comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ei inęternũ manebit
iustitia: quod & scõ imple¬
uit opere. & gloriosissimo
martyrio consecrauit:
Hoc itaq dolore furor
gentilis accensus. craticull
continuo parat ignitam
suꝑ quã cremandũ lau¬
rentium ꝑ membra dl¬
scinderet: ut indignatio¬
nis suȩ flãmã impiꝰ ignibi
uindicaret Ardet ꝓfetto
totis uisceribus fortissiu
martyr & uritur: sea re¬
gnũ cęli ꝓmissaq dĩ fials
mente ꝓtractans refrigiss
conscientiȩ uictricis exil¬
tat. Nec poenali flexus
incendio est: cuius in pe¬
etere insuperabiũ. sci pe¬
flamma feruebat: Aut
nunquid cedere poterat
momentaneȩ corporis
ustioni: cuius fidẽs ęt̃nũ
gehenne extinguebat ar¬
dorem: Superatis itaque
flammarũ ministris: om̃e
mundanȩ arefrixit incen¬
dium. Et adhoc usque
diabolica ꝓfecit iuiten¬
tio. ut & uir fidelis ad
dm̃ suũ gloriosus ascende¬
ret: & crudelitas perse¬
quentiũ. cũ suis ignibus
confusa torpesceret :

Expanded text:
rnum manebit justitia, quod et sancto complevit opere, et gloriosissimo martyrio consecravit? Hoc itaque dolore furor gentilis accensus craticulam continuo parat ignitam, super quam cremandum Laurentium per membra discinderet, ut indignationis suae flammas impiis ignibus vindicaret. 239 Ardet profecto totis visceribus fortissimus martyr, et uritur; sed regnum coeli promissaque Dei fideli mente pertractans refrigerio conscientiae victricis exsultat, nec poenali flexus incendio est, cujus in pectore insuperabilis S. Spiflamma fervebat. At nunquid cedere poterat momentaneae corporis adustioni, cujus fides aeternum gehennae 240 exstinguebat ardorem? Superatis itaque flammarum ministris, omne mundanae insaniae refrixit incendium; et ad hoc usque diabolica profecit intentio, ut et vir fidelis ad Deum suum gloriosus ascenderet, et crudelitas persequentium cum suis ignibus confusa torpesceret.
Abbreviated transcription (Latin):
narratur. Noli fili mestus
ẽẽ : post triduum me se¬
queris: Unde apparet lem̃i.
beatũ laurentium non de
sacerdotis sui uictoria ha¬
buisse tristiriã : sed doluisse.
quia non etiam ipse mundũ.
cũ suo parite sacerdote.
uincebat: Noli inquit fili
mestus eĩse : post triduum
me sequẽris Hoc est noli
tristis eẽ uelut apud sie¬
culũ derelictus: Niam nec
te fides uitaq tua tali
morte priuabit Nulla te
de meo transitũ quo ego
gaudeo ꝑturb& anuietas.
quia mox & tu habiturus
es de tua passione lȩtitiã
ere beati laurentii gla
singularis. qui tantum de
đo suo consequutus est
gr̃e ut ei martyr de mar¬
tyrio ꝓphetaret: quẽ ꝓ
suoꝵ prerogatiua meritoꝵ
Ante uictoria lȩtificauit.
quã pugna terrẽret:
Ergo ut comperit ore sa¬
cerdotis & martyris. Ee
quoq omnimodis assumen¬
dum : congregatis in opum
turbis. ecclesiasticũ censũ.
religiosa liberalitate diui.¬
sit Quam ꝓfundũ sp̃ualis
uiri. & quã cęleste consi¬

Expanded text:
narratur: Noli, inquit, fili moestus esse, post triduum me sequeris. Unde apparet, carissimi, beatum Laurentium non de sacerdotis summi victoria habuisse tristitiam, sed doluisse, quia non ipse mundum cum suo pariter sacerdote vincebat. Noli, inquit, fili, moestus esse, post triduum me sequeris: hoc est, noli tristis esse, velut apud saeculum derelictus; nam nec te fides, vitaque tua tali morte privabit; nulla te de meo transitu, quo ego gaudeo, perturbet anxietas; quia mox et tu habiturus es de tua passione laetitiam. Vere beati Laurentii gloria singularis, qui tantum de Deo suo consecutus est gratiae, ut ei martyr de martyrio prophetaret, quem pro suorum praerogativa meritorum ante victoria laetificavit, quam pugna terreret. Ergo, ut comperit, ore sacerdotis et martyris, se quoque omnimodis assumendum, congregatis inopum turbis ecclesiasticum censum religiosa liberalitate divisit. Quam profundum spiritalis viri, et quam coeleste consi
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa suadere Uirgam
igitur paulus ex doctrina
legis assũpserat. Legerat
enim. qui parcit baculo:
odit filiũ suũ Legerat
etiã: quia agnũ mandu¬
cantes. baculũ in manib
habere: prȩcepto ꝓphetico
iubebantur: & ideo dñs
in ueteri testamento ait
Iisitabo in uirga iniquita¬
tes eoꝵs: In nouo autẽ se
ipsum obtulit: ut ignosce¬
ret uniuersis dicens Si me
quęritis: sinite hos abire:
Et alibi habes: quia cum
apłi ignẽ de cęlo petere
uellent. ut consumeret
samaritanos : qui iħm dnm
intra ciuitatem suã reci¬
pere noluerunt: Conuer¬
sus increpauit illos & ait
Nescitis cuius sp̃c estis Filius
enĩ hominis Non uenit
animas hominũ ꝑdere.
sed saluas facere Perfe¬
ctiores ergo sine uirga
diriguntur: infirmiores
eũ baculo manducabant:
Sed & paulus uirgã quidẽ
minatur. sed in sp̃u mansue¬
tudinis uisitat delinquen

Expanded text:
uniuersa suadere. uirgam igitur Paulus ex doctrina legis adsumserat. legerat enim: qui parcit baculo odit filium suum. legerat etiam quia agnum manducantes baculum in manibus habere praecepto prophetico iubebantur. et ideo dominus in ueteri testamento ait: uisitabo in uirga iniquitates eorum: in nouo autem se ipsum obtulit, ut ignosceret uniuersis dicens: si me quaeritis, sinite hos abire. et alibi habes quia cum apostoli ignem de caelo petere uellent, ut consumeret Samaritanos, qui Iesum dominum intra ciuitatem suam recipere noluerunt, conuersus increpauit illos et ait: nescitis cuius spiritus estis; filius enim hominis non uenit animas hominum perdere, sed saluas facere. perfectiores ergo sine uirga diriguntur, infirmiores cum baculo manducant. sed et Paulus uirgam quidem minatur, sed in spiritu mansuetudinis uisitat delinquen
Abbreviated transcription (Latin):
uero uideris patris quidem
& filii unã confiteri naturã.
sed sp̃e scĩ alterã prȩdicare
substantiã. ut ęqualẽ quidem

Expanded text:
vero videris, Patris quidem et Filii unam confiteri naturam, sed Spiritus sancti alteram praedicare substantiam, ut aequalem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
falsitatẽ: si quẽ uideris ita
unã asserere ꝑsonã. Noli xp̃i¬
anum catholicũ putare. sed
herẽticũ sabellianũ agnosce.
istarũ triũ ꝑsonarũ assẽrere :
Arrianũ hereticũ sine dubi¬
tatione intellige Uerum est
enĩ. quod sabelliani unã na.
credunt : sed falsum est quod
tres ꝑsõnas eẽ Non credunt:
Uerum. ẽ etiã quia arriani
tres ꝑsonas patris & filii &

Expanded text:
falsitatem, si quem videris ita falsitatem, si quem videris ita unam asserere personam, noli Christianum catholicum putare, sed haereticum Sabellianum agnosce.istarum trium personarum asserere, Arianum haereticum sine dubitatione intellige. Verum est enim quod Sabelliani unam natu sancti, credunt; sed falsum est quod tres personas esse non credunt. Verum est etiam quod Ariani tres personas Patris, et Filii,
Abbreviated transcription (Latin):
habet uerã diuinitãtẽ: colendi
alterius dĩ nullatenus tribuat
facultatẽ. Nec in sacramento
redẽptionis humanȩ sit aliquã¬
tenus nominandus. quisquis
ab unius ueri dĩ natũra inue¬
nitur extrãneus Mysteriũ
autẽ redẽptionis humanae
Nulla ratione ꝑficit᷑: si ir
baptismo uel filii uel sp̃e scĩ
uocabulũ subtrahat᷑. Proinde
nr̃ȩ disputatiõnis non per:¬
mittit extendi: & dilectionis
tuȩ primordia non sunt
lectionis ꝓlixitãte fatiganda.
sed breuitate potius excitan¬
da: ut dũ breue opus delecta¬
bilit̃ legeris: ad ꝓlixam lec¬
tionẽ ardentius in flammeris
pauca quȩ dicturus sum in¬
tente lege : prudent̃ intellige.
& indubitant᷑ tene : ex quib
ualeas in asertione a falsis
uera discernere: & xp̃ianam
fidẽ ipsius iilluminatoris nr̃i
iuuamine retinere Unus ds̃
& sp̃c sc̃s Una est enĩ patris
non una ꝑsona: Proinde
ut retentã ueritate possis¬
refellere. uel certe respuere

Expanded text:
habet veram divinitatem, colendi habet veram divinitatem, colendi alterius dei nullatenus 205 tribuat facultatem; nec in sacramento redemptionis humanae sit aliquatenus nominandus, quisquis ab unius veri Dei natura invenitur extraneus. Mysterium autem redemptionis humanae nulla ratione perficitur, si in baptismo vel Filii, vel Spiritus sancti, vocabulum subtrahatur. CAP. nostrae disputationis non permittit extendi, dilectionis tuae primordia non sunt lectionis prolixitate fatiganda, sed brevitate potius excitanda, ut dum breve opus delectabiliter legis, ad prolixam lectionem ardentius inflammeris. Pauca quae dicturus sum, intente lege, prudenter intellige, et indubitanter tene: ex quibus valeas in assertione fidei a falsis vera discernere, et Christianam fidem, ipsius illuminatoris nostri juvamine retinere . CAP.  sanctus. Una est enim Patris,non una persona. Proinde ut retenta veritate possisrefellere, vel certe respuere
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ & filius: Equalis est
patri & filio sp̃c sc̃s: quia
omniũ fideliũ membra unũ
tẽplũ hab&̾ sicut pater &
filius: Quis autẽ negãre
audeat unã esse diuinitãtẽ
corpora fideliũ quȩ mẽbra
solus creator omniũ rerũ ds̃:
Trinitas ẽ: unus solusimm̃sus
naturalit᷑ ds̃ Ad huius ima¬
ginẽ trinitatis. homo factus
agnoscitur.: in cuius nomine
baptizatus denuo renouatur:
Baptizari autẽ gentes in nõ
trinitatis opere initiũ con¬
ditionis accẽpimus: sic ir
nomine trinitatis diuinȩ.
adoptionis gratiã mere¬
mus Unus est ergo uerus
creat homines: & gratuita
miseratione iustificat pec¬
catores: Prȩter hunc unũ
uerũ dm̃ Nullus. ẽ ds. Quia
dũ dicit. uidete. uidete quia
ego sũ ds̃ & non est alius
prȩt᷑ me : Docet nos & ad¬
monet graue esse peccatũ.
siquis extra unũ dm̃ alterỹ
dubio credit. quisquis in
patre & filio & sp̃u scõ di¬
uersitatẽ diuinitatis existi¬
mat. Cũ ille ds̃ qui solus

Expanded text:
equalis est Patri et Filio Spiritus sanctus, quia omnium fidelium membra unum templum habet sicut Pater et Filius. Quis autem negare audeat unam esse divinitatem Pcorpora fidelium, quae membra solus creator omnium rerum Deus, Trinitas est unus solus immensus naturaliter Deus. Ad hujus imaginem Trinitatis homo factus agnoscitur, in cujus nomine baptizatus denuo renovatur. Baptizari autem gentes in nomiTrinitatis opere initium conditionis accepimus, sic in nomine Trinitatis, divinae adoptionis gratiam sumeremus. Unus est ergo verus creat homines, et gratuita miseralione justificat peccatores. Praeter hunc unum Deum verum nullus est Deus, quia dum dicit: Videte quia ego sum Deus, et non est alius praeter me , docet nos et admonet grave esse peccatum, si quis extra unum Deum alium dubio credit quisquis in Patre, et Filio, et Spiritu sancto, diversitatem divinitatis existimat; cum ille Deus, qui solus
Abbreviated transcription (Latin):
uobis  Siquis autẽ tẽplũ
dĩ uiolauerit. disperdet illũ
ds. Templũ enĩ dĩ scm̃ est.
quod estis uos Sic autẽ nos
apłs asserit esse tẽplum dĩ:
ut eadẽ epła tẽplum nos di¬
cat etiã spc̃ scĩ . Dicit enĩ.
Nescitis quia membra uestr̃a
tẽplũ est qui in uobis est sp̃e
monstraret : continuo sub:¬
iunxit Glorificate & por¬
tate dm̃ in corpore uestro:
Equalis est ergo patri & spc̃¬

