comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quis cogit&. quis finiat restem peccatorum: Et
optime dicitur restis. Ut enĩ torqueatur restis :¬
restis additur. & non adduntur recta fila sed
torta Prauitas sibi conexa: ducitur in longum:
& non cogitat precidere quod male texuit:
sed ad dere producere in longum protendere:
ut habeat infine : unde illi ligentur manus &
pedes & ꝓ iciatur intenebras exteriores. Haec
autem peccata sua tendunt iustis: quando eis
suadent facere mala quȩ ipsi faciunt. Ideo
dixit. restes extenderunt muscipulam pedib
meis id est depeccatis suis me deicere uolue¬
runt. Et ubi hoc: luxta semitas scandalum
posuerunt mihi Non insemitis. sed iuxta
semitas. Semitȩ tuȩ: prȩcepta dĩ sunt Illi
scandala iuxta semitas posuerunt. Tu noli
recedere a semitis. & non rues inscandala: nec
uolo dicas & ꝓhiber& illos ds ponere mihi
scandala iuxta semitas: & non ibi ponerent
Immo ꝑ misit ds ponere scandala illos iuxta

Expanded text:
quis cogitet? quis finiat restem peccatorum? Et quis cogitet? quis finiat restem peccatorum? Et optime dicitur restis: ut enim torqueatur restis, additur; et non adduntur recta fila, sed torta. Pravitas sibi connexa ducitur in longum, et non cogitat praecidere quod male texuit; sed addere, producere, in longum protendere: ut habeat in fine unde illi ligentur manus et pedes, et projiciatur in tenebras exteriores . Haec autem peccata sua tendunt justis, quando eis suadent facere mala quae ipsi faciunt. Ideo dixit, «Restes extenderunt muscipulas pedibus meis;» id est, de peccatis suis me dejicere voluerunt. Et ubi hoc? «Juxta semitas scandalum posuerunt mihi:» non in semitis, sed «juxta semitas.» Semitae tuae, praecepta Dei sunt. Illi scandala juxta semitas posuerunt; tu, noli recedere a semitis, et non irrues in scandala. Nec volo dicas: Et prohiberet illos Deus ponere mihi scandala juxta semitas, et non ibi ponerent. Imo permisit Deus ponere scandala illos juxta
Abbreviated transcription (Latin):
deresticula fecit. unde expulit eos de
templo qui ibi male uersabantur & significa¬
uit nobis. quomodo intelligamus restes. qui a
criniculis peccatorum suorũ unus quisq con¬
stringitur. Dicit alia scriptura. & aperte isaias.
Ue his qui trabunt peccata. sicut restem lon¬
gam. Quare autem dicit᷑ restis: quia om̃is
ꝑ seuerans inpeccatis suis: addit peccata pec ca¬
tis. Et cum deber& accusatione peccati sui
corrigił de fensione dupplicat. quod confessio¬
ne poss& auferre. Et plerumq aliis peccatis
uult munitus esse: ꝓpter illaquȩ commisit.
fecit ad ulterium & ne occidatur : parat ho¬
micidium. ad didit pec cato peccatum: Rur¬
sum si ei contigerit facere homicidiũ. iam
qui unũ crimenimebat: duotimet & utiq
cum uideat se plura timere quã antea ti¬
mebat : non cogitat minuere quod fecit. sed
addere quod nondum fecit. Quęrit forte
& maleficium. Tria ecce habet: Inde iam

Expanded text:
de resticulis fecit, unde expulit eos de de resticulis fecit, unde expulit eos de templo, qui ibi male versabantur ; et significavit nobis quomodo intelligamus restes: quia, «Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur» , dicit alia Scriptura; et aperte Isaias, «Vae iis qui trahunt peccata sicut restem longam» ! Quare autem dicitur restis? Quia omnis peccator perseverans in peccatis suis, addit peccata peccatis; et cum deberet accusatione peccati sui corrigi, defensione duplicat quod confessione posset auferri, et plerumque aliis peccatis vult munitus esse propter illa quae commisit. Fecit adulterium, et ne occidatur, parat homicidium; addit peccato peccatum. Rursum si ei contigerit facere homicidium, jam qui unum crimen timebat, duo timet: et utique cum videat se plura timere, quam antea timebat, non cogitat minuere quod fecit, sed addere quod nondum fecit; quaerit forte et maleficium. Tria ecce habet. Inde jam
Abbreviated transcription (Latin):
quia uis uideri iustus: Cito fac quod melius
est: & facilius eris. quod uis uideri. Esto iustus.
lta diliges cui inuidebas. quia quod illum
doles esse: eris & tu. & amabis in eote. & ipsũ
inte. Et en̾i si inuideres diuitii non ess& in
potestate tua ut diues esses. Si inuideres
honesto alicui senatori nobili : non ess& in tua¬
potestate. ut nobilis tu esses & clarus. Si in¬
uideres pulchro num quã te pulcrum faceres.
Si inuideres forti & ualidos nũquã tibi uires
dares: Si inuides iusto: res in uoluntate est:
Esto quod doles esse alterum. Non eñi emp¬
turs es quod tu non es s& alius est. Gratis cori¬
stat. cito constat. Pax in terra hominibus
bone uoluntatis. Illi autẽ superbi: abscondert̃
muscipulam. quęsierunt subplantare gressus
meos. Et quid fecerunt s & restes extendert̃
muscipulas pedibus suis. Quas restes: notũ
est hoc uerbum inscripturis: & in uenimus
alibi quid significent restes. Dñs flagellũ

Expanded text:
Quia vis videri justus? Cito fac quod melius Quia vis videri justus? Cito fac quod melius est, et facilius eris quod vis videri. Esto justus: ita diliges cui invidebas; quia quod illum doles esse, eris et tu, et amabis in eo te, et ipsum in te. Etenim si invideres diviti, non esset in potestate tua ut dives esses; si invideres honesto alicui senatori nobili, non esset in potestate tua ut nobilis tu esses et clarus; si invideres pulchro, nunquam te pulchrum faceres; si invideres forti et valido, nunquam tibi vires dares: si invides justo, res in voluntate est; esto quod doles esse alterum. Non enim empturus es quod tu non es et alius est; gratis constat, cito constat: «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . 9. Illi autem «superbi absconderunt muscipulam:» quaesierunt supplantare gressus meos. Et quid fecerunt? «Et restes extenderunt muscipulas pedibus meis.» Quas restes? Notum est hoc verbum in Scripturis, et invenimus alibi quid significent restes. Dominus flagellum
Abbreviated transcription (Latin):
uideri. Alius tibi in iid& quia diues es: aut
diues uult esse ut tibi inuideat: aut putari
uult diues. Alius tibi inuid& quia clarus
es & nobilis aut hoc esse effectat. aut hoc se
captat: in eo tibi in uid&. Isti autem qui falsi
iusti sunts uideri uolunt iusti cum non sint.
Et necesse est ut quẽ uiderint uerũ iustum:
inuideant illi: & hoc cum illo agant: Quomo¬
do amittat unde gloriatur. Inde ueniunt
om̃s seductiones seditiones: & sub plantiones
Hoc prior ipse diabolus uoluit: qui candens stan¬
ti homini inuidit: & quia ipse amisit regnũ
caelorum : hominẽ illuc peruere nolu it: &
non uult. Et id agit nunc: ut homo illuc
non perueniat. unde ille deiectus est. Qui a
ergo superbus est ipse : & idõ inuidus. quia su¬
perbus : O m̃e corpiis ipsius: talium corpus est:
Sed nos oremus contra illum. qui corrigi non
potest. & ꝓ istis qui possunt. ut dicamus homi¬
ni iniusto: quare in uides iusto õhomo iniustee

Expanded text:
videri. Alius tibi invidet, quia dives es; aut videri. Alius tibi invidet, quia dives es; aut dives vult esse ut tibi invideat, aut putari vult dives: alius tibi invidet, quia clarus es et nobilis; aut hoc esse affectat, aut hoc se captat, in eo tibi invidet. Isti autem qui falsi justi sunt, videri volunt justi, cum non sint; et necesse est ut quem viderint verum justum, invideant illi, et hoc cum illo agant, quomodo amittat unde gloriatur. Inde veniunt omnes seductiones et supplantationes. Hoc prior ipse diabolus voluit, qui cadens stanti homini invidit: et quia ipse amisit regnum coelorum, hominem illuc pervenire noluit , et non vult; et id agit nunc, ut homo illuc non perveniat, unde ipse dejectus est. Quia ergo superbus est ipse, et ideo invidus quia superbus, omne corpus ipsius talium corpus est. Sed nos oremus contra illum, qui corrigi non potest, et pro ipsis qui possunt, ut dicamus homini injusto: Quare invides justo, o homo injuste?
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt in quit subplantare gressus meos.
Quid est subplantare gressus meos: non quasi
ut erres in negotio. quod cum illo habes:
& decipiat te in causa quȩ tibi cum illo com¬
munis est in foro. Subplantabit gressustuos.
si te impedierit inuia dĩ. ut illud quod rec¬
tum intendebas. titub& aut labatur a uia:
recedat de ia: Aut retro reuertatur unde
uenerat: quic quid tibi tale fecerat : subplan¬
tauit te. decepit te Contra huns modi
in sidias: ora neperdas cȩleste patrimoniam.
ne amittas xp̃m coheredem. qui a uicturus
es in ȩternum. cũ eo qui te fecit heredem
Non en̾i talis te fecit heredem cur mortuo
succedas: sed cum quo in ȩternũ uiuas.
cum ait. Superbi. Inde est quod & iustos ple¬
rumq se dicunt : cum sint iniqui. Inde est
quod nihil illis tam noxium est: quã confiteri
peccata Ipsi sunt qui cum sint falsi iusti: ne¬
cesse est ut inuideant ueris iustis. Nemo enĩ
inuid& alteri: in eo quod non uult uel esse uel

Expanded text:
verunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» verunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» Quid est, «supplantare gressus meos?» Non quasi ut erres in negotio quod cum illo habes, et decipiat te in causa quae tibi communis est in foro cum illo. Supplantavit gressus tuos, si te impedierit in via Dei, ut illud quod rectum intendebas, titubet, aut labatur a via, via, aut retro revertatur unde venerat. Quidquid tibi tale fecerit, supplantavit te, decepit te. Contra hujusmodi insidias ora, ne perdas coeleste patrimonium, ne amittas Christum cohaeredem, quia victurus es in aeternum cum eo qui te fecit haeredem. Non enim talis te fecit haeredem, cui mortuo succedas, sed cum quo in aeternum vivas. cum ait, «superbi.» Inde est quod et justos plerumque se dicunt, cum sint iniqui. Inde est quod nihil illis tam noxium est, quam confiteri peccata. Ipsi sunt qui cum sint falsi justi, necesse est ut invideant veris justis. Nemo enim invidet alteri in eo quod non vult vel esse vel
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco. ubi dicit. Qui lo quitur pacem cum
proximo suo : mala autem incordibus suis
Conserua me dñe de manu peccatoris: ab ho¬
minibus in iustis erue me lpsa sunt: notast̃.
non hic opus est. intelligere. sed agere
Orare opus est : non quȩrere quid sit. Sed
quo modo ores aduersus huius modi homi¬
nes : aperit tibi in consequenti Multi en̾i
aduersus malos inperite orant. Qui cogitauert᷑
inquit sub plantare gressus meos. Ad huc
potest carnaliter accipi Hab& quisq inimioũ
in negotio. cogitat ei fraudem facere & ei au¬
ferre pecuniam qui uersatur in communi
negotio. Hab& quisq inimicũ uicinum. & co¬
gitat malum gerere domui eius. aliquid de
re ipsius minuere. & utiq dolo cogitat. frau¬
de cogitat: machina mentis diaboli: hȩc ipsa
gestit implere nemo dubitat. Sed tamen
non propter ista isti cauendi sunt. sed ne in¬
pore suo. Sicut en̾i bonorum caprit xp̃s
est: sic illorum caput diabolus. Qui cogita¬

Expanded text:
alio loco, ubi dicit, «Qui loquuntur pacem cum alio loco, ubi dicit, «Qui loquuntur pacem cum proximo suo; mala autem in cordibus suisConserva me, Domine, de manu peccatoris; ab hominibus injustis erue me.» Ipsi sunt, noti sunt: non hic opus est intelligere, sed agere; orare opus est, non quaerere qui sint. Sed quomodo ores adversus hujusmodi homines, aperit tibi in consequenti. Multi enim adversus malos imperite orant. «Qui cogitaverunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» Adhuc potest carnaliter accipi. Habet quisque inimicum; in negotio cogitat ei fraudem facere, et ei auferre pecuniam, qui versatur in communi negotio: habet quisque inimicum vicinum, et cogitat malum ingerere domui ejus, aliquid de re ipsius minuere; et utique dolo cogitat, fraude cogitat, machinamentis diaboli haec ipsa gestit implere; nemo dubitat. Sed tamen non propter ista isti cavendi sunt, sed ne inpore suo. Sicut enim bonorum caput Christus est, sic illorum caput diabolus. «Qui cogita
Abbreviated transcription (Latin):
pugnarem tota die mihi constituebant. Inde
hic eñi nascitur: de talibus cordibrs. quicquid
est: contra quod pugnat xp̃ianus. si seditio:
si stisma. si hereses. si contra dictio turbulen¬
ta : non hoc erumpit. nisi de illis cogitatio¬
nibus quȩ tegebantur. & quando labiabona
loquebantur : tota die constituebant bella.
Pacata audis uerba. sed belli constitutio
a cordibus non discedit. Quod eñi dictu m est
tota die :sine intermissione significat. idest
aspice similitudinẽ In serpente maxime
astutia est. & dolus nocendi propterea etiam
serpit Non eñi pedes hab&: ut eius uestigia
cumuenit audiantur in eius itinere: uelut
lenis est tractus : sed non est rectus. Ita ergo
repunt & serpunt. ad nocendum habentes occul¬
tum uenenũ. & sub leni contractu: & idõ sequit᷑.
uenenũ aspidum sub labis eorum Ecce est illud
sub labus: ut aliud sublabus. aliud in labris
aduertamus. Quos etiam aperte manifestat

Expanded text:
pugnarem tota die mihi constituebant. Inde pugnarem tota die mihi constituebant. Inde enim hoc nascitur de talibus cordibus, quidquid est contra quod pugnat christianus. Si seditio, si schisma, si haeresis, si contradictio turbulenta, non hoc erumpit nisi de illis cogitationibus quae tegebantur: et quando labia bona loquebantur, «tota die constituebant bella.» Pacata audis verba; sed belli constitutio a cordibus non discedit. Quod enim dictum est, «tota die,» Sine intermissione significat, id est,aspice similitudinem. In serpente maxime astutia est et dolus nocendi; propterea etiam serpit. Non enim vel pedes habet, ut ejus vestigia cum venit audiantur. In ejus itinere velut lenis est tractus, sed non est rectus. Ita ergo repunt et serpunt ad nocendum, habentes occultum venenum et sub leni contactu. Et ideo sequitur: «Venenum aspidum sub labiis eorum.» Ecce est illud sub labiis; ut aliud sub labiis, aliud in labiis advertamus. Quos etiam aperte manifestat
Abbreviated transcription (Latin):
estote quod eos habebitis inimicos: Tacere
possunt occultare inimicitias suas possunt:
amare uos non possunt Sed qm̃ amare uosñ
possunt: & necesse est ut qui oderint uos. mala
uobis quęrant : non uac& lingua & cor ur̃m
dicere dõ. Exime me dñe ab homine ma¬
quia non audent ꝓferre in lingua: & ser¬
uant in corde Propter eos enĩ dixit. qui
plerumq: in labiis bona loquuntur. Audis
uocem iustii sed non ͣeor iusti Nam qui d
profuit hoc addere. ut diceret. qui cogita¬
uerunt in iustitias in corde: ab eis me libe¬
ra: ibi sit potentissima manus tua ad eru¬
endum me: Facile est eñi deuitare inimi¬
citias apertas facile est auerti ab inimico prõ¬
to & manifesto: cuius iniquitas iam etiam in
labis est. Ille est molestus: ille occultus.
Ille difficile deuitatur. qui in labiis bona
portat & in corde occultat mala Qui cogi¬
tauerunt iniustitias in corde : tota die consti¬
tuebant bella Quid est bella: contra quȩ

Expanded text:
estote quod eos habebitis inimicos. Tacere estote quod eos habebitis inimicos. Tacere possunt, occultare inimicitias suas possunt, amare vos non possunt. Sed quoniam amare vos non possunt, et necesse est ut qui oderunt vos mala vobis quaerant; non vacet lingua et cor vestrum dicere Deo, «Exime, me Domine, ab homine maquia non audent proferre in lingua, et servant in corde? Propter eos enim dixit, qui plerumque in labiis bona loquuntur. Audis vocem justi; sed non est cor justi. Nam quid profuit hoc addere, ut diceret, «Qui cogitaverunt injustitias in corde?» Ab eis me libera; ibi sit potentissima manus tua ad eruendum me. Facile est enim devitare apertas inimicitias; facile est averti ab inimico prompto et manifesto, cujus iniquitas jam etiam in labiis est: ille est molestus, ille est occultus, ille difficile devitatur, qui in labiis bona portat, et in corde occultat mala: «Qui cogitaverunt injustitias in corde. Tota die constituebant bella.» Quid est, «bella?» Contra quae
Abbreviated transcription (Latin):
tamen carnalium uoluptatum. & in qui¬
natarũ eupiditatum sectatores non uobis
placeant. Et si ad huc uidentur lenes:
radices spinarum sunt Nam talibus factis
ꝑ luxuriam plerumque effundunt quod ha¬
bebant Et quomodo quȩrunt implere quod¬
effuderunt Num quid iam parcunt rapinis &
cogitationibus fraudium om̃i genere maligni¬
tatis ex quirendi: lam uides malum homiñe
quẽ putabas antea lenem. Quando illum ui¬
debas in ebriari. bonus erat: modo iam furem
uides. latronẽ times. Processerunt spinȩ de
llis radicibus: quando sentiebas lenas radices
spinarum: tunc siposes incenderes. & non ess&
unde proceder&: quod te modo punger& Proide nͣ¬
fr̾s mei. corpus xp̃i uel menbra xp̃i gementia
inter tales malos: quos cũq inuenitis ꝓcliues
ferri in malas libidines. & inpernitiosas uo¬
luptates: tunc reprehendite. tunc castigate.
tunc urite. incendatur radix. & non est unde
spina procedat: Si autem non potueritis : certi

Expanded text:
tamen carnalium voluptatum, et inquitamen carnalium voluptatum, et inquinatarum cupiditatum sectatores; non vobis placeant. Etsi adhuc videntur lenes, radices spinarum sunt. Nam talibus factis per luxuriam plerumque effundunt quod habebant: et quomodo quaerunt implere quoeffuderunt? Numquid jam parcunt rapinis et cogitationibus fraudum, omni generi malignitatis exquirendae? Jam vides malum hominem, quem putabas antea lenem. Quando illum videbas inebriari, bonus erat: modo jam furem vides, latronem times; processerunt spinae de illis radicibus. Quando sentiebas lenes radices spinarum, tunc si posses incenderes, et non esset unde prodiret quod te modo pungeret. Proinde, fratres mei, corpus Christi, vel membra Christi, gementia inter tales malos; quoscumque inveneritis proclives ferri in malas libidines et in perniciosas voluptates, tunc reprehendite, et tunc castigate, tunc urite. Incendatur radix, et non est unde spina procedat. Si autem non potueritis, certi
Abbreviated transcription (Latin):
meam. aut appetiuit salutem meam Luxu¬
ria sua pascitur. suis uoluptatibus delectatur:
sed m quinatas hab& uoluntates: ipse in qui¬
natur Mihi quid ꝑtin& cui molestus non est
Noc& tibi saltem uel exemplo. quia uiit tecũ.
& ad quod agit inuitat Nonne cum eum
uides forte in illis sordibus ꝓsperari. duceris
talium delectatione factorum ͤ & si non con¬
sentis: saltem inuenisti quod ex pugnes. Quo¬
modo ergo tibi non nocebat: qui laboras
uincere quod fecit in corde tuo. Malignus est
ergo om̃is in iustus & necesse est noxius sit.
siue sit blandus siue sit ferox Quis quis in illũ
incurrerit. quis quis laqueis eius fuerit captꝰ.
inueni& quã sit noxium quod putabat lene
Et eñi fr̃s & spinę nonpungunt in radicibus
Srue spinas de terra. contrecta radices ipsa¬¬
rum: & uide si sentis dolorem Tamen illud
unde dolorem sentis insuꝑ fitie : de illa
radice processit Itaque non uobis placeant
homines quasi lenes & blandi: amatores

Expanded text:
meam, aut appetivit salutem meam: luxumeam, aut appetivit salutem meam: luxuria sua pascitur, suis voluptatibus delectatur; sed si inquinatas habet voluptates, ipse inquinatur; mihi quid pertinet, cui molestus non est? Nocet tibi saltem vel exemplo, quia vivit tecum, et ad quod agit invitat. Nonne cum eum vides forte in illis sordibus prosperari, duceris talium delectatione factorum? Etsi non consentis, saltem invenisti quod expugnes. Quomodo ergo tibi non nocebat, qui laboras vincere quod fecit in corde tuo? Malignus est ergo omnis injustus, et necesse est noxius sit, sive sit blandus, sive sit ferox. Quisquis in illum incurrerit, quisquis laqueis ejus fuerit captus, inveniet quam sit noxium quod putabat lene. Etenim, fratres, et spinae non pungunt in radicibus. Erue spinas de terra, contrecta radices ipsarum, et vide si sentis dolorem: tamen illud unde dolorem sentis in superficie, de illa radice processit. Itaque non vobis placeant homines quasi lenes et blandi, amatores
Abbreviated transcription (Latin):
& sanguinẽ. sed ad uersus principes & potesta¬
tes: rectores mundi tenebrarũ harũ: id est
ergo lux facti. non in nobis sed indños Oramus
non tantum contra tenebras. id est contrapeo¬
catores. quos ad huc diabolus possid&: sed etiam
contra ipsum dibolum principem eorum. qui
operatur in filios diffidentiȩ Auiro in iusto
erue me. Hoc est ab homine maligno: quod
est a uro in iuisto Na lignũ eñi ideo dixit: quia
iniustum. Ne forte putes aliquem iniustum
bonum esse Sunt eñi multi iniustie quasi ñ
nocentes: Non sunt saeui. non sunt asperi.
non sunt ꝑsequentes. & pressuras hominibus
facientes: sed tamen inde iniusti. alio quodã quia¬
modo luxuriosi. luxuriosis uoluptatibus dediti.
Quomodo nulli noc&. qui sibi non pacit:
In nocens eñi ille est: qui non noc& non autẽ
qui sibi nocet Tibi autem quomodo potest
non nocere qui sibi noc& sed respondes:
in quo mihi noc&: Non en̾i inuasit rem

Expanded text:
et sanguinem; sed adversus principes et potestaet sanguinem; sed adversus principes et potestates, et rectores mundiergo lux facti, non in nobis, sed in Domino, oremus non tantum contra tenebras, id est contra peccatores, quos adhuc diabolus possidet; sed etiam contra ipsum principem eorum diabolum, qui operatur in filiis diffidentiae . «A viro injusto erue me.» Hoc est, «ab homine maligno;» quod est, «a viro injusto.» Malignum enim ideo dixit, quia injustum: ne forte aliquem injustum bonum esse putes. Sunt enim multi injusti quasi non nocentes; non sunt saevi, non sunt asperi, non sunt persequentes et pressuras hominibus facientes: sed tamen inde injusti, quia alio quodam modo luxuriosi, ebriosi, voluptatibus dediti. Quomodo nulli nocet qui sibi non parcit? Innocens enim ille est qui non nocet; non autem qui sibi nocet. Tibi autem quomodo potest non nocere qui sibi nocet? Sed respondes: In quo mihi nocet? Non enim invasit rem
Abbreviated transcription (Latin):
Ante om̃s angelos: ante om̃s potestates & uirtu¬
tes: ante om̃ia uisibilia & in uisibilia Quares
Quia ut hȩc essent. om̃ĩa ꝑ ipsum facta sunt:
& sine ipso factum nibil. Ergo quia ex semine
dauid. non scđm diuinitatem qua creator est ip¬
sius dauid sed scđm carnem e dauid dignatus
est uocari in ꝓphetia In ipsum finem intende.
quia ipsi dauid canitur psalmus. & corporis eius
uocem audi: & esto incorpore eius Uox qu̾a
uno. sed ab ipso genere: Nec auasis tantum.
sed abipso principe: id est abipso diabolo. Quare
em̃ ab bomine si adiabolo: quia & ipse infigura
homo dictus est. Uenit inimicusi & suꝑsemi¬
nauit titania & cum dixissent serui ad patrem¬
familias. nonne bonũ semen seminasti. unde
apꝙaruerunt & titania eꝰ responsum est mi¬
micus homo hoc fecit Ab isto ergo homine
maligno. ora quantum potes ut libereris.
quia non est tibi conluctatio ad uersus carnẽ

Expanded text:
ante omnes Angelos, ante omnes Potestates et Virtuante omnes Angelos, ante omnes Potestates et Virtutes, ante omnia visibilia et invisibilia. Quare? Quia ut haec essent, omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ergo quia ex semine David, non secundum divinitatem, qua Creator est ipsius David, sed secundum carnem; David dignatus est vocari in prophetia: in ipsum finem intende, quia «ipsi David» Psalmus canitur; et corporis ejus vocem audi, et esto in corpore ejus. Vox quam uno, sed ab ipso genere; nec a vasis tantum, sed ab ipso principe, id est, ab ipso diabolo. Quare enim «ab homine,» si a diabolo? Quia et ipse in figura homo dictus est: «Venit inimicus homo, et superseminavit zizania;» et cum dixissent servi ad patremfamilias, «Nonne bonum semen seminasti? Unde apparuerunt zizania?» Responsum est: «Inimicus homo hoc fecit» . Ab isto ergo homine maligno ora, quantum potes, ut libereris: «Quia non est» tibi «colluctatio adversus carnem
Abbreviated transcription (Latin):
Securi ergo odimus in malis malitiã. & diligimꝰ
creaturam: Vt quod ibi fecit ds̃ amemus: quod
ibi fecit ipse homo oderimus. Fecit eñĩ ds̃ ipsũ
homiñe: fecit autẽ homo peccatum Dilige qđ
fecit ds̃: oderis quod fecit homo. Sic eñi ꝑsequę¬
re quod fecit homo: ut liberetur quod fecit
ab apostolo prȩstitutum est. Finis eñ ilegis
Xp̃s: ad iustitiam om̃i credenti Ergo cum
audis psalmum dicere infinem: corda conuer¬
tantur ad xp̃m Tam quã eñi prȩco psalmi
est titulus : ueluti dicens. Ecce ueni&un de
dicturus sum : de xp̃o cantaturus: Nam & ipsi
dauid non intelligo : nisi ipsum qui factus est
ex semine dauid sȩcundum carnem Interim
ꝓpter genus congruit nomen: genus carnale de
dauid: genus spirit᷑ale supra dauid. Et non
solum ante dauid: sed ante abraham. Nec
ante abraham tantum: sed ante adam. Nec
ante adam tantum: sed ante cęlum & terram

Expanded text:
Securi ergo odimus in malis malitiam, et diligimus Securi ergo odimus in malis malitiam, et diligimus creaturam; ut quod ibi fecit Deus amemus, quod ibi fecit ipse homo, oderimus. Fecit enim Deus ipsum hominem; fecit autem homo peccatum. Dilige quod fecit Deus, oderis quod fecit homo: sic enim persequeris quod fecit homo, ut liberetur quod fecit ab Apostolo praestitutum est: «Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti» . Ergo cum audis Psalmum dicere, «In finem,» corda convertantur ad Christum. Tanquam enim praeco Psalmi est titulus Psalmi, veluti dicens, Ecce veniet; inde dicturus sum, de Christo cantaturus. Nam et, «ipsi David,» non intelligo nisi ipsum qui factus est ex semine David secundum carnem . Interim propter genus congruit nomen. Genus carnale a David; genus spirituale supra David: et non solum ante David, sed ante Abraham; nec ante Abraham tantum, sed ante Adam; nec ante Adam tantum, sed ante coelum et terram,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ seueraturi in malitia sua ad xp̃i corpus non
ꝑtinentes: & ipsi noti ei utiq cui nihil igno¬
tum est. Interim illi qui iam conpaginati
sunt cum menbris eius. non duni habentes
resurrectionẽ futuram: In qua perit om̃is
gemitus & laus suc cedit in qua om̃is tribulatio
morietur : &erit sine fine exultatio. Nondũ
ergo habentes hoc inre. sed tamentenentes
inspe: genunt ex desiderio quodam. &
orant se liberari ab bmini bimalis. interquos
necesse est uiuere & bonos. Non eñi separatio
iam cuiq tuta est: illius eñi separatio ert qui
non nouit errare. Quid est qui non nouit erra¬
re : ut nec malum traiciat ad dexteram: nec
bonum ad sinistram. Nos autem in hac uita
difficile est ut nos ipsos nouerimus quantominus
debemus de quoquam prȩ ꝓperam ferre senten¬
tiam: Quia si hodie malum nouimus: crasqua¬
lis futurus sit ignoramus & forte quem uehe¬
menter odimus. frater nr̃ est & nescimus.

Expanded text:
perseveraturi in malitia sua, ad Christi corpus non perseveraturi in malitia sua, ad Christi corpus non pertinentes; et ipsi noti ei utique, cui nihil ignotum est. Interim illi qui jam compaginati sunt cum membris ejus, nondum habentes resurrectionem futuram, in qua perit omnis gemitus, et laus succedit, in qua omnis tribulatio morietur, et erit sine fine exsultatio; nondum ergo habentes hoc in re, sed tamen tenentes in spe, gemunt ex desiderio quodam, et orant se liberari ab hominibus malis, inter quos necesse est vivere et bonis: non enim separatio jam cuique tuta est. Illius enim erit separatio, qui non novit errare. Quid est, qui non novit errare? Ut nec malum trajiciat ad dexteram, nec bonum ad sinistram. Nos autem in hac vita difficile est ut nos ipsos noverimus; quanto minus debemus de quoquam praeproperam ferre sententiam? Quia si hodie malum novimus, cras qualis futurus sit ignoramus; et forte quem vehementer odimus, frater noster est, et nescimus.
Abbreviated transcription (Latin):
put scilic& cuiusdam corporis. Non eñi potest
dici caput. ubi corpus nullum est: cui sit caput.
Proinde si caput xp̃s. & alicuius corporis caput
est xp̃ce corpus illius capitis scã aeccła est.
in cuius nos menbris. sumus si caput xp̃m dili¬
gimus Audiamus ergo uoces corporis xp̃i. hoc
est uoces nr̃as: si sumus in xp̃i corpore Quia
quis quis ibi non fuerit: in eis eriet. interquos
illud corpus gemit Proinde aut in illo corpo¬
re eris ut genias inter malos: aut non eris in
illo corpore & in eis eris. inter quos malos gemit
corpus. Quod gemit inter maloss aut menbrũ
rii coporis xp̃i uno modo intelliguntur. aut
uno modo agunt. Uersi pellis est eñĩ: qui in
eis regnat. & qui eis utitur tamquam uasis
suis. Cȩterum multi ab illo liberantur: &
in corpus xp̃i transeunt. Et qui sint: & quot
futuri sint: nouit ille qui illos redemit
sanguine suo nescientes: Sunt autẽ quidam

Expanded text:
put scilicet cujusdam corporis. Non enim potest put scilicet cujusdam corporis. Non enim potest dici caput, ubi corpus nullum est cui sit caput. Proinde, si caput Christus; et alicujus corporis caput est Christus. Corpus illius capitis sancta Ecclesia est, in cujus nos membris sumus, si caput nostrum diligimus. Audiamus ergo voces corporis Christi, hoc est voces nostras, si sumus in Christi corpore; quia quisquis ibi non fuerit, in eis erit inter quos illud corpus gemit. Proinde aut in illo corpore eris, ut gemas inter malos; aut non eris in illo corpore, et in eis eris inter quos malos gemit corpus, quod gemit inter malos: aut membrum rii corporis Christi uno modo intelliguntur, aut uno modo agunt. Versipellis est enim qui in eis regnat, et qui eis utitur tanquam vasis suis. Caeterum multi ab illo liberantur, et in corpus Christi transeunt; et qui sint, et quot futuri sint, novit ille qui illos redemit sanguine suo nescientes. Sunt autem quidam
Abbreviated transcription (Latin):
istum psalmũ afferam aduos intelligendũ
quantũ dñs donat. adiuu& orationib ur̃is
ut cadicam quȩ. oport& me dicere. ꝙ uos
audire. ut oiñibus nobis ut ilis. Termo diuinus.
Non enĩ om̃ibus utilis est. quia non est om̃i¬
um fides. Fides autẽ sic est in anutia. ut radix
bona. quȩ pluuiam infructum ducit Perfidia
uero & error di abolicus. & cupiditas mala radix
om̃ium malorum: sicut radix spinarum e tiã
dulcem pluuiam ad punctiones conuertit
Quid habet psalmus istes Credo cũ cantaret᷑
ad uertisse uos: qm̃ conqueritur. & gemit. &
precem dõ fundit: inter malos constitutum cor¬
pus xp̃i Eius enĩ uox est in om̃i tali prophetia
tam quã illius in opis. id est egentis nondum sati¬
ati. esurientis & scitientis iustitiam: cui quȩdam
nunc sitiat & esuriat. & gemat & puls&. querat:
pere grinationis in lecebris non delectetur:
non put& patriam scłm. unde ut liberetur: xp̃c
aduenit. quia xp̃s caput nr̃m esse uoluit ca¬

Expanded text:
os intelligendum, quantum Dominus donat. Adjuvet orationibus vestris, ut ea dicam quae oportet me dicere, et vos audire; uti omnibus nobis utilis sit sermo divinus. Non enim omnibus utilis est; quia non est omnium fides . Fides autem sic est in anima, ut radix bona quae pluviam in fructum ducit: perfidia vero, et error diabolicus, et cupiditas, mala radix omnium malorum , sicut radix spinarum, etiam dulcem pluviam ad punctiones convertit. 2. Quid habet psalmus iste, credo cum cantaretur, advertisse vos; quoniam conqueritur et gemit, et precem Deo fundit, inter malos constitutum corpus Christi: ejus enim vox est in omni tali prophetia, tanquam illius inopis, id est egentis, nondum satiati, esurientis et sitientis justitiam , cui quaedamnunc sitiat et esuriat, gemat et pulset et quaerat. Peregrinationis illecebris non delectetur, non putet patriam saeculum, unde ut liberetur Christus advenit: quia Christus caput nostrum esse voluit, ca
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit aliquis eorũ. hoc dixisse quod dixit & axp̃c: gra¬
tulam᷑ illi. non sequitnillũ. Sed prior fuit ille quam
xp̃s: Si qui uera loquit᷑. prior est quã ipsa ueritas:
Ohomo ad tende xp̃m. non quando adte uenerit.
sed quando tefecerit. Potest & ȩgrotus dicere. sed prius
ego cetidi in lectũ. quã medicus ad me ueniss&. utiq
idto ille postrrior uenit: quia tu prius cecidisti.
Videte itaq textũ psalmi: Adhuc & oratio mea:
in bene placitis torũ. Sed rrunt multi qui contra.¬
dicant: absorti sunt uixta petrã uidices rorũ.
Quid ergo erit: audrent uerba mea qm̃ prȩua.¬
lurrunt. Preualnerunt uerba mea uerbis eorũ
dicta sunt ab ris quȩdã diserte. sed ame uera.¬

Expanded text:
fuerit aliquis eorum hoc dixisse, quod dixit et Christus; grafuerit aliquis eorum hoc dixisse, quod dixit et Christus; gratulamur illi, non sequitur illum. Sed prior fuit ille quam Christus. Si quis vera loquitur, prior est quam ipsa veritas? O homo, attende Christum, non quando ad te venerit, sed quando te fecerit. Potest et aegrotus dicere: Sed prius ego cecidi in lectum, quam medicus ad me venisset. Utique ideo ille posterior venit, quia tu prius cecidisti. 20. Videte itaque textum Psalmi, «Adhuc et oratio mea in beneplacitis eorum.» Sed erunt multi qui contradicant: «Absorpti sunt juxta petram judices eorum» Quid ergo erit? «Audient verba mea, quoniam praevaluerunt.» Praevaluerunt verba mea verbis eorum. Dicta sunt ab eis quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
sunt iuxta petrã: Petra autẽ erat xp̃s. Absorti st̃
iuata petrã iuxta idest cõparati: iudices magni.
potentes. docti. Ipsi dicunt᷑ iudices eorũ. tãquã iudi¬
cantes de moribus. & sententiã ꝓferentes. Dixit
hoc aristotiles. adiunge illũ petrȩ & absortus est.
Quid est aristotiles : Audiant. Dixit xp̃s. & apud
inferos contremescit. Dixit hoc pitagoras. Dixit
hoc plato. Adiunge illos petrȩ: cõpara auctoritatẽ
illorũ auctoritati euangelicȩ cõpara inflatos crucifiro:
dicamꝰ eis. Uos litteras ur̃as conscripsistis in cordibus
suꝑborũ : ille crucẽ suã fixait in cordib regũ. Postre.¬
mo: mortuus est & resurrexit. Mortui estis: & nolo
quȩ rere quẽ id modũ resurgatis. Ergo absorti sunt
iuxta petrã istã iudices eorũ. Tãdiu uident᷑ aliquid
dicere. donec cõparent᷑ petrȩ. Propterea si inuentus

Expanded text:
sunt iuxta petram’? ‘Petra’ autem erat Cristus; ‘absorpti sunt sunt iuxta petram’? ‘Petra’ autem erat Cristus; ‘absorpti sunt iuxta petram’, ‘iuxta’, idest comparati; ‘iudices’ magni potentes docti. Ipsi dicuntur ‘iudices eorum’ tanquam iudicantes de moribus et sententiam proferentes. 43 Dixit hoc Aristotiles: adiunge illum petre, et absorptus est; quis est Aristotiles? Audiant dixit Cristus et apud Inferos contremiscit. Dixit hoc Pithagoras, dixit hoc Plato: adiunge illos petre, compara autoritatem illorum autoritati evangelice, compara inflatos crucifixo; dicamus eis: ‘Vos literas vestras conscripsistis in cordibus superborum; Ille crucem suam fixit in frontibus regum; postremo mortuus est et resurrexit; mortui estis et nolo querere quemadmodum resurgatis’. Ergo absorpti sunt juxta petram» istam «judices eorum.» Tamdiu videntur aliquid dicere, donec comparentur petrae. Propterea si inventus
Abbreviated transcription (Latin):
aut qui nec ipsa sua sed quomodo lic& & quomodo
ꝑmittit apostolica disciplina. ubi consensus est
amborũ: aut ubi non dũ ductus est: Qui iam
talis est. de prehendit᷑ tamen in istis quȩ dixi. Venit
ergo tẽpus quod dictũ est. ad huc & oratio mea in
beneplacitis eorũ. Siue quã docuit. siue quia intor¬
pellat pro nobis. In istis ergo om̃ib cotidianis pec¬
catis. quȩ spes est. nisi humili corde dicamꝰ in oratione
dñica. quȩ in iã in beneplacitis nr̃is est. Non defen¬
dentiũ peccata nr̃a. sed confitentiũ. dimitte nobis
ut ipse sit propitiatio pro peccatis nr̃is. Modo loquant᷑
suꝑbi. uincunt᷑ numero. uincunt᷑ populis tota ter¬
ra. a solis ortu usq ad occasũ laudante nomen dnĩ.
Quid faciunt pauci alit̾ disputantes : ludices sunt
impiorũ. Sed quid ad te : Uide quod sequit᷑. Absor
ti sunt iuxta petrã iudices eorũ. Quid est absorti

Expanded text:
aut qui nec ipsa sua, sed quomodo licet et quomodo aut qui nec ipsa sua, sed quomodo licet et quomodo permittit apostolica disciplina, ubi consensus est amborum aut ubi nondum ducta est. Qui jam talis est, deprehenditur tamen in istis quae dixi. 19. «vers.» 6. Venit ergo tempus quod dictum est, «Adhuc et oratio mea in beneplacitis eorum;» sive quam docuit, sive qua interpellat pro nobis. In istis ergo quotidianis peccatis omnibus quae spes est, nisi humili corde dicamus in oratione dominica, quae jam in beneplacitis nostris est, non defendentium peccata nostra, sed confitentium, «Dimitte nobisut ipse sit propitiatio pro peccatis nostris ? Modo loquantur superbi; vincuntur numero, vincuntur populis, tota terra a solis ortu usque ad occasum laudante nomen Domini. Quid faciunt pauci aliter disputantes? Judices sunt impiorum. pti sunt iuxta petram iudices eorum’. Quid est ‘absorpti
Abbreviated transcription (Latin):
figis. corpus prosternis. collũ curuas. confiteris pecca-
ta : adoras dm̃. Video corpus ubi iaceat. quęro ubi
uolit& animꝰ. uideo mẽbra icentia. uideamꝰ si stat
conscientia : uideamꝰ si fixa est in eũ quẽ ad orat.
Si autẽ cogitationib plerũq tãquã estu maris ab.¬
ripit᷑. & tẽpestate tollit̾ in aliud atq aliud: Modo
si metũ loquereris. & subito auerteres te ad seruũ
tuũ & dimitteres me : non dico aquo aliquid petebas.
sed cũ quo ex equo loquebaris: non mihi factã inui¬
riã deputarẽ : Ecce quid facis cotidie dõ. Qualẽ modo
dici fr̃s: lam eũ quisolũ dm̃ colit. qui xp̃m confi.
qui non post eũ fornicat᷑. qui non ad orat demones.
qui auoilia sibi adiabolo non requirit. qui ten&
aeccłam catholicã. de cuius fraude nemo conquęrit᷑.
de cuius pressura non gemit uicinus infirmꝰ: qui
uxcorẽ alienã non tẽptat: qui contẽptus est sua.

Expanded text:
fixis. Corpus prosternis, collum curvas, confiteris peccata, fixis. Corpus prosternis, collum curvas, confiteris peccata, Deum adoras: video corpus ubi jaceat, quaero ubi volitet animus. Video membra jacentia: videamus si stat conscientia, videamus si fixa est in eum quem adorat; si non cogitationibus plerumque, tanquam aestu maris abripitur, et tempestate tollitur in aliud atque aliud. Modo si mecum loquereris, et subito averteres te ad servum tuum, et dimitteres me, non dico a quo aliquid petebas, sed cum quo ex aequo loquebaris; non mihi injuriam factam deputarem? Ecce quid facis quotidie Deo. Qualem modo dixi, fratres? Jam eum qui solqui non post eum fornicatur, qui non adorat daemones, qui auxilia sibi a diabolo non requirit, qui tenet Ecclesiam catholicam; de cujus fraude nemo conqueritur, de cujus pressura non gemit vicinus infirmus; qui uxorem alienam non tentat, qui contentus est sua,
Abbreviated transcription (Latin):
adulterã iniuriã facis: non ulla pessima corrupte la
te contaminas: Abstinuisti manũ a furto linguã
a ꝑiurio: cor a concupiscendo rem praximi tui iam
iustus es : Ad tende cetera. noli iam suꝑbire. nihilne
peccas in lingua: Non ꝑlaberis in uerbũ durũ ed
siquid magnũ dicis: quid magnũ : Qui diocerit fratri
suo fatuȩ. reus erit gehennȩ ignis
Contrernescit iã tota illa suꝑbia. Ecce iã non ualde
facit dicis unde ds̃ uideat᷑ impietate aliqua blasphema¬
ti: non inruit in aliquẽ ledendũ: non facit alteri
quod pati non uult Quid de lingua: quis illã domat:
modo hoc ꝑficiat: Sed ecce im & ipsã frenasti : Quid
facis de cogitationib: tuis : quid facis de tum ultu. &
caterua rebellantiũ desideriorũ : Non eis das mẽbra
ita credo & uideo. Sed tamen cogitationes aliquando
inlinant᷑ : & aufert̃ te. Plerũq in oratione genua

Expanded text:
alteram, injuriam facis, non ulla pessima corruptela alteram, injuriam facis, non ulla pessima corruptela te contaminas, abstinuisti manus a furto, linguam a perjurio, cor a concupiscenda re proximi tui: jam justus es. Attende caetera; noli jam superbire. Nihilne peccas in lingua? non prolaberis in verbum durum? Sed quid magnum dicis? Quid magnum? «Qui dixerit fratri suo, Fatue; reus erit gehennae ignis» . Contremiscit jam tota illa superbia. Ecce jam non valde facit unde Deus videatur impietate aliqua blasphemari; non irruit in aliquem laedendum, non facit alteri quod pati non vult: quid de lingua? quis illam domat? modo perficiat? sed ecce jam et ipsam frenasti: quid facis de cogitationibus tuis? quid facis de tumultu et caterva rebellantium desideriorum? Non eis das membra. Ita credo, et video: sed tamen cogitationes aliquando inclinant et auferunt te, plerumque in oratione genibus
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ : conuert& se acies animȩ ad conscientiã pecatoꝵ
a placebit illa oratio : dimitte nobis debita nr̃a
sicut & nos dimittimꝰ debitorib: nr̃is. O uerbosa
defensio iniquitatis: Certe iã hoc populi dicunt.
& populorũ pectora tundentiũ : tonitruus non
quiescit. Rectr nubrs tonant: in quib iã habitat
ds̃. Ubiest illa uerbositas: ubi est illa iactantia:¬
N lustus sũ nihil mali feri: Certe cũ inscripturis scĩs
furris contr̃platus normã iusticiȩ: quantũ cũq
ꝓfeceris in uenies te peccatorẽ. Profecisti: iã unũ
dm̃ colis. Optime non fornicaris ab eo ad idola: ad
mathematicos. ad sortilegos. ad aruspices. ad augures.
ad maleficos. Ista enĩ fornicatio est adnõ dõ. iam es in
aliquo numero mẽbrorũ xp̃i. incipe iam uidere &iã
illa peccata societatis humanȩ. Non occidis quẽquã . ñ.
adulteras cuiusquã uxorẽ: non uxori tuȩ eundo ad

Expanded text:
judicium, convertet se animae acies ad conscientiam peccatorum, judicium, convertet se animae acies ad conscientiam peccatorum, et placebit illa oratio, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» O verbosa defensio iniquitatis! Certe jam hoc populi dicunt, et populorum pectora tundentium tonitruus non quiescit. Recte nubes tonant, in quibus jam habitat Deus. Ubi est illa verbositas, ubi est illa jactantia: Justus sum, nihil mali feci? Certe cum in Scripturis sanctis fueris contemplatus normam justitiae, quantumcumque profeceris, invenies te peccatorem. Profecisti, jam unum Deum colis; optime: non fornicaris ab eo ad idola, ad mathematicos, ad sortilegos, ad aruspices, ad augures, ad maleficos; ista enim fornicatio est a Domino Deo: jam es in aliquo numero membrorum Christi. Jam incipe videre etiam illa peccata societatis humanae. Non occidis quemquam, non adulteras cujusquam uxorem, non uxori tuae eundo ad
Abbreviated transcription (Latin):
tulit oleũ adulationis: sed caput tuũ in tegrũ mausit
non inflatũ est: non tumuit: Si enĩ inflatũ fuerit &¬
perant: Ait xp̃c: In primis tẽporib xp̃ianorũ undiq
reprehendebant᷑ xp̃iani: Adhuc expecti: & oratio inea
in beneplacitis eorũ erit: Ueni& tẽpus. quando supe¬
rent hominũ maliciã tundentiũ sibi pectus & dicentiũ.
dimitte nobis debita nr̃a: sicut & nos dimittimꝰ debito¬
rib nr̃is. In quo remanserunt qui sibi erubescunt
pectus tundere : Ergo reprebendint: toleremus:
Reprehendant: oderint accusent: detrahant: ad huc
& oratio mea: in beneplacitis eorũ. Uenia tẽpus:
quindo oratio mea placebit illis. Erigent se enĩ quasi
iusti uirib suis: uincunt᷑ in lucta quia suꝑbe se erexert̃.
Clident᷑: trahent᷑ apeccatis: uidebunt se iniquos: im¬
plebunt᷑ quȩ dicta sunt ꝑ prophetas: incipiet timere

Expanded text:
tulit oleum adulationis, sed caput tuum integrum mansit, tulit oleum adulationis, sed caput tuum integrum mansit, non inflatum est, non tumuit. Si enim inflatum fuerit et perant, ait Christus. In primis temporibus Christianorum, undique reprehendebantur Christiani. «Adhuc» exspecta; «et oratio mea in beneplacitis eorum» erit. Veniet tempus, quando superent hominum millia tundentium sibi pectus et dicentium: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Jam quot remanserunt qui sibi erubescunt pectus tundere? Ergo reprehendant; toleremus. Reprehendant, oderint, accusent, detrahant: «Adhuc et oratio mea in beneplacitis eorum;» veniet tempus, quando oratio mea placebit illis. Erigent se enim quasi justi viribus suis; vincentur in lucta: quia superbe se erexerunt, elidentur, trahentur a peccatis, videbunt se iniquos, implebuntur quae dicta sunt per Prophetas; incipiet timeri
Abbreviated transcription (Latin):
me & argu& me: siue sit frat̾. siue sit praximus. siue
sit uicinus. siue tuipse : in miscda debes argui & emen¬
dari. Oleũ aut̃ peccatoris. non inpingu& ciput tuũ
Sed quid facio dicis mihi. patior adulatores. non cessint
ꝑstrepere:Laudant in me quȩ nolo: quae ego
paruipendo laudant in me: quod ego carũ habeo:
reprehendunt in me. Adulatores fallaces deceptores
magnus uir ille. uerbi grã. gaius. eneus. magnus. doctꝰ.
sapiens. Sed quare xp̃ianus: Nam magna doctrina.
& magna littera. & magna sapientia. Si magna sapien¬
tia: proba quod xp̃ianus est: si magna doctrina docte
legit. Postremo quod tu uituperas. hoc ei plac&. quẽ
laudas: sed quid laudatio illa non inducit: Oleum
peccatoris est: sed non cessat dicere: non inde inpingu&
caput tuũ idest noli gaudere ad talia. idest noli annu¬
ere. noli consentire. noli inde gratulari. Et si ille at-¬

Expanded text:
me, et arguet me;» sive sit frater, sive sit proximus, sive me, et arguet me;» sive sit frater, sive sit proximus, sive sit vicinus, sive tu ipse, in misericordia debes argui, et emendari. «Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum.» Sed quid facio, dicis mihi? Patior adulatores, non cessant perstrepere; laudant in me quae nolo, quae ego parvipendo laudant in me, quod ego charum habeo reprehendunt in me, adulatores, fallaces, deceptores. Magnus vir ille, verbi gratia, Gaius Seius; magnus, doctus, sapiens: sed quare christianus? Nam magna doctrina, et magnae litterae, et magna sapientia. Si magna sapientia, approba quod christianus est: si magna doctrina, docte elegit. Postremo quod tu vituperas, hoc ei placet quem laudas. Sed quid? Laudatio illa non indulcat; oleum peccatoris est. Sed non cessat dicere. Non inde impinguet caput tuum; id est, noli gaudere ad talia; id est, noli annuere, noli consentire, noli inde gratulari: et si ille at
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ aduersus carnẽ. Concupiscit aduersus te tã¬
quã coniuna tua: ama. & castiga. donec fiat in
una reformatione una concordia. Quando istud
erit: Quomodo clamas Infelix ego homo. quis
me liberabit de corpore mortis huius. Numquid
separabit᷑ ate hoc corpus & tunc securus erisr
Et quide in nobis m&ipsis ingemiscimus : adoptionẽ
expectantes redẽptionẽ corporis nr̃i : Reparatur
ergo amortalitate ad inmortalitatẽ: &iã non resis¬
tit᷑. quia non est mortalitas quȩ resistat. propterea
castiga corpus tuũ. Modo doma. quod poster reci¬
pias. Modo deficiat. ut tunc sufficiat. Nani in hac
uita reparari non potest. quãdiu mortile geritur.
on te deponat. non te abrũpat. Porta erudi. cas¬
tiga. reparabit᷑ infine. & quia nemo uinquã carnẽ
suã odio habuit. resurg& & caro. Sed quomodo:
Ctiam tunc luctiturus sũ: Oport& inquiđ corrup¬
tibile hoc induere incorruptionẽ. & mortale hoc
induere in mortalitatẽ. Ergo cũ dicitur emendabit

Expanded text:
us adversus carnem» . Concupiscit adversus te, tanquam conjux tua; ama et castiga, donec fiat in una reformatione una concordia. Quando istud erit? Quoniam modo clamas, «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» numquid separabitur a te hoc corpus, et tunc securus eris? Et quid est, «In nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri» . Reparatur ergo a mortalitate ad immortalitatem, et jam non resistit, quia non est mortalitas quae resistat. Propterea castiga corpus tuum; modo doma quod postea recipias; modo deficiat, ut tunc sufficiat. Nam in hac vita reparari non potest, quamdiu mortale geritur. Non te deponat, non te abrumpat; porta, erudi, castiga: reparabitur in fine. Et quia «nemo unquam carnem suam odio habuit,» resurget et caro. Sed quomodo? etiam tunc luctaturus sum? «Oportet,» inquit, «corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . 17. Ergo cum dicitur, «Emendabit
Abbreviated transcription (Latin):
est. custodi dñe os meum. ianua quadam &
ostio prȩcepti tui. ut in uerba maligna non
declinetur cor meum: Quȩ uerba malignat
quibus excusantur peccata Ne inquit pec¬
cata mea malim excusare: quam acusare:
non cadunt. Quȩ eñi ille peccata commisit.¬
quȩ confiteri potius quam defendere debuis¬
Si nr̃a uerba sunt. quomodo xp̃s loquiturs
Et ubi est caritas dequa loquebam: nes¬
citis quia ipsa unum nos fecit in xp̃o  Cari¬
tas clamat ad xp̃m̃ de nobis. caritas clamat

Expanded text:
ensus: Custodi, Domine, os meum janua quadam et ensus: Custodi, Domine, os meum janua quadam et ostio praecepti tui, ut in verba maligna non declinetur cor meum. Quae verba maligna? Quibus excusantur peccata. Ne, inquit, peccata mea malim excusare, quam accusare. non cadunt. Quae enim ille peccata commisit,quae confiteri potius quam defendere debuisSi nostra verba sunt, quomodo Christus loquitur? Et ubi est ebaritas de qua loquebar? Nescitis quia ipsa unum nos fecit in Christo? Charitas clamat ad Christum de nobis, Charitas clamat