comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ aũt spintiꝰ carbilius uxorẽ
filitatis causa dimisit qͥ quãꝙͣ
tolleabili racione motus badebatur
rephensione tamen non caruit
quia nec cupiditatem quid̃ liberor
cõugali fidei p̃poni debuisse arbi¬
tbant᷑ s quo matnale dicꝯ uere¬
cundie munimẽto tuciꝰ esset ĩ Ius
uocanti mat᷑nam eius attige̾ non
ꝑmiserũt ut stola aliene manus

Expanded text:
primus autem Sp. Caruilius uxorem sterilitatis causa dimisit. qui, quamquam tolerabili ratione motus uidebatur, reprehensione tamen non caruit, quia ne cupiditatem quidem liberorum coniugali fidei praeponi debuisse arbitrabantur. Sed quo matronale decus uerecundiae munimento tutius esset, in ius uocanti matronam corpus eius adtingere non permiserunt, ut inuiolata manus
Abbreviated transcription (Latin):
matͦne since̾a fide incorruptũ esse
aim̃ qui post deposite uirguntatꝭ
cubile in publitũ eg̾di nesciet mł¬
torp mat̾monioꝵ exꝑienciam qͣsi
legictime cuiꝰd̃ intẽꝑancie signũ ẽẽ
credentes

Expanded text:
matronae sincera fide incorruptum esse animum, qui depositae uirginitatis cubile in publicum egredi nesciret, multorum matrimoniorum experientiam quasi legitimae cuiusdam intemperantiae signum esse cred
Abbreviated transcription (Latin):
nõ amandi sunt parentes a filiis
s quia mlti filior honõare parẽ¬
Esto ꝙ honor regis indm diligat sed
sponsi amor ymo sponsus amor sola
amor uicem ⁊ requirit et fidem et¬

Expanded text:
iliis, sed quia multi filiorum honorare parenEsto quod honor regis judicium diligat: sed sponsi amor, imo sponsus Amor solam amoris vicem requirit et fidem
Abbreviated transcription (Latin):
odem monte acho iurͣ
idam trangresso priusqͣ
athenas deleret lacedemo¬
ne inuadende consilium
agitante admirabile int̾

Expanded text:
dem montem Athon uix tandem transgresso, priusquam Athenas deleret, Lacedaemonis inuadendae consilium agitanti admirabile int
Abbreviated transcription (Latin):
subiectos esse et ꝓgressus ad
sotios quid uiderit refert seꝙ
negat ei par̾e posse qui se
femmã malit esse quã uiru
defensurus s ut metũ mort
mitlieres solent pͥ ͦ latebras
micopositis in bellũ ꝓgdit᷑¬
s uictus in regia se decep¬
dom̃ ubi extructa incesaq

Expanded text:
habentes parere, progressus ad socios quid viderit refert; negat se ei parere posse, qui se feminam malit esse quam virumgnum defensurus, sed, ut metu mortis mulieres solent, primo latebras inconpositis in bellum progreditur. Victus in regiam se recepit, ubi exstructa incensaque
Abbreviated transcription (Latin):
emi perseueranti int̾ ogaͦne
lesi in eode constanti q̃du
stetit seq ecĩa hoc si mõ g̃chꝰ
amunsset facturu respodit
quis illu scelatu fuisse pu
trisfet si tacuisset quil no
eciam supiente si ꝓ necessi¬
tate temporis locutus esset
nec prudenti sermone salu¬
tem suam ne qua ex parte
infelicis amicicie memorrã
ueseret tueri uoluit

Expanded text:
enim perseueranti interrogatione Laeli in eodem constantiae gradu stetit seque etiam hoc, si modo Gracchus annuisset, facturum respondit. quis illum sceleratum putasset fuisse, si tacuisset? quis non etiam sapientem, si pro necessitate temporis locutus esset? nec prudenti sermone salutem suam, ne qua ex parte infelicis amicitiae memoriam desereret, tueri uoluit
Abbreviated transcription (Latin):
tum eciaon in hoc tam ĩmo
ꝓposito i blosui cumamĩ
habuit õꝑe precui est cogste
hostis iudicatus ultimo supli¬
spoluatus beniuolen tamen
eius non caruit na tu sena¬
tus eutclio ⁊ leuati iõfulib
muandasset ut in eos ħ tũ
qͣcho consenserãt more ma¬
iorum temmaduertent ⁊ ad
belui cuiꝰ consilio preupue
consules utebunt᷑ ꝓse blosiꝰ
depcatu ueniss famibaritat¬
q excusacione bieret᷑ et Is
dixisset quid si te gracchus
tempło iouis optumi mariu
faces subdere iussisset obse¬
rutus ne illius uolutati ꝓpi
istam quã iactas fatliaita¬
q̃chꝰ imperasset satis umo

Expanded text:
cum etiam in hoc tam prauo proposito C. Blossium Cumanum habuerit operae pretium est cognoscere. hostis iudicatus, ultimo supplispoliatus beniuolentia tamen eius non caruit: nam cum senatus Rupilio et Laenati consulibus mandasset ut in eos, qui cum Graccho consenserant, more maiorum animaduerterent, et ad Laelium, cuius consilio praecipue consules utebantur, pro se Blossius deprecatum uenisset familiaritatisque excusatione uteretur, atque is dixisset: 'quid? si te Gracchus templo Iouis optimi maximi faces subdere iussisset, obsecuturusne illius uoluntati propter istam, quam iactas, familiarita'Gracchus imperasset'. satis, im
Abbreviated transcription (Latin):
Contemplem ut am¬
titie uniculũ poteris
et peeualidu n ex
ulla parte sangiũs
uiribus inferius hoc etĩom
tertius et exploratiꝰ ꝙ illud
nascendi sors fortuitu opus
hoc unuqt aꝑ solido iudicio
nchocita uolientas cõtdabit
Itaq celerius est smne repre¬
hensione ꝓpmquli aduerse

Expanded text:
Contemplemur nunc amicitiae uinculum potens et praeualidum neque ulla ex parte sanguinis uiribus inferius, hoc etiam certius et exploratius, quod illud nascendi sors, fortuitum opus, hoc unius cuiusque solido iudicio inchoata uoluntas contrahit. itaque celerius sine reprehensio
Abbreviated transcription (Latin):
thaxisethorũ mõtui iuga
suplices ocuparent quõs
sperora cuutas respectu tm¬
aridictũ namq in iͦ nobil
sume nauigio destinatus
Ad̾ibus par srm fulserat¬
deductos inde legib como¬
custodie melusi ĩgpitali
rissexuabant suplicio ꝙ cũ
uere̾ instituto lacedẽomorũ
nocturno tempͥẽ passuri
essent conures eoo illusi̾s
ibi sangnis uelud allocu¬
ture pituros uaros ĩpecto
a custodibus aditu carcem
intrarnt comũtaq beste
ꝑ smiłaconem doloris cl¬
pitibus uelatis eos abire
passe sunt Hoc loco quid
asiud adieierim ꝙͣ dignas
fuisse quib menie nuberet¬

