comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lo iitatus est. et numero: breuiq libel¬
lo quem scrtpsit contradioscorum medicũ.
quid inlitteris posset ostendit: luuencus
prbtr. sub constantino hystoriam domini
saluatoris uersibus explicauit : nec pertimu¬
it ȩuangelii maiestatem. submetrileges mit¬
teres de ceteris uel mortuis uel uiuentibus
taceo. quorum in scriptis suis et uires ma¬
nifestȩ sunt et uoluntas: Nec statim pra¬
ua opimone fallaris. contragentes hoc es¬
se licitum. in aliis disꝑutationibus dissi¬
mulandum. quia omnes ꝑene omnium
libri. exceptis his quicum epicuro litteras
non didicerunt. erudicionis doctrine ꝙ ple¬
uissimi sunt: quamquam ego illucd magis
rear quod dictanti uenit in mentem. nonte
ignorare quod semper adoctis uiris usurpa¬
tumest. sed perte michi proponi ab alio ques¬
tionem. Qui forsitan proyter amorem hys.¬
toriarum salustii. calpurnius cogno¬
mento lanar uissit: Cui quȩso ut fuade¬
as. ne uescentium dentibus edsitulus

Expanded text:
lo imitatus est et numero breuique libello imitatus est et numero breuique libello, quem scripsit contra Dioscorum medicum, quid in litteris possit, ostendit. Iuuencus presbyter sub Constantino historiam domini saluatoris uersibus explicauit nec pertimuit euangelii maiestatem sub metri leges mittere. de ceteris uel mortuis uel umentibus taceo, quorum ex scriptis suis et uires manifestae sunt et uoluntas. Nec statim praua opinione fallaris, contra gentes hoc esse s licitum, in aliis disputationibus dissimulandum, quia omnes paene omnium libri exceptis his, qui cum Epicuro litteras non didicerunt, eruditionis doctrinaeque plenissimi sunt. quamquam ego illud magis rear, quod dictanti uenit in mentem, non te ignorare, quod semper doctis uiris usurpatum est, sed per te mihi proponi ab alio quaestionem, qui forsitan propter amorem Historiarum Sallustii Calpurnius cognomento Lanarius sit. cui quaeso ut suadeas, ne uescentium dentibus edentulus
Abbreviated transcription (Latin):
trinis atq sententiis suos referse̾unt libros.
ut nesciaf quid in illis primum admirari
debeas: eruditionem scłi. anscientiam scriptu¬
rarum: Ueniam adlatinos: Quid tertullia¬
no eruditus : Quidacutus : Apologeticus
eius .& contragentes libri. cimetam scł con¬
tinent disciplinam Minutus felix causẽdi¬
cus romani fori. inlibro cuititulus octauus
est. et in altero contra mathematicos. Sita¬
men in scriptio non mentitur auctorem. Qa
gentilium licterarum dimisit intactum: uii.
libros aduersus gentes arnobuis edidit: to¬
tidem q discipulus eius lactantus: Qui de
tra quoẜ & deopificio dei duo uolumina con¬
didit. Quos silegere uolueris. dialogum ci¬
Uictorino martyri in libris suis. licet desit
eruditio: tamen non de est euditionis uolim¬
tas: Cyprianus quod idola non sint dii. qua
breuitate. qua hystoriarum omnium scien¬
tia: quaq uerborum. et sensuum splendore
pertryxcit. hylarius meorum temporum

Expanded text:
trinis atque sententiis suos referserunt libros, trinis atque sententiis suos referserunt libros, ut nescias, quid in illis primum admirari debeas, eruditionem saeculi an scientiam scripturarum. Ueniam ad Latinos. quid Tertulliano eruditius, quid acutius? Apologeticus eius et contra gentes libri cunctam saeculi continent disciplinam. Minucius Felix, causidicus Romani fori, in libro, cui titulus \'Octauius\' est, et in altero contra mathematicos — si tamen inscriptio non mentitur auctorem — quid gentilium litterarum dimisit intactum? septem libros aduersus gentes Arnobius edidit totidemque discipulus eius Lactantius, qui de ira quoque et de opificio dei duo uolumina condidit; quos si legere uolueris, dialogorum CiUictorino martyri in libris suis, licet desit eruditio, tamen non deest eruditionis uoluntas. Cyprianus, quod idola dii non sint, qua breuitate, qua historiarum omnium scientia, quo uerborum et sensuum -splendore perstrinxit! Hilarius, meorum temporum
Abbreviated transcription (Latin):
decem scripsit stromateas. ip̃ianorumm et
ꝑhylosophorimi inter se sententias com¬
parans. et omnia nr̃e religionis cdogina¬
ta ple platone et aristotilȩ nymenio cor¬
nutoq confirmans Seripsit et militia¬
descontragentes uolumen grogium. ypoli
tusq et appollonius romane urbis senator
propria opuscula condiderunt. Extant & .
iulii affricam libri qui temporum scripsit
hystorias. &: theodori qui postea gregorus
appellatus est uiri apostolicorum signorsi
atq uirtutum. et diolasi alexandrini
ep̃i: anatholii quoq laodicene eccłȩ sacer¬
dotis. nec non ꝑs biterorum. pamphyli.
pierii. lucian malchyonis. ensebii cesari¬
ensis ep̃i. & custachii anthiocheni .s. atha¬
nasu alexandrim. ȩusebii quoq emisen &
trifilli cypri.&. asterii scito politȩ. ac serapi¬
onis contessoris. Titiquoq ostrensis ep̃i. cap
padocimiq basilu. gregorir amphylosochii.
Qui omnes intantum phylosophorum doc¬

Expanded text:
decem scripsit Stromateas, Christianorum et decem scripsit Stromateas, Christianorum et Philosophorum inter se sententias comparans: et omnia nostrae religionis dogmata de Platone et Aristotele, Numenio, Cornutoque confirmans. Scripsit et Miltiades contra Gentes volumen egregium. Hippolytus quoque, et Apollonius, Romanae urbis Senator, propria opuscula condiderunt. Exstant et Julii Africani libri, qui temporum scripsit historias; et Theodori, qui postea Gregorius appelatus est , viri Apostolicorum signorum. atque virtutum; et Dionysii Alexandrini Episcopi: Anatolii quoque Laodicenae Ecclesiae Sacerdotis; nec non Presbyterorum Pamphili, Pierii, Luciani, Malchionis, Eusebii Caesariensis Episcopi, et Eustathii Antiocheni, et Athanasii Alexandrini: Eusebii quoque Emiseni, et Triphilii Cyprii, et Asterii Scythopolitae, et Serapionis Confessoris: Titi quoque Bostrensis Epadocumque Basilii, Gregorii, Amphilochii: qui omnes in tantum philosophorum doc
Abbreviated transcription (Latin):
phylosophorum sententins quem unitatus
postea iustimis et ipse phylosophus. antomino
pio. et filiis eius. senatiunq librum contra
gentes tradidit: defendens ignomuiniam
crucis. et resurrectionem xp̃i cota predicans
libertate: Quid loquar demilitone sarden
sis ep̃o. Quid de appollinare hierpolitane ec¬
cłȩ sacerdote. dionisioq corinthyorum ep̃o.
&r catiano.&. barcdasanȩ. & hireneophotĩni
martyris succesiore : qui origenis herẽseon.
singularum ex quibus phylosophorum fon¬
tibus emanarint. multis uolumimibus ex¬
plicarunt : pantenus stoice secte phylosophis
obprecipuȩ erudidonis gloriam ademẽtrio
alexandriȩ ep̃o misslis est indiam. ut xp̃m
apud brachimanos & illius gentis phyloso¬
phos predicaret: Clemens alexandrinȩ acłȩ
octo scripsit strymatum libros. et totidem y¬
tes. pedagogi quoq tria nolumina: quidin
illis indoctum: immo quid non demedia
phylosophia est. : hunc unitatus origenes

