comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
delc̃abile sͤ ꝯuiu̾e amiciᷤ etas
illagaud ꝯmu̾e ĩ societa¬
te ⁊ amicari a sodalib. In
iuuenili gͦ etate maxĩe co¬
hibendi st̃ iuuenes a socie¬
tate pͣua qr tẽ maxĩe se ꝯfo¬
mant morib sorioꝵ. eo ꝙ
maxĩe diligant ĩ societate
uiu̾e . Delectatio .n. ẽ ex ꝯ¬
nienti. Alls gͥ gaud ⁊̃ soci¬
etate uiu̾e nͥ gaudeat se
sociis ꝯformare. ¶Qrta
nes st̃ iuimiis creditiui.
Delectatoẽs .n. sensibiles

Expanded text:
delectabile sit convivere amicis, aetas illa gaudet convivere in societate, et amicari sodalibus. In iuvenili ergo aetate maxime cohibendi sunt iuvenes a societate prava: quia tunc maxime se conformant moribus sociorum, eo quod maxime diligant in societate vivere. Delectatio enim est ex cnienti. Nullus ergo gaudet in societate vivere, nisi gaudeat se sociis conformare. Quarta nes sunt nimis creditivi. Delectationes enim sensibiles
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩsecutiuuã passionũ Nã
de facili quis inducit᷑ ad
cũ det̾ĩninauimꝰ de moribꝰ
iuuenũ mͣxĩe ĩ iuuenili
etate cauend̾ a societate ꝑͣ¬
na. ¶Ecia uia ad pband̾

Expanded text:
et insecutiva passionum. Nam de facili quis inducitur adcum determinavimus de moribus iuvenum; maxime in iuvenili aetate cavendum est a societate prava. Tertia via a
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt̾cio plꝰ descendemꝰ ad ꝑti¬
seqͣntiũ. In t̾cio gͦ libro ma¬
gis ꝑticularit᷑ tractabun
fc̃a regni. Non tñ ⁊ ĩ illo li¬
bro expediet penitꝰ usq ad
ꝑticłaria descend̾e. qr exꝑti
ĩ curiis ⁊ maxĩe reges et

Expanded text:
tio plus descendemus ad partisequentium. In tertio ergo libro magis particulariter tractabimus facta regni: non tamen ella in illo libro expediet penitus usque ad particularia descendere: quia experti in curiis, et maxime reges et
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾e quõ eos ẽẽ deceat timi¬
dos ⁊ audaces. Timor a si
mod̾atus sit: expediẽs ẽ re¬
gib ⁊ pͥncipib. Mod̾aton.
timore õs pͥucipantes ti¬
me debẽt ne aͥd iusurgat ĩ
regno ꝙ eiꝰ bonũ statum
deprauare possit. ¶ Possu
a ĩuestigare ꝙ mod̾atus
timor necius sit regib¬
ex ꝑte oꝑis fiendi. ¶ Pma

Expanded text:
do eos esse deceat timidos, et audaces. Timor autem si moderatus sit, expediens est regibus et principibus. Moderato enim timore omnes principantes timere debent, ne aliquid insurgat in regno, quod eius bonum statum depravare possit. Possumusa investigare, quod moderatus timor necessarius sit regibuex parte operis fiendi. Prima
Abbreviated transcription (Latin):
ħ nob̾ ñ sit cure Sufficit
ã de talib ad p̾sens tanta
drẽ qnͣta sufficiũt ad ꝓpoĩ¬
tũ. ¶Qrͣtũ genꝰ edificioꝵ
uocant musculos. St̃ .ii.
musculi q̃dã edificia ꝑua
sb̾ quib tegunt hoĩes tra¬
hentes ł ĩpellantes castra
usq ad ieuia inuuitoĩs ob

Expanded text:
hoc nobis non sit curae: sufficiat hoc nobis non sit curae: sufficiat autem de talibus ad praesens tanta dicere, quanta suffciunt ad propositum. Quartum genus aedificiorum vocant Musculos. Sunt enim musculi quaedam aedificia parva, sub quibus teguntur homines trahentes, vel impelentes castra usque a
Abbreviated transcription (Latin):
Nã leue filum cuiꝰ nota sit
tas ubre. In illa gͦ hora
ĩ qͣ accipitur umbre qnͣti¬
tas erigend̾ ẽ aliꝙ lignũ
ĩ altũ faciens tantã urn
ni erit altitudo muroꝵ. ue
b. Dabimꝰ aliũ mod̾ accipi¬
endi altitudĩe cꝰ lib edifi¬
piat᷑ ã lignũ aͦd ł tabula
cepta ẽ tabła illa iaciat
se ĩ t̾rã. ⁊ ad pedes eiꝰ ponat᷑
p̾dc̃a tabula ⁊ aspiciat
ꝑ sũmitatẽ illius tabule.
alte ꝙͣ sit edificiũ cꝰ ẽ alti¬
tudo sim̃da trahat se mag̃
ꝓpe edificiũ illd̾. Si u̾o iu¬
sus ꝓtendat᷑ magis basse
cͣ tabula sic exñte ad pedeᷤ.
⁊ sic iaces ĩ t̾ra elong se ab
edifitio p̾dc̃o donec ꝑ sum¬
mitatẽ tabłe puctant̾ ui¬
deat sũmitatẽ eiꝰ. Nã ut
ꝓbari pͭ geometͥce qnͣta
erit distantia a capite ho¬
nũs sic iacentis us ad edi¬
ficiũ illd̾. tãta erit edificii
altitudo. possent ⁊̃ m̃sure
taliũ altitudinũ accipi
pregulas traditas ĩ astro¬
labio ⁊ quadraute. O de

Expanded text:
Nam leve filum, cuius nota sit tas umbrae: in illa ergo hora, in qua accipitur umbrae quantitas, erigendum est aliquod lignum in altum, faciens tantam umbrni erit altitudo murorum. Vbus, dabimus alium modum accipiendi altitudinem cuiuslibet aedifipiatur autem lignum, vel tabula cepta est tabula illa, iaciat se in terram: et ad pedes eius ponatur praedicta tabula, et aspiciat per summitatem illius tabulae: alte quam sit aedificum cuius est altitudo sumenda, trahat se magis prope aedificium illud, si vero visus protendatur magis basse, cum tabula sit existente ad pedes, et sic iacens in terra, elonget se ab aedificio praedicto, donec per summitatem tabulae punctualiter viduat summitatem eius. Nam, ut probari potest geometrice, quanta erit distantia a capite hominis sic iacentis usque ad aedificium illud, tanta erit aedificii altitudo. Possent etiam mensurae talium altitudinum accipi per regulas traditas in Astrolabio, et Quadrante. Sed de
Abbreviated transcription (Latin):
qĩ ꝯtinuari caftͣ usq adi
murtõem obsessã qd̃ cũ
fcm̃ ẽ tripliciter ẽ ĩpugͣnda
iuuitid. Nã ĩ castro sic edi¬
onis capiende ꝑtẽ qiͣ medi¬
ã ad ꝙͣ applicant᷑ porites ca¬
nusculi sub quib st̃ hoĩes
trahentes ł ĩpellentes cas¬
trũ. Cũ gͦ castrũ illud ap¬
propiuquauit qͫ debuit ad

Expanded text:
 usque ad munitionem obsessam: quod cum factum est, tripliciter impugnanda est munitio. Nam in castro sic aedionis capiendae partem quasi mediam, ad quam applicantur pontes camusculi, a quibus sunt homines trahentes, vel impellentes castrum. Cum ergo castrum illud appropinquavit quantum debuit ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hr̃e uitã sufficientẽ nͥ
hẽat ea q̃ ꝯgrue sufficiũt
ad supplendã indigẽciã
coͣrlem. Aliud ẽgͦ uiuere.
aliud sufficient̾ uiuere.
Sic ⁊̃ aliud ẽ uiu̾e suf¬
ficient̾ ⁊ uiũe u̾tuose.
mmulti .n. hñt suffiẽcia¬

Expanded text:
habere vitam sufficientem, nisi habeat ea quae congrue sufficiunt ad supplendam indigentiam corporalem, aliud est ergo vivere aliud sufficienter vivere. Sic etiam aliud est vivere sufficienter, et vivere virtuose. multi enim habent suffici
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e̾ s ⁊̃ sufficient̾ uiuere.
Nã inuna domo uel ĩ uno
uitã sufficiunt. Ideo fuit
ciuitas ꝯstituta hñs pł¬
res uicos.In qͦꝵ uno ex̾ce¬
t᷑ ars fabricał. In alio tex¬
toria. In alio ẜ aᵈ ẜm ꝙ¬

Expanded text:
ed etiam sufficienter vivere. nam in una domo vel in uno vitam sufficiunt, ideo fuit civitas constituta habens plures vicos, in quorum uno exercetur ars fabrilis, in alio textoria, in alio a
Abbreviated transcription (Latin):
alias transmittende. Ta
¶Rursus si timeat᷑ de ĩo¬
pia uictualiũ bestie q̃ st̃
i nuuutoẽ obsessa aqͥb
obsessi post̃ ꝯmode abstine
st̃ occidende ⁊ st̃ ꝯmedende
Imo ĩ tali salsu ꝯmedenda
usꝰ. ¶ Niso quõ munitõ
eos obsideant ꝓuide d̃ ꝙ¬
ad talẽ munitõem ꝑga̾t ĩ
ñ suit fontes. fodiendi st̃
ut ibi nec putei fĩ post̃. po¬

Expanded text:
alias transmittendae: taRursus si timeatur de inopia victualium, bestiae quae sunt in munitione obsessa, a quibus obsessi possunt commode abstinere, sunt occidendae, et comedendae, immo in tali casu comedenda usus. Viso quomodo munitio eos obsideant, providere ad talem munitionem pergant, in non sint fontes, fodiendi suntut ibi nec putet fieri possi
Abbreviated transcription (Latin):
lua ĩ p̾cedentib capi¬
tłis detͣimauimus
de pͥncipe ostendendo qͣlis de¬
beat ẽẽ pͥnceps ⁊ det̾mi naui¬
mꝰ de ꝯsilio declarando qͣles
debeant ẽẽ ꝯsiliarii ⁊ q̃ ⁊ qt¬

Expanded text:
a in praecedentibus capiulis determinavimus de prinicipe, ostendendo qualis debeat esse princeps, et determinavimus de consilio, declarando quales debent esse consiliarii: et q
Abbreviated transcription (Latin):
uente fu̾ut ꝯmutatẽes re¬
ꝵ ad metalla solũ ẜ pond̾a.
portebat dare tm̃ pond̾is ar¬
genti ł auri. ł ⁊̃ altius me
ut emtes ⁊ ueudentes ab¬

Expanded text:
entae fuerunt commutationes ad metalla solum secundum pportebat dare tantum ponderis argenti, vel auri, etiam alterius metut ementes et vendentes ab
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ fruũĩtũ ⁊ talia qͥ¬
b ĩdigemus ad uitã sint
iuagñi pond̾is ꝯmede ad
ꝑtes̃ longĩquas portari
ẽẽt pulcrũ ⁊ utile ꝓ quo
ĩ ueniri possent inctua¬

Expanded text:
vinum, frumentum, et talia quibus indigemus ad vitam, cum sint magni ponderis, commode ad partes longiquitas portari esset pulchrum, et utile, pro quo inveniri possent victua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯunitatõem subueniebãt
sͥ ad sufficĩam uite qͥ mo¬
narioꝵ usũ solũ res ip̃as
ꝯmutant. Hic ã mod̾ꝰ
forte ĩ uno iuco ł ĩ una
uilla obẜuari poss. S ĩ
toto uno regno ł ĩ toto u¬

Expanded text:
utationem subveniebant sibi ad sufficientiam vitae. quin monariorum usum, solum res ipsas commutant. Hic autem modus forte in uno vico, vel in una villa observari posset: sed in toto uno regno, vel in tota u
Abbreviated transcription (Latin):
xor filii ⁊ sb̾diti. Spectat
itaq ad hĩtatores regni.
si uolunt regẽ ad rrã ꝓuo¬
care ñ solũ ũ forefacere ĩ
ip̃m regẽ. S ⁊̃ ñ forefac̾e ĩ
coguatos uxorẽ filios ⁊

Expanded text:
xor filii, et subditi. Spectat itaque ad habitatores regni si nolunt regem ad iram provocare, non solum non forefacere in ipsum regem, sed etiam non forefacere in cognat
Abbreviated transcription (Latin):
res regni ut obediant
ges. Uolumꝰ ĩ ħ capło de¬
clarare qͣlr se hr̃e debeant exi¬
steutes ĩ regno ne reges
puocent᷑ ad iracũdiã ꝯͣ ip̃os.

Expanded text:
res regni, ut obediant ges: volumus in hoc capitulo declarare, qualiter se habere debeant existentes in regno, ne reges provocentur ad iracundiam contra ipsos.
Abbreviated transcription (Latin):
de ira. ꝙ irasciuiur foreta¬
cientib ĩ ꝑentes filios uxo¬
res ⁊ subiectos eo ꝙ turpe
sit ip̃is ñ auxiliari. ¶T¬
cio spectat ad hitatores
regni ñ forefac̾e ĩ ea q̃ a
liquo mͦ ordmant᷑ ad re¬
ĩfantia ꝓuocare filios ad
dilccẽn regis. Instrue eos
quõ debeant se honorare re¬
gẽ obedire ei ñ forefac̾e ĩ¬
ĩ aliqͣ iura regni. Pessimũ
ciã leg̃ utiliũ ⁊ ad obłuã¬

Expanded text:
de ira, quod irascimur forefacientibus in parentes, filios, uxores, et subiectos eo quod est turpe ipsis non auxiliari. Tertio spectat ad habitatores regni non forefacere in ea quae aliquo modo ordinantur ad reinfantia provocare filios ad dilectionem regis: instruere eos quomodo debeant honorare regem, obedire ei: non forefacein aliqua iura regni. Pessimum tiam legum utilium: et ad ob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ marifeste forefac̃ ĩ a¬
liũ. Ille tristatꝰ ex appeti¬
tu punitoĩs dr̃ irasci. Ci¬
ues itaq ut ũ ꝓuocent
reges ad irã ñ debent fo¬
refac̾e nec ĩ regẽ nec ĩ ea
q̃ st̃ ip̃ius. nec ĩ illa q̃ a
liqͦ iͦ ordinant᷑ ad ip̃m.
regno ut ñ ĩcurrãt regi¬
am irã ñ forefac̾e̾ ĩ ip̃m
regẽ. Regi ã duo de bent᷑
honor ⁊ reu obedĩa. Est.n.
rex caput regni. cap̃ q̃ ed
In capite .n. uioc sensꝰ
mus in oꝑatoes nrãs.
Sic rex excellentior ẽ
sus qr huiꝰ ẽ leges fr̃e. ⁊
xine spectat ꝑ se ⁊ ꝑ alios
dig̾e eos qͥ st̃ ĩ reg̃no. Ea¬
toẽ gͦ qͣ rex ẽ ex celleutior
aliis eidebet᷑ houor ⁊ reue¬
reutia. Rõne u̾o q̃ ip̃ius
ẽ dĩg̾e alios debetur illi sb̾¬
iectio ⁊ ꝯ bedieuͣ. Qͣre dupͥ¬
pͭ forefi ĩ regẽ ab hiis qui
st̃ ĩ regno. porimo si ñ ei
ex hibeaut honorẽ debitũ
si ñ suit ei subiecti ⁊ obe¬
dientes obẜuando eiꝰ le¬
ges ⁊ m̃data. Cũ .ii. hec

Expanded text:
 manifeste forefacit in alium, ille tristatus ex appetitu punitionis, dicitur irasci. Cives itaque ut non provocent reges ad iram, non debent fore facere nec in regem, nec in ea quae sunt ipsius, nec in illa quae aliquo modo ordinantur ad ipsum. regno, ut non incurrant regiam iram, non forefacere in ipsum regem. regi autem duo debentur, honor et obedientia. Est enim rex caput regni: caput autem ad In capite enim viget sensus mur in operationes nostras. Sic rex excellentior est sus quia eius leges ferre, et psum spectat per se et per alios dirigere eos, qui sunt in regno. Ratione ergo quia rex est excellentior aliis, ei debetur honor, et reverentia. Ratione vero, quia ipsius est dirigere alios, debetur ei subiecto et obedientia. Quare dup forefieri ad regem ab iis qui sunt in regno. Primo, si non ei exhibeant honorem debitum, si non sint ei subiecti et obedientes, observando eius leges et mandata. Cum enim haec
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ. ꝑ frigiditatẽ uͭ resistũt
ꝯͣriis ue corrũpant᷑ a ꝓpria
u᷑a ⁊ deserant ꝓpria loca ⁊ ꝓ
priã qͥetẽ. sic animalia per
ꝯcupiscibilẽ fugiunt mala
huiꝰ delectationib ꝓhibere
ut leo ꝑ ꝯcupiscibilẽ ꝑgit
ut ꝓseqͣtur cibũ tanꝙͣ ad
delectabile. ꝑ irascibilem

Expanded text:
giditatem vero resistunt contrariis, ne corrumpantur a propria natura, et deserant propria loca, et propriam quietem. Sic animalia per concupiscibilem fugiunt mala huiusmodi delectationibus prohibere. Ut Leo per concupiscibilem pergit, ut prosequatur cibum tanquam quid delectabile: per irascibilem
Abbreviated transcription (Latin):
boria delectabilia. ⁊ fugit
⁊ difficultas potissime st̃ re¬
pugñtia ⁊ ꝓhibentia ne poᷤ¬
sumus ꝯsequi bonũ ⁊ iuta¬
re malũ Imꝑfc̃e gͦ egiss¬

Expanded text:
bona delectabilia, et fugit et difficultas potissime sunt repugnantia, et prohibentia, ne possimus consequi bonum, et vitare malum. Imperfecte ergo egiss
Abbreviated transcription (Latin):
agunt in ꝑhibentia ⁊ ꝯͣria.
multo magis ħ dedit ałi¬
b. tribuit eiꝰgͦdi iplicem
appetitũ sensitiuũ. Unũ
concupiscibilem. ⁊ alium
ꝑ ꝙ̃ resistunt ⁊ agrediũ¬

Expanded text:
agunt in prohibentia et contraria: multo magis hoc dedit animalibus. Tribuit ergo eis duplicem appetitum sensitivum, unum concupiscibilem: et alium per quem resistunt, et aggrediun
Abbreviated transcription (Latin):
stenso ꝙ uͤ in potẽciis
nͣlib nec in sensib ha¬
bent eẽ uͥtutes. Restat õn
qͥdam medie. int̾ intellectu¬
ales ⁊ morales. Ututes in¬
tellectuales dñr ille q̃ st̃ ĩ
intellectu speculatiuo cuiꝰ¬

Expanded text:
stenso, quod nec in potentiis naturalibus, nec in sensibus habent virtutes: restat ostequaedam mediae inter intellectuales et morales. Virtutes intellectuales dicuntur illae quae sunt in intellectu speculativo, cuiu
Abbreviated transcription (Latin):
b ẽ tractend̾. Suscepimꝰ
enĩ ut pli̾es diximꝰ p̾sẽs o¬
pus ut ñ sciamꝰ s ut boni
fiamus q̃ bonitas siue pͣdẽ¬
cia ⁊ uͥtutib moralib no¬
tes in intellectu ⁊ appetitu

Expanded text:
bus est tractandum. Suscepimus enim ut pluries diximus praesens opus, non ut sciamus, sed ut boni fiamus: quae bonitas, sine prudentia et virtutibus moralibus, notes, in intellectu, et appetitu
Abbreviated transcription (Latin):
ut eligens optunũ mod̾ pͥn¬
cipãdi ferat leges iustissi¬
cipatꝰ ille ¶ Qͥs sit ã oꝑti¬
mꝰ modꝰ pͥncipandi ⁊ qͣle
debeat eẽ regtis offm̃.⁊ qũo

Expanded text:
ut eligens optimum modum principandi, ferat leges iustissicipatus ille. Quis si autem optimus modus principandi, et quale debeat esse reg
Abbreviated transcription (Latin):
par ĩuiste. Rursus ẽ attẽ¬
dend̾ ne ĩ suis ꝓuentib de¬
fraudet᷑. Expedit .n. regnũ
ꝯsiliũ ꝓ uirib saluare iu
defenstonẽ regni ⁊ ad boñ
statũ eius. Dec gͦ ꝯsilidri¬
os scire introitus ⁊ ꝓuen
si qͥs ẽ suꝑfluus ⁊ ĩiusteac¬
ceptus auferat᷑. Siqͥs uͦ
deficit ł ẽ diminutꝰ apponͣ¬

Expanded text:
ste. Rursus est attendendum, ne in suis proventibus defraudetur: expedit enim regium consilium pro viribus salvare iurdefensionem regni, et ad bonum statum eius: decet ergo consiliarios scire introitus et provsi quis est superfluus et iniuste acceptus, auferatur: si quis vero deficit vel est diminutus, appona
Abbreviated transcription (Latin):
pͦ ẽ custodia adhibenda ne
ĩsurgant seditiones ⁊ ma¬
lificia int̾ ciues. Ido attendo
ẽ diligentex qͥ cuuũ repu¬
tantur boni ⁊qͥ infaines
ut ccͣ uifames maior custo¬
dia adhibeat᷑ ⁊ si depͥhendã¬
⁊ pͥncipes ñ debent pati ma
randa loca ĩ qͥb ꝯsueu̾t
mag̃ maleficiã ꝑpetͣri. Na
sic̃ quidã hõn mag̃ ĩ iusti¬

Expanded text:
 est custodia adhibenda ne insurgant seditiones et malitia inter cives. Ideo attendendum est diligenter qui civium reputantur boni, et qui infames, et circa infames maior custodia adhibeatur: et si deprehendanet principes non debent pati malranda loca in quibus consueverunt magis maleficia perpetrati: nam sicut quidam hominum magis male
Abbreviated transcription (Latin):
trũ regnũ ex aliqͣ ꝑte possit
ĩuadi ⁊ utrũ aliqͣ ciuitas reg
mabexͣneis possit suscipere
detrim̃tũ. Id̾o passagia portꝰ
ĩtroitꝰ ⁊ cet̾a talia uñ post̃ ex¬
tͥuseci aduenire ñ st̃ exͣneis
ꝯmittenda ł tͥbuenda. S st̃ di

Expanded text:
trum regnum ex aliqua parte possit invadi, et utrum aliqua civitas regni ab extraneis possit suscipere detrimentum: ideo passagia, portus, introitus et caetera talia unde possunt extrinseci ad venire, non sunt extraneis committenda vel tribuenda, sed
Abbreviated transcription (Latin):
diligentiꝰ cͥꝯspecta pollere¬
tis regim̃e naͣli. ut appet
ad liqͥdũ ñ instinctu hũa
cam ac uen̾abilem infã

Expanded text:
diligentius circumspecta polleretis regimine naturali, ut apparet ad liquidum, non instinctu humancam, ac venerabilem infa
Abbreviated transcription (Latin):
lios ħ ẽ poni̾e paꝵr̃ de melle
melł totũ uriũ fluuium
ñ poss fac̾e dulcẽ. Sic a¬
num̾abilẽ multitudiuẽ
te una ñ poss redd̾e pla¬
cabilẽ ⁊ dilectã. S ñ exi¬
stente dilectõe ciuiũ ad
puos ñ hẽbiuit᷑ eoꝵ cura
debita. Seqͥtur ꝙ sppoĩta
sccͣcesũ hẽtur debita cu¬
filios. ¶Qrͣtum iria¬
liin sic ostendi pot̾ q¬

Expanded text:
lios, hoc est ponere parum de melle mellis totum unum fluvium non posset facere dulcem, sic anumerabilem multitudinem te una, non posset reddere placibilem et dilectam. Sed non existente dilectione civium ad pueros, non habebitur eorum cura debita: seuqitur quod supposita ocrates, non habeatur debita cufilios. Quartum malum sic ostendi pot
Abbreviated transcription (Latin):
Expedit gͦ ciuitati pp̃ hone¬
statẽ ⁊ bonitatẽ moꝵ ꝑen¬
tes eẽ c̾tos de sus filiis et
quosl c̾tificari de eoꝵꝰ san¬
guineis.ne pp̃ ignorauti¬
am filii in ꝓprios ꝑentes
⁊ ꝯsanguineos int̾ seipõs
iniurias ⁊ ꝯtumelias in¬
ferant. q̃r cũ coĩtas uxoꝵ
qͣ socrates ordinauit tol¬
lat c̾citudinẽ filioꝵ ⁊ noti¬
crã ꝯsanguinitatis ñ ẽ ꝯ¬
iñdanda. qr ex hoc seqͥtur a¬
liquos de facili pp̃ ignorãciã
iniuriart ꝯsanguineis su
rat᷑ de filiis nobiliũ ⁊ cu¬
stodũ ciuitatis q̃ g̾itur de
filiis agricolaꝵ ⁊ ꝑsonaꝵ
uilium. Qͣre filii nobiliũ
dep̾ment᷑ ⁊ iulium exalta
ignobiles seruiunt nobłib
⁊ nobiles eis retribuiuit m̾
biliũ ⁊ ignobiliũ ẽ uilificͣ¬
re nobiles ⁊ exaltare igno¬
biles ⁊ ñ saluare amititrã

Expanded text:
expedit ergo civitati propter honestatem et bonitatem morum parentes esse certos de suis filiis, et quoslibet certificari de eorum consanguineis, ne propter ignorantiam filii in proprios parentes et consanguineos inter seipsos iniurias et contumelias inferant. quare cum communitas uxorum, quam Socrates ordinavit, tollat certitudinem filiorum et notitiam consanguineitatis, non est commendanda: quia ex hoc consequitur aliquos de facili propter ignorantiam iniuriari consanguineis suiratur de filiis nobilium, et custodum civitatis, quae geritur de filiis agricolarum et personarum vilium. quare filii nobilium deprimuntur, et utilium exaltabignobiles servient nobilibus, et nobiles eis retribuunt mercbilium et ignobilium, est vilificare nobiles, et exaltare ignobiles, et non salvare amicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
sũptuosi. Qͥdã ã se hñt
demꝰ .ii. aliqͦs adeẽ aptos ad
magna potentes magua
sillaĩtate ducti retrahiit
se ab huiꝰ magnis tales gͦ i
talib deficiunt. S qͥdã eꝯͣ¬
rio suꝑ hu̾ndant ingentes
tosos. ⁊Ios a eos p̾sũptuo¬
sos uocare possumꝰ. om agua

Expanded text:
sumptuosi. Quidam autem se habent, demus enim aliquos de se aptos ad magna, potentes magna sillanimitate ducti, retrahunt se ab huiusmodi magnis. Tales ergo in talibus deficiunt. Sed quidam econtrario superabundant, ingerentes tosos. Nos autem eos praesumptuosos vocare possumus. Magna
Abbreviated transcription (Latin):
alia bõ ext̾iora. Ita ꝙ magͣ¬
nmꝰ se decent̾ hẽat ĩ possi¬
dendo ditias ⁊ pͥncipatꝰ ⁊ ĩ
nus tetragonꝰ qͥ nũꝙͣ der¬
citur.Si .ii. honoratur ł si
magnͣ fortunia ei occrãt nõ
extollit᷑ Si ã inhonorat᷑ et
magna ĩfortumia ueniã

Expanded text:
alia bona exteriora, ita quod magnanilus decenter se habet in possidendo divitias, et principatus, et in nus tetragonus, qui nunquam deiicitur. Si enim honoratur, vel si magna fortunia ei occurrant, non extollitur. Si autem inhonoratur, et magna infortunia veniat
Abbreviated transcription (Latin):
qr ẜ uegeciũ neõ fac̾e metu¬
it ꝙ se bñ didicisse ꝯfidit In
⁊ ĩ docta sꝑ sit exposita ad fu¬
gtã ⁊ ad cedẽ. ¶ Urso armoꝵ
excitiũ ẽẽ ꝑutile ad oꝑa bł¬
lica. Restat oũd̾e̾ quõ ⁊̃ exci
tandi st̃ bellantes ad ĩcedẽd̾
gͣdatuu ⁊ passa ⁊ ad cursũ
⁊ ad saltũ. Nã ista ut ĩ ꝓseꝙ̃¬
⁊ ułr bellantes assuefaciẽ¬
di st ad gradũ ⁊ passũ belli¬
cũ ut graidatim ꝑgant. Ita
ut qͥl se ĩsuo ordine teneat.
⁊asi acies su peditũ sũ nu¬
litũ ñ ordinate ĩ cedat duo
mala. Iude ꝯseq̃rẽt̃. Na ñ ser¬
uato debito ordine ĩ unti ꝑ¬
bit᷑ Qcd̾o ĩ pte illa ĩ qͣ ni¬
end̾. sã cũ bellator a suo ꝯso¬
cio nius ꝯp̾mit᷑ sua ĩpedi¬
⁊ debito ordĩe ĩ ĩcessu fi ñ pͭ. tã gͦ¬

Expanded text:
 Vegetium. Nemo facere metuit,quod se bene didicisse confidit. Inet indocta semper sit exposita fugam et ad caedem. Viso armorum exercitium esse perutile ad opera bellicatandi sunt bellantes ad incedendum gradatim, et passim, et ad cursum et ad saltum. Nam ista ut in prosequenr bellantes assuescendi sunt ad gradum et passum bellicum, ut gradatim pergant ita, ut quilibet se in suo ordine teneat. Nam si acies sive peditum sive militum non ordinate incedat, duo mala inde consequantur. Nam non servato debito ordine, in una parbitur. Secundo in parte illa in qua nitiendum. Nam cum bellator a suo consocio nimis comprimitur, sua impediet debito ordine in incessu, fieri non po
Abbreviated transcription (Latin):
lauceam. pͦo iuibrando ẽ te¬
lũ ip̃m ⁊ postea ẽ fortit̾ ĩ¬
pellend̃. Uibͣto .n. telo ꝓptͥ
maiorẽ motũ ꝙ̃ efficit in
aere. longuis ꝑgit ⁊ ãpliꝰ
uulnus infligit. ¶Qrͣto
excitandi st̃ bellantes ad
iacͥendũ sagittas ł cum
artub ł cũ balistis. Na

Expanded text:
o vibrandum est telum ipsum, et postea fortiter impellendum: vibrato enim telo propter maiorem motum quem efficit in aere, longius pergit et amplius vulnus infligit. Quarto exercitandi sunt bellantes ad iaciendum sagittas, vel cum arcubus, vel cum ballistis. Na
Abbreviated transcription (Latin):
gnatõe ⁊̃ castroꝵ ⁊ ciuitatũ
ñ ĩutile ẽ lapides cũ fũdis
eic̾e. ¶ Sexto ex̾citandi st̃
bellantes ad ꝑcutiend̾ cum
plumbatis. Nã pila plũbea
ł fr̃ea cũ cathena aliqͣ ꝯiũc¬
ta manubrio ligneo uehe¬
m̃tẽ ictũ reddit. Nã pp̃ ue
hem̃itorẽ motũ aeris uehem̃¬
tiꝰ ꝑcutit pila cũ cathena ha¬
ste intixa ꝙͣ si ip̃i haste ł ip̃i
manub̾o ligneo ẽẽt ꝯiũcta.
ex̾citandi st̃ bellantes ut ꝯͣ
alios ⁊ alios hostes alit̾ ꝓcu¬
⁊ alit̾ ꝑcuciendo duuicent.
¶Septĩo bellatores ex̾citã¬
di st̃ ad ascensiones eqͦꝵ. Nã
ut uegecius recitat fiebant
antiquitus equi lignei ad qͦs
ascendentes uuienes ĩhie¬
ie excitabaut᷑ sub tecto. E¬
state uo ĩ campo. ⁊ pͦ equos
illos ascendebarit ĩ h̾mes. Deĩ

Expanded text:
civitatum non inutile est lapides cum fundis eiicere. Sexto, exercitandi sunt bellantes ad percutiendum cum plumbatis. Nam pila plumbea vel ferrea cum cathena aliqua coniuncta manubrio ligneo vehementem ictum reddit. Nam propter vehementiorem motum aeris, vehementius percutit pila cum cathena hastae infixa, quam si ipsi hastae,vel ipsi manubrio ligneo esset coniuncta. exercitandi sunt bellantes, ut contra alios et alios hostes, aliter et aliter percutiendo, dimicent. Septimo, bellatores exercitandi sunt ad ascensiones equorum. Nam, ut Vegetius recitat, fiebant antiquitus equi lignei, ad quos ascendendos iuvenes, in hyeme exercitabuntur sub tecto: aestate vero in campo, et primo equos illos asce
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ecio ad emittend̾ tela sũ ia¬
cula ⁊ ad ꝑcutiend̾ cũ laucea.
Qrͣta tid iacrend̾ sagittas.
Quto ad ꝓiciendo lãpides c̃
fundis. Sexto ad ꝑcutiendũ
cũ plumbatis. Septĩo ad as¬
cendend̃. Octauo ad sciend̾
art ẽ natandi. Ess ⁊̃ ult̾i

Expanded text:
la sive iacula, et ad percutiendum cum lancea. Quarto ad iaciendum sagittas. Quinto ad proiiciendum lapides cum fundis. Sexto ad percutiendum cum plumbatis. Septimo ad ascendendum equos. Octavo ad sciendum artem natandi. Esset eti
Abbreviated transcription (Latin):
sarium ĩcedebat. ⁊ nc̃ ꝑcuti¬
ebat palũ ĩ sũmitate. nũc
ĩ ymo. nunc ĩ medio. ⁊ ꝯtͣ
palũ illũ sic ĩpetuose se gere¬
do se. ⁊ alia faciendo q̃ requi¬
runtur ad bellũ. ac si ꝯͣ hostẽ
diicaret ⁊ cũ diu mrie ⁊¬

Expanded text:
sarium incedebat, et nunc percutiebat palum in summitate, nunc in imo, nunc medio, et contra palum illum sic impetuose se geret alia faciendo quae requiruntur ad bellum, ac si contra hostem di
Abbreviated transcription (Latin):
erant ad ꝑcutiend palos
tur ad ꝑcuciend cũ telo.ł
cũ raculo. ł cũ lancea. Sta¬
baut .n. a remotis ⁊ assue¬
faciebant brachia ut pos¬

Expanded text:
erant ad percutiendum palos tur ad percutiendum cum telo vel cum iaculo, sive cum lancea. Stabant enim a remotis et assuefaciebant brachia, ut pos
Abbreviated transcription (Latin):
natiariuis ordĩate ĩtedãt. Ac
si deb̾ent pugnã emitt̾e ⁊ cũ
ne ordinem debitũ ĩ acie ip¬
sũ increpet ⁊ corrigat. ł si ni¬
mis delinqͣt ip̃m oĩo repel¬
lat ab acie tãqm ĩutilẽ bel¬
latorẽ. ¶Mecũdo ex̾crtãdi
st̃ bellatores tã pedites ꝙͣͣ
eqͥtes adcursum ut sint
habiles ĩ p̾currendo. ur̃.n.¬

Expanded text:
at armis ordinate incedant, ac si deberent pugnam committere. Et cum nere ordinem debitum in acie, ipsum increpet et corrigat: vel si nimis delinquat, ipsum omnino repellat ab acie tanquam inutilem bellatorem. Secundo exercitandi sunt bellatores tam pedites quam equites ad cursum, ut sint habiles in praecurrendo.
Abbreviated transcription (Latin):
dites ⁊ ⁊̃ milites si ꝯtiugat
eos pedes eẽ si uolunt boui.
bellatores existe. Sic ab ip̃a
iuentute ex̾citandi st̃ ad
saliend̾ ut possrnt ꝑ saltum
foueas ⁊ alia ĩpedirãta tnͣsi¬

Expanded text:
dites, et etiam milites, si contingat eos pedestres esse, si volunt boni bellatores existere, sic ab ipsa iuventute exercitandi sunt ad saliendum, ut possint per saltum foveas, et alia impedimenta transi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ hostes seoptini̾e credebat
to st̃ bellatores excitandi ad
iaciendꝰ lapides cũ furidis.
Hic .n. medꝰ bellandi ĩ qͥb¬
dã marinis insuł fuit inuẽ¬
tꝰ ĩ qͥb puĩ ut uegetiꝰ recita
adeo ĩdustres erant ut mr̃es
portare ulłs ẽ labor. Int̾d̾ tñ e
uenͭ uͭ ĩ lapidosĩ loci᷑ hẽa ꝯflictꝰ¬

Expanded text:
se obtinere credebat, nto, sunt bellatores exercitandi ad iaciendum lapides cum fundis. Hic enim modusbellandi in quibusdam marinis Insulis fuit inventus, in quibus pueri ut Vegetius recitat adeo industres erant, ut matreportare, nullus est labor. Interdum tamen evenit, ut in lapidosis locis habeat
Abbreviated transcription (Latin):
giuatis glãdiis ꝯscendebant
ĩ illos. In ciñ gͦ ccͣ hoc ex̾citabã¬
tͣ ui pace ꝙ ĩ tumultu p̾lii sñ
mora de facili asceudeluut eqͣs
¶Detauo aissuescendi st̃ bel¬
latores ⁊ ut ⁊̃ natare sciant.
tandr ꝯtiugit multos ꝑieli¬
tatos ẽẽ. Inde ẽ ꝙ apd̾ romanos
autiquitus ꝯsuetudo erat
ꝙ iuienes futuri bellatores
postꝙͣ ꝑ magnã ꝑtẽ diei
ex̾citati eẽnt ad ariia si tp̃s
erat natatioui ꝯgruũ duce¬
lant᷑ ad fluuium̃ ut artem
natandi addisc̾e̾nt. smo nõ
solũ pedites. S eqͥtes ⁊ ⁊̃ ip¬
sos equos ad natand̃ exce¬

Expanded text:
is gladiis ascendebant in illos. In tantum ergo circa hoc exercitabantur in pace, quod in tumultu praelii sine mora de facili ascendebant equos. Octavo, assuescendi sunt bellatores, ut etiam natare sciant. tandi, contingit multos periclitatos esse. Inde est quod apud Romanos antiquitus consuetudo erat, quod iuvenes futuri bellatores postquam per magnam partem diei exercitati esent ad arma, si tempus erat natationi congruum, ducebantur ad fluvium, ut artem natandi addiscerent. immo non solum pedites, sed equites, et etiam ipsos equos ad natandum exerce
Abbreviated transcription (Latin):
gecius ĩ libro dere mi¬
litari excitatõem armoꝵ
⁊ ĩdustriã bellandi fuisse
ea q̃ fraꝵ orbẽ romano ppło
subiecert. Nã qͥd potuissent
paucitas romanoꝵ adusus
multitudinẽ ysꝑanoꝵ ꝯͣ do

Expanded text:
getius in libro De re militari, exercitationem armorum, et industriam bellandi fuisse ea, quae terrarum orbem Romano Populo subiecerunt. Nam quid potuisset paucitas Romanorum adversus multitudinem Hispanorum, co
Abbreviated transcription (Latin):
cutiend̾ cũ claua. Recitat
romanos ĩcampo aliqͦ mł¬
tipali infigebant᷑ ⁊ iuue¬
nes quos uolebant fac̾e op¬
tunos bellatores ex̾citabat
ad palos illos. Ita ut qͥlz hẽt

Expanded text:
percutiendum cum clava. Recitat Romanos in campo aliquo multi pali infingebantur, et iuvenes quos volebant facere oprimos bellatores exercitabant ad palos illos ita, ut quilibet haberet
Abbreviated transcription (Latin):
nã. Ido si bellatores ex̾cita¬
tist̃ ad cursũ facilius op¬
tiuebt apciorẽ locũ ad pug¬
nandũ. ¶Est ⁊̃ ħ utile ad
ꝑseq̃nd̾ hostes fugientes.
Na ñ de facili qͥs p̃ euad̾e
manꝰ agiliũ ⁊ p̾currẽtiũ.
¶Ccio ex̃citandi st̃ bellã¬
tores ad saltũ ut scrãt sal¬

Expanded text:
citati sunt ad cursum, facilius obtinebunt aptiorem locum ad pugnandum. Est etiam hoc utile ad prosequendum hostes fugientes. Nam non de facili quis potest evadere manus agilium et praecurrentium. Tertio exercitandi sunt bellatores ad saltum, ut sciant sal
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssima ꝓsa¬
do suo dño
philippo pͥ¬
mogenito ⁊ heredi p̾claris¬
suni uiri. Dñi philippi dei
gr̃a illustrissum regis trã¬
coꝵ suus deuotus fr̃ egidi¬
us romanus ordinis fr̃m
h̾emitarum scĩ augustim
cũ recõrendatiorie se ip̃m.
⁊ ad oĩa famulatũ. Clara¬
mat politicoꝵ sña om̃es
pͥncipatus ñ ẽẽ eqͣlit̾ diu¬
turnos nec eqͣli ꝑyodo sin¬
gula regimina mensura¬
ri. S aliqͣ sunt ãnalia. illi¬
tem.⁊ ꝑ successionem ĩ fili¬
is quodãmͥ ꝑpetua iudican¬
tur. Cñ gͥ nullũ molentũ
eẽ ꝑpetuum. fere oĩa nalia
ptestẽtur. qͥ in se ⁊ in suis
posteriorib filiis suũ prĩ¬
cipatũ ꝑpetuari desid̾at sũ
si passione aut uolũcate
cupiat pͥncipari. S uͭ cu¬
stos iusticie existens. abs
rõue ⁊ lege nicħ statuat

Expanded text:
sima prosado suo Domino Philippo primogenito, et haeredi praeclarissimi viri Domini Philippi Dei gratia Illustrissimi Regis Francorum, Suus devotus Fr. Aegidius Romanus Ordinis Fratrum Eremitarum S. Augustini, cum recommendatione seipsum, et ad omnia famulatum. Clamat Politicorum sententia, omnes principatus non esse aequaliter diuturnos, nec aequali periodo singula regimina mensurari: sed aliqua sunt annualia, alitem et successionem in filiis, qutur. Cum igitur, nullum violentum esse perpetuum, fere omnia naturalia protestentur, qui in se, et in suis posterioribus filiis suum principatuum perpetuari desiderat, susi passione, aut voluntate cupiat principari, sed si custos iusti existens absque ratione, et lege nihil statuat
Abbreviated transcription (Latin):
grã. Sic̃ .n. ples hoĩes magẽ
trahunt nauẽ. ꝙͫcũq illi ꝑ¬
płes illi sint eiusd̾ ritus. ⁊
sint similes ⁊ꝯformes. Sic
ples hoĩes mag̾ bellant ci¬
uitas ã ñ sit. S ꝯstituta
o ĩciuitate diu̾sitatẽ esse.
¶Tera mia declarans ⁊ ma¬
iufestatis uias p̾dcãs su¬
mitur ꝑ ꝯꝑationẽ ad ꝑtes
ue tactu. uisione ⁊ auditu.
Ideo oz ĩ dare diu̾sa m̃bra
ex̾centiã diu̾sos actus. Sic
qr indigentia uite indige¬

Expanded text:
gratia. sicut enim plures homines magis trahunt navem, quantumcunque illi plures sint eiusdem ritus et sint similes et conformes, sic plures homines magis bellant. Civitas autem non sic, sed constituta oportet in civitate diversitatem esse. Tertia via declarans et manifestans vias praedictas, sumine, tactu, visione, et auditu; ideo oportet ibi dare diversa membra exercentia diversos actus: sic quia ad indigentiam vitae indige
Abbreviated transcription (Latin):
ad pͥncipantes ⁊ subiectos.
Nam cũ ciuitas sit ordo ci¬
uium ad aliꝙ̃ pͥncipantẽ
oꝑteat dare aliquos ma¬
gr̃atus ⁊ aliqͣs p̾positurã¬

Expanded text:
ad principantes et subiectos. Nam cum civitas sit ordo civium ad aliquem principantem oporteat dare aliquos magistratus, et aliquas praepositura
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ hanc ã eqͣlitatẽ ñ defã¬
cili eẽt possibile reẜuari ĩ¬
ter ciues abs dissentioẽ
⁊ lite.qr quil deceptꝰ in
iudicando de se ipõ appͥci
ꝙͣ ordinabat socrates ad
uitand̾ lites poꝰ pociꝰ eẽt
cã litigii ꝙͣ pacis. Nam
ut s̃ in scdo libro tetiginꝰ.

Expanded text:
nem. Hanc autem aequalitatem non de facili esset possibile reservari inter cives absque dissensione et lite, quia quilibet deceptus in iudicando de seipso, appreciessiones quam ordinabat Socrates ad vitandum lites, potius esset causa litigii quam pacis. nam ut supra in secundo libro tetigimus
Abbreviated transcription (Latin):
debentꝰ otrũ oĩa debeãt eis
eẽ coĩa. ⁊ quid debeant hr̃e
expedit ciuitati hr̃e omũa
coia ut socrates ordinauͭ
nec seq̃rent᷑ illa borra q̃ o
pinabat᷑ socrates. si sic or¬
diuaretur ciuitas. crede¬
bat .ii. si eẽut cões possõ¬
amor. Possumꝰ g ͦ tripli¬
ci uia õstendere ꝙ ħ ñ ex¬
pedit ciuitati. pͥmo qr
ñ cessarent litigia. Scd̃o

Expanded text:
debent, utrum omnia deberent esse communia, et quid debeant haberexpedit civitati habere omnia communia ut Socrates ordinavit: nec sequerentur illa bona quae opinabatur Socrates, si sic ordinaretur civitas: credebat enim si essent communes possesamor. Possumus ergo triplici via ostendere, quod hoc non expedit civitati. Primo, quia non cessarent litigia. Secundo,
Abbreviated transcription (Latin):
sua oꝑa ordinat ĩ bonu̾m
in bonum domꝰ ⁊ in bonũ
oxoris sufficiũt sibi ĩ uita
sic propria ordm̃are
ficĩa m uite. Qr̃ si nͣle est

Expanded text:
ria sua ordinat in bonum in bonum domus, et in bonum uxoris: sufficiunt sibi in vita, sic propria ordinare ficentiam vitae. Quare si naturale est
Abbreviated transcription (Latin):
uant. Cuies .n. mag̃ sũt
subiecti pͥncipi ⁊ plus ei
õbediũt. Si ex exteriori¬
b corruptoẽm timeant.
Guerra .n. extior tollit
seditoẽs nit̾isecas ⁊ red¬
dit ciues magis unani¬
mes ⁊ ꝯcordes. Exemplũ
tͣ se pp̃os bellare ceperũt.
solũ duob pͥncipatib ut
pͥncipatiũ ꝯstituto ex hõi¬
b assuetis ad bella ⁊ pͥn

Expanded text:
vant: cives enim magis sunt subiecti principi et plus ei obediunt, si ex timoribus corruptionem timeant. Guerra enim exterius tollit seditiones intrinsecas, et reddit cives magis unanimes et concordes. Exemplum ntra seipsos bellare coeperunt. solum duobus principatibus: ut principatui constituto ex hominibus assuetis ad bella,
Abbreviated transcription (Latin):
pense eqͥualent uni mag¬
siones si multe sint dĩspo¬
uũt ad tuͣsgressioẽs mag¬
nas. Nã qui nuĩma negli¬
git paulatĩ defluit ĩ ma¬
rora. pͥncipiis gͦ ẽ obstan¬
d̾ ⁊ inhibende sunt obliqͥ
regno introducendo eos
ad aliqͥs pͥncipatꝰ horio¬
rando eos ⁊ ñ ĩiuriando
eis. Nã ut ĩnuit phs in¬

Expanded text:
pensae aequivalent uni magsiones si multae sint, disponunt ad transgressiones magnas. Nam qui minima negligit, palulatim defluit in maiora. principiis ergo est obstandum, et inhibendae sunt obliquiregno, introducendo eos ad alioquos principatus, honorando eos, et non iniuriando eis. Nam ut innuit Phi
Abbreviated transcription (Latin):
dissolui ht eius pͥncipat᷑.
cuł expouitͣ. nec tot modis
ht dissolui. Nã l tyrãnus
lus bonus ⁊ uirtuosus ĩ¬
sequit᷑ alios bonos ⁊ uͥtuo¬
sos. S eos ꝓpose saluat ⁊

Expanded text:
dissolvi eius principatus. culis esponitur, nec tot modis habet dissolvi. Nam licet tyrannus lus bonus et virtuosus insequitur alios bonos et virtuosos, sed eos pro posse salvat et
Abbreviated transcription (Latin):
Indecens ẽ gͦ cuil hõi po¬
n̾e suã felititatẽ in ho¬
norib ut credat se ẽẽ fe¬
licẽ. si ab oĩb houoratur.
Maxĩe tñ ħ ẽ in decens re¬
gie maiestati. Q ã tri¬
plici uia uenari possumꝰ
Si .n. rex suã felicitatem

Expanded text:
Indecens est ergo cuilibet homini ponere suam felicitatem in honoribus, ut credat se esse felicem, si ab hominibus honoratur. Maxime tamen hoc est indecens regiae maiestati. quod etiam triplici via venari potest. Si enim rex suam felicita
Abbreviated transcription (Latin):
tribuenda. Cũ gͦ u̾tuosꝰ
ẜiueus ex amore houesti
⁊ ex dilcõne boni digni¬
orsit m̾cẽnario qͥ p̾neipa¬
lr ẜuit ex ꝯducto ⁊ ex m̾¬
cede ⁊ dignior sit ẜiuẽte
ñ amore honesti. s qr
ẽ suꝑatus ĩ bello ⁊ oĩo sit
melior barbaro qͥ nũstͣt
eo ꝙ nesciat se ip̃m dige
⁊ deficiat a rõnis usu ex
ip̃a dignitate inĩstnͣciũ

Expanded text:
tribuenda: cum ergo virtuosus serviens ex amore honesti, et ex dilectione boni, dignior sit mercenario, qui principaliter servit ex conducto et ex mercede, et dignior sit serviente non amore honesti sed quia est superatus in bello, et omnino sit melior Barbaro qui ministrat, eoquod nesciat seipsum dirigere et deficiat a rationis usu: ex ipsa dignitate ministrantium
Abbreviated transcription (Latin):
ortos toto tpre iitẽ sue ñ
age̾ ad iustũ bellũ ut ex
eõ possent acqͥre aliquos
aucillantes ⁊ ẜuos. ne gͥ
ad supplendã iudigẽciã
domesticã. Oportĩt eẽ¬
ꝯductos ẜmuentes ĩtuitu
i̾cedis. ⁊ aliquos dilecti¬
uos ⁊ u̾tuosos mĩstran¬
tes ex amore hori/. adhos
boni ĩclinat ad ẜuiend̾ de¬
cet pͥncipantes se hr̃e qiͣ
ad filios ⁊ dec eos rege
ñ regĩe ẜuili. e magcis
qiͣ pr̃nali ⁊ regali Pos¬
tales uũst̾ros si qͣs eẽ ꝯtĩ¬
gat ẽẽ mag̾ honorandos

Expanded text:
ortos toto tempore vitae suae non agere aliquod iustum bellum, ut ex eo possent acquirere aliquos ancillantes et servos: ne ergo ad supplendum indigentiam domesticam oportuit econductos servientes intuitu mercedis, et aliquos dilectivos virtuosos ministrantes ex amore boni. ad hos boni inclinat ad serviendum, decet principantes se habere quasi ad filios, et decet eos regere non regimine servili, sed magis quasi paternali et regali. Postales ministros si quos esse contingat magis honorandos,
Abbreviated transcription (Latin):
fectius uiget ⁊ iuguit
zelus fidei ⁊ religio xͥana.
ñ passione ⁊ uoluntate:
s lege ⁊ inellẽu regulas
regni iustissimas cupiet
tione laudabili ⁊honesta
ꝙͣ mͥ reputo in p̾ceptũ.
nec ñ ⁊ suffragante bono
gulare irrecusabiliter in

Expanded text:
fectius viget et viguit zelus fidei et religio christiana, non passione et voluntate, sed lege et intellectu regulas regni iustissimas cupiat tione laudabili et honesta, quam mihi reputo in praeceptum, necnon et suffragante bono gulare, irrecusabiliter in
Abbreviated transcription (Latin):
uaces. Nã declinantes nõ
les excedentes uͦ ĩ plus ⁊ di¬
ractatores ⁊ horiosi qr̃ si re¬
ges dec ẽẽ ũ ꝯtẽptibiles. S
sos ⁊amabiles decz eos ñ eẽ
iactatores ł derisores. s a

Expanded text:
veraces. Nam declinantes notales. Excedentes vero in plus, et diiactatores, et onerosi. Quare si reges decet esse non contemptibiles, sed sos et amabiles: decet eos non esse iactatores
Abbreviated transcription (Latin):
magnas bonitates. Cũ tñ
ill careant ⁊ ꝓmittũt ami¬
cis ⁊ notis magna bona.
⁊ magna auxilia de qͥb m
modicũ aut nichil oꝑe ĩplẽt.

Expanded text:
magnas bonitates, cum tamen illis careant: et promittunt amicis et notis magna bona et magna auxilia, de quibus modicum, aut nihil opere implent.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ notablr᷑ recedat a medro.
qr si nõ blr e medio reced̾e̾t
ũ ĩ h̾ apparet uerax: S deri¬
sor ut si aͥs adeo eẽt fortis
⁊ stremus qd̃ ꝯstaret aliis
ꝙ ꝯͣ centũ bellare poss. Si
ille ñ plus de se ñ ꝯced̾e̾t nͥ¬
ꝙ ꝯͣ unicũ ⁊ debilẽ bellaret
dẽs intͣ se cegnosc̾ent ꝙ de¬
ꝯcedit ꝙͣ sint. ¶ Ad m̾ta¬
tẽ gͦ spectat mod̾are hĩ de
risiones ⁊ repͥm̾e iactãti¬
as. Priucipalius tñ specta
ad ip̃m iactantias repͥm̾e
ꝙͣ derisiones moderare.qr ut
ꝙͣ sint. ꝙͣ sit excedend̾ ĩ plus.
assendo de se maiora. Possu¬

Expanded text:
non notabiliter recedat a medio: quia si notabiliter a medio recederet, non in hoc appareret verax, sed derisor. Ut si aliquis adeo esset fortis et strenuus, quod constaret aliis quod contra centum bellare posset: si ille non plus de se concederet, n unicum et debilem bellaret, omnes intra se cognoscerent quod deconcedit quam sint. Ad veritatem ergo spectat moderare huiusmodi derisiones, et reprimere iactantias. principalius tamen spectat ad ipsum iactantias reprimere, quam derisiones moderare: quia quam sint, quam sit excercendum in plus asserendo de se maiora. Possu
Abbreviated transcription (Latin):
tiã oñdentes de se u̾bis ł
fcĩs maiora ꝙͣ sint. ⁊ tale
uocant᷑ iac̾tatores. aliqui
uͦ ab hac u̾ͥtute declinant
ꝑ defẽm fingentes de se ali
dare aliꝙͣ uͥtutẽ mediam

Expanded text:
bis aut facits maiora quam sint. et tales vocatur iactatores. Aliqui vero ah hac veritate declinant per defectum, fingentes de se aliqdare aliquam virtutem mediam,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥe alioꝵ. Nã ñ declinãtes ĩ
minꝰ st̃ laudatores sui iac
tes seipõs Idõ ⁊̃ ex ꝑte alio¬
ꝵ dec ĩ talib declinare in
minus ue hoĩes sint aliis
horosi. Hanc a rõm tãgit

Expanded text:
arte aliorum. Nam non declinantes in minus sunt laudatores sui, iactes seipsos, ideo etiam ex parte aliorum decet in talibus declinare in minus, ne homines sint aliis onerosi. Hanc autem rat
Abbreviated transcription (Latin):
forciores ꝙͣ ꝯͣ ĩpugnͣtes:
¶ pͥmũ ẽ si sunt ĩacie de
fortior sit seipã disꝑsasi
hostes sinit bñ uiuti ⁊ de¬
bite ĩ atie ordinati si ĩua¬
dant᷑ difficiliꝰ deiuincunt᷑.
¶Scd̾m qd̾ reddit hostes
fortiores ad resistend̾ ẽ lo¬
cus. Nã in uno loco hostes
facilius se tuent᷑ ꝙͣ ĩ alio.
Nã ĩ tnͣsitu fliuoꝵ int̾ p¬
cipitia moritiũ ⁊ uit̾ dif¬
ficultates uiaꝵ si ꝯtĩga¬

Expanded text:
fortiores contra impugnantes. Primum est, si sint in acie debfortior sit se ipsa dispersa: si hostes sint bene uniti et debite in acie ordinati, si invaduntur, difficilius evincuntur. Secundum quod reddit hostes fortiores ad resistendam, est locus. Nam in uno loco hostes facilius se tuentur, quam in alio. Nam in transitu fluviorum inter praecipitia montium, et inter difficultates via
Abbreviated transcription (Latin):
Nã qͣnto ꝯdc̃ones st̃ hostiũ
melius scint᷑ tanto faci¬
lioreligitur uia q̃lr debeãt
gocia st̃ mag̃ latentia ma¬
ocis ignoratur ĩpugnatoĩs
modꝰ. ¶Enu̾atis itaq q̃
reddunt hostes potentiores
suos hostes ĩuad̾e debeaut.
Nã cũ .uii. modis eiuiatis
hostes fortiores existant c̃

Expanded text:
Nam quanto conditiones hostium melius sciuntur, tanto facilior eligitur via, qualiter debeant gocia sunt magis latentia,magis ignoratur impugnationis modus. Enumeratis itaque quae reddunt hostes potentiores suos hostes invadere debeant. Nam cum septem modis enumeratis hostes fortiores existant; cum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ã ẽ debita ⁊ mod̾ata qͥe¬
tanio. Nã qͣndo hostes st̃ las¬
saci laborib uigiliis ⁊ ĩꝯ¬
moditatib aliis si tunc ĩ¬
uadant᷑ fatilius deuincãt᷑.
ꝙͣ si debite qͥ euissẽt. Debi¬
ta gͦ qͥes hostes potentio¬
res reddit ¶Sextũ qͥd̾
ẽ amor ⁊ ꝯcordia ip̃oꝵ. Nã
si hostes diuisi corꝑałr faci¬
lius deuincunt᷑ młtonia¬
g diuisi aĩo ⁊ uoluntate
debellantur celerius qr uia

Expanded text:
est debita et moderata quietatio. Nam quanto hostes sunt lassati laboribus, vigiliis et incommoditatibus aliis: si tunc invaduntur, facilius devincuntur, quam si debite quievissent. debita ergi quies hostes potentiores reddit. Sextum quidem, est amor et concordia ipsorum. Nam si hostes divisi corporaliter facilius devincuntur, multo magis divisi animo et voluntate debellantur celerius, quia
Abbreviated transcription (Latin):
islũ cuitatẽ aliꝙͣ nͣ regi
uno aliqͦ dñante. S rẽgi
aliqͥb paucis tñ. uidumꝰ
.n. plies ĩ ciuitate rõna
qͦ deficiente senatu tpẽ il¬
lo int̾ medio añꝙͣ alius
senator elig̾et᷑ regebat᷑
totus rorius ppls qͥbd̃
pancis ueris. Eligce bã¬

Expanded text:
ivitatem aliquam non regi uno aliquo dominante, sed regi aliquibus paucis tantum. Vidimus enim pluries in civitate Romana, quod deficiente senatu, tempore illo intermedio, antequam alius senator eligeretur, regebatur totus Romanus populus quibusdam paucis viris: eligeba
Abbreviated transcription (Latin):
ccis prudenͣ si suã fa¬
milia debito mͦ gub̾uet.¬
⁊ si ei debite ⁊ ordinate nͤ¬
cessarul tribuat ⁊ qr debi¬
me ur face̾ ad honoris sta¬
tũ. ut iustruant᷑ reges ⁊

Expanded text:
is prudentia, si suam familiam debito modo gubernet, et si ei debite et ordinate necessaria tribuat: et quia debidetur facere ad honoris statum, ut instruantur reges, et
Abbreviated transcription (Latin):
talia tribuenda ut ĩ ħ appͣ¬
reat puidentia ⁊ ĩdustria
pͥncipantis. ¶ Quarto cc̃
hoc ꝯsid̾anda ẽ ꝯsuetudo pr̃i¬
turpe ⁊ ĩordinatũ. q̃ .n. a
pu̾itia a soliti sumꝰ uid̾e

Expanded text:
talia tribuenda, ut in hoc appareat providentia et industria principantis. Quarto circa hoc consideranda est consuetudo patriturpe et inordinatum: quae enim a pu
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes adeo affici ad prĩa
ꝯsuetudines ⁊ ad ꝯu̾satoes
regionis ꝓprie ut ⁊̃ si pe¬
iores ⁊ turpiores sint eas
pulcͥores ⁊ meliores indicãt

Expanded text:
homines adeo affici ad patrias consuetudines, et ad conversationes regionis propriae, ut etiam si peiores et turpiores sint, eas pulchriores et meliores iudicant.
Abbreviated transcription (Latin):
.ni. deceat regẽ eẽ magͥficũ
ut sͣ ĩ iͦ libro diffusiꝰ ꝓba¬
bat᷑. Dec ip̃m erga suos
talia sint fienda tñ ut re¬
ges ⁊ pͥncipes ꝯẜuent se
magͥ fica fac̾e. Ut ꝓbat phe

Expanded text:
enim deceat regem esse magnificum, ut supra in primo libro diffusius probabatur, decet ipsum erga suos talia sint fienda: tamen ut reges et principes conservent se magnific
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ ⁊ ałr ẽẽ ornatos. ¶ Sic
cũ totũ uiuu̾sũ sit qĩ una do¬
hac domo ñ oĩa gaudent eqͣ¬
li apparatu ut eq̃li płcritu¬
dine. S ꝯsiderata ꝯsid̾atet¬
ꝯdcõne reꝵ aliqͣ pollent ma

Expanded text:
r esse ordinatos. Sic cum totum universum sit quasi una dohac domo non omnia gaudent aequali apparatu, nec aequali pulchritudine, sed considerata conditione rerum aliqua pol
Abbreviated transcription (Latin):
phas ẽ turpia noĩari. S c̃
taute bonitatis ulłs ẽẽ pos¬
s abs d̾i gr̃a ⁊ eiꝰ auxilio
qnͣto reges ⁊ pͥncipes alios
excelłe d̾ tanto ardentiꝰ de¬
cz eos dĩnam gr̃am postu¬
lare. In hoc gͦ elidrt᷑ ph̾oꝵ e¬

Expanded text:
turpia nominari: sed cum tantae bonitatis nullus esse possit absque Dei gratia, et eius auxilio: quanto reges, et principes alios excellere debent, tanto ardentius decet eos divinam gratiam postulare. In hoc eergo eliditur Ph
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ talib pũctalẽ regulã
dare dare ñ possumꝰ aliqͣ
relinq̃nda st̃ iuditio peda¬
gogi qͥ d puos ĩstruere
ut possit huiꝰ tp̃e anticipa¬
re ⁊.ꝓbare longare ut et
uideditur expedire. In ħ

Expanded text:
 talibus punctualem regulam dare non possumus, aliqua relinquenda sunt iudicio paedagogi, qui debet pueros instruere, ut possint huiusmodi tempus anticipare et prolongare, ut ei videbitur expedire. In hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Qͥa .i. illo tpr̃e pu̾i defici¬
unt a rõnis usu. ꝑ fc̃e scire
ñ post.ne tñ cũ incipiũt hr̃e
rõnis usũ oĩo sint ĩdisposi¬
ti ad scĩam assuescendi st̃
ad illas artes de qͥb feciuiꝰ

Expanded text:
i deficiunt a rationis usu, perfecte scire non possunt. Ne tamen cum incipiunt habere rationis usum, omnino sint indispositi ad scientiam, assuescendi sunt ad alias artes, de quibus fecimus
Abbreviated transcription (Latin):
is quodã mͦ ꝑpetua iudican¬
tur. Cũ gͥ nullũ molentũ
ẽẽ ꝑpetuum. fere oĩa nalia
ꝓtestẽtur. qͥ in se ⁊ in suis
posteriorib filiis suũ prĩ¬
cipatũ ꝑpetuari desid̾at sũ
si passione aut uolũtate
cupiat pͥricipari. S uͭ cu¬
stos iusticie existens. abs

Expanded text:
 quodammodo perpetua iudicantur. Cum igitur, nullum violentum esse perpetuum, fere omnia naturalia protestentur, qui in se, et in suis posterioribus filiis suum principatuum perpetuari desiderat, susi passione, aut voluntate cupiat principari, sed si custos iusti existens abs
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis si sit rẽm. Meliꝰ
mag̃ ãd unitatẽ accedat.
Optĩa ẽ ã moriarchia sũ
gub̾natio uniꝰ regis eo
tur.¶Qrͣta uia sumit᷑
ex hiis q̃ expim̃to uidem᷑
ĩ regnuinib ciuitatum.
Exp̃ti .ii. sumꝰ cuitates ⁊
no rege ẽẽ ĩ penuria ñ grr¬
d̾e pace molestari dissensi¬
onib ⁊ guerris. Exntes
u̾o sub uno rege eg̃rio g
guerras nescuint pace le¬
dant᷑ hũndantia florent.
aut puinciã regi płib ꝙͣ u

Expanded text:
titudinis, si sit rectum: melius magis ad unitatem accedat: optima est autem monarchia sive gubernatio unius regis, eo tur. Quarta via sumitur ex his quae experimento videmus in regiminibus civitatum. Experti enim sumuno rege esse in penuria, non gaudere in pace, molestari dissensionibus et guerris: existentes vero sub uno rege, econtrario, guerras nesciunt, pacem spectantur, abundantia florent. aut provinciam regi pluribus quam