comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Multi quidẽ e fratribꝰ in eundẽ modũ:
pleriq saxo suꝑ iecti montis cauato.
receptacula sibi fecerant. discipuli uͦ
octoginta erant : qui ad exẽplũ beati
magiꝰstri instituebant᷑. Nemo ibi qͥcqũa
ꝓpriũ habebat: om̃ia in mediõ confere¬
bant᷑. Non emere. aut uendere. ut plerisq
monachis moris ẽ quicqua licebat. ars
ibi exceptis scͥptoribꝰ nulla habebat᷑. cui
tamen operi minor etas deputabatur
Maiores. orationi uacabant. Rarus cinqu̾ã
extra cellulã suã egressus nisi cũ ad locũ
orationis conueniebant. Cibũ unũ om̃s.
post horã ieiuni accipiebant. Uinũ ne¬
mo nouerat: nisi quẽ infirmitas coegisset.
Pleriq cameloꝵ setis uestiebant᷑. Mollior
ibi habitꝰ. ꝓ crimine erat. Quod eo magis
sit mirũi necesse ẽ. quod multi inter eos
nobiles habebant᷑: qui longe alit̃ edu¬
cati. ad hanc se humilitatẽ et patientiã
coegerant. Pluresq ex his postea episco¬

Expanded text:
multique e fratribus in eumdem modum; multique e fratribus in eumdem modum; plerique, saxo superjecti montis cavato, receptacula sibi fecerant. Discipuli vero octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. Nemo ibi quidquam proprium habebat; omnia in medio conferebantur. non emere aut uendere, ut plerisque monachis moris est, quicquam licebat, ars ibi exceptis scriptoribus nulla habebatur, cui tamen operi minor aetas deputabatur: maiores orationi uacabant. rarus cuiquam extra cellulam suam egressus, nisi cum ad locum orationis conueniebant. cibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. uinum nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati ad hanc se humilitatem et patientiam coegerant: pluresque ex eis postea episco
Abbreviated transcription (Latin):
tructꝰ est inimicus. Iam uͦ sup̃to episeo.¬
patu. qualẽ se quantũq p̃stiterit: non ẽ
nr̃ȩ facultatis euoluere. Idẽ enĩ constan.¬
tissime ꝑseuerabat: qui priꝰ fuerat.
Eadẽ in corde eius humilitas: eadẽ in ue¬
stitu eiꝰ uilitas erat: atq ita plenꝰ aucto¬
ritatis ⁊ gr̃ȩ. implebat ep̃i dignitatem:
ut non tamen ꝓpositũ monachi uirtu.¬
tẽq desererẽt.Aliquandiu uͦ adheren.¬
ti ad ȩccłam cellula usus ẽ. De in cũ
inquietudinẽ frequentantiũ ferre ñ
posset. duobꝰ fere extra ciuitatẽ milibꝰ
monasteriũ sibi statuit: Qui locus tã se.¬
cretꝰ ⁊ remotꝰ erat. ut heremi solitudi¬
nẽ non desideraret. Ex uno enĩ latere
p̃cisa montis excelsa rupe ambiebatꝰ.
reliquã plamitiem liger fluuiꝰ reducto¬
paululũ simi clauserat. Una tantũ eadẽq
arta ad modũ uia adiri poterat: ipse
ex lignis contextã cellulã habebat.

Expanded text:
tructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcotructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in uestitu eius uilitas erat: adque ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desereret. aliquandiu ergo adhaerenti ad ecclesiam cellula usus est: dein cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi statuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuipaululum sinu clauserat. Una tantum eademque arcta admodum via adiri poterat. Ipse ex lignis contextam cellulam habebat:
Abbreviated transcription (Latin):
rare cupiut p̃dicabant. Nec uͦ aliud his
facere licuit: quã qđ ppłs dno uolente
cogebat. Int̃ episcopos tamen qui ad fu¬
erant. p̃cipue defensor quidã nomine
dicit᷑ restitisse. Unde a maduersum est
grauit̃ illũ lectione ꝓphetiea tunc nota¬
tũ. Nã cũ fortuitu lector cui legendi eo
die offitiũ erat. int̾̃ clusus a ppło defunsec
turbatis ministris dũ expectat᷑ qui non
aderat. unꝰ e circũ scantibꝰ sup̃to psalte¬
rio. que pͥmũ uersũ inuenit arripuit.
Psalmꝰ autẽ hic erat. Ex ore infantiũ et
lactentiũ ꝑfecisti laudẽ ꝓpt̃ inimicos tu¬
os: ut destruas inimicũ et defensorem.
Quo lecto clamor ppłi tollit᷑ pars diu̾sa
confundit᷑: atq ita habitũ ẽ diuino nu.¬
tu psalmũ hunc lectũ fuisse. ut testimo.¬
nium operis sui defensor audiret: qr
ex ore infantiũ lactentiũ in martino
dñi laude ꝑfecta. et ostensus parit̾ ⁊ des.¬

Expanded text:
rare cupiunt, praedicabant. Nec vero aliud his rare cupiunt, praedicabant. Nec vero aliud his facere licuit, quam quod populus Domino volente cogebat. Inter episcopos tamen qui affuerant, praecipue defensor quidam nomine dicitur restitisse: unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum versum invenit, arripuit. Psalmus autem hic erat: Ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem. quo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium, in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et des
Abbreviated transcription (Latin):
ub eodẽ fȩre tẽpore ad episcopatũ¬
turonicȩ ȩccłȩ petebatur. S cũ
erui monasteriꝯ suo non facile posset:
ruriciꝰ quidã e ciuibꝰ uxoris languore
si mulato. ad genua illiꝰ ꝓuolutꝰ. ut egre¬
deret᷑ optinuit. Ita dispositis iã in itine.¬
re ciuiũ turbis. sub quadã custodia
ad cuntatẽ usq deducit᷑. Mirũ in modũ
incredibilis multitudo. ñ solũ ex illo
oppido: s etiã ex iuncinis urbibꝰ suffra a¬
gia ferenda conuenerant. Una om̃iũ
uoluntas : eadẽ uota. eadẽq sententia.
martinũ episcopatu esse dignissimũ.
felicẽ fore tali ȩccłam sacerdote. Pauer
tamen ⁊ nonnulli ex episcopis qui ad con¬
stituendũ antistitẽ fuerant euocati.im¬
pie repugnabant: dicentes scilicet con¬
tẽptibilẽ esse ꝑsonã: indignũ esse episco.¬
patu. hominẽ uultu despicabilẽ. ueste
sordidũ. crine deform̃e. Ita a populo
sententiȩ sauioris. hȩc illoꝵ inrisa de¬
mentia ẽ. qui inlustrẽ uirũ dũ intupe¬

Expanded text:
ub idem fere tempus ad episcopatuTuronicae ecclesiae petebatur: sed cum erui monasterio suo non facile posset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum epfelicem fore tali Ecclesiam sacerdote. Pauci tamen, et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant evocati, impie repugnabant, dicentes scilicet: contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu, hominem vultu despicabilem, veste sordidum, crine deformem. Ita a populo sententiae sanioris haec illorum irrisa dementia est, qui illustrem virum dum vitupe
Abbreviated transcription (Latin):
fuit manifesta custodia. Quoꝵ pre¬
senciã &. duleissimã modulacionem.
multi religiosi uiri se pius audire
& uidere meruer̃t: beatiq lamberti mar¬
tyris uocẽ tãꝗͣ sibi cognita ꝓ testati stͥ
se uere audisse int̃ illiũ selicẽ ehgrube¬
atoꝵ spirituũ sc̃ẽ &. indiuidue trmita¬
tiymnos decantanciũ. Quȩ uisio eot
die eirc ũquaq diuulgabat᷑: plebsa:
traiectensiũ &. tota uicmia eũ omn
alacritate &. deuociõe sepulchrum
martyris frequentabant. publicos
celebresq conuentꝰ illic agentes. nec
iãpoterat eos alicuius potestatis uio¬
lencia absterrere a ueneracione mar¬
Tris. circa cuius sepul chrum tantã
considabant głam & magnificenci¬
am nr̃i redemptoris: a ui iuuit &. reg¬

Expanded text:
fuit manifesta custodia. Quorum prefuit manifesta custodia. Quorum presentiam et dulcissimam modulationem multi religiosi viri sepius audire et videre meruerunt, beatique Lamberti martiris vocem, tanquam sibi cognitam, protestati sunt se vere audisse inter illum felicem chorum beatorum spirituum sancte et individue Trinitati hymnos decantantium. Que visie circumquaque divulgabatur, plebsque Traiectensium et tota vicinia cum omni alacritate et devotione sepulchrum martyris frequentabant, publicos celebresque conventus illic agentes; nec iam poterat eos alicuius potestatis violentia absterrere a veneratione martyris, circa cuius sepulchrum tantam considerabant gloriam et magnificentiam nostri redemptoris, qui vivit et reg
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ lamberti patrẽ supra memorau¬
mꝰ. in lapideo sarcophago corꝑe qͥesce.¬
bat. Erat aũ solitaria. sita fere in ipsa
mosȩ ripa. ad orientalẽ cluũi montis.
quẽ incole castra uocant: habens int̾ se
&. traiectũ quasi quendã limitẽ ihecha¬
rã fluuiolũ. Igit᷑ monum̃tũ hoc aꝑien¬
tes. sacro sca martyris filii membra
in eo cũ patris ossib tẽ uere felicib
reuerent᷑ cõposuer̃t.: astantib multis
fidelib quoꝵ deuocio in recordacio¬
ne extincti pastoris. nec affectũ suũ
relare. nec lacrimas poterat cohibe¬
re. Cũ uͦ beatȩ ille cel ebrarent᷑ exeqͥe
maxima dulcissimi odoris in eodem
loco cȩlitꝰ effusa ẽ fraglancia cuius
mira suauitate. om̃s qͥ aderãt refecti
st̾. Sed magnis maiora succedunt.
Nã clauso a. diligent̃ ob signato mar¬
tyris loco tumulo. & recedente popłi
frequencia. sc̃õꝵ angeloꝵ cũ ymnis
cȩlestib &. immenso lumine illic af¬

Expanded text:
sancti Lamberti patrem supra memoravisancti Lamberti patrem supra memoravimus, in lapideo sarcophago corpore quiescebat. Erat autem solitaria, sita fere in ipsa Mose ripa, ad orientalem clivum montis, quem incole Castra vocant, habens inter se et Traiectum quasi quendam limitem Iecharam fluviolum. Igitur monumentum hoc aperientes, sacrosancta martyris filii membra in eo cum patris ossibus tunc vere felicibus reverenter composuerunt: astantibus multis fidelibus, quorum devotio in recordatione extincti pastoris nec affectum suum celare nec lacrimas poterat cohibere. Cum vero beate ille celebrarentur exequie, maxima dulcissimi odoris in eodem loco celitus effusa est fraglantia, cuius mira suavitate omnes qui aderant refecti sunt. Sed magnis maiora succedunt. Nam, clauso et diligenter obsignato martyris tumulo et recedente populi frequentia, sanctorum angelorum cum hymnis celestibus et inmenso lumine illic af
Abbreviated transcription (Latin):
quã ipsoꝵ dodonis crudelitatem
effugere: cui in sacerdotẽ dñi
uidebant tantũ licuisse. Qua¬
ꝓpt̾ hi qͥ potenciores int̾ eos ui¬
debant᷑. &. penes qͦs specialius erat
eiꝰ exeqͥarũ cura. accepto ad inuice
consilio. statuer̃t ad mitigandam
pͥncipis in dignacionẽ. sepelire eũ
in loco humili. minori qͥdem appa¬
ratu quã exigeret dignitas tanti
sacerdotis & martyris. Erant in ipso
oppido traiecto duȩ celebres ȩccłe.
quarũ una beatȩ mariȩ ꝑpetuȩ uit.¬
ginis. tungrensiũ pontificũ es tẽpore
secunda sedes habebat᷑: altera uͦ beati
bartholomei apłi. q̃ sc̃ĩssimi confesso¬
ris &. ep̃i seruac ii meritis &. corpore
magnifice decorabat᷑. Sed in his uene.¬
rabile beati uiri corpꝰ tumulare mi.¬
nimȩ p̃sũpsert̃.: ne claritas loci auge.¬
re uideret᷑ głam &. honorificeneiam
sepulti Unde mane facto feretrũ eius
sine aliqua funeris pompa. intuler̃t
cipis. in qua uir illustris aper. quem

Expanded text:
quam ipsorum Dodonis crudelitatem quam ipsorum Dodonis crudelitatem effugere, cui in sacerdotem Domini videbant tantum licuisse. Quapropter hi qui potentiores inter eos videbantur, et penes quos specialius erat eius exequiarum cura, accepto ad invicem consilio, statuerunt ad mitigandam principis indignationem sepelire eum in loco humili, minori quidem apparatu, quam exigeret dignitas tanti sacerdotis et martyris. Erant in ipso oppido Traiecto due celebres ecclesie, quarum una beate Marie perpetue virginis Tungrensium pontificum eo tempore secunda sedes habebatur; altera vero beati Bartholomei apostoli, que sanctissimi confessoris et episcopi Servatii meritis et corpore magnifice decorabatur. Sed in bis venerabile beati viri corpus tumulare minime presumpserunt, ne claritas loci augere videretur gloriam et honorificentiam sepulti. Unde, mane facto, feretrum eius sine aliqua funeris pompa intulerunt olorum principis, in qua vir illustris Aper, quem
Abbreviated transcription (Latin):
licia iniquoꝵ. se eẽ destitutos. ꝓten¬
sis in cȩlũ manib conq̃rebant᷑. Sed &
sacer eccłasticꝰ ordo in lugubri ueste
suo assidens pontifici. exeqͥarũ cȩle¬
bracionẽ .&. psalmodiȩ sꝑuale modu¬
lacionẽ crebris int̾rũpebat singulti¬
b &. suspiriis. q̃ in recordacione amis¬
si patris eliciebat uis int̾ni doloris
& amaritudinis. Sic dieiꝰ subsequen¬
tẽ noctẽ continuant. nullis questib
prȩt̃ missis. qͦs in tali casu doloris
magnitudo suggerebat. Sed tanta
tantes ad suã in uidiã studiose fieri.
tã liberã. tã publicã de occisione
pontificis populariũ q̃relã. tã illu¬
strẽ .&. int̾ lacrimas gloriosã bene¬
ficioꝵ eiꝰ memoriã. tã celebr̾e cir¬
ca eius exequias lam̃tanciũ fre¬
quenciã . Ex t̾ritis itaq omnibus
maxime qr pippinꝰ ñ longe abe¬
rat. cõmunis planctus in silenciũ
uertit᷑ nec ĩa credebant posse quẽ¬

Expanded text:
licia iniquorum se esse destitutos, protenlicia iniquorum se esse destitutos, protensis in celum manibus, conquerebantur. Sed et sacer ecclesiasticus ordo, in lugubri veste suo assidens pontifici, exequiarum celebrationem et psalmodie spiritualem modulationem crebris interrumpebant singultibus et suspiriis, que in recordatione amissi patris eliciebat vis interni doloris et amaritudinis. Sic diei subsequentem noctem continuant, nullis questibus pretermissis, quos in tali casu doloris magnitudo suggerebat. Sed tantamtantes ad suam invidiam studiose fieri tam liberam, tam publicam de occisione pontificis popularium querelam, tam illustrem et inter lacrimas gloriosam beneficiorum eius memoriam, tam celebrem circa eius exequias lamentantium frequentiam. Exterritis itaque omnibus, maxime quia Pippinus non longe aberat, communis planctus in silentium vertitur, nec iam credebant posse quem
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissimũ sacerdotis &. martyris sus
corpꝰ exanime inuenunt. p̃cioso ꝓprii
sanguinis rore ꝑfusũ: in eodẽ orantis
habitu qͦ ante altare scõꝵ martyrũ
ꝓstratũ mors occupauerat. Quod cum
multo gemitu. lacrimosisq suspiriis
deosculantes. ab oratorio uenerabilit᷑
effert: impositũq nauicłȩ ꝑ defluũ
mosȩ alueũ. ad uicinũ oppidũ traiec¬
tum dirigunt sepeliendũ. Ruit in
obseqͥũ funeris fere tota regio: quã
fama tanti sceleris uelox nuncia.
circũquaq iã excitauerat. Cũ uero
nauicula portui traiectensiũ appli¬
cusset. sacrũq martyris corpꝰ expo¬
sussent. uehem̃ti clamore ploratuq
&. planctib utraq fluminis mose
ripa ꝑsonabat. uiroꝵ & mulierũ: quoꝵ
innũmerabilis multitudo extinet¬
pastoris desidio illuc confluxerat. Pau.¬
ꝑũ. uiduarũ pupilloꝵ ululatꝰ. maxime
exuudiebat᷑. qͥ tanto patre. tanto con¬
solatore &.defensore. in uidia &. ma¬

Expanded text:
sacratissimum sacerdotis et martyris sui sacratissimum sacerdotis et martyris sui corpus exanime inveniunt, precioso proprii sanguinis rore perfusum, in eodem orantis habitu, quo ante altare sanctorum martyrum prostratum mors occupaverat. Quod cum multo gemitu lacrimosisque suspiriis deosculantes, ab oratorio venerabiliter efferunt impositum. que navicule per defluum Mose alveum ad vicinum oppidum Traiectum dirigunt sepeliendum. Ruit in obsequium funeris fere tot a regio, quam fama tanti sceleris velox nuncia circumquaque iam excitaverat. Cum vero navicula portui Traiectensium applicuisset, sacrumque martyris corpus exposuissent, vehementi clamore ploratuque et planctibus utraque fluminis Mose ripa personabat virorum ac mulierum, quorum innumerabilis multitudo extinctpastoris desiderio illuc confluxerat. Pauperum, viduarum, pupillorum ululatus maxime exaudiebatur, qui tanto patre, tanto consolatore et defensore invidia et ma
Abbreviated transcription (Latin):
conuersacione ipsius hugberti ante epis¬
copatũ. a plerisq apud nos &. haberi. & le¬
gi ñ ẽ dubiũ. Sed ad ꝓpositũ redeamus.
A deptꝰ itaq impius dodo ta scelerat᷑a
uictoriã. in multa suꝑbia cordis sui re¬
gredit᷑ ꝑ uicini montis ascensũ qͥ nẽ pu¬
blieus d̃r. q̃ ab occidentali plaga longo
qͥdem. s leni tractu a. clem̃te cliuo
uersus orientẽ se extendens. fere in ip¬
so septentrionali latere p̃dictiorato¬
rii tminat᷑. Quã uͦ pęña ꝓ cõmisso
hoc piacło .&. quã horrendũ nefariȩ
uitȩ exitũ nodo sacrilegꝰ cũ suo exer¬
citu incurrerit. sequens libellus in di¬
care poterit: quẽ de trans lacione &
miracłis beati lamberti martyris ꝓ¬
picia diuinitate scribere disposuimꝰ
git᷑ pauei qͥ ex domesticis sc̃ĩ uiri
euaserãt ꝑicłm mortis. licet homici¬
darũ illoꝵ. cuneus recessisset. ad huc
tam̃ nimiũ pauidi. & uix sui cõpotes.

Expanded text:
conversatione ipsius Hugberti ante episconversatione ipsius Hugberti ante episcopatum a plerisque apud nos et haberi et legi non est dubium. Sed ad propositum redeamus. Adeptus itaque impius Dodo tam sceleratam victoriam, in multa superbia cordis sui regreditur per vicini montis ascensum, qui nunc Publicus dicitur, qui ab occidentali plaga longo quidem, sed leni tractu et clemente clivo versus orientem se extendens, fere in ipso septemtrionali latere predicti oratorii terminatur. Quam vero penam pro commisso hoc piaculo et quam horrendum nefarie vite exitum Dodo sacrilegus cum suo exercitu incurrerit, sequens libellus indicare poterit, quem de translatione et miraculis beati Lamberti martyris propicia divinitate scribere disposuimus. 17. Igitur pauci, qui ex domesticis sancti viri evaserant periculum mortis, licet homicidarum illorum cuneus recessisset, adhuc tamen nimium pavidi et vix sui compotes,
Abbreviated transcription (Latin):
pa. cũ de uisione ad huc hesitaret. in¬
uenit iuxta se repositũ sic̃ ab angelo
in uisu acceꝑat. pastoralẽ beati lamb̾ti
baculũ. Quẽ cũ timore &. admiracio¬
ne maxima suscipiens & ocłis ꝑlustranꝰ.
certe diuinã eẽ uisionẽ intellerit: uirisq
religiosis qͦs in obseqͥo habebat. qͥd uide¬
rit. qd audierit: qͦd signũ acceꝑit. exor.¬
dine aꝑuit. Facta itaq oracione . &. im.¬
molata laudis hostia. ad exequendum
uisionis p̃ceptũ. circa apłoꝵ limina stu¬
diosus aduenienciũ ꝑscrutator conse¬
dit. eẜ forte memorabilis uir hugber¬
tꝰ. finito longo ꝑegrinacionis suȩ la¬
bore eadem nocte in ꝓrimo urbi uico
mansionẽ acceꝑat. Qualit̾ aũ a papa
sergio eodẽ die agnitꝰ & de nece di¬
lecti magistri sui lamb̾ti ꝑ signum
baculi eiꝰ cercior factꝰ sit: si qͥs pleni.¬
us scire desid̾at. libellũ illũ relegat
quẽ a uiris fidelib editũ. de uita &

Expanded text:
pa, cuin de visione adhuc hesitaret, inpa, cuin de visione adhuc hesitaret, invenit iuxta se repositum, sicut ab angelo in visu acceperat, pastoralem beati Lamberti baculum. Quem cum timore et admirationecerte divinam esse visionem intellexit, virisque religiosis, quos in obsequio habebat, quid viderit, quid audierit, quod signum acceperit, ex ordine aperuit. Facta itaque oratione et immolata laudis hostia, ad exequendum visionis preceptum circa apostolorum limina studiosus advenientium perscrutator consedit. Et forte memorabilis vir Hugbertus, finito longo peregrinationis sue labore, eadem nocte in proximo urbis vico mansionem acceperat. Qualiter autem a papa Sergio eodem die agnitus et de nece dilecti magistri sui Lamberti per signum baculi eius certior factus sit, si quis plenius scire desiderat, libellum illum relegat, quem a viris fidelibus editum de vita et
Abbreviated transcription (Latin):
cuus. ei in uisione assistens. diligent
inqͥt frat̃ his q̃ tibi a dño ꝑme mani¬
festant intende: &. fidẽ uerbis adhibs
.&. quod prȩcipit᷑ studiosius exequere.
Lacobentos tungroꝵ ep̃s hac ipsa horae
intra scũariũ dni ab impiis ẽ. ꝓpietate
immolatꝰ &ł ꝙ int̾ris mart yrũ ꝓpisti
imitari studuit fidẽ & c̃stanciã.: eoꝵ in
cȩlesti curia c̃sorciũ obtinere. ꝓmeruit
.&. głam. En eiꝰ pastoralẽ baculũ inquo
gregẽ x ꝑi sibi creditũ. ugilant̃ rexit
.&. pauit. a loco passionis eiꝰ tibi subito
tramslatũ suscipe. E uisus ei baculum
porrex isse dicens. In hoc substitues ad
regimen tungrensis ȩccłȩ tali uiro
dignũ heredẽ & successorẽ. ipsius lam.¬
berti doctrina & morib institutũ a
deo insacerdotẽ iã electũ. hugbertũ
nomine: quẽ ad apłoꝵ limina hodie
uenientẽ his &. his signis int̾alios pote¬
ris cognoscere. Statimq euigilans ꝓa¬

Expanded text:
cuus ei in visione assistens: 'Diligenter', cuus ei in visione assistens: 'Diligenter', inquit, 'frater, his que tibi a Domino per me manifestantur intende et fidem verbis adhibe, et quod precipitur, stadiosius exequere! Lambertus Tungrorum episcopus hac ipsa hora intra sanctuarium Domini ab impiis est pro pietate immolatus, et quia in terris martyrum Christi imitari studuit fidem et constantiam, eorum in celesti curia consortium obtinere promeruit et gloriam. En eius pastoralem baculum, in quo gregem Christi sibi creditum vigilanter rexit et pavit, a loco passionis eius tibi subito translatum, suscipe!' Et visus est ei baculum porrexisse, dicens: 'In hoc substitues ad regimen Tungrensis ecclesie tali viro dignum heredem et successorem, ipsius Lamberti doctrina et moribus institutum, a Deo in sacerdotem iam electum, Hugbertum nomine, quem ad apostolorum limina hodie venientem his et his signis inter alios poteris cognoscere'. Statimque evigilans pa
Abbreviated transcription (Latin):
taris occubuit: atq int̾ ipsa archana
affectuosȩ oracionis uerba. in laude
&̾ contẽplacione dei extremũ sꝑm
exalauit. Oꝙͣ p̃ciosa ẽ in conspectu
dñi mors sc̃õꝵ eiꝰ Nã ipsa uniuersi or¬
bis imꝑio sublimis &. apłica sede gło¬
sa urbs roma. mortẽ &. meritũ beati¬
lamberti in ipso tẽporis mom̃to ia cog¬
nouerat. qͦ eũ diuina disposicio. in hu¬
mili & ignobili tẽ uico legia. manib
iniquoꝵ lamandũ tradid̾at. Siqͥdem
beatȩ memoriȩ sergius. qͥ romanȩ ȩc¬
cłȩ sacerdociũ uitȩ merito ut p̃misi¬
mꝰ ador nabat. uigiliis &. oracionib fa¬
tigatꝰ. modicũ sominũ fragilib mem¬
bris indulgens. circa ipsius diei ob¬
dor mierat aurorã. qua sacerdos ꝓꝑi
lambertus ꝓpt̾ ueritatis & castitatis
defensionẽ &. testimoniũ. ꝑ manũ sce¬
lerati dodonis consecutꝰ ẽ martyriũ.
s ecce angelus dñĩ cȩlesti luce conspi¬

Expanded text:
taris occubuit atque inter ipsa arcbana taris occubuit atque inter ipsa arcbana affectuose orationis verba in laude et contemplatione Dei extremum spiritum exalavit. O quam preciosa est in conspectu Domini mors sanctorum eius! Nam ipsa universi orbis imperio sublimis et apostolica sede gloriosa urbs Roma mortem et meritum Lamberti in ipso temporis momento iam cognoverat, quo eum divina dispositio in humili et ignobili tunc vico Legia manibus iniquorum laniandum tradiderat. Siquidem beate memorie Sergius, qui Romane ecclesie sacerdotium vite merito, ut premisimus, adornabat, vigiliis et orationibus fatigatus, modicum somnum fragilibus membris indulgens, circa ipsius diei obdormierat auroram, qua sacerdos Christi Lambertus propter veritatis et castitatis defensionem et testimonium per manum scelerati Dodonis consecutus est martyrium. Et ecce! angelus Domini celesti luce conspi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ orare. ñ dedit honorẽ deo. s diaboli¬
co exagitatꝰ sꝑu. lancea quã tenebat mag.¬
no librata conamine. ꝑcussit eũ &.
mor tali transfodit uulnere. Sie sacri¬
legꝰ dodo &. deo odibilis: ꝓpt̾ sororis suȩ ad¬
ulteriũ. in uiro dei lamb̾to apłicȩ aucto¬
ritatis c̃stanciã. &. salutarẽ linguę sacer¬
dotalis increpacionẽ. ꝑ tͦpe carnificis
ininisteriũ nefanda cede ultꝰ.&. ȩterne
dãpnacionis incurrit interitũ: & poste¬
ritati suę tanti facinoris uigẽ pęnã .&.
in de ficiens usq hodie dereliquit obpro¬
briũ. Sic lambertus annis quadraginta
tungrensis eccłȩ functꝰ sacerdocio. uir
diuina religione &. etate uenerabilis.
omniũ uirtutũ gr̃ã ad ornatꝰ. angelicȩ
castitatis puritate ẽspicuus. taxandroꝵ
specialis apłs. tãꝗͣ matutmũ sacrifici¬
ũ in c̃spectu dñi primo mane unmola¬
tꝰ. uere sacerdos & hostia. adbasim al¬

Expanded text:
tum orare, non dedit honorem Deo, sed diabolitum orare, non dedit honorem Deo, sed diabolico exagitatus spiritu, lancea quam tenebat, magno librata conamine, percussit eum et mortali transfodit vulnere. Sic sacrilegus Dodo et Deo odibilis, propter sororis sue adulterium in viro Dei Lamberto apostolice auctoritatis constantiam et salutarem lingue sacerdotalis increpationem per turpe carnificis ministerium nefanda cede ultus, et eterne dampnationis incurrit interitum et posteritati sue tanti facinoris iugem penam et indeficiens usque hodie dereliquit obprobrium. Sic Lambertus, annis quadraginta Tungrensis ecclesie functus sacerdotio, vir divina religione et etate venerabilis, omnium virtutum gratia adornatus, angelice castitatis puritate conspicuus, Taxandrorum specialis apostolus, tanquam matutinum sacrificium in conspectu Domini primo mane immolatus, vere sacerdos et hostia ad basim al
Abbreviated transcription (Latin):
sepib effractis parietib. truculencio¬
res beluis introrfus irruunt: laniando
.&. mactando inuentũ illic modicũ gre¬
gẽ se ruoꝵ dei: qͥ in nocenciã suã etiã int̃
gladios carnificũ conseruantes. ñ resis¬
tendo aut fugiendo. s mor tẽ constanter
excipiendo. uictoriã suã forti paciencia
maxime decorabãt. At electus dei sacer¬
dos lamb̃tus ante altare sc̃oꝵ martyrũ
cos mȩ &.damiani. martyr mox ipse fu:¬
turꝰ. in modũ crucis se ꝓstrauerat. ho¬
rã mart ẏrii sui in loco sacrato &. sacer¬
doti congruo expectans. in sũma ora¬
cionis deuocionẽ. Unꝰ aũ ex illa sacrile¬
ga impii dodonis cat̾ua. ad facinꝰ cet̃ is
audacior. suꝑ fastigiũ oratorii armatꝰ
incunctant̃ euolat. tãqͣ. in ẽspectu
pͥncipis sui rẽ gratã. rẽ facturꝰ egregiã
Statiq disiectis cũ impetu tegulis. cũ
beatũ uirũ introspexisset humi ꝓstra¬

Expanded text:
sepibus, effractis parietibus, truculentiosepibus, effractis parietibus, truculentiores beluis introrsus irruunt laniando et mactando inventum illic modicum gregem servorum Dei; qui innocentiam suam etiam inter gladios carnificum conservantes, non resistendo aut fugiendo, sed mortem constanter excipiendo victoriam suam forti patientia maxime decorabant. At electus Dei sacerdos Lambertus ante altare sanctorum martyrum Cosme et Damiani, martyr mox ipse futurus, in modum crucis se prostraverat, horam martyrii sui in loco sacrato et sacerdoti congruo expectans in summa orationis devotione. Unus autem ex illa sacrilega impii Dodonis caterva ad facinus ceteris audacior super fastigium oratorii armatus incunctanter evolat, tanquam in conspectu principis sui rem gratam, rem facturus egregiam. Statimque disiectis cum impetu tegulis, cum beatum virum introspexisset humi prostra
Abbreviated transcription (Latin):
in dulgencie &. reconciliacionis.
nedictione corroborasset: ait. Exite
eia nc̃ uere milites xꝑi cũ omni fi¬
ducia ad eos qͥ q̃runt uos occidere.
nobilitatẽq anime ꝑ contẽptũ in uiriarũ &.
ipsius mortis uirilit demonstrate: ut sic̃
in uobis ẽ causa iustiorẽse iencia purior: ita
& uirtꝰ pacienciȩ quã xꝑs diligit & coro¬
nat. effulgeat hodie robustior. De me uͦ
ꝓ qͦ uos plurimũ sollicitos uideo: dñi uo¬
luntas fiat. Illi aũ tãꝗͥ. diuino accepto ora¬
cło.stat̾i uelut ad p̃paratas ingentes cor¬
poꝵ delicias festinarent. ostio cubiculi
inermes. s &. uultu in t̾rito ꝓruunt. ñ
carnificũ manib tracti s amore feruen¬
tes martyrii: ceruicesq suas furentib &.
ferientib aduersariis constant̃ obiectan.¬
tes. Quib crudelit int̾fectis. satellites
do donis quasi qͦdã gustu huiꝰ cedis. ad acri¬
orẽ seuiciȩ rabiem instigati. diruptis

Expanded text:
 indulgentie et reconciliationis.  indulgentie et reconciliationis. nedictione corroborasset, ait: 'Exite, eia! nunc, vere milites Christi, cum omni fiducia ad eos, qui querunt vos occidere, nobilitatemque anime per contemptum iniuriarum et ipsius mortis viriliter demonstrate, ut, sicut in vobis est causa iustior, conscientia purior, ita et virtus patientie, quam Christus diligit et coronat, effulgeat hodie robustior. De me vero, pro quo vos plurimum sollicitos video, Domini voluntas fiat'. Illi autem, tanquam divino accepto oraculo, statim, velut ad preparatas ingentes corporum delicias festinarent, ostio cubiculi inermes, sed vultu interrito proruunt, non carnificum manibus tracti, sed amore ferventes martyrii cervicesque suas furentibus et ferientibus adversariis constanter obiectantes. Quibus crudeliter interfectis, satellites Dodonis, quasi quodam gustu huius cedis ad acriorem sevicie rabiem instigati, diruptis
Abbreviated transcription (Latin):
atrii. interiore domũ pontificis co¬
nabant᷑ irrũꝑe. audaci ferunt᷑ impe¬
tu eisq longius ꝓtͣbatis. mutua se
& suos exhortacione ad uirtutem
exacuentes ad resistendũ aduersariis
se uirilit prȩparãt. Quod cũ mitis¬
simꝰ ꝓꝑi sacerdos lambertus sub in¬
tellexssset dduocatis nepotib siuis
continete ait ailecti filii manꝰ urãs.
& ab effusione humani sanguinis
seruate in noxias ualde eñi alienũẽ
a uiris fidelib .&. nr̃e disciplinȩ secta¬
torib malũ ꝓmalo reddere &. illa¬
tas manu ꝓpͥria ulcisci uelle in iuri¬
as. Audite itaq carissimi ultima hȩc
patris ur̃i uerba: &. ad eũ apud quẽ
ẽ miscđia &. copiosa redep̃cio. spem
cordis ur̃i firmit̃ erigite.: atq ante
eiꝰ conspectũ om̃s reatꝰ ur̃os humi¬
lit̃ c̃fitendo ꝓprio uos condẽpnate
iudicio. T unc petrus &. audolecus
concepto. abiectis armis. ꝑ humilita¬
tẽ c̃fessionis implorant salutar̾ẽ grãm

Expanded text:
atrii, interiorem domum pontificis coatrii, interiorem domum pontificis conabantur irrumpere, audaci feruntur impetu, eisque longius proturbatis, mutua se et suos exhortatione ad virtutem exacuentes, ad resistendum adversariis se viriliter preparant. Quod cum mitissimus Christi sacerdos Lambertus subintellexisset, advocatis nepotibus suis: 'Continete', ait, 'dilecti filii, manus vestras et ab effusione humani sanguinis servate innoxias. Valde enim alienum est a viris fidelibus et nostre discipline sectatoribus malum pro malo reddere et illatas manu propria ulcisci velle iniurias. Audite itaque, carissimi, ultima hec patris vestri verba et ad eum, apud quem est misericordia et copiosa redemptio, spem cordis vestri firmiter erigite atque ante eius conspectum omnes reatus vestros humiliter confitendo proprio vos condempnate iudicio'. Tunc Petrus et Audolecus,concepto, abiectis armis, per humilitatem confessionis implorant salutarem gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
ħostilit᷑ st̃ aggressi omnib qͥ illic
in obseqͥũ eiꝰ aderant ad insolitam
armatoꝵ aciem stupentib. atq ip¬
sius mortis expectacione trepidan¬
do. huc illueq disc urrentibꝰ. Nir aũ
dei repente a somno excitatꝰ. qͥd prȩt̃
solitum uellet tanta suoꝵ. inqͥetudo
& trepidacio. ñ facile in pͥmis potuit
aduertere: s cũ a foris furenciũ in ẽ¬
ditũ clamorẽ &. armoꝵ. collisionẽ au¬
disset. rẽ ut erat se uidelicet peti ue.¬
racit̃ intellexit: tandẽq inse reuer.¬
sus. ad diuinũ confugit auxiliũ. &
fidi seutũ .&. c̃sueta orac iõis arma
illic duo ne potes esꝰ. petrus uideli¬
cet & audolecus nomine. uiri gene¬
re & diuiciis insignes: &. reb milita¬
rib magnanimes. hi tã in opinato.
tãq graui cũ beato iuiro int̾cepti
ꝑicło pristinȩ uirt utis suȩ ñ in me¬
mores arreptis fustib qͦs casus obtu¬
lerat. in sacril egos qͥeffractis forib

Expanded text:
hostiliter sunt aggressi, omnibus, qui illic hostiliter sunt aggressi, omnibus, qui illic in obsequium eius aderant, ad insolitam armatorum aciem stupentibus atque ipsius mortis expectatione trepidando huc illucque discurrentibus. Vir autem Dei repente a somno excitatus, quid preter solitum vellet tanta suorum inquietudo et trepidatio, non facile inprimis potuit advertere; sed cum a foris furentium inconditum clamorem et armorum collisionem audisset, rem, ut erat, se videlicet peti, veraciter intellexit. Tandemque in se reversus, ad divinum confugit auxilium, et fidei scutum et consueta orationum arma illic duo nepotes eius, Petrus videlicet et Audolecus nomine, viri genere et divitiis insignes et rebus militaribus magnanimes. Hi tam inopinato tamque gravi cum beato viro intercepti periculo, pristine virtutis sue non immemores, arreptis fustibus, quos casus obtulerat, in sacrilegos, qui, effractis foribus
Abbreviated transcription (Latin):
aderplendũ de test abile carnificis nii¬
nisteriũ furentib animis: ueniebat
eu ermata satellitũ suoꝵ multitur¬
ame. Seđ &. absq re uideri ñ arbitra¬
m᷑ huic oꝑi inserendũ qͦd ad decla¬
randũ martyris sui lamberti me
ẽ ostendere. Nã qͥdã ex militarib ui¬
ris qͥ dodonis exercitũ seq̃bant᷑ cũ
iã in ꝓspectu ẽe̾t legia. erectis sursũ
ocłis uderunt supra cellã inqua
idem uir dei lamb̾tus pausabat. in
ipso sereno dere uictoriosissimȩ cru¬
ois dñi signũ. flãmeo colore ultra so¬
lis radios rutilare. Ut eñi uere cre¬
dimꝰ. lamberto qͥ mundo crucifixꝰ
erat .&. ꝑ cruc̃e deantiquo hoste
ꝓmittebat᷑ uictoria: & ꝑ claritatẽ
splendoris. in cȩlestib martyrii
gła Dodonis gͥ satellites &. cõmani¬
pulares cũ atroci tumulti.&. t̾ri¬
bili armoꝵ strepitu duc̃e suũ cir¬
cũuallantes. locũ pacis. d omicili¬
ũ religiõis celã tanti sacerdotis

Expanded text:
ad explendum detestabile carnificis miad explendum detestabile carnificis ministerium furentibus animis veniebat cum armata satellitum suorum multitudine. Sed et abs re videri non arbitramur huic operi inserendum, quod ad declarandum martyris sui Lamberti merest ostendere. Nam quidam ex militaribus viris, qui Dodonis exercitum sequebantur, cum iam in prospectu esset Legia, erectis sursum oculis, viderunt supra cellam, in qua idem vir Dei Lambertus pausabat, in ipso sereno aere victoriosissime crucis Domini signum flammeo colore ultra solis radios rutilare. Ut enim vere credimus, Lainberto, qui mundo crucifixus erat, et per crucem de antiquo hoste promittebatur victoria et per claritatem splendoris in celestibus martyrii gloria. Dodonis igitur satellites et commanipulares, cum atroci tumultu et terribili armorum strepitu ducem suum circumvallantes , locum pacis, dornicilium religionis, cellam tanti sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
misdiȩ beneficiis. modo p̃terita reco.¬
lendo. modo pͣsencia. uel q̃ reposita
st in futuro scõꝵ p̃mia: purissimȩ
m̃tis ocłis conteplando &. sꝑando. in¬
effabiles deo grãs referebat. In his
itaq cũ plusꝗ. med iã noctis illius
part̃e trans egisset. dato signo disci¬
płos a somno excitauit: cũ qͥb noo¬
turnos ymnos ut a sc̃ĩs patrib ẽ in¬
stitutũ. sũma cũ deuocione celebra.¬
uit. Quib sollẽpnit̃ cõpletis. ad ora.¬
cionẽ iterũ ꝓcubuit: quã usq ad ip.¬
sius aurorȩ uiciniã deuotȩ ꝓducens.
corpꝰculũ suũ longo ieuinioꝵ. &. u¬
giliarũ usu attritũ. ex igua somni
reqͥe refecturꝰ in lectulo deposuit.
qr eiꝰ discrecionis sꝑuali exꝑienciȩ
ualde notũ erat. quod immoderate
&. irracionabiles ꝑ noctaciones us
giliȩ frequent̃ de iecer̃t: qͦs somnꝰ su.¬
ꝑare ñ potuit. Barescentib itaq
tenebris & apparente iã luce. ecce dodo

Expanded text:
misericordie beneficiis modo preterita recomisericordie beneficiis modo preterita recolendo, modo presentia vel que reposita sunt in futuro sanctorum premia purissime mentis oculis contemplando et sperando ineffabiles Deo gratias referebat. In his itaque cum plus quam mediam noctis illius partem transegisset, dato signo, discipulos a somno excitavit; cum quibus nocturnos hymnos, ut a sanctis patribus est institutum, summa cum devotione celebravit. Quibus sollempniter completis, ad orationem iterum procubuit; quam usque ad ipsius aurore viciniam devote producens, corpusculum suum, longo ieiuni orum et vigiliarum usu attritum exigua somni requie refecturus, in lectulo deposuit, quia eius discretionis spirituali experientie valde notum erat, quod immoderate et irrationabiles pernoctationes et vigilie frequenter deiecerunt, quos somnus superare non potuit. Rarescentibus itaque tenebris et apparente iam luce, ecce! Dodo
Abbreviated transcription (Latin):
ceptȩ itaq iniqͥtatis. cũ exagitante
consciencia. ꝑuigil .&. qͥetis impaciens
huc illucq uelut animi impotens rapi¬
ebat᷑: armatos aggregans .&. ad tã detes¬
tandũ facinꝰ in formans. sepissime cau¬
satꝰ tardiorẽ noctis recessũ q̃ sola de¬
siderii sui morabat᷑ effecꝰtũr At mitis.¬
simꝰ xꝑi sacerdos lambertus. solitas sa¬
crarũ uigiliarũ deo exhibebat excu¬
bias. offerens in conspectu altissim
er ingenticordis contricione. sꝑua.¬
les &. placabiles mundissimȩ oracionis
hostias. Solebat enĩ degustata modi¬
ci somni reqͥe post primã noctis ui¬
giliã. ad oracionẽ eũ silencio solitarius
ex surgere. atq in feruore sꝑs ẽstitutꝰ.
uberiores p̃ces q̃ de caritatis ardore
ꝓcede bãt effundere. cũ ꝓ cõmisso sibi
grege.ꝓtocius mundi a. eoꝵ qͥ in sub.¬
limit᷑ate st̃ salute &. tranqͥllitate sup¬
plicabat: seu cũ decollatis sibi diuinȩ

Expanded text:
cepte itaque iniquitatis eum exagitante cepte itaque iniquitatis eum exagitante conscientia, pervigil et quietis impatiens huc illucque velut animi impotens rapiebatur, armatos aggregans et ad tam detestandum facinus informans, sepissime causatus tardiorem noctis recessum, que sola desiderii sui morabatur effectum. At mitissimus Christi sacerdos Lambertus solitas sacrarum vigiliarum Deo exhibebat excubias, offerens in conspectu altissimi ex ingenti cordis contritione spirituales et placabiles mundissime orationis hostias. Solebat enim, degustata modici somni requie, post primam noctis vigiliam ad orationem cum silentio solitarius exurgere, atque in fervore spiritus constitutus, uberiores preces, que de caritatis ardore procedebant, effundere, cum pro commisso sibi grege, pro totius mundi et eorum qui in sublimitate sunt salute et tranquillitate supplicabat, seu cum de collatis sibi divine
Abbreviated transcription (Latin):
b .&. uiris audacib. fr̃i dodoni qͥ ñ
longe aberat. qͥd lamb̃tus cũ duce
recent᷑ egerit. qd dixerit. malic iosa
mandat relacione. uerbis depraua¬
tis. &. ad deterus ꝑ suadendũ studi¬
ose cõpositis. Addit p̃terea tͣa quã
oleũ camino. ut dũ pͥncipi placet.
dũ dolor eiꝰ recens ẽ. lamb̃tũ maturet
occidẽ: ꝙ eiꝰ uita. eoꝵ erat obꝓbriũ &
riuna. Quib auditis. ille totꝰ in ra¬
biem uersus uix se c̃tinet: oblatã quã
diu desidauerat explendȩ huiꝰ nefan¬
de cȩdis opor tunitatẽ in hiant̃ arripit.
& quã uis a racione alienꝰ. in effusio¬
nẽ in nocui sanguinis ĩa ĩa p̃ceps age¬
ret᷑. rẽ tam̃ differt in crastinũ: me¬
tuens nȩ crudelitatis suȩ maximã
pateret᷑ iacturã. si lamb̃tus aut qͥ.¬
libet eiꝰ contubernalis latitando.
aut forte fugiendo huic occisioni exi¬
meret᷑ obscurȩ noctis beneficio. Con¬

Expanded text:
bus et viris audacibus, fratri Dodoni, qui non bus et viris audacibus, fratri Dodoni, qui non longe aberat, quid Lambertus cum duce recenter egerit, quid dixerit, maliciosa mandat relatione, verbis depravatis et ad deterius persuadendum studiose compositis. Addit preterea tanquam oleum camino, ut, dum principi placet, dum dolor eius recens est, Lambertum maturet occidere, quia eius vita eorum erat obprobrium et ruina. Quibus ille auditis, totus in rabiem versus, vix se continet; oblatam, quam diu desideraverat, explende huius nefande cedis oportunitatem inhianter arripit, et quamvis a ratione alienus in effusionem innocui sanguinis iam iamque preceps ageretur, rem tamen differt in crastinum, metuens, ne crudelitatis sue maximam pateretur iacturam, si Lambertus aut quilibet eius contubernalis latitando aut forte fugiendo huic occisioni eximeretur obscure noctis beneficio. Con
Abbreviated transcription (Latin):
onis c̃sorciũ. Uiuit ompñs ałs cuiꝰ ego
seruus sũ. me nũꝗͣ. cõmunicaturũ
huic forncariȩ. ex euiꝰ coniuncꝰ ł iõe
pristinȩ uirtutis tuę gła tã turpit̃
obscurat᷑ &. qͦd grauius aoleo ȩtͣne
ꝑdicionis interitꝰ. nͥ resipueris tͥ certis.¬
sime prȩparat᷑. Si uͦ potestatẽ quã adeo
accepisti cõmutas in tẏramudem: pa¬
ratꝰ sũ ꝓ ueritate ꝓ castitatis defensio.¬
ne quascũq intuleris ꝑsequuciones.
ipsam etiã mortẽ libent̃ exciꝑeSta¬
tĩq in his uerbis a conspectu pippini
& aula cũ sũma constancia recessit:
transmissoq mosa fluuio. ad dilȩctã
sibi legie solitudinẽ regressus ẽ. Alpa¬
idis uͦ nimia c̃fusione plena .&. tãꝗͣ.
altera herodias. ad huiꝰ ultionẽ con¬
tumeliȩ. muliebri furore inflãma¬
ta.pippini animũ uerbis lamberti
grauit᷑ ex asꝑatũ. facile impulit ad
int̾fectiõis eiꝰ consiliũ: missisq stati
ꝑ noctẽ de palacio multis satelliti¬

Expanded text:
cuius ego servus sum, me numquam communicaturum huic fornicarie, ex cuius coniunctione pristine virtutis tue gloria tam turpiter obscuratur et, quod gravius doleo, eterne rditionis interitus, nisi resipueris, tibi certissime preparatur. Si vero potestatem, quam a Deo accepisti, commutas in tyrannidem, paratus sum pro veritate, pro castitatis defensione, quascumque intuleris persecutiones, ipsam etiam mortem libenter excipere'. Statimque in his verbis a conspectu Pippini et aula cum summa constantia recessit, transmissoque Mosa fluvio, ad dilectam sibi Legie solltudinem regressus est. 16. Alpaidis vero nimia confusione plena et tanquam altera Herodias ad ultionem huius contumelie muliebri furore inflammata, Pippini animum, verbis Lamberti graviter exasperatum, facile impulit ad interfectionis eius consilium. Missisque statim per noctem de palatio multis satelliti
Abbreviated transcription (Latin):
legiã suã sc̃a & uere angelica ẽuersaciõe
illustraret: euocat᷑ quadã die idem uir
dei ꝓ sũmis rei publice causis ad palaciũ
ad quod ꝓpt̾ locoꝵ uicinitatẽ ñ erat ei
laboriosus ac difficilis transitꝰ. Exiguo
eñĩ spacio a se inuicẽ distant ioppilia
& legia. duob fluuiss mosa & orta int̾¬
fluentibꝰ. seseq illic cõmiscentibꝰ. Des¬
cendit itaq ioppiliã. ex pletisq ꝓ quibꝰ

Expanded text:
Legiam suam sancta et vere angelica conversatione Legiam suam sancta et vere angelica conversatione illustraret, evocatur quadam die idem vir Dei pro summis rei publice causis ad palatium, ad quod propter locorum vicinitatem non erat ei laboriosus ac difficilis transitus. Exiguo enim spacio a se invicem distant Ioppilia et Legia, duobus fluviis Mosa et Urta interfluentibus seseque illic commiscentibus. Descendit itaque Io
Abbreviated transcription (Latin):
moda pacienciȩ &. abstinenciȩ p̃ferens in¬
dicia. & quãuis extrinsecꝰ in ocłis hominũ
ad declinandã iactanciã. moderato &. com¬
petenti nec penitꝰ abiecto habitu uteret᷑.
intrinsecꝰ tam̃ caro eiꝰ uili & asꝑrimoatte¬
rebat᷑ cilicio. Abstinenciȩ uͦ eiꝰ.&̃. uigiliarũ.
seu oracionũ assiduitatẽ & instanciam.
ȩtas imbecillior nullo modo retardabat:
q̃ sexagesimũ annũ iã excesserat. Qui licet
sũmis heremi cultorib in onini sꝑualũ ꝑ¬
fectione uirtutũ iure credet᷑ ȩqualis. spe¬
cialius tam̃ & peculiarius ornabat᷑ humi.¬
litatis grã &. castitatis. Efful gebat in eius
angelico aspectu &. pat̾na dulcedo .& epis¬
copalis sc̃ĩtatis auctoritas: ut uel sola fa¬
ciei eiꝰ contẽplacio. alioꝵ ẽẽ maxima pos¬
set instructio. Igit᷑ ut p̃misimꝰ. cũ pippinꝰ
eo tẽpore ad tractanda regni negocia in
ioppilia aliqͣndiu resideret. & lambertꝰ

Expanded text:
moda patientie et abstinentie preferens inmoda patientie et abstinentie preferens indicia. Et quamvis extrinsecus in oculis hominum ad declinandam iactantiam moderato et competenti nec penitus abiecto habitu uteretur, intrinsecus tamen caro eius vili et asperrimo atterebatur cilicio. Abstinentie vero eius et vigiliarum seu orationum assiduitatem et instantiam etas imbecillior nullo modo retardabat, que sexagesimum annum iam excesserat. Qui licet summis heremi cultoribus in omni spiritualium perfectione virtutum iure crederetur equalis, specialius tamen et peculiarius ornabatur humilitatis gratia et castitatis. Effulgebat in eius angelico aspectu et paterna dulcedo et episcopalis sanctitatis auctoritas, ut vel sola faciei eius contemplatio aliorum esse maxima posset instructio. Igitur, ut premisimus, cum Pippinus eo tempore ad tractanda regni negocia in Ioppilia aliquandiu resideret et Lambertus
Abbreviated transcription (Latin):
mi uidet᷑ habere similitudinẽ. Nã ab occi¬
dentali &. septentrionali plaga. montib
& siluis mayimis claudebat᷑: meridiana
u partẽ mosa fluuius reducto &. curua¬
to paululũ sinu ãbiens. in accessibilem
faciebat: s qua orientẽ spectat. adiri fa¬
cilius poterat. montanis a mosa aliquan¬
tulũ recedentibꝰ seseq iuxta eiꝰ ripam
qͥnq fere miliarib usq traiectũ in directã &
speciosam longitudinẽ clem̃t ex tendentibꝰ.
Habebat illic uixta p̃fatoͣ. scõꝵ martẏrum
oratoriũ lamb̾tus cõpactã ex lignis cellu¬
lã. &. alia huiꝰ modi ȩdificia suoꝵ usib necessa¬
ria inqͥb hi qͥ tanti uiri digni habebant᷑
contub̃nio. eiꝰ morib. eiꝰ uiuebant &. institu¬
ebant᷑ exẽplo. Ipsa aũ domꝰ pontificis. in
nulla re differre uidebat᷑ acuiꝰ libet priua¬
ti mansione: nullũ penitꝰ sȩcłaris pompȩ
nullũ libidinis aut luxuriȩ signũ. s mult¬

Expanded text:
mi videretur habere similitudinem. Nam ab occimi videretur habere similitudinem. Nam ab occidentali et septemtrionali plaga montibus et silvis maximis claudebatur, meridianam vero partem Mosafluvius, reducto et curvato paululum sinu ambiens, inaccessibilem faciebat; sed qua orientem spectat, adiri facilius poterat, montanis a Mosa aliquantulum recedentibus seseque iuxta eius ripam quinque fere miliaribus usque Traiectum in directam et speciosam longitudinem clementer extendentibus. Habebat illic iuxta prefatum sanctorum martyrum oratorium Lambertus compactam ex lignis cellulam et alia huiusmodi edificia suorum usibus necessaria: in quibus hi qui tanti viri digni habebantur contubernio eius moribus vivebant et instituebantur exemplo. Ipsa autem domus pontificis in nulla re differre videbatur a cuiuslibet privati mansione, nullum penitus secularis pompe, nullum libidinis aut luxurie signum, sed multi
Abbreviated transcription (Latin):
a. quẽ ꝑ merita cuiꝰda serui sui postmo¬
dũ magnifice illustratũ. sũmis ciuitati¬
bꝰ adequabit.Stat̃iq ȩccłiolã illic edifi¬
cari prȩcepit: quã in honore scõꝵ cosmę
& damiani martẏrũ. dnõ dedicauit.
Hȩc iccireo de statu &. habitu legie int̃
seruimꝰ ut liqͥdo sciamꝰ a qͥb augmen¬
tũ acceꝑit iniciis. & collato illius & huiꝰ
tẽporis statu merito magnificemꝰ d̾m
in martyre suo Lamberto patronono.¬
stro ꝑ curꝰ merita ꝑ cuiꝰ corporis p̃senciã
ꝓ motꝰ ẽ locꝰ iste in ciuitatis ãplitudinẽ: in
episcopalis cathedrȩ sublimitatẽ. eluam
ȩquidẽ causã suo tẽpore. suo ordine. si dñs
ꝑmiserit scribere curabimꝰ. Hunc gͦ locũ
uir dei lamb̾tus ualde diligebat: & frequen¬
t̃ ut illic oracioni aut lectioni liberius
uacaret in habitabat: qr t̃c tẽporis ad eo
erat inuius & solitarius. ut quanda here¬

Expanded text:
et quem, per merita cuiusdam servi sui postmoet quem, per merita cuiusdam servi sui postmodum magnifice illustratum, summis civitatibus adequabit'. Statimque ecclesiolam illic edificari precepit, quam in honore sanctorum Cosme et Damiani martyrum Domino dedicavit. Hec idcirco de statu et hrseruimus, ut liquido sciamus, a quibus augmentum acceperit iniciis, et collato huius et illius temporis statu, merito magnificemus Deum in martyre suo Lamberto, patrono nostro, per cuius merita, per cuius corporis presentiam promotus est locus iste in civitatis amplitudinem, in episcopalis cathedre sublimitatem. Quam equidem causam suo tempore, suo ordine, si Dominus permiserit, scribere curabimus. Hunc ergo locum vir Dei Lambertus valde diligebat et frequenter, ut illic orationi aut lectioni liberius vacaret, inbabitabat, quia tunc temporis adeo erat invius et solitarius, ut quandam here