comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã hano sũmȩ essentiȩ locutionẽ ñ ẽẽ aliud quã sũmã essentiuã
Non igit᷑ negligent̃ p̃tereundã huius locutionis considerationẽ
puto: sed prius quã de illa possit tractari diligent̃. enisłẽ sumȩ
substantiȩ ꝓprietates aliquas studiose inuestigandas existimo cxiii¬
onstat ergo ꝑ sũmã naturã ẽẽ factũ : quic qͥd ñ est idẽm
ili. Dubiũ aut ñ nisi irrationabili m̃ti ẽẽ potest. qđ cuneta q̃
facta st̃. eode ipso sustinente ingent & ꝑseuerant ẽẽ quã di st̃:
quo faciente de nichilo habent ẽẽ qđ st̃. Simili nãq ꝑ om̃a ra¬
alia ꝑ aliud. Qđ qm̃ alit̾ ẽẽ ñ potest. isi ut ea qst᷑ facta. iugeanł¬

Expanded text:
aliud quam summam essentiam? Non igitur negligenter praetereundam hujus locutionis considerationem puto: sed priusquam de illa possit tractari, diligenter ejusdem summae substantiae proprietates aliquas studiose investigandas existimo. Constat ergo per summam naturam esse factum, quidquid non est idem illi. Dubium autem nonnisi rationali menti esse potest, quod cuncta, quae facta sunt, eodem ipso sustinente vigent et perseverant esse quandiu sunt, quo faciente de nihilo habent esse quod sunt. Simili namque per omnia raalia per aliud. Quod quoniam aliter esse non potest, nisi ut ea, quae sun
Abbreviated transcription (Latin):
nec fuit. nec ẽ. quęrenti unde factũ sit : recte respondere po¬
test. de nchilo. id ẽ nequaꝗ factũ ẽ. Qui sensus. de nullo eoꝵ
qͥ facta st̃ intelligi potest. Alia significatio ẽ. quȩ dici quidẽ
potest. uera tam̃ ẽẽ ñ potest: ut si dicat᷑ aliquid sic ẽẽ factũ
ex nichilo. ut ex ipso ichilo. id ẽ ex eo qđ penitus ñ ẽ. factũ
sit : quasi ipsũ nichil sit aliquid existens. ex quo possit aliqͥd
uenientia consequit᷑. Tertia int̾p̃tatio. qua dr aliquid ẽẽ fac¬
tũ de inchilo : ẽ cũ intelligimꝰ ẽẽ quide factũ. sed ñ ẽẽ aliqͥd
unde sit factũ. Per similẽ significationẽ dici uidet᷑ : oũ homo
contristatus sine causa: dr̃ contristatus de nichilo. Sodm igit᷑
hunc sensũ si intelligat᷑ qđ supͣ conclusũ ẽ. qr prȩt̾ sũmã essen¬

Expanded text:
nec fuit, nec est, quaerenti unde factum sit, recte responderi ponec fuit, nec est, quaerenti unde factum sit, recte responderi potest, de nihilo, id est, nequaquam factum est: qui sensus de nullo eorum, quae facta sunt, intelligi potest. Alia significatio est, quae dici quidem potest, vera tamen esse non potest: ut, si dicatur aliquid sic esse factum ex nihilo, ut ex ipso nihilo, id est, ex eo quod penitus non est, factum sit: quasi ipsum nihil sit aliquid existens, ex quo possit aliquid io, qua dicitur aliquid esse factum de nihilo, est cum intelligimus esse quidem factum, sed non esse aliquid, un de sit factum. Per similem significationem dici videtur, cum homo contristatus sine causa, dicitur contristatus de nihilo. Secundum igitur hunc sensum si intelligatur, quod supra conclusum est,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo. Qđ si uerũ ẽẽ ponit᷑ : om̃ib quȩ supͣ disposita st̃ oppo¬
nit᷑. Vnde qm̃ qđ erat nichil. aliqͥd erit : id qđ maxime
erat aliqͥd nichil erit. Ex eo nãq qđ quandã substantiã maxi¬
me om̃iũ existent̾ẽ in uenerã. ad hoc ut om̃a alia sic facta ẽeͣnt
ab ea. ut nichil ẽẽt unde facta cͥẽnt. ratiocinando ꝑuenerã.
Quare si illud unde facta st̃. qđ putabã ẽẽ nichil. ẽ aliquid: qͥc¬
quid inuentũ estimabã de sũma essentia. ẽ nichil. Quid igit᷑
puto modis. qđ ad p̃sentis impedim̃ti suf.¬
ficit expedimentũ. ex poni potest: si qua substantia dr̃ ẽẽ facta
exnichilo. Unꝰ quidẽ modus ẽ : quo uolumꝰ intelligi. penitus
ñ ẽẽ factũ. qđ factũ dr exnichilo. Cui simile ẽ cũ quęrenti
de tacente unde loquat᷑: respondet᷑. de nichilo: id ẽ. ñ loquit᷑.
Scđ̾m quẽ modũ. de ipsa sũma essentia. & de eo qđ penitus

Expanded text:
e supra disposita sunt, opponitur. Unde quoniam quod erat nihil, aliquid erit; id quod maxime aliquid erat, nihil erit. Ex eo namque quod quamdam substantiam maxime omnium existentem inveneram, ad hoc ut omnia alia sic facta essent ab ea, ut nihil esset unde facta essent, ratiocinando perveneram. Quare si illud unde facta sunt, quod putabam esse nihil, est aliquid; quidquid inventum aestimabam de summa essentia, est nihilputo, modis, quod ad praesentis impedimenti sufficit expedimentum, exponi potest, si qua substantia dicitur esse facta ex nihilo. Unus quidem modus est, quo volumus intelligi penitus non esse factum quod dicitur ex nihilo esse: cui simile est, cum quaerenti de tacente, unde loquatur, respondetur de nihilo, id est, non loquitur. Secundum quem modum de ipsa summa essentia, et de eo quod penitus
Abbreviated transcription (Latin):
ed occurrit quiddã de nichilo. Nã ex quo cũq fit ali.¬
quid: id causa ẽ eiꝰ qđ ex se fit: & om̃is causa. necesse ẽ. aliqđ ad
essentiã effecti p̃beat adiumtũ. Qđ sic om̃s tenent exꝑimento:
ut & nulli rapiat᷑ contendendo: & iux ulli surripiat᷑ decipien¬
do. Si ergo factũ ẽ exinchilo aliquid: ipsũ nichil. causa fuit et¬
qđ ex ipso factũ ẽ. Sed quomͦ id qđ nullũ habeat eẽ: adiunit
aliquid ut ꝑ uenir& ad ẽẽ  Si aut̃ nullũ adiumentũ de
nichilo puenit ad aliquid : cui. aut qualit᷑ ꝑsuadeat᷑. qr ex
nchilo aliqͥd efficiat᷑ e Prȩterea. nichil aut significat aliquid
aut ñ significat aliquid. Sed si nichal ẽ aliquid: quȩ cũq fac.¬
ta st̃ ex nichilo. facta st̃ ex aliquo. Si uero. nchil. ñ ẽ aliqͥd.

Expanded text:
edam dubitatio de nihilo. Nam ex quocunque fit aliquid, id causa est ejus quod ex se fit, et omnis causa necesse est aliquod ad essentiam effecti praebeat adjumentum. Quod sic omnes tenent experimento, ut etiam nulli rapiatur contendendo, et vix ulli subripiatur decipiendo. Si ergo factum est ex nihilo aliquid, ipsum nihil fuit causa ejus, quod ex ipso factum est. Sed quomodo id quod nullum habebat esse, adjuvit aliquid ut perveniret ad esse? Si autem nullum adjumentum de nihilo provenit ad aliquid, cui aut qualiter persuadeatur quia ex nihilo aliquid efficiatur? Praeterea, nihil aut significat aliquid, aut non significat aliquid. Sed si nihil est aliquid, quaecunque facta sunt ex nihilo, facta sunt est aliquo. Si vero nihil non est a
Abbreviated transcription (Latin):
quoq hic considerandũ. quia fons ñ est nec de riuo nec de
lacu: riuus uero de solo ẽ fonte nec de lacu. lacus autem
de fonte & ͣriuo : & ita ut totus riius de toto fonte. &
totus lacus de toto fonte & de toto riuo. sicut dicimuᷤᷤ in
patre & filio & sp̃u sc̃o : & quia alio modo riuus ẽ de fonte.
& alio lacus de fonte & riuo. ut lacus ñ dicat᷑ riuus. sicut
modo de patre & uerbo: ut idem sp̃s sc̃s non sit uerbum
aut filius sed ꝓcedens
dhuc uolo quiddã dicere : quod quauis magnã habeat
dissimilitudinẽ. nonnullã tam̃ habet ad incarnationẽ
uerbi similitudinẽ. qͦd forsitan aliqͥs legens contẽnet. Dicã
tam̃: quia ego alio dicente non om̃ino contenerẽ. Si enĩ ruuᷤ
ꝑ fistulam currat a fonte usq ad lacũ : nonne solus riuus
quãuis ñ alius nilus quã fons & lacus. ut ita dicã infistulatꝰ
est. sicut solus filius incarnatꝰ est. licet non aliꝰ ds̃ qu̾a pater

Expanded text:
quoque hic considerandum, quia fons non est de rivo, nec de quoque hic considerandum, quia fons non est de rivo, nec de lacu; rivus vero de solo fonte est, non de lacu; lacus vero de fonte, et de rivo: et ita totus rivus de toto fonte, et totus lacus et de toto fonte, et de toto rivo; sicut dicimus in Patre et Filio et Spiritu sancto. Et quia alio modo rivus est de fonte, et alio modo lacus de fonte et rivo, ut lacus non dicatur rivus; sic modo de Patre et Verbo, ut idem Spiritus sanctus non sit Verbum aut Filius, sed procedens. Adhuc volo quiddam dicere, quod quamvis magnam habeat dissimilitudinem, nonnullam tamen habet ad incarnationem Verbi similitudinem: quod forsitan aliquis legens contemnet, dicam tamen; quia ego, alio dicente, omnino non contemnerem. Si enim rivus per fistulam currat a fonte usque ad lacum, nonne solus rivus quamvis non alius Nilus, quam fons et lacus, ut ita dicam, infistulatus est? Sic solus Filius incarnatus est, licet non alius Deus, quam Pater
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓcedit. ꝑfecta ñ est : & cum ꝑfecta est.iã non ẽ Siquis
enim sic consideret & diligent̃ intelligat : cognoscet totum
mlũ ẽẽ fontẽ. totũ esse riuũ. totũ esse lacũ. nec fontẽ ese
riuũ aut lacũ: nec riuũ esse lacũ aut fontẽ. nec lacũ esse
fontẽ aut riuũ Non enĩ est idem ipse fons qui riuus aut
lacus. quauis id ipsũ sit riuus & lacus qͦd ẽ fons: id est
idem nilus. idem fluuiꝰ. eadẽ aqua eadẽ natura ria igit᷑
hic dicunt᷑ de uno toto ꝑfecto. & unũ totum ꝑsectũ de tri¬
bus : nec tam̃ ipsa tria de inuicẽ dicunt᷑. quauis hoc ualde
alit̾ & ꝑfectiꝰ sit in illa natura sĩplicissima & ab omi loci uł¬
temporis lege liberrima Ueruntam̃ si hoc aliquatenꝰ uide¬
tur in re quȩ partib cõposita localis & tẽporalis ẽ: non est
incredibile in illa sũme libera natura eẽ ꝑfecte Est hoc

Expanded text:
te procedit, perfecta non est; et cum perfecta est, jam non est. Si quis te procedit, perfecta non est; et cum perfecta est, jam non est. Si quis enim sic consideret, et diligenter intelligat, cognoscet totum Nilum esse fontem, totum esse rivum totum esse lacum; nec fontem esse rivum, aut lacum; nec rivum esse fontem, aut lacum; nec lacum esse fontem, aut rivum. Non enim est idem ipse fons, qui rivus aut lacus; quamvis idipsum sit rivus et lacus, quod est fons; id est, idem Nilus, idem fluvius, eadem aqua, eadem natura. Tria igitur hic dicuntur de uno toto perfecto, et unum perfectum totum de tribus; nec tamen ipsa tria de invicem dicuntur: quamvis hoc aliter valde et perfectius sit in illa natura simplicissima, et ab omni lege tium liberrima. Verumtamen si hoc aliquatenus videtur in re, quae partibus composita, localis et temporalis est, non est incredibile in illa summe libera natura perfecte esse. Est hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dicinꝰ. fontẽ. Riiũi. lacũ : ut fontẽ non dicamꝰ ruu̾ aut la¬
cum. nec riuũ aut fontẽ aut lacu : nec lacũ aut fontem
aut riuũi. Fons tam̃ nilus uocat᷑. & rius nilus. & lacũ
nilus : & duo simul fons & ruus nilus. fons & lacus niluᷤ:
& dici ñ potest. quid tres Nã neq tres aut nili aut
fluuii aut aquȩ aut naturȩ st̃ : neq tres aut fontes.
aut riui aut lacus Unum igit᷑ dicitur hic de tribus
& tria de uno : nec tam̃ tria de inuice̾ Quod si obictt
ñ esse singulũ quẽq aut fontẽ aut riuũ aut lacũ. auo
binos ꝑfectũ nilũ sed partes nili : cogitet totũ hunc nilũ
ex quo mefpit usq dũ desinet ẽẽ in tota quasi ȩtate sua. quia
nec ipse totus ẽ simul aut loco aut tẽpore sed ꝑ partes:
nec ꝑfectus erit donec desinat ẽẽ Habet enĩ quandã in
hoc cũ oratione similitudinẽ: quȩ quã du quasi exoris fon¬

Expanded text:
dicimus fontem, rivum, lacum; ut fontem non dicamus rivum, aut ladicimus fontem, rivum, lacum; ut fontem non dicamus rivum, aut lacum; nec rivum, foaut rivum. Fons tamen Nilus vocatur, et rivus Nilus, et lacus Nilus; et duo simul fons et rivus, Nilus; fons et lacus, Nilus; et dici non potest quid tres. Nam neque tres, aut Nili, aut fluvii, aut naturae, aut aquae sunt; neque tres, aut fontes, aut rivi, aut lacus. Unum igitur dicitur hic de tribus, et tria de uno; nec tamen tria de invicem. Quod si objicit non esse singulum quemque, aut fontem, aut rivum, aut lacum, aut binos, perfectum Nilum, sed partes Nili; cogitet totum hunc Nilum, ex quo incoepit, usque dum desinet esse, in tota quasi aetate sua, quia nec ipse totus est simul aut loco, aut tempore, sed per partes; nec perfectus erit, donec desinat esse: habet enim Nilus quamdam in hoc cum oratione similitudinem, quae, quandiu quasi ex oris fon
Abbreviated transcription (Latin):
ideo dicunt̾ tres ꝑsone. ñ quia sint tres res separatie:
t si negat
tria dici posse de uno. & unũ de tribus ut tria ñ dican¬
tur de inuice̾ sicut in his trib ꝑsonis & uno dõ facimꝰ. quoni¬
am hoc in aliis rebus ñ uidet nec intelligere in dõ ualet:
nec cõparet naturã quȩ suꝑ om̃ia est libera ab om̃i lege lo¬
ci & tẽporis & cõpositionis partiũ. rebus quȩ loco aut tẽ¬
pore claudunt̾ aut partib cõponunt᷑. sed credat aliquid in
illa ẽẽ quod in istis ẽẽ nequit : aut quiescat auctoritati
xpͥianȩ nec disputet contra illã Uideamꝰ tam̃ an in reb¬
creatis quȩ & loci & tẽporis & cõpositionis partiũ legi sub¬
iacent. inueniri possit aliquatenꝰ hoc qͦd negat in do
Ponamꝰ fontẽ de quo nascat᷑ & fluat riuus. qui postea col¬
ligatur in lacũ: sit q nomen eiꝰ nilus. Sic itaq discrete

Expanded text:
ideo dicuntur tres personae; non quia sint tres res separatae. ideo dicuntur tres personae; non quia sint tres res separatae. At si negat tria dici posse de uno, et unum de tribus: ut tria non dicantur de invicem; sicut in his tribus personis et uno Deo facimus, quoniam hoc in aliis rebus non videt, nec in Deo intelligere valet; sit esse in Deo, nec comparet naturam, quae super omnia est libera ab omni lege loci et temporis et compositionis partium, rebus quae loco aut tempore clauduntur, aut partibus componuntur; sed credat aliquid in illa esse, quod in istis esse nequit, et acquiescat auctoritati Christianae, nec disputet contra illam. 48 CAPUT VIII compositionis partium legi subjacent, inveniri possit aliquatenus hoc quod negat in Deo. Ponamus fontem, de quo nascatur et fluat rivus, qui postea colligatur in lacum: sitque nomen ejus Nilus. Sic itaque discrete
Abbreviated transcription (Latin):
cũ trib separatis ꝑsonis Consideremꝰ hoc in patre & filio.
& id ipsũ intelligatur de sp̃u sc̃o Ponamꝰ igitur hominẽ
qui tantũ pater sit & ñ filius: & filiũ eius qui tantũ filiꝰ
sit & ñ pater. id est adam & abel Dicimꝰ itaq de adã
patre & de abel filio. quia pat̾ non ẽ filiꝰ. & filiꝰ non¬
est pat̾: quoniã duo homines & separatȩ ꝑsonȩ sunt
adam & abel: nec ẽ cuius filiꝰ sit adã : aut cuiꝰ pat̾ abel
Sic itaq fatem̃ in dõ. quia pat̾ non ẽ filius aut filius pat̾.
qu̾auis duo dũ ñ sint: quoniã pat̾ non habet patrẽ. aut
filius filiũ. Similit̾ sp̃s sc̃s non ẽ pat̾ aut filiꝰ : quia ñ est
cuiꝰ sit pat̾ aut cuiꝰ filius sit. Quoniã ergo pat̾ & filius &
sp̃s sc̃s tres sunt & alii ab inuicẽ. nec deinuice̾ dici queunt.
sicut de patre & filio in diuersis ꝑsonis hominũ ostendimꝰ.:

Expanded text:
cum tribus separatis personis. Consideremus hoc in Patre et Filio, cum tribus separatis personis. Consideremus hoc in Patre et Filio, et idipsum intelligatur de Spiritu sancto. Ponamus igitur hominem qui tantum sit pater, et non filius; et filium ejus, qui tantum filius sit, et non pater; id est Adam et Abel. Dicimus itaque de Adam patre, et de Abel filio, quia pater non est filius, et filius nest pater; quoniam duo homines et separatae personae sunt Adam et Abel, nec est cujus filius sit Adam aut cujus pater sit Abel. Sic itaque fatemur in Deo quia Pater non est Filius, aut Filius Pater quamvis duo dii non sint; quoniam Pater non habet patrem, aut Filius filium. Similiter Spiritus sanctus non est Pater aut Filius; quia non est cujus sit pater, aut cuSpiritus sanctus tres sunt, et alii ab invicem, nec de invicem dici queunt sicut de patre et filio in diversis personis hominum ostendimus;
Abbreviated transcription (Latin):
mur confiteri ipsũ hominẽ ꝑsonam eandẽ esse quȩ pater ẽ
aut sp̃s sc̃s. Sed quoniã & uerbũ est os. ile assũptus
homo est homo: uerũ est dicere quia ds̃ & homo eadem
psona est: sed in nomine dĩ subaudiendũ est uerbum.
& in nomine hominis: subaucliendus ẽ filius uirginis
De scriptis illiꝰ cui respondeo in hac epła nichil potui
uidere pret̾ illud qͦd supra posui. sed puto sic rei patere¬
ueritatẽ ex his quȩ dixi: ut nulli lateat intelligenti. ni¬
chil quod contͣ illã dicitur. uim ueritatis tenere
ed si reuocatꝰ
a multitudine dorum pluralitatẽ abnegat in dõ
ꝑsonaru: hoc ideo facit quia nescit unde loquit᷑ Cla
nec dm̃ nec ꝑsonas eiꝰ cogitat : sed tale aliqͥd quales st̃
plures humanȩ ꝑsonȩ Et quia uidet unũ hominem
plures ꝑsonas eẽ non posse : negat hoc ipsũ de dõ Non
enĩ idciro dicunt᷑ tres ꝑsonȩ quia sint tres res separatȩ.
sicut tres homines : sed quia similitudinẽ quandã habeis

Expanded text:
ipsum hominem, personam eamdem esse, quae Pater est, aut Spiritus sanctus. Sed quoniam et Verbum est Deus, et ille assumptus homo est homo; verum est dicere quia Deus et homo eadem persona est: sed in nomine Dei, subaudiendum est Verbum, et in nomine hominis subintelligendus est Filius VirginisDe spiritu illius, cui respondeo in hac epistola, nihil potui videre praeter illud quod supra posui; sed puto sic rei veritatem patet ex his quae dixi, ut nulli lateat intelligenti nihil quod contra illam dicitur, vim veritatis tenere. Sed si revocatus a multitudine deorum, pluralitatem abneget in Deo personarum: hoc ideo facit, quia nescit unde loquitur. Nam nec Deum nec personas ejus cogitat, sed tale aliquid: quales sunt plures humanae personae. Et quia videt unum hominem plures personas esse non posse, negat hoc ipsum de Deo. Non enim idcirco dicuntur tres personae, quia sint tres res separatae, sicut tres homines; sed quia similitudinem habent quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ in aliis reb ñ ualeat ꝑfecte inueniri. Hȩc autẽ
tria latini dicunt ꝑsonas: greci substantias. Sicut enĩ no¬
dicimus in dõ substantiã unam. tres ꝑsonas: sic illi dicius
unã ꝑsonam. tres substantias. id ipsum ibi ꝑ substantiã
quod nos ꝑ ꝑsonam significantes: nec aliquatenꝰ a nobis in
fide discrepantes. Quomodo uero filiꝰ nascat᷑ de patre.
nitate diligent̃ contẽplatus ẽ. & ego in monologio meo¬
cuꝰ supra memini. ꝓ mea possibilitate disputaui Siqͥs
autẽ uult scire. cur in sũma essentiã nullus sit sexus. pa¬
rens ibi dicat᷑ potuis pater quã mater. aut ꝓles filius
quam filia. aut cur pater tantũ ingenitꝰ. filius tantuor
genitus. sp̃s sc̃s nec genitus nec ingenitus : in eodem li¬
bro aperte it quetiet

Expanded text:
exemplum in aliis rebus non valeat perfecte inveniri: haec autem exemplum in aliis rebus non valeat perfecte inveniri: haec autem tria Latini dicunt personas, Graeci substantias. Sicut enim dicimus nos in Deo substantiam unam, tres personas; ita illi dicunt unam essentiam, tres substantias: idipsum ibi per substantiam, quod nos per personam, significantes; nec a nobis aliquatenus in fide discrepantes. Quomodo vero Filius nascatur de Patrenitate diligenter contemplatus est; et ego in Monologio meo pro mea possibilitate disputavi. Si quis, autem velit scire cur cum in summa essentia nullus sit sexus; parens ibi potius dicatur Pater, quam mater; aut proles Filius, quam filia; aut cur Pater tantum ingenitus, Filius tantum genitus, Spiritus sanctus nec genitus, nec ingenitus, in eodem libello aperte inveniet
Abbreviated transcription (Latin):
etiutas nata & ęt̾nitas ꝓcedens qͦd falsum ẽ habet pͥncipiũ:
nequaqu̾a dm̃ incȩpisse eẽ patrẽ aut filiũ aut sp̃m sc̃m.
cogitare debemus aut possumus
icut autẽ substantia
diuina ȩt̾nam & singularẽ seruat unitatẽ: sic horum
relatiuorũ patris scilicet & filii. ꝓcedentis & de quo ꝓcedit
natura. inseparabilẽ tenet pluralitatẽ Nam quẽ admodũ
necesse est dm̃ semꝑ unũ & eundẽ esse. & ñ alium & aliũ :
ita pat̾ nunqu̾a est idem filio suo. aut ꝓcedens illi a quo
ꝓcedit. scdm has relationes. sed semꝑ alius pat̾ alius filius.
alius ꝓcedens & alius de quo ꝓcedit. nec unquã dici possud
de dõ. nec substantia potest amittere singularitatẽ. nec re¬
latio pluralitatẽ : idcirco unũ est ibi tria. & tria unũ. nec
tam̃ tria deinuicẽ dicunt̾. Nec incredibile debet eẽ in na¬
tura quȩ suꝑ om̃ia. & om̃ib aliis dissimilis ẽ. aliquid ẽẽ: cuiꝰ

Expanded text:
falsum est, habet principium: nequaquam Deum incoepisse esse Patrem, aut Filium, aut Spiritum sanctum cogitare debemus aut possumus. Sicut autem substantia divina aeternam et singularem servat unitatem; sic horum relativorum, Patris scilicet et Filii; procedentis et de quo procedit, natura inseparabilem tenet pluralitatem. Nam quemadmodum necesse est Deum semper unum et eumdem esse, et non alium et alium: ita Pater nunquam est idem Filio suo, aut procedens illi a quo procedit, secundum has relationes. Sed semper alius Pater et alius Filius, alius procedens et alius de quo procedit; nec unquam dici possunt procedit de Deo, nec substantia potest amittere singularitatem, nec relatio pluralitatem; idcirco unum est ibi tria, et tria unum; nec tamen tria de invicem dicuntur, nec incredibile 49 debet esse in natura, quae super omnia et omnibus aliis dissimilis est, esse aliquid, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
animalis homo ñ ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃s dĩ Qui
uero spũ facta carnis mortificat : sp̃ualis efficitur di
quo legitur. quia spualis iudicat om̃ia. & ipse a
nemine iudicatur. Uerũ enim est: quia quanto
opulentius nutrimur in sacra scriptura ex hiᷤ¬
quȩ ꝑ obȩdientiã pascunt. tanto subtilius ꝑuehimur ad
ea quȩ ꝑ intellectũ satiant Frustia quippe conat̾ dice¬
re. suꝑ om̃s docentes me intellexi: qui ꝓferre ñ audet.
quia testimonia tua meditatio mea ẽ Et mendaciter
ꝓnuntiat. suꝑ senes intellexi: eui non ẽ familiare quod se¬
quitur. quia mandata: quesiui tua. Nunirũ hoc ipsũ
quod dico. qui ñ crediderit: non intelliget. Nam qui
tantũ uincit audientis cognitionẽ exꝑientis scientia.
Et non solũ ad intelligendũ altiora ꝓhibetur mens
ascendere sine fide & mandatorũ obȩdientia: sed etiam
aliquando datus intellectus subtrahitur. & fides ipsa

Expanded text:
Animalis homo non percipit eAnimalis homo non percipit eualis efficitur; de quo legitur quia spiritualis omnia judicat, et ipse a nemine judicatur . Verum enim est quia quanto opulentius nutrimur in sacra Scriptura ex hiquae per obedientiam pascunt, tanto sublimius provehimur ad ea quae per intellectum satiant: frustra quippe conatur dicere: Super omnes docentes me intellexi , qui proferre non audet; quia testimonia tua meditatio mea est . Et mendaciter pronuntiat: Super senes intellexi, cui non est familiare quod sequitur: Quia mandata tua quaesivi. Nimirum hoc ipsum quod dico, qui non crediderit, non intelliget. Nam qui tantum vincit audientis cognitionem experientis scientia: et non solum ad intelligendum altiora prohibetur mens ascendere sine fide et mandatorum Dei obedientia, sed etiam aliquando datus intellectus subtrahitur, et fides ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
lam namq est. quia illi ñ habent fidei firmitatẽ: qui
quoniam quod credunt intelligere ñ possunt. disputan
contra eiusdẽ fidei a scĩs patrib confirmatã ueritatẽ
uelut si uesꝑtiliones & noctuȩ nͥ nisi in nocte oelum
uidentes. de meridianis solis radiis disceptent contra
aquilas ipsũ solem in reuerberato uisu intuentes Prus
ergo fide mundandũ est cor. sicut dicitur de dõ. fi
stodiam illuminandi sunt oculi. quia p̾ceptum dñi
lucidũ illuminans oculos. & prius ꝑ humilẽ obȩdi¬
entiam testimoniorum dĩ debemus fieri paruuli.
ut discamus sapientiã quã dat testimoniũ dñi fide¬
le sapientiam prestans paruulis. unde dñs. confiteor
tibi pat̾ dñe cȩli & terrę quia abscondisti hȩc a sapien¬
tibus & prudentib & reuelasti ea paruulis : prius in quã
ꝓfunda fidei duudicando discutiamꝰ Nam qui sođ̾m
carnẽ uiuit: carnalis siue animalis ẽ : de quo dicit᷑:

Expanded text:
lam namque est quia illi non habent fidei firmitatem, qui, lam namque est quia illi non habent fidei firmitatem, qui, quoniam quod credunt intelligere non possunt, disputant contra ejusdem fidei a sanctis Patribus confirmatam veritatem; velut si vespertiliones et noctuae nonnisi in nocte coelum videntes, de meridianis solis radiis disceptent contra aquilas solem ipsum irreverberato visu intuentes. Prius ergo fide mundandum est cor, sicut dicitur de Deo: Fidmini custodiam illuminandi sunt oculi, quia praeceptum Domini lucidum illuminans oculos ; et prius per humilem obedientiam testimoniorum Dei debemus fieri parvuli, ut discamus sapientiam, quam dat testimonium Domini fidele, sapientiam praestans parvulis . Unde Dominus: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Prius, inquam, vivamus quam profunda fidei dijudicando discutiamus: nam qui secundum carnem vivit, carnalis sive animalis est, de quo dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tanter tenendo. amando. & scđm illam uiuendo. hu¬
militer quantũ potest querere racionẽ quomodo sit
Si potest intelligere. dõ gratias agat: si ñ potest. ñ
iminittat cornua ad uentilandũ. sed submitiat caput
ad uenerandũ. Citius enĩ potest in se confidens hu¬
mana sapientia impingendo cornua sibi euellere.
quã immittendo petrã hanc euoluere. Solent enim
quidã cum cȩperint quasi cornua confidentis sibi sci¬
entiȩ ꝓducere. nescientes quia siquis se existimat sci¬
re aliquid. nondũ cognouit quẽ admodũ oporteat
eum scire : antequã habeant ꝑ soliditatẽ fidei alas sp̃ua¬
les p̾sumendo in altissimas de fide questiones assurgere
Unde fit: ut dum ad illa quȩ prius fidei scalã exigunt
sicut scriptũ est. nisi credideritis ñ intelligetis. preposte
re ꝑ intellectũ prius conantur ascendere. in multimodoᷤ
errores ꝑ intellectus defectũ coguntur descendere. Pa¬

Expanded text:
tanter tenendo, amando, et secundum illam vivendo, hutanter tenendo, amando, et secundum illam vivendo, humiliter quantum potest, quaerere rationem quomodo sit. Si potest intelligere, Deo gratias agat; si non potest, non immittat cornua ad ventilandum, sed submittat caput ad venerandum. Citius enim potest in se confidens humana sapientia impingendo cornua sibi evellere, quam vi nitendo petram hanc evellere. Solent enim quidam, cum coeperint quasi cornua confidentis sibi scientiae producere, nescientes quod si quis aestimat se scire aliquid, nondum cognovit quemadmodum oporteat eum scire, antequam habeant per soliditatem fidei alas spiritales, praesumendo in altissimas de fide quaestiones assurgere. Unde fit ut, dum ad illa, quae prius fidei scalam exigunt, sicut scriptum est: Nisi credideritis, non intelligetis , praepostere prius per intellectum conantur ascendere, multimodos errores per intellectus defectum cognantur descendere. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
me in hac epła contra se loqui. quoniã iam non ẽ quod fuit
Si enim fuit aliquando tenebrȩ. nẽ autẽ lux in dño. ñ
sunt arguendȩ tenebrȩ quȩ iã non sunt: sed lux apꝓban¬
da quȩ lucet. Ueruntamen siue adhuc ad lucẽ redierit
one. &si fides in illis superet rationẽ. quȩ illis fidei uidet̃
repugnare. ñ michi uidetur suꝑfluũ repugnantiã istam
premittã ad compescendã presũptionem eorũ. qui nefan¬
da temeritate audent disputare contra aliqͥd eorum
quȩ fides xp̃iana confitetur. quoniã id uitellectu ca¬
pere nequeunt. & potius insipienti suꝑbia iudicant
nullatenꝰ posse esse qđ nequeunt intelligere. qua hu¬
mili sapientia fateantur multa eẽ posse quȩ ipsi ñ uale¬
ant comprehendere. Nullus quippe xp̃ianus debet
disputare quomodo quod catholica ȩccła corde credit
& ore confitetur ñ sit : sed semꝑ eandem fidem indubi¬

Expanded text:
me in hac epistola contra se loqui; quia jam non est quod fuit. me in hac epistola contra se loqui; quia jam non est quod fuit. Si enim fuit aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino; non sunt arguendae tenebrae quae jam non sunt, sed lux approbanda quae lucet. Verumtamen sive adhuc ad lucem redierit, ne, etiamsi fides in illis superet rationem, quae illis fidei videtur repugnare, non mihi videtur superfluum repugnantiam istam praemittam ad compescendam eorum praesumptionem, qui nefanda temeritate audent disputare contra aliquid eorum, quae fides Christiana confitetur, quoniam id intellectu capere nequeunt: et potius insipienti superbia judicant nullatenus posse esse, quod nequeunt intelligere; quam humili sapientia fateantur esse multa posse, qua ipsi non valeant comprehendere. Nullus quippe Christianus debet disputare quomodo quod catholica Ecclesia corde credit, et ore confitetur, non sit; sed semper eamdem fidem indubi
Abbreviated transcription (Latin):
rent alii homines honustũ paxillis & funib & aliis rebus
quib nutantia ligari & stabiliri solent. elaborare circa
montẽ olimpũ ad confirmandũ illum. ne alicuius impulsu
nutaret aut subuerteretur : mirũ si se a risu & derisu
contineant. Quantomagis cũ lapis qui abscisus de monte
sine manib ꝑcussit & cõminuit statuã quã uidit in sõnio
nabugodonosor. iam factus mons magnꝰ impleu̾it uniuer¬
sam terrã. si eum meis racionib fulcire & quasi nutantẽ
stabilire nitar. tot sc̃i & sapientes qui suꝑ eius ȩternam
firmitatẽ se stabilitos eẽ gaudent. indignari michi possunt.¬
& hoc imputare ñ studiosȩ grauitati sed iactantię leuitati.
Siquid ergo de firmitate fidei nr̃ȩ in hac epła disputa¬
uero: ñ est ad illã confirmandũ. sed ad fratrũ hoc exigen¬
tum petitionib satisfaciendũ. Sed si ille qui presatã ꝓtulit
sententiam. dõ corrigente ad ueritatẽ reduit: nullatenꝰ puret

Expanded text:
rent homines alii onustum paxillis, et funibus, et aliis rebus, quibus nutantia ligari et stabiliri solent elaborare circa montem Olympum, ad confirmandum eum, ne alicujus impulsu nutaret aut subverteretur; mirum, si se a risu et derisu contineant; quanto magis cum lapis, qui abcissus de monte sine manibus, percussit et comminuit statuam, quam vidit in somnio Nabuchodonosor; jam factus mons magnus impleverit universam terram, si eum meis rationibus fulcire et quasi nutantem stabilire nitar; tot sancti et sapientes, qui super ejus aeternam firmitatem se stabilitos esse gaudent, indignari mihi possunt; et hoc imputate, non studiosae gravitati, sed jactantiae levitati? Si quid ergo de firmitate fidei nostrae in hac epistola disputavero, non est ad confirmandam illam, sed ad fratrum hoc exigentium precibus satisfaciendum. Sed si ille qui praefatam protulit sententiam, Deo corrigente, ad veritatem rediit, nullatenus putet
Abbreviated transcription (Latin):
intimo quodã odore fraglantia: ut nullo modo ꝓpt̾ illa quȩ in
initiis recte qͥdem sensa. sed minꝰ firmit̃ argum̃tata st̃. ista sint
contẽnenda. sed illa potiꝰ argum̃tanda robustiꝰ. ac sic om̃ia cum
ingenti ueneratione & laude suscipienda

Expanded text:
intimo quodam odore fragrantia, ut nullo modo propter illa, quae in intimo quodam odore fragrantia, ut nullo modo propter illa, quae in initiis recte quidem sensa, sed minus firmiter argumentata sunt, ista sint contemnenda, sed illa potius argumentanda robustius, ac omnia cum ingenti veneratione et laude suscipienda
Abbreviated transcription (Latin):
irem ac meliorẽ om̃ium quȩ st̃ esse naturã: ut ex hoc alia iã
posimꝰ om̃ia cõꝓbare. quib necesse ẽ illud qͦd maius ac meliuᷤ ẽ
om̃bus ñ carere. Cũ autẽ dicit᷑ qͦd sũma res ista ñ esse nequeat
cogitari: meliꝰ fortasse diceret᷑. qͦd non eẽ aut etiã posse non esse.
intelligi. quȩ possunt utiq eo modo cogitari. qͦ dm̃ non eẽ insi¬
piens cogitauit. E me qͦq esse certissime scio: sed & posse non eẽ
nichilominꝰ scio. Sũmum uͦ illud qͦd ẽ scilicet ds̃: & eẽ & ñ eẽ
n posse. indubitant̃ intelligo. Cogitare autẽ me ñ esse. quamdiu
eẽ certissime scio: nescio utrũ possĩ. Sed si possũ: cur ñ & qͥcqͥd
alud. eadẽ cercitudine scio : Si autẽ ñ possũ: non erit iã istud
ꝓpriũ dõ. Cetera libelli illiꝰ tã ueracit̃ & tã preclare st̃ magnifi¬
& q disserta. canta deniq referta utilitate. & pii ac scĩ affectus

Expanded text:
jorem ac meliorem omnium, quae sunt, esse naturam, ut ex hoc, alia jam jorem ac meliorem omnium, quae sunt, esse naturam, ut ex hoc, alia jam possimus omnia probare quibus necesse est illud quod majus ac melius est m dicis: quia cum dicitur quod summa res ista non esse nequeat cogitari, melius fortasse diceretur quod non esse, aut etiam posse non esse, intelligi; quae possunt utique eo modo cogitari, quo Deum non esse, insipiens cogitavit: et me quoque esse certissime scio, sed et posse non esse nihilominus scio; summum vero illud quod est Deus, et esse, et non esse non posse, indubitanter intelligo. Cogitare autem me non esse, quandiu esse certissime scio, nescio utrum possim; sed si possum, cur non et quid quid aliud eadem certitudine scio? Si autem non possum, non erit jam istud proprium Deo. 8. Caetera libelli illius tam veraciter et tam praeclare sunt magnificeque disserta, tanta denique referta utilitate, et pii ac sancti affectus
Abbreviated transcription (Latin):
iocari illũ credã. aut nescio quẽ stultiorẽ debeã reputare. utrũ
me si ei concedã. an illũ si se putet aliqua certitudine insulȩ illiꝰ
essentiã astruxisse. nisi priꝰ ipsã prestantiã eiꝰ solũmodo. sicut rẽ
uere atq indubie existentẽ. nec ullatenꝰ sicut falsũ aut incertũ
aliqͥd. in intellectu meo eẽ docuerit. Hȩc interĩ ad obiecta insipi¬
ens ille responderit. Nui cũ deinceps asserit᷑ tale ẽẽ manis illud
ut nec sola cogitatione ualeat ñ esse. & hoc rursus ñ aliunde ꝓbat᷑
qͣm eo ipso qͦd alit̾ non erit om̃ibus mauis: idemi possit ipsum re¬
ferre responsũ & dicere. Quando enĩ ego rei ueritate eẽ tale aliqͥd
hoc ẽ maius om̃ibus dixi. ut ex hoc mͥ debeat ꝓbari in tantum
mã re ipsa id eẽ. ut nec cogitari possit ñ esse: Quappt̾ ceraissi¬
mo primitꝰ aliqͦ ꝓbandũ est argum̃to. aliquã suꝑiorẽ hoc ẽ ma¬

Expanded text:
jocari ipsum credam, aut nescio quem stultiorem debeam reputare; utrum jocari ipsum credam, aut nescio quem stultiorem debeam reputare; utrum me, si ei concedam; an illum, si se putet aliqua certitudine insulae illius e sentiam astruxisse, nisi prius ipsam praestantiam ejus solummodo sicut rem vere atque indubie existentem, nec ullatenus sicut falsum aut incertum aliquid in intellectu meo esse docuerit. 7. Haec interim ad objecta incipiens ille responderit cui cum deinceps asseritur tale esse majus illud, ut nec sola cogitatione valeat non esse: et hoc rursus non aliunde probatur, quam eo ipso, quod aliter non erit omnibus majus, idem ipsum possit referre responsum, et dicere. Quandonam ego rei veritate esse tale aliquid, hoc est, majus omnibus, dixi: ut ex hoc mihi debeat probari intantum etiam reipsa id esse, ut nec possit cogitari non esse? Quapropter certissimo primitus aliquo probandum est argumento aliquam superiorem, hoc est, ma
Abbreviated transcription (Latin):
deliciarũ q om̃ium mestimabili ub̃tate pollere. nulloq posses¬
sore aut habitatore uniuersis aliis quaᷤᷤ in colunt homineᷤ terrs
possidendoꝵs redundantia usq quaq p̃stare. Hoc ita eẽ dicat mͥ
quispiã : & ego facile dictũ in qͦ nichil ẽ difficultatiᷤᷤ intelligam.
At si tc̃ uelut consequent᷑ adiungat & dicat. ñ potes ultra du¬
bitare insulã illã terris om̃ib p̾stantiorẽ. uere eẽ alicubi in re.
quã & in intellectu tuo ñ ambigis eẽ. & quia p̾stantiꝰ est: in intel¬
lectu solo sed etiã in re eẽ. ideo sic eã necesse ẽ esse: qͥa nisi fuerit.
quȩcũq alia m re ẽ terra. p̾stantior illa erit. ac sic ipsa iã a te
p̃stantior intellecta. p̃stantior ñ erit: Si inqͣm ꝑ hȩc ille mͥ uelit
astruere de insula illa qͦd uere sit. ãbigendũ ultra ñ esse : aut

Expanded text:
deliciarumque omnium inaestimabili ubertate pollere, nulloque possesdeliciarumque omnium inaestimabili ubertate pollere, nulloque possessore aut habitatore, universis aliis, quas incolunt homines, terris, possidendorum redundantia usquequaque praestare. Hoc ita esse dicat mihi quisptam; et ego facile dictum, in que nihil est difficultatis, intelligam. At si tunc velut consequenter adjungat ac dicat: Non potes ultra dubitare insulam illam omnibus terris praestantiorem vere esse alicubi in re, quam et in intellectu tuo non ambigis esse: et quia praestantius est non in intellectu solo, sed etiam esse in re; ideo sic eum necesse est esse; quia nisi fuerit, quaecunque alia in re est terra praestantior illa erit; ac sic ipsa jam a te praestantior intellecta, praestantior non erit. Si, inquam, per haec ille mihi velit astruere de insula illa, quod vere sit, et ambigendum ultra non esse: aut
Abbreviated transcription (Latin):
erit om̃ib maius: ñ satis attendit cui loquat᷑. Ego enĩ nondũ
dico. immo etiã nego uł dubito: nulla re uera eẽ maius illuo.
nec aliud ei ẽẽ concedo qͣm illud si dicendũ est eẽ: cum scđm
uocẽ tantũ auditã. rem prorsus ignotã sibi conat᷑ animꝰ esfin¬
gere. Quomꝰ igit᷑ inde mͥ ꝓbat᷑ mauis illud rei ueritate sub¬
sistere. quia constet illud maius om̃ib esse. cũ id ego eo usq negem
adhuc. dubitẽ ue constare. ut ne in intellectu qͥdem uł cogitatione
mea eo saltẽ modo maius ipsũ esse dicã. qͦ dubia etiã multa ft̃ &.¬
incerta. Prius enĩ certũ mͥ neusse ẽ fiat. reuera ec̃ alicubi mans̾
ipsũ: & tũ demũ ex eo qͦd maius ẽ om̃ibus. in se ipso qͦq subsistere
ñ erit ambiguũ. Exẽpli gr̃a. Aiunt quidã alicubi occeani esso
bulant᷑ multo ãpluis qͣm de fortunatiᷤᷤ insulis fert᷑. diuitiarũ

Expanded text:
erit omnibus majus, non satis attendit cui loquatur. Ego enim nondum erit omnibus majus, non satis attendit cui loquatur. Ego enim nondum dico, imo etiam nego, vel dubito, ulla re vera esse majus illud: nec aliud ei esse concedo, quam illud, si dicendum est esse, cum secundum vocem tantum auditam rem prorsus ignotam sibi conatur animus effingere. Quomodo igitur inde mihi probatur majus illud rei veritate subsistere, quia constet illud majus omnibus esse: cum id ego eousque negem adhuc, dubitemve constare; ut ne in intellectu quidem vel cogitatione mea, eo saltem modo majus ipsum esse dicam, quo dubia etiam multa sunt et incerta. Prius enim certum nihil necesse est fiat, revera esse alicubi majus ipsum, et tum demum ex eo, quod majus est omni bus, in seipso quoque subsistere non erit ambiguum. 6. Exempli gratia: Aiunt quidam alicubi Oceani esse bulantur multo amplius, quam de fortunatis insulis fertur, divitiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
gitatione uerã: uerũ ut ab eo qͥ illud ñ nouit. & solũmodo cogi¬
tat scđ̾m animi motũ. illius auditu uocis effectũ significationẽ q
ꝑceptȩ uocis conantẽ effingere sibi. Quod mirũ est: si unqͣm rei
ueritate potuerit. Ita ergo nec prorsus alit̃. ad huc in intellec tu
meo constat illud haberi. cũ audio intelligo q dicentẽ esse aliqͥd
maius om̃ibus q̃ ualeant cogitari. Hȩc de eo qͦd sũma illa natura
inde mͥ ꝓbat᷑. quia nisi fuerit. qͥcqͥd est in re mauis illa erie. ac
tellectu: ad hoc respondeo. Si eẽ dicendũ est in intellectu quod
scđm ueritatẽ cuiusqͣm rei nequit saltẽ cogitari: & hoc in meo
sic eẽ non denego: Sed qͥa ꝑ hoc eẽ quoq in re ñ potest ullatenũ
obtinere: illud ei esse adhuc penitꝰ ñ concedo. qͦusq mͥ argum̃to
ꝓbetur indubio. Quod ꝙ dicit esse hoc. qͦd maius om̃ib alit̾ ñ

Expanded text:
gitatione vera: verum ut ab eo, qui illud non novit; et solummodo cogigitatione vera: verum ut ab eo, qui illud non novit; et solummodo cogitat secundum animi motum illius auditu vocis effectum, significationemque perceptae vocis conantem effingere sibi: quod mirum est si unquam rei veritate potuerit. Ita ergo, ne prorsus aliter adhuc et in intellectu meo constat illud haberi, cum audio intelligoque dicentem esse aliquid majus omnibus quae valeant cogitari: haec de eo, quod summa illa natura inde mihi probatur; quia nisi fuerit, quidquid est in re, majus illa erit: ac probatum est. Adhuc respondeo: Si esse dicendum est in intellectu, quod secundum veritatem cujusquam rei nequit saltem cogitari; et hoc in meo sic esse non denego. Sed quia per hoc esse quoque in re non potest ullatenus obtinere, illud esse ei adhuc penitus non concedo, quousque mihi argumento probetur indubio; quod qui esse dicit hoc, quod majus omnibus aliter non
Abbreviated transcription (Latin):
illã specialẽ generalẽ ue notitiã. qua qͥd sit homo uł homineᷤᷤ noui:
de illo q̃q scđ̃m rẽ ipsã quȩ ẽ homo cogitare possẽ. Et tam̃ fieri
posset. ut mentiente illo qͥ diceret: ipse quẽ cogitarẽ honio ñ ẽt
cũ tam̃ ego de illo scdm uerã nichilominꝰ rem. ñ quȩ esset ille ho¬
mo. sed ꝙ̃ est homo qͥlibet: cogitarẽ. Nec sic igit᷑ ut haberẽ falsũ
istud in cogitatione uel in intellectu: habere possũ istud. cũ au¬
dio dici. ds̃. aut aliqͥd omibus mauis. cũ quando illud scđm
rem uerã michiq notã cogitare possẽ: istud om̃ino nequeã. nisi
tantũ scđm uocẽ. scđm quã solã aut uix aut nunqͣm potest ul¬
lum cogitari uerũ: siquidẽ cũ ita cogitat᷑: non tã uox ipsa quȩ
res est utiq uera. hoc ẽ litterarũ sonus uł syllabarũ: quã uocis
auditȩ significatio cogitetur. sed ñ ita ut ab illo qͥ nouit quid ea
soleat uoce significari. a qͦ scilicet cogitat᷑ scđm rem uł in sola co¬

Expanded text:
d sit homo vel homines novi, de illo quoque secundum rem ipsam, quae est homo, cogitare possem: et tamen fieri posset, ut, mentiente illo qui diceret, ipse, quem cogitarem, homo non esset; cum tamen ego de illo, secundum veram nihilominus rem, non quae esset ille homo, sed quae est homo quilibet, cogitarem. Nec sic igitur, ut haberem falsum istud in cogitatione vel in intellectu, habere possum illud, cum audio dici, Deus, aut, aliquid omnibus majus. Cum quando illud secundum rem veram mihique notam cogitare possum, istundum vocem, secundum quam solam aut vix aut nunquam potest ullum cogitari verum. Siquidem cum ita cogitatur; non tam ipsa vox, quae res est utique vera, hoc est, litterarum sonus vel syllabarum, quam vocis auditae significatio cogitetur; sed non ita ut ab illo, qui novit quid ea soleat voce significari: a quo, scilicet, cogitatur secundum rem vel in sola co
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ caro factum est: naturã assũpsit quȩ solo hominiᷤᷤ
nomine significat᷑. & semꝑ est alia a natura diuina . non
aliam assũpsit ꝑsonam: quoniã eandẽ habet cũ assũpto
homine ꝓprietatũ collectionẽ Non enĩ idem est homo
& assũptus a uerbo homo. id est iħs : quoniã in nomine
hominis sicut dictũ est sola intelligit᷑ natura. in assũpto
uero homine uel in nomine ihu intelligit᷑ cum natura
id est cũ homine collectio ꝓprietatu : quȩ est eadẽ eidẽ
assumpto homini & uerbo. Quaꝓpt̃ non dicimꝰ uerbũ
& simplicit᷑ hominẽ: eandem ẽẽ ꝑsonam. ne ñ magis dica¬
mus illũ hominẽ eandẽ ẽẽ ꝑsonam cũ uerbo. qua queli¬
bet hominẽ. sed uerbũ & illũ assũptum hominẽ id ẽ ihm

Expanded text:
factum est, naturam assumpsit, quae sola nomine hominis significatur, et semper est alia a divina natura; non aliam assumpsit personam, quoniam eamdem habet cum assumpto homine proprietatum collectionem. Non enim idem est homo et assumptus a Verbo homo, id est Jesus; quoniam in nomine hominis, sicut dictum est, sola intelligitur natura; in assumpto vero homine, vel in nomine Jesu, intelligitur cum natura, id est cum homine, collectio proprietatum, quae est eadem eidem assumpto homini et Verbo. Quapropter non dicimus Verbum, et simpliciter hominem, eamdem esse personam; ne non magis dicamus illum hominem eamdem esse personam cum Verbo, quam quemlibet hominem; sed Verbum, et illum assumptum hom
Abbreviated transcription (Latin):
subdat. Quaꝓpt̃ propria uoluntas ẽ : quȩ nulli ẽ alii
subdita Solius autẽ dĩ est propriã habere uoluntatem:
id est quȩ nulli subdita sit. Quicũq igit propria uo¬
luntate utitur : ad similitudinẽ dĩ ꝑ rapinã nitit᷑. & dm̃
propria dignitate & singulari excellentia priuare quan¬
tum in ipso ẽ conuincit᷑ Si enĩ est alia aliqͣ uoluntaᷤᷤ
quȩ nulli subdita sit : ñ erit uoluntas dĩ om̃ibus pre¬
lata. nec erit sola cui nulla alia p̾sit. Nulla igitur
trium ꝑsonarũ dĩ congruentiꝰ semet ipsã exinaniuit
formã serui accipiens ad debellandũ diabolũ & int̾¬
cedendũ ꝓ homine qui ꝑ rapinã falsã similitudinẽ dĩ
p̃sumpserat: quã filius qui splendor lucis ęt̾nȩ & uera

Expanded text:
subdat. Quapropter propria voluntas est, quae nulli alii subdat. Quapropter propria voluntas est, quae nulli alii est subdita. Solius autem Dei est propriam habere voluntatem, id est, quae nulli subdita sit. Quicunque igitur propria voluntate utitur, ad similitudinem Dei per rapinam nititur, et Deum propria dignitate et singulari excellentia privare, quantum in ipso est, convincitur. Si enim est alia aliqua voluntas, 47 quae nulli subdita sit, non erit voluntas Dei omnibus praelata, nec ipsa erit sola, cui nulla alia praesit. Nulla igitur trium personarum Dei congruentius semetipsam exinanivit formam servi accipiens , ad debellandum diabolum, et intercedendum pro homine, qui per rapinam falsam similitudinem Dei praesumpserant quam
Abbreviated transcription (Latin):
sed ab humanitate ad diuinitatẽ Qu̾a idcirco filius dĩ
facit: quia homo ꝑ unitatẽ ꝑsonȩ filius dĩ est Amplui̾
Qui hominẽ erat assũpturus. uenturus erat ad pugnan¬
dum contra diabolũ: & ad int̾cedendũ sicut dixi pro
homine. Qui ambo diabolus scilicet & homo ꝑ rapinã
se uoluerunt facere similes dõ: cum ꝓpria sunt usi
uoluntate. Et quia ꝑ rapinã uoluerunt: non uisi
ꝑ falsitatẽ. qm nisi iniuste potuerunt. Propria enĩ
uoluntas angłi siue hominis eͣ: quȩ contra uoluntatẽ
dĩ est. Cum enĩ uult aliquis qͦd ds̃ uelle prohibet:
nullũ habet auctore suȩ uoluntatis nisi se ipsũ. & ideo
sua propria ẽ Nam quauis homo uoluntatẽ suã aliqͣndo
subdat uoluntati alteriꝰ hominis : propria tam̃ est si con¬
tra dm̃ est. quoniã non eã subdit nisi ut ad aliqͥd qͦd uult
attingat. & idcirco se ipsũ habet auctorẽ cur eam alii

Expanded text:
sed ab humanitate ad divinitatem, quam idcirco Filius Dei sed ab humanitate ad divinitatem, quam idcirco Filius Dei facit; quia homo, per unitatem personae Filius Dei est. Amplius: Qui hominem erat assumpturus, venturus erat ad pugnandum contra diabolum, et ad intercedendum, sicut dixi pro hominibus: qui ambo, diabolus scilicet et homo per rapinam se voluerunt facere similes Deo, cum propria sint usi voluntate. Et quia per rapinam voluerunt, nonnisi per falsitatem; quoniam nonnisi injuste potuerunt. Propria enim voluntas angeli sive hominis est, quae contra voluntatem Dei est. Cum enim vult aliquis quod Deus velle prohibet, nullum habet auctorem suae voluntatis, nisi seipsum: et ideo sua propria est. Nam, quamvis homo voluntatem suam aliquando subdat voluntati alterius hominis, propria tamen est, si contra Deum est; quoniam non eam subdit, nisi ut ad aliquid, quod vult, attingat; et idcirco seipsum habet auctorem cur eam alii
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ ꝑsonȩ hominẽ assũpsisset: easdem faceret in dõ plu¬
ralitas filioꝵ inconuenientias. & adhuc aliã. Nam si
esset filius uirginis: duȩ ꝑsonȩ in trinitate nomen ne¬
potis assumerent. quia & pat̾ nepos esset parentũ uirgi¬
nis. & filius eius uirginis esset nepos: cũ ipse tam̃ nicha
haberet ex uirgine. Quoniã ergo qualibet paruii in¬
conueniens in dõ est impossibile: ñ debuit alia ꝑsona iearnari
quã filius. Illo enĩ incarnato: nullũ sequit᷑ inconue¬
lunt filio. quia eandẽ maiestatẽ qua maiores sunt hu¬
manitate filii habet & filius: qua & ipse preest cum
illis suę humanitati. Est & aliud cur magis conue¬
niat filio incarnatio quã alii Qui enĩ erat incarnan¬
dus: oraturus erat ꝓ humano genere. Et conuenientiꝰ
satis suscipit mens humana filiũ patri quã aliũ alii
supplicare: quauis hȩc supplicatio ñ fiat a diuinitate

Expanded text:
suae personae hominem assumpsisset, easdem faceret in Deo plusuae personae hominem assumpsisset, easdem faceret in Deo pluralitas filiorum inconvenientias, et adhuc aliam. Nam si esset filius Virginis, duae personae in Trinitate nomen nepotis assumerent; quia et Pater nepos esset parentum Virginis; et Filius ejus Virginis esset nepos; cum ipse tamen nihil haberet ex Virgine. Quoniam ergo quamlibet parvum inconveniens in Deo est impossibile; non debuit alia Dei persona incarnari quam Filius. Illo enim incarnato, nullum sequitur inconvelunt Filio; quia eamdem majestatem, qua majores sunt humanitate Filii, habet et Filius, qua et ipse praeest cum illis suae humanitati. Est et aliud, cur magis conveniat Filio incarnatio quam alii. Qui enim erat incarnandus, oraturus erat pro humano genere; et convenientius satis suscipit mens humana Filium Patri, quam alium aliis supplicare, quamvis haec supplicatio non fiat a divinitate,