comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dendum ẽ. qͦd illo iam presente.
ac ꝓtegente. poterat illi feminȩ do¬
miniari corruptio: in qua ñ erat
ardoris libido. Nouerit tam̃ quẽ
portauit uirgo mat̾ nouerit.Stu¬
por abscedat. fides accedat. Ecce quẽ
portas nascit᷑. nondũ loquit᷑: &e to¬
tum concutit mundum. Clamat.
cȩlum: noui sideris radians fulgo¬
rem. Clamat t̾ra. turbata ꝑ herodẽ
Ueniunt magi ammoniti: inqͥrt̾
iudei turbati. Querunt uͥ eẽt: qui
ubiq totus ẽ. Querit᷑ in mundo: fa¬
bricator mundi. Ad hoc autẽ que¬
rebatur. ñ ut agnosceret᷑. s ut occide¬
retur: quia mundus ꝑ eum factꝰ ẽ.
&e mundus eum ñ cognouit. O
munde immunde. uenit qui te
redimat.: & turbaris. Et tunc eum
us ꝑdere: quando ille te disposu¬
it liberare: O uideoꝵ terra impia:
ñ congruis celo. Celum demonstrat
ut adoret᷑: tu queris ut infans ne¬
cetur. Illudtͥ annuntiat. dm hõmẽ
suscepisse ꝓ te: &e tu uis ꝑdere eum:

Expanded text:
dendum est, quod illo jam praesente dendum est, quod illo jam praesente ac protegente poterat illi feminae dominari corruptio, in qua non erat ardoris libido. 12. Noverit tamen quem portavit Virgo mater, noverit, stupor abscedat, fides accedat. Ecce quem portat nascitur; nondum loquitur, et totum concutit mundum. Clamat coelum, novi sideris radians fulgore: clamat terra, turbata per Herodem; veniunt Magi admoniti, inquirunt Judaei turbati; quaerunt ubi esset qui ubique totus est, quaeritur in mundo fabricator mundi. Ad hoc autem quaerebatur, non ut agnosceretur, sed ut occideretur : quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit . O munde immunde, venit qui te redimat, et turbaris; et tunc eum vis perdere, quando ille te disposuit liberare! O Judaeorum terra impia, non congruis coelo. Coelum demonstrat, ut adoretur; tu quaeris, ut infans necetur. Ille tibi annuntiat Deum hominem suscepisse pro te, et tu vis perdere eum
Abbreviated transcription (Latin):
Mirabat᷑ ce ipsa in aspectu suȩ ꝓ¬
lis. quã amplexus ñ strinxerat ma¬
ritalis. S meredule audi p̾dictũ:
cognosce impletum. Dauid ꝓpħa
dicit. Mater syon dicet homo: &
homo natus ẽ in ea: &e ipse funda¬
uit eam altissimꝰ. Ipse qͥ fundauit
eam altissimꝰ. ipse in ea factus est
homo altissimus: quia talẽ matrẽ
creauit altissimꝰ. quia sic se in eã
formauit. ut ꝓcedens ex eiꝰ utero.
& filium ei redderet: & integrita¬
tẽ ñ corrumꝑet. Quȩ ẽ gr̃a matͥs
huiꝰ &e uirginis: Quȩ ẽ gr̃a huiꝰ fe¬
minȩ:que uirũ nesciens filiũ por¬
tat: Quȩ ẽ gr̃a: Audite gabrielẽ
angłm: eam salutantẽ. Aue inqͥt
gr̃a plena: dñs tecum. Quando
angłs istam uirginẽ sic salutauit:
tunc eam sp̃c sc̃s fecundauit. tunc
illa femina uirũ sine uiro conce¬
pit: tunc repleta ẽ gr̃a. tunc dñm
suscepit: ut eẽt in ea. qui fecerat
eam. Neq enim dilectissimi cre¬

Expanded text:
mirabatur et ipsa in aspectu suae pmirabatur et ipsa in aspectu suae prolis, quam amplexus non strinxerat maritalis. Sed, incredule, audi praedictum, cognosce impletum. David propheta dicit, Mater Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Ipse qui fundavit eam Altissimus, ipse in ea factus est homo: Altissimus, quia talem matrem creavit; Altissimus, quia sic se in ea formavit, ut procedens ex ejus utero, et filium ejus redderet, et integritatem non corrumperet. Quae est gratia matris hujus et virginis? Quae est gratia hujus feminae, quae virum nesciens filium portat? Quae est gratia? Audite Gabrielem angelum eam salutantem: Ave, inquit, gratia plena, Dominus tecum . Quando Angelus istam virginem sic salutavit, tunc eam Spiritus sanctus fecundavit: tunc illa femina virum sine viro concepit, tunc repleta est gratia, tunc Dominum suscepit, ut esset in ea qui fecerat eam. Neque enim, dilectissimi, cre
Abbreviated transcription (Latin):
unitate agitur trinitatis. patris
atq inuisibiłe credere d̾m filiũ
scdm diuinam natiuitatẽ. uisi-
bilem autẽ atq mortale̾. minorẽ
q angłis factum scd̾m susceptã
sum autẽ in specie columbȩ ꝓpt̾
filii attestationẽ. Et hȩc trinitas
simplex unitas: inseparabilis.
inenarrabilis. semꝑ manens. sẽꝑ
p̾sens. ubiq regnans. unus ds̃. de
quo ꝓpħ̃a dauid dicit. tu es ds̾¬
solus magnus. Credimus in filiũ
⁊ ex uirgine maria. Hanc natiui¬
tatẽ incredule quid expauescis:
Noli credere.si tantũ homo erat
qui natus ẽ. Si autẽ d̾s homo erat.
de qua uoluit natꝰ ẽ: quia sicut
uoluit natus ẽ. Illud potiꝰ mira¬
re. qͥa u̾bum suscepit carnẽ: nec ẽ
quia manens d̾s suscepit homi¬
nem. Ceterum quid miraris:
Quia genitrix suũ genuit ge¬
nitorem: qui creauit crea¬
tura factore . Sic uoluit nasci ex¬
celsus humilis: ut in ipsa humi¬
litate ostenderet maiestatẽ. Por¬
tabat filium mat̾. filium intacta.

Expanded text:
unitate agitur Trinitatis, Patris et Filii et Spiritus sancti, quam unitatem non audemus dicere tres deos, nec tres omnipotentes, nec tres invisibiles, nec tres immortales, sed unum Deusum autem in specie columbae propter Filii attestationem . Et haec est Trinitas simplex unitas, inseparabilis, inenarrabilis, semper manens, semper praesens, ubique regnans, unus Deus, de quo propheta David dicit: Tu es solus Deus magnus . Co ex virgine Maria. Hanc nativitatem, incredule, quid expavescis? Noli credere, si tantum homo erat qui natus est si autem Deus homo erat, de qua voluit natus est, quia sicut voluit natus est. Illud potius mirare, quia Verbum suscepit carnem: nec est quia manens Deus suscepit hominem. Caeterum quid miraris, quia genitrix suum genuit genitorem, quia creavit creatura factorem? Sic voluit nasci excelsus humilis, ut in ipsa humilitate ostenderet majestatem. Portabat filium mater intacta,
Abbreviated transcription (Latin):
Potest quippe scdm datã potestatẽ :¬
quilibet angłs uł homo dici poteis.
S nunqͥd potest dici omp̃c: Potest
dici rex uł imꝑator. qͦd multa quȩ
uelit possit: ñ tam̃ eum qͥ sanum
sapit audebit dicere omĩpotentẽ.
Nam si uoluerit eum adulando
ita laudare: incipit &e illum & se
ipsum fallendo deciꝑe. Quom̃ enĩ
audebit dicere om̃ipotentẽ. quẽ ui¬
det multũ uelle uiuere: & uitam
suecedente morte finire: Si om̃pe
ñ excludatur. Si autẽ ei mors t̾mi¬
num dabit. omĩpotentẽ eũ ñ fui ᷤ¬
se ipsa mors demonstrabit. Non gͦ
quispiam audebit quãlibet creatu¬
ram siue cȩlestem. siue t̾restrem. dicẽ
om̃ĩpotentẽ.: ñ solam t̾nitatẽ. patrẽ
scilicet &e filium & sp̃m scm. Non

Expanded text:
Potest quippe secundum datam potestatem Potest quippe secundum datam potestatem quilibet angelus vel homo dici potens; sed numquid potest dici omnipotens? Potest dici rex vel imperator, quod multa quae velit possit: non tamen eum qui sanum sapit, audebit dicere omnipotentem; nam si voluerit eum adulando ita laudare, incipit et illum et se ipsum fallendo decipere. Quomodo enim audebit dicere omnipotentem, quem videt multum velle vivere et vitam succedente morte finire? Si omnipotens  excludatur. Si autem ei mors terminum dabit, omnipotentem eum non fuisse ipsa mors demonstrabit. Non ergo quispiam audebit quamlibet creaturam, sive coelestem sive terrestrem, dicere omnipotentem, nisi solam Trinitatem; Patrem scilicet, et Filium, et Spiritum san
Abbreviated transcription (Latin):
tes. postea quã ab eiꝰ insidiis ur̃a
fucrit eruta libertas. ne uos inue¬
niat uacuos ille nefarius. quẽ no¬
uimus etiã ñ suos tenere cupientẽ.
fideliter credite: in dm̃ patrẽ om̃i¬
potentẽ. O mĩpotentẽ credimus d̾m.
qui omĩa faciens factus ñ ẽ÷ & ido
fecit. Non enim eũ aliqua materi¬
es adiuuit. ex qua demonstraret
artis suȩ potentiã: s ex nichilo ut
dixi cuncta creauit. Hoc ẽ enim
ẽẽ omĩpotentẽ: ut ñ solum fabrica
ipsa s etiã materies ab illo inuenia¬
tur ẽe. qui ñ habuit iniciũ ut eẽt:¬
& is qui sempit̾nus ẽ crearet. ñ id qͦd
ipse eẽt: s ut ab illo eent iam accepiᷤᷤ¬
se. O mẽ enĩ qͦd ẽ: ab illo ẽ. Ipse autẽ
a scipso ẽ: qui ñ ab aliquo factus ẽ.
fecit gͦ facta ñ factus: creauit creatu¬
ram ñ creatus. Cui etiã ipsi creatu¬
re: conuenientib gradib ꝑ diu̾sas
ordinationes. constituit potestates.

Expanded text:
tes, posteaquam ab ejus insidiis vestra tes, posteaquam ab ejus insidiis vestra fuerit eruta libertas, ne vos inveniat vacuos ille nefarius, quem novimus etiam non suos tenere cupientem.Fideliter credite in Deum Patrem omnipotentem. Omnipotentem Deum credimus, qui omnia faciens factus non est: et ifecit. Non enim eum aliqua materies adjuvit, ex qua demonstraret artis suae potentiam: sed ex nihilo, ut dixi, cuncta creavit. Hoc est enim esse omnipotentem, ut non solum fabrica ipsa, sed etiam materies ab illo inveniatur esse, qui non habuit initium ut esset; et is qui sempiternus est, crearet, non id quod ipse esset, sed ut ab illo essent jam accepisse. Omne enim quod est, ab illo est: ipse autem a seipso est, qui non ab aliquo factus est. Fecit ergo facta non factus, creavit creaturam non creatus: qui etiam ipsi creaturae convenientibus gradibus per diversas ordinationes constituit potestates.
Abbreviated transcription (Latin):
one clamantẽ. ne tradideris bestiiᷤ
animas confitentes tͥ. In illo specta¬
culo contristat᷑ editor. siuenator eua¬
dat illesus: qui ei plures bestias in¬
teremit. In isto nr̃o sine ferro pu¬
gnat᷑ nec daniel leditur: nec fera
oecidit᷑ : & sic uincit᷑. ut ce rex miret᷑
atq mutet᷑: & ppłi ꝑtimescant. &
inimici disꝑeant. Admirabile spe¬
ctaculũ nr̃m: plane mirabile: in qͦ
ds adiuuat. fides uires impetrat: in¬
nocentia pugnat. scĩtas uincit: pre¬
mium consequit᷑ tale. qͦd & ille qͥ
uicerit accipiat: & qui donauerit
nichil amittat. Ista sp̃italia mune¬
ra concupiscite: ad hȩc intuenda. &
cum omĩ securitate spectanda. ala¬
criter ad eccłiam conuenite: ab om¬
ni cupiditate carnali ꝓpositũ cor¬
dis reuocate: omnẽ sollicitudinẽ ue¬
stram dõ gubernanda cõmittite: ut
aduersaruis reuercat᷑. nichil in uo¬
bis inueniens suum: uosq illum re¬
pudiantes. eiꝰq pompis renuntian¬

Expanded text:
one clamantem, Ne tradideris bestiis one clamantem, Ne tradideris bestiis animas confitentes tibi . In illo spectaculo contristatur editor, si venator evadat illaesus, qui ei plures bestias interemit: in isto nostro sine ferro pugnatur, nec Daniel laeditur, nec fera occiditur; et sic vincitur, ut rex miretur atque mutetur, et populi pertimescant, et inimici dispereant . Admirabile spectaculum nostrum, plane mirabile, in quo Deus adjuvat, fides vires impetrat, innocentia pugnat, sanctitas vincit, praemium consequitur tale, quod et ille qui vicerit accipiet, et qui donaverit nihil amittet. Ista spiritualia munera concupiscite, ad haec intuenda et cum omni securitate spectanda alacriter ad ecclesiam convenite, ab omni cupiditate carnali propositum cordis revocate, omnem sollicitudinem vestram Deo gubernandam committite: ut adversarius revereatur, nihil in vobis inveniens suum; vosque illum repudiantes, ejusque pompis renuntian
Abbreviated transcription (Latin):
piunt᷑ manib fideliũ: nec eos sic
excutiunt. ut in aere pendeant:s
ut renati in celo uiuant. His gͦ ob¬
lectamentis. mens delectet᷑: pascatur
anima xp̃iana: hanc sobrietatem
retinens mentis. ebrietatẽ fugiat
diaboli: nec amphiteatri certa mi¬
na seducant aut ꝑtrahant xp̃ia¬
num. Quo qͥdem tanto auidius
currit᷑. quanto tardius exhibet᷑.
S etiam ibi quid ñ ꝑiculosũ inge¬
ritur aspectib. quid ñ cruentum:
uͥ sicut ait beatus cipͥanus. uolũ¬
tas noxia ad feras homines nullo
crimine dampnat. Non gͦ uos
dilectissimi illud spectaculũ crude¬
le inuitet. intueri nouem ursis du¬
os altercantes uenatores: s delectet
uidere. unum nr̃m danielem orã¬
do suꝑantẽ septem leones. Discerne
spiritalis auditor. certaminã. Uide
duos noxios uoluptate: uide unũ
innocentẽ ac plenum fide: uide al¬
los pro p̾mio t̾reno suas animas be¬
stiis obstulisseiuide istũ in orati¬

Expanded text:
piuntur manibus fidelium, nec eos sic piuntur manibus fidelium, nec eos sic excutiunt, ut in aere pendeant, sed ut renati in coelo vivant. His igitur oblectamentis mens delectetur, pascatur anima christiana; hanc sobrietatem retinens mentis, fugiat ebrietatem diaboli. 5. Nec amphitheatri certamina seducant aut pertrahant christianum: quo quidem tanto avidius curritur, quanto tardius exhibetur. Sed etiam ibi quid non periculosum ingeritur aspectibus, quid non cruentum? ubi; sicut ait beatissimus Cyprianus, voluntas noxia ad feras homines nullo crimine damnat . Non ergo vos, dilectissimi, illud spectaculum crudele invitet intueri, novem ursis duos altercantes venatores: sed delectet videre unum nostrum Danielem orando superantem septem leones. Discerne spiritualis amator certamina: vide duos noxios voluntate, vide unum innocentem ac plenum fide. Vide illos pro praemio terreno suas animas bestiis obtulisse: vide istum in orati
Abbreviated transcription (Latin):
qui amat et cantat: narrauert̃ mͥ
peccatores delectationes suas: s ñ ita
ut lex tua dñc om̃ia mandata tua
ueritas. Nlam illic uniu̾sa fingit ua¬
nitas. Scandalistarũ quis illic forte
ꝑiciam ammiret᷑ e Uidere paruuloᷤ
in aera ludentes. diu̾sas hystorias ex¬
hibentes: s uidete nr̃oꝵ lusus infan¬
tium. In utero rebeccȩ duo certant
infantes. Procedente maiore mino¬
ris manu emissa ex ii tero. planta
maioris apprehensa e. in quoꝵ certa¬
mine magni sacramenti figura mõ¬
strata ẽ. ut minoe supplantaret ma¬
iorem: eiq postmodũ pͥmatũ atq
benedictionẽ auferret:. in quib par¬
uulis quasi ludentib re sacramen¬
tum ut dixi magnum exhibentib.
&e reꝑbi in esau demonstrant᷑ uider:
&e predestinati in iacob apparent
xp̃iani. Ille enim iacob unus paruu¬
lus sic garriens. multos in se p̾desti¬
natos etiã paruulos demonstrabat
infantes: qui ex utero matris suci¬

Expanded text:
qui amat et cantat, Narraverunt mihi qui amat et cantat, Narraverunt mihi peccatores delectationes suas, sed non ita ut lex tua, Domine; omnia mandata tua veritas ? Nam illic universa fingit vanitas. Scandalistarum quis illic forte peritiam admiretur, videre parvulos in area ludentes, diversas historias exhibentes. Sed videte nostrorum lusus infantum. In utero Rebeccae duo certant infantes: procedente majore, minoris manu emissa ex utero, planta majoris apprehensa est . In quorum certamine magni sacramenti figura monstrata est, ut minor supplantaret majorem, eique postmodum primatum atque benedictionem auferret. In quibus parvulis quasi ludentibus, et sacramentum, ut dixi, magnum exhibentibus, et reprobi iu Esau demonstrantur Judaei, et praedestinati in Jacob apparent Christiani. Ille enim Jacob unus parvulus sic garriens, multos in se praedestinatos etiam parvulos demonstrabat infantes, qui ex utero matris susci
Abbreviated transcription (Latin):
sis tbeatͥ amator admonendus sit
quid fugiat: ce quid delectetur: ac sic
uoluntatẽ spectandi ñ ꝑdat s mu¬
tet. In theatris labes morũ discere
turpia. audire in honesta uidere ꝑ¬
niciosa: s adiuuante dño ea ex cordi¬
b ur̃is fortiter repellamus. Singula
singulis cõparemꝰ. Illic intuentur
spectatores. ꝓpositũ nescio quẽ confic¬
tum dm iouem. & adulterantẽ. & to¬
quod idem iouis uinonẽ habeat so¬
rorem &e coniugem: hic p̾dicamus
scãm mariã matrẽ simul &e uirginẽ.
Illic stupor ingeritur uisui. ex usu
hominẽ in fune ambulantẽ: hic ma-¬
gnum miraculũ petrũ mare pedib
transeuntẽ. Illic ꝑ inimicã turpitu¬
dinem castitas uiolatur: hic ꝑ castã
susannã. castumq ioseph libido cõpͥ¬
mitur: mors contempnit᷑. ds amat᷑:
castitas exaltat᷑. Chorus illic &e cantio
pantomimi illicit auditũ: s expu¬
gnat sanum affectum. Et qͥd tale nr̃o
cantico comꝑandum sit in qͦ dicit.

Expanded text:
sis theatri amator admonendus sit, sis theatri amator admonendus sit, quid fugiat, et quo delectetur; ac sic voluntatem spectandi non perdat, sed mutet. In theatris labes morum, discere turpia, audire inhonesta, videre perniciosa. Sed adjuvante Domino ea ex cordibus vestris firmiter repellamus. Singula singulis comparemus. Illic intuentur spectatores propositum nescio quem confictum deum Jovem, et adulterantem, et toquod idem Jovis Junonem habeat sororem et conjugem: hic praedicamus sanctam Mariam matrem simul et virginem. Illic stupor ingeritur visui, ex usu hominem in fune ambulantem: hic magnum miraculum, Petrum mare pedibus transeuntem . Illic per mimicam turpitudinem castitas violatur: hic per castam Susannam castumque Joseph libido comprimitur , mors contemnitur, Deus amatur, castitas exaltatur. Chorus illic et cantio pantomimi illicit auditum, sed expugnat sanum affectum: et quid tale nostro cantico comparandum sit, in quo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ambulantẽ: quẽ petrus fecit cur-¬
rentem. Uide subito sanum: quẽ
antea intuebaris infirmũ: c&e si est
in te sanitas mentis. si in te fulget.
ratio equitatis. ac delectatio salutiᷤ:
uide quid debeas expectare: uide uͥ
debeas exclamare. Illic uͥ equi sani
frangunt᷑: an hic uͥ homines fracti
saluant᷑: S si te pompa illa figurȩ.
equoꝵ compositio. curruũ ornatuᷤ
& aurige suꝑstantis. equos regentiᷤᷤ
uincere cupientis. si hȩc te ut dixi
pompa delectat: nec hane tͥ dene¬
gauit: qui pompis diaboli renũ¬
tiare precepit. Habemꝰ &e nos sp̃italẽ
nr̃m aurigam. scm̃ ꝓpham heliã:
qui quadrige igneȩ suꝑ impositus.
tantũ cucurrit: ut metas prenderet
celi. Et si adu̾sarios quos eiꝰ uera uir¬
tus uicit. & quos ille uolandotran¬
siit. atq ex quoꝵ uictoria palmam
suꝑnȩ celestis accepit uidere deside¬
ras: currus pharaonis & omnẽ uir¬
tutẽ eius ꝓiecit in mare. Alius fortaᷤ¬

Expanded text:
ambulantem quem Petrus fecit curambulantem quem Petrus fecit currentem; vide subito sanum, quem antea intuebaris infirmum : et si est in te sanitas mentis, si in te fulget ratio aequitatis ac delectatio salutis, vide quid debeas exspectare, vide ubi debeas exclamare; illic ubi equi sani franguntur, an hic ubi homines fracti salvantur? Sed si te pompa illa, figura ea equorum, compositio curruum, ornatus et aurigae superstantis, equos regentis, vincere cupientis; si haec te, ut dixi, pompa delectat: nec hanc tibi denegavit, qui pompis diaboli renuntiare praecepit. Habemus et nos spiritualem nostrum aurigam sanctum prophetam Eliam, qui quadrigae igneae superimpositus, tantum cucurrit, ut metas prenderet coeli . Et si adversarios, quos et vera virtus vicit, et quos ille volando transiit, atque ex quorum victoria palmam supernae celsitudinis accepit, videre desideras: Currus Pharaonis et omnem virtutem ejus projecit in mare . 4. Alius fortas
Abbreviated transcription (Latin):
nuo se inuenisse quos ꝑdiderat:
ãmonendi estis: quid sꝑnere. & qͥd
diligere debeatis. fugite dilectissi¬
mi spectacula: fugite caueas t᷑pissi¬
mas diaboli: ne uosuincła teneant
maligni. S si oblectandus ẽ animꝰ
& spectare delectat: exhibet uobiᷤᷤ
scã mater eccłia. ueneranda ac sa¬
lubria spectacula: quȩ & mentes
ur̃as oblectent sua delectatione. &
in uob̃ ñ corrumpant. s custodiant
fidem. Amator ẽ quispiã curi. Quid
delectat in cuco: Aurigas uidere
certantes: ppłos insana furia ane¬
lantes: quẽlibet celerem precedentẽ:
adu̾sarii sui equum frangentẽ. Ista
ẽ omĩs delectatio: clamare qͥa uicit:
quẽ diabolus uicit. Exultare &e in¬
sultare. qͦd adu̾sa pars ꝑdiderit equũ:
cum hͥis qui tali spectaculo delectat᷑
uanũ ꝑdiderit animũ. Uide econtͣ:
nr̃a scã sana. suauissima spectacula.
Intuere in libro actuum apłorũ.
claudum ex utero matͥs. nunquã

Expanded text:
nuo se invenisse quos perdiderat? nuo se invenisse quos perdiderat? admonendi estis quid spernere, et quid diligere debeatis. Fugite, dilectissimi, spectacula, fugite caveas turpissimas diaboli, ne vos vincula teneant maligni. Sed si oblectandus est animus, et spectare delectat; exhibet vobis sancta mater Ecclesia veneranda ac salubria spectacula, quae et mentes vestras oblectent sua delectatione, et in vobis non corrumpant, sed custodiant fidem. Amator est quispiam circi? Quid delectat in circo? Aurigas videre certantes, populos insana furia anhelantes, quemlibet celerem praecedentem, adversarii sui equum frangentem. Ista est omnis delectatio, clamare, quia vicit quem diabolus vicit; exsultare et insultare, quod adversa pars perdiderit equum, cum is qui tali spectaculo delectatur, vanum perdiderit animum. Vide contra nostra sancta, sana, suavissima spectacula. Intuere in libro Actuum Apostolorum, claudum ex utero matris nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
S ñ metuat miles xp̃i. Indiumi¬
ni enĩ ipsum xp̃m: ut ꝑ eũ uelocit᷑
suꝑetis adu̾sariũ diabolum. Qui¬
b armis pugnat ce ille: Illecebro¬
sis &e subdolis. Duo st̃ genera ar¬
moꝵ eiꝰ ualde fortia: contra quȩ u¬
gilant̾ atq fortit̾ stare debet omĩs
miles xp̃i. qͥ tͥumphare cupit &e suꝑa¬
re uirtutẽ diabłi. Quȩ st̾ ista duo
genera armoꝵ: Uoluptas & ti¬
mor. Alios enim uoluptate capit:
alios timore frangit. Confirmetur
& nr̃a acies: ꝓferant᷑ arma sp̾italia.
Contra timorẽ diaboli assit timor
metuat xp̃ianus: qͣndo ammone¬
tur sie orare. sic p̾sumere. sic fide¬
re. ut dicat dñs michi ad iutor ẽ.
& ego despiciam inimicos meos:
Plures tamen noueritis dilectissi¬
mi capere adu̾sarium ꝑ uoluptatẽ:
quã ꝑtimorẽ. Nam quare cotidie
muscipulam spectaculoꝵ. insaniã
studioꝵ ac turpium uoluptatũ
ꝓponit: nͥ ut his delectationib ca¬
piat quos amiserat: ac letetur de¬

Expanded text:
Sed non metuat miles Christi: induemiSed non metuat miles Christi: induemini enim ipsum Christum, ut per eum velociter superetis adversarium diabolum. Quibus armis pugnat et ille? Illecebrosis et subdolis. Duo sunt genera armorum ejus valde fortia, contra quae vigilanter ac fortiter stare debet omnis miles Christi, qui triumphare cupit et superare virtutem diaboli. Quae sunt ista duo genera armorum? Voluptas et timor. Alios enim voluptate capit, alios timore frangit. Confirmetur et nostra acies, proferantur arma spiritualia. Contra timorem diaboli adsit timor metuat christianus, quando admonetur sic orare, sic praesumere, sic fidere, ut dicat: Dominus mihi adjutor est, et ego despiciam inimicos meos . Plures tamen noveritis, dilectissimi, capere adversarium per voluptatem, quam per timorem. Nam quare quotidie muscipulam spectaculorum, insaniam studiorum ac turpium voluptatum proponit, nisi ut his delectationibus capiat quos amiserat, ac laetetur de
Abbreviated transcription (Latin):
& crucis uexillo ei debere occurri:
ut talib armis indutꝰ facile uincat
xp̃ianus: de cuiꝰ opp̾ssione. male an¬
tea tͥumphauerat iniquissimꝰ dia-¬
bolus. Ex qua re nobis factꝰ ẽ aduer¬
sarius diabolus: nͥ ex hac. qͥa uidet
liberos. quos tenebat ante captiuoᷤ:
qͥa uidet sanos. quos suis iaculis
ꝓstrauerat uulneratos: qͥa uidet
uestiri denuo immortalitatẽ qͦs
nudauerat ꝓpinando iniqͥtatẽ:
Quia musciplȩ eiꝰ cõminute sunt.¬
hoc &e uos ꝓfessi estis: renuntiare
uos diabolo. pompis & angłis eiꝰ.
Uidete dilectissimi. qͥa hanc ꝓfessi¬
onem ur̃am in curiã ꝓfertis angłi¬
cam̃ nomina ꝓfitentiũ in libro
excipunt᷑ uitȩ: ñ a quolibet hoĩe:
ẜ a suꝑiore cęlitꝰ potestate. Optimi
iam tyrones dĩ. fortes milites xp̃i:
dum arma sacram̃toꝵ suscipitis:
pugnam adu̾sus diabolũ indici¬
tis. Dum eiꝰ oꝑib renuntiatis: ue¬
hementiꝰ in uos eiꝰ furias ꝓuocatiᷤ.

Expanded text:
et crucis vexillo ei debere occurri; et crucis vexillo ei debere occurri; ut talibus armis indutus facile vincat christianus, de cujus oppressione male antea triumphaverat nequissimus diabolus. Ex qua re nobis factus est adversarius diabolus, nisi ex hac, quia videt liberos quos tenebat ante captivos, quia videt sanos quos suis jaculis prostraverat vulneratos, quia videt vestiri denuo immortalitate quos nudaverat propinando iniquitatem; quia muscipulae ejus comminutae sunt, ethoc et vos professi estis, renuntiare vos diabolo, pompis et angelis ejus. Videte, dilectissimi, quia hanc professionem vestram in curiam profertis angelicam: nomina profitentium in libro excipiuntur vitae, non a quolibet homine, sed a superiore coelitus potestate. Optimi jam tirones Dei, fortes milites Christi, dum arma sacramentorum suscipitis, pugnam adversus diabolum indicitis: dum ejus operibus renuntiatis, vehementius in vos ejus furias provocatis.
Abbreviated transcription (Latin):
male fuerat antea exaltata. in hu¬
militate pedum cilicio subtracto in
uobis celebraretur exam̃: atq ex uobiᷤᷤ
extir paret᷑ diabolus suꝑb dũ suꝑ
uos inuocatꝰ ẽ humilis altissimus
xp̃c. Om̃s itaq humiles eratis: humi¬
lit̾q petebatis: orando. pulsando. at¬
q dicendo. ꝓba me dñe. & scito cor
meum. Probauit. examinauit. Cor¬
da seruoꝵ suoꝵ suo timore tetigit.
Diabolum sua uirtute fugauit:
atq ab eiꝰ dominio suã familiam li¬
berauit. Non aliter hic actus ẽ pau¬
ꝑ. alit̾ diues. alit̾ dñs. alit̾ seruus:
quia unus omĩb ẽ introitus ad utrã.
Et si sic ad hanc fragiłe atq caducã:
quantomagis ad illam immortale
atq sempit̾nam: Purgata itaq fa-¬
milia redemptoris. postea qͣm can¬
tauit canticũ salutis: accepit sim¬
boli remediũ contra serpentis uene¬
nũ: ut si qͣndo uoluerit adu̾sarius
diabolus denuo insidiars: nouerit
redemptꝰ. cum simboli sacramento

Expanded text:
male fuerat antea exaltata, in humale fuerat antea exaltata, in humilitate pedum cilicio substrato in vobis celebraretur examen, atque ex vobis exstirparetur diabolus superbus, dum super vos invocatus est humilis altissimus Christus? Omnes itaque humiles eratis, humiliterque petebatis, orando, psallendo atque dicendo, Proba me, Domine, et scito cor meum . Probavit, examinavit, corda servorum suorum suo timore tetigit; diabolum sua virtute fugavit, atque ab ejus dominio suam familiam liberavit. Non aliter hic actus est pauper, aliter dives, aliter dominus, aliter servus: quia unus est omnibus introitus ad vitam ; et si sic ad hanc fragilem atque caducam, quanto magis ad illam immortalem atque sempiternam? 2. Purgata itaque familia Redemptoris, posteaquam cantavit canticum salutis, accepit Symboli remedium contra serpentis venenum: ut si quando voluerit adversarius diabolus denuo insidiari, noverit redemptus cum Symboli sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
acraorentorym
rationẽ siue trans¬
actȩ noctis. siue p̾¬
sentis scĩ simbol.
exponendam sus¬
donante illo qui dat om̃ib affluent̾:
& ñ imꝓperat. Diues ẽ enĩ in omĩb qͥ
inuocant illum. Ipse quippe potest
adiuuare intentionẽ nr̃am: accepta¬
bilem ꝓ nobis faciens orationẽ ur̃am.
Accipite itaq uos qui fidem desidera¬
tis. uerbũ dĩ. tanquã competentẽ cibỹ:
ex quo uobis dñs operet᷑ incrementũ.
Nundum qͥdem adhuc ꝑ sacrũ bap¬
tismum renati estis: s ꝑ crucis signũ
in utero sc̃e matris eccłiȩ iam concepti
estis. Agat itaq hec mat̾ congruis ali¬
mentis prius pascere quos portat: ut
post partũ letet᷑ se tales suscepisse: qͦs
sp̾italiter nutͥat. Quid est dilectissi¬
mi qͦd in uobis celebratũ ẽ. qͥd ẽ qͦd
hac nocte cura uos actum ẽ. qͦd p̾t̾itiˢ
noctib actum ñ ẽ. ut ex locis secretis
singuli ꝓduceremini in conspectu to¬
tiꝰ eccłie: ibiq ceruice humiliata. quȩ

Expanded text:
acramentorum rationem, sive transactae noctis, sive praesentis sancti Symboli exponendam susdonante illo qui dat omnibus affluenter, et non improperat . Dives est enim in omnibus qui invocant illum . Ipse quippe potest adjuvare intentionem nostram, acceptabilem pro nobis faciens orationem vestram. Accipite itaque vos qui fide desideratis verbum Dei, tanquam competentem cibum, ex quo vobis Dominus operetur incrementum. Nondum quidem adhuc per sacrum Baptismum renati estis, sed per crucis signum in utero sanctae matris Ecclesiae jam concepti estis. Agat itaque haec mater congruis alimentis prius pascere quos portat, ut post partum laetetur se tales suscepisse quos spiritualiter nutriat. Quid est, dilectissimi, quod in vobis celebratum est? Quid est quod hac nocte circa vos actum est, quod praeteritis noctibus actum non est; ut ex locis secretis singuli produceremini in conspectu totius Ecclesiae, ibique cervice humiliata quae
Abbreviated transcription (Latin):
reddam illis. Non potes dicere pat̾¬
ẽ: qm̃ scd̾m ȩuangłii sententiã a te
ꝓlatam. pat̾ ñ iudicat quẽquã. Er-¬
go filius ẽ qui dicebat: in diem iu¬
dicii reddam illis. filius ẽ: Respõ¬
de Quid dubitas: filius hoc dixit
annon: Non est quod dicas. nͥ fili¬
um dixisse. in diem iudicii redda
illis: qͣm pat̾ ñ iudicat quẽquam.
S uide sequentiã libri huiꝰ: quẽad¬
modum te ꝓuocet: quẽ admodu
conuincat. Cum enim dixisset. in
diem iudicii reddam illis: pꝰt pau¬
lulum secutus adiunxit. Uidete
uidete inquit. qm̃ ego sum ds: &e ñ
ẽ alius pret̾ me. Quid agis arria¬
ne: Non est qua exeas. Dic si audeᷤᷤ
filium solum hoc dixisse: & negabiᷤᷤ
patrẽ. nec dm et̃ nec uidicem. Depo
Ipse dñs in euangłio ait. Cum uene¬
rit paraclitus. ipse arguet mundum
de peccato. de iusticia. & de iudicio.
Quid queris amplius: Item demon¬
strat scriptura diuina. qͦd simul ha

Expanded text:
reddam illis. Non potes dicere, Patreddam illis. Non potes dicere, Patsententiam a te prolatam, Pater non judicat quemquam. Ergo Filius est qui dicebat, In die judicii reddam illis. Filius est? Responde, quid dubitas? Filius hoc dixit, annon? Non est quod dicas nisi Filium dixisse, In die judicii reddam illis; quoniam Pater non judicat quemquam. Sed vide sequentia libri hujus, quemadmodum te provocet, quemadmodum convincat. Cum enim dixisset, In die judicii reddam illis; post paululum secutus adjunxit, Videte, videte, inquit, quoniam ego sum Deus, et non est alius praeter me . Quid agis, ariane? Non est qua exeas. Dic, si audes, Filium solum hoc dixisse, et negabis Patrem, nec Deum esse, nec judicem. DeponIpse Dominus in Evangelio ait: Cum venerit Paracletus, ipse arguet mundum de peccato, de justitia, et de judicio . Quid quaeris amplius? Item demonstrat Scriptura divina quod simul hab
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. Uideo qͥdem heretice. quo stra¬
es ex euangłio: & dicturus. Pater ñ
iudicat quẽ quã. s om̃e iudiciũ de¬
dit filio. In eo inquis qͦd pater de¬
dit. filius accepit. Maior ẽ utiq qui
dat: quã qui accipit. Maior ẽ pat̾:
minor ẽ filius. Non ex hac senten¬
tia głetur tua uanitas: qm ex ipsa
te nunc diuina conumeit auctori¬
tas. Pater inquis ñ udicat quẽꝙͣ:
s om̃e iudiciũ dedit filio. Cognosci¬
mus: nouit quippe sana fides: quo¬
modo hoc intelligat. Homo enim
ille susceptꝰ. qui etiam ipse appel¬
latus ẽ dĩ filius. accepit potestatem.
s dante patre & filio: qm̃ filius in
patͤ ẽ &e pat̾ in filio. Ceterum si tu
heretice. scdm illam ꝑu̾sam ur̃am
doctrinam. illi hoc uolueritis assi¬
gnare diuinitati qua filius equa¬
lis est patͣ: quero abste diligentius.
& ut mͥ respondeas celerit̾ insistam:
qui sit ille. qui in libro deuterono¬
mii moysi dicebat. In diem iudicii

Expanded text:
accepit. Video quidem, haeretice, quo straaccepit. Video quidem, haeretice, quo straes ex Evangelio et dicturus: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . In eo, inquis, quod Pater dedit, Filius accepit, major est utique qui dat, quam qui accipit: major est Pater, minor est Filius. Non ex hac sententia glorietur tua vanitas; quoniam ex ipsa te nunc divina convincit auctoritas. Pater, inquis, non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Cognoscimus: novit quippe sana fides quomodo hoc intelligat. Homo enim ille susceptus, qui etiam ipse appellatus est Dei Filius, accepit potestatem, sed dante Patre et Filio; quoniam Filius in Patre est, et Pater in Filio. Caeterum si tu, haeretice, secundum illam perversam vestram doctrinam illi hoc volueris assignare divinitati, qua Filius aequalis est Patri, quaero abs te diligentius, et ut mihi respondeas celeriter insistam, quis sit ille qui in libro Deuteronomii Moysi dicebat, In die judicii
Abbreviated transcription (Latin):
pło. Om̃s astabimus ante tribunal
xp̃r̃ut referat unusquisq scđm ea
quȩ ꝑ corpꝰ gessit: siue bonũ suie
malum. S nos quando audiuimꝰ
dm iudicem: totam intelleximus
trinitatẽ. Tu autẽ heretice dic qui
sit iste d̾s uidex. pater an filius. Si
dixeris pat̾ ẽ. negas filium iudicẽ:
quẽ in simbolo etiam tu confiteris
uenturũ. uiuos mortuosq iudica¬
turum. Contradicis etiã euangłio
dicenti. Cum filius hominis uene¬
rit in claritate sua congregabunt᷑
ante eũ om̃s gentes: ce separabit
eos ab inuicem: sicut separat pa¬
stor ouesab hedis. In quo loco ab
euangłista expressiꝰ uidex demon¬
stratus ẽ filius: ut etiam eiusdem ui¬
dicis sententia panderet᷑ dicentis.
Ibunt impii in combustionẽ ȩter¬
nam: iusti autẽ in uitã ȩt̾nam. Qd̾
si nolens obsistere tante auctoritati.
dixeris filium uidicẽ patrẽ gͦ ne¬
gabis iudicem. N lon inquis nego pa¬
trem iudicem. Quomͦ ñ negas: Qa
pater in quis potestatẽ dedit: filius

Expanded text:
mus ante tribunal Christi, ut referat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum . Sed nos quando audimus Deum judicem, totam intelligimus Trinitatem. Tu autem, haeretice, dic quis sit iste Deus judex; Pater, an Filius? Si dixeris, Pater est; negas Filium judicem, quem in Symbolo etiam tu confiteris venturum vivos mortuosque judicaturum. Contradicis etiam Evangelio dicenti, Cum Filius hominis venerit in claritate sua, congregabuntur ante eum omnes gentes; et separabit eos ab invicem, sicut separat pastor oves ab haedis. In quo loco ab Evangelista expressius judex demonstratus est Filius, ut etiam ejusdem judicis sententia panderetur, dicentis, Ibunt impii in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Quod si nolens obsistere tantae auctoritati dixeris Filium judicem, Patrem ergo negabis judicem? Non, inquis, nego Patrem judicem. Quomodo non negas? Quia Pater, inquis, potestatem dedit, Filius
Abbreviated transcription (Latin):
lius in patre ẽ & pater in filio: omni¬
poteus inuenietur filius. si in ipso
om̃ipotens ẽ pater.Si autẽ om̃peñ ẽ¬
filius. ut p̾dicat hereticuᷤᷤ arrianus:
ñ ẽ in illo omp̃c pater: falsumq erit
scđm ipsos. qͦd ipse filius ait. Ego in
patre: & pat̾ in me ẽ. Absit autẽ ut
falsum sit: quod ueritas dicit. Con¬
fundatur arrianus: qui ueritati con¬
tradicit. Demonstremꝰ tamen in scͥp¬
turis dictum filium om̃ĩpotentem
sicut & patrem: ut ñ solum ratio ue¬
ra. s etiam diuina testimonia. here¬
ticoꝵ frontẽ ꝑcutiant impudentẽ.

Expanded text:
lius in Patre est et Pater in Filio, omnilius in Patre est et Pater in Filio, omnipotens invenietur Filius, si in ipso omnipotens est Pater: si autem non eFilius, ut praedicat haereticus arianus, non est in illo omnipotens Pater, falsumque erit secundum ipsos quod ipse Filius ait, Ego in Patre, et Pater in me est. Absit autem ut falsum sit quod Veritas dicit: confundatur arianus, qui veritati contradicit. 9. Demonstremus tamen ex Scripturis dictum Filium omnipotentem sicut et Patrem, ut non solum ratio vera, sed etiam divina testimonia haereticorum frontem percutiant impudentem.
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatẽ. Aut sunt ibi tempora:
quȩ ꝑ ipsum facta sunt tempora.
In quo autẽ tu heretice audes dicẽ
filium minorẽ: quẽ nos confitem
equalem: In etate: ñ ibi sunt tẽ¬
pora. In diuinitate: d̃s ẽ pater. ds
ẽ filius. In oꝑe: omĩa ꝑ filiũ fac¬
ta sunt. Dicit quidem scriptura.
qͦd ds fecerit mundum: sicut scͥp¬
tum ẽ. in libro geneseos. In pͥnci
pat̾ fecit mundũ S audiqͥd iohes¬
głista dicat. In pͥncipio erat u̾bũ:
& u̾bum erat apud d̾m: ce ds erat
u̾bum. O mĩa ꝑ ipsum facta sunt:
& sinc ipso factum ẽ nichil. Ecce sine
filio dicit nichil ẽẽ factum: q̃m oĩa
ꝑ ipsum facta sunt. Si sine filio fac¬
tum ẽ nichil: quid fecit pater. qͦd ñ fe¬
cit filius: De quo dicit euangłista.
qͦd sine filio factum ẽ nichil. Si autẽ
sicut uera fides catholica habet. in fi¬
lio oꝑantẽ constituas patrẽ. & in pa¬
tre oꝑante constituas filium: q̃m fi¬

Expanded text:
dignitatem; aut sunt ibi tempora, dignitatem; aut sunt ibi tempora, quia per ipsum facta sunt tempora.In quo autem tu, haeretice, audes dicere Filium minorem, quem nos confitemur aequalem? In aetate? Non ibi sunt tempora. In divinitate? Deus est Pater, Deus est et Filius. In opere? Omnia per Filium facta sunt. Dicit quidem Scriptura, quod Deus fecerit mundum, sicut scriptum est in libro Geneseos, In princiPater fecit mundum. Sed audi quid Joannesgelista dicat: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ecce, sine Filio dicit nihil esse factum; quoniam omnia per ipsum facta sunt. Si sine Filio factum est nihil, quid fecit Pater quod non fecit Filius, de quo dicit Evangelista quod sine Filio factum est nihil? Si autem, sicut vera fides catholica habet, in Filio operante constituas Patrem, et in Patre operante constituas Filium, quoniam Fi
Abbreviated transcription (Latin):
in tenebris infidelitatis nr̃e: ne ali¬
ud estimando de filio. quã qͦd ẽ pat̾.
ipse filius ñ docendo s increpando
nos ammoneat sicut philippum
dicens. P hilippe: qui me uidit. ui
dit & patrem. An ñ agnoscis: quia
ego in patre &e pater in me ẽ: Si c̃
g̃ đs de do natus ẽ & lux de lumi¬
ne. & dies ex die:. ita & om̃pe ex om¬
nipotente. In ista enim mortali
nr̃a generatione: qui est pater. ali¬
quando non fuit pat̾. Et qui est
filius ñ semꝑ ẽ filius: qͥa & ipse fi¬
lius cum accessu temporis patrem
amiserit. coniugẽ acceꝑit. ꝓlemq
susceꝑit. ñ erit filius:s ipse uocabi¬
tur pater. Et quilibet pater ante¬
quã suscipiat filium: non uocabi¬
tur pat̾. Accedit gͦ aliquid tẽpore:
qͦd p̾cedat tempore. Non gͦ estime¬
mꝰ hoc eẽ in illa diuinitatiᷤ substãtia.
in illa generatione sempit̾na. N enĩ
illic deficiendo morit᷑ pater: ut
filius crescendo ꝑueniat ad patͥs

Expanded text:
in tenebris infidelitatis nostrae, ne aliin tenebris infidelitatis nostrae, ne aliud aestimando de Filio quam quod est Pater, ipse Filius non docendo, sed increpando nos admoneat sicut Philippum, dicens, Philippe, qui vidit me, vidit et Patrem. Annon agnoscis quia ego in Patre, et Pater in me est ? Sicut ergo Deus de Deo natus est, et lux de lumine, et dies ex die; ita et Omnipotens ex omnipotente. In ista enim mortali nostra generatione qui est pater, aliquando non fuit pater; et qui est filius, non semper est filius: quia et ipse filius cum accessu temporis patrem amiserit, conjugem acceperit, prolemque susceperit, non erit filius, sed ipse vocabitur pater; et quilibet pater antequam suscipiat filium, non vocabitur pater. Accedit ergo aliquid tempore, quod praecedat tempore. Non ergo aestimemus hoc in illa divinitatis esse substantia, in illa generatione sempiterna. Non enim illic deficiendo moritur Pater, ut Filius crescendo perveniat ad Patris
Abbreviated transcription (Latin):
ñ precessit etate nec dignitate: ñ
eum minuit equalitate. Apłm
audi quid de do filio dicat. Cum
in forma di eẽt inquit: ñ rapinam
arbitratus ẽ eẽ equalis dõ. Non
rapuit: qͥa naturalit̾ habuit om̃i¬
potentiam. Itaq patris in filio:
omĩpotentia filii in patre. Quia
neq aliquando pater sine filio:
neq aliquando filius sine patre.
Duuinam illam natiuitatẽ qua fi¬
lius ꝓcessit ex patre. qua natus ẽ ds
de d̾o̾: sine inicio. sine tempore. sine
matre. sine aliqua fragilitate sine
ulla sui diminutione: ñ possumuᷤ
explicare. Natiuitatẽ autẽ eiꝰ ait ꝓ¬
pħa: quis enarrabit: Et reuera
quis comp̾hendere uł dicere potest:
quomͦ natus sit qui semꝑ ẽ in patͤ.
& nunquã recedit a patre: Digne
ut dixi ñ possumus enarrare. s
debemus corda nr̃a ipsi filio p̾pa¬
rare: ut illuminando &e ꝑ fidem
gubernando.ꝑducat nos ad spe¬
ciem ueritatis suȩ: ne remaneamꝰ

Expanded text:
non praecessit aetate nec dignitate, non non praecessit aetate nec dignitate, non eum minuit aequalitate. Apostolum audi quid de Deo Filio dicat: Cum in forma Dei esset, inquit, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Non rapuit, quia naturaliter habuit. Omnipotentia itaque Patris in Filio, omnipotentia Filii in Patre; quia neque aliquando Pater sine Filio, neque aliquando Filius sine Patre. Divinam illam nativitatem qua Filius processit ex Patre, qua natus est Deus de Deo, sine initio, sine tempore, sine matre, sine aliqua fragilitate, sine ulla sui diminutione, non possumus explicare: Nativitatem autem ejus, ait propheta, quis enarrabit ? Et revera quis comprehendere vel dicere potest quomodo natus sit, qui semper est in Patre, et nunquam recedit a Patre? Digne, ut dixi, non possumus enarrare: sed debemus corda nostra ipsi Filio praeparare; ut illuminando et per fidem gubernando perducat nos ad speciem veritatis suae, ne remaneamus
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ om̃ipotentẽ. sicut heretici ar¬
riani. negauimꝰ filiũ om̃ipotentẽ:
aut sp̃m sc̃m negauimꝰ om̃i poten¬
tem. Si filium negaueris omĩpo¬
tentẽ: negabis &e patre omĩpoten¬
tẽ. S maior ẽ inquiunt pater: mi¬
nor filius. Hoc in hominib hoc
in om̃ib: &e tu in omĩb ꝑtͣbaris.
Diuinã materiã considera: dm
attende: sempit̾num cogita. Nam
uane conturbaris. Si sempit̾nus
ẽ pat̾: sempit̾nus ẽ utiq & filius.
Si enim fuit filius qͣndo ñ fuit fi¬
lius: fuit &e pat̾ qͣndo ñ fuit pat̾.
Quod si fuit aliqͣndo pater ñ pat̾:
ñ fuit om̃pe. Minus enim habu¬
it in eo: qͦd post̾ea effectus ẽ pater.
Si das inicium filio: das inicium
& patri. Dat̾ enim: a filio appellatꝰ
ẽ pater. Si autẽ semꝑ fuit pater.
semꝑ & filius. Et si d̾s ẽ pater: ds ẽ
&e filius. Non enim aliud potuit
ꝓcedere de dõ: quam ds. Quod si
ds ẽ pat̾: ds ẽ & filius. Et si sempit̾¬
nus ẽ pat̾: sempit̾nꝰ ẽ &e filius. Quẽ

Expanded text:
 omnipotentem, sicut haeretici Ariani, negamus Filium omnipotentem, aut Spiritum sanctum negamus omnipotentem. Si Filium negaveris omnipotentem, negabis et Patrem omnipotentem. Sed major est, inquiunt. Pater, minor est Filius. Hoc in hominibus, hoc in omnibus, et tu in omnibus perturbaris. Divinam naturam considera, Deum attende, sempiternum cogita: nam vane conturbaris. Si sempiternus est Pater, sempiternus est utique et Filius. Si enim fuit Filius quando non fuit Filius, fuit et Pater quando non fuit Pater: quod si fuit aliquando Pater non Pater, non fuit omnipotens; minus enim habuit in eo quod postea effectus est Pater. Si das initium Filio, das initium et Patri. Pater enim a Filio appellatus est Pater. Si autem semper fuit Pater, semper fuit et Filius. Et si Deus est Pater, Deus est et Filius: non enim aliud potuit procedere de Deo quam Deus. Quod si Deus est Pater, Deus est et Filius; et si sempiternus est Pater, sempiternus est et Filius: quem
Abbreviated transcription (Latin):
bitur seruitute. O mĩs enĩ ait dñs
qui facit peccatũ: seruus ẽ peccati.
Si post remissionẽ peccatoꝵ ille pa¬
raliticus ex hac uita migraret: ple¬
nam acciꝑet lib̾tatẽ. Quod autẽ
hic uiuere postea ꝑmissus ẽ &e si ñ
peccauit. qͦd credere difficile ẽ. mul¬
tum ꝑiclitatus ẽ: quia tota hȩc
uita temptatio ẽ. Quisquis itaq
dilectissimi fidelit̾ credit: & hanc

Expanded text:
bitur servitute. Omnis enim, ait Dominus, bitur servitute. Omnis enim, ait Dominus, qui facit peccatum, servus est peccati . Si post remissionem peccatorum ille paralyticus ex hac vita migraret, plenam acciperet libertatem. Quod autem hic vivere postea permissus est, etsi non peccavit, quod credere difficile est; multum periclitatus est: quia tota haec vita tentatio est . Quisquis itaque, dilectissimi fidel
Abbreviated transcription (Latin):
potentiã: ait illis. Quid cogitatis
nequã in cordib ur̃is: Quid ẽ am¬
plius dicere dimissa sunt tͥ pecc̃a:
aut dicere surge & ambula: Ut
noueritis autẽ quia habet potesta¬
tem filius hominis in terra dimit¬
tendi peccata: ait paralitico. Sur¬
ge tolle grabatum tuum: & uade
in domũ tuã. Et statim surrexit:¬
& tulit grabatũ suũ & abiit. O ꝗͣ
melius illi eẽt. si post acceptam re¬
missionẽ peccatoꝵ. ñ delecto ad pec¬
candum iterũ surgeret: s de sepul¬
chro ad ueram uitã liber securiisq
surgeret. Non enim uacat dilectiˢ¬
simi. qͦd ei dictum ẽ. tolle grabatũ
tuũ: & uade in domum tuã. Sic
enĩ eum dñs curari interius uole¬
bat: ut iam ulteriꝰ ñ laboraret. Tol¬
le aũ grabatũ tuũ qͥd ẽ. nͥ porta rur¬
sus sarchinã delictoꝵ tuoꝵ Non
erunt scapulȩ tuȩ libere:portabis
qͦd te p̾mat. Curuus eris sub one
Caput iam liberum: iterũ graua¬

Expanded text:
potentiam, ait illis: Quid cogitatis potentiam, ait illis: Quid cogitatis nequam in cordibus vestris? Quid est amplius dicere, Dimissa sunt tua tibi peccata; aut dicere, Surge et ambula? Ut noveritis autem quia habet potestatem Filius hominis in terra dimittendi peccata ait paralytico: Surge, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Et statim surrexit, et tulit grabatum suum, et abiit . O quam melius illi esset, si post acceptam remissionem peccatorum, non de lecto ad peccandum iterum surgeret, sed de sepulcro ad veram vitam liber securusque surgeret! Non enim vacat, dilectissimi, quod ei dictum est, Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Sic enim Dominus eum curari interius volebat, ut jam ulterius non laboraret. Tolle autem grabatum tuum, quid est, nisi, porta rursus sarcinam delictorum tuorum? Non erunt scapulae tuae liberae, portabis quod te premat, curvus eris sub onere, caput jam liberum iterum grava
Abbreviated transcription (Latin):
paraliticũ antiqua ualitudine op¬
pressum uideret: pͥus eiꝰ animã cen¬
suit eẽ sanandam:. tunc demũ etiã
eiꝰ corpori dignatꝰ ẽ donare salutẽ.
fili inquit confide: q̃m remissa st̃
tͥ peccata tua. Magna salus: ñ est
contempnenda. Hanc appetere de¬
bet: quisquis int̾ius &e ext̾ius sal¬
uus eẽ desiderat. Mundate ait ip¬
se dñs quȩ intus sunt: & que foris
sunt munda erunt. Uerũptamen
intentio illa ꝑu̾sa iudeoꝵ. quȩ ñ
fidelit̾ sequebatur xp̃m. s ad hoc
eum frequentabant. qͥa ei dolosi
dolose insidias p̃parabant: qͣndo
audierunt dñm paralitico dicentẽ.
dimissa st tͥ peccata tua. Continuo
susurratio illa cogitationis pessi¬
mȩ uͥ eos audiebat qui corda in¬
spiciebat: quis ẽ inquiunt iste qui
peccata dimittit. Blasphemat.
Nemo enim pot̾ dimittere peccata:
nͥ solus ds. Ille autẽ ut eis demon¬
straret se eẽ dm. eoꝵq nequitiam
ostenderet: ac suam demonstraret

Expanded text:
paralyticum antiqua valetudine opparalyticum antiqua valetudine oppressum videret, prius ejus animam censuit esse sanandam, tunc demum etiam ejus corpori dignatus est donare salutem. Fili, inquit, confide, quoniam remissa sunt tibi peccata tua. Magna salus non est contemnenda. Hanc appetere debet, quisquis interius et exterius salvus esse desiderat. Mundate, ait ipse Dominus, quae intus sunt; et quae foris sunt, munda erunt . Verumtamen intentio illa perversa Judaeorum, quae non fideliter sequebatur Christum, sed ad hoc eum frequentabant, quia ei dolosi dolose insidias praeparabant, quando audierunt Dominum paralytico dicentem, Dimissa sunt tibi peccata tua; continuo susurratio illa cogitationis pessimae, ubi eos audiebat qui corda inspiciebat, Quis est iste, inquiunt, qui peccata dimittit? Blasphemat: nemo enim potest dimittere peccata, nisi solus Deus. Ille autem ut eis demonstraret se esse Deum, eorumque nequitiam ostenderet, ac suam demonstraret
Abbreviated transcription (Latin):
ñ amisit. In igne ds: s ñ ẽ ignis. In
homine filius. s ñ hoc solum. qͣd
uidebat᷑ erat: erat ce qͦd latebat. Nã
si totum qͦd uidebat᷑ erat: qd ẽ qͦd
dicebat discipłis suis. qui me dili
festaturus erat: sitotũ quod uideba¬
tur erat: Ergo erat ce qͦd latebat: ita
ctum ẽ ꝓpter te. noli iniuiriã facere
illi qui fecit te: ut consequaris ab
illo. quod inisto scõ simbolo sequi
li minorẽ p̾dicare eum. qui te ꝑdu¬
rit ad regnum celoꝵ an remissionẽ
peccatoꝵ Sine ista fide siquis ad bap¬
tismum accedit: ipse contra se ianuã
indulgentie claudit. Nec ꝓpter ali¬
ud dilectissimi factum ẽ. ut &e pat̾
effunderet donum: nͥ ut rir̃e animȩ
eruerent᷑ a sarchinis peccatoꝵ. Totũ
qͥdem hominẽ suscepit ille curan¬
dum: s ampliorem curam demon¬
strauit adhibendã ẽẽ animȩ quam
corpori. slamq cũ ipse saluator int̾
cetera miracła quȩ p̾sens faciebat.

Expanded text:
non amisit. In igne Deus, sed non est ignis: in non amisit. In igne Deus, sed non est ignis: in homine Filius, sed non hoc solum quod videbatur erat, erat et quod latebat. Nam si totum quod videbatur erat, quid est quod dicebat discipulis suis: Qui me diligfestaturus erat, si totum quod videbatur erat? Ergo erat et quod latebat. Ita ctum est propter te. Noli injuriam facere illi qui fecit te, ut consequaris ab illo, quod in isto sancto Symbolo sequitli minorem praedicare eum qui te perducit ad regnum coelorum in remissione peccatorum. Sine ista fide si quis ad Baptismum accedit, ipse contra se januam indulgentiae claudit. Nec propter aliud, dilectissimi, factum est ut et Pater effunderet donum, nisi ut nostrae animae eruerentur a sarcinis peccatorum. Totum quidem hominem suscepit ille curandum; sed ampliorem curam demonstravit adhibendam esse animae quam corpori. Namque cum ipse Salvator inter caetera miracula quae praesens faciebat,