Expanded text:
philosophorum sententiis; quem imitatus philosophorum sententiis; quem imitatus postea Iustinus, et ipse philosophus, Antonino Pio et filiis eius senatuique librum contra gentes tradidit defendens ignominiam crucis et resurrectionem Christi tota praedicans libertate. quid loquar de Melitone, Sardensi episcopo, quid de Apollinari, Hierapolitanae ecclesiae sacerdote, Dionysioque, Corinthiorum episcopo, et Tatiano et Bardesane et Irenaeo, Photini martyris successore, qui origines hsingularum, et ex quibus Philosophorum fontibus emanarint, multis voluminibus explicarunt? Pantaenus Stoicae sectae Philosophus, ob praecipuae eruditionis gloriam, a Demetrio Alexandriae Episcopo missus est in Indiam, ut Christum apud Brachmanas, et illius gentis Philosophos praedicaret. Clemens Alexandrinae Ecclesocto scripsit Stromatum libros; et totidem tes, Paedagogi quoque tria volumina. Quid in illis indoctum? imo 429 quid non de media Philosophia est? Hunc imitatus Origenes,
Abbreviated transcription (Latin):
repercutiam. quam quam nazareum
nrͣm.& ut ipse solebat dicere galile¬
um. statim in prelio senserit: et merce¬
dem linguȩ putidissimȩ contumetia
perfonlis acceperit. Io sephꝰ anti¬
quitatem ad probans uidaici poꝑuli. du¬
os libros scripsit contra appionem ale¬
xandrinum grãmaticum: et canta se¬
cularium profert testimonia. ut mi¬
chi miraculum subeat. quomodo uir
ȩbreus & abifantia sacris litteris
ȩruditus. cunctam grecorum biblio¬
thecam euoluerit. Quid loquar de
phylone. quem uel alterum. uel sodm
uel uideum platonem cretici pronũ¬
tiant: Curram persingulos Quadra¬
tus apostolorum discipulus et atheniensis
eccłȩ pontisex. Nonne adriano principi deu¬
sine sacra inuisenti librum pronostra religi¬
one tradidit. et tante admiratiom omnun
fuit. ut per secutionem grauissimam illuis
excellens sedaret ingenum: aristides phylo¬
sophus uir. eloquentissimus eidem principi.
apolegeticum pro xp̃ianis obtulit. contextum

Expanded text:
repercutiam? quamquam Nazareum repercutiam? quamquam Nazareum nostrum et — ut ipse solebat dicere — Galileum statim in proelio senserit et mercedem linguae putidissimae conto ilia perfossus acceperit. Iosephus antiquitatem adprobans Iudaici populi duos libros scribit contra Apionem, Alexandrinum grammaticum; et tanta saecularium profert testimonia, ut mihi miraculum subeat, quomodo uir Hebraeus et ab infantia sacris litteris eruditus cunctam Graecorum bibliothecam euoluerit. quid loquar de Philone, quem uel alterum uel secundum uel Iudaeum Platonem critici pronuntiant? Curram per singulos: Quadratus, apostolorum discipulus et Atheniensis ecclesiae pontifex, nonne Adriano principi Eleusinae sacra inuisenti librum pro nostra religione tradidit et tantae admirationi omnium fuit, ut persecutionem grauissimam illius excellens sedaret ingenium? Aristides philosophus, uir eloquentissimus, eidem principi Apologeticum pro Christianis obtulit contextum
Abbreviated transcription (Latin):
crura peccantium radit hlet echielin
typo fornicantis hierusalem condit q¬
sariem suam: ut quiequid in ea absq sen¬
su et uita est auferatur Cyprianus uir
eloquentia pollens et martrio. firmi¬
ano narrante mordetur. cur aduersus
demetrianum scribens testimoniis usus
potus phylosophorum ac poetarum.
quorum auctoritati ut echincus con¬
traire non poterat Ecripserunt contra
nos celsius atq porphẏrius priori ori¬
genes. alteri. methodius. eusebius. et
apollinaris fortissime responderunt:
Quorum origenes octo scripsit libros.
mechodius usq ad decem milia procedit
lege eos. et inuenies nos. conparatio¬
ne eorum imperitissimos. et post tan¬
ti temporis ocium. uix quasi persom¬
nium quod ꝑueri didicimus recorda¬
ri Iulianus augustus. Nu. libros in
expeditione particha aduersum xp̃m
tauero. puto intirdices michi: ne rabi¬
dum canem phylosophorum et istori¬
corum doctrims. id est herculis claue

Expanded text:
crura peccantium radit; Ezechiel in crura peccantium radit; Ezechiel in typo fornicantis Hierusalem tondet caesariem suam, ut, quidquid in ea absque sensu et uita est, auferatur. Cyprianus, uir et eloquentia pollens et martyrio, Firmiano narrante mordetur, cur aduersus Demetrianum scribens testimoniis usus potius philosophorum ac poetarum, quorum auctoritati ut ethnicus contra ire non poterat. scripserunt contra nos Celsus atque Porphyrius: priori Origenes, alteri Methodius, Eusebius et Apollinaris fortissime responderunt. quorum Origenes octo scripsit libros, Methodius usque ad decem milia procedit lege eos et inuenies nos conparatione eorum inperitissimos et post tanti temporis otium uix quasi per somnum, quod pueri didicimus, recordari. Iulianus Augustus septem libros in expeditione Parthica aduersum Christauero, puto, interdices mihi, ne rabidum canem philosophorum et historicorum doctrinis, id est Herculis claua,
Abbreviated transcription (Latin):
arte torquet in argumentum fidel
didicerat enim auero dauid extorque.¬
re demanibus hostium gladium. E go¬
liȩ super bissum caput. proprio inu¬
crone truncare: Legerat in deutero¬
nonno domimuoce preceptum. Mulie¬
ris captiuȩ radendum capud. supercili¬
a. om̃s pilos. Q. ungues corporis ampu¬
tandos: et sic eam habendam coniuigio:
Quid ergo mirum siet ego sapientĩa
secularem propter eloquii uenustat̃e
et mnenbrorum pulcritudinem. de an¬
cilla atq captiua israheliten facere cu¬
pio: et sic quicquid in ea mortuum est.
idolatriȩ uoluptatis. erroris. libiduiũ.
uel precido uelrado: & nuptos purcsi¬
mo corpori uernaculos exea genero ulo¬
mino sabaoch: Labor m̃s in familĩa
xpisti proficit: Stuprum inalienam:
auget numerum consernorum Osee
accepit uxorem filiam debelami id est
dulcedinum.: et nascitur ei de meretri¬
ce filius let rabel. qui uocatur semen
dei e sayas. nouacula acuta. barbam et

