comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem restitui. uni ⁊ si detior rec sic
fca rõm uder habere debebit. fin
habebit᷑i qnto detior sit fc̾c ꝙͣꝙͣ i¬
stimare dapnũ debeat. ꝙͣ si renut¬
tat᷑ actio legis aquilie ⁊ labeo pu¬
tat cauere petitorem oportere lege
actor potius legic aquilie actione
ytiabsoluenone est possõr. ¶⁊taq
eloctio actori danda est ñ ut tripłm
s duplũ cõsequatur.
didit labeo. ut ⁊̃ inuiriarũ cõpete
accionem pctitori. ¶ Si quis remi
ex necc̃itate distrarit fortafsis hu¬
ic offõ iudicis succurret᷑. ut p̾tui
dutarat debeat restituere. Nlam
a si fructus ꝑceptos distraxit. ne
corrũpant᷑. eque nõ ampliic ꝙͣ
p̾tiũ pstabit. ¶Item si forte ager
fuit qui petitus est. ⁊ militib as¬
signatus est. modico honoris grã
possor̾i dato. an hoc restituere de¬
beat ⁊ puto p̾staturũ. ¶Si ẜrit
petituct animal aliuo demortu¬
u sit sine dolomalo ⁊ culpa posse¬
ssoris p̃tiũ nõ ee p̾standũ pleriq

Expanded text:
rem restitui, uerum et si deterior res sit facta, rationem iudex habere debebit: finghabebitur, quanto deterior sit factus. stimare damnum debeat, quam si remittatur actio legis Aquiliae. et Labeo putat cauere petitorem oportere lege actor potius legis Aquiliae actione uti, absoluendus est possessor. itaque electio actori danda est, non ut triplum, sed duplum consequatur.didit, Labeo ait etiam iniuriarum competere actionem petitori. Si quis rem ex necessitate distraxit, fortassis huic officio iudicis succurretur, ut pretium dumtaxat debeat restituere. nam et si fructus perceptos distraxit, ne corrumpantur, aeque non amplius quam pretium praestabit. Item si forte ager fuit qui petitus est et militibus adsignatus est modico honoris gratia possessori dato, an hoc restituere debeat? et puto praestaturum. Si servus petitus vel animal aliud demortuum sit sine dolo malo et culpa possessoris, pretium non esse praestandum plerique
Abbreviated transcription (Latin):
bat. si erequis ꝑtib fu̾dũ michi
tecu coem. tu ⁊lutius titius pos¬
si deatic. nõ ab uttisq quadrantes
per̾e me deb̾e. s. a titio qui ñ sit
dnc totu semissem. alit̾ atq si c̾¬
tis regionib possideatis eũ fu̾duĩ
rlam tunc sñ dubio ⁊ ate ⁊ atitio
pres fũdi pet̾e me deb̾e. ¶ Quoti
ens certa loca eĩ possidebũt᷑. necco

Expanded text:
bat, si ex aequis partibus fundum mihi tecum communem tu et Lucius Titius possideatis, non ab utrisque quadrantes petere me debere, sed a Titio, qui non sit dominus, totum semissem. aliter atque si certis regionibus possideatis eum fundum: nam tunc sine dubio et a te et a Titio partes fundi petere me debere: quotiens enim certa loca
Abbreviated transcription (Latin):
umentũ duorũ nõ uolũtate eorus
cofusũ sit cõpetit singulic in rem
actio in id inqͣrũ apparet in illoa¬
tate euorũ cõmirta st̃ tunc comu¬
nicata iudebũtur. ⁊ erit cõi diuid̾¬
do acto. ¶Id̾ scribit si exmelle meor
uno tuo fc̾m mulsũ quosd̾ existi¬
masse id quoq cõicari. ¶ S puto
melius ut ⁊ ip̃e significat cuis po¬
tius ẽẽ qui fecit qm suam speciem
pristinã ñ retinet. IS si plubũ cũ
argento mixtũ sit qr deduci pos¬
sit iro comunicabit᷑. nec cõi diui¬
dudo. igetur. qr seꝑari potest. agi¬
tur aũm rem actione s si deduci
inquid non potest. ut puta si es q

Expanded text:
umentum duorum non voluntate eorum confusum sit, competit singulis in rem actio in id, inquantum apparet in illo atate eorum commixta sunt, tunc communicata videbuntur et erit communi dividundo actio. Idem scribit, si ex melle meo, vino tuo factum sit mulsum, quosdam existimasse id quoque communicari: sed puto verius, ut et ipse significat, eius potius esse qui fecit, quoniam spristinam non continet. Sed si plumbum cum argento mixtum est, quia deduci potest, non communicabitur nec communi dividundo agetur, quia separari potest. Agetur autem in rem actione. Sed si deduci inquit non possit, utputa si es et
Abbreviated transcription (Latin):
agat d designare rem. ⁊ utr tota
anpartem.ł quotam petat appei¬
latio eĩ tei nõ genus s spẽm signi¬
ficat. ¶ Scgauenus ita disfrnit qd
infecte quide matie pondus sig¬
uate uero niͣm facte añ spc̃m di¬
ci or. S e mensura dicenda erit
cũ rec mensura cõtinebit᷑. ¶Et si
uestimenta nrace ł dari oportere
nobic petamus utrũ miͣm eor ũ
dic̾e debebimus. an ⁊ colorem dic¬
endũ est ⁊ mag̾ est ut utrũq.
rlani illud ihumanũ est noc co¬
gi dice antrita sint annoua. ꝙͣu¬
ic ⁊ in uasic occurrat difficultas
utrũ lancem dutarat dici oporte¬
pura. ancelata sint. que iꝑ̃ ipe¬
titionib quoq adice disficile est
nec it⁊ coartata res est. l in petẽ¬
do hom nomẽ eius dici debeat. ⁊
utrũ puer. an adolescens sit. utiq¬
si plec sint. s si nomen eius igno
qui ex illa ancilla hroitate est.ł qͥ
er illa natus est. ¶Item fũdũ peti¬
turus nomeneius ⁊ quoloco sit
licere debebit. ¶S̾ .l.

Expanded text:
agat, debet designare rem, ut utrum totam an partem et quotam petat: appellatio enim rei non genus, sed speciem significat. Octauenus ita definit, quod infectae quidem materiae pondus, signatae uero numerum, factae autem speciem dici oportet: sed et mensura dicenda erit, cum res mensura continebitur. et si uestimenta nostra esse uel dari oportere nobis petamus, utrum numerum eorum dicere debebimus an et colorem? et magis est ut utrumque: nam illud inhumanum est cogi nos dicere, trita sint an noua. quamuis et in uasis occurrat difficultas, utrum lancem dumtaxat dici oportepura an caelata sint, quae ipsa in petitionibus quoque adicere difficile est nec ita coartanda res est: licet in pe- tendo homine nomen eius dici debeat et utrum puer an adsi plures sint: sed si nomen eius ignor"qui ex illa hereditate est", "qui ex illa natus est". item fundum petiturus nomen eius et quo loci sit dicere debebit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
sor aquisierit actionẽ legis aquil¬
ie restituere cogendũ. ¶ Quod sioo¬
lo malo ip̃e possõr desierit posfide
a aliquis hom ñuria occiderit. aut
hõis p̃ciũ aut act̾oes suas p̾stare
cogetur.utrũ eorũ uoluit actor
s ⁊ fructus quos ab alio possõre
ꝑcepit restituere eũ o. lucrũ eĩer
eo hoe qui in lutem esse ceꝑit fac¬
ere non d. ¶ S ⁊ eĩ fructus eiusdẽ
quo tẽpore possessus est ab eo qu¬
i eic̾it restituere non d. s quod
dicit de actione legis legis aqui¬
lie ꝓcedit si post lictem cõtestatã
usuceꝑit possor. qi plenũ i ͦ ĩcip

Expanded text:
sor adquisierit actionem legis Aquiliae, restituere cogendum. quod si dolo malo ipse possessor desierit possidere et aliquis hominem iniuria occiderit, aut pretium hominis aut actiones suas praestare cogetur, utrum eorum voluerit actor. sed et fructus, quos ab alio possessore percepit, restituere eum oportet: lucrum enim ex eo homine, qui in lite esse coeperit, facere non debet. sed fructus eius temporis, quo tempore possessus est ab eo qui evicerit, restituere non debet: sed quod dicit de actione legis Aquiliae, procedit, si post litem contestatam usucepit possessor, quia plenum ius incip
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in hus que solo cõtinent᷑ ¶ ꝑ hac
ut puta lib̾i nr̃i. quisũt in potesta¬
aut int̾dictis. aut cognitione ptori¬
adiecta cã quic uendicet. ¶Si quici¬
tapetut filiũ suũ ł in potestate ex
iute romano. udet̾ michi ⁊ põp̃cõ
sentire recte eũ egisse ait. adiecta c̃a
ex iure quiritũ uendicare posse ¶p
hanc aũ actom non solũ singule te

Expanded text:
et in his quae solo continentur. Per hanc ut puta liberi qui sunt in potestaaut interdictis aut cognitione pradiecta causa quis vindicet: si quis ita petit "filium suum" vel "in potestate ex iure Romano", videtur mihi et Pomponius consentire recte eum egisse: ait enim adiecta causa ex lege Quiritium vindicare posse. Per hanc autem actionem non solum singulae res
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Eu ordine occurrit ac
senatus cõsuito ex quo actiones
transeũt fi d̾icdinissaria faditat¬
is petitione uti poterit.
Iur. Qye actio eadem recipit
tuc fuit restituere. aneicuihro
cui fidicomissaria ẜrditas relicta
est ł aluic successor ꝑhanc act̾ori¬

Expanded text:
 Ex ordine occurrit actsenatus consulto, ex quo actiones transeunt, fideicommissaria hereditatis petitione uti poterit.um Quae actio eadem recipit,tus fuerit restituere an ei cui heres cui fideicommissaria hereditas relicta est vel alius successor
Abbreviated transcription (Latin):
ut pote cũ fi possit ut nec scias
eũ thesaurũ in tuo fũdo eẽ nõ cẽ
aũ miqũ uuanti michi nõ cal¬
ũpnie cã id postulare. ł int̾dic¬
dari ut si ꝑme nõ stetĩt quomꝰ
dapm infecti tibi oꝑis noĩe caue¬
atur. neurm facias michi quo
minus eñ thaesaurũ effodiam.
couam. exportem. quodsi ⁊̃ fur¬
cius iste thesaurus est q̃ furti

Expanded text:
i possit, ut nescias eum thensaurum in tuo fundo esse. non esse autem iniquum iuranti mihi non calumniae causa id postulare uel interdicdari, ut, si per me non stetit, quo minus damni infecti tibi operis nomine caueatur, ne uim facias mihi, quo minus eum thensaurum effodiam tollam exportem. quod si etiam furtiuus iste thensa
Abbreviated transcription (Latin):
neri dicatur int̾dictũ adusus
eũ qui detine dicitur. de erhibe¬
ndo eo potest quis hre. nam ad
exhibendũ acciom eã remutĩ¬
cẽ idetur. qr ħ accio ei creditu̾t
copet̾e cunis pecciarit interest¬

Expanded text:
dicatur, interdictum aduersus eum, qui detinere dicitur, de exhibendo eo potest quis habere: nam ad exhibendum actio in eam rem inutilis uidetur, quia haec actio ei creditur competere, cuius pecu‹n›ia‹ri›ter interest
Abbreviated transcription (Latin):
it puto iudicem iustĩnomera
negotioꝵ gestoꝵ acconem mu¬
cati s souiticius equitatem se¬
qui. cũ hoc ei accionis natura
in diuget diuus aũ marcuc res¬
ctipsit. eũ urdem qui ꝓbibet fu¬
nerari ab eoꝙ testator eleg̾it. nõ
recte facere penamtamimeun
statuendam non eẽ. ¶Qui man¬
dato alt̾ius fimauit notibi fu¬
uerariam accionem.s .s. quinã
danit fimerandũ si ne solu̾̃t ei
qmimandauit siue d. ¶ Quodsi
pupillus man dait sine tutore
utilem funeratiam actonen dan¬
dam aduisus brdem ei qui inꝑen¬
dit. luc̾ri ei brdem miqũ est si aũ
pupillus funus ad seꝑtinens sñ
cutoris auctorstate madanit dã¬
dam ineũ acconem arbitror. Si a¬
brs extitit ei qui fim̾atus est sol¬
uendo q hrditas est. ¶ Coritrasiaͥ
mandato h̾rdis fimeraut. nopos¬
se en funetaria agere labeo sccip
licet ratum nonhat tam̃ funar¬
a eũ ag̾e posse l apo sccipsit. ODat
aũbet accio adisus eos adquos
bonor uepossessorẽ cetos q succes

Expanded text:
ram negotiorum gestorum actionem imitari, sed solutius aequitatem sequi, cum hoc ei et actionis natura indulget.Diuus autem Marcus rescripsit eum heredem, qui prohibet funerari ab eo quem testator elegit, non recte facere: poenam tamen in eum statutam non esse.Qui mandatu alterius funerauit. non habet funerariadavit funerandum sive solvit ei cui mandavit sive debet. quod si pupillus mandavit sine tutore auctore, utilem funerariam dandam adversus heredem ei qui impendit: lucrari enim heredem iniquum est. si autem pupillus funus ad se pertinens sine tutoris auctoritate mandavit, dandam in eum actionem arbitror, si heres extitit ei qui funeratus est soluendoque hereditas est. contra si quis mandatu heredis funerauit, non posse eum funeraria agere Labeo scribilicet ratum non habeat, tamen funeraria eum agere posse Labeo scribit.Datur autem haec actio aduersus eos ad quos bonorumue possessorem ceterosque succes
Abbreviated transcription (Latin):
n aditio p̾sut᷑. tam̃ neuel p¬
miscuisse se noccuł ceteri quip
hede gessisse uideantur. solent
cestaripietatis gra face̾ sepultu¬
ram. quodsi suꝑuacuo fuit fac¬
tum ad illud sc munire uidẽt᷑
ne pnuscuisse se credantur ad
illud ut suptu cõseqͣntur quip¬
pe ꝓtestantur pietatis grã idse
id faciat. ꝙ est uerius partem
igitur suptus cõsequetur qui
non donandi aiõ fecit. ¶Iuder
qui de ea oquitate cognoscit
interdu suptũ oĩo nõdr ado¬
ittere modicũ fc̃m si forteme
cumeliam defuncti hois locu¬

