comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ: extentȩ desuꝑ fãties & pennȩ extẽ.¬
¶tẽ de suꝑ descͥbunt᷑. qi oĩs. intentio oĩsꝙ cõtem¬
platio scõꝵ suꝑ se tendit: ut illud possit
adipisci. qd̵. in cęlestib appetit:
Siue enĩ bono oꝑi ssu uͦ in uigilet
contemplationi: tẽ ueracit᷑ hoc qd̾
agit bonũ est: quando ei placere
concupiscit a quo est: Nã qͥ bona
agere uidetur. & ꝑ hoc ñ dõ sed
honũbꝰ plac̾e desiderat: intentionis
suȩ faciẽ deorsũ premit: Et qͥ iccuro
in saero eloquio ea qͦ diuinitatis
sunt contemplat᷑. ut ꝑ hoc qd̾
intelligit. occupari ad questiones
possit: qͥa ñ dulcedine quesitȩ bea¬
titudinis saciari appetit. sed doctꝰ
uideri: iste nimirũ intellectꝰ sui
pennas desuꝑ non extendit: Sed
qm̃ sensus sui uigilantiã in t̾reno
appetitu occupat: pennas qͣs suble¬
uare in altũ .&. quib sub leuari
ipse potuit. Inimis deponit: Qua
in re pensandũ est. ut om̃e bonũ
qd agitur. ꝑ intentionẽ semꝑ ad

Expanded text:
 Facies et pennae extentae desuper describuntur, quia omnis intentio omnisque contemplatio sanctorum super se tendit, ut illud possit adipisci quod in coelestibus appetit. Sive enim bono operi, sive vero invigilet contemplationi, tunc veraciter hoc quod agit bonum est, quando ei complacere concupiscit a quo est. Nam qui bona agere videtur, et per haec non Deo, sed hominibus placere desiderat, intentionis suae faciem din sacro eloquio ea quae divinitatis sunt contemplatur, ut per hoc quod intelligit, occupari ad quaestiones possit, qui non dulcedine quaesitae beatitudinis satiari appetit, sed doctus videri: iste nimirum intellectus sui pennas desuper non extendit. Sed quando sensus sui vigilantiam in terreno appetitu occupat, pennas quas sublevare in altum, et quibus sublevari ipse potuit, in imis deponit. Qua in re pensandum est, ut omne bonum quod agitur per intentionem semper ad
Abbreviated transcription (Latin):
ipse de sius ouib dicit: Ego sũ pastor
bonꝰ. & cognosco meas & cognoscunt
me meȩ: Qui rursus ait: Ego scio
quos elegerim: ꝑ contemplationẽ
ũ. quia suꝑ nosmet ipsos tollimur:
quasi in aere leuamͣ: Quatuor gͦ fa¬
cies uni sunt: qͥa si requiras qͥd ma¬
theus de incarnatione dñi sentiat.
hoc nimirũ sentit: qd̾ marcꝰ. lucas.
hoc ꝓculdubio. qd lucas. marcꝰ. &.
matheus: Si requiras qͥd marcus:
hoc qd matheus. ioħs & lucas sen¬
tit: Si requiras qͥd lucas. hoc quod
ioħs. matheus & marcus sentit:
Quatuor igit᷑ facies uni sunt: qͥa
notitia fidei qua cognoscunt᷑ a
dõ. ipsa est in uno: quȩ ẽ simul
in quatuor Quicqͥd enĩ in uno
inueneris : hoc in omĩb simul qͥtu¬
or recognoscis Et qͥtuor pennȩ
uni: quia dĩ om̃ipotentis filium

Expanded text:
ipse de suis ovibus dicit: « Ego sum pastor bonus, et cognosco oves meas, et cognoscunt me meae. » Qui rursus ait: « Ego scio quos elegerim. » Per contemplationem vero quia super nosmetipsos tollimur quasi in aere elevamur. Quatuor ergo facies uni sunt. Quia si requiras quid Matthaeus de incarnatione Domini sentiat, hoc nimirum sentit quod Marcus, Lucas hoc procul dubio quod Lucas, Marcus et Matthaeus. Si requiras quid Marcus, hoc quod Matthaeus, Joannes et Lucas. Si requiras quid Lucas, hoc quod Joannes, Matthaeus et Marcus sentit. Quatuor ergo facies uni sunt, quia notitia fidei qua cognoscuntur a Domino Deo ipsa est in uno, quae est simul in quatuor. Quod enim in uno inveneris, hoc in omnibus simul quatuor recognoscis. « Et quatuor pennae uni. » Quia Dei omnipotentis filium
Abbreviated transcription (Latin):
escet suꝑ eum sp̃s dñi: Ad hȩc uer¬
ba tanquã auditores eiꝰ dicerent.
o pat̾ ysaia obscure loqueris: dic
nobis ipsã rem manifeste: adie-¬
cit claritatẽ. & ait: Eoce uirgo
concipiet & pariet filiũ. &. uo¬
cabis nom̃ eius emmanuel: filiũ
qͦq uirginis id est emmanuelẽ.
p̃clare describens: puer inqͥt natus
est nobis. filius datus ẽ nobisꝰ. & uo¬
cabitur nom̃ eius ad mirabilis: con¬
siliariꝰ: ds̃ fortis: pat̾ futuri scłi: pͥn-

Expanded text:
escet super eum Spiritus Domini . Ad haec verba tanquam auditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Puer, inquit, natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius
Abbreviated transcription (Latin):
de sublimauit dicens: Inueni
uirũ: scd̃m cor meũ De regali
nempe tribu simul os sacerdota
li originẽ duxit: quȩ sũmũ regẽ
atq pontificẽ erat paritura.
Non tam̃ hȩc ioeieo dixerimꝰ:
qd̵ dñs qui peocatores uocare uenit
dedignatꝰ sit matrẽ suã peccatores
habere cognatos int̾ qͦs spetiosa

Expanded text:
de sublimavit, dicens: Inveni de sublimavit, dicens: Inveni virum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum Regem atque Pontificem erat paritura. Non tamen haec idcirco dixerimus, quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos, inter quos speciosa
Abbreviated transcription (Latin):
& pacis non erit finisIII.¬
d̾ gͦ ds̃ designauit miraculo: hoc
a secretis eius ꝓdidit uaticinio.
& qd uates cecinit: consequent̃ rei
exitus approbauit. Nam sicut illa
uirga sine radice. sine quolibet na¬
turȩ̨ uel artis adminiculo fructi¬
ficauit: ita uirgo maria sine con¬
iugali oꝑe filium ꝓcieo uit: filium
sane: flore designatũ & fructu:
fĩore ꝓpt̃ spetiẽ: fructu ꝓpt̃ utili¬
tatẽ. Est enĩ spetiosus forma p̾filus
hominũ: & uitalis refectio ñ solũ
homuiũ: sed etiã angłoꝵ: Hinc
breuit̃ asserta ꝓpositionis particu¬
la prima: qd sequit᷑ attingamꝰ.
Nata est gͥ beatissima uirgo sicut
legimꝰ patre nazareno. matre beth¬
lee miticaquas urbes xp̃i natiuita¬
ti uel conuersationi destinatas eẽ.
propħȩ non tacuerant. Descenait
aut̃ ab radice illiꝰ fide p̃clari abra¬
he : cui suꝑne promissa fuerat be¬
nedictio om̃iũ gentiũ in semiue
suoͥ & ab stirpe dauid: quẽ deus
ꝓpt̃ notã sibi ꝓbitatẽ. egregia lau¬

Expanded text:
 ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne promissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia lau
Abbreviated transcription (Latin):
ec est gͦ mulier. ad quã diuinũ
illud tendebat oraculũ: hanc
quandoq naseiturã in nuebat:
hanc singularit̃ intimabat Ex¬
pedito quã paucis oraculo: unũ
quoq de miraculis absoluatur:
Acceptȩ sunt a scõ moyse singulȩ
iurgȩ. de singulis tribubꝰ isrł. nomi¬
nib earũ inscriptȩ iubente dõ. &
positȩ sunt in tabernaculo eiꝰ Int̃
quas una quȩ fuerat aaron inuen¬
ta est sequenti die germinasse:
floruisse. fronduisse: ac peꝑisse

Expanded text:
ec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domino, et positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse
Abbreviated transcription (Latin):
grandi nos oportet sedulitate ue¬
nerari. ut quod alienũ est locis
ditur sepulcbris sit cõmune suf¬
fragiis: quanto nos impensiꝰ con¬
te feruere studio. excubare fa¬

Expanded text:
tanta nos oportet sedulitate venerari ut quod alienum est locis ditur sepulcris, sit commune suffragiis; quanto nos impensius conte fervere studio, excubare fa
Abbreviated transcription (Latin):
eata siquidẽ cilinia intenta pus
oꝑib licet corpore teneret᷑ in mun¬
uo: mente conuersabat᷑ in celo: Quȩ
in flore iuuentutis pepererat de unico
uiro suo emilio principiũ. postea su
suocessoris. ⁊ qͥ usq ad ultumna gloriosi
remigu tempora. sacerdotio ẽ func¬
tus. sicq defunctus Uir aut̃ ille uene¬
rabilis. int̾ illiꝰ temporis innumera
ꝑicula. tanta consolatione accepta:
ciliniȩ diuinũ oraculũ grã dĩ ꝑcep¬

Expanded text:
Beata siquidem Cilinia intenta piis Beata siquidem Cilinia intenta piis operibus, licet corpore teneretur in mundo, mente conversabatur in caelo. Quae in flore iuventutis pepererat de unico viro suo Emilio Principium postea Suesuccessoris, qui usque ad ultima gloriosi Remigii tempora sacerdocio est functus, sicque defunctus. Vir autem ille venerabilis, inter illius temporis innumera pericula tanta consolatione accepta, Ciliniae divinum oraculum gratia De
Abbreviated transcription (Latin):
Ant̾ cetera gͥ quȩ in conuentu illo
celico audiuit. etiã illi scĩ sp̃s hu¬
manȩ salutis auidi. queritare cȩpe¬
runt de gallicanę deiectione eccłiȩ
&. qͥd facto ad talia opꝰ eẽt. crebro
uersare sermone. dicentes. qͥa iã
tempꝰ ẽẽt miserendi eiꝰ: Duplicia
enĩ receꝑ at ꝓ om̃ib peccatis suis:
ꝗͣ ꝙͣ fex eiꝰ ñ sit exinanita iil¬
Qis int̾ se ita serentib subito uox
Saffuit a suꝑiorib atq secretiorib
aditis. saluberrime atq su auissi¬
me intonans: quȩ & p̾sentiũ sola¬
ret᷑ sp̃uũ mesticiã: & qͦd futurum
erat gratulabiuida ꝓmulgaret sententia:
ita dicendo: Dñs ꝓspexit de excelso scõ
suo: de oelo in t̾rã aspexit. ut audiret
gemitũ compeditoꝵ. ut solueret filios
int̾emptoꝵ: ut annuntiet᷑ nom̃ eiꝰ in
gentibꝰ. in conueniendo popłos in unũ:
& reges ut seruiant ei Cilinia in uteg¬
ꝑo concipiens. filiũ pariet nomine re¬
migiũ: cui a me saluand̾ popłs cõmit.¬
tetur:

Expanded text:
nter cetera igitur, que in conventu illo caelico audivit, etiam illi sancti spiritus humanae salutis avidi queritare ceperunt de Gallicane deiectione aecclesiae, et quid facto ad talia opus esset, crebro versare sermone, dicentes, quia iam tempus esset miserendi eius; duplicia enim receperat pro omnibus peccatis suis, quamquam fex eius non sit exinanita. His inter se ita serentibus, subito vox affuit a superioribus atque secretioribus aditis saluberrime atque suavissime intonans, que et presentium solaretur spirituum mestitiam, et quod futurum erat, gratulabunda promulgaret sententia, ita dicendo: 'Dominus prospexit de excelso sancto suo, de caelo in terram aspexit, ut audiret gemitum cinter emptorum, ut adnuntietur nomen eius in gentibus, in conveniendo populos in unum et reges, ut serviant ei: Cilinia. in utero concipiens filium pariet nomine Remigium, cui a me salvandus populus committetur'.
Abbreviated transcription (Latin):
paulũ. ipse te fecit ex symone
petrũ: Unꝰ uos honorauit. unus
uos coronabit: Mutauit ꝑsecuto¬
rẽ : mutauit & piscatorẽ: Et si te
sequere petrũ : sed docentẽ non
fugientẽ: fugiebat: quando te
nesciebat:

Expanded text:
x Simone Petrum. Unus vos honoravit, unus vos coronabit. Mutavit persecutorem, mutavit et piscatorem; etsi te sequere Petrum; sed docentem, non fugientem. Fugiebat, quando te nesciebat.
Abbreviated transcription (Latin):
N passione quȩ nobis hodie reci
tur uidex ferox: tortor cruentus.
martyr inuictus: In euiꝰ copore
penis uariis ex arato. iã torm̃ta
defecerant: & adhuc menbra du¬
rabant: Tot conuicta miraculis
persistebat impietas. tot uexata
suppliciis non cedebat infirmitas
Agnoscatur gͦ oꝑata diumitas:
Quando enĩ corruptibilis puliuis
contra tã immania torm̃ta dura¬
ret. nisi in eo cristus habitaret:
ille agnoscendus. ille głificandus.
ille est laudandus: qui & in prima
uocatione dedit uincentio fidẽ:¬
& in sũma passione uirtutẽ uul¬
tiamini ꝓ eo Acceperat hȩc utraq¬
beatus leuita uincentiꝰ: acceperat
& habebat: Si enĩ non accepisset.
quid haberet: Habebat in sermo¬
tolerantiã

Expanded text:
n passione, quae nobis hodie recit ostenditur iudex ferox, tortor cruentus, martyr inuictus. in cuius corpore poenis uariis exarato iam tormenta defecerant et adhuc membra durabant. tot conuicta miraculis persistebat impietas, tot uexata suppliciis non cedebat infagnoscebatur operta divinitas. Quando enim corruptibilis pulvis contra tam immania tormret, nisi in eo Christus habitaret? ille agnoscendus, ille glorificandus, ille laudandus est, qui et in prima uocatione dedit fidem et in postrema passione uirtutem. uultiamini pro eo. acceperat haec utraque Uincentius, acceperat et habebat. si enim non acciperet, quid haberet? habebat in sermotolerantiam
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres. et benedictus fructus uentris
tui.Et unde hoc mͥ.uit ueniat mat᷑ dñi
mei adme: Nouit sermonẽ suũ sp̃s sc̃s
nec unqm obliuiscit᷑. et ꝓphetia non solũ
rerum completur miraculis: sed etiam
propͥetate uerborum. Quis est uentris

Expanded text:
mulieres et benedictus fructus uentris mulieres et benedictus fructus uentris tui. et unde hoc mihi ut ueniat mater domini mei ad me? nouit sermonem suum spiritus sanctus nec umquam obliuiscitur, et prophetia non solum rerum conpletur miraculis, sed etiam proprietate uerborum. quis est is
Abbreviated transcription (Latin):
sentiȩ donince beneficia declarantux III¬
ioaul enim ut audiuit salutatio¬
Inem manis elis abetħ exulga¬
uit in fans inutero cius. & repleta est
spiritu sancto. Uide distin̾ionem. singulo¬
rumq uerborum ꝓprictates. Uocem prior
elisabeth audiuit. sed iohannes prior gram
sensit illa naturȩ ordine audiuit. iste
exultauit ratione misteriĩ. Illa manis.
iste dñi sensit aduentum: femina mulie¬
ris et pignus pĩgnoris. Iste gr̃am locunt᷑.
illi intus operantur pietatͥs misterium.
Maternis adoruintur. ꝓfectib duppliciq
miraculo ꝓpħant matres sp̃u paruuloꝵ.
Exultauit infans. repleta est mater. Non
pͥus mater repleta quam filius. sed cum
filius ẽẽt repletus sp̃u sc̃o repleuit et ma¬
trem. Eixultauit iohannes. exultauit
et oanix sp̃s. Exultante iohanne re¬
pletur elisabeth Mariam tamen non
repleri sp̃u sed sp̃m eius exultare cognos
in matre. et illa post conceptum repletur.
ista ante conceptum. Benedicta tu inter

Expanded text:
sentiae dominicae beneficia declarantur; simul enim ut audiuit salutationem Mariae Elisabet, exsultauit infans in utero eius, et repleta est spiritu sancto. uide distinctionem singulorumque uerborum proprietates. uocem prior Elisabet audiuit, sed Iohannes prior gratiam sensit: illa naturae ordine audiuit, iste exsultauit ratione mysterii, illa Mariae iste domini sensit aduentum, femina mulieris et pignus pignoris, istae gratiam loquuntur, illi intus operantur pietatisque mysterium maternis adoriuntur profectibus duplicique miraculo prophetant matres spiritu paruulorum. exsultauit infans, repleta mater est. non prius mater repleta quam filius, sed cum filius esset repletus spiritu sancto, repleuit et matrem. exsultauit Iohannes, exsultauit et Mariae spiritus. exsultante Iohanne repletur Elisabet, Mariam tamen non repleri spiritu, sed spiritum eius exsultare cognouiin matre — et illa post conceptum repletur, ista ante conceptum. Benedicta tu inter
Abbreviated transcription (Latin):
umnanarũ gͥ hereditatũ modo
portionẽ quȩ melior ẽ. & quȩ
utilior: eligamꝰ: Si cirea t̾rena
patrimonia sua. in coheredum
diuisione qͥs nitit᷑ sort̾e cõmodi¬
oris portionis appetere. quanto
propensiore cura. celestes heredi¬
tates debemꝰ diligere: Tentuplũ
dñs ꝓmittit. & centuplũ non in
et̾num sed in p̾sens Eternorũ
aut̃ bonoꝵ. immensa & infinita¬
est retribitio: Ceterũ sub diffini¬
tione centupli. p̾sentiũ m̾sura
concluditur: Ego aitẽ ambigo.
utrũ hoc centuplũ petri excesserit
portio:¬

Expanded text:
umanarum igitur hereditatum modo portionem, quae melior est et quse utilior, eligamus. si circa terrena patrimonia sua in coheredum diuisione quis nititur sortem commodioris portionis appetere, quanto propensiore cura partem caelestis hereditatis deligemus? centuplum dominus promittit: et non in seternum, sed in praesens. seternorum autem bonorum inmensa et infinita retributio est; ceterum sub definitione centupli praesentium mensura concluditur. ego autem ambigo, utrum hoc centuplum Petri excesserit portio
Abbreviated transcription (Latin):
re qd̾ nostis: Putant enĩ qd̾ ista u¬
ta sit sola. quȩ si finẽ acceperit:
nulla uitalis animȩ corpori defi¬
cienti ualeat portio remanere:
Si enĩ scirent ẽẽ alterã uitã igna¬
ram mortis. tristiciȩ nesciã. in qͣ
immortalitas regnat. & perpetua
gaudia cõmorantur: ꝓfecto uobis.¬
cum ad illã festinarent ꝑtingere.
ꝙ istã uitam ꝓ nichilo cõputantes.
illam appeterent ꝗͤ in exultatione
ꝑmanet : & penitꝰ fuuri ñ nouit.

Expanded text:
re quae nostis; putant enim quod ista vire quae nostis; putant enim quod ista vita sit sola, quae si finem acceperit, nulla vitalis animae, corpore deficiente, valeat portio remanere. Si enim scirent esse alteram vitam ignaram mortis, tristitiae nesciam, in qua immortalitas regnat, et perpetua gaudia commorantur; profecto vobiscum ad illam festinarent pertingere, et vitam illam pro nihilo computantes, illam appeterent, quae et in exsultatione permanet et penitus finiri non novit.
Abbreviated transcription (Latin):
fiectere ad dolorem: Huic spectaculo
ut superiꝰ diximꝰ int̾erat sc̃i sebasti¬
anus uir ꝑ omia xp̃ianissimꝰ. quẽ
occultabat militaris habitꝰ. q clãmi¬
dis obumbrabat aspectus. At ubi ui¬
dit athletas dĩ immenso certaminis
pondere fatigari: in medio eoꝵ se
obitiens dixit: O fortissimi milites
xp̃i. o instructissimi diuini p̃lu
misera blan dimenta: coronã de¬
ponitis sempit̾nã: Discat nunc ꝑ
uos xp̃i militũ fortitudo fide potiꝰ
amari. quã ferro: Nolite uictoria¬
rum ur̃arum insignia mulierũ
blandim̃to abicere. & subiectas
pedib ur̃is hostis deuicti ceruices:
Cuiꝰ quãuis seria contra uos extite¬
rit ꝑ iniquã instantiã: seuuor ta¬
meu efficitur ira repetita Erigite
igitur a terrenis affectib trophe¬
um ur̃i certaminis gloriosit.o no¬
lite illud omittere fletib paruu¬
loꝵ: Istos qͦs plorantes attenditis.
gauderent hodie: si potuissent sci¬

Expanded text:
flectere ad dolorem. Huic spectaculo, flectere ad dolorem. Huic spectaculo, ut supra diximus, intererat S. Sebastianus, vir per omnia christianissimus, quem occultabat militaris habitus, et chlamydis obumbrabat aspectus. At ubi vidit athletas Dei immenso certaminis pondere fatigari, in medio eorum se objiciens, dixit: O fortissimi milites Christi, o instructissimi divini praelmisera blandimenta coronam deponitis sempiternam? Discat nunc per vos Christi militum fortitudo, fide potius armari quam ferro. Nolite victoriarum vestrarum insignia per mulierum blandimenta abjicere, et subjectas pedibus vestris hostis devicti cervices acujus quamvis saeva contra vos extiterit et periniqua instantia, saevior tamen efficitur ira repetita. Erigite igitur a terrenis affectibus tropaeum vestri certaminis gloriosum, et nolite illud amittere fletibus parvulorum. 10. Isti, quos plorantes attenditis, gauderent hodie si possent sci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeuntes Uenite huc senes. & me¬
cũ suꝑ filios plangite: qui uos
uiscera paterna habere sentitis
ne talia patiamini: Deficite plo¬
rando oculi mei. & caliginẽ ob¬
ducite fundentes flumina lacri¬
marũ: ne uideam cedi gladio.
Iquos dum uirga leuis tangeret
ret: ecce & amboꝵ coniuges cum
natis proprus ueniunt. & aspec¬
tib eoꝵ ꝓprios infantulos offe¬
rentes: has eiulando uoces effun¬
dunt Quib nos seruituras re¬
linquitis: Quib coniugi ur̃i
traditis karitatẽ: Qui ptitatis
Qui erunt uĩe occupatores fami¬
lię. uel qui sibi diuisuri sunt uer¬
naculos quos nutristis: Heu quã
ferreo. heu quã impio crudeli¬
tatis genere parentes despicitis.
amicos respuitis. uxores abicitis.
filios abdicatis. & uos carnifici
ultroneos adhibetis: Interea dum¬
ista dicunt᷑ & illa repetunt᷑: int̾ uxoꝵ
lacrimas & suspiria filioꝵ: ꝯperunt
milites xp̃i mollescere. & a ni os suos

Expanded text:
et? Venite huc, senes, et meet? Venite huc, senes, et mecum super filios plangite, qui vos viscera paterna habere sentitis. ne talia patiamini. Deficite plorando, oculi mei, et caliginem obducite fundentes flumina lacrymarum; ne videam caedi gladio, quos dum virga levis tangeret,queretur, ecce amborum conjuges cum natis propriis veniunt, et aspectibus eorum proprios infantulos offerentes, has ejulando voces effundunt: Quibus nos servituras relinquitis? quibus conjugii nostri traditis charitatem? qui putatis Qui erunt vestrae occupatores familiae? vel qui sibi divisuri sunt vernaculos, quos nutristis? Heu quam ferreo, heu quam impiae crudelitatis genere parentes despicitis, amicos respuitis, uxores abjicitis, filios abdicatis, et vos ipsos carnifici ultroneos exhibetis! CAPUilla dicuntur, et ista referuntur, inter uxorum lacrymas, et suspiria filiorum, coeperunt milites Christi mollescere, et animos suos
Abbreviated transcription (Latin):
sta & his similia matre ꝓsequen¬
te. infirmus pat̾ & grauis iam
senio. manib adducit᷑ seruloꝵ:
ad cȩlũ: Ad mortẽ ultro ꝓficiscen¬
tibus filus uale dicturꝰ adueni.
ut uniuersa quę afilus sepultu¬
rȩ meȩ exhibenda parauerã: ego
infelix filios sepulturꝰ expendam:
O filii. meȩ baculus senectutis. &
geminũ meoꝵ uiscerũ lumen: na¬
ti felicit᷑. & ꝓspere educãti: excel¬
lentissimȩ memorie. & ingenu
singularis: om̃ium liberaliũ lĩte¬
pente insania ur̃a uoluntate ꝓge¬
nita. mortis uos fecit ẽẽ amatores:
Nonquã ista uuentib placuit.
nũ quã morituris suũ amorẽ in¬
dixit: Ad quoscũq aut̃ ꝑuenire
potuit. uiolent̃ admissa est: &.
non uoluntate ab ullo iuuente
suscepta: Si hanc nudus debitor sub
auaro feneratore positus nulla po¬
test ratione diligere. nec solũ non
diligere cognoscitur sed timere:
qua ratione eam appetit. qui et
bonis exuberat om̃ib & penitus
ulli nichil debet: Uenite huc iui

Expanded text:
sta et his similia matre prosequente, infirmus pater, et gravis jam senio, manibus adducitur servulorum, ad coelum: Ad mortem ultro proficiscentibus filiis valedicturus adveni, ut universa, quae a filiis sepulturae meae exhibenda paraveram, ego infelix filios sepulturus expendam. O filii, meae baculus senectutis, et geminum meorum viscerum lumen, nati feliciter, et prospere educati, excellentissimae memoriae, et ingenii singularis, omnium liberalium peritpente insania vestra voluntate progenita mortis vos fecit esse amatores? Numquam ista viventibus placuit: numquam morituris suum amorem induxit: ad quoscumque autem pervenire potuit, violenter admissa est, et non est voluntate ab ullo vivente suscepta. Si hanc nudus debitor sub avaro feneratore patitur, nulla potest ratione diligere; nec solum non diligere cognoscitur, sed timere. Qua ratione eam appetit, qui et bonis exuberat omnibus, et penitus ulli nihil debet? Venite huc,
Abbreviated transcription (Latin):
manis p̾stitit mentibꝰ Dñs tecũ
inqͥt: Mira res Et iã erat cũ uir¬
gine. qui ad uirginẽ mittebat
angłm suũ: et precessit nuntiũ
suũ ds̃: sed a dõ non recessit: Non
teneri potuit locis. qui om̃ibꝰ ha¬
betur in locis. & totus ubiq est:
sine quo nichil totũ Ergo uerbũ
patris ñquã a patre discedens.
homo ꝓprie fieri dignatus ẽ. se¬
creto suo misterio. qd ipse nouit
Qui qm̃ totũ suscepit qd̾ ẽ homi¬
nis. homo totus est: et totũ ac¬
cipiens qd̾ dĩ est: om̃ino aliud
quã ds̃ qui natus ẽ ex maria. eẽ
non potuit: Scit enĩ ds̃ om̃ia . &
potest: Propt̾ea qͥa ita ẽ. sciuit se
ac potuit in utero uirginis. sine
sui corruptione miscereat yinire:
sime primũ angłs ueneratur:
& salutat: Miratur itaq &. ipse:
qualis aut quanta sit quã salutat:

Expanded text:
manis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio, quod ipse novit: qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est: et totum retinens quod Dei est, omnino aliud quam Deus qui natus est ex Maria esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se ac potuit in utero Virginis sine sui corruptione miscere atque unirsime primum Angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat:
Abbreviated transcription (Latin):
ad inferni claustra descendere. ꝓ
peccatis suis ȩt̃na supplicia tolerare:
Cui ꝑ mediatoris aduentũ noui aliqͥd
accessit. ut si hic recte studeat uiuere.
celoꝵ ualeat regna penetrare: Et homo
in t̾ra editꝰ a corruptibili uita moriat᷑.
in cȩlo collocandꝰ: Et uetꝰ ittiq ẽ. ut ꝓ
culpa humanũ genꝰ in ęt̾na pena int̃¬
eat. & nouũ: ut conu̾sus in regno ui¬
uat: Qd̃ gͦ in conclusione locutionis
sue dñs subdidit. hoc ẽ. utiq qd p̃misit:
Priꝰ enĩ de regni similitudine theaurũ
inuentũ. & b̃nã margaritã ꝓtulit.
postiodũ uͦ inferni penas de maloꝵ
cõbustione narrauit. atq in conclusio¬
ne subiungit: Ideo doctꝰ scriba in reg¬

Expanded text:
claustra descendere, pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum aliquid accessit, ut si hic recte studeat vivere, coelorum regna valeat penetrare: et homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum, ac bonam margaritam protulit, postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ideo omnis scriba doctus in reg
Abbreviated transcription (Latin):
querentes eũ Uidet᷑ mͥ iste qͥ nuntiat.
ñ fortiutu & simplicit̾ nuntiare. sed insi¬
dias tendere: utrũ spũali oꝑi carnẽ &
sanguinẽ p̃ferat: Et ideo matrẽ se nosse
dissimulat: ut quȩ ei mat̾ sit uel qͥ pro¬
pinqͥ. ñ ꝑ cognationẽ carnis. sed ꝑ con

Expanded text:
quaerentes eum. Videtur mihi iste qui nuntiat non fortuito et simpliciter nuntiare, sed insidias tendere, utrum spiritali operi carnem et sanguinem praeferat; et ideo matrem se nosse dissimulat, ut quae ei mater sit, qui propinqui, non per cognationem carnis, sed per con
Abbreviated transcription (Latin):
Hodie aut̃ in domo pusilli zachei
oportet manerẽ: hoc est nouȩ lucis
grã coruscante: in humili natio¬
nũ credentiũ eredentiũ corde qui¬
escere. Qd̾ aut̃ descendere de sicomo¬
ro ⁊ acheus. & sic in domo sua xp̃o
mansionẽ preparare iubet᷑ ⁊ hoc
est quod apłs ait. quia &. si cogno¬
uimus scd̃m carnẽ xp̃m: sed iam¬

Expanded text:
Hodie autem in domo pusilli Zachaei Hodie autem in domo pusilli Zachaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zachaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jubetur, hoc est quod Apostolus ait: Quia et si cognovimus secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
unc sane ordinẽ.
proficiendi hoc est ꝑ fidem
dñioe incarnationis ad cognaitio¬
nẽ diuinitatis ꝑueniendĩ quãsi¬
ꝑ sicomoꝵ. iħu faciem specul andi:
doctor egregiꝰ ostendit cũ ait: Non
enĩ iudicaui scire me aliqͥd inter
crucifixum: Itemq aliis exꝓbrans.
facti estis inqͥt quib lacteꝰ opus sit
non solido cibo lac infirma tem¬
poralis dispensationis: solidũ ci¬
bũ. ardua ꝑpetuȩ maiestatis appel¬
lans Et dixit ad eũ: Tacheȩ festi¬
nans descende: quia hodie in do¬
mo tua oportet me manere:
Et festinans descendit: & excepit
illũ gaudens Manebat aliqͥndo
dñs in domo principis phariscoꝵ:
hoc est in iudeoꝵ syna goga doce¬
bat: Sed quia non baptizatum
ante prandiũ. sabbato curantẽ
publicanos & peccatores recipientẽ.
contra auariciã disputantẽ.&. cete¬
ra digna dõ gerentẽ. lingua uene¬
nata carpebant: ꝑtesus eoꝵ facino¬
ra. discessit & aufugit dicens Relin¬
quetur uobis. domꝰ ur̃a deserta:

Expanded text:
unc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem Dominicae incarnationis ad cognitionem divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor egregius ostendit, cum ait: Non enim judicavi scire me aliquid inter crucifixum . Itemque aliis exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium, Sabbato curantem, Publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem, lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta .
Abbreviated transcription (Latin):
scłi dignitatẽ ñ infimis. gentilib̾ tam̃:
Pat̃ eiꝰ miles primũ: post. tribunꝰ mili¬
tũ fuit: Ipse armatã militiã in ado¬
lescentia sequutꝰ. int̾ scolares alas
sub rege constantio : dein sub iulia¬
no cesare militauit: Non tam̃ sponte:
quia a pͥmisfere anmdiuina potiꝰ ser-¬
uitute. sacra inlustris pueri spira¬
uit infantia: Nam cũ ee̾t annoꝵ decẽ.
inuitis parentib ad eccłiã confugit:
seq cathecuminũ fieri postulauit:
Mox mirũ in modũ totꝰ in dĩ opere
conuersus. cũ eẽt annoꝵ duodecĩ here¬
mũ concupiuit. fecissetq uotis satis:
si ȩtatis infirmitas ñ obstitisset Am¬
mus tam̃ aut cuca monasteria. aut
circa ȩccłias semꝑ intentꝰ: meditabat᷑
adhuc in etate puerili. qd postea
deuotus impleuit: Sed cũ edictũ
eẽt a regib. ut ueteranoꝵ filii ad
militiã scriberentur. ꝓdente patre
qui felicib eiꝰ actib inuidebat: cũ
eẽt annoꝵ qͥndecĩ raptꝰ & catenatꝰ

Expanded text:
i dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntians ait: Libera me de ore
leonis: & a cornib unicornioꝵ
humilitatẽ meã Tot qͥppe in il¬
la gente unicornes. uel certe rino¬
cerotes extiterunt: qͦt contra pre¬
dicamenta ueritatis de legis ope¬
rib singulari & fatua elatione
tipum tenenti dicitur: Nũ qͥd
uolet rinoceros seruire tibi:
Ac si aꝑtiꝰ dicatur: Nũqͥd illum
popłm quẽ suꝑbire in nece fide
lium. stulta sua elatione conside¬
ras. sub iure tuȩ p̃dicationis in¬
clinas. subaudis ut ego: qui &
contra me illũ singulari comu
extolli conspitio: & tam̃ michi cũ
uoluero ꝓtinus subdo: Sed hoc
melius ostendimꝰ. si de genere ad

Expanded text:
pronuntians ait: Libera me de ore pronuntians ait: Libera me de ore leonis, et a cornibus unicornium humilitatem meam . Tot quippe in illa gente unicornes vel certe rhinocerotes exstiterunt, quot contra praedicamenta veritatis de legis operibus singulari et fatua elatione clesiae typum tenenti dicitur: Nunquid volet rhinoceros servire tibi? Ac si apertius dicatur: Nunquid illum populum, quem superbire in nece filium stulta sua elatione consideras, sub jure tuae praedicationis inclinas? subaudis ut ego, qui et contra me illum singulari cornu extolli conspicio, et tamen mihi cum voluero protinus subdo. Sed hoc melius ostendimus, si de genere ad
Abbreviated transcription (Latin):
ros iste qui etiã monoceros grecis
exemplarib nominat᷑ : tantȩ eẽ
fortitudinis dicit᷑. ut nulla ue¬
nantiũ uirtute capiat᷑. sed sicut
asserunt qui de scribendis naturis
animaliũ laboriosa inuestigatione
sud auerunt: uirgo ei puella ꝓponit᷑:
que uenienti sinũ aperit: in qͦ ille
om̃i ferocitate post posita. caput de¬
ponit : sicq ab eis a quib capi queri¬
tur: repente uelut eneruis inueni¬
tur: Buxei quoq coloris ẽẽ descri¬
bitur. qui etiã cum elefantis qͦn¬
do certamen aggreditur: eo cornu
qd̃ in nare singularit̾ gestat. uen¬
trẽ aduersantiũ ferire ꝑhibetur.:
ut cum ea quȩ molliora sunt uul¬
nerat: impugnantes se facile ster
nat: Potest gͦ ꝑ hunc rinocerotã¬
uel certe monocerotã scilicet uni¬
cornẽ. ille popłs intelligi: qͥ dũ
de accepta lege non opera. sed so¬
lam int̾ ciuitos homines elationẽ
sumpsit: quasi int̾ cęteras bestias
cornu singulare gestauit: Unde
passionẽ suã dñs. ꝓpħa canente

Expanded text:
rus, qui etiam monoceros graecis exemplariis nominatur, tantae esse fortitudinis dicitur, ut nulla uenantium uirtute capiatur. Sed sicut hi asserunt, qui describendis staturis animalium laboriosa inuestigatione sudauerunt, uirgo ei puella proponitur. Quae uenienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput deponit. Sicque ab eis, a quibus capi quaeritur, repente uelut eneruus inuenitur. Buxei quoque coloris esse describitur. Qui etiam cum elephantis quando certamen ingreditur, eo cornu quod in nare singulariter gestat, uentrem aduersantium ferire perhibetur; ut cum ea quae molliora sunt uulnerat, impunat. Potest ergo per hunc rhinocerotem vel monocerotem scilicet unicornem ille populus intelligi, qui dum de accepta lege non opera sed solam inter cunctos homines elationem sumpsit, quasi inter caeteras bestias cornu singulare gestavit. Unde passionem suam Dominus, Propheta canente,
Abbreviated transcription (Latin):
Eto generalit̾ imꝑatoris edicto.
ut om̃s orientales ep̃i apud sele¬
utiam ysauriȩ õpidum conue¬
nirent : disceptaturi qͥd sentires
de fidei ueritate. tunc inter li¬
quidos quarto iã exilii anno
de phrigia sc̃s hylarius in pre¬
dicto loco data euectione. ad sy¬
nodum uenire compellit᷑. Qui
quoddã castellũ dũ adisset: die
est: Mox florentia puella gen¬
tilis irrumpens multitu dinem
popłi: uoce magna seruũ di ad se
uenisse testata est Et ad pedes
eius accurrens: non cessauit
petere. nisi signũ crucis ab ipso
sibi fieri fidelit̾ impetrasset Quã
florentiꝰ pat̾ secutꝰ & cuncta sa¬
milia: in nomine dñi meruert̃
parit̃ baptizari: Quȩ florentia
relictis parentibus. uestigiis eiꝰ
inherens: usq pictauis ꝑducta
est: Patrẽ se habere a quo non

Expanded text:
to generaliter Imperatoris edicto, to generaliter Imperatoris edicto, ut omnes Orientales episcopi apud Seleuciam Isauriae oppidum convenirent, disceptaturi quid sentirent de fidei veritate, tunc inter reliquos, quarto jam exsilii anno, de Phrygia sanctus Hilarius in praedicto loco data sibi pergendi evectione, ad synodum venire compellitur. Qui quoddam castellum dum adisset, die : moxque Florentia puella gentilis, irrumpens multitudinem populi, voce magna servum Dei illuc advenisse testata est: et ad pedes ejus accurrens, non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater secutus est, et cuncta familia in nomine Domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia, relictis parentibus, vestigiis ejus inhaerens, usque Pictavos perducta est: patrem vero se habere, non
Abbreviated transcription (Latin):
ox oportunitate reperta: manu
propria subscriptã filie direxit
epłam: sufficienti sale conditam.
& uelut aromaticis ungentis in¬
fusam: quȩ tenetur pictauis pro
munere conseruata. indicans ei
ascenderet: pulchritudo rosarũ
ac lilii comparationẽ precederet:
oculi gemmarũ lumine lumina¬
rent. uestis. candorẽ niuis oppri¬
meret: ornamenta inestimabili
decore uernarent. diuitię intra
se regna concluderent. sapientia
in comp̃hensibilis emanaret. faui
mella dulcedo postponeret. pudi¬
citia incontaminata persisteret.
graret. thesauri sine defectione
constarent: addens hoc monitis.
ut filia nulli se priꝰ male diuisa
conuingeret. quã ut patris ex¬
spectaret pollicitũ. & sponsum
parit᷑ cum ꝓmissione uenturum:
Qd̃ abra dulcit̾ excipiens. & quasi
sponsum futurum in epła patris
amplectens. ad monitionẽ secuta
est: nulli in coniugio se resoluens
Sed qualiter ad illum sponsũ ꝑ¬
uenerit: locus in sequenti serua
heresis ꝑuersitas pullularet: da¬

Expanded text:
ox opportunitate reperta, manu propria subscriptam, filiae direxit epistolam, sufficienti sale conditam, et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere conservata, indicans ei coelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumen obnubilarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, divitiae intra se regna concluderent, ejus sapientia incomprehensibilis emanaret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, graret, thesauri sine defectione constarent. Addit ergo monitis ut filia nulli se prius a matre divisa conjungeret, quam ut patris exspectaret pollicitum, et sponsum pariter cum promissione venturum. Quod Abra dulciter excipiens, et quasi sponsum futurum in epistola patris amest, nulli in conjugio se resolvens. Sed qualiter ad illum sponsum pervenerit, locus in sequenti servathaeresis perversitas pullularet; da
Abbreviated transcription (Latin):
sed & abbatũ ac diuersoꝵ cleri¬
coꝵ non minimã multitudinẽ:
Et qͥa hoc in cͤalendas iulias age¬
re uolebat: uigilata una noc¬
te. facto mane. accepto sarculo
t̃rã quȩ suꝑ scm̃ erat tumulũ ce¬
perunt effodere: Quo dececto: ma
deniq alia nocte. mane temp¬
tantes iterũ: nichil om̃ino agere
potuerunt Cl

Expanded text:
tum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, mandenique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso iħu quã a p̃cursore illiꝰ u̾bũ
sequerent᷑: ut etiã mistice designa¬
rent om̃s qui illũ ꝑfecte sequerent᷑.
gemina dilectione deuotos eẽ de¬
bere: hoc ẽ. & eiꝰdem sui redẽptoris.
& fratrũ simul amore flagrantes:

Expanded text:
ab ipso Jesu, quam a praecursore illius verbusequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum perfecte sequerentur, gemina dilectione devotos esse debere, hoc est, et ejusdem sui Redemptoris et fratrum simul amore flagrantes
Abbreviated transcription (Latin):
in t̃ra positꝰ cȩlestib se aptũ mo¬
rib ostendebat: Erat enĩ aspec¬
tu angelicus: sermone nitidus.
silio magnus. fide catholicus. spe
patientissimꝰ. karitate diffusus¬

Expanded text:
in terra positus, caelestibus se aptum moribus ostendebat. Erat enim aspectu angelicus, sermone nitidus, silio magnus, fide catholicus, spe patientissimus, caritate diffusus
Abbreviated transcription (Latin):
iei hodierne sol¬
lempnitas. sollẽp¬
nẽ desiderat tan¬
ta expectatione
sermonẽ: Ergo
adiuuante dño amministrabimꝰ
uobis qd dee̾rit. recolentes & ani¬
mo tenentes nr̃e officiũ seruitu¬
tis ut loquam᷑ : non tanꝗͣ magis.¬
tri. sed tanquã ministri: Non
discipłis sed condiscipłis : qͥa nec
seruis. sed conserus Magist̃ aut̃
unꝰ nob̃ est. cuiris scola in terra
est: & cathedra in cȩlo: Cuiꝰ pre¬
cursor ioħs est natꝰ. cuiꝰ natiui¬
tatis dies hodiernꝰ tradit᷑: ho¬
die celebratur: Hoc maioꝵ tra¬
ditione suscepimꝰ. hoc ad poste¬
ros imitanda deuotione trans¬
ohis ergo non enuangłiste.
sed baptistȩ natalẽ hodie
celebramus Qua prima re po¬
sita. occurrit questio ñ pretere¬
unda: qua re natalẽ quo ẽ. ortꝰ
ex utero ioħs. potiꝰ celebremus.
quã cuiꝰlibet apłi uel martyris:
uel ꝓphe uel patriarchȩ: Si
int̾rogem᷑. quid respondebimꝰ: Quan¬
tũ mͥ uidetur. quantũ mearũ ui¬

Expanded text:
iei hodiernae solemnitas solemnem desiderat tanta exspectatione sermonem. Ergo, adjuvante Domino, ministrabimus vobis quod dederit, recolentes et animo tenentes nostrae officium servitutis, ut loquamur, non tanquam magistri, sed tanquam ministri; non discipulis, sed condiscipulis; quia nec servis, sed conservis. Magister autem unus est nobis, cujus schola in terra est, et cathedra in coelo: cujus praecursor Joannes est natus, cujus nativitatis dies hodiernus traditur, hodie celebratur. Hoc majorum traditione suscepimus, hoc ad posteros imitanda devotione transnnis ergo non Evangelistae, sed Baptistae Natalem hodie celebramus. Qua prima re posita, occurrit quaestio non praetereunda, quare Natalem, quo est ortus ex utero Joannes, potius celebremus, quam cujuslibet apostoli vel martyris vel prophetae vel patriarchae? Si interrogemur, quid respondebimus? Quantum mihi videtur, quantum mearum vi
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotis sui ambrosu ꝑtractanti¬
ut contra illũ errorẽ incidentes.
legis soluerẽt᷑ questiones Atq
in religione eidẽ amoris ardor
prestante opitulatione. ut per
illũ talẽ ac tantũ antistitem
ambrosiũ & doctrinã augusti¬

Expanded text:
cerdotis cor pertractantiut contra illum errorem incidentes legis solverentur quaestiones: atque in religione eidem amoris ardor ina praestante opitulatione, ut per illum talem ac tantum antistitem Ambrosium, et doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
nusit. Non iam uxorẽ. non filios
carnis. non diuitias. non honores
scłi querens: sed soli dõ cum sus¬
tuit. in illo & ex illo pusillo gre¬
ge esse querens. quȩ dñs alloqui¬
tur dicens: Noli timere pusillus
grex: qm̃ complacuit patri ur̃o
dare uobis regnũ: Uendite quȩ

Expanded text:
uit; jam non uxorem, non filios carnis, non divitias, non honores saeculi quaerens; sed Deo cum sutuit, et in illo, et ex illo pusillo grege esse studens, quem Dominus alloquitur, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quoniam complacuit Patri vestro d
Abbreviated transcription (Latin):
enerandi uiri uedasti ponti¬
ficis atrabatũ urbis. memoriã
posteris cõmendare ratũ ducimus t
uudẽ originẽ duxerit. uel sane uitȩ
cursũ ꝑcgerit. queuiq finẽ habue¬
rit ꝓseq̾u studeamꝰ uerbis. Igit᷑ cũ in¬
ditus francoꝵ rex chlodoueus. om̃i in¬
dustria sollers. in francis regnar&: euenit
ut quodã tẽpore. int̃ incendia belloꝵ
aduersũ alemannos gentẽ ferocẽ. bella¬
uans ad patriã reuerteret᷑ ad tullũ op¬
pidã uentt. & cũ iã desideriñ reciners. ut
celerad baptismi gr̃ãm confugeret. sciscitã¬
docõperit inibi beatũ uedastũ subreli¬
gioniscultu uitã degere. quẽ max sibim
itinere iunacit. Cũ parit̾ ꝑgerent: quadã
die uenert in pagũ uunginse ad locũ
qͥ dicit᷑ grande ponte. iuaxta uillã reguli¬
acã suꝑfluuiũ axonã. obuiã habentes
cecũ ꝑ multoꝵ annoꝵ spacia ab haeluce
dapnatũ. Qͥ petiit beatũ ueclastũ. ut ꝓ
lum̃ qͦ carebat ipso ĩpetrante reciꝑe me¬

Expanded text:
Venerandi ergo uiri Vedasti pontificis Atrapatum urbis memoriam posteris commendare ratum ducimus, ut, unde originem duxerit, uel sane uitae cursum peregerit, quemque finem habuerit, prosequi studiamus uerbis. Igitur cum inclitus Francorum rex Chlodoueus omni industria sollers Francis regnaret, euenit, ut quodam in tempore inter incendia bellorum aduersum Alamannos gentem ferrocem bellaue ad patria festinus rediens, ad Tullum opidum venit. 3. Et cum iam desiderium reteneret, ut caeler ad baptismi gratiam confugiret, sciscitando conperit, inibi beatum Vedastem sub relegionis cultu vitam degere, quem mox sibi itinere iunxit. Cum pariter pergerent, quadam diae venerunt in pago Vunginse ad locum qui dicitur Grandeponte, iuxta villa Riguliaco, super fluvium Axona. Obvium habens caecum, multorum annorum spatia ab hac lucae damnatum, petiit beato Vedasto, ut pro lumen quod carebat, ipso denique inpetrante, recipere me
Abbreviated transcription (Latin):
qui scandalizatur: paruilꝰ est:
Maiores enĩ: scandala ñ recipiunt:
Expedit ei ut suspendat᷑ mola asi¬
naria in collo eius: & demergat᷑
in ꝓfundo maris: Quãquã hȩc gene
ralis possit ẽẽ sententia. aduersũ
om̃s qui aliquẽ scandalizant.
tam̃ uixta consequentiã sermonis.
etiã contra apłos dictũ intelligi
potest: qui int̾rogando qͥs maior
esset in regno celoꝵ : uidebant᷑ int̾
se de dignitate contendere: Et si
in hoc uitio ꝑmansissent:⁊ pote¬
rant eos quos ad fidẽ uocauerant
ꝑ suũ scandalũ ꝑdere: dũ apłos
uiderent int̾ se de honore pugna¬
quo maioꝵ criminũ ista apud
ueteres iuideos pena fuerat. ut
in ꝓfundũ ligato saxo demerge¬
rent᷑ Expedit aut̃ ei. qͥa multo
melius est ꝓ culpa breuẽ reciꝑe
penã: quã et̃nis seruari crutiatibꝰ

Expanded text:
qui scandalizatur, parvulus est: majores enim scandala non recipiunt. Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris. Quamquam haec geralis possit esse sententia adversum omnes qui aliquem scandalizent, tamen juxta consequentiam sermonis etiam contra apostolos dictum intelligi potest. Qui interrogando quis major esset in regno coelorum, videbantur inter se de dignitate contendere; et si in hoc vitia permansissent, poterant eos quos ad fidem vocabant per suum scandalum perdere, dum apostolos vident inter se de honore pugnaquo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Expedit autem ei, quia multo melius est pro culpa brevem recipere poenam, quam aeternis servire c
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ex his pusillis: Sic inqͥt precipio
Quantũ in nobis est nolite contẽpnere:
sed ꝑ ur̃am salutẽ. etiã illoꝵ querite
sanitatẽ: Si aut̃ ꝑseuerantes in pecca¬
tis uideritis. & uitiis seruientes. meliꝰ
est solos saluos fieri: quã ꝑire cum
plurib. Dico enĩ uobis. qͥa angłi eoꝵ
in cȩlis. semꝑ uident faciẽ patris
mei: qui in celis est: Magna digni¬

Expanded text:
unum de pusillis istis. Sic, inquit, praecipio quantum in vobis est nolite contemnere, sed per vestram salutem illorum quaerite sanitatem. Et cum perseverantes in peccatis videritis et vitiis servientes, melius est solos salvos fieri quam perire cum pluribus. Dico enim vobis, quia angeli eorum in coelis semper vident faciem Patris mei qui in coelis est.
Abbreviated transcription (Latin):
ũq celeberrima fama in p̃fata łco aͣ.¬
Dirbe remorũ esset. & beatus Remigius
eũ uenerationis enłtu excollere nitert᷑
fuit tamdẽ consiliũ ut atrabatũ urbi eum
pontisicẽ faceret. qͦ francoꝵ gentẽ ad baptis
mũ parilatĩ docendͥo ac de industria mo¬
nendo attrahere curar&. Sus toitaq ponti¬
ficalis cathedre onere: ad urbẽ acddbatũ uenit.
Dũ ꝙ intra muros adire uellet: obiuios habuit ce¬
cũ ꝙ clardũ alimoniã postulantes. Cñq ille
apłico fonte hauriens uerba deꝓmer&ꝙ. ac dice¬
ret se nequaquã supplem̃to auri argentiq: one¬
rari. illi attentiꝰ pulsant. ac pecuniã quã non¬

Expanded text:
 caeleberrimae famae in prefata urbae Remorum esset, et beatus Remegius eum uenerationis cultu adtollere niteretur, fuit tandem consilii, ut Atrapatum urbi eum pontificem faceret, quo Francorum gentem ad baptismi gratiam paulatim docendo ac de industria monendo adtrahere curaret. Suscepto itaque pontificalis cathedrae onus, ad urbem Atrapatum uenit; dumque intra muros adire uellit, obuios habuit caecum et clodum, alimoniam postulantes. Cumque ille apostolica de fonte auriens uerba depromeret ac diceret, se nequaquam subplimento auri argentique honerari, illi adtentius pulsant ac de industria