comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ essent liberi ac sibimet uacan¬
tes. defigunt in cura salutis maloꝵ
spondentes se racionẽ. ꝓ eor animabꝰ
año reddituros. Si enĩ ille ꝓ qͦ spopon¬
disti ñ habet bona oꝑa qͥbꝰ te liberũ
ac securũ reddat tuȩ sponsionis: qͥa
tͥ utile ẽ. ut ipse in die iuidicũ ꝓ enus
anima uidiceris. amittasq habitum
iusticiȩ qͦ indutꝰ eẽ uidebaris. ac nud̃
ab ornam̃to uirtutũ existere cõꝑbe¬
ris: qͥa qͦd dño teste pollicitꝰ es. im¬
plere neqͥueras : Hoc aũ dictũ ẽ ñ
qͦ curã regendarũ animarũ. cũ tibi
regularit inposita fuerit suscipe
ñ debeas: s ne passim nullo iubente.
doctoris tͥ ac pͣsulis officiũ temera¬
rius usurpes. Ne transgrediaris t̃mi¬
nos antiqͦs: qͦs posuert patres tui.
Ne transgrediaris t̃minos fidei qͦs
catholici ab inicio statuere doctores.
Nidisti uirũ uelocẽ in oꝑe suo. corã
regibꝰ stabit. nec erit ante ignobi¬

Expanded text:
cum essent liberi ac sibimet vacancum essent liberi ac sibimet vacantes defigunt in cura salutis malorum, spondentes se rationem pro eorum animabus Domino reddituros: si enim ille, pro quo spondisti non habet bona opera, quibus te librum ac securum reddat, tuae sponsionis, quid tibi utile est, ut ipse in die judicii pro ejus anima judiceris? amittasque habitum justitiae quo indutus esse videbaris, ac nudus ab ornamento virtutum existere comproberis, quia quod Domino teste pollicitus es, implere nequiveras. Hoc autem dictum est, non quo curam regendarum animarum, cum tibi regulariter imposita fuerit, suscipere non debeas, sed ne passim nullo jubente doctoris tibi ac praesulis officium temerarius usurpes. Ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui. Ne transgrediaris terminos fidei, quos catholici ab initio statuere doctores. Vidisti virum velocem in opere suo, coram regibus stabit, nec erit ante ignobi
Abbreviated transcription (Latin):
uiro furioso: ne forte discas semi¬
tas eiꝰ. & sumas scandalũ animȩ tuȩ.
Et hec cũ de omni uacundo uel fu¬
rioso possint generalit᷑ accipi: nil
tam̃. ꝓhibet specialit̾ accipi de illis.
qͥ c̃tra saluatorẽ & discipłos eiꝰ uesa¬
na m̃te furebant. aquor. amicicia
&. comitatu ꝓhibent᷑ qͥcũq in eum
credentes curã suȩ salutis agebant:
ne ex uita prauoꝵ etiã ipsi ꝑirent:
qͦd iudȩ scariothis casu fieri posse
ꝓbatũ ẽ. Generalit᷑ aũ dicendũ. qͥa
sic̃ ꝑfecti uiri ꝑuersosꝓrimos nͣ
debent fugere: qͥa illos sepe adrec¬
ł itudiñe trahunt.&. ipsi ad ꝑuer¬
sitatẽ nunꝗͣ. trahunt᷑: ita infirmi
qͥq societatẽ debent declinare pra¬
uor. ne mala qͣ frequent̃ aspiciuñ
& corrigere ñ ualent: etiã delectent᷑
imitari. Noli eẽ cũ his qͥ defigun
manꝰ suas :& qͥ uades se offert ꝓde
bitis. Si enĩ ñ habes unde restitu¬
as: qͥd causȩ ẽ ut tollas oꝑim̃tũ
de cubili tuo. Noli eẽ cũ his qͥse

Expanded text:
o furioso, ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae. Et haec cum de omni iracundo vel furioso possint generaliter accipi, nil tamen prohibet specialiter accipi de illis, qui contra salvatorem et discipulos ejus vesana mente furebant, a quorum amicitia et comitatu prohibentur, quicunque in eum credentes curam suae salutis agebant, ne ex vicinia pravorum etiam ipsi perirent: quod Judae Iscariotis casu fieri posse probatum est. Generaliter autem dicendum, quia sicut perfecti viri perversos proximos non debent fugere, quia illos saepe ad rectitudinem trahunt, et ipsi ad perversitatem nunquam trahuntur, ita infirmi quique societatem debent declinare pravorum, ne mala, quae frequenter aspiciunt et corrigere non valent, etiam delectentur imitari. Noli esse cum his qui defigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis, si enim non habet unde restituat, quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo. Noli esse cum his qui se
Abbreviated transcription (Latin):
o alienȩ uite se inebriant. Symbo¬
lũ uͦ dare ẽ. sic̃ unꝰqͥsq solet ꝓ par¬
te sua cibos aduescendũ. ita in con¬
sabulacionẽ detractionis uerba
c̃ferre Sed uacantes potibꝰ &. dan¬
tes simbola c̃sument᷑: qͥa sic̃ serip¬
tũ ẽ.om̃is de tractor eradicabit᷑.¬
Uestiet᷑ aũ pannis dormitacio. qͥa
despectũ & mopẽ a cunctis bo¬
nis oꝑibꝰ mors sua inueniet: quẽ
hic ad aliene uite ex qͥrenda cri¬
mina detractonis suȩ languor
occupauit. Gaudeat pat tuus

Expanded text:
o alienae vitae se inebriant. Symboo alienae vitae se inebriant. Symbolum vero dare, est sicut unusquisque solet pro parte sua cibos ad vescendum, ita in confabulatione detractionis verba conferre. Sed vacantes potibus, et dantes symbola, consumentur, quia, sicut scriptum est: Omnis detractor eradicabitur.--Vestietur autem pannis dormitatio. Quia despectum et inopem a cunctis bonis operibus mors sua inveniet, quem hic ad alienae vitae exquirenda crimina detractionis suae languor occupavit.-- Gaudeat pater tuus
Abbreviated transcription (Latin):
etando leserit: iudiciũ dñi ñ eua¬
dit. Non emulet᷑ cor tuũ peccato¬
res. s intimore dñi esto totadie: quia
habebis spem in nouissimo. & pres¬
tolacio tua ñ auferet᷑. Si totadie
idest toto tẽpore qͦ insecłi huiꝰ lucȩ
ẽsistis.& peccatoꝵ exẽpla uitare &.
dnm̃ timere sategeris: habebis
spem beate retribucionis in nouis¬
simo: hoc ẽ cũ adhuiꝰ uite finẽ ꝑue¬
neris. ipso etiã attestante qͥ ait. es¬
to fidelis usq ad mortẽ.&. dabo tͥ
qͥ carnes ad uescendũ conferunt.
Carnes ad uescendũ c̃ferre ẽ. in
c̃locucione de rogacionis uicissim
ꝓrimoꝵ. uicia dicere: de quor. pe
na mox subdit᷑. Quia uacant es po¬
tibꝰ &. dantes simbola c̃sumentur.
& uestiet᷑ pannis dormitacio Sim
bolũ grecũ nom̃ ẽ. & intͣp̃tat᷑ con¬
lacio. Est dũ c̃lacio sermonũ. sicut
in ẽsiliis solet ẽẽ & pęcuniarũ si¬
ue aliarũ rerũ: ut & p̃sens locus
docet. Potibꝰ gͦ uacant. qͥ de obꝓbri¬

Expanded text:
etando laeserit, judicium Domini non evadit. Non aemuletur cor tuum peccatores, sed in timore Domini esto tota die, quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Si tota die, id est, toto tempore quo in saeculi hujus luce consistis, et peccatorum exempla vitare, et Dominum timere sategeris, habetis spem beatae retributionis in novissimo. Hoc est, cum ad hujus vitae finem perveneris, ipso etiam attestante, qui ait, Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi qui carnes ad vescendum conferunt . Carnes quippe ad vescendum conferre est in collocutione derogationis vicissim proximorum vitia dicere. De quorum illic poena mox subditur: Quia vacantes potibus et dantes symbolum consumentur, 460 et vestietur pannis dormibolum graecum nomen est, et interpretatur collatio. Est autem collatio sermonum, sicut in consiliis solet; est et pecuniarum sive aliarum rerum, ut et praesens locus docet. Potibus ergo vacant qui de opprobri
Abbreviated transcription (Latin):
pibunt: id est qͥ in iustȩ in alios seuiunt.
ipsa seuicia sibimet interitũ consciscun.
Uerũ qͥa dixerat de impio: seqͥt᷑ econtra
epio. Qui ꝓnꝰ ẽ ad miscdiã benedicet᷑:
de panibꝰ enĩ suis dedit pauꝑi. Huic si¬
mile ẽ illud iudieis eiꝰdẽ: qͥ misericordes

Expanded text:
peribunt, id est, qui injuste in alios saeviunt, peribunt, id est, qui injuste in alios saeviunt, ipsa saevitia sibimet interitum consciscunt, verum quia dixerat de impio sequitur e contra de pio: Qui pronus est ad misericordiam, benedicetur: de panibus suis dedit pauperi. Huic simil
Abbreviated transcription (Latin):
pit mutuũ. seruus ẽ fenerantis Pi¬
tet iuxta littera. s & diuites uirtus¬
bꝰ in iudicio occulti inspectoris pͥns¬
pant᷑ eis: immo eor. in futuro iudices ex¬
istunt. Qui uirtutũ diuiciis carent.ꝙ.
querbũ doctrine salutaris accipit a
qoctore. seruus ẽ eiꝰdẽ doctoris idest
debitor implendi om̃ia q̃ illi magiste¬
rii cȩlestis iure p̃cipit. Qui seminat
inqͥtate: metet mala. Certũ est qͥa
is qͥuel uerbo uel exemplo docet ini¬
qtatẽ : recipiet uindictã. Sed qͥa seqͥt᷑
ẜ uirga irȩ suȩ c̃sũmabit᷑: illã maxi¬
ne iniqͥtatẽ uidet᷑ dicere. q̃ in miti
o mimpia m̃te ꝑ agit᷑ ut ẽ latrocinia
exercere. homines seruicio premere.
torm̃tis laniare. morte ꝑimere: bouẽ
uiduȩ. ꝓ pignore auferre: ipsã de aduer¬
sario cũ possit. undicare ñ uelle. Ialis &¬
enĩ merito uirga irȩ suȩ c̃sũmabit᷑: quia
sic̃ dñs ait. om̃ s qͥ acceꝑĩt gladiũ. gladio

Expanded text:
pit mutuum, servus est fenerantis. Papit mutuum, servus est fenerantis. Patet juxta litteram, sed et divites virtutibus in judicio occulti inspectoris principantur eis, imo eorum in futuro judices existunt, qui virtutum divitiis carent. Et qui verbum salutaris doctrinae accipit a doctore, servus est ejusdem doctoris, id est, debitor implendi omnia quae ille magisterii coelestis jure praecipit. Qui seminat iniquitatem metet mala. Certum est quia is qui vel verbo vel exemplo docet iniquitatem, recipiet vindictam. Sed quia sequitur: Et virga irae suae consummabitur, illam maxime iniquitatem videtur dicere, quae immiti et impia mente peragitur, ut est latrocinia exercere, homines servitio premere, tormentis laniare, morte perimere, bovem viduae pro pignore auferre, ipsam de adversario, cum possit, vindicare non velle. Talis etenim merito virga irae suae consummabitur; qsicut Dominus ait, omnes qui acceperint gladium gladio
Abbreviated transcription (Latin):
plerosq in senectute dño donante
mutari a uiciis q̃ adolescentes habu¬
erant: & eẽtra ñ nullos illo se desera¬
te. deserere circa semũ uirtutes. qb
in ad olescencia uidebant᷑ inlustra¬
ri: s qͥa multo sepius qͥsqͥs mores qͥbꝰ
ab adolescencia inbutꝰ ẽ. in reliqũ
cit. qͥa qͦd adolescens qͥsq cȩꝑit. inse¬
nec ta ñ mutauerit: ñ tam̃ ipse soꝑ
ita euenire ẽfirmat. Ideireo aũ ha¬
iꝰmodi ꝓuerbiũ ponit. ut auditores
suos a pͥma ętate uirtutibꝰ studere
ꝑ suadeat: ne forte in senectute ñ ps¬
sint discere studia. qͥbꝰ intenera ȩtat
mancipari despexerant. Nã & qͦ sent
ẽ imbuta recens seruabit odor̃e tes¬
ta diu. ¶ẜ. greca narrat hystoria ale¬
xandrũ potentissimũ regẽ orbisq
dñatorẽ.: &. in moribꝰ & in incessu lu¬
nidis pedagogi sui: ñ potuisse carese
uiciis qͥbꝰ paruulus adhuc fuerat i¬
fectꝰ. Diues pauꝑibꝰ imꝑat. .&. qͥ acci¬

Expanded text:
plerosque senectute Domino donante plerosque senectute Domino donante mutari a vitiis, quae adolescentes habuerant, et a contra nonnullos illo se deserente, deserere circa senium virtutes quibus in adolescentia videbantur illustrari, sed quia multo saepiuus est, in reliquum icit, quia quod adolescens quisque coeperit, in senecta non mutaverit, non tamen ipse semper ita evenire confirmat: idcirco autem hujusmodi proverbium ponit, ut auditores suos a prima aetate virtutibus studere persuadeat, ne forte in serectute non possint discere studia, quibus in tenera aetate mancipari despexerant: nam et Quo semel est imbuta recens servabit odorem Testa diu, et Graeca narrat historia Alexandrum, potentissimum regem orbisque domitorem, et in moribus et in incessu Leonidis paedagogi sui non potuisse carere vitiis, quibus parvulus adhuc fuerat infectus. Dives pauperibus imperat: et qui acci
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o: hoc ẽ sincera illũ dilectione co¬
lamꝰ. ẜ̃mis uirtutũ infuturo: ut di¬
uicias hereditatis. ꝓmissȩ. regniq
cȩlestis głam: & uitã sine fine ꝑci¬
piamꝰ a dño. Unde petrus ait. Quẽ
cũ uideritis. exultabitis lȩticia in¬
enarrabili &. glorificata: reportan¬
tes finẽ fid̾ ur̃e. salutẽ animarum¬
ur̃arũ. Arma &. gladii in uia ꝑuersi:
custos animȩ suȩ. longe recedit ab e¬
is. Duplicit intelligendũ. qͥa ꝑuersi
& armati st̾ sẽꝑ ad nocendũ ꝓrimis.
uerbo uel oꝑe scelesto: & ipsos para
ta sẽꝑ expect᷑at ulcio diuini exami¬
nis. Qui uͦ animã suã in et̾nũ salua¬
ri. ꝓeurat. longe refugit ab hui̾mo¬
di armis &. gladis: qͥa & mente manũ
suã. a ꝓximor lesione refrenat .. Ne
animaduersione districti uidicis ipse
feriat᷑. intenta m̃te p̃cauet. Prouer¬
biũ ẽ adolescens iuxta uiã suã. etian
cũ senuerit ñ recedit ab ea. Consta

Expanded text:
sancto, hoc est, sincera illum dilectione cosancto, hoc est, sincera illum dilectione colamus. Finis virtutum in futuro, ut divitias haereditatis promissae regni coelestis, gloriam et vitam sine fine percipiamus a Domino. Unde Petrus ait: Quem cum videritis, exsultabitis laetitia inenarrabili et glorificata, reportantes finem fidevestrarum. Arma et gladii in via perversi custos animae suae, longe recedit ab eis. Dupliciter intelligendum, quia perversi et armati sunt semper ad nocendum proximis, verbo vel opere scelesto, et ipsos semper parata exspectat ultio divini examinis Qui vero animam suam in aeternum salvari procurat, longe refugit ab hujusmodi armis et gladiis, quia et mentem manumque suam, a proximorum laesione refrenat, et ne animadversione districti judicis ipse feriatur, intenta mente praecavet. Proverbium est: Adolescens juxta viam; etiam cum senuerit, non recedit ab ea. Constat
Abbreviated transcription (Latin):
tes uͦ apłi ꝑtransiert itinere rec¬
to ꝓfessionis qͦ ceꝑant.&. ad flict
stͥ uerbere. uinculis. carcere .ꝙ.
ipsa etiã morte multatiꝰ utroꝵq
aũ exẽplũ multi usq nẽ & incer¬
tamine fidi. &. in cõmunibꝰ secunt᷑
actibꝰ. Hunc uersũ antiqͥ int̃pretes
manifestius: s in aliũ sensũ trans¬
tulert̃. Astutꝰ uidens nequã puni¬
ri ualde. ipse disciplinã accipit. ĩn¬
sipientes aũ p̃tereuntes. damno
ad flicti st̃. ꝑ inis modestiȩ timor¬
cit c̃stanciã oꝑuͣ bonoꝵ: timorẽ uͦ¬
nimirũ ꝑfectio uirtutũ ẽ. ad hunc
animi statũ ẽscenqdere. qua grãm ẽ¬
ditoris uel in modico timeamꝰ offen¬
dere: nil prorsus eiꝰ memoriȩ prȩpo¬
nentes. q̃ alibi caritas uocat᷑ ꝑfect᷑a.
foras mittens timor̾ẽ. seruilẽ uideli¬
cet & ineipient᷑e: qͦ metuit qͥsq ne
forte peccando pęnis mereat᷑ subigi
Quod aũ subiungit. diuiciȩ &. gła &
uita: in futuro significat. Einis gͦ mo¬

Expanded text:
toli pertransierunt itinere recto professionis, quo coeperunt, et afflicti sunt verbere, vinculis, carcere et ipsa etiam morte multati. Utrorumque autem exemplum multi usque nunc, et in certamine fidei, et in communibus sequuntur actibus. Hunc versum antiqui interpretes manifestius, sed in alium sensum transtulerunt: Astutus videns nequam puniri, valde ipse disciplinam accipit; insipientes autem praetereuntes damno afflicti sunt.--Finis modestiae, timorcit constantiam onimirum perfectio virtutum est, ad hunc animi statum conscendere, qua gratiam conditoris vel in modico timeamus offendere, nil prorsus ejus memoriae praeponentes, quae alibi charitas vocatur perfecta, foras mittens timorem, servilem videlicet, et insipientem, quo metuit quisque ne forte peccando poenis mereatur subigi. Quod autem subjungit, divitiae et gloria et vita, in futuro significat, finis ergo mo
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ s diuni ẽ adiutorii ut cępta la¬
bori agonis uictoria: salusq succe¬
dat. Melius fit nom̃ bonũ: quã di¬
uiciȩ multe. Nom̃ bonũ dicit. ñ qͦd
it᷑bis uulgi imꝑiti: s qͦd fidehum
quauis paucoꝵ testimonio laudet᷑
Neq enĩ bonũ habere nom̃ refu¬
git. s a bonis solũ q̃rebat laudari
qͥait. si adhuc hominibꝰ placerem:
allibi iutȩ p̃fert᷑. Nã & si mundũ qͥs
lucraret᷑ uniuersũ: merito hunc
c̃tẽpneret. tantũ ut nom̃ eiꝰ seri¬
beret᷑ in celo: eiꝰq memoria .s. int̃¬
angelos & int̾ homines scos figeret᷑¬

Expanded text:
ini. Sed divini est adjutorii, ut coepto laini. Sed divini est adjutorii, ut coepto labori agonis victoria salusque succedat. Melius est nomen bonum quam dium, etc. Nomen bonum dicit, non quod a turbis vulgi imperiti, sed quod fidelium, quamvis paucorum, testimonio laudetur. Neque enim bonum habere nomen refugit, sed a bonis solum quaerebat laudari, qui ait: Si adhuc hominibus placerem, alibus jure praefertur. Nam et si mundum quis lucraretur universum, merito hunc contemneret, tantum ut nomen ejus scriberetur in coelo, ejusque memoria et inter homines sanctos figeret
Abbreviated transcription (Latin):
castigacionis disciplina redargu¬
it. atq euiscerans adnullat. Testis
mendax ꝑ ibit: uir obediens loq̃i
iuct oriã. Qui se deo seriure teftat
nec factis dicta exeqͥt᷑: ꝑ ibit. Qui
aũ fidelit̾ ut ꝓmittit. iussis sub¬
dit᷑ diuinis. huiꝰ loquȩla ad uicto¬
riã ꝑuenit: qͥa dũ ꝑ obedienc iam
sua desideria uincere satagit ꝓ
iusticiã iudicis postmodũ uictoriȩ
palmã ꝑcipit. Uir impius ꝓcaciter
corde erat. quãius ipso ilnõ se redar¬
guente. noluit mala cȩpta restrin¬
ere.Porro petrus qͥa rectꝰ erat cor¬
de. idest rectitudinis amator: respi¬
ciente se dño. mox penitendo cor¬
rexit. qͦd negando deliqͥt. Non est
sapiencia ñ est prudencia: ñ est c̃
& sapiunt heretieiꝰ nichil ẽ .&. uanũ
a. in utile. Equus paratꝰ ad diem bel¬
li: dñs aũ salutẽ tribuit. Hominis
qde ẽ qͥeo de uoti. tẽpore ꝑsec uciõis
animũ p̃ꝑare. corpꝰ offerre discrum¬

Expanded text:
castigationis disciplina redargucastigationis disciplina redarguit, atque eviscerans annulat. Testis mendax peribit: vir obediens loquitur victoriam. Qui se Deo servire testatur, nec factis dicta exsequitur, peribit; qui autem fideliter ut promittit, jussis subditur divinis, hujus loquela ad victoriam pervenit: quia dum per inobedientiam sua desideria vincere satagit, per justitiam judicis postmodum victoriae palmam percipit. Vir impius procaciter corde erat, quamvis ipso Domino se redarguente, noluit mala coepta restringere; porro Petrus, quia rectus erat corde, id est, rectitudinis amator, respiciente se Domino, mox poenitendo correxit, quod negando deliquit.-- Non est sapientia, non est prudentia, etc. et sapiunt et inutile. Equus paratur ad diem belli, Dominus autem salutem tribuit. Hominis quidem est Deo devoti, tempore persecutionis animum praeparare, corpus offerre discrim
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥ occidunt corpꝰ. &. post hȩc ñ ha¬
bent amplius qͦd faciant. Ciitatẽ
forciũ ascendit sapiens .&. destruxit
robur fiduciȩ eiꝰ. Quitatẽ forcium
mundũ dicit. qͥ quõda malignoꝵ sp¬
rituũ tẏrannidi stultȩ sub actꝰ ser¬
uiebat. habens fiduciã uitȩ in cultu
eoꝵ. qͥ ñ st̃ dii. s oꝑ a manuũ homi¬
nũ. Hanc ciuitatẽ intrauit ille natꝰ
in carne qͥ est dei uirtꝰ .&. dei sapien¬
cia: destruxitq ꝑ suos p̃dicatores
cultũ deor. in qͥbꝰ fuere c̃fixi uen¬
tatis ignari. atq infidi cȩlestiũ. do¬
cuit habendã eẽ fiduciã q̃ nũquã
posset destrui. Seq & cotidie ciurta
tẽ forciũ ascendit sapiens .&. destru¬
it robur fiduciȩ eiꝰ: cũ aliqͥs fidelis
doctor argum̃ta philosophor uel
hereticoꝵ. uel etiã c̃tumaces car¬
nalũĩ fratrũ c̃tradictiones. quibꝰ
sua scelera defendere & adleuiare
nitunt᷑: assercione fidi & eccłastice

Expanded text:
eos qui occidunt corpus, et post hoc non haeos qui occidunt corpus, et post hoc non habent amplius quid faciant. Civitatem fortium ascendit sapiens et destruxit robur fiduciae ejus. Civitatem fortium mundum dicit, qui quondam malignorum spirituum tyrannidi stulte subactus serviebat, habens fiduciam vitae in cultu eorum qui non sunt dii, sed opera manuum hominum; hanc civitatem intravit ille natus in carne, qui est Dei virtus, et Dei sapientia . Destruxit per suos praedicatores cultum deorum, in quibus fuere confisi, veritatis ignari, atque in fide coelestium docuit habendam esse fiduciam, quae nunquam posset destrui. Sed et quotidie civittem fortium ascendit sapiens et destruit robur fiduciae ejus, cum aliquis fidelis doctor, argumenta philosophorum, vel haereticorum, vel etiam contumaces carnalium fratrum contradictiones, quibus sua scelera defendere et alleviare nituntur, assertione fidei et ecclesiasticae
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ p̃nabit. s qͥa in eiꝰ cõparacione
c̃dẽ pnabunt᷑. qͥ deuocionẽ eiꝰ scien¬
tes. cũ multo facilius possent: sapi¬
enciȩ curã dissimulabant habere.
Te saurꝰ desid̾abilis. & oleũ innabi¬
tacło iustiꝰ inprudens homo dissi¬
pabit illud. Claritas bonor oꝑũ
lectionis in sc̃oꝵ eccła refulget.
Quẽ uersicłm beatꝰ papa gregorius.
in omeliis euangelii iuxta antiꝗͣ.
transiacionẽ posuit : thesaurꝰ desi¬
derabilis. reqͥescit in ore sapientis.
Uerũ reꝓbi ñ tantũ uirtutes ñ ad¬
seqͥ s etiã ꝑseqͥ. &. qͦntũ ualent in
bonis obruere festinant. Potest
sane hic uersus de quolibet marty¬
rũ accipi.: incuiꝰ habitacło idest cor¬
pore. anima scã. dei uidelicet the¬
saurꝰ seruet᷑: habundet & unctio
gr̃ẽ sꝑitalis. At ꝑsequutor in pru¬
dens. huiꝰmodi habitacłm disrũpe
porest: thesaurũ uͦ qͥ habita cło
tenebat᷑. s. oleũ ne qͦ q̃ tangere po¬
test. Unde dñs docet. Nolite timere

Expanded text:
nabit, sed quia in ejus comparatione condemnabuntur, qui devotionem ejus scientes, cum multo facilius possent, sapientiae curam dissimulabant habere. Thesaurus desiderabilis et oleum in habitaculo justi, imprudens homo dissipabit illud. Claritas bonorum opelectionis in sanctorum Ecclesia refulget. Quem versiculum B. papa Gregorius in homiliis Evangelii juxta antiquam translationem posuit: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis: verum reprobi non tantum virtutes non assequi, sed etiam persequi, et quantum valent in bonis obruere festinant. Potest sane et hic versus de quolibet martyrum accipi, in cujus habitaculo, id est, corpore, anima sancta, Dei videlicet thesaurus servetur, abundet et unctio gratiae spiritalis: at persecutor imprudens hujusmodi habitaculum disrumpere potest. Thesaurum vero, qui habitaculo tenebatur et oleum nequaquam tangere potest: unde Dominus docet non timeri
Abbreviated transcription (Latin):
tes sꝑs de monior. cũ his qͦs decepert᷑
hominibꝰ pęnis sub acti torquent᷑. Hor
enĩ cȩtui sociabunt᷑. qͥq a uia uerita¬
tis errauerint: ipso iudice attestante
qͥ se illis dicturũ ee̾ predix̃. discedite
a me maledicti in ignẽ ȩt̾nũ: qͥ paratꝰ
ẽ diabolo & angelis eiꝰ. Pro iusto dat᷑¬

Expanded text:
tes spiritus daemoniorum, cum his quos deceperunt tes spiritus daemoniorum, cum his quos deceperunt hominibus poenis subacti torquentur, horum enim coetui sociabuntur quique a via veritatis erraverunt, ipso judice attestante, qui se illis dicturum esse praedixit: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Pro
Abbreviated transcription (Latin):
ximã. Qui ira distrricti iudicis quã
peccando meruit placare desiderat.
elemosimͣs det pauꝑibꝰ. & hoc nulla
tũ amore c̃ditoris: qͥ cordiũ occulta
respicit. Sic enĩ fit munꝰ ab sconditũ.
sic admitigandũ ẽditoris ira. ꝓficuũ.
si nullo extͣnę retribucionis intuitu
porrigat᷑. Sic implebit᷑ qͦd ipse p̃cepit:
te qũ faciente ele mosinã. nesciat sini¬
tra tua qͥd faciat dextera tua. Gau
diũ iusto ẽ. facere iudiciũ. & pauor
opantibꝰ iniqͥtatẽ. Eaudet iustꝰ cũ
bonis de sudat oꝑibꝰ. qͥa sꝑat se. ꝓpter
hec bonis remunerandũ ẽẽ ꝑhennibꝰ.
At uͦ reꝓbi dũ mala q̃ d̾m ꝓhibuisse
norͣt faciunt. quãuis suȩ luxurie ꝑ¬
petracione carnalit̃ delectent᷑  tam̃
mentis pauore intͣno carere neq̃unt.
qͥa se mala ꝑpetua passuros. ꝓhis quȩ
t̃ẽporalit᷑ male fecerint ñ ambigunt.
Uir qͥerrauerit auia doctrinȩ: mcȩtu
gantes inqͥt gemunt sub aqͥs. & qͥ ha¬
bitant cũ eis: idest suꝑbi & male for¬

Expanded text:
. Qui iram districti judicis, quam peccando meruit, placare desiderat, eleemosynas det pauperibus, et hoc nulla tum amore Conditoris, qui cordium occulta respicit. Sic enim fit munus absconditum, sic ad mitigandam Conditoris iram proficit, si nullo externae retributionis intuitu porrigatur. Sic impletur quod ipse praecepit: Te autem faciente eleemosynam, nesciat sinistra tua, quid facdium justo est facere judicium, et pavor operantibus iniquitatem. Gaudet justus cum bonis desudat operibus, quia sperat se propter haec bonis remunerandum esse perennibus; at vero reprobi dum mala quae Deum prohibuisse norunt, faciunt, quamvis suae luxuriae perpetratione carnaliter delectentur, mentis tamen pavore interno carere nequeunt, quia se mala perpetuo passuros pro his quae temporaliter male fecerunt, non ambigunt. Vir qui erraveritgantes, inquit, gemunt sub aquis, et qui habitant cum eis , id est, superbi et male for
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͥ edicio iuxta aliũ sensũ posu¬
it dicens muscipula ẽ uiro citato
a liqͥd de suis c̃secrare: postea auͣ quã
uotũ fecit. pęnitenciã agit. E qͥa
utrosq & eos uidelicet qͥ sua uota
pleant. scos ꝑsequunt᷑. qãpnacio res¬
tat ȩtͣna: recte subht᷑. Dissipat im¬
pios rex sapiens &. curuat suꝑ eos
fornice̾. Moris aũ fuisse antiquoꝵ¬
ut adepta de hoste uictoria. forn¬
ces sibi erigerent. in qͥbꝰ uirtutũ su¬
arũ laudes de seriberent ut insaulis
oꝑe legimꝰ. Dñs gͦ rex nr̃. ñ solũ impior.
destruit infine maliciã s & magña cũ
electis suis eiꝰde triũphi głam ꝑpetuo
celebrat. Hunc uersũ: antiqͦ tͣnsiac io
sic habet. Uentilator impioꝵ rex sapi¬
ens. & inmittet illis rotã maloꝵ. idest
pȩnã nullo fine cͣsũmandã. Cui uide¬
licet recte c̃traria ẽ coiona uitȩ et̃nȩ.

Expanded text:
antiqua editio juxta alium sensum posuantiqua editio juxta alium sensum posuit, dicens: Muscipula est viro tacito aliquid de suis consecrare; postea autem quam votum fecerit, poenitentiam agit. Et quia utrosque, et eos qui, ut sua vota pleant sanctos persequuntur, damnatio restat aeterna, recte subditur: Dissipat impios rex sapiens et curvat super eos fornicem. Moris autem fuisse antiquout, adepta de hoste victoria, fornices sibi erigerent, in quibus virtutum suarum laudes describerent, ut in Saulis ere legimus. Dominus ergo rex noster non solum impiorum delectis suis ejusdem triumphi gloriam perpetuo celebrat. Hunc versum antiqua translatio sic habet: Ventilator impiorum rex sapiens, et immittet illis rotam malorum, id est, poenam nullo fine consummandam. Cui videlicet r
Abbreviated transcription (Latin):
giñe maculauerit: uel certe animã
suã deo inbaptismate cͣsec rat᷑a. ali¬
qua uicioꝵ. sor de fedauerit. Adño
dirigunt᷑ gressus uiri. Quicũq ho¬
minũ gressus rectũ iter incedunt.
nͣfit hoc libertate humani arbitri
es gubernacione illius cui dicit
test uiã suã: In hoc inqͥt manifestũ
claret. qͥa qͥcqͥd boni habet qͥsq a se
ipso ñ habet s ꝑ grãm der. qͦd nec
ꝑ sui libertatẽ arbitrii qualis fu¬
turus sit: qualitͣ uel quãdiu uictu¬
pꝰ intelligere poterit. Ruma ẽ ho¬
minis deuorare scõs: & post uota
tractare. Cũ peccatũ sit ulli homi¬
nũ nocere: qͣnto maiꝰ ẽ cũ qͥs scõs dei
offenderit siue leserit. & qͣsi uile
mancipiũ. ꝓ libitu suȩ uoluntatis
eos tractare ñ timuerit: qͦmͦ quadra¬
ginta uiri inactibꝰ apłor. deuoue¬
r̃t se ñ manducaturos neq bibitu¬
ros. donec occiderent paulũ: & paga¬
ni sepe ut legimꝰ diis suis xꝑianoꝵ de

Expanded text:
ginem maculaverit, vel certe animam ginem maculaverit, vel certe animam suam Deo in baptismate consecratam aliquam vitiorum sorde fedaverit.-- A Domino diriguntur gressus viri. Quicunque hominum gressus rectum iter incedunt, non fit hoc libertate humani arbitrii, sed gubernatione illius, cui dicit test viam suam. In hoc, inquit, manifestum claret, quia quidquid boni habet quisque a se ipso non habet, sed per gratiam Dei, quod nec per sui libertatem arbitrii qualis futurus sit, qualiter et quandiu victurus intelligere poterit. Ruina est hominis devorare sanctos, et post vota retractare. Cum peccatum sit ulli hominum nocere, quanto magis est, cum quis sanctos Dei offenderit sive laeserit, et quasi vile mancipium pro libitu suae voluptatis eos tractare non timuerit. Quomodo quadraginta viri in actibus Apostolorum devoverunt, se non manducaturos. neque bibituros donec occiderent Paulum, et Pagani saepe ut
Abbreviated transcription (Latin):
Potest &. ita accipi. qͥa qͥ inp̃senti su
as ultu iri uult in iurias: hie coro¬
na pacienciȩ in futuro carebit. Cui
sensui: potissimũ uidet᷑ c̃uenire qͦd se¬
qtͣ. Ne dicas reddã malũ. Ex pecta
anm̃: .&. lib̾abit te. Quoꝰ etiã uersicło
sequenti astruit: cũ dicit. Ab omina¬
cio ẽ apud dnm pondꝰ & pondꝰ. statera
aolosa ñ ẽ bonũ. Duplex nãq pondꝰ.
ꝙstaterã habet suo in corde dolosam:
qdũ peccauerit ipse ueniã petit
a dño & nichilominꝰ peccanti in se
homini ac pęnitenti. qͦd peccauit
dimittere ñ uult: eũ qͥds ẽ flecte¬
re ad mise randũ p̃c ibꝰ satagit. cũ
ipse homo existens. nullis hominũ
p̃cibꝰ flecti ad miscđiã possit. Qui
iure qͣsi iniquus ponderator. ab o¬
minat᷑ a dño: qͥa suas iniurias gra¬
uiores quã dñi mensurat᷑ uerbi
grã. nolens indulgere ei qͥ suã uxo¬
rẽ polluit. & postulans sibi indul¬
geri. cũ forte desponsatã xꝑo uir¬

Expanded text:
Potest et ita accipi, quia qPotest et ita accipi, quia qas ulcisci vult injurias, hic corona patientiae in futuro carebit. Cui sensui potissimum videtur convenire quod sequitur: Ne dicas: Reddam malum, exspecta Dominum et liberabit te. Quod etiam  Abominatio est apud Dominum pondus et pondus statera dolosa, non est bonum. Duplex namque pondus et stateram habet suo in corde dolosam, qui dum peccaverit ipse veniam petit a Domino, et nihilominus peccanti in se homini ac poenitenti, quod peccavit dimittere non vult; eum qui Deus est flectere ad miserandum precibus satagit, cum ipse homo existens nullis hominum precibus flecti ad misericordiam possit. Qui jure quasi iniquus ponderator abominatur a Domino quia suas injurias graviores, quam Domini mensuratur. Verbi gratia, nolens indulgere ei qui suam uxorem polluit, et postulans sibi indulgeri cum forte desponsatam Christo vir
Abbreviated transcription (Latin):
ri sibi a lazaro linguã petebat. Nã
qͥa inuerbis suꝑ uacuis mepulando
de fluxerat: in lingua amplius ar¬
debat. Si qͥ reuelat mysteria &
ambulat fraudulent᷑. & dilatat li¬
bia sua ne cõmiscearis. Siqͥs uolu¬
erit tuis misceri amiciciis . & hunc
uideris pͥoris amici pandentẽ se¬
creta: hunc uelut ꝑfidũ caue. he¬
reditas ad quã festinat᷑ in pͥncipis.
Qui ꝑ auariciȩ neqͥciã in hac uita
multiplicari appetunt: infuturo
ab ȩt̃no patrimonio ex heredesfi¬
unt. Alit̃. Hereditas ad quã festino¬
t᷑ in pͥncipio: in nouissimo bene¬
dictione carebit. Qui gradũ reg¬
minis pͥusꝙ̃ sub esse didicerit pre¬
posterꝰ accipit. in nouissimo mer¬
cede benedictionis q̃ bonis rec¬
⁊ oribꝰ de bet᷑ carebit. Qui admi¬
nisteriũ altaris indoctꝰ & teme¬
rarius accesserit .&. ipse in die no¬
iussima gram remune racionis q̃ be¬
ne ministrantibꝰ reꝓmittit᷑ ꝑdet.

Expanded text:
ri sibi a Lazaro linguam petebat. Nam ri sibi a Lazaro linguam petebat. Nam qui in verbis semper vacuis in epulando defluxerat, in lingua magis ardebat. Et qui revelat mysteria, et ambulat fraudulenter, et dilatat labia sua, ne commiscearis. Si quis voluerit tuis misceri amicitiis et hunc videris prioris amici pandentem secreta, hunc velut perfidum cave. Haereditas ad quam festinatur in principio, Qui per avaritiae nequitiam in hac vita multiplicari appetunt, in futuro ab aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Aliter: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit. Qui gradum regiminis, priusquam subesse didicerit, praeposterus accipit; in novissimo, mercede benedictionis, quae bonis rectoribus debetur, carebit. Qui ad ministerium altaris indoctus et temerarius accesserit, et ipse in die novissima gratiam remunerationis, quae bene ministrantibus repromittitur, perdet.
Abbreviated transcription (Latin):
poris. ad futurã głam q̃ reuelabit᷑
in nob. Aurũ & multitudo gẽ ma¬
rũ .&. uasp̃ciosũ: labia scienciȩ
Hȩc ẽ głacio sapientis emptoris.
quia quãdiu emerit. malũ eẽ di¬
cit qͦd secũ agit᷑: cũ aũ recesse¬
rit lȩtabit᷑ se sapient᷑ emisse. Sic
&. enĩ etiã cȩlestis regni emptor
ubi hinc recesserit. exultabit:
cõꝑiens labia scienciȩ idest doc¬
ł rinȩ sꝑitalis. qua usus ẽ in cõ¬
paracione cȩlestiũ. auro gẽ mis
&. uasis ee̾ ad similandã p̃ciosis.
Suauis ẽ homini panis m̃dacii.
q postea implebit᷑ os eiꝰ calculo. Inqͥ¬
cũq mẽbro qͥs amplius peccaueri.
ineo ampliora in ulcione paciet᷑ tor¬
m̃ta. Unde recte qͥ in lingua magis
delinqͥt. in ea plus arsurꝰ ee̾ ꝑ hibet᷑.
dũ os eiꝰ calculo qͥ ẽ lapis ignitꝰ in plen¬
dũ ee̾ refert᷑. Quod accidisse c̃stat dͥ¬
uiti illi qͥepulabat᷑ cotidie splendi¬
de: cũ in inferno ardens. refrigera¬

Expanded text:
 revelabitur in nobis . Aurum et multitudo gemmarum, et vas pretiosum labia scientiae. Haec est gloriatio sapientis emptoris, qui, quandiu emerit, malum esse dicit quod secum agitur; cum autem recesserit, laetabitur se sapienter emisse. Sic etenim etiam coelestis regni emptor, ubi hinc recesserit exsultabit, comperiens labia scientiae, id est, doctrinae spiritalis, qua usus est in comparatione coelestium, auro, gemmis et vasis esse assimilanda pretiosis. Suavis est homini panis mendacii, et postea implebitur os ejus calculo. In quocunque membro quis amplius peccaverit, in eo ampliora in ultione patietur tormenta. Unde recte qui in lingua magis delinquit, in ea plus arsurus esse perhibetur, dum os ejus calculo, qui est lapis ignitus, replendum esse refertur, quod accidisse constat diviti illi qui epulabatur quotidie splendide, cum in inferno ardens refrigera
Abbreviated transcription (Latin):
somnũ peccati & inerciã. de qͦ apłs a
it. hora ẽ iã nos de somno surgere:ne
te si nc̃ bene uigilare ñ uis. egestas
in futuro illa grauissima. ubi nec
stillã aquȩ unã siciens inuenire q̃¬
as occupet. Aꝑi ocłos tui cordis ad
uigilias sc̃as. &. saturitatẽ tͥ gaudi¬
or celestiũ bene uiuendo ẽqͥre.
Malũ ẽ malũ ẽ dicit om̃is emptor:
re desiderat. malũ ẽ qͦd inp̃senti
debet sustinere: ut cũ recesserit

Expanded text:
somnum peccati et inertiae, de quo Apostolus ait, Hora est jam nos de somno surgere ; ne te si nunc bene vigilare non vis, egestas in futuro illa gravissima, ubi nec stillam aquae unam sitiens invenire queas, occupet. Aperi oculos tui cordis ad vigilias sanctas, et saturitatem tibi gaudiorum coelestium bene vivendo conquire.-- Malum est, malum est, dicit omnis emptor, re desiderat malum est quod in praesenti debet sustinere, ut cum recesserit
Abbreviated transcription (Latin):
ducens: fallit᷑ nescius. dũ suꝑbiendo
ꝑ didit bona q̃ gessit. Abscondit pi¬
ger manũ suã sub ascella: nec ad os
suũ adplicat eã. Nemo ita piger est
ut ad os manũ uel comedendo re¬
ducere laborẽ putet: s pigro la¬
bor est manũ ad os porrigere. qͥa
desidiosus qͥsq p̃dicator. nec hoc
uult oꝑari qͦd dicit. Uanũ qͥppe ad
os porrigere ẽ: uocioꝑe concorda¬
re. Testis iniquus: deridet iudiciũ.
Illud uidelicet qͦd đr. ñ falsũ testi¬
moniũ dices: uel certe uenturũ
de qͦ supra đr. testis falsus ñ erit im¬
punitꝰ. & qͥ loqͥt᷑ mendacia. ꝑ ibit.
Et os impioꝵ: deuorat iniqͥtatẽ.
Sic̃ famelicꝰ refici eibis desidãt.
ita impius ut iniqͥtatis ex secuciõe
saciet᷑ ardent᷑ ex q̃rit. Parata sunt
derisoribꝰ iudicia: & mallei ꝑeuci¬
entes stultoꝵ corꝑibꝰ. Et si reꝓbi
sic̃ p̃dictũ ẽ. uel iussionis uel cõ
minacionis diuinȩ iudiciũ deri¬
dent: parata tam̃ eos ex pectant

Expanded text:
ducens fallitur nescius, dum superbiendo perdidit bona quae gessit Abscondit piger manum suam sub ascella, nec ad os suum applicat eam. Nemo ita piger est, ut ad os manum vel comedendo reducere laborem putet, sed pigro labor est manum ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator ne hoc vult operari quod dicit Manum quippe ad os porrigere est voci opere concordare. Testis iniquus deridet judicium. Illud videlicet quo dicitur: Non falsum testimonium dices; et certe futurum, de quo supra dicitur: Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia peribit. Et os impiorum devorat iniquitatem. Sicut famelicus refici cibis desiderat, ita impius ut iniquitatis exsecutione satietur, ardenter exquirit. Parata sunt derisoribus judicia, et mallei percutientes stultorum corporibus. Et si reprobi, sicut praedictum est, vel jusminationis divinae judicium derident, parata tamen eos exspectant
Abbreviated transcription (Latin):
Qui nc̃ ꝓpt̾ desidiã in dei seruicio
laborare neglexerit. uenturo die
regni mendicabit. & ñ dabit᷑ ei. qͥa
q̃cuq seminauerit homo. hȩc & metet.
Bene enĩ regnũ dei estati cõparat᷑:
qͥa tͣc meroris nr̃i nubila transeunt.
& uitȩ dies et̾n solis claritate ful¬
tate sua: beatos post se filios de relin¬
quet. Non hoc scđm litterã semꝑ sta¬
re potest. Nã &. beatꝰ samuhel uir
iustꝰ ac simplex. dissimiles sui filios
reliqͥt: & achar iniustꝰ ac reꝓbꝰ. bea¬
tũ post se filiũ reliqͥt ez ecbiã. Sedfilio
iusti dicit eos qͥ exempla iusti se¬
quunt᷑. Unde nc̃ om̃s electi ꝓpt̾ fi¬
dẽ filii dicunt᷑ ab rahȩ teste apło

Expanded text:
Qui nunc propter desidiam in Dei servitio laborare neglexit, venturo die regni mendicabit, et non dabitur ei, quia quaecunque seminaverit homo, haec et metet. Bene ergo regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri nubila transeunt, et vitae dies aeterni solis claritate fultate sua, beatos post se filios derelinquet. Non hec secundum litteram semper stare potest, nam et beatus Samuel, vir justus ac simplex dissimiles sui filios reliquit, et Achas injustus ac reprobus beatum post se filium reliquit Ezechiam. Sed filios justi dicit eos, qui exempla justi sequuntur. Unde nunc omnes electi propter fidem filii dicuntur Abrahae, teste Apo
Abbreviated transcription (Latin):
Beati mundo corde: qmͣ ipsi d̾m uide¬
but. eẜ inpsalmo. Qs ascendet in mon¬
nocens manibꝰ: & mundo corde. Siem̃
nemo mundũ habet cor. neq ulluse
purꝰ a peccato: c̃sequens ẽ. ꝓfecto ut
nullus ascendat in mont̾ẽ dñi: nulł
hominũ stet in loco sc̃o eiꝰ. Quia uͦ ẽ¬
stat multos ascensuros in monte dñi
staturosq in loco scõ eiꝰ: restat utiq
ut sint multi mundo corde: & iuix¬
ta humane possibilitatis modũr pu¬
ri a peccato: nec tam̃ se ipse qͥsꝙͣ. me¬
dicordẽ &. in mune ee̾ peccati abso
temeritate. ꝓnunciat. Stulta ẽ ili¬
ꝓpͥe laudis iactancia: temeraru̾s
de sua quẽq innocencia uel iusticu
mensura & m̃sura: utrũq ab omina-¬
bile apud dnm. Diuersũ nãq pondꝰ. in
domo sua diuersã habet m̃surã: ut
alit̾ uidelicet sibimet ipsi. alitͣ meci¬
at᷑. ꝓrimo. qͥ in suis semꝑ actibꝰ querit
dñs: qͥa nimirũ qͣntũ sibimet ipsi abs¬

Expanded text:
Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videBeati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; et in psalmo: Quis ascendet in monnocens manibus et mundo corde . Si enim nemo mundum habet cor, neque ullus est purus a peccato, consequens est profecto, ut nullus ascendat in montem Domini, nullus hominum stet in loco sancto ejus, quia vero constat multos ascensuros in montem Domini staturosque in sancto loco ejus, restat utique ut sint multi mundo corde, et juxta humanae possibilitatis modum puri a peccato, nec tamen se ipse quisque mundicordem et immunem esse peccati absque temeritate pronuntiat. Stulta ee laudis jactantia, temerarium de sua quemque innocentia vel justitia mensura et mensura, utrumque abominabile apud Dominum. Diversum namque pondus in domo sua diversam habet mensuram, ut aliter videlicet sibimetipsi aliter metiatur proximo, qui in suis semper actibus quae Dominus, quia nimirum quantum sibimetipsi abs
Abbreviated transcription (Latin):
s futura ꝓmittit᷑. Unde recte sub¬
iungit᷑. Rex qͥ sedet in solio iudicii.
dissipat omne malũ in intuitu suo.
Et si enĩ in hac uita electi mala
paciunt᷑ reꝓbor: ubi uniuersalis
iudicii dies apparuerit. om̃ia mala
dissipabunt᷑. & coronatis cũ dño u¬
stis. soli pęnas subibunt in iust Qd
etiã nc̃ ꝑ partes agit᷑. cũ qͥs sc̃õr
uictor exierit de secło: s &. ille qͥ eũ
tribulabat ꝑsecutor digna factis
receꝑit. Potest hic uersus & de ȩlec¬
tis accipi: qͥa habent aliqͦndo laten¬
cia in mente mala. ꝗ̃ ab aliis uideri ne
possunt hominibꝰ. ꝗ̃ tam̃ dñs cernit qͥ¬
do ea occultȩ respectu gr̃ȩ destrur
Deniq ẽuersus dñs. respex̃ petrũr a
Quis potest dicere. mundũ ẽ cor me¬
u: purꝰ sũ a peccato: Notandũ qͥa ñ
mundũ ẽ cor meũ: purꝰ sũ a peccau
Quia st̃ qͥ largiente diuina grã: possi
iuxta humanũ modũ & cordis & oys
mundic iã habere. Unde ẽ illud dñiꝰ

Expanded text:
sed futuri promittitur. Unde recte subjungitur: Rex qui sedet in solio judicii dissipat omne malum intuitu suo. Et si enim in hac vita electi mala patiuntur reproborum, ubi universalis judicii dies apparuerit, omnia mala dissipantur, et coronatis cum Domino justis, soli poenas subibunt injusti, quod etiam nunc per partes agitur, cum quis sanctorum victor exierit de saeculo, sed et ille qui eum tribulabat persecutor digna factis receperit. Potest hic versus et de electis accipi, quia habent aliquando latentia in mente mala, quae ab aliis videri non possunt hominibus, quae tamen Dominus cernit, quando ea occulto respectu gratiae destruit. Denique Conversus Dominus respexit Petrum; et Quis potest dicere, Mundum est cor meum, purus sum a peccato? Notandum quod noMundum est cor meum, purus sum a peccato? Quia sunt qui, largiente divina gratia, possunt juxta humanum modum, et cordis et operis munditiam habere. Unde est illud Dominicum,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs głabit᷑ castũ se habere corꝰ Aut qͥs
to: Qui & hunc quẽ exponimꝰ uersi¬
culũ. manifestius posuere dicentes:
iuuenis qͥ cũ iusto ẽ. directa erit uia
illius. Qͥ enĩ cũ sapientibꝰ gradit᷑. sa¬
piens erit : Sic̃ eẽtra amicꝰ stultoꝵ
efficit᷑ similis. Aur̃ẽ audient̾ẽ & ocu¬
lũ uidentẽ. dñs fecit utrũq Aurẽ
audient̾e: dicit auditorẽ uerbi obȩdi¬
entẽ. Ocłm uident̾ẽ: doctorẽ eruditũ.
Nemo gͦ cũ se scͥpturarũ sciencia in¬
stitutũ. & ad dicendũ uerbũ di uidit
idoneũ. despiciat simplicitatẽ fr̃is:
qͥ &. si minꝰ doctꝰ ad pͣdicandũ. ñ tam̃
minꝰ ẽ prõptꝰ ad discendũ. uel ad im¬
plendũ bona q̃ didicit. s recolat qͥa
qͥ sibi maiorẽ scienciȩ gram dedit. ip¬
si fr̃ĩ qͣ habet sꝑitalia dona tribuit.
nec sibi ꝓpt̾ se solũmͦ. s etiã. ꝓpter
fr̃s. cõmoda. tribuit dona q̃ uoluit.

Expanded text:
quis gloriabitur castum se habere cor: aut quis quis gloriabitur castum se habere cor: aut quis to? Qui et hunc quem exponimus versiculum manifestius posuere dicentes: Juvenis qui cum justo est, directa erit via illius. Qui enim cum sapientibus graditur sapiens erit, sicut e contra amicus stultorum efficietur similis. Aurem audientem et oculum videntem, Dominus fecit utrumque. Aurem audientem dicit auditorem verbi obedientem, oculum videntem doctorem eruditum. Nemo cum Scripturarum se scientia institutum, et ad dicendum verbum Dei viderit idoneum, despiciat simplicitatem fratris, qui etsi minus doctus ad praedicandum, non tamen minus promptus est ad discendum vel ad implendum bona quae didicit. Sed recolat quia qui sibi majorem scientiae gratiam dedit, ipse fratri, quae habet spiritualia dona, tribuit. Nec sibi propter se solummodo, sed etiam propter fratris commoda, tribuit dona quae voluit;
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uirtutibꝰ studere c̃spicis. uerbi
gr̃a modestiȩ. ẽtinenciȩ. audicioni
sapienciũ. & obseruanciȩ mandatoꝵ
dei. maximeq humilitati ac simpli¬
citati: huiꝰ munda eẽ & recta oꝑa in-¬
tellige. Quẽ uͦ his ẽtrariũ iter tene¬
re dep̃hendis. hunc uelud in mundi
ac distorti cordis hominẽ. aut corri¬
gere & castigare: aut si hoc ñ uales.
utare ac declinare: ne ab eo ipso¬
riũ debet. qͦd hic studiosi pueri
munda ẽe ac recta oꝑa testat᷑. Supra
uait. Qͥs potest dicere. mundũ est
cor meti: purꝰ sũ a peccato: In hoc
uersu studiũ rectȩ uiuendi suadet.
in illo p̃sũpcionẽ ꝓpͥe puritatis dis¬
suadet. Inisto mundiciã &. rectitudi¬
nẽ qͣlis in hac uita e̾eͥ iustoꝵ potest.
docet habendã: in illo subtilitatẽ di¬
uini examinis. qua hominũ facta
& intenciones diudicat. monet sẽꝑ
ante ocłos habenda: unde & illũ lo¬
cũ antiqͥ int̃p̃tes ita transtulerunt.
Cũ sederit rex iustꝰ in solio iudicii:

Expanded text:
studere conspicis, verbi gratia, modestiae, continentiae, auditioni sapientium, et observantiae mandatorum Dei, maximeque humilitati ac simplicitati hujus munda esse et recta opera intellige: Quem vero his contrarium iter tenere deprehendis, hunc velut immundi ac distorti cordis hominem aut corrigere et castigare, aut si hoc non vales vitare, ac declinare ne ab eo ipsrium debet, quod hic studiosi pueri munda esse ac vera opera testatur. Supra vero ait: Quis potest dicere: Mundum est cor meum, purus sum a peccato? In hoc versu studium recte vivendi suadet: In illo praesumptionem propriae puritatis dissuadet, in isto munditiam et rectitudinem, qualis in hac vita esse justorum potest docet habendam; In illo subtilitatem divini examinis, qua hominum facta et intentiones dijudicat monet semper ante oculos habendam. Unde et illum locum antiqui interpretes ita transtulerunt: Cum sederit rex juxtus in solio judicii,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit: alienã ꝓfecto a natura huma¬
na uiã incedit. Feruersa gͦ actio alle¬
na ẽ & c̃tra natura: qͥ aũ mundꝰ ẽ in
oꝑe. hic recte qͦd ꝑ naturã originalit
sumpsit exseqͥt᷑. Melius sedere in
litigiosa & indomo cõmuni. Adeõ
uerũ ẽ melius eẽ ut sedeas in angil
dogmatis. id est in secreta altitudinȩ
uitȩ c̃tinenencioris. quã eũ muliere
mala indomo q̃ tͥ sit cũ illa cõmunis.
ut etiã si optima tͥ mulier ducenda
offerat᷑. melius sit c̃tẽpto conubio.
ꝓpt̾ comitatũ agni cęlibẽ ducere ui¬
tã. Qui obturat aurẽ suã ad clamorẽ
pauꝑis : &. ipse clamabit. & ñ exaudiet᷑.

Expanded text:
to a natura humana viam incedit. Perversa ergo actio aliena est, et contra naturam. Qui autem mundus est in opere, hic recte, quod per naturam originaliter sumpsit, exsequitur.-- Melius est sedere in litigiosa in domo communi. Adeo verum est melius esse ut sedeas in angulo domatis, id est in secreta altitudine vitae continentioris quam cum muliere mala in domo, quae tibi sit cum illa communis, ut etiamsi optima tibi mulier ducenda offeratur, melius sit contempto connubio propter comitatum agni coelibem ducere vitam. Qui obturat aurem suam ad clamorem pa
Abbreviated transcription (Latin):
eqr: ut qͥꝑ plagas me ñ senseras saltẽ
ꝓbeneficia cognosceres. Uel certe sie
ntelligendũ. isꝑ didi om̃s ciuitates
tuas oiuaa & om̃s subiectos tͥ pagos &
es disciplina & ñ ꝑiret habitacłm tuũ
hoc ẽ teplũ. ꝓpt̃ om̃ia scelera q̃ gesse¬
ras. At ec̃trario habitatores ihrłm me
eos ad pȩnitenciã. ꝓuocante. qͦsi de in¬
austria & ex c̃tencione dilucło surre¬

Expanded text:
earum, ut qui per plagas me non senseras, saltem earum, ut qui per plagas me non senseras, saltem per beneficia cognosceres. Vel certe sic intelligendum: Disperdidi omnes civitates tuas, o Juda, et omnes subjectos tibi pagos et eres disciplinam, et non periret habitaculum tuum, hoc est, templum, propter omnia scelera quae gesseras. At econtrario habitatores Hierusalem, me eos ad poenitentiam provocante, quasi de industria et ex contentione diluculo surre
Abbreviated transcription (Latin):
dicere dm amarũ faciens. sdest tuo ui¬
eio duleẽ dñm atq clem̃tẽ. uertens in
amaritudinẽ: ut qͥ misereri uult. pun¬
re cogat᷑. Ñ audiuit p̃ceptũ dñi & cor¬
suo. nec ambulauit post t̃gũ eiꝰ. nec q¬
dixi nominibꝰ digntatũ pncipes acci¬
piamꝰ. Principes gͥ eiꝰ qͣsi lȩones sẽꝑ uer¬
sabantur inp̃dis. & ad effundendum
sanguinẽ subiectoꝵ. Iudices eiꝰ rapaces
ñ dimittentes aliis qͦd possint raꝑe. P¬
loco scũarii cõmisere sacrilegiur &.
cũ c̃tra leges facerent. ex lege uie.¬
timas offerebat. ꝓpt̾ea dͥa illi egenr̃t
in iuiste. dñs iustꝰ ñ faciet iniqͥtatẽ.
s̃ restituet urbi pessimȩ q̃ meret᷑. ela
al hec erit qͥd ab ea possit absc̃dr. eł
horfaciet adñs: ut correpta eiuitas
euertat᷑ ad meluis: Sed im quus istł
ñcognouit ẽfusionẽ suã: nec intelle.¬
xit sccirco sibi ilatas plagas ut age¬
ret penitenciã Uindicaui te in qͥt
postea de gentibꝰ. & destruri impia

Expanded text:
dicere, Deum amarum faciens, id est, tuo vitio dulcem Dominum atque clementem vertens in amaritudinem, ut qui misereri vult, punire cogatur. Non audivit praeceptum Domini, et corsuo; nec ambulavit post tergum ejus; nec didixi, nominibus dignitatum, principes accipiamus. Principes igitur ejus quasi leones semper versabantur in praedis, et ad effundendum sanguinem subjectorum: judices ejus rapaces, non dimittentes aliis quod possint rapere. Ploco sanctuarii commisere sacrilegium, et cum contra legem facerent, ex lege victimas offerebant. Propterea quia illi egerunt injuste, Dominus justus non faciet iniquitatem; sed restituet urbi pessimae quae meretur. Mum, nec erit quod ab eo possit abscondi. Et hoc faciet Dominus, ut correpta civitas convertatur ad melius. Sed iniquus Israel non cognovit confusionem suam, nec intellexit idcirco sibi illatas plagas, ut ageret poenitentiam. Vindicavi te, inquit postea de gentibus, et destruxi imperia
Abbreviated transcription (Latin):
tũ canticũ canticor salomons
Sicut eni ꝓuerbia & rudis inh¬
latoribꝰ ihrłm: ita canticũ canti
foritas. Ad ꝑfectosuͦ ubi ñ timore
erudit᷑ discipłs s amore. ꝓpriũ no¬
ñ sufficit: & ȩqualis magister est.
s. nescit ẽẽ se rege̾. Sħ ȩc interĩ iuix¬

Expanded text:
tum, Canticum Canticorum Salomonis. Sicut enim Proverbia, et rudis instatoribus Jerusalem: ita Canticum Cantictoritas. Ad perfectos vero, ubi non timore eruditur discipulus, sed amore, proprium nomen sufficit, et aequalis magister est, et nescit esse se regem. Hae