comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ego resurrexi: resurgetis & uos Sed
sunt qui dicant. Eece resurrexit
dñs: nũquid ꝓpterea sperandũ ẽ
me posse resurgere: Utiq ꝓpte¬
rea. In hoc enim resurrexit dñs:
qd̃ a te accepit. Nonenim resurge¬
ret: nisi mortuus esset. Non enĩ
mortuus esset: nisi carnẽ porta¬
ret. Quid accepit a te dñs: Car¬
nem. Quid uenit ipse: Herbũ
dei qd̾ erat ante omia: ꝑ quẽ fac¬
ta sunt om̃ia. Sed ut acciperet a
te aliquid uerbũ caro factũ est:
& habitauit in nobis. Accepit
abs te qd̃ offerret pro tẽ. quomͦ ac¬
cipit sacerdos a te qd̾ offerat ꝓ de:¬
quando uis placare dm̃n pro pecca¬
tis trus. Iam factũ est: ita factũ ẽ.
Sacerdos ñr a nobis accepit: qd̾ pro
nobis offerret. Accepit enim a no¬
bis carnem: in ipsa carne uicti¬
ina factus ẽ. holocaustũ factus ẽ.
sacrificiũ factus est. In passione
sacrificiũ factus est. in resurrectio¬
ne innouauit illud qd̃ occisũ est.
& tanqͣm primitias tuas dedit

Expanded text:
ego resurrexi, resurgetis et vos. 7. Sed ego resurrexi, resurgetis et vos. 7. Sed sunt qui dicant: Ecce resurrexit Dominus; numquid propterea sperandum est et me posse resurgere? Utique propterea: in hoc enim resurrexit Dominus, quod a te accepit. Non enim resurgeret nisi mortuus esset, non autem mortuus esset, nisi carnem portaret. Quid accepit a te Dominus? Carnem. Quid venit ipse? Verbum Dei, quod erat ante omnia, per quem facta sunt omnia. Sed ut acciperet abs te aliquid. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Accepit abs te, quod offerret pro te; quomodo accipit sacerdos a te, quod pro te offerat, quando vis placare Deum pro peccatis tuis. Jam factum est, ita factum est. Sacerdos noster a nobis accepit quod pro nobis offerret: accepit enim a nobis carnem; in ipsa carne victima factus est, holocaustum factus est, sacrificium factus est. In passione sacrificium factus est; in resurrectione innovavit illud quod occisum est, et tanquam primitias tuas dedit
Abbreviated transcription (Latin):
sperauit in dño: & finita ẽ tota
spes ipsius: E uigilia matritina
usq ad noctem: sperauit in dñm.
Ista uigilia matutina: finis noc¬
tis est. Hinc usq ad noctem: spe¬
rauit anima mea in dñm. Ergo
intelligendũ est ne putemꝰ uno
die nobis sperandũ esse in dnm̃.
Auigilia matutina usq ad noctẽ.
Quid gͦ putatis frẽs hoc esse a ruu¬
gilia matutina usq ad noctẽ spe
rauit in dñm. quia dñs per quẽ
nobis dimissasunt peccata. in u¬
gilia matutina resurrexit a mor¬
tuis: ut hoc speremus in nobis fu¬
turũ. qd̾ p̃cessit in dño. Iam enĩ
peccata nr̃a dimissa sunt: sed non¬
dũ resurreximus. Si nondũ resur¬
reximus: nondũ in nobis factũ ẽ
qd p̾cessit in capite ñro. Quid p̃¬
cessit incapite nr̃o: Quia & caro
ipsius capitis resurrexit. Sp̃c illiꝰ
capitis m̃iquid mortuus est :
Seo quod in eo mortuũ est: resur
hoc in nobis dixit dñs. qd̾ in me
uidistis sperate in uobis. id ẽ quia

Expanded text:
speravit in Dominum, et finita est tota speravit in Dominum, et finita est tota spes ipsius? «A vigilia matutina usque ad noctem, speravit in Dominum.» Ista vigilia matutina, finis noctis est; hinc «usque ad noctem speravit anima mea in Dominum.» Ergo intelligendum est, ne putemus uno die nobis sperandum esse in Dominum, «A vigilia matutina usque ad noctem.» Quid ergo putatis, fratres? Hoc est, «A vigilia matutia in Dominum»: quia Dominus per quem nobis dimissa sunt peccata, in vigilia matutina resurrexit a mortuis, ut hoc speremus in nobis futurum quod praecessit in Domino. Jam enim peccata nostra dimissa sunt, sed nondum resurreximus: si nondum resurreximus, nondum in nobis factum est quod praecessit in capite nostro. Quid praecessit in capite nostro? Quia et caro ipsius capitis resurrexit; spiritus illius capitis numquid mortuus est? Sed quod in eo mortuum est, resurrhoc nobis dixit Dominus: Quod in me vidistis, sperate in vobis; id est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
stabit ante oculos cuos: Sed est
apud te ꝓpitiatio. Propter legẽ
tuam sustinui te dñe. Qualis
est lex ista: Inuicem onera u̾ra
portate: & sic adimplebitis legẽ
xp̃i. Qui portant inuicẽ onera
sua: Qui fideliter dicunt. dimit¬
te nobis debita nr̃a: sicut & nos
uimittunus debitorib nr̃is. Su
stinuit anima mea in uerbũ
tuũ. Nemo sustinet nisi qui non¬
dum accepit qd̃ ꝓmissũ est. Nam
qui iam accepit: quid sustinet:
Accepimus remissionẽ peccatoꝵ:
sed ꝑmissũ est nobis regnũ cęloꝵ.
Debita nr̃a deleta sunt: seo mer¬
ces nr̃a adhuc futura est. Accepi¬
mus ueniam: sed eternam uitã
nondũ tenemus. Sed qui dedit
ueniam: ipse ꝓmisit & uitã eter¬
nam. Si uerbũ nr̃m esset: debere¬
mus timere. Quia uerbũ dei est:
non fallit. Securi gͦ speramus in
uerbũ enus: qui fallere ñ potest.
Sperauit anma mea in dñm:
a uigilia matutina usq ad noc¬
tem. Quid est hoc qd̃ ait. una die

Expanded text:
stabit ante oculos tuos? Sed «est stabit ante oculos tuos? Sed «est apud te propitiatio; propter legem tuam sustinui te, Domine.» Qualis est lex ista? «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Qui portant invicem onera sua? Qui fideliter dicunt, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» 6. «Sustinuit anima mea in verbum tuum.» Nemo sustinet, nisi qui nondum accepit quod promissum est: nam qui jam accepit, quid sustinet? Accepimus remissionem peccatorum; sed promissum est nobis regnum coelorum: debita nostra deleta sunt; sed merces nostra adhuc futura est: accepimus veniam; sed aeternam vitam nondum tenemus. Sed qui dedit veniam, ipse promisit et vitam aeternam. Si verbum nostrum esset, deberemus timere: quia verbum Dei est, non fallit. Securi ergo speramus in verbum ejus qui fallere non potest. «Speravit anima mea in Dominum, a vigilia matutina usque ad noctem.» Quid est quod ait? uno die
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ massam faciunt. & guttȩ
minutȩ sunt: & flumina implẽt.¬
& moles trahunt. Ideo & ille consi¬
derans quãmulta minuta pecca¬
ta cotidiana cõmittat homo. si m¬
chil aliud uel per cogitationes uł
linguã attendat quã multa sũt.
& si attendit quã ininuta sunt:
urdit per minuta fieri aceruũ̃
inagnũ. & ñ quasi peccata sua pri¬
stina cogitans. sed ipsam fragilita¬
tem humanã iam ascendens cla¬
mat. De ꝓfundis clamaui ad te
dñe: dñe exaudi uocem meã. fiãt
aures tuȩ intendentes: in uocẽ
dep̃cationis meȩ Si iniquitates¬
obseruaueris dñe: dñe quis̃ susti¬
nebit: Uitare possũ homicidia.
adulteria. rapinas. ꝑiuria. male¬
ficia. idolatriam: nũquid & pecca¬
ta lingue: Nũquid & peccatũ
cordisꝰ Scriptũ est. Peccatũ ini¬
quitas est. Quis gͦ sustinebit:
si tu iniquitates obseruaueris:
Si nobiscũ seuerus iuidex agere
uolueris: ñ misericors pater. quis

Expanded text:
et tamen massam faciunt: et guttae et tamen massam faciunt: et guttae minutae sunt, et flumina implent, et moles trahunt. Ideo et ille considerans quam multa minuta peccata quotidiana committat homo, si nihil aliud, vel per cogitationes et linguam, attendit quam multa sint; et si attendit quam minuta sint, videt per multa minuta fieri acervum magnum; et non quasi peccata sua pristina cogitans, sed ipsam fragilitatem humanam, jam ascendens clamat: «De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meum. Fiant aures tuae intendentes in vocem depobservaveris Domine; Domine, quis sustinebit?» Vitare possum homicidia, adulteria, rapinas, perjuria, maleficia, idololatriam; numquid et peccata linguae? numquid et peccata cordis? Scriptum est: «Peccatum iniquitas est» . «Quis» ergo «sustinebit, si tu iniquitates observaveris?» si nobiscum severus judex agere volueris, non misericors pater, quis
Abbreviated transcription (Latin):
implebitis legem xp̃i. Ita securus
cantas qd̾ modo dictũ est: ꝓpter le¬
gem tuam sustinui te dñe. Hãc
autẽ legem qui ñ seruat. nec susti¬
net dñm. nec si uelit sustinere cau¬
sa est quare sustineat. maniter
sustinet. Uenturus est enĩ dñs:
& inuenturus est peccata tua.
ñ est inuenturus homicidiũ for¬
te.Grauia sunt: & ualde maiora.
Non est inuenturus adulterrũ.
est ista inuenturus. Nichil ẽ ergo
inuenturus: Audi sermonem e¬
uangłii. Qui dixerit fr̃i suo fatue.
Ab istis etiam peccatis linguȩ mi¬
nutissimis quis abstinet: Sed forte
dicis parua sunt. Reus erit in¬
quit gehennȩ ignis. Si paruũ tibi
udetur aut modicũ fr̃i dicere fa¬
tue: uel gehenna ignis uideatur
tibi magna. Si contemnebas minꝰ
peccatũ: uel penȩ magnitudine
deterrere. Sed dicis. Minora sunt
minuta sunt: sine quib ñ pocest
ista uita. Congere minuta: & fa¬
ciunt ingentem aceruum.
Nam & grana minuta sunt.

Expanded text:
implebitis legem Chriimplebitis legem Chricantas quod modo dictum est, «Propter legem tuam sustinui te, Domine.» 5. Hanc autem legem qui non servat, nec sustinet Dominum; nec, si velit sustinere, causa est quare sustineat; inaniter sustinet. Venturus est enim Dominus, et inventurus peccata tua; non inventurus. Homicidia forte, gravia sunt enim et valde majora, non est inventurus; adulterium est ista inventurus. Nihil ergo est inventurus? Audi sermonem Evangelii: «Qui dixerit fratri suo, Fatue.» Ab istis etiam peccatis linguae minutissimis quis abstinet? Sed forte dicis, Parva sunt. «Reus erit,» inquit, «gehennae ignis» . Si parvum tibi videbatur aut modicum, fratri dicere, «Fatue,» vel gehenna ignis videatur tibi magna: si contemnebas minus peccatum, vel poenae magnitudine deterrere. Sed dicis: Minora sunt, minuta sunt, sine quibus non potest esse ista vita. Congere minuta, et faciunt ingentem acervum. Nam et grana minuta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
matur attendat. Nam quando
portas infirmitatẽ fris cui: ñ te
onerant peccata ipsius. Plane
si consentias: iam tua te p̃munt
ñ alterius. Quisquis enim consen¬
serit peccatori: ñ alienis sed suis
grauatur. Consentis enĩ ad pecca¬
tũ alterius tuũ fit peccatũ. & ñ
est quare queraris: qd̃ peccata a¬
liena te p̃munt. Dicitur enĩ tibi:
p̃munt te sed tua. Uidisti furẽ:
cucurristi cũ eo. Quid est hocs
Pedib ambulasti ad furtũ: im¬
mo mente comunxisti te furto.
Qd̃ ipsius solũ erat. factũ ẽ & tu¬
um: quia placuit tibi. Si autem
displicuerit tibi orabis ꝓ eo. & si
deprecatus ueniã dederis: ut pos¬
sis libera fronte dicere in p̃cibus
tius. quas tibi uirisperitus celestis
dictauit. dimitte nobis debita nr̃a
sicut & nos ctimittimus debitori¬
biis nr̃is. didicisti portare onera
fr̃is tui. ut & alius portet si qua st̃
tua: & fiat in uobis qd̾ ait apłs. In¬
uicem onera ũra portate: & sic ad¬

Expanded text:
matur, attendat. Nam quando matur, attendat. Nam quando portas infirmitatem fratris tui, non te onerant peccata ipsius. Plane si consentias, jam tua te premunt, non alterius. Quisquis enim consenserit peccatori, non alienis, sed suis gravatur. Consensio enim ad peccatum alterius, tuum fit peccatum; et non est quare queraris quod peccata aliena te premant. Dicitur enim tibi: Premunt te, sed tua. Vidisti furem, cucurristi cum eo . Quid est hoc? Pedibus ambulasti ad furlum; imo mente conjunxisti te furi: quod ipsius solum erat, factum est tuum; quia placuit tibi. Si autem displicuerit tibi, et oraveris pro eo, et deprecatus veniam dederis, ut possis libera fronte dicere in precibus tuis, quas tibi Jurisperitus coelestis dictavit, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris;» didicisti portare onera fratris tui; ut et alius portet si qua sunt tua, et fiat in vobis quod ait Apostolus, «Invicem onera vestra portate, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
dimittis: portas infirmũ. Et tu si
forte in aliquã infirmitatẽ cecide¬
ris: quasi homo oportet ut sic te
portet ille quẽadmodũ & tu. Au¬
di quid p̃cesserit. Fres inquit si p̃¬
occupatus fuerit homo in aliqrio
delicto: uos qui spirituales estis in¬
struite huiꝰ modi in sp̃u lenitatis.
Et ne forte quia spirituales monu¬
erat uelut securus sibi uideretur.
continuo subiecit: intendens te¬
ipsũ. ne & tu tempteris. Deinde qd̃
cõmemoraui subiunxit. Alter al¬
terius onera portate: & sic adim¬
plebitis legem xp̃i. Unde dicit:
& ꝓpter legem tuam sustimu te
dñe. Dicunt᷑ cerui quanddo transe¬
unt freta in primas insulas pa¬
scue gr̃a capita suꝑ inuicẽ ponere:
& unus qui ante est solus portat
caput: & ñ ponit siꝑ alterũ. Sed
cũ & ille defecerit. tollit se ab ante¬
riori parte. redit posterus: ut et
ipse in altero requiescat. & sic por
caritas. Itaq caritas portat onera:
Ne peccatis suis unusquisq pre¬

Expanded text:
dimittis, portas infirmum. Et tu si dimittis, portas infirmum. Et tu si forte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratres,» inquit, «si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis.» Et ne forte quia spirituales monuerat, veluti securi sibi viderentur, continuo subjecit: «Intendens teipsum, ne et tu tenteris.» Deinde quod commemoravi, subjunxit, «Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi» : unde dicit, «Propter legem tuam sustinui teDicuntur cervi, quando transeunt freta in proximas insulas pascuae gratia, capita super se invicem ponere; et unus, qui ante est, solus portat caput et non ponit super alterum: sed cum et ipse defecerit, tollit se ab anteriore parte et redit posterius, ut et ipse in altero requiescat: et sic portcharitas. Itaque charitas portat onera; ne peccatis suis unusquisque pre
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ꝓpter legem tuam sustinui
te dñe. quia dignatus es legem
miscłie afferre michi dimittere
om̃ia peccata mea: dare michi
decetero monita. ne te offendam
in ipsis monitis. Si quid forte ti¬
tubauero. dedisti michi remediũ:
quo te orem dicens. Dimitte nob̃
debita nr̃a: sicut & nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is. Hanc legẽ
statuisti michi. ut quomͦ dimit¬
to: cimittat᷑ michi. ꝓpter hanc
legem: sustinui de dñe. Expec¬
tabo quando uenias ut liberes¬
me. ab om̃i necessitate: quia in ip¬
sa necessitate ñ deseruisti legem
miscłiȩ Audi quam legem dicat:
si nonclũ intellexisti. Quia legem
dicit caritatis: audi apłm. Inuicẽ
onera ur̃a portate: & sic implebi¬
tis legem xp̃i. Qui portant inui¬
cem onera sua: nisi qui habent
caritatem: Qui non habent cari¬
tatem: graues sunt sibi. qui autẽ
habent caritatẽ portant se. Lesit
te aliquis petit ueniam. si non di¬
mittis: ñ portas onus frĩs tui. Si

Expanded text:
Ergo «propter legem tuam sustinui Ergo «propter legem tuam sustinui te, Domine;» quia dignatus es legem misericodiae afferre, mihi dimittere omnia peccata mea, dare mihi de caetero monita ne te offendam: in ipsis monitis si quid forte titubavero, dedisti mihi remedium, quo te orem, dicens, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Hanc legem statuisti mihi, ut quomodo dimitto, dimittatur mihi. «Propter» hanc «legem sustinui te, Domine.» Exspectavi quando venias et liberes ab omni necessitate, quia in ipsa necessitate non deseruisti legem misericordiae. 4. Audi quam legem dicat, si nondum intellexisti quia legem modo dicit charitatis; audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Qui portant invicem onera sua, nisi qui habent charitatem? Qui non habent charitatem, graves sunt sibi; qui autem habent charitatem, portant se. Laesit te aliquis, petit veniam: si non dimittis, non portas onus fratris tui; si
Abbreviated transcription (Latin):
debat se: Data est illi lex: ut uide¬
ret se: fecit reũ lex: liberauit la¬
tor legis. Lator enim legis: impe¬
rator est. Lex data est quȩ terre¬
at & constringat in reatũ. & ñ
soluit lex apeccatis: sed ostendit
peccata. Et forte sub ipsa lege po¬
situs animaduertit iste. in ꝓfun¬
do quanta fecerit contra legem:
& sic exclamauit dicens. Si mi¬
quitatẽ obseruaueris dñe: dñe
quis sustinebit: Est gͦ lex miscd̾ie
dei: lex ꝓpitiationis dei. Illa timo¬
ris fuit. Est alia lex caritatis. Lex
caritatis dat ueniam peccatis. de¬
let p̃terita: ad monet de futuris.
In uiam non deserit comitẽ: co¬
mes fiet ei quẽ ducit in uia.
Sed concordandũ est cũ aduer¬
sario: dũ es cũ illo in uia. Est enĩ
sermo dei aduersarius tuus: quã¬
diu cũ illo ñ concordas. Concordas
autẽ: cũ ceperit de delectare quod
dicit sermo dei. Iam qui erat ad¬
uersarius: fit amicus. Sic finita
iuia: non erit qui te tradat iudici.

Expanded text:
debat se; data est illi lex, ut videdebat se; data est illi lex, ut videret se. Fecit reum lex; liberavit Lator legis: Lator enim legis Imperator est. Lex data est quae terreat et constringat in reatum; et non solvit lex a peccatis, sed ostendit peccata. Et forte sub ipsa lege positus, animadvertit iste in profundo quanta fecerit contra legem, et sic exclamavit dicens, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Est ergo lex misericordiae Dei, lex propitiationis Dei. Illa timoris fuit, est alia lex charitatis. Lex charitatis dat veniam peccatis, delet praeterita, admonet de futuris; in via non deserit comitem, comes fit ei quem ducit in via. Sed concordandum est cum adversario, dum es cum eo in via . Est enim sermo Dei adversarius tuus, quamdiu cum illo non concordas. Concordas autem, cum coeperit te delectare facere quod dicit sermo Dei. Jam qui erat adversarius, fit amicus: sic, finita via, non erit qui tradat te judici.
Abbreviated transcription (Latin):
gitationib. ñ inueniri cor castũ:
p̾sumens de iusticia sua. Si ergo
cor castũ non potest inueniri qd̃
p̾sumat de iusticia sua: p̃sumat
om̃ corde de miscdia dei & dicat.
tem spes est: Quia apud te.ꝓpi¬
tiatio est. Et que est ista ꝓpitiatio
nisi sacrificiũ : & qd̾ est sacrificiũ.
nisi qd̃ pro nobis oblatũ est: San¬
guis innocens fusus: deleuit om¬
nia peccata nocentiũ. Precium
tantũ datũ: redemit om̃s capti¬
uos de manu captiuantis inmi¬
ci. Ergo apud te est ꝓpitiatio. Nã
si ñ esset apud te ꝓpitiatio. si uidex
esse uelles & misericors esse nolleᷤ.
obseruares om̃s iniquitates nr̃as.
& quereres eas. quis sustineret:
Quis ante te staret & diceret. in¬
nocens sũ: Quis staret in iudi¬
sc̃a. iusta. bona iudeis: sed reos po
tuit eos facere. Non data est ler
que posset uiuificare: sed que
ostenderet peccata peccatori. Pec¬
cator enim oblitus erat se: nec ui¬

Expanded text:
gitationibus suis, non inveniri cor castum gitationibus suis, non inveniri cor castum praesumens de sua justitia. Si ergo cor castum non potest inveniri, quod praesumat de sua justitia; praesumat omnium cor de misericordia Dei, et dicat, tem spes est? «Quoniam apud te propitiatio est.» Et quae est ista propitiatio, nisi sacrificium? Et quod est sacrificium, nisi quod pro nobis oblatum est? Sanguis innocens fusus delevit omnia peccata nocentium: pretium tantum datum redemit omnes captivos de manu captivantis inimici. Ergo «est apud te propitiatio.» Nam si non esset apud te propitiatio, si judex solum esse velles et misericors esse nolles, observares omnes iniquitates nostras, et quaereres eas; quis sustineret? quis ante te staret, et diceret, Innocens sum? quis staret in judisancta, justa, bona Judaeis ; sed reos eos potuit facere. Non data est lex quae posset vivificare , sed quae ostenderet peccata peccatori. Peccator enim oblitus erat se, nec vi
Abbreviated transcription (Latin):
fundo. De ꝓfundis clamaui ad
te dñe: dñe exaudi uocem meã.
sfiant aures tuȩ intendentes: in
uocem dep̾cationis meȩ. Unde
clamat: De ꝓfundo. Quis ẽ gͦ
qui clamat : Peccator. Et qua spe
clamat: Quia quiuenit solue¬
re peccata: dedit spem etiã in ꝓ¬
fundo posito peccatori. Ideo quid
sequit᷑ post istas uoces: Si iniqͥ¬
tates obseruaueris dñe: dñe quis
sustinebit: Ecce apparuit de quo
ꝓfundo clamaret. Clamat enim
sub molib & fluctib iniquitatũ
suarũ. Circũspexit se. circũspexit
uitam suam: uidit illam undi¬
q flagitiis. & facinorib cooptam.
Quam cũ respexit nichil in se
bonũ inuenit. nichil illi iusticie
serenũ potuit occurrere. & cum
scelerũ suoꝵ uideret: tanqͣm ex¬
pauescens excla. mauit. Si mi¬
quitates obseruaueris dñe: dñe
quis sustinebit: Non dixit ego
sustinebo: sed quis sustinebit:
uidit enim ꝓpe totam uitam hu¬
manã circũlatrari peccatis suis.
accusari om̃s conscientias suis co¬

Expanded text:
clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meam. Fiant aures tuae intendentes in vocem deprecationis meae.» Unde clamat? De profundo. Quis est ergo qui clamat? Peccator. Et qua spe clamat? Quia qui venit solvere peccata, dedit spem etiam in profundo posito peccatori. Ideo quid sequitur post istas voces? «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Ecce aperuit de quo profundo clamaret. Clamat enim sub molibus et fluctibus iniquitatum suarum. Circumspexit se, circumspexit vitam suam; vidit illam undique flagitiis et facinoribus coopertam: quacumque respexit, nihil in se bonum invenit, nihil illi justitiae serenum potuit occurrere. Et cumscelerum suorum videret, tanquam expavescens exclamavit, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Non dixit, Ego non sustinebo; sed, «quis sustinebit?» Vidit enim prope totam vitam humanam circumlatrari peccatis suis, accusari omnes conscientias co
Abbreviated transcription (Latin):
panem se fecit nobis lac. incarna¬
tus & apparens mortalib ut in
eo fimretur mors: & non aberra¬
remus a uerbo credentes in carnẽ:
qd̾ factũ est uerbũ. Hinc crescamꝰ.
ipso lacte nutriamur. antequã
ualidi simus ad capiendũ uer¬
bum: non recedamus a fide lac¬
tis nr̃i. Illi autẽ heretici uolenteᷤᷤ
disputare de eo quod ñ poterant
capere. dixerunt quia filius ẽ
gradus: & ĩmiserunt in eccłiam
tres deos. Non enim possunt ne¬
gare dm̃ esse patrem. nec possũt
negare dm̃ filiũ: nec possunt ne¬
les sunt & non sunt eiusdem
substantię: non est unus d̃s̃. sed
tres dii. Disputantes ergo quod

Expanded text:
panis, se fecit nobis lac, incarnapanis, se fecit nobis lac, incarnatus et apparens mortalis; ut in eo finiretur mors, et non aberraremus a Verbo, credentes in carnem quod factum est Verbum. Hinc crescamus, ipso lacte nutriamur; antequam validi simus ad capiendum Verbum, non recedamus a fide lactis nostri. Illi autem haeretici volentes disputare de eo quod non poterant capere, dixerunt quia Filius mingradus, et immiserunt in Ecclesiam tres deos. Non enim possunt negare Deum esse Patrem, nec possunt negare Deum esse Filium, nec possunt neles sunt, et non sunt ejusdem substantiae; non est unus Deus, sed tres dii. Disputantes ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
sum imuriam. si uestis tua con¬
scidatur. Et quano quereris uł
amicis uel in iudicio: hoc dicis u¬
dici conscictit me. non dicis cõsci¬
oit birrũ meũ: sed conscidit me.
Si potuit & meruit dici uestis tua.
tu que ñ es tu. sed uestis tua. qͣn¬
to potius hoc meruit audire caro
xp̃i templũ uerbi unitũ cum
uerbo. ut quicquid in carne pate¬
retur d̃s ipse pateretur. quãius
uerbũ nec mori potuerit nec cor¬
rumpi. nec mutari. nec occidi.
sed quicquid hoꝵ passũ est in car¬
ne passum est: Et noli mirari
quia uerbũ nichil passũ est. nec
amina hominis potest pati ali¬
quid occisa carne: dicente ipso
dño. Nolite timere eos qui cor¬
pus occidunt: ammã autẽ non
possunt occidere. Si anima ñ po¬
test occidi. uerbũ dei poterat oc¬
cidi: Et tamen quid dicit: Fla¬
gellauit me:colafiraint me:ꝑ
cussit me: dilaniauit me. Totũ
hoc non fit in amma. & tamen
non dicit nisi me: ꝓpter unitatẽ.

Expanded text:
sum injuriam, si vestis tua consum injuriam, si vestis tua conscindatur. Et quando quereris vel amicis vel in judicio, hoc dicis judici, Conscidit me: non dicis, Conscidit birrum meum; sed, Conscidit me. Si potuit et meruit vestis tua dici tu, quae non est tu, sed vestis tua; quanto potius meruit audire caro Christi, templum Verbi unitum cum Verbo, ut quidquid in carne pateretur, Deus ipse pateretur: quamvis Verbum nec mori potuerit, nec corrumpi, nec mutari, nec occidi; sed quidquid horum passum est, in carne passum est? Et noli mirari quia Verbum nihil passum est: nec anima hominis potest pati aliquid occisa carne, dicente ipso Domino, «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . Si anima non potest occidi, Verbum Dei poterat occidi? Et tamen quid dicit? Flagellavit me, colaphizavit me, percussit me, dilaniavit me: totum hoc non fit in anima; et tamen non dicit, nisi, me, propter unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
lutus iaceret in terra. nec posset
ad eũ peruenire panis celestis.
ut panem angłoꝵ manducaret
homo. & manna descenderet ad
uberiorem popłm isrł: uerbũ
caro factũ est & habitauit in no¬
bis. Quaꝓpter ipsis infirmĩ pau¬
lus apłs hoc dicit: quos dicit ani¬
males & carnales. Nũquid dixi
me scire aliquid in uobis nisi ihe
cipio erat uerbũ & uerbũ erat
apud dm̃: & d̃s erat uerbũ. Et
quia ipsũ uerbũ caro factũ est. &
ipsũ uerbũ crucifixũ est. sed non
est mutatũ in homine: homo in
illo mutatus est. Outatus ẽ homo
in illo ut melior fieret. quã erat :
non ut in ipsam substantiam
uerbi conuerteret᷑. Per id ergo qd̃
homo erat mortuus est d̃s: & per
id quod d̃s erat excitatus est homo.
& surrexit & ascendit in celum.
Quicquid passus est homo non
potest dici non passus est d̃s: quia
d̃s erat hominẽ assumendo.sed
non est mutatus in hominẽ: quo¬
modo non potest dici non te pas¬

Expanded text:
lutus jaceret in terra, nec posset lutus jaceret in terra, nec posset ad eum pervenire panis coelestis: ut panem Angelorum manducaret homo , et manna descenderet ad veriorem populum Israel, «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . 10. Quapropter ipsis infirmis Paulus apostolus hoc dicit, quos dicit animales et carnales : «Numquid dixi me scire aliquid in vobis, nisi Jescipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Et quia ipsum «Verbum caro factum est,» et ipsum Verbum crucifixum est: sed non est mutatum in hominem; homo in illo mutatus est. Mutatus est homo in illo, ut melior fieret quam erat, non ut in ipsam substantiam Verbi converteretur. Per id ergo quod homo erat, mortuus est Deus; et per id quod Deus erat, excitatus est homo, et surrexit, et ascendit in coelum. Quidquid passus est homo, non potest dici non passus Deus, quia Deus erat hominem assumendo; sed non est mutatus in hominem: quomodo non potes dicere non te pas
Abbreviated transcription (Latin):
erat uerbũ. Hoc erat in principio
apud dm̃. Om̃ia ꝑ ipsũ facta sũt:
& sine ipso factũ est nichil. Panis
ergo est:unde iuuunt angeli.
Ecce panis paratus est tibi: sed cre¬
sce de lacte ut ad panem uenias.
Et quomͦ inquis cresco de lacte:
Quod tibi factus est xp̃c ad infir¬
mitatem duam: hoc primo crede
& fortiter tene. Quomͦ ergo mat̾
cũ uiderit filiũ minus idoneũ
ad capiendũ cibũ. ipsos ei cibos dat
sed traiectos per carnem suam. nã
ipse est panis de quo infans pasci¬
tur quo & mater eius pascitur.:
sed ad mensam infans minus ido¬
neus est. ad mamillã idoneus est:
panis ergo de mensa trahicitur
per matris mamillã. ut sic ꝑue¬
niat idem alimentũ ad paruũ
esset uerbũ apud patrem. per qd̃
facta sunt om̃ia. quicũ in forma
deiesset non rapinam arbitratꝰ
est esse equalis deo. qualem cape¬
rent pro modo suo angłi. & rinde
in cęlo potestates & uirtutes sp̃c
intellectuales pascerentur: ho¬
mo autẽ infirmus & carne inuo¬

Expanded text:
rincipio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Panis ergo est; inde vivunt Angeli. Ecce panis paratus est tibi; sed cresce de lacte, ut ad panem pervenias. Et quomodo, inquis, cresco de lacte? Quod tibi factus est Christus ad infirmitatem tuam, hoc primo crede, et fortiter tene. Quomodo ergo mater cum viderit filium minus idoneum ad capiendum cibum, ipsos cibos ei dat, sed trajectos per carnem suam: nam ipse est panis quo infans pascitur, quo et mater ejus pascitur; sed ad mensam infans minus idoneus est, ad mamillam idoneus est. Panis ergo de mensa trajicitur per matris mamillam, ut sic perveniat idem alimentum ad parvum apud Patrem, per quod facta sunt omnia; qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo ; qualem caperent pro modo suo Angeli, et unde in coelo Potestates et Virtutes, spiritus intellectuales pascerentur; homo autem infirmus et carne invo
Abbreviated transcription (Latin):
& qui est misit me ad uos. hoc
solũ in eternũ ei nomen esse
quod autẽ dixit ego sum d̃s abra¬
ham. & d̃s ysaac. & d̃s iacob. tem¬
porale nomen esse:non curauit
d̃s cum dixisset: ego sũ qui sum.
& qui est misit me ad uos dicere.
quod hoc ei nomen sit in eternũ:
quia & si hoc non diceret intelli¬
geretur. Est enim & uere est: &

Expanded text:
et, «Qui est, misit me ad vos,» hoc et, «Qui est, misit me ad vos,» hoc solum aeternum ei nomen esse; quod autem dixit, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» temporale nomen esse: non curavit Deus, cum dixisset, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» dicere quod hoc ei nomen sit in aeternum; quia etsi hoc non diceret, intelligeretur. Est enim, et vere est,
Abbreviated transcription (Latin):
capere: & mittebat᷑ homo ad ho¬
mines. quãuis non ab homine:
continuo d̃s temperauit laudẽ
suam. & hoc de se dixit. qd̃ capi
dulciter posset. Non in eo uolu¬
it remanere qd̃ laudabatur: qd̃
non posset laudator attingere.
Uade inquit dic filiis isrł. Deus
abraham & d̃s ysaac. & d̃s iacob:
misit me ad uos. Hoc michi no¬
men est in ȩternũ. Certe. dñe no¬
men illud habes qd̃ tu cdixisti:
ego sum. qui est misit me ad uoꝰ.
Unde modo nomen mutasti:
ut diceres d̾s abraham. d̃s ysaas.
&e d̾s iacob: Nonne tibi udet᷑
ratio eius respondere & dicere:
quod dixi ego sum qui sũ. uerũ
est. sed tu non capis: Qd̃ autẽ
dixi. egosũ d̃s abraham. & deus
ysaac. & d̃s iacob: & uerũ est. et
capis. Quod enim ego sum qui
sum ad me ꝑtinet: qd̃ autẽ d̾s
abraham. & d̃s ysaac. & d̃s iacob.
ad te pertinet. Et si deficis in eo.
quod michi sũ: cape qd̃ tibi sũ.
& ne forte quisquã putaret il¬
lud quod dixit d̃s. ego sũ qui sũ:

Expanded text:
capere, et mittebatur homo ad homines, quamvis non ab homine; continuo Deus temperavit laudem suam, et hoc de se dixit quod capi dulciter posset; non in eo voluit remanere quod laudabatur, quo non posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic filiis Israel, Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: hoc mihi nomen est in aeternum.» Certe, Domine, nomen illud hahes; quia et tu dixisti, «Ego sum: Qui est, misit me ad vos:» unde modo nomen mutasti, ut diceres, «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob?» Nonne tibi videtur ratio ejus respondere, et dicere: Quod dixi, «Ego sum, qui sum;» verum est, sed non capis: quod autem dixi, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob» ; et verum est, et capis? Quod enim «Ego sum qui sum,» ad me pertinet, quod autem «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ad te pertinet: et si deficis in eo quod mihi sum, cape quod tibi sum. Et ne forte qnisquam putaret illud quod dixit Deus, «Ego sum qui sum;»
Abbreviated transcription (Latin):
homo. & manna descenderet ad
uberiorem popłm ifrł: uerbũ
caro factũ est & habitauit in no¬
bis. Quaꝓpter ipsis infirmĩ pau¬
lus apłs hoc dicit: quos dicit am¬
males & carnales. Nũquid dixi
me scire aliquid in uobis insi ihe
cipio erat uerbũ & uerbũ erat
apud dm̃: & d̾s erat uerbũ. Et
quia ipsũ uerbũ caro factũ est. &
ipsũ uerbũ crucifixũ est. sed non
est mutatũ in homine: homo in
illo mutatus est. Outatus ẽ homo
millo ut melior fieret. quã erat:
non ut in ipsam substantiam
uerbi conuerteret᷑. Per id ergo qd
homo erat mortuus est d̾s: & per
id quod d̾s erat excitatus est homo.
& surrexit & ascendit in cęlum.
Quicquid passus est homo non
potest dici non passus est d̃s: quia
d̾s erat hominẽ assumendo. sed
non est mutatus in hominẽ: quo¬
modo non potest dici non te pas¬
sum imuriam. si uestis tua con¬
scidatur. Et quando quereris uł
amicis uel in maicio: hoc dicis i¬

Expanded text:
homo , et manna descenderet ad homo , et manna descenderet ad veriorem populum Israel, «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . 10. Quapropter ipsis infirmis Paulus apostolus hoc dicit, quos dicit animales et carnales : «Numquid dixi me scire aliquid in vobis, nisi Jescipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Et quia ipsum «Verbum caro factum est,» et ipsum Verbum crucifixum est: sed non est mutatum in hominem; homo in illo mutatus est. Mutatus est homo in illo, ut melior fieret quam erat, non ut in ipsam substantiam Verbi converteretur. Per id ergo quod homo erat, mortuus est Deus; et per id quod Deus erat, excitatus est homo, et surrexit, et ascendit in coelum. Quidquid passus est homo, non potest dici non passus Deus, quia Deus erat hominem assumendo; sed non est mutatus in hominem: quomodo non potes dicere non te passum injuriam, si vestis tua conscindatur. Et quando quereris vel amicis vel in judicio, hoc dicis ju
Abbreviated transcription (Latin):
sentis de deo etiam scđm animã
humanã. qd̃ d̾s aut obliuiscatur
but ita sapiat ut desipiat. aut
faciat aliquid: & peniteat eum.
Om̃ia enim ista posita sunt in
scriptura. ut nobis lactentib cõ¬
mendaretur deu̾non ut ꝓprie de
illo sic audiamus ista. & intelliga¬
mus. quasi peniteat dm̃. & modo
discat aliquid quod non nouerat.
& intelligat aliquid qd̃ non intel¬
ligebat: & reminiscatur qd̃ oblitꝰ
erat. Talia enim animȩ sunt non
dei. Nisi enim transierit & mo¬
dũ amime suȩ: non uidebit qͥa d̾s ẽ
qd̃ est qui dixit. Ego sum qui sũ.
Itaq ille cui dicebatur ubi est d̾s
tuuis. quid dixit: facte sunt mi¬
chi lacrimȩ meȩ panes die ac noc¬
te: dũ dicitur michi cotidie ubi
est d̾s tuus. Ut autẽ inueniret
in cęlo potestates & uirtutes sp̃c
indellectuales pascerentur: ho¬
mo autẽ infirmus & carne inuo¬
lutus iaceret in terra. nec posset
ad eũ peruenire panis celestis.
ut panem angłoꝵ manducaret

Expanded text:
sentis de Deo etiam secundum animam sentis de Deo etiam secundum animam humanam, quod Deus aut obliviscatur, aut ita sapiat ut desipiat, aut faciat aliquid et poeniteat eum: omnia enim ista posita sunt in Scripturis, ut nobis lactentibus commendaretur Deus; non ut proprie de illo sic audiamus ista, et intelligamus quasi poeniteat Deum, et modo discat aliquid quod non noverat, et intelligat quod non intelligebat, et reminiscatur quod oblitus erat. Talia enim animae sunt, non Dei. Nisi ergo transierit et modum animae suae, non videbit quia Deus est quod est; qui dixit, «Ego sum qui sum» . Itaque ille cui dicebatur, «Ubi est Deus tuus,» quid dixit? «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus?» Ut autem inveniretin coelo Potestates et Virtutes, spiritus intellectuales pascerentur; homo autem infirmus et carne involutus jaceret in terra, nec posset ad eum pervenire panis coelestis: ut panem Angelorum manducaret
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾hendit scriptura dicens. et
facti estis opus habentes lacte: ñ
solido cibo. Sic enim nos d̾s uult
nutriri lacte. ut non ibi rema¬
neamus. sed crescendo per lac ad
solidũ cibũ perueniamus. Ergo
ñ debet homo extollere corsuũ
in suꝑbiam: sed debet leuare¬
sc in doctrinã uerbi dei.
Nam si leuanda anima ñ esset:
non diceretur in alia uoce psal¬
mi. Ed te dñe leuaui animã me¬
am. Et nisi se ipsa anima suꝑ se
effundat. ñ peruienit ad uisionẽ
Nam modo cũ adhuc in carne est
dicitur ei: ubi est d̾̃s tuus : Sed in¬
tus est d̾̃s eius: & sp̃ualiter intus.
& sp̃ualiter excelsus est: ñ quasi
interuallis locoꝵ. quom᷑ per inter¬
ualla loca altiora sunt Nam si
talis altitudo querenda est: um¬
cunt nos aues ad dm̃. Ergo intus
d̃s est altus. & spiritualiter altũ.
nec peruenit anima ut contingat
eũ: nisi transierit se. Nam quic¬
quid de deo sentis scd̃m corpus:
multũ erras. Multũ infans es si

Expanded text:
reprehendit Scriptura, dicens: «Et reprehendit Scriptura, dicens: «Et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo» . Sic enim nos Deus vult nutriri lacte, ut non ibi remaneamus; sed crescendo per lac, ad solidum cibum perveniamus. Ergo non debet homo extollere cor suum in superbiam, sed debet levare in doctrinam verbi Dei. Nam si levanda anima non esset, non diceretur in alia voce psalmi: «Ad te, Domine, levavi animam meam» . Et nisi se ipsa anima super se effundat, non pervenit ad visionem Nam modo cum adhuc in carne est, dicitur ei: «Ubi est Deus tuus?» Sed intus est Deus ejus, et spiritualiter intus est, et spiritualiter excelsus est; non quasi intervallis locorum, quomodo per intervalla loca altiora sunt. Nam si talis altitudo quaerenda est, vincunt nos aves ad Deum. Ergo intus Deus altus est, et spiritualiter altus; nec pervenit anima ut contingat eum, nisi transierit se. Nam quidquid de Deo sentis secundum corpus, multum erras. Multum infans es, si
Abbreviated transcription (Latin):
capere non poterant. elati sunt
in suꝑbiam. & factũ est in eis qd̃
dicitur in isto psalmo. Si ñ hu¬
militer sentiebam. sed exaltaui
animã meam quẽadmodũ qui
ablactatus est a lacte suꝑ matrẽ
suam: sic retributio in anma
mea. Mater enum eccłia dei est:
unde illi separati sunt. Ibi lacta¬
ri & nutriri debebant. ut cresce¬
rent ad capiendũ uerbũ dm̃n a¬
pud dm̃: in forma dei equalem
patri. Uisa est hic quidem ab his
qui ante nos ista tractauerunt
& alia sententia & alius intellec¬
tus in his uerbis: quem ñ tacebo
caritati u̾re. Hoc enim dixerũt.
Om̃is superb displicet deo. & de¬
bet se anma humiliare ne deo
displiceat: & toto corde intueri
qd̃ dictũ est. Quanto magnus
es tanto humilia te in om̃ib: &
coram deo inuenies grãm. Sed̃
rursus sunt quidam homines.
qui cũ audierint quia humiles
esse debent. dimittunt se. nichil
uolunt discere: putantes quia
si aliquid didicerint suꝑbient.
& remanent in suo lacte. Quos

Expanded text:
capere non poterant, elati sunt in superbiam; et factum est in eis quod dicitur in isto psalmo, «Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam; quemadmodum qui ablatus est a lacte super matrem suam, sic retributio in animam meam.» Mater enim Ecclesia Dei est, unde illi separati sunt: ibi lactari et nutriri debebant, ut crescerent ad capiendum Verbum Deum apud Deum, in forma Dei aequalem Patri. 12. Visa est hic quidem ab his qui ante nos ista tractarunt, et alia sententia, et alius intellectus in his verbis, quem non tacebo Charitati vestrae. Hoc enim dixerunt: Omnis superbus displicet Deo, et debet se humana anima humiliare, ne Deo displiceat, et toto corde intueri quod dictum est, «Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam» . Sed rursus sunt quidam homines, qui cum audierint quia humiles esse debent, dimittunt se, nihil volunt discere, putantes quia si aliquid didicerint superbi erunt; et remanent in solo lacte. Quos
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i templũ uerbi unitũ cum
uerbo. ut quicquid in carne pate¬
retur d̾s ipse pateretur. quãus
uerbũ nec mori potuerit nec cor¬
rumpi. nec mutari. nec occidi:
sed quicquid hoꝵ passũ est in car¬
ne passum est: Et noli mirari
quia uerbũ nichil passũ est. nec
amima hominis potest pati ali

Expanded text:
 templum Verbi unitum cum Verbo, ut quidquid in carne pateretur, Deus ipse pateretur: quamvis Verbum nec mori potuerit, nec corrumpi, nec mutari, nec occidi; sed quidquid horum passum est, in carne passum est? Et noli mirari quia Verbum nihil passum est: nec anima hominis potest pati ali
Abbreviated transcription (Latin):
futurum et ꝑmansurũ dixit.
Iurauit dñs dauid ueritatẽ & ñ
Spenitebit eũ: ex fructu uentris
Stui ponam suꝑ sedem tuam. Po¬
terat dicere: & ex fructu femoris
tui. Quare ex fructu uentris
uoluit dicere: Ꝙ illud quidẽ si
diceret: uerũ diceret. Sed signi¬
ficantius dicere uoluit ex fruc¬
tu uentris. quia de femina na¬
tus est xp̃c. quo uir non accessit.

Expanded text:
mansurum; dixit, «Juravit Dominus David veritatem, et non poenitebit eum: Ex fructu ventris tui ponam super sedem tuam.» Poterat dicere, Ex fructu femoris tui: quare, «Ex fructu ventris,» voluit dicere? Et illud quidem si diceret, verum diceret: sed significantius dicere voluit, «Ex fructu ventris;» quia de femina natus est Christus, quo vir non accessit.
Abbreviated transcription (Latin):
stros. Si autẽ facias ut diligas
inuicũ tuũ ͥ & ores pro eo: ibi
mandauit dñs benedictionẽ
suam. Ibi habebis uitam in se¬
culũ: id est in eternũ. Multi a
mantes uitam istam: maledi¬
cunt inunicis suis. Pro qua re
nisi pro ista uitaͥ nisi pro com¬
modis scłaribus: Ubi te angu

Expanded text:
stros?» Si autem facias, et diligas stros?» Si autem facias, et diligas inimicum tuum, et ores pro eo, «ibi mandavit Dominus benedictionem suam;» ibi habebis «vitam in saeculum,» id est in aeternum. Multi enim amantes vitam istam, maledicunt inimicis suis: pro qua re, nisi pro ista vita, nisi pro commodis saecularibus? Ubi te angu
Abbreviated transcription (Latin):
mure. Sic sunt multi fr̃es: non
habitant in unũ nisi corpore. Sed
qui sunt qui habitant in unũ:
um esse aliquid: sed erant illis
om̃ia cõmunia. Designati sunt.
descripti sunt. qui ꝑtineant ad
barbam qui ꝑtineant ad oram
uestimenti: qui numerent᷑ int̃
montes syon. Et si sunt ibi alii mur¬
muratores. meminerint dicti do¬
mini: unus assumet᷑ & unus re¬
oñs benedictionem. Ubi manda¬
uit: In fr̃ibus qui habitant
in unũ. Ibi p̃cepit benedictionẽ:
ibi benedicunt d̾ñm qui habitãt
concorditer. Nani in discordia:
non benedicis dm̃. Sine causa
dicis quia lingua tua sonat be¬
nedictionẽ dñi: si corde non so¬
nes. Ore benedicis: & corde ma¬
ledicis. Ore suo benedicebant:
& corde suo maledicebant. Nũ¬
quid uerba nr̃a sunt: Signifi¬
cati sunt quidam. Benedicis
dñm cũ oras: & sequeris in pre¬
ce tuã. & non maledicis inimi¬
co tuo. Hoc est quod audisti ab
ipso dño: diligite inimicos ue¬

Expanded text:
mure. Sic sunt multi fratres; non mure. Sic sunt multi fratres; non habitant in unum nisi corpore. Sed qui sunt qui habitant in unum? suum esse, sed erant illis omnia communia» . Designati sunt, descripti sunt, qui pertineant ad barbam, qui pertineant ad oram vestimenti, qui numerentur inter montes Sion. Et si sunt ibi alii murmuratores, meminerint dicti Domini: «Unus assumetur, et unus renus benedictionem.» Ubi mandavit? In fratribus qui habitant in unum. Ibi praecepit benedictionem, ibi benedicunt Dominum qui habitant concorditer. Nam in discordia non benedicis Dominum. Sine causa dicis quia lingua tua sonat benedictionem Domini, si corde non sones: ore benedicis, et corde maledicis. «Ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant» . Numquid verba nostra sunt? Significati sunt quidam. Benedicis Dominum, cum oras; et sequeris in prece tua, et maledicis inimico tuo. Hoc est quod audisti ab ipso Domino, «Diligite inimicos ve
Abbreviated transcription (Latin):
si ille innotuerit: nec ꝑmane¬
re poteritis. nisi enus sagmna ñ
uesit uobis. Ipsa enim sagina de¬
scendit suꝑ montẽ syon. Iam
montes syon magni in syon. Quid
est syon: Ecclesia. & qui ibi sũt.
Montes magni. Quos signifi¬
cant montes. hos significat bar¬
ba: hos significat ora uestim̃ti
Barba non indelligit᷑ nisi in ꝑ¬
fectis. Non ergo habitant in
sunt. octiosi sunt. anxietate sua
turbant ceteros: & querunt quid
de illis dicant. quomͦ in iunctu¬
ra inquietũ iumentũ non solũ
non trahit: sed & frangit calcib
quod iunctũ est. Si autẽ habet
rorem hermon qui descendit.
suꝑ montem syon. quietus. pla¬
catus. humilis. tolerans: ꝓ mur¬
mure precem fundit. Nam om¬
nes murmurantes magnifice de¬
scripti sunt. Quodam loco dicit¬
scriptura. Precordia fatui: sicut
rota carri. Quid est. p̃cordia fa¬
tui. sicut rota carri: fenũ por¬
tat & murmurat. Non enim
potest rota carri quiescere a mur¬

Expanded text:
si ille intonuerit; nec permanesi ille intonuerit; nec permanere poteritis, nisi ejus sagina non desit vobis: ipsa enim sagina descendit super montes Sion. 12. Jam «montes Sion,» magni in Sion. Quid est Sion? Ecclesia. Et qui ibi sunt montes? Magni. Quos significant montes, hos significat barba, hos significat ora vestimenti. Barba non intelligitur nisi in perfectis. Non ergo habitant in sunt, turbulenti sunt, anxietate sua turbant caeteros, et quaerunt quid de illis dicant; quomodo in junctura inquietum jumentum non solum non trahit, sed et frangit calcibus quod junctum est. Si autem habet rorem Hermon, «qui descendit super montes Sion,» quietus, placatus, humilis, tolerans, pro murmure precem fundit. Nam murmuratores omnes magnifice descripti sunt quodam loco Scripturarum: «Praecordia fatui sicut rota carri» . Quid est, «Praecordia fatui sicut rota carri?» Fenum portat, et murmurat: non enim potest rota carri quiescere a mur
Abbreviated transcription (Latin):
esse dicitur. Ergo aliquid inter¬
pretatione hermon queramus.
Nomen enim hebreũ est: & ha¬
bemus interpretationẽ ab eis
qui illam linguã nouerunt.
Hermon interp̃tari dicitur lu¬
men exaltatũ. Axp̃o enim ros.
Nam nullũ lumen exaltatũ:
nisi xp̃c. Quomodo exaltatũ est:
Primo in cruce: postea in celo.
Exaltatus est in cruce cũ humili¬
areturͥ sed humiliatio illius non
potuit nisi alta esse. Hominis
dispensatio. minus minusq fie¬
bat᷑: que significabat᷑ in iohan¬
ne. Dei dispensatio in dño nr̃o
natus est sicut tradit eccłia oc
ianuarias: quando iam dies in¬
cipiunt crescere: Audi ipsũ io
soꝵ hoc indicant. Dñs in cruce
exaltatus est: ille ceso capite di¬
minutus. Ergo lumen exaltatũ
est xp̃c: inde est ros hermon.
Sed quicũq uultis habitare in
unũ. optate rorem istũ: cõplui¬
mini inde. Alioqum non pote¬
ritis tenere qd̃ ꝓfiteminiꝰ. nec
ꝓfiteri nec audire poteritis ni¬

Expanded text:
esse dicitur. Ergo aliquid interesse dicitur. Ergo aliquid interpretatione Hermon quaeramus. Non enim hebraeum est, et habemus interpretationem ab eis qui illam linguam noverunt. Hermon interpretari dicitur, Lumen exaltatum. A Christo enim ros: nam nullum lumen exaltatum, nisi Christus. Quomodo exaltatum est? Primo in cruce; postea in coelo. Exaltatus in cruce, cum humiliaretur; sed humiliatio illius non potuit nisi alta esse. Hominis dispensatio minus minusque fiebat, quae significabatur in Joanne; Dei dispensatio in Domino nosnatus est, sicut tradit Ecclesia, junuarias, quando jam dies incipiunt crescere. Audi ipsum Joasorum hoc indicant. Dominus in cruce exaltatus est; ille caeso capite deminutus. Ergo lumen exaltatum, Christus: inde est ros Hermon. Sed quicumque vultis habitare in unum, optate rorem istum, compluimini inde. Alioquin non poteritis tenere quod profitemini, nec profiteri audere poteritis, ni
Abbreviated transcription (Latin):
esse. quod frẽs habitant in unũ:
non ex suis uirib non ex suis
meritis. sed ex illius dono: sed
ex illius gr̃a. sicut ros de celo. Non
enim terra sibi pluit. Aut non
quicquid genuerit arescet. nisi
pluuia desuꝑ descendat: Di¬
cit quodam loco in psalmo. Plu¬
uiam uoluntariam segrega¬
bis ds̃ hereditati tue Quare
dixit uoluntariã: Quia non
meritis nr̃is: sed ex illius uolun¬
tatr. Quid enim boni merui¬
mus peccatores: Quid bonime¬
ruimus iniqui: Et adam. in¬
adam. & suꝑ adam: multa pec¬
cata nascuntur. Quisquis na¬
scitur adam nascitur. damna¬
boni meruit adam: E tamen
misericors amauit: & sponsus
dilexit ut pulchrã. Ergo grãm¬
dei dixit rorem hermon. Secd̃
hermon quid sit nosse debetis.
Mons est quidã longe disiunc¬
tus ab iherłm: id est a syon. Itaq
mirũ est quod sic ait. sicut
ros hermon qui descendit
suꝑ montẽ syon: cũ mons her¬
mon longe sit disiunctus ab ie¬
rusalem. Nam trans iordanem

Expanded text:
esse quod fratres habitant in unum; esse quod fratres habitant in unum; non ex suis viribus, non ex suis meritis, sed ex illius dono, sed ex illius gratia, sicut ros de coelo. Non enim terra sibi pluit, aut non quidquid genuerit arescit, nisi pluvia desuper descendat. Dicit quodam loco in psalmo: «Pluviam voluntariam segregabis, Deus, haereditati tuae» . Quare dixit «voluntariam?» Quia non meritis nostris, sed illius voluntate. Quid enim boni meruimus peccatores? quid boni meruimus iniqui? Ex Adam Adam, et super Adam multa peccata nascuntur. Quisquis nascitur, Adam nascitur, damnanim boni meruit Adam? Et tamen misericors amavit, et sponsus dilexit, non pulchram, sed Dei dixit rorem Hermon. 11. Sed Hermon quid sit, nosse debetis. Mons est quidam longe disjunctus ab Jerusalem, id est a Sion. Itaque mirum est quod sic ait, «Sicut ros Hermon, qui descendit super montes Sion;» cum mons Hermon longe sit disjunctus ab Jerusalem: nam trans Jordanem