comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gaude uite tibi tempus auctum Intex
obdormire enim atq emiori quid int̾est
Iuisi ꝙ alter temporalis Perpetuus alter est sopor¬
Itaq nescio Au non satis proprie et sompnus breuis mors
et mors sompnus longus suie eteruus dici possit¬
quidem sed blandiciis repetendus est si incumbas per-¬
des operam cogi nequit Age aliud da requiem tem/¬
poribus tuis/ Anmo curas leues improuisꝰ aderit
facile ammis uagis et corporibus fessis obrepit¬
Dolor. Sepe michi sompnus interrumpitur.¬
Ratio. Fac quod solitus fertur augustus cesar fe-¬
cisse lectoribus aut fabulatoribus accersitis inter/¬
ruptum reintegra Din grauioribus curis hoc accidit
pone illas hunc recuperas De huiusmodi eni
loquebatur maro ubi ait Salubres curam sompnos
abumpere Dolor Sompini requĩẽ amisi Ratio.
Et terrorem sompniorum nocturnosq metus Quã-¬
uis enim sapientis meliora fautasmata aristotiles
opinetur et uerum sit Cur uir ille ingenio eque
maguus et imperio et ille alter sanctitate ac pacien,¬

Expanded text:
gaude: vite tibi tempus auctum; inter obdormire, enim, atque emori quid interest, nisi quod alter temporalis, perpetuus alter est soporItaque nescio an non satis proprie, et somnus brevis mors, et mors somnus longus sive eternus dici possitquidem, sed blanditiis repetendus est; si incumbas, perdis operam: cogi nequit; age aliud, da requiem temporibus tuis, animo curas leves: improvisus aderit; facile animis vagis et corporibus fessis obrepit. Sepe michi somnus interrumpitur. Fac quod solitus fertur Augustus Cesar: lectoribus aut fabulatoribus accersitis, interruptum reintegra; sin gravioribus curis hoc accidit, pone illas: hunc receperis; de huiusmodi enim loquebatur Maro ubi ait salubres curam somnos abrumpere. Somni requiem amisi. Et terrorem somniorum nocturnosque metus. Quamvis enim sapientis meliora fantasmata Aristoteles opinetur, et verum sit, tamen et vir ille ingenio eque magnus et imperio, et ille alter sanctitate et patient
Abbreviated transcription (Latin):
et labores et molestie et difficultates uite aderunt
quid lamentis inaribus opus est Dolor. Fi liis mul¬
tis premor Ratio. Sic dicis quasi felicitate depri-¬
maris tua et uota prima mortalium tibi cumula¬
tius obuenisse fers grauiter mirum genus impa-¬
ciencie Dolor. Quid uero tot faciam filiabuz
quis tot dotes expediet Ratio. Uns est et femi¬
narum deus et marium Is et filios tibi pascet et fi-¬
lias utq illis ingenium et uiuendi artes sic hiis
suas dotes dabit Itaq sicut scriptum est Spera in
eo et ip̃e faciet Quod in te est optimum dotis
genus fuerit sic filias formare ut uel absq dote
recto iudicio placere alias preesse ualeant atq ama-¬
ri Decem habuit Romanum imperium faustina
et quot reris indotate castiores eoq feliciores fue-¬
rint Non facit faustum coningiui dos s pirtꝰ
fac si potes ut tuarum non pecunia optabilis sit
huimlitas hiis ornate genimis filie tue hoc onuste

Expanded text:
et labores et molestie difficultates vite aderunt. et labores et molestie difficultates vite aderunt. Quid lamentis inanibus opus est? Filiis multis premor. Sic dicis, quasi felicitate deprimaris tua, et vota prima mortalibus tibi cumulatius obvenisse fers graviter, mirum genus impatientie. Quid vero tot faciam filiabus? Quis tot dotes expediet? Unus est, et feminarum Deus et marium, is et filios tibi pascet et filias. Utque illis ingenium et vivendi artes, sic his suas dotes dabit. Itaque sic scriptum est: “Spera in eo et ipse faciet”. Quod in te est, optimum dotis genus fuerit, sic filias formare, ut, vel absque dote, recto iudicio placere valeant atque amari. Dotem habuit Romanum imperium Faustina: et quot reris indotate castiores, eaque feliciores fuerint? Non facit faustum coniugium dos, sed virtus. Fac si potes, ut tuarum non pecunia optabilis sit, humilitas. His ornate gemmis filie tue, hoc onuste
Abbreviated transcription (Latin):
quanto plura desunt regibus Cum sit illud flacci
uerissimum expertumq ꝙ multa potentib desunt
Dolor. Laboriosum negocium multos filios
genuisse Ratio. Quid sub celo michi non labor¬
riosum dabis preter unam ut creditur uoluptatem
Qua tamen in fine nichil est laboriosius nichil
quod tot in animis linquit aculeos In uon legis
apud flaccum ut nil sine magno uita labore dedit mor/¬
talibus an non audis quid poeta alius non Inele¬
ganter hac in parte luserit Cum enim bona diã
grata nobis donata diuĩnitus pii omes uno ore fa-¬
teantur non donata dicit ille sed uendita et p̃cium
statuit laboris Gic enim ait laboribus uendunt᷑:
dei nobis omnia bona Dolor. Molesta est tanto-¬
rum sollicitudo filiorum Ratio. An non inter ueras
sentencias illa est Non posse iuueniri uitam homĩs
carentem molestia Nec minus illam Omnẽ uitã
esse tormentum Quid filii meruere qui si desint
cure alie subibunt Crede michi quocũq te ueritas

Expanded text:
Quanto plura desunt regibus, cum sit illud Flacci Quanto plura desunt regibus, cum sit illud Flacci verissimum expertumque: multa petentibus desunt multa! Laboriosum negotium multos filios genuisse. Quid sub celo michi non laboriosum dabis preter unam, ut creditur, voluptatem? qua tamen nichil est in fine laboriosus, nichil quod tot in animis linquat aculeos. An non legis apud Flaccum: nil sine magno vita labore dedit mortalibus? An non audis, quid Poeta alius non ineleganter, hac in parte, luserit? cum enim bona omnia gratis nobis donata esse divinitus, pii omnes uno ore fateantur, non donata dicit ille, sed vendita, et pretium statuit labores; sic enim ait: laboribus vendunt Dei nobis omnia bona. Molesta est tantorum sollicitudo filiorum. Non inter veras sententias illa est: “Non posse inveniri vitam hominis carentem molestia”? Nec minus illam: “Omnem vitam esse tormentum”? Quid filii meruere? Qui, si desint, cure alie subibunt. Crede michi: quocunque te vertas,
Abbreviated transcription (Latin):
licior quedam alia q angustior sua sors nec ad alie¬
nam sortem sed sicut bomi omnes faciunt ad suam
piopriam se formabat ac suos Certe nec ego exigo
ut tu sorte alia ꝙͣ tua in tius utaris et in te neq
ut cibo aut amutu regio tuos pascas ac uestias ues¬
cuntur lautius regii iuuenes et uestiuutur. insig¬
nius sed non uinunt melius nec diucius nec leciꝯ
Et quod constat nec securius nec honestius certe
nec sanctius Pro hiis ommnibus unum habent
quo excellant pomposius hoc est stulcius uiuunt
Surs cuiqz uiuendi modus sua est mensura nec
idcirco melior quo maior unde fit ut in tugurio
sepe uideas letos mestos in regia Rlon est ommũ
una capacitas sed unus est fons gracie unus ille
cui dicitur Aperis tu manum tuam et imples
omne animal benedictione Quid ad rem̃ Ua-¬
soruin seu magnitudo seu paruitas ubi par est
omnium plenitudo Sed multa desunt pauꝑib

Expanded text:
licior quedam alia, quamvis angustior, sua sors; nec ad alielicior quedam alia, quamvis angustior, sua sors; nec ad alienam sortem, sed, sicut boni omnes faciunt, ad suam propriam se formabat, ac suos. Certe nec ego exigo ut tu sorte alia quam tua in tuis utaris et in te, neque ut cibo aut amictu regio tuos pascas aut vestias. Vescuntur lautius regii iuvenes et vestiuntur insignius, sed non vivunt melius, nec diutius, nec letius et, quod constat, nec securius, nec honestius certe, nec sanctius. Pro his omnibus unum habent quo excellant: pomposius, hoc est stultius vivunt. Suus cuique vivendi modus, sua est mensura: nec idcirco melior quo maior. Unde fit ut in tugurio sepe letos videas, mestos in regia. Non est omnium una capacitas, sed unus est fons gratie, unus ille cui dicitur: “Aperis tu manum tuam, et imples omne animal benedictione”. Quid ad rem vasorum seu magnitudo seu parvitas, ubi par est omnium plenitudo? “Sed multa desunt pauperibus!”
Abbreviated transcription (Latin):
michi longe alia sors est Nunquid uero rex fuit
agippius alias appyus claudius profecto nec diues
quidem prisco illo seculo stilicet quo diuicie probrũ
habebantur Et paupertati cecitas accesserit ac
senectus Et tanien de eo scribens cycero ait Qua-¬
tuor inquit robustos filios et quinq filias tantã
domum tantas clientulas appyus regebat et ce-¬
cus et senex Neq id mirum est ꝙ priuata bene Re-¬
geret cum tot obsessus incominodis ip̃am quoq
rem publicam gubernaret/ Humanorum defectuũ
magna pars in moribus non in rebus est Non erat
Appio sors regia sed nec optabatur sua sorte cõtentus
Exignos non lanciis sed uirtutibus adomabat lares
et uictu tenui amplam familiam nutriebat Quodq
multi reges mesti faciunt et queruli Letus ille et
equanimis faciebat Non enim fortunam appetitui
sed fortune equauerat appetitum Non erat appio
sors cresi regis nec concuus quidem sui crassi sed fe-¬

Expanded text:
michi longe alia sors est”. Nunquid vero rex fuit michi longe alia sors est”. Nunquid vero rex fuit Appius Claudius, profecto ne dives quidem, prisco illo seculo, videlicet quo probrum divitie habebantur, et paupertati cecitas accesserat, ac senectus, et tamen de eo scribens Cicero: “Quattuor, inquit, robustos filios, et quinque filias, tantam domum, tantas clientelas Appius regebat et cecus et senex”. Neque id mirari est, quod privata bene regere cum, tot obsessus incommodis, ipsam quoque rem publicam gubernaret. Humanorum defectuum magna pars in moribus, non in rebus est: non erat Appio sors regia, sed nec optabat, sua sorte contentus; exiguos non lautitiis sed virtutibus adornabat lares, et victu tenui amplam familiam nutriebat. Quodque multi reges mesti faciunt et queruli, letus ille et equanimis faciebat. Non enim fortunam appetitui, sed fortune equaverat appetitum. Non erat Appio sors Cresi regis, nec concivis quidem sui Crassi, sed fe
Abbreviated transcription (Latin):
amaro principio incepte dulci fine claudiuntur qͣlis
est sors uirtuosarum fere omnium actionum que in¬
gressos cruciant et progressos mulcent Dolor. Pau-¬
per cum multis filiis sum Ratio. Miraris quasi fe-¬
pertatem Diuersa sunt operum genera et uaria dona
fortune Nulli omnia contingunt Aliis uage merces
aliis rigens tellus exangue aliis metallum. Diue
tibi diuicie obtigerunt filii An uero bones et pecu-¬
des et asimni et cameli et profuge apes et columbe
et pulli et pauones Serui demqz et ancille in
diuiciis habebuntur soli filii excludentur Q ꝙͣ
ginta orodi parthorum regi Centum quindecum
regi persarum arthaxersi Septingenti autem he¬
rothymo regi arabum quorum fiducia fines hos-¬
tium alterius aggressus incursibus egiptum sy-¬
riamq uastauit Et est sane potencie genus quoddã
multos filios habere Scio autem quid dicturꝰ
sis hiis quos memoras magni omnes reges fuerãt

Expanded text:
amaro principio incepte, dulci fine clauduntur; qualis amaro principio incepte, dulci fine clauduntur; qualis est sors virtuosarum omnium fere actionum, que ingressos cruciant, ac progressos mulceant. Pauper cum filiis multis sum. Miraris quasi fepertatem. Diversa sunt operum genera, et varia dona fortune: nulli omnia contingunt, aliis vage merces, aliis rigens tellus, exangue aliis metallum: vive tibi divitie obtigere filii. An vero boves et pecudes et asini, cameli et profuge, apes et columbe et pulli et pavones, servi denique et ancille in divitiis habebuntur, soli filii excludentur? O quginta Orodi Parthorum regi, centum quindecim regi Persarum Artaxerxi, Septingenti autem Erothinio regi Arabum, quorum fiducia, fines hostium alternis aggressus incursibus, Egyptum Syriamque vastavit. Et est sane potentie genus quoddam multos filios habere. Scio autem quid dicturus sis: “Hi, quos memoras, magni omnes reges fuerant:
Abbreviated transcription (Latin):
liebriter gloriabunda sua illi longe preciosissima osten¬
tasset ornamenta generosam uelud ad enulationem
prouocata colloquium de industria produxit donec
a scolis filii eius remearent Parui tunc pueri qui
magui post fuerunt uiri Quibus illa conspectis uer/¬
sa in hospitam oruamenta mea inquit hec sunt pre-¬
clare quidem et ut tanti patris filiam decebat. Tu
autem ornamenta hec tua uocas impedimenta:¬
Dolor. Quis tot pascet filios Ratio. Is qui te
a Iuuentute tua pauit in senum qui non solum ho-¬
mines sed pisces et quadrupedes pascit et uolucres¬
Dolor. Quis tot natorum corpora uestiet Ratio.
Is qui non tantum ammantia sed agros herbis ac flo-¬
ribus et frondibus siluas uestit Et quid scimus
adhuc forsan hni filii te non modo pascent ac uesti/¬
ent sed eciam tuebuntur sed eciam honestabunt hu-¬
manarum rerum ut a uoluptate alie incĩpuint
In laborem ac dolorem desinunt Sic econtra alie

Expanded text:
liebriter gloriabunda, sua illi longe pretiosissima ostenliebriter gloriabunda, sua illi longe pretiosissima ostentasset ornamenta, generosam velut ad emulationem provocata, colloquium de industria produxit, donec a scholis filii eius remearent parvi tunc pueri, qui magni post fuere viri; quibus illa conspectis versa in hospitam: “Ornamenta mea, inquit, hec sunt”, preclare quidem, et ut tanti patris filiam decebat. Tu autem ornamenta hec tua vocas impedimenta. Quis tot pascet filios? Is qui te a iuventute tua pascit in senium, qui non solum homines, sed pisces et quadrupedes pascit et volucres. Quis tot natorum corpora vestiet? Is qui non tantum animantia, sed agros herbis ac floribus et frondibus silvas vestit. Et quid scimus adhuc? Forsitan hi filii te non modo pascent ac vestient, sed etiam tuebuntur, sed etiam honestabunt. Humanarum rerum ut a voluptate alie incipiunt, in laborem ac dolorem desinunt, sic econtra alie
Abbreviated transcription (Latin):
umerosa prole pregrauatus sum Ratio.
Auro eciam atq opibus imbecilles hu-¬
meri premi possunt Nemo tamen id q̃-¬
ritur sed sic premi gaudet Atqui prima inter uestre
felicitatis dona numerantur filni hiis ne te igitur
pregrauatum et non pocius subleuatum dicis Dolor
Multos inter filios in ops sum Ratio. ymmo uero filii
diuicie tue sunt Quomodo inter diuicias sic pauꝑ
uideris Idenim non nisi auaris et bonorum suorum
iugratis accidit Dolor. Filiorum in turba egestate
sordida laboro Ratio. filii non labor sed requies sunt
parentuu lenimen laborum atq omnis solatium for-¬
tune si boni sunt Alioquin non de niniero sed de
moribus est querela Dolor. Filiorum acie coartatꝰ
sum Ratio. Cur non pocius comitatus et uallatus
et ornatus Certe non tantum patres et matres or-¬
namenta filios suos uocant Non audisti ut cornelia
affricany magii filia dum prediues mulier cãpana
que forte in domium eius hospicii iure diuerterat inu-¬

Expanded text:
umerosa prole pregravatus sum. Auro etiam atque opibus imbecilles humeri premi possunt: nemo tamen id queritur sed sic premi gaudet; at qui prima inter vestre felicitatis dona numerantur filii, hisne te igitur pregravatum et non potius sublevatum dicis? Multos inter filios inops sum. Immo vero filii divitie tue sunt: quo modo inter divitias sis pauper videris: id enim non nisi et avaris et bonorum suorum ingratis accidit. Filiorum in turba egestate sordida laboro. Filii non labor, sed requies sunt parentum, lenimen laborum, atque omnis solatium fortune si boni sunt; alioquin non de numero sed de moribus est querela. Filiorum acie coartatus sum. Cur non potius comitatus et vallatus et ornatus? Certe non tantum patres, sed et matres ornamenta sua filios vocant. Non audisti ut Cornelia, Africani magni filia, dum predives mulier Campana, que forte in domum eius hospitii iure diverterat, mu
Abbreviated transcription (Latin):
borare non dulcibus Accipe uero nunc quod uulgi
aures uix capiant dici nequit q tenera ꝙͣq fastidi-¬
ens presentia sit Interdum eciam amicorum sepe
paruis offenditur ut quos ualde dilexeris quorũ ue
presentiam uehementer optaueris non amicos modo
sed fratres aut filios quod forte solitudinis studio
uel occupationibus tuis obstent abesse nomiũꝙͣ ma-¬
lis in absentia nilamarum nilq quod pungat p̃ter
desiderium Quod dulce tamen ne tu ip̃e quidẽ ne-¬

Expanded text:
borare non dulcibus. Accipe vero nunc, quod vulgi borare non dulcibus. Accipe vero nunc, quod vulgi aures vix capiant: dici nequit, quam tenera, quanque fastidiens presentia sit interdum etiam amicorum; sepe parvis offenditur, ut quos valde dilexeris, quorumve presentiam vehementer optaveris, non amicos modo, sed fratres aut filios, quod forte sollicitudinis studio, vel occupationibus tuis obstent, abesse nonnumquam malis. In absentia nil amarum, nil quod pungat preter desiderium, quod dulce tamen, ne tu ipse quidem ne
Abbreviated transcription (Latin):
micorum torqueor absentia Ratio. Solet
id quidem euenire sed qui amici mortem
ferre didicerit aliquanto facilius feret
absentiam nec franget abitus quem non fregerit
obitus dolor. Abest michi optatissimus amicus
dextera manus dexterq oculus meus abest Ratio.
Et si irredituri abessent nichil tamen nõ ferendun
uiro dicerem Nlunc redibunt et tua tibi restituetue
integitas Dolor. Abest amicus dimidia mei pars¬
Ratio. Diundium anime sue uirgiliũ uocat oratius
Quod a multis postea usurpatumr iam pridem In
prouerbium uenit Sed si amicus non naturaliter
tantum sed cuuliter possidetur quid amititie nocet ab-¬
sentia quomiinus tecum ubicũq sit amicus sedeat am-¬
bulet colloquatur uel iocosa uel seria Et quod pre/¬
sens forte non faceret absens faciat Nam si nil aliud
uideritis nisi que sunt ante oculos et sola uos pre-¬
sentia delectaret breuis admodum uisio et angusta
delectatio uestra foret/ Dolor. Amnici absentis dulci
desiderio laboro Ratio. Atqui amaris soliti estis la/¬

Expanded text:
micorum torqueor absentia. Solet id quidem evenire: sed qui amici mortem ferre didicerit, aliquanto facilius ferret absentiam nec franget abitus, quem non fregerit obitus. Abest michi optatissimus amicus, dextra manus dexterque oculus meus abest. Etsi irredituri abessent, nichil tamen non ferendum viro dicerem, nunc redibunt, et tua tibi restituentur integritas. Abest amicus dimidia mei pars. Dimidium anime fuit Virgilium vocat Horatius, quod a multis postea usurpatum, iampridem in proverbium venit. Sed si amicus non naturaliter tantum, sed civiliter possidetur, quid amicitie nocet absentia, quominus tecum ubicunque sit amicus, sedeat, ambulet, colloquatur vel iocosa, vel seria? Et quod presens forte non faceret, absens faciat. Nam si nil aliud videritis, nisi que sunt ante oculos, et sola vos presentia delectarent, brevis admodum visio, et angusta delectatio vestra foret. Amici absentis dulci desiderio laboro. Atqui amaris soliti estis la
Abbreviated transcription (Latin):
tutius uni creditur ꝙͣ multis Gaudium. Quod
tot nunciis affertur falsum penitus esse nõ põt¬
Ratio. Mos fame uulgaris notus est peris falsa
miscere paucis ueris multa mendacia ꝯdiunt᷑.
Omnia mencienti nichil creditur Gaudium.
Rumoris auctor primus uerax est Ratio. At
nemo quantum audierit aut uiderit referre con-¬
tentus est Nichil est actum iusi prosẽ quisq alisd
auditis adiecerit aut uisis Quod cum multi fe-¬
cerint auctum breui mendatiorũ uideas aceruum
Sic per manus ut ayunt traditum inter manꝰ
eciam crescit malum quodq ait exinnius poeta
Mobilitate uiget uiresq acquirit eundo Gaudiũ.
Hactenus letissima fama est Ratio. Quid si
mulcet ut feriat Sepe letum rumorem mes ta
clades sequitur Creber hic fortune stilus ut pro-¬
fundius uulueret spem premittit cuspi deniq
uulnificam Leti cuiuspiam rumoris illitã ałs¬
illatam dulcedinem iugulo gaudentes infligit
Quod uir doctus intelligens letis nunciis non
quatitur heretq immobilis secum uoluens uel

Expanded text:
tutius uni creditur quam multis. Quod tot nuntiis affertur, falsum penitus esse non potest. Mos fame vulgaris notus est, veris falsa miscere; paucis veris multa mendacia condiuntur: omnia mentienti nichil creditur. Rumoris auctor primus verax est. At nemo quantum audierit aut viderit referre contentus est: nichil est actum, nisi pro se quisque aliquid auditis adiecerit aut visis; quod cum multi fecerint, auctum brevi mendaciorum videas acervum. Sic per manus, ut aiunt, traditum inter manus etiam crescit malum quodque ait eximius poeta: mobilitate viget viresque acquirit eundo. Hactenus letissima fama est. Quid si mulcet ut feriat? Sepe letum rumorem mesta clades sequitur, crebrer hic fortune stilus ut profundius vulneret spem premittit cuspidemque vulnificam, leti cuiuspiam rumoris illitam dulcedine, iugulo gaudentis infligit. Quod vir doctus intelligens, letis nuntiis non quatitur heretque immobilis, secum volvens vel
Abbreviated transcription (Latin):
uis habet In omii autem aduersus illam certamine
ab illius hoste poscendum auxilium Sepe quem for¬
tio premor graui Ratio. Iugum qui fert uolens
leue efficit Ostendam tibi leuamen unicum ac pe-¬
culium immortale dominiq tui ꝙͣuis potentis ar-¬
bitrio exemptum quod te liberum at ip̃o domino
ditiorem faciet Sapiencie studio incumbe Illa te ĩ
libertatem afferet alias asseret Dictũ cathonis
est a cycerone firmatum Solus sapiens liber est
Ea scilicet libertate qua cercior uuilla est
Sub durissimis dominis uitam traho

Expanded text:
ius habet. In omni autem adversus illam certamine, ius habet. In omni autem adversus illam certamine, ab illius hoste poscendum auxilium. Sepe quem fortio premor gravi. Iugum qui fert volens, leve efficit. Ostendam tibi lenimen unicum ac peculium immortale, dominique tui quamvis potentis arbitrio exemptum, quod te liberum atque ipso domino ditiorem faciet. Sapientie studio incumbe: illa te in libertatem asseret. Dictum Catonis est, a Cicerone firmatum: “Solus sapiens liber est”, ea scilicet libertate, qua certior nulla est. Sub durissimis dominis vitam traho
Abbreviated transcription (Latin):
sum Ratio. Moror candor et claritas uite non ma-¬
culas modo sed memoriam omnem fede originis
delebunt hoc remedium dum licet arripe Aliud
michi crede nullum est Dolor. Pudet infamium
parentum Ratio. Pone hunc pudorem unus ouĩz
pater deus Una omnium mater terra.
Eruus in hanc uitam intraui Ratio.
Ne doleas liber egredire uelis modo Si¬
intrarunt liberi serui exibunt Dolor. Seruiliter
natus sum Ratio. Liberaliter uiue meliore tui ꝑte
liberum esse nil prohibet Una est peccati seruitus
qrauissima sed que premere nescit inuitos Illã excute¬
et liber eris Dolor. Seruum me fieri uoluit fortuna¬
Ratio. Potest uelle contrarium et si moribus uti-
tuii Scis quid speres Nosti monstrum illud Nosti
ludos ac prestigia non liber modo sed domini tui do¬
nimus fieri potes ꝙͣꝙͣ quid uelit aut quid uolit
nichil ad rem ut sit mexorabilis alias inextricabi-¬
lis quod interdum est Nullum illa tamen in auĩz

Expanded text:
sum. Morum candor et claritas vite, non masum. Morum candor et claritas vite, non maculas modo, sed memoriam omnem fede originis delebunt: hoc remedium dum licet arripe; aliud, michi crede, nullum est. Pudet infamium parentum. Pone hunc pudorem: unus omnium pater Deus, una omnium mater terra. ervus in hanc vitam intravi. Ne doleas: liber egrediere, velis modo, siintrarunt liberi, servi exibunt. Serviliter natus sum. Liberaliter vive. Meliore tui parte liberum esse nil prohibet. Una est peccati servitus gravissima, sed que premere nescit invitos. Illam excute, liber eris. Servuum fieri voluit fortuna. Potest velle contrarium; et, si moribus suis utitur, scis quid speres. Nosti monstrum illud, nosti ludos et prestigia. Non liber modo, sed domini tui dominus fieri potes. Quanquam quid velit aut quid nolit, nichil ad rem, ut sit inexorabilis, quod interdum est, nullum illa tamen in animum
Abbreviated transcription (Latin):
mydie rex fuit uterq legitimis fratribus regno ex¬
clusis malo quidem more pessimisq artibus sed ex¬
clusis tamen Alexander macedo philippi dictus cu¬
ius uere sit creditus audisti deniq philippum extie-¬
mo uite alexandrum non suum filium predicare so¬
litum Idq sibi ultro confessam olympiadem atq ob
causam repudii dimissam scriptores rerũ prodidere
Constantinus ip̃e ex concubina genitus licet insigni
pre legitiniis fratribus ad imperium euectus Ad¬
derem hiis arturum regeni nisi ꝙ in historiis mis¬
cere fabulas nichil est aliud ꝙͣ mendatio. ueri fidem¬
minuere Ad suminam uero non est quod te deiciat
origo undecũq ortos /uirtus extulerit satis est glo¬
rie Dolor. Male natus sum Ratio. Bene uiue
bene morere qualiter natus sis nec tuum est nec me-¬
minisse quidem potes nec magno opere inquirar
quod ad te non pertinet nisi forte ut humilior mi-¬
ciorq non ut mestior sis Dolor. Turpiter natus

Expanded text:
midie Rex fuit, uterque legitimis fratribus regno exmidie Rex fuit, uterque legitimis fratribus regno exclusis, malo quidem more, pessimisque artibus, sed exclusis tamen. Alexander Macedo Philippi dictus, cuius vere sit creditus audisti; denique Philippum extremo vite, Alexandrum non suum filium predicare solitum, idque sibi ultro confessam Olympiadem, hancque ob causam repudio dimissam scriptores rerum prodidere. Constantinus ipse, ex concubina genitus, licet insigni, pre legitimis fratribus ad imperium venit. Adderem his Arturum regem, nisi quod historiis miscere fabulas, nichil est aliud quam mendacio veri fidem imminuere. Ad summam vero, non est quod te deiciat origo: undecunque ortos virtus extulerit. Satis est glorie. Male natus sum. Bene vive, bene morere. Qualiter natus sis, nec tuum est, nec meminisse quidem potes, nec magnopere inquiras, quod ad te non pertinet, nisi forte, ut humilior mitiorque, non ut mestior sis. Turpiter natus
Abbreviated transcription (Latin):
Batio. Nil tu contra leges sed parentes tii egerũt
Tu scdm̃ leges age omnia in hoc quidem penitus
nullum tuum crimen fuit de ortu tuo alii tu de
moribus rationem reddes Et ꝙͣuis odio uage libi¬
dinis in innerentes filios ultio legum ciuilium
extendatur Deus tamen quemq suis finibus
metitur nec filii iniquitatem pr̃i imputat nec fi-¬
lio patris Ipãm quoq philozophiam iudicare aliter
solitam qͣ leges ab ipsis philozophis accepisti sexib
ergo oppressis diuino simul ac philozophico uiditis
releuatus habes unde animum soleris Neq enin
tibi ut priuati patrimonii sic publice uirtutis here¬
ditas interdicta est Illa enini iustitutis hominum hec
meritis datur. Et anteꝙͣ nasceris ut nil glorie sit ahi¬
profecto nnl infanne meruisti Dolor. Drigo illi¬
cita et incesta est Ratio. Quid de incestu quid ue de
adulterio nasci queat iudicio sunt Romulus et alci¬
des et perses alias preses macedonye iugurta Nu¬

Expanded text:
. Nil tu contra leges sed parentes tui egerunt. . Nil tu contra leges sed parentes tui egerunt. Tu secundum leges age omnia. In hoc quidem nullum penitus tuum crimen fuit: de ortu tuo alii, tu de moribus tuis rationem reddes. Et quamvis odio vage libidinis in immerentes filios ultio legum civilium extendatur, Deus tamen quenquam suis finibus metitur, nec filii iniquitatem patri imputat, nec filio patris. Ipsam quoque Philosophiam iudicare aliter solitam quam leges, ab ipsis Philosophis accepisti. Legibus ergo oppressus, divino simul ac philosophico iudicio relevatus, habes animum unde soleris. Neque enim tibi ut privati patrimonii, sic publice virtutis hereditas interdicta est. Illa enim institutis hominum, hec meritis datur, et antequam nascereris, ut nil glorie, sic profecto nichil infamie meruisti. Origo illicita et incesta est. Quid de incestu, quidve de adulterio nasci queat, indicio sunt Romulus et Alcides. Perses Macedonie, Iugurtha Nu
Abbreviated transcription (Latin):
adolescens Contraq Nulla grauior semilis nota las-¬
cuue ꝙͣ adiuota illi pudicitia iuuenilis Equidẽ
si parentum gloria filiis male uiuentibus onerosa
est quanto fasce uerecundie filiorum laus patrũ
male uiuentium premit infamĩam Dolor. Dãp-¬
nata de uenere procreatus sum Ratio. Atqui malle
debes impudici patris honestus filius esse et dici
illa precipue extimanda sunt que cuiusq sunt pro-¬
pria De alieno nemo iuste reprehenditur seu lau-¬
datur Et si ut dixi urm quidquid id est conspec /¬
tius fiat suo contrario admotum Ceteꝵ ut cuiusq
propria laus aut infamnia est sic laudis ac infanie
causa propria sit oportet Neq uero ut unius gla¬
dio alter perit neq unius flaminis res alterius
uritur Sic eciam neq unius culpa fama perit
alterius eo ꝙ anumi bona sollidiora sunt ꝙͣ corꝑis
aut fortune ut iniito nequeant possessore uiolari¬
Dolor. Contra fas contraq leges genitus sum¬

Expanded text:
adolescens”; contraque nulla gravior senilis nota lascadolescens”; contraque nulla gravior senilis nota lascivie, quam admota illi pudicitia iuvenilis. Equidem si parentum gloria filiis male viventibus onerosa est, quanto fasce verecundie, filiorum laus patrum male viventium premit infamiam! Damnata de Venere procreatus sum. Atqui malle debes impudici patris honestus filius esse et dici, illa precipue extimanda sunt, que cuiusque sunt propria. De alieno nemo iuste reprehenditur seu laudatur, et si, ut dixi, vestrum quicquid id est: conspectius fiat, suo contrario admotum. Ceterum ut cuiusque propria laus aut infamia est, sic laudis aut infamie propria causa sit oportet, neque vero ut unius gladio alter perit, utque unius flammis res alterius uritur, sic unius culpa etiam fama perit alterius, eo quod animi bona solidiora sunt quam corporis aut fortune, ut invito nequeant possessore violari. Contra fas contraque leges genitus sum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod nisi pudendum aliquid ip̃e penitendumue
egeris quod tuum cruuen aut quis pudor impu¬
dicus pater Tu modo ne paterin dedecoris heredi¬
tatem adeas caue atq illi dissimilimus hac in ꝑte
fieri stude Qui te ignarum genuit inuito tibi su¬
as maculas impressisse non potuit In te sit et ex
te prodeat necesse est unde obsturus aut clarus
fias Dolor. Inhonestis parentibus in lucem
ueni Ratio. Dumis parens honestus filio uideri
debet sed non ut uerendus sic sequendus oĩs filio
parens est ubi destituisse alias desciuisse ꝯsilium
sit Eya igitur in diuersum abi si uerus est parens
deseri nolet seq non suum uicium amari optabit
Unus hic inuentus est modus quo parentun no-¬
men preniere et calcare gloriosum filiis ac decoruz
sit uiuendo aliter castius stilicet ac sanctius. De
parentibus inhonestis lingua filii taceat dissilitudo
ite morum actuum non taceat pulchra filii laus
aui a tergo dicitur O quantum sene suo modestior

Expanded text:
Quod nisi pudendum ipse aliquid penitendumve Quod nisi pudendum ipse aliquid penitendumve egeris, quod tuum crimen, aut quis pudor, impudicus pater? tu modo ne paterni dedecoris hereditatem adeas cave, atque illi dissimillimus hac in parte fieri stude. Qui te ignarum genuit, invito tibi suas maculas impressisse non potuit. In te sit, et ex te prodeat necesse est, unde obscurus aur clarus fias. Inhonestis parentibus in lucem veni. Omnis parens honestus filio videri debet: sed non, ut verendus, sic sequendus omnis filio parens. Est ubi deseruisse consilium sit. Eia igitur, in diversum abi. Si verus est parens, deseri volet, seque, non suum vitium, amari optabit. Unus hic inventus est modus, quo parentum nomen premere et calcare gloriosum filiis ac decorum sit, vivendo aliter, castius scilicet ac sanctius. De parentibus inhonestis lingua filii taceat, dissimilitudo vite, morum, actuum non taceat. Pulchra laus filii, cui a tergo dicitur: “O quantum sene suo modestior
Abbreviated transcription (Latin):
Rigo non tantum humilis sed obstena
est Ratio. Uera et summa obstenitas est
pna animi Illam michi si dempseris¬
Male natus sum Ratio. Qui bene uiuit bene
nascitur bene moritur Atqui male uixerit bene
natus esse non potest Nam quid refert ꝙͣ fulgido
traunte cecus incesserit aut quid refert unde uemas
si in miseriam et in culpam uenis Dolor.
pectato genitus sum Ratio. Deflet hoc quidem
ille uir maximius et profecto nemo non in pãt
nascitur Cauete autem grauiora superaddere qͣy
ne hiis quoq purgatio sua desit sed prinia illa
deformitas in ip̃o sepe uite lumine sacris undis
abluitur piuensq aiam candor subit/ Dolor.
Male me parentes genuere Ratio. Quid ad te
quisquis male genuerit tu bene genitus fuisti
nisi alieno flagitio tuum iungis Dolor. Fede pu¬
det originis Ratio. Iam quod alieno tumestitis
non miror et alieno simul erubestitis et ommuo
ubiq potius ꝙͣ in uobis et bona et mala uestra re¬
ponitis que alibi tamen ꝙͣ in uobis esse non possĩt

Expanded text:
rigo non tantum humilis sed obscena est. Vera et summa obscenitas una est animi; illam michi si dempserMale natus sum. Qui bene vivit, bene nascitur, bene moritur; at qui male vixerit, bene natus esse non potest. Nam quid refert quam fulgido tramite cecus incesserit, aut quid refert unde venias, si in miseriam et in culpam venis? In peccato genitus sum. Deflet hoc quidem ille vir maximus, et profecto nemo non in peccato nascitur. Cavete autem graviora superaddere, quanquam ne his quoque purgatio sua desit. Sed prima illa deformitas in ipso sepe vite limine sacris undis abluitur, niveusque animam candor subit. Male me parentes genuere. Quid ad te? quisquis male genuerit, tu bene genitus fuisti, nisi alieno flagitio tuum iungis. Fede pudet originis. Iam quod alieno tumescitis non miror, et alieno simul erubescitis, et omnino ubique potius quam in vobis et bona et mala vestra reponitis, que alibi tamen quam in vobis esse non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tima quidem ip̃a sed pessima circumuallata comiti¬
bus in quibus legibus fluxis moribus occultis odiis
aperta tyraminde recordare Quid ciuili olini bello p̃¬
sagus ille dixit Nec fefellit superos Quid prodest
.poscere pacem cum domino pax ista uenit Melior est
autem bellicosa libertas uiris fortibus ꝙͣ pacifica
seruitus Gaudium. Pacem habeo Ratio. Interim
bellum habes¬

Expanded text:
tima quidem ipsa, sed pessimis circumvallata comititima quidem ipsa, sed pessimis circumvallata comitibus, iniquis legibus, fluxis moribus, occultis odiis, aperta tyrannide. Recordare quid civili olim bello presagus ille dixit, nec fefellit: Superos quid prodest poscere finem? Cum domino pax ista venit. Melior est autem bellicosa libertas viris fortibus quam pacifica servitus. Pacem habeo. Interim bellum habes
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uos pueri contumaces ac discoli sine uerberib
non sapitis In pace bellum In bello pacem queritis
Neq unꝙ̃ insi bello afflicti pacem uel nostere incipi¬
tis uel amare Eamq ut perditam fletis Sic mox
redditam pari leuitate contempnitis donec uos iter
atq iterum amissa perdoceat Bona uestra nõ sper¬
nere mala ur̃a non cupere Deniq non ineptire no
furere quod anteꝙͣ assequamui pudeat sepissime uo-
bis idem audiendum nec audisse satis est sepissime¬
Et uidendum et expediendum dicam proprie ut dis-¬
catis aliquid sepissime uapulandum est Gaudium
Dellum pax sequitur Ratio. Meliꝯ precessisset
Bello iterũ alias iter obstructura Nichil insamus
ꝙͣ spe remedii ultro uulueri sese offerre auxilium
Non tamen dant fomenta uulueribus egro salutem
Optare natura est sano egritudinem spe salutis in-¬
sania Gaudiũ. Pax futura est Ratio. Dolet pax
urbibus mutationem rerum afferre pestiferam op-¬

Expanded text:
Sed vos pueri contumaces ac discoli sine verberibus Sed vos pueri contumaces ac discoli sine verberibus non sapitis; in pace bellum, in bello pacem queritis neque unquam nisi bello afflicti pacem vel noscere incipitis vel amare eamque ut perditam fletis, sic mox redditam pari levitate contemnitis, donec vos iterum atque iterum amissa perdoceat bona vestra non spernere, mala vestra non cupere, denique non ineptire, non furere; quod antequam assequamini pudeat. Sepissime idem vobis audiendum; nec audisse sat est, sepissime videndum et experiendum; dicam proprie: ut discatis aliquid, sepissime vapulandum est. Bellum pax sequetur. Melius precessisset bello iter obstructura: nichil insanius quam spe remedii ultro vulneri sese offerre. Auxilium, non causam dant fomenta vulneribus: egro salutem optare natura est, sano egritudinem spe salutis insania. Pax futura est. Solet pax urbibus mutationem rerum afferre pestiferam: op
Abbreviated transcription (Latin):
est Rari sunt qui pacem non inueniant si bona
fide uelle ceperint Sed hiisipĩs alias hii ip̃i quib
dulce nomen pacis pax amara est/ Pacem itaqz pe-¬
tentes paci obstant Quatuor uobiscum habitant.
pacis hostes Auaricia Inuidia Ira Superbia Has
eternum in exilium pellite pax eterna erit
Inter spem pa-¬
cis et pacem multa incidunt Leue uerbum gestus
facilis compositam sepe turbauit pacem Ip̃i tractatꝰ
pacificiq sermones ferro sepe franguntur ammosq
acuit bellumq asperat pacis spes Sic amiticie
mentionem irritam quasi cotem dixeris odiorum¬
Gaudium. De pace agitur pax erit Ratio. De
pace crebro ne quitꝙͣ agitur noniũꝙͣ̃ uero periculose
De pace a gebant atqz egereant ut galloꝵ ac penoꝵ
duces quando illos Camyllus oppressit hos scipio.¬
Baudium. Post belli finem pax firmabit᷑. Batio.
Quanto firmata esset utilius ante bellum principũq
dampnis ac mortibus tempestina pace esset occursum

Expanded text:
est? Rari sunt qui pacem non inveniant, si bona est? Rari sunt qui pacem non inveniant, si bona fide velle ceperint. Sed hi ipsi quibus dulce nomen pacis, pax amara est; pacem itaque petentes paci obstant. Quattuor vobiscum habitant pacis hostes: avaritia, invidia, ira, superbia; has eternum in exilium pellite, pax eterna erit. ter spem pacis et pacem multa incidunt: lene verbum, gestus facilis compositam sepe turbavit pacem; ipsi tractatus pacificique sermones ferro sepe franguntur animosque acuit bellumque asperat pacis spes. Sic amicitie mentionem irritam quasi cotem dixeris odiorum. De pace agitur, pax erit. De pace crebro nequicquam agitur, nonnunquam vero periculose; de pace agebant atque egerant et Gallorum et Penorum duces, quando illos Camillus oppressit, hoc Scipio. Post belli finem pax firmabitur. Quanto firmata esset utilius ante belli principium! Quot damnis ac mortibus tempestiva pace esset occursum!
Abbreviated transcription (Latin):
illius morte gaudeas quem diligere iuberis Non ut
hostem sed ut proximum eiusdemq opus opificis¬
Gaudium. De nimuci morte gaudeo Ratio. Non
audis forsitan an contempnis consilium notissimũ
sapientis Noli inquit de inimico tuo mortuo gaude
sciens quoniam onues morimur Et in gaudium
uolunus ueiure danum prorsus aut consilium aut¬
pero pacem Ratio. Melius est pacem ser-¬
uare ꝙͣ sperare Stulti est fastidire res cer-¬
tas ambiguas res amplecti Ge
Pacem spero Ratio. Tenuisses eam arcius nec ab-¬
ire sineres ꝙͣ sperares Quid enim si ad hanc spem im/¬
patientia te perduxit tua ut sperando angi eligeres
quo gaudendo uti poteras Gaudium. Pacẽ spero
quo gaudendo uti poteras
Ratio. Spes pacis multos perdidit sperateq pa-¬
cis succedens insperata calamitas incautos obruit
sopitosq quos experrectos inueniens non lesisset¬
Gaudium. Spero pacem Ratio. Quid tã diu
speras quid mox assequi potes in tua situm manu

Expanded text:
illius morte gaudeas quem diligere iubearis, non ut illius morte gaudeas quem diligere iubearis, non ut hostem, sed ut proximum eiusdem opus opificis? De inimici morte gaudeo. Non audis forsitan an contemnis consilium notissimum sapientis: “Noli” inquit “de inimico tuo mortuo gaudere, sciens quoniam omnes morimur et in gaudium volumus venire”? Sanum prorsus seu consilium pero pacem. Melius est pacem servare quam sperare; stulti enim est fastidire res certas, ambiguas spes amplecti. Pacem spero. Tenuisses eam artius nec abire sineres quam sperares; quid enim si ad hanc spem impatientia te duxit tua ut sperando angi eligeres, quo gaudendo uti poteras? Pacem speroquo gaudendo uti poteras? Pacem spero. Spes pacis multos perdidit sperateque paci succedens insperata calamitas incautos obruit sopitosque, quos experrectos inveniens non lesisset. Spero pacem. Quid tamdiu speras quod mox assequi in tua situm manu
Abbreviated transcription (Latin):
quidquid uultis ualde uultis Quid de marco bruto
dixisse iulius cesar fertur ymmouero nuiũ uultis
nec feruens desiderium moras fert Itaqz quidquid
uultis statim uultis Hinc modo non uota iepta alias¬
impia sed uenena sed cedes Et quidquid homo in ho-¬
minem struit nocentissimum animal in suam speciẽ
Multa uero optatis que si in consilium ratio esset ad¬
inissa timeretis Et uarietas uotorum male electioĩs
argumentum est Nec prius ad rectum redit impetus
ꝙͣ inconsulti affectus infaustis castigent᷑. effectibus¬
Gaudium. De morte hostis gaudeo Ratio. Si est
hostis inglorius de ipiis morte gaudere turpe est
et dolere superfluum Sin illustris honestus piusq
est dolor Et si non propter hominem attamen propter
uirtutem que in dies rariora habet hospitia Sic
metellus macedonycus affricany iunioris Sic cesar
pompen Sic alexander darii mortem fleuit Gaud
Gaudeo de inimici morte Ratio. Quomodo de

Expanded text:
quicquid vultis, valde vultis, quod de Marco Bruto quicquid vultis, valde vultis, quod de Marco Bruto dixisse Iulius Cesar fertur. Immo vero nimium vultis nec fervens desiderium moras fert, itaque quicquid vultis, statim vultis: hinc non modo vota impia, sed venena, sed cedes et quicquid homo in hominem struit, nocentissimum animal in suam speciem. Multa vero optatis que, si in consilium ratio esset admissa, timeretis; et varietas votorum male electionis argumentum est nec prius ad rectum redit impetus quam inconsulti affectus infaustis castigentur effectibus. De morte hostis gaudeo. Si est hostis inglorius, de ipsius morte gaudere turpe est et dolere superfluum; sin illustris, honestus piusque est dolor, etsi non propter hominem at propter virtutem, que in dies rariora habet hospitia. Sic Metellus Macedonicus Africani iunioris, sic Cesar Pompeii, sic Alexander Darii mortem flevit. Gaudeo de inimici morte. Quomodo de
Abbreviated transcription (Latin):
Emimici morte sum letus Ratio. Spe-¬
rare de mimici morte aliquid seu cuiuscũq
hominis uel gaudere Illi forsitan sit per¬
missum Si quis usꝙͣ esset immortalis Sperare autẽ
alterius mortem que tibi posset ante contingere uel
gaudere illud hosti euenisse quod tibi necessario euẽ¬
turum sit stulta spes mane gaudium Gaudium.
Gaudeo de inimici morte Ratio. De tua mox aliꝯ¬
gaudebit Gaudiũ. De mimici morte gaudeo.¬
Ratio. Si quam uestre conditionis memoriam
haberetis Nunꝙͣ homo de morte hominis gauderet
Quando enim queso duorum qui simul ad suppliciũ
ducerentur alter alterius de morte gaudiun cepit
sciens idem supplicii genus instare Et non pocius in il¬
lius morte suam cogitans ingeniuit
inumici morte gaudium sensi Ratio. Quociẽs putas¬
mors optata hominum uoti compotes torserit et optare
uitam frustra ceperint qui non feustra prius mortem
optauerint dum intelligere incipiunt in suam se per¬
niciem optasse Sed et precipites sunt affectus uestri

Expanded text:
imici morte letus sum. Sperare de inimici morte aliquid seu cuiuspiam hominis vel gaudere, illi forsitan sit permissum, si quis usquam esset immortalis: sperare autem alterius mortem, que tibi possit ante contingere, vel gaudere id hosti evenisse, quod tibi necessario eventurum sit, stulta spes, inane gaudium. Gaudeo de inimici morte. De tua alius mox gaudebit. De inimici morte gaudeo. Si quam vestre conditionis memoriam haberetis, nunquam homo de morte hominis gauderet; quando enim, queso, duorum, qui simul ad supplicium ducerentur, alter alterius de morte gaudium cepit, sciens sibi idem supplicii genus instare et non potius in illius morte suam cogitans ingemuit? De inimici morte gaudium sensi. Quotiens putas optata mors hominum voti compotes torserit et optare vitam frustra ceperint qui non frustra mortem prius optaverint, dum intelligere incipiunt in suam se perniciem optasse? Sed precipites sunt affectus viri:
Abbreviated transcription (Latin):
quarum habuudantissima olim illa urbs fuit pa-¬
ri incendio liquefactis omnium inetallorum uene
uno ibi torrente fluxerunt unoq ex omnibus iã
nobiliore metallo ac preciosioribus uasis exordiũ
Et a clade urbis nomen luxurie partum fuit
Non ꝙ talis furor in ea urbe consurgeret que ru-¬
ebat sed uenturo furori materia parabatur ad
hunc modum Tunc corynthus huius fons fuit
insanie nunc damascus inde hodie uasa mittũt᷑.¬

Expanded text:
quarum abundantissima olim illa urbs fuit, paquarum abundantissima olim illa urbs fuit, pari incendio liquefactis, omnium metallorum vene ibi uno torrente fluxerunt unoque ex omnibus iam nobiliore metallo; et pretiosioribus vasis exordium et a clade urbis nomen luxurie partum fuit, non quod is furor in ea urbe consurgeret que ruebat; sed venturo furori materia parabatur. Ad hunc modum tunc Corinthus huius fons fuit insanie, nunc Damascus: inde hodie vasa mittunt
Abbreviated transcription (Latin):
mines Et quadrupedes terre pistes mari Celo uo¬
lucres dedit puto ut pyrgotilem al. prothogonẽ
atq appellem sic et policletum spernes ac phidiã.
uem non moueant uasa corynthia-¬
atio. Assuetum celestibus terrena
non quaciunt Sic collata illis modi-¬
cum sit Nichil sic deniq tedium atq fastidiũ sunt
graue Qũo autem animus menior originis cater¬
uis terrestribus inhiet aut magnifaciet quod ex
illis effoditur dum celum solemq et stellas et
seipm̃ uidet supremũq horum omnium artificẽ
contemplatur Saudiu. Corynthiis delector¬
Ratio. Nescis te non gelido tantum et exãimi
terre partu sed officine ingrantis ac squalentis¬
fabri opere ad postremum prede Romane Reliquiis
delectari ad historias redi mũmus al. Muminyus
dum corynthum armis captam direptamq flam-¬
mis absumeret aureis simulqz argenteis atqz eneis
quecũq uictorum forte manus euaserãt statuis

Expanded text:
mines et quadrupedes terre, pisces mari, celo vomines et quadrupedes terre, pisces mari, celo volucres dedit, puto, ut Protogenem atque Apellem sic etiam Polycletum spernes et Phidiam. 42 em non moveant vasa Corinthia? Assuetum celestibus terrena non quatiunt; sic collata illis modicum, sic nichil, sic denique tedium atque fastidium grave sunt: quomodo autem animus memor originis cavernis terrestribus inhiet aut magni faciat quod ex illis effoditur, dum celum solemque ac stellas et seipsum videt supremumque horum omnium artificem contemplatur? Corinthiis delector. Nescis te non gelido tantum et examini terre partu sed officine nigrantis et squalenfabri opere, ad postremum Romane prede reliquiis delectari. Ad historias redi: Mummius, dum Corinthum armis captam direptamque flammis absumeret, aureis simulque argenteis atque eneis quecumque victorum forte manus evaserant statuis,
Abbreviated transcription (Latin):
pera nobilitas fex terre licet rutila intꝰ mallei
forcipes carbones ingenium laborq mechanici quid
hic uere optabile uereq magnificum fieri possit
cogita Gaudiũ. Non delectari statius non possum¬
Ratio. Delectari hominum ingeniis si modeste
fiat tollerabile hiis presertim qui ingenio excellunt
Nisi enim obstet liuor facile quisqz quod in se amat
in alio ueneratur Delectari quoq sacris ymaginib
que spectantes beneficii celestis ammonent piuni
sepe excitandisq animis utile Prophane autem et
si interdum moueant atqz erigant ad pirtutes
dum tepentes annni rerum nobilium memoria
recalescunt amande tamen aut colende equo am-¬
plius non sunt ne aut stulticie testes aut auaricie
ministre aut fidei sunt rebelles aut religioni uere
et precepto illi famosissimo Custodite uos a sy-¬
mulachris profecto autem si hic quoq illum aspi¬
cis qui sollidam terram fretum mobile uolubile
celum fecit quiq non fictos sed ueros uiuosq ho-¬

Expanded text:
era nobilitas: fex terre licet rutila, incus, mallei, forcipes, carbones, ingenium laborque mechanici. Quid hinc viro optabile vereque magnificum fieri possit cogita. Non delectari statuis non possum. Delectari hominum ingeniis, si modeste fiat, tolerabile, his presertim qui ingenio excellunt; nisi enim obstet livor, facile quisque quod in se amat in alio veneratur. Delectari quoque sacris imaginibus que spectantes beneficii celestis admoneant, pium sepe excitandisque animis utile; prophane autem et si interdum moveant atque erigant ad virtutem, dum tepentes animi rerum nobilium memoria recalescunt, amande tamen aut colende equo amplius non sunt, ne aut stultitie testes aut avaritie ministre aut fidei sint rebelles ac religioni vere et precepto illi famosissimo: “Custodite vos a simulacris”. Profecto autem si hic quoque illum aspicis, qui solidam terram, fretum mobile, volubile celum fecit quique non fictos, sed veros vivosque ho
Abbreviated transcription (Latin):
auonibus affluo Ratio. Ex illoꝵ cau-¬
dis argi oculos repeciisse consilium fuit
Ne pedibus noceant notissima reguloꝵ

Expanded text:
avonibus affluo. Ex illorum caudis Argi oculos repetisse consilium fuerit, ne pedibus noceat notissima tegularum