Expanded text:
arae retorquet in argumentum fidei. arae retorquet in argumentum fidei. didicerat enim a uero Dauid extorquere de manibus hostium gladium et Goliae superbissimi caput proprio mucrone truncare. legerat in Deuteronomio domini uoce praeceptum, mulieris captiuae radendum caput, supercilia, omnes pilos et ungues corporis amputandos et sic eam habendam in coniugio. quid ergo, mirum, si et ego sapientiam saecularem propter eloquii uenustatem et membrorum pulchritudinem de ancilla atque captiua Israhelitin facere cupio, si, quidquid in ea mortuum est idolatriae, uoluptatis, erroris, libidinum, uel praecido uel rado et mixtus purissimo corpori uernaculos ex ea genero domino sabaoth? labor meus in familiam Christi proficit, stuprum in alienam auget numerum conseruorum. Osee accipit uxorem filiam Debelaim, id est dulcedinum, et nascitur ei de meretrice filius Iezrahel, qui uocatur \'semen dei\'; Isaias nouacula acuta barbam et
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua respondisse: Unde in exordio ꝓ.¬
uerbiorum commonet. ut intelliga¬
mus sermones prudentiȩ. uersutias¬
quȩ uerborum pamibolas et obscurũ
sermonem: dicta sapientium et enigina¬
ta: quȩ propriȩ dialcoticorum et phy¬
losophorum sunt: Sed et paulus apłs
epimenidis poetȩ abusus uersiculo est.
scribens adtitum: Cretenses. semper
mendaces: malȩ bestiȩ uentris pigri: Cu¬
ius heroci emistichium. postea calimachus
usurpauit: blec mirum si apud latinos
ietrum non seruet aduerbum ex p̃ssa
trans latio. cum homerus eadem lingra
uersus in prosam. iuix cohereat: lu alia
quoq ȩpistola menandri ponit senari¬
um. corrumpunt mores bonos confa¬
bulationes pessime Et apud athenien¬
ses in martis curia disputans: aratum
testem uocat: Ipsus enim et genus su
clausula uersus heroicis ac ne parũ
hocesset: ductor ꝓpistiani exercitus et
orator in uictus. proxpisto causam a¬
gens. etiam inscriptionem fortuitam

Expanded text:
aliqua respondisse? unde in exordio Proaliqua respondisse? unde in exordio Prouerbiorum commonet, ut intellegamus sermones prudentiae uersutiasque uerborum, parabolas et obscurum sermonem, dicta sapientium et enigmata, quae proprie dialecticorum et philosophorum sunt. sed et Paulus apostolus Epimenidis poetae abusus uersiculo est scribens ad Titum: Cretenses semper mendaces, malae bestiae, uentres pigri. cuius heroici hemistichium postea Callimachus usurpauit. nec mirum, si apud Latinos metrum non seruet ad uerbum expressa translatio, cum Homerus eadem lingua uersus in prosam uix cohaereat. in alia quoque epistula Menandri ponit senarium: corrumpunt mores bonos confabulationes pessimae. et apud Athenienses in Martis curia disputans Aratum testem uocat: ipsius enim et genus sumclausula uersus heroici. ac ne parum hoc esset, ductor Christiani exercitus et orator inuictus pro Christo tausam agens etiam inscriptionem fortuitam
Abbreviated transcription (Latin):
dignos: ad magnum oratorẽ
Urbis romae. Iluiiii¬
cResium nr̃m tuis monitis profecisse:
non tam epistola tua quam ipsus peni¬
tudine didicimus: et mirum im modum plus
correctus ꝑlacuit quam errans leserat Certa¬
uerunt interse indulgentia parentis et fi¬
lii pictas. dum alter preteritorum non me¬
ninit: alter infuturum quoq officia polli¬
cetur: Unde s mutuo nobis tibiq gauden¬
dum est. quia nos filium recipimus. tu disci¬
pulum comprobasti. Quodautem queris in
calce epistolȩ. cur inopusculis nr̃is seculariũ
litterarum interdum ponamtis exempla. et
candorem eccłȩ echncorum sordibus pollu¬
amnus: breniter responsum habeto łlim¬
quam hoc quereres. nisi te totum tulluis
possideret: si scripturas sanctas legeres.
Si interpretes earum omissa uulgatione
euoluerts: Quis enim nesciat. et inmoyse
ac ꝓpħarum uolummibus quedam assũp¬
ta degentilium libris: et salomonem phy¬
losophostiri. et proposuisse non nulla. et

Expanded text:
 AD MAGNUM, ORATOREM URBIS ROMAE. Sebesium nostrum tuis monitis profecisse non tam epistula tua quam ipsius paenitudine didicimus. et mirum in modum plus correctus placuit, quam errans laeserat. certauerunt inter se indulgentia parentis et filii pietas, dum alter praeteritorum non meminit, alter in futurum quoque officia pollicetur. unde et mutuo nobis tibique gaudendum est, quia nos filium recepimus, tu discipulum conprobasti. Quod autem quaeris in calce epistulae, cur in opusculis nostris saecularium litterarum interdum ponamus exempla et candorem ecclesiae ethnicorum sordibus polluamus, breuiter responsum habeto: numquam hoc quaereres, nisi te totum Tullius possideret, si scripturas sanctas legeres, si interpretes earum omisso Uolcatio euolueres. quis enim nesciat et in Moysi ac prophetarum uoluminibus quaedam adsumpta de gentilium libris et Salomonem philosophis Tyri et proposuisse nonnulla et
Abbreviated transcription (Latin):
seruauerint. Nos aut̃ audientes dñm sal¬
uatorẽ. ut qui in iuidea st̃ ad montana con¬
fugiant: ipsi qͦq oculos leuemus ad montes.
dequib scriptũ. ẽ. leuaui oculos meos in
montes unde ueniet auxiliũ mͥ: & in alio
loco. fundam̃ta eiꝰ inmontib sc̃ĩs: & mon

