comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mio terrore ꝑcussi: ñ putauert᷑
se uel una hora uiuere posse. Uñ
correcti a p̾sumptione sua. ab afflicꝰ¬
tione pauꝑis scĩ remigii. ad eo ces¬
sauert᷑. ut in postmodũ sua idẽ
pauꝑ homo. pacifice et sine inqͥe¬
tudine possederit. Et qm̃ iuxta
fluiium saram. in loco lutoso
manebat: maximam molestiam
in suis habitaculis a serpentib
sustinebat. Qui accipiens pulue¬
rem. quem de pauimento ȩcclȩ
scĩ remigii colligens secum detu¬
lit ꝑ sua habitacula sparsit. et
postea serpens in eis locis in quib
pulus sparsus fuerat ñ apparu¬
it. Quib ostensis miraciais. certo
inditio colligere possumꝰ: quia
si non hesitantes in fide. in tͥbu¬
lationib nr̃is auxilium scĩ remi¬
gii. ex corde petiertmus. & ab an¬
gelorum satanȩ. qui in serpente
matrem humani generis allocutus.
decȩperat infestationib. et a pra¬
uorłim hominum imꝓbitatib: eiꝰ
meritis et intercessionib liberabi¬

Expanded text:
mio terrore perculsi non putaverunt, mio terrore perculsi non putaverunt, se vel una hora vivere posse. Unde correcti a presumptione sua, ab afflictione pauperis sancti Remigii adeo cessaverunt, ut in postmodum sua isdem pauper homo pacifice et sine inquietudine possederit. Et quoniam iuxta fluvium Saram in loco lutoso manebat, maximam molestiam in suis habitaculis a serpentibus sustinebat. Qui accipiens pulverem, quem de pavimento aecclesiae sancti Remigii colligens secum detulit, per sua habitacula sparsit, et postea serpens in eis locis, in quibus pulvis sparsus fuerat, non apparuit. Quibus ostensis miraculis, certo inditio colligere possumus, quia, si non hesitantes in fide, in tribulationibus nostris auxilium sancti Remigii ex corde petierimus, et ab angelorum sathanae, qui in serpente matrem humani generis allocutus deceperat, infestationibus et a pravorum hominum inprobitatibus eius meritis et intercessionibus liberabi
Abbreviated transcription (Latin):
suo ad ꝓpͥa remeauit. Quicũq
autem de obuiantib eum int̾¬
rogabant. quid in illo carro
duceret: respondebat se scm̃
remigiũ ducere. Et ammira¬
bantur om̃s in dicto et in fac¬
to illius. putantes illum eẽ a¬
mentem. ꝑ̾ ueniens aũt cum
eodem caro in pratum suum
in quo pastores pascentes diuer¬
si generis animalia de fisco ro¬
seto inuenit. Et inuocato sc̃o
remigio ut eum contra oppresso¬
res suos adiuuaret. cȩperunt bo¬
ues et uaccȩ cum maximis mu¬
gitib inuicem se cornib ͫ pete.
hirci hircos caprȩ capras. corni¬
b impugnare porei cum poreis
confligere. uerueces uͦ cum uerue¬
cib se collidere. pastores se f usti¬
b et pugnis mutuo ꝑcutere. Et
leuato maximo turbine. pastores
euilantes. animalia scd̃m genus
suum cum maximo sonitu et
strepiu. ira cȩperunt uersus ro-¬
setum fugere. ac si maxima in
flagellis ꝑsequeretur. Quod ui¬
dentes et audientes fiscalini ni¬

Expanded text:
suo ad propria remeavit. Quicumque suo ad propria remeavit. Quicumque autem de obviantibus eum interrogabant, quid in illo carro duceret, respondebat , se sanctum Remigium ducere; et admirabantur omnes in dicto et facto illius, putantes illum esse amentem. Perveniens autem cum eodem carro in pratum suum, in quo pastores pascentes diversi generis animalia de fisco Roseto invenit, et invocato sancto Remigio, ut eum contra oppressores suos adiuvaret, ceperunt boves et vaccae cum maximis mugitibus invicem se cornibus impetere, hirci hircos, caprae capras cornibus impugnare, porci cum porcis confligere, vervices vero cum vervicibus se conlidere, pastores se fustibus et pugnis mutuo percutere. Et levato maximo turbine, pastores heiulantes animalia secundum genus suum cum maximo sonitu et strepitu ita coeperunt versus Rosetum fugere, acsi maxima multitudo flagellis persequeretur. Quod videntes et audientes fiscalini, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ostra ȩtate colinus quidã
uillȩ remensis episcopiz.
quȩ plumbea funtana dicitur.
manebat iuxta fiscum regium
qui rosetus uocatur. Et nec pe
culium. nec messem uel pratũ
ꝓpt̾ fi scalinorum infestationẽ:
quiȩ te habere ualebat. Uñ se¬
pe iustitiam apud regios mini¬
steriales ꝓetut. quã obtinere ñ
potuit. Tandẽ inuenit sibi salu¬
bre consiliũ. Nam coxit panes
et carnes. et accepit ceruisiam
inuasculis ꝓ ut potuit: quȩ
omĩa in uase quȩ uulgo benna
dicitur eollocauit: et carro suꝑ¬
posuit. sicq iunctis bob cum
candela in manu ad bafilicam
scĩ remigi ꝓperauit. Quo ꝑue¬
niens de pane et carne ac cerui¬
sia matricularios pauit. cande¬
lam ad sepulchrum scĩ posuit:
& eius auxilium contra oppͥmen¬
tes se fiscalinos expetiit Pulue¬
rem quoq de paiumento ȩocłȩ
quantũ ualuit collegit et in
panno ligauit: ac in p̃dictam
bennam misit. et desuꝑ lĩteũ
sic̃ supra corpus mortu affecta¬
ri solet composuit & cum carro

Expanded text:
ostra aetate colonus quidam ville Remensis episcopii quae Plumbeafontana dicitur manebat iuxta fiscum regium qui Rosetus vocatur et nec pe culium nec messem vel pratum propter fiscalinorum infestationem quiete habere valebat. Unde sepe iusticiam apud regios ministeriales peciit, quam obtinere non potuit. Tandem invenit sibi salubre consilium. Nam coxit panes et carnes et accepit cervisam in vasculis, prout potuit; quae omnia in vase quod vulgo benna dicitur collocavit et carro superposuit, sicque iunctis bubus, cum candela in manu ad basilicam sancti Remigii properavit. Quo perveniens, de pane et carne ac cervisa matricularios pavit, candelam ad sepulchrum sancti posuit et eius auxilium contra opprimentes se fiscalinos expeciit. Pulverem quoque de pavimento aecclesiae, quantum valuit, collegit et in panno ligavit ac in predictam bennam misit et desuper linteum, sicut supra corpus mortui affectari solet, composuit et cum carro
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ utilis. Accepit autem rex fran¬
ciscam euis quȩ uocatur bipen¬
na : et proiecit in terram. Cum
autem ille se inclinasset eam
recolligere: rex statun eleuata
manu franciscam suam in ca¬
put euis defixit et ait. Sicut
tu in suessionis ciuitate suꝑio¬
rianno in urceo illo fecisti
sic et facio tibi. Mortuoq illo.
exercitum rex de ipso campo
uissit ad ꝓpͥa in pace disced̾e
Grandis timor et pauor ꝓ hac
causa in francor populo con¬
surrexit.
ludouuicus decimo an¬
no regni sui cõmoto exer¬
citũ sibi toringiam ꝓuntiã
subiuigauit. Inde gundebaudi
regis burgundionũ neptẽ. fi¬
liam uidelicet fratris su Chil¬
perici quem gladio int̾fecerat.
nomine hrotilden pulchram
satis puellam. et uere xp̃ianis¬
simã: interueniente aureliano
consiliario ac legathario suo
nutu diuino in coniuigẽ sũp¬
sit. sic̃ in suo loco plenius leg̾e