Expanded text:
orum montium iuga supplices occupauerunt. quos Spartana ciuitas respectu Tyndaridarum —amque in illo nobilis famae nauigio destinatum sideribus par fratrum fulserat—deductos inde legibus commocustodiae inclusi capitali adseruabantur supplicio. quod cum uetere instituto Lacedaemoniorum nocturno tempore passuri essent, coniuges eorum inlustris ibi sanguinis uelut adlocuturae perituros uiros inpetrato a custodibus aditu carcerem intrauerunt commutataque ueste per simulationem doloris uelatis capitibus eos abire passae sunt. hoc loco quid aliud adiecerim quam dignas fuisse quibus Minyae nubere
Abbreviated transcription (Latin):
cione miqͥtatis altera utiq
leuitatis tͥmim sbiecta est
Cum emi deserta fit futura
uita homĩs nulliꝰ conititie
subsidui teme assumĩ nõ d
semel aui recte aphensum
permi non couert sincere
ꝓficiscitur felicitatis cultus
marore ex ꝑte adulacõni
quã caritan erogat᷑ certe
suspectus est pinde ac si płꝰ
semꝑ peccat quã impedat
nicedit huc ꝙ infracte for¬
tune hommnes mag cutorũ
studia desiderant ul p̃sidu
uel solacu gratia nã leta
quid ⁊ ꝓspera negotia ut¬
pote tu dnimna suffraga¬
tione foueant᷑ humana miꝰ
indigent Tenacius igitur
eorũ nomia post̾i̾tatis me¬
morra aprehendit q̃ aduer¬
seruerut quã qui ꝓsperũ

Expanded text:
iniquitatis, altera utique leuitatis crimini subiecta est: cum enim deserta sit futura uita hominis nullius amicitiae subsidium temere adsumi non debet, semel autem recte adprehensum sperni non conuenit. sincerae proficiscitur. felicitatis cultus maiore ex parte adulatione quam caritate erogatur, certe suspectus est perinde ac plus semper petat quam inpendat. accedit huc, quod infractae fortunae homines magis amicorum studia desiderant uel praesidii uel solacii gratia: nam laeta quidem et prospera negotia, utpote cum diuina subfragatione foueantur, humana minus indigent. tenacius igitur eorum nomina posteritatis memoria adprehendit, qui aduerseruerunt quam qui p
Abbreviated transcription (Latin):
aduersos non deẜuerut quã
comitati sibuit
Emo de sardanapalli fa¬
milutribus loquit ores¬
tes pilade camnico pene qua
agamenone nocior est pãe
slquid illorũ amicitia i con

Expanded text:
um non deseruerunt quam comitati sunt. nemo de Sardanapalli familiaribus loquitur, Orestes Pylade paene amico quam Agamemnone notior est patre, si quidem illorum amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
easꝙ. pantem sulpiciũ tnis¬
giessas et clinũ qui ducit ad
ĩanitulum descende̾ mcipie¬
tes luciꝰ aluaniꝰ plaustro
cõiugem et libos dehens asp̃o¬
isset ꝓpior publice religiomi
quam pͥuate caritati suis ut
pitaustio descendent mmpauit
imposita locaris omisso repc̃o
Itie ceretam oppidu ꝑuerit
obi cũ simima uenetatione re¬
ceptus grata memoria ad hoc
usq tempus humanitatem
hospetalem testatur inde emm
insticutũ est sacra cerimonias
bocari quia cẽtani ea firicto
rerpub ͭ ͥ scatu punide ut florẽ¬
tem añ colunt Quoꝵ agͥste
rᵈ et sordidum plaustrũ tem

Expanded text:
easque pontem sublicium transgressas et cliuum, qui ducit ad Ianiculum, ascendere incipientes L. Albanius plaustro coniugem et liberos uehens aspexisset, propior publicae religioni quam priuatae caritati suis ut plaustro descenderent inperauit inposita omisso coepto itinere Caere oppidum peruexit, ubi cum summa ueneratione recepta. grata memoria ad hoc usque tempus hospitalem humanitatem testatur: inde enim institutum est sacra caerimonias uocari, quia Caeretani ea infracto rei publicae statu perinde ac florente sancte coluerunt. quorum agreste illud et sordidius plau
Abbreviated transcription (Latin):
se non est inter patrem et
filium ulliꝰ rei cõparacio¬
nem ficri preserum duuni¬
tatis fastigio iunctos sed

Expanded text:
 non est inter patrem et filium ullius rei conparationem fieri praesertim diuinitatis fastigio iunctos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
duce militaret acq in¬
teracia preualid oppidũ
c̾tũ sederetia primꝰ mena
enus conscendit nec erati¬
m eo eutitu quisquam ãt no¬
billcate aut u indole aut fu¬
tut actis cuiꝰ magis saluti
parti et consuli deleret sed
tũt clarissimus quisq iune
pro amplificanda et tuenda
pateia płimũ laboro acͥpi¬
tuli sustinetat desoeme siba
existͥimians quos dignitate
pr̃aret ab hus u̾tute sũpar
sdeoq emiliciam hac milicĩa
alus ꝓpter difficultatem bi¬
tantibus sibi deposcit

Expanded text:
taret atque Intercatia, praeualidum oppidum, circumsederetur, primus moenia eius conscendit. neque erat in eo exercitu quisquam aut nobilitate aut animi indole aut futuris actis, cuius magis saluti parci et consuli deberet. sed tunc clarissimus quisque iuuenum pro amplificanda et tuenda patria plurimum laboris ac periculi sustinebat, deforme sibi existimans, quos dignitate praestaret, ab his uirtute superari. ideoque Aemilianus hanc militiam aliis propter difficultatem uitantib
Abbreviated transcription (Latin):
Audabile un fastui et reli¬
giosũ obseqͥum laudabi¬
lior ⁊ 4 ͦ ͬ ro in consimuli te
obediencia a tiberio em gͣcho
ad collegiũ augurio lris ex
ꝓunicia missis quibus signi¬
ficabat se elĩ libros ad sacra
ppłi pementes leget aĩaduertis¬
Ie uicio tabnałm captũ cõmi¬
tiis confularib que ipe fetiss
eaꝙ re cib augurib ad senatũ¬
Relata iussu eius gaiuis figulus
e gallia scipio nasica e corsica
rõmã redierunt et se cõsula

Expanded text:
audabile duodecim fascium religiosum obsequium, laudabilior quattuor et XX in consimili re oboedientia: a Tiberio enim Graccho ad collegium augurum litteris ex prouincia missis, quibus significabat se, cum libros ad sacra populi pertinentes legeret, animaduertisse uitio tabernaculum captum comitiis consularibus, quae ipse fecisset, eaque re ab auguribus ad senaturelata iussu eius C. Figulus e Gallia, Scipio Nasica e Corsica Romam redierunt et se consula
Abbreviated transcription (Latin):
dotem calcitanã peterent uel
ut alii dicũt caliphenã ne dee
uetustis ritibus ꝑit̾a deess ãtis¬
tes.tꝰ cumi y brbe pulther¬
rmiu templũ habent gͣ ccho
mitu moniti sibilsims libris
ut betustissima ce̾tẽ placarẽt
hernã quoniã sacra eius inde
orta credebant xb bitos ad
eam ꝓpicianda miserũt It
mat̾ dñi sẽpe mĩo impatores
nost̾ cõpotes bictoriaꝵ suscep

Expanded text:
mine Calliphanam peterent uel, ut alii dicunt, Calliphoenam, ne deae uetustis ritibus perita deesset antistes. Cuius cum in urbe pulcherrimum templum haberent, Gracchano tumultu moniti Sibyllinis libris ut uetustissimam Cererem placarent, Hennam, quoniam sacra eius inde orta credebant, Xuiros ad eam propitiandam miserunt. item Matri deum saepe numero imperatores nostri conpotes uictoriaru
Abbreviated transcription (Latin):
Ge ꝙ̃ grait senatꝰ tulit
ꝙ petiliũ consulem fortissie
aduersus ligures pugnan¬
tem occide̾ mnilites passi sũt
legiomi n sapendiũ anni
procede̾ nec era dari uoluit
quia pro salute imꝑatoris
hostium se celis nõ obtule¬
enuit Idq decretum am¬
plissum ordinis speciosũ
et eternũ petili monumẽ¬
tum extitit sũb quo ĩ acie
morte iͥ curia ultione cla¬
ri cneres enus acquiestũt

Expanded text:
 grauiter senatus tulit quod Q. Petilium consulem fortissime aduersus Ligures pugnantem occidere milites passi essent! legioni neque stipendium anni procedere neque aera dari uoluit, quia pro salute imperatoris hostium se telis non obtulerant. idque decretum amplissimi ordinis speciosum et aeternum Petili monumentum extitit, sub quo in acie morte, in curia ultione clari cineres eius adquiescunt
Abbreviated transcription (Latin):
Arem iram senatus apud
illos distrmit qͥ apud
canas rempublicã deserne¬
rant nam cu eos grauitate
decreti ultra mortuoꝵ condi¬
cionem relegasset acceptis
a marto marcellio litteris
ut eorn sibi oꝑa. ad expul¬
sionem siracusanoꝵ btilice̾t
Nrescripsit indignos esse qui
in castra reciperentnr Cetͣm
se ei permittere ut faceret
quod expedire reipublice
indicasset dumi ne quis ex
hiis mume uacaret at donc
milicĩe donaretur aut ĩ itali¬
am donet hostes in ea essẽt
accederet Cdic enernes aiõs¬

Expanded text:
arem iram senatus aduersus illos destrinxit, qui apud Cannas rem publicam deseruerant: nam cum eos grauitate decreti ultra mortuorum condicionem relegasset, acceptis a M. Marcello litteris, ut eorum sibi opera ad expugnationem Syracusarum uti liceret, rescripsit indignos esse qui in castra reciperentur: ceterum se ei permittere ut faceret quod expedire rei publicae iudicasset, dum ne quis ex his munere uacaret aut dono militiae donaretur aut in Italiam, donec hostes in ea essent, accederet. sic eneruis a
Abbreviated transcription (Latin):
sa seueritate tarentio
bello maiores eormn bsi fuis¬
sent in quo quassacis et accͥtꝭ
reipublice uiribus cũ magno¬
rii captiuoꝵ cuũũ suõrñ
mim a pirro rege ultͦ missu
recepissent decreuerunt ut
ex hiis qui equo meruerant
peditum nuo militarent
qui pedites fuerant ĩ fimi¬
ditorum auxilia tnͣstberen¬
tur ne quis eornm int᷑ cast
tenderet ne ue locu extra
assignatum uallo at fossa
cingeret ne ue tentorinni ex
pellibus haberet Recursũ
at̃ hiis ad pristinũ milicie
ordinem ꝓposuermt si qͥs
bina spolla ex hostibus de¬
tuisset quibus supliciis
conpressi ex de formiliz pir¬
ri munlisculis acerrum mi¬
les extitermit

Expanded text:
sa seueritate Tarentino bello maiores eorum usi fuissent, in quo quassatis et adtritis rei publicae uiribus, cum magnum captiuorum ciuium suorum numerum a Pyrro rege ultro missum recepissent, decreuerunt ut ex iis, qui equo meruerant, peditum numero militarent, qui pedites fuerant, in funditorum auxilia transcriberentur, neue quis eorum intra castra tenderet, neue locum extra adsignatum uallo aut fossa cingeret, neue tentorium ex pellibus haberet. recursum autem his ad pristinum militiae ordinem proposuerunt, si quis bina spolia ex hostibus tulisset. quibus suppliciis conpressi ex deformibus Pyrri munusculis acerrimi hostes extiterunt
Abbreviated transcription (Latin):
Onsimili ammo cumei
hambal ui millia rõno¬
rimi que capta in cast̾s ha¬
bebat redimendoꝵ potesta¬
tem fecisset condicionem spre¬
uit memor tantam multi¬
tudmem armatoꝵ iuuenĩ
si honeste mori boluissẽt tur

Expanded text:
onsimili animo, cum ei Hannibal vi milium Romanorum, quae capta in castris habebat, redimendorum potestatem fecisset, condicionem spreuit memor tantam multitudinem armatorum iuuenum, si honeste mori uoluisset, tur
Abbreviated transcription (Latin):
na magnaq pars mi
Iuuenes tensoriam nota paci¬
ente ammo sustinuert quos
quia in sicilia ad mueritõnu
opus ex pluradum ire uissi
sace̾ id negleuer ant equil
publicis spoliatos in num
erariorum retulerunt¬
seneritate dia salmatoris¬

Expanded text:
na magnaque pars cccc iuuenes censoriam notam patiente animo sustinuerunt, quos quia in Sicilia ad munitionum opus explicandum ire iussi facere id neglexerant, equis publicis spoliatos in numerum aerariorum retuleruntseueritate
Abbreviated transcription (Latin):
eius dies significauit Cõ¬
płibus enł parricidarum
inolatus mucͦnib int̾ ip̃on
illud terpus quo dinus sys
mortali discmebat᷑ i corpe
qui hetundie obsequ̾etur
tibst̾reri potuit siqrdem
utrãq toga manu dimisit
ut inferior. pars corporis
tecta collabet᷑ in huc mod
du ĩmortales sedes suas ee¬
petunt

Expanded text:
dies significauit: conpluribus enim parricidarum uiolatus mucronibus inter ipsum illud tempus, quo diuinus spiritus mortali discernebatur a corpore, quin uerecundiae obsequeretur absterreri potuit, si quidem utraque togam manu demisit, ut inferior pars corporis tecta conlaberetur. in hunc modum di immortales sedes suas repetunt
Abbreviated transcription (Latin):
uod sequit᷑ ext̾ms anec¬
tam quia roite gestũ
Excellentis n ea regione
pulchritudinis adolestẽs no¬
mĩe spurnina cũ mie spes¬
teui solliitaret oclos sdeoq

Expanded text:
uod sequitur externis adnectam, quia ante gestum excellentis in ea regione pulchritudinis adulescens nomine Spurinna, cum mira spetrium sollicitare
Abbreviated transcription (Latin):
arrogans uiius est sũ
postulante ppło ut ex tͣgedi
na ꝙdam sensenam tollet᷑
ꝙgressũs in scenã d se ut
eum docẽt̾ non ut ab eo da¬
sceret fabulas conponẽ sole
laudanda ꝑfecto fiducia est
que estimatonem sũ certo
arrogans ꝙtũ a cõtemptu¬

Expanded text:
arrogans uisus est, cum postulante ui populo ut ex tragoedia quandam sententiam tolleret progressus in scaenam dixit se, ut eum doceret, non ut ab eo disceret, fabulas conponere solere. laudanda profecto fiducia est, quae aestimationem sui certo adrogans, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Apax gnosi sp̃s fllud qͦ
dictũ ⁊ egis tocyt ut em
ab athenensibus cuuitatẽ
sibi datam tognouit et ego
Inquit illis mee gentis ius
dabo Equauit athenis tͣnũ
ne bicissitudine tal beneficn
iparem iuduando huiliꝰ de
origme sua sentire estiãret᷑¬

Expanded text:
apax generosi spiritus illud quoque dictum regis Cotyis: ut enim ab Atheniensibus ciuitatem sibi datam cognouit, 'et ego' inquit 'illis meae gentis ius dabo'. aequauit Athenis Thraciam, ne uicissitudini talis beneficii imparem iudicando humilius de origine sua sentire existimaret
Abbreviated transcription (Latin):
Ambal uero cũ apud r̾ge
prusiam exularet aui¬
torq ei cõmittendi płu esser
at is nõ id sibi extis portedi
mauis crede̾ si bba mimẽs
breuit᷑ et abscise si sensum

Expanded text:
bal uero, cum apud regem Prusiam exularet auctorque ei conmittendi proelii esset, atque is non idem sibi extis portendi mauis credere'? si uerba numeres, breuiter et abscise, si sensum
Abbreviated transcription (Latin):
hostie ieciori logo expunto
cestatam glam sua postpod
equo amimo nõ tulit sane¬
ꝙ quo ad explorada bellica
sugicia estimandosq unlita¬
res ductus actinebat omes
foculos omnes aras bichime
marte ipo iudice pectus
hambalis cpregrauasset

Expanded text:
go experimento testatam gloriam suam postponi aequo animo non tulit. et sane, quod ad exploranda bellica artificia aestimandosque militaris ductus adtinebat, omnis foculos, omnis aras Bithyniae Marte ipso iudice pectus Hannibalis praegrauasset
Abbreviated transcription (Latin):
sla rebus manib preciosa
uerborũ indiuĩt ornameta
isti ueracib sentenciis ornãt
et cõmendãt berba simpli
Illi affectant sensuũ suorũ
ssti eloquioꝵ fuoꝵ rusticitate
student ̃ciosis sensib bent̾a¬
re Ila totam laude ĩ fauore
colti isti in uitate dei con¬
stitiut Ill pausibłe dicut
et nchił andicorib sius
declamando ꝓficuĩt isti bsi¬
tatibus sermonib docẽt et
iitatores suos insteuunt

Expanded text:
ibus pretiosa verborum induunt ornamenta; isti veracibus sententiis ornant, et commendant verba simplicia. Illi affectant suorum sensuum scondere; isti eloquiorum suorum rusticitatem student pretiosis sensibus venustare. Illi totam laudem suam in favore vulgi, isti in virtute Dei constituunt. Illi plausibiliter dicunt, et nihil auditoribus suis declamando proficiunt; isti usitatis sermonibus docent, et imitatores suos instituunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hidias quoq homer u̾¬
sibus en regio dco atͣ¬
lusit simitlat ei ioius
ołqpm pfecto quo nullũ
prestancius at admiraba
humane fubrite maꝰ int¬
rogatus ab annio quo na
mentem fuam diges loltu
iouis ꝓpemos ex ipso celo

Expanded text:
hidias quoque Homeri uersibus egregio dicto adlusit: simulacro enim Iouis Olympii perfecto, quo nullum praestantius aut admirabilius humanae † fabricae manus, interrogatus ab amico quonam mentem suam dirigens uultum I
Abbreviated transcription (Latin):
Epaeminũdas cũ ei cies iati
stuendaꝵ in apprdo biaum
contumelle ta t̾am indaret¬
erat enĩ illud misteriũ aꝓͥ
eos sordidissimũ sine ulla
cũtacione id recepͭ datir¬
ꝙ se operam ut breui spe¬
nosissmna fieret asseuauit
mrifica do ꝓcuracione ab¬

Expanded text:
cum ei ciues irati sternendarum in oppido uiarum contumeliae causa curam mandarent,—erat enim illud ministerium apud eos sordidissimum— sine ulla cunctatione id recepit daturumque se operam ut breui speciosissimum fieret adseuerauit. mirifica deinde procuratione ab
Abbreviated transcription (Latin):
epła li cito nobis placemꝰ
si ĩuemimꝰ qui nos bonos bi¬
ros dicat qui peudentes q̃
sanctos non sicmꝰ modica
laudacione contenti quitqͥt
i nos adula ͦ sine pudore
congessit tamquã debitum
ꝑtendimiꝰ optimos nos esse
sametissios affimantibus

Expanded text:
quod cito nobis placemus, si inuenimus qui nos bonos viros dicant, qui prudentes qui sanctos : non sumus modica laudatione contenti : quidquid in nos adulatio sine pudore congesserit, tamquam debitum putamus : optimos nos esse sapientissimosque affirmantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ensis aũt cũ helena pin¬
uisset quidde eo opede
hommes cenfuri essent ex¬
poctand non pũuit sed ꝓ¬
tinus ud hos uer sus adiecit

Expanded text:
euxis autem, cum Helenam pinxisset, quid de eo opere homines sensuri essent expectandum non putauit, sed protinus se ad hos uersus adiecit
Abbreviated transcription (Latin):
antiemidas tibiten di¬
scipulo sũo magni peo¬
fectus ses parũ selici ꝓpłõ
se aꝓpanti cunctis audier¬
tibus dͭ mn̾ cane et munis
quia bidel pe secta. ars
fortune senocimo desecta
iusta fiducia non exitie
qua q se scit laudẽ meri
et si ab alris nõ impetrar
domestito tñ accepta iudi¬
cio refert

Expanded text:
Antigenidas tibicen discipulo suo magni profectus, sed parum feliciter populo se adprobanti cunctis audientibus dixit 'mihi cane et Musis', quia uidelicet perfecta ars fortunae lenocinio defecta iusta fiducia non exuitur, quamque se scit laudem mereri, eam si eam ab aliis non impetrat, domestico tamen acceptam iudicio refert
Abbreviated transcription (Latin):
hilarem sortime boltum semp
experta ne auiditate lucis tris¬
tem intueri cogar teliquias
spiritus mei prospero fine du¬
lis filias meas ⁊ sino nepotu
gregem superstitem relictura
permito Cohortata deinde ad
concordiam suos distr ibuto eil
pafmomo et tultu suo satrisꝙ
domesticis maiori filie traditis
poculum in quo benenu tempe¬
ratum erat constanti dextera ar¬
ripuit tñ defusis mercimio deli¬
bamentis et iuocato nimine
eius ut ie placido it mere in me¬
lorem sedis in forne deduceret
partem cupido haustu mortifam
traxit pocionem ac sormone
significans quas nom subinde
partes corporis sui rigor occu¬
paret cum iam uisteribus eu
et cordi inime esset elotuta fi¬
liarnni manus ad suprennum
opprimendoꝵ oculorũ officiũ
aduocauit nostros aũt et si
nouo spectatulb abstupe facti eant
suffusos cum lacrimuis dumi̾sit

Expanded text:
hilarem fortunae uultum semper hilarem fortunae uultum semper experta, ne auiditate lucis tristem intueri cogar, reliquias spiritus mei prospero fine, duas filias et † uno nepotum gregem superstitem relictura permuto'. cohortata deinde ad concordiam suos distributo eis patrimonio et cultu suo sacrisque domesticis maiori filiae traditis poculum, in quo uenenum temperatum erat, constanti dextera arripuit. tum defusis Mercurio delibamentis et inuocato numine eius, ut se placido itinere in meliorem sedis infernae deduceret partem, cupido haustu mortiferam traxit potionem ac sermone significans quasnam subinde partes corporis sui rigor occuparet, cum iam uisceribus eum et cordi imminere esset elocuta, filiarum manus ad supremum opprimendorum oculorum officium aduocauit. nostros autem, tametsi nouo spectaculo obstupefacti erant, suffusos tamen lacrimis dimisit
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in insula coa seruati animad¬
uerti quo asiam cum serto pom¬
peio petens mlide oppidimi int᷑¬
ui forte enmi euenit ut tunc
simine dignitatis ibi femina
ed ultime iam senectutis red¬
dita racione ciuibus tur eutede
bita deberet benenose consume
destmaret mortemq suam pon¬
pen presencia clariorem fleri
magni estiaret nec pretes eꝰ
uir ille ut ommmibus uirtutibus
ita humanitatis quoq laudibus
instructissimus aspernari susti¬
nuit benit itaq ad eam sacu¬
dissimoq sermone qui ore euis
quasi e beato quod eloquentie
sonte manabat ab incepto con¬
silio diu ne quitqua reuocare
conatus ad bltmiũ ꝓpositum
exequi passus est que nonage¬
simiũ annu transgressa cimm
ceritate lectulo quantũ dignos¬
cere ercit cotidiana consuetu¬
dine tultiꝰ sc̾to recubans et in¬
uxa cubito Tibi qͥdẽ in quid
fexte pompei dni magis qs
relinquo quam quos peto ifra¬
ciam reforant quia net horta¬
tor bite mee nec mortis ipat̾¬
tator esse fastidisti Cetm̃ ipa

Expanded text:
d illam etiam in insula Cea seruari animaduerti, quo tempore Asiam cum Sex. Pompeio petens Iulidem oppidum intraui: forte enim euenit ut tunc summae dignitatis ibi femina, sed ultimae iam senectutis, reddita ratione ciuibus cur excedere uita deberet, ueneno consumere se destinarit mortemque suam Pompei praesentia clariorem fieri magni aestimaret. nec preces eius uir ille, ut omnibus uirtutibus, ita humanitatis quoque laude instructissimus, aspernari sustinuit. uenit itaque ad eam facundissimoque sermone, qui ore eius quasi e beato quodam eloquentiae fonte manabat, ab incepto consilio diu nequicquam reuocare conatus ad ultimum propositum exequi passus est. quae nonagesimum annum transgressa cum snceritate lectulo, quantum dinoscere erat, cotidiana consuetudine cultius strato recubans et innixa cubito 'tibi quidem' inquit, 'Sex. Pompei, dii magis quos relinquo quam quos peto gratias referant, quod nec hortator uitae meae nec mortis spectator esse fastidisti. ceterum ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Ecm ut humane u̾tutis
actum exequamur: cum
hanibal capuam in q̃ iõnꝰ
ex̾citus erati obsideret uiboꝰ
atreus peligne cohortis p̃¬
fectus bexillu tñspuniciem
bellum ꝓiecit serpm suosq
cõmilicones si eo signohostes
potiti essent exectus et ad
id petendũ subsẽꝙ te cohor¬
te p̾mus impetum fẽcit qͦs
ut ualerius flactus tbienus
t̾tie legionis aspexit qu̾sus
ad suos spectatores in qt᷑ ut
uideo allene uirtutis hucbe¬
nmꝰ sed absit illud deditꝰ
a sangĩe nr̃o ut ionani
gloria cedere laciis belint
Ego c̾ce aut specõsam optani
mortem cuit felicem audti¬
cie exitũ uel solus p̃curre
ꝑatus sum hns ciuditis
dext᷑a retmens signũ ia hoc
inquit int hostilẽ ballii me¬
cum erit qm̃ seꝙͣtur qui
id capi nolunt et cam eo
in castra penorũ nrupit
totamq secum trar it legio¬
neni ita 3 ͥͥ hominũ fortis
temeritas hambale paulo
ante spe sua capue potito¬
rem necastroꝵ quid suceu
potitorem esse passa est

Expanded text:
rum ut humanae uirtutis actum exequamur, cum Hannibal Capuam, in qua Romanus exercitus erat, obsideret, Vibius Accaus Paelignae cohortis praefectus uexillum trans Punicum uallum proiecit, se ipsum suosque conmilitones, si signo hostes potiti essent, execratus, et ad id petendum subsequente cohorte primus impetum fecit. quod ut Valerius Flaccus tribunus tertiae legionis aspexit, conuersus ad suos 'spectatores' inquit, 'ut uideo, alienae uirtutis huc uenimus, sed absit istud dedecus a sanguine nostro, ut Romani gloria cedere Latinis uelimus. ego certe aut speciosam optans mortem aut felicem audaciae exitum uel solus procurrere paratus sum'. his auditis dextra retinens 'iam hoc' inquit 'intra hostile uallum mecum erit: proinde sequantur qui id capi nolunt', et cum eo in castra Poenorum inrupit totamque secum traxit legionem. ita trium hominum fortis temeritas Hannibalem, paulo ante spe sua Capuae potitorem, ne castrorum quidem suorum potentem esse passa est
Abbreviated transcription (Latin):
dampnatum securi ꝑcusserat
tempe̾ suplicii ad arbitrum
et spectatulum młiercłe cuius
amore tenebatur electo et pote¬
rat inhiberi tespectu consulatꝰ
quem is gesserat atq auctõte
Fratris eus titi flamimi sed et
censor cato diplex sẽueritatis
euemplum eo magis illũ notãd
statuit ꝙ amplissinũ honoris
Magestatem tam tet ͦ facmo¬
re inquinauerat nec indigͫ¬
pensiduuerat eisdẽ ymagmi¬
bus astribi meretritis õcłos
humano sanguine delectatos
et regis phillappi suplices ma¬
mus

Expanded text:
damnatum securi percusserat tempore supplicii ad arbitrium et spectaculum mulierculae, cuius amore tenebatur, electo. et poterat inhiberi respectu consulatus, quem is gesserat, atque auctoritate fratris eius Titi Flaminini. sed et censor et Cato, duplex seueritatis exemplum, eo magis illum notandum statuit, quod amplissimi honoris maiestatem tam taetro facinore inquinauerat nec pensi duxerat isdem imaginibus ascribi meretricis oculos humano sanguine delectatos et regis Philippi supplices manus
Abbreviated transcription (Latin):
Frum quãnis quis pcla¬
ras res maxiieq utiles
reipublice ciuiłi belło gessiss
impator tamen eo nomine
appellatus non est nec ulle
supplicationes decte sũt nec
aũt ouõs aut c̾ru t̾ũphanie
quia ut necesse istẽ ita lugu¬
bres semꝑ ex qtiiate sũt
uictorie ut pote non extño ẜ
domestico ꝑte cruore itaq
et nasica tiberium gcͣtum
et gueꝰ metellus opumi fac¬
ciones mesti trucidauerut
in urbem reulerticĩ gues
aut̃ anthomiꝰ catitinẽ Dictor
abst̾sos gladios in cast retu¬
hauserũt quid̃ a̾iudi ciulẽ
sanguinem sed non ptmꝰ
lid templa decenm et aras
tetenderut sam luciꝰ silla
qui pluriia hella cuulla
confetit Cuius crudelissim
et insolentissimi successus fue¬
runt cum consũtnata atq con¬
stricta potencia sua timphũ
ducet ut grecie⁊ asie multas
Grbes ita cuuũ roͣnoeũ milłu
dedit nec quisꝙͣ sibi dari deside¬
rauit

Expanded text:
rum quamuis quis praeclaras res maximeque utiles rei publicae ciuili bello gessisset, imperator tamen eo nomine appellatus non est, neque ullae supplicationes decretae sunt, neque aut ouans aut curru triumphauit, quia, ut necessariae istae, ita lugubres semper existimatae sunt uictoriae utpote non externo, sed domestico partae cruore. itaque et Nasica Ti. Gracchum et † G. Metellus Opimi factiones maesti trucidarunt. in urbem reuertit. Gaius etiam Antonius Catilinae uictor abstersos gladios in castra retuhauserant quidem auidi ciuilem sanguinem, sed non protinus ad templa deorum et aras tetenderunt. iam L. Sulla, qui plurima bella ciuilia confecit, cuius crudelissimi et insolentissimi successus fuerunt, cum consummata atque constructa potentia sua triumphum duceret, ut Graeciae et Asiae multas urbes, ita ciuium Romanorum nullum dedit nec quisquam sibi dari desiderauit
Abbreviated transcription (Latin):
Astrensis discipline tena¬
cissimũ unitulimm ⁊ mili¬
taris racionis diligens obser¬
uacio admonet mẽ ut ad cen¬
sinram pacis magram custo¬
Remq cransgrediat nãut
opes p̃płi romani in tantum
ampli ᷝ ᷤᷤ impatorũ uirtutib
excesserunt ita ꝓbitas et
contmencia censorio suꝑtiłio
exaĩata est opus effectu bel¬
licis Par laudib quid emm
prodest foris esse stremium
si domi male uiuitur Ex¬
pugnentur liz uobes corti¬
piãntur gentes regnis manꝰ
miciantur insi foro et curie
officiũ berecundia constit̾it
ptarum rerũ celo nũs eq̃tꝰ
sedem stabilem nõ habedat
ad rem er go pertinet noste atz
adeo recordari acta censorie
potestatis

Expanded text:
astrensis disciplinae tenacissimum uinculum et militaris rationis diligens obseruatio admonet me ut ad censuram pacis magistram custodemque transgrediar: nam ut opes populi Romani in tantum amplitudinis imperatorum uirtutibus excesserunt, ita probitas et continentia, censorio supercilio examinata, est opus effectu par bellicis laudibus: quid enim prodest foris esse strenuum, si domi male uiuitur? expugnentur licet urbes, corripiantur gentes, regnis manus iniciantur, nisi foro et curiae officium ac uerecundia sua constiterit, partarum rerum caelo cumulus aequatus sedem stabilem non habebit. ad rem igitur pertinet nosse atque adeo recordari acta censoriae potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
consimili gene aĩadusionis
mũ senatu mouerunt ꝙ ꝙͣ
uirginẽ in mat̾moniu dux¬
erat repudiasset nullo ami¬
cormn in consiliũ ad hibito
at hoc t̾men nestio an suꝑo¬
sacra spreta tantum h eciã
muriose tractata sunt Ep¬
timo ergo iudicio censores
indignum eum aditu curie
estimaueruit

Expanded text:
ili genere animaduersionis ium senatu mouerunt, quod quam uirginem in matrimonium duxerat repudiasset nullo amicorum in consilio adhibito. at hoc crimen nescio an superiosacra spreta tantum, hoc etiam iniuriose tractata sunt. optimo ergo iudicio censores indignum eum aditu curiae existimauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Amillꝰ ac postumꝰ cẽsores
era pene noie eos qui ad.
enectutem celibes puenerant
In erariũ defferre iusserut
Item piũri dignos si quomo
de tam iusta constitutone queri
sunt ausi cumi in hunc modũ
inc̾parentur natura bobis
ꝙad mo ͫ nascendi ita gignẽd
legem stbit pencesq uõs alodo
nepotũ mit̾endorm debito si
quis est pudor alligauermt
accedit hiis ꝙ eciam fortuna
longani prestandi hꝰ ce mum̾is
ad nocõnem estis assecuti cum
intermi consumpti sunt ammi
uestri et mariti et pat̾s nom̃e
uatui Ite ergo et nodosã solute
scipem utilem post̾itati miose

Expanded text:
amillus et Postumius censores aera poenae nomine eos, qui ad senectutem caelibes peruenerant, in aerarium deferre iusserunt, iterum puniri dignos, si quo modo de tam iusta constitutione queri sunt ausi, cum in hunc modum increparentur: 'natura uobis quemadmodum nascendi, ita gignendi legem scribit, parentesque uos alendo nepotum nutriendorum debito, si quis est pudor, alligauerunt. accedit his quod etiam fortuna longam praestandi huiusce muneris aduocationem estis adsecuti, cum interim consumpti sunt anni uestri et mariti et patris nomine uacui. ite igitur et non odiosam exsoluite stipem, utilem posteritati nume
Abbreviated transcription (Latin):
piter capi non potuisse Quo¬
rum nestio btrum maiꝰ ded¬
cus fuĩt quod patria spei
aut quod hostis metus nĩch
in hiis reposuerit hec ꝓse
ille ne aduersus se duicaiz
ꝑinducendo

Expanded text:
piter capi non potuisse. quorum nescio utrum maius dedecus fuerit quod patria spei an quod hostis metus nihil in his reposuerit, † haec pro se, ille ne aduersus se dimicarent parui ducendo
Abbreviated transcription (Latin):
disse multis eum confectũ
uulnerib in suo sinu iacẽ¬
tem sompniiq atrocitate
uehementer exterritam ro¬
gare non destitisse ut proxi¬
mo die curia se abstineret

Expanded text:
disse multis eum confectum uulneribus in suo sinu iacentem, somnique atrocitate uehementer exterritam rogare non destitisse ut proximo die curia se abstineret
Abbreviated transcription (Latin):
bono pliq sciẽtiã cuteptam
seripcurird nõ ad dei gła
s ad suam laudem btuntir
S ex ipã scientia excollũtur
et ibi peccant ubi peccata¬

Expanded text:
 Plerique scientia accepta Scripturarum, non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ex ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant ubi peccata
Abbreviated transcription (Latin):
iubilus uir amplissie dig¬
tatis ⁊ sumis honoril fuc̃t
manꝰ micit quĩ cũ in siria
prouitia morqret᷑ duos eg̾¬
gie indolis filios suos ã
gabianis militib egripiti
occisos cognouit. Quors int¬
fectores ad eu imictos regia
cheopałͣ misit ut g̃iuissimie
tładis ultionem urbitrlosuo
epigeret at ille oblato bnsi¬
ti tribiũ pocerat dolorem
moderaciomi cedere coegit
carificesq simguinis sui
itactos e uestigio cleopa¬
eram rebuci iussit dicendo
potestatem huiꝰ bindicte
nõ suam s senatꝰ esse debe¬

Expanded text:
e dignitatis et summis honoribus functus manus inicit. qui, cum in Syria prouincia moraretur, duos egregiae indolis filios suos a Gabinianis militibus Aegypti occisos cognouit. quorum interfectores ad eum uinctos regina Cleopatra misit, ut grauissimae cladis ultionem arbitrio suo exigeret. at ille oblato benefiti tribui poterat, dolorem moderationi cedere coegit carnificesque sanguinis sui intactos e uestigio ad Cleopatram reduci iussit, dicendo potestatem huius uindictae non suam, sed senatus esse debe
Abbreviated transcription (Latin):
Ot familus in bno gne
laudis emimatis porciĩ
no ͫͥ uelut expͥers h ce qsorie
silenꝰ preteund se negat
fieri debere posterior Cato
Cuiꝰ ministerñ grã sencitus
delacionem incͬnomi iubebat
ut pitorus cõmiens exͣ ordi¬
nem iõ eius habe̾tur s ipẽ
id fieri passus non est ũqũ
esse affirmans quod milli
tribueret᷑ sibi dec̾m ac ne
quid in ꝑsona sua nouarẽt᷑
cupestrem eꝑari temeritatẽ
quã curie beneficio uti saciꝰ
esse duxit

Expanded text:
ot familiis in uno genere laudis enumeratis Porcium nomen uelut expers huiusce gloriae silentio † praetereundum se negat fieri debere posterior Cato cuius ministerii gratia senatus relationem interponi iubebat, ut praetoriis comitiis extra ordinem ratio eius haberetur. sed ipse id fieri passus non est, iniquum esse adfirmans quod nulli alii tribueretur sibi decerni, ac ne quid in persona sua nouaretur, campestrem experiri temeritatem quam curiae beneficio uti satius esse duxit
Abbreviated transcription (Latin):
uniͦ p penas doloi̾b plenas
pueri cogunt queq artificia
ad quod penis agut᷑ tam
penale est eis ut no nũquã
ipas penas ꝑ qͣs copellant᷑
discere maluit ferre ꝙ̃ disce

Expanded text:
 poenas doloribus plenas pueri cogantur quaeque artificia ad quod poenis adiguntur, tam poenale est eis, ut nonnunquam ipsas poenas per quas compelluntur discere, malint ferre, quam disce
Abbreviated transcription (Latin):
malis ducit᷑ id si ꝓpt̾ aliena
⁊ offenstm ꝯpłi uoluntatẽ
nenda paulo añ dictũ est
cum parũ ne an m̃lta de
tollanda pauꝑtate dicunt
sam bõ exiliũ si derũ nat᷑a
nõ igminiã noĩs querimꝰ
theofrastꝰ geno cleantes cri¬
sippus ancipat̾ carnecndes
paneciꝰ clicomacqꝰ philo
anchiochꝰ possidomiꝰ inu

Expanded text:
malis ducitur. Id si propter alienam, et offensam populi voluntatem nenda, paulo ante dictum est. tum? parumne multa de toleranda paupertate dicuntur? iam vero exilium, si rerum naturam, non ignominiam nTheophrastus, Zeno, Cleanthes, Chrysippus, Antipater, Carneades, Panaetitus, Clitomachus, Philo, Antiochus Pos
Abbreviated transcription (Latin):
Optatum patrie tecta et
argolitas opes miẜis ꝙ sũ¬
mũ ac maxĩm exulibus
bonũ tactũ soli natalis et
patrios deos /Ad cuiꝰ ⁊ei ex¬

Expanded text:
Optata patriae tecta et Argolicas opes miserisque summum ac maxime exulibus bonum, tractum soli natalis et patrios deos si sunt tame
Abbreviated transcription (Latin):
duplex est ut et mn laude
Nam ⁊ muitatõ bntutis
emula ͦ dicit᷑ s ea nchil
hoc loco utmir est ei lau¬
dis Et est Emulacio egri¬
tudo si eo quod concupierit
cilius pocratur ip̃e carect

Expanded text:
tur, ut et in laude nam et imitatio virtutis aemulatio dicitur— sed ea nihil hoc loco utimur; est enim laudis—, et est aemulatio aegritudo, si eo quod concupierit alius potiatur, ipse careat
Abbreviated transcription (Latin):
Dem filios suos monuit
ut funebri eius lecto
humos subicent acq hic
exequiaro illũ honore slo¬
tis udiecit non fore ut qꝰ¬
ea id officiũ ab illis maͬ¬
iori uirb prestari posset
bbi illa tot in curia uirgia
ciones ubi marimorid cuuũ
et ducum tantoꝵ togata p¬
uenedacõne ꝓsequenda deleuit
moderacio

Expanded text:
idem filios suos monuit ut funebri eius lecto humeros subicerent, atque huic exequiarum illum honorem uocis adiecit, non fore ut postea id officium ab illis maiori uiro praestari posset. ubi illa tot in curia iurgia? tiones? ubi maximorum ciuium et ducum tantum non togata pueneratione prosequenda deleuit moderatio
Abbreviated transcription (Latin):
tem̾e int̾ maꝑipo rõnorud
mala recesueri presertim
tũ tantũ in ea uobe affri¬
cani uigor ⁊ modestici uale¬
ret ut sacile biuo eo ne
sociale n cuule bellũ põs¬
se existere crederet᷑ uide¬

Expanded text:
temere inter maxima Romanorum mala recensuerim, praesertim cum tantum in ea urbe Africani uigor et modestia ualeret, ut facile uiuo eo neque sociale neque ciuile bellum posse exsistere crederetu
Abbreviated transcription (Latin):
sensbrat eorũq ab emulane
uirtutis ꝓfecta contencõ ad
graues testatasꝙ ĩnniticias
progressa fuerat s tamen
cum interẽptũ scipionem
conclamari audisset ĩ pus¬
licu se pripuit mescoq ul
tu et et uote confusa conc̃¬
rite contrite inquit tiues
menia uestre uebis euersa
sunt scipiomi enĩ afftano
nter suos penates qͥestẽti
nepharia uix allata ẽ Orẽ
publicã pit̾ affccĩ morte
misercim et macedomici tã
humana tãq ciili lamen¬
tacione felicem Codem enĩ
tempe ⁊ qnͣtum cmisisset
principẽ ⁊ qualem haberet
recognouit

Expanded text:
senserat, eorumque ab aemulatione uirtutis profecta concitatio ad graues testatasque inimicitias progressa fuerat: sed tamen, cum interemptum Scipionem conclamari audisset, in publicum se proripuit maestoque uultu et uoce confusa 'concurrite, concurrite' inquit, 'ciues! moenia nostrae urbis euersa sunt: Scipioni enim Africano intra suos penates quiescenti nefaria uis allata est'. o rem publicam pariter Africani morte miseram et Macedonici tam humana tamque ciuili lamentatione felicem! eodem enim tempore et quantum amisisset principem et qualem haberet recognouit
Abbreviated transcription (Latin):
umidicus autẽ metell
sus mnͥ asiam secessit m̾ quã
cũ ei forte ludos tͣlłib spt᷑ati
litte̾ reddite essent quibus
scriptum erat marĩo senatꝰ
et qpłi consensu reditũ illi
prius ab̾ñt quã spectũcłm̃
edecetur non leticium fuam
ppimiã sedentib ulla ex ꝑte
patefecit s sũmũ gatudiũ
intͣ se continuit Eud cõstat
parł soltu et exule fuisse
uersas res ãnni firmitate
dersatus est

Expanded text:
umidicus> autem Metellus sus in Asiam <secessit. In> qua cum ei forte ludos Trallibus spectanti littere reddite essent, quibus <scriptum> erat maximo senatus et populi consensu reditum illi prius abiit quam spectaculum ederetur, non leticiam suam proxime sedentibus ulla ex parte patefecit, sed summum gaudium intra se continuit. eundem constat pari uultu et exulem fuisseuersas res animi firmitate uersatus est
Abbreviated transcription (Latin):
que felicis euentus illa
quos interitus ꝓublu ⁊ qu¬
ei scipionũ in histiatnam
debiatauerat capite cõcio¬
nantis eluxit namq euis
aspectu pauidi adhᵗ milites
pocestlitem redacto bina cast
puricis opil i sta ceperut¬

Expanded text:
que felicis euentus illa uos interitus Publi et Gnaei Scipionum in Hispania debilitauerat, capite contionantis eluxit: namque eius aspectu pauidi adhuc militespotestatem redacto bina castra Punicis opibus referta ceperu
Abbreviated transcription (Latin):
Tem cum bello ac̾ et diutio
ueiẽces a ⁊omanis intra
menia compulsi capi nõ
intollerabilis bide exopta¬
te bictorie iter miro pdigio
dn ĩmortales patese̾ cerient
subito em̃ lacus albanus
nec celestibus auctꝰ imbri¬
Bus nec iundatione ullius
amnis aduitus solitũ stam
modũ excessit cuiꝰ rei explo¬
undi graciu legati ad delun¬
cum oraculum missi retille¬
runt precipi sortibus ut
aquã lacus eius emissã pei
romani reduci quod pusq
legati renuaiauerut auiꝰ¬
pex beiẽtiũ a milite nr̃o q
domestici int̾pretes deerãt
raptus et in castra platꝰ fu¬
turĩ dixerat eigo senatꝰ
duplici pdiiõne monitus
eod pe ͤ tpe et religioni ꝑuit
et hostii urbe potitus est

Expanded text:
tem, cum bello acri et diutino Veientes a Romanis intra enia conpulsi capi non intolerabilis uideretur, exoptatae uictoriae iter miro prodigio di inmortales patefecerunt: subito enim Albanus lacus neque caelestibus auctus imbribus neque inundatione ullius amnis adiutus solitum stagni modum excessit. cuius rei explorandae gratia legati ad Delphicum oraculum missi rettulerunt praecipi sortibus ut aquam eius lacus emissam per Romani. quod prius quam legati renuntiarent, aruspex Veientium a milite nostro, quia domestici interpretes deerant, raptus et in castra perlatus futurum dixerat. ergo senatus duplici praedictione monitus eodem paene tempore et religioni paruit et hostium urbe potitus est
Abbreviated transcription (Latin):
lis mel inserendo qua re
audita prodigiorum ĩ¬
terpretes singularem clo¬
quii suauitatem emana
cium thimi flore redolen

Expanded text:
eius mellificaverunt. Qua re audita, prodigiorum interpretes singularem eloquii suavitatem ore eius emanattium timi flore redolen
Abbreviated transcription (Latin):
tem sed musarum elicomo
colles omni gn̾e doctrine ĩ¬
tentes dearum instinctu de¬
pasce marimo ingenio dl¬
assima summe eloquencie

Expanded text:
tem, sed Musarum Elyconios colles omni genere doctrine virentes dearum instinctu depaste maximo ingenio dulcissima summe eloquentie
Abbreviated transcription (Latin):
uid illud est quod lucio
paulo confull euenit quã
memorabile cum ei sotte eue¬
nisset ut bellũ psa cũ rege
geret et dom̃ e curia reg̾ssus
fillolam suam nome tertia
que cũ erat admod pariuulii
ostulatus t̾ste anmaduertisẜ
mc̃togauit quid ita eo lbltu
esset que respondit persam
cusse decesserat aut̃ cacellus
quem puella in deliciis ha¬
buerat nonne psa arripuit
ergo omen paulus exq for¬
tuito dc̃o quasi spemi certam
clarissimi trummphi animo
preslimpsit

Expanded text:
uid illud, quod L. Paulo consuli euenit, quam memorabile! cum ei sorte obuenisset ut bellum cum rege Perse gereret et domum e curia regressus filiolam suam nomine Tertiam, quae tum erat admodum paruula, osculatus tristem animaduerteret, interrogauit quid ita eo uultu esset. quae respondit Persam perisse. decesserat autem catellus, quem puella in deliciis habuerat, nomine Persa. arripuit igitur omen Paulus exque fortuito dicto quasi certam spem clarissimi triumphi animo praesumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
cursu in isulam copeũ ut aͥs
m eã uirui conthet᷑ classeni
direxit applicansq ad opidũ
papltũ conspexit in liclore
petiosissimũ edificiũ guber¬
natoremq int̾rogauit quod ei
tettis et dolorẽ quem ex dio
omine contx̃erat gemitu pa¬
te fecit

Expanded text:
cursum in insulam Cyprum, ut aliquid in ea uirium contraheret, classe direxit adpellensque ad oppidum Paphum conspexit in litore speciosum aedificium gubernatoremque interrogauit quod ei tectis ac dolorem, quem ex diro omine ceperat, gemitu patefecit
Abbreviated transcription (Latin):
Onsentaneo botis iactu
gañ cassii aur̃e fortima
poruellit quẽ rogantibus
rodiis ne ab eo cunctis deorũ
simulachris spoliarentur so¬
lem a sẽ relinqui responde̾
uoluit ut rapacissimi bictor
insolenciam dicti tumore ꝓ¬
traheret abiectumq macedota
pugna non effigiem solis quã
cm̃im ͦ suplicibus cesserat sed
illum solem reu̾a selmquere
cogeret

Expanded text:
onsentaneo uocis iactu C. Cassii aurem fortuna peruellit, quem orantibus Rhodiis ne ab eo cunctis deorum simulacris spoliarentur, Solem a se relinqui respondere uoluit, ut rapacissimi uictoris insolentiam dicti tumore protraheret abiectumque Macedonica pugna non effigiem Solis, quam tantummodo supplicibus cesserat, sed ipsum solem re uera relinquere cogeret
Abbreviated transcription (Latin):
ad missooparicdio euẽtus
post illud nephariũ opus
natalem suũ celebrãs cũ gͤ cũ
bium expin̾e bellet ad illud
potissimũ homitũ reserẽd

Expanded text:
admisso parricidio euentus post illud nefarium opus natalem suum celebrans, cum Graecum uersum expromere uellet, ad illud potissimum Homericum referendum
Abbreviated transcription (Latin):
Aio aũt mario obseruacio
ominis ꝓcul dubio saluti
fuit quo tempore hostis a sena¬
tu iudicatus in dom fame
nunit᷑nis custodie cã Deduit
est ammaducit em̃ asellum
to ad aquam ꝓturrentẽ quõ
spectatulo debrum ꝓuidencia
quod sequetur obltitũ ratus
alioqͥn et int̾pretandarũ re¬
ligionũ pitissimꝰ a mltitudie
que ad opemi illi ferendã con¬
fluuerat inpetͣuit ut ad mae
perducẽtier at ꝓtinꝰ nauccła

Expanded text:
 autem Mario obseruatio ominis procul dubio saluti fuit, quo tempore hostis a senatu iudicatus in domum Fanniae Minturnis custodiae causa deductus est. animaduertit enim asellum, eo ad aquam procurrentem. quo spectaculo deorum prouidentia quod sequeretur oblatum ratus, alioquin etiam interpretandarum religionum peritissimus, a multitudine, quae ad opem illi ferendam confluxerat, inpetrauit ut ad mare perd