comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ille trementẽ requireret: quid uideret: puer ad iunrit dicens.
M auri homines uenert̃: qui me tollere uolunt. Qui cũ hoc dixissec.
maiestatis nom̃ ꝓtinꝰ blasphemauit. et animã reddidit. Ut eñi omp̃s d̾s
pacientiã blasphemꝰ uixerat. quandoq ꝑ diuinitatis iuditiũ blasphemas
et moreret᷑ . quatinꝰ reatũ suũ pat̾ eiꝰ agnosceret. qͥ paruuli fil ii anim̃a
negligens. ñ paruulũ peccatorẽ gehennȩ ignib nutͥsset. S interĩ hoc
tͥste seponentes: ad ea quȩ narrare ceperã lȩta redeamꝰ. scx.
Redicto et eñĩ ꝓbo aluisq religiosis uiris narrantib agnoui. ea qu
indicare audientibꝰ de uenerabili patre stephano in omeliis euua¬
gelii curaui. Fuit et enĩ uir. sient isde ꝓbus et multi alii testantur ni.¬
chil in hoc mundo possidens. nichil quȩrens: solã cũ dõ pauꝑtatẽ dilige

Expanded text:
cum ille trementem requireret quid videret, puer adjunxit, dicens: cum ille trementem requireret quid videret, puer adjunxit, dicens: Mauri homines venerunt, qui me tollere volunt. Qui cum hoc dixisset, majestatis nomen protinus blasphemavit, et animam reddidit. Ut enim omnipotens Deus patientiam blasphemus vixerat, quandoque per Divinitatis judicium blasphemaret, et moreretur; quatenus reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam negligens, non parvulum peccatorem gehennae ignibus nutrisset. Sed interim hoc triste seponentes, ad ea quae narrare coeperamus laeta redeamus.edicto etenim Probo aliisque religiosis narrantibus viris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens,
Abbreviated transcription (Latin):
t si om̃s baptizatos infantes. atq ineadẽ infantia morientes ingͣdi
regnũ cęleste credendũ est: om̃s tam̃ paruulos qui scilicet iã loqͥ posst̃
regna cȩlestia ingredi credendũ ñ ẽ: qr nonnullis paruulis. eiusdem
regni cȩlestis aditꝰ. a parentibꝰ clauditur. si male nutͥant᷑. Nã quidã
uir cunctis in hac urbe notissimꝰ. ante tͥenniũ filiũ habuit. annoꝵ
sicut ego arbitror quinq: quẽ nimis carnalit᷑ diligens. remisse m¬
tͥebat. Atq isde paruulus quod dictu graue ẽ. mox ut eiꝰ animo aliqͥd
obstitisset: maiestatẽ di blasphemare consueuerat. Qui in hac ante
tͥenniũ mortalitate ꝑcussus : uenit ad mortẽ. Cũq eũ suꝰ pat̾ insinu
teneret: sicut hi testati st̃ qͥ p̃sentes fuert̃. malignosi ad se uenisse sp̃c
trem̃tib oculis puer aspiciens. cepit clamare Obsta pat̃.: obsta pater
ui clamans delinabat faciẽ: ut se ab eis insinu patͥs absconderet. Qũe

Expanded text:
tsi omnes baptizatos infantes, atque in eadem infantia morientes ingredi regnum coeleste credendum est, omnes tamen parvulos qui scilicet jam loqui possunt, regna coelestia ingredi credendum non est, quia nonnullis parvulis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur. Nam quidam vir cunctis in hac urbe notissimus, ante triennium filium habuit annorum, sicut arbitror, quinque; quem nimis carnaliter 401 diligens remisse nutriebat. Atque idem parvulus quod dictu grave est mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueverat: qui in hac urbe ante triennium mortalitate percussus, venit ad mortem. Cumque eum suus pater in sinu teneret, sicut hi testati sunt qui praesentes fuerunt, malignos ad se venisse spiritus trementibus oculis puer aspiciens, coepit clamare: Obsta, pater, obsta, pater. Qui clamans declinabat faciem, ut se ab eis in sinu patris absconderet. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
eit̃ scõs apłos uiderat: eos etiã sequendo testatꝰ ẽ. Quod plerũq iustis contingi
ut in morte sua scõꝵ p̃cellentiũ uisiones aspiciant: ne ipsã mortis suȩ pe¬
nalẽ sententiã ꝑtimescat̃᷑. S dũ eoꝵ menti int̾ noꝵ ciuiũ societas ostendit᷑.
a carnis suȩ copula sine doloris et formmidinis fatigatione soluantuꝵ.

Expanded text:
citer sanctos apostolos viderit, eos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque contingit justis, citer sanctos apostolos viderit, eos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque contingit justis, ut in morte sua sanctorum praecedentium visiones aspiciant, ne ipsam mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti internorum civium societas ostenditur, a carnis suae copula sine doloris et formidinis fatigatione solvantur.
Abbreviated transcription (Latin):
adestrema deduct ẽ. S eũ eũ presbitera sua conspiceret. solutis iã mebs¬
iuasi in morte distensũ.: si quod ei adhuc uitale spiram̃ in eẽt. narib
eiꝰ apposita. curauit aure dinoscere. Quod ille sentiens eui teninssimꝰ
inerat flatꝰ. quanto adnisu ualuit ut loqͥ potuisset. inferuescente spũ collegit uocẽ :¬
atq erupit dicens. Recede ame mulier: adhuc igniculus uiuit: paleam tolle.
la igit᷑ recedente: conerescente uͥtute corporis. cũ magna cepit lȩticia clamare
dicens. Bene ueniũt̃ dm mei : bene ueniũt dni mei. Quid ad tantillũ seruulũ
urm̃. estis dignati conuenire: Uenio uenio. gr̃as ago grãs ago.Cũq hoc iterata
erebro uoce repeteret: quib hoc diceret noti sui qͥ illũ circũsteterãt reqͥrebãt.
cebat. Ecce uenio: ecce uenio. Atq int̾ hȩc u̾ba. animã reddidit. Et qr uera.¬

