comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ soluto concilio. leodiũ dñs p̃pͣ. roma¬
noꝵ regi occurrit. Et honorifice quidem
susceptus ẽ: s uelocit᷑ obnubilata ẽ illa
serenitas. Siquidẽ importune idem rex
institit. tempꝰ habere se reputans opor¬
tunũ. ep̃oꝵ sibi restitui inuestituras: quaᷤᷤ
ab eiꝰ p̃decessore imꝑatore henrico ꝑ ma¬
xmios quide labores ⁊ multa ꝑicula ro¬
mana ȩccła uendicarat Ad qd̵ uerbum
ex pauere ⁊ expalluere romani: grauiꝰ
sese ap̃ leodiũ arbitiati ꝑiculũ offendis¬
se quã declinauerint romȩ. Nec consiliũ
suppetebat: donec mitrũ se opposuit abbaᷤᷤ
sc̃s. Audacter enĩ resistens regi. uerbum
malignũ mira lib̾tate. redargint. mira
auctoritate cõpescuit. Rediens aũ leodio:
claramuallẽ dñs pͣpͣ. ꝑ seip̃m uoluit uisi¬
tare. Ubi a pauperib xp̃i. ñ purpura
⁊ bysso ornatis. nec cũ deauratis eugłis.
occurrentib. s pannosis agminibus

Expanded text:
Igitur soluto concilio, Leodium dominus Papa RomaIgitur soluto concilio, Leodium dominus Papa Romanorum regi occurrit. Et honorifice quidem susceptus est, sed velociter obnubilata est illa serenitas. Siquidem importune idem rex institit, tempus habere se reputans opportunum, episcoporum sibi restitui investituras, quas ab ejus praedecessore imperatore Henrico per maximos quidem labores et multa pericula Romana Ecclesia vindicarat. Ad quod verbum expavere et expalluere Romani, gravius sese apud Leodium arbitrati periculum offendisse, quam declinaverint Romae. Nec consilium suppetebat, donec murum se opposuit Abbas sanctus. Audacter enim resistens Regi, verbum malignum mira libertate redarguit, mira auctoritate compescuit. 6. Rediens autem Leodio, Claram-Vallem dominus Papa per se ipsum voluit visitare: ubi a pauperibus Christi, non purpura et bysso ornatis, nec cum deauratis Evangeliis occurrentibus, sed pannosis agminibus
Abbreviated transcription (Latin):
de aluis pecc̃is tius respondeas do: istito
mͥ relinque: in me sit hoc pecc̃m. Ad qd̾
uerbũ ꝑsuasus rex ille tam potens: etiã
extͣ regnũ suũ dño pape occurrit usq
cam. ut ad eos tͣnsiens. suã eis desid̾atam
ex lnb̾et presentiã. Facile enĩ ꝑsuasi sunt
recipere cũ: quẽ iam cet̾i recepissent. Si
detinut eũ dilectio ⁊ deuotio ȩccłȩ gal¬
licanȩ: ⁊ singłi om̃sq uisitationẽ apłicã
expetebant. Plustrata gͥ francia. remis
conuocauit conciliũ: in quo multis ad
honorẽ di dispositis. regẽ ludonicũ ui
uente patre ꝓ philippo fr̃e coronauit
in regẽ. ⁊ unxit. In omnib his dñs papa
abbatẽ a se separari ñ patiebat᷑: s cũ car¬
dinalib reb publicis assidebat. S ⁊ pͥua¬
tim qͦtqt habebant negotia: uirũ di secre¬
tius consulebant. Ip̃e uͦ audita referebat
ad curiã. ⁊ oppressis patͦcinia exhibebat.¬

Expanded text:
de aliis peccatis tuis respondeas Deo; istud de aliis peccatis tuis respondeas Deo; istud mihi relinque, in me sit hoc peccatum. » Ad quod verbum persuasus rex ille tam potens, extra terram suam domino Papae occurrit usque cam, ut ad eos transiens, suam eis desideratam exhiberet praesentiam. Facile enim persuasi sunt recipere eum, quem jam caeteri recepissent. Sed detinuit eum dilectio et devotio Ecclesiae gallicanae; et singuli et omnes visitationem apostolicam expetebant. Perlustrata igitur Francia, Remis convocavit concilium , in quo multis ad honorem Dei dispvente patre, pro Philippo fratre coronavit in regem. In omnibus his dominus papa abbatem a se separari non patiebatur: sed cum cardinalibus rebus publicis assidebat. Sed et privatim, quotquot habebant negotia, virum Dei secretius consulebant. Ipse vero audita referebat ad curiam, et oppressis pat
Abbreviated transcription (Latin):
innocentiũ noĩaitit: ⁊ ratũ ẽẽ om̃s parit̾
acclamauert. Et decantatis ex more lau¬
dib dõ. obedientiã deinceps polliciti: elec
cia ⁊ in aluis ꝓuintus potestatiue dis¬
positis. ualefaciens pisanis ⁊ gr̃as agens:
un ꝓuintiã nauigio delatꝰ ÷ Et bur¬
gundiã tͣnͣsiens: aurelianũ peruenit.
U̾bi occ̾rentib ep̃is: a rege pussimo fnͣ.¬
coꝵ ludouico. alacrit̾ ⁊ honorifice sus¬
ceptiis. ẽ. Inde a saufrido carnotensi
ep̃o magnaꝵ uirtutũ uiro carnotum
deduert᷑ uͥ etiã glofus anglorum rex
henricus ei cũ maximo ep̃oꝵ ⁊ procerũ
comitatu occurrit. Hẽ quoq regẽ uene¬
rabilis abbas ad cũ premissus adduxit.
Quẽ uix ꝑsuasit innocentiũ reciꝑe: ab
ep̃is anglię peninis dissuasũ. Cũ enim
om̃imodis recalcit᷑ret ⁊ detͤctaret: quid
times ait: Times pecc̃m incurrere: si o¬
bedias innocentio: Cogita inquit quomͦ

Expanded text:
Innocentium nominavit: et ratum esse omnes pariter Innocentium nominavit: et ratum esse omnes pariter acclamarunt, et decantatis ex more laudibus Deo, 1094 obedientiam deinceps polliciti, electcia, et in aliis provinciis potestative dispositis, valefaciens Pisanis et gratias agens in Provinciam navigio delatus est, et Burgundiam transiens Aurelianum pervenit: ubi, occurrentibus episcopis, a rege piissimo Francorum Ludovico alacriter et honorifice susceptus est. Inde a Gaufrido Carnotensi episcopo, magnarum virtutum viro, Carnotum deducitur: ubi etiam gloriosus Anglorum rex Henricus ei cum maximo episcoporum et procerum comitatu occurrit. Hunc quoque regem venerabilis Abbas ad eum praemissus adduxit: quem vix persuasit Innocentium recipere, ab episcopis Angliae penitus dissuasum. Cum enim omnimodis recalcitraret et detrectaret: « Quid times, » ait? « Times peccatum incurrere, si obedias Innocentio? Cogita, » inquit, « quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionib obiaĩt: nec damina nec
exilia formidar̃t̃. Conuocato gͥ apud
stãpas concilio: abbas sc̃s clareuallẽ¬
sis bernardus. specialit ab ipso rege ⁊
sic̃ pꝰea fatebat᷑ ñ mediocrit̾ pauidꝰ et
tremȩbiuidꝰ. aduenit: ꝑiclm quippe et
pondꝰ negotu ñ ignorans. In itinere tñ
consolatꝰ ẽ cũ dñs. ostendens ei in iusu
noctis ȩcclam magnã concordit᷑ in di
laudib concmentẽ: ũ sꝑauit pacem
sine dubio ꝓuenturã. Ubi uͦ ad locum
uentũ est. celebrato priꝰ ieuinio ⁊ pre¬
cib ad dm̃ fusis. cũ de eodẽ uerbo trac¬
taturi. rex ⁊ ep̃i cũ principib consedis¬
sent: unũ omniũ consiliũ fuit. uua sen¬
tentia. ut negotiũ di. di famulo imponet᷑
⁊ ex ore eiꝰ causa tota pend̾et. Qd̾ ille tim̃s
licet ⁊ trem̃s. monitis tñ uiroꝵ fideliũ adqͥ¬
escens suscepit: ⁊ diligent̃ ꝓsecutꝰ electio¬
nis oidinẽ. electoꝵ merita. utt̾a ⁊ famam

Expanded text:
persecutionibus obviarunt, nec damna nec persecutionibus obviarunt, nec damna nec exsilia formidarunt. Convocato igitur apud Stampas concilio, abbas sanctus Clarae-Vallensis Bernardus, specialiter ab ipso rege sicut postea fatebatur, non mediocriter pavidus et tremebundus advenit, periculum quippe et pondus negotii non ignorans. In itinere tamen consolatus est eum Deus, ostendens ei in visu noctis Ecclesiam magnam concorditer in Dei laudibus concinentem; unde speravit pacem sine dubio proventuram. Ubi vero ad locum ventum est, celebrato prius jejunio, et precibus ad Deum fusis, cum de eodem verbo tractaturi Rex et episcopi cum principibus consedissent, unum omnium consilium fuit, una sententia, ut negotium Dei, Dei famulo imponeretur, et ex ore ejus causa tota penderet. Quod ille, timens licet et tremens, monitis tamen virorum fidelium acquiescens suscepit, et diligenter prosecutus electionis ordinem, electorum merita, vitam et famam
Abbreviated transcription (Latin):
serui di consiliĩ: ⁊ qr in humana se tu¬
eri ñ poterant. cedere eleger̃t. Et ꝓcu¬
ratis clam naiugus. de ore leonis ⁊ cle
manu bestiȩ ꝑ tyberim in tirrenũ ma¬
re elapsi: prosꝑis uentis carbasa impel¬
lentib. in portu pisano felicit appulert:¬
negotii ueritatẽ. ⁊ hortarent᷑ epõs ut in
ultionẽ presũptionis accingerent᷑: et
dãpnata parte scisinatica. subscͥberent
unitati. Nec dũ ad plenum tenor oꝑis
innotuerat ep̃is. nec pͥuatum quisqͣm
cõmodare presũpsit assensũ: donec col¬
lecto stampis gn̾ali conuientu in cõmu¬
ne decernerent. quid reciꝑent. qͥd dãp¬
uarent. Neq enĩ francia cet̾is regionib
ꝓcliuib ad scismata. aliqñ cali factione
Nec enĩ talib in causis pͥncipalia aliq̃n
eos terrner̃t edicta: aut gn̾alibus
utilitatib pͥuata ꝯmoda pretulert:
nec declinantes in partẽ ꝑsonis degilẽ.
s: causis: S si quid oportuerit fortiter

Expanded text:
servi Dei consilium: et quia vi humana se tuservi Dei consilium: et quia vi humana se tueri non poterant, cedere elegerunt; et procuratis clam navigiis, de ore Leonis et de manu bestiae per Tiberim in Tyrrhenum mare elapsi, prosperis ventis carbasa impellentibus, in portum Pisanum feliciter appulerEcclesiae, et hortarentur episcopos, ut in ultionem praesumptionis hujus accingerentur, et damnata parte schismatica, subscriberent unitati. Necdum vero ad plenum tenor operis innotuerat episcopis, nec privatim quisquam commodare praesumpsit consensum, donec collecto Stampis generali conventu, in commune decernerent, quid reciperent, quid damnarent. Neque enim Francia, caeteris regionibus proclivibus ad schismata, aliquando tali factione Nec enim talibus in causis principalia aliquando eos terruerunt edicta, aut generalibus utilitatibus privata commoda praetulerunt; nec declinantes in partem, personis detulere, sed causis: sed si quid oportuerit, fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
multitubinis. aut precio corrupti sunt.
Nam petro tam propria gn̾is uirtute
qm adherentiũ s̾ affinitate multitu¬
do tanta erat: ut fere tota eũ ciuitas
sequeretur. uł pecunia uł cõmodis ob¬
ligata. Congregauerat sane opes in¬
numeras. cam in exactionib curie.
quam in legationũ negotiationibus:
quas ad expectatas mindinas rescrua¬
rat. Iusuꝑ et pat̾̃ni census ampla conge¬
ries. catenꝰ sigillata. mͦ distributa in ppłm:
ad fas et nefas uenalem plebẽ armaue¬
rat. Quib erogatis: donaria regũ mor¬
nam̃tis eccłȩ ab ip̃is euulsit altarib. Et
cũ calices frangere. ⁊ crucifixos aureos
merent uł erubescẽnt: iudeos aunt ẽẽ
sacra uasa.⁊ miagines dõ dicatas. audac
m̃tis gn̾alib publice petro uendiderunt
assensũ: ⁊ in om̃em sanguinẽ mauꝰ expo¬
suert̃ ⁊ arma: ⁊ cotidianis congressib
partẽ que cũ innocentio erat. maledie¬
tis inisectabant᷑ ⁊ gladus. Habuere igit᷑

Expanded text:
multitudinis, aut pretio corrupti sunt. multitudinis, aut pretio corrupti sunt. Nam Petro tam propria generis virtute, quam adhaerentium sibi affinitate, multitudo tanta erat, ut fere tota eum civitas sequeretur, vel pecunia, vel commodis obligata. Congregaverat sane opes innumeras tam in exactionibus curiae, quam in legationum negotiationibus, quas ad exspectatas nundinas reservarat. Insuper et paterni census ampla congeries eatenus sigillata, modo distributa in populum, ad fas et nefas venalem plebem armaverat. Quibus erogatis, donaria regum in ornamentis ecclesiae ab ipsis evulsit altaribus. Et cum calices frangere, et crucifixos aureos erubescerent; Judaeos aiunt esse vasa et imagines Deo dicatas audactamentis generalibus publice Petro vendiderunt assensum, et in omnem sanguinem manus exposuerunt et arma, et quotidianis congressibus partem, quae cum Innocentio erat, maledictis insectabantur et gladiis. 2. Habuere igitur
Abbreviated transcription (Latin):
nes. ep̃i. inocentiũ elegert: euiꝰ uita
⁊ fama ⁊ etas ⁊ scientia. dignas lacerdo¬
tio habebat᷑. At uͦ pars altera infames
ausus uiolentia ñ ratione corroborans.
petrũleonis ad hunc apicẽ aspirantem
fraudulentis machinationib seorsum et
p̃cipitant̾ nõiauit anacletũ: et cet̾is re¬
nitentib ordinauit. Quͦ in parte catho¬
lica erant electũ suũ sollẽpnit̾ orcdinatũ
collocart in cathedra: ⁊ ꝑ loca illa in qͥb
sessiones hñt ex antiqua consuetudine
romani pontifices circũdurere. et pro
tp̃r honor debitus apłicȩ affuit dignita¬
ti. Ex tunc sane circa late ense palatiũ
morabant᷑: nec erat iam eis cuta indo¬
inib ꝓpriis mansio: cũ eos acerrime pe¬
tri satellites infestarent. Ibi etiã diui re¬
sistere ñ ualentes: ꝑ confederatoss̾ qͦs¬
dam ex nobilib romanis. ad tempꝰ n
turrib eoꝵ receptacula habuer̃t. Secd
nec in eis ꝑseuerauit fidelitas: nã in
brem aut̃ ui aut formadine temerane

Expanded text:
scopi, Innocentium elegerunt: cujus vita, et fama, et aetas, et scientia digna summo sacerdotio habebantur. At vero pars altera, infames ausus violentia, non ratione corroborans, Petrum Leonis, ad hunc apicem aspirantem, fraudulentis machinationibus seorsum et praecipitanter nominavit Anacletum, et caeteris renitentibus ordinavit. Qui vero in parte catholica erant, electum suum solemniter ordinatum collocarunt in cathedra, et per loca illa, in quibus sessiones habent ex antiqua consuetudine Romani pontifices, circumduxere, et pro tempore honor debitus apostolicae adfuit dignitati. Et tunc sane circa Lateranense palatium morabantur, nec erat jam eis tuta in domibus propriis mansio, cum eos acerrime Petri satellites infestarent. Ibi etiam diu resistere non valentes, per confoederatos sibi quosdam ex nobilibus Romanis ad tempus in turribus eorum receptacula habuerunt. Sed nec in eis perseveravit fidelitas. Nam in brevi, aut vi, aut formidine temerariae
Abbreviated transcription (Latin):
forib p̃stolant᷑. Cessatũ est ab officus ⁊
artibꝵ tota ciuitas in hoc spectaculũ
suspensa manet: concurr̃t. postulant
bñdici ⁊ tetigisse eũ singulis saluta¬
re uidetur:
ercia die ad eccłam sc̃i ambrosu
diuina cele braturꝰ misteria. ser¬
ius dĩ ꝓcedit. Ubi expectante innũa

Expanded text:
foribus praestolantur. Cessatum est ab officiis et foribus praestolantur. Cessatum est ab officiis et artibus, tota civitas in hoc spectaculum suspensa manet: concurrunt, postulant benedici; et tetigisse eum singulis salutare videtur. 11. Tertia die ad ecclesiam sancti Ambrosii divina celebraturus mysteria Servus Dei procedit: ubi exspectante innu
Abbreviated transcription (Latin):
dm. ⁊ om̃ipotentiã eiꝰ diffidentia obiri¬
bilare uideret᷑: si a fide ppłi fides ꝓpria
dissentiret. Estuabat gͥ secũ: ⁊ licet sig¬
na ũ fidelib s infidelib fieri oportere
assereret. ausus suos spũi sc̃o ꝯmittit:
⁊ orationi incũbens. celitus elapsa uͥtu¬
te sathanã in sp̃i fortitadinis increpat¬
⁊ fugat: mulierẽ reddit incolumẽ ⁊ qͥe¬
tam. Letant᷑ qui aderant: ⁊ leuantes
manꝰ ad sidera. cleo qͥ de excelso eos usi¬
tauit gr̃ãs agunt. Fuditũ ẽ hoc uerbũ:
⁊ ꝑcrebruit fama. ⁊ repente totã ꝑculit
Conueniunt undiq: de uio di sermo
ubiq habet᷑ : dicunt publice. nichil ei
impossibile ẽẽ qd̾ a dño postulet et ad
etꝰ preces aꝑtas dĩ aures dicunt. ⁊ cred̃t:
⁊ p̾dicant. ⁊ affirmant. Nec posst̃ aspec¬
du eiꝰ uł auditu ullo mͦ satiari irruunt
alii in p̃sentiam eiꝰ: alii donec exeat ꝓ

Expanded text:
Deum, et omnipotentiam ejus diffidentia obnuDeum, et omnipotentiam ejus diffidentia obnubilare videretur, si fide populi fides propria dissentiret. Aestuabat igitur secum, et licet signa non fidelibus, sed infidelibus, fieri oportere assereret; ausus suos Spiritui sancto committit, et orationi incumbens, coelitus elapsa virtute Satanam in spiritu fortitudinis increpat et fugat, mulieremque reddit incolumem et quietam. Laetantur qui aderant, et levantes manus ad sidera, Deo qui de excelso eos visitavit, gratias agunt. Auditum est hoc verbum, et percrebuit fama, et repente totam perculit conveniunt undique: de Viro Dei sermo habetur ubique; dicunt publice, nihil ei impossibile esse quod a Domino postulet, et ad preces ejus apertas Dei aures dicunt et credunt, praedicant et affirmant. Nec possunt aspectu ejus, vel auditu ullo modo satiari. Irruunt alii in praesentiam ejus: alii, donec exeat, pro
Abbreviated transcription (Latin):
nis legib fidei pagina allegans: ꝓlatiᷤ
in mediũ litteris sanguine xp̃i conscͥp¬
tis. ⁊ bulla crucis impressis: quȩ figu¬
ra auctoritate sua. terrestͥa et inferna
sͥ subdit ⁊ curuat. In audita ẽ nr̃is tem¬
porib tanta popłĩ fides. tanta in hõie
iurtus: int̾ quos religiosa erat conten¬
tio. cũ signoꝵ głam abbas credulitati
eoꝵ. illi uͦ sc̃itati abb̃is ascriberent: et
hoc de eo indubitant̃ sentirent. ut quic¬
quid a dño peteret impetraret:
ddricunt gͥ ad eum nichil hesi¬
tantes mulierem om̃ib notam.
spc̃: ⁊ postulant supplices ut in nomi¬
ne dñi demoni tmꝑet fugani. ⁊ mulieri
restituat sospitatẽ. Quȩ ppli fides non
niminã uereciudiã uro d̾i ingerebat ⁊
humilitate magistra nconsucta exꝑiri
ñ p̃fumebat: ⁊ instante petitione popłi
crubescebat. si caritati postulantiũ obsti¬
natiꝰ resisteret: ⁊ uidebat᷑ ei qd offendẽt

Expanded text:
nis legibus fidei pragma allegans, prolatis nis legibus fidei pragma allegans, prolatis in medium litteris sanguine Christi conscriptis, et bulla crucis impressis, quae figura auctoritate sua terrestria et inferna sibi subdit et curvat. Inaudita est nostris temporibus tanta populi fides, tanta in homine virtus: inter quos religiosa erat contentio, cum signorum gloriam Abbas credulitati eorum, illi vero sanctitati Abbatis ascriberent, et hoc de eo indubitanter sentirent, ut quidquid a Domino peteret, impetraret. Adducunt igitur ad eum nihil haesitantes mulierem omnibus notam, spiritus: et postulant supplices, ut in nomine Domini daemoni imperet fugam, et mulieri restituat sospitatem. Quae populi fides non minimam verecundiam Viro Dei ingerebat, et humilitate magistra, inconsueta experiri non praesumebat, et instante petitione populi erubescebat, si charitati postulantium obstinatius resisteret: et videbatur ei quod offenderet
Abbreviated transcription (Latin):
bant. om̃ia sc̃a iudicantes quȩ ille teti
acclamationib applaudebant abbi: et
diu intͣ agninũ spissam̃ta detentũ. tan¬
dem sollemni re̾didere hospicio. Et cum
tractatũ esset in publico de negotio ꝓpt̾
quod tam uir dei quã cardinales adue¬
nerant oblita fortitudinis suȩ ciuitas.
om̃i ferocitate deposita. se ita abb̃i sub¬
strauit: ut obedientiȩ eoꝵ ñ incongrue
ille posset aptari poetȩ u̾siculus. Iussa se¬
qui tam uelle mͥ quã posse necesse est. Pa
catis om̃ib. reconciliata ȩccła. firmatis int̾
plebes concordiȩ pactionib. alia ceperunt
nasci negotia: ⁊ insauienti diabolo. ⁊ in
quibdam obsessis corporib debacanti op¬
positũ est. xp̃i uexillũ⁊ et increpante ui¬
ro di. de possessis atriis suꝑuemiente emi¬
nentiori uirtute. t̾rita ⁊ tremebunda
diffugere demonia. Escce noua legatio.
ñ romanũ pragma cucũferens. s diui¬

Expanded text:
bant, omnia sancta, quae ille tetigbant, omnia sancta, quae ille tetigacclamationibus applaudebant Abbati, et diu intra agminum spissamenta detentum, tandem solemni reddidere hospitio. Et cum tractatum esset in publico de negotio, propter quod tam Vir Dei, quam cardinales advenerant, oblita fortitudinis suae civitas, omni ferocitate deposita, se ita Abbati substravit, ut obedientiae eorum non incongrue ille posset aptari poetae versiculus: Jussa sequi, tam velle mihi, quam posse necesse est. 10. Pacatis omnibus, reconciliata Ecclesia, firmatis inter plebes concordiae pactionibus, alia coeperunt nasci negotia, et insanienti diabolo, et in quibusdam obsessis corporibus debacchanti, oppositum est Christi vexillum, et increpante Viro Dei, de possessis atriis superveniente eminentiori virtute, territa et tremebunda diffugere daemonia. Ecce nova legatio, non Romanum pragma circumferens, sed divi
Abbreviated transcription (Latin):
urrum uenerabilem Gaufridũ carnoten¬
sem epm̃: cuiꝰ innocentiã ⁊ sinceritatem
in multis ꝓbauerat. Et iusumẽ cardi¬
nalib bonũ: ut tanto adutore negotiũ
tanti ponderis fulciret᷑. ẽ ranscenso itaq
apennio. ubi auoier̃t mediolanenses
abb̃em desidcratũ suis finib ꝓpinquare:
longe a ciuitate miliarib septẽ omnis
ci ppłs obiuat: nobiles. ignobiles. eqͥtes.
pedites. mediocres. pauꝑes: quasi de ci¬
uitate migrarent propͥos lares deser̃t:
et distinctis agminib incredibili reue¬
rentia uirũ di suscipiunt. Om̃s parit̾
delectant᷑ aspectu: felices se iudicant qͥ
posst̃ frui auditu. Deosculant᷑ pedes
eius uniuersi: et licet hoc ille moleste
accipet: nulla potuit ꝓuos ⁊ deuotos
tatione compescere ⁊ nulla int̃dictione
repellere. Uellicabant etiã pilos quos po¬
terant de indũtis eius: ⁊ ad morborũ
remedia de pannoꝵ lacimis aliqͥd detͣhe¬

Expanded text:
virum 1096 venerabilem Gaufredum Carnotenvirum 1096 venerabilem Gaufredum Carnotensem episcopum, cujus innocentiam et sinceritatem in multis probaverat. Etenim visum est cardinalibus bonum, ut tanto adjutore negotium tanti ponderis fulciretur. Transcenso itaque Apennino, ubi audierunt Mediolanenses Abbatem desideratum suis finibus propinquare, longe a civitate milliaribus septem omnis ei populus obviat: nobiles, ignobiles, equites, pedites, mediocres, pauperes, quasi de civitate migrarent, proprios lares deserunt, et distinctis agminibus incredibili reverentia Virum Dei suscipiunt. Omnes pariter delectantur aspectu, felices se judicant qui possunt frui auditu. Deosculantur pedes ejus universi: et licet hoc ille moleste acciperet, nulla potuit pronos et devotos ratione compescere, nulla interdictione repellere. Vellicabant etiam pilos quos poterant de indumentis ejus, et ad morborum remedia de pannorum laciniis aliquid detrahe
Abbreviated transcription (Latin):
inagnę głẽ sinodus celebratur. Affuit ꝑ
om̃ia ⁊ consilus ⁊ iudieus ⁊ diffinitionib
om̃ib sc̃s abbas: impendebaturq ei reue¬
rentia ab om̃ibi: ⁊ excubabant ante eius
limuna sacerdotes. ñ qd̾ fastꝰ. s multitudo
cõmunem ꝓhiberet accessũ ⁊ aliis egredi¬
entib alii introibant: ita ut ucoeret᷑ uir
huiuilis ⁊ nichil sͥ de his honorib arrogãs.
ñ esse in parte solliciticonis. s in plenitu¬
dine potestatis. Actiones concilii longũ
est ꝓsequi: sũma tñ in excõmunicatione
li andos mediolanenses dñs p̃p
abbatẽ clareuallis quẽ multis supplica¬
tionib expetierant. ⁊ guidonẽ pisanũ.
⁊ matħm albanensem ep̃m a latere suo
direxit: qui scisma ꝑ anselmũ in eadem
urbe factũ abluerent. ⁊ ad unitatẽ eccłe
deiuios reuocarent. Abbas gͥ cũ predie¬
tis uiris quos a dño pͣpͣ collegas acceperat.
addidit consortio ⁊ om̃i. ł ꝯmuni consilio.

Expanded text:
magnae gloriae synodus celebratur . Adfuit per magnae gloriae synodus celebratur . Adfuit per omnia et consiliis, et judiciis, et definitionibus omnibus sanctus Abbas, impendebaturque ei reverentia ab omnibus, et excubabant ante ejus limina sacerdotes; non quod fastus, sed multitudo communem prohiberet accessum: et aliis egredientibus, alii introibant, ita ut videretur Vir humilis, et nihil sibi de his honoribus arrogans, non esse in parte sollicitudinis, sed in plenitudine potestatis. Actiones concilii longum est prosequi: summa tamen in excommunicatione liandos Mediolanenses dominus Papa Abbatem Clarae-Vallis, quem multis supplicationibus expetierant, et Guidonem Pisanum, et Matthaeum Albanensem episcopum a latere suo direxit, qui schisma per Anselmum in eadem urbe factum abluerent, et ad unitatem Ecclesiae devios revocarent. Abbas igitur cum praedictis viris, quos a domino Papa collegas acceperat, addidit consortio et communi consilio
Abbreviated transcription (Latin):
clesiȩ: eũ honorifice susceper̃t. Uerũ petrꝰ
leonis ñ ponens dm̃ adiutorẽ suũ. s confe¬
deratoꝵ stipatus malicia. in editiorib ⁊ tu¬
tiorib turrib manens. lotharii ludificaũ
uirtutẽ: ⁊ int̾dicens sis congressus publi¬
cos. ne sͥ securitatis suȩ fecit ꝑicłm. nec cau¬
sam conflictus hostib dedit: s tm̃ liberũ
eoꝵ discursum machinis suꝑiorib ⁊ obsta¬
culis uariis impediuit. Uitauit ⁊̃ obstina¬
tissime imperatoris colloquiũ: nec mis.
nec blandim̃tis flexus ẽ: nec de statu suo
consilium cuiuslibet ꝑsonȩ admisit. Re¬
licto gͥ rome innocentio: alias imꝑator
digreditur. Petrꝰ uͦ post eius discessũ
crebros mouens ꝑ urbem excursus: fide¬
lium cedib inhiabat. Intelligens igit᷑
innocentiꝰ romȩ sͥ infructuosã eo temꝑe
morã. ne p̾sentia il liꝰ bestie rabiẽ esfa̾ret.
rursus pisas reuertit᷑: ibiq aggregatas toꝰ¬
tius occidentis ep̃is. alusq religiosis uiris.

Expanded text:
esiae, eum honorifice susceperunt. Verum Petrus Leonis non ponens Deum adjutorem suum, sed confoederatorum stipatus malitia, in editioribus et tutioribus turribus manens, Lotharii ludificavit virtutem, et interdicens suis congressus publicos, nec sibi securitatis suae fecit periculum, nec causam conflictus hostibus dedit: sed tamen liberum eorum discursum machinis superioribus et obstaculis variis impedivit. Vitavit etiam obstinatissime imperatoris colloquium, nec minis, nec blandimentis flexus est, nec de statu suo consilium cujuslibet personae admisit. Relicto igitur Romae Innocentio, alias imperator digreditur: Petrus vero post ejus discessum crebros movens per Urbem excursus, fidelium caedibus inhiabat. Intelligens ergo Innocentius Romae sibi infructuosam eo tempore moram, ne praesentia sua illius bestiae rabiem efferaret, rursus Pisas revertitur: ibique aggregatis totius Occidentis episcopis, aliisque religiosis viris,
Abbreviated transcription (Latin):
inttatos uiros. qͦt rethores. qͦt pluloso¬
phos scłi huiꝰ scolȩ miser̃t ad conu̾sa¬
tionẽ theoritam. ⁊ mores diuinos. Quȩ
ñ ibi floruit disciplina. ubi erant exa¬
iniua magistroꝵ. ⁊ egregn iuri exerci¬
tato intellectu insignes: qui diuins stu¬
dus inherentes. multis gr̃aru odoramnis
inuicẽ se ip̃os edocent ⁊ accendunt:¬

Expanded text:
ores, quot philosophos saeculi hujus scholae miserunt adconversationem theoricam, et mores divinos? Quae non ibi floruit disciplina, ubi erant examina magistrorum, et egregii viri exercitato intellectu insignes, qui divinis studiis inhaerentes, multis gratiarum auctoramentis invicem se ipsos edocent et accendunt
Abbreviated transcription (Latin):
pites. cũ se uehement emimperent elici¬
untt sanguinẽ: ita ⁊ ego si qd̃ supͣ me
est aggrediar. me ip̃m dcrisioni exponã.
Quis cuĩ ego sum qui ad describenda ge¬
sta scissim tun bernardi clarcuallis ab¬
batis asput̃. qui ur̃is tẽporib singłari
religione floruit ⁊ doctrina. cinꝰ odor
exmnauitꝰ uini̾sam repleuit ȩccłam:

Expanded text:
pites, cum se vehementer emunxerint, elicipites, cum se vehementer emunxerint, eliciunt sanguinem: ita et ego si quod supra me est aggrediar, me ipsum derisioni exponam. Quis enim ego sum, qui ad scribenda gesta sanctissimi viri Bernardi Clarae-Vallis abbatis aspirem, qui nostris temporibus singulari religione floruit et doctrina: cujus odor exinanitus universam reple
Abbreviated transcription (Latin):
iRoꝵ illustriũ gesta ñ nulli
scͥptoꝵ laudib extollentes. uer¬
bis ea sollẽpnib celebrarunt:
qͣnͣtũ excellentis ingenii. et
disertȩ lingue potuere conamina. Cũ¬
q cͣctator ⁊ opꝰ unictis ꝯplexibi pari st̃
fed̾e conuigati. ⁊ ad ꝓpositũ cegia or¬
dinandũ. ingeniũ ⁊ eloqñtia conuene¬
it̃: ꝓspere actum ẽ: et ad quictũ cian¬
quillũq portũ directo ein su materia dig¬
ne ordmateq disposita appulit. Ubluero
sublimitas negotu sub imꝑito artifice
naufraga elidit᷑ scopulis. ⁊ succũbente
seusuis ebitirome. tͣctatoris lassat᷑ p̾sũp¬
tio: sero de correctione mit᷑ consilium:
qr quȩ in multos effusa st̃. nec reuocari
posst̃ nec corrigi: et dissonantiã scͥptoꝵ
⁊ oꝑum. uenustius eẽt abradi. qͣm eñ¬
dari. Hȩc ego mecũ reputans ⁊ reuol¬
uens om̃ino timeo. ne sic̃ ip̃e multorũ
imprudentie soleo indignari. qui c̃ scĩa
⁊ facundia careant adscribendũ preci¬

Expanded text:
rum illustrium gesta nonnulli scriptorum laudibus attollentes, verbis ea solemnibus celebrarunt, quantum excellentis ingenii et disertae linguae potuere conamina. Cumque tractator et opus junctis complexibus pari sunt foedere conjugati, et ad propositum thema ordinandum ingenium et eloquentia convenerunt, prospere actum est, et ad quietum tranquillumque portum directo gressu materia digne ordinateque disposita appulit. Ubi vero sublimitas negotii sub imperito artifice naufraga illiditur scopulis, et succumbente sensus hebetudine, tractatoris lassatur praesumptio, sero de correctione initur consilium: quia quae in multos effusa sunt, nec revocari possunt, nec corrigi; et dissonantiam scripti et operum venustius esset abradi, quam emendari. Haec ergo mecum reputans et revolvens, omnino timeo, ne sicut ipse multorum imprudentiae soleo indignari, qui cum scientia et facundia careant, ad scribendum praeci
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt dedi uobis potestatẽ calcandi
suꝑ serpentes ⁊ scorpiones ⁊ suꝑ omnẽ
iurtutẽ inimiciꝰ ⁊ nicdi uobis nocebit. Por
enĩ ꝑ ppłiam dr̃ de sc̃ĩs animalib quia
cũ fieret uox fuꝑͣ firmamentũ qd̾ ĩmi¬
nebat capiti eoꝵ. stabant ⁊ sũmittebãt
alas suas: sic hodie u̾q t̾rarum spuales
quiq loq̃ñte eo seu tractante. stant ce¬
dendo p̃cedenti. ⁊ sensib eiꝰ uł intelligẽ¬
tus sũmittunt seusus ⁊ intelligentias
suas. Tanta gͦ uirũ illũ scm̃ usq hodie¬

Expanded text:
dedi vobis votestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit. Porrs animalibus, quia cum fieret vox supra firmamentum quod imminebat capiti eorum, stabant, et submittebant alas suas ; sic hodie ubique terrarum spirituales quique loquente eo seu tractante stant, osdendo praecedenti; et sensibus ejus vel intelligentiis submittunt sensus et intelligentias suas.
Abbreviated transcription (Latin):
olim apito om̃s obtinut: ne aliqͣndo
ad aliquid contͣ uoluntatẽ suã cogat᷑.
S cũ hoc mͦ mundi huiꝰ fugit honorẽ.
effugit auctoritatẽ: diguꝰ in ꝯscientus
om̃iuam qui in timore ⁊ amore cłi ci¬
meat᷑ ⁊ amet᷑: quo p̾sente uͥeũq fuit.
nil contͣ iusticiã audeat᷑: eui uͥcũq a¬
liquid loquit᷑ uł agit ꝓiusticia obe¬
diat᷑. Eiusmodi fultꝰ auctoritate ĩ ex¬
cła cłi cũ obedientiȩ uł caritatis ur¬
get necessitas: ułdã refugit incõmodi¬
tatẽ laboris sui. Cuiꝰ enĩ uoluntati
sic detulit. cuiꝰ consilio sic se humiliaũ
ni. iuilites ⁊ raptores sic eũ tuñt ⁊ peuent᷑¬

Expanded text:
m apud omnes obtinuit, ne aliquando ad aliquid contra voluntatem suam cogatur. Sed cum hoc modo mundi hujus fugit honorem, effugit auctoritatem, dignus in conscientiis omnium, qui in timore et amore Dei timeatur et ametur: quo praesente, ubicumque fuerit, nihil contra justitiam audeatur; cui ubicumque aliquid loquitur vel agit pro justitia, obediatur. 70. Ejusmodi fultus auctoritate in Ecclesia Dei, cum obedientiae vel charitatis urget necessitas, nullam refugit incommoditatem laboris sui. Cujus enim voluntati sic detulit, cujus coanni, milites et raptores sic eum timebant
Abbreviated transcription (Latin):
quas in hunc modũ de eo audiui¬
mꝰ ⁊ idiũ iurtutes. ⁊ eirea diu̾sas ho¬
minũ necitates. diu̾se opitulationes. ut
dulis possit gn̾are fastidiũ. In om̃ibus
aũ oꝑib sius qm purꝰ ei sit oculꝰ inten¬
tionis: manifeste demintiat corpꝰ luci¬
oȩ eiꝰ oꝑationis. Sũmos quippe hono¬
tes. ñ iactant̾ respuendo. s religiose ⁊
rationabilit̃ declinando: quid in om̃i
oꝑatione sua semꝑ quesierit. qͦ ambie¬
rit. manifeste declarat. Cũq diguus¬

Expanded text:
in hunc modum de eo audivimus et vidimus virtutes, et circa diversas hominum necessitates diversae opitulationes, ut dulis possit generare fastidium. In omnibus autem operibus suis quam purus ei sit oculus intentionis, manifeste dedenuntiat corpus lucidae operationis. Summos quippe honotes, non jactanter respuendo, sed religiose et rationabiliter declinando, quid in omni operatione sua semper quaesierit, quid ambierit, manifeste declarat. Medi
Abbreviated transcription (Latin):
ucissa lotharingie femina nobił.
s ñ tam nobiłr uctitans cñ ui¬
disset aliqũ in somnis liominiẽ illum
cli. serpentes septẽ horribiles de utero
suo manib ꝓprus extrahentẽ. pꝰmod̾
ad religiose uiuendũ eiꝰ admonitione
conusa: usq hodie se ẽẽ de qua septẽ
demonia eiecerit gloriatur:
om ego elericũ quendã nicholaũ
noĩe. scło pene desꝑabilit deditũ:
s ꝑ eũ de scło liberatum. Qui cũ ĩ cla¬
raualle monasticȩ conũsatõis habitũ
et ordinẽ suscepisset: uidens eos qui
de scłi illuc naufragio confugerant.
naufragu sui dãpna continuis redim̾e
lacͥmis. soemq ip̃e fac̃e uolens nͥ ualenꝰ
p̃ duricia cordis sui: rogabat eũ cũ
magno cordis dolore. ut impetͣret sͥ
a d̾o grãm lacmarũ. Orauit: cantãq
ei ⁊ tã continuã impetͣuit ꝯpunctionẽ
cordis cũ gr̃a lacͥmarũ. ut uix aliqͣndo

Expanded text:
Ducissa Lotharingiae, femina nobilis, Ducissa Lotharingiae, femina nobilis, sed non tam nobiliter victitans, cum vidisset aliquando in somnis hominem illum Dei serpentes septem horribiles de utero suo manibus propriis attrahentem, postmodum ad religiose vivendum ejus admonitione conversa, usque hodie se esse de quloriatur. Novi ego clericum quemdam, Nicolaum nomine, saeculo pene desperabiliter deditum, sed per eum de saeculo liberatum: qui cum in Clara-Valle monasticae conversationis habitum et ordinem suscepisset, videns eos qui de saeculi naufragio illuc confugerant, naufragii sui damna continuis redimere lacrymis, idem ipse facere volens, nec valens prae duritia cordis sui, rogabat eum cum magno cordis dolore, ut impetraret sibi a Deo gratiam lacrymarum. Oravit, tantamque ei et tam continuam impetravit compunctionem cordis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib misera nulier filiũ suũ plemimi
ut putabat᷑ demone ei offerens mi¬
scłiam p̾cabat᷑. Siquidẽ iam ea ip̃a die
insurgens in ipsã matrẽ sua. pene eã
occiderit: ⁊ mutꝰ effecł. ⁊ cecus. ⁊ sur¬
dus. aꝑtis ocłis melul uidebat: ⁊ stupẽ¬
tib in eo sensib om̃ibi. etiã sine intel¬
iectu ꝑmanebat. Compassus uͦ mi¬
serȩ matri qͣm maxime sensus dolori
illiꝰ exeruciabat. misero adolescentiblã¬
diens et pus manib caput eiꝰ ⁊ faciẽ
citari. Ille uͦ ad se reuersus contunrio
pecẽm suũ recognouit: ⁊ deincepse¬
m̃dationẽ ꝓmittens: meolumis re¬
stitutus est matrisue:
e monasterio qͦ qd̾ alpense uicitur
int̃ ceteros qui curã requirebant infir¬
mos: uenit ad eũ mulier quę caduco
morbo laborabat. Hȩc in ip̃a hora cum
staret coram eo: a repentino impetu
mali illiꝰ corruit. S app̃hensa uir dei
manu eiꝰ contuno erexit eã: nec tũr
in hora illa. s perfecte omnino curata
est ab infirmitate sua:

Expanded text:
omnibus misera mulier filium suum, plenum ut putabatur daemone, ei offerens, misericordiam precabatur: siquidem jam ea ipsa die insurgens in ipsam matrem suam, pene eam occiderat, et mutus effectus et caecus, et surdus, apertis oculis non videbat, et stupentibus in eo sensibus omnibus, etiam sine intellectu permanebat. Compassus vero miserae matri, quam maxime 1089 sensus doloris illius excruciabat, misero adolescenti blandiens, et piis manibus caput ejus et faciem citari. Ille vero ad se reversus, continuo peccatum suum recognovit, et deinceps emendationem promittens, incolumis restitutus est matri suae. In monasterio quoque, quod Alpense dicitur, inter caeteros qui curam requirebant infirmos, venit ad eum mulier quae caduco morbo laborabat. Haec in ipsa hora, cum staret coram eo, a repentino impetu mali illius corruit. Sed apprehensa Vir Domini manu ejus, continuo erexit eam; nec tantum in illa hora, sed perfecte omnino curata est ab infirmitate sua. 68.
Abbreviated transcription (Latin):
uit qͣntũ animo conceꝑat sti lo mandã¬
dũ. Itaq qui accedit ad lectionẽ oꝑis
huiꝰ: facile satis intelliget. a qnͣta ꝑfec¬
p̾sagia fut᷑e scĩtatis illiꝰ. uite parit̾ ⁊ doc¬
tͥnȩ. Quid etiam adolescens fact agere
ceꝑit. in p̃scripto narrat᷑ opere: ac dein¬
ceps usq ad uirũ ꝑfectionis depingitur
diligent᷑. qͣntum sic̃ iam dictum est li¬
cuit optimo pictori s p̾occupato¬

Expanded text:
vit, quantum animo conceperat stylo mandanvit, quantum animo conceperat stylo mandandum. Itaque qui accedit ad lectionem operis hujus, facile satis intelliget, a quanta perfecpraesagia futurae sanctitatis illius vitae pariter et doctrinae. Quid etiam adolescens factus agere coeperit, in praescripto narratur opere; ac deinceps usque ad virum perfectionis depingitur diligenter, quantum, sicut jam dictum est, licuit optimo pictori, sed praeoccupato
Abbreviated transcription (Latin):
liũ misterioꝵ conferenda sacrosc̾a collo¬
quia. Cuiꝰ familiaritatis gr̃a ex eo preci¬
pue usq mͦ ꝓdit ad manifestationẽ. qr
plures epistolas idem sc̃s scripsit ad il¬
lũ: in quib quid de eo sentiat. manife¬
ste liquet legentib illas. Scripsit etiã
ad ip̃m librũ apologeticũ: ⁊ alt̾m de
gr̃a ⁊ libero arbitͥo. Fint tñ eidẽ Gilł¬
mo speciali ualentior gn̾alis causa scͥ¬
bendi. uidelicet utilitas totiꝰ eccłȩ dei:
ne cũ abscondit᷑ uas plenũ thesauro de¬
sid̾abili. ip̃e quoq thesaurꝰ parit᷑ abscõ¬
datur. Unde ñ immñito conq̃rat᷑ qͥ ex¬
poni desiderat dicens. Thesaurꝰ inuisus
et sapia abscondita: quę utilitas in
utrisq : Ex ponit iste diuitias salutis:
thesaurũ desiderabilẽ: ne lateat cum
gleba qd̃ gleba non est. s p̾ciosissima
margarita. Accidit tñ ei contͣ desicde¬
riũ suũ: qr sic̃ ip̃e in p̃fatione sua ueri
se deñtiarat. p̃occupatꝰ morte ñ exple¬

Expanded text:
lium mysteriorum conferenda colloquia. Cujus familiaritatis gratia ex eo praecipue usque modo prodit ad manifestationem, quia plures epistolas idem sanctus scripsit ad illum, in quibus quid de eo sentiat, manifeste liquet legentibus illas. Scripsit etiam ad ipsum librum Apologeticum, et alterum de Gratia et Libero Arbitrio. Fuit tamen eidem Guillelmo, speciali valentior, generalis causa scribendi, videlicet utilitas totius Ecclesiae Dei; ne cum absconditur vas plenum thesauro desiderabili, ipse quoque thesaurus pariter abscondatur. Unde non immerito conqueritur, qui exponi desiderat dicens: Thesaurus invisus, et sapientia abscondita: quae utilitas in utrisque? Exponit iste divitias salutis, thesaurum desiderabilem ne lateat cum gleba quod gleba non est, sed pretiosissima margarita. Accidit tamen ei contra desiderium suum: quia, sicut ipse in praefatione sua vereri se denuntiarat, praeoccupatus morte non exple
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ẽ qd patiat᷑. inunicante sͥ gͣtis inuqta¬
te aliena. Caritas aũ quȩ totũ eũ pos¬
sidet. patiens ẽ. benigna ẽ: sapientia uin¬
cens maliciã: patientia inpatientiam:
superbiam humilitate: Subscriptio
oꝑis p̃cedentis: qͣm auctore definicto
burchardꝰ abb̃s balernensis apposuit:
Rescriptum opus qd̃ de uita
scĩssimi uiri Bernardi clareual¬
lis abb̃is conscͥptũ ẽ. a uen̾abili sulłino
pͥdem scĩ theodici abb̃e.s tẽ iã monacho
signiacensis cenobii. ad qd̾ desid̾io solitu¬
dinis ⁊ qͥetis sese contulerat: usq ad tempꝰ
scismatis adu̾sus innocentiũ papã a pet᷑
leonis conflati digestũ ẽẽ cognoseitur.
Fuit aũ p̾fato fideli niro sp̃alis causa scͥ¬
bendi: amicicia ⁊ familiaritas quibus
uiro d̾i multo temꝑe conuinctꝰ erat. Un¬

Expanded text:
tamen est quod patiatur, inimicante sibi gratis iniquitatamen est quod patiatur, inimicante sibi gratis iniquitate aliena. Charitas autem quae totum eum possidet, patiens est, benigna est, sapientia vincens malitiam, patientia impatientiam, superbiam humilitate. SUBSCRIPTIO OPERIS PRAECEDENTIS, QUAM AUCTORE DEFUNCTO BURCHARDUS ABBAS BALERNENSIS APPOSUIT. Praescriptum opus, quod de vita sanctissimi viri Bernardi Clarae-Vallis abbatis conscriptum est a venerabili Guillelmo pridem Sancti-Theoderici abbate, sed tunc jam monacho Signiacensis coenobii ad quod desiderio solitudinis et quietis sese contulerat, usque ad tempus schismatis adversus Innocentium papam a Petro Leonis conflati, digestum esse cognoscitur. Fuit autem praefato fideli viro specialis causa scribendi, amicitia et familiaritas, quibus viro Dei multo tem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c illustrant: qdq maiꝰ his om̃ib et
oifficillimũ ẽ in reb humanis. hec ei
om̃ia sine inuidia adẽe uident᷑. Com¬
pescit aũ ab eo inuidiam qđ om̃i min¬
dia maior ẽ: in qͣntũ nequitia cordis hu¬
mani hoc sepe cessat hõi miude. quo ñ
am aut mortificat exemplo humilita¬
tis. aut mitat in meliꝰ ꝓuocatione ca¬
ritatis: aut si nequior uł durior ẽ ob
ad fouendã caritatẽ ubi ẽ. ad ꝓuocan¬
dam iͥi non ẽ. tam ad quoscũq potest
bñficiis. ad om̃s beniuolus: tantã ha¬
bens grãm ad amicos. patientiã ad
inimicos: Si tñ ullũ aliqñ hab̾e potu
it inumicũ: qui nulli aliqñ uoluit ni¬
micari. Sic̃ enĩ amicicia non nͥ uoꝵ
est. nec nͥ int̾ duos amicos hr̃i potest.
sic nec inumicicia nͥ duoꝵ forsitan mi¬
micoꝵ ẽ. Qui enĩ ocdit uł ñ diligit cdi¬
ligentẽ se: ñ tam municꝰ qͣm iniquis ẽ.
St qui om̃em hominẽ diligens. nullũ
aliq̃n inumicũ ht uͥtute sua: ñnunquã

Expanded text:
que majus his omnibus et difficillimum est in rebus humanis, haec ei omnia sine invidia adesse videntur. Compescit autem ab eo invidiam, quod omni invidia major est, in quantum nequitia cordis humani hoc saepe cessat homini invidere, quo non am aut mortificat exemplo humilitatis, aut mutat in melius provocatione charitatis, aut, si nequior aut durior est, obrad fovendam charitatem ubi est, ad provocandam ubi non est? tam ad quoscumque potest beneficus, ad omnes benevolus, tantam habens gratiam ad amicos, patientiam ad inimicos? si tamen ullum aliquando potuit habere inimicum, qui nulli aliquando voluit inimicari. Sicut enim amicitia nonnisi duorum est, nec nisi inter duos amicos haberi potest; sic nec inimicitia nisi duorum forsitan inimicorum. Qui enim odit, vel non diligit diligentem se, non tam iniligens, nullum aliquando inimicum habet virtute sua, nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
erant tria. Primũ in honore beate
dĩ genitͥcis: duo circũposita in ho¬
nore beati laurentu martiris. ⁊ bea¬
ti bñucti abbatis. Eadem gͦ hiora af¬
fuit uiro di p̾dicta beata uirgo. du¬
ob illis stipata ministris: beato scilic
laurentio. ⁊ beato bñdicto. Aderant
aũ in eadẽ serenitate ⁊ suauitate quę
eos decebat: ⁊ tam manifeste ut ex ip̃o
int᷑itu cellulȩ. ꝑsonas qͦ discernet sin¬
guloꝵ. Imponentes ei manꝰ ⁊ loca dolo¬
ris attactu pussimo lemientes: omnem
ꝓtinꝰ egͥtudinẽ depuler̃t. Siccatꝰ ẽ enĩ

Expanded text:
erant tria. Primum, in honore beatae erant tria. Primum, in honore beatae Dei Geninitricis: duo circumposita, in honore beati Laurentii martyris, et beati Benedicti abbatis. Eadem igitur hora adfuit Viro Dei praedicta beata Virgo, duobus illis stipata ministris, beato scilicet Laurentio, et beato Benedicto. Aderant autem in ea serenitate et suavitate quae eos decebat, et tam manifeste, ut ex ipso introitu cellulae, personas quoque discerneret singulorum. Imponentesque ei manus, et loca doloris attactu piissimo lenientes, omnem protinus aegritudinem depulerunt. Siccatus est enim
Abbreviated transcription (Latin):
louge dissimilis est secuta. Siquidem
uelud in utore quodã positꝰ: iudebatur
s nauẽ que ᷤ transueheret expectare. Qsũ¬
q applicuisset nauis ad litꝰ. festinabat in
gredi: ⁊ illa cedens impingebat in aqͣm.
Usq t̾cio ita faciens: tandẽ relicto eo na¬
iuis ibat ⁊ ixuertebat᷑. Intellexit aũ ꝓtiꝰ.
necdũ tempꝰ sue migͣtionis ade̾ẽ. Adhuc
tũ crescebat dolor: eo utiq mag̾ molest᷑.
quominꝰ iam eum spes ĩmmentis exitus
solabat᷑. Contigit aũ aduesꝑascẽte iam
die. ut cet̾is fr̾ib uixta consuetudinem
acredentib ad lectionẽ collationum:
tib remanet in diu̾sorio in qͦ iacebat.
Cũq uehem̃itiꝰ afflgeret᷑. et supͥuires
dolor exeresc̾et: aduocans alt̾in de du¬
obi. iubet citiꝰ oiritũ ire. Excusantem
deniq ⁊ dicentẽ. ñ sũ ego talis orator: o
bedientis auctoritate cõpellit. Itũ ẽ
⁊ oratũ oco altaria: quę in eadẽ eccła

Expanded text:
longe dissimilis est secuta. Siquidem longe dissimilis est secuta. Siquidem velut in littore quodam positus, videbatur sibi navem, quae se transveheret, exspectare. Cumque applgredi, et illa cedens impingebat in aquam. Usque tertio ita faciens, tandem relicto eo navis ibat, et non revertebatur. Intellexit autem protinus necdum tempus suae migrationis adesse. Adhuc tamen crescebat dolor, eo utique magis molestus, quominus jam eum spes imminentis exitus solabatur. Contigit autem advesperascente jam die, ut caeteris fratribus, juxta consuetudinem accedentibus ad lectibus remaneret in diversorio in quo jacebat. Cumque vehementius affligeretur, et supra vires dolor excresceret, advocans alterum e duobus, jubet citius oratum ire. Excusantem denique et dicentem, « Non sum ego talis orator; » obedientiae auctoritate compellit. Itum est, et oratum ad altaria, quae in eadem basilica
Abbreviated transcription (Latin):
nfirmabat᷑ aliq̃ñ h̾o di: et uelud ruiulus
quidã fleginatis incessant ab eiꝰore flue¬
bat. Unde exhausto corꝑe usq quaq de¬
ficiens: paulomimꝰ ad extrema deuenit.
Tũuenert itaq filii et amici eiꝰ ueludad
exequias tanti patris: et ego mt̾ ceteros
affui: qd me qͦ eiꝰ dignatio in amicoꝵ nu¬
mero reputaret. Cũq extremũ iã tͣhere
sp̃m uideret᷑: in excessu m̃tis suȩ ante cri¬
bunal dñi sͥ uisus ẽ presentari. Affuit aũ
et sat̾an ex aduerso: imꝓbis eũ accusati¬
ombr pulsans. Ubi uͦ ille omĩa fuerat ꝓse¬
eutus. et uiro dĩ ꝓsua fuit parte dicendũ.
nicħ territꝰ aut curbatꝰ ait. Fateor ñ sum
⁊ m̾ito passionis: alt̾o ip̃e contentꝰ. alterũ
mͥ donat: ex cuiꝰ dono uire illud m uendi¬
cans ũ confundor. In hoc u̾bo confusus
imnncꝰ: conuentꝰ ille solut᷑: et ho cli ui se
reuersus ẽ. Cũq ex hoc magis dissolutio¬
nẽ sui corꝑis ĩminere speraret: iusio alt̾a

Expanded text:
nfirmabatur aliquando Homo Dei, et velut rivulus quidam phlegmatis incessanter ab ejus ore fluebat. Unde exhausto corpore usquequaque deficiens, paulo minus ad extrema devenit. Convenerunt itaque filii et amici ejus velut ad exsequias tanti Patris: et ego ipse inter caeteros adfui, quod me quoque ejus dignatio in amicorum numero reputaret. Cumque extremum jam trahere  uideretur in excessu mentis sue ante tribunal domini sibi uisus est presentari. Affuit autem et Sathan ex aduerso, improbis eum accusationibus pulsans. Vbi uero ille omnia fuerat prosecutus et uiro dei pro sua fuit parte dicendum, nichil territus aut turbatus ait: «Fateor non sum et merito passionis, altero ipse contentus alterum michi donat; cuius dono iure illud mcans non confundor. » In hoc verbo confusus inimicus, conventus ille solutus, et Homo Dei in se reversus est. Cumque ex hoc magis dissolutionem sui corporis imminere speraret, visio altera
Abbreviated transcription (Latin):
admitrens: uix tandẽ cuneo infixo
oissoluente p̃ssurã. uellet nollet. intͣ
fauces ⁊ guttur recepit. Confestĩq
ut penetrans scĩficatio ad int̾iora des¬
cendit. qͣi infuso antidoto uis maligna
erupit: ⁊ nomitu sordidissimo qͣi cor¬
rentis impulsu festina p̾cipitatione
rotatꝰ. cũ ingenti contumelia demon
exiuit. Repente qui uidebat᷑ mortuus
uiuit: ⁊ de lecto abb̃is quietꝰ ⁊ incolu¬
do gr̃as. sanꝰ sum inqͥt. Gras ag̃t om̃s
cõmunit᷑ do: ⁊ qͥ mͦ flebant letant᷑. Fo¬
ias clamor effundit᷑: res intꝰ gesta suꝑ
decta sollempnit̾ p̃dicat᷑: tota ad spec¬
taculũ conuenit cuntas: bm̃dicit᷑ ds̃:
gaudet ppłs: in abb̾e tanti oꝑis patra¬
tore. totius plebis requiescit affectꝰ
ebricitantib multis
idem sc̃s. manꝰ imponens ⁊ aqͣ

Expanded text:
admittens, vix tandem cuneo infixo admittens, vix tandem cuneo infixo dissolvente pressuram, vellet, nollet, intra fauces et guttur recepit. Confestimque ut penetrans sanctificatio ad interiora descendit, quasi infuso antidoto vis maligna erupit, et vomitu sordidissimo, quasi torrentis impulsu, festina praecipitatione rotatus cum ingenti contumelia daemon exivit. Repente qui videbatur mortuus, vivit: et de lecto Abbatis quietus et incolu« Deo gratias, sanus sum, » inquit. Gratias agunt omnes communiter Deo, et qui modo flebant, laetantur. Foras clamor effunditur, res intus gesta super tecta solemniter praedicatur, tota ad spectaculum convenit civitas, benedicitur Deus, gaudet populus, in Abbate tanti operis patratore totius plebis requiescit affectus. 18. Febricitantibus multis idem Sanctus manus imponens, et aq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illiꝰ miseriȩ quȩ tanta ẽ qͣnta ipse
oculis ꝓbas. pio ⁊ consueto affectu sub¬
uenias: ⁊ rabiem demoiis ñ usq quaq
confidẽ eos udi miscłia iubens: bacu
homine dicta fuerant: latent̾ dorso eiꝰ
signũ crucis imp̃ssit. Cũq priꝰ sine mo¬
dũ ⁊ sensu nec uidens nec audiens. ante
pedes abb̃is diu extensus pauim̃to he¬
sisset: ad tactum baculi ⁊ ad signũ
crucis infremuit: ⁊ turbatꝰ ingemuit.
Iubet gͥ abbas suꝑ propriũ lectũ pͥom.
At ille qͣi ex inuria offensus. reiecit se
in pauim̃tum ⁊ stridebat dentib. et
mordebat ꝓeuratorẽ suũ: & capillis
eoꝵ. qui aderant manꝰ imciens. qͦ po¬
terat conatu se ab eoꝵ manib abstͣ¬
hebat: ⁊ ab eis teneri ux poterat. Eia
inqͥt abb̃s. ad lectũ nr̃m eũ reducite.
continebant᷑ diabolus ureret᷑. torm̃ti
estuantis ui diuina ꝓpiuqͣnte passio¬
nẽ elamoribꝰ testabatur. Iubet gͥ sc̃s
Quam ille pressis labus ⁊ dentib non

Expanded text:
 illius miseriae, quae tanta est, quantam ipse oculis probas, pio et consueto affectu subvenias, et rabiem daemonis non usquequaque confidere eos in Dei misericordia jubens, baculhomine dicta fuerant, latenter dorso ejus signum crucis impressit. Cumque prius sine motu et sensu nec videns, nec audiens, ante pedes Abbatis diu extensus pavimento haesisset; ad tactum baculi et ad signum crucis infremuit, et turbatus ingemuit. Jubet igitur Abbas super proprium lectulum eum poni. At ille quasi ex injuria offensus rejecit se in pavimentum, et stridebat dentibus, et mordebat procuratorem suum: et capillis eorum qui aderant, manus injiciens, quo poterat conatu se ab eorum manibus abstrahebat, et ab eis vix teneri poterat. « Eia, » inquit Abbas, « ad lectum nostrum eum reducite. continebantur, diabolus ureretur, tormenti aestuantis, vi divina propinquante, passionem clamoribus testabatur. Jubet igitur quam ille pressis labiis et dentibus non