comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no pecore in uet̾ib sacͥficiis figurat᷑: nec eũ
negat in crucis cornib taurũ. qͥ in illo cog¬
noscit maximã uictimã. In illo reqͥem cũ¬
inuenimꝰ: uere sabbatizamꝰ. & lune noue
obseruatio: uite noue ẽ sc̃ificatio. Et paschi¬

Expanded text:
no pecore in veteribus sacrificiis figuratur, nec eum no pecore in veteribus sacrificiis figuratur, nec eum negat in crucis cornibus taurum, qui in illo cognoscit maximam victimam. In illo requiem cuinvenimus, vere sabbatizamus, et lunae novae observatio, vitae novae est sanctificatio, et Pasch
Abbreviated transcription (Latin):
rũ: cuiꝰ p̃cepta seruare ñ uultis: Eo qͦd car¬
nẽ p̃putii ñ circũcidimꝰ masculinũ: & uesci¬
m̃ carnib. qͣs lex dicit ĩ mundas: nec sabba¬
ta ꝙ neomenias. &ꝙ dies festos eoꝵ carnalit̾
obseruamꝰ: nec uictimis pecorũ sacͥficamꝰ d̃o:
nec pascha in oue & arimis similit̾ celebramꝰ
& si qua alia uet̾a sacram̃ta gñali uocabulo
umbrã futuroꝵ appellat. apłs: qr ea signifi¬
cabant suo tempore reuelanda. que nos reue-¬
lata ꝑcepimꝰ: ut remota umbra nuda eorũ
luce fruerem̃. De quibꝰ singillatim lõgũ ẽ
disputare: quẽ ad mod̾u exuendo uet̾em ho-¬
minẽ. circũcidimͣ in expoliatione corꝑis
carnis: & qͦs cybos uitant in pecoribꝰ. ui
tamꝰ in morib. ꝙ ex hibemꝰ corꝑa nr̃a ho¬
stiã uiuã. scãm. d̾o placentẽ. cui ꝙ animas
nr̃as in desideriis scĩs ꝓ sanguine intelli
ti sanguine ab om̃i iniquitate mundam᷑:
qui ꝓpt̾ similitudinẽ carnis peccati. ꝙ capͥ¬

Expanded text:
cepta servare non vultis? eo quod carnem praeputii non circumcidimus masculinam, et vescimur carnibus quas Lex dicit immundas, nec sabbata et neomenias et dies festos eorum carnaliter observamus, nec victimis pecorum sacrificamus Deo, nec Pascha in ove et azymis similiter celebramus: et si qua alia vetera sacramenta generali vocabulo umbras futurorum appellat Apostolus , quia ea significabant suo tempore revelanda, quae nos revelata suscepimus, ut remota umbra nuda eorum luce frueremur. De quibus singillatim nimis longum est disputare quemadmodum exuendo veterem hominem circumcidimur, non in exspoliatione corporis carnis; et quos cibos vitantamus in moribus, et exhibemus corpora nostra hostiam vivam sanctam, Deo placentem , cui et animas nostras in desideriis sanctis pro sanguine intelligti sanguine ab omni iniquitate mundamur: qui propter similitudinem carnis peccati, etiam capri
Abbreviated transcription (Latin):
umbrata st̃ signis: in isto h̃nt finẽ. cuiꝰ reg¬
ni ñ erit finis. In illo quippe om̃ia oporte¬
bat impleri: qui uenit legẽ & ꝓpħas ñ sol¬
uere. s implere. Proinde illa uetera signa
rerũ ñ euacuauit arguendo. s implendo
mutauit: ut alia ẽẽnt que nunciarent ue¬
nisse iã xp̃m. quã fuerant illa q̃ p̃nunci¬
abant ẽẽ uenturũ. Qͥd sͥ aut̃ uult qͦd sic

Expanded text:
umbrata sunt signis, in isto habent finem, cujus regni non erit finis. In illo quippe omnia oportebat impleri, qui venit legem et prophetas non solvere, sed implere. Proinde illa vetera signa rerum non evacuavit arguendo, sed implendo mutavit, ut alia essent quae nuntiarent venisse jam Christum, quam fuerant illa quae praenuntiabant esse ventu
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ ꝯuenirent. Ista certe dicta mutatio nõ
psalmoꝵ titulo intelligentibꝰ paucis sig¬
nificat᷑: s manifesto p̃conio ꝓpħice uocis
expͥmit᷑. Aꝑte ꝓmissũ ẽ testam̃tũ nouũ.
ñ scd̾m testam̃tũ qͦd factũ ẽ ad ppłm. qnͣdo
eductꝰ ẽ de egypto. Cũ gͦ in illo uet̾i testam̃¬
to p̃cepta sint ista. q̃ nos ad nouũ ꝑtinen¬
tes obseruare ñ cogim᷑: cur ñ uidei se potiꝰ
in uetustate suꝑuacanea remansisse cognoᷤ¬
cunt. quã nob̾ noua ꝓmissa tenentib qͦd
remoueant᷑ umbre. Spiritalis significa¬
tio iã lucescat: carnalis celebratio iã quiescat.

Expanded text:
ra Aegypti . Ista certe praedicta mutatio, non per Psalmorum titulos intelligentibus paucis significatur, sed manifesto praeconio propheticae vocis exprimitur. Aperte promissum est testamentum novum, non secundum testamentum quod factum est ad populum, quando eductus est de Aegypto. Cum ergo in illo veteri testamento praecepta sint ista, quae nos ad novum pertinentes observare non cogimur, cur non Judaei se potius in vetustate supervacanea remansisse cognoscunt, quam nobis nova promissa tenentibus; quremoveantur umbrae ; spiritualis significatio jam lucescat, carnalis celebratio jam quiescat.
Abbreviated transcription (Latin):
est: si tales post quantalibet tp̃ra liberati reg¬
nũdei possidebunt. S qm̃ falsa ñ est: ꝓfecto
regnum dĩ ñ possidebunt. Et si in regni dei
possessione nũquã erunt. et̾no supplicio tene¬
bunt᷑: qm̃ non ẽ medius locus. ubi ñ sit insuꝑ¬
plicio: qui in illo ñ fuerit constitutꝰ regnoQm̃

Expanded text:
est, si tales post quantalibet tempora liberati regnum Dei possidebunt. Sed quoniam falsa non est, profecto regnum Dei non possidebunt. Et si in regni Dei possessione numquam erunt, aeterno supplicio tenebuntur; quoniam non est medius locus, ubi non sit in supplicio, qui illo non fuerit constitutus in regno.
Abbreviated transcription (Latin):
Ixemplo
suo suos instruit p̃ceptor bonꝰ ut a filiis ꝑi-¬
is impendat᷑ cura parentib: tamꝙͣ lignũ illud uͥ
erant fixa m̃bra morientis: euã cathedra suerat
magistri docentis. Ex hac doctna sana didicerat¬
suis. ꝙ maxime domesticis ñ p̃uidet. fid̾e negat:
ꝙ ẽ infideli det̾ior. Quid aũ ciiq tam domesticũ
ꝙͣ parentes filiis: aut parentibꝰ fiłii: Huiꝰ itaq
saluberrimi p̃cepti ipse magist̾ scõrũ. de se ipso
ostituebat exempłũ: qñdo ñ ut famule d̃s quã
creauerat & regebat⁊ s ut mat homo de qua
creatus fuerat. & quã relinq̃bat altum ꝓ se
qͣd̾amodo filiũ ꝓuidebat.

Expanded text:
xemplo suo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis. Ex hac sana doctrina didiceratomesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid autem tam cuique domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti ipse magister sanctorum de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta. hoc ẽ dilectionẽ dĩ & dilectionẽ
ꝓximi docet magister d̾s: in quib tria inue¬
int homo que diligat. dm. seipsũ. & ꝓximũ:
atq ille in se diligendo ñ errat qui dm diligit:
osequens ẽ. ut etiã ꝓximo ad diligendũ d̃m cõ¬
sulat. quẽ iubet᷑ sic̃ scipsũ diligere: sic urori.
sic filiis. sic domesticis. sic cet̾is quib pot̾it ho¬
minibꝰ ꝙ ad hoc sͥ a ꝓximo. si forte indiget
consuli uelit. Ac ꝑ hoc erit pacatꝰ. qͣntũ in ip̃o
ordia: cuiꝰ hic ordo ẽ. Primũ. ut nulli noceat.
deuide etiã ꝓsit cui potuerit. Primitꝰ gͦ in est ei su¬
oꝵ cura. Ad eos quippe ht oportuniorẽ. faciliorẽ¬
q: aditũ ꝯsulendi: uł naturȩ ordine. uł ipsiꝰ socie¬
tatis humane. Unde apls dic̃. Quisqͥs aũ suis &
maxime domesticis ñ p̃uidet: sid̾e negat Ex¬

Expanded text:
cepta, hoc est dilectionem dei et dilectionem proximi, docet magister deus, in quibus tria invenit homo que diligat, deum, seipsum et proximum, atque ille in se diligendo non errat qui diligit deum, consequens est ut etiam proximo ad diligendum deum consulat, quem iubetur sicut seipsum diligere; sic uxori, sic filiis, sic domesticis, sic ceteris quibus potuerit hominibus et ad hoc sibi a proximo si fortem indiget consuli velit ac per hoc erit pacatus omni homini quaordia; cuius hic ordo est: primum ut nulli noceat, deinde ut etiam prosit cui potuerit; primitus ergo inest ei suorum cura, ad eos quippe habet oportuniorem aditum consulendi, vel nature ordine, vel ipsius societatis humane. Unde apostolus dicit: Quisquis autem suis et maxime domesticis non providet, fidem denegat e
Abbreviated transcription (Latin):
putiũ s fides quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. Ista qͥppe
fides ẽ xꝑianoꝵ: non demonioꝵ. Nam & de¬
mones credunt: & contremiscunt. S nũqͥd
⁊ diligunt: Namsi ñ cred̾ent: ñ dicerent. tu
es sc̃s dĩ. uł tues filius di. Si aũ diligerent: ñ
daret᷑: non ipse diceret. Nemo potest uenire
adme: nͥ pat̃ qui misit me traxerit eũ. Ex libͦ
Iꝑ fidem ⁊ dilectionẽ fuint: qͥa alt̾um
sine altero. nullius uͥtutis fructum parit.¬

Expanded text:
. ista quippe fides est Christianorum non daemoniorum. nam et daemones credunt et contremescunt, sed numquid et diligunt? nam si non crederent, non dicerent: Tu es sanctus dei uel: Tu es filius dei: si autem diligerent, non  nobis daretur. non ipse diceret: Nemo potest uenire ad me. nisi pater, qui misit me. traxerit eum. unde fidem et dilectionem fiunt, quia alterum sine 575 altero nullius virtutis fructum parit
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsum dm̃. Omnino ñ me satiaret ds. nͥ
Iꝓmitteret mͥ seipsum dm̃. Quid uͦ ẽ tota t̾ra.
quid ẽ totum mare. qͥd ẽ totumcȩlũ: ꝗd sunt
omĩa sidera. qͥd sol. quid luna: qͥd exercitus an¬
głoꝵ: Omniũ istoꝵ creatorẽ sitio. Ipsũ esurio
ipsum sitio: ipsi dico. qm̃ apudte ẽ fons uite
qͥ mͥ dicit. ego sum panis uiuus qui de cȩlo des¬
cendi. Esuriat ⁊ sitiat ꝑegͥnatio mea: ut satie¬
tur presentia mea. Arrideat mundꝰ multis
reb: pulcris. fortib. uariis. Pulcͥrior ẽ ille qui
fecit: fortior. & clarior ille qui fecit. suauior ẽ¬
ille qui fecit. Satiabor dum manifestabitur

Expanded text:
 ipsum Deum. Omnino me non satiaret Deus, nisi promitteret mihi se ipsum Deum. Quid est tota terra? Quid est totum mare? Quid est totum coelum? Quid sunt omnia sidera? Quid sol? Quid luna? Quid exercitus Angelorum? Omnium istorum Creatorem sitio: ipsum esurio, ipsum sitio, ipsi dico, Quoniam apud te est fons vitae . Qui mihi dicit: Ego sum panis qui de coelo descendi . Esuriat et sitiat peregrinatio mea, ut satietur praesentia mea. Arridet mundus multis rebus, pulchris, fortibus, variis: pulchrior est ille qui fecit, fortior et clarior ille qui fecit, suavior ille est qui fecit. Satiabor, cum manifestabitur
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus tẽptat ut decipiat. Cui tñ nͥ
ille qui tẽptat᷑ dederit locũ: mnanis tẽptatio
cum diabolo. Dant aũ locũ homines dia¬
cant: & de illo foris tͥumphant. Et nolite¬

Expanded text:
diabolus tentat, ut decipiat. Cui tamen nisi ille qui tentatur dederit locum, inanis tentatio is, ait, locum diabolo . Dant autem locum homines diacant, et de illo foris triumphant.
Abbreviated transcription (Latin):
um homine in dõ frueris: xp̃iana.¬
d̾o potius qͣm homine frueris. Illo
enĩ frueris quo efficieris beatꝰ: & adeũ te
ꝑuenisse letab̾is. in quo spem ponis ut ue¬
nias. Inde ad philemonẽ paulꝰ: ita fr̃ in¬
quit ego te fruar in dno. Qd̾ si ñ addidisset
stituisset spem beatitudinis sue: qͣmꝗ̃ etiã
uicinissime dr̃ frui. cũ dilectione uti. Cũ
enĩ adẽ qd diligit᷑: etiã delectationẽ secũ
necẽẽ ẽ gerat. ꝑquã si transieris. eãq ad il¬
lũ uͥ remanend̾u ẽ retuleris: uteris ea. ꝙ
abusiue. ñ ꝓpͥe diceris frui. Si uͦ inheseris
atq ꝑmanseris finẽ in ea ponens leticie
tue: tc̃ uere & ꝓprie frui dicendus es. Qs
ñ faciendũ ẽ nͥ in illa trinitate: Id ẽ st̃mo

Expanded text:
m homine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris. Illo enim frueris quo efficeris beatus; et ad eum te pervenisse laetaberis, in quo spem ponis ut venias. Inde ad Philemonem Paulus: Ita, frater, inquit, ego te fruar in Domino . Quod si non addidisset, stituisset spem beatitudinis suae. Quanquam etiam vicinissime dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum necesse est gerat: per quam si transieris, eamque ad illud ubi permanendum est, retuleris; uteris ea, et abusive, non proprie, diceris frui. Si vero inhaeseris atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc vere et proprie frui dicendus es: quod non faciendum est nisi in illa Trinitate, id est summo
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ tumor ẽ. qͣnta bumilitatis & lenitatis õb¬
liuio. & ar ogantie suȩ qnͣta iactatio: ut qͥs au¬
deat aut fat᷑ posse se credat. qd nec apłis ꝯcessit
d̾ns: ut ⁊ irania a frum̃to putet se posse discer¬
nere: aut quasi ipsi paleã facẽ. aut areã pur-¬
uasa aurea. & argentea. s & lignea & ficti¬
do ñ nͥ in die d̾ni uasa lignea diuini ardorsᷤ
incendio ꝯcrement᷑. & fictilia ab eo cui da¬
ta ẽ ferrea uirga frangant᷑. Sic gͥ arguens
cipͥanus eos. qui tamꝙͣ maloꝵ ꝯsortiũ de¬
uitantes se ab unitate disruꝑant: ostendit
aurea uasa & argentea. s & lignea & fictilia.
ñ se intellexisse nͥ excłiam uͥ eẽnt boni ꝙ ma¬
li: donec in fine sicut area uentilata purge¬
tur. ꝗd̾ si ita ẽ: in ipsa eccłia idẽ in ipsa do¬
mo magna erant uasa in ꝯtumeliã: quoꝵ ser-¬
mo ut cancer serpebat.

