comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tun ꝑfecti ẽ et ꝑtimi imꝑfectus
imparte qͥdm amabisis est rõne
ꝑfecc̃onis et ĩ ꝑte odibisis rõne
sue imꝑfeccõnis ¶Dum sic̃ inclłt¬
tus considerat cognostit ꝑ quem
mͦ ẜmocinatur pot̃ suũ sermõne
reduc̾e ad ar̃ce p̾dican di ut arti¬
ficialiter ⁊ facllꝯ stat facere
smõns sic̃ nos feciꝰ uña artem
permontiandi in quo sũt centũ
et ocro ẜmones constitutĩ suĩc
faci artifiçiasiter De oracione
R̾acio est for¬
ma cur qua orãs sancci¬
fice loquit᷑ deo Qui bñe uult
orare disponat se in bouo ẜm
honoretur cũ uͥtutibꝰ nõ alue
cũ uiciis Orator siue ꝯteplator
oret siue ꝯtemplet deũ ad simi¬
litudine euacuacĩõis t̾ciẽ figure
sĩc ip̃a or̃o ẽ sigͥficata ĩ ip̃a figͣa

Expanded text:
 et partim imperfectus, in parte quidem amabilis est ratione perfectionis, et in parte odibilis ratione suae imperfectionis. Dum sic intellectus considerat, cognoscit, per quem modum sermocinator potest sermonem suum reducere ad artem praedicandi, ut artificialiter | et facilius sciat facere sermones, sicut nos fecimus unam Artem sermocinandi, in qua sunt centum et octo sermones, constituti siue facti artificialiter. 99. De oratione Oratio est forma, cum qua orans sanctifice loquitur Deo. Qui bene uult | orare, disponat se in bono sechonoretur cum uirtutibus, non autem cum uitiis. Orator siue contemplator oret siue contempletur Deum ad similitudinem euacuationis tertiae figurae; sicut ipsa oratio est significata in ipsa f
Abbreviated transcription (Latin):
istere in gaudio et timore mẽdia¬
tibꝰ iustitia ꝓrudñtia ⁊ ppe ⁊ tał
hitus ⁊moti ẜ et amoris ausien¬
tium est dald reclibiħis et ama¬
bilis sic ẽ uald iulłigibiłist pre¬
dicator sic deb et agerc in psica¬
do siẽ fatit intłłitus in inueriiendo
ea de quibꝰ stia ẽ inrellemis eĩ fa¬
exͣ xmagionem sic p᷑dicator d des¬
cruderr ad sensum dando ei exꝑien¬
eber ascendere ad ymagionem
dando ei expientias pna gmia bĩłs
ao huc̃ deinceps ad intlligendu¬
do eĩ exꝑiencias de muellici bhta¬
te et sic de uoluntate ⁊ mẽmoria

Expanded text:
istere in gaudio et timore, mediantibus iustitia, prudentia et spe. Et talis habitus timoris et amoris audientium est ualde recolibilis et amabilis, sicut ualde est intelligibilis. Praedicator sic debet agere in praedicando, sicut facit intellectus in inueniendo ea, de quibus scientia est. Intellectus enim faimaginationem. Sic praedicator debet descendere ad sensum, dando ei expedebet ascendere ad imaginationem, dando ei experientias imaginabiles. Adhuc deinceps ad intellectudo ei experientias de intelligibilibus. Et sic de uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͥr in crindo inilłam agit exͣ
uũ ac̃cũ nase qui ẽ intłligere
nam unũ qdq magis gaudens
et contrnm est qño suo ꝓpͥo attu
uti pͥ. Et sic̃ de intellectu dictũ
est ita de ualuntate et mẽoria
dici pͭ. suo mͦ. ¶qn Geomat̾a diat¬

Expanded text:
eo quia in credendo intellectus agit extra suum actum naturalem, qui est intelligere; nam unumquodque magis gaudens et contentum est, quando suo proprio actu uti potest. Et sicut de intellectu dictum est, ita de uoluntate et memoria dici potest suo modo. In geometria di
Abbreviated transcription (Latin):
ut intllttus p̾dicatoris ⁊ audienũ
hundet ĩ magna nũ et tabis p̃sicꝯ¬
no uild u̾tilis ⁊ facisis ẽ sic̃ est uas¬
de arnficiata et ĩ magno ob̃o edisi¬
cata ¶Pdicator sit artificiat suũ in¬
tessecui ad docendu sic̃ debet arti¬
ficiare uoluntate sũa ad diligendu
utilitatem audpentiu ut ẜmo tã

Expanded text:
is et audientium abundet in magna materia. Et talis praedicatio ualde utilis et facilis est; sicut est ualde artificiata, et in magno subiecto aedificata. Praedicator sicut artificiat suum intelligere ad docendum, sic debet artificiare suam uoluntatem ad diligendum utilitatem audientiu
Abbreviated transcription (Latin):
dom̃in es eẽntia et sb̾a in qͣ tua
bonitas magͥtudo hñt corresati¬
uos bonos et infinitos distinc
dator ⁊ ẜuitor ut tu hẽas ppłm
bonu et magnũ ĩ morib̾ꝰ dife¬
siue contemplatge postꝙͣ euacu¬
auerit cam̾̃am b. c. deinde eua
ta difusiue atq ab om̃i ꝯtrariẽtat
remota et es dete ip̃a pͥmitiua et
et̾natiua sinc asiqua  bieccione
sit de tua benignitate et et̾nitate
ꝙ defendas ppãm tuũ apenis sem¬
pitui ¶ Contemplator siũi orator
postĩ euatuauit tota t̾ciam figũra
ab imo die maliũ sucresiue deinde
transeat ad mustiplicationẽ quarte
figure contemplando siũ orando ꝑ
no magno et et̾rio In te et dete sin
aliqͦ aliquo tibi p̾iacente ⁊ igit᷑ ses̃

Expanded text:
Domine, es essentia et substantia, in qua tua bonitas et magnitudo habent correlatiuos bonos et infinitos, ad inuidator et seruitor, ut tu habeas populum bonum et magnum | in moribus diffe| siue contemplator postquam euacuauerit cameram B C, deinde euacta diffusiue atque ab omni contrarietate remota, et es de te ipsa primitiua et aeternatiua sine aliqua subiectione, sit de tua benignitate et aeternitate, quod defendas populum tuum a poenis sempiternis. Contemplator siue orator postquam euacuauerit totam tertiam figuram ab uno die in alium successiue, deinde transeat ad multiplicationem quartae figurae, contemplando siue orando peno, magno et aeterno, in te et de te sine aliquo alio tibi praeiacente, igitur habes
Abbreviated transcription (Latin):
illis sit hĩtuatus et ifsuminauus
cũ quibꝰ hĩtuet et illumꝑnet pates¬
lectum audieñtu ¶Predicator
debet ẽõ theologus Ut stat loqͥ
habebit ¶ Predicator in sermone
debet diffrture membra siũ ꝑt̃s su
thematis siue ẜmonis nã ꝓdiffmi¬
cionis ppłs cognostit diffinitũ ad¬
huc debet consid̾are mͦ ꝑ qũs ẽ dis¬

Expanded text:
illis sit habituatus et illuminatus ; cum quibus habituet et illuminet | intellectum audientium. Praedicator debet esse theologus, ut sciat loqui habebit. Praedicator in sermone debet definire membra siue partes sui thematis siue sermonis. Nam per definitionem populus | cognoscet definitum. Adhuc: Debet considerare modum, per quem est dis
Abbreviated transcription (Latin):
fessiõ et satisfacio ad huc ꝑ ip̃ar
contmẽtia acerde suspiria egrodiũ¬
tur et ab otcłis lacrnne et ab ore.
orõnes multe et hoc ꝑ re .i sigͥfica¬
tum est ¶Constia cum iustitra di¬
uina facit. minas. et cũ ymagniãna
et ẽt̾riitate mulciplicat ilsas cũ bo¬

Expanded text:
fessio et satisfactio. Adhuc: Per ipsam conscientiam a corde suspiria egrediuntur, et ab oculis lacrimae, et ab ore orationes multae. Et hoc per regulam I significatum est. Conscientia cum iustitia diuina facit minas, et cum magnitudine et aeternitate multiplicat illas; cum bo
Abbreviated transcription (Latin):
gis de uno colore ꝙͣ dealio sigͥficat
tum ilsiꝯ sigmfic̾at ⁊ sic de corustãco¬
mb et conitruo suo modo põt gicĩ¬
E fiblonꝯ aque maris mõtu dentor
circłarem sigͥficat uento hñit tałe
asituatone fic̃ ltmax siũ cestudo he
qͥquidm uentus ẽ assituatus carcłaru
ut aqua maris ascendat fic facit pl¬
uis subułis fr̃ t̾ra. Ad Ruc flibonꝯ¬

Expanded text:
gis de uno colore, quam de alio, significat tum illius significat; et sic de coruscationibus et tonitruo suo modo potest dici. Fiblonus aquae maris motum uentorum circularem significat, uento habente talem assituationem, sicut limax siue testudo habet. Qui quidem uentus est assituatus circulariter, ut aqua maris ascendat, sicut facit pluuis subtilis super terram. Adhuc fiblon
Abbreviated transcription (Latin):
mihiaria mĩꝯ quarta Et sic̃ seqͣ
q m distat ab .o. ꝑ medietãte dẽce
ars ad cognosrendũ distançias exis
pradc̃a siẽ põt cognosterc distãcia
alioꝵ montiũ mustiplitando mili¬
aria ꝑ tͥanglos quadrang̃los qui
sic̃ ar̃ismeticꝰ musciplicat mimu
nuim̃ando t᷑. tria i quat᷑ quatuor
sic nauta põt facere simili modo¬
¶ Declaratũ est gͦ ꝓ quẽ modu
possũt cognosterẽ naute ĩ qͦ lo¬
co maris est nauis arbitͣnͣdo dis¬
tancias penes tramuntãna et
oriente m̾idiẽ atq occ̃idñte exa¬
locħ labeig maestre greg . r. loc
maris ĩ quo ꝯsistit nauis Et
ista doccrina est faciłis urcius
et uasd̾ uriłis et gen̾asis ⁊ ꝑticł¬

Expanded text:
Et sic sequitur, quod M distat ab O per medietatem decem ars ad cognoscendum distantias, existpra dicta, sic potest cognoscere distantias aliorum montium, multiplicando miliaria per triangulos et quadrangulos. Quoniam sicut arithmeticus multiplicat numerum, numerando per tria et quater quattuor, sic nauta potest facere simili modo. Declaratum est ergo, per quem modum possunt cognoscere nautae, in quo loco maris est nauis, arbitrando distantias penes transmontanam et orientem, meridiem atque occidentem, exaloch, lebeig, maestre, grech respectu loci maris, in quo consistit nauis. Et ista doctrina est facilis, breuis et ualde utilis et generalis, et particu
Abbreviated transcription (Latin):
nisiaria et ꝙ uocetur .n. ult̾ũ supo¬
no ꝙ sit asuls mons penes midi¬
eni distans aportu ꝑ occo misia¬
ria et ꝙ uocetur o modo q̃r qua¬
tium distat s. ab. in ⁊ abi .n. Et
qttu distat o. ab els ⁊ ab .in.

Expanded text:
iliaria, et quod uocetur N. Vlterius suppono, quod sit alius mons penes meridiem, distans a portu per octo miliaria, et quod uocetur O. Modo quaeritur: Quantum distat L ab M et ab N? Et quantum distat O ab L et ab M?
Abbreviated transcription (Latin):
uonitatis et et̾nitatis ⁊ sic d̾ alis et
extrahantur sosucõnes ab illis so¬
as in quiba solucõnes sũt sigͥficat
Et hoc sic ¶Dicitur in primo ꝑ¬
agrapho in caͦ bonitatis ꝙ boni¬
tas ꝑ st est rõ bono ꝙ agat bon

Expanded text:
bonitatis et aeternitatis; et sic de aliis. Et extrahantur solutiones ab illis locis, in quibus solutiones sunt significatae. Et hoc sic: Dicitur in primo paragrapho in capitulo bonitatis, quod bonitas per se est ratio bono, quod agat bonum
Abbreviated transcription (Latin):
r. Demꝰ sic̃ de portu usq ad o. sũt
otro misiaria ⁊ abl usq ad n tͥa
cũ dimidio ut supͣ ꝓbatu ẽ et sic
multiplicãt undeã cũ dimidio
qua ppt̾ apparet ꝙ .l. distat ab o
ꝑ sex miliaria np̃io quarta et sic

Expanded text:
demus sic: De portu usque ad O sunt octo miliaria, et ab L usque ad N tria cum dimidio, ut supra probatum est. Et sic multiplicant undecim cum dimidio. Quapropter apparet, quod L distat ab O per sex miliaria | minus quarta; et sic
Abbreviated transcription (Latin):
acõms ꝙͣ fatit q̃n uadit apͦ ex¬
loh Rõ hiuꝯ est qr exaloch cõsis¬
tit ĩ mdio orientis et meridiei Et
si llaiuis uadit ꝑ leberg ẜ tñ uult
re p̃ens oriẽnte cãtur deuiacio ĩ
tripto Et si uadit ꝑ occidiire cã¬
tur in quadruplo. ¶Ostendimꝰ mͦ
ꝑ quĩ Naute posst arditrari deui¬
Rciõne lon adque incendũt ire Et
modo quẽ dodiq e ars ad cognosten¬
dum deuianionem osteñdudo ꝑritop̃i
genaha siñ quꝯ nauis nõ ꝑb̃t ee ia
et tͥangulo ⁊ quadrangumꝰ. Er di

Expanded text:
am facit, quando uadit apud exaloch. Ratio huius est, quia exaloch consistit in medio orientis et meridiei. Et si nauis uadit per lebeig, sed tamen uult ire penes orientem, causatur deuiatio in triplo. Et si uadit per occidentem, causatur in quadruplo. Ostendimus modum, per quem nautae possunt arbitrari deuiationem loci, ad quem intendunt ire. Et modus, quem dedimus, est ars ad cognoscendum deuiationem, ostendendo principia generalia, sine quibus nauis non potest esse in e
Abbreviated transcription (Latin):
randum hoc feci hic istam figar
diuisamꝰ in quat uor terangulos
ut in ea pr et ẽ constituta ex ang̃lis
rectis accutis et obtussis Suppoo
ꝙ in illo loco in qͦ sunt .iiii. angłi
Actuti sit tremutanea et portus
uauis et ꝙ ib̃i sit nauis Rolens

Expanded text:
randum hoc feci hic istam figuram, diuisam in quattuor triangulos, ut in ea patet. Et est constituta ex angulis rectis, acutis et obtusis. | Suppono, quod in illo loco, in quo sunt quattuor anguli, sit tresmontana et portus nauis, et quod ibi
Abbreviated transcription (Latin):
bus ꝑ illu modũ ꝑ quẽ trattat de
ip̃is in nono sło. nã in m̾cat᷑a hũo
formatꝰ põit comuitate ⁊ societãte
in bonis. diformatus ãt pͥuãconer
comunitatis et societatis ¶Iusta
alia de in̾catura posset dici ẜ su¬
ficuitit ea q̃ dc̃a sunt cã breui¬
tatis. De nauigatione.
cum qua naute stiunt ir ẽ
per mare. Nauigatio qͥ¬
tria ⁊ arismetica motu temporcᷤ
et loco mediantibo quo adsuos

Expanded text:
odum, per quem tractatur de ipsis in nono subiecto. Nam in mercatura habitus formatus ponit communitatem et societatem in bonis, difformatus autem priuationem communitatis et societatis. Multa alia de mercatura possent dici. Sed sufficiant ea, quae dicta sunt, causa breuitatis. 96. | De nauigatione cum qua nautae sciunt ire per mare. Nauigatio qutria et arithmetica, motu, tempore et loco, mediantibus quo ad suos
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnes quas faliẽꝯ dabimo doctͥ¬
nam ad faciendũ qͦnos abstra¬
Ntabula sunt Octirag̃i¬
ta quatuor cosuꝑne̾ et qr eui¬
tamus plixitatem ido nosumus
fatere qustiones de om̃ibꝰ cołupuiꝰ¬

Expanded text:
nes, quas faciemus, dabimus doctrinam ad faciendum quaestiones, abstrahIn Tabula sunt octuaginta quattuor columnae. Et quia euitamus | prolixitatem, ideo nolumus facere quaestiones de omnibus colu
Abbreviated transcription (Latin):
gbo ut cũ ea aruficiało se deffendor
asuis mimitis nã ars ẽ hĩtus im¬
pugrabilis miles quidm hñs illu
ht unctõria ccͣ illũ qͥ arte nestit uti
¶fortitudo ẽ uirtꝯ fornfic̾ans cor
hom̃ns ⁊ maxime̾ qñ de ip̃a sut hr̃e
notĩtia ⁊ ido quato maçis ip̃am sn¬
uerit tanto magis causat audãçiã

Expanded text:
subiecto, ut cum ea artificialiter se defendat a suis inimicis; nam Ars est habitus impugnabilis. Miles quidem, habens illum, habet uictoriam contra illum, qui Arte nescit uti. Fortitudo est uirtus, fortificans cor hominis; et maxime, quando de ipsa scit habere notitiam. Et ideo, quanto magis ipsam sciuerit, | tanto magis causat audaciam. V
Abbreviated transcription (Latin):
Alicia ẽ hĩtus cũ quo miles
iuuat pͥncipe ut possit ten¬
re iustic̃ia cyiles ẽ imuentus est
ut ꝑ pm iusticia possit sustenta¬
ri et idõ miłs se deb̾t hituare d iusti¬
tia ꝑ illum tuͦs ꝑ qũe iusncia est

Expanded text:
litia est habitus, cum quo miles iuuat principem, ut possit tenere iustitiam. Miles enim inuentus est, ut per ipsum iustitia possit sustentari. Et ideo miles se debet habituare de iustitia per illum modum, per quem iustitia est
Abbreviated transcription (Latin):
et arte ꝑqua naude nãt cognõster
ĩ quo lõgo maris ẽ Nauis et hot in¬
tendum exemplificare oñdndo quan¬
tu distat dnꝯ nons abaltero/. Suppo¬
no ꝙ sit unus mõs pens orientem
longe aportu ĩ qͦ existit nauis ꝑ uis.
mifiaria Et ꝙ uotet᷑ .l. talis̃ molis
Et ꝙ sit ast mons apud exaloch dis¬
Mons uocerãr or Et ꝙ sit alt mõs
imiliaria ip̃a quatuor miliaria pe¬
nes exaloch non ualent n tria pe¬
nes orientem. Raco huiꝯ est qr iñ
deuiacione motus pͥmo genatur
unitas siue puncu.Et quo na¬
uis iuerit ꝑ octo iiliaria apud
exastch ipsa qͥdm̃ non ualent ił¬
sus orientem nͥ sex. rõ huiꝯ ẽ qr¬

Expanded text:
t cognoscere, in quo loco maris est nauis. Et hoc intendimus exemplificare, ostendendo, quantum distat unus mons ab altero. Suppono, quod sit unus mons penes orientem longe a portu, in quo existit nauis per quattuor miliaria, et quod uocetur L talis mons. Et quod sit alter mons apud exaloch, disuod uocetur M. Et quod sit alter monsiuerit per quattuor miliaria, penes exaloch non ualent nisi tria penes orientem. Ratio huius est, quia in deriuatione motus primo generatur unitas siue punctus. Sed quando nauis iuerit per octo miliaria apud exaloch, ipsa quidem non ualent uersus orientem nisi sex. Ratio huius es
Abbreviated transcription (Latin):
moria spes conẜuando cũ quibꝯ fit
empçio et dendicio ĩ foro et ĩdo mca¬
tor ut artificiałr itiar façer ponat
suã ymagiacone ⁊ suũ sensu siũ seci¬
sus ĩ incatura siñ quibꝰ nõ fuũt emp¬
cio et uendicio ⁊ hoc sciet faterc̾ si sti¬
uerit se hiuare d̾ sb̃is ꝑ. elf̾.g. sigͥfi¬
catis Et ĩ isto passu cõgnost̃t intełłt¬
tus. ꝑ que mõdu dna mercator młti¬

Expanded text:
moria, species conseruando, cum quibus fit emptio et uenditio in foro. Et ideo mercator, | ut artificialiter sciat facere, ponat suam imaginationem et suum sensum siue sensus in mercatura, sine quibus non fiunt emptio et uenditio. Et hoc sciet facere, si sciuerit se habituare de subiectis, per E F G significatis. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum unus mercator multi
Abbreviated transcription (Latin):
fas suũ durare ist ꝑ erernare ĩ
quo no p̈ eẽ asiqua innouãco¬
et agendõ et si idm̃ est cũ p̾cate
sitate ¶ Gloria ꝑ sapãa ẽ stibilis
et sapia y głiam ẽ delccabil Et
ꝑ uosuntate ẽ a mabisis et uõlũ¬
tas ꝑ głiam desctabiłi et sic uołu¬
tas belectando appet᷑ et amat Et
si ĩ sbõ mn qͦ sũt uolũtas et głia nõ
sũt idem uoluntas qñq ht̃ tͥsna

Expanded text:
suum durare est per aeternare; in quo non potest esse uera innouatioet agendo. Et si idem est cum potestasitate. Gloria per sapientiam est scibilis, et sapientia per gloriam est delectabilis. Et per uoluntatem est amabilis, et uoluntas per gloriam delectabilis. Et sic uoluntas delectando appetit et amat. Et si in subiecto, in quo sunt, uoluntas et gloria non sunt idem, uoluntas quandoque ha
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o uĩficans uificabile et uifica¬
re simĩbo et q̃ñq morabẽ agendo
nuira cũ hoc qd ẽ extra. sic̃ ĩ ren¬
sato hũidu radicale cũ nutri¬
mental. Quĩtas ꝑ pĩatem est
potens / et si ẽ idn cum ꝑorẽstãt
nͦ flĩtas est ꝯtra ip̃am. ¶ Uitas
ẽ srbilis̃ ꝑ sapĩa et sapĩa obtat

Expanded text:
le et uerificare. Similiter et quandoque moraliter agendo intra cum hoc, quod est extra; sicut in sensato humidum radicale | cum nutrimentali. Veritas per potestatem est potens, et si est idem cum potestate, nulla falsitas est contra ipsam. Veritas est scibilis per sapientiam, et sapientia optat
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑ uoluntas pͣ. dẽ mꝑotes et po¬
testas nõ dilecta /¶Uoluntas ꝑ sapi¬
encia ẽ sabilis et sapia ꝑ uoluntate
sũt de ncͣctate Uoluits̃ ꝑ u̾tũte est
lurtuosa et uirm ꝑ uoluntãte ẽ amͣ¬
bilis ¶ d si nõ ꝯiotut᷑/ upctꝯ p. dẽ edi

Expanded text:
impotens, et potestas non dilecta. Voluntas | per sapientiam est scibilis, et sapientia per uoluntatem sunt de necessitate. Voluntas | per uirtutem est | uirtuosa, et uirtus per uoluntatem est amabilis. Sed si non co
Abbreviated transcription (Latin):
Pãpia ꝑ durone ẽ hurabilis/ et du¬
rano ꝑ sapram est sabalis/ et si illa
dũro est et̾uitas sube et etñare̾ in
sbo in quo sunt. sũt de nccitate et
oppoꝰ eoꝵ ẽ impossibile ¶ Sap̃ia est poteb
potescate/ et põtas ẽ sabilia ꝑ sãpiar¬

Expanded text:
a per durationem est durabilis, et duratio per sapientiam est scibilis. Et si illa duratio est aeternitas, scire et aeternare in subiecto, | in quo sunt, sunt de necessitate; et oppositum eorum est impossibile. Sapientia est potens per potestatem, et potestas est scibilis per sapi
Abbreviated transcription (Latin):
sbm̃ iñ quo sũt semp ẽet bñe
agens et am̃as. et In ꝯͣriũ nõ
poss se here ¶Ueluntas per
magͥtudĩne est magͣ et magͥtu¬
do ꝑ uoluntate est amabilis
Et ideo amabilitas uoluntatis ẽ
magna et amabłitas etꝭ magͥtũdis
ẽ magna et si ꝯu̾te̾tur eeñt ama¬
tuuts et amabilitas in infrriito

Expanded text:
m, in quo essent, semper esset bene agens et amans; et in contrarium non posset se habere. Voluntas per magnitudinem est magna, et magnitudo per uoluntatem est amabilis. Et ideo amabilitas uoluntatis est magna, et amabilitas etiam magnitudinis est magna. Et si conuerterentur, essent amatiuitas et amabilitas in infinito
Abbreviated transcription (French):
idm̃ głians ⁊ ṕncip̃ias de se ip̃o
uͥncipiãt głiatu et unĩtũ et for¬
et pͥncpiare sp̃irado et amando
ut appitti diũis Głra ꝑ mediũ est
inflpiua et reffuxiũa ¶et mẽdiu
ꝑgliam est ⁊ ectacione et gl fico¬

Expanded text:
ncipians, de se ipso principiat gloriatum et unitum; et foret principiare spirando et amando, ut apparet in diuinis. Gloria per medium est influxiua et refluxiua, et medium per gloriam est in delectatione et glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
roe nosuutans sͥ amãbił ¶ Ooluras
roe finis ẽ ꝑftã et ĩ quietẽ cũ indiget᷑
tre in ipa quiẽte bona et magna di
rans et põtes am̃ar stĩ qͦ finis nõ pos¬
set sͥ. suffito ¶olutas cũ maiori¬
tate ẽ in m aiori actu am̃adi ¶ et ut
maiõre at̃tu possit maioritat ẽ ama¬
bilis̃. ¶Mollntas q̃ ad rone eqͣliaes¬

Expanded text:
amabile. Voluntas ratione finis est perfecta et in quiete, cum indigeat habere in ipsa quietem bonam et magnam, et durans et potens amare; sine quo finis non posset sibi sufficere. Voluntas cum maioritate est in maiori actu amandi. Et ut maiorem actum habere possit, maioritas est amabilis. Voluntas quo ad rationem ae
Abbreviated transcription (Latin):
rone sic iusticia durat ꝑ illa su¬
Et ĩ isto passu cõgnostt incella
aut ĩp̃e dormiat Et ĩ isto passu
cognostit intellectꝰ ẽ u ałde mora¬
lis et pratito ¶Postꝙͣ bonitas ẽ
ta inillut agere et q̃nͦ bonꝰ act̃
bene tũc iussĩt ẽ orta et ẽ d po ĩ¬

Expanded text:
em, | sic iustitia durat per illam, suEt in isto passu cognoscit intellecaut ipse dormiat. Et in isto passu est intellectus ualde moralis et practicus. 4. Postquam bonitas est ta in illum agere. Et quando bonus agit bonum, tunc iustitia est orta; et est de po
Abbreviated transcription (Latin):
spẽs uide pondo et ꝓporcõnem
quo ad ponda ẽ inceñsa s qͦ ad
ꝓporcõnem extensa Et ideo in
Rausis qnq requitit᷑ iudiciũ in¬
tensu ⁊ qũq extensu ẜim ꝙ sbm̃i¬

Expanded text:
elicet pondus et proportionem. Quo ad pondus est intensa, sed quo ad proportionem extensa; et ideo in causis quandoque requiritur iudicium intensum et quandoque extensum, s
Abbreviated transcription (Latin):
illio ut rone sis in obitto hercãt
possit̃ ¶ymagiacio ẽ medie pa
hoĩt et̃ñs iñt̾ potencia sensicĩa
et iillttiuam ut intlatus cũ yma¬
giacõne possit aquirerr sp̃es sen¬
sibiles et ymaginatas Et in
r it siue abstrahit exͣ sensu aut
abs sensu ¶ ymagintic̃o uero nõ
e madũũ bruto s ẽ sua supͣma
extremitas siue forma c̃ũ qͣ sua
uita ẽ hituata atq ꝯpłeta sñ
est aĩa roñasis in corpore hu¬
mano¶ ymagĩato ht̃ na cũ qũ¬

Expanded text:
is in obiecto quiescere possit. 14. Imaginatio est medium in homine, existens inter potentiam sensitiuam et intellectiuam, ut intellectus cum imaginatione possit acquirere species sensibiles et imaginatas. Et inrit siue abstrahit extra sensum aut absque sensu. Imaginatio uero non est medium in bruto, sed est sua suprema extremitas siue forma, cum qua sua uita est habituata atque completa, sicut est anima rationalis in corpore humano. 15. Imaginatio ha
Abbreviated transcription (Latin):
ymago eie ¶Itum iti cor̃par ymagina¬
çiõ ẽ maior ymago ꝙͣ sensitiã eo qr
magis obi̾tat et etꝭ ꝙ moũt ip̃am
gensitĩa ẜarie et sensiciua ẽ maiõr
ꝯmago ꝙͣ uegẽtatia na suꝑ ea inẜtͤ
et fundata est Et de mnceps uege¬
tatiua ẽ maior ymago ꝙͣ eletatus
et uegetatis nãq suꝑ eletãtiua fũ¬
datur Et ideo in isto passu cogn

Expanded text:
pore imaginatio est maior imago, quam sensitiua, eo quia magis obiectat; et etiam, quia mouet ipsam sensitiuam secundarie. Et sensitiua est maior imago, quam uegetatiua; nam super ea inserta et fundata est. Et deinceps uegetatiua est maior imago, quam elementatiua; | uegetatiua namque super elementatiuam fundatur. Et ideo in isto passu co
Abbreviated transcription (Latin):
hũido ꝑ se et calida ꝑ ig̃ne ẽẽt
cabidus ꝑ se/ ampłia aqua q̃ ẽ ĩ
frigida ꝑ aqua eẽt frigiba ꝑ re
Et git eẽmt due qualitatẽs cumꝯ¬
libt esem̃en ĩ gn᷑e sic due calidita¬

Expanded text:
humidus per se et calidus per ignem, esset calidus per se. Amplius: Aqua, quae est in frigida per aquam, esset frigida per se; et sic essent duae qualitates cuiuslibet elementi in
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ ẽ ens cãtis ericia sensata cũ
quibiꝰ sentit sit uisꝰ qui sensat colo¬
rãtũ in ꝙͣ. abes hoisum est et fit
olphatus qui tãt odorãtu in ꝙͥͣ
ab eo odorãtu est ¶ꝑ quãrta spe

Expanded text:
est ens, causans entia sensata, cum sentit. Sicut uisus, qui sensat coloratum, in quantum ab eo uisum est; et sicut olfatus, qui causat odoratum, in quantum ab eo odoratum est. Per qua
Abbreviated transcription (Latin):
in poteçia ĩ uuo ꝑuo grano s re¬
cordat᷑ simalła ignis exiẽter d la¬
pide hoie ꝑcũnẽre ip̃m bapide cũ
talibe q̃ qliide stintilla magna.
flam̃a est in potencia respͤtu mͦ euẽr¬
entis E fid huc mirat᷑ Intłłitus qͣr
cordatur qͦne p̃libatam siuitille
et incontiniẽti apd̾ eũ soluta est
ta poniã in eodm̃ pomno q̃ funt
equasia ĩ odoro sapore colore et
in equalitate ¶ De mioritate qͥd ẽ¬

Expanded text:
no? Sed recordatur scintillam ignis, exeuntem a lapide, homine percutiente ipsum lapidem cum calibe; quae quidem scintilla magna flamma est in potentia respectu materiae euenientis. Adhuc miratur intellectus: Quare cordatur quaestionem praelibatam scintillae, et in continenti apud eum soluta est ta poma in eodem pomario; quae sunt aequalia in odore, sapore, colore, et in aequalitate esset plantat
Abbreviated transcription (Latin):
Qual ꝑ sensinas ẽ sensatũ sĩc colo¬
ratus est uelorata ꝑ cołore et odo¬
dor atus ꝑ odor̃e ¶ gensus comiis
extremitats sic̃ ccumfentia cent̾
ẽ ext̾mitas ip̃m centri et situs
assituat̃ et hĩtus hĩtuan Et in
isto passu cognostit Intlłtrus ꝙ
sensus com̃uis ẽ cã sensatoꝵ in¬

Expanded text:
al per sensitiuam est sensatum, sicut coloratus | est coloratus per colorem, et odoratus per odorem. Sensus communis extremitates; sicut circumferentia centri est extremitas ipsius centri, et situs assituati, et habitus habituati. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod sensus communis est causa sensato
Abbreviated transcription (Latin):
E lemẽtãtia ex ꝯtrariis qualitatibꝰ
Thĩtuata et assituata uidł ex qua¬
liditate et frigiditatr huĩditate et
siccitate / leuitate et pondõsitat ra¬
rirate et ꝯpensitate hac contrirarie¬
tas sit causco lT orrup̃conis in ele¬

Expanded text:
Elementatiua est ex contrariis qualitatibus habituata et assituata, uidelicet ex caliditate, ex frigiditate, humiditate et siccitate, leuitate et ponderositate, raritate et condensitate, ut contrarietas sit causa corruptionis in ele
Abbreviated transcription (Latin):
p ĩ flãma in qua ẽ caliditas.
sistente et ꝯriati ficritati ir̃e ⁊ cali¬
ditats ignis fgiditati aque us qͣ ip̃e
recordat ꝙ si oĩa elẽta nõ eeñt in
spera ignis neq ĩ qualiłt spera

Expanded text:
 in flamma, in qua est caliditas, et sistente et contrariante siccitati terrae, et caliditate ignis frigiditati aquae? Vsquequo ipse recordatur, quod si omnia elementa non essent in sphaera ignis neque in qualibet sphaera
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ uegetãtia cũ sensitiua ĩ g̃bõ in
quo est et alio mͦ ꝑ uoce sic̃ afra¬
tus qui noĩat eãm et ꝓ audit̃ q
audit nõme suũ alii uero sensus
ip̃am sensare nõ possũt Ett iñ
isto passu cognostit Intłłitus ꝙ
affato ẽ sensus postꝙͣ sensat si
ob̃m et dat auditui audibiles p̃

Expanded text:
t uegetatiua cum sensitiua in subiecto, in quo est. Et alio modo per uocem; sicut affatus, qui nominat eam, et per auditum, qui audit nomen suum; alii uero sensus ipsam sensare non possunt. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod affatus est sensus, postquam sensat suum obiectum, et dat a
Abbreviated transcription (Latin):
incerta et plantatas gensitia ãt in
ip̃a uege tacia et qr pensic̃a ẽ fiõ
Idõ ẽ supͣ uegetatia ⁊ influit ei ⁊
uegetatiua refluit sensicuie se ip̃ar
cũ sius pͥncipiis specificis Et id
getatiue Et in isto passu cognostͥ
qncllctus ꝑ quẽ modũ planre etan¬
malia uiuũt et nutͥuntur et crẽstut¬

Expanded text:
ta, sensitiua autem in ipsa uegetatiua. Et quia sensitiua est finis, ideo est supra uegetatiuam, et influit ei, et uegetatiua refluit sensitiuae se ipsam cum suis principiis specificis. Et idgetatiuae. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum plantae et animalia uiuunt | et nutriuntur et cre
Abbreviated transcription (Latin):
tiua rõe sue ꝯcorͣ. fiã magͥtudiuis
uonitans ⁊ potãtis iustinctꝰ et
appetꝯ ⁊ u̾titis eoꝵ ĩ elẽtatis ẽ
renussa et ꝯseacta ut fiãt temꝑ¬
ameñtu putᷤ qualitats ꝯtrariãs
aqua mordente ig̃ne cũ sua fgi¬
ditate et igne aqũa cũ sua cali¬
ditate et arre tr̃a cũ sua hũidichi¬
te et tr̃a aerẽ cũ sua siccitate ut
eletãtia possu gen̾are esetãtur
elecando sit digestuia dig̾cudo
dugestũ et faber iellifado finu
cũ caliditate ut fiat clauꝰ Et

Expanded text:
is, magnitudinis, bonitatis et potestatis, instinctus et appetitus et uirtutis eorum in elementatis est remissa et confracta, ut fiat temperamentum inter qualitates contrarias, aqua mordente ignem cum sua frigiditate, et igne aquam cum sua caliditate, et aere terram cum sua humiditate, et terra aerem cum sua siccitate, ut elementatiua possit generare elementatum elementando, sicut digestiua digerere digestum, et faber mollificare ferrum cu
Abbreviated transcription (Latin):
Q recordat᷑ magͥtudmne in qua ꝯtͣ¬
tans siue ꝯp̃otłu trãsmũtat
na sp̃e i alam/ et forma ĩiꝑar
tiqua et matia nõua ĩ m antiq̃ua
etꝰ hͦ pptꝰ fiñe uid̾ uegetatũ ĩ qꝑ¬

Expanded text:
 recordatur magnitudinem, in qua contratans siue compositum transmutat unam speciem in aliam. Et forma in ipsatiquam, et materiam nouam in materiam antiquam; et hoc propter finem, uidelicet uegetatum, in q
Abbreviated transcription (Latin):
N homine sua bonitͣs est
ei rãto ꝙ agat bõnũ speafi¬
cum / homo qũidm hoc ꝙ agit
ꝑ sũa sp̃e agit natũrałr siũ mo¬
qutlłigendo et amando atq recolẽ¬
do corporalit aũt gĩc generado ho¬
mĩne et sencendo et ymagiando
et ab ambobꝰ exẽũt bone opaco¬
nes ut apꝑet ĩ artibꝰ liberalibꝰ¬
huiꝯ et myecanicis ¶In hoĩe sua
mag̾tudo est sic duplex sũc sua bo¬
uitas Et ido qnͣ homo agit bo¬
nũ cũ magͥtudĩe agit ip̃m magti
sĩc cũ boit᷑ agit ĩpm bõnu  In ho¬
mie est sua duro et ip̃a ẽ rõ sue
boĩtan et magͥtudini et sic deuliiᷤ

Expanded text:
n homine sua bonitas est ei ratio, quod agat bonum specificum. Homo quidem hoc, quod agit, per suam speciem agit naturaliter siue mointelligendo, amando atque recolendo. Corporaliter autem, sicut generando hominem, et sentiendab ambobus exeunt bonae operationes, ut apparet in artibus liberalibus | et mechanicis. 1. In homine sua magnitudo est sic duplex, sicut sua bonitas. Et ideo quando homo agit bonum cum magnitudine, agit ipsum magnum, sicut cum bonitate agit ipsum bonum. 2. In homine est sua duratio, et ipsa est ratio suae bonitati et magnitudini; et sic de aliis,
Abbreviated transcription (Latin):
Egetatiua ẽ bona. ut p ͭ
in plantis q̃ ꝑ bõĩtate sũt bo¬
ne ad se ipsas et qͦ ad aĩalia
que iuit exillis q̃ quĩdm abs il¬
lis uiuere non possunt neq tale
tatiua ẽ magna nã ambit et cõ¬
p̾hendit om̃e uegetatu et płatã

Expanded text:
egetatiua est bona, ut patet in plantis; quae per bonitatem sunt bonae ad se ipsas. Et quo ad animalia, quae uiuunt ex illis; quae quidem absque illis uiuere non possunt, neque tale tatiua est magna. Nam ambit et comprehendit o
Abbreviated transcription (Latin):
recordat  stãła ꝯcordãtie ĩ scda figur
designãta/ nã ignis derrendit fic
dando de sua cabiditate aeri et cõ¬
uenit c̃ũ eo destendedo et dando
aer de sua hũiditate aque et con¬
ueit cum ea desrendedo ⁊ fir tra sit
ignis ĩ aquã ꝑ hũiditate calestatta
Et aqua deirendit ad tram dando ei
ei de sua sititate calesta humẽfca
et frigifacta Et qm̃ calirates non

Expanded text:
recordatur scalam concordantiae, in secunda figura designatam. Nam ignis descendit, sic dando de sua caliditate aeri, et conuenit cum eo descendendo, et aer, dando de sua humiditate aquae, et conuenit cum ea descendendo; et sic transit in aquam per humiditatem calefactam. Et aqua descendit ad terram, dando ei ei de sua siccitate calefacta et humefacta et frigefacta. Et quoniam qualitates non
Abbreviated transcription (Latin):
rãtu et odor̃atũ et olphatus odo¬
eo qr de illo facit iuditiu¶  ꝑ pm̃a
pͥmis pentibꝰ aqualu diriuata et ge¬
nita est. nałr uñu aĩal nõ eẽt fi¬
lius altin qd ẽ impossibile¶ꝑ ẜa¬

Expanded text:
ratum et figuratum, et olfatus odoeo quia de illo facit iudicium. Per primam primis parentibus, a quibus deriuata et genita est. Nam aliter unum animal non esset filius alterius; quod est impossibile.
Abbreviated transcription (Latin):
intłłtro¶Elemetana ẽ ĩ obo maioi
q̃ at uña qualitate et nõ q̃ as alra
ad siccitatem. Ad huc qͦ ad sicutate
magis ꝙͣ quo ad hiuditate¶Itẽ ma¬
gis quo ad huiditate ꝙͣ ad frigidi¬
tãte Et in isto passu cognostit
intlctus ꝑ quẽ mõdu maioritas ele¬
mentatue est sbalt̾nata ĩ sbõ ĩ qͦ ẽ.

Expanded text:
o maior quo ad suam qualitatem et non quo ad aliam; ad siccitatem. | Adhuc quo ad siccitatem magis, quam quo ad humiditatem. Item magis quo ad humiditatem, quam quo ad frigiditatem. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum maioritas elementa
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ creata fuit quo ad suã eẽ et
rectitudis ẽ in plib̾ꝰ locis gũt Sa¬
ariete in alio tp̃re cũ. tauro et sic
de sole qui ĩ uno tp̃r ẽ ĩ uno loco
celi et ĩ aͦ tp̃re ĩ alio et ĩ uno loco
tãt dies arcificiałt et iñ alio tau¬

Expanded text:
in quo creata fuit quo ad suam essentiam. Et rectitudinis est in pluribus locis. Sicut Saariete, in alio tempore cum tauro; et sic de sole, qui in uno tempore est in uno loco caeli, et in alio tempore in alio; et in uno loco causat dies artificialiter, et in
Abbreviated transcription (Latin):
hit ferrũ ꝑ sũa ¶Sensitiua ħẽt
Instiñctu miatu ut pat ĩ hor̃e
hñte timore de serpente quẽ uidit
et siłr capra deluppo / et sĩt catulꝯ
nõ uĩdñs qui ꝑ instinttu et appe¬
titum et tãctũ inũeĩt mamillam
et ymaginat᷑ ilła Et ĩ isto pasfu
cognostit intlłitꝰ q̃ sunt pͥn dispõne¬

Expanded text:
 4. Sensitiua habet instinctum innatum, ut patet in homine, habente timorem de serpente, quem uidet; et similiter capra de lupo, et sicut catellus, non uidens, qui per instinctum et appetitum et tactum inuenit mamillam et imaginatur illam. | Et in isto passu cognoscit intellectus, quae sunt prin
Abbreviated transcription (Latin):
rãtu ꝙ ꝑ ip̃m sit sensãtu ip̃e q̃ d
tiua ẽ de u̾ture hĩtuata qͣntificata
qͣlificata assimata ⁊ cͣ ut p ĩ ꝑła¬
aerez/ et igñe inq̃ba ẽ plantata
trnͣsmutat ⁊̃ sua spẽm Et hoc idm
getatiua ht̃ slitũtẽ in plantis̃ s qua

Expanded text:
r ipsum sit sensatum. Ipse quidem tiua est de uirtute habituata, quantificata, qualificata, assituata, etc., ut patet in plaaerem et ignem, in quibus est plantata, transmutat in suam speciem; et hoc idem getatiua habet uirtutem in plantis; de qua
Abbreviated transcription (Latin):
to sũt ꝑt̃s ꝯpoite adimiice hntes uñu
organũm ꝯpõĩtu una exñte ĩ alia
rone cumꝰ ymagĩatio. abstrahit asen¬
satis Disiqtudines mẽdiare sensiciã
tu quisis obĩtat obi̾tu suũ Sĩc igniꝰ
mixtus cũ aqua abstrahit silitũdines
ab illa aqua cũ quibꝰ calestant car¬
ciõne ymaginat᷑ mͦ ꝑ que fir coy¬

Expanded text:
o sunt partes compositae ad inuicem, habentes unum organum compositum, una existente in alia; ratione cuius imaginatio abstrahit a sensatis similitudines, mediante sensitiva, cum quibus obiectat obiectum suum. Sicut ignis mixtus cum aqua abstrahit similitudines ab illa aqua. Cum quibus calefacit cartio imaginatur modum, per quem fit co
Abbreviated transcription (Latin):
bruta tum instãtu spebus p̃sentaiid
ꝑ intll̃ttum alit rristit̃tũ ip̃i faci¬
ei p̃libate pessicule qui iudel intl¬
lccus et instincm sũt p̃pentatores
mãs est atrahens ferrlł ꝑ sua spẽ
et tũc audta pellicusa colbrat et
pingit et induit ie de ymagiiibꝰ¬

Expanded text:
ebus praesentatis per intellectum aut instinctum ipsi faciei praelibatae pelliculae. Qui uidelicet intellectus et instinctus sunt praesentatores mas est attrahens ferrum per suam speciem. Et tunc ante dicta pellicula colorat et pingit et induit se de imaginabi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cũ organo in quo ẽ. uidł cũ illa
pellitula Intranea exñte in capite d
ditatis q̃ cãt restͥcronc sũ plum̃bu
ꝙ claudit pt̃s exñtes retͦ ĩ specło
Ut diaphanitas nõ sit trãsparens i
illa ꝑtem p̾dc̃a aũt pellicula aꝑte
antẽ ui dł usus froñte ẽ porosa rõc

Expanded text:
 cum organo, in quo est, uidelicet cum illa pellicula intranea, existente in capite; de ditatis, quae causat restrictionem; sicut plumbum, quod claudit partes, existentes retro in speculo, ut diaphanitas non sit transparens in illam partem. Praedicta autem pellicula a parte ante, uidelicet uersus frontem, est porosa ratione
Abbreviated transcription (Latin):
potentia bona eo qr cãt cũ sua bo¬
intate bõnu sentire/ Et qñ addi¬
tur mag̾tudo cãt bõnu et mãgnu
est magna ꝑ otentia eo qr cãt mͣg¬
nũ sentirc̾ dot p ĩ cohitu et tattu

Expanded text:
potentia bona, eo quia causat cum sua bonitate bonum sentire. Et quando additur magnitudo, causat bonum et magnum est magna potentia, eo quia causat magnum
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ põ et õb et ac̃cũ et hoc Int̾ai¬
rece quo ad suos correlatios uidlz
quo ad senfibile̾ sensiti et señtir
ueꝵ t̃n nõ dico quo ad ob̃m et actũ
pegrinu sĩt sapor rensatus ꝑomi
et sapore cãty asentirc una est
gensicia ẽ mĩor a sensitiã s sb̃m¬

Expanded text:
et hoc intrinsece quo ad suos correlatiuos, uidelicet quo ad sensitiuum, sensibile et sentire. Verumtamen non dico quo ad obiectum et actum peregrinum; sicut sapor sensatus pomi, et sapore causatus a sentire. 18. Vna sensitiva est minor alia sensitiua secund
Abbreviated transcription (Latin):
su et cũ intll̃tus hc̃ om̃ia cognoilit
deinde intelsigit ꝙ totalit᷑ et ꝓ cl̃du¬
bio ip̃e ẽ alia cẽ. remota abͭ aliis
estenuis corporeis et ab ip̃cor ꝯ di¬
abnib̾ꝰ et de hoc ꝙͣ płimu gaudt
qr ip̃e intlligit se ĩ mort̃ale et in¬

Expanded text:
Et cum intellectus haec omnia cognouerit, deinde intelligit, quod totaliter et procul dubio ipse est alia essentia, remota ab aliis essentiis corporeis, et ab ipsarum condicionibus. Et de hoc quam plurimum gaudet, quod ipse intelligit se immortalem et in
Abbreviated transcription (Latin):
genim Et eña post mõrce hõis
eet adnichilam siue corruptus
Et in tp̃re loco quantitare suꝑ¬
ficie et diuisione et in sucresio¬
⁊ cognostit qntłltus ꝙ male et
palre dixunt illi qui cogitauũt et cõ¬
firmarũt ꝙ in ontibꝰ hominibꝰ nõ

Expanded text:
genitus; et etiam post mortem hominis esset annihilatus siue corruptus, et in tempore, loco, quantitate, superficie et diuisione, et in successio cognoscit intellectus, quod male et false dixerunt illi, qui cogitauerunt | et confirmauerunt, quod in omnibus hominibus non
Abbreviated transcription (Latin):
est dispoĩtio cũ qua intllctus sedis¬
ponit ad obitandũ inflora et sesi
e dispoit ad senfiendũ cũ ip̃a ym̃¬
ginacione Et in bruto ip̃a ymagi¬
nacõni ẽ ferͣ. et ꝯplementũ illi C p̃

Expanded text:
est dispositio, cum qua intellectus se disponit ad obiectandum inferiora. Et sensus se disponit ad sentiendum cum ipsa imaginatione. Et in bruto ipsa imaginatio est forma et complementum illius. Per
Abbreviated transcription (Latin):
possit abitare suũ ob̃m ymag̃inado
⁊̃ abrencia pensus et ip̃e sensꝯ cũ ip̃a
ymaginaçibe dipp̃oit ⁊ ꝓporconat se
ad senfiendũ rensibilia yeñte p̃cẽ¬
tia sensus sit carpentarin q̃ ymagi

Expanded text:
tare suum obiectum, imaginando in absentia sensus. Et ipse sensus cum ipsa imaginatione disponit et proportionat se ad sentiendum sensibilia, existente praesentia sensus; sicut carpentarius, | qui
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ posse ĩ genfitĩa potẽcia dde yñ¬
guacbuis desbendic ad poste inf¬
uis ut cũ ip̃a possit agere sñ se ip¬
sa sic̃ hũidu rodicase qd debendͥ
ad humidum nutrimentase ut cũ
illo uiuere possit & ymagiacio ħt̃
Instputrum il aturale ut ps ĩ bru¬
tis q̃qͥdem ꝑ ymag̃ĩatone hñt indu¬
stͥam ad uĩuendũ et ad masu eua

Expanded text:
 posse in sensitiua. Potentia quidem imaginationis descendit ad posse inferius, ut cum ipso possit agere in se ipsa; sicut humidum radicale, quod descendit ad humidum nutrimentale, ut cum illo uiuere possit. 5. Imaginatio habet instinctum naturalem, ut patet in brutis; quae quidem per imaginationem habent industriam
Abbreviated transcription (Latin):
tiplitas hum̃ana spẽ de hoc ꝙ
euenit gibi ab exͣ ꝑ mitmentum
Uidi eĩ qddam onu positũ sub
gallina et atesta ipiꝰ / cuidefiae¬
dat ĩ una ꝑte ip̃iꝰ ad quantĩtãce
uinꝯ dr̃ii et in medio pellituse¬
Intranee erat una gura sanguis
ad quantĩtate unia grami onla
aqua guta ꝓcedebat linee cube
et gratses adimodũ caplsor et
erant assituate ad mͦ celle arca ĩp
et illa tilla mouibat se metĩpam
et ecĩa ill̃a tela sic̃ facit araña exis

Expanded text:
tiplicans humanam speciem de hoc, quod euenit ei ab extra per nutrimentum. Vidi enim quoddam ouum, positum sub gallina, et testa ipsius deficiebat in una parte ipsius oui ad quantitatem unius denarii; et in medio pelliculae erat una gutta sanguinis ad quantitatem | unius grani milii. A qua gutta procedebant lineae rubeae et graciles ad modum capillorum; et erant | assituatae ad modum telae aranearum, et illa gutta mouebat semet ipsam, et etiam illam telam, sicut facit aranea, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ elets agens mõues ⁊ influẽs nł¬
lam ꝑassione ĩ illis hñs Et ho
est rone sue magne acuutatis et
motiuittitis et ĩ se ip̃o nõ recipͣ aug¬
mentu nͥ diminucone Et de hͦ mri¬
ratur istlłnus cũ celũ sit ĩ ita ingͣ¬
na motiuitate siñ aliqua alt̾aci¬
onc et mutãcone s̃bĩ s fortifitat
ad placitu ⁊ p quarta spẽm rłe

Expanded text:
lementis agens, mouens et influens, nullam passionem in illis habens. Et hoc est ratione suae magnae actiuitatis et motiuitatis. Et in se ipso non recipit augmentum nec diminutionem. Et de hoc miratur intellectus, cum caelum sit in ita magna motiuitate sine aliqua alteratione et mutatione subiecti. Sed fortificat ad placitum. Per quartam speciem re
Abbreviated transcription (Latin):
misitudine fensus qͦus cecordat᷑ arͣt¬
toñem adamatis abrahens ferrũ ꝑ
sua sp̃e et reubarbaꝵ atͣb ere colera
similit᷑ ꝑ suã sic aĩał atrahic ppẽs
siue similiticłins ꝑ sũa spẽm me¬
diante ymagiacone ⁊̃ abrençia sen

Expanded text:
imilitudinem sensus? Quousque recordatur attractionem adamantis, attrahentis ferrum per suam speciem, et reubarbarum attrahere coleram similiter per suam, sic animal attrahit species siue similitudines per suam speciem, | mediante imaginatione in absentia sen
Abbreviated transcription (Latin):
est suꝑiꝰ sic qño appetit ãbu po¬
tũ aut cohĩtu aͭ caħidu qͣn rentit
mag̃na frigiditatem et sic de aliis
¶Ad huc si om̃s hr̃ent unã uõluça¬
cem ia oms hõies se hr̃ent adin¬
uicem ad idem obpẽcru Et eniam
mortuo hõie mõrtua quĩdm ẽẽt
aiã ronãłis et sic iam nõ eẽt alia
et uald absurdũ dr̃e ¶ Amplin ap¬
pett corporis et uolũtas ꝯĩugutꝰ
sĩc de bonita dcm est Roñe cuiꝯ uo¬
lũtas facit sp̃es ꝑ gensitiuu et yma¬
giãti oolendo sũt intllitus iñtłiige¬
do/ et sie de ayemoria q̃ est ꝓs anẽ

Expanded text:
erius; | sicut quando appetit cibum, potum aut coitum, aut calidum, quando sentit magnam frigiditatem; et sic de aliis. Adhuc: Si omnes haberent unam uoluntatem, iam omnes homines se haberent ad inuicem ad idem obiectum. Et etiam mortuo homine mortua quidem esset anima rationalis; et sic iam non esset alia et ualde absurdum dicere. Amplius: Appetitus corporis et uoluntas coniunguntur, sicut de bonitate dictum est. Ratione cuius uoluntas facit species per sensitiuum et imaginatiuum uolendo, sicut intellectus intelligendo ; et sic de memoria, quae est pars an
Abbreviated transcription (Latin):
nes m̃atiale formalt̾ et finale ¶In
hom̃ie coniungut᷑ aĩa et corꝰ. in qͦ
actu sigͥficatur coniuncco q̃ est in bi
Influxum ab aĩa et corpore et isto
Ista nasis ꝯuĩcro durat in eo qn ãt
diseluit᷑ ilico morit᷑ homo Et ĩ isto
passu cognostit inilłttus ꝑ quẽ m¬

Expanded text:
ns materiale, formale et finale. 12.-13. In homine coniunguntur anima et corpus. In quo actu significatur coniunctio, quae est medium influxum ab anima et corpore. Et istud ista naturalis coniunctio durat in eo. Quando autem dissoluitur, illico moritur homo. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem m
Abbreviated transcription (Latin):
ut suũ actũ excere possit᷑ et ob̃m
nedo ĩ suo ymaginabali inquo
illas curactarizat et ymag̃iatas
facit ¶ Uitas ẽ instr̃m ymagiã¬
nonis ut cũ ip̃a ilere atungere
possit obm. Uerni q̃nꝰꝙ deficit

Expanded text:
ut suum actum exercere possit, et obiecnendo in suo imaginabili, in quo illas caracterizat et imaginatas facit. 8. Veritas est instrumentum imaginationis, ut cum ipsa uere attingere possit
Abbreviated transcription (Latin):
Sit ĩ sua spẽm conũtendo ꝑ uegeta¬
tuã siẽ uegerãtia transbãdat c̃bu
in carne neruos et ossa et ꝑotuz
in sañguie Et cibu et potũ tr̃a¬
batiat in medula et etꝭ ĩ cołrã fle¬
uma et masencola et çerebru et
aq̃ua otcł̃oꝵ et ĩspũtũ et etꝭ ĩ fudo¬
rem transiutat ¶In hoie coniugu¬
tur finis spiałis et finis corporal
corꝑoralem at tũ cotꝑor et abaĩa

Expanded text:
sic in suam speciem conuertendo per uegetatiuam sicut uegetatiua transsubstantiat cibum in carnem, neruos et ossa, et potum in sanguinem; et cibum et potum transsubstantiat in medullam, et etiam in coleram, | fleumam, melancoliam et cerebrum, et aquam oculorum et in sputum et etiam in sudorem transmutat. 14. In homine coniunguntur finis spiritualis et finis corporalicorporalem autem cum cor Et ab anima
Abbreviated transcription (Latin):
nãz EIn hoie sua uolutas ẽ ei
ꝑõtecia specifitatia tũ qua agit
pãles amawilitats. nõ ꝙ ista uo¬
lũtas descendat ab alia uołutate
generasi nã asit̾ eẽt gen᷑abilis et

Expanded text:
sua uoluntas est ei potentia specificatiua, cum qua agit speciales amabilitates. Non, quod ista uoluntas descendat ab alia uoluntate generali; nam aliter esset generabilis et
Abbreviated transcription (Latin):
est una uesuntas et̾na gen̾asis
oiłiꝰ uolutatibi hõiu ex qua oms
aut Ieus creat uolutates ꝑficłars
hom̃inu/ et si est una genalis. ip̃a
uolutas generalis est diuisibilis
et uoluritãts ꝑcĩcłars sũt cortuptbi¬
les et genͬabiles et̾riałr Et sic in¬
iuria est fatra ista dosuntanbn ꝑa¬

Expanded text:
uoluntas aeterna generalis omnibus uoluntatibus hominum, ex qua omnes aut Deus creat uoluntates particulares hominum. Et si est una generalis, ipsa uoluntas generalis est diuisibilis, et uoluntates particulare sunt corruptibiles et generabiles aeternaliter; et sic iniuria est facta istis uoluntatibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
format et ꝑficit uirlũte inflorem
EIt in isto ꝑassu cognosut intlletuis
ꝑ que modũ u̾tũts morałs oriunt᷑
a bͥtute spũali et corporali sic̃ a
forma et amatia de quidꝰ ututi

Expanded text:
rtutem inferiorem. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum uirtutes morales oriuntur a uirtute spirituali et corporali, sicut a forma et a materia; de quibus uirtutib
Abbreviated transcription (Latin):
tuor quã pirendimꝰ ꝓbare Et fit
qustitꝭ deĩ eẽt defecrĩa ᷑ et impedi¬
la ad remunandu iustos et ꝓuie¬
dum᷑ Iustos inet̾nium/ et iniuria
et masicia eẽñt cã huiꝯ etꝭ ferti¬
tudo dei ẽẽt debifitata et luxͣia

Expanded text:
re. Et sic iustitia Dei esset defectiua, et impedita ad remunerandum iustos et puniendum iniustos in aeternum; et iniuria et malitia essent causa huius; etiam fortitudo Dei esset debilitata, et luxuria
Abbreviated transcription (Latin):
tate et infinitate ears ¶u. l si
cełu ẽ eter̃nũ ab etno funt artes
libabes et Mechance Et sir nõ
fuit quies in hac uita et pletas ⁊
cellus et forfics/ et sic ĩsta uita nõ

Expanded text:
tate et infinitate earum. B K: Si caelum est aeternum, ab aeterno fuerunt artes liberales et mechanicae. Et sic non fuit quies in hac uita, et pietas eonsequens martellus et forfices. Et sic ista uita non
Abbreviated transcription (Latin):
et deus conutunt᷑ in untate
sic̃ in plantã In qua uegetatiua ẽ
getandum sit deus ht̃ suas ad ꝓ¬
ducendu bonificãtũ gͦ ꝑducit
deus bonifitãtu Int̾nsecu et hr
cum suo bonificare insiuito ⁊ tota
sũa bõitatem ĩsuñta ¶ Dum dõ
cognostit se bonũ ĩ ꝑducendo bo
tere bonũ trẽatũ ut intelligatur
amet᷑ recolet᷑ et saudet᷑ ꝑ ip̃m sua
bonificãco Iutͥnseca et̃ ut deꝰ bõi¬
ficet illas potentias qño abipĩs be¬
ne obi̾tatur Ett ꝓꝑtꝰ hͨ treau po¬
teñtia Inflłiqua. Sohituĩa et reco¬
litia ⁊ angelo et ĩ eña ronali Et

Expanded text:
et Deus conuertuntur in unitate Sicut in planta, in qua uegetatiua est getandum, sicut Deus habet suas ad producendum bonificatum ; ergo producit Deus bonificatum intrinsecum, et hoc cum suo bonificare infinito per totam suam bonitatem infinitam. Dum Deus cogncere bonum creatum, ut intelligatur, ametur et recolatur, et laudetur per ipsum sua bonificatio intrinseca; et ut Deus bonificet illas potentias, quando ab ipsis bene obiectatur. Et propter hoc creauit potentiam intellectiuam, uolitiuam et recolitiuam