Expanded text:
ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam mead extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam mequasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle. Illa igitur recedente, crescente virtute corporis, cum magna coepit laetitia clamare, dicens: Bene veniant domini mei; 389 bene veniant domini mei; quid ad tantillum servulum vestrum estis dignati convenire? venio, venio, gratias ago, gratias ago. Cumque hoc iterata crebro voce repeteret, quibus hoc diceret noti sui, qui illum circumsteterant, requirebant. icebat: Ecce venio, ecce venio; atque inter haec verba animam reddidit. Et quia vera
Abbreviated transcription (Latin):
isanguinis sũpsiti moxq cũ eis mysticos psalmoꝵ cantꝰ exorsus ẽ. Euiilp
psallentibꝰ oratiom intentꝰ anima reddidit. Oñis uͦ fr̃s qui aderant : ex ort
Als exisse colũbã undert̃. Quȩ mox aꝑto tecto oratorii egressa aspicientib
frib penetrauit celũ. Cuiꝰ deireo animã in colũbȩ fpecie apparinsse ere¬
dendũ e: ut omõs ds ex hacipsa spẽ ostenderet. ei iuir ille quã si plicig̃rde¬
abbas s tephanꝰ. qͥ ñ longe ante hoc in hac urbe defunctꝰ ẽ. quẽ ipseetũ
bene nosti. in eadẽ ꝓuncia nursiȩ contigisse referebat. diebat enĩ qđ̃ ilit¬
ta sibi cõmunionẽ funditꝰ familaritatis absciderat. habent qͥppe sc̃i uiri
hoe ꝓpͥũ. Na ut sẽꝑ ab inlicitis longe sint: ase plerũq etiã licita abscidunt
a eeusabat necessaria. hic gͥ uenerabilis pƀr.cũ longã uitȩ implesse etat᷑:
anno qua dragesimo ordinationis suȩ in ardescente grauit᷑ febre corrept᷑.

Expanded text:
icos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credendum est, ut omtephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod ilea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque etiam licita abscindunt ministrari recusabat necessaria. Hic ergo venerabilis presbyter cum longam vitae implesset aetatem, anno quadragesimo ordinationis suae inardescente graviter febre correptus,
Abbreviated transcription (Latin):
abstineret. sciens ꝑ omĩa qđ int̃ easdẽ uͥgines quas uiderat. ad eiꝰ obsequiũ
die tͥcesimo ueniret. Quibꝰ uisis. in cunctis suis motibꝰ puella mutata ẽ.
omẽmq a se leuitatẽ puellaris uitȩ. magnȩ grauitatis detersit manu.
Cũq eam parentes eiꝰ mutatã esse mirarentur. requisita rẽ retulit: qͥd sibi
beata di genitͥx iusserit. uł qualidie itura esset ad obsequiũ eiꝰ indicauit.
ũ pꝰ uicesimo et quinto hie febre correpta ẽ. Die aũ tͥcesimo cũ hora eiꝰ
exitꝰ ꝓpinquasset: eande beatã d̃ĩ genitͥcẽ. cũ puellis quas ꝑ uisionẽ uide¬
rat. ad se uenire conspexit. Cui se etiã uocanti respondere cepit. et dep̃ss
reuerent̃ oculis. aꝑta uoce clamare. Ecca dña uenio: ecce dna uenio.
In qua etiã uoce sꝑm reddidit: et ex uͥgineo corpore. habitatura cum
scĩs uirginibus exiuit.

Expanded text:
abstineret sciens pro certo quod inter easdem uirgines quas uiderat ad eius obsequium abstineret sciens pro certo quod inter easdem uirgines quas uiderat ad eius obsequium die tricesimo ueniret. Quibuomnemque a se levitatem puellaris vitae magnae gravitatis detersit manu. Cumque eam parentes ejus mutatam esse mirarentur, requisita rem retulit, quid sibi Dei Genitrix jusserit, vel qua die itura esset ad obsequium ejus indicavit. Tunc post vigesimum quintum diem febre correpta est. Die autem trigesimo cum hora ejus exitus propinquasset, eamdem beatam Genitricem Dei cum puellis quas per visionem viderat, ad se venire conspexit. Cui se etiam vocanti respondere coepit, et depressis reverenter oculis aperta voce clamare: Ecce, Domina, venio, ecce, Domina, venio. In qua etiam voce spiritum reddidit, et ex virgineo corpore, habitatura cum is virginibus exivit. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
dit: et cũ magna anĩadu̾sione cepit circũstantib clamare dicens. Recedite re¬
cedite: ihe uenit. Cũq meũ intenderet que uidebat : sic sc̃ã illa anima ẽ ecor¬
pore egressa.:Tantaq subito fraglantia miri odoris asꝑsa ẽ.: ut ipsa quoq suaurã
cunctis ostenderet. illic auctorẽ suauitatis uenisse. Cũq corpꝰ eiꝰ ex more mo¬
tuoꝵ ad lauandũ esset nudatũ. longȩ orationis usu. in eubitis eiꝰ et genibꝰ.
cameloꝵ more inuenta ẽ obdurata cutis ex creuisse. ẽt quid inuens eius
spc̃ semꝑ egerit. caro mortua testabatur. xuiii.
ed neq hoc sileo. quod p̃dictꝰ ꝓbis di famulus. de sorore sua mosa no.
mine. puella parua narrare consueint dicens: quod quadã nocte ei
uestibꝰ puellas ostendit. Quibꝰ cum illa admisceri appeteret. s sese eis iungere
non auderet. beate mariȩ semꝑ uͥginis ẽ uoce requisita. an uellet cũ eiꝰs¬
mandatũ accepit. ut nichil ultra leue et puellare ageret: a risu et iocis

Expanded text:
ecedite, recedite, Jesus venit. Cumque in eum intenderet quem videbat, sancta illa anima e corpore est egressa. Tantaque subito fragrantia miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. 400 Cumque corpus ejus ex more mortuorum ad lavandum esset nudatum, longo orationis usu in cubitis ejus et genibus camelorum more inventa est obdurata cutis excrevisse; et quid vivens ejus spiritus semper egerit, caro mortua testabatur. ΚΕΦΑΛ.ed neque hoc sileo quod praedictus Probus Dei famulus de sorore sua, nomine Musa, puella parva, narrare consuevit, dicens, quod quadam nocte ei vestibus puellas ostendit. Quibus illa cum admisceri appeteret, sed se eis jungere non auderet, beatae Mariae virginis voce requisita est an velit cum eiso», protinus ab ea mandatum accepit ut nichil ultra leue et puellare ageret, a risu et iocis
Abbreviated transcription (Latin):
tulie. hoc uͦ ex rationis diffintione subiunrit. Nam ipsas ꝓtinꝰ ratiom
causas edisserit. et de domo luctꝰ quȩ sit utilitas ostendit dicens. Inilla enĩ
fiuis cunctoꝵ ad monet᷑ hominũ: et uiuens cogitat qͥd futur. sit. fursum
illi scͥptũ est. Lȩtare uiuenis in adolescentia tua:  paulo pͣ subditur¬
dolescentia enĩ et uoluptas uana st̃. Qui dũ hoc postmodũ uamnuĩ et redar¬
gue. quod priꝰ ammonuisse uidebat᷑ : patent̃ indicat qr illa quasi ex de.¬
siderio carnali uerba intulit: hȩc uͦ ex iuditii ueritate subiunxit.a
icut gͦ delectationẽ priꝰ carnaliũ ex pͥmens. curis pͥposits denuntiat bo¬
nũ eẽ manducare et bibere: qͣd tam̃ pmodũ ex iuditii ratione rep̃hendi
cũ eẽ meliꝰ dicit. ire ad domũ luctꝰ quã ad domũ eomuuii: et sicut lȩar
debere uuenẽ in adolescentia sua. quasi ex deliberatiõe ear nalium

Expanded text:
tulit, hoc vero ex rationis definitione subjunxit. Nam ipsas protinus rationis tulit, hoc vero ex rationis definitione subjunxit. Nam ipsas protinus rationis causas edisserit, et de domo luctus quae sit utilitas ostendit, dicens: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurus sit . Rursum illic scriptum est: Lt . Qui dum hoc postmodum vanum esse redarguit, quod prius admonuisse videbatur, patenter indicat, quia illa quasi ex desiderio carnali verba intulit, haec vero ex judicii veritate subjunxit. Sicut ergo delectationem prius carnalium exprimens, curis postpositis, denuntiat bonum esse manducare et bibere, quod tamen postmodum ex judicii ratione reprehendit, cum esse melius dicit ire ad domum luctus quam ad domum convivii; et sicut laetari debere juvenem in adolescentia sua, quasi ex deliberatione carnalium
Abbreviated transcription (Latin):
sine secũ parit̃ om̃s ammonebat : Qui igitur in fine libri dicit. oñis pirt
audia mꝰ. ⁊pse sib testis ẽ. qi in se multoꝵ ꝑsonas suscipiens . quasi sosuero¬
cutuis uc est :unde lalia st̃ que in libro eodẽ ꝑ inquisitionẽ mouent at ee
alia que prationẽ satistaciunt. alia quȩ ex tẽptatione pfert animi. aahue¬
huiꝰ mundi delectationib dec̾aiti: alia uͦ inquib ea quȩ rationis st̃ dissera
atq animũ adel ecꝰtatione cõpeseat. Ibi nãq ait. hoc itaq mn iuisũ est boni
ut comedat quis et bibat. et fruatur lȩticia ex labore suo. Et longe interi
subiungit. Melius ẽ ire ad domũ luctꝰ qua ad domũ conuiuir. Si emin
bonũ ẽ manducare ⁊ bibere: meliꝰ fuisse uidebat᷑ ad domũ conuiuis ꝑgere
quã ad domũ luctꝰ. Ex qua re ostenditur q illud ex ifir mantiũ ꝑsona in.¬

Expanded text:
finem secum pariter omnes admonebat? Quia igitur in fine libri dicit: Omnes pariter finem secum pariter omnes admonebat? Quia igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia, in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est: unde et alia sunt quae in libro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae piti; alia vero in quibus ea quae rationis sunt 377 disserit, ut animum a delectatione compescat. Ibi namque ait: Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo . Et longe inferius subjungit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii . Si enim bonum est manducare et bibere, melius fuisse videbatur ad domum convivii pergere quam ad domum luctus. Ex qua re ostenditur quia illud ex infirmantium persona in
Abbreviated transcription (Latin):
De terra facta st̃. et in terrã parit̃ reuertuntuꝵ..iiii. Gregorius¬
Dalomonis liber in quo hȩc scͥpta sunt: ꝓpͥe ȩcclesiastes appellatꝰ est.¬
A ecclesiastes autẽ. ꝓpͥe concionator dicitur. In concione uͭ senten¬
tia ꝓmitur. ꝑ quã tumultuosȩ turbȩ seditio cõpͥmat᷑. Et eũ multi di¬
uersa senciunt. ꝑ concionantis rationẽ. ad unã sententiã ꝑducuntur.
hic igitur liber ideirco concionator dr̃: qr salomon in eo quasi tumul¬
tuantis turbȩ suscepit sensum.: ut ea ꝑ inquisitionẽ dicat. quȩ fortasse y
trptationẽ iuperita mens senciat. Nã qͦt sentencias quasi ꝑ inquisitione
uel iei entensa manu om̃iũ tumultus sedat: eosq ad unã sententiã reco¬
cat eũ ineiusde libri t̾mino ait. Finẽ loquendi: om̃s parit᷑ audiames
Dei geme irandata ei obserua hoc eñĩ est om̃is homio. i eti libororeade

Expanded text:
de terra facta sunt, et in terram pariter revertuntur . de terra facta sunt, et in terram pariter revertuntur . alomonis liber, inquit, in quo haec scripta sunt, Ecclesiastes appellatus est. Ecclesiastes autem proprie concionator dicitur. In concione vero sententia promitur, per quam tumultuosae turbae seditio comprimitur. Et cum multi diversa sentiant, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae susceperit sensum, ut ea per inquisitionem dicat, quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias quasi per inquisitionem erax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus. Deum time et mandata ejus observa: hoc est omnis homo . Si enim i
Abbreviated transcription (Latin):
tate carnis. głia resurrectionis absorbeat. ⁊ inherendo spũi caro seruet᷑
in ꝑpetuũ: quia. ⁊ipse spẽ inherendo carniseruat᷑ in dm̃. Quȩ tam̃ caro
nec in repbis int̃ supplicia ꝑfecte deficit. qr semꝑ deficiendo subsistit.
ut qͥspu et carne peccauert᷑ semꝑ essentialit᷑ uiuentes. et carne et spũ si¬
ne fine moriantur
acioni fidelium: placent cuncta quȩ dicis. S queso te dũ sp̃c homi¬
nũ atq iumentoꝵ. tanta ddistincꝰtione discernas. quid ẽ qͦd salomon ait.
dixi in corde meo defiliis hominũ. ut ꝓbaret eos ds̃ et ostenderet similes
esse bestiis: idcireo unꝰ interitꝰ ẽ hominis et iumentoꝵ: et equa utriꝰq
condicio. Qui adhuc eamdẽ sententiã suã subtilit̃ exequens: ad iungit.
Sicut moritur homo. sic et illa moriunt᷑. Similit̾ spirant oĩa. et nichil ha¬
bet honio umentis amplius. Quib ad huc uerbis.: generalẽ diffinitionẽ
subinfert dicens. Cuncta subiacent uanitati: et om̃ia ꝑgunt ad unũ locũ

