comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posuit singularem . ut sic intellegamus fontes multos peruniuersam terram: lo
uelregiones proprias inrigantes si cut dicitur miles & multi intelleguntur Locus
ta & rana in plagis quibus aegrptii percussi sunt cum ess& innumerabilis locusto¬
rum uumerus oeranarum iam nondiutius laboremus. Cumergo dictum esser
creassedm herbas & iurgulta necdum pluuia descendente nequehomine existente
quioperaretur terram: consequenter hominis creatio sub infertur ac dicitur
łorma uit igitur dñs ds̃ hominem delimoterrae & inspirauit infaciem eius ipiracu¬
lum uitȩ & factus est homo in animam uiuentem: Hicitaque latius homin
factura describitur . qui indie quidem sexto factus est : sed ibi breuitereius est com¬
memorata creatio: quae hic plenius exponitur : Quia uidelic& incorporis &
animae substantiam factussit equibus corpus delimo terrae formatum. ani¬

Expanded text:
posuit singularem, ut sic intelligamus fontes multos per universam terram, loca, posuit singularem, ut sic intelligamus fontes multos per universam terram, loca, vel regiones proprias irrigantes: sicut dicitur miles, et multi intelliguntur, sicut dicta est locusta et rana in plagis quibus Aegyptii percussi sunt, cum esset innumerabilis locustarum numerus et ranarum, jam non diutius laboremus. » Cum ergo dictum esset creasse Deum herbas, et virgulta, necdum pluvia descendente, neque homine existente qui operaretur terram, consequenter hominis creatio subinfertur ac dicitur: Formavit igitur Dominus Deus hominem de limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et factus est homo in animam viventem. Hic itaque latius hominis factura describitur, qui in die quidem sexto factus est; sed ibi breviter ejus est commemorata creatio, quae hic plenius exponitur, quia videlicet in corporis et animae substantiam factus sit, e quibus corpus de limo terrae formatum, ani
Abbreviated transcription (Latin):
fexus que riuorum &eorum excessũ uicina perfundere. quis non accipiat nii qui aon¬
tentioso ipũ laborat : potest quippe &iam ltadicta intellegi omnis terra facies bnris¬
tariqiuem ad modum dicitur omnis uestis facie colorata &iam sinon continuatum
sed maculatim fiat presertim quia tunc in nouitate terrarum & sinon omnia
pura tamen plana fuisse credibile qua latius erumpentia fluenta dis pergi at que
distendi: Qua propter deistius fontis magnitudine uel multitudine quisiue una
ħabuit aliunde eruptionem siue propter aliquã interrae occultis sinibus unitato
Vnde omnis aquȩ superterram scatent omnium fontium magnorum atqueparu¬
rum unus fons dictus est̃ perom̃s dispertiones suas ascendens de terra & in rigans
omnem faciem terrae : si ue &iam quod est credibilius quia non ait. Unustons
ascendebat deterra sed ait fonsautem ascendebat de terra. pronumero plurali

Expanded text:
flexusque rivorum, et eorum excessu vicina perfundere, quis non accipiat nisi qui conflexusque rivorum, et eorum excessu vicina perfundere, quis non accipiat nisi qui contentioso spiritu laborat? Potest quippe etiam ita dicta intelligi omnis terrae facies irrigata, quemadmodum dicitur omnis vestis facie colorata, etiamsi non continuatim, sed maculatim fiat; praesertim quia tunc in novitate terrarum etsi non omnia, plura tamen plana Tuisse credibile, qua latius erumpentia fluenta dispergi atque distendi. Quapropter de istius fontis magnitudine, vel multitudine, qui, sive unam habuit alicunde eruptionem, sive propter aliquam in terrae occultis sinibus unitatem, unde omnes aquae super terram scatent, omnium fontium magnorum atque parvorum unus fons dictus est, per omnes dispersiones suas ascendens de terra, et irrigans omnem faciem terrae; sive etiam, quod est credibilius, quia non ait, unus fons ascendebat de terra, sed ait, fons autem ascendebat de terra, pro numero plurali
Abbreviated transcription (Latin):
tudine perhibetur cerco annorum inceruallo. sic eos inundare utto tamillam
egionem Inrigent. cui alio tempore exaltis ad potandum sufficientem preben
aquam. Cursitergo Incredibile utidem dicit si exuno abyssi capite alterna
mutatione fluente. atque refluente. tuncuniuersa terra rigata est : Quod si
inquit ipsius abyssi magnitudinem ea parte excepta quod maredicitur & eui¬
denti alticudine atque amaris fluctibus terras ambit In ea sola parte quam re¬
conditis sinibus terra contin&. Vnde se omnes fontes omnesque diuersis tractib:
sinibusque distribuunt & suis quique locis erumpunt. fontemuoluit scriptu¬
ra appellare non fontes. propter naturae unicatem eum que per innumera¬
biles uias antrorum atque rimarum ascendentem deterra. & ubique disper¬
titis quasi omnibus inrigantem omnem faciem terrȩ. Non continua specie
tam quam maris aut stagni. sed sicut uidemus ire aquas per alueos fluminũ

Expanded text:
tudine perhibetur certo annorum intervallo sic eos inundare, ut totam illam tudine perhibetur certo annorum intervallo sic eos inundare, ut totam illam regionem rigent, cui alio tempore ex altis puteis ad potandum sufficientem praebent aquam. Cur sit ergo incredibile, ut idem dicit, si ex uno abyssi capite, alterna mutatione fluente atque refluente, tunc universa terra rigata est? Quod si, inquit, ipsius abyssi magnitudinem, ea parte excepta quod mare dicitur, et evidenti altitudine atque amaris fluctibus terras ambit in ea sola parte quam reconditis sinibus terra continet, unde se omnes fontes omnesque aquae diversis tractibus venisque distribuunt, et suis quique locis erumpunt, fontem voluit Scriptura appellare, non fontes, propter naturae unitatem, eumque per innumerabiles vias antrorum atque rimarum ascendentem de terra, et ubique dispertitis quasi crinibus irrigantem omnem faciem terrae, non continua specie tanquam maris aut stagni, sed sicut videmus ire aquas per alveos fluminum
Abbreviated transcription (Latin):
urgultorum & herbarum pluuiam ds̃ non miserat. Quid uero postea factum sit.
statim uerbo preteriti temporis inperfecti subnexuit dicens. quia fons ascendebat
eterra. In rigans uniuersam super ficiem terrȩ: Ipsa declinatione uerbi signi fi¬
ans Non hoc semel sed sȩpius essegestum. dum non ait ascendit sed ascendebat dũ
ascendisse dicitur fons eterra. qui uniuersam eius superficiem rigar&. Merito quo¬
rdine ascenderit quaeritur. Neque aliquid obstat credi quod ita peruices
ad in rigandam eam ascenderit a credierit. quomodo usque hodie sol& nilus
adinriganda aegyptiplana annuatim ascendere. quomodo inrigabat aliqua¬
do iordanis terram pentapolim dequa scripturaait. quam uniuersa in rigabat᷑
sicut para disus dñi & sicut aegrptus ancequam subuerter& ds̃sodomam & go¬
nurram. quomodo teste scõ augustino dequorundam fontium miraui cissi¬

Expanded text:
virgultorum et herbarum, pluviam Deus non miserat. Quid vero postea factum sit virgultorum et herbarum, pluviam Deus non miserat. Quid vero postea factum sit statim verbo praeteriti temporis imperfecti subnexuit, dicens: Quia fons ascendebat e terra irrigans universam superficiem terrae; in ipsa declinatione verbi significans, non hoc semel, sed saepius esse gestum, dum non ait, ascendit, sed ascendebat: dum ergo ascendisse dicitur fons e terra, qui universam ejus superficiem rigaret, merito quo ordine ascenderit quaeritur. Neque aliquid obstat credi quod ita per vices ad irrigandam eam ascenderit ac redierit, quomodo usque hodie solet Nilus ad irriganda Aegypti plana annuatim ascendere, quomodo irrigabat aliquando Jordanis terram Pentapolim, de qua Scriptura ait: quia universa irrigabatur sicut paradisus Domini , et sicut Aegyptus antequam subverteret Deus Sodomam et Gomorrham; quomodo, teste sancto Augustino, « de quorumdam fontium mira vicissi
Abbreviated transcription (Latin):
tum prima terrae germinatio. amoderno distar&: Nam modo & inrigatione
ouuiarum terra sponte germinat. & industria cultuque hominum multa in hor¬
tissatis acnemoribus procreantur. Sed longe alicer prima herbarum & arborũ
est perfecto creatio. In qua nouos summi opificis imperio terra quae arida parebat
absque pluuia & absque opere humano. repente longe lateque multifariis fructi
repleta generibus sed fons inquit ascendebat eterro: in rigans uniuersam superfic¬
emterrae : De hoc fonte & ascensu eius interrom dictur primo uideamus quia
primailla germinatio terrae cuius praemissa sententia meminit sineulla inrigatio¬
ne aquarum do iubente factaest. Huius autem fontis qualiscumque erat inrigatio
ostuestitam herbis aclignis terram superuenit. quod ipsis &iam scripturae sylla¬
bis probatur. quae pos quam uerbo preteriti temporis dixit quia creauit dñs ds̃

Expanded text:
tum prima terrae germinatio a moderno distaret. Nam modo et irrigatione tum prima terrae germinatio a moderno distaret. Nam modo et irrigatione pluviarum terra sponte germinat, et industria cultuque hominum multa in hortis satis ac nemoribus procreantur; sed longe aliter prima herbarum et arborum est perfecta creatio, in qua novo summi opificis imperio terra, quae arida parebat, absque pluvia et absque opere humano, repente longe lateque multifariis fructuum repleta est generibus; sed fons, inquit, ascendebat e terra irrigans universam superficiem terrae. De hoc fonte et ascensu ejus in terram dicturi, primo videamus quia prima illa germinatio terrae, cujus praemissa sententia meminit, sine ulla irrigatione aquarum, Deo jubente, facta est. Hujus autem fontis, qualiscunque erat, irrigatio post vestitam herbis ac lignis terram supervenit, quod ipsis etiam Scripturae syllabis probatur, quae postquam verbo praeteriti temporis dixit, quia creavit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
iuncta quoque uidentur uerba iuuare quibus dicitur. Non enim pluerat dñsds̃ suꝑ
gans uniuersam superficiem terrae. Quis enim non uide at quod haec dici non po¬
erant deprima creatione terrae quando erat adhuc in anis & uacua & tenebrae
super faciem abyssi : Num quid opus erat depluuia non descendente Interra nar¬
rari eo tempore. quo nec ipsa adhuc accipere pluuia necaerdarepoterat eo quod
oca utrisque adhuc aquae cuncta implerent: sed nec fons ascendere de terra adin¬
rigandam eam potuit. quam diu tota tegebatur abrsso. Vndenifallor restat
ntellegi. quod nomine diei supra cum dicitur indie quocre auit dñsds̃ terram &
caelum & e&era. Tempussit intimatum illud sex dierum primorum. in quo
uniuersa mundiest creatura formata. Vbi recte memorat quod non pluis s& ds̃
u perterram. & homonon ess& qui operaretur terram. ut intellegamus quan¬

Expanded text:
juncta quoque videntur verba juvare, quibus dicitur: Non enim pluerat Dominus Deusjuncta quoque videntur verba juvare, quibus dicitur: Non enim pluerat Dominus Deusgans universam superficiem terrae. Quis enim non videat quod haec dici non poterant de prima creatione terrae, quando erat adhuc inanis et vacua, et tenebrae super faciem abyssi? Nunquid opus erat de pluvia non descendente in terra narrari eo tempore, quo nec ipsa adhuc accipere pluviam, nec aer dare poterat, eo quod loca utriusque adhuc aquae cuncta complerent? Sed nec fons ascendere de terra ad irrigandam eam potuit, quandiu tota tegebatur abysso; unde, ni fallor, restat intelligi quod nomine diei supra cum dicitur: In die quo creavit Dominus Deus terram et coelum, etc., tempus sit intimatum illud sex dierum primorum, in quo universa mundi est creatura formata, ubi recte memorat quod non pluisset Deus super terram, et homo non esset qui operaretur terram, ut intelligamus quan
Abbreviated transcription (Latin):
arbitramur prosignificatione positam accipiamus temporis illius in quomundus
isce per sex dies factus & ornatus est : possumus intellegere quid nunc apertius scriptura
oluerit explicare. quo modo supra dixerit quia protulit terra herbam uirentem
& afferentem semen iux tagenus suum lignum que faciens fructum Non enim sic
nprimordio rerum haec terra produxit quomodonunc ubi inrigatio fuerit aqua¬
rum disponentedo terra ultra fructificat. sed mirabiliori prorsus opere conditoris
tunc antequam aliqui fructus exterra crescendo orirentur aut germinarent. campi
epenteomnes & colles herbis erant & arboribus cooperti habentibus congruam alt¬
dinem staturȩ diffusionem ramorũ opacitatem foliorum copiam fructuum.
uam non paulatim exterra oriendo uel terminando & accessu incrementorum
proficiendo. sed subito ex illa existendo acceperunt. Nam & hunc magis sensum. sub¬

Expanded text:
arbitramur, pro significatione positam accipiamus temporis illius in quo mundus arbitramur, pro significatione positam accipiamus temporis illius in quo mundus iste per sex dies factus et ornatus est, possumus intelligere quia nunc apertius Scriptura voluerit explicare quo modo supra dixerit quia protulit terra herbam virentem et afferentem semen juxta genus suum, lignumque faciens fructum. Non enim sic in primordio rerum haec terra produxit quomodo nunc ubi irrigatio adfuerit aquarum, disponente Deo, terra ultro fructificat; sed mirabiliore prorsus opere Conditoris tunc antequam aliqui fructus ex terra crescendo orirentur, aut germinarent, campi repente, montes et colles, herbis erant et arboribus cooperti, habentibus congruam altitudinem staturae, diffusionem ramorum, opacitatem foliorum, copiam fructuum, quam non paulatim ex terra oriendo vel germinando, et accessu incrementorum proficiendo, sed subito ex illa existendo acceperunt. Nam et hunc magis sensum sub
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsius tantum terrae & abyssi id est aquarum natura. quasiper substantiam ser¬
nalem simul condita latebant. quae post modum ex his opere creatoris nonsimul
erant producenda: Ideoque si hoc dicimus. ad eundem reuoluitur memorata
questio finem ut appellationem diei prosignificationũ temporis positam inte¬
gimus: illius uidelic& quo haec ds̃ in principio simulcuncta creauit
Indie inquit quocre auit dñs ds̃terram & caelum & omne uirgultum agri antequam
oriretur interra omnemque herbam regionis priusquam germinar&. Quod si in
die quem dicit. tempus intellegimus illud designatum quando ante omnem huius
eculidiem facta sunt omnia simul facilis pat& sensus quod & herba & arbor. omnis
in ipsius terrae substantia sit causaliter facta. prius quam usibiliter orirentur
autgerminarent exterra : Sin autem appellationem diei ut consequentius

Expanded text:
in ipsius tamen terrae et abyssi, id est, aquarum natura quasi per substantiam semiin ipsius tamen terrae et abyssi, id est, aquarum natura quasi per substantiam seminalem simul condita latebant, quae postmodum ex his opere Creatoris non simul erant producenda; ideoque si hoc dicimus, ad eumdem revolvitur memorata questio finem, ut appellationem diei pro significatione temporis positam intelligamus, illius videlicet, quo haec Deus in principio simul cuncta creavit: In die, inquit, quo creavit Dominus Deus terram et coelum et omne virgultum agri, antequam oriretur in terra, omnemque herbam regionis priusquam germinaret. Quod si in die quem dicit, tempus intelligimus illud designatum, quando ante omnem hujus saeculi diem facta sunt omnia simul, facilis patet sensus quod et herba et arbor omnis in ipsius terrae substantia sit causaliter facta priusquam visibiliter orirentur aut germinarent ex terra. Sin autem appellationem diei, ut consequentius
Abbreviated transcription (Latin):
arboribus & herbis consita. sed more sibi solito. scripturadiem protempore posuit
omodo & apostolus cum ait: Eccenunc dies salutis. Nonunum specialiterdiem
sed totum significat tempus hoc quod in presenti uita pro aeterna salute laboramus
& propheta non deuno specialiterdie. sed deplurimotempore diuinae gracia
dicit. Indie illa audient surdi uerba librieius. Caeterum difficile intellectuest
iomodo in huncdiem feceritds caelum & terram & omne uirgultum agnomnemq
herbam regionis : Nisi forte dixerimus quod inmateria informipariter omniscrea¬
tura sit facta. iuxta quod scriptum est: Qui uiuit in a&ernum creauit omnia simul
Sed hocutique ante omnem diem huius saeculifecit. cum in principio caelum ere¬
uit & terram: Quando & siterra erat in anis & uacua & tenebrae super abrssum:

Expanded text:
arboribus et herbis consita; sed more sibi solito Scriptura diem pro tempore posuit, arboribus et herbis consita; sed more sibi solito Scriptura diem pro tempore posuit, quomodo et Apostolus, cum ait: Ecce nunc dies salutis , non unum specialiter diem, sed totum significat tempus hoc quo in praesenti vita pro aeterna salute laboramus. Et propheta non de uno specialiter die, sed de plurimo tempore divinae gratiae dicit: In die illa audient surdi verba libri hujus . Caeterum difficile intellectu est quomodo in hoc die fecerit Deus coelum et terram et omne virgultum agri, omnemque herbam regionis, nisi forte dixerimus quod in materia informi pariter omnis creatura sit facta, juxta hoc quod scriptum est: Qui vivit in aeternum creavit omnia simul , sed hoc utique ante omnem diem hujus saeculi fecit, cum in principio coelum creavit et terram, quando et si terra erat inanis et vacua, et tenebrae erant super abyssum,
Abbreviated transcription (Latin):
stae sunt generationes caeli & terrae quando createsunt. Hac conclusione
scriptura tangit eos. quimundum sine initio semper fuisse ad firmant. uel
qui factum quidem adõputant uerum exmateria quam non fecerat ds̃. sed
coaeterna ipsi absque lnitio fuerit creatori. dicit enim gubernationes caeli
& terrae ipsum ordinem diuinae institutionis quo ornatus eorum peropera sex die¬
rum ad illam usque perfectionem quie superius esc designata peruenit iuxta quod in
& omne uirgultum agri antequam oriretur interra omnem que herbam regionis
ius quam germinar&. Ne quaquam memoratȩ disententiȩ uiderideb& ad uer¬
sum sed a perte intellegi quiadiem hoc loco scriptura. pru omnuillo temporepo¬
it qui primor dialis creatura formataest. Neque enim in uno quo lib&s sexdiu¬
rum caelum factum uel sideribus in lustratum. & terraest separata ab aquis atque

Expanded text:
Istae sunt generationes coeli et terrae quando creatae sunt. Hac conclusione Istae sunt generationes coeli et terrae quando creatae sunt. Hac conclusione Scriptura sancta tangit eos qui mundum sine initio semper fuisse affirmant, vel qui factum a Deo quidem putant, verum ex materia quam non fecerit Deus, sed quae coaeterna ipsi absque initio fuerit Creatori. Dicit enim generationes coeli et terrae, ipsum ordinem divinae institutionis, quo ornatus eorum per opera sex dierum ad illam usque perfectionem, quae superius est designata, pervenit, juxta quod in  omne virgultum agri antequam oriretur in terra omnemque herbam regionis priusquam germinaret, nequaquam memoratae Dei sententiae videri debet adversum, sed aperte intelligi, quia diem hoc loco Scriptura pro omni illo tempore posuit quo primordialis creatura formata est. Neque enim in uno quolibet sex dierum coelum factum est, vel sideribus illustratum, et terra est separata ab aquis, atque
Abbreviated transcription (Latin):
coepit quando proto martrr abel. corpore quidem sedem sepulchri. anima uerogau¬
dium uitae perennis intrauit.
ubi uidit requi escentem pauperem diuesille cũ
apud inferos ipse torquere tur
Perse uerabit autem hic sabbatis mus animarũ
scãrum usque ad finem saeculi.
& cumultima ȩtassȩculi post̃ uesperam su am
dequa praefatisumus finem interfecto perdñm nos trum iħm antichristo per¬
ceperit tunc & ipse sabbatismus maiori benedictione acscĩficatione resurrectu¬
nis aduitam perpetuam corporibus donabitur. Etideo bene septimo diei
uespera suecessisse non legitur. quia tristitiam qua terminetur. septimahaec
aetas nullam habebit. Quin potius ampliori laetitia ut diximus octauae
aetatis perficitur. illius uidelic& quae pergloriam resurreetionis. tunc incipi¬
ens cum haec tota uita transierit. nulloumquam fine. nulla rerum uicissitud
a contemplando dĩuultu trans mutabitur

Expanded text:
coepit, quando protomartyr Abel corpore quidem sedem sepulcri, anima vero gaucoepit, quando protomartyr Abel corpore quidem sedem sepulcri, anima vero gaudium vitae perennis intravit, ubi vidit requiescentem pauperem dives ille, cum apud inferos ipse torqueretur. Perseverabit autem hic sabbatismus animarum sanctarum usque ad finem saeculi, et cum ultima aetas saeculi post vesperam suam, de qua praefati sumus, finem, interfecto per Dominum Jesum Antichristo, perceperit, tunc et ipse sabbatismus majori benedictione ac sanctificatione resurrectionis ad vitam perpetuam corporibus donabitur. Et ideo bene septimo diei vespera successisse non legitur, quia tristitiam qua terminetur septima haec aetas, nullam habebit; quin potius ampliori laetitia, ut diximus, octavae aetatis perficitur, illius videlicet quae per gloriam resurrectionis tunc incipiens, cum haec tota vita transierit, nullo unquam fine, nulla rerum vicissitudine, a contemplando Dei vultu transmutabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ibet uitam a&ernam. Cuius diei uesperam iam nunc ad propinquare cer¬
nimus cum abundante peromnia iniquitate refrigescit caritas multorum
Adueni& autem multo tenebrosior caeteris cum apparente homine peccati filio
iniquitatis qui ex tollitur &eleuatur superomne quod diciturds̃ aut quod coli¬
tur tanta fuerit tribulatio ut inerrorem inducantur sifieripotest etiam elec
subsequenti statim hora uni uersalis iudicii dequa scriptum est. Uerum tamen
filius hominis ueniens putas in ueni& fidem in terra. Septimodiere quieuit
ds abomnibus operibus suis & scificauit & benedixit illum. & septima est aetas
perpetuae quietis in aliauita in qua requiescit ds̃ cum scis suis in a&ernum pose
o perabona quae operatur in eis persex huius saeculi aetates. Haec autem aeta
summȩ pacis & quietis. In dõ quidem est &erit sempiterna. Sed hominibus tunc

Expanded text:
habet vitam aeternam . Cujus diei vesperam jam nunc appropinquare cerhabet vitam aeternam . Cujus diei vesperam jam nunc appropinquare cernimus, cum, abundante per omnia iniquitate, refrigescit charitas multorum. Adveniet autem multo tenebrosior caeteris, cum, apparente homine peccati, filio iniquitatis, qui extollitur et elevatur super omne quod dicitur Deus, aut quod colitur, tanta fuerit tribulatio, ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi. Subsequente statim hora universalis judicii de qua scriptum est: Verumtamen Filius hominis veniens, putas, inveniet et fidem in terra ? Septimo die requievit Deus ab omnibus operibus suis, et sanctificavit et benedixit illum; et septima est aetas perpetuae quietis in alia vita, in qua requiescit Deus cum sanctis suis in aeternum post opera bona, quae operatur in eis per sex hujus saeculi aetates. Haec autem aetas summae pacis et quietis in Deo quidem est, et erit sempiterna; sed hominibus tunc
Abbreviated transcription (Latin):
dormientis feminam creauit euam. Sexta ȩtate seculi intermultos repro¬
os qui merito serpentibus conparari poterant acbestus. propter sẽ uitiam
scilic& & quia toto animo terrestribus Inhererecuris uelin lecebris natisunt.
& scĩ in plebedĩ perplures quiad similitudinem mundorum animalium uerbũ
dĩ ruminare ungulam discretionis inuia tenere bonȩ operationis. iugum
diuinae legis portare. & deuelleribus ouium suarum pauperes calefacere
nouerunt: quorum ineuangelio utrorumque mentio est Idonea. Inter
quos secundus adam mediator uidelic& dĩ & hominum. In quo tota plenitudo
erat liaginisdĩ in mundo apparuit &de latere eius incruce dormientis exiuit
sanguis &aqua. De quibus sacramentis nascitur acnutritur ecclesia. quae est mater
omnium perorbem uerauita uiuentium quod euȩ nomensonat. Vnde & de eisde
sacra mentis dicit ipsedñs quim anducat meam carnem & bibit meum sanguinem

Expanded text:
dormientis feminam creavit Evam; sexta aetate saeculi inter multos reprobdormientis feminam creavit Evam; sexta aetate saeculi inter multos reprobos, qui merito serpentibus comparari poterant ac bestiis, propter saevitiam scilicet, et quia toto animo terrestribus inhaerere curis vel illecebris nati sunt; et sancti in plebe Dei perplures, qui ad similitudinem mundorum animalium verbum Dei ruminare, ungulam discretionis in via tenere, bonae operationis jugum divinae legis portare, et de velleribus opus suum calefacere noverunt, quorum in Evangelio utrorumque mentio est idonea, inter quos secundus Adam, mediator Dei videlicet et hominum, in quo tota plenitudo erat imaginis Dei, in mundo apparuit, et de latere ejus in cruce dormientis exivit sanguis et aqua, de quibus sacramentis nascitur ac nutritur Ecclesia, quae est mater omnium per orbem vera vita viventium, quod Evae nomen sonat. Unde de eisdem sacramentis dicit ipse Dominus: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem,
Abbreviated transcription (Latin):
nomine de signatur quorum plurimi ibidem quasi inaquis pisces residere equi¬
us tamen erant non nulli quiuel ut coetimagni dominari magis fluctibus
saeculi quam seruire studuerunt quia nullo terrore adidolatriam depra¬
ripotuerunt: Alii soluta captiuitate quasi acceptis pennis libertatis ad terrã
israhel reuersi sunt. & instaruolantium tota intentione caelestia petebant Ita
ut am templum acciuitatem dirededificare. Legem quoque eius summa ins¬
tantu restaurare niterentur. sed ad propiabat uespera cum post modum
interalias scelerum tenebras &iam domesticis contrise inuicem dissidere
conflictibus patriȩque suȩ romanis ipsi fuere proditores. quae aduenit cum
cos ponsolum tributarios effici sed &iam alienigenȩ regis contigiss& imperio
ubdi Sexto die terra iumenta bestias & reptilia produxit quo &iam die
creauit ds̃ hominem primum adam adimaginem suam. acde latere eius

Expanded text:
nomine designatur. Quorum plurimi ibidem quasi in aquis pisces residere, e quinomine designatur. Quorum plurimi ibidem quasi in aquis pisces residere, e quibus tamen erant nonnulli qui velut ceti magni dominari magnis fluctibus saeculi quam servire studuerunt, quia nullo terrore ad idololatriam depravari potuerunt. Alii, soluta captivitate, quasi acceptis pennis libertatis, ad terram Israel reversi sunt, et instar volantium tota intentione coelestia petebant, ita ut etiam templum ac civitatem Dei reaedificare, legem quoque ejus summa instantia restaurare, niterentur. Sed appropiabat vespera, cum postmodum, inter alias scelerum tenebras, etiam domesticis contra se invicem dissidere conflictibus, patriaeque suae Romanis ipsi fuere proditores; quae et advenit, cum eos non solum tributarios effici, sed etiam alienigenae regis contigisset imperio subdi. Sexto die terra jumenta, bestias et reptilia produxit, quo etiam die creavit Deus hominem primum Adam ad imaginem suam, ac de latere ejus
Abbreviated transcription (Latin):
aliorum quoque regum dõ auctore regnantium. pernobi lissimum illud
quod salo mondõ condidit templum. per signa prophe carum quae cunctis
regum carundem non destiterunt florere temporibus. perquȩ illud maxime quod primo
acpre eminentissimo regumsibi placentium iura uit dnsdicens. De fructu uentri stiu pona
super sedem meam. Verum & hic ad uesperam dies inclinari coepit cum pot modum &
reges idem oi populi templum leges que di spernentes uastati acdilaceratisunt abhos¬
tibus grauis simauero ei nonsolum uespera sed & nox successit cum totum illud
regnum euersum templum incensum. populus est in babiloniam captiuus om̃is
adductus. Quinto die produxerunt aquȩ reptilia animarum uiuentium & uo¬
latilia uolantia superterram subfirinamento caeli. & quinta aetate creuerunt
filii trans migrationis & multiplicati sunt in babilone. Quae saepe aquarum

Expanded text:
aliorumque regum Deo auctore regnantium, per nobilissimum illud aliorumque regum Deo auctore regnantium, per nobilissimum illud quod Salomon Deo condidit templum, per signa prophetarum, quae cunctis regum eorumdem non destiterunt florere temporibus, perque illud maxime, quod primo ac praeeminentissimo regum sibi placentium juravit Dominus dicens: De fructu ventris tui ponam super sedem meam . Verum et hic ad vesperam dies inclinari coepit, cum post modum et reges iidem et populi, templum legesque Dei spernentes, vastati ac dilacerati sunt ab hostibus. Gravissima vero ei non solum vespera, sed nox succedit, cum totum illud regnum eversum, templum incensum, populus est in Babyloniam captivus omnis abductus. Quinto die produxerunt aquae reptilia animarum viventium, et volatilia volantia super terram sub firmamento coeli; et quinta aetate creverunt filii transmigrationis, et multiplicati sunt in Babylone, quae saepe aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
dicente dño ad abraham. Exide terra tua & de cognatione tua & dedomopatris
tui & ueni interram quam monstra uero tibi faciam que te ingentem magnam
& benedicam tibi usque quo ait atque inte benedicentur uniuersȩ cognationes
terrae : in qua uidelic& gente discreti ordines fidelium quasi herbȩ uirentes
& arbores pomiferae exuna eadem que terrae prodebant. suscipiente im¬
brem caelestem diuinorum eloquiorum. Lerum hoc quoque aduesperam
uergere cepit dies. dum eademgens isra helitica & fidem patri archarum & cęri¬
monias datȩ sibi legis abiciens exterarum gentium & polluta sceleribus & ser¬
uitio depressa est: Superuenit iam uespera quando ipsagens unacum rege
quem sibineglecto dĩ elegeratAlien arum estgladio maxima ex parte de¬
leta. Quarta die luminaria caelum accepit. & quarta a&ate praefatus dĩ
populus. Noua est̃ fastus claritate conspicuus per imperium dauid & salo moni

Expanded text:
dicente Domino ad Abraham: Exi de terra tua et cognatione tua, et de domo patris dicente Domino ad Abraham: Exi de terra tua et cognatione tua, et de domo patris tui in terram quam monstravero tibi; faciamque te in gentem magnam, et benedicam tibi , etc., usque dum ait: Atque in te benedicentur universae cognationes terrae. In qua videlicet gente discreti ordines fidelium quasi herbae virentes, et arbores pomiferae, ex una eademque terra prodibant, suscipientes imbrem coelestem divinorum eloquiorum. Verum hic quoque ad vesperam vergere coepit dies, cum eadem gens Israelitica, et fidem patriarcharum et caeremonias datae sibi legis abjiciens, exterarum gentium et polluta sceleribus et servitio depressa est. Supervenit jam vespera, quando ipsa gens una cum rege quem sibi neglecto Deo, elegerat alienigenarum est gladio maxima ex parte deleta. Quarto die luminaria coelum accepit, et quarta aetate praefatus Dei populus nova est factus claritate conspicuus, per imperium David et Salomonis
Abbreviated transcription (Latin):
dio aquarum. & secunda aetate saeculi arcainqua reliquiȩ generis humani
& semen utltadixerim sequentium seruabatur aetatum. posita est in medio
aquarum quascertatim hincrupti fontes omnes abrisi. Inde apercȩ caeli cata¬
ractȩ fundebantur. sed & hic inclinatus est aduesperam dies. cum sȩnationes
oblitae proximae uelirȩ uel misericordiȩdĩ contulissent ad aedificandam
superbiae turrem. Plenamuero accepit uesperam. quandocum confusio¬
ne linguarum. humanigeneris est discissa societas. Tertiodie confluentibus
in loca sua aquis arida apparuit terra. & moxherbis uirentibus ac fronden¬
tibus est uestita nemoribus. Et a&atis initio tertiȩ separatis in loca suage¬
tibus idolatris quarum error inscabilis & uanissimulachrorum doctrinis.
tim quam uentis omnibus mobilis maris nomine bene significatur. Semenpa¬
triarcharum ab eorum societate direptum est. acspiritali fruge fecundatum

Expanded text:
dio aquarum; et secunda aetate saeculi, arca in qua reliquiae generis humani, dio aquarum; et secunda aetate saeculi, arca in qua reliquiae generis humani, et semen, ut ita dixerim, sequentium servabatur aetatum, posita est in medio aquarum, quas certatim hinc rupti fontes omnes abyssi, inde apertae coeli cataractae fundebant. Sed et hic inclinatus est ad vesperam dies, cum se nationes, oblitae proximae vel irae vel misericordiae Dei, contulissent ad aedificandam superbiae turrem; plenam vero accepit vesperam quando cum confusione linguarum humani generis est discissa societas. Tertio die confluentibus in loca sua aquis, arida apparuit terra, et mox herbis virentibus ac frondentibus est vestita nemoribus; et aetatis initio tertiae separatis in loca sua gentibus idololatris, quarum error instabilis, et vanis simulacrorum doctrinis tanquam ventis omnibus mobilis, maris nomine bene significatur, semen patriarcharum ab eorum societate diremptum est, ac spiritali fruge fecundatum,
Abbreviated transcription (Latin):
liber acnescius frueretur. Sed hic dies ad uesperamiam coepit declinare
um protoplasti peccando felicitatem patriae caelestis perdiderunt. at que
Inhanc conuallem lacrimarum dimissisunt. Quod &iam significatum est
hora temporis illius
hora temporis illius. cum adam postculpam praeuaricationis audiuit dñm
leam bulantem in paradiso ad auram post̃ meridiem: Deambulauit quip¬
pedñs. ut se ab homine incuius corde quietus manserat recessisse signaret
Et hoc ad auram post meridiem. ut lucem in sẽ homo diuinae cognitionis¬
feruorem diuinae dilectionis minoratam es secognoscer&. plena autem uesper
diei huius aduenit cum crebrescentibus uitus humani generis. corrupta est omnis
terra coramdõ & iniquitate repleta. ad eo utdeleri diluuio omnis caro praeter
quos clauserat arca merer&ur. Secundo die factum est firmamentum in me¬

Expanded text:
liber ac nescius frueretur; sed hic dies ad vesperam jam coepit declinare, liber ac nescius frueretur; sed hic dies ad vesperam jam coepit declinare, cum protoplasti peccando felicitatem patriae coelestis perdiderunt, atque in hanc convallem lacrymarum dimissi sunt, quod etiam significatum est hora temporis illiushora temporis illius, cum Adam post culpam praevaricationis audivit Dominum deambulantem in paradiso, ad horam post meridiem: deambulavit quippe Dominus, ut se ab homine, in cujus corde quietus manserat, recessisse signaret; et hoc ad horam post meridiem, ut lucem in se homo divinae cognitionisfervoremque divinae dilectionis minoratum esse cognosceret. Plena autem vespera diei hujus advenit, cum crebrescentibus vitiis humani generis, corrupta est omnis terra coram Deo, et iniquitate repleta, adeo ut deleri diluvio omnis caro, praeter quos clauserat arca, mereretur. Secundo die factum firmamentum in me
Abbreviated transcription (Latin):
i ecipiturae huius auctoritate antiquitus commendatam sabbatum ab eonon ob¬
sern uari quaerebant Cesiauerat enim septimodie a condendis generibus creatur
quianltrauã nonẽ didit aliqua genera noua. Deincepsaut usq nunc operat eorundem generum
ad ministtionẽ que tunc instituta st̃ ut ipso saltim die septimo potentia eius acaei er
conte omnium que rerum quas condiderat gubernatione conar& alioquin
ontinuo dil aberentur.Hucusque primordia nascentis iuxta sonsum lit¬
terae dixisse sufficiat : libot autem paucis intimare ut & iam ordo sex illorũ
siue septem dierum inquibus factus est totidem eius a&atibus conueniat
rimus nam que dies in quodixitdĩ fiat lux & factaeslux primic ae tati
congruit. Incuius initio mundus id est factus est homo. Indelicus paradisi
uoluptatis positus est: ubi presente gratia sui conditoris malorum omnium

Expanded text:
Dei, Scripturae hujus auctoritate antiquitus commendatam, Sabbatum ab eo non obDei, Scripturae hujus auctoritate antiquitus commendatam, Sabbatum ab eo non observari querebantur. Cessaverat enim septimo die a condendis generibus creaturae, quia ultra jam non condidit aliqua genera nova; deinceps autem usque nunc operatur eorumdem generum administrationem quae nunc instituta sunt, non ut ipso saltem die septimo potentia ejus coeli et terrae, omniumque rerum quas condiderat, gubernatione cessaret, alioquin continuo dilaberentur. Huc usque primordia mundi nascentis juxta sensum litterae dixisse sufficiat; libet autem paucis intimare ut etiam ordo sex illorum, sive septem, dierum in quibus factus est, totidem ejus aetatibus conveniat. Primus namque dies in quo dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux, primae aetati congruit, in cujus initio mundus idem factus, et homo in deliciis paradisi voluptatis positus est, ubi praesente gratia sui Conditoris, malorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
cuiecumenim accepissa acctum dixit consum matum est: & inclinato capite
poldidit som̃ sedhace sc̃ificatio acbenedictio septimi diei & requies in illa dñi
post operasua ualdebona designauit quod nossingili postopera bona quae in nobis
ipseoperatur & uelle & perficere ad requiem tendimus uitae caelestis: inqua ac̃¬
na euisscificatione acbenedictione perfrua mur. Vnde bene idem dies sptimi
uesperam habuisse nonscribitur. quia nimirum perpetuam Nostram̃ in illo
requiem significat : & benedixit in quit diei septimo & sc̃ificauit illum. quia
In ipso cenauerat ab omnio peresuo quodere auitds ut facer& : id est completomundi
ornatucenauerat ab instituendis ultra nouis rerum generibus: Ne que huic senten¬
se conrarium deb&illud aestimari quod in euangelio dicit ipse. Pater meus
us que modo operatur & ego operor: respondens uidelica eis qui propter requiem

Expanded text:
cisse. Cum enim accepisset acetum, dixit: Consummatum est, et inclinato capite, cisse. Cum enim accepisset acetum, dixit: Consummatum est, et inclinato capite, d et haec sanctificatio ac benedictio septimi diei, et requies in illa Dei post opera sua valde bona designavit quod nos singuli post opera bona quae in nobis ipse operatur et velle et perficere, ad requiem tendimus vitae coelestis, in qua aeterna ejus sanctificatione et benedictione perfruamur. Unde bene idem dies septimus vesperam habuisse non scribitur, quia nimirum perpetuam nostram in illo requiem significat. Et benedixit, inquit, diei septimo et sanctificavit illum, quia in ipso cessaverat ab omni opere suo, quod creavit Deus ut faceret. Id est, completo mundi ornatu, cessaverat ab instituendis ultra novis rerum generibus. Neque huic sententiae contrarium debet istud aestimari, quod in Evangelio dicit: Ipse Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Respondens videlicet eis qui propter requiem
Abbreviated transcription (Latin):
ti scĩfices: Sex diebus operaberis & facies omnia operatua. septima autem sab¬
bati dniditui non facies omneopus. Et paulo post. sex enim diebus fecitdscae¬
lum & terram mare & omnia quae ineissunt & requieuit indie septimo.
id circo benedixit dñs diem septimum & scĩficauit eum. Quae profecto
benedictio & scĩficatio diei septimi  ntypum maioris benedictionis acscĩ¬
ficationis facta est. Nam sicut &iam percrebres lmmo cotidianas in lege
uictimas sangius dominicae passionis qui semel erat prosalute mundi effun¬
dendus signabatur.: Ita &ĩam perrequiem diei septimi quae post opera
sex dierum semper cae lebrari solebat praefigurabaturmagnus ille die
sabbati in quodñs semel insepulchro erat requiecurus. completis ac perfec¬
recolens operis a perto sormone declarauit saluationem seiam mundi perfe¬

Expanded text:
ti sanctifices. Sex diebus operaberis, et facies omnia opera tua: septimo autem sabti sanctifices. Sex diebus operaberis, et facies omnia opera tua: septimo autem sabbati Domini Dei tui, non facies omne opus . Et paulo post: Sex enim diebus fecit Dominus coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt, et requievit in die septimo . Idcirco benedixit Dominus diem septimum et sanctificavit eum. Quae profecto benedictio et sanctificatio diei septimi in typum majoris benedictionis ac sanctificationis facta est. Nam sicut per crebras, imo quotidianas in lege victimas, sanguis Dominicae passionis, qui semel erat pro salute mundi effundendus, signabatur; ita etiam per requiem diei septimi, quae post opera sex dierum semper celebrari solebat, praefigurabatur magnus ille dies Sabbati, in quo Dominus semel in sepulcro erat requieturus, completis ac perfeclens operis, aperto sermone declaravit salvationem se jam mundi perfe
Abbreviated transcription (Latin):
sine initio actermino semper uera est. sed sola bonitatis suȩ causa fecisse opera
quae in ipso requiescerent. Quod ex contrario facilius intellegitur cum me mine¬
rimus humanam indigentiam prohoc maxime laboribus cotidianis insistere u
in operibus suis requiem percipere possit dicente eidño insudore uultus tui uesce¬
rispane. Os autem qui antecreationem mundi aeternaliter inseipsoper feco
habebat requiem. ipse &iam creatomundo non inoperibus quae fecit sed ab om¬
nibus quae fecit operibus requieuit. ut pote nilhabens secum necessitatis in crea¬
turis requiescere suis. quin potius creaturis rationabilibus ipserequem pres¬
tans cuinse ipso perfecte semper requiescit eoque bono beatussit quod ipse sibiest
Et benedixit dieiseptimo & scĩficauit illum. Illa uidelic& benedictione & scis¬
catione. quampopulo suo in lege plenius intimat dicens. memento utdiem sabba¬

Expanded text:
sine initio ac termino semper vera est, sed sola bonitatis suae causa fecisse opera, sine initio ac termino semper vera est, sed sola bonitatis suae causa fecisse opera, quae in ipso requiescerent: quod e contrario facilius intelligitur, cum meminerimus humanam indigentiam pro hoc maxime laboribus quotidianis insistere, ut in operibus suis requiem percipere possit, dicente ei Domino: In sudore vultus tui vesceris pane tuo . Deus autem qui ante creationem mundi aeternaliter in seipso perfectam habebat requiem, ipse etiam creato mundo, non in operibus quae fecit, sed ab omnibus quae fecit operibus requievit, ut pote nihil habens secum necessitatis in creaturis requiescere sui, quin potius creaturis rationabilibus ipse requiem praestans, cum in seipso perfecte semper requiescat, eoque bono beatus sit, quod ipse sibi est. Et benedixit diei septimo et sanctificavit illum. Illa videlicet benedictione et sanctificatione quam populo suo in lege plenius intimat dicens: Memento ut diem Sabba
Abbreviated transcription (Latin):
re &ctransiens ministrabit illis. Quienim precingitse qui discubitum prȩ¬
parat. qui transit quiministrat. utique operatur
scificat id ẽ uisione suȩ gloriae postopera illos bona quaedonauit remunerat.
Etrequieuit die septimo ab uni uerso operesuo quod patrarat. Non quasi lassus
exnimio labore ds̃ instar humanȩ fragilitatis completa mundi sabrica requieut
sed requieuisse ab uniuerso opere suodicitur . quia nouam creaturam ultra infituer
aliquam cessauit. Sol& namque scriptura sae penomine requiei cesiationem ope¬
ris siue sermonis indicare. sicut in a pocalipsin descis animalibus dicitur &requi
scis est requies incaelo laudem sum mae trinicati quaed sest indefessa uoce dicer
Potest uero altius intellegi requieuis se dnm ab omnibus operibussuis. Non eumopus
habuisse illis operibussius in quibus requiescer&. quippecuius requies inse ip so

Expanded text:
re, et transiens ministrabit illis . Qui enim praecingit se, qui discubitum praere, et transiens ministrabit illis . Qui enim praecingit se, qui discubitum praeparat, qui transit, qui ministrat, utique operatur.sanctificat, id est, visione suae gloriae post opera illorum bona quae donavit remunerat. Et requievit die septimo ab universo opere suo quod patrarat. Non quasi lassus ex nimio labore Deus instar humanae fragilitatis completa mundi fabrica requievit; sed requievisse ab universo opere suo dicitur, quia novam creaturam ultra instituere aliquam cessavit. Solet namque Scriptura saepe nomine requiei cessationem operis sive sermonis indicare, sicut in Apocalypsi de sanctis animalibus: Et requiesanctis est requies in coelo, laudem summae Trinitatis, quae Deus est, indefessa voce dicere. Potest vero altius intelligi requievisse Dominum ab omnibus operibus suis, non eum scilicet opus habuisse illis operibus suis in quibus requiesceret, quippe cujus requies in seipso
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis cum posttot dierum milia uentura ess&. oc tauatamen & ipsadiccaest
intitulo alterius psalmi. quianimirum septimam sequebatur ut septimanȩ sequen¬
tis prima exister&. id est eadem ipsa inqua in principio dixit fiatlux & facta estlux
Quem quidem psalmum dere surrectione dominica scriptum probat ipse qui in eo
loquitur dicens. Propter miseriam In opum & gemitum pauperum nunc ex¬
surgam dicit dñs. Potest autem recte accipi compleuis sedm̃ die septimo opus
suum quod fecerat. &iam in eo quod ipsumdiem benedixit & scĩficauit
Neque enim nullum opus est benedictio & scificatio. neque salomon niloperis
fecisse dicendus est cum templum quod fecerat dedicauit. Immo eximium
Denique de hoc opere quod in aeterno die sabbati facit. dicitipse inparabolo
fidelium seruorum. a mendico uobis quod praecing& se & faci& illos discum be¬

Expanded text:
rectionis, cum post tot dierum millia ventura esset, octava tamen et ipsa dicta est rectionis, cum post tot dierum millia ventura esset, octava tamen et ipsa dicta est in titulo alterius psalmi, quia nimirum septimam sequebatur, ut septimanae sequentis prima existeret, id est, eadem ipsa, in qua in principio dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux. Quem quidem psalmum de resurrectione Dominica scriptum probat ipse qui in eo loquitur, dicens: Propter miseriam inopum et gemitum pauperum, nunc exsurgam dicit Dominus . Potest autem recte accipi complevisse Deum die septimo opus suum quod fecerat, etiam in eo quod ipsum diem benedixit et sanctificavit. Neque enim nullum opus est benedictio et sanctificatio, neque Salomon nil operis fecisse dicendus est, cum templum quod fecerat dedicavit; imo eximium Denique de hoc opere quod in aeterno die Sabbati facit, dicit ipse in parabola fidelium servorum: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet illos discumbe
Abbreviated transcription (Latin):
numerumque consum mauerit dierum quorum circuituomnia dehinc saecula
ad finem usque percurrerent. Nam inreuolutione temporum octauus idem qui &
primus computatur dies. Compleuit igitur die septimo ds̃ opussuum quod fecera
quiadierum quos fecerat summam In eoterminauit addito ipso septimo quem
sabbatum dici & esse uoluit. eo quod eum mistica praec&eris benedictione & sci¬
ficatione donar& ut sequentia docent. Vnde &iam dies iudicu & consum ma
tionis saeculi quia post septimam sabbati uenturaest. Octaua inscripturis nu¬
cupatur. uidelic& quas septem soli praecesserint. Dictum est enim inticulo
psalmorum. Infinem in ymnis prooctaua psalmusdauid. quod dedie iudicu
scriptum totus sequentis psalmi textus doc&. In quo iram uenturi iudicis timens pr¬
pheta exclamat. Dnẽne iniratua arguasme & c&era. sed & dies dominicae resur¬

Expanded text:
numerumque consummaverit dierum quorum circuitu omnia dehinc saecula numerumque consummaverit dierum quorum circuitu omnia dehinc saecula ad finem usque procurrerent. Nam in revolutione temporum octavus idem qui et primus computatur dies. Complevit igitur die septimo Deus opus suum quod fecerat. Quia dierum quos fecerat summam in eo terminavit, addito ipso septimo, quem Sabbatum dici et esse voluit, eo quod eum mystica prae caeteteris benedictione et sanctificatione donaret, ut sequentia docent. Unde etiam dies judicii et consummationis saeculi, quia post septimam sabbati ventura est, octava in Scripturis nuncupatur, videlicet quasi septem soli praecesserint. Dictum est enim in titulo psalmi: In finem in hymnis pro octava psalmus David. Quod de die judicii scriptum totus sequentis psalmi textus docet, in quo iram venturi judicis timens Propheta exclamat: Domine, ne in ira tua arguas me, etc. . Sed et dies Dominicae resur
Abbreviated transcription (Latin):
Vnum &enim &duo &tria sex faciunt. Quale in monadibus numeris nusquam
praeterhic inuenies. sed neque indecadibus preter uicesimum & octauum Numerũ
Sexergo diebus per fecitds̃ ornatum omnem caeli & terrae. ut qui omnia inmen¬
ra &numero & pondere constituit. ipso &lam numero in quo operaretur sua
opera docer& esseperfecta. Compleuit queds̃ die septimo opus suum quod fecerat
in alia trans latione dicitur quia consummauit ds̃ indie sexto opera sua quae fecit.
quod nihil omnino questionis affert. quia manifesta descriptione quae in eo sunt facta
declarentur. Sed merito quaeritur quomodo nostraeditio quaede hebraicȩ uerita¬
tis fonte descendit. compleuisse die septimo dicat opussuum quod fecerat. In quo
nihil nouum creasse commemoratur. Nisi forte ipsum diem septimum tunceũ
fecisse atque ineius faccura opussuum compleuisse dixerimus. quod eo facto mensuram

Expanded text:
Unum etenim et duo et tria faciunt sex, quale in monadibus numeris nusquam Unum etenim et duo et tria faciunt sex, quale in monadibus numeris nusquam praeter hic invenies, sed neque in decadibus praeter vicesimum et octavum numerum. Sex ergo diebus perfecit Deus omnem ornatum coeli et terrae, ut qui omnia in mensura et numero et pondere constituit, ipso etiam numero in quo operaretur sua opera doceret esse perfecta. Complevitque Deus die septimo opus suum quod fecerat. In alia translatione dicitur quia consummavit Deus in die sexto opera sua quae fecit. Quod nihil omnino quaestionis affert, quia manifesta descriptione quae in eo sunt facta declarantur. Sed merito quaeritur quomodo nostra Editio, quae de Hebraicae veritatis fonte descendit, complevisse Deum in die septimo dicat opus suum quod fecerat, in quo nihil novum creasse commemoratur, nisi forte ipsum diem septimum tunc eum fecisse, atque in ejus factura opus suum complevisse dixerimus, quod eo facto mensuram