comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Agatha respondit. Non solum iue ingenu¬
destatꝰ. Quintianꝰ dix̃. Et si ingenua ꝓba¬
ris et nobilis: cur morib seruilem te ha¬
ysonã habere. Quintianꝰ dixit. Certe si
ingenua eras et nobilis: quomͦ te ancu¬
ma ingenuitus ista ẽ: in qua xp̃i seruit᷑
comprobatꝰ. Quintianꝰ dixit. Qd gͦ: Nos
ur̃a ad tantam captiuitatẽ deuenit. ut
ñ solum peccati uos faciat seruos: uerũ
etiam lignis et lapidib uos p̃scet obnoxi
quid furioso ore latraueris: pene po¬
terunt uindicare. Dic tamen anteam ad
tormenta ꝑuenias: cur deorum sc̃a ꝯtemp
nas. Agacha dixit. Noli dicere deoꝵ: sed
dic demonum. Demonia enim sunt: qͦx
ens esto et nobilis. qd̾ te natura dicta¬
uit: et sacrifica diis immortalib quos
ueros deos ẽẽ diuinitas ipsa demonstra
uit. Agathes dixit. Sit talis uxor tua
qualis dea tua uenus fuit. ⁊ tu sis taltꝰ
uintianꝰ audiens hec: iussit eam ala¬
pis cedi dicens. In iniuriã iudicis
noli temerario ore garrire. Agatha dix̃.

Expanded text:
Agatha respondit: Non solum ingenutestatur Quintianus dixit et si ingenua| probaris et nobiles . cur moribus seruilem te personam. Quintianus dixit| certe+ ingenua es  et nobiles quomodo te ancima ingenuitas ista| est . in qua christi seruitus conprobatur. Quintianus dixit| quid ergo nos  ingenuitas uestra| ad tantam captiuitatem deuinit . ut non solum pec| cati  uos faciat seruos . uerum etiam lignum et lapedibus uos faciat obnoxios. quid furioso| ore blasphemaueris . poenae poterunt uindicare. Dic ta| men antequam ad tormenta uenias . cur deorum sancta contem| nis. Agathe dixit noli dicere deorum sed dic daemonum.| daemonia enim sunt quorens . et nobiles quod te| natura ditauit . sacrifica diis omnipotentibus·quos| uera diuinitas esse demonstrat. Beata Agathe dixit| Sit+ tales uxor tua qualis dea tua uenus fuit . et tu sis ta| uintianus audiens haec . ius| sit eam alapis caedi. et dixit iniuriam iudici noli teme| rario ore garrire. Agathe dixit .
Abbreviated transcription (Latin):
cludunt᷑ bonoꝵ ⁊ maloꝵ discretionẽ signi¬
ficat. Quaꝓpt̾ si uirginitatis nom̃ honora¬
bile ẽ: cur receptis: exclusis q cõmune ẽ
Deinde quid sibi uult numerus in ut̃ꝙ
parce quiuarius: Quicquid autem sig¬
nificet oleum: mirum uidetꝰ quod sapi¬
entes petentib ñ cõmunicant: cũ ⁊ inuide¬
re fas ñ sit eas q̃ ita ꝑfecte suncz ut a sponss
recipiant᷑: quo nomine nullo dabitante
dominus iħc xp̃c significatur: et misericor¬
des ẽẽ oportcat ad p̃standum ex eo quod
habent: p̾scribente illa sententia eiꝰdem
domini dicentis. omni petenti te tribue.
uid ẽ autẽ qd̾ ñ posect

Expanded text:
cluduntur, bonorum et malorum discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte quinarius? quidquid autem significat oleum, mirum uidetur, quod sapientes petentibus non communicant, cum et inuidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut ab sponso recipiantur, quo nomine nullo dubitante dominus Iesus Christus significatur, et misericordes esse oporteat ad praestandum ex eo quod habent, praescribente illa sententia eiusdem domini dicentis: omni poscenti te tribue. quid est autem, quod posset
Abbreviated transcription (Latin):
t libidinosus autẽ ad aspectũ uir¬
ginis pulcherrime oculoꝵ suorum
concupiscent. ã commouebat. ⁊ ut auarꝰ
ad facultates eiꝰ cupiditatis sue frena
laxaibat et ut idolatra ac demonũ seruꝰ
feruore impietatis suc frena laxabat in
fl anmatꝰ. xp̃i nomen audire ñ poterat.
p̃hensus: beatam agatham. a suis fecit
apparitorib coartari. ⁊ fecit eam cuidã
matrone tradi. nõie afrodisie: q̃ habebat
nouẽ filias turpissimas: sicut fuerat ⁊
mater carum. Hoc autẽ fecit ut ꝑ di¬
es triginta cotidie blandirentꝰ ei: qͦ mu¬
tarent animũ eiꝰ. Et modo ꝓmittendo le¬
ta. modo terrendo ꝑ aspera: sperabant se
sunt: t̾rores flumina sunt. q̃ qͣntũ ui
impĩs aut. fundam̃tum domus mee ñ po¬
tecit cadere. fundata ẽ euim sup̃ pettam.
hec autẽ dicens: fiebat cotidie ⁊ ora¬
lnt. Et sicut siciens in ardore solis flu
enta fontium concupiscit: ita desidera¬
bat ad marcyrii coronam atcing̾e:⁊ di¬
uersa ꝓ xp̃i nomine supplicia sustinere.

Expanded text:
t libidi| nosus autem . adspectum uirginis pulcherrime oculorum| suorum concupiscentia commouebat . et ut auaris ad fa| cultates eius cupiditatis suae frena laxabat . atque| idolatriam daemonum seruus feruorem inpietatis| suae inflammatus . christi nomen audire non poterat . praehensus·| beatam agathem a suis fecit apparitoribus coartari.| Et fecit eam cuidam matrunae tradi . nomine afrodisię| quae habebat nouem filias turpissimas sicut fuerat| mater earum. Hoc autem fecit . ut per dies triginta coti| die blandirentur ei . ut mutarent animum eius . et modo| promittendo laeta modo terrendo aspera . Sperabant se sunt terrores flumina sunt quae quantum uis inpin| gant stat fundamentus domus meę non poterit cadere| fundata enim est super petram. Haec autem dicens| flebat cotidie et orabat et sicut sol sitiens in ardore fluent+|  foncium concupiscit. Ita desiderat ad martyrii coro| nam adtingere sti nomine supplicia| sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sancti euͣngłii qͣm modo fra¬
ltres audistis. ualde insuꝑficie hys¬
torica ẽ aperta: sed eius nobis sunt mys¬
teria sub breuitate requirenda. Maria
magdalene cum adhuc tenebre essent.
uenit ad monum̃tũ. Iuxta hystoriã no¬
tatur hora: iuxta intellectũ uero misti¬
cum requirentis. signatꝰ intellgentia:
Maria enim auctorẽ omniũ quẽ carne
uiderat mortuum querebat ĩ monum̃to.
⁊ quia hunc minime inuenit: sublatũ
credidit. Adhuc ergo erant tenebre: cũ ue¬

Expanded text:
ectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibuit. Uox uamq ipsa aclanioris
uirtute succumbit. Et quia a multis au¬
diri ũ. aleo: loqui fateor int multos e¬
rubesa. Sed hanc in ue uerecundia
et ipse rep̃bendo. Qͥd enim: Nunquid si
multis. ꝓdesse nequeo: neq paucis cura¬
bo :. Et si ex messe porture mamipulos ml¬
tos ñ possum: nũquiduã debeo ad areã. re
ferre ñ ualeo: certe uł paucos. certe uel
duos. certe uel unũ feram. habet nãq ip¬
sa infirmitatis intentio mercedis sue cer¬

Expanded text:
hibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae cer
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret. Actum q ẽ ut desideria dilata
crescerent: et crescentia caperent qd̾ ĩ¬
uenissent. Hinc ẽ enĩ qd̾ de codẽ spon¬
so ecclia in canticis canticoꝵ dicit. In
lectulo meo ꝑ noctes. quesiui quẽ di¬
ligit amma mea. Quesiui illũ: ⁊ ũ ĩ¬
ueni. Surgã et curuibo ciuitatẽ. ꝑ uicoᷤ
⁊ plateas queram quẽ diligit anima
mea. E defectum quoq inuentionis in¬
geminat dicens. Quesim illũ. ⁊ ñ iue¬
ni.S quia dui inuentio ñ elongat. si ĩ¬
quisitio ñ desistat: adiungit. Inuenerũt
me uigues: qui custodiunt c̃iuitatẽ. Nõ
quẽ dilexit auimia mea uidistis: paulu¬

Expanded text:
veniret, actumque est ut desideria dilata veniret, actumque est ut desideria dilata crescerent, et crescentia caperent quod invenissent. Hinc est enim quod de eodem sponso Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Iu lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesivi illum, et non inveni. Surgam, et circuibo civitatem, per vicos et plateas quaeram quem diligit anima mea . Quae defectum quoque inventionis ingeminat, dicens: Quaesivi illum, et non inveni . Sed quia diu inventio se non elongat, si inquisitio non desistat, adjungit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Num quem dil
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inuenerat: fiebat inquirendo: ⁊ amo¬
ris suu igne succensa eiꝰ quẽ sublatum
credidit. ardebat desiderio. Unde conti¬
git. ut eum tunc sola uideret: que re¬
mansit ut qͣreret: quia nimirũ uirtꝰ
bom operis. ꝑseuerantia ẽ. Et uoce ueri¬
tatis dicitur. Q autẽ ꝑseuerauerit us¬
q iu finẽ: hic saluꝰ erit. Et p̃cepto legiᷤ
cauda hostie in sacrificio iubetꝰ᷑ offerri.
In cauda quippe: finis ẽ corporis. Et ille
bene immolat: qui sacrificium boni
operis usq ad finem debite ꝑducit ac¬
tionis. Hinc ioseph inter reliquos fr̃es
tunicam talare habuisse describitꝰ. Tu¬
nica quippe usq ad talos ẽ: opus bonũ
usq ad consũmationẽ.
sublatũ dominũ nuntiauerat. Et qͥd ẽ
qd̃ se iterum inclinat: iterũ uidere de¬
siderat: Sed amanti semel aspexisse ñ
sufficit. quia uis amoris intentionẽ
nultiplicat inquisitionis. Quesiuit
ergo prius ⁊ minime inuenit. ꝑseuera¬
uit ut quereret: unde et contigit ut ĩ¬

Expanded text:
n invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, quia nimirum virtus boni operis perseverantia est, et voce Veritatis dicitur: Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit, et precepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur offerri. In cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitae perducit actionis. Hinc Ioseph inter reliquos fratres talarem tunicam habuisse describitur. Tunica quippe usque ad talum est opus bonum usque ad consummationem. sublatum Dominum nuntiaverat; quid est quod se iterum inclinat, iterum videre desiderat? Sed amanti semel aspexisse non sufficit, quia vis amoris intentionem multiplicat inquisitionis. Quaesivit ergo prius, et minime invenit; perseveravit ut quaereret, unde et contigit ut in
Abbreviated transcription (Latin):
gauieam: in montẽ ubi constituerat il¬
us dũs ibc. Et uidentes eum adorauer̃t:¬
ungeli¬
ca lectio fratres kiñi quã modo
audiuimꝰ. et iuxta litterã gaudio ple¬
na refulget: quia triumphũ redemp¬
toris nr̃i. simul et redemptionis nr̃e do¬
na plano sermone describit: ⁊ si hãc
enucleatiꝰ ꝑtractare uelimꝰ. gratiorẽ
ĩ littera fructũ spiritualis sensus ĩdi¬
tũ esse comperimꝰ. Sermo et enĩ dei aro¬
matum more quo subtiliꝰ qͣsi terendo ⁊
cernendo discutit᷑: eo maiorẽ int̾ne uir
et dulce ad audiendũ piis qd̃ discipli a¬
bierunt ĩ galileã. in montẽ ubi cons¬
tituerat illis ihc: et uidentes eũ adora

Expanded text:
ituerat illis Jesus. Et videntes eum adoraverangelica lectio, fratres charissimi, quam modo audivimus, et juxta litteram gaudio plena refulget, quia triumphum Redemptoris nostri, simul et redemptionis nostrae dona plano sermone describit. Et si hanc enucleatius pertractare velimus, gratiorem in littera fructum spiritualis sensus inditum esse comperimus. Sermo etenim Dei, aromatum more, quo subtilius quasi terendo et cernendo discutitur, eo majorem internae suae virtet dulce ad audiendum piis, quod: Discipuli abierunt in Galilaeam in montem ubi constituerat illis Jesus, et vident
Abbreviated transcription (Latin):
mentium ualde confractũ.
Decedens itaq discessi. ⁊ steti in quodam¬
do ob quam causam ꝓhibebar uidere uiui¬
ficum lignum in cogitatione reduxi. Teti¬
git enim mentẽ. et cordis mei oculos intel¬
lectus salutis: recogitans quia squalida
actuum meorũ scelera. michi introeundi
aditum obserabant. Cepi namq fiens ni¬
mium conturbari. ⁊ pectus tondere. atq