Expanded text:
seruauerint. nos autem audientes dominum salseruauerint. nos autem audientes dominum saluatorem, ut, qui in Iudaea sunt, ad montana confugiant, ipsi quoque oculos leuamus ad montes, de quibus scriptum est: leuaui oculos meos ad montes, unde ueniet auxilium mihi, et in alio loco: funda
Abbreviated transcription (Latin):
iontib. & qui intecto. ne descendant tollere
aliqͥd dedomo sua: & qui in agro ne reũtatͤ
auferre tunicã suã. Dequib in cõm̃tariis eiꝰdẽ
mathei plenius diximus. Statimq coniungi¬
tur: Ue pregnantib & nutrientib in illis di¬
eb. In quib dieb Quando ab hominatio
desolationis steterit in loco sc̃o. Qd quidem
uixta litterã de aduentu antrep̃i p̃dicari
nulli dubiũ ẽ. qͦndo ꝑsecutionis magnitu¬
do conpell&e fugere: & graues uteri paruuliq
lactentes fugam recardant: lio& quidã titi
& uespasiam aduersus iudeos. & p̃cipue
hierusalẽ obsidionẽ pugñãq significari ue¬
lint I iemẽ qͦq & sabbatum sic interp̃tant᷑.
ne eo tp̃r fugere conpellant᷑: qͣndo duritia
frigoris in agris & indesertis locis fugientes
latere ñ patitur : & obseruatio sabbati. aut p̃¬
uaricatores facit si fugiant: aut hostium
gladiis sub iacere. si sabbati otiũ & p̃cepta

Expanded text:
montes, et, qui in tecto, ne descendant tollere montes, et, qui in tecto, ne descendant tollere aliquid de domo sua, et, qui in \'agro, ne reuertantur auferre tunicam suam. de quibus in commentariis eiusdem Matthei plenius diximus. statimque coniungitur: uae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. in quibus diebus? quando abominatio desolationis steterit in loco sancto. quod quidem iuxta litteram de aduentu antichristi praedicari nulli dubium est, quando persecutionis magnitudo conpellit fugere et graues uteri paruulique lactantes fugam retardant, licet quidam Titi et Uespasiani aduersus Iudaeos et praecipue Hierusalem obsidionem pugnamque significari uelint. hiemem quoque et sabbatum sic interpretantur, ne eo tempore fugere conpellantur, quando duritia frigoris in agris et in desertis locis fugientes latere non patitur et obseruatio sabbati aut praeuaricatores facit, si fugiant, aut hostium gladiis subiacere, si sabbati otium et praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatent martirii. sed in om̃i conũsatione
oꝑe cogitatione. sermone negemus nosrae
ipsos.
qui ante fumus : & confiteamur eos qui inap̃o
renati sumus Ideirco em̃ dñs crucifixus. est.
ut & nos qui credimus ineum & peccato mor¬
tui sumus crucifigamur cũ ipso: dicamusq
liet principatus & potestates. & triũphos eas
ligno Unde & in euangłio sođm iohannem
intypũ eoꝵ qui indño credituri erant & secũ
illo crucifixuri. sẏmon cireneus portat cruõe
eius: qũã iurta alios euangłistas prior ipse
portauit.
uid uult significare qͦd ineodem matheo
criptum. ẽ. Ue pregnantib & nutrientib
in illis dieb & orate ne fiat fuga ur̃a hieme
ẽ Cum eñĩ ȩuangłium xp̃i cunctis gentibus
fuerit p̾dicatum & uenerit consummatio: ue¬
derintq ab hominationẽ desolationis q̃ dicta
ẽ. ad anihele ꝓpłia stantẽ in loco sõo: tunc
p̃cipitur his qui in uidea st̃ ut fugiant in

Expanded text:
necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus est, ut et nos, qui credimus in eum et peccato mortui sumus, crucifigamur cum ipso dicamusque,liet principatus et potestates et triumphet eas in ligno. unde et in euangelio secundum Iohannem in typum eorum, qui in domino credituri erant et se cum illo crucifixuri, Simon Cyrenaeus portat crucem eius quam iuxta alios euangelistas prior ipse portauit. Quid uult significare, quod in eodem Mattheo scriptum est: uae praegnantibus et nutrientibus in illis diest. cum enim euangelium Christi cunctis gentibus fuerit praedicatum et uenerit consummatio uiderintque a bominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, tunc praecipitur his, qui in Judaea sunt, ut fugiant in
Abbreviated transcription (Latin):
tristiciam passionis. resurrectionis gloria
mitigare. Unde illo ꝓtimore correcto:
loquebatur ad om̃s discipłos. suie conuocaũ
turbã cũ discipłis suis ut marcus posuit:
aut uxta lucam dicebat ad cunctos Si qͥs
uult post me uenire ab neg& seipsũ: & tol¬
lat crucẽ suã & sequatur me Cuius ex hor¬
tationis hic sensus. ẽ. Cuius ñ ẽ. delicata
indo sed secura confessio: qui inme credit
deb& suũ sanguinẽ fundere: Qui enĩ per¬
diderit animã suã inp̃senti: lucri faciet¬
eam infuturo. Cotidie credens in xp̃otol¬
lit crucem suã: & negat seipsum Qui in pu¬
dicus fuit uersus ad castitatẽ. tẽperantia
lururiã. negat Qui formidolosus & tumi¬
dus: adsũpto robore fortitudinis priorẽ
esse. se nescit Iniquus si sequat᷑ iusticiam
negat iniquitatẽ. Stultus si xp̃m confiteat᷑.
dĩ uirtutẽ dĩq sapientiã: negat stulticiam:
Qͦd scientes ñsolũ inꝑsecutionis tẽpore. et

Expanded text:
tristitiam passionis resurrectionis gloria tristitiam passionis resurrectionis gloria mitigare. unde illo pro timore correpto loquebatur ad omnes \'discipulos\' siue conuocauit turbam cum discipulis suis, ut Marcus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cunctos: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. cuius exhortationis hic sensus est: non est delicata in deum et secura confessio. qui in me credit, debet suum sanguinem fundere. qui enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet in futuro. cottidie credens in Christo tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitatem temperantia luxuriam negat; qui formidolosus et timidus, adsumpto robore fortitudinis priorem esse se nescit. iniquus, si sequatur iustitiam, negat iniquitatem; stultus, si Christum confiteatur dei uirtutem deique sapientiam, negat stultitiam. quod scientes non solum in persecutionis tempore et
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum.ẽ. siqͥs uult post me uenire
ab neget semet ipsum: quȩ. ẽ. sui ab ne¬
gatio: aut quomͦ qͥ sequitur saluatorẽ¬
si seipsum negat. Deqͦ intertio cõm̃tario
eusdẽ mathei libro ita breuiter locutus
sũ: qui deponit ueterẽ hominẽ cũ oꝑib
siuis. negat seipsum dicens: uiuo aut ñ ego.
uiuit uero in me xp̃c. tollitq eruc̃e suaᷤ
& mundo crucifigitur Cui aũt mundus
crucifixus. ẽ: sequitur dñm crucifrxum.
Quib nunc hȩc addere possumus. Post¬
qũã ostendit discipłis suis. qd̾ oporteret
eũ in hiersłm multa pati asacerdotibus
& scribis & principib sacerdotũ & occidi:
ad sumens eũ petrus cepit increpare diẽs
adicere. Absit ate dñe. ñ erit tͥ hoc. Qui
conũsus dicit petro. Uade post me sathana.
scandalũ es mͥ: qr ñ sapis quȩ dĩ st̃. sed q̃
hominũ. Humano qͥppe timore ꝑ territus
passionẽ dñi formidauit: & qͦmͦ audiens
multapati & occidi timebat: sic audiens
tertia die resurg&. gaudere debuerat. &

Expanded text:
t me uenire, abneget se ipsum. quae est sui abnegatio aut quomodo, qui sequitur saluatorem, se ipsum negat? — De quo in tertio commentariorum eiusdem Matthei libro ita breuiter locutus sum: qui deponit ueterem hominem cum operibus eius, negat se ipsum dicens: \'uiuo autem non ego, uiuit uero in me Christus\', tollitque crucem suam et mundo crucifigitur. cui autem mundus crucifixus est, sequitur dominum crucifixum. quibus nunc haec addere possumus: postquam ostendit discipulis suis, quod oporteret eum ire Hierusalem et multa pati a sacerdotibus et scribis et principibus sacerdotum et occidi, adsumens eum Petrus coepit increpare et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. qui conuersus dicit Petro: uade post me, satanas, scandalum es mihi, quia non sapis, quae dei sunt, sed quae hominum. humano quippe timore perterritus passionem domini formidabat. et quo modo audiens \'multa pati\' et \'occidi\' timebat, sic audiens: et tertia die resurget gaudere debuerat et
Abbreviated transcription (Latin):
& cogit&. & patiatur qđ ñ uult. Nolo
dicere faciat: ne scõs uiros uidear accusa¬
rus inmaculatus iustus: di cultor recedes
abom̃i oꝑe malo & de racharia. & de
elisabeth. Erant iusti ambo inconspec¬
tu dĩ. ambulantes in om̃ib mandatis
& iustificationib dñi absq querela. &
p̃ceptum. ẽ. apłis. estote ꝑfecti sic̃ pat̾

Expanded text:
et cogitet, et patiatur, quod non vult: nolo et cogitet, et patiatur, quod non vult: nolo dicere, faciat, ne sanctos viros videar accusarus et immaculatus, justus Dei cultor, recedens ab omni opere malo ; et de Zacharia et Elisabeth: Erant autem justi ambo in conspectu Dei ambulantes in omnibus mandatis, et justificationibus Domini, absque querela ; et praeceptum est apostolis: Estote, perfecti sicut Pa
Abbreviated transcription (Latin):
bat an experimentum queritis qui in
redemit. & iterum. uiuo aut̃ ĩa ñ ego.
uiuit uero inme xp̃c: Non dese loquit᷑.
sed de eo qui uult post peccata agere
penitentiam: & sub ꝑsona sua. fragilita¬
tem suam describit conditionis humanȩ.
quȩ duoꝵ hominum interioris & exteri¬
oris pugnantium inter se bella ꝑpetitur:
Interior homo consentit scripte & natu¬
rali legi. qđ bona sit. & sc̃a. & iusta. o spi¬
ritalis: ex terior. ego inquit carnalis sũ
uenundatus subpeccato: qͦd ego eñi ope¬
ror nescio. & ñ qd uolo hoc ago. sed qđ
odi. Si aut̃ exterior facit & qđ non uult.
& operatur qđ odit: ostendit bonũ. ẽẽ.
mandatum. & non se operari quid. ẽ
malum: sed habitans in sua carne pecc¬
catum. hoc. ẽ: uitia corpoꝵ. & deside¬
tia uoluptatis. que ꝓpter posteros a
sobolẽ insita est humanis corporib. &
si fines fuerit egressa uertitur inpeccatũ.
Ssimus quisq consider& & accusator sui

Expanded text:
bat: an experimentum quaeritis eius, qui in bat: an experimentum quaeritis eius, qui in redemit et rursum: uiuo autem iavivit vero in me Christus . Non de se loquitur, sed de eo qui post peccata vult agere poenitentiam, et sub persona sua fragilitatem describit conditionis humanae, quae duorum hominum, interioris et exterioris, pugnantium inter se bella perpetitur. Interior homo consentit et scriptae et naturali legi, quod bona sit, et sancta, et justa, et spiritalis. Exterior, ego, inquit, carnalis sum, venundatus sub peccato: quod enim operor nescio, et non quod volo, hoc ago, sed quod odi . Si autem exterior facit, quod non vult, et operatur quod odit, ostendit bonum esse mandatum, et non se operari quod est malum, sed habitans in sua carne peccatum, hoc est, vitia corporis et desideria voluptatis, quae propter posteros et sobolem insita est humanis corporibus, et si fines fuerit egressa, vertitur in peccatum. Si unusquisque consideret, et accusator sui,
Abbreviated transcription (Latin):
Non quo intelligentia peocatũ sit lex
en̾im intelligentie sc̃a & iusta & bona
.ẽ. sed ꝑ intelligentiam peccatoꝵ atq uir¬
tutum: mͥ peccatum nascitur: qͦd priusꝗͣ
intelligerẽ peccatum. eẽ. ñ noueram:
Atq ita factum. ẽ. ut qͦd mͥ ꝓbono datũ
ẽ : meo uitio mutetur in malũ Ꝙ ut
hi ꝑbolice dicam. nouoq uerbõ utar.
ad explicandum sensum meum: peccatũ
qͦd priusquã haberẽ intelligentiã absq
peocato eram. ꝑp̃uaricationẽ mandati
incppit mͥ. esse. peccatius. Querimus
quesit ista concupiscentia dequa lex
dicit. ñ concupisces. Alii putant illud
ẽe. mandatum qͥd indecalogo scriptũ
.ẽ. ñ concupisces rem ꝓorimi tui. Nos
aut̃ ꝑ concupiscentiã. om̃s ꝑturbationeᷤᷤ
animȩ significatas putamus. quib me¬
remus. & gaudemus. timemus. & concupis¬
cimus & hoc apłs uas electionis cuius
corpus templum erat sp̃s sc̃i. & qui dice¬

Expanded text:
non quo intellegentia peccatum sit — lex non quo intellegentia peccatum sit — lex enim intellegentiae sancta et i usta et bona est — sed per intellegentiam peccatorum atque uirtutum mihi peccatum nascitur, quod, priusquam intellegerem, peccatum esse non noueram. atque ita factum est, ut, quod mihi pro bono datum est, meo uitio mutetur in malum et — ut hyperbolice dicam nouoque uerbo utar ad explicandum sensum meum — peccatum, quod, priusquam haberem intellegentiam, absque peccato erat, praeuaricatione mandati incipiat mihi esse peccatius. prius quaerimus, quae sit ista concupiscentia, de qua lex dicit : non concupisces. alii putant illud esse mandatum, quod in decalogo scriptum est: non concupi sces rem proximi tui. nos autem per concupiscentiam omnes perturbationes animae significatas putamus, quibus maeremus et dolemus, timemus et concupiscimus. et hoc apostolus, uas electionis, cuius corpus templum erat spiritus sancti et qui dice
Abbreviated transcription (Latin):
ralem legẽ. & cain cognouit peccatũ suũ
dicens: maior causa mea. quã ut dimitar.
Et adam && ȩua cognouerunt peccatum
suum. & ꝓpterea absconditi st̃ sub ligno uitę.
harao quoq antequã lex daretur per
moy sen stimulatus lege nature. sua cri¬
mina confitetur. & dicitꝰ. Dñs iustus: ego
aut̃ & popłs m̃s impii. Tanc legẽ nescit
pueritia: ignorat infantia : & peccatis abs¬
q mandato non tenetur lege peccati. Ma¬
ledicit patri . &. parentes uerberat: & quia
necdum accepit legẽ sapientiȩ. mortuũ. ẽ.
ineo peccatum. Cum aut̃ mandatũ ue¬
nerit. hoc. ẽ. tẽpus intelligentiȩ. appe¬
tentis bona & uitantas mala: tunc incipit
peocatũ reuiuiscere. & ille mori reusq
ẽẽ peocati: atq ita fit. ut tẽpus intelli¬
gentiş quo dĩ mandata cognoscimus.
ut ꝑ ueniamus ad uitam. operetur
innobis mortem si agamus neglegen¬
tius: & oocasio sapientie seducat nõ
atq sub plantet: &ducat ad mortẽ.

Expanded text:
ralem legem et Cain cognouit peccatum suum ralem legem et Cain cognouit peccatum suum dicens: maior causa m e a, quam u t dimittar. et Adam et Eua cognouerunt peccatum suum et propterea absconditi sunt sub ligno uitae. Pharao quoque, antequam lex daretur per Moysen, stimulatus lege naturae sua crimina confitetur et dicit: dominus iustus, ego autem et populus meus mpii. hanc legem nescit pueritia, ignorat infantia et peccans absque mandato non tenetur lege peccati. maledicit patri et parentes uerberat et, quia necdum accepit legem sapientiae, mortuum est in eo peccatum. cum autem mandatum uenerit, hoc e\'1t tempus intellegentiae adpetentis bona et uitantis mala, tunc incipit peccatum reuiuiscere et ille mori reusque esse peccati. atque ita fit, ut tempus intellegentiae, quo dei mandata cognoscimus, ut perueniamus ad uitam, operetur in nobis mortem, si agamus neglegentius et occasio sapientiae: seducat nos atque subplantet et ducat ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
popło huic. & nec sic me exaudient dicit dñs.
qđ iuxta hebraicum & aquiłã in ysaia rep
peri. Appellatur lex & mistica scripturarũ
scientia. seimus quia lex spiritalis. ẽ. & extra
hec omnia. naturalẽ legẽ scriptã incordib
nr̃is idẽ apłs doc&&. Cum enĩ gentes que
legẽ ñ habent naturaliter ea que legis st̃
faciunt: isti legẽ ñ habentes ipsi sibi st̃ lex.
qui indicant opus legis scriptũ moordib
suis: testimonium p̃bente illis conscientia.
Ista lex que incorde scribitur. om̃s contin&
nationes. & nullus hominũ. ẽ. qui hanc le¬
g̃ẽ nesciat. Unde om̃ais mundus sub peccato.
& unruersi homines p̃uaricatores. legis st̃.
& idciroo iustum iudiciũ dĩ. ẽ. scribentis
nolueris. alteri ne feceris. Qͥs enĩ ignor&
homieidium. ad ulteriũ. furta. & omnem
concupiscentiã. eẽ. malum. ex eo qđ sibi
nolit fieri Si enim mala. c̾ẽ. nesciros:
nũqua sibi doler& inlata. Per hane natu¬

Expanded text:
populo huic et nec sic me exaudient, dicit Dominus. populo huic et nec sic me exaudient, dicit Dominus. Quod iuxta Hebraicum et Aquilam, in Esaia scriptum reperi. Appellatur etiam Lex mystica Scripturarum intelligentia: Scimus quia Lex spiritalis est. Et extra haec omnia naturalem legem scriptam in cordibus nostris idem apostolus docet: cum enim gentes, quae non habent legem, naturaliter ea, quae legis sunt, faciunt, isti legem non habentes sibi ipsi sunt lex, qui indicant opus legis scriptum in cordibus suis testimonium praebente illis conscientia. ista lex, quae in corde scribitur, omnes continet nationes et nullus hominum est, qui hanc legem nesciat. unde omnis mundus sub peccato et uniuersi homines praeuaricatores legis sunt et idcirco iustum iudicium dei est scribentis nolueris, alteri ne feceris'. quis ignoret homicidium, adulterium, furta et omnem concupiscentiam esse malum ex eo, quod sibi ea nolit fieri ? si enim mala esse nesciret, numquam sibi doleret inlata. per hanc natu
Abbreviated transcription (Latin):
Lex ꝓpter p̃uaricationes posita. ẽ : donec
uenir&s semen cui repromissum. ẽ. dispostta
ꝑ angłos. inmanu mediatoris Et iterum
Itaq lex pedagogus ñr fuit in xp̃o. uter
fide iustifictmur. Post quam aũt uenit
fides. nequaquã ultra subpedagogo sumis.
Om̃s eñi filii dĩ estis. ꝑfidem qͦuȩͦ ẽ. inips
iħu. Historia quoq quȩ p̃cepta ñ contin&.
sed quicqͥa factum sit refert. abapło lex ap¬
pellatur. Dicite mͥ qui sublege uultis esse.
non audistis legẽ: Scriptũ est enĩ: qr abra¬
nam duos filios habuit: unũ de ancilla. et
unũ delibera. Sed qui ex ancilla: scđm car¬
nẽ natus. Ẽ. Qui aut ꝑrepromissionẽ. de li¬
bera. Sed & psalmi lec appellantur: ut cõ¬
pleretur sermo qui inlege eoꝵ scriptus est.
quia oderunt me gratis: E saye quoq pro
phetiam. legẽ apłs uocat. In lege scriptũ
est. qm̃ in aliis linguis & labiis aliis. loquar

Expanded text:
lex propter praeuaricationes posita est, donec lex propter praeuaricationes posita est, donec ueniret semen, cui repromissum est, disposita per angelos in manu media t o r i s. et iterum: itaque lex paedagogus noster fuit in Christo, ut ex fide iustificemur. postquam autem uenit fides, nequaquam ultra sub paedagogo sumus. omnes enim filii dei estis per fidem, quae est in Christo Iesu. historia quoque, quae praecepta non continet, sed, quid factum sit, refert, ab apostolo lex appellatur: dicite mihi, qui sub lege uultis esse, non audistis legem? scriptum est enim, quiaAbraham duos filios habuit, unum de ancilla et alterum de libera. sed qui ex ancilla, secundum carnem natus est, qui autem per repromissionem, de libera. sed et psalmi lex appellantur: ut conpleretur sermo, qui in lege eorum scriptus est: quia odierunt me gratis. Esaiae quoque pphetiam, Legem Apostolus vocat: In lege scriptum est: Quoniam in aliis linguis et aliis labiis loquar
Abbreviated transcription (Latin):
tores & legum p̃cepta calcantes. uidetur. cẽ.
occasio delictoꝵ: dum pro hibendo qͥͦd non
uult fieri. ligat eos uinculis mandatoꝵ: qͥ
prus absq lege peccantes ñ tenebantur
criminib. Iec diximus : legẽ que ꝑ mo¬
ysen data. ẽ. intelligentes. Uerũ qr. incon¬
sequentib scriptum. ẽ. lex dĩ. & lex carnis.
atq m̃broꝵ quȩ pugnat ad uersum legẽ
m̃tis nr̃e. & captiuos nos ducit in legem
peocati:. simulq quattuor leges contra se
dimicantes in uno loco scriptas e̾e cognos¬
co: ñ absq re arbitror. si requirã quot̾ ge¬
nera legis inscripturis sc̃ĩs. esse memorent.
dicitur lex quȩ ꝑ moysen data. ẽ. scd̾m ilid
qđ scriptũ. ẽ. ad galathas. Quot quot eñi
ex oꝑib legis sunt. sub maledicto st̃. Scrp¬
tum. ẽ. enim. Maledictus om̃is qui ñ per¬
man& in om̃ib quȩ scripta ft̃ in libro le¬
gis. ut faciat ea. & rursum ineadẽ epła:

Expanded text:
tores et legum praecepta calcantes uidetur esse tores et legum praecepta calcantes uidetur esse occasio delicto- - rum, dum prohibendo, quod non uult fieri, ligat eos uinculis mandatorum, qui prius absque lege peccantes non tenebantur criminibus. haec diximus legem, quae per Moysen data est, intellegentes. uerum, quia in consequentibus scriptum est: \'lex dei et lex carnis atque membrorum, quae pugnat aduersum legem mentis nostrae et captiuos nos ducit in lege peccati\', simulque quattuor leges contra se dimicantes in uno loco scriptas esse cognosco, non absque re arbitror, si requiram, quot genera legis in scripturis sanctis esse memorentur. dicitur lex, quae per Moysen data est, secundum illud, quod scriptum est ad Galatas: quotquot enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt. scriptum est enim: maledictus omnis, qui non permanet in omnibus, quae scripta sunt in libro legis, ut faciat ea. et rursum in eadem epistula:
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ medicina ñ . ẽ. causa mortis
si ostendat uenena mortifera: licce
has mali homines a butant᷑ ad mortẽ. & uel se
interficiant uel insidientur inimicis: sic lex
data. ẽ. ut peccatoꝵ uenena monstrar&: & ho¬
minẽ male libertate sua abutentem qui pri
freno legis retinereͬ & compositis docer&e. ince¬
dere gressib: ita ut seruiamus innouitate sp̃s
& ñ inuetustate littere : id. ẽ. uiuamus sub
p̃cepto. qui prius immodũ brutoꝵ animaliũ
dicebamus. manducemus & bibamus: oras eñ
moriemut. Qd si subintrante lege quȩ doca
qͥd facere. & ꝓ hib& qͦd ñ facere debeamus. ui¬
tio nr̃o & incontinentia feramur. contra scita
legalia: uidetur lex causa esse peccati: quȩ
dum ꝓhib& concupiscentiã: quodãmͦ eam
inflammare cognoscitur. Sȩcularis apud
accipit desiderii. Unde & tullius de parri¬
cid arũ supplitiis apud athenienses. soloñe
scripsisse negat: ne non tam ꝓhibere. quam
cõmonere uideretur. Igitur lex apud contemi¬

Expanded text:
quomodo medicina non est causa mortis, si ostendat uenena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem et uel se interficiant uel insidientur inimicis, sic lex data est, ut peccatorum uenena demonstret et hominem male libertate sua abutentem, qui priufreno legis retineat et conpositis doceat incedere gressibus, itaut seruiamus in nouitate spiritus et non in uetustate litterae, id est uiuamus sub praecepto, qui prius in modum brutorum animalium dicebamus: manducemus et bibamus; cras enim moriemur. quodsi subintrante lege. quae docet, quid facere, et prohibet, quid non facere debeamus, uitio nostro et incontinentia feramur contra scita legalia, uidetur lex causa esse peccati, quae, dum prohibet concupiscentiam, quodam modo eam inflammare cognoscitur. saecularis apud  licet, fomentum accipit desiderii. unde et Tullius de parricidarum suppliciis apud Athenienses Solonem scripsisse negat, ne non tam prohibere quam commonere uideretur. igitur lex apud contemp
Abbreviated transcription (Latin):
egere cepiss& & comedere siliquas porcoꝵ cibũ:
uidens semor patris uoce corripitur: qd letari
debuerit & gaudere. qu fr̃ eius mortuus fu¬
erat & reuirit: ꝑditus. & inuentus. ẽ. Nas gͦ¬
tres parabolas contra phariseos & scribas lo¬
cutus. ẽ. qui nolebant recipere penitentiã
peccatoꝵ & publicanoꝵ salutẽ. Dicebat añt
inquit & ad discipłos suos. haut dubiũ qͥn

Expanded text:
egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibuegere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibuoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus est. has tres parabolas contra pharisaeos et scribus locutus est, qui nolebant recipere paenitentiam peccatorum et publicanorum salutem. dicebat autem, inquit, et ad discipulos suos — haud d
Abbreviated transcription (Latin):
one & dequo fonte ꝓcesserit reuolui uolum̃
ȩuangelicũ. & intercȩtera repperi qd̾ apꝓ¬
pinquantib saluatori publicaras & peocato¬
rib ut audirent eum. murmurabant pha¬
risei & scribȩ dicentes. Quare iste peccatores
suscipit & comedit cũ eis: Qui locutus est
eis parabolam centũ ouium. & unius ꝑditȩ
que inuenta pastoris humeris reportata ẽ.
& cur essce ꝓposita statim intulit. Dico uobis.
sit erit gaudium incelo suꝑ uno peocatore
penitentiam agente. magis quã suꝑ nonagin¬
ta nouem iustis qui ñ habent opus peniten¬
tia. Aliam parabolam qͦqͣ decẽ dragmarũ uni¬
usq ꝑditȩ & reꝑte cumꝓposuiss&: simili eã fine
conpleuit. Sic dico uobis gaudiũ erit coram
angłis dĩ: suꝑ uno peccatore penitentiã agen¬
te. Certiam quoq parabolam ꝓposuit homi¬
nis habentis duos filios. & diuidentis int̾ eos
substantiã. Cumq minor facultatibus ꝑditis

Expanded text:
onem et de quo fonte processerit, reuolui uolumen onem et de quo fonte processerit, reuolui uolumen euangelicum et inter cetera repperi, quod adpropinquantibus saluatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouem iustis, qui non habent opus paenitentiam. aliam quoque parabo!am decem dragmarum uniusque perditae et repertae cum proposuisset, simili eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis
Abbreviated transcription (Latin):
& helias dixerat. si homo dĩ sum: ignis descenal
decelo suꝑuos Ergo ut apłoꝵ sermo efficien¬
tiam habeat : uoluntatis .e. dñi. Nisi eñĩ ille
iusserit frustra dicunt apłi ut ignis descenda
suꝑ eos: & quodam modo uerbis aliis hoc lo¬
quunt᷑. Si adserui heliȩ iniuricĩ ignis des¬
cendit decȩlo & ñ samaritas sed & udȩos con¬
sumpsit incendiũ: quantomagis ad contemp¬
tũ filii dĩ inimpios samaritas deb& Nãma
seuire: Eregione dñs qui ñ ad iudicandũ ue¬
nerat. sed ad saluandũ: ñ inpotestate sed in
humilitate ñ inpatris gła sed in hominis
uilitate: increpat eos qͦd ñ meminerĩt doctrmnȩ
suȩ & bonitatis euangelieȩ inqua direrat: qui te
ꝑcusserit inmaxillã p̃be ei & alteram: & diligite
inimicos ur̃os.
lteram de euangłio lucȩ questiuncu lam
ꝓposuisti: quĩ sit uillicus iniquitatis qui
dñi uoce laudatus.ẽ. Cuius cũ uellẽ scire rati¬

Expanded text:
et Helias dixerat: si homo dei sum, ignis descendat et Helias dixerat: si homo dei sum, ignis descendat de caelo super uos. ergo, ut apostolorum sermo efficientiam habeat, uoluntatis est domini. nisi enim ille iusserit, frustra dicunt apostoli, ut ignis descendat super eos, et quodam modo uerbis aliis hoc loquuntur: \'si ad serui Heliae iniuriam ignis descendit de caelo et non Samaritas, sed ludaeos consumpsit incendium, quanto magis ad contemptum filii dei in inpios Samaritas debet flamma saeuire!\' e regione dominus, qui non ad iudicandum uenerat, sed ad saluandum, non in potestate, sed in humilitate, non in patris gloria, sed in hominis uilitate, increpat eos, quod non meminerint doctrinae suae et bonitatis euangelicae, in qua dixerat: qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram et: diligite inimicos uestros. Alteram de euangelio Lucae quaestiunculam proposuisti: qui sit uilicus iniquitatis, qui domini uoce laudatus est. cuius cum uellem scire rati
Abbreviated transcription (Latin):
quia festinabatͤ hierusalẽ ibiq pati & sangui¬
nẽ fundere: ne occupatus susceptione sama¬
ritica & doctrina gentis illius passionis dif¬
ferr& diem. ad quam uenerat sustinendam:
Unde dicit & inalio loco. Non ueni nisi ad
lere occasionẽ ꝑsecutionis iudaice ne post¬
ea dicerent. crucifiximus eũ qr se inimicis
nr̃is & hostib iunxerat. Facies igitur euis
erat ꝑgens huerstm: & idciroo iuxta alterã
intellegentiam ñ receper̃t eum samaritȩ.
quia festinabat ingredi hierusalẽ Ut aut̃
ñ reciperent: fuit dominioe uoluntatis. Deniq
apłi in lege uersati inqua tantũ iusticia
nouerant᷑. oculum ꝓ oculo. dentẽ ꝓdente.
ulcisci nituntur iniuriã: & imitari heliã
ad cuius uocẽ duaͦs pentecontͣraddas militũ
ignis absũpserat. dicuntq ad dñm. uis di¬
ciius ut ignis descendat decęlo: & consumat
eos: Pulchre Uis inquiunt dicimus Nam

Expanded text:
quia festinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguiquia festinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad lere omnem occasionem persecutionis Iudaicae, ne postea dicerent: \'crucifiximus eum, quia se inimicis nostris et hostibus iunxerat'. facies igitur eius erat pergentis Hierusalem et idcirco iuxta alteram intellegentiam non receperunt eum Samaritae, quia festinabat ingredi Hierusalem. ut autem non reciperent, fuit dominicae uoluntatis. denique apostoli in lege uersati, in qua tantum iustitiam nouerant oculum pro oculo, dentem pro dente, ulcisci nituntur iniuriam et imitari Heliam, ad cuius uocem duos pentecontarchas militum ignis absumpserat, dicuntque ad dominum: uis dicimus, ut ignis descendat de caelo et consumat eos? pulchre uis, inquiunt, dicimus; nam
Abbreviated transcription (Latin):
tendunt: & intantũ se mutuo ꝑsequunt᷑.
ut post quã iudȩi debabilonia st̃ reũsi
ȩdificationẽ templi samaritani inpe¬
dierint. Cũq uellent & ipsi cũ eis ȩdi¬
ficare templum. responderunt iudȩi:
Non licet nobis & uobis edificare domũ dñi
Deniq ꝓsumma in iuria phatisei exꝓbrant
dño. Nonne demoniũ habes. & samaritanꝰ
es: Et inparabola de hierusalẽ descendentis
hierico. samaritanus ponitur ꝓsigno atq
miraculo: qͦd malus bene fecerit. Ad puteũ
samaritane scriptũ ẽ Non enĩ coutuntur
samaritani iudeis Uidentes aut̃ samaritȩ
dñm hierusalẽ ꝑgere. id. ẽ. ad hostes suos
qͦd audierant adiscipłis eius qui ad parandũ
hospitium uenerant iudeũ esse. cognoscunt.
& quasi iudeum atq alienum. & eum qui ad
inimicos ꝑger& suscipere noluerunt: qũaꝙͣ
& alia nobis subiciatur intelligentia quod
uoluntatis dñi fuerit ñ suscipiꝰ asamaritani

Expanded text:
tendunt et in tantum se mutuo persequuntur, tendunt et in tantum se mutuo persequuntur, ut, postquam Iudaei de Babylonia sunt reuersi. aedificationem templi Samaritani inpedierint. cumque uellent et ipsi cum eis aedificare templum, responderunt Iudaei: non licet nobis et uobis aedificare domum domini. denique pro summa iniuria pharisaei exprobrant domino: nonne daemonium habes et Samaritanus es? et in parabola de Hierusalem descendentis Hiericho Samaritanus ponitur pro signo atque miraculo, quod malus bene fecerit, et ad puteum Samaritanae scriptum est: non enim coutuntur Samaritani Iudaeis. uidentes ergo Samaritae dominum Hierusalem pergere, id est ad hostes suos, quod audierant a discipulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uoluntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis,