comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiarent ñ caste. Argentũ igne examinatum
t̃rȩ. Ipsa eloqͥa dñi: ꝑ tribulationesꝓbata
peccatorib. Purgatũ septuplũ. ꝑ timorẽ dĩ:
intellectũ ꝑ sapientiã. Nã septẽ st̃ diã beati¬
tudinis gradus. quos in eodẽ sermone quẽ ha¬
buit in monte dñs exeqͥt᷑ cata matheũ beati
pauꝑes spũ. beati nites. beati iugentes. beatiqͥ
esuriunt & sitiunt iustitiã. beati nuscricordes:
beati mundo corde. beati picifici. De qͥ b senten
tus .uii. totũ illũ sermonẽ ꝓlixũ dictũ ẽẽ anĩad¬
uerti potest. Nã octaua ubi dictũ c̃ beatiqui

Expanded text:
tiarent non caste . Argentum igne examinatum terrae. Ipsa eloquia Domini per tribulationes probata peccatoribus. Purgatum septuplum: per timorem Dei, intellectum, per sapientiam . Septem sunt etiam beatitudinis gradus, quos in eodem sermone quem habuit in monte, Dominus exequitur. Beati pauperes spiritu, Beati mites, Beati lugentes, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, Beati misericordes, Beati mundo corde, Beati pacifici . De quibus septem sententiis totum illum sermonem prolixum productum esse animadverti potest. Nam octava, ubi dictum est, Beati qui
Abbreviated transcription (Latin):
reptionẽ insultant herẽtici: ꝑ eos homines
fiunt qͥ pauperes xp̃i eẽ nolunt. Sed nũ qͥd
ab eis qͥ hoc eẽ uolunt. aũtunt oculos dĩ
oculi enĩ eiꝰ in pauperẽ respitiunt. Nũ qͥd
metuendũ ẽ ne in tͣba diuitũ paucõs pau¬
peres uidere ñ possit: qͦs ui excłe catholicȩ
gremio custoditos enutrit Palpebrȩ cĩ
int̃rogant filios hominũ. Hic filios homi¬
nũ illa regula libent̃ accepeñ de ueterib
regeneratos ꝑfidẽ. Hi qͥppe qͥbdã scriptu¬
rarũ locis obscuris tãꝗͣ clausis oculis dĩ exer¬
cent᷑ ut quęrant: & rusus qͥb dã locis mani¬
festis tãꝗ̃ aꝑtis ocuł dĩ inluminant᷑. ut gau¬
deant. & istȩ en scẽs libris crebra opertio atq
adaꝑtio tãꝗ᷑ palpebrȩ. st̃ dĩ quȩ int̾rogant id̃.
quȩ ꝓbanti filios hortiinũ qͥ neq fatigint᷑ re¬

Expanded text:
rectionem insultant haeretici, per eos homines rectionem insultant haeretici, per eos homines fiunt qui pauperes Christi esse nolunt. Sed numquid ab eis qui hoc esse volunt, avertunt oculos Dei? Oculi enim ejus in pauperem respiciunt. Numquid metuendum est ne in turba divitum paucos pauperes videre non possit, quos in Ecclesiae catholicae gremio custoditos enutriat? Palpebrae ejus interrogant filios hominum. Hic filios hominum, illa regula libenter acceperim, de veteribus regeneratos per fidem. Hi quippe quibusdam Scripturarum locis obscuris, tanquam clausis oculis Dei, exercentur ut quaerant: et rursus quibusdam locis manifestis, tanquam apertis oculis Dei, illuminantur ut gaudeant. Et ista in sanctis libris crebra opertio atque adapertio tanquam palpebrae sunt Dei, quae interrogant, id est, quae probant filios hominum, qui neque fatig
Abbreviated transcription (Latin):
put ex qͦ totũ corpus conexũ & cõpactũ per
om̃em tactũ subministrationis. scđm oꝑatio¬
nẽ in m̃surã unius cuĩq partis increm̃tũ
corporis fac̃iin ȩdificationẽ sui in caritate.
In hoc tẽplo sc̃õ suo dñs ẽ. qd constat ͤ multis
m̃bris sius sua queq officia gerentib. in u¬
nã ȩdificationẽ caritatis c̃structis: qđ uio¬
lat qͥsquis causa pͥncipatꝰ sui a catholica so¬
cietate disiungit᷑. Dñs intẽplo scõ suo : dñs
in cȩlo sedes eiꝰ. Si cęlũ accepis iustũ sicut
t̃rã accipis peccatorẽ cui dictũ ẽ terra es
& in t̾rã ibisͥ qđ dictũ ẽ dñs intẽplo sco
suorepetitũ intellegis dũ dictũ ẽ: dñs incę¬
lo sedes eiꝰ. Oculi eĩ in pauꝑẽ respiciunt.
Quippe cui derelictꝰ ẽ pauper. & qͥ factus ẽ
regͥiũ pauperi: & ideo seditiones om̃s & tu¬
multus in fra ista retia donec ꝑducat᷑ ad li¬
tus. de qͥb: nob̃ inꝑniciẽ suã & ad nrͣm cor¬

Expanded text:
pus connexum et compactum per omnem tactum subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque partis incrementum corporis facit, in aedificationem sui in charitate . In hoc templo sancto suo Dominus est; quod constat multis membris suis, sua quaeque officia gerentibus, in unam aedificationem charitate constructis; quod violat, quisquis causa principatus sui a catholica societate disjungitur. Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus. Si coelum acceperis justum, sicut terram accipis peccatorem, cui dictum est, Terra es, et in terram ibis ; quod dictum est, Dominus in templo sancto suo, repetitum intelliges dum dictum est, Dominus in coelo sedes ejus. 8. Oculi ejus in pauperem respiciunt. Quippe cui derelictus est pauper, et qui factus est refugium pauperi . Et ideo seditiones omnes et tumultus intra ista retia, donec perducantur ad littus, de quibus nobis in perniciem suam et ad nostram cor
Abbreviated transcription (Latin):
decipit: qͥ pecuniã suã ñ dedit ad usurã: & mu¬
nera suꝑ in nocentẽ ñ accepit. Ista ñ s̃ magna.
Sed qͥ nec ista potest. multominꝰ potest loqͥ ue¬
ritatẽ in corde suo ł & ñ agere dolũ in lingua
sua. Seout ẽ incorde uerũ : ita ꝓferre & habere
in ore. ẽ. ẽ. ñ. ñ. & ñ facere ꝓximo suo malun
id ÷ nulli hominiꝰ: & opꝓbriũ ñ acciꝑe adũsus
pximũ suũ quȩ s̃ꝑfectoꝵ: in quoꝵ conspectũ
adnichilũ deductꝰ ẽ malignꝰ. Tam̃ diã ista mi¬
nora. ita c̃cludit. Qui fac̃ hȩc. ñ mouebit᷑ u

Expanded text:
decipit, qui pecuniam suam non dedit ad usuram, et mudecipit, qui pecuniam suam non dedit ad usuram, et munera super innosed qui nec ista potest, multo minus potest loqui veritatem in corde suo, et non agere dolum in lingua sua, sed ut est in corde, verum ita proferre, et habere in ore Est, est, Non, non, et non facere proximo suo malum, id est nulli homini; et opprobrium non accipere adversus m: quae sunt perfectorum, in quorum conspectu ad nihilum deductus est malignus. Tamen etiam ista minora ita concludit: Qui facit haec, non commovebitu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ fͣnã. Qui in gredit᷑ sine macula : & oꝑat᷑ iusti¬
habent ueritatẽ. & in corde ñ habeNt: tãqͥm
si aliqͥs dolose ostendat uiã sciens in ea esse
Aliud enĩ putabat: & nesciens uerũ dix̃. Ergo
parũ ẽ uerũ loqͥ: nͥ&iã in corde ita sit. Qui non
egit dolũ in lingua sua. lingua agit᷑ dolus. cũ
aliud ore ꝓfert᷑. aliud pectore tegit᷑. Nec fecit
ꝓximo suaᷤ malũ. Proximũ om̃em hominẽ accipi
oportere notũ ẽ. Et opꝓbriũ ñ accep̃ aduersus
ꝓximũ suũ: id÷ ñ libent̃ aut temere credidit
ualeat malignꝰ: & ut hoc sit in c̃spectu eĩ. idẽ cer¬
tissime nouerit malignũ ñ eẽ nͥ cũ animꝰ a spetie
suicreatoris ęt̃na & in cõmuta bili: ad creaturae
spetiẽ auertit᷑. quȩ de nichilo facta ẽ. Tim̃tes
aut̃ dnm̃ glorificat. Utiq ipse dñm. Initium
ꝑtinent ad ꝑfectos: ita ea quę nc̃ dicturꝰ ẽ ꝑti¬
nent ad incipientes. Qui iurat ꝓximo suo & ñ

Expanded text:
 2. Qui ingreditur sine macula, et operatur justihabent veritatem, et in corde non habent: tanquam si aliquis dolose ostendat viam, sciens in ea esse aliud enim putabat, et nesciens verum dixit: ergo parum est verum loqui, nisi etiam in corde ita sit. Qui non egit dolum in lingua sua: lingua agitur dolus, cum aliud ore profertur, aliud pectore tegitur. Nec fecit proximo suo malum: proximum omnem hominem accipi oportere notum est. Et opprobrium non accepit adversus proximum suum: id est, non libenter aut temere credidit valeat malignus; et ut hoc sit in conspectu ejus, id est, certissime noverit malignum non esse, nisi cum animus a specie sui Creatoris aeterna et incommutabili, ad creaturae speciem avertitur, quae de nihilo facta est. Timentes autem Dominum glorificat: utique ipse Dominus. Initium pertinent ad perfectos, ita ea, quae nunc dicturus est, pertinent ad incipientes. 5. Qui jurat proximo suo, et non
Abbreviated transcription (Latin):
Auferuit᷑ uidicia tua ã facie eĩ. Animus
enĩ male sibi constius. dũsibi udet᷑ nullã
pęnã pati credit qd ñ iudic& ds̃. & sic au¬
ferunt᷑ udicia dĩ a facit eĩ : cũ hȩc ipsa sit
magna dãpnatio. Et om̃iũ ininicoꝵ suoꝵ
rus sit. & soł regnũ obtenturꝰ : qͣndo diã scđm¬

Expanded text:
Auferuntur judicia tua a facie ejus. Animus enim male sibi conscius, dum sibi videtur nullam poenam pati, credit, quod non judicet Deus: et sic auferuntur judicia Dei a facie ejus, cum haec ipsa sit magna damnatio. Omnium inimicorum suorum rus sit, et so
Abbreviated transcription (Latin):
Illic trepidauer̃ timore. ubi ñ erat timor : idẽ
in dãpno rerũ tpraliũ. Dixer̃ enĩ. Si relinqͣ mͦ
eũ sic. credent in eũ om̃s: & uenient romani &
tollent nob̃ & locũ & gentẽ. Timuer̃ enĩ reg¬
nũ t̃renũ amittere. ubi ñ erat timor: & amise¬
r̃ regnũ cȩloꝵ qd timgere debuerant. Et hoc de
om̃ib tpr̃alib cõmodis intellegendũ ẽ : qͦrũ amis¬
sione cũ timent homines. ad ȩt̃na ñ ueniunt.

Expanded text:
idaverunt timore, ubi non erat timor: id est, in damno rerum temporalium. Dixerunt enim: Si relinquamus eum sic, credent in eum omnes, et venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem . Timuerunt regnum terrenum amittere, ubi non erat timor; et amiserunt regnum coelorum, quod timere debuerant: et hoc de omnibus temporalibus commodis intelligendum est, quorum amissionem cum timent homines, ad aeterna non ve
Abbreviated transcription (Latin):
ne cognoscent om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ as ludiciũ
minat᷑. Qui deuorant plebẽ meã sic̃ cibũ panis:
idẽ cotidie. Cibus enĩ panis. cotidianꝰ ẽ. Deuo¬
rant aut̃ ppłm. qͥ sua cõmoda ex illo capiunt:
ñ referentes ministeriũ suũ ad głam di: & ad eoꝵ

Expanded text:
cent omnes qui operantur iniquitatem? judicium minatur. Qui devorant populum meum sicut cibum panis: id est quotidie; cibus enim panis quotidianus est. Devorant autem populum, qui sua commoda ex illo capiunt, non referentes ministerium suum ad gloriam Dei, et ad eorum
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥͣndo ponat᷑ tab̾naculũ ꝓhabitatione sẽpit̾na :
tam̃ cũ ꝓpͥe accipit᷑ tab̾naculũ. belli res ẽ. Unde
& c̃tubnales milites dicunt᷑: tãꝗͣ simul habentes
tab̃nacula łlic sensꝰ adiuat᷑ ex eo qd dictũ est:
qͥs peregrinatur. Ad tẽpꝰ enĩ cũ diabolo dimicamꝰ:
& tc̃ opus ẽ tabnaculo qͦ nos reficiamꝰ. Qd signi¬
ficat maxime fidẽ tpr̃alis dispensationis: quȩ ꝓ
nob̃ acta ẽ tpr̃alit̃ ꝑ incarnationẽ dñi. & qͥs
reqͥesc& in monte scõ tuoas hic fortasse iã ipsã

Expanded text:
tiam pro habitatione sempiterna, tamen cum proprie accipitur tabernaculum, belli res est: unde et contubernales milites dicuntur, tanquam simul habentes tabernacula. Hic sensus adjuvatur ex eo quod dictum est, quis peregrinabitur: ad tempus enim cum diabolo dimicamus, et tunc opus est tabernaculo, quo nos reficiamus; quod significat maxime fidem temporalis dispensationis, quae pro nobis acta est temporaliter per incarnationem Domini. Et quis requiescet in
Abbreviated transcription (Latin):
tes: de qͥb supͣ dictũ ẽ ñ ẽ qͥ faciat bonũ. n ẽ
usq ad unũ Similit̃ ut supͣ intellegendũ. Se¬
pulchrũ patens ẽ gutt᷑ eoꝵ. Aut uoracitas sig¬
nificat᷑ inhiantis gulȩꝰ aut in allegoria qui
q̃o petro dictũ ẽ. macta & manduca: ut insuam
fidẽ d bonos mores gentes c̃uerter&. Lingius suis
dolose agebant. Comes ẽ uoracib adulatio: & om̃i¬
b malis. Uenenũ aspidũ sub labus eoꝵ. Uenenũ
dolũ dic̃. Aspidũ aut̃ qr nolt̃ audire p̃cepta
legis: sic̃ aspides nolt̃ audire ũba incantantis:
qõ in alio psalmo eudentius dr̃. Quoꝵ os ma¬
ledictione & a maritudine plenũ ẽ. Hoc ẽ uene¬
nũ aspidũ. Ueloces pedes eoꝵ ad effundendũ

Expanded text:
ciat bonum, non est usque ad unum: similiter ut supra intelligendum est. Sepulcrum patens est guttur eorum. Aut voracitas significatur inhiantis gulae; aut in allegoria, quiquod Petro dictum est, Macta et manduca ; ut in suam fidem et bonos mores Gentes converteret. Linguis suis dolose agebant: comes est voracibus adulatio et omnibus malis. Venenum aspidum sub labiis eorum: Venenum dolum dicit; aspidum autem, quia nolunt audire praecepta legis, sicut aspides nolunt audire verba incantantis , quod in alio psalmo evidentius dicitur. Quorum os maledictione et amaritudine plenum est: hoc est, venenum a
Abbreviated transcription (Latin):
finis enĩ legis xp̃c: ad iustitiã om̃i credenti.
SSqueqͦ dñe obluusceris me infinẽ. id est¬
anunȩ us quousq aũtis faciẽ tuã ame is sicut
ñ obliuiscit᷑ dis̃ sic nec faciẽ aũtit: seo more
nr̃o scriptura loqͥt᷑. Quertere aut̃ ds̃ faciẽ
suã dr̃ dũ ñ dat animȩ notitiã sui quȩ ad huc
Ergo qͣmdu ponam. c̃siliũ in anima mea
ita dictũ ẽ. qͣmdiu ero in aouersis. Aut cerce¬
responsio ẽ : ut iste sit sensus. Tandiu dñe ob¬
liuisceris me in finẽ : & tãdiu aũtis faciẽ tuam
a me. qͣndiu ponã c̃silia in anima mea : ut nͥ

Expanded text:
Finis enim Legis Christus ad justitiam omni credenti . Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? id estanimae. Quo usque avertis faciem tuam a me? Sicut non obliviscitur Deus, sic nec faciem avertit; sed more nostro Scriptura loquitur: avertere autem Deus faciem dicitur, dum non dat animae notitiam sui, quae adhuc pErgo, Quamdiu ponam consilium in anima mea, ita dictum est, Quamdiu ero in aresponsio est, ut iste sit sensus: Tandiu, Domine, oblivisceris me in finem, et tandiu avertis faciem tuam a me, quandiu ponam consilium in anima m
Abbreviated transcription (Latin):
sauciatur. Quis aũ uł demens non
uideat qͣntũ int̾ hos dist&: cũ ille
patiat᷑ dãpnũ pecuniȩ. ille in no¬
centiȩ. Incid& gͦ infoueã quam
fecit. Quod in alio psalmo dr̃. cog¬
noscet᷑ dñs iudicia faciens: in oꝑib
manuũ suarũ conp̃hensꝰ ẽ peccator
conũtetur labor eĩ incapite eius.
& iniquitas eĩ in uertice eĩ descen¬
d&. Ñ enĩ uoluit ipse peccatum
euadere. sed factus ẽ sub peccato tãꝗ
seruus dicente dño. Om̃is qͥ peccat. ser¬
uus ẽ peccati. Erit gͦ iniquitas eĩ suꝑ
ipsũ cũ ipse iniqͥtati suȩ subdit᷑: quia
ñ potuit dicere dño qđ innocentes &
recti dicunt: gła mea & exaltans ca¬
put meũ. Ita gͦ ipse inferior erit. ut
eĩ iniqͥtas sut suꝑiorꝰ & in illũ des¬
cendat qr grauat illũ & onerat : &

Expanded text:
sauciatur. Quis autem, vel demens, non sauciatur. Quis autem, vel demens, non videat quantum inter hos distet, cum ille patiatur damnum pecuniae, ille innocentiae? Incidit ergo in foveam, quam fecit. Quod in alio psalmo dicitur, Cognoscetur Dominus judicia faciens: in operibus manuum suarum comprehensus est peccator Convertetur labor ejus in caput ejus, et iniquitas ejus in verticem ejus descendet. Non enim voluit ipse peccatum evadere; sed factus est sub peccato tanquam servus, dicente Domino: Omnis qui peccat, servus est . Erit ergo iniquitas ejus super ipsum, cum ipse iniquitati suae subditur: quia non potuit dicere Domino, quod innocentes et recti dicunt: Gloria mea et exaltans caput meum . Ita ergo ipse inferior erit, ut ejus iniquitas sit superior, et in illum descendat; quia gravat illum, et onerat, et
Abbreviated transcription (Latin):
ex ordine parturiũ iniustitiã : qͥ c̃ce¬
pit laborẽ. Parit aut̃. Quid. nͥ qđ
parturiũ: quãius ñ hoc parturierit
qđ c̃cepitas ñ eͫ hoc nascit᷑ qđ conei¬
pit᷑: sed c̃cipitur sem̃: nascit᷑ qđ for¬
mat᷑ ex semine. labor ẽ gͥ sem̃ iniqͥ¬
tatis: peccatũ aut̃ c̃ceptio laboris
id ÷ illud primũ peccatũ apostatare
a dõ. Parturiuit gͦ inustitiã qͥ con¬
cepit laborẽ & peperit iniqͥtatẽ. Ini¬
qͥtas. hoc ẽ qđ iniustitia. Hoc gͦ pepe¬
rit: qđ parturiuit. Quid de inde
quẽ uult decipere iniustus. Aꝑit᷑
aut̃ hic lacꝰ. cũ consentit᷑ male sug¬
gestioni t̃renarũ cupiditatũ effodi¬
tur uͦ: cũ pꝰ c̃sensionẽ oꝑationi frau¬
dis instatur. Sed unde fieri potest.
ut iniqͥtas prius ledat hominẽ uis¬
tũ inquẽ ꝓcedit: quã cor iniustũ
unde ꝓceditis Itaq: fraudator pecu¬
niȩ. ũbi grã dũ cupit aliũ dãpno
lacerare: ipse auaritiȩ uulnere

Expanded text:
ex ordine parturivit injustitiam, qui conceex ordine parturivit injustitiam, qui concepit laborem. Parit autem quid, nisi quod parturivit, quamvis non hoc parturierit quod concepit? non enim hoc nascitur quod concipitur; sed concipitur semen, nascitur quod formatur ex semine. Labor est igitur semen iniquitatis; peccatum autem conceptio laboris, id est illud primum peccatum, apostatare a Deo : parturivit ergo injustitiam qui concepit laborem. Et peperit iniquitatem: iniquitas, hoc est quod injustitia; hoc ergo peperit quod parturivit. Quid deinde squem vult decipere injustus: aperitur autem hic lacus, cum consentitur malae suggestioni terrenarum cupiditatum; effoditur vero, cum post consensionem operationi fraudis instatur. Sed unde fieri put iniquitas prius laedat hominem justum, 40 in quem procedit, quam cor injustum unde procedit? Itaque fraudator pecuniae verbi gratia dum cupit alium damno lacerare, ipse avaritiae vulnere
Abbreviated transcription (Latin):
banc aut̃ dispensationẽ: iustũ ueni¬
& iudiciũ Deqͦ ita dic̃. ut intelle¬
gamꝰ unicuiq homini supplicium
fieri de peccato suo: & eĩ iniqͥ tatem
inpęnã c̃uerti. Nec putemꝰ illã tran¬
qͥllitatẽ & in effabile lum̃ dĩ dese
ꝓferre. unde peccata puniant᷑. sed
ipsa percata sic ordinare: ut quȩ fu¬
er̃ delectam̃ta homini peccanti. sint
instrum̃ta dño punienti. Ecce in qͥt
parturiũ iniustitiã. Quid enĩ c̃ceꝑat:
ut iniustitiã parturir& : Ccep̃ inqͥt laborẽ. Hinc ẽ eñi
enĩ meũ lene ẽ. & onꝰ meũ leue. Non
enĩ poterit labor finiri : nͥ hoc qͥsq
diligat. qđ inuito ñ possit auferri.
Nãcũ ea diligunt᷑ quȩ possumꝰ ẽtra
uoluntatẽ amittere. necesse ẽ ut pro
ins miserrime laboremꝰ: & ut hȩc adi¬
piscam᷑ in angustus t̃renarũ ȩrũnaꝵ
cũ sibi qͥsq ea rapere & p̃uenire alte¬
rũ aut extorquere alteri cupit.
in iustitias machinem᷑. Recte gͦ & ꝓrsi

Expanded text:
hanc autem dispensationem justum veniet judicium: de quo ita dicit, ut intelligamus unicuique homini supplicium fieri de peccato suo, et ejus iniquitatem in poenam converti; ne putemus illam tranquillitatem, et ineffabile lumen Dei de se proferre unde peccata puniantur, sed ipsa peccata sic ordinare, ut quae fuerunt delectamenta homini peccanti, sint instrumenta Domino punienti. Ecce, inquit, parturivit injustitiam. Quid enim conceperat, ut injustitiam parturiret? Concepit, inquit, laborem . Hinenim meum lene est, et onus meum leve . Non enim poterit labor finiri, nisi hoc quisque diligat quod invito non possit auferri. Nam cum ea diliguntur quae possumus contra voluntatem amittere, necesse est ut pro his miserrime laboremus; et ut haec adipiscamur, in angustiis terrenarum aerumnarum, cum sibi quisque illa rapere et praevenire alterum, aut extorquere alteri cupit, injustitias machinemur. Recte ergo et prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. In dño ẽfido: q̃mͦ dicitis animȩ neȩ. trans¬
migra in montes sic̃ passeris ꝓpt̃ t̾rores scilic&
eoꝵ qͥ illũ app̃hendere & crucifigere cupiebant:
cũ peccatores sigitare uolentes rectos corde id÷
qͥ xp̃o crediderant in obscura luna ĩdest repleta pecca¬
toribꝰ synagoga ñ absurde intellegit᷑. Cui c̃gruit

Expanded text:
dicens, In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Transdicens, In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? propter terrores scilicet eorum, qui illum apprehendere et crucifigere cupiebant: cum peccatores sagittare volentes rectos corde, id est qui Christo crediderant, in obscura luna, id est repleta peccatoribus synagoga, non absurde intelligitur. Cui congruit
Abbreviated transcription (Latin):
iustitię uident᷑ eẽ cũ sit una dĩ. cuiꝰ om̃s
participant: tãꝗͣ si una facies in tueat᷑ plura
specula: qͦt qͦt in illa singulare ẽ de iłł pluri¬
b pluralit̾ reddit᷑: ꝓpt̾ea rursꝰ ad singula¬
ritatẽ se refert dicendo. E qͥtatẽ uidit facies
eiꝰ. Fortasse ꝓ eo sit positũ ȩqͥtatẽ uidit saci¬
es eĩ : ac si diceret᷑. eqͥtas uisa ẽ in facie eĩ. id ÷
in eĩ notitia. Facies enĩ dĩ ẽ: potentia qͣ dig¬
nis in notescit. Aut certe ȩqͥtatẽ uidit facies
eĩ ꝰ qr ñ se p̃b& cognoscendũ malis seobonis:
intellegere. ad passionẽ dñi referat psalmũ:
& de uideis dicat. qm̃ quȩ ꝑfecisti destruxert̃:
ac de ipso dño. ustꝰ aut̃ qͥd fec̃. Quẽ tãꝗͣ destruc¬
torẽ legis arguebant: cuĩ p̃cepta ꝑuerse uiuen¬
do & ea c̃tẽpnendo. ac sua statuendo destruxe¬
rant: ut ipse dñs seđdm hominẽ loqͣtur ut sol&

Expanded text:
justitiae videntur esse, cum sit una Dei, cujus omnes justitiae videntur esse, cum sit una Dei, cujus omnes participant: tanquam si una facies intueatur plura specula, quod in illa singulare est, de illis pluribus pluraliter redditur. Propterea rursus ad singularitatem se refert, dicendo, Aequitatem vidit facies ejus: fortasse pro eo sit positum, Aequitatem vidit facies ejus, ac si diceretur, Aequitas visa est in facie ejus, id est in ejus notitia; facies enim Dei est potentia qua dignis innotescit: aut certe, Aequitatem vidit facies ejus, quia non se praebet cognoscendum malis, sed bonis; intelligere, ad passionem Domini referat Psalmum, et de Judaeis dicat, Quoniam quae perfecisti destruxerunt; ac de ipso Domino, Justus autem quid fecit? quem tanquam destructorem Legis arguebant: cujus praecepta, perverse vivendo, et ea contemnendo, ac sua statuendo, destruxerant, ut ipse Dominus secundum hominem loquatur, ut solet,
Abbreviated transcription (Latin):
Cadẽ aut̃ nube idẽ. diuina scriptura. utrũq:
factũ ẽ. Itẽ dñs dic̃. Non qõ intrat inos
ur̃m uos coinqͥnat. seo qđ exte. Audit hoc
peccator. & gulã parat uoracittt̃ Atidit.
hoc iustꝰ: & a ciboꝵ disderendoꝵ suꝑstitione
munit᷑. E hinc gͥ eadẽ scripturarũ nube ꝓsuo
cuiq merito & peccatori pluuia laqueoꝵ. &
iusto pluuia ub̃tatis infusa ẽ. Ignis & sul¬
phur & sp̃s ꝓcellȩ : pars calicis eoꝵ. Hȩc pęna
eoꝵ ẽ atq exitꝰ. ꝑ qͦs blasphemat᷑ nom̃ dĩ: ut
pͥmo cupiditatũ suarũ igne uastent᷑: deuide
maloꝵ oꝑum putore a cetu beatoꝵ abiciant᷑:
postremo abrepti atq submersi in effabiles
penas luant. Pex enĩ pars ẽ calicis eoꝵ: sicut
iustoꝵ calix tuus in ebrians quã p̃clarus ẽ.
cẽ aut̃ ꝓpt̃ea puto appellatũ: ne qͥd p̃ter
modũ atq m̃surã uł in ipsis peccatoꝵ sup¬
plicus ꝑ diuinã ꝓuidentiã fieri arbitrem.
Et ideo tãꝗͣ rationẽ reddens qͣre id fiat : subic̃.

Expanded text:
Scriptura, utrumque factum est. Item Dominus dicit: Non quod intrat in os vestrum, vos coinquinat, sed quod exit . Audit hoc peccator, et gulam parat voracitati: audit hoc justus, et a ciborum discernendorum superstitione munitur. Et hic igitur eadem Scripturarum nube, pro suo cujusque merito, et peccatori pluvia laqueorum, et justo pluvia ubertatis infusa est. 11. Ignis et sulphur et spiritus procellae pars calicis eorum. Haec poena eorum est atque exitus, per quos blasphematur nomen Dei, ut primo cupiditatum suarum igne vastentur, deinde malorum operum putore a coetu beatorum abjiciantur, postremo abrepti atque submersi, ineffabiles poenas luant. Haec enim pars est calicis eorum; sicut justorum calix tuus inebrians quam praeclarus ! cem autem propterea puto appellatum, ne quid praeter modum atque mensuram, vel in ipsis peccatorum suppliciis per divinam providentiam fieri arbitremur. Et ideo tanquam rationem reddens, quare id fiat, subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
patiat᷑. Irritauit dnm peccator : scđm mul¬
titudinẽ irȩ suȩ ñ quęr&. Multũ irascit᷑
dũ ñ exqͥrit. dũ quasi obluuscit᷑ & ñ ad ten¬
dit peccataꝰ & ꝑ fraudes & scelera ad diui¬
tias honoresq puenit᷑. Qd maxime in illo
antixp̃o euenturũ ẽ: qͥ usq adeo beatꝰ uide¬
bit᷑ hominib ut diã ds̃put&e. Sed quanta
ista ira sit dĩ : docent sequentia. Nonẽ ds̃¬

Expanded text:
patiatur. Irritavit Dominum peccator: secundum mulpatiatur. Irritavit Dominum peccator: secundum multitudinem irae suae non exquiret. Multum irascitur, dum non exquirit, dum quasi obliviscitur et non attendit peccata, et per fraudes et scelera ad divitias honoresque pervenitur: quod maxime in illo Antichristo eventurum est, qui usque adeo beatus videbitur hominibus, ut etiam Deus putetur. Sed quanta ista ira sit Dei, docent sequentia. 23.
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit earũ cõparatione lux graciorꝰ sicut
hereticoꝵ cõparatione iocuidior inuentio
ueritatis Ea qͥppe cõparatione ꝓbati: mani¬
festi fiunt int̃ homines qͥ dõ notist̃. Cõp̃hen¬
dunt᷑ in cogitationib suis quib cogitant : id
ẽ malȩ cogitationes eoꝵ iuncula illis fiunt.
Sed quare fiunt iunculaas Qm̃ laudat᷑ pec¬
cator inqͥt. in desiderus animȩ suȩ. Adulan¬
tiũ linguȩ: alligant animas in peccatis. De¬
leotat enĩ ea facere : in qͥb ñ solũ non metu¬
itur rop̃hensor. sed &iã laudat᷑ adiutor. Q
qͥ iniqua gerit benedicit᷑. Hinc cõp̃ hendun¬
tur in cogitationib suis. qͥb cogitant. Irri
taũ dnm̃ peccator. Nemo gratulet᷑ homi¬
nuiqui ꝓsperat᷑ in uia sua cuĩ peccatis deẽ
ultor. & adẽ laudator. Mlaior hȩo. ira dñi
ẽ. Irritauit enĩ dnm peccator. ut ista pa¬
tiat᷑ id÷ ut correptionis eĩ flagella non

Expanded text:
ut sit earum comparatione lux gratior, sicut ut sit earum comparatione lux gratior, sicut haereticorum comparatione jucundior est inventio veritatis: ea quippe comparatione probati manifesti fiunt inter homines qui Deo noti sunt. 21. Comprehenduntur in cogitationibus suis, quibus cogitant: id est, malae cogitationes eorum vincula illis fiunt. Sed quare fiunt vincula? Quoniam laudatur peccator, inquit, in desideriis animae suae. Adulantium linguae alligant animas in peccatis: delectat enim ea facere, in quibus non solum non metuitur reprehensor, sed etiam laudator auditur. Et qui iniqua gerit, benedicitur: hinc comprehenduntur in cogitnum peccator. Nemo gratuletur homini qui prosperatur in via sua, cujus peccatis deest ultor, et adest laudator: major haec ira Domini est. Irritavit enim Dominum peccator, ut ista patiatur, id est, ut correptionis flagella non
Abbreviated transcription (Latin):
liceb̾ facere & in om̃s homines & inscõs dĩ.
ut tc̃ uere ñ nulli infirmi arbitrent᷑ dm̃
res humanas neglegere. Int̃ posito diapsal¬
mate subic̃.tãꝗm uocẽ gem̃tiũ & quęren¬
tiũ cur uidiciũ differat᷑. Ut qͥd dñe inquit
discessisti longeas Deinde qui sic quȩ siuit
tãꝗ repente intellexerit aut quasi siciens
int̾rogauerit ut docer&: subiec̃ dicens. Des¬
picis in oportunitatib in tribulationibus:
id ÷ oportune despicis: & facis tribulatio¬
nes ad inflãmandos animos desiderio ad¬
uentꝰ tui. His enĩ iocundior ẽ fons ille
uitȩ : qui multũ sitierint. Itaq insinuat
c̃siliũ dilationis. dicens. Dũ supb̃ impius
incendit᷑ pauꝑ. Mirũ ẽ & uerũo qͣnto studio
bonȩ spei paruuli accendant᷑ ad recte uiuen¬
dũ: cõparatione peccantiũ. Quo misterio
si heretici hoc uolunt. seo qr hoc de pecca
& fac̃ & ordinat: tenebras aut̃ tantũ ordinat.

Expanded text:
licebit facere, et in omnes homines, et in sanctos Dei, licebit facere, et in omnes homines, et in sanctos Dei, ut tunc vere nonnulli infirmi arbitrentur Deum res humanas negligere; interposito diapsalmate, subjicit tanquam vocem gementium; et quaerentium cur judicium differatur: Utquid, Domine, inquit, recessisti longe? Deinde qui sic quaesivit, tanquam repente intellexerit, aut quasi sciens interrogaverit ut doceret, subjicit dicens; Despicis in opportunitatibus, in tribulationibus; id est, opportune despicis, et facis tribulationes ad inflammandos animos desiderio adventus tui: his enim jucundior est fons ille vitae, qui multum sitierint; itaque insinuat consilium dilationis, dicens: dum superbit impius, incenditur pauper. Mirum est et verum, quanto studio bonae spel parvuli accendantur ad recte vivendum, comparatione peccantium. Quo mysterio si haeretici hoc volunt; sed quia hoc de peccate lucem et facit et ordinat, tenebras autem tantum ordinat ,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbauer̃ dm̃ habere innotitiã: dedit illos
dẽ in reꝓbũ sensũ. Quia ñ infinẽ obliuio erit
pauperis. Qui uidet᷑ nc̃ in obliuione ẽẽ : cũ
peccatores felicitate huĩ scłi florere existiman¬
tur. & iusti laborare. Sed patientia in qͥt pau¬
perũ. ñ peri& in ȩt̃nũ. Qua ꝓpt̃ nc̃ patien¬
tia opus ẽ ad ꝑferendos malos. qͥ iã uolup¬
tatib sẽparati st̃ : donec &iã ultimo uidicio
Implorat᷑ futurũ uidiciũ: sed anteꝗͣ ueniat.
iudicent᷑ in qͥt gentes in c̃spectu tuo hoo ẽ
in occulto qd dr̃ corã do: paucis scĩs & iustis
Sintellegentib. Constitue dñe legis latorẽ
S suꝑ eos. Uidet᷑ mͥ antixp̃m significare: de
quo apłs dic̃. cũ reuelabit᷑ homo peccati. Ut
Ssciant gentes qm̃ homines st̃: ut qui noluns
liberari a filio dĩ & ꝑtinere ad filiũ homi¬
nis. & eẽ filu hominũ id÷ noui homines:
seruiant homini id ÷ uȩteri homini pecca
culm̃ in anis głe uenturꝰ credit᷑. tanta ei

Expanded text:
baverunt Deum habere in notitia, dedit illos Deus in reprobum sensum . 18. Quia non in finem oblivio erit pauperis: qui videtur nunc in oblivione esse, cum peccatores felicitate hujus saeculi florere existimantur, et justi laborare; sed patientia, inquit, pauperum non periet in aeternum. Quapropter nunc patientia opus est ad perferendos malos, qui jam voluntatibus separati sunt, donec etiam ultimo judicio Imploratur futurum judicium: sed antequam veniat, Judicentur, inquit, gentes in conspectu tuo: hoc est in occultintelligentibus. Constitue, Domine, legislatorem super eos. Videtur mihi Antichristum significare, de quo Apostolus dicit: Cum revelabitur homo peccati . Sciant gentes quoniam homines sunt: ut qui nolunt liberari a Filio Dei, et pertinere ad filium hominis, et esse filii hominum, id est novi homines, serviant homini, id est veteri homini peccatculmen inanis gloriae venturus creditur, tanta ei
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis ẽ destruxer̃ laudẽ quã ex ore infanti¬
ũ & lactentiũ ꝑfec̃ ds̃: dũ questionib uanis
& scrupulosis exagitant paruulos: & eos nu¬
triri lacte fidei ñ sinunt. Quasi gͦ dictũ sit
hiuc aniniȩ. qͣre tͥ isti dic̃t transmigra in
montes sic̃ passer:ͥ qͣre te de peccatorib t̾regs
qͥ intender̃ arcũ ad sagitandũ in obscura
ris lucis ignaros ñ lacte nutriunt. sed ue¬
nenis necantas lustus aut̃ qͥo fec̃as si uos
macharius. si uos cecilianꝰ offendit : xp̃c
qͥd uob̃ fec̃ qͥ dix̃ pacẽ meã do uob̾ pacẽ re
linquo uob. quã uos nefanda dissensione ui¬
olastisus xp̃c qͥd uob̵ fec̃ qui traditorẽ suum
tanta patientia ꝑtulit. ut ei pͥmã eucbaris¬
tiã c̃fectã manib suis & ex ore suo cõm̃datã
sic̃ c&eris apłis trader& qͥd uob̃ fec̃ xp̃c qui

Expanded text:
ipsis est, destruxerunt laudem, quam ex ore infantium et lactentium perfecit Deus , dum quaestionibus vanis et scrupulosis exagitant parvulos, et eos nutriri fidei lacte non sinunt. Quasi ergo dictum sit huic animae, Quare isti tibi dicunt, Transmigra in montes sicut passer? quare te de peccatoribus terrent, qui intenderunt arcum ad sagittandos in obscura ris lucis ignaros, non lacte nutriunt, sed venenis necant? Justus autem quid fecit? Si vos Macarius, si vos Caecilianus offendit; C vobis, qui dixit, Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis : quam vos nefanda dissensione violastis? Christus quid vobis fecit, qui traditorem suum tanta patientia pertulit, ut ei primam Eucharistiam confectam manibus suis et ore suo commendatam, sicut caeteris Apostolis traderet Quid vo
Abbreviated transcription (Latin):
corde cõmunicant: qͣndo ille int̾rogat iustũ
& impiũ as qui aut̃ diligit unqͥtatẽ odit ani¬
mã suãꝰ id ÷ ñ ei qͥ credit dõ & spẽ suã ñ po¬
nit in homine : sed tantũ animȩ suę nocd
laqueos. Si nubes generalit̃ ꝓphȩtę intelle¬
gunt᷑ siue boni siue mali qui diã pseudo¬
ꝓ phȩte appellant᷑. sic ordinant᷑ pseudo ꝓ¬
phetȩ a. dñodõ: ut de his laqueos suꝑ pec¬
catores pluat. Non enĩ qͥsquã in eos sectan¬
dosintidit nͥ peccatorꝰ siue ad p̃parationẽ
extremi. supplici si ꝑscuerare in peccando
maluerit: siue ad desudandã suꝑbiam
si aliꝗͣndo dm̃ cura sinceriore quȩ siuerit.
Siaut̃ nubes ñ nisi boni & ueri ꝓphetȩ in¬
tellegunt᷑ : & de his manifestũ ẽ suꝑ pecca¬
tores laqueos pluere dm̃: qͣmuis de his
&iã pios ad fructificandũ inrig&: qͥb dã

Expanded text:
stum et impium? Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam: id est, non ei qui credit Deo et spem suam non ponit in homine, sed tantum animae suae nocet laqueos. Si nubes generaliter Prophetae intelliguntur, sive boni, sive mali, qui etiam pseudoprophetae appellantur; sic ordinantur pseudoprophetae a Domino Deo, ut de his laqueos super peccatores pluat: non enim quisquam in eos sectandos incidit nisi peccator; sive ad praeparationem extremi supplicii, si perseverare in peccando maluerit; sive ad desuadendam superbiam, si aliquando Deum cura sinceriore quaesiverit. Si autem nubes nonnisi boni et veri Prophetae intelliguntur; et de his manifestum est super peccatores laqueos pluere Deum, quamvis de his etiam pios ad fructificandum irriget: Quibusdam,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃stitutiones frustra obicientẽ catholicis: cũ
in ur̃is castris pͥuati fustes ignesq sic seuiaÑ
ecce qͦ lapsi st̃. Qui cũ uiderͤt in catbolĩ¬
ca peccatores. ñ potuer̃ dicere in dño c̃fido.
& sp̃ẽ suã in homine posuer̃. Qd̃ om̃ino dice
bant: a qͥb sacrilega suꝑbia separare se uelle

Expanded text:
constitutiones frustra objicientem Catholicis, cum constitutiones frustra objicientem Catholicis, cum in vestris castris privati fustes ignesque sic saeviant. Ecce quo lapsi sunt, qui cum viderent in Catholica peccatores, non potuerunt dicere, In Domino confido, et spem suam in homine posuerunt. Quod omnino dicerbant, a quibus sacrilega superbia separari se velle
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ & accipientis c̃scientię meȩ. Hȩc enĩ duo
ñ mͥ uicerta st̃: bonitas illuis. & fides mea.
Quid te int̃ ponis de qͦ certũ scire nichil
possũ sine me dicere in dño confido nã si
in te c̃fido: unde confido. si nichil mali ista
nocte fecistis postremo si uis ut credã tibi
nũ qͥd possũ amplius qͣm de te credereus
unde gͦ ẽfido in cis qͥb heri cõmunicasti
& hodie cõmunicas & cras cõmunicabi sutrũ
t uł isto triduo nichi mali cõmiserintus
qđ si nec. te nec me polluit qd nescimꝰ: quȩ
causa ẽ ut rebaptizes eos qͥ tpr̃a traditio¬
nis & macharianȩ in uidiȩ ñ nouer̃ as quȩ
causa ẽ ut xp̃ianos de mesopotamia ueni¬
entes. qͥ ceciliani & donati nec nom̃ audier̃¬
& rebapti ⁊ are audcas. & neges cẽ xp̃ianos.s
si aut̃ illos polluunt aliena peccata quȩ
nesciunit. tenereseũ. qͥc qͥd ꝑ singulos dies
in parte ur̃a te nesciente cõmittit᷑imperatoꝵ

Expanded text:
Dei, et accipientis conscientiae meae: haec enim duo Dei, et accipientis conscientiae meae: haec enim duo non mihi incerta sunt, bonitas illius, et fides mea. Quid de interponis, de quo certum scire nihil possum? Sine me dicere, In Domino confido. Nam si in te confido, unde confido si nihil mali ista nocte fecisti? Postremo si vis ut credam tibi, numquid possum amplius quam de te credere? Unde ergo confido in eis quibus heri communicasti, et hodie communicas, et cras communicabis, utrum vel isto triduo nihil mali commiserint? Quod si nec te nec me polluit quod nescimus, quae causa est ut rebaptizes eos qui tempora traditionis et Macarianae invidiae non noverunt? Quae causa est ut christianos de Mesopotamia venientes, qui Caeciliani et Donati nec nomen audierunt, rebaptizare audeas, et neges esse christianos? Si autem illos polluunt aliena peccata quae nesciunt, tenet te reum quidquid per singulos dies in parte vestra te nesciente committitur, imperatorum
Abbreviated transcription (Latin):
confido qͦ mͦ dicitis animȩ meȩ trans inigra
inmontẽ sic̃ passer. s ñ enĩ confidunt in
mines dent᷑. Itaq cũ ab eis quęrit᷑ qͥ sint scĩ:
crubescunit dicere. nos sumꝰ. Qui &e iã si illi
ñ erubescant hoc dicere: hi qͥ audiunt pro
ipsis erubesct̃. Itaq isti cogunt eos qͥ acci¬
punt sacram̃ta: spẽ suã in homine ponere.
Aut ostende cortuũ. Qđ si ñ potes: libi uidebo
qđ sc̃s̃ es u an forte dices qđ scriptũ ẽ. ex oꝑi¬
b: eoꝵ cognoscetis eosus uideo plane mira o¬
pera: cotidianas iuolentias circũcellionum
mines qͥ nc̃ uiunt : cotidie uident & senti¬
unt. Machariana uͦ tpra de qͥb inuidiã
faciunt : & plurimi uider̃. & nemo nẽ ui¬
det. Et qͥsquis ea uidit catholicꝰ. potuit di
nc̃ dic̃ cũ multa quȩ ñ uult in ȩccła uid&:
qͥ se intra retia illã plena piscib bonis & ma¬
lis natare ad huc sentit. donec ad finẽ maris
ueniat᷑ : ubi mali segregent᷑ a bonis. Isti aut̃

Expanded text:
igra in montes sicut passer? Non enim confidunt in mines dentur. Itaque cum ab eis quaeritur, qui sint sancti, erubescunt dicere, Nos sumus; quin etiam si illi non erubescant hoc dicere, hi qui audiunt pro ipsis erubescunt. Itaque isti cogunt eos qui accipiunt sacramenta, spem suam in homine ponere, es sanctus? Aut ostende cor tuum. Quod si non potes, ubi videbo quod sanctus es? An forte dices quod scriptum est, Ex operibus eorum cognoscetis eos Video plane mira opera, quotidianas violentias Circumcellionum mines qui nunc vivunt, quotidie vident et sentiunt. Macariana vero tempora, de quibus invidiam faciunt, et plurimi non viderunt, et nemo nunc videt: et quisquis ea vidnunc dicit, cum multa quae non vult, in Ecclesia videt, qui se intra illa retia plena piscibus bonis et malis natare adhuc sentit, donec ad finem maris veniatur, ubi mali segregentur a bonis. Isti autem
Abbreviated transcription (Latin):
dici posst̃ q cũ male intellegunt᷑. pluit
ds̃ suꝑ peccatores laqueos ignis. Cũ autẽ
bene intellegunt᷑. fecundat pectora pioꝵ
atq fideliũ : sic̃ exẽpli grã qõ scriptũ ẽ ert̃
duo in carne una: si ad libidinẽ qͥsq int̃¬
p̃ tet᷑. laqueũ pluit suꝑ peccatorẽ. Si aut̃
intellegas sic̃ ille qͥ ait. ego aut̃ dico in xp̃o

Expanded text:
t: qui cum male intelliguntur, pluit Deus super peccatores laqueos; cum autem bene intelliguntur, foecundat pectora piorum atque fidelium. Sicut exempli gratia, quod scriptum est, Et erunt duo in carne una , si ad libidinem quisque interpretetur, laqueum pluit super peccatorem; sin autem intelligas, sicut ille qui ait, Ego aut
Abbreviated transcription (Latin):
uentilationis tẽpus paleas tolerabilit̃ susti¬
n&. In dño gͦ confido. Illi timeant qͥ confidunt
in homine & de parte hominis se ẽẽ negare
ñ posst̃.ꝑ cuĩ canos iurant: & cũ in sermone
ab eis querit᷑ ciũ cõmunionis suit. nͥ de par¬
te illius see̾e̾ dicant: ñ posst̃ agnosci. Dic
quid isti faciunt. cũ illis cõmemorant᷑ & co¬

Expanded text:
ventilationis tempus paleas tolerabiliter sustinet. 5. In Domino ergo confido. Illi timeant qui confidunt in homine, et de parte hominis se esse negare non possunt, per cujus canos jurant: et cum in sermone ab eis quaeritur, cujus communionis sint, nisi de parte illius se esse dicant, non possunt agnosci. Dic quid isti faciunt, cum illis commemorantur
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eos ut sciant gentes qm̃ homnes sunt:
sed &iã ille qͥ eodẽ loco intellegit᷑ poni su¬
quib in hoc psalmo multa st̃ dicta erit
manifesta filii: de qͥb pauca in finẽ eĩ dẽ
psalmĩdicta st̃. Ex his aut̃ titulus factꝰ ẽ:
quȩ maiorẽ hic partẽ ten&. Potest & ipse
dies aduentus dñi recte numerari inter
occulta filui. quãuis ipsa dñi p̃sentia mani¬
festatura sit. De illo enĩ dictũ ẽ qd nemo
eũ scir&: neq anglĩ. neq uirtutes. neq
filius homines. Quio gͦ tã occultũ quã id
quod & iã ipsi iuditio occultũ eẽ dictũ est.
ñ ad cognoscendũ sed ad ꝓdendũ.s De oc¬
cultis aut̃ filii &iã si qͥsꝗm ñ dĩ filiũ sub¬
audire uoluerit. sed ipsius dõ cuiꝰ nomini
totũ psalteriũ tribuit᷑. Nã dauitici psal¬
mi utiq appellant᷑.oces illas audiat qͥb¬

Expanded text:
super eos, ut sciant gentes, quoniam homines sunt; sed etiam ille, qui eodem loco intelligitur poni suquibus in hoc psalmo multa dicta sunt, erunt manifesta Filii, de quibus pauca in fine ejusdem psalmi nunc dicta sunt: ex his autem titulus factus est, quae majorem hic partem tenent. Potest et ipse dies adventus Domini recte numerari inter occulta Filii, quamvis ipsa Domini praesentia manifesta futura sit; de illo enim die dictum est quod nemo eum sciret, neque Angeli, nec Virtutes, neque Filius hominis : quid ergo tam occuquod etiam ipsi judici occultum esse dictum est, non ad cognoscendum, sed ad prodendum? De occultis autem Filii, etiam si quisquam non Dei Filium subaudire voluerit, sed ipsius David, cujus nomini totum Psalterium tribuitur, nam Davidici utique Psalmi appellantur, voces illas audiat q
Abbreviated transcription (Latin):
de pł.xiii. In finem psalmus ipsi dauid.
sit in sinẽ. ñ c̃ sepius repetendũ. f uus cnĩ legis
xp̃e. ad iustitiã om̃i credenti᷑ sic̃ apłs dic̃.
lili credimꝰ. qͣndo incipimꝰ uiã bonã ingredi
ipsũ uidebimꝰ cũ ꝑuenerimꝰ: & ideo ipse finis.
imprulens in corde suo. ñ est dĩ. Nec ipsi
enĩ sacrilegi & detestandi qͥdã phylosophi
qͥ ꝑ sisa & falsa dde dõ sentiunt: ausi st̃ dicere ñ ẽ
dicere : &iã si ausꝰ fuerit cogitare. Corrupti s̃

Expanded text:
IO. In finem, Psalmus ipsi David.IO. In finem, Psalmus ipsi David.sit in finem, non est saepius repetendum. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti , sicut Apostolus dicit. Illi credimus, quando incipimus viam bonam ingredi; ipsum videbimus, cum pervenerimus: et ideo ipse finis. 2. Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Nec ipsi enim sacrilegi et detestandi quidam philosophi, qui perversa et falsa de Deo sentiunt, ausi sunt dicere, Non est dicere, etiam si ausus fuerit cogit
Abbreviated transcription (Latin):
aũtis faciẽ tuã a me: exaudi refert᷑ ad idq̃d
dictũ ẽ. usq qͦ obliuisceris me in finẽ. In lumi¬
na oculos meos. ne umꝗͣ obdormiã in morte.
Oculos cordis oport& intellegi: ne delectabili
metuenda c̃. Qui tribulant me exultabunt
si motꝰ fuero. Diabolus & angłi eĩ: qͥ ñ exulta¬
uer̃ de iusto uiro iob cũ eũ tribularent. qr ñ ẽ¬
aut̃ in miscłia tua speraui. Quia id ipsũ qd
ñ mouet᷑ homo & fixꝰ in dño ꝑman&. ñ sibi de¬
b& tribuere: ne cũ se głat᷑ ñ eẽ motũ. ipsa suꝑ¬
bia moueat᷑. Exultab̾ cor meũ in salutari tuo.
tribuit mͥ. Bona sp̃italia : ñ adhumanũ diem
ꝑtinentia. & psallã nomini bũ altissimi id÷
cũ gaudio grãs ago: & ordinatissime utor cor¬
pore : qͥ ẽ cantꝰ animȩ sp̃i alis. Si aut̃ aliqͣ hic
differentia c̃ sideranda ẽ : cantabo corde. psal¬
lã oꝑib dño q̃d solus uid&: nomini aut̃ dñi q̃d
apud homines in notescit: qd ñ illi sed nob̃ est

Expanded text:
r ad id quod dictum est, Usquequo oblivisceris me in finem? Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte. Oculos cordis oportet intelligi, ne delectabili metuenda est. Qui tribulant me exsultabunt, si motus fuero. Diabolus et angeli ejus: qui non exsultaverunt de justo viro Job, cum eum tribularent; quia autem in tua misericordia speravi. Quia idipsum quod non movetur homo et fixus in Domino permanet, non sibi debet tribuere, ne cum se gloriatur non esse motum, ipsa superbia moveatur. Exsultabit cor meum in salutari tuo: lia, non ad humanum diem pertinentia. Et psallam nomini Domini altissimi: id est, cum gaudio gratias ago, et ordinatissime utor corpore, qui est cantus animae spiritualis. Si autem aliqua hic differentia consideranda est. Cantabo corde, Psallam operibus Domino, quod solus videt: Nomini autem Domini, quod apud homines innotescit: quod non illi, sed nobis
Abbreviated transcription (Latin):
intellegamꝰ animas scãs uł in nocentiȩ
fructũ dantes. uł &iã oꝑantes ut t̃ra
fructific& : id ÷ ut t̾roni homines ad sp̃i¬
talẽ ub̃tatẽ regenerent᷑. Has ergo ani¬
mas sõas. ñ hominũ tantũ sed &iã an
hinc intellegere om̃ia eẽ subiecta dño
nr̃o iħu xp̃o. Nulla enĩ creatura sub¬
iecta ñ erit: cui pͥmates ut ita dicã
sp̃s subiciunt᷑. Sed unde ꝓbabimꝰ oues
posse accipi &iã. sublimit̃ beatos: non
homines sed angłicȩ creaturȩ sp̃sis
an ex eo qđ dñs dicit. reliquisse se
no naginta nouẽ oues in montib
id ÷ in sublimiorib locis. & descendisse
ꝓpt̃ unã. Si enĩ unã ouẽ lapsã huma

Expanded text:
 animas sanctas, vel innocentiae fructum dantes, vel etiam operantes ut terra fructificet, id est, ut terreni homines ad spiritualem ubertatem regenerentur. Has ergo animas sanctas, non hominum tantum, sed etiam omnium hinc intelligere omnia enulla enim creatura subjecta non erit, cui primates, ut ita dicam, spiritus subjiciuntur. Sed unde probabimus oves posse accipi etiam sublimiter beatos, non homines, sed angelicae creaturae spiritus? An ex eo quod Dominus dicit reliquisse se nonaginta novem oves in montibus, id est in sublimioribus locis, et descendisse propter unam Si enim unam ovem l
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo. Quȩ mͥ mat̃. aut qͥ fr̃s .s unde uo¬
lunt quidã ꝑniciosissimi heretici asserere. ñ eũ
habuisse matrẽ : nec uident eẽ consequens:
si hec uerba adtendant. ut nec discipłi eĩ
patres habuerint: qr sic̃ ipse dix̃ quȩ mͥ
mat̃ est : sic illos docuit cũ ait. nolite uob̃

Expanded text:
dicendo: Quae mihi mater, aut qui fratres Unde vodicendo: Quae mihi mater, aut qui fratres Unde volunt quidam perniciosissimi haeretici asserere, non eum habuisse matrem: nec vident esse consequens si haec verba attendant, ut nec discipuli ejus patres habuerint; quia sicut ipse dixit, Quae mihi mater est, sic illos docuit, cum ait: Nolite vobis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ incorde suo. ñ reqͥr&. Deuide seqͥt᷑.
Uides qm̃ tu laborẽ & irã ẽsideras: ut tra¬
das eos inmanꝰ tuas. Sensus iste ꝓnuntiatio¬
nẽ quȩrit : in qͣ si erratũ fuerit obscuratur.
Sic enĩ dix̃ incorde suo impius ñ reqͥre ds̃.
quasi dĩ laborẽ & irã c̃sidere. ut tradat eos
in manꝰ suas: idẽ qͣsi laborare & irasci tuneat.
& ꝓpterea illis parcat ne onerosa sit illi
pęna eoꝵ. aut ne iracundia & tẽpestate tͣ¬
bet᷑. qͦmͦ pleriq homines faciunt. dissimu¬
lata uindicta ne laborent ut irascant᷑. Tibi
derelictus ẽ pauꝑ. Ideo enĩ pauꝑẽ: id est
om̃a hiũ mundi tpr̃alia bona contẽpsit. ut
id ÷ cui morit᷑ pat̃ hic mundus. ꝑ quẽ carna¬
lit̃ genitꝰ ẽ: sed potest iã dicere. mͥ mundus
crucifixus ẽ : & ego mundo. Talib enĩ pu¬
pillis. pat̃ fit ds̃. Doc& qͥppe dñs pupillos
fieri discipulos suos. qͥb dic̃: ne uob dicatis
patrẽ in t̾ris. Cuĩ reiexẽplũ p̃buit ipse pͥor

Expanded text:
in corde suo: Non requiret. Deinde sequitur: Vides quoniam tu laborem et iram consideras, ut tradas eos in manus tuas. Sensus iste pronuntiationem quaerit, in qua si erratum fuerit, obscuratur. Sic enim dixit inquasi Deus laborem et dolorem consideret, ut tradat eos in manus suas, id est quasi laborare et dolere timeat, et propterea illis parcat, ne onerosa sit illi poena eorum, aut ne iracundiae tempestate turbetur: quomodo plerumque homines faciunt dissimulata vindicta ne laborent, aut doleant. Tibi derelictus est, etc. Ideo enim pauper est, id est omnia hujus mundi temporalia bona contempsit, ut it, cui moritur pater hic mundus, per quem carnaliter genitus est, et jam potest dicere: Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo . Talibus enim pupillis pater fit Deus. Docet quippe Dominus pupillos fieri discipulos suos, quibus dicit: Ne vobis dicatis patrem in terris . Cujus rei exemplum praebuit prior ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tes de t̃ra illius : Gentes posuit :
dis eoꝵ exaudiũ auris tua. Hec ẽ cordis prȩ¬
paratio: de qua in alio psalmo canitur.
paratũ cormeũ ds̃ paratũ cor meũ. De qua
dic̃ apłs. si aut̃ qd ñ uidemꝰ speramꝰ ꝑ pati¬
entiã expectamꝰ. lã uͦ aurẽ dĩ ñ m̃brũ corporeũ

Expanded text:
tes de terra illius? Gentes posuit, pdis eorum exaudivit auris tua: haec est cordis praeparatio, de qua in alio psalmo canitur, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum ; de qua dicit Apostolus: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspe
Abbreviated transcription (Latin):
negant dm̃ uidere. qui dict̃ eũ res huma¬
nas & t̾renas ñ curartꝰ qm̃ t̃ra qͣsi finis ẽ rerũ
qr ultimũ elem̃tũ ẽ. in qͦ honunes ordinatis¬
sime laborant : sed laboꝵ suoꝵ ordinẽ uide¬
re ñ posst̃. qͥ maxine ꝑtin& ad occulta filii
laborans gͦ eccła illis tpr̃ib tãꝗ nauis in
magnis fluctib & ꝓcellis: qͣsi dormientẽ
excitat dnm̃ ut imper& uentis & tranqͥlli¬
tas redeat. Dic̃ gͦ. Exurge dñe ds̃ & exilte¬
tur manꝰ tua: ne obliuiscaris pauperũ. lã¬

Expanded text:
umanas et terrenas non curare; quoniam terra quasi finis est rerum, quia ultimum elementum est in quo homines ordinatissime laborant, sed laborum suorum ordinem videre non possunt, qui maxime pertinet ad occulta Filii. Laborans ergo Ecclesia illis temporibus, tanquam navis in magnis fluctibus et procellis, quasi dormientem excitat Dominum, ut imperet ventis, et tranquillitas redeat: dicit ergo, Exsurge, Domine Deus, exaltetur manus tua, ne obliviscaris pauperum
Abbreviated transcription (Latin):
Conuenientius hoc dño iħu xp̃o dici quã
ipsũ dicert accipimꝰ. Quis enĩ alius in cre
pleti apłi cũ fiducia p̃dicarent ũbũ
dĩ. & peccata hominũ libe arguereN.
qua increpatione perit impuis : quia

Expanded text:
Convenientius hoc Domino Jesu Christo dici, quam ipsum dicere accipimus. Quis enim alius increpapleti apostoli cum fiducia praedicarent verbum Dei, et peccata hominum libere arguerent? Qua increpatione periit impi