Expanded text:
neque aditio praesumitur, tamen ne uel miscuisse se necessarii uel ceteri pro herede gessisse uideantur, solent testari pietatis gratia facere se sepulturam. quod si superuacuo fuerit factum, ad illud se munire uidentur, ne miscuisse se credantur, ad illud non, ut sumptum consequantur: quippe protestantur pietatis gratia id se id faciat: quod est uerius: partem igitur sumptus consequetur, quem non donandi animo fecit.Iudicem, qui de ea aequitate cognoscit, interdum sumptum omnino non debere admittere modicum factum, si forte in contumeliam defuncti hominis locu
Abbreviated transcription (Latin):
nus dixti non potest. ut puta si
quid impensũ est melationem
mortur. S ⁊ si quid in locũ fu̾te
rogatũ in ꝙ mortuus inferretur
fun̾is cã ud̾i impensũlabeo scrib
qr necc̃o locus paratur in quocorp̃
cõditur. ¶Impensa pegre mortui
que fc̃a est ut corpus ꝑferret᷑ fu¬
neris est licet nudũ homo fime̾t᷑
Id̾ q est si quid ad corpus cõstituẽ
quid in marmor ł uestem colloca
Hec actio que fime taria dicetur ex
bono ⁊ equo oritur. cõtinet aũ fu¬
nis causa tm̃ impensam nõ ⁊̃ cet̾oꝵ
fuptuũ ¶ Eqũ aũ accipit᷑ ex digni¬
tate eius qui funatus est excã ex
tempore. ⁊ ex bona fide.uit nz plus

Expanded text:
nus duci non possit, ut puta si nus duci non possit, ut puta si quid impensum est in elationem mortui: sed et si quid in locum fuerit erogatum, in quem mortuus infer‹r›etur, funeris causa uideri impensum Labeo scribrio locus paratur, in quo corpus conditur.Impensa peregre mortui quae facta est ut corpus perfer‹r›etur, funeris est, licet nondum homo funeretur: idemque et si quid ad corpus custodienduquid in marmor uel uestem collocan.Haec actio quae funeraria dicitur ex bono et aequo oritur: continet autem funeris causa tantum impensam, non etiam ceterorum sumptuum. aequum autem accipitur ex dignitate eius qui funeratus est, ex causa, ex tempore et ex b
Abbreviated transcription (Latin):
sipis t si quis impediat eu qru
lemit quominus ei res tradantui
ptorem interuemte oporteretu¬
pediat quominus eiresuendi¬
qͣulimic sit is qui mortuns est
nec sit yn funeretur. exiuecto
quiatis eũ fimerandũ pompsat
ipsit. et si quid suꝑfluũ remar¬
ẜit hoc ꝑ debita peccumate
cunus funere agicur nec sicuũ
fimeretur ad cãm quo manus
mitt̾e oportet. ¶Saruis est de suo
testatorem funcerariqͣ alios leg¬
ata cõsequi. s si adita fu̾it postea
haditas res eptori auferenda non
gatariũ tanto legito carere nõ orsi
potest indẽpnis ab łr de p̾stari quod
Si non potest melius est legatariũ
non lucrari ꝙ eptorem dĩpuo affi¬
ci ¶ Sicu fimeris fui cutan testator
mandau̾it. ⁊ ille accepta peccĩa fu¬
mis nõ duxit de dolo. accom meũ
dam mela scribit. credo tam̃ a extͣ
ordinem a p̃tore cõpeliendum fu¬
mis ducere. ¶ Funeris cã sũptus
ft̃s iudetur is dem̃ qui idco fuit
ut fumus ducatur sine quo fu¬

Expanded text:
t si quis impediat eum qui emit, quo minus ei res tradantur, praetorem interuenire oportere tupediat quo minus ei res uendiinquilinus sit is qui mortuus est nec sit unde funeretur, ex inuectis illatis eum funerandum Pomponius scribit et si quid superfluum remanserit, hoc pro debita pensione cuius funere agitur nec sit unde funeretur, ad eas quoque manus mittere oportet: satius est enim de suo testatorem funerari, quam aliquos legata consequi. sed si adita fuerit postea hereditas, res emptori auferend‹a› nogatarium tamen legato carere non oportet, si potest indemnis ab herede praestari: quod si non potest, melius est legatarium non lucrari, quam emptorem damno adfici.Si cui funeris sui curam testator mandauerit et ille accepta pecunia funus non duxerit, de dolo actionem in eum dandam Mela scripsit: credo tamen et extra ordinem eum a praetore compellendum funus ducere.Funeris causa sumptus factus uidetur is demum, qui ideo fuit ut funus ducatur, sine quo fu
Abbreviated transcription (Latin):
srde fimauit testatorem. exca
opetere ei fim̾ariam. quidcĩsi
filiũ cestatoris hres eius ꝓbibu¬
it huic ccͣdici potest. ergopie¬
catis gra funerasti. S potie me
testatũ habiturũ mefunerati¬
amaccom. de suo ei expeditiro¬
rtuos fumerari. ¶ Et quid si te¬
stator quid fimus nuchi mar¬

Expanded text:
de funeraueris testatorem, ex causa competere tibi funerariam: quid enim si filium testatoris heres eius prohibuit? huic contradici potest: 'ergo pietatis gratia funerasti'. sed pone me testatum: habiturum me funerariam actionem: de suo enim expedit mortuos funerari. et quid si testator quid
Abbreviated transcription (Latin):
mefi corcł pius qui fimauit ut
cũ sepeliret ne in sepulchũ iacẽt
nõ ã ut suosũptu fec̾it. qd siui¬
diciliqueat non d cũ qui coue¬
uitur ab soluere. Quis eĩ sinepi¬
etatis intentione alienũ cada¬
ner funerat opportebit ergote
statori quere̾ quo aĩo funetat
ne postea patiatur qonẽ. ¶ꝑle¬

Expanded text:
misericors uel pius qui funerauit, ut eum sepeliret, ne insepultus iaceret, non etiam ut suo sumptu fecerit: quod si iudici liqueat, non debet eum qui conuenitur absoluere: quis enim sine pietatis intentione alienum cadauer funerat? oportebit igitur testari, quem quo animo funerat, ne postea patiatur quae
Abbreviated transcription (Latin):
puto tem eũ quicõstituit nsi ali¬
ud accũ est. ¶ Q uidsi añ decessiss
si mora int̾uemente eqũ est tem̾
eũ qui cõstituit. ł in id qd int̾est
łut aliã ꝑsonã ñ minus idonca

Expanded text:
puto teneri eum qui constituit, nisi aliud actum est. quid si ante decessit? si mora interueniente, aequum est teneri eum qui constituit uel in id quod interest uel ut alia
Abbreviated transcription (Latin):
aur. SE d et si alia die offerat
nec accor acciye uolint nec ulla
cã iusta fuit ñ accipiẽdi eqũ ẽ su¬
ccurti reo aut erceptone aut in¬
sta int̾ptat̾oe ut fc̃m auctoris
us ad tẽpus luditu ip̃i noceat

Expanded text:
tum.Sed et si alia die offerat nec actor accipere uoluit nec ulla causa iusta fuit non accipiendi, aequum est succurri reo aut exceptione aut iusta interpretatione, ut factum actoris usque ad te
Abbreviated transcription (Latin):
stitutũ ualebit si qd̾ costituit᷑ de¬
nitim debeat ut putasi anadita
łirditatẽ debitoris ł capto eo ab
hostib cõstitna quis se soliturũ
nã et põp̃ scribit uale̾ cõstitutũ
qͣm debita peccunia cõstituta est.
sortẽ et usuras que nõ debebãt᷑ cõ¬
stitut ceneb̾rĩ sortẽ dũtaxat.

Expanded text:
stitutum ualebit, si quod constituitur deerim debeat: ut puta si ante aditam hereditatem debitoris uel capto eo ab hostibus constituat quis se soluturum: nam et Pomponius scribit ualere constitu‹tu›m, quoniam debita pecunia constituta est.Ssortem et usuras quae non debebantur constituit, tenebitur in sortem dumtaxat.
Abbreviated transcription (Latin):
lui .x. ri. scribit ꝓcuratori eris
cõstitui posse qd põp ita int̾ptat᷑
ut ip̃i ꝓcurari cõstituas ce solu¬
turũ ñ dño. Itẽ tutori pupilli cõ¬
stitui potest. et accori muitipũ
et curatori furiosi. Seet ip̃i cõsti¬
tuẽtes tenebũt᷑. Si actori mumiti
Dũł curori pupilli. ł curatori fu

Expanded text:
i constitui posse: quod Pomponius ita interpretatur, ut ipsi procuratori constituas te soluturum, non domino.Item tutori pupilli constitui potest et actori municipum et curatori furiosi: sed et ipsi constituentes tenebuntur.Si actori municipum uel tutori pupilli uel curatori fu
Abbreviated transcription (Latin):
misit scripsi me scd̃m mãdatũ seu
si qd̃ cibi debitũ adprobatũ fu̾it
me tibi cantutũ et solututũ sũ cõ¬
trou̾sia tenenet᷑ citius de cõstituta
pocĩa ¶ S et si ꝯuis costitũt aliu

Expanded text:
misit: 'Scripsi me secundum mandatum Seii, si quid tibi debitum adprobatum erit me tibi cauturum et soluturum sine controuersia.' tenetur Titius de constituta pecunia.Sed si quis constitu
Abbreviated transcription (Latin):
fideuissorẽ accepisti capocuma ab
cosimitr ut ab ip̃o ꝓmissore peti
deuebit .i. ut si alibi ꝙͣ capue petã¬
tur arbit᷑ria agidebeat. lisq tãti
estimet᷑ ꝙͣti eius ł accoris int̾fu̾it
cã sĩntiã potius capueꝙ̃ alibi solui
nec oportebit qd̾ forte prcũ stet̾it
quominus tota cẽtũ capue solue¬
ret᷑ obligonẽ fideiussoris augeri

Expanded text:
isti: ea pecunia ab eo similiter ut ab ipso promissore peti debebit, id est ut, si alibi quam Capuae petantur, arbitraria agi debeat lisque tanti aestimetur, quanti eius, uel actoris interfuerit eam summam Capuae potius quam alibi solui. nec oportebit, quod forte per reum steterit, quo minus tota centum Capuae soluerentur, obligationem fideiussoris augeri
Abbreviated transcription (Latin):
susficit. s et is qui honoraria ac¬
t̾oe ñ uire cuuli obligatus ẽ cõsti¬
tuẽdo tenet᷑. indet᷑ cĩ debitũ et qd̾
iure honoranodebet᷑. ldõ et p̃r et
dñs de pecuno obstricti si cõsticu¬
erũt tencbut᷑ ust ad eã qnͣtitatẽ
q̃ tunc fuit ĩ peculio cũ cõsticueba¬
tur. ¶Cetin si plus suo nõie cõsti

Expanded text:
sufficit.Sed et is, qui honoraria actione, non iure ciuili obligatus est, constituendo tenetur: uidetur enim debitum et quod iure honorario debetur. et ideo et pater et dominus de peculio obstricti si constituerint, tenebuntur usque ad eam quantitatem, quae tunc fuit in peculio, cum constituebatur: ceterum si plus suo nomine consti
Abbreviated transcription (Latin):
tiri d si societatis noĩe fen̾auit
Nã si suo nõie. qm sortis picsũ ad
cũ ꝑtimu̾t usufuras ipm retin̾e
or¶ Siquidunus ex sotiis qui nõ¬
gotiũ ind̾o societatis fuabit. et
ufuras si fortemutuatus sb̾rsu¬
debeat quas poss ħre si aliimutu¬
ũ dediss ¶ S n alias socius ĩid qd̾
fac̾e potest cõdẽpnat᷑. ꝙͣ si cõfitet᷑
se se socium fuisse.
alienane. et si cotorũbonorũ socii
gat bona sua ĩ fraudẽ future act̾o¬
ms.anet qui octasione. acquirẽdi
nutit᷑. se uius est decosentire ꝓcõ¬
sulem qui erogat bona sua. idqex
ĩtditis colligͥe possumus ĩ quibi
Ita est qd̾ dolo fecisti ut desineres

Expanded text:
atis nomine faenerauerit: nam si suo nomine, quoniam sortis periculum ad eum pertinuerit, usuras ipsum retinere oportet.Si quid unus ex sociis necnegotio: iudicio societatis seruabit et usuras, si forte mutuatus sub usudebeat, quas possit habere, si alii mutuum dedisset. Non alias socius in id quod facere potest condemnatur, quam si confitetur se alienare, etsi totorum bonorum socii gat bona sua in fraudem futurae actionis, an et qui occasione adquirendi non utitur. sed uerius est de eo sentire proconsulem, qui erogat bona sua, idque ex interdictis colligere possumus, in quibus ita est: 'quod dolo fecisti, ut desineres
Abbreviated transcription (Latin):
dul. Nums exsociis remcõm
uendid̾it. cõsensu sociorũ p̾tiũ di¬
uidi d ita ut ei caueat᷑ ĩdẽꝑnẽ eũ
futurũ. ox siiam dãpnũ passus ẽ
ħ ei p̾stabit. S si p̾ciũ cõicatũ sit.
si et caut̾one. et aliud p̃stit̾it is qͥ
uendidit. ansi ñ om̃s socii soluẽ¬
do fint. qd̾ a quibdã ẜuari ñ p̃ti
acet̾is debeat ferre. s pcirputat
liquib ẜuari ñ porest. rõne q de¬
fendi posse. qm̃ societas cõtiut tã¬

Expanded text:
unus ex sociis rem communem uendiderit consensu sociorum, pretium diuidi debet ita, ut ei caueatur indemnem eum futurum. quod si iam damnum passus est, hoc ei praestabitur. sed si pretium communicatum sit sine cautione et aliquid praestiterit is qui uendidit, an, si non omnes socii soluendo sint, quod a quibusdam seruari non potest a ceteris debeat ferre? sed Proculus putat liquibus seruari non potest, rationeque defendi posse
Abbreviated transcription (Latin):
Sirceu. Nam sicut repudian¬
te legatitio legatũ ħrdis est. ac¬
actio est ac si soͦl legatus eet.
surdu actidet ut brc p̾tiũ qiͣ oc¬
cisi cõseq̃tur eius cinus u̾rs eeti¬
tit. quod si exparte cũ dñc brdẽ
mortuo eo aget lege aquilia
dĩpmni nuria dedit actologis
aquilie cũ eo est qui iussit si mͦ
noie accio eet cũ dño qui paupi¬
em fecissent ab alio occisaeet.
cũ eo lege aquilia agitur exti¬
matio nõ ad corpus q̃drupedis
s ad cãm eius in quo de pauꝑie
acto est referrid. ⁊ tanti dãp¬
nandus est is qui occidit. iudo
legic aquilie qnͣti actoric in¬
tełt noxe potius deditoe defũ
⁊ meuc ẜuus ꝙ boã fide emisti
siuebat. ip̃e a ẜuo tuo uulra¬
tus est. placuit onnodo mete¬
cũ recte lege aquilia exꝑin
incogendo ꝙ pͥgriãs erat. eie¬
cit. qrebat᷑ dns eius posse ue
cũ eo quicoegiss lege aquili¬
a age. qr eꝙ imeiciendo corr¬
ipꝑat fi ꝑcussiss. aut cõsulto
uchementius eieciss uisũ est

