comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Audierat abipso capite pendente in cruce ce
dicente: pat̃ ignosce illis quia nesciunt qͥd
faciunt. Eo mͦ gͦ unguentum a capite descẽ¬
derat in barbã: quia &e ille cũ lapidaret᷑ flexo
genui ait. Dñe ne statuas illis hoc peccatũ.
Ergo illi: tanqͥ barba erant. Multi enĩ fortes
ria ñ haberemꝰ. S quia descendit. & in oia
uestim̃ti. sic eit̃i ait. qđ descendit in oia uesti¬
m̃ti euis: secuta ẽ eccła de ueste dñi. peperit
monasteria. Nam uestis sacerdotalis: eccłam
significat. Ipsa ẽ uestis de qua dic̃ apłs: ut
exhiberet sibigłosam eccłam ñ habentem
macissã aut rugam. Mundat᷑ ut ñ habe¬
at maculani: extendit᷑ ut ñ habeat rugã.
Ubi eam extendit fullo nͥ in ligno: uidem̃
cotidie a fullonib tumicas qͥdamm̾ crucifiᷤ .
Crucifiguntur: ut rugam ñ habeant. Quid ÷
gͦ ora uestim̃ti᷑ fr̃s mei in ora uestuñti quid ac¬

Expanded text:
Audierat ab ipso capite pendente in cruce, et Audierat ab ipso capite pendente in cruce, et dicente, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Eo modo ergo unguentum a capite descenderat in barbam; quia et ille cum lapidaretur, fixo genu ait: «Domine, ne statuas illis hoc peccatum» . 9. Ergo illi tanquam barba erant. Multi enim fortes ria non haberemus. Sed quia descendit et in oram vestimenti; sic enim ait, «Quod descendit in oram vestimenti ejus:» secuta est Ecclesia, de veste Domini peperit monasteria. Nam vestis sacerdotalis Ecclesiam significat. Ipsa est vestis de qua dicit Apostolus, «Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam» . Mundatur, ut non habeat maculam; extenditur, ut non habeat rugam. Ubi eam extendit fullo, nisi in ligno? Videmus quotidie a fullonibus tunicas quodammodo crucifigi: crucificuntur, ut rugam non habeant. Quid est ergo ora vestimenti? fratres mei, in ora vestimenti quid ac
Abbreviated transcription (Latin):
gueutum descendit in barbam. Attende stepħm.
Saiuebat in illos caritas. seiuebat i eos cũ audi¬
rent: rogauit ꝓ cis cum lapidarent. Quid etum
ait cũ audirent: dura ceruice & ñ curuncisi cor¬
de ae auribꝰ: uos semꝑ restitistis sp̃u scõ. Uide
barbam. Nunqͥd adulat᷑ ẽ: nunqͥd tiicit.:
illi cũ audirent ista quȩ in illos dicebant᷑: qͥsi
sȩuiebant. Seuiebat enuim stepħs. seuiebat ore.
diligebat corde. et ñ ẽ uicta caritas ipsa in eo.
Nam illi abhorrentes a uerbo tanquã tenebrȩ
fugientes alumine: ad lapides cutrere cȩper̃. ste¬
phanũ lapidare. Sic̃ antea stepħi uerba lapi¬
dabant illos: sic pꝰea lapides eorum stepħm.
Quando debuit plus irasci steꝑ hauꝰ: quando
ebatur. Uenientibꝰ in se lapidibꝰ ñ uicta ẽ ca¬
ritas: qͥa unguentũ a capite ubarbam desce¬
derat. & audierat abipso capite. Diligite
iminicos ur̃os: & orate peis qͥ uos ꝑsecuntur.

Expanded text:
guentum descendit in barbam. Attende Stephanum. guentum descendit in barbam. Attende Stephanum. Saeviebat in illo charitas: saeviebat in eos, cum audirent; rogavit pro eis, cum lapidarent. Quid enim ait, cum audirent? «Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto.» Vide barbam. Numquid adulavit? numquid timuit? Illi cum audirent ista, quae in illos dicebantur: quasi saeviebat enim Stephanus; saeviebat ore, corde diligebat; et non est victa charitas ipsa in eo: nam illi abhorrentes a verbo, tanquam tenebrae fugientes a lumine, ad lapides currere coeperunt, Stephanum lapidare. Sicut antea Stephani verba lapidabant illos, sic postea lapides eorum Stephanum. Quando debuit plus irasci Stephanus, quando ebatur. Venientibus in se lapidibus non victa est charitas: quia unguentum a capite in barbam descenderat, et audierat ab ipso capite, «Diligite inimicos vestros, et orate pro eis qui vos persequuntur» .
Abbreviated transcription (Latin):
strũ xp̃c ẽ. Crucifixum. & sepultũ. resuscitatũ.
ascendit in celum: e uenit sp̃s sc̃s a capite. A¬
qͦ: ad barbam. Birha: significat fortes. Barba:
significat. uuicnes. strenuos. ĩpigros. alacres.
Idõ qͣndo tales describiniꝰ: barbat᷑ ẽ homo di
cimꝰ. Ergo illud pͥntũ unguentũ descendit in
apłos: descendit in illos qͥ pͥmos impet᷑ scłi
sustinuer̃ descendit in illos gͦ sp̃s sc̃s. Nã &e illi
qͥ pͥmũ in unũ habitare ceper̃. ꝑsecutionem
passi sunt. S quia descend̾at unguentũ ĩ
barba. passi sunt: passi s̃ ñ uicti. Et enĩ cap̃
iam passum p̃cesserat: unde descendit ut¬
guentũ. Precadenti tali exemplo qͥs uinceret
erat stepħs sc̃s. Et hoc ẽ ñ itinci: ut cantas
ñ uincat᷑ ab inimicis. Nã uisi s̃ sibi iicisse: qͥ
ꝑsecuti s̃ scõs. Illi cȩdebant: illi cedebunt᷑. Iui
occidebant: Nlli occidebantur. Quis ñ putaret illos iũ¬
cere. illos uinci᷑ sed quia ñ uicta ẽ caritas: ⁊dõ un¬

Expanded text:
sepultum, resuscitatum ascendit in coelum; et venit Spiritus sanctus a capite. Quo? Ad barbam. Barba significat fortes; barba significat juvenes, strenuos, impigros, alacres. Ideo quando tales describimus, Barbatus homo est, dicimus. Ergo illud primum unguentum descendit in Apostolos, descendit in illos qui primos impetus saeculi sustinuerunt: descendit ergo in illos Spiritus sanctus. Nam et illi qui primum in unum habised quia descenderat unguentum in barbam, passi sunt, non victi. Etenim et caput jam passum praecesserat, unde descendit unguentum. Praecedente tali exemplo, quis vinceret erat Stephanus sanctus. Et hoc est non vinci, ut charitas non vincatur ab inimicis. Nam visi sunt sibi vicisse, qui persecuti sunt sanctos. Illi caedebant, illi caedebantur; illi occidebant, illi occidebantur. Quis non putaret illos vincere, illos vinci? Sed quia non victa est charitas, ideo un
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ xp̃c nr: Qiid ÷ gͦ sacerdotes es induã salitari:
quotqͦ in xp̃o baptitati estis: xp̃m indiustis. Et
tari. Non in se lux enim facti: s in dño. Nlam
erant ante tenebre: & ideo subiecit. Ibi susci¬
tabo cornu dauia: ut de xp̃o p̾suinat᷑. ipsa
erit altitdo dauid. Cornu enim: siguificat
altitudinem. Et qualem alticudinẽ: ñ carna
cere ego facio ce ego baptixo. s hic ẽ qui bap¬
tirat & Ibi ẽ cornui dauia. Ut nouerttis quia
ibi ẽ cornu datud: atcendite quid sequat᷑. Pa¬
raui lucernã xp̃o meo. Quȩ ẽ lucerna: lam
nostis dñi uerba de ioħe. Ille erat lucerna ar¬
dens &e lucens. Et quid ait ioħs: hic ẽ qui ba¬
ꝓtitat. In hoc exultabunt scĩ. in hoc exulta¬
bunt sacerdotes: quia om̃e qđ ipsorum bonũ
ẽ. ñ ẽ ipsorum. s illtus. & ille qui ht̃ potesta¬
tẽ haptirandi. Decurus gͦ accedit ad templũ
eĩ om̃is qui acceꝑit baptismũ: quia ñ homi¬
nis s illius ẽ. in quo excitatũ ẽ comui dauid.¬

Expanded text:
lutari? Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis» . «Et tari: non in se. Lux enim facti, sed in Domino; nam erant ante tenebrae . Et ideo subjecit, «Ibi suscitabo cornu David:» ut de Christo praesumatur, ipsa erit altitudo David. Cornu enim significat altitudinem: et qualem altitudinem? Non carnalcere. Ego facio, ego baptizo; sed, «Hic est qui baptizat» ? Ibi est cornu David. Et ut noveritis quia ibi est cornu David, attendite quid sequatur: «Paravi lucernam Christo meo.» Quae est lucerna? Jam nostis Domini verba de Joanne: «Ille erat lucerna ardens et lucens» . Et quid ait Joannes? «Hic est qui baptizat.» In hoc ergo exsultabunt sancti, in hoc exsultabunt sacerdotes; quia omne quod ipsorum bonum est, non est ipsorum, sed illius qui habet potestatem baptizandi. Securus ergo accedit ad templum ejus omnis qui accepit Baptismum; quia non hominis, sed illius est in quo suscitatum est cornu Da
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis agonisticos: & inuent᷑tis unde appelletis
ecce quam bonũ &e iociuunidum habitare fr̃s in
sam &e inturba ẽ uñ. S unus cũ muttis. unꝰ
dici potest: monuͦs ñ potest. id ÷ solus. Mo¬
nos enim: unus solus ẽ. Qui gͦ sic uiuunt in
unum. ut unũ hominẽ faciant: ut sit illis
uere quom scriptum ẽ. una atuma. & unũ
cor. multa corꝑa. s ñ multe animȩ ⁊ multa
Respondeant nob: & exponant qui tusultant
nomuna monachorum: quare ille qui iniuen¬
tꝰ ẽ trigiita octo annos habens in infirmitate.
hoc respondisse dõ. cũ cõmota fuerit aqua.
ñ habeo qui me deponat. alius ante me de¬
scendit. Bescenderat unus: iaui alius descendebat.
Unus solus sanabat᷑: unitatẽ eccłe p̃figurabut.
Merito insultant nomuni unitatis: qͥ se p̃cide
chorum: qͥa illi nolunt habitare inunũ cũ fr̾ibꝰ.
ce de uno solo audunit caritas ur̃a. Iam iocũdet᷑

Expanded text:
dicitis agonisticos: et invenistis unde appelletis,dicitis agonisticos: et invenistis unde appelletis,«Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in nam et in turba est unus, sed una cum multis unus dici potest, μόνος non potest, id est, solus: μόνος enim unus solus est. Qui ergo sic vivunt in unum, ut unum hominem faciant, ut sit illis vere quod scriptum est, «una anima et unum cor;» multa corpora, sed non multae animae; multa Respondeant nobis et exponant, qui insultant nomini monachorum, quare ille qui inventus est triginta octo annos habens in infirmitate, hoc respondisset Domino: «Cum mota fuerit aqua, non habeo qui deponat me; alius ante me descendit» . Descenderat unus, jam alius non descendebat. Unus solus sanabatur; unitatem Ecclesiae figurabat. Merito insultant nomini unitatis, qui se ab unichorum, quia illi nolunt habitare in unum cum fratribus; et uno solo audivit Charitas vestra; jam jucundemur
Abbreviated transcription (Latin):
dite uͥ scriptum sit nom̃ monachorũ: osten¬
dant nob̾ uͥ scriptũ sit nom̃ agonistoͣrum. dic
cos iuquiunt appellamꝰ. ꝓpt̃ agonem. Certant enĩ:
& dicit apłs. certamen bonum certaui: quia sunt
qui certant aduersus diabolum & p̃ualent. Mi¬
lites xp̃i: agonistici appellant᷑. Utinã gͦ nuli¬
des. xp̃i eẽnt: & ñ uulites diaboli. A quibꝰ plus
tiet᷑ aĩ laus: quã fremttꝰ leonis. hi etiam insul¬
tare uob̾ audent. Quia fr̃s cum uident: hoĩes
dõ gr̃as dicunt. Quid ÷ inquiunt dõ gr̾asꝰ qui
dic̃ gras: gras agit dõ. Ui. de si ñdebet fr̃ deo
gras agere: quando uidet frem suum. Non
enim ñ ẽ locus gratulationis. quando se mui¬
cem uident qui habitant ii xp̃o: Et tamen
uos dõ gras nr̃m ridetis. dõ laudes ur̃m plo-¬
rant homiues. S certe redditis rationẽ de no¬
mine. quare appelles agonisticos. Ita fiat ut
appellas: ita fiat. Onĩno fauemꝰ. Prestet dñs
ut illi contra diabolum certent. & ñ contra

Expanded text:
dite ubi scriptum sit nomen monachorum, ostendant ubi scriptum sit nomen agonisticorum. Sic eos, inquiunt, appellamus propter agonem. Certant enim; et dicit Apostolus, «Certamen bonum certavi» . Quia sunt qui certant adversus diabolum, et praevalent, milites Christi agonistici appellantur. Utinam ergo milites Christi essent, et non milites diaboli, a quibus plus timetur, Deo laudes, quam fremitus leonis. Hi etiam insultare nobis audent, quia fratres, cum vident homines, Deo gratias dicunt. Quid est, inquiunt, Deo grati gratias agit Deo. Vide si non debet frater Deo gratias agere, quando videt fratrem suum. Num enim non est locus gratulationis, quando se invicem vident qui habitant in Christo? Et tamen vos Deo gratias nostrum ridetis: Deo laudes vestrum plorant homines. Sed certe reddidistis rationem de nomine, quare appelletis agonisticos. Ita fiat, ut appellatis; ita fiat, omnino favemus. Praestet Dominus ut illi contra diabolum certent, et non contr
Abbreviated transcription (Latin):
supplicant xp̃o: s ñ saturant᷑ sapientia. & iusticia
ipsius. Quare : quia nĩ sunt pauꝑes. Pauꝑes aut̃ id ÷
humiles corde: quanto plus esuriunt. tanto plus
manducant. Tanto aut̃ plus esuriunt: qͥnto a
scło manescunt. Qui plenus fuesit. quicqͥd illi
daturꝰ es respuit: quia plenꝰ ẽ. Da mͥ esurientem.
da mͥ ełe quibꝰ dictum ẽ. beati qui esuruint & si¬
tuuit iustitiam. qͣni ipsi saturabunt᷑: & er̃t

Expanded text:
supplicant Christo; sed non saturantur sapientia et justitia ipsius. Quare? Quia non sunt pauperes. Pauperes autem, id est humiles corde, quanto plus esuriunt, tanto plus manducant; tanto autem plus esuriunt, quanto a saeculo inanes sunt. Qui plenus est, quidquid illi daturus es, respuit; quia plenus est. Da mihi esurientem, da mihi de quibus dictum est, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» ; et
Abbreviated transcription (Latin):
oce ouam bonum et
quã iocundum. habitare fc̃s in unũ. Ita sonꝰ
iste aulcis ẽ: ut & qui psalteriũ nescuint ip¬
sum uersum cantent. Tam dulcis ẽ: quani
dulcis ẽ caritas. quȩ facit fr̃s habitare in u¬
num. Et hoc quidem st̃s ñ indiget int̾p̃tatione
su descendat nob̾ intellectꝰ uniuersȩ texture
psalmi: hoc pͥmum etiam atq etiã considere¬
m᷑ itum de om̃ib xp̃ianis dictũ sit. quã bo¬
nũ & quã iocundumi sit habitare fr̃̾s in uitũ.
An aliqui sint certi atq ꝑfecti qui habitant
iunũ: nec ad om̃s ꝑtineat ista benedictio.
sed aq̃ quosdam. A quib tam̃: descendat ad
ceteros. Iat enim uerba psalterii. iste dulcis
sonus. ista suauis melodia: tam in cantico
quã in intellectu. etiã monasteria peperit.
Ad hunc sonum excitati c̃ fr̃s: qui habita¬
re inunũ concupier̃. Iste uersus: fuit tuba
ipsorum. Sonuit ꝑ omñẽ orbẽ trarũ: & qui
diuisi erant congregati s̃. Clamor dĩ. clamor sp̃s

Expanded text:
ce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» Ita sonus iste dulcis est, ut et qui Psalterium nesciunt, ipsum versum cantent. Tam dulcis est, quam dulcis est charitas quae facit fratres habitare in unum. Et hoc quidem, fratres, non indiget interpretatione,su descendat nobis intellectus universae texturae Psalmi, hoc primum etiam atque etiam consideremus: utrum de omnibus Christianis dictum sit, «Quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum;» an aliqui sint certi atque perfecti qui habitant in unum, nec ad omnes pertineat ista benedictio, sed ad quosdam, a quibus tamen descendat ad caeteros. 2. Ista enim verba Psalterii, iste dulcis sonus, ista suavis melodia, tam in cantico quam in intellectu, etiam monasteria peperit. Ad hunc sonum excitati sunt fratres qui habitare in unum concupierunt; iste versus fuit tuba ipsorum. Sonuit per omnem orbem terrarum, et qui divisi erant, congregati sunt. Clamor Dei, clamor Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
apłi filũ ꝓpħarum. filĩ excussorum. sicut iã
scientib loquiur. Unde illi quingenti qui
dnmn pꝰ resurrectionem uider̃. quos cõmemorat
apłs paulus: Unde illi centum uiginti. qui si¬
mul erant in uno loco pꝰ resurrectionẽ dñi et
ascensionẽ in celum. quib in uno loco consti¬
tutis suꝑuenit sp̃s scoͣ die pentechosten. missus
de celo : sic missus: sic̃ ꝑmissus. Om̃s inde e¬

Expanded text:
i Prophetarum, «filii excussorum» ? Sicut jam scientibus loquimur. Unde illi quingenti qui Dominum post resurrectionem viderunt, quos commemorat apostolus Paulus ? Unde illi centum viginti qui simul erant in uno loco post resurrectionem Domini et ascensionem in coelum, quibus in uno loco constitutis supervenit Spiritus sanctus die Pentecostes missus de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dñi: si corde ñ sones. Ore benedicis: et corde
maledicis. Ore suo benedicebant: et corde suo
maledicebant. Nunqͥd uerba nr̃a sunt: signi¬
ficati sunt quidam. Benedicis dñm cũ oras:
& sequeris in p̃ce tua. et maledicis mintico
tuo. Hoc ẽ qd audisti ab ipso dño: diligite ini¬
micos uros. Si aut̃ facias & diligas inmicãm
tuũ et ores ꝓ eo: ibi mandat dñs benedictio¬
nẽ suam. Ibi habebis uitã in scłm: id ÷ in ȩ¬
t̃nũ. Multi enĩ amantes uitã istã: maledi¬
cunt uumicis siuis. Pro qua re. nͥ ꝓ ista uitaͤ
nͥ ꝓ cõmodis scłaribꝰ: uͥ te angustauit iumi¬
cus tuus. ut cogaris maledicere: in tͣra angu¬
status es. migra. habita in cȩlo. Quomͦ in qui¬
es habitabo in cȩlo. homo carne indutꝰ. carni
deditus Corde p̃ cede : quo sequaris corpore.
Noli surdus audire: sursũ cor habe: et ne¬
mo te angustauit in cȩlo. Et ideo bene se¬
quit̃ alius psalms s:

Expanded text:
nem Domini, si corde non sones: ore benedicis, et corde nem Domini, si corde non sones: ore benedicis, et corde maledicis. «Ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant» . Numquid verba nostra sunt? Significati sunt quidam. Benedicis Dominum, cum oras; et sequeris in prece tua, et maledicis inimico tuo. Hoc est quod audisti ab ipso Domino, «Diligite inimicos vestros?» Si autem facias, et diligas inimicum tuum, et ores pro eo, «ibi mandavit Dominus benedictionem suam;» ibi habebis «vitam in saeculum,» id est in aeternum. Multi enim amantes vitam istam, maledicunt inimicis suis: pro qua re, nisi pro ista vita, nisi pro commodis saecularibus? Ubi te angustavit inimicus tuus, ut cogaris maledicere? In terra angustatus es; migra, habita in coelo. Quomodo, inquies, habito in coelo, homo carne indutus, carni deditus? Corde praecede, quo sequaris corpore. Noli surdus audire, Sursum corda. Sursum cor habe, et nemo te angustabit in coelo. Et ideo bene sequitur alius psalmus:
Abbreviated transcription (Latin):
te sua turbant ceteros. Et q̃r̃ quid de illis di¬
cant: quo mͦ in uinctura in quietũ ium̃tũ
ñ solũ ñ trahit. s & frangit calcibꝰ qđ uictũ
ẽ. Si aut̃ ht̃ roiem hermon qui descendit
suꝑ montẽ sion: quiet᷑ ẽ. placat᷑. huiilis. to¬
lerans. ꝓ murmure p̃cem fundit. Nã om̃s
murmuranfes: magnifice descripti st̃ qͦdã
loco scripturarum. Prȩcordia fatui: sic̃ rota
carri. Quid ÷ p̃cordia fatui. sic̃ rota carri:
fȩnum portat: et murmurat. Non enĩ potest
rota carri quiescere a murmure. Sic st̃ multi
c̃ẽ: qđ erant illis omĩa cõmunia. Designati
sunt. descripti st̃. qui ꝑtineant. ad barbã: qͥ
ꝑtineant ad oram uestim̃ti. qui enumtrent᷑
uit̃ montes syon. Et si sunt ibi alũ murmu¬
ratores: meminerint dicti dñi. Unꝰ assumet᷑:
benedicunt dm̃ qui habitant concorditer.
Nam in discordia: ñ beuedicis dñm. Dine
causa dicis quia lingua tua sonat benedictio¬

Expanded text:
te sua turbant caeteros, et quaerunt quid de illis dite sua turbant caeteros, et quaerunt quid de illis dicant; quomodo in junctura inquietum jumentum non solum non trahit, sed et frangit calcibus quod junctum est. Si autem habet rorem Hermon, «qui descendit super montes Sion,» quietus, placatus, humilis, tolerans, pro murmure precem fundit. Nam murmuratores omnes magnifice descripti sunt quodam loco Scripturarum: «Praecordia fatui sicut rota carri» . Quid est, «Praecordia fatui sicut rota carri?» Fenum portat, et murmurat: non enim potest rota carri quiescere a murmure. Sic sunt multiesse, sed erant illis omnia communia» . Designati sunt, descripti sunt, qui pertineant ad barbam, qui pertineant ad oram vestimenti, qui numerentur inter montes Sion. Et si sunt ibi alii murmuratores, meminerint dicti Domini: «Unus assumebenedicunt Dominum qui habitant concorditer. Nam in discordia non benedicis Dominum. Sine causa dicis quia lingua tua sonat benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
incipuinit crescere. Audi ipsũ loħem. c̃fitentẽ.
Illum aut̃ oportet crescere: me aut̃ minui.
Et passiones ipsorum. hoc indicant. Dñs u
cruce exaltatꝰ ẽ: ille ceso capite demiutꝰ. Ergo
lum̃ exaltatũ xp̃c: inde ẽ ros hermon. Sed
quicũq uultis habitare in unũ: optare rore
istũ. cõ pluimini inde. Alio quin ñ poteritis
tenere qđ ꝓfitemini. Nec ꝓfiteri nec audire
poteritis. nͥ ille iutonuerit: nec ꝑmanere po¬
teritis. nͥ eius sagena ñ desit uob̃. Ipsa enim
sagena: descendit suꝑ montẽ sion. lam mõ¬
tes syon: iam magni in syon. Quid ÷ sion:
ȩccła. Et qui ibi st̃: montes magni. Quos si¬
gnaficant montes: hoc significat barba. ħ
significat ora uestũti. Barba ñ intelligit᷑.
nͥ inꝑfectis. Non gͦ habitant inunũ: uͥ in
quibꝰ ꝑfecta fuerit caritas. xp̃iana. Nã in qͥbꝰ
ũ ẽ ꝑfecta caritas xp̃i: & cum in uno sint.
odiosi sunt. molesti s̃. turbulenti st̃. anxieta¬

Expanded text:
incipiunt crescere. Audi ipsum Joannem confitentem: «Illum oportet crescere, me autem minui» . Et passiones ipsorum hoc indicant. Dominus in cruce exaltatus est; ille caeso capite deminutus. Ergo lumen exaltatum, Christus: inde est ros Hermon. Sed quicumque vultis habitare in unum, optate rorem istum, compluimini inde. Alioquin non poteritis tenere quod profitemini, nec profiteri audere poteritis, nisi ille intonuerit; nec permanere poteritis, nisi ejus sagina non desit vobis: ipsa enim sagina descendit super montes Sion. 12. Jam «montes Sion,» magni in Sion. Quid est Sion? Ecclesia. Et qui ibi sunt montes? Magni. Quos significant montes, hos significat barba, hos significat ora vestimenti. Barba non intelligitur nisi in perfectis. Non ergo habitant in unum, nisi in quibus perfecta fuerit charitas Christi. Nam in quibus non est perfecta charitas Christi, et cum in uno sint, odiosi sunt, molesti sunt, turbulenti sunt, anxieta
Abbreviated transcription (Latin):
manducauer̃ & adorauer̃ om̃s diuites t̃re: Ai¬
ctũ ẽ. illic & de pauꝑibꝰ. & ꝓrsus eo mͦ qͦ & in ipso
psalmo. edent pauꝑes & saturabunt᷑ &e laudabt̃
dñm qui requir̃ eum. Ubi dictum ẽ. manducaue¬
r̃de adorauer̃ om̃s diuites t̃rȩ: ibi dictũ ẽ. edent
pauꝑes &e saturabunt᷑. Quare quando autices
dicti st̃ adorasse. saturati ñ dicti sunt. Quando
aut̃ pauꝑes dicti sunt: saturati dicti s̃. Et unde
saturati st̃: Hȩc saturitas fr̃s. qualis ẽ: Dc̃ ipse
ẽ parus. Panis ut lac nob̃ fieret: descendit ad t̃¬
ram & ait suis. Ego sum panis tuuus qui de cȩ¬
lo descendi. Ideo illic in psalmo: edent pauꝑes
auxilium ur̃m nͥ inuno dõ. Pecuina uichil
ẽ÷ ñ inde auxiltũ habebitis. Multi ꝓptͣ pe¬
cuniã p̃cipitati s: multi ꝓpt̾ peciuuã peri¬
er̃. multi ꝓpt̃ pecunuam multã q̃siti s̃ a rap¬

Expanded text:
Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae;» dictum est illic et de pauperibus, et prorsus eo modo quo et in isto psalmo, «Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Dominum qui requirunt eum» . Ubi dictum est, «Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae;» ibi dictum est, «Edent pauperes, et saturabuntur.» Quare quando divites dicti sunt adorasse, saturati non dicti sunt; quando autem pauperes dicti sunt, saturati dicti sunt? Et unde saturati? haec saturitas, fratres, qualis est? Deus ipse est panis. Panis, ut lac nobis fieret, descendit ad terram; et ait suis: «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» . Ideo illic in psalmo, «Edent pauperauxilium vestrum nisi in uno Deo. Pecunia nihil est; non inde auxilium habebitis. Multi propter pecuniam praecipitati sunt, multi propter pecuniam perierunt: multi propter pecuniam multam quaesiti s
Abbreviated transcription (Latin):
cit mͥ ista uidua: uindicabo eam. Si audiuit
uidex malus uiduam ne tedum pateret᷑: deus
ñ audit ecclam. quã oratur ut dep̃cet᷑.: Item
pauꝑes enis saturabo panibꝰ. Quid÷ fr̃s : simꝰ¬

Expanded text:
cit ista vidua, vindicabo eam.» Si audivit cit ista vidua, vindicabo eam.» Si audivit judex malus viduam, ne taedium pateretur; Deus non audit Ecclesiam, quam hortatur ut deprecetur ? 24. Item, «Pauperes ejus saturabo panibus:» quid est, f
Abbreviated transcription (Latin):
dua: quia ñ ht̃ auxilium aliunde: nͥ soluis dĩ.
lie quȩ hñit uiros: quasi suꝑbiunt de auxilio
uirorum. Desertȩ uident᷑ uidue: & robustius
ẽ auxiliũ earum. Eigo tota eccła una uidua ẽ:
suie in uiris. suie in feminis. suie in conugatis.
siue in maritatis feminis. siue in adolescentibꝰ.
siue in serubꝰ. siue in uirgiubꝰ. Om̾is eccl̃a una
uidua ẽ: deserta in hoc scło. Siserctit illud. si no¬
uit uiduitate suam: tunc enim auxilium p̃sto
ẽ illi. Nonne agnoscitis istam uiduam in euan¬
głio fr̃s mei. cum diceret dñs oportere semp ae
ũ deficere: Erat quidam uidex in cuittate di¬
.x̃: qui nec dm̃ tunebat. nec homines teuerebat᷑.
Et int̾pellabat eũ quȩdã uidua. cotidie & dice¬
bat: uindica me de aduersario meo. Et in¬
t̃pellando cotidie. uidua: fregit illum. Ait e¬
nm ipse uidex aput se: qui nec dm̃ timebat.
nec homines reuerebat᷑. Et si necdm̃dm̃ time¬
o nec hominib erubesco: uł ꝓpt̾ tedium qđ fa

Expanded text:
 Quia non habet auxilium aliunde, nisi solius Dei. Illae quae habent viros, quasi superbiunt de auxilio virorum: desertae videntur viduae, et robustius est auxilium earum. Ergo tota Ecclesia una vidua est, sive in viris, sitatis feminis, sive in adolescentibus, sive in senibus, sive in virginibus: omnis Ecclesia una vidua est, deserta in hoc saeculo, si sentit illud, si novit viduitatem suam; tunc enim auxilium praesto est illi. Nonne agnoscitis istam viduam in Evangelio, fratres mei, cum diceret Dominus oportere semper orare, et non deficere? «Erat quidam judex in civitate,» dixit, «qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur; et interpellabat eum quaedam vidua quotidie, et dicebat, Vindica me de adversario meo.» Et interpellando quotidie vidua, fregit illum. «Ait enim ipse judex apud se, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur: Etsi Deum, non timeo, nec ho
Abbreviated transcription (Latin):
tempus. Domꝰ autem eccła: cȩlestis ierłm quo ibi¬
mꝰ. Tab̾naculum oenim: tanquã militantium
& pugnantium. Tabernaculum militũ: in ꝓcm¬
ctu. in expeditione. Unde contubernales dicunt᷑
mulites: quasi tab̾nacula eadem habentes. Qnͣ
culum dõ facimus. Cum aut̃ transierit tempus
de pace illa minꝰ eam capit animꝰ adhuc in ista
corꝑis grauedine constitutꝰ: cum uenerit illa pa¬
tria iam domꝰ erit. nullus adu̾sarius temptabit¬
lit ad tabnacłm uocet᷑. Non ꝓcedimꝰ ad pugnan¬
dum: s ꝑmanebimnꝰ ad laudandum. Quid enim
ar̃ de illa domo: Beati qui habitant indomo
tua: in scła scłorum laudabunt te. In tab̾ naculo
adhuc gemimꝰ: in domo laudabimꝰ. Quare: qͥa
gemtiꝰ ẽ ꝑegrinantium: laudatio iam in patria
eam sedem dñi auduumꝰam̃ in eufrata. In ue¬

Expanded text:
tempus; domus autem Ecclesia coelestis Jerusalem, quo ibitempus; domus autem Ecclesia coelestis Jerusalem, quo ibimus. Tabernaculum enim tanquam militantium et pugnantium: tabernacula militum in procinctu, in expeditione; unde contubernales dicuntur milites, quasi tabernacula eadem habentes et haculum Deo facimus. Cum autem transierit tempus de pace illa, minus eam capit animus adhuc in ista corporis gravedine constitutus: cum venerit illa patria, jam domus erit, nullus adversarius tentabit, ut tabernaculum vocetur. Non procedemus ad pugnandum, sed permanebimus ad laudandum. Quid enim dicitur de illa domo? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . In tabernaculo adhuc gemimus, in domo laudabimus. Quare? Quia gemitus est peregrinantium, laudatio jam in patria «eam?» Sedem Domini. «Audivimus in Ephrata. Inve
Abbreviated transcription (Latin):
Etugila. excute sominũ: dormittando casurꝰ es̃.
Non uult psalmꝰ oculis suis dare somnũ: nec
A requie temporũ: somuꝰ uenit ad oculos. Tym¬
pora circa oculos st̃: ueluti futurꝰ somnꝰ gra¬
uedo timporum ẽ. Nam om̃ib dormituris:
grauari tĩpora incipuint. Et cũ senseruit sibi
grauari tĩpara: iã ĩminet sominꝰ Qui si dandꝰ
ẽ oculis: dat requiem temporib suis. & uenit somnus.
Si ñ dedit requiem temꝑib fuis: ñ ueniet somnus.
Cum gͦ ceꝑit te aliquid temꝑale delectare ad peccatũ:
iam grauant᷑ tͥ timꝑora. Uis euigilare & ñ dormire.
nec dormitare: uoli de credere tali delactationi: ma¬
iores dolores habebit quam suauitates. Ista cogita¬
tione quasi confricans frontẽ excutis somirũ. & pa-¬
ras locum dño: donec inuenias locũ dño tab̃nacłm
dõ iacob. Quanquam aliquando dr̃ tab̃naculum
dĩ. domus dĩ. & dom̃ dĩ tab̾naculum dĩ: distinctiꝰ

Expanded text:
Evigila, excute somnum; dormitando casurus es. Evigila, excute somnum; dormitando casurus es. Non vult Psalmus, oculis suis dare somnum, nec A requie temporum somnus venit ad oculos. Tempora circa oculos sunt. Veluti futurus somnus, gravedo temporum est. Nam hominibus dormituris gravari tempora incipiunt; et cum senserint sibi gravari tempora, jam imminet somnus: qui si dandus est oculis, dant requiem temporibus suis, et venit somnus; si non dederint requiem temporibus suis, non venit somnus. Cum ergo coeperit te aliquid temporale delectare ad peccatum, jam gravantur tibi tempora. Vis evigilare, et non dormire, nec dormitare? Noli te credere tali delectationi; majores dolores habebit quam suavitates. Ista cogitatione quasi confricans frontem, excutis somnum, et paras locum Domino. 10. «Donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob.» Quanquam aliquando dicitur tabernaculum Dei domus Dei, et domus Dei tabernaculum Dei: distinctius
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ scłi: somnia st̃ dormientiũ. Et qͦmͦ qͥ¬
uidet thesauros in somus dorniens diues ẽ. s
euigilarut & pauꝑᷤͤterit: sic somnia ista uana
huiꝰ scłi. De quib om̃s gaudent: in somno gau¬
dent. Ciuigilabunt quando nolunt. si ñ mͦ eui¬
gile̾nt quando utile ẽ: & inuenient somitia fu¬
isse illa. & transire sic̃ dicit scriptura. ueluti
somniũ exurgentis. Et alio loco. Dormier̃ som¬
nũ suũ: & nichil inuener᷑ om̃s uiri diuitiarũ
in manib suis. Dormier̃ somnũ suũ. fi̾nitꝰ ẽ
somuꝰ. & nichil inuener̃ in manib suis: qͥa in
somnis uidebant diuitias tranfitorias. Iste gͦ
qͥuult inuenire locũ dño. dix̃ etiã. si dedero
sominũ oculis meis. dt̃ aut̃ quidã qͥ ñ dormi¬
unt: s dormitant. Aliquantũ rettahunt se
abamore temꝑaliũ. & rursus reuoluunt᷑. in
eum quasi dormitantes cap̃t crebro ĩclinant.

Expanded text:
videntur saeculi, somnia sunt dormientium. Et qvidentur saeculi, somnia sunt dormientium. Et qomnis, dormiens dives est; sed evigilabit, et pauper erit: sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis» : et alio loco, «Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis» . «Dormierunt somnum suum,» finitus est somnus, «et nihil invenerunt in manibus suis;» quia in somnis videbant divitiaqui vult invenire locum Domino, dixit etiam, «Si dedero somnum oculis meis.» Sunt autem quidam qui non dormiunt, sed dormitant. Aliquantum retrahunt se ab amore temporalium, et rursus revolvuntur in eum; quasi dormitantes, caput crebro inclinant.
Abbreviated transcription (Latin):
aperis illi.Si aut̃ aꝑueris & intrauerit: ñ pe¬
ries amando te. s inuemeris cũ amat te. Si¬
introiero in tab̃naculũ domꝰ meȩ: si ascendõ
suꝑ lectum strati mei. Priuata enim res tpsa
uͥ homo adquiescit: suꝑbos facit. ideo dix̃.
si ascendem. In re quam pͥuatã quisq possidit.
necesse ẽ siꝑb sit. Inde se enu tenait homo
diues extendit se contra carnẽ pauꝑem: quasi
aliquid illa caro attulerit quando nata ẽ aut
aliquid auferat quando morit᷑. Ad hoc plus habu¬
it: ut plus tumeret. Iste aut̃ qui uult inuenire
miunt: ñ faciunt locum dño. Tales excitat apłs.
Surge qͥ dormuis & exurge a mortitis: & illumina¬
bit te xp̃c. Et alio loco. Nos aut̃ qui diei sumꝰ: u¬
gilemꝰ ce sobrii simꝰ. Nam qͥ dormuint: nocte
dormunt. Et qui inebriant᷑: nocte ebru sunt.
Noctẽ dicens unquitatẽ.: in qͥ illi obdormunt
cupiendo ista tͣrena. Et om̃s iste selicitates quȩ

Expanded text:
aperis illi: si autem aperueris et intraverit, non peaperis illi: si autem aperueris et intraverit, non peries amando te, sed invenieris cum amante te. introiero in tabernaculum domus meae, si ascendero super lectum stratus mei.» Privata enim res ipsa, ubi homo acquiescit, superbos facit; ideo dixit, «Si ascendero.» In re quam privatam quisque possidet, necesse est superbus sit: inde se enim tendit homo dives extendit se contra carnem pauperem; quasi aliquid illa caro attulerit quando nata est, aut aliquid auferat quando moritur. Ad hoc plus habuit, ut plus tumeret. Iste autem qui vult invenire miunt, non faciunt locum Domino. Tales excitat Apostolus: «Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus» ; et alio loco, «Nos autem qui diei sumus, vigilemus, et sobrii simus: nam qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui inebriantur, nocte ebrii sunt» . Noctem dicens iniquitatem, in qua illi obdormiunt cupiendo ista terrena. Et omnes istae felicitates quae
Abbreviated transcription (Latin):
donec inueniam. Quid: Cum inueneris locũ
año: intrabis intab̾nadm tiuuimꝰ An ipsum
erit tab̃naculum tuum. uͥ inuenetis locum
dño: quare: quia ipse eris locus dñi ᷑ & cum
eis qui fuerint locus dm̃. unum eris. Abstinea¬
miꝰgͦ nos fr̃s. a possessione rei priuatȩ: aut aba¬
more. si ñ possumꝰ apossessione: ce facimꝰ locũ
dño. Multum ẽ adme ait aliquis: s iude quid
sit facturus locum dño. Si uellet aput te hos¬
pitium habere aliquis senator. ñdico senator.
offendit mne quiddam in domo tua: & si ama¬
res hoc. auferres tam̃ ne eũ offenderes. ad cu¬
tus amicitiã ambires. Et quidt ꝓdest hõĩs
bant᷑. anteꝗ maiorib iungerent᷑: & exoptar̃
maiorum amiticias. ut maiora ꝑicula incur¬
rerent. Securus opta amiticiam. xp̃i: hospitari
aput te uult. fac illi locum. Quud ÷ fac illi locũ᷑
noli amare teipstum: illum ama. Dite ama¬
ueris: caudis contra illũ. Supsũ amaueris:

Expanded text:
donec inveniam:» quid? cum inveneris locum donec inveniam:» quid? cum inveneris locum Domino, intrabis in tabernaculum tuum? An ipsum erit tabernaculum tuum, ubi inveneris locum Domino? Quare? Quia ipse eris locus Domini, et cum eis qui fuerint locus Domini, unum eris. 6. Abstineamus ergo nos, fratres, a possessione rei privatae; aut ab amore, si non possumus a possessione; et facimus locum Domino. Multum est ad me, ait aliquis. Sed vide quis sis, facturus locum Domino. Si vellet apud te hospitium habere aliquis senator, non dico senator, Offendit me quiddam in domo tua; etsi amares hoc, auferres tamen ne eum offenderes, ad cujus amicitiam ambires. Et quid tibi prodest hominis bantur antequam majoribus jungerentur; exoptarunt majorum amicitias, ut majora pericula incurrerent. Securus opta amicitiam Christi: hospitari apud te vult; fac illi locum. Quid est, fac illi locum? Noli amare teipsum, illum ama. Si te amaveris, claudis contra illum; si ipsum amaveris,
Abbreviated transcription (Latin):
nes: qđ habebant suum. Nunquid amiser̃t:
si soli haberent. & unus qtusq suum haberet:
hoc solum haberet qđ suum habebat. Cũ aut̃
qͦd ꝓpriũ erat cõmune fecit: & ea quȩ erant cȩte¬
rorum. ipsius facta sunt. Intendat caritas ur̾a:
quia ꝓpt̾ illa que singuli possidemꝰ existunt
lites. imicitiȩ. discordiȩ. bella int̃ homines.
tumultus. dissensiones. ad u̾sum se scandala.
percata. iniquitates. homicidia. ꝓpcer ques ꝓpterͥ sm
guti ipsa quel possidemus. Nunquid ꝓpt̾ ista quȩ
cõmuniter possidemꝰ. litigamꝰ Aerem istũ cõmu¬
tuter ducunꝰ: solem cõmutut om̃s uidemꝰ. Beati
gͦ qui sic faciunt locum dño: ut pͥuato suo ñon
gaudeatit. Talem erum describebat iste qui dice¬
bat: si introiero irtab̃nacłm domꝰ meȩ. Priuatũ
hoc erat. sciebat priuato se impediri: ne faceret
locum dño. Et ea cõmemorit. quȩ ad se ipsum
ꝑtinebant: ñ introibo intab̃naculũ domꝰ meȩ.

Expanded text:
nes. Quod habebant suum, numquid amiserunt? nes. Quod habebant suum, numquid amiserunt? Si soli haberent, et unusquisque suum haberet; hoc solum haberet quod suum habebat: cum autem quod proprium erat, commune fecit; et ea quae erant caeterorum, ipsius facta sunt. Intendat Charitas vestra: quia propter illa quae singuli possidemus, existunt lites, inimicitiae, discordiae, bella inter homines, tumultus, dissensiones adversum se, scandala, peccata, iniquitates, homicidia. Propter quae? Propter ipsa quae singuli possidemus. Numquid propter ista quae communiter possidemus, litigamus? Aerem istum communiter ducimus, solem communiter omnes videmus. Beati ergo qui sic faciunt locum Domino, ut privato suo non gaudeant. Talem ergo describebat iste, qui dicebat, «Si introiero in tabernaculum domus meae.» Privatum hoc erat. Sciebat privato se impediri, ne faceret locum Domino, et ea commemorat quae ad seipsum pertinebant: non introibo «in tabernaculum domus meae,
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝑat᷑ quidem dĩ aliquando ꝑ euangłistam salitt̃e
alteriꝰ. tantum supse dicit & ñ facit: & fit ꝑ lui¬
gam eiꝰ inalio locus dño. si aut̃ fit ipse locꝰ dño.
Qui aut̃ quȩ docet bene. facit & sic docet: fit
locus dño cum eo quẽ docet. quia om̃s credentes
unum locum faciunt dño. In corde enum h̃t̃
lociũ dñs: quia unum ẽ cor om̃iũ in caritate
copulatorum. Quam multa milia credider̃t
fr̾s mei. quando p̃cia rerum suarum posuer̃
ad pedes apłorum : s quid de illis dicit script᷑a:
Cerce facti sunt templum dĩ. Non tantũ teni¬
c̃ gͦ locus dño. Et ut nouentis quia unꝰ locus fa¬
ctus ẽ dño in om̃ibꝰ: scriptura dicit. Erat illis
anima una & corunum indm̃. Multi aut̃ ne
faciant locum dño: sua quęr̃. sua diligunt. Po¬
testate sua gaudebant: priuatũ suum concu¬
piscunt. Quiaut̃ uult facere locũ dño: ñ de
priuato s de cõmuni debet gaudere. Hoc illi
fecerunt: dereb suis priuatis. Fẽcer̃ illas cõmu¬

Expanded text:
em Deus aliquando per evangelistam salutem alterius tantum, si ipse dicit et non facit; et fit per linguam ejus in alio locus Domino, non autem fit ipse locus Domino. Qui autem quae docet bene facit, et sic docet, fit locus Domino cum eo quem docet: quia omnes credentes unum locum faciunt Domino. In corde enim habet locum Dominus; quia unum cor est omnium in charitate copulatorum. 5. Quam multa millia crediderunt, fratres mei, quando pretia rerum suarum posuerunt ad pedes Apostolorum! Sed quid de illis dicit Scriptura? Certe facti sunt templum Dei; non tantum tesunt ergo locus Domino. Et ut noveritis quia unus locus factus est Domino in omnibus, Scriptura dicit: «Erat illis anima una et cor unum in Deum» . Multi autem ne faciant locum Domino, sua quaerunt, sua diligunt, potestate sua gaudent, privatum suum concupiscunt. Qui autem vult facere locum Domino, non de privato, sed de communi debet gaudere. Hoc illi fecerunt de rebus suis privatis; fecerunt illas commu
Abbreviated transcription (Latin):
filii eorum. & ipsi sedebunt suꝑ sedem tuã: s. ait
si filu tui custodierint. & filii eorum sedebunt
suꝑ sedem tuam: nisi quia filios hic uoluit
itelligi fructus ipsorum. Si filii tui inquit
custodierint legem meã. & mandata mea hȩc
fr̃s om̃s qui laboiamꝰ in xp̃o. om̃s qui contre¬
mascimꝰ uerba ipsius. qui quomͦcũq conamur
facere uoliuitatẽ ipsius. & ingemiscimꝰ petentes
ut adiuuet nos qͦ impleamꝰ qdđ iubet. Nunquid¬

Expanded text:
eorum, et ipsi sedebunt super sedem tuam: sed ait, «Si filii tui custodierint, et filii eorum sedebunt super sedem tuam», nisi quia filios hic voluit intelligi fructus ipsorum? «Si filii tui,» inquit, «custodierint legem meam, et mandata mea haec fratres, omnes qui laboramus in Christo, omnes qui contremiscimus verba ipsius, qui quomodocumque conamur facere voluntatem ipsius, et ingemiscimus petentes ut adjuvet nos, quo impleamus
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ mutaret. Quomͦ dr̃ & illud iurauit dñs et
ñ penitebit eum. tues sacerdos in et̾̃nũ. scdm
ordinẽ melchisedech: sic & hoc quia ita ꝓmissũ ẽ.
ut ñ mutaret᷑. quia necessario futurum erat. &
penitebit eũ. Ex fructu uentris tui ponã suꝑ se-¬
dam tuam. Poterat dicere: ex fructu femoris tui.
Quare ex fructuuentris uoluit dicere: & illud
quidẽ si dic̾et: uerũ diceret. S significantuis
dicere uoluit ex fructu uentris: quia de femuna¬

Expanded text:
illud, «Juravit Dominus, et non paenitebit eum, Tu es sacerdos in» «aeternum, secundum ordinem Melchisedec» : sic et hoc quia ita promissum est, ut non mutaretur, quia necessario futurum erat et poenitebit eum: Ex fructu ventris tui ponam super sedem tuam.» Poterat dicere, Ex fructu femoris tui: quare, «Ex fructu ventris,» voluit dicere? Et illud quidem si diceret, verum diceret: sed significantius dicere voluit
Abbreviated transcription (Latin):
des: ñ steter̃. Intende suꝑbis quid dic̃. Non ue
ant me. Ibi cecider̃ qui oꝑant᷑ iniquitatẽ.: expul¬
si st̃ nec potuer̾ stare. Etgo domus dĩ: cuius pedes
stant. Unde ille gaudens ioħes. quidait: qͥ habae
sponsam sponstis ẽ: amicus aut̃ sponsi stat &¬
audit eum. Si uͭ stat nͭ audit eum. & gaudio gau¬
dei ꝓpter uocem sponsi. Merito stat: quia ꝓpter
uocem sponsi gaudet. Nam si ꝓpt̾ uocẽ suã gaude¬
ret: careret. lam uidetis gͦ. quare cecider̃: qui ad
uocem stiam gaudent. Amicꝰ aut̃ ille sponsi dice¬
bat: hic ẽ qui baptiat. Quid autem dicunt: nos
baptitamꝰ. Aduocem suam gauisi stare ñ potue¬
r̃t.&e ñ ꝑtinent ad istam domum de qua drͣ uͥ
uit: & quis resurrexit. Ipse enim quodã loco di¬
cit in psalmo: dormiui ꝯturbaturus. Bene illi

Expanded text:
des non steterunt. Item de sudes non steterunt. Item de suat me. Ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem; expulsi sunt, nec potuerunt stare» . Ergo domus Dei, cujus pedes stant. Unde ille gaudens Joannes quid ait? «Qui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi stat et audit eum.» Si non stat, non audit eum. «Et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . Merito stat, quia propter vocem sponsi gaudet: nam si propter vocem suam gauderet, caderet. Jam videtis ergo quare ceciderint qui ad vocem suam gaudent. Amicus enim ille sponsi dicebat: «Hic est qui baptizat» . Quidam dicunt, Nos baptizamus: ad vocem suam gavisi, stare non potuerunt; et non pertinent ad istam domum de qua dicituret quis resurrexit. Ipse enim quodam loco dicit in psalmo: «Dormivi conturbatus» . Bene illi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ruerit: stabit domꝰ. Itaq fr̃̾s. in his ẽ do¬
mus dĩ. quos p̃destuͣnt & p̃sciuit ꝑ seueratu¬
ros. De illis dictum ẽ. uͥ fteter̃ pedes enus. Et
enuim qui ñ ꝑseuerant nec stant pedes eoꝵ
ineis: ñ sunt gͦ ipsi eccła. ñ ipsi ꝑ tuient ad
illud mͦ tab̃naculũ tunc domũ. s uͥ steter̃
pedes eius. qm̃ abundauit iniquitas. refrige¬
scet caritas multorum. Inhis in quib ca¬
ritas refriges cit: ñ stant pedes euis. S quid
secutus est. Qui aut̃ ꝑ seuerauerit usq in fi¬
nem: n sal uus erit. Ecce in quib stecerunt
pedes euis. Ineo loco adora: id÷ de talib esto. inquib stere¬
r̃ pedes dĩi. Siautem d ipsa domo intelligere uolu¬
eris uͥ steter̃ pedes euis: domꝰ pedes tui inxp̃o stent.
Tunc autẽ stabãrit pedes: si ꝑseueraueris ui xp̃o.
Quid enim dr̃ de diabolo: ille enim homicida e¬
rat abiuitio: & i ueritate ñ stetit. Diaboligͦ pe¬

Expanded text:
ipse ruerit, stabit domus. Itaque, fratres, in his est doipse ruerit, stabit domus. Itaque, fratres, in his est domus Dei, quos praedestinavit et praescivit perseveraturos: de illis dictum est, «Ubi steterunt pedes ejus.» Sunt enim qui non perseverant, nec stant pedes ejus in eis. Non sunt ergo ipsi Ecclesia; non ipsi pertinent ad illud modo tabernaculum, tunc domum. Sed ubi steterunt pedes ejus? «Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum.» In his in quibus charitas refrigescit, non stant pedes ejus. Sed quid secutus est? «Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Ecce in quibus steterunt pedes ejus: in eo loco adora, id est, de talibus esto in quibus steterunt pedes Domini. 14. Si autem de ipsa domo intelligere volueris, «Ubi steterunt pedes ejus» domus; pedes tui in Christo stent. Tunc autem stabunt pedes, si perseveraveris in Christo. Quid enim dicitur de diabolo? «Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit» . Diaboli ergo pe
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs  generatio inquit utperarũ. Quandao ᷤ. leͫ
ner̃ ipsi filii ab rahȩ ut baptiarent᷑ ui aqua
penitentiȩ: ñ eisdixit generatio abrahȩ sed̃
uiperarum. Lales enim erant: quales quos
iutabant᷑. Honfilii abrahȩ: s filii amor¬
rei. chananei. gerge sȩi. lebusei. & om̃iũ qui
offendebant dm̃. Ipsorum filii erant: quia
ipsorum facta sectabant᷑. Generatio ipera¬
rũ quis ostendit uob̃ fugere a uentura ira:
facite gͦ fructũ dignũ penitentiȩ: & nedixe
ritis patc̃e habemꝰ abraham. Potens ẽ enum
d̃s de lapidib istis suscitare filios abrahe.
Nescio quis lapides tunc tudebat in cãꝑis sal¬
tuum: inde suscitati sunt filii abrahe. Filii enĩ
magis sunt qͥ fidem imitati sunt: quã qͥ decar¬
ne uati st̃. Nemo gͦ minet᷑ domiu dĩ: quast
dicat subtͣ bo me. & ruet domꝰ. Bonũ ẽ enim
illi ut coȩdificetur. & habeat caritatẽ. Nã si

Expanded text:
Joannes? «Generatio,» inquit, «viperarum.» Quando ad illum Joannes? «Generatio,» inquit, «viperarum.» Quando ad illum venerunt ipsi filii Abrahae, ut baptizarentur in aqua poenitentiae, non eis dixit, Generatio Abrahae, sed «viperarum.» Tales enim erant, quales quos imitabantur; non filii Abrahae, sed filii Amorrhaei, Chananaei, Gergesaei, Jebusaei, et omnium qui offenderunt Deum: ipsorum filii erant, quia ipsorum facta sectabantur. «Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Facite ergo fructum dignum poeniitis, Patrem habemus Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae» . Nescio quos lapides tunc videbat in campis saltuum, unde suscitati sunt filii Abrahae. Filii enim magis qui fidem imitati sunt, quam qui de carne nati sunt. Nemo ergo minetur domui Dei, quasi dicat: Subtraho me, et ruet domus. Bonum est enim illi ut coaedificetur, et habeat charitatem. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
patrem. reuersus ẽ ad patr̃e. ut pane saturaret᷑.
domꝰ dñi: Domꝰ enim dm̃i ẽ. U. bi dicit qua
debet adorari: ad orabiuꝰ uilocum uͥ steter̃ pe¬
des eius. Preter quam domũ suam: sĩ exaudit
dc̃ aduttã et̃nam. Ille enim ad domũ dĩ ꝑti¬
net: qui ẽ in catitate compaginatus lapidib
iuuis. Qui autt̃ caritatẽ ñ habuerit. ruiuã facit.¬
& illo ruente domꝰ stat. Nemo enĩ minet᷑ domiu
uͥ eẽ quasi lapis cepit: siruere. uoluerit. quasi
aliquid domui noceat. Sicenim suꝑbierat &e pͥmꝰ
popłs iudeorum dicens. neq enĩ fraudaturꝰ est
ds̃ patrem abraham cui ꝓmisit tanta de seini¬
ne eius. Et faciebunt omnia mala tanꝗͣ secitri
de pollicitatione dĩ: qđ ñ ꝓ illorum meritis
qͥ scelera faciebant. s ꝓ meritis abrahe par¬
ceret eis. & qualescũq malos filios abrahȩ cõ¬
gregaret iu domũ suiam uitã et̾nam. Sed qͥd

Expanded text:
patrem; reversus est, ut pane saturaretur patrem; reversus est, ut pane saturaretur domus Domini? Domus enim Domini est, ubi dicit quia debet adorari. «Adorabimus in loco ubi steterunt pedes ejus.» Praeterquam domum suam, non exaudit Deus ad vitam aeternam. Ille enim ad domum Dei pertinet, qui est in charitate compaginatus lapidibus vivis. Qui autem charitatem non habuerit, ruinam facit; et illo ruente domus stat. Nemo enim minetur domui, ubi esse quasi lapis coepit, si ruere voluerit, quasi aliquid domui noceat. Sic enim superbierat et primus populus Judaeorum, dicens, Neque enim fraudaturus est Deus patrem Abraham, cui promisit tanta de semine ejus: et faciebant omnia mala tanquam securi de pollicitatione Dei, quod non pro illorum meritis qui scelera faciebant, sed pro meritis Abrahae parceret eis, et qualescumque malos filios Abrahae congregaret in domum suam ad vitam aeternam. Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
nͥuͥ adhuc uepres erant idolatrie: sic tam̃ qͦmͦ
uepres ibi er̃ idolatriȩ: ibi inuenimꝰ locum dño
tabnaculum dõ lacob. Quod auduumꝰ in eufrata:
inuenimꝰ incãpis saltitũ. Qd p̃dicatũ ẽ in imiagi¬
nem uideis: manifestatũ ẽ in fide gentium. In
trauimꝰ in tab̃nacula eius. Cuiꝰ: Dm̃ dĩ iacob.
Qui intrant ut inhabitent: ipsi st̃ qui intrant
ut inhabitent᷑. In domum tuã ut in habites in¬
tras: domum dĩ ut inhabiteris. Est enim me¬
lior dñs. qui cũ te ceꝑit᷑ habitare: beatũ te fac̃.
Nam si tuabillo ñ inhabiteris: miser eris. In
sua potestate ẽẽ uoluit ille filius qui dixit.
Da mͥ parcẽ patrimonii quȩ me tangit.
Bene seruabatur aput patrem: necũ meretricib
dissiparetur. Accepit: facta ẽ in eiꝰ potestate. ꝓfe¬
ctꝰ in regionem longinquam effudit omĩa cũ
lueretricib. passus ẽ tam̃ fam̃. recordatꝰ ẽ tamen

Expanded text:
nisi ubi adhuc vepres erant idololatriae? Sic tamen quomodo nisi ubi adhuc vepres erant idololatriae? Sic tamen quomodo vepres ibi erant idololatriae, ibi invenimus locum Domino, tabernaculum Deo Jacob. Quod «audivimus in Ephrata, invenimus in» «campis saltuum;» quod praedicatum est in imagine Judaeis manifestatum etrabimus in tabernacula ejus»: cujus? Domini Dei Jacob. Qui intrant ut inhabitent, ipsi sunt qui intrant ut inhabitentur. In domum tuam ut inhabites intras, in domum Dei ut inhabiteris. Est enim melior Dominus, qui cum te coeperit inhabitare, beatum te faciet. Nam si tu ab illo non inhabiteris, miser eris. In sua potestate esse voluit ille filius qui dixit: «Da mihi partem patrimonii quae me tangit.» Bene servabatur apud patrem, ne cum meretricibus dissiparetur. Accepit, facta est in ejus potestate; profectus in regionem longinquam, effudit omnia cum meretricibus. Passus est tandem famem, recordatus est