comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
demit: adu̾sariꝰ uendidit. Ille
auctionabat᷑ ad mortẽ: hic re¬
demit ad salutem. Uñ bene ma¬
theꝰ duos passeres posuit. corpꝰ
animãq significans: qm̃ caro
quoq si consentiens legi di exi¬
ens se lege peccati. in naturam
anime sensuum puritate tran¬
sierit. alis ad cȩlũ spiritalibꝰ ele¬
uat᷑. Itaq docemur qr uolan¬
di nob grãm natura dedit. uo¬
luptas abstulit. q̃ maloꝵ escis
gͣuat aĩam: atq in naturã cor¬
poreȩ molis inclinat. Meritoꝙ
posuit qr nemo illoꝵ cadit si¬
ne uoluntate di: qd enĩ cadit
uergit interram: & qd̾ uolat¬
ad fastigiũ immortalitatis eue¬
hit᷑. Ne cui aut̃ dubium esset
qd̾ matheꝰ dixit. lucas euiden¬
ter absoluit: qr uoluntas di
cognitio ẽ. Non enim qͥcumq¬
cadit. uoluntate di cadit: s qͥ
delictoꝵ suoꝵ mole ruerit
dm̃ latere ñ pot̾ĩt: nã & iob exdĩ
uoluntate temptat᷑. Dedit tͥ ad¬
u̾sarium. s ꝓposuit p̃mium: nec

Expanded text:
dimit, aduersarius uendit; ille dimit, aduersarius uendit; ille auctionatur ad mortem, hic redimit ad salutem. unde bene Matthaeus duos passeres posuit corpus animamque significans, quoniam caro quoque si consentiens legi dei et exuens se lege peccati in naturam animae sensum puritate transierit, alis ad caelum spiritalibus eleuatur. itaque docemur quia uolandi nobis gratiam natura dedit, uoluptas abstulit, quae malorum escis grauat animam atque in naturam corporeae molis inclinat. meritoque posuit quia nemo illorum cadit sine uoluntate dei; quod enim cadit, uergit in terram et quod uolat fastigio inmortalitatis euehitur. ne cui autem dubium esset quod Matthaeus dixit, Lucas euidenter absoluit, quia uoluntas dei cognitio est; non enim quicumque uoluntate dei cadit, sed qui delictorum suorum mole ruerit deum latere non poterit; nam et lob ex uoluntate temtatur. dedit tibi aduersarium, sed proposuit praemium. nec
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ tam̃ hic discutere ali¬
qd̾ intelligentiȩ spiritał archa¬
num : p̃sertim cũ hoc uideat᷑
absurdũ. ut homines potiꝰ pas¬
Uident᷑ enĩ quinq isti passeres
quinq esse corporis sensꝰ : tactꝰ
odoratꝰ. gustꝰ. uisꝰ. auditus
Qui mͦ passerũ terrenarũ sor¬
diũ rimentur illuuiem : atq
incultis locis ac fȩtidis cybum
querant: delictoꝵ suoꝵ laquei
occupati. ad suꝑnoꝵ oꝑum fruc¬
tꝰ quib epulantur animi. re¬
uolare ñ possint. Est enĩ leno¬
cinantis qͥdam laqueꝰ uolupta¬
tis. qͥ nr̃oꝵ uestigiis animoꝵ que¬
dam uincla subnectat: ut si ig¬
neũ uigorẽ puritatẽq naturȩ
terrenȩ materiȩ sensꝰ hebetaue¬
rit: luxuriȩ p̃cio scłaris ad dic¬
tum. sub qͣdam uitioꝵ auctione
constituat. St̃ etiã queda nr̃oꝵ
nundine delictoꝵ. Itaq uaria¬
rũ capti illecebris uoluptatum
aut uenundam᷑ sub peccato.: aut
redimimur apec̃c̃o. Xp̃c nos re¬

Expanded text:
possumus tamen hic discutere alipossumus tamen hic discutere aliquod intellegentiae spiritalis arcanum, praesertim cum hoc uideatur absurdum, ut homines <non\' puidentur enim quinque isti passeres quinque esse corporis sensus, tactus odoratus gustus uisus auditus, qui modo passerum si terrenarum sordium rimentur inluuiem atque ex incultis locis ac faetidis cibum quaerant, delictorum suorum laqueis occupati ad superiorum operum fructus, quibus epulantur animi, reuolare non possunt. est enim lenocinantis quidam laqueus uoluptatis, qui nostrorum uestigiis animorum quaedam uincla subnectat, ut si igneum uigorem puritatemque naturae terrenae materiae sensus hebetauerit, luxuriae pretio saecularis addictum sub quadam uitiorum auctione constituat. sunt etiam quaedam nostrorum nundinae delictorum. itaque uariarum capti inlecebris uolup tatum aut uenundamur sub peccato aut redimimur a peccato. Christus nos re
Abbreviated transcription (Latin):
potestati ñ natura p̃scͥbat. s
eade natura subiaceat : mortẽ
pletiore fenore sit ĩmortalita ᷤ
redemptura. Inspirauerat dñs
simplicitatis affectũ. uirtutẽ
m̃tis erexerat. Fides sola nuta-¬
bat : bene eã de uilioribꝰ robo¬
rauit. Nã si d̾s̃ obliuionẽ passe¬
rũ ñ habebat : hominũ babere
qͥ poterat: Qđ si tanta ẽ di &
tam ȩterna maiestas. ut unus¬
ex passerib aut nr̃oꝵ numerꝰ
capilloꝵ. pret̃ scientiã di non
sint: qͣm indignũ ẽ estimare
qd̾ fidelium corda d̾s aut ig¬
noret aut sꝑnat : qͥ uiliora
cognoscat: Fortasse dicat aliqͥs.
p̃ciosior sit: S aliud ẽ cura.
aliud scientia. Deniq numerus
capilloꝵ ñ in actu computationis.
s in facilitate cognitionis acci¬
pit᷑. Non enim sollicitã d̾s cura¬
enumerantis intendit excubiam :
s cui cognita sunt om̃ia: quasi
numerata sunt om̃ia. B ene tam̃
numerati dicuntur : qr illa quȩ
uolumꝰ seruare nmeramus.

Expanded text:
potestati non natura praescribat, sed potestati non natura praescribat, sed eadem natura subiaceat, mortem pletiore faenore sit inmortalitas redemtura. inspirauera dominus simplicitatis adfectum, uirtutem mentis erexerat, fides sola nutabat; bene eam de uilioribus roborauit; nam si deus obliuionem passerum non habet, hominum habere qui potest? quod si tanta est dei et tam ex passeribus aut nostrorum numerus capillorum praeter scientiam dei non sit, quam indignum est aestimare quod fidelium corda dominus aut ignoret aut spernat, qui uiliora cognoscat! Fortasse dicat aliquis:pretiosior sit? sed aliud est cura, aliud scientia. denique numerus capillorum non in actu conputationis, sed m facilitate cognitionis accipitur; non enim sollicitam deus curae numerantis intendit excubiam, sed cui cognita sunt omnia quasi numerata sunt omnia. bene tamen numerati dicuntur, quia illa quae uolumus seruare numeramus.
Abbreviated transcription (Latin):
usurpent. alios impediant: nec
ipsi qd̾ ꝓfitentur agnoscant.
Sonne quinq passereᷤᷤ xxiii¬
illis non ẽ in obliuioe corã d̾o:
S & capilli capitis ur̃i: om̃s
numerati sunt. Nolite timere.
multis passeribꝰ pluris estis
Pulcherrimũ locũ tenende
simplicitatis & emulande fidi
saluator intexuit: ne iudaice
more fidi. alia p̃mamꝰ affectu
alia uoce simulemꝰ : cũ ultimo
tpr̃e occulta cogitationũ ac¬
eusantium aut etiã defenden¬
tiũ. secretumq manifeste sit
maior simplicitatis illecebra.
qͣm ut unusqͥsq cognoscat
latebram fraudis ẽẽ ñ posse:
aut exaccidenti metu nascit᷑:
ne quis metu territꝰ potestatiᷤ
dm̃ quẽ corde cognoscit nega¬
re cogat᷑ : pulchre addidit a-¬
nime tantum formidabile e̾ẽ
supplicium: penã corporis ñ c̾ẽ
metuendam. Mors enim finis¬
corporał supplicii esse defectũ:
penã uͦ animȩ esse ꝑpetuam:
dmq solũ esse metuendum. cuiꝰ

Expanded text:
usurpent, alios inpediant nec usurpent, alios inpediant nec ipsi quod profitentur agnoscant. Nonne quinque passeres ueniuillis non est in obliuione coram domino? sed et capilli capitis uestri omnes numerati sunt. nolite timere, multis passeribus plures estis. pulcherrimum locum tenendae simplicitatis et aemulandae fidei saluator intexuit, ne Iudaeicae more perfidiae alia premamus adfectu, alia uoce simulemus, cum ultimo tempore occulta cogitationum accusantium aut etiam defendentium secretum nostmajor est simplicitatis illecebra, quam ut unusquisque cognoscat latebram fraudis esse non posse?aut ex accidenti metu nascitur; 1436 ne quis metu territus potestatis, Deum quem corde cognoscit, negare conetur, pulchre addidit animae tantum formidabile esse supplicium, poenam corporis non esse metuendam; mors enim corporalis esse defectum, poenam uero animae esse perpetuam deumque solum esse metuendum, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Bonꝰ etiã locꝰ adu̾sꝰ suꝑstitionẽ
uanissimã uideoꝵ: qͥ edificando
sepulchra ꝓpħaꝵ. patrũ suoꝵ
facta dampnabant: emulando
enĩ pat̃na scelera inseipsos sen-¬
tentiã intorquebant. Et enĩ ꝓpħi¬
coꝵ ȩdificatione tumuloꝵ sceleriˢ
eos qͥ occiderant arguebant : &
similiũ emulationẽ factoꝵ seqͦq
declarabant pat̃ne iniquitatis he¬
redes. Non enĩ edificatio. s emula¬
tio loco criminis estimat᷑. Neq N
possunt hereditarie iniquitatis
absolui: qͥdi filiũ crucifigendo
qł grauiꝰ eͣ. pat̃nis cumulum
sceleribꝰ addiderunt. Et ido
bene alibi addidit. Implete
m̃surã patrũ ur̃oꝵ. Quia nichil
est ultra di miuriã grauiꝰ pec¬
care qđ possint: ꝓpterea mittit
ad illos sapientia apłos ac ꝓpħas
mitto ad uos ꝓpħas. ⁊sapientes.
Arguunt᷑ adhuc sub nomine
iudeoꝵ. & futuro supplicio sta¬
tuuntur obnorii : qr cũ doc¬
trinã sibi diuine cognitionis

Expanded text:
Bonus etiam locus aduersus superstitionem Bonus etiam locus aduersus superstitionem uanissnnam Iudaeorum, qui aedificando sepulchra prophetarum patrum suorum facta damnabant, aemulando autem paterna scelera in se ipsos sententiam retorquebant. etenim propheticorum aedificatione tumulorum sceleris eos qui occiderant arguebant et similium aemulatione factorum se quoque declarabant paternae iniquitatis heredes. non igitur aedificatio, sed aemulatio loco criminis aestimatur. neque enim possunt hereditariae iniquitatis absolui qui dei filium crucifigendo quod grauius est paternis cumulum sceleribus addiderunt. et ideo bene alibi addidit: inplete mensuram patrum uestrorum, quia nihil est ultra dei iniuriam grauius peccare quod possint. propterea mittit ad illos sapientia apostolos et prmitto ad uos prophetas et sapientes. arguuntur adhuc sub nomine Iudaeorum et futuro supplicio statuuntur obnoxii, quia, cum doctrinam sibi diuinae cognitiois
Abbreviated transcription (Latin):
cii futuri metum. nec aliqͣm d̾i
habeant caritatẽ: cũ oꝑa sine fi¬
de uana sint : p̃tereunt eñ iu-¬
di ciũ & caritatem dĩ. Iudicium
ciũ referunt : caritatẽ ido. qr
ñ ex affectu dm̃ diligunt .S.
ne rursũ nos fidi studiosoᷤ
faciat oꝑum negligentes : ꝑfectio¬
nẽ fidelis uiri breui sermone con-¬
cludit: ut & fide & oꝑibꝰ approbet᷑
dicens. & hoc oportuit fac̾e: ⁊ illa
ñ omittere. Arrogantiã quoq iac¬
tantiãq redarguit iudeoꝵ: dũ
pͥmatus accubitionis in conuiuiis
appetunt. In ipsos quoq ꝑitos legiᷤᷤ
dampnationis sententia ꝓmulgat᷑.
qͥ qͥsi sepulchra quȩ ñ apparent
specie fallunt. uisuq decipiunt.
ut cũ foras speciosa ꝓmittant.
intus plena fȩtorib includant.
Qd̃ faciunt pleriq doctores :
qͥ ab aliis exigunt qd̾ ipsi non
queunt emulari. Et ido ipsi mo¬
num̃ta sunt : sic̃ alibi dictum ẽ.
Sepulchrũ patens ẽ gutt᷑ eoꝵ.

Expanded text:
uri judicii metum, nec aliquam Dei uri judicii metum, nec aliquam Dei habeant charitatem, cum opera sine fide vana sint; praetereunt enim judicium et charitatem Dei: judicium cium referunt: charitatn ex adfectu deum diligunt. sed ne rursus fidei nos studiosos faciat, operum . neclegentes, perfectionem fidelis uiri breui sermone concludit, ut et fide et operibus adprobetur, dicens: et haec oportuit facere et illa non omittere. adrogantiam quoque iactantiamque redarguit Iudaeorum, dum primatus accubitionis in conuiuiis adpetunt. in ipsos quoque peritos legis damnationis sententia promulgatur, qui quasi sepulchra. quae non apparent specie fallunt usuque decipiunt, ut cum foris speciosa promittant, intus plena faetoris includant. quod faciunt plerique doctores, qui ab aliis exigunt quod ipsi non queant aemulari. et ideo ipsi monumenta sunt, sicut et alibi dictum est: sepulchrum patens est guttur eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
di sermo: uxta qd̾ scͥptum ẽ. Iã uoᷤ
mundi estis: ꝓpt̃ sermonẽ quẽ lo-
cutꝰ sum uob̃. Nec hoc loco solum:
s etiã in aliis qͣnta gr̃a sit. exp̃ssũ
tenes. Elemosina enĩ amorte libe¬
rat: & conclude elemosinã incor¬
de pauꝑis: & hȩc ꝓte exorabit in
die malo. Totus itaq ab hinc pul¬
cherrimus ab hinc dirigitur locꝰ.
ut qm̃ nos ad studiũ simplicitatis
inuitat. suꝑflua iudeoꝵ & t̾rena
condempnet: qͥ scdm corpꝰ intelli¬
gendo q̃ legis sunt. uit᷑ & catino
ꝓpt̃ fragilitate sui ñ immerito
comparant᷑: qm̃ ea dequib nobis
nullus ẽ usꝰ. obseruant: ea autẽ
inquib nr̃e spei fructꝰ ẽ negligũt.
nid̾o pecc̃m gͣnde cõmittunt. dũ meliora
despiciũt: & tam̃ ipsi peccato abo¬
litio ꝓmittit᷑. si miscdia conseqͣtur
Breuit̃ aut̃ uicia eoꝵ multa per¬
stringit. qͥ uilioꝵ fructuũ deci¬
mis conferendis om̃e studium
intendant suum : nec ullũ iudi-¬

Expanded text:
ei sermo iuxta quod scriptum est: iam uos ei sermo iuxta quod scriptum est: iam uos mundi estis propter sermonem meum, quem locutus sum uobis. nec hoc loco solum, sed etiam in allis quanta gratia sit expressum tenes: elemosyna enim a morte liberat et: conclude elemosynam in corde pauperis et haec pro te exorabit in die malo. totus itaque pulcherrimus abhinc dirigitur locus, ut quoniam nos ad studium simplicitatis inuitat, superflua Iudaeorum et terrena condemnet, qui secundum corpus intellegendo quae legis sunt uitro et catino propter fragilitatem sui non inmerito conparantur et ea de quibus nobis nullus est usus obseruant, ea autem in quibus nostrae spei fructus est neclegunt et ideo peccatum grande conmittunt, dum meliora despiciunt, et tamen ipsi peccato abolitio promittitur, si misericordia consequatur. Breuiter autem uitia eostringit, qui viliorum fructuum decimis conferendis omne studium intendant suum: nec ullum fut
Abbreviated transcription (Latin):
unc uos pharisei pͥꝰ xx ii¬
qd̾ deforis ẽ calicis : catini
mundatis. Uides corpora nr̃a
terrenoꝵ & fragiliũ exp̃ssioe
signari. q̃ brem lapsu p̃cipitata
franguntur: & facile ea q̃ mens
uoluit interna. per sensꝰ et
gesta corporis ꝓdi:sic̃ illa
q̃ calix interuis continet. foris
lucent. Unde & in posterioribꝰ
ñ dubium ẽ uocabulo calicis
passionẽ corporis declarari:
cũ dic̃ dñs. Calicẽ que mͥ pater
dedit : ñ uis ut bibam illum:
Bibit enĩ corpꝰ suum: qͥ corpora¬
lem fragilitatẽ spiritali absorbet
affectu: & qͣsi inm̃tẽ animũq tͣns¬
fundit: ut int̃ioribꝰ ext̃ioꝵ ĩbecillitaᷤᷤ
hauriat᷑. Cernis gͦ qd̾ nos ñ ex¬
t̃iora huius calicis ant catim.
s int̃iora contaminant : Et idõ
qͣsi bonus p̃ceptor docuit quem¬
admodũ nr̃i mundare corporis
contagiũ debeamꝰ. dicens. Date
elemosinã : & ecce omnia
munda sunt uobis. Uides
qͣnta remedia: M undat
nos miscdia: mundat nos

Expanded text:
unc uoa, Pharisaei, prius quod deforis est calicis et catini mundatis. uides corpora nostra terrenorum et fragilium expressione signari, quae breui lapsu praecipitata frangantur. et facile ea quae mens uoluit interna per sensus et gesta corporis prodi sicut illa quae calix interius continet foris lucent. unde et in posterioribus non dubium est uocabulo calicis passionem corporis declarari, cum dicit dominus: calicem quem mihi pater dedit non uis ut bibam illum? bibit enim corpus suum qui corporalem fragilitatem spiritali absorbet adfectu et quasi in mentem animumque transfundit, ut interioribus exteriorum inbecillitas hauriatur. cernis igitur quod nos non exteriora huius calicis aut catini, sed interiora contaminant. et ideo quasi bonus praeceptor docuit quemadmodum nostri mundare corporis contagium debeamus dicens: date elemosynam et ecce omnia munda sunt uobis. uides quanta remedia? mundat nos misericordia, mundat nos
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo qͥ habuit grãm: meruit
copiam. Nos copiam ñ merem᷑
qr dm̃ uidendi grãm ñ habemꝰ.
Et quid mirũ: si in presenti
scło. nͥ quando uult d̾s ñ ui¬
detur: In ipsa quoq resur¬
rectione. ñ facile ẽ d̾m uidere:
nͥ his qͥ corde sunt mundo.
Et ido beati mundo corde: ipsi
enĩ dm̃ uidebunt. Quantos be¬
atos iã numerauerat. Et tam̃

Expanded text:
et ideo qui habuit gratiam meruit et ideo qui habuit gratiam meruit copiam; nos copiam non meremur, quia deum uidendi gratiam non habemus. et quid mirum si in praesenti saeculo nisi quando uult dominus non uidetur? in ipsa quoque resurrectione non facile est deum uidere nisi his qui corde sint mundo. et ideo beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt quantos beatos iam numerauerat et tam
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ necesse ẽ. si dm̃ patrẽ nemo
uidit umqͣm. filiũ uisũ esse in
ueteri testam̃to: & desinant he-¬
retici ex uirgine ei pͥncipium¬
dare. qͥ anteqͣm nasceret᷑ ex
uirgine. uidebatur: aut certe
uisio ea specie uideri qͣm uoluntas
elegerit. ñ natura formauerit.
in columba. Et id̾o d̾m nemo ui¬
dit uinqͣm: qr eã q̃ indo habitat
plenitudinẽ diuinitatis nemo
conspexit: nemo m̃te aut ocłis
cõprehendit. Uidit enim: ad
utrũq referendum ẽ. Demiq
cũ addit̾ unigenitꝰ filius ipse
enarrauit. mtium magis qͣm
oculoꝵ uisio declaratur. Specieᷤ
uͦ uidetur. uirtꝰ narrat᷑. Illa
ocuł : hec m̃te comp̃henditur.
S quid de tͥnitate dicã: Sera¬
phin quando uoluit apparuit.
& uocẽ eiꝰ sols ysaias audiuit.
Apparuit angelꝰ. & nunc p̃sto ẽ.
s ñ uidet᷑. Neq enĩ in potestate
nr̃a ẽ uidere: s inpotestate
illiꝰ ẽ apparere. Tam̃ & si po¬
testas ñ ẽ uidendi: ẽ gr̃a pro¬
merendi ut uidere possimus.

Expanded text:
igitur necesse est, si deum patrem nemo uidit umquam, filium uisum esse in ueteri testamento et desinant haeretici ex uirgine ei pdare, qui antequam nasceretur ex uirgine uidebatur, aut certe st sancti spiritus uisio, ea specie uideri, quam uoluntas elegerit, non natura formauerit, in columba. et ideo deum nemo uidit umquam, quia eam quae in deo habitat plenitudinem diuinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis conprehendit; uidit enim ad utrumque referendum est. denique cum additur: unigenitus filius ipse enarrrauit, mentium magis quam oculorum uisio declaratur; species enim uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente conprehenditur. Sed quid de trinitate dicam? Seraphin quando uoluit apparuit et uocem eius Esaias solus audiuit. apparuit angelus et nunc praesto est, sed non uidetur; neque enim in potestate nostra est uidere, sed in potestate illius apparere. tamen, etsi potestas non est uidendi, est gratia promerendi, ut uidere possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
specialit̃ aut de angeł. aut
de do. scͥptura diuina tenere
consueuit: ut qđ ñ potest p̃uide¬
ri. apparere dicatur. Sic enĩ ha¬
bet. Apparuit d̾s abrahȩ. ad yli¬
cẽ mambre. Nã qͥ ante ñ presen¬
titur. s repentino uidet᷑ aspectu.
apparere memoratur. Non enuim
similit̾ sensibilia uident᷑. & iste:
cuiꝰ inuoluntate sitũ ẽ. uideri:
Apparuit enĩ ds abrahe qr uoluit.
alii autẽ qr noluit ñ apparuit.
Uiss ẽ etiã stephano cũ lapidaret᷑
stans ad dexteram di: & nͣ uisus
a populo. Uidit ysaias dñm sa¬
baoth. s alius uidere ñ potuit.
qr cui placuit apparuit. Et qͥd
de hominib loquimur: cũ etiã
de ipsis cȩlestib uirtutib & po¬
testatibꝰ legerimꝰ : qr dm̃ nemo

Expanded text:
specialiter aut da angelis aut specialiter aut da angelis aut de deo scriptura diuina tenere consueuit, ut quod non potest praeuideri apparere dicatur; sic enim habes: apparuit deus Abrahae ad ilicem Mambre. nam qui ante non praesentitur, sed repentino uidetur aspectu adparere memoratur. non enim similiter sensibilia uidentur et is cuius in uoluntate situm est uideri eapparuit enim deus Abrahae quia uoluit: alii, quia noluit, non apparuit. uisum est etiam Stephano, cum lapidaretur stans ad dexteram dei et non est uisus a populo. uidit Esaias dominum Sabaoth, sed alius uidere non potuit, quia cui placuit apparuit. et quid de hominibus loquimur, cum etiam de ipsis caelestibus uirtutibus et potestatibus legerimus
Abbreviated transcription (Latin):
saẽdotẽ ẽe uenturum. cuiꝰ sa¬
cͥficiũ ñ eẽt cõmune cũ cȩteris.¬
Aͥ deniq ñ inmanufactis tẽplis
sacrificaret ꝓ nob̾: s in sui cor¬
poris templo nr̃a peccata uacu¬
aret. Sorte gͦ querebat᷑ sacerdos
ido fortasse & milites uestimenta
domini sortiebantur : ut qm̃ in
ficium preparabat : circa ipsum
quoq sortis agitatio p̃ceptũ legis
impleret. Ppt̃ qd̾ ait. Nonueni
lege̾ soluere. s adimplere. Certe
ut ipse ẽẽt qͥ & expectabat᷑ uct̾̃i
testam̃to: & mandato di uideret᷑
electꝰ. Deniq & suꝑ apłm ma
thiam sors cecidit: ne apłi elec¬
tio. a mandato discrepare legis
uet̃is uideretur. Apparuit autem
illi angelꝰ. stans a dextͥs altaris
incensi. Non immerito angelꝰ
uidetur intemplo. qr ueri sacer¬
dotis iã nuntiabatur aduentꝰ
& cȩleste sacrificiũ parabatur.
in quo angłi ministrarent. Et
bene apparuisse dr ei : qͥ eum
repente conspexit. Hoc etiam

Expanded text:
sacerdotem esse uenturum, cuius sasacerdotem esse uenturum, cuius sacrificium non esset conmune cum ceteris, qui non in manu factis templis sacrificaret pro nobis, sed in sui corporis templo nostra peccata uacuaret. sorte ergo quaerebatur sacerdos. ideo fortasse et milites uestimenta domini sortiebantur, ut, quoniamificium praeparabat, circa ipsum quoque sortis agitatio praeceptum legis inpleret. propter quod ait: non ueni legem soluere, sed inplere, certe ut ipse esset, qui et exspectatus ueteri testamento et mandato dei uideretur electus. denique et super athiam sors cecidit, ne apostoli electio a mandato discrepare legis ueteris uideretur. Apparuit autem illi angelus stans a dextris altaris incensi. non inmerito angelus uidetur in templo, quia ueri sacerdotis iam nuntiabatur aduentus et caeleste sacrificium parabatur, in quo angeli ministrarent. et bene apparuisse dicitur ei qui eum repente conspexit, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinẽ sacerdotii sorte exiit
ut incensum poneret ingressus
intemplum dñi. & omnis sͦpłs
foris orabat hora incensi. Uidet᷑
hic sc̃s zacharias designari sum¬
mus sacerdos: qr sic̃ lectum est
de priore tab̃naculo. in qͦ semꝑ
intrabant sac̾dotes. ministeria
consummantes: uno tantũ anni
tempore intrabat intemplum
Inscdõ autẽ semel in anno sin¬
gularis sũmꝰ sacerdos: ñ sine san¬
guine quẽ offert ꝓse & ꝓ ppħ de¬
lictis. hic ẽ ille sũmus sacerdos
qͥ ad huc sorte querit᷑: qr uerus
bat᷑. & alius figurabatur. Ille qͤ¬
rebat᷑ uerꝰ in et̃im sacerdos.
humano. S tunc sanguis fun
dinabat᷑. Numc qr ueritas uenit.
relinqͣmus speciem: ueritatem
seqͣmur. Et tunc quidẽ uices
erant. nunc aut̃ ẽ ꝑpetuitas.
Erat gͦ. ⁊ certe erat. cuiꝰ uices
etiã tunc gerebantur. Sorte
gͥ legebatur: ut introiret intẽ¬
plum sacerdos. Si gͥ in templo
nullus poterat testis adhiberi:
qͥd aliud significabatur. nͥ eum

Expanded text:
consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret ingressus in templum domini. et omnis populus foris orabat hora incensi. uidetur hic sanctus Zaccharias summus designari sacerdos, quia sicut lectum est, de priore tabernaculo, in quod semper intrabant sacerdotes ministeria consummantes, uno tantum anni tempore intrabat in templum: in secundo autem semel in anno singularis summus sacerdos non sine sanguine, quem offert pro se et populi delictis. hic est ille summus sacerdos, qui adhuc sorte quaeritur, quia uerus uaerebatur et alius figurabatur. ille quaerebatur uerus in aeternum sacerdos, humano. sed tunc sanguis funddinabatur, nunc, quia ueritas uenit, relinquamus speciem, ueritatem sequamur. et tunc quidem uices erant, nunc autem est perpetuitas. erat ergo et certe erat cuius uices etiam gerebantur. sorte ergo legebatur, ut introiret templum sacerdos. si igitur in typo nullus poterat testis adhiberi, quid aliud significabatur nisi eum
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a satis claret : nã ⁊ decimꝰ
n septimus numerꝰ mysticus ẽ.
& t̾̃cio ut̃q repetitꝰ mysteriũ
signat. Et pentecosten cuuis
lucas. & tesseraconta cuius ma¬
diderunt. Pleriq etiã miran¬
tur cur thamar mulieris
famose ut illis uidetur ma-¬
theus cõmemorationẽ in do¬
minica generatione conte¬
xendã putaui̾t: cur etiã ruch.
cur eiꝰ qͦ mulieris q̃ uriȩ uxor
fuit. & occiso marito ĩ dauio
nuptias cõmigrauit: cũ p̃ser¬
tim sare & rebecce ⁊ rachel.
sc̃aꝵ feminaꝵ nusqͣm fecerit
mentionẽ. Sic enĩ habes. iii

Expanded text:
gratia satis claret; nam et decimus gratia satis claret; nam et decimus et septimus numerus mysticus est et tertio uterque repetitus mysterium signat, et pentecoste, cuius Lucas, et tesseracoste, cuius Mam prodiderunt. Plerique etiam mirantur cur Thamar mulieris famosae, ut illis uidetur, Matthaeus conmemorationem in dominica generatione contexendam putauerit, cur etiam Ruth, cur eius quoque mulieris, quae Uriae uxor fuit et occiso marito in Dauid nuptias conmigrauit, cum praesertim Sarrae et Rebeccae et Rachel, sanctarum feminarum, nusquam fecerit m
Abbreviated transcription (Latin):
ñ germanus frat᷑ ille. s quia¬
dñs ⁊ mediator dĩ ⁊ hominum
homo xp̃c itłc resurrectioniᷤ
gr̃am ꝓpagauit: licet sit uer¬
siculi istius & alia int̃pretatio
qͣm suo dicemus loco. Non
absurdũ autẽ uidet᷑. qđ̾ ge¬
minato mystico numero qua¬
ternas denas generationes
diuidendas sc̃s matheus putauit.
ab abrahã usq ad dđ: a dauid
usq ad transinigrationẽ baby¬
lonis. a transmigratione baby¬
lonis usq ad xp̃m : in qͦ uices
mutationũ parit̃ designauit.
Ab abraham enĩ usq ad dauid
tempora. sine regib fuit ppłs
iudeoꝵ. Regnũ enĩ iustum
a dauid cepit: deinde ꝑ reges
actũ genus om̃e ẽ uideoꝵ: &
intemerata usq ad tͣnsmigra¬
tionẽ eoꝵ regna manserunt.
Post transinigrationẽ uͦ: ĩ occa¬
sũ degenerantis p̾płi nobilitaᷤ
circũcisa uergebat. De qͥnqͣgin¬
ta uͦ successionib qͣs ab abra-¬
ham lucas contexendas puta¬
uit. numeri mystici seruata

Expanded text:
non germanus frater ille, sed domnon germanus frater ille, sed dominus et mediator dei et hominum homo Christus Iesus resurrectionis gratiam propagauit; licet sit uersiculi istius et alia interpretatio, quam suo dicemus loco. non absurdum autem uidetur -quod geminato mystico numero quater denas generationes diuidendas sanctus Matthaeus putauit, ab Abraham usque ad Dauid, a Dauid usque ad transmigrationem Babylonis, a transmigratione Babylonis usque ad Christum, in quo uices mutationum pariter designauit. ab Abraham enim usque ad Dauid tempora sine regibus fuit populus Iudaeorum — regnum enim iustum a Dauid coepit — deinde per reges actum genus omne est Iudaeorum et intemerata usque ad transmigrationem eorum regna manserunt; post transmigrationem uero in occasum degenerantis populi nobilitas circumcisa uergebat. de quinquaginta uero successionibus, quas ab Abraham Lucas contexendas putauit, numeri mystici seruata
Abbreviated transcription (Latin):
descͥpserit. Quomͦ unius duos
patres: id÷ hely & iacob: Qemͦ
etiã duo pat̾ni aui: mathan &
melchi: S si seqͣris: inuenies
qđ uixta p̾scriptum legis uet̾is.
duo fr̃s diu̾sos filios uterinos
ex una uxore generauerint.
Tradit᷑ enĩ mathat qͥ asalomo¬
ne genus dux̃. lacob generasse
filium. ẽti uxore suꝑstite
discessisse: qͣm postea melchi
accepit uxorẽ : ex qͣ generatus
est hely. Rursꝰ hely fr̃e iacob
sine liberis decedente copu¬
latus ẽ fr̃is uxori : & generauit
filiũ ioseph. qͥ uixta lege̾. iacob
suscitabat. Ita duoꝵ filius dictꝰ ẽ
ñ ab utroq generatus. s quia
alt̾̃ius scđm generationẽ. altiꝰ
scđm lege̾ factus ẽ filius. In qͦ
p̃scͥpto legis. futurã ꝑpetuitatẽ
corrupit oracłi. Alius enĩ erat
frat̃. qui defunctoꝵ fr̃m sem̃
resuscitaret : ñ frat̃ scđm car-¬
nis germanitatẽ. s scdm gr̃e
puritatem : & id̾o fortasse frat̃
ñ redimit redimet homo: qr

Expanded text:
descripserit. quomodo unius duo descripserit. quomodo unius duo patres, id est Heli et Iacob? quomodo etiam duo paterni aui, Matthan et Melchi? sed si sequaris, inuenies quod iuxta praescriptum legis ueteris duo fratres diuersos filios uterinos ex una uxore generauerint. traditur enim Matthan, qui a Salomone genus duxit, Iacob generasse filium et uxore superstite decessisse, quam postea Melchi accepit uxorem, ex qua generatus est Heli rursus Heli fratre sine liberis decedente copulatus est fratris uxori et generauit filium Ioseph, qui iuxta legem Iacob suscitabat. ita duorum filius dictus est, non ab utroque generatus, sed quia alterius secundum generationem, alterius secundum legem factus est filius. in quo praescripto legis futuram perpetuitatem corrupit oraculi. alius enim erat frater, qui defunctorum fratrum semen resuscitaret, non frater secundum carnis germanitatem, sed secundum gratiae puritatem. et ideo fortasse frater non redimit: redimet homo? quia
Abbreviated transcription (Latin):
rege defertur: & sacerdos ẽ in
es sac̾dos in et̃nũ. scđm ordinẽ
melchisedech. Bene gͥ uterq
tenuit fidem: ut matheus ꝑ
reges ductã originẽ compro¬
baret : & lucas ꝑ sacerdotes a
dño transmissam in xp̃m seriẽ
gen̾ationis deducendo. sc̃iorẽ
ipsam originẽ declararet. Si¬
mul in hoc quoq uituli figura
signatur : qd ubiq sacerdotale
mysteriũ putat ẽẽ seruandũ
Nec mireris si ab abrahã plures
sedm lucã successiones usq ad
cũ ꝑ alias ꝑsonas generationẽ
fatearis ẽẽ decursam. Potest enĩ
fieri ut alii ut alii longeuã tranᷤ¬
egerint uitam: alt̾ius uͦ genera¬
tionis uiri immatura ȩtate dis-¬
cesserint: cũ uideamꝰ cõplures
senes cũ suis nepotib uiu̾e: alioᷤ
uͦ uiros statim nepotib obire sus¬
ceptis. Illud qͦq adu̾timus qd̃
sc̃s matheus iacob qͥ fuit pater
ioseph. filiũ nathan ẽẽ memo¬
raui̾t: lucas uͦ ioseph cui de¬
sponsata erat maria filiũ
hely: heli autẽ filiũ melchi e̾ẽ

Expanded text:
e defertur, et sacerdos est in es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Bene igitur uterque tenuit fidem; ut Matthaeus per reges ductam originem comprobaret, et Lucas per sacerdotes a Deo transmissam in Christum seriem generis deducendo, sanctiorem ipsam originem declararet. Simul in hoc quoque vituli figura signatur, quod ubique sacerdotale mysterium putat esse servandum. 14. Nec mireris si ab Abraham plures secundum Lucam successiones usque ad cum per alias personas generationem fatearis esse decursam; potest enim fieri ut alii longaeuam transegerint uitam, alterius uero generationis uiri inmatura aetate decesserint, cum uideamus conplures senes cum suis nepotibus uiuere, alios uero uiros statim filiis obire susceptis. Illud quoque aduertimus, quod sanctus Matthaeus Jacob, qui fuit pater Ioseph, filium Matthan esse memorauerit, Lucas uero Ioseph, cui desponsata erat Maria, filium Heli, Heli autem filium Melchi esse
Abbreviated transcription (Latin):
nũ eiꝰ. Ipse mͥ edificabit do¬
mũ. & erigam sedẽ eiꝰ in scłm.
Ego ero ei in patrem: & ipse e¬
rit mͥ infilium. Et miscdiam
mea̾ ñ disꝑgã ab eo: sic̃ disꝑsi
ab eis qͥ ante te fuerunt. Per
ysaiam qͦq ide dñs d̃s. gene¬
rationẽ domini declarauit
tellectus. Et infra. Et erit
radix iesse: & qͥ exurget im¬
perare gentib in ipso genteᷤ
sperabunt. Et alibi. Puer
natus ẽ nobis. filius datus ẽ
nob̃: cuius pͥncipium suꝑ hu¬
meros eius: & uocabit᷑ nom̃
eiꝰ magni consilii angelus.
Adducam enĩ pacẽ suꝑ prin¬
cipes & salutem: & magna po¬
testas eius. & pacis eiꝰ ñ erit
finis. in sede dauid. ⁊ ĩregno
eius. In qͦ aquile quoq int̃¬
p̃tatione. ñ qͣsi de homine
s de eo qͥ ultra hominẽ cẽt
ui demus extitisse ꝓmissum.

Expanded text:
eius. ipse mihi aedificabit domum, et erigam sedem eius in saeculum. ego ero ei in patrem, et ipse erit mihi in filium, et misericordiam meam non dispergam ab eo, sicut dispersi ab his qui ante te fuerunt. per Esaiam quoque idem dominus deus generationem domini reuelauit  et intellectus et infra: et erit radix Iessae et qui exsurget imperare gentibus in ipso gentes sperabunt et alibi: puer natus est nobis, filius datus est nobis, cuius principium super umeros eius, et uocabitur nomen eius Magni consilii angelus; adducam enim pacem super principes et salutem ei. magna potestas eius et pacis eius non est finis in sede Dauid et in regno eius. in quo Aquilae quoque interpretatione non quasi de homine, sed de eo qui ultra hominem esset uidemus exstitis
Abbreviated transcription (Latin):
mon: qͥ annis tantũmodo qͣ¬
draginta regnauit: Ego ero
inquit ei ĩ patrẽ: & ips erit
infilium. Qͥsẽ ille ꝓprius dei
filius : nͥ cui dictum ẽ. filiꝰ m̃s
estu. ego hodie genui te.
Et miscdiã meã non disꝑgam
ab eo: & fidelẽ eũ seruabo in
domo mea: & in regno eiꝰ usq
in scłm. At uͦ salomonẽ errasse
ido fortasse tam grauit̃. ne er¬
rarent homines. & ad ipsum
crederet᷑ manasse ꝓmissum:
diuinax serie cognouimus
lectionũ. E dificauit enĩ tem¬
plũ astarte ydolo ꝓpt̾ amorẽ
mulieris : & indignatus est
dñs in salomonem.Si gͥ ⁊ ui-¬
uente dauid regnare cepit
sic enĩ habes. qd̾ cũ nuntiatũ
fuisset dđ regnare salomonẽ
o sedente in trono meo. & ocħ
mei uident. sierrauit. si offen¬
dit: uides qm̃ ꝓmissi series
xp̃m spopondit: Et id̾o istos¬
duos generis auctores euuan¬
głista delegit: unũ qͥ ꝓmissũ
accepit de congregatione po¬
oraculũ consecutus est. Et id̾o

Expanded text:
mon, qui annis tantummodo qumon, qui annis tantummodo quadraginta regnauit? ego ero inquit ei in patrem et ille mihi in filium — quis est ille proprius dei filius nisi cui dictum est: filius meus es tu, ego hodie genui te? — et misericordiam meam non dispergam ab eo et fidelem eum seruabo in domo mea et in regno eius usque in saeculum? at uero Salomonem errasse ideo fortasse tam grauiter, ne errarent homines et ad ipsum crederetur manasse promissum, diuinarum serie cognouimus lectionum; aedificauit enim templum Astartae idolo propter amorem mulieris et indignatus est dominus in Salomonem. si igitur et uiuente Dauid regnare coepit — sic enim habes quod, cum esset nuntiatum Dauid regnare Salomonem,o sedentem in throno meo, et oculi mei uident — si errauit, si offendit, uides quoniam promissi series Christum spopondit. et idduos generis auctores evangelista delegit: unum, qui promissum accepit de congregatione pooraculum consecutus est. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
in humero cuis: & uocabitur
nom̃ eius ammirabił. consilia¬
rius. d̾s fortis. potens. pat̃ scħ.
princeps pacis eiꝰ. Impleta ẽ
disciplina. & pacis eiꝰ ñ eͣ finis.
supra sedem dauid & supra reg¬
nũ eius. Om̃ia conuenire de
xp̃o euidentib signat᷑ oracuł.
nec posse diuine fructum po¬
tentiȩ ad salomonis gr̃am di¬
riuari qr dauid filius fuit: cuiꝰ
finis haut dubie cognoscitur
finis enĩ regni salomonis & pa¬
cis: regnoꝵ lectionib demons¬
trat᷑. Unus ẽ xp̃c: cuius regnũ
ñ habet finem. Dem ñ multis¬
imperauit salomon gentibus.
congregauit uniu̾sis. Postͤmo
uiuente dd. & natus ẽ salomon
& regnum eius consecutus.
hic aut̃ qͥ ꝓmittitur pꝰ mortẽ
dd resurrecturus esse mons¬
tratur : sicͣ habes. qr cũ com¬
pleti fuerint dies tui ⁊ dormi¬
eris cum patͥb tuis. suscitabo
de semine tuo qui erit ex
uentre tuo: & parabo regnũ
eiꝰ. Ipse mͥ edificabit domũ.
& erigam sedem eiꝰ in seculũ
Nũqͥd in scłm regnauit salo¬

Expanded text:
in humero ejus, et vocabitur nomen ejus, admirabilis consiliarius, Deus fortis, potens, pater saeculi, princeps pacis. Ejus impleta est disciplina, et pacis ejus non est finis, supra sedem David, et supra regnum ejus. . 9. Omnia convenire de Christo evidentibus signatur oraculis, nec posse divinae fructum potentiae ad Salomonis gratiam derivari, qui David filius fuit, cujus finis haud dubie cognoscitur. Finis enim fuit regni Salomonis, et pacis, ut Regnorum lectionibus demonstratur. unus est Christus, cuius regnum non habet finem. deinde nullis Salomon gentibus icongregauit. postremo uiuente Dauid et natus est Salomon et regnum est consecutus, hic autem qui promittitur post mortem Dauid surrecturus esse monstratur, sicut habes quia cum conpleti fuerint dies tui et dormieris cum patribus tuis, suscitabo de semine tuo qui erit ex uentre tuo et parabo regnum eius. ipse mihi aedificabit domum, et erigam sedem eius in saeculum. numquid in saeculum regnauit Salo
Abbreviated transcription (Latin):
potissimũ nominauit. neqͣqͣm
p̃tereundũ puto. Non enĩ ociose
fidelissimi auctores generis
eliguntur: ut intelliganuiᷤ qd̾
in ipsa generatione carnis.
spiritał magis successio regui¬
manauerunt ꝓmissa diuina
Prior abraham: qͥ ante moysi
meruit fidei testimonium : qr
credidit do. & reputatũ ẽ ci ad
iusticiã. Qͥ etiã accepit oraculũ
dicente sibi. Exi de terra tua
& de cognatione tua. ⁊ dedomo
patͥs tui. in terrã ꝙͣ tͥ monstrabo.
& faciamte ingentem magnã.

Expanded text:
potissimum nominauerit nequaquam potissimum nominauerit nequaquam praetereundum puto. non enim otiose fidelissimi auctores generis eliguntur, ut intellegamus quod in ipsa generatione carnis spiritalis magis successio requimanauerunt promissa diuina. prior Abraham, qui ante Moysi meruit fidei testimonium, quia credidit deo et reputatum est ei ad iustitiam, qui etiam a deo accepit oraculum dicente sibi: exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui in terram, quam tibi monstrabo, et faciam te in gentem ma
Abbreviated transcription (Latin):
inquit iudee : & intrauit ĩ do¬
mũ zacharie. Cũ enim iuxta
in ciuitatem iudee manserit
erat ex tͥbu iuda: maxime cũ
ex genere helysabeth flerent
sacerdotes. quoꝵ d̾̃s portio ẽ.
Simul ꝙͣ pulchrũ ut cum illa
scđm carne̾ quoq iudeantur
spiritał cognationis consor¬
tio ñ carebant. Qd si omnis
femine caput uir sedm sc̃m
patͥam & tͥbum hab̾e diuisam.
Accedit illud qđ etiã gabrihel
qd̃ dabit illi dl̃ sedẽ dđ patris
sui. Certũ eͣ gͥ etiã mariã de da¬
uid generatione manasse. Si¬
mul etiã dicimus nichil refer¬
re qͦ ordine generationis series
exprimatur: cũ iter hinc atq
inde sit ꝑuium. Cur aut̃ sc̃s
matħs ab abrahã generationẽ
lucas a xp̃o usq ad d̾m ꝑ du-¬
xerit: explanandũ uidetur.
S priꝰ cur sc̃s matheꝰ cũ ab
abraham cȩꝑit generationis
ordinem. ñ ita posuerit. liber
generationis abrahȩ. s liber
gen̾ationis iħu xͥ filii dauid
filii abraham: & cur hos duos

Expanded text:
inquit Iudae et intrauit in doinquit Iudae et intrauit in domum Zacchariae. cum enim iuxta in ciuitate Iudae manserit, erat et in tribu Iuda, maxime cum ex genere Elisabet fuerint sacerdotes, quorum deus portio est. simul quam pulchrum, ut cum illa secundum carnem quoque uideantur spiritalis cognationis consortio non carebant! quodsi omnis feminae caput uir secundum spatriam et tribum habere diuisam? accedit illud quod etiam angelus quod dabit illi dominus sedem Dauid patris sui. certum est igitur etiam Mariam de Dauid generatione manasse. simul etiam discimus nihil referre quo ordine generationis series exprimatur, cum iter hinc atque inde sit peruium. Cur autem sanctus Matthaeus ab Abraham generationem Lucas a Christo usque ad deum perduxerit explanandum uidetur. sed prius cur sanctus Matthaeus, cum ab Abraham coeperit generationis ordinem, non ita posuerit: <liber generationis Abrahae\', sed: liber generationis Iesu Christi, fili Dauid, fili Abraham et cur hos duos
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ id qd̾ lege p̃scriptum ẽ.
Sic emĩ habes: qr unusquisq
in hereditate tͥb sue patrie
adherebunt filii isrł: nec de
tribu ad tͥbum transibunt.
Et om̃is filia que habet here¬
ditatẽ tͥbuum filioꝵ isrł: uni
ex pͦpło. & ex tͥbu patͥs sui erit
uxor. Itaq & censꝰ tempore
ascendit ioseph de domo et
patria dauid: ut ꝓfiteretur
cũ maria uxore sua . q̃ ex ca¬
de domo & ex eadem patria
ꝓfessionẽ defert: utiq eiꝰdẽ
tͥbus & eiusdem patͥe se esse
designat. Cognata qͦq Mariȩ
inducit᷑ helysabeth: primo
qd̃ om̃s uidei cognati: quẽad¬
modũ apłs docuit dicens. Op¬
tabã anathema esse ipse ꝓ fr̃ibꝰ
meis cognatis scđm carnẽ. qui
st̃ isrłite. Cognate gͦ. qr ambe
israhelite erant. simul ⁊ cogna¬
te. qr ambe erant ex tͥbu iuda.
Didicisti ex tͥbu uida mariam:
disce & helysabeth. Nã exurgens
maria in dieb illis abiit in mon¬
tana cũ festinatione in ciuitatẽ

Expanded text:
contra id quod lege praescriptum est. contra id quod lege praescriptum est. sic enim habes quia unusquisque in hereditatem tribus suae patriae adhaerebunt filii Israhel nec de tribu ad tribum transibunt et omnis filia, quae habet hereditatem tribuum filiorum Israhel, uni ex populo et ex tribu patris sui erit uxor. itaque et census tempore ascendit Ioseph de domo et de patria Dauid, ut profiteretur cum Maria uxore sua. quae ex eadem domo et ex eadem patria professionem defert, utique eiusdem tribus et eiusdem patriae se esse designat. Cognata quoque Mariae inducitur Elisabet, primo quod omnes Iudaei cognati, quemadmodum et apostolus docuit dicens: optabam enim anathema esse ipse pro fratribus meis cognatis secundum carnem, qui sunt Israhelitae. cognatae ergo, quia ambae Israhelitae erant, simul et cognatae, quia ambae erant ex tribu Iuda. didicisti ex tribu Iuda Mariam, disce et Elisabet. nam exsurgens Maria in diebus illis abiit in montana cum festinatione in ciuitatem
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse ille totius mundi ppłis
p̃dicandus : S etiã alibi diu̾so
ordine generationẽ doceamꝰ
ẽẽ diu̾sam: ne hic qͦq euuan¬
głiste discrepare uideantur.
qui ueterẽ ordine̾ st̃ secuti.
Sic enĩ habes. fuit homo ex
arath. & nom̃ eiꝰ helchana:
filius hieremihel. filii heli.
filii zoi. Uides & a patͥb ad fi¬
lios. & a filiis ad patres originis
descͥptionẽ uetere more con¬
textam. Uides ubiq familiã
ꝑ iuroꝵ generationẽ ẽẽ decursã:
Noli mirari si matheus ab abra¬
ham usq ad ioseph: lucas a io¬
seph usq ad adam & dm. ge-¬
nerationũ ordinẽ ꝑcucurrit.
Noli mirari qd̃ ioseph origo de¬
scͥpta ẽ. Et enim scd̾m carnem
natꝰ usum debuit seqͥ carnis.
& qͥ in scłm uenit. scłi debuit
more describi: maxime cum
in ioseph origine origo sit
etiam marie: Nam cũ uir ius¬
tꝰ fuerit ioseph: utiq ex tͥ¬
bu sua & ex patͥa sua accepit
uxorem: nec potuit face̾ iustꝰ

Expanded text:
habuisse ille totius mundi populis habuisse ille totius mundi populis praedicandus! sed etiam alibi diuerso ordine generationem doceamus esse decursam, ne hic quoque euangelistae discrepare uideantur, qui ueterem ordinem sunt secuti. sic enim habes: fuit homo ex Arath, et nomen eius Elcana, filius Hieremiel, filius Heli, filius Ozi. uides et a patribus ad filios et a filiis ad patres originis descriptionem uetere more contextam, uides ubique familiam per uirorum generationes esse decursam: noli mirari si Matthaeus ab Abraham usque ad Ioseph, Lucas a Ioseph usque ad Adam et deum generationum ordinem percucurrit. noli mirari quod Ioseph origo descripta est. etenim secundum carnem natus usum debuit sequi carnis et qui in saeculum uenit saeculi debuit more describi, maxime cum in Ioseph origine etiam origo sit Mariae. nam cum uir iustus fuerit Ioseph, utique ex tribu sua et ex patria sua accepit uxorem nec potuit iustus facere
Abbreviated transcription (Latin):
Iam & si humana .ii.¬
ñ sunt comparanda diui¬
uitia nr̃a circũdolat : cito se¬
curim adriouens arboribus
insȩcundis : secare doctꝰ exi¬
gua. culminib seruare subli¬
mia: rigidos m̃tium sp̃e igne
mollire: & inuarios usus om̃e
humanũ genus diu̾sis ministe¬
rioꝵ qͣlitate formare. Cur aũ
ioseph magis qͣm marie gene¬
seph a generatione domini
uideat᷑ alienus dubitare possẽ.
nͥ consuetudo nos instrueret
scripturax. q̃ semꝑ uiri originẽ
querit. Sic enĩ habes. Phares
fuit filius uide principis tͥbus.
Hic gn̾auit esrom. ⁊ esrom ge¬
& aminadab generauit naason.
& naason generauit salmon:
& salmon generauit ẜooz. &
Booz generaũ obech: & obeth
generauit iesse. ⁊ iesse generaũ
dauid. Uiri enĩ ꝑsona qͦrit᷑.
qͥ etiã in senatu. & reliqͥs curi ᷤ
ciuitatũ. geni̾s asserit dignitatẽ.
Quã deforme autẽ. si relicta
iuri origine. origo femine que¬
reret᷑: ut uideret᷑ patrẽ non

Expanded text:
nam etsi humana nonam etsi humana non sunt conparanda diuiuitia nostra circumdolat, cito securem admouens arboribus infecundis, secare doctus exigua, culminibus seruare sublimia, rigida mentium spiritus igne mollire et in uarios usus omne humanum genus diuersa ministeriorum qualitate formare. Cur autem Ioseph magis quam Mariae geneseph a generatione domini uideatur alienus, dubitare possemus, nisi consuetudo nos instrueret scripturarum, quae semper uiri originem quaerit. sic enim habes: Phares fuit filius Iuda principis tribus. hic generauit Esrom et Esrom geAminadab et Aminadab generauit Naasson et Naasson generauit Salmon et Salmon generauit Boos et Boos generauit Obed et Obed generauit Iessae et Iessae generauit Dauid. uiri enim persona quaeritur, qui etiam in senatu et reliquis curiis ciuitatum generis adserit dignitatem. quam deforme autem, si relicta uiri origine origo feminae quaereretur, ut uideretur patrem non
Abbreviated transcription (Latin):
t ipse ill̾c
erat incipi¬
ens fere an¬
filius ioseph
De generationib dicturi. qͣꝵ
ñnullam uidemus in euũ głio
scdm osatheũ. uł in hoc cuius
intͣpretationẽ habemus in ma¬
dibile adu̾santia sͥ scos uiros
potuisse dicere. de gestis pre¬
sertim domini saluatoris: qͣn¬
eos discrepantia n dixisse. Et
pͥmũ om̃ium neminẽ mouere
debet. qd̃ ita scͥptum ẽ. qͥ puta¬
bat̃ esse filius ioseph. Bene eñi
putabat᷑: qr natura erat. S id̾o
putabatur : qr cũ maria q̃ iosepͣ
uiro suo erat desponsata gene-¬
rauerat. Sic enĩ habes. Nonne
hic ẽ filius ioseph fabri: Diximꝰ
supͣ qͣ ratione ꝑ uirginẽ: diximꝰ
etiã qͣratione ꝑ desponsatam. &
qͣre censꝰ tempore nasci uoluerit
dñs salutaris: ñ alienũ etiã ui¬
det᷑ ut qͣratione fabrum patͣm
habuerit declaremus. Hoc enĩ
tẏpo eũ patrẽ sͥ demonstrat e̾ẽ
qͥ fabricator om̃ium condidit
mundum: iuxta qd scͥptum ẽ.
In pͥncipio fec̃ ds̃ celũ & terrã.

Expanded text:
t ipse Iesus erat incipiens fere anfilius Ioseph. de generationibus dicturi, quarum nonnullam uidemus in euangelio secundum Matthaeum uel in hoc, cuius interpretationem habemus in madibile aduersantia sibi sanctos uiros potuisse dicere, de gestis praesertim domini salutaris quaneos discrepantia demonstremus. et primum omnium neminem mouere debet quod ita scriptum est: qui putabatur esse filius Joseph. bene enim putabatur, quia natura non erat, sed ideo putabatur, quia eum Maria, quae Ioseph uiro suo erat desponsata, generauerat; sic enim habes: nonne hic est filius Ioseph fabri? diximus supra qua ratione per uirginem, diximus etiam qua ratione per desponsatam et quare census tempore nasci uoluerit dominus salutaris: non alienum etiam uidetur ut qua ratione fabrum patrem habuerit declaremus. hoc enim typo eum patrem sibi esse demonstrat, qui fabricator omnium condidit mundum iuxta quod scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram.
Abbreviated transcription (Latin):
& benedicã benedicentes te
n maledicã maledicentes te: &
benedicent᷑ inte om̃s tͥbꝰ terre.
Uides gͥ congregationes gentiũ
& sacͦ sc̃m eccłe cetũ. oraculo
diuino huic pͥmo ẽẽ ꝓmissum :
Et id̾o is auctor gem̾s debuit
designari : qͥ instaurandȩ eccłe
sponsionẽ pͥmus emeruit.
genĩs declaratur : qr cũ iure¬
Iurauit dñs dd ueritatẽ. & ñ
penitebit eum . ex fructu uentͥs
tui ponam suꝑ sedem tuam.
Et alibi. Semel iuraui inscõ
meo si dd m̃tiar. sem̃ eius in
et̃nũ manebit : & sedes eius
sic̃ sol inconspectu meo Et

Expanded text:
icam benedicentes te et maledicam maledicentes te, et benedicentur in te omnes tribus terrae. uides ergo congregationes gentium et sacrosanctae ecclesiae coetum oraculo diuino huic primo esse promissum. et ideo is auctor generis debuit designari, qui instaurandae ecclesiae sponsionem primus emeruit. generis declaratur, quia cum iureiurauit dominus Dauid ueritatem, et non paenitebit eum: ex fructu uentris tui ponam super sedem meam et alibi: semel iuraui in sancto meo, si Dauid mentiar; semen eius in aeternum manebit, et sedes eius sicut sol in conspectu meo
Abbreviated transcription (Latin):
disse intelligat᷑: ⁊ mors corporis
ciꝰ ita domũ nr̃am odore sui
compleat. ut credamꝰ qr ĩ ma-¬
nus patͥs comm̃dauit spm suũ:
& a morte sequestrata diuinita ᷤ
corporalium ñ subiit consortiũ
passionũ. Intelligere oportet¬
queadmodũ corpꝰ filii ungen-¬
tum oleat. Corpꝰ illud ÷ quod
exutum ẽ. ñ qđ amissũ. Corpꝰ
eiꝰ: tͣditiones sunt scͥpturaꝵ.
Corpꝰ eiꝰ: eccła ẽ. Corporis eiꝰ
odor sumus: ⁊id̃o decet ut
mortẽ corporis eius ornemus:
& si nr̃os illa ñ requirat ornatꝰ.
s reqͥrunt pauꝑes. Ornabo
corpꝰ eiꝰ. si fiam sermonũ eiꝰ
p̃dicator: & possim gentibꝰ cru¬
cis aꝑire mysterium. Ornauit
ille qͥ dix̃. Quia p̃dicamꝰ xp̃m¬

Expanded text:
disse credatur et mors corporis disse credatur et mors corporis eius ita domum nostram odore sui conpleat, ut credamus quia in manus patris conmendauit spiritum suum et a morte sequestrata diuinitas corporalium non subiit consortium passionum. intellege quemadmodum corpus fili unguentum oleat. corpus illud est quod exutum est, non quod amissum est. corpus eius traditiones sunt scripturarum, corpus eius ecclesia est. corporis eius odor sumus, et ideo decet ut mortem corporis eius ornemus, etsi nostros illa non requirat ornatus, sed requirunt pauperes. ornabo corpus eius, si fiam sermonum eius praedicator et possim gentibus crucis aperire mysterium. ornauit ille qui dixit quia praedicam