comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alia corpora prȩoccupantib animarũ
turbis ipsa aliud non inuenit. & sicut
inspectaculo aliquo locũ. ita carnem
non quã uoluit. sed quã ualuit occupa.¬
uit : Numquid hec & talia dicere
possumus irel sentire debemꝰ: Doce
igitur quid sentire quid dicere debra.¬
mus. ut constor nobis ratio nouarum
animarũ singulis corporib singillatiq
factarũ. Ego quidem ñ deingenus
sed saltim de pęnis paruuloꝵ quas in
hac uita paciuntur dixi aliquid in libriᷤ
illis de libero arbitrio. quod quabe sit
& cur mihi mista quã habemꝰ in manib
questione non sufficiat intimabo. & eũ
ipsum de tertio libro locũ secerptum
his litteris inseram. nam ita se habce.
Deeruciatib autẽ corporis quib affli¬
guntur paruuli quoꝵ per aetatẽ nulla
peccata sunt. si animȩ quib animant᷑
non prius quã ipsi homines ẽẽ cepert᷑.
maior querela & quasi mi sericors
depomi solo cũ dicitur. Quid mali

Expanded text:
alia corpora praeoccupantibus animarum alia corpora praeoccupantibus animarum turbis ipsa aliud non inuenit et sicut in spectaculo aliquo locum ita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, occupauit? numquid haec et talia dicere possumus uel sentire debemus? doce igitur, quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio nouarum animarum singulis corporibus singillatimque factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista, quam habemus in manibus, quaestione non sufficiat, intimabo et eum ipsum de tertio libro locum secerptum his litt\'De cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur paruuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, maior querela et quasi misericors deponi solet. cum dicitur: Quid mali
Abbreviated transcription (Latin):
mus dicere aut ficut un iob merita
examinari. aut sicut inherode pecca.¬
ta puniri. & de quibdam exemplis
quȩ ds̃ manifesta ẽẽ. uoluit. alia quȩ
obscura sunt hominũ coniectare con¬
ceditur. sed hoc in maiorib De paruu.¬
lis autẽ quid respondeamus edissere.
si penis tantis nulla ineis sunt pimi.¬
enda peccata. nam utiq nulla est
in illis artatib examinanda iustitia.
De ingeni oꝵ uero diuersitate quid
dica : Quȩ quidẽ in paruulis latoe
sed abipsis exordiis naturalib ductum
apparte ingrandib Quoꝵ ñ nulli tã
tardi & obliuiosi sunt. ut ne prima
quidem discere litterarũ elementa
poturrint. Quidam uero tante sunt
fatuitatis. ut non multũ apecoribus
differant. quos moriones uulgo uo.¬
cant. Aespondetur fortasse. corpora
hoc facrunt. Sed numquid scđm hanc
sententiam quã defendi uolumꝰ anima
sibi corpus elegit. & ineligendo cum
falleretur errauit: Aut cũ incorpus
cogeretur intrare necessitate nascendi.

Expanded text:
mus dicere aut sicut in Iob merita mus dicere aut sicut in Iob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia, quae obscura sunt, hominum coniecturae concedi; sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata; nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda iustitia. De ingeniorum uero diuersitate quid dicam? quae quidem in paruulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ductum apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliuiosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint, quidam uero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant, quos moriones uulgo uocant. respondetur fortasse: \'corpora hoc faciunt\'. sed numquid secundum hanc sententiam, quam defendi uolumus, anima sibi corpus elegit et in eligendo, cum falleretur, errauit ? aut, cum in corpus cogeretur intrare necessitate nascendi,
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita dolentib nobis uersantur
ante oculos. Quas enumerare si
uelim. prius tempus quã exempla
deficiunt. Langueseunt argritudinib.
torquentur dolorib. fame & siti eru.¬
ciantur. debilitantur menbris. priuan.¬
tur sensib. uexantur ab inmundis spi-¬
ritibus. Demonstrandũ ẽ. utiq quomͦ
ista sine ulla mala causa iuste pacian.¬
tur. N on enĩ fas est aut ista igno.¬
rante dõ fieri. aut eum non posse
resistere facientib. aut iniuste ista
uel facere permittere. Num quid¬
nam sicut animalia in rationabilia
recte dicimus inusus dari naturis ex
cellentiorib & si uitiosis sicut apertis.¬
sime in euangelio uidemus porcos
adusum desideratũ concessos esse de.¬
monib hoc & dehomine recte possumꝰ
dicere : Animal ẽ. enĩ sed rationabe
& si mortabe. anima ẽ. rationalis in
dementis ẽ. Tantoꝵ ergo maloꝵ quȩ
fiunt in pariulis eausa iusta dicatur.
ñr̃pe cum maiores ista paciuntur sole.¬

Expanded text:
hac uita dolentibus nobis uersantur hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quo modo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante. deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. num quidnam, sicut animalia inrationabilia recte dcellentioribus etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in dementis est. tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, sole
Abbreviated transcription (Latin):
angustias. generalit̃ intuenti multa
bona dm̃ facere. &iam de nr̃is malis
nr̃isq peccatis. Animalis autem
cuiuscumq ereatio si habeat prudentẽ
piumq consideratorẽ. ⁊ neffabilem
laudẽ ereatori excitat. quanto magis
ertatio non cuius lib& animalis sed
hominis : Siautẽ causa creandi quȩ.¬
ritur. nulla citius & melius respon¬
detur nisi quia omĩs creatura dĩ bo.¬
na est. Et quid dignius quã ut
bona faciat bonus ds̃. quȩ iremo
potest facere nisi ds̃: Haec & alia
que possũ sicut possũ dico aduersus
eos qui hanc opinionẽ qua credunt᷑
anintȩ. sicut illa una singulis fieri
labefacta reconantur. Sed cũ ad penas
uentũ ẽ. paruuloꝵ. magnis mihi crede
coartor angustiis. nec quid respondeã
prorsus inuenio. Non solũ eas pęnas
dico quas haboe post hanc uitam
illa dampnatio quo ureesse ẽ. trahant᷑
si de corpore exierint. sine xp̃ianae
grãe sacramento. sed eas ipsas quȩ in

Expanded text:
angustias generaliter intuenti multa angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumque creatio si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia. omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio, non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
in mortalẽ quod ante omnia tẽpora
sit creatus. ñ mou& fidẽ nram. Ot eñi
alia taceam. cepit eẽ. intẽpore in mor¬
talitas carns xp̃i. quȩ tam̃ ia ñ morit᷑
& mors ei ultra ñ dominabitur. Illud
uero quod in libro aduersus rufinum
posuisti quosdam huic sententiae
calũmari. quod dm̃ dare animas ad.¬
ulterinis conceptib uicdeatur indig¬
nũ. unde conantur astruere merias
gestȩ ante carnẽ uitȩ animas quasi
adergastula huiusmodi iustę pofse
ꝑduci. non me moue multa cogitantẽ
quib hȩc possit calũpnia refutari.
Et quod ipse respondisti non esse
uitium sementis intritieo quod
furto dicitur eẽ. sublatũ. sed iuto
qui frumenta furatus ẽ. nec idcireo
terrã ñ debuisse gremio suo semina
confouere quia sator inmunda ea
prorecerit manu. elegantissima simi.¬
litudo ẽ. Quã & ante quã legerem.
nullas mihi obiectio ista de adulte.¬
rinis fętib in hac questione faciebat

Expanded text:
inmortalem, quod ante omnia tempora inmortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non mouet fidem nostram. ut enim alia taceam, coepit esse in tempore inmortalitas carnis Christi, quae tamen iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico,. quod furto dicitur esse sublatum,. sed in eo, qui frumenta . furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
quib moras uocib tribuat. ut illud
quod canitur decedentib ac succe.¬
dentib sonis pulcherrime curat &
transeat. quanto magis ds̃ cuius sapi.¬
entia per quã fecit omnia longe om̃ib
artib p̃ferenda ẽ. nulla in naturis
nascentib & occidentib tẽpoꝵ spacia
quȩ tamquã syllabe ac uerba ad parti.¬
culas huius scłi ꝑtinent in hoc labenti.¬
um rerũ tãquã mirabili cantico uel
breuius uel ꝓductius quã modulatio
prȩcoguita & p̃finita deposeit prȩte¬
rire ꝑmittit : Hoc cum ceiã de arbo.¬
ris folio dixerim. & de nr̃oꝵ numero
capilloꝵ quantomagis de hominis ortu
& occasu cuius teporalis uita breuius
ꝓductiusire non tenditur quã ds̃ dispo¬
sitor tẽpoꝵ nouit uniuersitatis mode¬
ramini consonare: Id &iã quod aiunt
omne quod in tẽpore cepit tẽ. inmor.¬
tale tẽ ñ posse. quia omĩa orta ocridt
& aucta seneseunt. ut eo modo credi
cogant animũ humanũ ideo esse

Expanded text:
quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus, dispositor temporum, nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne, quod in tempore coepit esse, inmortale esse non posse, quia omnia orta occidunt et aucta senescunt, ut eo modo credi cogant animum humanum ideo esse
Abbreviated transcription (Latin):
creando usq nunc operatur. Vel sic
ergo uel alio quoliba modo eximus
ab eo quod nobis obicitur che requir
dĩ ab operib suis. ne ꝑpterea ñ ereda¬
mus. nunc usq freri animas nouas.
non ex illa una fed sicut illam unam.
Nam quod dicitur quare facit animas
eis quos nouit cito morituros: Possu.¬
mus respondere. parentum hinc peo.¬
cata uel conuinei uel flagellari.
Possumus &iam recte illius mode.¬
rationi ista relinquere. quem
scimus omnib tẽporaliter transeunti.¬
bus reb ubi sunt &iã animaliũ ortꝰ
& obitus cursum ornatissimũ dare.
si sentiremus delectatione ⁊ neffabili
mulceremur. Non enĩ frustra per
prophetã qui hȩc diuinitus inspirata
didicerat dictũ ẽ dedõ. qui ꝓfert
numerose scłm. Vnde musica id est
scientia sensusue. modulandi ad ammo.¬
nitionẽ magne rei &iã mortalibus
rationales habentib animas dĩ largi.¬
tate concessa ẽ. Onde si homo faci.¬
endi artifex carminis nouit quas

Expanded text:
creando usque nunc operatur. uel sic creando usque nunc operatur. uel sic ergo uel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis obicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non ex illa una sed sicut illam unam. Nam quod dicitur: \'quare facit animas eis, quos nouit cito morituros?\', possumus respondere parentum hinc peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra per prophetam, qui haec diuinitus inspirata didicerat, dictum est de deo: qui profert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue modulandi, ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla enĩ erat auis. nullus piscis
nulla arbor. nullũ animal. Eit
bene intelligitur ab his ereatis requi¬
euisse quȩ ñ eratit & creata sunt.
id est cessasse. ne ulla quȩ ñ erant
crearentur. Sed nc̃ quod dicitur
animas ñ in nescio quo fonte iam
existentes mittere nec de seipso tãq
suas particulas in rorare. nec de illa
una originaliter trahere. nec ꝓdelic¬
tis ante carnẽ cõmissis carneis uin¬
culis conpedire. sed nouas ereare sin.¬
gulas singulis suam cuiq nascenti.
non aliquid facere dicitur. quod ante
non fecerat. Iam enĩ sexto die fecerat
hominẽ adimagine̾ suam. quod utiq
scđm animã rationalẽ fecisse intelli.¬
institirendo quod ñ erat. sed multi¬
plicando quod erat. Oude ce illud
uerũ ẽ. quod areb quȩ non erant
instituendis requieuit. & hoc uerũ ẽ.
quod ñ solum gubernando quȩ fecit.
uerũ &iam aliquid ñquod nondum
sed quod iam creauerat numerosius

Expanded text:
nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieuisse, quae non erant et creata sunt, 2 id est cessasse, ne ultra, quae non erant, crearentur. sed nunc quod dicitur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem fecisse intelleendo, quod non erat, sed multiplicando, quod erat. unde et illud uerum est, quod a rebus, quae non erant, instituendis requieuit, et hoc uerum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius
Abbreviated transcription (Latin):
requieuisse. utiq acreandis nouis
ereaturis intellegendũ ẽ. ñ aguber.¬
nandis. Quia tt̾ ea qux ñ erant
fecit. aquib faciendis requieuit.
quia consũmauerat omĩa quȩ ante¬
quã essent uidit ẽẽ. facienda. ut
deinceps non ea quȩ non trant
sed ex his quȩ iam erant erearet &
facerae quicquid facer&e. Ita utrũq:
uerum esse monstratur. & quod dictũ
est requieuit ab opirib suis. & quod
dictũ ẽ. usq nẽ operatur. qm̃ genesi
non potest euangelium rẽ. contrariũ.
Oerũ his qui hȩc ideo dicunt. ne
credatur modo ds̃ sicut illam unam
nouas animas quȩ ñ erant facere
sed exilla una quȩ iam erat eas erea.¬
re uel ex fonte aliquo sure thesauro
quodam quẽ tc̾ fecit eas mittere.
facile respondetur. & ĩa illis sex dreb
multa dñi creasse ex his naturis
quas iam creauerat sicut ex aquis
alites. & pisees. ex terra autẽ arbores
fenũ animalia. Sed quod ea quȩ
non erant tr̃ fecerit. manifestũ est.

Expanded text:
requieuisse, utique a creandis nouis requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: requieuit ab operibus suis, et quod dictum est: usque nunc operat u r, quoniam Genesi non potest euangelium esse contrarium. Uerum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, sicut ex aquis alites et pisces, ex terra autem arbores, faenum, animalia. sed quod ea, quae non erant, tunc fecerit, manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
rat exitura : Qm̃ igitur neq de
dõ possumus dicere quod uel cogat
animas fieri peccatrices uel puniat
in nocentes. neq negare fas nobis ẽ
eas quȩ sine xp̃i sacramento de cor-¬
porib exterint & iam paruuloꝵ
non nisi indãnationẽ trahi. obsecro
te quomodo hȩc opinio defendit᷑
fieri omnes. sed sicut illa una uni. ita
singulis singule. Ea uero quȩ dicun-¬
tur alia contra hane opinionẽ facibe
puto me posse refellere. sicuti est
illud quo eam sibi quidam uideant᷑
urguere. quomodo consũ mauerit
ds̃ omĩa opera sua sexto die & sep.¬
timo requreuit si nouas adhuc
animas creat. Quibus si dixerimꝰ
quod exeuangelio insupradicta epła
posuisti pater m̃s usq minc operat᷑.
respondent. O paeratur dictum est
institutas aniministrando non nouas
institurndo naturas. ne scripturae
grueseos contradicatur ubi aꝑtissime
begitur consũmasse dm̃ om̃ia opera
sua. Nam & quod eũ seriptum est

Expanded text:
rat exitura? quoniam igitur neque de rat exitura? quoniam igitur neque de deo possumus dicere, quod uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum, non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditurfieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque nunc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate discamus. Doce ergo
queso quod doceam. doce quod tene.¬
am. & die mihi si animȩ singillatĩ
insingulis hodreq nascentib fiunt.
ubi in paruulis petent ut indigeant
insacramento xp̃i remissione pecca.¬
ti peccantes inadam. ex quo caro ẽ
ꝓpagata peccati. aut si ñ peecant
qua iustitia ereatoris ita peccato
obligantur alteno cum exincde pro¬
pagatis nuenbris mortalib inferimt̃
ut eas nisi ꝑ arccłam subuentum
fuerit damnatio consequatur. eñ
in rarũ potestate non sit. ut ris
possit grã baptismi subueniri:
Tot igitur animarũ milia quȩ in
mortib paruuloꝵ fure indulgentra
xp̃iani facramenti decorporibus
excunt qua arquitate damnantur
si noue creatȩ nullo suo p̾cedente
peccato sed uoluntate creatoris sin.¬
gulȩ singulis nascentib adhȩserunt.
quib eas animandis ille creauit &¬
dedit. qui utiq nouerat quod
unaquȩq earũ nulla sua culpa
sine baptismo xp̃i de corpore fue.¬

Expanded text:
humilitate discamus? Doce ergo, humilitate discamus? Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fue
Abbreviated transcription (Latin):
ta & hoc ignorare confiteor. Eit
fortasse quãuis in õs meũ uerecun¬
chentur. tamen apud se dicunt.
Tues magister in isrł & hȩc ignoras :
Q uod quidem dñs dixit ei qui erat
unus illoꝵ quos debectabat uocari
rabbi. unde &iam aduerũ magistrũ
nocte uenrerat. quia fortassis erubes.¬
cebat discere qui docere consueuerat.
Me autem magistrũ potius audire.
quã uelut magistrũ debectat audiri
Recolo enim quid dixerit ris quos
ceteris elegit. Cos inquit nolite uo¬
cari ab hominib rabbi. unus ẽ. enĩ
magister ur̃ xp̃s. Nec alius docuit
moysen &iam per iothor. nec alius
cornelium &iam ꝑ priorẽ petrum:
nec alius petrũ &iam ꝑ posteriorem
paulum. A quocumq uerũ dicitur
illo donante dicitur. qui ẽ. ipsa ueri¬
tas. Quid si ideo adhuc nescimus
& ea nequre orando neq legendo
ireq cogitando & ratiocinando in¬
uenire potuimus: Ut probemur ñ
solum indoctos quanta caritate do.¬
ceamus uerũ adoctis &iam quanta

Expanded text:
ta et hoc ignorare confiteor. et ta et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecundentur, tamen apud se dicunt: tu es magister in Israhel et haec ignoras? quod quidem dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magistrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueuerat. me autem magistrum potius audire quam uelut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit eis, quos prae ceteris elegit: uos autem, inquit, nolite uocari ab hominibus rabbi; unus est enim magister uester Christus. nec alius docuit Moysen etiam per Iothor nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. a quocumque uerum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa ueritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus et ea neque orando neque legendo neque cogitando et ratiocinando inuenire potuimus, ut probemur, non solum indoctos quanta caritate doceamus, uerum a doctis etiam quanta
Abbreviated transcription (Latin):
usq nunc operatur. sic enĩ ad mar.¬
cellinũ seripsisti. In qua epistola
&iam mei cõmemorationẽ beniuo.¬
lentissinre facere dignatus es. quod
hic me haberoe inafrica qui ei possim
istam facilius explicare sententiam.
Quod si potuissem: non ille hoc abste
tam longe posito inquirer&e. si tam̃
id tibi ex africa scripsit. Nam quan.¬
do scripfit nescio. tantũ scio bene
cognouerit cunctationẽ meã. unde
me in consulto facere uoluit. Quã¬
quã &riam si consuberos. magis hor.¬
tarer & grãs agerẽ quod nobis con¬
ferri omnib poss&. nisi tu breuit᷑
rescribere quam respondere malu.¬
isses: eredo ne suꝑfluo laborares.
ubi ego essem quẽ putabas id opti.¬
me scire quod illẽ quesirerat.
Eicce uolo ut illa sententia & iã mea
sit. sed ñdũ esse confirno. Misisti
ad me discipulos. ut eam rẽ doceam
quã ñdũ ipse didici. Doce ergo qđ
doceam. nã ut doceam multi a nre
flagitant. eisq me sicut alia mul¬

Expanded text:
usque nunc operatur. sic enim ad Marusque nunc operatur. sic enim ad Marcellinum scripsisti, in qua epistula etiam mei commemorationem beniuolentissime facere dignatus es, quod hic me haberet in Africa, qui ei possem istam facilius explicare sententiam. quod si potuissem, non ille hoc abs te tam longe posito inquireret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. nam, quando scripserit, nescio; tantum scio, quod de hoc bene cognouerit cunctationem meam, unde me inconsulto facere uoluit. quamquam, etiam si consuleret, magis hortarer et gratias agerem, quod nobis conferri omnibus posset, nisi tu breuiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo laborares, ubi ego essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesierat. ecce uolo, ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. Misisti ad me discipulos, ut eam rem doceam, quam nondum ipse didici. doce ergo, quod doceam. nam ut doceam, multi a me flagitant eisque me sicut alia mul
Abbreviated transcription (Latin):
sit pars dĩ. Primo quia ũ de incar¬
natione eius sed de natura queritur
cum hoc quentur. deinde quia hoc
senciunt illi contra quos agebam. &
id maximȩ agebam ut creatoris in
& labe secernerẽ. cũ illi a substantia
mali propriũ principiũ principesq
tribuunt ipsam boni dĩ substantiam
ex parte qua capta ẽ. corrupt᷑a &
obpressam. & ad peecandi necessitatẽ
perductã eẽ. contendant. Hoc
itao excepto heretice opinionis
errore. ex quattuor reliquis opinioni.¬
bus quȩ nam sit eligenda scire desi¬
dero. Quȩcumq enim eligenda ẽ.
absit ut inpugnor hanc fidem. de qua
certi sumus omni animȩ &iam
paruuli infantis necessariam esse
liberationẽ & obligationẽ peccati.
longũ faciamus. hoc certe fentis
quod singulas animas singulis
nascentib & iam modo ds̃ faciat.
Qui sententrȩ ne obiciatur qđ om̃s
creaturas sexto die consũmauerit
ds̃. septimo requreuerit: adhibes
testimonium ex ruangelio pat᷑ m̃s

Expanded text:
sit pars dei, primo quia non de incarsit pars dei, primo quia non de incarnatione eius sed de natura quaeritur, cum hoc quaeritur, deinde quia hoc sentiunt illi, contra quos agebam, et id maxime agebam, ut creatoris incet labe secernerem, cum illi a substantia mali, cui proprium principium principesque tribuunt, ipsam boni dei substantiam ex parte, qua capta est, corruptam et oppressam et ad peccandi necessitatem perductam esse contendant. hoc itaque excepto hereticae opinionis errore ex quattuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda, scire desidero. quaecumque enim eligenda est, absit, ut inpugnet hanc fidem, de qua certi sumus omni animae etiam paruuli infantis necessariam esse liberationem ex obligatione peccati elongum faciamus, hoc certe sentis, quod singulas animas singulis nascentibus etiam modo deus faciat. cui sententiae ne obiciatur, quod omnes creaturas sexto die consummauerit deus, septimo requieuerit, adhibes testimonium ex euangelio: pater meus
Abbreviated transcription (Latin):
cum libros quosclam seriberẽ delibero
arbitrio qui in multorũ manus exiert̃¬
& habentur aplurimis. quatiuor opini.¬
ones de animȩ incarnatione utrum
exilla una quȩ primo homini data ẽ.
ceterȩ propagantur. an singulis quibq
noue & iam modo fiant. an alicubi
iam existentes uel mittantur diuinitꝰ
uel sponte labantur incorpora ita
putaui tẽ tractandas. ut quȩ liba
earum uera essoe non impediroe iui¬
tentionẽ meam. qua tunc aduersus
eos quantis poteram uirib agebam.
qui naturam mali suo principio
preditã aduersus dm̃ conantur in¬
ducere. ⁊d est contra manicheos. Nã
de priscillianistis adhuc nihil audierã.
qui non multũ abistis dissimibes blas.¬
phemias fabulantur. Ideo quintam
opinionẽ non addidi. quam in tua
epistola inter ceteras cominemorasti.
ne aliquã preterires ubi de hac ques.¬
tione interroganti rescripsisti religiose
memoriȩ uiro nobisq inxp̃i caritate
gratissimo marcellino. quod anima

Expanded text:
cum libros quosdam scriberem de libero cum libros quosdam scriberem de libero arbitrio, qui in multorum manus exierunt et habentur a plurimis, quattuor opiniones de animae incarnatione, utrum ex illa una, quae primo homini data est, ceterae propagentur, an singulis quibusque nouae etiam modo fiant, an alicubi iam existentes uel mittantur diuinitus uel sponte labantur in corpora, ita putaui esse tractandas, ut, quaelibet earum uera esset, non impediret intentionem meam, qua tunc adueeos, quantis poteram uiribus, agebam, qui naturam mali suo principio praeditam aduersus deum conantur inducere, id est contra Manicheos. nam de Priscillianistis adhuc nihil audieram, qui non multum ab istis dissimiles blasphemias fabulantur. ideo quintam opinionem non addidi, quam in tua epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac quaestione interroganti rescripsisti religiosae memoriae uiro nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino, quod anima
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim es exillis qui modo noua
quedam garrire cȩpert᷑. dicentes
nulbam reatum eẽ. ex adam tractũ
qui ꝑ baptismũ infante soluatur.
Quod te sapere si scirẽ immo nisi te
id non sapere scirẽ nequaquã hoc
abste quererẽ aut querendũ putarẽ.
Sed quia tenemus de hac re setentiã
tuam concinentẽ catholicȩ fundatis¬
simȩ fidei qua & iouinian uani loqͥa
redarguens. adhibuisti testimonium
ex libro iob. nemo mundus incon.¬
spectu tuo. irec infans cuius est diei
unius uita suꝑ terrã. Deinde ad-¬
iunxisti. Tenemuro rei insimilitudi.¬
nt preuaricationis adȩ & libertuus
inionam ꝓpħam satis hoc insignit᷑
dilucideq declarat. ubi reiunare
paruulos ꝑpter ipsũ originale peccatũ
merito coactos ẽẽ dixisti: Non in¬
conuenienter abste quęro hunc rea.¬
tum anima ubi contraxerit. unde
oporteat eam &iam in illa aetate
per sacramentum xp̃iane grãt lib̾ari.
Eigo quidem ante aliquot annos

Expanded text:
non enim es ex illis, qui modo noua non enim es ex illis, qui modo noua quaedam garrire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam tractum, qui per baptismum in infante soluatur. quod te sapere si scirem, immo nisi te id non sapere scirem, nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatissimae fidei, qua et Iouiniani uaniloquia redarguens adhibuisti testimonium ex libro Iob: Nemo mundus in conspectu tuo nec infans, cuius est diei unius uita super terram, deinde adiunxisti: 'Tenemurque rei in similitudinem praeuaricationis Adae\\ et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc insigniter dilucideque declarat, ubi ieiunare paruulos propter ipsum originale peccatum merito coactos esse dixisti, non inconuenienter abs te quaero, hunc reatum anima ubi contraxerit, unde oporteat eam etiam in illa aetate per sacramentum Christianae gratiae liberari. Ego quidem ante aliquot annos,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate inprecatũ eẽ. conlapsam
iec liberari posse de corpore mortis
huius uel suȩ uoluntatis uirtute
tamquã sibi adhoc sufficrente uel
ipsius corporis morte. sed gratia dei
esse animã ullam in genere humano
cui non sit necessarius adliberatio.
niediatoris & sacramento eiꝰ inquali.¬
b& corporis artate de corpore exierit.
& inpena futuram & inultimo ii.¬
ditio recepturam corpus ad pęnam.
Si autẽ post generationẽ humanã
quȩ facta ẽ. ex adam regeneretur
inxp̃o ad eius ꝑtinens societatẽ. &
requiem post mortẽ corporis habi.¬
turam. & corpus ad głam recepturã.
Haec sunt quȩ de anima firmissime
teneo. nunc accipe obseero quid re.¬
quiram & noli ne spernere. si non te
spernat oui ꝓ nobis dignatus ẽ. sperni.
Quero ubi contraxerit anima rea.¬
tum quo trahitur incondẽpnationẽ
&iam in fanis morte preuentis. si
ei ꝑ sacramentum quo ceĩa paruuli
baptirantur xp̃i gr̃a non subuenerit.

Expanded text:
uoluntate in peccatum esse conlapsam uoluntate in peccatum esse conlapsam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uoluntatis uirtute tamquam sibi ad hoc sufficiente uel ipsius corporis morte, sed gratia dei esse animam ullam in genere humano, cui non sit necessarius ad liberationmediatoris et sacramento eius in qualibet corporis aetate de corpore exierit, et in poena futuram et in ultimo iudicio recepturam corpus ad poenam. si autem post generationem humanam, quae facta est ex Adam, regeneretur in Christo ad eius pertinens societatem, et requiem post mortem corporis habituram et corpus ad gloriam recepturam. haec sunt, quae de anima firmissime teneo. Nunc accipe, obsecro, quid requiram, et noli me spernere; sic non te spernat, qui pro nobis dignatus est sperni. quaero, ubi contraxerit anima reatum, quo trahitur in condemnationem etiam infantis morte praeuenti, si ei per sacramentum, quo etiam paruuli baptizantur, Christi gratia non subuenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qua propter si anima corpus eẽ.
dicenda ẽ : ñ ẽ. certe corpus quale
terrenũ ẽ. nec quale humidũ aut
arreum aut arthereũ. Omnia
quippe talia maiora sunt in maio.¬
rib locis. & minora in minorib. &
nihil eoꝵ inaliqua sui parte totũ
ad est. sed ut sunt partes locorũ
ita occupantur partib corporum
Vnde intelligitur anima siue corpꝰ
siue incorporea dicenda sit. ꝓpriã
quandam habere naturam. omnib
his mundane molis ebementis excd¬
lentiore substantia ereatam. quȩ
urraciter non possit in aliqua
phantasia corporaliũ imaginum
quas ꝑ carnis sensus percipimus
cogitari. sed mente intelligi uitaq
sentiri. Neq hȩç ꝓinde loquor
ut te qux̧ tibi nota sunt doceam.
sed ut aperiam quid firmissime
de anima teneam. ne me quisquã
cũ adea irenero quȩ requiro.
nihil de anima uel screntia uel
fide tenere arbitretur. Certꝰ &iã
sum animã nulla dĩ culpa nulla
dĩ uecessitate uel sua uel propria

Expanded text:
quapropter, si anima corpus esse quapropter, si anima corpus esse dicenda est, non est certe corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam, ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei necessitate uel sua sed propria
Abbreviated transcription (Latin):
tota simul ad est. nec minor inmi¬
cubi remissius. & in om̃ib tota &
insingulis tota ẽ. Neque enĩ alit᷑
quod incorpore & iam non toto
sentit. tamen totasentit. Nam cũ
exiguo puncto in carne uiua aliquid
tangitur. quãuis locus ille ñ solum
totius corporis ñ sit. sed uix incor.¬
pore uideatur. animã tam̃ totam
ũ latoe. neq id quod sentitur ꝑcor.¬
poris cuncta discurrit. sed ibi tantũ
sentitur ubi sit. Onde ergo ad totã
mox ꝑuenit quod ñ in toto sit. nisi
quia tota ibi ẽ. ubi sit. neo ut tota
ibi sit. ertera deserit: Quiunt eñi
& illa ea presente ubi nihil tale factũ
est : quod si feeret & utrũq si mul
fier&. simul utrũq totam pariter
ñ laterce. Proinde & in omnibus
simul & insingulis particulis corpo¬
ris sui tota simul eẽ. ñ possoe. si
per illas ita diffunderetur ut uide.¬
mus corpora diffusa per spatia lo¬
coꝵ minorib suis partib minora
occupare. & ampliorib ampliora.

Expanded text:
tota simul adest nec minor in mitota simul adest nec minor in micubi remissius et in omnibus tota et in singulis tota est. neque enim aliter, quod in corpore etiam non toto sentit, tamen tota sentit; nam cum exiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore uideatur, animam tamen totam non latet neque id, quod sentitur, per corporis cuncta discurrit, sed ibi tantum sentitur, ubi fit. unde ergo ad totam mox peruenit, quod non in toto fit, nisi quia et ibi tota est, ubi fit, nec, ut tota ibi sit, cetera deserit ? uiuunt enim et illa ea praesente, ubi nihil tale factum est. quod si fieret et utrumque simul fieret, simul utrumque totam pariter non lateret. proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota simul esse non posset, si per illas ita diffunderetur, ut uidemus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus ampliora.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Incorpoream quoq esse animã.
& si difficile tardiorib ꝑsuderi po.¬
test. mihi tam̃ fateor esse ꝑfuasum.
Sed nre uerbi controuersiam uel suꝑ.¬
fluo faciam. uel merito paciar. qm̃
cũ dere constat. ñ ẽ. opus certare
de nomine. Si corpus ẽ. om̃is fub¬
stantia irel essentia uel siquid aptius
nuncupatur. ⁊d quod aliquomodo
est inseipso. corpus ẽ. anima. Item
si eam solam incorpoream placae
appellare natura quȩ sũmȩ in c̃o.¬
mutabilis & ubiq tota ẽ. corpus est
anima. qm̃ tale aliquid ipsa ñ est.
Porro si corpus u ẽ. nisi quod ꝑ loci
spacium aliqua longitudine latitu.¬
dine altitudine ita sistitur. uel mo.¬
uretur. ut maiore sui parte maiorẽ
locũ occupoe. & breuiore breuiorem
minusq sit inparte quã in toto. ñ ẽ.
corpus anima. Per totũ quippe cor.¬
pus quod animat. ñ locali diffusione.
sed quadam uitali intentione por.¬
rigitur. Nam ꝑ eius om̃s particulas

Expanded text:
dei. Incorpoream quoque esse animam dei. Incorpoream quoque esse animam etsi difficile tardioribus persuaderi potest, mihi tamen fateor esse persuasum. sed ne uerbi controuersiam uel superfluo faciam uel merito patiar, quoniam, cum de re constat, non est opus certare de nomine, si corpus est omnis substantia uel essentia uel, si quid aptius nuncupatur id, quod aliquo modo est in se ipso, corpus est anima. item, si eam solam incorpoream placet appellare naturam, quae summe incommutabilis et ubique tota est, corpus est anima, quoniam tale aliquid ipsa non est. porro, si corpus non est, nisi quod per loci spatium aliqua longitudine, latitudine, altitudine ita sistitur uel mouetur, ut maiore sui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in toto, non est corpus anima. per totum quippe corpus, quod animat, non locali diffusione, sed quadam uitali intentione porrigitur; nam per omnes eius particulas
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ ad eius ipsius affectiones per.¬
tin&. Quam uero aliter fe habeat.
non opus ẽ. extrinsecus testimonio.
quisquis seipsum aduertit agnoscit.
Frustra autẽ dicitur ab eis qui ani.¬
mã dĩ ẽẽ. partẽ uolunt. hanc eius
labẽ ac turpitudinẽ quã uidemus
in equissimis hominibus. hanc de.¬
niq infirmitatẽ & egritudinem
quã sentimus in omnib homi nib
non ex ipsa illi eẽ. sed ex corpore.
quid inter ẽ. unde aegrotoe: Que
aliqua causa unde lib& argrotare
non possoe. Nam quod uere inc̃õ.¬
mutabibe & incorruptibibe ẽ. nullus
rei accessu cõmutari uel corrũpi
potest. Alioquin non achillea tantũ
sieut fabule fuert̃. sed om̃is caro eẽt
inuul nerabilis. si nullus ei casus acci.¬
der&. Non ẽ. itaq natura incõmuta¬
bilis.
quȩ aliquomodo aliqua causa aliqua
parre mutabilis ẽ. Dm̃ autẽ nefas
ẽ. nisi uere sũmeq in cõmutabilem
credere. Non ẽ. igitur anima pars

Expanded text:
quantum ad eius ipsius affectiones perquantum ad eius ipsius affectiones pertinet. quam uero aliter se habeat, non opus est extrinsecus testimonio; quisquis se ipsum aduertit, agnoscit. frustra autem dicitur ab eis, qui animam dei esse partem uolunt, hanc eius labem ac turpitudinem, quam uidemus in nequissimis hominibus, hanc denique infirmitatem et aegritudinem, quam sentimus in omnibus hominibus, non ex ipsa illi esse, sed ex corpore. quid interest, unde aegrotet, quae s, unde libet aegrotare non posset ? nam quod uere incommutabile et incorruptibile est, nullius rei accessu commutari uel corrumpi potest. alioquin non Achillea tantum, sicut fabulae ferunt, sed omnis caro esset inuulnerabilis, si nullus ei casus accideret. non est itaque natura incommutabilis, quae aliquo modo, aliqua causa, aliqua parte mutabilis est; deum autem nefas est nisi uere summeque incommutabilem credere: non est igitur anima pars
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mihi peto aperire. ac disserere¬
⁊ non graueris. Questio de anima
multos mou&. in quib & ure esse
confiteor. Nam quid de anima fir.¬
missine teneam non tacebo: deinde
sub iungã quid mihi adhuc expediri
urelim. Anima hominis in morta.¬
lis ẽ. scđm quendam modum suum.
non enũ omni modo sicut ds̃ de quo
dictũ ẽ. quod solus habeat in morta¬
litatẽ. Nam de animȩ mortibus
scã scriptura multa cõmemorat.
unde illud ẽ. Sine mortuos sepeli¬
re mortuos suos. Sed quod ita
moritur alrenata auita dĩ. ut tam̃
innatura sua uiuere non omnino
desistat. ita mortalis ex aliqua causa
inuenitur. ut &iam in mortalis
non sine ratione dicatur. Non est
pars dĩ anima. Si enĩ hoc essoe.
omni modo in comutabilis atq in cor¬
ruptibilis essoe. Quod si ess&. nec
deficer& in terius nec ꝓficerte in me¬
lius. nec aliquid insemor ipsa trel
inciperox habere quod non habeat.
uel desinerox habere quod habebat.

Expanded text:
quae mihi peto aperire ac dissererequae mihi peto aperire ac disserere non graueris. quaestio de anima multos mouet, in quibus et me esse confiteor. nam quid de anima firmissime teneam, non tacebo; deinde subiungam, quid mihi adhuc expediri uelim. anima hominis inmortalis est secundum quendam modum suum. non enim omni modo sicut deus, de quo dictum est, quod solus habeat inmortalitatem — nam de animae mortibus sancta scriptura multa commemorat, unde illud est: sine mortuos sepelire mortuos suos —, sed quod ita moritur alienata a uita dei, ut tamen in natura sua uiuere non omnino desistat, ita mortalis ex aliqua causa inuenitur, ut etiam inmortalis non sine ratione dicatur. non est pars dei anima. si enim hoc esset, omni modo incommutabilis atque incorruptibilis esset. quod si esset, nec deficeret in deterius nec proficeret in melius nec aliquid in semet ipsa uel inciperet habere, quod non habebat, uel desineret habere, quod habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
licius quã corpora barbaricus gla¬
dius trucidarunt. Nam inde ad noᷤ
usq ad oceani litore properauit:
fama excitus quod anre possoe de
his quȩ seire tell& quicquid uellor
audire. Neqite nullum cępit ad
uentus sui fructũ. primo ne de me
multũ fante crederor. deinde docui
hominẽ quod potui. quod autem
tion potui unde discere possoe am¬
monui. atq ut ad te rror hortatꝰ sũ
Quia in re consilium uel p̾ceptum
meũ cũ libenter & obedienter acci¬
per&e. rogaui eũ ut abste ueniriis
ꝑ nos ad ꝓpria remear&e: quã eius
pollitionẽ teneis. occasionẽ mihi
credidi ad nõ esse concessam: qua
tibi scriberem de his quȩ ꝑte scire
cupio. Querebam enĩ quẽ ad te
mitterẽ. nrec mihi facibe occurrebat
idonrus & fide agendi. & alacritate
obediendi. & exercitatione peregri¬
nandi. Ubi ergo istũ iuuenẽ exꝑtꝰ
sũ. eũ ipsũ esse quabem ad nõ petebã
dubitare non potui. Accipe igiair

Expanded text:
licius quam corpora barbaricus glalicius quam corpora barbaricus gladius trucidarunt. nam inde ad nos usque ab Oceani litore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nullum cepit aduentus sui fructum, primo, ne de me multum famae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atque, ut ad te iret, hortatus sum. qua in re consilium uel praeceptum meum cum libenter et oboedienter acciperet, rogaui eum, ut abs te ueniens -per nos ad propria remearet. quam eius pollicitationem tenens occasionem mihi credidi a domino esse concessam, qua tibi scriberem de his, quae per te scire cupio. quaerebam enim, quem ad te mitterem, nec mihi facile occurrebat idoneus et fide agendi et alacritate oboediendi et exercitatione peregrinandi. ubi ergo istum iuuenem expertus sum, eum ipsum esse, qualem a domino petebam, dubitare non potui. Accipe igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
artate maiorẽ. tamen & iam ipse
iam senex consulo. Sed ad discendũ
quod opus ẽ. nulla mͥ artas sera ii.¬
deri potest. quia & si senes magis
deoce docere quã discere. magis ta.¬
men discere quã quid doceant ig.¬
norare. Nihil equidẽ mobestius
fero in omnib angustus meis quas
pacior indifficillimis questionib.
quã intã longinquo tue caritatis
absentia. ut uix possim meas dare.
uix recipire litteras tuas. ꝑ interual.¬
la non drerũ ñ mensiũ sed aliqđ annoꝵ
cum si fieri possoe cotidre prȩsentẽ te
habere uellẽ cũ quo loquerer quic qͥd¬
⁊ uellem. Nec ideo tamen non debui
facere quod potui. si non potui totũ
quod uolui. Ei c̾ce uenit adme reli¬
giosus iuuenis catholica pace frater.
artate filius. honore conpresbiter nr̃
horosius. uigil ingenio. paratus
eloquio. flagrans studio. utibe uas
in domo dñi esse desiderans ad refel
lindas falsas ꝑnitiosasq doctrinas.
quȩ animos hispanoꝵ multo infe.¬

Expanded text:
aetate maiorem tamen etiam ipse aetate maiorem tamen etiam ipse iam senex consulo. sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipere litteras tuas per interualla non dierum, non mensium, sed aliquot annorum, cum, si fieri posset, cotidie praesentem te habere uellem, cum quo loquerer, quicquid uellem. nec ideo tamen non debui facere, quod potui, si non potui totum, quod uolui. Ecce uenit ad me religiosus iuuenis, catholica- pace frater, aetate filius, honore conpresbyter noster Orosius, uigil ingenio, paratus eloquio, flagrans studio, utile uas in domo domini esse deslendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas Hispanorum multo infe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsũ sacramentũ cõmendant atccłẽ
caritati ab illa condemnatione quar
ꝑ unũ hominrẽ intrauit inmundũ
xp̃iano adiutorio liberaretur. Hoc
qui non eredit &e freri non posse ar¬
bitratur. ꝑfecto infidelis ẽ. & si habe¬
at fidei sacramentũ. longeq melior
est ilbe paruulus. qui &iam si fidẽ
nondum hab& incogitatione. non ei
tamen obicem contrarrȩ cogitatio.¬
nis opponit. unde sacramentum
eius salubriter ꝑcipit. Respondi
sicut existimo questionib tuis
quantũ attino adminus capaces
& contentiosos non satis. quantum
autẽ ad pacatos & intellegentes plus
forte quã sat est. nec tibi ad excusa¬
tionẽ meam obieci firmissimam
consueuidinẽ. sed saluberrime con¬
siretudinis reddidi quã potui rationẽ.
PRP̃M. YE ORIGINE AHI MAE
eum nr̃m qui nos uocauit
frater hreronime. consulens te de
his quȩ nescio fructuosũ ẽẽ. irelit.
Quã quã enĩ te multo quã ego sũ

Expanded text:
per ipsum sacramentum commendante ecclesiae per ipsum sacramentum commendante ecclesiae caritate ab illa condemnatione, quae per unum hominem intrauit in mundum, Christiano adiutorio liberetur. hoc qui non credit et fieri non posse arbitratur, profecto infidelis est, etsi habeat fidei sacramentum, longeque melior est ille paruulus, qui, etiam si fidem nondum habet in cogitatione, non ei tamen obicem contrariae cogitationis opponit, unde sacramentum eius salubriter percipit. respondi, sicut existimo, quaestionibus tuis, quantum adtinet ad minus capaces et contentiosos, non satis, quantum autem ad pacatos et intellegentes, plus forte quam satis. nec tibi ad excusationem meam obieci firmissimam consuetudinem, sed saluberrimae consuetudinis reddidi, quam potui, rationem. M DE ORIGIXE ANIMAE. Deum nostrum, qui nos uocauit frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo, quam ego sum,