Expanded text:
rum. nam sicut repudiante legatario legatum heredis est acta huius actio est ac si soli legatus essetsurdum accidet, ut heres pretium quasi occisi consequatur eius, cuius heres exstitit. quod si ex parte eum dominus heredem mortuo eo aget lege Aquiliamanu iniuriam dedit, actio legis Aquiliae cum eo est qui iussit, si monomine actio esset cum domino, quod pauperiem fecisset, ab alio occisa est et cum eo lege Aquilia agitur, aestimatio non ad corpus quadrupedis, sed ad causam eius in quo de pauperie actio est referri debet et tanti damnandus est is qui occidit iudicio legis Aquiliae, quanti actoris interest noxae potius deditione defuservus quem bona fide emisti serviebat, ipse a servo tuo vulneratus est, placuit omnimodo me tecum recte lege Aquilia experiin cogendo quod praegnas erat eiecit: quaerebatur, dominus eius possetne cum eo qui coegisset lege Aquilia agere, quia equam in iciendo ruperat. si percussisset aut consulto vehementius egisset, vis
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. SIlane alicui sit legatus u¬
ł edorũ. ł aromatũ. nullus ud̾t᷑
usuffructus. in istis iure cõstitu¬
tus s ad senatus cõsul rum erit
decendendum qd̾ de caut̾one eo
ta titio ita ut post mortem lega¬
tarui ad meiuu rediret. ꝙꝙͣ ascri

Expanded text:
cui legatus m uel aromatum, nullus uidetur usus fructus in istis iure constitutus, sed ad senatus consultum erit descendendum, quod de cautione eorta Titio ita, ut post mortem legatarii ad Maeuium rediret, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ¶Plane si cedentem il¬
nauit. erit aquilie locus aut
si non incertamine suu occi¬
dit insi dño cõmitente hoc
fcm sic tunc eĩ aquilia ces¬
sat. ¶ S siquis fuũ egro tũ
le uit ꝓcuffit a is obierit re¬
cce labeo dicit lege aquilia
ferũ eẽ solet. ¶ Celfus aũ in
ultũ int̾eẽ dicit. an occid̾it
an mortis cam p̾stitit. nõ a¬
quilia s in fc̾m accoe teneaf
uñ affert eũ qui uenenũ ꝓ
medicamento dedit a cam
mortis p̾stitisse ꝙ ad̾m eũ qͥ
furenti gladiũ ꝓrexit nã n¬
ec hunc lege aqͥiulia ceneri
s in fc̾m¶S si quic de ponte
aliꝙ p̾cipitan̾it. celsus ait
siue hoc ipõ itu perierit. auc
cõtinuo sub mersus aut la¬
xatus yi flumimis uictus pe¬
rierit lege aquilia cem ꝙ̃ad¬
mod̾ si quis puerũ saxo illi¬
siss. ¶ ꝓculus ait si medicu
ẜuĩ imperite secuerit .ł exlo¬
catoł ex lege aquilia cõpet¬
ere accionem.
mento ꝑperam usus fuit . s
qui bñ secuerit ꝗ deliquit
curationem securus nonerit

Expanded text:
dit. plane si cedentem vulneraverit, erit Aquiliae locus, aut si non in certamine servum occidit, nisi si domino committente hoc factum sit: tunc enim Aquilia cessat. Sed si quis servum aegrotum leviter percusserit et is obierit, recte Labeo dicit lege Aquilia ferum esse solet. Celsus autem multum interesse dicit, occiderit mortis causam praestitit, non Aquilia, sed in factum actione teneatur. unde adfert eum qui venenum pro medicamento dedit et ait causam mortis praestitisse, quemadmodum eum qui furenti gladium porrexit: nam nec hunc lege Aquilia teneri, sed in factum. Sed si quis de ponte aliquem praecipitavit, Celsus ait, sive ipso ictu perierit aut continuo submersus est aut lassatus vi fluminis victus perierit, lege Aquilia teneri, quemadmodum si quis puerum saxo inlisisset. Proculus ait, si medicus servum imperite secuerit, vel ex locato vel ex lege Aquilia competere actionem. mento perperam usus fuerit. sed et qui bene secuerit et dereliquit curationem, securus non erit,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ fuste.ł alio telol manib si fo¬
rte strangulauit eu ł calce pe
deiec̾it honus ⁊ ẜuũ occid̾it a¬
quilia locũht. fuit eĩ in ip̃iu
arbitrio ita se ñ hon̾are. nam
ei si lapsus aliquic fuu alieñ
hone psẜit pegasus ait lege a¬
quilia eu tem ita demũ sł p
lus iusto se honauit ł negli¬
gentius ꝑ lubricũ transierit
¶p in si quis alt̾ius impulsudã¬
qui impulit tem qr non occi¬
d̾it. n eũ qui impulsus est.q
dãpnũ iniuria non dedit. s
eũ qui impulit. ¶Si quis
incolluctationeł in panitta¬
tioł pugiles dũint se exertẽ¬
tur alius aliũ occioit cessat

Expanded text:
 fuste uel alio telo uel manibus si forte strangulauit eum uel calcedeiecerit onus et seruum occiderit, Aquilia locum habet: fuit enim in ipsius arbitrio ita se non onerare. nam et si lapsus aliquis seruum alienum onere presserit, Pegasus ait lege Aquilia eum teneri ita demum, si uel plus iusto se on‹er›auerit uel neglegentius per lubricum transierit. Proinde si quis alterius inpulsu daqui impulit teneri, quia non occidit, neque eum qui impulsus est, quia damnum iniuria non dedit: seceum qui impulit. Si quis in colluctatione vel in Pancratio, vel pugiles dum inter se exercentur alius alium occiderit, si
Abbreviated transcription (Latin):
mentiti sunt eũ in sua potestate
nõ eẽ. iquidã ex illis ł fecerunt
dolo quomimis sit inpotestate
unusquisq illoꝵ teneb̃ in soli¬
dũ ꝙadm si tenentur si bent in
potestate. is uo qui nicħ doli fec¬
it quomiꝰ in pot estate heret ł ñ
defende uult. ut satis datois bo¬
uiis enitare possit rendit se solũ

Expanded text:
mentiti sunt eum in sua potestate non esse uel quidam ex illis, aut dolo fecerunt quo minus sit in potestate, unusquisque illorum tenebitur in solidum, quemadmodum tenerentur, si haberent in potestate: is uero, qui nihil dolo fecerit quo minus in potestate haberet uel non ndefendere uellet, ut satisdationis onus euitare possit, respondit se solum
Abbreviated transcription (Latin):
itutes ut non hant certam cõti¬
nuamq possom. Nemo ei tam ꝑ¬
petuotam q continent ire pt.
ut nullo momento possõ eius
interpellari uideatur. Id̾ ⁊ in
remitti dno fũdi ẜuientis pote¬
st. ⁊ acquiri etiã post religionẽ
sepuscri hec fuitus potest. ¶ Pu
blico ioco int̾uemente. ł ina ꝑ¬
ublica. austus. ẜuitus imponi
potest. aquedutus non potest
a principe peti aũ solet. ut ꝑu
am publicam. aquã ducere sux¬

Expanded text:
itutes, ut non habeant certam continuamque possessionem: nemo enim tam perpetuo, tam continenter ire potest, ut nullo momento possessio eius interpellari uideatur. idem et iremitti domino fundi seruientis potest: et adquiri etiam post religionem sepulchri haec seruitus poteblico loco interveniente vel via publica haustus servitus imponi potest, aqueductus non potest. A principe autem peti solet, ut per viam publicam, aquam ducere s
Abbreviated transcription (Latin):
fuitutem acquiri non posse u¬
ulgo traditũ est. ⁊ ĩosi quis fũ¬
dũhus uiam stipuletur ⁊ ꝑtẽ
ucendo a quo stipulatio iticiꝑe
non potssit ꝓparte quon leg¬

Expanded text:
seruitutem adquiri non posse uolgo traditur: et ideo si quis fundum habens uiam stipuletur et partasum deducendo, a quo stipulatio incipere non possit. pro parte quoque ne
Abbreviated transcription (Latin):
olurł. Uł pomũ decerpere
liceat.⁊ ut spasiari. ⁊ ut cena¬
re in alieno possumus. ẜuitus
impomi non potest. Si p̾duiͣ
tuũ michi ẜuiat siue ego ptis
ei ꝑ partes ẜuitus retinetur. l
ab initio ꝑ partes acquiri non¬

Expanded text:
um. Ut pomum decerpere liceat et ut spatiari et ut cenare in alieno poss‹i›mus, seruitus imponi non potest. Si praedium tuum mihi seruiat, siue ego partis ei, per partes seruitus retinetur, licet ab initio per part‹e›s adqu
Abbreviated transcription (Latin):
ag̾e licebit.tam̃ cuuli modo. rã
quedam in ẜmone tacite excipi
nendus est. cũ id eque cõmode
ꝑ alt̾am ꝑtem facce̾ possit. mi¬
nore ẜiuentis fũdi detrimento
Ym costicit ut ꝙͣ primũ uia di¬
rexiss eadem uia ire ag̾e d. noc
ãplius mutande eius pote sta
tem ket. sicuti sabino quoq
uidebarur. qui argumentoriu
ucebatur. ꝙ primo ꝙ̃l ducere
licuiss. postea ꝙͣ ductus eẽt tra¬
nferre non liceret quod ⁊̃ in ui

Expanded text:
agere licebit, ciuiliter modo: nam quaedam in sermone tacite excipiunendus est, cum id aeque commode per alteram partem facere possit minore seruientis fundi detrimento. uerum constitit, ut, qua primum uiam direxisset, ea demum ire agere deberet nec amplius mutandae eius potestatem haberet: sicuti Sabino quoque videbatur, qui argumento rivi utebatur, quem primo qualibet ducere licuisset, posteaquam ductus esset, transferre non liceret: quod et in via
Abbreviated transcription (Latin):
nec homi nec p̾droꝵ ẜuitutes st̃
qr nicħ icinoꝵ int̾est non uale¬
nt. uel uti ne ꝑ fũdũ tuũ eas. au¬
t ibi cõsistas. ⁊ ĩ̾o si michi conce¬
das uis tibi nonee fũdo tuonti fr¬
ii.nicħ agitur. alit̾ atq si coced¬
as michi uis nõ ee infũdo tuoa¬
quam querere.minuende aque
mee gr̃a. ¶ Sexuicutũ non eania¬
tura est ut aliquid faciat quis
uelut iuridaria tollat. aut ame¬
morem ꝓspectũ p̾stet. aut in ħ
ut in suo pingaut. s ut aliquid
patiatur.autꝰ non faciat aliquid¬
fũdũ accepit non est miquũ u¬
tilem petitom dari fuitutis. sicu¬
ci ip̃ius fũdi utilis petit̾o dabit᷑
Id̾ fuari conuenit. ⁊ in eo adꝙ̃ ue¬
ctigal fũdi ꝑtinet.
tus. parc in obligationem deduci
non potest. qr nͨsus eoꝵ indiuisꝰ
est. ⁊ io si stipulator deceffit płi¬
b b̾rdib relictis. singłi in solid̃
uiam petunt. ⁊ si ꝓmissor deces¬
ẜit plib ħrdib relictis a singłis
b̾rdib solida petitio est.

Expanded text:
num nec praediorum seruitutes sunt, quia nihil uicinorum interest, non ualet, ueluti ne per fundum tuum eas aut ibi consistas: et ideo si mihi concedas ius tibi non esse fundo tuo uti frui, nihil agitur, aliter atque si concedas mihi ius tibi non esse in fundo tuo aquam quaerere minuendae aquae meae gratia. Seruitutium non ea natura est, ut aliquid faciat quis, ueluti uiridia tollat aut amoeniorem prospectum praestet, aut in hoc ut in suo pingat, sed ut aliquid patiatur aut non faciat. 16 Ifundum accepit, non est iniquum utilem petitionem seruitutis dari, sicuti ipsius fundi utilis petitio dabitur. idem seruari conuenit et in eo, ad quem uectigalis fundus pertinet.tus pars in obligationem deduci non potest, quia usus eorum indiuisus est: et ideo si stipulator decesserit pluribus heredibus relictis, singuli solidam uiam petunt: et si promissor decesserit pluribus heredibus relictis, a singulis heredibus solida petitio est.
Abbreviated transcription (Latin):
q hret si hou̾a ediui eius uiciꝰ¬
sb̾stineret. parietẽ. aũ meliorẽ
face licet det̾iorẽ si facit aut p
hanc act̾om aut poꝑis noui nõ¬
iuder emendare intiũ parie¬
tis ⁊ uooneũ pͥstare. ¶Cautio
hec est. ⁊t cũ iubeat de refici¬

Expanded text:
ret, si onera aedium eius vicisustineret. Parietem autem meliorem facere licet: deteriorem si facit, aut per hanc actionem aut per operis novi niudex emendare uitium parietis et idoneum praestare. cautio haec est, ut eum iubeat de refici
Abbreviated transcription (Latin):
re tñei non ẜiiret eet tñ oblig¬
atus uenditor titio ad ẜuitute¬
possit ex uendito ut ẽptor ẜui¬
tutem imponi paciatur p̾dio
possit uenditortitio fuitẽ uen¬
dere eq̃ ag̾e ꝑmittendi. ħ ita d̾¬
mũ si recipiende suitutis gr̃a
id in tradone expssũ est ¶ Ceci

Expanded text:
re, cum ei non seruiret, esset autem obligatus uenditor Titio ad seruitutepossit ex uendito, ut emptor seruitutem imponi patiatur praedipossit uenditor Titio seruitutem uendere, aeque agere permittendum. haec ita demum, si recipiendae seruitutis gratia id in tra
Abbreviated transcription (Latin):
it ẜuitutem cõsistere. ¶ S ⁊ sir¬
ursus ant io cui acquisita sit f¬
uitus aut mediũ auien auo int̾¬
peuari tñ donec medio p̃dio ẜui¬
tus imponatur.

Expanded text:
it, seruitutem consistere, sed si rursus aut id, cui adquisita sit seruitus, aut medium alienauero, interpellari e‹a›m, donec medio praedio seruitus imponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tes sustineat. sciẽdũ possoris
partes sustine. ¶Si quid cigna
ĩmissa sint eñ qui suitutems
debi ait. Si u̾o non st̃ imissa eũ¬
qui negat asi quid id optinu¬
erit qui seructucem sibi defe¬
end̾it non d suitus ei ceditisi¬
ue recte ꝓnontiatu est qr ht̃

Expanded text:
rtes sustineat, sciendum est possessoris partes sustinere, si quidem tigna immissa sint, eum, qui servitutem sibi deberi ait, si vero non qui negat.Et si quidem is optinuerit, qui seruitutem sibi defendit, non debet ei seruitus cedi, siue recte pronuntiatum est, quia habet,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et ait mag non posse agi sicut
agi nõ pt ius eẽ in suoignem
facere aut cede aut lauarei. ¶t¬
tem indiu̾̃sum ꝓbat. nã imba¬
lneis inquit uaporib cu quin¬
tilia cumiculii ꝑgentem mn or¬
ris iuili instuixissꝰ placuit pot¬
Nuisse tales ẜuitutes imponi.

Expanded text:
et ait magis non posse agi, sicut agi non potest ius esse in suo ignem facere aut sedere aut lauare.Idem in diuersum probat: nam et in balineis, inquit, uaporibus cum Quintilla cuniculum pergentem in Ursi Iuli instruxisset, placuit potuisse tales seruitutes imp
Abbreviated transcription (Latin):
tu impedierit.S asi pascien¬
te eo edificauo ego possõr ero
esfectus. ¶ Etia de ẜuitute que¬
de bonis serendi cã impõita er¬
it act̾o nobis cõpetit. ut ⁊ ho¬
nera ferat ⁊ edificia reficiatad
eũ modũ qui fuitute impõica
cophiensus est. ¶ Et gallus ꝑ¬
utat nõ posse iti fuitutem ĩ p¬
om ut quis facere inquid coga¬

Expanded text:
i patiente eo aedificavero, ego possessor ero effectus. Etiam de servitute, quae oneris ferendi causa imposita erit, actio nobis competit, ut et onera ferat et aedificia reficiat ad eum modum, qui servitute imposita comprehensus est. et Gallus putat non posse ita servitutem imponi, ut quis facere aliquid coge
Abbreviated transcription (Latin):
sto celsonitali rescripsit nõ
putare se extab̾na cassia futu¬
rũ insuꝑiora edifitia iure ĩ¬
mitti posse nisi ci rei ẜuitutẽ
talem amittit. ¶Id̾ q ait ⁊ ex
suꝑiore in inferiora non aꝙͣ

Expanded text:
sto Cerellio Vitali respondit non putare se ex taberna casiaria fumum in superiora aedificia iure immitti posse, nisi ei rei servitutem talem admittit. idemque ait: et ex superiore in inferiora non aquam,
Abbreviated transcription (Latin):
sim .1. ẜuitutem recipere nisi
sibi nemo pot̾. ¶ Adiectioitaq
da est itaut tota fuitus ad eũ
qui recipit ꝑtineat. ¶ Solũ ãt
cõe uendendo ut michi ⁊ seios¬
uiat efficere non possũ. qr ꝑu
nũ sociũ cõĩ solofuitus acqui
ri potest.

Expanded text:
i: seruitutem recipere nisi sibi nemo potest: adiectio itaque benda est, ita ut tota seruitus ad eum, qui receperit, pertineat. solum autem commune uendendo ut mihi et socio seruiat, efficere non possum, quia per unum socium communi solo seruitus adquiri non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
loci usuffructulegetur. It quo¬
qui usufructu cõcessis costituet
quatemis est adfruendũ necc̃ra
nam ꝙ sciendũ est it quod fru
tuario fuitus debeti. s si fudo
debeatut ⁊ ip̃e fructuarius ca
utetur. ¶pop. dicit fructuario

Expanded text:
fructus legetur, iter quoqui usum fructum cessit constitueret quatenus est ad fruendum necessarium: namque sciendum est iter, quod fruetuario servitus deberi: sed si fundo debeatur, et ipse fructuarius ea utetur. Pomponius dicit fructuarium
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Et si forte qui medis ẽ
qr fuitutem non deb̾at altiu
ertulit edificia sua. utiam.
ego nõ iudear luminib tius
obstaturuc si edificau̾o feutra
intendes ius michi nõ ẽẽ itae¬
dificatũ hre inuicto te ¶S sũ
tͣtẽpus statutũ tursuc depo¬
suerit edificu suũ incinus re

Expanded text:
 Et si forte qui medius est, quia servitutem non debebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego non videar luminibus tuis obstaturus, si aedificavero, frustra intendes ius mihi non esse ita aedificatum habere invito te: sed si intra tempus statutum rursus deposuerit aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ adeatur lirditas pot diciuti¬
lecẽ legatũ si duesis tẽporib in¬
utilt dies legaticedit. nec eĩ sic̾
uiuentiũ ita ⁊ defuncroꝵ accus
suspendi receptu est. Si sermis
uendiceturꝰ. uel ad alium per¬
tine re negẽtur rubrica.¬
Lp̃. ACtones de ẜuituti¬
b rusticis siue urbanis eoꝵ
ri omi no sunt. at qm uiam ad
d̾. De fuitutib in reactos cõ¬
petũt nob ad cremplmeaꝵ quie
ad usũ fructũ pertinent tamcõ¬
fessoria ꝙ̃ negitoria. ¶C õfessor¬
ia ei qui ẜuitutẽ sibi cõpete cõ¬
tendit. negatoria dño qui nega¬
at.¶Hecaũ in rẽactocofessona
nulli alu ꝙͣ dno fũdi cõpetit.¬
¶ Ser iutucem nemo alius uedi¬

Expanded text:
eorum adeatur hereditas, potest dici utile esse legatum: si diversis temporibus, inutiliter dies legati cedit: nec enim sicut viventium, ita et defunctorum actus suspendi receptum est. V SI SERVITVS VINDICETVR VEL AD ALIVM PERTINERE NEGETVR Vlpia.Actiones de seruitutibus rusticis siue urbanis eorunostri domini non sunt: adquin uiam ad De servitutibus in rem actiones competunt nobis ad exemplum earum quae ad usum fructum pertinent, tam confessoria quam negatoria, confessoria ei qui servitutes sibi competere contendit, negatoria domino qui negat. Haec autem in rem actio confessoria nulli alii quam domino fundi competit: servitutem e
Abbreviated transcription (Latin):
aur Oyꝑcertũ locũ it aut ac¬
aucis eas edes fuuas face̾ potest.
mpnare potest ne altiuc edes su¬
adusus eũ hre.ł ne paciatur nuici¬
fudo materiam duxit intdicto
quod p̾cario sat agi ñ poti̾t. nec¬
in materia poĩta donatio fuitu¬
tis ꝑfecta intelligitur noc utilr

Expanded text:
r cert‹um› locum iter aut acultis eas aedes seruas facere potest.mnare, ne altius aedes suaduersus eum habere, uel ut patiatur uicituo maceriam duxerit, interdicto 'quod precario habet' agi non poterit, nec maceria posita donatio seruitut
Abbreviated transcription (Latin):
na ccͣctus legem suari uendois
cesposit ꝑ sone possioentiũ aut
inius eor succedentiũ ꝑstiplati¬
onis ł uendiconis legem obligã¬
cur. ¶Si cõstat incuo agrolapi¬
dicinas eẽ inuito nec priaton᷑
publico noie qusq̃ lapides cedẽ
pot. cui id faciendi ius non est.
nsi tał cosuctudo in illis iapidi¬
tuc cosistat ut si quis uolũit
ex hus cede non alit̾ ħ faciat in¬
si priuc solitũ soiatiũ ꝑhoc dr̃o

Expanded text:
actus legem servari venditionis exposcit, personae possidentium aut in ius eorum succedentium per stipulationis vel venditionis legem obligantur. Si constat in tuo agro lapidicinas esse, invito te nec privato nec publico nomine quisquam lapidem caedere potest, cui id faciendi ius non est: nisi talis consuetudo in illis lapidicinis consistat, ut si quis voluerit ex his caedere, non aliter hoc faciat, nisi prius solitum solacium pro ho
Abbreviated transcription (Latin):
nere qd̾ ꝑ fudũ tibi debeo edi¬
cec. ¶ Qui ł latiori maran
gustiore usus est retmet funi¬
tucem. sicuti qui aq̃ ex qua
ius st utendi aua mixta u¬
suc est recinet us suũ.
⁊p. S quis diutur nousu
ꝗ longa qiͣ possone uis aq̃ du¬
cede nactus sit ic ei necce do¬
cere deiure quo aqua cõstit¬
uta est. ueluti exlegato ł ali¬
omodo. s utilem ht accionẽ
qua ostendat ꝑannoc forte
tot ufii se nõ yi nõ clam. nõ
pcario possedisse. agi aũ hac
acrone pot̾it nsi tm̃ cũ eo in
cuius agro aqua oriturł ꝑcu

Expanded text:
nere, quod per fundum tibi debeo, aedices. Qui latiore via vel angustiore usus est, retinet servitutem, sicuti qui aqua, ex qua ius habet utendi, alia mixta usus est, retinet ius suum..Si quis diuturno usu et longa quasi possessione ius aquae ducendae nactus sit, non est ei necesse docere de iure, quo aqua constituta est, ueluti ex legato uel alio modo, sed utilem habet actionem, ut ostendat per annos forte tot usum se non vi non clam non precario possedisse. Agi autem hac actione poterit non tantum cum eo, in cuius agro aqua oritur vel p
Abbreviated transcription (Latin):
pom aqͣ uire ducis potestarem ha¬
beres nec ne id faceres cautũ sit.
reficere michiliceat. ut adireꝙͣ
pxine possim ad reficiendũ cu
ego fiabriq mei. ¶Item ut spati¬
um relinquat micbi dñs fũdi qͣ
⁊ quo terram.limũ. lapidem
arenam.calcem iacere possim.

Expanded text:
m iure duci potestatem habes, nisi si ne id faceres cautum sit.Sreficere mihi riuum liceat, ut adire, qua proxime possim, ad reficiendum eum ego fabrique mei, item ut spatium relinquat mihi dominus fundi, qua et quo terram limum lapidem harenam calcem iacere p
Abbreviated transcription (Latin):
rũ fuicutũ intentio si edes ꝑl¬
gere sicuti decetis situtib ex¬
cepto usufructu. s nõ id rep¬
ondendũ inquit si cões edes ee¬
ñt que bonera uitim sustine

Expanded text:
rum servitutium intentio. Si aedes plgere, sicuti de ceteris servitutibus excepto usu fructu. sed non idem respondendum inquit, si communes aedes essent, quae onera vi
Abbreviated transcription (Latin):
sab repsit. quis dixit fuas fo¬
re edes quas uendidit necte ñ
hat libas tradere. quare ł suis
edib eas ẜuas facerepot̾.ł uitt¬
no cõcedere ẜuitutem .s. au̾tra

Expanded text:
e quis dixerit seruas fore aedes quas uendidit, necesse non habet liberas tradere: quare uel suis aedibus eas seruas facere potest uel uicino concedere seruitutem, scilicet a
Abbreviated transcription (Latin):
actio ccͣia dabitur boc est ius
tibi nõ ẽẽ mecog̾e. ¶ e opecit
nuchi hec acto adusiis eu qui
cessit michi tilem ẜuitutem
ut in parietem eius tigna mic¬
tigna sibi gr̃a porticũ anb¬
ułatoriam michi facere suꝑꝙͣ¬

Expanded text:
actio contraria dabitur, hoc est ius tibi non esse me cogere. Competit mihi actio adversus eum, qui cessit mihi talem servitutem, ut in parietem eius tigna intigna verbi gratia porticum ambulatoriam facere su
Abbreviated transcription (Latin):
Fincutem castello imposuerit qͥ¬
dam dubitauerut ne hee ẜuitu
iure non uoluerit sicũ hac lege
copauit seu alio quoco legitimo
sibi hoc ius acquisuunt tuendũ eẽ
eũ qui hoc ius possedit.

Expanded text:
itutem castello imposuerit, quidam dubitauerunt, ne hae seruitutiure non ualuit, si tamen hac lege comparauit seu alio quocumque legitimo modo sibi hoc ius adquisiuit, tuendum esse eum, qui hoc ius possedit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qiit sine actu ⁊ actũ sinc iti¬
uerelit actone de ẜuitute ucet᷑¬
¶Ancdfessora act̾oe q̃ de fuitute
mouetur fructus ⁊̃ ueniũt.
ꝯ indeamus qui eẽ fructus fu¬
itutis possũt. ⁊ est uerius idd¬
mũ fructuũ nõie cõputandũ
siquid sit qd̾ int̾sit agentis ẜ¬

Expanded text:
er sine actu uel actum sine itinere habet, actione de seruitute utetur.In confessoria actione, quae de seruitute mouetur, fructus etiam ueniunt. sed uideamus, qui esse fructus seruitutis possunt: et est uerius id demum fructuum nomine computandum, si quid sit quod intersit agentis s
Abbreviated transcription (Latin):
b retmuit uenditor aqduce¬
nde fuitus impoita sit epco
pdio quesita fuitus distracti
de imo p̾diũ sequit᷑. necadtẽ
ꝑtinet qd̾ stiplo qua penam
ꝓmicti placuit ad psonam
ẽptoris si forte ei frui nõlicu¬
iss rciata est.¶ d̾. ł¬

Expanded text:
us retinuit uenditor, aquae ducendae seruitus imposita sit, empto praedio quaesita seruitus distractum denuo praedium sequitur: nec ad rem pertinet, quod stipulatio, qua poenam promitti placuit, ad personam emptoris, si ei forte frui non licuisset, relata est. 37
Abbreviated transcription (Latin):
excepta sit aut oĩs fuitus im¬
pomi debeat. ¶Impoicis quoq
auenis edib imponi pot̾it. ue¬
luti ut altius tollel non tolle
liceat .ł ⁊̃ si iter debeat᷑ ut itã
coualescat si medus edibi postea¬

Expanded text:
excepta sit, aut omnis seruitus imponi debeat.Interpositis quoque alienis aedibus imponi potest, ueluti ut altius tollere uel non tollere liceat uel etiam si iter debeatur, ut ita conualescat, si mediis aedibus se
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ca̾m possessionis sibi inu¬
gotia b̾rditaria gessit ⁊ debit¬
or eẽ cepit. postea faciens cõtro¬
u̾siam h̾rditatis. ut iuris pos¬
sessor cõuenitur. Id̾ ⁊̃ in hoc fi

Expanded text:
am possessionis mugotia hereditaria gessit et debitor esse coepit, postea faciens controuersiam hereditatis ut iuris possessor conuenitur, idem etiam in hoc fi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ex dimidia ꝑte ⁊ ex dimi
trem suũ ignorabat unio te¬
statore decessisse ꝑtem h̾rdica¬
tis nõie pris ut ab senticad¬
ministrauit. ⁊ peccumas di¬
stractis reb acceꝑit ħ̾aditas
u̾it. negociorũ aũ gestorũ ac¬
tio cetis coħe dib ad quos por¬
tio defuncti ꝑtinet dabitur
¶Allud utiq non est metuend̾
ne q̃ pris a quo forte exhrdatꝰ

Expanded text:
ipsum ex dimidia parte et ex dimidtrem suum ignorabat uiuo testatore decessisse, partem hereditatis nomine patris ut absentis administrauer‹i›t et pecunias distractis rebus acceperit, hereditas uit. negotiorum autem gestorum actio ceteris coheredibus, ad quos portio defuncti pertinet, dabitur. illud enim utique non est metuendum, ne etiam patris, a quo forte exheredatus