Expanded text:
tiae twqior est, quajita humilitatis et lenitatis obliuio, adrogantiae suae quanta iactatio, ut quis aut audeat aut facere posse se credat quod nec apostolis concessit Dominus, at zizania a frumento putet se posse discernere ant quasi ipsi palam ferre et aream puruasa aurea sunt et argentea, sed et lignea et fictido non nisi die Domini uasa lignea diuini ardoris incendio concrementur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirga frangantur. sic igitur arguens Cyprianus eos, qui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate dirruperant, ostendit aurea uasa et argentea, sed et lignea et fictilia, non se intellexisse nisi ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine sicut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecclesia, id est in ipsa domo magna erant uasa in contumeliam, quorum sermo ut cancer serpebat.
Abbreviated transcription (Latin):
qr ħo cũ hominib. Ecce mediator. Nõ me¬
diator homo ꝓpt̾ diuinitatẽ: ñ mediatord̾̃s
ꝓpt̾ humanitatẽ. Diuinitas sine humanitate
ñ ẽ mediatͥr. Humanitas sine diuinitatem¬
nitatẽ sola: mediatͥr ẽ humana diuinitas.

Expanded text:
et homo cum hominibus: Ecce mediator, et non mediator homo praeter Deitatem; non mediator Deus praeter humanitatem. Divinitas sine humanitate non est mediatrix, nec humanitas sine Divinitatnitatem solam mediatrix est humana Divini
Abbreviated transcription (Latin):
homines solos habet inimicos eccł̃ia:
Qͥd ẽ homo carni ꝙ sanguini dedit᷑. nͥ caro
ꝙ sanguis: S ait apłs. Non ẽ nobis collue¬
tatio adu̾sus carnẽ & sanguinẽ. s ad u̾sus pͥn
cipes ꝙ rectores mundi tenebrarũ harũ: sd
ẽ rectores iniquoꝵ mundu istũ diligentiũ.
& ꝓpt̾ea tenebrarũ: qr & nos fuimꝰ aliqñdo te¬
nebre. nc̃ autẽ lux in d̾no. Adu̾sus spiritalia ĩ¬
quit nequitiȩ in cȩlestib. idẽ diabołu & an¬
gelos esꝰ: quẽ diabolũ alio loco dic̃ pͥncipem
potestatis aeris huiꝰ. dudi gͦ qͦd sequit᷑. Dñs
mͥ adiutor: ꝙ ego despiciam inmicos meos.
Ex quolibet gn̾e inimici exurgant: siue ex
numero maloꝵ angłoꝵ. siue ex numero ma¬
loꝵ hominũ: in d̾ni adiutorio despicient᷑.¬

Expanded text:
homines habet inimicos Ecclesia? Quid est homo carni et sanguini deditus, nisi caro et sanguis? Sed ait Apostolus, «Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversurectores mundi tenebrarum harum:» id est, rectores iniquorum, mundum istum diligentium, propterea tenebrarum; quia et nos fuimus aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . «Adversus spiritualia,» inquit, «nequitiae in coelestibus» : id est, diabolum et angelos ejus; quem diabolum alio loco dicit principem potestatis aeris hujus . Audi ergo quod sequitur: «Dominus mihi adjutor, et ego despiciam inimicos meos.» Ex quolibet genere inimici exsurgant, sive ex numero malorum hominum, sive ex numero malorum angelorum; in Domini adjutorio despicient
Abbreviated transcription (Latin):
bi inuenis alit̃ ꝙ aliter:
facta ẽ ibi qued̾a mors. Mors enĩ ẽ:
n eẽ qͦd fuit. Immortalis dranima. Est
quid̃e. qr uiuit semꝑ anima: & ẽ in illa
q̃dam uita ꝑmanens. s mutabilis uita.
S cd̾m mutabilitatẽ uite huiꝰ. ꝙ mortał
dici potest: qr si uruebat sapient̃. & de¬
sipit. mortua ẽ in deteriꝰ. Si uiuebat insi¬
pti enter. ꝙ sapit: mortua ẽ in meliuᷤ.
Nam eẽ mortẽ in deteriꝰ. eẽ mortẽ in meliꝰ.
scͥptura nos docet. Utiq in deteriꝰ mortui
erant: de quib d̾r. Sine mortuos sepelire
mortuos suos. & surge qͥ dormis. & exur-¬
ge a mortuis: & illuminabit te x̃. Et qͣn
do mortui audient. & qui audierint uiuent᷑.
in det̾ius mortui erant: idõ reuiuisct̃. Reuiuis-¬
cendo moriunt᷑ in meliꝰ: qr & reuiuiscendo
ñ erunt qͦd erant. Non eẽ aũ qͦd erat: mors ẽ.
S forte siin meliꝰ ẽ: ñ appellat᷑ mors. Appella¬
uit illã mortẽ apłs. Si aũ mortui estis cũ xp̃o

Expanded text:
bi invenis aliter et aliter, facta est ibi quaedam mors: mors enim est, non esse quod fuit. Immortalis dicitur anima: est quidem, quia vivit semper anima, et est in illa quaedam vita permanens, sed mutabilis vita. Secundum mutabilitatem vitae hujus et mortalis dici potest: quia si vivebat sapienter, et desipit, mortua est in deterius; si vivebat insipienter, et sapit, mortua est in melius. Nam esse mortem in deterius, esse mortem in melius Scriptura nos docet. Utique in deterius mortui erant, de quibus dicitur, Sine mortuos, sepeliant mortuos suos ; et, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illumindo mortui audient, et qui audierint vivent. In deterius mortui erant, ideo reviviscunt. Reviviscendo moriuntur in melius, quia et reviviscendo non erunt quod erant: non esse autem quod erat, mors est. Sed forte, si in melius est, non appellatur mors? Appellavit illam mortem Apostolus: Si autem mortui estis cum Christo
Abbreviated transcription (Latin):
N hiis u̾bis adhibenda
ẽ q̃dam ꝓnunciatio in uultu ꝙ in modo uo¬
cis. ꝑ irrisionẽ quippe u̾ba posuit eoꝵ qui
dict̃. ne tetigeritis. neq gustau̾itis: cũ sint
om̃ia munda mundis. Hanc aũ sub nomi¬
hiis qui philosophi nominati st̃. ꝙ in uida¬
ismo cauend̾a eẽ cernebat:ubi erant umbre
futuroꝵ remouende. qr iam lum̃ earũ xͦ ad¬

Expanded text:
n his verbis adhibenda est quaedam pronuntiatio in vultu et in modo vocis. Per irrisionem quippe verba posuit eorum qui dicunt, ne tetigeritis, neque gustaveritis, cum sint omnia munda mundis , quae omeis, qui philosophi nuncupati sunt, et a Iudaismo cauendam esse cernebat, ubi erant umbrae futurorum remouendae, quoniam lumen earum ia
Abbreviated transcription (Latin):
mbo seniores erant sic̃ scͥptura testat᷑s
illa etiã sterilis ꝙ cruore menstruo iã
lis ñ fuisset. Porro si femina ita sit ꝓuectioriᷤᷤ
etatis. ut ei solita mulierũ adhuc fluantꝰ. de
uiuene parere potest. de seniore ñ potest: qͣue
adhuc possit ille senior. s de ad olescentu la gis¬
nere: sic̃ abraã pt mortẽ sare de cethura po¬
tuit: qr uiuidã eiꝰ inuenit etatẽ. Hoc gͦ ẽ qͦd
mirũ cõm̃dat apłs. ꝙ adhoc dicit habrahe
iã fuisse corpꝰ emortuũ: qm̃ ñ ex om̃i femina.
cui adhuc eẽt aliqd pariendi tempꝰ extremũ.
generare ipse in illa etate ad huc posset. ad
aliqͥd enĩ emortuũ corpꝰ intelligẽ debemꝰ: ñ
ad om̃ia. Nã si ad om̃ia: ñ iã senectꝰ uiui. s ca

Expanded text:
m seniores erant, sicut scriptura testatur; sed illa etiam sterilis et cruore menstruo iam si sterilis non fuisset. Porro si femina ita sit prouectioris aetatis, ut ei solita mulierum adhuc fluant, de iuuene parere potest, de seniore non potest; quamuis adhuc possit ille senior, sed de adulescentula gignere, sicut Abraham post mortem Sanae de Cettura potuit, quia uiuidam eius inuenit aetatem. Hoc ergo est, quod mirum commendat apostolus, et ad hoc dicit Abrahae iam fuisscui esset adhuc aliquod pariendi tempus extremum, generare ipse in illa aetate adhuc posset. Ad aliquid enim emortuum corpus intelligere debemus, non ad omnia. Nam si ad omnia, non jam senectus vivi, sed c
Abbreviated transcription (Latin):
uod autẽ tͥ uidet᷑ nicħ magnũ num
de dõ patre dici si forma serui maior ẽ.
qua maiores uident᷑ ꝙ angłi: ñ rocte cogitas
quẽ locũ in rebꝰ habeat humana natura. que
ꝯdita ẽ ad imaginẽ di. Maiores angeli dici
possunt bomine qr maiores st̃ bominis
corꝑe. maiores st̃ ꝙ animo: s in forma qu̾a
peccati originalis m̃ito corruptibile aggra¬
uat corpꝰ. Nlatura uͦ humana quale̾ natu
rã x humanȩ m̃tis assumpsit. que nullo
co minꝰ qͣm angłos: aꝑuit scͥptura uͥ legit᷑.
Eum aũ modico minꝰ qͣm angłos minora.¬
tũ uidemꝰ iħm ꝓpt̾ passionẽ mortis. Nõ gͦ

Expanded text:
uod autem tibi videtur nihil magnum de Deo Patre dici, si forma servi major est; qua majores videntur et Angeli: non recte cogitas quem locum in rebus habeat humana natura, quae condita est ad imaginem Dei. Majores Angeli dici possunt homine, quia majores sunt hominis corpore: majores sunt et animo, sed in forma quam peccati originalis merito corruptibile aggravat corpus. Natura vero humana, qualem naturam Christus humanae mentis assumpsit, quae nullo co minus quam angelos ; aperuit Scriptura, ubi legitur, Eum autem modico minus quam angelos minoratum
Abbreviated transcription (Latin):
cebat. si diligeretis me gauderetis utiq
quia uado ad patrẽ qr pat̾ maior me ẽ: ñ
carni sue sołu. s etiã m̃ti qua gerebat hu¬
mane d̾m patrẽ utiq p̃ferebat. Que tora
sine dubio forma agnoscit᷑ serui: qm to¬
ta seruit creatura creatori.

Expanded text:
s me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia Pater major me est ; non carni suae solum, sed etiam menti, quam gerebat, humanae Deum Patrem utique praeferebat: quae tota sine dubio forma agnoscitur servi, quoniam tota servit creatura Creatori.
Abbreviated transcription (Latin):
mnia quippe bona cellinum.¬
oꝑa amant in luce ꝯstitur. ñ ꝓpt̾ hu¬
manã głam: s ut uideant ait dñs bona oꝑa
ur̃a. & głificent patrẽ ur̃m qui in cęlis ẽ.
ꝙ id̾o ñ sufficit apło monere. ut mansuetu-¬
dinẽ seruaremꝰ: s ut eã &̾ notam om̃ibꝰ fa¬
ceremꝰ. Mansuetudo inquit ur̃a: nota sit
om̃ibꝰ hominibꝰ. & alio loco. Mansuetu¬
dinẽ inqͥt ur̃am ostentantes ad om̃s ħoies.
Nec illa sc̃ĩ dauid qnͣdo inimico sibi in manꝰ
tradito clem̃t̾ peꝑcit. p̃clarissima lenitas
emineret: nͥ potestas parit̾ appareret. Dñs

Expanded text:
mnia quippe bona opera amant in luce constitui non propter humanam gloriam, sed ut uideant, ait dominus, bona opera uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. et ideo non sufficit apostolo monere, ut mansuetudinem seruaremus, sed ut eam etiam notam omnibus faceremus: Mansuetudo, inquit, uestra nota sit omnibus hominibus, et alio loco: Mansuetudinem ostentantes ad omnes homines, ut nec illa sancti Dauid, quando inimico sibi in manus tradito clementer pepercit, praeclarissima lenitas emineret, nisi potestas pariter appareret. non
Abbreviated transcription (Latin):
deo ñ dix̃ mat̾: qr al. qndo matres uł delicatio¬
res st̃. uł minꝰ amantes filios suoscũ peperint
tradunt aliis nut̾endos. Rursũ si solũ dixis¬
set tamꝙͣ nutrix fouens. ꝙ ñ addidisset filioᷤ
suos: tamꝗͣ ab alia pariente nutͥendos acce¬
pisse uid̾etur. & nutͥcẽ seq̃ixit. qr alebat:
ꝙ filios suos. qr ipse peperat dic. ns filioli
mei qͦs iterũ parturio: quoadusq reforme
Ex serm̃ de u̾bꝰ

Expanded text:
deo non dixit, Mater, quia aliquando matres vel delicatiores sunt, vel minus amantes filios suos, cum pepererint tradunt aliis nutriendos. Rursum si solum dixisset, Tanquam nutrix fovens; et non addidisset, filios suos: tanquam alia pariente nutriendos accepisse videretur. Et nutricem se dixit, quia alebat; et filios suos, quos ipse pepererat, dicens: Filii mei, quos iterum parturio, quoadusque ChristuEx Sermone de b
Abbreviated transcription (Latin):
ui apłi numꝙͣ synagogã dix̾unt. s semꝑ ec¬
cłiam: siue discernendi causa. siue qͦd int̾
ꝯgregationẽ unde sẏnagoga. & i ouocꝗ¬
tionẽ unde eccłia nom̃ accepit. distet ali¬
qͥd: qͦd scilicet cor gregari & pecora solent

Expanded text:
uam synagogam dixerunt, sed semper ecclesiam: sive discernendi causa: sive quod inter congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde Ecclesia nomen accepit, distet aliquid: quod scilicet congregari et pecora solent,
Abbreviated transcription (Latin):
uas uires nocendi habeat humane
głie amor. ñ sentit nͥ qui ei bellũ in¬
dixerit: qr & si cuiꝗͣ facile ẽ laud̃e ñ cu¬
ꝑe d̾u negat᷑: difficile ẽ ea ñ delectari d̾i
offert᷑ d tacti sumus paruuli in medio
on nuti ix
nutͥens filios alienos: s nutͥr fo¬
uens filios suos. Sunt enĩ matres: q̃
cũ peperint. dant nutͥcibꝰ. Ille q̃ peꝑe¬
rt̃ ñ fouent filios suos. qr nutͥendos de¬
dert̃: ille aũ quȩ fouent. ñ suos fouent
s alienos. Iste u ipse peperat. ipse fouet
nulli nutrici qͦs peꝑerat omittẽbat. Di¬
xerat enĩ: qͦs iterũ parturio donec xͦ for¬
metur in uob̃. fouebat gͦ &lactabat. Erq̃t
aũ quidã quasi doctores sꝑuales: qͥ pau¬
lo detrabebant. Epłe quid̃e aiunt gra¬
ues & fortes st̃: p̃sentia aũ corꝑis infirna
ꝙ sermo ꝯtemptibilis. Dicit ipse in epła
sua qͦsdam detractores suos ista q̃xrisse.
scandalu: merito fecert̃ ipsi mat̾ ut iterũ par¬
turiret.

Expanded text:
uas vires nocendi habeat humanae gloriae amor, non sentit, nisi qui ei bellum indixerit. Quia si cuiquam facile est laudem non cupere, dum negatur; difficile est ea non delectari, cum o, Factus sum parvulus in medio Non nutrix nutriens filios alienos, sed nutrix fovens filios suos. Sunt enim matres quae cum pepererint, dant nutricibus: illae quae pepererunt, non fovent filios suos, quia nutriendos dederunt; illae autem quae fovent, non suos fovent, sed alienos: iste vero ipse pepererat, ipse fovebat, nulli nutrici quem pepererat committebat; dixerat enim, Quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Fovebat ergo, et lactabat. Erant autem quidam quasi docti et spirituales qui Paulo detraherent. Epistolae quidem, aiunt, graves et fortes sunt, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptibilis : dicit ipse in Epistola sua quosdam detractores suos ista dixisse. scandalum. Merito fecerunt ipsi matri ut iterum parturiret.
Abbreviated transcription (Latin):
anifestũ ẽ ꝙ cuiuis adu̾tenti facile cogni¬
tũ. qͦd luna ñ auget᷑ ad oculos nr̃os nͥa so¬
le recedendo: neq minuat᷑ nͥ ad sole ex parte
alia ꝓpinqndo. Attende nc̃ qͦd in ꝓu̾biis legit᷑
Sapienᷤ sicut sol ꝑmanet: stultꝰ aũ sic̃ luna¬
mutat᷑. Et quis ẽ sapiens qͥ ꝑmanet. nͥ ille
sol iusticie de quo d̾r. ortus ẽ mͥ sol iusticie:
& quẽ sͥ ñ fuisse ortũ in die nouissima plan¬
gentes impii dicturi st̃. & iusticie lum̃ ñ
luxit nob̃. & sol ñ ortus nob̃ ẽ: Nam istũ car¬
nis oculis uisibile solem oriri facit suꝑ bo

Expanded text:
anifestum est et cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ex parte alia propinquando.. Attende nunc quod in Prouerbiis legimus: sapiens sicut sol Et quis est sapiens qui permanet, nisi sol ille justitiae de quo dicitur, Ortus est mihi sol justitiae, et quem sibi non fuisse ortum in die novissima plangentes impii dicturi sunt: Et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis? Nam istum carnis oculis visibilem sole
Abbreviated transcription (Latin):
de terra. & bestias de terra formauit: qͥd
ħt homo excellentius in hac re. nisi qͦd ipse ad
ta statura factus ẽ: ut hoc ipso ãmonẽtur. ñ sͥ
t̾rena eẽ sectanda uelut pecora. quorũ uoluꝑ¬
tas omĩs ex t̾ra ẽ. unde in aluũ cuncta prona
atq ꝓstrata st̃. Congruit gͦ & corpus erꝰ animȩ
rationali. ñ scd̾m linam̃ta figurasq m̃brorũ.
s potius scđm id qd in cȩlum erectũ ẽ ad intu¬
enda que in corꝑe ipsiꝰ mundi suꝑna st̃: sicut
anima rationalis in ea debet erigi. que in spiri¬
talib nature maxime excellunt: ut que sursũ

Expanded text:
de terra et bestias de terra ipse formavit, quid habet homo excellentius in hac re, nisi quod ipse ad ta statura factus est, ut hoc ipso admoneretur non sibi terrena esse sectanda, velut pecora, quorum voluptas omnis ex terra est, unde in alvum cuncta prona atque prostrata sunt. Congruit ergo et corpus ejus animae rationali, non secundum lineamenta figurasque membrorum, sed potius secundum id quod in coelum erectum est, ad intuenda quae in corpore ipsius mundi superna sunt: sicut anima rationalis in ea debet erigi, quae in spiritualibus natura maxime excellunt, ut quae sursum
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝵ ꝯu̾satio cauta ꝙꝰ
debet eẽ: ne forte cũ mala uita ñ sit
ꝑlasciuiã: mala sit fama ꝑ negligenti¬
ã. Nec audiendi st̃ uiri sc̃i. siue feminȩ.
qui qnͣdo rep̃hensa in aliqͦ negligentia
sua. ꝑ quã sit ut in malã ueniant sus¬
picionẽ. unde uitã suã longe ab ẽẽ sci¬
unt. dict̃ sͥ coram d̾o suffic̾e ꝯscientiã:
existimationẽ hominũ. ñ imprudent̾
sołu. uerũ ꝙ̾ crudelit̾ ꝯ tempnentes. c̃
occid̾t animas alioꝵ. siue blaspheman¬
tiũ uiã dei. quib scd̃m suã suspicionẽ
quasi turpis que casta ẽ. disp licet eis¬

Expanded text:
conuersatio cauta etiam debet esse, ne forte, cum mala uita non sit per lasciuiam, mala sit fama per neglegentiam. nec audiendi sunt siue uiri sancti siue feminae, quando reprehensa in aliquo neglegentia sua, per quam fit, ut in malam ueniant suspicionem, unde suam uitam longe abesse sciunt, dicunt sibi coram deo sufficere conscientiam, existimationem hominum non inprudenter solum, uerum etiam crudeum occidant animas aliorum sive blasphemantium viam dei, quibus secundum suam suspicionem, quasi turpis que casta est despicitur vi
Abbreviated transcription (Latin):
suã uolentes ostituere. iusticie di ñ st̃ subie-¬
cti. deinde qd post passionẽ ac resurrecti¬
onẽ xͥ. dato atq manifestato sacram̃to gr̃ȩ
scd̾m ordinẽ melcbisedech. ad huc putabãt
sacram̃ta uetera ñ ex osuetudine sollẽpnita-¬
tis. s ex necessitate salutis cẽ celebranda. ꝙ
tam̃ si numꝗͣ fuissent necessaria: infruc¬
tuose atq: inanit̾ ꝓ eis machabei martyres
fierent. Postremo illud qd p̃dicatores gr̃e¬
xͥ. usdei tamꝙͣ. hostes legis ꝑsequebant᷑. Hoᷤ
atq hꝰ modi errores. & uitia dicit se damp¬
nare & stercora arbitrat᷑. ut xp̃m lucri-¬
faceret: ꝙ ñ obseruationes legis si more pa¬
t̾o celebrarent᷑. sic̃ ab ipso celebrate sunt. sine
ulla salutis necessitate. sicut iudei celebrandas
putabant: aut fallaci simulatione. qͦd in pe¬
tro rep̃henderat

Expanded text:
am uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; deinde, quod post passionem et resurrectionem Christi dato ac manifestato sacramento gratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putabant uetera sacramenta non ex consuetudine sollemnitatis sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si numquam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres fierent; postremo illud, quod praedicatores grudaei tamquam hostes legis persequebantur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more o celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat
Abbreviated transcription (Latin):
sic eos qui tenebre sunt. ad omne malum
diabolus p̃cipitat ⁊ instigat. Hoc gͦ nos
hortat᷑ apłs. ut ñ contra hominẽ malum.
s contͣ diabolum. qui cũ illo oꝑat᷑ oremꝰ:
& qͥcqͥd possumus faciamꝰ: ut diabolus ex¬
pellatur. & homo lib̾et᷑. Quomͦ enĩ si ad
aliquẽ in prelio constitutum. de parte
aduersaria armatꝰ ȩquo sedens ueniat.
ñ equo s eqͥti irascitur: & quantũ potest
hoc agere cupit. ut equitẽ ꝑcutiat & e¬
quũ possideat: sic circa õs malos agendũ
est: itͣt ñ contra illos: s contra eũ qͥ illos
instigat. totis uirib laborandũ ẽ: ut cũ
diabolus uincit᷑. infelix ille quẽ possidere
ceꝑat. liberetur.

Expanded text:
sic eos qui tenebrae sunt, ad omne malum diabolus praecipitat et instigat. Hoc ergo nos hortatur Apostolus, ut non contra hominem malum, sed contra diabolum qui cum ille operatur, oremus; et quidquid possumus faciamus, ut diabolus expellatur et homo liberetur. Quomodo enim si ad aliquem in praello constitutum de parte adversaria armatus equo sedens veniat, non equo, sed equiti irascitur; et quantum potest, hoc agere cupit, ut equitem percutiat, et equum possideat: sic circa homines malos agendum est; et non contra illos, sed contra eum qui illos instigat, totis viribus laborandum est; ut dum diabolus vincitur, infelix ille quem possidere coeperat liberetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ine dilectione fides inanis ẽ Cũ dilectiõe
fides xꝑiani: sine dilectione fides demo¬
nis. Qui aũ noncredunt. peiores sunt ꝙͣ demo¬
nes: ⁊ tardiores quã demones. Nescio qͥs ñ uult
credere inxꝑm: adhuc nec demones imitat᷑.
dei in timore pene. non in amore corone. Nã ⁊
illi puniri timebant. Adde huic fidei dilectionẽ
inuenisti conciuẽ angłoꝵ: inuenisti inuia

Expanded text:
ine dilectione fides inanis est. Cum dilectione fides christiani, sine dilectione fides daemonis: qui autem non credunt, pejores sunt quam daemones, et tardiores quam daemones. Nescio quis non vult credere in Christum; adhuc nec daemones imitatur. dei in timore poenae, non in amore coronae: nam et illi puniri timebant. Adde huic fidei dilectionem, invenisti
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑdilestionẽ oꝑat᷑. Oꝑa quidẽ tua p̃tita
antequã crederes. uł nulla erant. uł si bona
uidebant᷑ inania erant. Si enĩ nulla erant
sic eras quasi homo sine pedib. aut uexatis pe¬
dib ambulare ñ ualens. Si aũ bona uide¬
bant᷑ anteqͣ crederes. eurrebas quidẽ: s p̃t
uam currendo. errabas potius ꝙͣ ꝑueniebaᷤ
Est gͦ nob̾ ⁊ currendũ: & in ua currendum
Qui prẽt uiam currit. in anit̃ currit. immo ad
laborẽ currit. Tanto plus errat: quanto preter
dicit. łgo sum uia. Quȩ pat̾a. qͣuo currimꝰ:
curris: in ipsorequiescis.

Expanded text:
 dilectionem operatur . Opera quidem tua praeterita, antequam crederes, vel nulla erant; vel si bona videbantur, inania erant. Si enim nulla erant; sic eras quasi homo sine pedibus, aut vexatis pedibus ambulare non valens: si autem bona videbantur; antequam crederes, currebas quidem, sed praeter viam currendo, errabas potius quam perveniebas. Est ergo nobis et currendum, et in via currendum. Qui praeter viam currit, inaniter currit: imo ad laborem currit. Tanto plus errat, quanto praeter dixit, Ego sum via. Quae patria, quo currimus? curris, in ipso requiescis.
Abbreviated transcription (Latin):
uia incredibile uidebat᷑ hominibꝰ qͣd
ꝓmittebat ds̃. ex hac mortalitate. cor¬
ruptione. abiectione. informitate. pulu̾e.
& cinere. futuros bomines eqͣles angłis d̾i:
ñ solũ scpturã cũ hominib fecit ut crede¬
rent: s etiã fidei sue posuit mediatorẽ. ñ
quelibet pͥncipẽ. aut quemlibet angłm. uł
archangłm. s unicũ filiũ: ut qua uia ꝑdu
cturꝰ nos cẽt ad illũ finẽ quẽ ꝓmisit: ꝑ cũ¬
ipsũ filiũ suũ ꝙ ostenderet ꝙ p̃beret. Pa¬
rũ enĩ erat dõ: si filiũ suũ fac̾et demonstrato¬
rẽ uie. Eum ipsũ uiã fecit: ut ꝑ illũ ires re¬
gentẽ te. ambulantẽ ꝑ se. Pmisit gͦ qi uen¬
turi eẽmꝰ ad eũ. id ẽ ad illam in effabilẽ ĩmor¬
talitatẽ: & cũ angłis eiꝰ equalitatẽ. Quã lon-¬
ge eramꝰ. Quã ille sursũ. quã nos deorsum:¬

Expanded text:
uia incredibile videbatur hominibus quod promittebat Deus, ex hac mortalitate, corruptione, abjectione, infirmitate, pulvere et cinere futuros homines aequales Angelis Dei; non solum Scripturam cum hominibus fecit, ut crederent; sed etiam fidei suae posuit mediatorem, non quemlibet principem, aut quemlibet angelum vel archangelum, sed unicum Filium: ut qua via nos perducturus esset ad illum finem quem promisit, . Parum enim erat Deo si Filium suum faceret demonstratorem viae; eum ipsum viam fecit, ut per illum ires regentem te, ambulantem per se. 3. Promisit ergo quia venturi essemus ad eum, id est ad illam ineffabilem immortalitatem, et cum Angelis ejus aequalitatem. Quam longe eramus? quam ille sursum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ natiuitatẽ filii a patre factã ꝓbemꝰ ⁊
a filio factã. Quid ẽ natiuitas filii de uir¬
gine maria: Certe assũptio formȩ serui. Nã
in uirginis utero: Audiqi hoc ⁊ filius fecit.
Qui cum in forma dei ẽẽt. non rapinã arbi-¬
tratus ẽ ẽẽ se ȩqualem deo: s semetipsũ exina¬
niuit. formam serui accipiens. Uidemus gͦ¬
natiuitatẽ filii a patre factam: s qi ipse filiꝰ
semetipsum exinaniuit formã serui accipi¬
ens. uidemus natiuitatẽ fuii. & ab ipso

Expanded text:
tem Filii a Patre factam, probemus et a Filio factam. Quid est nativitas Filii de virgine Maria? Certe assumptio formae servi in viin virginis utero? Audi quia hoc et Filius fecit: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; sed semetipsum exinaninativitatem Filii a Patre factam; sed quia ipse Filius semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, videmus nativitatem Filii et ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
est intellexistis. Ecce pater fecit filiũ nasci
xp̃m. Quomͦ eum misit: factũ ex muliere
factum sub lege. fecit gͦeũ pat̃ ex muliere
uirgine dixeram: & paulus dixit ex mu¬
Ecce uirgo in ut̾o accipiet & pariet filiũ.
Ex muliere aũ sicut audistis: ñ ẽ contra¬
rium. Ppͥetas enim locutionis hebres: mu¬
lieres ñ corrupta uirginitate. s feminaᷤ
appellat. Habes euidentẽ scͥpturam ge¬
neseos: quando iꝑsa pͥmo eua facta ẽ. for¬
mauit eam in mulierẽ. Dicit etiã alio lo¬
co scͥpt᷑a: iubere dm separare mulieres.

Expanded text:
est, intellexistis. Ecce Pater fecit Filium nasci Christum. Quomodo eum misit? Factum ex muliere, factum sub Lege. Fecit ergo eum Pater ex muliere virgine dixi, et Paulus dicit ex muEcce virgo in utero accipet, et pariet Filium . Ex muliere autem, sicut audistis: non est contrarium. Proprietas enim locutionis hebraeae mulieres, non corruptas virginitate, sed feminas appellat. Habes evidentem Scripturam Geneseos, quando ipsa primo Eva facta est: Formavit eam in mulierem . Dicit etiam alio loco Scriptura, jubere Deum sepa
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ noui testam̃ti. in eo qd̾ scͥptũ ẽ in ysaac
uocabitur tibi sem̃. non utiq in hismahel
ancillȩ filio: inquib duob filiis abrahe ser-¬
uo ⁊ libero. & duab mulierib ancilla ⁊ li¬
bera. scribens ad galathas duo testam̃ta
dicit in allegoria p̃figuratã. Unde dicit.
Non hi qui filii sunt carnis. hi st̃ filii dĩ. s
filii ꝓmissionis deputant᷑ in semine. Pmissi¬
onis enim u̾bum hoc ẽ. Ad hoc tẽpꝰ ueniã.
& erit sarȩ filius. Non omnia d̃s quȩ p̃dicit
ꝓmittit. Predicit enim etiam illa quȩ ñ ipse
facit: quia ẽ omniũ prescius futuroꝵ. Predic̃
gͦ & peccata hominũ: quȩ potuit p̃scire. ñ
facere. Pmitit aũ quȩ ipse factus ẽ: nec ea
mala. s bona. Quis enim ꝓmittit malaꝰ
Quamius itaq mala inferat malis ñ peccata
ñ meritis oꝑantis. s miseratione donantis.

Expanded text:
tionem noui testamenti in eo, quod scriptum est: In Isaac uocabitur tibi semen, non utique in Ismahel. ancillae filio. in quibus duobus filiis Abrahae, serno et libero, et duabus mulieribus, ancilla et libera, scribens ad Galatas duo testamenta dicit in allegoria praefigurata. unde dicit: Non hi, qui filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. promissionis enim uerbum itaueris. non omnia deus, quae praedicit, promittit; praedicit enim etiam illa, quae non ipse facit, quia est omnium praescius futurorum. praedicit ergo et peccata hominum, quae potuit praescire, non facere. promittit autem, quae ipse facturus est, nec ea mala sed bona. quis enim promittat mala? quamuis itaque mala inferat malis, non peccatnon meritis operantis sed miseratione donantis.
Abbreviated transcription (Latin):
nos intẽpore ꝑquem facta st̃ tẽpora. factũ
eẽ inter omĩa ꝑ quẽ facta sunt omĩa factũ
ẽẽ quod fecit. factus est enĩ qd̾ fecerat. factus
ẽ enim homo. qui hominẽ fecerat. ne ꝑiret
on itaq xp̃m tempus ut moreret᷑
impegit. quod tempus xp̃c quo
moreretur elegit: qui etiam tempus qͦ¬
de quo sine tempore natus ẽ. Scđm quã
ueram sanamq doctrinã etiã paulꝰ apłs.
cum aũ uenit inquit plenitudo tẽporiᷤ.
ilius quidẽ ñ pat̾ natꝰ ẽ de uirgine¬

Expanded text:
nos in tempore, per quem facta sunt tempora; factum esse inter omnia, « per quem facta sunt omnia : » factum esse quod fecit. Factus est quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret on itaque Christum tempus ut moreretur impegit, sed tempus Christus quo moreretur elegit, qui etiam tempus qde quo sine tempore natus est. Secundum quam veram sanamque doctrinam etiam Paulus apostolus: Cum autem venit, inquit, plenitudo temporis, ilium
Abbreviated transcription (Latin):
nerat hoea eius. Non horam dixit qua
cogeretur mori: s qua dignaret᷑ occidi. Tempꝰ¬
enim expestabat quo moreret᷑: quia tempꝰ
expectauit quo nasceret᷑. De he cep̃r apłs lo
quens ait. Cum aũ uenit plenitudo tẽporiᷤᷤ
misit ds̃ filium suum. Ideo multi dicunt.
Quare ñ ante uenit xꝑc: Quib responden¬
dum ẽ. quia ñdum uenerat plenitudo tẽ¬
poris. moderante illo. ꝑ quẽ facta ft̃ tẽpora.
Sciebat enĩ qñ uenire deberet. Primũ ꝑ
multã seriem tẽpꝵ & annoꝵ predicendꝰ
fuit. Nonenim aliquid paruũ uenturũ
fuit. Dui fuerat predicendus: semꝑtenendꝰ.
Quanto maior iudex ueniebat: tanto p̃co¬
nium longior series precedebat. Beniq ubi
uenit plenitudo temporis: uenit ⁊ ille qui
Dies ẽ enim sempit̾nus. qui nec preceditur
hesterno. nec excluditur crastino. Amare¬

Expanded text:
nerat hora ejus. Non horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. enim exspectabat quo moreretur, quia et tempus exspectavit quo nasceretur. De hoc tempore Apostolus loquens, ait: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui dies est enim sempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino.
Abbreviated transcription (Latin):
iltud testam̃tũ. s futurũ nouũ. Hic si õb¬
iectũ fuerit ñ nos ꝑtin̾e ad domũ isrł &
domũ uida: ex doct̾na aplica nos defendi-¬
ꝙ ad corpꝰ esꝰ ꝑtinentibꝰ dic̃ gͦ abrabe sem̃
estio. Porro si q̃stũ a nob fuerit. cur illiꝰ
testam̃ti auctoritatẽ teneamꝰ. cuiꝰ ritũ ñ obser¬
uamꝰ: & ad hoc ex litt̾is apł̃icis respondemꝰ.
dit enĩ apl̃s. Nemo gͦ uos iudicet in cybo &
potu. aut in parte diei festi. aut neomenie.
aut sãbbatoꝵ: qd ẽ umbra futuroꝵ. Ita qͥꝑ¬
pe & cur ea legi. atq accipi oporteat. ostendit:
id ẽ ne ꝓpħias extinguamꝰ. qr in ũbra facta
st̃ futtiroꝵ: & curare nos ñ dẽb̾e eos qui noᷤ
binc iudicare uoluerint. qͦd corꝑalit̾ iã ñ
obseruemꝰ : sic̃ alibi tale quidd̃a dixit. Hȩc
in figura ꝯtingẽbant illis: scͥpta st̃ aũ ipt̾
correptionẽ nr̃am. in qͦs sinis scłoꝵ obuenit.

Expanded text:
illud testamentum, sed futurum nouum. hic si obiectum fuerit non nos pertinere ad domum Israhel et domum Iuda, ex doctrina apostolica nos defendim ad corpus eius pertinentibus dicit: ergo Abrahae semen estis. porro si quaesitum a nobis fuerit, cur illius testamenti auctoritatem teneamus, cuius ritum non obseruamus, et ad hoc ex litteris apostolicis respondemus. ait enim apostolus: nemo ergo uos iudicet in cibo et potu aut in parte diei feaut Sabbatorum, quod est umbra futurorum. Ita quippe et cur ea legi atque accipi oporteat ostendit, id est ne prophetiam exstinguamus, quia in umbra facta sunt futurorum, et curare nos non debere eos qui nos hinc judicare voluerint, quod corporaliter jam non observemus, sicut alibi tale quiddam dixit. Haec in figura contingebant illis, scripta sunt autem propter correptionem nostram, in quos finis s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionẽ pat̾pius fidelit̾ tenens qr
ꝑ hc̃ oportẽbat impleri. quẽ ds iubebat
occidi: ñ hesitauit qͦd sͥ reddi pot̾at ĩmola¬
tus: qui dari potuit ñ sꝑatꝰ. Pinde addi¬
dit. Pro hoc etiã eũ & insimilitudinẽ ad¬
duxit. Cuiꝰ similitudinẽ: nͥ illiꝰ unde dic̃¬
tradidit eũ: Ppt̾ea ꝙ ysaac sic̃ dñs crucẽ
suã. ita sibi ligna ad uictimȩ locũ: quib
fuerat imponendꝰ ipse portauit. Postremo
qr ysaac occidi ñ oportebat. pꝰea quã ẽ pa-¬
ter ferire ꝓhibitꝰ: qͥs erat ille aries. quo
ĩmolato impletũ ẽ significatiuo sangui¬
ne sacͥficiũ : Nempe qnͣdo eũ uidit abra¬

Expanded text:
missionem pater pius fideliter tenens, quia per hunc oportebat impleri, quem Deus jubebat occidi, non haesitavit quod sibi reddi poterat immolatus, qui dari potuit non speratus. Sidit: Pro hoc etiam eum et in similitudinem adduxit; cuius similitudinem, nisi illius unde dictradidit eum? Propterea et Isaac, sicut Dominus crucem suam, ita sibi ligna ad uictimae locum, quibus fuerat inponendus, ipse portauit. Postremo quia Isaac occidi non oportebat, postea quam est pater ferire prohibitus, quis erat ille aries, quo immolato inpletum est significatiuo sanguine sacrificium? Nempe quando eum uidit Abra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃missa illuminatione lux fuint: in qua ꝓ¬
ficiendo si ex fide ad sp̃em ꝑuenerint. ut hoc
quod credunt &̃ conspicere sicut tantum
bonũ potest conspici mereant᷑. ꝑfectã reci¬
pient imagniẽ dĩ. Talib enĩ dicit apłs. fu
istis aliqͣndo tenebrȩ: nunc aũ lux in dño.¬

Expanded text:
praemissa illuminatione lux fiunt: in qua ppraemissa illuminatione lux fiunt: in qua proficiendo si ex fide ad speciem pervenerint, ut id quod credunt etiam prospicere, sicut tantum bonum potest conspici, mereantur, perfectam recipient imaginem Dei; talibus enim dicit Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc au
Abbreviated transcription (Latin):
immo audite nos filii uirginis matris.
qm̃ fustis aliquando tenebrȩ. nunc aũ
lux in dño: ut filii lucis ambulate. filiis
lucis adherete: atq ut hocipsum planiꝰ
dicam. bonis fidelib adherete. Sunt enim
ꝗd̾ peius est fideles mali: sunt fideles qͥ uo¬
cantur & ñ sunt: st̃ fideles inquib sacra¬
menta xꝑi patiant᷑ iniuriam: qui sic ui¬
uunt ut & ipsi ꝑeant ⁊ alt̾os ꝑdant. feunt
qͥppe ipsi male uiuendo: ꝑdunt uͦ alios ma-¬
le uiuendi exempla p̃bendo. uos gͦ dilec¬
tissimi nolite talib iungi. Bonos querite.
bonis adherete: boni estote
uemadmodũ in ipsis
& aqua ⁊ aer. meliora sunt participatione
melioris. id ẽ cum luce illuminant᷑. ⁊ feruore
uegetant᷑: sic incoeporee creaturȩ rationaleᷤᷤ
ipsius creatoris fiunt participatione melio-¬
res. cum ei coherent purissima ⁊ scissima ca¬
ritate: qua omnino si caruerint. tenebrescẽt¬
& obdurescent quodãm᷑. Ainde infideles hoĩes
tenebre sunt qui ꝑfidem conu̾si addm quadã

Expanded text:
nos, filii virginis matris. Quoniam fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino: ut filii lucis ambulate, filiis lucis adhaerete; atque ut hoc ipsum planius dicam, bonis fidelibus adhaerete. Sunt enim, quod pejus est, fideles mali. Sunt fideles qui vocantur, et non sunt. Sunt fideles, in quibus sacramenta Christi patiantur injuriam: qui sic vivunt, ut et ipsi pereant, et alteros perdant. Pereunt quippe ipsi, male vivendo: perdunt vero alios, male vivendi exempla praebendo. Vos ergo, dilectissimi, nolite talibus jungi. Bonos quaerite, bonis adhaerete: boni estoteuemadmodum in ipsis  ipse aer, meliora fiunt participatione melioris, id est, cum luce illuminantur et fervore vegetantur, sic incorporeae creaturae rationales ipsius Creatoris fiunt participatione meliores, cum ei cohaerent purissima et sanctissima charitate, qua omnimodo si caruerint, tenebrescent et obdurescent quodammodo. Proinde infideles homines tenebrae sunt, qui per fidem conversi ad Deum, quadam
Abbreviated transcription (Latin):
sit int̃ lucẽ ⁊ tenebras: & uocauit d̃s
lucem diẽ: & tenebras uocauit noctẽ Si
gͦ d̾s uocauit lucẽ diem: sine dubio illi qͥb
dicit apłs paulus. fustis enĩ aliqͥndo tene-¬
bre. nunc aũ lux indño. dies erant: qm̃
ille qͥ uissit detenebris lumen splendescere. il¬
luminauit eos. Infantes isti quos cernitiᷤ
exterius dealbatos. interiusq mundatos
qͥ candore uestium. splendorẽ mentiũ
p̃figurant: cum peccatoꝵ suoꝵ nocte
p̃merent᷑. tenebrȩ fuerunt. Nunc aũ
quia mundati sunt lauacro indulgen¬
tiȩ: quia irrigati fonte sapientie: quia
ꝑfusi lucȩ iusticie: hȩc ẽ dies quam fecit
dñs. exultemus ⁊ letemur in ea. Audiat
nos dies dñi: audiat nosdies factꝰ a dño:
audiat ⁊ obaudiat. ut exultemꝰ ⁊ letem᷑
in eo: qm̃ sicut dicit apłs. hoc ẽ gaudiũ
& corona nr̃a: si uos statis in dño. Audi

Expanded text:
et tenebras: et vocavit Deus lucem diem, et tenebras vocavit noctem . Si ergo Deus vocavit diem lucem, sine dubio illi quibus dicit apostolus Paulus, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , dies erant: quoniam ille qui jussit de tenebris lumen clarescere, illuminavit eos . Infantes isti, quos cernitis exterius dealbatos, interiusque mundatos, qui candore vestium splendorem mentium praefigurant, cum peccatorum suorum nocte premerentur, tenebrae fuerunt. Nunc autem quia mundati sunt lavacro indulgentiae, quia irrigati fonte sapientiae, quia perfusi luce justitiae: Hic est dies quem fecit Dominus, exsultemus et laetemur in eo . Audiat nos dies Domini, audiat nos dies factus a Domino: audiat, et obaudiat; ut exsultemus et laetemur in eo. Quoniam, sicut ait Apostolus, hoc est gaudium et corona nostra, si vos statis in