comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exorsus est: Matheus aũt apostolus
qui & euuangelista. mermidonȩ
urbi uerbum salutis ad mntiauit:
Sed incolȩ cuntatis dure & idigne
ferentes quȩ deredemptoris nr̃i
uirtutibus audiebant ac sua nolen¬
tes destruere templa. ad p̃hensum
beatũ apostolum erutis oculis. cir¬
cumdatum catenis in carcerem
detruserunt. ut int̃ positis paucis
diebus interficeretur. Uenit aũt
angelus dm̃ ad andream apostolũ
dicens: Surge & uade ad mermido¬
nã ciuitatem & erue frẽm tuum
matheum desqualore carceris quo
tenetur: Cun ille ait: Dñe ecce
uam nescio & quo ibo: &ille: uade
inquit adlitus maris. & inuenies ibi
nauem. inquã statim ascende ego enimero
dux. it ineristui Fecit andreas iuxta uer¬
bum dũ & inuenit uilitore nauem aseen¬
densq in eam fantibus uentis congrus pro¬
spere nngauit adurbem Ingressusq:
portam ciuitatis. uenit . id carcerem:
Uidens. uit̃ mithȩũ . ipostolũ insquailore

Expanded text:
hristum exorsus est, Matheus autem apostolus, hristum exorsus est, Matheus autem apostolus, qui et euangelista, Mermidonae urbi verbum salutis adnuntiavit. Sed incolae civitatis dure, indignae ferentes quae de Redemptoris nostri virtutibus audiebant ac sua nolentes destruere templa, adpraehensum beatum apostolum, erutis oculis, circumdatum catenis, in carcere detruserunt, ut, interpositis paucis diebus, interficerent. Venit autem angelus Domini ad Andream apostolum dicens: 'Surge et vade ad Mermidonam civitatem et erue fratrem tuum Matheum de squalore carceris quo tenetur'. Cui ille ait: 'Domine, ecce, viam nescio, et quo ibo?' Et ille: 'Vade', inquit, 'ad litus maris, et invenies ibi navem, in qua statim ascende. Ego enim ero dux itineris tui'. Fecit Andreas iuxta verbum Domini et invenit in litore navem, ascendensque in eam, flantibus ventis congruis, prospere navigavit ad urbem, ingressusque portam civitatis, venit ad carcerem. Videns autem Matheum apostolum in squalore
Abbreviated transcription (Latin):
Nclita scõrum a postoloꝵ. tropea nulli
credo latẽre fidelium. quia quȩ dim
exinde euangelica dogmati docent:
quȩdam apostolici actus narrant. de
quibusdam uero extant libri inquib
propriȩ actiones eoꝵ denotantur. De
plersq enĩ nihil aliud: nisi passionum
scripta suscepimus: Nam repperi librũ
deuirtutibus scĩ andreȩ apostoli. qui ꝓpt̃
nimiã uerbositatem a non nullis a pochri¬
sus dicebatur: De quo placuit ut retrx¬
titis enude atisq tantũ uirtutibus. pre¬
ter missis aut̃ his quȩ fastidium generibant
ino tintum paruo uolumine. ad miranda
miricula dauderentur: Quod &. legriiui¬
bus prȩstaret gratiã. & de trahentium
auferret inuidum. qua inuiolatã sidein
non exigit multitudo uerbositatis. sed
integritas rationis & purius mentis
gitur post illum dominicę ascensi¬
onis nobilem gloriosumq triumphũ
cumbeati apostoli p̃dicare uerbum
dĩ ꝑdiuersas regiones disꝑsi fuissent.
Andreas apostolus apud achaiam ꝓ¬

Expanded text:
nclita sanctorum apostolorum trophea nulli credo latere fidelium, quia quaedam exinde euangelica dogmata docent, quaedam apostolici actus narrant, de quibusdam vero extant libri, in quibus propriae actiones eorum denotantur. De plerisque enim nihil aliud nisi passionum scripta suscipimus. Nam repperi librum de virtutibus sancti Andreae apostoli, qui propter nimiam verbositatem a nonnullis apocrifus dicebatur; de quo placuit, ut, retractis enucleatisque tantum virtutibus, praetermissis his quae fastidium generabant, uno tantum parvo volumine admiranda miracula clauderentur, quod et legentibus praestaret gratiam et detrahentium auferret invidiam, quia inviolatam fidem non exegit multitudo verbositatis, sed integritas rationis et puritas mentis. 1. Igitur post illum dominicae ascensionis nobile gloriosumque triumphum cum beati apostoli praedicare verbum Dei per diversas regiones dispersi fuissent, Andreas apostolus apud Achaiam p
Abbreviated transcription (Latin):
ex cusauer̃ se neiam eis fieret
uerliũ. Non enĩ portabant quod
dicebat᷑ Et sibestia tetigerit
montem lapidabit᷑. Ita terri¬
bile erat quod uidebatur.
MNoyses dixit. Exterritꝰ sum&
tremebundus sed ad cessistis ad
sion montem. & ciuitate diui¬
uentis hierusalem cel estem: &
multoꝵ miliĩ angełoꝵ frequen¬
tiã: & aecłam primitiuoꝵ. qui
conseripti sunt incęlis. & uidi¬
fectoꝵ. & testam̃ti noui mediato¬
rem iħm: & sanguinis asꝑsionem
melius loquente. quã abel:
cusantes eũ qui suꝑ terrã loque¬
bat᷑: multomagis nos qui decelo lo¬
quentẽ nobis aduertimus: Cuiu suox

Expanded text:
se, ne eis fieret verbum. Non enim portabant, quod dicebatur. Etsi bestia tetigerit montem, lapidabitur. Et ita terribile erat, quod videbatur: Moyses dixit: Exterritus sum & tremebundus. Sed accessistis ad Sion montem & Civitatem Dei viventis Jerusalem caelestem, & multorum millium Angelorum frequentiam, & Ecclesiam primitivorum, qui conscripti sunt in caelis, & Judierfectorum, & Testamenti Novi mediatorem Jesum, & sanguinis aspersionem melius loquentem quam Abel. cusantes eum qui super terram loquebatur: multo magis nos, qui de caelis loquentem nobis avertimus
Abbreviated transcription (Latin):
iã non relinquitur ꝓpeccans
hostia: Terribilis aut̃ quedam
expectatio indicii. & ignisȩmu¬
latio. quȩ consup̃tura est aduer¬
sarios irritã quis faciens legem
moysi. sine nlla miseratione duob
uel tribus testibus moritur:
Qnantomagis putatis de teriora
mereri supplicia qui filiũ dĩcon¬
culcauerit. & sanguinem testa
liam fecerit. Scimus enĩ quidixit:
Mihi uindictã ego reddam Et iterũ:
quia uidicabit dñs populũ suum
Horrendũ est incidere in manuꝰdĩ

Expanded text:
nquitur pro peccatis hostia. terribilis quaedam expectatio iudicii et ignis aemulatio, quae consumptura est aduersarios. inritam quis faciens legem Moysi sine ulla miseratione duobus uel tribus testibus moritur: quanto magis putatis deteriora mereri subplicia, qui filium dei conculcauerit et sliam fecerit. Scimus enim, qui dixit: « Mihi vindicta, ego reddam » . Et iterum: « Quia judicabit Dominus populum suum. Horrendum quoque est incidere in manum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinã estis. eniis participes fae¬
tisunt om̃s. Ergo ad ulteri & non
filii estis Deinde patres quidem
carnis nrae habuimus eruditores.
& reuerebamur eos. Non multo
magis obtemperauimꝰ patri spĩũ
& iuuemus. Et illi quidem intempre
paucoꝵ dierũ. scđm uoluntatem
suã erudiebant nos. Hic aut̃ adid
quod uttile est in recipiendo scĩfi
cationem eius Omis aut̃ disciplina
in p̃senti quidem uidet᷑ non esse
gaudii sed meroris. postea aut̃
fructũ pacatissimũ exertitatis
ꝑ eã reddet iustitiȩ. Propt̃ remissas¬
manus & soluta genua erigite : &
gressus rectos facite pedibus uris
ut non claudicans quis erret: ma¬
sit grãẽ dĩ. nequa radix amaritu¬
dinis sursũ germinans impediat.
& ꝑ illã coinquinent᷑ multi. Nequis

Expanded text:
s, cuius participes facti sunt omnes, ergo adulteri et non filii estis. deinde patres quidem carnis nostrae habuimus eruditores et uerebamur: non multo magis obtemperabimus patri spirituum et uiuemus? et illi quidem in tempore paucorum dierum secundum uoluntatem suam erudiebant nos, hic autem ad id quod utile ecationem eius. Omnis autem disciplina in presenti quidem videtur non esse gaudii, sed meroris; postea autem fructum pacatissimum exercitatis per eam reddet iustitie. Si quis ata genua erigite et gressus rectos facite pedibus vestris ut non claudicans erret masit gratiae Dei ne qua radix amaritudinis sursum germinans inpediat et per illam inquinentur multi ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
terra reꝓmissionis taquã inaliena.
in casulis habitando cũ isa ac e iacob
coheredibus reꝓmissionis eiusdem
Expectabat enĩ fundamentã
habentẽ ciuitatẽ. cuiꝰ artifex &
conditor: ds̃. side & ipsasa ra steri¬
lis uirtutẽ in conceptione seminis
accepit. & iã ꝓpt̃ tempus aetatis.
quo fidele credidit esse eũ quire¬
ꝓmiserat. Propt̃ quod & alnino orti
sunt. & hoc emortuo. tã quã sidera
cęli inmultitudinẽ. & sicut arena

Expanded text:
aliena, in casulis habitando, cum. Isaac et Jacob cohaeredibus repromissionis ejusdem. Exspectabat enim fundamenta habentem civitatem, cujus artifex et conditor Deus. Fide et ipsa Sara sterilis virtutem in conceptionem seminis accepit, etiam praeter tempus aetatis, quoniam fidelem credidit esse eum qui repromiserat. Propter quod et ab uno orti sunt et hoc emortuo tanquam sidera coeli in multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
isse dõ. Sine fide eni inpossibile ẽ¬
placere dõ Credere enĩ oportet
accedentem addm̃. quia est & in¬
quirentibus se remunerator fit.
Fide noe responso accepto dehis
quȩ adhuc non uidebantur. metu¬
ens aptauit arcã in salutẽ domͦ
stitiȩ quȩ ꝑfidem ẽ. heres est institut᷑:

Expanded text:
ine fide autem inpossibile placere credere enim oportet accedentem ad Deum quia est et inquirentibus se remunerator fit fide Noe responso accepto de his quae adhuc non videbantur metuens aptavit arcam in salutem domus stitiae quae per fidem est heres e
Abbreviated transcription (Latin):
lem enĩ. tãquã uidens sustinu̾it
fide celebrauit pascha & sangui¬
nis effusionẽ: nequi uastabat
primituia tangeret eos. fide
transier̃ mare rubrũ tã quam
ꝑ aridã terrã Quod exꝑtiegyptu
deuorati sunt. fide muri iericho cor¬
ruerunt circuitu dierum septem
Fide ra ab meretrix nonperut cũ
in credulis. suscipiens exploratores
cũ pace Et quid adhuc dicã. Defici¬
et enĩ me tẽpus enarrantẽ dege¬
deon. barac. samson iepta. dauitđ.
fidẽ uicerunt regna. operati sunt
iustitiã ad epti sunt ꝓmissiones

Expanded text:
amquam videns sustinuit. Fide celebravit Pascha, et sanguinis effusionem: ne qui vastabat primitiva, tangeret eos. Fide transierunt mare Rubrum tamquam per aridam terram, quod experti Aegyptii, devorati sunt. Fide muri Jericho corruerunt, circuitu dierum septem. Fide Rahab meretrix non periit cum incredulis, excipiens exploratores cum pace. Et quid adhuc dicam? Deficiet enim me tempus enarrantem de Gedeon, Barac, Samson, Jephte, David, fidem vicerunt regna, operati sunt justi
Abbreviated transcription (Latin):
destrueret eũ . quihabebat mortis
imperiũ. id est diabolũ. etliberaret
eos qui timore mortis ꝑtorã uitã
obnoxuerant seruituti. Nusquam
enĩ angelos apprehendit. sed sem̃
abrahȩ app̃hendit. Unde debuit
ꝑ omã fratribus similare. ut mi¬
sericors fieret . & sid elispontifex
addm̃ ut rȩꝓpiciaret delicta
populi. In eo enĩ in quo passu est
ipse  t ep̃tatꝰ potense& eis qui
tep̃tantur auxiliari:
Unde fratres sci uocationis
celestis participes consi¬
derate apłum & pontificem.
comfessionis nrae iħm. qui fidelis

Expanded text:
at mortis imperium id est diabolum et liberaret eos qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti nusquam enim angelos adprehendit sed semen Abrahae adprehendit unde debuit per omnia fratribus similare ut misericors fieret et fidelis pontifex ad Deum ut repropitiaret delicta populi in eo enim in quo passus est ipse temptatus potens est eis qui temptantur auxiliari unde fratres sancti vocationis caelestis participes considerate apostolum et pontificem confessionis nostrae Iesum qu
Abbreviated transcription (Latin):
sti. nec placita sunt tibi quȩ scđm
legẽ offerunt᷑. Tunc dixi ecceuenio
ut faciã ds̃ uoluntatem tuã. Aufert
primũ :ut sequens statuat: Inqua
uoluntate scĩficati sumꝰ ꝑoblationẽ
corporis iħu xp̃i semel. Et omissa
nistrans. & easdem sepe offerens hosti¬
as. quȩ nũ quã possunt auferripec

Expanded text:
nec placita sunt tibi quae secundum legem offeruntur, tunc dixi: Ecce venio, ut faciam, Deus, voluntatem tuam; aufert primum, ut sequens statuat. In qua voluntate sanctificati sumus, per oblationem corporis Jesu Christi semel. Et omnis nistrans, et easdem saepe offerens hostias, quae nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
uenturꝰ est ueniet : & non tardabit :
Iustus aut̃ m̃s exfide uiit Quod si
subtraxerit se non placebit animȩ
meae. Nos aut̃ non sumꝰ sub tracti¬
onis filii inꝑdicionem: sed fide
est aut̃ fides sperandarũ sub
dĩ. ut exinuisibilibus uisibilia fie¬

Expanded text:
est, veniet, et non tardabit. Justus autem meus ex fide vivit; quod si subtraxerit se, non placebit animae meae. Nos autem non sumus substractionis filii in perditionem, sed fidei est, inquit, fides sperandarum subsDei, ut ex inuisibilibus uisibilia fie
Abbreviated transcription (Latin):
ad multoꝵ exhaurienda peccata:
Scđo sine peccato apparebit. expec¬
tantibus se insalutem. Umbrã enĩ
habens lex bonoꝵ futuroꝵ. non ip¬
sam imaginem rerũ. ꝑsingulosannos
eis demipsis hostus quas offerunt
indesinent̃. Nũ quã potest acceden¬
tes ꝑfectos facere: alio quin cessasent
offerri: ideo quod nullã haberent ultra
conscientiã peccati. Cultores semel
mundati: sed in ipsis commemoratio
peccatoꝵ ꝑsingulos annos fit. Impos¬
sibile enĩ est sanguine. auor
& hircoꝵ & tauroꝵ auferri pecca¬
ta: Ideo ingrediens mundũ dicit :
sacrificiũ & oblationem noluisti.
corpus aut̃ aptasti mihy: olocausto¬
mata & ꝓpeccato nontihi placunt:
Tuno dixi. Ecce uenio incapite
libri scriptũ est deme nt faciã
ds̃ uoluntatem tua. Superius

Expanded text:
ad multorum exhaurienda peccata secundo sine peccato apparebit expectantibus se in salutem umbram enim habens lex bonorum futurorum non ipsam imaginem rerum per singueisdem ipsis hostiis, quas offerunt indesinenter, nunquam potest accedentes perfectos facere; alioquin cessasent offerri, ideo quod nullam haberent ultra conscientiam peccati, cultores semel mundati, sed in ipsis commemoratio peccatorum per singulos annos fit. Impossibile enim est sanguine taurorum et hircorum auferri peccata. Ideo ingrediens mundum dicit: Hostiam et oblationem noluisti; corpus autem aptasti mihi. Holocaustomata pro peccato non tibi placuerunt. Tunc dixi: Ecce venio; in capite libri scriptum est de me: Ut faciam, Deus, voluntatem tua
Abbreviated transcription (Latin):
oportunã illis aquib colit᷑ ac cipit
benedictionem adõ. Pr oferensaut̃
spinas actribulos reꝓba ẽ & male¬
dicto ꝓxima. cuius comsummatio
in combustionẽ.
Qni sidimus aut̃ deuobis dilectis¬
sini. meliora ecuiciniora saluti :
is mesi ita loquimur Non enĩ
iiustus est ds. ut obliuiscat᷑ ape¬
ris uri: & dilectionis. quã ostendi¬
stis in nomine ipsius. qui ministrastis
cindẽ ostentare sollicitudinem ad
explecionẽ spei usq infinẽ: ut non
segnes efficiamini Uerũ imitatores
eoꝵ qui ꝑfidem & patientiã heredi¬
tabunt ꝓͥmissiones: Abrahae nãq pro¬
mittens ds̃. quõ neminẽ haluit ꝑquẽ
irar et maiorem. iurauit ꝑsemetip¬
sũ dicens. nisi benedicens benedicã

Expanded text:
cipit benedictionem a Deo. Proferens autem spinas ac tribulos, reproba est, et maledicto proxima: cujus consummatio in combustionem. Confidimus autem de vobis, dilectissimi, meliora, et viciniora saluti: tametsi ita loquimur. Non enim injustus Deus, ut obliviscatur operis vestri, et dilectionis, quam ostendistis in nomine ipsius, qui ministrastis eamdem ostentare sollicitudinem ad expletionem spei usque in finem: ut non segnes efficiamini, verum imitatores eorum, qui fide et patientia haereditabunt promissiones. Abrahae namque promittens Deus, quoniam neminem habuit, per quem juraret, majorem, juravit per semetipsum, dicens: Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sibile est enĩ eosqui semel sunt in¬
luninati. gustauerunt &iã donum
edeste. & participes sunt facti sp̃s
sc̃. gustauerunt nihilominus bonum
qi uerbũ iurtutesq scłi uenturi &
ꝓlapsi sunt renouari rursus ad pȩ¬
ntentiã Rursũ crucifigentes sibi

Expanded text:
sibile est eos, qui semel sunt inluminati, gustauerunt.etiam donum caeleste et participes sunt facti spiritus sancti, gustauerunt nihilo minus bonum dei uerbum uirtutesque saeculi uenturi et prolapsi sunt, renouari iterum ad paenitentiam rurs
Abbreviated transcription (Latin):
altario presto fuit. Mlanifestum
eni est quod exuida ortus sit dis
nr̃. in qua tribu nihil sacerdotib
moyses locutꝰ ẽ. Et amplius ad huc
manifestũ. di scđm similitudinem
melchi sedech exurrexisset aluis
sacerdos qui non scđm legẽ man¬
dati carn alis factus est sed seđm
urͣturem uitae in solubilis contesti¬
tur enĩ quõ tues sacerdos inȩt̃nũ
scđm ordinẽ melchi sedech rȩpla¬
tio quidẽ fuit p̃cedentis mandati
ꝓpt̃ infirmitatem eius. & inutili¬
tatem Nihil enĩ adꝑfectũ adduxit
lex introductio uero melioris sperꝰ
est non sine uire iurando. Alii qui

Expanded text:
altario praesto fuit manifestum altario praesto fuit manifestum enim quod ex Iuda ortus sit Dominus noster in qua tribu nihil de sacerdotibus Moses locutus est et amplius adhuc manifestum est si secundum similitudinem Melchisedech exsurgit alius sacerdos qui non secundum legem mandati carnalis factus est sed secundum virtutem vitae insolubilis contestatur enim quoniam tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech reprobatio quidem fit praecedentis mandati propter infirmitatem eius et inutilitatem nihil enim ad perfectum adduxit lex introductio vero melioris spei est non
Abbreviated transcription (Latin):
am᷑ qui confugimꝰ ad tenendã ꝓpo¬
sitã spẽ. quã sicut anchorã habemꝰ
animȩ tittã ac firmã. & incedentẽ
usq mninteriora uelaminis. Ubiprȩ¬
cur sor ꝓ nobis introut iħc. scdm
ordincꝰ melchi sedech pontifex factꝰ
in aeternum
Hic enĩ melchi sedech rex salem
sacerdos dĩ summi. qui obiuanit abra¬
hae regresso acede regũ. & benedic¬
xit erciui decimas om̃iũ diuisit abra¬
ham Primũ quidẽ qui interp̃tatuir
rex iustitiȩ. deinde aut̃ & rex salẽ
quod ẽ rex pacis. sine patre sine matre.
sine genealogia  seq initiũ dierum

Expanded text:
positam spem quam sicut anchoram habemus animae tutam ac firmam et incedentem usque in interiora velaminis ubi praecursor pro nobis introiit Iesus secundum ordinem Melchisedech pontifex factus in aeternum hic enim Melchisedech rex Salem sacerdos Dei summi qui obviavit Abrahae regresso a caede regum et benedixit ei cui decimas omnium divisit Abraham primum quidem qui interpretatur rex iustitiae deinde autem et rex Salem quod est rex pacis sine patre sine matre sine genealogia neque initi
Abbreviated transcription (Latin):
derunt opera mea. Quad ragiu¬
ta annis ꝓpt̃ quod infensus fui gei¬
nerationi huic & dixi sẽꝑ erranta
corde. ipsi aut̃ non cognouerunt
uias meas sic ut iurani inira mea
si in troibunt irequiẽ meam.
idere fratres. neforte sit in aliquo
urm̃ cor malit in credulitatĩs dis¬
cedendi adõ uiuo sed ad hortãmini
nos m& ipsos ꝑsingulos dies. donec
hodie cognominat᷑. ut non obdu¬
retur quis exuob̃. fallatia peccati:
articipes enĩ xp̃i effectisumus:
sitamen initiũ substant̾iae eius¬
usq ad finem firmũ retineamis
dũ dicit Hodie siuocẽ eius audi¬
eritis nolitȩ obdurare cordȩaura

Expanded text:
derunt opera mea quadraginta annos propter quod infensus fui generationi huic et dixi semper errant corde ipsi autem non cognoverunt vias meas sicut iuravi in ira mea si introibunt in requiem meam videte fratres ne forte sit in aliquo vestrum cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo sed adhortamini vosmet ipsos per singulos dies donec hodie cognominatur ut non obduretur quis ex vobis fallacia peccati participes enim Christi effecti sumus si tamen initium substantiae usque ad finem firmum retineamus dum dicitur hodie si vocem eius audieritis nolit
Abbreviated transcription (Latin):
fensus est .xl. annis: nonne illis
qui peccauerunt. Qu& cadauera
ꝓstrata sunt indeserto: quibant̃
iurauit non introire prrequiem
ipsius inisi illis qui increduli fuer
It uidemꝰ. quia non potuerunt in¬
troire ꝓpt̃ incredulinatem:
Timeamꝰ ergo neforte relicta pol¬
licitatione introeundi in requiem
eius existimet᷑ aliquis ex uobisdeeẽ:
Et enĩ & nob̾ nuntiatũ ẽ. quẽ ad mo¬
dũ & illis. Sed non ꝓfuit illis sermo
auditꝰ. non ad mixtis sidei exhisquȩ au¬
dierunt Ingrediem̃ enĩ in requiẽ nos¬
qui credidimus quẽ ad modũ dixit
Sicut uiraiu inira mea. suntroihunt
inrequiem meam. Et quidẽ operiᷤ ab
insfutione mundi ꝑfectis. Dixit enĩ
quodã loco dedie septima sic. Etre
isto rursũ. Suntroibunt in requiem
meã. Qũõ ergo suꝑ est quosdã introi¬
re in illã. & hi quibus prioribus ach un

Expanded text:
 nonne illis qui peccaverunt quorum cadavera prostrata sunt in deserto quibus autem iuravit non introire in requiem ipsius nisi illis qui increduli fuerunt et videmus quia non potuerunt introire propter incredulitatem timeamus ergo ne forte relicta pollicitatione introeundi in requiem eius existimetur aliqui ex vobis deesse etenim et nobis nuntiatum est quemadmodum et illis sed non profuit illis sermo auditus non admixtis fidei ex his quae audierunt ingrediemur enim in requiem qui credidimus quemadmodum dixit sicut iuravi in ira mea si introibunt in requiem meam et quidem operibus ab institutione mundi factis dixit enim quodam loco de die septima sic et reqisto rursum si introibunt in requiem meam quoniam ergo superest quosdam introire in illam et hii quibu
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc aut̃ meliuꝰ sortitꝰ ẽ ministe¬
rium: quanto & melioris testam̃¬
ti mediator est. qͥnod inmeliorib:
rȩꝓmissionibus: scm est. Namsu illud
prius culpa uacasset. non utiq scđi
locus in qui reretur. Uituperans
enĩ eosdicit. Cece diesueniunt dicit
domũ uida testam̃tũ nquũ. non
scđm testam̃tũ quod feoi patrib
eox. indie ÷ quã app̃hendi manum

Expanded text:
nunc autem melius sortitus est ministenunc autem melius sortitus est ministerium quanto et melioris testamenti mediator est quod in melioribus repromissionibus sanctum est nam si illud prius culpa vacasset non utique secundi locus inquireretur vituperans enim eos dicit ecce dies veniunt dicit domum Iuda testamentum novum non secundum testamentum quod feci patribus eorum in die
Abbreviated transcription (Latin):
ut nobis esset pontifex. Sc̃s. in no¬
cens. inpollut᷑. segregatꝰ a peccato¬
ribus & excelsior cȩlis factꝰ.
Qui non habet cotidie nec essitatem quẽ¬
ad modũ sacerdotes priuꝰ ꝓsuis delictis
hostias offerre. deinde ꝓpopuli hoc
enĩ fecit semel se offerendo. Lex enĩ
homines constuit sacerdo ĩfi firmi¬
tatem habentes. Sernio aut̃ iusiuran¬
di qui post legem ẽ. filium inaet̃nũ
Capitulũ aut̃ snꝑea quȩ dicuntur
Talem habemꝰ pontificem. qui con¬
sedit indextera sedis magnitudi¬
nis incelis. sc& minister & taberna¬
culi neri. quod finxit dũs & ñ homꝰͦ:
Om̃is eni pontifex ad offeranda mu¬
nera echostias constituitur. Unde
necesse ẽ & hunc habere aliquid qđ
offerat. Si ergo esset super terram
necesset sacerdos. cũ essent qui
offerant scđm legem munera qui
exẽplari & umbrae deseruiunt
celestiũ. Dicut responsũ est moisi.
concusumaret ⁊ abernaculum
Uide inquit om̃a facito scđm exem¬
plar. quod tibi ostensũ ẽ inmonte

Expanded text:
set pontifex sanctus innocens inpollutus segregatus a peccatoribus et excelsior caelis factus qui non habet cotidie necessitatem quemadmodum sacerdotes prius pro suis delictis hostias offerre deinde pro populi hoc enim fecit semel se offerendo lex enim homines constituit sacerdotes infirmitatem habentes sermo autem iurisiurandi qui post legem est Filium in aeternum capitulum autem super ea quae dicuntur talem habemus pontificem qui consedit in dextera sedis Magnitudinis in caelis sanctorum minister et tabernaculi veri quod fixit DominOmnis enim pontifex ad offerenda munera et hostias constituitur. Unde necesse est et hunc habere aliquid quod offerat. Si ergo esset super terram, nec esset sacerdos, cum essent qui offerrent secundum legem munera, qui exemplari et umbrae deserviunt coelestium, sicut responsum est Moysi, consummaret tabernaculum vide inquit omnia facito secundum exemplar quod tibi ostensum est in monte
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo aut̃ nouũ. ueterauit prius.
Quod aut̃ antiquatꝰ & senescit. ꝓpe. in¬
teritũ est.
iustificationes culturae. & scm secula¬
re. Tabernaculũ enĩ factũ est primũ:
in quo inerant candaelabra & men¬
sa. & ꝓpositio panũ quõ dicitur
scã. Post uelamentũ aut̃. scđm taber¬
naculũ quod dicit᷑ scã scoꝵ aureũ habeas

Expanded text:
dicendo autem novum veteravit prius quod autem antiquatur et senescit prope interitum est iustificationes culturae et sanctum saeculare tabernaculum enim factum est primum in quo inerant candelabra et mensa et propositio panum quae dicitur sancta post velamentum autem secundum tabernaculum quod
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ habemꝰ pontificem qui non pos¬
sit  infirmitatibus nris. Tep̃tatũ aut̃
ꝑ om̃a ꝓsimilitudine. absq peccato:
Ad eamus ergo cũ fidutia ad thronum
graẽ. ut misericordiã consequamuri.
& grãm inueniamus in auxilio opor

Expanded text:
 pontificem, qui non possit compati infirmitatibus nostris, tentatum autem per omnia pro similitudine absque peccato. Adeamus ergo cum fiducia ad thronum gratiae, ut misericordiam ejus consequamur, et gratiam inveniamus, in auxilio oppor
Abbreviated transcription (Latin):
cos tuos scabellũ pedũ tuõ.
Nonne om̃s sunt
ad ministratoriis ps. inmini¬
steriũ missi. ꝓpt̃ eos qui heredi¬
tatem capient salutis: Propterea
habundantiuꝰ oport&  seruare
nos ea que audiumꝰ. ne forte efflu¬
amus Si enĩ qui ꝑangelos dictꝰ est
sermo factꝰ est firmͦ. & omĩspua¬
ricatio & in oboedientia. accepit
iustã mercedis retributionem :

Expanded text:
llum pedum tuorum nonne omnes sunt administratorii spiritus in ministerium missi propter eos qui hereditatem capient salutis propterea abundantius oportet observare nos ea quae audivimus ne forte pereffluamus si enim qui per angelos dictus est sermo factus est firmus et omnis praevaricatio et inoboedientia accepit ius
Abbreviated transcription (Latin):
cecist̃ duces cecoꝵ: Cecifuerant
pharisri qr tenebrosas tradiciones. quas
ipsi ad inuenerant obseruantes: lucẽ man¬
datoꝵ dĩ ñ considerauerunt. dequapsal¬
mistadicit Lucer nape dib meis uerbũ
tuũ dñe : & lum̃ semitis meis : Nec solũceci
sed & duces cecoꝵ dicuntur: quia ñ solũsibi
ñ ꝓspiciut ne in foueã ꝑdicionis incidant.
sed & iãsibi obsequentes in p̃cipiũ mortisse¬
cũ trahunt: Hosergo & om̃s ꝑuersos doctors
p̃cipit saluator sinendos & suis errorib ac libe¬
ro arbitrio dimittendos sciens eos post quã
semel exciderint. aut uix. aut nullatenꝰ adue¬

Expanded text:
caeci sunt et duces caecorum. Caeci erant Pharisaei, quod tenebrosas traditiones quas ipsi adinvenerant, observantes, lucem mandatorum Dei non consideraverunt. De qua Psalmista dicit: Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis . Non solum caeci, sed et duces caecorum dicuntur, quia tales non solum sibi non prospiciunt ne in foveam perditionis incidant, sed etiam sibi obsequentes, in praecipitium mortis secum trahunt. Hos ergo et omnes perversos doctores praecipit Salvator sinendos, et suis erroribus ac libero arbitrio dimittendos, sciens eos, postquam semel exciderint, aut vix aut nullatenus ad ve
Abbreviated transcription (Latin):
simul & corporis mundicia praetiebant
dicentes & lauamini mundiestore& alib
mundamini qui fertis uasa dñi: haec
isti in sola corporũ nuditate seruanda
credebant : Sed frustra manꝰ abluebant.
frustra baptitabant᷑: qui fonte saluatoris
ablui contẽnebant: Sed ꝗd ꝓdest exterius
ex candidare cutẽ & interius inuidia & a¬
uaritia ceterisq uiciis sordidã gestare m̃¬
tẽ stales enĩ recte cõparant᷑ sepuldiris

Expanded text:
l et corporis munditia praecipiebant, dicentes: Lavamini, mundi estote . Et alibi: Mundamini qui fertis vasa Domini , haec isti in sola corporum munditate servanda credebant. Sed frustra manus abluebant, frustra baptizabantur, qui fonte Salvatoris ablui contemnebant. Sed quid prodest exterius excandidare cutem, et interius invidia et avaritia, caeterisque vitiis sordidam gestare mentem. Tales enim recte comp
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ deuita: Respondens st iaus : dicit ei E dissi¬
re nobis parabolã istã : At ille diait: Adhuc &
uossine intellectu estis: Sc̃i apłi adhucminus
ddoctierant. & ideo uerba dm̃i ab solute plata
non intelligrbant: Sed quod aꝑte dictũ fu¬
erat & patebat auditin parabolic e dictũ pu¬
abant idõq. inre manifesta misticã re quire¬
bant intelligentiã : Pro inde corripiuntur a
dño quia ꝑfiguras dictũ putarent : qđ ꝑspicuȩ
locut fuerat. Ad huc inꝗd & uossine intellec¬
ti estis n intelle gitis qromẽ qđ intrat mos
in uentrẽ uadit & in se cessũ emictit᷑: banc¬

Expanded text:
spondens autem Petrus, dixit: Edissere nobis parabolam istam. At ille dixit: Adhuc et vos sine intellectu estis? Sancti apostoli adhuc minus docti erant, et ideo verba Dei absolute prolata non intelligebant, sed quod aperte dictum fuerat et patebat auditu, parabolice dictum putabant, ideoque in re manifesta mysticam requirebant intelligentiam. Proinde corripiuntur a Domino, quia per figuras dictum putarent quod perspicue locutus fuerat Adhuc, inquit, et vos sine intellectu estis? Non intelligitis quia omne quod intrat in os, in ventrem
Abbreviated transcription (Latin):
bantur qr ꝑuesse m̃tis obstinationt
cecati ñsalutt̃ indo ctrina ap̃i. sedꝑ
dicionis qat nerumne occasionẽ in ueni¬
ebant: atille respondens ait : Om̃is plati¬
tatio quã ñ planta uit pat̾ m̃s celestis e¬
radicabitur : Hunc locũsibi fauere arbi¬
trant᷑. hi quidicunt duas et̃ naturas in
hominibas: alte fãbonã adõ alterãma¬
lã aprincipe tenebrarũ diabolo: Et plan¬
tationẽ quã ñ planta uit pat̃. naturã mali
accipiunt: Sed sciendũ qr om̃is natura adi

Expanded text:
sae mentis obstinatione caecati, non salutem in doctrina Christi, sed perditionis aeternae ruinae occasionem inveniebant. At ille respondens, ait: Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur. Hunc locum sibi favere arbitrantur hi qui dicunt duas esse naturas in hominibus, alteram bonam a Deo, alteram malam a principe tenebrarum diabolo. Et plantationem quam non plantavit Pater, naturam mali accipiunt. Sed sciendum quia omnis natura a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
plantaui uineã electã. quo modo conuersas
in amaritudmnr̃ uitis aliene: Ergo qđ ds̃pla¬
tat. nemo potest era dicare : nisupsanatun
p̃buerit assensũ : Sane pot est hic oriri ñ ab
surda questio : Nã si om̃is plantatio quã nos
lo apollo rigante ds̃suis operariis coopera¬

Expanded text:
plantavi vineam electam, quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae ? Ergo quod Deus plantat, nemo potest eradicare, nisi ipsa natura praebeat assensum. Sane potest hic oriri non absurda quaestio. Nam si omnis plantatio quam non lo, Apollo rigante, Deus suis operariis coopera
Abbreviated transcription (Latin):
potestati Hoc enĩ signauit eũg lista. cũ p̃misit
qr ab euntes pharisei consiliũ mierunt. ut
caperent ihm̃ insermone Sine causa
aut̃ colunt. me : docentes doctrinas & man¬
data hominũ: In uanũ illũ labiis & lingua
colebant. quoꝵ corda aduersa erant. qr
cũ ceteris dicultorib mercedẽ expectare
ñ poterant : ipso dñ o alibi dicentẽ : ñ om̃is
quidicit mihi dñe dñȩ intrabit in regnũ
celoꝵ. Doctrinas uero & mandata ho¬
minũ docebant: qr p̃cepta dĩ negligentes.

Expanded text:
enim signavit evangelista cum praemisit, quia abeuntes Pharisaei consilium inierunt ut caperent Jesum in sermone. Sine causa autem colunt me, docentes doctrinas et mandata hominum. In vanum illum labiis et lingua colebant, quorum corda aversa erant, qui cum caeteris Dei cultoribus mercedem exspectare non poterant, ipso Domino alibi dicente: Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum . Doctrinas vero et mandata hominum doc
Abbreviated transcription (Latin):
accipere. qđ dõ oblatõ uidebant . & eligerent
magis iopẽ uitã ducere. quã dõ consecrata con¬
tingere: Spocritebene ꝓphetauit de uobis isaias
dicens : Popłs bic labis mehonorat: & rłꝗ¬

Expanded text:
accipere quod oblatum videbant, et eligerent accipere quod oblatum videbant, et eligerent magis inopem vitam ducere, quam Deo consecratum contingere. Hypocritae, bene prophetavit de vobis Isaias, dicens: Populus hic labiis me honorat, cor
Abbreviated transcription (Latin):
it fili parentes suos honorarent : & resuitat̃
necesstcrias ministrarent: hanc ꝓuidentissi¬
mã legẽ dĩ seribe ipharisei sub uertentes & im¬
pi&atẽ ꝓ pietate inducentes: docebant pessimos
filios ut quȩ inus us parentũ deputanda erat.¬
p̃ponentes : Ita faciebat. Sut liberorũ oblatio
sub occasione tẽpli inlucra ceder&e sacerdotũ:
Ipsi&iã parentes eaque sciebant a filiis dõ conse¬
erata ne sacrilegiũ cõmitterent : tangere no¬
lebant. ac ꝑhoc egestate & fame affi tiebant᷑
Cũigitur pat̃ in digens & imbecillis afilio aliꝗd
ex poscere : pespondebat ei doctus a magistris
iniquitatis: Opat̃. noli contristari : sed pacienter
neressitatis huius penurias ꝑferre stude. qi mimꝰ
accerte spiritalit̃: Potest & bunc sub int̾rogatione
habere sensũ : O pat̃. mumꝰ qđ exme ẽ tibi ꝓderit :
acsidicere : Exigis ut donũ qđ oblaturus erã dõ
intuos usus consumã & hoctib ꝓderit : docebant
hoc scribe ꝙ pharisei : ut parentes timerent

Expanded text:
ut filii parentes honorarent, et eis vitae necessaria ministrarent. Hanc providentiam legis Dei scribae et Pharisaei subvertentes, et impietatem pro pietate inducentes, docebant pessimos filios, ut quae in usus pauperum et parentrent: et ita fiebat ut liberorum oblatio sub occasione templi in lucra cederet sacerdotum. Ipsi etiam parentes, ea quae sciebant a filiis Deo consecrata, ne sacrilegium committerent, tangere nolebant, ac per hoc egestate et fame afficiebantur. Cum igitur pater indigens et imbecillis a filio aliquid exposceret, respondebat ei doctus a magistris iniquitatis: O pater, noli contristari, sed patienter necessitatis hujus penurias perferre stude, quia muncorporaliter, at certe spiritualiter. Potest et hunc sub interrogatione habere sensum: O pater, munus quod ex me est, tibi proderit? Ac si diceret: Exigis ut donum quod oblaturus eram Deo, in tuos usus consumam, et hoc tibi proderit. Dicebant hoc scribae et Pharisaei, ut parentes miseri timerent
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝓphetia opiime eoꝵ morib. conuenirae :
Ait ergo ꝓpheta ex ꝑsona dñi : Popłs bic la¬
bus me honorat : Ludei labis dm̃ bonorabant.
cũ legẽ ab eodatã scrutarentur. psalmos
rebantur cordib: idola colentes . De quib¬
eã seriptũ ẽ. qđ reuersist̃ cor dib suis inae¬
gyptũ: Honora bant labiis dm̃. quando ad
xp̃m sub dola fraude dicebant: Magister.
scimꝰ q uerax es: & uiã dĩ inueritate doces irł:
Sedcor eoꝵ longeabeo erat . qr idcircolo¬

Expanded text:
moribus conveniret. Ait ergo ex persona Domini: Populus hic labiis me honorat. Judaei Deum labiis honorabant, cum legem ab eo datam scrutarentur, psalmos rebantur cordibus idola colentes, de quibus scriptum erat quod reversi sunt cordibus in Aegyptum. Honorabant labiis Deum, quando ad Christum subdola fraude dicebant: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces . Sed cor eorum longe erat ab
Abbreviated transcription (Latin):
uia dĩ filius ꝓsalute om̃iũ
mmundũ uenerat. ideo
loca singulacitis gressib ꝑ¬
Qurrebat ut om̃ib ꝓdesse:
uniuersis succurrere. postremo cunctorũ in
gerasenor: ut illis quoq: obtatũ leuam̃ suauisi¬
tatione conferr&: Ibi quoq.pharisei lustitie m¬

Expanded text:
uia Dei Filius pro salute omnium in mundum venerat, ideo loca singula citis gressibus percurrebat, ut omnibus prodesset, universis succurreret, postremo cunctorum in Gerazenorum, ut illis quoque optatum levamen sua visitatione ferret: ibique Pharisaei justiti
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ in flãmat: Sue iunioꝵ tẽpore uiderit
nos crebro ad fenestrã respicere & insolis
radio curiosius horã de notare gule ui¬
tio conicit animũ sauciatũ: Si gemarũ
uel auri. uel quarũ lib& rerũ pulchritu¬
dinẽ nos ardent̃ intuericonspeaxerit :
intelligit in corde latere malũ ouariue.
& id cir̃ coꝑ uocat ad futura: At tenden¬
dũ uero qđ hec que aꝑst̃. opera saluator
cogitationes appellat qr primũ concupis
centia conceptacor de. cogitationũ fomi¬
tib enutritur & sic demũ ad operationẽ
ꝑducitur: Et ideo dñs þec opera cogitatio¬
nes uocat: quarũ indicia hostis callidus.
ꝑquasdã habitudies morũ in uestigans
humanũ genus decipere festinat & ad
agenda que diuinꝰ sermo ꝓhib& instigat:
ut hominẽ ad imaginẽ dĩ conditũ pollaat :
Vnde & saluator enumeratis cogitationi¬
bimalis: sub iuncxit: Hec st̃ queto in qui¬
nant hominẽ: Non lotis autẽ manibus

Expanded text:
nus inflammat. Si jejuniorum tempore viderit nus inflammat. Si jejuniorum tempore viderit nos ad fenestram crebro respicere, et in solis radio curiosius horam denotare, gulae vitio convincit animum sauciatum. Si gemmarum, vel auri, vel quarumlibet rerum pulchritudinem nos ardenter intueri conspexerit, intelligit in corde latere malum avaritiae, et idcirco provocat ad furta. Attendendum vero quod haec quae aperta sunt opera, Salvator cogitcentia corde concepta cogitationum fontibus nutritur, et sic demum ad operationem perducitur. Et ideo Dominus haec opera cogitationes vocat: quorum indicia hostis callidus per quasdam habitudines morum investigans, humanum genus decipere festinat, et ad agenda quae divinus sermo prohibet, instigat, ut hominem ad imaginem Dei conditum polluat. Unde et Dominus, enumeratis cogitationibus malis, subjunxit: Haec sunt quae coinquinant hominem: non lotis autem manibus
Abbreviated transcription (Latin):
nistrat effectũ: Simul &ĩabac sententia ar¬
guunt᷑ quidicunt cogitationes adiabolo
immicti : e ñ ex ꝓpria uoluntate nascr : Di¬
abolus enĩ adiutor& incentor potest eẽ
malarũ cogitationũ: auctor uero ẽẽ ñ po¬
test: Sed neq: recipiendũ ẽ. diabolũ secreta
cordis posse rimari. Ile eñĩ in insidis sẽ ꝑ¬
positus ꝗd animo uersemꝰ exbabitua gesti¬
u: ipsius corporis estimat. cõtam̃ poenit᷑us
cogitationes cordis ne queat intueri: qđ¬
solisibi dĩreseruauit: Cui dictũ est : Iusolus
nosti corda filioꝵ hominũ: Cũergoipsas
cogitationes uidere ñ possit. signis quib¬
da & motib illas dep̃hendit : Verbi gr̃a:
respicere. intelligit cor amoris iaculo
uulneratũ. sicq prauis suggestionibus.
stimulat adfornicandũ: Smnos contrap¬
ximũ rancort̃ uocis. ueł erucem aspectũ
leuare conspexerit antelligit cor in ui¬
dia tabescere. sicq ꝑ irã ad homicidii faci¬

Expanded text:
nistrat affectum. Simul etiam hac scientia arnistrat affectum. Simul etiam hac scientia arguuntur qui dicunt cogitationes a diabolo immitti, et non ex propria voluntate nasci. Diabolus enim adjutor et incensor esse potest malarum cogitationum, auctor vero esse non potest. Sed nequaquam recipiendum est diabolum secreta cordis posse rimari. Ille enim semper in insidiis positus, quid animo versemus, ex habitu et gestibus ipsius corporis aestimat, cum tamen penitus cogitationes cordis nequeat intueri, quod sibi soli reservavit cui dictum est: Tu solus nosti corda filiorum hominum . Cum ergo ipsas cogitationes videre non possit, signis quibusdam et motibus illas deprehendit. Verbi gratia: inspicere, intelligit cor amoris jaculo vulneratum, et pravis suggestionibus stimulat ad fornicandum. Si nos contra proximum rancorem vocis, vel trucem aspectum levare conspexerit, intelligit cor invidia tabescere, sicque per iram ad homicidii faci
Abbreviated transcription (Latin):
bendunt quasi phiscicȩ disputationis ignarũ
quiput&̃ om̃s cibos inuentrẽ ire insecessũ
drrigi  Dicunt eni susceptas escas & attritu
dentiũ colliq factas ꝑartus uenas medullas
neruosq diffundi: Vfide ꝙ uidemꝰ multos
qui uitio stomacbi ꝑpetẽ paciant᷑ uomitũ post
prandia statĩ euomere qđ ingesstrunt &
tañ corpulentos eẽ qr ad pͥmũ esce at tactũ
liquidior cib & potus ꝑmenbra funditur :
sed hitalescũ uolunt rep̃hendere imperitiã
aienã: ostendunt suã : Quãus enĩ tenuissimꝰ
humor &ꝙ liquens aesca sit : tam̃ & ipsacũ artub:
& uenis suscepta & de cocta fuerit. ꝑ occultos
meatus quos poros dicunt ad inferiora pur¬
gando delabitur & sic insecessũ uadit . Que
aut̃ ꝓcedt̃ deore : decorde eac eunt & eaco¬
inquinant hominẽ. De corde enĩ extunt
cogitationes male. cogitationes malas de
in quodã meditullio consistens. cogitationes
disponit. & m̃bris corporis uitale sub mi¬

Expanded text:
i physicae disputationis ignarum, qui ait omnes cibos in ventrem ire, et in secessum digeri. Dicunt enim susceptas escas, et ex attritu dentium collique fractas, per artus, venas, medullas, nervosque diffundi. Unde et videmus multos qui vitio stomachi perpetem patiuntur vomitum, post prandia statim evomere quod ingesserunt, et tamen corpulentos esse: quia ad primum escae attactum liquidior cibus et potus per membra funditur. Sed hi tales cum volunt reprehendere imperitiam alienam, ostendunt suam. Quamvis enim tenuissimus humor et liquens esca sit, tamen et ipsa cum artubus et venis suscepta fuerit et decocta, per occultos meatus, quos poros dicunt, ad inferiora purganda dilabitur, et sic in secessum vadit. Quae autem procedunt de ore, de corde exeunt, et ea coinquinant hoominus cogitationes malas de in quodam meditullio consistens, cogitationes disponit, et membris corporis vitalem submi
Abbreviated transcription (Latin):
fit inimunda & idcirco ascis uiris iuste
respuitur : Tunc accedentes discipuli
dixerunt ei:scis qr audito hoc uerbo
phariseiscandalit atisunt sc andaliza¬
bant᷑ quiddebant unosermore dñi
om̃s suꝑstitiones obseruationũ suarũ
elisas quitantũ modo in cibis sum̃ dis. uł
ab hominandis. at q. in lauacrisq uariis
baptis matib suã religionẽ arbitrabant᷑¬

Expanded text:
fit immunda. Et idcirco a sanctis viris juste fit immunda. Et idcirco a sanctis viris juste respuitur. Tunc audientes discipuli, dixerunt ei: Scis quia audito hoc verbo, Pharisaei scandalizati sunt? Scandalizabantur, quia videbant uno sermone Domini omnes superstitiones observationum suarum elisas, qui tantummodo in cibis sumendis vel abominandis, atque lavacris et variis baptismatibus suam religionem constare arb
Abbreviated transcription (Latin):
scãrũ scripturarũ ẽ ꝓpriũ : Si quidẽ iudei
qͥse popłm & partẽ dĩ eẽ iactant cõmunes
cibos uocabant. quib in cõmune om̃s homi¬
nes utunt᷑ p̃t̃ ipsos iudeos. sicut lepores.
ostreae suilla caro. & istius moh animan¬
tia qͥb iudeis p̃ceptũ ẽ abstinere sõnimne
ergo illud uocabant : qđ eeteris homi¬
nib: adutendũ pate. ꝗ nẽ desorte dĩ.
atq id eo immundũ : Inde & bot uerbũ
qđ ẽ cõmunicare : ꝓpolluere &̧ cointͥ¬
comquinat hominẽ : ac sidicerte: Nihil
qđ extra hominẽ ẽ. ꝙ in hominẽ ingre¬
dit᷑ ipsũ potest hommẽ coinquinare :
sed que debomine ꝓcedunt. illabominẽ
polluunt: Obiciat sane aliquis: Si ꝗđ in¬
trat mnos non coinqumat hominẽ quare
ñ uescim ido lotitis: apłs enĩ dicit: Non
pocestis calicẽ dm̃bibere a calicẽ de
momoꝵ: Sed sciendũ. qx ipsicibi ꝙ om̃is
creatura dĩ ꝑ se ipsũ mundaẽ in uoca¬
tione tam̃ demonũ dũ idolis offertur

Expanded text:
iquidem Judaei, qui se populum et partem Dei esse jactant, communes cibos vocabant, quibus in communi omnes homines utuntur, praeter ipsos Judaeos, sicut et lepores, ostreae, suilla caro, et hujusmodi animantia, a quibus praeceptum est abstinere. Commune ergo illud vocabant, quod caeteris hominibus ad utendum patet et non est de sorte Dei, atque ideo immundum. Inde et hoc verbum quod est communicare, pro polluere et coinqut hominem. Ac si diceret: Nihil quod extra hominem est, et in hominem ingreditur, ipsum potest coinquinare; sed quae de homine procedunt, illa hominem polluunt. Objiciat sane aliquis, quod intrat in os, non coinquinat hominem, quare non vescimur idolothytis? Apostolus enim dicit: Non potes Sed sciendum quia ipsi cibi et omnis creatura Dei per seipsam munda est, invocatione autem daemonum dum idolis offertur,
Abbreviated transcription (Latin):
puli tui trans grediuntur p̃cepta senioꝵ : non
enĩlauant manꝰ suas. cũ pane̾ manducant: Qũ
uera ẽ confessio dm̃i. qua superius dm̃patrẽ
laudans dixcerat: ab scondistihec asapientib
& prudentib & reuelasti ea par uulis : Ecce
geraseni qͥ minꝰ docti erant ad dñm ueniunt.
infirmossuos secũ deferunt. remedia sulutis
sibi suisq tactu saltẽ fibriȩ dñireqͥrunt. atq
ideo cupite salutis remedia: plena id finde ꝓ¬
merente consequuntur: At uero scribe& pha¬
ris ei qͥpopłi doctores eẽ debuerant: ñ ad au¬
diendũ uerbũ. ñ ad aliquã anime uł corporis
capiendã medelã. sed ad mouendas questio¬
nũ pugnas conueniunt. eosq de ñ lotis manib
uitu perare laborant. in quib nil in mundicie
sordidantis fepperire ualebant : Re enĩ uen
seipsos magis culpare deduerant: quilotas
aquamanꝰ habentes. conscientiã liuore pal¬
lutã gestabant Quare in qͥunt discipulitui.
trans grediuntur p̃cepta senioꝵ  Stupende

Expanded text:
 Non enim lavant manus suas cum panem manducant. Quam vera est confessio Domini, qua superius Deum Patrem laudans, dixerat: Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Ecce Gerazeni, qui minus docti erant, ad Dominum veniunt, infirmos suos secum deferunt, remedia salutis sibi suisque tactu saltem fimbriae Domini requirunt. Atque ideo cupitae salutis remedia plena, id fide promerente consequuntur. At vero scribae et Pharisaei, qui populi doctores esse debuerant, non ad audiendum verbum, non ad aliquam animae vel corporis capiendam medelam, sed ad movendas quaestionum pugnas conveniunt: eosque de non lotis manibus vituperare laborant, in quibus nil immunditiae sordidantis reperire valebant. Revera enim seipsos magis culpare debuerant, qui, lotas aqua manus habentes, conscientiam livore pollutam gestabant. Quare, inquiunt, discipuli tui transgrediuntur praecepta seniorum? Stupenda
Abbreviated transcription (Latin):
clã modo consuetudinariũ erat iudȩis erebro
manꝰ abluere : & aliquando totũ corpꝰ max¬
me si contigissȩ eos cũ quolib& gentiliũ loqͥ
Sediã uideamꝰ qua sententia ueritatis. reum¬
cant᷑ filii falsitatis: Ait illis : Quare& uostrans¬
gredimini p̃ceptũ dĩ ꝓpt̃ traditionẽ urãm
Acsidicer&e: Cũ uos p̃cepta dĩ ꝓpt̾ traditionẽ
hominũ negligitis quare discipulos meosrti¬
henditis. qđ seniox traditiones par uipen¬
dant. ut diuina iussa custodiant. naeus
dicit: H lonora patrẽ tuũ & matrẽe rłꝗtlonor
nsolũ insalutando & conqͥni scendo sed etia
melemosina & rerũ necessariarũ collatione:

Expanded text:
dammodo consuetudinarium erat Judaeis crebro manus lavare, et aliquando totum corpus, maxime si contigisset eos cum quolibet gentilium loqui. Sed jam videamus qua sententia Veritatis revincuntur filii falsitatis. Ait illis: Quare et vos transgredimini praeceptum Dei propter traditionem vestram? Ac si diceret: Cum vos praecepta Dei propter traditionem hominum negligitis, quare discipulos meos reprehenditis, quod seniorum traditiones parvipendant, et divina jussa custodiant? Nam Deus dixit: Honora patrem tuum et matrem. Et qui non solum in salutando et conquiniscendo, sed etiam in eleemosyna et rerum necessariarum collatione.
Abbreviated transcription (Latin):
actenꝰ penes nos quasi noua habetur.
Quib pitritis omĩbus. imꝓuisȩ asstͣ socu
quos supra retult acinomanica urbe
ꝓsectos. quȩrentes & ipsi ñ aquȩsita diube¬
ne dictione frustrati. Tuncq pͥmũ sibi¬
m& mutuo pate fecere sui itineris ausx
qr scilic& & ipsi reuelatione diuina com¬
moniti. ad corpꝰ beatȩ scolaticȩ ierant
deferendũ. Mloxq cũ festinatione re¬
tro gradũ it̃ arripientes festinato simul
regredi cĩ rebant : portantes quas in¬
uenerant dono diuino p̃tiosissimas mar¬
ũq horas finiũ surũ attingentibus:
uax allata diuinitꝰ ꝑ alta silentia noctis
ꝓhibuit eos moras innectere in eundo:
talia complere uisus est. Curte piger som¬
nus teporib. pressis negat stratib relic¬
tis custodiã tuȩ habere ꝓuminiȩꝰ et quire
dimissis publiois ut ilitatib ꝓpͥis implica¬
ris: nãq ut qđ dico uilã sit. noueris temag¬
norũ uiroꝵ. patro cinus carẽre . BENE DICłi

Expanded text:
actenus penes nos quasi nova habetur. actenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas marjamque oras finium suarum attingentibus, vox alta divinitus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo. talia compellare visus est: Cur te piger somnus temporibus pressis negat stratibus relictis custodiam tuae habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis implicaris? namque ut dico quod palam sit noveris, te magnorum virorum patrociniis carere Benedicti