comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et qui in lege peccauerunt ꝑ
legem iudicabunt. Quia
ego inquit ex me ipso locu
tus ñ sum. Ido se dicit ñ lo¬
cutũ ex seipso: quia ñ est ase¬
ipso. Iam hoc sepe diximus:
iam hoc tanquã notissimũ
ñ docere. sed admonere debe¬
mus. Sed qui misit me pat᷑.
ipse michi mandatũ dedit:
quid dicam et quid loquar.
Non laboraremus. si cũ eis
nos loqui sciremus. cũ quib
suꝑiora locuti sumus: et cũ
eis ipsis ñ omnib. sed que
audierunt. memoria retinen¬
tib. Nunc uero quia fortas¬
se aliqui adsunt qui ñ audi¬
erunt. eisq sunt similes qͥ
obliti sunt quod audierũt:
propter illos ꝑferãt moras
nr̃as qui audita memi-¬
nerunt.Quomodo dat mã¬
datum pater unico filio: qͦ
uerbo loquitur. cũ sit ipse
filius. unigenitus uerbum:
Numquid per angłm: cũ
per ipsum creatisunt angłi:
Numquid per nubem: que
quando sonuit ad filiũ. non
propt̃ ipsũ sonuit. quod ali¬
bi dicit etiã ipse. sed propter

Expanded text:
et qui in Lege peccaverunt, per et qui in Lege peccaverunt, per Legem judicabuntur . 7. Quia ego, inquit, ex meipso non sum locutus. Ideo se dicit non locutum ex seipso, quia non est ex seipso. Jam hoc saepe diximus; jam hoc tanquam notissimum non docere sed admonere debemus. Sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid loquar. Non laboraremus, si cum eis nos loqui sciremus, cum quibus superiora locuti sumus, et cum eis ipsis non omnibus, sed quae audierunt memoria retinentibus: nunc vero quia fortasse aliqui adsunt qui non audierunt, eisque sunt similes qui obliti sunt quod audierunt, propter illos perferant moras nostras qui audita meminerunt. Quomodo dat mandatum Pater unico Filio? Quo verbo loquitur Verbo, cum sit ipse Filius unigenitum Verbum? Numquid per angelum, cum per ipsum creati sint Angeli? Numquid per nubem: quae quando sonuit ad Filium, non propter ipsum sonuit, quod alibi dicit etiam ipse; sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
dete quid dicat. Qui spernit
me et ñ accipit uerba mea:
habet qui iudicet eũ.Sermo
quẽ locutus sũ: ille iudica¬
bit eum innouissimo die.
Non ait. qui sperint me. &
ñ accipit uerba mea. ego ñ
iudico eũ in nouissimo die:
hoc enĩ si dixxisset: ñ uideo qͦ¬
modo posset ñ esse contrariũ
illi sententie ubi ait. pater ñ
iudicat quenquã. sed iudici¬
um omne dedit filio.Cum
uero dixit qui sperint me et
ñ accipit uerba mea.habet
qui iudicet eũ ÷ expectantibꝰ
aũt quisnã ille esset:secutus
ad iunxit. Sermo quẽ locutus
sum: ille iudicabit eũ in no¬
uissimo die. Satis manifesta¬
uit seipsũ iudicaturũ in no¬
uissimo die: seipsũ quippe lo¬
cutus est: seipsũ annunciauit:
seipsũ ianuam posuit: qua ip¬
se ad oues pastor intraret. Alit̃
itaq iudicabuntur qui ñ au¬
dierunt: aliter qui audierũt
et contempserunt. Qui enim
sine lege peccauerunt ait apo¬
stolus. sine lege et peribunt:

Expanded text:
dete quid dicat: Qui spernit dete quid dicat: Qui spernit me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum: sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait, Qui spernit me, et non accipit verba mea, ego non judico eum in novissimo die. Hoc enim si dixisset, non video quomodo posset non esse contrarium illi sententiae ubi ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Cum vero dixit, Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum; exspectantibus autem quisnam ille esset, secutus adjunxit, Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die: satis manifestavit semetipsum judicaturum in novissimo die. Seipsum quippe locutus est, seipsum annuntiavit, seipsum januam posuit, qua ipse ad oves pastor intraret. Aliter itaque judicabuntur qui non audierunt, aliter qui audierunt et contempserunt. Qui enim sine Lege peccaverunt, ait Apostolus, sine Lege et peribunt:
Abbreviated transcription (Latin):
um autem dicit. qui
credit in me. in denebris
ñ maneat: satis manifestat.
omnes se in tenebris inuenis¬
se. Sed ne in eis tenebris ma¬
neant in quib inuentisũt.
debent credere in lucẽ que
uenit in mundũ: quia per
illũ factus est mundus. Et
siquis audierit inquit uer
ba mea et ñ custodierit: ego
ñ rudico eũ. Mem̃tote que
uos audisse insuꝑiorib lec¬
tionib noui: et qui obliti
forte estis. recolite. et qui ñ af¬
frristis. sed adestis. auditeQuo¬
modo dicit filius ego ñ iudi¬
co eũ. cum dicat alio loco. pa¬
ter ñ iudicat quenquã. sed
omne iudiciũ dedit filio. in¬
si quia intelligendũ est. mo¬
do ñ iudico eum: Quare mo¬
do ñ iudicat: Attende quid
sequitur. Non enĩ ueni inqͥt
ut iudicem mundũ: sedut
saluificem mundũ: id est. ut
saluũ faciã mundũ. Nunc
ergo est tempus miscdie. pꝰt
erit iudicii. Q uia miscd̾iã
inquit et iudiciũ. cantabo
tibi dñe. Sed de ipso etiã fu¬
turo nouissimo iudicio: iu¬

Expanded text:
um autem dicit, Omnis qui credit in me in tenebris non manet, satis manifestat omnes se in tenebris invenisse; sed ne in eis tenebris remaneant in quibus inventi sunt, debent credere in lucem quae venit in hunc mundum, quia per illam factus est mundus. Et si quis aba mea, et non custodierit, ego non judico eum. Mementote quae vos audisse in superioribus lectionibus novi; et qui obliti forte estis, recolite; et qui non adfuistis, sed adestis, audite quomodo dicit Filius, Ego non judico eum; cum dicat alio loco, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : nisi quia intelligendum est, Modo non judico eum. Quare non judicat modo? Attende quid sequitur: Non enim veni, inquit, ut judicem mundum, sed ut salvificem mundum: id est ut salvum faciam mundum. Nunc ergo est tempus misericordiae, post erit judicii: quia, Misericordiam, inquit, et judicium cantabo tibi, Domine . 6. Sed de ipso etiam futuro novissimo judicio vi
Abbreviated transcription (Latin):
aũt. Et scio quia mandatũ
eius.uita eterna est.Si ergo
uita eterna. ipse est filius. et
uita eterna est mandatũ pa¬
tris: quid aliud dictum est
quã ego sũ mandacũ patͥs:
Promde. et idl quod ad iun¬
git et dicit. que ego loquor.si¬
eut clixit michi pater sic loqͦr:
co uerbo. Aut egebat di uerbis.

