comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ diffusũ ÷ disponunt᷑. ñ solum
uoluntaria ordinatione. sp̃aliũ pa-¬
trum. s ex ip̃o qͦ gentilitatis usu ꝯue¬
uienti rõne assumpta. In ilł si quide
ciuitatib uͥ olim gentiles flamines
suos ꝯstituere ꝯsueu̾ant: ibi nc̃ ep̃i
sunt ordinati. Hbi uͦ archi flamineᷤᷤ
dispositi fuerant. archiepi successer̃.
legelibrum clem̃tis: ullic uiuenies
quomͦ beatꝰ petrꝰ ꝑdiu̾sa orb̾ tr̃arũ
loca. pͥncipes eccłarum dispom insti¬
tuit. uͭnͭ. gͦ spũalium officioꝵ gͣdꝰ

Expanded text:
corpus diffusum est disponuntur: non solum voluntaria ordinatione spiritualium Patrum, sed ex ipso quoque gentilitatis usu convenienti ratione assumpta. In illis siquidem civitatibus ubi olim gentiles flamines suos constituere consueverant; ibi nunc episcopi sunt ordinati. Ubi vero archiflamines dispositi fuerant, archiepiscopi successerunt. Lege librum Clementis, illic invenies quomodo beatus Petrus per diversa orbis terrarum loca principes ecclesiarum disponi institu
Abbreviated transcription (Latin):
Nter septẽ gradus hos. spãialis of¬
ficii pͥmus÷ cors qui ostiarii dñr
qui inuet̾i testamento olim ianitores
uocabant᷑. ad officium ostiarii ꝑtineis
claues ȩccłȩ. ut claudat:⁊ aperiat horiᷤ
cõpetũtib templũ di ⁊ omĩa q̃ st̃ intꝰ
ext᷑q custodiat. fideles recipiat. Ex com¬
municatos ⁊ infideles excipiat. Hosti¬
ariꝰ cũ ordinat᷑. pꝰ quã archidiacono in¬
structꝰ fuerit qualit̾ in domo di ꝯu̾sa
ri debeat. ad suggestionẽ arthidiaconi
tradit ei ep̃s claues ȩccłȩ de altario di¬
cens ei. Sic age quasi redditus do rõnẽ¬

Expanded text:
Inter hos septem gradus spiritualis officii primus est eorum qui ostiarii dicuntur, qui in Veteri Testamento olim janitores vocabantur. Ad officium ostiarii pertinent claves ecclesiae, ut claudat et aperiat horis competentibus templum Dei, et omnia quae sunt intus extraque custodiat, fideles recipiat, excommunicatos et infideles ejiciat. Ostiarius cum ordinatur postquam ab archidiacono instructus fuerit, qualiter in domo Dei debeat conversari, ad suggestionem archidiaconi tradit ei episcopus claves Ecclesiae de altario dicens ei: Sic age quasi redditurus Deo r
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Nam bonum ꝙ. appetebat᷑
malum non fuit. ⁊ uoluntas. qͣ appe¬
tebatur simiłr in qͣntũ uoluntas fuit.
⁊ in qͣnͣtum ad bonum fuit. malũ ñ
fuit. s ꝙ sine mensura appetebatur:
ħ solum malũ fuit. P igo uoluntati
hominis nec ħ malum ẽ ꝗuoluntaᷤᷤ
ẽ. qr aliquid ẽ. ⁊ om̃e ꝙ aliqͥd ẽ bonũ¬

Expanded text:
malum. Nam bonum quod appetebatur malum non fuit, et voluntas qua appetebatur similiter in quantum voluntas fuit; et in quantum ad bonum fuit malum non fuit, sed quod sine mensura appetebatur hoc solum malum fuit. Ergo voluntati hominis nec hoc malum est quod voluntas est, quia aliquid est, et om
Abbreviated transcription (Latin):
ne comedemꝰ.⁊ ne tã g̾emꝰ illud. ne for¬
te moriam᷑. dix̃ aũ serpens ad mulierẽ.
Ne quaꝙͣ. morte moriemini. C onsicła¬
te int̾menta ꝑditionis. Primũ dixerat
ds. In quac̃q die comeđis ex eo: mor¬
te morieris. d eiñ mulier dix̃. Ne for¬
te moriam᷑. Nouissime serpeis dicit.
Nequaꝗͣ morte moriemim. ds̃ affirma¬
uit. Mulier dubitauit. Biabolꝰ negauit.
N equaqͣm aut̃ diabolꝰ coram muliere
mulierẽ dubitantẽ inuenisset. Quȩ gͦ
dubitauit. Ab affirmante recessit. ⁊ negã¬

Expanded text:
ne comederemus et ne tangeremus illud, ne forte moriamur. Dixit autem serpens ad mulierem: Nequaquam morte moriemini . Considerate incrementa perditionis. Primum dixerat Deus: In quocunque die comederis ex eo, morte morieris . Deinde mulier dixit: Ne forte moriamur . Novissime serpens dixit: Nequaquam morte moriemini . Deus affirmavit; mulier dubitavit; diabolus negavit. Nequaquam autem diabolus coram muliere mulierem dubitantem invenisset. Quae ergo dubitavit ab affirmante recessit, et negan
Abbreviated transcription (Latin):
tuens. ñ audet exire in u̾ba ꝑsuasionis.
donec animũ temptande int̾rogati¬
one p̃sentiat. Cur inqͥt pͣcepit uob̾ d̾s
uͥ ñ comecłetis de om̃i ligno ꝑadysi:
Cui respond̾ mulier: de lignoꝵ fructu

Expanded text:
tuens, non audet exire in verba persuasionis, donec animum tentandae interrogatione praesentiat. Cur, inquit, praecepit Deus vobis ut non comederetis de omni ligno paradisi? Cui respondit mulier: De fructu
Abbreviated transcription (Latin):
des. qm̃ ipã natura nͣdum foret ad in
dientiam dandam. ñ erat tͣnsformata.¬
sꝰquã aũ ãuita trena ad cele¬
stem ⁊
spintalem statum tnsfor¬
matꝰ fuisset. ampliꝰ gen̾are ñde¬
buerat. sic̃ mͦ ꝑ inobedientiã mortalita¬
qr rõ eadem utriq non apparet. St̃
tñ qui credunt ueracit̃ asserendum.
ꝗd pͥmus homo sinon peccasset: nulloᷤᷤ
nͥ bonos filios genuisset. ⁊ nemo om̃iũ
qui ex carne eiꝰ nasceretur. dampnaretur.
Tam̃ illud m̾ito qͣritur. si sola pͥmi hõis
obedientia ꝓbata omnib pot̾is ex eo naᷤ¬
cituris ad m̾itum suffic̾e debuisset. aut si
singłi qͥq posteũ temꝑib suis. qͦ madmno¬
dum ip̃e pͥmꝰ ẜatus ẽ. siue tiꝰdem siue al¬
tiꝰ cuiꝰ libet mandati obseruantia ẜandi
fuissent. Est pot̾ fortassis ñ absurde c̾¬
di. ꝙ. idem mandatum ꝙ pͥmo parenti
datum ẽ: pꝰt̾ĩ qͦ illiꝰ obseruare debui¬
runt. uͥ singłi ꝓpͥa obedientia Parentur.

Expanded text:
m ipsa natura nondum foret ad incperactam obedientiam dandum non erat transformata.stquam autem a vita aeterna ad coelestem et spiritualem statum transformatus fuisset, amplius generare non debuerat; sicut modo per inobedientiam mortalitaquia eadem ratio utrinque non apparet. Sunt tamen qui credunt veraciter asserendum quod primus homo si non peccasset nullos nisi bonos filios genuisset, et nemo omnium qui ex ejus carne nasceretur damnaretur. Tamen illud merito quaeritur utrum sola primi hominis obedientia probata, omnibus posteris ex eo nascisinguli quique post eum temporibus suis quemadmodum ipse primus probatus est sive ejusdem sive alterius cujuslibet mandati observantia probandi fuissent. Et potest fortassis non absurde credi quod idem mandatum quod primo parenti datum est, posteri quoque illi observare debuerunt, ut singuli propria obedientia probarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
corruptionẽ mutata c̾nitur: ita ⁊̃ tc̃ ꝑ o
bedientiam obserua: tam nͥusq ad tempꝰ
p̃diffinitum a dẽo seruata fuisset. ad in¬
corruptionẽ mutaretur. Semel enĩ tͣns¬
g̾di plena in obedientia fuit .s. ñ simiłr
ꝑfecta obedientia fuisset: si in ip̃a obedi¬
entia hõ usq infinẽ ñꝑstitisset. ꝓpt̃ca
entia uno tp̃r ꝯsummata. natam ad corru¬
ptionẽ mutauit. ita ⁊̃ obedientia nat᷑am
ad cͥorruptionẽ ñ mutasset. donec tp̃r suo
aũt int̾im gen̾antur. a natura nondũ adhuc
ad u̾am incorruptionẽ tnsformata semi
nascentib dare ꝙ. ingenerantibꝰ nond̾̃
adhuc possidebat. qͤmadmod̾ ⁊ hi qͥñc
inpecc̃o gen̾antur. non aliud nascendo
itahunt qͣ uitium. ꝙ a natura a qd semi¬
nantur accipiunt. Sic itaq pͥmꝰ homo
tꝑ̃r obedientiȩ suȩ casto ꝯiugio ad ꝓpa¬
gationẽ postitatis. institutiom diuinȩ

Expanded text:
corruptionem mutata cernitur, ita etiam tunc per corruptionem mutata cernitur, ita etiam tunc per obedientiam observatam nisi usque ad tempus praediffinitum a Deo conservata fuisset ad incorruptionem mutaretur. Semel enim transgredi plena inobedientia fuit; sed non similiter perfecta obedientia fuisset, si in ipsa obedientia, homo usque in finem non perstitisset. Propterea e consummata naturam ad corruptionem mutavit, ita obedientia naturam ad incorruptionem non mutasset, donec tempore suo autem interim generarentur, a natura nondum adhuc ad veram incorruptionem transformata seminnascentibus dare quod in generantibus nondum adhuc possidebat, quemadmodum et ii qui nunc in peccato generantur, non aliud nascendo trahunt quam vitium quod a natura a qua seminantur accipiunt. Sic itaque primus homo tempore obedientiae suae casto conjugio ad propagationem posteritatis institutioni divinae
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ mascłm ⁊ feminam añ peccm
ado institutũ eisq uͥc̃sce̾nt ⁊ multipli¬
carentur dono bñdictionis ꝯcessũ atq
in iunctum legimꝰ. ꝯmyxtionẽ carnis
inꝓlis gen̾atione sine turpitudine ⁊
ꝯcupiscentia futurã nullatenꝰ dubitatre
debemus. Qui gͦ sine pecc̃o gen̾aͥnt᷑.
Queadmod hi qui mͦ gen̾ant᷑ cũ ꝯcuipiᷤ¬
centia. quasi ex ipo radicis suȩ uicio corrap¬
tionem ttahentes. nascuntur cum culpa¬
Siparterne iusticiȩ heredes eẽnt
llud etiam in quisitione dignum uide¬
tur. si pat̾ne obedientiȩ m̾tum. ꝑ incor¬
ruptam originem ad posteros omnes
tnsire debuerat. quẽadmodum nc̃ ino¬
betlientiȩ illiꝰ culpa. ꝑ eandem originẽ
uiciantã in uniu̾sos se effundñdo dilatat.
¶dͥ uerum ẽ. ita tc̃ nascentib foros ex m̾i¬
to pafentum originał uisticia. sic̃ nunc
inuenitur in eisdẽ ex solo pat̾ne tnsgͤssio¬
nis reatu originał culpa. Iccirto tñ temere
admodũ nunc nat᷑a ꝑ inobedientiã ad

Expanded text:
inter masculum et feminam ante peccatum a Deo institutum, eisque ut crescerent et multiplicarentur dono benedictionis concessum atque injunctum legimus: commistionem carnis in generatione prolis, sine turpitudine et concupiscentia futuram nullatenus dubitare debemus. Qui ergo sine peccato generantur, quemadmodum ii qui modo generantur cum concupiscentia, quasi ex ipso radicis suae vitio corruptionem trahentes, nascuntur cum culpaustitiae haeredes essent. Illud etiam dignum inquisitione videtur an paternae obedientiae meritum per incorruptam originem ad posteros omnes transire debuerat, quemadmodum nunc inobedientiae illius culpa, per eamdem originem vitiatam in universos se effundendo dilatat. Quod si verum est ita tunc in nascentibus foret ex merito parentum originalis justitia, sicut nunc invenitur in eisdem ex solo paternae transgressionis reatu originalis culpa. Idcirco tamen dientiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. ⁊ ħ siñ fuisset malũ nullum fuisset:
ħ itaq malum factũ ẽ uoluntati au̾tñtise
i tnͣsgͥdienti m̃suram ꝗ turpis facta ẽ .⁊
pͣua. ⁊ in ordinata. esfluens ⁊ ñ tenens mo¬
dum. ⁊ legem pulcͥtudinis suȩ. Que aũt

Expanded text:
fuisset, malum nullum fuisset. Hoc itaque malum factum est voluntati avertenti se et transgrediendi mensuram, quod turpis facta est prava et inordinata, effluens et non tenens modum et legem pulchritudinis suae. Quae autem
Abbreviated transcription (Latin):
unctionẽ iam ab antiqͦ in uet̾i
cestamento insticutũ legimꝰ. qua t̃c ꝙ
reges solum ⁊ sac̾dotes linebant᷑. qͦꝵ
unctione. singularis ille unctꝰ p̃figaba¬
tur: qui p̃cunctis participib suis un¬
ctꝰ ẽ. ũ cũ illo participarent in nomine:
qui participes illiꝰ cẽ m̾ent᷑ inunctiõe.

Expanded text:
unctionem jam ab antiquo in Veteri Testamento institutam legimus, qua tunc quidem reges solum et sacerdotes liniebantur. Quorum unctione singularis ille unctus praefigurabatur, qui prae cunctis participibus suis unctus est , ut cum illo participerant in nomine, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ.uͣ. miã.uͦi. cordis mundicia. uii.
parmentis int̾̃na. homo gͥin peccatis
lacens: egrotus est. Nitia. uuln̾a. ds̃:
medicus. dona sp̃o scĩantidotallirtu¬
tes. sanitates beatitudines: gaudia. Per
tas uitioꝵ. integͥtas ẽ uirtutũ. Sanꝰ
oꝑatur: oꝑans remun̾at᷑ sic pꝰ uirtutiᷤᷤ.
oꝑa bona sequunt᷑. ⁊ ex uirtutib oꝑa
ipã oriuntur. Sex oꝑa mĩȩ in ȩugło
spãlit̃ ad nõ enum̾ant᷑. in quib ꝑfe¬
esurientem pasce̾. Scd̾m. sicientẽ po
carceratũ ⁊ clausum uenire. In his
enim necessitatib omnns uitȩ humanȩ
molestia ł comp̃hendit᷑  figaͣt᷑. in qͥb

Expanded text:
 cordis munditia, septima pax mentis interna. Homo igitur in peccatis jacens aegrotus est, vitia sunt vulnera, Deus medicus, dona Spiritus sancti antidota, virtutes sanitates, beatitudines gaudia, per itas vitiorum integritas est virtutum. Sanus operatur, operans remuneratur. Sic post virtutes opera bona sequuntur, et ex virtutibus opera ipsa oriuntur. Sex opera misericoaliter a Domino enumerantur , in quibus perfeesurientem pascere, secundum sitientem potare, carceratum et clausum venire. In his enim necessitatibus omnis vitae humanae molestia vel comprehenditur vel figuratur, in q
Abbreviated transcription (Latin):
oriuntur. Hirtꝰ enĩ quasi q̃dam sanitaᷤᷤ
ẽ. ⁊ integͥtas animȩ tationał. cuiꝰ cortup¬
tio uicium uocat᷑. Opꝰ uͦ iusticiȩ ẽ. in mo
cordis ꝯceptione surgens:⁊⁊ foras usq
ad actionis corꝑał ꝯplectionẽ ꝓcedens.
Nututes in scͥptis plurime num̾ant᷑.
maxime uͦ quȩ in eugłio quasi quedã¬

Expanded text:
dam sanitas est, et integritas animae rationalis, cujus corruptio vitium vocatur. Opus vero justitiae est in motcordis conceptione surgens, et foris usque ad actionis corporalis completionem procedens. Virtutes in Scripturis plurimae numerantur, maxime vero quae in Evangelio quasi qu
Abbreviated transcription (Latin):
eñi suꝑ erunt ista his quib nec ꝓsunt
nec obsunt quã eis decrunt quibꝰ ꝓsit
Diligentius tñ facit ħ quisq ꝓnecessa¬
riis suis ꝙ ꝓ illo fiat similit̾ a sius.
Corꝑi aũ humano qͥcqͥd impenditur
ñ ẽ p̃sidium salutis s humanitatis of¬
ficum. scdm affectũ qͦ nemo unquam
carnẽ suam odio ht̃. Unde oportet uͥ
qui pͥ ꝓ carne ꝓximi curam gerat. cũ ille ud
tecesserit qui gerebat: Be exequiis:.

Expanded text:
sunt nec prosunt, quam eis deerunt quibus prosunt. Diligentius tamen facit hoc quisque pro necessariis suis quod pro illo fiat similiter a suis. Corpori autem humano quidquid impenditur non est praesidium salutis sed humanitatis officium, secundum affectum quo nemo unquam carnem suam odio habet. Unde oportet ut qui potest pro carne proximi curam gerat, cum ille inde recesserit qui gerebat. CAP. VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cum elisios campos poeta ille des¬
cͥb̾et. uͥ putant habitare animas beatoꝵ.
non solum ibi posuit eos qui ppͥis m̾itis
ad illas sedes ꝑuenire potuerunt. s ad¬
memores ꝓmerendo fecerunt. ꝓrsus
no. cum se cuiq scõrum humilis qͥsq
commendat: ⁊ dicit memor esto mei. at¬
q ut id ẽẽ possit : ꝓmerendo efficit. S
quis iste sit modus.⁊ quȩ sint ip̃ã pec¬
cata quȩ ita impediunt ꝑuentionem
ad regnum di. u tm̃ scõrum amicoꝵ m̾itiᷤ
unpetrent indulgentiã.: difficillimum ẽ
uiuenire. ꝑicłosum ẽ diffinire. Ego certe
usq ad ħ tempꝰ cum iñ satag̾em: ad eoꝵ
inlaginem ꝑuenire non potui. Nunc uͦ
dum uenlis iniquitatis ⁊̃ siłleu̾et. ignorat᷑
modꝰ ꝓfccto ⁊ studium in meliora ꝑficiendi. orando & stando uigilantiꝰ¬
siue suis quibq orationib siue int̃cedñ¬

Expanded text:
nam cum Elysios campos poeta ille describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos qui propriis meritis ad illas sedes pervenire potuerunt, sed admemores promerendo fecerunt. Prorsus no cum se cuique sanctorum humilis quisque commendat, et dicit: Memor esto mei atque ut esse possit promerendo efficit. Sed quis iste sit modus et quae sint ista peccata quae ita impediunt perventionem ad regnum Dei, ut tamen sanctorum amicorum meritis impetrent indulgentiam: difficillimum est invenire, periculosissimum definire. Ego certe usque ad hoc tempus cum inde satagerem ad eorum indaginem pervenire non potui. Nunc vero dum venialis iniquitatis etiamsi perseveret ignoratur modus; profecto et studium in meliora siue suis quibusque orationibus siue intercedent
Abbreviated transcription (Latin):
st itaq quidam mosꝰ uitȩ nec
tam malȩ. ut his qui eͥa uiuuĩs.
nicħ ꝓsit ad capes cendum regnũ celoꝵ
largitas elemosinarum. quib ⁊̃ iustoꝵ
sustentat᷑ inopia. ⁊ fiunt amici qui in
tab̾nacła ȩt̃na sustipiant᷑. nec tambo¬
nȩ. ut ad tantam beatitudinẽ adipis
cendam eis ip̃ã sufficiat. nͥ eoꝵ m̾itis
quos amicos fecerunt. miscłiam ꝯse¬
quant᷑. Mirari aũ soleo ⁊̃ apd̾ uirgiliũ
tepꝑiri istam sententiam uͥ ait. facite¬

Expanded text:
st itaque quidam uitae modus nec tam malae, ut his qui eam uiuunt nihil prosit ad capessendum regnum caelorum largitas elemosynarum, quibus etiam iustorum sustentatur inopia et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam boncendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meritis quos amicos fecerunt misericordiam consequantur. Mirari autem soleo etiam apud Virgilium reperiri istam sententiam ubi Domi
Abbreviated transcription (Latin):
si fuerit quis infide t̾nitatis sñ ꝓla¬
onẽ ł stuporẽ iminentis ꝑicłi siuie
alia qͣcumq causa p̃uentꝰ dũ baptira¬
ret locutionis memor ñ fuit: siqͥs
gͦ forte ħ querat. ego de his que occul¬
ta st̃ iudicare nolo. p̃cipue qr nom̃
tͥnitatis hic ñ audiui. U ⁊ si u̾a fideᷤᷤ
stitutũ sit baptismi sacͤm̃tũ:⁊
fuisse putat᷑: succedente baptismo ab¬
lata sit ł mutata. Nam si olim ꝑc̾cun¬
cisionẽ. similit̃ u nc̃ ꝑbaptisiũ pecc̃a
dimittebant᷑. qͥ necẽẽ fuit uͥ ip̃a cͥc̃cisic

Expanded text:
si fuerit quis in fide Trinitatis sine prolasi fuerit quis in fide Trinitatis sine prolaonem vel stuporem imminentis periculi, sive alia quacunque causa praeventus dum baptizaret, locutionis memor non fuit. Si quis ergo forte hoc quaerat, ego de his quae occulta sunt judicare nolo, praecipue quia nomen Trinitatis hic non audivi. Ubi etsi vera fides stitutum est baptismi sacramentum,fuisse putatur, succedente baptismo ablata sit, vel mutata. Nam si olim per circumcisionem similiter, ut nunc per baptismum peccata dimittebantur, quid necesse fuit ut ipsa circumcis
Abbreviated transcription (Latin):
a nararet quẽ unxit łs sp̃ũ scõ. Eẜ
puletur auctoritas: in spũ qͦ nos
recte baptizari posse. scͥptura indicat.
dicente dnõ. Nos aũ baptizabi mim¬
corꝑe in unum spm̃ baptizati sumus.
Nnum corpꝰ: qi unum mystĩum. Unũ
baptisma. ꝗ mors una ꝓmundo. U¬
nitas gͦ oꝑationis: unitas p̃dicatiõis
que ñ pot̾ seꝑari. huc usq u̾ba bea¬
ti ambrosii qualit̃ de recta p̃dicandi
forma sentiend̾ sit: manifeste expla¬
nant. Nides gͦ qualit̃ in fide tͥnitatiᷤ
solo. patre ł filio. ł spũ scõ nuncu¬
pato plenum sit baptismatis sacra¬
mentũ. ⁊ quẽ admodũ sine fide tͥ¬
nitatis ⁊̃ tͥb simul nominatis imꝑ
tͥmento salutis sermo uariat᷑. Neruntũ
eccłastica ꝯsuetudo hanc potissimũ in
baptiz ando formã ten̾e elegit. ꝙͣ in ip̃o
sc̃ĩficationis auctore exp̾ma institutiõe
seruandã accep̃. Siquis forte querat.
utrum in articło necessitatis suffic̾e poᷤ¬
sit ad plenum baptismatis sacͣm̃tum.

Expanded text:
a Nazareth, quem unxit Deus Spiritu sancto. Et puletur auctoritas, in Spiritu quoque recte nos baptizari posse Scriptura indicat, dicente Domino: Vos autem baptizabimincorpore in unum Spiritum baptizati sumus . Unum opus, quia unum mysterium; unum baptisma, quia mors una pro mundo. Unitas ergo operationis, unitas praedicationis quae non potest separari. Hucusque verba beati Ambrosii qualiter de recta baptizandi forma sentiendum sit manifeste explanant. Vides ergo qualiter in fide Trinitatis solo Patre vel Filio vel Spiritu sancto nuncupato plenum sit baptismatis sacramentum, et quemadmodum sine fide Trinitatis etiam tribus simul nominatis impetrimento salutis sermo variatur. Verumtamen ecclesiastica consuetudo hanc potissimum in baptizando formam tenere elegit, quam ab ipso sanctificationis auctore ex prima institutione servandam accepit. Si quis forte quaerat utrum in articulo necessitatis sufficere possit ad plenum baptismi sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pat̃ fac̃.ꝑ filiũ facit. Si eẽntia una
ẽ. si nat᷑a una ẽ. si fortitudo unaẽ. siuo¬
luntas una ẽ. qͦmͦ ñ ẽ oꝑatio una. Diciᷤᷤ
qr ħ facit pat̾. ⁊ ego dico qr ħ ip̃m facit
Unam maiorẽ ⁊ alt̾am minorẽ. Aut forte
similis pondis. quales duas. Unitas ibi
ẽ: nichil multiplices. Una ẽ actio duoꝵ.
immo tͥum actio una. sic̃ ditas una. ⁊ in
una actione tͤs. ñ tres agñtes st̃. s unus
agñs. sic̃ in ditate una tres. ñ tres dii st̃.¬

Expanded text:
 Pater facit, per Filium facit. Si essentia una est, si natura una, si fortitudo una, si voluntas una, quomodo non est operatio una? Dicis quod hoc facit Pater, et ego dico quod hoc ipsum facit unam majorem, et unam minorem. Aut forte similis ponderis aequales duas. Unitas ibi est, nihil multiplices. Una est actio duorum, imo trium actio una, sicut deitas una, et in una actione tres non tres agentes sunt, sed unum agens, sicut in deitate una, tres, non tres dii s
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ edificares domũ : dico qr idefaces q.
nec tñ u̾e adhuc unũ: qr tu param unã ⁊
⁊ tu manib ⁊ lac̾tis tuis. ego meis. Beniq
tu uirib tuis: ego meis. Et ia ñ u̾e unũ.
s in alio ⁊ ꝑ alia. Nunqͥd sic dico c̃ dico

Expanded text:
es quod nec tamen vere adhuc unum, quia tu partem unam et ; tu manibus et lacertis tuis, ego meis; denique tu viribus tuis, ego meis, et jam non vere unum, sed in alio et per alia. Nunquid sic dico, cum dico
Abbreviated transcription (Latin):
indiuinitate humunitatẽ assumpsit.
qͦmͦ in eadẽ diuinitate pat̃ idẽ cum ip̃o
ñ fec̃ qui cum ipõ ide fuit: An forte c̃ dr̃
filiꝰ carnẽ assumpsit. ex ui occulte relatio¬
nis qua intellig̃r qr sͥ uniuit. ide de pa¬
intelligẽtur :. Si enĩ dic̾e̾t᷑ pat̾ carñe as¬
ud qͥppe eẽt sipatͥ caro unita dic̾etur.

Expanded text:
initate humanitatem assumpsit, quomodo in eadem divinitate Pater idem cum ipso non fecit, qui cum ipso idem fuit? An forte cum dicitur: Filius carnem assumpsit, ex vi occultae relationis qua intelligitur, quia sibi univit; idem de Paintelligeretur? Si enim diceretur Pater carnem asud quippe esset, si Patri caro unita diceretur
Abbreviated transcription (Latin):
sit aut aliud aut alit̃ in oꝑatione illiꝰ.
O stñde mͥ aliquid ꝙ fac̃ pat̾. si tã que¬
rendum ÷ qͥd facit qͥ totũ fac̃. Pone tñ
exempli causa unũ aliquid ex om̃ib
ip̃m. Cum enĩ dico idẽ facio ꝙ tu facis.
qr forte domũ edifico sic̃ tu edificas do¬
mũ. ⁊ cũ alia sit domꝰ tua quã tu edificas.
alia domus mea quã ego edifico. tñ idẽ
me face̾ dico q. tu facis. qm̃ iq. facio ego

Expanded text:
atione illius. Ostende mihi aliquid quod facit Pater, si tamen quaerendum est quid facit qui totum facit. Pone tamen exempli causa unum aliquid ex omnibusipsum. Cum enim dico: Idem facio quod tu facis, quia forte domum aedifico, sicut tu aedificas domum, et cum alia sit domus tua quam tu aedificas, quam illa domus mea quam ego aedifico, tamen idem me facere dico quod tu facis, quoniam id quo
Abbreviated transcription (Latin):
si filiꝰ sͥ carnẽ uniuit. eancłe carnẽ ip̃i fi¬
lio uniuisse ⁊ patrẽ. qr dum una utͥusq
oꝑatio ostñdit᷑. nec filiꝰ sine patre. nec p̃r
sine filio oꝑatꝰ demonstrat᷑. Si aũ pat̃s
carneminduisset. ⁊ filiꝰ sͥ: ñ ħ idem eẽt.
s aliud. qm̃ in eo ipõ ñ eade demonstrare¬
tur oꝑatio.ꝗ. ñ ad eundẽ utͥmq facta
na. ꝓptea unio una. qi ꝙ. unitum est.
uni unitum ẽ. ꝓptea oꝑatio una. qr ꝙ
factum :. inuno factum c̃. Tresoꝑabaqͣ¬

Expanded text:
ivit, eamdem carnem ipsi Filio univisse et Patrem, quia dum una utriusque operatio ostenditur, nec Filius sine Patre, nec Pater sine Filio operatus demonstratur. Si autem Pater sibi carnem induisset, et Filius sibi, non hoc idem esset, sed aliud, quoniam in eo ipso non eadem demonstraretur operatio, quod non ad eumdem utrumque facta na. Propterea unio una, quia quod unitum est, uni unitum est; propterea operatio una, quia quod factum est in uno factum est. Tres opera
Abbreviated transcription (Latin):
possit. ⁊ nemo: qͥ argum̃tetur & dicat.
Si pat̃ filio uxorem accep̃. gͦ uxorem ac¬
cepit pat̾.: ⁊ contendat uxoratũ eẽ patr̃e.
qi filio accep̃uxorem. Irͣgͦ in carnatꝰ di
catur ẽẽ pr̃. qr filio suo carnẽ uniuit. sic̃ ip̃e
uit eam.:⁊ oꝑati st̃ duo unũ. ⁊ fuit inuno.
oꝑatio duoꝵ una. Ppt̾ea ait: quec̃q facit

Expanded text:
possit, et nemo est qui argumentetur ut dicat: si Pater Filio uxorem accepit, ergo uxorem accepit Pater, et contendat uxoratum esse Patrem, quia Filio accepit uxorem. Quare ergo incarnatus esse dicatur Pater, quia Filio suo carnem univit, sicut ipsevit eam, et operati sunt duo unum; et fuit in uno operatio ducrum una. Propterea ait: Quaecunque facit
Abbreviated transcription (Latin):
unum ẽẽ. ⁊ immutabiłr unũ eẽ. ⁊ u¬
trũq ẽẽ meliꝰ ẽ. Ds̃ aut̃ summũbonũ
liꝰ ẽ. & suad & rõ optimo dare ꝙ meliꝰ
ẽ bonum. ⁊ iccuco fatctur dm̃ suũ. et
actorem suũ. ⁊ pͥncipiũ suũ unũ ẽẽ:

Expanded text:
et immutabiliter unum esse; et utrumque esse melius est. Deus autem summum bonum lius est. Et suadet ratio optimo dare, quod melius est bonum. Et idcirco fatetur Deum suum et auctorem suum, et principium suum unum esse;
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uidet extra se. q ortum ⁊ occasũ
ħ̃ntia cuncta sñ auctore nec originẽ ħere
possent: nec reꝑationẽ. Quȩ in toto aliqñ
le ẽ : aliqñ ñ fuisse necesse ẽ. qr qd̾ stare
non potuit cum p̃sens fuit: indicat se
aliqñ ñ fuisse pͥꝰ ꝙͣ fuit. Sic respondñt q̃
foris sunt. his q̃ intꝰ uidñtur. ad u̾itate
ꝯꝓbandam: ⁊ auctorẽ suũ nat᷑a clamat.

Expanded text:
videt extra se; quia ortum et occasum habentia cuncta, sine auctore nec originem habere possent nec reparationem. Quae in toto aliquando le est, aliquando non fuisse necesse est; quia quod stare non potuit cum praesens fuit, indicat se aliquando non fuisse priusquam fuit. Sic respondent qui foris sunt iis quae intus videntur ad veritatem comprobandam et auctorem suum natura clamat
Abbreviated transcription (Latin):
cor. ⁊ affectum uarians. cũ ceꝑit agnos¬
ce errorẽ suum : qrħ digna do ñ st̃. nec
ꝓat rõ u̾ita sentiamꝰ de illo qui sapũs
tatis fuerint in ꝯsid̾atione adducta. siue

Expanded text:
ffectum varians cum coeperit agnoscere errorem suum. Quia haec digna Deo non sunt, nec probat ratio ut ita sentiamus de illo qui sapienstatis fuerint in consideratione adducta; sive
Abbreviated transcription (Latin):
lectione diu̾soꝵ ne turbam fac̾et. nec ꝯ¬
positione partium ne massã formaret.
nec similitudine multoꝵ ne pluralitaᷤᷤ
suꝑfuua. ł singłaritas imꝑfecta apparer&.
Omĩs .Nt. unitas insimilitudine sola ꝯsi¬
stens plurimoꝵ: aut imꝑfectionẽ ostñd̾
in parte. siminꝰ hñt singła aut suꝑfluã
geminationẽ in toto. si ꝑfecta ft̃ uniu̾sa.
Q ñ ẽ in his omnibꝰ unitas u̾a. s emulãt᷑

Expanded text:
lectione diversorum ne turbam faceret; nec compositione partium, ne massam formaret; nec similitudine multorum, ne pluralitas superflua vel singularitas imperfecta appareret. Omnis enim unitas in similitudine sola consistens plurimorum, aut imperfectionem ostendit in parte si minus habent singula, aut superfluam geminationem in toto, si perfecta sunt universa. Et non est in his omnibus unit
Abbreviated transcription (Latin):
ł reuelatione diuina adpita. sẜ pͥmũ
usqͦ ip̃ã humana rõ ex insito sͥ lumi¬
ne u̾itatis ꝯualuerit : dignũ ẽ ꝯsid̾a¬
tiõe. ne sił totum hominidet᷑. negare
conuincam᷑ gram. aut si collat᷑ totum:
ignorantiam excusare. Itaq utramq mo¬
dum humanȩ inuestigationis ordine ꝓ¬

Expanded text:
vel revelatione divina adjuta. Et primum usquequo ipsa humana ratio ex insito sibi lumine veritatis convaluerit, dignum est consideratione; ne si vel totum homini detur negare convincamur gratiam, aut si tollatur totum ignorantiam excusare. Itaque utrumque modum human
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓbat rõnem hanc. ⁊ ꝯmendat qͥ a
ita ẽ. Et demonstrat sũma pulchiitudo
oꝑis ꝑfectam ẽẽ sapĩam ꝯditoris. ⁊ oppoñ
se ꝑseu̾antia decoris ip̃iꝰ: ⁊ qr ñ minuitur
ꝙ institutũ ẽ pͥmum bonũ. ⁊ dicit qm̃ e¬
t̃na ẽ sap ĩa eiꝰ. ⁊ minui omnino ñ pͭ nec

Expanded text:
a rationem hanc, et commendat quoniam ita est. Et demonstrat summa pulchritudo operis perfectam esse sapientiam conditoris. Et apponit se perseverantia decoris ipsius. Et quod non minuitur quod institutum est primum bonum. Et dicit quod aeterna est sapientia ejus et minui omni
Abbreviated transcription (Latin):
inquẽ ħere possent cotuersatioĩe q̃ ab il¬
lo ensterent omĩa. Alioquin. dissipati¬
onem c̃ẽ unu̾isitatis. sine capite. i pͥncipio.
⁊ modatore. Et clamauit illinat᷑a foris.
auctorem unũ. ⁊ ꝯcordia una. ꝯsiliũ unũ.
iuna amministratio: ꝓidñtiã unã. &ẜ
manifestatꝰ ÷ ds unꝰ. c̾ator unus. mocłiator

Expanded text:
uem habere possent conversionem quae ab illo existerent omnia. Alioqui dissipationem esse universitatis sine capite et principio et moderatore. Et clamavit illi natura foris, auctorem unum; et concordia una consilium unum, et una administratio providentiam unam. Et manifestatus est Deus unus, creator
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝑꝑ ꝯmodum suum appetit. Qui aũ
appetit ꝙ ꝯmodum ẽ. ⁊ eo mͦ appenit
qua ꝯmodum ẽ. ordinatum tñ non ẽ.¬
lut non in eo malum ꝯstat ꝙ appetit
ꝙͣ. ꝯmodum ẽ. s in eo ꝙ ordinatũ ñ ẽ.
Sicut enim datum ẽ. illi ꝙ ꝯmodum

Expanded text:
 commodum suum appetit. Qui autem appetit quod commodum est, et eo modo appetit quo commodum est, ordinatum tamen non est; non in eo malum constat quod appetit quod commodum est, sed in eo quod ordinatum non est. Sicut enim datum illi est quod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙ. ordinatum ẽ. non. si appetitus ẽ
ad commnod̾ in affectu. qr ħ naturȩ ẽ
insitum refrenandꝰ tñ ẽ ab affectu ꝑꝑ
debitum rõnis: cui ao in ordinata ire
non est concessum. In ħ enun pulc̾dado
apparet ⁊ dignitas rõnis q. affectum
suum ab mordinatis cohib&. qm̃ ic
circo pła commoda eẽ debuerunt. ã
quib dum rõ p̃sidens affectum qͣntũ
in se erat essiuentem restͥng̾et: qͣnta force
dignitas ⁊ excellentia eiꝰ appareret Qd

Expanded text:
quod ordinatum non est, si appetitus est ad commodum in affectu quia hoc naturae est insitum refrenandus est tamen ab effectu propter debitum rationis cui ad inordinata ire non est concessum. In hoc enim pulchritudo apparet et dignitas rationis quod affectum suum ab inordinatis cohibet. Quoniam idcirco plura commoda esse debuerunt, a quibus dum ratio praesidens affectum quantum in se erat effluentem restringeret, quanta foret dignitas et excellentia illius appareret.
Abbreviated transcription (Latin):
morte a aͦ homine recessisse. et
mortem hominis alud ꝙͣ seꝑationẽ
diuinitatis ã carne non fuisse. Inue¬
niunt cnĩ q̃ dam u̾ba in quib ita dic¬
tum eẽ uidr: ⁊ intienientes hꝰmͦi lite̾r¬
atꝰ ambrosius tale aliqͥo uid̾r dic̾e in
ex positione psalmi illiꝰ. quẽ ip̃e dñs
in passione de se eẽ scͥptum ostendit: di¬
cens. ds̃ ds m̃s uͥ qͥd deliquisti mẽ. Su¬

Expanded text:
Christo homine recessisse, et mortem hominis aliud quam separationem divinitatis a carne non fuisse. Inveniunt enim quaedam verba in quibus ita dictum esse videtur, et invenientes hujusmodi litter Ambrosius tale aliquid videtur dicere in expositione psalmi illius quem ipse Dominus in passione sua de se scriptum esse ostendit dicens: Deus, Deus meus, ut quid dereliquisti me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficitur mͦis. aut t̾mino naturałr colla¬
tȩ potestatis. aut miracło temꝑałr illate
impossibilitatis. aut obstacło ex tͥnsecꝰ ad¬
hibitȩ difficultatis. aut iuditio intͥnsecus
oꝑantis dispõnis. Term mnꝰ naturałr col
ta uirtute diuine p̃sentiȩ sine ext̾iori ĩ¬
pedimento ꝯpͥmitur. Obstacłm extͥnsecꝰ
adhibite difficultatis ẽ qñ nutu diumno
ꝑ alias potestates exiͥnsecꝰ oluantes. alia¬
rum uoluntates ne ad ꝓffectum uenire
possint. impe diuntur. Iudicium intͥnsẽ
oꝑantis dispõnis est: qñ ip̃a uis diuina
q̃ ab intꝰ omini c̾aturȩ p̃sid&. illas ⁊̃ uo¬

Expanded text:
ficitur modis. Aut termino naturaliter collatae potestatis, aut miraculo temporaliter illatae impossibilitatis, aut obstaculo extrinsecus adhibitae difficultatis, aut judicio intrinsecus operantis dispositionis. Terminus naturalta virtute divinae praesentiae sine exteriori impedimento comprimitur. Obstaculum extrinsecus adhibitae difficultatis est quando nutu divino per alias potestates extrinsecus obviantes aliarum voluntates ne ad effectum venire possint impediuntur. Judicium intrinsecus operantis dispositionis est quando ipsa vis divina, quae intus omni creaturae p
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑. qr a colbo usq ad talos exten¬
ditur. quȩ in nouo q sac̾dotio ñ de
nicħ suꝑfluũ aut dissolutum inuita
sac̾dotis ẽẽ deb̾e demonstrat. ħ ob sp̃em
candoris nom̃ albe sortit᷑. qͦ mundiciam
significat minstroꝵ di. Sic̃ scͥptũ ẽ.
Byssinum. st̃ iustificationes sc̃or
caro quippe hoĩs mundiciã ꝗͣ ex nat᷑a
ñ ht̃. studiobono adnitente ad quirit
queadmodũ byssus łli nũ cando¬
rem ꝙͣ ex nat᷑a non hũit. ꝑ studiũ ⁊
industriã multis tonsionib ⁊ quasi

Expanded text:
appellatur; quia a collo usque ad talos extenditur, quae in novo quidem sacerdotio non de nihil superfluum aut dissolutum in vita sacerdotis esse debere ostendit. Haec ob speciem candoris nomen Albae sortitur, quo munditiam significat ministrorum Dei. Sicut scriptum est: Byssinum sunt justificationes sanctorum . Caro quippe hominis munditiam quam ex natura non habet, studio bono adnitente acquirit pquemadmodum byssus vel linum candorem quem ex natura non habuit, per studium et industriam multis tunsionib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ peccatum ⁊ ꝑpenam peccati pꝰ peccatũ se¬
quentẽ ẽ lapsus. Tercus statꝰ hominis e¬
rit pꝰ resurrectionẽ amortuis. qñ plene ⁊
ꝑfecte tam a pecc̃o qͣm a pena peccati lib̾a¬
bitur. ⁊ ñ solum in id in quo fuit ꝯditus.
s supͣ id ⁊̃ usq ad illud ad ꝙ ꝯditus fuit
restituetur. In pͥmo statu. diuisit ds ⁊ hõ.
In scdo statu. diuisit diabolꝰ ⁊ hõ. Int̾¬
cio statu łs totum accipit. In pͥmo statu
laus di erat. ⁊ aliqͥd p̃t̃ laudem. nicħ tñ
ꝯtͣ᷑ laudem di. In scło statu nicħ ad lau¬
dẽ. s totum ꝯtͣ laudẽ di. In tc̃io statuto¬

Expanded text:
peccatum sequentem, est lapsus. Tertius status erit hominis post resurrectionem a mortuis, quando plene et perfecte tam a peccato quam a poena peccati liberabitur; et non solum in id in quo fuit conditus, sed supra id etiam usque ad illud ad quod conditus fuit restituetur. In primo statu divisit Deus et homo; in secundo statu divisit diabolus et homo; in tertio statu, Deus totum accipit. In primo statu, laus Dei erat, et aliquid praeter laudem, nihil tamen contra laudem Dei; in secundo statu nihil ad laudem, sed totum
Abbreviated transcription (Latin):
guimus. ⁊ in his quał homo fuerit siue in
corꝑe. siue in anima. qnͣtumq ab eo q. pͥ¬
mum factꝰ ẽ mutatꝰ sit. aut in quo idem
ꝑstitit. necessario det̾minand putamꝰ. pͥmꝰ
status hominis fuit ante peccatũ eo ꝗ fuit

Expanded text:
s, et in his qualis homo fuerit sive in corpore sive in anima quantumque ab eo quod primum factus est mutatus sit, aut in quo idem perstiterit necessario determinandum putamus. Primus status hominis fuit ante peccatum in eo in
Abbreviated transcription (Latin):
alicui querend̃ tudeatur quałr
hõ ante peccatũ iuolentiã aliquam pa¬
ti potuisset. quiꝰ non peccasset. sic̃ uid̾ͭ¬
pati omnino non potuisset. Si gͦ om̃ino
pati non potuit. uiolentia ei noce ñ potuit.¬
Neq opꝰ habuit custodia ne uolentiã
pat̾etur. qui ꝙ cumq sͥ illatum fuisset:
nicħ omnino pat̾etur. Nam si uiolentiam
pati potuit. qͦmͦ ñ mori ñ potuit: Si aũt
mori potuit qͦmͦ immortał fuit: ꝓpt̃ huiꝰ¬

Expanded text:
alicui quaerendum videatur qualiter homo ante peccatum violentiam aliquam pati potuisset, qui si non pecasset sicut videtur omnino pati non potuisset? Si ergo omnino pati non potuit, Neque opus habuit custodia ne violentiam pateretur qui quodcunque illatum sibi fuisset nihil omnino pateretur. Nam si violentiam pati potuit, quomodo etiam mori non potuit? Si autem mori potuit, quomodo immortalis fuit? Propter hu
Abbreviated transcription (Latin):
ris patiens: non ut stuprum fec̾it. stuptũ
patiatur. s ꝙ. perc̃o isto facit legi: ħ eilex
faciat .i. qr legem talia ꝓhibentem de sua
uita abstulit auferat eum ⁊̃ ip̃a lex de
hominum uita quã regit. Idẽ. nolite u¬
dicare ut non iudica mini. In quo enĩ
iudicio iudicau̾itis iudicabimini. Nqͥd
si iniquo iudicio iudicabunt. iniquo iu¬
dicabuntur : Absit. Nulla quippe iniqͥtaᷤᷤ
apud dm̃ ita dictum. in quo iudicio iudi¬
u̾itis. in eo iudicabimini. tanꝗͣ. dic̾etur.:
In qua uoluntate bñfec̾itis. in ipsa lib̾a¬
bunini. łin qua uoluntate male fec̾itis:
in ip̃a puniemini. Ex qualitatib qͥppe
uoluntatum non extemꝑm spaciis siue
recte facta siue peccãne u .mͦ. alioqͥn
maius pecc̃m hab̾etur arborem deicẽ . ꝙͣ
hominem occidẽ. Illud enĩ fit longa mo¬
ra.ictib multis. ħ uno ictu. breuissimo tꝑ̃r.
In hac quippe sententia ad ħ solum eadẽ
mensura. ẽ. ut ꝙ. non p̃ssiit: ei non p̃stet᷑

Expanded text:
ris, patieris,\' non ut, si stuprum fecerit, stuprum patiatur, sed quod peccato isto fecit legi, hoc ei lex faciat, id est quia legem talia prohibentem de sua uita abstulit, auferat eum etiam ipsa lex de hominum uita, quam regit. item si dicare et non judicabimini. In quo enim judicio judicaveritis, judicabimini . Nunquid si iniquo judicio judicabunt, iniquo judicabuntur? Absit! Nulla quippe iniquitas apud Deum, sed ita dictum est: In quo judicio judicaveritis, in eo judicabimini, tanquam si diceretur: In qua voluntate benefeceritis in ipsa liberamini, vel in qua voluntate malefeceritis in ipsa puniemini. Ex qualitatibus quippe voluntatum non ex temporum spatiis sive recte facta sive peccata metientur. Alioquin majus peccatum habetur arborem dejicere, quam hominem occidere. Illud enim fit longa mora, ictibus multis; hoc uno ictu, brevissimo tempore. In hac quippe sententia ad hoc solum eadem mensura est, ut quod praestitit, ei non praestetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ram. De iudiciis em̃ ⁊ ꝯdãpnationibus¬
nat iniuste si ꝯdempnatur ⁊ iudicatur
iuste. in eadem mensura recipit. qͣnuis ñ
ħ ꝗ dedit. Iudicio enim fecit. uidicio ⁊ pa¬
Nec quisquã existit qui ꝯcessent tã cito
nocentium finienda ẽẽ tormenta. ꝙͣ. cito
factum ẽ homicidiũ. ł adult̾i̾um ł sacͥ¬
legium. ł ꝙlibet aliud scelus. ñ temꝑis
longitudine s iniquitatis ⁊ impietatiᷤᷤ
magnitudine me tiendum: Se eodĩ¬

Expanded text:
 de iudiciis et condemnationibusnat iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio paNec quisquam exstitit qui censeret, tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est, vel homicidium, vel adulterium, vel sacrilegium, vel quodlibet aliud scelus, non temporis longitudine, sed impietatis et iniquitatis magnitudine metiendum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
s non deliquit. Iereliquit qr aux¬
liũ ñ contulit᷑: s ñ deliquit: qr p̃sen¬
tiam non abstulit. Subtrarit ꝓte¬
ctionem.s non seꝑauit unionem.
Seꝑauit se foris. uͥ ad defensionẽ ꝯtra
inimicos ñ ad eẽt: s ñ seꝑauit seintꝰ.
u rędet. Nado ꝑ uiam. mecũ ꝑgis.
Parit̃ ambulamꝰ. Securꝰ sum. quasi
amicũ meũ hñs. Henit hostis m̃s.
uirruens. inermẽ ⁊ resist̾e̾ ñ ualẽ¬
tem uuln̾ib afficit. tu me plagari
c̾nens nicħ mou̾is. s pacient᷑ su¬
stines⁊ stas iuxta. quasi ñ curans
uuln̾a mea. Et dico. uqd deliquisti me:
Adhuc stas iusta me. ⁊ cͤausor te recessis¬
se ãme. Iuxta es loco. s longe auxilio.
Iuita fuisti qñ te p̃sentem ex hibuisti
indilectione. longe factus es. qñ in ꝑi¬
cłis constituto. te subtraristi a ꝯpassio¬
ne. Sic gͦ humanitas diuinitate
inpassione delictam se. clamabat. qr
eam inimicoꝵ potestati ad crucifig̃nd̃
concesserat: S ic̃ scͥptum᷑ Non hab̾es

Expanded text:
bi non dereliquit. Dereliquit, quia auxilium non contulit; sed non dereliquit, quia praesentiam non abstulit. Subtraxit protectionem; sed non separavit unionem. Separavit se foris, ut ad defensionem contra inimicos non adesset; sed non separavit se intus, ut recederet. Vado per viam, mecum pergis, pariter ambulamus. Securus sum quasi amicum mecum habens. Venit hostis meus et irruens inermem et resistere non valentem vulneribus afficit. Tu me plagari cernens nihil moveris, sed patienter sustines, et stas juxta quasi non curans vulnera mea, et dico: Utquid dereliquisti me? adhuc stas juxta me, et causor te recessisse a me. Juxta es loco, sed longe auxilio. Juxta fuisti quando te praesentem exhibuisti in dilectione. Longe factus es quando in periculis constituto, te subtraxisti a compassione. Sic ergo humanitas a divinitate in passione derelictam se clamabat, quia eam inimicorum potestati ad crucifigendum concesserat, sicut scriptum est: Non haberes
Abbreviated transcription (Latin):
ueniente. oues qͣs custo dire debuerãt.
fugientes deserũt: cum ip̃e u̾icã illã
ouem:⁊ agnũ illum oiuis uirginif fi¬
lium. quẽ non solum custodiend̃ s ⁊̃
q̃rendo clamat. Qr̃ deliquisti me:
Solus homo fuit. ⁊ d̾s non fuit. ⁊ iã
ds homo non fuit: q iam ab hoĩe
recesserat ds. Nec d̾s homo fuit: qͥad
huc uiuus in cruce pendñs a do de¬
lictꝰ fuit. Iam gͦ non solum in morte.
s ande mortem diuinitas ab hoĩe

Expanded text:
buerant, fugientes deserunt, cum ipse unicam illam ovem, et agnum illum ovis Virginis filium, quem non solum custodiendum, sed conquerendo clamat: « Quare dereliquisti me? » Solus homo fuit, et Deus non fuit, et jam Deus homo non fuit, quia jam ab homine recesserat Deus; nec homo Deus fuit, quia adhuc vivus in cruce pendens, a Deo derelictus est. Jam non solum ergo in morte, sed ante mortem divinitas ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
morte a xͦ homine recessisse. et
mortem hominis aliud ꝗͣ. seꝑationẽ
diuinitatis ã carne non fuisse. Inue¬
niunt enĩ q̃ dam u̾ba inquib ita dic¬
tum eẽ uidr: ⁊ inuenientes hꝰmͦi lite̾e
adħent. non ꝑtingntes ad spm̃. Be¬
atꝰ ambrosius tale aliqͥd uid̾r dic̾e m
ex positione psalmi illꝰ. quẽ ip̃e dñs
in passione de se eẽ scͥptum ostendit: di-

Expanded text:
Christo homine recessisse, et mortem hominis aliud quam separationem divinitatis a carne non fuisse. Inveniunt enim quaedam verba, in quibus ita dictum esse videtur: et invenientes ejusmodi litterae adhaerent, non pertingentes ad spiritum. Beatus Ambrosius tale aliquid videtur dicere in Expositione psalmi illius, quem ipse Dominus in passione de se scriptum esse ostendit: «
Abbreviated transcription (Latin):
hõ q si potuit ds tam dis parem
naturam corꝑis ⁊ animead unã fed̾a¬
tionem atq amiciciam ꝯiung̾e. ne qͣqͣm
ei impossibile futurum rõnał c̾ature hu¬
militatẽ licet longe inferiorem. ad suȩ glȩ
participationẽ sublimare. Rursũ si tm̃
gaudium ẽ ⁊ tanta iocunditas uita ista
mortał. q̃ ꝯstat exp̃sentia sp̃s incorpore¬

Expanded text:
homo quod si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae ad unam foederationem atque amicitiam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum, rationalis creaturae humilitatem licet longe inferiorem ad suae gloriae participationem sublimare. Rursus si tantum gaudium est et tanta jucunditas vita ista morta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta: ñ u massa aut ꝯfusa mat̾ia. aut
rudis moles. aut aceriuis. aut ꝯg̾gatio
cumulata. aut ex his aliquid ꝙ. illã non
ꝯtingit: s ꝑsonałr distincta ⁊ exp̃ssa.
⁊ ꝯsignata num̾o spũał ⁊ intesligibilis
disc̾tionis. ũ multitudo rõnał ⁊ intelligi¬
biles sp̃s subsistñtes. hñtes ingenitam

Expanded text:
perfecta; non ut massa aut confusa materia ut rudis moles, aut acervus, aut congregatio cumulata, aut ex his aliquid quod illam non contingit, sed personaliter distincta et expressa et consignata numero spiritualis et intelligibilis discretionis et multitudo rationalis et intelligibiles spiritus subsistentes, habentes ingenitam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ m̃suram ꝯditionis ꝓfectꝰ sublimioriᷤ.
⁊ illustrationis sr̃ uenture in ipos. libe¬
rum qͦ arbitrium in ipo mox exordio
insitum innatum q parit̃ possidñtes.
quo pot̾ant sine uiolentia ad utrumlibo
ꝓpͥa uoluntate deflecti. in alto̾ adiuti sine
coactione. in altõ delicti sine op̃ssione De

Expanded text:
ditionis profectus sublimioris et illustrationis superventurae in ipsos. Liberum quoque arbitrium mox exordio insitum innatum pariter possidentes quo poterant sine violentia ad utrumlibet propria voluntate deflecti; in altero adjuti sine coactione, in altero derelicti sine oppressione.
Abbreviated transcription (Latin):
tem dedit eiq scip̃m quo mele ⁊ maiꝰ mis
possit ẽẽ : ꝓmisit. Quid enim ẽ aliud qͣm
ero quȩcunq ab hominib honeste desi¬
honor. ⁊ pax.⁊ omnia bona ͦ Sic enĩ ⁊
fastidio amabitur. sine fatigatione lau¬
dabit᷑. ħ munꝰ. ħ affectꝰ. hic actꝰ ꝓ fcõ erit
Cetm̃ quifuturi sunt pm̾itis p̃miorim
cogitare qͣntomag̃ dic̃e: Ud̾ tñ futuri st̃
non ẽ ambigendũ. Atq ita ⁊̃ beata illa
cuitas magnum in se donum uidebit.ꝙ.
nulli suꝑiori nullus inferior inuidebit᷑.
sicutꝰ non inuident archangłis angłi cet̾i.
⁊̾ am nollet ẽẽ uniꝰquisq ꝙ non accepit.
quanius sit paccatissimo uincło ꝯcordiȩ
ei qui accepit obstctꝰ. quam nec in corꝑe
uult ocłs eẽ qͣui ẽ digitus. cũ membrum
litrumq ꝯtineat totiꝰ partis pacata ꝯpa¬
go Sic itaq habebit donum alius alio
minꝰut hoc quoq donum habeat. nec

Expanded text:
tem dedit eique se ipsum, quo melius et maius nihil tem dedit eique se ipsum, quo melius et maius nihil possit esse, promisit. Quid est enim aliud quod ero quaecumque ab hominibus honeste desihonor, pax et omnia bona? Sic enim et r, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc munus, hic affectus, hic actus, profecto erit Caeterum qui futuri sunt pro meritis praemiorum cogitare, quanto magis dicere? quod tamen futuri sint non est ambiguum. atque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sit pacatissimo concordei qui accepit astrictus, quam nec in corpore vult oculus esse, qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius partis pacata compago. Sic itaque habebit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
sum: qr neq mentiemur. neq fallemur.
fortissisq. non erunt uolubiles cogitatiões¬
niỹ ab aliis in alia euntes atq redeunteᷤᷤ.
s: omñe scĩam uno simul ꝯspectu uidebi¬
mus. Tam̃ cumiħ fuerit. si ⁊ ħ fuerit for¬
mata ent creatura quȩ formabił fuit ut
nicł desit eiꝰ formȩ ad quam ꝑuenire de¬
b̾et.S tñ coȩquanda non ent illi simpli¬
citati. uͥ ñ formabile aliquid formatitm uel
reformatum ẽ. s forma neq in formis. neq
formata ip̃a ibi ȩtña ẽ immutabilis. sub̾a¬
uanta erit felicitas do futura.
ubi nullum erit malũ. nullum
latebit bonum. H acabitur di laudibus
qui erit omnia in omĩb. Idem in eodem.
Certe uͥ uolet sp̃cibi erit ꝓtinus corpus.¬
tis nec errore quisquam nec adulatione
laudabitur. Herꝰ honor: qui nulli nega¬
bitur digno. nulli deferetur in digno.
S nec ad eum ambiet ullus. uͥ nullus ꝑ
adu̾si nec a seipõ nec ab alio quisꝙͣ. patiẽ¬
tur. Premium uirtucis erit ip̃e qui turtu¬

Expanded text:
sum, quia neque mentiemur neque fallemur. Fortassis etiam non erunt volubiles nostrae cogitationes ab aliis in alia euntes ac redeuntes, sed omnem scientiam, uno simul conspectu videbimus. Tamen cum et hoc fuerit si et hoc fuerit formata erit creatura, quae formabilis fuit ut nihil jam desit ejus formae, ad quam pervenire deberet; sed tamen coaequanda non erit illi simplicitati, ubi non formabile aliquid formatum vel reformatum est, sed forma neque informis, neque formata ipsa ibi aeterna est immutabilisque subuanta eribi nullum erit malum, nullum latebit bonum? Vacabitur Dei laudibus qui erit omnia in omnibus. Idem in eodem: Certe ubi volet spirittis nec errore quisquam nec adulatione laudabitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indignus, ubiaduersi nec a se ipso nec ab aliquo quisque patietur. Praemium uirtutis erit ipse, qui uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. foris sonat. signum ẽ u̾bi ꝙ intꝰ
latet. cui magis u̾bi competit nom̃. Nã
foris appareret: assumptum est. Idem̾ in
c̃ẽ quasi uolubile credatur in do.ꝙ nc̃
accipiat nunc recipiat formã. ut u̾bum
sit eam ue possit amitt̾e. atq in formiter

Expanded text:
 foris sonat, signum est verbi quod intus lucet, cui magis verbi competit nomen. Namforis appareret, assumptum est. Idem in esse quasi volubile credatur in Deo; quod nunc accipiat nunc recipiat formam ut verbum sit; eamve non possit amittere atque informiter
Abbreviated transcription (Latin):
nimã tuam ñ diligis nͥin eo solo ꝗ bonũ
illiꝰ ꝙ. ds ẽ diligis. Iccͥco pͥmũ dilige ãiã
tuam.diligendo bonum animȩ tuȩ.
do illi bonũ ꝙͣ diligis tͥ. Hoc ẽ .N. illu̾di¬
lig̾e. bonũ illi dilig̾e. Nam bonũ illiꝰ
diligẽ posses: ñ si illi ñ dilige̾s. Posses. it.
tͥ dilig̾e. aut alt̾ cuilibet:⁊ ñ illi. splta
illum non diliges qnuis bonũ illiꝰ dili¬
ges qr illi ñ dilig̾es. Posses dilig̾e equũ
illi. ⁊ am̃ uerũ bonũ non pota̾s tͥ dilige.
xit gͦ scͥptura dilectionẽ istamaf ilã
suũ diligat. intendens utiq ũ in eo ip̃o
seip̃m diligat. qr dilig̾e seip̃m ñ aluid ẽ
ꝗͣ bonum suũ dilig̾e. ⁊ bonũ siũi dilig

Expanded text:
animam tuam non diligis nisi in eo solo quod bonum animam tuam non diligis nisi in eo solo quod bonum illius quod Deus est diligis. Idcirco primum dilige animam tuam, diligendo bonum animae tuae. do illi bonum quod diligis tibi. Hoc est enim illum diligere, bonum illi diligere. Nam bonum illius diligere posses etiamsi illi non diligeres. Posses enim tibi diligere aut alteri cuilibet et non illi; et ita illum non diligeres, quamvis bonum diligeres, quia illi non diligeres. Posses diligere equum illi. Tamen verum bonum xit ergo Scriptura dilectionem istam secunduDeum diligat, intendens utique ut in eo ipso seipsum diligat, quia diligere seipsum non aliud est quam bonum suum diligere, et bonum suum d