comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit nomendñi benedictum: Impletũ
.e. in eo quod cotidie cantamus. si & mo¬
ribus consonemus: Benedicam dnm̃
in omni tempore: semper laus eius
in oremeo .: Ergo inistis trib nomi¬
minibus: significata sunt tria genere
hominum.. Et in illis trib rursus in
euangelio quae commemorrt: Quid
ergo dicunt illi: qui nobis de nomine
monachorum insultant. fostasse
dicturi sunt : Nostri nonuocantur
curcum cilliones: uos illos ita appella¬
tis contumelioso nomine: Nam nos
eos ita nonuocamus : DicaNt quideos
uocent. &audi&is : Ago nisticos eos
uocant. fatemur & nõs honesto no¬
mine: si res conuenir&. Sed interĩ
illud uideat scĩtas unx qui nobis dicunt
ostendite ubi seriptum sit nomenmo¬
nachorum: ostendant ubi scriptum
sit nomen agonisticorum: sic eos in¬
quiunt appellamus propter agonẽ:
Cestant enim &dicit apostolus: Cer¬
tamen bonum cestaui: Quia sunt qui
cestant aduersus diabolum & p̃ualent:

Expanded text:
sit nomen Domini benedictum» . Impletum sit nomen Domini benedictum» . Impletum est in eo quod quotidie cantamus, si et moribus consonemus: «Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo» . Ergo in istis tribus nominibus significata sunt tria genera hominum, et in illis tribus rursus in Evangelio, quae commemoravi. 6. Quid ergo dicunt illi qui nobis de nomine monachorum insultant? Fortasse dicturi sunt: Nostri non vocantur circumcelliones: vos illos ita appellatis contumelioso nomine; nam nos eos ita non vocamus. Dicant quid eos vocent, et audietis. Agonisticos eos vocant. Fatemur et nos honesto nomine, si et res conveniret. Sed interim illud videat Sanctitas vestra: qui nobis dicunt, Ostendite ubi scriptum sit nomen monachorum, ostendant ubi scriptum sit nomen agonisticorum. Sic eos, inquiunt, appellamus propter agonem. Certant enim; et dicit Apostolus, «Certamen bonum certavi» . Quia sunt qui certant adversus diabolum, et praevalent,
Abbreviated transcription (Latin):
tus eraet: qui & in terleones securus
eraat : Ergo in nomine danibelis.
qui&iam uir desideriorum . ẽ. appel¬
latus: sed utiq castorum atq: scõrũ
significant seruidĩ dequib: dicitur
ecce quambonum & quam iocundũ.
habitare fioxtres in unum:: In nomi¬
ne iob: significantur una illa demo¬
lendino quae assumitur: Habebat
ienim uxorem: habebat filios. habebat
multas diuitias: Et tam multa ha¬
bebat inistosaeculo : ut dubolus hoc
ei obicer&. quia nongnatis. sed prop¬
terea quae acceperxt colebat dm̃:
Hoc obiecit aduersarius scõ uito:
& intẽptationib: suis probatus est
quangiatis iob coleree dm̃. & propt̃
illa quae acceperet: sed propter cum
qui dederet᷑: Amissis itaq: omnibus
repentina ad flictione & temptatione.
amissa hereditate : amissis heredibus:
sola coniuge sibi relicta. Non ad con¬
solatione sed ad temptationem: Ait¬
inquit quod nostis: Drĩs dedit dñs
abstulit : sicut dño placuit ita factũ .ẽ.

Expanded text:
tus erat, qui et inter leones securus tus erat, qui et inter leones securus erat ! Ergo in nomine Danielis, qui etiam «vir desideriorum» est appellatus ; sed utique castorum atque sanctorum, significantur servi Dei, de quibus dicitur, «Ecce quam» «bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» In nomine Job significatur una illa de molendino quae assumetur. Habebat enim uxorem, habebat filios, habebat multas divitias; et tam multa habebat in isto saeculo, ut diabolus hoc ei objiceret, quia non gratis, sed propter ea quae acceperat, colebat Deum. Hoc objecit adversarius sancto viro: et in tentationibus suis probatus est quam gratis Job coleret Deum, et non propter illa quae acceperat, sed propter eum qui dederat. Amissis itaque omnibus repentina afflictione et tentatione, amissa haereditate, amissis haeredibus, sola conjuge sibi relicta, non ad consolationem, sed ad tentationem, ait quod nostis, «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi fundamentum bonum infuturum.
ut adp̃hendant ueraem uitam Ecce
quae as sumetur demolendino:. Qua¬
lis autẽ diues ille ertet qui induebatur
purpurte &ebrsso. &epulabatur cotidi¬
e splendide: & iacentem adianuam
suam pauperem contempnebat. Re¬
linquetur: quia demolendino. una as¬
sumetur: & una relinquetur. Sic dic̃
&etediel de tribus ꝑsonis inquibus
non absurde tria haec genenx intelli¬
gimus: Cummiserit dñs gladiũ in
t̃roe: & si fuerit in medio eorũ. noe¬
danihel. & iob. Non liberebunt filios
neq filias: sed ipsi soli salui erunt:
Iam illi olim libenrti sunt. sed in istis
trib nominibus triagenere quaedã¬
significauit : Noe significat recto¬
res ecclesiae : quia ipse arca indiluiuo
gubernauit. Danihel autem uitam
qui&am elegit : in caelibatu seruire
dõ. id .ẽ. uxorem non quaerens: E¬
uet uirsc̃s indesiderus caelestibus
uitã gerens: temptatus in multis: &
inuentus aurum aurita Quamquie¬

Expanded text:
sibi fundamentum bonum in futurum, sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Ecce quae assumetur de molendino. Qualis autem dives ille erat qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et jacentem ad januam suam pauperem contemnebat , relinquetur. Quia de molendino una assumetur, et una relinquetur. 5. Sic dicit et Ezechiel de tribus personis, in quibus non absurde tria haec genera intelligimus: «Cum miserit Dominus gladium in terram, etsi fuerint in medio eorum NoeDaniel et Job, non liberabunt filios neque filias; sed ipsi soli salvi erunt» . Jam illi olim liberati sunt, sed in istis tribus nominibus tria genera quaedasignificavit. Noe significat rectores Ecclesiae, quia ipse arcam in diluvio gubernavit . Daniel autem vitam quietam elegit, in caelibatu servire Deo, id est, uxorem non quaerens. Erat vir sanctus, in desideriis coelestibus vitam gerens; tentatus in multis, et inventus aurum obrizum. Quam quie
Abbreviated transcription (Latin):
cipuli proillis dequib: iam despenrue¬
hent: consolatus ẽ eos dñs dicens:
Quae hominib: in possibilia sunt: dõfa¬
cilia sunt: Quomodo autem illud faci¬
le facit ds̃. audi a postolum. si non neg¬
legatis quod prirecepit ur : Pit cipe
inquit diuitibus huius saeculi : Nonsu¬
perbe sapere : Inuenis enim pauperẽ
superbientem : diuitem humilem.
christianum bene considentũ. quia
illa omnia p̃tereunt: p̃t̃ fluunt: quia
nihil at tulit in hunc mundũ. Nihil po¬
test demundo auferre cogitantẽ que¬
ad modum diues ille quiardebat in
flãma apud inferos: Cut tã sibi dis¬
tillari dedigito desidenruit eius. q̃ui
micas dȩmensa eius concupierat: Co¬
gitantes ista: faciunt quodait aposto¬
lus: Neq sperere in incesto diuitiarũ:
sed indño uiuo qui prestat nobis omnia
abundanter ad fruendum:: Diuites
sint inquit in operib bonis. facile tri¬
buant: communicent thesauritent:
Et quid inde illis lucri  thesauritent

