comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum populi acclamaret frequẽ¬
tia. & scĩssimus uir magna reni¬
terẽtur constantia: placuit om¬
ni potenti deo. ei manifestissi¬
mis demonstrare indiciis: qđ
ipse de eo haberet iudicium
Et enim cum mͦ p̾dicto reniti
conaretur: uidentibus omni¬
bus qui aderant. descendit ra
dius noui luminis subito. su¬
ꝑ ipsius sc̃i uiri uerticem. ac¬
si ipse sol motus de cȩlo super
eum ceciderit: ut quia illu¬
minandarum lux parabat᷑
animarum: ipse quoq cum
ad hoc opus asscisceretur. lu¬
mine debuit declarari uisi¬
bili. Ipse namq erat lucerna:
quȩ non modio curȩ corporeȩ.
sed suꝑ candelabrum purissi¬
mȩ ac dõ dilectȩ conuersatio¬
nis erat ponenda: quatinus his
qui in domo sc̃e eccłie futuri

Expanded text:
cum populi acclamaret frequencum populi acclamaret frequentia, et sanctissimus vir magna reniteretur constantia, placuit omnipotenti Deo ei manifestissimis demonstrare indiciis, quod ipse de eo haberet iuditium. Etenim cum modo predicto reniti conaretur, videntibus omnibus qui aderant, descendit subito radius novi luminis super ipsius viri sancti verticem, acsi ipse sol de celo motus super eum ceciderit, ut quia illuminandarum lux parabatur animarum, ipse quoque, cum ad hoc opus adscisceretur, lumine debuit declarari visibili. Ipse namque erat lucerna, quae non sub modio curae corporeae, sed super candelabrum purissimae ac Deo dilecte conversationis erat ponenda, quatinus his qui in domo sanctae aecclesiae futuri
Abbreviated transcription (Latin):
ir autem beatissimus his an¬
gustiis depressus. nimiis affi¬
ciebatur angõrib: quia nec
fugȩ locus uspiam patebat: nec po¬
pulo ut ab intentione cepta resi¬
pisceret. ullo mͦ satisfãcere poterat.
Diuinȩ namq erat uoluntatis:
ut qui omnium saluti ꝓspectu¬
rus erat: om̃ium acclamationi¬
bus eligerẽtur: et qui unitati fi¬
dei cum iam fidelib & futuris fi¬
delib erat ꝓuisurus. unione
cuncti populi ad sedem ereheret᷑
sacerdotalis honoris. Sacratissimꝰ
quidem uir: cum his acclamati¬
onib se urgẽri conspiceret: de in¬
firmitatis & ętãtis suȩ tempore
conqueri cepit: & quia ȩocłiasti¬
cus ordo infirmam ętatem. ad
hanc non reciꝑet dignitatem:
uoce publica fatebatur. Time¬
bat enim: ne imn matura ȩtas ini¬
mici uersũtiis impugnata. ali¬
quid contraheret sinistri. Sed
diuina gratia: uocem populo¬
rum. constantissime in ipsuiᷤ
ꝑdurare fecit electione: & san¬
ctum uirum ab antiqui ho¬
stis ꝓtexit malignitate. Et

Expanded text:
ir autem beatissimus his angustiis depressus, nimiis afficiebatur angoribus, quia nec fuge locus uspiam patebat, nec populo, ut ab intentione cepta resipisceret, ullo modo satisfacere poterat. Divinae namque erat voluntatis, ut qui omnium saluti prospecturus erat, omnium acclamationibus eligeretur, et qui unitati fidei cum iam fidelibus et futuris fidelibus erat provisurus, unione cuncti populi ad sedem eveheretur sacerdotalis honoris. Sacratissimus quidem vir cum his acclamationibus se urgeri conspiceret, de infirmitatis et aetatis suae tempore conqueri cepit, et quia aecclesiasticus ordo infirmam aetatem ad hanc non reciperet dignitatem, voce publica fatebatur. Timebat enim, ne inmatura aetas inimici versuciis impugnata, aliquid contraheret sinistri. Sed divina gratia et vocem populorum constantissime in ipsius perdurare fecit electione et sanctum virum ab antiqui hostis protexit malignitate. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ne dilatat᷑: quando ꝑfectus quisq
conditorẽ ex toto corde. tota anima
tota uirtute. & ꝑximũ tanꝗͣ seipsũ
Ailigere ꝓbatur. Bene triginta in
altitudine sunt cubiti. quia om̃is
electoꝵ spes. ad uisionẽ scȩ trinitatis
quantũ ualet se exercendo & puri¬
ficando p̃parat: Sex gͥ ad fidei lon¬
ganimitatẽ.tria ad celsitudinem
spei: duo ꝑtinent ad latitudinẽ
amoris: quib trib uirtutũ insig¬
nib totũ scẽ eccliȩ statũ constat ꝑfi¬

Expanded text:
fectus quisque et conditorem ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam seipsum diligere probatur. Bene triginta in altitudine sunt cubiti, quia omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum insignibus totum sanctae Ecclesiae statum constat
Abbreviated transcription (Latin):
est numerus. singula hȩc multi¬
plicant᷑: multiplex eiusdẽ ꝑfectio¬
nis augm̃tũ figurate denuntiat:
Notandũ sane..
qd̾ triginta cubiti altitudinis
nõn usq ad sup̃mũ templi fasti¬
giũ. sed usq ad laquearia ꝑtinge¬
bant: deuide ad laquearia medii
cenaculi. alii triguita cubiti alti.¬
tudinis assurgebant: Porro terciũ
cenaculũ qd̾ suꝑ erat. sexaginta
habebat cubitos in altitudine:
ac sic om̃is altitudo domꝰ. in centił
uiginti cubitos erat extenta: Prima
igitur domus triginta cubitis in
altitudine surgit. quia presens
eccłia ad uidendã spetiẽ scẽ trinita¬
tis. tota intentione suspendit᷑ Su¬
perior domꝰ triginta eque cubitis
se i altũ artollit. qͥa solute corpo¬
rib animȩ ꝑfectoꝵ: usq ad diẽ
uniuersalis iudicii. eiusdẽ beatȩ
& indiuiduȩ trinitatis p̾senti
uisione fruunt᷑ Suprema domꝰ
bis tricenis alta est cubitis: quia
resuscitati a mortuis om̃s electi.

