comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noluerunt ec suꝑbi. Et̾enim cum uidẽnt multa
miracula fieri ꝑ nomen xp̃i quem se putabant
int̾fecisse: commoti miracuł. audierunt a petro
incutus nomine. illa fierint. Non ergo sͥ arroga¬
re seri uoluerunt potentiam domini sur: ut
dicerent asc factum ce. qđ ille in ipsis faciebat.
honorc̃ eigo serin dederunt domino suo: dixec̾t.
quia qui subuurabantur. in nomine fiecent
eiꝰ quem illi crucisixerunt. Et factist̾ humiles.
compuncti sunt corde: contubati sunt. confiten
tes pectatum sutior: et consilium quesierint
dicentes. Quid gͦ faciemuse Non desꝑant de sa¬
lute: s querunt medicinã. Tunc ait illis pecrus.
intentiam: humiles fuerunt. Non ergo illis red¬
ditum ẽ: quia iude quid dicat psalmus iste. E ral¬
tare qui iudicas t̾ram: redde retͥbutionẽ suꝑbis.
Ab illo ergo numero excepti erant illi. Inist̃ na-¬
luit uox illa domini pendentis incruce et dicen¬
tis: pater ignosce ilł quia nesciunt quid faciunt.

Expanded text:
noluerunt esse superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine illa fierent: non enim sibi arrogare servi voluerunt potentiam Domini sui, ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo dederunt servi Domino suo: dixerunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conturbati sunt confit consilium quaesierunt, dicentes: «Quid ergo faciemus?» Non desperant de salute, sed quaerunt medicinam. Tunc ait illis Petrus: enitentiam, humiles fuerunt: non ergo illis redditum est. Quia, vide quid dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ab illo numero ergo excepti erant illi; in illis valuit vox illa Domini pendentis in cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» .
Abbreviated transcription (Latin):
timentẽ ⁊ nulli parcentẽ inuerbo: et dicit. fi¬
dent̾ egit. Hidet illum quam fidentꝰ egit: ui
tum: uidet illum resurgentẽ et cuntẽ in cęlũ.
et uenturum inde adiudicium eoꝵ int̾ quorũ
manꝰ passus ẽ omnia mala: exaltare inquit
qui iudicas t̾ram ⁊ redde retributionẽ suꝑbis.
Supbis redddct: non bumilibꝰ. Qui sunt suꝑbi:
Quib parimẽ qđ mala faciunt: et defendere
pectata sua uolunt. Namq de his qui cruci¬
fixerunt. xp̃m facta sunt pꝰea miracula. qͣn
de ipso numero iudeoꝵ cretiłunt et donatꝰ ẽ
ilł sanguis. xp̃i. Impias manꝰ et cruentas de
sanguine xp̃i portabant: lauit eos ipse ciius
sangumẽ fudecunt. Adiuncti sunt corꝑͥ ipsiꝰ
idcst ȩccłȩ. qui corpꝰ eius mortale qd uderant
ꝑsecuti sunt: fũderunt p̃cium simim: t biber qͣnt
p̃tium suum. Namq pꝰca plures conu̾si sunt. Cũ
multa mitacula ficrent ab aplis. aliquot hominũ
milia una dic crediłunt: et tam inꝑpinqͦ inuenti

Expanded text:
timentem, nulli parcentem in verbo, et dicit: «Fidenter egit.» Videt illum quam fidenter egit, vitum, videt illum resurgentem et euntem in coelum, et venturum inde ad judicium eorum, inter quorum manus passus est omnia mala: «Exaltare,» inquit, «qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus parum est quod mala faciunt, et defendere peccata sua volunt. Namque de his qui crucifixerunt Christum facta sunt postea miracula, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinem fuderant. Adjuncti sunt corpori ipsius, id est Ecclesiae, qui corpus ejus mortale, quod viderant, persecuti sunt. Fuderunt pretium suum, ut biberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab Apostolis, aliquot hominum millia una die crediderunt: et tam in propinquo inventi
Abbreviated transcription (Latin):
nas eas dicit: Propter hoc inquit tradidit illos
deus inconcupiscentias cordis eorum in in mun¬
ditiam: ut faciant quȩ nonconueniunt: Et
ne putaret quisquam in ipsis pęnis tantum
se affligi quibus modo delectatur. et nonti¬
meret quod uenturum est infinem: cõmemo¬
ea agunt dignisunt morte: non solum qui fa¬
ciunt. sed etiam qui consentiunt facientib:
Qui ea agunt dignisunt morte: Quȩ : Quȩ
suꝑus enumerauit inpenis esse: Nam tradi¬
dit illos deus dixit inconcupiscentias cordis
eorum: ut faciant quȩ non conueniunt: t
adulter sit: iam pena est: Ut mendax. ut aua¬
rus. ut fraudulentus. ut homicida: iam pe¬
nȩ sunt: Cuius peccati penȩ : Prioris apos¬
tasiȩ illius suꝑbiȩ. quia inicium peccatioĩs
apostatare adeo: et inicium peccati omnis

Expanded text:
nas eas dicit. Propter hoc, inquit, Deus tradidit eos nas eas dicit. Propter hoc, inquit, Deus tradidit eos in concupiscentias cordis eorum, in immunditiam, ut faciant quae non conveniunt. Et ne putaret quisquam ipsis poenis tantum se affligi quibus modo delectatur, et non timeret quod venturum est in fine, commemoea agunt, digni sunt morte; non solum qui faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus. Qui ea agunt digni sunt morte: quae? Quae superius enumeravit in poenis esse: nam tradidit illos Deus, dixit, in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt. Ut adulter sit, jam poena est; ut mendax, ut avarus, ut fraudulentus, ut homicida, jam poenae sunt. Cujus peccati poenae? Prioris apostasiae, illius superbiae: Initium peccati hominis apostatare a Deo; et initium omnis
Abbreviated transcription (Latin):
anima: Sed istas pęnas pauci uident: ꝓpt̾ea
eas maxime cõmendat sp̃s deiz Audi apłm
dicentem: Tradidit illos deus inconcupis¬
centias cordis eorum: Ecce ignis acuiꝰ faciȩ
tanquam cera liquescunt: soluuntur enim
aquadam constantia castitatis: propt̾ea et
ipsi euntes inlibidines suas soluti et fluxi di¬
cuntur: Unde fluxi Unde soluti: Ab igne
concupiscentiarum Tradidit illos deus in
concupiscentiã cordis eorum ut faciant quȩ
non conueniunt: repletos omni iniquitate:
& enumerat multa quȩ peccata sunt: et pȩ¬
nas dicit ẽẽ peccatorum: Nam dicit pͥmam pe¬
nam suꝑbiam: immo nonpenam sed pͥmu̾peccatõ
suꝑbiam: Primum peccatum suꝑbia est. Ulti¬
ma enum pȩna est ignis ȩt̃nus : aut ignis in¬
ferni iam dampnatorum: Inter illud primũ
peccatum et hanc ultimam pęnam. quȩ sunt
Tam multa enim dixit apostolus fieri abeis
quȩ peccata u̾int de testabilia: et tamen pe-¬

Expanded text:
anima ? 18. Sed istas poenas pauci vident: propterea anima ? 18. Sed istas poenas pauci vident: propterea eas maxime commendat Spiritus Dei. Audi Apostolum dicentem: Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum. Ecce ignis, a cujus facie tanquam cera liquescunt: solvuntur enim a quadam constantia castitatis; propterea et ipsi euntes in libidines suas, soluti et fluxi dicuntur. Unde fluxi? unde soluti? Ab igne concupiscentiarum. Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt, repletos omni iniquitate. Et enumerat multa quae peccata sunt, et pnas dicit esse peccatorum. Nam dicit primam poenam superbiam: imo non poenam, sed primum peccatum superbiam. Primum peccatum superbia est: ultima poena est ignis aeternus, aut ignis infernus; jam enim damnatorum. Inter illud primum peccatum et hanc ultimam poenam, media quae Tam multa enim dicit Apostolus fieri ab eis, quae peccata sunt detestabilia; et tamen poe
Abbreviated transcription (Latin):
tas quȩ adhuc in hoc seculo ꝓmiscue sunt
iustis et iniustis. et plerũ ꝙ grauiores iusto¬
rum quam in iustorum: sed nescio quampę¬
nam presentis uitȩ uult cõm̃dare sp̃s dei. Ad¬
uertite: audite hoc me dicturum quod no¬
ueratis: sed dulcius est quod inpsalmo osten¬
ditur. qui obscurus ante quam ostenderet᷑
putabatur: Ea enim profero quȩ iam nouera¬
tis: sed quia inde proferuntur ubi ñdum ea
uidebatis. fit ut etiam nota tanquam noua
delectent: Audite pęnam impiorum: Sicut
cera inquit lique facta auferentur: Dixi pro
concupiscentiis suis. hoc eis fieri: Concupis¬
centia mala: quasi ardor est ignis: Ignis con¬
sumit uestem÷ libido ad ulterii non consu¬
mit animan: De cogitatu ad ulterii cum
loqueretur scriptura ait: Alligabit quis ig¬
nem insinum: et uestim̃ta sua non combui&:
Gestas insinu prunas: ꝑforatur tunica Ges¬
tas incogitatione ad ulterium : et integra est

Expanded text:
tas quae adhuc in hoc saeculo promiscuae sunt tas quae adhuc in hoc saeculo promiscuae sunt justis et injustis, et plerumque graviores justorum quam injustorum: sed nescio quam poenam praesentis vitae vult commendare Spiritus Dei. Advertite, audite hoc me dicturum quod noveratis: sed dulcius est cum in Psalmo ostenditur, qui obscurus antequam ostenderetur, putabatur. Ecce enim profero quae jam noveratis: sed quia inde proferuntur, ubi nondum ea videbatis, fit ut etiam nota tanquam nova delectent. Audite poenam impiorum: Sicut cera, inquit, liquefacta auferentur. Dixi per concupiscentias suas hoc eis fieri. Concupiscentia mala, quasi ardor est et ignis. Ignis consumit vestem, libido adulterii non consumit animam? De cogitato adulterio cum loqueretur Scriptura ait: Alligabit quis ignem in sinu suo, et vestimenta sua non comburet? Gestas in sinu prunas, perforatur tunica: gestas in cogitatione adulterium, et integra est
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa genera dolorum et tribulationum.
Sunt quidem et istȩ. et deiiuditio dispen-¬
santur: sed multis ad probationem. multis
ad dampnationem: Nidemus tamen aliquan-¬
do inhis pęnis iustos affligi. et abbis pȩnis
iniustos esse alienos: unde nutauerunt pe¬
des illi qui postea gratulatus ait. qu̾ã bonuᷤ
deus istł rectis corde: mei autem pęnȩ cõmo¬
tisunt pedes: quia relaui inpeccatorib pa¬
cem peccatorum iudens: Uiderat enim feli¬
citatem malorum. et delectatus erat esse
malus: uidens regnare malos. bene illis
esse habundare eos omĩ copiarerum temꝑa¬
lium. qualia ad huc ipse paruulus desidera¬
bat adomino: et nutauerunt illi pedesus¬
q quo uideret. quid infinem ueltim̃dum
uł sꝑandum sit. Ait enim in eodem psalmo:
Hoc labor est ante me : donec introeam inscũ¬
arium dei. et intelligam innouissima: Non
ergo penas inferorum. non pȩnas illius pt
resurrectionem ignis eterni: non penas is¬

Expanded text:
diversa genera dolorum et tribulationum. diversa genera dolorum et tribulationum. Sunt quidem et ista, et Dei judicio dispensantur; sed multis ad probationem, multis ad damnationem. Videmus tamen aliquando in his poenis justos affligi, et ab his poenis injustos esse alienos: unde nutaverunt pedes illi, qui postea gratulatus ait, Quam bonus Israel Deus rectis corde! Mei autem pene commoti sunt pedes, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Viderat enim felicitatem malorum, et delectatus erat esse malus, videns regnare malos, bene illis esse, abundare eos in omni copia rerum temporalium, qualia adhuc ipse parvulus desiderabat a Domino: et nutaverunt illi pedes, usquequo videret quid in finem vel sperandum vel timendum sit. Ait enim in eodem psalmo: Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima . Non ergo poenas inferorum, non poenas illius post resurrectionem ignis aeterni, non poenas is
Abbreviated transcription (Latin):
ignis ȩternis: futura enim pęna: duas spe¬
cies habet: Aut infernorum est ubi ardebat
ille diues. qui uolebat sibi stillam aquȩ stil¬
lari in lingua dedigito pauꝑis. quem ante
ianuam suam contẽmpserat. quando ait. qm̃
crucior in hac flamina : et altera est illa in
fine dequa audituri sunt quiad sinistram
ponendi sunt: ite inignem ȩternum. qui
paratus est diabolo et angelis eius: Ille pęne
manifestȩ erunt eo temꝑe. quando exitũ
fuerit ex hac uita: aut finito seculo ꝑuen¬
tum ad resur rectionem mortuorum: Mo¬
do ergo nulla pȩna est. et prorsus impu-¬
nita sinit deus peccata usq ad illum dieme
Non: Est hic quȩdam pena occulta: de ipsa
modo tractatur Hanc uult coniñdare sp̃c di:
hanc intelligamus. ha. c caueamus: hanc uite.¬
mus: et in illas multum terribiles non incidẽ¬
nius forte dicturus est michi aliquis: Sunt
et hic penȩ: carceres exilia. tormenta. morte ᷤᷤ

Expanded text:
ignis aeternus. Futura enim poena duas speignis aeternus. Futura enim poena duas species habet. Aut inferorum est, ubi ardebat dives ille, qui volebat sibi stillam aquae stillari in linguam de digito pauperis, quem ante januam suam contempserat, quando ait: Quoniam crucior in hac flamma . Et altera est illa in fine, de qua audituri sunt: qui ad sinistram ponendi sunt: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Illae poenae manifestae erunt eo tempore, quando exitum fuerit ex hac vita, aut finito saeculo perventum ad resurrectionem mortuorum. Modo ergo nulla poena est, et prorsus impunita sinit Deus peccata usque ad illum diem? Est et hic quaedam poena occulta; de ipsa modo tractatur. Hanc vult commendare Spiritus Dei: hanc intelligamus, hanc caveamus, hanc evitemus, et in illas multum terribiles non incidemus. Forte dicturus est mihi aliquis: Sunt et hic poenae, carceres, exsilia, tormenta, mortes,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid me iubes sacere: Egosum inquit iħc
nararenus quem tuꝑ sequeris: Quiclamabat
de cȩlo: arcum tendebat. Multi ergo qui fu¬
erunt ininici: infirmati et conu̾sisunt: blo¬
luerunt erigere diu ceruices suas: adu̾sus ꝑ¬
seuerantiam extenti arcus: Nam sic infirma-¬
tus est ille qui ait: ne timeamꝰ infirmari.
quando infirmor: tunc potens sum : & cũ
oraret a se tolli stimulum carnis: quid illi
responsum est : Hirtus in infirmitate ꝑficitur
Intendet arcum suum donec infirmentur:
enim eras: hon omnes sic infirmantur. quo¬
modo e go: ut credant: ꝑseuerabunt mul¬
ti in malo suo: et inmalitia sua & de ipsis
nichil timeas Sicut cera lique facta auferent᷑:
Roncontrate stabunt: non ꝑdurabunt: Ig.¬
ne quodam concupiscentiarum suarum lique¬
fient: Est enim hic quȩdam pena occulta:
De illa dicturus est modo psalmus: Usq in
finem pauci sunt uersus: intenti estote:
Est quȩdam pena futura gehennȩ ignis:

Expanded text:
Quid me jubes facere? Ego sum, inquit, Jesus Quid me jubes facere? Ego sum, inquit, Jesus Nazarenus, quem tu persequeris . Qui clamabat de coelo, arcum tendebat. Multi ergo qui fuerunt inimici, infirmati sunt, et conversi noluerunt erigere diu cervices suas adversus perseverantiam extenti arcus. Nam sic infirmatus est et ille qui ait, ne timeamus infirmari: Quando infirmor, tunc potens sum. Et cum oraret a se tolli stimulum carnis, quid ei responsum est? Virtus in infirmitate perficitur . Intendit arcum suum, donec infirmentur. enim eras: Non omnes sic infirmantur, quomodo ego, ut credant; perseverant multi in malo suo et in malitia sua. Et de ipsis nihil timeas: Sicut cera liquefacta auferentur. Non contra te stabunt, non perdurabunt: igne quodam concupiscentiarum suarum peribunt. Est enim hic quaedam poena occulta: de illa dicturus est modo Psalmus usque in finem. Pauci sunt versus: intenti estote. Est quaedam poena futura, gehennae ignis,
Abbreviated transcription (Latin):
suum: infinem suum: & tamen de isto torren¬
te seculi. bibit dominus: Passus enim est: Hic
ipsum torrentem bibit: sed inuia bibit. sed
intranscur su: quia iniia peccatorum nonste¬
tit: Sed quid ait de illo scriptura: De torren¬
te inuiabibit. propt̾ea exałtauit caput: idest
propt̾ea glorificatus est quia mortiuis ẽ: prop¬
terea ressrrexit. quia passus ẽ: Si nollet bi¬
bere inuia detorrente: non moreretur: Si
non moreretur: non resurgeret: Si non resur.¬
geret: nonglorificaretur Ergo detorrente
inura bibit: propterea exaltauit caput: Ex¬
altatum est iam caput nr̃m: sequantur eũ
menbra sua Sꝑnentur tanquam aqua de-¬
curtens: Iintend̾ et arcum sium: donec in fit¬
mentur: Minȩ dei noncessant ÷ arcus dei. minȩ
dei: Intenditur arcus: nundum ferit: Inten¬
dit arcum suum: donec infirmentur: & mul¬
ti infirmatisunt: ipsius intensione arcus ter¬
riti: Rlam hinc infirmatus est ille qui dixit.

Expanded text:
suum, in finem suum. Et tamen de isto torrensuum, in finem suum. Et tamen de isto torrente saeculi bibit Dominus. Passus est enim hic, ipsum torrentem bibit; sed in via bibit, sed in transcursu, quia in via peccatorum non stetit . Sed quid ait de illo Scriptura? De torrente in via bibet, propterea exaltabit caput : id est, propterea glorificatus est, quia mortuus est; propterea resurrexit, quia passus est. Si nollet bibere in via de torrente, non moreretur; si non moreretur, non resurgeret; si non resurgeret, non glorificaretur. Ergo, de torrente in via bibet, propterea exaltabit caput. Exaltatum est jam caput nostrum: sequantur eum membra sua. Spernentur tanquam aqua decurrens. Intendit arcum suum, donec infirmentur. Minae Dei non cessant: arcus Dei, minae Dei. Intenditur arcus, nondum ferit. Intendit arcum suum, donec infirmentur. Et multi infirmati sunt ipsius intentione arcus territi. Nam hinc infirmatus est ille qui dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
dentes eorum inore ipsorum: Ideoq ubiñ
possunt lubrica fallacia serpere ut aspides.
aperta uiolentia fremunt ut leones: ꝓsilunt
et seuiunt armatȩ turbȩ circumcellionum:
dant stragem quantum possunt. quãcũq
possunt: sed et molas leonum confregit dñs:
uos terreant sis̃ Quidam fluuii qui dicunt᷑
torrentes: hiemalibus aquis implentur: blo¬
litimere: post paululum transit decurrens
aqua : Ad tempus ꝑstrepit: mox cessabit: diu
stare non possunt: Multe hereses iam emor¬
tuȩ sunt: cucurrerunt inriuis suis: quantũ
potuerunt decurrerunt: Siccatisunt riui:
iux eorum memoria repperitur. uel quia fu¬
erint Spernentur tanquam aqua decur¬
rens: Sed non solum ipsi: Totum hoc scłm
ad tempus ꝑstrepit: et querit quem trabat:
Omnes impii. omnes suꝑbi. sonantes ad saxa
suꝑbiȩ suȩ suȩ. quasi aquis irruentibus et
confluentibis: non uos derreant: hiemales
aque sunt: semper manere nonpossunt:

Expanded text:
dentes eorum in ore ipsorum. Ideoque ubi non dentes eorum in ore ipsorum. Ideoque ubi non possunt lubrica fallacia serpere ut aspides, aperta violentia fremunt ut leones. Prosiliunt et saeviunt armatae turbae Circumcellionum; dant stragem quantam possunt, quantamcumque possunt. Sed et molas leonum confregit Dominuvos terreant, fratres, quidam fluvii qui dicuntur torrentes; hiemalibus aquis implentur: nolite timere; post paululum transit, decurrit aqua, ad tempus perstrepit, mox cessabit; diu stare non possunt. Multae haereses jam emortuae sunt: cucurrerunt in rivis suis quantum potuerunt, decurrerunt, siccati sunt rivi, vix eorum memoria reperitur, vel quia fuerint. Spernentur tanquam aqua decurrens. Sed non solum ipsi: totum hoc saeculum ad tempus perstrepit, et quaerit quem trahat. Omnes impii, omnes superbi, sonantes ad saxa superbiae suae quasi aquis irruentibus et confluentibus, non vos terreant; hiemales aquae sunt, semper manare non possunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ille unde probaretur hereticus Protulisti
concilium tuum: ostendisti quod eum dãp¬
naueris: Ille uel cohibens uel non intelligenᷤ
usus est tamen lege sicut iudex: et fecistide
iudice quod dete non uis facere Sienim
iudex usus est lege imꝑatoris ad tuam sug¬
gestionem: cur ea tu non uteris ad tuamcor¬
reptionem: Ecce eicit hereticum tuum.
ex lege imꝑatoris sui : quare tu ex eadem le-¬
ge noniuis ut deeiciat: Leplicamus quos
fecistis Ecce basilicȩ tenebantur amaximia.¬
nistis: modo auobis tenentur:. Exclusisunt
exeis maximianiste: extant iussiones ꝓcon¬
sulum. extant memorie gestorum: appari-¬
tores accipiuntur: ciuitates excitantur: pel¬
luntur homines de locis suis: Quare: Quia
hereticisunt: Qua lege pelluntur: Respon¬
de: Uideamus si non contritisunt dentes ur̃i
in ore ur̃o falsa lex est: Non ualeat inhere¬
ticum tuum: Hera lex est: Haleat et inte:
blonest quod respondeant: Deus contriuit

Expanded text:
ille unde probaretur haereticus: protulisti ille unde probaretur haereticus: protulisti concilium tuum, ostendisti quod eum damnaveris. Ille vel connivens, vel non intelligens, usus tamen est lege sicut judex: et fecisti de judice quod de te non vis facere. Si enim judex usus est lege imperatoris ad tuam suggestionem, cur ea tu non uteris ad tuam correctionem? Ecce ejecit haereticum tuum ex lege imperatoris sui: quare te ex eadem lege non vis ut ejiciat? Replicamus quod fecistis: ecce basilicae tenebantur a Maximianistis, modo a vobis tenentur; exclusi sunt ex eis Maximianistae: exstant jussiones proconsulum, exstant memoriae Gestorum; apparitores accipiuntur, civitates excitantur, pelluntur homines de locis suis. Quare? Quia haeretici sunt. Qua lege pelluntur? Responde: videamus si nondum contriti sunt dentes vestri in ore vestro. Falsa lex est? Non valeat in haereticum tuum. Vera lex est? Valeat et in te. Non est quod respondeant; Deus contrivit
Abbreviated transcription (Latin):
cos: ꝑ missi sunt agere: Dixerunt illos he¬
reticos: quesiuit unde probaretur: Lectũ
est concilium bagaitanum. ubi dãpnatift̃
maximianiste : insertum est actis procon¬
sularibus : probatum est quod illi dampna¬
ti. non deberetit denere basilicas: et pronun¬
ciauit proconsul ex lege: Ex qua lege: Quȩ
lata est contra hereticos Si contra hereticos
et contrate: Quare inquit contrame: Ñ
enim hereticus sum: Situ hereticus nones:
fal sȩ sunt illȩ leges: Ab eis enim imꝑatorib
latȩ sunt: qui nonsunt cõmunionis tuȩ:
Omnes quinon sunt cõmunionis eorum: le¬
gibus siuis hereticos uocant: Non quero u¬
trum uerȩ an false: Sequestrata illa sit q̃sti¬
o. sed ad huc questio est: Interim secundo mo
do te interrogo: Uere leges sunt anfalsȩ le-¬
ges sunt: Si uere sunt credatur es Si falsȩ
sunt quare uteris eis : Dixisti proconsuli ca¬
tͥolicus sum: exclude hereticum Quȩ sĩuit

Expanded text:
cos; admissi sunt agere: dixerunt illos haecos; admissi sunt agere: dixerunt illos haereticos; quaesivit unde probaretur: lectum est concilium Bagaitanum, ubi damnati sunt Maximianistae; insertum est Actis proconsularibus, probatum est quod illi damnati non deberent tenere basilicas, et pronuntiavit proconsul ex lege. Ex qua lege? Quae lata est contra haereticos. Si contra haereticos, et contra te. Quare, inquit, contra me? non enim ego haereticus sum. Si tu haereticus non es, falsae sunt illae leges: ab his enim imperatoribus latae sunt, qui non sunt communionis tuae; omnes qui non sunt communionis eorum, legibus suis haereticos vocant. Non quaero ultrum verae an falsae; sequestrata illa sit quaestio, si adhuc quaestio est: interim secundum te modo interrogo, Verae leges sunt, an falsae leges sunt? Si verae sunt, credatur eis: si falsae sunt, quare uteris eis? Dixisti proconsuli: Catholicus sum, exclude haereticum. Quaesivit
Abbreviated transcription (Latin):
Umꝑatores comunionis nr̃ȩ: leges adu̾sus om̃s
hereticos dederunt: Eos utiq appellant he¬
reticos qui non sunt cõmunionis eorum: int̃
quos utiq et uos estis Siuere sunt leges: ua-¬
leant et inuos hereticos Si falsȩ sunt leges:
quare ualeant contra uros hereticos: fratres
paululum attendite: intelligite quod dixi¬
mus: Quando egerunt causas suas aduer¬
sus maximianistas. ut eos ase dampnatos
et scismaticos suis eicerent delocis. quȩ illi
loca tenebant antiquitus. et successerunt
ep̃is de cessoribus siuis: uolentes eos exclude¬
re. egerunt legibus publicis. ad udices ue¬
nerunt: dixerunt se catholicos. ut possent
excludere hereticos: Quare te dicis catholi¬
cum. ut excludatur hereticus: et non po¬
tius es catholicus. ne sis exclusus hereticus:
Modo catholicus es: ut ualeas ad excluden¬
dum hereticum: Iudex enim non posset nͥ
legibus sius iudicare: Dixerunt se catholi¬

Expanded text:
Imperatores communionis nostrae leges adversus omnes Imperatores communionis nostrae leges adversus omnes haereticos dederunt: eos utique appellant haereticos, qui non sunt communionis eorum, inter quos utique et vos estis. Si verae sunt leges, valeant et in vos haereticos; si falsae sunt leges, quare valent contra vestros haereticos? Fratres, paululum advertite, et intelligite quod diximus: quando egerunt causas suas adversus Maximianistas, ut eos a se damnatos et schismaticos suis ejicerent de locis, quae illi loca tenebant antiquitus, et successerant episcopis decessoribus suis; volentes illos inde excludere, egerunt legibus publicis, ad judices venerunt, dixerunt se catholicos, ut possent excludere haereticos. Quare te dicis catholicum, ut excludatur haereticus, et non potius es catholicus, ne sis exclusus haereticus? Modo catholicus es, ut valeas ad excludendum haereticum. Judex enim non posset nisi legibus suis judicare. Dixerunt se catholi
Abbreviated transcription (Latin):
celum. glorificatus est xp̃c: adoratur abonũb
gentib:: adoratur abomnib regib: Seuiant
modo iudei: sipossunt: Elonseuiunt: molas
leonum confregit dominus: Habentes et in
hereticis hoc documentum. et exꝑim̃tum.
quia ipsos inuenimus esse serpentes indig¬
natione obsurdatos ÷ uolentes audire mediꝰ¬
camentum medicatum asapiente Et mnore
ipsorum contriuit dñs dentes eorum: Quo¬
modo seuiebant innos : Reprehendendo qͦd
quasi per secutores essemus: excludendo illos
debasilicis. Modo illos interroga: Bebent
excludi heretici debasilicis :an nondebent :
tant maximianiste basilicas: ꝑle autem repe¬
Quid est ergo quod dicebatis adu̾sum nos:
An contritisunt dentes ut̃i in ore ur̃o: Quid
nobis et regibus inquiunt: Quid nobis et im¬
ꝑatoribuss uos de imꝑatoribus presumitis.
Quero et ego Quid uobis ad proconsules:
quos miserunt imꝑatores: Qiuid uobis ad le¬
ges: quas contra uos dederunt imꝑatores :

Expanded text:
coelum, glorificatus est Christus, adoratur ab omnibus coelum, glorificatus est Christus, adoratur ab omnibus gentibus, adoratur ab omnibus regibus. Saeviant modo Judaei, si possunt. Non saeviunt. Molas leonum confregit Dominus. 15. Habemus et in haereticis hoc documentum et experimentum, quia et ipsos invenimus esse serpentes indignatione obsurdatos, nolentes audire medicamentum medicatum a sapiente: et in ore ipsorum contrivit Dominus dentes eorum. Quomodo saeviebant in nos, reprehendendo quod quasi persecutores essemus, excludendo illos de basilicis? Modo illos interroga: Debent excludi haeretici de basilicis, an non debent? tant Maximianistae basilicas, dicuQuid est ergo quod dicebatis adversum nos? An contriti sunt dentes vestri in ore vestro? Quid nobis et regibus, inquiunt? quid nobis et imperatoribus? Vos de imperatoribus praesumitis. Quaero et ego: Quid vobis ad proconsules, quos miserunt imperatores? quid vobis ad leges, quas contra vos dederunt imperatores?
Abbreviated transcription (Latin):
rat in habitaculum alienum: sed non accesse¬
rat ad dominum alienum: Contriuit do¬
minus dentes eorum inore ipsorum: molas
leonum confregit dñs Non tantum aspidũ:
Quid de aspidib : Aspides insidiose uolunt
uenena ĩmittere: et spargere. et insibilare:
Aꝑtissime seuierunt gentes et fremuerunt
sicut leones: Quare fremuerunt gentes et po¬
puli meditatisunt inania: Quando insidia¬
bantur deo. licet dari tributum cesari aut
nonlicet: aspides erant: serpentes erant: Con¬
tritisunt dentes eorum in ore ipsorum : Postea
clamauerunt: Crucifige: crucifige: Iam ñ ÷
lingua aspidis: sed fremitus leonis Sed et
molas leonum confregit dominus: forte hic ñ
uacat: quod non addidit inore eorum anidi.¬
antes enim captiosis interrogationib. coge¬
bantur responsione sua iunci. Isti enim qui
aꝑte seuiebant: nunquid interrogationibus
conuincendi erant: Tamen et eorum mole con¬
trite sunt: Crucifixus resurrexit: ascendit ĩ

Expanded text:
rat in habitaculum alienum, sed non accesserat in habitaculum alienum, sed non accesserat ad Deum alienum : Contrivit Dominus dentes eorum in ore ipsorum. 14. Molas leonum confregit Dominus. Non tantum aspidum. Quid de aspidibus? Aspides insidiosae volunt venena immittere, et spargere, et insibilare. Apertissime saevierunt gentes, et fremuerunt sicut leones. Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? Quando insidiabantur Domino, Licet dare tributum Caesari, an non licet? aspides erant, serpentes erant: contriti sunt dentes eorum in ore ipsorum. Postea clamaverunt, Crucifige, crucifige : jam non est lingua aspidis, sed fremitus leonis. Sed et molas leonum confregit Dominus. Forte hic non vacat quod non addidit, in ore eorum. Insidiantes enim captiosis interrogationibus, cogebantur responsione sua vinci: isti autem qui aperte saeviebant, numquid interrogationibus convincendi erant? Tamen et eorum molae contritae sunt: crucifixus resurrexit, ascendit in
Abbreviated transcription (Latin):
seo displicuit dñs illi qui ad prandium uo¬
cauerat. quod peccatrix mulier accesserit ei
adpedes: et murmurauit aduersus eum di¬
cens: Si esset hic propħa: sciret quȩ mulier
illi accessit ad pedes O tu non ꝓpħa: unde scis
quodnescierit que mulier illi accessit adpe¬
des: Quia seruabat udelicet mundiciam
iudeorum. quȩ aforis quasi custodiebatur in
carne. & non colebatur excorde: hoc dedomino
suspicatus est: Dominus enim qui peccata
mulieris nouerat. etiam cogitationes hospitis
audiebat: et respondit quȩ nostis & ne diu
binc loquat: tamen inore eius uoluit contere¬
re dentis eius: Proposuit enim: Duo debito.
bebant ambo unde redderent: dimisit am¬
bobus: Quis eum plus dilexit : Adhoc inder¬
rogat ille: ut ille respondeat: Ad hoc ille res¬
pondit: ut dentes eius inore euis conterantur:
Respondit: confusus est. exclusus est: ad missa
illa adꝑcipiendam miscdiam que irrumpe¬

Expanded text:
saeo displicuit Dominus illi qui ad prandium vosaeo displicuit Dominus illi qui ad prandium vocaverat, quod peccatrix mulier accesserit ei ad pedes; et murmuravit adversus eum dicens: Si esset hic propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes. O tu non propheta, unde scis quod nescierit quae mulier illi accessit ad pedes? Quia non servabat videlicet munditiam Judaeorum, quae a foris quasi custodiebatur in carne, et exsulabat ex corde, hoc de Domino suspicatus est. Dominus autem qui peccata mulieris noverat, etiam cogitationes hospitis audiebat, et respondit quae nostis. Et ne diu hinc loquar, tamen in ore ejus voluit conterere dentes ejus Proposuit enim: Duo debitorebebant ambo unde redderent; dimisit ambobus. Quis eum plus dilexit? Ad hoc interrogat ille, ut ille respondeat: ad hoc ille respondet, ut dentes ejus in ore ejus conterantur. Respondit confusus, exclusus est: admissa est illa ad percipiendam misericordiam, quae irrupe
Abbreviated transcription (Latin):
michi. Et interrogauit de iohanne: unde es¬
set baptismum iohannis de cęlo an ex homi¬
nibus: ut siquid responderent. contra illos es¬
set: Noluerunt dicere ex hominib. timenteᷤᷤ
homines ne lapidarentur ab eis: quod iohannẽ
ꝓpħam haberent: Dicere de celo plus formida¬
ex hac parte: qui parabant obicere crimen.
responderunt ignorantiam: Dixerunt: Nes¬
cimus Calumpniari enim preparabant qnͣ¬
do dixerunt. in qua potestate ista facis: ut si
diceret xp̃s sum: quasi arrogantem. suꝑbum.
sacrilegum. inuaderent: Noluit dicere. xp̃s sũ.
sed quȩsiuit de iohanne qui dixerat. quod ipse
erset xp̃c. Illi nonsunt ausi reprehendere ioħem:
timentes ne apopulo occiderentur: Non sunt
ausi dicere uerum dixit ioħs: ne diceretur
eis credite illi: Obmutuerunt: nescire se
dixerunt: Iam mordere non ualebant: Unde
non ualebant: Iam occurrit nobis: Contriti
erant deutes eorum inore ipsorum: Phari¬

Expanded text:
mihi. Et interrogavit de Joanne, unde esmihi. Et interrogavit de Joanne, unde esset baptismus Joannis, de coelo, an ex hominibus; ut si quid responderent, contra illos esset. Noluerunt dicere, Ex hominibus, timentes homines ne lapidarentur ab eis, eo quod Joannem prophetam haberent: dicere, De coelo plus formidaex hac parte, qui parabant objicere crimen responderunt ignorantiam; dixerunt: Nescimus . Calumniam enim praeparabant, quando dixerunt, In qua potestate ista facis? ut si diceret, Christus sum, quasi arrogantem, superbum, sacrilegum invaderent. Noluit dicere, Christus sum; sed quaesivit de Joanne, qui dixerat quod ipse esset Christus. Illi non sunt ausi reprehendere Joannem, timentes ne a populo occiderentur: non sunt ausi dicere, Verum dixit Joannes, ne diceretur eis, Credite illi. Obmutuerunt, nescire se dixerunt: jam mordere non valebant. Unde non valebant? Jam occurrit vobis; contriti erant dentes eorum in ore ipsorum. 13. Phari
Abbreviated transcription (Latin):
conterã dentes ur̃os more ur̃o Ostendite mi¬
chi nũmũ. & de monstrauerunt ei. E ille ñ
dicit cesaris est. sed interrogat cuiꝰ est: ut eo¬
rum dentes in ore ipsorum conterantur: Quȩ¬
rente quippe illo cuius haberet imaginem.
et inscriptionem: illi cesaris dixerunt: Iam
nunc dominus conteret dentes eorum ino-¬
re ipsorum: Iam respondistis: iam contriti
sunt dentes ur̃i in ore ur̃o: Reddite cesari
quȩ cesaris sunt: et deo quȩ dei sunt: Querit
cesar: imaginem suam reddite: querit deus.
imaginem suam reddite on ꝑdit ex uobis
cesat nũmum suum: non perdat deus inuob̃
nũmũ suum: Q illi ñ inuenerunt quid res¬
ponderent: missi enim erant utcalumpnia¬
rentur ei: et redierunt dicentes quod nemo
posset ei respondere: Unde: Quia contriti e¬
rant dentes eorum inore ipsorum Inde ẽ et
illud: Inqua potestate hȩc facis: Et ego inter¬
rogabo uobis unum sermonem: Responde de

Expanded text:
conteram dentes vestros in ore vestro: ostendite miconteram dentes vestros in ore vestro: ostendite mihi nummum. Et demonstraverunt ei. Et ille non dicit, Caesaris est; sed interrogat, Cujus est? ut eorum dentes in ore ipsorum conterantur. Quaerente quippe illo cujus haberet imaginem et inscriptionem, illi Caesaris dixerunt. Jam nunc Dominus conteret dentes eorum in ore ipsorum. Jam respondistis, jam contriti sunt dentes vestri in ore vestro. Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt . Quaerit Caesar imaginem suam; reddite: quaerit Deus imaginem suam; reddite. Non perdat ex vobis Caesar nummum suum: non perdat Deus in vobis nummum suum. Et illi non invenerunt quid responderent. Missi enim erant ut calumniarentur ei: et redierunt dicentes quod nemo possit ei respondere. Unde? Quia contriti erant dentes eorum in ore ipsorum. 12. Inde est et illud: In qua potestate ista facis? Et ego interrogabo vos unum sermonem; respondete
Abbreviated transcription (Latin):
inhiabant ut morderent conterere: sedin
ore ipsorum uolebat Si diceret soluatur
cesari tributum: calumpniarentur illi qͦd
maledixisset gentuudeorum. eam tribu¬
tariam faciendo: Ex peccato enim tribu¬
tum reddebant humiliati: sicut illis inle¬
ge predicatum erat: T̃enemus illum aiunt
maledictorem gentis nr̃ȩ: sinos uisserit tri¬
butum ꝑsoluere Si autem dixerit nolite
soluere : tenemus eum quod contradixerit
nobis deuotos esse cesari: Talem bicipitem
laqueum: quasi capiendo dño posuerunt:
Sed ad quem uenerunt: Qui nouerat contẽ¬
rere dentes eorum in ore ipsorum: Ostendi¬
te nuchi nummũ inquit: Quidine tempta¬
tis hypocrite: Detributo soluendo cogita¬
tis: Iusticiam facere uultis: consilium iusticie
queritis: Siuere utiq iusticiam loquimi¬
nii: recta uidicate filuĩ hominum: Hunc au¬
tem quia alia loquimini alia iudicatis: hẏ¬
pocrite estis Quid me temptatis: Nunc aut̃¬

Expanded text:
inhiabant ut morderent, conterere; sed in inhiabant ut morderent, conterere; sed in ore ipsorum volebat. Si diceret, Solvatur Caesari tributum; calumniarentur illi quod maledixisset genti Judaeorum, eam tributariam faciendo. Ex peccato enim tributum reddebant humiliati, sicut illis in Lege praedictum erat. Tenemus illum, aiunt, maledictorem gentis nostrae, si nos jusserit tributum persolvere: si autem dixerit, Nolite solvere, tenemus eum quod contradixerit nobis devotos esse Caesari. Talem bicipitem laqueum quasi capiendo Domino posuerunt. Sed ad quem venerant? Qui noverat conterere dentes eorum in ore ipsorum. Ostendite mihi nummum, inquit. Quid me tentatis, hypocritae? De tributo solvendo cogitatis? justitiaquaeritis? Si vere justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Nunc autem quia alia loquimini, alia judicatis, hypocritae estis: quid me tentatis? Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tere: id est gaudia terrena. ꝓgauduis ȩt̃ius:
Unam aurem claudebant ex delectatione pre-¬
teritorum alteram ex delectationem presentiũ:
ideo nolebant audire: Nam unde est illud:
si dimiserimus eum. uenient romani. et tol¬
lent nobis et locum et gentem: Utiq quino¬
lebant ꝑdere locum. ad terram colliserunt
aurem suam: et ideo noluerunt audire uet¬
ba illa medicata asapiente: Dictum᷑de illis
quod auari erant. et amatores pecuniȩ: et
omnis uita eorum etiam preterita descripta
est adomino ineuangelio: Qui legit diligen¬
ter euangłm: inuenit unde illi ambas au-¬
res obturant: Intendat caritas ur̃a: Bominꝰ
quid fecit: Contriuit dentes eorum inore
ipsorum: Quid est in ore ipsorum: Ut ore su¬
o contra se pronunciarent: coegit illos ore
suo in se sententiam dicere: Calumpniar:
uolebant ei propter tributum: nondixit
ille licet reddere tributum. aut non licet
reddere Et uolebat dentes eorum quibus

Expanded text:
tere, id est gaudia terrena pro gaudiis aeternis. tere, id est gaudia terrena pro gaudiis aeternis. Unam aurem claudebant ex delectatione praeteritorum, alteram ex delectatione praesentium: ideo nolebant audire. Nam unde est illud: Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem ? Utique nolebant perdere locum, ad terram colliserant aurem suam; et ideo noluerunt audire verba illa medicata a sapiente. Dictum est de illis et quod avari erant et amatores pecuniae: et omnis vita eorum, etiam praeterita, descripta est a Domino in Evangelio. Qui legit diligenter Evangelium, invenit unde illi ambas aures obturabant. Intendat Charitas Vestra: Dominus quid fecit? Contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Quid est, in ore ipsorum? Ut ore suo contra se pronuntiarent: coegit illos ore suo in se sententiam dicere. Calumniari volebant ei propter tributum: non dixit ille, Licet reddere tributum, aut, non licet reddere. Et volebat dentes eorum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
pediri: grauari. p̃mi: noli ire ꝑangustam:
Sienim grauaris uetustate quadam peccati
tui et preteritȩ uitȩ: transire nonpotes: Qa
ergo corpus quod corrumpitur. ad grauat
animam: uelcupiditates corꝑales non pre¬
mant. uel concupiscentiȩ carnis exuantur:
Unde exuuntur : nisi ieris ꝑangustum. ni¬
si fueris astutus ut serpens: D eus conte
Quibus indignatio est sicut similitudo ser¬
pentis. et aspidis obturantis aures suas: ne
audiat uoces incantancium. et medicam̃ti
medicati asapiente Quid illis fecit dominꝰ:
Contriuit dentes eorum inore ipsorum: fac̃¬
tum est pͥmo : factum est. et modofit Sed
sufficer& sr̃s mei. ut diceretur: deus contri¬
uit dentes eorum: Quare in ore ipsorum: Nlo¬
lebant audire legem: nolebant audire p̃cep¬
ta ueritatis axp̃o phariser. similes serpenti illi
et aspidi Preteritis enim suis peccatis delecta¬
bantur. et uitam presentem nolebant amit¬

Expanded text:
pediri, gravari, premi, noli ire per angustam. pediri, gravari, premi, noli ire per angustam. Si autem gravaris vetustate quadam peccati tui et praeteritae vitae, transire non potes. Quia ergo corpus quod corrumpitur, aggravat animam ; vel cupiditates corporales non premant, vel concupiscentiae carnis exuantur. Unde exuuntur, nisi ieris per angustam, nisi fueris astutus ut serpens? 11. vers. 7Quibus indignatio est sicut similitudo serpentis, et aspidis obturantis aures suas, ne audiat vocem incantantium, et medicamenti medicati a sapiente. Quid illis fecit Dominus? Contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Factum est; hoc primo factum est, et modo fit. Sed sufficeret, fratres mei, ut diceretur, Deus contrivit dentes eorum. Quare, in ore ipsorum? Nolebant audire legem, nolebant audire praecepta veritatis a Christo Pharisaei, similes serpenti illi et aspidi. Praeteritis enim suis peccatis delectabantur, et praesentem vitam nolebant amit
Abbreviated transcription (Latin):
dicans: merito exultat lingua eius predicanᷤ
ueritatem inluce noua. deposita uetere tu¬
nica: Et ad hoc enim ualet astucia serpentis:
ad quam nos imitandum dominus ad horta¬
tur: Ait enim: Estote astuti sicut serpentes:
Quid est astuti sicut serpentes: Offer omnia
menbra tua percucienti: dum modo caput
inte serues: Caput uiri xp̃c Sed grauat qͣsi
pondus corii cuiusdam: et quasi senecta ue-¬
teris hominis. Audi apłm dicentem: Exuen¬
tes uos ueterem hominem: et induentes no¬
uum: Et quomodo inquis exuo ueterem ho¬
minem: Imitare astuciam serpentis Quidenĩ
facrit serpens: ut exuat se ueterem tunicam:
Coartat se perforamen angustum: & ubi in¬
quis inuenio hoc foramen angustum: Audi
arta et angusta uia est quȩ ducit adutam
et pauci sunt qui ingrediuntur inea: Refor¬
nudas eam et non uis ambulare. quia pauci
sunt: Ibi ponenda est uetusta tunica: et ali¬
bi poni non potest: Aut suus uetustate im¬

Expanded text:
dicans, merito exsultat lingua ejus, praedicans dicans, merito exsultat lingua ejus, praedicans veritatem in luce nova, deposita vetere tunica. Et ad hoc enim valet astutia serpentis, ad quam nos imitandam Dominus exhortatur. Ait enim: Estote astuti sicut serpentes . Quid est, astuti sicut serpentes? Offer omnia membra tua percutienti, dummodo caput integrum serves. Caput viri, Christus . Sed gravat quasi pondus corii cujusdam et quasi senecta veteris hominis. Audi Apostolum dicentem, Exuentes vos veterem hominem, et induentes novum . Et quomodo exuo, inquis, veterem hominem? Imitare astutiam serpentis. Quid enim facit serpens, ut exuat se veterem tunicam? Coarctat se per foramen angustum. Et ubi, inquis, invenio hoc foramen angustum? Audi: Arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per eam . Reformidas eam, et non vis ambulare, quia pauci sunt? Ibi ponenda est vetus tunica, et alibi poni non potest. Aut si vis vetustate im
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur. Quȩ enim uidentur temꝑalia st̃:
quȩ non uidentur ȩterna: Item depresenti
uita dicit: Simhac uita tantum in xp̃o spe¬
rantes sumus: miserabiliores sumus omnibꝰ
hominibus Obliuiscere ergo preterita qui¬
bus male iuxisti: contempne presentia qui¬
bus temꝑaliter uiuis : ne te alligando pre¬
sentia. non ꝑmittant ꝑuenire ad futura Si
enim presens uita te delectat. aurem inter¬
ra posiusti: si tuis preteritis etiam retro la-¬
bentib delectaris. aurem de cauda obturas.¬
ti: Bebes ergo ire inlucem. exire de tenebriᷤ
audita uoce medicamenti medicati afapien-¬
te: ut iam inlucem ambulans et exultans dicas.
que retro oblitus. mea quȩ ante sunt extentus
Non dixit. que retro oblitus: et ex presenti¬
bus delectatus Cum dicit. quȩ retro oblituᷤ.
non obturauit aurem de cauda Cum dicit
in ea que ante sunt extentus. is et presentib
non obsiirduit: merito audiens. merito p̾¬

Expanded text:
videntur. Quae enim videntur, temporalia videntur. Quae enim videntur, temporalia m de praesenti vita dicit: Si in hac vita tantum in Christo sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Obliviscere ergo praeterita, quibus male vixisti; contemne praesentia, quibus temporaliter vivis, ne te alligando, praesentia non permittant pervenire ad futura. Si enim praesens vita te delectat, aurem in terra posuisti: si tuis praeteritis etiam retro labentibus delectaris, aurem de cauda obturasti. Debes ergo ire in lucem, exire de tenebris, audita voce medicamenti medicati a sapiente; ut jam in luce ambulans, et exsultans dicas: Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus . Non dixit: Quae retro oblitus, et ex praesentibus delectatus. Cum dicit, Quae retro oblitus, non obturavit aurem de cauda; cum dicit, In ea quae ante sunt extentus, his et praesentibus non obsurduit: merito audiens, merito prae
Abbreviated transcription (Latin):
uocem : Est quod dam medicam̃tum : quod
habet uocem: Medicamentum portamus :¬
de: Si uere iusticiam loquimini: rectaiudi¬
cate filii hominum: Nox est medicamenti. &
hoc medicati asapiente: Iam enim uenit xp̃c
qui impleret legem et ꝓpħas: qui ueritatem
aliquid et in eo quod dicitur aspis ita aures
claudere. ut unam earum int̾ram p̾mat: al¬
teram cauda oppilet: Quid sibi uult hoc : In
cauda: posteriora utiq intelliguntur: Ergo
inpreterita iam tergum oportet ponere: ut
inea que nobis promtituntur indendamues.
Ergo nec expreterita uita nr̃a: nec expresenti
delectare debemus: Hoc enim monet apls di¬
cens: Quem ergo aliquando fructum habuis¬
tis. in quibus nunc erubescitis : Reuocatꝰ re¬
cordantis cũ delectatione preteritĩ. et cum qua¬
dam concupiscentia fruendi: ne redeamus
corde inegyptum: Quid de presentib: quo¬
modo iubet etiam ipsa contempni: blon res¬
picientib inquit que uidentur: sed quȩ non

Expanded text:
vocem? Est quoddam medicamentum quod vocem? Est quoddam medicamentum quod habet vocem. Medicamentum portamus; vdae. Si vere utique justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Vox est medicamenti, et hoc medicati a sapiente. Jam enim venit Christus qui impleret Legem et Prophetas , qui veritatem te quaerimus aliquid et in eo quod dicitur aspis ita aures claudere, ut unam earum in terram premat, alteram cauda oppilet? Quid sibi vult hoc? In cauda, posteriora utique intelliguntur; ergo praeterita, quo jam tergum oportet ponere, ut in ea quae nobis promittuntur intendamus: ergo nec ex praeterita vita nostra, nec ex praesenti delectari debemus. Hoc enim Apostolus monet dicens, Quem ergo aliquando fructum habuistis in his in quibus nunc erubescitis ? Revocat a recordandis cum delectatione praeteritis, et cum quadam concupiscentia fruendi, ne redeamus corde in Aegyptum. Quid de praesentibus? quomodo jubet etiam ipsa contemni? Non respicientibus, inquit, quae videntur, sed quae non
Abbreviated transcription (Latin):
noluerunt audire: Quod si audirent forte de¬
seiurent: Indignatio eorum: sicut indignatio
serpentis Tales etiam ipsos patimur: Primo
sibi ueritatem tenere uidebantur: non cessa¬
uit deus: non quieuit ȩccła sua: Predicata
est ueritas inuiscerib matris: aꝑta sunt eoꝵ
mendacia: Pate factum est quod lucet: de
domo sunt Ubienim latet eccła xp̃i: hbila
creuit ex minuno lapide: et impleuit uniuer-¬
sam faciem terrȩ: Comuncunt᷑ hinc: non ha¬
bent quid dicant contra eccłam: & quid eis
remansit: Quid nos queritis  Quid nos uul¬
tis : Recedite anobis Dicunt enim et suis:
bIemo cum illis loquatur: nemo illis conun¬
gatur: nemo illos audiat. Indignatio eorũ¬
sicut indignatio serpentis. sicut aspidis sur¬
dȩ et obturantis aures suas: quȩ non exaudi
et uocem incantantium: hoc est uocem me¬
dicamenti medicati asapiente: Nonne hinc
iam intelligitur quale medicamentum : qͣn¬
do uocem dicit: Nunquid medicam̃tum hab&

Expanded text:
noluerunt audire. Quod si audirent, forte denoluerunt audire. Quod si audirent, forte desaevirent. Indignatio eorum, sicut indignatio serpentis. 9. Tales etiam istos patimur. Primo sibi veritatem tenere videbantur: non cessavit Deus, non quievit. In Ecclesia sua praedicata est veritas, in visceribus matris aperta sunt eorum mendacia: patefactum est quod lucet; demdomo sunt . Ubi enim latet Ecclesia Christi? crevit ex minimo lapide, et implevit universam faciem terrae ? Convincuntur hinc, non habent quod dicant contra Ecclesiam. Et quid eis remansit? Quid nos quaeritis? quid nos vultis, dicunt? recedite a nobis. Dicunt autem et suis: Nemo cum illis loquatur, nemo illis conjungatur, nemo illos audiat. Indignatio eorum, indignatio serpentium: sicut aspidis surdae et obturantis aures suas, quae non exet medicamenti, hoc est vocem medicamenti, medicati a sapiente. Nonne hinc jam intelligitur quale medicamentum, quando vocem dicit? Numquid medicamentum habet