comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dicit᷑: t̾ra es ⁊ in t̾ram ibis. huiusmodi t̾ra demones qͦs apłs
mundi hꝰ pͥncipes ⁊ rectores tenebrar̃ appellat.regnũ cenent et
mnãcũ exercent dum eos ad ĩmũda desidi̾a impelsunt: ⁊ ꝑ mũda¬
nas cupiditates distrahunt. Rex a regẽdo dicit᷑: ⁊ ꝑ t̾rã. cor t̾renis
esidus inhians recte incelligi᷑. ¶lli gͣ demones iñ sc̾pt᷑a sacͣ reges
dicunt᷑: qui in subu̾tendis. sibĩq subing̃adis hõib frande potius
qͣm uirtute intnt᷑. Est enim in alus astutia maior: in alĩs aut̃
audatia uehemẽtioꝵ. hñ accultiꝰ temꝑtãt : illi uehemẽtiꝰ ĩstãt
Hoꝵ tẽptatõ fraudulẽta : illoꝵ aut̃ molenta.hñ qͣi cõsulendo de¬
ciꝑiunt: illi acͥus instando qͦdãmodo opͥmũt. hos ĩq ꝑ reges: aloᷤᷤ
intellig amus ꝑpͥncipes. Isti ⁊ enim qͣi regendo  illi uero pͥncipã
hõib p̃sunt requos nel astatea deceptos.uel instantia dei̾tos. ad ũqͥ¬

Expanded text:
ra es, et in terram ibis . In hujusmodi terra, daemones quos Apostolus mundi hujus principes et rectores tenebrarum appellat , regnum tenent et dominatum exercent, dum eos ad immunda desideria impellunt, et per mundanas cupiditates distrahunt. Rex autem a regendo dicitur, et per terram cor terrenis desideriis inhians recte intelligitur. Illi ergo daemones in Scriptura sacra reges dicuntur, qui in subvertendis, sibique subjugandis hominibus fraude potius quam virtute nituntur. Est enim in aliis astutia major, in aliis autem audacia vehementior. Hi occultius tentant, illi vehementius instant. Horum tentatio fraudulenta, illorum autem violenta. Hi quasi consulendo decipiunt, illi acrius instando quodammodo opprimunt. Hos itaque per reges, illos intelligamus per principes. Isti etenim quasi regendo, illi vero principando hominibus praesunt, quos vel astutia deceptos, vel instantia dejectos ad iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
Si innocẽs nõ essẽ inspiratõis cue nocẽ audire nõ possẽ. ħpotiꝰ nõ au̾t¬
dẽni: ⁊ idcͥco obs̾uabo me ab miqͥtate mea ut possim audire ũba tua.
ut nõ t̾pidem appare̾ in ꝯfpestu tuo. ut frui merear gollogͥo tuo.
Sciens utiq qr nõ pͥnab̾ bõdis eos qͥ ãbulãt ĩ inocẽtia: fiducialiter
ad te ing̃sus sum in ĩnocentia mea. Scio qr maior. scio qͥa peior est
cor ruptõ mẽtis ꝙͣ corꝑis.ĩmo sepe sanam᷑ intꝰ dñ ꝑcutim᷑ exc̃is
⁊ id̾cͥto ut u̾e innocẽs essẽ animas lede̾ uit aban. Alt̾iꝰ aĩam noc̾e po

Expanded text:
essem, inspirationis tuae vocem audire non possem, vel potius non auderem. Et idcirco observabo me ab iniquitate mea, ut possim audire verba tua, ut non trepidem apparere in conspectu tuo, ut frui merear colloquio tuo. Sciens utique quia non privabis bonis eos qui ambulant in innocentia, fiducialiter ad te ingressus sum in innocentia mea. Scio quia major, scio quia pejor est corruptio mentis quam corporis; imo saepe sanamur intus, dum percutimur exterius, et idcirco ut vere innocens essem, an
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrtum aut̃ decestat᷑ animꝰ mea. anitas miq̃t as maligntao d
tria s nałde adibisia: impietatẽ aut̃ q̃ in d̾c̾ẽ est ⁊ c̃ĩno exec tͣ anima
mea. Inutił uanitas. masa iniqͥtas. peior masignitas pessima ĩpiẽ¬
ma. uanitas cõtemptibił. miqͥtas odibił malignitas abhominabił
qmpietas det est abłis. Curã corꝑis mimã hr̃e. carnẽ in desid̾us foue̾¬

Expanded text:
as, iniquitas, malignitas: tria haec valde odibilia. Impietatem vero quae in Deum est, omnino exsecratur anima mea. Inutilis vanitas, mala iniquitas, pejor malignitas, pessima impietas. Vanitas contemptibilis, iniquitas odibilis, malignitas abominabilis, impietas detestabilis. Curam corporis nimiam habere, carnem in deside
Abbreviated transcription (Latin):
nõ scdm s cor fĩgñtium falsa. s cõplacui in u̾tate tua.si nũdus
ueram despiciũt. Falsi xp̃iani fidem hñt sed ẜidĩ oꝑa nõ h̃nt . In
uno placẽt in alt̾o displicẽt. ⁊ idc̾co uel ip̃i cõplat̾e nõ possunt. Ego
i utrũq habeo: scio u̾e qr tͥ cõplaceo. Ad neutrũ tñ adtingo ꝑ me ip̃m
neutrũ a me ip̃o hñe possum. S gͥs me hoc dacut:nͥ u̾itas tua: Et
ob hoc ꝯplacui in u̾tate tua. Docuit me ui̾tas tua bona mea ẽẽ dona
postumi: credo ⁊ ffateor qr tũ es qͥ oꝑaris in me ⁊ uelle ⁊ ꝑsice ꝓ bona¬

Expanded text:
non secundum cor fingentium falsa, sed complacui in veritate tua. Si mundus veram despiciunt. Falsi Christiani fidem habent, sed fidei opera non habent; in uno placent, in altero displicent, et idcirco vel ipsi complacere nequeunt. Ego si utrumque habeo, scio vere quia tibi complaceo. Ad neutrum tamen attingo per meipsum, neutrum ex meipso habere possum. Sed quis me hoc docuit, nisi veritas tua? Et ob hoc complacui in veritate tua. Docuit me veritas tua bona mea esse bona possum: credo et confiteor quia tu es qui operaris in me, et velle, et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dt᷑. uel mn cilo si tm̃ ẽ cur ubiq ẽe credatur. S usus nr̃ hab. nc
es q̃lib indeat᷑ ibi ubi est : ubi uero nõ ẽ minime uidi pot̃. Quem gͦ
de desiderat. ubi inderi pat̃ illuc ꝑ meritũ ascendat. Et ẽ quidem
in t̾ra. nec tñ eñ iudemus qui in t̾ra sumꝰ. nec in ĩf̾no deesse ꝙͣnis ab
inferni habitatorib iuderi posse nõ cͥdimus. eundẽ tñ ĩ celis esse ⁊
in celis uderi nõ dubitamꝰ. Sciendũ tñ est. qd ali᷑ indet᷑ ꝑ fidẽ. alr̃ aut̃¬

Expanded text:
el si in coelo tantum est, cur ubique esse credatur? Sed usus noster habet, ut res quaelibet videatur ibi ubi est, ubi vero non est, minime videri potest. Quem vero videre desiderat ubi videri potest, illuc per meritum ascendat: et est quidem in terra; nec tamen eum videmus, qui in terra sumus; nec in inferno deest, quamvis ab inferni habitatoribus videri posse non credimus. Eumdem tamen in coelis esse, et in coelis videri non dubitamus. Sciendu
Abbreviated transcription (Latin):
Dam dĩ t̾rio. dauid̃ annna excitit: quẽ sibi dñs gͣ uit pugnator ai¬
potẽs nom̃ eiꝰ cõtͣ tot hostes defendit Una utiq ex hũa trib erat.
uirem p̾cetis fortẽ. ⁊ int̾ sortes singłarẽ pͥmo gõ ĩpugnãt. ppłi.
sidione u allant. s qr p̃ualẽ nõ possunt. tandẽ asist̾ neges ꝯueniũt pͥnci¬
pes. Bed̾ mexpug nabłis manebat qͣm dñs sibi iugit̾ defensabat. Ota¬
bat iͣ̃q dd̾ int̾ tot hostes. de di ꝓcectõe securuo: ⁊ de tut hostib ꝑ
dl inc̃oriam tandẽ tͥumphaturꝰ. Insultare gͦ nõ mecuit. qͦs sibi non

Expanded text:
i turris David anima exstitit, quem sibi Dominus quasi vir pugnator omnipotens nomen ejus, contra tot hostes defendit? Una utique ex his turribus erat eris fortem, et inter fortes singularem primo gentes impugnant, populi obsidione vallant. Sed quia praevalere non possunt, tandem assistunt reges, conveniunt principes. Sed inexpugnabilis manebat quam Dominus sibi jugiter defensabat. Stabat itaque David inter tot hostes de Dei protectione securus, et de tot hostibus per Dei victoriam tandem triumphaturus. Insultare ergo non metuit, quos sibi non
Abbreviated transcription (Latin):
ab aluĩs sĩ uolumꝰ illis nolle ĩpẽdere. minime qͥdẽ eqnũ ẽ. qr tot hoc̃
cõcͣ eͥtatẽ est. qr totũ hoc ĩiquitas ẽ. Odium incorde recie̾. ulti
de mimicis g̃rẽ. de mimici ruina gande̾. in alienis bonis ex ĩuidia
tabesc̾e. totũ hoc maliciosum ẽ.tot̃ hoc malignũ est. ⁊ idcͥco mͥ
lacẽ nõ pot. qr tot̃ malignitate plenũ ẽ. Murmur are. blasphem¬
hac ĩpietas est. ⁊ alr̾ sentire gͣ piũ tã bonũ est. Contẽpnẽda ĩq uani¬
tas. odienda ũqͥtas. dampnãda malignitas. execͣnda impietas. Uani¬
acẽ ꝑsuadet nimiꝰ amor sui.Imgͥtatẽ subinf̾t mordinatꝰ amor in¬
di. malignitatẽ gn̾at odiũ ꝓximi. impietatẽ aut̃ nut̾t ꝯtẽptꝰ dĩ.
Curis siqͥdẽ carnis incũb̾e̾ uanũ. in mũdi gła cet̾os uelle p̾ire inignũ
nimicicias in ꝓximũ ex̾cere malignũ. cõtͣ creatorẽ suũ suꝑbe in¬
solesce̾. impiũ. Gula ⁊ luxuria uanitatẽ suggerũt. qr nanũ ẽ qd̃

Expanded text:
hoc contra aequitatem est, quia totum hoc iniquitas est. Odium in corde retinere, ultionem de inimicis quaerere, de inimici ruina gaudere, in alienis bonis ex invidia tabescere, totum hoc malitiosum est, totum hoc malignum est, et idcirco mihi placere non potest, quia totum malignitate plenum est. Murmurare, blasphemhoc impietas est. Et aliter sentire quam pium tam bonum est. Contemnenda itaque vanitas, odienda iniquitas, damnanda malignitas, exsecranda impietas. Vanitatem persuadet nimius amor sui, iniquitatem subinfert inordinatus amor mundi, malignitatem generat odium proximi. Impietatem autem nutrit contemptus Dei: curis siquidem carnis incumbere, vanum; in mundi gloria caeteros velle praeire, iniquum; inimicitias in proximos exercere, malignum; contra Creatorem suum superbe insolescere, impium. Gula et luxuria vanitatem suggerunt, quia vanum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
enim maligni sp̃c elcĩs qͥbusdã ad tẽpꝰ p̾uale̾ ꝑmittuntur. un
resan gunt. qͥd aliud suis ĩpugnatõib maligni sp̃c qͣm bonoꝵ p
fectib nolentes seruiunt: Uide si potres qualr̃ irrident᷑: cog¬
nosce qͦmͦ deridentur. Nich ẽ unde mag̃ doleant. nuil ẽ ꝗd̾ ãpliꝰ inge
onã gͣm m̾ita nr̃a nõ minuere : ⁊ tñ tot conatib. toc disc̾minib
nil aliud agunt. insi ut boni qͥq meliores fiant. Irridẽt᷑ ĩq cũ se
fruole intit᷑. Recte ꝙͦ de hũs drͣ. qͥa irridebit: ⁊ dñs subsãnabit

Expanded text:
enim maligni spiritus electis quibusdam ad tempus praevalere permittuntur, unde resurgunt, quid aliud suis impugnationibus maligni spiritus quam bonorum profectibus nolentes serviunt? Vide si potes qualiter irridentur, cognosce quomodo deridentur. Nihil est unde magis doleant, nil est quod amplius ingembona, quam merita nostra non minuere; et tamen tot conatibus, tantis discriminibus nil aliud agunt, nisi ut boni quique quotidie meliores fiant. Irridentur itaque, cum se frivole nititur. Recte ergo de his dicitur quia irridebit, et Dominus subsannabit
Abbreviated transcription (Latin):
bire nõ erubestimꝰ. Siqͥs aut̃ g̃o ppło sq ad cꝑgĩtatões. rꝑxesũ ⁊ pͥn¬
cipes referre uelit ad affectõnes: facile credo qr animi affectões cogita¬
nib p̃side̾ nõ ãbigo. Dic tñ hunc intello̾m recipiamꝰ ut suꝑiorẽ qͥdẽ non
destuamꝰ. qr scͥpt᷑am sacͣm multiplicẽ expositõnẽ susciꝑe nõ dubitam.
Inue gͦ totũ ad aĩ uitia. sine totũ ref̾amꝰ ad demoĩa : aut si meliꝰ ꝑtim
ad uiciossos mores. ꝑtĩ ref̾imꝰ ad uicioꝵ incẽtores : multũ qͥdẽ ẽ ħ ueb illa
suꝑare : maiꝰ tñ ẽ utͥs q posse resist̾e. Si tñ ꝓpha utrũq nõ posset eis cũ tã

Expanded text:
bire non erubescimus. Si quis autem gentes populosque ad cogitationes, reges vero et principes referre velit ad affectiones, facile credo; quia animi affectiones cogitationibus praesidere non ambigo. Sic tamen hunc intellectum recipiamus, ut superiorem quidem non destruamus, qui Scripturam sacram multiplicem expositionem recipere non dubitamus. Sive ergo totum ad animi vitia, sive totum referamus ad daemonia, aut si melius partim ad vitiosos mores, partim referimus ad vitiorum incentores, multum quidem est haec, vel illa superare, majus tamen est utrisque posse resistere. Si tamen Propheta utrumque non posset
Abbreviated transcription (Latin):
tare subditos ẽẽ domiis suis quibus libet.
tambonis quam nialis. subiectos dico m̃
omnib que non sunt contͣ deum. ⁊ pla¬
centes uel ita distingue. in omnib pla¬
centes ñ contͣilicentes. hoc modo potiit
liquid debito seruitutis. s iomnibus
etiam in miniiis fidem bonam osten¬
dentes ut doctrinam. hoc refͥtur ad om̃ia
ant ut ꝑdictum est. ut ita ornent mom¬
nib actib suis. doct rinam saluatoris no¬
stri dei bonis oꝑib ⁊ fide doctrinam di¬
cit ornari dominicam. ornamentum. ⁊
doctoris est honestanita discipuli. Ap.¬
paruit enim quan
omnesmonendi st̃
ut ornent tiuia¬
omnibus natus
est xp̃c. nullum ex¬
elnsit. ⁊ hoc est qd̾
ait. apparuit enĩ
ꝑ carnem grã dor
⁊ saluatoris nr̃i.¬

Expanded text:
tare subditos esse dominis suis, quibuslibet tam bonis quam malis. Subditos dico in omnibus quae non sunt contra Deum, et placentes. Vel ita distingue: in omnibus placentes, non contradicentes. Hoc modo poterunliquid de debito servitutis, sed in omnibus, etiam in minimis, fidem bonam ostendentes, ut doctrinam, hoc referunt ad omniaant ut praescriptum est, ut ita ornent in omnibus actionibus suis doctrinam Salvatoris Domini nostri, bonis operibus et fide doctrinam dicit ornari Dominicam. Ornamentum enim doctoris vel pastoris est honesta vita discipuli. Apparuit enim. Quasi dicat: Omnes monendi sunt, ut ornent, quiaomnibus natus est Christus, nullum exEt hoc est quod ait: Apparuit enim, per carnem, gratia Dei et Salvatoris n
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes quia que
pastor occsoit oues
tiuantum in se est
⁊ si ille uiirnt. Ma¬
li enim pastores nõ
parcuntonib qui
non modalanguen¬
tes ⁊ errantes non
curant. s etiã for¬
tes ⁊puigues ne¬
cant quantum in
ip̃is est. ⁊ si ille ui¬
quantum ad pasto¬
res malos ꝑtinetꝰ
occidunt. quomo¬
do. male uiuendo¬
⁊ malum exemplũ
p̃bendo. Atrendens¬
sum male uiuen¬
m. ccrllos a regulis domini decliñantẽ
⁊ in bominem intendentem. Incipit
dice apud se si ppositus meus sicmiint ego
qui sum qui ñ faciam ꝙ ille facit. Otĩns
gͣ qni maleuinit in conspectu eorum qͥ¬
bus p̃positus est quantumin ip̃o est oc¬
eidit eos. iõ ẜno dei emmenti in iem

Expanded text:
a quae pastor occidit oves quantum in se est, et si illae vivunt mali enim pastores non parcunt ovibus, qui non modo languentes et errantes non curant, sed etiam fortes et pingues necant quantum in ipsis est; et si illae viquantum ad pastores malos pertinet, occidunt. Quomodo? male vivendomalum exemplum praebendo. Attendenssuum male viventem, oculos a regulis Dei declinantem et in hominem intendentem, incipit dicere apud se: Si praepositus meus sic vivit, ego quis sum qui non faciam quod ille facit? Omnis ergo qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, quantum in ipso est, occidit eos. I
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ panit in głam. auos ⁊ uocauit. ꝑ p̃dicato¬
res ⁊ int̾ius cum sint exuna massa ade de
qua ⁊ mali qui sunt uasaire qui debita erat
dampnatio ⁊ tota quippe ista massa iust e
dampnationis retipet debitum insi ex ea fa¬
cẽt non solum iustus. s etiam miẜicors figul
alia urasa in honorem secundum gr̃am ñ ẜm
debitum dum ⁊ puuilis sabuenit quorum
nulla mui̾ta dici possunt ⁊ maiores p̃uenit
ut ħre alicai bora mita possat qr de styr¬
pe mobedientie duicit᷑ ꝑpago peccati atq sup
Aug̃ plicuĩ non coͣndicione diutna s noluntatis ini¬
quitato intiata natura que a deo condita ẽ¬
Aug̃ bona S ĩ igͣ male uin̾unt homines de suo
lunt recte uiue̾ dicentes quid nos fecimmis qͥ
male un̾iimis: cum grãm unde bñ nnuiere¬
mis non accepimus: son ueratit᷑ posst̃
se excusare. si enim uasarre sunt quibus
debita ꝑditio reddr̃ hac sibi imputent qr
ex massasunt quam mito petiati deus nĩ¬
ste dampnanit si añ uasa mĩe funt quib¬

Expanded text:
avit in gloriam. Quos et vocavit, per praedicatores et interius, cum sint ex una massa Adae, de qua et mali qui sunt vasa irae cui debita erat damnatio. Tota quippe ista massa juste damnationis reciperet debitum, nisi ex ea faceret non solum justus, sed etiam misericors figulus alia vasa in honorem secundum gratiam, non secundum debitum, dum et parvulis subvenit quorum nulla merita dici possunt; et majores praevenit, ut habere aliqua bona merita possint, quia stirpe inobedientiae ducitur propago peccati atque supplicii, non conditione divina, sed voluntatis iniquitate vitiata natura quae a Deo est condita bona. Si ergo male vivunt homines de suo lunt recte vivere dicentes: Quid nos fecimus quod nos male vivimus, cum gratiam unde bene viveremus non accepimus? Non veraciter possunt se excusare. Si enim vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi imputent, quia ex massa sunt quam merito peccati Deus juste damnavit. Si autem vasa miseri
Abbreviated transcription (Latin):
sint qratuor hic memorata .s. p̃destinato
nocatio. iustiticatio. magnificatio. unum ẽ
in deo ⁊ tͥa in nobis. p̃destinatio enim nr̃a
nan innobis est. s in occulto apud ipsũ
in eius p̃scientia. tria uo reliqua iñ nobis

Expanded text:
hic quatuor memorata: praedestinatio, vocatio, justificatio, magnificatio. Unum est in Deo, et tria in nobis. Praedestinatio enim nostra non in nobis est, sed in occulto apud ipsum in ejus praescientia. Tria vero reliqua in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
desderniͣs amini ⁊ uo¬
luptatib cͣnis. ua¬
uiis agentes uitã
nĩam in malita .i.
inmala noçendi
alioꝵ successib ⁊ si
noce̾ ñ licuit odibi¬
les deo rt aliis hoi¬
b ⁊ inuicẽ odiẽtes

Expanded text:
desideriis animi, et voluptatibus carnis variis agentes vitam nostram in malitia, id est in mala nocendi aliorum successibus, et si nocere non licuit, odibiles Deo, vel aliis hominibus, et invicem odientes
Abbreviated transcription (Latin):
predicatione in¬
ftituta estis. Lc̃ce
ostendit aꝑte nostram se cãm ꝑ mem
hyc detͥminat de donis dei que sint alti¬
ora ⁊ que sint inferiora quia dc hiis pu¬
tabant corithiĩ ꝙ mimis essot mains
⁊ ꝙ manis eẽt mimis ⁊ exponit infide¬
libus diu̾sitatem quam dixit eẽ in mem¬
bris dumistbdit. Et quosdam quidem .i.
diu̾sos posuit deus mecc̃a primum dig

Expanded text:
praedicatione instituta estis. Ecce ostendit aperte nostram se causam per hic determinat de donis Dei quae sint altiora et quae sint inferiora, quia de his putabant Corinthii quod minus esset majus, et quod majus esset minus. Et exponit infidelibus diversitatem quam dixit esse in membris, dum subdit: Et quosdam quidem, id est diversos, posuit Deus in Ecclesia, primum, dig
Abbreviated transcription (Latin):
uł fatura reuelantes ⁊ ait de iłł qui pꝰt
aduentum xp̃i fuerunt. ñ qui eum p̃¬
miracula faciunt. Exinde gratias cu
opes. ut titus apło. uł archidiaconi ept¬
scopis. gub̾nationes .s. minorum ꝑsona¬
rum p̃lationes ut p̃ibiti sunt qui plebi
documenta sunt. geni̾ linguaꝵ. Loce
domun dei est multas scire linguas
⁊ nota ꝙ ultimu pomt illud ꝙ il¬
li peminim ponebant. ¶umquid̃ em̃¬

Expanded text:
futura revelantes, et ait de illis qui post adventum Christi fuerunt, non qui eum pros qui miracula faciunt; exinde gratias curopes, ut Titus Apostolo, vel archidiaconi episcopis; gubernationes, scilicet minorum personarum praelationes ut presbyteri sunt, qui plebi documento sunt; genera linguarum. Ecce donum Dei est multas scire linguas. Et nota quod ultimum ponit illud quod illi primum ponebant. Nunquid eni
Abbreviated transcription (Latin):
ty est cum studiosnis implet que carmis
sunnt appetendo bona temporalia ⁊ fugien Au¬
do mala. ⁊ cum naturas rernm tantum¬
sequit᷑ ꝙ est grane pecratum. prudentia
antem iõ dr̃ tum res stulta sit quia ita
uidr̃ secularib hominib. prudentia car¬
nis est mors prudentia autem sp̃c que ẽ
cum studiose quis agit spñalia nita est.
tis. Uł est uita ⁊ pax .i. uita cͥum pace
que erit in futaro. u̾c prudentia caris ẽ¬

Expanded text:
quod est cum studiosus implet quae carnis sunt, appetendo bona temporalia, et fugiendo mala; et cum naturas rerum tantumsequitur; quod est grave peccatum. Prudentia autem ideo dicitur, cum res stulta sit, quia ita videtur saecularibus hominibus. Prudentia carnis est mors. Prudentia autem spiritus, quae est cum studiose quis agit spiritualia, est vitis, vel est vita et pax, id est vita cum pace quae erit in futuro. Vere prudentia carnis e
Abbreviated transcription (Latin):
apud deum ut quodam modo eas offa̾nt
deo ⁊ de hiis consulant ⁊ c deo iubente
implendum ẽẽ cognoui̾nt᷑ hoc nobis uel
euident̾ uel latent̾ reportent. Unde et
angelnis loquens hominib ait. cum ora¬
retis orationem urãm obtuli deo. ad om¬
nia quippe scienda srifficit deo sua ꝑfc̃io¬
habet tamen nuntios .i. angelos ñ qui
ei que nescit annuntient. non enim st̃¬
sunt ulla que nesciat. s bomini eorum
est de oꝑibuis sins eins consule̾ ui̾tatem. ⁊
hoc est ꝙ dicuntur non nulla nuitiare
nonut ab eis ipse discat. s ut ab illo hec¬
ipsi ꝑ u̾bum eius sine corꝑali sono. nunci¬
ant etiam ꝙ uoluit ab eo missi ad qͦs
uoluit᷑. totum ad illo ꝑ illid u̾bum etus
offerre deo qiͣ deus tunc noui̾t quid ne¬
limus. uel quo indigeamus qui omnia
antequam faant sicut ⁊ pꝰcqͣm fc̃a sunt
nouit. s qnia tict̃e ht̃ rationabilis cͥat᷑a
obtemꝑans deo temꝑales causas. ad eter¬
nam ueritatem referre. siue petendo qͥd

Expanded text:
apud Deum, ut quodammodo eas offerant Deo, et de his consulatur, et quod Deo jubente implendum esse cognoverint, hoc nobis vel evidenter, vel latenter reportent. Unde et angelus loquens hominibus, ait: Cum oraretis, orationem vestram obtuli Deo . Ad omnia quippe scienda shabet tamen nuntios, id est, angelos, non qui ei quae nescit annuntient non enim sunt ulla quae nesciat, sed bonum eorum est de operibus suis ejus consulere veritatem; et hoc est quod ei dicuntur nonnulla nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab eo ipsi per Verbum ejus sine corporali sono nuntient etiam quod voluerit, ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo per illud Verbum ejus  nostras offerre Deo, quasi Deus tunc noverit quid velimus, vel quo indigeamus, qui omnia antequam fiant, sicut et postquam facta sunt novit. Sed quia necesse habet rationabilis creatura obtemperans Deo, temporales causas ad aeternam veritatem referre, sive petendo quid
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib ⁊ infidelib. fidelib ut imitentur.
infidelib ne possint rep̃hendere ⁊ aliqui
conu̾tantur. exemplo eorum uult eos
acquirl. cum enim luceant oꝑacorum
non deerunt qui imitent᷑ bomum illoꝵ
⁊ debetis face̾ ꝙ monui quiã domimis
sita mundi sollicitudine ꝑmissa dei pre
oeulis habete. s in omini oratione ⁊ ob¬
secratione .i. in p̃ce que cominunt᷑ fit ꝑ
quib lib homimbus ⁊ de quib lib rebns
uel simplicit᷑ uł cum adintatione. petici¬
ones ur̃e de rebus nc̃ciis quas uiltis impẽ¬
trare facte cum gr̃arum actione. qui enĩ
alia unlt im̃petrare gratus deb eẽ depre¬
teritis. ille iñquam peticiones m̃notes¬
cant apiso deum .i. ita fint uehemẽtes
non tepide. ut ad deum ꝑueniant .i. cõ
pleantur. distingue. oratio ⁊ obsecͣtio
cominunt̾ fuit ab aliquib ꝑ se. uel¬
ꝑ aliis. et de quibus lib reb peticio est¬

Expanded text:
fidelibus et infidelibus; fidelibus, ut imitentur; infidelibus, ne possint reprehendere et aliqui convertantur. Exemplo eorum vult alios acquiri. Cum enim lucebunt opera illorum, non deerunt qui imitentur bonum illorum; et debetis facere quod monui, quia Dominus sita mundi sollicitudine, promissa Dei prae oculis habete. Sed in omni oratione et obsecratione, id est in prece quae communiter fit pro quibuslibet hvel simpliciter, vel cum adjuratione, petitiones vestrae, de rebus necessariis quas vultis impetrare, facite cum gratiarum actione. Qui enim vult aliquid impetrare, gratus debet esse de praeteritis. Et illae, inquam, petitiones innotescant apud Deum, id est ita sint vehementes, non tepidae, ut ad Deum perveniant, id est compleantur. Distingue. Oratio et obsecratio communiter fiunt ab aliquibus pro se vel aliis, et de quibuslibet rebus. Petitio es
Abbreviated transcription (Latin):
in secilo. Illuo sẽꝑ
augeatur. hoc sẽꝑ¬
inimiatur donec
finiatur. Qand est secuili gaidium b̾uit᷑
dico. setuli leticia est. impunitanequin
a .s. luxuriari. in spectaclis nugari. e¬
briositate ingurgitari. tͣpitudine fetere.¬
⁊ nichil mali pati. ecce gaudium seculi.¬
belli timore. uel morbo. uel aliqua adu̾si¬
tate. s omnia in rerum habundantia
in pace carnis. in securitate male nĩtis
est nequitiam im punitam non relinq̃¬
re. ne gaudium sit ui seculo ⁊ ne cogat᷑
in extremo gehenne dampnare. modo
flagello dignatur castigare bonum est
nobis ut subueniat castigando gͦ gaude¬
dam alia semel hoc ideo facite quia hec ẽ
modestia .i. rectus modus ut in domino
sit omne gaudium ⁊ hec modestia sit
ur̃a ⁊ ꝑ tios sit nota omnib hominib

Expanded text:
in saeculo. Illud semper augeatur, hoc semper minuatur, donec finiatur. Quid est saeculi gaudium? breviter dico, saeculi laetitia est impunita nequitia, scilicet luxuriari, in spectaculis nugari; ebriositate ingurgitari, turpitudine fetere, nihil mali pati. Ecce gaudium saeculbelli timore, vel morbo, vel aliqua adversitate; sed omnia in rerum abundantia, in pace carnis, in securitate mentis malaeest, nequitiam impunitam non relinquere, ne gaudium sit in saeculo; et ne cogatur in extremo gehennae damnare, modo flagello dignatur castigare: bonum est nobis ut subveniat castigando. Ergo gaudedam alia semel. Ideo hoc facite, quia haec est modestia, et rectus modus ut in Domino sit omne gaudium. Et haec modestia sit vestra, et per vos sit nota omnibus hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ⁊ carnis curam
ne fecitis non dico¬
in necessaris ad fu¬
stentationem. s in¬
desideriis illicitis. sic
eni sumenda fũt¬
alimenta quenrad¬
modum medicamẽ¬
ta. fames enim et fitis quidam doloresfunt¬
ommiã adicienda promisit. sic ergo sumen¬
da est alimonia ut medicina. s dum ad qͥ¬
etem facietatis ab indigentia transitur in
ipso transitu insidiatur laqueus concupis¬
centie. et cum salus debeat ẽẽ cansa edenidi.
adiungit se tanciiam pedissequa ꝑicu¬
losa iocunditas ⁊ sepe conatur preire ut
eius cansa fiat ꝙ salutis causa faciendũ
erat ⁊ sepemicͥtum sit. ntrum adhuone¬
cessaria corporis cura subsulium potat. an
noluntaria cupiditas fallatie ministi̾um
suppetat ad hoc inc̾tum hẏlarescit infelx
amma gaudens non apparere ꝙ satis sit mo¬
derationi ualitudinis ut obrentu salutis
obumbret negotum uoluptatis nec idẽ
nam ꝙ sabuti futis est delectationi parũ ẽ.¬

Expanded text:
arnis curam ne feceritis, non dicoin necessariis ad sustentationem, sdesideriis illicitis. Sic enim sumenda sualimenta quemadmodum medicamenta. Fames enim et sitis ut quidam dolores uromnia adjicienda promisit. Sic ergo sumenda est alimonia ut medicina, sed dum ad quietem satietatis ab indigentia transitur in ipso transitu insidiatur laqueus concupiscentiae, et cum salus debeat esse causa edendi adjungit se tanquam pedissequa periculosa jucunditas, et saepe conatur praeire, ut ejus causa fiat quod salutis causa faciendum erat, et saepe incertum fit, utrum necessaria corporis cura subsidium petat, an voluptaria cupiditas fallaciae ministerium suppetat. Ad hoc incertum hilarescit infelix 60 anima gaudens non apparere quid satis est moderationi valetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium voluptatis. Nec idem aluti sat est delectationi pater e
Abbreviated transcription (Latin):
lucis .i uurtutes que sunt arma que exi¬
gitur bax .i. fides ⁊ acceptis nirtutib am¬
bulennis. honeste .i. in actu carum ex̾ ce¬
amnis sicut decet iñ die fidei. que autem
sunt oꝑa tenebrarum ostendit subdens. Nõ
.i. luxnriosis contiiais que autem conati¬
one omnium celebrantur autuitib so¬
lent ant cͥtti nalib exhiberi ⁊ ebrie¬
tatib .i. iimoderatis potationib. Briã
enim gn̾e masculino calicem aptum po¬
tandm a quo diatur ebrietas que est ni¬
mia potatio usni. non m̃ cubilibi .i. inpi¬
gricia dormientium. ⁊ impuiditiciiͣs .i. in
luxuria que de potu et cibo minio ueuit
et ideo post comessationem ⁊ ebrietatem
posuit non in conttatione et enmlatione
ambulemus sient solebant facere sibi in¬
uicem preferendo in quo minor inuide¬
bat maiori. et ita erat int̾ eos contentio ⁊¬
emulatio ⁊ nota romanos in hiis tangi et
dis auiditas. que etiam ypocrisim sepe ge¬
nerat. huic non resistitur nisi crebris di¬

Expanded text:
exigit lux, id est fides; et, acceptis virtutibus, ambulemus honeste, id est in actu earum exerceamur sicut decet in die fidei. Quae autem sunt opera tenebrarum ostendit, subdens: Non est luxuriosis conviviis, quae aut collatione omnium celebrantur, aut vicibus solent a contubernalibus exhiberi. Et ebrietatibus, id est immoderatis potationibus. Brian enim genere masculino dicimus calicem aptum potationi, a quo dicitur ebrietas, quae est nimia potatio vini. Non in cubilibus, id est in pigritia dormientium, et impudicitiis, id est in luxuria quae in cibo et potu nimio venit. Et ideo post commessationem et ebrietatem posuit, non in contentione et aemulatione, ambulemus, sicut solebant facere se invicem praeferendo, in quo minor invidebat majori, et ita erat contentio, id est aemulatio. Et nota Romanos in his tangi, et dis aviditas, quae etiam hypocrisim saepe generat. Huic non resistitur nisi crebris di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dixit eos non re¬
pulsos ⁊ plebem dei
N nescitis quasi
ta relicunas iñ hoc
temporenen reppunit
dominus s saluauit.
ficut tempore helye
multos sibi reserna¬
huit. cum solus sibi
helyas nderetur
qui si ignoranit ñ
mirum si isti igno
Tunc omnes uidei ni¬
debant᷑ ydolatre ita
ut helyas putaret
se relictum solum
in cultum dei. quan¬
do achab rex samarie
⁊ iezabel urorem̃s
tes. prophetas dei ꝑ¬
sequebant᷑ qui in
spelucis se occulta¬
bant ⁊ ipsi idõ achab
⁊ it zabel populum
tabantur. s ostend̾
lus remanserat ⁊ h¬

Expanded text:
 dixit eos non repulsos et plebem Dei. An nescitis? Quasi dicat: Ita reliquias in hoc tempore non repulit Dominus, sed salvavit sicut tempore Eliae multos sibi reservavit, cum solus sibi Elias videretur; qui si ignoravit non mirum si isti ignortunc omnes Judaei videbantur idololatrae, ita ut Elias putaret se relictum solum in cultu Dei. Quando Achab rex Samariae et Jezabel uxor ejus tes, prophetas Dei persequebantur, qui in speluncis se occultabant, et ipsi item Achab et Jezabel populum tabantur, sed ostendit n remanserat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedant. hiĩ nõimi¬
tatione sequantur.
S ⁊ illi qui exẽplo¬
precedunt. miniqͥd
neminem sequimt᷑.¬
si neminem sequũ¬
t. errabunt. sequũ¬

Expanded text:
procedant; hi vero imitatione sequantur. et illi qui exemplopraecedunt, nunquid neminem sequuntuSi neminem sequuntur, errabunt. Sequu
Abbreviated transcription (Latin):
.i. falsa admittẽtes.
pro prole p̃dicãtes
sicut plurimi faci¬
unt. hic psendo a¬
tentione. non pro questu ⁊ sine ad iꝑe¬
tione corruptionis. sicut didicimus ex
deo. qui nos docuit. ⁊ hoc facimus corã
deo .i. causa eius solum. ut ei placeannis.
⁊̃ in xp̃o nunqͣm enm ex cedentes ut faci¬
n̾nt illi: qui de lege agunt legalia p̃dicã¬
met ipsos

Expanded text:
est falsa admiscentes, pro prole praedicantes, sicut plurimi facunt. Hic pseudoaincera intentione, non pro quaestu, et sine admistione corruptionis, sicut didicimus, ex Deo, qui nos docuit. Et hoc facimus coram Deo, id est causa ejus solum, ut ei placeamus, et in Christo, nunquam eum excedentes, ut faciunt qui de lege agunt legalia praedicametipsos
Abbreviated transcription (Latin):
torpes in peccato ia¬
cendo. ⁊ nescis tem
poctatis ẽẽ oblitus
dei surge ꝑ confes¬
sionem ⁊ exurge ꝑ
satiffactionem. a¬
a mortuis¬
dampnatione et
illuminabit tibi hic ꝑ fidem ⁊ spem

Expanded text:
torpes in peccato jacendo, et nescis te peccatis oblitus Dei, surge, per confessionem, et exsurge, per satisfactionem a mortuisdamnatione, et illuminabit te, hic per fidem et spem
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiam ⁊ iõ
redarguendumi ẽ¬
omne enim malũ
quia bonum est ut pectatum ꝑconfes
di funt trnã sic m̃cipiunt eẽ lumen. Uñ
.i. malus cum sibi innotescit eẽ malus

Expanded text:
enitentiam, et ideo redarguendum eOmne enim malum quia bonum est ut peccatum per confdi sunt, quia sic incipiunt esse lumen. Unde nifestatur, id est malus, cum sibi innotescat esse malus,
Abbreviated transcription (Latin):
go autem
libentissime
impendam
⁊ super im¬
pendar ip̃e
pro anima¬
cet plus uos
diligens mi¬
nus diligar
sed esto ego
uos non gͣ¬
essem astutꝰ
dolo uoscepi
umquid
ꝑ aliquem
eorum quos
misi ad uos
circuueni

Expanded text:
go autem libentissime impendam, et superimpendar ipse pro animacet plus vos diligens, minus diligar. Sed esto: ego vos non gressem astutus, dolo vos cepi. Numquid per aliquem eorum, quos misi ad vos, circumveni
Abbreviated transcription (Latin):
spñales thesaurizare .i. diuitias cong̾¬
gare ⁊ si ncc̃ias prebere ꝑarentib spũ¬
alib uos aut̃ thesanrizatis psendo apłis
sed potius parentes sp̃ũales debent filiis
sp̃ualib thesanrizare diuitias et̾ne uite
⁊ etiam temꝑalia im̃pendere sicut cnales
pr̃es cͣnalib filiis faciunt. Carnales utiq
pẽes filiis cong̃gant. Nam ⁊ spũales dig¬
num est ut a filiis sumptus acciptant ad
sustentandam uitam. Hic aut̃ int̾m pbat
se nolle acciꝑe ut tranffa̾t cãm carnali ⁊
pr̃is ad sp̃milem ⁊ dicit ñ salum se ꝑ salu¬
te eoꝵ uelle impendc̾ fua s etiam mori¬

Expanded text:
spirituales thesaurizare, id est divitias congrspirituales thesaurizare, id est divitias congregare, etsi necessaria praebere, parentibus spiritualibus. Vos autem thesaurizatis pseudoapostolis, sed potius parentes spirituales debent filiis spiritualibus thesaurizare divitias vitae aeternae, et etiam temporalia impendere, sicut carnales patres carnalibus filiis faciunt. Ambrosius Carnales utique patres filiis congregant; nam et spirituales dignum est ut a filiis sumptus accipiant ad sustentandam vitam. Hic autem probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris ad spiritualem, et dicit non solum se pro salute eorum velle impend
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ obtrectatores ostẽ¬
dit se in ea nobanta
grams. non enim quero que ur̃a sunt
s dinitias nĩ auro ⁊ argento. ⁊ c̾ s quero
saluare uos ꝙ antͥ non fieret nsi a fũ¬
ꝑtib abstinerem. Ostendit iõ se accipere
nolle ab eis ut eos lucraretur ut intelligẽ¬
tes quia pecume p̃ponit eos tandem cog¬
am noscen̾t affectum illnis erga se. Non que¬
rebat apłs datum s fructum ne quasi nẽ¬
ditor ei mangeliĩ ꝑutarerar. Est tamen
ne m̾eator domini sui nam prsus nendit
dat enim sp̃nalia ⁊ querit ñ quidem car¬
Sicut ⁊ ioseph frumenta uendens m̃
egẏpto non argentum querebat s ip̃os
ementes ẜ nos regios faciebat ⁊ su frumẽ¬
in. ta que ñ uendsdit. uendidit. t̾ ue̾nditi¬
onem gͦ istam intellige gratuitam ⁊ ali¬
quis emit gratis. uñ dcm̃ est. Sicientes
nenite ad aqnam ⁊ emite nobissine ar¬
gento. Qñ enis ñ argentum das te ip̃m
stra quia sicut carnales ñ tesaurizant
carualib parentib ita nec debent filiiͣ

Expanded text:
tra obtrectatores ostendit se in ea voluntatgravis, non enim quaero quae vestra sunt divitias in auro et argento, etc., sed quaero salvare vos, quod aliter non fieret nisi a sumptibus abstinerem. Ostendit ideo accipere nolle ab eis, ut eos lucraretur, ut intelligentes quia pecuniae praeponit eos, tandem cognoscerent affectum illius erga eos. Non quaerebat Apostolus datum, sed fructum, ne quasi venditor Evangelii putaretur. Est tamen vere mercator Domini sui, nam prorsus vendit. Dat enim spiritualia, et quaerit non quidem carSicut Joseph frumenta vendens in Aegypto, non argentum quaerebat, sed ipsos ementes servos regios faciebat, et sic frumenta quae non vendidit, vendidit. Venditionem ergo istam intelligite gratuitam, et aliquis emit gratis. Unde dictum est: Sitientes, venite ad aquam, et emite vobis sine argento . Quando emis, non argentum das, teipsumon quaero vestra, quia sicut carnales filii non thesaurizant parentibus carnalibus, ita: Nec debent filii
Abbreviated transcription (Latin):
mare. procellas oͦ
⁊ tonitrua ⁊ noces
tubarum audicn¬
tes ⁊ ditebatur eis¬
longe state amõte
qr si bestia etiam¬
tetigit montem:¬

Expanded text:
mare, procellas quoque et tonitrua, et tubarum audientes. Et dicebatur eislonge stare a monte, quia si bestia etiamtetigerit montem
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ a deo iñ filios sꝑi¬
ritum suum dedit
nobis qui signimi
patris ostendat in filios. ut quia nos ñ
clamantem .i. qui facit nos clamare quod
est. id ipsum siguiticans. tꝑ ⁊ pr. ⁊ hãc
consuetudinem in plurib locis scriptu¬
ra serirat. ut hebraicum uerbum cum
slam ha est alba ꝙ pr̃. elegant᷑ autem
intelligit᷑ non trustra duarum lingna¬
N u̾ba posuisse idem significantia ꝑ̃ꝑ̃ uni¬
nersum populum qui de indeis ⁊ gentib
in unitatem fidei nocatus est. ut hebreũ
uerbum ad hebreos. grecum ad gentes ꝑ
inficatio. ad euisdem fidei spcq unitatẽ
Notandum etiam tua clamor in scͥptu¬
ris non magne uocis emissio s sc̃ie intel¬
ligatur. ⁊ urtentionis magaitado. Nos
g clamamus. s ille clamare dictus est qui
efficit ut clamennis. mifit gͥ sꝑm̃ filiiͣ

Expanded text:
e a Deo in filios, Spiritum suum dedit nobis, qui signum Patris ostendat in filios, ut quia nos nonclamantem, id est qui facit nos clamare. Augest, idipsum significans quod et pater. Et hanc consuetudinem in pluribus locis Scriptura servat, ut Hebraicum verbum cum Nam hoc est abba quod pater. Eleganter autem intelligitur non frustra duarum linguarum verba posuisse, idem significantia, propter universum populum qui de Judaeis et gentibus in unitatem fidei vocatus est, ut Hebraeum verbum ad Judaeos, Graecum ad gentes penificatio, ad ejusdem fidei spiritusque unitatem. Notandum quia clamor in Scripturis non magnae vocis emissio, sed scientiae intelligatur et intentionis magnitudo. Nos ergo clamamus; sed ille clamare dictus est qui efficit ut clamemus. Misit ergo Spiritum Filii s
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ spẽ est dei. Quod gͥ comiunit᷑ nocant᷑
⁊ singul hoc pprie nocari oꝑtuit enm qͥ
est imus eornm. s mñ quo comiminitas
apparet amboꝵ. Cur gͦ non c̾damiis qd̾
etiam de filib pcedat spt̃ sẽs cum filii ꝙͦ
ipse sit sp̃t : Sienim ab eo non procedẽret
non pꝰt resurrectionem se rep̃sentans dis¬
xum sanguinis patiente.tetigit me aliqͥs:
ego enim sensi uirtutem de me exisse. nã
uirtutis nomine appellari spm̃ scm̃ ex eo
clarum est. ꝙ marie angelus dixit. sp̃c s.¬

Expanded text:
go communiter vocantur et singuli, hoc proprie vocari oportuit eum, qui non est unius eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credamus quod etiam de Filio procedat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit Spiritus? Si enim ab eo non procederet, non post resurrectionem se repraesentans disxum sanguinis patiente: Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisse , nam virtutis nomine appellari Spiritum sanctum, ex eo clarum est quod Mariae angelus dixit: Sp
Abbreviated transcription (Latin):
nationem scientie olaritatis dei.i ut illu¬
minemus alos ꝑ scientiam de claritate
.i. de essentia dei. ⁊ hoc dedit nobis: in fa
faties patris. sine quo pon cognoscitur.
abemus

Expanded text:
nationem scientiae claritatis Dei, id est ut illuminemus alios per scientiam de claritate, id est de essentia Dei. Et hoc dedit nobis in faci, qui est facies Patris, sine quo non cognoscitur. Habemus
Abbreviated transcription (Latin):
deus celum et t̾ram. t̾ra autem: erat in¬
nisibilis et incomposita ⁊ tenebre erãt
srꝑ faciem abyssi illuxit dico ad illumĩa
um ẽẽ uerunt lumen: quo tenebre uostͦ
illuminantur. scientia emm̃ gloriedei ẽ:

Expanded text:
Deus coelum, etc. Terra autem inDeus coelum, etc. Terra autem invisibilis erat et incomposita, et tenebrae erant super faciem abyssi . Illuxit dico, ad illuminaum esse lumen, quo tenebrae nostrae illuminantur. Scientia enim gloriae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ꝓficientis homiins assectio signi¬
ficati unde apostolis loqiuens ad fide¬
les ait. Fuistis enim aliauando tenebre. nc̃
autem lux mñ domino. ille hoc fecit ãm
nos in manifestati
dit ad głam nr̃am:
uł ad lucra nr̃a sed
predicamus salnato
qui nobis hoc mnm¬
xit hoc antem faci
ip̃e illuxit in cordib
nobis infudit. qui
dixit .i. p̃cepto solo
feciti lucem splendes¬
cere de tenebras ꝙ
fͣuit in seꝑationee¬
lementorum cepͥe Ai¬
ex quo confusa mo¬
les cełi et terre cep̃
esse antequam lux
facta ess qua illu¬
minaretur. ꝙ sine
luce fuerat tenebro¬
simi. postea uo̾ acce¬
dente luce ꝙ factum
est: meluis redditur.
fiat lux. ⁊ facta est lux. hec lux significat
lucem que nobis modo. ⁊ per nos aliis deit᷑.
ex quo non potest intelligi quod tenebre
sempiterne fuerint. sicut cundam legis
calumpniatores imponunt eiusdem le¬
gis scriptori sensisse. qui potins ostendit
eas cepisse tum dixit. In principio fecit

Expanded text:
in quo proficientis hominis affectio significatur. Unde Apostolus loquens ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Ille hoc fecit, nos in manifestatiodit ad gloriam nostram, vel ad lucra nostra, sed praedicamus Salvatorqui nobis hoc injunxit. Hoc autem facimipse illuxit in cordibust lumen, nobis infudit; qui dixit, id est praecepto solo hoc fecit, lucem splendescere de tenebris, quod fuit in separatione elementorum. Coepeex quo confusa moles coeli et terrae coepit esse, antequam lux facta esset qua illuminaretur, quod sine luce fuerat tenebrosum; postea vero accedente luce, quod factum est, melius redditur, Fiat lux: et facta est lux . Haec lux significat lucem, quae modo nobis et per nos aliis datur. Ex quo non potest intelligi quod tenebrae sempiternae fuerint, sicut quidam legis calumniatores imponunt ejusdem legis scriptori sensisse: qui potius ostendit eam coepisse, cum dixit: In principio fecit
Abbreviated transcription (Latin):
que ctiam ipse
dampnat:ne gͥ
in hoc errorercina
estis in poccatis.
⁊ c̃. alind inconne¬
niens hic ostend̾.

Expanded text:
quae etiam ipse damnat. Ne ergo in hoc errore remanestis in peccatis, etc. Aliud inconveniens hic ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
psendo p̃dicatores
monuit in conclu¬
sione que ad ꝑfesti¬
onem sunt exponit
ad tolerantiam et
ad cautelam dece¬
o nos nos ad hoc
cogitate .i. in me¬
moria uertite hec
que ad ꝑfestionem

Expanded text:
pseudopraedicatores monuit. In conclusione quae ad perfectionem sunt exponit.ad tolerantiam et ad cautelam. De caemoneo vos ad hoc. Cogitate, id est in memoria versate, haec, quae ad perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam filius ministret enuangłium:
s tanqnam ẜmis au dispensatio c̾dita est.
ut tanquam alienum erogans nichil inde
ip̃e capiat p̃t gibaria. Alibi tamen ⁊ sedis¬
in filiorum numero adoptatiis eandem rẽ
ut dẽm ẽ dispensator dr̃ qui uc filius mi¬
nistrat euuangłnum coh̾edib suisgͣ sim¬
plici corde debenius oꝑari bonum. Non gͦ
debonnuis iõ eiiangeli zare ut manducemꝰ.
s iõ mauducare ut cimangelizemus. ut
cib ñ sit bonum ꝙ appetit᷑. s nccim ꝙ adi
titur ut illuo implentur. Ouerite prmn
regnum dei ⁊ iustͥ. eiꝰ ⁊ ħ amnia adicient᷑
nobis. Non dixit primum q̃rite regnum
dĩ ⁊ inst̾. eiꝰ ⁊ deinde q̃rite ista. quamuie
queritis illinc au̾ramini. aut parie duos
fines constituatis. ut ⁊ regnum pp̃ se appe¬

Expanded text:
tanquam filius ministret quisque Evangelium, sed tanquam servus cui dispensatio credita est, ut tanquam alienum erogans, nihil inde ipse capiat praeter cibaria. Alibi tamen et se diset servus 90 in filiorum numero adoptatus eamdem rem, dispensator dicitur qui ut filius ministrat Evangelium cohaeredibus. plici corde debemus operari bonum. Non ergo debemus ideo evangelizare, ut manducemus; sed ideo manducare, ut evangelizemus, ut cibus non sit bonum quod appetitur, sed necessariitur, ut illud impleatur: Quaerite primum regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis . Non dixit primum quaerite regnum Dei, et deinde quaerite ista, quamvis quaeritis, illinc avertamini. Aut ne duos fines constituatis, ut et regnum propter se appe
Abbreviated transcription (Latin):
ta elt apud deum eius
rei quam inuitus
facit. Si autem noluntanus facit dig¬
nus est mcede. quia consentit deo. Et
quod uoluntate fit: inclius fit. am aut̃
in deuotus alicuno facit. ñ uolinitate s
nõtitate facit. qr inuitus facit ꝙ sibi p̃¬
ceptum est. Ułita ab illo loco. Nansi
ulu dicit głam suam enacuari. si prosũ¬
ptib qnib sustentaretur p̃dacet ꝙ uti¬
Nam si euangłi zauo̾ ut ita hec fiant
in me .i. si iõ enuangłi zauo ut ad illa ꝑ¬
ueniam ⁊ finem curangelii in cibo ⁊
potu ⁊ uestitu collocau̾o. non ẽ mͥ gloria
apud dm̃. quare non est gła. Sa ita emͣm¬
qr ncc̃itas sustentande huis uite michi

Expanded text:
em apud Deum ejus rei quam invitus facit. Si autem voluntarius facit, dignus est mercede, quia consentit Deo, et quod voluntate fit, melius fit. Qui autem indevotus aliquid facit, non voluntate, sed necessitate facitoco, nam si, ubi dicit gloriam evacuari suam si pro sumptibus quibus sustentetur praedicet, quod utinam si evangelizavero, ut ita haec fiant in me, id est si ideo evangelizavero ut ad illa perveniam, et finem Evangelii in cibo, et potu, et vestitu collocavero, non est mihi gloria, apud Deum: Quare non est gloria si ita evanquia necessitas sustentandae hujus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
tempa aliquando .s. alicno temꝑe: qr
non omni potuerunt. refloriustis .i.i
m uicͣ i. que ministratio dr̃ flos quia
inde fructus et ne uite nenit uel repul¬
lulastis a simili arboꝵ. quiã st̾ilitatẽ
aruerant ⁊ qͣi marcuetant reflornistis
dico itant ostenderetis uos sentire mise¬
ricordi compassione ꝙ me pungeb̾at sic̃
⁊ olim sentiebatis sentire dico pro me .i.
ad incitationem nc ã uiderent᷑ aliqua
mala cã int̾misisse addit. Occupati
floristis s antee¬
ratis occupati .i. im¬
pediti alicinib ad¬
nersis. ꝙ autem
ganisus sam nõ¬

Expanded text:
 Aliquando, etc. Aliquo tempore, quia non omni potuerunt. Refloruistis. cessaria. Quae ministratio dicitur flos, quia inde fructus vitae aeternae lulastis, a simili arborum, quia sterilitate aruerant, et quia marcuerant. Refloruistis, dico, ita ut ostenderetis vos sentire, misericordi compassione, quod pungebat me, sicut et olim sentiebatis. Sentire, dico, pro me, idad incitationem. Ne autem viderentur aliqua mala causa intermisisse, addit: Occupati floruistis, sed ante eratis occupati, id est impediti aliquibus adversis. Quod autem gavisus sum, no
Abbreviated transcription (Latin):
suscitare: ⁊ quia ħ
temꝑe mortalitatis¬
faciet: multo ma¬
ius has aut̃ p̃ces
⁊ supplicationes ob¬
tulit xp̃s imminẽ¬
te passione.quan
quiã ñ timore mor

Expanded text:
re, et quia hoc tempore mortalitatifaciet? multo magis. Has autem preces et supplicationes obtulit Christus imminente passione quandquia non timore mor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħ appetenda illaq uitanda. in dĩ ui̾ta¬
te conspaciamus. ut cum de ip̃is reb ꝙ ap¬
petentum est appetimus ⁊ ꝙ deuitand̾
nam temptationem ꝑtinet. sine quaiita
istañ ducitur. Uñ apłs. tempt᷑atio nos ñ
app̃hendat nͥ humana. Et si gͦ suspicatõs
nitare ñ possinmis quia homines sumus. in¬
ditia tamen .i. diffinitas firmas q sentẽtias
contine debemus. Si gͦ suspicamur ꝙ ẽhui¬
mana temptatio. saltem ñ nulicemus. qñ
gͦ ñ errat᷑ in reb ut recta sit impbatõ uiti¬
orum. nirtutum q approbatio. ꝑfecto sier¬
ratur in hominib uenialis ẽ humana tẽ¬
tunc erunt aꝑta. ⁊ qua tunc erunt om̃ia
nota omnib potu̾nt de se iudicare ⁊ de aliis
⁊ tunc unieuiq bñ agerti uel cogitanti e¬
rit pro modo suo. laus .i. remimatio. a deo
hie antem nescitur quis sit laude dignus.
Hec autem. qͣre
supuis dixit illos
dixisse. ego sum a¬

Expanded text:
haec appetenda, illaque vitanda in Dte conspiciamus, ut cum de ipsis rebus quod appetendum est, appetimus, et quod devitandum nam tentationem pertinent, sine qua ista vita non ducitur. Unde Apostolus: Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Et si ergo suspiciones vitare non possumus, quia homines sumus, judicia tamen, id est definitas firmasque sententias, continere debemus. Si ergo suspicamur quod est humana tentatio, saltem non judicemus. Quando ergo non erratur in rebus ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque approbatio, profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tetunc erunt aperta. Et quia tunc erunt omnia nota omnibus, poterunt de se judicare, et de aliis. Et tunc unicuique bene agenti, vel cogitanti erit pro modo suo laus, id est remuneratio a Deo. Hic autem nescitur quis sit laude dignus. ec autem, quia superius dixerit illos dixisse, ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ gͦ seextusent᷑¬
qr ydolis insensa¬
tis dediti non sut̃.
demotuis magis
dediti sunt: ꝙ ẽ ꝑiculosms. namsitã¬
tum ydola colen̾t sicut eos ñ adumarẽt:
ita ilłis nichil noce̾nt. qr nec ỹdola nͥ eis
maliuolentia nocendi nobis. Polo aut̃
uos daico ꝙ inmolanst domonũs ego aũ
stro. Ad hõc geniis etiam ꝑtinent consul¬
tationes ⁊ pacta quedam significationũ
cum demonib placita atq fed̾ata qͣlia.
sunt molimina magiatum artium artis¬
picum. ⁊ augartun atq ligature ⁊ reme¬
dia que funt in p̃cantationib ⁊ quibdã
notis. uł in quibusdam reb suspendend̾
⁊ alligandis. nͨ illi ab hoc gene̾ ꝑniciose suꝑ¬
stitionis segͥgandi sunt qui geneathici ob
naturalium dieꝵ consid̾ationes. nunc aũ
uulgo mathematici nocant᷑ qui conantar
actionam euenta p̃dict᷑ iõ nolo. qr. ¶on

Expanded text:
Non ergo se excusentia idolis insensatis dediti non sunt, daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si ttum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent, quia nec idola, nec eis malevolentia nocendi nobis. Nolo autem vos. Dico quod immolant daemoniis: ego autem stro. Ad hoc genus etiam pertinent consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artium, aruspicum, et augurum, atque ligaturae et remedia quae fiunt in praecantationibus, et quibusdam votis, vel in quibusdam rebus suspendendis et illigandis, nec illi ab hoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, ob natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur, qui conantur actionum eventa praedicere. Ideo nolo, quia non