comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minis ⁊ncelo. & tc̃ plangent om̃s tribus
terrȩ: & uidebunt filium hominis ueni.¬
entem in nubib eeli in uirtute magna
& marestate. & mittet angelos suos cũ
tuba & uoce magna & congregabt᷑ ebeo¬
tos eius a quattuor uentis asũ mis cȩloꝵ
usq ad terminos eoꝵ. Ab arbore autẽ
fici discite parabolam. cũ iam ramus euis
tener fuerit & folia nata scitis quia ꝓpe
ẽ. aestas. ⁊ta & uos cum uideritis hȩc om̃ia
seitote quia ꝓpe ẽ. inianuis. Tune ergo
scimus prope esse. cũ iiderimus non aliqͣ
eoꝵ. sed hȩc omnia in quib hoc est quod
uidebrtur filius hominis ueniens. & mut.¬
tet angelos suos. & dequattuor mundi
partib id ẽ. de toto orbe terrarũ congre.¬
gat ebectos suos quod tota hora nouissi.¬
ma facit ueniens in suis menbris tãqu̾a
innubib. uel intota ip̃sa aeccła quod
est corpus eius tamqũa annube magna
fructificante atq crescente in uni uerso
mundo. exquo cepit p̾̃dicare & dicere.
agite penitentiam. ad ꝓpinquabit eñĩ

Expanded text:
minis in caelo et tunc plangent omnes tribus terrae et uidebunt filium hominis uenientem in nubibus caeli in uirtute multa et maiestate et mittet angelos suos cum tuba et uoce magna et congregabunt electos eius a quattuor uentis a summis caelorum usque ad terminos eorum. ab arbore autem fici discite parabolam. cum iam rait et folia nata, scitis, quia prope est aestas; ita et uos cum uideritis haec omnia, scitote, quia prope est in ianuis. Tunc ergo scimus prope esse, cum uiderimus non aliqua eorum sed haec omnia, in quibus et hoc est, quod uidebitur filius hominis ueniens et mittet angelos suos et de quattuor mundi partibus, id est de toto orbe terrarum congregat electos suos, quod tota hora nouissima facit ueniens in suis membris tamquam in nubibus uel in tota ipsa ecclesia, quod est corpus eius, tamquam in nube magna fructificante atque crescente in uniuerso mundo, ex quo coepit praedicare et dicere: Agite paenitentiam; adpropinquauit enim
Abbreviated transcription (Latin):
esse prȩdixit. nisi quia tanto plures
erunt magisq habundabunt. quanto.
magis ꝓpinquatur ad finẽ. Cidemus
ergo tabesnime habundare. Sed quid
si habundantiores erunt post nos. &
omnino habuncdantissimt quando iam
iamq ipse finis instabit: Qui qua
diu aberit ignoratur. Nouissimi
quippe dies dicti sunt & in ipsis primiᷤ
apłoꝵ dieb cum dñi incȩlũ recens esset

Expanded text:
esse praedixit, nisi quia tanto plures esse praedixit, nisi quia tanto plures erunt magisque abundabunt, quanto magis propinquatur ad finem. uidemus ergo tales nunc abundare. sed quid, si abundantiores erunt post nos et omnino abundantissimi, quando iam iamque ipse finis instabit, qui quam diu aberit, ignoratur? nouissimi quippe dies dicti sunt et in ipsis primis apostolorum diebus, cum domini in caelum recens esset
Abbreviated transcription (Latin):
blisphemi. parentib non obedientes.
ingrati. scelesti. inreligiosi. siue affecti.¬
one. detractores. in conuenrentes in¬
mites. sine benignitate. proditores.
procaces. cȩcati. uoluptatum amatores
magis quã dei. habentes specrem pre¬
taris. uirtutẽ autem eiꝰ ab negantes.
Mirum. si tabes homines aliquando
defurrunt. Deniq quia & tunc erant
adiungit & dicit. & hos druita. ex his
enim sunt qui penetrant domos. Non
ait penetrabunt. tamqu̾ã & hic futu.¬
rum pręnuntians sicut supra dixerat.
instabunt tẽpora periculosa. sed ait
penetrant domos & captiuas ducunt
mulirreula s. ñ ait ducent. ł ducturi st̃.
Sed iam ducunt. Nec putandus ẽ.
hoc loco pro temporis futuri uerbis prȩ¬
sentis temporis uerba posuisse. quando.
quidẽ illos ab eo cui scribit euitari am.¬
monebat. Nec tanren frustra dixit
innouissimis dieb in stabunt tempora
periculosa. & hinc ea periculosa futura
hemonstrans tales homines futuros

Expanded text:
blasphemi, parentibus non oboedientes. blasphemi, parentibus non oboedientes. ingrati, scelesti, inreligiosi, sine affectione, detractores, incontinentes, inmites, sine benignitate, proditores, procaces, caecati, uoluptatium amatores magis quam dei, habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes. mirum, si tales homines aliquando defuerunt. denique, quia et tunc erant, adiungit ac dicit: Et bos deuita; ex his enim sunt, qui penetrant domos. non ait \'penetrabunt\' tamquam et hic futurum praenuntians, sicut supra dixerat: Instabunt tempora periculosa, sed ait: Penetrant domos et captiuas ducunt mulierculas; non ait \'ducent\' uel ducturi sunt\' sed \'iam ducunt.\' Xec putandus est hoc loco pro temporis futuri uerbis praesentis temporis uerba posuisse, quando quidem illos ab eo, cui scribit, euitari admonebat. nec tamen frustra dixit: In nouissimis diebus instabunt tempora periculosa et hinc ea periculosa futura demonstrans tales homines futuros
Abbreviated transcription (Latin):
propheticis quȩ fueri cernimus ꝓpm¬
quum dñi aduentũ parare debeamus.
Quis negat: Cotidre quippe magiꝰ
magisq fix proximus sed quanto
inter uallo propinquet hoc dictũ est
non ur̃m scire. Cide quando dixit
apłs nunc enĩ ꝓpior ẽ. nr̃a salus quã
cum credidimus. nox precessit dies
autem adꝓpinquauit. & ecce quot
anni tranfierunt. nec tamen quod
dixit falsum est. Quantomagis
nunc dicendũ est propinquare dñi
aduentũ. quando tantus ẽ ad finem
Nondum utiq erant eadem tẽpora
hereticoꝵ scilicet & talium oriales
eodem sermone deseribit. sed iam ue.¬
nerunt. ae ꝑhoc innouissimis
temporibus uidemur etiam per ipsos
de sine scłi commoneri. Itemq alibi di.¬
cens. Hoc autem seitote qm̃ in nouissi.¬
mis dieb in stabunt tempora sȩua. uel
sicut alii codices habent periculosa.
Neinde qualia futura sint exprimens.
Erunt eñi homines inquit seipsos
amantes. amatores pecuniȩ elati. suꝑbi.

