comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tius mͥ qmͣ sibi cederet: quantomag̃
nunc cũ illi suminȩ caritati quȩ d̃s
ẽ inheret. maiorem habet in me gr̃am
ce caritatem: S forsitan nunc de me
ueritatem: nec compatitur ut solebat:
sut uereor indignatur. Qd sietiam ꝓpt̾
pec̾ca nr̃a abstulit eum d̾s. ltinã idem
ipse obcineat. ut nob̾ hoc ipsũ miscdit̃
remini uestigia eius: ñ cam facile in
uanis cogitationib & ociosis sermoni¬
d an iocis & scurrilitatib iaberemi¬
ni: quia in his multũ ꝑditis & de ui¬
uoeabile tempꝰ. & dum creditis uos ca¬
uere penã istam nunimã incurretẽ
amptiorem. Illud enĩ scitote. quia
pꝰbanc uitã inpurgalib locis centu¬
pliciter quȩ fuerint hic neglecta red¬
dentur usq ad nouissimã quadran¬
tem. Scio ego quia durum ẽ borai¬
ni dissoluto apprehendere disciplinã.
uerboso silentium pati. uagari solito
stabilem ꝑmanere: s durius & mul¬
toduriꝰ erit futuras illas molestias

Expanded text:
tius mihi quam sibi cederet; quanto magis tius mihi quam sibi cederet; quanto magis nunc, cum illi summae charitati, quae Deus est, inhaeret, majorem habet in me gratiam et charitatem? Sed forsitan nunc de me veritatem; nec compatitur, ut solebat, sed, ut vereor, indignatur. Quod si etiam propter peccata nostra abstulit eum Deus, utinam idem ipse obtineat, ut nobis hoc ipsum misericorditer remini vestigia ejus, non tam facile in vanis cogitationibus et otiosis sermonibus, in jocis et scurrilitatibus laberemini; quia in his multum perditis et de vivocabile tempus; et dum creditis vos cavere poenam istam minimam, incurritis ampliorem. Illud enim scitote, quia post hanc vitam in purgabilibus locis centupliciter, quae fuerint hic neglecta, reddentur usque ad novissimum quadrantem. Scio ego quia durum est homini dissoluto apprehendere disciplinam, verboso silentium pati, vagari solito stabilem permanere; sed durius, et multo durius erit, futuras illas molestias
Abbreviated transcription (Latin):
ipsas flete. ce suꝑ filios ur̃os. Etenm
eaquȩ de me sunt finem habent.
Quȩ uidecis mͥ p̃parari temporalla
sunt: quȩ ñ uidetis etña. Si tempora¬
lia sunt: transitoria sunt. Si tͣnsito¬
ria suit & mortalia sunt: ce tͣnseundi
uł moriendi argum̃tum hoc solum
est. quia uderi possunt. ũemꝑalia
fuerunt quȩ in humberti morte con¬
speximus: siam obtinet gaudium
ce leticiam in ꝑpetuas ecernitates.
Non est gͦ lugendus nobis: cui nec
iuctus nec dolor est. S nec ꝓ nobis
quib ille sublatus ẽ murmuran
concessus est nobis. Siquidem ut ego
arbit᷑r decenniũ iam decursum est qd̃
meus. ne ideo translatus sit: quia ñ
eramꝰ iam digni consortio eius. Quis
scit cam̃ si ꝓpt̾ea sublatus sit. ut nos
suis int̾cessionib ꝓtegat apud patre:
Utinam sit. Sienĩ tante caritatis erat
dum eẽt nob̾cum. ut omĩa quȩ ad cor¬
poream necessitatem spectant liben¬

Expanded text:
ipsas flete, et super filios vestros . Etenim ipsas flete, et super filios vestros . Etenim ea quae de me sunt, finem habent . Quae videtis mihi praeparari, temporalia sunt; quae non videtis, aeterna. Si temporalia sunt, transitoria sunt; si transitoria sunt, et mortalia sunt: et transeundi vel moriendi argumentum hoc solum est, quia videri possunt. Temporalia fuerunt quae in Humberti morte conspeximus: sed jam obtinet gaudium et laetitiam in perpetuas aeternitates. 7. Non est ergo lugendus nobis, cui nec luctus, nec dolor est. Sed nec pro nobis, quibus ille sublatus est, murmurandndiu concessus est nobis. Siquidem, ut ego arbitror, decennium jam decursum est, quomeus est, ne ideo translatus sit, quia non eramus jam digni consortio illius. Quis scit tamen si idcirco sublatus fuerit, ut nos suis intercessionibus protegat apud Patrem? Utinam ita sit! Si enim tantae charitatis erat dum esset nobiscum, ut omnia quae ad corpoream necessitatem spectant, liben
Abbreviated transcription (Latin):
bertus suꝑerat e cantis necessariis
meis: eo suauior amicus quo antiqͥor
& hunc culisti qm̃ cuus erat. Ego ego
or insingulis: ce om̃s fluctꝰ tuos in¬
duxisti suꝑme. Ytinã quẽ flagellaᷤ
occidas semel: &e ñ miserũ hominẽ
tor & cantis mortib serues. Uerũtam̃
ñ contradico sermonib sci: s qͥcepit
ipse me conterat. & hec mͥ consolatio
sit qd̃ affligens dolore ñ parcit. Egomn
flagella ꝑatus sum. si forte pius pat̾
in beneficia flagella cõmutec unde &
uerba mea ñ murmure piena sunt
s dolore. Non ploro humb̃tum neq
enĩ ille plorandus est qui uocatus ẽ
ploro. suꝑ domũ istam suꝑ ceteros
fres nr̃os qui om̃s ab eiuis ore consili¬
um expectabant. Sic &e saluator cru¬
cem suam camꝗͣ latro suum laq̃um
portans: cũ muleres quȩ eum agalilea
secutȩ fuerant suꝑ se lam̃tantes res¬
piceret: conuersus ad eas ait. filiȩ ihe¬
rłm nolite flere suꝑme: s suꝑuos

Expanded text:
bertus supererat e tantis necessariis bertus supererat e tantis necessariis meis, eo suavior amicus, quo antiquior: et hunc tulisti, quoniam tuus erat. Ego, ego or in singulis, et omnes fluctus tuos induxisti super me. Utinam quem flagellas, occidas semel, et non miserum hominem tot et tantis mortibus serves! Verumtamen non contradico sermonibus sancti; sed qui coepit, ipse me conterat: et haec mihi consolatio sit, quod affligens dolore, non parcat. Ego in flagella paratus sum, si forte pius Pater in beneficia flagella commutet. Unde et verba mea non murmure plena sunt, sed dolore. Non ploro Humbertum: neque enim ille plploro, super domum istam, super caeteros fratres nostros, qui omnes ab ejus ore consilium exspectabant. Sic et Salvator crucem suam, tanquam latro suum laqueum, portans, cum mulieres, quae eum a Galilaea secutae fuerant, super se lamentantes respiceret, conversus ad eas dixit: Filiae Jerusalem, nolite flere super me, sed super vos
Abbreviated transcription (Latin):
bundantiȩ suauitatis tam deuote e¬
ructare solebas. Quis enĩ tam deuotꝰ
p̃dicator pietatis diuinȩ. quis huma¬
nȩ puritatis comm̃datortam studiosꝰ.
qͥs ittͥusq reitam affectuosus amator
erat: Aut cui aliquando quinq uerba
locutus ẽ in quib ñuerapuritas reso¬
naret: in quib ñ sc̃a di pietas audire¬
tur: Non gͦ suꝑ tedoleo cui desideriũ
aĩe tue tribuit ds. mͥpotius ad emptũ
doleo fidele consilium. auxiliũ gͣnde.
uirũ unanimem. hominẽ scđm cor
meũ. In me hec om̃ia mala reciderc̃
in me tͣnsierunt irȩ cuȩ d̾ne iħu: & ter¬
rores tui conturbauerunt me. Elon¬
gasti ame amicum & ꝓximũ ce nocos
meos amiseria extrahens. me inmise¬
reis reliquisti. Abstulisti mͥ germa¬
nos carne. g̾maniores spũ: & intius
negotiis &e in scłarib scđm te sapien¬
tes. Sustulisti alios atq alios quionꝰ
meũ portabant: onus grande qd̃ mͥ
imposuisti. Unus mͥ ce ꝓpe solus hũ¬

Expanded text:
bundantiae suavitatis tam devote ebundantiae suavitatis tam devote eructare solebas. Quis enim tam devotus praedicator pietatis divinae, quis humanae puritatis commendator tam studiosus, quis utriusque rei tam affectuosus amator erat? aut cui aliquando quinque verba locutus es, in quibus non vera puritas resonaret, in quibus non sancta Dei pietas audiretur? Non ergo super te doleo, cui desiderium animae tuae tribuit Deus: mihi potius ademptum doleo fidele consilium, auxilium grande, virum unanimem, hominem secundum cor meum. In me haec omnia mala reciderunt. In me transierunt irae tuae, Domine Jesu, et terrores tui conturbaverunt me. Elongasti a me amicum et proximum, et notos meos a miseria extrahens, me in miseriis reliquisti. Abstulisti mihi germanos carne, germaniores spiritu, et in tuis negotiis, et in saecularibus secundum te sapientes. Sustulisti hinc alios atque alios, qui onus meum portabant, onus grande, quod mihi imposuisti. Unus mihi et prope solus Hum
Abbreviated transcription (Latin):
cum ñ minoris excellentiȩ sit descendere
ꝑaera. qm ꝑ aerem ascendisse. Sic enim
olim angłi p̃dixerunt. quia hic iħc qui
assumptus ẽ auobis incȩlum. sic ueni¬
ec quemadmodũ uidistis eum euntẽ
in cȩlum. Ne laudaueris hominem in
uita sua ait scͥptura: ꝓeo qd ñ est secura
laudatio nͥ p̾mortem. Hoc & ego studio
se ineo seruaui. qui dum aduiueret
in huiꝰmodi ñ aꝑui os meũ. ne forte pos¬
semꝰ uł ego adulationis notam uł ille
culpã incurrere uanitatis. Ex hoc sane
neutrũ iam cimetur: nec ego eũ uideo
aille forsitan me ñ audit. S &e si audiat
ñ mouetur hominũ uerbis: fortius in¬
berens atq felicius uerbo dei. Nichil
ꝓficiet inimicus in eo: & uaniratis sug¬
gestor ñ apponet nocere ei. Rcce enĩiã
coram te est pater dulcissime fons ille
puritatis quẽ tanto ardore animi sici¬
ebas. ecce immersus es in illam d̃iuinȩ¬
pietatis abysum cuimemoriam ha¬

Expanded text:
cum non minoris excellentiae sit descendere cum non minoris excellentiae sit descendere per aera, quam per aerem ascendisse. Sic enim olim angeli praedixerunt; quia hic Jesus qui assumptus est a nobis in coelum, sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Ne laudaveris hominem in vita sua, dicit Scriptura , pro eo quod non est secura laudatio nisi post mortem. Hoc et ego in eo studiose servavi, qui dum adviveret, in hujusmodi non aperui os meum; ne forte possemus vel ego adulationis notam, vel ille culpam incurrere vanitatis. Ex hoc sane neutrum jam timetur; nec ego eum video, et ille forsitan me non audit. Sed etsi audiat, non movetur hominum verbis, fortius inhaerens atque felicius Verbo Dei. Nihil proficiet inimicus 1069 in eo, et vanitatis suggestor non apponet nocere ei. 6. Ecce jam coram te est, Pater dulcissime, fons ille puritatis, quem tanto ardore animi sitiebas: ecce immersus es in illam divinpietatis abyssum, cujus memoriam a
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃s excusaret: ꝓomĩb int̾cederet
nescientib illis ꝓ quib loquebatur
ñ ꝑsonarũ acceptor s necessitatum.
Erat eñĩ humilis corde. dulcis sermo¬
ne. strenuus ope. feruens caritate.
in cõmisso fidelis. in consilio circũs¬
pectus & prudens. Compositus erat
supͣ om̃s homines quos uiderim in di¬
eb istis. unus ceidem ꝑseuerans om̃i
temꝑe ce omĩ hora. Plane insemitis
dñi ibu posuit uestigia: nec retraxit
pedem donec cursum itineris con¬
sũmaret. Ille fuit pauꝑ: pauꝑ & iste
fuit. Uixit ille in laborib ce iste in labo¬
rib multis. Crucifixus ille. & hic mul¬
tis & magnis crucib affixus stigma¬
ta iħu tulit in corꝑe suo. adimplens ea
quȩ deerant passionum xꝑi etiani in
carne sua. Resurrexit illei iste resurget.
Iue ascendit in celum: iste creditur as¬
censurus. Ascensurus plane cum rex
głe ꝓpt̃ nos descendet sicut pͥus ascende¬
rat. ut notam faciat potenciam suam:

Expanded text:
ut omnes excusaret, pro omnibus intercederet, ut omnes excusaret, pro omnibus intercederet, nescientibus illis pro quibus loquebatur; non personarum acceptor, sed necessitatum. Erat ergo humilis corde, dulcis sermone, strenuus opere, fervens charitate, in commisso fidelis, in consilio circumspectus et prudens. Compositus erat super omnes homines, quos viderim in diebus istis; unus et idem perseverans omni tempore, et omni hora. Plane in semitis Domini Jesu posuit vestigia, nec retraxit pedem, donec cursum itineris consummaret. Ille fuit pauper, pauper et iste fuit. Vixit ille in laboribus, et hic in laboribus multis. Crucifixus est ille, et iste multis et magnis crucibus affixus, stigmata Domini Jesu tulit in corpore suo, adimplens ea quae deerant passionum Christi etiam in carne sua. Resurrexit ille, et iste resurget. Ille ascendit in coelum, et iste creditur ascensurus. Ascensurus plane, cum rex gloriae propter nos descendet, sicut prius ascenderat, ut notam faciat potentiam suam:
Abbreviated transcription (Latin):
nimiis obruebat. Yix umꝗͣ. obedi¬
entia compellente infirmitoriũ
intͦiuit. uix cũ intrasset teneri po¬
tuit. fateor minꝰ obediens iti hac par¬
te. qd̾ auctoritatis suȩ mole me p̃me.¬
ret. Laudo eum in hoc ñ laud̃o: quia
sicut uosscitis. ñ parum in huiꝰmo
diꝑstitit obstinatus. Credo quia si
qͥd criste sensit: ꝓpt̾ hoc sensit qd̃ murꝰ
nob̾ consensit de necessitate corporis
sui. S qualis erat inconsiliis: Purꝰ
utiq & discretus. qd̃ ego cantomelius
noui quanto sepuis tetigi pectus eiꝰ.
Non solus aũ noui hoc: nouit uniu̾si¬
tas ur̃a. Quis deniq multitudine
uł magnitudine cemptationũ ꝑcus¬
sus. ñ audiuit ab ore eius & radicem
tẽptationis. & curationis remediũ:
Itaem̃ ꝑcurrebat om̃s angulos consci¬
entiȩ infirmantis. ut credere posset
qui confitebatur eum uidisse omĩa
om̃ib int̾fuisse. Quantȩ aũ caritatiᷤ
erat: Sic se induerat uiscera pietatis:

Expanded text:
nimis obruebat. Vix unquam obedinimis obruebat. Vix unquam obedientia compellente infirmitorium introivit; vix, cum intrasset, teneri potuit. Fateor. minus obediens in hac parte, quod auctoritatis suae mole me premeret. Laudo eum, in hoc non laudo; quia, sicut vos scitis, non parum in hujusmodi perstitit obstinatus. Credo quia si quid triste sensit, propter hoc sensit, quod nobis minus consensit de necessitate corporis sui. Sed qualis erat in consiliis? Purus utique et discretus: quod ego tanto melius novi, quanto saepius tetigi pectus ejus. Non solus autem novi hoc; novit et universitas vestra. Quis denique multitudine vel magnitudine tentationum percussus, non audivit ab ore ejus et radicem tentationis, et curationis remedium? Ita enim percurrebat omnes angulos conscientiae infirmantis, ut credere posset qui confitebatur, eum vidisse omnia, omnibus interfuisse. 5. Quantae autem charitatis erat? Sic se induerat viscera pietatis,
Abbreviated transcription (Latin):
mitati. Deniq in frigorib &e calorib
ꝑ montes & ualles ascendens atq des¬
cendens. iuuenũ laborem ꝓsequebat᷑.
ita ut ãmirationi c̃ẽt omĩb & stupo¬
ri. Sicum quandoq ꝓpter multitu¬
dinem negociorum consilii grã reci¬
nuissem. cristis ꝑseuerabat c nubiluͤ:
donec ur̃o consorcio redderetur. Rariˢ¬
sime umꝗͣ sollemnib uigiliis quas
tam̃ ñ raro anticipabat. rarissime ce¬
teris horis. psallentium choro inuen¬
tus est defuisse: nec nisi ea necessita¬
te ut ex ĩstanti responsum mortis
habens infirmitas sequeretur. Porro
in refectorio uix communib cybis
utens. s quid forte aliud apponeret᷑.
aut ñ accipiebat. aut ram moleste ac¬
cipiebat. ut suꝑ hoc uniuersitatem
nr̃am sepuis molestaret. Secreue¬
uerat aquã bibere semꝑ: siñ cotis
uiscerib restitissem. Yinũ siqͣndo
bibere cogeretur: erat uinũ colore
potius qm sapore: adeo illud aquẽ

Expanded text:
mitati. Denique in frigoribus et caloribus mitati. Denique in frigoribus et caloribus per montes et valles ascendens et descendens, juvenum laborem prosequebatur, ita ut admirationi esset omnibus et stupori. Si eum quandoque propter multitudinem negotiorum consilii gratia retinuissem, tristis perseverabat et nubilus, donec vestro consortio redderetur. Rarissime unquam solemnibus vigiliis, quas tamen non raro anticipabat, rarissime caeteris horis psallentium choro inventus est defuisse: nec nisi ea necessitate, ut ex instanti responsum mortis habens, infirmitas sequeretur. 4. Porro in refectorio vix communibus utens cibis, si quid forte aliud apponeretur, aut non accipiebat, aut tam moleste accipiebat, ut super hoc universitatem nostram saepius molestaret. Decreverat aquam bibere semper, si non totis viribus restitissem. Vinum si quandoque bibere cogeretur, erat vinum colore potius quam sapore, adeo illud aquis
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs eum uel alios udicantem. uł iudi¬
canti consentientem aliquando dep̃¬
hendit: Quis eum loquentem inania
audire potuit. ĩmo quis ñ ab eo timu¬
it sitalia forte loqueretur audiri:
Nimirũ sollicite custodiͤac uias suas
ut ñ dexelinqueret in lingua sua. sci¬
ens quia qui inuerbo ñ offend̾it. hic
ꝑfectus est uir. Longe ate humberce
ue illud eugłicum. ue uobis qui ride¬
tis nunc qm flebitis: Numqͥd aliquis
ur̃m eum ridentem etiã inter multoᷤ
ridentes inuenit: Serenabat quide
uultũ suum assidentium gr̃a. ne fi¬
eret onerosus. sed risum integrum
si bene recolitis ñ admisit. Porro qnͣ¬
ti feruoris in oꝑe d̃i. dieb ce noctib
fuerit ñ solum uidistis. sed etiã am¬
mirati estis. usq ad diem mortis suȩ.
Cum enĩ aͣm ad decrepitam ꝑuenissec
etatem. precer incõmoda senectutis
ti ur̃m ñ ignorant lassatus atq quas¬
satus erat cam̃ ut dicitur animus
uictor annoꝵ. & cedere nescrus infir¬

Expanded text:
Quis eum vel alios judicantem, vel judiQuis eum vel alios judicantem, vel judicanti consentientem aliquando deprehendit? Quis eum loquentem inania audire potuit? imo quis non ab eo timuit, si talia forte loqueretur, audiri? Nimirum sollicite custodiebat vias suas, ut non delinqueret in lingua sua; sciens quia qui in verbo non offendit, hic perfectus est vir . Longe a te, Humberte, vae illud evangelicum: Vae vobis qui nunc ridetis, quia flebitis . Nunquid aliquis vestrum eum ridentem, etiam inter multos ridentes, invenit? Serenabat quidem vultum suum assidentium gratia, ne fieret onerosus; sed risum integrum, si bene recolitis, non admisit. Porro quanti fervoris in opere Dei diebus et noctibus fuerit, non solum vidistis, sed etiam admirati estis usque ad diem mortis suae. Cum enim fere jam ad decrepitam pervenisset aetatem, praeter incommoda senectutis,lti vestrum non ignorant, lassatus atque quassatus; erat tamen, ut dicitur, animus victor annorum, et cedere nescius infir
Abbreviated transcription (Latin):
de substantia eus accepit. & minus
accepisset si ñ obedientia coegisset.
Uictum &e uestitum habens his con¬
ter tus fuit. ñ ad suꝑflutatem.
s ad necessitatem: nisi qd̃ ipsam qͦ
necessitatem suꝑfluitatem eẽ suꝑ
fluitatem sepuis causabatur. Ante
hos paucos dies si bent memini dũ
loqueremur ad inuicem. dicebat se
monast̾i huius p̃bendarium et̃
ce tamꝙͣ nullius utilitatis homine¬
pasci in domo di Erat enĩ uere mitis
& humilis corde. & cum ceceris flore¬
rec uircutib. gram cuam̃ mansuetu¬
dinis specialiter obtinebat. Ideo sese
amabilem & asfabilem om̃ib exibe.¬
bat: sicut erat amabilis ualde. Uerũ¬
tam in his omĩb qͣm circumcisum
suerit os eius & singua. om̃s uos ple¬
nissime cognouistis: qui camdui ui
distis eiꝰ conuersationẽ. & sermonẽ eiꝰ
audistis. Quis umꝗͣ ex eius ore sonũ
decͣctionis. uerbum scurrilitatis. ser¬
monem głȩ. inuidiȩ uocem audiuit:

Expanded text:
de substantia ejus accepit; et minus de substantia ejus accepit; et minus accepisset, si non obedientia coegisset. Victum et vestitum habens, his contentus fuit, non ad superfluitatem, sed ad necessitatem: nisi quod ipsam quoque necessitatem, superfluitatem esse saepius causabatur. Ante hos paucos dies, si bene memini, dum colloqueremur ad invicem, dicebat se monasterii hujus praebendarium esse, et tanquam nullius utilitatis hominepasci in domo Dei. Erat enim vere mitis, et humilis corde: et cum caeteris floreret virtutibus, gratiam tamen mansuetudinis specialiter obtinebat. Ideo sese amabilem et affabilem omnibus exhibebat, sicut erat amabilis valde. 3. Verumtamen in his omnibus quam circumcisum fuerit os ejus et lingua, omnes vos plenissimo cogndistis ejus conversationem, et sermonem ejus audistis. Quis unquam ex ore ejus sonum detractionis, verbum scurrilitatis, sermonem gloriae, invidiae vocem audivit?
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ & longũ fecit & magnum. Lon
tem. Non oportet me ampluis aꝑi¬
re os meũ si bene retinuistis sermo¬
nem eius. siur̃is illum cordib imp̃s¬
sissistis. Quinquaginta annos ce eo
amplius uixit in seruitio illius cui
regnare seruire ẽ: quia apuerilib
annis locatus est in scũario dei. No¬
biscũ triginta annis ab ipso pene pͥn¬
cipio monasterii huius conu̾satus
est. ñ solum sine querela. s ce cũ grã
cuius ex hoc memoria in benedictio¬
ne erit. uobis ce generationi que uen¬
tura est. Sicut aduena & ꝑegͥnus ꝑ¬
tͣnsiit uiam & uitã istam. qͣntum mi¬
nus potuit de mundi reb accipiens.
utpote sciens quia ñ erat de hoc mũ¬
do. Non habebat hic manentem ciui¬
tatem sicut nec patres sui. s m ante¬
riora extentus sequebatur ad palmã
suꝑnȩ uocationis. Nichil habet mũ¬
dus qd̃ uire clamet in eouel de eo: qr
nec mundus ei placuit. nec ipse
mundo. Quantũ parcius potuit

Expanded text:
quem et longum fecit et magnum. Longquem et longum fecit et magnum. Longtem. Non oportet me amplius aperire os meum, si bene retinuistis sermonem ejus, si vestris illum cordibus impressistis. Quinquaginta annos, et eo amplius, vixit in servitio illius, cui servire regnare est, quia puerilibus annis locatus est in sanctuario Dei. Nobiscum triginta annis ab ipso pene principio monasterii hujus conversatus est, non solum sine querela, sed et cum gratia: cujus ex hoc memoria in benedictione erit nobis, et generationi quae ventura est. Sicut advena et peregrinus pertransiit viam et vitam istam, quantum minus potuit de mundi rebus accipiens, utpote sciens quia non erat de hoc mundo. Non habebat hic manentem civitatem, sicut nec patres sui; sed in anteriora extentus, sequebatur ad palmam supernae vocationis. Nihil habet mundus, quod jure clamet in eo, vel de eo; quia nec mundus ei placuit, nec ipse mundo. Quantum parcius potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
suum quẽ dam ardenter concupierat.
tã fortiter secuta fuerat omĩb dieb
uitȩ suȩ. S ce ipsum corpꝰ quod uide¬
ris habere auferetur ate.cum cuno¬
uissima inimica destrueris. & absor¬
beberis in uictoria. Reddes utiq red¬
des aliquando corpꝰ illud quod ad sig¬
nũ aduentus tui tantis hest̾na die
sputis & excreationib ac multiplici
sordium squalore repleueras. leta¬
bunda & laudans: quia & hunc tu¬
is laqueis irretisses. Ueniet unige¬
nitus patris. cũ potestate magna &
maiestate humb̾tum querere: &
illud idem cadauerosum corpꝰ confi¬
gurare corꝑi claritatis suȩ. Tu aut̃
qͥd: Profecto qd in iheremia scͥptum
est. in nouissimo dierum stulta rema
it ꝓpham marina bestia quẽ deglu¬
tierat. & tu humb̾tum red̾des quem
uideris illo tuo uastissimo uentre
penitꝰ condusisse. Becetero frẽs fa¬
cticiũ uobis sermonem in omĩ for¬
ma sc̃itatis iste seruus exhibuit. d̃i¬

Expanded text:
suum, quem tam ardenter concupierat, suum, quem tam ardenter concupierat, tam fortiter secuta fuerat omnibus diebus vitae suae. Sed 1067 et ipsum corpus quod videris habere, auferetur a te, cum tu novissima inimica destrueris, et absorberis in victoria. Reddes utique, reddes aliquando corpus istud, quod ad signum adventus tui tantis hesterna die sputis et exsecrationibus, ac multiplici sordium squalore repleveras, laetabunda et laudans, quia et hunc tuis laqueis irretisses. Veniet Unigenitus Patris cum potestate magna et majestate Humbertum quaerere, et illud idem cadaverosum corpus configurare corpori claritatis suae. Tu autem quid? Profecto, quod in Jeremia scriptum est, in novissimo dierum stulta remanit prophetam marina bestia, quem deglutierat : et tu Humbertum reddes, quem videris tuo vastissimo ventre conclusisse. 2. De caetero, fratres, factitium vobis sermonem in omni forma sanctitatis iste Dei servus exhibuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Siquidem gła patris sapientia filioꝵ.
Nam ce nram ñ mediocriter excudere
desidiam: & reuerentiam incutere ce¬
pit. p̃sens nob̾ tantȩ ꝑfectionis exem
tam recenti uircutũ eius odore auidiꝰ
alacrius q currentes. Orantem ꝓ nob̾
ymbertus famulus bumberti.¬
đni mortuus ẽ: deuotus famubꝰ.
seruus fidelis. Ipsi uiditis quomͦ no¬
cte p̾cerita int̾ manus ur̃as expirauit:
tamꝗͣ unus ex uermiculis terrȩ. ẜ hoc
triduum fatigauit eum mors & demo¬
lita ẽ intͣ fauces suas: ut saciaretur
sangͥne quem sitiuit. Eia fecit quod
potuit. occidit carnem: & ecce recondita
est in corde terre. Seꝑauit a nobis dul¬
cem amicum. prudentem consiliari¬
ũ. auxiliarium fortem. Nec mͥ nec uob̾
peꝑcit insaciabilis homicida: mͥ autẽ
minus. Siccine seꝑat amara mors:
Obestia crudelis. oamaritudo amaris¬
Qd fecisti: Occidisti possedisti. S qͥd:
carnem utiq solam. Animȩ enĩ ñ
habes quid facias. Uolat ad creatorem

Expanded text:
siquidem gloria patris, sapientia filiorum . siquidem gloria patris, sapientia filiorum . Nam et nostram non mediocriter excutere desidiam, et reverentiam incutere coepit praesens nobis tantae perfectionis exemptam recenti virtutum ejus odore avidius alacriusque currentes. Orantem pro nobis mbertus famulus Domini mortuus est, devotus famulus, servus fidelis. Ipsi vidistis, quomodo nocte praeterita inter manus nostras exspiravit, tanquam unus ex vermiculis terrae. Per hoc triduum fatigavit eum mors, et demolita est intra fauces suas, ut satiaretur sanguine quem sitivit. Eia, fecit quod potuit; occidit carnem, et ecce recondita est in corde terrae. Separavit a nobis dulcem amicum, prudentem consiliarium, auxiliarum fortem. Nec mihi, nec vobis pepercit insatiabilis homicida, mihi autem minus. Siccine separas, amara mors? O bestia crudelis! o amaritudo amarisquid fecisti? Occidisti. Sed quid? Carnem utique solam: animae enim non habes quid facias. Volat ad Creatorem
Abbreviated transcription (Latin):
nos ampliuis ex hoc nouimꝰ debitores.
Magnificauit enĩ dns facere nobiscũ
cũ locum nr̃m dignatus est beatȩ
mortis eius honorare p̾sentia. & p̃¬
ciosissimo corporis eius locupletare
thesauro. Nec molestum sit uobis
qt̃ apud nos habeat sepulturam: q̃n
cũ pater ille erat ce est: nam in mor¬
te ip̃ius hoc nobis confirmatum ẽ
testam̃tum. Quã obrem sicut nos
huius canti grã patris uniuersos
uos tamꝗͣ germanos frẽs totis am¬
plectim̾ uiscerib caritatis: sic &e de
uobis idem sentire sꝑalis ipsa cogna¬
tio ꝑsuadet. Hortamur aũ uos fr̃s
ut beati huius patris nr̃i semꝑcure¬
tis sectari uestigia. eo studio suis qͦ
uobis cirtius scã eius conuersatio
dururnis exꝑim̃tis innocuit. In
hoc enĩ ueros uos eius filios eẽ ꝓba¬
bitis si pat̾na uiriliter instituca ser¬
uetis: & ut in eo uidistis & auditis ab eo
quemadmodũ uos oporteat ambu¬
lare: sic ambuletis ut habundetis mag̃.

Expanded text:
nos amplius ex hoc novimus debitores. nos amplius ex hoc novimus debitores. Magnificavit enim Dominus facere nobiscum, cum locum nostrum dignatus est beatae mortis ejus honorare praesentia, et pretiosissimo 337 corporis ejus locupletare thesauro. Nec molestum sit vobis, quod apud nos habeat sepulturam: quannis vobiscum pater ille erat, et est: nam et in morte ipsius hoc nobis confirmatum est testamentum. Quamobrem sicut nos hujus tanti patris gratia, universos vos, tanquam germanos fratres, totis amplectimur visceribus charitatis: sic et de vobis idem sentire spiritualis ipsa cognatio persuadet. 4. Hortamur autem vos, fratres, ut beati hujus patris nostri semper curetis sectari vestigia, eo studiosius, quo vobis certius sancta ejus conversatio diuturnis experimentis innotuit. In hoc enim veros vos ejus filios esse probabitis, si paterna viriliter instituta servetis: et ut in eo vidistis et audistis ab eo quemadmodum vos oporteat ambulare, sic ambuietis, ut abundetis magis:
Abbreviated transcription (Latin):
Absit aũ ut tua nunc o anima sc̃a mi¬
nus efficax estimetur oratio: qͣndo p̃¬
senti uiuidius supplicare est maiesta¬
ti. nec iam infide ambulas. s inspe¬
cie regnas. Absit ut inminuta ne¬
dum exinantea tua illa samoꝑosa
caritas reputetur. cũ ad fontem ip¬
sum caritatis et̾nȩ ꝓcunbis pleno
hauriens. ore: cuius & isa prius
stillicidia siciebas. Non potuit mor¬
ti cedere caritas fortis ut mors: ĩmo
& morte fortior ipsa. Nam &e decedens
ñ erat ĩ memor ur̃i. affectuosius uos
cõmendans do. & nram̃ quoq exigu¬
itatem solita illa sua mansuetudi¬
e inspiritalib siquid nr̃a in his exign¬
itas ꝑbeati huius patris nr̃a merita
umꝗͣ potuerit: & incorꝑalib siqͣndo
forte oportunitas preberetur. om̃em
uobis consolationem impendere tora
deuotione ꝑatos. Et nunc quoq di¬
lectissimi hyb̾niensis ȩcłiȩ grauẽ hanc
destitutionem toto miseram᷑ affectu
or eo ampluis uob̃ compatimur: quo

Expanded text:
Absit autem ut tua nunc, o anima sancta, miAbsit autem ut tua nunc, o anima sancta, minus efficax aestimetur oratio, quando praesenti vividius supplicare est majestati, nec jam in fide ambulas, sed in specie regnas! Absit ut imminuta, nedum exinanita tua illa tam operosa charitas reputetur, cum ad fontem ipsum charitatis aeternae procumbis, pleno hauriens ore, cujus et ipsa prius stillicidia sitiebas! Non potuit morti cedere charitas fortis ut mors, imo et morte fortior ipsa. Nam et decedens non erat immemor vestri, affectuosius vos commendans Deo, et nostram quoque exiguitatem solita illa sua mansuetudit in spiritualibus, si quid nostra in his exiguitas per beati hujus Patris nostri merita unquam potuerit; et in corporalibus, si quando forte opportunitas praeberetur, omnem vobis consolationem impendere tota devotione paratos. 3. Et nunc quoque, dilectissimi, Hiberniensis Ecclesiae gravem hanc destitutionem toto miseramur affectu: et eo amplius vobis compatimur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
inopes. s ingͣcitudinis etiam rei ẽẽ
conuincim suꝑ om̃ib que ꝑ eum
nobis beneficia ꝓuenere. si non con¬
gratulamur ei quide labore ad re¬
quiem. de ꝑiculo ad securitatem
de mundo cransit ad patrem. Itaq
& pium est malachiam flere de¬
functum: & pium mag̃ malachi¬
e congaudere uiuenti. Numquid
ñ uiuit: ytiq ce beate. Uisus est
oculis insipientium mori. ille aũ est
inpace. Behinc etiam utilitatis ꝓpriȩ
consideratio exultandum nob̾ sug¬
gerit & lecandum qd̃ cam potens nos
patͦnus ad celestem curiam. tam fide¬
lis p̃cesserit aduocatus: cuius & fer¬
uentissima caritas obliuisci neque¬
at filioꝵ. & ꝓbata scĩtas obtineat gr̃am
apud dm̃. Quis enĩ nunc malachiã
scm̃. aut minꝰ posse ꝓdesse. aut minꝰ
suos diligere audeat suspieari:. Pfec¬
to cum diligeretur pͥus certiora nc̃
suȩ dilectionis adeo capit exꝑim̃ta.
& cũ dilexisset eos infinem dilexit coᷤ.

Expanded text:
inopes, sed ingratitudinis etiam rei esse inopes, sed ingratitudinis etiam rei esse convincimur super omnibus quae per eum nobis beneficia provenere, si non congratulamur ei, qui de labore ad requiem, de periculo ad securitatem, de mundo transiit ad Patrem. Itaque et pium est Malachiam flere defunctum, et pium magis Malachiae congaudere viventi. Nunquid non vivit? Utique et beate. Visus est oculis insipientium mori, ille autem est in pace. 2. Dehinc etiam utilitatis propriae consideratio exsultandum nobis suggerit et laetandum, quod tam potens suos patronus ad coelestem curiam, tam fidelis praecesserit advocatus: cujus et ferventissima charitas oblivisci ne queat filiorum, et probata sanctitas obtineat gratiam apud Deum. Quis enim nunc Malachiam sanctum aut minus posse prodesse, aut minus suos diligere audeat suspicari? Profecto cum diligeretur prius, certiora nunc suae dilectionis a Deo capit experimenta: et cum dilexisset suos, in finem dilexit eos.
Abbreviated transcription (Latin):
rime congregationib quas beatȩ me¬
moriȩ malachias eꝑc fundauit. frat
bernardus clareuallis uocatus ab¬
bas paracliti consolationem. Si ha¬
beremus hic manentem ciuitatem.
copiosissimis uirc lacͥmis plang̾emꝰ
talem nos amisisse conciuem. sete¬
rum si futuram mag̃ inquirimus
ut oportet: est quidem ñ modica do¬
loris occasio tam necessario dulce insti¬
tui. debet tam̃ zelum demꝑare scien¬
tia. & dolorem spei fiducia delinire.
Nec mirari quẽ piam decet sigemitũ
extorquet affectus. si desolatio lacri¬
mas expͥmit. modum tam̃ adhibe¬
re necesse est. ĩmo &e ñ modice etiã
consolari: intuentes ñquȩ uident᷑
s que ñ uidentur. Quȩ enĩ uident᷑
temꝑalia sunt: quȩ aũ ñ uidentur
et̾na. Primũ quidem congratulã¬
dum ẽ animȩ sc̃ȩ ne nos arguat de
inopia caritatis: dicens & ipse qd̃
dñs ad apłos ait. Si diligeretis me
gauderetis utiq quia uado ad pa¬
trem. Preuenit nos ad pacrem sp̃u

Expanded text:
xime congregationibus, quas beatae memoriae Malachias episcopus fundavit, frater BERNARDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, Paracleti consolationem. 1. Si haberemus hic manentem civitatem, copiosissimis jure lacrymis plangeremus, talem nos amisisse concivem. Caeterum si futuram magis inquirimus ut oportet, est quidem non modica doloris occasio tam necessario duce destitui: debet tamen zelum temperare scientia, et dolorem spei fiducia delinere. Nec mirari quempiam decet, si gemitum extorquet affectus, si desolatio lacrymas exprimit: modum tamen adhibere necesse est, imo non modice etiam consolari, intuentes non quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna. Primum quidem congratulandum est animae sanctae, ne nos arguat de inopia charitatis, dicens et ipse quod Dominus ad Apostolos ait: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem . Praevenit nos ad Patrem spiri
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis dedem milia. De stercore bo
um lapidatus ẽpiger. Boues sunt
qͥm oꝑe di strenue exercentur: qui
seminant in lacͥmis s ingaudio
sabbata uidentes hostes derident.
dehonestatur ab hostib mocio suo.
sicut boues strenui in laborib suis ho¬
nestantur a deo. Quẽ enĩ maligni sꝑc
pigrũ uident ad sp̃alia exercitia incogi¬

Expanded text:
ritatis decem millia. PARABOritatis decem millia. PARABOum lapidatus est piger . Boves sunt qui in opere Dei strenue exercentur; qui seminant in lacrymis, sed in gaudio sabbata videntes hostes derident, dehonestatur ab hostibus in olio suo, sicut boves strenui in laboribus suis honestantur a Deo. Quem enim maligni spiritus pigrum vident ad spiritualia exercitia, in cogi
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine: his stipatus dux insignis
ꝓgreditur. certusq de uictoria. erep¬
to signo tͥumphali. pͥmã ꝑtransiit
inimicoꝵ scd̃amq custodiam. Cumq
uenisset ad portã. ultro aꝑta est ei.
Ad cuiꝰ ingressum facta est leticia
magna in opido. Cumq suadente
gaudio uociferarentur om̃s cecla¬
marent. exortus clamor exteroꝵ ca¬
stra ꝑt̾ruit. Et illi. Quȩ est ista in¬
qͥunt uox exulcationis in aurib nr̃is
de castris isrł: Nonita erat eriae nu¬
dius t̾cius. forte uenit eis auxiliũ: &
impecũ facient in nos. fugiamꝰ gͦ ifra¬
helẽ: d̾ns eñi pugnat ꝓeis contͣ nos.
Int̾im caritas more impatiens ordina¬
riexercitũ. aꝑiri portas. & ꝑsequi p̃ci¬
pit inimicos: aꝑte denuntians. uta¬
dam ad portas mortis. Sicq uno
impetu unuiersus caritatis ꝓcedit¬
exercitus: quos babilonii ñ ferentes
fugiunt s ñ effugiunt. Cadunt a
latere timoris mille: & adextris ca¬

Expanded text:
suetudine. His stipatus dux insignis suetudine. His stipatus dux insignis progreditur, certusque de victoria, erecto signo triumphali primam pertransit inimicorum, secundamque custodiam, Cumque venisset ad portam, ultro aperta est ei. Ad cujus ingressum facta est laetitia magna in oppido. Cumque suadente Gaudio vociferarentur omnes et acclamarent, exortus clamor exterorum castra perterruit. Et illi: Quae est ista, inquiunt, vox exsultationis in auribus nostris de castris Israel? Non ita heri et nudiustertius. Forte venit eis auxilium, et impetum facient in nos. Fugiamus ergo Israelem; Dominus enim pugnat pro eis contra nos. Interim Charitas morae impatiens, ordinari exercitum, aperiri portas, et persequi praecipit inimicos, aperte denuntians: Vadam ad portas inferi. Sicque uno impetu universus Charitatis exercitus procedit, quos Babylonii non ferentes fugiunt, sed non effugiunt. Cadunt a latere Timoris mille, et a dextris Cha
Abbreviated transcription (Latin):
eas confitebor dño regi nr̃o inore meo
iusticia me misit aduos. ut intͦdu¬
car ad regem: quia ad ipsum habeo
secreta quȩ ꝑferam. Uox curcuris
audiea est in t̾ra nr̃a. Et cũ cognoue¬
set nunciũ ẽẽ iusticiȩ: introduci eũ
p̃cepit. Ingressa oratio ad regem. ado¬
rauit & ait. Rex inec̾num iuiue. sed
ille. recdt nesunt omia circa dium
tuũ. & quȩ illius suntͤ Et oratio. Re
sarium. Seruus ille ur acoribus
unicorniũ ad imꝑium regis creptus
& dne mi terra illa autralis. & arens
ẽ. &e cybum ñ habet. det dñs benedicti¬
onẽ &e terra nr̃a dabit fructũ suum
&e congregati hostes in multitudine
ra bonitas: motus his lacͥmis ait.
Quẽ mittemus: Ad quem caritas.
Ecce ego d̾ne mute me. Rexaũ quere¬
bat de sociis: s caritas domesticam
sibi familiam respondit sufficere.
Exit gͥ una cũ nobili illo comitatu
suo. gaudio pace. patientia. longa¬
nimitate. benignitate bonitate. mã¬

Expanded text:
eas confitebor Domino regi nostro in ore meoeas confitebor Domino regi nostro in ore meoJustitia me misit ad vos, ut introducar ad regem, quia ad ipsum habeo secreta quae perferam. Vox turbinis audita est in terra nostra. 7. Rex cum cognovisset nuntium esse Justitiae, introduci eum praecepit. Ingressa Oratio ad regem, adoravit, et ait: Rex, in aeternum vive. Et ille: Rectene sunt omnia circa dominum tuum, et quae illius sunt? Et Oratio: Recsarium. Servus ille vester a cornibus unicornium ad imperium regis ereptus, meum; et: Domine mi, terra illa australis et arens est, et cibum non habet. Det Dominus benedictionem, et terra nostra det fructum suum. En congregati hostes in multitudine,ra bonitas, motus his lacrymis ait: Quem mittemus? Ad quem Charitas: Ecce ego, Domine, mitte me. Rex autem quaerebat de sociis; sed Charitas domesticam sibi familiam respondit sufficere. Exit ergo una cum nobili illo comitatu suo, Gaudio, Pace, Patientia, Longanimitate, Benignitate, Bonitate, Man
Abbreviated transcription (Latin):
lissimꝰ regi bene notus & curiȩ. oratio
scił quȩ in secreto noctis silentio ꝑig¬
notas semitas archana celi penetrare.
& cubiłm regis adire. & oportuna
importunitate pium regis animũ
flectere: ñ indoctus. supplicatione mi¬
serabili laborantib auxiliũ solitus
impecrare. Eat ille si placet: ecce enĩ
presto est. Cumq respondissent om̃s
placet: prudentia quid regi insinuet
dictante iusticia ut fid̾eliter agat. &
ne uacuus reuertatur p̃cipiente. ce¬
teris & maxime timore ut iter accele¬
ret dep̾cantib ꝑ occultos quosdam
muri exitus dimissus est. At ille
hostium cuneos penetrans securus
omĩ aue uelocior in mom̃to in iclu ocłi
cũ clausas reppisset & pulsasset. iani¬
torib egre ferentib qd̃ in cempestȩ
noctis silentio ciuitatem impleret
clamorib: ce regi ipsi importunꝰ esse
ñ uereretur. At ille ꝑseuerabat pul¬
sans: & amplius loquebatur. Apite
mͥ inqͥt portas iusticiȩ & ingressus in

Expanded text:
lissimus regi, bene notus curiae, Oratio lissimus regi, bene notus curiae, Oratio scilicet, qui in secreto noctis silentio per ignotas semitas arcana coeli penetrare, et cubiculum regis adire, et opportuna importunitate pium regis animum flectere non indoctus, supplicatione miserabili laborantibus auxilium solitus 1250 impetrare. Eat ille si placet: ecce enim praesto est. Cumque respondissent omnes: Placet! Prudentia quid regi insinuet, dictante Justitia ut fideliter agat, et ne vacuus revertatur praecipiente, caeteris, et maxime Timore, ut iter acceleraret deprecantibus, per occultos quosdam muri exitus dimissus est. At ille hostium cuneos penetrans securus omni ave velocior, in momento, in ictu oculi . Quas cum clausas reperisset et pulsasset, janitoribus aegre ferentibus, quod intempestae noctis silentio civitatem impleret clamoribus, et regi ipsi importunus esse non vereretur, ille perseverabat pulsans, et amplius loquebatur: Aperite mihi, inquit, portas justitiae, et ingressus in
Abbreviated transcription (Latin):
illud sepiꝰ memorabat ẽẽ noinssima ho¬
minis illiꝰ peiora pͥorib. Equus enĩ ille
cursu p̃peti festinis aduolabat ad ur¬
bem: nunc soluis rationis cõmissus
ducatui. ipse in qͥt uideris siñ melius
erat tͥ tunc magis qm nunc. Prope iã
erat ut aduersus spem contͣria sentien¬
tem cimor insurgeret: s cemꝑantia
prudentiam aduocauit. Accersita pru¬
dentia imꝓbitatem cimoris obiurgãs:
in aduersarios inqͥt cuus ocimor mu¬
cro deseuiat. Nescis quia rex nr̃ rex uͥ¬
tutũ est dñs fortis & potens dñs potẽs
in p̃lio. Eat gͥ nuncitis qui suoꝵ ne¬
cessitates exponat. ad uitoriũ flagites
auxiliatorem adducat. & quis ire pot̾it
ate timor cenebrȩ oꝑuint terram. et
muros obsidet hostium ꝑuigil mul¬
titudo: & nos ignari uiȩ tamꝗͣ in regio¬
nem longiquã. Aduocauit gͥ hospi¬
tem suũ iusticiam: siquid inqͥunt po¬
tes adiuua nos. Quib illa. Bono a¬
nimo estote: est enĩ michi nunciꝰ fide¬

Expanded text:
 memorabat, esse novissima hominis illius pejora prioribus. Equus enim ille praepeti cursu festinus advolabat ad urbem, nunc solius Rationis commissus ducatui. Ipse, inquit, videris, si non melius erat tibi tunc magis, quam nunc. 6. Prope jam erat ut adversus Spem contraria sentientem Timor insurgeret; sed Temperantia Prudentiam advocavit. Accersita Prudentia improbitatem Timoris objurgans: In adversarios, inquit, tuus, o Timor, mucro desaeviat. Nescis quia rex noster, rex virtutum est, Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio? Eat igitur nuntius, qui suorum necessitates exponat, adjutorium flagitet, auxiliatorem adducat. Et quis ire poterit, ait Timor? Tenebrae operiunt terram, et muros obsidet hostium pervigil multitudo; et ignari viae, tanquam in regione longinqua. Advocaverunt igitur hospitem suum Justitiam. Si quid, inquiunt, potes, adjuva nos. Quibus illa: Bono animo estote. Est enim mihi nuntius fide
Abbreviated transcription (Latin):
apo cruci ipsius ñ dubitetur affixũ.
adhuc cam̃ int̾im ñ regnare quidem
s habitare etiam in ipso dñ iuueret
apło ꝑmitebatur. Mentior siñ ipse
ait. Iam ñego oꝑor illud: s qd̾ habi¬
tat in me peccm. Sic & mors ipsa mi¬
mine quid̾e ad huc abeẽ cogitur: sed
cogitur ñ abesse. Erit aũ cum dicet᷑.
Ubi est mors uictoria tua: Et ipsa siqͥ¬
dem inimica. nouissima destruecur.
Nunc uͦ moderante eo qui imꝑium
habet uitȩ & mortis. & mare ipsum
ipsa dilectis dni somnꝰ refrigerii est.
ꝓpħa altestante qui ait. Cum dederit
dilectis sius somnũ. ecce hereditas
dñi. Pessima quidem mors pecc̃orum
quoꝵ & natiuitas mala. & uita peior.
s p̃ciosa est mors scõꝵ. Preciosa plane
tanꝗͣ finis laborum. tamꝗͣ uictoriȩ
consummatio. tamꝗͣ uitȩ ianua &
ꝑfectȩ securitatis ingressus. Congͣtu

Expanded text:
Christo cruci ipsius non dubitetur affixum, Christo cruci ipsius non dubitetur affixum, adhuc tamen interim non regnare quidem, sed habitare etiam in ipso, dum viveret, Apostolo permittebatur. Mentior si non ipse ait: Jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum . Sic et mors ipsa minime quidem adhuc abesse cogitur, sed cogitur non obesse. Erit autem cum dicetur: Ubi est, mors, victoria tua . Et ipsa siquidem inimica novissima destructur. Nunc vero moderante eo qui imperium habet vitae et mortis, et mare ipsum ipsa dilectis Domini somnus refrigerii est, Propheta attestante, qui ait: Cum dederit dilectis suis somnum, ecce haereditas Domini . Pessima quidem mors peccatorum, quorum et nativitas mala, et vita pejor; sed pretiosa est mors sanctorum . Pretiosa plane, tanquam finis laborum, tanquam victoriae consummatio, tanquam vitae janua, et perfectae securitatis ingressus.
Abbreviated transcription (Latin):
Banũ sibi deuorans inde teneri cepit.
unde uisa ẽ tenuisse. At fortasse quis
dicat. Quomͦ mors acapite suꝑata uide¬
tur. quȩ tanta adhuc libertate seuit in
m̃bra᷑. Simors mortua. quomͦ mala¬
chiam occidit. Si uicta. qͦmͦ adhuc p̃¬
ualet uniu̾sis. & ñ est homo quiuiuat.
& ñ uideat mortem: Uicta plane mor
opus diaboli &e pecc̃i pena. uictum pec¬
catũ causa mortis. uictus & ipse ma¬
lignus & pecci auctor & mortis. Nec
mͦ uicta sunt hec: s ce iudicata iam &̃
d̾anata. Diffinita quidem s necdũ
ꝓmulgata sentencia est. Deniq iam
diabolo ignis ꝑatus. & si nundũ ille
p̃cipitatꝰ in ignem. modico ad huc tem¬
pore sintt᷑ malignari. Tanqͣm malle¬
us celestis oꝑificis factus ẽ: malleus
uniũsȩ terrȩ. Gerit electos adeorum
utilitatem: repbos conterit in eoꝵ
damnationẽ. Qualis gͦ pat̾s amilias
tales & domestici eius: pecc̾m scilicet
&e mois. Nam &e peccm̃ licet simulcũ

Expanded text:
Hamum sibi devorans, inde teneri coepit, Hamum sibi devorans, inde teneri coepit, unde visa est tenuisse. 4. At fortasse quis dicat: Quomodo mors a capite superata videtur, quae tanta adhuc libertate saevit in membra? Si mors mortua, quomodo Malachiam occidit? si victa, quomodo adhuc praevalet universis; et non est homo qui vivat, et non videat mortem? Victa plane mors, opus diaboli, et peccati poena; victum peccatum, causa mortis; victus et malignus ipse, et peccati auctor, et mortis. Nec modo victa sunt haec, sed et judicata jam et damnata. Definita quidem, sed nondum promulgata sententia est. Denique jam diabolo ignis paratus, etsi nondum ille praecipitatus in ignem, modico adhuc tempore sinitur malignari. Tanquam malleus coelestis opificis factus est, malleus universae terrae: terit electos ad eorum utilitatem, reprobos conterit in eorum damnationem. Qualis ergo paterfamilias, tales et domestici ejus, peccatum scilicet et mors. Nam et peccatum, licet simul cum
Abbreviated transcription (Latin):
leuabant᷑ incȩlum. quȩ infirmis mul¬
ta bñficia p̃stitisse. & signis uariis efful¬
sisse noscuntur. Illos quoq speciosos
gressus eugłizantis pacem eugłnantis
bona. illos pedes qui tociens fatigati
sunt studio pietatis. uestigia illa digna
semꝑ que deuotis osculis p̾merent᷑.
Scã deniq labia illa sacerdotis. quȩ
custodiebant scientiam. os iusti quod
sapientiam meditabatur &e linguã eiꝰ
tantis mederi solebat uulnerib ani¬
Nichil imꝗͣ mirũ si fuerit sine discretio¬
ne. quȩ uenit ex p̃uaricatione si sit cru¬
delis & fatua. que ex antiqui serpentis
fallacia ce mulieris in sapientia ꝓdit.
Quid tam̃ causamur qd̃ malachiam
ausa sit attemptare fidele equidem
m̃brum xꝑi. qnͣdo &e ipsum malachiȩ
pariter & omium electoꝵ caput furi¬
bunda ꝑsuasit: Euasit utiq inimu¬
nẽ s ñ immunis cuasit. Impegie
uiudã mors: & inclusto intrase uita
mortem. & absorta est mors in uita

Expanded text:
levabantur in coelum; quae infirmis mullevabantur in coelum; quae infirmis multa beneficia praestitisse, et signis variis effulsisse noscuntur: illos quoque speciosos gressus evangelizantis pacem, evangelizantis bona; illos pedes, qui toties fatigati sunt studio pietatis; vestigia illa, digna quae semper devotis osculis premerentur: sancta denique labia illa sacerdotis, quae custodiebant scientiam; os justi, quod sapientiam meditabatur: et linguam ejus, tantis mederi solebat vulneribus aniNihil, inquam, mirum, si ferit sine discretione, quae venit ex praevaricatione; si sit crudelis et fatua, quae ex antiqui serpentis fallacia, et mulieris insipientia prodiit. Quid tamen causamur quod Malachiam ausa sit attentare, fidele equidem membrum Christi, quando et ipsum Malachiae pariter et omnium electorum caput furibunda pervasit? Pervasit utique immunem, sed non immunis evasit. Impegit in vitam mors, et inclusit intra se vita mortem, et absorpta est mors a vita.
Abbreviated transcription (Latin):
ro qd̃ infirmos nos tanta çełiȩ sue uoluit
sulcire columna. Alterum siquidẽ
e duob signũ istud qd̃ nob̃ in bono
factum ẽ ꝑsuadet. qd̾̃ aut placitꝰ do
sit locus. aut sibi placitum facere
uelit. ad quẽ cantȩ scĩtatis uirũ a fi¬
nib terrȩ moriturum sepeliendũ¬
q ꝓduxit Ceterũ populo illi affec¬
tuosuis condolere. & eius quȩ cam
patris caxitas ipsa compellit. Dura
ꝓfecto ce inexorabilis mors quȩ tan¬
tam hominũ multitudinẽ unius
ꝑcussione multauit. ceca cempui¬
da. quȩ malachiȩ ligauit linguã.
impediuit gressus. dissoluit manꝰ.
ocłos clausit. Illos unꝗͣ deuotos o¬
culos qui piissimis fietib duunã
peccatorib reconciliate gr̃am consue¬
uere. Illas mundissimas manꝰ quȩ
laboriosis & humilib oꝑib exerceri sem̃¬
ꝑ amauerant. quȩ dnici corꝑis hostiã
salutarem ꝓ pecc̃orib tociens offerebãt.
& sine ira &e disceptatione in oratione

Expanded text:
ro, quod infirmos nos tanta Ecclesiae suae voluit ro, quod infirmos nos tanta Ecclesiae suae voluit fulcire columna. Alterum siquidem e duobus signum istud, quod nobis in bonum factum est, persuadet, quod aut placitus Deo sit locus, aut sibi placitum facere velit, ad quem tantae sanctitatis virum a finibus terrae moriturum, sepeliendumque perduxit. 3. Caeterum populo illi affectuosius condolere, et ejus quae tam patris charitas ipsa compellit. Dira profecto et inexorabilis mors, quae tantam hominum multitudinem unius percussione multavit: caeca et improvida, quae Malachiae ligavit linguam, impedivit gressus, dissolvit manus, oculos clausit. Illos, inquam, devotos oculos, qui piissimis fletibus divinam peccatoribus reconciliare gratiam consuevere: illas mundissimas manus, quae laboriosis et humilibus operibus exerceri semper amaverant, quae Dominici corporis hostiam salutarem pro peccatoribus toties offerebant; et sine ira et disceptatione in oratione