Expanded text:
mentium valde confractum, recedens discessi, et steti in quodamdo, ob quam causam prohibebar videre vivificum lignum in cogitationem reduxi. Tetigit enim mentem et cordis mei oculos intellectus salutis, recogitans quia squalida actuum meorum scelera mihi introeundi aditum obserabant. Coepi itaque flens nimium conturbari et pectus tundere, atq
Abbreviated transcription (Latin):
dium in corde retinens p̃sumit acced̾e.
uertat hoc a nobis d̃s¬
fr̃es kmñi: ⁊ concedat ut mala ista
ut nunqͣm uelimꝰ admitc̾e. aut si ad¬
missa fuerit. sine ulla moru peniten¬
tia ulꝰ pace studeamus sanare: ⁊ largi¬
orib elemosinis festinemꝰ abluere. ne
forte si cum peccatoꝵ uulnerib ante
tribunal et̾ni iudicis uenerimꝰ. ab il¬
la et̾ua eccłia et ab illa celesti ihrłm
ꝑpetua excõmunicatione separem᷑. hec
ergo cogitantes fr̃es kmñi. tam casti. ⁊
tam sobrii. ⁊ tam pacifici ad istud alta¬
re deo auxiliante studeamꝰ acced̾e: ut
ab illo eterno altari ũ meream᷑ exclu¬
di. Qui enim ad istud altare casto cor¬
pore ⁊ mundo corde. cum secura ⁊ mur¬
da conscientia uen̾it: ad ilud altare
qd̾ in celis est. felici transiigratione

Expanded text:
odium in corde retinens praesumet accedere. odium in corde retinens praesumet accedere. Avertat hoc a nobis Darissimi, et concedat ut mala ista aut nunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine ulla mora poenitentia vel pace studeamus sanare, et largioribus eleemosynis festinemus abluere: ne forte, si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem perpetua excommunicatione separemur. 4. Etam sobrii, et tam pacifici ad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere, ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde, cum munda et secura conscientia venerit; ad illud altare quod in coelis est, felici transmigratione
Abbreviated transcription (Latin):
Dogo uos fratres: diligenter
Dattendite. Si ad men̾sam cuiꝰcũq
potentis hominis nemo p̃sumit cum
uestib conscissis ⁊ inquinatis accede̾
quantomagis a conuuuo etni regis
idest ab altari dñi debet se unusquisq
inuidie uł odii ueneno ꝑcussꝰ iracũdie
litate subtrahere ꝓpt̾ ulud qd̾ scciptũ
est. uade prius reconciliari fr̃i tuo ⁊ tũc
offeres munus tuum. Et iterũ: amice
quomͦ huc intrasti non habens uestẽ
nuptialem:Se
oc enim habet textꝰ euͣngłice lec¬
tionis. qd̃ quidam fecerit nuptias
filio suo. ⁊ intrauerit ut uideret si mul re¬
cumbentes. ⁊ uidens ibi hominẽ ñ ha¬
bentẽ uestem nuptialem dixit ad eum
Amice quomodo huc intrasti ñ habens
uestem nuptialem. Et illo obmutescen¬
te dixit ministris. Ligate illi manus
⁊ pedes. ⁊ ꝓicite eum in tenebras ertis¬
res: ibi erit fletꝰ et stridor dentium. Ec¬
ce qualem sententiam merebitꝰ audire.
qui ad coniuiũ nuptiale. idest ad alta¬
e domini. aut ebriosus. aut adult̾. aut

Expanded text:
ogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, iracundiae litate subtrahere, propter illud quod scriptum est: Vade prius reconciliari fratri tuo, tunc offeres munus tuum . Et iterum: Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem ? c enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul discumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? Et illo obmutescente dixit miniset pedes, et projicite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sentequi ad convivium nuptiale, id est ad altare Domini, 62 aut ebriosus, aut adulter, aut
Abbreviated transcription (Latin):
me immortalitate. de spe resurrectioniᷤ
enit ergo in ibrłm cum multo co¬
mitatir: idest ñ iam cum una tantũ gen
te udeoꝵ sicut priꝰ synagoga q̃ solos ha¬
buit hebreos: s totiꝰ mundi gentib di¬
uersisq nationib. Uenit ergo exhibenᷤᷤ
munera digita xp̃o. aurum ⁊ gemmas p̃¬
ciosas: ⁊ hoc camelis portantib. id est
ex gentili ppło uenientib: qui priꝰ fue¬
rant uiciorum feditate distorti. ⁊ malo¬
rum onere curui. a peccatoꝵ prauitate
quam munerib regina hec ingre¬
ditur ad pacificum regẽ nr̃m dñm scili¬
rum puritatis incensa p̾ciosa splendo¬
resq gẽmarum. morũ scilicet insignia.¬
⁊ ornamenta uirtutũ. Et locuta est ei
uniu̾sa q̃ habebat in corde suo. idest
aperuit ei cor suum: manifestauit ei oc¬
culta conscientie sue in confessione et
penitudine p̃cedentium delictoꝵ. Sie¬
ideamꝰ quid agat re Quita. lect.¬

Expanded text:
mae immortalitate, de spe resurrectionis mae immortalitate, de spe resurrectionis Venit ergo in Hierusalem cum multo comitatu, id est, te Judaeorum, sicut prius synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius mundi gentibus, diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum, et gemmas pretiosas, et hoc camelis portantibus aromata, id est ex gentili populo venientibus, qui fuerant prius vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate quam muneribus regina haec ingreditur ad pacificum regem Chrirum puritatis, incensum pretiosum, splendoresque gemmarum, morum scilicet insignia, ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa, quae habebat in corde suo: Id est aperuit ei cor suum, manifestavit ei occultam conscientiam suam in confessione, et poenitudine praecedentium delictorum. Videam
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit: sicut etiam eunͣglista com¬
memorat. Regina austri uenit a fini¬
b t̾re audire sapientiã salomonis:
euit eccł̾ia ad redẽp¬
torem et eruditorẽ suũ. ut de stul¬
ticia erroris doctrinam perciperet ueri
tatis. de qua plenius sicut audiuimꝰ reg¬
norum scribit hystoria. ita dicens. et
ingressa regina ihrłm cum multo co¬
mitatu ⁊ diuitiis. cum camelis portan¬
tib aromata ⁊ aurum infinitũ nimiᷤ
⁊ geminas p̾ciosas. uenit ad salomonẽ
et locuta ẽ ei uniu̾sa q̃ habebat in cor¬
ego in figura regine huius. eccłia
uenit ex gentibus ⁊ a fini¬
b terre. imponens finẽ cupiditatib u¬
ciisq terrenis: ut audiret sapĩam sa¬
lomonis. idest ueri pacifici dñi nr̃i
ibͥu xp̃i. qui fecit utraq unum. soluenᷤ
inunicitias int̾ dm̃ ⁊ hominẽ in car¬
ne sua. Uenit post ueteres ⁊ ꝓfancs
suꝑsticiones audire et discere de fider
illuminatione. ⁊ iudicio futuro: de ani¬

Expanded text:
convenit. Sicut et evangelista comconvenit. Sicut et evangelista commemorat , Regina Austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad Redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corgo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audiret sapientiam Salomonis, id est, veri pacifici Dominiunum, solvens inimicitias inter Deum et hominem in carne sua; venit post veteres et profanas superstitiones audire et discere de fidei illuminatione et judicio futuro, de ani
Abbreviated transcription (Latin):
ecte festa eccłie colunt: qui
se eccl̾i̾e filios ẽẽ cognoscunt. hec
enim omnium credentium mat̾ est
que natos ad mortem regenerat ad
salutem. Hec est post sinagogam qui¬
hec enum iam in primo homine p̃ fign¬
rata ẽ. Nam sicut ex ade latere fabrica¬
ta ẽ eua. ita ex xp̃i corpore ⁊ uuln̾e. re¬
dempta creuit eccłia. Hec intͤ archã
diluuio exundante ieruata: crucis bñ¬
ficium ⁊ baptismatis mystium p̃signa¬
uit. Hanc sara sterilis ⁊ desperata in se¬
nectute. unico pignore fecunda p̃cecinit
ccłia enim unicum idest
dilectissimũ deo ppłm. scło iam se¬
nescente.ꝓgenuit. Hec ẽ regina illa. de
qua ad dominũ dicitꝰ astitit regina a
dextris tuis in uestitu deaurato. circũ¬
amicta uarietate. idest diuersarum
circundata p̃cioso decore uirtutũ. Hec ẽ
illa regina: que uenit a partibz etbio¬
pie audire sapientiã salomonis. Sed
hec ñ tam ex una regione. qͣm ex uni¬
uersis mundi partib reges paritura

Expanded text:
ecte festa Ecclesiae colunt, qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quiHaec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata crucis beneficio, et baptismatis mysterium praesignavit. Haec Sara sterilis, et desperata in senectute unico pignore fecunda praescivit. Ecclesia enim unicum, id est dilectissimum Dei populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua a Davide dicitur: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato circumamicta varietate ; id est diversarum circumdata pretioso decore virtutum. Haec est illa regina quae venit a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. En haec non tam ex una regione quam ex universis mundi partibus reges quaesitura
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ sapientiam salomonis. ⁊ domũ
quã edificauerat. ⁊ cibos mense eiꝰ. ⁊
holocausta q̃ offerebat in domo dñi: ñ
habebat ultͣ sp̃m. Quid erat rationis
ut p̃potẽs regina domum. expensaᷤ
⁊ cibos regios tantopere miraretꝰ: Ergo
hoc loco aliqͣ maiora nos oportet inqui
idit ergo eccłia exgennͣ. Irere:¬
tib congregata sapientiam xp̃i: id
est post carnalia instituta gentiliũ. post
humanã ⁊ animalẽ doctrinã philoro¬
phoꝵ accepit intellectum salutis ⁊ i¬
te: inspexit spiritaliũ mirabilia bonoꝵ.
agnouit uirum fabricatorẽ celi ac t̾re.
⁊ potentissimũ humani geaeus condi¬
torẽ: de cuiꝰ sapientia dicit᷑ eminia int

Expanded text:
um quam aedificavit, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis ut praepotens regina domum, expensas et cibos regios tantopere miraretur? Ergo hoc loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex gentibus congregata sapientiam Christi, id est, post carnalia instituta gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, inspexit spiritalium mirabilia bonorum, agnovit virum fabricatorem coeli et terrae, ac potentissimum humani generis Conditorem. De cujus sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ est stephs: pauiꝰ occisus: crucifixꝰ pe¬
trus: fiagelati ĩ actib apłoꝵ discipli:
⁊ ꝑsecuti eos sunt de ciuitate ĩ ciuitatẽ
expelentes de uidea: ut ad gentiũ pplim
transmigrarent. Ut ueniat suꝑ uos oĩs
sanguis iustꝰ qui effusꝰ ẽ suꝑ t̾ͥrã. a san¬
guine abel iusti. usq ad sanguinẽ ⁊ acha

Expanded text:
tus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus apostolorum discipuli: et persecuti eos sunt de civitate in civitatem; expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad sangu
Abbreviated transcription (Latin):
zare. Non enim erubesco enͣngłium. Uirtꝰ
enim dei ẽ in salutẽ omni credenti: iudeo
primum et greco. Iusticia enim dei in eo
reuelatur ex fide in fidem: sicut scriptũ
c̃. Iustus autẽ ex fide uiuit. Reuelatur
enim ira dei de celo suꝑ omnẽ impietatẽ
et iniusticiam hominũ. eoꝵ qui uerita
tem dei in iniusticia detinent: quia qd̃
notum est dei manifestum est in illis. Ds̃
enim illis reuelauit. Inuisibilia enimi ip¬
sius a creatura mundi. ꝑ ea que facta stͦ
intellecta conspiciuntur: sempiterna qͦ¬

Expanded text:
n enim erubesco Evangelium. Virtus enim Dei est in salutem omni credenti, Judaeo primum, et Graeco. Justitia enim Dei in eo revelatur ex fide in fidem, sicut scriptum est: Justus autem ex fide vivit. Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem et injustitiam hominum eorum qui veritatem dei in iniustitia detinent, quia quod notum est dei manifestum est in illis. Deus enim illis reuelauit. Inuisibilia enim ipsius a creatura mundi, per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna q
Abbreviated transcription (Latin):
iegis doctor. Conuenerunt ut mula¬
tudine uincerent: quẽ ratione suꝑrre ñ
poterant. A uericate nudos se ẽẽ ꝓfessi sut
qui multitudine se armauerũt. Si cebãt
euim ud se. Unus loqͣtur ꝓ omnib.
et omnes loq̃mur ꝑ unũ: ut si quidẽ ii¬
cerit. omnes uideam᷑ uictores: si aũt ile¬
tꝰ fuerit uł soi uideatꝰ confus. O plile.

Expanded text:
s eum. Convenerunt ut multitudine vincerent, quem ratione superare non poterant. A veritate nudos se esse professi sunt, qui multitudine se armaverant. Dicebant enim apud se: Unus loquatur pro omnibus, et omnes loquamur per unum, ut si quidem vicerit, omnes videamur victores; si autem victus fuerit, vel solus videatur c
Abbreviated transcription (Latin):
in lege: Magistrum uocat: cuius
non uult ẽẽ discipuiꝰ. Simplicissimꝰ int̾¬
rogator. et malignissimꝰ insidiator. de
naguo mandato interrogat. qui nec mi¬
uimum obseruat. Ille enim debet iuter¬
rogare de maiore iusticia: qui iam mino¬
dit ei ut inttogationis eius fictam con¬
scientiã statimi primo responso ꝑcuteret

Expanded text:
nfusus. Magistrum vocat, cujus non vult esse discipulus. Simplicissimus interrogator, et malignissimus insidiator, de magno mandato interrogat, qui nec minimum observat. Ille enim debet interrogare de majori justitia, qui minodit, ut interrogationis ejus fictam conscientiam statim primo responso percuteret
Abbreviated transcription (Latin):
mal ⁊ nulla ratione renitens quo uoluit
errore subtraxit. omnes saluato: adue¬
uieus sathane uinculis astrictos. om̃s
inuuo concupiscentie putco demersos
inuenit. Non ẽ enim distinctio. Omnes
enim peccauerunt ⁊ egent gla dei: iusci¬
ficati gratis ꝑ grãm ipsius. ꝑ redemptõ¬
nẽ que ẽ in xp̃o ihu¬

Expanded text:
mal et nulla ratione retinens, quo voluit mal et nulla ratione retinens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vinculis astrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo demersos invenit. Non est enim distinctio. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ipsius, per redemptionem quae est in
Abbreviated transcription (Latin):
ad illos. Cuiꝰ ur̃m asmꝰ aut bos in pute¬
um cadet. ⁊ ñ continuo extrahet ulũ die
sabb̾i: Sic obseruatores sui phiseos con¬
uincit: ut cosdẽ etiam auaricie cõdemp¬
uet. Si uos inquit in sabbato. asinũ aut
bouẽ. aut aliud quodlibet auimal ĩ pute¬
um decidens eripere festinatis. ñ animali
sed ur̃e auaricie consulentes: qnͣtomagis
ego hominẽ qui multo melior ẽ pecore
debeo liberare: uꝯdecima¬
ongruentq ydropicum enimali
qd cecidit ĩ puteum comparauit.
humore enim laborabat: sicut illã mu¬
lierẽ quam decem ⁊ octo annis alliga¬
tam dixerat. et ab cadem alligatione
soluebat. comparauit iumento. qd̃ solui¬
tur. ut ad aqͣm ducatꝰ. Et bñ utroq
loco bouẽ posuit et asinũ quia siue sa¬
pientes auosq et hebetes. siue ut supͣ
dictum ẽ utrũq ppłm eos significare
sentiamus. eũ uidelicet cuius ceruicem
iugum legis attriuit. atq cũ quẽ quili¬
bet seductor repperit: quasi brutũ aui¬

Expanded text:
Cujus vestrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur. Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, ut videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor repperit, quasi brutum ani
Abbreviated transcription (Latin):
t uidi cum aperuisset si gillũ sex¬
tũ: et ecce terremotꝰ fãctꝰ ẽ mag¬
nus: et sol factꝰ ẽ niger tanqm saccꝰ cili¬
cinus: et luna tota facta est sicut sãguis.
Et stelle celi ceciderunt suꝑ t̾ram. sicut
mittit ficus grossos suos cum a uento¬
magno mouetur. Et celum recessit sicut
liber inuolutꝰ: et omnis mons ⁊ insule
de lociᷤsuis mõte sunt: et reges t̾re. ⁊ prin
omnis seruus et liber absconderunt se ĩ

Expanded text:
t vidi, cum aperuisset sigillum sextum, et ecce terraemotus factus est magnus, et sol factus est niger tanquam saccus cilicinus, et luna tota facta est sicut sanguis; et stellae coeli ceciderunt super terram; sicut ficus mittit grossos suosgrossos suos, et caelum recessit ut liber cum inuoluitur, et omnis mons et insulae de locis suis motae sunt: et reges terrae et maxomnis seruus et liber absconderunt se in
Abbreviated transcription (Latin):
guinis sui tradidit mysteria celebranda.
discipulus ille quẽ diligebat supͣ pectus
recubuerit: ⁊ cum dixet eis. am̃ amen
dico uobis. quia unus ex uobis tradet
me: responderit ille discipulꝰ. inuuente
petro. ut iut̾rogaret ⁊ diceret ei. Dñe
quis ẽ: Ait dominus. Ille ẽ inquit: cui
ego intinctum panẽ porrexero. s̃ Iohe

Expanded text:
guinis sui tradidit mysteria celebranda; guinis sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, responderit ille discipulus, innuente Petro ut interrogaret, et dixerit ei: Domine, quis est? Ait Dominus: Ille est, inquit, cui ego intinctum panem porrexero. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit me pater. ⁊ ego dilexi uos: ma¬
nete in dilectione mea. Sed hunc pre
omnib diligit. qui uirgo electꝰ ab ipso.
uirgo in cuum ꝑmansit. Tradunt nãq
hystorie qd cum denuptiis uolentẽ nu¬
bere uocauerit: ⁊ ꝓpterea quẽ a carnali
uoluptate retraxerat. potiore sui amoris
dulcedine donauit. Deniq huic moritu¬
rus in cruce. matrem suã comm̃dauit:
ut uirginẽ uirgo seruaret: ⁊ ipso post
mortem ac resurrectionẽ celos ascenden¬
te ñ deesset eiꝰ geuitrici filiꝰ. cuiꝰ casta
uita. castis eius tueretꝰ obsequiis. Po¬
nit ⁊ aliud sue ꝑsone beatꝰ ioh̾es indi¬
cium subiungens. Qui et recubuit in
cena suꝑ pectꝰ eiꝰ: et dixit. dñe quis ẽ
qui tradet te. Hoc quomͦ gestum sit: supe¬
riora huius euͣngelii loca plenius ostendũt.
quia uidelicet in cena qͣm ultimã ante pas¬
sionẽ cum discipłis saluator habuit. in qͣ
eorum pedes lauit. eisq corporis ac san¬

Expanded text:
dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Madilexit me Pater, et ego dilexi vos. Manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit qui, virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historiae qbere vocaverit, et propterea quem a carnali voluptate retraxerat, potioris amoris dulcedine donavit. Denique huic moriturus in cruce matrem commendavit suam, ut virginem virgo servaret: et ipso post mortem et resurrectionem coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita ejus castis tueretur obsequiis. Ponit et aliud suae personae beatus Joannes indicium subjungens: Qui et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt: quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvator habuit, in qua eorum pedes lavit, eisque corporis et san
Abbreviated transcription (Latin):
iam cepit. Secutꝰ est autẽ eum petrus
etiam incessu pedum: cupiens implere
qd audiuit sequere me. Sequutꝰ ẽ et
ille discipulꝰ. quem diligebat ih̃c: neq
arcendum se a consectatu xp̃i putabat:
qui ñ minori se gr̃a dilectionis a xp̃o
complexum nouerat. Neq incredibile ẽ
ideo utrũq discipłm corporali gressu ues¬
tigia dñi secutũ: quia necdum intellexe¬
rat quid significauerit ĩ eo qd̾ petrũ se
ternitati. qui scit ille discipłs quẽ dili¬
gebat iħc. ioh̾es uidelicet ipse. cuiꝰ ho¬
die natalicia festa celebramꝰ. qͥ hoc scͥp¬
sit euͣngłium: atq ideo suam ꝑsonam
maluit indiciis rerum accedentiũ. quã
ꝓprio designare uocabulo. Lectio .xiĩ.¬
ligebat autẽ eum iħc. ñ exceptis ce¬
teris singularit̾ solum. s p̃cet̾is qͦs
diligebat familiariꝰ unũ quẽ specialis p̃¬
rogatiua cisitatis. ampliori dilectione fe¬
cerat dignum. Om̃s quippe se diligere ꝓ¬
bat: quib ante passionẽ loquitꝰͫ. Sicut

Expanded text:
am coepit. Secutus est autem Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit: Sequere me; secutus et ille discipulus, quem diligebat Jesus: neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Domini secutum, quia necdum intellexerat quid significaverit in eo quod Petrum  ternitati qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse, cujus hodie natalitia festa celebramus, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sed et cetera fidelium turba aule ꝑpetue
regiam portam intrauit. qui sincerita¬
teͬ fidei. inconcussis p̃ceptoꝵ celestium
disciplinis. unita pace obseruauert̃. Er¬
go agite nuric fratres. aggrediam᷑ iter
uite ceu̾tamꝰ ad ciuitatẽ celestẽ: in qͣ
scripti sumꝰ ⁊ ciues decreti.
onsumꝰ hospites. sed cines scoꝵ et
domestici dei: etiam illiꝰ heredes. co¬
heredes autem xp̃i. huius nobis urbis
ianuas aꝑiet fortitudo: et fiducia la¬
de ea in quodã loco sic: qd aufugiet
estatis

Expanded text:
Sed et caetera fidelium turba aulae perpetuae Sed et caetera fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui sinceritatem fidei inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis unita pace observaverunt. Ergo agite nunc, fratres aggrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus et cives decreti. Non sumus hospites, sed cives sanctorum et domestici Dei ; etiam illius haeredes, cohaeredes autem Christi. Hujus nobis urbis januas aperiet fortitudo, et fiducia lade ea in quodam loco sic, quod aufugiet et tris
Abbreviated transcription (Latin):
bonitas. etiam hoc p̃uidit. ut laboꝵ
aiuidẽ tempꝰ et agonis ñ extenderet: ne
longum faceret aut etͥnum. sed breue. ⁊
ut ita dicani mom̃taneũ: ut in hac bre¬
ui ⁊ exigua uita agones eẽnt. ⁊ labores.
inilla uero q̃ et̾na est. corona ⁊ p̃mia
mitorum: ut labores quidẽ cito finirent᷑.
meritoꝵ uero p̃mia sine sine durarent.
ut post huius mundi tenebras uisuri es¬
sent candidissimã lucẽ. ⁊ accepturi ma¬
iorem passionum cunctarũ acerbitati¬
b beatitudinẽ: testante hoc idẽ aposto¬
lo ubi ait. Non sunt condigne passionẽ
huius temporis. ad suꝑuenturã głiam
que reuelabitꝰ in nobis
uam leto sinu de p̃uo reu̾tentes. ei¬
uitas celestis excipit: de hoste pro¬
strat thropliea ferentib occurrit. Cũ
trium phantib uiris ⁊ femine uenuĩt
q̃ cum scło sexum quoq uicerunt. ⁊ ge¬
minata gła milicie. uirgines cũ pueri
teneros annos uirtutib transeuntes:

Expanded text:
bonitas etiam hoc providit, ut laborum bonitas etiam hoc providit, ut laborum quidem tempus et agonis non extenderet, nec longum faceret aut aeternum; sed breve et, ut ita dicam, momentaneum: ut in hac brevi et exigua vita agones essent et labores; in illa vero quae aeterna est, corona et praemia meritorum: ut labores quidem cito finirentur, meritorum vero praemia sine fine durarent: ut post hujus mundi tenebras visuri essent candidissimam lucem, et accepturi majorem passionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc Apostolo, ubi ait, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et geminata gloria militiae virgines cum pueris teneros annos virtutibus transeuntes.
Abbreviated transcription (Latin):
cia celebramꝰ festiuitatẽ. quoꝵ socieca¬
te celum exultat. quoꝵ patrociniis
t̾ra lecatur quoꝵ triumphis eccłia sã¬
cta coronatur. quoꝵ contessio qͣnto in
passione fortior. tanto ẽ clarior ĩ hono¬
re: quia dum creuit pugna. creuit ⁊
pugnantium gła. ⁊ martyrii trium¬
phus multiplici passionum genere ad¬
ornatur. ꝑ que grauiora dorm̃ta. gra¬
tiora fuere ⁊ p̃mia: dum catholica
mater eccłia ꝑ totum orbẽ longe la¬
teq diffusa in ipso capite suo xpõ ib̾u
edocta. contumelias crucis ⁊ mortem
to caroer penalis inclusit. pari
⁊ simili calore uirtutis ad gerendũ cer¬
tamen gła triumphalis inspirauit.
diuine dignationis illuminat. quã
uincentium gliosꝰ martyrũ languis ex¬
ornat: quã inuiolate confessionis cã¬
dida induit uirginitas. florib eiꝰ uͨ ro¬
se nec lilia desunt. Certe nunc km̃i sĩ
accipiunt dignitatẽ. coronas uł de uir¬
ginitate candidas. uł de passione pur¬
pureas. In celestib castris pax ⁊ acies

Expanded text:
tia celebramus festivitatem, quorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur, perque graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque diffusa, in ipso capite suo Christo Jesu edocta est contumelias crucis et mortem to carcer poenalis inclusit, pari et simili calore virtutis ad gerendum certamen gloria triumphalis inspiravit. divinae dignationis illuminat, quam vincentium gloriosus martyrum sanguis exornat, quam inviolata confessionis candida induit virginitas. Floribus ejus nec rosae nec lilia desunt. Certent nunc charissaccipiant dignitatem, coronas vel de virginitate candidas, vel de passione purpureas, in coelestibus castris pax et ac
Abbreviated transcription (Latin):
di. Esuriui eium. et dedistis m manducare
sitiui. et dedistis m bibere. ⁊ cetera qͦrum ⁊
in suꝑiorib huius lectionis dñs meminit:
cum principe quodam int̾rogante. quid bo¬
ui faciendo uitam posset habere ppetuam.
si ius inauit ad uitam ingredi. serua mau¬
data. Non homicidium facies. ñ adultera¬
mouium dices. Honora patrẽ tuum ⁊ ma¬

Expanded text:
istis mihi manducare, sitivi et dedistis mihi bibere , et caetera. Quorum et in superioribus hujus Evangelii Dominus meminit cum principe quodam interrogante quid boni faciendo vitam posset habere perpetuam: Si vis, inquit, ad vitam ingredi, serva mandata. Non homicidium facies, nmonium dices, honora patrem
Abbreviated transcription (Latin):
cularia:
ciendum namq ẽ omnes qui ad exẽ¬
plum aplorum sua reliq̃runt om̃ia.
⁊ sequuti sunt xp̃m. iudices cũ eo uentu¬
ros: sic eciã om̃e mortaliũ genꝰ cẽ iudi¬
candum. Quia enim duodenario sepe nu¬
mero solet in scripturis unu̾sitas desig¬
b isrl. uniu̾situs eorum qui iudicandi
sunt ostendit᷑. Unde notandũ. qd duo
sunt ordines electorum ĩ iudicio futuri
unꝰ iudicantium cum deo de quib hoc lo¬
co memoratur. qui reliquerunt omnia.
⁊ secuti sunt illum: alius uidicandorũ
a domino. qui ñ omniaqdẽ suu parit̾ re¬
liquerunt : s de huis tam̃ q̃ habebant. co¬
tidianas dare elemosinas pauperib xp̃i
curabant. Unde audituri sunt in iudicio.
Uenite bñdicti patris mei possidete pa¬

Expanded text:
cularia? Sciendum namque est omnes qui ad exemplum apostolorum sua reliquerunt omnia, et secuti sunt Christum, judices cum eo venturos, sicut etiam omne mortalium genus esse judicandum. Quia enim duodenario saepe numero solet in Scripturis universitas desigbus Israel universitas eorum qui judicandi sunt ostenditur. Unde notandum quod duo sunt ordines electorum in judicio futuri: unus judicantium cum Domino, de quibus hoc loco memoratur, qui reliquerunt omnia, et secuti sunt illum: alius judicandorum a Domino, qui non quidem omnia sua pariter reliquerunt, sed de his tamen quae habebant quotidianas dare eleemosynas pauperibus Christi curabant. Unde audituri sumus in judicio: Venite, benedicti Patris mei, percipite
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s de ascensu uirginis ãmirantes facit:
qd̾ quasi noui diluculi aurora rutilans as¬
censu suo resplendeat: multis freta ⁊ uas¬
lata sc̃orum agminib. Unde dicitꝰ. Terri¬
bilis ut castrorum acies ordinata. Siqui¬
dem tribilis suis facta uirtutib ut castro¬
rum acies ad modum ordinata. Hinc inde
sc̃oꝵ angłorum fulta p̃sidiis. Sulchra ut
luna: immo pulchrior quam luna: quia
lam sine defectu sui choruscat celestib it¬
lustrata fulgorib. Electa ut soi fuigore
uirtutum: quia ipse elegit eam sol iusti¬
as ut nasceret᷑ ex ea. Ad cuius ꝓfecto exe¬
auias qnͣtum fas est credere famulantur
angli: ⁊ uniuerse celorum gratulantur
curie. Nec mirum quia honor matnus
eiꝰ est qui natꝰ est ex ea: quẽ om̃is celoꝵ or¬
do ueneratur et adorat suꝑ se eleuatũ. eũ
patre in sede maiestatis dñi. Scdni lucum

Expanded text:
omnes de ascensu hujus Virginis admirantes facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans, ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur, terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum ordinata: hinc inde angelorum sanctorum fulta praesidiis: pulchra ut luna, immo pulchrior quam luna, quia jam sine defectu sui coruscat, coelestibus illustrata fulgoribus. Electa ut sol, fulgore virtutum, quia ipse elegit eam sol justitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus profecto exsequias quantum fas est credere famulabantur angeli, et universae coelorum congratulabantur curiae. Nec mirum, quia honor maternus jus est, qui est natus ex ea: quem omnis coelorum ordo veneratur et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis Domini. Legim
Abbreviated transcription (Latin):
actib inuidebat. cum ẽẽt annoꝵ qͥnde¬
cim. raptꝰ ⁊ cathenatꝰ. sacram̃tis mili¬
tarib implicatꝰ est: uno tantũ seruo
comite contentꝰ. cui tam̃ u̾sa uice dñs
seruiebat. adeo ut plerumq ei. ⁊ cal¬
ciamenta ipse detraheret. ⁊ ipse deter¬
geret: cibum una caperent. hic sepiꝰ
ministraret.
riennium fere aute baptisma in
armis fuit: integer tam̃ ab hiis

Expanded text:
actibus invidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus implicatus est, uno tantum servo comite contentus, cui tamen versa vice dominus serviebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret; cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. Triennium fere ante baptisma in armis fuit, integer tamen ab iis
Abbreviated transcription (Latin):
cit mn ds Et in iob dictum ẽ. Os autẽ uem¬
a tium: replebitor risu. Per que ut dixi no¬
mina gaudiũ ar̃e figurat᷑ itius In natali
panoniarũ oppido oriundꝰ fuit. s intͦ
italiam ticim altus ẽ: parentib scd̾ra
seculi dignitatẽ ñ infimis:. gentilibus
tamen. ẜat̾ eiꝰ miles primũ: post tci¬
bunꝰ militũ fuit. Ipse armatã miliciã
in adolescentia secutꝰ. int̾ scolares alaͦ
sub rege constantio deinde sub iuliano
cesare militauit: ñ tam̃ sponte: quia
a prinuis fere annis. diuinã potiꝰ serui¬
tutẽ. sacra illustris pueri spirauit in¬
fantia. Nam cum eẽt annoꝵ decẽ. in¬
uitis parentib ad eccłiam confugit:
seq cathecuminũ fieri postulauit:
Mox mirũ in modũ. totꝰ in di opere
conu̾sus. cum ẽẽt annoꝵ duodecĩ. bere¬
mũ concupiuit. fecissetq uotis satis:
si etatis infirmitas ñ obstitisset. Ani¬
mus tam̃. aut cirra monasteria. aut

Expanded text:
cit mihi Deus . Et in Job dictum est: Os autem vercit mihi Deus . Et in Job dictum est: Os autem veracium replebitur risu . Per quae, ut dixi, nomina gaudium aPannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut
Abbreviated transcription (Latin):
D auia ridebitis. sion temporaliũ dãp¬
na cõmodorum: s uirtutũ decrim̃ta spi¬
ritalium qui flent. et̾na beatitudine con¬
solabunt᷑ Ubi ñ nr̃a solũ. s ł. ꝓximi iube¬
mur cõmissa deflere: quẽ si ut nos diligi¬
mus: conseq̃nt̾ illiꝰ et ꝓfectu nos gratula¬
ri.⁊ de flecu necesse ẽ tribulari. Nec solũ
tribulari: uerum ad lacrimas usq suc¬
cendi. Sic enimi samuhel ⁊ dauio pecra¬
tum saulis: ⁊ int̾itum lugent. sic peccat᷑¬
cem dominꝰ ipse fleuit suꝑ ciuitatẽ. ⁊ me¬
tis compassus sororib lazarum quẽ ui¬
uina erat maiestate resuscitaturus hu¬
mana pius miseratione deflebat: mistice
lignificans eos qui peccati morte sopunt᷑
ut reuiuiscere queant: a ꝓximis ẽẽ plan¬
gendos. Quod autẽ nunc flentes. ri suros
eẽ ꝓmittit. ñ puerilit̾ accipiendũ est. s
scripture more risus nomine. m̃tis exul¬
tatio ⁊ affectꝰ quidam letior intelligendꝰ
ẽ ẽẽ designatꝰ. sicut sara. risum in quit fe¬

Expanded text:
 quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et David peccatum Saulis et interitum lugent , sic peccatricem ipse Dominus flevit super civitatem , et, moestis compassus sororibus, Lazarum, quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat ; mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queant, a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed, Scripturae more, risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum, inquit, fe
Abbreviated transcription (Latin):
mues reges gentium uniuiersi dormi¬
erunt in gla. uir in domo sua. Cu
autem ꝓiectus es de sepulchro tuo quasi
stirps iutilis: pollutꝰ et obuolutꝰ. Qui ĩ¬
terfecti sunt glaclio. et descenderunt ad
fundamenta laci quasi cadauer putridũ.
ñ habebis ꝯsortiũ. neq cum eis ĩ sepultura.
Tu euim t̾ram disperdidisti: tu ppłm occi¬
disti. Non uocabitꝰ met̾num semen pessi¬
morum. Preparate filios eius occisioni: ĩ
uniquitate patruni eoꝵ. Non ꝯsurgent. nec
bereditabunt terrã: neq implebunt faci
em orbis curitatũ. Et ꝯsurgã suꝑ eos dicit
domuiꝰ exercittũ: et ꝑdam babilonis nom̃:
⁊ reliquias et germen et ꝓgeniẽ. ait dñs.
Et ponã eam in possessionẽ ericii. ⁊ in pa¬
ludes aqͣrum. et scopabo eam in scopa te¬
rens dicit domunꝰ exercituũ. Iurauit dũs
exercituum dicens: si ñ ut putaui ita
erit ⁊ quomodo mente tractaui sic eue
niet: ut conteram assyrium in t̾ra mea:
⁊in montib meis ꝯculcẽ eum. Et aufere¬

Expanded text:
mnes reges gentium universi dormierunt in gloria vir in domo sua tu autem proiectus es de sepulchro tuo quasi stirps inutilis pollutus et obvolutus qui interfecti sunt gladio et descenderunt ad fundamenta laci quasi cadaver putridum non habebis consortium neque cum eis in sepultura tu enim terram disperdisti tu populum occidisti non vocabitur in aeternum semen pessimorum praeparate filios eius occisioni in iniquitate patrum eorum non consurgent nec hereditabunem orbis civitatum et consurgam super eos dicit Dominus exercituum et perdam Babylonis nomen et reliquias et germen et progeniem ait Dominus et ponam eam in possessionem ericii et in paludes aquarum et scopabo eam in scopa terens dicit Dominus exercituum iuravit Dominus exercituum dicens si non ut putavi ita erniet, ut conteram Assyrium in terra mea et in montibus meis conculcem eum. Et aufere