Expanded text:
propheticis, quae fieri cernimus. propipropheticis, quae fieri cernimus. propinquum domini aduentum sperare debeamus, quis negat? cotidie quippe magis magisque fit proximus. sed quanto interuallo propinquet, hoc, dictum est, non est uestrum scire. uide, quando dixit apostolus: Nunc enim propior est nostra salus, quam cum credidimus; nox praecessit, dies autem adpropinquauit. et ecce quot anni transierunt! nec tamen, quod dixit, falsum est. quanto magis nunc dicendum est propinquare domini aduentum, quando tantus est ad finem nondum utique erant eadem tempora haereticorum scilicet et talium. quales eodem sermone describit, sed iam uenerunt. ac per hoc in nouissimis temporibus uidemur etiam per ipsos de fine saeculi commoneri. itemque alibi dicens: Hoc autem scitote, quoniam in nouissimis diebus instabunt tempora saeua uel, sicut alii codices habent, periculosa, deinde, qualia futura sint, exprimens: Erunt enim homines. inquit, se ipsos amantes, amatores pecuniae, elati, superbi,
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ut scđs eas compleat. qm̃ pro.¬
phetia illa eẽ. non potest falsa. quȩ
si tempore primi aduentus impleta ẽ.
non cogit in telligi qđ etiam de fine
scłi implebitur. Ne per hoc incertũ
est etiam siurrum ẽ. neq negandũ
quidem. sed neq prȩsuntendum ẽ.
id futurum. Relinquitur itaq ut
oui uult cogere istam prophetiam
credi scłi finrem complendam. contei¬
dat. quantũ potest & ostendat si potest.
Primo aduentu dñi non fuisse comple¬
ta contra tot expositores diuinorum
eloquioꝵ qui hoc non solum cõputatio¬
ne temporis uerum etiam rebus ipsis
completam fuisse demonstrant. maxi¬
me quod ibi seriptũ ẽ. & unguetur sẽs
scõꝵ. uel ꝓpter quod inradem ꝓphetia
hebrei codices expressius habent occide¬
qui eum ꝑpterea saluatorem redemp.¬
toremq suum non esse crediderunt.
quia occidere poturrunt. Neque eñi
implenda. nondũ eredatur impleta.
Quod autẽ designis euangelicis &

Expanded text:
necesse est, ut secundus eas compleat, quoniam pronecesse est, ut secundus eas compleat, quoniam prophetia illa esse non potest falsa. quae si tempore primi aduentus impleta est, non cogit intellegi, quod etiam de fine saeculi implebitur. ac per hoc incertum est, etiam si uerum est, neque negandum quidem sed neque praesumendum est id futurum. relinquitur itaque, ut, qui uult cogere istam prophetiam credi saeculi fine complendam, contendat. quantum potest, et ostendat, si potest, primo aduentu domini non fuisse completam contra tot expositores diuinorum eloquiorum, qui hanc non solum computatione temporum uerum etiam rebus ipsis completam fuisse demonstrant, maxime quod ibi scriptum est: Et unguetur sanctus sanctorum uel propter quod in eadem prophetia Hebraei codices expressius habent: Occidequi eum propterea saluatorem redemptoremque suum non esse crediderunt. quia occidere potuerunt. neque enim implenda, nondum credatur impleta. Quod autem de signis euangelicis et
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa namq breuiacio si eo modo in tel¬
ligenla est ut pauciores fiant. ultra
eos diem dñi uenire non patitur. sed
magis magisq eos intra quanto fue¬
rint pauciores. Non igitur ista bre¬
uiatio turbat conputatorẽ qui eo modo
definierit ut dicat intra tot annos
diem diũ esse uenturum. sed adiuuat
potius. qm̃ quanto magis ad paucitatẽ
redigentur dies. tantomagis intra erit
& ultra eẽ. non poterit. ato ideo uerũ
erit quod ita definitur ut dicatur. In¬
tra tot annos erit. quauis nesciatur. quo
anno futurum sit. Pronde tota questio
est. utrum danihelis ebdomades primo
aduentu dñi impletȩ fint. an finẽ scłi
prophretauerint. an adutrumq pertine.¬
ant. Neo enim qui etiam hoc sape.¬
rent defurrunt. dicentes tempore pri¬
mi aduentus xp̃i eẽ. cõpleas. &e inde
usq ad furem scłi totidem rursus ẽẽ.
conpbenda. Si quihem uideo quia
si primus eas non compleuit ad uentꝰ.

Expanded text:
ipsa namque breuiatio si eo modo intelipsa namque breuiatio si eo modo intellegenda est. ut pauciores fiant, ultra eos diem domini uenire non patitur sed magis magisque intra eos, quanto fuerint pauciores. non igitur ista breuiatio turbat computatorem. qui eo modo definierit, ut dicat intra tot annos diem domini esse uenturum, sed adiuuat potius, quoniam, quanto magis ad paucitatem redigentur dies, tanto magis intra erit et ultra esse non poterit. atque ideo uerum erit, quod ita definitur, ut dicatur: Intra tot annos erit\', quamuis nesciatur, quo anno futurum sit. Proinde tota quaestio est, utrum Danihelis hebdomades primo aduentu domini impletae sint, an finem saeculi prophetauerint, an ad utrumque pertineant; neque enim, qui etiam hoc saperent, defuerunt dicentes tempore primi aduentus Christi esse completas et inde usque ad finem saeculi totidem rursus esse complendas. equidem uideo, quia, si primus eas non compleuit aduentus,
Abbreviated transcription (Latin):
ista discebat. breuiaturũ dnm dres il¬
los & errasse ut hoc diceret uel scisse
quidem. sed ei quem docebat fuisse
mentitum : Quod si absurclum est.
cur non potius eredimus scđm id qđ
breuiaturus est dñs dies illos tot ebdo¬
madas ꝓphetasse danihebem. si tamen
ad scđm dñi aduentum quod nescio
quẽad modum possit ostendi ille nu.¬
merus refertur annoꝵ. postremo mul¬
to certius securiusq dicitur dñi ad.¬
uentum. intra.Lxx. aut ut pluri.¬
mũ intra centũ annos futurũ. si eb.¬
domades istȩ ipsum p̃nuntiant. nni
irel ascensione eius anni plus minuf
passus est. circiter centum remanent.
intraquos danihelis om̃s ebdomadas.
si de nouissimo erus aduentu ꝓphetate
funt implebuntur. Qui ergo dicit
intra tot annos erit tunc falsũ dicit
fi ultra erit. sed quia breuiabuntur
pauciores. poterunt eẽ. non plures.
Recte itaq dicitur intra hos erit. qm̃
quantũlib& breuientur uerum erit.

Expanded text:
ista discebat. breuiaturum dominum dies ilista discebat. breuiaturum dominum dies illos et errasse, ut hoc diceret, uel scisse quidem, sed ei, quem docebat, fuisse mentitum? quod si absurdum est, cur non potius credimus secundum id. quod breuiaturus est dominus dies illos, tot hebdomadas prophetasse Danihelem, si tamen ad secundum domini aduentum. quod nescio quem ad modum possit ostendi, ille numerus refertur annorum? Postremo multo certius securiusque dicitur domini aduentum intra septuaginta aut ut plurimum intra centum annos futurum, si hebdomades istae ipsum praenuntiant. anni uel ascensione eius anni plus minus passus est, circiter centum remanent, intra quos Danihelis omnes hebdomades, si de nouissimo eius aduentu prophetatae sunt, implebuntur. qui ergo dicit: \'Intra tot annos erit\', tunc falsum dicit, si ultra erit; sed quia breuiabuntur, pauciores poterunt esse, non plures. recte itaque dicitur: Intra hos erit\', quoniam, quantum libet breuientur, uerum erit:
Abbreviated transcription (Latin):
nouerimus. multomagis utiq nos quã
fuerunt ante nos. ex qruo uel dici cȩpit
hora nouissima. Quod autem ideo
uidetur uenerationi tuȩ cõp̾hendi
non posse tempoꝵ mensuras ut defi.¬
niatur quo anno futurus est finis. qr
scđm promissionem dñi breuiabunt᷑
dies illi. prorsus non intelligo. Si enĩ
fic breuiabuntur ut fiant ex pluribus
pauciores. quero scđm quã ueritatẽ
futuri erant plures nisi breuiabuntur.
Ebdomades enĩ scĩ danihelis non ad
primũ ch̃i adirentum sicut pluribus
uisum est. sed ad scđ̾m potius existimas
pertinere. Itane ergo breuiabuntur
ut uel una ineis ebdomadas minus
futura sit & falsa erit prophecia quȩ
tanta diligentia numerum ebdoma.¬
darum definire curauit. ut quiddam
diceret etiam dimidio ebdomadis
impbendum : Miror si ꝑ prophetiam
xp̃i destruitur prophetiam danihelis.
Deinde quale est ut putemus ignoras¬
se danihelem uel potius angelum a qͦ

Expanded text:
nouerimus multo magis utique nos, quam nouerimus multo magis utique nos, quam qui fuerunt ante nos, ex quo esse uel diei coepit hora nouissima. Quod autem ideo uidetur uenerationi tuae comprehendi non posse temporum mensuras, ut definiatur, quo anno futurus est finis, quia secundum promissionem domini breuiabuntur dies illi, prorsus non intellego. si enim sic breuiabuntur, ut fiant ex pluribus pauciores, quaero, secundum quam ueritatem futuri erant plures. nisi breuiarentur? hebdomades enim sancti Danihelis non ad primum domini aduentum, sicut pluribus uisum est, sed ad secundum potius existimas pertinere. itane ergo breniabuntur. ut uel una in eis hebdomada minus futura sit, et falsa erit prophetia, quae tanta diligentia numerum hebdomadarum definire curauit, ut quiddam diceret etiam dimidio 1. hebdomadis implendum? miror, si per prophetiam Christi destruitur prophetia Danihelis. deinde quale est, ut putemus ignorasse Danihelem uel potius angelum, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
uissima ex quo tempore id locutus ẽ.
iohannes. ante ferme feptuaginta
annos ut minimũ iam repperitur
esse transacta. & nondũ uenit termi.¬
nus scłi. Huc accedit quia inspecta
cdiligenter aecdesiastica historia. re¬
peritur apłs iohannes longe ante fu.¬
isse defunctus quam quinq milia
quingenti anni ageneris humani
exordio complerentur. Nondum
erat itaq hora nouissina si sex miliũ
annoꝵ pars duodecima idest quin.¬
genti anni irel unius hore spacium
deputatur. Porro si scđm scripturas
unum diem mille annos esse ponaniꝰ.
multomagis olim transiit ta longe
diei hora nouissima. non dico uicesi.¬
ma quarta pars eius qui sunt anni
paulo amplius quadraginta. sed si
chuodecima deputetur quȩ illos an.¬
nos duplos haboe. Vnde conueni.¬
entius alȩ apłs ereditur horam
posuisse pro tempore. quȩ hora quam
longa sit ignoramus. quia ñ ẽ. ur̃m
scire tempora quȩ pater posuit in sua
potestate. quamuis eam nouissimani

Expanded text:
uissima, ex quo tempore id locutus est uissima, ex quo tempore id locutus est Iohannes, ante ferme septuaginta annos ut minimum iam reperitur esse transacta et nondum uenit terminus saeculi. huc accedit, quia inspecta diligenter ecclesiastica historia reperitur apostolus Iohannes longe ante fuisse defunctus, quam quinque milia quingenti anni a generis humani exordio complerentur. nondum erat itaque hora nouissima, si sex milium annorum pars duodecima, id est quingenti anni uel unius horae spatium deputatur. porro si secundum scripturas unum diem mille annos esse ponamus, multo magis olim transiit tam longae diei hora nouissima; non dico, si uicesima quarta pars eius, qui sunt anni paulo amplius quadraginta, sed si duodecima deputetur, quae illos annos duplos habet. unde conuenientius ille apostolus creditur horam posuisse pro tem- pore, quae hora quam longa sit, ignoramus, quia non est nostrum scire tempora. quae pater posuit in sua potestate. quamuis eam nouissimam
Abbreviated transcription (Latin):
annus aut nrensis aut dies. sed nouissi¬
ma hora est. Et ecce ista hora quã
longa est. nec tamen est ilbe menaitus
sed utiq intelligendus est horã ꝓtẽ pos
posuisse. Quod non nulli sic accipi.¬
unt. ut sex annorum milia constitu.¬
ant irelut unum drem eumq inpar.¬
tes uelut horas duochecim parciantur.
ut sic quingentos annos postremos.
hora uideatur habere postrema. inqͥb
annis iam iohanires inquiunt loqueba¬
tur. quando nouisfimam horam esse
dicebat. Sed aliud est nosse aliquid.
aliud suspicari. Ciur enim ñ potius
si sex annoꝵ milia deputandus ẽ. imuᷤ
dies non duodecima sed uicesima quar.¬
ta pars eius una hora est. id est non
quinginti sed ducente quinquaginta
anni : Tõtus enim dies totus cireuitꝰ
solis uerius nuncupatur. non aborien.¬
te usq inoccidentem. sed ab oriente
uso inorrentem. unde toto dre ꝑacto
idest iuginti & quattuor horis rur.¬
sus exoritur. Ae ꝑ hoc hora ista no-¬

Expanded text:
annus\' aut \'mensis\' aut \'dies\', sed: Nouissiannus\' aut \'mensis\' aut \'dies\', sed: Nouissima hora est. et ecce ista hora quam longa est! nec tamen est ille mentitus, sed utique intellegendus est horam pro tempore posuisse. quod nonnulli sic accipiunt, ut sex annorum milia constituant uelut unum diem eumque in partes uelut horas duodecim partiantur. ut sic quingentos annos postremos hora uideatur habere postrema; in quibus annis iam Iohannes, inquiunt, loquebatur, quando nouissimam horam esse dicebat. Sed aliud est nosse aliquid aliud suspicari. cur enim non potius, si sex annorum milia deputandus est unus dies, non duodecima sed uicesima quarta pars eius una hora est, id est non quingenti sed ducenti quinquaginta anni? totus enim dies, totus circuitus solis uerius nuncupatur non ab oriente usque in occidentem sed ab oriente usque in orientem, unde toto die peracto. id est uiginti et quattuor horis rursus exoritur. ac per hoc hora ista no
Abbreviated transcription (Latin):
inpercias. adhibens idonea docum̃ta
quib id potueris indagari. Si aute
neq hoc te comprebendisse p̃sumis.
hoc sentis quod ego. Nouissima enĩ
esse ista tempora multis rerũ signis
apparentib quȩ dño prȩdixisse legimꝰ
om̃s qui ea credimus cernimus. Sed
& mille annorum tempus si eoꝵ finis
esset scłi finis posset uniuersũ dici
nouissimũ tempus irel etiam nouissi.¬
mus chies. quia scriptũ ẽ. Milbe anni
ante oculos tuos tamquã dres unus.
Vt quicquid per eosdem mille annos
gereretur. nouissimo tempore irel
nouissimo die diceretur geri. Iterũ
enim dico quod in hac causa fepe dicen¬
dum est. consideremus ante quã mul¬
tos annos dixerit beatus i ohannes
euangelista nouissima hora ẽ. Nam
si tunc essemus hoc audito quando cre.¬
deremus tot annos postea transituros.
ac non potius ipso adhoc iohanire in
corpore constituto dñm speraremus
esse uenturum : Neq enim dixit no.¬
uissimũ tempus est aut nouissimus

Expanded text:
impertias adhibens idonea documenta, impertias adhibens idonea documenta, quibus id potueris indagare: si autem neque hoc te comprehendisse praesumis, hoc sentis, quod ego. Nouissima enim esse ista tempora multis rerum signis apparentibus, quae dominum praedixisse legimus, omnes, qui ea credimus, cernimus. sed et mille annorum tempus, si eorum finis esset saeculi finis, posset uniuersum dici nouissimum tempus uel etiam nouissimus dies, quia scriptum est: Mille anni ante oculos tuos tamquam dies unus, ut, quicquid per eosdem mille annos gereretur, nouissimo tempore uel nouissimo die diceretur geri. iterum enim dico, quod in hac causa saepe dicendum est: consideremus, ante quam multos annos dixerit beatus Iohannes euangelista: Nouissima hora est. nam si tunc essemus, hoc audito quando crederemus tot annos postea transituros ac non potius ipso adhuc Iohanne in corpore constituto dominum speraremus esse uenturum? neque enim dixit \'nouissimum tempus est\' aut \'nouissimus
Abbreviated transcription (Latin):
colligere. neforte hoc & mihi uidetur
quod etiam caritati tuȩ & frustra
quilibet nr̃m instrui expectet ab al¬
tero. Cum hoc enim dixisses. de in¬
de subdidisti & aisti. E uangelium
ouidem dicit de die & hora nemo scit.
ego autem inquis ꝓoinpossibilitate
in tellectus mei dico. neque nrensem
neq annum aduentus ipsius sciri posse.
Ita enim hoc uidetur sonare. tamquã
non possit sciri quo anno uenturus sit.
sed possit sciri qua ebdomade annoꝵ
uel qua decache. tamquã dici possit
atq diffiniri. intra illos irel illos .uii.
annos. aut intra illos uel illos.x. annos
Quod sine hoc quidem comprehendi
potest. quero utrum fit saltim possit
eum uenturum esse dicanus. intra
istos uerbi grã quinquaginta uel
centum annos. uel quod libet seu ma¬
ioris numeri seu minoris annorum.
sed inqruo eoꝵ nos ignorare. Hoc si
iam conp̃hendisti. multum ẽ. quod
con prehendere potuisti. Idipsum est
autem quod rogo ut nobis benignus

Expanded text:
colligere\', ne forte hoc et mihi uideatur, colligere\', ne forte hoc et mihi uideatur, quod etiam caritati tuae, et frustra quilibet nostrum instrui expectet ab altero. cum hoc enim dixisses. deinde subdidisti et aisti: Euangelium quidem dicit: De die et hora nemo scit, ego autem\', inquis, \'pro inpossibilitate intellectus mei dico neque mensem neque annum aduentus ipsius sciri posse\'. ita enim hoc uidetur sonare, tamquam non possit sciri, quo anno uenturus sit, sed possit sciri, qua hebdomade annorum uel qua decade, tamquam dici possit atque definiri intra illos uel illos septem annos aut intra illos uel illos decem annos. quod si ne hoc quidem comprehendi potest, quaero. utrum sic saltem possit eum uenturum esse dicamus intra istos uerbi gratia quinquaginta uel centum annos uel quotlibet seu maioris numeri seu minoris annorum. sed, in quo eorum, nos ignorare. hoc si iam comprehendisti, multum est, quod comprehendere potuisti. id ipsum est autem, quod rogo ut uobis benignus
Abbreviated transcription (Latin):
cloctor gentium ab illa dibectione
frangebat. quia ut in flammarentur
uolebat. & ideo nolebat ut crederent
ets aquibus audrebant instare diem
dñi. ne forte cum tranfisset tempus
quo eum crederant esse irenturum &
uenisse non cernerent. etiam cetera
fallaciter sibi promitti arbitrantes. &
deipsa mercede fidei desperarent.
Non ille diligit aduentũ dnĩ qui rum
ad serit propinquare. mec ille qui eum
asserit non propinquare. sed ille po.¬
tius qui eum sure prope sure longe
sit. finceritate fichei. firmitate spei.
ardore caritatis expectat. Nam sitan.¬
tomagis diligitur dñs. quanto magis
creditur & predicatur citius esse uentu¬
turus. magis eum diligebant qui eiꝰ
aduentũ iam instare dicebant. quã
hi quos apłs eis credere prohibebat.
irel ipse apłs qui hoc utiq non crede¬
bat. Si autẽ onerosa non est infir.¬
mitas mea scĩtati tuꝵ. peto aꝑtius
non graueris exponere quomodo dixe.¬
ris. neminẽ posse tempoꝵ mensuras

Expanded text:
doctor gentium ab illa dilectione doctor gentium ab illa dilectione frangebat. qua ut inflammarentur, uolebat; et ideo nolebat, ut crederent eis, a quibus audiebant instare diem domini, ne forte, cum transisset tempus, quo eum crediderant esse uenturum, et uenisse non cernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum domini, qui eum adserit propinquare, nec ille, qui eum adserit non propinquare, sed ille potius, qui eum, siue prope siue longe sit, sinceritate fidei, firmitate spei, ardore caritatis expectat. nam si tanto magis diligitur dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse uenturus, magis eum diligebant, qui eius aduentum iam instare dicebant, quam hi, quos apostolus eis credere prohibebat, uel ipse apostolus, qui hoc utique non credebat. Si autem onerosa non est infirmitas mea sanctitati tuae, peto apertius non graueris exponere, quo modo dixeris neminem posse \'temporum mensuras
Abbreviated transcription (Latin):
turi. Diligundus ergo est & expectan.¬
dus dñi sicut sc̃ȩ exhortaris ad irentus.
magnam dicis esse beatitudnr̃ dili.
gentib eiꝰ aduentum & adhibes apostoli
testimonium. cunus uerba sic ponis.
Decetero reposita ẽ. mihi corona iusti¬
trȩ. quam reddet mihi dñs iustus
iudex in illa die: non solum autẽ mͥ
sedoe his qui diligunt aduentum dni.
Tunc enim ex euangelio cõmemoras.
iusti fulgebunt sicut sol. iuregno pa.¬
tris sui: & quod propheta dicit. Eiccȩ
enim caligo & tenebre operient terrã
super gentes. in te uero apparebit dñs
& marestas eius inte uicdebitur. Item
exultabunt cum uirtute producant
pennas sicut aquibȩ currunt & non
laborabunt ambulabunt & ñ esurient.
hoc plane pussime & uerissime dicis.
commendans eoꝵ beatitudine qui dili¬
gunt adirentũ dñi. Sedoe illi quibus
dicebat apłs. non cito mo.¬
ueamini mente quasi in¬
stet dies dñi. diligebant utios
achrentum dñi. Nec eos hoc dicens

Expanded text:
turi. Diligendus ergo est et expectanturi. Diligendus ergo est et expectandus domini, sicut sancte hortaris, aduentus, magnam gentibus ejus adventum, et adhibes Apostoli testimonium, cujus verba sic ponis: De caetero reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus justus judex in illa die: non solum autem mihi, sed et his qui diligunt aduentum domini. tunc enim, sicut ex euangelio commemoras, iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui. et quod propheta dicit: ecce enim caligo et tenebrae operient terram super gentes, in te uero apparebit dominus et maiestas eius in te uide- bitur. item t dominum, exsultabunt cum uirtute, producent pinnas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient. hoc plane piissime et uerissime dicis, commendans eorum beatitudinem qui diligunt aduentum domini. sed et illi quibus dicebat apostolus non cito moueamini mente, quasi instet dies domini, diligebant utique aduentum domini nec eos hoc dicens
Abbreviated transcription (Latin):
iudyi cognouissent. nũquã dnm̃ głȩ
permanere poruissent. Iam uero qđ
ait ad eos penitentiam agite. eõpleta
sunt tempora credite in euangelio.
etiam ipse firmasti de his temporib
dictum esse udeoꝵ quae
continuo post paucosannos
furrant transitura. & mme
nouimus iam esse transactos. euersa
scilicet cruitate in qua regnum eorum
fuerat constitutũ. Proinde quod exnihi.¬
lo deinterfecta bestia posuit uenerabi¬
litas tua & dereliquarum bestiarum
regno & inter heç de filio hominis ue.¬
niente eum mibibus cęli. manifestum
esse dixisti intelligentib scripturam.
Sed si fueris dignatus exponere quomͦ
ista ꝑainrant ad cognoscendum tẽpoꝵ
spacium. post quod erit saluatoris ad¬
irentus. ita ut inueniantur sine ulla
ambiguitate manifesta. fatebor etiam
ipse cum magna agnitione gratiarum
illud quod ait dñs. Non est urm scire
tempora. tantũmodo apłis ẽẽ. dictum
non posteris eoꝵ qui ea fuerant cogni.¬

Expanded text:
udaei cognouissent, numquam dominum gludaei cognouissent, numquam dominum glpermanere potuissent. iam uero quod ait ad eos: Paenitentiam agite, completa sunt tempora, credite in euangelio, etiam ipse firmasti de his temporibus dictum esse Iudaeorum, quae continuo post paucos annos fuerant transitura et nunc nouimus iam esse transacta euersa scilicet ciuitate, in qua regnum eorum fuerat constitutum. Proinde, quod ex Danihelo de interfecta bestia posuit uenerabilitas tua et de reliquarum bestiarum regno et inter haec de filio hominis ueniente cum nubibus caeli, manifestum esse dixisti intellegentibus scripturam. sed si fueris dignatus exponere, quo modo ista pertineant ad cognoscendum temporum spatium, post quod erit saluatoris aduentus, ita ut inueniantur sine ulla ambiguitate manifesta, fatebor etiam ipse cum magna actione gratiarum illud, quod ait dominus: Non est uestrum scire tempora, tantum modo apostolis esse dictum, non posteris eorum, qui ea fuerant cogni
Abbreviated transcription (Latin):
donec cdemredio fiat. Et tunc reue.¬
labitur ille iniquus quẽ dñs iħs inter¬
ficioe spũ oris sui. donec nos aute xp̃m
manifestum futurũ. siquidẽ ipsum
uidetur alioruanto euicdentiore signi¬
ficatione tetigisse interficrendum
Quis nam scit enĩ qui modo tenet urel
qͥnł teneat uel quid sibi uelit qđ ait
de medio fiat : Potest quiso se coarta.¬
re. ut intelligat uel aliquatenus sus.¬
picetur. qm̃ quomodo scriptũ legit.
qũa diu autem teneat. & post quanta
tempoꝵ spacia de medio fiat. hic tacet᷑
cognouisses tempus uisitationis tuae
forsitan ꝑmansisses. nunc aute abscon.¬
sa sunt ab oculis tuis. sed hoc ad tempus
primi adirentus dñi ꝑturet non seđi.
de quo nunc ouestio est. De scdo quip.¬
pe adurentu suo dixit. non ẽ. ur̃m sei¬
re tempora. non deprimo. De illo
enĩ ab eo que sierunt discipuli quem
sperabant. non de isto que̾ iam uide.¬
bant. Si enim primũ eius adirentũ

Expanded text:
donec de medio fiat, et tunc reuedonec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus lesus interficiet spiritu oris sui, docet nos Antichristum manifestum futurum, si quidem ipsum uidetur aliquanto euidentiore significatione tetigisse interficiendum quisnam sit enim, qui modo tenet, uel quid teneat uel quid sibi uelit, quod ait: De medio fiat, potest quisque se coartare, ut intellegat uel aliquatenus suspicetur, quoniam quoquo modo scriptum legit; quam diu autem teneat et post quanta temporum spatia de medio fiat, hic taceturcognouisses tempus uisitationis tuae, forsitan permansisses; nunc autem absconsa sunt ab oculis tuis\'. sed hoc ad tempus primi aduentus domini pertinet, non secundi, de quo nunc quaestio est. de secundo quippe aduentu suo dixit: Non est uestrum scire tempora, non de primo: de illo enim ab eo quaesierunt discipuli, quem sperabant, non de isto, quem iam uidebant. si enim primum eius aduentum I
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. tantũ qui tenet modo teneat.
donec demedio fiat. & tunc reirela¬
bitur ille iniquus. quẽ dñs iħs inter.¬
ficioe spũ oris sui. Quȩ uerba apłica
utinam non taniumodo poneres ue.¬
rum &iam exponere dignareris. ita
sane obscura sunt oe mistice dicta. ut
tamen appareat eum nihil de statu.¬
tis dixisse temporibus. nullũq eoꝵ
interuallum spaciumq aperuiffe.
Ait enim. ut reurletur in suo tem¬
pore. nec dixit postquantũ temporis
hoc futurum sit. Deiebe subumxit.
Iam en̾i mysterium operatur iniqui.¬
tatis. Hoc imquitatis mysteriũ quo
modo libet intelligatur quid sit. ab
alio fie. ab alio autẽ sic. Quamdiu
tamen operetur occultum est. neq
id rxpressit apłs tamqũã homo exeoꝵ
numero quibus dictum est. non est
urm scire tempora. Quamuis enĩ
nondum inter eos erat quando eis hoc
dictum ẽ. ad eoꝵ tamen collegium
atq socretatem etiam ipsũ non ambi.¬
gimus pertinere. Item quod sequi.¬
tur tantũ qui modo tenet teneat.

Expanded text:
t modo, teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus Iesus interficiet spiritu oris sui. quae uerba apostolica utinam non tantum modo poneres, uerum etiam exponere dignareris; ita sane obscura sunt et mystice dicta, ut tamen appareat eum nihil de statutis dixisse temporibus nullumque eorum interuallum spatiumque aperuisse. ait enim: Ut reueletur in suo tempore nec dixit, post quantum temporis hoc futurum sit. deinde subiunxit: Iam enim mysterium operatur iniquitatis. hoc iniquitatis mysterium quo modo libet intellegatur quid sit ab alio sic ab alio autem sic; quam diu tamen operetur, occultum est. neque id expressit apostolus tamquam homo ex eorum numero, quibus dictum est: Non est uestrum scire tempora; quamuis enim nondum inter eos erat, quando eis hoc dictum est, ad eorum tamen collegium atque societatem etiam ipsum non ambigimus pertinere. Item, quod sequitur: Tantum, qui modo tenet, teneat,
Abbreviated transcription (Latin):
malos polemo magis ebrretate inueteri¬
te terrores uertitur. Date ueniam
prolixiori fortassis epłȩ quam iocundio¬
ri. uerum tanten ut arbitror utiliori
quam blandiori : domini honorabiles
& merito susciprendi hem̃i ac desideran¬
Quanto enim caritatis ardore accenda.¬
mur aduisendos uos uerbis explicare ñ
possumus. sed uos benigne crechere mini¬

Expanded text:
malus Polemo magis ebrietate inveteramalus Polemo magis ebrietate inveterati erroris evertitur. Date veniam prolixiori fortassis epistolae quam jucundiori; verumtamen, ut arbitror, utiliori quam blandiori, domini honorabiles et merito suscipiendi, charissimi ac desideranQuanto enim charitatis ardore accendamur ad visendos vos, verbis explicare non possumus; sed vos benigne credere min
Abbreviated transcription (Latin):
orta est qui qualeslibet furrint non
utiq preiudicant promissis dĩ qui
dixit abraham. in semine tuo benedi.¬
centur om̃s gentes. quod creditum ẽ.
cum audiretur predictum & negatur
cum uicdetur impletum. Hoc tamen
interim breuissimũ & nisi fallor in¬
uictissimũ cogitent. aut actam esse
istam causam in aecclesiastico trans¬
marino uidicio. aut non esse actam.
Si acta ibi non est. innocens est.
Xp̃i societas per om̃s transmarinas
gentes cuius socretatis nos cõmunione
gaudemus. & ideo ab eis innocentibus
utiq sacribegam direptione separantur.
Si uero acta ibi est ista causa. quis ñ
intelligat quis non sentiat quis non
uideat̃ eos in ea uictos quorũ inde
cominunio feparata est: E ligant
ergo utrum malint credere quod pro¬
nuntiauerunt a ecclesiastici cognitoris.
an quod murmurant uicti litigatores
aduersus istam complexionẽ dictu bre.
uissimani intelbectu facillimã. Ylteen¬
nihil sobrium responderi possit. & tam̃

Expanded text:
orta est — qui quales libet fuerint, non orta est — qui quales libet fuerint, non utique praeiudicant promissis dei, qui dixit ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes, quod creditum est, cum audiretur praedictum, et negatur, cum uidetur impletum —, hoc tamen interim breuissimum et, nisi fallor, inuictissimum cogitent, aut actam esse istam causam in ecclesiastico transmarino iudicio aut non esse actam; si, acta ibi non est, innocens est Christi societas per omnes transmarinas gentes, cuius societatis nos communione gaudemus, et ideo ab eis innocentibus utique sacrilega diremptione separantur; si uero acta ibi est ista causa, quis non intellegat, quis non sentiat, quis non uideat eos in ea uictos, quorum inde communio separata est? eligant ergo, utrum malint credere, quod pronuntiauerunt ecclesiastici cognitores an quod murmurant uicti litigatores. aduvissimam, intellectu facillimam, attennihil sobrium responderi possit; et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sus existeret. quod ei non tantum¬
ad prȩsentis uitȩ honestatẽ. uerum &
fururȩ in mortalitatem ualeret. qͣnto
minus iginir mihi arrogare debeo con.¬
uersionem istam uram uel populi ur̃i
quam nobis modo nuntiastis. que nre
nec loquente nec saltim presente te¬
itaq precipire cognoscite hoc pre hu.¬
militerq cogitate. dõ fr̃s dõgrãs agite.
dm̃ timete nedeficiatis. amate ut pro.¬
ficiatis. Si autem adhuc quosdam amor
hominis occulte segregat. & timor ho.¬
minis fallaciter congregat. obseruent
qui tales funt qm̃ dm̃ cui nuda est
humana conscrentia. nec testẽ fallunt.
nec iudicem fugiunt. Si quid autem
illos deqiestione ipsius unitatis. pro
sue salutis sollicitudine permouet.
hoc sibi quantum existimo iustissimũ
extorqueant. unde catholica a rccła
id est toto orbe diffusa id potius credant
quod scripturȩ diuinȩ dicunt. ñ quod
lingire humane mabedicunt. De ipsa
uero dissensione quȩ inter homines

Expanded text:
sus existeret, quod ei non tantumsus existeret, quod ei non tantumad praesentis uitae honestatem uerum et ad futurae inmortalitatem ualeret. quanto minus igitur mihi adrogare debeo conuersionem istam uestram uel populi uestri, quam nobis modo nuntiastis, quae me nec loquente nec saltem praesente itaque praecipue cognoscite, hoc pie humiliterque cogitate. deo, fratres, deo gratias agite, deum timete, ne deficiatis, amate, ut proficiatis. Si autem adhuc quosdam amor hominis occulte segregat et timor hominis fallaciter congregat, obseruent, qui tales sunt, quoniam deum, cui nuda est humana conscientia, nec testem fallunt nec iudicem fugiunt. si quid autem illos de quaestione ipsius unitatis pro suae salutis sollicitudine permouet, hoc sibi, quantum existimo, iustissimum extorqueant, ut de catholica ecclesia, id est toto orbe diffusa-id potius credant, quod scripturae diuinae dicunt, non quod linguae humanae maledicunt. de ipsa uero dissensione, quae inter homines
Abbreviated transcription (Latin):
repente conuertit. Quamquã ergo
ille sicrit prudenter & ireraciter in tel.¬
lexistis non dõ fuerit adquisitus. sed
tantum ab hominatu luxireriȩ liberatꝰ.
tanten ne idipsum quidem qđ melius
ineo factum est humano operi tribite.¬
rimus sed indiuino. Ipsius namorire
corporis quod est infimum nr̃m siqua
bona sunt sicut forma & uires. & salus.
& siquid ens modi est. non sunt nisi
exdõ creatore ac ꝑfectore naturȩ.
quantomagis animi bona donare
nullus alius potest: Quid enĩ suꝑbi.¬
us uel ingratius cogitare potest hu.¬
mana uecordia. si putauerit cũ car.¬
ne pulchrũ ds̃ faciat hominẽ freri᷑
tum est. Cum serrem inouit quia
nemo esse potest continens nisi deus
det. & hoc ipsum erat sapientie scire
cuius eẽt hoc donum. Polemo ergo
si ex luxorioso continens factus ita
sciret cuius esset hoc donũ. & eum
ab rectis suꝑstitionibus gentium pre
coleret. non solum coitinens. sed etiã
ueraeiter sapiens. & salubriter religio.¬

Expanded text:
repente convertit. Quamquam ergo repente convertit. Quamquam ergo ille, sicut prudenter et veraciter intellexistis, non Deo fuerit acquisitus, sed tantum a dominatu luxuriae liberatus, tamen ne id ipsum quidem, quod melius in eo factum est, humano operi tribuerim sed diuino. ipsius namque corporis, quod est infimum nostrum, si qua bona sunt sicut forma et uires et salus et si quid eius modi est, non sunt nisi ex deo creatore ac perfectore naturae; quanto magis animi bona donare nullus alius potest! quid enim superbius uel ingratius cogitare potest humana uecordia, si putauerit. cum carne pulchrum deus faciat hominem, animo rem, inquit, quia nemo esse potest continens, nisi deus det, et hoc ipsum erat sapientiae scire, cuius esset hoc donum. Polemon ergo si ex luxurioso continens factus ita sciret, cuius esset hoc donum, ut eum abiectis superstitionibus gentium pie coleret, non solum continens sed etiam ueraciter sapiens et salubriter religio
Abbreviated transcription (Latin):
saucios. sed sanos inlustrat ac iregetat.
non sunt hec opera nr̃a sed dĩ. n̾ hȩc
humanis opib omnino tribuerem.
nec sicut apud uos essemus. tanta
conuersio multitudinis nobis loquen.¬
tibus & hortantib proueniret. Hoc
agit ilbe & efficit. qui ꝑministros suos
rerum signis extrinsecus ammonet.
rebus autem ipsis per ipsũ intrinsecus
docet. Nec ideo pigrius moueri nos
oportet ad uifendos uos. om̃ quicquid
inuobis laudabile factum est. ñ a nobis
sed ab illo factum est. qui fecit mirabi.¬
lia solus. Multo enim alacrius debemꝰ
accurrere ad expectanda opera diuina
quam nr̃a. quia & nos siquid boni
sumus opus illius non hominũ sumus.
unde apłs drxit. Neq qui plantat
est aliquid neo qui rigat. sed qui in¬
crementũ dat. ds. Xenocrates pobemo
monem ut scribitis. & nos ex illis litte¬
ris recordamur. de fruge temperantrȩ
disputando. non solum ebriosum. ire
rum & tunc ebrium. admores alios

Expanded text:
saucios, sed sanos inlustrat ac uegetat, saucios, sed sanos inlustrat ac uegetat, non sunt haec opera nostra sed dei, non haec humanis opibus omnino tribuerem nec si, cum apud uos essemus, tanta conuersio multitudinis nobis loquentibus et hortantibus proueniret. hoc agit ille et efficit, qui per ministros suos rerum signis extrinsecus admonet, rebus autem ipsis per se ipsum intrinsecus docet. nec ideo pigrius moueri nos oportet ad uisendos uos, quoniam, quicquid in uobis laudabile factum est, non a nobis sed ab illo factum est, qui facit mirabilia solus. multo enim alacrius debemus accurrere ad spectanda opera diuina quam nostra, quia et nos, si quid boni sumus, opus illius, non hominum sumus; unde apostolus dixit: Neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. Xenocrates Polemomonem, ut scribitis, et nos ex illis litteris recordamur, de fruge temperantiae disputando, non solum ebriosum, verum etiam tunc ebrium, ad mores alios
Abbreviated transcription (Latin):
ta atos contẽpta impleat nauem atq:
submergat: Propter hoc reiunia &
elemosyne & orationes inuigilant.
In quib cum dicimus dimitre nobis
sieut ce nos dimitamus. manifestamꝰ
habere nos quod nobis dimittatur.
atq in his uerbis humiliantes animas
nr̃as. cotidianam quodammodo agere
penitentiam non cessamus. Ad ea quȩ
seripsisti puto mre breinter sed suffici.¬
enter respondisse. suꝑ est ut ille non sit
contentiosus ꝑpter quẽ lucrandum ad
me tabes litreras dandas putasti: EPta¬
ominis honorabilibus & merito
suspiciendis carissimis ac defide.¬
rantissimis fratribus i n omni honorum
gratti cirtensibus. Augustimis episcopus.
Si id quod inur̃a ciuitate nos grauit᷑
contristabat ab sumptũ est. si duricia
cordis humani resistens manfestisfi.¬
me & quodam modo publicȩ urritati
eiusdem potentia ueritatis euicta est.
si sapit dulcedo pacis. unitatis. quia
caritas non iam reuerberat oculos

Expanded text:
ta atque contempta impleat nauem atque ta atque contempta impleat nauem atque submergat\'? propter hoc ieiunia et elemosynae et orationes inuigilant. inquibus cum dicimus: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus. manifestamus habere nos. quod nobis dimittatur, atque in his uerbis humiliantes animas nostras cotidianam quodam modo agere paenitentiam non cessamus. ad ea, quae scripsisti, puto me breuiter sed sufficienter respondisse; superest, ut ille non sit contentiosus, propter quem lucrandum ad me tales litteras dandas putasti. CCOMINIS HONORABILIBUS ET MERITO SUSCIPIENDIS CARIS- SIMIS AC DESIDERANTISSIMIS FRATRIBUS 1N OMNI HONORUM GRADU CIRTENSIBUS AUGUSTINUS EPISCOPUS. i Si id, quod in uestra ciuitate nos grauiter contristabat absumptum est, si duritia cordis humani resistens manifestissimae et quodam modo publicae ueritati eiusdem potentia ueritatis euicta est, si sapit dulcedo pacis unitatisque caritas non iam reuerberat oculos
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiam suꝑ inmunditia & luxuru
& fornicatione quã egerunt. Neque
enim scribebat ista. nisi eis qui iam
fuerant baptizati. Habemus etiam in
actibus apłoꝵ symonẽ iambaptizatum.
cum pecunia uelbet emere ut per in¬
positionẽ manus ei daretur sp̃s sc̃s. am¬
monitum apetro ut de hoc graui pecca¬
to ageret penitentiam. Est etiam
penitentia bonorũ & humiliũ fidelium
pene cotidiana. inqua peccata tundim
dicentes. dimitte nobis debita nr̃a sicut
& nos dimitiimus debitorib nostris.
Neque enim ea nobis dimita uolumꝰ
oruȩ dimissa non dubitamus inbapasms
sed illa utiq quȩ humanȩ fragilitati
quamuis parua tamen crebra subre.¬
punt. quȩ si collecta contra nos fuerint
sta nos grauabunt & oppriment sicut
unum aliquod grande peccatum. Quid
enim inter est ad naufragium utrum
uno grandi fluctu nauis operiatur &
obruatur. an paulatim subrepens aqua
insentinam. & ꝑ neglegentiam derelie.¬

Expanded text:
paenitentiam super inmunditia et luxuria paenitentiam super inmunditia et luxuria et fornicatione, quam egerunt; neque enim scribebat ista nisi eis, qui iam fuerant baptizati. habemus etiam in actibus apostolorum Simonem iam baptizatum, cum pecunia uellet emere, ut per inpositionem manus eius daretur spiritus sanctus, admonitum a Petro, ut de hoc graui peccato ageret paenitentiam. Est etiam paenitentia bonorum et humilium tidelium paene cotidiana, in qua pectora tundimus dicentes: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. neque enim ea nobis dimitti uolumus. quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa utique, quae humanae fragilitati quamuis parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fuerint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam et per neglegentiam derelic
Abbreviated transcription (Latin):
ut ante bapaismum eam dederint. atq
In quib data sit postea non fuerit bap¬
tizati. quia illa eis baptismo fuit. quod
nouatianos dicere nimquã audiuĩ. Un¬
de ouere diligenter. ne forte alicunis
alterius erroris sit. & nouatianũ se esse
confingat. uel putet. Nut si &e hoc noui¬
tiani dicunt. irescio. illud tamen scio qñ
quis quis hoc dicit. a regula fichei catholiȩ
Agunt enim homines ante baptismum
penitentiam cde suis priorib peccatis. ita
ut etiam baptirentur sicut scriptum ẽ.
inactib apłoꝵ. loquente petro ad iudȩos
& dicente. Agite pęnitentiam & bapt
ura. Mgunt etia homines pȩnitentiã.
si post baptisinũ ita peccauerint ut ex¬
communicari & postea reconciliari me¬
reantur. ficut agunt in omnibus aeccłis
illi qui ꝓprie penitentes appellantur
De tali enim penitentia. locutus ẽ. apłs
paulus ubi ait. Ne iterum cum uenero
humiliet me ds aduos. & lugiam multos
ex his oui ante peccauerunt. & ñ egerĩ

Expanded text:
ut ante baptismum eam dederint atque ut ante baptismum eam dederint atque hi, quibus data sit. postea non fuerint baptizati, quia eis illa pro baptismo fuit, quod Nouatianos dicere numquam audiui. unde quaere diligenter, ne forte alicuius alterius erroris sit et Nouatianum se esse confingat uel putet. aut, si et hoc Nouatiani dicunt, nescio: illud tamen scio, quoniam, quisquis hoc dicit, a regula fidei catholicae lienus est. Agunt enim homines ante baptismum paenitentiam de suis prioribus peccatis ita tamen, ut etiam baptizentur, sicut scriptum est in actibus apostolorum loquente Petro ad Iudaeos et dicente: Agite paenitentiam et baptuestra. agunt etiam homines paenitentiam. si post baptismum ita peccauerint. ut excommunicari et postea reconciliari mereantur, sicut agunt in omnibus ecclesiis illi. qui proprie paenitentes appellantur. de tali enim paenPaulus, ubi ait: Ne iterum cum venero humiliet me Deus apud vos; et lugeam multos ex his, qui ante peccauerunt et non egerunt
Abbreviated transcription (Latin):
rium baptizandi defugeret ut haberet
baptizatos seruos per quos ceteros bapti¬
zaret. qui non defuit memorabilis illi.¬
us humilitatis ministerio. quando eis
lauat pedes. & petenti petro ut non tan.¬
tum pedes. uerum &iam manus & caput
ei lauaret. respondit. Qui lotus est
non indiget nisi ut pedes lauet. sed est
mundus totus. ubi intelligitur quod
iam petrus fuerat baptizatus. Quomͦ
antem iste dicat quod in epła tua po.¬
suisti. quod apłi dederint penitentiam
pro baptismo. non euidenter expressũ ẽ.
Si enim pro baptismo icheo dicit quia
per penitentiam remittuntur peccata.
habet aliquid rationis quod dicit. sed
talis penitentia post baptisinũ potest
utilis esse. siquis peccauerit᷑. Iste autẽ
quod negat post baptismũ dari pȩni.¬
tentie locum cum dicit ficut scripsisti
penitentiam solam ante baptismũ esse.
datur intelligi si eum dixisse qđ apłi
chederant penitentiam probaptismo.

Expanded text:
rium baptizandi defugeret, ut haberet rium baptizandi defugeret, ut haberet baptizatos seruos, per quos ceteros baptizaret, qui non defugit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lauit pedes et petenti Petro. ut non tantum pedes uerum etiam manus et caput ei lauaret, respondit: Qui lotus est, non indiget, nisi ut pedes lauet, sed est mundus totus. ubi intellegitur, quod iam Petrus fuerat baptizatus. Quo modo autem iste dicat. quod in epistula tua posuisti, quod apostoli dederint paenitentiam pro baptismo, non euidenter expressum est. si enim pro baptismo\' ideo dicit. quia per paenitentiam remittuntur peccata, habet aliquid rationis. quod dicit. sed talis paenitentia post baptismum potest utilis esse. si quis peccauerit. iste autem quoniam negat post baptismum dari paenitentiae locum, cum dicit, sicut scripsisti. paenitentiam solam ante baptismum esse, datur intellegi sic eum dixisse. quod apostoli dederant paenitentiam pro baptismo.