Expanded text:
la haec multiplicantur, multiplex ejusdem perfectionis augmentum figurate denuntiatur. Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis non usque ad supremum templi fastigium, sed usque ad laquearia pertingebant; deinde ad laquearia medii coenaculi alii triginta cubiti altitudinis assurgebant. Porro tertium coenaculum quod supererat sexaginta habebat cubitos in altitudine, ac sic omnis altitudo domus in centum viginti erat cubitos extenta. Prima igitur domus triginta cubitis in altitudinem surgit, quia praesens Ecclesia ad videndam speciem sanctae Trinitatis tota intentione suspenditur: superior domus triginta aeque cubitis se in altum attollit, quia solutae corporibus animae perfectorum, usque ad diem universalis Judicii ejusdem beatae et individuae Trinitatis praesenti visione fruuntur. Suprema domus bis tricenis alta est cubitis, quia resuscitati a mortuis omnes electi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eẽt. qd distractionẽ repentinã
p̃dioꝵ & gẽmarũ audisset: Cui hȩc
nutrix cauta confuixit: Sponsa tua
inuenit possessionẽ in uenalibus.
solidos p̃stat: Hanc in tuo nomine
cupiens cõparare. uidet᷑ aliquanta
distrahere Credidit stultꝰ carnale
mercimoniũ. & animũ ab indig¬
natione reuocans: ipse cepit auctor
eẽ uendentiũ. At ubi uniu̾sa pęne
distracta dĩdicit: pauꝑib. iudius.
entib erogata. ꝓponit litẽ in uidicio
pascasii consularis. dicens sponsã suã
xp̃ianissimã: contra leges uiuere
augꝰtoꝵ: Quã pascbasius corrripi¬
ens: cȩpit ad sacrificia demonũ
inuitare: Cui beata lucia ait: Sacri¬
ficiũ uiuũ & ĩmaculatũ. apud dĩ¬
& patrẽ hoc est: iusitare iuduas &
orphanos in tribulatione eoꝵ: Ego
sacrificaui dõ uiuo Iã qr nichil
siꝑest qd sacrificẽ. me ipsã offero
in sacrificuĩ dõ hostiã uiuentẽ.

Expanded text:
hoc essit . quod distractionem repenti| nam praediorum et gemmarum audisset. Cui haec nu| trex cauta confin\c/xit sponsa tua inuenit possessionem| in uenalibus . solidus praestet| Hanc in tuo nomine cupiens conparare . uidetur aliquan| ta distrahere credit stultus carnale mercimonium . et| animum ab indignatione reuocans . etiam ipsi coepit| auctor esse uendentium ad ubi uniuersa paene disentibus erogata . proponit litem in iudi| cio. Pascasi consolaris dicens . sponsam suam christia| nissimam . contra legis uiuere. Augustorum quam| pascasius corripiens . coepit ad sacrificia demonum| inuitare. Cui beata lucia. Ait sacrificium unum| et inmaculatum apud patrem hoc est uisitare uidu| as et orfanos in tribulatione eorum. Ersacrificaui deo uiuo . iam quia| nihil superest quod sacrifice me ipsam offero in sacri| ficium deo . hostiam uiuente
Abbreviated transcription (Latin):
tu uti: Moriens enĩ nichil potes
uti. & qd̾ das ideo das: qr tec̾ ferre
uel etiã cogitabas: xp̃o incipe tra
uirgo cũ matre. fiebat rerũ dis¬
tractio: & cotidie in necessitatib
pauꝑũ expendebant᷑: Interea dũ
distrahunt᷑ p̾dia & gẽmęłienduntur.

Expanded text:
tu uti . moriens enim nihil potest| tu uti . moriens enim nihil potest| uti. Et quod das . ideo das . quia tecum ferre uel etiam cogitabas . christo incipe trad uirgo cum| matre fiebat rerum districtio et cotidiae necessita| tibus pauperum pondebatur Interea dum distrahun| tur praedia et gem
Abbreviated transcription (Latin):
Soror mea licria uirgo dõ deuota.
qͥd a me petis. qd̾ tu poteris p̃stare
continuo: Nã os matri tuę fides
tua sũbuenit. & ecce saluata est
Et sic̃ ꝑ me cathinensiũ cuitas subli¬
mat᷑ a xp̃o. ita & ꝑ te siracusana cuui
tas decorabit᷑: qr iocundũ dõ in tua
iuurginitate habitaculũ p̃parasti:
t his auditis. exꝑgefacta.Li.i.
surrexit tremens: & ait matͥ suȩ
Mater mea. eoce salua facta es ł ipsã
onib. ne tu mͥ aliqͦndo sponsũ nomi-¬
nes: ne tu uelis de corporis mei pos¬
teritate fructũ mortalitatis inqui-¬
ti ad corruptionis meȩ auctorem.
ad integritatis meȩ auctorẽ dnm̃¬
tħm xp̃m: Cui mat̾ eutitia ait
Om̃ia quȩ sunt patris tui defuncti.
nouẽ annis ĩcontaminata custo¬
diens: ampliaui potiꝰ quã minui
in patrimoniũ Mea uͦ omĩa qͣst̃.
erunt de ipsis facultatib facito:
lucia dixit: Audi mat̾ consilium
meũ: Non satis dõ carꝰ ẽ : qͥ illi hoc

Expanded text:
soror mea lucia uirgo dei deuota .| soror mea lucia uirgo dei deuota .| quid a\d/ me petis . quod tu poteris praestare con| tinuo. Nam et matri tuae. Fides tua subueniet et| ecce saluata est. Et sicut per me catenenensium ciui| tas sublimatur a christo. Ita per te siracusana ciui| tas decorabitur quia iucundum christo in tua uirgini| tate habitaculum praeparasti. Et his auditis| expergefacta surrexit tremens . +ait matre suae| Mater mea ecce salua facta es . per ipsonibus. Ne tu mihi aliquan| do sponsum nomines. Ne tu uellis de corporis mei posterita| te fructum mortalitatis inquiti ad corruptionis meae. Auctorem had integritatis| meae  Actorem dtum. Cui mater eius euticia| ait omnia quae sunt patris tui defuncti . ante nouem| annos incontamenanter custodiens . ampliaui potius| quam minui in patrimonium . mea uiro omnia quae| tibi placuerint de ipsis facultatibus| facito. Lucia dixit. Audi mater consilium meum | Non satis deo carus est qui illi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
popłs ꝑ milia ꝓpe quinqͣgita ad
urbẽ cathinensiũ sitient̾ ꝑgeret
ad sepulerũ scẽ agathȩ uuginis ue¬
nerandũ: contigit luciã uenerabilẽ
uirginẽ. nobilissimã siracusanorũ
simul ꝑgere. festiuitatis grã inuitan¬
te. Cuiꝰ mat̾ euticia. ꝑ annos qͣtuor
fluxi sanguinis fatigata. nullo po¬
terat medicoꝵ remedio. liberari: Igeͣ
cũ ꝓcessionis misteria agerent᷑. hec
eugłi lectio fuit: qua legit᷑ fimbria
uestim̃ti mulierẽ a sanginis fluxu
saluatã. Et dũ hȩc lectio recitaretur.
dixit scã lucia matri suȩ: Si credis
ut semꝑ in p̾senti habeat eũ ꝓ cuiꝰ
nomine passa ẽ: Continge gͦ se¬
pulchrũ eiꝰ credens: & liberab̾is. I.¬
git᷑ cũ ꝑactis om̃ib. popłs abscessisso.
ꝓstrauert̃ se ante sepulchrũ uirgi
flagitare suffragiũ: Iterea dũ ora¬
tionis ꝓlixitas tendit᷑. sõnũ lucia
uirgo arripuit: & uidit in sõno
beatã agathẽ in madio angłorũ
gẽmis ornatã. stantẽ & dicentem:

