comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualentimane hcrescos defensoris. inquo uos andabatis
gladiant inter se spectasse me fateor. Bicit candidus.
silium de patris e̾t̾ substantia. errans ineo qd̾ probolen.
id est prolationem asserit: e regione origene. iuxta ar¬
rium & eunomium repugnante. eum uel prolatum
ẽe uel natum. ne d̾s pariter diuidatur in partes: sed
dicit sullimem &e excellentissimam creaturam uolũ¬
tatt extitisse patris. sicut et ceteras creaturas. Rursum
ad scdam uenunt qucstionem. Asserit candidus diabo¬
lum pesime e̾e ratute. &e que saluati nunquam possit.
Contra hec recte origenes respondit. ñ eum ꝑiture e̾e sub¬
stantie. s uoluntate propria corruisse. & posse saluati.
Hoc candidus uertit incalumniam: quasi origenes dix̾it
diabolinaturam ẽe saluandam. Qd ie falso obiecerat.
hic refutat: &e intelligimus in hoc tantum dialogo abori¬
gene hereticam faisitatem. & ñ inceteris ubris. ae quib

Expanded text:
Valentinianae haereseos defensoris, in quo duos Audabatas Valentinianae haereseos defensoris, in quo duos Audabatas digladiantes inter se spectasse me fateor. Dicit Candidus Filium de Patris esse substantia, errans in eo quod προβολὴν, id est, prolationem asserit. E regione. Origenes juxta Arium et Eunomium repugnat, eum vel prolatum esse, vel natum, ne Deus Pater dividatur in partes; sed dicit sublimem et excellentissimam creaturam voluntate exstitisse Patris, sicut et caeteras creaturas. Rursus ad secundam veniunt quaestionem. Asserit Candidus diabolum pessimae esse naturae, et quae salvari nunquam possit. Contra hoc recte Origenes respondit, non eum periturae esse substantiae, sed voluntate propria corruisse, et posse salvari. Hoc Candidus vertit in calumniam, quasi Origenes dixerit, diaboli naturam esse salvandam: quod ille falso objecerat, hic refutat. Et intelligimus in hoc tantum dialogo ab Origene argui haereticam falsitatem, et non in caeteris libris, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tatis suꝑiorib ex quib inferiora dependent. sic trans¬
ferre cepit epłam quasi hoc sensus c̾et exordium etait.
Quidam eorum qui libenter habent criminari proximoᷤ
suos ascribunt nobis & doctrine ñȩ crimenblasphe¬
miȩ. qd̾ a nobis nunquam audierunt. de quo ipsi uide¬
rint. nolentes obseruare mandatum illud qd̾ dicit quia
maledici regnum dei non possidebunt. dicentes assere¬
re me patrem malicie ce ꝑditionis et eorum qui de regno
dei eiciuntur. id est diabolum saluandum c̾e. qd̾ ne ali-¬
quis quidem mente motus. et manifeste insaniens di
bum transtuli. his que abisto ñ uersa sunt s euersã. et
quantam inter se ñ solum uerborum s et sensuum
babeant dissonantiam prospicietis. Obsecro ne moles¬
ta sit uobis prolixior interpretatio. Iccirco enim omnia
uertimus: ut quo consilio suꝑiora tacuerit probaremꝰ.
habetur dialogus apud grecos origenis & candidi.

Expanded text:
tatis superioribus, ex quibus inferiora dependent, sic coepit transtatis superioribus, ex quibus inferiora dependent, sic coepit transferre epistolam, quasi hoc sensu superius esset exordium, et ait: « Quidam eorum qui libenter habent criminari proximos suos, ascribunt nobis et doctrinae nostrae crimen blasphemiae, quod a nobis nusquam audierunt: de quo ipsi viderint, nolentes observare mandatum illud quod dicit: Quia maledici regnum Dei non possidebunt; dicentes asserere me patrem malitiae et perditionis eorum qui de regno Dei ejiciuntur, id est diabolum, esse salvandum: quod ne aliquis quidem mente motus et manifeste insaniens dicbum transtuli, his quae ab isto non versa sunt, sed eversa, et quantam inter se non solum verborum, sed et sensuum habeant dissonantiam, perspicietis. 512 Obsecro ne molesta sit vobis prolixior interpretatio. Idcirco enim omnia vertimus, ut quo consilio superiora tacuerit, probaremus. Habetur dialogus apud Graecos Origenis, et Candidi
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ consilio. inuini quodq ptito et inmoderatiõe
sermonis ut nulli audeamus maledicere. Ergo cum
propter timorem dei caueamntis in quẽpiam maledicta
conferre. recordantes illius dicti. ñ fuit ausus iudiciũ
inferre blasphemiȩ qd̾ dicitur de michaele contra ddiabo¬
lum & inalio loco. dñationes quidem reprobant. głas
aũt̃ blasphemant. quidam eorum qui libenter accusa¬
tiones repperiunt ascribunt nobis &e doctrine nr̃e blas¬
pheniiã siꝑ qͣ ipsi uiderint. quomͦ illud audiant. neq
ebrii neq maledici regnum dei possidebunt. licet pa¬
tr̃e malicie &e ꝑditionis eorum qui de regno dei eicumn¬
tur dicant posse saluari. qd̾ ne mente quidem quis cap¬
tus dicere potest: et cetera que exeadem epła transtulit
Pro hoc qd̃ infine uerborum origenis interpretati sumꝰ.
ergo cum propter timorem dei caueamus inquẽ piam
maledicta conferre &e reliqua. iste fraudulenter ampu¬

Expanded text:
agere consilio: in vini quoque potu, et in moderatione agere consilio: in vini quoque potu, et in moderatione sermonis, ut nulli audeamus maledicere. Ergo cum propter 511 Dei timorem caveamus in quempiam maledicta conferre, recordantes illius dicti, Non fuit ausus judicium inferre blasphemiae, quod dicitur de Michaele contra diabolum; et in alio loco: Dominationes quidem reprobant, glorias autem blasphemant: quidam eorum qui libenter contentiones reperiunt, ascribunt nobis et nostrae doctrinae blasphemiam, super qua ipsi viderint, quomodo illud audiant: Neque ebriosi, neque maledici regnum Dei possidebunt: licet patrem malitiae et perditionis eorum, qui de regno Dei ejicientur, dicant posse salvari, quod ne mente quidem quis captus dicere potest. » Caetera quidem ex eadem epistola transtulit pro hoc, quod in fine verborum Origenis interpretati sumus. « Ergo cum propter timorem Dei caveamus in quempiam maledicta conferre, » et reliqua: iste fraudulenter ampu
Abbreviated transcription (Latin):
nelicendum enum et non ad maledicendum creati sumus.
Unat ae michael cum aduersus diabolum disceptaret de
noysi corpore. ne tanto malo quidem austs est uidiciũ
inserre blasphennȩ. s dixit: imꝑet tibi dñs. Cui quid si¬
mile etiam intacharia leginus. Increpet tibi dñs dia¬
bole. ce increpet dñs inte qui elegit ierłm. Ita eo nos cupi¬
charia similiter increpet. annon increpet dñs diabolum
ipse uiderit. & si increpet quomodo ipse increpet. agnos¬
cat. & post multa quȩ prolixum est scribere. addit. Nos
hoc sentimus qd deicientur de regno celorum. non solũ
qui grandia peccauerunt. uerbi gr̃a fornicatores & ad¬
ulteri et masculorum concubitores &e fures. s et qui mi¬
nora deliquerit. ex eo qd̾ scriptum est. neq ebriosi neq
maledici regnum dei possidebunt: et tam inbonitate
quam inseueritate dei e̾e mensuram. Undecuncta ag̾e

Expanded text:
nedicendum enim, et non ad maledicendum creati sumus. nedicendum enim, et non ad maledicendum creati sumus. Unde et Michael cum adversus diabolum disputaret de Moysi corpore, ne tanto quidem malo ausus est judicium inferre blasphemiae, sed dixit: Increpet tibi Dominus . Cui quid simile etiam in Zacharia legimus: Increpet tibi Dominus, diabole: et increpet Dominus in te, qui elegit Jerusalem . Itaque et nos cupiDominus, diabole; et Zacharia similiter: utrum increpet, an non increpet Deus diabolum, ipse viderit. Et si increpat, quomodo increpet, ipse agnoscat. » Et post multa quae prolixum est scribere, addit: « Nos hoc sentimus quod ejicientur de regno coelorum, non solum qui grandia peccaverunt, verbi gratia, fornicatores et adulteri, et masculorum concubitores, et fures, sed et qui minora deliquerunt, ex eo quod scriptum est: Neque ebriosi, neque maledici regnum Dei possidebunt ; et tam in bonitate quam in severitate Dei esse mensuram. Unde cuncta nitimur
Abbreviated transcription (Latin):
matis sectatori calumniandi se occasionem dederit. qd̾ di¬
abolum saluande dixerit ẽe nature. hic dissimulato
argumento epłe singit pro origene qd̾ ille non loquitur.
Unde ipsius epłe partem paululum ex suꝑiorib trans¬
tuli. ce his iunxi quȩ abisto comatice doloseq transiata
sunt: ut quo consilio suꝑiora tacuerit icctor agnoscat.
Contra sacerdotes ergo eccłie generaliter disputans.
aquib indignus commnunione enis fuerat uidicatus.
hec intulit. Quid necesse est de propharum sermonib
dicere. quib sepissime pastorib et maiorib natu ce sa¬
cerdotib ac principib popłi comminantur et arguunt
uidere qd̾ forsitan hoc tempus sit de quo dicitur. nolite
credere amicis. ne speretis inprincipib. eo ntinc implea¬
tur uaticinum. duces popłi mei me nescierunt. filii stul
odise debtinus. & orare ꝑillis quam eos maledicere. Ad be¬

Expanded text:
matis sectatori, calumniandi se occasionem 510 dederit, quod dimatis sectatori, calumniandi se occasionem 510 dederit, quod diabolum salvandae dixerit esse naturae: hic dissimulato argumento epistolae, fingit pro Origene, quod ille non loquitur. Unde epistolae ipsius partem paululum ex superioribus transtuli, et his junxi, quae ab ipso commatice doloseque translata sunt, ut quo consilio superiora tacuerit, ipse lector agnoscat. Contra sacerdotes ergo Ecclesiae generaliter disputans, a quibus indignus communione ejus fuerat judicatus, haec intulit: « Quid necesse est de prophetarum sermonibus dicere, quibus saepissime pastoribus, et majoribus natu, et sacerdotibus, ac principibus populi comminantur et arguunt ervidere, quod forsitan hoc tempus sit, de quo dicitur: Nolite credere amicis, nec speretis in principibus . Et nunc impleatur vaticinium: Duces populi mei me nescierunt, filii stultodisse debemus, et orare pro illis, quam eis maledicere. Ad be
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. Ipsius hoc conquerentis & deplorantis
scriptis ac uocib probauimus. Quid enim ipse
cum adhuc ẽẽt incarne uiuens sentiens uidensꝙ
ꝑpesius st. ae librorum suorum uelsermonum
corruptionib uel adulterinis editionib. exipsius
epła quam scribit ad quosdam caros suos alexandri¬
am euidenter docetur. Statimq exemplum subiun-¬
gt epłe ͥ & qui falsitatem scriptorum origenis hereticiᷤ
imputat. ipse incipit a falsitate. ñ ita inter pretans ut
habetur ingreco. nec id latutis insinuans qd ipse in sitᷤ
litteris proficetur. Cumq iuie tota epła demetrium
alexandrine urbis pontificem laceret. & intocius or¬
bis epõs et clericos inuehatur. & frustra abecclesiis ex¬
commnunicatũ ẽe se dicat. nec uelle in maledictis refer¬
re uicem. ne scilicet maledicus ee uideatur. homo qui
intantum cautus sit ad maledicendum. ut ne diabolo
audeat maledicere. unde & candido ualentiniani dog¬

Expanded text:
loquitur: « Ipsius hoc conquerentis et deplorantis loquitur: « Ipsius hoc conquerentis et deplorantis scriptis ac vocibus prabavimus. Quid enim ipse cum adhuc in carne vivens, sentiens, vidensque perpessus sit de librorum suorum, vel sermonum corruptionibus, vel adulterinis editionibus, ex ipsius epistola quam scribit ad quosdam charos suos Alexandriam, evidenter docetur. » Statimque exemplum subjungit epistolae; et qui falsitatem scriptorum Origenis haereticis imputat, ipse incipit a falsitate: non ita interpretans ut habetur in Graeco, nec id Latinis insinuans, quod ipse in suis litteris profitetur. Cumque illa epistola tota Demetrium Alexandrinae urbis pontificem laceret, et in totius orbis episcopos et clericos invehatur, et frustra ab Ecclesiis excommunicatum esse se dicat, nec velle in maledictis referre vicem, ne scilicet maledicus videatur esse homo, qui in tantum cautus sit ad maledicendum, ut ne diabolo quidem audeat maledicere; unde et Candido Valentiniani dog
Abbreviated transcription (Latin):
dianum arrius nasceretur. in nocenter quedam et mu¬
nus caute locuti sint. & que non possent ꝑuersorum ho¬
minum calumniam declinare. Obiciuntur origem cri¬
mina: & tuñ illum defendis. s alium accusas. nec cri¬
men renuis. s criminosorum turbam requiris. Siab
diceretur. quot babet origenes inheresi socios recte ista
proferres. Hunc ate queritur. hec qu̾e in origenis libri
scripta repperiuntur bona sunt anmalã. taces. & pro
ins alia logueris. Ciemens hoc ait̾. dionisius inisto er¬
dit errorem apłorum scripta similiter deprauata sunt.
quomͦ et nunc abaliis tibi hereseos crimen impingi¬
tur . Et tu prote taces. & pro me confiteris. Ego nemi¬
nem accuso: prome tantum respondisse contentus.
Non sum qd̾ arguis. si tu es qd̾ accusaris ipse uideris.
Nec absolutio mea nec reatus. te aut innocentem.
falsatione abhereticis apłorum et utriusq clemen¬
tis atq dionisii uenit adorigenemꝰ et his uerbis

Expanded text:
dianum Arius nasceretur, innocenter quaedam, et midianum Arius nasceretur, innocenter quaedam, et minus caute locuti sunt, et quae non possint perversorum hominum calumniam declinare. Objiciuntur Origeni crimina, et tu non illum defendis, sed alios accusas; nec crimen renuis, sed criminosorum turbam requiris. Si tibi diceretur, quos habet Origenes in haeresi socios, recte ista proferes. Nunc a te quaeritur, haec quae in Origenis libris scripta reperiuntur, bona sint an mala? Taces, et pro his alia loqueris. Clemens hoc ait: Dionysius in isto erdit errorem: Apostolorum scripta similiter depravata sunt; quomodo et nunc ab aliis tibi haereseos crimen impingitur, et tu pro te taces, et pro me confiteris. Ego neminem accuso, pro me tantum respondisse contentus. Non sum quod arguis: si tu es quod accusaris, ipse videris. Nec absolutio mea me, nec reatus te, aut innocentem, falsatione ab haereticis, apostolorum, et utriusque Clementis, atque Dionysii, venit ad Origenem, et his verbis
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiat excusatio. Si conceditur ut quicquid in libris
erit quorum fertur nominib. shis deputabitur a quib
dicitur e̾e uiciatum. quãquam & illorum ñ erit quorum
incerta sunt nomina: atq ita fiat ut dtum om̃niũ omma
sunt. nichil aucuius sit. Hac defenssionis ꝑturbatiõe
nec marcion nec manicheus nec arrius nec eunomiꝰ
acusari poterunt: quia quicquid nos abhis impie dic¬
tum obiccerimus. aiscipłi respondebunt ñ a magistris
et iste ipse tuus liber tuus ñ erit. s forsitan m̃s loe m̃s
liber quo tibi accusatus respondeo. si milio aliquid re¬
prehenderif. non erit ms. s tuus ã quo reprehenditur
& dum omnia adhereticos refert: quid eccłiasticis tri¬
bues. quib proprium nichil relinquis.  Et quomodo
inquies in libris eorum uiciosa ñ nulla sunt: Si me cau¬
brariis imꝑitis eorum paulatim scripta sint corrupta.
uel certe antequam inalexandria quasi demoniũ meri¬

Expanded text:
sufficiat excusatio. » Si conceditur, ut quidquid in libris sufficiat excusatio. » Si conceditur, ut quidquid in libris erit, quorum fertur nominibus; sed his deputabitur, a quibus dicitur esse vitiatum. Quamquam et illorum non erit, quorum incerta sunt nomina: atque ita fiet, ut dum omnium omnia sunt, nihil alicujus sit. Hac defensionis perturbatione nec Marcion, nec Manichaeus, nec Arius, nec Eunomius accusari poterunt: quia quidquid nos ab his impie dictum objecerimus, discipuli respondebunt, non a magistris et iste ipse tuus liber, tuus non erit, sed forsitan meus. Et meus liber, quo tibi accusatus respondeo, si in illo aliquid reprehenderis, non erit meus, sed tuus, a quo reprehenditur. Et dum omnia ad haereticos refers, quid Ecclesiasticis tribues, quibus proprium nihil relinquis? Et quomodo, inquies, in libris eorum vitiosa nonnulla sunt? Si me caubrariis imperitis eorum paulatim scripta corrupta sint. Vel certe antequam in Alexandria quasi daemonium meri
Abbreviated transcription (Latin):
quid queso ait de his sentiendum est. qd̾ apłicuᷤᷤ uir
hcretica scripserit: An id potius credendum est. qd̃¬
ꝑuersi homines ad assertionem dogmatum suorum.
sub iurorum scõrum nomine tanquã facilius credenda
int̾seruerunt ea. que illi nec sensisse nunc scripsisse
prõm uirum catholicum scribit inlibris siuis inter¬
dum dei filtum dicere creaturam. & dionisium ale¬
xandrine urbis ep̃m. urum eruditissimũ. contra sa-¬
bellium.iiͭii. uoluminib disputantemanarrianũ
dogma delabi: et fubhis exemplis illud agit. ut ñ ec¬
cłiasticos & catholicos uiros male sensisse. s abhereticiᷤ
eorum scripta corrupta eͥẽ testetur. et condudat ad ex¬
tremũ dicens. De origene quoq inquo similiter ut in
is quos supra diximus quedam diuersitas inuenit̃.
istud ñ sufficiat sentire. qd̾ depreuidicatis iam catholicis
sentitur uel intelligitur uirisꝰ: nec similis cause similis

Expanded text:
Quid, quaeso, ait, de his sentiendum est, quod Apostolicus vir Quid, quaeso, ait, de his sentiendum est, quod Apostolicus vir haeretica scripserit? An id potius credendum, quod perversi homines ad assertionem dogmatum suorum sub virorum sanctorum nomine, tamquam facilius credenda, interseruerint ea, quae illi nec sensisse, nec scripsisse siae presbyterum, virum catholicum, scribit in libris suis interdum Dei Filium dicere creatum: et Dionysium Alexandrinae urbis episcopum, virum eruditissimum, contra Sabellium quatuor voluminibus disputantem, in Arianum dogma delabi. Et sub his exemplis illud agit, ut non ecclesiasticos, et catholicos viros male sensisse, sed ab haereticis eorum scripta corrupta esse testetur, et concludat ad extremum, dicens: « De Origene quoque, in quo similiter, ut in his quos supra diximus, quaedam diversitas invenitur, istud non sufficiat sentire, quod de praejudicatis jam catholicis sentitur, vel intelligitur viris, ne similis causae, similis
Abbreviated transcription (Latin):
Qtud respondebis prodidimo. qui certe intrinitate ca¬
tholicus est. cuius etiam nos de spũ sc̃o librũ in latinã
linguam uertimus  Certe hic inhis quȩ abhereticis ĩ
origenis oꝑib addita sunt consentire ñ potuit. & in ip¬
sis ꝑiarchon quostu interpretatus es libris. breues dic¬
tem accipi debeant ꝑsuadere conatur. hoc dum taxat
ac filio &e spũ sc̃o. Ceterum inaliis dogmatib et euse¬
bius et didimiis aꝑtissime in origenis scita concedunt:
ce qd om̃s ȩccłiȩ reprobant. catholice & pie dictum esse
bare nitantur. origenis abhereticis scripta uiciata. Cle¬
na petri apłi doctrina quasi uere apsica inquam plu¬
rimis exponatur: inaliquib ita cunomii dogia inse¬
ritur. ut nichil aliud quam ipse eunonnus disputare
credatur . filium dei creatum de nullis extantibus
asscuerans. Et post alia quȩ prolixum est scribere.

Expanded text:
Quid respondebis pro Didymo, qui certe in Trinitate caQuid respondebis pro Didymo, qui certe in Trinitate catholicus est? Cujus etiam nos de Spiritu sancto librum in Latinam linguam vertimus . Certe hic in his, quae ab haereticis in Origenis operibus addita sunt, consentire non potuit; et in ipsis περὶ Ἀρχῶν, quos tu interpretatus es libris, breves dictem accipi debeant, persuadere conatur. Hoc dumtaxat de Filio, et Spiritu sancto. Caeterum in aliis dogmatibus et Eusebius, et Didymus apertissime in Origenis scita concedunt, et quod omnes Ecclesiae reprobant, catholice et pie dictum esse bare nitatur Origenis ab haereticis scripta vitiata. « Clena Petri Apostoli doctrina, quasi vere apostolica in quamplurimis exponatur: in aliquibus ita Eunomii dogma inseritur, ut nihil aliud quam ipse Eunomius disputare credatur, Filium Dei creatum 508 de nullis exstantibus asseverans. » Et post alia, quae prolixum est, scribere: «
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. designauit. inconsequentib statim capitulis
alterius c̾c substantie. & creatum poterat diccre. cum
quem paulo ante deipsa natura dei patris pronutia¬
Nolo dicas uerbi causa tit qui suꝑius dixerat. s ipsũ
librum nomina. ubi prius benedixerit &e postea ma
tantia. statim in consequentib asseruerit creaturas.
Nescis ne me origenis habere omnia: legisse quam¬
plurima: Ad popłm faleras: ego te intus &e incute
noni. Hir doctissimus eusebius doctissimum apxi
ñ catholicum. ne more solito michi & in hoc calumniã
struas. ꝑsex uolumina nichil aliud agit. nisi ut orige¬
nem sue ostendat fidei id est arriane ꝑfidie: & multa
ponit exempla. & hoc constanter probat. Tibi in quo
somnio alexandrini carceris reuelatum est. ut que
iue uera profitetur. falsata consingas: S forsitan hic
ut arrianus abbereticis addita in occasionẽ sui traxit
erroris: ne solus male sensisse contra ȩccłiam putaret᷑.

Expanded text:
dicitur, designavit: in consequentibus statim capitulis dicitur, designavit: in consequentibus statim capitulis alterius esse substantiae, et creatum poterat dicere eum, quem paulo ante de ipsa natura Dei Patris pronuntiaNolo dicas: Verbi causa, ut qui superius dixerat; sed ipsum librum nomina, ubi prius bene dixerit, et postea maltantia, statim in consequentibus asseruerit creaturas. Nescisne me Origenis habere omnia? legisse quamplurima? Ad populum phaleras, ego te intus, et in cute novi. Vir doctissimus Eusebius doctissimum dixi, non catholicum, ne more solito, mihi et in hoc calumniam struas per sex volumina nihil aliud agit, nisi ut Origenem suae ostendat fidei, id est, Arianae perfidiae. Et multa ponit exempla, et hoc constanter probat. Tibi ergo in quo somnio Alexandrini carceris revelatum est, ut quae ille vera profitetur, falsata confingas? Sed forsitan hic, ut Arianus, ab haereticis addita, in occasionem sui traxit erroris, ne solus male sensisse contra Ecclesiam putaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
emendauit tanta blasphemia est. in illis quȩ ab hereti¬
cis falsata confingit quanta sacrilegia continentur:
Cuius opimonis causam hanc suspicatur: qd̾ neq stultꝰ
neq insanus dicere sibi repugnantia non potuerit.
& ne forsitan putaremus diuersis eum uaria scripsisse
temporib et pro etatib edidisse contraria. addidit. Quid
facimus quid interdũ in eisdem locis atq ut ita dixi̾m
inconsequenti pene capite sententia contrarii sensus
inuenitur inserta: Nunquid in eodem oꝑe eiusdem
lbri & interdum ut diximus statim inconsequenti
capitulo oblitus siti e̾e potuit. uerbi causa ut qui suꝑiꝰ
dixerat nusquam inueniri in om̃i scriptura ubi sp̃s
sc̃s factus uel creatus ẽe diceretur. continuo subiceret.
inter cet̾as creaturas factum t̾e sp̃m scm̃. aut iterum qui
pattem et filium unius substantie qd̾ grece omousion

Expanded text:
emendavit, tanta blasphemia est; in illis, quae ab haeretiemendavit, tanta blasphemia est; in illis, quae ab haereticis falsata confingit, quanta sacrilegia continentur? Cujus opinionis causam hanc suspicatur, quod vir neque stultus, neque insanus dicere sibi repugnantia non potuerit. Et ne forsitan putaremus diversis eum varia scripsisse temporibus, et pro aetatibus edidisse contraria, addidit: « Quid facimus, quod interdum in eisdem locis, atque, ut ita dixerim, in consequenti pene capite sententia contrarii sensus invenitur inserta? Numquid in eodem opere ejusdem libri, et interdum, ut diximus, statim in consequenti capitulo, oblitus sui esse potuit? Verbi gratia, ut qui superius dixerat, nusquam inveniri in omni Scriptura, ubi Spiritus sanctus factus, vel creatus esse diceretur, continuo subjiceret, inter caeteras creaturas factum esse Spiritum sanctum? Aut iterum, qui Patrem et Filium unius substantiae, quod Graece ὁμοούσιον
Abbreviated transcription (Latin):
sermone digessimus. intulit. Iuud est qd̾ te desideri¬
orum uir machari ad monitum uolo. ut scias hanc
quidemfidei regulam quam de libris cius supta ex¬
posuimus eͥe talem. quȩ &e amplectenda sit & tenenda.
Inom̃ib enim his. catholicũ incͥe sensum euidenter
probatur. Quamius de eusebii libro multa subtrax̾it.
& in bonam partem de filio &e spũ sco nisussit com¬
mutare: tamen multa in illo scandala reꝑiuntur. et
aꝑtissime blasphennie. quȩ iste sua negare ñ poterit.
catholica cͥe pronuntians. Dicit eusebius immo ut tu
uis pamphilus inipso uolumine. filium patris minis
hominim lapsas ẽe decelo. et in hoc qd̾ sumus de angũis
cominutata. in restitutione hominũ equales & angłos
et demones & homines fore. et multa alia tam impia
ce nefiria. que etiam replicare sit criminis. Quid faciet
assertor originis. & interpres pamphili :Si inhis quȩ

Expanded text:
sermone digessimus, intulit: « Illud est, quod, desiderisermone digessimus, intulit: « Illud est, quod, desideriorum vir, Macari, te admonitum volo, ut scias hanc quidem fidei regulam, quam de libris ejus supra exposuimus, esse talem, quae et amplectenda et tenenda sit. In omnibus enim his catholicum inesse sensum evidenter probatur. » Quamvis de Eusebii libro multa subtraxerit, et in bonam partem de Filio, et Spiritu sancto nisus sit commutare; tamen multa in illo scandala reperiuntur, et apertissimae blasphemiae, quae iste sua negare non poterit, catholica esse pronuntians. Dicit Eusebius, immo ut tu vis Pamphilus, in isto volumine, Filium Patris ministhominum lapsas esse de coelo: et in hoc quod sumus de Angelis commutati, in restitutione omnium aequales et Angelos, et daemones, et homines fore; et multa alia tam impia, et nefaria, quae etiam replicare sit criminis. Quid faciet assertor Origenis, et interpres Pamphili? Si in his, quae
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit edidimus. breuisstmo libello suꝑ addito. inquo
tindentib ut arbitror probamentis corruptos c̾e inꝗͣ¬
plurimis abhereticis &e maliuolis libros eius ostendi¬
mus. de precipue istos quos nunc gxigis ut inter preter
id est ꝑiarchon. Non tibi suffecerat eusebiĩ uel certe
ut tuius pamphili pro origene defensio: nisi quod ab
ulis minus dictum putabas. tu quasi sapientior & doc¬
tior adderes. Longum est si uelim totum librum tuũ
huic oꝑi inserere. & propositis capitulis ad singula res¬
pondere: quid in his uiciorum sermo habeat. quid m̃¬
datiorum assertio. quid inconsequens textus ipse
uerborum. Unde laciniose disputationis fastidia
fugiens. et inartũ uerba cõpingens. tantum sensib
respondebo. Statim de portu egrediens impegit nauẽ.
Lestrens enim ade apologia pampinli martytis qtã
nos cusebii artianorum principis probauimus de
qua dixerat. prout potiumus uel res poposcit. latino

Expanded text:
scripsit, edidimus brevissimo libello superaddito, in quo scripsit, edidimus brevissimo libello superaddito, in quo evidentibus, ut arbitror, probamentis, corruptos esse in quamplurimis ab haereticis et malevolis libros ejus ostendimus, et praecipue istos, quos nunc exigis ut interpreter, id est, περὶ Ἀρχῶν. » Non tibi suffecerat Eusebii, vel certe ut tu vis, Pamphili pro Origene defensio, nisi quod ab illis minus dictum putabas, tu quasi sapientior et doctior adderes? Longum est, si velim totum librum tuum huic operi inserere, et propositis capitulis ad singula respondere, quid in his vitiorum sermo habeat, quid mendaciorum assertio, quid inconsequens textus ipse verborum. Unde laciniosae disputationis fastidia fugiens, et in arctum verba compingens, tantum sensibus respondebo. Statim de portu egrediens, navem impegit. Referens enim de Apologia Pamphili martyris quam nos Eusebii, Arianorum principis, probavimus de qua dixerat, Prout potuimus, 506 vel res poposcit, Latino
Abbreviated transcription (Latin):
tare:. hec rogantib tribue. Quid primũ labor tuus
incipit ab infamia: Cur translaturus heretica inde¬
fensionẽ eorum premittis quasi martyris librũ: et
id romanis ingeris aurib qd̾ translatum totus orbis
ex pauit. Aut certe si ideo interpretarisait eum he¬
reticum arguas. nichil degreco mutes. & hoc ipsum p̃¬
fatione testare.: qd prudentissime papa anastasius in
epła quam contra te scribit ad ep̃m iohanñe. suo sermo¬
ne complexus est: me liberans qui feci. et te arguens
qui facere noluisti. Ac ne forsitan hoc quoq neges. fubie¬
ci exemplum eius. ut si ñ uis audire frẽm monentem.
audias ep̃m condemnantem. Bicis te non eẽ defensorẽ¬
neq assertorem origenis. iam nunc tibi proferam librũ
tuum de quo infamosa illa prefaciuncula preclati oꝑiᷤ
tui his uerbis loqueris. Cinis diuersitatis catisam ple¬
mus tibi in apologetico quẽ pamphilus in libris suis

Expanded text:
tare: haec rogantibus tribue. Quid primus labor tuus tare: haec rogantibus tribue. Quid primus labor tuus incipit ab infamia? Cur translaturus haeretica, in defensionem eorum praemittis quasi martyris librum, et id Romanis auribus ingeris, quod translatum totus orbis expavit? Aut certe si ideo interpretaris, ut eum haereticum arguas, nihil de Graeco mutes, et hoc ipsum praefatione testare, quod prudentissime Papa Anastasius in epistola, quam contra te scribit ad episcopum Joannem, suo sermone complexus est, me liberans, qui id feci, et te arguens, qui facere noluisti. Ac ne forsitan hoc quoque neges, subjeci exemplum ejus: ut si non vis audire fratrem monentem, audias episcopum condemnantem neque assertorem Origenis: jam nunc tibi proferam librum tuum de quo in famosa illa praefatiuncula praeclari operis tui his verbis loqueris: « Cujus diversitatis causam plenius tibi in Apologetico, quem Pamphilus in libris suis
Abbreviated transcription (Latin):
mus rogatus a fratrib. Si iubetur ne fiat: iussio ob¬
seruari solet inposterum. Si culpantur qui ante
uissionem fecerunt: c̃ulpa a pruis incipiat. Tandẽ
euomuit qd uolebat: &e omnis animi tumorinnt̾t ac
cusationis erupit inuidiam. Ubi interpretatur li¬
bros ꝑ iarchon. me scqui sc dicit. ubi accusatur
cur hoc fecerit. meũ ponit exemplũ. ce securus
et ꝑiclitans. sine me uiuere ñ potest. Audiat gͥ
qᷤ nescire se simulat. Nemo tibi obicit quare ori¬
grnem interpretatus es alioquin hilarius &e am¬
brosius hoc crimine tenebuntur. s quia interpre¬
tatus heretica prefationis tue laude firmasti. Ego ipse
terpretatione subtrahertm. & aꝑte inlibris ꝑiarchon
ad coarguendam translationẽ tuam. quid lector uitaret
ostenderem. Uis origenem inlatinũ uertere: Habes
multas omelias eius. & thomos. inquib moralis tractat᷑
locus. scripturarũ panduntur obscura. hec interpre¬

Expanded text:
mus rogatus a fratribus. Si jubetur, ne fiat, jussio obmus rogatus a fratribus. Si jubetur, ne fiat, jussio observari solet in posterum. Si culpantur, qui ante jussionem fecerunt, culpa a primis incipiat. » Tandem evomuit, quod volebat, et omnis animi tumor in nostrae accusationis erupit invidiam. Ubi interpretatur libros περὶ Ἀρχῶν, me sequi se dicit: ubi accusatur cur hoc fecerit, meum ponit exemplum; et securus, et periclitans sine me vivere non potest. Audiat igitur quod nescire se simulat. Nemo tibi objicit, quare Origenem interpretatus es, alioqui Hilarius et Ambrosius hoc crimine tenebuntur; sed quia interpretatus haeretica, Praefationis tuae laude firmasti. Ego ipse,terpretatione 505 subtraherem, et aperte in libris περὶ Ἀρχῶν ad coarguendam translationem tuam, quid lector vitaret, ostenderem. Vis Origenem in Latinum vertere? Habes multas homilias ejus et tomos, in quibus moralis tractatur locus, et Scripturarum panduntur obscura. Haec interpre
Abbreviated transcription (Latin):
principio ficri mundum alium. et alia corpora quib
iabentes decelo animȩ uestiantur: ut uerendũ nobis
sit. nequinunc uiri sumus. postea noscamur infemi
hec inorigenis libris ego heretica doceo: tu ostende
quȩ decisdem reb inaliis locis eiusdẽ auctoris catbo¬
uce dicta legeram. Ne me mittas ad sex milia cius li
bros quos legisse beatam papam epiphaniũ crimi¬
naris. s ipsa loca nomina. Nec hoc michi sufficit:
nisi eadem dicta ad uerbum protuleris. Non est fa¬
tuus origenes: & ego nom. Contraria sibiloqui ñ po¬
test. Igitur exbac supputatione illa summa nascitur.
ñ hereticorum ec que amputasti s origenis. cͥuius ideo
mala interpretatus es. quia putastibona: et tibi tam
bona quam mala illius imputanda. cuius scripta pro¬
logo comprobasti. Sequitur ineadem apologia. Ori¬
genis ego neq defensor stim. neq asserto. neq interpitᷤ.
Aui autt me hoc idem opus fecerant. feci ce ego postit¬

Expanded text:
principio fieri mundum alium, et alia corpora, quibus principio fieri mundum alium, et alia corpora, quibus labentes de coelo animae vestiantur, ut verendum nobis sit, ne qui nunc viri sumus, postea nascamur in femiHaec in Origenis libris ego haeretica doceo: tu ostende, Quae de eisdem rebus in aliis locis ejusdem auctoris catholice dicta legeram; ne me mittas ad sex millia librorum ejus, quos legisse beatum papam Epiphanium criminaris; sed ipsa loca nomina: nec hoc mihi sufficiet, nisi eadem dicta ad verbum protuleris. Non est fatuus Origenes, et ego novi: contraria sibi loqui non potest. Igitur ex hac supputatione illa summa  Al.non haereticorum esse, quae amputasti, sed Origenis, cujus ideo mala interpretatus es, quia putasti bona; et tibi tam bona, quam mala illius imputanda, cujus scripta in Prologo comprobasti. genis ego neque defensor sum, nec assertor, nec primus interpres. Alii ante me hoc idem opus fecerunt  Al. fecerant: feci et ego postre
Abbreviated transcription (Latin):
ex oraria. ec hanc e̾ẽ. que cum informa dei cͥct ñ est rapi¬
nam arbitrata equalem se ẽẽ deo. s se exinamiit for¬
mam scrui accipiens. resurrectionem nr̃orum corpoꝵ
sic futuram. ut eadem menbra ñ habeant. quia cessan¬
tibus menbrorum officiis. suꝑfluo menbra reddant᷑.
ipsaq corpora tenuia &e spũalia paulatim euanescere.
&e inauram tenuem atq innichilum dissipari. inres¬
titutione omnium quando indugentia uenerit pͥn
cipalis. cherubin et seraphin. thronos. principatus.
añationes. uirtutes. potestates. airchangłos. angłos.
diabolum demones. animas omnium hominũ tam
xp̃ianorum quã udeorum. et gentilium. unius con¬
ditionis et mensure fore. Cumq ad normam et libram
equitatis ꝑuenerint. & rationabiles creaturas. omni
corporum fecȩ deposita. nouus demundi ex ilio ppłi
reuertentis monstrarit exercitus. łunc rursus ex alio

Expanded text:
ex Maria: et hanc esse, quae cum in forma Dei esset, non est rapiex Maria: et hanc esse, quae cum in forma Dei esset, non est rapinam arbitrata aequalem se esse Deo ; sed se exinanivit, formam servi accipiens: resurrectionem nostrorum corporum sic futuram, ut eadem membra non habeant; quia cessantibus membrorum officiis, superflua membra reddantur: ipsaque corpora tenuia et spiritalia paulatim evanescere, et in auram tenuem, atque in nihilum dissipari: in restitutione omnium, quando indulgentia principalis venerit, Cherubim et Seraphim, Thronos, Principatus, Dominationes, Virtutes, Potestates, Archangelos, Angelos, Diabolum, daemones, animas omnium hominum, tam christianorum, quam Judaeorum, et Gentilium, unius conditionis, et mensurae fore. Cumque ad formam, et libram aequitatis pervenerint, et rationabiles creaturas 504 omni corporum faece deposita, novus de mundi exsilio populi revertentis monstraverit exercitus, tunc rursus ex alio
Abbreviated transcription (Latin):
latinum integros uertere. Dic ergo quare origenis
mala inlatinum uerteris.: ut auctorẽ mali proderes.
an ut laudares: Si prodis: inprefatione cur laudã:
Si laudas. hereticus approbaris. Restat. ut quasi bo¬
na protuleris. Si hec bona probantur mala. igitur
unus &e auctor et interpres eius criminis erunt: et
implebitur ilia sententia. uidebas furem & currebas
cum eo. & cum adulteris portionẽ tuam ponebas. Non
nccesse est rem planam argumentatione dubiam fac̾e̾.
Qdͥ sequitur respondeat: unde iui sit orta suspicio. hec
abhereticis addita. Quia inquit cisdem reb inaliis lociᷤ
ciusdem auctoris catholice dictum legeram. Uideamꝰ
inter multa origenis mala hec maxime heretica. dei filiũ
creaturam. sp̃m sc̃m ministrum. mundos in numerabi-¬
ies. eternis sibi scłis succedentes angłos uersos in animas
hominũ. anmã saluatoris fuisse antequam nasceretur

Expanded text:
Latinum integros vertere. Dic ergo, quare Origenis Latinum integros vertere. Dic ergo, quare Origenis mala in Latinum verteris: ut auctorem mali proderes, an ut laudares? Si prodis, in praefatione cur laudas? Si laudas, haereticus approbaris. Restat, ut quasi bona protuleris. Si haec omnia probantur mala, igitur unius et Auctor et Interpres rei criminis erunt, et implebitur illa sententia: Videbas furem, et currebas cum eo: et cum adulteris portionem tuam ponebas . Non est necesse rem planam, argumentatione dubiam facere. Quod sequitur, respondeat, unde illi sit orta suspicio, haec ab haereticis addita? « Quia, inquit, de eisdem rebus in aliis locis ejusdem auctoris catholice dictum legeram. » inter multa Origenis mala, haec maxime haeretica: Dei Filium creaturam; Spiritum sanctum ministrum; mundos innumerabiles, aeternis sibi saeculis succedentes. Angelos versos in animas hominum: animam Salvatoris fuisse antequam nasceretur
Abbreviated transcription (Latin):
gere possimus. Prefatio tua quam nominas. et inqua me
miris oruas laudib. te reum pessime translationis
facit. Dicis enim qd de greco multa decideris. licci taceas
qd addideris. Que decidistibona erant. an mala: Utiq
mala. Quȩ seruasti bona anmala: Utiq bona. Neq enĩ
mala transferre poteras. Ergo mala amputasti. & reli-¬
quisti bona. Nuuidubit̃ eit. Probantur aut̃ que transla
monstrauero. tibi imputabitur: qui illud probono trans¬
tulisti. Aliud est si iniquus censor eiusdem criminis
reos alios desenatu pellis. alios incuria retines. S dicis.
Omnia mutare ñ poteram. ca tantum que addita ab here-¬
ticis arbitrabar michiamputanda credidi. Pulchre. Si
amputasti quȩ addita abhereticis estimabas. ergo quȩ
sint. Mala transferre non poteras. semel enim quȩ ab
he reticis addica fucrant amputasti. nisi forte hcretico¬
rum mala amputare debueris. et origenis errores in

Expanded text:
igere possumus. Praefatio tua, quam nominas, et in qua me igere possumus. Praefatio tua, quam nominas, et in qua me miris ornas laudibus, te reum pessimae translationis facit. Dicis enim quod de Graeco multa decideris, licet taceas quod addideris. Quae decidisti, mala erant, an bona? Utique mala. Quae reservasti bona, an mala? utique bona. Neque enim mala transferre poteras. Ergo mala amputasti, et reliquisti bona? nulli dubium est. Probantur autem quae translatranslatione monstravero, tibi imputabitur, qui illud pro bono transtulisti. Aliud est, si iniquus censor ejusdem criminis reus, alios de senatu pellis, alios in curia retines. Sed dicis, « Omnia mutare non poteram; sed ea tantum, quae addita ab haereticis arbitrabar, mihi amputanda credidi. » Pulchre. Si amputasti quae addita ab haereticis existimabas, ergo quae sint? Mala transferre non poteras. Semel enim, quae ab haereticis addita fuerant, amputasti. Nisi forte haereticorum mala amputare debueris, et Origenis errores in
Abbreviated transcription (Latin):
mam uerborum portenta transiiitere. Compeditam
putes linguam eius. & in extricabilib nodis ligatamͥ
inx inhrimanum sonuim erumpere. S ad causam
inter pretatione decideres : Rogatus cras ut greca inla¬
tinum uerteres ñ ut emendares. ut alterius dicta pro¬
ftrres. ñ ut tra conderes. Nonfecisse te qd rogatꝰ es reciaen¬
do plurima confiteris.: atq utinam precidisses mala. et
ñ in assertionem malorum tua multa posuisses. Equib
unum proferam:᷑ ut ex hoc cognoscantur & cetera. In
primo libro ꝑ iarchon ubi origenes lingna sacrilega
blasphemauit qd filius patrem non uideat. tu etiam cau¬
sas reddis quasi ex ꝑsona eius qui scripsit: et
didum interpretaris exodlion in quo ille casso labore co¬
natur alienum errorem defendere. qd̾ origines quidẽ be¬
nedixerit. s nossimplices homineᷤ ⁊ cicureᷤ es eninam. nec
illius sapientam nec tuam qui interpretatus es intelu¬

Expanded text:
mam verborum portenta transmittere. Compeditam mam verborum portenta transmittere. Compeditam putes linguam ejus, et inextricabilibus nodis ligatam, vix in humanum sonum erumpere. Sed ad causam interpretatione decideres? Rogatus eras ut Graeca in Latinum verteres, non ut emendares: ut alterius dicta proferres, non ut tua conderes. Non fecisse te quod rogatus es, recidendo plurima, confiteris. Atque utinam praecidisses mala, et non in assertionem malorum, tua multa posuisses! E quibus unum proferam, ut ex hoc cognoscantur et caetera. In primo libro περὶ Ἀρχῶν, ubi Origenes lingua sacrilega blasphemavit, quod Filius Patrem non videat, tu etiam causas reddis, quasi ex persona ejus, qui scripsit, et Didymi interpretaris σχόλιον, in quo ille casso labore conatur alienum errorem defendere, quod Origenes quidem bene dixerit: sed nos simplices homines, et cicures Enniani, nec illius sapientiam, nec tuam, qui interpretatus es, intell
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas ñ fuisset interpretationẽ falsam uera inter¬
pretatione subuertere. Nouit conscientia tua quȩ ad¬
dideris. que subtraxeris. quȩ inutramq partem uttͥ
uisum fuerit iminutaris. Et post hec audes dicere. qd̾
et bona &e mala ñ tibi s auctori debeant imputarił &
oppressus inuidia ad huc uerba moderaris. et quasi
suꝑ aristas pendenti incedens gradu loqueris. Siue
inuus sensib laus est. siue culpa. Defendere ñ audes:
et tamen damnare ñ uis. Elige eduob qd̾ uis. Optiotibi
datur. Sibona est interpretatio tua. lauda:. simala con¬
demina. Uerum excusat se. &e subnectit aliam stropham.
dicit enim. Quinimmo etiam illud adieci. sicut inpre¬
faciuncula mea designan. ut inquantum possem aliquã¬
ta deciderem. Iua tamen que michi ad suspicionem ue¬
niebant. qd ñ ab ipsoorgene ita dicta. s abaliis uideren¬
tur inserta. propter hoc qd̾ decisdem reb locis aliis in
eiusdem auctoris catholice dictum legeram. Mira elo¬

Expanded text:
ssitas non fuisset interpretationem falsam vera interpretatione subvertere. Novit conscientia tua, quae addideris, quae subtraxeris, quae in utramque partem, ut tibi visum fuerit, immutaris: et post haec audes dicere, quod et bona et mala non tibi, sed auctori debeant imputari. Et oppressus invidia adhuc verba moderaris; et quasi super aristas pendenti incedens gradu, loqueris. « Sive in illis sensibus laus est, sive culpa. » Defendere non audes, et tamen damnare non vis. Elige e duobus quod vis, optio tibi datur: si bona est interpretatio tua, lauda: si mala, condemna. Verum excusat se, et subnectit aliam stropham. Dicit enim: « Quinimmo etiam aliud adjeci, sicut in Praefatiuncula mea designavi; ut in quantum possem, aliquanta deciderem: illa tamen quae mihi ad suspicionem veniebant, quod non ab ipso Origene ita dicta, sed ab aliis viderentur esse inserta, propter hoc quod de eisdem rebus in aliis auctoris ejusdem locis catholice dictum legeram. » Mira elo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ discordant. ibi apłos de interpretatione eorum exẽ¬
pla sumpfisse. ubi uero aiscrepant. id posuisse ingreco.
qd̾ apud hebreos didicerant. Sicut gͦ ego ostendo multa
tor ostendat aliquid scriptum ẽc innouo insitum̃to.¬

Expanded text:
discordant, ibi apostolos de interpretatione eorum exemdiscordant, ibi apostolos de interpretatione eorum exempla sumpsisse; ubi vero discrepant, id posuisse in Graeco, quod apud Hebraeos didicerant. Sicut ergo ego ostendo multa tor ostendat, aliquid scriptum esse in novo Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
cesuideorum translationes ex planat et disserit. Cu¬
sebius quoq et didimus. idẽ faciunt. Pretermitto apol¬
uinarem: qui bono quidem studio. s ñ scađ̾m scientiã.
acomnium transiationib inunum uestimentum
pannos assuere conatus est.: et consequentiam scriꝑtu¬
re non ex regula ueritatis. s ex suo iudicio texere. Apłi¬
ciuiti scripturis utuntur hebraicis iplos apłos et
euuãgłistas hoc fecisse ꝑspicuum est. Dñs atq sal¬
uator ubicumq ueteris scripture meminit. de hebre¬
is uoluminib ponit exemplaͥ ut est uuid. Qui cre¬
ait inme sicut dicit scriptura. aumina deuentre ciꝰ
auent aque uiuȩ. Et in ipsa cruce. Hels hely lemaisa¬
bactani. qd̾ interpretatur. as m̃s as meus quare me de¬
reliquisti. ñ ut a.lxxͦ. positum est. as as mõ respice me
quare me dereliquisti. et multa his similia. Nec hoc
dicius. quo .lxͦx. interpretes suguienus. s quo apłoꝵ¬

Expanded text:
udaeorum translationes explanat et edisserit. Euudaeorum translationes explanat et edisserit. Eusebius quoque et Didymus idem faciunt. Praetermitto Apollinarium, qui bono quidem studio, sed non secundum scientiam, de omnium translationibus in unum vestimentum pannos assuere conatus est, et consequentiam Scripturae, non ex regula veritatis, sed ex suo judicio texere: apostolici viri Scripturis utuntur Hebraicis: ipsos apostolos et evangelistas hoc fecisse perspicuum est. Dominus atque Salvator ubicumque veteris Scripturae meminit, de Hebraicis voluminibus ponit exempla, ut est illud: Qui credit in me, sicut Scriptura dicit: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Et in ipsa cruce, ELI, ELI, LEMA AZABATHANI, quod interpretatur: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti ? quare me dereliquisti ? et multa his similia. Nec hoc dicimus quod Septuaginta interpretes suggillemus, sed quod apo
Abbreviated transcription (Latin):
braice ueritatem ñ uult reciꝑe. audiat libere procla¬
mantem. Nemo eum cogit legere qd ñ uult. Ego peten¬
tib scripsiñ fastidiosis. gratis ñ inuidis studiosis ñ os¬
citantib. et tamen miror quomodo theodotionẽ hereti¬
cum &e uidaitantem legit: et qualiscumq peccatoris
xp̃iani translationem fastidiat. Queso te amiet dulcis¬
sime qui tam curiosus es ut etiam somina mea noueris.
omniaq que ꝑtot annos absq metu future scripsi calũ¬
me inaccusatione uocas. ut respondeas quomͦ eorum li
uaticinio future calumnie responderunt. implen¬
tes prouerbium ante antidotum quam uene num.
Quid nocet eccłiis nr̃a translatio: Oagnis ut sc̾io sũp¬
tib redemisti aquile ce simmachi et theodotionis. quin¬
teq et sexte editionis. tudaicos translatores. Origenes
tiutiis & neforte queraris figinata te laude ꝑcu̾sumͥor
tum ueritatem. inom̃ib libris suis. post. lxx. interp̃¬

Expanded text:
braicae veritatem non vult recipere, audiat libere proclabraicae veritatem non vult recipere, audiat libere proclamantem: 528 Nemo enim cogitur legere, quod non vult. Ego petentibus scripsi, non fastidiosis; gratis, non invidis; studiosis, non oscitantibus. Et tamen miror quomodo Theodotionem haereticum et judaizantem legit, et qualiscumque peccatoris christiani translationem fastidit. 34. Quaeso te, amice dulcissime, qui tam curiosus es, ut etiam somnia mea noveris, omniaque quae per tot annos absque metu futurae scripsi calumniae, in accusationem vocas; ut respondeas, quomodo eorum vaticinio, futurae calumniae responderunt; implentes proverbium: « Prius antidotum, quam venenum. » Quid nocet ecclesiis nostra translatio? Magnis, ut scio, sumptibus redemisti Aquilae, et Symmachi, et Theodotionis, quintaeque et sextae editionis Judaicos translatores. Origenes tuus, et ne forte queraris figurata te laude percussum tum veritatem in omnibus libris suis post Sep
Abbreviated transcription (Latin):
editionem dixi multum aueritate distare. & recto ȩccłarũ
xp̃i udicio reprobatam: ñ est mee culpe qui dixi. s eoꝵ
legunt damelem: ego quid peccaui si ȩccłarum udi¬
cium secutus sum: Qd aut̃ refero qͥd aduersum susan
qui inme criminantur. stultum se sicophantem pro¬
bant. Non enim quid ipse senturm: s qͥd illi contranos
dicere soleant explicaui. Quorum opinioni siñ respon¬
di inprologo. breuitati studens. ne non prefationem sed
ubrum uiderer scribere: puto qd̾ statim subiecertm.
Dixi enim. Dequo ñ est huius temporis disserere. Auo¬
quin et exeo qd asserui porphirium contra hunc pro¬
pħam multa dixisse. uocauiq huius rei cestes metho¬
dium. eusebium. apollinarem. qui multis uersuum
milib illius uesanie responderunt᷑: me accusare pote¬
rit. quare ñ inpiefatione contra libros porphirii scrip¬
serim. Qui istiusmodi nenias consectatur. scripture he¬

Expanded text:
editionem dixi multum a veritate distare, et recto ecclesiarum editionem dixi multum a veritate distare, et recto ecclesiarum Christi judicio reprobatam, non est meae culpae qui dixi, sed eorum legunt Danielem. Ego quid peccavi, si ecclesiarum judicium secutus sum? Quod autem refero, quid adversum Susannqui me criminatur, stultum se sycophantam probat. Non enim quid ipse sentirem, sed quid illi contra nos dicere soleant, explicavi. Quorum opinioni, si non respondi in Prologo, brevitati studens, ne non praefationem, sed librum viderer scribere, puto quod statim subjecerim; dixi enim, « De quo non est hujus temporis disserere. » Alioquin et ex eo, quod asserui Porphyrium contra hunc prophetam multa dixisse, vocavique hujus rei testes Methodium, Eusebium, et Apollinarium, qui multis versuum millibus illius vesaniae responderunt, me accusare poterit, quare non in praefatiuncula contra libros Porphyrii scripserim. Qui istiusmodi naenia consectatur, et Scripturae He