Expanded text:
rnis gloria resurrectionis absorbeat, et inhaerendo spiritui caro servetur in perpetuum, quia et ipse spiritus inhaerendo carni servatur in Deum. Quae tamen caro nec in reprobis inter supplicia perfecte deficit, quia semper deficiendo subsistit; ut qui spiritu et carne peccaverunt, semper essentialiter viventes, et carne et spine fine moriantur. PETR. Rationi fidelium placent cuncta quae dicis. Sed quaeso te, dum spiritus hominum atque jumentorum tanta distinctione discernas, quid est quod Salomon ait: Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis; idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio ? Qui adhuc eamdem suam sententiam subtiliter exsequens, adjungit: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur, similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumentis amplius . Quibus adhuc verbis generalem definitionem subinfert dicens: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum;
Abbreviated transcription (Latin):
illi. emissa cepit uoce clamare. Qua uoce etiã ꝓbus epc̃ cõmotꝰ. intrante
eos aspexit et agnouit: atq eũdẽ stridentẽ uagientẽq puerũ consolarie¬
pit dicens. Noli timere : qri ad me sc̃s iuuenalis et sc̃s eleutheriꝰ martyre
uenert̃. Ille autẽ tantȩ insionis nouitatẽ nonferens: eursu concito extu
fores fugit: atq eos quos uiderat. pat̾ ac medicis nuntiauit. Qui conet
descenderunt: s egrũ quẽ reliquerant. iã defunctũ inuenert̃. quiasui
eũ secũ tulerant. quoꝵ uisi onẽ puerferre ñ potuit. qͥhic remansit

Expanded text:
ssent, emissa coepit voce clamare. Qua voce etiam Probus episcopus commotus, intrantes ssent, emissa coepit voce clamare. Qua voce etiam Probus episcopus commotus, intrantes eos aspexit et agnovit, atque eumdem stridentem vagientemque puerum consolari coepit, dicens: Noli timere, fili, venerunt. Ille autem tantae visionis novitatem non ferens, cursu concito extra fores fugit, atque eos quos viderat patri ac medicis nuntiavit. Qui concite descenderunt; sed aegrum quem reliquerant jam defunctum invenerunt, quia illi eum secu
Abbreviated transcription (Latin):
reatinȩ ciuitatis ep̃o. mͥ narrare consueuit dicens. Quia ꝓpinquante uitȩ
eiꝰ t̾mino. eũ grauissima dep̃ssit ȩgritudo. Cuiꝰ pat̾ nomine maximꝰ. pu¬
eris circũquaq transiissi s. colligere medicos studuit. si fortasse eius
molestiȩ subuerre potuissent. S congregati ex uicinis locis undiq me¬
dici: ad tactu uenȩ denuntiauert̃ eiꝰ exitũ citius ad futurũ. S cũ iã tẽpꝰ
refectionis incõberet. atq diei hora tardior excreuisset: uenerandꝰ epẽ
de illoꝵ potiꝰ quã de sua salute sollicitꝰ. eos qͥaderant ãmonuit. cũ suo
patre in suꝑiores episcopii sui partes ascendere: seq pꝰ laborẽ reficiendo
reparare. Om̃s igitur ascendert̃ dom̃ũ: unꝰ ei tantũmͦ paruulus re-
centis adsisteret: subito aspexit intrantes ad uirũ di quosda uiros.
stolis candidis amictos: qui eũde quoq candorẽ uestiũ. uultuũ suoꝵ
luc uincebant. Qui ex splendoris eoꝵ claritate ꝑcussus: qͥnã ẽẽnt¬

Expanded text:
cens quia, appropinquante vitae ejus termino, eum gravissima depressit aegritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colligere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire potuisset. Sed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt ejus exitum citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis incumberet, atque diei hora tardior excrevisset, venerandus episcopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant admonuit cum suo patre in superioris episcopii sui partes ascendere, seque post laborem reficiendo reparare. Omnes igitur ascenderunt domum, unus ei tantummodo parvulus reli lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, qui eumdem quoque candorem vestium, vultuum suorum luce vincebant. Qua splendoris etiam claritate perculsus, quinam illi e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcuntari uoluero: quẽ patr̃e uł quã matrẽ habuerit. ꝓtinꝰ respondet ilis
atq illam. Qũe si statĩ requir̃a utrũne nouerit quando conceptus sit
uel uiderit quando natus: nichil horũ se uł nosse uel uidisse fatebitur:
et tam̃ qͣd non uidit credidit. Nam illũ patrẽ illãq se habuisse matrem
abent etiã infideles fidẽ. s utinã in dm̃. Qũa si utiq haberent: in¬
fideles non essent.S hinc insua ꝑfidia redarguendi sunt. hinc ad fidĩ
uiderunt. cur in uisibilia ñ credunt. quȩ corporalit̾ uideri ñ possunt
alium qui carne tegitur. s ñ cũ carne moritur. terciũ qui carne tegit᷑
Ueũ carne moritur. Sp̃c nãq est qui carne ñ tegitur: angelorum.
sp̃c qui carne tegitur. s cũ carne ñ morit᷑: hominũ. Sp̃c qui carne te¬
gitur et cũ carne morit᷑. ium̃toꝵ om̃iũq brutoꝵ ammaliũ. homo itaq

Expanded text:
spondebit, illum atque illam. Quem si statim requiram utrumne noverit quando conceptus sit, vel viderit quando natus, nihil horum se vel nosse, vel vidisse fatebitur, et tamen quod non vidit, credit. Nam illum patrem illamque se habuisse matrem Habent etiam infideles fidem, sed utinam in Deum. Quam si utique haberent, infideles non essent. Sed hinc in sua perfidia redarguendi sunt, hinc ad fidei viderunt, cur invisibilia non credunt, quae corporaliter videri non possunt? alium qui carne tegitur, sed non cum carne moritur; tertium qui carne tegitur, et cum carne moritur. Spiritus namque est qui carne non tegitur, angelorum; spiritus qui carne tegitur, sed cum carne non moritur, hominum; spiritus qui carne tegitur et cum car
Abbreviated transcription (Latin):
uidã autẽ religios atq fidelissimꝰ uir. adhuc mͥ in monasterio posito
narrauit: qͦd aliqui de siciliȩ partibꝰ. nauigio romã pecentes: in me¬
diõ mari positi. cuiꝰdã serui qͦi qͥ in sanmo fuerat inclusꝰ. ad cȩlũ ferria
mmña uidert̃. Qui ddescendentes ad terrã. causãq an esset acta ꝑserutan¬
tes: Ao die inuener t obisse qi famulũ. quo hunc ad regna cȩlestia ascen.

Expanded text:
uidam religiosus atque fidelissimus vir adhuc mihi in monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendentes ad terram, causamque an ita esset acta perscrutante
Abbreviated transcription (Latin):
spaciũ. continuȩ cecitatis tenebris p̃ssit. nullũ eilum̃ uł extremȩ uisio¬
nis apiens. S qr nemo in u̾bere illiꝰ grãse destituente subsistit. et nͥ isdẽ
misericors pat᷑. qͥ penã in rogat. pacienciã p̃stet: mox ꝑ inpatienaã pec¬
eatũ nobis ipsa auget correptio peccatoꝵ: sitq mͦ miserabili ut culpa
nĩ umde sperare debuit t̃minũ. inde sumat augm̃tũ. Iacireo as infir.
ma nr̃a conspiciens. fl agellis suis custodiã ꝑmiscet: atq in ꝑsecutione
sua electis siliis nẽ misericorct᷑ iustꝰ ẽ: ut sint quib postea debeat
iuste misereri. Unde uenerabilẽ senẽ dũ exterioribꝰ tenebris p̃meret: et
hũqũa luce destituit. Qui cũ flagello fatigaret᷑ corporis: habebat ꝑ sc̃i spe¬

Expanded text:
ecitatis tenebris pressit, nullum ei lumen vel extremae visionis aperiens. Sed quia nemo in verbere illius gratia se destituente subsistit, et nisi idem misericors Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget correptio peccatorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flagello fatigaretur corporis, habebat per sancti Sp
Abbreviated transcription (Latin):
cũ frĩb ad mensã sedens atq conuescens ꝑ spm̃ scm subleuatꝰ asperit. et
uiddit speciosi germanisui anim̃a. tã longe a sepositi de corpore exire.

Expanded text:
cum fratribus ad mensam sedens atque convescens, per spiritum sublevatus aspexit et cum fratribus ad mensam sedens atque convescens, per spiritum sublevatus aspexit et vidit Speciosi germani sui animam tam longe a se positi de corpore exire:
Abbreviated transcription (Latin):
germani eiusdẽ urbis ep̃i anim̃ã. nocte mecha inglobo igneo ad cȩlum
ferri ab angelis aspexit. Qui eandẽ quoq ascendente animã intuenꝗ i
mentis larato sinu. quasi sub uno solis radio. cunctum insuis oculis
Umundum collectum uidit
isdem quoq discipulis illius narrantib didiei. qr duo nobiles
uiriatq exteriorib studiis eruditi. germani fr̃s. quoꝵ unꝰ specios
alt u gregoriꝰ dicebatur. eius se regulȩ in scȩ intȩ conu̾satione tradi.¬
dert. Quos isdẽ uenerabilis pat᷑. in monasterio quo ierta cerraco.¬
conense urbem construxerat. fecit habitare. Qui multas quidẽ in hoc mun
dõ pecunias possederant: s cuncta pauperib ꝓ amimarũ suarũ redẽptione lar¬
ꝓti st᷑ et in eodẽ monasterio ꝑmansert̃. Quoꝵ inꝰ scilicet specios dũ ꝓ uti¬
utate monasterii. iuxta capuanã urbẽ mis fuisset: die quadã fr̃ gregoriꝰ¬

Expanded text:
Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo ad coelum Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo ad coelum ferri ab angelis aspexit. Qui eamdem quoque ascendentem animam intuens, mentis laxato sinu, quasi sub uno solis radio, cunctum in suis oculis mundum collectum vidit. isdem quoque discipulis illius narrantibus didici, quia duo nobiles viri, atque exterioribus studiis eruditi germani fratres, quorum unus Speciosus, alter vero Gregorius dicebatur, ejus se regulae in sancta conversatione tradiderunt. Quos isdem venerabilis Pater in monasterio quod juxta Terracinensem urbem construxerat fecit habitare; qui multas quidem pecunias in hoc mundo possederunt, sed cuncta pauperibus pro animarum suarum redemptione largiti sunt, et in eodem monasterio permanserunt. Quorum unus, scilicet Speciosus, dum pro utilitate monasterii juxta Capuanam urbem missus fuisset, die quadam frater
Abbreviated transcription (Latin):
carcerẽ. ibiq puerũ pariat. qui natus puer in carcere nutriatur et
crescat : cuisi fortasse mat̾ quȩ hunc genuit solẽ. lunã. stellas montes.
et campos. uolantes aues. currentes equos nominet: ille uͦ qͥ ẽ in carcere
natus et nutͥtus. nichil aliud quã tenebras carceris sciat. et hȩc quidẽ
exilii sui cecitate nati homines. dũ ẽẽ sũma et inuisibilia audiunt.

Expanded text:
carcerem, ibique puerum pariat, qui natus puer in carcere nutriatur et carcerem, ibique puerum pariat, qui natus puer in carcere nutriatur et crescat, cui si fortasse mater quae eum genuit, solem, lunam, stellas, montes et campos, volantes aves, currentes equos nominet, ille vero qui est in carcere natus et nutritus, nihil aliud quam tenebras carceris sciat, et haec quidem exilii sui caecitate nati homines, dum esse summa et invisibilia audiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
occupato animo. atq ad alia tendenti. S sisunt quib prodesse ua¬
leat: uoluntatẽ meã ꝓculdubio post pono utilitati ꝓximorum:
& in quantũ do largiente ualuero qͦd anima post earnẽ uiuat. subse¬
quentihoc quarto uolumine demonstrabo. Explicit liber terti¬

Expanded text:
occupato animo atque ad alia tendenti. Sed si sunt quibus prodesse vaoccupato animo atque ad alia tendenti. Sed si sunt quibus prodesse valeat, voluntatem meam procul dubio postpono utilitati proximorum, et, in quantum Deo largiente valuero, quod anima post carnem vivat subsequenti hoc quarto volumine demonstrabo. ΚΕΦΑΛ. ΛΗ'.
Abbreviated transcription (Latin):
ca: quȩ pͥus multitudo hominũ tenebat. Et quid in aliis mundi partibus
agatur ignoro: nã hac in terra inqua nos uiuimꝰ. finẽsuũ mundꝰ non iã
nuntiat. s ostendit. Ianto gͦ nos necesse ẽ instantius ȩterna quȩrere:
qͣnto a nob̾ cognoscimꝰ uelocit᷑ tẽporalia fugisse. despiciendꝰ a nobis hic
mundꝰ fuerat. etiam si blandiretur: si rebus ꝓsperis demulceret animĩ
At pꝰquã tot flagellis p̃mit᷑ tanta auersitate fatigatur: tot nob̾ cotidie
dolores ingeminat. quid nob̾ aliud quã ne diligatur clamat: Multa
autẽ fuerant. quȩ ad huc de electoꝵ factis narrare debuissẽt: sed hec si.¬
lenti o supͥmo. qr ad alia festino.
Uãmultos intra sc̃ȩ ȩccłȩ gremiũ constitutos: de uita animȩ post
mortẽ carnis ꝑpendo dubitare: quȩso ut debeas uł quȩ ex ratione sup¬
petunt. uł si quã animarũ exẽpla animo occurrunt ꝓ multoꝵ edifica¬

Expanded text:
ca quae prius multitudo hominum tenebat. Et quid in aliis mundi partibus ca quae prius multitudo hominum tenebat. Et quid in aliis mundi partibus agatur, ignoro. Nam in hac terra, in qua nos vivimus, finem suum 369 mundus jam non nuntiat, sed ostendit. Tanto ergo nos necesse est instantius aeterna quaerere, quanto a nobis cognoscimus velociter temporalia fugisse. Despiciendus a nobis hic mundus fuerat, etiam si blandiretur, si rebus prosperis demulceret animum; at postquam tot flagellis premitur, tanta adversitate fatigatur, tot nobis quotidie dolores ingeminat, quid nobis aliud quam ne diligatur clamat? Multa autem fuerant quae adhuc de electorum factis narrari debuissent, sed haec silentio supprimo, quia ad alia festino. PETR. Quia multos intra sanctae Ecclesiae gremium constitutos de vita animae post mortem carnis perpendo dubitare, quaeso ut debeas, vel quae ex ratione suppetunt, vel si qua animarum exempla animo occurrunt, pro multorum aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
Cui respondit. Uigilo. Qui ait. finis uenit umuersȩ carnis: finis uenit
uniu̾sȩ carnis finis uenit uniuersȩ carms. P ost qua tͥnã uocẽ uisio mr̃is.¬
quȩ eiꝰ mentis oculis apparebat. euaninit. T unc uir dñi surrexit: se& s
inorationis lam̃tũ dedit. Mox enĩ illa terribilia in cęlũ signa secuta sur
ut hastȩ atq acies igneȩ ab aquilonis parte uiderentur. Mox ẽffera lan.¬
gobardoꝵ gens. de uagina suȩ habitacionis educta. in nr̃a ceruice grasat
est. atq humanũ genus quod in hac terra p̃multitudine nimia. quasi
spisse segetis more surrexerat: succisum aruit. Nam depulate urbes. ei¬
sa castra: concrematȩ ȩccłȩ. destructa sunt monasteria: uiroꝵ atq fc.¬
minarũ desolata ab hominibꝰ p̃dia.: atq ab om̃i cultore destituta: in soli.¬
tudine uacat terra: nullus hanc possessor in habitat. Occupauert̃ bestiȩ o¬

Expanded text:
Cui respondit: 'Vigilo'. Qui ait: 'Finis venit universae carni, finis venit Cui respondit: 'Vigilo'. Qui ait: 'Finis venit universae carni, finis venit universae carni, finis venit universae carni'. Post quam trinaquae mentis ejus oculis apparebat, evanuit. Tunc vir Dei surrevit, seque orationis lamentum dedit. Mox enim illa terribilia in coelo signa secuta sunt, ut hastae atque acies igneae ab Aquilonis parte viderentur. Mox effera Langobardorum gens de vagina suae habitationis educta, in nostram cervicem grassata est atque humanum genus, quod in hac terra prae nimia multitudine quasi spissae segetis more surrexerat, succisum aruit. Nam depopulatae urbes, eversa castra, concrematae ecclesiae, destructa sunt monasteria virorum ac feminarum, desolata ab hominibus praedia, atque ab omni cultore destituta, in solitutudine vacat terra, nullus hanc possessor inhabitat, occupaverunt bestiae lo
Abbreviated transcription (Latin):
ererescat. Nec tam̃ ita electos om̃s subtrahi crecdimꝰ. ut solten tundo
purrsiremaneant: quia nũquã peceatores ad lamͣtũ penuitentiȩ redi¬
puur. si nuda essent bonoꝵ erẽpla quȩ eoꝵ mte traberent i ales uid
Incassum subtrahi bonos quęror: qui cateruatĩ perire et malos uides¬
quatuor ex hoc mundo migrauit: tua dilectio cognitũ habuit. Ihesic
uhannis iumoris p̃decessoris mei tp̃r de mundi fine cogͥnouerat. sic̃
longe lateq claruerat: a me requisitꝰ mͥ ipse narrabat. Hiebat nãꝙ
quia quodã die dũi parroechias suas ex more cireũiret. ꝑuenit ab
aecelam beati martyris iudici. Aduesꝑascente autẽ die. stratũ sibi
fieri iuxta sepulchrũ martyris uoluit. atq ibi pꝰ laborẽ quieuit
cũ nocte media ut asserebat. nec dormiebat nec ꝑfecte uigilare pot̾at
s dep̃ssus ut solet sõno grauabat᷑ quodã pondere uigilantis aminus.
atq ante eũ ssdem beatus m̃r iudicus astitit dicens. Redepte ingilas

Expanded text:
excrescat. Nec tamen ita omnes electos subtrahi credimus, ut soli in mundo perversi remaneant, quia nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. PETR. Incassum subtrahi bonos queror, qui perire catervatim et malos videseptem ex hoc mundo migravit, tua dilectio cognitum habuit. Hic Iohannis iunioris, praedecessoris mei, tempore de mundi fine cognoverat, sicut longe lateque claruerat, a me requisitus mihi ipse narrabat. Aiebat namque, quia quodam die, cum parrochias suas ex more circuiret, pervenit ad ecclesiam beati martyris Iutici. Advesperescente autem die stratum sibi fieri iuxta sepulchrum martyris voluit atque ibi post laborem quievit, cum nocte media, ut adserebat, nec dormiebat nec perfecte vigilare poterat, sed depressus, ut solet, gravabatur quodam pondere vigilans animus, atque ante eum isdem beatus martyr Iuticus adstitit, dicens: 'Redempte, vigilas?'
Abbreviated transcription (Latin):
urbe positũ ẽ : dui mecũ ẽ in hac urbe inmeo monasterio conu̾sat̾.
ibiq defunctꝰ ẽ. Quẽ sui discipłi ferebant orando mortuũ suscitasse.
Uir aut̃ tante simplicitatis erat &. cõpunctiõis: ut dubiũ ñ esset qd̾ illȩ
lacrimȩ ex tã humili sĩpliciq m̃te ȩditȩ: apud om̃ipotentẽ dm̃ multa
optinere potuissent. Huiꝰ ergo aliqd̾ miracłm narro: qd̾ inqͥsitꝰ. mͥ sĩpli¬
cit̾ & ipse fatebat᷑. Quadã nãq die dũ it̾ carꝑor: facto uesꝑe cũ ad
secedendũ locꝰ deesset. in monasterio uirginũ deuenit. In quo quid̾a
paruulus puer erat: quẽ malignus sp̃c oĩ nocte uerare consueuerat.
Sed sc̾imoniales femine. ut uirũ di suscepert̾: eũ rogauert̾ dicente

Expanded text:
 situm est, diu mecum est in hac urbe in meo monasterio conversatus, ibique defunctus est. Quem sui discipuli referebant orando mortuum suscitasse. Vir autem tantae simplicitatis erat et compunctionis, ut dubium non esset quod illae lacrymae ex tam humili simplicique mente editae apud omnipotentem Deum multa obtinere potuissent. Hujus ergo aliquod miraculum narro, quod inquisitus mihi simpliciter et ipse fatebatur. Quadam namque die dum iter carperet, facto vespere cum ad secedendum locus deesset, in monasterium virginum devenit, in quo quidam puer parvulus erat, quem malignus spiritus omni nocte vexare consueverat. Sed sanctimoniales femin
Abbreviated transcription (Latin):
Iã ante hos fere annos .xu..xxx uii.
sic hi testant᷑ qͥ int̾esse potuert̃. quadraginta rustici a longobar¬
dis capti. carnes ĩmolaticias comedere cõpellebant᷑. Q cũ ualae
resisterent & contingere cybũ sacrilegũ uollent: cȩꝑe longobar¬
di qͥ eos tenuerant. nisi ĩmolata comederent. eis mortẽ minari

Expanded text:
am ante hos ferme annos quindecim, sicut hi testantur qui interesse potuerunt, quadraginta rustici a Langobardis capti, carnes immolatitias comedere compellebantur. Qui cum valde resisterent, et contingere cibum sacrilegum nollent, coepere Langobardi q
Abbreviated transcription (Latin):
frĩs unius despexit suam: atq sub gladio ceruicẽ tetendit  Que gͥ
uis amoris illud cor tenuit: quod mortẽ suam ꝓ uniꝰ salute ꝓximi non
expauit: Scimꝰ certe quia isdem uenerabilis uir sanctoł. ipsa qͦq elem̃ta
litterarũ bene non nouerat: legis p̃cepta nesciebat. Sea qr plenitado
legis ẽ Raritas: legẽ totã in dĩ ac ꝑximi dilectione seruauit et qđ fors

Expanded text:
fratris unius suam despexit, atque sub gladio cervicem tetendit? Quae ergo fratris unius suam despexit, atque sub gladio cervicem tetendit? Quae ergo vis amoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro unius salute proximi non expavit? Scimus certe quia idem venerabilis vir Sanctulus ipsa quoque elementa litterarum bene non noverat. Legis praecepta nesciebat; sed quia plenitudo legis est charitas , legem totam in Dei ac proximi dilectione serva
Abbreviated transcription (Latin):
Et statim remisit. Om̃s igit᷑ tante uirtutis hominem cognoscentiar
boues et iumenta quȩ dep̃dati fuerant certatĩ ei in munere offern
molebant. Siuir dñi tale munꝰ sus cipere reunuit: munus autẽ bon¬
nes. cedis ꝯuesiuit dicens. Si m aliquid uultis concedere. om̃s eapoti¬
uos quos habetis m t̾bunite: ut habeam unde ꝓ uobis orare. sẽbeni
aetuq est: et om̃s captiui eũ eo dimissi sunt. atq suꝑnt geĩe dubo.¬
nente. eũ se unꝰ ꝓuno morti obtulit: multos a morte liberauut
ira res: et quamuis ab aliis ipse cognouerimo Petrberauit¬
uere tamen fateor quia michi quociens narratur in nouatur
ichil in hac re in sanctolo mireris: e narratib Regorau¬
s pensa si potes quis ille sp̃s fuerit. qui eiꝰ tam simplicẽ mentĩ
tenuit: atq in tanto uirtutis culmine erexit. Ubi enĩ eiꝰ animꝰ fuit
quando mori ꝓ ꝓximo tam constant̃ deereuit: et ꝓ tẽporali uita

Expanded text:
Et statim remisit. Omnes ergo tantae virtutis hominem cognoscentes, Et statim remisit. Omnes ergo tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et jumenta quae depraedati fuerant, certatim ei offerre in munere volebant; sed vir Domini tale munus suscipere renuit, munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam unde pro vobis debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberavit. PETR. Mira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, vere tamen fateor quia mihi quoties narratur innovatur. GREGOR. Nihil in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporali vita
Abbreviated transcription (Latin):
cer ũc̃ẽ tetendit. Sed tenso collo. eductã contra se spatã intuens: hoc
unũ fert᷑ publice dixisse. Scẽ iohannes: suscipe illã. Tunc electus
carnifex euaginatum gladiũ tenens: adnisu forti in alto brachium
ꝑ cussurus leuauit. s deponere nullom potuit. Nam repente diriguit.¬
& erecto incelũ gladio. brachiũ inflexibile remansit. Tunc omnis
langobardoꝵ turba. quȩ ad illius mortis spectaculũ aderat. in laudis
fauorẽ conuersa mirari cepit. uirũq dĩ cũ timore uenerari: quia
ꝓfecto claruerat cuiꝰ scĩtatis e̾ẽt: qui carnificis sui brachiũ in aere
ligasset.Itaq postulatꝰ ut surgeret: surrexit. Postulatꝰ ut brachiũ
suien nisicis sanaret: negauit dicens. Ego nullomͦ ꝓ eo orabo. nisi mie
qua occisupͥũ. Tunc uir dñ p̃cepit dicens. depone manũ eorsue ui¬
ui statmm deposuit: atq ilieo adiunxit. Remitte gladiũ iuaginam

Expanded text:
cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatham intuens, hoc cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatham intuens, hoc unum publice fertur dixisse: Sancte Joannes, suscipe illam. Tunc electus carnifex evaginatum gladium tenens, nisu forti in altum brachium percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit, nam repente diriguit, et erecto in coelum gladio brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba quae ad illud mortis spectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit, virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat cujus sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit; postulatus ut brachium sui carnificis sanaret, negavit, dicens: Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihinquam occidere. 365 Tunc vir Domini praecepit, dicens: Depone manum deorsum. Qui statim deposuit. Atque illico adjunxit: Remitte gladium in vaginam.
Abbreviated transcription (Latin):
buissent. quatinꝰ sine graui cruciatu. uitã eiꝰ cõpendiosa morte termina-¬
rent. Cognito itaq quod sanctolus qui int̾ eos ꝓscĩtatis suerentia magni
honoris habebat᷑ occidendꝰ eẽt᷑: om̃s qui in eodẽ loco inuenti st̃ langobardi
conuenert̃. Sicut sunt nimiȩ crudelitatis. leti ad specꝰtaculũ mortis:
frrcũstetert̃ utrȩqͣ acies. Uir autẽ dñi deductꝰ in medio ẽ: atq ex õibꝰ
uiris fortibꝰ electus ẽ unꝰ: de quo ñ dubiũ eẽt qđ uno ictu caput eius
abscideret. Uenerandꝰ igit᷑ uir int̃ armatos deductꝰ. ad sua arma statĩ
cucurrit. Nã petiit. ut sibi paululũ orandi licentia daretur. Cui dũ
concessum fuisset: in terrã sestrauit et orauit. Qui dũ paulo diutius
oraret: hunc electꝰ int̃fector calce pulsauit ut surgeret dicens. Sur¬
ge.: et flexo genu tende ceruicẽ. Surrexit autẽ uir dñi. genuflexit:

Expanded text:
buissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam eius conpendiosa morte terminabuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam eius conpendiosa morte terminarent. Cognito itaque, quod Sanctulus, qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur, occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt – sicut sunt nimiae crudelitatis – laeti. Ad expectaculum mortis circumsteterunt acies. Vir autem Domini deduviris fortibus electus est unus, de quo dubium non esset quin uno ictu caput ejus abscinderet. Venerandus igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit; nam petiit ut sibi paululum orandi licentia daretur. Cui dum concessum fuisset, in terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce pulsavit ut surgeret, dicens: Surge, et flexo genu tende cervicem. Surrexit autem vir Domini, genuflexit,
Abbreviated transcription (Latin):
fugere pat̃ ñ possũ. quia si ego fugero: ꝓ me sine dubio ipse morieris.
Qũẽ uir dñi sanctolus adfugiendũ cõpulit dicens. Surge et uade. te oĩps
di eripiat.: nã ego in manu eius sũ. tantũq in me possunt facere. quantũ
ipse ꝑmiserit. Fugit itaq diaconꝰ: et quasi deceptꝰ in medio fide iussor re-¬
mansit. Facto igit᷑ mane. langobardi qui diaconẽ ad custodiendũ dederãt
uenerunt: quẽ cõmendauerant pecierunt. Sed hunc uenerandꝰ presbit̃
sugisse respondit. T̃unc illi inquiunt. Scis ipse meliꝰ. quid conuenit. Seru
autẽ dñi constant̃ ait. Scio Cui dixert̃: Bonꝰ homo es. nolumꝰ te ꝑ uarios
cruciatꝰ mori: elige tibi mortẽ quã uis. Quibus uir dñi respondit dicens.
In manu cłi sum. ea morte me occidite: qua me occidere ipse ꝑmiserit.
ł unc om̃ibꝰ qui illic aderant langobardis placuit. ut eũ capite truncart de-¬

Expanded text:
Fugere, Pater, non possum, quia si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris. Fugere, Pater, non possum, quia si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris. Quem vir Domini Sanctulus ad fugiendum compulit, dicens: Surge, et vade, te omnipotens Deus eripiat; nam ego in manu ejus sum, tantum in me possunt facere, quantum ipse permiserit. Fugit itaque diaconus, et quasi deceptmansit. Facto igitur mane, Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerunt illi, quem dederant petierunt, sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: 'Scis ipse melius, quid convenit'. Servus autem Domini constanter ait: 'Scio'. Cui dixerunt: 'Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mortem quam vis'. Quibus vir Domini respondit, dicens: 'In manu Dei sum; ea morte me occidite, qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit, ut eum capite truncari de
Abbreviated transcription (Latin):
mireris. quid in uͥtute di uenerandꝰ uir sanctolus ex ceriꝰ fecerit: audi
ex uͥtute dñi qualis interiꝰ fuit. Die et enĩ quadã a langobardis cap¬
tus quidã diaconꝰ tenebat᷑ ligatꝰ: eumq ipsi qͥ tenuerant int̃ficere co¬
gitabant. Aduesperascente autẽ die. uir dĩ sanctolus ab hisdẽ lango¬
bardis petiit.: ut relaxari. eiq uita concẽdi debuisset. Quod posse sefa¬
cere. om̃ino negauert̃. Cũq mortẽ illiꝰ deliberasse eos cerneret: peti
ut sibi ad custodiã tradi debuisset. Cui ꝓtinꝰ respondert̃ Tibi quidẽ
eũ ad custodiendũ damꝰ. s ea conditione int̃posita. ut si iste fugerit
ꝓ eo ipse moriaris. Quod uir dñi libent̃ accipiens. p̃dictũ diãconẽ
in sua suscepit fide. Quẽ nocte media cũ langobardos om̃s. sonno gra¬
ui dep̃ssos aspiceret: excitauit et ait. Surge et cõncitꝰ fuge: liberet te

Expanded text:
mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim quadam a Langobardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, interficere cogitabant. Advesperascente autem die, vir Dei Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit ut relaxari eique vita concedi debuisset, quod posse se facere omnino negaverunt. Cumque mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt: Tibi quidem eum ad custodiendum damus, sed ea conditione interposita, ut si iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum diaconum in suam suscepit fidem; quem nocte media cum Langobardos omnes somno gravi depressos aspiceret, excitavit et ait: Surge, et concitus fuge, liberet te
Abbreviated transcription (Latin):
ctionẽ ꝓtinꝰ inuitatis. inuentũ panẽ apposuit. Quibꝰ sufficient̃ plero
saciatis. plura ex eo quã ipse panis fuerat fragm̃ta collegit. Quȩ die
quoq altero. eis ad refectionẽ intulit. S id qͦd ex fragm̃tis suꝑ erat:
ipsa qͦq que apposita fuerant fragm̃ta superabat. Factũq est: ut ꝑ dies
decẽ om̃s illi artifices atq operarii. ex illo uno pane saciati. hunc et
cotidie ederent. et ex eo cotidie quod edi posset in crastinũ suꝑ e̾e̾t: ac
si fragm̃ta panis illiꝰ ꝑ esum crescerent: et cibũ comedentiũ ora repa
pse petre multos de uno pane pauit ꝑ seruum: qui exquinq pa¬
nibus quinq milia hominũ saciauit ꝑ semet ipsum. Qui pauca
seminũ grana in innumera segetũ frum̃ta multiplicat: qui ipsa quoq
semina ꝓducit e terra: et simul oĩa ereauit ex ichilo. Sed ne diutius

Expanded text:
ctionem protinus invitatis inventum panem apposuit. Quibus sufficienter pleneque ctionem protinus invitatis inventum panem apposuit. Quibus sufficienter pleneque satiatis, plura ex eo quam ipse panis fuerat, fragmenta collegit. Quae die quoque altero eis ad refectionem intulit; sed id quod ex fragmentis supererat, ipsa quoque, quae apposita fuerant, fragmenta superabat. Factumque est ut per dies decem omnes illi artifices atque operarii ex illo uno pane satiati, hunc et quotidie ederent, et ex eo quotidie quod edi posset in crastinum superesset, ac si fragmenta panis illius per esum crescerent, et cibum comedentium ora reparpse, Petre, multos de uno pane pavit per servum, qui ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius