comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loẽ: qr ipsi qͦq elcctisp̃s uisionẽ tautȩ celsi¬
tudinis ꝑfecte ñ penetrant ꝓfundior in¬
ferno ẽ: quia malignoꝵ spuũ astutias lon¬
ge subtilius quã ipsi putauerant iudicais.
dãpnat. Terra longior: qi longanimitatẽ
nrãm patientia diuiuę longanimitatiᷤᷤ

Expanded text:
 qui ipsi quoque electi spiritus, visionem tantae celsitudinis perfecte non penetrant. Profundior inferno est, quia malignorum spirituum astutias longe subtilius quam ipsi putaverunt, judicans damnat. Terra longior. Quia longanimitatem nostram, patientia divinae longanimitatis
Abbreviated transcription (Latin):
& eoꝵ audatiã ueritas iuste redarguit. ẜbeni¬
gne ad gram teducit: qi apid misericoidem
iudicẽ nequaꝗ̃ sine uenia culpa relinqͥt᷑. cum
ꝑferuorẽ deli ex eius amore peccat᷑. Depe nãq:
magnis hoc doctorib mirandisq conting̃.
ut qͦ alta caritate feruent: modũ correptioniᷤᷤ
exaggerent  & lingua aliquid qđ ñ deba di¬
catꝰ qr mentẽ dilectio quantũ deba. inflam¬
mat: s uerbũ ꝓlatę contumeliȩ tanto citiꝰ
tur. Unde bene ꝑ moxsendñs p̃cep̾ dic̃ns. Si
quis abierit cũ amico suo simplicit̾ insiluam
ad ligna cedenda. ilignũ securis fugerit

Expanded text:
iam Veritas juste redarguit, sed benigne ad gratiam reducit; quia apud misericordem judicem nequaquam sine venia culpa relinquitur, cum per fervorem zeli ex ejus amore peccatur. Saepe namque magnis hoc doctoribus mirandisque contingit, ut quo alta charitate fervent, 344 modum correptionis exaggerent, et lingua aliquid quod non debet dicat, quia mentem dilectio quantum debet inflammat. Sed verbum prolatae contumeliae tanto citius tur. Unde bene per Moysen Dominus praecepit dicens: Si quis abierit cum amico suo simpliciter in silvam ad ligna caeden
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus. Que nimirũ uefsigia cõp̃hendi ne¬
queunt: qͣi unde. ubi quib ue modis uenians
aus sp̃s dona nesciunt᷑: ueritate attestante
que ait. Sp̃s ubi uult spirat: & uocẽ eiꝰ au¬
dis: & nescis unde ueniat. & quo uadat. In¬

Expanded text:
I.  Quae nimirum vestigia comprehendi nequeunt, quia unde, ubi, quibusve modis veniant ejus Spiritus dona, nesciuntur, Veritate attestante, quae ait: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat
Abbreviated transcription (Latin):
D hec eadẽ lex multiplex di: q studiosa sol¬
licitudine caritas ad cuncta uirtutũ fac̾ta
dilatatur. Que aduob quidẽ preceptis inci¬
p̃: s se ad innumera extendit. Huius nãq
legis initiũ: dilectio dĩẽ ac dilectio ꝓrimi. S
di dilectio ꝑ tria distinguitur: qi ex toto coi¬
de. ex tota anma. & ex tota fortitudine diligi
conditor iubetur. Qua inte notandũ ẽ quod
diuinus sermo cum dm̃ diligi p̾cip̃. non so¬
lũ narrat ex qͦ. s cciã informat exquanto.
cũ subuing̃ ex toto: ut uidelica qui ꝑfic̾te
dõ placere desiderat. sibide se nichil re¬
linquat. Praximi aut̃ dilectio induo di¬

Expanded text:
Sed haec eadem multiplex dicitur, quia studiosa solSed haec eadem multiplex dicitur, quia studiosa sollicitudine charitas ad cuncta virtutum facta dilatatur, quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumera extendit; hujus namque legis initium dilectio Dei est, ac dilectio proximi: sed Dei dilectio per tria distinguitur, quia ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota fortitudine diligi conditor jubetur. Qua in re notandum est quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit ex toto, ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat sibi de se nihil relinquat. Proximi autem dilectio ad d
Abbreviated transcription (Latin):
ue   quẽ sua infirmitas acognitione inti¬
ma reppulit: hunc ei uerius humilita ᷤᷤ iun¬
xit. Sophar itaq & ꝑscientię studiũ ꝑitus.
& ꝑaudatiã tumnidȩ locutionis ignatꝰ qr
ipse grauitatẽ ñ habae: melionqđ habet¬
& aꝑita. labia suatͥ ut ostendet tͥ secretasa¬
pientiȩ. Quicã qͦq qua se suꝑ amicũ polle¬
ie estimat. optando scientiã ostentat: cum
ꝓtinus subdit. C qđ multiplex sit lex eius.
Quid hoc loco dĩ lex accipi. nsi caritas deb&
ꝑquã semꝑ inmente leguntur p̃cepta uni¬
tȩ. qualit̾ inac̾tione teneantur. De hac
&. enĩ lege ueritatis uoce dr̃. Hoc ẽ p̃ceptũ
meumꝰ ut diligatis inuicẽ. De hac paulus
ait. Plenitudõ legis dilectio. De hac it̃um
dicit. Inuicẽ onera ur̃a portate: & sic adun¬
plebitis lege xpi. L.ex & enĩ xp̃i qͥđ congruentiꝰ
intelligi quã caritas potest. Quam tc̃ uere
ꝑficimus: cũ frna onera ex amore toleramꝰ.

Expanded text:
ret; et quem sua infirmitas a cognitione intiret; et quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei verius humilitas junxit. Sophar itaque et per scientiae studium peritus, et per audaciam tumidae locutionis ignarus, ipse gravitatem net aperiret labia sua tibi, ut ostenderet tibi secreta sapientiae! Qui eam quoque, qua se super amicum pollere aestimat, optando sapientiam ostentat, cum protinus subdit: Et quod multiplex sit lex ejus. Quid hoc loco Dei lex accipi nisi charitas debet, per quam semper in mente legitur praecepta vitae qualiter in actione teneantur? De hac etenim lege Veritatis voce dicitur: Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem . De hac Paulus ait: Plenitudo legis, dilectio . De hac iterum dicit: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex etenim Christi quid congruintelligi quam charitas potest? quam tunc vere perficimus, cum fraterna onera ex amore toleramus.
Abbreviated transcription (Latin):
spicere uttũq iam in conp̾hensibilitatis eiꝰ ẽ
potentiã uidere: qi & si impsa consilioꝵ eius in¬
quisitione deficimus: defitiendo tam̃ uenꝰ disci¬
mꝰ que timeamus. Adh&c se paulus sapientiȩ
illius secreta tetenderat: cũ dicebat. Oaltitu¬
do diuitiarũ sapientiȩ & scientię dĩ quã incõp̃¬
hensibilia st̃ iuditia eius. & inuestigabiles uię.
eius. Quis enĩ cognouit sensũ dm̃: uł quis
consiliarius fuit  Qui suꝑius etiã exipsa in¬
quisitione lassescens. s tam̃ ad cognitionem
infirmitatis propriȩ lassescendo ꝓficiens. p̃mit¬
tit dicens. O homo tuquis esqui respondeas
dõ᷑ Nũquid dicit figm̃tũ ei quise fuixit qͣre
ualens. ad infirmitatis sue cognitionẽ tediqs.
atq ad eruditionẽ se ꝓpriã deficiendo reuo¬
cauit: ut itadicã secreta sapientie ñ inue¬
mens iniuenit: qr cũ ad suꝑna consilia requi¬
renda lassescera. didicit ut humilius cime¬

Expanded text:
spicere utcunque, jam incomprehensibilitatis ejus est spicere utcunque, jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabilejus! Quis enim cognovit sensum Domini, vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lacessendo proficiens, praemittit, dicens: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Nunquid dicet figmentum ei, qui se finxit, quare re non valens, ad infirmitatis suae cognitionem rediit: et ad eruditionem se propriam deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens invenit, quia cum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius time
Abbreviated transcription (Latin):
que inchoat: ⁊ aspirando adiuuat. quos ui¬
sitationis suȩ lumine illustrat. Cunctis et¬
enĩ liquet qr quos gratis condidit. benngne
disponit.  cum spiritalia dona largitur: ip¬
se ꝑficit. quod ipse exmunere suȩ benignita
tis inchoauit. Secretaᷤ sapientiȩ suꝑnę sunt
oꝑa. cumds̃ quos cirauit deserit. cũ bonaq̃
pͥueniendo ceꝑat. nequaquã ꝑseq̃ndo consũ¬
mat᷑: cũ claritate nos suę illustrationis illu¬
minat. & cam̃ ꝑmissis carnis temptationibus.
tenebris cecitatis pulsat cumdona que contu¬
lit minime custodit: cũ & mentis nĩx ad se desi¬
dia excitat: &. tam̃ occulto uditio difficultate
nos nix imbecillitatis angustat. Que inmirũ
secreta eius sapientię pauciualent inquirere.
s nullus ualet inuenire: qr qđ suꝑ nos de nob̾
ab immortali sapientia ñ inuste disponitur ⁊
iustũ ꝓfecto ẽ. ut ã nob̃ adhuc mortalib igno¬
retur. S hec ipsa sapientiȩ illiis secreta cõ¬

Expanded text:
quae inchoat, et aspirando adjuvat quos visitationis suae lumine illustrat. Cunctis etenim liquet quia quos gratis condidit benigne disponit. Et cum spiritalia dona largitur, ipse perficit qtis inchoavit. Secreta vero sapientiae supernae sunt opera, cum Deus quos creavit deserit; cum bona quae praeveniendo coeperat, nequaquam prosequendo consummat; cum claritate nos suae illustrationis illuminat, et tamen permissis carnis tentationibus, tenebris caecitatis pulsat; cum dona quae contulit minime custodit; cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, et tamen occulto judicio difficultatem nostrae imbecillitatis angustat. Quae nimirum secreta ejus sapientiae pauci valent inquirere, sed nullus invenire. Quia quod super nos de nobis ab immortali sapientia non injuste disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secreta con
Abbreviated transcription (Latin):
ra exigaris acdõ quã meret᷑ iniquitas tua.
Dolor quippe ut diximus flagelli tẽꝑatur.
cum culpa cognoscit᷑: qi a tanto quisq pati¬
entius ferram̃tũ medici tolerat. quantũ pu¬
tridũ conspicit esse qđ secat. Iui gͥ multi¬
plicitatẽ legis intelligit. cunctaque patit᷑
quã siit minora ꝑpendit: qi ꝑhoc quod
culpe pondiis agnoscitur: afflictionis penale¬

Expanded text:
ra exigaris a Deo, quam mereatur iniquitas tua. ra exigaris a Deo, quam mereatur iniquitas tua. Dolor quippe, ut diximus, flagelli temperatur cum culpa cognoscitur, quia et tanto quisque patientius ferramentum medici tolerat, quanto putridum conspicit esse quod secat. Qui igitur multiplicitatem legis intelligit, cuncta quae patitur quam sint minora perpendit, quia per hoc quod culpae pondus agnoscitur, afflictionis poena le
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione erga oiñs uihiat. nec de ꝑditione
aduersantiũ erultat. Congaudet aut̃ ueri¬
tati: qr ut se ceccros diligens. ꝑ hoc qđ rectum
in aliis conspicit. quasi de augm̃to ꝓ prii ꝓ¬
uectꝰ hilarescit: Multipler gͦ ista lerdĩẽ.
que contra unius cuiusq culpȩ iaculũ qđ
ꝑimendã mentẽ impecit. instructionis suę
munimine occurrit᷑: ut qr antiquus ho¬
stis uaria cutũ fusione nos obsidet. ipsa hc̃
de nob̾ multiplicit̾ expugnet. Quã nimi¬
rũ legẽ sisollicita consid̾atione pensantus.
auctori nr̃o quantũ cotidie delinquamus
agnoscimus. Siaut̃ culpas ꝑpendimus.
ꝓfec̾to equaminit̃ flagella toleramꝰ: nec ex
dolore ad impatientiã ꝓruit. cũ suose iudi¬
tio conscientia addicit. Unde sophar quid
diceras sciens. s cui dicert nesciens: postquã
p̃misit dicens ut ostendera tibi socreta sapien¬
ciȩ. & quod multiplex sit lex eius: ptotinus ad¬

Expanded text:
dilectione erga omnes inhiat, nec de perditione dilectione erga omnes inhiat, nec de perditione adversantium exsultat. Congaudet autem veritati, quia ut se caeteros diligens, per hoc quod rectum in aliis conspicit, quasi de augmento proprii provectus hilarescit. Multiplex ergo ista lex Dei est, quae contra uniuscujusque culpae jaculum, quod perimendam mentem impetit, instructionis suae munimine occurrit, ut quia antiquus hostis varia circumfusione nos obsidet, ipsa hunc de nobis multipliciter expugnet. Quam nimirum legem si sollicita consideratione pensamus, auctori nostro quantum quotidie delinquamus agnoscimus. Si autem culpas perpendimus, profecto aequanimiter flagella toleramus; nec ex dolore ad impatientiam proruit, cum suo se judicio conscientia addicit. Unde Sophar, quid diceret sciens, sed cui diceret nesciens, postquam praemisit dicens, Ut ostenderet tibi secreta sapientiae, et quod multiplex sit lex ejus, protinus ad
Abbreviated transcription (Latin):
colerat. Benigna ẽ uͦ. qi pro malis bona
largit᷑ ministrat. Nonemulat᷑ quia ꝑ hoc
quod in p̃senti mundo in lappetit. inuidere
t̾renis successib nescit Non inflat᷑ qicũ p̾mi¬
um int̾uȩ retributionis anxia desiderat de bo¬
nis cͣrceriorib neraltat. Nonagit ꝑperã: qr qͦ
se insolũ dĩ ac ꝓrummi amorẽ dilatat quicqͥd a
rectitudine discrepat ignorat. Nonẽ ambi¬
ciosa: quia quo ardent᷑ uitꝰ ad sua satagit. foris
nullatenꝰ aliena concupiscit. Nonquerit q̃¬
suast̃: qr cuncta que hic cransitone possidet
uelut alicna negligit: cum nicħ sibiesse ꝓpriũ
insi qđ sec̃ ꝑmancat agioscit. Honirntatur
qi & iniuruis lacessita ad nullius se ultionis suȩ
motꝰ excitat᷑: dũ ꝓ magnis labonb maiora pꝰ
p̃mia erpectat. Non cogitat malũ: qr in amo¬
re munditię mentẽ solidans. dũ om̃e odiũ ra¬
dicitꝰ eruit. uersare inanimo qđ inquinat¬
nescit. Nongaudet suꝑ iniquitate: qi qͦ sola

Expanded text:
igna vero est, quia pro malis bona largiter ministrat. Non aemulatur, quia per hoc quod in praesenti mundo nil appetit, invidere terrenis successibus nescit. Non inflatur, quia cum praemium internae retributionis anxia desiderat, de bonis se exterioribus non exaltat. Non agit perperam, quia quo se in solum Dei ac proximi amorem dilatat, quidquid a rectitudine discrepat, ignorat. Non est ambitiosa, quia quo ardenter intus ad sua satagit, foris nullatenus aliena concupiscit. Non quaerit quae sua sunt, quae hic transitorie possidet, velut aliena negligit, cum sibi nihil esse proprium, nisi quod secum permaneat, agnoscit. Non irritatur, quia et injuriis lacessita, ad nullos se ultionis suae motus excitat, dum pro magnis laboribus majora post praemia exspectat. Non cogitat malum, quia in amore munditiae mentem solidans, dum omne odium radicitus eruit, versare in animo qnescit. Non gaudet super iniquitate, quia quo sola
Abbreviated transcription (Latin):
Incircũiscripti luminis iubar intueri conat᷑
& ñ uala: qđ iufirmitate p̃ssus animus
neqͣꝗ̃ penetiat. ⁊ cam̃ repulsus amat.
Lã ñoq de se conditor qđ amet᷑ oftñdit:
s uisionis suę speciẽ amantib stib tͣhit.
Sola gͦ eius uestigia conspicientes gͣdim᷑.¬

Expanded text:
Incircumscripti luminis jubar intueri conatur et non valet, quod infirmitate pressus animus, et nequaquam penetrat, et tamen repulsus amat.Jam namque de se conditor per quod ametur ostendit, sed visionis suae speciem amantibus subtrahit. Sola ergo ejus vestigia conspicientes gradim
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. Ipse quippe sibi homo loquit᷑ cũ ꝑ hoc
quod sentit. nequaquã diuinitatis sp̃u acarna.¬
lis prudentie intellectu seꝑatur: cum carosen¬
sũ exerit. & mentẽ quasi ad intelligentiã ꝓuo¬
cans foras mitcit. Unde n adhuc pecro t̾rena
sapienti ueritas dicit. Non enĩ sapis que dĩ
sunt. s que hominũ. Cui t̃recta conficentidr᷑¬

Expanded text:
t Ipse quippe sibi homo loquitur, cum per hoc quod sentit nequaquam divinitatis spiritu a carnalis prudentiae intellectu separatur: cum caro sensum exerit, et mentem quasi ad intelligentiam provocans foras mittit. Unde et adhuc Petro terrena sapienti Veritas dicit: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominu
Abbreviated transcription (Latin):
noscit. Quomͦ enĩ mnundũ se dicere potuit qͥ ass:
si iustificare me uoluoto. os meũ condẽpna¬
bit meꝰ S haba hoc prauoꝵ malitia: ut
cũ uera inse mala flere tenuit: fingat aliena.
Nam quasi solatio facinoris utit᷑. si falsis uocib
& uita corripientis inquinetur. Sciendũ u̾ẽ¬
qđ plerũq ꝑuersi uerbotenus bona optant.
ut mala esse que in p̃sentib habent᷑ oftndaq
& quasi fauentes ꝓsꝑa expecunt ut benigni
uideant᷑. Unde ⁊ sopbar ꝓtinꝰ subiecit dicñs.¬

Expanded text:
um dicere potuit, qui ait: « Si justificare me voluero, os meum condemnabit me? » Sic habet hoc pravorum malitia, ut cum vera in se flere mala renuit, fingat aliena. Nam quasi solatio facinoris utitur, si falsis vocibus et vita corripientis inquinetur. Sequitu plerumque perversi verbotenus bona optant, ut mala esse quae in praesentibus habentur ostendant; et quasi faventes prospera expetunt, ut benigni videantur. Unde et Sophar protinus subjicit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ potest in loq̃ndo cohibere sp̃m suũ. hĩc
rursꝰ ait. In multiloqͥo peccatũ ñ deerit. Hinc
psalmista testatur dicens. Uir uerbosus non
diriget᷑ suꝑ terrã. S uirtꝰ uerȩ sententiȩ ꝑdi¬
tur. quȩ sub discretions custodia ñ ꝓfeit᷑. Cer

Expanded text:
qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Hinc qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Hinc rursum dicit: In multiloquio peccatum non deerit . Hinc Psalmista testatur, dicens: Vir verbosus non dirigetur super terram . Sed virtus verae sententiae perditur, quae sub discretionis custodia non profertur. Cer
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑. cum sophar naamatitis responsio ã
concumelus inchoat᷑. quiait. Numqͥdqui¬
sus iustificabit᷑: Mos esse procacium solet. uis
recte dictu e diuerso respondeant: nt si ad pla
Unde nadcrimen trahit᷑. hoc quod recta p̃di¬
catione contra crimina ꝓfert̾. Ipsũ quippe
qui ex ueritate fortes sententias direrat. so.¬
phar redarguens uerbosũ uocat: qr cũ ab
ore iustoꝵ sapientia culpas increpat. stulto¬
rũ aurib suꝑfluitas loquacitatis sonat. Fba¬
ui nãq nncħ rectũ nsi qđ ipsi senserint pti¬
tant . & iustoꝵ uerba eo ociosa estimant. quo
suis hec sensib inueniunt diuersa. Nec fal¬
lacẽ quidẽ sophar sententiã protulit. qđ uir
uerbosus iustificari nequaꝗͣ possit: qr dũ qͥsq
ꝑ uerba diffluit. ꝓdita grauitate silentii m̃¬
tis custodiã amitcit. Hinc quippe scuptũ ẽ
Cultꝰ iustitiȩ silentiũ. Hinc salomon ait. Sic̃
urbs patens ⁊ absq muroꝵ ambitu: itauir

Expanded text:
ostenditur, cum Sophar Naamathitis responsio a ostenditur, cum Sophar Naamathitis responsio a contumeliis inchoatur, qui ait: CAPUsus justificatur? - Mos esse procacium solet, ut recte dictis e diverso semper respondeant, ne si ad prolatUnde et ad crimen trahitur, hoc quod recta praedicatione contra crimina profertur. Ipsum quippe qui ex veritate fortes sententias dixerat Sophar redarguens, verbosum vocat, quia cum ab ore justorum sapientia culpas increpat, stultorum auribus superfluitas loquacitatis sonat. Pravi namque nil rectum, nisi quod ipsi senserint, putant; et justorum verba eo otiosa aestimant, quo suis haec sensibus inveniunt diversa. Nec fallacem quidem Sophar sententiam protulit, quod vir verbosus justificari nequaquam possit, quia dum quisque per verba diffluit, perdita gravitate silentii, mentis custodiam amittit. Hinc quippe scriptum est: Cultus justitiae, silentium . Hinc Salomon ait: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis existunt. uicĩ¬
sim se eius expugnãtiom subitiunt: & uno
uicto contra hunc procinus alt̾ erigitur: atq
hoc subacto alius subrogatur ut luctantis
uires quandoq molliores inueniant: quaᷤ
ipsa sua t bescens uictora fatigat. qͣtinꝰ¬
cum nouus quisq congreditur is qͥ uinci
uirium qualitate ñ ualet. ꝑsonarũ saltem
mutatione suꝑet᷑. Siesie in hoc hominum
angłoꝵ ꝙ spectaculo beatus iob fortis athleca
ꝓdiit̾ quantumq contra mutationẽ aduer¬
santiũ ualeat continuatione indefessi robo¬
ris ostendit. Cui primus se eliphar. secun¬
dus aut̃ balclath obicit: atq ad excremũ se
sophar ineius expugnatione supponit:
Qui ad inferendos ictus totis se conatib er¬
gunt᷑ s tam̃ ad feriendã alticudinẽ robusti
pectoris non ꝑtingunt: Ipsa quippe eoꝵ uerba
patent᷑ insinuant. quod ict mauras iactant:
qicũ sc̃m uirũ ñ recte redarguunt expressa
inuacuũ uerba ꝑcussionis ꝑdunt. Qđ liqͥdo

Expanded text:
ibus existunt vicissim se ejus expugnationi subjiciunt: et uno victo, contra hunc protinus alter erigitur; atque hoc subacto, alius subrogatur; ut luctantis vires quandoque molliores inveniant quas ipsa sua crebrescens victoria fatigat; quatencum novus quisque congreditur, is qui vinci virium qualitate non valet, personarum saltem mutatione superetur. Sic sic in hoc hominum angelorumque spectaculo beatus Job fortis athleta prodiit, quantumque contra mutationes adversantium valeat continuatione indefessi roboris ostendit. Cui primus se Eliphaz, secundus autem Baldad objicit, atque ad extremum se Sophar in ejus expugnatione supponit: qui ad inferendos ictus totis se conatibus erigunt, sed tamen ad feriendam altitudinem robusti pectoris non pertingunt. Ipsa quippe eorum verba patenter insinuant quod ictus in auras jactant, quia cum sanctum virum non recte redarguunt, expressa in vacuum verba percussionis perdunt. Quod liquido
Abbreviated transcription (Latin):
glachio conita hostes allegar&. Hec samuelas
in principatu humilẽ prebuit. & utegrũ inde¬
icctione seruauit: quicũ ꝑsequentẽ se plebem
diligera. ipse sibi testimonio extitit: qi culm̃
er qͦ deiectus ẽ ñ amauit. Hoc dauid apud in¬
iquũ regẽ &a humilitate cõmouit ad fuga. et
pietate repleuit ad ueniã: quiꝑsecutorẽ suũ
& cim̃do fugit. ut dñm: & tam̃ cum potesta¬
nathan & contra peccantẽ rege̾ in auctoritate
lib̾e increpationis sustulit. & cũ regis culpa
deesset. in pecitione humilit̾ strauit. Hec in
ysaiam nuditatẽ carnis inp̃dicatione ñ eru¬
buit: & subducto carnali uelamine mi ste¬
ria suꝑna penetrauit. Hec heliam qi feruo¬
ris zelo uiuere sp̾alit̾ docuit aduitã qͦq & cor¬

Expanded text:
gladio contra hostes allegaret . Haec Samuel et gladio contra hostes allegaret . Haec Samuel et in principatu humilem praebuit, et integrum in dejectione servavit, qui cum persequentem se plebem diligeret, ipse sibi testimonio exstitit, quia culmen ex quo dejectus est non amavit . Haec David ante iniquum regem et humilitate commovit ad fugam, et pietate replevit ad veniam; qui persecutorem suum et timendo fugit ut dominum, et tamen cum potestaNathan et contra peccanteliberae increpationis sustulit, et cum regis culpa deesset, in petitione humiliter stravit. Charitas per Isaiam nuditatem carnis in praedicatione non eruhuit, et subducto carnali velamine mysteria superna penetravit. Charitas Heliam, quia fervoris zelo vivere spiritaliter docuit, ad vita
Abbreviated transcription (Latin):
iunc ꝓlis innumeie gentiũ patr̃e fec̃. Hec i¬
saac mentẽq semꝑ ad munditiã temint: c¬
ligantib etate ołis aduidenda louge post
uentura dilatauit. Hec iacob cõpulit s.i.¬
missũ bonũ filiũ medullitꝰ gemere: & pra¬
uoꝵ filioꝵ p̃sentiã sub equanmitate cole¬
rare. Hec iosepl docuit ãfr̃ib uenũ datũ
& lib̾tate animi minime fracta seruitũ
ꝑpeti & eisdẽ ꝑost fr̾ib m̃te ñ elata prin¬
cipari. Hec moy sen delinquente porło &
usq ad petitionẽ mortis in p̃cib strauit.a
usq ad int̾fectionẽ popłi ꝑ reli studium
erexit: ut & pro ꝑeunte plebe se mort. obi¬
ceret: & contra peccantẽ protinus uioe d̾ñi
irascentis seuir&. Hec finees brachiũ intil¬
tionẽ peccantiũ ererit ut arrepto gladio
coeuntes transfiger&: &irã dñi iratꝰ pla¬
cara. Hec iosue exploratorẽ docuit ut
& prius contra falsiloquos eiues ueritatẽ
uerbo defenderi: & hanc post nodum

Expanded text:
hunc prolis innumerae gentium patrem fecit . Haec Ihunc prolis innumerae gentium patrem fecit . Haec Isaac mentem quia semper ad munditiam tenuit, caligantibus aetate oculis, ad videnda longe post ventura dilatavit . Haec Jacob compulit, et amissum bonum filium medullitus gemere et pravorum filiorum praesentiam sub docuit a fratribus venundatum, et libertate animi infracta servitium perpeti, et eisdem post fratribus mente non elata principari . Haec Moysen, delinquente populo, et usque ad petitionem mortis in precibus stravit, et usque ad interfectionem populi per zeli studium erexit, ut et pro pereunte plebe sese morti objiceret, et contra peccantem protinus vice Domini irascentis saeviret . Haec Phinees brachium in ultionem peccantium erexit, ut arrepto gladio, coeuntes transfigeret, et iram Domini iratus placaret . Haec Jesum exploratorem docuit, ut et prius contra falsiloquos cives veritatem verbo defenderet, et hanc postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rena largitur suã plusꝗ̃ necesse ẽ inopiã
cogitet: & in oblatione muncris hilaritatis
tiplex dr̃: qr nimirũ cũ una eade̾q sit cq¬
ritas. sim̃tẽ plene ceperit hanc ad innu¬
mera oꝑa multiformit᷑ accendit: Cuiꝰ di¬
uersitatẽ breuit̾ breuit̾ expͥmimꝰ:. siuie
lectis singulis bona illius ꝑstringendo ni¬
meremꝰ. Hec nãq ꝑ ab el & electa dõ mune¬
ra obtulit: & fr̃is gladiũ ñ reluctando tole¬
rauit. Hec enoch & int̾ homines iuuere sp̃a¬
lit̃ docuit: & ad sublimẽ uitã ab hominib
etiam corporalit̾ abstraxit. Hec noe despe
ctis om̃ib solum dõ plac ibilẽ oftendit
atq in aiche fabricã studio longilaboris
exercuit. & mundo suꝑstitẽ pio oꝑe exeicen¬
do seruauit. Hec ꝑsemet iaphet humi¬
lit̾ uerenda patris erubuit: & suꝑiecto dorsis
pallio que ñ uidebat abscondit. Hec abtahe
dexterã quia ad mortẽ filii obediendo extulis.

Expanded text:
terrena largitur, suam plus quam necesse est inopiam terrena largitur, suam plus quam necesse est inopiam cogitet, et in oblatione muneris hilaritatis tiplex dicitur, quia nimirum cum una eademque sit charitas, si mentem plene ceperit, hanc ad innumera opera multiformiter accendit, cujus diversitatem breviter exprimimus, si in electis singulis bona illius perstringendo numeremus. Haec namque per Abel et electa Deo munera obtulit, et fratris gladium non reluctando toleravit. Haec Enoc et inter homines vivere spiritualiter docuit, et ad sublimem vitam ab hominibus etiam corpctis omnibus solum Deo placabilem ostendit, atque in arcae fabrica studio longi laboris exercuit, et mundo superstitem pio opere exercendo servavit . Haec per Sem et Japhet humiliter verecunda patris erubuit, et superjecto dorsis pallio, quae non videbat abscondit . Haec Abrahae dextram qui ad mortem filii obediendo extulit,
Abbreviated transcription (Latin):
uet: ut foris resistentib opponat patienti¬
ã: ut intꝰ suꝑbientib exhibeat cũ patien¬
tia disciplinã ut erga errata subditoꝵ.
sic mansuetudo delũ temꝑet: quatinus
iustitie studiũ ñ eneruet: sic adultionẽ
zelus ferueat. ne tñ pietatiᷤ limitẽ feruendo tran¬
scendat: ut ingratos benefitiis ad amorẽ
ꝓuocet: ut gratos quosq ministerus
inamore seruet ut ꝓrinoꝵ mala cũ cor¬
rigere ñ ualet taceat: ut qͥue cũ corrigi
oqͣnco possunt. silentiũ consensũ esse
ꝑtunescat: ut sicea que tacet tolert. ne
cam̃ in animo uirꝰ doloris occultit: ut
sic maliuolis munus benignitatis exhi¬
beat. ne tam̃ ꝑ grara auire rectitudinis
excetiat: ut cuncta ꝓrimis que p̃ualet
impendat. s hec impendendo ñ tumeat:
ut sic in bonis que exhiba tumoris p̃cipia¬
ũ paueat. ne tam̃ ãboni exercitio torpescat
ut sic que possidet tribuat. quatinꝰ quanta
sit largitas remunerantis attendat. ne cũ

Expanded text:
vet; ut foris resistentibus opponat patientivet; ut foris resistentibus opponat patientiam; ut intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam; ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet; sic ad ultionem zelus ferveat, ne tamen pietatis limitem fervendo transcendat; ut ingratos beneficiis ad amorem provocet; ut gratos quosque ministeriis in amore servet; ut proximorum mala cum corrigere non valet, taceat, utque cum corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse pertimescat; ut sic ea quae tacet toleret, ne tamen in anima virus doloris occultet; ut sic malevolis munus benignitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat; ut cuncta proximis quae praevalet impendat, sed haec impendendo non tumeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat; ne cum
Abbreviated transcription (Latin):
ne inuidia mordeat. & alienis felicitatib
emula sua se face consumat: ne immoda¬
te linguã loquacitas ꝑtrahat. eãq usq¬
usq ad lasciuiã obtrectationis extendãs:
ne odiũ malitia excitet. & os usq ad iacu¬
lũ maledictionis irritet. Rursũ cũ cogi¬
tat ut ea alteri faciat que ipsa sibifieri ab
alt̾o expectat᷑ pensat nimirũ ut malis
bona ut bonis meliora respondeat. ut erga
ꝓ caces mansuetudinẽ longanimitatiex¬
inbeat: ut malitię peste languentib gr̃am
benignitatis osfendat: ut discordes mpa¬
ce iuuat᷑ ut concordes ad concupiscentiã
uerȩ pacis accingat ut indigentib ne¬
cessaria tribuat. ut errantib uiã rectitu¬
dinis ostendat: ut afflctos uerbo & cõpassi¬
one mulceat: ut accensos in luiꝰ mundide¬
sideriis increpatione restinguat: ut mi¬
nas potentiũ raciocinatione̾ mitiget ut
opp̃ssoꝵ angustias quanta p̾ualet ope le¬

Expanded text:
ne invidia mordeat, et alienis felicitatibus ne invidia mordeat, et alienis felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium malitia excitet, et os usque ad jaculum maledictionis irritet. Rursum cum cogitat ut ea alteri faciat quae ipsa sibi fieri ab altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona, et bonis meliora respondeat; ut erga procaces mansuetudinem longanimitatis exhibeat; ut malitiae peste languentibus gratiam benignitatis impendat; ut discordes pace uniat, et concordes ad concupiscentiam verae pacis accingat; ut indigentibus necessaria tribuat; ut errantibus viam rectitudinis ostendat; ut afflictos verbo et compassione mulceat; ut accensos in hujus mundi desideriis increpatione restinguat; ut minas potentum ratiocinatione mitiget; ut oppressorum angustias quanta praevalet ope le
Abbreviated transcription (Latin):
ciant uob̃̾ homines. ita & uos facite illis.
Quib duob scilic& utriusq testam̃ti man¬
datis. ꝑ unũ malitia cõpescit᷑. ꝑ aliud benig
quisq ñ faciens. cesset ã nocendi oꝑe: nrur¬
sũ bonũ qđ sibi fieri appecit impendens.
erga utilitatẽ se ꝓxuni exerceat ex benug¬
nitate. Ded hec nimirũ duo dũ sollici¬
ta intentione cogitant᷑. cor ad innume¬
ra uirtutũ ministeria tendit᷑: ne uel
ad inferenda que ñ deb&. desiđus in¬
quieta mens ferueat: uł erga exhibenda
que deba otio resoluta corpescat. Nam
cum cauet alteri facere qđ nequa ꝗͣ uult
ab altero ipsa tolerate. sollicita intentio¬
ne se cirẽspicit: ne suꝑbia eleuet. & usq ad
despectũ ꝑteximi animũ deiciens exalta&e:
ne ambitio cogitationẽ laniet: cũq hanc
ad appetenda aliena dilatat. angustet:
ne cor luxuria polluat. & subiectũ deside¬
riis ꝑ illicita corrũpat: ne ira exasꝑet &
usq ad ꝓferendã contumeliã inflãmet:

Expanded text:
vos facite illis . Quibus duobus scilicet utriusque Testamenti mandatis, per unum malitia compescitur, per aliud benignlt quisque non faciens; cesset a nocendi opere; et rursum bonum quod sibi fieri appetit, 341 impendens, erga utilitatem se proximi exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur, ne vel ad inferenda quae non debet desideriis inquieta mens ferveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet; ne ambitio cogitationem laniet, cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet; ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet;
Abbreviated transcription (Latin):
incelis ẽ. Quid aut̃ dĩ labia. isi iuditia eius
accipimꝰ: Clausis nãq labris uox p̃mit᷑. & sar¬
sus tacentis ignoratur: aꝑtiᷤaut̃ dũ sermo ꝓni
t᷑. anmus loquentis unuenitur. Labia suaitaq
cũ remota obscuritate dispositionis intimȩ te¬
nuit oocultare qđ uult. Namuelut clausis
labris sensum nob̃ ñindicat: cũ ꝑ occulta ui¬
ditia. curquid faciat celat. Sophar itaq bca¬
tũ iob ut de carnali intellecti redarguat seq
ipsum quantȩ sit benignitatis ostendat: eibo¬
na optat: que & cũ habent᷑ ignorat. dicens. At¬
q utinã ds̃ loqueretur tecum: & aꝑita. labia sua
tibi. At si patent̾ dicat. Imꝑitiȩ tuę potius ꝙ̃
pene cõpatior: qi sola carnis prudentia p̾ditũ
aueritatis te sp̃u uacuũ agnosco. Sienĩ dei
iuditia occulta cognosceres: cã ꝓcaces contra il
ad considanda nos sua iuditia subleuat. ig¬
norantie nr̃ȩ protinus cecitatẽ fugat᷑ que
aꝑtis eiꝰ labus ad nos eruditio prodeat. proci

Expanded text:
in coelis est . Quid autem Dei labia nisi judicia ejus accipimus? Clausis namque labiis vox premitur, et sensus tacentis ignoratur; apertis autem sermo dum promitur, animus loquentis invenitur. Labia itaque scum remota obscuritate dispositionis intimae renuit occultare quod vult. Nam velut clausis labiis sensum nobis suum non indicat, cum per occulta judicia cur quid faciat celat. Sophar itaque beatum Job ut de carnali intellectu redarguat, seque ipsum quantae sit benignitatis ostendat, ei bona optat, quae et cum habentur ignorat, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum et aperiret labia sua tibi! Ac si patenter dicat: Imperitiae tuae potius quam poenae compatior, quia, sola carnis prudentia praeditum, a veritatis te spiritu vacuum agnosco. Si enim Dei judicia occulta cognosceres, tam procaces contra illad consideranda nos sua judicia sublevat, ignorantiae nostrae protinus caecitatem fugat, quae apertis ejus labiis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dũ p̾sentis uiti culpa cotripit᷑. uenturiui¬
dicis ira tẽꝑat᷑: isti cũ se impeti redargutione
conspiciunt. glodiui ꝑcussionis credunt qͣt
diuscorreptionis uocẽ culpa detegitur. p̃sentis
głe opinio fedatur. Hinc quippe in laude
iusti ꝑ salomonẽ ueritas dicit. Doce iustũ:
& festinabit acciꝑe. Hinc pͣuoꝵ contumatiã
despicit dicens. Quierudit derisorẽ: ipse sibi
iniuriã facit. Namfit plerũq ut cũ correp¬
tainse mala defendere nequeunt. ex uerecun¬
dia peiores fiant: ac sic in sua defensione su¬
ꝑbiant. ut quedã uitia contra uitã compi¬
entis exquirant & eo se criminosos ñ estiman.
sicrimina ⁊ aliis imponant. Que cũ uera
inuenire nequeunt: fingunt qͦq ut ipsi
habeant. qđ ñ impari iustitia increpare

Expanded text:
quod dum praesentis vitae culpa corripitur, venturi juquod dum praesentis vitae culpa corripitur, venturi judicis ira temperatur; isti cum se impeti redargutione conspiciunt, gladium percussionis credunt, quia dum per correptionis vocem culpa detegitur, praesentis gloriae opinio foedatur. Hinc quippe in laude justi per Salomonem dicit Veritas: Doce justum, et festinabit accipere . Hinc pravorum contumaciam despicit, dicens: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . Nam fit plerumque ut cum correpta in se mala defendere nequeunt, ex verecundia pejores fiant; ac sic in sua defensione superbiant, ut quaedam vitia contra vitam corripientis exquiransi crimina aliis imponant. Qui cum vera invenire nequeunt, fingunt ut ipsi quoque habeant, quod impari justitia increpare
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ueritatis sententiasgͣuit̾ colerat. & silentiũ
penã putat: atq omẽ qđ rectũ dr̃. dedecꝰ suȩ
irrisionis arbitratur: quia cũ uerauor. prauoꝵ
se aurib ad mouet. memoriã culpa mordet:¬
& in redargutioneꝵ uitioꝵ. quo intꝰ cogniti¬
one mens tangitur: foris ad studiũ contradi¬
ctionis ercitatur. ferre uocẽ non ualet: quia
tac̾ta inuulnere suireatus dolet: sẜ ꝑ hocqd̾
generalit̃ contra ꝑuersos dr̃. se impeti specia¬
uit̃ suspicatur. Qđ enĩ intꝰ egisse se memunit:
audire fous erubescit. Unde mor se ad defen¬
sionẽ p̃parat᷑ ut irat̾ suiuerccundiã ꝑ uer¬
ba prauę refutationis tegat. Sicut enĩ re¬
cti de quib dã que ab eis non rec̾te gesta suq.
correctionis uocẽ ministeriũ caritatis estiman :
sic ꝑuersi contumeliã derisionis pueant. Il¬
li so ꝓtinus ad obedientiã st̃nunt: istiad insa¬
niam suȩ defensionis erigunt᷑. Illi correptioniᷤ
adiutoriũ uitę suȩ patrocimũ deputant: ꝑ

Expanded text:
veritatis sententias graviter tolerat, et silentium poenam putat atque omne quod rectum dicitur dedecus suae irrisionis arbitratur, quia cum vera vox pravorum se auribus admovet, memoriam culpa mordet, et in redargutione vitiorum quo intus cognitione mens tangitur, foras ad studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim recti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae defensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patrocinium deputant, per
Abbreviated transcription (Latin):
mistã dr̃. Sic̃ tenebie eiꝰ. ita et lum eiꝰ. Quia¬
enĩ scĩ uiri ita ꝓsꝑitatẽ scłi despicientes erlaut.
sicut et adũsitatẽ eiꝰ calcana s tolerant: ꝑmag¬
nã m̃tis celsitudinẽ. mundi sibixi adũsa et ps¬
pera substernentes dicunt. Sicut &Nebre ciꝰ.
ita ⁊ lum eiꝰ. Ac si aꝑtiꝰ dicant. Sicutin¬
tentionis nr̃ȩ fortitudinẽ eiꝰ tristia ñ pient᷑
ita hanc nec blanda corrũpunt. S qr hec ut
diximꝰ bonoꝵ m̃tẽ etiã cũ ñ subleuant ꝑtur¬
bant: sci uiri qui se inhui orili otuntia mi¬
seros agnosct̾. clarescere in ei ꝓspitate resugi¬
unt. Uñ bene nc̃ dr̃. Quare dita. ẽ. misero lte:
Lux enĩ miseris datur: quando hi qͥ sublimia
contẽplantes eẽ se in hac ꝑegrinatione mi

Expanded text:
mistam dicitur: « Sicut tenebrae ejus, ita et lumemistam dicitur: « Sicut tenebrae ejus, ita et lumeenim sancti viri ita prosperitatem saeculi despicientes calcant, sicut et adversitatem ejus calcantes tolerant, per magnam mentis celsitudinem mundi sibi et adversa et prospera substernentes dicunt: Sicut tenebrae ejus, ita et lumen ejus. Ac si apertius dicant: Sicut intentionis nostrae fortitudinem ejus tristia non premunt, ita hanc nec blanda corrumpunt. Sed quia haec, ut diximus, bonorum mentem etiam cum non sublevant, perturbant, sancti viri, qui se in hujus exsilii aerumna miseros cognoscunt, clarescere in ejus prosperitate refugiunt. Unde bene nunc dicitur: Quare data est misero lux? Lux enim miseris datur, quando ii qui sublimia contemplantes, esse se in hac peregrinatione mi
Abbreviated transcription (Latin):
sitas grauat. ꝑ hanc nanq ñnunquã cũ hõ
ext̾ius p̃mit᷑. ad concupiscenda quȩ intꝰ sunt
rere cogitur: adesii sui cursu retinetur.
Vnde fit: ut scĩ uiri mag̾ in hoc mundo ꝓsꝑa
quã adũsa formident. Sciunt nanq quia
mens dũ blanda occupatione p̃mit᷑. aliqñ
libens ad ext̾iora deriuat᷑. Seiunt qr sepe sic
hanc clandestina cogitatio decipit. ut qͦ modo
ꝑmutet᷑ ignoret. Pensant qͣuȩ sint et̾na quȩ
blandũ tẽporalit̾ arridet: Cunc̾ta q huius
ꝑne felicitatis.ẽ. amore sautiata᷑. tantoq ma¬
gis in presentis dulcedinis asꝑnatione erigit᷑:
quanto hanc conspicit. qr furtiue sibi in etuȩ
ꝑnã requiẽ contẽplatꝰ diceret. paruus ⁊ magnꝰ
ibi st̃. ⁊ seruus liber adño suo. ilico adiungit.
Quare data .ẽ. misero lur: Inscript᷑a sacra ñnunꝗ
lucis appellatione ꝓsꝑitas. noctis autẽ nomine.¬
huiꝰ mundi adusitos designat᷑. Vnde et ꝑ psal¬

Expanded text:
rsitas gravat. Per hanc namque nonnunquam cum homo rsitas gravat. Per hanc namque nonnunquam cum homo exterius premitur, ad concupiscenda quae intus suntrere cogitur, a desiderii sui cursu retinetur. Unde fit ut sancti viri magis in hoc mundo prospera quam adversa formident. Sciunt namque quia mens dum blanda occupatione premitur, aliquando libens ad exteriora derivatur. Sciunt quia saepe sic hanc clandestina cogitatio decipit, ut quomodo permutetur ignoret. Pensant autem quae blande temporaliter arridet. Cuncta quae hujuspernae felicitatis est amore sauciata. Tantoque magis in praesentis dulcedinis aspernatione erigitur, quanto hanc conspicit quia furtive sibi in aeternae pernam requiem contemplatus diceret, Parvus et magnus ibi sunt, et servus liber a Domino suo. Illico adjungit: Quare data est misero lux? - In Scriptura sacra nonnunquam lucis appellatione prosperitas, noctis autem nomine adversitas designatur. Unde et per Psal
Abbreviated transcription (Latin):
menta ꝑducat. Quia gͦ int̾ diuina iudicia
graui incertitudinis suȩ caligine humana
mens p̃mitur: scĩ uiri cũ sibi suppetere pros¬
pera huiꝰ mundi conspiciunt. pauida suspiti¬
one turbant᷑. Timent enĩ nehic laboꝵ suoꝵ
fructus recipiant timent ne qđ diuina
iusticia latens in eis uulnꝰ aspiciat: et erte¬
riorib cos munerib eumulans: ab intimiꝰ¬
repellat. Cũ ũ taciti cogitant. qd nec bona agart
nisi ut soli dõ placeant. nec impsa affluentia¬
sue ꝓsꝑitatis cxultant. minꝰ quidẽ de ꝓspis oc¬
culta contra se iudicia metuunt᷑. si tñ eadẽ ꝓs¬
pera quia se abintima intentione p̃pediunt.
egre ferunt. Et moleste p̾sentis uitę blandi¬
m̃ta tolerant: quia ꝑhȩc se ut cunq tardari
inint̾no desid̾io ñignorant. Elus enĩ in hoc
mundo honor. quã despectio ocruꝑat: ⁊ ma¬
gis ꝓsꝑitatis sublimitas. quã nocessitatis adũ¬

Expanded text:
menta perducat. Quia inter divina judicia menta perducat. Quia inter divina judicia gravi incertitudinis suae caligine humana mens premitur, sancti viri, cum sibi suppetere prospera hujus mundi conspiciunt, pavida suspicione turbantur. Timent enim ne hic laborum suorum fructus recipiant, timent ne quod divina justitia latens in eis vulnus aspiciat, et exterioribus eos muneribus cumulans, ab intimirepellat. Cum vero taciti cogitant quod nec bona agunt, nisi ut soli Domino placeant, nec isuae prosperitatis exsultant, minus quidem de prosperis occulta contra se judicia metuunt; sed tamen eadem prospera, quia se ab intima intentione praepediunt, aegre ferunt, et moleste praesentis vitae blandimenta tolerant, quia per haec se utcunque retardari in interno desiderio non ignorant. Plus in hoc mundo honor quam despectio occupat, et magis prosperitatis sublimitas quam necessitatis adve
Abbreviated transcription (Latin):
CALOE
occulta sint diuina idi¬
cia. cũ in hac uita non¬
nunꝗ bonis male sit.
malis bene: tcͣ occultio¬
Ira sunt. cũ ⁊ bonis hic
bene.ẽ.⁊ malts male.
Nam cũ bonis male est.
malis bene: hoc fortasse deprehendit᷑. ꝙ ⁊ boni
si qua deliquerunt hic recipiunt. ut ab et̾na
plemꝰ dãpnatione lib̾ent᷑: & mali hona quȩ
ꝓhac uita faciunt hic inueniunt: ut ad sole
impost̾um torm̃ta ꝑtrabant. Llnde et ardenti
itunferno diuiti dicit᷑. Merãto fili quia re¬
cȩpisti bona inuita tua: ⁊ latarus similit̾
mala. At cũ bonis hic bene.ẽ & malis male:¬
incertũ ualde fit. utt ũ bom icciro dona re¬
cipiant. ut ꝓuocati ad aliquid meliꝰ crescant:
an iusto latentiq iudicio hic suoꝵ oꝑum¬
retributionẽ ꝑcipiant. ut ap̃mis uitȩ seqñ¬
tis inanescant: ⁊ utrũ malos iccirco adu̾sa
feriant. ut ab ętͣnis suppliciis corrigentia
defendant: an hic eoꝵ pęna incipiat. ut qñ¬
doq complenda eos adultima gehennȩ tor¬

Expanded text:
alde occulta sint divina judicia, quibus in hac vita nonnunquam bonis male sit, malis bene, tunc occultiora sunt, cum et bonis hic bene est, et malis male . Nam cum bonis male est, malis bene, hoc fortasse deprehenditur, quia et boni si qua deliquerunt, hic recipiunt, ut ab aeterna plenius damnatione liberentur, et mali bona, quae pro hac vita faciunt, hic inveniunt, ut ad sola in posterum tormenta pertrahantur. Unde et ardenti in inferno diviti dicitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala incertum valde fit utrum boni idcirco bona accipiant, ut provocati ad aliquid melius crescant; an justo latentiqremunerationem recipiant, ut a praemio vitae sequentis inanescant, et utrum malos idcirco adversa feriant, ut ab aeternis suppliciis corrigendo defendant. An hic eorum poena incipiat, ut quandoque complenda eos ad ultima gehennae tor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ his bosed appellat᷑ ẽ. ꝗͥ custode femina hosti¬
lib gladiis nudat᷑ hisboseth qͥppe. uir confu¬
sionis dr̃. Uir aut̃ confusionis ẽ. qͥforaim̃tis
custodia munitꝰ ñ ẽ: ꝙ dũ uirtutes se agere
estimat. subintrantia uitia nescientẽ necañ.
Tota itaq uirtute muniendus ẽ. ad itꝰ m̃tishe
quando eã insidiantes hostes penetrent. fora¬
mine neglecte cogitationis Hin ͨ salomon ait.
Om̃i custodia serua cor tuũ: qr exipso uita ꝓcedi
Uirtutes gͦ quas agimꝰ. dignũ ẽ ut sũmoꝑe ab
intentionis origine pensemꝰ. ne exmalo ortu
ꝓdeant: uã si rec̾ta sunt que ostentant. Unde

Expanded text:
et Isboseth appellatus est qui custode femina, hostiet Isboseth appellatus est qui custode femina, hostilibus gladiis nudatur. Isboseth quippe, vir confusionis dicitur; vir autem confusionis est, qui forti mentis custodia munitus non est. Quia dum virtutes se agere aestimat, subintrantia vitia nescientem necant. Tota itaque virtute muniendus est aditus mentis, ne quando eam insidiantes hostes penetrent foramine neglectae cogitationis. CAP. IV.i custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit . Virtutes ergo quas a mus dignum est ut summopere ab intentionis origine pensemus, ne ex malo ortu prodeant, etiam si recta sunt quae ostentant. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
stratũ suũ meridie. Ingressi sunt aut̃ domũ: ⁊
ostiaria domꝰ purgans triticũ. obdormiuit. as¬
sum̃tes s spicas tritici latent᷑ ingressi sunt:⁊
ꝑcussert̃ eum ininguine. Ostiaria triticũ pur¬
gat. cũ m̃tis custodia discernendo uirtutes
auitiis separat. Quȩ si obdormierit. in mort̾e
ꝓprii dm̃ insidiatores admittit: qr cũ discre¬
tionis sollicitudo cessauerit: adint̾ficiendam¬
animã malignis spĩb it̃ pandit. Qui ingssi
spicas tollunt: qr mox bonarũ cogitationũ
germ̃ auferunt: atq in inguine feriunt.
qr uirtutẽ cordis. delectatione carnis occidt᷑
Ininguine qͥppe ferire ẽ:uitã m̃tis. carnis de¬
lectatione ꝑforare. Nequaquã uͦ his boseth
iste hac morte succunb̾et:si ñ ad inq̃ssũ domꝰ.
mulierẽ.idẽ. ad m̃tis aditũ molle̾ custodiã
deputasset: fortis nãq uirilisq sensus pponi
cordis forib debet: quẽ nec negligendie sõnu
opprimat. nec ignorantiȩ error fallat. Uñ bene

Expanded text:
 meridie. Ingressi sunt autem domum, et ostiaria domus purgans triticum obdormivit; assumentes spicas tritici latenter ingressi sunt, et percusserunt eum in inguine. Ostiaria triticum purgat, cum mentis custodia discernendo virtutes a vitiis separat. Quae si obdormierit, in mortem proprii Domini insidiatores admittit, quia cum discretionis sollicitudo cessaverit, ad interficiendanimum malignis spiritibus iter pandit. Qui ingressi spicas tollunt, quia mox bonarum cogitationum germina auferunt, atque in inguine feriunt, quia virtutem cordis delectatione carnis occidunt. In inguine quippe ferire, est vitam mentis carnis delectatione perforare. Nequaquam vero Isboseth iste hac morte succumberet, si non ad ingressum domus mulierem, id est ad mentis aditum mollem custodiam deputasset. Fortis namque virilisque sensus praeponi cordis foribus debet, quem nec negligentiae somnus opprimat, nec ignorantiae error fallat. Unde bene
Abbreviated transcription (Latin):
eleuetꝰ. ne intellectꝰ dũ subtilit̾ eurrit aberret̾. ne
consiliũ dũ se multiplicat. confundatꝰ. ne fortitu¬
do dũ fidutiã p̃bet. p̾cipit&ͥ ne scientia dũno¬
uit. ⁊ ñdilig̃ inflet: ne pietas dũ se extrarecti¬
tudinẽ inclinat. intorqueat. ne timor dũ plus
iusto trepidat. in desꝑationis foueã mergat.
Cũ gͦ ꝓuna quaq uirtute. ut pura eẽ debeat. p̃ceᷤ
holo caustũ ꝑsingłos exhibemꝰ: Holocaustũ nãq¬
totũ incensũ dĩ holocaustũ gͥdare ẽ totã m̃tẽ
igne c̃punctionis incende: ut in ara amoris cor
ardeat. ⁊ quasi delicta ꝓpriȩ sobolis. inqͥnam̃ta
cogitationis exurat. Si hoc agere nesciunt: nͥ
h qͥ priusqͣm cogitationes ad opꝰ ꝓdeant. int̾nos
suos motꝰ sollicite circunspicientes frenant.
Hec cauere nesciunt: nͣ qͣuirili custodia munire
m̃tẽ nouert̃. Uñ recte in opinata morte extin¬

Expanded text:
elevet; ne intellectus, dum subtiliter currit, aberret; ne elevet; ne intellectus, dum subtiliter currit, aberret; ne consilium, dum se multiplicat, confundat; ne fortitudo, dum fiduciam praebet, praecipitet; ne scientia, dum novit et non diligit, inflet; ne pietas, dum se extra rectitudinem inclinat, intorqueat; ne timor, dum plus justo trepidat, in desperationis foveam mergat. Cum ergo pro unaquaque virtute, ut pura esse debeat, preces holocaustum per singulos exhibemtotum incensum dicitur. Holocaustum igitur dare est totam mentem igne compunctionis incendere, ut in ara amoris cor ardeat, et quasi delicta propriae sobolis inquinamenta cogitationis exurat. Sed haec agere nesciunt, nisi hi qui priusquam cogitationes ad opus prodeant, internos suos motus sollicite circumspicientes frenant. Haec agere nesciunt, nisi qui virili custodia munire mentem noverunt. Unde et recte inopinata morte exstin