Expanded text:
cipuli pro illis, de quibus jam desperacipuli pro illis, de quibus jam desperabant, consolatus est eos Dominus dicens: «Quae hominibus impossibilia sunt, Deo facilia sunt» . Quomodo autem illud facile facit Deus? Audi Apostolum, si non negligas quod praecepit: «Praecipe,» inquit, «divitibus hujus saeculi non superbe sapere.» Invenis enim pauperem superbientem, divitem humilem; christianum bene considerantem quia illa omnia praetereunt et praeterfluunt, quia nihil attulit in hunc mundum, nihil potest de mundo auferre; cogitantem quemadmodum dives ille qui ardebat in flamma apud inferos, guttam sibi destillari de digito desideravit ejus qui micas de mensa ejus concupierat. Cogitantes ista, faciunt quod ait Apostolus: «Neque sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum. Divites sint,» inquit, «in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent.» Et quid inde illis lucri? «Thesaurizent
Abbreviated transcription (Latin):
nem: Ouae in molendino: ex nomine
generis femininae appellauit: Plebes
enim. intellegi uoluit:. Quare in molen¬
dino: quia in isto mundo uersantur:
ubi molendinum intelligitur. Quia
sic uestitur mundus iste : quomodo mo¬
la uae enim quos conterit: Sic ibi
uersantur fidelesboni. ut una exe¬
is consumatur. altera ad sumatur:
quosdam enim actiones mundi: fa¬
ciunt dilectores saeculi: frocudatores
simulatores: Alii autem sic ubisunt.
quomodo ait apostolus: Et quiutun¬
tur hoc mundo: tamquam non uten¬
tes sint Prr&cerit enim figune huiꝰ
mundi uolo uos sine sollicitudine
esse: Audis quia as sumetur demo¬
lendino. Cesta enim multa peccata ui¬
dentur ad diuites pestinere: Cum enĩ
plus agunt ei plus adminis traent. & plis
adeos pend& res familiaris ampla:
Difficile ẽ ut non plura peccata con¬
turhant. & deillis dictum est: quia fa
thensire : quam diuitem in regnũ caelo¬
rum: Et cum contristati essent dis¬

Expanded text:
ne. Duae item in molendino ex nomine ne. Duae item in molendino ex nomine generis feminini appellavit; plebes enim intelligi voluit. Quare in molendino? Quia in isto mundo versantur, ubi molendinum intelligitur; quia sic vertitur mundus iste, quomodo mola: vae enim quos conterit. Sic ibi versantur fideles boni, ut una ex eis consumatur, altera assumatur. Quasdam enim actiones mundi faciunt dilectores saeculi, fraudatores, simulatores. Alii autem sic ibi sunt, quomodo ait Apostolus, «Et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utentes sint; praeterit enim figura hujus mundi: volo vos sine sollicitudine esse» . Audis quae assumetur de molendino? Certe enim multa peccata videntur ad divites pertinere. Cum enim plus agunt, et plus administrant, et plus ad eos pendet res familiaris ampla, difficile est ut non plura peccata contrahant; et de illis dictum est quia «facs, quam divitem in regnum coelorum.» Et cum contristati essent dis
Abbreviated transcription (Latin):
qui profitentur quod non sunt. Tam
sunt enim monachi falsi. quam & de¬
rici falsi. & fideles falsi: Omnia ge¬
nenx fr̃smei. tria quae aliquando
nobis commendauimus Et ut puto
non semel habent bonossuos: habent
malos suos : De tribus enim ipsis ge¬
neribus dictum est. duo in agro unus
as sumetur: & unus relinquetur : Et duo
in lecto. unus as sumetur. & unus relin¬
quetur : Et duo inmolendino: una
as sumetur & una relinquetur: Ina¬
gro sunt: quigubernant ecclesiam:
Vnde dicit apostolus : Vide te sin
inagro eroet. ego plantaui apollori¬
gauit : sed ds̃ incrementum dedit:
IN lecto  autem eos intellegi uoluit.
quia mauerunt quietem: Perlec¬
tum enim quietem uoluit intellegi. Non
se miscentis turbis: Nontumultu gene¬
ris humani initio seruientes dõ: & inde
tamen unus assumetur. & unus relin¬
quetur: Sunt ibi probi: & sunt ibire¬
probi: Ne ex pauescatis. quando ibi
inueniuntur reprobi: Nam latent
quidam: quinoninueniantur nisu nfi¬

Expanded text:
qui profitentur quod non sunt. Tam qui profitentur quod non sunt. Tam sunt enim monachi falsi, quam et clerici falsi, et fideles falsi. Omnia genera, fratres mei, tria quae aliquando vobis commendavimus, et ut puto, non semel, habent bonos suos, habent malos suos. De tribus enim ipsis generibus dictum est: «Duo in agro; unus assumetur, et unus relinquetur: et duo in lecto; unus assumetur, et unus relinquetur: et duae in molendino; una assumetur, et una relinquetur» . In agro sunt qui gubernant Ecclesiam. Unde dicit Apostolus videte si non in agro erat: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit» . In lecto autem eos intelligi voluit, qui amaverunt quietem; per lectum enim quietem voluit intelligi; non se miscentes turbis, non tumultui generis humani, in otio servientes Deo: et inde tamen unus assumetur, et unus relinquetur. Sunt ibi probi, et sunt ibi reprobi. Ne expavescatis quando ibi inveniuntur reprobi; nam et latent quidam, qui non inveniuntur nisi in fi
Abbreviated transcription (Latin):
lionibus insultare coeperitis. ut e¬
rubescendo saluentur. Illi uobis in¬
sultant demonachis. primo si conpa
que utaduendat. solum adtendat &
compan& quidopus est. Et uerbis
nostris comparentur ebriosi cumso¬
brus. pracecipites cum considestetis.
furentes cum simplicibus. uagantes
cum congregatis: Sed tamen dice¬
re consuerunt. quid sibi uult nomen
monachorum: quanto melius dici¬
mus nos quid sibi uult cercillionum.
sed non inquit uocantur cercilliones
Foste corrupto sono. minis eos appel¬
lamus: Dicturi sumus nobis integrũ
nomen ipsorum. Ioste curum cillio¬
nes uocantur. Noncircilliones :
Plane si hoc uocantur. exponant
quid sint: Nam curum cilliones dic¬
tisunt. quod curum cellas uogantur:
Solent enim ire hac illac: Nusquam
habentes sedes : & facere quae nostis : &
quae illi norunt uelint nolint: Verũ¬
tamen carissimi: sunt & quimonachi
falsi sunt : Nos nouimus tales: sed non
paerit fuxternitas pia propter eos

Expanded text:
lionibus insultare coeperitis, ut elionibus insultare coeperitis, ut erubescendo salventur; illi vobis insultant de monachis. Primo si comparque ut attendat; solum attendat, et comparet. Quid opus est verbis vestris? Comparentur ebriosi cum sobriis, praecipites cum consideratis, furentes cum simplicibus, vagantes cum congregatis. Sed tamen dicere consueverunt: Quid sibi vult nomen monachorum? Quanto melius dicimus nos: Quid sibi vult nomen circellionum? Sed non, inquiunt, vocantur circelliones. Forte corrupto sono nominis eos appellamus. Dicturi sumus vobis integrum nomen ipsorum? Forte circumcelliones vocantur, non circelliones. Plane si hoc vocantur, exponant quid sint. Nam circumcelliones dicti sunt, quia circum cellas vagantur: solent enim ire hac, illac, nusquam habentes sedes; et facere quae nostis, et quae illi norunt, velint, nolint. 4. Verumtamen, charissimi, sunt et qui monachi falsi sunt; et nos novimus tales: sed non periit fraternitas pia, propter eos
Abbreviated transcription (Latin):
nes inde eient: &ipnĩ primo habi¬
tauerunt inunum. quiomnia quae
habebant uendiderunt : rerumq sua¬
rum pueia ad pedes apostolorum po
quid proprium : sed eiaent illis omni¬
a communia: Et quid ẽ. in unũ : &
eraet illis inquit anima una: & cor unũ
indm̃: Ergo ipsi prius audierunt.
ecce quambonum & quamiocundum
habitare frs inunum : Primi audi¬
erunt: sed nonsoli audierunt : None¬
nim usq: ad illos ista dilectio : & uni¬
tas fuxtrum: Venit enim & adposte¬
ros ista caritatis exultatio & uotũ dõ.
uouen&ur enim aliquid dõ. & dictum
est. uouete & reddite dñõ dõuestro.
re : quam uouere & Non reddere:
Sed deb&. eẽ inpiger animus. ut&
uoueat & reddat: Necum se minus
id oneum putat ad reddendum : piger
sit ut ad uouendum: Planenum¬
quam redd&. sidesuo se putauerit
redditurum : Ex uoce huius psalmi
appellatisunt & monachi. Nequis uo¬
bis decsto nomine insult& catholicis.
quando uos recte her&icis. decercil¬

Expanded text:
nes inde erant: et ipsi primi habines inde erant: et ipsi primi habitaverunt in unum, qui omnia quae habebant vendiderunt, rerumque suarum pretia ad pedes Apostquid proprium, sed erant illis omnia communia.» Et quid est, «in unum? Et erat illis,» inquit, «anima una et cor unum in Deum» . Ergo ipsi prius audierunt, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» Primi audierunt, sed non soli audierunt. Non enim usque ad illos ista dilectio et unitas fratrum venit. Venit enim et ad posteros ista charitatis exsultatio, et votum Deo. Vovetur enim aliquid Deo, et dictum est: «Vovete, et reddite Domino Deo vestro» . re, quam vovere et non reddere . Sed debet esse impiger animus, ut et voveat, et reddat; ne cum se minus idoneum putat ad reddendum, piger sit ad vovendum. Plane nunquam reddet, si de suo se putaverit redditurum. 3. Ex voce hujus psalmi appellati sunt et Monachi, ne quis vobis de isto nomine insultet Catholicis. Quando vos recte haereticis de Circel
Abbreviated transcription (Latin):
qui habitare inunum concupierunt:
Iste uersus fuit tuba ipsorum. sonuit
perorbem tenterum: Et quidiuisi e¬
rant. congregatisunt. Clamor dĩ.
mor propheticus non audiebatur iniu¬
daea : & auditus. ẽ. in orbe temerum :
Aduersus istum sonum. surdi erent
interquos ista cantabatur : Et apestis
auribus. Inuenti sunt dequibus diccũ
debunt: & quinon audierunt intelligeN
Verum tam̃ dilectissimi si considere¬
mus deillo pari&e curum cisionis. pri¬
us nata ẽ ista benedictio: Non enim
omnes iudaei perierunt: & unde a¬
postoli filii prophetarum. filii ex¬
cusorum. sicut iam scientib loqui¬
mur: Vnde illi quingenti qui dnm̃
post resurrectionem uiderunt. quod
comiemorat apostolus paulus: unde
illi centum uigiti quisimul ewent
inunoloco post resurrectionem dñi
& ascensionem incaelum: quibus iN
uno loco constitutis. superuenit sp̃s
scs̃ die pente costemissus decaelo.
Sic missus. sicut promissus: Om¬

Expanded text:
qui habitare in unum concupierunt; qui habitare in unum concupierunt; iste versus fuit tuba ipsorum. Sonuit per omnem orbem terrarum, et qui divisi erant, congregati sunt. Clamor Dei, mor propheticus non audiebatur in Judaea; et auditus est in toto orbe terrarum. Adversus istum sonum surdi erant, inter quos cantabatur; et apertis auribus inventi sunt, de quibus dictum debunt; et qui non audierunt, intelligent» . Verumtamen, dilectissimi, si consideremus, de illo pariete circumcisionis prius nata est ista benedictio. Num enim omnes Judaei perierunt? Et unde Apostoli, filii Prophetarum, «filii excussorum» ? Sicut jam scientibus loquimur. Unde illi quingenti qui Dominum post resurrectionem viderunt, quos commemorat apostolus Paulus ? Unde illi centum viginti qui simul erant in uno loco post resurrectionem Domini et ascensionem in coelum, quibus in uno loco constitutis supervenit Spiritus sanctus die Pentecostes missus de coelo; sic missus, sicut promissus? Om
Abbreviated transcription (Latin):
Psalmus breuis est : & ualde notus :¬
ECCE QUABONŨ ETQUÃ
IOCUNOŨ: HABITAREPRA¬
TRES INUNUM.
ta sonus iste dulcis est. ut &quipsal¬
terium nesciunt ipsum uersum canta¬
Tamdulcis est. quamduleis . ẽ. caritas:
quae facit fixetres habitare munum
Et hoc quidem fuxtres Nonindiget in¬
terp̃tatione aut expositione: quã bo¬
num &iocundum sit habitare in unũ:
Sed ea quae secuntur: habent aliquid
quod pulsantibus aperiatur : Verũ¬
tamen. ut adistum uersum descen¬
dat nobis intellectus : uniuersae tes¬
taturae psalmi Hoc primum &iã
atq &iam consideremus. utrum deom¬
nib christianis sit dictum: quambo¬
num & quam iocundum sit habitare
fietres inunum. An aliqui sint cesti
atq perfecti. quihabitant inunum
Nec ad omnes pestineat ista benedic¬
tio. sed ad quosdam: Aquibus tamen
descendat ad ceteros : Ista enim uerba
psalterii : iste dulcis sonus: ista suauis
melodia : tamincantico quam in tel¬
lectu &iam monasteria peperit :
Ad hunc sonum excitati sunt fixxtres:

Expanded text:
Psalmus brevis est; sed valde notus Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» Ita sonus iste dulcis est, ut et qui Psalterium nesciunt, ipsum versum canteTam dulcis est, quam dulcis est charitas quae facit fratres habitare in unum. Et hoc quidem, fratres, non indiget interpretatione, aut expositione, quam bonum et quam jucundum sit habitare in unum; sed ea quae sequuntur, habent aliquid quod pulsantibus aperiatur. Verumtamen ut ab isto versu descendat nobis intellectus universae texturae Psalmi, hoc primum etiam atque etiam consideremus: utrum de omnibus Christianis dictum sit, «Quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum;» an aliqui sint certi atque perfecti qui habitant in unum, nec ad omnes pertineat ista benedictio, sed ad quosdam, a quibus tamen descendat ad caeteros. 2. Ista enim verba Psalterii, iste dulcis sonus, ista suavis melodia, tam in cantico quam in intellectu, etiam monasteria peperit. Ad hunc sonum excitati sunt fratres
Abbreviated transcription (Latin):
modo dicitur. & illud Iuiteuit dñs &
non paenitebit eũ: tues sacerdos in ae¬
ternũ saecundũ or dinem melchi sedech
Sic &e hoc quia ita promis sum est ut
non mutar&ur. quia necessario futu¬
rum ertet & ꝑmansurum. Dixit u¬
Potertet dicere. & exfructu femoris
tui Quare exfructu uentris uoluit
dicere : &illud quidem si dicerae: ue¬
rum dicer&: Sed significantius dice¬
re uoluit exfructu uentris: quia de
femina natus. ẽ. xp̃s : quouir non

Expanded text:
modo dicitur et illud, «Juravit Dominus, et modo dicitur et illud, «Juravit Dominus, et non paenitebit eum, Tu es sacerdos in» «aeternum, secundum ordinem Melchisedec» : sic et hoc quia ita promissum est, ut non mutaretur, quia necessario futurum erat et permansurum; dixit, «m tuam.» Poterat dicere, Ex fructu femoris tui: quare, «Ex fructu ventris,» voluit dicere? Et illud quidem si diceret, verum diceret: sed significantius dicere voluit, «Ex fructu ventris;» quia de femina natus est Christus, quo vir non
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. Neauestas faciem xp̃i tui
TURAUIT OÑS DAUID INUE¬
RI IATE ETNPENITEB̃ EŨ
Quid ẽ. iuixuit: promissum perseip¬
sum firmauit. Quid . ẽ. non paenitebit
eum: Nonmutauit. Uon enim dolo¬
rem paenitentiae patitur ds̃. aut in a¬
liquo fallitur ut uelit corrigere in quo
enbcuit. s̃ ed quomodo hominem cum
paenit& mutare uult quod fecit. Sic
ubi audis quia paenit& dm̃. mutationẽ
ipsam spertr Aliter illam fecit quã
uis nomine paenitentiae appell&.
alitertu Iuenim facis quia enteue¬
ras. ille autem facit. quia uindicat.
aut quia liberat Mutauit regnum
saul cumpaeniter& eum sicut dictum: ẽ.
Et ineo ipsoloco ubi scripturoe dicit.
paenituit eum: ibi paulo post dicit᷑¬
Non enim sic.ẽ. ut homo ut paenite¬
at eum Cum ergo mutat opeibesua
perincommutabile consiliumsuum :
propteripsam nonconsilii. sed o peris
mutatione paenitere dicitur : Hoc
autẽ sic promisit : ut non mutar& quo¬

Expanded text:
tuum, ne avertas faciem Christituum, ne avertas faciem Christiuravit Dominus David veritatem, et non poenitebit eum.» Quid est, «juravit?» Promissum per seipsum firmavit. Quid est, «non poenitebit eum?» Non mutabit. Non enim dolorem poenitentiae patitur Deus, aut in aliquo fallitur, ut velit corrigere in quo erravit. Sed quomodo hominem cum poenitet, mutare vult quod fecit; sic ubi audis quia poenitet Deum, mutationem ipsam spera. Aliter illam facit Deus, quamvis nomine poenitentiae appellet, aliter tu: tu enim facis, quia erraveras; ille autem facit, quia vindicat, aut quia liberat. Mutavit regnum Saül, cum poeniteret eum sicut dictum est: et in eo ipso loco ubi Scriptura dicit, «Poenituit eum;» ibi paulo post dicitu«Non enim sic est ut homo, ut poeniteat eum» . Cum ergo mutat opera sua per incommutabile consilium suum; propter ipsam, non consilii, sed operis mutationem, poenitere dicitur. Hoc autem sic promisit, ut non mutaret. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt inde. & hoc iam postre¬
surrectionem dñi Saeuierunt utcru¬
cifigerent. & postra coeperunt uide¬
refieri mi ecula in nomine cruci¬
fixi Et plus contremuerunt tantum
posse eius nomen. quiquasi interma¬
nus eorum nihil poterrt. Et con¬
puncti corde. iam credentes diuinita¬
tem occultam fuisse in illo. Quemce¬
teris similem hominibus putauerunt.
& consilium petentes ab apostolis. au¬
candos eos a quibus crucifixus .ẽ. sur
tur ds̃ propt̃ reliquias is pochel. & dicit᷑
eĩ Propter dauid seruum tuum. Non
auertas faciem xp̃itui Sipalea dam¬
nata est. framenta colliguntur. reli¬
quiae saluae fiant. sicut dicit isaias
Et plane factae sunt. reliquiae salue
Inide eitent duo decim apostoli. inde
plusquam quingenti fraetres. quibus se:
dñs demonstiuit post resurrectionẽ:
INde tot milia baptitati. quae precia
terum suarum ante pedes a postolorum
ponebant. Ergo impletum . ẽ. quod
hic rogatus . ẽ. ds̃. propter dauid seruũ

Expanded text:
crediderunt inde, et hoc jam post recrediderunt inde, et hoc jam post resurrectionem Domini. Saevierunt, ut crucifigerent, et postea coeperunt videre fieri miracula in nomine crucifixi; et plus contremuerunt tantum posse ejus nomen, qui quasi inter manus eorum nihil poterat; et compuncti corde, jam credentes divinitatem occultam fuisse in illo quem caeteris similem hominibus putaverunt, et consilium petentes ab Apostolis, aucandos eos a quibus crucifixus est, surrtur Deus propter reliquias Israel, et dicitur ei, «Propter David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui.» Si palea damnata est, frumenta colligantur. «Reliquiae salvae fiant» , sicut dicit Isaias. Et plane factae sunt reliquiae salvae: inde erant duodecim Apostoli, inde plus quam quingenti fratres quibus se Dominus demonstravit post resurrectionem ; inde tot millia baptizata, quae pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponebant . Ergo impletum est quod hic rogatus est Deus, «Propter David servum
Abbreviated transcription (Latin):
quode xmaria natum est. intellectũ est
aquibusdam archa scificationis uthoc di¬
cer&r. ex surge dĩe in requiem tuam
tu & arrha scĩficationistuae Cumcor¬
pore exsurge. ut palpent qui nonere¬
adpatrem. regale illud sacerdotium in¬
duantur fide. quia iustus exfide uiuit
Et accepto pignore sp̃s scĩ. la&entur
membux spe resurrectionis quae pitre¬
cessit incapite Eis enim a postolus di¬
uid seruumtuum. Non auestas faciem
xp̃itui Crucifixus ẽ dñs iniudaea.
crucifixus ẽ auidaeis. ab ipsis turbatus
dormiuit. In terquorum saeuientiũman:
dormiuit. ad eos iudicandos surrexit
Et dicit quodam loco. exsuscitame &
reddam illis. Et reddidit. & redditu¬
rus est Nam quanta postea iudaei pas¬
si sunt occiso dño. Norunt &ipsi deipsa
ciuitite ubi illum occiderunt. omnes
expulsi sunt Quidergo &iam omnes
destirpe dauid omnes perierunt & de
tribu uida.: Non. Nam credidet̃
inde aliqui. & multa milia hominũ

Expanded text:
quod ex Maria natum est, intellectum est quod ex Maria natum est, intellectum est a quibusdam arca sanctificationis; ut hoc diceret, «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae:» Cum corpore exsurge, ut palpent qui non cread Patrem, regale illud sacerdotium induatur fidem, quia justus ex fide vivit ; et accepto pignore Spiritus sancti, laetentur membra spe resurrectionis, quae praecessit in capite: eis enim Apostolus divid servum tuum, ne avertas faciem Christi tui.» Crucifixus est Dominus in Judaea; crucifixus est a Judaeis; ab ipsis turbatus dormivit. Inter quorum saevientium manus dormivit, ad eos judicandos surrexit: et dicit quodam loco, «Et suscita me, et reddam illis» . Et reddidit, et redditurus est. Nam quanta postea Judaei passi sunt occiso Domino, norunt ipsi. De ipsa civitate, ubi illum occiderunt, omnes expulsi sunt. Quid ergo? etiam de stirpe David omnes perierunt, et de tribu Juda? Non: nam crediderunt inde aliqui, et multa millia hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quare cetiderint qui ad uocem
suam gaudent Amicus autem ille
sponsi dicebat. hic .ẽ. quibartitat
Quidam dicunt. Nos baptitamus ad
uocemsuam gauisi Stare non potue¬
runt. & non pestinent ad istam do¬
mum dequa dicitur. ubi steterunt
INREQUIEM IUAM.
Dño dormienti dicit. ex surge
Iam nostis quis dormiuit &quis
resurrexit. ipse enim quodã loco¬
dicit inpsilmo. dor miuicenturbatus.
Bene illi dicitur. ex surge inrequienitu
gens amostus iam nonmoritu. &
mors ei ultite nondomin abitur. Ipsi¬
si dicitur. ex surge dnẽ inrequiemtuam
TUCTARCA SCI FICA¬
TIONIS TUAE
Id ẽ exsurge. utexsugat &arha scifi¬
cationistuae. quam scificasti ipse caput
nr̃m Aita eius. ecclesia eius. Surrex̃
prior. surgat &ecclesia Non autem
auder& sibi resurrectionem corpus pro¬
mittere. Nisi prior exsurger& caput.
Exsurge dñe inrequiemtuam. tu &
archa scĩficationistuae. Et corpus xp̃ĩ

Expanded text:
ergo quare ceciderint qui ad vocem ergo quare ceciderint qui ad vocem suam gaudent. Amicus enim ille sponsi dicebat: «Hic est qui baptizat» . Quidam dicunt, Nos baptizamus: ad vocem suam gavisi, stare non potuerunt; et non pertinent ad istam domum de qua dicitur, «Ubi steterunt in requiem tuam.» Domino dormienti dicit, «Exsurge.» Jam nostis quis dormivit, et quis resurrexit. Ipse enim quodam locodicit in psalmo: «Dormivi conturbatus» . Bene illi dicitur, «Exsurge, Domine, gens a mortuis, jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Ipsisi dicitur, «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae:» id est, exsurge, ut exsurgat et arca sanctificationis tuae, quam sanctificasti. Ipse caput nostrum; arca ejus, Ecclesia ejus: surrexit prior, surget et Ecclesia. Non autem auderet sibi resurrectionem corpus promittere, nisi prius resurgeret caput. «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae.» Et corpus Christi
Abbreviated transcription (Latin):
qui autem perseuestuerit usq in finẽ
hic saluus erit: Ecce in quib steter
pedes eius. ineo loco adorr: id .ẽ. de
talibus esto: in quib steterunt pedes
dñi: Si autem deipsa domo intellige¬
re uolueris ubi steterunt pedes eius. do¬
mus pedes tui inxp̃o stent. Iunc au¬
tem ftabunt pedes: siperseueraris iN
xp̃o: Quidenim dicitur dediabolo.s
ille homicida eret ab initio. & inueri¬
tate nonstetit: Diaboli ergo pedes.
nonsteterunt Item desuperbis quid
dicit: Nonueniat mihi pes superbi¬
ae. & manus peccatorum non moueant
quitatem. expulsi sunt nec potuerunt
stare Ergo domusdĩ cuius pedes
stant. unde ille gaudens iohannes
Quidait .¶ Quihab& sponsam. spon¬
sus est Amicus autem sponsi stat & au¬
dit eum Sinonftat. Nonaudit eum.
Etgaudio gaud&. propter uocẽ spon¬
si Merito stat. quia propt̃ uocem
spons gaud& Nam si propt̃ uocẽ
suam gauden&. cader&. Iam uid&cis

Expanded text:
«Qui autem perseveraverit usque in finem, «Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Ecce in quibus steterunt pedes ejus: in eo loco adora, id est, de talibus esto in quibus steterunt pedes Domini. 14. Si autem de ipsa domo intelligere volueris, «Ubi steterunt pedes ejus» domus; pedes tui in Christo stent. Tunc autem stabunt pedes, si perseveraveris in Christo. Quid enim dicitur de diabolo? «Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit» . Diaboli ergo pedes non steterunt. Item de superbis quid dicit: non ueniat mihi pes superbiae et manus peccatorum non moueat quitatem; expulsi sunt, nec potuerunt stare» . Ergo domus Dei, cujus pedes stant. Unde ille gaudens Joannes quid ait? «Qui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi stat et audit eum.» Si non stat, non audit eum. «Et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . Merito stat, quia propter vocem sponsi gaudet: nam si propter vocem suam gauderet, caderet. Jam videtis
Abbreviated transcription (Latin):
facite ergo fructum dignũ paenitenti¬
ae : & nedixeritis patrem habemus abroe¬
ham : potens ẽ. enumds̃ delapidibus istis
suscitare filios abrachae : Nescio quos
lapides tunc uidebat incampis saltuum.
inde suscitatisunt filii abrochae. Filii
enim magis quifidem imitati sunt. quã
quidecar nenatis. Nemo ergo mine¬
tur domui dĩ. quasi dicatur. subtioe¬
ho me & ruet domus Bonum est
enimilli ut coaedific&ur. & habeat cari¬
tatem: Nam supse ruerit. stabit
domus: Itaq fixtres in his .ẽ. domus
dĩ. quos puxedestinauit & puxesciuit
perseuereturos: De illis dictum.ẽ:
ubi steterunt pedes eius: Et enim
qui non perseuerant. Nec stant pedes
eorum in eis: Non sunt ergo ipsi ec¬
cdesia: Non ipsi pertinent ad illud. mo¬
do tabernaculum. tunc domum Sed
ubi steterunt pedes eius. qm̃ abundauit
iniquitas. refrigescit caritas multorum
INhis in quib caritas refrigescit. Non
stant pedes eius: Sed quid secutus ẽ:

Expanded text:
Facite ergo fructum dignum poenitentiFacite ergo fructum dignum poenitentiae. Et ne dixeritis, Patrem habemus Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae» . Nescio quos lapides tunc videbat in campis saltuum, unde suscitati sunt filii Abrahae. Filii enim magis qui fidem imitati sunt, quam qui de carne nati sunt. Nemo ergo minetur domui Dei, quasi dicat: Subtraho me, et ruet domus. Bonum est enim illi ut coaedificetur, et habeat charitatem. Nam si ipse ruerit, stabit domus. Itaque, fratres, in his est domus Dei, quos praedestinavit et praescivit perseveraturos: de illis dictum est, «Ubi steterunt pedes ejus.» Sunt enim qui non perseverant, nec stant pedes ejus in eis. Non sunt ergo ipsi Ecclesia; non ipsi pertinent ad illud modo tabernaculum, tunc domum. Sed ubi steterunt pedes ejus? «Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum.» In his in quibus charitas refrigescit, non stant pedes ejus. Sed quid secutus est?
Abbreviated transcription (Latin):
quasi lapis coepit : si ruere uoluerit:
quasi aliquid domui noceat: Sic enĩ
superbierat & primus populus iudaeo¬
rum dicens: Neq enim fixudatu¬
rus est ds̃ patrem ab iocham: cui pro¬
misit tanta desemine eius: Et faci¬
ebant omnia mala tamquam securi
depollicitatione di: quod non pro il¬
lorum meritis quiscelera faciebant:
sed promeritis abrahae parcer& eis:
Et quales cumq malos filios abiochae
congregar& indomumsuam : aduitam
aeernam : Sed quid iohannes : Ve¬
nenitio inquit uiperoerum: Quando ad
illum uenerunt ipsi filii ab rehae utbap¬
ti tarentur inaqua paenitentiae. Non
eis dixit genenatio ab rochae : sed ui perte¬
rum : Tales enim erant : quales quos
imitabantur: Non filii abitchae. sed fi¬
lu amorraei : cananaei: gergesaei: gebu¬
saei: &omnium quioffenderunt dũm ͥ¬
psorum filii eraent: quia ipsorum facta
sectabantur : Genenatio uipenerũ quis
ostendit uobis fugere auentunx iste.

Expanded text:
quasi lapis coepit, si ruere voluerit, quasi lapis coepit, si ruere voluerit, quasi aliquid domui noceat. Sic enim superbierat et primus populus Judaeorum, dicens, Neque enim fraudaturus est Deus patrem Abraham, cui promisit tanta de semine ejus: et faciebant omnia mala tanquam securi de pollicitatione Dei, quod non pro illorum meritis qui scelera faciebant, sed pro meritis Abrahae parceret eis, et qualescumque malos filios Abrahae congregaret in domum suam ad vitam aeternam. Sed quid Joannes? «Generatio,» inquit, «viperarum.» Quando ad illum venerunt ipsi filii Abrahae, ut baptizarentur in aqua poenitentiae, non eis dixit, Generatio Abrahae, sed «viperarum.» Tales enim erant, quales quos imitabantur; non filii Abrahae, sed filii Amorrhaei, Chananaei, Gergesaei, Jebusaei, et omnium qui offenderunt Deum: ipsorum filii erant, quia ipsorum facta sectabantur. «Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira?
Abbreviated transcription (Latin):
illo non inhabitaueris: miser eris: In sua
potestate . eẽ. uoluit ille filius quidixit.
damihi pastem patrimonii quaeme tan¬
git: Bene seruabatur apud patrem: Ne
cum mer&ricibus dissipar&ur. Accepit.
facta ẽ. in eius potestate: Profectus in
regionem longinquam: effudit omnia
cummere tricibus : Passus ẽ. tamen
famem recorditus ẽ patrem : reuersus
ẽ. ut pane saturaretur: Ergo intio
ut inhabiteris. & nonquasi tuussis. sed
illius. Intiaeuimus in tabernacula eius
ADORARIMUS IN LOCO U¬
BISICTER PEDES CIUS.
Cuius pedes:: Dñĩ anipsius domus
dñi : Domus enim dñi est ubi dicit.
quad eb& adoneri. ad oraebimus in lo¬
cum ubi steterunt pedes eius. Pnce¬
ter quam domum suam. Non exaudit
ds̃ aduitam a&ernam: Ille enim ad
domum dĩ pestinet: qui .ẽ. incarita¬
te conpaginatus lapidibus uiuis : Qui
autem caritatem non habuerit rui¬
nam facit. & illo ruente domusstat:
Nemo enim minetur domui ubi eẽ.

Expanded text:
illo non inhabiteris, miser eris. In sua illo non inhabiteris, miser eris. In sua potestate esse voluit ille filius qui dixit: «Da mihi partem patrimonii quae me tangit.» Bene servabatur apud patrem, ne cum meretricibus dissiparetur. Accepit, facta est in ejus potestate; profectus in regionem longinquam, effudit omnia cum meretricibus. Passus est tandem famem, recordatus est patrem; reversus est, ut pane saturaretur . Ergo intra, ut inhabiteris; et non quasi tuus sis, sed illius: «Intrabimus in tabernacula ejus.» 13. «Adorabimus» «in loco ubi steterunt pedes ejus.» Cujus pedes? Domini, an ipsius domus Domini? Domus enim Domini est, ubi dicit quia debet adorari. «Adorabimus in loco ubi steterunt pedes ejus.» Praeterquam domum suam, non exaudit Deus ad vitam aeternam. Ille enim ad domum Dei pertinet, qui est in charitate compaginatus lapidibus vivis. Qui autem charitatem non habuerit, ruinam facit; et illo ruente domus stat. Nemo enim minetur domui, ubi esse
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ audiuimus ea in eufrcta. iNuenimus
in campis saltm: Qui sunt campi s altuum:
campi siluarum: Nonenim que madmo¬
dum uulgo dicitur saltus ille. uerbi gnaetia
centurias habens tot saltus: proprie locus
adhuc incultus & siluester dicitur: Nã
& quidam codices in campis siluae habeNT
Quiergo eraent campi saltuum qͣ usigen¬
tiles incultae. Quiergo enent campi
saltuum: Nisi ubi adhuc uepres erent
idolatriae.: Sic tãmen quomodo uepres
ibi enentidolatriae. ibi inuenimus locũ
dño tabernaculum dõ iacob Quod audiui¬
mus in eufircta : inuenimus in campis sal¬
tum: Quod pncedicatum . ẽ. in imaginẽ
iudaeis : manifestum ẽ infide gentium:¬
INTRAUIMUS INTA¬
BER NAGULA UIUS
Cuius : dñi dĩiacob Qui intiaent ut
in habitent: ipsi sunt quuntuentur utha¬
bitentur: Indomumtuam ut in habites:
intioes : Domus dĩ ut in habiteris: Est
enim melior dñs quicumte coeperit
ithabitare: beatum te facit. Namsitu

Expanded text:
id est, «Audivimus in Ephrata. Invenimus id est, «Audivimus in Ephrata. Invenimus in campis saltuum.» Qui sunt campi saltuum? Campi silvarum. Non enim quemadmodum vulgo dicitur, Saltus ille, verbi gratia, centurias habens tot. Saltus proprie, locus adhuc incultus et silvester dicitur. Nam et quidam codices, «in campis silvae,» habent. Qui ergo erant campi saltuum, nisi gentes incultae? qui erant campi saltuum, nisi ubi adhuc vepres erant idololatriae? Sic tamen quomodo vepres ibi erant idololatriae, ibi invenimus locum Domino, tabernaculum Deo Jacob. Quod «audivimus in Ephrata, invenimus in» «campis saltuum;» quod praedicatum est in imagine Judaeis manifestatum est in fide GentiumIntrabimus in tabernacula ejus»: cujus? Domini Dei Jacob. Qui intrant ut inhabitent, ipsi sunt qui intrant ut inhabitentur. In domum tuam ut inhabites intras, in domum Dei ut inhabiteris. Est enim melior Dominus, qui cum te coeperit inhabitare, beatum te faciet. Nam si tu ab
Abbreviated transcription (Latin):
laudabunt te: In taber naculo adhuc
gemimus: indomo laudabimus : Quare :
quia gemitus ẽ. peregrinantium: lauda¬
tio iam inpatria commanentium: Hic pri
dñi. Audiuimus in eufrata. INUE¬
NIMUS EAM IN CAMPIS SAL¬
TUUM: Ibi audiuit. ibi inuenit: AN
alibi audiuit: &ibi inuenit.: Quaeram:
ergo quidsit eufrata ubi audiuit: Ita quae¬
pemus quid sit iNi campis saltum : ubi inue¬
nit: Eufuxta uerbum heblatum in terp̃¬
tatur latine speculum : sicut tirxdiderunt
qui uerba hebrea scripturis posita in aliã
linguam tpenstulerunt. ut ad nos per¬
uenir& intellectus. Nam ex. hebuxea
tnans tulerunt ingrecam: exgrecatiuens li¬
tisunt nobis inlatinam. Fuerunt enim
quiuigilarent inscripturis: Siergo eufire¬
ta speculum illa domus quarinuenta . ẽ. in
campis saltum inspeculo audita est. spe¬
culum imaginem hab&. omnis prophe¬
tua imago futurorum: Domus ergo di ÷
futunt inimagine proph&iae picedica¬
ta est: Audiuimus enm illa inspeculo:

Expanded text:
laudabunt te» . In tabernaculo adhuc laudabunt te» . In tabernaculo adhuc gemimus, in domo laudabimus. Quare? Quia gemitus est peregrinantium, laudatio jam in patria commanentium. Hic primDomini. «Audivimus in Ephrata. Invenimus eam in campis saltuum.» Ibi audivit, ubi invenit; an alibivit; item quaeramus quid sit «in campis saltuum,» ubi invenit. Ephrata verbum hebraeum interpretatur latine, Speculum, sicut tradiderunt qui verba hebraea in Scripturis posita in aliam linguam transtulerunt, ut ad nos perveniret intellectus. Nam ex hebraea transtulerunt in graecam, et ex graeca translata sunt nobis in latinam. Fuerunt enim qui vigilarent in Scripturis. Si ergo Ephrata speculum, illa domus quae inventa est in campis saltuum, in speculo audita est. Speculum imaginem habet: omnis prophetia imago futurorum. Domus ergo Dei futura, in imagine prophetiae praedicata est. Audivimus enim illam in speculo,
Abbreviated transcription (Latin):
culum dĩ. distinctius tamen accipitur
fictres lem̃i. tabernaculum ecdesia secun¬
dum hoc tempus: Domus autemecdesia
caelestis hierusalem : quo ibimus: laber¬
naculum enim tamquam militantium
& pugnantium : Tabernacula militum
in procinctu in expeditione. Vnde con¬
tubernales dicuntur milites : quasi taber¬
nacula eadem habentes : Quam diuergo
habemus hostem cum quo pugnemus:
tabernaculum dõ facimus Cum autẽ
tyoensierit tempus pugnae & uenerit pax
illa quae prcecellit omnem intellectum.
sicut dicit apostolus. Et pax xp̃i quae
prcecellit omnem intellectum. Quantũ¬
cumq enim cogitaueris depaceilla. mi¬
nus eum capit animus adhuc inista corpo¬
ris gueuidine constitutus: Cumuenerit
illa patria : iam domuserit: Nullus ad¬
uersarius temptauit: ut tabernaculum
uocetur : Non procedemus ad pugnandũ :
sed permanebimus ad laudandum: Quid
Senim dicitur deilla domo. Beati quiha¬
bitant indomotua : in saecula saeculorũ

Expanded text:
culum Dei: distinctius tamen accipitur, culum Dei: distinctius tamen accipitur, fratres charissimi, tabernaculum Ecclesia secundum hoc tempus; domus autem Ecclesia coelestis Jerusalem, quo ibimus. Tabernaculum enim tanquam militantium et pugnantium: tabernacula militum in procinctu, in expeditione; unde contubernales dicuntur milites, quasi tabernacula eadem habentes et habitantes. Quamdiu ergo habemus hostem cum quo pugnemus, tabernaculum Deo facimus. Cum autem transierit tempus pugnae, et venerit pax illa quae praecellit omnem intellectum, sicut dicit Apostolus, «Et pax Christi quae praecellit omnem intellectum» ; quantumcumque enim cogitaveris de pace illa, minus eam capit animus adhuc in ista corporis gravedine constitutus: cum venerit illa patria, jam domus erit, nullus adversarius tentabit, ut tabernaculum vocetur. Non procedemus ad pugnandum, sed permanebimus ad laudandum. Quid enim dicitur de illa domo? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum
Abbreviated transcription (Latin):
Caput. crebro inclinant: Euigila: ex¬
cute somnium : dormitando casurus es:
Non uult psalmus oculissius dare som¬
nium. Nec palpebris dormitationem
e temporum: somnus uenit ad oculos:
Timpont cuta oculos sunt. ueluti futu¬
rus somnus graeuido timpotum est
Nam omnib: dormituris. gracuaritĩ¬
pone incipiunt: Et cum senserint gioe¬
uari sibi timponx: iam imminet somnis
Quisidandus ẽ oculis dat requiem timpo¬
ibus suis: & uenit somnus : Sinon dede¬
rit requiem timporibus suis: Nonuenit
somnus: Cumergo coeperit te aliquid
temponele delectare ad peccatum: iam
giteuantur tibi timpore. Vis euigilare.
& nondor mire nec dormitare: Nolite
credere tali delectationi: maiores dolores
habebit quamsuauitates: Ista cogitatio¬
ne quasi confricans frontem: excutis som¬
num & pares locumdño. Donec inueni¬
as locum dño. tabernaculum dõiacob:
Quamquam aliquando dicitur taberna¬
culum dĩ domus dĩ. &domus dĩ taberna¬

Expanded text:
caput crebro inclinant. Evigila, excaput crebro inclinant. Evigila, excute somnum; dormitando casurus es. Non vult Psalmus, oculis suis dare somnum, nec palpebris dormitationem,e temporum somnus venit ad oculos. Tempora circa oculos sunt. Veluti futurus somnus, gravedo temporum est. Nam hominibus dormituris gravari tempora incipiunt; et cum senserint sigravari tempora, jam imminet somnus: qui si dandus est oculis, dant requiem temporibus suis, et venit somnus; si non dederint requiem temporibus suis, non venit somnus. Cum ergo coeperit te aliquid temporale delectare ad peccatum, jam gravantur tibi tempora. Vis evigilare, et non dormire, nec dormitare? Noli te credere tali delectationi; majores dolores habebit quam suavitates. Ista cogitatione quasi confricans frontem, excutis somnum, et paras locum Domino. 10. «Donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob.» Quanquam aliquando dicitur tabernaculum Dei domus Dei, et domus Dei taberna
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatem: in qua illi obdormiunt cu¬
piendo ista terrena: Et omnes istae fe¬
licitates quaeuidentur saeculi : somnia
sunt dormientium. Et quomodo quiui¬
d& thesauros in somnis. dormiens diues
est: sed euigilauit & pauper erit. sic om¬
nia ista uana huius saeculi De quib
omnes gaudent: in somnogaudent: Eui¬
gilabunt quando nolunt. si non modo
euigilant quando utile est. &inuenient
somnia fuisse illa: &e traensire sicut dicit
seriptuna ueluti somnium ex surgentis:
Et alio loco. Dormierunt somnũ suũ:
& nihil inuenerunt omnesuiri diuitia¬
rum inmanibussuis: Dormierunt som¬
numsuum: Finitus . ẽ. somnus &nihil
inuenerunt in manibus suis.: quia in sõ¬
nis uidebant diuitias troensituraes: Iste
ergo qui uult inuenire locum dño: dixit¬
&iam. sidedero somnum oculis meis:
Sunt autem quidam qui nondormiunt :
sed dormitant: Aliquantum recrehunt
se abamore temporelium . &rursus re¬
uoluuntur in eum quasi dormitantes:

Expanded text:
iniquitatem, in qua illi obdormiunt cuiniquitatem, in qua illi obdormiunt cupiendo ista terrena. Et omnes istae felicitates quae videntur saeculi, somnia sunt dormientium. Et quomodo qui videt thesauros in somnis, dormiens dives est; sed evigilabit, et pauper erit: sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis» : et alio loco, «Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis» . «Dormierunt somnum suum,» finitus est somnus, «et nihil invenerunt in manibus suis;» quia in somnis videbant divitias transitorias. Iste ergo qui vult invenire locum Domino, dixit etiam, «Si dedero somnum oculis meis.» Sunt autem quidam qui non dormiunt, sed dormitant. Aliquantum retrahunt se ab amore temporalium, et rursus revolvuntur in eum; quasi dormitantes,
Abbreviated transcription (Latin):
lum : supsum a maueris aperis illi: Siau¬
tem a perueris & indaeuerit. Nonperies
amandote : sed inueniris cuma mante:¬
Su introiero intabernaculũ domusiea e
si ascendero superlectũ straxtimes: Pri¬
uata enum resipsa ubi homo ad quiescit :
superbos facit. Ideo dixit siascendero:
Inre quam priuatam quisq possidet.
Necesse .ẽ. superbus sit: Inde se enĩ
tendit homo adhominem: cum sint am¬
bo caro: Quid ẽ. homo froctres: caro
Et quid.ẽ alterhomo: altere caro:
Et tamen caro diues: extendit se con¬
tiic carnem pauperemt Quasi aliquid illa
caro ad tulerit quando nata est. Aut ali¬
quid auferat quandomoritur: Ad hoc
plus habuit: plus tumer& Iste autem
dormiunt: Non faciunt locum dño
Tales excitat apostolus: Surge quidor¬
mis & exsurge amostuis. & inluminabitte
xp̃s : Et alio loco: Nos autem quidieisu¬
mus: uigilemus & sobrusimus : Nã qui
dormiunt nocte dormiunt: & quunebri¬
antur : Nocte ebrusunt Noctem dicens

Expanded text:
lum; si ipsum amaveris, aperis illi: si aulum; si ipsum amaveris, aperis illi: si autem aperueris et intraverit, non peries amando te, sed invenieris cum amanteSi introiero in tabernaculum domus meae, si ascendero super lectum stratus mei.» Privata enim res ipsa, ubi homo acquiescit, superbos facit; ideo dixit, «Si ascendero.» In re quam privatam quisque possidet, necesse est superbus sit: inde se enim tendit homo ad hominem, cum ambo sint caro. Quid est homo, fratres? Caro. Et quid est alter homo? Altera caro. Et tamen caro dives extendit se contra carnem pauperem; quasi aliquid illa caro attulerit quando nata est, aut aliquid auferat quando moritur. Ad hoc plus habuit, ut plus tumeret. Iste autem non faciunt locum Domino. Tales excitat Apostolus: «Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus» ; et alio loco, «Nos autem qui diei sumus, vigilemus, et sobrii simus: nam qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui inebriantur, nocte ebrii sunt» . Noctem dicens