comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Exbiis enĩ sunt: qui penetrant domos.
Non ait penetrabunt. tamꝙͣ & hic futurũ
ꝓmincians. sicut supͣ dixerat instabt̃ tẽꝑa
piculosa: s ait penetͣnt domos. & captiuas
ducunt mulierculas. Non ait ducent uł du¬
cturi st̃: s iã ducunt. Nec putandꝰ ẽ hoc loco
ꝓ temꝑis futuri u̾bis. p̃sentis tẽꝑis u̾ba posius-¬
se: qnͣdoqͥdem illos ab eo cui sẽbit euitari am¬
monebat. Nec tam̃ frustra dixit:. in nouissimiᷤ
diẽb instabunt temꝑa ꝑiculosa. & hinc ea
ꝑiculosa futura demonstrans. tales homines
futuros ẽẽ p̃dixit: nͥ qr tanto plures ert̃. mag̃¬
ꝙ habundabt̾ : qnto magis ꝓpinquat᷑ ad finẽ.
uidemꝰ gͦ tales nc̃ habundare. S qͥd si habun¬
dantiores erunt pꝰ nos ꝙ om̃ino habundan-¬
tissimi. qnͣdo iam iãq finis instabit: qͥ qndu
aberit ignoratur⁊ Nouissimi quippe dies
dicti st̃ & in ipsis pͥmis apłorũ diẽb. cũ d̾ni

Expanded text:
ta; ex his enim sunt, qui penetrant domos. ta; ex his enim sunt, qui penetrant domos. Non ait, penetrabunt, tanquam futurum praenuntians, sicut supra dixerat, instabunt tempora periculosa, sed ait, penetrant domos, et captivas ducunt mulierculas. Non ait, ducent vel ducturi sunt; sed, jam ducunt. Nec putandus est hoc loco pro temporis futuri uerbis praesentis temporis uerba posuisse, quando quidem illos ab eo, cui scribit, euitari admonebat. nec tamen frustra dixit: In nouissimis diebus instabunt tempora periculosa et hinc ea periculosa futura demonstrans tales homines futuros esse praedixit, nisi quia tanto plures erunt magisque abundabunt, quanto magis propinquatur ad finem. uidemus ergo tales nunc abundare. sed quid, si abundantiores erunt post nos et omnino abundantissimi, quando iam iamque ipse finis instabit, qui quam diu aberit, ignoratur? nouissimi quippe dies dicti sunt et in ipsis primis apostolorum diebus, cum domini
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce qt anni tnsiert̃. nec tñ qd dixit falsũ ẽ.
qnͣtomagis nc̃ dicend̾u ẽ ꝓpinquare d̾ni ad¬
uentũ: qnͣdo tantus ẽ ad finẽ factus accessuᷤ:
nouissimis temꝑib recedent quid̃a a fide.
Nõdũ quidẽ erant eade temꝑa:. herericorũ
scilicet taliũ. quales eodem sermone descͥp¬
sit: s iam uenert̃. Ac ꝑ hoc: in nouissimis
temꝑib uidemur etiã ꝑ ipsos de fine scli
cõmoneri. Itemq alibi dicens hoc aũsci¬
to. qm̃ in nouissimis diẽbꝰ instabunt tẽpa
seua. uł sicut alii codices ħnt ꝑiculosa ⁊ de¬
niȩ. elati. suꝑbi. blasphemi. parentibꝰ ñ obe¬
dientes: ingrati. scelesti. irreligiosi. sine affe-¬
ctione deccͣtores. inotinentes. immites. sine
benignitate: ꝓditores. ꝓcaces. cecati. uolup¬
tatũ amatores magisꝙͣ di. B̾ntes quidẽ spe¬
ciẽ pietatis. uirtutẽ eiꝰ ab negantes. Mirũ
si tales homines aliqñdo defuert̃. Deniq
qi ꝙ tc̃ erant: adiungit ꝙ dic̃. & hos deui¬

Expanded text:
ecce quot anni transierunt! nec tamen quod dixit falsum est. Quanto magis nunc dicendum est propinquare Domini adventum; quando tantus est ad finem factus accessus! nouissimis temporibus recedent quidam a fide. nondum utique erant eadem tempora haereticorum scilicet et talium. quales eodem sermone describit, sed iam uenerunt. ac per hoc in nouissimis temporibus uidemur etiam per ipsos de fine saeculi commoneri. itemque alibi dicens: Hoc auoniam in nouissimis diebus instabunt tempora saeua uel, sicut alii codices habent, periculosa, deniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non oboedientes. ingrati, scelesti, inreligiosi, sine affectione, detractores, incontinentes, inmites, sine benignitate, proditores, procaces, caecati, uoluptatium amatores magis quam dei, habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes. mirum, si tales homines aliquando defuerunt. denique, quia et tunc erant, adiungit ac dicit: Et bos deui
Abbreviated transcription (Latin):
nos. ꝙ mag̃ qm nos qui erunt pꝰ nos. do¬
nec ad illos ueniat᷑ qui ert̃ si dici potest
nouissimoꝵ nouissimi: atqy ad ipsũ om¬
nino nouissimũ. quẽ uult intelligi d̾ns uͥ dicit¬
& ego resuscitabo eũ in nouissimo die: qͥ qͣuis
longe absit. comp̃hendi ñ potest. Habentes

Expanded text:
nos et magis quam nos. qui erunt post nos, donec ad illos ueniatur, qui erunt, si dici potest, nouissimorum nouissimi, atque ad ipsum omnino nouissimum, quem uult intellegi dominus, ubi dicit: Et resuscitabo eum in nouissimo die. qui quam longe absit
Abbreviated transcription (Latin):
N nullũ nom̃ religionis. seu uerũ. seu falsũ.
corgulari homines possunt: nͥ aliqͦ signacu¬
lorũ. uł sacram̃torũ iusibiliũ ꝯsornio colligẽ¬
t᷑. Quorũ sacram̃torũ uis in enarrabilit̾ ua¬
let plurimũ: & sd̃o ꝯtempta sacͥlegos facit.
Impie quippe ꝯtempnit᷑: sine qua ñ potest ꝑfi¬
ci pietas. Uerumptam̃ qr uisibilia sacram̃ta
pietatis inesse possunt etiã impiis: sic̃ habuis¬
se scm̃ baptisma etiã maguꝰ symonẽ legimꝰ si¬
unt tales. qͣles apłs ait. Habentes formã pi-¬
etatis: uͥtutẽ autẽ eiꝰ ab negantes. uirtus aũ
pietatis ẽ finis p̃cepti: idẽ caritas. de corde pu¬
ro. & conscientia bona. & fide ñ ficta. Unde
apłs petrus cũ de sacram̃to archȩ in qͣ noe.
domꝰ a diluuio lib̃ata ẽ. loqueret᷑: sic ꝙ uoᷤ
inquit simili forma baptisma saluos facit.¬
& ne sibi suffice̾ putarent uisibile sacram̃¬
tũ. ꝑ qͦd habebant speciem pietatis: & ꝑ ma-¬

Expanded text:
 autem nomen religionis. seu uerum. seu falsum. coagulari homines possunt, nisi aliquo signaculorum uel sacramentorum uisibilium consortio conligentur: quorum sacramentorum uis inenarrabiliter ualet plurimum et ideo contempta sacrilegos facit. inpie quippe contemnitur, sine qua non potest perfici pietas. Uerumtamen quia uisibilia sacramenta pietatis inesse possunt etiam inpiis, sicut habuisse sanctum baptismum etiam magum Simoneum legimus. fiunt tales. quales apostolus ait: habentes formam pietatis. uirtutem autem eius abnegantes. uirtus autem pietatis est finis praecepti, id est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. unde apostolus Petrus. cum de sacramento arcae. in qua Noe domus a diluuio liberata est, loqueretur, sic et uos, inquit. simili forma baptisma saluos facit. et ne sibi sufficere putarent uisibile sacramentum. per quod habebant formam pietatis. et per ma
Abbreviated transcription (Latin):
illa dñi desuꝑ texta. que signi¬
ficat caritatis et̾nitatẽ: cũ diuidi aꝑ
secutorib ñ posset: sors suꝑ eã missa ẽ.
Ad qͦs ꝑuenit eos significauit: qui uidẽ¬
tis ꝑ fide: ꝙ hoc ñ ex uob̾. s d̾̃i donũ ẽ.
ñ ex oꝑibus. quasi uos benefeceritis. ut
ad hoc accedere digni essetis. Non exoꝑi
in humano gñe sors ẽ. Sors ueniensoe
dei occulta uoluntate: apud quẽ ñ ẽ ini¬
quitas. Non enĩ ille ꝑsonas accipit: s occul¬
ta illiꝰ iusticia tͥ sors ẽ. Qui eripuit nos de¬

Expanded text:
illa Domini desuper texta , quae significat charitatis aeternitatem, cum dividi a persecutoribus non posset, sors super eam missa est: ad quos pervenit, eos significavit qui videntem, et hoc non ex vobis; sed Dei donum est. Non ex operibus quasi vos benefeceritis, ut ad hoc accedere digni essetis, non ex opin humano genere sors est, sors veniens de Dei occulta voluntate, apud quem non est iniquitas : non enim ille personas accipit, sed occulta illius justitia tibi sors est. 14. Attend
Abbreviated transcription (Latin):
na suꝑbia inflatus extollat: quã oohibet apłs
dicens. gr̃ã salui facti estis ꝑ fidẽ: Et ne ipsam
saltẽ fidem sibi sic arrogarent. ut ñ intellige¬
rent diuinitꝰ ẽẽ donatã. sic̃ idem apłs alio loco
sedicit. ut fidelis ẽẽt miscdĩa consecutũ: hic ꝙͦ
adiunxit. atq ait. Et hoc ñ ex uob̃. s dĩdo¬
nũ ẽ : ñ ex oꝑib. ne forte quis extollat᷑. Et ne¬

Expanded text:
na superbia inflatus extollat, quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem ; et ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis esset misericordiam consecutum, hic quoque adjunxit atque ait, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est , n
Abbreviated transcription (Latin):
de isto solo figm̃to grãs agas artifici tuo.
Audi aliud eiꝰ figm̃tũ. ubi te fecit. Non ex oꝑi¬
b ait: ne forte quis extollat᷑. S qui dixit ñ ex
oꝑib ne forte qͥs extollat᷑: suꝑiꝰ qͥd cõmemora¬
uit: Gr̃a salui facti estis ꝑfidem: & hoc ut salui
eẽtis ꝑfidem ñ ex uob̃: quãuis hocipsũ quod
intellectorẽ: & totum dixit. Grã salui facti
estis Ubi audis grãm: gratis intellige. Si gͦ
gratis: nichil tu attulisti: nicħ meriusti. Nã si
meritis aliquid redditũ est: merces ẽ non gr̃a.
Grã inquit salui facti estis ꝑ fidem. Expone il¬
lud aꝑtius ꝓpt̾ arrogantes ꝓpt̃ sibi placenteᷤ.
ꝓpt̃ ignorantes dĩ iusticiam. ⁊ suam uolentes
constituere. Audi hoc idem aꝑtius. Et hoc inqͥt
quod grã salui facti estis: ñ ex uob̃. s d̃i donũ
ẽ. S ⁊ nos forte aliquid fecimꝰ: ut dona d̾i mer̾e
damus incorde nr̃o ei qui in nob ⁊ ꝑ nos bona
oꝑat᷑. Audi enim unde oꝑeris bona. Ipsuiᷤ

Expanded text:
de isto solo figmento gratias agas artifici tuo; audi aliud figmentum ubi te fecit. «Non ex operibus,» ait, «ne forte quis extollatur.» Sed qui dixit, «Non ex operibus, ne forte quis extollatur;» tia salvi facti estis per fidem; et hoc» ut salvi essetis per fidem «non ex vobis.» Quamvis hoc ipsum quod intellectorem, et totum dixit: «Gratia salvi facti estis.» Ubi audis, «gratia,» Gratis intellige. Si ergo gratis, nihil tu attulisti, nihil meruisti: nam si meritis aliquid redditum est, merces est, non gratia. «Gratia,» inquit, «salvi facti estis per fidem.» Expone illud apertius propter arrogantes, propter sibi placentes, propter ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere. Audi hoc idem apertius: «Et hoc,» inquit, quod «gratia salvi facti estis, non ex vobis, sed Dei donum est.» Sed et nos forte aliquid fecimus, ut dona Dei mereremdamus in corde nostro ei qui in nobis et per nos bona operatur. Audi enim unde opereris bona: «Ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ea quȩ uultis faciatis. Et̃ ne ab ipsa pug.¬
na desides faceret.⁊ ꝑ hãc sententiã laxam̃tũ
peccandi dedisse uideret᷑: adiungit. Qd sispũ
ducimini: non adbuc estis sub lege. Sub le¬
ge enim ẽ: qui timore supplicii q̃d̾ lex mi¬
natur. non amore uisticiȩ se sentit abstinere
ab oꝑe peccati ñdũ liber. nec alienꝰ a uolun¬
tate peccandi. In ipsa uoluntate reus ẽ qua
mallet si fieri posset. ñ eẽ qͦd timeat: ut lib̾e
faciat qd̾ occulte desiderat. Ergo si sp̃u inqͥt
ducimini. non ad huc estis sub lege: utiq
lege quȩ timorẽ incutit. ñ tribuit caritatẽ
nontimoris: de qua iacob apłs ait. Qui aũ¬

Expanded text:
n ea quaenultis faciatis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse uideretur, adiungit: quodsispiritu ducimini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit caritatem,non timoris, de qua et Iacobus apostolus a
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs incolo. qr in t̾ra natꝰ ẽ quã no nd̃u ppls di¬
uina ꝓmissione hereditatis acceꝑat: & ibi
uitã ducens utiq in aliena t̾ra erat. ñ solum
qnͣdo ꝑegrinabat᷑ sicut in mesopotamia. ue¬
rũ etiã qndo ibi erat uͥ natꝰ ẽ : An potiꝰ scd̾m
ego sũ int̾ra. & pegrinꝰ sic̃ om̃s patres mei. Nã
it̾um dicit de ipsis diebꝰ uite suȩ. Nõ ꝑuene-
rt̃ in diebꝰ annoꝵ uitȩ patrũ meoꝵᷤ. qt dies
incoluert̃. Non enĩ hic aliud uoluit intel-¬
ligi: qm qͦd latini codices b̃nt. uixer̃t. Ac ꝑ
hoc significauit hanc uitã in cõlatꝰ eẽ suꝑ t̾rã:
id ẽ ꝑogͥnationis habitationẽ. S credo scĩs
boc ꝯuenire: quib aliã pat̾am. & et̾nã d̾ñs

Expanded text:
s incolo, quia in terra natus est, quam nondum populus diuina promissione hereditatis acceperat, et ibi uitam ducens utique in aliena terra erat, non solum quando peregrinabatur. sicut in Mesopotamia, uerum etiam quando ibi erat ubi natus est? an potius secundum ego sum in terra et peregrinus sicut omnes patres mei. nam iterum dicit de ipsis diebus uitae suae: non peruene runt in dies annorum uitae patrum meorum, quos dies incoluerunt. non enim hic aliud uoluit intellegi quam id quod latini codices habent ,"uixerunt "; ac per hoc significauit hanc uitam incolatum esse super terram, id est peregrinationis habitationem. sed credo sanctis hoc conuenire, quibus a
Abbreviated transcription (Latin):
non ⁊ contentiosus ⁊ animosus ⁊ inuidꝰ. ⁊ ap̃¬
ceptoꝵ sanitate dissentiens: & arguentib se
grauit inimicus: Iam uͦ ut & fornicator &
adulter ñ sit: difficile ẽ. Potest tñ non ẽẽ here¬
fornicator nec luxuriosus. aut amator pecu¬
niȩ. aut ueneficus. ⁊ simul hec omĩa potest
ñ eẽ: neq enim unũ aliquod uiciũ omĩa çeta
putet. & tñ contra fidem uterq uiuat: ⁊ spe
uana ut̃q fallat᷑. ⁊ a caritate spiritali uteq
dissentiat. & obhoc ut̃q ab illius unice colũ¬
be corpore alienus sit

Expanded text:
non et contentiosus et animosus et inuidus et a prnon et contentiosus et animosus et inuidus et a praeceptorum sanitate dissentiens et arguentibus se grauiter inimicus? iam uero ut et fornicator et adulter non sit, difficile est. potest tamen non esse haerefornicator nec luxuriosus aut amator pecuniae aut ueneficus et simul haec omnia potest non esse. neque enim unum aliquod uitium omnia cetera putet et tamen contra fidem uterque vivat et spe vana uterque fallatur et a caritate spirituali uterque dissentiat et hoc uterque ab illius unice columbae corpore alienus sit
Abbreviated transcription (Latin):
in ignẽ eternum. qui paratus ẽ diabolo ⁊ angłis
eiꝰ: licet ex illo igne sicut dixi diu̾sa possint distri¬
bui. ꝓ criminũ diu̾sitate suppliciã. Utrũ autẽ
catholicum pessimis morib. alicui heretico
in cuius uita preter id quod hereticus ẽ ñ in¬
uenunt homines quod rep̃hendant p̃pone
debeamꝰ: non audeo precipitare sententiam.
Si aũ quis dicat quia hereticꝰ ẽ non potest
hoc solum eẽ. quin ⁊ alia consequant: carnalis
ẽ enim & animalis: ac ꝑhoc ⁊emulus sit ne¬
cesse est & animosus. & inuidus.⁊ inimicus.
ipsi ueritati: ab eaq dissentiens. intelligat ⁊¬
de illis malis quod unũ mitius elegerit. solũ
inquoquã ẽe non posse. ea scilicet causa. qm̃
carnalis ⁊ animalis ẽ. uelut ebriositas quã
ñ solum sine horrore noĩare. s cẽ cũ hilarita¬
de predicare iam ppłi consuerunt: nũquid in
quo fuerit sola ẽẽ poterit: Quis enĩ ebriosꝰ.

Expanded text:
in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, licet ex illo igne, sicut dixi, diuersa possint distribui pro criminum diuersitate supplicia. Utrum autem catholicum pessimis moribus alicui haeretico, in cuius uita praeter id quod haereticus est non inueniunt homines quod reprehendant, praeponere debeamus, non audeo praecipitare sententiam. si autem quis dicat: \'quia haereticus est, non potest hoc solum esse, quin et alia consequantur; carnalis est enim et animalis ac per hoc et aemulus sit necesse est et animosus et inuidus et inimicus ipsi ueritati ab eaque dissentiens>, intellegat et de illis malis quod unum mitius elegerit solum in quoquam esse non posse, ea scilicet causa, quoniam carnalis et animalis est. uelut ebriositas, quam non solum sine horrore nominare sed etiam cum hilaritate praedicare iam populi consuerunt, numquid in quo fuerit sola esse poterit? quis enim ebriosus
Abbreviated transcription (Latin):
as. quod nulli eoꝵ regnũ dei possidebt̃. Sic̃ gͦ
heretici regnũ dei non possidebt̃. sic auari regip̃o
dĩ non possidebt̃. Nec dubitandũ ẽ quidẽ pę¬
nas ipsas quib cruciabunt᷑. qͥ regnũ dei non
possidebunt. ꝓdiu̾sitate criminũ ẽẽ diuersaͦ
& alias aliis acriores: ut in ipso igne ȩt̾no ꝓ
disparib ponderib peccatoꝵ. sint disparia
tormenta penaꝵ. Neq enĩ frustra ipse dñs ait.
Tolerabilius erit sodomis: quã nob indie u¬
dicii. S tam̃ ad non possidendũ regnũ dei tan¬
tumdem ualet ex illis uiciis qd̾ elegeris miti
quantũ uł plura. uł unũ quod ꝓspexeris gͣ¬
uius. quia & illi possessuri st regnũ dei qͦs ad
dexteram constituet ille iudȩx: nec eis qui ad¬
dexteram constitui ñ merebunt᷑ aliqͥd aliuid qͣ
ad sinistrã ẽẽ remanebit. Nulla uox reliqua ẽ
quã sicut hedi audiant exore pastoris. nisi ite

Expanded text:
as quod nulli eorum regnum dei possidebunt. sicut ergo as quod nulli eorum regnum dei possidebunt. sicut ergo haeretici regnum dei non possidebunt, sic auari regnum dei non possidebunt. nec dubitandum est quidem poenas ipsas, quibus cruciabuntur qui regnum dei non possidebunt, pro diuersitate criminum esse diuersas et alias aliis acriores, ut in ipso igne aeterno pro disparibus ponderibus peccatorum sint disparia tormenta poenarum. neque enim frustra ipse dominus ait: tolerabilius erit Sodomis quam uobisin die iudicii. sed tamen ad non possidendum regnum dei tantundem ualet ex uitiis illis quod elegeris mitius, quantum uel plura uel unum quod perspexeris grauius. et quia illi possessuri sunt regnum dei quos ad dextram constituet ille iudex, nec eis qui dextram constitui non merebuntur aliquid aliud quam ad sinistram esse remanebit. nulla uox reliqua est quam sicut haedi audiant ex ore pastoris nisi: ite
Abbreviated transcription (Latin):
aut immundꝰ. aut auarꝰ qͦd ẽ idoloꝵ seruitꝰ ñ
queram᷑. Dicit omnino ⁊ aꝑte ac lib̾e dicit: eos
qui male uiuunt. ad regnumdĩ ñ ꝑtin̾e. His
gͥ omib uiciis circum septũ catholicum non
adulem᷑: nec ei quia xꝑianus catholicus ẽ im¬
punitatẽ quam diuina scͥpt᷑a non ꝓmittit ꝓ¬
mittere audeamꝰ. nec si aliquod unũ habeat
ex his quȩ dicta sunt. debemꝰ ei societatẽ suꝑ¬
nȩ illius pat̾e polliceri. Ad corinthiosenĩ sin¬
gula enumerat: inquib singłis subaudit᷑.
q̃d regnum dei non possidebunt. Nolite in¬
qͥt errare. Neq fornicatores. neq idolis serui¬
entes. neq adulteri. neq molles. neq mascłoꝵ
concubitores. neq fures. neq auari. neq ebri-¬
osi neq maledici. neq rapaces. regnium dei
possidebunt. Non ait qui hȩc oĩa uicia simul
habuerint. regnum dei non possidebunt: s
neq illi. neq illi÷ ut in singulis hoc subaudi¬

Expanded text:
aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitus, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitus, queramur. dicit omnino et aperte ac libere dicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non pertinere. His igitur omnibus uitiis circumsaeptum catholicum non adulemus nec ei, quia christianus catholicus est, inpunitatem quam scriptura diuina non promittit promittere audeamus. nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur quod regnum dei non possidebunt. nolite, inquit,\' errare. neque fornicatores neque idolis seruientes neque adulteri neque molles neque masculorum concubitores neque fures neque auari neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possidebunt. non ait: \'qui haec omnia uitia simul habuerint regnum dei non possidebunt\', sed: \'neque illi neque illi\', ut in singulis hoc subaudi
Abbreviated transcription (Latin):
ebrietates. comessationes. ⁊ his similia. quȩ
p̃dico uob̃ sicut predixi: qm̃ qui talia agunt ie¬
gnum dei ñ possidebunt. Constituamꝰ gͦ aliqͣm
castũ. continentẽ non auarũ. ñ idolis seriuente.
hospitalem indigentib ministrantẽ. ñ cuiꝰꝙͣ
muicũ. noncontentiosũ. patientẽ. quietum.
nullum emulantẽ. nulli inuidentẽ. sobrium.
Constituamꝰ alium fornicatorẽ immundũ.
luxuriosũ auarũ uł cẽ aꝑtius idolis deditũ
ueneficum. discordiosum. contentiosũ. ȩmulũ.
animosũ seditiosũ. inuidũ ebriosũ. comessa¬
torẽ. catholicũ: nũquid ꝓpt̃ hoc solũ qd̾ catholic̃
ẽ regnũ dĩ possidebit. agens talia de qͥb sic con¬
talia agunt regnumdĩ ñ possidebunt: Si hol
dicimꝰ nosipsos seducinꝰ. Nam sermo dĩ ñ nos se¬
ducit. qui nec tacet nec parcit: nec ulla ad usi¬
tione nos decipit. Ideo quippe ⁊ alibi dicit.
hoc aũ scitote cognoscentes: qm̃ oĩs formcatoꝵ

Expanded text:
sationes et his similia. quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt. constituamus ergo aliquem castum, continentem, non auarum, non idolis seruientem, hospitalem, indigentibus ministrantem, non cuiusquam inimicum, non contentiosum, patientem, quietum, nullum aemulantem, nulli inuidentem, sobrium, constituamus alium fornicatorem, inmundum, luxuriosum, auarum uel etiam apertius idolis deditum, ueneficum, discordiosum, contentiosum, aemulum, animosum, seditiosum, inuidum, ebriosum, comisatorem catholicum: numquid proia de quibus sic contalia agunt, regnum Dei non possidebunt? Si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. Nam sermo Dei non nos seducit, qui nec tacet, nec parcit, nec ulla adulatione nos decipit. Ideo quippe et alibi dicit, Hoc autem scitote cognoscentes, quoniam omnis fornicator,
Abbreviated transcription (Latin):
habes adu̾sus me: Postremo sicut carnalitates
ut ita dicam siquis audisset. ñ dubitaret car¬
ni tribuere: ita nemo dubitat animositates
ad animũ ꝑtinere. Cur gͦ hec oĩa & his similia
doctor gentium infide ⁊ u̾itate oꝑa carnis ap-¬
pellat: nͥ qr eo locutionis mͦ quo dotũ signifi-¬
catur a parte ipsũ hominẽ uult noĩe carnis
carne affecta sic uiuit: ꝓfecto ñ uniu̾sam hoĩs
nat᷑am diligent̃ aduertit. Nam corpus quidẽ
corruptibile aggrauat animã. Unde &̃ idem
apłs agens de hoc corruptibili corpore de quo
pauloante dixerat ⁊ si ext̾ior homo nr̃ corrũ¬
pit᷑: scimꝰ inquit quia si t̃rena domꝰ nr̃e ha¬
bitationis dissoluat᷑ edificationẽ habemꝰ ex dõ

Expanded text:
habes aduersus me\'? Postremo sicut carnalitates, habes aduersus me\'? Postremo sicut carnalitates, ut ita dicam. si quis audisset, non dubitaret carni tribuere, ita nemo dubitat animositates ad animum pertinere. Quur ergo haec omnia et his similia doctor gentium in fide et ueritate opera carnis appellat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum significatur a parte, ipsum hominem uult nomine carnis carne adfecta sic uiuit, profecto non uniuersam hominis naturam diligenter aduertit. Nam cs o rpu s quidem corruptibile adgrauat animam. Unde etiam idem apostolus agens de hoc corruptibili corpore, de quo paulo ante dixerat: Etsi exterior homo noster corrumpitur: Scimus, inquit, quia, terrena nostra domus habitati
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. In opib namꝙ eatius que manifesta ẽ
dixit. eaq cõmemorata dãpnauit ñ illa tan¬
tum inuenimus quȩ ad uoluptatẽ ꝑtinent car¬
nis. sicuti sunt fornicationes. immundicie. lu¬
xurie ebrietates. comessationes: uerũetiã illa
quib animi uicia demonstrant᷑ a uoluptate
carnis aliena. Quis enim seruitutẽ que idolis
exhibet᷑. ueneficia. inimicitias. contentiones.
emulationes. animositates. dissensiones. he¬
reses. inuidias. ñ potiꝰ intelligit animi uicia
ẽẽ quã carnis: Quandoqͥdẽ fieri pot̃ ut ꝓpt̃ i¬
dolatriã. uł heresis alicuius errorẽ a uolupta
carnis libidines continere atq cohibere uideat᷑ se¬
cundũ carnẽ uiuere hac apłica auctoritate con¬
uincit᷑. & in eo qd̾ abstinet a uoluptatib carmiᷤ.
dãpnabilia oꝑacarnis agere demonstrat᷑. Qͥs
inimicitias ñ in animo habeat: Lut qͥs ita lo¬
quit᷑: ut inimicosuo. uł quẽ putet inunicũ.
dicat malã carnẽ at ñ potius malũ animum

Expanded text:
e. In operibus namque carnis, quae manifesta esse dixit, eaque commemorata damnavit, non illa tantum invenimus, quae ad voluptatem pertinent carnis, sicuti sunt fornicationes, immunditiae, luxuria, ebrietates, comisationes; uerum etiam illa, quibus animi uitia demonstrantur a uoluptate carnis aliena. Quis enim seruitutem, quae idolis exhibetur, ueneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidias non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alicuius errorem a uoluptatcarnis libidines continere adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate conuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptatibus carnis, damnabilia opera carnis agere demonstratur. Quis inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnem,\' ac non potius: \'Malum animum
Abbreviated transcription (Latin):
Testis enĩ mͥ ẽ ds̃: cui seruio in sp̾u meo. Anima
uͦ cũ carnalia bona adhuc appetit caro nomi-¬
nat᷑: ꝙ resistit sꝑui. ñ natura s ꝯsuetudine
peccatoꝵ. u ñ dr. Mente seruio legi di: carne
aũ legi pecc̃i. Que ꝯsuetudo in naturã u̾sa
scdre gn̾ationẽ mort iłe peccato oppͥmit ho¬
minẽ: id̾oq scͥptũ ẽ. Ꝙ nos aliqͣndo fuimus
natura filii ire id ẽ uindicte: ꝑ quã factũ ẽ.
ut seruiamꝰ legi peccati. E st aũ aĩe natura
ꝑfecta. cũ sꝑui suo subdit᷑: & eũ sequit᷑ segñ¬
tẽ dm. Icso ammabs homo ñ ꝑcipit. quȩ
ꝑatinẽ. ꝗͣ cito sp̃c ad uerã fidem. & bonam
uolunt itẽ: s aliqnͣdo tardiꝰ eius impetꝰ qͦ ĩ
ca.. ln s temꝑalia defluit. refrenat᷑. S qm̃
ꝙ ipsa mundat᷑. recipiens stabilitatẽ natu¬
re suȩ. dñante spu qͦd sͥ caput ẽ. cui eiꝰ capiti

Expanded text:
est enim mihi deus, cui seruio in spiritu meo. anima uero, cum carnalia bona adhuc adpetit, caro nominatur et resistit spiritui non natura, sed consuetudine peccatorum. unde dicitur: mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. quae consuetudo in naturam uersadum generationem mortalem peccato primi hominis. ideoque scriptum est: et nos aliquando fuimus natura filii irae, id est uindictae, per quam factum est, ut seruiamus legi peccati. est autem animae natura perfecta, cum spiritui suo subditur et cum sequitur sequentem deum. ideo animalis homo non percipit quae  Deo ad veram fidem et bonam voluntatem: sed aliquando tardius ejus impetus, quo in carnalia et temporalia defluit, refrenatur. Sed quoniam et ipsa mundatur, recipiens stabilitatem naturae suae dominante spiritu, quod sibi caput est, cui ejus capiti
Abbreviated transcription (Latin):
in celis ẽ : Corꝑe ambulamꝰ in t̾ra: corde ha¬
bitamꝰ in celo. Habitamꝰ ⁊bi: si illuc aliqͥd
mutimꝰ. qͦd ĩbi nos teneat. Nemo enĩ hãbi¬
tat corde: ñ unde cogitat. Inde aũ cogitat:
uͥ thesaurirat. Thesaurirauit in t̾ra: cor ipsiꝰ
a t̾ra ñ recedit. Thesauriauit in cȩlo: cor ip¬
siꝰ a cęlo ñ discedit. dño aꝑte dicentẽ. Ubi ẽ
thesaurꝰ tuus: ibi erit & cor tuũ. Ex¬

Expanded text:
in coelis est ? Corpore ambulamus in terra, corde habitamus in coelo. Habitamus ibi, si illuc aliquid mittimus quod ibi nos teneat. Nemo enim inhabitat corde, nisi unde cogitat: inde autem cogitat, ubi thesaurizat. Thesaurizavit in terra, cor ipsius a terra non recedit, thesaurizavit in coelo, cor ipsius de coelo non descendit: Domino aperte dicente, Ubi est thesaurus tuus, illic et cor tuum e
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnitate cło ẽ. Si enĩ in homine credente in se. d̾s
totus credendus ẽ habitare. hͣmͦ totũ filiũ in se pa¬
ter aut filiꝰ patrẽ ñ credat᷑ exciꝑe: Ac ꝑ hoc ipse in
patre. ꝙ pat̾ in eo manet: ꝙ ex patre uł filio sc̃s
credendus ẽ sp̃c. ñ solũ ꝓcessisse: s semꝑ ad pagen¬

Expanded text:
tibus. Si enim in homine credente in se totus Deus credendus est habitare, quomodo Filium totum in se Pater, aut Filius Patrem non credatur excipere? Ac per hoc ipse in Patre, et Pater in eo manet, et ex Patre et Filio sanctus credendus est Spiritus non solum processisse, sed sem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑet minor maiorẽ: nͥ se in una natura cog-¬
nosceret parem: Neq enĩ liniam̃tis spaciisꝙ¬
iñ broꝵ hec dĩ forma cdistendit᷑ ut pat̾ filiũ in se
suscipiat habutantẽ. aut in se silius patiẽ ostendat
manentẽ. sicut ipse ait pat̾ in me manens facit

Expanded text:
et minor majorem, nisi se una natura cognosceret parem? Neque enim lineamentis spatiisqumembrorum haec Dei forma distenditur, ut Pater Filium in se suscipiat habitantem, aut in se Filius Patrem ostendat manentem, sicut ipse ait. Pater in me manens facit
Abbreviated transcription (Latin):
habitat pat̾ in filio: cuiꝰ patris formã id̾e
filiꝰ ñ ex parte. s implet in pleno. Si enĩ dicẽt
qui cũ d̃s eẽt. ñ rapinã arbittus ẽ ẽẽ se equale
d̾o: posset angustiis fidei sue qͥlibet qualecũꝙ
& si debile. de quo sine mora excluderet᷑ spa-¬
ciũ inuenire. Nc̃ uͦ qui cũ in forma d̾i eẽt
dixit: omnẽ machinationis iniuste aditũ
int̾clusit. Ubi enĩ forma: nicħ ħt ꝓrsus
minꝰ om̃ino natura. Ds̃ enĩ ait idem apłs

Expanded text:
habitat Pater in Filio, cujus Patris formam idem Filius non ex parte, sed implet in pleno. Hanc apostQui cum Deus esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; posset angustiis fidei suae quilibet qualecumque, etsi debile de quo sine mora excluderetur, spatium invenire: nunc vero, quia Cum in forma Dei esset dixit, omnem machinationis injustae aditum interclusit; ubi est forma, nihil habet prorsus minus omnino natura. Deus enim, ait idem Apos
Abbreviated transcription (Latin):
na uoluntas ẽẽ in homine potest. Ds̃ ẽ enĩ
inquit apł̃s qui oꝑatur in uob̃. ꝙ uelle &
oꝑari. ꝓ bona uoluntate: ñ sicut isti senti¬
unt tantũmͦ scientiã reuelando. ut noueri¬
mꝰ qͥd facẽ debeamꝰ s ꝙ̾ inspirando carita¬
tẽ. ut ea que discendo nouimꝰ: & diligendo
faciamꝰ. Nam utiq nouerat ille qͣm magñ
bonũ eẽt otinentia: qui dicebat. & cũ sci¬
rem qr nemo potest ẽẽ ꝯtinens: nͥ d̃s det. Nõ
solum gͦ sciebat qntũ ẽt hocbonũ. & qͣm

Expanded text:
 in homine potest. deus est enim, inquit apostolus. qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate, non, sicut isti sentiunt, tantum modo scientiam reuelando. ut nouerimus. quid facere debeamus, sed etiam inspirando caritatem. ut ea, quae discendo nouimus. etiam diligendo faciamus. Nam utique nouerat ille, quam magnum bonum esset continentia, qui dicebat: Et cum scirem, quia nemo potest esse continens, nisi deus det. non solum ergo sciebat, quantum esset hoc bon
Abbreviated transcription (Latin):
Nlam qui in agone ꝯtendit: ñ coronat᷑. nͥ qui le-¬
gitime certau̾it. Hinc ne ille angustias pate-¬
ret᷑ dicens. fod̾e ñ possum. m̃dicare ꝯfundor:
adiungit. Laborantẽ agͥcolam pͥmũ oportet
pascit gregem: ꝙ de lacte gregis ñ ꝑcipit:
fecit itaq securũ castũ eugłistam. ñ ad hoc
engłiz antẽ. ut uenderet euugłm: s tam̃ huic
uite necessaria suis sibi exhibere manib ñ ua¬

Expanded text:
nam qui in agone contendit, non coronatur nisi lenam qui in agone contendit, non coronatur nisi legitime certauerit. hic ne ille angustias pateretur dicens: fodere non possum, mendicare confundor, adiunxit: laborantem agricolam primum oportet pascit gregem et de lacte gregis non percipit? fecit ita securum castum euangelistam non ad hoc euangelizantem, ut uenderet euangelium, sed tamen huic uitae necessaria suis sibi exhibere manibus non ua
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. s potestatẽ. Propt̾ bas gͥ uł occupationes
seruoꝵ di. uł infirmitates corꝑales. que om¬
am salub̃rime hortatur.

Expanded text:
tates supplendo. Propter has igitur vel occupationes servorum Dei, vel infirmitates corporales quae omam saluberrime hortatur.
Abbreviated transcription (Latin):
illis suꝑioribꝰ. ꝙ in sua integritate manentibꝰ ĩ
quoꝵ firmam̃to sunt sydera ostituta. Nã &
illud qͦd scͥptũ ẽ stellas de celo ẽẽ casuras. pret̾
qd potest multo ꝓbabiliꝰ. ꝙ alit̾ intelligi. ma¬
gis ostendit mansitros illos celos eẽ. si tñ stellȩ
inde casure st̃: cũ uł tropica sit locutio qͦd ẽ
credibiliꝰ. uł in isto imo celo futurũ sit utiq
memoraui. nullũ celoꝵ uidet᷑ relinq̃re: qͦd
ꝑiturũ cẽ ñ dixerit. Ubi enĩ d̾r oꝑa mant¬
ũ tuarũ st̃ celi. ipsi ꝑibunt: qͣm nullũ coꝵ
ab oꝑe dĩ. tam nullũ coꝵ a ꝑditione secer
nit᷑. Ne gͦ totꝰ mundꝰ ꝑiturꝰ eẽ credat᷑: sic a
toto pars accipiat᷑ in eo qd dictũ ẽ ipsi ꝑi¬
bunt. cũ soli cȩli infimi ꝑituri sint: quead
qd diluuio ꝑisse dictꝰ ẽ mundꝰ. ꝗͣuis sola
eiꝰ cũ suis cęlis pars una ꝑierit. Hospitali¬

Expanded text:
illis superioribus et in sua integritate manentibus, in illis superioribus et in sua integritate manentibus, in quorum firmamento sunt sidera constituta. Nam et illud quod scquod potest multo probabilius et aliter intelligi, magis ostendit mansuros esse illos coelos: si tamen stellae inde casurae sunt; cum vel tropica sit locutio, quod est credibilius, vel in isto imo coelo futurum sit, utique memoraui, nullum caelorum uidetur relinquere, quod periturum esse non dixerit. Ubi enim dicitur: Opera manuum tuarum sunt caeli, ipsi peribunt. quam nullum eorum ab opere Dei, tam nullum eorum a perditi ne totus mundus periturus esse credatur, sic a toto pars accipiatur in eo, quod dictum est: Ipsi peribunt, cum soli caeli infimi perituri sint, quem aquod diluuio perisse dictus est mundus, quamuis sola eius cum suis caelis pars ima perierit. S
Abbreviated transcription (Latin):
postolicis libris legit᷑ p̃terit figura huiuᷤ
mundi: legit᷑ mundꝰ transit: legit᷑ cełu ꝙ
t̾ra transibt̃. S puto qͦd p̃terit. transit. tnͣ¬
sibunt: aliqnͣto mitiꝰ dicta st̃. ꝙͣ ꝑibt̃. In epła¬
ꝙͦ apłi petͥ uͥ aqua mundatꝰ. qui tẽ erat ꝑis¬
se dictꝰ ẽ mundꝰ: satis clarũ ẽ. ꝙ que pars
mundi a toto significata. & quatenꝰ ꝑisse sit
dicta: & qui cęli repositi igni reseruandi in
diẽ uditii. & ꝑditionis hominũ impiorũ.
U in eo qͦd paulopꝰ ait. ueniet dies d̾ni
ut fur. in quo celi magno impetu tnscur
rent: elem̃ta aũ ardentia resoluent᷑: & t̾ra
ꝙ que in ipsa st̃ oꝑa exurent᷑ : ac deinde sub¬
iecit. Hiis om̃ib ꝑeuntib. qͣles oportet
ẽẽ uos: possunt illi cęli intelligi ꝑituri.
qͦs dixit repositos igni reseruandos: & ea
elem̃ta accipi arsura. que in hac ima mun¬
di parte subsistunt ꝓcellosa ꝙ turbulen¬
ta: in qua cosdẽ celos dixit eẽ repositos. saluis

Expanded text:
postolicis libris legitur: Praeterit figura huius mundi; legitur: Mundus transit: legitur: Caelum et terra transibunt. Sed puto. quod praeterit, transit, transibunt aliquanto mitius dicta sunt quam peribunt. In epi Petri. ubi aqua inundatus qui tunc erat perisse dictus est mundus, satis clarum est, et quae pars mundi a toto significata. et quatenus perisse sit dicta, et qui caeli repositi igni reseruandi in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum; et in eo quod paulo post ait: Veniet dies Domini ut rent, elementa autem ardentia resoluentur. et terra et quae in ipsa sunt opera exurentur: ac deinde subiecit: His omnibus pereuntibus quales oportet esse uos? possunt illi caeli intellegi perituri. quos dixit repositos igni reseruandos, et ea elementa accipi arsura. quae in hac ima mundi parte subsistunt procellosa et turbulenta, in qua eosdem caelos dixit esse repositos, saluis
Abbreviated transcription (Latin):
ulta de iudicio nouissimo dicunt᷑ in
aꝑtissime ibi dictum ẽ. nequaꝙͣ silentio p̃te¬
ribo. Principio t̾ram tu fundasti d̾ne: & oꝑa
manuũ tuarũ st̃ celi. Ipsi ꝑibunt. tuaũ ꝑ
manes: & om̃s sic̃ uestim̃tũ uererascent: ꝙ

Expanded text:
ulta de iudicio nouissimo dicuntur inapertissime ibi dictum est, nequaquam silentio praeteribo. Principio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt caeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes; et omnes sicut uestimentum ueteresce
Abbreviated transcription (Latin):
ita uiolatis: ut hoc maxime in ꝯiugio de¬
testemini qͦd filii ꝓcreant᷑: ac sic auditores
ur̃os d̾u cauent ne feminȩ quib miscent᷑ cõ¬
cipiant: etiã uxorũ adult̾os faciatis. qͦmͦ gͦ ñ
qndo id conaris auferre de nuptiis. unde st̾
nuptie: Quo ablato. mariti erunt turpit̾
amatores: meretͥces urores: thalami formces:
soceri lenones. Ac ꝑ hoc euã illud p̃ceptũ. qͦd
ẽ ñ occides: ex eiꝰdẽ erroris ꝑu̾sitate ñ seruas.
Dũ enĩ times ne d̾i tui m̃brũ liget᷑ in carnẽ.
ñ das esurienti panẽ: hic formidans homici¬
diũ falsũ: illic ꝑpetrans uerũ. Itaq si incur-¬
ras in eũ famelicũ. qui possit mori. nͥ cibũ por¬
rigendo subuenias: iam tu homicida tene¬
b̾is. aut lege di. si ñ dedis⁊ aut lege mani-¬
chei si ded̾is.

Expanded text:
ita uiolatis, ut hoc maxime in coniugio detestemini, quod filii procreantur, ac sic auditores uestros, dum cauent, ne feminae, quibus miscentur, concipiant, etiam uxorum adulteros faciatis. ducunt quando id conaris auferre de nuptiis, unde sunt nuptiae ? quo ablato mariti erunt turpiter amatores, meretrices uxores, thalami fornices, soceri lenones. ac per hoc etiam illud praeceptum, quod est: non occides, ex'eiusdem erroris peruersitate non seruas. dum enim times, ne dei tui membrum ligetur in carne, non das esurienti panem, hic formidans homicidium falsum, illic perpetras uerum. itaque si incurras in eum famelicum, qui mori possit, nisi cibum porrigendo subuenias? iam tu homicida teneberis aut lege dei, si non dederis, aut lege Manichaei, si dederis.
Abbreviated transcription (Latin):
impse homine. quẽ tanta p̃ participibus
siis caritate ẜisxxpit. Aegeñ & ipse ita
di. ꝙ idem ipse unus siliꝰ ħois neret p̃ce¬
dentibꝰ suc uoluitatis meriti. seue. hnũ
quippe illũ eẽ oportebat. Essent. anẽ ꝓ duo
& tres. ꝙ plures. si hoc ficri posset. ñ ꝑ dei
ꝓpͥum donũ: s ꝑ honanis liõum arbitũ.
Hoc gͦ p̃cipue ꝯm̃datur. boc in sapientiȩ at¬
q scientie thesauris in xͦ absconditis. qnͣtũ
existimare ausdeo. p̃cipue docet᷑. ac discit᷑.¬

Expanded text:
ibus suis caritate suscepit. neque enim et ipse ita dei et idem ipse unus filius hominis fieret, praecedentibus suae uoluntatis meritis fecit. unum quippe illum esse oportebat; essent autem et duo et tres et plures, si hoc fieri posset non per dei proprium donum, sed per hominis liberum arbitrium. hoc ergo praecipue commendatur, hoc in sapientiae atque scientiae thesauris in Christo absconditis, quantum existimare audeo, praecipue docetur et discit
Abbreviated transcription (Latin):
Recedite ab egypto: ꝙ ꝑ mare rubrũ tran-¬
sire. Unde & in epłã que ad hebreos inscri¬
bit᷑. cũ eoꝵ qui baptizant᷑ cõmemorarent᷑
initia: posita ẽ ibi penitentia a mortius
oꝑib. Sic enĩ dicit. Idõ q remittentes ini¬
tii xͥ u̾bum in ꝯsũmationẽ respiciamꝰ: nõ
iterũ iacientes fundam̃tũ penitentie a
mortuis oꝑib: & fidei in d̾m. lauachri.¬

Expanded text:
recedite ab Aegypto et per mare rubrum transite. unde et in epistula, quae ad Hebraeos inscribitur, cum eorum qui baptizantur commemorarentur initia, posita est ibi paenitentia a mortuis operibus. sic enim dicit: ideo remittentes initii Christi uerbum in consummationem respiciamus, non iterum iacientes fundamentum paenitentiae a mortuis operibus et fidei in deum, lauacri
Abbreviated transcription (Latin):
tͥne: impositionis manꝰ. resurrectionis
etiã mortuoꝵ. & iudicis ȩt̾ni. Hȩc ẽ lac¬
us ub̾tas sine quo ñ uiuunt. qui iã quidẽ rauio¬
ne utunt᷑. ut possint crede: s bonũ a malo ñ cre-¬
dendo tantũ. uerũ etiã intelligendo qͦd ꝑtinet
ad solid̾u cibũ separe ñ possunt. Qd aũ in lac¬
tis cõmemoratione posuit & doct᷑nã: ipsa ẽ q̃
ꝑ symbolũ tradit᷑ ꝙ orationẽ dnicam. Sed
huic lacti absit ut sit ꝯtrariꝰ cybus reru̾ sꝑi-¬
taliũ: firma intelligentia capienda. que co-¬
losensib. ꝙ thesalonicensib desuit. & sup¬
plenda fuit. Qnͣdo enĩ suppletur qͦd desuit:

Expanded text:
et impositionis manuum, resurrectionis etiam mortuorum, et judicii aeterni » . Haec est lactis ubertas, sine quo non vivunt qui jam quidem ratione utuntur ut possint credere, sed bonum a malo, non credendo tantum, verum etiam intelligendo quod pertinet ad solidum cibum separare non possunt. Quod autem in lactis commemoratione posuit et doctrinam, ipsa est quae per symbolum traditur et orationem dominicam. 6. Sed huic lacti absit ut sit contrarius cibus rerum spiritualium firma intelligentia capiendus, qui Colossensibus et Thessalonicensibus defuit, et supplendus, fuit. Quando enim suppl
Abbreviated transcription (Latin):
unt quidã homines. qui cũ audierint
qr humiles ẽẽ debent: dimittunt se. ni¬
chil uolunt disc̾e̾: putantes qr si aliqͥd didi¬
cerint. suꝑbi ert̃: & remanent in solo lacte:
qͦs rep̃hendit scͥptura dicens. & facti estis opꝰ
ħntes lacte: ñ solido cybo. Sic enĩ d̾s uult
nos nutriri lacte. ut ñ ibi remaneamꝰ: s
crescendo ꝑ lac ad solid̃u cybũ ꝑueniamꝰ.
Humilis esto ꝓpt̾ suꝑbiã: altus esto ꝓpt̾ sa-¬
pientiã. Audi euidentẽ scientiã de hac re.
Nolite pueri effici sensib: s malicia insan¬
tes estote. ut m̃tib ꝑfecti sitis. Certe expli¬
catũ ẽ fr̃s mei: uͥ nos ds uoluit ẽẽ humiles.
uͥ altos. Humiles ꝓpt̾ cauend̾a suꝑbiam:
altos. ꝓpt̾ capiend̾ã sapientiã. Lactare: ut
nutͥaris ÷ sic nutrire ut crescas: sic cresce
ut panẽ manduces. Cũ enĩ ceꝑis panem
manducare. ab lactaberis: id ẽ iã ñ tibi opꝰ
erit lacte. s solido cybo. Exl. de fideꝯ.¬

Expanded text:
unt quidam homines, qui cum audierint quia humiles esse debent, dimittunt se, nihil volunt discere, putantes quia si aliquid didicerint superbi erunt; et remanent in solo lacte. Quos reprehendit Scriptura, dicens: «Et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo» . Sic enim nos Deus vult nutriri lacte, ut non ibi remaneamus; sed crescendo per lac, ad solidum cibum perveniamus. Humilis esto, propter superbiam; altus esto, propter sapientiam. Audi evidentem sententiam de hac re: «Nolite pueri effici mentibus; sed malitia infantes estote, ut mentibus perfecti sitis» . Certe explicatum est, fratres mei, ubi nos Deus voluit esse humiles, ubi altos: humiles, propter cavendam superbiam; altos, propter capiendam sapientiam. Lactare, ut nutriaris; sic nutrire, ut crescas; sic cresce, ut panem manduces. Cum enim coeperis panem manducare, ablactaberis, id est, jam tibi non opus erit lac, sed solidus cibus. Et hoc vide
Abbreviated transcription (Latin):
bitauit in nob̃. S ipse homo xͦ. qui uera car¬
ne. uera cruce. uera morte. uera resurrecti¬
one sincerũ lac dr paruuloꝵ: cũ bene a
spiritalibꝰ capit᷑. inuenit᷑ dns angłoꝵ. Pro¬
unde nec sic paruuli st̃ lactandi. ut semꝑ ñ
intelligant dm xp̃m: nec sic ablactandi. ut
deserant hominẽ xp̃m. Qd̾ alio modo io ip¬
sũ ita dici potest. Nec sic lactandi st̾. ut cre-
di. ut mecdiatorẽ umꝗͣ deserant xp̃m. In
hoc quippe ñ ꝯuenit huic rei similitudo
mat̾ni lactis ꝙ solidi cybi. s potiꝰ funda¬
m̃ti: qr ꝙ puer qnͣdo ablactat᷑. ut ab al¬
m̃tis infantiȩ iam recedat: int̾ solidos cy-¬
bos ñ repetit ub̃a que sugebat. Xpc̃ autẽ
crucisirꝰ: ꝙ lac fugentibꝰ. & cybꝰ ẽ ꝓficienti¬

Expanded text:
bitavit in nobis . Sed ipse homo Christus, qui vera carne, vera cruce, vera morte, vera resurrectione sincerum lac dicitur parvulorum, cum bene ab spiritualibus capitur, invenitur Dominus Angelorum. Proinde nec sic parvuli sunt lactandi, ut semper non intelligant Deum Christum; nec sic ablactandi, ut deserant hominem Christum. Quod alio modo idipsum ita dici potest: nec sic lactandi sunt, ut creadi, ut mediatorem unquam deserant Christum. In hoc quippe non convenit huic rei similitudo materni lactis et solidi cibi, sed potius fundamenti: quia et puer quando ablactatur, ut ab alimentis infantiae jam recedat, inter solidos cibos non repetit ubera quae sugebat; Christus autem crucifixus, et lac sugentibus, et cibus est proficienti
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ hic om̃e olus. om̃e olerũ genꝰ: ita illic õs
homines omẽ hominũ genꝰ intelligere
possumꝰ: ꝙ quocumq alio mͦ intelligi
potest: du tam̃ credere ñ cogam᷑ aliqͥd om̃i¬
potentẽ uoluisse fieri. factũq ñ eẽ: qͥ sine
ullis ambiguitatib. siue in telo. siue in t̾ra.
sicut cũ u̾ctas cantat. omĩa q̃cumq uoluit
fecit: ꝓfecto fac̾e̾ noluit qͦdcumq ñ fecit.

Expanded text:
lerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse; qui sine ullis ambiguitatibus, si in coelo et in terra, sicut eum veritas cantat, omnia quaecumque voluit, fecit, , profecto facere noluit quodcumque non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd in eugłio scͥptũ ẽ. qui illuminat omnẽ
hominẽ ñ qr nultꝰ ẽ hominũ. qui ñ illumi-¬
net᷑: s qr nͥ ab illo nullꝰ illuminat᷑. Aut
certe sic dictũ ẽ qui uult õs homines sal
uos fieri: ñ qͦd nultꝰ hominu̾ eẽt quẽ sal¬
uũ fieri nollet. qui uirtutes miraculoꝵ fa-¬
cere noluit apud eos. qͦs dicit acturos fuis¬
se pęnitentiã si fecisset: s ut õs homines
om̃e genꝰ hominũ intelligamꝰ. ꝑ qͣscumq
differentias distributũ: reges. pͥmatꝰ. no
biles. ignobiles. sũblimes. humiles. doctoᷤ.
indoctos. integri corꝑis. debiles. ingeni¬
osos. tardicordes. fatuos. diuites. pauꝑes.
mediocres: mares. feminas. infantes. pu¬
eros. adolescentes. iuuenes. seniores. senes:
in linguis om̃ib. in morib om̃ib. in ar¬
tib om̃ib. in ꝓfessionib omĩb. in uo-¬
luntatib. & in conscientiaꝵ uarietate
innumerabili ostituros: &: si qͥd aliud differenti¬

Expanded text:
nat omnem hominem : non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differbiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes, in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differenti
Abbreviated transcription (Latin):
& specialit̾ addiderat ꝓ regib. ꝙ hiis qui in
sublimitate st̃: qui pot̾ant putari fastu ꝙ su¬
ꝑbia scłari a fidei xͥane humilitate abhor¬
rere. Promde dicens. hoc enĩ bonũ ẽ corã sal¬
uatore nr̃o dõ. so ẽ ut etiã ꝓ talibꝰ oret᷑: statĩ
ut desꝑationẽ tolleret. addidit. Qui om̃s
homines uult saluos fieri: & ad agnitio¬
nẽ u̾itatis uenire. Hoc quippe d̾s bonũ ui-¬
dicauit: ut oratione humiltũ dignaret᷑ sa¬
lutẽ p̃stare sublimiũ. Qd̾ utiq iã uidemꝰ
impletũ. Isto locutionis mͦ & d̾ns usus ẽ
in eugło. uͥ ait phariseis: decimatis m̃tã
& rutam. ꝙ om̃e holus. Aeq enĩ pharisci

Expanded text:
 specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt : qui putari poterant fastu et superbia saeculari a fidei Christianae humilitate abhorrere. Provatore, id est ut etiam pro talibus oretur, statim ut desperationem tolleret, addidit: Qui omnes homines vult salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire. Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium, quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus usus est in Evangelio, ubi ait Pharisaeis: Decimatis mentham et rutam, et omne olus . Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m desideriũ ẽ. Qd aũ desid̾as nond̃u
uidesͥ s desid̾ando capax efficeris: ut cũ ue-¬
nerit qͦd desid̾̃as: implearis. Sicut enĩ si uel¬
les implere aliquẽ sinũ. & nosti qͣm mag-¬
nũ ẽ qd dabit᷑. extendis sinũ. uł sacci. uł uͥs.
uł alicuiꝰ rer: nosti qnͣtũ missurus es. ꝙ usdeᷤ
qr angustus ẽ sinꝰ. extendendo facis capatio-
rẽ: sic d̾s differendo extendit dessd̾uim: de-¬
sid̾ando extendit ammũ: extendendo facit
capacẽ. Desid̾emus gͦ fis̃ : qr implendi sunꝰ.

Expanded text:
ctum desiderium est. Quod autem desideras, nondum vides; sed desiderando capax efficeris, ut cum venerit quod videas, implearis. Sicuti enim si velis implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendis sinum vel sacci vel utris vel alicujus rei: nosti quantum missurus es, et vides quia angustus est sinus; extenrem: sic Deus differendo rem, extendit desiderium; desiderando, extendit animum; extendendo, facit capacem. Desideremus ergo quia implendi sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
sti: Inũ aũ. que retro oblitꝰ. in ea que antȩ
st̃ extentꝰ: scd̾m intentionẽ sequor ad pal¬
mã suꝑne uocationis. Extentũ se dixit: ꝯ
scd̾m intentionẽ sequi se dixit. Minorẽ se
sentiebat ad capiend̾u. qd ocl̃s ñ uidit. nec
auris audiuit: nec in cor hominis ascendit.
Hec ẽ uita nr̃a: ut desiderando exercȩam̃.

Expanded text:
 quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis . Extentum se dixit, et secundum intentionem sequi se dixit. Minorem se sentiebat ad capiendum quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Haec est vita nostra, ut desi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ abrahȩ sem̃ estis. scd̾m ꝓmissionẽ here¬
des. Nos gͦ factisumus semen abrahe gr̃a
dei.Nam de carne abrahe fecit illi co¬
heredes ds̃. Illos exheredauit: istos ad op¬
tauit: & le ⁊ rboreilla oliue cuius radix
est in patriarchis. ramos naturales suꝑ¬
bos amputauit: oleastrum humilem

Expanded text:
 Abrahae estis, secundum promissionem haeredes . Nos ergo facti sumus semen Abrahae gratia Dei. Non de carne Abrahae fecit illi cohaeredes Deus. Illos exhaeredavit, istos adoptavit: et de arbore illa olivae, cujus radix est in Patriarchis, ramos naturales superbos amputavit, humilem