Expanded text:
enim: Et scio quia mandatum ejus vita aeterna est. Si ergo vita aeterna est ipse Filius, et vita aeterna est mandatum Patris, quid aliud dictum est quam, Ego sum mandatum Patris? Proinde et id quod adjungit et dicit: Quae ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor: co verbo, aut egebat Dei verbis
Abbreviated transcription (Latin):
loquentis nec fallentis appare¬
at: qui nouit quousq credatur:
a quo ultra quã credendũ est.
uł minuitus loquendo aliqͥd
uł augetuir. Hunc loquendi
modũ greco nomine ñ solũ gre¬
carũ. uerũ etiã latinarũ litteraꝵ
magistri yperbolen uocãt. qui
modus sicut hoc loco. ita in non¬
nullis aliis diuinis litderis in¬
uenitur: ut est. posuerunt in
cesũ os suũ. et uerticẽ capilli ꝑ

Expanded text:
loquentis, nec fallentis appareat, qui novit quousque credatur, a quo ultra quam credendum est, vel minuitur loquendo aliquid, vel augetur. Hunc loquendi modum Graeco nomine non solum Graecarum, vel etiam Latinarum litterarum magistri Yperbolen vocant, qui modus, sicut hoc loco, ita in nonnullis aliis divinis litteris invenitur: ut est: Posuerunt in coelo os suum ; et: Verticem capilli
Abbreviated transcription (Latin):
tatem uobis dico. Et ille in¬
uidit homim: et occidit ho¬
minẽ. Diabolus enĩ cum in¬
uideret homini. serpente in¬
dutus. locutus ẽ mulieri: et
de muliere uenenauit et ui¬
rum. Mortui sunt. diabobt̃
audiendo: quẽ non audissẽt.
si dñm audire uoluissent. Po¬
situs enĩ homo inter eũ qui c̃¬
auit. et eũ qui lapsus est: obtẽ¬
perare debuit creatori. ñ decep

Expanded text:
tatem vobis dico. Et ille intatem vobis dico. Et ille invidit homini, et occidit hominem. Diabolus enim cum invideret homini, serpente indutus locutus est mulieri, et de muliere venenavit et virum. Mortui sunt diabolum audiendo , quem non audissent, si Dominum audire voluissent: positus enim homo inter eum qui creavit, et eum qui lapsus est, obtemperare debuit Creatori, non decep
Abbreviated transcription (Latin):
do. Audite scripture sacre
consuetudinẽ. Propħa di¬
cit ad ipsos iudeos. Pater tuus
amorreus: et mater tua cethea.
Amorrei gens erat quedã. unde
Cethei et ipsi gentẽ suam ha¬
bebant: ommino alienã agen¬
te iudeoꝵ. Sed quia erant im-¬
pii amorrei et cechei:: rudi au¬
tem imitati funt impietates
illoꝵ: inuenerunt sibi paren¬
tes. ñ de quib nascerentur. s
quoꝵ mores sectando. pariter
damnarentur. Queritis aũt
fortasse. unde ipse diabolus.
Inde utiq: unde ceteri angłi.
Sed ceteri angłi in sua obedi¬
entia perstiterunt⁊ ille inob¬
ediendo et superbiendo lapsꝰ
est angłs: et factus est diabolꝰ.
Sed modo audite quid dicat
dñs. Cos inquit a patre dia¬
bolo estis: et desideria patris
uestri uultis facere. E oce un¬
de filii eius: quia talia deside¬
ratis: ñ quia de illo nati estis.
Que funt illius desicł̾ia: Ille
homicida erat ab inicio. Ec¬
ce quid est. desideria patͥs ues¬
occidere: hominẽ qui ueri¬

Expanded text:
do. Audite Scripturae sanctae do. Audite Scripturae sanctae consuetudinem. Propheta dicit ad ipsos Judaeos: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea . Amorrhaei gens erat quaedam, unde Cethaei et ipsi gentem suam habebant, omnino alienam a genere Judaeorum. Sed quia erant impii Amorrhaei et Cethaei, Judaei autem imitati sunt impietates illorum; invenerunt sibi parentes, non de quibus nascerentur, sed quorum mores sectando pariter damnarentur. Quaeritis autem fortasse, unde ipse diabolus? Inde utique unde et caeteri Angeli. Sed caeteri Angeli in sua obedientia perstiterunt: ille inobediendo et superbiendo lapsus est angelus, et factus est diabolus. 11. Sed modo audite quid dicat Dominus, Vos, inquit, a patre diabolo estis, et desideria patris vestri vultis facere. Ecce unde filii ejus; quia talia desideratis, non quia de illo nati estis. Quae sunt illius desideria? Ille homicida erat ab initio. Ecce quod est, desideria patris vesoccidere, hominem qui veri
Abbreviated transcription (Latin):
mino. uos apatre diabolo esti.
quod essent illi uelut natura
mali. ducentes originẽ degen¬
te contraria cenebrarũ. Sic er¬
rant. sic excecantur ⁊ sic se ip¬
credendo quod falsũ est: contͣ
eũ a quo creati sunt. Bona est
enĩ omnis natura: sed uiciata
ẽ hominis natura per uolun¬
tatem malam. Quod fecit de¬
us ñ potest esse malũ: si ipse
homo ñ sit sibi malus. S pla¬
ne creator.creator est: creatu¬
ra. creatura est. E quani creatu¬
ra ñ potest creatori. Discerni¬
te eum qui fecit. ab eo quod
fecit: equari ñ potest fabro scã¬
num: equari ñ potest structo
scamnũ facit: ligirũ ipse ñ cre¬
auit. Dñs aũt deus noster
quia ommipotens est. & uer¬
bo fecit quod fecit: omnia qͦ
fecit ñ habuit unde faceret:
et tam̃ fecit. Facta sunt enim
quia uoluit ⁊ facta sunt. qͥa
dixit. Sed facta. factori com¬
parari ñ possunt. Queris qd̃
compares: Filtũ unicũ ag¬
nosce. Tnde ergo iudei fili
diaboli: Imitando. ñ nascẽ¬

Expanded text:
mino, Vos a patre diabolo estis, quod essent illi velut natura mali, ducentes originem de gente contraria tenebrarum. Sic errant, sic excaecantur, sic seipcredendo quod falsum est contra eum a quo creati sunt. Bona est enim omnis natura; sed vitiata est hominis natura per voluntatem malam. Quod fecit Deus non potest esse malum, si ipse homo non sit sibi malus: sed plane Creator, Creator est; creatura, creatura est; aequari creatura non potest Creatori. Discernite eum qui fecit, ab eo quod fecit. Aequari non potest fabro scamnum, aequari non potest columna scamnum fecit, lignum ipse non creavit. Dominus autem Deus noster quia omnipotens est, et Verbo fecit quod fecit: omnia quae fecit non habuit unde faceret, et tamen fecit. Facta sunt enim quia voluit, facta sunt quia dixit: sed facta factori comparari non possunt. Quaeris quod compares, Filium unicum agnosce. Unde ergo Judaei filii diaboli? Imitando, non nascen
Abbreviated transcription (Latin):
N ista lectione sancti eugłii que
hocdie recitata est: a potentia di¬
scimus pacientiã. Quid enĩ su¬
mus serui ad dñin: peccatores
Ad iustũ: creatura ad creatorẽ:
Tam̃ quomodo siquid mali
sumus. a nob̃ sumus: ita quic¬
quid bonisumus. ab illo et
per illũ sumus. Et nichil sic
querit homo. quomodo potẽ¬
ciam. Habet dñm xpistũ ma¬
gnã potentiã: sed prius eiꝰ imi¬
detur pacientiã: ut perueniat
ad potentiã. Quis nostrũ pa¬
tienter audiret: si alicui di¬
ceretur. demoniũ habes: Qd̃
dictũ est ei. qui ñ solũ homi¬
nes saluabat: sed etiã demo¬
nib imperabat. Hoc enĩ cũ

Expanded text:
n ista lectione sancti Evangelii, quae hodie recitata est, a potentia discimus patientiam. Quid enim sumus servi ad Dominum, peccatores ad justum, creatura ad Creatorem? Tamen quomodo si quid mali sumus, a nobis sumus; ita quidquid boni sumus, ab illo, et per illum sumus. Et nihil sic quaerit homo quomodo potentiam: habet Dominum Christum magnam potentiam: sed prius ejus imitetur patientiam, ut perveniat ad potentiam. Quis nostrum patienter audiret si alicui diceretur, Daemonium habes? Quod dictum est ei qui non solum homines salvabat, sed etiam daemonib
Abbreviated transcription (Latin):
sanctus. ueniunt ad nos: du
uenimus ad eos. Tenuunt
subueniendo: uenimus obe¬
diendo. Tteniunt illumi¬
uando: uenimus intuendo.
Teniunt implendo. ueni¬
mus capiendo: ut sit nobis
eoꝵ ñ extraria uisio sed inter¬
na: et in nobis eoꝵ ñ transito¬
ria mansio.sed eterna. Sic
mundo. ñ se filiris manife¬
stat. Mundus enĩ dictus ẽ
hoc loco: de quib continuo
subiunxit. Qui ñ diligit
me:sermones meos ñseruat.
Hi sunt qui patrẽ et sp̃m san¬
ctum nũquã uident. Filiũ
aũt ñ ut beatificentur: sed
ut iudicentur: ad modicum
uident. Nec ipsũ in forma
dei ubi est cũ patre et spiritu
sancto pariter inuisibilis. sed
in forma hominis.ubi esse uo¬
luit mundo patiendo ꝯtem¬
ptibilis: iudicando derribił.
Quod uero adrunxit. et ser

Expanded text:
sanctus, veniunt ad nos, dum venimus ad eos: veniunt subveniendo, venimus obediendo; veniunt illuminando, venimus intuendo; veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna; et in nobis eorum non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat: mundus enim dictus est hoc loco, de quibus continuo subjunxit, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Hi sunt qui Patrem et Spiritum sanctum nunquam vident: Filium autem non ut beatificentur, sed ut judicentur, ad modicum vident; nec ipsum in forma Dei, ubi est cum Patre et Spiritu sancto pariter invisibilis; sed in forma hominis, ubi esse voluit mundo patiendo contemptibilis, judicando terribilis. 5. Quod vero adjunxit, Et ser
Abbreviated transcription (Latin):
lis erat oitib que uocẽ pasto¬
ris audiebant: in ilaerat mul¬
titudine que dñm uenientem
tanta deuotione latidabat :
tanto agmine deducebat. Ei
dictũ est. noli timere : illum
agnosce qui a te laudatur: &
noli trepidare cũ patitur: qͥa
ille sanguis funditur. ꝑ quẽ
tuũ delictũ deleatur. et uita
reddatur. Sed pullũ afine
in quo nemo sederat. hoc eñ
apud alios engłistas inuenit᷑:
indelligimus popłm gentrũ:
qui legem dñi non acceꝑat.
Isinã uero quia utrũq ium̃¬
tum dño adductum est. ple¬
bem eius que ueniebat ex po¬
pulo ifrael. ñ indomitã plane:
sed que presepe dñi agnouit.
Hec ñ cognorierunt discipłi
cius primũ sed quando glo¬
rificatus est iħe: idest. quan¬
do uirtutẽ sue resurrectionis
ostendit. Tunc recordati sũt
quia hec erant scripta de eo:
et hec fecerunt ei: idest.non
alia fecerunt ei: quã illa que
erant scripta de eo. Recolente
quippe scdm scripturã que
ande passionem uł in domini
passione de eo completasint:

Expanded text:
lis erat ovibus quae vocem pastoris audiebant; in illa erat multitudine quae Dominum venientem tanta devotione laudabat, tanto agmine deducebat. Ei dictum est, Noli timere: illum agnosce qui a te laudatur, et noli trepidare cum patitur; quia ille sanguis funditur, per quem tuum delictum deleatur, et vita reddatur. Sed pullum asinae in quo nemo sederat hoc enim apud alios evangelistas invenitur intelligimus populum Gentium, qui Legem Domini non acceperat. Asinam vero quia utrumque jumentum Domino adductum est plebem ejus quae veniebat ex populo Israel, non indomitam plane, sed quae praesepe Domini agnovit. 6. Haec non cognoverunt discipuli ejus primum: sed quando glorificatus est Jesus, id est, quando virtutem suae resurrectionis ostendit: tunc recordati sunt quia haec scripta erant de eo, et haec fecerunt ei, id est, non alia fecerunt ei, quam illa quae erant scquippe secundum Scripturam, quae ante passionem vel in Domini passione completa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rum suoꝵ: Cnde scriptũ
est de petro: quod ideo de il¬
lo dixerit. alter te cinget &
feret quo tu ñ uis: quia signi¬
ficare uoluit. qua morte cla¬
rificatunis erat d̃m. E rgo
et in illo deus clarificabat no¬
men suũ: quia etiã sic ĩ men¬
bris eius clarificat xp̃m. Ne
int ergo uox de celo: et clari¬
ficaui: et iterũ clarificabo.
Et clarificaui ante quã face¬
rem mundũ: et iterũ clari¬
ficabo: cũ resurget a mortui
et ascendet in cebũ. Et alit̾
intelligi potest. Et clarifi¬
caui cum de uirgine natus
est: cũ uirtutes operatus est:
cũ celo incdice per stellama
magis ẽ adoratus ⁊ cũ a sanc¬
tis spiritu sancto plenis agni¬
tus est: cũ descendente sp̃u
in specie columbe declara¬
tus: cũ uoce de celosonante
monstratꝰ ⁊ cũ inmonte trans¬
figuratus: cũ miracła multa
fecit: cũ muldos sanauit at¬
q mundauit: cũ de paucissi¬
mis ꝑanib tantã multitridi¬
nempauit: cũ uentis & flu

Expanded text:
rum suorum? Unde scriptum est de Petro, quod ideo de illo dixerit, Alter te cinget, et feret quo tu non vis; quia significare voluit, qua morte glorificaturus erat Deum . Ergo et in illo Deus clarificavit nomen suum, quia sic etiam in membris suis clarificat Christum. 4. Venit ergo vox de coelo, Et clarificavi, et iterum clarificabo. Et clarificavi, antequam facerem mundum: et iterum clarificabo, cum resurget a mortuis, et ascendet in coelum. Et aliter intelligi potest. Et clarificavi, cum de Virgine natus est, cum virtutes operatus est, cum coelo indice per stellam a Magis adoratus est, cum a sanctis Spiritu sancto plenis agnitus est, cum descendente Spiritu in specie columbae declaratus, cum voce de coelo sonante monstratus, cum in monte transfiguratus, cum miracula multa fecit, cum multos sanavit atque mundavit, cum de paucissimis panibus tantam multitudinem pavit, cum ventis
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc princeps huius mũ¬
di eicietur foras. Audiuimꝰ
quale dixerit esse iudiciũ.
Non ergo illud quod in fi¬
ne uenturũ est. ubi uuri et
mortui iudicandi sunt. aliis
ad dexterã. aliis ad sinstrã
separatis: sed iudiciũ qͦ prin¬
ceps huiꝰ mrundi eiciet᷑ foras.
Quomodo ergo intus erat:
ras: Numqͥdnam ĩ mun¬
do erat: et extra mundũ mis¬
sus est foras: Si enĩ de illo u

Expanded text:
Nunc princeps hujus munNunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad dexteram, aliis ad sinistram separatis; sed judicium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus erat, ras? Numquidnam in mundo erat, et extra mundum missus est foras? Si enim de illo
Abbreviated transcription (Latin):
etiã apłs. O altitudo diui¬
tiarũ sapientie et scientie
dei: quã inscrutibilia sunt
iudicia eius. Ex quib iu¬
diciis etiã hoc est quod hic
ait dñs. minc iudiciũ est
mundi. seruato illo iudicio
in fine: ubi nouissime uiui
et mortui iudicandi sunt
Possidebat ergo diabolus ge¬
nus huimanũ: et reos suppli¬
cioꝵ denebat cyrographopec¬
catoꝵ. Dñabatur in cordi¬
bus infideliũ ad creaturã co¬
lendam deserto creatore. dece¬
ꝑtos captiuosq pertrahebat.
Per xp̃i aũt fidem que mor¬
te eius et resurrectione fir¬
mata est per eius sanguinẽ
qui in remissionẽ fusus ẽpec-¬
catoꝵ. milia credñtium a do¬
minatu liberantur diaboli:
xp̃i corpori copulantur: et
sub tanto capite. uino eiꝰ sꝑi¬
ritu fidelia menbra uegetant.
Hoc uocabat iudiciũ: hãc
discretionẽ: hanc a suis redem¬
ptis diaboli expulsionẽ. De
nq atcende qͥd dicat. Qua¬
si quereremus quid esset qd
ait. nunc iudiciũ est mũdi:
secutus exposuit. Nit enim.

Expanded text:
O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus ! Ex quibus judiciis etiam hoc est quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum; dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam, deserto Creatore, deceptos captivosque pertrahebat: per Christi autem fidem, quae morte ejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem, qui in remissionem fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu liberantur diaboli, Christi corpori copulantur, et sub tanto capite uno ejus Spiritu fidelia membra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. 7. Denique attende quid dicat. Quasi quaereremus quid esset quod ait, Nunc judicium est mundi, secutus exposuit: ait enim,
Abbreviated transcription (Latin):
Alii dicebant. angłs ei locu¬
tus est. Respondit iħe: et di¬
xit. Non propter me uox hec
rient: sed propter rios. Hic os¬
tencdit illa uoce ñ sibi indica¬
tum quod iam sciebat: sed eis
quib incticari oportebat. Si¬
eut aũt illa uox ñ propter
eũ sed propter alios ditum¬
tate facta est: sic anma eius
ñ propter eũ sed propt̃ alios.
uoluntate turbata est. At
tendite cet̾a. Nunc inquit
iudiciũ est munch. Quid
ergo expectandũ est in fine
scłi: Sed in fine quod expec¬
tatur iudiciũ. erit iudican¬
iudiciũ erit prenioꝵ pena¬
rumq et̾narũ. Quale ergo¬

Expanded text:
ebant, Angelus ei locutus est. Respondit Jesus, et dixit: Non propter me haec vox venit, sed propter vos. Hic ostendit illa voce non sibi indicatum quod jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox non propter eum, sed propter alios divinitate facta est; sic anima ejus, non propter eum, sed propter alios voluntate turbata est. 6. Attende caetera. Nunc, inquit, judicium est mundi. Quid ergo exspectandum est in fine saeculi? Sed in fine quod exspectatur judicium, erit judicanjudicium erit praemiorum poenarumq
Abbreviated transcription (Latin):
omne quod dedisti ei det
eis uitam eternam. Omrẽ
carnem dixit omnẽ hominẽ
a parte totum significans:
quẽadmodũ rursus a parte
superiore significatus est ho

Expanded text:
omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit omnem animam, a parte totum significans, quemadmodum rursus a parte superiore significatus est ho
Abbreviated transcription (Latin):
do uob̃. Hoc est quod legrin
apud propħam: pacem super¬
pacem. Pacem nobis relĩquit
iturus: pacem suã dabit nob̾ ĩ
fine uentuius. Pacem nob re¬
linquit in hoc scło: pacẽ suã
nobis dabit in futuro. Pacẽ
suã nob̃ relinquit. in qͣ ma¬
nentes hostem uincimus:
pacem suã dabit nob̃. quan¬
do sine hoste regnabimꝰ. Pa¬
cem relinquit nob̃. ut etrã
hic inincem diliganus: pa¬
cem suã dabit nob̃: ubi nun¬
quã dissentire possimus.
Pacem relinquit nobis. ne de
occultis nostris inucẽ rudi¬
cenrus cũ in hoc sunus mun¬
do: pacem suã dabit nobis.
cũ manifestabit cogitatio¬
nes cordis: et tunc lauserit
umicuiq a do. In illo tam̃
atq ab illo nobis est par: si¬
lie quã nob̃ relinquit itur
ad patrẽ:siue quã nobis da¬
bit. nos perducturus ad pa¬
trem. Quid arĩt rełinquit
ascendens a nobis. nisi seipsũ:
dũ non recedit anobis: Ipse
est enĩ pax nostra: qui fecit
uitraq inrũ. Pax ergo ipse

Expanded text:
do vobis. Hoc est quod legimus do vobis. Hoc est quod legimus apud proppacem. Pacem nobis relinquit iturus, pacem suam nobis dabit in fine venturus, pacem nobis relinquit in hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in futuro saeculo. Pacem nobis relinquit, in qua manentes hostem vincimus, pacem suam nobis dabit, quando sine hoste regnabimus. Pacem reliquit nobis, ut etiam hic invicem diligamus: pacem suam nobis dabit, ubi nunquam dissentire possimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis nostris invicem judicemus, cum in hoc sumus mundo: pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . In illo tamen atque ab illo nobis est pax, sive quam nobis relinquit iturus ad Patrem, sive quam nobis dabit nos perducturus ad Patrem. Quid autem nobis relinquit ascendens a nobis, nisi seipsum, dum non recedit a nobis? Ipse est enim pax nostra; qui fecit utraque unum . Pax ergo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Atidi patrẽ dicentẽ ubi legis.
Dñs dixit ad me. filius me¬
us es tu. Audi et docentẽ ubi
legis. Omnis qui audiuit
a patre et didicit: uenit ad
me. Filiũ uero dicentẽ mo¬
do audisti. De se quippe a¬
it. Quecumq dixero uob̃.
Quẽ si et docentẽ uis nosse:
magistrũ recole. Ttnus est
do audisti docentẽ. ubi dic¬
tum est. ipse docebit uoᷤ om¬
ma: audi etiã dicentẽ: ubi
legis. in actib apłoꝵ beato pe¬
tro dixisse sp̃m sc̃m. Tt ade
cũ illis: quia ego misi eos ⁊
Omnis igitur et dicit et do
cet truntas. Sed insi eciã sin¬
gillatim cõmendaretur: eã
nullomodo humana caꝑe
si semper inseparabiliter di¬
ceretur. Nam cũ dicimus
patrẽ et filrũ et sp̃m sanctũ.
ñ eos utiq dicimus simul:
cum ipsi ñ possint esse ñsimul.
Quod uero addidit cõmemo¬
rabit uos: intelligere debeni
etiã quod iubemur ñ oblitu¬
sci salub̃rimos monitus ad
graciã pertinere: quã nos c̃o¬
memorat sp̃s. Pacem inqͥt
relinquo uobis: pacẽ meam

Expanded text:
Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu : audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait, Quaecumque dixero vobis: quem si et docentem vis nosse, magistrum recole, Unus est, do audisti docentem ubi dictum est, Ipse vos docebit omnia, audi etiam dicentem, ubi legis in Actibus Apostolorum, beato Petro dixisse Spiritum sanctum, Vade cum illis, quia ego misi eos . Omnis icet Trinitas. Sed nisi etiam singillatim commendaretur, eam nullo modo humana capersi semper inseparabiliter diceretur. Nam et cum dicimus Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, non eos utique dicimus simul, cum ipsi non possint esse non simul. Quod vero addidit: Commemorabit vobis, intelligere debemus etiam quod jubemur non oblivisci, saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, qua nos commemorat Christus. Pacem, inquit, relinquo vobis, pacem meam
Abbreviated transcription (Latin):
rapit de manu patris mei:
Utrumne una manus est
patris et filii: an forte ipse fili¬
us. manus est patris sui: Si
manũ intelligamus potesta¬
tem: una est patris et filii po¬
testas. quia una diuinitas.
Si au̾t manũ intelligamus.
sicut dictum est per ꝓpħam.
et brachiũ dm̃ cui reuelatũ
est: manus patris est ipse fili¬
us. Quod ñ ita dictũ est. tam¬
quã deus habeat humanam
formã. et quasi corporis mbra:
sed quod per ipsũ facta sunt
omina. Nam solent homi¬
nes dicere. manus suas esse
alios homines: per quos fa¬
ciunt quod uolunt. Aliquã¬
do et ipsũ opuis hominis. ma¬
nus hominis dicitur. qđ fit
manu:. sicut dicitur quisq
agnoscere manũ suã: cũ id
quod scripsit. agnoseit. Cũ

Expanded text:
rapit de manu Patris mei? Utrum una manus est Patris et Filii, an forte ipse Filius manus est Patris sui? Si manum intelligamus potestatem, una est Patris et Filii potestas; quia una est divinitas: si autem manum intelligamus, sicut dictum est per prophetam, Et brachium Domini cui revelatum est ? manus Patris ipse est Filius. Quod non ita dictum est, tanquam Deus habeat humanam formam, et quasi corporis membra; sed quod per ipsum facta sunt omnia. Nam solent et homines dicere manus suas esse alios homines, per quos faciunt quod volunt. Aliquando et ipsum opus hominis, manus hominis dicitur quod fit per manum: sicut dicitur quisque agnoscere manum suam, cum id quod scripsit agnoscit. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
piciendo tantũ. siue etiã tan¬
gendo uiderit. et crediderit:
illud quod sequitur. magis fi¬
mendat. Beati qui ñ uiderunt
et crediderunt. Preceriti tem¬
poris usus est uerbis: tamqͣm
ille qui quod erat. futurũ in
sua nouerat predestinatione

Expanded text:
piciendo tantum, sive etiam tanpiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gemendat. Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum in sua noverat praedestinatione
Abbreviated transcription (Latin):
debat tangebatq hominẽ: et
confitebatur deum. quem ñ
uidebat neq tangebat: sed
perhoc quod uidebat atq tã¬
gebat: illud remota iam dubi¬
tatione credebat. Dicit ei iħc.
Quia uidisti me credidisti.
Non ait. tetigisti. sed uidisti
me.quoniã generalis quodã¬
modo sensus est. uisus. Nam
et per alios quatuor sensus no¬
minari solet: uelut cũ dicimꝰ.
audi et uide quã bene sonet: ol¬
fac et uide quã bene oleat: gusta
et uide. qͣm bene sapiat: tange et
uide qͣm bene caleat. Ubiq so¬
nuit uide: cũ uisus ꝓpͥe ñ nege¬
tur ad ocłos ꝑtinere. Unde et
hie ipse dñs infer inquit di¬
gitum tuũ huc: et uide manꝰ
meas. Quid aliud ait. quam
tange et uide: Nec tam̃ ille
oculos habebat in digito. Er¬
go siue intuendo. siue etiã tan¬
gendo: quia uidisti meinquit
credidisti. Quamius dicipos¬
sit. ñ ausum fuisse discipłm
tangere: cũ se offerret ille tan¬
gendũ. Non enĩ scriptũ est.
et tecigit thomas. Sedsiue as¬

Expanded text:
debat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat, neque tangebat. Sed per hoc quod videbat, atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat; dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait Tetigisti me, sed vidisti me, quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet, velut cum dicimus: Audi et vide quam bene sonet, Olfac et vide quam bene oleat, Gusta et vide quam bene sapiat, Tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus: Infer, inquit, digitum tuum, et vide manus meas. Et quid aliud ait quam tange et vide? nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo. Quia vidisti me, inquit, credidisti, quamvis dici posset, non ausum fuisse discipulum tangere cum se offerret ille tangendum. Non enim scriptum est: Et tetigit Thomas, sed sive as
Abbreviated transcription (Latin):
quia iħe est xp̃c filius dei: et
ut credentes. uitam habeatis. ĩ
nomine eius. Hoc capitulum
uetut libri huius indicat finẽ:
sed narratur hic deinde. quẽad¬
modũ se manifestauerit dñs
ad mare thyberiadis: et in cap¬
tura piscium commendauerit
eccłe sacramentũ: qualis futu¬
ra est ultima resurrectione
mortuoꝵ. Ad hoc itaq commñ¬
dandũ. ualere arbitror. quod
tam quã finis interpositus est
libri quod esset etiam secutui¬
re narrationis quasiꝓemrũ:
quod ei quodãmodo faceret
eminentiorem locũ. Que nar¬
ratio incipit ita. Postea mani¬
festaurit se iterũ iħe ad mare
thyberiadis: manifestauit
aũit sic. Erant symul symon
petrus. et thomas qui dicitur¬

Expanded text:
stus Filius Dei; et ut credentes, vitam habeatis in nomine ejus. » Hoc capitulum velut libri hujus indicat finem: sed narratur hic deinde quemadmodum se manifestaverit Dominus ad mare Tiberiadis, et in captura piscium commendaverit Ecclesiae sacramentum, qualis futura est ultima resurrectione mortuorum. Ad hoc itaque commendandum valere arbitror, quod tanquam finis interpositus est libri, quod esset etiam secuturae narrationis quasi prooemium, quod ei quodammodo faceret eminentiorem locum, quae narratio incipit ita: « Postea manifestavit se iterum Jesus ad mare Tiberiadis; manifestavit autem sic Erant simul Simon Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
ost narrationẽ rei geste in
qua thomas oblatis sibi tan.¬
gendis in xp̃i carne uulneruo
locis. uidit quod credere nole¬
bat et credidit: interponit hec
eugłista ioħs. et dicit. Multa
quidem et alia signa fecit ihe in
conspectu discipuloꝵ suoꝵ : qͤ
ñ sunt scripta in libro hoc. Hec

Expanded text:
Post narrationem rei gestae, in qua Thomas discipulus oblatis sibi tangendis in Christi carne vulnerum locis, vidit quod credere nolebat et credidit; interponit haec evangelista Joannes, et dicit: « Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
Nterrogantib discipulis. et
eis magistro respondente ihu.
etiã nos tanqirã cũ illis disci¬
legimus uł audimus. Quia
ergo cixerat dñs. ad huc mo¬
dicũ. et mundus me iam ñ
uidet. uos aũt uidebitis me:
interrogauit eũ de hoc ipso
iudas. ñ ille traditor eius. qui
scariothes cognominatus est.
sed cuius epistola inter cano¬
quid factũ est. quia nob̾ ma¬
nifestaturus es de ipsũ. et ñ
mundo: Simus cũ ipsis tan¬
quã interrogantes discipuli:
comiunẽq magistrũ audia¬
mus et nos. Iudas enĩ sanctus

Expanded text:
nterrogantibus discipulis et eis magistro respondente Jesu, etiam nos tanquam cum illis discilegimus vel audimus. Quia ergo dixerat Dominus, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me; interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripquid factum est, quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur filio suo: Sic ergo
fratres. sic cogitate quantum
potestis ut dixi. si licet par¬
ua magnis modo aliquo cõ¬
parare. sic cogitate: mcorpora¬
liter pater locutus est filio:
quia incorporaliter pater ge¬
nuit filiũ. Nec eum sie do¬
cuit pater. quasi indoctum
genuerit: sed hoc est eñ docu
est. scientem genuit me pat᷑.
gunt. simplex est natura ue¬
ritatis: hoc est filio esse. quod
nosse. Ab illo ergo habet ut
nouerit: a quo habet ut sit.
Non ut prius ab illo esset. &¬
ab illo postea nosset: sed quẽ¬
admodũ ili gignendo dedit
ut esset: sic gignendo dedit
rit nosset. Quia simplicrut
se et nosse ũ est aliud atq ali¬
ud: sed hoc ipsũ. Dixit ergo
ista rudeis. et addidit: et qͥ
me misit. mecũ est. Lam hoc¬
et ante dixerat: sed rem ma¬
gnam assidue cõmemorat:
misit me. et mecũ est.Si er¬
go decũ est o dñe : ñ unus ab
alio missus est:sed ambo ue¬
nistis. Et tam̃ cũ ambo simul

Expanded text:
loquitur Filio suo? Sic ergo, fratres, sic cogitate, quantum potestis, ut dixi, si licet parva magnis modo aliquo comparare; sic cogitate. Incorporaliter Pater locutuquia et incorporaliter genuit Filium. Nec enim sic docuit, quasi indoctum genuerit. Sed hoc est eum docuiegunt, simplex est natura veritatis, hoc est Filio esse, quod nosse. Ab illo ergo habet quod noverit, a quo habet ut sit; non ut prius ab illo esset, et ab illo postea nosset: sed quemadmodum illi gignendo dedit ut esset, sic gignendo dedit ut nosset; quia simplicis ise et nosse: non est aliud atque aliud, sed hoc ipsum. « Dixit ergo ista Judaeis et addidit: Et qui me misit, mecum est. Jam hoc antea dixerat, sed rem magnam assidue commemorat: Misit me, et mecum est. Si ergo tecum est, o Domine, non unus ab alio missus est, sed ambo venistis. Et tamen cum ambo simul
Abbreviated transcription (Latin):
timo subiunxit: quia dile¬
xisti me ante mundi c̃ostitu¬
tionem. In illo enĩ dilexit
nos ante constitutionẽ mũ¬
di: et tunc predestinauit qđ
in fine facturus ẽ mundi. Pa¬
ter inquit iuste: mundus de
ñ cognouit. Quia rustus es:
ideo de ñ cognouit. Mundꝰ
quippe ille damnationi pre¬
destinatus. merito ñ cognouit:
mundus uero quẽ per xpistũ
reconciliauit sibi: ñ meritos
gracia cognouit. Quid ẽ enĩ
eum cognoscere. nisi uita eter¬
na quam mundo damnato
utiq ñ dedit: reconciliato de¬
dit: Propterea utiq mundus
ñ cognouit quia iustus es: et
meritis eius ut ñ cognosceret
tribiusti: et propterea mun¬
dus reconciliatus cognouit
quia misericorses: et ut cogno¬
sceret. ñ ei merito sed gr̃a subue¬
insti. Demq sequitur: ego au¬
tem te cognoui. Ipse fons est¬
gracie deus natura:homo au¬
dem de sp̃u sancto et uirgine.
ineffabili gr̃a. Deniq propter
ipsum: quia gracia dei ꝑ iħ̾m
nouerunt inquit: quia tu
me misisti. Ipse est mundus

Expanded text:
tinuo subjunxit « quia dilexisti me ante mundi constitutionem: » in illo enim dilexit nos ante mundi constitutionem, et tunc praedestinavit, quod in fine futurum est mundi. « Pater, » inquit, « juste, mundus te non cognovit » quia justus es, ideo te non cognovit: mundus quippe ille damnationi praedestinatus merito non cognovit; mundus vero, quem per Christum reconciliavit sibi, non merito, sed gratia cognovit. Quid est enim eum cognoscere, nisi vita aeterna? quam mundo damnato utique non dedit, reconciliato dedit. Propterea itaque mundus non cognovit, quia justus es, et meritis ejus, ut non cognosceret, tribuisti: et propterea mundus reconciliatus cognovit, quia misericors es, et ut cognosceret non ei merito, sed gratia subvenisti. Denique sequitur, Ego autem te cognovi. Ipse fons gratiae est Deus natura, homo autem de Spiritu sancto et Virgine ineffabili gratia: denique propter ipsum, quia gratia Dei per Jesnoverunt, inquit, quia tu me misisti. Ipse est mundus
Abbreviated transcription (Latin):
me. ita dictum ẽ ex persona
mediatoris: sicut ulud qđ a
uero dei. Quod uero addi¬
dit. ut sint consummati ĩ
unũ: ostendit eo se ꝑdricere
reconciliationem que fit per
mediatorem: ut perfecta bea¬
titudine eui nichil iam pos¬
sit adici perfruamur. Ten¬
de id quod sequitur. ut cog

Expanded text:
me, ita dictum est ex persona me, ita dictum est ex persona Mediatoris, sicut illud quodChristus vero Dei . Quod vero addidit, Ut sint consummati in unum, ostendit eo perduci reconciliationem, quae fit per Mediatorem, ut perfecta beatitudine, cui jam nihil possit adjici, perfruamur. Unde id quod sequitur, Ut cog
Abbreviated transcription (Latin):
cit abienũ ab opere suo. quauis
dixerit. dedi eis: quia et pater
illã dedit eis. Inseparabilia nã¬
q sunt opera. ñ solũ patris et
filii: uerum etiã spiritus sanc¬
ti. Sicut aũt ex eo quod patrẽ
prosuis omnib rogauit. hoc
fieri uoluit. ut omnes unũ sĩt:¬
ita ex hoc etiã suo beneficio qd̃
ait. claritatẽ quã dedisti michi.
dedi eis. id fieri nichilominus
uoluit. Nam continuo sub¬
iunxit: ut sint unũ. sicut et¬
nos unũ sumus. Deinde ad¬
didit. ego in eis. et tu in me:
ut sint consuminati in unũ.
Ubi se mediatorem inter
dm et homines breuit inti¬
mauit. Neq enim hoc ita
dictum est. tamquã pater ñ
sit in nobis. aut nos in patre
ñ simus: cũ et alio loco dixe¬
rit. ueniemus ad eũ et mansi¬
onem apud eũ faciemus. et
id paulo ante ñ dixerit. ego
ineis et tu in me. quod dixit
modo: aut ipsi in me. et ego
inte: sed tu inme et ego in te.
et ipsi in nobis. Quod ergo
nunc ait. ego in eis et tu in

Expanded text:
cit alienum ab opere suo, quamvis cit alienum ab opere suo, quamvis dixerit, dedi eis; quia et Pater illam dedit eis. Inseparabilia namque sunt opera non solum Patris et Filii, verum etiam Spiritus sancti. Sicut autem ex eo quod Patrem pro suis omnibus rogavit, hoc fieri ita ex hoc etiam suo beneficio quod ait: Claritatem quam dedisti mihi, dedi eis, id fieri nihilominus voluit. Nam continuo subjunxit: Ut sint unum, sicut nos unum sumus; deinde addidit: Ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum. Ubi se mediatorem inter Deum et homines breviter intimavit. Neque enim hoc ita dictum est, tanquam Pater non sit in nobis, aut nos in Patre non simus, cum et alio loco dixerit, Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus : et hic paulo ante non dixerit, Ego in eis et tu in me, quod dixit modo; aut, Ipsi in me et ego in te; sed, Tu in me et ego in te, et ipsi in nobis. Quod ergo nunc ait, Ego in eis et tu in
Abbreviated transcription (Latin):
bo illud. Proinde immortalita¬
tis claritatem quã sibi a patre
datam dicit. etiã se sibi dedisse
intelligendus est: et si ñ dicit.
Ideo quippe sepius solũ patrẽ
facere dicit. quod et ipse facit
cũ patre: ut quicquid ẽ. ei tri¬
buat de quo est. Sed et aliquã¬
do eciã tacito patre. se dicit face¬
re quod facit cũ patre: ut intelli¬
gamus ita filiũ ñ esse apatͥs ope-¬
re separandũ. quando se tacito.
patrẽ dicit aliquid operari: quẽ¬
admodũ nec ab opere filii separa-¬
tur. quando ipso tacito filiꝰ oꝑa¬
ri dicitur: quod nchilominus
pariter oꝑantur. Cũ ergo tacet
filius in õpere patris operationẽ
suam. humilitatẽ comm̃dat. ut
sit nobis salubrior: cũ uero uicis¬
sim in operatione sua tacet ope¬
rationem patris. parilitatẽ suã
commendat: ne credatur infe¬
rior. Isto modo igitur et hoc lo¬
co nec se facit alienũ ab opere
patris. quãuus dixerit claritatẽ
quã dedisti michi. quia et ip¬
se dedit eam sibi: nec patrẽ fa¬

Expanded text:
bo illud . Proinde immortalitatis claritatem, quam sibi a Patre datam dicit, etiam ipse sibi dedisse intelligendus est, etsi non dicit. Ideo quippe saepius solum Patrem facere dicit quod et ipse facit cum Patre, ut quidquid est ei tribuat de quo est. Sed et aliquando etiam tacito Patre, se dicit facere quod facit cum Patre: ut intelligamus ita Filium non esse a Patris opere separandum, quando se tacito Patrem dicit aliquid operari; quemadmodum nec Pater ab opere Filii separatur, quando ipso tacito Filius operari dicitur, quod nihilominus pariter operantur. Cum ergo tacet Filius in opere Patris operationem suam, humilitatem commendat, ut sit nobis salubrior: cum vero vicissim in opere suo tacet operationem Patris, parilitatem suam commendant, ne credatur inferior. Isto igitur modo et hoc loco nec se facit alienum a Patris opere, quamvis dixerit, Claritatem quam dedisti mihi; quia et ipse dedit eam sibi: nec Patrem fa
Abbreviated transcription (Latin):
dem: cui mortuo unus suoce¬
deret. Sed intelligendũ est ꝑ
ambitiones et contentiones.
inter iudeos postea constitu¬
tum. ut plures essent : et ꝑ
annos singłos uicib minis¬
trarent.Nã et de zacharia
hoc dicitur.  actum est au̾̃t
cũ sacerdotio fungeretur in
orctine uicis sue. ante deuim:
scłm consuetudinẽ sacerdotii.
sorte exiit ut incensũ poneret:
ingressus intemplũ dñi. Hine
apparet plures eos fuisse: et
uices suas habuisse. Nam in¬
censum ñ licebat ponere: nisi
summo sacerdoti.Et forte
etiã uinũ annũ plures admi¬
nistrabant: quib alio anno
alii succedebant: ex quibꝰ sor¬
de exiebat quis. ut incensum
poneret. Quid est ergo quod
prophauit cayphas: Quia
iħc morituris erat pro gente.

Expanded text:
tem, cui mortuo unus succetem, cui mortuo unus succederet. Sed intelligendum est, per ambitiones et contentiones inter Judaeos postea constitutum ut plures essent, et per annos singulos vicibus ministrarent. Nam et de Zacharia hoc dicitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur in ordine vicis suae ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini . Hinc apparet plures eos fuisse, et vices suas habuisse: nam incensum non licebat ponere nisi summo sacerdoti . Et forte etiam unum annum plures administrabant, quibus alio anno alii succedebant, ex quibus sorte exibat quis, ut incensum poneret. Quid est ergo quod prophetavit Caiphas? Quia Jesus moriturus erat pro gente
Abbreviated transcription (Latin):
tulerunt eis et locũ et gentem:
expugnando. et transferendo:
et illud eos sequitur. qđ alibi
dictum est. F ilii autẽ reginr
huius: ibunt in tenebras ex¬
teriores. Hoc aut tunuerant.
ne si omnes in xp̃m crederẽt:
nemo remaneret. qui aduer¬
sus romanos ciuitatem dei
templũq defenderet: quo¬
niam contra ipstm templũ.
et contra suas paternas leges.
doctrinã xp̃i esse sentiebant.
T nus aũt ex ipsis cayphas.
cum esset pontifex anm illiꝰ:
dixit eis. Uos nescitis quic¬
quã. nec cogitatis: quia expe¬
dit nob̃ ut unus moriat᷑ ho
mo pro popło : et si tota gens
pereat. Hoc aũt a semet ipso
ñ dixit : sed cũ esset pontifex
anm illius. propħauit. Hie
docemur.etiam per homines
malos propħie sp̃m futura p̃¬
dicere. Quod tamen engłista
diuino tribuit sacram̃to: qͥa
pontifex furit: idest sũmus
sacerdos. Potest asĩt mouere
quomodo dicatur pontifex
anni illius: cum deus consti¬
tuerit unũ suminũ sacerdo¬

Expanded text:
tulerunt eis et locum et gentem, tulerunt eis et locum et gentem, expugnando et transferendo: et illud eos sequitur quod alibi dictum est, Filii autem regni hujus ibunt in tenebras exteriores . Hoc autem timuerunt, ne si omnes in Christum crederent, nemo remaneret qui adversus Romanos civitatem Dei templumque defenderet; quoniam contra ipsum templum, et contra suas paternas leges doctrinam Christi esse sentiebant. 27. Unus autem ex ipsis Caiphas, cum esset pontifex anni illius, dixit eis: Vos nescitis quidquam, nec cogitatis quia expedit nobis ut unuota gens pereat. Hoc autem a semetipso non dixit, sed cum esset pontifex anni illius, prophetavit. Hic docemur etiam per homines malos prophetiae Spiritum futura praedicere: quod tamen Evangelista divino tribuit sacramento, quia pontifex fuit, id est, summus sacerdos. Potest autem movere quomodo dicatur pontifex anni illius, cum Deus unum constituerit summum sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
in eũ. Quidam aũt ex ipsis
abierunt ad phariseos: et dix¬
erunt eis que fecit iħc. Non
omnes ex iudeis qui conue¬
nerant ad marrã crediderũt:
sed tamen multi. Quidã uie¬
ro ex eis. siue ex tudeis qui cõ¬
uenerant. fiue ex eis qui cre¬
diderant. abierunt ad phari¬
seos. et dixerunt eis que fecit
iħc: siue annunciando ut ip̃
si crederent. siue potius pro¬
dendo ut seuirent. Sed quo¬
modolibet et a quiblibet ad
phariseos ista perlata sint:
dicebant. credamus. Plus e¬
nim perditi homines cogita¬
bant quomodo nocerent ut
perderent: quã quomodosibi
consulerent. ne perirent. Et
tamen timebant: et quasi cõ¬
sulebant. Dicebant emĩ. Qͥd
facimus: quia hic homo mul¬
ta signa facit: Si dimittimꝰ
eũ sic: omnes credent in eũ:
et uemient romam. et tollent
nostrũ et locũ et gentẽ. Tem¬
poralia perdere timuerunt:
et uitam et̾nam ñ cogitaue¬
runt: ac sic utrumq amise¬
runt. Nam et romampost
dm̃ passionẽ et glorificationẽ.

Expanded text:
in eum; quidam autem ex ipsis abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt quae fecit Jesus. Non omnes ex Judaeis qui convenerant ad Mariam, crediderunt, sed tamen multi. Quidam vero ex eis, sive ex Judaeis, qui convenerant, sive ex eis qui crediderant, abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt quae fecit Jesus, sive annuntiando ut et ipsi crederent, sive potius prodendo ut saevirent. Sed quomodolibet, et a quibuslibet ad Pharisdicebant, Credamus. Plus enim perditi homines cogitabant quomodo nocerent ut perderent, quam quomodo sibi consule rent ne perirent: et tamen timebant, et quasi consulebant. Dicebant enim: Quid facimus? Quia hic homo multa signa facit: si dimittimus eum sic, omnes credent in eum; et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem. Temporalia perdere timuerunt, et vitam aeternam non cogitaverunt; ac sic utrumque amiserunt. Nam et Romani post Domini passionem et glorificationem,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est. michi: Cogitan¬
da sunt potius quã dicenda:
ne forte quod ex his uerbis a¬
liquatenus dignũ concipit

Expanded text:
quid est, mihi? Cogitanda sunt potius quam dicenda, ne forte quod ex his verbis aliquatenus dignum concipit
Abbreviated transcription (Latin):
debat: et infirmitate hominẽ
preferebat. Postremo elegit et
genus mortis. hoc est ut in cru¬
ce penderet: et ipsam crucẽ in
frontib fideliũ figeret: ut di¬
cat xp̃iams. Michi auitẽ ab¬
sit gloriari: nisi in eruice dñi
nostri iħu xp̃i. In ipsa cruce
quando uoluit corpus dimi¬
fit: et abscessit. In ipsosepul¬
chro quandiu uoluit iacuit:
quando uoluit.tanquã de le¬
cto surrexit. E rgo fratres. se¬
cundũ ipsam formã serii. nã
illud quis digne loquit. in pͥn¬
cipio erat uerbũ. et uerbum
erat apud d̾m. et d̃s erat uer¬
bum. scđm ipsam inquã for¬
mam serui multũ interest.¬
E goñ quero głam meã: est
qui querat. et iudicet. Tu au¬
tem de te dñe quid dicis :
Amen amen dico uob̃. siqͥs
sermonẽ meũ seruauerit: mor¬
tem ñ uidebit in eternum.
Nos inquit dicitis demo

Expanded text:
debat, et infirmitate hominem debat, et infirmitate hominem praeferebat. Postremo elegit et genus mortis, hoc est, ut in cruce penderet, et ipsam crucem in frontibus fidelium figeret: ut dicat christianus, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi . In ipsa cruce quando voluit, corpus dimisit, et abscessit: in ipso sepulcro quamdiu voluit, jacuit; quando voluit, tanquam de lecto surrexit. Ergo, fratres, secundum ipsam formam servi, nam illud quis digne loquitur, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum?  secundum ipsam, inquam, formam servi multum interesEgo non quaero gloriam meam; est qui quaerat et judicet. 10. Tu autem de te, Domine, quid dicis? Amen, amen dico vobis; si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Vos, inquit, dicitis, Daemo