comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ticipationẽ tantȩ gr̃ȩ. aliꝰ sic. ali aũ
sic: supeminẽtẽ uͦ scientiȩ caritatẽ xp̃i.
eã ꝓfecto ubi pax illa ẽ q̃ p̃cellit omnẽ
intellectũ. t latronẽs unũ a clextͥs: & ali¬
ũ a sinistris. Latͦnes qͥ cũ dño sut̃. hĩc
inde crucifixi: significant eos qͥ sub fide
& confessione xp̃i. uł agonẽ martyrii.
uł continentiȩ artioris instituta sube¬
unt. S qt qͦt hȩc ꝓ ȩt̾na solũ cȩlestiq
gła gerũt: hi ꝓfecto dextͥ latroins me¬
rito & fide designant᷑. At qͥ uł humanȩ
laudis intuitu. uł qͣlibet minꝰ digna
intentione scło ab renu̾tiat᷑: ñ ĩmeri¬
to blasphematoris & sinstri latronis
m̃tẽ & actꝰ imitant᷑. De qͣlib dic̃ apłs.
Si tradidero corpꝰ meũ ut ardeã. & si
dedero om̃s facultates meas in cibos
pauꝑin. sialia multa fecero. caritatẽ
aũ ñ habeã: nichil mͥ ꝓdest. At uero

Expanded text:
ticipationem tantae gratiae alius sic, alius autem ticipationem tantae gratiae alius sic, alius autem sic, supereminentem vero scientiae charitatem Christi, eam profecto ubi pax illa est, quae praecellit omnem intellectum. Et latrones unum a dextris, et alium a sinistris. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi significant eos qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel quae continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quotquot haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito et fide designantur. At qui vel humanae laudis intuitu, vel qualibet minus digna intentione saeculo abrenuntiant, non immerito blasphematoris et sinistri latronis mentem et actus imitantur. De qualibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia multa fecero, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . At vero,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑserierantiã scẽ conu̾sationis usq
in finẽ. in altitudine. sp̃e celestium
pͣmioꝵ: in ꝓfundo. in sc̾utabilia iu¬
ditia dĩ: unde ista grã in hoĩes uenit:
Et ita coaptant᷑ sacram̃to crucis: ut
in latitudine accipiat᷑ trasũsũ lig¬
nũ qͦ extendunt᷑ manꝰ ꝓpt̾ operũ
significationẽ. In longitudine. ab ip
so usq ad t̾ram. ubi totũ corpꝰ cru¬
cifixũ stare uidet᷑. qͦd significat ꝑsistẽ
hoc ẽ longaninit᷑ ꝑmane̾. In altitu¬
dine. ab ipso tnͣsu̾so ligno sursum
u̾sꝰ qoͦ ad caput eminet. ꝓptͣ expec¬
tationẽ suꝑnoꝵ: ne illa bona oꝑa.
atq in eis ꝑseuerantia. ꝓpt̾ bñfitia
di t̾rena ac tẽporalia fatienda cre
Talx. s poit ꝓpt iuuo qͦd desuper
sompit̾nũ spat fides quȩ ꝑ dilectionẽ
oꝑatur. In ꝓfundo aũ. pars illa ligni
q̃rit̾rx abdito defixa latet. s inde con¬
surgit illud om̃e qd eminet: sic̃ ex oc¬
culta cłi uoluntate uocat᷑ hõ ad par¬

Expanded text:
sationis usque in finem, in altitudine spem coelestium praemiorum, in profundo inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit. Et haec ita coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transversum lignum quo extenduntur manus, propter operum significationem. In longitudinetotum corpus crucifixum stare videtur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere; in altitudine, ab ipso transverso ligno sursum versus quod ad caput eminet, propter exspectationem supernorum, ne illa bona opera atque in eis perseverantia, propter beneficia Dei terrena atque temporalia, facienda cretius propter illud quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur. In profundo autem pars illa ligni quae in terrae abdita defixa latet, sed inde consurgit illud omne quod eminet, sicut ex occulta Dei voluntate evocatur homo ad par
Abbreviated transcription (Latin):
tate sua arguit. & ei uitã quã cogno¬
ua̾t p̃dicauit. Ille qͥtalis ad crucẽ
uenit ex culpa: ecce qͣlis a cruce re¬
cedit ex gr̃a. Confitebat᷑ dño quẽ
uidebat secũ humana infirmitate
morientẽ: qnͣdo negabat᷑ apłi. quẽ
tͥ: hodie mecũ eris in paradiso.
Pulcherrimũ affectandȩ. conũsioĩs
exempłu. qͦo tam cito latroni ue¬
nia relaxat᷑. s uberior ẽ gr̃a quã

Expanded text:
tate sua arguit, et ei vitam quam cognotate sua arguit, et ei vitam quam cognoverat praedicavit. Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli tibi, hodie mecum eris inparadiso. pulcherrimum adfectandae conuersionis exemplum, quod tam cito latroni uenia relaxatur et uberior est gratia quam
Abbreviated transcription (Latin):
na factis recipimꝰ: hic uͦ nichil mali
gessit. Et dicebat ad iħm. Dñe me¬
nĩto mei: cũ ueneris in regnũ tuũ.
uis huniꝰ latronis animũ ñ mrretur.
ĩmo uiuantis eũ dnĩ grãm. qͥs dig¬
ne miretur: digna gr̃arũ actione
ueneret᷑. In cruce claui manꝰ eio.
pedesq ligauiert᷑: nichilq in eo a
penis liberũ nͥ cor & lingua reman¬
serat. Insptrante dõ. totũ illi obtu¬
lit. qoͦ in se liberũ inuenit. ut uix¬
ta hoc qͦd scͥptũ est. corde crecleret
ad iustitiã. ore confiteret᷑ ad salutẽ. In
corde aũ fideliũ: tres sũmoꝑe manere
uirtutes. testatur apłs dicẽs. Nunc
aũ manent. fides. spes. caritas. Quas
cunctas. subita repletꝰ gr̃a. & accȩpit
latro: & saruauit in cruce. ficde nam¬
ꝙ habuit. qͥ regnaturũ dnm̃ credidit:
quẽ secũ parit᷑ morientẽ uicdit.
Spem habuit: qͥ regni ei additũ pos-¬
uiuacit᷑ tenuit: qͥ frem & conlatronẽ
ꝓ simili scelere morientẽ. & de iniqͥ-¬

Expanded text:
 nihil mali gessit. Et dicebat ad Jesum: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. Quis hujus latronis animum non miretur? imo juvantis cum Domini gratia quis digne miretur? digna gratiarum actione veneretur? In cruce clavi manus ejus pedesque ligaverant, nihil in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In corde vero fidelium tres summopere manere virtutes testatur apostolus dicens: Nunc autem manent fides, spes, charitas ; quas cunctas subita repletus gratia, et accepit latro, et servavit in cruce. Fidem namque habuit qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit. Spem habuit qui regni ejus aditum possua vivaciter tenuit, qui fratrem et collatronem pro simili scelere morientem et de iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
seuendi etiã beatoꝵ martyrũ ꝑsecu¬
tores tenuisse: satis eccłiastica demõ¬
strat hẏstoria Et pilatꝰ adiudica¬
uit fieri petitionẽ eoꝵ. Dimisit autẽ
illiseũ qͥ ꝑpt̾ homicidiũ & seditionẽ
missꝰ fuerat in carce̾n. quẽ perebãt:
iħm uͦ tradidit uoluntatieoꝵ. Lat᷑ se¬
ditiosꝰ e homicidioꝵ auctor dimis
pulsꝰ & in tenebrarũ fuerat carce̾m
missꝰ: atq icło uidȩi pacẽ habere
ñ possut. qͥa seditionũ pͥncipẽ quã
dnmn eligẽ maluert̃. Quia uͦ bar¬

Expanded text:
saeviendi, etiam beatorum martyrum persecusaeviendi, etiam beatorum martyrum persecutores tenuisse, satis ecclesiastica demonstrat historia. Et Pilatus adjudicavit fieri petitionem eorum. Dimisit autem illis eum qui propter homicidium et seditionem missus fuerat in carcerem, quem petebant. Jesum vero tradidit voluntati eorum. Latro seditiosus et homicidiorum auctor dimisspulsus, et in tenebrarum fuerat carcerem missus, atque ideo Judaei pacem habere non possunt, quia seditionum principem quam Dominum eligere maluer
Abbreviated transcription (Latin):
correptionẽ qͣ ppło satisfacẽ. ne usq
ao crucifigendũ saluatorẽ seuirẽt.
sũmoꝑe q̃rebat: ñ mͦ eũ obtulisse
rogitancdo. s ẽ deridendo &e flagellan¬
do nefandoꝵ ũqͥs desideriis exhibuisse
&e u̾ba engłistȩ ioħis c ip̃a testat᷑ colu̾na
cui alligatꝰ ille qͥ soluere cõpeditos so¬
let. plena dõ membra u̾berib sub-¬
didit. Quȩ uidelicet colũpna in
ȩccłia montis syon posita: dm̃ci
cruoris usq hodie cernentib uesti¬
gia certa demonstrat. S hec licet
agat pilatꝰ: qͥd insatiabilis sacri¬
legoꝵ furor concupiscat attencde.
At illi instabat̃ uocib magnis: pos¬
tulantes ut crucifigeret᷑. Et iua¬
lescebant uoces eoꝵ. Quia totam
accusationẽ quã adu̾sꝰ dnm̃ de¬
tulerãt. crebra ac sollicita pilati
int̾rogatione uidebãt ȩuacuatã: tan¬
dẽ impudici adsolas se p̃ces coñũtũt:
ut qo cͥminando. & qͦsi ratiocinãdo
neqͥuerat. iam postulando & uocife¬
rando ꝑfitiat᷑. Quẽ exinde ordinem

Expanded text:
ionem qua populo satisfacere, ne usque ad crucifigendum Salvatorem saevirent, summopere quaerebat, non modo eum obtulisse rogitando, sed etiam deridendo et flagellando nefandorum desideriis exhibuisse, et verba evangelistae Joannis, et ipsa testatur columna cui alligatur. Ille qui solvere compeditos solet, plena Deo membra verberibus subdidit. Quae videlicet columna in Ecclesia montis Sion posita dominici cruoris usque hodie cernentibus vestigia certa demonstrat. Sed haec licet agat Pilatus, quid insatiabilis sacrilegorum furor concupiscat, attende. At illi instabant vocibus magnis, postulantes ut crufigeretur, et invalescebant voces eorum. Quia totam accusationem quam adversus Dominum detulerant, crebra ac sollicita Pilati interrogatione videbant evacuatam, tandem impudici ad solas se preces convertunt, ut quod criminando et quasi ratiocinando nequiverant, jam postulando et vociferando perficiant. Quem exinde ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsisset. adiunxit. Propt̃ qd̾ & ds
illũ exaltauit: & donauit illi nom̃
hoc nomĩ hebraice. grecȩ. et latinȩ.
scͥptũ erat: hoc ẽ qđ icde apłs sub
secutꝰ anectit. Et om̃is lingua
dĩ patris. Quantũ uͦ ad litterã. hȩ
tres linguȩ ibi p̃ cȩteris eminebãt:
hebrea ꝓpt̾ iudȩos in lege głantes.
greca ꝓpt̾ gentiũ sapientes: latina
ꝓpt̾ romanos. multis ac pęne om̃ub
iam tt̃ gentib imꝑantẽs. Uelint
noluit gͦ uidȩi. om̃e mundi regnũ
omis mundana sapientia. om̃ia di¬
uinȩ legis sacranĩta testant᷑. qͥa iłic
rex iudeoꝵ ẽ: hoc ẽ imꝑator creden¬
tiũ & confitentiũ dõ. Unꝰ aũ de his
qͥ pendebant latͦnib blasphemabat
eũ dices. Si tu esxp̃c: saluũ fac te¬

Expanded text:
s illum exaltavit, et donavit illi nomen hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum erat, hoc est quod idem Apostolus subsecutus adnectit: Et omnis lingua Dei Patris . Quantum vero ad litteram, hae tres linguae ibi prae caeteris eminebant. Hebraea propter Judaeos in lege gloriantes, Graeca propter gentium sapientes, Latina propter Romanos multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Velint nolint ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur, quia Jesus rex Judaeorum est, hoc est imperator credentium et confitentium Deum. Unus autem de his qui pendebant latronibus blasphemabat eum dicens: Si tu es C
Abbreviated transcription (Latin):
locutũ. subseqñtib lacͥiis manifestat.
Et post pusillũ. alius uides ẽ. dixit.
Et tu de illis es. Petrus uͦ dixit. O hõ¬
ñ sum. In hac negatione beati petri
discima ñ solũ ab eo negari xp̃m: s ab¬

Expanded text:
locutum, subsequentibus lacrymis manifestat. locutum, subsequentibus lacrymis manifestat. Et post pusillum alius videns eum dixit: Et tu de aliis es. Petrus vero ait: O homo, non sum. In hac negatione beati Petri, discimus non solum ab eo negari Chris
Abbreviated transcription (Latin):
Qũe cũ uidisset ancilla q̃dam sedentẽ¬
ao lunĩ. & eũ fuiss intuita: dixit. Et
hic cũ illo erat. Qo sͥ uult. qͦd pͥma
eũ ꝓdit ancilla. cũ uiri utiq magiᷤᷤ
eũ potuerint recognosce̾. nͥ ut & iste
sexus peccasse in necẽ dñi uideret᷑.¬
& iste sexus recdimeret᷑ ꝑ dñi passionẽ:
Et idõ mulier resurrectionis accepit
pͥma mysteriũ. & mandata custodit.
ut uete̾m p̃uaricationis ab oleret
errorẽ. At ille negauit eũ dicẽs. Mu¬
lier ñ noiri illũ. Quidã pio erga
apłm petrũ affectu locũ hũc ita
intͣp̃tant᷑. qͣsi bene dixerit se illũ
ñ nosse quẽ mens humana nescit
cõphencłẽ. qͥa nemo sciat filiũ nͥ patͣ
uit se saclegia illoꝵ nescire: hoc ẽ reꝑ¬
bando & execrando dapnare. S ħ qũa
fruiola sit expositio. & cdñs qui se ueri¬
dica testatione ter negandũ a prtro
p̃dixerat. & ipse petrus insinuat. qͥ hȩc¬
se ñ de industria. ẜ de subreptione

Expanded text:
Quem cum vidisset ancilla quaQuem cum vidisset ancilla quata, dixit: Et hic cum illo erat. Quid sibi vult quod prima eum prodit ancilla, cum viri utique magis eum potuerint recognoscere, nisi ut et iste sexus peccasse in necem Domini videretur, et iste sexus redimeretur per Domini passionem? Et ideo mulier resurrectionis accepit prima mysterium, et mandata custodit, ut veterem praevaricationis aboleret errorem. At ille negavit eum dicens: Mulier, non novi illum. Quidam pro erga apostolum Petrum affectu locum hunc ita interpretantur, quasi bene dixerit se illum non nosse quem mens humana nescit comprehendere, quia nemo sciat Filium nisi Patverit se sacrilegia illorum nescire, hoc est reprobando et exsecrando damnare. Sed haec quam frivola sit expositio, et Dominus qui se veridica contestatione, ter negandum a Petro praedixerat, et ipse Petrus insinuat, qui se haec non de industria, sed de subreptione
Abbreviated transcription (Latin):
uolo nͥ ut ardeat: de illo. ecce uosõs
accendentes ignẽ. accincti flamis. ã¬
bulate in lumine ignis ur̃i: & infłã¬
mis quas succendistis. Iste suꝑ creden¬
tes incenacło syon de cȩlo descendẽs. X.¬
uariis lingͥs dm lauclare docuit: il¬
le tͣrenȩ materiei cayphȩ focꝰ in atͥo.
fłamis negandi dnm̃n t̾bas accendit.
Hoc moyses aureũ idoli caput: illo se¬
dechias ihereniȩ ꝓphetantis scͥpta cõ¬
bussit. Quicũq uitiosũ noxiũq in se
extinguit incendiũ: potest dño can¬
tare. Qina factꝰ sũ sic̃ ut̃ in pruma:
iustificationes tuas ñ sũ oblitꝰ. At qͥ
fsamã uirtutũ ꝑdit: audit a dño.
Qm̃ abundauit inqͥtas: refrigescit
caritas multoꝵ. Quo frigore torpens
ad horam apls petrus ꝑsecutoꝵ pru¬
nis calefieri cupiebat: qͥa tp̃rał cõmo¬
di solatiũ. ꝑfidoꝵ sotietare qͣrebat. S
ñ mora. respectꝰ a dño: cũ ignẽ eoꝵ
coͣpore. tũ infidelitatẽ corde reliqͥt.

Expanded text:
ce vos omnes accendentes ignem accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri et flammis quas succendistis . Iste super credentes in coenaculo Sion de coelo descendens, variis linguis Deum laudare docuit. Ille terrena materia Caiphae fotus in atrio, flammis negandi Dominum turbas accendit. Hoc Moyses aureum idoli caput, illo Sedechias Jeremiae prophetantis scripta consumpsit. Quicunque vitiosum noxiumque in se exstinguit incendium, potest Domino cantare: Quia factus sum sicut uter in pruina, justificationes tuas non sum oblitus . At qui flammam virtutum perdidit, audit a Domino: Quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum . Quo frigore torpens ad horam apostolus Petrus persecutorum prunis calefieri cupiebat, quia temporalis commodi solatium perfidorum societate quaerebat. Sed non mora, respectus a Domino, cum ignem eorum corpore, tum infidelitatem corde reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
insederat om̃iũ gentiũ lingͥs loq̃tent᷑:
int̾ aliosqͥ de diu̾so muncdi climate
conuenãnt. etiã qͥ habitabant iudeã
mitantes dixisse referunt᷑. Nonne
ecce om̃s isti qͥ locunt᷑ galilei sũt:
Et qͦmͦ nos audiuimꝰ unꝯqͥsq lingũa

Expanded text:
insederat, omnium gentium linguis loquerentur, inter alios qui de diverso mundi climate convenerant, etiam qui habitabant Judaeam mirantes dixisse referuntur: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur, Galilaei sunt? Et quomodo nos audivimus unusquisque lingua
Abbreviated transcription (Latin):
Numꝗͣ pietatis suȩ obliuiscit᷑ dñs: qͥ ã
hostes suos ñ patit᷑ uulnerari. Illi us¬
to mortẽ inferũt. ille ꝑsecutoꝵ uul¬
nã sanat: mystice docens. & ipsos si
sacerdotũ in debito mancipatꝰ obse¬
qͥo: adeo ut illoꝵ suasu barraban cli¬
mitti. ih̃m uͦ quẽ paulo ante osanna
concinentes. filiũ dauio regẽq clama¬
bant. peterẽt crucifigi. Qui in dñi
passione dextãm auricłam. id ẽ spũ¬
alẽ legis intelligentiã ꝑdidit. simst᷑
tantũ. ħ ẽ inlitate littẽ contentꝰ.
Quȩ uidelicet auris. pet̾ gladio deci¬
dit᷑: ñ qͦd ille sensum intelligendi
audientib tollat. s hiuino ablatũ
iuditio negligentib pandat. Uerũ
eadẽ dexta auris. in his qͥ ex eodẽ
pło credere maluerũt. diuine digna¬
tione pietatis. pͥstino ẽ restituta of¬
fitio. Alit̾. Auris ꝓ dño ãputata &
a dño sanata. significat auditũ ab¬
lata uetustate renouatũ: ut sit in
nouitate sp̃c. & ñ in uetustate littẽ.

Expanded text:
rgo pietatis suae obliviscitur Dominus, qui et hostes suos non patitur vulnerari? Illi justo mors infertur, ipse persecutorum vulnera sanat, mystice docens etiam eos, rdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut eorum suasu Barabbam dimitti, Jesum vero, quem paulo ante Hosanna concinentes filium David regemque clamabant, peterent crucifigi. Qui in Domini passione dexteram auriculam, id est, spiritalem legis intelligentiam perdidit, sinistra tantum hoc est utilitate litterae contentus: quae videlicet auris Petri gladio deciditur, non quod ille sensum intelligendi audientibus tollat, sed divino ablatum judicio negligentibus pandat. Verum eadem dextra auris in his qui ex eodem populo credere maluerunt, divinae dignatione pietatis pristino est restituta officio. Aliter, auris pro Domino amputata et a Domino sanata significat auditum ablata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus et non in vetustate litterae.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ait. In uirgã ꝑcutient maxilła iudi¬
cis ifrł. S qui nc̃ cesꝰ est colaphis iudeoꝵ:
cedit᷑ etiã nc̃ blasphemiis falsoꝵ xp̃ĩa¬
noꝵ. Sela uert̾ aũ eũ. ñ ut eoꝵ ille sce¬
lera ñ uideat. s ut a se ipsi sic̃ qndam¬
eo moriente uelũ templi scissũ ẽ me-¬

Expanded text:
e ait: In virga percutient maxillam judicis Israel . Sed qui tunc caesus est colaphis Judaeorum, caeditur etiam nunc blasphemiis falsorum Christianorum. Velaverunt autem eum, non ut eorum ille scelera non videat, seo moriente velum templi scissum est me
Abbreviated transcription (Latin):
in gladio: Et ꝑcussit unꝰ ex illis ser¬
uũ pͥncipis sacerdotũ: & amputauit
auricłam eiꝰ dextr̃a. Petrꝰ hoc fecit
ut ioħs eugłista docet. eodẽ inmirũ
m̃tis ardore qͦ xtera fecerat. Sciebat
enĩ. qͦm᷑ phinees punienclo sacrilegoᷤᷤ
mercecłe iustitiȩ & sacerdotii phen¬
nis accȩꝑat. Qo uͦ seqͥtur. respondẽs
autẽ ih̾c ait. sinite usq huc: ñ ita senti¬
endũ est. qͣsi placuerit ei usq huc fac
gladiũ tuũ in locũ suũ. om̃s enim
qͥ acceꝑint gladiũ gladio ꝑibũt: in¬
telligat᷑ potiꝰ totũ factũ qͦ usꝰ est
gladio petrꝰ. dño displiciusse. Aluo
enĩ ueriꝰ est. qͦd cũ eũ int̾rogassent
dicentes. dñe si ꝑcutimꝰ in gladio.
tc̃ respondit sinte usq huc. io ẽ ñ
uosmoueat qͦs futm ẽ: ꝑmittendi
p̾hendãt. et impleant᷑ q̃ de me scͥpta
sũt: s int̾ moras u̾boꝵ int̾rogantiũ
dnmn. & illiꝯ respondentis. petrꝰ defẽ¬
sionis auiditate. maiore ꝓ dño cõmo¬

Expanded text:
ex illis servum principis Sacerdotum, et amputavit auriculam ejus dexteram. Petrus hoc fecit, ut Joannes evangelista docet, eodem nimirum mentis ardore, quo caetera fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceperit. Quod vero sequitur: Respondens autem Jesus, ait: Sinite usque huc. Non ita sentiendum est, quasi placuerit ei usque huc facgladium tuum in locum suum; omnes enim qui acceperint gladium, gladio peribunt ; intelligebatur potius totum factum, quo usus est gladio Petrus Domino displicuisse. Illud enim verius est, quod cum eum interrogassent dicentes: Domine, si percutimus in gladio? tunc respondit: Sinite usque huc, id est, non vos moveat quod futurum est, permittendi rehendant, et impleantur quae de me scripta sunt. Sed inter moras verborum interrogantium Dominum et illius respondentis, Petrus, defensionis aviditate, majore pro Domino commo
Abbreviated transcription (Latin):
si me occiderit. habes legẽ & ꝓpħas
qͥ me cotidie uatiemant᷑. Et tam̃
reuertẽs in semet ipsũ. qoͦ ex hoĩs
ꝑsona trepidant̾ renuierat. ex di
filii potestate confirmat. Uerũptñ
ñ mea uoluntas. s tua fiat. Non inqͥt
hoc fiat qo humano affectu loqͦr.s
ꝓpt̾ qͦo ad t̾ras tua uoluntate descen¬
di. Sigͦinqͥt fieri potest. ut sine int̾i¬
tu uideoꝵ credat gentiũ multitudo:
passionẽ recuso. Sm autẽ illi excecan¬
di sũt. ut om̃s gentes uideat̃: ñ mea
pat̾ uoluntas s tua fiat. Alit̾ Appro¬
pinqu̾as pastioni saluator. infirmãtiũ
in se uocẽ sũpsit dicẽs. pat̾ si uis tnͣs¬
fer calicẽ istũ a me: eoꝵq timorem
ut abstraheret suscepit: & rursꝰ ꝑ
obędientiã fortitudinẽ m̃tis ostẽ¬
des ait. ueru̾ptam̃ ñ mea uolũtas
s tua fiat: ut cũ hoc iminet qͦs fieri
nolum sic ꝑ infirmitatẽ petamꝰ ut
ñ fiat. quatinꝰ ꝑ fortitudinẽ parati
simꝰ ut uoluntas conditoris nr̃i &̃

Expanded text:
erit, habens legem et prophetas, qui me quotidie vaticinantur. Et tamen revertens in semetipsum, quod ex hominis persona trepidanter tenuerat, ex Dei filii potestate confirmat. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Non inquit hoc fiat, quod humano affectu loquor, sed propter quod ad terras tua voluntate descendi. Si ergo inquit fieri potest, ut sine interitu Judaeorum credat gentium multitudo, passionem recuso. Sin autem illi excaecandi sunt, ut omnes gentes videant, non mea, Pater, voluntas, sed tua fiat. Aliter: Appropinquans passioni Salvator, infirmantium in se vocem sumpsit, dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me, eorumque timorem ut abstraheret, suscepit. Et rursus per obedientiam, fortitudinem mentis ostendens, ait: Verumtamen non mea voluntaminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus, ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus ut voluntas Conditoris nostri e
Abbreviated transcription (Latin):
am traditũ cognouerat. sententiã
dũ: ut ipse potiꝰ eũ qͥ eiꝰ patͥȩ tetrar¬
cha existebat. uł absoluẽt. uł puniret.
Uerũ diuma ꝓuidentia neqͣ iudeis ex¬
cusatio remaneret. qͣsi ñ ipsi s roma¬
ni xp̃m crucifixerit᷑. herodes qͦq qͥ
natu & religione erat uidȩus. cũ ex¬
ercitu suo qͥd de illo senserit ẽ osten¬
tare ꝑmissꝰ: simul & impietas utrius¬
galileȩ un qͣ nutͥtꝯ. & conũsatꝰ et in er¬

Expanded text:
m insontem cognoverat, sententiam di, ut ipse potius, qui ejus patriae tetrarcha existebat, eum vel absolveret, vel puniret. verum divina Providentia, ne qua Judaeis excusatio remaneret, quasi non ipsi, sed Romani Christum crucifixerint, Herodes quoque, qui natu et religione erat Judaeus, cum exercitu suo quid de illo senserit est ostentare permissus. Simul et impietas utriusGalilae
Abbreviated transcription (Latin):
nis suȩ supplitia infideles in imo
gua aũ ampliꝯ ardere ostenditur.
cũ dicit᷑. Mute lazarũ ut intin¬
guat extremũ digiti sui in aqͣ
& refrige̾t lingũa meã qͥa cru¬
tor in hac flama. Infidelis ppłs
uerba legis in ore tenuit: quȩ oꝑe
seruare ꝯtẽpsit. Ibi gͦ ampliꝰ arde¬
bit: ubi se ostendit scire qͦs facere
noluit. Ab extremo cligiti se tan¬
gi desiderat: qͥa ęt̾nis supplitiis da¬
tꝰ. optat oꝑationi uistoꝵ uł ulti¬
mȩ participari. Cui respondetur
qͦd in hac uita bona receꝑit: qͥa
om̃e suũ gaudiũ felicitatẽ tran¬
sitoriã putauit. Habere hic et¬
enĩ possunt iusti bona nec tnͣ
hȩc in recõpensatione reciꝑe: qr dũ
meliora id ẽ ȩtͣ̃na appetũt. eoꝵ
iuditio q̃libet bona afferint

Expanded text:
es in imo gua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur, quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est, aeterna appetunt, eorum judicio quaelibet bon
Abbreviated transcription (Latin):
bi dicit᷑. Ne qͥ sapientes estis in o¬
cłis ur̃is: a corã uob̾ met ipsis pru¬
dentes. Nec ñ ⁊ amatores et̾nȩ uitȩ
filios lucis appellando: ñ aliud eos
qͥ sapientes sũt ut fatiat mala bñ
aũ fac̾e̾ nescieru̾t. quã filios arguit
esse tenebrarũ. filii aũ lucis & filii
huis scłi uocant᷑: qͦmͦ filii regni. &
filii ꝑditionis. Cuiꝰ enĩ qͥsq agit¬

Expanded text:
qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes. Nec non et amatores aeternae vitae filios lucis appellando, non aliud eos qui sapientes sunt, ut faciant mala, bene autem facere nescierunt, quam filios arguit esse tenebrarum. Filii autem lucis et filii hujus saeculi vocantur, quomodo filii regni et filii perditionis, cujus enim
Abbreviated transcription (Latin):
toguita. Cadus greca mensura ẽ:
ꝯtinens urnaᷤ tres. Chorꝰ uͦ modiis tͥgui¬
ta cõplet᷑. Qd̃ aũ de centum cadis
olei qͥnquagnita scͥbi fecit a debito¬
re & de centũ choris tritici octogin¬
ta. ad nichil aliud ualere arbitror
nͥut ea quȩ similit̾ in sacerdotes at
q leuitas iudeus quisq oꝑat᷑. in xp̃i¬
ȩccłia abunoet iusticia eiꝰ suꝑ scͥ¬
barũ & phariseoꝵ: ut cũ illi decimaᷤᷤ
darent. isti dimidias dent: sic̃ ñ
de fructib s de ipsis bonis suis fecit
tacheus: aut certe duplicet decimas.
ut duas decimas dando. suꝑet mi¬
pendia uideoꝵ. nisi forte qͥ simpli¬
cit̾ accipiendũ putet. qoͦ om̃is qui
indigentiã curlibet pauꝑis scõꝵ.¬
uł ex dimidia uł certe ex qͥnta partae
quantũ uiginti uł qͥnquaginta
ad centũ sunt. alleuiauerit certa.
miscdiȩ suȩ sit mercede donandꝰ.
Et laudauit dñs uillicũ miqͥtatis.
qͥa prudent᷑ feciss: qͥa filii hui scłi
prudentiores filiis lucis in genera

Expanded text:
toginta. Cadus Graece amphora est, continens urnas tres. Corus vero modios triginta complectitur. Quod autem de centum cadis olei, quinquaginta scribi fecit a debitore, et de centum coris tritici octoginta, ad nihil aliud valere arbitror nisi ut ea quae similiter in sacerdotes atque in Levitas Judaeus quisque oesia abundet justitia ejus, super Scribarum et Pharisaeorum, ut cum illi decimas darent, isti dimidias, dent sicut non de fructibus, sed de ipsis bonis suis fecit Zachaeus : aut certe duplicet decimas ut duas decimas dando superet impendia Judaeorum. Nisi forte quis simpliciter accipiendum putet, quod omnis qui indigentiam cu ex dimidia vel certe ex quinta parte, quantum viginti vel quinquaginta ad centum sunt, alleviaverit, certa suae misericordiae sit mercede donandus. Et laudavit dominus villicum iniquitatis, quia prudenter fecisset, quia filii hujus saeculi prudentiores filii
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ iacentis pauꝑis. uulnã
lingebant canes. ⁊ lonnũꝗͣ solent
in sacͦ eloqͥo ꝑ canes p̃dicatores m¬
telligi. Canũ etenĩ lingua uulnꝰ
dũ lingit curat: qͥa & doctores scĩ
łu in confessione peccati nr̃i nos
instruunt. qͥa uulnꝰ mentis ꝑ
lingũa tangt̃. E qͥa nos loqñd o
a peccatis eripuit: qͣsi tangendo
uulnera ad salutẽ reducũt. Unde
& bene latarꝯ adutꝰ int̾p̃tatur:
qͥa ipsi hc̃ ad ereptionẽ nuant. qͥ
eiꝰ uulnera ꝑ linguȩ correptionẽ curant
Contigit gͦ ut ut᷑q more̾t᷑. Diues
qͥ induebatur purpura & bysso se¬
pultus est in inferno: in sinũ uͦ a¬
brahȩ latarꝰ ab angłis ductꝰ est.
Qoͥ abrahȩ sina: nͥ secretã requiem
significat patris: deqͣ ueritas.
multi inqͥt uenient ab oriente &
occidente. & recũbent cũ abrah̃a ⁊
ysaac & iacob in regno cȩloꝵ. filii

Expanded text:
 jacentis pauperis vulnera lingebant canes: nonnunquam solent in sacro eloquio, per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua, vulnus dum lingit curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Unde et bene Lazarus adjutus interpretatur, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem curant. Contigit vero ut uterque moreretur: dives qui induebatur purpura et bysso, sepultus in inferno; in sinu vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus, nisi secretam requiem significat Patris? de qua Veritas: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, et Isaac et Jacob in regno coelorum, filii
Abbreviated transcription (Latin):
toris sui iusticię ꝯrunctȩ. tanta rec¬
titudine stringunt᷑: ut nulla ad
reꝓbos cõpassione moueant᷑. Sed
ptqꝗ ardenti diuiti de se spes tollit᷑
eiꝰ animꝰ ad ꝓpinqͦs quos reliquerat
recurrit: qͥa reꝓboꝵ mentẽ pęna
sua qnͣdõq inutilit᷑ erudit ad ka¬
ritatẽ. ut iam tũc suos etiã sp̃uałr¬

Expanded text:
unctae tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam su
Abbreviated transcription (Latin):
q fr̃s. ut testet᷑ illis ne & ipsi ueniat̃
in hc̃ locũ torm̃toꝵ. Qua in re no¬
tandũ ẽ: arcdenti diuiti qnͣta ad
suppliciũ cumulant᷑. Ad pęnã n̾aq
sua ei & cognitio seruat᷑ & memoria.
Cognoscit enĩ latarũ quẽ despexit:
fr̃m qͦq suoꝵ memuinit qͦs reliqͥt.
ꝑfecta qͥppe ei ultio de pauꝑe ñ eẽt:
si hc̃ in retributione ñ cognosceret.
E ꝑfecta pęna in igne ñ eẽt: siñ hoc
qo ipse patit᷑ etiã suis timeret. Ut
gͦ peccatores ampli in supplitio pu¬
niant᷑. & eoꝵ uident głam qͥͦs con¬
tẽpserũt: & de illoꝵ etiã pęna tor¬
quent᷑ qͦs mutilit̾ amauerũt. Cre¬

Expanded text:
ut testetur illis, ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum. Qua in re notandum est, ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non cognosceret; et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam suis timeret. Ut ergo peccatores amplius in supplicio puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquent
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ ligone deuote ꝯpunctionis
licet inqͥrere. Mendicare ꝯfusionis ẽ:
candi. qͦ uirgines illȩ fatuȩ m̃dicasse
referunt᷑: quȩ ingruente tempore nup¬
tiarũ. oleo uirtutũ deficiente sapi¬
entib dixerũt. Date nob̃ de oleo ut̃o:
qͥa lampades nr̃ȩ extingunt᷑. E de

Expanded text:
fructum ligone devotae compunctionfructum ligone devotae compunctionlicet inquirere. Mendicare erubesco, etc.candi, quo virgines illae fatuae mendicasse referuntur, quae ingruente tempore nuptiarum, oleo virtutum deficiente, sapientibus dixerunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ istȩ similitudines. ut intel¬
ligamꝰ si laudari potuit ille a dño
qui fraudem fatiebat qnͣto ãplo
oꝑa fatiunt. sic̃ etiã de iudice iniqͥtatis
qͥ int̾pellat᷑ a uidua cõparationẽ clux̃.
ad iudicẽ diñ: eui nulla ex parte ui¬
dex iniquus conferendꝰ est. Uillicisa¬
ne uocabło. dicimꝰ eos qͥ pecunias ha¬
bent. ñ iã drĩos suȩ. s alienȩ potiꝰ rei
dispensatores ẽẽ putandos. Qui si ix¬
ta huiꝰ serui exempłu. sectulo finien¬
dȩ uillicationis. ac rationis redendȩ
tempꝰ p̾uiderint: facile t̾renoꝵ om̃iũ
delectatione simul ac dilectione nuda¬
ti. plus sͥ de amicis ꝯqͥrendis in futu¬
ro. ꝙͣ. de diuitiis in p̃senti colligendiᷤᷤ
ꝓspicẽ curabt̃. Qui multa secũ anxiꝰ
ꝑtractando. qͥd fatiã inqͥt: fodere ñ
ualeo: mendicare erubesco. Ablata qͥp¬
pe uillicatione fodere ñ ualemo: qͥa.
finita hac uita in qͣtantũ licet oꝑa¬
ri. nequaquã ultͣ bonȩ ꝯu̾sationis

Expanded text:
ducuntur istae similitudines, ut intelligamus, si laudari potuit ille a Domino qui fraudem faciebat, quanto amplius iunt. Sicut etiam de judice iniquitatis qui interpellabatur a vidua, comparationem duxit ad judicem Deum, cui nulla ex parte judex iniquus conferendus est, villici sane vocabulo discimus eos, qui pecunias habent, non jam dominos suae, sed alienae potius rei dispensatores esse putandos. Qui si juxta hujus servi exemplum sedulo finiendae villicationis ac rationis reddendae tempus praeviderint, facile terrenorum omnium delectatione simul et dilectione nudati, plus sibi de amicis conquerendis in futuro, quam divitiis in praesenti colligendis prospicere curabunt. Qui multa secum anxius pertractando, Quid faciam? inquit, fodere non valeo, mendicare erubesco. Ablata quippe villicatione, fodere non valemus, quia finita hac vita in qua tantum licet operari, nequaquam ultra bonae conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
uator fatiens alibi. dicit: qͥa falla¬
tia diuitiarũ suffocat uerbũ.
Ueras aũ diuitias. uł ipsa et̃nȩ ui¬
tȩ gaudia de qͥb scͥptũ ẽ. q̃ diuitiȩ
am significat. De qͥb ait ysaias. Di¬
uitiȩ salutis sapientia & sientia:
timor dnĩ ipse est thesaurꝰ eius.
Et sim alieno fideles ñ fiunstis: quod
urm̃ est qͥs dabit uob̃: Aliene sũt:
a nob̃. huiꝰ scli facultates: id ẽ extra

Expanded text:
vator faciens alibi dicit, Quia fallavator faciens alibi dicit, Quia fallacia divitiarum suffocat verbum . Veras autem divitias vel ipsa aeternae vitae gaudia, de quibus scriptum est, quae divitiae am significat, de quibus dicit Isaias: divitiae salutis sapientia et scientia, timor Domini ipse est thesaurus ejus. Et si in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est, quis dabit vobis? Alienae sunt a nobis hu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fidelis ẽ in minimo: & in ma¬
iore fidelis ẽ. E qͥ in modico mi¬
quus est: & in maiore inquus
tur ignorantes: merito se tam̃
castitatis. uigiliarũ longe ora¬
tionis. plene fidei. ieiunioꝵ. cȩte¬
rarũq uirtutũ quȩ dĩ dilectio
gigne̾ solet. ueracit᷑ fideles existi¬
mant. S ipso udice attestante
qui fidelis ẽ in minimo. id ẽ in
actu. qͦspetialit̾ ad herere creatori.
& unꝰ cũ eo sp̃c effici desiderat.
At qui temporalia quȩ possidet.
rectȩ dispensare dissimulat: ȩt̾noꝵ
sͥ głam de qua tumet euacuat. Ni
enĩ ñ diligit fiem suũ quẽ uidet
dm quẽ ñ uidet qͦmͦ potest dili¬
substantiã mundi & uidĩt fr̾em
suũ nece̾e̾ habere. & clauserit ius¬
cera sua ab eo: qͦmͦ karitas dĩ ma¬
net in eo: S i gͦ in iniqͦ mãmona
fideles ñ fuistis: qͦoͦ ur̃m ẽ qͥs cre¬
det uobis: De iniqͦ mãmona qd̾
diuitias maloꝵ significet: supra
explanatũ est. Quarũ m̃tionẽ sal¬

Expanded text:
Qui fidelis est in minimo, et in majore fidelis est. Et qui in modico iniquus est, et in majore iniquus tur ignorantes, merito se tamen castitatis, vigiliarum, longae orationis, plenae fidei, jejuniorum, caeterarumque virtutum quae gignere solet, veraciter fideles existimant, sed ipso judice attestante, qui fidelis est in minimo, id est, iactu, quo specialiter adhaerere Creatori, et unus cum eo spiritus effici desiderat. At qui temporalia quae possidet recte dispensare dissimulat, aeternorum sibi gloriam de qua tumet evacuat. Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest dilistantiam mundi, et viderit fratrem suum necesse habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Si ergo in iniquo mammone fideles non fuistis, quod vestrum est, quis credit vobis? De iniquo mammone quod divitias malorum significet, supra explanatum est. Quarum mentionem Sal
Abbreviated transcription (Latin):
te incideret᷑ elemosinis peccata
redimẽ. s illi p̃ceptorẽ miscłiȩ.
humilitatiᷤ & parsimoniȩ. duas
maxime deridebãt ob causas:
qͥa scilicet uł minꝰ utilia. neq u̾ꝗͣ
fatienda. qͣsi noxiꝰ imꝑaret. uł cer¬
te utilla. s a se ia facta suꝑfluus
ingereret. Et ait ill. Uos estis qͥ
iustificatis uos corã hõib d̾s aũ
tũ ẽ.abominatio ẽ apud dm.¬
ustificant se corã hoĩb. qͥ peccato¬
res qͥdẽ qͣsi infirmos despatosq
otẽpnũt: se aũ ipsos qͣsi ꝑfectos
in om̃ib cunctȩq fragilitatis exꝑ¬
tes. elemosinarũ remedio opus
habẽ ñ credũt. S hȩc noxii tumo¬
ris altitudo quã sit iuste d̾apna¬
da. uidet ille. qͥ illuminabit ab¬
scondita tenebrarũ. & manifes¬
tabit ꝯsilia cordiũ. Lex & ppħȩ¬

Expanded text:
te inciderent eleemosynis peccata redimere; sed illi praeceptorem misericordiae, humilitatis et parcimoniae, duas maxime deridebant ob causas. Quia scilicet vel minus utilia, neque unquam facienda quasi noxius imperaret, vel certe utilia, sed a se jam facta superfluus ingereret. Et ait illis: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus. Deus tum eJustificant se coram hominibus, qui peccatores quidem quasi infirmos desperatosque contemnunt, se autem ipsos quasi perfectos in omnibus cunctaeque fragilitatis expertes eleemosynarum remedio opus habere non credunt. Sed haec noxii tumoris altitudo quam fit juste damnanda, videt ille qui illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit
Abbreviated transcription (Latin):
simferni dapnatione ꝑcutit᷑ qui
ꝓpria ñ largit᷑. E sunt ñnulli: qui
cultũ fubtiliũ p̃ciosarũq uestiũ
ñ putat eẽ peccatũ. Qoͦ si uidelic
culpa ñ e̾ẽt: neqͣqu̾ã sermo di tã
uigilant̾ expͥmeret qͦd diues qͥ tor-¬
q̃t̾ apud inferos bysso & purpura
indutꝰ fuiss. Nemo qͥppe uestim̃¬
uidelicet ut honorabilior cȩteris
mꝰ etiã ex diũso colligẽ: qͥa si ab¬
iectio uilis indum̾ti uirtꝰ ñ ee̾t.
eugłista uigilant᷑ de ioħe ñ dice¬
humili pauꝑe qñtꝯ sit ordo nar¬
rationis. Ecce enĩ dicit᷑. homo qͥ¬
dam erat diues: & ꝓtinꝰ subiu¬
git᷑ Et erat qͥdẽ m̃dicꝰ noĩe lara¬
rus. Certe in ppło plus solent no¬
mina diuicũ ꝗͣ paupm sciri. Qdẽ¬

Expanded text:
si inferni damnatione percutitur, qui si inferni damnatione percutitur, qui propria non largitur. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquebatur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimevidelicet ut honorabilior caeteris elius ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non dicehumili paupere, quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives, et protinus subjungitur: Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Ammnonuerat gͦ dñs supͣ. facẽ ami¬
cos de mãmona iniqͥtatis: qui cũ
ab hac uita defecerimꝰ. recipi¬
ant nos in et̾na tab̾nacła.
Quod audientes pharisei: de ride¬
bant. Uerũ ille qͥ ꝓposuerat. ex¬
emplis astruens. ostendit id̾o di¬
uitem purpuratũ in remediabilit̃ O¬
apud inferos tortũ. quia pauꝑem
lararũ a qͦ m uitȩ tab̃nacła recipi
poss. amicũ sͥ facẽ neglexerat. N on
nulli aũ putant p̾cepta ueteris
instrum̃ti. districtiora eẽ ꝗͣ noui.
s hi nimirũ imꝑuida considerati¬
one fallunt᷑. In illo enĩ ñ tenatia:
s rapina multat᷑. Ibi res iniustȩ
sublata restitutione quadrupli
punit᷑ hic aũ diues istȩ ñ abstu¬
lisse aliena rep̾hendit᷑ s ꝓpͥa ñ de¬
disse. Non dicit᷑ qͥa ui quẽpiã op¬
p̾ssit: s qͥa in acceptis reb se extulit.
Uinc gͦ hinc sũoͣpͥe colligenłu ẽ. qͣ
pęna multandꝰ sit qͥ aliena diripit:

Expanded text:
Admonuerat ergo Dominus supra facere, amiAdmonuerat ergo Dominus supra facere, amicos de mammona iniquitatis, qui cum ab hac vita defecerimus, recipiant nos in aeterna tabernacula. Quod audientes Pharisaei deridebant, verum ille quae proposuerat exemplis astruens, ostendit ideo divitem purpuratum irremediabilitapud inferos tortum, quia pauperem Lazarum, a quo in vitae tabernacula recipi posset amicum sibi facere nnulli autem putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi. Sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur, ibi res injuste sublata restitutione quadrupli punitur. Hic autem dives iste, non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse; nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo, hinc summopere colligendum est, qua poena multandus sit, qui aliena diripit,
Abbreviated transcription (Latin):
a uiro ducit: mechat᷑. Q uod de
lege in ꝑpetuũ ñ uolanda p̾dixe¬
rat. uno exempli gr̃a de illa sũpto
testimonio ꝯfirmat: ut ex hoc uno
discerẽt. etiã in ceteris eũ ñ ad sol¬
uenda s ad implenda legis decre¬
ta uenisse. Cuiꝰ expositionẽ testi¬
monii si qͥs pleniꝰ uidere desiderat.
ñ nr̃a s maioꝵ monim̾ta scrutetur.
Beatissimi etenĩ patres. augustinus
in libro de sermone dĩ inmonte
pͥmo. ieronimꝰ & ambrosiꝰ in cõm̃¬
& alii ꝗͣ plurimi. in suis qͦq opꝰcłis
de illo satis suꝑq dixerũt.
odio quida erat diues. &
induebat᷑ purpura & bysso:
& epulabat᷑ cotidie splendidȩ Pur-¬
purã regii habitꝰ eẽ colorẽ mariniᷤᷤ
e conciliis tinctã. nemo qͥ dubitet.
Nam conchilia ferro circũcisa. la¬
crimas purpurei coloris qͥb lana
tinguat᷑ emittunt. Byssũ uͦ genꝰ
ẽ qddã lini nimiũ candidi & mo¬
lissimi: qͦo greci pãpaten uocant.

Expanded text:
a viro ducit, moechatur. Quod de a viro ducit, moechatur. Quod de lege in perpetuum non violanda praedixerat, uno exempli gratia de illa sumpto testimonio confirmat, ut ex hoc uno discerent, etiam in caeteris eum non ad solvenda, sed ad implenda legis decreta venisse. Cujus expositionem testimonii, si qui plenius videre desiderat, non nostra, sed majorum monumenta scrutetur. Beatissimi etenim patres, Augustinus in libro de Sermone Domini in monte primo. Hieronymus, et Ambrosius in commeet alii quam plurimi in suis quisque opusculis de illo satis superque dixerunt. Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Purpuram regii habitus esse colorem, marinis e conchyliis tinctam, nemo nam conchulae ferro circumcisae lachrymas purpurei coloris quibus lana tingatur emittunt, byssus vero genus est quoddam lini, nimium candidi et mollissimi: quod Graeci papaten vocant.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsoꝵ ẽ regnũ cȩloꝵ. Idoq reeti
cũ dicẽt regnũ dĩ eugłiari. addi¬
dit. & om̃is in illud iuĩ facit. Mag¬
na enĩ uis. & uiolentia grandis est.
nos tr̃a genitos çȩloꝵ regna quȩ¬
rere: posside̾ uelle ꝑuirtutẽ. qͦd ñ
potiumꝰ teriere ꝑnaturã: nec solũ
t̾rena ꝯtẽpnẽ.s & linguas deriden¬
tiũ nos. talia ꝯtẽpnentes. Hoc enĩ
subdidit: cũ de sꝑnendis diui
rent in eo qͦd dixit. lex & ꝓpħȩ us¬
q ad ioh̾em. legis uł ꝓpħarũ ab eo
destructionẽ p̃dicari: manifestȩ
ꝑtestat᷑. faciliꝰ eẽ maxͥma mũdi
elem̃ta quã minima legis dicta
transire. E rerierał p̃terit enĩ figu¬
ra huiꝰ mundi: & alibi cȩlos aũt
nouos & t̾ram nouã. & ꝓmissa ip¬
siꝰ expectamꝰ: in quib iusticia
habitat. De lege aũ ne uniꝰ qͥde
litte̾ suͣmitas. hoc ẽ nec minima
tur. a sacram̃tis spũalib uacant.
ꝯm̃is qͥ dimittit uxorẽ suã. & du¬
cit altãm: mechat᷑. E qͥ dimissã

Expanded text:
st regnum coelorum . Ideoque recte cum diceret regnum Dei evangelizari, addidit: Et omnis in illud vim facit. Magna enim vis et violentia grandis est nos terra genitos, coelorum sedem quaerere, possidere velle per virtutem quod non potuimus tenere per naturam, nec solum terrena contemnere, sed et linguas deridentium nos talia contemnentes. Hoc enim subdidit, cum de spernendis divitrent in eo quod dixit: Lex et prophetae usque ad Joannem, legis vel prophetarum ab eo destructionem praedicari, manifeste protestatur, facilius maxima mundi elementa quam minima legis dicta transire. Et revera: praeterit enim figura hujus mundi . Et alibi: Coelos autem novos, et terram novam, et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat . De longe autem ne unius quidem litterae summitas, hoc est nec minima tur, a sacramentis spiritalibus vacant, Omnis qui dimittit uxorem suam, et ducit alteram, moechatur, et qui dimissam
Abbreviated transcription (Latin):
duo uiditia exhibuit dũ lara¬
rũ pauꝑem ante ianuã diuitis
lacere ꝑmisit: ut & diues impiꝰ
dapnationis sͥ augeret ultione̾.
& tẽptatꝰ pauꝑ cresceret ad re¬
munerationẽ. Factũ ẽ aũ ut mo¬
reret᷑ mendicꝰ: & portaret᷑ ab an¬
głis in sinũ abrahe. M oruus ẽ aũ¬

Expanded text:
duo judicia exhibuit, dum Lazaduo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus e
Abbreviated transcription (Latin):
dues. si lararꝯ pauꝑ & ulcerosꝰ
ante eiꝰ ianuã ñ iacuiss si remotꝰ
fuiss: si erꝰ inopia ñ eẽt suis ocłis
importuna. Ruisꝰ si longe eẽt¬
diues ab ocłis ulcerosi pauꝑis.
E nore tolerasset teptationẽ pariꝑ
in animo. S dũ egenũ & ulceratũ
ante ianuã diuitis. & delitiis af¬
fluentis posuit: in una eacłeq re¬
& ex uisione pauꝑis ñ miserenti
diuiti cumułu dãpnationis intu¬
lit. & rursũ ex uisione diuitis tẽp¬
tatũ cotidie pauꝑem ꝓbauit. cui
certe poterat ad pęnã suffice̾ pauꝑ¬
tas etiã si sanꝯ fuisset: rursꝰ suffecis¬
set egritudo. etiã si subsidiũ ad e̾ẽt
S ut ꝓbaret᷑ ampliꝰ pauꝑ. simul
hunc & pauꝑtas & egritudo tabe¬
fecit: atq insuꝑ uidebat ꝓceden¬
tem diuitẽ obsequentib cuneis
fulciri: & se in infirmitate & m¬
opia a nullo uisitari.Nam quia
nemo ei ad uisitandũ ad erat. tes¬
tant᷑ canes: qͥ licent̾ ulcera ei¬
bant. Ex una gͦ re om̃ps ds

Expanded text:
arus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna; rursus si longe edives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset tentationem pauper in animo. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re, ex visione pauperis non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset. Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit, atque insuper videbat procedentem divitem obsequentibus cuneis fulciri, et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes qui libenter vulnera lingebant. Ex una ergo re omnipotens Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uidere ñ possint. Et dixit illi abra¬
diant illos. S ed qͥu̾ba dĩ despexe¬
rat: hȩc audire ñ posse suos seqͣces
ȩstimabat. Uñ & respondit diues.
on pat̾ abrahã: s siqͥs ex mortuis
ierit ad eos pęnitentiã agent. Cui
mox uera sententia dicitur: Si mo¬
ex mortuis resurrȩxerit credent.
qͥa nimirũ qͥ u̾ba legis despiciũt.
redẽptoris p̃cepta qͥ ex mortuis
surrexit. qnͣto subtiliora st̃. tanto

Expanded text:
 possint. Et ait illi Abradiant illos. Sed qui verba Dei despexerat, haec audire non posse suos sequaces estimabat. Unde et respondit dives: Non, pater Abraham, sed si quis ex mortuis ierit ad eos, poenitentiam agent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moex mortuis surrexerit, credent. Quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemptoris praecepta qui ex mortuis surrexit, quanto subtiliora
Abbreviated transcription (Latin):
tione migrare: ita ad afflictos at¬
q intorm̃tis positos tnͣsire iustoꝵ
ẽ. m̃te ire ꝑ miscd̾iam. eosq uel¬
le liberare.S qͥ uolt̾ de beatoꝵ se¬
de transire ao afflictos. atq in
torm̃tis positos ñ possũt: qͥa iustoꝵ¬

Expanded text:
tione migrare, ita ad afflictos attione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per misericordiam, eosque velle liberare. Sed qui volunt de beatorum sede ad afflictos atque in tormentis positos
Abbreviated transcription (Latin):
recordare. qͥa recepisti bona in
uita tua: & latarꝯ similit̃ mala.
Nc̃ aũ hic ꝯsolat᷑: tu uͦ crutiaris.
Ecce enĩ cũ dicit᷑ recepisti bona in
uita tua: indicatꝰ & diues iste bo
nialiqͥd habuisse. ex qͦ in hac uita
bona reciꝑet. rursũq dũ de lataro
dicit᷑ qͥa recepit mala: ꝓfecto mõ¬
stratꝰ᷑ & lazarũ habuisse malum
aliqo qͦ purgaret᷑.S mala lata¬
ri purgauit ignis inopiȩ: & bo¬
na diuitis remunerauit felicitaᷤᷤ
transeuntis uitȩ. Et in his om̃i¬
b int̾ nos & uos chaos magn̾u
firmatũ est: ut hii qͥ uolũt hĩc
transire ad uos ñ possint. neq
inde huc transmeare Qua in re
possint. Quia enĩ hii qͥ in infer¬
no sũt ad beatoꝵ sortẽ transire
cupuit. dubiũ ñ ẽ. Qui uͦ ĩa in
beatitudinis sorte suscepti sũt:
qͦ pacto dicit᷑. qͥa transire ad eoᷤ
qui in inferno crutiant᷑ uołt:
S sic̃ transire reꝓbi ad electos cupi¬
unt. io ẽ a supplitioꝵ suoꝵ afflic¬

Expanded text:
recordare, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala, nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ecce enim cum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste, et boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur, quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarum habuisse malum aliquod quod purgaretur, sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Et in his omnibus inter vos et nos chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc transire ad vos, non possiinde huc transmeare. Qua in rensire non possint, quia enim hi, qui in inferno sunt ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est; qui vero jam in beatitudinis sortem suscepti sunt, quo pacto dicitur quia transire ad eos qui in inferno cruciantur volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflic