comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
times: Hec ẽ recta uirga. Dilexisti
iusticiã: & odisti iniqͥtatẽ. Quid
times. si forte iniquus eras:: Audis
enĩ regẽ tuũ qr odit iniqͥtatẽ. &
times. Est qđ facias. Qui odit in¬
qͥtatẽ. ñ qͥd te: S in te ẽ iniquitas
Odit illã ds: oderis ⁊tu. Et si unã
rẽ ambo oderitis. eris đo amicus si
odisti qđ odit: ita ⁊ si amab̾ qđ amat.

Expanded text:
times? Haec est tota virga: Dilexisti times? Haec est tota virga: Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem. Quid times? Sed forte iniquus eras: audis enim regem tuum, quia odit iniquitatem, et times. Est quod facias. Quid odit? Iniquitatem: numquid te? Sed in te est iniquitas? Odit illam Deus, oderis et tu: ut unam rem ambo oderitis. Eris enim Deo amicus, si odisti quod odit. Ita et amabis quod amat.
Abbreviated transcription (Latin):
des regni iudicis tp̃ralis: ꝑtinens
ut lib̾aret cos qͥ sub lege erant.:&sub
gra constitueret. Sedes eiꝰ in scłm sci¬
erant. Sibi regnare cupiebant: se
amabant. facta sua multũ diligebant.
Non uoluntatẽ suã dõ subdebant: sed
uoluntatẽ dĩ ad suas concupiscentus
flectere uolebant. Ergo uoluntas ãi
equalisẽ: tua curua est. Propterea
tͥ uidet᷑ praua illa: qr tu illi coaptari
ñ potes. Dirige ad illã te: & noli ilã
uelle curuari ad te: qr ñ potest.
Frustra conaris. illa semꝑ directat
Uis illi herere: Corrige te: & erit ur¬
ga ipsius qͥ te dirigit. uirga direfaõis.
Dilexisti iusticiã. ⁊ odisti iniquitate.
Accede ad istã uirgã: sit tibi rex. xpͣc.
Regat te uirga ista: ne frangat te.
Uirga enĩ ferrea ẽ illa inflexibilis.
& qͥd dictũ ẽ: Reges eos in uirgafer¬
rea: & tãquã uas figuli confringes
eos. Alios regit. alios conterit. Regi
sp̃itales: conterit carnales. Ergo
accede ad istã uirgã. Quid in ista

Expanded text:
sedes regni judaici temporalis, pertinens ut liberaret eos qui sub Lege erant, ia constitueret. Sedes ejus in saecerant: sibi regnare cupiebant, se amabant, facta sua mala diligebant; non voluntatem suam Deo subdebant, sed voluntatem Dei ad suas concupiscentias flectere volebant. Irasciequalis est, tua curva est: propterea tibi curva videtur illa, quia tu illi coaptari non potes: dirige ad illam te, ne illam velis curvare ad te; quia non potes, frustra conaris: illa semper directa est. Vis illi haerere? Corrigere. Erit virga ipsius qui te regit, virga directionis.Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem. Accede ad istam virgam, sit tibi rex Christus: regat te virga ista, ne frangat te. Virga enim ferrea est illa, inflexibilis. Et quid dictum est? Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli conteres eos . Alios regit, alios conterit: regit spirituales, conterit carnales. Ergo accede ad istam virgam. Quid in ea
Abbreviated transcription (Latin):
citatẽ ubi aues uolitant occupant.
autẽ ⁊ cęli cęloꝵ suꝑiores infirma¬
mͣto. S utrũ ⁊ ipsi ꝑituri sunt igi
an hi soli cęli qͥ etiã diluuio ꝑiert̃
disceptatio e̾ aliquanto scrupulo¬
sior int̾ doctos. nec facile maxime
in angustia tpris explicari potest
Forte hic etiã celos ñ importune
intelligimꝰ ipsos iustos scos dĩ. in
quib manens ds̃ intonuit p̃ceptis
choruscauit miracłis: ẏmbrifictit
t̾rã sapientia ueritatis. Celi ai
en arrauer̃t głiã dĩ. S ñqͥ etiãins

Expanded text:
citatem ubi aves volitant occupavit. rmamento: sed utrum et ipsi perituri sint igne, an hi soli coeli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos, nec facile, maxime in angustia temporis, explicari potestForte hic coelos etiam non importune intelligimus ipsos justos, sanctos Dei, in quibus manens Deus intonuit praeceptis, coruscavit miraculis, imbrificavit terram sapientia veritatis; coeli enim enarraverunt gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
es. Oñs fundauit terrã scimꝰ. oꝑa
manuũ eiꝰ st̃ cęli. Ne putetis enĩ
quasi aliud facere dm̃ manu ali¬
ud uerbo: qđ facit uerbo. hoc fac̃
manu. Non enĩ distinctus est cor¬
poreis mẽbris: qͥ dix̃ ego sũ qͥ sum.
& forte. uerbũ eius. ẽ manꝰ eiꝰ. Certe
manus eiꝰ. ẽ uirtꝰ etus. Quia enĩ

Expanded text:
eus fundavit terram, scimus; opera manuum ejus sunt coeli. Ne putetis enim quasi aliud Deum facere manu, aliud verbo. Quod facit verbo, hoc facit manu; non enim distinctus est corporeis membris, qui dixit, «Ego sum qui sum.» Et forte verbum ejus est manus ejus. Certe manus ejus est virtus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
Si eñi feruet sp̃u. ignis ardens ẽ om̃is
minister di. Nonne ardebat stephanꝰ:
Quo igne ardebat: & qͥs ignis ille erat
quando lapidabat᷑ & ꝓ eis a quib
lapidabat᷑ rogabat. Cũ audis ig¬
nis ẽ minister cdĩ: incensurũ illũ
putas Incendat licet. s fenũ tuuͣ
id ẽ carnalsa omia defideria tua
Currat minister cłi. p̃dicans u̾buͣdi
Audi illũ. Sic nos existimet hõ qͣsi
ministros. xp̃i: & dispensatores my¬
sterioꝵ d̾i. Quomͦ autẽ ardebat cũ
diceret: os nrͣm patet ad uoso corm¬
thui: cor nr̃m dilatatũ ẽ. Ardebat¬
⁊ flagrabat karitate: ibat in eos
ut incenderet. Hunc ignẽ se mis¬
surũ dñs in terrã dicebat: cũ ait.
Ignẽ ueni mittere in terrã. Quomͦ
gͦladiũ sic ignẽ. Gladius diuidit
affectũ carnalem. ignis absumit.
Totũ in uerbo di intellige. totũ
in sp̃u dĩ cognosce. Incipe feruere
karitate ꝑ uerbũ qđ audis. & uide
qͥd in te fecerit ignis minister di.

Expanded text:
u, ignis ardens est omnis minister Dei. Nonne ardebat Stephanus? Quo igne ardebat? et quis ille ignis erat, quando lapidabatur, et pro eis a quibus lapidabatur rogabat ? Cum audis, Ignis est minister Dei; incensurum illum putas? Incendat licet, sed fenum tuum; id est, carnalia omnia desideria tua urat minister Dei, praedicans verbum Dei. Audi illum: ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei» . Quomodo autem ardebat, cum diceret: «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» ? Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut incenderet. Hunc ignem se missurum Dominus in terram dicebat, cum ait: «Ignem veni mittere in terram» . Quomodo gladium , sic ignem. Gladius dividit affectum carnalem, ignis absumit. Totum in verbo Dei intellige, totum in spiritu Dei cognosce. Incipe fervere charitate per verbum quod audis, et vide quid in te fecerit ignis minister Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ Nam ⁊ ipse dictus est mag¬
in consilii angłs. Uerũtamͣ alibi
qodicit ꝓpħa Quia nͣ legatus neq
angłs s: ipse ueniens s aluos faciet
eos id ẽ ad saluos eos faciendos nͣ
minttet legatũ non mittet angelũ.
s uemiet ipse. Quis ueniet: & ip¬
se. angłs. Certe nͣ ꝑ angłm: nisi qi
iste sic angłs: ut etia sit dñs angłoꝵ.
Et enĩ angłi. latine ñcu st̃. Si xp̃c

Expanded text:
 Nam et ipse dictus est magni consilii Angelus . Verumtamen alibi quid dicit propheta? Quia non legatus neque angelus, sed ipse veniens salvos faciet eos : id est, ad salvos eos faciendos non mittet legatum, non mittet angelum, sed veniet ipse. Quis veniet? Ipse angelus. Certe non per angelum, nisi quia iste sic angelus, ut etiam Dominus Angelorum. Etenim Angeli latine nuntii sunt. Si C
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uoluntas qͥ facit angłos suossp̃e.
& ministros suos ignẽ ardentem.:
in sp̃itib sũma pace atq amicicia
copulatis. & in unã uoluntatẽ qͦdã
spiritali karitatis igne conflatis.
tanquã in excelsa ⁊ scã ⁊ secreta sede
pͣsidens uelut in domo sua ⁊ in
templo suo. inde se qͥb.dã ordina¬
tissimis creaturȩ motib pͥmo sp̃ialib
deinde corporalib ꝑ cuncta diffun¬
dit. ⁊ utit᷑ omĩb ad incõmutabile

Expanded text:
ntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in unam voluntatem quodam spirituali charitatis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo, inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus, primo spiritualibus, deinde corporalibus, per cuncta diffundit, et utitur omnibus ad incommutabile
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͥerat p̃co. fit hõ. Sic gͥ qͥerant
iã sp̃c conditi a creatore dđo: facit eos
angłos mittendo eos ñciare qđ ius¬
serit. E ignẽ flagrantẽ. facit mini¬
strossuos. Legimus ignẽ apparius
desuꝑ. & implesse qđ preceptum ẽ.
Almistrauit gͦ cũ impleret. Cum eẽt.
in natura sua erat. cũ egit qđ uis¬
sũ ẽ ministeriũ impleuit. Sic scd̾m
litterã uidemꝰ in creatura. Quid ẽ
autẽ in eccłia figurate : Quomͦ acci

Expanded text:
non qui erat praeco fit homo. Sic ergo qui erant jam spiritus conditi a creatore Deo, facit eos angelos, mittendo eos nuntiare quod jusserit; et ignem flagrantem facit ministros suos. Legimus apparuisse desuper, et implesse quod praeceptum est. Ministravit ergo, cum impleret: cum esset, in natura sua erat; cum egit quod jussum est, ministerium implevit. Sic secundum litteram in creatura. 16. Quid est autem
Abbreviated transcription (Latin):
Merito qr ibi firmati. n inclinabim᷑
fundam̃to. Infirmꝰ tu eras. sed fir¬
iũ fundam̃tũ te portat. In te firmꝰ
ẽẽ ñ poteras. firmꝰ eris semꝑ si ab
illo firmo fundam̃to nͣ recedas. N

Expanded text:
Merito quia ibi firmati, non inclinabimurfundamento. Infirmus tu eras, sed firmum fundamentum te portat. In te firmus esse non poteras; firmus eris semper, si ab illo firmo fundamento non recedas. «Non
Abbreviated transcription (Latin):
ti patres ur̃i : Et occidert̃ eos qͥ prȩ¬
ñciabant de aduentu iusti: cuius
nc̃ uos ꝓditores ⁊ int̾fectores fuistis.
qͥ accepistis legẽ in edictis angłoꝵ
nec custodistis. Quid hoͨ euidentius:
Quid tanta auctoritate robustius:
In edictis qͥdẽ angłoꝵ lex illi pͦpło

Expanded text:
t patres vestri? Et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Justi, cujus nunc vos proditores et interfectores fuistis, qui accepistis legem in edictis Angelorum, nec custodistis . Quid hoc evidentius? quid tanta auctoritate robustius? In edictis quidem Angelorum lex illi populo
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. Et id̾o tali fundam̃to
suffulta: qd meruit audire: Non
eccłia: si nutauerit fundam̃tũ. Et
unde nutabit xp̃c: qͥ ante quã ue¬
niret ad nos ⁊ carnẽ susciꝑet. omĩa
ꝑ ipsũ facta st̃ ⁊ sine ipso factũ ẽ

Expanded text:
us» ? Et ideo tali fundamento suffulta, quid meruit audire? «NonEcclesia si nutaverit fundamentum: sed unde nutabit Christus, qui antequam veniret ad nos, et carnem susciperet, «omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum e
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe etiã sapientia ipsius ꝑseuerat.
de qua dr ꝑtingit a fine usq
ad fine̾ fortit᷑ & disponit omnia
suauit᷑. Idq etiã apłssentit. cum
atheniensib d̾m p̃dicansait. in
opus suũ reb creatis subtraheret:
nec uiuere nec moueri nec esse
possemꝰ. Et id̾o sic d̾s intelligendꝰ ẽ
requieuisse ab om̃ib oꝑib sius.
ut iã nullã nouã creaturã con
⁊ omitenens. in cõmutabili etͣni¬
tate ueritate uoluntate semper
idem. mouet ꝑ tempꝰ creaturã
sp̃italẽ: mouet etiã ꝑ tempus &
locũ creaturã corporalẽ: ut eo

Expanded text:
us perseverat, de qua dicitur, Pertingit a fine usque in finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Idem etiam Apostolus sentit, cum Atheniensibus Deum praedicans, ait, In opus suum rebus creatis subtraheret, nec vivere, nec moveri, nec esse possemus. Et ideo sic Deus intelligendus est requievisse ab omnibus operibus suis, ut jam nullam naturao omnipotens incommutabili aeternitate, veritate, voluntate, semper idem, movet per tempus creaturam spiritualem; movet etiam per tempus et locum creaturam corporalem, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ illius splendoris. qr ia prelo
cuti sumus eoeua nos quȩrere. non
co eterna. Si lucerna accender
cupio. ñdũ ẽ ibi ignis. ñdũ ⁊ ille splen¬
dor. Alax autẽ ut accendero: simul
cũ igne ⁊ splendor existit. Da hic mͥ
ignẽ fine splendore: & credotͥ patrẽ
fuisse sine filio. Dicta ẽ ut potuit a
nob tanta res dici: illa tam̃ in effa¬

Expanded text:
patrem patrem cuti sumus coaeva nos quaerere, non coaeterna. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis, nondum est ille splendor, mox autem ut accendero, simul cum igne et spignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio; dicta est a vobis ut potuit tanta res dici, illa tamen ineffa
Abbreviated transcription (Latin):
riane si inuenero genitorẽ ñ prȩcete
tpr̃e illud qđ genuit. si genitũ nͣ e
minorẽ tpͣre. illo a qͦ generatus e. ius¬
tũ eͣ ut concedas mͥ. posse ista coetna
inueniri in creatore: quando coeua
in creatura inueniri potuerunt
Candor ẽ eñi. lucis ȩt᷑ne. Ignis enumn
luce fundit. lux ab igne funditir
Quid a qͦ existat si queramꝰ : cotidie
cũ lucernã accendimus ad monen
rei cinusdã iniusibilis ⁊ inenarrabis
ut lucerna aliqua intelligentiȩ ms
in ista nocte scłi possit accendi. At¬
tende euͣ qͥ lucernã accendit. Non
accensa lucerna ñdũ ẽ ignis: nundũ
ẽ fulgor qͥ ab igne exit. Interrogo
autẽ ego ⁊ dico. Fulgor ab igne exis¬
tit: an ignis a fulgore: Omis ani¬
ma mͥ respondet. uoluit enĩ d̾s in¬
seminare omi animȩ inicia intelle¬
ctus iniria sapientie: om̃is mͥ ani-¬
ma respondet. & nemo dubitat qd
splendor ille de igne existit. ñ ig¬
nis de splendore. Ponamus gͦ igne

Expanded text:
riane, si invenero genitorem non praecedere riane, si invenero genitorem non praecedere tempore illud quod genuit, si genitum non esse minorem tempore illo a quo generatus est; justum est ut concedas mihi posse ista coaeterna inveniri in Creatore, quando coaeva in creatura inveniri potueruntCandor est enim lucis aeternae. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid a quo existat, si quaeramus, quotidie cum lucernam accendimus, admonemur rei cujusdam invisibilis et inenarrabilis, ut lucerna aliqua intelligentiae nostrae in ista nocte saeculi possit accendi. Attende eum qui lucernam accendit. Non accensa lucerna, nondum est ignis, nondum est et fulgor qui ab igne exit. Interrogo autem ego, et dico: Fulgor ab igne existit, an ignis a fulgore? Omnis anima mihi respondet: voluit enim Deus inseminare omni animae initia intellectus, initia sapientiae: omnis mihi anima respondet, et nemo dubitat, quod splendor ille de igne existit, non ignis de splendore. Ponamus ergo ignem
Abbreviated transcription (Latin):
aliud coeuũ. Coeuos cotidie dicimꝰ
eos qͥ eandẽ habent mensurã te poꝵ:
ñ alter ab altero tpre p̾cedit᷑: ambos
tam ẽẽ cepisse. qͦs dicimꝰ coeuos. Si
potuerimꝰ inuenire coeuũ qđ nascit᷑
ei a quo nascit᷑: si possunt inueniri
coȩtia duo generans ⁊ generatus:
hic inuenimus coeua. ibi intelliga¬
rator: & ex eo tpre esse incipiat ex
qͦ cępit illud unde nascit᷑: hoc ex
eo ex q̃ illud cȩpit. illud ex eo ex qͦ
illud ñ cȩpit. Hoc gͦ coeuũ. illud
coeternum. Non posse comparari
tp̃ralia ętͣnis. sed posse ex aliqua
tenui ⁊ parua similitudine coeua
coetͣnis. Inueniamꝰ itaqs. coeua: &
de scripturis admoneam᷑ ad hassi¬
militito ines. Legimꝰ inscripturis
de ipsa sapientia. Candor ẽ enim
lucis eternȩ. Iteͣ legimꝰ. Speculũ si¬
ne macła di maiestatis. Ipsa sapien¬
tia dicta ẽ candor lucis eternȩ: dicta
ẽ ẏmago patris. Hinc accipiamus
similitudine̾̃ ut inuemiamꝰ eo eua:
ex quib intelligamꝰ coeterna .O. ar¬

Expanded text:
amus coaevum. Coaevos quotidie dicimus eos qui eamdem habent mensuram temporum, non alter ab altero tempore praeceditur, ambos tamen esse coepisse quos dicimus coaevos. Si potuerimus invenire coaevum quod nascitur ei a quo nascitur, si possint invenire cooeva duo, generans et generatus, hic invenimus coaeva, ibi intelligit tamen ex eo tempore esse incipiat, ex quo coepit illud unde nascitur. Hoc ex eo ex quo illud coepit, illud ex eo ex quo illud non coepit. Hoc ergo coaevum, illud coaeternum. temporalia aeternis; sed posse ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis. Inveniamus itaque coaeva, et de Scripturis admoneamur ad has similitudines. Legimus in Scripturis de ipsa Sapientia, Candor est enim lucis aeternae. Item legimus, Speculum sine macula Dei majestatis . Ipsa Sapientia dicta est candor lucis aeternae, dicta est imago Patris: hinc capiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna. O A
Abbreviated transcription (Latin):
Dicant nob̾ uidei. Scripture istȩ cõ¬
munes ft̃. Unctus ds a dõ. Unctũ
chrismate. Hoc nomͣ qd̾ appellat᷑ xp̃c:
unctiõĩs ẽ. Nec in aliquo alibi unge¬
bant᷑ reges ⁊ sac̾dotes: nͥ ui illo regno
le insacram̃to ẽ. oleũ sp̃itale intus ẽ.
Unctus ẽ nob d̾s. & nussus ẽ nob̾. Et ipse
d̾s ut ungeret᷑ hõ erat: sed ita hõ erat.
ut dsꝰ ee̾t. Ita dserat: ut hõ eẽ ñ de¬

Expanded text:
ei. Scripturae istae communes sunt. Unctus est Deus a Deo: unctum chrismate: hoc nomen quod appellatur Christus, unctionis est. Nec in aliquo alibi ungebantur reges et sacerdotes, nisi ile in sacramento est, oleum spirituale intus est. Unctus est nobis Deus, et missus est nobis: et ipse Deus, ut ungeretur, homo erat: sed ita homo erat, ut Deus esset; ita Deus erat, ut homo esse non de
Abbreviated transcription (Latin):
bilib siue irrationabilib sp̃itib.
siue bonis ꝑ eiꝰ gr̃am: siue malis ꝑ
ꝓpriã uoluntatẽ. S quẽ ad modũ
corpora crassiora ⁊ inferiora. ꝑ sub¬
tiliora ⁊ potentiora qͦdã ordine re¬
gunt᷑ ⁊ta omĩa corpora ꝑ sp̃m uitȩ
racionalẽ. ⁊ sp̾c uitȩ rationał deser¬
tor atq peccator ꝑ sp̃m uitȩ racio¬
nalem piũ ⁊ iustũ: & ille ꝑ ipsũd̾m:
ac sic uiiu̾sa creatura ꝑ creatorẽ
suũ ex qͦ ⁊ ꝑ quẽ ⁊ in qͦ etiã condita
atq instituta ẽ. Ac ꝑ hoc uoluntas
dĩ ẽ pͥma ⁊ sũma causa omniũ cor¬
poraliũ specierũ atq motionum.
Nichil enĩ fit uisibilit᷑ ⁊ sensibiliter
qđ ñ de interiore iniufibili atq
intelligibili aula st̃mi imꝑatoris
aut iubeat᷑ aut ꝑmittat᷑. scd̾m in¬
effabilem iusticiã pͣmioꝵ atq pe¬
narũ. gr̃arũ ⁊ retributionũ: iN
illa tocius creature amplissima
quadã ĩmensaq re publica. Ad¬

Expanded text:
irrationabilibus spiritibus, sive bonis per ejus gratiam, sive malis per propriam voluntatem Sed quemadmodum corpora crassiora et inferiora per subtiliora, et potentiora quodam ordine reguntur; ita omnia corpora per spiritum vitae rationalem, et Spiritus vitae rationalis desertor atque peccator per spiritum vitae rationalem pium, et justum, et ille per ipsum Deum, ac sic universa creatura per Creatorem suum, ex quo et per quem et in quo etiam condita atque instituta est : ac per hoc voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium specierum atque motionum. Nihil enim fit visibiliter et sensibiliter, quod non de interintelligibili summi imperatoris aula aut iubeatur aut permittatur, secundum ineffabilem iustitiam premiorum atque penarum gratiarum et retributionum in ista totius creature amplissima quadam immensaque re publica.
Abbreviated transcription (Latin):
reature motib cȩpert̃ curre¬
re tpͣra unde ante creaturã fru¬
stra tp̃ra requirunt᷑: quasi possint
inueniri ante tempora tp̃ra. Alo¬
tus enĩ si nullus ẽẽt uel spitalis uel
corporalis creature. qͦ ꝑ presens pre¬
teritis futura succederent: tempus
Potius gͦ tempꝰ a creatura: quã cre¬
atura cepit a tpͣre. Utrũq aute.
exdõ. Ex ipso eni. ⁊ ꝑ ipsũ. & in ip¬

Expanded text:
reaturae motibus coeperunt currere tempora: unde ante creaturam frustra tempora requiruntur, quasi possint inueniri ante tempora tempora. motus enim si nullus esset uel spiritalis uel corporalis creaturae, quo per praesens praeteritis futura succederent, nullum potius ergo tempus a creatura quam creatura coepit a tempore, utrumque autem ex deo; ex ipso enim et per ipsum et in ip
Abbreviated transcription (Latin):
d ȩt̾nitatȩ stabilitas ẽ: in tpͣre autͣ
uarietas. In etͣnitate om̃ia stant: in
tpr̃e alia accedunt. alia succedunt.
Potes inuenire minorẽ filiũ in uari¬
etate tpͣris succedentẽ patri: qr etiã
patri suo ipse successit. ñ ȩterno
do in creatura nichil inuenimꝰ eter¬
nũ: Inueni eternũ patrẽ in creatura
& inuenio coeternũ filiũ. Si autẽ

Expanded text:
ernitate stabilitas est, in tempore autem varietas; in aeternitate omnia stant, in tempore alia accedunt, alia succedunt: potes invenire minorem filium in varietate temporis succedentem patri, quia etiam patri suo ipse successit non aeterno do in creatura nihil invenimus aeternum? Inveni aeternum patrem in creatura, et invenio coaeternum filium. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
ne tpr̃e ⁊ sine loco ẽ patri coet̾nũ.
& ubiq totũ: de qͦ si qͥsquã potest qͣn¬
tũ potest uerac̾e ꝓferre sermonẽm:
Nã scribens apłs ad colosenses. uolo
enĩ uos scire inqͥt quantũ certam̃

Expanded text:
sine loco, est Patri coaeternum et ubique totum; de quo si quisquam potest, quantum potest, veracem proferre sermonem, sNam scribens Apostolus ad Colossenses: Volo enim vos scire, inquit, quantum certamen
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s thesauri sapientiȩ ⁊ scientiȩ
absconditi. Quatenus nouerat
apłs thesauros istos. quantũ eoꝵ
penetrauerat. & in eis ad quanta
ꝑuenerat: qͥs potest nosse. Ego
cuiq autẽ nr̃um datur manife
pientia diuinis scientia humanis
attributa sit reb: utrũq agnosco
in xpͣo. & mecũ om̃s eius fideles
Et cum lego uerbũ caro factũ ẽ
& habitauit in nobis: in uerbo in¬
telligo uerũ di filiũ. in carne ag¬
nosco uerũ hominis filiũ.: & utrũ¬
in effabilis gre largitate coniunctũ¬

Expanded text:
omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Quatenus noverat Apostolus thesauros istos, quantum eorum penetraverat, et in eis ad quanta pervenerat, quis potest nosse? Ego cuique autem nostrum datur manifespientia divinis, scientia humanis attributa sit rebus, utrumque agnosco in Christo, et mecum omnis ejus fidelis. Et cum lego, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; in Verbo intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum hominis filium, et utrumineffabili gratiae largitate con
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ głia cuis głia qͣsi unigeniti
a patre plenũ gr̃e ⁊ ueritatis. Si
gratiã referanus ad scientiã. ue¬
ritatẽ ad sapientiã: puto nos ab
illa duarũ istarũ rerũ distincti¬
one quã cõmͣdauimꝰ ñ ab horrere.
In reb enĩ ꝑ tempꝰ ortis illa sũma
gr̃a est. qd̾ hõ in unitate ꝑsonȩ
coniunctus ẽ ło. In reb uͦ et̾nis
sũma ueritas recte tribuit᷑ di u̾bo.
qđ uerbũ idẽ ipse ẽ unigenitus
a patre plenũ grã ⁊ ueritate. Id
actũ ẽ ut idẽ ipse sit in reb: ꝓ nob̾
tp̃ralit᷑ gestis. cui ꝑ eandẽ fidẽ mun¬
dam᷑. ut eũ stabilit̾ contemplem᷑.
in reb ęt̾nis. Seientia gͦ nr̃a. xp̃c

Expanded text:
m ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Si gratiam referamus ad scientiam, veritatem ad sapientiam, puto nos ab illa duarum istarum rerum distinctione, quam commendavimus, non abhorrere. In rebus enim per tempus ortis, illa summa gratia est, quod homo in unitate personae conjunctus est Deo: in rebus vero aeternis summa veritas recte tribuitur Dei Verbo. Quod vero idem ipse est Unigenitus a Patre plenus gratiae et veritatis, id actum est ut idem ipse sit in rebus pro nobis temporaliter gestis, cui per eamdem fidem mundamur, ut eum stabiliter contemplemur in rebus aet
Abbreviated transcription (Latin):
Icioꝵ omniũ humanoꝵ causa
esuꝑbia ẽ. Ad hanc conuincendã atq
auferendã talis medicina cęlitus
uenit. Ad elatũ hominẽ ꝑ fuꝑbiã
ds humilis descendit ꝑ miscdĩam. gram
clarã manifestãq cõmendans in ipso
homine: quẽ tanta pͣ participib sius
Karitate suscepit. Neq enĩ ⁊ ipse ita
uerbo dĩ coniunctus ut ipsa coniun¬
dione unus filius di ⁊ idem ipse unꝰ
filius hoĩnis fieret: pͣcedentib sue
uoluntatis meritis fecit. Unũ quip¬
pe illũ ẽẽ oportebat. Essent autem
& duo. ⁊ tres: ⁊ plures: si hoc fieri
posset nͣ ꝑ clĩ ꝓpriũ donũ. sed per
hominis liberũ arbitriũ. Hoc ergo
pͣcipue cõm̾dat᷑ hoc in sapientiȩ̃
atq scientiȩ thesauris in xp̃o abscon¬
ditis quantũ existimare audeo p̾ci¬

Expanded text:
 omnium humanorum causa superbia est. ad hanc conuincendam atque auferendam talis medicina caelitus uenit: ad elatum hominem per superbiam deus humilis descendit per misericordiam gratiam claram manifestamque commendans in ipso homine. quem tanta prae participibus suis caritate suscepit. neque enim et ipse ita uerbo dei coniunctus, ut ea coniunctione unus filius dei et idem ipse unus filius hominis fieret, praecedentibus suae uoluntatis meritis fecit. unum quippe illum esse oportebat; essent autem et duo et tres et plures, si hoc fieri posset non per dei proprium donum, sed per hominis liberum arbitrium. hoc ergo praecipue commendatur, hoc in sapientiae atque scientiae thesauris in Christo absconditis, quantum existimare audeo, pra
Abbreviated transcription (Latin):
in carne mea. Ut ad ĩpleã inqͥt que
desunt. Cui desunt: Pressurar̃ .xꝑi.
& ubi desunt: In carne mea. Nũqͥd
aliqͥd pͣssurarũ deerat in illo hoi̾ue
qđ factũ ẽ uerbũ dĩ: nato de maria
uirgine: Passus ẽ enĩ quicqͥd pati
deberet. ex sua uoluntate. ñ ex pecc̃i
necessitate: & uidet᷑ q omĩa. In cru¬
ce eni positus accepit acetũ ultimũ.
& ait. ꝑfectũ ẽ E inclinato capite.

Expanded text:
in carne mea» . «Ut adimpleam:» Quid? «Quae in carne mea» . «Ut adimpleam:» Quid? «Quae desunt.» Cui desunt? «Pressurarum Christi.» Et ubi desunt? «In carne mea.» Numquid aliquid pressurarum deerat in illo homine, quod factum est Verbum Dei, nato de Maria virgine? Passus enim est quidquid pati deberet, ex sua voluntate non ex peccati necessitate; et videtur quia omnia: in cruce enim positus accepit acetum ultimum, et ait, «Perfectum est; inclinato capite
Abbreviated transcription (Latin):
saluator corporis ⁊ mẽbra corporis: duo
in carne una ⁊ in uoce una.⁊ in passi¬
one una: & cũ transierit iniqͥtas in
requie una. Passiones itaq xp̃i nͣ in
sio es xp̃i nͣ in solo. xp̃o. Si enĩ passio¬
nes xp̃i in solo xp̃o id÷ in solo capite:
unde dicit qđdã mñebrũ eius paulus
apłs ut suppleã quȩ desunt pressurar̃
xp̃i in carne mea: Si gͦ in mebris ap̃i
es: quicqd pateris ab eis qñ sunt in¬
mẽbris xp̃i deerat passionib xp̃i. scx. tc. p̃s¬
d̾o addit᷑ qr deerat: m̃surã implens ex lii.¬
ñ suꝑ fundens. Tantũ pateris. quan¬
tũ ex passionib tius inferendũ erat
uniuerse passioi xp̃i. qͥ passus ẽ in
capite nr̃o: & patitur in mẽbris suis
id ÷ nob̾ ipsis. Ad cõmune̾ hanc qͣsi
rẽ puplicam nr̃am qͥsq ꝓ modulo
sessiõe uiriũ nrͣarũ quasi canonem
passionũ inferimꝰ. Paritoria plena
qr in ipso xp̃c patiebat᷑. Ut ad im¬
pleã inqͥt quȩ desunt p̃ssurarũ xp̃i

Expanded text:
salvator corporis et membra corporis, duo in carne una , et in voce una, et in passione una; et cum transierit iniquitas, in requie una. Passiones itaque Christi nosiones Christi non in solo Christo. Si enim passiones Christi in solo Christo, imo in solo capite; unde dicit quoddam membrum ejus Paulus apostolus, Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea ? Si ergo in membris Christi es, quicmembris Christi, deerat passionibus Christi. Ideo additur, quia deerat, mensuram adimplens, non superfundens. Tantum pateris, quantum ex passionibus tuis inferendum erat universae passioni Christi, qui passus est in capite nostro, et patiquasi rempublicam nostram quisquis pro modulo sessione virium nostrarum quasi canonem passionum inferimus paratoria plenar in ipso Christus patiebatur: «Ut adimpleam,» inquit, «quae desunt pressurarum Christi
Abbreviated transcription (Latin):
supiorib ercature tus partib suꝑ¬
eminens subditos erigit ad seipsam:
in inferiorib autẽ edificauit sibi hu¬
milem domũ de lumno nr̃o. ꝑ quã sub¬
dendos depͥmeret a se ipsis.⁊ ad se tra¬
hiceret sanans tumorem.⁊ nutriens
amorẽ: ne fiducia sui ꝓgrederent᷑ lon¬
gius. s potius infirmarent᷑. uidentes
ante pedes suos infirmã diuinitatẽ
surgens leuaret eos. Quid enĩ faci¬
et miser homo: qͥs eũ liberabit
de corpore mortis huius: nͥ gr̃a tua

Expanded text:
superioribus creaturae suae partibus superemmens, subditos erexit ad seipsam. In inferioribus enim aedificavit sibi humilem domum de limo nostro: per quam subdendos deprimeret a seipsis, et ad se trajiceret, finiens timorem, et nutriens amorem, ne fiducia sui progrederentur longius, sed potius infirmarentur, videntes ante pedes suos infirmatam divinitatesurgens levaret eos. Quid enim faceret miser homo? quis eum liberaret de corpore mortis hujus, nisi gratia
Abbreviated transcription (Latin):
cyrographũ qđ erat contrarium
nob̾. Hoc illȩ litterȩ ñ habent.
nͣ habent illȩ paginȩ uultũ pie¬
tatis huius : Lacrimas confessioĩs
sacrificiũ tuũ sp̃m contribulatũ
cor contritũ. ⁊ humiliatũ: ppłisa¬
lutẽ: sponsam ciuitatẽ. arra sp̃c sã

Expanded text:
t contrarium nobis? hoc illae litterae non habent. non habent illae paginae uultum pietatis illius, lacrimas confessionis, sacrificium tuum, spiritum contribulatum, cor contritum et humiliatum, populi salutem, sponsam ciuitatem, arram spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ: ut exemplũ sursũ uidentib
dm. exemplũ deosũ mirantib homi¬
nẽ : exemplũ sanis ad ꝑmanendum.
exemplũ infirmis ad conualescendũ.
exemplũ morituris ad ñ tim̃dũ. exeͣ.¬
plũ mortuis ad resurgendũ ẽẽt: in
homo ad beatitudine̾ seqͥ ñ debeba
nͥ dm̃. & sentire nͨ poterat dmͣ: sequi¬
do dm homine̾ factũ sequeret᷑ sunul¬

Expanded text:
factus est , ut exemplum sursum videntibus factus est , ut exemplum sursum videntibus Deum, exemplum deorsum mirantibus hominem: exemplum sanis ad permanendum, exemplum infirmis ad convalescendum; exemplum morituris ad non timendum, exemplum mortuis ad resurgendum fieret: ipse in homo ad beatitudinem sequi non debebat nisi Deum, et sentire non poterat Deum; sequendo Deum hominem factum, simul sequ
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm redimim᷑ legendo in apłicis
noscis. & uetus testam̃tũ in nouo
reuelatũ. in uetere nouũ uelatũ
uides: recole quẽ dixerit apłs
paulus pͥncipẽ potestatis aeris qͥ
oꝑat᷑ in filiis diffidentiȩ: & illud
ubi ait de quibdã. ut resipiscant
de diaboli laq̃is captiuati ab illo
scđm ipsus uoluntatẽ: & uerba
dñi nꝑi iħu xꝑi ubi eũ expellens
de fideliũ cordib ait nc̃ pͥnceps
huius mundi missus ẽ foras: &
ipsius itidẽ apłi dicentis: qui eru¬
it nos de potestate tenebrarũ: &
transtulit in regnũ filii karitatis
suȩ. Hec atq huiusmodi racioci¬
natus. intende animũ in litteras
ueteris testam̃ti: & uide qͥd cantet᷑
in eo psalmo cuius ẽ titulus quan¬
do domꝰ ȩdificabat᷑ post captiuitatẽ.
bi enĩ dr cantate dnõ canticũ nouũ.
cantate dño benedicite nom̃ euis:
añciate. uel potius bene nͥciate. ũno
ut ipsũ uerbũ qđ in greco positũ ẽ
transferã: euuangłitate diem ex die

Expanded text:
m redimimur, legendo in apostolinoscis, et Vetus Testamentum in Novo revelatum, in Vetere Novum velatum vides; recole quem dixerit apostolus Paulus principem potestatis aeris, «qui operatur in filiis infidelitatis» , et illud ubi ait de diaboli laqueis, captivati ab ipso secundum ipsius voluntatem» : et verba Domini Jesu Christi, ubi eum expellens de fidelium cordibus ait, «Nunc princeps hujus mundi missus est foras» ; et ipsius itidem Apostoli dicentis, «Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae» . Haec atque hujusmodi ratiocinatus, intende animum et in litteras Veteris Testamenti, et vide quid cantetur in eo psalmo cujus est titulus, «Quando domus aedificabatur post captivitatem:» ibi enim dicitur, «Cantate Domino canticum novum.» cantate Domino, benedicite nomen ejus, annuntiate,» vel potius, «bene nuntiate,» imo ut ipsum verbum quod in graeco positum est, transferam, «evangelizate diem ex die,
Abbreviated transcription (Latin):
uidendo sentit ⁊ audiendo. ⁊ odo¬
rando.⁊ gustando. ⁊ tangendo
in ceteris autẽ mẽbris tangendo tan¬
tũ.: & ido capiti cuncta subiecta sunt
ad oꝑandũ. illud autẽ supͣ colloca¬
tũ ẽ ad consulendũ: ꝙ ipsius animȩ
que consulit corpori quodãmͦ ꝑsonã
sustinet cap̃t. ibi eni omĩs sensus
apparet: Sic uniu̾so p̃pło sc̃oꝵ tanꝙͣ.
uni corpori capͣt ẽ mediator dĩ i ho¬
entia d̃i ⁊ uerbũ in pͥncipio ꝑ qđ
facta sunt oñia ñ sic assumpsit illũ
hominẽ ut ceteros: sed multo excel
lentius multoq sublimus: quomͦ
ipsũ solũ assumi oportuit in qͥ sapi¬
entia hominib appareret. sicut eã
uisibilit᷑ decebat ostendi. Qua ꝓptͣ
alit̾ sunt sapientes ceteri homines
quicũq sunt uel eẽ potuerunt uł
potert̃: & alitͣ ille unus mediator
pientib ⁊ sp̃italib auimis recte di¬
ci potest qd̾ habeant inse uerbũ di
ꝑ qdđ facta st̃ om̃ia: sed in nullo eoꝵ
recte dici potest qđ uerbũ caro factũ

Expanded text:
vivendo et audiendo et odorando et gustando et tangendo, in caeteris autem membris tangendo tantum; et ideo capiti cuncta subsunt ad operandum, illud autem supra collocatum est ad consulendum, quia ipsius animae quae consulit corpori, quodam modo personam sustinet caput. Ibi enim omnis sensus apparet; sic universo populo sanctorum tanquam uni corpori, « caput est mediator Dei et hoentia Dei, et Verbum in principio per quod facta sunt omnia, non sic assumpsit illum hominem ut caeteros sanctos; sed multo exclentius multoque sublimius, quomodo ipsum solum adsumi oportuit, in quo sapientia hominibus appareret, sicut eam uisibiliter decebat ostendi. quapropter aliter sunt sapientes ceteri homines, quicumque sunt uel esse potuerunt uel poterunt, et aliter ille unus mediator pientibus et spiritalibus animis recte dici potest, quod habeant in se uerbum dei,. per quod facta sunt omnia; sed in nullo eorum recte dici potest, quod uerbum caro factum
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝓ impiis mortuus ẽ. ⁊ filio tuo uni
co ñ peꝑcisti. s ꝓ nob̾ omib tradi¬
coꝵ. Abscondisti enĩ hȩc a sapien-¬
tib ⁊ reuelasti ea paruulis: ut ue¬
nirent ad cũ laborantes ⁊ onerati.
& reficeret eos : qm̃ mitis ẽ ⁊ humi¬
lis corde. ⁊ dirigit mites in iudicio.
& docet mansuetos uias suas: uidens
humilitatẽ nr̃am. ⁊ laborẽ nr̃um.
⁊ dimittens om̃ia peccata nostra.
Qui autẽ coturno tanquã doctri¬
nȩ subluioris elati ñ audiunt
dicentẽ discite a me qm̃ mitis sũ
⁊i humił corde. ⁊ inuenietis requiẽ
animab ur̃is. & si cognoscunt d̾m

Expanded text:
pro inpiis mortuus est et filio unico tuo non pepercisti, sed pro nobis omnibus tradi. abscondisti enim haec a sapientibus et reuelasti ea paruulis, ut uenirent ad eum laborantes et onerati et reficeret eos, quoniam mitis est et humilis corde, et dirigit mites in indicio et docet mansuetos uias suas uidens humilitatem nostram et laborem nostrum et dimittens omnia peccata nostra. qui autem cothurno tamquam doctrinae sublimioris elati non audiunt dicentem: disciteame, quoniam mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris, etsi cognos
Abbreviated transcription (Latin):
Per illud singulare sacrificiũ in
quo mediator ẽ ĩmolatus: qđ unũ
multȩ in lege uictime figurabant
pacificant᷑ cęlestia cũ tͣrestrib ⁊ ter¬
restria cũ cęlestib: qmͣ sic̃ idẽ apłs¬
dicit in ipso complacuit omnem
plenitudine̾ diuinitatis habitare:
& ꝑ eũ reconciliari omĩa in ipsum
pacificans ꝑ sanguinẽ crucis eiꝰ siue
quȩ in t̾ris sunt siue quȩ in celis.
Pax ista p̃cellit sic̃ scriptũ ẽ omñe in
intellectũ: neq sciri a nob̾ nͥ cũ ad eã
uenerimꝰ potest. Quom̃ enĩ pacificant᷑
cęlestia nͥ nobis id: concordando nob̾cũ:
Nam ibi semꝑ pax ẽ: & intͣ se uniuersis
intellectualib creaturis. ⁊ cũ suo crea¬
tore. Quȩ pax p̃cellit ut dictũ est om¬
semꝑ uident faciem patris. Cuius lxxui.¬

Expanded text:
per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. Quoniam sicut idem apdicit, in ipso complacuit, omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliare omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris sunt, sive quae in coelis. Pax ista praecellit, sicut scriptum est , omnem intellectum, neque sciri a nobis, nisi cum ad eam venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia nisi nobis, id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo Creatore. Quae pax praecellit, ut dictum est, omsemper vident faciem Patris. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ xp̃c ẽ cap̃t ⁊ corpus. id: corpus
cũ capite suo: sponsa cũ sponso
suo: Quasi singularit̾ loquitur
apd ysaiã. certe unus idẽq loqͥt᷑.
& uidete qͥd ait. Uelut sponso al¬
ligauit mͥ mittrã: & uelut sponsã
induit me ornam̃to. Ut sponsus
⁊ sponsa: eundẽ dicit sponsũ scd̾m
cap̃t. sponsã scđm corpus. Duo
uident᷑: & unus ẽ. Alioqͥn. quomodo
Alembra xp̃i ⁊ corpus sumꝰ om̃s simul:
non qui hoc loco tantũ sumus s
& ꝑ uniuersã terrã: nec qͥ tantum
hoc tpie: sed qͥd dicã: Ex abel iuis¬
to usq in finẽ scłi quandui generant
⁊ generant᷑ homines: quisqͥs iustoꝵ
ꝑ hanc uitã transitũ facit: quic¬
quid nẽ id ÷ ñ in hoc loco s in hac
uita: quicqͥd post nascentiũ futur̃.
ẽ totũ hoc unũ corpꝰ xpͣi.: singuli
autẽ mẽbra xp̃i. Si gͦ om̃s corpus
singuli mẽbra: est utiq caput cu¬
ius hoc sit corpus. Et ipse e̾ inquit
capt corporis eccłie: pͥmo genitus
ipse primatũ tenens: & qr de illo

Expanded text:
us est caput et corpus, id est, corpus cum capite suo? Sponsa cum sponso suo quasi singulariter loquitur apud Isaiam: certe unus idemque loquitur; et videte quid ait: Velut sponso alligavit mihi mitram, et velut sponsam induit me ornamento . Ut sponsus et sponsa: eumdem dicit sponsum secundum caput, sponsam secundum corpus. Duo videntur, et unus est. Alioquin quomodo Membra Christi et corpus sumus omnes simul; non qui hoc loco tantum sumus, sed et per universam terram; nec qui tantum hoc tempore, sed quid dicam? Ex Abel justo usque in finem saeculi quamdiu generant et generantur homines, quisquis justorum per hanc vitam transitum facit, quidquid nunc, id est, non in hoc loco, sed in hac vita, quidquid post nascentium futurum est, totum hoc unum corpus Christi: singuli autem membra Christi. Si ergo omnes corpus, singuli membra; est utique caput cujus hoc sit corpus. Et ipse est, inquit, caput corporis Ecclesiae, primogenitus, ipse primatum tenens . Et quia de illo
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃ssantũ fieri ꝑ  sapientiã dĩ. & aliud
io ẽ ipsã ꝑsonã sustinere sapientiȩ d̃i.
Quãiuis enĩ eadẽ natura sit corporis
eccłiȩ multũ tam̃ distare inter
capt̃ ⁊ mẽbra cetera qͥs ñ intelligat
Si enĩ eccłȩ cap̃t ẽ homo ille ciuus
susceptione uerbũ caro factũ ẽ &
habitaũ in nob̾. mẽbra cetera sunt

Expanded text:
antum fieri per Sapientiam Dei, et aliud ipsam personam sustinere Sapientiae Dei. Quamvis enim eadem natura sit corporis Ecclesiae, multum tamen distare inter caput et membra caetera quis non intelligat? Si enim Ecclesiae caput est homo ille, cujus susceptione Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; membra caet
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ ante om̃s colles genuit me:
id ÷ ante om̃s altitudines creaturar.
auit me in pͥncipio uiarũ suarũ
qr scđm formã dĩ dix̃ ego sũ ue¬
ritas: & scð̃ m formã serui ego sũ
uia. Quia enĩ ipse ẽ pͥmogenit᷑
a mortius. iter facit eccłiȩ suȩ ad
regnũ d̃i. ad uitã etern̾ã. cui cap̃t s

Expanded text:
tum est: ante omnes colles genuit me, id est ante omnes altitudines creaturarum, auit me in principio uiarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae suae ad regnum dei, ad uitam aeternam, cui cap
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erant. sed ad mundi pͥncipẽ ꝑtine¬
bant. De mundo ẽ gͦ. quicqͥd hominũ
a uero qͥdẽ do creatũ. sed ex adam
uiciata atq dampnata stirpe genera¬
tũ ẽ. factũ ẽ autẽ regnũ ñ ĩa de mum¬
do: quicqͥd inde in xꝑo regeneratũ ẽ
Sic enĩ nos ds eruit de potestate tenc

Expanded text:
n erant, sed ad mundi principem pertinen erant, sed ad mundi principem pertinebant. De mundo est ergo quidquid hominum a vero quidem Deo creatum, sed ex Adam vitiata atque damnata stirpe generatum est: factum est autem regnum non jam de mundo, quidquid inde in Christo regeneratum est. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
cũ rege suo diabolo. captiuũ tene¬
bant p̾płm dĩ. De qua captiuitate
cũ redimim.⁊ pͥnceps huuis mund
mittit᷑ foras. edificatur domꝰ post
captiuitatẽ. ⁊ cuius lapis angłaris ẽ
xp̃c. qui duos condidit inse. in unũ
nouũ hominẽ faciens pace: qr dies
ex die ueniens euͣgłirauit eis qui
erant ꝓpe ⁊ eis qͥ erant longe: faci¬
ens utraq unũ ⁊ adducens alias oues
quȩ ñ sunt de hoc ouili: ut sit unꝰ
grex ⁊ unꝰ pastor. Ei gͦ inimicidi.
abolus ⁊ angłi eius. captiuauerant
pͥdestinatos in dĩ regnũ ⁊ głiã. A re¬
demptore autẽ nr̃o foras missi qͥ d̾nari
uifidelib solebant intrinsecus: fide¬
les oppugnant extrinsecus. S: oppug.¬
naut ĩi expugnant eos. qui appͣhen¬
dunt turrĩ fortitudinis a facie inuni¬
ci. Ut autẽ oppugnent sentiunt in
uob̾ eẽ infirmitatis reliqͥas ꝓptͣ quas
dicimꝰ. dimitte nob̾ debita nr̃a. ꝓpt̾
quas dicimus rie nos inferas intẽp¬
Frant gͦ de mundo quando regnũ eiꝰ¬

Expanded text:
cum rege suo diabolo captivum tenebant populum Dei. De qua captivitate cum redimimur, et princeps hujus mundi mittitur foras, aedificatur domus post captivitatem: cujus  qui duos condidit in se, in unum novum hominem, faciens pacem, quam dies ex die veniens evangelizavit eis qui erant prope, et eis qui erant longe, faciens utraque unum ; et adducens alias oves quae non sunt de hoc ovili, ut sit unus grex et unus pastor . Et abolus et angeli ejus captivaverant praedestinatos in Dei regnum et gloriam: a Redemptore autem nostro foras missi qui dominari infidelibus solebant intrinsecus, fideles oppugnant extrinsecus. Sed oppugant, non expugnant eos qui apprehendunt turrem fortitudinis a facie inimici . Ut autem oppugnent, sentiunt in nobis esse infirmitatis reliquias, propter quas dicimus, «Dimitte nobis debita nostra;» propter quas dicimus, «Ne nos inferas in tenErant ergo de mundo, quando regnu
Abbreviated transcription (Latin):
huc pressurã: ñ in carne sua in
qua ascendit in cęlũ: sed in carne
mea quȩ adhuc laborat in terra.
xpͣc inqͥt pressurã patit᷑ in carne
id÷ fidelib suis pressurã ipse pateret᷑.
saulus in t̾ra xꝑm in cęlo sedentem

Expanded text:
ristus pressuram; non in carne sua, in qua ascendit in coelum, sed in carne mea, quae adhuc laborat in terra. Christus, inquit, pressuram patitur in carne hoc est fidelibus suis, pressuram ipse pateretur, Saulus in terra Christum in coelo sedentem
Abbreviated transcription (Latin):
ẏmago di inuisibilis. Ad quen¬
lut ymago : sed ñ qualis ẽ imago
filius. Nã etiã imagines in homi¬
nib diuerse sunt. Filius hoĩnis
habet imaginẽ patris sui & hoc
ẽ qđ pat̃ eius. ꝙ homo ẽ sicut patͣ eiꝰ
In speculo autẽ: imago tua ñ est hoc
qd̾ tu. Aliter enĩ ẽ imago tua in
filio: alit̾ in speculo. In filio ẽ ina¬
go tua scđm equalitate substan¬
tiȩ: inspecło autẽ quantũ longe ẽ a
substantia: & tam̃ ẽ quędã ẏmago tua
quãius ñ talis qualis in filio tuo scdm
substantiã. Sic in creatura ñ ẽ hoc
imago di qđ est in filio: qui hoc ẽ
qđ pater. id ÷ uerbũ dĩ ꝑ qđ facta
st̃ om̃ia. Recipe g̃ similitudinẽ dĩ
quã ꝑ mala facta amisisti. Siẽ enĩ

Expanded text:
 ad quemlut imago, sed non qualis imago est Filius. Nam etiam imagines in hominibus diversae sunt. Filius hominis habet imaginem patris sui, et hoc est quod pater ejus, quia homo est sicut pater ejus. In speculo autem imago tua non hoc est quod tu. Aliter est enim imago tua in filio, aliter in speculo: in filio est imago tua secundum aequalitatem substantiae; in speculo autem quantum longe est a substantia, et tamen est quaedam imago tua, quamvis non talis, qualis in filio tuo secundum substantiam. Sic in creatura, non hoc est imago Dei, quod est in Filio, qui hoc est quod Pater, id est, Verbum Dei per quod facta sunt omnia. Recipe ergo similitudinem Dei, quam per mala facta
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ uocatus ẽ narrat apłs paulus.
Nã int̾ cetera quȩ audiuit. etiã hoc
sibi dictũ sic loquit᷑. Ad hoc enĩ
t apparui: ut constituã te ministrũ
& testẽ eoꝵ quȩ a me uides: quib
etiã prȩeo tͥ. liberans te de p̾pło
& de gentib in qͦs ego mittam te.
aꝑire ocłos cȩcoꝵ. ut auertantur
a tenebris ⁊ potestate sathanȩ ad
dm: & ut accipiant remissionem
peccatoꝵ. ⁊ sortẽ quȩ in sc̃is. ⁊ fidẽ
quȩ in me ẽ. Unde ⁊ exhortans
idẽ apłs credentes ad gr̃arũ actio¬
nẽ dõ patri: qͥ eruit nos inquit
de potestate tenebrar̃ ⁊ transtulit
in regnũ filii caritatis suȩ: in qͦ
habemꝰ redemptionẽ in sanguine¬
eius remissionẽ peccatoꝵ. In hac
redemptione tanquã p̃ciũ pro
nob̾ datus ẽ sanguis xp̃i. quo ac¬
cepto diabolus non ditatus ẽ sed
necatus ut nos ab eius nexibus
bite fuso suo sanguine redemisset.
peccatoꝵ retib obuolutũ traheret

Expanded text:
mum vocatus est, narrat apostolus Paulus. Nam inter caetera quae audivit, etiam hoc sibi dictum sic loquitur: Ad hoc enim tibi apparui, ut constituam te ministrum et testem eorum quae a me vides, quibus etiam praeeo tibi, liberans te de populo et de gentibus, in quas ego mitto te aperire oculos caecorum, ut avertantur a tenebris, et a potestate satanae ad Deum, ut accipiant remissionem peccatorum, et sortem quae in sanctis, et fidem quae in me est . Unde et exhortans idem apostolus credentes ad gratiarum actionem Deo Patri: Qui eruit nos, inquit, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae, in quo habemus redemptionem in remissionem peccatorum . In hac redemptione tanquam pretium pro nobis datus est sanguis Christi, quo accepto diabolus non ditatus est, sed ligatus: ut nos ab ejus nexibus bite fuso suo sanguine redemisset, peccatorum retibus involutum traheret
Abbreviated transcription (Latin):
ut neq fideles fiant nͥ libero sex lib de
arbitrio: & tam̃ illius gr̃a fidelestnit̃ .iiiͦi.¬
fiant: qͥ eoꝵ a potestate tenebrar᷑
liberauit arbitriũ. Sic ⁊ di gra
ũ negat᷑ sed sine ullis humanis
p̃cedentib meritis. uera mons¬
trat᷑ & liberũ ita defendit᷑. ut
humilitate solidet᷑ ñ elatione
p̃cipitet᷑ arbitriũ.⁊ & qͥ głiat᷑ ñ¬

Expanded text:
ut neque fideles fiant nisi libero ut neque fideles fiant nisi libero arbitrio et tamen illius gratia fideles fiant, qui eorum a potestate tenebrarum liberauit arbitrium. sic et dei gratia non negatur, sed sine ullis humanis praecedentibus meritis uera monstratur, et liberum ita defenditur, ut humilitate solidetur. non elatione praecipitetur, arbitrium et, qui g
Abbreviated transcription (Latin):
ipse faciat qđ ipse ñ facit: & errau̾
qui dix̃ qđ ipse nos faciat idoneos
in parte sortis sc̃oꝵ in lumine.
qr ipse eruit nos de potestate te¬
nebrarũ: & transtulit in regnũ
mͦ ad declinandũ a malo ⁊ faciendũ
bonũ liberũ habeamꝰ arbitriũ:
quando erat sub potestate tenebrar̃.
Unde nos si queadmodũ dic̃ apłs
d̾s eruit. ipse illud utiq liberum
fecit. Qđ tã magnũ nostrũ bo¬
nũ si ꝑ suȩ doctrinȩ pͣdicationẽ
tantũmͦ facit: qͥd de his dicemus
qͦs de ipsa tenebrarũ potestate ñdũ
eruit.: Predicanda tantũ illis ẽ
doctrina diuna : an etiã orandũ
ꝓ eis ut de tenebrarũ potestate
diuinitus eruant᷑: Si tantũmͦ p̃¬
dicandũ eẽ dicis: iussioni dñi &
oratioĩb eccłiȩ contͣdicis. Si au¬
tẽ ꝓ eis fateris orandũ: id utiq
orandũ fateris. ut eide̾ doctrinę
arbitrio liberato a tenebrarum
potestate consentiant. Ita fit:

Expanded text:
ipse faciat, quod ipse non facit. et errauit. ipse faciat, quod ipse non facit. et errauit. qui dixit, quod ipse nos faciat idoneos in parte sortis sanctorum in lumine, quia ipse nos eruit de potestate tenebrarum et transtulit in regnum modo ad declinandum a malo et faciendum bonum liberum habebamus arbitrium, quando erat sub potestate tenebrarum? unde nos si. quem ad modum dicit apostolus, deus eruit, ipse illud utique liberum fecit. quod tam magnum nostrum bonum si per suae doctrinae praedicationem tantum modo facit, quid de his dicemus, quos de ipsa tenebrarum potestate nondum eruit? praedicanda tantum illis est doctrina diuina. an etiam orandum pro eis, ut de tenebrarum potestate diuinitus eruantur? si tantum modo praedicandum esse dicis, iussioni domini et orationibus ecclesiae contra dicis; si autem pro eis fateris orandum. id utique orandum fateris, ut eidem doctrinae arbitrio liberato a tenebrarum potestate consentiant. ita fit,