Expanded text:
lum Dei violaverit, disperdet illum Deus. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Sic autem nos Apostolus asserit esse templum Dei, ut in eadem epistola templum nos dicat etiam Spiritus sancti. Dicit enim: Nescitis quia membra vestra templum sunt qui in vobis habitat demonstraret, continuo subjunxit: Glorificate et portate Deum in corpore vestro . 18. Aequalis est ergo Patri
Abbreviated transcription (Latin):
oculis : sed & interno di¬
uinitatis intuitu. iuxta
illud beati samuhelis.
Homo uid& in facie: d̃s
autẽ intuetur cor:
Uidit cordis eis simplici¬
tatẽ. uidit animi subli¬
mitatẽ : cuius merito cun¬
ctȩ ess& prȩferendus ȩccłȩ:
Uidit quia uocante an¬
drea. feruente ad se amo¬
re peruolauerit: ideoq
uenientẽ: mox familiari
affatur eloquio. tues in¬
quiens symon filius lo¬
hanna: Nec magnũ est
qño uocabulũ cuius liboe
hominis uel patris eius
dicere: qui omniũ scõrũ
nomina scripta tenet
in cȩlo: Sed positurus
discipulo nomen. meriai
ret. primo uoluit osten¬
dere: quia quod aparen¬
dbus acceperat nomen.
etiam ipsũ significatione
uirtutis non care̾ret
Symon ergo oboediens.
iohanna dicitur dñi gr̃a:

Expanded text:
oculis, sed et interno divinitatis intuitu, juxta illud beati Samuelis: Homo videt in facie, Deus autem intuetur cor . Vidit cordis ejus simplicitatem, vidit animi sublimitatem, cujus merito cunctae esset praeferendus Ecclesiae. Vidit quia, vocante Andrea, fervente ad se amore pervola verit; ideoque venientem mox familiari affatur eloquio: Tu es, inquiens, Simon filius Joanna. Nec magnum est Domino vocabulum cujuslibet hominis vel patris ejus dicere, qui omnium sanctorum nomina scripta tenet in coelo; sed positurus discipulo nomen meriti ret, primo voluit ostendere quia quod a parentibus acceperat nomen etiam ipsum significatione virtutis non careret. Simon ergo obediens Joanna dicitur Domini gra
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes: gła in excelsis dĩ.
& in terra pax hominib
redonat᷑. Hȩc est uurgo se¬
cunda: multis ꝓphearũ
indiciis prȩdicata : Hȩc
que hodierna die comi¬
tis om̃ib cęlo assumitus
Exuit᷑ carne. cęlesti glor
uestit᷑. Hȩc. ẽ. ex genere
abrahȩ orta uirgo. in
cuius semine benedicentꝰ
om̃s gentes: De tribu
uida unde dictum et
Non deficiet princeps ae
uida donec ueniat qul
mittendus est: & ipse as¬
expectatio gentiũ: Ipsa est

Expanded text:
ntes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus redonatur. Haec est virgo fecunda, multis prophetarum indiciis praedicata. Haec est quae hodierna die, completis omnibus, coelo assumitur, exuitur carne, coelesti gloria vestitur. Haec ex genere Abrahae orta virgo, in cujus semine benedicebantur omnes gentes de tribu Juda. Unde dictum est: Non deficiet princeps de Juda, donec veniat qui mittendus est, et ipse eexspectatio genti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat᷑. Quod autẽ idem
homo interris ubi seditio
& bella sunt indesinenter.
ꝓpt̾ reconciliationẽ media¬
toris pax hominib bone
uoluntatis nuntiat᷑. ac sic
unus idemq xp̃c utrumq
cõplectit᷑. Et ideo sursum
in cęlis non minuit᷑ gła suꝑ¬
norũ ciuiũ sed augetur:
neq deorsũ in terris ꝓptͣ
discordias frustrat᷑ pax ho¬
minib bonȩ uoluntatis. sed
prȩstatur Propt̃ quod ad
huius cunas infantiȩ quo
angeli frequentant. inuitat
thorũ inquiunt huius uir¬
ginis. frequentate nobis dul¬
cia cantica dramatis:
carminis: quo genere cantica
canticorũ edita leguntur.
Et iubemur ut caritas am¬
plior cõmendetur. eo gene¬
re canendi dulcia cantica
frequentare ubi interdũ
angeli canentes concele¬
brant laudes: Archangłs
Gabrihel euangelitat. feh
occurrens refulget. magi
ueniunt & adorant: nu¬
nera deferunt. suisq mu¬
nerib ꝓphetant: Pastim
audiunt & loquunt᷑. uen¬
unt. uident. & intelligun
uerbũ incarnatũ qđ̃ oñ

Expanded text:
dicatur; quod autem idem homo, in terris, ubi seditio et bella sunt indesinenter, propter reconciliationem Mediatoris pax hominibus bonae voluntatis nuntiatur, ac sic unus idemque Christus utrumque complectitur. Et ideo sursum in coelis non minuitur gloria superiorum civium, sed augetur; nec deorsum in terris propter discordias frustratur pax hominibus bonae voluntatis, sed praestatur. Propter quod ad hujus cunas infantiae, quas angeli frequentant, invitat torum, inquiunt, hujus Virginis frequentate nobis dulcia cantica dramatis. carminis, quo genere Cantica Canticorum edita leguntur. En jubemur, ut charitas amplior commendetur, eo genere canendi dulcia cantica frequentare, ubi interdum angeli canentes celebrant laudes, archangelus Gabriel evangelizat, stella occurrens refulget, magi veniunt et adorant, munera deferunt, suisque muneribus prophetant: pastores audiunt et loquuntur; veniunt, vident, et intelligunt Verbum incarnatum, quod Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tyrpe dauid ꝓgenita: cui
qs pat̾ olim in sp̃u: de
fructu inquit uentris tui
ponã suꝑ sedem meam:
Scce adquã concurrunt᷑
o filie om̃a eloquia pro¬
phetarũ: ad quã omnia¬
pturarũ. de qua natus
de assumpta de corpore
renascatur in cęliis Unde
& filia hierusalẽ esse iure
canitur: licet natus sit
exta qui eã fundauit¬
dim altissimꝰ. Que reue¬
n mat̾ illa cęlestis hodie
aduenit obuiam ornata
monilib suis: de qua dicit᷑.
iui merusalẽ descendentẽ
deido a dõ ornatã auro
mundo & lapidib p̃tiosis in¬
atã: Quȩ ꝓfecto hodie
atuorata ideo descendit:
it reginã mundi heatã
filiet Phaiaoo secum
eueheret ad sublimia. & col¬
locaret in throno regni:
Alioquin officiosissime prȩtexta
Non occurreret. nisi festiui¬
tas magna ess& Propterea

Expanded text:
genita, cui Deus Pater olim in spiritu: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Ecce ad quam concurrunt, o filii, omnia eloquia prophetarum, ad quam omnia apturarum, de qua natus die assumpta de corpore renascatur in coelis. Unde et filia Jerusalem esse jure canitur, licet natus sit ex ea qui eam olim fundavit Altissimus . Quae revera mater illa coelestis hodie advenit obviam ornata monilibus suis, de qua dicitur: Vidi Jerusalem descendentem de coelo a Deo ornatam auro mundo, et lapidibus pretiosis intextam. Quae profecto hodie decorata ideo descendit, ut reginam mundi, beatam scilicet Mariam, secum eveheret ad sublimia, et collocaret in throno regni; alioquin officiosissime praetexta non occurreret, nisi festivitas magna esset. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
tiosis uti debeant & eoꝵ
capite ad laudẽ dĩ pro
honore beati PETRI
gestare: Ipse uero scissimꝰ
papa super coronã cle¬
ricatus quam gerit ad
głam beati PETRI om¬
nino ipsa ex auro non
est passus uti corona:
Frigium uero candido
nitore splendidam re-¬
surrectionẽ dñicam de¬
signans eius sacratissimo
uertici manib nr̃is po¬
suimus: & tenentes fre-¬
num equi ipsius pro
reuerentia beati PeRi

Expanded text:
tiosis uti debeant, et in capite ad laudem Dei pro honore beati Petri gestare. Ipse vero beatissimus papa super coronam clericatus, quam gerit ad gloriam beati Petri, omnino ipsa ex auro non est passus uti corona; phrygium autem candido nitore, splendidam resurrectionem Dominicam designatis, ejus sacratissimo vertici manibus nostris imposuimus, et tenentes frenum equi ipsius, pro reverentia beati Petri
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝑsecutore defensor:
Sed in hoc omipotentis dĩ
attollenda maiestas. ẽ: qui
inspiratione mirabili. do¬
cendi gratiã tribuit im¬
perito: & inimicũ fecit
amare quod oderat: & fidẽ
quã impugnabat asserere:
Illius piscationẽ non abstu¬
lit : sed mutauit: Huius
cecauit oculos: ut purga¬
tiore recepto lumine. cla¬
rissime mentis acie. ultra
humanũ uidere possit
aspectũ: Quanti igitur
meriti apud dm̃ suum
petrus erat: ut ei post na¬
uiculȩ paruȩ remigrum
totius eccłȩ gubernacula

Expanded text:
ersecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ecclesiae gubernacula
Abbreviated transcription (Latin):
mis consuctudinem
Nsuiscepit ecclesia. ho¬
ima diȩ ad cȩlos as¬
ipta: fuisse traditur
lipo uiari. Sed quo
ordine hinc ad superna
transierit regna. nulla
catholica narrat hysto¬
ria: Non solũ autẽ respue¬
re apocripham: uerum
etiam ignorare dicitur
sunt nonnulla. sine au¬
Ctoris nomine de eius
assumptione conscripta :
quȩ ut dixi ita cauentur.
ut ad confirmandam rei
ueritatẽ legi minime
permittantur: Hinc sane
pulsantur non nulli. quia
nec corpus eius in terra

Expanded text:
in consuetudinem Christi suscepit Ecclesia, hodierna die ad coelos assumpta fuisse traditur virgo Maria. Sed quo ordine hinc ad superna transierit regna, nulla catholica narrat historia. Non solum autem respuere apocrypha, verum etiam ignorare dicitur sunt nonnulla sine auctoris nomine de ejus assumptione conscripta; quae, ut dixi, ita caventur, ut ad confirmandam rei veritatem legi minime permittantur. Hinc sane pulsantur nonnulli, quia nec corpus ejus in terra
Abbreviated transcription (Latin):
naȩ prȩsulẽ uitȩ: Audiui¬
mus eius ululatus cũ in
orbẽ gladius mitteretur:
dentes asperos ora tumi¬
da prȩferebat: & putabat
quod uocẽ om̃ib abstulis¬
set. quã solus amiserat:
Et ideo ut hos lupos effu¬
gere possimꝰ. doc& dñs qͥd
sequamur dicens: Nolite
portare sacculũ neq pe¬
ram: Neq calciamenta:
Quid sit sacculũ non esse
portandũ. alibi euident̃
expressit Scripsit enim
Matheus. qm̃ dixit ad
discipłos dñs. nolite pos¬
sidere aurũ neq argen¬
tũ Si ꝓhibemur aurũ
possidere. quid eripere
Si quod habeas donare
prȩciperis quẽ ad modũ
congeris quod non habea
Qui prȩdicas non furandũ
furaris: Qui dicis non
moechandum mȩcharise
Qui execraris idõla sacri¬
legium facis  Qui iN
lege gloriaris: ꝑ prȩuaria

Expanded text:
nae praesulem uitae. audiuimus eius ululatus, cum in orbem gladius mitteretur. dentes asperos, ora tumida praeferebat et putabat quod uocem omnibus abstulisset. quam solus amiserat. et ideo ut hos lupos effugere possimus, docet dominus quid sequamur dicens: nolite portare sacculum neque peram neque calciamenta. quid sit sacculum non esse portandum alibi euidenter expressit; scripsit enim Matthaeus quoniam dixit ad discipulos dominus: nolite possidere aurum neque argentum. si prohibemur aurum possidere, quid eripere, si quod habeas donare praeciperis, quemadmodum congeris quod non habeas? qui, praedicas non furandum furaris? qui dicis non moechandum moecharis? qui exsecraris idola sacrilegium facis? qui in legegloriarisper praeuari
Abbreviated transcription (Latin):
cõmerciũ nr̃ȩ redẽptionis ẽ:
Bona siquidẽ domus lem̃i.
in qua tota simul diuinitã
illabit᷑ dĩtatis : in qua sapi¬
entia dĩ patris septẽ sibi
columnas erexit. suꝑ quas
om̃is innititur domus. &
fabricat᷑ eccła Quid dicã
fr̃s mei quid ue loquar
de his reb mysticis. in
quib om̃is humanus
sermo silendo & admi¬
rando potius quã loquen¬
do crescit: Pro quibus
angłi gratulant᷑ & decan¬
tant gła in excelsisdõ: &
in t̾ra pax hominib bonȩ
uoluntatis Quod si tunc
ad partũ uirginis talia
cantarunt: credimꝰ dilectis¬
simi qđ hodie dignas con¬
celebrant exequias & susci¬
piunt cũ gła matrẽ sui
creatoris gaudentes. quã
sp̃c sc̃s ad impleuit. quam
sapientia patris scilicet filiꝰ
dĩ possedit Unde agamus
donorũ eius priuilegia
nr̃a sunt munera. nr̃aq
conspersio : qm̃ fermentũ
qđ conspersũ ẽ in specie.
redundauit in genere do¬
nec ferm̃taret᷑ totũ: Et
factũ ẽ unũ corpus unaq

Expanded text:
commercium nostrae redemptionis est. Bona siquidem domus, charissimi, in qua tota simul divinitas illabitur Verbi, in qua sapientia Dei Patris septem sibi columnas erexit, super quam omnis innititur domus, et fabricatur Ecclesia. Quid dicam, fratres mei, quidve loquar de iis rebus mysticis, in quibus omnis humanus sermo silendo et admirando, potiusquam loquendo, crescit, pro quibus angeli gratulantur et decantant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis ? Quod si tunc ad partum Virginis talia cantarunt, credimus, dilectissimi, quod hodie dignas concelebrant exsequias, et suscipiunt cum gloria matrem sui Creatoris gaudentes, quam Spiritus sanctus adimplevit, quam sapientia Patris, scilicet Filius Dei, possedit. Unde et nos donorum ejus privilegia nostra sunt munera, nostraque conspersio, quoniam fermentum quod conspersum est in specie redundavit in genere, donec fermentaretur totum . Et factum est unum corpus, unaque
Abbreviated transcription (Latin):
& in effabili celeritate
restituet Nec aliquid at¬
tinebit ad eiꝰ  integra¬
tionẽ. utrũ capilli ad
capillos redeant: & ungueᷤ
ad ungues. an quicquid
eoꝵ p̾erierat mutet᷑ in
corporis reuocet᷑. curante
artificis ꝓuidentia: ne
quid indecens fiat Nec
illud ẽ consequens. ut ideo
diuersa statura sit reui¬
uiscentiũ singuloꝵ: quȩ
fuerat diuersa uiuentiũ.
aut macri cũ ea dem
macie. aut pingues cũ
eadẽ pinguedine reuiui¬
scant: Sẽdd si hoc est in
consilio creatoris. ut in
effigie sua cuiusq ꝓprie¬
tas & discernibilis simili¬
tudo seruetur : in ceteris
autẽ corporis membris

Expanded text:
 ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus rei integritatem, utrum capili ad capillos redeant, an ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in corporis revocetur curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consil o Creatoris, ut in effigie sua cujuscunque proprietas et discernibilis similitudo servetur; in caeteris autem corporis bonis
Abbreviated transcription (Latin):
uastat ȩccłam : inimico ad¬
huc eius in pec: tore ami¬
cũ sibi cor xp̃c inuenit
Dumq tẽporalia capit ad
supplicia xp̃ianos: ipse per¬
petuã captus ad gratiam.
factus .ẽ. subito pastor ex
lupo: ex prȩdone custos. ex
hoste defensor Unde patuit
nec paulum malignȩ m̃tis
ꝓposito plebẽ dñicam ꝑse¬
quutũ: Nec xp̃m latuisse
quẽ eligeret in paulo:
Hic .ẽ. paulus. qui xp̃i uocib
in clamatus ecelo Oculis
in se iudaice infidelitatis
obtusis. uidendi aciem non
ꝑddidit sed mutauit Amisit
oculos &̾ recepit : ut uno
eodemq. t̃pore. & in ꝑse¬
quentẽ cecitatis uindicta
ꝓcederet : & uocantis dei
gr̃a illuminaret electũ

Expanded text:
vastat Ecclesiam, inimico adhuc ejus in pectore amicum sibi cor Christus invenit; dumque temporalia capit ad supplicia Christianos, ipse perpetuam captus ad gratiam, factus est subito pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste defensor; unde patuit nec Paulum malignae mentis proposito plebem dominicam persecutum, nec Christum latuisse quem eligeret in Paulo. 220 Hic est Paulus, qui, Christi vocibus inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit; amisit oculos, et recepit: ut uno eodemque tempore et in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illuminaret electum;
Abbreviated transcription (Latin):
manet inȩternũ: quia dc̃
digni inuenti sunt. fide
prȩclari. hospitalitate prȩ¬
cipui: astuti in sensu. sa.¬
pientes in opere : rebus
secularib locupletati. re¬
paratores orbis atq crea
tores: iustitia insignes.
longanimes in spe: ob e¬
dientes in prȩceptis. credu¬
li in promissionibus: suscep¬
tes: in consilio prudentes.
quorũ imperii posteritas
non cessauit: quousq xp̃s
ex eorũ germine. per ute¬
rũ intactȩ uirginis qui.
spes est omniũ gentium
natus. in mundoꝰ choruscan¬
illis secreta sua.: ut ea quȩ
uentura erant quasi pre¬
sentia sp̃u sc̃o illuminati

Expanded text:
manent in aeternum, quia Deo digni sunt, fide praeclari, hospitalitate praecipui, astuti in sensu, sapientes in opere, rebus saecularibus locupletes, reparatores orbis terrari, justitia insignes, longanimes in spe, obedientes in praeceptis, creduli in promissionibus, futes, miraculis effulgentes. quorum imperii potestas non cessavit, quoadusque Christus ex eorum germine per uterum beatae Virginis, quae est spes omnium gentium, natus in mundo, coruscaneis secreta sua; ut ea quae ventura erant quasi praesentia Spiritu sancto illuminati
Abbreviated transcription (Latin):
passus. ẽ. ait apłs petrus:
relinquens nob̾ exẽplum.
ut sequamur uestigia eiꝰ.
Ecce quod dictũ . ẽ. siquis
michi ministrat: me se¬
quatur: Quo fructu&

Expanded text:
passus est, » ait apostolus Petrus, « relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . » Ecce quod dictum est, si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu
Abbreviated transcription (Latin):
cruce confixũ uirgo uaRhA
cernens aspexit Qui prȩ¬
sentia maiestatis e cęlis
Nunquã defuit: ascendentẽ
iterũ in celũ oculis ꝓpriis
contẽplata esse uirgo oa¬
RIA credit᷑ O beatissima
& scĩssima om̃iũ feminarũ

Expanded text:
cruce confixum virgo Maria cernens aspexit. Qui praesentia majestatis e coelis nunquam defuit, ascendentem etiam in coelum oculis propriis contemplata esse virgo Maria creditur. O beatissima et sanctissima omnium feminaru
Abbreviated transcription (Latin):
iungamꝰ uota cũ suꝑnis
ciuib: & iuxta modulũ
infirmitatis nr̃ȩ exeque¬
mur laudib: qm̃ quod
natũ ẽ ex ea commune
om̃iũ gaudiũ ẽ Illi siqͥdẽ
hodie occurrunt lȩtantes
& suscipiunt cã gaudentes
cũ ymnis & laudibus.
nos ꝓsequam᷑ mente cũ
om̃i deuotione cordis &
integritate fidei : sicq ꝓ¬
sequamur ut adilla iri¬
effabilia dona quȩ per¬
cepit beata dĩ genitrix

Expanded text:
 vota cum supernis civibus, et juxta modulum infirmitatis nostrae exsequamur laudibus, quoniam quod natum est ex ea, commune est omnium gaudium. Illi siquidem hodie occurrunt laetantes, et suscipiunt eam gaudentes cum hymnis et laudibus; nos prosequamur cum omni devotione cordis, et integritate fidei. Sicque prosequamur, ut ad illa ineffabilia dona, quae percepit beata Dei genitrix
Abbreviated transcription (Latin):
ligata & in cȩlo. Et quae¬
cunq solueritis suꝑ terrã
erunt sõita & in cęlo
Oñi igit᷑ electoꝵ ȩcclesiȩ
uuxta modũ culparũ uel
penttentiȩ ligandi ac sol¬
uendi datur auctoritas:
ed ic̾eo beatus pecrus qui
xp̃m uera side confessus.
uero .ẽ. amore sequutus: speci¬
aliter claues regni cęlorĩ.
& principatũ iudiciarie
potestatis accepit: ut onines
ꝑ orbem credentes intelligant :
quia quicunq ab unitate
fidei uel societatis illius quo¬
lib& modo semet ipsos segre¬
gant : tales nec uinculis

Expanded text:
ligata et in coelo: et quaeligata et in coelo: et quaecunque solveritis super terram, erunt soluta et in celo. Omni igitur electorum ecclesie iuxta modum culparum vel penitencie ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Cristum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potestatis accepit, ut omnes per orbem credentes intelligant, quia, quicumque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
ulla tam̃ dubietate noscen¬
datur: ⁊ pso teste qui post
passionis resurrectioniso
suȩ triumphum apparens
eis: in sufflauit & dixit
omnibus : Accipite sp̃m sc̃m
quoꝵ remiseritis peccata
remittuntur eis: & quorũ
retinueritis retenta sunt:
Necnon etiam nunc in ep̃s
ac presbiteris omĩ ȩccłae
officiũ idem cominittitur.
ut uidelic& agͥnitis peccan¬
tium causis quos cunque
humiles ac uere pęnitentes
aspexerit. hos iã a timore
ꝑpetue mortis miserans
absoluat: Quos uero in
peccatis quȩ egerint per¬
sistere cognouerit : illos ꝑ¬
hennib supplicis obligandos
insinuet Unde alias dñs
de correpto semel & iterũ
ac tertio: sed non pęnitente
fratre pręcipit dicens:
Sin autẽ ęccłam non aũdie¬
rit: sit tibi sicut ethnicus
ł gublicanus: Et ne leue
quisquã putar& ecclesis
iudicio condẽpnari: mox
terribuit̾ ad uenxit Am̃
dico uohis. quȩcunq. alli¬
gaueritis suꝑ t̾rã : erunt

Expanded text:
ulla tamen dubietate noscenulla tamen dubietate noscendatur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritumum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Necnon etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortis miserans absolvat; quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, ac tertio, sed non poenitente fratre praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et ne leve quisquam putaret Ecclesiae judicio condemnari, mox terribiliter adjunxit: Amen dico vobis, quaecunque ligaveritis super terram, erunt
Abbreviated transcription (Latin):
se sed iuxta alterius loci
parabolã. suꝑ harenã sine
fundamento posuisse cre¬
dendus. ẽ. Hoc. ẽ. non sim¬
plici ac uera intentione
xp̃m sequi: sed terrenã quã¬
lib& fragilẽq ob causam
habitũ prętendisse xp̃iani
Sequitur Et tibi dabo clã¬
ues regni cȩlorũ: Qui regẽ
cȩlorũ maiori prȩ ceteris
deuotione confessus. ẽ: merito
prȩ ceteris ipse collatis cla¬
uibus regni cȩlestis donatus
est. ut constaret omnibus:
quia absq ea confessione
ac fide regnũ cęloꝵ nullis
poss&e intrare : Claues aut̃
regni cęlorũ : ipsam disces¬
nendi scientiã potentiãq
nominat: qua dignos reci¬
pere in regnũ in dignos se¬
cluidere debere a regno
Unde manifeste subiungit:
Et quod cunq ligaueris suꝑ
terrã erit ligatũ incęlis.
& quodcunq solueris supes
t̾rã erit solutũ in cęlis
Quȩ soluendi ac ligandis
testas quamuis soli petri
data uideat᷑ a dño: absque

Expanded text:
se, sed, juxta alterius loci se, sed, juxta alterius loci parabolam, super arenam sine fundamento posuisse credendus est , hoc est non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum, ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris super terram, erit solutum et Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque
Abbreviated transcription (Latin):
Et porte inferi non prȩua¬
lebunt aduersũ eã Portȩ
inferi doctrinȩ sunt ne¬
quã : quȩ seducendo in pru¬
dentes. ad inferos trahunt
Portȩ quoq inferi & tor¬
menta & blandimenta sund
ꝑsecutorũ. quȩ infirmos
quosq deterrendo uel emol¬
liendo a stabilitate fidei.
introitũ eis ęt̃nȩ mortis
aperiunt: Sed & praua:
quia portȩ u̾tiq sunt in¬
feri: in quantũ suis uel au¬
ctoribus uel sequacib iter
ꝑditionis ostendunt: Nam
& fides si non habeat opera
mortua. ẽ. in semet ipsa: &
corrumpunt mores bonos
colloquia mala Multdȩ
itaq sunt portę inferi. sed
harũ nulla ecłȩ quȩ suꝑ
petrã fundata. ẽ. pręualet᷑.
quia qui fidẽ xp̃i intimo
cordis amore perceperit :
omne quicquid exterius
periculi temptantis ingrue¬
rit facillime contẽpnit At
quicunq credentiũ fidem
uel opere uel negatione de¬
prauatus ꝓdidit: Non hic
suꝑ petrã dño cooperante
domũ suȩ ꝓfessionis ȩdificas¬

Expanded text:
Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitum eis aeternae mortis aperiunt. Sed et prava quia portae utique sunt inferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpuntcolloquia mala . Multae itaque sunt portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae, quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus perdiderit, non hic super petram Domino cooperante domum suae professionis aedificas
Abbreviated transcription (Latin):
amatori confessori: partici¬
pium sui nominis donauit.
ut scilicoe a petra petrus
uocaret᷑. edificatur ȩccła.
Quia non nisi ꝑ fidem & di¬
lectionẽ xp̃i ꝑ susceptionẽ

Expanded text:
amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut scilicet a petra Petrus vocaretur, aedificatur Ecclesia, quia non nisi per fidem et dilectionem Christi, per susceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
a gentibus iudeisq sepis¬
sime quantum ad ipsos
memoris ab rasum. & ab
hominibus est eiectum.
nulla iam existente
causa odii. nisi propter
filium hominis: quia ui¬
delicet nomen xp̃i creden¬
tes: suum uoluerint face¬
ilpe cognomen Atq ideo
nominis summi ꝑsequu¬
tores: hominum Non im¬
merito nomine notantur
Beati inquit eritis. cũ uos
oierint homines : Docens
cos ab hominibus iN¬
sectandos : sed ultra ho¬
mines esse beandos:
Gaudete in illa die & ex¬
ultate : ecce enim merces
ura multa in cęlo Non
hoc a quolib& patiente :
sed ab eo qui supernae
lantũ mercedis intuitu
patitur. prȩceptũ potest
impleri: ut scilicet inter
odia cordiumt inter pro¬
bra linguarum. inter ipsas
persequentium manus:
ȩquali immo lȩciori ad¬
huc corde uersetur:

Expanded text:
a gentilibus Judaeisque saepissime quantum ad ipsos memoriae abrasum, et ab hominibus est ejectum, nulla jam existente causa odii, nisi propter Filium hominis, quia, videlicet, nomen Christi credentes suum voluerint facere cognomen, atque ideo nominis summi persecutores, hominum non immerito nomine notantur. Beati, inquit, eritis, cum vos oderint homines, docens eos ab hominibus insectandos, sed ultra homines esse beandos. Gaudete in illa die, et exsultate; ecce enim merces vestra multa est in coelo. Non hoc a quolibet patiente, sed ab eo qui supernae tantum mercedis intuitu patitur, praeceptum potest impleri, ut scilicet inter odia cordium, inter probra linguarum, inter ipsas persequentium manus, aequali, imo laetiori adhuc corde versetur
Abbreviated transcription (Latin):
listã hiemi s tẽpus commemo.¬
rare. nisi quia duritiam ꝑfi¬
diȩ iudȩoꝵ ꝑ asperitatem
aurarũ uoluit designare
brumalium: Et plurimis
eorũ quos tunc in tẽplo in¬
uenit congruebat sermo que
dixit: & qm̃ abundabit ini¬
quitas. refrigesc& caritas
multorũ: sicut etiam subse¬
quenter aperte denuntiat
dicens Circũ dederunt ergo
eũ iudȩi & dicebant. Quousq
animam nr̃am tollis Si
tues xp̃c. dic nobis palam:
Non enĩ hȩc ueritatem fide
quȩrendo: sed illi quẽ inte¬
rogabant infidiando & cali¬
niam struendo dicebant:
Xp̃m namq quẽ fides ortho¬
doxar uerũ dm̃ uerũ con¬
fitetur & hominẽ: illi purũ

Expanded text:
listam hiemis tempus commemolistam hiemis tempus commemorare, nisi quia duritiam perfidiae Judaeorum per asperitatem aurarum voluit designare brumalium? Et quia plurimis eorum quos tunc in templo invenit, congruebat sermo quem dixit: Et quoniam abundavit iniquitas, refrigescet caritas multorum . Sicut subsequenter aperte denuntiat dicens: Circumdederunt ergo eum Judaei, et dicebant: Quousque animas nostras tollis? si tu es Christus, dic nobis palam . Non enim haec veritatem 94 fidei quaerendo, sed illi quae interrogabant insidiando, et calumniam struendo dicebant. Christum namque, quem fides orthodoxa verum Deum, verum confitetur et hominem, illi purum
Abbreviated transcription (Latin):
talis ac terrenꝰ. quamuis po¬
tentissimus ac sapientissimꝰ.
adorandũ stare solebat: quan¬
tomagis penetralia cordiũ
nr̃orum inuisere. atq illu¬
strare desiderat. si tamen
ea porticũ ẽẽ salomonis.
hoc est si ea timorẽ suum
quod est initiũ sapientiȩ
habere ꝑspexerit: Neque¬
enĩ putandũ est quia domꝰ
solummodo inqua adoran¬
dum uel ad mysteria cele¬
branda conuenimꝰ templũ
sit dñi. & non ipsi qui in
nomine dñi conuenimus
multo amplius tẽplũ eius
& appellemur & simus. cũ
manifeste dicat apostolus
Uos enim estis templũ dĩ
iuuii. sicut dicit ds̃. in habi¬
tabo in eis & inter illos am¬
bulabo. Si ergo templũ
dĩ sumꝰ. curemus sollerter
& bonis satagamꝰ actibus :
ut in eodẽ suo tẽplo sȩpius
ẽẽ & uenire & mansionem
facere dignetur: Caueamꝰ
hiemis exemplum. ne uide¬
lic& corda nr̃a dñs adueni¬
ens a caritatis ardore tor¬
pentia repperiat: ideoq ea
citius auersatus relinquat:
Quid enĩ ꝑtinuit ad euange¬

Expanded text:
talis ac terrenus, quamvis potentissimus ac sapientissimus, ad orandum stare solebat, quanto magis penetrabilia cordium nostrorum invisere atque illustrare desiderat, si tamen ea porticum esse Salomonis, hoc est si ea timorem suum, quod est initium sapientiae, habere perspexerit. Neque putandum est quia domus solummodo in qua ad orandum vel ad ministeria celebranda convenimus, templum sit Domini, et non ipsi, qui in nomine Domini convenimus, multo amplius templum ejus et appellemur et simus; cum manifeste dicat Apostolus: Vos enim estis templum Dei vivi, sicut dicit Deus : Inhabitabo in eis, et inter illos ambulabo . Si ergo templum Dei sumus, curemus solerter, et bonis satagamus actibus, ut in eodem suo templo saepius ipse et venire et mansionem facere dignetur. Caveamus hiemis exemplum, ne videlicet corda nostra Dominus adveniens a caritatis ardore torpentia reperiat, ideoque ea citius adversatus relinquat. Quid enim pertinuit ad evange
Abbreviated transcription (Latin):
qr de humanitate illius lu¬
rauit dñs dauid de fructu.
uentris eius sedere suꝑ sedẽ¬
suã. sed obliti quod ipse de
sua diuinitate ꝑ eundẽ dauid
cecinit Dñs dixit adme
filius meus estu: Credebant
ergo xp̃m de ftyrpe dauid
nasciturũ. & regem cȩceris
om̃ib excellentiorem esse
uenturũ: qua etiã dementia
posteri eorũ usq in prȩsens
suscipiant: errare non cessaNT.
ponderet: cogitabant eum
tradere potestati prȩsidis pu¬
niendũ quasi contra augu¬
stum repugnans. illicitum
sibi usurparet imperium:
Sed ipse nr̃ȩ saluti consulens
ꝓpter quos hȩc scribenda
erant. ita responsũ tempera¬
uit suũ : ut & calumpniatoꝵ
ora concluderet. & qr xp̃c¬
est fidelibs aperta uoce ꝓ¬
deret: Illi enĩm de homine
xp̃o quȩrebant. ipse autem
diuinitatis suȩ qua ȩqualis
est patri palã mysteria
insidiis appetendo: sed ut
fidelissima domus eius pla¬
cidam illi in nobis sedem
parando : de quib merito

Expanded text:
 de humanitate illius juravit Dominus David de fructu ventris ejus se sedere super sedesuam; sed obliti quod ipsi de sua divinitate per eumdem David cecinit: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Credebant ergo Christum de stirpe David nasciturum, et regem caeteris omnibus excellentiorem esse venturum. Qua etiam dementia posteri eorum usque in praesens,risto suscipiant, errare non cessant. sse responderet, cogitabant eum tradere potestati praesidis puniendum; quasi contra Augustum repugnans illicitum sibi usurparet imperium. Sed ipse nostrae saluti consulens, propter quos haec scribenda erant, ita responsum temperavit suum, ut et calumniatorum ora concluderet, et quia Christus fidelibus aperta voce deret. Illi enim de homine Christo quaerebant, ipse autem divinitatis suae qua aequalis est Patri, palam mysteria insidiis appetendo, sed ut fidelissima domus ejus placidam illi in nobis sedem parando, de quibus merito
Abbreviated transcription (Latin):
Nater enĩ generis nostri
pęnã intulit mundo :
genitrix dñi nr̃i salutem
edidit mundo Auctrix
peccati eua: auctrix
meriti Maria: Fua oc¬
cidendo obfuit: Marda
uiuificando profuit:
lla ꝑcussit: ista sanauit:¬

Expanded text:
ater generis nostri poenam intulit mundo; Genitrix Domini nostri salutem attulit mundo. Auctrix peccati Eva; auctrix meriti Maria; Eva occidendo obfuit, Maria vivificando profuit. Illa percussit; ista sanavit
Abbreviated transcription (Latin):
el euatis ocu¬
lis in disci¬
ñ pulos suos:
dicebat :
¶Beati pau¬
peres: quia uestrum est
regnum dĩ Et si gene¬
raliter omnibus loquit᷑.
specialius tamen oculos
saluator in discipulos le¬
uat. ut his qui uerbum
intenta cordis aure per¬
cipiunt : latius saporis
intimi lumen aperiat:
Cui simile est quod mat¬
theus ait Et cũ sedisset
accesserunt ad eum disei¬
puli eius. & aperiens os
suũ docebat eos dicens
beati pauperes sp̃u Na
quib õs in monte sedens
aperit. ut magna sublimi¬
ter audiant: in eos ocu¬
los stans in campo dirigit.
ut audita patenter in¬
telligant: Beati itaq

Expanded text:
elevatis oculis in discipulos suos, dicebat, Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Et si generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos dicens: Beati paupequibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaq
Abbreviated transcription (Latin):
runt eam: qm̃ tantam
eam uiderunt quantam
nullus narrando explebit
mortalium: quanto magis
dm̃ qui tantam ac talẽ

Expanded text:
runt eam: quoniam tantam eam viderunt, quantam nullus narrando explevit mortalium; quanto magis Deum, qui talem ac ta
Abbreviated transcription (Latin):
& mlumine tuo uidebimꝰ
lumen: Et adam primus
sed suadente serpente per¬
euam deceptꝰ ẽ ualde male:
uctor uero mortis diabo¬
lus ẽ: sicut scriptũ est:
Per inuidiã diaboli. mors
introiuit in orbẽ t̾rarũ :¬
d imitantur eũ qui sunt
exparte eius: Ipse enim
dlabolus recte adõ condit̾
est & inueritate noluit¬
stare : sed mox ut creatꝰ ẽ
caruit: Quas sedes dñs
reparare cupiens. protho

Expanded text:
in lumine tuo videbimus lumen . Et Adam primus sed per Evam suadente serpente deceptus est valde male. Auctor vero mortis diabolus est, sicut scriptum est: Per invidiam diaboli mors introivit in orbem terrarum, et imitantur eum qui sunt ex parte ejus . Ipse enim diabolus recte a Deo conditus est, et in veritate noluitstare; sed mox ut creatus escaruit. Quas sedes Dominus reparare cupiens, proto
Abbreviated transcription (Latin):
rem nobis seruire coegi
seruiebant. Ut quot pruiᷤ¬
in mundo in columes ha¬
buimus gaudia: tot de
ipso post modũ cogamur
sentire tormenta Notan¬
dum uero quod dicitur
terrores de cęlo & tẽpe¬
states Cum tẽpestates
hiemales uenire ex ordi¬
hoc loco tẽpestates ueni¬
re in perditionis signo
prȩdicuntur nisi quod
eas tẽpestates dñs ueni¬
re denuntiat. que ne¬
quaquã ordinem tẽpo¬
rũ seruant Que enim
ordinate ueniunt. signũ
Non sunt. Sed tẽpestates
in signũ sunt : quȩ ipsã
quoq tẽporũ statuta.
confundunt. Quod nos
quoq nuꝑ exꝑti sumus.¬
qui ȩstiuum tẽpus om̃e
conuersum in pluuiis

Expanded text:
rem nobis servire coegimserviebant, ut quot prn mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur: Terrores de coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales hoc loco tempestates venire in perditionis signum producuntur, nisi quod eas tempestates Dominus venire determinat, que nequaquam ordinem temporum servant? Cuordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus,aestivum tempus omne conversum in pluvias
Abbreviated transcription (Latin):
quod int̾ hominis
mortẽ. & ultimam
resurrectionẽ in ter¬
positũ: ẽ: animas
abditis receptaculis
cͥontin&. sicut una¬
Aquȩq digna ẽ uel
requie uel erumna: ꝓribo
quod sortita ẽ in carne
ct̃puiueret Neq negan¬
dũ ẽ defunctorũ animas
pietate suorũ uiuentiũ
releuari : cũ ꝓ illis sacrifi¬
ciũ mediatori offert᷑. uel
elemosynae in ȩcła fiunt:
Sed eis hȩc ꝓsunt: qui cũ
ut postea possent ꝓdesse
meruerunt: Est enĩ quidã
uiuendi modus. nec tã boñ
ut non reqͥrat ista post
mortẽ. Nec tã malus ut
ei non ꝓsint ista post
mortẽ Est uͦ talis in bono.
ut his non requirat. & est
rursus talis in malo: ut
nec his ualeat cũ hȩc uita
transierit adiuuari Quo¬
circa hic om̃e meritũ cõ¬
parat᷑. quo possit post hanc
uitã releuari quispiam
tiel grauari Nemo se aut̃¬
pryp̾aret quod hic negle¬
xit. cũ obierit dñm ꝓme¬
Treri Non igit᷑ ista: quae
ꝓdefunctis. cõm̃o dandis

Expanded text:
quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne dum viveret. Neque negandum est defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium Mediatoris offertur, vel eleemosynae in Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt, qui cum postea possent prodesse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem; nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem: est vero talis in bono, ut his non requirat; est et rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo post hanc vitam possit relevari quispiam, vel gravari. Nemo se autem speret, quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcorpus gessit. siue bo¬
etiã hoc meritũ sibi qͥsq
cũ in corpore uiueret com¬
parauit. ut ei possint ista
prodesse: Non enĩ om̃ib
tprosunt: Et quare non
om̃ib ꝓsunt. nisi propter
differentiã uitȩ quã quisq
gessit in corpore: Tũ gͦ
sacrificia siue altaris.
siue quarũq elemosinarũ

Expanded text:
boetiam hoc meritum sibi quisque cum in corpore viveret, comparavit, ut ei possint ista prodesse. Non enim omnibus possunt. Et quare non omnibus possunt, nisi propter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore? Cum ergo sacrificia sive altaris, sive quarumcunque eleemosyn