comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pomporus cribunus plebis diem dixit ꝙ
is paricos sibi dies ad dictaturã gerenda
addidiss. Criminabatur eciã ꝙ titũ filiũ
qui postea torquatus appellatus ẽ ab hoĩ¬
bus relegass ⁊ iure hitare iussiss. Qd
cũ audisset adolescens filius negociũ ex¬
hiberi prĩ accurusse romã ⁊ eum prima
luce poponii domũ uenisse dicitur. Cui
cum eẽt nũciatum quia illũ iratũ alla¬
turum ad se aliquid contra prẽm arbi¬
ingressus est. consestu gladiũ distmxit
uirauitq se illum incerfecturum stacim
iisi insiurandum sibi dediss se prẽm uns
sum facturum. Iuraint hoc errore coactꝰ
põponius rem ad populum deculit docu¬
it cur cã desistere necce eẽt. mauiliũ mis
qui ad amenã gallum quẽda ab eo pro¬
uocatus occidit. corquo deciacto cogno¬
men inuenit. Cuiꝰ tertio. Consulatu ad¬
gnus uir imp̾mis et qui imꝑ induliẽs
in prẽm. ide acerbe seuerus in filĩ. S
ut laudandus recolus in cõẜuando iure

Expanded text:
Pomponius tr. pl. diem dixit, quod is paucos sibi dies ad dictaturam gerendam addidisset; criminabatur etiam, quod Titum filium, qui postea est Torquatus appellatus, ab hominibus relegasset et ruri habitare iussisset. Quod cum audivisset adulescens filius, negotium exhiberi patri, accurrisse Romam et cum primo luci Pomponi domum venisse dicitur. Cui cum esset nuntiatum, qui illum iratum allaturum ad se aliquid contra patrem arbiingressus est, confestim gladium destrinxit iuravitque se illum statim interfecturum, nisi ius iurandum sibi dedisset se patrem missum esse facturum. Iuravit hoc terrore coactus Pomponius; rem ad populum detulit, docuit, cur sibi causa desistere necesse esset, Manlium missqui ad Anienem Galli, quem ab eo provocatus occiderat, torque detracto cognomen invenit, cuius tertio consulatu Latgnus vir in primis et, qui perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium. Sed, ut laudandus Regulus in conservando iure
Abbreviated transcription (Latin):
muta cõem si tempa adiunabut facilius
comodiusq faciemꝰ. sin minꝰ sensiz eru
pedetentũ q facienda ut amititias q̃ mi¬
mus delectent ⁊ minꝰ probentur maĩ de
cere sapientes sensiz diluere ꝙͣ repence p̃¬
cidere. Cõnuutato aũt gn̾e uite om̃ĩ est¬
sit ne uita suit mutãda Deinde si nã nõ
fert ut quedã mutari nõ possint ut suꝑ¬
ioris filius a fricam qui hñc a fricauun¬
paulo natũ adoptanit pp̃ inliruntatem
ualitudinis nõ tam potnt pri silis eẽ
ꝙ ille fuit sui. Si igitur nõ poterit sie
causas defensitare sine ppłm cõcioribus
tenere, sine bella gerere, illa p̃stare debe¬
uit q̃ erũt in ip̃ius pc̃ate iustitico fidem¬
liberis traditur omiq patounonio pr̃autior
icłia uirtutis rerũ qz gestarũ cui dedecori eẽ

Expanded text:
mutationem, si tempora adiuvabunt, facilius commodiusque faciemus; sin minus, sensim erit pedetentimque facienda. Ut amicitias, quae minus delectent, et minus probentur, magis decere censent sapientes, sensim dissuescere quam repente praecidere. commutato autemgenere vitae, omni ratsit, ne vitia sint imitanda, deinde si natura non feret, ut quaedam imitari posit ut superioris filius Africani, qui hunc Paulo natum adoptavit, propter infirmitatem valetudinis non tam potuit patris similis esse, quam ille fuerat sui; si igitur non poterit sive causas defensitare sive populum contionibus tenere sive bella gerere, illa tamen praestare debebit, quae erunt in ipsius potestate, iustitiam, fidemliberis traditur, omni patrimonio praestantior gloria virtutis et rerum gestarum, cui dedecori esse
Abbreviated transcription (Latin):
pays eo fere deforri solet quo a nã ipa
at. acq eciam qua de cã quisq senciat
ut em̃ pucores ⁊ hi qui signa fabucãt
et ueri eciã poete suũ quisq opus a nul¬
go consideraui uult ut si quid repre¬
runt. sic aliorum iudicio per multa et facien¬
da ⁊ non facienda et mutanda ⁊ corrigenda
sunt. Que uero more aguntur institutis q
precepta sunt nec queꝙͣ hoc errore duci op¬
tet. ut si quid docrates aut aristippus cõtba
eiii illi ⁊ diuinis boins hanc licenciã asse¬
quebancur. Cynicoꝵ uero tota rõ est eicien¬
da/ est eñ inica uerecundia sine qua ml
rectum ee potest nl honestum. Eos aut̃
quoꝵ uita ꝑspecta in reb honestis acq ma¬
iius est bñ de re.p. sencientes ac bñ meri¬
tos aut merentes aliquo honore, aut imꝑ¬
io affectos obẜuare ⁊ colere debeniꝰ. Toibu¬
ere eciã senectuti multum cedere his qui
maccistratũ ħebunt here delectũ. Cuus ⁊¬

Expanded text:
pars eo fere deferri solet, quo a natura pars eo fere deferri solet, quo a natura at atque etiam de qua causa quisque sentiat. Ut enim pictores et ii, qui signa fabricantur, et vero etiam poeitae suum quisque opus a vulgo considerari vult, ut, si quid repreit, exquirunt, sic aliorum iudicio permulta nobis et facienda et non facienda et mutanda et corrigenda sunt. Quae vero more agentur institutisque cit: "... Nec quenquam hoc errore duci oportet ut, si quid Socrates aut Aristippus contra nis illi et divinis bonis hanc licentiam assequebantur. Cynicorum vero ratio tota est eicienda; est enim inimica verecundiae, sine qua nihil rectum esse potest, nihil honestum. Eos autem, quorum vita perspecta in rebus honestis atque magnis est, bene de re publica sentientes ac bene meritos aut merentes sic ut aliquo honore aut imperio affectos observare et colere debemus, tribuere etiam multum senectuti, cedere iis, qui magistratum habebunt, habere d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣuis paulu discrepent tñ id a science
aĩaduerti solet. Sit uiuendum est ĩ ui¬
ta ne forte quid discrepet us eciã magis
quo maior et mellor actionũ ꝙ̃ sonoruz¬
aures uel ĩma sentius. sit si acres ⁊ dili¬
gentes ee uolumꝰ aĩaduersores uitioriu
Magna enĩ sepe intelligemꝰ ex ꝑuis . ex
oculorũ iuntinta superciliorũ aut reuissioite
aut contrictione/ ex mesticͥa ex hilaritate
ex risu ex locucõe. ex recitencia ⁊ cõtencõe
uocis ex sumissione ex ceteris siłib facile
uidicabunus quod eoꝵ apte fiat/ quid ab
officio natura qz discrepet. Quo in gene
non incomodũ quale. quidq eoꝵ sit ex
alus iudicare. ut si quid dedeceat in illos
quid delinquitur. Itaq facile corrugũ¬
cur in discendo quoꝵ uicia muitantur
Ialienũ ad ea eligenda q̃ dubita¬
cione afferunt ad hibere doctos uiros uel
eciã usuꝑitos ⁊ quid hos quoq de offi¬
cii genere placeat exquirere. Maior en

Expanded text:
quamvis parum discrepent, tamen idem a sciente quamvis parum discrepent, tamen idem a sciente animadverti solet; sic videndum est in vita ne forte quid discrepet, vel multo etiam magis, quo major et melior actionum, quam sonorunos, si acres ac diligentes esse volumus animadversoresque vitiorum, magna saepe intellegemus ex parvis. Ex oculorum optutu, superciliorum aut remissione aut contractione, ex maestitia, ex hilaritate, ex risu, ex locutione, ex reticentia, ex contentione vocis, ex summissione, ex ceteris similibus facile iudicabimus, quid eorum apte fiat, quid ab officio naturaque discrepet. Quo in genere non est incommodum, quale quidque eorum sit, ex aliis iudicare, ut, si quid dedeceat in illis,quid delinquitur. Itaque facillime corriguntur in discendo, quorum vitia imitantur ad ea eligenda, quae dubitationem afferunt, adhibere doctos homines vel etiam usu peritos et, quid iis de quoque officii genere placeat, exquirere. Maior enim
Abbreviated transcription (Latin):
asis est iogitur ordo actionũ ad¬
apta inter se ⁊ cõuemiencia. Turpe eiñ ual¬
de qz uiciosum qz est in re seuera cõuimo
digna aut delicatum aliquẽ inferre ẜmio¬
mosus puer preteriret. dixiss qz sopho¬
cles o puerum pulchrum pericle. Ad
hoc ip̃ pretorem bophoclez decet non
solum manꝰ s eciã oculos abstiuentes
habers. Acqz hoc iddem sophocles si in
achlecarꝭ aꝓpbatione dixiss iusta re¬
prehensione caruiss. Tanta nis est et
meditetur aut si quid aliud actentius
cocitet non repiehendatur . Atq hoc idde
si in cõuiinio faciat inhumanus uideat᷑
in scĩa teruporis. S ea q̃ multũ ab hũa¬
nitate discrepant ut si quis in foro cohi¬
ret, aut si qua est abia magna puersi¬
ras facile apparet nec magnope amomi¬
ionem ⁊ precepta desiderant. Que aut
parua uidentur delicta uec a mustis ĩ¬
telligi possunt ab his diligenciꝰ est cauẽ
dum/ declinãdum ut in fidib aut tibis

Expanded text:
is est igitur ordo actionum adis est igitur ordo actionum adapta inter se et convenientia; turpe enimn valdeque vitiosum in re severa convivio digna aut delicatum aliquem inferre sermomosus puer praeteriret dixissetque Sophocles: O puerum pulchrum, Pericle! At enim praetorem, Sophocle, decet non solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. Atqui hoc idem Sophocles si in athletarum probatione dixisset, iusta reprehensione caruisset. Tanta vis est et meditetur, aut si quid aliud attentius cogitet, non reprehendatur, at hoc idem si in convivio faciat, inhumanus videatur inscitia temporis. Sed ea, quae multum ab humanitate discrepant, ut si qui in foro cantet, aut si qua est alia magna perversitas, facile apparet nec magnopere admonitionem et praecepta desiderat; quae autem parva videntur esse delicta neque a multis intellegi ps declinandum. Ut in fidibus aut in tibiis
Abbreviated transcription (Latin):
ordine reuũ et oportiuntate tempo¬
rum dicendum est. Hac aũt siña cõcine¬
cur ea quam greci eutapia uocant Non hãc
quam incerpretaniur modestiã quo ĩuer¬
bo modus mest. S illa ẽ eutaxia in qua
intelligitur ordinis cõẜuatio. Itaq ut e¬
aude nos modestiã appellemꝰ sic diffuui¬
tur a utoycis ut modestia sit stã repũ qui
aguntur aut dicuntur loco suo collocan¬
dãrum. Itaq idetur eadem uis ordinis
et collocacois fore. Nam ⁊ ordiuem sic di¬
fr̾iuit cõposicoẽm rerum aptis ⁊ acconio¬
casio sic fit ut modestia hec quã ita int̾¬
precamur ut dixi scĩa sit oportumtatis
ỹdoneoꝵ ad agendum temporum. s pt̃
ẽẽ cadem prudencie diffiitio de qua
pñcipio dipimus. Hoc aut̃ loco de mo¬
deratione ⁊ temꝑantia et haro siluun
oirtutib q̃rimꝰ. Ita q̃ erant prudencie
ꝓprio suo loco dicta sunt. Que aut̃ uir¬
tutum de quib iam diu loquiniuo q̃
pertinent ad uerecundiam ⁊ ad coru

Expanded text:
ordine rerum et de opportunitate temporum dicendum est. Haec autem scientia continentur ea, quam Graeci eutaci/an nominant, non hanc, quam interpretamur modestiam, quo in verbo modus inest, sed illa est eutaci/a, in qua intellegitur ordinis conservatio. Itaque, ut eandem nos modestiam appellemus, sic definitur a Stoicis, ut modestia sit scientia rerum earum, quae agentur aut dicentur, loco suo collocandarum. Ita videtur eadem vis ordinis et collocationis fore; nam et ordinem sic definiunt: compositionem rerum aptis et accommocasio. Sic fit, ut modestia haec, quam ita interpretamur, ut dixi, scientia sit opportunitatis idoneorum ad agendum temporum. Sed potest eadem esse prudentiae definitio, de qua principio diximus; hoc autem loco de moderatione et temperantia et harum similibus virtutibus quaerimus. Itaque, quae erant prudentiae propria, suo loco dicta sunt; quae autem harum virtutum, de quibus iam diu loquimur, quae pertinent ad verecundiam et ad eorum
Abbreviated transcription (Latin):
est sin magna et copiosa multa undiq
apportans multisq sine uanitate imꝑci¬
ens nõ est ad modum uictuꝑanda. atqͣ e¬
ciam si saciata questu uł contenta pociis
ut sope ex alto in portũ ex ipo portu se m
agros possession es q cõtulebit iudetur in¬
rẽ optimo posse landari. Om̃iũ auc̃ rere
ex quib aliquid acquirit᷑. nichil agri
cultura melius nl uberius iul dul¬
cuis nl hoĩe liberx digmiꝰ. De qua qm̃i
in catone maiore satis multa dipinius
illic assumens q̃ ad hũc locũ ꝑtinebũt.
S ab hus ꝑtib q̃ sũt honestatis ꝙͣad
modum officia ducerentur satis exposi

