comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq purgauit: ut nichil in illis qd̾ a fide
nr̃a discrepet latinꝰ lector inueniat.
Hunc gͦ etiã nos licet ñ eloquentiȩ uirib
disciplinȩ tam̃ regłis in quantũ possu¬
& sermo compositꝰ. qd̾q his maiꝰ ẽ simpli¬
citas xꝑiana: auctoris sui caracterẽ pro¬
bant. Aliud ẽ si hec ista eusebiꝰ depraua¬
uit. ꝙ accusator orisenis meiq studiosꝰ
rasse uł bene sensisse testatꝰ ẽ. Non potest
nunc me inmicꝰ hereticũ dicere. que
a fide sua dudũ ñ discrepare p̾fatꝰ est.
Simulq & hoc ab eo quero. qͥd sibi uelit
sermo moderat᷑ ꝙ dubiꝰ. Nichil in quit
in illis qd̾ afide nr̃a discrepet. latinus
lector inueniet. ꝑidem suã qũa uocat:
Eam ne qua romana pollet ȩccłia. anillã
quȩ in orisenis uoluminib continet᷑
Si romanã responderit: gͦ catholici sumꝰ
qui nichil de orioenis errore transtulimꝰ¬
S in aũ orisenis blasphemia fides illiꝰ ẽ: dũ

Expanded text:
atque purgauit, ut nihil in illis, quod a fide atque purgauit, ut nihil in illis, quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inueniat. hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae uiribus, disciplinae tamen regulis, in quantum possuet sermo compositus, quodque his majus est, 461 simplicitas Christiana, auctoris sui characterem probant. Aliud est, si ista Eusebius depravavit, et accusator Origenis, meique studiosus, rasse, vel bene sensisse testatus est. Non potest me nunc inimicus haereticum dicere, quem a fide sua dudum non discrepare praefatus est. Simulque et hoc ab eo quaero, quid sibi velit sermo moderatus et dubius? Nihil, inquit, in illis quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inveniet. Fidem suam quam vocat? Eamne qua Romana pollet Ecclesia? an illam, quae in Origenis voluminibus continetur? Si Romanam responderit, ergo Catholici sumus, qui nihil de Origenis errore transtulimus. Sin autem Origenis blasphemia, fides illius est: dum
Abbreviated transcription (Latin):
Placuerat ei siue ut ipse uult uideri. com¬
pulsꝰ erat in latinã lingua uertere qd̾ no¬
lebat: quid necesse fuit me latentẽ ꝙ tan¬
tis maris atq terrarũ diuisum spaciis
inserere questioni.opponere inuidiȩ¬
plurimoꝵ: ut plus mͥ laudando noceret
quã sibi ꝓdesset exemplo: Nune qͦ quia
rennui laudatorẽ. & uerso stilo docui. me
non ẽẽ quod m̃s adu̾sariꝰ p̾dieat. dicitur
furere. & tres cont᷑ me libros uenustate
attica tex uisse: eade accusans quȩ ante
laudauerat. & obiciens mͥ intͣnslatione
orisenis nefaria dogmata. de qͦ inp̾fati¬
uncula laudationis suȩ dixerat. Sequar
regulã p̾cessoꝵ ꝙ eiꝰ precipue uiri cuius
suꝑiꝰ fecimꝰ m̃tionẽ. qui cũ ultra septua¬
ginta libros orisenis qͦs omelicos appel¬
lauit. aliqͣntos etiã de thomis in apłm
scriptis transtulisset in latinũ. in quib
cum aliqnta offendicula inueniantur
in greco. ita elimauit omĩa interp̾tando

Expanded text:
Placuerat ei, sive ut ipse vult videri, comPlacuerat ei, sive ut ipse vult videri, compulsus erat in Latinam linguam vertere, quod nolebat. Quid necesse fuit me latentem, et tantis maris atque terrarum divisum spatiis inserere quaestioni? opponere invidplurimorum, ut plus mihi laudando noceret, quam sibi prodesset exemplo? Nunc quoque quia renui laudatorem, et verso stylo docui me non esse, quod meus necessarius praedicavit, dicitur furere, et tres contra me libros venustate Attica texuisse: eadem accusans, quae ante laudaverat, et objiciens mihi in translatione Origenis nefaria dogmata, de quo in Praefatiuncula laudationis suae dixerat: « Sequar regulam praecessorum, et ejus praecipue viri, cujus superius fecimus mentionem: qui cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos Homiliticos appellavit, aliquantos etiam de tomis in Apostolom scriptis, transtcum aliquanta offendicula inueniantur in Graeco, ita elimauit omnia interpretando
Abbreviated transcription (Latin):
Teneo epłas ur̃as. quib accusatũ ẽẽ me scri¬
bitis. & hortamini ut respondeã crimu¬
nanti. ne si tacuerĩ. uidear crim̾ agnosce¬
re. Ad quas respondi fateor. & quauis le¬
sus. sic amicitiȩ uira seruaui. ut me sine
accusantis accusatione defenderẽ. ꝙ qd̃
unꝰ romȩ amicus obiecerat. amultis in
toto orbe inimicis dicerẽ iactitatũ: ut n̾
uiderer homini s criminib respondere.
Aliud ẽ si ꝑ iure amicitiȩ accusatꝰ tacere de¬
bui. ꝙ lutatã ab eo faciẽ atq ut ita dic̃ã
heretieo fȩtore consꝑsam ne simplici qͥde
aqua diluere: ne ille mͥ fecisse putaretur
iniuriã. Nȩc uox nec hominis ẽ nec ad ho¬
minẽ. aꝑte amicũ predicare & crimina eiꝰ
sub ꝑsona laudatoris exponere. Et illi
ne hoc quide liberũ derelinqͦ. ut se catho¬
licum ꝓbet: & laudationẽ heretici quȩ
illi obicit᷑. ñ de assensu hereseos. s de in¬
genii extitisse ãmiratione respondeat.

Expanded text:
3. Teneo epistolas vestras, quibus accusatum me scri3. Teneo epistolas vestras, quibus accusatum me scribitis esse: et hortamini 460 ut respondeam criminanti; ne si tacuerim, videar crimen agnoscere. Ad quas respondi, fateor: et quamvis laesus, sic amiciti e jura servavi, ut me sine accusantis accusatione defenderem: et quod unus Romae amicus objecerat, a multis in toto orbe inimicis dicerem jactitatum, ut non viderer homini, sed criminibus respondere. Aliud est, si pro jure amicitiae accusatus tacere debui, et dum lutatam habeo faciem, atque ut ita dicam haeretico fetore conspersam, ne simplici quidem aqua diluere, ne ille mihi fecisse putaretur injuriam. Haec vox nec hominis est, nec ad hominem, aperte amicum petere, et crimina ejus sub persona laudatoris exponere: et illi ne hoc quidem liberum derelinqui, ut se catholicum probet, et laudationem haeretici, quae illi objicitur, non de assensu haereseos, sed de ingenii exstitisse admiratione respondeat.
Abbreviated transcription (Latin):
qui quadraginta ferme milia uersuum
orisenis in psalmos & iob transtulit. ha¬
buit ambrosium cuiꝰ om̃s pene librihuiꝰ
sermonib pleni sunt. ꝙ mrẽm uictorinũ
qui simplicitatẽ suã in eo ꝓbat dũ nulli
molit᷑ insidias. De his om̃ib tacet: ꝙ qͣsi
columnis ȩccłiȩ p̃t̾missis. me solũ pulicẽ
ꝙ nichili hominẽ ꝑ angulos consectat᷑. nͥ
forte eacde simplicitate qua amicũ nesciꝰ
accusauit. illos ignorasse se iuret. Et qͥs
ei crederet uiro eruditissimo & qui tantã
habeat scientiã scͥptoꝵs ueterũ & maxime
grecoꝵs. ut dumꝑegrina sectat᷑. pene
sua amiserit: ut recentis memoriȩ uiros
ꝙ latinos nesciat: Ex quo apparet ñ tã
me ab eo laudatũ qua illos ñ accusatos:
ut siue illa laus est ut stultis ꝑsuadere co¬
nat᷑. siue accusatio ut ego ex uulneris mei
dolore sentio: nec in laude haberẽ ȩqua¬
lium głam. nec in uituꝑatione solatium.

Expanded text:
qui quadraginta ferme millia versuum qui quadraginta ferme millia versuum Origenis in Job et Psalmos transtulit. Habuit Ambrosium, cujus pene omnes libri hujus sermonibus pleni sunt: et Martyrem Victorinum, qui simplicitatem suam in eo probat, dum nulli molitur insidias. De his omnibus tacet, et quasi columnis Ecclesiae praetermissis, me solum pulicem et nihili hominem per angulos consectatur. Nisi forte eadem simplicitate, qua amicum nescius accusavit, illos ignorasse se juret. Et quis ei credet viro eruditissimo, et qui tantam habeat scientiam Scriptorum veterum, maxime Graecorum, ut dum peregrina sectatur, pene sua amiserit: quod recentissimae memoriae viros et Latinos nesciat? Ex quo apparet non tam me ab eo laudatum, quam illos non accusatos: ut sive laus illa est ut stultis persuadere conatur sive accusatio, ut ego ex vulneris mei dolore sentio, nec in laude haberem aequalium gloriam, nec in vituperatione solatium.
Abbreviated transcription (Latin):
Prudentis fuerat ꝙ amici. pt reconcilia¬
tam simultatẽ etiã leues suspitiones fu¬
gere: ne qd̾ fortuitu fecisset. consulto
facere putaret᷑. Unde ꝙ tulliꝰ in cõm¬
tariis causarũ ꝓgabinio. E goinquit
cum om̃s amicitias tuendas semꝑ pu¬
taui summa religione ꝙ fide: tum eas
maxime quȩ ẽent ex inimicitis reuoca¬
tȩ in grãm: ꝓpterea qd̾ integris amiei¬
tiis officium pret̾missũ. imprudentię
uł ut grauiꝰ int̾pretem᷑. negligentiȩ
excusatione defendit᷑: pt reditũ in grãm
si quod ẽ cõmissũ id ñ neglectũ s uola¬
tum putat᷑. nec imprudentiȩ s ꝑfidiȩ
bit ad florum. male ait sarta grã nec qͥc¬
dest qd simpliciter errasse se urat: Hece
obiciunt᷑ mͥ laudes eius. ꝙ crimini datꝰ
simplicissimi amici ñ simplex nec pura
laudatio. Si auctoritatẽ suo oꝑi prestru¬
ebat. uolens qͦs sequeret᷑ ostendere: ha¬
buit in promptu hylariũ confessorem

Expanded text:
Prudentis fuerat et amici, post reconciliaPrudentis fuerat et amici, post reconciliatam simultatem, etiam leves suspiciones fugere: ne quod fortuito fecisset, consulto facere putaretur. Unde et Tullius in Commentariis causarum pro Gabinio: « Ego, inquit, cum omnes amicitias tuendas semper putavi summa religione et fide, tum eas maxime quae essent ex inimicitiis revocatae in gratiam: propterea quod integris amicitiis officium praetermissum, imprudentiae, vel ut gravius interpretemur negligentiae excusatione defenditur; post reditum in gratiam, si quid est commissum, id non neglectum, sed violatum putatur: nec imprudentiae, sed perfidiae bit ad Florum: Male, ait, sarta Gratia nequiddest, quod simpliciter errasse se jurat? Ecce objiciuntur mihi laudes ejus, et crimini datur simplicissimi amici, non simplex, nec pura laudatio. Si auctoritatem suo operi praestruebat, volens quos sequeretur ostendere, habuit in promptu Hilarium Confessorem,
Abbreviated transcription (Latin):
sidias dep̾hendi: Frater & collega in
prefatiuncula uocor: & satis apte ex¬
ponuntꝰ erimina mea. qͥd scͥpserim. quib
in celum oricenẽ laudib eleuarimBon
animo fecisse se dicit. Et qͦmͦ nunc eaqe
inimicus obicit. quȩ tunc amicꝰ lauda¬
uerat: Uoluerat me in int̾pretatione
quasi preuiũ sequi. ꝙ auctoritatẽ opi
suo ex nr̃is opusculis mutuari: suffe¬
cerat semel dixisse qd̾ scͥpserã . Ouid ne¬
cesse fuit eade rursꝰ iterare ꝙ frequemꝰ
ingerere. &. quasi nemo sibi laudanti
crederet. ipsa dicta replicare. Non est
tam solita de audientiũ fide simplex
& pura laudatio. Quid metuit ne illi si¬
ne testimoniis dictoꝵs meoꝵrs. in meis
laudib ñ credat᷑: Uidetis nos intelli¬
gere prudentiã eiꝰ. & p̾dicationis cha¬
systicȩ strophis in seolis sȩpe lusisse. Sin¬
plicitatẽ obtendere non potest. in quo
ut multũ bis errasse sit easꝰ. Cur pru
errorẽ ut mͥ ñ liceat negare qd̾ laudat:

Expanded text:
sidias deprehendi? Frater et collega in sidias deprehendi? Frater et collega in praefatiuncula vocor, et satis aperte exponuntur crimina mea, quid scripserim, quibus in coelum Origenem laudibus levaverim. Bono animo fecisse se dicit. Et quomodo nunc eadem inimicus objicit, quae tunc amicus laudaverat? Voluerat me in interpretatione quasi praevium sequi; et auctoritatem operi suo ex nostris opusculis mutuari. Suffecerat semel dixisse, quod scripseram. Quid necesse fuit eadem rursus iterare, et frequenter ingerere: et quasi nemo sibi laudanti crederet, ipsa dicta replicare? Non est tam sollicita de audientium fide, simplex et pura laudatio. Quid metuit, ne illi sine testimoniis dictorum meorum in meis laudibus non credatur? Videtis nos intelligere prudentiam ejus et praedicationis diasyrticae strophis in scholis saepe lusisse? Simplicitatem obtendere non potest, in quo ut ut multum, bis errasse sit casus; cur pruderrorem, ut mihi non liceat negare quod laudat?
Abbreviated transcription (Latin):
T. URĨs. ꝙ multorũ
litteris didiei. obiei
mͥ in scola tyrannia
lingua canũ meoꝵ
ex inimicis ab ipso. cur
periarchoñ libros in latinũ uerterim.¬
& ob impudentiã singłarẽ aceusant me¬
dicum qd̾ uenena ꝓdiderit: ut seilicet
rito s criminis cõmunione tueant᷑. qua¬
si culpam numerꝰ pec eantiũ minuat. ꝙ
in ꝑsonis ñ in reb sit accusatio. Seribun¬
tur contͣ me libri. Ingerunt᷑ om̃ib
audiendi &. tam̃ ñ ȩduntꝰ: ut ꝙ simpli¬
cium corda ꝑcutiant ꝙ mͥ facultatẽ ꝓ
me auferant respondendi. Nouum ma¬
litiȩ genꝰ. accusare qd̾ ꝓdi timeas. scri¬
bere qd̃ occultes. Si sunt uera quȩ sepsit.
eur publicũ metuit : Si falsa. cur sc̾psit:
Olim pueri legimꝰ. Intemꝑantis eẽ arbi¬
tror scribere quicquã qd̾ occultari ue¬
lis: Rogo quis ẽ iste dolor: Quid estuant.
quid insaniunt: qd̾ p̾conẽ reppuli figu¬
ratum. qd̾ nolui me sub dolo ore lauda¬
ri. quod sub amici nomine inimici in¬

Expanded text:
tris et multorum litteris didici, objici mihi in schola Tyranni, lingua canum meorum ex inimicis ab ipso , cur περὶ Ἀρχῶν libros in Latinum verterim. O impudentiam singularem! accusant medicum quod venena prodiderit; ut scilicet rito, sed criminis communione tueantur, quasi culpam numerus peccantium minuat, et in personis, non in rebus sit accusatio. Scribuntur contra me libri, ingeruntur omnibus audiendi; et tamen non eduntur, ut et simplicium corda percutiant, et mihi facultatem pro me auferant respondendi. Novum malitiae genus, accusare, quod prodi timeas: scribere, quod occultes. Si sunt vera quae scribit, cur publicum timuit? si falsa, cur scripsit? Olim pueri legimus: Intemperantis esse arbitror scribere quidquam, quod occultari velis . Rogo quis est iste dolor? Quid aestuant? quid insaniunt? Quod praeconem repuli figuratum? quod nolui me subdolo ore laudari? quod sub amici 458 nomine, inimici in
Abbreviated transcription (Latin):
titũ putes: Quamdiu ñ rennuebã lauda¬
tionẽ tuam. sequebaris me ut magistrũ.
frẽm & collegã uocabas. ꝙ catholicũ in
om̃ib fatebaris. Postquã ñ agno¬
ui laudes tuas. ꝙ me indignũ
tanti uiri p̾eonio iudicaur᷑. ilico
uertis stilum. ꝙ omĩa prius lauda¬
ta uituꝑas. de eode ore q dulcȩ ꝓferens
& amarũ. Sentis ne qđ taceam. qd̾ estu¬
anti pectore uerba ñ comm̃dem. ꝙ cũ
psalmista loquar. pone dñe custodiam
ori meo ꝙ ostiũ munitũ labiis meis. non
declines cor meum in uerba malitiȩ. ꝙ ali¬
bi: cum consisteret adũsꝰ me peccator. ob¬
mutui ꝙ humiliatꝰ sum & silui a bonis.
& rursũ : factus sum quasi ñ audiens
nec habens in ore suo increpationes:

Expanded text:
titum putes? Quamdiu non renuebam laudatitum putes? Quamdiu non renuebam laudationem fratrem et collegam vocabas et catholicum in omnibus fatebaris. Postquam vero non agnovi laudes tuas et me indignum tanti viri praeconio judicavi, vertis stilum et omnia laudatuperas, de eodem ore et dulce proferens et amarum. Sentisne quid taceam, quod aestuanti pectori verba non commodem? et cum Psalmista loquar: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium munitum labiis meis. Non declines cor meum in verba malitiae . Et alibi: Cum consisteret adversum me peccator, obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis . Et rursus: Factus sum quasi homo non audiens, nec habens in ore suo increpationes ?
Abbreviated transcription (Latin):
uideas. Inuitꝰ loquor. ꝙ retractantẽ lin¬
guã dolor in uerba compellit. Nontͥ
sufficiunt quȩ de uigilante confingis.
nͥ ꝙ somnia crimineris.Tantã habes cu¬
riositatẽ meoꝵs actuũ. ut qͥd dormiens
fecerim dixerĩue discutias. Pret̾mitto
quȩ contra me loquens tuũ ꝓpositũ de¬
turpasti. quȩ in depompationẽ om̃ium
denuntio. & repetens iterũ iterũq mo¬
nebo. Cornutã bestiã petis. & nͥ eauerẽ
illud apłi. maledici regnũ dĩ ñ posside¬
bunt: & mordentes inuicẽ consumpti
estis ab inuicẽ: iam nẽ sentires de par¬
uula sub dolaq concordia. magnã in
mundo ortã ẽẽ discordiã: Ouid tͥ ꝓdest
apud notos parit̾ & ignotos. in nos male¬
dicta congerere. En quia origeniste non
sumꝰ. & in cȩlo peccasse nos nescimꝰ. in ter¬
ris arguim᷑ peccatores: ꝙ ideo in concor¬
diam rediuimꝰ. ut mͥ loqͥ contͣ hereticos
non liceret. ne sullos descͥpsero. tu te appe¬

Expanded text:
videas. Invitus loquor, et retrectantem linvideas. Invitus loquor, et retrectantem linguam dolor in verba compellit. Non tibi sufficiunt quae de vigilante confingis, 488 nisi et somnia crimineris. Tantam habes curiositatem meorum actuum, ut quid dormiens fecerim, dixerimve, discutias. Praetermitto, quae contra me loquens, propositum tuum deturpasti: quae in depompationem omnium denuntio, et repetens iterum iterumque monebo. Cornutam bestiam petis: et nisi caverem illud Apostoli, Maledici regnum Dei non possidebunt ; et, Mordentes invicem consumpti estis ab invicem , jam nunc sentires de parvula subdolaque concordia, magnam in mundo ortam esse discordiam. Quid tibi prodest, apud notos pariter et ignotos in nos maledicta congerere? An quia Origenistae non sumus, et in coelo nos peccasse nescimus, in terris arguimur peccatores? Et ideo in concordiam redivimus, ut mihi loqui contra haereticos non liceret, ne, si illos descripsero, tu te appe
Abbreviated transcription (Latin):
meum. Utinam celebritas loci. & scõꝵ de
toto orbe conuent᷑ sineret me diuinas
scͥpturas legere. In tantũ. spaciũ ñ habeo
externa meditandi. s tam̃ qui somniũ cri¬
minat᷑ audiat ꝓpħaꝵ uoces. somniis ñ ẽẽ
credendu. quia non adulteriũ somnii me¬
ducit ad tartarum. nec corona mr̃ii in eȩ¬
lum leuat. Quotiens uidi e̾e me mortuũ.
& in sepulchro positũ. quotiens uolare suꝑ
terras. & montes ac maria natatu aeris
transfretare. Cogat me gͦ non uiuere
uł pennas habere ꝑ latera : quia uagis
imaginib mens sepe delusa est. Ouanti in
somniis diuites. aꝑtis oculis mendici re¬
pente sunt: Sitientes fluminabibunt &
exꝑrecti siccis faucib estuant. Tu a me som¬
nii exigis sponsionẽ: ego te ueriꝰ strictiꝰq
conueniã. E ecisti omĩa quȩ inbaptismate
ꝓmisisti O uieqͥd monachi uocabulum
flagitat. nr̃m uterq compleuit: Caue
queso ne ꝑ trabem tuam festucã meam

Expanded text:
meum. Utinam celebritas loci, et sanctorum de meum. Utinam celebritas loci, et sanctorum de toto orbe conventus, sineret me divinas Scripturas legere! Intantum spatium non habeo externa meditandi. Sed tamen qui somnium criminatur, audiat Prophetarum voces, somniis non esse credendum, quia nec adulterium somnii ducit me ad tartarum, nec corona martyrii in coelum levat. Quoties vidi me esse mortuum, et in sepulcro positum! Quoties volare super terras, et montes ac maria natatu aeris transfretare? Cogat ergo me non vivere, vel pennas habere per latera, quia vagis imaginibus mens saepe delusa est. Quanti in somnis divites, apertis oculis repente mendici sunt? Sitientes flumina bibunt; et experrecti, siccis faucibus aestuant. Tu a me somnii exigis sponsionem: ego te verius strictiusque conveniam. Fecisti omnia quae in baptismate promisisti? Quidquid monachi vocabulum flagitat, nostrum uterque complevit? Cave, quaeso, ne per trabem tuam, festucam meam
Abbreviated transcription (Latin):
labris in adolescentia degustasti: Aut
ego fallor. aut tu ciceronẽ occulte lecti¬
tas. & ideo tam disertꝰ es. mͥq lectionis
eiꝰ crim̃ intendis ut solus int̾ ȩccłiasticos
tractatores eloquentiȩ flumine głeris.
licet magis philosophos sequi uidearis.
spinas cleantis ꝙ contorta crysippi ñ ex
arte quã nescis. s de ingenii magnitu¬
dine. Et qm̃ stoici logieã sibi uendicant.
ꝙ tu huiꝰ scientiȩ deliram̃ta contemnis:
in hac parte epieureus es. nec queris qͦm
s quid loquaris. Quid enĩ ad te ꝑtinet si
ali ñ intelligat quid uelis dicere. quia ñ
ad om̃s s ad tuos loqueris. Deniq ꝙ ego
scripta tua relegens qu̾aqu̾a int̾đu non
intelligam quid loquaris & horachitum
me legere putẽ: tam̃ ñ doleo nec me pe¬
nitet tarditatis. Id enĩ in legendo patior.
qͦd tu pateris in scribendo. H ȩc diceres:¬
si quippiã uigilans ꝓmisissem N unc aũ
nouũ prudentiȩ genꝰ. Obicit m̃ somnũ

Expanded text:
labris in adolescentia degustasti? Aut labris in adolescentia degustasti? Aut ego fallor, aut tu Ciceronem occulte lectitas. Et ideo tam disertus es, mihique lectionis ejus crimen intendis, ut solus inter ecclesiasticos tractatores eloquentiae flumine glorieris. Licet magis philosophos sequi videaris, spinas Cleantis, et contorta Chrysippi, non ex arte quam nescis, sed de ingenii magnitudine. Et quoniam Stoici logicam sibi vindicant, et tu hujus scientiae deliramenta contemnis, in hac parte Epicureus es: nec quaeris quomodo, sed quid loquaris. Quid enim ad te pertinet, si alius non intelligat quid velis dicere, quia non ad omnes, sed ad tuos loqueris? Denique et ego scripta tua relegens, quamquam interdum non intelligam quid loquaris, et Heraclitum me legere putem: tamen non doleo, nec me poenitet tarditatis: id enim in legendo patior, quod tu pateris in scribendo. 31. Ssi quippiam vigilans promisissem. Nunc autem, novum impudentiae genus, objicit mihi somnium
Abbreviated transcription (Latin):
ad purum recordat᷑ infantia. Si didieis
ses litteras. oleret testa ingenioli tui. quo
semel fuisset imbuta. Lanarũ conchilia
nullȩ aquȩ diluunt. Etiã asini ꝙ bruta
animalia. quamuis in longo itinere:
nouer̃t scđo diu̾ticula. Miraris si ego la¬
tinas litteras ñ sim oblitꝰ. cum tu gͦoas sine
magistro didiceris: Septẽ modos conelu¬
sio num dialectica me elem̾ta docuer̃t.
qͥd ͥ significet azuona. quod nos ꝓnun¬
tiatũ possumꝰ dicere: qͦmͦ absq u̾bo ꝙ no¬
mine nulla sententia sit.Soritarũ gra¬
dus. pseudomeni argutias. sophismatũ
fraudes. Surare possum me ptqu̾a egres¬
sus de scola sum. hȩc nunquã om̃inolegis¬
se Bibendũ gͥ mͥ erit de letheo gurgite
iurta fabulas poetarũ. ne arguar scire
rabbi: responde cur scrib̾e aliqua ausis.
ꝙ uirũ disertissimũ gregoriũ pari eloqui
splendore transferre. Unde tͥ tanta uer¬
boꝵ copia. sententiarũ lum̃. tͣnslationũ
uarietas. homini qui oratoriã uix pͥmis

Expanded text:
ad purum recordatur infantia. Si litteras didicisses, oleret testa ingenioli tui, quo semel fuisset imbuta. Lanarum conchylia nullae aquae diluunt. Etiam asini et bruta animalia, quamvis in longo itinere, noverunt secundo diverticula. Miraris si ego litteras Latinas non sum oblitus, quum tu Graecas sine magistro didiceris? Septem modos conclusionum dialectica me elementa docuerunt; quid significet ἀξίωμα, quod nos pronuntiatum possumus dicere: quomodo absque verbo et nomine nulla sententia fit, soritarum gradus, pseudomeni argutias, sophismatum fraudes. Jurare possum me postquam egressus de schola sum, haec numquam omnino legisse. Bibendum igitur mihi erit de Lethaeo gurgite juxta fabulas poetarum, ne arguar scire Rabbi, responde, cur scribere aliqua ausus sis, et virum disertissimum Gregorium pari eloquii splendore transferre. Unde tibi tanta verborum copia, sententiarum 487 lumen, translationum varietas, homini, qui oratoriam vix primis
Abbreviated transcription (Latin):
tractũ ẽẽ captiuũ: ꝙ quo magis stupeas
nunc cano ꝙ recaluo capite sepe mͥ uide¬
or in somnis comatulꝰ. & sumpta toga
ante rethorẽ contrauersiolam declamare
Cumq exꝑrectꝰ fuero. gratulor me di¬
cendi ꝑieulo lib̾atum  C rede mͥ multa

Expanded text:
tractum esse captivum. Et quo magis stupeas, tractum esse captivum. Et quo magis stupeas, nunc cano et recalvo capite, saepe mihi videor in somnis comatulus, et sumpta toga, ante rhetorem controversiolam declamare. Cumque experrectus fuero, gratulor me dicendi periculo liberatum. Crede mihi, multa
Abbreviated transcription (Latin):
daturũ oꝑam: & nchilominꝰ damnatȩ
eruditionis interdũ meminer̃ĩ. Nimirũ
iste ẽ salustianꝰ calpurniꝰ qui nob ꝑ ma¬
gnum oratorẽ ñ magnã mouerat qͣstio¬
nem. Cui breui libelło satis fecimꝰ: nunc
quod restat ꝑ sacͥlegio atq ꝑiurio somnii
non lecturũ. De futuro sponsio est non
preteritȩ memoriȩ abolitio. Et qͦmͦ in¬
quies tenes qd̾ tanto tempore non rele¬
gisti: Rursũ si aliqͥd de ueterib libris re
multũ ẽ: dum rennuo crimͦ incurro:
ꝙ pro me testimoniũ ꝓferens hoc ipso
arguor. quo defendor. Scilicet nẽ longo
sermone texendum ẽ qd̾ ꝓbant consciꝰ¬
entiȩ singłoꝵ. Quis nr̃m non meminit
inf̾antiȩ suȩ: Ego certe ut tͥ homini seue¬
rissimo risũ moueã. & imiteris aliqͦndo
crassum. quẽ semel in uita dicit risisse
luciliꝰ: memini me puerũ eueurrisse per
cellulas seruuloꝵs. diem feriatũ duxisse
lusib. ꝙ ad orbiliũ seuientẽ de auiȩ sinu

Expanded text:
nihilominus damnatae eruditionis interdum meminerim. Nimirum iste est Sallustianus Calpurnius, qui nobis per Magnum Oratorem, non magnam moverat quaestionem, cui libello brevi satisfecimus. Nunc quod instat, pro sacrilegio atque perjurio somnii non lecturum: de futuro sponsio est, non praeteritae memoriae abolitio. Et quomodo, inquies, tenes, quod tanto tempore non relegis? Rursum si aliquid de veteribus libris resmultum est : dum renuo, crimen incurro, et pro me testimonium proferens, hoc ipso arguor, quo defendor. Scilicet nunc longo sermone texendum est, quod probant conscientiae singulorum. Quis nostrum non meminit infantiae suae? Ego certe, ut tibi homini severissimo risum moveam, et imiteris aliquando Crassum, quem semel in vita dicit risisse Lucilius, memini me puerum cursitasse per cellulas servulorum, diem feriatum duxisse lusibus, et ad Orbilium saevientem de aviae sinu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ de confragosis ꝙ asꝑis locis enauiga¬
uit oratio. & hereseos crim̃ inpactũ to¬
ta frontis lib̾tate respumꝰ: ad alias ac¬
cusationis eiꝰ partes quib nos morde nitit᷑
transeamꝰ: eqͥbꝰ a. pͥma ẽ me hominẽ
maledicũ om̃i tu um detractorem¬
in precessores meos genuinũ semꝑ infi¬
gere. Det unũ. cuiꝰ in opusculis meis
nom̃ taxauerim. uł quẽ iuxta artẽ illiꝰ
figurata laude ꝑstrinxerĩ. Sin autẽ con¬
tra inuidos loquor. ꝙ lusciũ lanuinum
uł asinium pollionem de genere cor¬
neliors. stili mei muero conuulnerat. si
histriculȩ ꝙ liuidȩ m̃tis homine̾ a me
sũmoueo. & ad unũ stipitẽ cuncta ia¬
cula dirigo: quid uulnera sua partit᷑
in multos. qui ex impatientia respon¬
dendi. ostendit se ẽẽ qui petit᷑: Obicit
mͥ ꝙ ꝑiuriũ mixtũ sacrilegio: qd̾ in libͦ
quo ad instruenda xꝑi uirginẽ loquor.¬

Expanded text:
m de confragosis et asperis locis enavigavit oratio, et haereseos crimen impactum tota frontis libertate repulimus e nititur, transeamus. E quibus prima est, me hominem maledicum, omnium detractoremin praecessores meos genuinum semper infigere. Det unum, cujus in opusculis meis nomen taxaverim, vel quem juxta artem illius figurata laude perstrinxerim. Sin autem contra invidos loquor, et Luscium Lavinium, vel Asinium Pollionem de genere Corneliorum, styli mei mucro convulnerat, si histriculae et lividae mentis hominem a me submoveo, et ad unum stipitem cuncta jacula dirigo, quid vulnera sua partitur in multos? quid ex impatientia respondendi, ostendit se esse qui petitur? Objicit mihi perjurium, et mixtum sacrilegio, quod in libro quo ad instituendam
Abbreviated transcription (Latin):
onem: ñ muto naturã corpors.s augeo
głam Necnon qd̾ sequit᷑ alarũ leuitate
suspensũ in aere faciliꝰ eleuet᷑: qui alas
assumit. id e̾ ĩmortalitatẽ ut leuiꝰ ad cȩ¬
lum uolet: ñ ꝑdit ẽẽ qd̾ fuerat Sed di¬
ces. Mouent me quȩ sequunt᷑. Foueamꝰ¬

Expanded text:
naturam corporum, sed augeo gloriam. Nec non quod sequitur, alarum levitate suspensum in aerem facilius sublevetur: qui alas assumit, id est, immortalitatem, ut levius ad coelum volet, non perdit esse quod fuerat. Sed dices, movent me quae sequuntur: « Foveam
Abbreviated transcription (Latin):
mouerent. nͥ post pͥorem dixissem sen
tentiã. nc̃ incipiamꝰ e̾ẽ qd̾ nob̾ in cęlesti¬
bus repmissũ e Ouando dico hic ẽẽ in¬
cipiamꝰ in terris: ñ naturã tollo sexu¬
um. s libidinẽ & coitũ uiri ꝙ uxoris au¬
fero: dicente apło.Tempꝰ breue ẽ: reli¬
quum ẽ ut & qui habent uxores sic
sint quasi ñ habeant. Et in ȩugłio dñs

Expanded text:
rent, nisi post priora dixissem, jam nunc incipiamus esse, quod nobis in coelestibus repromissum est. Quando dico, hic esse incipiamus in terris, naturam non tollo sexuum; sed libidinem, et coitum viri et uxoris aufero, dicente Apostolo: Tempus breve est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant I Cor. VII,
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc in corpore positi mutant᷑ in an¬
gelos. in quib non ẽ uir ꝙ mulier.
Quod & in alio loco ab eode apło dicitur.
Ouicũq in rꝑo baptirati estis xꝑm indu¬
istis: ubi non ẽ uideus neq grecus. ñ ẽ

Expanded text:
adhuc in corpore positi, mutantur in Angelos: in quibus non est vir neque mulier. Quod et in alio loco ab eodem Apostolo dicitur: Quicumque in Christo baptizati estis, Christum induistis. Non est Judaeus, neque Graecus, non e
Abbreviated transcription (Latin):
bris sepe damnaui. quã imꝓuidi tene¬
reprehensum frat̾ ostendit. quia ualde
friuolꝰ ẽ. ꝙ aꝑtã sui prefert calumniã.
ponam breuit̾. In eo testimonio ubi
pauiꝰ loquit᷑. sedere eum faciens ad de¬
xteram suã in cȩlestib. suꝑ omne̾ pͥnci¬
patum & potestatẽ ꝙ uirtutẽ ꝙ dñatio¬
nem q om̃e nom̃ qd̾ nominat᷑ non solũ¬

Expanded text:
bris saepe damnavi, quam improvidi tenebris saepe damnavi, quam improvidi tenereprehensum frater ostendit, quia valde frivolus est, et apertam sui praefert calumniam, ponam breviter. In eo testimonio ubi Paulus loquitur: Sedere eum faciens ad dexteram suam in coelestibus, super omnem principatum et potestatem et virtutem et dominationem, et omne nom
Abbreviated transcription (Latin):
ctu tuo om̃ĩs uiuens. id ẽ in tota uita
sua. in om̃i qͦ in mundo isto uersatꝰ est
tempore : Ouod quid̾e ita intellectũ ꝙ
aduersũ eũ facit. qui anteꝗͣ mundus
fieret animas dicit electas ẽẽ ꝓpt̾ sc̃i¬
tatẽ. & nullũ uitium peccatoꝵ. Non eñ
ut ante iam diximꝰ eligunt᷑ paulꝰ ꝙ qui¬
ei similes sunt quia erant sc̃i ꝙ ĩmacula¬
ti: s eligunt᷑ & predestinant᷑. ut in con¬
sequenti uita ꝑ oꝑa atq uirtutes sc̃ĩ ꝙ
immaculati fiant. Et audet quisquam
pt huiꝰmodi sententiã. nos origenis he¬
reseos accusare: Decem & octo ferme
anni sunt ex quo istos dictaui libros.
eo tempore quo origenis nom̃ florebat
in mundo. qͦ periarchon illiꝰ opus lati¬
nȩ aures ignorabant: & tam̃ ꝓfessꝰ sum
fidem meã. & quid mͥ displiceret ostendi
Ex quo etiã si in cȩteris aliquid hereticũ
monstrare potuisset inimicꝰ: ñ tam do¬
gmatũ ꝑuersoꝵ quȩ ꝙ hic & in aliis li¬

Expanded text:
ctu tuo omnis vivens ; id est, in tota vita ctu tuo omnis vivens ; id est, in tota vita sua, in omni quo in mundo isto versatus est tempore. Quod quidem ita intellectum, et adversum eum facit, qui antequam mundus fieret, animas dicit esse electas propter sanctitatem, et nullum vitium 479 peccatorum. » Non enim ut ante jam diximus eliguntur Pauli et immaculati: sed eliguntur et praedestinantur, ut in consequenti vita per opera atque virtutes, sancti et immaculati fiant. Et audet quisquam post hujusmodi sententiam, nos Origenis haereseos accusare? Decem et octo ferme anni sunt, ex quo istos dictavi libros, eo tempore quo Origenis nomen florebat in mundo; quo περὶ Ἀρχῶν, illius opus, Latinae aures ignorabant: et tamen professus sum fidem meam; et quid mihi displiceret, ostendi. Ex quo etiam si in caeteris aliquid haereticum monstrare potuisset inimicus, non tam dogmatum perversorum, quae hic et in aliis li
Abbreviated transcription (Latin):
peccaui: ꝙ cetera his similia quȩ longũ
oris enis disputationẽ breui sermone
comp̾henderim. & lectori sensũ eiꝰ aꝑu¬
erim. ꝙ ex eo tͥ occultꝰ illiꝰ uideor ẽe se¬
ctator. quia nichil ab eo dictũ pret̾mi¬
serim: uide ne iccirco hoc fecerim. ut
extrã calumniã declinarẽ. ne me
diceretis quȩ ab eo fortiter sunt
dicta tacuisse. & illum in greco robustiꝰ
disputare. Posui gͦ omĩa licet breuiꝰ ꝗ̃ in
greco repꝑi. ut nichil haberent discipli
eius noui quod latinoꝵ aurib ingererett.
faciliꝰ enĩ nota quã repentina contemni¬
mus. Exposita aũ int̾p̾tatione eiꝰ. quid
in fine capituli dixerimꝰ ausculta. Non
enĩ ait paulꝰ. elegit nos a constitutione
mundi ut ẽẽmus scĩ & ĩmaculati. s ele¬
git nos ut ẽẽmus scĩ & ĩmaculati: hoc
est qui seĩ & immaculati ante ñ fuimꝰ.
ut postea ẽẽmus. Quod & de peccatorib
ad meliora conu̾sis dici potest. ꝙ stabit
illa sententia. ñ iustificabit᷑ in conspe¬

Expanded text:
peccavi , » et caetera his similia, quae longum Origenis disputationem brevi sermone comprehenderim, et lectori sensum ejus aperuerim; atque ex eo tibi occultus illius videor esse sectator, quia nihil ab eo dictum praetermiserim, vide ne hoc idcirco fecerim, ut vestram calumniam declinarem, ne me diceretis quae ab eo fortiter sunt dicta, tacuisse, et illum in Graeco robustius disputare. Posui ergo omnia, licet brevius, quae in Graeco reperi, ut nihil haberent discipuli ejus novi, quod Latinorum auribus ingererent. Facilius enim nota, quam repentina contemnimus. Exposita autem interpretatione ejus, quid in fine capituli dixerimus, ausculta: « Non enim ait Apostolus, elegit nos ante constitutionem mundi, cum essemus sancti et immaculati: sed elegit nos ut essemus sancti et immaculati: hoc est, qui sancti et immaculati ante non fuimus, ut postea essemus. Quod et de peccatoribus ad meliora conversis dici potest; et stabit illa sententia: Non justificabitur in conspe
Abbreviated transcription (Latin):
creaturas. cȩlum. terrã. maria. ꝙ om̃ia
quȩ in eis sunt. fuisse alias inuisibiles
creaturas. in quib ꝙ animas: quȩ ob
quasda causas soli do notas. deiectȩ sint
deorsum in uallem istã lacrimarũ. in lo¬
cum afflctionis & ꝑegrinationis nr̃ȩ.
in quo sẽs constitutus orabat. ut ad se¬
dem pͥstinanreu̾teret᷑ dicens. Neu mͥ
quia in colatus m̃s ꝓlongatꝰ ẽ habitaui
cum habitantib cedar. multũ ꝑ egrina¬

Expanded text:
creaturas, coelum, terram, maria, et omnia creaturas, coelum, terram, maria, et omnia quae in eis sunt, fuisse alias invisibiles creaturas, in quibus et animas, quae ob quasdam causas soli Deo notas dejectae sint deorsum, in vallem istam lacrymarum, in locum afflictionis et peregrinationis nostrae, in quo sanctus constitutus orabat, ut ad sedem pristinam reverteretur, dicens: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est: habitavi cum habitantibus Cedar
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ ꝙ immaculati corã ipso. sic int̾preta¬
ti sumꝰ: ut electionẽ non irta ori¬
genẽ eoꝵ diceremꝰ. qui prius
fuerant: s ad dĩ p̾sentiã referre
ut essemus sc̃i & ĩmaculati corã ipso
hoc est do ante fabricã mundi. testatꝰ ẽ.
ad prescientiã di ꝑtinet cui omĩa futu¬
ra iam facta sunt. & anteꝗͣ. fiant uniu̾¬
sa sunt nota: sicut & paulꝰ ipse p̾desti¬
natur in utero matris suȩ. & ieremias
in expositione ista nullũ crimen ẽ. Et
origene dicente contraria. nos eccłiasti¬
cum sensũ secuti sumꝰ. Et quia comm̃¬
tarii officiũ ẽ multoꝵ sententias pone¬
re. ꝙ hoc me facturũ in p̾fatione ꝓmi¬
seram: etiã origenis absq inuidia noĩs
eiꝰ explanatione posui dicens. Aliꝰ uͦ qui
dm iustũ conat᷑ ostendere. qd̾ ñ ex p̾iu¬
ditio scientiȩ suȩ. s ex merito electoꝵ
unũqu̾eq eligat : dicit ante uisibiles

Expanded text:
sancti et immaculati coram ipso , sic interpretasancti et immaculati coram ipso , sic interpretati sumus, ut electionem non juxta Origenem, eorum diceremus, qui prius fuerant; sed ad Dei praescientiam referremut essemus sancti et immaculati coram ipso, hoc est, Deo, ante fabricam mundi, testatus est, ad praescientiam Dei pertinet, cui omnia futura jam facta sunt, et antequam fiant universa sunt nota. Sicut et Paulus ipse praedestinatur in utero matris suae; et Jeremiasin expositione ista nullum crimen est: et Origene dicente contraria, nos Ecclesiasticum sensum secuti sumus. Et quia Commentatoris est officium, multorum sententias ponere, et hoc me facturum in Praefatione promiseram, etiam Origenis, absque invidia nominis ejus, explanationem posui, dicens: 478 « Alim justum conatur ostendere, quod non ex praejudicio scientiae suae, sed ex merito electorum unumquemque eligat, dicit ante visibiles
Abbreviated transcription (Latin):
la condiderunt. O uos ego uł transfe¬
rens uł imitans: quid in ꝓlogo eiuscłe
oꝑis scͥpserim. subiciã. Illud qͦq in p̾fa¬
tione cõmoneo: ut sciatis origenẽ ta
uolumina in hanc epłam conseripsisse.
quẽ ꝙ nos ex parte secuti sumꝰ: apolli¬
narẽ etiã & didimũ quosda cõm̃tario¬
los edidisse. equib licet pauea decerp¬
simꝰ. & ñnulla quȩ nob̾ uidebatit᷑ ad¬
iecimꝰ. siue subtrarimꝰ: ut studiosꝰ sta¬
tim in pͥncipio lector agnoseat hoc opꝰ
natione huiꝰ epłȩ uitii potuerit demon¬
strari. si ego illud in grecis uoluminib
unde in latinũ uertisse me dixi. ostende¬
re ñ potuero: crim̃ agnoscam. ꝙ meũ
erit qd̾ alienum ñ fuerit. Tam̃ ne rur¬
sum uidear eauillari. & hac exeusatio¬
nis stropha. gradu non audere conferre.
ponã ipsa testimonia quȩ uocant᷑ in cri¬
um pauli in qͦ legit᷑: sic̃ elegit nos in
ipso ante constitutione̾ mundi. ut ẽemꝰ

Expanded text:
la condidere. Quos ego vel transfela condidere. Quos ego vel transferens, vel imitans, quid in Prologo ejusdem operis scripserim, subjiciam: « Illud quoque in Praefatione commoneo, ut sciatis Originem tria volumina in hanc Epistolam conscripsisse, quem et nos ex parte secuti sumus: Apollinarium etiam, et Didymum quosdam Commentariolos edidisse. Ex quibus licet pauca, decerpsimus; et nonnulla quae nobis videbantur, adjecimus, sive subtraximus: ut studiosus statim in principio lector agnoscat, hoc opunatione hujus Epistolae vitii potuerit demonstrari, si ego illud in Graecis voluminibus, unde in Latinum vertisse me dixi, ostendere non potuero, crimen agnoscam, et meum erit, quod alienum non fuerit. Tamen ne rursus videar cavillari, et hac excusationis stropha, gradum non audere conferre, ponam ipsa testimonia, quae vocantur in crium Pauli, in quo loquitur: Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi: ut essemus
Abbreviated transcription (Latin):
deres quanta silua sit apud hebreos am¬
biguoꝵ nominũ atq uerboꝵ. Quȩ res.
diu̾sȩ interpretationi materiã p̾buit.
dum unꝰqͥsq int̾ dubia. qd̾ sibi consequen
na te mito: Remoue aristotilẽ. ꝙ alex¬
andrum aristotilis uolumina disseren¬
tem: ꝙ quanta ambiguoꝵ sit copia eoꝵs
lectione cognosces: ut tande desinas
amicũ tuũ in eo rep̾hendere. quod ne
ꝑ somniũ quide aliqndo didicisti. S ed
quia paulinian fr̃ m̃s de comm̃tariis
ad ephesios queda ab eo rep̾hensa nar¬
rauit. & pauca ex his memoriȩ tradidit.
michiq ipsa demonstrauit loca: ñ debeo
subt̾fugere. Quesoq lectorẽ. ut si pau¬
lulum in ꝓponendis ꝙ diluendis cri¬
minib longior fuero. necessitati det
ueniam. Non enĩ alterũ accuso. s me
nitor defendere. ꝙ obiectã hereseos
calumniã refutare. In epła pauli ad
ephesios. tria orisenes scͥpsit uolumina.
Didymꝰ qͦ ꝙ apollinaris. ꝓpria opuscu¬

Expanded text:
deres quanta silva sit apud Hebraeos amderes quanta silva sit apud Hebraeos ambiguorum nominum atque verborum. Quae res diversae interpretationi materiam praebuit: dum unusquisque inter dubia, quod sibi consequentna te mitto? Revolve Aristotelem, et Alexandrum Aristotelis volumina disserentem; et quanta ambiguorum sit copia, eorum lectione cognosces: ut tandem desinas amicum tuum in eo reprehendere, quod ne per somnium quidem aliquando didicisti. quia Paulinianus frater meus, de Commentariis ad Ephesios quaedam ab eo reprehensa narravit, et pauca ex his memoriae tradidit, mihique ipsa demonstravit loca, non debeo subterfugere: quaesoque lectorem, ut si paululo in proponendis et diluendis criminibus longior fuero, necessitati det veniam. 477 Non enim alterum accuso; sed me nitor defendere, et objectam haereseos calumniam refutare. In Epistolam Pauli ad Ephesios, tria Origenes scripsit volumina. Didymus quoque et Apollinarius propria opuscu
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ peccaui. si uerbũ ambiguum diũsa
interp̾tatione conu̾ti. ꝙ qͥ in comm̃tario¬
lis ubi libertas ẽ disserendi. dixerã. ad¬
orate filiũ. in ipso corpore ne uiolentꝰ
uiderer interpres. ꝙ iudaicȩ calumniȩ
locum dare. dixerim. ad orate pure siue
electe: qd̾ aquila qͦ & syminachꝰ tͣnstule¬
runt: Quid hoc eccłasticȩ fidei nocet.
si doceat᷑ lector quot modis apud hebre
rabiles mundos intͦducere. ꝙ rationabi¬
les creaturas aliis atq aliis uestire corpo¬
rib. xꝑmq dicere sepe passum ꝙ sepiꝰ¬
ẽẽ passurũ. ut qd̾ semel ꝓfuit. semꝑ pro¬
sit ad sumptũ: tibi qͦ tantã assumis au
ctoritatẽ. ut de heretico margrẽ. de ori¬
genis libris hereticoꝵ adulteria m̃tiaris:
mͥ ñ licebit disputare de uerbis. ꝙ in cõ¬
mentarioꝵs oꝑe latinos docere. qd̃ ab he¬
ret gloriolam: iam nunc tͥ ostenderem.
quid utilitatis habeat magistroꝵ limina
tenere. ꝙ artẽ ab artificib discere: ꝙ ui¬

Expanded text:
igitur peccavi, si verbum ambiguum diversa interpretatione converti? et qui in Commentariolis, ubi libertas est disserendi, dixeram, adorate filium; in ipso corpore, ne violentus viderer interpres, et Judaicae calumniae locum darem, dixerim, adorate pure, sive electe: quod Aquila quoque et Symmachus transtulerunt. Quid ergo Ecclesiasticae fidei nocet, si doceatur lector, quot modis apud Hebraerabiles mundos introducere, et rationabiles creaturas aliis atque aliis vestire corporibus, Christumque dicere saepe passum, et saepius passurum, ut quod semel profuit, semper prosit assumptum: ctoritatem, ut de haeretico martyrem, de Origenis libris haereticorum adulteria mentiaris: mihi non licebit disputare de verbis, et in Commentariorum opere Latinos docere, quod ab Heret gloriolam, jam nunc tibi ostenderem, quid utilitatis habeat magistrorum limina terere, et artem ab artificibus discere: et vi
Abbreviated transcription (Latin):
test: ostendimꝰ ñ ex nr̃a s ex contradicen¬
tium intelligi debere ꝑsona Quȩ cũ bre¬
uis sit &. ab sõluta responsio: ꝙ iurta id
quod supͣdiximꝰ etiã allegoriȩ umbris
de eo qͦd ẽ. ad id quod ñ erat deprauata:
tam̃ accedam ꝓpiꝰ ꝙ sciscitabor qͥd tͥ in
hac disputatione displiceat. Nempe qͥa
dixerim animas ut uiros fouere quasi
uxores corpora sua ut corruptiuu hoc.
induat incorruptionẽ ꝙ alarũ leuitate
suspensũ in aere faciliꝰ eleuet᷑: Quando¬

Expanded text:
 sed ex contradicentium intelligi debere persona. Quae quum si brevis et absoluta responsio, et juxta id quod supra diximus, etiam allegoriae umbris, de eo quod est, ad id quod non erat, depravata: tamen accedam propius, et sciscitabor quid tibi in hac disputatione displiceat. Nempe quia dixerim, animas ut viros fovere quasi uxores corpora sua, ut corruptivum hoc induat incorruptionem, et alarum levitate suspensum, in aerem facilius sublevet
Abbreviated transcription (Latin):
post simplic̾ẽ expositionẽ origenis po¬
suerĩ questionẽ. ex cuiꝰ ꝑsona tacito no¬
mine dixerĩ. O pponi nob̾ potest qd̾ ñ
sit uera sententia dicentis apłi. Nemo
unquã carne̾ suã odit: cũ morbo re¬
gio laborantes physi & cancere ꝙ distil¬
lationib mortẽ uitȩ preferant. & sua
oderint corpora. Et statĩ qd ipse senti¬
ret adiunxi Magis itaq ad tropieam
intelligentiã sermo referat᷑. Quando di¬
co tropice: doceo uerũ ñ ẽẽ quod dicit᷑.
s allegoriȩ nubilo figuratũ. Ponamꝰ tam̃
ipsa uerba quȩ in origenis libro tercio con¬
tinent᷑. Dicamo quod illam earnẽ quȩ ui¬
sura sit salutare di. anima diligat et
nutriat. & foueat eam disciplinis  eru¬
diens. & cȩlesti saginans pane &. rꝑi san¬
guine irrigans: ut refecta ꝙ intida pos¬
sit libero cursu uirũ sequi. & nulla debi¬
litate & pondere pregrauari. Pulchre
etiã insimilitudinẽ xꝑi nutͥentis ꝙ fouen¬
tis eccłiam & dicentis ad ierłm. quotiens

Expanded text:
post simplicem expositionem, Origenis posuerim quaestionem, ex cujus persona tacito nomine dixerim: « Opponi nobis potest, quod non sit vera sententia dicentis Apostoli: Nemo unquam carnem suam odit, cum morbo regio laborantes, phthisi, et cancere et distillationibus, mortem vitae praeferant, et sua oderint corpora; et statim quid ipse sentirem adjunxi: Magis itaque ad tropicam intelligentiam sermo referatur. » Quando dico, tropicam, doceo verum non esse, quod dicitur, sed allegoriae nubilo figuratum. Ponamus tamen ipsa verba quae in Origenis libro tertio continentur: « Dicamus quod illam carnem, quae visura sit salutare Dei, anima diligat, et nutriat, et foveat eam, disciplinis erudiens, et coelesti saginans pane, et Christi sanguine irrigans: ut refecta et nitida, possit libero cursu virum sequi, et nullo debilitatis pondere praegravari. Pulchre etiam in similitudinem Christi nutrientis et foventis Ecclesiam, et dicentis ad Jerusalem: Quoties
Abbreviated transcription (Latin):
plicem expositionẽ. cũ ad ministraꝵ
di officia ꝑuenissem. ꝙ de pͥncipatib ac
potestatib & uirtutib ꝙ dñationib di¬
cerem: etiã hoc addidi. Necesse ẽ ut sub¬
iectos habeant. ꝙ tim̃tes se ꝙ seruientes
sibi: ꝙ eos qui a sua fortitudine roborent᷑.
Quȩ distributiones officioꝵ non solũ in
presentiarũ. s etiã infuturo scło erunt.
ut ꝑ singłos ꝓfectus ꝙ honores. ascensi
potestate. uirtute. pͥncipatu. ꝙ dñatio¬
ne fiat. Et pͦt exempłu terreni regis. to¬
tamq palatii descͥptionẽ. ꝑ quã diu̾sa mi¬
nisterioꝵ di officia demonstrabã: addidi.

Expanded text:
 cum ad ministrorum Dei officia pervenissem, et de principatibus ac potestatibus et virtutibus ac dominationibus dicerem, etiam hoc addidi: « Necesse est, ut subjectos habeant, et timentes se, et servientes sibi, et eos qui a sua fortitudine roborentur. Quae distributiones officiorum, non solum in praesenti, sed etiam in futuro saeculo erunt: ut per singulos profectus et honores, ascensioPotestate, Virtute, Principatu, ne fiat. » Et post exemplum terreni regis, totamque Palatii descriptionem, per quam diversa ministeriorum Dei officia demonstrabam, addidi:
Abbreviated transcription (Latin):
nugȩ istiꝰmodi frequentent᷑ cotidie:
n plateis fictꝰ ariolꝰ stultoꝵ nates uer¬
berat. & obtorto scipione dentes man¬
dentium quatit. & miram᷑᷑ si imꝑitoꝵs
libri lectorẽ inueniant: Indignat᷑ qͣre
scͥptũ legerim. id ẽ sextũ stromatũ ori¬
genis: in qͦ platonis sententiȩ nr̃m do¬
gnia componens ait. Ita loquit᷑ plato
in tercio de republica libro. Ueritas qͦ
sectanda magnoꝑe est.Si enĩut paulo
ante rectissime dicebamꝰ. do indecens
ꝙ inutile m̃datiũ ẽ. hominib q utile
ut utant᷑ eo quasi condim̃to atq medi¬
camine: nulli dubiũ ẽ quin huiꝰmodi
licentia medicis danda sit. ꝙ ab impru¬
dentib remouenda. Uerũ inquit asse¬
ris. Ergo o pͥnceps urbiũ si quib ꝙ aliis
hoc concedit᷑ ut oporteat aliqnͣdo men¬
tiri. uł contͣ hostes uł ꝓ patria & eiuib:
ab aliis uͦ qui uti m̃datio nesciunt. au¬
ferendũ est om̃e m̃datiũ. OROENES:

Expanded text:
nugae istiusmodi frequententur. Quotidie nugae istiusmodi frequententur. Quotidie in plateis fictus hariolus stultorum nates verberat, et obtorto 474 scorpione dentes mordentium quatit: et miramur si imperitorum libri lectorem inveniant? 18. Indignantur quare scriptum legerim; id est, sextum Stromateon Origenis, in quo Platonis sententiae, nostrum dogma componens, ita loquitur: Plato in tertio de Republica libro: « Veritas quoque sectanda magnopere est. Si enim, ut paulo ante rectissime dicebamus, Deo indecens et inutile mendacium est, hominibus quandoque utile ut utantur eo quasi condimento atque medicamine; nulli dubium est, quin hujusmodi licentia medicis danda sit, et ab imprudentibus removenda. Vera, inquit, asseris: ergo principes urbium, si quibus et aliis hoc conceditur, oportet aliquando mentiri, vel contra hostes, vel pro patria et civibus. Ab aliis vero qui uti mendacio nesciunt, auferendum est omne mendacium. » Origenes:
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑. Sudoris comites sunt. labo¬
ris sociȩ : ieiunioꝵ ñ saturitatis. conti¬
nentiȩ ñ luxuriȩ. Demostenes plus
olei quã uini expendisse se dicit: ꝙ om̃s
opifices nocturnis semꝑ uigiliis pre¬
uenisse. Ouod ille in una littera fecit
expͥmenda. ut a cacanero disceret:
tu in me criminaris. quare homo ab
homine hebreas litteras didicerim:¬
Inde ẽ qd̾ quida ineruditȩ prudentiȩ re¬
manent. dum nolunt discere qd̾ igno¬
rant. nec oratiũ audiunt cõmonentem
Cur nescire pudes praue. ꝗͣ diseere malle:
Loquit᷑ ꝙ sapientia quã sub nomine salo¬
ditionis fugiet dolũ. & recedet a cogi¬
tationib stultis. Aliud ẽ si uulgi lectio¬
ne continet᷑. doctoꝵ aures despiciunt
cte solebas stridenti miserũ stipula dis¬
ꝑdere carm̃. quasi ñ cirratoꝵ turba.
milesiarũ in seolis figm̃ta decantet. ꝙ
testam̃tũ sius bissoꝵ eachinno m̾bra
concutiat. atq int̾ seurrarũ epulas

Expanded text:
sequuntur. Sudoris comites sunt et labosequuntur. Sudoris comites sunt et laboris: sociae jejuniorum, non saturitatis: continentiae, non luxuriae. Demosthenes plus olei quam vini expendisse dicitur, et omnes opifices nocturnis semper vigiliis praevenisse. Quod ille in una littera fecit exprimenda, ut a cane rho disceret, tu in me criminaris, quare homo ab homine Hebraeas litteras didicerimInde est quod quidam inerudite sapientes remanent, dum nolunt discere quod ignorant. Nec Horatium audiunt commonentem: Cur nescire pudens prave, quam discere malo? Loquitur et Sapientia, quam sub nomine Salosanctus eruditionis fugiet dolum, et recedet a cogitationibus stultis . Aliud est, si vulgi lectione contenti, doctorum aures despiciunt; cte, solebas, Stridenti miserum stipula disperdere carmen? Quasi non cirratorum turba Milesiarum in scholis figmenta decantet: et testamentum Suis, Bessorum cachinno membra concutiat, atque inter scurrarum epulas,