipse et protegit. Nam et ita condita fuit, ut habeat jugiter necessarium protectorem, quem habuit et conditorem: ut quae nisi per ipsum non valuit esse, nec sine ipso valeat omnino subsistere. Quod ne sane de se creatura ignoret, ac proinde sibi quod absit superbe arroget beneficia creatoris, vult hominem idem conditor alto quidem salubrique consilio tribulationibus exerceri: ut cum defecerit homo, et subvenerit Deus, dum homo liberatur a Deo, Deus ab homine, ut dignum est, honoretur. Hoc enim dicit: Invoca me in die tribulationis, eruam te, et honorificabis me . Fit itaque hoc tali modo, ut homo animalis et carnalis, qui praeter se neminem diligere noverat, etiam Deum vel propter se amare incipiat, quod in ipso nimirum, ut saepe
Abbreviated transcription (Latin):
inȩccła replicat᷑ qͥ manducat carnẽ¬
mea̾ .&. bibit sanguinẽ meũ. habet
uitã ȩt̃nã. Hoc ẽ. a recolit mort̾e
meã.&. exẽplo meo mortificat mem
tiseł tam̃ pleriq ab hac uoce resi¬
lientes &. ab euntes hodie retror. sũ
respondent ñ uerbo. s facto. Durꝰ
ẽ hic sermo. eluis potest eũ audire:
rans inincerto diuiciarũ: uerbũ mͦ
crucis audire grauat᷑. ac memoriam
passionis sibi udicat onerosã Uerũ
qualit̃ uerbi illius pondꝰ in pͣsencia
sustmebit: ite maledicti migñe et̾nũ
qͥ paratꝰ ẽ diabolo &. angelis eiꝰ Suꝑ
quẽ ꝓfecto cecid̾it lapis iste. conte¬
ret eũ. At uͦ generacio rector bene¬

Expanded text:
ia replicatur: Qui manducat meam carnem, et bibit sanguinem meum, habet vitam aeternam. Hoc est, qui recolit mortem meam, et exemplo meo mortificat membtis. Et tamen plerique ab hac voce resilientes et abeuntes hodieque retrorsum, respondent non verbo, sed facto: Durus est hic sermo; quis potest eum audire? rans in incerto divitiarum, verbum modo crucis audire gravatur, ac memoriam passionis sibi judicat onerosam. Verum qualiter verbi illius pondus in praesentia sustinebit: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo, et angelis ejus? Super quem profecto ceciderit lapis iste, conteret eum. At vero generatio rectorum bene
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. quoꝵ. fructũ generalis futura
resurrectio infine parturiet sine
fine mansurũ.Iã inqͥt hiemps tran-¬
siit. imber abiit &. recessit: Flores ap¬
paruer̃t int̾ra nr̃a. Estiu tepꝰ adue
nisse significans cũ illo qͥ de mortis
gelu inuernalẽ quandã nouȩ uitȩ
tẽpiem resolutꝰ. ecce ait noua facio
omnia: cuiꝰ caro seminata ẽ in mor¬
te. refloruit inresurrechone. Ad
cuiꝰ mox odorẽ in cãpo conuallis
nr̃e reuirescunt arida: recalescunt
frigida: mortua reuiuiscunt. Noꝵ gͦ
dorẽ: ipse qͦq patͣ infilio innouan.¬
te omnia delecꝰtat᷑ ita ut dicat. Ecce
odor. filii mei.sic̃ odor agri pleni:
cui benedix̃ dñs. Bene pleni: de cuiꝰ
plenitudine om̃s accepimꝰ Sponsa
tam̃ familiarius ex eo cũ uult sibi
flores legit. & carpit poma qͥb ꝓpͥe
asꝑgat intima consciencie & intran¬
ti sponso cordis suaue redoleat. Opor.¬
tet enĩ nos si crebrũ uolumꝰ hab̾e

