comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os: intuere qͥd sedeat. cũ qͦ sedeat:
ubi sedeat. Sedet.xꝑs ad dexte¬
rã patris. Aut si ocłis hoc ñ potes
cõprehendere: audi dicentẽ. ꝓphe¬
tã. Dixͣ̃ dñs dño meo: sede ad dex¬
terã meã. Sedet gͦ add dexter̃ã pa¬
tris filius. Dic nue qͥ de secłarib
arbitraris estimanda diuina. Nlunc
tͥ uidetur inferior: qͥ ad dexterã
sedet : Num inuiriã patris facit.¬
qͥ ad sinistrã sedet: Pat̃ honorat.
& tu iniuriã putas : Pat̾ mauult id
eẽ pietatis exemplũ: &. tuputas
rerit: & addex terã dei sedet. Sed dixͣ̃
inqͥs. pat̾. Accipe etiã: ubi ñ dicit
pat̾. & prȩdicit filius. Amodo uide¬
bitis filiũ hominis sedentẽ ad dex¬
terã uirtutis. eł hoc de adsumpcio¬
ne corporis dicit huic dicit. sede ad
dexterã meã. Nã si de et̾na sede di¬
uinitatis inqͥris: int̾rogatꝰ a pilãto.
si ipse esset rex iudȩoꝵ: ait. In hoc
sũ natꝰ. Unde & apłs monet. hoc ẽẽ

Expanded text:
os, intuere qui sedeat, cum quo sedeat, os, intuere qui sedeat, cum quo sedeat, ubi sedeat. Sedet Christus ad dexteram Patris. Aut si oculis hoc non potes comprehendere, audi dicentem Prophetam: Dixit Dominus Domino meo, sede ad dexteram meam . Sedet ergo ad dexteram Patris Filius. Dic nunc qui de saecularibus arbitraris aestimanda divina, num tibi videatur inferior qui ad dexteram sedet? num injuria Patris, quia ad sinistram sedet? Pater honorat, et tu injuriam putas? Pater mavult id erexit, et ad dexteram Dei sedet. 103. Sed dixit, inquis, Pater. Accipe etiam ubi non dicit Pater, et praedicit Filius: Amodo videbitis Filium hominis sedentem ad dexteram virtutis . Et hoc de assumptione corporis dicit; huic dicit: Sede ad dexteram meam . Nam si de aeterna sede divinitatis inquiris, interrogatus a Pilato si ipse esset rex Judaeorum, ait: In hoc sum natus . Unde et Apostolus monet hoc esse
Abbreviated transcription (Latin):
tifieacionẽ cireũeisionẽ ex fide is
prȩpuciũ ꝑ fidem. Omnia lege.
omnia diligent᷑ aduerte: inueni¬
essic demonstiasse xꝑm: ut deus
in homine cerneret᷑. Nec malici¬
ose ac̃cipias de patre. filiũ glorĩ¬
antẽ: cũ audias patrẽ infilium
Ad quẽ tande ibimꝰ Nempe ad eum.
qͥ udiciũ habet. Nũqͥd ad patrem:
Sed patͣ ñ iudicat quẽ quã: bͥmne
enĩ iudiciũ dedit filio. Dedit utiq
generando:ñ largiendo. Uide quã
te noluerit suo filio derogare: ut
ego: an tu. Nempe prudentis aue¬
Foris ẽ: prius conciliare sibi uidi¬
cẽ. Nominẽ honoras: qm ñ hono¬
ras. Quid gͦ conciliat cognitorẽ:
honorificeneia. an iniuria : Pone
me peccasse. qͦd ñ est. Num offen¬
dit᷑ honore suo. xꝑs: Peccamꝰ om̃s.
Quis gͦ ueniã ꝓmerebit᷑: qͥ defert
honorificenciã. aut qͥ inrogat con¬
tumeliã : Aut si te racio ñ mouet:
species saltim iudicii ipsa cõmo¬
ueat. Attolle ocłos ad iudicẽ tu¬

Expanded text:
tificavit circumcisionem ex fide, et tificavit circumcisionem ex fide, et praeputium per fidem . 99. Omnia lege, omnia diligenter adverte; invenies sic demonstrasse se Christum, ut Deus in homine cerneretur: nec malitiose accipias de Patre Filium gloriantem, cum audias Patrem in Filio Ad quem tandem ibimus? Nempe ad eum qui judicium habet. Numquid ad Patrem? Sed Pater non judicat quemquam; omne enim judicium dedit Filio . Dedit utique generando, non largiendo. Vide quam te noluerit Filio suo derogare, ut ego, an tu. Nempe prudentis actoris est prius conciliare sibi judicem. Hominem honoras, Deum non honoras? Quid ergo conciliat cognitorem, honorificentia, an injuria? Pone me peccasse, quod non est; num offenditur honore suo Christus? Peccamus omnes: quis ergo veniam promerebitur, qui defert honorificentiam, an qui irrogat contumeliam? 102. Aut si te ratio non movet, species saltem judicii ipsa commoveat. Attolle oculos ad judicem tu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ qͦq ad paradysũ inuitaurt
Non legis̃mulieres flentes inti¬
eris ad tumulũ. Non intueris
angelos excubantes. Quid dixe¬
rit legis: qͥd gesserit ñ legisͤ
Dicis chananee mulieri dixisse
missus ñ id significat qͦd alieno
sit coactꝰ imꝑio: s qͦd uoluntari¬
o funcꝰtꝰ arbitratu. Alioqͥnꝰ con¬
tẽptũ ostendis patris. Si enim
ut tu intͣpretaris. pat̃̾noꝵ. famu¬
lus preceptoꝵ: xꝑs uenerat in
iudeã ut solis eis incolis mede¬
ret᷑. & chananeȩ pͥus filiã. ut te¬
gimꝰ liberauit. Non utiq alieni
fuit ex secutor imꝑii. s uolun¬
tarii liber arbitrii. Ubi autẽ li¬
bertas uoluntatis ibi nulla pre¬
uaricacio missionis. Nec uereare
ne displiceat patri qͦd fecit filius:
cũ ipse dicat. quecũq placita surs
ei. facio semꝑ. eẜ alibi. Oꝑa que ego
facio: ipse facit. Quomͦ gͦ patri po¬
tuit displicere. qͦs ipse fecit ꝑ fili¬
uͭ Unꝰ enĩ ds sieut scriptũ ẽ. qͥuis¬

Expanded text:
nem quoque ad paradisum invitavit nem quoque ad paradisum invitavit , non legis. Mulieres flentes intueris ad tumulum, non intueris angelos excubantes . Quid dixerit legis, quid gesserit non legis. Dicis Chananaeae mulieri dixisse missus non id significat, quod alieno sit coactus imperio, sed quod voluntario functus sit arbitratu: alioquin contemptum ostendis Patris. Si enim, ut tu interpretaris, paternorum famulus praeceptorum Christus venerat in Judaeam, ut solis ejus incolis mederetur, et Chananaeae prius filiam, ut legimus, liberavit; non utique alieni fuit exsecutor imperii, sed voluntarii liber arbitrii. Ubi autem libertas voluntatis, ibi nulla praevaricatio missionis. 98. Nec vereare ne displiceat Patri, quod fecit Filius; cum ipse dicat. Quaecumque placita sunt ei, facio semper ; et alibi: Opera quae ego facio, ipse facit . Quomodo ergo Patri potuit displicere, quod ipse fecit per Filium? Unus enim Deus, sicut scriptum est, qui jus
Abbreviated transcription (Latin):
ne tu homo dufleres. ille inui¬
rias passus ẽ: ne tu in iuriam tuã
condoleres. Grande remediuͣ. so¬
laciũ habere de Expo Ille
enĩ ꝓ nobis paciencius tulit. &
sumꝰ qͥ pacient᷑ hȩc ꝓ illius nomi¬
ne ferre nequeamꝰ. Quis appeti¬
tꝰ ñ discat ignoscere: quando ꝓ
orabat: Uidesne illas quas pu
tas xꝑi infirmitates. tuas esse
uirtutes: Cur de remediis nr̃is.
ei questionẽ mouemꝰ. Lacrime
ille nos lauant: fletꝰ illi nos ab¬
luunt. At dubitacio illa nos fir¬
mat: ne tu si cȩꝑis dubitare. des¬
ꝑes. Quanto maior est iniuria
tanto uberior debet᷑ grã. Sed in
ipsis iniuriis. cognosce diuinita¬
tẽ. Incruce pendebat: ẜ elem̃ta
ei omnia seruiebant. Sol refu¬
git. dies occidit. O fuga. & circi¬
fu sȩ tenebrȩ: & t̾ra tremuit. ñ
tremuit qͥ pependit. Quid aliud
hec: quã auctoris reuerenciam
signant: Quia in cruce ẽ. uide
qͥa regnũ dei donat. ñ uides: qͥd
mortẽ gustauit. legis qͥa latro¬

Expanded text:
ne tu homo diu fleres: ille injune tu homo diu fleres: ille injurias passus est, ne tu injuriam tuam doleres. 95. Grande remedium, solatium habere de Christo. Ille enim pro nobis haec patientius tulit, et sumus qui patienter haec pro illius nomine ferre nequeamus! Quis appetitus non discat ignoscere, quando etorabat? Videsne illas quas tu putas Christi infirmitates, tuas esse virtutes? Cur de remediis nostris ei quaestionem movemus? Lacrymae illae nos lavant, fletus illi nos abluunt, ac dubitatio illa nos firmat; ne tu si coeperis dubitare, desperes. Quanto major est injuria, tanto uberior debetur gratia. 96. Sed in ipsis injuriis cognosce divinitatem. In cruce pendebat, et elementa ei omnia serviebant. Sol refugit, dies occidit, offusae et circumfusae tenebrae, terra tremuit: non tremuit qui pependit . Quid aliud haec, quam Auctoris reverentiam signant? Quia in cruce est, vides: quia regnum Dei donat, non vides. Quia mortem gustavit, legis: quia latro
Abbreviated transcription (Latin):
solũ cicatrice uetusti uulne¬
is amputauit: s etiã causã passi¬
onis incidit. O fides thesauris om¬
nibꝰ opulencior: o uulnerũ nr̃oꝵ.
peccator.q medicina prȩstan¬
cior. Consideremꝰ qͥa nobis pro¬
dest bene credere. Michi enim
suscepit meas infirmitates: me¬
i corꝑis subiit passiones: ꝓ me pec¬
catum. hoc ẽex omni homine. pro
me maledictũ factꝰ ẽ. & ꝓ me at¬
q inme subditꝰ atq subiectꝰ. pro
me agnꝰ. ꝓ me uitis. ꝓ me lapis.
ꝓ me seruus ꝓ me filius ancillȩ
ꝓ me diem iudicii ignorans. ꝓ me
nesciens diem aut hor̃a. Nã qͣm
posset di̾em nescire: qͥ dies fecit
& tẽpora: Quomͦ posset diem ig¬
norare iudicii. qͥ & hor̃a iudicii
futuri ex Epressit. & causam :
Factꝰ gͦ maledictũ. ñ scd̾m diumm¬
tatẽ: s scd̾m carnẽ. Scriptũ est e¬
ni. Maledictꝰ om̃is qui pendet
in ligno. Scd̾m carnẽ utiq pe¬
pendit: & iđo maledictũ. qͥa nr̃a
maledicta suscepit. Ille fleuit:

Expanded text:
solum cicatricem vetusti vulneris amputavit, sed etiam causam passionis incidit. O fides thesauris omnibus opulentior! o vulnerum nostrorum, peccatorumque medicina praestantior! 93. Consideremus quia nobis prodest bene credere. Mihi enim suscepit meas infirmitates, mei corporis subiit passiones : pro me peccatum, hoc est, pro omni homine, pro me maledictum factus est, pro me atque in me subditus atque subjectus, pro me agnus, pro me vitis, pro me lapis, pro me servus, pro me filius ancillae, pro me diem judicii ignorans, pro nobis nesciens diem aut horam. 94. Nam quomodo posset diem nescire, qui dies fecit et tempora? Quomodo posset diem ignorare judicii, qui et horam futuri judicii expressit et causam? Factus ergo maledictum non secundum divinitatem, sed secundum carnem; scriptum est enim: Maledictus omnis qui pendet in ligno . Secundum carnem utique pependit; et ideo maledictum, qui nostra maledicta suscepit. Ille flevit,
Abbreviated transcription (Latin):
& testificat᷑ de filio. Testificatur
etiã de patre testis fidelis & ue¬
rus : quia nichil ad expressionem
diuinȩ maiestatis ẽ plenꝰ: nichil
ad unitatẽ diuinȩ potestatis ẽ¬
euidencius: cũ idem noue rit
dñs qͦd & filius qͥ pat̾nor testis
& c̃sors indiuiduus secretoꝵ est.
Exclusit itaq agnicione deiso¬
cietatẽ & multitudinẽ creatu¬
rȩ: ñ excludendo aũ sꝑm scm.¬

Expanded text:
 testificatur de Filio. Testificatur etaim de Patre testis et fidelis et verus: quo nihil ad expressionem divinae majestatis est plenius; nihil ad unitatem divinae potestatis evidentius; cum idem noverit Spiritus quod et Filius, qui paternorum testis et consors individuus secretorum est. 26. Exclusit itaque a cognitione Dei societatem et multitudinem creaturae: non excludendo autem S
Abbreviated transcription (Latin):
ut &. suꝑ omnia ꝓbet᷑ e̾e̾ qui
factꝰ ñ est: & qͥa suꝑ omnia est.
ñ uideat᷑ factꝰ ee: nec inter ea
quȩ st̾ facta numerandꝰ. Quod
si qͥs qͥa omnia facta ꝑ uerbum.
euangelista posuit. ñ excepit

Expanded text:
 omnia probetur esse, quia factus non est; et quia super omnia est, non videatur factus esse: nec inter ea quae sunt facta, numerandus. 29. Quod si quis, quia omnia facta per Verbum Evangelista posuit, non excipit
Abbreviated transcription (Latin):
eñ iã de eo. qm̃ ita plene de dei
filio clementissime imꝑator in¬
sructꝰ: ut ipse iã doceas eupien
tẽ & exigentẽ audire aliqͥd ex¬
pressius nͣ moraboꝵ: prȩsertim eũ
a te asserciones istiusmodi testificatꝰ
sis ꝓx ime delectatũ: ut basilicã
eccłȩ. sine ullo monitore p̃cepis
hanc fuisse grãm. qͦd ignorantib
omnibꝰ. subito basilicã reddidisti.
Sꝑs in quã sc̃i hoc munꝰ hocopus
ẽ: qͥ a nobis qͥdẽ tunc prȩdicabat᷑.
sed inte oꝑabat᷑: nec suꝑioris tẽ¬
poris dampna deploro: quando¬
qͥde sequentracio illa basilice. eriiꝰ¬
dã fenoris traxit usuras. eẜ enĩ
basilicã sequestrasti. ut fidẽ ꝓba¬
res. Impleuit gͥ ꝓpositũ suũ pie¬
tas tua: quȩ sic sequestrauerat ut
dã facti diserecio . disereta tibi
nũquã fuisse sentenciã. Patuit in¬
quã omnibꝰ. & tuũ ñ fuisse cũ se

Expanded text:
enim de eo  quoniam ita plene de Dei Filio, clementissime imperator, instructus es, ut ipse jam doceas cupientem te et exigentem audire aliquid expressius, non morabor; praesertim cum a te assertione istiusmodi testificatus sis proxime delectatum, ut basilicam Ecclesiae sine ullo monitore praecepehanc fuisse gratiam quod ignorantibus omnibus, subito basilicam reddidisti.c munus, hoc opus est, qui a nobis quidem tunc praedicabatur, sed in te operabatur. 21. Nec superioris temporis damna deploro; quandoquidem sequestratio illa basilicae, cujusdam fenoris traxit usuras. Etenim basilicam sequestrasti, ut fidem probares. Implevit igitur propositum suum pietas tua, quae sic sequestraverat, utdam facti discretione discretam tibi numquam fuisse sententiam. Patuit, inquam, omnib
Abbreviated transcription (Latin):
rescinde udiciũ qͦd pat̾ aitu¬
lit: dic. qͥa dissimilẽ habet filiũͣ.
Respondebit tͥ. Ego gͦ mentitꝰ
sũ: qui dixifilio. faciamꝰ homi
creaturã putasti: Die. qͥa mi¬
norẽ generat filiũ. Responde¬
bit. Mẽtiri uideam᷑. Dic. qͥa
ei ñ debiusti credere. Referat
adhoc. Non tͥ dixerã. hic est fi¬
lius meus dilectissimꝰ. in quo
cõplacui. ipsũ audite: Quid
ẽ ipsũ audite: Dicentẽ utiq
omnia quȩ pat̾ habet. mea ft̃.
Hoc audiert apħ. sicut scriptũ
ẽ. & cec iderͣt infaciem suã. ẜ ti¬
muert̃ ualde. Si cecider̃t̃ qͥ con¬
fessi st̃. qͥd facient qͥ negarunt:
Sed illos tetigit iħs& leuauit.
uosiacere paciet᷑. ne  uidebitis¬

Expanded text:
e judicium, quod Pater detulit. Dic quia dissimilem habet Filium. Respondebit tibi: Ego ergo mentitus sum, qui dixi Filio: Faciamus homicreaturam putasti? 126. Dic quia minorem generavit Filium. Respondebit: Metire, videamus. 127. Dic quia ei non debuisti credere. Referet ad hoc: Non tibi dixeram: Hic est filius meus dilectissimus, in quo complacui, ipsum audite ? Quid est, ipsum audite? Dicentem utique: Omnia quae Pater habet, mea sunt . Hoc audierunt apostoli, sicut scriptum est: Et ceciderunt in faciem suam, et timuerunt valde . Si ceciderunt qui confessi sunt, quid facient qui negarunt? Sed illos Jesus tetigit et levavit: vos jacere patiet
Abbreviated transcription (Latin):
tutos ee̾ ñ posse. Conuertere dñe.
fid̾iq tuȩ attolle uexilla. Non
hic aqͥle militares. neq uolatus
auiũ exercitũ ducunt sed tuũ
dñe iħm. nomen & cultꝰ. Non
hic infidelis aliqua regio. s ea
quȩ c̃fessores mittere solet ital
quã: quã dudũ ab hoste barbaro
defendisti: nc̃ etiã uindicasti. Non
hic imꝑatoris mens tubriea: s fi¬
des fixa. Ostende nc̃ euidenf tu¬
ȩ maiestatis indiciũ. ut has qͥ te¬

Expanded text:
tutos esse non posse. Convertere, Domine, tutos esse non posse. Convertere, Domine, fideique tuae attolle vexilla. 142. Non hic aquilae militares, neque volatus avium exercitum ducunt: sed tuum, Domine Jesu, nomen et cultus. Non hic infidelis aliqua regio, sed ea quae confessores mittere solet Italiquam: quam dudum ab hoste barbaro defendisti, nunc etiam vindicasti. Non hic in Imperatore mens lubrica, sed fides fixa. 143. Ostende nunc evidens tuae majestatis indicium; ut is q
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ eiꝰ &. uocabit᷑ gepoliandri¬
ũ gos.&. obruet eos domꝰ israhel:
imꝑator. qͦd qͥ ꝑfidie alieq pugnã
excepimꝰ fidei catholice. inte ui¬
gentis habituri sumꝰ auxiliũ. Et¬
uidens em̃ ante hec diuinȩ indig¬
nacionis causa prȩcessit: ut ubi
primũ fides romano imꝑio fran¬
geret᷑: ubi fracta ẽ deo. Non libet
c̃fessor neces. torm̃ta ex ilia re¬
cordari: pior. sacerdocio ꝓditoꝵ.
muriem Nonne de tracie pare¬
bꝰ. ꝑ ripensem. daciam. & męsiam.
omnẽq ualeriã pannonioꝵ: to¬
tũ illũ dimittens sacrilegis parit᷑
uocibꝰ. & bar baricis motibꝰ audi¬
uimꝰ in orrentẽ. Quid poterat
nobis uic iniata feralis in uehere:
Aut quẽ admodũ res romana tan¬
ta. tuta poterat ee̾ custodia . Sed ĩa
satis suꝑ quẽ om̃ipotens ds nr̃o
ex ilio. nr̃õq sanguine c̃fessoꝵ.¬
neces: exilia sacerdotũ. & nefas
tantȩ impietatis eluimꝰ satis
claruit eos qͥ uiolauer̃t fidem

Expanded text:
tudinem ejus, et vocabitur Ge Polyandritudinem ejus, et vocabitur Ge Polyandrium Gog; et obruet eos domus Israel, Imperator, quod qui perfidiae alienae pugnam excepimus, fidei catholicae in te vigentis habituri simus auxilium. Evidens enim antehac divinae indignationis causa praecessit; ut ibi primum fides Romano imperio frangeretur, ubi fracta est Deo. 140. Non libet confessorum neces, tormenta, exsilia recordari, piorum sacerdotia proditorum munera. Nonne de Thraciae partibus per Ripensem Daciam et Mysiam, omnemque Valeriam Pannoniorum, totum illum limitem sacrilegis pariter vocibus et Barbaricis motibus audivimus inhorrentem? Quid poterat nobis vicinia tam feralis invehere? aut quemadmodum res Romana tali tuta poterat esse custodia? 141. Sed jam satis superque, omnipotens Deus, nostro exsilio, nostroque sanguine, confessoneces, exilia Sacerdotum, et nefas tantae impietatis eluimus. Saticlaruit eos qui violaverint fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
a de barbaris trophea meditantẽlo
giꝰ ꝓgredi. Plane scuto fidi septus.
& gladiũ sꝑs habens: ꝓgredere
ad uict oriã suꝑiorib ꝓmissam
tẽ poribꝰ & diumis oraculis ꝓphe¬
tatã. Nãq & futurã nr̃a depopu¬
lacionẽ. & bella gothoꝵ: ezechiel
illo iã tẽpore ꝓphetauit. Sic enĩ
lus meus isrł in pace. surges .&. uenies
de loco tuo ab extremo aqͥlonis: &
gentes tecũ multas. sessores equoꝵ
Om̃is c̃gregacio multa &. magna .&.
uirtꝰ copiosa. & ascendet ad popłm
meũ isrł: ut nubes oꝑiet t̃rã inno¬
tꝰ ẽ. quẽ iã uidemꝰ exisse: de qͦ pro¬
mittit᷑ nobis futura uictoria. di¬
cente dño eẜ de predabunt eos qui
depredati eos fuerãt. & de spoliabt
eos qͥ sibi spolia de traxer̃t̃. dicit dñs.
fritq indie illa dabo goth. hoc est
gothis. locũ nominatũ monumen¬
tũ ifrł: multoꝵ uiror ẽgestum qͥ
suꝑuener̃t ad mare: & ꝑ circ uitũ

Expanded text:
a de barbaris trophaea meditantem. a de barbaris trophaea meditantem. Progredere plane scuto fidei septus, et gladium spiritus habens: progredere ad victoriam superioribus promissam temporibus, et divinis oraculis prophetatam. 137. Namque et futuram nostri depopulationem, et bella Gothorum Ezechiel illo jam tempore prophetavit; sic enim lus meus Israel in pace, surges et venies de loco tuo, ab extremo Aquilone: et gentes tecum multae, sessores equorum omnes, congregatio multa et magna, et virtus copiosa; et ascende ad populum meum Israel ut nubes opethus est, quem jam videmus exisse, de quo promittitur nobis futura victoria, dicente Domino: Et depraedabuntur eos, qui depraedati eos fuerant, et despoliabunt eos, qui sibi spolia detraxerant, dicit Dominus. Eritque in die illa, dabo Gog, hoc est, Gothis, locum nominatum, monumentum Israel multorum virorum congestum, qui supervenerunt ad mare: et per circuitum
Abbreviated transcription (Latin):
ab errantes. c̃uersi st̾ in uanilo¬
qũ uolentes eẽ legis doctores ñ
intelligentes neq quȩ locunt᷑.
neq de qͥbꝰ adfirmant. Alibi qͦq
idẽ apłs dicit. Stultas aũ & sine
disciplina quȩstiones de uita. la¬
les deserendo᷑ apłs dicit. qͥ quȩs¬
tiones asserũit. hoc ẽ hereticos.
de qͥbꝰ alibi dicit. qͦd discedent qͥdã
a fide: intendentes spitibꝰ erroris.
dicit hȩreticos e̾e̾ antichristos:
arrianosutiq designans. Hec eni
heresis post om̃s hereses cȩpit. &
ex omni herese. uenena collegit.
Sic̃ enĩ de antichristo scriptũ ẽ.
qͥa aꝑuit os suũ in blasphemia ad
deũ. blasphemare nom̃ eiꝰ. & bellũ
facere cũ sc̃is eiꝰ. ita & isti & filio di
derogant. nec martyribꝰ peꝑcert̃.
& qͦd fortasse ille ñ faciet. scrip
negat iħm. Qui negat filiũ. negat
& patr̃ẽ: qͥa scriptũ ẽ. Omĩs qͥ ne¬
gat filiũ: negat & patrẽ. Neq uͦ
te imꝑator pluribꝰ tendere debe¬
o bello intentum: & te uctrici¬

Expanded text:
i sunt in vaniloquium, volentes esse legis doctores, non intelligentes neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant . Alibi quoque idem Apostolus dicit: Stultas autem et sine disciplina quaestiones devita . 134. Tales deserendos Apostolus dicit, qui quaestiones serunt, hoc est, haereticos: de quibus et alibi dicit quod discedent quidam a fide, intendentes spiritibus erroridicit haereticos esse Antichristos, Arianos utique designans . Haec enim haeresis post omnes haereses coepit, et ex omni haeresi venena collegit. Sicut enim de Antichristo scriptum est, quia aperuit os suum in blasphemiam ad Deum, blasphemare nomen ejus, et bellum facere cum sanctis ejus : ita et isti Filio Dei derogant, nec martyribus pepercerunt; et, quod fortasse ille non faciet, Scriptnegat Jesum: qui negat Filium, negat et Patrem; quia scriptum est: 495 Omnis qui negat Filite, Imperator, pluribus tenere debeo bello intentum, et victrici
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ testimoniis adstruamꝰ. Prin¬
cipiũ disputacionis ẽ.: qͥa serui¬
unt omnia. Seruire aũ omnia li¬
cet: qm̃ scriptũ ẽ. Uniuersa ser¬
tatur sꝑs. deũ patrẽ ee̾ super

Expanded text:
ximus, testimoniis astruamus. Principium disputationis est, quia serviunt omnia. Servire autem omnia liquet, quoniam scriptum est: Universa sertatur Spiritus , Deum Patrem esse super
Abbreviated transcription (Latin):
Ed fortasse aliqͥs dicat. qua raci¬
one cũ dixerit hic ex patre omia
.& ꝑ filiũ omnia. & de sꝑusco ta¬
cuerit.: & hinc eupiat pre udiciũ
cõparare. Quod si ceꝑit malic iose
intͣpretari: quã multis inueniet lo¬
cis predicantẽ sc̃i sꝑs potestatẽ. in
qͥb uel de patre uel de filio niehil
seriptura expresserit: s intelli
fili denegat᷑. Non ita: qͥa sic̃ pat̾ in
filio & filius inpatre. ita etiã diffu
na. aut patris filii. aut sꝑs. ñ solu

Expanded text:
ed fortasse aliquis dicat, qua ratione cum dixerit hic ex Patre omnia, et per Filium omnia , de Spiritu sancto tacuerit; et hinc cupiat praejudicium comparare. Quod si pergit malitiose interpretari, quam multis inveniet locis praedicatam sancti Spiritus potestatem, in quibus vel de Patre vel de Filio nihil Scriptura expresserit, sed intelliFilii denegatur? Non ita, quia sicut Pater in Filio et Filius in Patre, ita etiam diffusna, aut Patris, aut Filii, aut Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
bellianꝰ. Ego te ipsũ patrẽ & fi
liũ & sꝑm scm̃ arbitror. Respon¬
debit & dñs. Non audis patrẽ:
Non audis filiũ: Nũqͥd hic nul¬
la eͣfessio est: Scriptura ipsa
nos docet patrẽ ẽẽ qͥ de tulit
iudiciũ. filiũ ẽe̾ quidicat.Non
torẽ carnis nr̃e. diabolũ cre¬
do. Respondebit ei .Ergo. qͥd
facies incȩlestibꝰ. Uade ad auc¬
torẽ tuũ. Ego eos uolo mecũ
e̾e: qͦs dedit mͥ patͣ. Tu te adia¬
bolo creatũ manicheȩ arbitra¬
ris. Ad illius gͦ festina sedẽ. ubi
ignis & sulphur: ubi ñ restin¬
guit᷑ eiꝰ incendiũ: nec umquã

Expanded text:
bellianus: Ego bellianus: Ego um sanctum arbitror. Respondebit et Dominus: Non audis Patrem, non audis Filium. Numquid hic ulla confusio est? Scriptura ipsa te docet Patrem esse, qui detulit judicium: Filium esse, qui judicat. Nontorem carnis nostrae diabolum credo. Respondebit ei: Ergo quid facies in coelestibus? Vade ad auctorem tuum. Ego eos volo mecum esse, quos dedit mihi Pater. Tu te a diabolo creatum, Manichaee, arbitraris: ad illius ergo festina sedem; ubi ignis et sulphur, ubi non restinguitur ejus incendium, ne umquam
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibilẽ. Refert utiq Quomͦ
te in corruptibilẽ facere possũ.
quẽ tu creaturã dicendo capacẽ
corruptibilẽ ee̾ uoliustr: Eortui
resurgent in corrupti:& in corrup¬
tibilẽ dicis. quẽ d̾m cernis: Nic.
Bonꝰ esto mͥ. Dicet. Quid postulas
qͦd negasti : Ego te bonũ uolui.
Tu ex pectas ueniã peccator:
s ed nemo potest donare pecea¬
ta: ñ solus d̾s. Itaq cũ uerus &
solus tͥ d̾s ñ sim: ñ possũ ut iq
tua peccata donare. Hec arrius
dicat: & fotinianꝰ. Nego te inqͥt
đ̾m. Respondebit & dñs. Dixit
insipiens in corde suo: ñ est dͥeus.
De qͦ dictũ putas: de iudeo gentili.
an de diabolo: De qͦ uis dictũ Sit
fotiniane: Eolerabilior est ille
qͥ tacuit. Tu uͦ & uoce ausus es di¬
cere: ut insipiente insipiencior
ꝓbareris. Negas gͦ inqͥtd̾m. Cum
gͦ dixerim diĩ estis. & filii excel¬
si om̃s: ut tu d̾m negas. cuiꝰ oꝑa
diuina circũspicis: Dicat & sa¬

Expanded text:
corruptibilem. Referet utique: 492 Quomodo corruptibilem. Referet utique: 492 Quomodo te incorruptibilem facere possum, quem tu creaturam dicendo, capacem corruptibilitatis esse voluisti? Mortui resurgent incorrupti, et tu corruptibilem dicis quem Deum cernis ? 116. Dic: Bonus esto mihi. Dicet tibi: Quid postulas, quod negasti? Ego te bonum esse volui, tu exspectas veniam peccatorum? Sed nemo potest donare peccata, nisi solus Deus. Itaque cum verus et solus tibi Deus non sim, non possum utique tua peccata dodicat, et Photinianus: Nego te, inquit, Deum. Respondebit ei Dominus: Dixit insipiens in corde suo: Non est Deus . De quo dictum putas, de Judaeo, de gentili, an de diabolo? De quovis dictum sit, Photiniane, tolerabilior est ille, qui tacuit: tu vero et voce ausus es dicere, ut insipiente insipientior probareris. Negas ergo, inquit, Deum; cum ego dixerim: Dii estis, et filii excelsi omnes . Et tu Deum negas, cujus opera divina circumspicis? 118. Dicat et Sa
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑs: adorat᷑ igit᷑ trmitas ñ adorat:
laudat᷑ trinitas. ñ lauqͥat. Ego ma¬
lo sicut seraphym credere. & sic̃
om̃s potestates. uirtutesq celes¬
uideamꝰ: quẽ admodũ concilii est.¬
ibi iudic̃e. Dic sane. dic in quã Ego
te xꝑe: puto ee̾ dissimilẽ patri.
Respondebit & ille. Oiscerne si po¬
tes. discerne inquã. qͦ putas esse
dissimilẽ. Dic aliud. Creaturã inqͥ¬
es te arbitror. Respoñbit & rꝑs.
Si duoꝵ hominũ testimoniũ ue¬
rũ ẽ.: tu nec tam̃ nec patri saltim
peccata donare. Subiectũ dico.
Refert adhoc. Cur gͥ libertatẽ
ac ueniã ab eo petis. quẽ putas ꝓ
seruicio eẽ subiectũ: uideo here¬
re ꝓsecucionẽ tuã ñ urgeo. quia
peccatoꝵ meoꝵ ipse sũ conseus.
Non iniudiciũ ueniã: qͥa ipse opto
indulgenciã. Uotũ tuũ serre de¬
sidero. En alligo apud iudicẽ desi¬
deria tua: ñ ꝓdo crimina. Seriem
Respondebit & ille.Aa quã ima¬
giẽ: quã negasti. Dic. Fac me in¬

Expanded text:
s. Adoratur igitur Trinitas, non adorat: laudatur Trinitas, non laudat. Ego malo sicut Seraphim credere, et sicut omnes Potestates Virtutesque coelesvideamus, quemadmodum concilies tibi judicem. Dic sane, dic, inquam: Ego te, Christe, puto esse dissimilem Patri. Respondebit et ille: Discerne, si potes; discerne, inquam, in quo putes esse dissimilem. 109. Dic aliud: Creaturam, inquies, te arbitror. Respondebit et Christus: Si duorum hominum testimonium verum est, tu nec mihi, nec Patri saltem peccata donare. 112. Subjectum dico. Referet ad hoc: Cur igitur libertatem ac veniam ab eo petis, quem putas pro servitio esse subjectum? 113. Video haerere prosecutionem tuam: non urgeo, quia peccatorum meorum ipse sum conscius. Non invideo veniam, quia ipse opto indulgentiam: votum tuum scire desidero. En allego apud judicem desideria tua: non prodo crimina, seriem Respondebit ille: Ad quam imaginem? Quam negasti? 115. Dic: Fac me in
Abbreviated transcription (Latin):
filius. respondebat pat̾. Dicebant
iudei: tonitruũ factũ ẽ illi. Aiii di¬
cebant: Angelus locutꝰ ẽ ei. Paulus
qͥq sic̃ scriptũ ẽ in actibꝰ apostoloꝵ
cũ uoce xꝑi uocaret᷑ ad grãm. plu¬
resq comites parit᷑ incederent: so¬
lus uocẽ xꝑi audisse se dix̃. Adeo
sc̃ȩ imꝑator. qͥ credit audiat. & au¬
dit ut credat: qͥ ñ credit ñ audit.
nec uult. nec potest audire ne cre¬
dat: atq utiña qͦd in me ẽ audire
uellent. ut crederent: audire cũ
tes. Scriptũ ẽ enĩ. ut ñ intenda¬
mꝰ fabulis & genealogiis inint᷑mi¬
nalibꝰ. quȩ questiones magis pres

Expanded text:
Filius, respondebat Pater; et dicebant Filius, respondebat Pater; et dicebant Judaei: Tonitruum factum est illi ; alii dicebant: Angelus locutus est ei . 132. Paulus quoque, sicut scriptum est in Actibus Apostolorum, cum voce Christi vocaretur ad gratiam, pluresque comites pariter incederent, solus vocem Christi audisse se dixit. Adeo, sancte Imperator, qui credit, audit; et audit, ut credat: qui non credit, non audit; sed nec vult, nec potest audire, ne credat! 133. Atque utinam, quod in me est, audire vellent, ut crederent: audire cum tes. Scriptum est enim, ut non intendamus fabulis et genealogiis interminabilibus, quae quaestiones magis praes
Abbreviated transcription (Latin):
Nec gͦ imꝑator auguste. carptim
& breuit᷑ inpolita magis ꝓposui.
quã enodata digessi. Quod si qua
arriani in c̃sũmata arbitrantur.
ego uix fateor in choata:si qua ad¬
huc suꝑ ẽẽ opinant᷑. ego ꝓpe
omnia. Infidelibꝰ eñĩ totũ deest.¬
s habundat fidelibꝰ. Deniq una
c̃fessio petri abundauit fide xꝑo.
impiis credit᷑. Incrassatũ ẽ enm
ut scriptũ ẽ cor eoꝵ. & auribꝰ su
is grauit audier̃t. & ocłos suos
grauauert. nequando ocłis suis
uideant. & auribꝰ audiant: & cor¬
de intelligant. Namq mõte iu¬
daicorures suas arriani claudere
solent. aut serere tumultu qͦci¬
escũq uerbũ salutis audit᷑ . iẜ
qͥd mirũ si humanis uocibꝰ crede¬
re ñ solent infideles: qͥ ñ creduÑ
diuinis: Filius dei dicebat sicut
habes in euangelio. ꝑat̃. clarifi¬
ca nomen tii llox patris de cȩ¬
lo audita ẽ dicentis. & clarificaui.
& iterũ clarificabo. Infideles hȩc au¬
diebant: & ñ credebant. Dicebat

Expanded text:
ec ego, Imperator auguste, carptim ac breviter impolita magis proposui, quam enodata digessi. Quod si qua Ariani inconsummata arbitrantur, ego vix fateor inchoata: si qua adhuc superesse opinantur, ego prope omnia; infidelibus enim totum deest, abundat fidelibus. Denique una confessio Petri abundavit ad fidem Cimpiis creditur: Incrassatum est enim, ut scriptum est, cor populi hugraviter audierunt, et oculos suos gravaverunt; ne quando oculis suis videant, et auribus audiant, et corde intelligant . Namque, more Judaico, aures suas Ariani claudere solent, aut serere tumultus, quotiescumque verbum salutis auditur. 131. Et quid mirum si humanis vocibus credere non soleant infideles, qui non credunt divinis? Filius Dei dicebat, sicut habes in Evangelio: Pater, clarifica nomen tuum. Vox Patris de coelo audita est dicentis: Et clarificavi, t iterum clarificabo . Infideles haec audiebant, sed non credebant. Dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ inchoemꝰ ut quasi ꝑ gradꝰ qͦsd̃a
tractatꝰ nr̃ ascendat: qͦ faciliꝰ hi qͥ
fidẽ ñ deserunt racione flectant᷑.
fossunt enĩ dicere inpͥncipio. nec nos
dicimꝰ seruire sꝑm.S cũ dicant serui

Expanded text:
ribus inchoemus, ut quasi per gradus quosdam tractatus noster ascendat, quo facilius hi qui fidem non deferunt, vel ratione flectantur. Possunt enim dicere in principio: Nec nos dicimus servire Spiritum. Sed cum dicant servi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥiã sꝑin sem̃ paulo predicante
cognouerant. Nec contrariũ
debet uideri. qͥ quãuis etiam
postea tacitũ sit. desꝑutamen
ereditũ ẽ. &. qͦd uerbũ taenũ
luerat. ex pressũ ẽ fide. Cum
enĩ dr i nomine dñi nr̃i iħu xpi ꝑ¬

Expanded text:
Spiritum sanctum Paulo praedicante cognoverant. Nec contrarium debet videri; quia, quamvis etiam postea tacitum sit, de Spiritu tamen creditum est. Et quod verbo tacitum fuerat, expressum est fide. Cum enim dicitur in nomine Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
trahat: nec aliqͥd prȩferat᷑ alec eñ
docum̃ta pietatis st̃: qͦd & pat̾ fi¬
lio & filius patri tradit. Ita eñi si¬
bi tradunt: ut neq ille qͥ accipit
quasi alienũ adqͥrat: nec qͥ tradit
amitat. Ad dexterã qͦq sedere:
mila prȩlacio ͤ. nec ad sinistram
inuria. Dunnitas enĩ gradũ nes¬
cit: nec loco aliqͦ cireũscribit᷑. nec
tẽporibꝰ de finit᷑. Angustis animis
gamur: Circũspeotastiomnia:
uidisti iudicẽ. aduertĩsti angeb
predicantes Illulaudant: & tu
uituꝑas : p̃d̾minae̾ioñes e pot¬
states uenerant᷑. de tu ualumpii¬
aris: Aqͥorant om̃s sc̃i eiꝰ: ñ ado¬
rat dei filius: Non adorat sꝑsse
sc̃ĩtatis. trina repetieio: Sitri¬
na repeticio: cur una laudac io
Si una laudacio: cur una repeticio:
dix̃ semel. ne filiũ sequestraret:
ñ bis. ne sꝑm prȩteriret: ñ quater.
ne creatã se c̃iungeret. E ut osten¬
deret trinitatis unã ẽẽ deitatem:

Expanded text:
aliquid praeferatur? Haec enim documenta pietatis sunt, quod et Pater Filio, et Filius Patri tradat; ita enim sibi tradunt, ut neque ille qui accipit, quasi alienum acquirat: nec qui tradit, amittat. 105. Ad dexteram quoque sedere nulla praelatio est, neque ad sinistram injuria; divinitas enim gradum nescit, nec loco aliquo circumscribitur, nec temporibus definitur. Angustis animis gamur? Circumspectasti omnia, vidisti judicem, advertisti Angelos praedicantes. Illi laudant, et tu vituperas! Dominationes et Potestates venerantur, et tu calumniaris! Adorant omnes sancti ejus: non adorat Dei Filius, non adorat Spiritsanctitatis trina repetitio? Si trina repetitio, cur una laudatio? Si una laudatio, cur trina repetitio? dixit semel, ne Filium sequestraret: non bis, ne Spiritum praeteriret: non quater, ne creaturas conjungeret. Et ut ostenderet Trinitatis unam esse deitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ibi etiã sꝑs sc̃s sit. Nã cũ dixisset.
nũqͥd exꝑim̃tũ eiꝰ quęritis qͥ inme
loqͥt᷑ rꝑs: alibi ait. Puto eñi & ego
ibi omnis plenitudo est trinitatis.
ed & ipse petrus in eo qͦd ꝓ

Expanded text:
ibi etiam Spiritus sanctus sit. Nam cum dixisset: Numquid experimentum ejus quaeritis, qui in me loquitur Christus ; alibi ait: Puto enim et ego ibi omnis plenitudo est Trinitatis. et ipse Petrus in eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lencia potestatis. Fortasse tamen
aliqͥs diceret. hoc exemplũ ñ pos¬
se ad ꝓprietatẽ scĩ sꝑs diriuari
ñ alio loco etiã petrus apoftalil
nos docuisset peccatis nr̃is. etiã sꝑm sc̃m
esse tẽptari. Sic enĩ habes ad ananiȩ ẽ¬
iugẽ dictũ. Quid utiq conuenit uo¬

Expanded text:
enditur. 54. Fortasse tamen aliquis diceret hoc exemplum non posse ad proprietatem sancti Spiritus derivari, nisi alio loco etiam Petrus apostolus nos docuisset peccatis nostris etiam Spiritum posse tentari, sic enim habes ad Ananiae conjugem dictum: Quid utique convenit vo
Abbreviated transcription (Latin):
fensã. in ꝑfidis trimitatis agnosco. qͥ
medicum trinitatis accipio. Ergo
cũ habeas in libro moysi qͥa dñs tẽp¬
tatꝰ. serpentes in miserit popło ui¬
dȩor: necesse ẽ aut unitatẽ in maies¬
tate diuina fatearis. patris & filii &
sps sc̃i: aut certe cum xp̃m dicat

Expanded text:
fensam in perfidis Trinitatis agnosco, qui fensam in perfidis Trinitatis agnosco, qui medicinam Trinitatis accipio. 51. Ergo cum habeas in libro Moysi, quia Dominus tentatus serpentes immiserit populo Judaeorum , necesse est aut unitatem in majestate divina fatearis Patris et Filii et Spiritus sancti: aut certe cum Spiritum dicat
Abbreviated transcription (Latin):
tristare sꝑm scm dei: in qͦ signa¬
ti estis. Rursus cũ isaynes dicat.
altissimũ insiccitate: &. tẽptaue¬
rͣt đm in cordibꝰ suis. Acc ipite etiã
qͥa cũ alibi dixerit scriptura.
tẽptatum spiritum:.̃
neq tẽptemꝰ rꝑm. sicut quidã
eoꝵ tẽptauer̃t & a senpentibꝰ pe¬
riert̃. Iusta uindicta: ut aduer¬
sarii uenena sentirent. qͥ ñ uene¬
rabant᷑ auct orẽ. eẜ benẽ dñs ereo
serpente suspenso. iussit curari
uul nera snicior. Imago eñi ci ueis
ereus serpens ẽ. qm̃ &. si in carne sua sus
e mundo & ipsi crucifixus ẽ mund̃.
mundo. Crucifixus ẽ gͦ in suis mundꝰ
in lecebris: & iđo ñ uerus s ereus sus¬
pensus ẽ serpens. qͥa inueritate qͥd̃ẽ
corporis s sine ueritate peceati sus¬
cepit dñs speciem peccatoris: ut ꝑ
lubricũ infirmitatis humanȩ si¬
mulando serpentẽ. depositis carnis
exuuiis. ueri destrueret serpentis
astuciã. Per cruc̃ẽ itaq dñi quȩ in
tẽptacionis ultione subuenit of¬

Expanded text:
tristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis . Rursus cum Esaias dicat altissimum in siccitate, et tentaverunt Deum in cordibus suis . 49. Accipe etiam quia cum alibi dixerit Scriptura tentatum Spiritum, teNeque tentemus Christum, sicut quidam eorum tentaverunt, et a serpentibus perierunt . Justa vindicta, ut adversarii venena sentirent, qui non venerabantur auctorem. 50. Et bene Dominus, aereo serpente suspenso, jussit curari vulnera sauciorum ; imago enim crucis ereus serpens est; nam etsi in carne sua suspest mundo, et ipsi crucifixus est mundusmundo . Crucifixus est ergo in suis mundus illecebris; et ideo non verus, sed aereus suspensus est serpens; quia in veritate quidem corporis, sed sine veritate peccati suscepit Dominus speciem peccatoris; ut per lubricum infirmitatis humanae simulando serpentem, depositis carnis exuviis, veri destrueret serpentis astutiam. Per crucem itaque Domini, quae in tentationis ultione subvenit, of
Abbreviated transcription (Latin):
eos: &. ipse utiq sere nã cȩlestis al¬
moniȩ pluuiã ministrabat: ipse co¬
tidianã messem quã tͣra ñ partur¬
erat. agricola ñ seuerat: imbre fent¬
li fecundabat. Nunc exspectemꝰ sin¬
gula. Reqͥem uideis ꝓmiserat deus.
eã reqͥem sꝑs suã dicit. Temptatum
se aꝑfidis qds pat̾ memorat: tẽptatuĩ¬
ꝙ ab isdẽ se dicit & sꝑs. qͥa una temp

Expanded text:
eos . Et ipse utique serenam coelestis alimoniae pluviam ministrabat, ipse quotidianam messem, quam terra non parturierat, agricola non severat, imbre fertili fecundabat. 53. Nunc spectemus singula. Requiem Judaeis promiserat Deus, eam requiem Spiritus suam dicit . Tentatum se a perfidis Deus Pater memorat, tentatum ab iisdem se dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ cũ accusaret᷑ tacebat: cũ damp¬
naret᷑ silebat: conscie neiȩ suȩ con¬
tempta iudicio quȩ reuerenciam
pudoris etiã inꝑicłis reseruabat.
ne extorsisse petulanc iã uideren¬
t᷑. qui extorquȩre ñ poterant ca
cȩ: calumpniã ñ timere. Nam quȩ
castimoniã uit e prȩtulit. nec ui¬
te dispendiũ ꝑtulit. & gl̾am retu¬
lit castitatis. Sic &. abrahã uissus
adire ꝑegrina nec uxore ꝑiculo
pudiciciȩ. nec morti s. ꝓpositȩ ter¬
rore reuocatꝰ. &. uitã suã &. casti¬
moniã seruauit uxoris. Nullum
itaq deo credidisse penituit: &
castitas deuocionẽ cumulaũ in
sarra: &. deuocio castitatẽ. Ie ne
qͥs forte estimet. qͥa dicendo scrip¬
in posterioribꝰ &. inueniet quia
sꝑm scm accepit danihel:. & ido
ꝓphetauit. Deniq &. rex eum
prȩtulit: qͥa habebat grãm spit¬
talem. Sic enĩ dicit. Tuautẽ da
ris loquamur: Ipsũ dñm ihesum
in sꝑu ñ solũ iudicare accepimꝰ
s etiã uindicare. Neq eñi iundi¬

Expanded text:
quae cum accusaretur, tacebat: cum damnaretur, silebat, conscientiae suae contenta judicio: quae reverentiam pudoris etiam in periculis reservabat; ne extorsisse petulantiam viderentur, qui extorquere non potuerant cascae calumniam non timere. Nam quae castimoniam vitae praetulit, nec vitae dispendium pertulit, et gloriam retulit castitatis. Sic et Abraham quondam jussus adire peregrina, nec uxoriae periculo pudicitiae, nec mortis propositae terrore revocatus, et vitam suam, et castimoniam servavit uxoris. Nullum itaque Deo credidisse poenituit: et castitas devotionem cumulavit in Sara, et devotio castitatem. 43. Ac ne quis forte existimet, quia dicente Scripin posterioribus, et inveniet quia Spiritum sanctum accepit Daniel, et ideo prophetavit. Denique et rex eum praetulit, quia habebat gratiam spiritalem. Sic enim dicit: Tu autem, Dris loquamur? ipsum Dominum Jesum in Spiritu non solum judicare accepimus, sed etiam vindicare. Neque enim vindi
Abbreviated transcription (Latin):
seruire deo iuiuo & uero: Illi eñi
dii esse simulant᷑: natura aũ d̾s
uuius & uerus est. Nã &s. in ipso
usu nr̃o ẽ ad optiuus filius: & uerꝰ
filius. Ad optiuũ filiũ. ñ dicimꝰ fi¬
liũ ẽe̾ natura: s eũ dicimꝰ natu¬

Expanded text:
servire Deo vivo et vero ? Illi enim servire Deo vivo et vero ? Illi enim dii esse simulantur, natura autem Deus vivus et verus est. 723 Nam et in ipso usu nostro est adoptivus Filius, et verus Filius. Adoptivum Filium non dicimus Filium esse natura: sed eu
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ unũ sumꝰ: imitat᷑ẽ diuinita¬
tis. ꝓbauit: cũ dixerit: omnia qls
pat̾ habet. inea st̃. & infra. patͣ
omnia mea tua st̃. & tua mea.
asseruit unitatẽ cũ dixerit. pa¬
t̃ qͥ in me manet. ipse loqͥt᷑: & o¬
ꝑa quȩ ego facio. ipse facit. uni¬
tatẽ eidentissime declarauit.
Deinde petrus unã naturã osten
cere si alit᷑ estimasset. potuit
inquã sic dicere. ut faceret diui¬
narũ c̃sortes naturarũ: maximȩ
cũ ꝑ filiũ in naturȩ diuinȩ c̃sor¬
ciũ transeamꝰ. Nũqͥd potest do¬
nare qͦd ñ habet: Ergo ñ ẽ dubiũ
lus dicendo. qͥ natura ñ st̃ dis. osten¬
dit un̾a ueri dei eẽ naturã. Namq
.&. ipse potuit dicere. qͥ naturis ñ
st̾ dii. si sciret pluralitatẽ diuinȩ
ẽe nature: ut alia ee̾t inpatre. ali¬
ainfilio: alia insꝑu sc̃o. Dicendo gͦ
natura ñ st̃ dii: unitat᷑e naturȩ
ex pressit diuinȩ. Quid est aũ na¬
thessalonicenses dicit. Quomͦ con¬
uersi estis add̾m a simulachris.

Expanded text:
em divinitatis probavit. Cum dixerit: Omnia quae Pater habet mea sunt ; et infra: Pater, omnia mea tua sunt, et tua mea ; asseruit unitatem. Cum dixit: Pater qui in me manet, ipse et opera quae ego facio, ipse facit ; unitatem evidentissime declaravit. 85. Deinde Petrus unam naturam ostendcere, si aliter aestimasset; potuit, inquam, sic dicere: Ut nos faceret divinarum consortes naturarum; maxime cum per Filium in naturae divinae consortium transeamus. Numquid potest donare, quod non habet? Ergo non est dubium lus dicendo: Qui natura non sunt dii ; ostendit unam veri Dei esse naturam. Namque et ipse potuit dicere: Qui naturis non sunt dii, si sciret pluralitatem divinae esse naturae, ut alia esset in Patre, alia in Filio, alia in Spiritu sancto. Dicendo ergo: Natura non sunt dii; unitatem naturae expressit divinae. 87. Quid est autem naThessalonicenses dixit: Quomodo conversi estis ad Deum a simulacris
Abbreviated transcription (Latin):
utiq eiꝰ cuiꝰ imago ẽ. uidebitur
eẽ detractũ si minorẽ imagmẽ
credas. minor ds appareb it ima¬
gine. Qualẽ enĩ estimauerisi¬
maginẽ: talis tͥ iudebit᷑ hic cuiꝰ
inuisibilis est imago. Dixit eñi¬
imago. Qui me uidet: uidet &
patrẽ. Aut quasẽ estimauerise¬
ũ eunꝰ imaginẽ e̾ẽ. filiũ credis
talis tͥ necessario filius estiman¬
dꝰ ẽ. Unde qͥa increatꝰ pat᷑. inese¬
atus & filius. qͥa ñ minor pater.
gunt. ut ingenitũ dicant: uer¬
bo tam̃ nichil impediri. qͦ minꝰ
unius naturȩ atq substanciȩ.¬
rꝑm cũ patre eẽ credamꝰ. Quod
si unius nature. utiq unius po
Quomͦ eñi negant omnipoten¬
usurpare qͦd ñ docent. scͥptũ:
omnipotentẽ et enĩ xꝑm su¬
pra docuimꝰ & in iohannis e¬
uange liste ap ocalypsi . &. inza¬
charie ꝓphecia. & in euange¬
lio significatũ. Quȩ siqͥs recen¬
senda putat: suꝑ iora reuol¬
ẽgestionẽ testimonioꝵ. pęne

Expanded text:
utique ei, cujus imago est, videbitur utique ei, cujus imago est, videbitur esse detractum: si minorem imaginem credas, minor Deus apparebit in imagine. Qualem enim aestimaveris imaginem, talis tibi videbitur is, cujus invisibilis est imago. Dixit imago: Qui me videt, videt et Patrem . Et qualem aestimaveris eum, cujus imaginem esse Filium credis; talis tibi necessario Filius aestimandus est. Unde quia increatus Pater, increatus et Filius; quia non minor Pater, gunt, ut ingenitum dicant; eo verbo tamen nihil impediri quominus unius naturae atque substantiae Christum cum Patre esse credamus. Quod si unius naturae, utique unius potQuomodo enim negant omnipotenusurpare, quod non docent scriptum? Omnipotentem etenim Christum supra docuimus , et in Joannis evangelistae Apocalypsi, et in Zachariae prophetia, et in Evangelio significatum. Quae si quis recensenda putat, superiora revolcongestionem testimoniorum pene
Abbreviated transcription (Latin):
lis dei đr.&. caracter substancie
eiꝰ nͥ qͥa in eo naturȩ eiꝰdẽ umi¬
tas . &. eius maiestatis ex pressa
est Alia enĩ scđ̾m imitacionẽ
similitudo: alia scd̃m naturam:
Ouo d ꝓpositoꝵ exemploꝵ: etiã
uerba indicant. Dicit enĩ scrip¬
tura. Estote sc̃i: ut fiant id ꝑ
imitacionẽ. hominibꝰ eigo dr
estote. qͥa ñ st̃: de se aũ dic it deus.
qͥa sc̃s sũ: Non utiq ꝓficiente ꝓ¬
cessu: s manente natura. De inde
ait sapiencia. Estote ꝑfecti. ut
incipiant habere qͦdnꝰ habent.
De patre aũ dieit: sic̃ pat᷑ ur̃ qͥ in
celis est ꝑfectꝰ ẽ. Est gͦ ꝑfecł pa¬
ce. qͦd sit semꝑ. uel latine. qͦd in
suo maneat: nec ope subsistat a¬
Imago aũ dei. qͥa omnia quȩ suñ
dei uident᷑ in filio: id est sempit᷑¬
na diuinitas. ommipotencia atq
maiestas. Ialis gͦ qualis ẽ ds. sua
uidet᷑ imagine: unde oportet
ut imaginẽ tasẽ credas. qualis
ẽ ds. Ñ si magini detrahas. &

Expanded text:
lis Dei dicitur, et character substantiae lis Dei dicitur, et character substantiae ejus; nisi quia in eo naturae ejusdem unitas, et ejus majestatis expressio est? 111. Alia enim secundum imitationem similitudo, alia secundum naturam: quod propositorum exemplorum etiam verba indicant; dicit enim Scriptura: Estote sancti; ut id fiant per imitationem. Hominibus ergo dicitur: Estote, quia non sunt: de se autem dicit Deus, quia sanctus sum; non utique proficiente processu, sed manente natura. Deinde ait Sapientia: Estote perfecti; ut incipiant habere, quod non habent. De Patre autem dicit: Sicut Pater vester, qui in coelis est, perfectus est. Est ergo pce, quod sit semper; vel Latine, quod in suo maneat, nec ope subsistat aimago autem Dei, quia omnia quae sunt Dei, videntur in Filio, id est, sempiterna divinitas, omnipotentia atque majestas. Talis ergo qualis est Deus, sua videtur in imagine. Unde oportet ut imaginem ejus talem credas, qualis est Deus. Nam si imagini detrahas, et
Abbreviated transcription (Latin):
colorẽ simile̾ putant: Sed hec
corporis st̃. hec cõposicionẽ qͥndã
indicant. Quomꝰ aũ inuisibilis. si¬
militudinẽ scd̾m colorẽ optamꝰ.
aut formã: Aut qͦmͦ creatura po¬
test ee̾ similis in creato: Quomͦ
splendor głȩ. & caraicter sub stan¬
ciȩ eiꝰ si diuersa gła ut illi dicunt.
Ni c̃sequens ẽ. ut si ex parte sumi¬
lis ñ in toto ẽ ꝓ parte sit dei ina¬
go cõposita ac ꝑ hoc seqͥt᷑ ut &. ip¬
se cõpositꝰ uideat᷑. cuiꝰ imago com¬
posita ẽ. Composita aũ. si ex par
te similitudinẽ seruet: imago eiꝰ
ex parte similis eẽ nͣ possit. Sed
qͥ similẽ scđ̾m unitatẽ naturȩ
negant: similẽ ceteris arbitran¬
t᷑ Solent eñi dicere. Cur puta¬
tis: qͥa multũ dieit scͥptura fi¬
lio qͥa imaginẽ dix̃. cũ ipse ds
dixerit hominibꝰ. estote sciqmͣ¬
ego sc̃s sũ . &. filius dixerit. esto
patri. Deniq si multi similes.
cur solus filius imago inuisibi¬

Expanded text:
colorem similem putant? Sed haec colorem similem putant? Sed haec corporis sunt, haec compositionem quamdam m invisibili similitudinem secundum colorem aptamus aut formam? Aut quomodo creatura potest esse similis increato? Quomodo splendor gloriae, et character substantiae ejus ; si diversa gloria, ut illi dicunt, ni consequens est, ut si ex parte similis, non in toto est, pro parte sit Dei imago composita: ac per hoc sequitur, ut et ipse compositus videatur, cujus sit imago composita. Composisimilitudinem servet, imago ejus ex parte similis esse non possit. 110. Sed qui similem secundum unitatem naturae negant, similem caeteris arbitrantur. Solent enim dicere: Cur putatis quia multum dedit Scriptura Filio, quia imaginem dixit; cum ipse Deus dixerit hominibus: Estote sego sanctus sum ? Et Filius dixerit: EstotPatri. Denique si multi similes, cur solus Filius imago invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ. Quid aũ de ipso loqͣmur
ad̾a: qͥ cũ sit formatꝰ e limo tͣre. ge¬
nerauit utiq filios sue cͣsortes na¬
turȩ : partic ipes generis succes¬
sionis heredes : Diuersa qͥd̾e infili¬
is & parente p̾ncipia: s humane
c̃dicionis una natura nec tamen
dissimilitudo ortꝰ. similitudini
substanciȩ preiudicauit.Similis
gͦ filius patri. etiã in his q̃ ꝓpt᷑ hu¬
mane c̃dicionis. fragilitatẽ simi¬
litudinis plenitudine. habere ñ
possent. Quomꝰ gͦ deo patri dis¬
de sectã sequentes. disputac ionis
genere discordare se putant. ab his
qͥ dissimilẽ patri ꝑ omnia filiũ di¬
cunt: Iđ̾o hor qͦq qͥ similẽ dicunt
milia eẽ ñ possint. nͥ forte scđ̾m spe¬
ciem similia dicas: dissim ilia scd̾m
ueritatẽ. Nã & lactis &. niuis &
eygni albentis. concolor species ẽ:
s disc repanciã seruat distantis na¬
ture nec differencia naturarũ.
specierũ similitudine coloratur.
gant: An scđ̾m formã. & figurã.

Expanded text:
pso loquamur Adam, qui cum sit formatus e limo terrae, generavit utique filios suae consortes naturae, participes generis, successionis haeredes ? Diversa quidem in filiis et parente principia, sed humanae conditionis una natura; nec tamen dissimilitudo ortus similitudini substantiae praejudicavit. Similis ergo filius patri etiam in his, quae propter humanae conditionis fragilitatem similitudinis plenitudinem habere non possent: quomodo ergo Dei Patris disdem sectam sequentes, disputationis genere discordare se putant ab his, qui dissimilem Patri per omnia Filium dicunt. Ideo horum quoque qui similem dicunt milia esse non possint; nisi forte secundum speciem similia dicas, dissimilia secundum veritatem. Nam et lactis et nivis et cygni albentis concolor species est, sed discrepantiam servat distantis naturae; nec differentia naturarum specierum similitudine coloratur. gant? An secundum formam et figuram et
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ artifex. docuit me sa¬
piencia. Est enĩ in ea sꝑs intel¬
ligenciȩ: Sc̃s unicus. multi¬
plex subtilis. bonus. mobilis.
dissertꝰ. in macłatꝰ. manifestꝰ
in uiolabilis: bonũ amans. act

Expanded text:
omnium artifex docuit me Sapientia . Est enim in ea Spiritus intelligentiae, sanctus, unicus, multiplex, subtilis, bene mobilis, disertus, immaculatus, manifestus, inviolabilis, bonum amans, ac