comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non dũ habent accipiant:l is¬
ti ut accepta custodiant:
Dicente nãq apło. qui stat
uideat ne cadat: nemo est
tanta firmitate suffultus:
ut de stabilitate sua debeat
esse securus: Utamur igitur
dilectissimi saluberrimi tẽ¬
poris uenerabilib institutis:
& sollicitiore cura cordis nr̃i
specula tergamus: Quantũ¬
libet enĩ caste & sobrie mor¬
talis hec uita ducatur. qͥdã
tamen puluere terrenȩ con¬
uersationis aspergitur: & ni¬
tor mentiũ ad dei imaginẽ
conclitarũ. non ita fumo to¬
tius uanitatis alienus est. ut
nulla possit sorde fuscari: &
non semꝑ indigeat expoliri
Quod si etiam cautuumis
animis necessariũ est: quan¬
to illis amplius est expeten¬
dum. qui tota forte anni spa¬
tia aut securius. aut negli¬
gentius transierunt: Quos
caritate debita cõmonemus.
ut non ideo sibimet blandi

Expanded text:
nondum habent, accipiant; isti, ut accepta custodiant. Dicente namque Apostolo: Qui stat videat ne cadat , nemo est tanta firmitate suffultus, ut de stabilitate sua debeat esse securus. Utamur igitur, dilectissimi, saluberrimi temporis venerabilibus institutis, et sollicitiore cura cordis nostri specula tergamus. Quantumlibet enim caste et sobrie mortalis haec vita ducatur, quodam tamen pulvere terrenae conversationis aspergitur, et nitor mentium ad Dei imaginem conditarum non ita a fumo totius vanitatis alienus est, ut nulla possit sorde fuscari, et non semper indigeat expoliri. Quod si etiam cautissimis animis necessarium est, quanto illis amplius est expetendum, qui tota fere anni spatia aut securius aut forte negligentius transierunt? Quos charitate debita commonemus, ut non ideo sibimet blandi
Abbreviated transcription (Latin):
bunt corã uobis laudẽ ͥ & om̃a
ligna regionis plaudent manu:
Pro saliunca ascendet abies.
& ꝓ urtĩcã crescet myrtus.
& erit dñs nominatus in sig¬
num eternũ. quo ⁊ non uife¬

Expanded text:
bunt coram Deo laudem: et omnia ligna regionis plaudent manu. Pro saliunca ascendet abies: et pro urtica crescet myrthus. Et erit Dominus nominatus in signum eternum: quod non aufe
Abbreviated transcription (Latin):
estis: scdm ꝓmissionẽ heredes:
Et sarai inquit uxorẽ tuam
non uocabis sarai. sed saram:
id est non uocabis principem
meã. sed principẽ. ł uidelicet
aperte docens. ut eã quȩ tan¬
te fidei particeps & socia fac¬
ta est: non ꝓprie principem
suȩ domus. sed absolute prin¬
cipẽ :ł id est om̃ium recte cre¬
dentium feminarũ uocaret.
& intelligeret esse parentẽ:
Unde beatus apl̃s petrus. cre¬
dentes de gentib feminas
ad humilitatis. castitatis. &
modestiȩ uirtutẽ ꝓuocans:
eiusdẽ matris nr̃ȩ sare debi¬
ta cum laude meminit: Sicut
sara inquit obediebat abrahȩ
dñm eum uocans. cuius estis
filiȩ benefacientes: & non
ꝑtimentes ullã ꝑturbationẽ:
Heç dilectionẽ ur̃am frẽs ad¬
monere curauimus. ut singu¬
li ur̃m meminerint etiam
se ipsos ꝑcepta fide xp̃i cum
patriarchis nominis excelsi
purificatione baptismi saluta¬
ris. diriuatũ a nomine xp̃i

Expanded text:
estis, secundum promissionem haeredes . Et Sarai, inquit, uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes, et non timentes ullam perturbationem . Haec dilectionem vestram, fratres, admonere curavimus, ut singuli vestrum meminerint etiam seipsos percepta fide Christi cum patriarchis nominis excelsi purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ti quȩ audierat. ampliora suꝑ¬
nȩ dispensationis miracula re-¬
plicat: ut quȩ dñm uirgo e¬
rat paritura. prȩcursorẽ quoq
dñi de anu ac diu sterili pa¬
rente cognosceret esse nascitu¬
rum: Nec mirandum iuxta
hystoriam quod elisabeth co¬
gnata dicatur marie: cũ su¬
perius hec de domo dauid.
illa de filiabus aaron orta es¬
se narratur: Legimus namq
da de qua dauid ortus est
uxorẽ acceperit: uidelicet eli¬
sabech filiam aminadab sororẽ
naason. qui fuit dux tribus
uida in deserto cum egrede¬
rentur ex egipto: Rursusq
regnantibus dauid posteris le¬
gimus quod ioiada pontifex
maximus uxorem habuerit de
tribu regali: hoc est iosabech
filiam regis iotam: Ipse est io¬
iacda. cuius filitm rachariam
uirum eque scĩssimum lapida¬
uerunt inter templum & alta¬
re: sicut etiam ipse dñs beato

Expanded text:
ti quae audierat, ampliora supernae dispensationis miracula replicat, ut quae Dominum virgo erat paritura, praecursorem quoque Domini de anu ac diu sterili parente cognosceret esse nasciturum. Nec mirandum juxta historiam, quod Elizabeth cognata dicatur Mariae, cum superius haec de domo David, illa de filiabus Aaron orta esse narratur. Legimus namque da, de qua David ortus est, uxorem acceperit, videlicet Elizabeth filiam Amminadab, sororem Naason, qui fuit dux tribus Juda in deserto, cum egrederentur ex Aegypto. Rursusque regnantibus David posteris legimus, quod Joiada pontifex maximus uxorem habuerit de tribu regali, hoc est, Josabeth, filiam regis Joram. Ipse est Joiada, cujus filium Zachariam virum aeque sanctissimum lapidaverunt inter templum et altare, sicut etiam ipse Dominus beato
Abbreviated transcription (Latin):
nunc : sed facie ad faciem
uidebitur: Unde recte de
ea sub typo discipuli quem
diligebat: quẽq supra pec¬
tus suum fecit discumbere.

Expanded text:
nunc, sed facie ad faciem videbitur. Unde recte de ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pectus suum fecit discumbere
Abbreviated transcription (Latin):
nerat: Huius generationis mi¬
nister es. & non largitor ser¬
uus. & non dñs: mancipium.
& non plasmator : ꝓpterea
ministra. serui. eustodi. fer
curã: intende & huic qui na¬
scit᷑. & huic quȩ generat: Et¬
enĩ si tͥ uxor nominat᷑. si in de¬
sponsione tibi esse licit᷑: non
tibi tam̃ uxor estĩ. sed dĩ uni¬
geniti electa mater est Propͭ¬
terea ioseph fili dauid. qui has
ꝓmissiones accepit. cui ista fide¬
lia data sunt testamenta Io¬
seph fili dauid Non tantum
Ioseph fili dauid Si eñĩ filius
cdauid: iuste & heres eius tanquã
filius patris: ł ideo in heredita¬
tẽ accipe ea quȩ illi ꝓmissa st̃
testamenta fidelia: Ioseph fili
dauid: ne timueris accipere
mariam coniuigem tuã: He ti-¬
mueris. ne trepidaueris. ne con¬
turberis: ͥ sed securus. & intre¬
pidus accipe eam sed̃m legis
preceptũ uxorẽ tibi nominatã:
& scđm nuptiarũ consuetudi¬
nem & conuinctionẽ longe
alienã Accipe ergo eã sicut

Expanded text:
neratur. Hujus generationis minister es et non largitor; servus, et non Dominus; mancipium, et non plasmator. Propterea ministra, serva, custodi, fer curam, intende et huic qui nascitur et huic quae generat. Etenim si tibi uxor nominatur, si desponsata tibi esse dicitur, non tamen tibi uxor est, sed Dei unigeniti electa mater est. Propterea, Joseph, fili David, qui has promissiones accepit, cui ista fidelia data sunt testamenta; Joseph, fili David, non tantum Joseph, fili David: si enim filius David, juste et haeres ejus tanquam filius patris. Ideo in haereditatem accipe ea quae illi promissa sunt, testamenta fidelia. Joseph, fili David, ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Ne timueris, ne trepidaveris, ne conturberis, sed securus et intrepidus, accipe eam secundum legis praeceptum, uxorem tibi nominatam, sed secundum nuptiarum consuetudinem et conjunctionem, longe alienam. Accipe ergo eam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
serpenti assensit: altera. qua
marito ꝑsuasit: De consensu enĩ.
mortis sententiã incidit: de ꝑ¬
suasu. in dolore filios parere
meruit: Hanc igitur sententiã
& qui non nouit dũ patitur
discit. & qui nescit dũ expun¬
gitur sentit: & qui ignorat.
dum expecitur agnoscit: Prõ
nefas. prȩceptũ dñi contemnit᷑.
& ꝑsuasio serpentis auditur:
Despicitur dd̃ ꝓuidens: & ser¬
pens auditur decipiens Sper

Expanded text:
serpenti assensit, altera qua marito persuasit. De consensu enim in mortis sententiam incidit, de persuasu in dolore filios parere meruit. Hanc igitur sententiam, et qui non novit, dum patitur discit; et qui nescit, dum expungitur sentit; et qui ignorat, dum experitur agnoscit. Proh nefas! praeceptum Domini contemnitur, et persuasio serpentis auditur. Despicitur Deus providens, et serpens auditur decipiens. Sper
Abbreviated transcription (Latin):
cumfertur. ÷ ut uolubilitate
est inferna uisitet. cȩlestia
penetret.terrena collustret:
Quod euangłium tanquam
suꝑior mola cunctos credentes
suscipit. om̃s aduenientes acci¬
pit. & ueluti ꝑ quasdã cauer¬
nulas prȩceptoꝵ ad interiora
transmittit. ut ibi hinc inde
duoꝵ testamentoꝵ salutaribꝰ
mandatis. gentilitatis asperita¬
te mollita: ꝓducat om̃e quod
purũ est Quã similitudinem
testamentoꝵ ezechielẽ ꝓpham
arbitror ꝑstrinxisse: cum dicit
rotam in medio rotȩ esse co¬
nexam: Harum igitur mola¬
rum operatione. id est noui
ac ueteris testamenti hoc agit
scã ȩccła cura ꝑuigili. ut pec¬
catoꝵ asperitate discussa: ex
occultis cogitationibus medul¬
lam mundi cordis eliciat: &
celestibus mandatis munda¬
ta ex intimis spiritalia alimen

Expanded text:
cumfertur, ut volubilitate cumfertur, ut volubilitate est, inferna visitet, coelestipenetret, terrena collustret. Quod Evangelium tanquam superior mola cunctos credentes suscipit, omnes advenientes accipit, et velut per quasdam cavernulas praeceptorum ad interiora transmittit: ut ibi hinc inde duorum Testamentorum salutaribus mandatis gentilitatis asperitate mollita, producat omne quod purum est. Quam similitudinem Testamentorum Ezechielem prophetam arbitror perstrinxisse, cum dicit rotam in medio rotae esse connexam Harum igitur molarum operatione, id est Novi ac Veteris Testamenti hoc agit sancta Ecclesia cura pervigili, ut peccatorum asperitate discussa, ex occultis cogitationibus medullam mundi cordis eliciat, et coelestibus mandatis mundata ex intimis spiritalia alimen
Abbreviated transcription (Latin):
ueni soluere legẽ: sed adim¬
plere: Et ad inuicem molaꝵ
aluid prius solo positum. ali¬
ut insuꝑ collocatum. hoc est
legem primum hominibus
constitutam. deinde ad ꝑfec¬
tum euangelium: Quȩ lex
uelut inferior mole saxũ ita
erat tarda. pigra. & penitus
ociosa: ut quicquid operando
acceperat: id om̃e ꝑdiderit.
dicente de uideis ꝓpha Om̃s
declinauerunt. simul inutiles
facti sunt: non est qui faciat
bonum. non est usq ad unũ:
Ergo nisi ȩuangłium suꝑposi¬
tum fuisset. adhuc lex ueluti
tarda & grauis iaceret in ter¬
ra iudaica: & unius ꝓuinciȩ
cooperiretur angustiis Nisi
euangłium inquam datũ esset:
lex necessaria non esset: Hoc
autẽ lex oꝑabatur sine euan¬
gelio: quod uno saxo fierspo¬
test: Confringere poterat ñ¬
prodesse: sicut ait beatus apł̃s:
Lex autẽ iram operatur: gram
uero non prestat: Stante er¬
go lege euangłium datũ est.
quod ueteri suꝑpositum testa¬
mento. utrumq condecorat.

Expanded text:
veni solvere legem, sed adimveni solvere legem, sed adimplere . Et ad vicem molarum aliud prius solo positum, aliud insuper collocatum, hoc est legem primum hominibus constitutam, deinde perfectum Evangelium Quae lex, velut inferioris molae saxum, ita erat tarda, pigra et penitus otiosa, ut quidquid operando acceperat, id omne perdiderit; dicente de Judaeis propheta: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Ergo nisi Evangelium superpositum fuisset adhuc lex veluti tarda, et gravis jaceret in terra Judaica, et unius provinciae cooperiretur angustiis. Nisi Evangelium, inquam, datum esset, lex necessaria omnino non esset. Hoc autem lex ogelio, quod uno saxo fieri potest. Confringere poteratprodesse: sicut ait beatus Apostolus: Lex autem iram operatur , gratiam vero non praestat. Stante autem lege, Evangelium datum est, quod Veteri superpositum Testamento utrumque c
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur: Ille autẽ idest su¬
perior lapis tanta uelocitate
operis circũfertur. ut fallens
oculos in ipsa celeritate stare
credatur : & putetur immo¬
bilis esse dum currat: Qui
quanto uiolentius actus fue¬
rit: tanto opus ꝑfectius con¬
summatur: Ita ergo prior lapis
stat. iacet: & pene nichil pro¬
dest: Ille uero alter quȩ infe¬
runtur cuncta suscipit. quȩ
ueniunt uniuiersa complec¬
titur: & ꝑ cauernulas quas¬
dam uterq quod operetur
adquirit: Qui molit autem
ut ꝑuigili cura granorum
asperitare confracta: ex inti¬
mis eorum occultisq uisceribꝰ
similaginẽ medullamq ꝓdu¬
cat: & sordium leuitate dis¬
cussa. in aꝑtum ꝓferat om̃e
quod purum est: ex quo mun¬
dissimum panẽ conficiens.
grãm dñi consequatur: Hos
igitur duos molares lapides.
duo esse arbitror testamenta.
hoc est legem moysi & euan¬
gelium dñi: quȩ ita sunt dis¬
posita uel parata: ut sibi tes¬
tamentum utrumq conueni¬
at: sicut ait saluator Non

Expanded text:
invenitur. Ille autem id est superior lapis tota velocitate operis circumfertur, ut fallens oculos in ipsa celeritate stare credatur, et putetur immobilis esse, dum currit. Qui quanto violentius actus fuerit, tanto opus perfectius consummatur. Ita ergo prior lapis stat, jacet, et pene nihil prodest; ille vero alter, quae inferuntur, cuncta suscipit, quae veniunt, universa complectitur, et per 10 cavernulas quasdam uterque, quod operetur, acquirit. Qui molit autem ut pervigili cura granorum asperitate confracta, ex intimis eorum, occultisque visceribus similaginem, medullamque producat, et sordium levitate discussa, in apertum proferat omne, quod purum est, ex quo mundissimum panem conficiens gratiam domini consequatur. Hos igitur duos molares lapides duo esse arbitror Testamenta, hoc est legem Moysis, et Evangelium Domini, quae ita sunt disposita, vel parata, ut sibi Testamentum utrumque conveniat, sicut ait Salvator: Non
Abbreviated transcription (Latin):
nobis est fr̃s att con¬
ueniens. ut concurrentes ad
festa dominica & mysteria
saluatoris nr̃i de cuius nati¬
uitate gauisi sumus. eius ma¬
nifestatione lȩtemur l quia
sicut nascendo gloriosus est dĩ

Expanded text:
nobis est, fratres, atque conveniens, ut concurrentes ad festa dominica et mysteria Salvatoris nostri, de cujus nativitate gavisi sumus, ejus manifestatione laetemur: quia sicut nascendo gloriosus est D
Abbreviated transcription (Latin):
utiq uicit: qui dignatus
est esurire pro nobis: Ag¬
greditur itaqͣ diabolus tẽp̃¬
tare xp̃m. exploratq sollici¬
tus si forte illum dĩ esse fi¬
lium deprehendat: eui nul¬
lum corruptionis suȩ uidet
inesse uestigium: Miratur
pariter ac turbatur huius¬
modi in hoc scłm aduentaᷤ¬
se hominẽ:l qui natus qui¬
dem esset de femina: sed ñ
esset ab homine procreatus:
Suspicatur illũ dĩ esse fili¬
um quẽ continuatũ quadra¬
ginta dierũ uidet explicu¬
isse ieiunium sed rursus
dubitat diuinã illi messe
naturã: quẽ quasi infirmũ
inter cȩteros homines ꝑspi¬
cit esurire: Stupet attoni¬
tus quȩ sit ista nouitas hu¬
manum non habere pecca¬
tum: & necessitatẽ pecca¬
toris hominis sustinere.:
Xp̃s autẽ dñs redemptorq
noster ut ꝑditũ infirmũq

Expanded text:
ue vicit qui dignatus est esurire pro nobis. Aggreditur itaque diabolus tentare Christum, exploratque sollicitus si forte illum Dei esse Filium deprehendat, cui nullum corruptionis suae videt esse vestigium. Miratur pariter ac turbatur hujusmodi in hoc saeculum adventasse hominem, qui natus quidem esset de femina, sed non esset ab homine procreatus. Suspicatur illum Dei esse Filium, quem continuatum quadraginta dierum videt explicuisse jejunium; sed rursus dubitat divinam illi inesse naturam, quem quasi infirmum inter caeteros homines perspicit esurire. Stupet attonitus quae sit ista novitas, humanum non habere peccatum, et necessitatem peccatoris hominis sustinere. Christus autem Dominus Redemptorque noster, ut perditum infirmumq
Abbreviated transcription (Latin):
uiri speciẽ contemplaretur
in xp̃o. presentia tam̃ diuini¬
tatis eius concitatus : suspica¬
batur eũ plus esse quã homi¬
nẽ: Animabat itaq illũ prȩ¬
sumere congressũ partus femi¬
neus. L sed terrebat uirginitas
parientis: Quãuis enĩ. xp̃m
maria euȩ utiq filia peperis¬
set  non tam̃ eũ conceperat
de adam: Cũ ergo uideret
inimicus dĩ filium tanta per
miracula ꝓcreatũ: uoluebat
secũ ut arbitror. atq admirans
dicebat: Quis iste est qui ne

Expanded text:
iri speciem contemplaretur in Christo, praesentia tamen divinitatis ejus concitatus, suspicabatur eum plus esse quam hominem. Animabat itaque illum praesumere congressum partus femineus, sed terrebat virginitas parientis; quamvis enim Christum Maria, Evae utique filia, peperisset, non tamen eum conceperat de Adam. Cum ergo videret inimicus Dei Filium tanta per miracula procreatum, volvebat secum, ut 107 arbitror, atque admirans dicebat: Quis est iste qui, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ipse quoq curauit ostende¬
re: qui cum dixisset hic ẽ
discipulus qui testimoniũ
phibet de his. & scripsit heç:
continuo subiecit & ait: Et
scimus quia uerũ est testi¬
moniũ euis: Quia ergo &
nos cũ cȩteris fidelibus scimꝰ
uerũ esse testimoniũ eius:
curemus ꝑ omĩa recta fide
intelligendo. recta operati¬
one exercendo. quȩ docuit:
ad dona sempiterna quȩ ꝓ

Expanded text:
ipse quoque curavit ostendere, qui cum dixisset, Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo subjecit, et ait: Et scimus quia verum est testimonium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonium ejus, curemus per omnia recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, ad dona sempiterna quae
Abbreviated transcription (Latin):
filius manifestatur in homi¬
ne: sp̃s sc̃s dinoscit᷑ in coluba:
Quã mirifico autẽ mysterio
poris sui. uel transitu glȩ suȩ.
omnẽ ad momentũ creaturã
scĩficat: uiuificat & illustrat.
Aquas enĩ consecrat dum
baptiratur. terrã sc̃ĩficat.
dum sepelitur. mortuos su¬
scitat dũ resurgit: cȩlestia
glorificat dũ ascendit ad cȩ¬
lũ: & sedet ad dexterã pa¬

Expanded text:
Filius manifestatur in homiFilius manifestatur in homine, Spiritus sanctus dignoscitur in columba. Quam mirifico autem mysterio poris sui, vel transitu gloriae suae omnem ad momentum creaturam sanctificat, vivificat et illustrat? Aquas enim consecrat, dum baptizatur; terram sanctificat, dum sepelitur; mortuos suscitat, dum resurgit; coelestia glorificat, dum ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ille qui prȩsumere for¬
midabat ÷ uelociter paruit
prȩcipientis imperio: Baptrta
bis: Baptizatur. non ut puri-¬
ficetur aquis sed ut aquas
ipse scĩficet: Bptitat᷑ nouus ho¬
mo  ut noui baptismatis con¬
stituat sacramentũ: Apertist̃
inquit ei cęli: Estimo ut incȩ¬
lestib esset miraculũ de his
quȩ gerebantur in terris. si¬
cut ait scriptura. inquẽ con¬
cupiscunt angłi ꝓspicere: Quo¬
modo enĩ poterant non mirari
uirtutes cȩloꝵ. & dominatio¬
nes. cherubim. & seraphim:
cũ uiderent dñm sabaoth in
fluuio ab homine baptraris
¶t aut̾ẽ ioħis attestatio etiã
cȩlesti testimonio confirmet᷑.
quasi colũbã descendentẽ &
manentẽ suꝑ ihm: Audit &
patrẽ dicentẽ Hic est filius
meus dilectus: in quo bene
cõplacui: Aduertite dilectis¬
simi fr̃s. quanta nobis in bap
patefacta sit gr̃a quã sub¬
tili sacramento trinitas se
hodie homini reuelauit:
Dater enĩ auditur in uoce:

Expanded text:
Tunc ille qui praesumere forTunc ille qui praesumere formidabat, velociter paruit praecipientis imperio. 4. Trinibis: baptizatur, non ut purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizatur novus homo, ut novi Baptismatis constituat sacramentum. Aperti sunt, inquit, ei coeli: aestimo ut in coelestibus esset miraculum de his quae gerebantur in terris, sicut ait Scriptura, In quem concupiscunt Angeli prospicere . Quomodo enim poterant non mirari Virtutes coelorum et Dominationes, Cherubim et Seraphim, cum viderent Dominum sabaoth in fluvio ab homine baptizari? Ut autem Joannis attestatio etiam coelesti testimonio confirmetur,quasi columbam descendentem, et manentem super Jesum: audit et Patrem dicentem, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Advertite, dilectissimi fratres, quanta nobis in baptristi patefacta sit gratia, quam subtili Sacramento Trinitas se hodie homini revelavit. Pater enim auditur in voce,
Abbreviated transcription (Latin):
se ab inimicis. suis passus est
crucifigi: Quo ꝓperante ad¬
ad fluuiũ: talem ioħes eir¬
cũstantib turbis erupit in
uocẽ: Ecce agnus dĩ: ecce qui
tollit peccata mundi: Hoc est
dicere: Cessate iã cessate abap¬
tismo meo quo penitentia su-¬
scipitur: Ecce baptista: per
quẽ crimina dimittuntur:
Desinite ulterius aconseruo ue
illi credite. ab illo lauachrũ
salutis tota mente supplices
postulate: aquo & ego ipse
baptista ur̃. cupio baptrari:
Non rennuit quidẽ iħs testi¬
moniũ uocis huius: sed qui
ꝑ ordinẽ uellet uniuersa cõ¬
plere : nichilomuus baptrra¬
ri se expetit ab ioħe: Tum bap¬
tista deuotus: baptitandi sui
potentia treme factus ait: Ego
ate debeo baptirari: & tu ue¬
nis ad me: Id est. qm̃ ego cre¬
atura sũ. tu creator. egõ ser¬
uus. tu dñs. ego figura. tu ue¬
ritas At iħs ait: Sine modo:
sic enĩ decet nos implere omnẽ
iusticiã: Id est. Quid nunc ista
cõmemoras: Ppositũ susceꝑ¬
tȩ humilitatis implendũ est:

Expanded text:
se ab inimicis suis passus est crucifigi? Quo properante ad fluvium, talem Joannes circumstantibus turbis erupit in vocem: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Hoc est dicere: Cessate jam, cessate a baptismo meo, quo poenitentia suscipitur: ecce Baptista, per quem crimina dimittuntur. Desinite ulterius a conservo vesilli credite, ab illo lavacrum salutis tota mente supplices postulate, a quo et ego ipse Baptista vester cupio baptizari. Non renuit quidem Jesus testimonium vocis hujus; sed qui per ordinem vellet universa complere, nihilominus baptizari se expetit a Joanne. Et Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? id est, quoniam ego creatura sum, tu Creator; ego servus, tu Dominus; ego figura, tu Veritas. At Jesus ait, Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam: id est, Quid nunc ista commemoras? Propositum susceptae humilitatis implendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
singulariter simplex & casta
nr̃i saluatoris humanitas. quȩ
oblata est patri ꝓ nobis. non
incongrue ꝑ immolationẽ co¬
lũbȩ siue turturis potest fi¬
guraliter exprimi ͥ sed & om̃is
in fine muncli eccła. primo
cõmuni resurrectione cunctã
terrenȩ labem mortalitatis &
corruptionis exuet: ac deinceps
in regnũ cȩlestis ierłm bonoꝵ
uictimis operum dño cõmenda¬

Expanded text:
singulariter simplex et casta nostri Salvatoris humanitas, quae oblata est Patri pro nobis, non incongrue per immolationem columbae, sive turturis, potest figuraliter exprimi. Sed et omnis in fine mundi Ecclesia primo communi resurrectione cunctam terrenae labem mortalitatis et corruptionis exuet, ac deinceps in regnum coelestis Hierusalem bonorum victimis operum Domino commenda
Abbreviated transcription (Latin):
ce ꝓdidit:÷ sp̃s in colũba: Non
ergo miremur fr̃s quib infi¬
de est trinitas: si tria unũ
nobis diẽ mysteria conserart̃:
hodie itaq ut diximus ma¬
gus ꝑ stellã repperit: quod
uidęus credere noluit ꝑ pro¬
phetas: Hodie gentilitas edoc¬
ta de cęlo redemptorẽ mundi
inquirit ut regẽ l munerat᷑
ut fortẽ: adorat ut dm̃ Et
quã recte koñi in testimoniũ
nouȩ natiuitatis: noua terris¬
la resplenduit: cuius utiꝙy
uidȩoꝵ gens ꝑfida. nec radi¬
um occultare posset : nec ab¬
scondere ueritatẽ: Neq enĩ
ulla iã ꝑ eos poterat locũ ha¬
bere maligne interpretatio¬
nis obscuritas  ubi cęlũ ipsũ
uniuersoꝵ oculis sidereo

Expanded text:
ce prodidit, Spiritus in columba. Non ergo miremur, fratres, quibus in fide est Trinitas, si tria unum nobis diem mysteria consecrarunt. Hodie itaque, ut diximus, magus per stellam reperit quod Judaeus credere noluit per prophetas. Hodie gentilitas edocta de coelo Redemptorem mundi inquirit ut regem, muneratur ut fortem, adorat ut Deum. Et quam recte, carissimi, in testimonium novae nativitatis, nova terrila resplenduit, cujus utique Judaeorum gens perfida nec radium occultare possit, nec abscondere veritatem; neque ulla jam per eos poterat locum habere malignae interpretationis obscuritas, ubi coelum ipsum universorum oculis sidereo
Abbreviated transcription (Latin):
ta est cũ xp̃o in dõ Cũ eñĩ
tunc & uos apparebitis cũ
ipso in gła: t autẽ noue¬
rint corda fideliũ habere
se unde ad suꝑnã sapientiã
spretis mundi cupiditatibus
ualeant eleuari. ⁊ spondet nob̃

Expanded text:
o in Deo. Cum enim tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria . Ut autem noverint corda fidelium habere se, unde ad supernam sapientiam spretis mundi cupiditatibus valeant elevari, spondet nob
Abbreviated transcription (Latin):
uatione quadraginta dierũ
ieiunandi nos temꝑa custo¬
dire. & legem non tenere
ieuinii: Quid prodest no¬
bis uacare aconuiuiis. & di¬
em litibus occupare: Quid
prodest ꝓprium non edere
panem: & uictũ diripere
miserorũ: Ieiuniũ xꝑiani:
egentis debet esse refectio:
nutrire non ĩurgia: Qua¬
le illud est autẽ quod non
uesceris carnibus: & de ore
tuo om̃i esca sordidius egre¬
ditur maledictũ: Quale ẽ
quod scĩficatur uenter ie¬
uinio. & polluitur lingua
mendatiis: Recte sane fra¬
ter frequentabis eccłiam: si
gressus tuos letalibus laquẽ¬
is auida illa non implicet
& inuoluat usura: Recte ora¬
bis dñm tuũ ͥ si precib tuis
obuia tibi cordis non obsis¬
tat inuidia: Recte contun¬
des manib pectus:ͥ si omnẽ

Expanded text:
atione quadraginta dierum jejunandi nos tempora custodire, et legem non tenere jejunii? Quid prodest vobis vacare a conviviis, et diem litibus occupare? Quid prodest proprium non edere panem, et victum diripere miserorum? Jejunium Christiani egentis debet esse refectio; nutrire, non jurgia. Quale illud est autem, quod non vesceris carnibus, et de ore tuo omni esca sordidius egreditur maledictum? Quale est, quod sanctificatur venter jejunio, et polluitur lingua mendaciis? Recte sane, frater, 136 frequentabis ecclesiam, si gressus tuos lethalibus laqueis avida illa non implicet, et involvat usura. Recte orabis Dominum tuum, si precibus tuis obvia tibi cordis tui non obsistat invidia. Recte contundes manibus pectus, si omne
Abbreviated transcription (Latin):
dificare solet in foraminib
petrȩ : in cauerna maceriȩ:
Detra xp̃s est: cuius in cruce
elauis manus. latus est lan¬
cea ꝑforatũ.l unde continuo

Expanded text:
dificare solet in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Petra Christus est, cujus in cruce clavis manus, latus est lancea perforatum, unde continuo
Abbreviated transcription (Latin):
exultat ut uirgo: En iacet
in cunabulis paruulus. suf¬
fundit lacrimis uultũ. simi¬
lemq se esse mortalium uagi¬
tibus ꝓdit. le cũ nichil ei de
infantia desit: nulla tamen
illi est uelut in infante cor¬
ruptio Pannis obsitus sor¬
det. sed celũ illi radio stellȩ

Expanded text:
exsultat ut virgo. En jacet in cunabulis parvulus, suffundit lacrymis vultum, similemque esse mortalium vagitibus prodit; et cum nihil ei de infantia desit, nulla tamen illi est velut in infante corruptio. Pannis obsitus sordet; sed coelum illi radio stell
Abbreviated transcription (Latin):
uenas mysterio baptismatis
consecrauit: Et quisquis ibi.
in nomine dñi baptirari uo¬
luerit: non tã illũ mundi
aqua diluat. quã. xp̃i unda
purificet: Saluator autem
ideo baptirari uoluit. non
ut sibi munditiã adquirer&:
sed ut nobis fluenta munda
gatio perducta ad sacra cuna¬
bula: radio desuꝑ currente
miratur: Iudȩã prȩcedit echi¬
opia peccati exuenda nigre¬
dine: & fidei induenda can¬
dore: Quã stupenda dignatio:
Inter amplexus genitricis inclu¬
tur: In sinu matris latet
qui regnũ patris excedit: Per
simplex officiũ: spiritale reue¬
latur archanũ: Humanitas cer¬
cernitur. ł & diuinitas adora¬
tur : Exibent aurũ. thus. &
myrrã  plus in mysteriis offe
auri munere regia dignitas.
in thuris uaporẽ diuina ma¬
iestas:  in myrrȩ specie sepe¬
lienda demonstratur huma

Expanded text:
enas mysterio baptismatis consecravit: ut ubi quisque in nomine Domini baptizari voluerit, non tam illum mundi aqua diluat, quam Christi unda purificet. Salvator autem ideo baptizari voluit, non ut sibi munditiam acquireret, sed ut nobis fluenta mundargatio perducta ad sacra cunabula radium desuper currentem miratur. Judaeam praecedit Aethiopia, peccati exuenda nigredine, et fidei induenda candore. Quam stupenda dignatio! Inter amplexus genitricis inclutur: in sinu matris latet, qui regnum Patris excedit. Per simplex officium, spirituale revelatur arcanum: humanitas cernitur, et divinitas adoratur. Exhibent aurum, thus et myrrham, plus in mysteriis quam auri munere regia dignitas, in thuris vapore divina majestas, in myrrhae specie sepelienda demonstratur huma
Abbreviated transcription (Latin):
interfectores suos uellet sua
morte saluare ꝑ ignoran¬
tia seuientiũ de crucis alti¬
tudine supplicabat dicens
Pater ignosce illis  non enĩ¬
scunt quid faciunt: Nec
indellectu enĩ cordis. nec au¬
ditu auris. nec oculoꝵ intu¬
itu sentiebant quẽ falsis tes¬
timoniis appetissent. quem
affigi patibulo coegissent:
dũ in corpore hominis non
agnoscunt substantiã deita¬
tis Uiderunt humilẽ:l & ñ
adorauerunt uniuersitatis
auctorẽ: nec intellexerunt
potestatẽ iudicaturi. despici¬
entes mansuetudinẽ uidica¬
ti. ut ꝑsecutores ueri dĩ. &
negatores ueri hominis impi¬
etas una sociaret: dũ serui
solã. & heretici asserunt fal
sam: Dicant ergo isti phan¬
tastici xp̃iani. quȩ substan¬
tia saluatoris affixa sit lig

Expanded text:
interfectores suos vellet sua morte salvare, pro ignorantia saevientium de crucis altitudine supplicabat, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Nec intellectu enim cordis, nec auditu auris, nec oculorum intuitu sentiebant quem falsis testimoniis appetissent, quem affigi patibulo coegissent, dum in corpore hominis non agnoscunt substantiam Deitatis. Viderunt humilem, et non adoraverunt universitatis auctorem, nec intellexerunt potestatem judicaturi, despicientes mansuetudinem judicati: ut et persecutores veri Dei et negatores veri hominis una impietas sociaret: dum servi solam, et haeretici asserunt falsam. CAP. IV. Dicant ergo isti phantasmatici Christiani, quae substantia Salvatoris affixa sit lig
Abbreviated transcription (Latin):
decore sũo regẽ scłoꝵ soli ui¬
dere possunt ocłi mundi sẽoꝵ:
talem me ad fependendã uicẽ
dilectionis his qui me diligunt
ostendã: Igitur speremus nos
ut diximus ꝑ humanitatis eius
sacramenta ad uidendã diui¬
nitatis speciem posse conscen¬
dere:l si tamen eadẽ sacram̃¬
ta digno iusticiȩ & sc̃ĩtatis &
ueritatis honore ut accepimus
illibata seruamus. si humanȩ
conuersationis eius exempla.
si doctrinȩ quã ꝑ hominem
nobis ministrauit humiliter

Expanded text:
decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam. Igitur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
& mater suꝑ om̃ib quȩ dice¬
bantur de eo Que nã ergo
siuis quȩ de paruulo iħu fama
disperserat: Pastores erant
in regione illa. uigilantes &
obseruantes custodias noctis
suꝑ gregem suũ ͥ uenit arge¬
lus sub ipsa hora natiuitatis
iħu. & ait ad eos: Annuncio
uobis gaudiũ magnũ ite &
inuenietis infantem inuolu¬
tum in pannis : & positũ in
presepe: Nec dum angls uer¬
hoc pastores trepidi ꝑspexis¬
sent & angelus recessisset ab
eis : dixerunt ad se inuicem:
Eamus in bethleem & uide¬
amus factũ quod dñs osten¬
dit nobis Henerunt & inue¬
nerunt paruulũ : tã illi quã
parentes quȩ facta fuerant mi¬
rabantur: Suꝑ hoc & de sy¬
meone scribitur quod rumo

Expanded text:
 mater super omnibus quae dicebantur de eo. Quaenam ergo sunt quae de parvulo Jesu fama disperserat? Pastores erant in regione illa vigilantes, et observantes vigilias noctis super gregem suum. Venit angelus sub ipsa hora nativitatis Jesu, et ait ad eos: Annuntio vobis gaudium magnum, ite et invenietis infantem involutum pannis, et positum in praesepio . Necdum angelus verm hoc pastores trepidi perspexissent, et angelus recessisset ab eis, dixerunt ad invicem: Eamus usque Bethleem, et videamus factum quod Dominus ostendit nobis . Venerunt et invenerunt parvulum. Tam illi quam parentes quae facta fuerant mirabantur: super hoc et de Simeone scribitur quod rumo
Abbreviated transcription (Latin):
sionum materiȩ dilectissimi.
& inimicitiarũ aculei conte¬
rantur: Cessent odia. defici¬
ant simultates in unitatẽ di¬
lectionis om̃ia xp̃i membra
conueniant: Heati enĩ pacifi¬
ci:l qm̃ filii dĩ uocabuntur:
nec solum filii. sed etiã here

Expanded text:
sionum materies, dilectissimi, et inimicitiarum aculei conterantur. Cessent odia, deficiant simultates, in unitatem dilectionis omnia Christi membra conveniant: Beati enim pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur ; nec solum filii, sed etiam haere
Abbreviated transcription (Latin):
tor m̃s es: ds̃ m̃s miscđia mea:
Ecce ꝑpendens in quib labori¬
b humana sit uita constituta.
dm̃ appellauit aduitorẽ. &
quia atribulatione prȩsenti in
requie ȩterna nos suscipit. ap¬
pellat etiã susceptorẽ: secd con¬
siderans quod mala nr̃a aspicit¬
& portat. culpas nr̃as tolerat.
& tam̃ nos ꝑ penitentiã ad prȩ¬
mia reseruat: noluit dr̃i nise¬
ricordẽ dicere: se hunc ipsã
misediam uocauit dicens Ds̃
ergo ante oculos mala quȩ fe¬
cimus: pensemus ex quanta di
benignitate toleramur. conside¬
remus quȩ sunt pietatis eius ui¬
scera. ut non solum culpas in

Expanded text:
tor meus es, Deus meus misericordia mea . Ecce perpendens in quibus laboribus humana sit vita constituta, Deum appellavit adjutorem; et quia a tribulatione praesenti in requiem aeternam nos suscipit, appellat etiam susceptorem. Sed considerans quod mala nostra aspicit et portat, culpas nostras tolerat, et tamen nos per poenitentiam ad praemia reservat, noluit Deum misericordem dicere, sed hunc ipsam misericordiam vocavit, dicens: Deus ergo ante oculos mala quae fecimus, pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur, consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas in
Abbreviated transcription (Latin):
tuũq & medullarũ. cogitati¬
ones cordis & secreta scrutat᷑
animoꝵ:l quia nuda. mentiũ
& aꝑta sunt omĩa dĩ filio. quẽ
conscientiȩ secrẽta non falluis

Expanded text:
tuumque et medullarum, cogitationes cordis, et secreta scrutatur animorum ; quia nuda mentium, et aperta sunt omnia Dei Filio, quem conscientiae secreta non fallu
Abbreviated transcription (Latin):
maluit de aqua facere uinũ.
quo typice doceret. non se
ad soluendam imꝓbandamq
sed ad implendã potius legem

Expanded text:
maluit de aqua facere vinum, quo typice doceret, non se ad solvendam improbandamque, sed ad implendam potius legem
Abbreviated transcription (Latin):
quia cũ aprȩsenti scło mentis
nr̃e delectatio deficit. eiusdẽ
scłi aduersitas crescit: Hinc
est enĩ quod plerosq cernimꝰ.
& bona agere:l & tamen sub
graui tribulationũ fasce desu¬
dare: Terrena nãq desideria
fugiunt. l & tam̃ flagellis du¬
riorib fatigantur: Sed uixta
uocẽ dñi fructũ ꝑ pacientiã
reddunt: quia cum humili¬
ter flagella suscipiunt: post
flagella ad requiem sublimit̃
suscipiuntur: Sic uua calcib
tunditur:l & in uini saporẽ
liquatur: Sic oliua contusio¬
nib expressa amurcã suam
deserit. l & in olei liquorem
pinguescit: Sic ꝑ triturã areȩ
apaleis grana separantur. L. &¬
ad horreũ purgata ꝑueniunt:
Quisquis ergo appecit plene
uitia uincere. stucdeat humilit̾
purgationis suȩ flagella tolerare:
ut tanto post ad iudice mun¬
dior ueniat: quanto nunc
eius rubiginẽ ignis tribulati¬
onis purgat: In ea porticu quȩ
euntib ad ȩccłam beati clem̃

Expanded text:
cum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit. Hinc est enim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Terrena namque jam desideria fugiunt, et tamen flagellis durioribus fatigantur. Sed juxta vocem Domini fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Sic uva calcibus tunditur, et in vini saporem liquatur. Sic oliva contusionibus expressa amurcam suam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, 1491 studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare, ut tanto post ad judicem mundior veniat, quanto nunc ejus rubiginem ignis tribulationis purgat. 5. In ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clem
Abbreviated transcription (Latin):
liter ingressus est mundũͥ ut
indubitata diuinitatis suȩ de¬
ferret inditia: Natus enĩ de
femina est: sed natus ex uirgi

Expanded text:
liter ingressus est mundum, ut indubitata divinitatis suae deferret indicia; natus enim de femina est, sed natus ex virgi
Abbreviated transcription (Latin):
nentiȩ caueamus: Qui enĩ
sciuit humano generi mor¬
tẽ inferre ꝑ cibũ. nouit &
ꝑ ipsum nocere ieiuniũ: &

Expanded text:
nentiae caveamus. Qui enim scivit humano generi mortem inferre per cibum, novit et per ipsum nocere jejunium;
Abbreviated transcription (Latin):
nius habitũ int̾ bellantes
posset esse discretio. tribus
illa cuius iustior erat causa
pugnandi. & quȩ merito ꝑ
dei auxiliũ uictoriã prȩsume¬
bat. signũ sibi certo in sermo¬
ne constituit: ut quos una
armoꝵ facies confundebat.
secretioris uerbi distinguer&

Expanded text:
nius habitum inter bellantes posset esse discretio, tribus illa cujus justior erat causa pugnandi, quia merito per Dei auxilium victoriam praesumebat, signum sibi certo in sermone constituit, ut quos una armorum facies confundebat, secretioris verbi distinguer
Abbreviated transcription (Latin):
oportet saluos fieri. inuisibi
lẽ. impassibilis passibilẽ sub¬
stantiã suã fecit: ñ ut uirtus
deficeret in infirmitate. sed
ut infirmitas in incorruptibi
ter quod ipsa festiuitas quȩ
anobis pascha nominatur. a¬
pud hebresphase. idest tran¬
situs dicitur:Lattestante ȩuan¬
gelista atq dicente: Ante di

Expanded text:
oportet saluos fieri nos, lem, impassibilis passibilem substantiam suam fecit: non ut virtus deficeret in infirmitate, sed ut infirmitas in incorruptibilI. Propter quod ipsa festivitas quae a nobis Pascha nominatur apud Hebraeos Phase, id est transitus, dicitur, attestante evangelista atque dicente: Ante di
Abbreviated transcription (Latin):
sicut unigenitus filius dei est:
ita & sp̃s sc̃s dei est: Et sicut
pater cui uult miseretur. &
filius cui uult patre reuelat:
ita etiã sp̃s & inspirare legit᷑
ꝑ quã scĩficatio est data mor¬
talibus . & crescente creden¬
tium numero. om̃ium pene
linguis in dei laudes sanctior
mundus exultat: Scã ẽ excl̃a
quȩ baptismi sacramento pec¬
catoꝵ contagione detersa.⁊
terrarũ incolas transmitit
ad cȩlum: Remissionẽ pec¬
catorũ: Credenda est prȩcl¬
pue frẽs peccatorũ remissio:

Expanded text:
sicut unigenitus Filius Dei est, ita et Spiritus sanctus Dei est. Et sicut Pater, cui vult, miseretur, et Filius, cui vult, Patrem revelat; ita etiam Spiritus et inspirare legiturr quam et sanctificatio est data mortalibus et, crescente credentium numero, omnium pene linguis in Dei laudes sanctior mundus exsultat. Sancta est Ecclesia, quae, baptismi sacramento peccatorum contagione detersa, terrarum incolas transmittit ad coelum. Remissionem peccatorum. Credenda est praecipue, fratres, peccatorum remissio
Abbreviated transcription (Latin):
hic est uere ꝓpha qui uentu¬
rus est in mundũ: Recte qͥ¬
dem dicebant dñm ꝓpħam
magnũ: magne salutis prȩ¬
conem iam mundo futurũ:
Nam & ipse ꝓpħam se uocare
dignatur ubi ait: quia non
capit ꝓpħam perire extra ie¬
rusalem : sed necdum plena
fide ꝓficiebant qui hunc eti¬
am dñm dicere nesciebant: ii¬
Ergo illi uidentes signũ qͦd
fecerat iħc dixerunt: quia
hic est uere ꝓph̾a qui uen¬
turus est in mundum: Nos
certiori cognitione ueritatis
& fidei. uidentes mundum
quẽ fecit iħc. & signa quibꝰ
illũ repleuit. dicamus. quia
hic est uere mediator di &

Expanded text:
 qui venturus est in mundum. Recte quidem dicebant Dominum prophetam magnum, magnae salutis praeconem jam mundo futurum. Nam et ipse prophetam se vocare dignatur, ubi ait: Quia non capit prophetam perire extra Jerusalem . Sed necdum plena fide proficiebant, qui hunc etiam Deum dicere nesciebant. Ergo illi videntes signum quod fecerat Jesus, dixerunt: Quia hic est vere propheta, qui venturus est in mundum. Nos certiori agnitione veritatis et fidei, videntes mundum quem fecit Jesus, et signa quibus illum replevit, dicamus: Quia hic est vere mediator Dei
Abbreviated transcription (Latin):
scariothes. qui erat eũ tradi
pio traditori: ͥ ue cõplicibus
nequitiȩ eius. etiã nunc mem¬
bra xp̃i ꝑsequentib qui famã
uirtutis quã ipsi non meren¬
tur ꝓrimis qui hanc habent

Expanded text:
scariothes, qui erat eum traditpio traditori, vae complicibus nequitiae ejus, etiam nunc membra Christi persequentibus, qui famam virtutis, quam ipsi habere non merentur, proximis, qui hanc habent
Abbreviated transcription (Latin):
me tua meruit fides. tantum
tua obsequia ualuerunt:l ut
quid desideres norim: & fa-¬
cere quod mereris decreuerim:
Namq tibi nascetur filius . cu:¬
ius semen diffundetur in mi¬
lia. ut similitudini siderum
coequetur: l & harenȩ immen¬
sitatib cõparetur: Credo inqͥt
abraham dñe. credo quia po

Expanded text:
me tua meruit fides, tantum tua obsequia valuerunt, ut et quid desideres norim, et facere quod mereris decreverim. Namque tibi nascetur filius, cujus semen diffundetur in millia, ut et similitudini siderum coaequetur, et arenae immensitatibus comparetur. Credo, inquit Abraham, Domine, credo quia po
Abbreviated transcription (Latin):
& immensa ei multitudo ꝓmit-¬
titur Solatiũ unius heredis
conquiritur: l & innumerabi¬
lis soboles destinatur: Heseis
inquit dñs. nescis abrabam qͥd
destinatũ sit tibi:l sed ideir¬
co nescis: quia quid merearis
non respicis: Tantum eñĩ de

Expanded text:
 immensa ei multitudo promittitur. Solatium unius haeredis conquiritur, et innumerabilis soboles destinatur. Nescis, inquit Dominus, nescis Abraham quid destinatum sit tibi, sed idcirco nescis quia quod merearis non respicis. Tantum enim de
Abbreviated transcription (Latin):
rent. l & cũ eo psalmos ꝓ expec¬
tatione exitus sui decantareis:
Cũq cũ eis & ipse moriens psal¬
leret: uoces psallentiũ repen¬
te cõpescuit cũ terrore mag

Expanded text:
rent, et cum eo psalmos pro exspectatione exitus sui decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit, cum terrore mag
Abbreviated transcription (Latin):
impecebant. aliquandiu ta¬
men furorẽ eoꝵ mitigare
conatus ẽ. & ideo dñm iħm
diuersis contumeliis affici
aut ꝑmisit aut uissit. ut
saciata iniquitas de innocen¬
tis iniuriis ulterius non seui¬
ret Sed ꝑtinax malicia ꝓ¬
priis crescebat augmentis. &

Expanded text:
impetebant, aliquamdiu tamen furorem ipsorum mitigare conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis contumeliis affici aut permisit, aut jussit, ut satiata iniquitas de innocentis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis,
Abbreviated transcription (Latin):
stas maris. idest om̃is princi¬
patus & potestates mundi
concitentur. & in tumore ira¬
cundiȩ spument ut furant

Expanded text:
stas maris, id est omnis principatus et potestates mundi concitentur, et in tumore iracundiae spument, ut furiant
Abbreviated transcription (Latin):
colũba mea. una est matris
suȩ ł electa genitricis sue Ma¬
trem quippẽ ac genitric̃e eccl̃ȩ
te ꝑcepit ut ipsa quoq possit
columba recte nuncupari: De¬
n:q hebreo sermone quo scrip¬
tura scã est editaͥ sp̃s genere
feminino appellatur: Propt̾
quod conuenienter eccłia
una xp̃i colũba. & hȩc matri
ac genitrici suȩ electa nomi¬
natur: quia nimirũ quod
in unitate fidei xp̃ianȩ mul¬
tis de gentib congregatur.
quod colũbina adinuicem
pace lȩtatur. quod electio¬
nis sorte beatur. non suo ha¬
bet merito: sed dono acce¬
pit graciȩ spiritalis: Et
ego inquit nesciebã eũ. sub¬
audis tam sublimiter. quã
spũ in eum descendente cog¬
noui: Sed qui misit me bap¬
tizare in aqua. ille michi di¬
xit: Suꝑ quẽ uideris sp̃m
descendentem & manentẽ

Expanded text:
columba mea, una matri suae, electa genitrici suae . Matrem quippe ac genitricem Ecclesiate percepit ut ipsa quoque possit columba recte nuncupari. Denique Hebraeo sermone, quo Scriptura sancta est edita, spiritus genere feminino appellatur. Propter quod convenienter Ecclesia una Christi columba, et haec matri ac genitrici suae electa nominatur: quia nimirum quod in unitate fidei Christianae multis de gentibus congregatur, quod columbina ad invicem pace laetatur, quod electionis sorte beatur, non suo habet merito, sed dono accepit gratiae spiritualis. Et ego, inquit, nesciebam eum. Subaudis tam subtiliter quam Spiritum in eum descendentem, cognovi. Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem, et manentem
Abbreviated transcription (Latin):
uit eos.l & ecce uox de nu¬
be dicens Hic est filius me¬
us dilectus in quo michi be¬
ne cõplacui:l ipsũ audite:
Quia tabernacula facere
quȩrebant. obtectu lucidȩ
nubis admonentur. in illa
uitȩ cȩlestis habitatione do¬
mus non esse necessarias:
ubi omia dñs eternȩ suȩ lu¬
cis obumbratione ꝓteget:
Qui enĩ populũ ꝑ deserta
gradientem. ne ꝑ diem sol.
ne luna ureret ꝑ noctẽ. qua¬
draginta annos expandit nu-¬
bem in ꝓtectionem eoꝵ: quan¬
tomagis inhabitantes in ta

Expanded text:
s, et ecce vox de nube dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite. Quia tabernacula facere quaerebant, obtectu lucidae nubis admonentur in illa vitae coelestis habitatione domos non esse necessarias, ubi omnia Dominus aeterna suae lucis obumbratione protegit. Qui enim populum per deserta gradientem, nec per diem sol, nec luna ureret per noctem, quadraginta annos expandit nubem in protectionem eorum, quanto magis inhabitantes in ta
Abbreviated transcription (Latin):
est humana malitia contra con¬
silium diuinitatis: Scriptũ
quippe est: Non est sapientia.
non est prudentia. non est
consiliũ contra dñm: Ham ea
quȩ apparuit magos stella ꝑ
ducit. natũ regem reperiunt.
munera detulerunt:l & ne re-¬
dire ad herodem debeant. in
somnis admonentur: Sic q
fit: ut iħm quẽ querit hero¬
des inuenire non possit: Cuiꝰ
ꝑsona qui alii quã hypoeritȩ
designantur: Qui dũ ficte quȩ¬
runt: inuenire dñm nũquã
merentur: Sed inter heç sci

Expanded text:
est humana malitia contra conest humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec