comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
symonẽ petrum: & dic̃
ei petrus. Uñe: tu mͥ la¬
uas pedes: Quis enim ñ ex pauesceret:
lauari sibi pedes a dĩ filio: Quamius
itaq magnȩ fuisset audaciȩ. contra¬
dicere seruũ dño. hominem deo: tam̃
hoc petrus facere maluit: qmͣ ꝑpeti
ut sibi pedes lauarentur a dño & deo.
Dsec putare debenns. Hoc petrũ inter
cȩteros formidasse atq recusasse: cum
id alii ante ipsum libent̃ uel ȩquani¬
miter sibi fieri ꝑmisissent. Facilius
quippe sic accipiunturnsta uerba
eugłii. qͥa cũ diclum eẽt. cepit lauare
pedes discipłorum. & ext̾gere linteo
quo erat precinctus. deinde subiun¬
ctum ẽ. uenit gͦ ad symonẽ petrumͭ
quasi aliquibus iam lauisset. & post
eos uenisset ad pͥmũ. Quis enim nes¬
ciat: primũ apłorum eẽ beatissimũ
petrum: S ñ ita intelligendum est
quod post aliquos ad illum uenerie:
s quod ab illo ceꝑit. Quando gͦ pe¬
des discipłorum lauare cȩpit. uenit
ad eum a quo cȩpit. id ẽ ad petrum:

Expanded text:
Simonem Petrum; et dicit ei Petrus: Domine, tu mihi lavas pedes? Quis enim non expavesceret lavari sibi pedes a Dei Filio? Quamvis itaque magnae fuisset audaciae contradicere servum Domino, hominem Deo: tamen hoc Petrus facere maluit, quam perpeti ut sibi pedes lavarentur a Domino et Deo. Nec putare debemus hoc Petrum inter caeteros formidasse atque recusasse, cum id alii ante ipsum libenter vel aequanimiter sibi fieri permisissent. Facilius quippe sic accipiuntur ista verba Evangelii, quia cum dictum esset, Coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus; deinde subjunctum est, Venit ergo ad Simonem Petrum, quasi aliquibus jam lavisset, post eos venisset ad primum. Quis enim nesciat primum Apostolorum esse beatissimum Petrum? Sed non ita intelligendum est quod post aliquos ad illum venerit; sed quod ab illo coeperit. Quando ergo pedes discipulorum lavare coepit, venit ad eum a quo coepit, id est, ad Petrum:
Abbreviated transcription (Latin):
s illud inueniuntur odisse quod fin¬
gunt. aut errando potius suspicant᷑:
&e tam̃ nisi possent homines odisse
quod nesciunt: ñ ueritas utrumq
dixisset: qd̾ eius patr̃e & nesciunt &
oderunt. S quomͦ id fieri possit. si
adiuuante dño ꝑ nos de monstrari

Expanded text:
sed illud inveniuntur odisse quod finsed illud inveniuntur odisse quod fingunt, aut errando potius suspicantur. Et tamen nisi possent homines odisse quod nesciunt, non veritas utrumque dixisset, quia ejus Patrem et nesciunt et oderunt. Sed quomodo id fieri possit, si adjuvante Domino
Abbreviated transcription (Latin):
dõ dicitur: quisquis ab illa beatitudi¬
ne qũa dat scĩs suis. ꝑ supplicium se¬
paratur. Tanta ẽ autẽ supplicioꝵ. qͣnta
ẽ diuersitas peccatoꝵ que quo modo
se habeat: altius enim iudicat sapien¬
tia diuina. quã coniectura serutatur
aut effatur humana. Isti certe ad qͦs
de magno infidelitatis peccato illam
excusatioñẽ qua possint dicere. ñ uidi¬
mus n audiuimꝰ: siue ñ acceꝑtaret᷑ ista
excusatio ab illo euius inscrutabilia
sunt iudicia. siue acceptaret᷑: & si ñ
ut ab om̃i dampnatione liberarent᷑.
certe ut aliqͣnto leuiꝰ d̾apnarent̃. Qͥ me
odit inquit. & patrem meũ odit. hic nob̾
fortasse dicit᷑. Qͥ s potest odisse qũe nescitꝰ
Et utiq anteqm̃ diceret si ñ uenissẽ
& locutus eis fuissem. peccatũ ñ habe¬
rent: dixerat discipulis suis. Hȩc fa¬
cient uobis: quia nesciunt eum qui
misit me. Quomꝰ gͦ nesciunt. & odeĩt:
Si enim quod ñ ẽ ipse. s nescio quid

Expanded text:
Deo dicitur, quisquis ab illa beatitudiDeo dicitur, quisquis ab illa beatitudine quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est autem suppliciorum, quanta est diversitas peccatorum; quae quomodo se habeat, altius judicat sapientia divina, quam conjectura scrutatur aut effatur humana. Isti certe ad quosde magno infidelitatis peccato illam excusationem, qua possint dicere, Non vidimus, non audivimus: sive non acceptaretur ista excusatio ab illo cujus inscrutabilia sunt judicia, sive acceptaretur, et si non ut ab omni damnatione liberarentur, certe ut aliquanto lenius damnarentur. 5. Qui me odit, inquit, et Patrem meum edit. Hic nobis fortasse dicatur: Quis potest odisse quem nescit? Et utique antequam diceret, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, dixerat discipulis suis, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Quomodo ergo nesciunt et oderunt? Si enim non quod est ipse, sed nescio quid
Abbreviated transcription (Latin):
leuius: ꝓculdubio ñ sunt isti in hac
pena leuiore ponendi: quia neq in
lege peccauerunt. s om̃ino legẽ xꝑi
acciꝑe noluerunt: & eam quantũ ad
ipsos attinet. om̃ino nullam ẽẽ uolue¬
runt. Illi aut̃ẽ ꝑeccant in lege qui sunt
in lege. id ẽ qui eam susciꝑiunt: eamq
nũ fatentur: s infirmitate ñ implẽt.
qd̾ ab ea rectissime p̃cipi dubitare ñ
possunt. Hi sunt qui aliquomͦ forsi¬
tan possunt ab eorum qui sine lege st̃
ꝑditione discerni: si tam̃ quod apłs
ait ꝑ legem iudicabuntur. sic accipi¬
endum ẽ. tanqũa dixerit ñ ꝑibunt.
& fidelib erat sermo ut hoc diceret:
s de gentib & iudeis. qui certe utriq
nisi in eo saluatore saluent᷑. qui tienit
querere quod ꝑierat. ad ꝑditionẽ sine
dubio ꝑtinebunt: qũauis dici possit
alios grauius. alios leuius ꝑituros: id
ẽ alios grauiores. alios leuiores penas
in sua ꝑditione passuros. Iile enĩ ꝑire

Expanded text:
levius; procul dubio non sunt isti in hac levius; procul dubio non sunt isti in hac poena leviore ponendi, quia neque in Lege peccaverunt, sed omnino Legem Christi accipere noluerunt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam suscipiunt, eamque num fatentur ; sed infirmitate non implent quod ab ea rectissime praecipi dubitare non possunt. Hi sunt qui aliquo modo forsitan possunt ab eorum, qui sine Lege sunt, perditione discerni: si tamen quod Apostolus ait, per Legem judicabuntur, sic accipiendum est tanquam dixerit, non peribunt; et fidelibus erat sermo ut hoc diceret, sed de Gentibus et Judaeis: qui certe utrique nisi in eo Salvatore salventur, qui venit quaerere quod perierat , ad perditionem sine dubio pertinebunt. Quamvis dici possit, alios gravius, alios levius perituros, id est, alios graviores, alios leviores poenas in sua perditione passuros. Ille enim perire
Abbreviated transcription (Latin):
dirent. uitȩ huius fine p̾̃uenti sunt.
seu p̃ueniuntur: possunt habere hãc
excusationẽ. Possunt plane: s ñ id̾o
possunt effugere dampnationẽ. Qui¬
cumq eñĩ sine lege peccauerunt.
sine lege & ꝑibunt: & quicũq in le¬
ge peccauerunt. ꝑ legem iudicabun
tur. Quȩ quidem apłi uerba q̃m id
quod ait ꝑibunt. t̾ribilius sonat. qmͣ
qd̾ ait iudicabuntur: ñ solũ nichil ad¬
iuuare hanc excusationẽ uidentur
ostendere:uerĩi etiam plus grauare.
Qui enĩ se quia ñ audierunt excusa¬
bunt. sine lege ꝑibunt: s utr̃u hi
qui cum audirent contempserũt
uł etiam restiterunt. nec tantũ con¬
tradicendo. s eos a quib audierũt
odiis ꝑ sequendo: in eis depũtandi
sunt de quib aliquid lenuis iudet᷑
sonuisse quod dictum ẽ ꝑ legẽ iudi¬
cabuntur: merito quęritur. S si ali¬
ud ẽ perire sine lege. aliud iudicari
ꝑ legem: & illud ẽ grauius hoc autẽ

Expanded text:
dirent, vitae hujus fine praeventi sunt, dirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem? Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicumque enim sine Lege peccaverunt, sine Lege et peribunt: et quicumque in Legtur . Quae quidem Apostoli verba, quoniam id quod ait, peribunt, terribilius sonat quam quod ait, judicabuntur; non solum nihil adjuvare hanc excusationem videntur ostendere, verum etiam plus gravare. Qui enim se quia non audierunt, excusabunt, sine Lege peribunt. 4. Sed utrum hi qui cum audirent, contempserunt, vel etiam restiterunt, nec tantum contradicendo, sed et eos a quibus audierunt odiis persequendo, in eis deputandi sunt de quibus aliquid levius videtur sonnisse quod dictum est, per Legem judicabuntur, merito quaeritur. Sed si aliud est perire sine Lege, aliud judicari per Legem, et illud est gravius, hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
it atq ait. nunc autẽ excusationẽ
ñ habent de peccato suo: potest mo¬
uere querentes. utrũ hi ad quos ñ
uenit xꝑc neq locutus eis ẽ. habe¬
ant excusationem de peccato suo.
Si enim ñ habent: cur hic dictum
ẽ ꝓpt̃ea istos ñ habere. quia uenit &
locutus ẽ eis : Si autem habent: u¬
trum ad hoc habeant ut apęnis
alienentur. an ut mitius puniant᷑:
Ad hȩc inquisita ꝓ meo caꝑtu dno
donante respondeo: habere illos ex¬
cusationẽ ñ de om̃i peccato suo. s de
hoc peccato quo in xꝑ̃m ñ credider̃t:
ad quos ñ uenit & quib ñ ẽ locutꝰ.
S ñ in eo sunt numero hi ad quos in
discipulis uenit. & quib ꝑ discipuloᷤᷤ
ẽ locutus: quod & nunc facit. Nam ꝑ
eccłiam suam uenit ad gentes: & ꝑ
eccłiam loquitur gentibus. Ad hoc
enim ꝑtinet qd̾ ait qui uos recipit
me recipit: & qui uos sꝑuit me sꝑint.
An uultis inquit apłs paulus: exꝑim̃¬
gentes. & pͥusquã eugłium eius au¬

Expanded text:
it, atque ait, Nunc autem excusationem it, atque ait, Nunc autem excusationem non habent de peccato suo, potest movere quaerentes, utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de peccato suo. Si enim non habent, cur hic dictum est propterea istos non habere, quia venit et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant ut a poenis alienentur, an ut mitius puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu, Domino donante, respondeo, habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato quo in Christum non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus. Sed non in eo sunt numero hi ad quos in discipulis venit, et quibus per discipulos est locutus, quod et nunc facit: nam per Ecclesiam suam venit ad Gentes, et per Ecclesiam loquitur Gentibus. Ad hoc enim pertinet quod ait, Qui vos recipit, me recipit : et, Qui vos spernit, me spernit . An vultis, inquit aposGentes, et priusquam Evangelium ejus au
Abbreviated transcription (Latin):
iungit. Si ñ uenissem & locutus eis
fuissem: peccatum ñ haberent. Iudei
gͦ ꝑsecuti sunt xꝑm. qd euidentissi¬
cipulos eius: immo uͦ ñ eis solis. s hos
quoq ad eundem mundũ ꝑtinere
monstrauit. Quid ẽ gͦ. si ñ uenissem
& locutus eis fuissem: peccatũ ñ habe¬
rent: Numqͥd sine peccato erant u¬
dei antequã xꝑc ad eos in carne ue¬
nisset: Quis hoc uel stultissimꝰ dixe¬
rit: S magnũ quoddã peccatũ non
omẽ peccatũ: quasi sub generali no¬
mine uult intelligi. Hoc ẽ enĩ pec¬
catum quo tenentur cuncta pecca¬
ta: quod unusquisq si ñ habeat.
dimittuntur ei cuncta peccata. Hoc
peccatũi si ñ uenissem: ñ utiq habe¬
rent. Aduentus quippe eius quantũ
credentib salutaris. tantũ ñ creden¬
tib exitiabilis factus ẽ: tanqmͣ & ipse
caput & princeps apłorum. qd̾ dese
ipsi dixerunt. extiterit quibusdam
quidem odor uite in uitam: quibꝰdã
uͦ odor mortis in mortem. S qd̾ adiũr¬

Expanded text:
n venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Judaei ergo persecuti sunt Christum, quod evidentissicipulos ejus; imo vero non in eis solis, sed hos quoque ad eumdem mundum per tinere monstravit. Quid est ergo, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent? Numquid sine peccato erant Judaei, antequam Christus ad eos in carne venisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum quo tenentur cuncta peccata, quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata: hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est: tanquam et ipse caput et princeps Apostolorum, quod de se ipsi dixerunt, exstiterit quibusdam quidem odor vitae in vitam, quibusdam vero odor mortis in mortem . 2. Sed quod adjunx
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ ẽ qͦd ait dñs. si de mundo es¬
setis. mundꝰ qͦd suũ erat diligeret: neq eni
qͦs punit diligit mundus. a quo uidemus
supͣdicta scelerũ genera plerumq puni¬
ri: nͥ qͥa mundꝰ est in eis a qͥb talia scelera
puniunt᷑ mundꝰ ẽ in eis a qͥb talia scelera
diliguntur: Mundus itaq ille qui in¬
telligit᷑ in malis atq impiis. & odit qd̃
suũ ẽ ex ea parte hominũ qua scelera¬
tis nocet: & diligit quod suũ ẽ. ex ea par¬
te hominũ qua hisd̾e ipsis consceleratis
fauet. Hȩc gͦ omĩa facient uobis ꝓpter
nom̃ meũ: uel ita dictum ẽ ꝓpt̾ qd uos
patimini: uł ita ꝓpt̾ quod & ipsi faciunt:
quia & hoc in uobis dum ꝑsequuntur
oderunt. E addidit: quia nesciunt
eum qui me misit. Hoc scđm eam sci¬
entiam dictum intelligendi ẽ: de qua
alibi scͥptum ẽ. Scire autẽ te: sensus ẽ
consũmatus. Hac quippe scientia qui
sciunt patr̃e a quo missus ẽ xꝑc: nullo

Expanded text:
intelligendum est quod ait Dominus: Si de mundo esintelligendum est quod ait Dominus: Si de mundo essetis, mundus quod suum est diligeret? neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri; nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, mundus et in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille, qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis cum consceleratis favet. Ergo haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et ipsi faciunt, quia hoc in vobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est, Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia qui sciunt Patrem a quo missus est Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ñ ꝓpt̾ iusticiam. s ꝓpt̾ iniquitatẽ suã
Hec quȩstio ita soluitur: si eo modo in¬
telligamus dictũ. hȩc omĩa facient uob̾
ꝓpt̾ nom̃ meũ. ut totum referatur ad
iustos: tanqm dictũ sit. hȩc om̃ia patie¬
mini ab eis ꝓpt̃ nom̃ meũ: ut hoc sit fa¬
cient uobis. quod ẽ patiemini ab eis.
Si aut̃ẽ ꝓpt̾ nomen meũ sic accipitur
tanqũa diceret. ꝓpt̃ nom̃ meũ quod in
cutionẽ faciunt malis. possunt recte
dici & ꝓpt̃ usticiam facere quã diligen¬
do ꝑsequunt᷑ malos. & ꝓpt̃ iniquitat̾e
qũã oderunt in ipsis malis: ita gͦ & ipsi
mali possunt dici pati. & ꝓpt̾ iniquitatẽ
quȩ in illis punitur: & ꝓpt̾ iusticiam
quȩ in eorum pena exercetur. Item que¬
ri potest. si etiam mali faciunt ꝑsecu¬
tionem malis. sicut impii reges & iu¬
dices cum eẽnt ꝑsecutores pioꝵ utiq¬
& homicidas & adulteros. & quoscũq
maleficos quos contra leges publicas
fecisse cognoscerent pumebant: qͦmͦ

Expanded text:
est, non propter justitiam, sed propter iniquitatem suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accipitur, tanquam diceret, propter nomen meum quod in possunt recte dici et propter justitiam facere, cum diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipsis malis; ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem, quae in illis punitur, et propter justitiam, quae in eorum poena exercetur. Item quaeri potest si etiam mali faciunt persecutionem malis, sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, et utique homicidas, et adulteros, et quosque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
xortans dns seruos suos
ad mundi odia ꝑferenda
patient̃: nullũ maius eis
qui dixit. sine me nichil potestis facere.
Deniq quib iam dixerat. si odit uos mũ¬
dus. scitote qͥa me pͥorẽ uobis odio habu
it: & nunc in eo qd audistis eũ legeretur
eugłium. mementote inquit sermonis
mei que ego dixi uobis. ñ ẽ seruus maior
dno suo. si me ꝑsecuti sunt & uos ꝑsequen¬
tur. si sermone meũ seruauerunt. & ur̃m
seruabunt: dicendo autẽ ñ ẽ seruus ma¬
ior dno suo: nonne euident̃ ostendit
quemadmodum intelligere debeamus
qd suꝑius dixerat. iam ñ dico uos seruos:
fcce enim. seruos eos dicit. Nam quid ẽ
aliud ñ ẽ seruus maior dño suo: nͥ si me
ꝑsecuti st̃. & uos ꝑsequentur: Manife¬
stum ẽ gͥ illum seruu qui ñ manet in

Expanded text:
ortans Dominus servos suos ad mundi odia perferenda patienter, nullum majus eis qui dixit, Sine me nihil potestis facere. Denique quibus jam dixerat, Si odit vos mundus, scitote quia me priorem vobis odio habuit: et nunc in eo quod audistis, cum legeretur angelium, Mementote, inquit, sermonis mei quem ego dixi vobis, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Dicendo autem, Non est servus major domino suo, nonne evidenter ostendit quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos servos ? Ecce enim eos servos dicit. Nam quid est aliud, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur? Manifestum est igitur illum servum, qui non manet in
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt boni ꝓpt̃ iusticiam. patiunt᷑
mali ꝓpt̾ iniusticiam: nec mali gͦ ꝓpt
hoc possunt facere ꝓpt̾ qđ boni patiun¬
tur: quia faciunt mali ꝓpt̃ iniusticiã.
patiunt᷑ boni ꝓpt̃ iusticiam. Quom̃g̃

Expanded text:
faciunt boni propter justitiam, patiuntur faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod boni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur boni propter justitiam. Q
Abbreviated transcription (Latin):
id̃o ñ seruabunt: Hȩc enim omĩa faci¬
Tanto gͥ miseriores qui ꝓpt̾ hoc nom̃ ista
faciunt: quanto beatiores qui ꝓp̃t hoc
nom̃ ista patiunt᷑. sicut ipse alio loco di¬
cit. Beati qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑. ꝓpter
nom̃ meũ: quia sicut apłs docet. factus
ẽ nobis sapientia a dõ & tusticia. & sc̃i¬
ficatio. & redemptio: ut quẽadmodũ scͥptũ
ẽ qui głatur in dño głetur. faciunt qͥppe
ista mali malis. s ñ ꝓpt̃ iusticiam: & id̾o
miseri utriq & qui faciunt. & qui pati¬
untur. faciunt & boni malis: ubi & si fa¬
ciunt isti ꝓpt̾ iusticiam: ñ tam̃ illi ꝓpter
iusticiam patiuntur. S dicit aliquis.
Si mali qñ ꝑsequuntur bonos ꝓpt̃ nom̃
fecto ꝓp̃t̃ iusticiam hȩc eis mali faciunt.
Quod si ita ẽ. gͦ & qñ boni malos ꝓpter
iusticiam ꝑsequuntur: ꝓpt̾ iusticiam
etiam mali patiuntur. Si enim posst̃
mali ꝑsecutionẽ facere bonis ꝓpt̃ nom̃
faciunt ꝓpt̾ hoc mali patiuntur: quia

Expanded text:
ia faciTanto igitur miseriores sunt qui propter hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores qui propter hoc nomen ista patiuntur: sicut ipse alio loco dicit: Beati, qui persecutionem patiuntur propter nomen mentia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: Si mali quando persequuntur bonos propter norofecto propter justitiam haec eis mali faciunt; quod si ita est, ergo et quando boni malos propter justitiam persequuntur, propter justitiam etiam mali patiuntur. Si enim possunt mali persecutionem facere bonis propter nofaciunt, propter hoc mali patiuntur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ quȩ dixit. odio habebunt scilicet.
& ꝑsequent᷑: sermonemq contempnẽt:
Qm̃ si sermonẽ ñ seruarent eoꝵ. nec ta¬
m̃ odissent eos. neq ꝑsequerentur: uel
etiam si odissent. nec tam̃ ꝑsequerentur:
ñ omĩa facerent. Nec autẽ omia facient
uobis ꝓpt̃ nom̃ meũ: quid ẽ aliud dicere

Expanded text:
habebunt scilicet, et persequentur, sermonemque contemnent? Quoniam si sermonem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tur: si sermone meũ ser¬
bunt: s hȩc omĩa facient uobis ꝓpt̾ no¬
men meũ: quia nesciunt eum qui mi¬
sit me. De quib autem hoc dixerit si
queramꝰ: inuenimus eũ ad hȩc uerba
uenisse. ab eo quod dixerat. si mundus
uos odit. scitote quia me priorẽ uobis
odio habuit: nunc uͦ addidit. si ñ ue¬
nissem & locutus eis fuissem. peccatũ
ñ haberent: iudeos ostendit exp̃ssius.
Dehis gͦ & illa dicebat: nam hoc indi¬
cat uerboꝵ ipsa contextio. De his eñĩ
dicit. si ñ uenissem. & locutus eis fuissẽ.
peccatum ñ haberent: de quib dice¬
bat. si me ꝑsecuti sunt & uos ꝑseqͦnt᷑.
si sermonẽ meũ seruauerunt & ur̃m
seruabunt: s hȩc om̃ia facient uob̾

Expanded text:
 serbunt: sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me. De quibus autem hoc dixerit si quaeramus, invenimus eum ad haec verba venisse ab eo quod dixerat, Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit: nunc vero quod addidit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, Judaeos ostendit expressius. De his ergo et illa dicebat; nam hoc indicat verborum ipsa contextio. De his enim dicit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia facie
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ uenio & accipiam uos ad me¬
ipsum. Quid aut̾ẽ sit quod sequit᷑.
ut ubi ego sum. & uos sitis. & quo e¬
go uado scitis. & uiam scitis: pꝰ int̾ro¬
gationem quȩ sequit᷑ a discipłis fa¬
ctam. tanqm ꝑ eos & nos int̾rogemꝰ.
melius audiemꝰ : oportuniusq tra¬
ctabimus¬

Expanded text:
Iterum venio, et accipiam vos ad meIterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Quid autem sit quod sequitur, Ut ubi ego sum, et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis; post interrogationem quae sequitur a discipulo factam, tanquam per eum et nos interrogemus, melius audiemus opportuniusque tractabimus
Abbreviated transcription (Latin):
corda mundantur: quod ñ uidet.
credit. Nam si uides: ñ ẽ fides. Cre¬
denti colligitur meritum: uidenti
redditur p̾mium. Eat gͦ dñs & pa¬
ret locum: eat ne uideatur. lateat
ut credatur. Tunc enim locus para¬
tur: si ex fide uiuatur. Creditus de¬
sideretur: ut desideratus habeatur.
Desiderium dilectionis: p̃paratio ẽ
mansionis. Ita dñe para quod pa-¬
ras: nos enim tibi paras. & te nobis
paras: qm̃ locum paras. & tibi in nob̾.
& in te nobis. Tu enim dixisti: ma¬
nete in me. & ego in uobis. Quantũ
quisq fuerit particeps tui. alius mi¬
nus alius amplus: hec erit diuer¬
Quid ẽ quod uadis: quid ẽ quod ue¬
nis: Si bene intelligo: nec unde ua¬
dis nec unde uenis. recedis. Uadis la-¬
tendo: uenis apparendo. S nͥ mane¬
as regendo ut ꝓficiamus bene ui-¬
uendo: quomͦ parabitur locus ubi
possimus manere ꝑfruendo: Hȩc
de uerbis quȩ recitata sunt ȩugłi¬
cis satis dicta sint: quousq ait dñs.

Expanded text:
corda mundantur, quod non videt corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis, praeparatio est mansionis. Ita, Domine, para quod paras: nos enim tibi paras, et te nobis paras; quoniam locum paras, et tibi in nobis, et in te nobis. Tu enim dixisti, Manete in me, et ego in vobis . Quantum quisque fuerit particeps tui, alius minus, alius amplius, haec erit diverQuid est quod vadis? quid est quod venis? Si bene te intelligo, nec unde vadis nec unde venis, recedis: vadis latendo, venis apparendo. Sed nisi maneas regendo, ut proficiamus bene vivendo; quomodo parabitur locus ubi possimus manere perfruendo? Haec de verbis quae recitata sunt evangelicis, satis dicta sint, quo usque ait Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ:
id est qui eratis regnĩi. & ñ regnaba¬
tis. uenite regnate: ut quod in spe
fueratis: etiam in re ẽẽ possitis. Hȩc
gͦ domus dĩ. hoc templũ di. Hoc reg¬
num dĩ. regnumq cȩlorum adhuc
edificatur: adhuc paratur: adhuc con¬
gregatur. In illo erunt mansiones. sic̃
eas adhuc parat dñs: in illo iam sũt.
sicut predestinauit iam dns. S quid
ẽ quod ut p̃pararet abiit. cum pro¬
fecto nos ipsos prepararet: quod ñ fa¬
ciet. si reliquerit: Agnosco dne ut
possum: nimirũ illud significas. qͥa
ut parentur istȩ mansiones. uiuere
debet iustus ex fide. Qui enim a
dño ꝑegrinatur. opus habet ex fi¬
de uiuere: quia ꝑ hanc ad speciem
contemplandam paratur. Beati enĩ
mundo corde. quia ipsi dm uidebt̃:
& fide mundat corda eorum. Illud
in ȩuglĩo: hoc in apłorum actibus le¬
gitur. fides autem. qua eorũ qui
d̾m uisuri sunt. qmͣdiu ꝑegrinant᷑

Expanded text:
benedicti Patris mei, percipite regnum : benedicti Patris mei, percipite regnum : id est, qui regnum eratis et non regnabatis, venite, regnate; ut quod in spe fueratis, etiam in re esse possitis. Haec ergo domus Dei, hoc templum Dei, hoc regnum Dei, regnumque coelorum adhuc aedificatur, adhuc fabricatur, adhuc paratur, adhuc congregatur. In illo erunt mansiones, sicut eas adhuc parat Dominus: in illo jam sunt, sicut praedestinavit jam Dominus. 3. Sed quid st quod ut praepararet abiit, cum profecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, hoc in Apostolorum Actibus legitur. Fides autem, qua eorum qui Deum visuri sunt, quamdiu peregrinantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Initium xꝑc: deinde qui sunt xꝑi
in presentia eius. deinde finis cum
tradiderit regnũ dõ & patri: id est
quos redemit sanguine suo. tradi¬
derit contemplando etiã patri suo.
Hoc ẽ regnũ cęlorum: de quo đr. Si¬
mile ẽ regnũ cęloꝵ: homini seminan¬
ti bonũ semen in agro suo. Bonum
autem semen: hi sunt filii regni. Qͥ
fine rex ipse anglos suos. & colligẽt
de regno eius omĩa scandala. Tunc
iusti fulgebunt sicut sobͥ in regno pa¬
tris sui. Regnũ fulgebit in regno:
cum uenerit regnũ quod nunc ora¬
mus & dicimus. ueniat regnũtuũ.
Nunc gͦ iam regnũ uocatur: s ad¬
huc conuocat᷑. Si enim regnũ ñ uoca¬
retur: colligent de regno eiꝰ omĩa
scandala ñ diceretur. S ñdum reg¬
nat hoc regnũ. Proinde sic ẽ iam reg¬
nũ: ut cum de illo collecta fuerint
omnia scandala. tune perueniat
regnum: ut non solum regni no¬
men. sed etiam regnandi habeat po¬
testatem. Huic quippe regno ad dex¬
teram stanti in fine dicetur: uenite

Expanded text:
Initium Christus, deinde qui sunt Christi in praesentia ejus: deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Hoc est regnum coelorum, de quo dicitur, Simile est regnum coelorum homini seminanti bonum semen in agro suo. Bonum autem semen, hi sunt filii regni: quifine rex ipse Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Regnum fulgebit in regno, cum regno venerit regnum, quod nunc oramus, et dicimus, Veniat regnum tuum . Nunc ergo jam regnum vocatur, sed adhuc convocatur: si enim regnum non vocaretur, Colligent de regno ejus omnia scandala, non diceretur. Sed nondum regnat hoc regnum. Proinde sic jam est regnum, ut cum de illo collecta fuerint omnia scandala, tunc perveniat ad regnum; ut non solum regni nomen, sed etiam regnandi habeat potestatem. Huic quippe regno ad dexteram stanti, in fine dicetur, Venite,
Abbreviated transcription (Latin):
eritis quod audistis in sermone qu̾e
dico. Si hoc potest imago quã fecit
ds. quid potest ñ a dõ facta s ex deo
nata imago dĩ ds̃. cius illud quo
ad nos egressus est. & in quo a nobis
regressus ẽ corpus. ñ sicut meus lapsus
ẽ sonus. s manet ibi ubi iam ñ morit᷑.
& mors ei ultra ñ dnabitur: Multa
de his ȩugłicis uerbis adhuc dici for¬
tasse poterant & debebant: s ñ sũt
corda ur̃a sꝑitalibus cibis qualibet
suauib oneranda: maxime quia sꝑc
promtus ẽ. caro autem infirma.¬

Expanded text:
eritis quod audistis in sermone quem eritis quod audistis in sermone quem dico. Si hoc potest imago quam fecit Deus, quid potest non a Deo facta, sed ex Deo nata imago Dei Deus: cujus illud, quo ad nos egressus est, et in quo a nobis regressus est, corpus, non sicut meus elapsus est sonus, sed manet ibi ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur ? Multa de his evangelicis verbis adhuc dici fortasse poterant et debebant: sed non sunt corda vestra spiritualibus cibis quamlibet suavibus oneranda; maxime quia spiritus promptus est, caro autem infirma
Abbreviated transcription (Latin):
qui nũquam dimisit uł amisit se¬
ipsum: uenit ad seipsum. uenerat
aut̃e ut dictũ ẽ ꝑ carnẽ ds ad homi¬
nes: ueritas ad mendaces. Ds emm
uerax: om̃is autẽ homo mendax. Cũ
itaq ab hominib abstulit. atq illuc
uͥ nemo mentitur carnẽ suã leuaũ:
idem ipse quia uerbũ caro factũ ẽ.
ꝑ se ipsum id est ꝑ carnẽ ad ueritatẽ
quod ẽ ipse remeauit: quã quidem
ueritatem. quauis int̾ mendaces & ĩ
morte seruauit. Aliquando enĩ xꝑc
fuit mortuuis: s nũquã fuit falsus.
Accipite quaiis diu̾sum & longe im¬
par exemplu: tamen utcumq ad in¬
telligendum dm. ex his quȩ propius
subiecta sunt deo. Ecce ego ipse quan¬
tum attinet ad animũ meũ. cũ hoc
sim quod estis & uos: si taceo. apud
me ipsum sum. Si autem loquor uo¬
bis quod intelligatis. quodãmͦ ad uos
do: & ñ recedo. unde ꝓcedo. Cum autẽ
tacuero. quodammͦ ad me redeo: &
quodammͦ uobiscum maneo. si tenu¬

Expanded text:
qui nunquam dimisit vel admisit sequi nunquam dimisit vel admisit seipsum, venit ad seipsum. Venerat autem, ut dictum est, per carnem Deus ad homines, Veritas ad mendaces. Deus enim verax, omnis autem homo mendax. Cum itaque ab hominibus abstulit, atque illuc ubi nemo mentitur, carnem suam levavit: idem ipse quia Verbum caro factum est, per seipsum velut per carnem ad veritatem veritatem, quamvis inter mendaces, et in morte servavit: aliquando enim Christus fuit mortuus, sed nunquam fuit falsus. 4. Accipite quamvis diversum et longe impar exemplum, tamen utcumque ad intelligendum Deum, ex his quae propius subjecta sunt Deo. Ecce ego ipse, quantum attinet ad animum meum, cum hoc sim quod estis et vos, si taceo, apud meipsum sum: si autem loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos ccedo, et non recedo unde procedo. Cum autem tacuero, quodammodo ad me redeo; et quodammodo vobiscum maneo, si tenu
Abbreviated transcription (Latin):
quid nam ut uenires ad noᷤ reliqueraᷤ
te. maxime quia ñ a te ipso uenisti:
s pat̾ te misit: Scio quidẽ quod te
exinanisti: s quia formã accepisti ser
ui. ñ quia formã dĩ uł ad qmͣ redires
dimisisti. uł quã recipes amisisti: &
tam̃ uenisti. Et ñ solum usq ad car¬
nales oculos: uerum etiam usq ad
manꝰ hominũ ꝑuenisti. Quomͦ nͥ in
carne: Phanc uenisti manens ubi
eras: ꝑ hanc redisti. ñ relinquens qͦ¬
ueneras. Si gͦ ꝑ hanc uenisti & re¬
disti: ꝑ hanc ꝓculdubio ñ solũ no¬
bis es qua ueniremꝰ ad te. uerum
etiam tͥ qua uenires & redires uia
fuisti. Cum uͦ ad uitam quod esip¬
se isti: eandem ꝓfecto carnẽ tuã ad
caro factum ẽ. id ẽ homo. Non itaq
alia uerbi. alia hominis ẽ ꝑsona:
ꝑ hoc quẽadmodum caro cum mor
pulta ẽ. xꝑc ẽ sepultus: sic enĩ corde
credimꝰ ad iusticiam. sic ore confessio¬
nẽ facimꝰ ad salutem: ita cũ caro a

Expanded text:
mquidnam ut venires ad nos, reliqueras mquidnam ut venires ad nos, reliqueras te: maxime quia non a teipso venisti, sed Pater te misit? Scio quidem exinanisti, sed quia formam servi accepisti, non quia formam Dei vel ad quam redires dimisisti, vel quam reciperes amisisti; et tamen venisti, et non solum usque ad carnales oculos, verum etiam usque ad manus hominum pervenisti: quomodo, nisi in carne? Per hanc venisti, manens ubi eras. veneras. Si ergo per hanc venisti et redisti; per hanc procul dubio non solum nobis es qua veniremus ad te, verum etiam tibi qua venires et redires, via fuisti. Cum vero ad vitam, quod es ipse, isti; eamdem profecto carnem tuam de caro factum est, id est homo. Non itaque alia Verbi, alia est hominis persona, per hoc quemadmodum caro cum mortpulta est, Christus sepultus est sic enim corde credimus ad justitiam, sic ore confessionem facimus ad salutem, ita cum caro a
Abbreviated transcription (Latin):
etiam qui spiritalit̾ sapit: Fr̃es qͥd
a me ista uobis uultis exponi: Cogi¬
tate qũa excelsa sint. Uidetis quid
sim: uideo quid sitis. In om̃ib nob̃.
corpus qd̃ corrumpit᷑ aggrauat ani¬
mã: & deprimit t̾rena inhabitatio.
sensum multũ cogitantem. Putamꝰ¬
ne. possumus dicere: ad te leuaui a¬
nimã meam qui habitas in cęlo: S
tanto pondere uͥ ingemiscimꝰ graua¬
ti. quomͦ leuabo animã meã: nisi me¬
cum leuet qui posuit ꝓ me suam:
Dicam gͦ quod possum: capiat ur̃m
qui potest. Quo donante dico. eo do¬
nante capit qui capit: & eo donante
credit qui ñdum capit. Nisi enim cre
conseruis meis. Thomas apłs ut te in¬
terrogaret habuit te ante se: nec tam̃
intelligeret nͥ haberet in se. go inter¬
rogo te: quia te scio ẽẽ suꝑ me. Int̾ro¬
go autem in quantũ possum suꝑ me
effundere animã meã: ubi ñ sonan¬
tem. & tamen docentem. audiam tẽ.
Dic mͥ obsecro: quomͦ uadis ad te: nu¬

Expanded text:
etiamsi spiritualiter sapit? Fratres, quid etiamsi spiritualiter sapit? Fratres, quid a me ista vobis vultis exponi? Cogitate quam excelsa sint. Videtis quid sim, video quid sitis: in omnibus nobis corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Putamusne possumus dicere, Ad te levavi animam meam, qui habitas in coelo ? Sed sub tanto pondere ubi ingemiscimus gravati, quomodo levabo animam meam, nisi mecum levet qui posuit pro me suam? Dicam ergo quod possum, capiat vestrum qui potest. Quo donante dico, eo donante capit qui capit, et eo donante credit qui nondum capit. Nisi enim credconservis meis? Thomas apostolus ut te interrogaret, habuit te ante se; nec tamen intelligeret te, nisi haberet in se: ego interrogo te, quia te scio esse super me; interrogo autem inquantum possum super me effundere animam meam, ubi non sonantem et tamen docentem audiam te. Dic mihi, obsecro, quomodo vadis ad te? Nu
Abbreviated transcription (Latin):
sciebant uiam. quia sciebant ipsum
qui ẽ uia. S uia ẽ qua itur: nunqͥd
uia ẽ & quo itur: Utrumq autem
illos dixerat scire: & quo uadit. & uiã.
Opus gͦ erat ut diceret ego sum uia:
ut ostenderet eis quia eum scirent.
uiam scire: quã putauerant se nesci¬
re. Quid autem opus erat. ut diceret
ego sum uia & ueritas & uita. cum
uia cognita qua iret. restaret nosse
quo iret:nisi quia ibat ad ueritatẽ.
ibat ad uitam: Ibat gͦ ad se ipsum: ꝑ
se ipsum. Et nos qͦ imuᷤ. nͥ ad ipsum:
Et qua imus: nͥ ꝑ ipsum: Ipse gͥ ad se¬
ipsum ꝑ se ipsum: nos ad ipsum ꝑ ipsũ:
immo uͦ & ad patrem. & ipse & nos. Nã
& de se ipso alibi dicit. ad patre uado:
& hoc loco ꝓpt̾ nos. Nemo inquit ue¬
nit ad patrem: nͥ ꝑ me. Ac ꝑ hoc & ip¬
se ꝑ se ipsum. & ad seipsum & ad pa¬
trem: & nos ꝑ ipsum. & ad ipsũ. & ad
patrem. Quis hȩc capit: nͥ qui sꝑita¬
liter sapit: Et qͣntum ẽ ꝗd hic capit:

Expanded text:
sciebant viam, quia sciebant ipsum sciebant viam, quia sciebant ipsum qui est via: sed via est qua itur; numquid via est et quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret, Ego sum via, ut ostenderet eos qui eum scirent, viam scire quam putaverant se nescire: quid autem opus erat ut diceret, Ego sum via, et veritas, et vita, cum via cognita qua iret, restaret nosse quo iret; nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum, per seipsum. Et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum; nos ad ipsum per ipsum: imo vero et ad Patrem et ipse et nos. Nam et de seipso alibi dicit, Ad Patrem vado : et hoc loco propter nos, Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per se ipsum et ad seipsum et ad Patrem, et nos per ipsum et ad ipsum et ad Patrem. Quis haec capit, nisi qui spiritualiter sapit? Et quantum est quod hic capit,
Abbreviated transcription (Latin):
uiam scire: Utrumq illos dns dixe¬
rat scire: utrumq dixit iste nescire:
& locum quo itur. & uiam qua itur.
S nescit ille mentiri. Ergo isti scie¬
bant. & scire se nesciebant: conuin¬
cat eos iam scire. quod se putant ad¬
huc usq nescire. Dicit ei iħo. Ego
sum uia. & ueritas & uita. Et quid
ẽ fr̃s: Ecce audiuimꝰ discipułu int̾¬
rogantẽ: audiuimꝰ & magistr̃u do¬
centem: & ñdum capimꝰ etiam post
uocẽ sonantem sententiam lacitantẽ
S quid ñ possumꝰ capere: Numquid
poterant ei dicere apłi eiꝰ cum quibꝰ
loquebatur : nescimus te: Proinde
si eum sciebant. & uia ipse ẽ: uiã scie¬
bant. Si eum sciebant. & ueritas ip¬
se est: ueritatem sciebant. Si eũ scie¬
bant. & uita ipse ẽ: uitam sciebant.
Ecce scire conuicti sunt: quod se sci¬
re nesciebant. Quid gͥ & nos in isto
sermone ñ cepimꝰ: Quid putatis fr̃s
mei: nͥ quia dixit. & quo uado scitis
& uiam scitis: Et ece cognouimꝰ: qd̾

Expanded text:
viam scire? Utrumque illos Dominus dixeviam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire, utrumque dicit iste nescire, et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: ergo isti sciebant, et scire se nesciebant. Convincat eos jam scire, quod se putant adhuc usque nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebant: si eum sciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant: si eum sciebant, et vita ipse est, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. 2. Quid igitur et nos in isto sermone non cepimus? Quid putatis, fratres mei, nisi quia dixit, Et quo vado scitis, et viam scitis? Et ecce cognovimus quod
Abbreviated transcription (Latin):
unc ẽ dilectissimi. ut
quantũ ualemꝰ intelli¬
gamꝰ de uerbis dñi po¬
steriorib priora. & con¬
sequentib p̃cedentia:
in eo quod audistis apło thomȩ int̾ro¬
ganti ẽẽ responsum. Dixerat enim su¬
ꝑus dñs cum de mansionib loquere¬
tur. quas & ẽẽ dixit in domo patris
sui. & ire se ut p̃paret eas: ubi intellex¬
imus & ẽẽ iam mansiones ipsas in p̃¬
destinatione. & p̃parari eas. cum eoꝵ
qui ibi mansuri sunt ꝑ fidem corda
mundantur: qm̃ ipsa dĩ domꝰ ipsi st̃.
Et quid ẽ manere aliud in domo di.
qm eẽ in ppło dĩ: cum idem ppłs ẽ indõ
& ds in eo: Hoc ut p̃paret dns abiit:
ut credendo in eum qui ñ uidetur.
ea quȩ in specie semꝑ futura ẽ. nc̃ per
fidem mansio p̃paretur. Propt̃ hoc gͦ
dixerat. Et si abiero & preparauero uo¬
bis locum. it̾um uenio & accipiam
uos ad me ipsum: ut ubi ego sum &
uos sitis: & quo ego uado scitis. & uiã
scitis. Adhȩc dicit ei thomas. Dñe:. nes¬
Icimus quo uadis. Et quomͦ possumꝰ

Expanded text:
unc est dilectissimi, ut quantum valemus, intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem mansio praeparetur: propter hoc ergo dixerat, Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Ad haec dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis; et quomodo possumus
Abbreviated transcription (Latin):
predestinando: preparat oꝑando. Iã
gͦ sunt in predestinatione: si quomi¬
nus dixisset. ibo & preparabo. id est
predestinabo. S quia ñdum sunt
in oꝑatione: & si abiero inquit & pre¬
parauero uobis locum: ĩtum uenio.
& accipiam uos ad meipsũ. Parat
autem quomͦ mansiones: Mansioni¬
b parando mansores. Quippe cum
dixerit. in domo patris mei mansio¬
nes multȩ sunt. quid putamꝰ domũ¬

Expanded text:
praedestinando, praeparat operando. Jam praedestinando, praeparat operando. Jam ergo sunt in praedestinatione: si quo minus, dixisset, Ibo epraedestinabo. Sed quia nondum sunt in operatione: Et si abiero, inquit, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Parat autem mansiones, mansionibus parando mansores. Quippe cum dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt, quid putabimu
Abbreviated transcription (Latin):
nes in domo patͥs ñ aliȩ s ipsȩ: & si¬
ne dubio iam sunt sicut parandȩ
ñ sunt. & ñdum st̃ sicut parandȩ¬
sunt: Quomͦ putamꝰ: nͥ quomͦ etiã
ꝓpħa predicat dm. quia fecit quȩ
futura sunt: Non enim ait qui
facturus ẽ. quȩ futura sunt: s qͥ
fecit quȩ futura sunt. Ergo & fecit
ea: & facturus ẽ ea. Nam neq fa¬
cta sunt si ipse ñ fecit: neq futura
sunt si ipse ñ fecerit. Fecit gͦ ea pre¬
destinando: facturus ẽ oꝑando: sic̃
discipulos qñ elegerit satis indicat
eugłium : tunc utiq qñ eos uocaũ.
Et tam̃ ait apls. elegit nos ante
constitutionẽ mundi: predestinan¬
do utiq ñ uocando. Quos autem
p̃destinauit: illos & uocauit. flegit
predestinando ante mundi consti¬
tutionem: elegit uocando ante
mundi consũmationẽ. Sic & man¬
siones p̃parauit. & p̃parat: nec alias
s quas p̃parauit has preparat: qui
fecit quȩ futura sunt. Quas p̃paraũ

Expanded text:
nes in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sines in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine dubio jam sunt sicut parandae non sunt, sunt? Quomodo putamus, nisi quomodo etiam propheta praedicat Deum, quia facit quae futura sunt? Non enim ait, qui facturus est quae futura sunt, sed qui fecit quae futura sunt, ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt si ipse non fecit, neque futura sunt si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando: sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium , tunc utique quando eos vocavit; et tamen ait Apostolus: Elegit nos ante constitutionem mundi , praedestinando utiqupraedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt: quas praeparavit
Abbreviated transcription (Latin):
iamq ẽẽ reddendũ
quod distuleramus
agnoscimus: quomͦ
intelligi possint ñ ẽe
inter se duo ista contraria: quod cũ
dixisset dñs. in domo patris mei man¬
siones multe sunt. si quominus dix¬
issem uobis quia uado parare uob̃
locum: ubi satis ostendit ideo se hoc
illis dixisse. quia iam ibi sunt mansi¬
ones multȩ. & ñ ẽ opus aliqũa p̃para¬
re: rursus dicit & si abiero & p̃para¬
uero uobis locum. ĩtum ueniam &
accipiam uos ad me ipsum: ut ubi
ego sum & uos sitis. Quomͦ uadit¬
& parat locum. si iam mansiones
multȩ sunt. si quominus. dixisset
uado parare: Aut si adhuc paran¬
dus ẽ. cur ñ merito dixisset uado
parare: An istȩ mansiones. & sũt.
& parande sunt: Si quominus
enim eẽnt: dixisset uado parare.
Et tamen quia ita sunt ut paran¬
dȩ sint. ñ eas uadit parare sicut
sunt: s si abierit & parauerit siq̃
futurȩ sunt. it̾um ueniens accipi
et ad seipsum suosut ubi ẽ ipse.
sint etiam ipsi. Quomͦ gͦ mansio¬

Expanded text:
amque esse reddendum quod distuleramus, agnoscimus, quomodo intelligi possint non esse inter se ista duo contraria, quod cum dixisset Dominus, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; ubi satis ostendit ideo se hoc illis dixisse, quia jam ibi sunt mansiones multae, et non est opus aliquam praeparare: rursus dicit. Et si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad me ipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Quomodo vadit, et parat locum, si jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt: sed si abierit et paraverit sicut futurae sunt, iterum veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint etiam ipsi. Quomodo ergo mansio
Abbreviated transcription (Latin):
uicem delicta ũra. & orate ꝓ uob̾: qͥa¬
& ad hoc dñs nobis dedit exemplum.
Si enim ille qui nullum peccatũ nec
habet. ne habuit. nec habebit. orat
ꝓ peccatis nr̃is: quanto magis nos in¬
uicem ꝓ nr̃is orare debemus: Et si di
mittit nob̾ ille. cui ñ habemꝰ quod di¬
mittamus: quantomagis dimittere
nobis debemus inuicem. qui sine pec¬
cato hic uiuere ñ ualemus: Quid em̃i
uidetur in hac altitudine sacram̃ti
dñs significare cum dicit. exemplum
enim dedi uobis. ut quẽadmodum ego
feci uob̾. ita & uos faciatis: nͥ quod aꝑtis¬
tissime dicit apłs. donantes uob̾met
ipsis siquis adu̾sus aliqũe habet que¬
relam. sicut & dns donauit uob̾. ita &
uos: Inuicem itaq nobis delicta done¬
mus: & ꝓ nr̃is delictis inuicem oremꝰ:
atq ita quodammꝰ inuicem pedes nr̃os
lauemus. Nr̃m ẽ donante ipso mini¬
st̃ium caritatis & humilitatis adhi¬
bere: illius ẽ exaudire. ac nos ab om̃i

Expanded text:
vicem delicta vestra, et orate pro vobis , quivicem delicta vestra, et orate pro vobis , quia ad hoc Dominus nobis dedit exemplum. Si enim ille qui nullum peccatum nec habet, nec habuit, nec habebit, orat pro peccatis nostris, quanto magis nos invicem pro nostris orare demittit nobis ille cui non habemus quod dimittamus; quanto magis dimittere nobis debemus invicem, qui sine peccato hic vivere non valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus significare, cum dicit, « Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis; ita et vos faciatis; » nisi quod apertissime dicsi quis adversus aliquem habet querelam, sicut Dominus donavit nobis, ita et nos invicem. Itaque nobis delicta donemus, et pro nostris delictis invicem oremus. Atque ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, donante ipso, ministerium charitatis et humilitatis adhibere, illius est, exaudire, ac nos ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
cauerit dñs ꝓpt̾̃ humanos quibus
in t̾ra uersãmur affectus. quantũ¬
libet ꝓfecerimus in ad prehensiõe
iusticiȩ. sciamus nos sine peccato ñ ẽẽ:
quod sub inde abluit int̾pellando ꝓ
nobis. Oramꝰ patrem qͥ in cęlis est: ut
oebita nr̃a dimittat nobis. sicut &
nos dimitimus debitoribus nr̃is. Qͦ¬
modo gͦ ad hunc intellectum poterit
ꝑtinere hoc quod ipse postea docuit.
ubi sui facti exposuit rationem dicens :
debetis & uos alter alt̾ius lauare pedes.
exemplũ enim dedi uobis. ut qũẽadmo¬
dum ego feci uob̾. ita & uos faciatis:
stumquid possumus dicere. quod etiam
fr̾ frẽm a delicti poterit contagione
mundare: Immo uͦ id etiam nos eẽ ad¬
monitos in huius d̃mici oꝑis altitudi¬
ne nouerimus: ut confessi inuicem de¬
licta nr̃a. oremus ꝓ nobis: sicut & xꝑc
int̃pellat ꝓ nob̾. Audiamus apłm iaco¬
bum: hoc iꝑsum euidentissime preci¬
pientem ac dicentem. Confitemini in¬

Expanded text:
caverit Dominus propter humanos quibus caverit Dominus propter humanos quibus in terra versamur affectus, ut quamtumlibet profecerimus in apprehensione justitiae, sciamus nos sine peccato non esse: quod subinde abluit interpellando pro nobis, cum oramus Patrem qui in coelis est, ut debita nostra dimittat nobis, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quomodo ergo ad hunc intellectum poterit pertinere hoc quod ipse postea docuit, ubi sui facti exposuit rationem dicens, « debetis et vos alter alterius lavare pedelum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis? Nunquid dicere possumus quod etiam frater fratrem a delicti poterit cogitatione mundare? Imo vero id etiam nos esse admonitos in ejus dominici operis altitudine noverimus, ut confessi invicem delicta nostra, oremus pro nobis, sicut Christus interpellat pro nobis. Audivimus apostolum Jacobum hoc ipsum evidentissime praecipientem ac dicentem: Confitemini in