comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ quadriennii spaciũ coartat᷑.
in quo quatuor istȩ quas iosephus
memorat successiones pontificum
describunt᷑. uix ꝑ annos singulos
ministratȩ. Quia gͦ ioh̃es illũ p̾dica¬
re ueniebat qui& ex iudea quosdã
&e multos ex gentibus redẽpturus
erat. ꝑ rege̾ gentiũ & pͥncipes
iudeoꝵ p̾dicationis eius tẽpora
designant᷑. Qiua autẽ gentilitas

Expanded text:
intra quadriennii spatia coarctatur. intra quadriennii spatia coarctatur. In quo quatuor istae quas Josephus memorat successiones pontificum describuntur, vix per annos singulos ministratae. Quia ergo Joannes illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis ejus tempora designantur. Quia aute
Abbreviated transcription (Latin):
dñs crucẽ ascendit ãminis trabat: etqͥd̾ e
tͥbus aliis in medio pontificatu ꝑfune¬
tis. uerũ his maxime qͥ ad passionẽ
dñi ꝑtinerent ab eu̾głista cõmemo¬
ratis. Legalibus namq t̾e p̾ceptis ui
& ambitione cessantibus. nulli pon¬
tificatus honor uitȩ uel generis me¬
rito reddebat᷑. sed romana potestate
aliis ñe. itẽ aliis sũma sacerdotii p̾sta¬
bat᷑. Denq iosephus refert in hc̃ mo¬
dũ dicens. Ualerius gratus anna
sac̾dotio detͣbato. ismahelẽ pontificẽ
designauit filrũ baffi. Sed & ħc ñ
multo post abiciens. eleararũ ana¬
nie pontificis filium pontificatui sub¬
rogauit. Post annũ uͦ etiã hunc
arcet officio: & symoni cuidã canifi
filio pontificatus tͣdidit inmisteriũ.
quo non ampliꝰ & ipse quã ininis an¬
ni spacio ꝑfunctus. iosephũ cui &
caẏphas nomen fuit accepit fucces¬
sorem. Ac ꝑhoc omne tẽpus quo
dñs ñr in t̾ris docuisse describit᷑.

Expanded text:
Dominus crucem ascendit, administrabat, et quidem Dominus crucem ascendit, administrabat, et quidem tribus aliis in medio pontificatu perfunctis, verum his maxime qui ad Domini passionem pertinerent, ab evangelista commemoratis. Legalibus namque tunc praeceptis vi et ambitione cessantibus, nulli pontificatus honor vitae vel generis merito reddebatur, sed Romana potestate aliis, nunc item aliis summa sacerdotii praestabatur. Denique Josephus refert in hunc modum dicens: « Valerius Gratus Anna sacerdotio deturbato, Ismaelem pontificem designavit filium Baffi. Sed et hunc non multo post abjiciens, Eleazarum, Ananiae pontificis filium, pontificatui subrogavit. Post annum vero etiam hunc arcet officio, et Simoni cuidam Canysi filio pontificatus tradidit ministerium. Quo non amplius et ipse quam unius anni spatio perfunctus, Josephum, cui et Caiphas nomen fuit, accepit successorem , » ac per hoc omne tempus quo Dominus noster in terris docuisse describitur,
Abbreviated transcription (Latin):
galilee herode. philippo autẽ fr̃e eius
tetrarcha itureȩ & trachonitidis
regionis. & lisauia abilinȩ tetrarcha.
Herodes. philippus & lẏsanias qͥ cum
pilato p̾side romano iudeam rege¬
bant. filii st̃ herodis illiꝰ sub quo
dñs natus est. Int̾ quos & ipsũ he¬
rodem arhelaus frat̾ eorꝵ decem
annis regnauit. qui a uideis obin¬
tolerabilem animi ferocitatẽ apud
augustũ criminatus. et̾no apud uien¬
nam disꝑiit exilio. Regnũ uͦ iudeȩ
quo minus ualidũ fieret. idem augustꝰ
ꝑ tetrarcha discindere curauit.P orro
pilatus duodecimo anno tyberii ce¬
saris udea missus ꝓcurationẽ gentis
suscepit. atq inibi ꝑ decẽ annos
continuos usq ad ip̃sũ pene finem
tyberii ꝑdurauit. S ub p̾ncipibꝰ
sacerdotũ anna & caẏpha. factũ
est u̾bum dñ suꝑ ioħ̃em zachariȩ
filiũ in deserto. Ambo quidem
merpiente p̾dicatione ioħis id est
annas & eay phas: pͥncipes fuere sac̾dotũ.
Sed aimas illũ antium. cayphas uͦ eũ quo

Expanded text:
e Herode, Philippo autem fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionis, et Lysania Abilinae tetrarcha. Herodes, Philippus et Lysanias, qui cum Pilato praeside Romano Judaeam regebant, filii sunt Herodis illius sub quo Dominus natus est, inter quos et ipsum Herodem Archelaus frater eorum decem annis regnavit. Qui a Judaeis ob intolerabilem animi ferocitatem, apud Augustum criminatus, aeterno apud Viennam disperiit exsilio. Regnum vero Judaeae quo minus valiper tetrarchias discindere curavit. Porro Pilatus duodecimo anno Tiberii Caesaris in Judaeam missus, procurationem gentis suscepit, atque inibi per decem continuos annos usque ad ipsum pene finem Tiberii perduravit. Sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem Zachariae filium in deserto. Ambo quidem, incipiente praedicationem Joanne, id est, Annas et Caiphas, principes fuere sacerdotum; sed Annas illum annum, Caiphas vero eum quo
Abbreviated transcription (Latin):
Onme regnũ in se ipso diuisũ deso¬
labit᷑. Liquet gͦ qd̾ ad finẽ regni
iudea ꝑuenerat. quȩ tot regibus
diuisa subiacebat. Apte qͦq non
solũ quibus regibis. s quibus
etiã sac̾dotibus actũ sit demon¬
strat᷑: ut quia illũ ioħes baptista
p̾dicaret qui simul rex &. sac̾dos
existeret. lucas eu̾glista p̾dicationis
eius tẽpora ꝑ regnũ & sac̾dotiũ desig¬

Expanded text:
Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit demonstratur. Ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos existeret, Lucas evangelista praedicationis ejus tempora per regnum et sacerdotium desig
Abbreviated transcription (Latin):
filii tollunt᷑. qͥd aliud quã rami
infructuosȩ arboris abscidunt᷑.
Cũ uͦ tota simulꝓgemes cũ paren¬
te tollit᷑: infructuosa arbor ab
radice a bscisa est: ne ia remaneat
unde praua itm̃ soboles succres¬
cat. In qͥb ioħis baptiste uerbis
ꝯstat. qͦd audientiũ corda tur¬
bata sunt: cũ ꝓtinꝰ sub infert᷑.
Et int̾rogabãt eũ turbȩ dicentes.
Qͥd gͦ faciemꝰ. Pcussȩ enĩ terrore fu

Expanded text:
iud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et interrogabant eum turbae dicentes: Quid ergo faciemus? Percussae enim terrore fu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c cogitabat̃. nͥ qͥa ñ sołu co¬
gitabãt. s etiã ut aliꝰ euangłis¬
ta declarat. missis ad eũ sacer
qͥrebant. Unde patet. iuideis
tc̃ fuisse notissimũ scđm scͥpturas
incarnationis dñicȩ tẽpꝰ ad e̾e̾.
s mira cęcitate qͦd m ioħe spõ¬
te creclebat. hoc insaluatore
tantis signis ac uirtutib app¬
bato.⁊ ipso etiã iohe attestante
ñ credere Ego qͥde aqͥbaptiro
uos: ueniet autẽ fortior me. cuiꝰ
ñ sũ dignꝰ solue̾ corrigiã caltia

