comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ẽ benedixisti. ingreco scͥptũ dicitis
debeat in latinũ. Si contentiose u̾ba seru¬
tamur et sillabas. possumo dicere. bene pla¬
cuit dñe terra tua. Et dum sequim᷑ u̾ba.
sensꝰ ordinẽ ꝑdimꝰ. ut certe addendũ ẽ ali
quid ut eloquis ordo seruet᷑ et dicendũ. com¬
placuit tͥ dñe terratua. Qd̾ si fecerimꝰ. rur¬
sus a nob̾ querit᷑ quare addiderimꝰ tͥ. cũ nec
in greco sit nec in hebreo. E ade gͥ interpre¬
tandi sequenda ẽ regula quã sepe diximꝰ.
ut ubi non fit damnum insensu: linguȩ in
quã tranfferimꝰ euphonia et ꝓprietas con¬
seruet᷑. In eode. Miscłia et ueritas obuiaue¬
runt sibi: et dicitis quod in greco sibi ñ ha-¬
beat. Nec in hebreo habet. et apud lxͣx obelo
prenotatũ ẽ. Quȩ signa dũ ꝑ scͥptoꝵs ne¬
gligentiã a plerisq quasi suꝑflua relinquun¬
tur. magno in legendo error oborit᷑. Sin
autẽ ñ fuerit aditum sibi.miscł̃ia et ueritas

Expanded text:
quod est, benedixisti, in Graeco scriptum dicitis quod est, benedixisti, in Graeco scriptum dicitis debeat in Latino. Si contentiose verba scrutamur et syllabas, possumus dicere bene placuit, Domine, terra tua, et dum verba sequimur, sensus ordinem perdimus. Aut certe addendum est aquid, ut eloquii ordo seruetur, et dicendum: \'conplacuit tibi, domine, terra tua\'. quod si fecerimus, rursum a nobis quaeritur, quare addiderimus \'tibi\', cum nec in Graeco sit nec in Hebraeo. eadem igitur interpretandi sequenda est regula, quam saepe diximus, ut, ubi non fit damnum in sensu, linguae, in quam transferimus, εὐφωνία et proprietas conseruetur. in eodem: misericordia et ueritas obuiauerunt sibi. et dicitis, quod in Graeco \'sibi\' non habeat. nec in Hebraeo habet et apud Septuaginta obelo praenotatum est, quae signa dum per scriptorum neglegentiam a plerisque quasi sutur, magnus in legendo error exoritur. Si autem non fuerit additum, sibi, misericordia, et veritas
Abbreviated transcription (Latin):
meum et caro mea. exultauit in dm uiuũ:
ꝓ quo in greco scriptũ dicitis. exultauert̃.
In hoc nulla contentio ẽ. Si enim legimꝰ ex¬
ultauit: intelligit᷑. cor meũ exultauit. et
caro mea exultauit. Sin autẽ. exultauer̃t:
duo parit̾ exultauert̾. id est cor meu̾ ce caro mea.
Et queso uos ut huiomodi ineptas et suꝑ¬
fluas contentiones ubi nulla ẽ sensꝰ ĩmu¬
tatio declinetis. In eode. Beatꝰ uir cuiꝰ est
auxiliũ abs te. In greco inuenisse uos dici¬
tis. cui ẽ auxiliũ ei abste: qd̾ quia nos in
latina int̾pretatione uitauimꝰ. ut dicitis
rep̾hendim᷑. Cui enim ñ pateat. qd̾ si di¬
cere uoluerimꝰ. cui ẽ auxiliũ es. aꝑtissimũ
uitiũ sit: et qͣndo p̾cesserit. cui. sequi non
debeat. eiꝰ: nisi forte uicii arguim᷑ qđ uita¬
uimꝰ uitium. In eođe. In ualle lacͥmarũ:
ĩc. idẽ plorationis Sed siue ploratũ siue
planctũ siue fletũ siue lacͥmas dixerimꝰ:
unꝰ ẽ sensꝰ. Et nos hoc sequim᷑. ut uͥ nulla

Expanded text:
meum et caro mea exultauit in deum uiuum. pro quo in Graeco scriptum dicitis exultauerunt. in hoc nulla contentio est; si enim legimus \'exultauit\', intellegitur \'cor meum exultauit et caro mea exultauit\'; sin autem \'exultauerunt\', duo pariter exultauerunt, id est cor et caro. et quaeso uos, ut huius modi ineptias et superfluas contentiones, ubi nulla est sensus inmutatio, declinetis. m eodem: beatus uir, cuius est auxilium abs te. in Graeco inuenisse uos dicitis: cui est auxilium eius abs te; quod quia nos in Latina interpretatione uitauimus, ut dicitis, reprehendimur. cui enim non pateat, quod, si dicere uoluerimus: cui est auxilium eius, apertissimum uitium sit et, quando praecesserit \'cui\', sequi non debeat \'eius\' ? nisi forte uitii arguimur, quod uitauimus uitium. in eodem: in ualle lacrimarum. id est \'plorationis\', ted, siue ploratum siue planctum siue fletum siue lacrimas dixerimus, unus est sensus. et nos hoc sequimur, ut, ubi nulla
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitis uos ingreco inuenisse ꝓpt̾ nom̃ tuũ:
et nos confitem᷑ plura ex emplaria sic rep¬
periri: s quia ueritati studemo. quid in
hebreo sit debemꝰ simplicit̾ dicere. Pro
nomine siue lege. apud eos legit᷑ tỹra
timorẽ. syminachꝰ et theodotio N oalor
idẽ legẽ: putantes thosiã ꝓpt̾ litterarũ
similitudinẽ iõht. & ũar̃ quȩ tantũ ma¬
gnitudine distingunt᷑. Quinta editio.
terrorem interp̾tata ẽ. sexta uerbũ. Sic̃¬
qd̃ nos interp̾tati sumꝰ. uotũ uouit. in gre¬
co eyꝙ̃at o legisse uos dicitis. et putatis
tionẽ significat: scđm illud. Redde dño
inueneritis. magna solꝰ: s hoc de suꝑi¬
ori u̾siculo ẽ uͥ legimꝰ. & facit mirabilia
magna soł. Ibi gͦ legendũ ẽ: et hic quasi

Expanded text:
Dicitis vos in Graeco invenisse: Propter nomen tuum; Dicitis vos in Graeco invenisse: Propter nomen tuum; et nos confitemur plura 675 exemplaria sic reperiri. Sed quia veritati studemus, quid in Hebraeo sit, simpliciter debemus dicere. Pro, nomine, sive, lege, apud eos legitur THIRA, timorem: Symmachus; et Theodotion νόμον, id est, legem, putantes THORA, propter litterarum similitudinem Jod, et Vau, quae tantum magnitudine distinguuntur. Quinta Editio, terrorem, interpretata equod nos interpretati sumus \'uotum uouit\', in Graeco ηύξτοlegisse uos dicitis et putatis votum significat, secundum illud, Redde Domininveneritis, magna solus; sed hoc de superiori versiculo est, ubi legimus, Qui fecit mirabilia magna solus . Ibi ergo legendum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
dr Bacaffi: et om̃s apud grecos ȩccliasti¬
ci doctores istũ locũ sic edissert̃. Et est
breuit̾ hic sensꝰ. Cotidie ꝑiclitor. et qua¬
si inmanib meis sanguine̾ meu̾ porto: et
tam̃ legem tuã ñ obliuiscor. In eodẽ. Exi¬
tus aquarũ deduxer̃t oculi mei. quia nͦ
custodiert̃ legem tuã: ꝓ quo in greco legis¬
se uos dicitis. quia ñ custodiui legẽ tuã:
sed hoc suꝑfluũ ẽ. quia et in hebreo legit᷑.
Riui aquarũ fluebant de ocłis meis. quia
ñ custodier̃t legem tuã. In eode. Pronun¬
tiabit lingua mea eloqͥũ tuũ. Pronun¬
tiabit in greco. ꝙs et zetoñ. uos legis¬
se dicitis. Qd̃ uerbũ siue dicas ꝓnun¬
tiabit. siue effabit᷑. siue lo quetꝰ. id ipsũ
significat. D eniq et nos de hebreo ita
uertimꝰ. Loquet᷑ lingua mea sermonẽ tu
In greco dicitis uirũ ñ haberi. qd̾ manifes¬
tissime et in hebreo et in lxͣx int̾pretib¬
continet᷑. ropt̾ legẽ tuã sustinuite dñe

Expanded text:
bachaffi\'; et omnes apud Graecos ecclesiastici interpretes istum locum sic edisserunt et est breuiter hic sensus: \'cottidie periclitor et quasi in manibus meis sanguinem meum porto et tamen legem tuam non obliuiscor\'. in eodem: exitus aquarum deduxerunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam. pro quo in Graeco legisse uos dicitis, quia non custodiui legem tuam. sed hoc superfluum est, quia et in Hebraeo legitur: riui aquarum fluebant de oculis meis, quia non custodierunt legem tuam. in eodem: pronuntiabit lingua mea eloquium tuum. pro \'pronuntiabit\' in Graeco φθέγξεται uos legisse dixistis, quod uerbum, siue dicas I \'pronuntiabit\' siue \'effabitur\' siue \'loquetur\', id ipsum significat. I denique et nos de Hebraeo ita uertimus: loquetur lingua mea sermonem tuuin Graeco dicitis \'uir\' non haberi, quod manifestissime et in Hebraeo et in septlegem tuam sustinui te, Domine .
Abbreviated transcription (Latin):
extendert᷑ in laqueũ: ꝓ quo in greco inue¬
nisse uos dicitis. funes extenderunt laque¬
um pedib meis. s hoc in loco isto suꝑfluc̃
est. In eod̾e. Pro eo qd̾ ẽ habitabunt recti
cum uultu tuo: in greco repperisse uos di¬
citis. et habitabunt. s hic .ꝙ. coniunctio

Expanded text:
extenderunt in laqueum. pro quo in Graeco inuenisse uos dicitis: funes extenderunt laqueum pedibus meis. sed hoc in hoc loco 2 superfluum est. in eodem pro eo, quod est: habitabunt recti cum uultu tuo, in Graeco repperisse uos dicitis: et habitabunt; sed hic \'et\' coniunctio
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑflua ẽ In eode. Et irritauert ascen¬
dentes in mare mare rubrũ: pro quo in
greco inuenisse uos dicitis. Kaitias ẽ. nĩ¬
hpanañ: et putatis uerbũ e uerbo debe¬
re transferri. et amaricauerunt: s hȩc
interpretatio adnullationi consimilis ẽ.
siue annichilationi Legite ierechiel. et
perans. In eodẽ. Et uidit cum tͥbularent᷑.
et audiuit orationẽ eoꝵ. Quic quid extra

Expanded text:
ascendentes in mare, Mare Rubrum. pro quo in Graeco inuenisse uos dicitis: καὶ παρεπίκραναν, et putatis uerbum e uerbo debere transferri: \'et amaricauerunt\'. sed et haec interpretatio \'adnullationi\' consimilis est siue \'adnihilationi\'. legite Ezechiel et iperans. in eodem: et ui dit, cum tribularentur, et audiuit orationem eorum. quidquid extra
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Et deduxit eos in portum uolunta¬
tis eoꝵs. ꝓ quo in greco inuenisse uos dici¬
tis. in portũ uoluntatis suȩ. Sed in hebreo
non habet. epħsar. quod uoluntatis suȩ
sonat. E xurge gloria mea. Quod dici¬
tis in latino ñ eẽ recte in isto psalmo non
habet᷑. quia nec apud hebreos nec apud
ullum interpretũ repperit᷑: s habet᷑ in
quinquagesimo sexto psalmo. de qͦ mͥ ui¬
detur a quoda in isto loco ẽẽ translatũ
In eodẽ. Michi alienigenȩ a mici facti sunt:
pro qͦ in greco inuenisse uos dicitis ytiẽsã

Expanded text:
dem. Et deduxit eos in portum voluntatis eorum . Pro quo invenisse vos dicitis: In portum voluntatis suae. Sed in Hebraeo 672 non habet EPHSAU, quod voluntatis suae mo: exurge, gloria mea. quod dicitis in Latino non esse, recte in isto psalmo non habet, quia nec apud Hebraeos nec apud ullum interpretum repperitur, sed habetur in quinquagesimo sexto psalmo, de quo mihi uidetur a quodam in istum locum esse translatum. in eodem: mihialienigenaeamici facti sunt. pro quo in Graeco inue
Abbreviated transcription (Latin):
se uos dicitis. s hoc suꝑfluũ ẽ. In eodẽ. Le¬
uaui manꝯ meas mandata tua quȩ dilexi
In greco legisse uos dicitis ad mandata tua:
meas. In greco uias tuas legisse uos dicitis.
sed hoc suꝑfluũ ẽ: et rectio uias meas legi¬
tur. In eode. Et au̾ti pedes meos intestimo.¬
nia tua. In greco legisse uos dicitis. et au̾-¬
tisti. s et hoc suꝑfluũ ẽ. In eode. Ego au̾
in toto corde scrutabor mandata tua. In
greco in toto corde meo legisse uos dicitis.
s hic meo suꝑfluũ ẽ. In eode. Anima mea
in manib meis semꝑ. et legem tuã non
sum oblitꝰ: ꝓ quo in greco legisse uos di

Expanded text:
citis; sed hoc superfluum est. m eodem: leuaui manus meas ad mandata tua, quae dilexi. in Graeco legisse uos dicitis: ad mandata tua,meas. in Graeco iuxta uias tuas legisse uos dicitis, sed hoc superfluum est et rectius \'meas\' legitur. in eodem: et uerti pedes meos in testimonia tua. in Graeco legisse uos dicitis: et auerti. sed et hoc superfluum est. m eodem: ego autem in toto corde scrutabor mandata tua. in Graeco in toto corde meo legisse uos dicitis; sed hic \'meo\' superfluum est. in eodem: anima mea in manibus meis semper; et legem tuam non sum
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Dedit terra eoꝵ ranas: ꝓ qͦ in greco. ẽz̃¬
n pu en. uos legisse dicitiᷤᷤ qͦd potest ita int̾pretari
ebulliuit t̾ra eoꝵ ranaᷤᷤ. S &e in hoc nulla ẽ in
sensu mutatio. Et nos antiqͣm int̾pretationẽ se¬
q̃ntes. qͦd ñ nocebat mutare noliumꝰ. In eod̾e. Et

Expanded text:
rto: dedit terra eorum ranas. pro quo in Graeco ένη̃rto: dedit terra eorum ranas. pro quo in Graeco ένη̃ρψεν uos legisse dixistis. quod potest ita interpretari: \'ebulliuit terra eorum ranas\'; sed et in hoc nulla est in sensu mutatio et nos antiquam interpretationem sequentes, quod non nocebat, mutare noluimus. in eodem: et
Abbreviated transcription (Latin):
quod quasi expansas manꝰ habeat. et in se
cuncta suscipiat. In eode. Ut educas panẽ
de terra: ꝓ quo inuenisse uos dicitis. ut
educat: s ñ potest aliud ad ipsum. aliud
de ipso dici. Aut omĩa quasi addm loque¬
batur ꝓpħa. aut omĩa ad aliũ de eo refere¬
hat. Cum aũ pleraq ad ipsum dirigant᷑.
et ea quȩ ambigua sunt ad ipsis ꝑsonã
dirigenda sunt. In eode. Erodii domꝰ
latinum. Ubi aues nidificabunt milui
abies domo ẽ: qd̾ scilicet semꝑ in excelsis
et arduis arborib nidos facere consueue¬
rit. Unde et sexta editio manifestio int̾pre¬
tata ẽ: miluo eypressi ad nidificandũ Pro
abietib aũ et eypressis. in hebreo ponitur.
significat. In eo de. Petra refugium erina¬
animal eẽ ñ maiꝰ ericio habens simistudinẽ
muris & ursi. Unde in palestina. apkorcie
dicitur. & magna est in istis regionibus huiꝰ
generis abundantia semꝑq in cauernis
petrarum & terrȩ fouens habitare consue

Expanded text:
quod quasi expansas manus habeat et in se cuncta suscipiat. in eodem: ut educas panem deterra. pro quo inuenisse uos dicitis: ut educat; sed non potest aliud ad ipsum, aliud de ipso dici. aut omnia quasi ad deum loquebatur propheta aut omnia ad alium de eo referebat. cum autem pleraque ad ipsum dirigantur, et ea, quae ambigua sunt, ad ipsius personam dirigenda sunt. in eodem: herodii domus Latinum: ibi aues nidificabunt; milui abies domus est, quod scilicet semper in excelsis et arduis arboribus nidos facere consueuerit. unde et sexta editio manifestius interpretata est: miluo cupressi ad nidifican dum. pro abietibus autem et cupressis in Hebraeo ponitur significat. in eodem: petra refugium erinaanimal esse non majus hericio, habens similitudinem muris, et ursi: unde in Palaestina ἀρκτομῦς dicitur, et magna est in istis regionibus hujus generis abundantia, semperque in cavernis petrarum, et terra foveis habitare consue
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpti sunt diuini libri uł int̾pretati. ñ ha¬
bent in tectis culmina s domata: quȩ romȩ
uł solaria uł meniana uocant. id ẽ plana¬
credendꝰ ẽ. Et qnͣdo precipit᷑ nob̾ ut facia¬
mo domati nr̃o coronã. hoc preciꝑnt᷑ ut in
tecto faciamꝰ ꝑ circuitũ quasda eminenti¬
as. ne facilis inpreceps lapsꝰ sit. Et in eugłio.
quȩ inquit auditis in aure dicite suꝑ do¬
mata: id ẽ suꝑ tecta. Et in ysaia: quid uob̾
est qd̾ om̃s ascendistis in tecta uana: Et¬

Expanded text:
scripti sunt diuini libri uel interpretati, non hascripti sunt diuini libri uel interpretati, non habent in tectis culmina, sed δώματα, quae Romae uel solaria uel Maeniana uocant, id ecredendus est. Et quando praecipitur nobis, ut faciamus domati nostro coronam, hoc praecipitur, ut in tecto faciamus per circuitum quasdam eminentias, ne facilis in praeceps lapsus sit . Et in Evangelio, Quae, inquit, auditis in aure, dicetis super domata , id est, super tecta. Et in Isaia, Quid vobis est, quod omnes ascendistis in tecta vana
Abbreviated transcription (Latin):
draseolaaiathel. In eode. Q mñ suꝑuenit
mansuetudo et corripiem᷑. In greco inue¬
nisse uos dicitis. mansuetudo suꝑ nos. Sed
habeat᷑. Ego uob̾ ampliꝯ dicã. qd̾ apud
hebreos nec. es. habeat᷑ nec. tu: s apud
niam positũ. Si enĩ dica mo. beatꝰ homo
quẽ erudieris dñe: cõpositionis elegantiã
non habebit. Et quando dr. oñe. et apo¬
stropha fit ad dñm: nichil nocet in sensu
si ponat᷑ et tu. In eod̾e. Et inmalicia eoꝵ dis¬
perdet eos. In greco dicitis ñ e̾e p̃positionẽ
in.s legi. malitiam eoꝵs disꝑdet. Sciendu
autẽ quod et in hebreo et in cunctis inter¬
pretib positũ sit. in malitia eoꝵ disꝑdet
non talem fugiat int̾pretationẽ. ut u̾bum
ad uerbum expͥmens dicat. ut considerent
nisse uos etiya oalaty. qd̾ antiqui codices
latinoꝵ int̾pretati sunt in ȩdificio. Doma
in orientalib ꝓuintiis ipsũ dr qd̾ apud
nos tectũ. In palestina enĩ et egypto ubi uł

Expanded text:
D-OLAM ATH EL. In eodem: Quoniam supervenit mansuetudo, et corripiemur . In Graeco invenisse vos dicitis: Mansuetudo super nos: sed habeat. Ego vobis amplius dicam, quod apud Hebraeos nec es, habeat, nec tu; sed apud vιαv positum. si enim dicamus: \'beatus homo, quem erudieris, domine\', conpositionis elegantiam non habebit. et quando dicitur \'domine\' et apostrofa fit ad dominum, nihil nocet sensui, si ponatur et \'tu\'. in eodem: et in malitia eorum disperdet eos. in Graeco dicitis non esse praepositionem \'in\', sed legi: malitia meorum disperdet. sciendum autem, quod et in Hebraeo et in cunctis interpretibus positum sit: in malitia eorum disperdet non talem fugiat interpretationem, ut uerbum ad uerbum exprimens dicat: \'ut consederent nisse im δώματι, quod antiqui codices Latinorum interpretati sunt in aedificio. dcbfia in orientalibus prouinciis ipsum dicitur, quod apud nos \'tectum\'; in Palaestina enim et Aegypto, ubi uel
Abbreviated transcription (Latin):
lasaddi. Om̃ia ossa mea dicent dñe: ꝓ quo
in greco bis dñe inuenisse uos dicitis: Sed
sciendũ qđ multa sint exemplaria apud he¬
gisse dicitis: quod additũ ẽ. nec apud quẽꝗͣ
inuenisse conturbat᷑. s et hoc sub ueru in lxͣx
additũ ẽ : et hinc apud uos et apud plerosq
error exorit᷑. qđ scͥptoꝵ negligentia uirgu¬
lis et asteriscis subtractis distinctio uniu̾sa
medio uentris mei. quod et in hebreo scͥptũ
est. Bass noc aleay. Sed ꝓpt̾ euphoniam
apudlatinos in corde translatũ ẽ. et tñ ñ
debemꝰ subtrahere qd̾ uerũ ẽ. In eode: dñe
in adiuitoriũ meũ respice: ꝓ quo in greco
repperisse uos dicitis eñẽy coñ. idẽ festina.
greco ñ sit positũ. cũ manifestissime et in
hebreo et in cunctis interpretibꝰ scͥptũ sit.
Salutare uultꝰ mei ds̾ m̃s: pro quo inuenisse
uos dicitis. et ds̃ m̃s. Sed sciendũ hoc in isto
psalmo bis inueniri et in pͥmo positũ ẽẽ sa¬

Expanded text:
arto: omnia ossa mea dicent: domine. pro quo in Graeco bis \'domine\' inuenisse uos dicitis. sed sciendum, quod multa sint exemplaria apud Hegisse dixistis. quod additum est nec apud quemquainuenisse \'conturbatur\'. sed et hoc sub ueru in Septuaginta additum est . et hinc apud uos et apud plerosque error exoritur, quod scriptorum neglegentia uirgulis et asteriscis subtractis distinctio uniuersamedio uentris m e i, quod et in Hebraeo scriptum est \'batthoch meai\'. sed propter euphoniam apud Latinos \'in corde\' translatum est; et tamen non debemus subtrahere, quod uerum est. in eodem: domine, in adiutorium meum respice. pro quo reperisse vos dicitis, σπεύσον, id est, festina. Graeco non sit positum. Cum manifestissime et in Hebraeo, et in cunctis Interpretibus scriptum sit; salutare uultus mei, deus meus. pro quo inuenisse uos dicitis: et deus meus. sed sciendum hoc in isto psalmo bis inueniri et in primo positum esse: sa
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ inculcem. obseruare debetis nom̃ dñi
et di sepissime additũ : et iduos debere se¬
qui quod de hebraico et de lxͣx int̾pretib¬
em̃dauimꝰ. In eode. Ego aũ dixi in excessu m̃tis
mee: ꝓ quo in latinis codicib legebat᷑ in pa¬
uore meo: et nos iuxta grecũ tnstulimo.¬

Expanded text:
semper inculcem, obseruare debetis nomen domini et dei\' saepissime additum et id uos debere sequi, quod de Hebraico et de septemendauimus. m eodem: ego autem dixi ln excessu mentis meae. pro quo in Latinis codicibus legebatur: in pauore meo, et nos iuxta Graecum transtulim
Abbreviated transcription (Latin):
in greco. Et queritis qͥd ꝯ significet n¬
cticorax apud latinos. In hebreo pro
nicticorace uerbũ Bõs scͥptũ ẽ quod
aquila et lxx et theodõtion et quinta
chꝰ ũpupam: sexta editio noctuã: qd̾ et
nos magis sequimur D eniq ubi apud nrõs
et grecos legit᷑. factus sũ sic̃ nicticorax in
domicilio: apud hebreos dr. factꝰ sum sic̃
noctua in rumosis. Pieriq bubonẽ conten¬
tiose significari putant. In eode. Afacie irȩ
et indignationis tuę: ꝓ quo in greco inue¬
nisse uos dicitis a facie irȩ tuȩ: cũ manifes¬
tissimũ sit qd̾ et apud hebreos et apud lx̃x¬

Expanded text:
iamus: « Quaeritis quid significet cticorax apud Latinos. In Hebraeo pro nycticorace, verbum cos scriptum est. Quod Aquila, et LXX et Theodotion, et quinta hus vero, upupam. Sexta editio noctuam, quod et nos magis sequimur. Denique ubi apud nos et Graecos legitur: Factus sum sicut nycticorax in domicilio, apud Hebraeos dicitur, factus sum sicut noctua in ruinosis. Plerique bubonem contentiose significaet indignationis tuae. pro quo in Graeco inuenisse uos dicitis: a facie irae tuae, cum manifestissimum sit, quod et apud Hebraeos et apud
Abbreviated transcription (Latin):
đr. nec alit̾ potest uerti quã anob̾ tnslatum
est. S ignificat aũ speculã quã custodes
agroꝵs et pomoꝵ habere consuerunt. ut
de amplissima urbe paruum tuguriolum
uix remanserit. Hoc scd̾m grecos. C eterũ
in hebreo lichicra seͥptum habet᷑. qđ aqui¬
la uertit aĩs aorioni idẽ aceruũ et cumulũ
lapidũ. quib uineȩ et agri purgari solent.
in greco hinc ñ habeat᷑. Et bene. Nam in nr̃is
codicib ñ habet᷑. et miror quis imꝑitoꝵ urõs

Expanded text:
r nec aliter potest uerti, quam a nobis translatum est; significat autem speculam, quam custodes agrorum et pomorum habere consuerunt, ut de amplissima urbe paruum tuguriunculum uix remanserit. hoc secundum Graecos. ceterum in Hebraeo \'lichin\' scriptum habet, quod Aquila uertit λιθαόριον, id est \'aceruum et cumulum lapidum\', quibus uineae et agri purgari solent. in Graeco \'hinc\' non habeat; et bene, nam et in nostris codicibus non habetur; et miror, quis inperitor
Abbreviated transcription (Latin):
naiona. Si aũ ñ de terra łr quȩ fundata
sit. sed de alia re quȩ fundata uideatꝰ in ter¬
ra. probent ex prioribus et sequentibꝰ quis
sensꝰ sit. ut nescio quit quod ñ đr funda¬
um fundatũ putant: debuit scribi. in t̾ra
fundauit illud in scła. In eode. Et in intel¬
lectib manuũ suarũ deduxit eos. Non ha¬
bet᷑ eñ seoynẽcỹ. ut scribitis numero singła¬
sonat. sicut habet᷑ et in hebreo ata xuii.tu¬

Expanded text:
a. si autem non de terra dicitur, quod fundata sit, sed de alia, quae fundata uideatur in terra, probent ex prioribus et sequentibus, quis sensus sit, ut nescio quid, quod non dicitur, fundarra fundatum putant, debuit scribi: in terra fundauit illud in saecula. in eodem: et in intellectibus manuum suarum deduxit eos. non habet iv tfj avvsast, ut scribitis, numero singulasonat, sicut habetur et in Hebraeo \'bat
Abbreviated transcription (Latin):
oeke u cago. hoc ẽ quẽ adquisiuit dextera
eiꝯ. Meliꝰ gͦ scdm hebraicã ꝓprietatẽ int̾¬
pretatꝰ ẽ simmachꝰ. montẽ quẽ adquisiuit
dextera eius. In eode. Et auerterunt se et
non seruauert̃ pactũ. que admodũ patres
eoꝵ. Scio quod pactũ ñ habeat᷑ in hebreo.
s qnͣdo om̃s uoce simili tnͣstulert̃. ũciiis ẽ¬

Expanded text:
tera eius. ergo secundum Hebraicam proprietatem interpretatus est Symmachus: montem, quem adquisiuit dextera eius. in eodem: et auerterunt se et non seruauerunt pactum, quemadmodum patres eorum. scio, quod \'pactum\' non habeat in-Hebraeo, sed, quando omnes uoce simili transtulerunt ἠσ
Abbreviated transcription (Latin):
ex iuuentute mea: et in hoc qd̾ apud gre¬
cos inuenisse uos dicitis. d̾s ms̃ suꝑfluum
est. In eode: donec annuntiẽ brachiũ tuũ.
et dicitis ingreco uos reppisse mirabilia tua:
qd̾ de suꝑeriori u̾siculo ẽ. et usq nc̃ ꝓnun¬
co inuenisse uos dicitis. Reges terrȩ suꝑflu
cupatio myst̾ium tͥnitatis sit. In eode: et be¬
nedictũ nom̃ maiestatis eiꝰ in et̾nũ. Hoc gͦ
qđ in greco uos inuenisse dicitis. ui ęt̾num¬
et in scłm scłi: suꝑflue a grecis sciatis appo

Expanded text:
ex iuuentute mea. et in hoc, quod apud Graeex iuuentute mea. et in hoc, quod apud Graecos inuenisse uos dicitis, deus meus superfluum est. in eodem: donec adnuntiem brachium dicitis in Graeco uos repperisse: mirabilia tua, quod de superiori uersiculo est: et usque nunc pronunco inuenisse uos dicitis: reges terr a e, supecupatio mysterium trinitatis sit. in eodem: et benedictum nomen maiestatis e.ius in aetern u m. hoc ergo, quod in Graeco inuenisse uos dicitis: ieculi, superflue a Graecis sciatis adpos
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo. In eode. Ingressus dĩ mei regis
mei. qui ẽ in scõ: subaudit᷑. uidert̃ ingressꝰ
di mei et regis mez. Quod aũ dicitis. me in
rege ñ appositũ. aꝑtissime m̃datii ẽ. Sedo
enĩ ponitur et dĩ mei et regis mei blandien¬
tis affectu. ut qͥ om̃iũ ds et rex ẽ: suus specia¬
lit̾ ds fiat et rex. merito seruitutis. Deniq
in hebreo scͥptũ habet. heli. melchi: qd̾ dm
meũ et regem meũ significat. In eode: Neg¬
na terrȩ cantate do. psallite dño. Et dicitis
hoc inisto uersiculo ñ ẽẽ scͥptũ. psallite dño:
qm̃ statim sequit᷑ diapsalma: psallite do
qui ascendit suꝑ celum cęli ad orientẽ. cũ
iste uersiculꝰ magis habere debeat uxta he¬
braicã ueritatẽ. cantate do psallite dño:
et illud qd sequit᷑ in pͥncipio uersus alteriꝰ
psallite do. ñ sit in libris autenticis. s obe¬
lo p̃notatũ. Ergo et uos legite magis ea
que uera sunt: nedum additũ suscipitis.
ds ms̃: suꝑfluũ ẽ. In eode. Ds dociusti me

Expanded text:
consuetudo. in eodem: ingressus dei mei, regis mei, qui est in sancto; subauditur: \'uiderunt ingressus dei mei, regis mei\'. qrege non appositum, apertissimi mendacii est, secundo enim ponitur, et Dei mei, et regis mei, blandientis affectu; ut qui omnium Deus et rex est, suus specialiter deus fiat et rex merito seruitutis. denique in Hebraeo scriptum habet: \'heli melchi\', quod \'deum meum et regem meum\' significat. in eodem: regnaterrae, cantate deo, psallite domino. et dicitis hoc in isto uersiculo non esse scriptum: psallite domino, quoniam statim sequatur: diapsalma. psallite deo, qui ascendit super caelum caeli ad orientem, cum iste uersiculus magis habere debeat iuxta Hebraicam ueritatem: cantate deo, psallite e domino, et illud, quod sequitur in principio uersus alterius, psallite deo non sit in libris authenticis, sed obelo praenotatum. ergo et uos legite magis ea, quae uera sunt, ne, dum additum suscipitis, deusmeus, superfluum est. m eodem: deus, docuisti me
Abbreviated transcription (Latin):
m̃titi sunt er. Quis aũ uoluerit ꝓ ei pone¬
re eum. et uitiare exemplaria: ñ ẽ mei uidi¬
tii. In eode. Et ꝓpitis fiet peccatis eoꝵ. et s̃
disꝑdet eos. Dicitis qd̾ eos ingreco ñ habe¬
atur. quod et uerũ ẽ. Sed ne sententia pen¬
deat. latinũ sermonẽ sua ꝓprietate comple¬

Expanded text:
titi sunt ei\'. quis autem uoluerit pro \'ei\' ponere \'eum\' et uitiare exemplaria, non est mei iudicii. in eodem: et propitius fiet peccatis eorum et non disperdet eos. dicitis, quod \'eos\' in Graeco non habeat, quod et uerum est; sed nos, ne sententia pendeat, Latinum sermonem sua proprietate conple
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ ꝑscrutabar siue querebã: et quinta simi¬
runt᷑ herbȩ sarculo quȩ secent᷑. sic et istȩ re
kaloñ semel: ec̃la loy. frequent̾ significat
In eode. A generatione in generationẽ. hoc
quod in greco sequens inuenisse uos dicitis
consũmauit u̾bum. recte ñ habet᷑ in latino:
qͥa & innullo habet᷑ int̾pretũ. E narrab̾t
filiis suis: ꝓ quo in greco habet᷑ añccẽ soy
cũi. qd̾ ẽ annuntiabunt. Sed sciendũ qd̃
in hebreo ias aph pherĩ scriptũ ẽ: quo aqͥ¬
la et simmachꝰ narrabunt transtulerunt.
n eodẽ. Et occidit pingues eoꝵ. Sic ħt et
in hebreo hoc ẽ. Baas acalehen qd̾ aquila

Expanded text:
erscrutabam, sive quaerebam: et Quinta simiruntur herbae sarculo, quae secentur; sic et iste retrxalov semel, ἔσxαλλοv frequenter significat. m eodem: a gene- ratione in generationem. hoc, quod in Graeco sequens inuenisse uos dicitis: consummauit uerbum, recte non habet in Latino, quia et in nullo habetur interpretum. Septfiliis suis. pro quo in Graeco habet ἀναγγελοῦσι, quod est \'adnuntiabunt\'. sed sciendum, quod in Hebraeo \'iasaphpheru\' scriptum est, quod Aquila et Symmachus narrabunt transtulerunt. in eodem: et occidit pingues eorum. sic habet et in Hebraeo, hoc est \'bamasmnehem\', quod Aquila
Abbreviated transcription (Latin):
quid hebraica ueritas habeat. Hoc enĩ qd̃
ꝓpt̾ noticiã litterarũ: Vnde si quid ꝓstu¬
dio ẽ latere additũ ẽ. non debet poni in
corpore: ne priorẽ tnͣslationẽ ꝓ scribenti¬
um uoluntate conturbet. In eode. Contri¬
bulasti capita draconũ in aquis: tu confre¬
gisti capita draconis. Sic lectionis ordo se¬
quit᷑. ut in pͥori uersu tuñ habeat. s in scđo:
et aquȩ plurali numero scribant᷑. nͨ singła¬
ri: sic̃ et aquila uerbũ hebraicũ arciociis
eode. Ne obliuiscaris uoces inimicoꝵ tuoꝵ:

Expanded text:
quid Hebraica ueritas habeat. hoc enim, quopropter notitiam scripturarum. unde, si quid pro studio e latere additum est, non debet poni in corpore, ne priorem translationem pro scribentium uoluntate conturbet. in eodem: contribulasti capita draconum in aquis; tu confregisti capita draconis. sic lectionis ordo sequitur, ut in priori uersu \'tu\' non habeat, sed in secundo, et \'aquae\' plurali numero scribantur, non singulari, sicut et Aquila uerbum Hebraicum \'ammaim eodem: ne obliuiscaris uoces in
Abbreviated transcription (Latin):
predantiũ te scͥptũ dicitis. In hebreo. SaRa¬
Natħ legit᷑. quod aquila hostiũ tuoꝵ. simma¬
in imicoꝵ tuoꝵ interp̾tati sunt. Ꝙ ẽ sensꝰ
pendens ex suꝑiorib Alemor esto imꝑpe¬
rioꝵ tuoꝵs. eoꝵs que ab insipiente sunt to¬
tadie: ne obliuiscaris uoces inunicoꝵ tuoꝵ
id ẽ uoces quib te blasphemant. tibiq
in popło tuo detrahunt. Unde sequit᷑. suꝑ¬
bia eoꝵ quite oderunt ascendit semꝑ: idẽ
dum tu differs pęnas. illi ꝓficiunt inblas
legitis. in manib suis. In eodđe: ⁊ erribili et
ei qui aufert spm̃. pͥncipũ : et dicitis. qd̾ ei
non sit scͥptũ in greco. Uerũ ẽ. Sed nͥ appo¬
suerimꝰ ei. latin sermo ñ resonat. Neq eniꝰ
bam sp̃m meum: ẜ quo inhebreo legimo:
Recordabar psalmoꝵ meoꝵ in nocte cũ

Expanded text:
precantium te\\ scriptum dicitis. in Hebraeo \'sorarach\' legitur, quod Aquila \'hostium\' tuorum\', Symmainimicorum tuorum interpretati sunt. et esti sensus pendens ex superioribus: \'memor esto inproperiorum tuorum, eorum, quae ab insipiente sunt tota die; ne obliuiscaris uoces is quae te blasphemant, tibique in populo tuo detrahunt. Unde 661 sequitur: Superbia eorum, qui te oderunt, ascendit semper: id est, dum tu differs poenas, illi proficiunt in blaslegitis, in manibus suis. In eodem: Terribili, et ei qui aufert spiritum Principum . Dicitis quod, ei, non sit scriptum in Graeco: verum est; sed nisi apposuerimus, ei, Latinus sermo non resonat. Neque enim bam spiritum meum . Pro quo in Hebraeo legimus. Recordabar Psalmorum meorum in nocte, cum
Abbreviated transcription (Latin):
niat᷑ in scõ. In eodẽ. Incendamꝰ om̃s festos
di aterra: ꝓ quo in greco scͥptũ ẽ. kas atay¬
cõaien. Et nos ita transtulimꝰ. quiescere fa¬
ciamo om̃s dies festos di aterra. Et miror quo¬
modo elatere annotationẽ nr̃am nescio quis
temerariꝰ scribenda in corpore putauerit.
quã nos ꝓeruditione legentis scͥpsimꝰ hoc
hinc habitam questionẽ. pleniꝰ de hoc dis¬
putandũ uidet᷑. In hebreo scͥptũ ẽ sarhu ehol
aĩs banu. uelba aRes: qd̾ aquila et simmachꝰ¬

Expanded text:
tur. In eodem: Incendamus omnes dies festos Dei a terra . Pro quo in Graeco scriptum est καταπαύσωμεν; et nos ita transtulimus: Quiescere faciamus omnes dies festos Dei a terra. Et miror quomodo e latere Adnotationem nostram nescio quis temerarius scribendam in corpore putaverit, quam nos pro eruditione legentis scripsimus hohinc habitam quaestionem, plenius de hoc disputandum videtur. In Hebraeo scriptum est SARPHU CHOL MOEDAU EL BAARES, quod Aquila, et Symmach
Abbreviated transcription (Latin):
liꝯ et ueriꝰ qd̾ supͣ. In eod̾e. Uiderunt in gres¬
sus tuos ds: ꝓ quo in greco legisse uos dici¬
tis. uisi sunt ingressus tui ds. In hebreo ita
itinera tua ds̃: et qd̾ sequit᷑. itinera di mei
regis qui ẽ in scõ. Ergo anob̾ ita legendũ ẽ.
uiderunt ingressus tuos d̾s: et scͥptoris ui¬
tium relinquendũ. qͥ nõiatiuũ posuit ꝓ ac¬

Expanded text:
 et uenus, quod supra. m eodem: uiderunt ingressus tui, deus, pro quo in Graeco scriptum sit: nisi sunt ingressus tui, deus. in Hebraeo ita itinera tua, deus, et, quod sequitur: itinera dei mei regis, qui est in sancto. ergo a nobis ita legendum est: uiderunt ingressus tuos, deus, et scriptoris uitium relinquendum, qui nominatiuum posuit pro ac
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. et in greco inuenisse uos dicitis a Nos¬
pestatis et turbinis. In eodẽ. qm̃ si inimicꝰ¬
m̃s maledixisset. In greeo or laicẽ Ñ. hocẽ
ex ꝓbrasset positũ ẽ. Sed int̾ maledicta et
obpbria sensũ ñ discrepare ꝑspicuũ ẽ m̃¬

Expanded text:
spiritus. et in Graeco inuenisse uos dicitis: ὀλιspiritus. et in Graeco inuenisse uos dicitis: ὀλιpestatis et turbinis. in eodem: quoniam, si inimicus maledixisset. in Graeco ὠνείδισεν, hoc est \'exprobrasset\', positum est. sed inter maledicta et obprobria sensum non discrepare perspicuum e
Abbreviated transcription (Latin):
quia diximꝰ adu̾sus frẽm tuũ loquebaris.
et debuisse nos dicere adu̾sus frem̃ tuu̾
detrahebas. Q uod uitiosũ ẽe̾. et in nr̃a lin¬
gua ñ stare. etiã stultis patet. Nec ignora¬
siuoluerimꝰ ponere. nͨ possumꝰ dicere ad¬
uersus frem tuũ detrahebas: s de fr̃e tuo¬
detrahebas. Qd̾ si fecerimꝰ. rursꝰ conten¬
mus impolita nos u̾boꝵ int̾pretatione tor¬
quere. cum damnũ ñ sit in sensibꝰ: quia
unaqueq lingua ut iam dixi suis ꝓprieta¬
tib loquit᷑. In eode. Nequando rapiat et
est. et in nr̃ĩs codicib sic habet᷑. Et mi¬
ror qͦmͦ uitiũ librarii dormitantis adcul¬
pam referatis int̾pretis. nͥ forte fuerit hoc.
nequando rapiat nec sit qui eripiat. et ille
pro nec. et. scͥpserit. In eode. sacrificiũ lau¬
dis honorificabit me: pro qͦ in greco scribit᷑
gimꝰ pater clarificame. Noliumꝰ gͦ immu¬
dm qd̾ additũ ẽ. In eodẽ. apusillanimitate

Expanded text:
quia diximus: aduersus fratrem tuum loquebaris, quia diximus: aduersus fratrem tuum loquebaris, et debuisse nos dicere: \'aduersus fratrem tuum detrahebas\'; quod uitiosum esse et in nostra lingua non stare etiam stultis patet. nec ignorasi uoluerimus ponere, non possumus dicere: \'aduersus fratrem tuudetrahebas. Quod si fecerimus, rursus contenmus impolita nos verborum interpretatione torquere, cum damnum non sit in sensibus, quia unaquaeque lingua, ut ante jam dixi, suis proprietatibus loquitur. In ipso: Ne quando rapiat, et est et in nostris codicibus sic habetur. et miror, quomodo uitium librarii dormitantis ad culpam referatis interpretis, nisi forte fuerit hoc: ne quando rapiat nec sit, qui eripiat, et ille pro \'nec\' \'et\' scripserit. in eodem: sacrificium laudis honorificabit me. pro quo in Graeco scribitur: gitur: pater, clarifica me. noluimus ergo inmudeum, quod additum est. in eodem: a pusi 1 lanimitate
Abbreviated transcription (Latin):
pimꝰ ds miscđiam tuam in medio tem¬
plitui. Pro eo qd̾ nos de hebraico et de lxx
uos legisse dicitis. popłi tui: qđ suꝑfluũ
est. In hebraico enĩ scͥptũ ẽ echalacħ id est
qͦd popłm tuũ significat. Et homo cum¬
in honore ẽẽt. ꝓ quo in greco inuenisse uos
dicitis. homo in honore cũ ẽẽt. Sed scien¬
dum qđ iste u̾siculꝰ bis in hoc psalmo sit:
et in pͥori additam habeat et coniunctio¬
nem: infine ñ habeat. In eode: et dñabunt᷑
eoꝵ iusti. Pro iustis. e s eỹe id ẽ rectos in
greco legisse uos dicitis: s hoc ꝓpt̾ eupho¬
niam ita in latinũ uersum ẽ Alioquin et
bum de u̾bo expͥmere. ut dũ sillabas seqͥ¬
mur. ꝑdams intelligentiã. In eode: de ma¬
nu inferni cum liberauerit me: ꝓ qͦ in gre¬
co legisse uos dicitis. cũ acceꝑit me. Q. d̾
quide et nos ita de lxͣx uertimꝰ. et miror
a quo in ur̃o codice deprauatũ sit. edens¬
aduersꝰ frẽm tuũ loquebaris. ꝓ quo in gre¬

Expanded text:
icordiam tuam in medio templi tui . Pro eo quod nos de Hebraico, et de Sepvos legisse dicitis, populi tui, quod superfluum est. In Hebraico scriptum est ECHALACH, id est, quod populum tuum significat. 29. Quin honore esset. pro quo in Graeco inuenisse uos dicitis: et homo, in honore cum esset.. sed sciendum, quod iste uersiculus bis in hoc psalmo sit et in priori additam habeat \'et\' coniunctionem, in fine non 2.habeat. in eodem: et dominabuntur eorum iusti. pro \'iustis\' εὐθεῖς, id est \'rectos\', in Graeco legisse uos dicitis; sed hoc propter εὐφωνίαν ita in Latinum uersum est. alioquin et bum de uerbo exprimere, ut, dum syllabam sequimur, perdamus intellegentiam. in eodem: de manu inferni cum liberauerit me. pro quo in Graeco legisse uos dicitis: cum acceperit me. quod quidem et nos ita de Septuaginta uertimus et miror, a quo in uestro codice deprauatum sit. rem tuum loquebaris. pro quo in Grae
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ anima inea: ꝓ quo in greco sit. sitiuit in
te anima mea. Sed in hebreo ñ habet ac̃oua
quod significat te: s lacħ. quo ostenditur
tibi: qd̾ et om̃s interpretes transtuler̃t. Er¬
go scđm lingue ꝓprietatẽ uersũ ẽ in latinũ.
agittȩ paruuloꝵ facte sunt plage eoꝵ:
pro quo in greco. sagitta paruuloꝵ. Sed
sisic dicamꝰ nͦ resonat in latino. sagitta par¬
uuloꝵ factȩ sunt plage eoꝵ. Pro quo melio
habet in hebreo. Percutiet eos ds iaculo repen¬
tino. et inserent᷑ plage eoꝵ. Qui conturbas¬
ꝓfundũ maris: sonũ fluctuũ ei. In greco
additũ scribitis. Qͥs sustinebit. qd̾ suꝑfluũ
est. Subaudit᷑ enĩ. Qui conturbas ꝓfundu
maris: & conturbas sonum fluctuũ ei. In
eius. Et dicitis qd̾ in greco non sit eiꝰ. cũ in
hebreo tẽchina manifeste p̾parationẽ eiꝰ sig
uisitasti terram et inebriasti eã. olocausta¬

Expanded text:
 anima mea . Pro quo in Graeco sit: Sitivit in te anima mea. Sed in Hebraeo non habet ATTHA, quod significat, te; sed LACH, quod ostenditur, tibi: quod et omnes Interpretes transtulerunt. Ergo secundum linguae proprietatem versum est in Latinum.agittae parvulorum factae sunt plagae eorum . Pro quo in Graeco: Sagitta parvulorum; sed si sic dicamus, non resonat in Latino: Sagitta parvulorum factae sunt plagae eorum. Pro quo melius habet in Hebraeo: Percutiet eos Deus jaculo repentino, et inferentur plagae eorum. 39. Sexaprofundum maris, sonum fluctuum eius. in Graeco additum scribitis: quis sustinebit ? quod superfluum est; subauditur enim: \'qui conturbas profundum maris et conturbas sonum fluctuum eius\'.eius. et dicitis, quod in Graeco non sit \'eius\', cum in Hebraeo \'thechina\' manifeste \'praeparationem eius\' signuisitasti terram et inebriasti eam. Sexa
Abbreviated transcription (Latin):
ce reges congregati sunt. ꝓ qͦ in greco legisse uos di¬
citis qm̃ ecce reges eius congregati st̃. qͦd suꝑfluũ
es se ipselectionis textus ostendit. Et in uet̾ib
codicib latinoꝵ scͥptum erat. reges terre.
Q đ nos tulimꝰ. quia nec in hebreo nec in .lxx.¬

Expanded text:
ce reges congregati sunt. pro quo in Graeco legisse uos dicitis: quoniam ecce reges eius congregati sunt. quod superfluum esse ipse lectionis textus ostendit; et in ueteribus codicibus Latinorum scriptum erat reges terrae, quod nos tulimus, quia nec in Hebraeo nec in
Abbreviated transcription (Latin):
qui fundasti t̾rã suꝑ stabilitatẽ sua. Et post
paululũ: ab increpatione tua fugient. auo¬
ce tonitrui tui formidabunt. et. in loco que
fundasti eis. qui emittis fontes in conualli¬
bus. et illud. ut educas pane̾ de terra. Si gͦ
in uno u̾siculo tercia ꝑsona subito et extra
et miror quomͦ apud latinos scͥptoꝵ erro¬
re subtractũ s sit. In eođe. Hoc mare ma
gnum et spaciI. osum manib Dicitis in
greco. manib  non haberi. Et ego noui.
s de hebraico. A et de theodotionis edi¬
tione in lxͣx sub asteriseo additũ ẽ Deniq
et in hebreo ita scͥptũ ẽ. ⁊ehalan sadollum̃

Expanded text:
ti terram super stabilitatem suam. Et post paulum: Ab increpatione tua fugient: a voce tonitrui tui formidabunt. Et: In loco, quem fundasti eis. Qui emittis fontes in convallibus. Et illud: Ut educas panem de terra. Si ergo in uno uersiculo tertia persona subito et extra et miror, quomodo apud Latinos scriptorum errore subtractum sit. in eodem: hoc marema-25 gnum et spatiosum manibus. dicitis in Graeco \'manibus\' non haberi. et ego noui, sed ex Hebraico et de Theodotionis editione in Septuaginta sub asterisco additum est. denique et in H
Abbreviated transcription (Latin):
et lxͣx int̾pretes. et theodotio. et qͥnta et
sexta editio. ꝙ aquila. et ipsũ hebraicũ. in
sp̃u ei habet. qd̾ hebraice đr. brucho Sin
autẽ ẽẽt. in ore eiꝰ. scriberet᷑ affico. In eode.
conu̾sꝰ sum in erumna mea. In greco mea ñ
eẽ suggeritis. qd̾ ex hebraico et de tnslatio

Expanded text:
ta Interpretes, et Theodotion, et Quinta, et Sexta Editio, et Aquila, et ipsum Hebraicum, in spiritu ejus, habet, quod Hebraice dicitur BRUCHO. Sin autem esset, in ore ejus, scriberetur, BAFFIO. In eodem Conversus sum in aerumna mea ; in Graeco, mea, non esse suggeritis. Quod ex Hebraico, et de translatio
Abbreviated transcription (Latin):
facit angłos suos sp̃s. A quib breuit̾ queri¬
te qͦm cũ ad dm sit sermo. quasiad alium
loqueis ꝓpħa repente mutet᷑ maxime cũ sic incipi¬
at Domine d̾s ms magnificat es uehem̃¬
ter. confessionẽ et decorẽ indiusti. et. qui
tegis in aquis suꝑiora ei. id ẽ cęli. qͥ ponis
nubem ascensũ tuũ. qui ambulas suꝑ pen¬
nas uentoꝵs: et statĩ sequit᷑. qui facis an

Expanded text:
facit angelos suos. a quibus breuiter quaerite, quomodo, cum ad deum sermo sit, quasi ad alium loquens propheta repente mutetur. maxime cum sic incipiat: domine, deus meus, magnificatus es uehementer; confessionem et decorem induisti, et: qui tegis in aquis superiora eius — id est caeli —, qui ponis nubem ascensum tuum, qui ambulas super pennas uentorum. et statim s
Abbreviated transcription (Latin):
nis fide s linguȩ suȩ ꝓprietatibꝰ nitant᷑ ex¬
primere. De eode psalmo. dirige in conspe
Aonaioy. hoc est  dirige in conspectu tuo
nec smmachꝰ. nec łheodotio: s sola coeͣnt edi¬
tio. Deniq et in hebreo ita scͥptũ repperi. õser
laphanai darchachi: qd̾ om̃s uoce simili tnͣs¬
tulerunt dirige in conspectu meo uiã tuã:
scđm illud qd̾ et in oratione dñica đr. Pat̾¬

Expanded text:
nis fide, sed linguae suae proprietatibus nitantur exnis fide, sed linguae suae proprietatibus nitantur exprimere. De eodem, psalmo: dirige conspectu δόν μου, hoc est: dirige in conspectu tuo nec Symmachus nec Theodotio, sed sola κοινὴ editio. denique et in Hebraeoita scriptum repperi: oser laphanoi darchach, quod omnes uoce simili transtulerunt: dirige in conspectu meo uiam tuam, secundum illud, quod et in oratione dominica dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ritate discordet. PR Ala de quinto psalmo
fecisse conuincit᷑. heumͥ quia in cholatꝰ mͣs
ꝓ longatꝰ e̾. Et in .xͦuiͦii. psalmo rursũ ꝓ incho¬
latu habitationẽ posuit: dñe qͥs habitabit
in tab̾naculo tuo. Et sciendũ qd̃ si uoluerimo
dicerȩ. dñe qͥs incolet tab̾naculũ tuũ. uł il¬
lud equinto neq incolet uixta te maligno:¬
N ayañ sequim᷑. omnẽ decorẽ tnͣslationis amit¬
timus. et hanc ee regulã boni interp̾tis. ut
idiomata linguȩ alterius suȩ linguȩ expͥmat
ꝓprietate. Qd et tulliũ in phitagora Plato¬
nis. et in oeconomico xenofontis. et in de¬
mostenis contra eschinen oratione fecisse
conuincimo: et Plautũ. Terentiũ. ceciliũq.
eruditissimos uiros in grecis comediis trans¬
ferendis. Nec ex eo qͥs latinã lingũa angustis¬
simã putet quod ñ possit uerbũ tnsferre de
uerbo cũ etiã greci pleraq nr̃a circuitu
transferant. et u̾ba hebraica nͨ int̾pretatio¬

Expanded text:
ritate discordet. Prima de quinto psalmo ritate discordet. Prima de quinto psalmo fecisse conuincitur: heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est. et in quarto decimo psalmo rursum pro incolatu habitationem posuit: domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? et sciendum, quod, si uoluerimus dicere: \'domine, quis incolet tabernaculum tuum?\' uel illud de quinto: neque incolat iuxta te malignοζηλίαν sequimur, omnem decorem translationis amittimus; et hanc esse regulam boni interpretis, ut ἰδιώματα linguae alterius suae linguae exprimat proprietate. quod et Tullium in Protagora Platonis et in Οἰκονομικῷ Xenofontis et in Demosthenis contra Aeschinen oratione fecisse conuincimus et Plautum, Terentium Caeciliumque, eruditissimos uiros, in Graecis comoediis transferendis. nec ex eo quis Latinam linguam angustissimam putet, quod non possit uerbum transferre de uerbo, cum etiam Graeci pleraque nostra circuitu transferant et uerba Hebraica non interpretatio
Abbreviated transcription (Latin):
filis m̃s auitus sepe queuerat. Et quia se oc
spondeo: et me magno amicitiȩ libero fęnore.
Q uod qntomagis soluimo: plus debemꝰ: Sicut
autẽ in nouo testam̃to siquando apud latinos
questio exorit᷑. et ẽ int̾ exemplaria uarietas.
recurrimo ad fontẽ greci sermonis qͦ nouũi
scriptũ ẽ instrum̃tũ: ita in ueteri testam̃to
siqͣndo int̾ grecos latinosq diu̾sitas ẽ ad he¬
braicã confugimo ueritatẽ. ut qͥcqͥd de fonte
ꝓficiscit᷑ hoc queramꝰ in riuulis. CõtÑe aũista
hoc ẽ cõmunis editio. ipsa ẽ quȩ et .lxx. Sed
hoc int̾ est int̾ utramq. qd̾ cõeñe ꝓ locis et
temporib et ꝓuoluntate scͥptoꝵ uetꝰ corru¬
pta editio ẽ. ea autẽ quȩ habet᷑ in exaplois.
et quã nos u̾timꝰ. ipsa ẽ quȩ in eruditoꝵ libͣs
incorrupta et ĩmaculata .lxxͣ. int̾pretũ tͣns¬
latione seruat᷑. Q uicqͥo gͦ ab hac discrepat
nulli dubiũ ẽ quinita et abhebreoꝵ aucto¬

Expanded text:
filius meus Auitus 25 saepe quaesierat et, quia se occfilius meus Auitus 25 saepe quaesierat et, quia se occspondeo et me magno amicitiae libero faenore, quod, quanto magis soluimus, plus debemus. sicut autemm nouo testamento, si quando apud Latinos qurecurrimus ad fontem Graeci sermonis, quo novum scriptum est Instrumentum: ita in veteri Testamento, si quando intonfugimus veritatem, ut quidquid de fonte proficiscitur, hoc quaeramus in rivulis. Κοινη autem ista, hoc est Communis editio, ipsa est quae et LXX, sed hoc interest inter utramque, quod κοινη pro locis et temporibus, et pro voluntate scriptorum Vetus corrupta editio est; ea autem, quae habetur in ἑξαπλοις, et quam nos vertimus, ipsa est quae in eruditorum libris incorrupta et immaculata LXX Interpretum translatione servatur. Quidquid ergo ab hac discrepat, nulli dubium e
Abbreviated transcription (Latin):
et ursus in cõmune pascent᷑. paruuliq eoꝵ
erunt parit̾: et leo et bos comedent paleas:
non ut simplicitas in feritatẽ tnͣseat. s ut fe¬
ritas discat simplicitatẽ. Queritis ame rem
magni oꝑis et maioris inuidie: in qua scriben¬
tis ñ ingeniũ s eruditio cõpbet᷑ ut dũ iꝑse
cupio iudicare de cęteris. uidicandũ me om̃ib
prebeã. et in oꝑe psalterii iurta digestionẽ
scedule ur̃ȩ. ubicũq int̾ latinos greeosq con¬
tentio ẽ: qͥd magis hebreis conueniat signifi¬
cem. In qͦ illud breuit̾ ãmoneo. ut sciatis aliã
editionẽ eẽ quã origenes et cesariensis ł̃ usebi
om̃sq greciȩ tractatores cõeq̃e id ẽ cõmunẽ
apellant atq uulgatã. et aplerisq nẽ lucan
is codicibꝰ repperit᷑. et a nob̾ in latinũ sermo¬
nem fidelit̾ uersa ẽ. et iherosolimȩ atq in
orientis ȩccłiis decantatur. Suꝑ qua re et sẽs

Expanded text:
et ursus in commune pascentur paruulique eorum et ursus in commune pascentur paruulique eorum erunt pariter et leo et bos comedent paleas, non ut simplicitas in feritatem transeat, sed ut feritas discat simplicitatem. Quaeritis a me rem magni operis et maioris inuidiae, in qua scribentis non ingenium, sed eruditio conprobetur, ut, dum ipse cupio iudicare, de ceteris, iudicandum me omnibus praebeam et in opere Psalterii iuxta digestionem schedulae uestrae, ubicumque inter Latinos Graecosque contentio est, quid magis Hebraeis conueniat, significem. in quo illud breuiter admoneo, ut sciatis aliam esse editionem, quam Origenes et Caesariensis Eusebius omnesque Graeciae tractatores κοινά — id est communem - appellant atque uulgatam et a plerisque nunῖς codicibus repperitur et a nobis in Latinum sermonem fideliter uersa est et Hierosolymae atque in orientis ecclesiis decantatur. super qua re et sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
cus sermo completꝰ ẽ: in omnẽ t̾rã exiuit sonꝰ
eoꝵs. et infines orbis t̾rȩ uerba eors. Quis
hoc crederet ut barbara setarũ linguahe¬
braicam quereret ueritatẽ. et dormitantib
immo contendentib grecis. ipsa germania
sp̃s scĩ eloquia scrutaretur: In ueritate co¬
gnoui. qd̾ ñ ẽ ꝑsonarũ acceptor ds. s in õi
gente qui timet dm et oꝑatur usticiã. acce¬
ptus ẽ illi. Dudũ callosa tenendo capulũ
manꝰ. et digiti tractandis sagittis aptiores.
ad stilũ calamũq mollescunt et bellicosa pe¬
ctora uertunt᷑ in mansuetudinẽ xp̃ianam.
Nunc et ysaiȩ uaticiniũ cernimꝰ oꝑe cõpletũ
Concident gladios suos in aratra. et lanceas
suas in falces: et ñ sumet gens contra gentẽ
gladium. et ñ discent ult᷑ pugnare. Rursũq
in eodẽ. Pascet᷑ lupꝰ cũ agno. et pardꝰ requi¬
escet cum hȩdo. et uitulꝰ et leo et taurꝰ pascen¬
tur simul. et puer paruulꝰ ducet eos: et bos

Expanded text:
us sermo conpletus est: in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. quis hoc crederet, ut barbara Getarum lingua Hebraicam quaereret ueritatem et dormitantibus, immo contendentibus Graecis ipsa Germania spiritus sancti eloquia scrutaretur ? in ueritate cognoui, quod non est personarum acceptor deus, sed in omni gente, qui timet deum et operatur dei iustitiam, acceptus est illi. dudum callosa tenendo capulo manus et digiti tractandis sagittis aptiores ad stilum calamumque mollescunt et bellicosa pectora uertuntur in mansuetudinem Christianam. nunc et Esaiae uaticinium cernimus opere conpletum: concident gladios suos in aratra et lanceas suas in falces et non adsumet gens contra gentem gladium et non discent ultra pugnare. rursumque in eodem: pascetur lupus cum agno et pardus requiescet cum haedo et uitulus et leo et taurus pascentur simul et puer paruulus ducet eos et bos