Expanded text:
tem, quorum fructum generalis futura tem, quorum fructum generalis futura resurrectio in fine parturiet sine fine mansurum. Jam, inquit, hiems transiit, imber abiit et recessit, flores apparuerunt in terra illo significans, qui de mortis gelu in vernalem quamdam novae vitae temperiem resolutus, Ecce, ait, nova facio omnia : cujus caro seminata est in morte, refloruit in resurrectione; ad cujus mox odorem in campo convaliis nostrae revirescunt arida, recalescunt frigida, mortua reviviscunt. 9. Horudorem, ipse quoque Pater in Filio innovante omnia delectatur, ita ut dicat: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus . Bene pleni, de cujus plenitudine omnes accepimus. Sponsa tamen familiarius ex eo sibi, cum vult, flores legit, et carpit poma, quibus propriae aspergat intima conscientiae, et intranti sponso cordis lectulus suave redoleat. Oportet enim nos, si crebrum volumus habere
Abbreviated transcription (Latin):
iungere. & de florib resurrectiõĩs
quor. pͣsert̃i fraglancia sponsũ ad
se crebrius reuisendã inuitet. Deni¬
q ait. Ecce tu pulcher es dilecte
ii& decorꝰ lectulus ñr floridꝰ Quȩ
lectulũ monstrat. satis qͥd desidet
aꝑit. &. cũ floridũ nunciat. satis in¬
dicat. unde qͦd desid̾at obtinere p̃¬
sumat. N eñĩ de suis meritis. s de flo¬
thalamũ frequent᷑ libent᷑q in¬
gredit᷑. quẽ istiusmodi refertũ fruc¬
tib florib resꝑsũ in uenerit: ubi
suȩ uidelicet aut passionis grãm. aut
resurrectiõis głam. sedila inspicit co¬
gitacione uersari: ibi ꝓfecto ad ẽ sedu¬
lus. ad ẽ libens. Monim̃ta siqͥdẽ passio¬
nis fructꝰ agnosce quasi anni prȩte¬
riti: omniũ utiq retro tẽpoꝵ. sub pec¬
cati mortisq imꝑio decsoꝵ: tandem
in plenitudine tẽporis apparentes.
Porro aũ resurrechõis in signia nouos
aduerte flores sequentis tẽporis.
in nou̾a sub gra reiurescentis esta¬

Expanded text:
jungere et de floribus resurrectionis, quorum praesertim fragrantia sponsum ad se crebrius revisendam invitet.. 8. Denique ait: Ecce tu pulcher es, dilecte mi et decorus; lectulus noster floridus . Quae lectulum monstrat, satis quid desideret aperit: et cum floridum nuntiat, satis indicat, unde quod desiderat obtinere praesumat. Non enim de suis meritis, sed de flothalamum frequenter libenterque ingreditur, quod istiusmodi refertum fructibus, floribusque respersum invenerit. Ubi suae videlicet aut passionis gratiam, aut resurrectionis gloriam sedula inspicit cogitatione versari, ibi profecto adest sedulus, adest libens. Monumenta siquidem Passionis, fructus agnosce quasi anni praeteriti, omnium utique retro temporum sub peccati mortisque imperio decursorum, tandem in plenitudine temporis, apparentes. Porro autem Resurrectionis insignia, novos adverte flores sequentis temporis, in novam sub gratia revirescentis aesta
Abbreviated transcription (Latin):
doq redituro ad consũmacionẽ nrãm.¬
nr̃am. Nẽpe in morte miscdiã. poten¬
lat & fulciri: credo senciens facile
uĩ in se amoris posse tepescere &
languescere qͦd amͦ. si nͣ talib uigit᷑
foueat᷑ in centiuis. donec introdue¬
ta quandoq incubiculũ dui cupi¬
tis excipiat᷑ ãplexib & dicat. Leua
eiꝰ sub capite meo: &. dextera eiꝰ am¬
plexata ẽ me.Senciet qͥppe tunc. &
ꝓbabit uniuersa dilectionis testi
da: &. omnino ĩa quasi subtꝰ haben.¬
da. Senciet qͦd audierat. Caro ñ ꝓ.¬

Expanded text:
doque redituro ad consummationemtram. Nempe in morte misericordiam, potentipari postulat et fulciri, credo sentiens facile vim in se amoris posse tepescere et languescere quodammodo, si non talibus jugiter foveatur incentivis, donec introducta quandoque in cubiculum, diu cupitis excipiatur amplexibus, et dicat: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexata est me . Sentiet quippe tunc et probabit universa dilectionis testimda, et omnino jam quasi subtus habenda. Sentiet quod audierat: Caro n
Abbreviated transcription (Latin):
consolari. recordacio illos delectet
et̃nitatis. E hec ẽ generacio qͣren.¬
s faciem dei iacob. Dei gͦ q̃rentibꝰ
&. suspirantib p̃senciã. presto inte¬
rĩ &. dulcis memoria ẽ ñ tam̃ qua
sacient᷑. s qua magis esuriant un.¬
de sacient᷑. Hoc ipsũ de se cib ipse
testat᷑: ita aiens. Qͥ ȩdit me: ad huc
esuriet. es qͥ eo cibatꝰ ẽ: saciabor. in¬
qͥt cũ apparuerit gła tua.beati ta.¬
m̃ ĩa nunc qͦd esuriunt & siciunt
saturabunt᷑. Ue tibi generacio pra¬

Expanded text:
consolari, recordatio illos delectet consolari, recordatio illos delectet aeternitatis. Et « haec est generatio quaerensed faciem Dei Jacob . Dei ergo quarentibus et suspirantibus praesentiam, praesto interim et dulcis memoria est, non tamen qua satientur, sed qua magis esurient unde satientur. Hoc ipsum de se cibus ipse testatur, ita dicens, Qui edit me, adhuc esuriet : et qui eo cibatus est, Satiabor, inquit, cum apparuerit gloria tua . Beati tamen jam nunc qui esuriunt et sitiunt saturabuntur . Vae tibi, generatio pra
Abbreviated transcription (Latin):
diu stare p̾sens cernit᷑ secłm. in qͦ
generacio aduenit .&. generacio
pͣterit : ñdeerit electis consolacio
de memoria. qͥbꝰ ñdũ de pͣsencia
plena refectio indulget᷑. Unde
scriptũ ẽ. Memoriã habundanciȩ
suauitatis tue eructabunt. Haud
dubiũ qͥn hii qͦs paulo suꝑius dixe¬
rat. generacio & generacio laudabit
oꝑa tua. ehemoria gͦ in generacio¬
ne secłor: p̃sencia in regno cęloꝵr. Ex
ista glorificat᷑ ĩa assũpta electio:
de illa interĩ ꝑegrinans genera¬
neracio ex dei capiat recor dacione so.¬
lam̃. t̃ enĩ generacio praua &. ex aspe¬
rans cui dr̃. ue uobis diuites qͥ habe¬
tis consolacionẽ ur̃am:. s. quȩ dicere
ueracit᷑ potest. renĩuit consolari
anima mea. Nuic plane credimꝰ si
secuta adiecerit. memor. fui dei &.
delectatꝰ sũ. Iustũ qͥppe ẽ ut qͦs prȩ¬
sencia ñ delectant. p̃sto eis sit me¬
moria futuroꝵ: & qͥ de rerũ fluen¬
ciũ qualibet affluencia despiciuã

Expanded text:
diu stare praesens cernitur saeculum, in quo generatio advenit et generatio praeterit, non deerit electis consolatio de memoria, quibus nondum de praesentia plena refectio indulgetur. Unde scriptum est: « Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt , » haud dubium quin hi, quos paulo superius dixerat: « Generatio, et generatio laudabit opera tua . Memoria ergo in generatione saeculorum, praesentia in regno coelorum. Ex ista glorificatur jam assumpta electio: de illa interim peregrinans generaneratio ex Dei capiat recordatione solamen. Non enim generatio prava et exasperans, cui dicitur, Vae vobis, divites, qui habetis consolationem vestram ; sed quae dicere veraciter potest, Renuit canima mea , huic plane credimus, si secuta adjecerit: « Memor fui Dei, et delectatus sum . » Justum quippe est ut quos praesentia non delectat, praesto eis sit memoria futurorum; et qui de rerum fluentium qualibet affluentia despiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
nichil accepisse intelligat. Itaq ual.¬
de cauenda hȩc ignorancia: qua de
nob̾ minꝰ nob̃ forte sentimꝰ. S. ñmi¬
nꝰ immo & plus illa qua plus nobis
tribuimꝰ qͦd fit. si bonũ qͦdcũq in
nob̾ ẽẽ .&. a nob̾ decepti putemꝰ At uͦ
suꝑ utrãq ignoranciã declinanda
&. execranda illa p̃sũpcio ẽ. qua sci¬
ens & prudens forte audeas de bo
rius rape ñ uerearis honorẽ. Prior.
eqͥdẽ ignorancia głam ñ habet po¬
sterior. uͦ habet qͥdẽ. s ñ apud d̾m.
Ceterũ hoc t̃ciũ malũ quod ĩa sei¬
ent̃ cõmittit᷑: usurpat &. contra d̾m

Expanded text:
nihil accepisse intelligat. Itaque valnihil accepisse intelligat. Itaque valde cavenda haec ignorantia, qua de nobis minus nobis forte sentimus: sed non minus, imo et plus illa qua plus nobis tribuimus: quod fit, si bonum quodcunque in nobis esse et a nobis decepti putemus. At vero super utramque ignorantiam declinanda et exsecranda illa praesumptio est, qua sciens et prudens forte audeas de bonrius rapere non verearis honorem. Prior equidem ignorantia gloriam non habet: posterior vero habet quidem, sed non apud Deum. Caeterum hoc tertium malum quod jam scienter committitur, usurpat
Abbreviated transcription (Latin):
noscet᷑. si auctorẽ consequent̃ inqͥ¬
rimꝰ. inuentoq in separabilit᷑ in he¬
remꝰ Dignitas gͦ sine sciencia ñ pro
głam h̃t : Porro nosse qͦd habeas. sed
qr a te ñ habeas ignorare: habet
głam. s ñ apud đm. Apud se aũ glo
asserat ẽẽ rep̃hensibilẽ. ñ qͥ ihabi¬
tis. s qͥ tãꝗͣ. inñ acceptis głat᷑. Meri.¬
to uana gła nũcupat᷑ huiꝰ modi:
ueritatis nimirũ solido carens fun¬
dam̃to. Uer̾a naq głam: ab hac ita
qͦd a te ipso ñsis: ne aut omnino
uidelicet ñ glorieris. aut in anit̃
głeris. Deniq si ñ cognoueris in qͥt
te ipsa. eg̃de post greges sod̃ aliũ tu¬
or: Reuera ita fit: hõ facꝰtꝰ in hono.
re. honor̾ẽ ipsũ ñ intelligit: talis
suȩ ignoranciȩ merito cõparatur
pecoribꝰ. uelud qͥbꝰdã p̃sentis suȩ
corrupcionis &. mortalitatis consor.¬
tibꝰ. fit gͥ ut sese ñ agnoscendo e
sensibilib sua ipsius curiositate abdu¬
cit᷑: efficit᷑q una de cet̾is. qͦd se p̃cet̾is

Expanded text:
 si auctorem consequenter inquirimus, inventoque inseparabiliter inhaeremus. Dignitas ergo sine scientia non prodgloriam habet? Porro nosse quod habeas, sed quia a te non habeas ignorare, habet gloriam, sed non apud Deum. Apud se autem glorasserat reprehensibilem, non qui in habitis, sed qui tanquam in non acceptis gloriatur. Merito vana gloria nuncupatur hujusmodi, veritatis nimirum solido carens fundamento. Veram enim gloriam ab hac ita quod a te ipso non sis: ne aut omnino videlicet non glorieris, aut inaniter glorieris. Denique si non cognoveris, inquit, te ipsam, egredere post greges sodalium tuorum . Revera ita fit. Homo factus in honore, cum honorem ipsum non intelligit, talis suae ignorantiae merito comparatur pecoribus, velut quibusdam praesentis suae corruptionis et mortalitatis consortibus. Fit igitur ut sese non agnossensibilibus, sua ipsius curiositate abducitur: efficiturque una de caeteris, quod se prae caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine meo. ille uos docebit
omnia &. suggeret uobis omnia q̃¬
cũq dixero uob̃. Amat gͦ ds .&. ex se
toto amat qr tota trinitas amat:
si tam̃ totũ dici potest de infinito
&. in cõp̾hensibili. aut certe de simpliei.
quare d̾s diligendꝰ sit. hoc ẽ unde di¬
ligi mereat᷑. Ceterũ infidelis ñ habens
filiũ. nec patr̃e ꝑmde habet: nec sꝑm¬
sꝑm sc̃m quẽ misit ille. Is itaq mi¬
rũ ñ ẽ. si quẽ minꝰ agnoscit. minꝰ &
diligit Attam̃ & ipse totũ ei sese de¬
bere ñ ignorat: quẽ sui tocius ñ ig¬
norat auctorẽ. Qͥd gͦ ego qͥ d̾m meũ

Expanded text:
in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis . Amat ergo Deus, et ex se toto amat, quia tota Trinitas amat: si tamen totum dici potest de infinito et incomprehensibili, aut certe de simplici. quare Deus diligendus sit, hoc est, unde diligi mereatur. Caeterum infidelis non habens Filium, nec Patrem proinde habet, nec Ssanctum quem misit ille. Is itaque mirum non est, si quem minus agnoscit, minus et diligit. Attamen et ipse totum ei sese debere non ignorat, quem sui totius non ignorat auctorem. Quid ergo ego, qui Deum meum
Abbreviated transcription (Latin):
te quo coronauit eũ mat̾ sua. Cer-¬
nit unicũ patris crucẽ sibi baui¬
lante: cernit cesũ & consputũ dñm
maiestatis. cernit auctorẽ uitȩ &
głe confixũ clauis ꝑcussũ lancea.
opꝓbriis saturatũ: tandẽ illã dilec¬
t᷑a anim̾a suã ponere ꝓamicis suis łer.¬
nit hȩc. &. sua̾ magis ipsius anim̾a gla¬
dius amoris transuerb̾at & dicit. Ful¬
cite me florib stipate me malis. qr
amore langueo. Hec st̃ qͥppe mala
punica ꝗͣ in or tuͣ introducta dilee
sponsa carpit ex ligno uitȩ acȩles.¬
t pane. ꝓpͥũ mutuata saporẽ. colorẽ
a sanguine.xpi. Uidet demde
mortẽ mortua᷑ &. mortis auetorẽ tri.¬
ũphatũ: uidet de inferis ad tͣras. de
tris ad suꝑos captiua duci captiui¬
tate̾. ut in nomine iħu omne genu
flectat᷑. cȩlestiũ t̾restriũ & infer¬

Expanded text:
te, quo coronavit eum mater sua ; certe, quo coronavit eum mater sua ; cernit Unicum Patris, crucem sibi bajulantem; cernit caesum et consputum Dominum majestatis; cernit auctorem vitae et gloriae confixum clavis, percussum lancea, opprobriis saturatum, tandem illam dilectam animam suam ponere pro amicis suis. Cernit haec, et suam magis ipsius animam gladius amoris transverberat, et dicit: Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo. Haec sunt quippe mala punica, quae in hortum introducta dilecti sponsa carpit ex ligno vitae, a coelesti pane proprium mutuata saporem, colorem a sanguine Christi. Videt deinde mortem mortuam, et mortis auctorem triumphatum. Videt de inferis ad terras, de terris ad superos captivam duci captivitatem, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestiu
Abbreviated transcription (Latin):
debeat.: cui totũ se debere ñ igno.¬
rat. Uerũ diffcile immo impossibi¬
le ẽ. suis scilicet quẽpiã lib̾iue ar¬
bitrũ uirib semel accepta a deo
ad dei ex toto conuertere uolun.¬
tat᷑e: &. ñ magis ad ꝓpͥã retor quere
eaq sibi tãqͣ. ꝓpͥa retinere sic̃ serip¬
tũ ẽ. Om̃s que sua st̃ qͣrunt . Eẜ i.¬
tẽ. Proni st̃ sensus &. cogitaciones
fideles norunt quã omnino neces.¬
sariũ habeant iħm & hunc eruei.¬
fixũ dũ admirantes & ãplexantes
suꝑ eminentẽ scienciȩ caritat᷑e in
ipso: iduel tantillũ qͦd st̃ in tan¬
tȩ dilectõis &. dignacionis uic̃e nͣ
rependere confundunt᷑. Facile ꝓ.¬
inde plus diligunt: qͥ se aͣplius di¬
lectos intelligunt. Cui aũ minus
donatũ ẽ: minꝰ diligit.udeus sane
siue paganꝰ nequaꝗͣ. talib aculeis
incitat᷑ amoris. quales eccła exꝑit᷑
quȩ ait. Wlnerata caritate ego
sũ Cs. rursũ Fulcite me floribꝰ:
stipate me malis: q amore langueo.

Expanded text:
ignorat. Verum difficile, imo impossibile est, suis scilicet quempiam, liberive arbitrii viribus semel accepta a Deo, ad Dei ex toto convertere voluntatem; et non magis ad propriam retorquere, eaque sibi tanquam propria retinere, sicut scriptum est, Omnes quae sua sunt quaerunt : et item, Proni sunt sensus et cogitationes fideles norunt, quam omnino necessarium habeant Jesum, et hunc crucifixum: dum admirantes et amplexantes supereminentem scientiae charitatem in ipso, id vel tantillum quod sunt, in tantae dilectionis et dignationis vicem non rependere confunduntur. Facile proinde plus diligunt, qui se amplius dilectos intelligunt: cui autem minus donatum est, minus diligit. Judaeus sane, sive paganus, 587 nequaquam talibus aculeis incitatur amoris, quales Ecclesia experitur, quae ait, Vulnerata charitate ego sum: et rursum, Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo
Abbreviated transcription (Latin):
p̾̃senciã fastidis. Merito qͥdẽ. Nec mͦ
Siqͥdẽ qͥ uolunt diuites fieri in hoc
auerbo asꝑo pot̾is. O uerbũ asꝑĩr o
sermo durꝰ. Ite maledicꝰti inignẽ e¬
t̃nũ. Nurior plane atq asꝑior. illo qͥ

Expanded text:
sentiam expavescis. Merito quidem. Nec modo siquidem « qui volunt divites fieri in hoc a verbo aspero poteris. O Verbum asperum, o sermo durus: « Ite, maledicti, in ignem aeternum? Durior plane
Abbreviated transcription (Latin):
uita supradicta illa necessaria mi¬
nistrari. unde uidelicet subsistat.
unde uideat. unde fpiret. quã ab
illo qͥ dat esc̃a omni carni: qͥ solem
suũ oriri facit suꝑ bonos & malos.
&. pluit suꝑ uistos a. iniustos: Quis
ite uel impius putet aliũ eiꝰ quȩ
in anima splendet humane dig.¬
nitatis auc łor̾e. prȩt̾ illũ ipsũ qui
ingenesi loqͥt᷑. faciamꝰ homin̾e ad
imaginẽ &. sumlitudinẽ nrãm. Qͥs
alius scienciȩ largitor̃e ex istimet:

Expanded text:
vita supradicta illa necessaria mivita supradicta illa necessaria ministrari, unde videlicet subsistat, unde videat, unde spiret, quam ab illo, qui dat escam omni carni ; qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos? Quis item vel impius putet alium ejus, quae in anima splendet, humanae dignitatis auctorem, praeter illum ipsum, qui in Genesi loquitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram? Quis alium scientiae largitorem existim
Abbreviated transcription (Latin):
ũ auctor & dator głificet᷑ de omnibꝰ.
Alioqͥn sciens &. ñ faciens digna mul¬
tis uapulabit. Quare: Gtiq ꝙ no¬
luit intelligere ut bene ageret:
magis aũ iniqͥtat̾e meditatꝰ ẽ in
cubili suo. dũ de bonis quȩ a se ñ
eẽ ex scienciȩ dono certissime
c̃oꝑit: boni dñi głam seruus impius cap.¬
tare sibi. immo & raptare molit᷑. liquet
gͥ & absq sciencia dignitat̾ẽ in ut ilẽ
omnino ee̾ .&. scieneiã absq uirtute
dãpnabilẽ. Uerũ hõ uirtutis cui nec
dãpnosa sciencia nec in frue̾tuosa
dignitas manet. clamat deo .&. inge
buimꝰ. s tuo totũ a qͦ totũ ẽ nomini
deputamꝰ. Ceterũ pene a ꝓposito lon¬
ge nimis digressi sumꝰ: dũ de monstra
satis ꝑ legẽ naturalẽ ex ꝑceptis bo¬
nis corꝑis animȩq moneri: quatinꝰ
dm̃ ꝓptͣ d̾m &. ipsi diligere debeant.
Nã ut breuit᷑ que suꝑ hoc dicta st̃
iterent᷑: qͥs uel in fidelis ignoret
suo corꝑi nͣ ab alio in hac mor. tali

Expanded text:
ator merito glorificetur de omnibus. Alioquin sciens et non faciens digna, multis vapulabit. Quare? Utique quia noluit intelligere ut bene ageret: magis autem iniquitatem meditatus est in cubili suo , dum de bonis, quae a se non esse ex scientiae dono certissime comperit, boni Domini gloriam servus impius captare sibi, imo et raptare molitur. Liquet igitur et absque scientia dignitatem esse omnino inutilem, et scientiam absque virtute damnabilem. Verum homo virtutis, cui nec damnosa scientia, nec infructuosa dignitas manet, clamat Deo et ingenbuimus; sed tuo totum, a quo totum est, nomini deputamus. 6. Caeterum pene a proposito longe nimis digressi sumus, dum demonstrarsatis per legem naturalem ex perceptis bonis corporis animaeque moneri, quatenus Deum propter Deum et ipsi diligere debeant. Nam ut breviter, quae super hoc dicta sunt, iterentur: quis vel infidelis ignoret, suo corpori non ab alio in hac mortali
Abbreviated transcription (Latin):
circuitu ꝑuenias ad optatũ floc
gͦ in circuitu impii ãbulant: na¬
turalit̾ appetentes unde finiant
appetitũ & insipient̃ respuentes.
unde. ꝓpinquent fini. f̃mi dico. ñ
consũpc ioni: s consumacioni. Qua¬
obr̃e ñ beato fine consũmari. sed
consumi uacuo labore accelerant:
qͥrerũ magis specie quã auctore
delectati pͥus uniuersa ꝑeurrere. &
de singłis cupiunt exꝑiriꝰ quã ad ip¬
su curemꝰ uniuersitatis dñm ꝑue¬
nire. es qͥdẽ ꝑuenirent.si quandoq
uoti cõpotes effici possent: ut om̃ia
scilicet prȩt̾ omniũ pͥncipiũ unus
aliqͥs obtineret. ẜañaq suȩ cupidi¬
tatis lege qua in reb ceteris ñhabi.¬
ta prȩ habitis esurire. & ꝓ nͣ habitis
habita fastidire solebat: mox om̃ibꝰ
q̃ incȩlo & q̃ in tͣra st̾ obtentis &. con¬
tẽptis. tandẽ ad ipsũ ꝓculdubio cur¬
reret qͥ solus de e̾ẽt omniũ d̾s. Por.¬
ro ibi qͥesceret᷑ q sicut citra nulla

Expanded text:
circuitu pervenias ad optatum. 19. Hoc circuitu pervenias ad optatum. 19. Hoc ergo in circuitu impii ambulant, naturaliter appetentes unde finiant appetitum, et insipienter respuentes unde propinquent fini: fini dico, non consumptioni, sed consummationi. Quamobrem non beato fine consummari, sed consumi vacuo labore accelerant, qui rerum magis specie, quam auctore delectati, prius universa percurrere, et de singulis cupiunt experiri, quam ad ipsum curent universitatis Dominum pervenire. Et quidem pervenirent, si quandoque voti compotes effici possent, ut omnia scilicet, praeter omnium principium, unus aliquis obtineret. Ea namque suae cupiditatis lege, qua in rebus caeteris non habita prae habitis esurire, et pro non habitis habita fastidire solebat; mox omnibus quae in coelo, et quae in terra sunt obtentis et contemptis, tandem ad ipsum procul dubio curreret, qui solus deesset omnium Deus. Porro ibi quiesceret: quia sicut citra nulla
Abbreviated transcription (Latin):
nec tẽperent appetitũ dũ qͥdqͥd tali¬
uhabueris. nichilominꝰ nͣ habita con¬
cupiscas: & ad quȩq defuerint. semꝑ
inqͥetꝰ anheles. Ita eñ fit ut ꝑ uari.¬
a &. fallacia mundi oblectamenta
uagabundꝰ animꝰ in ani labore dis¬
currens fatiget᷑ ñ saciet᷑: dũ qͥcqͥd
famelicꝰ inglucierit. parũ reputet.
adid qͦd suꝑ ẽ deuorandũi. semꝑq
nͣ minꝰ anxie cupiat ꝗͣ desunt quã
quȩ ad sunt. lȩte possideat. Quis e¬
ni obtineat uniuersa: Q uãꝗͣ.&. mo¬
dicũ id qͦdqͥsq cũ labore obtinue¬
rit. cũ timore possed̾it: certꝰ quidẽ
ñ sit. quando cũ dolore amittat:
unde possit impleri Immo uͦ his q̃.¬
fractib ludit secũ uanitas: mentit᷑
iniqͥtas sibi Si ita uis adimplere qͦd
uis. hoc ẽ. si illud apprehendere uis.
qͦ app̾henso nil iã ãplius uelis: quid
tẽptare opꝰ ẽ & cetera: Curris ꝑde
uia᷑ &. longe ante moreris. quͣa hoc

Expanded text:
nec temperent appetitum: dum quidquid talinec temperent appetitum: dum quidquid talium habueris, nihilominus non habita concupiscas, et ad quaeque defuerint, semper inquietus anheles. Ita enim fit ut per varia et fallacia mundi oblectamenta vagabundus animus inani labore discurrens fatigetur, non satietur: dum quidquid famelicus inglutierit, parum reputet ad id quod superest devorandum, semperque non minus anxie cupiat quae desunt, quam quae adsunt laete possideat. Quis enim obtineat universa? Quanquam et modicum id quod quisque cum labore obtinuerit, cum timore possederit, certus quidem non sit quando cum dolore amittat, unde possit impleri. Imo vero his anfractibus ludit secum vanitas, mentitur iniquitas sibi. Si ita vis adimplere quod vis, hoc est, si illud apprehendere vis, quo apprehenso nil jam amplius velis, quid tentare opus est et caetera? Curris per devia, et longe ante morieris, quam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
petere pociora: &. nulla re e̾e̾ contẽp¬
tũ. cui qͦd de ẽ iudicet p̃ferendĩestã
.&. qͥ uerbi grã uxorẽ habet speciosam.
petulanti ocło uel animo respicit
pulcriorẽ. &. qͥ ueste p̃ciosa indutꝰ ẽ.
p̃ciosiorẽ affectat. & possidens mul¬
tas diuicias. inuidet diciori. Uideas
ĩa multis p̃diis & possessionib am¬
pliatos. ad huc tam̃ in dies agrũ
agro copulare: atq infinita cupi¬
domũ ad domũ. &. inqͥeta curiosi¬
tate. edificare. diruere.: mutare
quadrata rotundis. Quid homines
sublimatos honorib anñ insaciabi¬
li ãbicione magis ac magis totis ui¬
rib conari ad alciora uidemꝰ: eẜ hoꝵ
omniũ iccirco ñ ẽ finis: q nil in e¬
is sũmũ singłarit reperit᷑. uel op
timũ e qͥd mirũ si inferioribꝰ ꝙ
deteriorib contentũ nͣ sit. qͦd citra su¬
mũ uel optimũ qͥescere ñ potest. Sed
hoc stultũ .s. extreme dem̃ciȩ ẽ. ea
sẽꝑ appetere q̃ nũꝗͣ. ñ dico sacient. s

Expanded text:
iora, et nulla re esse contentum, cui quod deest, judicet praeferendum. Nam et qui, verbi gratia, uxorem habet speciosam, petulanti oculo vel animo respicit pulchriorem: et qui veste pretiosa indutus est, pretiosiorem affectat, et possidens multas divitias, invidet ditiori. Videas jam multis praediis et possessionibus ampliatos, adhuc tamen in dies agrum agro copulare, atque infinita cupidomum ad domum, et inquieta 592 curiositate aedificare, diruere, mutare quadrata rotundis. Quid homines sublimatos honoribus? annon insatiabili ambitione magis ac magis totis viribus conari ad altiora videmus? Et horum omnium idcirco non est finis, quia nil in eis summum singularid mirum si inferioribus et deterioribus contentus non sit, qui citra summum vel optimum quiescere non potest? Sed hoc stultum et extremae dementiae est, ea semper appetere, quae nunquam, non dico satient, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sit ds Et ego. Causa diligendi dm:
ds ẽ. Modꝰ. sine modo diligere. Est¬
ne hoc satis. Fortassis utiq s sapi¬
enti. Ceterũ si &. insipientib de¬
bitor sũ ubi sat est dicꝰtũ sapi¬
ent: etiã illis gerendꝰ mos est
Itaq ꝓpt̾ tardiores id ẽ ꝓfusius quã
ꝓfundius repetere ñ grauabor. ob
duplic̃e gͦ causa d̾m dixerĩ. ꝓpt se¬
ipsũ diligendũ siue q nichil iusti¬
us. siue ꝙ nichil fructuosius dili¬
g potest. Duplicẽ siqͥdẽ parit sen¬
sũ. cũ q̃rit᷑ de deo cur dilige ndꝰ sit.
Dubitari nãq potest. qͥd potissimũ
dubitet᷑. utrũnã qͦ suo merito ds̃:
aut certe qͦ nr̃o cõmodo sit¬
diligendꝰ. Sane ad utrũq responde¬
r̃i. idẽ ñ plane aliã mͥ dign̾a oceur¬
rere causa diligendi. ipsũ pret̃ ipsũ.
Et pͥus de merito uideamꝰ. Multũ
qͥppe meruit de nob̃: qͥ & immeritis
dedit se ipsũ ꝓ nob̾. Quid eñi se ip¬
so melius poterat dare uel ipse: Er¬

Expanded text:
sit Deus? Et ego: Causa diligendi Deum, Deus est; modus, sine modo diligere. Estne hoc satis? Fortassis utique, sed sapienti. Caeterum si et insipientibus debitor sum ; ubi sat est dictum sapienti, etiam illis gerendus mos est. Itaque propter tardiores idem profusius, quam profundius repetere non gravabor. Ob duplicem ergo causam Deum dixerim propter seipsum diligendum: sive quia nihil justius, sive quia nil fructuosius diligi potest. Duplicem siquidem parit sensum, cum quaeritur de Deo, cur diligendus sit. Dubitari namque potest quid potissimum dubitetur; utrumnam, quo suo merito Deus, aut certe quo nostro sit commodo diligendus. Sane ad utrumque idem responderim; non plane aliam mihi dignam occurrere causam diligendi ipsum, praeter ipsum. Et prius de merito videamus. Multum quippe meruit de nobis, qui et immeritis dedit seipsum nobis. Quid enim melius seipso poterat dare vel ipse? Er
Abbreviated transcription (Latin):
solũ naturȩ p̃rogatiua. s & potenci¬
a dñatꝰ qͦd t̾ror. hominis suꝑ cuncta
animancia t̃rȩ inminere decernit᷑.
Sciencia qͦq duplex eritꝰ si hanc
ipsã dignitate uel aliud qͦdq bonũ in
nob̾ &. nob̾ inẽe .&. a nob̾ ñ e̾ẽ noueri

Expanded text:
solum naturae praerogativa, sed et potentisolum naturae praerogativa, sed et potentia dominatus: quod terror hominis super cuncta animantia terrae imminere decernitur. Scientia quoque duplex erit, si hanc ipsam dignitatem, vel aliud quodque bonum in nobis, et nobis ine