Expanded text:
est utilis'. Accepit autem rex franest utilis'. Accepit autem rex franciscam eius, quae vocatur bipenna, et proiecit in terram. Cum autem ille se inclinasset eam recolligere, rex statim, elevata manu, franciscam suam in caput eius defixit et ait: 'Sicut tu in Suessionis civitate superiore anno in urceo illo fecisti, sic et facio tibi'. Mortuoque illo, exercitum rex de ipso campo iussit ad propria in pace discedere. Grandis timor et pavor pro hac causa in Francorum populo consurrexit. Hludowicus decimo anno regni sui, commoto exercitu, sibi Toringiam provinciam subiugavit. Inde Gundebaudi regis Burgundionum neptem, filiam videlicet fratris sui Chilperici, quem gladio interfecerat, nomine Hrothildem, pulchram satis puellam et vere christianissimam, interveniente Aureliano consiliario ac legatario suo, nutu divino in coniugem sumpsit, sicut lector in suo loco plenius legere
Abbreviated transcription (Latin):
alio nomine appellatur francisca:
ꝑcussit urceum illum dicens. Tu
nichil hinc accipies rex: nͥ quod tͥ
sors uera donauerit. Obstupe factis
om̃ib rex in uiriam suam patient᷑
sufferen acceptũ uiceum nuntio
ȩccłastico reddidit. seruans iram
incorde absconsam. Transacto an¬
no. hludouuicus rex. ut omnium
armorum nitorem uideret: omnẽ
exercitum iussit cum armorum
apparatu uenire scdm̃ morẽ in cã¬
po martio. sic enim conuentũ illũ
uocabant a marthe. quẽ pagani dm̃
belli credebant. a quo & martiũ
mensem. et tertiam feriam diem
martis appellauerunt. Quẽ con¬
uentum posteriores franc mai
campũ quando reges ad bella so¬
lent ꝓcedere. uocari instituerunt.
Uerum uͥ rex cunctũ exercitũ
circuiuit: uenit ad hominẽ illũ
qui urceum p̾terito anno eũ bi¬
penna ꝓcusserat: et ait adeũ. Nul¬
lus hic tam inculta et sordida ar-¬
ma habet sicut tu habes. quia neq
clipeus. neq lancea. neq bipenna

Expanded text:
alio nomine appellatur francisca, alio nomine appellatur francisca, percussit urceum illum, dicens: 'Tu nichil hinc accipies, rex, nisi quod tibi sors vera donaverit'. Obstupefactis omnibus, rex iniuriam suam patienter sufferens, acceptum urceum nuntio aecclesiastico reddidit, servans iram in corde absconsam. Transacto anno, Hludowicus rex, ut omnium armorum nitorem videret, omnem exercitum iussit cum armorum apparatu venire secundum morem in campo Marcio. Sic enim conventum illum vocabant a Marte, quem pagani deum belli credebant, a quo et Marcium mensem et tertiam feriam diem Martis appellaverunt; quem conventum posteriores Franci Mai campum, quando reges ad bella solent procedere, vocari instituerunt. Verum ubi rex cunctum exercitum circuivit, venit ad hominem illum, qui urceum preterito anno cum bipenna percusserat, et ait ad eum: 'Nullus hic tam inculta et sordida arma habet, sicut tu, quia neque clipeus neque lancea neque bipenna
Abbreviated transcription (Latin):
direxit. deprecans ut si aliud de sa¬
cris uasis ȩcclȩ reciꝑe non merere¬
tur: uel illum urceum missis suis
reddere iuberet. Hȩc audiens rex ait
admissos eccłasticos Sequimini
nos usq suessionis ciuitatem: quia
ibi cuncta quȩ adquisita sunt. diui¬
denda erunt. Cumq mͥ urceus ille
in partem euenerit: quȩ episcopus
pustulat adimplebo. Weniens aũt
suessionis ciuitatem: cunttã p̾dam
quȩ asportata fuerat uel adquisita.
rogat afferri in medium. Cumq
omĩa fuissent in p̾sentiam regis
allata: dixit. Rogo uos o fortissimi
pugnatores. ut dare mͥ istum urceũ
non negetis. Hoc rege dicente: illi
franci qui bono animo fuerunt. ai¬
unt. Omĩa gło̾se rex quȩ cernis tua
sunt. et nos tuo dominio sumus sub¬
iecti. quod tibi bonum uidetur hoc
fac: nullus enim tuȩ potestati re¬
sistere audet. Cumq hȩc illi benig¬
ne dixissent: unus francus leius eũ
cũ uociferatione eleuata bipenna q̃

Expanded text:
direxit, deprecans, ut, si aliud de sadirexit, deprecans, ut, si aliud de sacris vasis aecclesiae recipere non meretur, vel illum urceum missis suis reddere iuberet. Haec audiens rex, ait ad missos aecclesiasticos: 'Sequimini nos usque Suessionis civitatem, quia ibi cuncta que adquisita sunt dividenda erunt. Cumque michi urceus ille in partem obvenerit, quae episcopus postulat adimplebo'. Veniens autem Suessionis civitatem, cunctam predam, quae asportata vel adquisita fuit, rogat afferri in medium. Cumque omnia fuissent in presentiam regis allata, dixit: 'Rogo vos, o fortissimi pugnatores, ut michi dare istum urceum non negetis'. Hoc rege dicente, illi Franci, qui bono animo fuerunt, aiunt: 'Omnia, gloriose rex, quae cernis, tua sunt, et nos tuo dominio sumus subiecti. Quod tibi bonum videtur, hoc fac; nullus enim tuae potestati resistere audet'. Cum hec illi benigne dixissent, unus Francus levis, cum vociferatione, elevata bipenna, quae
Abbreviated transcription (Latin):
et rex illorum libent᷑ illũ audie¬
bat: et audito eo multa faciebat.
et a multis nequitiis suis se cohi¬
bebat xx.
rat enim sc̃s remiguis uir
sapiens atq sanctissimꝰ. egre¬
gius rethoricus. p̃clarus in uirtu¬
tib: cecis iusum restituens. mor¬
tuis uitam reparans: demonia ei¬
ciens. om̃iũq infirmitatũ lan¬
gorib medelam p̾bens. xu.¬
ransitũ autem rex faciens secꝰ
ciuitatem remis ꝑ uiam quȩ usq
hodie ꝓpt̾ barbarorum ꝑ eã iter.
barbarica noncupatur noluit
ineandem ciuitatem introire.
ne abexercitu suo aliquod malũ
ibi fieret. Sine uoluntate aũt̃
et conscientia ipsius. pars quȩdã
quȩ eis resisteret. eandem cuuita¬
tem intrauit: et quȩdam ornam̃¬
ta atq sacra uasa inde rapientes
ut p̾dones solent asportauerunt¬
Int̾q urceum mirȩ magnitudinis
atq pulchritudinis rapientes tule¬
runt. Sanctus autem remigius miᷤ¬
sos suos ad regem ludouuicum

Expanded text:
et rex illorum libenter illum audieet rex illorum libenter illum audiebat, et audito eo, multa faciebat et a multis nequitiis se cohibebat. Erat enim sanctus Remigius vir sapiens atque sanctissimus, egregius rethoricus, preclarus in virtutibus, cecis visum restituens, mortuis vitam reparans, daemonia eiciens omniumque infirmitatum languoribus medelam prebens. Transitum autem rex faciens secus civitatem Remi per viam, quae usque hodie propter barbarorum per eam iter Barbarica nuncupatur, noluit in eandem civitatem introire, ne ab exercitu suo aliquod malum ibi fieret. Sine voluntate autem et conscientia ipsius pars quaedam iquae eis resisteret, – eandem civitatem intravit, et quedam ornamenta atque sacra vasa inde rapientes, ut predones solent, asportaverunt urceum mirae magnitudinis atque pulchritudinis rapientes tulerunt. Sanctus autem Remigius missos suos ad regem Chludowicum
Abbreviated transcription (Latin):
minebat: ieuinium scdm xp̃iano¬
rum consuetudinem eis indixit.
qui aurelianis et andegaius
ciuitates cum suo exercitu francico
occupauit atq uastauit. hludouus¬
cus filius euis sagacit᷑ francorum
regnum suscepit. Anno quinto
hludouuico regnante: siagrius¬
filius egidii dux romanorũ qui
in galliis habitabat. in suessioniᷤ
ciuitate quã pat᷑ eius tenuerat.
residebat : suꝑ quẽ hludouuicus
cum hoste aduenit. atq deuicit.
quẽq ab alarico apud quẽ in to¬
losa fugiens hludouuicũ aliquan¬
du habitauit. sibi transmissum
recepit et occidi p̾cepit. et om̃ia
quȩ illius fuerant suȩ potestati
sub egit.
o tempore multȩ ecłȩ ahlu
douuici exercitu de p̾datȩ
sunt. Frant autem sicut et rex
illorum fanatici et pagani At¬
tamen audientes miracula quȩ
fiebant ꝑ beatum remigiũ reue¬
re  bantur eum: et licet paga¬
ni diligebant illum. in quo
lux cȩlestis gr̃e om̃ib resplendebat.

Expanded text:
minebat, jejunium secundum Christianominebat, jejunium secundum Christianorum consuetudinem eis indixit.qui Aurelianis et Andegavis civitates cum suo exercitu Francico occupavit atque vastavit, Hludowicus, filius eius, sagaciter Francorum regnum suscepit. Anno quinto Chludowico regnante, Siagriusfilius Egidii, dux Romanorum, qui in Galliis habitabant, in Suessionis civitate, quam pater eius tenuerat, residebat. Super quem Hludowicus cum hoste advenit atque devicit; quemque ab Alarico, apud quem in Tolosa fugiens Hludowicum aliquandiu habitavit, sibi transmissum recepit et occidi precepit et omnia que illius fuerant suae potestati subegit. Eo tempore multae aecclesiae dowici exercitu depredatae sunt. Erant autem, sicut et rex illorum, fanatici et pagani. Attamen audientes miracula, que fiebant per beatum Remigium, reverebantur eum, et licet pagani, diligebant illum, in quo lux caelestis gratiae omnibus resplendebat;
Abbreviated transcription (Latin):
urbis remensis antistitem: dep̾cans
eum ut regi uiam salutis predica¬
ret. Quem sc̃s sacerdos ꝑ multã salu¬
taris uitȩ doctrinam: ad baptismũ
uenire p̾dicabat. Et ille ait. Libenter
te audiam beatissime pater. sed unũ
restat. quia ppłs qui me sequitur ñ
uult deos suos relinquere. Wadam
autem adortari eos: uxta uerbum
tuũ. Et ueniens rex ad ppłm. cepit or¬
tari eos ut in dm̃ qui eis iuctoriam
dederat crederent: qm̃ dii illorum in
tribulatione sua nichil eis ꝓdesse po¬
tuerunt. Acclamauerunt autẽ om̃s:
precurrente miscd̃ia et potentia dei.
Mortales deos relinquimꝰ gloriose
rex. et uerum dm̃ unmortalẽ quem
remigius predicat: credere parati
sumus. Nuntiantur hȩc scõ remigi¬
o. Ille quoq gaudio magno repletus
regem et ppłm qualit̃ diabolo et o¬
perib ac pompis eius abrenuntiare
et in dm̃ credere deberent. aꝑtis et
breuib uerbis instruxit.
Et quia dies scĩ paschȩ in¬

Expanded text:
urbis hujus Rhemensis antistitem, deprecans urbis hujus Rhemensis antistitem, deprecans eum ut regi salutis viam praedicaret. Quem sanctus sacerdos per multam salutaris vitae doctrinam ad baptismum venire praedicabat. Et ille ait: Libenter te audiam, beatissrestat, quia populus, qui me sequitur, non vult deos suos relinquere. Vadam autem adhortari eos iuxta verbum tuum'. Et veniens rex ad populum, cepit hortari eos, ut in Deum, qui eis, victoriam dederat, crederent, quoniam dii illorum in tribulatione sua nichil eis prodesse potuerunt. Acclamaverunt autem omnes, precurrente misericordia et potentia Dei: 'Mortales deos relinquimus, gloriose rex, et verum Deum, inmortalem, quem Remigius predicat, credere parati sumus'. Nuntiantur haec sancto Remigio. Ille quoque gaudio magno repletus, regem et populum, qualiter diabolo et operibus ac pompis eius abrenuntiare et in Deum credere deberent, apertis etbrevibus verbis instruxit: et quia dies sancti Paschae im
Abbreviated transcription (Latin):
tirabor. Inuocaui enim deos meos.
et experioi elongati sunt ab auxilio
meo. Unde credo eos nulla potesta¬
te eẽ p̃ditos: qui sibi credentib ñ
succurrunt. Te uerum dm̃ ac dñĩn
inuoco. et in te credere desidero.
tantũ ut liberet ab auersariis me¬
is. Cũq hȩc orans clamaret: ale¬
manni in fugam uersi terga dede¬
runt et uidentes regem suũ int̾¬
fectum. hludouuic potestati se
subdunt dicentes. Parce precamur
domine rex: ne pereat plus ppłs.
iam tui sumus. Tunc uissit rex
imminentẽ plagam cessare. et ale¬
mannos cȩpit. ipsosq ac t̾ram eor
sub iugo tributario constituit. Sic¬
q facta uictoria: reuersus ẽ in fran¬
ciam ad reginam suã et narrauit
ei qualit᷑ ꝑ inuocationẽ nominis
ihu xp̃i uictoriam meruern obtin̾e̾¬
Acta sunt hȩc anno quinto deci¬
mo hludouuico regnante. Tunc
regina ut impleretur dictũ apłĩ
saluabitur uir infidelis ꝑ mulierẽ
fidelem: uocauit sc̃m remigium

Expanded text:
tizabor. Invocavi enim deos meos, tizabor. Invocavi enim deos meos, et, ut experior, elongati sunt ab auxilio meo; unde credo, eos nulla potestate esse preditos, qui sibi credentibus non succurrunt. Te verum Deum ac dominum invoco et in te credere dtantum ut liberer ab adversariis meis. Cumque hoc orans clamaret, Alemanni in fugam versi, terga dederunt: et videntes regem suum interfectum, Clodovei potestati se subdunt, dicentes: Parce, precamur, domine rex, ne pereat plus populus; jam tui sumus. Tunc jussit rex imminentem plagam cessare, et Alemannos cepit; ipsosque ad terram eorum sub jugo tributario constituit. Sicque facta victoria, reversus est in Franciam ad reginam suam, et narravit ei, qualiter per invocationem nominis Jesu Christi victoriam meruit obtineActa sunt haec anno quinto decimo Clodoveo regnante. XXXV. Tunc regina, ut impleretur dictum Apostoli: Salvatur vir infidelis per mulierem fidelem , vocavit sanctum Remigium
Abbreviated transcription (Latin):
firmum qui ante abrenuntiaue¬
rat. post abrenuntiationẽ oleo
exorcitato ꝑunxit: demũq bap¬
tuatum scđm traditionem ȩccla¬
sticam chrismate sacro liniuit.
Qui mox animȩ sanitate recepta:
etiam corporis in columitatem
ꝓmeruit.
actum ẽ autem bellanti¬
b inter se francorum sci¬
licet exercitu et alemannis at¬
q sueuis: ut hludouuici exer¬
citus nimis corrueret. aurelia¬
nus consiliarius regis. intuenᷤ
eum ait. Pomine mi rex crede
modo dm̃ cęli in quem domi¬
na mea regina credit et p̾dicat:¬
et dabit tibi ipse rex regũ et ds̃
cȩli ac terrȩ uictoriam. Ille ue¬
ro eleuatis in cȩium oculis: cõ¬
motus in lacrimas ait. Dihu
xp̃e in quem rothildis regina
dĩ uiii. qui subuenis intribulatione
qui das auxilium in te sperantib.
tuum aduitorium deuotus postu¬
lo. ut si michi uictoriam suꝑ hos ho¬
stes dederis. et exꝑtus fuero illam
uirtutem quam de te ppłi p̾dicant:
crecdam tibi: et in nomine tuo bap¬

Expanded text:
firmum, qui ante abrenuntiavefirmum, qui ante abrenuntiaverat, post abrenuntiationem oleo exorcizato peruncxit, demumque baptizatum secundum tradicionem aecclesiasticam chrismate sacro linivit. Qui mox, animae sanitate recepta, etiam corporis incolomitatem promeruit.actum est autem, bellantius inter se Francorum scilicet exercitu et Alemannis atque Suevis, ut Hludowici exercitus nimis corrueret, Aurelianus consiliarius eius, intuens regem, ait: 'Domine mi rex, crede modo Deum caeli, quem domina mea regina predicat, et et dabit tibi ipse rex regum et Deus coeli atque terrae victoriam. Ille vero elevatis in coelum oculis commotus in lacrymas, ait: Jesu Christe, quem Clotildis regina Dei vivi, qui subvenis in tribulatione, qui das auxilium in te sperantibus, tuum adiutorium devotus postulo, ut, si michi victoriam super hos ostes dederis, et expertus fuero illam virtutem, quam de te populi predicant, credam tibi et in nomine tuo bap
Abbreviated transcription (Latin):
iuscunq peccati morte. s et de¬
futura ꝑpetuaq morte liberare.
qui ad huc in ergastulo corrup¬
tibilis carnis positus uitam
mortuȩ ualuit restaurare xi¬
eniq cum quidam egrotꝰ
familiȩ ñ ignobilis nec¬
dum baptizatus se a scõ remigi¬
o uisitari postulasset. et iam ue¬
lud in ultimo sp̃ũ positus se
credere fateretur. et baptitari
deposceret: egroto abrenuntian¬
te et benedicto fonte. sc̃s remi¬
giuis a p̾sbitero loci illius exor¬
cuatum oleum et chrisma
quȩsiuit. Qui simplicit̃ oleũ
se habere. s oleum exorciratũ
et chrisma in ampullis inqui¬
b fuerant penitus iam defecis¬
se respondit. Sẽs autem remigi¬
us ipsas ampullas sibi afferri
precepit: quas uacuas suꝑ al¬
tare misit: et se in oratione ꝓ¬
strauit. Surgens autem ab
oratione. ampullam in qua
breuis habebatur olei exoicita¬
ti. et alteram ampullam in qua
breuis continebatur sacrichris¬
matis: plenas inuenit. Sicq in¬

Expanded text:
juscunque peccati morte rejuscunque peccati morte refutura perpetua morte liberare, qui adhuc in ergastulo corruptibilis carnis positus, vitam mortuae valuit restaurareenique cum quidam egrotus familiae non ignobilis necdum baptizatus se a sancto Remigio visitari postularet et iam, velut in ultimo spiritu positus, credere se fateretur et baptizari deposceret, aegroto abrenuntiante et benedicto fonte, sanctus Remigius a presbitero loci illius exorcizatum oleum et chrisma quesivit. Qui simplex oleum se habere, sed oleum exorcizatum et chrisma in ampullis in quibus fuerant penitus iam defecisse respondit. Sanctus autem Remigius ipsas ampullas sibi afferri precepit, quas vacuas super altare misit et se in orationem prostravit . Surgens autem ab oratione, ampullam, in qua brevis habebatur olei exorcizati, et alteram ampullam, in qua brevis continebatur sacri chrismatis, plenas invenit. Sicque in
Abbreviated transcription (Latin):
plicantum turba recurrit ad medi¬
cum. Uirautem sẽs se accusat po¬
tius ꝑpetrasse facinus quã sanita¬
tis premium indulsisse et extitis¬
se homicidii reum. non contulisse
remedium. Ad basilicam igitur
scĩ iohannis baptistȩ uͥ corpus iace¬
bat exanime. pplĩ obtentus dep̾cati¬
one regreditur: ibiq sanctus remi¬
gius cum lacrimis ad pauimentũ
scõrum in oratione ꝓsternitur. et
reliquos ut ita facerent adhortat᷑.
et effuso lacrimarum imbre. con¬
surgens suscitauit mortuam quã
prius sanauit egrotam. App̾hen¬
dens nanq manum eius: dixit.
incoluinirate sic̃ ipsa postea fate¬
batur. ab ipsis inferni claustris
surrexit: et ad ꝓpͥa fel iciter reme¬
auit. Potest enim fragilitate car¬
nis exutus et choris angli̾cis so¬
ciatus. plebem suam et quẽ libet
cum fide petentem de casu cuiꝰ¬
libet periculi iniminentis meritis
& precib sius eripere & quẽ cũq
a malis a bona conuersum decu¬

Expanded text:
plicantum turba recurrit ad mediplicantum turba recurrit ad medicum. Vir autem sanctus se accusat pocius perpetrasse facinus, quam sanitatis praemium indulsisse et extitisse homicidii reum, non contulisse remedium. Ad basilicam igitur sancti Iohannnis Baptistae, ubi corpus iacebat exanime, populi obtentus deprecatione, regreditur, ibique sanctus Remigius cum lacrimis ad pavimenta sanctorum in oratione prosternitur et rEt effuso lacrymarum imbre, consurgens suscitavit mortuam, quam prius sanavit aegrotam. Apprehendens namque manum ejus, dixit: incolumitate, sicut ipsa postea fatebatur, ab ipsis inferni claustris surrexit, et ad propria feliciter remeavit. XXVI. Potest enim fragilitate carnis exutus, et choris angelicis sociatus, plebem suam et quemlibet cum fide petentem, de casu cujuslibet periculi imminentis, meritis et precibus suis eripere, et quemcunque a malis ad bona conversum, de cu
Abbreviated transcription (Latin):
pinqui eius erant: eum litteris
ac legatis ipsius ad scm̃ remigiũ
ꝓ emundatione sepe dictȩ puellȩ
ab antiquo hoste in urbem remorũ
illam secũ uinctã adducentes uene¬
runt: ut xp̃i ꝑ eum uirturẽ agno¬
scerent in purgatione sobolis. quã
p̾scierant confessione latronis. Be¬
atus autem remigius cum diutur¬
na reluctatione se ñ eẽ ad tantũ
opus dignum assereret. et cõsue¬
ta patientia repugnaret : p̃cib ẽ
ppłĩ supplicantis eiuctus ut orati¬
onem ꝓ ipsa funderet: et parentũ
lacͥmis condoleret. Tunc meritis
sanctitatis armatus. uerb p̃cepit
imperio: ut iniquus p̃do ꝑ quodĩgisia
fuerat discederet. et xp̃i famulã
relaxaret. Itaq cum nimio uomi¬
tu et obsceno fetore. ꝑ os quo intra¬
uit egressus ẽ. S paulopost disce¬
dente pontifice. sub ipsius tamen
horȩ spatio dum nimio labore fes¬
sa nutaret: uitȩ calore decepta. sp̃m
salutis amisit. Iteratis gͦ p̾cib: sup¬

Expanded text:
pinqui eius erant, cum litteris pinqui eius erant, cum litteris ac legatis ipsius ad beatum Remigium pro emundatione sepe dictae puelle ab antiquo hoste in hanc urbem, illam secum vinctam adducentes, venerunt, ut Christi per eum virtutem agnoscerent in purgatione subolis, quam prescierant confessione latronis. Beatus autem Remigius cum diuturna reluctatione se non esse ad tantum opus dignum assereret et consueta patientia repugnaret, precibus est populi supplicantis evictus, ut orationem pro ipsa funderet et parentum lacrimis condoleret. Tunc meritis sanctitatis armatus, verbi precepit imperio, ut iniquus predo per quod ingressus fuerat discederet et Christi famulam relaxaret. Itaque cum nimio vomitu et obsceno fetore per os quo intravit egressus est. Sed paulo post, discedente pontifice, sub ipsius tamen hore spatio, dum nimio labore fessa nutaret, vitae calore decepta, spiritum salutis amisit. Iteratis ergo precibus sup
Abbreviated transcription (Latin):
et nomine benedictus: plurimiᷤ
effulgens uirtutib. Cuius famã
audientes ipsuis puellȩ parentes:
adeundem d̾i seruum illã ꝑduxe¬
runt. Qui multis ieiunus et orati¬
onib pro ipsius emundatione
ab infestissimo dȩmone laborans:
domini potentiam studuit exora¬
re. Quam cũ nulla potuiss int̾¬
cessione purgare. nec ab ipsa calli¬
di demonis uirus ualuiss expel¬
lere: multis ac ualidissimis exor¬
cismis aduratus. hoc responsũ
antiquus hostis reddidit. diui¬
ni nominis obtestatione cõstrieꝰ¬
tus. q̃d nũꝗͣ alterius de eodem
habitaculo nͥ huiꝰ beatissimi re¬
migii antistitis orationib posset
expelli. Tunc parentes euis cũ
ipsus uiri dĩ benedicti litteris:
Et qm̃ apud alaricum regem
gothorũ qui in tholosana eruu¬
tate sedem suam constituit. et una
cum regno gothico magnã partẽ
galliarum sibi obtinuit. p̃dictȩ pu¬
ellȩ parentes ualde honorati et fa¬
miliares et ut ferebatur carne pro¬

Expanded text:
et nomine Benedictus, plurimis et nomine Benedictus, plurimis effulgens virtutibus. Cuius famam audientes ipsius puellae parentes, ad eundem Dei servum illam perduxerunt. Qui multis ieiuniis et orationibus pro ipsius emundatione ab infestissimo demone laborans, Domini potentiam studuit exorare. Quam cum nulla potuisset intercessione purgare nec ab ipsa callidi daemonis virus valuisset expellere, multis ac validissimis exorcismis adiuratus, hoc responsum antiquus hostis reddidit, divini nominis obtestatione constrictus, quod numquam alterius de eodem habitaculo, nisi huius beatissimi Remigii antistitis, orationibus posset expelli. Tunc parentes eius cum ipsius viri Dei Benedicti litteris hunt. Et quoniam apud Alaricum regem Gothorum, qui in Tolosana civitate sedem suam constituit et una cum regno Gothico magnam partem Galliarum sibi obtinuit, predictae puellae parentes valde honorati ac familiares et, ut ferebatur, carne pro
Abbreviated transcription (Latin):
cintus secus illam portam ma¬
nens: ꝑtusum in maceria qua e¬
adem porta obstrusa fuerat fecit:
ꝑ quem fimũ suȩ curtis eiceret.
Quem mox tanta ẽ uindicta se¬
cuta: ut ñ homo. non pecus. cla¬
de suꝑueniente in eadem domo
remanserit. In quo miraculo õĩb
dei grã declarauit: quod uir
dĩ plenus fide plus igne diuini
amoris caluit qui seuitiam tan¬
tȩ indignationis meritis scĩs e¬
iucit. expulit et extinxit. eo q̃d
beati uiri quod ipse clauserat
aperire p̾sumpsit et ultione ñ
cariut nos quoq ꝑtimescamus
quia do̾ inse loquente sine mu¬
tabilitate manentes sententias
exprimit eorum sermo qui tran¬
sit.
Uȩdam puella ab urbe
tholosa preclaris orta
natalib ab infantia
maligni spiritus tenebatur ob¬
sidione captiua. Quam tenero
amore ciun diligerent piissimi
genitores.: ad scĩ petri sepuchr̃u
in romana urbe cũ plurima mul¬
titudine. et multa deuotione du
xerunt. In eisdem namq partib
erat tunc uir uitȩ uenerabilis gr̃ã

Expanded text:
cintus secus illam portam manens pertusum in maceria, qua eadem porta abstrusa fuerat, fecit, per quem fimum suae curtis eiceret. Quem mox tanta est vindicta secuta, ut non homo, non pecus, clade superveniente, in eadem domo remanserit. In quo miraculo omnibus Dei gratia declaravit, quod vir Dei plenus fide plus igne divini amoris caluit, qui sevitiam tantae indignationis meritis sanctis evicit, expulit et extincxit. In eo beati Remigii, quod ille clauserat, aperire praesumpsit, et ultione non caruit: nos quoque pertimescamus quia Deo in se loquente, sine mutabilitate manentes sententias exprimit eorum sermo, qui transit. Quaedam puella ab urbe Tolosa praeclaris orta natalibus, ab infantia maligni spiritus tenebatur obsiamore diligerent piissimi genetoris ad sancte petri| sepulchrum in romana urbe cum plurima multitudi| nem et multa deuxerunt. In eisdem namque partibus erat tunc vir vitae venerabilis, gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ posuer̃t ut ferretur ad ȩccłam
scõꝵ sixti et sinitii: et nec sic mo¬
ueri potuit. Tandem coacti qm̃
parua ȩcclesiola erat in honore
beati martiris xp̃ofori. sed nul¬
lum corpus nominati scĩ in ea
lacebat. et in qua eiq circũia¬
centib atriis ex antiquo trat
cimiterium remensi ȩccłẽ peti¬
erunt ut dñs declararet. si m
eadem ecclesiola uellet illud
corpus scissimũ poni. Et sic tan¬
ta facilitate motũ ẽ feretrũ: ut
nullũ onus portantes sentirent.
Sepultũ ẽ aut illud uenerabi¬
le corpus in eadem ecclesiola.
in loco ubi altare ẽ in honore sc̃e
genouefȩ: quȩ familiarissima
extitit beato remigio. Quod ma¬
nifestum ẽ actum fuisse diui¬
na disposione atq ipsius uo¬
luntate: ut sic̃ res suo nomine
adquisitȩ iuxta sacras episcopio
ȩcclȩ remensis erant unitȩ  ita
et quȩ ipsius meritis erant de¬
cȩtero adquirende remensi ȩcclȩ
in cuuis iaceret t̾ritorio uni¬
rentur.

Expanded text:
proposuerunt, ut ferretur ad aecclesiam proposuerunt, ut ferretur ad aecclesiam sanctorum Sixti et Sinicii, et nec sic moveri potuit. Tandem coacti, quoniam parva aecclesiola erat in honore beati martiris Cristofori, sed nullum corpus nominati sancti in ea iacebat, et in qua eique circumiacentibus atriis ex antiquo erat cimiterium Remensis aecclesiae, petierunt, ut Dominus declararet, si in eadem aecclesiola vellet illud corpus sanctissimum poni. Et sic tanta facilitate motum est feretrum, ut nullum onus portantes sentirent. Sepultum est autem illud venerabile corpus in eadem aecclesiola, in loco, ubi altare est in honore sanctae Genovefae, quae familiarissima extitit beato Bemigio. Quod manifestum est actum fuisse divina dispositione atque ipsius voluntate, ut, sicut res suo nomine adquisite iuxta sacras leges episcopio aecclesiae Remensis erant unitae, ita et que ipsius meritis erant decetero adquirende, Remensi aecclesiae, in cuius iaceret territorio, unirentur.
Abbreviated transcription (Latin):
b et uidentib parent̃ ostendit:
et consummato felicit᷑ cursu
ad scõrũ apłorũ ac martirum
consortium confessor dñi p̾tio
licet francica ad fidem xp̃i cõ
uersa. et baptismi gr̃a consecra¬
ta : martyrii palma. longanimi
tas patienciȩ in longeuitatȩ
ipsius uitȩ. Confessionis gła.
ortodoxe fidei p̾dicatio. et uir¬
tutum tam in uita ipsius cor¬
poris. quam et post obitum
ȩterum cũ funus
scĩssimũ deferretur
ad sepulturã u̾sus
eccłam scõrũ martyrũ. timo¬
ex tunc et nune crux ẽ posita.
et uͥ multa miracula d̾s̃ pos¬
tea ꝓ sc̃o remigio ostendit ita
feretrum ẽ aggrauatũ. ut nul
lomͦ quocũq ingenio uel a
quantiscũq hominib posset
moueri. Et stupentib om̃ib
co euisdem scĩsu corpus uel¬
let reponi: designauert̃ ad ba¬
silicam p̾fatorũ martirũ. et fe¬
retrum moueri ñ potuit. Propo¬
suerunt ut fe̾retur ad eccłam
scĩ Nichasi : et moueri ñ potuit.

Expanded text:
bus et videntibus patenter ostendit, bus et videntibus patenter ostendit, et consummato feliciter cursu, ad sanctorum apostolorum ac martyrum consortium confessor Domini pretioss videlicet Francica ad fidem Christi per eum conversa et baptismi gratia consecrata, marttas patientiae in longaevitate ipsius vitae: confessoris gloriae, orthodoxae fidei praedicatio, et virtutum tam in vita ipsius corporis, quam et post obitum eterum cum funus sanctissimum deferretur ad sepulturam versus ecclesiam sanctorum martyrum Timoex tunc et nunc crux est posita, et ubi multa miracula Deus postea pro sancto Remigio ostendit: ita feretrum est aggravatum, ut nullo modo quocunque ingenio, vel a quantiscunque hominibus posset moveri. Et stupentibus omnibuco ejusdem sancti sui corpus vellet reponi, designaverunt ad basilicam praefatorum martyrum, et feretrum moveri non potuit. Proposuerunt ut ferretur sancti Nicasii, et moveri non potuit;
Abbreviated transcription (Latin):
tione. Nam quia duo sunt mar¬
tẏrii genera. unum in occulto
oꝑe. aliud in publico: testatur
ueritas quȩ zebedei filios requi¬
rit dicens. Potestis bibere calicẽ
quem ego bibiturus sum: Cui
cum ꝓtinus responderent pos¬
sumꝰ. ilico dñs respondit dicenᷤ
Calicem quidem meũ bibetis
Quid enĩ ꝑ calicẽ: nͥ dolorem
pasionis accipimꝰ: De quo ali¬
as dicit. Pat̾ si fieri potest: tran¬
seat a me calix iste. Etrebedes
filii id ẽ iacob et iohannes ñ u¬
t᷑q ꝑ martiriũ occubuit: et
tamen quod ut̾q calicẽ biberet
audiuit. Iohannes nãq ñ ꝑ mar¬
tiriũ uit᷑a finiuit. s tam̃ mar¬
tir extitit: quia passionẽ quã
ñ suscepit in corpore. seruauit
in mente. Sic et beatus renui¬
guis hoc exemplo sine ferro
martir extitit. quia patienci¬
am in animo ueracit᷑ custodi¬
uit: et in se illicita desideria
occidit. Sicq morib et uita.
uerbo et exemplo uiam salu¬
tis humanȩ om̃ib se audienti¬

Expanded text:
tione. Nam quia duo sunt martione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur veritas, quae Zebedei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, ilico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus, de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedei filii, id est Iacobus et Iohannes, non uterque per martirium occubuit, et tamen, quod uterque calicem biberet, audivit. Iohannes namque non per martirium vitam finivit, sed tamen martir extitit, quia passionem, quam non suscepit in corpore, servavit in mente. Sic et beatus Remigius hoc exemplo sine ferro martir extitit, quia patientiam in animo veraciter custodivit et in se illicita desideria occidit. Sicque moribus et vita, verbo et exemplo viam salutis humanae omnibus se audienti
Abbreviated transcription (Latin):
rant: quanto et ꝑ tolerantiã suã
animarũ commoda locupletius
reportant. sicut fecit sc̃s remigi¬
us triumphator ingentib egregiꝰ.
confessor officio martyr quoq stu¬
dio. inuictus certamine palmã
querens sangiune. Beatus athle¬
ta dĩ. quem et si gladius ꝑse¬
quentium ñ tetigit: dignitatẽ
martirii non amisit. Quẽ quia
diu contigit in corpore uiuere:
necesse fuit etiam longiora car¬
nis et diaboli ac prauorum ho¬
minum temptamenta tolerare.
Quia enim adiuuante se domi¬
no uirtutem patientiȩ fortiter
seruare contendit: et in pace
ȩcclȩ uixit. et tamen martiris
palmam tenuit. Duo quippe
sunt martirii genera : unũ in
mente. aliud inmente simul &
actione. Itaq martir etiam si¬
ne ferro ꝑcutientum extitit.
Mori quippe a ꝑsequente. mar¬
tyrium in aperto opere est. fer¬
re uͦ contumelias. odientẽ dilig̾e.
illicita in se desideria mactare::
martẏrium ẽ in occulta cogita¬

Expanded text:
rant, quanto et per tolerantiam suam rant, quanto et per tolerantiam suam animarum commoda locupletius reportant. Sicut fecit sanctus Remigius triumphator in gentibus egregius, confessor offitio, martyr quoque studio, invictus certamine, palmam querens sanguine, beatus athleta Dei, quem etsi gladius persequentium non tetigit, dignitatem martyrii non amisit. Quem quia diu contigit in corpore vivere, necesse fuit etiam longiora carnis et diaboli ac pravorum hominum temptamenta tolerare; quia enim, adiuvante se Domino, virtutem patientiae fortiter servare contendit, et in pace aecclesiae vixit et tamen martyrii palmam tenuit. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione: itaque martyr etiam sine ferro percutientium extitit. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, illicita desideria in se mactare martyrium est in occulta cogita
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rȩ corpus reddidit: accepiens
stolam albam animȩ scilicet
beatitudinẽ sempit᷑nã. donec
in resurrectione alterã accipi¬
at stolam. beatam uidelicet
una cũ anima resumpta glori¬
ficandi corporis immortalitatẽ.
Nam quia patrũ antiquorum
uita quȩ usq ad septingentos
et octingentos adhuc etiã et am¬
plius protrahebatur annos.: ꝓpt̃
peccata in nobis contracta ẽ in
septuaginta uel si multũ in an¬
nis octoginta. ita ut septuagenarii
longeui et octogenarii dicantur
decrepiti et quod amplius fuerit
in iamsiliceriuis occupet labor
et dolor. De illius ȩtatis euisq
similium ꝓlixitate canit psal¬
mista. Adhuc multiplicabun¬
tur insenecta uberi. quia cũ
eorũ uita differtur. semꝑ in
melius fortitudo ꝓducitur: eis¬
q ꝑ augmenta temporũ cre¬
scunt etiam lucra meritorum.
Bene autem patientes sunt ut
annuntient quia cȩlestia prȩdi.¬
cantes tanto robostuis aduersa tole¬

Expanded text:
terrae corpus reddidit, accipiens terrae corpus reddidit, accipiens stolam albam, animae scilicet beatitudinem sempiternam, donec in resurrectione alteram accipiat stolam, beatam videlicet una cum anima resumpta glorificandi corporis immortalitatem. Nam quia patrum antiquorum vita, que usque ad septingentos et octingentos, adhuc etiam et amplius protrahebatur annos, propter peccata in nobis contracta est in septuaginta, vel, si multum, in annis LXXX, ita ut septuagenarii longevi et octogenarii dicantur decrepiti, et quod amplius fuerit, in iam silicerniis occupet labor et dolor, de illius aetatis eiusque similium prolixitate canit psalmista: Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi: quia cum eorum vita differtur, semper in melius fortitudo producitur, eisque per augmenta temporum crescunt etiam lucra meritorum. Bene autem patientes sunt, ut adnuntient, quia caelestia praedicantes tanto robustius adversa tole
Abbreviated transcription (Latin):
bat in suȩ probationis tempta
dib dieb ac noctib uacare : fi¬
delimente intelligens. qm̃ qui
humilit᷑ flagella suscipiunt.
post flagella sublimit᷑ ad reqͥ¬
em suscipiuntur. Quod & in eo
dominꝰ in p̾senti uolens ostend̾e.
quasi pignus ȩt̾nȩ lucis anteqũa
decederet usum ei restituit. uñ
sic̃ et de amissioẽ luminis nom̃
dñi benedixit. Et ñ post longũ
spatium sciens ad eẽ diem sui
transitus: ꝑ missarũ celebratio¬
nem. ac sacrȩ cõmunionis largi¬
tionem. ualefaciens & dans pacẽ
filiis suis. post ꝗͣ ꝑ uiginti & du¬
os annos inclericali ordine. in e¬
piscopatu uͦ septuaginta quatu¬
&r. continentissime ac religiosis¬
sime fidelis seruus & prudens
domino ministrauit: nonagesi¬
mo sexto ȩtatis suȩ anno. idus
ianuarii scĩ certaminis cursu
cõsummato. fide seruata cum
multiplici bonorũ operũ fruc¬
tu & animarũ lucro. ut diu de¬
siderauit anima cȩlos penetranᷤ

Expanded text:
bat in suae probationis temptatbat in suae probationis temptatdibus diebus ac noctibus vacare, fideli mente intellegens, quoniam qui humiliter flagella suscipiunt, post flagella sublimiter ad requiem suscipiuntur. Quod et in eo Dominus in presenti volens ostendere, quasi pignus aeternae lucis, antequam decederet, visum ei restituit; unde, sicut et de amissione luminis, nomen Domini benedixit. Et non post longum spatium, sciens adesse diem sui transitus, per missarum celebrationem ac sacre communionis largitionem valefaciens et dans pacem filiis suis, postquam per viginti et duos annos in clericali ordine, in episcopatu vero septuaginta quattuor continentissime ac religiosissime fidelis servus et prudens Domino ministravit, nonagesimo sexto aetatis suae anno Idus Ianuarias, sancti certaminis cursu consummato, fide servata, cum multiplici bonorum operum fructu et animarum lucro, ut diu desideravit, anima caelos penetrans,
Abbreviated transcription (Latin):
fundit. sciens scriptum. Uanũ
nos uobis ante lucem surgere:
surgite post quam sederitis qͥ
manducatis panem doloris ⁊ In¬
te lucem quippe surgere ẽ: pͥus¬
quam claritas ȩternȩ retͥbuti¬
onis appareat. in presentis uitȩ nocte
gaudere. Sedendum gͦ pͥus ẽ
ut post recte surgamꝰ: quia qͥsqͥs
ne sesponte humiliat: hunc se¬
quens gła exaltat. Manducat
aũt panẽ doloris. qui gemit
in hac ꝑegrinatioẽ: et cȩlestide¬
siderio ad ȩternam anhelat pa¬
tͥam. Condito siquidẽ testam̃¬
to cuius textũ ad exemplũ e¬
piscoporũ nr̃i uel futuri tem¬
poris qui illud legere uolue¬
rint huic opusculo subiun¬
gere utile duximꝰ. et disposits
om̃ib suis: quia ut scriptum ẽ
uerus agricola omnẽ uitis u̾ȩ
palmitẽ fructũ ferentẽ pugat
ut fructũ plus afferat: oculoe
corporaliũ lumine aliquandui
ẽ priuatus: quatinꝰ m̃tis oculis
uitentius. quȩ suꝑna sunt ad
quȩ toto desiderio anhelabat cõ¬
templari ualeret. Is aũt stude¬

Expanded text:
 Vanum est vobis ante lucem surgere; surgite, postquam sederitis, qui manducatis panem doloris. Ante lucem quippe surgere est, priusquam claritas aeternae retributionis appareat, in praesentis vitae nocte gaudere. Sedendum ergo prius est, ut post recte surgamus; quia, quisquis nunc se sponte humiliat, hunc sequens gloria exaltat. Manducat autem panem doloris, quia gemit in hac peregrinatione et caelesti desiderio ad aeternam anhelat patriam Ͻ. Condito siquidem testamento, cuius textum ad exemplum episcoporum nostri vel futuri temporis, qui illud legere voluerint, huic opusculo subiungere utile duximus, et dispositis omnibus suis –, quia, ut scriptum est, verus agricola omnem vitis verae palmitem fructum ferentem purgat, ut fructum plus afferat, – oculorum corporalium lumine aliquandiu est privatus, quatinus mentis oculis intentius quae superna sunt, ad quae toto desiderio anhelabat, contemplari valeret. Is autem stude
Abbreviated transcription (Latin):
ost premissas autem aut̃¬
& alias multas uirtutes
quas dominus ꝑ hunc scm̃ su¬
um oꝑari dignatiis ẽ: gemitꝰ
et suspiria illius exaudiens qͥ¬
b dicebat quando ueniam
et parebo an te faciem dr̃ sati¬
abor. dum. manifestabitur
głã eius reu elauit ei dominꝰ
coniolans illũ. imminere diem
obitus sui. Qua de re scđm sa¬
cros canones testamentũ rerũ
suarum. condidit. adhereditatẽ
illam festinans. de qua ꝓpħa di¬
cit. Cum dederit dilectis suis
somnum: hȩc ẽ hereditas dñi
Om̃is qui doimit in morte. per¬
dit hereditatem. S cum dede¬
rit dilectis suis somnũ: hȩc ẽ¬
hereditas domini quia electi
dĩ postquam ꝑuenerint ad mor¬
tem tunc inueniunt hereditatẽ
sicut sc̃s remigius derrenam de¬
relinquens hereditatẽ accepit
ȩternam : quia oliua frutife¬
ra ꝑ lucida miscdĩȩ opera exti
chi lacrimȩ meȩ panes die ac
nocte: quia sicut corpus satia¬
tur de pane ita de lacrimis refi¬
cituir anima. qm̃ exinde sperat

Expanded text:
ost premissas autem et alias multas virtutes, quas Dominus per hunc sanctum suum operari dignatus est, gemitus et suspiria illius exaudiens, quibus dicebat: 'Quando veniam et parebo ante faciem Dei? Satiabor, dum manifestabitur gloria eius', revelavit ei Dominus, consolans illum, imminere diem obitus sui. Qua de re secundum sacros canones testamentum rerum suarum condidit, ad hereditatem illam festinans, de qua propheta dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est hereditas Domini. Omnis qui dormit in morte perdit hereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec ehereditas Domini, quia electi Dei, postquam pervenerint ad mortem, tunc inveniunt hereditatem. Sicut sanctus Remigius terrenam derelinquens hereditatem accepit aeternam, quia oliva fructifera per lucida misericordiae opera extithi lacrimae meae panes die ac nocte; quia sicut corpus satiatur de pane, ita de lacrimis reficitur anima, quoniam exinde sperat
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i morte quã peccando
in anima parit᷑ & carne con¬
traxit. et ñ solum ꝑditionẽ
euadet pęnarum s & uitam
ꝑcipiet sempit̾nam: ad quã
beatȩ et gloriosȩ semꝑ uirgi¬
nis et genitͥcis suȩ mariȩ do¬
minȩ nr̃e. ac istius patroni no¬
stri beati remigi meritis &
int̾cessionib in fide recta &
bonis operib nos ꝑseueran¬
tes. & ꝑ acceptionem corpo¬
ris & sanguinis sui unum
secum effectos ꝑducere dig¬
netur. et ꝑ eadem humilita¬
tis eius sacramenta usq ad
contemplandam diuinitatis
eius glãm quam ipse fide¬
li pietate pollicetur dicens.
Qui diligit me diligetur a
patre meo: et ego diligam eir
& manifestabo ei me ipsum.
cere. qualem etiam inuidi cru¬
cifigere: sed qualem in decore
suo regem scłorum soli uidere
possunt oculi mundi scõrum.
talem me ad rependendam ui¬
cem dilectionis his qui me di¬
ligunt. ostendam ꝑtingere
ni morte ac corruptione. salua¬
tor nr᷑: in qua cum dõ patre &

Expanded text:
ab omni morte quam peccando ab omni morte quam peccando in anima pariter et carne contraxit, et non solum perditionem evadet poenarum, sed et vitam percipiet sempiternam. XVII. Ad quam beatae et gloriosae semper virginis et genitricis suae Mariae dominae nostrae ac istius patroni nostri beati Remigii meritis et intercessionibus in fide recta et bonis operibus nos perseverantes et per acceptionem corporis et sanguinis sui unum secum effectos perducere dignetur et per eadem humilitatis eius sacramenta usque ad contemplandam divinitatis eiusdem gloriam, quam ipse fideli pietate pollicetur, dicens: Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum et manifestabo ei me ipsum, cere, qualem etiam invidi crucifigere, sed qualem in decore suo regem seculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt ostendam, – pertingere ni morte et corruptione salvator noster, in qua cum Deo patre et
Abbreviated transcription (Latin):
indutus. ascendens in cęlum
dominus sacram̃ta humanita¬
tis assumptȩ. discipłis immo
om̃i ȩccłȩ quib scĩficaretur in
uirtute dilectionis ac calefie¬
ret reliquit. Assumens helise¬
us pallium heliȩ. ꝑcussit eo a¬
quas iordanis. et ubi inuocauit
dm̃ heliȩ diuisȩ sunt et transi¬
it. assumpserunt apliꝰ. assump¬
sit instituta ꝑ eos omĩs ȩcclã
sacramenta sui redemptoris.
quib spualiter erudita. ablu¬
ta. & conseerata. ipsa quoq in¬
uocato innomine dĩ patris. un¬
petumn mortis superare. eiusq
obstaculo contempto aduitã
transire didicit sempit̾nam.
uixta quod dominus in euan¬
gło dicit. Sic̃ imquiens moy¬
ses exaltauit. serpentem inde¬
ferto. ita exaltari oportet filiũ
hominis. ut om̃is qui credit
in ipsum non pereat. s habeat
uitam ȩternam. Qm̃ qui cre¬
dens in xp̃m passionis suȩ sa¬
cramenta credendo confiten¬
do. sincerit᷑ imitando fideliter
sumit saluatdi imꝑpetuum

Expanded text:
indutus; ascendens in caelum indutus; ascendens in caelum Dominus, sacramenta humanitatis assumpte discipulis, immo omni aecclesiae, quibus sanctificaretur in virtute dilectionis ac calefieret, reliquid. Assumens Heliseus pallium Heliae, percussit eo aquas Iordanis, et ubi invocavit Deum Heliae, divise sunt, et transiit. Assumpserunt apostoli, assumpsit instituta per eos omnis aecclesia sacramenta sui redemptoris, quibus spiritaliter erudita, abluta et consecrata, ipsa quoque, invocato nomine Dei patris, impetum mortis superare, eiusque obstaculo contempto, ad vitam transire didicit sempiternam, iuxta quod Dominus in euangelio dicit: Sicut, inquiens, Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in ipsum nvitam aeternam . Quoniam qui credens in Christo, passionis suae sacramenta credendo, confitendo, sinceriter imitando, fideliter sumit, salvatur in perpetuum