Expanded text:
per milia quoque quinquaginta ad urbem| cataniensium sicienter pergeret ad sepulchrum sanctae| Agathes uirginis uenerandum. Contigit luciam ue| nerabilem . uirginem nobilissimam syracusanorum . simul| pergire festiuitates gratia inuitante. Cum matre| euthicia+ per annos quattuor fluxu sanguinis patie| batur+ . nullo poterat medicorum remedio liberare. Igitur| dum processiones misteria agerentur. Haec euangelii lec| tio fuit qua+ legitur fimbrio uestimenti . mulier a sanguinis| fluxu saluata. Et dum haec lectio recitatur . dixit sancta| lucia matre suae. Si credis ut sem| per in praesenti habiat eum pro cuius nomini passa est| Continge ergo sepulchrum eius credens et liberaueris .| Igitur cum peractis omnibus . populus abscessissit . pros| trauerunt se ante sepulchrum . sanflagitare suffragium| interea dum orationis prolexitas tenditur . somnum| Lucia uirgo arripuit. Et uidens in somnio beatam| Agathen in medio. Angelorum gemmis ornatam stan| tem . et dicentem
Abbreviated transcription (Latin):
ut quotiens incarnationis eiꝰ miste¬
riũ ad m̃tẽ reducimꝰ. sollicito semꝑ
eum corde rogenꝰ: ut habitationẽ
nob ȩt̾ne suȩ mansionis quȩ ẽ apud
patiẽ ostendere dignet᷑. cũ moyse
dicente: Dñe ostende nob̾ głã tuã

Expanded text:
ut quoties incarnationis ejus tranut quoties incarnationis ejus transitum ad mentem reducimus, sollicito semper eum corde rogemus, ut habitationem nobis aeternae suae mansionis, quae est apud Patrem, ostendere dignetur, dic
Abbreviated transcription (Latin):
& uidens eos sequentes se: dicit
eis Qd queritis. Non potuit igno¬
itux dñs quid sequentes discipłi ioħis
quererent: sed in eo qd ad illos se se¬
quentes conuertit᷑. qd̾ ipse prior
nifeste innotuit. qͥntũ nr̃is bonis
studis delectet᷑: quã libent̃ it̃ ueritatis
dixert̃ ei Rabbi: qd̾ dicit᷑ int̾pretatum
magister: Ubi habitas: Nolebant tͣnsito¬
riȩ magisterio ueritatis ꝑfrui. s man¬
Inde & ipse quia illos bene petentes.
querentes pulsantes uidit: libens
eis secretariũ sui reserauit archani. eosq
introducens ueritatis eugłicȩ r ͫ dmĩ¬
tͥs quȩ desiderabant illustiauit: Nã
sequit᷑ Dicit eis Uenite &. uidete: Sta¬
tĩq subiungit᷑: Uenert̃ & iudert̃ ubi
maneret. & apud illũ mansert̃ die
illo: Qd̾ si altiore sensu libet inspice¬
re. qͥd nob̾ agendũ iusinuent disci-¬
płi. in eo qd̾ ad iħm qͥdẽ ambulantẽ
uenerant. s locũ continuo ubi habita¬
ret inquirebant: admonet utiq nos

Expanded text:
et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Non potuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joannis quaererent, sed in eo quod ad illos se sequentes convertitur, quod ipse prior nifeste innotuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatisdixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatatum MAGISTER, ubi habitas? Nolebant transitorie magisterio veritatis perfrui, sed manUnde et ipse, quia illos bene petentes, quaerentes, pulsantes vidit, libens eis secretarium sui reseravit arcani, eosque introducens veritatis evangelicae rudimentis, quae desiderabant illustravit. Nam sequitur: Dicit eis: Venite et videte. Statimque subjungitur: Venerunt et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Quod si altiore sensu libet inspicere, quid nobis agendum insinuent discipuli in eo quod ad Dominum quidem ambulantem venerunt; sed locum continuo ubi habitaret inquirebant, admonent utique nos,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi maneret. & apud eũ mansert̃ die
illo: Hora aut̃ erat: quasi decima: Ea
lex in decẽ p̃ceptis data ẽ: solet in de¬
mario numero ꝑfectio legis indicari:

Expanded text:
ubi maneret, et apud eum manserunt die illo: hora autem erat quasi decima. Quia lex in decem praeceptis data est, solet in denario numero perfectio legis indicari
Abbreviated transcription (Latin):
hereticoꝵ negare conati sunt: nisi
dm̃ uere genuisset incarnatũ. &
mur natiuitates. Unã iudelicet
de patre sine uutio & sine tẽpore.
sempit̾nã & coet̃nã dõ patrical
terã de matre cum tempore: qͦͥn¬
do muserationẽ induens miscd̾iã.
spontanea uoluntate ad nos des¬
cendit. natus homo ds̃: Ac per
hoc iuxta ueritatẽ & matris ges¬
tatur in utero. qui semꝑ ds̃ ag¬
Inoscitur:¬

Expanded text:
haereticorum negare conati sunt nisi haereticorum negare conati sunt nisi Deum verum genuisset incarnatum; et mur nativitates, unam videlicet de Patre sine initio, et sine tempore sempiternam, et coaeternam Deo Patri; aliam de matre cum tempore, quando miserationem induens et misericordiam, spontanea voluntate ad nos descendit natus homo Deus, ac per hoc juxta veritatem et matris gestatur utero, qui semper Deus agnoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
lias aut̃ quomͦ.
impleuisse credit᷑. qd̾ in lege
ipse p̾cepit: honora inqͥt patrẽ
tuũ & matrẽ: P orro qd patrẽ
honorauerit. ipse sibi testis est
cum ad iudeos ait. Ego głã meã
non quero: est qui querat. &
iudicet. Sed ego honorifico pa
ditus illis: Sed alia est natura
Qͣ ds̃ pat̾ scd̃m se honorat᷑. alia
qua idẽ parentib subdit᷑ In
creditur: eo quod uerbũ caro factũ
est: & habitauit in nobis unꝰ em¬
manuel: qd est nobiscũ ds̃: IIII.
anc quippe unitionẽ diuinita¬
tis atq humanitatis inconfusã
induusãq fides catholica seruat:
Quã sane intelligendo cognoseit na¬
turalis atq scłm subͣstalitiã conuen¬
tio unitatis. uxt neq conuersio in
alterutrã duagũ substantiarum
partẽ recipiat᷑: neq diuisio: Sic nã¬
q credere. honorare est matrẽ dñi.
quȩ & dm̃ nobis genuit & homi¬
nẽ.: Neq hominẽ sine dõ. neq sine
homine dm̃: sed dm̃ & hominem.¬
genitrix dici non posset. qd multi

Expanded text:
lias autem quomodo implevisse creditur, quod in lege ipse praecepit? Honora, inquit, patrem tuum et matrem . Porro quod patrem honoraverit, ipse sibi testis est, cum ad Judaeos ait: Ego gloriam meam non quaero, est qui quaerat et judicet, sed ego honorifico Patditus illis . Sed alia est natura qua Deus Pater secundum se honoratur, alia qua idem parentibus subditur: in creditur, eo quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : unus Emmanuel, quod est nobiscum Deus. Hanc quippe unionem divinitatis atque humanitatis, inconfusam indivisamque catholica fides servat. quem sane intelligendo cognoscit naturalis, atque secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio in alterutram duarum substantiarum partem recipiatur, nec divisio. Sic namque credere, honorare est matrem Domini quae Deum nobis genuit et hominem: neque hominem sine Deo, neque sine homine Deum, sed Dgenitrix dici non posset quod multi
Abbreviated transcription (Latin):
tura ⁊acheus. quo exaltari posset as¬
cendit: dum quilibet humilis et propriȩ
conscius infirmitatis. confidens in domino
ꝓclamat. Michi autem absit gloriari. iusi
in cruce domini nr̃i mũ. xp̃i. Ascensa audem
sicomioro transcuntem ꝓpe dominum cer¬
nit̾. quia phanc laudabilem fatuitatem. &¬
si nec dum tit est solide. iam tamen raptim
et quasi in transitu. luci sapientiȩ cȩlestis
intendit. Et cum uenisset ad locum: suspi¬
ciens ic uidit illum. Per ambulans hie¬
richo saluator uenit ad locum ubi pre¬
currens ⁊acheus sicomorum conscende¬
rat: quia missis ꝑ mundum sui uerbi p̃¬
combus in quib ipse nimirum et loquȩ¬
batur et ibat. uenit ad populum natio¬
num: qui passionis eius fide iam sublimis
cxistens. etiam diuinitatis eius ardebat.
agnita faciȩ beari. Suspiciens uidit illum:
quia ꝑ grãm fidei a terrenis cupiditatibus
elcuatum. turbisq infidelium suꝑ eminentẽ
elegit. Uidere enim dĩ eligere uel amare est

Expanded text:
tura Zachaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et propriae conscius infirmitatis, confidens in Domino, proclamat: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi . Ascensa autem sycomoro transeuntem prope Dominum cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, etsi necdum ut est solide, jam tamen raptum et quasi in transitu luci sapientiae coelestis intendit. Et cum venisset ad locum, suspiciens Jesus vidit illum. Perambulans Jericho Salvator, venit ad locum ubi praecurrens Zachaeus sycomorum conscenderat: quia missis per mundum sui verbi praeconibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens, etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeeminentem elegit. Videre enim Dei, eligere vel amare est.
Abbreviated transcription (Latin):
tredecun. menses sex. dies decẽ: tem¬
poribus tiberii. mauricii. & fõce
augustorũ: Iste senatoria stirpe ꝓge¬
nitus. tã nobilissimã quã etiã reli¬
giosissimã genealogiã duxit. ut
quartus felix sedis apłicȩ pontifex.
iuir magnȩ in xp̃i ȩccłia reueren¬
tiȩ. qui basilicã sc̃õrũ cosmȩ & da¬
miani martyrũ. uia sacra iuixta
templũ romuli. sicut actenꝰ cerni¬
tur uenustissime fabricauit: eiꝰ
attauus fuerit: Et beata uirgo
tharsilla. quȩ moritura ꝓmissio
dere meruit: amita nichilominꝰ

Expanded text:
tredecim, mensibus sex, diebus decem, temporibus Tiberii Mauricii, et Phocae Augustorum. Iste, senatoria stirpe progenitus, tam nobilissimam quam etiam religiosissimam genealogiam duxit, ita ut quartus Felix sedis apostolicae pontifex, vir magnae in Christi Ecclesia reverentiae, qui basilicam sanctorum Cosmae et Damiani martyrum via sacra juxta templum Romuli, sicut hactenus cernitur, venustissime fabricavit, ejus atavus fuerit, et beata virgo Tharsilla, quae moritura promissidere meruit, amita nihilomin
Abbreviated transcription (Latin):
Terra gͦ ꝓmissa mittib & in possessi¬
onẽ danda mansuetis. caro scõꝵ ẽ.:
quȩ ob humilitatis meritũ. felici
resurrectione mutabit᷑. & ĩmorta¬
litatis gła uestiet᷑: in nullo iã sp̃ui
futura contraria: &. cũ uoluntate
animi ꝑfectȩ unitatis habitura
consensũ: Tc̃ enĩ exterior homo in¬
terioris hominis erit qͥeta & inteme¬
rata possessio: tc̃ mens uidendo dõ
intenta: nullis corporeȩ infirmi¬
tatis impediet᷑ obstaculis: Nec iã
dici necesse erit. corpꝰ qd̾ corrũptur
aggrauat animã. & t̾rena depͥmit¬
in habitatio sensũ multa cogitan¬
tẽ: qm̃ habitatori scio ñ reluctabit᷑
tra: nec ĩmoderatũ aliqͥd contra
imꝑiũ sui rectoris audebit: Posside¬
bt̃ enĩ illã mittes pace ꝑpetua: &
nichil umꝗͣ de eoꝵ uire minuet᷑.
cũ corruptibile hoc induerit ĩmor

Expanded text:
Terra ergo promissa mitibus, et in possessiTerra ergo promissa mitibus, et in possessionem danda mansuetis, caro sanctorum est, quae ob humilitatis meritum felici resurrectione mutabitur et immortalitatis gloria vestietur, in nullo jam spiritui futura contraria, et cum voluntate animi perfectae unitatis habitura consensum. Tunc enim exterior homo interioris hominis erit quieta et intemerata possessio; tunc mens videndo Deo intenta nullis corporeae infirmitatis impedietur obstaculis, nec jam dici necesse erit: Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem : quoniam habitatori suo non reluctabitur terra, nec immoderatum aliquid contra imperium sui rectoris audebit. Possidebunt enim illam mites 370 pace perpetua, et nihil umquam de eorum jure minuetur, cum corruptibile hoc indu
Abbreviated transcription (Latin):
felicissime pauꝑtatis: aodidit
dñs dicens: Beati qͥ lugent: qm̃ ip
si consolabunt᷑ Luctꝰ hic dilectis¬
simi cui consolatio et̾na ꝓmittit᷑.
munis. Nec beatũ quẽꝙͣ faciunt
ista lam̃ta: ꝗͣ totiꝰ humani gene¬
ris deploratione fundunt᷑ Alia
ratio est scõꝵ gemituũ: alia beata¬
rũ causa lacrimarũ: Religiosa
tristicia. aut alienũ peccatũ luget.
aut ꝓprium. nec de hoc dolet qd di¬
uina iusticia agit᷑. sed de eo meret
qd humana iniqͥtate cõmittit᷑: ubi
magis plangendꝰ ẽ faciens maligna ꝙͣ.
patiens: qͥa inucstũ malitia sua de¬
mergit ad penã: iustũ aut̃ tolerantia
mites: qm̃ ipsi hereditate possidebunt
terrã: Mitib atq mansuetis. hunuli¬
bus ac modestis. & ad om̃iũ iniuria
rũ tolerantiã p̃paratis: possidenda
t̃ra ꝓmittit᷑: Nec parua estimanda ẽ
hec. aut uilis hereditas. tanꝗ̃ a cęlesti
habitatione discreta sit: cũ regnũ
cȩloꝵ ñ alii intelligant᷑ intrare:

Expanded text:
elicissimae paupertatis, 369 addidit Dominus, dicens: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Luctus hic, dilectissimi, cui consolatio aeterna promittitur, munis; nec beatum quemquam faciunt ista lamenta quae totius humani generis deploratione funduntur. Alia ratio est sanctorum gemituum, alia beatarum causa lacrymarum. RELIGIOSA tristitia aut alienum peccatum luget aut proprium; nec de hoc dolet quod divina justitia agitur, sed de eo moeret quod humana iniquitate committitur; ubi magis plangendus est faciens maligna quam patiens, quia injustum malitia sua demergit ad poenam, justum autem tolerantia mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram . Mitibus atque mansuetis, humilibus ac modenda terra promittitur. Nec parva aestimanda est haec aut vilis haereditas, tamquam a coelesti habitatione discreta sit, cum regnum coelorum non alii intelligantur intrare.
Abbreviated transcription (Latin):
artissima amiciarũ iuncula. &
indiscretȩ similitudines animoꝵ ñ ue¬
racit᷑ sibi uendicant: si ñ cũ dĩ uolunta-¬
te concordant: Extra dignitatẽ pacis st̃
improbarũ parilitates cupiditatũ: feᷤ¬
dera scelerũ. &. pacta uitioꝵ: Amor
mundi. cũ dĩ amore ñ congruit. Nec
ad sotietatẽ filioꝵ di ꝑuenit: qui se a
carnali generatione ñ diuidit.: Qui
aut̃ semꝑ mente cũ dõ sunt. solliciti
seruare unitatẽ sps in uinculo pacis. ⁊
nũꝗͣ. ab ęt̾na lege dissentiunt: fideli
oratione dicentes: Fiat uolutas tua:
sicut in celo & int̾ra: Hii ft̃ pacifici.
hii bene unanimes. scẽq concordes. ⁊¬
uocandi ȩt̾̃no nomine filii dĩ. cohe
& dilectio ꝓximi: ut nullas iã aduer¬
sitates sentiat. nulla scandala ꝑti-¬
mescat: sed finito omiũ tẽptationũ
certamine. in tranqͥllissima dĩ pace
qͥ cũ patre & spu sc̃õ uiuit & regnat.
in scła scłoꝵ amen:

Expanded text:
arctissima amicitiarum vincula, et indiscretae similitudines animorum non veraciter sibi vindicant, si non cum Dei voluntate concordant. Extra dignitatem hujus pacis sunt improbarum parilitates cupiditatum, foedera scelerum et pacta vitiorum. Amor mundi cum Dei amore non congruit, nec ad societatem filiorum Dei pervenit, qui se a carnali generatione non dividit. Qui autem semper cum Deo mente sunt solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis , 372 numquam ab aeterna lege dissentiunt, fideli oratione dicentes: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Hi sunt pacifici, hi bene unanimes, sancteque concordes, vocandi aeterno nomine filii Dei, cohaeet dilectio proximi, ut nullas jam adversitates sentiat, nulla scandala pertimescat; sed finito omnium tentationum certamine, in tranquillissima Dei pace qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat in s
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ fuit honeri: sit honori: Post hec addet
dr̃is os dicit. ẜ eati qͥ esuriunt & siciunt
iusticiã: qm̃ ipsi saturabunt᷑:. Nichil hec
esuritio corporeũ: nichil expetit sitis ista
trenũ ⁊sed iusticiȩ bono desiderat satu¬
rari: & in om̃iũ occultoꝵ introducta
secretũ. ipso dño optat impleri. felix
mens quę hunc concupiscit cibũ: & ad
talẽ estuat potũ:. Quẽ utiq ñ expetero:
si nichil de eiꝰ suauitate gustasset:. Au
portionẽ. & in amorẽ castissimȩ uo-¬
luntatis exarsit: ut spretis om̃ib tẽ¬
poralib ad edendã bi. endãq iusticiã
toto ascenderet᷑ affectu: & illiꝰ primi
mandati app̃henderet ueritatẽ dicen¬
tis. diliges dnm̃ dm̃ tuũ ex toto corde
tuo. & ex tota mente tua. & ex tota uir

Expanded text:
st haec addit Dominus et dicit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Nihil haec esuritio corporeum, nihil expetit sitis ista terrenum; sed justitiae bono desiderat saturari, et in omnium occultorum introducta secretum, ipso Domino optat impleri. Felix mens quae hunc concupiscit cibum, et ad talem aestuat potum; quem utique non expeteret, si nihil de ejus suavitate gustasset. Audiportionem, et in amorem castissimae voluptatis exarsit, ut spretis omnibus temporalibus, ad edendam bibendamque justitiam toto accenderetur affectu, et illius primi mandati apprehenderet veritatem dicentis: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex t
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i nazareni: surge & ambula Qo
hac humilitate sublimiꝰ. qͥd hac pau¬
ꝑtate locupletiꝰ: Non habet p̾sidia
pecuniȩ. sed habet ddna naturȩ:
Quẽ debilẽ edidit mat ex uto: sanũ
fecit petrus ex uerbo E qͥ imaginẽ cesaris
in nũmo ñ dedit: imaginẽ xp̃i in
homine reformauit: Huiꝰ aut̃ thes¬
auri opib. ñ solũ ille aduitꝰ ẽ cui
gressus ẽ redditꝰ. sed etiã qͥnq milia
uiroꝵ. qͦ tc̃ ad exhortationẽ apłi. ob
raculũ crediderunt: Et ille pariꝑ
qͥ ñ habebat qd̾ petenti daret. tantã
dedit diuinę grȩ̃ largitatẽ: ut
quẽ ad modũ unũ hominẽ redinte¬
giauit in pedib. sic tot milia cre¬
dentiũ sanaret in cordibꝰ: faceretq
eos in xp̃o alacres. qͦs in iudaica ꝑ¬
fidia inuenerat claudicantes:¬

Expanded text:
i Nazareni surge et ambula . Quid hac humilitate sublimius? quid hac paupertate locupletius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit mater ex utero, sanum fecit Petrus ex verbo; et qui imaginem Caesaris in nummo non dedit, imaginem Christi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cui gressus est redditus, sed etiam quinque millia virorum, qui tunc ad exhortationem Apostoli ob raculum crediderunt . Et ille pauper qui non habebat quod petenti daret, tantam dedit divinae gratiae largitatem, ut quemadmodum unum hominem redintegrarat in pedibus, sic tot millia credentium sanaret in cordibus, faceretque eos in Christo alacres, quos in Judaica perfidia invenerat claudicantes
Abbreviated transcription (Latin):
quales
Ieata gͥ illa pauꝑtas. quȩ rerũ
Itemporaliũ amore ñ capitur.i
Nec mundi opib augeri appetit:
sed cȩlestib bonis ditescere concupis
cit. Huiꝰ nob̾ magnanime pauꝑta¬
tis exemplũ. pͥmi post dnm̃ apłi pre¬
buerunt. qͥ omĩa sua sine diffe¬
rentia relinquentes. ad uocẽ celes¬
tis magistri.a captura pisciũ in pis¬
catores hominũ. alacri mutatione
conuersi ft̃: et multos sui similes
fidi suȩ imnitatione fecert᷑. qͣndo illis
anima una erat credentiũ: qͥ uni¬
uersis reb suis possessionibq distrac¬
tis. ꝑ deuotissimã pauꝑtatẽ bonis
ditabant᷑ et̃nis: et ex apłica p̃dica¬
tione. gaudebant nichil se habere de
mundo: & omĩa possidere cũ xp̃o:
hinc beatus petrꝰ apłs. cũ ascendens
ad templũ a claudo elemosinã posce¬
ret᷑ argentũ inqͥt & aurũ ñ ẽ mͥ: qd̾¬

Expanded text:
quales. Beata igitur illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus bonis ditescere concupisIII. Hujus nobis magnanimae paupertatis exemplum primi post Dominum apostoli praebuerunt, qui omnia sua sine differentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei suae imitatione fecerunt, quando illis una credentium ; qui universis suis rebus possessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem bonis ditabantur aeternis, et ex apostolica praedicatione gaudebant nihil habere de mundo, et omnia possidere cum Christo. Hinc beatus Petrus apostolus, cum ascendens in templum a claudo eleemosyna posceretur, Argentum, inquit, et aurum non est m
Abbreviated transcription (Latin):
et qd erit iocunditas mentib niti¬
dis. hoc erit pena maculosis Decli-¬
nent᷑ ergo t̾renarũ caligines uanita¬
tũ: & ab omi squalore iniquitatis
dilectissimi ñ cuiꝰlibet consensionis.
nec qͣliscũq concordiȩ est : sed illiꝰ

Expanded text:
et quod erit jucunditas mentibus nitiet quod erit jucunditas mentibus nitidis, hoc erit poena maculosis. Declinentur igitur terrenarum caligines vanitatum, et ab omni squalore iniquitatis dilectissimi, non cujuslibet consensionis, nec qualiscumque concordiae est, sed illius
Abbreviated transcription (Latin):
&. qualiũ disciplinarũ atib. ad quȩ
p̃mia uoceris intellige: Misericordẽ
te miscđdia. iustũ uult ẽẽ iusticia:
ut in creatura sua creator appareat:
& in speculo cordis humani. ꝑ lineas
deat. Secura esto oꝑantiũ fides:
Aderunt tͥ desideria tua: & his quȩ
amas sine fine potieris Et qm̃ tͥ ꝑ¬
elemosinã om̃ia munda st̃: ad eã qͦq
beatitudinẽ qͣ consequent̃ ẽ ꝓmissa
parat᷑: Quid gͦ est habere cor mundũ:
nisi eis qͦ supradictę sunt studere uir¬
tutibꝰ: Uidere aut̃ dm̃. qͣntę sit bea-¬
titudinis. quȩ mens conciꝑe. ꝗͣ lingua
ualeat explicare: Et tam̃ hoc conse
mate. sed facie ad faciem. ipsã quã
nullꝰ hominũ uidere potuit sicuti
est uideat dĩtatẽ: & qd ocłs ñ uidit
nec auris audiuit. nec in cor homi¬
nis ascendit: ꝑ in effabile gaudium
et̾nȩ contemplationis optineat: Me¬
rito hȩc beatitudo: cordis ꝓmittit᷑
puritati Splendorẽ enĩ luminis¬
ueri. sordida acies uidere ñ poterit.

Expanded text:
 qualium disciplinarum artibus ad quae praemia voceris intellige. Misericordem te misericordia, justum vult te esse justitia, ut in creatura sua Creator appareat, et in speculo cordis humani per lineas deat. Secura est operantium fides, aderunt tibi desideria tua, et iis quae amas sine fine potieris. Et qeemosynam omnia munda sunt, ad eam quoque beatitudinem, quae consequenter est promissa, paratur. Quid ergo est habere cor mundum, nisi eis quae supra dictae sunt studere virtutibus? Videre autem Deum quantae sit beatitudinis, quae mens concipere, quae lingua valeat explicare? Et tamen hoc consemate, sed facie ad faciem , ipsam quam nullus hominum videre potuit , sicuti est, videat Deitatem: et quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , per ineffabile gaudium aeternae contemplationis obtineat. Merito haec beatitudo cordis promittitur puritati. Splendorem enim veri luminis sordens acies videre non poterit;
Abbreviated transcription (Latin):
t respiciens in qͥt iħm ãbulan¬
tẽ dicit Eoce agnꝰ dĩ Ambula¬
tiõ iħu: dispensationẽ incarnatio¬
nis qua ad nos uenire ac nob̾ exem¬
pla uiuendi p̃bere dignatꝰ ẽ insinu¬
at. sic̃ mansio eiꝰ et̾nitatẽ diuini¬
tatis in qua semꝑ est patri ȩqualis
aꝑtissime designat. Respiciens gͦ tħ̾m
ambulantẽ ioħs dicit. eoce agnꝰ dĩ: qi
udens eũ int̾ homines conu̾santẽ. pro¬
fectũq illis uitȩ oelestis & factis demons¬
trantẽ & uerb̃: aꝑte ꝓnuntiabat. qr ñ
ipse ut putabant. sed ille eẽt qͥ ad re¬
demptionẽ generis humani adõ patre
eẽt missus in mundũ. ille qͥ formã in no¬
centiȩ & patientiȩ in se credentibus

Expanded text:
t respiciens, inquit, Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei. Ambulatio Jesu dispensationem incarnationis, qua ad nos venire, ac nobis exempla vivendi praebere, dignatus est, insinuat; sicut mansio ejus aeternitatem divinitatis, in qua semper est Patri aequalis, aptissime designat. Respiciens ergo Jesum ambulantem Joannes dicit: Ecce Agnus Dei, quia videns eum inter homines conversantem, profectumque illis vitae coelestis et factis demonstrantem, et verbis aperte pronuntiabat, quia non ipse, ut putabant, sed ille esset, qui ad redemptionem generis humani a Deo Patre missus esset in mundum, ille qui formam innoce
Abbreviated transcription (Latin):
expetierat. ep̃m ordinauit: & pa-¬
roethiam ipsius comitatꝰ laudu¬
nensis p̾fato castro subiecit:.
ui genebaldus plusꝗͣ necesse

Expanded text:
expetierat, episcopum ordinavit, et parochiam ipsius comitatus Laudunensis praefato castro subjecit. Qui Genebaldus plusquam necesse
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ suꝑius dixerat. hoc ẽ mandatum
meũ ut diligatis inuicẽ. sic̃ dilexi
uos: quib uerb addidit qd̾ nc̃ au¬
distis. maiorẽ hac dilectionẽ nemo
habet: ut animã suã ponat qͥs pro
amicis suis: fit ex hoc consequens.
qd̾ idẽ iste eugłista ioħs in epła sua
mus animas ꝑ fr̃ib ponere: dili¬
gentes utiq inuicẽ. sic̃ ipse dilexit
nos: qͥ ꝑ nob̾ animã suã posuit:
Nimirũ hoc ẽ. qd legit᷑. in ꝓuerbus
salomonis: Si sederis cenare ad m̃sã
potentis. considerans intellige quȩ
apponunt᷑ tͥ. &. sic mitte manũ tuã:
sciens qm̃ talia oportet te p̾parare:

Expanded text:
ius dixerat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua mus animas pro fratribus ponere, diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare
Abbreviated transcription (Latin):
Auerte faciẽ tuã apeccatis meis
uult sui meriti faciẽ contẽ¬
plari. necesse habet ut in hoc
speculũ intendat. id est ut eiꝰdẽ
beatissimi p̃ceptoris actꝰ sollicitꝰ
ꝑpendat: Inspectis etenĩ ꝓut nr̃a
paruitas ẽ illiꝰ gestis. uel qͣntũ
nos in imo. uel quantũ ipse sub.¬
lime fit: animaduertere poteri¬
mꝰ: Hinc de quolibet penitente
scriptũ ẽ: Respiciet homines &
spetiositate considerat: qͥntũ se
deformẽ attendat: Quȩ utilitaᷤᷤ
aut̃ de confessione eadẽ ꝓueni

Expanded text:
Auerte faciem tuam a peccatis meis. vult sui meriti faciem contemplari, necesse habet, vt in hoc speculum intendat, id est, vt eiusdem beatissimi Confessoris actus, sollicitus perpendat. Inspectis etenim, prout nostra paruitas est, illius gestis, vel quantum nos in imo, vel quantū ipse in sublime sit, animaduertere poterimus. Hinc de quolibet pœnitente scriptū est: Respiciet homines, id speciositatem, considerat quātū se deformem attendat. Quæ vtilitas autem de eadem confessi
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut inquantum ualet quisq inquan¬
tum sufficit. & terrorem uenturi iuidicis
& dulcedinem regni suscepte ȩccłȩ insi¬
nuare contendat. & quia una eademq
ex hortationis uoce non sufficit simul
cunctos ammonẽre. debet singulos in
quantum ualet instruere. priuatis lo¬¬
cutionib ȩdificare exhortatione simplici
fructum infiliorum suoꝵ cordib querere.
Debemꝰ namq pensare continue qͥd ad
condire mentes fidelium debemus.

Expanded text:
est ut, in quantum valet quisque, in quanest ut, in quantum valet quisque, in quantum sufficit, et terrorem venturi judicii, et dulcedinem regni, susceptae Ecclesiae insinuare contendat. Et qui una eademque exhortationis voce non sufficit simul cunctos admonere, debet singulos, in quantum valet, instruere, privatis locutionibus aedificare, exhortatione simplici fructum in filiorum suorum cordibus quaerere. Debemus namque pensare continuo quod sacondire mentes fidelium debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
criminis peccatorũ precium
manducare. & nichil contra peccata
piȩdicando agere. Audiamus quid
beati iob uoce dicitłir. Si aduersum
me terra mea clamat. & cum ipsa sulci
eius deflent. si fructus ciꝰ comẽdi absq
pecuna. Terra & enim contra posses¬
sorem suum clamat. quando ȩccłia con-¬
tra pastorem suum iuste murmurat:
cuius etiam sulci defient. si corda au.¬
dientium quȩ a precedentium sunt
patrum prȩdicationis uoce & ugore
inuectionis exarãta. uident aliquid
quod lugeant de uita pastoris. cuius
uidelicet terrȩ fructus possessorbonꝰ
sine pecunia non manducat. quia
discretꝰ pastor prerogat talentum uer.¬
bi ne ad damnationẽ suam de ȩccłiȩ
stipendio sumat alimenta. Tunc enĩ
de terra nr̃a cum pecunia fructus come¬
dimus. quando sumentes ȩccliastica sub.¬
sidia. in predicatione laboramꝰ. Prȩcones
namq. uenturi iudicis sumꝰ. Quis ergo
sequuturum iudicem nuntiet: si prȩco
tacet: Prõinde considerandum nobis

Expanded text:
criminis peccatorum pretium manducare, et nihil contra peccata praedicando agere. Audiamus quid beati Job voce dicitur: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent, si fructus ejus comedi absque pecunia . 1500 Terra enim contra possessorem suum clamat quando contra pastorem suum juste Ecclesia murmurat. Cujus etiam sulci deflent, si corda audientium, quae a praecedentibus sunt patribus praedicationis voce et vigore invectionis exarata, vident aliquid quod lugeant de vita pastoris. Cujus videlicet terrae fructus possessor bonus sine pecunia non manducat, quia discretus pastor praerogat talentum verbi, ne ad damnationem suam de Ecclesia stipendium sumat alimenti. Tunc enim de terra nostra cum pecunia fructus comedimus, quando sumentes ecclesiastica subsidia in praedicatione laboramus. Praecones namque venturi judicis sumus. Quis ergo venturum judicem nuntiet, si praeco tacet? 9. Proinde considerandum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Una ergo & sola est theeria. id est
contemplano dĩ: cui merito
omĩa iustificationũ merita:
uniuersa uirtuttĩ studia post¬
ponunt᷑. Maria optimã parte
elegit: quȩ non auferet᷑ ab ea
Ecce pars martȩ non rep̾hendit᷑.
sed mariȩ laudat᷑. Neq enĩ bonã
partẽ elegisse mariã dicit. sed
optimã: ut etid pars marthȩ
indicaretur bona: Quare aut̃ pars
mariȩ sit optima subinfert᷑ cũ dicit᷑.
quę non auferetur ab ea: Actiua o¬
enĩ uita: cum corpore deficit: Quis
enĩ in ęt̾na patria panẽ esurienti
porrigat. ubi nemo esurit: Quis
potũ tribuat sicienti. ubi nemo si¬
tit: Quis mortuũ sepeliat. ubi ne
patria ꝑficiat᷑: quia amoris ig¬
nis qui hic ardere incͥoͥat. cũ ipsũ
quẽ amat uiderit: in amore am¬
plius ignescit: Contemplatiua gͦ
uita minime aufert᷑. qͥa subtracta
p̃sentis scłi luce ꝑficit᷑: Xll.

Expanded text:
Una ergo et sola est theoria, id est, contemplatio Dei cui merito omnia justificationum merita, universa virtutum studia postponuntur. Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. Ecce pars Marthae non reprehenditur, sed Mariae laudatur, neque enim bonam partem elegisse Mariam dicit, sed optimam, ut etiam pars Marthae judicaretur bona. Quare autem pars Mariae sit optima subinfertur cum dicitur quae non auferetur ab ea. Activa etenim vita cum corpore deficit: quis enim in aeterna patria panem esurienti porrigat ubi nepotum tribuat sitienti ubi nemo sitit? Quis mortuum sepeliat ubi nempatria proficiat; quia amoris ignis qui hic ardere inchoat, cum ipsum quem amat viderit, in amore ipsius amplius ignescit; contemplativa vero vita minime aufertur, quia subtracta praesentis saeculi luce perficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tu iudex eris mei: Ego te occidã.
& quis est quite eripiat de mani-¬
bus meis: Timotheus respondit:
Dñs m̃s cui credo. potest liberare
me: in te aut̃ debita torm̃ta in¬
rũ ꝑ supplicia multa .u.
menta intuleris. tanto amplius
refrigeriũ p̾̃stabit mͥ dñs cui cre¬
do: Et cũ cederet᷑ a ministris: cla¬
mauit uoce magna dicens Aspice
dñe & uide quȩ infert diabolus
seruo tuo. ne me derelinquas:
asꝑgi plagas ipsius Sc̃s uͦ thimo
hȩc possim sufferre: Ita istud factũ
est in corpore meo: tanquã oleo

Expanded text:
tu judex eris mei? Ego te occidam; et quis erit qui te eripiat de manibus meis? Sanctus Timotheus respondit: Dominus meus cui credo, potest liberare me; in te autem debita tormenta imr supplicia multa crucimenta intuleris, tanto amplius refrigerium praestabit Dominus, cui credo. Et cum caederetur a ministris, exclamavit voce magna, dicens: Aspice, Domine, et vide quae infert diabolus servo tuo, ne me derelinquas, aspergi plagas ipsius. Sanctus vero Timothaec possim sufferre. Ita istud factum est in corpore meo, tanquam oleo
Abbreviated transcription (Latin):
urm̃ ẽ regnũ dĩ Et si generalit̾ om̃ib
loquit᷑: spetialiꝰ tam̃ ocłos saluator in
discipłos leuat: ut his qͥ uerbũ intenta
cordis aure ꝑcipiunt: latiꝰ saporis iini¬
mi lum̃ aꝑiat: Cui simile ẽ. qd̾ mathe¬
us ait. Et cũ sedisset: accessert᷑ ad eũ
discipsi eiꝰ: Et aꝑiens os suũ: docebat
eos dicens: Beati pauꝑes spũ: Nã qͥb
os in monte sedens aꝑit. ut magna
sublunit̃ aiꝑdiant: in eos ocłos stans in
campo dirigit: ut audita patent̃
intelligant: Beati itaq pauꝑes. non
utiq om̃s s illi tantũ mͦ qͥ om̃e p̾sen¬
tis scłi tã & si altũ uideat᷑: ꝓ nichilo
culm̃ ducunt: Qui merito regni celes¬
tis phibent᷑ munere digni: qͥ a delec¬
tationis humane ꝓbant᷑ cupiditate
nudati: Qualẽ se rex dauul pauꝑiem
sustinuisse declarans: ait: Ego uͦ egenꝰ
& pauꝑ sũ: Et alibi ñ mͦ t̾restria. s &
dicensq qͥd enĩ mͥ restat in cęlo. q a te
qͥd uolui suꝑ t̾rãd ox ubi spei sue

Expanded text:
um est regnum Dei. Etsi generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt, latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos, dicens: Beati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes, non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans, ait: Ego vero egenus et pauper sum . Et alibi non modo terrestria, sed et dicensque: Quid enim mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram ? mox ubi spei suae
Abbreviated transcription (Latin):
corpoꝵ. redegimꝰi usũ uicioꝵ: Ubertatis
habinidantiã ñ ad necessitatẽ carniss ad
ꝑuersitatẽ int orsimꝰ uoluꝑtatis. Ipsa se¬
rena blandim̃ta aeris. ad amorẽ nob̾
seriuit coegimꝰt̾rene delectationis. Iure
ꝗͥ restat. ut simul nos om̃ia feriant. qͤ
seruiebant: ut qͦt priꝰ in mundo inco¬
lumes habuimꝰ gaudia: tot de ipso poit

Expanded text:
imus vitiorum, ubertatis abundantiam, non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis. Ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure igitur restat ut simul nos omnia feriant, quiserviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipsis  Te
Abbreviated transcription (Latin):
sua latere non potuit: confluebant ad eum pluri¬
mi: corporis animȩq remedia postulantes. Nec
uero ubi dator hylaris. et quod dareturꝰ abunde
aderat: spei suȩ munere frustrabãturU
umq mira gesta laudum preconia sequerent᷑.¬

Expanded text:
sua latere non potuit, confluebant plurimi, corporis animaeque beneficia postulantes. Nec vero, ubi dator hilaris et quod daretur abunde non aderat, suo munere frustrabantur. Cumque mira gesta laudum praeconia sequerent
Abbreviated transcription (Latin):
ec gͥ secũ uersans
in pectore: fidẽ atq constantiã
abrahe antiqui ac nobilis patriar¬
chȩ p̃ oculis reuocat: qͥ derelicto na¬
tiuitatis solo. atq pat̾nȩ cognationis
domo. ignota sibi fidelit̃ expetiit.
& quo est iussus exiuit. Hinͤ itaq uir

Expanded text:
 secum versans in pectore, fidem atque constantiam Abrahae antiqui ac nobilis patriarchae prae oculis revocat, qui, derelicto nativitatis solo atque paternae cognationis domo, ignota sibi fidenter expetiit, et quo est jussus exivit. Omnia r
Abbreviated transcription (Latin):
generata est: sed ꝑ quẽ regenera¬
ta est predicabat.. UIII.
um uͦ seleutiam ꝑuenisset:
magno fauore a cunctis exceptꝰ
est: eo quod diuina miscđia
talem uirum prudentissimũ.
& singulari eruditione comper¬
tum in spectaculo mundi per¬
duceret: ubi erat de fide cen¬
sendum: Hic ꝑre examinatione
agnitis hostib & oppressis: de¬
eretis in seripto conditis. pros¬
pera gerens synodi. dirigitur
ad imperatorem legatio: Cum
tuens ne adhuc contra religio
nis dogmata respiraret damp¬
nata ꝑfidia: Sed disserere lon¬
gum est: qualit̾ in ariminensi
sẏnodo composita mentione. &¬
aliud ex alio referens: frauis he¬
retica serpentino lapsu subri
sibus ꝑ imꝑatoris iniquitatẽ
ipsa est illata calumpnia: Qd̾
tamen athleta xp̃i beatus hy¬
larius agnoscens. grauit̃ apud
ariminũ diaboli p̃ualuisse men
oblatis preces effudit. ut in cons¬
pectu eius collectis aduersariis.
esset ei contra hereticos discep¬
tandi de religione licentia. ne
ueritatẽ falsitas obumbraret:

Expanded text:
generata est, sed per quem regenerata est, praedicabat. 24 Cum vero Seleuciam pervenisset, magno favore a cunctis exceptus est, eo quod divina misericordia talem virum prudentissimum et singulari eruditione compertum in spectaculo mundi produceret, ubi erat de fide censendum. 25 Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scriptura conditis, prospera gerens synodi dirigitur ad imperatorem legatio: cum tuens ne adhuc contra relnis dogmata respiraret damnata perfidia. Sed disserere longum est, qualiter in Ariminensi synodo, composita mentione aliud ex alio referens, fraus haeretica serpentino lapsu subrepsibus per imperatoris iniquitatem ipsa est illata calumnia. Quod tamen athleta Christi beatus Hilarius agnoscens, graviter dolet apud Ariminum diaboli praevaluisse mendoblatis, preces effudit: ut in ejus conspectu collectis adversariis esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret,