comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
digessimus ut cumq oꝑꝰ
optatum nunc lectorem
quesumus ut uilitatem nostri ser¬
monis non usq quaq despiciat
quia ⁊ fortassis potuit eloquentis
oro promisset studiose ualde ita sti-¬
lum correximus ut rem pocius
qͣm u̾ba legentib ꝯmendaremu
⁊ maxime opus hoc coturno tumẽ¬
tis eloquii nullatenus inflari de¬
buit ꝙ detanti antistitis humili¬
tate manauit. Mequoq deuotuz
pocius qͣm audacem fuisse pñs
paginia ostendat quia non pre-¬
sumꝑtione uirium sarcinam tã¬
te molis arripui cum scirem in¬
dignum esse tamt luculentũ rei
exiguum pusillumq fieri aut¬
torem. Sedcum sim debitor decẽ
milium talentorum uel exiguũ
donum a quo accepi reodere festi-¬
naui. tulpam scilicet silenci me¬
tuens inturrere siagnitamiracu¬
la ut piger sernus tacenco oculerẽ¬
tum quod in me potuit doni celes¬
tis olei reꝑiri nephas esse putam
muti tenatitate silencii preterire
ne unius talenti traditam quã¬
titatem dum studerem caucius

Expanded text:
digessimus utcumque opus optatum, nunc lectorem quaesumus, ut vilitatem nostri sermonis non usquequaque dispiciat, quia et fortassis potuit eloquentius oratio promi, sed studiose valde ita stilum correximus, ut rem potius quam verba legentibus commendaremus; et maxime hoc opus coturno tumentis eloquii nullatenus inflari debuit, quod de tanti antestitis humilitate manavit. Me quoque devotum potius quam audacem fuisse praesens pagina ostendat, quia non praesumptione virium sarcinam tantae molis arripui, cum scirem indignum esse tam luculentae rei exiguum pusillumque fieri auctorem. Sed cum sim debitor decem milium talentorum, vel exiguum donum a quo accepi reddere festinavi, culpam scilicet silentii metuens inla ut piger servus tacendo occuleretum, quod in me potui sentis olei reperiri nefas esse putavi muti tenacitate silentii praeterire, ne unius talenti traditam quantitatem dum studerem cautius
Abbreviated transcription (Latin):
eius per diuersa eccdesie loca temptando discurrerent. uł
lamqz inuemendi spem caperent. leuiter ille omnes ꝯ
re ibi conuso libenter iussis obtempant. Defossaq ram in al¬
tum ultra pedes decem seu amplius terra absꝑe iterum inuem¬
endi corporis destitiunitur. Et cum tercia nox iam media fluxis¬
set arcepto eligis sartulo reiectoq amphibalo. ceꝑit totis um¬
bus cum cereis et lamꝑadibus terram sanctis effodere mam¬
Rin

Expanded text:
eius per diversa ecclesiae loca temptando discurrerent nulllamque inveniendi spem caperent, leniter ille omnes core ibi converso libenter iussis obtemperant, defossaquae iam in altum ultra pedes decem seu amplius terram, ab spe iterum inveniendi corporis destituuntur, et cum tertia iam nox media fluxisset, arrepto Eligius sarculo reiectoque amfibalo coepit totis viribus cum cereis et cum lampadibus terram sanctis effodere manin
Abbreviated transcription (Latin):
Emq aliquando roga¬
tus arege legatioe fun¬
ille cuctas prexit. tam ocius
qͣm xꝑi saritate securus. Quo
cum puenisset bricanorum ꝑu¬
cipem adiit. causas pacti indisa¬
int. patis obsideu recepit. Et cũ
non nulli uirgia uel bella nuitu¬
o sibi indicere estimarent tanta
pfatum principen benignitate
⁊ mansuetudine at leuitate att¬
xit. ut etiam secum eum adducẽ
facile suaderet. Cõmoratus ergo
ibidem aliquam diu rediens de-¬
mum ꝑduxit setum regem tum
multo exertitu genis sui. euinq
crioilo in uilla regi francorum p¬
sentans pacifice confederauit.
Qui copiosa munera intulit. s
uberius muneratus ad ppria re¬
diit. Sed quis plene sufficiat en¬
narrare. quantã in eodem itiuere
elemosinas eligis fecerit. nam
pret aurum ceteras qz opes quas
ilureum elegantissime apꝑpatum
pauꝑibus ac necessitatem paciẽ¬
tib disꝑsit. ut aꝑte ei ꝑsalmste
uox posses congriere. Disꝑsit dedit

Expanded text:
e aliquando rogatus a rege legatione funille cunctatus perrexit tam odius, quam Christi charitate securus. Quo cum pervenisset, Britannorum principem adiit, causas pacti indicavit, pacis obsidem recepit; et cum nonnulli jurgia eos vel bella mutuo sibi indicere aestimarent, tanta praefatum principem benignitate et mansuetudine ac lenitate attraxit, ut etiam secum eum adducere facile suaderet. Commoratus ergo ibidem aliquandiu, rediens demum perduxit secum regem cum multo exercitu generis sui, eumque Crioilo in villa regi Francorum praesentans, pacifice confoederavit; qui copiosa munera intulit, sed uberius muneratus ad propria rediit. Sed quis plene sufficiat enarrare quantas in eodem itinere eleemosynas Eligius fecerit? nam praeter aurum caeterasque opes quas aureum elegantissime aptatum pauperibus ac necessitatem patientibus dispersit, ut apte ei Psalmistae vox posset congruere: Dispersit, dedit
Abbreviated transcription (Latin):
tum hiis ꝯtenti simus. Naz qui
uolunt diuites fieri incidunt in
temptacõni ⁊ laqueum dyaboli
Et hoc iugit considerans faciebt
sibi amitos demãniona iiqui¬
tatis qui serecipent in et̾ria thab¬
natula. Atq ita sachagebat. ut cũ
hec omnia faceret. ostentacionẽ
penitus fug̾et. ne in hoc scło lau-¬
tans liumanas suo pro ope reci¬
excelencia sua est inflatus insup̃¬
biam iumqͣm cum seruo sus ad¬
dicta fronte contempsit. s cunctis
ip̃e amabilis principes diligebat
ut fratres uenerabatur ut domios
Eorum etiam ininistros ac uni̾¬
sum p allacii ordinem quo regal
frequentatur ambitio concordis¬
sinto sibi caritatis conglutinant¬
rat uintulo¬
rege dagobtum ꝙ ꝙ̃ ꝑo

Expanded text:
tenti simus; nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et laqueum diaboli . Et haec jugiter considerans faciebat sibi amicos de mammona iniquitatis, qui se reciperent aeterna in tabernacula; atque ita satagebat, ut cum haec omnia faceret, ostentationem penitus fugeret, ne in hoc saeculo laudes humanas suo pro opere reciexcellentia sua est elatus in superbiam, nunquam servos suos obducta fronte contempsit; sed cunctis ipse amabilis, principes diligebat ut fratres, venerabatur ut dominos, eorum etiam ministros, ac universum Palatii ordinem, quos regalis frequentatur ambitio, concordissimo sibi charitatis conglutinaverat vinculoregem Dagobertum
Abbreviated transcription (Latin):
furtum celaretur absconditum. e¬
Cum ergo lux die crastina t̾ris ess
iam reddita adhibitis secum pre¬
dictus sparnus duob creditis fr̃i¬
bus ordinem eisdem uisiois expoĩt
Denide ad locum desiguatum ꝑit
cos ꝑgere ortans ip̃e pro proditore
priorcunctis accedit. Cuiuq dili¬
genter scrutati fuissent lotum sta¬
tuu ut uirbeatus indicauerat re¬
ꝑierunt ⁊ furtum. Mox autem as¬
cersito dyacono durissimis eum p̃¬
bis increpauerunt non tam̃ acer¬
biter u̾berib unidicauerunt. qa
exhoc idem a sancto eligio in man¬
datis accepunt. Ex quo facto tepe¬
runt ounies sanctum antistitem
ex ipso die obitus eius magnoope
ꝑtimescere at renerationem ei debi¬
tain dedie in diem iugiter exhibere

Expanded text:
furtum celaretur absconditum. furtum celaretur absconditum. Cum ergo lux die crastina terris esset iam reddita, adhibitis secum praedictus Sparvus duobus creditis fratribus ordinem visionis eisdem exponit. Dein de ad locum designatum pariter eos pergere ortans, ipse pro proditore prior cunctis accedit. Cumque diligenter scrutati fuissent locum, statim, ut vir beatus indicaverat, reppererunt et furtum. Mox autem, accersito diacono, durissimis eum verbis increpaverunt, non tamen acerviter verberibus vindicarunt, quia et hoc idem a sancto Eligio in mandatis acceperunt. Ex quo facto coeperunt omnes sanctum antistitem ex ipso die obitus eius magnopere pertimescere ac venerationem ei debitam de die in diem iugiter exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
Dstqͣm uir beatus de secło
migrauit cum corpus eiꝰ
delatum esset adsepulchi
remansit fortuitu in loco quo ia¬
tuerat iachina carpina exepis¬
copo ualde optima que nmirum
in besilio fuerat pridie supposita fe¬
retro. Quam illico cunctis descentẽ¬
tibz dyaconus quidam tyffo noĩe
sueuus quoq nacione cupiditatis
stimulis exagitatus clantule rapu¬
it atq in lectum suũ sibimet sub
stramine abscondit. Igitur corpore
exmore tradito sepulture cum mi¬
instu exequiaꝵ redissent. atq ablĩ¬
ta recognoiussent. uehem̃ter mox ꝯ¬
territi. ceꝑunt candem indiu̾sa ꝑqui¬
rere. Cumqz din discurrentes ⁊ huc
illucqz inuestigantes nullum rei
ꝑdite capent indicium. orta est int̾
ministros non modica obhoc tur¬
batio. Sed cum nox iam instaret
sompinq tempus aduenisset cũc¬
tis alto sopore quiescentibz ex mo¬
re apparet subito uir sanctus in ui¬
sione abbati ciidam sparno nomi¬
ne euuiqz ut solebat blando conpl¬
lans elloquio indicat quo in loco

Expanded text:
stquam vir beatus de saeculo migravit, cum corpus eius delatum esset ad sepulturam, remansit fortuitu in loco quo iacuerat rachina caprina ex episcopio valde optima, quae nimirum in beselio fuerat pridie subposita feretro; quam ilico, cunctis discedentibus, diaconus quidam Uffo nomine, Suevus quoque natione, cupiditatis stimulis exagitatus, clancule rapuit atque in lectum sibimet sub stramine abscondit. Igitur corpore ex more tradito sepulturae, cum ministri exequiarum redissent atque ablata recognovissent, vehementer mox conterriti coeperunt eandem in diversa perquirere; cumque diu discurrentes et huc illucque investigantes nullum rei perditae caperent indicium, orta est inter ministros non modica ob hoc turbatio. Sed cum nox iam instaret somnique tempus advenisset, cunctis alto sopore quiescentibus ex more, apparet subito vir sanctus in visione abbati cuidam Sparvo nomine, eumque ut solebat blando conpellans alloquio, indicat, quo in loco
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ taligniosa. Sed procedente ful¬
gore quasi lux diet adtempus re¬
splenduit. ⁊ in tempore claritas
recessit. Tunt ergo sacrum inuẽ¬
tum corpus eligius cum gaudio
lacrimabili exosculatur ac depiꝰ¬
funda tellure eleuato reliquias si¬
hi undecumq concupiuit segre¬
ganit. Dentes etiam pro lang¬
wentium medela exniaxilla scã
abstulit atq in radice dentis guͣt¬
ta sangiiis exiuit. Clauos qͣ¬
qr mire magnitudinis quos tẽ¬
porum passiois eius ꝑsecutoes
corꝑi infixerant excerebro ceteris¬
oloserito preciosissimo obuolutũ
compositumq honestissime cor¬
pus sumina cum diligencia c̾ca
altare transposint. Tumbam de¬
iqz ex auro argentoqz ⁊ gemis
clesiam quoq que exigna conue¬
mentib ppłis uisebatur exims o¬
pificio ampliatam decorauit. Ip̃e
demum ex teliquiis que a saucto
corpe sequestrauerat multa loca
condiuit multimo damq inece¬
lam diu̾sis egritudinem in como¬
dis eascem imꝑtiento prebuit.

Expanded text:
t caliginosa, sed procedente fult caliginosa, sed procedente fulgore quasi lux diei ad tempus resplenduit, et in tempore claritas recessit. Tunc ergo sacrum inventum corpus Eligius cum gaudio lacrymabili exosculatur, ac de profunda tellure elevato, reliquias sibi undecunque concupivit, segregavit, dentes etiam pro languentium medela e maxilla sancta abstulit, atque in radice dentis gutta sanguinis exivit. Clavos quoque mirae magnitudinis, quos tempore passionis ejus persecutores corpori infixerant, ex cerebro caeterisholoserico pretiosissimo obvolutum compositumque honestissime corpus summa cum diligentia citra altare transposuit; tumbam denique ex auro argentoque et gemmis clesiam quoque, quae exigua conventibus populi videbatur, eximio opificio ampliatam decoravit. Ipse demum ex reliquiis, quae a sancto corpore sequestraverat, multa loca condivit multimodamque medelam diversis aegritudinum incomodis easdem inpertiendo praebuit.
Abbreviated transcription (Latin):
unrib cum cereis ⁊ cum lampadib
t̾ram sanctis effodere manbus
Cumq paululum ima fosse de¬
clians in latus cauerne scabare
humũ cepisset. mox reꝑit tumbũ
sane uetrimũ tegentem corpus sa¬
cratum. Tunc gaudio magno re¬
pletus cum sarculo quem manii
gestabat auidissime latus ferisset
sepulchri. Confestim foratotumu¬
lo tanta odoris fraglancia cum in¬
menso lumine ex eo manauit. ut
eciam ip̃e sanctus eligius fulgore
luminis. odoreq in enarrabili ꝑ¬
cussus uix sustinere potuisset. Ciã
⁊ globus spleridoris qui extumulo¬
ad ictum fenentis processit. tantã
uini sue claritatis sparsit. ut cunt¬
torum astancinm obtutib oculo¬
tum retonsis ꝑtem maximami re¬
gioiis illius in dei claritatem im¬
caret. Unde omnes quos eadez ho¬
ra uigilare contigerat. quiqz rei
causam ignorabant magnũ qd̵¬
dam datum celitus signũ estinia¬
uant. Crat enm transacta medul
nex. ⁊ nox quidem obscura ualdẽ.¬

Expanded text:
viribus cum cereis et cum lampadibus viribus cum cereis et cum lampadibus terram sanctis effodere manibus. Cumque paulolum ima fossae declinans, in latus cabernae scabare humum coepisset, mox repperit cumbum sanae veterrimum, tegentem corpus sacratum. Tunc gaudio magno repletus, cum sarculo quem manu gestabat avidissime latus ferisset sepulchri, confestim forato tumulo, tanta odoris flagrantia cum inmenso lumine ex eo manavit, ut etiam ipse sanctus Eligius fulgore luminis odoreque inenarrabili perculsus vix subsistere potuisset. Nam et globus splead ictum ferientis processit, tantam vim suae claritatis sparsit, ut cunctorum astantium obtutibus oculorum retusis, partem maximam regionis illius in diei claritatem mutaret; unde omnes quos eadem hora vigilare contigerat, quique rei causam ignorabant, magnum quoddam datum coelitus signum aestimabant. Erat enim transacta media nox, et nox quidem obscura valde e
Abbreviated transcription (Latin):
cum terreno suo loquẽtur domino
at ꝓpositum quod ip̃e statuet. i deo
complere indubitant crecet. Utide
etiam cumꝰ multis dehortaretur di
nosti prius qm fiant tu scis ꝙ isi
manifestum ostenderis michi tor¬
pus huius testis tui. qui ꝓpter no¬
men sanctum tuum passus est. ꝙ̃¬
qm sim indignus. non tanen.
plebis huius episcopatum geras
sed exulpocius abhat prouiuciã.
protul secedam. ubi ut dignum est
inter bestias moriatur. Q̾d młta
Cepto oꝑi ꝑsistens cum aduitoes
eius ꝑdiñsa eccłie loca temptando
discurrent. uullamq inuemiendi
spen capent leuiter. ille oumes
compescens unũeis lotum quo
nulla esse suspitio pot̾at in posti¬
orieccłie ꝑte effodiendũ designat
Tunc omnniũ labore ibi couũso
libenter iussis obtempant. D̾ fos¬
des seu amplius t̾ra abse tterum
inueniendi corꝑis destituuntur
Et cum terria lam nox media de¬
fluxisset. airepto eligius sartulo
reiectoqz amphibalo ceꝑit totis

Expanded text:
cum terreno suo loqueretur domino cum terreno suo loqueretur domino ac propositum, quod ipse statueret, id Deo complere indubitanter crederet. Unde etiam cum a multis deortaretur, dinosti, priusquam fiant, tu scis, quod nisi manifestatum ostenderis mihi corpus huius testis tui, qui propter nomen sanctum tuum passus est, quamquam sim indignus, numquam tamen plebis huius episcopatum geram, sed exul potius ab hac provintia procul secedam, ubi ut dignum est inter bestias moriar'. Quid multa? Coepto opere persistens, cum adiutores eius per diversa ecclesiae loca temptando discurrerent nullamque inveniendi spem caperent, leniter ille omnes conpescens, unum eis locum, quo nulla esse suspicio poterat, in posteriora ecclesiae parte effodiendum designat. Tunc omnium labore ibi converso libenter iussis obtemperant, defoscem seu amplius terram, ab spe iterum inveniendi corporis destituuntur, et cum tertia iam nox media fluxisset, arrepto Eligius sarculo reiectoque amfibalo coepit totis
Abbreviated transcription (Latin):
posset dephendere. Sed cum milla
tenus indicium tumuli reꝑiret te¬
pit a fratrib destitui ꝓsequentib
eum tremore int̾itum illiuis qui
dudum huiusmodi inuestigatõ¬
nen suꝑbamente concipiens lu¬
gubri morte uitant fiuisset. Met¬
non ⁊ autiquitatem corꝑis lon¬
ginquitate iam temꝑis ꝯsumꝑ¬
ti. atq ad nichilum inpuluerem
redacti obicientes conabantur eũ
a cepto mentis ꝓposito reuocare
Cumqz ei istus modimpedinẽ¬
ta a fratrib obicentur alcius ille
iugemiscens aiebat. Nolite fr̃es
queso. Nolite impedire deuocoĩ
mee. Nam ego credo intreatorem
meum ꝙy non me dignabr tanto
thezauro tautumqz mchi desidea¬
to fraudare. Tunc ergo attencius
psistens leuauit triduanũ ieium
nie accepturum quam meretur de¬
sideratum ꝑciꝑe uotum. Tanta nã¬
q erat ei fides tantaqz constancia
ut plerumq sic facienda p̾ueĩret
taiqͣn iam facta crederet. Et nõ¬
nunqm ita cum deo quemadmodꝰ

Expanded text:
posset depreposset depretenus indicium tumuli reperiret, coepit a fratribus distitui, prosequentibus cum tremore interitum illius, qui dudum huiusmodi investigationem superba mente concipiens, lugubri morte vitam finisset; necnon et antiquitatem corporis longinquitate iam temporis consumpti atque ad nihilum in pulverem redacti obicientes, conabantur eum a coepto mentis proposito revocare. Cumque ei istiusmodi inpedimenta a fratribus obicerentur, altius ille ingemescens aiebat: 'Nolite, fratres, quaeso, nolite inpediri devotioni meae; nam ego credo in creatorem meum, quod non me dignabitur tanto thesauro tantumque mihi desiderato fraudare'. Tunc ergo adtentius persistens levavit triduanum ieiuniniae accepturum, quam mereretur desideratum percipere votum. Tanta namque erat ei fides tantaque constantia, ut plerumque sic facienda praeveniret, tamquam iam facta crederet, et nonnumquam ita cum Deo quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑteruiam illico ⁊ eligii mita demꝰ
dominus declararet. mox ut tram
sartulo scabare cepit manubrium
fossomi manibz eius inhesit. Sic¬
qr miser opus p̾sumptum relni-¬
quens sequenti quoqz die in ma¬
biliter exspirauit. Ex quo facto.
tantus timor adoleuit in populo
ut nullus deinceps qmuis proba¬
bilis uite preter eligium huis¬
modi negotium auderet appetere
Eligius ergo cura pastorali susce¬
tionis cepit affriditare erga locũ
illum. Est enin haud procul ab
urbe nermandense m eo scilicet lo¬
co ubi quondam martir exflui¬
o eleuatus ab eusebia in monte
fuerat tumulatus. Eligus itaꝵz
diuino motu instigatus uolue¬
bat in ammo. sed et libere protla¬
mabat ppło non illit haben cor¬
pus quo eum loco uetierabatur
pplus. sed esse pocius in ꝑte ultrꝰ
Cumq dui huiusmodi conditio
mentem eius stimularet cepit tã¬
dem sagati inquisicione ꝑ basili¬
ce pauimentum huc illucq tẽp¬
tare sicubi sacratum tumulum

Expanded text:
proterviam ilico et Eligii merita demum proterviam ilico et Eligii merita demum Dominus declararet, mox ut terram sarculo scabare coepit, manubrium fossorii manibus eius inhaesit, sicque miser opus praesumptum relinquens, sequenti quoque die, in mabiliter expiravit. Ex quo facto tantus timor adolevit in populo, ut nullus deinceps quamvis probabilis vitae praeter Eligium huiusmodi negotium auderet appetere. Eligius ergo, cura pastorali suscetionis coepit assiduare erga locum illum: est enim haud procul ab urbe Vermandensi, in eo scilicet loco ubi quondam martyr ex fluvio elevatus ab Eusebia in monte fuerat tumulatus. Eligius itaque divino nutu instigatus volvebat in animo, sed et libere proclamabat populo non illic haberi corpus quo eum loco venerabatur populus, sed esse potius in parte ulterius. Cumque diu hujusmodi conditio mentem ejus stimularet, coepit tandem sagaci inquisitione per basilicae pavimentum huc illucque tentare sicubi sacratum tumulum
Abbreviated transcription (Latin):
miracula io eciam a dño
concessun erat. ut sanctoꝵ mrͣin
tigante at niio ardore fidet inda¬
gante patefacta prodentur. si qui¬
dem non nulla uenabant prius
appło in locis quib non erant. et
tamen quo nni loco cercius huma¬
ta teg̾entur prorsus ignorabatur
Ex eo ergo tempore quo eliguis
pontifex consetratus ⁊ ecclie pas¬
tor est datus ab eo nõnulla inuẽ¬
ta pplĩs sunt declarata. exquibus
pumũ at summũ sanctum mar¬
tirem qunitinũ in principio epis¬
copatus sui grandi instancia que¬
situm oli quoq celatum ꝓino¬
uit palam in publicum. Demq̃z
prius qm eligius eusdem loci da¬
tus esset ep̃us. extitit quidam uir
improbus uocabulo maurinus
ut uidebatur ppłis habitu religio¬
iis cantoreciam in regis palla¬
cio laudatus atqz exhoc ut rei do¬
cuit exitus mente tumions corde
prot̾ius atq accione dissipatus
Qui audatia sue presumpcioiis
deceptus cepit ubis extollere a se-
corpus martiris quintini ⁊ ĩqui¬
ri posse ⁊ inueniri. Sed ⁊ ut eius

Expanded text:
miracula id etiam a Domino concessum erat, ut sanctorum marttigante ac nimio ardore fidei indagante, patefacta proderentur; siquidem nonnulla venerabantur prius a populo in locis quibus non erant, et tamen quo in loco certius humata tegerentur, prorsus ignorabatur. Ex eo ergo tempore, quo Eligius pontifex consecratus ecclesiae pastor est datus, ab eo nonnulla inventa populis sunt declarata; ex quibus primum ac summum sanctum martyrem Quintinum in principio episcopatus sui grandi instantia quaesitum, olim quoque celatum, promovit palam in publicum. Denique priusquam Eligius eiusdem loci datus esset episcopus, extitit quidam vir inprobus, vocabulo Maurinus, ut videbatur populis habitu religiosus, cantor etiam in regis palatio laudatus atque ex hoc, ut regi docuit exitus, mente tumidus, corde protervus atque actione dissipatus, qui audatia suae praesumptionis deceptus, coepit verbis extollere, a se corpus martyris Quintini et inquiri posse et inveniri; sed ut et eius
Abbreviated transcription (Latin):
suam pingebat mentem. quod ir
ficiebat. tanto plus humiuabat
ut quͣto plus humiliatus fuisset
tanto amplius proficeret. Cuius
quanta finit mescicia. tanta fuit
et uemiã. Et qnͣtum se humiliter
afflixerat. tantum clement sub¬
lunari a domino iueruit. D pro¬
funda benignitas dei. fit uelocior
uenia qui offensa. O felix penitẽ¬
cia. que tam uelociter ad se xpisti
siduo fletu delictorum flanimas
extinguendo frequentiqz ienimõ
peccatorum unus excludendo des¬
titit. quia misericordiam quam
poscebat adomino inipetraret.
De talib quippe ꝑ malathiam
ꝓphetami dominus dixit. Dedi et
cimorem ⁊ timunit me. ⁊ afacie no¬
minis mei ꝑauebat. Hint iterũ
scriptum est. Timor domun expl¬
lit peccatum. Et rursus. Qui ti¬
met dñm inchil trepidabit ⁊ non
pͥauebit qͣm ip̃e est spes enis ubi

Expanded text:
suam pingebat mentem: Quod necsuam pingebat mentem: Quod necroficiebat, tanto plus humiliabatur; ut quanto plus humiliatus fuisset, tanto amplius proficeret. Cujus quanta fuit moestitia, tanta fuit et venia; et quantum se humiliter a flixerat, tantum clementer sublimari a Domino meruit. O profunda benignitas Dei! fit velocior venia, quam offensa! O felix poenitentia, quae tam velociter ad se Christi siduo fletu delictorum flammas exstinguendo, frequentique jejunio peccatorum virus excludendo destitit, quam misericordiam quam poscebat a Domino impetraret ! De talibus quippe per Malachiam prophetam Dominus dicit: Dedi ei timorem, et timuit me et a facie nominis mei pavebat. Hinc iterum scriptum est: Timor Domini expellit peccatum; et rursus: Qui timet Dominum, nihil trepidabit et non pavebit, quoniam ipse est spes eius. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
mereri ꝑanem. Ora quidem eiꝰ
ieunis pallebant. corpus aridũ
macerabat. Sed mens acrius seꝑ
eterne patis ainore estuabat Et
unde gramiora recordabatur ĩde pa¬
cientius leuiora portabat semper
cum pnitis uite terminũ in tuens
futuram dei sententiam ac metu¬
enda iudicia formidabat sciens
scriptum. Etus homo qui sem¬
ꝑ est panidus. Et illud apostoli
Cum timore ⁊ tremore uestraz s̃¬
lutem oꝑemuim. sietuon ⁊ illud
Iob dictum. Sempenim quasi
tumentes suꝑ me fluctus timui
b iacebat. manib pectus tundẽs
genas lacrimis urrigans. Mode¬
rateq suspirio oculis ad celum le¬
uatis illum semꝑ respiciebat. quẽ
fortasse delinquenso offendisse ti¬
melrit. ac lacrunabili uoce hec cre¬
brius yba gemimalut. Tibi solt
peccaui miserere mei. sc̃dm mag¬
nam isicordiam tuam. Et illud
bt̃i iob. Memento inquiens. q̃a
uentus est uita mea. ⁊ ꝑte michi.
Nichil enm sunt dies mei. Et et
ce quodam m̃o egrediens illud an

Expanded text:
mereri panem. Ora quidem ejus mereri panem. Ora quidem ejus jejuniis pallebant, corpus aridum marcescebat, sed mens acrius semper aeternae patriae amore aestuabat; et unde graviora recordabatur, inde patientius leviora portabat; semper enim praesentis vitae terminum intuens, futuram Dei sententiam ac metuenda judicia formidabat, sciens scriptum: Beatus homo qui semper est pavidus . Et illud Apostoli: Cum timore et tremore vestram salutem operemini . Necnon et illud Job dictum: Semper enim quasi tumentes super me fluctus, timuibus jacebat, manibus pectus tundens, genas lacrymis irrigans, moderatoque suspirio oculis ad coelum levatis, illum semper respiciebat, quem fortasse delinquendo offendisse timebat; ac lacrymabili voce haec crebrius verba geminabat: Tibi soli peccavi: miserere mei secundum magnam misericordiam tuam . Et illud beati Job: Memento, inquiens, quia ventus est vita mea . Et: Parce mihi, nihil enim sunt dies mei . Et ex se quodammodo egrediens, illud ante
Abbreviated transcription (Latin):
On post longuin spact¬
um. cum iam eligins
uirilem ageret etatem.
cupiens se uas deo exhibere sancti¬
ficatum. ac metuens ne aliquat
suum delicta pectus fuscarent oĩa¬
abadolescentia sua coram sacerdo¬
te confessus est asta. Sic qz sibi au¬
steram in ꝑonens penitentiam ce¬
pit fortiter colluctatiom cariis
spus feruore resistere. in laboribus
sciliret scd̃m apłm. in uigiliis in ie¬
iniis in castitate in ꝑacientia mł¬
ta. atq incaritate non ficta. Pro¬
ponebat namqz sibi adu̾sus pre¬
sences caris aidores futuri suppli¬
cn ignes, ac memoria ardoris ge¬
henne. ardorem exeludebat luxurie
Drabat ingiter pro donus celestib
pretabatur deum dieb ac nottibus
illud ex libro iob trebrius reuoluẽs
Ego inquit dep̾cabor dñm. ⁊ ad deu
ponam eloquium mneum. qui fe¬
cit magna inscrutabilia ⁊ mirabi¬
lia absq nuiniero. Qui pouit hu¬
miles in sublune. ⁊ merentes erigͦ
sospitate. Adimebat sibi saturita¬
tem pains. ut celestem posset pro¬

Expanded text:
on post longum spatium cum iam Eligius virilem ageret aetatem, cupiens se vas Deo exhibere sanctificatum ac metuens, ut ne aliqua suum delicta pectus fuscarent, omnia adulescentiae suae coram sacerdote confessus est acta; sicque sibi austeram inponens paenitentiam, coepit fortiter conluctatione carnis spiritus fervore resistere, in laboribus scilicet secundum apostolum, in vigiliis, in ieiuniis, in castitate, in patientia multa atque in caritate non ficta. Proponebat namque sibi adversus praesentis carnis ardores futuri supplicii ignes ac memoria ardoris gehennae ardorem excludebat luxuriae. Orabat iugiter pro donis caelestibus, praecabatur Deum diebus ac noctibus, illud ex libro Iob crebrius revolvens: Ego, inquit, deprecabor Dominum et ad Deum ponam eloquium meum, qui facit magna et inscrutabilia et mirabilia absque numiles in sublime, et moerentes erigit sospitate . Adimebat sibi saturitatem panis, ut coelestem posset pro
Abbreviated transcription (Latin):
ciuictis optimatib regis ⁊ decreue¬
runt omnes ita fieri. Posthͭ ergo
ꝑgentes ad eccliam btieligii. ⁊ ingres¬
si uo locum sepulchri prestolabantꝰ
omnes euentum rei. Tunt memo¬
ratus leue reputans negotium cũ
inportuna audatia posuisset iura¬
turus manum suꝑ sanctum lotũ
in medio fere sacramenti u̾bo con¬
tremiscens uehement toto corpore
declinauit retrorsum suꝑ ceruices
caput. Et mox deuaritatis dentib
tenberatis qz oculis sadente ut dit¬
tum est deorsum caꝑite. magnoq
exore finno procedenite huuc solũ
proferre potuit sermonem. abbã
inquit sparne recipe terram tuam¬
hoc ergo modo duunitus ꝑtussus
atq illico int̾ram prostracus mor¬
tem quam non tinut fortuitu p̃¬
uentus iniser nicunit. Ex quo fc̃o
oumes ingenti metu ꝑcussi potẽ¬
tiam illic sicut ⁊ ubiq presentem
Item de
alio ꝑ mrante mortuo capitłi

Expanded text:
cunctis obtimatibus regis et decrevecunctis obtimatibus regis et decreverunt omnes ita fieri. Post haec ergo pergentes ad ecclesiam beati Eligii, et ingressi ad locum sepulchri, praestolabant omnes eventum rei. Tunc memoratus vir leve reputans negotium, cum inportuna audatia posuisset iuraturus manum super sanctum locum, in medio fere sacramenti verbo contremescens, vehementer toto corpore declinavit retrorsum super cervices caput, et inox devaricatis dentibus reverberatisque oculis, cadente, ut dictum est, deorsum capite magnoque ex ore fumo procedente, hunc solum proferre potuit sermonem: 'Abba', inquit, 'SparHoc ergo modo divinitus percussus, atque illico in terram prostratus, mortem quam non timuit fortuitu praeventus miser incurrit. Ex quo facto omnes ingenti metu perculsi, potentiam illic, sicut et ubique praesentem Item de alio perjurante mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
uis uero possit ⁊ illud silẽ¬
cio prefire ꝙ uir quidam.¬
qui agrum in loco nũtu¬
pato caluo monte adbasilicam
sancti eligii ꝑtiuenten rapati ĩ¬
uadens cupiditate diuma sit int̾¬
emptus ulcione. Hic namq cu
malo ordine predictum p̃dium
sue niteretur ditioni uenditare.
obsistelnt ei uehementer spamiꝰ
abbas eiusdem eccłie. Qui tũ diu
ab eo incusaretur tandem tausa
in pallacio regis ꝑlata accepit a
principe iuditium ut siposset in
sancto loto t̾ram ip̃am comutare
ad ꝑtem utq prefate eccłie uendi¬
caret. Sed ille in aluit ut idem ꝑ¬
tinax uir qui eam in uadere quere¬
bat uireuirando asseueraret suaz
Et cum iudicatum esset ut prefa¬
tus uir cum plurimuis scd̃m fran¬
corum legem sacraintum ꝑ solue¬
ret. ⁊ hoc ip̃m indulgens abbas
Noiu inquit ꝙ male eam inua¬
serit. id circo rogo ut cunctis iura¬
torib indultis ip̃e solus si do pla¬
cet iurando eam uendicet. Cuiq
hec dixisset platuit u̾bum istud.

Expanded text:
uis vero possit et illud silentio praeterire, quod vir quidam agrum in loco nuncupante Calvomonte, ad basilicam sancti Eligii pertinentem, rapaci invadens cupiditate, divina sit interemptus ultione? Hic namque cum malo ordine praedictum praedium suae niteretur ditioni vindicare, obsistebat ei vehementer Sparvus abba eiusdem ecclesiae. Qui cum diu ab eo incursaretur, tandem causa in palatio regis perlata, accepit a principe iudicium, ut si posset in sancto loco terram ipsam coniurare, ad partem utique praefatae ecclesiae vindicaret; sed ille maluit, ut idem pertinax vir, qui eam invadere quaerebat, iureiurando adseveraret suam. Et cum iudicatum esset, ut praefatus vir cum plurimis secundum Francorum legem sacramentum persolveret, et hoc ipsud indulgens abba: 'Novi', inquit, 'quod male eam invaserit, idcirco rogo, ut, cunctis iuratoribus indultis, ipse singulus, si Deo placet, iurando eam vindicet'. Cumque haec dixisset, placuit verbum istud
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ⁊ de alio nichilominꝰ
auditu solo comꝑimus
qd̾ cum ibidem ꝑ mrasset
atq cemum ad domumi suam ue¬
luti uictor rediret. priusqͣm domꝰ
sue uestibulum introisset in uia
quo minirum postinodum tan¬
tus pauor creuit in populo ut ul¬
lus iam hodie eciam pro iustissĩa
cansa introrsus adsepulchrum
ꝑsoluere audeat iuramentũ sed
quitumq habet sacramentum
donare foris adcirtulum ianue.
id ip̃m cum magno tremore ꝑsol

Expanded text:
ed et de alio nihilominus auditu solo comperimus, quod cum ibidem perjurasset, atque demum ad domum suam veluti victor rediret, priusquam domus suae vestibulum introisset, in via quo nimirum postmodum tantus pavor crevit in populo, ut nullus jam hodie etiam pro justissima causa introrsus ad sepulcrum persolvere audeat juramentum; sed quicunque habet sacramentum donare, foris ad circulum januae idipsum cum magno tremore perso
Abbreviated transcription (Latin):
huiusmodi argumento cathe¬
ius ⁊ colociis oneratus a uiris
septem in diu̾sa intentib quasi
ferocissimus thaurus ad ecclia
esset ꝑductus. protinus ad sepł¬
chrum sancti eligii est delatus.
Dibi uix stabilitus demum non
post longum spacium confesso¬
re orante. ⁊xꝑi gracia largiente.
meruit reciꝑe sanitatem. Quo
etiam in loco ualde iam deuotus
cleritus postinodum factus mł
apustula samlta. Capitolum

Expanded text:
hujusmodi argumento catehujusmodi argumento catenis et tolociis oneratus, a viris septem in diversis nitentibus quasi ferocissimus taurus ad ecclesiam esset perductus, protinus ad sepulcrum sancti Eligii est delatus; ubi vix stabilitus, demum non post longum spatium confessore orante, et Christi gratia largiente, meruit recipere sanitatem; quo etiam in loco valde jam devotus, clericus postmodum factus, mua pustula sanata. Bodol
Abbreviated transcription (Latin):
Ed neq illud silendum
est. ꝙ nter plurimos lag¬
widos qui illit undiq ꝯ¬
fluiit. Quidam uir afflatus
pessimo demone adductus ẽ no¬
momo ab urbe ambianense. Hic
namq maligno seiuente spiritu
infestissimam rabiem paciens ñ
cachenani nou compedes nõ clan¬
stra ostiorum integra paciebatur
Cuius uidelicet ferotitatem nillꝰ
sufferre potat. nam ⁊aliorũ na-¬
sos altonim aures se contingere
quinisset morsibz amputabat. E¬
gestiones eciam ruderum necuon
⁊ canniam si compreheudisset aui¬
dissime edebat. Unde ⁊ ingiter ne-¬
xib miser ponderosis astrictus
sub custodia hebatur. Hunt ergo
cum diui pentes ad memoriam.
sancti eligii desiderurent poucere
non eis occurrebat ingenium q̃li¬
ter id facere possent quoniam si
cum cathena pmitterent in ip̃os
utiq qui eum ducerent irruens
male eosdem lamaret. Tandem
temptaret pofterior eum retror¬
sum ad traheret. Econtra si poste¬
riorem appeceret prior nichilomi¬
mis retrahens teneret. Cumq

Expanded text:
ed neque illud silendum est quod inter plurimos lanuidos, qui illic undique confluunt, quidam vir, afflatus pessimo daemone, adductus Noviomo ab urbe Ambianense. Hic nempe, maligno saeviente spiritu, infestissimam rabiem patiens, non catenam, non compedes, non claustra ostiorum integra patiebatur; cujus videlicet ferocitatem nullus sufferre poterat; nam et aliorum nasos, aliorum aures si contingere quivisset, mordicus amputabat; egestiones etiam ruderum, necnon et canuam si comprehendisset avidissime edebat: unde et jugiter nexibus miser ponderosis astrictus sub custodia habebatur. Hunc ergo cum diu parentes ad memoriam sancti Eligii desiderarent perducere, non eis occurrebat ingenium qualiter id facere possent, quoniam si cum catena permitterent, in ipsos utique qui eumdem ducerent irruens, male eosdem laniaret. Tandem tentaret, posterior eum retrorsum attraheret; e contra si posteriorem appeteret, prior nihilominus retrahens teneret. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
qr illuo pret̾itendũ pu¬
to qͣiiis sit ignobile quod
cõdem itinere uirbtus exꝑi¬
mento cognouerat. Itaq tum suf¬
ficienter cuncta cum quibz aduene¬
rat explesset. omnib qz sibi amicis
parat iam eligius cum sius omin¬
b remeare ad ꝓpria. postremo igr᷑
omniũ cum aput aurelianũ uze¬
censem ep̃m conuiuio ꝑacto eidez
uiledicere pararet contigit ut int̾
satagencium utrorumq t̾re quen¬
cilm muristroꝵ unus exfamulis
eius caimaintum qua camelui
onerarium secum semꝑ ducere cõ¬
sueu̾at subito ꝑderet ob qd̃ in diu̾¬
sis discurrens prolixius airebat it̾
Tunt eligius accito ad se setrecius
famulo indicauit et hommem sui
conscium furti iuberet insuꝑ dicẽs
uade in qui m illam que cecimnum
sita est rupem illic uiter uepres re¬
pies ligatim finnida et absconsus
quod queris. Solutoq eo accipe
quod tuum est. ⁊ absq ulla inuiri
absq ubo eciam gram redde hom̃i
tibi designato ex quoligatus tene
fundibalum. Quod cumille fecis¬

Expanded text:
 illud praetereundum puto, quamvis sit ignobile, quod eodem itinere vir beatus experimento cognoverat. Itaque cum sufficienter cuncta pro quibus advenerat explesset, omnibusque sibi amicis parat iam Eligius cum suis omnibus remeare ad propria. Postremo igitur omnium cum, apud Aurelianum Uzecensem episcopum convivio peracto, eidem vale dicere pararet, contigit, ut inter satagentium utrorumque frequentiam ministrorum, unus ex famulis eius canuam, cum quo camelum onerarium secum semper ducere consueverat, subito perderet, ob quod in diversa discurrens, prolixius arcebat iter. Tunc Eligius, accito ad se secretius famulo, indicat ei hominem sui conscium furti; iubet insuper dicens: 'Vade', inquid, 'in illam quae cetimum sita est rupem. Illic inter vepres repperies legatum funda et absconsum quod quaeris; solutoque eo, accipe quod tuum est et absque ulla iniuria, absque verbo etiam gravi redde homini tibi designato ex quo ligatus tenetur fundibalum'. Quod cum ille fecis
Abbreviated transcription (Latin):
uere a quoqͣm posset conclusi aut
seꝑari. exstitit enostris quidam ꝑ
dei prouidentiam doctissimus ep̃c
nomine saluius. qui ita ei mon
nib obuiauit ut ingens pro hoc
fieret nr̃is ⁊ gaudium ⁊spectatulũ
Nam omnes u̾sucias cunctas qz
eus artes quas ille nunc otulere
nunt etiam dissimulare conabat᷑
frequenti disprtacione palam fũ¬
ditus detexit. Sic quoqz aduersus
eum oĩi eporum sentencia pro¬
lata ac ꝑ singulas cuutates suꝑ
eius nomine decreta constitua. tũ
sibi mĩto de decore eliminauerunt
afimb gallie¬

Expanded text:
nere a quoquam possit concludi aut nere a quoquam possit concludi aut superari, extitit e nostris quidam per Dei providentiam doctissimus episcopus nomine Falvius, qui ita ei in omnibus obviavit, ut ingens pro hoc fieret nostris et gaudium et expectaculum. Nam omnes versutias cunctasque eius artes, quas ille nunc occultare, nunc etiam dissimulare conabat, frequenti disputatione palam funditus detexit. Sic quoque adversus eum omnium episcoporum sententia prolata ac per singulas civitates super eius nomine decreta constituta, cum sibi merito dedecore eliminaverunt a finibus Galli
Abbreviated transcription (Latin):
aput urlem romiam ta¬
liui gesta sunt. Unus h̾e¬
ticorum pulsus a ꝑtib trãsma¬
Qmi aggressus illico cuittaten
que olin edua nunt autem au¬
gustidimus uotatur. adiit. ibi
q̃z degens ceꝑit tam caute qͣm
fraudulent sua nefande dogina¬
ta prosere. Quod cum in palla
tio ad aures ꝑuenisset eligii. ce¬
pit uigilanter sicut semꝑ pro h̾¬
modi causa sollicitus erat cum
andceno ⁊ cefis catholicis uius
tractare quem admodũ hãc pestẽ
palam omnib mainfestai dete¬
gerent. Itaqz non destitit epos cõ¬
mouendo ⁊optimates quosq ex
iussu principis sacerdotale contili¬
um aput urbem aurelianensem.
congregaretir ubiprefato hetito
minedio deducto conabantur eum
docti quiq diu̾sis ex sansis int̾pel¬
lare. sed nullo potant genere con¬
cludere. Tanta quippe dicenda arte
obiectis questionib occurrebat ut
ubi maxime putaretur asstrictus.
ibi quasi angiris lubritus quibz¬
dant foraminibz lapsus eorum se
fronti opponeret. Cumnq nullo ge¬

Expanded text:
apud urbem Romam talia gesta sunt, unus haereticorum pulsus a partibus transmaqui aggressus illico civitatem quae olim Edua, nunc autem Augustidunus vocatur, adiit; ibi quoque degens coepit tam caute quam fraudulenter sua nefanda dogmata prodere: quod cum in paltio ad aures pervenisset Eligii, coepit vigilanter, sicut semper pro huiusmodi causa sollicitus erat, cum Audoino et ceteris catholicis viris tractare, quemadmodum hanc pestem palam omnibus manifestatam detegerent. Itaque non destitit episcopus commonendo et obtimates, quousque ex iussu principis sacerdotale concilium apud urbem Aurilianensem congregaretur; ubi praefato heretico in medio deducto, conabantur eum docti quique diversis ex causis interpellare, sed nullo poterant genere concludere. Tanta quippe dicendi arte obiectis quaestionibus occurrebat, ut ubi maxime putaretur adstrictus, ibi quasi anguis lubricus quibusdam foraminibus lapsus eorum se fronti opponeret. Cumque nullo ge
Abbreviated transcription (Latin):
ligius ergo cura pastorali suscepta. statim in exordio sue ordĩa¬
tiois cepit assiduare erga locum illũ. Est enĩ haut ꝓcul ab
urbe uermendense in eo scilicet loco ubi quondam mͣr exflio
eleuatus ab eusebia in moute fuerat cumulatus. Eligius itaq diumͦ
nutu instigatus uoluebat in animo. sed ⁊ libere ꝓclanualat ppło. sed ẽẽ
stimularet. cepit tandem sagaci inquisitione ꝑbasilice ꝑauimitum huc
illucq temptare sicubi sacratũ tumulum posset deprehendere. Tu ẜ

Expanded text:
ligius ergo, cura pastorali suscepta, statim in exordio suae ordinationis coepit assiduare erga locum illum; est enim haut procul ab urbe Vermendense, in eo scilicet loco, ubi quondam martyr ex fluvio elevatus ab Eusebia in monte fuerat tumulatus, Eligius itaque divino notu instigatus volvebat in animo, sed et libere proclamabat populo non stimularet, coepit tandem sagaci inquisitione per basilicae pavimentum huc illucque tentare sicubi sacratum tumulum posset deprehendere:
Abbreviated transcription (Latin):
caria dilectione amatis diuna iussa adimplere contendite. Ih̾m¬
semꝑ suspirare. precepta eius uestris mentib figite. Si uere inci
amatores estis xpi nomen sicut ⁊ ego amate. Incerte condicioĩs
uitam coctidie ancipitem retractate dei tremenda iudicia igiter
forundate quales eritis in die iudicii presentandi sollicita considã¬
cione pensate. Ego enim scd̾m elloquia scripturaꝵ gradior iam
uiam uniuse terre. Iam itaq amodo absq me in hõc mũdo dege¬
tis. quia me dũs iam euocare dignatur. Sed ĩ ego cupio iam dis¬
solui. ⁊ si dominoͤ
placuerit esse in re-¬

Expanded text:
caria dilectione amatis; divina jussa adimplere contendite, per suspirate, praecepta ejus vestris mentibus figite; si vere mei amatores estis, Christi nomen sicut et ego amate; incertae conditionis vitam quotidie ancipitem retractate, Dei tremenda judicia jugiter formidate, quales eritis in die judicii praesentandi sollicita consideratione pensate; ego enim, secundum eloquia Scripturarum, gradior jam viam universae terrae; jam itaque amodo absque me in hoc mundo degetis, quia me Dominus jam evocare dignatur; sed et ego cupio dissolvi jam, et, si Domino placuerit, esse in re
Abbreviated transcription (Latin):
lateus dolore pessine obi¬
septus grauiter laborabat ꝑ dies
plurimos. Diui quoq morbo suc¬
trescente toto pene corpe decumbe¬
bat tabidus. Cin tum eligius ma¬
nu sancta latus ⁊ mnemibra tractas¬
set. statun abscedente tabo omiq
mox malo depulso sanauit corpꝰ
alurido illo morbo

Expanded text:
lateris dolore pessime obseptus, graviter laborabat per dies plurimos, diu quoque morbo succrescente, toto pene corpore decumbebat tabidus; cui cum Eligius manu sancta latus et membra contrectasset, statim abscedente tabo, omnique mox malo depulso, sanavit corpus a lurido illo morbo
Abbreviated transcription (Latin):
in caritatis uniculo iugit̾
amplectendo rodob̾to ipe
dado salutem uitam bt̃i eligii quã
nuꝑ frater tarissime descripsimus
ꝑ presentem latoiem streunitati
argucieq nostre conctandam dix̾i¬
mus. Quesumius ergo ut sepoi¬
tis paululum tutis ext̾ioris studi¬
iu illic adhibeas quantotius.⁊
Et si quid forte aut mea aut nota
riorum inturia in u̾bis uel sillabi
incompositum aut mnus aꝑtũ
deprehendens. iux prudentia tibi
collatam studiose emiendes nobis
q emendata demnum restaures ua¬
le in dño ⁊ noli fr̃ differre qd̃ queso
fiescptum ad dadonẽ arodoberto

Expanded text:
in charitatis vinculo jugiter amplectendo, Rodoberto papae, Dado salutem. Vitam beati Eligii, quam nuper, frater charissime, descripsimus, per praesentem latorem strenuitati argutiaeque vestrae concertandam direximus. Quaesumus ergo ut, sepositis paululum curis exterioribus, studium illic adhibeas quantocius, et si qriorum incuria in verbis vel syllabis inconpositum aut minus aptum depraehenderis, iuxta prudentiam tibi conlatam studiose emendes nobisque demum emendata restaures. Vale in Domino et noli, frater, differre quod quaeso. RESCRIPTUM AD DOMNUM DADONEM A RODOBERTO
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ⁊ si facultatem cominus tri-¬
buerit intercessionib sanctitatis
eius aduiti alio libello explere de¬
sideranus. Confidimus eũ non
nostus sed ip̃ius ineritis opus cep¬
tuui feliciter atq fideliter ad finẽ
usq ꝑducere. si pse dignetur pro
nobis xꝑin dominum iuspellare
in celis qui eius munere meruit
tanta mirabilia oꝑari in terris.
Peundem domunum mñm ih̾̃n¬

Expanded text:
erit et si facultatem Dominus trierit et si facultatem Dominus tribuerit, intercessionibus sanctitatis eius adiuti, alio libello explere desideramus. Confidimus enim non nostris, sed ipsius meritis opus coeptum feliciter adque fideliter ad finem usque perducere, si ipse dignetur pro nobis Christum dominum interpellare in caelis, qui eius munere meruit tanta mirabilia operare in terris per eundem dominum n
Abbreviated transcription (Latin):
Ed longum nunt est per-¬
singula uitutum eius ĩ¬
signia u̾bis exire p̃scrtin
cum ⁊ liber iam supra modum ref¬
tus fineu postulans sermonem
reiciat. Et ariditas nostri sermo¬
ins actenuata uelutiqz longo tra¬
nuite pene defessa succumbat. non
qđ omnia que de eligio narranda ẽ¬
rant expleuerint quippe qui nec ad
centesiniũ eius ut ita dixim actin¬
gere potiit. Quanta in eo bonorũ
omniũ ornanicuta que sunt uel p̃¬
ciosa uelmaxime suꝑne remune¬
ratiomis contulerit prerogatuia.
Sed qd̃ uelut quidam eminens.
in sublum scopulus magna iam
exꝑte adultus ip̃a sui prolixitate
fronti se euarrantis opponat. Nũt
ergo interim solumodo que sblay¬
co habitu gessit ꝑnti libelso traust¬
rere fecimius. Cui eclam t̾minum
iam libenit in poninius ne sui ꝓ¬
lixitate audientib fastidui ir¬
rogemius. Ceterum ca que adhus
restant queq in episcopatu gessit
quo ordine dehoc setulo inigrauĩt
Qllas q etiam post obitum uir¬
tutes oꝑatus sit si uita comes fu¬

Expanded text:
ed longum nunc est persingula virtutum eius insignia verbis exire, praesertim cum et liber iam supra modum refertus, finem postulans, sermonem reiciat, et ariditas nostri sermonis adtenuata, veluti quae longo tramite paene defessa succumbat, non quod omnia quae de Eligio narranda erant expleverit, – quippe qui nec ad centissimum eius, ut ita dixerim, adtingere potuit, quanta in eo bonorum omnium ornamenta, quae sunt vel praetiosa vel maxima, supernae remunerationis contulerit praerogativa, – sed quo velut quidam eminens in sublimi scopulus magna iam ex parte adultus ipsa sui prolixitate fronti se narrantis opponat. Nunc ergo interim illa solummodo, quae sub laico habitu gessit, praesenti libello transcurrere fecimus, cui etiam terminum iam libenter inponimus, ne sui prolixitate audientibus fastidium inrogemus. Ceterum ea quae adhuc restant, quaeque in episcopatu gesserit, quoque ordine de hoc saeculo migraverit, quasque etiam post obitum virtutes operaverit, si vita comes fu
Abbreviated transcription (Latin):
dum nou est ꝙ iuueis q¬
adouctus genere saxonito.
ortus ita dyabolita tiraninde fue¬
rat cunctis membris astrictus. ut
eius caltanei in ꝑtes natuum te¬
nerentur astricti. Qui cum nomo¬
no ad opinionem sancti eligii de
portatus esset atq ante eius tum¬
lian fuisset prorectus. Post breu
int̾uallum confessore comni orã¬
te. ⁊ eterua pietate latgiente reddi¬
dit soliditatem in uniusis mem¬
bus xpus que occasione in uenta
damipnauerat iuidus iuiitis
Duiqz mox sanus effectus est at¬
qz ita bases ens ⁊ plante consoli¬
date sunt ut nullum deinceps ues¬
tigium claudicationis ĩtinictis
euis remaneret membris¬

Expanded text:
dum non est quod juvenis qadductus, genere Saxonico ortus, ita diabolica tyrannide fuerat cunctis membris astrictus, ut ejus calcanea in partes narium tenerentur haesita; qui cum Noviomo ad opinionem sancti Eligii esset deportatus, atque ante ejus tumbam fuisset projectus, post breve intervallum, confessore Domini orante, et aeterna pietate largiente, reddidit soliditatem in universis membris Christus, quae occasione inventa damnaverat invidus inimicus: quique mox sanus effectus est, atque ita bases ejus et plantae consolidatae sunt, ut nullum deinceps vestigium claudicationis in cunctis ejus remaneret membris
Abbreviated transcription (Latin):
passus iniuriam. Quod fc̃m cum inurbem illam ꝑcrebuiss
mox currentes eusdem insectatores inportune enm iteꝵ rape
at morti tradere conabantur. Quem eligius uix eoꝵ mamibus
ereptũ regi ꝓ eo suggessit. cartamq ei securitariã aput regem
impetrauit. atq ita eum defendit. Qui nõ post longũ spacium
ita se substraxit ab eius contub̾ino eligio fortassis conscione res
gesta amplius trebresceret in populo. Tu autem do .imii. ẜeni

Expanded text:
passus iniuriam. Quod factum cum in urbem illam percrebuisset, mox currentes eiusdem insectatores inportune eum iterum rapere ac morti tradere conabantur. Quem Eligius vix eorum manibus ereptum regi pro eo suggessit cartamque ei securitariam apud regem impetravit atque ita eum defendit. Qui non post longum spatium ita se subtraxit ab eius contubernio, Eligio fortassis conscio, ne res gesta amplius crebresceret in populo, ut nusquam eius mini
Abbreviated transcription (Latin):
se posset equus proficere redderet il¬
lum eidem abbati cui dudum in¬
iuste ablatus fuisset. Et tum scdm
eius consilium factum esset post
paucos dies sans factus equus
ac mansuetissimus redditus iure
eiusdem abbatis ꝑmansit ommi
forma tecorus.i¬

Expanded text:
se posset equus proficere, redderet ilse posset equus proficere, redderet illum eidem abbati, cui dudum iniuste ablatus fuisset. Et cum secundum eius consilium factum esset, post paucos dies sanus factus equus ac mansuetissimus redditus, sub iure eiusdem abbatis permansit omni forma decorus.