Expanded text:
 cogitabant, nisi quia non solum cogitabant, sed etiam, sicut alius Evangelista declarat, missis ad eum sacerd, inquirebant . Unde patet Judaeis tunc fuisse notissimum secundum Scripturas incarnationis dominicae tempus adesse. Sed mira caecitas, quod in Joanne sponte credebant, hoc in Salvatore tantis signis ac virtutibus approbato, et ipso etiam Joanne attestante non credere. Ego quidem aqua baptizo vos, veniet autem fortior me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calcia
Abbreviated transcription (Latin):
tauert̃ eͥe. qͦd id̾ẽ ioħes negat: rec¬
te se indignũ ad soluendã corri¬
giam calciam̃ti eiꝰ e̾ẽ denuntiat.
Ac si aꝑte dicat. Ego redẽptoris ues-¬
tigia denudare ñ ualeo: qͥa spõsi
nom̃ mͥ ĩmeritꝰ ñ usurpo. Qͦ d
tam̃ intelligi & alit̾ potest. Quis
enĩ nesciat qͦd caltiam̃ta ex mor¬
tuis animalib fiant: Incarnatꝰ
uͦ dñs ueniens qͦsi caltiatꝰ apparu¬
it: qͥm diuinitate sua morticina
nr̃e corruptionis assũpsit: s huiꝰ
incarnationis mysteriũ humanꝰ
ocłs penetrare ñ sufficit. Inuestiga¬
ri enĩ nullatenꝰ potest: qͦmͦ corpo¬
rat᷑ uerbũ. qͦmͦ sũmꝰ & uruificator
sp̃c intra uterũ matͥs animat᷑. qͦmͦ
is qͥmitrũ ñ habet. existit ꝙ c̾cipit᷑.
Corrigia gͦ caltiam̃ti est: ligatura
mysterii. Ioh̃es itaq soluẽ corrigi¬
ã caltiam̃ti eiꝰ ñ ualet. qͥa incarna¬
tionis mysteriũ nec ipse inuestigare

Expanded text:
taverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti, denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi in meritis non usurpo. Quod tamen intellenim nesciat, quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticina nostrae corruptionis assumpsit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari enim nullatenus potest, quomodo corporatur Verbum, quomodo summus vivificator Spiritus intra uterum matris animi initium non habet, existit et concipitur; corrigia ergo calceamenti est ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet, quia incarnationis ejus mysterium ne
Abbreviated transcription (Latin):
tor eximiꝰ moderamine p̃mo¬
net. ne ab eis calũpniando p̃¬
dã reqͥrant. qͥb militando ꝓ¬
desse debuerãt. docẽs iccirco
stipendia constituta. militiȩ.
ne dũ suptꝰ querit᷑. predo
grasset᷑. ⁊ ullũ gͦ officiũ. nullũ
ab agenda miscdia genꝰ exci¬
pit᷑. quȩ plenitudo uirtutũ
ẽ. ꝙ sola a morte liberat. uitã¬
q confert ȩterna. ipso uidice
attestante qͥ se dicturũ ẽẽ ꝓ¬
misit. Uenite benedicti patͥs

Expanded text:
tor eximius moderamine praemonet, ne ab eis calumniando praedam requirant, quibus militando prodesse debuerant. Docens idcirco stipendia constituta militiae, ne dum sumptus quaeritur, praedo grassetur. Nullum ergo officium, nullum ab agenda misericordia genus excipitur, quae plenitudo virtutum est, et sola a morte liberat, vitamque confert aeternam. Ipso judice attestante qui se dicturum esse promisit: Venite, bened
Abbreviated transcription (Latin):
N ichil ampliꝰ. quã qͦd constitutũ
ẽ uob̃ fatiatis. Quantã beati
baptistȩ sermo uirtutẽ habue¬
rit. quãtũq mentes concusserit
audientiũ. hĩc ꝓbat᷑. cũ etiã pub¬
licanos &̾ milites ad consiliũ uir¬
tutis suȩ coegerit in qͥrendũ.
Qͥb ipse ñ alit̾ quã turbis uirta
congruũ sͥ modũ. miscdiam
suadet agendam. Precepit gͦ
publicanis: ne ultra p̃scͥptũ ex¬
igant. Publican etenĩ sic̃ etiã
noĩa ꝓbat̃. appellant᷑ hi qͥ uecti¬
galia publica exigunt. siue qͥ
conductores st̃ uectigaliũ fisci¬
uł rerũ publicarũ: necñ & hiqͥ
t᷑. eode uocabulo censent᷑. Qs
om̃s parit᷑ in suo quẽq gͣdu
ab agenda fraude cohercet:
ut dũ pͥmo se ab alienarũ rerũ¬

Expanded text:
uam constitutum est vobis, faciatis. Quantam beati Baptistae sermo virtutem habuerit, quantumque mentes concusserit audientium, hinc probatur, cum etiam publicanos et milites ad consilium salutis suae coegerit inquirendum. Quibus ipse non aliter quam turbis juxta congruum sibi modum misericordiam suadet agendam. Praecipit ergo publicanis ne ultra praescriptum exigant. Publicani etenim sicut etiam nomine probant, appellantur hi qui vectigalia publica exigunt, sive qui conductores sunt vectigalium fisciel rerum publicarum. Nec non tur, eodem vocabulo censentur. Quos omnes pariter in suo quemque gradu, ab agenda fraude coercet, ut dum primo se ab alienorum tem
Abbreviated transcription (Latin):
głista seruũ qͥ ñ mortuus s sanatꝰ
subinfert᷑. dixerit eẽ moriturũ
Cui breuit᷑ respondendũ. qͥa reuera
erat moriturꝰ siñ dñi sui fide de¬
p̃cantis. & xp̃i pietate miserentis.
fuiss redditꝰ uitȩ. Sic & erechias rex
dũ erat moriturꝰ. cũ ueracis ꝓpħe

Expanded text:
a servum, qui non mortuus, sed sanatus subinfertur, dixerit esse moriturum. Cui breviter respondendum, quia revera erat moriturus, si non Domini sui fide deprecantis, et Christi pietate miserentis fuisset redditus vitae. Sic et Ezechias rex, dum, erat moriturus, cum verac
Abbreviated transcription (Latin):
frĩs tui: trabẽ aũ q̃ in ocło tuoẽ ñ
consideras. Et hoc ad suꝑiora respicit.
ubi cȩcũ a cȩco duci. id ẽ peccantẽ a pec¬
catore castigari ñ posse p̾monuit.
Multi enĩ suꝑbia uł oclio. philargiria
uł auaricia. uł alio qͦlibet cͥmine p̃¬
uenti. leuia hȩc aut nulla iudican¬
tes: a cerrime corripiut̃ eos qͦs subi¬
ta uiderit ira curbatos. ocłm m̃tis
a solico pietatis statu. quasi festuca
irruente mutasse: atq ĩmemores do¬
minici p̃cepti qͦ ait. nolite condẽpna¬
re & ñ condẽpnabimur: magis amãt

Expanded text:
fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est, non fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est, non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, levia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos, quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu quasi festuca irruente mutasse; atque immemores dominici praecepti quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini, magis amant
Abbreviated transcription (Latin):
ducẽ: Nonne ambo infoueã cadt̃:Sᷤ
Sensꝰ huiꝰcemodi sententiȩ pendet ex
suꝑiorib: ubi de danda elemosina ꝙ
inuiria dimittenda p̃cipit᷑. Si tem
qͥd ira cont̾ uiolentũ. & cont᷑ peten¬
tem philargiria çȩcauĩt: nunquid
tua m̃te uiciata. uiciũ eiꝰ curare po¬
teris: Aut ille solꝰ qͥ miuriã fecit: ꝙ ñ
tu etiã qͥ ferre nesciebas. reus deputa¬
beris: At si ontẽ te tranqͥlliq peccoris
eiꝰ impbitas inuenĩt. & ille ad peni¬
tentiã mouebit᷑: & cu patientiȩ p̃mi-
o donaberis: qͥa cȩcũ uidente ocło.
ħ ẽ corde sereno diicẽ curabas ad
lum̃. Non ẽ discipłs suꝑ magistrũ.
Derfectꝰ aũ omĩs erit. si sit sic̃ magister.
eiꝰ. Si magist᷑ qui utiq quasi ds po¬
tuit ñ suas ultũ ire iniurias. s ipsos
maluit insecutores suos patiendo red¬
dere mitiores: eandẽ necesse ẽ discipłi
qͥ puri hoiẽs sũt regulã ꝑfectionis se¬
quant᷑. Quid aũ uides festuicã mocło

Expanded text:
ducere? nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujusce sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna et injuria dimittenda praecipitur. Si te, inquit, ira contra violentum, et contra petentem philargyria caecaverit, nunquid tua mente vitiata vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam fecit, et non tu etiam qui ferre nesciebas, reus deputaberis? At si mitem te tranquillique pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum; perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister, qui utique quasi Deus potuit non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est discipuli, qui puri homines sunt, regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo
Abbreviated transcription (Latin):
no lupos uidẽre ñ possũt. Hic gͦ ñ ẽ
fructꝰ de qͦ cognosei arborẽ monet: sed
ille qͥ est supͣmonstratꝰ.⁊eq enĩ de
spinis colligũt ficꝰ: neq de rubo un¬
demiant uuã. S pinas reor & rubũ
scłi curas & punctiones ẽẽ uitioꝵ. de
qͥb peccanti hõi dictũ ẽ: tr̃a tua spi¬
nas & tribulos germinabit tͥ.ficꝰ uͦ

Expanded text:
no lupos videre non possunt. Hic ergo non est fructus de quo cognosci arborem monet, sed ille qui est supra monstratus. Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinas reor et rubum saeculi curas et punctiones esse vitiorum, de quibus peccanti homini dictum est: Terra tua spinas
Abbreviated transcription (Latin):
rat sanũ. ꝑ robat᷑ fides dm̃. & serui
sanitas roborat᷑. Potest gͦ meritũ clñi
etiã famulis suffragari. ñ solũ fidei
merito: s etiam studio clisciplinȩ. Ne¬
te dño centurioni uade. ꝙsicut credi¬
disti fiat tͥ. sanatꝰ sit puer ex illa hora.
S beato lucȩ moris est. quȩ plenȩ uidĩt
ab aliis eugłistis exposita breuiare. uł
etiã de industria p̾terire: quȩ uͦ ab eis
omissa. uł breuit̾ cognou̾it attacta.
dilucidare sollertiꝰ. Mystice ut dixi
tucũ spũaliũ st̃ ꝑfectione sublimes:
nichilq a dño cerrenũ. s sola ȩternȩ
salutis gaudia sͥ suisq requirũt.
Numerꝰ aũ cẽtenariꝰ qui de leua trans¬
fert᷑ ad dexterã: in cȩlestis uitȩ signifi¬
catione poni consueuit. Ande ẽ qͦd ar¬
cha noe centũ annis frabricat᷑. abra¬
ham cente nariꝰ filiũ ꝓmissionis ac¬
cepit: seuit ysaac. & inuenit in ipso
anno centupłu: atriũ cab̾na cłi centũ
cubitos longũ est: incentesimo psal¬

Expanded text:
am: probatur fides domini et serui sanitas roboratur. potest ergo meritum domini etiam famulis suffragari, non solum fidei merito, sed etiam studio disciplinaete Domino centurioni: Vade et sicut credidisti fiat tibi, sanatus sit puer ex illa hora ; sed beato Lucae moris est, quae plena viderit ab aliis evangelistis exposita breviare, vel etiam de industria praeterire; quae vero ab eis omissa vel breviter cognoverit attacta, dilucidare solertius. Mystice, ut dixi,tutum spiritalium sunt perfectione sublimes, nihilque a Domino terrenum, sed sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requirunt. Numerus enim centenarius, qui de laeva transfertur ad dexteram, in coelestis vitae significatione poni consuevit. Unde est quod arca Noe centum annis fabricatur , Abraham centenarius filium promissionis accepit , sevit Isaac, et invenit in ipso anno centuplum , atrium tabernaculi centum cubitos longum est , in centesimo psal
Abbreviated transcription (Latin):
cũ conceꝑit parit peccatũ: peccatũ
aũ cũ consũmatũ fuerit gẽnerat
mortẽ. Potest etiã ꝑ impetũ flu
minis. extremi iudicii discͥm̃ in¬
telligi:. qnͣdo utraq domo consũ¬
mata. omĩs qͥse exaltat humilia¬
bit᷑: ꝙ qͥse humiliat exaltabit᷑.¬

Expanded text:
cum coeperit, parit peccatum. Peccatum cum coeperit, parit peccatum. Peccatum autem cum consummatum fuerit generat mortem. Potest etminis extremi judicii discrimen intelligi, quando utraque domo consummata, omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabit
Abbreviated transcription (Latin):
deicit᷑ quasi in puteo qͦ cecidit fun¬
dũ ñ inuenit. qͦfigat᷑. Unde bene
alias dicit᷑. Peccator cũ uenerit in
ꝓfundũ. maloꝵ contẽp̃nit. Redire
nãq dissunulat: qͥa muserereri sͥ posse
desꝑat. S cũ desꝑando ampliꝰ peccat:
quasi piiteo suo fundũ subtrahic.
ne ubi retineri possit inueniat. G̾
qͥ audit sermones. xp̃i & ñ facit. si¬
ue initiatus mysteriis xp̃i. seu into¬
tũ alienꝰ a xp̃o. qͥa se ipsũ male ȩdifi¬
cat: similis est hoĩ stulto de qͦ dicit᷑.
immicꝰ homo hoc fecit. In qũa illi¬
Sꝰ ẽ fluuiꝰ & continuo cecidit & facta
ẽ ruina domꝰ illiꝰ magna. Manifes¬
tũ ẽ qͥa ingruente qualibet cẽp̃ta¬
tione. mox & uere mali & fictȩ boni
peiores fiunt: donec ad extremũ
ppetuam labant᷑ in pęnã. Porro
moralit̾ dicendũ. qͥa unꝰqͥsq tẽp¬
tat᷑ a concupiscentia sua abstractꝰ
ꝙ illectꝰ. de hinc concupiscentia

Expanded text:
dejicitur, quasi in puteo, quo cecidit, fundejicitur, quasi in puteo, quo cecidit, fundum non invenit, quo figuratur. Unde bene alias dicitur: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Redire namque dissimulat, quia misereri sibi posse desperat. Sed cum desperando amplius peccat, quasi puteo suo fundum subtrahit, ne ubi retineri possit inveniat. Ergo qui audit sermones Christi, et non facit, sive initiatus mysteriis Christi, seu in totum alienus a Christo, quia seipsum male aedificat, similis est homini stulto, de quo dicitur: Inimicus homo hoc fecit . In quam illisus est fluvius, et continuo cecidit. Et facta est ruina domus illius magna. Manifestum est quia, ingruente qualibet tentatione, mox et vere mali et ficte boni pejores fiunt, donec ad extremum perpetuam labantur in poenam. Porro moraliter dicendum quia unusquisque tentatur a concupiscentia sua, abstractus et illectus. Dehinc concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
aut carnis inqͥetudine pulsant᷑:¬
& quantũ ꝓpriis uirib fidũt meli¬
nant᷑. quantũ uͦ inuictissimȩ illi¬
petre adheret̃ labefactari neq̃unt.
Qui aũ audit ꝙ ñ facit: similis ẽ hoĩ
ȩdificanti domũ suã sup᷑ terrã sine.
fundam̃to. D omꝰ diaboli mundꝰ
qͥm maligno posicꝰ ẽ. ñ creatoris dig¬
nitate. ẜ magnitudine delinquen¬
tiũ ita uocat᷑. Quã suꝑ terrã edi¬
ficat quia obsequentes s̃ de cęlis ad t̃¬
rena detrahit. Sine fundam̃to ȩdifi
Malũ qͥppe sine sub̾a ẽ: qͦd tam̃ uttũq
sit in bona natura coalescit. Quia uͦ
a fundo dicit᷑ fundam̃tũ: possumꝰ
aure dicit᷑: et tam̃ plerũq ipsa auriᷤ
auditꝰ noĩe designat᷑. Sic̃ gͦ quim
puteo mergit᷑ pucei fundo retinet᷑:
ita corruens quasi in qͦd̾a fundi lo¬
co consisteret aiã. si semel lapsa. in
aliqua se peccati mensura retineret.
S cũ peccato in qͦ labit᷑ ñ potest esse
contenta. dũ cotidie ad deteriora

Expanded text:
vel carnis inquietudine pulsanturEt quantum propriis viribus fidunt, inclinantur: quantum invictissimae petrae adhaerent, labefactari nequeunt.ui autem audivit, et non fecit, similis est homini aedificanti domum suam supra terram sine fundamento. Domus diaboli, mundus qui in maligno positus est, non Creatoris dignitate, sed magnitudine delinquentis vocatur. Quam super terram aedificat, quia obsequentes sibi de coelis ad terrena detrahit. Sine fundamento aedifiMalum quippe sine substantia est, quod tamen utcunque sit, in boni natura coalescit. Quia vero a fundo dicitur fundamentum, possumus aure dicitur, et tamen plerumque ipsa auris auditus nomine designatur. Sicut ergo, qui in puteo mergitur putei fundo retinetur, ita corruens quasi in quodam fundi loco consisteret anima, si semel lapsa, in aliqua se peccati mensura retineret. Sed cum peccato, in quo labitur, non potest esse contenta, dum quotidie ad deteriora
Abbreviated transcription (Latin):
tis cͥmina iunxert̃. his aptari potest
qͦd confluentib ad se curbis alibi
dñs ait. quid̃a enĩ ex his de longe
uenert̃. P ropt̃ qͦd & meipsũ ñ sum
dignũ arbitratꝰ: ut uenirẽ ad te. Et
nos qui de gentib credimꝰ. ñ ipsi ad
dnm̃ uenire possumꝰ. quẽ nc̃ in car¬
ne uidere neqͣquã ualcmꝰ: s qͥcũq
passionis nr̃e. seruitutẽ agnouimꝰ
ad residentẽ in dextera patris iam ꝑ
summos eccłiȩ uiros qui nos ad do¬
minũ p̃cessert̃ supplicit᷑ obsecrando
patronos debemꝰ acqͥrere:qͥ nobis
testimoniũ reddentes qͦd diligamꝰ.
ȩccłiam. & quantũ in nobis ẽ ȩdifica

Expanded text:
etiam crimina junxerunt, his aptari potest etiam crimina junxerunt, his aptari potest quod confluentibus ad se turbis alibi Dominus ait: Quidam enim ex his de longe venerunt . Propter quod et meipsum non sum dignum arbitratus ut venirem ad te. Et nos qui de gentibus credimus, non ipsi ad Dominum venire possumus, quem nunc in carne videre nequaquam valemus; sed quicunque passiones nostrae servitutis agnovimus ad residentem in dextera Patris jam pesummos Ecclesiae viros, qui nos ad Dominum praecesserunt, suppliciter obsecrando, patronos acquirere, qui nobis testimonium reddentes quod diligamus Ecclesiam, et, quantum in nobis e
Abbreviated transcription (Latin):
dũ reguli filiũ uenire noluit. ne diui¬
cias honorasse uideret᷑. hic ne concli¬
tionẽ spreuisse seruilẽ. ad centurionis
famulũ mox irȩ consensit. Et cũ iam
ñ longe eẽt̃ a clomo: misit ad eũ centu¬
rio amicos dicens. Dñe. noli uexari.
Non enĩ dignꝰ sũ: ut sub tectũ meũ
intres. P ropt̾ initȩ gentilis conscien¬
tiã. grauari se magis dignatione pu¬
tauit dñi. quam uiuari. nec posse
nondũ cam̃ erat sacram̃tis imbutꝰ.
S quia quȩ nrã infirmitas ñ p̃sumit.
diuina grã dare nouit & aliꝰ centurio
qͥ sic̃ & iste credentẽ ex gentib ppłm
p̾figurat. magnȩ fidei ꝙ iusticiȩ me¬
rito sp̃c scĩdonũ pͥusquã baptiraret᷑
ꝙ si sub tectũ suũ inuitare ñ auderet.
qͥa ꝓpe timentib eũ salutare ipsiꝰ
& qui naturali lege recte utit᷑. qͦ bona
quȩ nouit oꝑat᷑. eo illi qͥuere bonꝰ ẽ
appropinquat. At qͥ errori gentilita

Expanded text:
dum reguli filium venire noluit, ne dividum reguli filium venire noluit, ne divitias honorasse videretur ; hic ne conditionem sprevisse servilem, ad centurionis famulum mox ire consensit. Et cum jam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos dicens: Domine, noli vexari. Non enim sum dignus ut sub tectum meum intres. Propter vitae gentilis conscientiam, gravari se magis dignatione putavit Domini, quam juvari, nec posse s imbutus. Sed quia quae nostra infirmitas non praesumit, divina gratia dare novit, et alius centurio qui sicut et iste credentem ex gentibus populum praefigurat, magnae fidei et justitiae merito Spiritus sancti donum priusquam baptizaretur  domo, tametsi sub tectum suum invitare non auderet, quia prope timentibus eum salutare ipsius . Et qui naturali lege recte utitur, quo bona quae novit operatur, eo illi qui vere bonus est appropiat. At qui errori gentilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Sic̃ enĩ illa mulier q̃ fluxũ san¬
guinis patiebat᷑. qũauis fẏmbriã
uestim̃ti eiꝰ tenilerit: magis tam̃¬
qr credidit tetigit dnm̃ quã illę
turbȩ a quib p̃mebat᷑: ita & centu¬
rio qͦ magis credidit: eo magis ac¬
cessit ad dũm. Diligit enĩ gentẽ
nrãm: & synagogam ipse edifica¬
uit nobis. Qui edificatã sͥ a centu¬
rione narrant synagogã. euident̃
ostendũt. qͥa sic̃ nos ȩccli̾am sic etiã
ipsi ss nagogã ñ conuentũ solũmꝰ fideli¬
ñ: s & locũ qͦ conueniebat̃ sint appella¬
aũ ibat cũ illis. Magna dm̃ sublin¬
tas. qͥ ũbo suo curare ualebat. s ñ
minor humilicas. qͥ seruũ uisitare
dignatꝰ ẽ languentẽ. Nam quasi po¬
tens & benignꝰ ꝙ rogatꝰ saluare ꝑge¬
bat. & itineris medio rogatꝰ cdicto sal¬
quauit. ne uidelicet ob impotentiã
uiriũ. & ñ ob humilitatis exemplum
corporalit᷑ irȩ pucaret᷑. Alibi ad sanã¬

Expanded text:
tuit. Sic enim illa mulier quae fluxum santuit. Sic enim illa mulier quae fluxum sanguinis patiebatur, quamvis fimbriam vestimenti ejus tenuerit, magis tamquia credidit, tetigit Dominum, quam illae turbae a quibus premebatur; ita et centurio quo magis credidit, eo magis accessit ad Dominum. Diligit enim gentem nostram, et synagogam ipse aedificavit nobis. Qui aedificatam sibi a centurione narrant synagogam, evidenter ostendunt quia sicut nos Ecclesiam, sic etiam illi synagogam non conventum solummodo fidelium, sed et locum quo conveniebant, sint appellaautem ibat cum illis. Magna Domini sublimitas, qui solo verbo curare valebat; sed non minor humilitas, qui servum dignatus est visitare languentem. Nam quasi potens et benignus et rogatus salvare pergebat, et itineris medio rogatus dicto salvavit, ne videlicet ob impotentiam virium, et non ob humilitatis exemplum corporaliter ire putaretur. Alibi ad sanan
Abbreviated transcription (Latin):
na dispensatione factũ ẽ. ut sen/ores
uideoꝵ mitterent᷑ ad dñm. hisꝙ
astantib qͥ languerat sanaret᷑ qͦ
inexcusabiles forent: si creclente
uiro gentili ñ crederent. Uerũ q̃rit᷑
qͦmͦ conueniat qͦd lucas centurio¬
nẽ nũtios misisse. matħs aũ ipsũ
accessisse narrat ad dñm: s pie q̃¬
rentib facile patet. qͦd matħs bre¬
uitatis causa dixerit ipsũ accessis¬
se: cuiꝰ desideriũ & uoluntas ad
dñm ueracit᷑. aliis licet deferenti¬
b ẽ ꝑlata: mystice autẽ nobis cõ¬
ad eũ & illuminam. Nam qͥa fidẽ
centurionis qua uere accedit᷑ ad iħm
ipse ita laudauit ut diceret ñ inue¬
in tantam ficdẽ in ifrł. ipsũ potiꝰ acces¬
sisse ad xp̃m dicẽ uoluit prudens
eugłista. quã illos ꝑ qͦs u̾ba sua mise¬
rat. Porro aũ lucas ileo totũ quẽad¬
modũ gestũ sit aꝑuit: ut ex hoc in¬
telligere cogerem᷑. quẽ adinodũ acceᷤᷤ¬
ssisse clixerit alius qui mentiri ñ po¬

Expanded text:
dispensatione factum est, ut seniores um mitterentur ad Dominum, hisque astantibus, qui languerat, sanaret, quo inexcusabiles forent, si credente viro gentili non crederent. Verum quaeritur quomodo conveniat, quod Lucas centurionem nuntios misisse, Matthaeus autem ipsum accessisse narrat ad Dominum. Sed pie quaerentibus facile patet quod Matthaeus brevitatis causa dixerit ipsum accessisse, cujus desiderium et voluntas ad Dominum veraciter, aliis licet deferentibus, est perlata, mystice etiam nobis comad eum et illuminamini. Proinde quia fidem centurionis, qua vere acceditur ad Jesum, ipse ita laudavit ut diceret: Non inveni tantam fidem in Israë ipsum potius accessisse ad Christum dicere voluit prudens Evangelista, quam illos per quos verba sua miserat. Porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum esset aperuit, ut ex hoc intelligere cogeremur, quemadmodum eum accessisse dixerit alius, qui mentiri non po
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis interceciant. S ed dic u̾bo
& sanabit᷑ puer m̃s. Magna fides
centurionis. qͥa u̾bi opꝰ in xp̃o confi¬
cet᷑: & nr̃ẽ sanationis accõmoda mys
sub me milites. Hominẽ se & potes¬
tati uł tribuni uł p̾sidis subditũ
dicit: imꝑare tñ posse minorib: ut
subaudiat᷑ eũ multomagis qͥ ds sit
& suꝑ omĩa potens. innumerã uirtu¬
tis angeliç q̃ ad imꝑata obtẽꝑat
habere nulitiam. Et dico hiuic ua
implere qͦd uellet. Repellendȩ enĩ
erant. uł infirmitates corporũ uł
fortitudines contrariȩ qͥb homo
nimã copiam multi aduenientes
secũ de fert̃. De quib in cornelii cen¬
turionis laude dicit᷑. qͥa erat uir
iustꝰ & timẽs dm̃ cũ om̃i domosua:
faciens elemosinas multas plebi: ꝙ
dep̃cans dm̃ semꝑ. Quo audito iħic
miratꝰ ẽ Miratꝰ ẽ qͦd uidit cent̾ionẽ
suã intellige̾ maiestatẽ. S quis in il¬
lo fecerat ipsã fide̾ uł intelligentiã:
nͥ ipse qͥ eã mirabat᷑. Qͦd & si altꝰ eam

Expanded text:
peccatis intercedant. Sed dic verbo, et sanabitur puer meus. Magna fides centurionis, qua verbi opus in Christo confitetur, et nostrae sanationis accommoda mysttus, habens sub me milites. Hominem se et potestati, vel tribuni, vel praesidis, subditum dicit, imperare tamen posse minoribus, ut subaudiatur eum multo magis qui Deus sit, et super omnia potens, innumeram virtutis angelicae, quae ad imperata obtemperet, habere militiam. Et dico huic, Vadimplere quod vellet. Repellendae enim erant vel infirmitates corporum, vel fortitudines contrariae, quibus homo nimam copiam multi ad Dominum venientes secum deferunt. De quibus in Cornelii centurionis laude dicitur: Quia erat vir justus et timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosynas multas plebi, et deprecanmiratus est. Miratus est quod vidit centurionem suam intelligere majestatem. Sed quis in illo fecerat ipsam fidem vel intelligentiam, nisi ipse qui eam mirabatur? Quod si et alius eam
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minasset intrauit: s ñ eẽ exp̃s¬
sũ pt quantũ temporis int̾uallũ
cũ istos sermones tͣminass. intra¬
uerit capharnaũ. Ipso qͦq int̾̃uallo
lepsꝰ ille mundatꝰ ẽ: quẽ loco suo
matħs int̾ponit: iste aũ ante
p̃occupat. C enturionis aũ cuiꝰ¬
da seruꝰ male habens erat mori-¬
turꝰ. qͥ illi erat pciosus. Querit for¬
te aliquis uł piꝰ ut inueniat uł¬

Expanded text:
t intravit, sed non esse expressum post quantum temporis intervallum, cum istos sermones terminasset, intraverit Capharnaum. Ipso quippe intervallo leprosus ille mundatus est, quem loco suo Matthaeus interponit , iste autem antea praeoccupat. Centurionis autem cujusdam servus male habens erat moriturus, qui illi erat pretiosus. Quaerit forte aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ magis quã hoĩb dicta nuda ꝙ aꝑ¬
ta st̃ ocłis eiꝰ. Nam & moris ẽ scͥp¬
turarũ. uerba ꝓ reb pone̾. Unde
psalmista. Dic in qͥd aĩȩ meȩ salus
tua ego sũ. Cẜ erechias. Non fuit ũ¬
bũ qͦd ñ ostenderĩ eis: qͥ utiq rerũ &
ñ u̾boꝵ calleis reuelauãt archana.
Itẽq apłs. & nemo dicit dñm iħm nͥ¬
in spũ scõ: ꝓ eo ut diceret nemo do¬
minũ iħm intellectu cerinit: nemo

Expanded text:
hominibus dicta nuda et aperta sunt oculis ejus. Nam et moris est Scripturarum, verba pro rebus ponere, unde Psalmista: Dic, inquit, animae meae: Salus tua ego sum , et Ezechias, Non fuit verbum, quod non ostenderim eis. Qui utique rerum, et non verborum Chaldaeis revelarat arcana. Itemque Apos pro eo ut diceret, Nemo Dominum Jesum intellectu cernit, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
est qd arboris fructꝰ. Qui gͦ thesaurũ
in corde patientiȩ ꝑfectiq ht̃ amori.
optimos nimirũ fructꝰ effundens
diligit mimicũ: benefacit odienti be¬
nedicit maledicenti: orat ꝓ calũpniante.
ꝑcutienti se uł dispolianti ñ reluctat᷑:
onĩ petenti tͥbuit. sua ablata ñ repetit:
ñ iulicare ñ condẽpnare desiclerat erran
rũ corcle seruat. ocdit amicũ: malefacit
diligenti maledicit benedicenti: ꝙ cȩtã
auro contraria ꝑagit. Qui ne qͥ frustra
blandiret᷑ ex eo qͦd sequit᷑ ex habundan¬
tia enĩ cordis os loqͥtur: quasi ñ fructꝰ
arboris s folia hoc ẽ uerba solũ ꝙ ñ ma¬

Expanded text:
est quod arboris fructus. Qui ergo thesaurum est quod arboris fructus. Qui ergo thesaurum in corde patientiae perfectique habet amoris optimos nimirum fructus effundens, diligit inimicum, benefacit odienti, benedicit maledicenti, orat pro calumniante, percutienti se vel despolianti non reluctatur, omni petenti tribuit, sua ablata non repetit, non judicare, non condemnare desiderat, erranrum corde servat, odit amicum, maledicit diligenti, maledicit benedicenti , et caeteauro contraria peragit. Qui ne sibi frustra blandiretur, ex eo quod sequitur: Ex abundantia enim cordis os loquitur. Quasi non fructus arboris, sed folia, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
quã dñs in nob̾ esurit: & feruorẽ di¬
lectionis qͥ letificat cor hoĩs. De qͥb
euglĩo choruscante uox tuirturis in
terra longe latẽq resonab at: ficꝰ ꝓtu¬
lit grossos suos: uineȩ florentes odo¬
rẽ dedert̃. Non autẽ de spinis ficus.
ñ uua de rubo colligit᷑: qͥa mens ao¬
re ñ potest. Quod siqͥs obieẽ uoluerit
ac dicẽ. qͦd & moyses le rubo uindemi¬
auit uuã qnͣdo a cognato suo gentili
consiliũ utile suscepit. & de spinis col¬
legerut ficꝰ hi qͥb dictũ ẽ de phariseis
quȩ dicũt facite. q̃ autẽ faciunt facẽ
nolite: sciat qͥa sicut ferax ñnũꝗͣ pal-¬
mes sepi inuolutꝰ recũbit. portansq
sic dicta uł facta maloꝵ si qnͣdo bonis
ꝓsũt. ñ hoc ipsi faciut mali. s fit de illiᷤ
suꝑno ꝓuidente consilio. S onꝰ homo
de bono thesauro cordis sui ꝓfert
bonũ: & malꝰ homo de malo ꝓfert
malũ. I dem thesaurꝰ cordis. qͦd ra¬
dix ẽ arboris: & qͦd de corde ꝓfert᷑. icłe

Expanded text:
in nobis esurit, et fervorem dilectionis qui laetificat cor hominis de quibus Evangelio coruscante vox turturis in terra longe lateque resonabat, ficus protulit grossos suos, vineae florentes dederunt odorem . Non autem de spinis ficus, non uva de rubo colligitur, quia mens are non potest. Quod si quis objicere voluerit ac dicere quod et Moyses de rubo vindemiarit uvam, quando a cognato gentili consilium utile suscepit : et de spinis collegerint ficus hi, quibus dictum est de Pharisaeis, Quae dicunt facite, quae autem faciunt, facere nolite , sciat quia sicut verax nonnunquam palmes sepi involuta recumbit, portansquesic dicta vel acta malorum, si quando bonis prosunt, non hoc ipsi faciunt mali, sed fit de illis superno providente consilio. Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bonum, et malus homo de malo profert malum. Idem thesaurus cordis quod radix est arboris, et quod de corde profertur, idem
Abbreviated transcription (Latin):
hẏpocritã q̃ ceꝑat exequit᷑. Si uerã
inqͥt ꝙ ñ fictã uis habere iusticiam:
q̃ uerbis ostendis etiã factis cõpensa¬
re curato: ut bona existens arbor. bo¬
nis orneris & fructibꝰ: qͥa & si se fingat
la. & si rep̃hencdat insoncẽ: ñ icleo
malꝰ ẽ qui facit oꝑa bona.d U naq̃q

Expanded text:
er, exsequitur. Si veram, inquit, et non fictam vis habere justitiam, quae verbis ostentas etiam factis compensare curato, ut bona existens arbor, bonis orneris et fructibus. Quia etsi se fingat la: etsi reprehendat insontem, non ideo malus est qui fac
Abbreviated transcription (Latin):
uitias fructꝰ ñ capiet ex eis: qͥa qͥhabita
temporalia uł aĩo contẽpnẽ uł pauꝑi
nescit erogare: usu qͥdẽ hoꝵ delectat᷑
ad p̃sens: s fructu quẽ cdando poterat
acqͥrere. carebit in postremũ. ¶ alibi
legimꝰ. Beatꝰ diues qͥ inuentꝰ ẽ sine ma¬
cula. qͥ post aurũ ñ abiit: nec sꝑauit
in pecunia ꝙ thesauris. Ue uob̾ qͥsa¬
turati estis: qͥa isurietis. Saturatus
erat diues ille purpuratꝰ quando epu¬
labat᷑ cotidie splendide.s dirũ ue
sustinebat esuriens. qndo de larari
qu̾e despexerat digito girtã aquȩ
querebat. Alit̾. Si beati sũt illi qͥius¬
ticiȩ semꝑ esurĩt oꝑa: infelices econ¬
trario sũt estrmandi qui sͥ in deside¬
riis placentes. nullam ueri & incon¬
cussi boni famẽ patiunt᷑. satis se rati
beatos. siñ ad tempꝰ sua uoluptate
pͥuent᷑. Ue uobis qͥ ridetis nc̃ : quia
lugebitis ꝙ flebitis. Et salomon
ait. Risus dolore miscebit᷑. ꝙ extrema

Expanded text:
vitias, fructus non capient ex eis , quia qui habita vitias, fructus non capient ex eis , quia qui habita temporalia vel animo contemnere, vel pauperi nescit erogare, usu quidem horum delectatur ad praesens, sed fructu, quem dando, poterat acquirere, carebit in posterum. Et alibi legimus: Beatus dives, qui inventus est sine macula, qui post aurum non abiit, nec speravit in pecunia et thesauris . Vae vobis, qui saturati estis, quia esurietis . Saturatus erat dives ille purpuratus, quando epulabatur quotidie splendide, sed dirum vae sustinebat esuriens, quando de Lazari, quem despexerat, digito guttam aquae quaerebat. Aliter. Si beati sunt illi qui justitiae semper esuriunt opera, infelices e contrario sunt aestimandi qui sibi in desideriis placentes, nullam veri et inconcussi boni famem patiuntur, satis se rati beatos, si non ad tempus sua voluptate priventur. Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis. Et Salomon ait: Risus dolore miscebitur, et extrema
Abbreviated transcription (Latin):
b utens. in quatuor angulis pallioꝵ
iacinetinas sͥ fẏmbrias ẽ face̾ p̃ceptũ.
sacerdotes qͥtuor habere uestes totidẽ
mysticis colorib mira uarietate distĩc¬
tas. pontifices & ea quȩ sacerdotes. & ali¬
a quatuor indum̃ti genera. coloꝵ qͥdẽ
eoꝵ qẽ.s. sublimioris grã dignitatis ꝙ au¬
ro intlucente chorusca. & patriarchaꝵ
atq ipsiꝰ dĩi noĩe redimita gestare. quȩ
inclustriã expectat oꝑis. Uerũptam̃ ue
uobis diuitib: qui habetis consolationẽ.
urãm Quod sit ue diuitib affuturũ a
contrario meliꝰ intelligit᷑. ubi paupe¬
rũ dr̃ eẽ regnũ dĩ. A qͦ se regno ꝑ omĩa
qͥ hic consolari quert̃ alienãt: auditu¬
ri a iusto iudice. filii rcordamini quia
recepistis bona muita urã. Ubi notan¬
dum quod non tam diuitiȩ quã
diuitiarum amor in culpa est.¬
N.
Non enim om̃is qͥ habei dunitiaᷤ
s ut ecclesiastes ait: qui amai di¬

Expanded text:
bus utens, in quatuor angulis palliorum bus utens, in quatuor angulis palliorum hyacinthinas sibi fimbrias est facere praeceptum; sacerdotes quatuor habere vestes totidem mysticis coloribus mira varietate distinctas; pontifices et ea quae sacerdotes, et alia quatuor indumenti genera colorum quidem eorumdem, sed sublimioris gratia dignitatis, et auro interlucente corusca, et patriarcharum atque ipsius Domini nomine redimita gestare . Quae industriam spectat operis. Verumtamen, vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram. Quod sit vae divitibus adfuturum, a contrario melius intelligitur, ubi pauperum dicitur esse regnum Dei. A quo se regno per omnia, qui hic consolari quaerunt, alienant, audituri a justo judice: Filii, recordamini quia recepistis bona in vita vestra . Ubi notandum quod non tam divitiae quam divitiarum amor in culpa est. Non enim omnis qui habet divitias, sed ut Ecclesiastes ait: Qui amant di
Abbreviated transcription (Latin):
Beati qui ꝑ prudentiã int̾ bonum
dinoscentes ꝙ malũ: occidua flere aẜ
ad ȩt̾na norũt anhelare. Beati qͥ ꝑ
fortitudinẽ fidei. omĩa ualent io¬
lesta tolerare. Igit᷑ qui nec dũ consũ¬
mate uirtutis areẽ conscendẽ ualẽt.
generalis interĩ ꝑfectionis fũt beati¬
tuaine ꝑfouendi. quatenꝰ abonis
paulatĩ ad meliora ꝓgressi. dũ consis¬
tentẽ in planitiȩ dñm libent auscul¬
tant. ad hũc quandoq in monte se¬
dentẽ sublinit᷑ ascendant. Nam qͦrũ
adhuc edomandis instiuendisq cor¬
dib insistit. hos quasi stans qͥ sitꝰ ẽ
laborantis affat᷑. Quos uͦ longo studis
sp̃ualis exertitio ꝓmptos iam ac doci¬
les inuenit. his lib̾tate ac dignitate
magistri qsi qͥetꝰ saluator residens.
mystica queq de suꝑnis intimat. Quȩ
spũaliũ cdifferentia ꝓfectuũ. in ifrliticȩ
plebis est habitu pulcherrimis exp̃ssa
figuris. ubi uulgꝰ omẽ quib libet uesti¬

Expanded text:
Beati qui per prudentiam inter bonum Beati qui per prudentiam inter bonum dignoscentes et malum, occidua flere, et ad aeterna norunt anhelare. Beati qui per fortitudinem fidei omnia valent molesta tolerare. Igitur qui necdum consummatae virtutis arcem conscendere valent, generalis interim perfectionis sunt beatitudine perfovendi, quatenus, a bonis paulatim ad meliora progressi, dum consistendi in planitie Domino libenter auscultant, ad hunc quandoque in monte sedentem sublimiter ascendant. Nam quorum adhuc edomandis instruendisque cordibus insistit, hoc quasi stans, qui situs est laborantis, affatur; quos vero longo studii spiritalis exercitio promptos jamque dociles invenit, his libertate ac dignitate magistri quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat. Quae spiritalium differentia profectuum in Israeliticae plebis est habitu pulcherrimis expressa figuris, ubi vulgus omne quibuslibet vesti
Abbreviated transcription (Latin):
ere ꝑhennẽ. S cͣm hȩc enĩ faciebant
ꝓpħis patres eoꝵ. Bene exemplo adhor¬
tatꝰ est. qͥa uera dicentes solent ꝑsecuti¬
onẽ pati. nec tanĩ icło ꝓpħȩ antiqͥ timo¬
re ꝑsecutionis. a ueritatis p̃clicatione
defecerũt. Notandũ sane qͥa sicut mat¬
hs ꝑ octo quas posuit beatitudines ac¬
tauã speinr̃ȩ ꝑfectionẽ. quȩ resurrecti¬
onis gła dedicat᷑ insinuat: ita lucas ꝑ
quatuor. uirtutes amplectit᷑ cardina¬
les. Beati enĩ pauꝑes: qui ꝑ temperanti¬
ama mundi refrenant᷑ illecebris. De¬
ati esurientes. qͥ sua fame cõmoniti.e¬
surientib eẽ miserendũ. ꝙ ipsi ꝑ iusti¬
ciam miserent᷑ ut ualet̃. Nan elemo¬
dimꝰ: iusticiã recte dici testat᷑ psalmi¬
sta qui ait. Disꝑsit dechit pauꝑib:
iusticia eiꝰ manet in scłm scłi. Iustici¬
a ẽ enĩ qͦ sua cuiq tͥbuimꝰ. nemini qͥc
quã debentes. nͥ ut iuicẽ diligamꝰ.

Expanded text:
ere perennem. Secundum haec enim faciebant ere perennem. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes, solent persecutionem pati. Nec tamen ideo prophetae antiqui timore persecutionis a veritatis praedicatione defecerunt. Notandum sane quia sicut Matthaeus per octo quas posuit beatitudines, octavam spei nostrae perfectionem, quae resurrectionis gloria dedicatur, insinuat, ita Lucas per quatuor virtutes amplectitur cardinales. Beati enim pauperes, qui per temperantiam a mundi refrenantur illecebris. Beati esurientes, qui, sua fame commoniti, esurientibus esse miserandum, et ipsi per justitiam miserentur ut valent. Nam eleemodimus, justitiam recte dici testatur Psalmista, qui ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Justitia est enim qua sua cuique tribuimus, nedquam debentes, nisi ut invicem diligamus, .
Abbreviated transcription (Latin):
Non hoc iama qͦlibet patiente.s ab eo
qͥ suꝑne tantũ mercedis intuitu patit᷑.
p̃ceptũ potest impleri: ut scilicet int̾
odia cordiũ. int̾ ꝓbra linguarũ. int̃
ipsas ꝑsequentiũ manꝰ. eqͣli immo lȩti¬
ori adhuc corde uerset᷑. Non ad hoc
nr̃ĩ similes ualent. s eoꝵ qͥibat̃ gauclen¬
tes a conspectu con alii qm̃ digni ha¬
biti sutͣ ꝓuoĩe ih̾u contumeliã pati.
Qurgͦ multa in terriᷤᷤ ꝓ xp̃osustinet ad¬
uersa: multa in celis axp̃o suscipiet do¬
na. Ceterũ quanta ab helẏa ũboꝵ ia¬
cula falsi sustinuere ꝓpħȩ: quos derid̃es
aiebat. Clamate uoce maiorr. d̾s enĩ
ẽ baal. s forsitan loquit᷑. aut in¬
diñsorio ẽ aut in itine̾: aut certe dor¬
mit ut excitet᷑. Quantã dedere stra¬
gem. qui octingenti simul & qͥnqͣ¬
ginta sut̃ int̾empti. Uerũ qͥa baal
ꝙ ñ xp̃c in causa erat. nec irrisi gau¬
debat̃. nec occisi palmã s penã meru¬

Expanded text:
Non hoc a quolibet patiente, sed ab eo Non hoc a quolibet patiente, sed ab eo qui supernae tantum mercedis intuitu patitur praeceptum potest impleri, ut, scilicet, inter odia cordium, inter probra linguarum, inter ipsas persequentium manus, aequali, imo laetiori adhuc, corde versetur. Non ad hoc nostri similes valent, sed eorum qui ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Qui ergo multa in terris pro Christo sustinet adversa, multa in coelis a Christo recipiet dona. Caeterum quanta ab Elia verborum jacula falsi sustinuere prophetae, quos deridens aiebat: Clamate voce majore, deus enim est Baal, et forsitan loquitur, aut inversorio est, aut in itinere, aut certe dormit, ut excitetur ! Quantam dedere stragem qui octinginti simul et quinquaginta sunt interempti! Verum quia Baal et non Christus in causa erat, nec irrisi gaudebant, nec occisi palmam, sed poenam meru
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽq pati desiderat: beatꝰ ẽ. Multo
aũ beatior qͥ has int̾ adu̾sa uirtuteᷤᷤ
seruare ñ trepidat. qͥa ocliant licet
hoiẽs corde nefando. dilectũ cor xͦ
delere nequeunt. Separent ꝙ synago¬
ga depellat̃. xp̃c inuenit & confirmat.
Exꝓbrẽt nom̃ crucifiri. ipse cõmortuos
sibi conresuscitat. ꝙ considere facit
in çȩlestib Et eiecerint nom̃ urm tã¬
qo dicit nom̃ xpĩanoꝵ significat. qd
a gentilib iudeisq sepissime quantũ
ad ipsos ꝑtinet memoriȩ abrasũ ꝙ
ab hoĩb ẽ abiectũ. nulla iam existen¬
te causa odii. nͥ ꝓpt̾ filiũ hominis. qͥa
uidelicet nom̃ xp̃i credeutes suũ uo¬
luert̃ facẽ cognom̃. atq idõ nominis
summi ꝑsecutores. hominũ ñ in me¬
rito noiẽ notant᷑. Beati inquit eritiᷤ
cũ uos oderint hoĩes. docens eos ab
hõĩb insectandos. ẜ ultra hoĩes eẽ beã¬
dos. G audete in illa die ꝙ erultate.:
ecce enĩ merces ur̃a multa incelo.

Expanded text:
ati desiderat, beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat: quia, odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt; separent, et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat; exprobrent nomen crucifixi, ipse commortuos sibi conresuscitat, et consedere facit in coelestibus. Et ejecerint nomen vestrum tanquod dicit, nomen Christianorum significat, quod a gentilibus Judaeisque saepissime quantum ad ipsos memoriae abrasum, et ab hominibus est ejectum, nulla jam existente causa odii, nisi propter Filium hominis, quia, videlicet, nomen Christi credentes suum voluerint facere cognomen, atque ideo nominis summi persecutores, hominum non immerito nomine notantur. Beati, inquit, eritis, cum vos oderint homines, docens eos ab hominibus insectandos, sed ultra homines esse beandos. Gaudete in illa die, et exsultate; ecce enim merces vestra multa est in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetuclo. fides. modestia. conti¬
nentia. Cȩterũ elemosina uł oratio.
s ñ nũquã simulate etiã usurpat᷑
a malis. De quib dñs ait: qͥa recepe¬
rũt mercedẽ suã. E alibi. Attendite
a falsis ꝓpħis qͥ uenuit̃ ad uos in ues¬
ã paces. S ñ icło debent oues odisse

Expanded text:
rontinentia . Caeterum eleemosyna, vel oratio, sed nonnunquam simulate etiam usurpatus a malis, de quibus Dominus ait: Quia receperunt mercedem suam . Et alibi: Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vesapaces . Sed n
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ illiꝰ occasionẽ dedẽre: cũ uł egen¬
tes misere. uł imꝑbe seuientes. forti¬
oꝵ sc̃ ꝙ tolerati patientia ꝙ benefiti
osustentati: Sad ipsã aliqͦciens fidẽ¬
⁊ cdulci gra ꝓuocati. E adem qͥppe m̃¬
sura qua m̃si fueritis: remetiet᷑ uo¬
b̾. Et apłs ad elemosynã corinthioᷤ
ortans: int̾ alia dicit. Hoc aũ dico.
Qui parce seminat: parce & metet.
& qͥ seminat in benedictionib: de be¬
nedictionib ꝙ metet. Potest aũ ꝙ
de om̃ib q̃m̃te. manu. lingua. geri¬
mꝰ accipi: qͥa tu redcles singulis inqͥt¬

Expanded text:
dae illius occasionem debere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficientia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocati. Eadem quippe mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam Corinthios hortans, inter aqui parce seminat, parce et metet, et qui seminat in benedictionibus de benedictionibus et metet. Potest autem de omnibus, quae mente, manu, lingua, gerimus accipi, quia tu reddes singulis, inq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ obsecramꝰ. S hic merito mouet. qͦmͦ
huic p̃cepto dñi ñsit adu̾sũ. qͦd ꝙ in¬
ꝓpħis inueniunt᷑ multȩ imp̃catio¬
nes adũsꝰ inimicos. quȩ maledictio¬
nes putant᷑. sicuti est illud. fi̾at m̃sa
eoꝵ coram ipsis in lag̃um: & cetera q̃
ibi dicunt᷑. E ioħes apłs ait. Qui scit
frẽm suũ peccare peccatũ ñ ad mortẽ.
petat & dabit᷑ ei uita peccanti ñ ad
mortẽ. Est peccatũ ad mortẽ: ñ ꝑ il

Expanded text:
et obsecramus . Sed hic merito movet quomodo et obsecramus . Sed hic merito movet quomodo huic praecepto Dominis inveniuntur multae imprecationes adversus inimicos, quae maledictiones putantur, sicuti est illud: Fiat mensa eorum coram ipsis in laqueum , et caetera quae ibi dicuntur. Et Joannes Apostolus ait: Qui scit fratrem suum peccare peccatum non ad mortem, petat, et dabitur ei vita peccanti non ad mortem. Est peccat