Expanded text:
est; sin magna et copiosa, multa undique est; sin magna et copiosa, multa undique apportans multisque sine vanitate impertiens, non est admodum vituperanda, atque etiam, si satiata quaestu vel contenta potius, ut saepe ex alto in portum, ex ipso portu se in agros possessionesque contulit, videtur iure optimo posse laudari. Omnium autem rerum, ex quibus aliquid acquiritur, nihil est agri cultura melius, nihil uberius, nihil dulcius, nihil homine libero dignius; de qua quoniam in Catone Maiore satis multa diximus, illim assumes, quae ad hunc locum pertinebunt. Sed ab iis partibus, quae sunt honestatis, quem ad mod
Abbreviated transcription (Latin):
cõe totius generis hõmũ cõsociacionez
colere tuem ẜuare debemꝰ. de artificus ⁊¬
Let questibz qui liberales hendi qui sor¬
didi sint hec fere accepimꝰ. Primũ impro¬
bantur hi questus qui ĩ odia hoĩm ĩcur¬
uunt iet porticoꝵ ⁊ feneratoꝵ. In libera¬
les aut̃ ⁊ sordidi questus sunc mcennari
seruitutis. Sordidi eciã putandi qui mer¬
cantur a mercatorib qd̵ statun Gendant
Nichul̃ em̃ proficĩt insi ad modum mẽci¬
antur nec uero est quicꝙͣ turpus uani¬
tate opificesqz omes in sordida arte uer¬
sancus. Noc enĩ quicꝙͣ ingeniũ here pt̃ of¬
ficiã Mĩme q artes he probande sunt. que
mĩstrare sunt uoluptatũ. Cetarii. lauii.
coqui. sartores. piscatores. ut ait Terentiꝰ
adde huic si placet unguentarios saltato¬
res cotũq ludum talariũ. Quib aũt ar¬
tib prudencia maior inest aut nõ medio¬
cus utilitas queritur ut medicĩa archi¬
catura aut si teniis est sordida putanda

Expanded text:
ciationem colere, tueri, servare debemus. Iam de artificus, qui liberales habendi, qui sordidi sint, haec fere accepimus. Primum improbantur ii quaestus, qui in odia hominum incurrunt, ut portitorum, ut faeneratorum. Illiberales autem et sordidi quaestus mercennarioservitutis. Sordidi etiam putandi, qui mercantur a mercatoribus, quod statim vendant; nihil enim proficiant, nisi admodum mentiantur; nec vero est quicquam turpius vanitate. Opificesque omnes in sordida arte versantur; nec enim quicquam ingenuum habere potest officina. Minimeque artes eae probandae, quae ministrae sunt voluptatum: Cetárii, lanií, coqui, fartóres, piscatóres, ut ait Terentius; adde hue, si placet, unguentarios, saltatores totumque ludum talarium. Quibus autem artibus aut prudentia maior inest aut non mediocris utilitas quaeritur, ut medicina, ut archicatura autem, si tenuis est. sordida putanda
Abbreviated transcription (Latin):
uutten da hominiũ cuisq multitudo. Adhibe¬
da cura eciam est lapitatis. Alicer eñ am¬
pla domus dedecori sepe fit dño si est ĩ ea so¬
tari. Odiosum est enĩ cũ a preceremitib
si ip̃e edifices ne exͣ modum sumptu ⁊ ma¬
iuificentia prodeas. quo in genere multũ
mali in exemplo est. Studiose enĩ pleri¬
qz presertun in hanc ꝑtem facta pñcipiũ
usum caltum qz uite referenda est. s hoc
suscipienda tria sunt tenenda. primũ
ut ãppetitus rõmi pareat. quo nil est ad
officia cõẜuanda accomodacius. Deinde
ut aĩaduertatur quãta sit illa res quaz
efficere uelimꝰ. Ne ue maior ne ue rmior cu¬
ra ⁊ oꝑa suscipiatur ꝙ̃ cã postulat. Ter¬
cuĩ est ut caueamꝰ ut ea q̃ ꝑtinẽt ad libe¬
ralem spetiem ⁊ diggnitatem moderata
sint. Modus est aũt optimꝰ decus ip̃m̃
tenere de quo añdixunꝰ. nec progredi lo

Expanded text:
ittenda hominum cuiusque modi multitudo, adhibeittenda hominum cuiusque modi multitudo, adhibenda cura est laxitatis; aliter ampla domus dedecori saepe domino fit, si est in ea soita est frequentari. Odiosum est enim, cum a praetereuntibus si ipse aedifices, ne extra modum sumptu et magnificentia prodeas; quo in genere multum mali etiam in exemplo est. Studiose enim plerique praesertim in hanc partem facta principum usum cultumque vitae transferenda est. Sed haec suscipienda tria sunt tenenda. Primum, ut appetitus rationi pareant, quo nihil est ad officia conservanda accommodatius. Deinde ut animadvertatur quanta illa res sit quam efficere velimus, neve major minorve cura et opera suscipiatur, quam causa postulat. Tertium ut caveamus ut ea quae pertinent ad liberalem speciem et dignisint. Modus autem est optimus decus ipsum tenere, de quo ante diximus, nec progredi lo
Abbreviated transcription (Latin):
esorme eciã est de se ip̃o predicare
Imilitem gloriosum. De ho ͤ ediũ ill¬
t qm̃ oiã prosequim᷑. uolumiꝰ quide
certe dicendum est qualem hoĩs ho¬
noradi ⁊ principis doniũ placet ẽẽ. Cuius
finis et usus ad quem accomodanda ẽ edi¬
ficandi descripcio et camẽ adhibenda como¬
ditatis dignitatis diligencia. unĩ. octauio
qui primus ex illa fauulia consul factus
est honori fuisse accepimꝰ ꝙ preclaram edi¬
ficass in palacio ⁊ ꝑlenã dignitatis domũ.
ꝑit edib. Itaq ille in suam doniũ cõsu¬
latum primus acculit hic sum ⁊ claris¬
sun uiri filius in domũ multiplicatam
non repulsam solum acculit ad ignominiã
eciam ⁊ calamitatẽ. Ornanda est iggit᷑ di¬
gnitas domo at nõ ex donio tota queren¬
Sa. nec domo dũs s domino dourꝰ honestã
da. Et ut in ceteris hñda racio ẽ nõ sua so¬
lum s ecia aliors. sic in domo clari uioi
in qua ⁊ hospites multi recipiendi ⁊ ad¬

Expanded text:
eforme etiam est de se ipsum praedicare imitari militem gloriosum. Et quoniam omnia persequimur, volumus quidem certe, dicendum est etiam, qualem hominis honorati et principis domum placeat esse, cuius finis est usus, ad quem accommodanda est aedificandi descriptio et tamen adhibenda commoditatis dignitatisque diligentia. Cn. Octavio, qui primus ex illa familia consul factus est, honori fuisse accepimus, quod praeclaram aedificasset in Palatio et plenam dignitatis domum; xit aedibus. Itaque ille in suam domum consulatum primus attulit, hic, summi et clarissimi viri filius, in domum multiplicatam non repulsam solum rettulit, sed ignominiam etiam et calamitatem. Ornanda enim est dignitas domo, non ex domo tota quaerenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda est, et, ut in ceteris habenda ratio non sua solum, sed etiam aliorum, sic in domo clari hominis, in quam et hospites multi recipiendi et ad
Abbreviated transcription (Latin):
dissuaserit quõ stulte si eciã rei .p. sit id
cuqz cuu utile eẽ puertunt hoĩes ea
que sunt fundamenta nature cũ uci¬
litatem ab honestate se iungunt. O
eni expetimꝰ utilitaten ad eã q in¬
puu᷑ ne facere aliter ullo modo pos¬
sumꝰ. Naz quis est qui utilia fugiat
aut quis poturs est qui ea non studiosisse
ꝓsequatur. S quia nũꝙͣ possumꝰ insi in
laude decore honestate utilia repire. ꝓ¬
pterea illa pͥma et suma habeniꝰ. uaili¬
tatis nomẽ nõ tam splendidu ꝙͣ necces¬

Expanded text:
dissuaserit. Quo modo stulte? etiamne, sdissuaserit. Quo modo stulte? etiamne, scuiquam civi utile esse? Pervertunt homines ea, quae sunt fundamenta naturae, cum utilitatem ab honestate seiungunt. Omnes enim expetimus utilitatem ad eamque rapimur nec facere aliter ullo modo possumus. Nam quis est, qui utilia fugiat? aut quis potius, qui ea non studiosissime persequatur? Sed quia nusquam possumus nisi in laude, decore, honestate utilia reperire, propterea illa prima et summa habemus, utilitatis nomen non tam splendidum quam neces
Abbreviated transcription (Latin):
guitudo ⁊ forcitudo negat. Naui locupleti¬
ores queris auctores. hauĩ uo̾ uirtutum
propriũ est nichil ꝑtimesc̃e oĩa huana
despit̾e. nichil quod homini accide̾ possit
intolleraudum putare. Itaq qd fecit
in seuatũ uenit mãdatã expossut sinã
ne diceret recusauit. Quaidui eiñ¬
mreturando hostiũ teneretur nõ esse
et repugnãtem utilitati sue reddi cap¬
tiuos negait ẽẽ utile illos aut ẽẽ ad¬
olescentes ⁊ bonos duces. se iã cõfectũ
senectute. Cuiꝰ eũ naluiss auctoritas
captuii renti sunt. ip̃e cartaginẽ reduũ
Neq eumi cantas prĩe recuunt nec
suoꝵ. Nec uero tunt ignorabat se ad
cndelissimũ hoste ⁊ ad exquisita su¬
pplicia ꝓficisci. o iusiurandũ cõẜuan¬
duz putabat. Itaq tũ cum uigilando
necabatur erat in meliori cã ꝙͣ si doni
senex captumis ꝑuirus consulans per¬
mansiss. At stulte qui nõ modo nõ cen¬
suit captiuos renuttendos uerũ ecia

Expanded text:
t fortitudo negat. Num locupletiores quaeris auctores? Harum enim est virtutum proprium nihil extimescere, omnia humana despicere, nihil, quod homini accidere possit, intolerandum putare. Itaque quid fecit? In senatum venit, mandata exposuit, sententiam ne diceret recusavit, quam diu iure iurando hostium teneretur, non esseet repugnantem utilitati suae!, reddi captivos negavit esse utile; illos enim adulescentes esse et bonos duces, se iam confectum senectute. Cuius cum valuisset auctoritas, captivi retenti sunt, ipse Carthaginem rediit, neque eum caritas patriae retinuit nec suorum. Neque vero tur ignorabat se ad crudelissimum hostem et ad exquisita supplicia proficisci, sed ius iurandum conservandum putabat. Itaque turn, cum vigilando necabatur, erat in meliore causa, quam si domi senex captivus, periurus consularis remansisset. At stulte, qui non modo non censuerit captivos remittendos, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
chil habere ip̃m negocii dicue mł exhi¬
bere alteri. s eors eciã qui deũ semp arĩe
aliquid ⁊ molui Golunt. nũꝙͣ nec irasci
denui nec noc̾e. Quid aut iratus iupie
plus nocẽ potuiss ꝙͣ nocuit ipẽ sibi regu¬
sus. Nulla igõ ius fuit religioiis que
tantam utilitatez puerteret. An ne tur¬
pud accium fregisti ne fidem neq dedi ne¬
q do iuifideli ciuꝙͣ quã quã ab impio re¬
ge dicit᷑. luculente tñ dr. Addunt ociaz
quẽad modũ nos dicamꝰ uideri queda
utilia q̃ non sunt sic se dicere uideri q̃¬
daz honesta que non sunt ut ho ipm̃
uidetur honestum/ conẜuandi inisiurã¬
di cã ad crciatum reuertisse. s sic nõ
honestrm quia quod per uini hostum
eẽt actum ratũ eẽ nõ debuit. Addunt¬
etiam quicquid ualde sit utile id fieri honestũ
eciã si añ non uideretur. hec fere contra re

Expanded text:
hil habere ipsum negotii dicunt, nihil exhibere alteri, sed eorum etiam, qui deum semper agere aliquid et moliri volunt, numquam nec irasci deum nec nocere. Quid autem iratus Iuppiter plus nocere potuisset, quam nocuit sibi ipse Regulus Nulla igitur vis fuit religionis, quae tantam utilitatem perverteret. An ne turpud Accium: Fregistín fidem? Néque dedi neque do ínfideli cuíquam quamquam ab impio rege dicitur, luculente tamen dicitur. Addunt etiam, quem ad modum nos dicamus videri quaedam utilia, quae non sint, sic se dicere videri quaedam honesta, quae non sint. ut hoc ipsum videtur honestum, conservandi iris iurandi causa ad cruciatum revertisse; sed fit non honestum, quia, quod per vim hostium esset actum, ratum esse non debuit. Adduntetiam, quicquid valde utile sit, id fieri honestum, etiamsi antea non videretur. Haec fere contra Re
Abbreviated transcription (Latin):
n ¶ Hic iacet arpinas manib cumulatꝰ amici.
Qui fuit orator suminꝰ ⁊ eximius.
Quem nece cudeli maccauit cuius ⁊ hostis.
Nil agis antonii scripta diẜta manent.
Uuluere nãq uno ꝙreronẽ cõfias ac te.
Tullius et̾nis niluerib lacerat.

Expanded text:
 Hic iacet Arpinus, manibus tumulatus amici. Qui fuit orator summus et eximius, Quem nece crudeli mactavit civis et hostis. Nil agis Antoni scripta deserta manent, Vulnere perpetuo Ciceronem conficis, at te Tullius eternis vulneribus lacerat.
Abbreviated transcription (Latin):
enius nec quicꝙ sapientez saꝑe qui
ipẽ sibi prodesse non querit uerẽ id qui¬
dez si quid eẽ prodesse in cũ enmo cone¬
niret. hecatonez quidez rodum discipulu
pauecii indeo in hus libris quos de offi¬
cus scupsit quĩto tuberom dicere. Sapien¬
tis ee nichil contra mores letos instituta
fat̾e. habere rõne rei familiaris. neq eĩ
sdlum nobis diuites ẽẽ uolumꝰ. S liberi
propuiquis amnicis maxie q rei. p. Sm¬
guloro enĩ facultates ⁊ copie diuicie st
cã quod non liceat huic nec laus ma¬
malus iste uersetur. Enie uir bonus ẽ
is qui prodest quib pt̃ necum nocet. re

Expanded text:
Ennius nequiquam sapere sapientem, qui Ennius nequiquam sapere sapientem, qui ipse sibi prodesse non quiret. Vere id quidem, si, quid esset prodesse, mihi cum Ennio conniret. Hecatonem quidem Rhodium, discipulum Panaeti, video in iis libris, quos de officio scripsit Q. Tuberoni, dicere sapientis esse nihil contra mores, leges, instituta facientem habere rationem rei familiaris. Neque enim solum nobis divites esse volumus, sed liberis, propinquis, amicis maximeque rei pgulorum enim facultates et copiae divitiae sunt causa, quod non liceat. Huic nec laus mamalus iste versetur, sive vir bonus est is, qui prodest, quibus potest, nocet ne
Abbreviated transcription (Latin):
labit aut dissumlabit uir bouus. Acq
iste dolus malus eciã legib erat uinid¬
catus ut eucela. .xii. tabularẜ. Circum¬
scuiptio adolesceticium lege latoria et
sine lege iudiciis in quib additur ex
fide bona. Reliquorum aut iuditiorũ
hec uerba maxue excellunt. In abit᷑¬
o rei upore melius ⁊ equius. Insiducia
ut niter bouos bene agere. Quid eygo
ut in eo quod melius equius pt̃ ulla
latione continetur. Tollendum est igr
in reb cõtrahendis omẽ mendaciu. nõ
licitatorem uenditor. non qui contra se
licratur emptor apponͭ apponit. uterq
ad loquendum uenerit nõ plusꝙ semel
eloquetur. Q quidez scenola .p. filius
cum postulass ut sibi fundus cuiꝰ em¬
ptor erat semel iudicaretur idq uendi¬
tor ita feciss dixit se pluris extumare¬
⁊ addidit centum milia. Nemo est qͥ
Hoc uiri boin fuisse neget, sapientis ne¬
ixant/ ut si minoris ꝙͣ potiuss uendidis¬
set. hec igto est illa puities ꝙ alios bo¬
nos alios sapiences epistuuant. Ex qͦ

Expanded text:
labit aut dissimulabit vir bonus. Atque iste dolus malus et legibus erat vindicatus, ut tutela duodecim tabulis, circumscriptio adulescentium lege Plaetoria, et sine lege iudiciis, in quibus additur EX FIDE BONA. Reliquorum autem iudiciorum haec verba maxime excellunt: in arbitrio rei uxoriae MELIUS AEQUIUS, in fiducia UT INTER BONOS BENE AGIER. Quid ergo? aut in eo, QUOD MELIUS AEQUIUS, potest ulla  continetur. Tollendum est igitur ex rebus contrahendis omne mendacium; non illicitatorem venditor, non, qui contra se liceatur, emptor apponet; uterque, si ad eloquendum venerit, non plus quam semel eloquetur. Q. quidem Scaevola P. f., cum postulasset, ut sibi fundus, cuius emptor erat, semel indicaretur idque venditor ita fecisset, dixit se pluris aestimare; addidit centum milia. Nemo est, qui hoc viri boni fuisse neget, sapientis negant, ut si minoris, quam potuisset, vendidisset. Haec igitur est illa pernicies, quod alios bonos, alios sapientes existimant. Ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
iure quide predioꝵ sangli est apud nõ
quec ciuili ut in uendendis uicia dicerẽ¬
tur q̃ eẽnt nota uenditori. Na cũ ex
duodecin tabulis satis eẽt ea prari q̃
eent lugua nĩcupata que qui inficiatꝰ
ris consultis eciã retitentie pena ẽ con¬
scituta. Quicꝙͣ enĩ est in predio uicii id
statuerunt si uenditor sciret nnsi noĩatũ

Expanded text:
ure quidem praediorum sanctum apud nos est iure civili, ut in iis vendendis vitia dicerentur, quae nota essent venditori. Nam, cum ex duodecim tabulis satis esset ea praestari, quae essent lingua nuncupata, quae qui infitiatus ris consultis etiam reticentiae poena est constituta; quicquid enim esset in praedio vitii, id statuerunt, si venditor sciret, nisi nominatim
Abbreviated transcription (Latin):
tat ⁊ dissimulat appecitũ uoluptatis pps̾
uerecundiam. Ex quo incelligitur hoĩs
uoluptatem non sacis ẽẽ dignam hoĩs
si sit quispiam qui aliqmd cribuat uolu¬
ptati diligent̾ ⁊ tenendum ẽẽ eius fouẽ¬

Expanded text:
tat et dissimulat appetitum voluptatis propter tat et dissimulat appetitum voluptatis propter verecundiam. Ex quo intellegitur corporis voluptatem non satis esse dignam hominis in sit quispiam, qui aliquid tribuat voluptati, diligenter ei tenendum esse eius frue
Abbreviated transcription (Latin):
urbanũ ingenosum facetum. Quõ gen̾e
ti sunt. multaq multorum facete dicta ut
ea q̃ a sene catone collecta sunt. q̃ uocant apo¬
cegramata. facilis ẽ distincio ingenii ⁊ illi¬
gnus. alter ne libro quidem diguus est si
rerum curpitudiui adhibeatur uerboru
obstenicas. ludendi eciã quidam modus re¬
tiuendus ut ne niiis oĩa profundamꝰ ela¬
ti q uoluptate in aliquã curpitudinẽ di¬
dia uenãdi honesta exempla ludendi. S per¬
tinet ad om̃e officii qõnem semꝑ in pru¬
ꝑcu here quatum nã hoĩs pecudib reliquis¬
atq belliis añcedat. Ille ml senciunt in¬
si uoluptatem. ad eam q ferunt᷑ om̃i impe¬
cu hoĩs aũt mens discendo alitur et cogitã¬
do semp aliquid aut inquirit aut agit ui
si quis est paulo ad uoluptatẽ propensior¬
caueat miͦ ne sit ex pecudũ gen̾e. Sũt eni
quidem hoĩes nõ re s noĩe. Sz si quis est pau¬
lo erectior ꝙͣuis uoluptate copiatur occul¬

Expanded text:
urbanum, ingeniosum, facetum. Quo genere urbanum, ingeniosum, facetum. Quo genere ti sunt, multaque multorum facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt, quae vocant apofqe/gmata. Facilis igitur est distinctio ingenui et illignus, alter ne libero quidem, si rerum turpitudini adhibetur verborum obscenitas. Ludendi etiam est quidam modus retinendus, ut ne nimis omnia profundamus elatique voluptate in aliquam turpitudinem der et studia venandi honesta exempla ludendi. Sed pertinet ad omnem officii quaestionem semper in promptu habere, quantum natura hominis pecudibus reliquisque beluis antecedat; illae nihil sentiunt nisi voluptatem ad eamque feruntur omni impetu, hominis autem mens discendo alitur et cogitando, semper aliquid aut anquirit aut agit vidsi quis est paulo ad voluptates propensior, modo ne sit ex pecudum genere sunt enim quidam homines non re, sed nomine, sed si quis est paulo erectior, quamvis voluptate capiatur, occul
Abbreviated transcription (Latin):
ra licet ora ip̃a cernere nator aut eor qui
aut libidine aliqua aut metu cõmoti sunt
aut uoluntate nunia gestuĩt. auorum om̃i
uultus uoces motus status q ⁊ intantur
Ex quib illud intelligitur ut ad officii for¬
mani ieuertamur appetitus qz omnes copi¬
trahendos sedandos q ẽẽ excitandã q aĩa¬
duersionem ⁊ diligentiã ne quid teniere
ac fortuitu incõsiderate negligent̾ q aga
seueritatem pocius ⁊ ad quedã studia gra¬
mora atq maiora. Ludo aũt atq ioco uti
illo quidem licet. b sicut sompno ⁊ quietib
ceteris, tũ cam grauib serus q reb sacisfe¬
cerimius. Ipm̃ q genus iocandi nõ prosu¬
sum nec ĩmodestum s ingenuũ ⁊ facetum
esse debet. ut ein pueris. nõ cem ludi liceu¬
ciam damꝰ sz eam que ab honestatis accio¬
bi ingenii lumen eluceat. Dupplex õmo
est iocandi genus. unũ illiberale perulanᷤ
flagitiosum obstenũ. Alterum clegans

Expanded text:
ra. Licet ora ipsa cernere iratorum aut eorum, qui ra. Licet ora ipsa cernere iratorum aut eorum, qui aut libidine aliqua aut metu commoti sunt aut voluptate nimia gestiunt; quorum omnium voltus, voces, motus statusque mutantur. Ex quibus illud intellegitur, ut ad officii formam revertamur, appetitus omnes contrahendos sedandosque esse excitandamque animadversionem et diligentiam, ut ne quid temere ac fortuito, inconsiderate neglegenterque agaseveritatem potius et ad quaedam studia graviora atque maiora. Ludo autem et ioco uti illo quidem licet, sed sicut somno et quietibus ceteris tum, cum gravibus seriisque rebus satis fecerimus. Ipsumque genus iocandi non profusum nec immodestum, sed ingenuum et facetum esse debet. Ut enim pueris non omnem ludendi licentiam damus, sed eam, quae ab honestatis actiobi ingenii lumen eluceat. Duplex omnino est iocandi genus, unum illiberale, petulans, flagitiosum, obscenum, alterum elegans,
Abbreviated transcription (Latin):
est orine grece que hoĩem huc atqz illucra¬
pit. altera in cõne que docet ⁊ epplanat
quid faciendum fugiendum q sit. ita fit
ut rõ presit appetitus optemꝑet. Duuĩs aũt
actio uacare deb tereritate ⁊ negligencia.
nec uero agere quicquã. cuiꝰ nõ possis cam ꝓ
babilez redere. Hec ein fere est descriptio
officii. Efficiendu est aut ut appetitus uõui
obediant. eauiq ne precurãt nec propter
pigriciam aut ignauiã deẜant suit qz tran¬
quillu acq om̃i animi perturbacione care¬
ant, ex quo eluceat onũs constancia ouiis¬
q moderatio. Nam qui appecitꝰ logius eua¬
gantur et tamꝙ̃ epultantes siue cupiendo¬
sine effugiendo non satis a rõne retiẽtur. hii
sine dubio finiez ⁊ mediũ transeunt. et reli¬
quut eciã atq abiciũt obedienciã. uec rõm
parent cai sunt subiecti lege nature. a quibz
nõ modo auimi perturbantur s eciã corpo¬

Expanded text:
est ὁρμὴ , Graece; quae hominem huc et illuc raest ὁρμὴ , Graece; quae hominem huc et illuc rapit: altera in ratione; quae docet et explanat, quid faut ratio praesit, appetitus obtemperet. Omnis autem actio vacare debet temeritate et neglegentia nec vero agere quicquam, cuius non possit causam probabilem reddere; haec est enim fere discriptio officii. Efficiendum autem est, ut appetitus rationi oboediant eamque neque praecurrant nee propter pigritiam aut ignaviam deserant sintque tranquilli atque omni animi perturbatione careant; ex quo elucebit omnis constantia omnisque moderatio. Nam qui appetitus longius evagantur et tamquam exsultantes sive cupiendosive fugiendo non satis a ratione retinentur, ii sine dubio finem et modum transeunt; relinquunt enim et abiciunt oboedientiam nec rationi parent, cui sunt subiecti lege naturae; a quibus non modo animi perturbantur, sed etiam corpo
Abbreviated transcription (Latin):
q factorum. Ad hibenda est ig̃ quedam rcũ¬
encia aduersus hoĩes ⁊ optimi cuiusq et
reliquorum. Nai negligere quid de se qͥsz
sentiat non solum arrogancis est s etiaz
omnino dissoluti. Est aut quod differat
in hom̃ rõue heñda inter iusticiani ⁊ ue¬
recundiam. Iusticie partes sunt nõ nio
expositis quale sit quod dic̾e̾ dicinius intellet¬
tuiꝰ puto Officirm aũt quod ab eo ducitur
hanc primũ habet uiã que ducet ad cõuemi¬
enciam cõẜuacionemqz nature. quã si seque¬
urur ducem nũꝙͣ aberrabimus. sequenur¬
q ⁊ id quod acutum ⁊ perspicap uã est. et
id quod ad hoĩm cõsociationem accorodatũ.
et id ueheniens atqz forte. Sz maxia uis de¬
cori in hac iest parte de qua disputamus.
Neq eñ solum corpus qui ad naturã apti
sunt. sed multo eciam magis aumi motꝰ
probandi qui ad naturã cõmodi sunt. de¬
nature una pars in appeticum posita est. q̃

Expanded text:
que factorum. Adhibenda est igitur quaedam reveque factorum. Adhibenda est igitur quaedam reverentia adversus homines et optimi cuiusque et reliquorum. Nam neglegere, quid de se quisque sentiat, non solum arrogantis est, sed etiam omnino dissoluti. Est autem, quod differat in hominum ratione habenda inter iustitiam et verecundiam. Iustitiae partes sunt non violexpositis, quale sit id, quod decere dicimus, intellectum puto. Officium autem, quod ab eo ducitur, hanc primum habet viam, quae deducit ad convenientiam conservationemque naturae; quam si sequemur ducem, numquam aberrabimus sequemurque et id, quod acutum et perspicax natura est, et id, quod ad hominum consociationem accommodatum, et id, quod vehemens atque forte. Sed maxima vis decori in hac inest parte, de qua disputamus; neque enim solum corporis, qui ad naturam apti sunt, sed multo etiam magis animi motus probandi, qui item ad naturam accommodati sunt. Dnaturae, una pars in appetitu posita est; quae
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Est eni digna persone oro. bz poete quicꝙͣ
quẽq deceat ex persona iudicabunt. Nobis
autẽ personam nuposuit ip̃a na magna cũ
excellentia prãncia q aĩanciũ reluiquoru.
Quocirca poete in magna ueritate ꝑsonaruz
eciam uiciosis quod cõueniat ⁊ quid deceat ui¬
debunt. Nobis aũt cum a na constantie mode¬
racionis temperancie uerecundie partes date sit
cũq eadem natura doceat nõ negligere ꝙͣad
modum nos aduersus hoĩes geranus effici¬
tur. ut et illud quos ad om̃em honestatem ꝑ¬
tinet decorum ꝙͣ latissime fusum sit appareãt
et hoc quod spectatur in unoq geuere iurtu¬
tis. ut eñ pulchricudo corporis apta cõposicõe
membroꝵs mouet oculos atq delectat. hoc
ip̃o ꝙ urt᷑ se om̃s partes cũ lepore cõsentiũt
sic hoc decorũ quod elucet in bitu mouet ad¬
approbacionem eors quib cum uiuitur ordi
ne constantia ⁊ moderacõe dictorum oĩ at¬

Expanded text:
ntur; est enim digna persona oratio. Sed poëtae, quid ntur; est enim digna persona oratio. Sed poëtae, quid quemque deceat, ex persona iudicabunt; nobis autem personam imposuit ipsa natura magna cum excellentia praestantiaque animantium reliquarum. Quocirca poëtae in magna varietate personarum, etiam vitiosis quid conveniat et quid deceat, videbunt, nobis autem cum a natura constantiae, moderationis, temperantiae, verecundiae partes datae sint, cumque eadem natura doceat non neglegere, quem ad modum nos adversus homines geramus, efficitur, ut et illud, quod ad omnem honestatem pertinet, decorum quam late fusum sit, appareat et hoc, quod spectatur in uno quoque genere virtutis. Ut enim pulchritudo corporis apta compositione membrorum movet oculos et delectat hoc ipso, quod inter se omnes partes cum quodam lepore consentiunt, sic hoc decorum, quod elucet in vita, movet approbationem eorum, quibuscum vivitur, ordine et constantia et moderatione dictorum omnium at
Abbreviated transcription (Latin):
dico decoꝵ. ⁊ ita pertinet ut nõ recondita
quadam rõne cernatur. Sz sic in promptu
Et em̃ quiddam quod incelligitur in omi
pulchritudo corporis secerin nõ põt a ualitu¬
Sine. S hoc de quo loquiniur decoꝵ. cotũ
illud quidem est cum uutute confusum. s
mẽte ⁊ cogitacione distinguitur. Qd̾ decor¬
dupplex. Nain et generale quoddaz
decorum intellignuus quod in omi hone¬
state uersatur. Aliuid huic subiectũ est qua
pertinet ad singulas partes honestatis.
Atq illud suꝑius ita fere dissiniri solet de¬
coꝵ id ẽẽ quos consentaneũ sit ut in eo mo
deracio et temperancia appareat cũ spẽ qua¬
dam liberali. Hoc ita intelligi possumꝰ existi¬
mare ex eo decoro quod poete secuntur de
quo alio loco plura dici solent/ S tũ ser¬
id quod quaq ꝑsona dignum est s fit et
dicitur ut si catus aut minos diceret ode¬
uius iustos. At atreo dicente plausus excita¬

Expanded text:
dico, decorum, et ita pertinet, ut non recondita dico, decorum, et ita pertinet, ut non recondita quadam ratione cernatur, sed sit in promptu. Est enim quiddam, idque intellegitur in omni pulchritudo corporis secerni non potest a valetudine, sic hoc, de quo loquimur, decorum totum illud quidem est cum virtute confusum, sed mente et cogitatione distinguitur. Eplex; nam et generale quoddam decorum intellegimus, quod in omni honestate versatur, et aliud huic subiectum, quod pertinet ad singulas partes honestatis. Atque illud superius sic fere definiri solet: decorum id esse, quod consentaneum deratio et temperantia appareat cum specie quadam liberali. Haec ita intellegi possumus existimare ex eo decoro, quod poetae sequuntur; de quo alio loco plura dici solent. Sed tum serid, quod quaque persona dignum est, et fit et dicitur; ut, si Aeacus aut Minos diceret: óde iustos accepimus; at Atreo dicente plausus excita
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑancia ⁊ modestia omnis q sedacio per¬
turbacionũ anum ⁊ rerũ modus cernncur
Hoc loco concinetur id quod dici latine decor
to non queat seꝑari. ¶lani ⁊ quod decet ho¬
nestum est. et quod honestun est decz. qual
defferencia sit honesti ⁊ decori facilius intel¬
lugi ꝙͣ epplanari pt̃/. Quicquid est enĩ quod
deceat id tũ apparet cũ añgressa honestas est.
Itaq nõ solum in hac parte honestatis de qͣ
loco disserendum est s eciã in toib superiori¬
bus quid deceat apparet. Nam ⁊ uõne uti
acq rõne prudent̾ ⁊ agere que agas cõside¬
rate onũq in re quid fit berum uidere st
tueri decet, Contra qz falli eruare labi. de
ruopia sunt in decora. Sumilis est racio forti¬
tudurs. Quod enĩ uiriliter aĩo q magno
fit id dignum uero ⁊ decorum uidetur quod
contra id ut turpe sic indecoꝵ. Quare per¬
tinet quidem ad omnẽ honestatem hoc qd

Expanded text:
temperantia et modestia omnisque sedatio pertemperantia et modestia omnisque sedatio perturbationum animi et rerum modus cernitur. Hoc loco continetur id, quod dici Latine decoruto non queat separari; nam et, quod decet, honestum est et, quod honestum est, decet; qualis autem differentia sit honesti et decori, facilius intellegi quam explanari potest. Quicquid est enim, quod deceat, id tum apparet, cum antegressa est honestas. Itaque non solum in hac parte honestatis, de qua hoc loco disserendum est, sed etiam in tribus superioribus quid deceat apparet. Nam et ratione uti atque oratione prudenter et agere, quod agas, considerate omnique in re quid sit veri videre et tueri decet, contraque falli, errare, labi, decturpia, sic indecora. Similis est ratio fortitudinis. Quod enim viriliter animoque magno fit, id dignum viro et decorum videtur, quod contra, id ut turpe, sic indecorum. Quare pertinet quidem ad omnem honestatem hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sentatorib patefaciantꝰ aure̾ nec adulari nos
sinamꝰ in quo falli facile ẽ. Tales enĩ nos õẽ
putemus ut iure laudemur. Ex quo nascun¬
tur ĩnumabilia pcc̃a cum hoĩes inflati opinoni¬
bus curpiter ieridentur. et in mapinus uersan¬
tur errorib. bz hec quidem haccenus. Illud aũt̃
q ꝑtineat. Esse auc magn ammii ⁊ fuisse
multos ⁊ in uita ociosa qui ĩuestuarent ma¬
familiari nõ eam quidem om̃i cõnie exuge¬
rantes neq excludentrs ab euis usu suos pa¬
tius q ⁊ amicis imꝑtientes ⁊ ee .p. si qnãde
usus eẽt que pͥmũ bene ꝑata sit millo tur¬
pi questũ neq odioso cũ ꝙͣ plurmius m᷑ͦ. di¬
gnis se utilẽ prebeat. Deinde augeatur rõne
diligencia parsimonia. Nec libidini poc
uit̾ aĩose q uinie. atq eciã simplicit̾ fideliter
beliqua parte honestatis dicendũ sit
iͣ qua uerecundia ⁊ quasi quidã ornatus uite

Expanded text:
sentatoribus patefaciamus auris neve adulari nos sentatoribus patefaciamus auris neve adulari nos sinamus, in quo falli facile est; tales enim nos esse putamus, ut iure laudemur; ex quo nascuntur innumerabilia peccata, cum homines inflati opinionibus turpiter irridentur et in maximis versantur erroribus. Sed haec quidem hactenus. Illud autem que pertineat; esse autem magni animi et fuisse multos etiam in vita otiosa, qui aut investigarent familiari non eam quidem omni ratione exaggerantes neque excludentes ab eius usu suos potiusque et amicis impertientes et rei publicae quaeprimum bene parta sit, nulloque turpi quaestu, neque odioso: tum, quam plurimis, modo dignis, fe utilem praebeat: deinde augeatur ratione, diligentia parsimoma: nec libidini potiaviter, animoseque vivere, atque etiam simpliciter, fideliter, reliqua parte honestatis dicendum sit, in qua verecundia et quasi quidam ornatus vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
et idem semp uultus eadem qz fros ut de soc¬
quidem macedonum regem rebus gestis et głia
suꝑatum a filio facilitate ⁊ hũanitate bidco
suꝑiorem fuisse. Itaq alcer semꝑ magnius
alter sepe curpissimus. unĩ recte precipere ui¬
dentur qui mouent, ut quãdo supiores sumꝰ
tanco nos gramus sumissius. Pauetius qui¬
dem auditorem afoicanũ ⁊ famuliarẽ siumso¬
litum ait dic̾e̾ ut equos ꝓpter crebras cõtentio¬
nes prelioꝵ ferocitate exultantes domitorib
tradere soleant ut his faciliorib possint uti
Sic hoĩes secundis reb effrenatos sibi q pre¬
sidentes tamꝙͣ in gioũ iõmis ⁊ doctoine duci
oportere ut ꝑspicerent reoũ hũanaꝵ nbetil¬
litatem uarietatẽ q fortune. Atq eciã in secũ¬
dissimis reb maxime utendũ ẽẽ cõsilio ami¬
corum. his itaq maior eciã ꝙͣ añ tribuenda
aũctas hisdem temporib cauendũ est ne as¬

Expanded text:
et idem semper vultus, eademque fions: ut de Socet idem semper vultus, eademque fions: ut de Socquidem, Macedonum Regem rebus gestis, et gloria superatum a filio, facilitate et humanitate video superiorem fuisse. Itaque alter semper magnus, alter saepe turpissimus fuit. ut recte praecipere videantur, qui monent, ut, quanto superiores simus, tanto nos submissius geramus. Panaetius quidem Auditorem Africanum. et familiarem suum solitum, ait, dicere; ut equos, propter creatas contentiones praeliorum, ferocitate exsultantes, domitoribus tradere soleant, ut his facilioribus possint uti: sic homines secundis rebus effrenatos, sibique praefidentes, tamquam in gyrum rationis, et doctrinae duci oportere, ut perspicerent rerum humanarum imbecillitatem, varietatemque Fortunae. Atque etiam in secundissimis rebus maxime est utendum consilio amicorum iisque maior etiam quam ante tribuenda auctoritas. Isdemque temporibus cavendum est, ne as
Abbreviated transcription (Latin):
seueritas. sine qua admistrari ciutris non
põt. Om̃ĩs aũt ⁊ aĩaduersio et castigatio cõ¬
cumelia uacare d. neqz ad eius qui p̃m̃et a¬
liquem aut uerbis castigat s ad rei .p. Gtili¬
tatem referri. Tauendu eciã est ne maior
pena ꝙͣ culpa sit, ⁊ ne hisdem de causis alii
ꝑ lectentur alii ne appellentur quidem. Pro
iratus qui accedet ad penã mediocritatem
illam tenebit q̃ est inter nimiũ ⁊ pars que
placet peripateticis ⁊ recte placet m᷑ ne lau¬
darent iracundĩa ⁊ dicerent utilit̾ a ña datã.
Illa uero om̃ib in reb repudanda est/. Optã¬
dum q ut hn qui presunt rei. p. legũ siles sit
que ad pumendũ nõ iracundia s equitate
ducuntur atq in reb prosperis et ad uolup¬
tatem nram fluentib suꝑbiam magnope
fastidiũ arrogantiã q fugiamꝰ. Naz ut ãdũ¬
sas res sic fecundas ĩmoderate ferre leuitatis
est. preclara q eciã equabilitas in om̃i uita

Expanded text:
severitas, sine qua administrari civitas non severitas, sine qua administrari civitas non potest. Omnis autem et animadversio et castigatio contumelia vacare debet neque ad eius, qui pliquem, aut verbis castigat, sed ad Reipubl utilitatem referri. Cavendum est etiam, ne maior poena, quam culpa sit; et, ne iisdem de causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohmquam enim, iratus qui accedet ad poenam, mediocritatem illam tenebit, quae est inter nimium et parum, quae placet Peripateticis, et recte placet, modo ne laudarent iracundiam et dicerent utiliter a natura datam. Illa vero omnibus in rebus repudianda est optandumque, ut ii, qui praesunt rei publicae, legum similes sint, quae ad puniendum non iracundia, sed aequitate ducuntur. Atque etiam in rebus prosperis, et ad voluntatem nostram fluentibus. superbiam magnopere, fastidium, arrogantiamque fugiamus. Nam ut adversas res, sic secundas immoderate ferre, levitatis est. praeclaraque est aequabilitas in omni vita,
Abbreviated transcription (Latin):
omino est ambicio honoꝵq cõtentio Xiͫͫ.
De quã preclare apud eundem est platonẽ.
uiuiiliter facere eos qui int̾ se contendunt
uter pocis rez . .p. admĩstret ut si naute cer¬
tarent quis eorum potissimũ gubernaret
Idemqz precepit ut eos adu̾sarios extune¬
mus qui arma contra ferant nõ eos qui su¬
o iudicio cueri rẽ. p. uelint Qualis fuit ĩt̾
p. Afoicanũ ⁊ Q. metellum sine ac̾bitate
Sissensio . Nec uero audiendi qui grainter
guanum ⁊ fortes uioi censebunt. Nichie
enm laudabilius uil magno et proclaro uiro di¬
gnius placabilitate atqz clemencia. In liberis
uero populis ⁊ in uiris equalitate ex̃cenda est fa¬
cilitas ⁊ altitudo amiii. qua dicitur ne si irasca¬
mur. aut intẽpestine accedentib aut impruden¬
ter rogantib in morositatẽ ĩutilem ⁊ odiosam
inicidamus. Et tamẽ ita probanda est mansue¬
tudo atq clemencia ut adhibeatur rei p. cã

Expanded text:
ino est ambitio honorumque contentio, ino est ambitio honorumque contentio, de qua praeclare apud eundem est Platonem, similiter facere eos, qui inter se contenderent, uter potius rem publicam administraret, ut si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret. Idemque praecipit, ut eos adversaries existimemus, qui arma contra ferant, non eos, qui suo iudicio tueri rem publicam velint, qualis fuit inter P. Africanum et Q. Metellum sine acerbitate dissensio. Nec vero audiendi, qui graviter gnanimi et fortis viri esse censebunt; nihil enim laudabilius, nihil magno et praeclaro viro dignius placabilitate atque clementia. In liberis vero populis et in iuris aequabilitate exercenda etiam est facilitas et altitudo animi, quae dicitur, ne, si irascamur aut intempestive accedentibus aut impudenter rogantibus, in morositatem inutilem et odiosam incidamus. Et tamen ita probanda est mansuetudo atque dementia, ut adhibeatur rei publicae causa