comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uino cultui aptam extrueret: et lucrandis
xp̃o animabus absq ullo inuigilaret in cõ¬
modo. Iam tune ergo impossibile dictu reor.
quanto gaudio quantaue alacritate cotidie
xp̃o inibi fierent lucra: diabolo uͦ detri¬
menta. Om̃is etas. omĩsq sexus ardentis¬
simo amore ad audiendũ uerbũ dñi con¬
fluebat: et certatim preire alter alterum
in scõ proposito elaborabat. Factã igitur
bonorũ suorũ collacionẽ scõ uiro tradũt:
quo et ecclesia diuinis exornaritur hono¬
ribus: et pauperes xp̃i alimentis consola¬
rentur corporalibus. S et dispensator
fidelis et prudens. quem constituerat dñs
supra familiã suam ut daret illi in tẽpo¬
re tritici mensurã: ut in erogando uerbo
dei cum pietatis actibus inuigilabat. ita
etiam in dispensandis terrenis scd̾m insti¬
tucionem apłicam desudabat: et uiuentib
sub se cõmuniter ecclesie filiis. pro ut cuiq
opus erat fideliter diuidebat. Sane p̃sen¬

Expanded text:
vino cultui aptam exstrueret, et lucrandis vino cultui aptam exstrueret, et lucrandis Christo animabus absque ullo invigilaret incommodo. Jam tunc ergo impossibile dictu reor, quanto gaudio, quantave alacritate quotidie Christo inibi fierent lucra, diabolo vero detrimenta. Omnis aetas, omnisque sexus ardentissimo amore ad audiendum verbum Domino confluebat, et certatim praeire alter alterum in sancto proposito elaborabat. Factam igitur bonorum suorum collationem sancto viro tradunt, quo et ecclesiis divinis exornarentur honoribus, et pauperes Christi alimentis consolarentur corporalibus. 16. Porro dispensator fidelis et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam ut daret illi in tempore tritici mensuram, ut in erogando verbo Dei cum pietatis actibus invigilabat, ita etiam in dispensandis terrenis secundum institutionem apostolicam desudabat, et viventibus sub se communiter Ecclesiae filiis, prout cuique opus erat, fideliter dividebat. Sane praesen
Abbreviated transcription (Latin):
trasset: princeps ciu̾itatis defensor nomi¬
ne uir gloriosus. et scđm caducos huius
mundi honores potentissimus. tot mira¬
culorum nouitate ꝑculsus: deo dignum
pontificem per internuncios euocans. ut
ad se uenire dignaretur supplicit̾ exorat.
Fidelissimus autem minister xp̃i cum ad
principẽ accederet: ante principalis aule
ianuam obuium habuit quendam cecum:
qui coram eo ꝓcũbens flagitabat auxiliũ.
At ille inuocato xp̃i nomine. et crucis
impresso uexillo: eum sub mom̃to pris¬
tine restituit sanitati. Quod princeps
audiens. festinus accurrit. genib sancti
aduoluitur: supplex exorans quo parti¬
ceps uite eterne fieri mereretur. Quem
uerbo dei diligentissime instructũ pon¬
tifex uenerabilis catecizauit: et sollẽp¬
ni ieunio ꝑacto. cum tota familia mul¬
taq nobilium turba baptizauit. Qui
in tanto ardore pietatis excreuit. ut domũ
suam sc̃o uiro traderet: quo ibi eccłam di¬

Expanded text:
trasset, princeps civitatis Defensor nomitrasset, princeps civitatis Defensor nomine, vir gloriosus, et secundum caducos hujus mundi honores potentissimus, tot miraculorum novitate perculsus, Deo dignum pontificem per internuntios evocans, ut ad se venire dignaretur, suppliciter exorat. 15. Fidelissimus autem minister Christi cum ad principem accederet, ante principalis aulae januam obviam habuit quemdam caecum, qui coram eo procumbens flagitabat auxilium. At ille invocato Christi nomine et crucis impresso vexillo, sub momento eum pristinae restituit sanitati. Quod princeps audiens, festinus accurrit, genibus sancti advolvitur supplex exorans, quo particeps vitae aeternae fieri mereretur. Quem verbo Dei diligentissime instructum pontifex venerabilis catechizavit, et solemni jejunio peracto, cum tota familia multaque nobilium turba baptizavit. Qui in tanto pietatis ardore excrevit, ut domum suam sancto viro traderet, quo ibi ecclesiam di
Abbreviated transcription (Latin):
uiuacissimus: qui et potenciã diuinitatis osten¬
deret. et meritũ beati uiri liquido cunctis
adstantib demonstraret. Tunc qui iam cre¬
diderant in fide corroborati sunt: et qui
adhuc gentilitatis errore detinebant᷑ ad pe¬
des scĩ procũbunt. orantes se sancte fidei sa¬
cramentis iniciari. Hunc ergo fontẽ placu¬
it centonotniũ uocitari: quia exhibicionis
eius gaudio multiplicato fidei fenore nu¬
merus credentiũ cepit multiplicari. Mul¬
ti enim in eo per baptismatis sacramentũ
ueterẽ hominẽ exuerũt: et nouo qui
scd̾m deum creatus est in iusticia et seĩ¬
tate ueritatis uestiti sunt. Itaq non qͥq
populares. sed et nobilissimorũ plurimi
cingula deponentes milicie. tumida colla
sua iugo xp̃i supponentes: sc̃o uiro ad¬
herere. et sanctis eius gaudebant infor¬
mari exemplis. Cumq fulgor tante cla-¬
ritatis quasi lucifer matutinus solem uꝰ¬
ticie nuncians totã ꝓuinciã iam perlus¬

Expanded text:
vivacissimus, qui et potentiam divinitatis ostenvivacissimus, qui et potentiam divinitatis ostenderet, et meritum beati viri liquido cunctis astantibus demonstraret. 13. Tunc qui jam crediderant, in fide sunt corroborati, et qui adhuc gentilitatis errore detinebantur, ad pedes sancti procumbunt, orantes se sanctae fidei sacramentis initiari. Hunc ergo fontem  al. locum placuit Centonomium vocitari, quia exhibitionis ejus gaudio, multiplicato fidei foenore numerus credentium coepit multiplicari. Multi enim in eo per baptismatis sacramentum veterem hominem exuerunt, et novum, qui secundum Deum creatus est, in justitia et sanctitate veritatis, vestiti sunt. 14. Itaque non quique populares, sed et nobilissimorum plurimi cingula deponentes militiae, tumida olim colla sua jugo Christi supponentes, sancto viro adhaesere et sacris ejus gaudebant informari exemplis. Cumque fulgor tantae claritatis, quasi Lucifer matutinus solem justitiae nuntians, totam provinciam jam perlus
Abbreviated transcription (Latin):
in sc̃o ꝑstabat proposito. uix ullam curã
habens corporis: totum se eorum ĩpendens
saluti. quos demonico intebatur subducere
errori. Sane cũ iam multi miraculorum
dulcedine deliniti. et luce fidei radiati. eiꝰ
scõ contubernio inhererent. essetq eis de
conuehende aque penuria non modiea
querimonia: uir dei ad locum quẽ aptũ
credidit accedens. cuspidem baculi quem
manu gestabat humi defigens: cunctis
audientib dixit. Dñe deus ñr qui sicien¬
ti populo tuo in heremo de dura silice
potum tribunsti. ad esto et nobis famulis
tuis. et aperi thesaurũ tue pietatis: et iu¬
be nobis de duricia huius telluris minis¬
trari fontẽ aque uiuentis. ut cognestãt
presentes quia tu es uerus deus qui in fi¬
ne seculorũ misisti filium tuũ in mundũ:
ut credentes in te ad ueram introduceret
reꝓmissionis terrã. Cumq om̃s fideles
respondissent amen: subito erupit fons

Expanded text:
in sancto perstabat proposito, vix ullam sui curam in sancto perstabat proposito, vix ullam sui curam habens corporis, totum se eorum impendens saluti, quos daemonico nitebatur subducere errori. 12. Sane cum jam miraculorum dulcedine deliniti, et luce Dei radiati, ejus sancto conturbernio inhaererent, essetque de convehendae aquae penuria non modica quaerimonia, vir Dei ad locum, quem aptum credidit, accedens, cuspidem baculi, quem manu gestabat, humi defigens, cunctis audientibus dixit: Domine Deus noster, qui sitienti populo tuo in eremo de dura silice potum tribuisti, adesto et nobis famulis tuis, et aperi thesaurum tuae pietatis, et jube nobis de duritia hujus telluris ministrari fontem aquae viventis, ut cognoscant praesentes, quia tu es verus Deus, qui in fine saeculorum misisti Filium tuum in mundum, ut credentes in te ad veram introduceret repromissionis terram. Cumque fideles respondissent, Amen, subito erupit fons
Abbreviated transcription (Latin):
tamen est. Nam sicut de se beatus clamat apłs:
signum apostolatus eius ipsi sunt in domino.
Is ergo uir dñi fide munitus. gladio sp̃c scĩ
accinctus: ad destruendos errores. ad coneul¬
candas demonũ uanitates. ad urbem supra¬
dictam accessit intrepidus. S dum nouitas
sancte p̾dicationis quibusdã incredulis in
seandalũ. nonnullis uerteretur in derisum:
miraculorũ potencia reddebat attonitos.
quos ad audiendã ueritatis tuã ueternus
et innatus error effecerat fastidiosos. Per
manus enim reuerendi pontificis tantas
xp̃c operabatur uirtutes. ut uerbo demo¬
nes fugaret. leꝑsos mundaret: cunctisq
languentib opem crucis medicomine lat¬
girctur. Deniq cum ad eum plurimi con¬
currerent pro adipiscenda salute corporũ:
illuminati uerbo fidei cum salute redibãt
animarũ. Porro idem uenerabilis uir extra
urbem paruo tectus hospicio. die noctuq

Expanded text:
tamen est. Nam sicut, de se quoque beatus clamat Apostolus, tamen est. Nam sicut, de se quoque beatus clamat Apostolus, signum apostolatus ejus ipsi sunt in Domino. 10. Is ergo vir Domini fide munitus, gladio Spiritus sancti accinctus, ad destruendos errores, ad conculcandas daemonum vanitates, ad urbem supradictam accessit intrepidus. Sed dum novitas sanctae praedicationis quibusdam incredulis in scandalum, nonnullis verteretur in derisum, miraculorum potentia reddebat attonitos, quos ad audiendam veritatis viam veternus et innatus error effecerat fastidiosos. Per manus enim reverendi pontificis tantas Christus operabatur virtutes, ut verbo daemones fugaret, leprosos mundaret, cunctisque languentibus opem crucis medicamine largiretur. Denique cum ad eum plurimi concurrerent pro adipiscenda salute corporum, illuminati verbo fidei, cum salute redibant animarum. 11. Porro idem venerabilis vir extra urbem parvo tectus hospitio diu noctuque
Abbreviated transcription (Latin):
post asperitatẽ iumbose hiemis cum pla¬
cidas uerni elemencia temperat auras.
redolentes arbusta ꝓrũpunt in flores.
et nudata dudũ roseta reduinuis adornan¬
tur rosis. mirantesq oculos erũpentium
candor reuerberat liliorũ: sic pace eccłe
reddita. diuersi per mundũ effulsere ui¬
ri. Qui uirtutũ luce mirabiles. fulgore
fidei insignes: ad sequenda xp̃i uestigia.
fundamentũ. ad erigendũ rudis adhuc ec¬
clesie statũ. pietas suꝑna magnificos atq
industrios uiros destinauit: lugdunensi¬
bus fotinũ. arclatensib trophimũ. nar¬
bone paulum. tolose saturninũ. aruernis
astremoniũ. lemouicinis marcialem. turo¬
nicis gracianũ. parisiacis dionisium. cino¬
lnaninis iulianũ. Hic itaq iulianus ro¬
Ainana generositate clarissimus. lingua
facundus. iufticia insignis. merito fi¬
dei percelebris: primus apłs cinoman¬
ne urbi a deo destinatur. Qui et si ali¬
is apostolus non est: cinomannensib

Expanded text:
post asperitatem nimbosae hyemis. Cum plapost asperitatem nimbosae hyemis. Cum placidas verni clementia temperat auras, redolentes arbusta prorumpunt in flores, et nudata dudum roseta redivivis adornantur rosis, mirantesque oculos erumpentium candor reverberat liliorum; sic pace Ecclesiae reddita, diversi per mundum effulsere viri, qui virtutum luce mirabiles, fulgore fidei insignes, ad sequenda Christi vestigia fundamentum, ad erigendum rudis adhuc Ecclesiae statum, pietas superna magnificos atque industrios viros destinavit, Lugdunensibus Photinum, Arelatensibus Trophimum, Narbonae Paulum, Tolosae Saturninum, Arvernis Austremonium, Lemovicinis Martialem, Turonicis Gatianum, Parisiacis Dionysium, Cenomanicis Julianum. 9. Hic itaque Julianus Romana generositate clarissimus, lingua facundus, justitia insignis, merito fidei percelebris, primus apostolus Cenomanicae urbi a Deo destinatur: qui etsi aliis apostolus non est, Cenomanensibus
Abbreviated transcription (Latin):
duxit pelago. fame alios ꝑemit. alios
ignib excruciauit. alios m̃bratim dis¬
cerpsit: et indicibili mortiũ genere de¬
bachatus. eccłam xp̃i expugnare nisus est.
Sed quo cius amplius efferbuit ĩmanitas:
eo scõrum insuperabilis constancia unde atro¬
ciori pulsata est inuidia. inde amplioris
uir tutis enituit gloria. Neronẽ igitur pri¬
mum contra pietatẽ habens impietatis ini¬
nistrum: de in per succedentes sibimet prin¬
cipes malicie sue augens inerementũ. per
trecentos et eo amplius annos eccłam xp̃i
concussit: sed nullatenus euertere ualuit.
Cum enim cõplacuit ei qui fideles suos ig¬
ne tẽptacionis ꝑmisit excoqui. ut screnus
dies post tot turbines familie sue illuces¬
ceret. lux ueritatis culmen imperii subut:
et mundi gloria sibi substrata eos cepit
habere defensores atq tutores: quos per
inuidiam hostis antiqui eatenus habuerat
perfidos impugnatores. Tunc ei go uelut

Expanded text:
duxit pelago, fame alios peremit, alios duxit pelago, fame alios peremit, alios ignibus excruciavit, alios membratim discerpit, et indicibili morticino genere debacchatus, Ecclesiam Christi expugnare nisus est. Sed quo ejus amplius efferbuit immanitas, eo sanctorum insuperabilis constantiae, unde atrociori pulsata est invidia, inde amplioris virtutis emicuit gloria. 7. Neronem igitur primum contra pietatem habens impietatis ministrum; dehinc per succedentes sibimet principes malitiae suae augens incrementum per trecentos et eo amplius annos, Ecclesiam Christi concussit, sed nullatenus evertere valuit. Cum enim complacuit ei, qui fideles suos igne tentationis permisit excoqui, ut serenus dies post tot turbines familiae suae illucesceret, lux veritatis culmen imperii subiit, et mundi gloria sibi substrata, eos coepit habere defensores atque tutores, quos per invidiam hostis antiqui eatenus perfidos habuerat impugnatores. Tunc ergo velut
Abbreviated transcription (Latin):
tri usq ad mortẽ. mortẽ autem crucis:
destruxit mortis imperiũ: et ab ipsis
auerni sedib suos eripuit: et comitante
illa ineffabili triumphati hostis uictrice
pompa. ad dexteram dei patris in perpetu¬
um regnaturus ascendit. Eccłam gͦ suam
quam sibi salutari ad quisierat sanguine.
sp̃c sui illustrauit aduentu: ut mundi
aduersis interim exercenda. inuincibili
sp̃c scĩ confortaretur armatura. Fundata
igitur supra petrã fidei. diffunditur per
climata tocius mundi: ut relicta uani¬
tate idolorũ. deum uerũ homo cognos¬
ceret : et ab errore paterni delicti. ab
squalore uetuste gentilitatis in nouita¬
tem uite transiret. S ueternus hostis
dolens sibi perire qd deo constabat adqͥri:
omne malicie sue machinamentũ. ad
subuertendũ ecclesie inuincibilis conuer¬
tit asilum. Et iniqua instancia ꝓ defen¬
sione falsitatis non nullos mr̃m ꝑstrau
gladio: alios affixit patibulo. alios ob¬

Expanded text:
tri usque ad mortem, mortem autem crucis, tri usque ad mortem, mortem autem crucis, dextruxit mortis imperium, et ab ipsis Averni sedibus suos eripuit, et comitante illa ineffabili triumphati hostis victrice pompa, ad dexteram Dei Patris in perpetuum regnaturus ascendit. Ecclesiam ergo suam quam sibi salutari acquisierat sanguine Spiritus sui illustravit adventu, ut mundi adversis interim exercenda, invisibili Spiritus sancti confortaretur armatura. Fundata igitur supra petram fidei diffunditur per climata totius mundi, ut relicta vanitate idolorum, Deum verum homo cognosceret, et ab errore paterni delicti et ab squalore vetustae gentilitatis in novitatem vitae transiret. 6. Sed veternus hostis dolens sibi perire, quod Deo constabat acquiri, omne malitiae machinamentum ad subvertendum Ecclesiae invincibilis convertit asilum. Et iniqua instantia pro defensione falsitatis nonnullos martyrum prostravit gladio, alios affixit patibulo, alios ob
Abbreviated transcription (Latin):
um adhuc mundus
errorum tenebris
inuolutus. clarita¬
tem uere lucis pe¬
nitus ignoraret.
et antiqui hostis
uersutia in huma¬
no genere quod
sibi a primo pa¬
rente subdiderat grassaretur. honorq cre¬
atoris creature potius quã creatori famula¬
retur. scilicet quia unusquisq uel ex mor¬
tuis hominib uel ex insensibili materia
deos quos adoraret fingebat: deus omp̃s
humanos miseratus errores ne sua in eternũ
factura periret. uerbum suũ equale sibi
atq coeternũ. per uterũ intacte uirginis
pro seculi uita uerum hominẽ ad humanoͤ
produxit aspectus. Qui deitatis natura
non ĩminuta. humanitate tamen nr̃a abs'¬
q peccati neuo ueraciter assũpta. inter
homines conuersatus est: prebens benefi¬
cia deitatis. et ꝑferens in cõmoda humane
fragilitatii. Quiiq eam carnẽ quam de
uirgine sũpserat pro redẽptione nr̃a po¬
suit: et hominẽ quem er eauerat ñ alio
redemit precio. nisi uiuifico et precioso
sanguine suo. Factus igitur obediens pa¬

Expanded text:
um adhuc mundus errorum tenebris involutus claritatem verae lucis penitus ignoraret, et antiqua hostis versutia in humano genere, quod sibi a primo parente subdiderat, grassaretur, honorque Creatoris creaturae potius quam Creatori, famularetur; quia scilicet unusquisque vel ex mortuis hominibus, vel ex insensibili materia deos, quos adoraret, fingebat; Deus omnipotens humanos miseratus errores, ne sua in aeternum factura periret, Verbum suum aequale sibi atque coaeternum, per uterum intactae virginis pro saeculi vita verum hominem ad humanos produxit aspectus. Qui divinitatis natura non imminuta, humanitate tamen nostra absque peccati naevo veraciter assumpta, inter homines conversatus est, praebens beneficia Deitatis, et perferens incommoda humanae fragilitatis. Denique eam carnem quam de Virgine sumpserat, pro redemptione nostra posuit, et hominem quem creaverat, non alio redemit pretio, nisi vivifico et pretioso sanguine suo. Factus igitur obediens Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ad hunc transmisisset molinũ: et quod cũ
inter huius molares transiectũ et fusum fu¬
isset lapides. illũ supradictũ lapidem mola¬
rem nullus impetus fortis fluminis est di¬
nulla artificũ conamina mouere eum ac¬

Expanded text:
ad hoc transmisit molendinum. Et cum ad hoc transmisit molendinum. Et cum inter hos molares transjectum et fusum fuisset lapides, illum supradictum lapidem molarem nullus impetus fortis flumininulla artificum conamina movere
Abbreviated transcription (Latin):
quod omĩa pomibilia sunt credenti illũ por¬
tauerit usq ad locũ. ex quo uires boum
trahere ipsum possint. Et sic fide firma
in ualle: et paulatim de monte descendenᷤ.
aliquando petras deuitans. aliquando tran¬
siens et saliens. et in locis currens humidis.
in radice montis positis: in quib nec homines.
nec boues stare poterant pro illorũ ꝓfunditate
mirabili comitatu. usq ad loca plana sine ul¬
la fragminis fractione: ubi illorũ erant bo¬
ues cum eis ꝓgressus est. Et exinde ex bob
usq ad molinũ uectus: artificiose cũ altero
iunctus est lapide. Et ut plus iste molaris
lapis qui in nomine beate directus est bri¬
gide. om̃ibus adhuc innotesceret: addidit
et hoc inauditũ antea et preclarũ miraculũ.
Nam cum quidã paganus et gentilis. ac
molino uicinus suo habitaculo. dolose per
alium simplicẽ uirũ ignorante molinario
qui opus moliture exercebat suũ granum

Expanded text:
quod omnia possibilia sunt credenti, illum porquod omnia possibilia sunt credenti, illum portaverit ad locum, ex quo vires boum trahere ipsum possint. Et sic fide firma in vallem, et paulatim de monte ascendens, aliquando petras devitans, aliquando super eas saliens, et in locis currens humidis in radice montis positis, in quibus nec homines nec boves stare poterant, pro illorum funditate, mirabili comitatu usque ad loca plana sine ulla fractione, ubi illorum erant boves, cum eis progressus est. Et exinde cum bubus, usque ad molendinum vectus est, artificiose cum altero junctus est lapide. Et ut plus iste molaris lapis, qui in nomine beatae directus est Brigidae, omnibus adhuc innotesceret, addit et hoc inauditum antea et praeclarum miraculum. Nam cum quidam paganus ac molendino vicinus suo habitaculo dolose per alium simplicem virum, ignorante molendinario, qui opus moliturae exercebat, suum granum
Abbreviated transcription (Latin):
illũ montẽ. in quo lapis tormatus fuit mo¬
laris. atq cum boues secũ ꝓpter arduam
montis ascensionẽ trahere et cogere non
posset: durissimũ iter cum paucis illum
sequentib uix ascendere potuit. Exinde
ille cum suis comitib et operariis dum co¬
gitaret quomͦ illũ molarem deportarent
lapidem. de iugo altissimi montis. cum
boues in illo prerupto montis. sub onerib
et iugis esse nullomͦ possent: tunc facta
desperatione aliis ex eis des dentib et di¬
centib illum deserere lapi t eos inua¬
num laborasse qui illum fe iner̃t: ille
p̃positus prudenti dispens ione et consilio
suis operariis fideliter dr. Nequaꝗͣ hoc
ita fiat: sed hunc leuate lapidẽ molarem ui¬
riliter. et submittite in precipiciũ de altis¬
simo isto montis cacumine. in noĩe et uirtu¬
te reuerentissime scẽ brigide: quia nullis
nos artificiis et uirib per ista loca petrosa¬
gida cui nichil impossibile est scd̾m illud

Expanded text:
illum montem, in quo lapis formatus fuit moillum montem, in quo lapis formatus fuit molaris, atque cum boves secum propter arduam montis ascensionem trahere et cogere non posset, durissimum iter cum paucis illum sequentibus vix ascendere potuit Ille vero cum omnibus suis operariis, dum cogitaret quomodo illum molarem deportaret lapidem de jugo altissimi montis, cum boves in illo praerupto montis sub oneribus et jugum esse nullo modo potuerint. Tunc facta desperatione, aliis ex eis descendentibus, illum deserere lapidem, et eos in vanum laborasse, qui illum formaverunt. Ille praepositus prudenti dispensatione, et consilio suis operariis fideliter dixit: Nequaquam hoc ita fiat; sed hunc levate viriliter molarem, et submittite in praecipitium de altissimo isto montis cacumine, in nomine et virtute reverentissimae sanctae Brigidae. Quia nos nullis artificiis et viribus per ista loca petrosagida, cui nihil impossibile est, secundum illud
Abbreviated transcription (Latin):
flumine recedente locum: ipse locus sicca¬
tus sine ullis apparet fluentibus aqͥs. Non
solum autem in sua uita carnali antequam
sarcinã deponeret carnis uirtutes oꝑata
est plurimas: sed largitas diuini muneris
in suo monasterio ubi eius uenerabile re¬
quiescit corpus. alias semꝑ operari uirtu¬
tes non cessat. Quas nos uirtutes ñ solum
audiuimꝰ: sed oculis nr̃is uidimus. Nam p̃¬
positus maximi et clarissimi monasterii
sc̃ẽ brigide uirginis de quo in huius opus¬
culi principio breuẽ fecimus mentionem:
operarios et lapidum cesores querere. lapidẽ
q ineudere molarem.per loca quecũq ubi
possent illi inuemire tͣnsmisit. Et illi sine
am ascendentes uiã. ad cacumen petrosi
montis ꝑrexerũt: et elegerũt lapidem
grandem in ipso montis altissimi cacumine.
Et cedentes eum de om̃i parte in rotundũ:
Et cum prepositus de monasterio inuita¬
tus ab eis uenisset cum bobus et uiris ad

Expanded text:
flumine recedente locum; ipse locus siccaflumine recedente locum; ipse locus siccatus sine ullis apparet fluitantibus aquis. Non solum autem in sua vita carnali, antequam sarcinam deponeret carnis, virtutes operata est plurimas, sed largitas divini muneris in suo monasterio ubi ejus venerabile requiescit corpus, semper operari virtutes non cessat, quas nos virtutes non solum audivimus, sed etiam oculis nostris vidimus. Nam praepositus maximi et clarissimi monasterii sanctae Brigidae, de quo in ejus opusculi principio brevem fecimus mentionem, operarios et lapidum caesores quaerere lapidem et incidere molarem, per loca quaecumque ibi possent invenire, transmisit. Et illi sine am ascendentes viam, ad cacumen petrosi montis perrexerunt, et elegerunt lapidem grandem in ipso montis altissimi cacumine. Et caedentes eum de omni parte in rotundum, Cum vero praepositus de monasterio invitatus ab eis venisset cum bubus ad
Abbreviated transcription (Latin):
raretur difficilem partẽ instructura uie:
et suam quam faciliorem euentu habebat
partem eligens. ipsa crudelis et iniusta na¬
tio edificaret sine ulla fluminis turbacione.
Atq cum ad scãm brigidam sui scd̾m carnẽ
fertur. Abite. uoluntatis dei est et potesta¬
tis. ut ille fluuius transeat de loco in quo
est: et ubi uos dura opprimũt opera. in
illam quam ipsi elegerũt partem. Et cum
de mane ipsius diei om̃s surrexissent ad
opera populi : fluuius ille quem quere¬
bant᷑ uisus est reliquisse suum antiquum
locum. et conuallem ubi inter ambas cur¬
rere solebat ripas: et transmutasse de parte
ubi sancte brigide natio cõpulsa operabatur.
in illorũ fortiũ et superborũ partem qui
alios pauciores et infirmiores se iniuste et¬
durissime operari cõpellebant. Et in testi¬
moniũ uirtutis. uestigia fluminis et uallis
uacua. ubi inundans et emanans antiquus
currebat fluuius. tẽpore ipso ad alterum

Expanded text:
raretur difficilem pariter in structura viae; raretur difficilem pariter in structura viae; ut suam quam faciliorem habebat partem eligens, ipsa crudelis natio aedificaret sine ulla fluminis perturbatione. Atque cum ad sanctam Brigidam sui secundum carnem fertur: Abite, voluntatis Dei est et potestatis ut ille fluvius transeat de loco in quo est, et ubi vos dura opprimunt opera, in illam quam ipsi elegerunt partem. Et cum de mane ipsius diei omnes surrexissent ad opera populi, fluvius ille, quem querebantur, visus est reliquisse suum locum antiquum et convallem, inter ambas currere solebat ripas, et transmutasse de parte, ubi sanctae Brigidae natio compulsa operabatur, in illorum fortium et superborum partem, qui alios pauciores et infirmiores se injuste operari compellebant; et in testimonium virtutis vestigia fluminis, et vallis vacua, ubi inundans et emanans antiquo currebat fluvius tempore, ipso ad alterum
Abbreviated transcription (Latin):
habitacula.tem et hoe sancta fulsit
brigida miraculo: quia cũ regis illius pa¬
trie in qua ipsa fuit edictũ per plebes et
prouincias que sub eius erant dicione et¬
iugo inualesceret. ut de om̃ib eius regio¬
uenirent. atq edificarent uiam latam. et
firmã tamis arborũ petris in fundam̃to
positis. et municionib quibusdam firmis¬
simis. in gronna ꝓfunda. et pene intrans¬
meabili. et in locis humentib atq in palu¬
dihus. in quib grandis currebat fluuius:
que constructa. quadrigas et equites. et
currus et plaustrorum rotas. et impetum
per cognaciones et familias diuiserũt uiam
illam quã edificare debuerant in partes pro¬
prias: ut una queq cognatio et familia.
suam sibi creditã construxisset partẽ. Et
cum illa pars fluminis difficillima et laborio¬
sa in sorte alicuius ex ipsis nationib cederet¬
euentu. ipsa natio durissimũ deuitans labo¬
rem. per suam fortitudinẽ sancte brigide
infirmiorem coegit nationem: ut hanc ope¬

Expanded text:
abatur. Item et hoc sancta fulsit Brigida miraculo. Quia cum regis illius patriae in qua ipsa fuit per plebes et provincias quae sub ejus erant ditione praeceptum invalesceret, ut de omnibus ejus regiomnes, atque aedificarent viam latam, et firmam ramis arborum, petris in fundamento positis, et munitionibus quibusdam firmissimis in gronna profunda et bene intransmeabili, et in locis humentibus, atque in paludibus, in quibus grandis currebat fluvius, quae constructa quadrigas, et equites, et currus, et plaustrorum rotas, et impetum per cognationes et familias diviserunt viam illam, quam aedificare debuerant, in partes proprias, ut unaquaeque cognatio et familia suam sibi creditam construxisset partem. Et cum illa pars fluminis difficillima, et laboriosa in sorte alicujus ex ipsis nationibus evenisset, ipsa natio durissimum devitans laborem, per suam fortitudinem sanctae Brigidae infirmiorem coegit nationem, ut hanc ope
Abbreviated transcription (Latin):
monum̃tũ beatissime brigide: głosam noc¬
antiquũ trudens ac ponens in suo cardine.
ianuã conclusit totam. Nec aliquid defuit
de eius plenitudine: nec ulla in eius mag¬
nitudine superflua pars reperta ẽ. Et sic
beata brigida illud extendit in altitudinẽ¬
ostium. ut tota porta illa sit ab eo conclisa:
nec inia ullus locuis patefactus uidetur. insi cũ
ostium retruditur. ut ecclesia intretur. Et
tet. Et quis sermone explicare potest maci¬
inum decorẽ huius ecclesie. et innumera illi¬
us ciuitatis monasterii que dicimus miracula
si fas est dici ciuitas: cum nullo murorum¬

Expanded text:
monumentum sanctae Brigidae totam nocmonumentum sanctae Brigidae totam nocantiquum trudens ac ponens in suo cardine, januam conclusit totam: nec aliquid defuit de ipsius plenitudine, nec ulla in ejus magnitudine superflua pars reperta est. Et sic sancta Brigida illud ostium extendit in altitudinem, ut tota porta illa ab eo sit conclusa, nec in ea ullus locus patefactus videatur, nisi cum ostium retruditur, ut ecclesia intretur. Et tet. Et quis sermone explicare potest, maximum decorem hujus ecclesiae, et innumera illius civitatis qui dicemus miracula? si fas est dici civitas, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
et sexu et locis diuersus: interiectis in ter
se partib diuerso ordine et uno animo
om̃ipotentẽ orat dñatorem. Et cũ ostiũ
antiquum porte sinistralis. per qd̾ sc̃a
solebat brigida in eccłam intrare. ab arti¬
ficibus in suis esset cardinib situm : totã
concludere portam instauratã et nouã
non potuit. Quarta enim porte pars
aperta sine conclusione: et patefacta
apparebat. Et si addita et iuncta ad al¬
titudinẽ ostii quarta pars fuisset: tũc
totam concludere portam posse altam. et
instauratã. Et cum artifices alterũ maius
nouum fac. e ostium deliberarent quod
totam concluderet portã. aut tabulã face¬
re iunctam inus ostiũ ut postea fuffice¬
re posset: precuictus doctor et omĩũ p̃uius
artificum hibernensiũ. prudenti locutus est
consilio. In hac suꝑuentura nocte orare dñm
iuxta scãm brigidam fideliter debemus:
ut ipsa nobis de mane quid in hoc opere
acturi sumus ꝓuideat. Et sic orans uixta

Expanded text:
et sexu, et locis diversis interjectis et inter et sexu, et locis diversis interjectis et inter se partibus, diverso ordine et uno animo Dominum omnipotentem orat. Et cum ostium antiquum portae sinistralis, per quod solebat sancta Brigida Ecclesiam intrare, ab artificibus in suis esset cardinibus situm, totam concludere portam instauratam et novatam novam non potuit. Quarta enim portae pars aperta sine conclusione et patefacta apparebat. Et si addita et juncta ad altitudinem ostii quarta pars fuisset, tunc totam concludere portam posset altam et instauratam. Et cum artifices alterum majus novum facere ostium deliberarent, quod totam concludere portam, aut tabulam facere junctam in vetus ostium, ut postea sufficere posset, praedictus doctor et omnium praevius artifex Hibernensium prudenti locutus est consilio: In hac superventura nocte orare Dominum juxta sanctam Brigidam fideliter debemus, ut ipsa nobis de mane, quid in opere hoc acturi sumus, provideat. Et sic orans juxta
Abbreviated transcription (Latin):
se tetendit: qui in suis extremitatib duo
habet in se ostia. et per unũ ostium in
dextera parte positum intratur in scua¬
rium ad altare: ubi sũmus pontifex cum
sua regulari stola et his que sacris depu¬
tati sunt misteriis sacra ac dominica ĩmo¬
lat sacrificia. Et pet alterũ ostiũ in sinis¬
tra parte parietis supradicti et tͣnsuersi
positũ. abbatissa cum suis puellis et ui¬
corporis et sanguinis fruant᷑ iħu xp̃i.
Atq alius paries pauim̃tũ domꝰ in duas
equales diuidens partes: a pariete orientali
usq ad transuersũ in latitudinẽ parietẽ ex¬
tensus est. Et hec tenet eccła in se multas
fenestras: et unã in latere dextro ornatã
portã. per quam sacerdotes et populus fide¬
lis masculini generis sexus. intrat in eccłam.
Et alterã portã in sinistro latere: ꝑ quam
uirgines et feminarũ fideliũ congregatio
intrare solet. Et sic in una basilica maxi¬
ma populus grandis in ordine et gradib

Expanded text:
se tetendit; qui in suis extremitatibus duo se tetendit; qui in suis extremitatibus duo habet in sua ostia; et per unum ostium in extera parte positum intratur ad sanctuarium ad altare summus pontifex cum sua regulari scola et his sacris sunt deputati ministeriis, sacra ad dominica et immolare sacrificia. Et per alterum ostium in sinistra parte parietis supra dicti et transversi positum, abbatissa cum suis puellis et vicorporis et sanguinis fruantur Jesu Christi. Atque alius paries pavimentum domus in duas aequales dividens partes, a parte orientali usque ad transversum in latitudine parietem extensus est. Et haec tenet Ecclesia in se multas fenestras, et unam in latere dextro ornatam portam, per quam sacerdotes et populus fidelis masculini generis sexus intrat Ecclesiam; et alteram portam in sinistro latere, per quam virgines et fidelium feminarum congregatio intrare solet. Et sic in una basilica maxima, populus grandis in ordine, et gradibus,
Abbreviated transcription (Latin):
multi conueniunt populi ob uenerationẽ
honorifice positus est: et de fidelib hunc¬
et langores.Nec etã de miraculo in
reparacione ecclesie facto tacendũ est: in
qua gloriosa amborũ hoc est archiepisco¬
pi conleath. et huius uirginis florentissi¬
me brigide corpora adextris et a sinistris
altaris decorati in monum̃tis posita orna¬
tis uario cultu auri et argenti. et gemina¬
rum. et preciosi lapidis. atq coronis aure¬
is et argenteis desuꝑ pendentib. ac diuer¬
sis imaginib cum celaturis suis et uariis
crescente numero fideliũ de utroq sexu
solo. spaciosa et in altũ minaci ꝓceritate
porrecta ac decorata pictis tabulis : tria in¬
trinsecus habens oratoria ampla et diuisa.
parietib tabulatis sub uno culmine maio¬
ris domus. In qua unus paries decoratus.
et imaginib depictus ac linteaminibus
tectus. per latitudinẽ in orientali ecclesie
parte a pariete ad alterũ parietẽ ecclesie

Expanded text:
multi conveniunt ob venerationem multi conveniunt ob venerationem honorifice positus est, et de fidelibus hunc. Nec et de miraculo in reparatione ecclesiae tacendum est, in qua gloriosa amborum, hoc est episcopi Conleath et hujus virginis sanctae Brigidae corpora a dextris et a sinistris altaris decorati, in monumentis posita ornatis, vario cultu auri et argenti et gemmarum, et pretiosi lapidis, atque coronis aureis et argenteis desuper pendentibus requieureis crescente numero fidelium et utroque sexu, solo spatiosa, et in altum minaci proceritate porrecta, ac decorata pictis tabulatis, tria intrinsecus habens oratoria, ampla et divisa parietibus tabulatis, sub uno culmine majoris domus, in quo unus paries decoratus, et imaginibus depictus, ac linteaminibus tectus, per latitudinem in orientali ecclesiae parte, a pariete ad alterum parietem ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
ambitũ potuer̃t. Et dum illi qui hoc ui¬
derunt de hac re cogitarent. nimio ꝑculsi
stupore. tunc granũ illud magi esse cõpe¬
rientes: nullomodo dubitabant. qd̃ ille la¬
pis molaris in quo sc̃a brigida uirtutẽ ope¬
rata est diuinã. granũ gentilis hominis
in farinã cõprimere respuisset. Et in illa¬
hora tollentes foras granũ ipsius pagani.
et suũ granũ monasteriale subter molarẽ
illum lapidẽ ponentes: cursus solitus et co¬
tidianus sine ullis impedim̃tis repente re-¬
paratus est mole. Et post interuallũ tẽpo
ec et hoc paruum fuit miraculũ.
cum ignis domũ totã cõbureret. et alterũ
lapidem qui iunctus supra dicto lapidi fu¬
it: hunc tantũ specialem sc̃e brigide lapi¬
est: sed sine ulla eiꝰ molestia ignis in mag¬
no molini incendio ꝑmansit plus in columi̾.¬
et postea hoc uso miraculo uectus ad mo¬
nasterium ꝑductus est: et iuxta portã inte
rioris ornati castelli qd̾ eccła ambitur. uͥ

Expanded text:
movere potuerunt. Et dum illi qui hoc viderunt de hac re cogitarent, nimio perculsi stupore, granum illud magi esse cognoscentes, nullo modo dubitabant, quod ille molaris lapis in quo sancta Brigida virtutem operata est divinam, granum gentilis hominis in farinam comprimere respuisset. Et statim tollentes foras granum ipsius pagani, et suum granum monasteriale subter molarem illum lapidem ponentes, cursus solitus, et quotidianus sine ullis impedimentis reparatus est molae. Et post intervallum temportur. Nec et hoc parvum fuit miraculum, cum ignis totam domum combureret, et alterum lapidem, qui junctus supra dicto lapidi fuit, hunc tantum specialem sanctae Brigidae lapiere. Sine ulla molestia ignis in magno molendini incendio permansit incolumis. Postea hoc viso miraculo ad monasterium castelli, quo ecclesia ambitur, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex suis indutus esset mutatoriis ues¬
tibus: sca brigida que priora uestimenta
illius ep̃i pro xp̃o in forma pauꝑib posi¬
to donabat: alia similia per omĩa uestim̃ta
prioribus tam texturis quam eolorib que
in illa hora a xxp̃o quem per pauperẽ indue¬
bat. perlata sibi in curru duarũ acceperat ro¬
tarum. tradidit pro aliis. Uoluntarie enim
alia pauperib uestim̃ta obtulit : et hec ꝓ eis
oportune recepit. Nam cũ ipsa esset uiuum
et felicissimũ sũmi capitis m̃brum: potenter
omĩa que desiderabat oꝑabat᷑. am

Expanded text:
pontifex suis indutus esset mutatoriis vespontifex suis indutus esset mutatoriis vestibus, sancta Brigida, quae priora vestimenta illius episcopi Christo in forma pauperum posito donabat, alia similia per omnia vestimenta prioribus tam texturis, quam coloribus, quae in illa hora a Christo, quem per pauperem induebat, perlata in curru duarum acceperat rotarum, tradidit pro aliis. Voluntarie enim alia pauperibus vestimenta obtulit, et haec pro eis opportune recepit. Nam cum ipsa esset vivum et felicissimum summi capitis membrum, potenter omnia, quae desiderabat, operabatur. Item
Abbreviated transcription (Latin):
derent: cuidam in ponderib auri et ar¬
genti cõperto dixit. ut inter illos tres¬
hoc uas ponderaret: trib eque equalib
partib. Cum excusare se cepisset dicens
ponderare equaliter non posse: ipsa felicissi
ma feminarũ sc̃a brigida apprehenso uase
argenteo. ipsũ allidit contra lapidem. et
confregit intres ut uoluit equales et con¬
similes partes. Mirũ in modum cũ postea
dere essent emense. nulla pars alia minor
uel maior que aliam suꝑaret. licet uno obo¬
lo de his inuenta est trib partibus: et sic¬
sui infirmi pauꝑes sine ulla iniurie et inui¬
die causa inter se leti. cũ suis recesserũt do
nũquã in opes a se recedere sinu uacuo pas¬
sa est. Nam uestim̃ta tͣnsmarina et ꝑegrina
ep̃i conleath decorati culminis. quibus in
sollẽpnitatib dm̃i et in uigiliis apłorum
misteria utebatur: pauperib largita est.
Et cũ tẽpus sollẽpnitatis aduenit scd̾m
consuetudinẽ. ut ipse sũmus popłorum

Expanded text:
derent, cuidam in ponderibus auri et arderent, cuidam in ponderibus auri et argenti comperto dixit ut inter illos hoc ponderaret tribus aequalibus partibus. Cumque excusare se coepisset dicens, ponderare se aequaliter non posse, ipsa felicissia felicissima Brigida, apprehenso vase argenteo, allidit contra lapidem, et confregit in tres, ut voluit, aequales partes. Mirum in modum, cum postea dere essent emensae, nulla pars alia minor vel alia quae aliam superaret, licet uno obolo, de his inventa est tribus partibus. Et sic ipsi pauperes sine ulla injuriae et invidiae causa laeti recesserunt cum suis nunquam inopes a se recedere sinu vacuo passa est. Nam vestimenta transmarina et peregrina episcopi Conleath decorati luminis, quibus in solemnitatibus Domini et vigiliis apostolorum mysteria utebatur, pauperibus largita est. Et cum tempus solemnitatis advenit, secundum consuetudinem, ut ipse summus populorum
Abbreviated transcription (Latin):
et cibũ unde tales hospites cibaret. incidẽs
ligna telaria in quib textura telarũ ope¬
tis transacta uigiliis exꝑgiscentes pꝰ illam
de mane noctem: ut nullũ de receptione
et refectione sc̃e brigide illius rei sustine¬
ret dãpnum ipsa hospitalis que uitulum¬
sue amiserat uacce. alterũ in eadẽ forma
entulũ cum sua inuenit uacea: quem ut
priorem ipsa dilexerat. Et telaria ligna simi¬
liter sibi pro ceteris reparata: in tali forma
et quantitate. in qua priora fuerant contem¬
plata est. Et sic sc̃a brigida felici progressu
et mirabili facta uirtute. domui et habitato¬
ribus ualedicens: pacifice in uiã suã ꝑrexit¬
prosperam. Et ecce in tanta miraculo¬
rum multitudine. hoc eiusdem opus precla¬
rum admirari solet. Tribus enim leprosis¬
nus aliquod qdcũq ab ea accipere: uas lar¬
gita est argenteum. Et ne illis esset causa
discordie et contencionis si illi inter se diui¬

Expanded text:
et cibum unde tales hospites cibaret, incidens et cibum unde tales hospites cibaret, incidens ligna telaria, in quibus textura telarum opetis transacta vigiliis, expergiscente post illam de mane noctem, ut nullum de receptione et refectione sanctae Brigidae ullius rei sustineret damnum ipsa hospitalis, quae vitulum amiserat suae vaccae, alterum in eadem forma vitulum cum sua invenit vacca, quem ut priorem ipsa dilexerat. Et telaria ligna similiter sibi prae caeteris reparata, in tali forma et quantitate in qua priora fuerant, contemplata est. Et sic sancta Brigida felici progressu, et mirabili facta virtute, et habitatoribus valedicens, pontifice in suam viam perrexit. Et ecce in tanta miraculorum magnitudine hoc ejusdem opus praeclarum admirari solet. Tribus enim leprosisnus aliquodcunque ab ea accipere, vas largita est argenteum. Et ne illis esset causa discordiae et contentionis, si illi inter se divi
Abbreviated transcription (Latin):
sentem secũ portabat: et ad conuentũ mul¬
titudinis pro hac culpa cũ tiranno infami
progrediens. et mõstrans sibi suã propriam
sentem: multis testantib qui eam agnoscere
poterant. non aliã esse sed ipsam de qͣ talis
sermo ferebatur : adherentẽ sibi feminam
pudicam de manib tiranni crudelissimi
liberauit. Et sic ille postea confitens suã
culpam sancte brigide: humiliter sua sub¬
didit colla. Et illa ab om̃ib głosa ꝑacto
hoc ingenti miraculo. agens gracias deo.
et omĩa in eius głam faciens: ad domum
redit propriam. Et his miraculis:
fideli femina hospicio coniungi uolens. et
prosperũ iter faciens sc̃a brigida in dei uo¬
luntate. in amplissimo campo breg cum
declinaret ad uesperũ dies. ad habita culum
eius ueniens cũ ea ꝑnoctauit: que obuns
manib et gratulanter suscipiens. et grãs
om̃ipotenti agens de felici aduentu beatis
propter suã inopiã unde ignẽ nutriret.

Expanded text:
sentem secum portans; et ad conventum mulsentem secum portans; et ad conventum multitudinis pro hac culpa cum tyranno infami progrediens, et monstrans sibi eamdem sentem, multis testantibus, qui eam agnoscere poterant, non aliam esse, sed ipsam de qua talis sermo ferebatur, adhaerentem sibi feminam pudicam de manibus tyranni crudelissimi liberavit. Ille vero postea confitens suam culpam, sanctae Brigidae humiliter sua subdidit colla. Tunc illa ab omnibus gloriosa peracto hoc ingenti miraculo gratias agens Deo, et omnia in ejus gloriam faciens, domum rediit propriam. Et his miraculis fideli femina hospitium jungi debet. Quo prosperum iter faciens sancta Brigida in Dei voluntate in amplissimo campo Breg, cum declinaret ad vesperum dies, ad habitaculum ejus veniens cum ea pernoctavit. Quae obviis manibus et gratulanter suscipiens, gratias Omnipotenti agens de felici adventu reverenpropter suam inopiam, unde tales nutriret,
Abbreviated transcription (Latin):
enim uir secularis et gente nobilis. et
dolosus moribus: exardescens in alicuius
femine concupiscencia. Et quomͦ eius con¬
cubitu frui posset callide cogitans: suam
sentem argenteã p̾ciosamq in depositum
sibi cõmendat. Quam dolose retraxit ille¬
illa ignorante. et iecit in mare: ut cum
ipsa non posset reddere. sibi esset ancilla.
et eius postea uteretur ut uellet amplexib
machinatus est hoc perficere malũ: Nulla
alia re ac redẽptione placatũ se posse fieri¬
dicens. nisi aut propria sibi sente reddita:
aut ipsa femina in seruitutẽ ei redacta pro
causa culpabili fragilis concupiscencie ute¬
retur. Et hec timens pudica femina: tanꝗͣ
causam. uel quid pro hac re agere deberet¬
assidue cogitaret: cũ nec dũ uerba cõplesset.
super uenit ad se quidam cum piscibus de
flumine tractis: et cum illorũ ilia piscium
excisa et aperta fuissent. sentis illa argentea
quam ille crudelis iecit in mare ob causam¬
perta est. Et sic postea secura mente eam

Expanded text:
enim vir saecularis, et gente nobilis, et dolosus moribus exardescens in cujusdam feminae concupiscentiam, et quo modo ejus concubitu frui posset callide cogitans, ac sentem argenteam pretiosam in depositum sibi commendans, quam dolose retraxit illa ignorante, et jecit in mare, et cum ipsa non posset reddere, sibi esset ancilla, et ejus postea uteretur, ut vellet, amplexibus, machinatus est hoc perficere malum, nulla alia re ac redemptione placatus fieri posse dicens, nisi aut propria sibi sente argentea reddita, aut ipsa femina in servitutem sibi redacta pro causa culpabili fragilis concupiscentiae uteretur. Et haec timens pudica femina quasi acausam, vel quid pro hac re ageret cogitaret, cum nec dum verba complesset, supervenit ad se quidam cum piscibus de flumine tractis. Cumque illorum viscera excisa et aperta essent, sentis illa argentea, quam ille crudelis jecit in mare, perta est. Et sic postea secura mente eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
tui: in se multorũ nomen accipit. Maxxi¬
ia hec ciuitas et metropolitana est: in cinꝰ
suburbanis que sancta certo lunite designa¬
uit brigida. nullus carnalis aduersarius
nec concurfus timetur hostium: s ciuitas
est refugn turissima de foris suburbanis
intota scortorũ terra. cum suis omnibus
Ietorat culminis excellentissima esse
uidetur. Et quis dirumerare potest di¬
uersas curbas et innumerabiles populos:
de om̃ibris prouinciis confluentes: Alii
barum spectaculũ. alii cum magnis do¬
niratem natiuitatis beatissime brigide¬
uirginis: que in die kalendarũ februa¬
rii mensis dormiens secure. sarcinam
deiecit carnis: et agnum dei in celes¬
tibus mnansionib secuta est. ueniam
fratribus peto et lectoribus hec legen¬
obediencie coactus. nulla p̾rogatiua
cientie suffultus. pelagus ĩmensum
et uiris peritissimis formidandum :
his paucis rustico sermone dictis
uurturib. de maximis et innume¬
te pro me ĩperito. nec imputetis culpa¬

Expanded text:
vita in se multorum nomen accepit. Maxima haec civitas et metropolitana est, in cujus suburbanis, quae sancta certo limite designavit Brigida, nullus carnalis adversarius, nec cursus timetur hostium. Sed civitas est refugii tutissima de foris suburbanis in tota Scotorum terra, cum suis omnibus et decorati culminis excellentissima esse videntur. Et quis enumerare potest diversas turbas et innumerabiles populos de omnibus provinciis confluentes: alii barum; alii cum magnis donitatem nativitatis sanctae Brigidae, quae in die Kalendarum Februarii mensis dormiens secure sarcinam dejecit carnis, et Agnum Dei in coelestibus mansionibus secuta est? Veniam peto a fratribus et lectoribus haec legeobedientiae coactus, nulla praerogativa scientiae sufflatus, pelagus immensum et viris fortissimis formidandum, his paucis rustico sermone dictis virtutibus de maximis et innumete pro me Cogitoso nepote culpa
Abbreviated transcription (Latin):
explicare debemus. Arbor quedam grandis
et optima ad aliquẽ parata usum : ab his
qui artificia exercere solebant in silua lig¬
norum securib excisa est. Ad quã conuentio
uirorũ fortium ꝓpter eius molestiã et ingen¬
tem molem. loca difficillima in qͥb ramorũ
cum fragore suorum ruit. ut deponerent¬
ac detraherent cũ multis bobus et artificũ
machinis ad locũ destinatũ. ut necessitas rei
poscebat congregata est. Et cum nec mul¬
titudo uirorũ et uires boum et uarie arti¬
ficum artes. mouere uel trahere eã arborẽ
per fortissimã fidem beate brigide uirginis
grano sinapis similem. per quam fidem
ut magister celestis organo euuangelice
uocis docet. montes mutantur: sicut pos¬
sibilia sunt omĩa credentib. eam grauissi¬
mam arborem angelica uirtute per diuina
ministeria nullo mortaliũ auxilio leuantes.
sine ulla difficultate ad locũ quem uoluit
sancta brigida destinatũ detulerũt: ac per
excellencia diuulgata est.t nr̃o

Expanded text:
e. Item arbor quaedam grandis et maxima, ad aliquem paranda usum, cum his qui artificia exercere solebant in ligna lignorum securibus excisa est. Ad quam conventio virorum fortium propter ejus molestiam et ingentem molem, loca difficillima in quibus ramorum cum fragore suorum, ut deponerent, attraherent cum multis bubus, et artificum machinis ad locum destinatum, ut necessitas rei poscebat, congregata est. Et cum nec multitudo virorum, vires boum, et variae artificum artes, movere vel trahere ullo modo poper fortissimam fidem beatae Brigidae grano sinapis similem, per quam fidem, ut Magister coelestis organo evangelicae vocis docet, montes moventur, sic possibilia sunt omnibus credentibus , eam gravissimam arborem evangelicae virtutis, per divina mysteria, nullo mortalium auxilio levantes sine ulla difficultate ad locum, quem voluit sancta Brigida, detulerunt, ac per excellentia divulgata est. Et nostro