comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semel ingressus est in
celũ. quem ñ mox seqͥ¬
intrabatur significa¬
bat nũdum uenisse ꝑ¬
fectõem ñ sine sangui
se u̾o. non nisi in menbrif suis. unde ip̃e ait. uer¬
ba delictoꝵ meorum .i. delictorum sui corporis.
delicta .ii. nr̃a dicit sua quod ea suscepit.
non ad hñdum: s ad delend̾. attende qd̾ ait.¬
inpri. ta .s. in. sacri quia hic cotidie debent
se fideles sacrificare. aliter eum ad celestem nou

Expanded text:
l ingressus est in coelum, quem non mox seqintrabatur, significabat nondum venisse perfectionem. Non sine sanguinse vero non nisi in membris suis. Unde ipse ait: Verba delictorum meorum, id est delictorum sui corporis . Delicta enim nostra sua dicit, quia ea suscepit, non ad habendum, sed ad delendum. Attende quod aitintroibant sacerdotes, quia hic quotidie debent se fideles sacrificare. Aliter enim ad coelestem pa
Abbreviated transcription (Latin):
.s. unitus intensum ponẽ¬
tes ⁊ extra sacrificia. ecce
ꝙ supra dixit scm̃ secu¬
lare .s. secularia sacrifi
b̾naculo semel manno
solus pontifex introiba
ñ sine sanguine sepe¬
quid sine sangume ĩ¬

Expanded text:
cet intus incensum poneet extra sacrificia. Ecce quod supra dixit sanctum saeculicet saecularia sacrificnaculo semel in solus pontifex, introibat; non sine sanguine, saepequidem sine sanguine i
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ut ꝑdat totũ pro¬
T. fectum. son gͥ mirum si totum¬
contra capitale uicium appositũ
sibi apostolus dicit mordax epytema quo tum¬
or curaretur. Quis gͦ dese secutus est. Quomodo
secutꝰ agnus egredietur ubi aries sic periclita¬
ti metuit. ⁊ quis est ille stimulus qui datus ẽ.
seruationem humilitatis inmifit. dłabolus
aũt uenit ut ad defectum traheret. deuł .it.
ad hoc usto ñ parcebat ut eius uirtutem in
infirmitade ꝑficeret. dans collaphizantẽ an¬
angło sechane qui ꝑ eũ tradebat iniustos ip̃i
sathane hoc ergo remediũ datum est apło a
deo ubi temptatõib pressus ñ extolleret᷑. unde
fubdit. ut me colaphiret. Quasi datus est mͥ
angelus sathane. ut me .co. uel qui me .co .i.
ut reprima omnem motũ suꝑb̃ie ineuciendo tͥ¬
bulationeꝰ ⁊ dolores ñam dolore quodam corporiᷤ
traditur uehanent̾ agitatus dolores aũt corpo¬
rũ płmq ininittuntur ab angelis sathane. s
hoc ñ possunt nisi ꝑmisi sic ⁊ iod probatus est

Expanded text:
tur ut perdat totum profectum. Non itaque mirum, si contra capitale vitium, appositum sibi Apostolus dicit mordax epithima quo tumor curaretur. Quis ergo de se securus est? Quomodo securus agnus egredietur, ubi aries sic periclitari metuit? Ecquis est ille stimulus qui datus est?servationem humilitatis immisit. Diabolus autem venit ut ad effectum traheret. Deus autem ad hoc juste non parcebat, ut ejus virtutem in infirmitate perficeret, dans colaphizantem anangelo Satanae, qui per eum tradebat injustos ipsi Satanae. Hoc ergo remedium datum est Apostolo a Deo, ut tentationibus pressus non extollatur. Unde subdit: Ut me colaphizet. Quasi dicat: Datus est mihi angelus Satanae, ut vel qui me colaphizet, ut reprimat omnem motum superbiae incutiendo tribulationes et dolores. Nam et dolore quodam corporis trahitur vehementer agitatus, dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis Satanae, sed hoc non possunt nisi permissi. Sic et Job probatus est;
Abbreviated transcription (Latin):
.q. minus exigo ate
quã debes. deinde sup¬
ponit᷑ adiuratõ cum
ait. ita o fr̃ ego fru¬
bo de te inregno dei. si
est tlld̾. ecce refice uis¬
affectũ meũ in dño

Expanded text:
 Minus exigo a te quam debes. Deinde supponitur adjuratio, cum ait: Ita, o frater, ebo de te in regno Dei, si est illud? Ecce: refice visaffectum meum in Do
Abbreviated transcription (Latin):
facit qui oꝑat᷑ in nobis.¬
⁊ uelleret operari ꝓ lona
uoluntate. forsitan enĩ
utilis fuit fuga eiꝰ. forsi¬
tan enĩ ideo discessit ad ho¬

Expanded text:
facit, qui operatur in nobis velle et operari pro bona voluntate. Forsitan enim.utilis fuit fuga ejus. Forsitan enim ideo discessit ad ho
Abbreviated transcription (Latin):
lectoꝵ est. uocare enĩ
est cognitõem de fide
eum quem scat audur ⁊ħ uocatio ut diximus
est electoꝵ tm̃ hac uocatõe impletur predestina¬
tio. est ⁊ alia uocatio que sit ꝑ predicatores de qua
dictum est multi uocati pauci u̾o electi. Sequit᷑.

Expanded text:
electorum est. Vocare enim est cognitionem de fide eum quem sciat audire, et haec vocatio, ut diximus, est electorum tantum. Hac vocatione impletur praedestinatio. Est et alia vocatio quae fit per praedicatores, de qua dictum est: Multi vocati, pauci vero electi .
Abbreviated transcription (Latin):
notat hoc meisdem ꝑ¬
sonis fuisse. lapidati
sũt. ut gͦ ieremias in
egyrto. erechiel inba¬
bilone. secti sunt: ut
ysaias. temptati sũt
ꝓmissionib mnoccisi¬
one gladii .i. gladio
fc̃a. mortui sunt ut
gendum. qui inpr̃m suoꝵ a quib illi occisi
it nec deest. Ionoꝵ fidelium multitudo. qui ⁊̃
ista temporali felicitate p̾polleant.⁊ mea lar¬
uestis est de pilis came

Expanded text:
notat haec in eisdem personis fuisse. Lapidati sunt, ut Jeremias in Aegypto, Ezechiel in Babylone; secti sunt, ut Isaias; tentati sunt promissionibus in occisione gladii, id est gladio facta; mortui sunt, utgendum qui in patrum suorum a quibus illi occisi it, nec deest bonorum fidelium multitudo, qui in ista temporali felicitate praepolleant, et in ea larvestis est de pilis came
Abbreviated transcription (Latin):
uobis cõrpore absens sũ
sed tamen uobiscum sũ
it cum gieri iniua eũti¬
ad naaman syrum ut
acciperet sub nõie euis¬
q̃ ip̃e ñ mandau̾at quã¬
to magis apłe ea q̃ dixit

Expanded text:
obis, corpore absens sum, sed tamen, vobiscum sum it cum Gjezi in via euntad Naaman Syrum, ut acciperet sub nomi ipse non mandaverat. Quanto magis Apostolus ea quae dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ibi scripta st̃ accipienda ꝯfirmat: unde ĩ lege precept᷑
est iudeis ut si matipac mãcipiũ gentile emeret᷑ eius
pili raderent᷑ ⁊ unguiũ incrementa absciderẽt᷑. deinde
adusus domesticos assum̃et᷑ ita uanis atꝙ suꝑfluis
gentilium suꝑstitionũ ⁊ poeticsꝵx sententus abrasis
.⁊ detisis ꝙ purum reꝑtũ fĩt administ̾ium domuꝰ
dei assumendum est. Sequ
re. ut sani sint

Expanded text:
inscripta sunt accipienda confirmat. Unde in lege praeceptum inscripta sunt accipienda confirmat. Unde in lege praeceptum est Judaeis, ut si mancipium gentile emerent, ejus pili raderentur, et unguium incrementa abscinderentur, deinde ad usus domesticos assumeretur: ita vanis atque superfluis gentilium superstitionum et poeticarum sententiis abrasis et decisis, quod purum repertum fuerit ad ministerium domus Dei assumendum est. Sequiideo ut sani sint
Abbreviated transcription (Latin):
nec eiꝰ apħia ad illa dei e¬
loquia ꝑtinz que iudeis
sunt credita. ⁊ ideo nomẽ
eius ñ ꝯmemorauit ap¬
ostolus. sicut solet ꝯme¬
morare ꝓpħas dei dicens
sicut ⁊ dauid dic̃. ł ysaiã.¬
uł cum tacitis nominib
illoꝵ dicit sic̃ scriptũ est.
⁊ ea scriptura uitelligit᷑
inqͣ est austoritas dei. hõ
eoꝵ naturam bene aꝑuit. ꝙ uͥtiq ad ħ dictum ẽ
ne dei. ꝓpħa uideretur ñ ergo uudeoꝵ. s cretensium.
ꝓprius erat ꝓpħa qui dr᷑. cretenses semper sunt
mendaces ⁊ male bestie quia sanguinem sicien¬
tes ⁊ uentris pigel.i. gulosi ⁊ ideo pigricine mi¬
nus credas ei quia gentilis erat: eiis uba ꝯmendat
apłs dicens. Testimoniũ ħ u̾m est. Sc̃iend̾ ꝙ licet diu¬
ine auctoritati uñ uoluit ꝙu̾m inuen̾it testimo¬
cum loqueret᷑ athemensib ait de deo. in illo uiuimꝰ
atheniensis are inscriptõe ait. inueni aram. ĩ qua
subscriptũ ÷ de ignoto deo. ita diuina auctoritasim̃¬

Expanded text:
nec ejus prophetia ad illa eloquia Dei pertinet quae Judaeis sunt credita. Et ideo nomen ejus non commemoravit Apostolus, sicut solet commemorare prophetas Dei, dicens, sicut et David dicit, vel Isaias; vel tacitis nominibus illorum dicit, sicut scriptum est, et ea Scriptura intelligitur in qua est auctoritas Dei. Homo eorum naturam bene aperuit. Quod utique ad hoc dictum est, ne Dei propheta putaretur. Non ergo Judaeorum sed Cretensium proprius erat pmendaces et malae bestiae, id est sanguinem sitientes, et ventres pigri, id est gulosi, et ideo pigri. Et ne minus credas ei quia gentilis erat, ejus verba commendat Apostolus dicens: Testimonium hoc verum est. Sciendum quod, licet divinae auctoritati unde voluerit quod verum icum loqueretur Atheniensibus ait de Deo: In illo vivimusAtheniensis arae inscriptione ait: Inveni aram in qua subscriptum est: Ignoto Deo . Ita divina auctoritas un
Abbreviated transcription (Latin):
u̾acem ita hec habeat
ut potens sit utta et
scĩa exhortari scientes
cissimmi quippe nobrs
Quis enĩ audet aꝑtis
lingua s uita. quos

Expanded text:
racem. Ita haec habeat, ut potens sit vita et scientia exhortari scientes cissimi quippe nobis Quis enim audet apertilingua, sed vita: quos
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ benedixi eos qui cͣcdñt.
funt enĩ increta młti et
inobedientes in se. ⁊ uani¬
loqui ad alios ⁊ seducto
Maxiine qui de circusio¬
noĩe xp̃i uidaizare doce¬
bant. renati enĩ in xp̃o
sunt qui subu̾tũt inu¬
tam familiam docentes
que nõ oportet ⁊ h fa
acquirendisꝰ. uł. gratia tur. lu .i. ut faciant ꝓ¬

Expanded text:
 Bene dixit, eos qui contradicunt. Sunt enim incerti multi et inobedientes, in se, et vaniloqui ad altos, et seductormaxime qui de circumcisionomine Christi judaizare docebant. Renati enim in Chrissunt qui subvertunt unitam familiam, docentes quae non oportet. Et hoc facacquirendis. Vel, gratia turpis lucri, id est ut p
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e om̃s homines nult sai¬
quam ꝑlominẽ mediat. hic est arbit̾ ille ꝙ iob deside¬
rat dicens iuitinã eẽt nobis arbit̾. Medĩator aũ int̾
deum ⁊ homines oportebat ut hr̃et aliquid simile c̾o.
⁊ aliquid sumile hominib ne ꝑominia hoĩb similis
longe eẽt a dco. aut ꝑ omĩsa deo similis longe eẽt¬

Expanded text:
e omnes homines vult salquam per hominem mediat. Hic est arbiter ille quem Job desiderat dicens, uter esset nobis arbiter. Mediator autem inter Deum et homines oportebat ut haberet aliquid simile Deo, et aliquid simile hominibus, ne per omnia hominibus similis, longe esset a D
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Iteo xp̃e mediator dei ⁊ hominũ. dẽs est quia int̾
deũ ĩmortalem ⁊ hominẽ est mortalẽ est deus homo
reconcilians. hominem deo intm̃ mediator inquãtũ
homo est. inquantũ aũt u̾bũ non medius est quia
mortalem oportebat n ꝑman̾e mortalem. Mortał
quipe fc̃s est ñ infumata u̾bi diuinitate s camis su¬
scepta infirmitate. lomi aũt angłi int̾ miscreos mo¬
rtales ⁊ beatum ĩ mortalem medi eẽ ñ possunt. quia
ita sunt ip̃i beati ⁊ ĩmortales cũ deo: ut ñ sinit morta¬
les. uł miseri cũ homĩb. Mali aũt angłi quodam
mñ medii sũt quia ĩmnortales sunt cũ des miseri cũ
se int̾ponit medius malus angłs ĩmortal ⁊ miser
ut ad beatam ĩ mortalitatẽ transire ñ sinat. cui ccͣtius
luit. ⁊ beatus inet̾nitate ꝑsistere. potuit qui ñ se in

Expanded text:
deo Christus mediator Dei et hominis dictus est, quia inter Deum immortalem et hominem mortalem est Deus homo reconcilians hominem Deo, in tantum mediator in quantum homo est. In quantum autem Verbum non medius est, quiaque non fieri mortalem oportebat neque permanere mortalem. Mortalis quippe factus est non infirmata Verbi divinitate, sed carnis suscepta infirmitate. Boni autem angeli inter miseros mortales et beatum immortalem medii esse non possunt, quia ita sunt ipsi beati et immortales cum Deo, ut non sint mortales vel miseri cum hominibus. Mali autem angeli quodmiseri cum se interponit malus angelus medius immortalis et miser, ut ad beatam immortalitatem transire non sinat. Cui contrarius luit, et beatus in aeternitate persistere p
Abbreviated transcription (Latin):
gliam iultus euis .i. fulgorem uiltus euis. qui
significabat eum clare uidere. ad qd illi ñ pot̾ant
transiuit ⁊ ñ modo inministris legis uet̾is est. uł
mistice potest dici. ut ꝑ faciẽ moysi intelligat᷑ sp̃u¬
ał intelłes legis. ꝑ głiam faciet intelligant᷑ legales
obseruantie. q̃ erãt sigure u̾itatis .q. ita fuit lex

Expanded text:
iam vultus ejus, id est fulgorem vultus ejus, qui significabat eum clare videre, ad quod illi accedere transivit, et non modo in ministris legis veteris est. Vel mystice potest dici, ut per faciem Moysi intelligatur spiritualis intellectus legis; per gloriam faciei intelligantur legales obse
Abbreviated transcription (Latin):
magis głia dei insalutem ẽ ꝙͣ ĩ morte. Quamuis
enĩ iuste dãpnet. ꝙ agebat᷑ sub lege tñ ad lau¬
dem magis proficit. si indulge ut possit se reus
ad eius comꝑatõem illa
claruit in hac

Expanded text:
magis gloria Dei in salute est quam in morte. Quamvis enim juste damnet quod agebatur sub lege, tamen ad laudem magis pad ejus comparationem illa claruit. Sc
Abbreviated transcription (Latin):
incordib duris ad ca¬
fuit in głia. moysi ministio elꝰ¬
ustro eiꝰ. ⁊ta ut filii isrł
ñ possent intendere faciẽ uisus sui. infaciem
moysi. qr indigni erant. tũc enĩ maculati pcc̃o
uultũ moysi descendentis de monte cum lege ac¬
cepta intabuł iapideis intueri ñ poterant: quia
gliosa fc̃ã trat facies eius. unde fubdit ꝓpter

Expanded text:
cordibus duris, ad cafuit in gloria Moysi ministro illius, ita ut filii Israel non possent intendere aciem visus sui, in faciem Moysi, quia indigni erant. Tunc enim maculati peccato vultum Moysi descendentis de monte cum lege accepta in tabulis intueri non poterant, quia gloriosa facta erat facies ejus. Unde subdit: Pr
Abbreviated transcription (Latin):
cor heles est necpotest
Obtusio enĩ hec infidelita¬
u̾sis ad fidem acuit᷑ acieᷤ
mentis. ut uideãt diui¬
ni luminis splendorem
usq in hodiernũ diem.q.¬
sensus udeoꝵ st̃ obtusi ⁊
uere qi ñ solum tunc: s¬

Expanded text:
rum hebes est, nec potest Obtusio enim haec causa infidelitarsis ad fidem acuitur acies mentis, ut videant dini luminis splendorem, usque in hodiernum. QuSensus Judaeorum sunt obtusi. Et vere, quia non solum tunc, s
Abbreviated transcription (Latin):
a est postoa attenden¬
dum est scd̾m quam
naturam est predesti¬
nata predestinatio est
gr̃eee p̾paratio quam¬
xp̃õ. ⁊ cunstis quos pres¬
ciuit ꝯformes fi̾yma¬
ginis filii sui. bona si¬
ne m̾itis p̃parauit. pr̃e¬
clarissimum enĩ lum̃
predestinatõnisꝰ ⁊ grẽ
est ip̃e mediator dei ⁊hominum. homo xp̃t iłx.¬
Ille eñĩ homo. ut au̾bo pri ccet̾no ininitatem
ꝑsone assumptus filius dei ug unigenitus eẽt
Unde hoc meruit: quod erus bonum qualecũ
precessit. ut ad hant ineffabilem excellentiã

Expanded text:
a est, postea attendendum est, secundum quam naturam sit praedestinata. Praedestinatio est gratiae praeparatio, quao et cunctis quos praescivit conformes figini Filii sui, bona sine meritis praeparavit. Praeclarissimum enim lumen praedestinationis et gratiae est, ipse mediator Dei et hominum homo ChriIlle enim homo, ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus Filius Dei unigenitus esset; unde hoc meruit? quod ejus bonum qualecunque praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam
Abbreviated transcription (Latin):
disc̾ait reputans auos
mundos alios smundo ᷤᷤ¬
LS manducet olus. hic in¬
dicet assirmi qui ꝑmi¬
ttitur edere olus ĩ quo
nulla questio est incuius esu um̃s secta cõsen¬
tit. Infirmus ergo est qui cibos discreuit. eo q̃d
qui infirmusꝰ est .i. quidmet casus uitioꝵ mandu¬
cet olus .i. tenues ⁊ aridos cibos qui ñ sunt fom̃tũ
uitioꝵ abstineat ab ił quib libido excitat᷑. Crassi¬
tudo enĩ carmũ ⁊ celiciose epule prouocant coipitᷤ¬

Expanded text:
discernit reputans alios mundos, alios immundos, manducet olus. Hic indiget assumi qui perttitur edere olus, in quo nulla quaestio est, in cujus esu omnis secta consentit. Infirmus ergo est qui cibos discernit, eo quod qui infirmus est, id est qui timet casus vitiorum, manducet olus, id est tenues et aridos cibos qui non fomentum vitiorum, et abstineat ab illis quibus libido excitatur. Crassitudo enim carnium, et deliciosae epulae provocant corp
Abbreviated transcription (Latin):
tendens ex ea ñ ex lege
ẽẽ salutẽ. nunc dicit¬
quod lex ultͣ non est
lege ħ sub grã supra
enĩ dicebatur lex non
iustificare. Hic dẽ debere
cessare qr data est usq
seruantiam: Rdec quia¬
ccatum. ⁊ ħ est ꝙ dicit subint̾rogatõe. ⁊ est ordo il¬
lex moysi in homine dñatur ut erobediat homo
quanto tempore uiuit .i. quã diu statum ht̃
ip̃a lex. qd ñ debetis ignorare. enim .i. qi uos scitis
legem .s. moysi. erant enĩ romani deuideis ⁊ genti¬
b. ⁊ ego loquor scientib legem inqua qđ dico ma¬
nifestatur. si spũałr intelligatur. deinde ꝑ simi¬
le illud ostendit subder¬

Expanded text:
tendens ex ea non ex lege esse salutem: nunc diciquod lex ultra non est lege, sed sub gratia enim dicebatur lex non justificare; hic dicitur cessare, quia data est usque servantiamccatum. Et hoc est quod dicit sub interrogatione, et est ordo velex Mosi in homine dominatur, ut ei obediat homo, quanto tempore vivit, id est quandiu statum habet ipsa lex? quod non debetis ignorare. Enim, id est quia vos scitis legem, scilicet Mosi. Erant enim Romani de Judaeis et gentibus. Et ego loquor scientibus legem, in qua quod dico manifestatur, si spiritualiter intelligatur. Deinde per simile illud ostendit subde
Abbreviated transcription (Latin):
ex grã sunt ⁊ derdona sunt. coronat eñĩ in nob̾
deus dona sua. ñ que ex nobis sunt m̾ita ⁊ hoc
est quod ait. ita gratis hoc faciet: sicut gratis.
nos elegit. p̃redestinando. ⁊ hoc in ip̃o .i. ip̃m xp̃o¬

Expanded text:
ex gratia sunt, et dona Dei sunt. Coronat enim in nobis ex gratia sunt, et dona Dei sunt. Coronat enim in nobis Deus dona sua, non quae ex nobis sint merito. Et hoc est quod ait: Ita gratis hoc faciet, sicut gratis nos elegit, praedestinando, et hoc in ipso, id est p
Abbreviated transcription (Latin):
ante mundi constitutiõem cum nullus quicꝙͣ
meruerat. preordinauit. quod intempore grẽ ali¬
quos aperclitis separaret. ⁊ ustos ⁊ inmaculatoᷤ
faceret. preorclinauit ⁊̃ qd̾ ⁊ illos iustos ad et̾nã
beatitudinem perduceret. harum porclinatõn¬
um alt̾am hic implet. quod iustos facit. alt̾am
infuturo implebit. que erit ominum perfectõ.
a qua consummatõe omnium incrpit osten
dixit .i. benedicet nos nr̃is m̾itis maledc̃os.i anfu¬
turo exaltabit dando inmortaliratem. uñ sub¬
dit inomni benedictiõe sp̃uali .i. exaltabit omĩ
quia erunt agilia ⁊ habilia. cibo ñ egentia que
suit effectum sede preordinationis .s. que enit
de futuro. hic ponit preuiam preordinationem q̃
est depresentitangens effectum eius .q. benecdicet
nos infutio. ꝙ ⁊ si uidet᷑ exm̾itis. ita tñ gratis
erit. sicut ⁊ prima preordinatio gratuita est.
quia m̾ita que precedunt futuram uitam

Expanded text:
ante mundi constitutionem, cum nullus quidquam meruerat, praeordinavit quod in tempore gratiae aliquos a perditis separaret, et justos et immaculatos faceret; praeordinavit etiam quod et illos justos ad aeternam beatitudinem perduceret. Harum praeordinationum alteram hic implet, id est quia justos facit; alteram in futuro implebit, quae erit omnium perfectio, a qua consummatione omnium incipit, ostendixit, id est benedicet, nos, nostris meritis maledictos, id est in futuro exaltabit, dando immortalitatem. Unde subdit: In omni benedictione spirituali, id est exaltabit omnimquia erunt agilia et habilia, cibo non egentia, quae suit effectum secundae praeordinationis, scilicet quae erit de futuro, hic ponit primam praeordinationem quae est de praesenti, tangens effectum ejus; quasi dicat: Benedicet nos in futuro; quod etsi videtur ex meritis, ita tamen gratis erit, sicut et prima praeordinatio gratuita est, quia merita quae praecedunt futuram vitam
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i uirtutib ⁊ ĩnaculati. amalis a crĩmine ⁊ hoc
inconsrectu eius. non hominũ .i. intus ubi ip̃e
ip̃e meritis ur̃is. s incaritate sũa. amor enĩ dei
dei qua diligit homines. uł de caritate ipsorum
hominum qua diligunt deum. Qui predel¬

Expanded text:
sancti virtutibus, et immaculati, a malis, a crimine; et hoc sancti virtutibus, et immaculati, a malis, a crimine; et hoc in conspectu ejus, non hominum, id est intus ubi ipse ipse meritis nostris, sed in charitate sua. Amor enim Dei Dei qua diligit homines, vel de charitate ipsorum hominum qua diligunt Deum. VERS. 5
Abbreviated transcription (Latin):
deo fuisse eternas ⁊ tunc aliquid meruisse. iu¬
xta enprem illoꝵ qui ante hec uisibilia dñs qͣs¬
dam finsse animas scas: ⁊ideo tunc fuisse elestas.
s aperte ostendit hoc falsum ẽt̃ clicens. ele. enĩ an
erant nisi predestinando. elegit ergo predestinanᷤ
nos. ⁊ sicut ñ elegit eo quod tunc scĩ essemus: ita nͦ
ideo. qr scĩ futuri essemus. s pocius elegit nos ad
hoc ut intempore gr̃e essemus sq̃. per lona opera.
Non ergo qr futuri eramus elegit. s ut essemus
sci. ideo quippe tales futuri eramus quia elegit
ip̃e predestinans ut tales ꝑ grãm eius essemus. s
pelagianus u̾itati resultans ait. presciebat deuᷤ
qui eẽnt futuri sc̃i ⁊ ĩmaculati ꝑ libere uolũ¬
tatis arbitrium ⁊ ideo eos in sua prescĩa quales
futuros ẽe presciuit elegit. elegit inquit ante¬
quam eẽnt. predestinans filios quos futuros
scõs presciuit. ñ fecit nec se fcũrum. s ip̃os ftũro ᷤᷤ
et̃ preuidit q̃m confutat apłc clicens. ut ẽẽmꝰ

Expanded text:
Deo fuisse aeternas, et tunc aliquid meruisse, juxta errorem illorum qui ante haec visibilia dicunt fdam animas sanctas, et ideo tunc fuisse electas; sed aperte ostendit hoc falsum esse dicens: Elegit nos anterant nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos: et sicut non elegit eo quod tunc sancti essemus, ita nec ideo quia sancti futuri essemus. Sed potius elegit nos ad hoc, ut in tempore gratiae essemus sancti, per bona opera. Non ergo quia futuri eramus elegit, sed ut essemus sancti. Ideo quippe tales futuri eramus, quia elegit ipse praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Sed Pelagianus veritati resultans ait: Praesciebat Deus qui essent futuri sancti et immaculati per liberae voluntatis arbitrium; et ideo eos in sua praescientia quales futuros esse praescivit elegit. Elegit, inquit, antequam essent, praedestinans filios quos futuros sanctos praescivit: nec fecit, nec se facturum, sed ipsos facturos esse praevidit. Quem confutat Apostolus dicens: ut essemus
Abbreviated transcription (Latin):
cum laudib dignis.¬
ex tollitur homo aũt
a deo cum deus ei gr̃e¬
sue dona inpartit. non
ait ergo deus. sit bene¬
dq̃s corde. ore. opere ⁊ a¬

Expanded text:
cum laudibus dignextollitur, homo autem a Deo, cum Deus ei grsuae dona impertit, non Ait ergo, Deus sit benedictus corde, ore, opere,
Abbreviated transcription (Latin):
insatramento ẽẽ uidet᷑. alii dñt ꝙ ibi sit fractio ⁊
nullius rei qr nicħ ibi frangit᷑. Sicut enĩ ibi sunt
accidentia sine subiecto sic mirabiłt pot̃ ibi ẽẽ frastõ
iaccidenti uł sine omni re que frangatur. Magñ
est enim ⁊ inscrutabi le istud mist̾ium. Uñ ambie.
Quid ciueris nature naturam sit ip̃e dñi ꝓtus exli
gine credere iilemur discutere nonꝑmittiminr̃.¬
¶ Sciendum ⁊̃ qd licet diu̾se sunt ibi sp̃ẽs paniꝰ i uini:
ñ tñ duo sacram̃ta dici debent s unum. qi sub utraꝙ sp̃e
diñs quale tunc erat .i. passibile ⁊ mortale. preta queri
dam locutionuis tropo drcat᷑ transire ħ millud. itł ꝯu̾ti

Expanded text:
videtur. Alii dicunt quod ibi fit fractio et nullius rei, quia ibi nihil frangitur. Sicut enim sunt ibi accidentia sine subjecto, sic mirabiliter potest ibi esse fractio in accidenti, et sine omni re quae frangatur. Magnum est enim et inscrutabile istud mysterium. Unde Ambrosius: Quid quaeris naturae orgine, credere jubemur, discutere non permittimur. Sciendum etiam quod licet diversae sint ibi species panis et vini, non tamen duo sacramenta dici debent, sed unum, quia sub utraque specie dicemus quale tunc erat, id est passibile et mortale. Praeterea quaeri dam locutionis tropo dicatur transire vel converti
Abbreviated transcription (Latin):
esse illi pasccbãtur agenteᷤ
ccͣ sacramentũ uelatõnis
⁊ ordinem creationis. qua
si ⁊ cum hec predicta ita sĩt̃.
uos ip̃i uidicate. illud. an

Expanded text:
esse illi patiebantur, agentes contra sacramentum velationis et ordinem creationis. Quasi dicat: Et cum haec praedicta ita sint, vos ipsi judicate istud, an
Abbreviated transcription (Latin):
sensum discipłoꝵ qui putabant carniem xp̃i sic̃ aliã ĩ
partes dẽ diuidendã ⁊ morsib lac̾andam. Idecq plures
tis. uł sicut fit ĩ magoꝵ prestigiis ubi delusione quadã
fallunt᷑ ccłi ut uideatur eẽ. qd̾ ñ est ad ꝙ illi dñt. Nõ
fallit nos. uisus nec fallitur ꝙ eẽt sic crederet᷑. sic fran¬
gi ut uidet᷑ nec illusio est. qr ad utilitatẽ Eei nec ad de¬
ceptio sic fit. alii dũt ꝙ ili sit fractio ñ quod ĩ corpore
dicens. panis q̃m frangimus. Icem aub̃ xp̃e manduc qñ

Expanded text:
 carnem sicut aliam in partes esse dividendam et morsibus lacerandam. Ideo plures tis, vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad quod illi dicunt: Non fallit nos visus nec fallitur: quod esset, si crederetur sic frangi, ut videtur; nec illusio est, quia ad utilitatem fidei, non ad deceptionem sic fit. Alii dicunt quod ibi fit fractio, non quidem in corpore, dicens: Panis quem frangimus. Item Augustinus:
Abbreviated transcription (Latin):
que de sacram̃to corporis ⁊ sanguinis scienda sũt ui
⁊ sanguinem in sp̃em panis ⁊ uini tradidit discipulis¬
suis. ubi diligent̾ animadu̾tend̾ est quare post typi¬
ci agni sacramentum sui corporiiꝰ sacramentum et
sub alia: quare pocius sub ista: ⁊ tum sub ista quare
sub dupplici: deinde qͣre a qua ad misceat. post. quid
abonis ⁊ quid amał sumat. deinde que ibi uident᷑¬
ideo post celebratun uetus pascha diũm corpus ⁊
sanguinem suũ dedisse discrpuł. ut ostenderet ue¬
teris legis sacram̃ta cessatura int̾ que precipium
erat agni paschalis sacraifitũ ⁊ noue legis sacram̃¬
ta sustinenda int̾ que excellit dñici corporis sacta¬
mentum. deo ⁊̃ post alia dedit ut memorie da¬
scipłoꝵ tenatius infigeret᷑ ⁊ ab eccl̃ia deinceps fre¬
quentaret᷑. sub alia u̾o sp̃e ideo tradidit. ⁊ afidelib¬
que ñ est de hiis que uident᷑. qr fides ñ hab m̾itum

Expanded text:
quae de sacramento corporis et sanguinis scienda sunt vidquae de sacramento corporis et sanguinis scienda sunt videt sanguinem in specie panis, vini tradidit discipulis. Ubi diligenter animadvertendum est quare post typici agni sacramentum sui corporis et sanguinis sacsub alia, quare potius sub ista; et cum sub ista, quare sub duplici. Deinde quare aqua admisceatur, post quid a bonis et quid a malis sumatur; deinde quae ibi videntideo, post celebratum vetus Pascha, Dominum corpus et sanguinem suum dedisse discipulis, ut ostenderet veteris legis sacramenta cessatura inter quae praecipuum erat agni paschalis sacramentum, et novae legis sacramenta instituenda inter quae excellit Dominici corporis sacramentum. Ideoque etiam post alia dedit, ut memoriae discipulorum tenacius infigeretur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. Sub alia vero specie ideo tradidit, et a fidelibuquae non est de his quae videntur, quia fides non habet meritum
Abbreviated transcription (Latin):
ste est qđ offert. ⁊ celeste¬
est qd promittitᷤ. cestam̃¬
tũ enĩnouum uel uetus
insacra pagina accrpit᷑. siue doctrina inqua continetur
promissio uetusꝰ uł noua. siue ip̃a promissio sequit᷑ ⁊ dic̾.¬
hoc quocienscumq sumetis faci. in. me. ꝯmemo .i. in
ex hiis u̾bis mist̾ium encharistie int̾ cenandum celebr
est nr̃e redemptionis. ut redemptoris nr̃i memores. ma
delemus anħ consecuti nouũ testamentũ ꝙ est noua
lex que obedientẽ sibi tradidit celestib regnis. testam̃¬
tum gͦ sanguine constitum est. quia beneficii diuini
sanguis testis est. unde ad tunctionem corporis ⁊ anime
ꝑcipimus. quia caro xp̃i pro salute corporis. sangiis uł
pro aĩa nr̃a sumit᷑ ⁊ effusus est. sicut prefiguranit mo
yses dicens. caro inquit pro corpore nr̃o offert᷑. sangisꝰ
u̾o pro aĩa. Ideoq ñ manducand̾ ẽẽ sanguinẽ lex p̾cep̃.
⁊ qr de corpore dñi plenior hic tractatus occtirrit breuit᷑

Expanded text:
ste est quod offertur, et coeest quod promittitur. Testamentum enim novum vel vetus, etiam in sacra pagina accipitur, sive doctrina in qua continetur promissio, vetus vel novum, sive ipsa promissio. Et dicit: Quotiescunque sumitis, facite in meamex his verbis mysterium eucharistiae inter coenandum celebraest nostrae redemptionis, ut Redemptoris nostri memores, majdebemus, in hoc consecuti novum testamentum, quod est nova lex, quae obedientem sibi tradit coelestibus regnis. Testamentum ergo sanguine constitutum est, quia beneficii divini sanguis testis est. Unde ad tuitionem corporis et animae percipimus, quia caro Christi pro salute corporis, sanguis vero pro anima nostra sumitur. Et effusus est sicut praefiguravit Mro offertur; sanguis vero pro anima . Ideoque non manducandum esse sanguinem lex praecipit. Et quia de corpore Domini plenior hic tractatus occurrit, breviter
Abbreviated transcription (Latin):
umonem designat ⁊ fac̃.¬
digne celebrata dixit. ⁊̃
quia aliquis non ad sa¬
lutem acepit des min
est corpus ⁊ sanguis qued¬
accepit. lxc quod dixi.
facite .i. corpus meum
accipite ⁊ manducate ĩ¬

Expanded text:
onem designat, et fadigne celebrata. Dixit etiquia aliquis non ad salutem accipit; ideo minus est corpus et sanguis quodaccipit. Hoc, quod dixi, facite, id est corpus meum ccipite et manducate, i
Abbreviated transcription (Latin):
as ⁊ insultatões hereticoꝵ qł de sompno excitent᷑. he
ticus u̾o est qui alicuiꝰ temporat cõmodi ⁊ maxime
głie principatusqz sui gratia faisasꝙ ac nouas
opiniones uł gignit itł sequit᷑. Quiaũt hi creclit

Expanded text:
as et insultaciones hereticorum quasi de sompas et insultaciones hereticorum quasi de sompreticus vero est qui alicujus temporalis commodi, et maxime gloriae principatusque sui gratia falsas ac novas opiniones vel gignit vel sequitur; qui autem hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
ficiantium scd̾m illud. fiłius eruditus sapiens erit.
inprudente aũt ministro utet᷑. utamur ergo ⁊ here¬
ticis ñ ut eoꝵ approlemus errores: s ut catholicam
doctrinam adu̾sus eoꝵ insidias asserentes angilã¬
tiores ⁊ cautiores simus. prosũt gͦ nobis heretici nõ
u̾m docendo qd̾ nesciunt. s ad u̾m querendũ ⁊ ape¬
riendum catholicos excitando. ideoq diuina ꝓ indẽ¬
tia hereticos młtos ẽẽ ꝑmittit. ut cũ insultant nob̾
⁊ int̾rogant nos que nescimꝰ uł sic extuciamirs pi¬
griciam ⁊ diuinas scripturas nosse cupiamus. uñ
ait. oportet hereses eẽ. Non uult apłs nec optat ut
hereses sint. s quia sic futurum est dicit. ⁊ quia hoc
utile est. ad quid est utile subdit. ut ñ tm̃ repb̃i qui
possunt docere. s manifesti hominib eẽ sĩ possunt.
nisi cum docent. docere aũt nolunt nisi eos qͥ doceri
querunt s mułti ad q̃rendũ pign ft̃ nͥ ꝑ molesti¬

Expanded text:
ficientium, secundum illud, filius eruditus sapiens erit, imprudente autem ministro utetur. Utamur ergo etiam haereticis non ut eorum approbemus errores, sed ut Catholicam doctrinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores, et cautiores simus. Prosunt ergo nobis haeretici, non verum docendo quod nesciunt, sed ad verum quaerendum et aperiendum Catholicos excitando. Ideoque divina providentia haereticos esse multos permittit, ut cum insultant nobis et interrogant nos quae nescimus, et sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse cupiamus. Unde ait: Oportet haereses esse. Non vult Apostolus nec optat ut haereses sint, sed quia sic futurum est, dicit, et quia hoc utile est. Ad quid autem est utile? ut non tantum reprobi, qui possunt docere, sed manifesti esse hominibus non possunt, nisi cum docent. Docere autem nolunt nisi eos, qui doceri querunt, sed multi ad querendum pigri sunt, nisi per mollesti
Abbreviated transcription (Latin):
illi. Ideo glora est mulier qi naturałe ħ ht̃. q. pro ue¬
honestũ est: ut uelata sit mulier ⁊ obecliat. ut nature
uoluntas addatur q̃ ad ħ ħt uelamen ut ream se co¬
gnoscat. ⁊ subditam ⁊ ideo głia est illi. si comamht.
qr naturalr ht̃. ad hoc enĩ naturalis rõ consentit n d̾o
uir ñ naturałr comatus est. qr ñ est uelandꝰ. ⁊ lex

Expanded text:
inus Ideo gloria est mulieri, quia naturaliter hoc habet pro vehonestum est ut velata sit mulier, et obediat, ut naturae voluntas addatur, quae ad hoc habet velamen ut ream se cognoscat, et subditam, et ideo gloria est illi, si comam habet, quia naturaliter habet. Ad hoc enim naturalis ratio consentit, et ideo vir non naturaliter comatus est, quia non est revelandus, et lex
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i qui potuit ex nichilo facere quod non erat ñ potest
ea que sunt mutare iid qd̾ ñ erant. Item eusebius
xp̃i sangius. s eẽntia ñ salubri efficientia. Item. sstiti
ulus sathane ei dat᷑ ⁊ pacient̾ portat᷑. ecce exhiis scõꝵ
repugnare q̃ silentio pret̾eunda ñ sũt. ait enĩ aus᷑.
bonus accipit sacramentũ ⁊ iem sacramenti. malus uͦ
sacramentũ. ⁊ ñ rem ad ꝙ dm̃s. sacramentũ hit appe¬
llari corpus dñi de uirgine sumptum. Rem aũt spña
⁊ sacramentałr. maluis u̾o sacramentałr tm̃. Item¬

Expanded text:
Christi qui potuit ex nihilo facere quod non erat, non potest ea quae sunt, mutare in id quod non erant? Item Eusebius verus sanguis; sed essentia, non salubri efficientia. Item August.,ulus Satanae ei datur, et patienter portatur. Ecce ex his sanctorum repugnare quae silentio praetereunda non sunt. Ait enim Augustinus: Bonus accipit sacramentum et rem sacramenti, malus vero sacramentum et non rem. Ad quod dicemus sacramentum hic appellari corpus Domini de Virgine sumptum; rem autem spiriet sacramentaliter; malus vero sacramentaliter tantum. Item
Abbreviated transcription (Latin):
sigr̃at. uñ in apocalipsi. aque quas indisti połi sunt.
⁊ gentes quoꝵ salus ñ poss ẽt̃ sine passione d̾m. nec
dñi passio sine apłi dilectione. Nisi enĩ nos diligeret.
ꝓ nobis morti se ñ traderet. ¶Post hec uidendũ ẽ utrũ
a borus ⁊ mał corpus xp̃i ⁊ sanguis sumat ᷑ u̾ mnꝑtñ ħ¬

Expanded text:
Apocalypsi: Aquae quas vidisti, populi sunt , et gentes, quorum salus non posset esse sine passione Domini, nec Domini passio sine populi dilectione. Nisi enim nos diligeret, pro nobis se morti non traderet. Post haec videndum utrum a bonis et malis corpus Christi et sanguis sumatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis menbris puris ⁊ ab omni macła pcc̃i ĩminentibus
constat: ita ⁊ uuitas eccłiastica ex miłtis ꝑsonis mũ¬
dis ⁊ ĩmacłatis ꝯfistit incuius rei typo fcã est archa
dm̃i delignis cechym que sunt imputribiliꝰ ⁊ albespi
cur non iura s indual dedit. Ideo ut ostendetet᷑
Nĩt cotam humanam naturam .i. animam ⁊ corpus
assumpsisse: ut utrũq redim̾et. panis emꝰ ad corpus
refert᷑. uinũ ad animã qr uinũ oꝑat᷑ fanguinẽ in qͦ
sedes aĩe a pħicis ẽẽ clicit. Ideo gͦ inclucib sp̃eb celebrat᷑

Expanded text:
tis membris puris et ab omni macula peccati immunibus constat, ita et unitas ecclesiastica ex multis personis mundis et immaculatis consistit. In cujus rei typo facta est arca Domini de lignis techni, quae sunt imputribilia et albae scur non in una, sed in duabus dedit? Ideo ut ostenderetur Christus totam humanam naturam, id est animam et corpus assumpsisse, ut utrumque redimeret. Panis enim ad corpus refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duab
Abbreviated transcription (Latin):
uñ iere ait. dupplicit᷑ intelligit᷑ caro xp̃i itł illa q̃
crucifixa est ⁊ sepulta. leł illa spũalis atq diuina. de
qua ip̃e dicit. caro mea uers cibus est. ⁊ sanguis meꝰ
u̾o est potus. ⁊ item. Qui mandutat̃ carnem meã¬
in me manet. ⁊ ego in eo ⁊ c̃. Sunt itaq tris in hoc
sacramento consid̾anda. unum ꝙ tantũ. altra: qd̾
est sacramentũ. alt̾m: ꝙ est sacramentũ ⁊ res. ⁊ t̾ciũ
uisibił panis uł uini. sacramentũ ⁊ res caro xp̃i ꝓpria
car xp̃i ⁊ sanguis Ros ⁊ nõ sacramĩtũ est mistica xp̃i
caro. porro sp̃es illa uisibił sacram̃tũ est gemine rei
cibis corpis reficit ⁊ sustentat. ⁊ unũ hominẽ letificat.¬

Expanded text:
intelligitur caro Christi, vel illa quae crucifixa est et sepulta, vel illa spiritualis atque divina de qua ipse dicit: Caro mea vere cibus est, et sanguis meus vere est potus . Et item: Qui manducat meam carnem in me manet et ego in eo, etc. . Sunt itaque tria in hoc sacramento consideranda, unum quod tantum est sacramentum, alterum quod est sacramentum et res, tertium vini. Sacramentum et res, caro Christi propria et sanguis. Res et non sacramentum est mystica Christi caro. Porro species illa visibilis sacramentum est geminae rei, cibis corpus reficit et sustentat et vinum hominem laetificat
Abbreviated transcription (Latin):
oblatum tocius ppłi fit .i. uniu̾sis cõĩcari debet. qi ĩuno
m̾e oportet. hos erggo notat qui ineccłia uͥ causa imitatis
⁊ mist̾ii ꝯuenit᷑ fũas oblationes causa clissonsionisꝰ qm
pseudo seminau̾unt sͥ uendicabant tantas enĩ clissen¬
siones int̾ eos psendo seminau̾ant ut suas zelarent ob¬
latõnes. ⁊ uendicarẽt. cs̃ una eademq prece omniũ ob¬
latõnes bñcdicerent: ⁊ ħita faciebãt ut cet̾i unde offerreẽ
non inuenio qͥd dignum sit
laudabile inuenio inuobis.
gantur. de errore suo. formam que a xp̃o in
huiusmodi re da data est. iterat subdens Ego enĩ¬

Expanded text:
oblatum totius populi fit, id est universis communicari debet, quia in umere oportet. Hos ergo notat qui in ecclesia, ubi causa unitatis et mysterii convenitur, suas oblationes causa dissensionis quam pseudo seminaverunt sibi vindicabant. Tantas enim dissensiones inter eos pseudo seminaverant, ut suas zelarent oblationes et vindicarent, cum una eademque prece omnium oblationes benedicerentur, et hoc ita faciebant, ut caeteri unde offerrent Non invenio quid dignum sit laudabile invenio in vobis.igantur de errore suo, formam quae a Christo in hujusmodi re data est, iterat subdens:
Abbreviated transcription (Latin):
tis si non putatisa con¬
funditis .i. erulescere
facitis eos qui ñ habẽt:
utiq facitis. Nota quod
eccłia homines sunt de
quib dr᷑. ut hi exhiberet
sibi głiosam eccłiam. hoc
tñ nomĩẽ uocari ip̃am
ADo

Expanded text:
t si non putatis, et confunditis, id est erubescere facitis eos qui non habent, utique facitis. Nota quod in Ecclesia homines sunt de quibus dicitur: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam ; hoc tamen nomine vocari ipsam do
Abbreviated transcription (Latin):
uenientib ⁊ c̾ hic reder¬
guit eos de ħ qd̾ corpirᷤ
dñi cumeo ordine fu¬
mebant quo sumi opor¬
tebat. Int̾ prandia enĩ
uł post prandiũ eucha¬
rent. huius rei faciende
occõnem sumpserunt.
tib cdiscipulis accepit pa¬
nem ⁊ beneclixit ⁊ eistra¬
sabe. didit. iam celebrato ueteri pascha .q. d. ⁊ cr¬

Expanded text:
enientibus, etc. Hic redarguit eos de hoc quod corpus n eo ordine sumebant quo sumi oportebat. Inter prandia enim vel post prandia, eucharent. Hujus autem rei faciendae occasionem sumpserunt tibus discipulis accepit panem et benedixit, et eis tradidit jam celebrato veteri Pascha. Quasi dic
Abbreviated transcription (Latin):
aliis qui. esu. alius añt. ebri. est. ⁊ ita agitis cont᷑¬
cuͣ ideo si licet uobis man¬
ducare quia unusquisq
ur̃m ꝯtendentiũ ante
dnicam cenam p̾fumit
ñ ad erogandũ pauꝑib
s ad mandutand̾ cenam
suam. Et alius quidẽ
esurit. cui nichil datis.
sobri eẽ deberetis. Nulti¬
plicit̾ tangit eos quia
xurioso nichil tribuebã
ucatis ante cenam clñi¬
cam nec pauꝑib tͥbuitiᷤ
s nunquid non hẽtis .do.

Expanded text:
alius quidem esurit, alius autem ebrius est, et ita agitis cont: Ideo non licet vobis manducare, quia unusquisque vestrum, contendentium ante Dominicam coenam, praesumit, non ad erogandum pauperibus, sed ad manducandum coenam suam. Et alius quidem esurit, cui nihil datis; sobrii esse deberetis. Multipliciter tangit eos, qui xurioso nihil tribuebantucatis ante Dominicam, nec pauperibus tribuitis, sed nunquid habetis domos
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt potestatẽ corporałr affligendi. ex̾cent eiꝰ
pacĩam. si u̾o male sentiendo adu̾sant exercent eius
sapiam ab adu̾sario ens̃ mota qõ discendi existit oc¬
casio. multa quippe adfidem catholicam ꝑtinentia
dum heretitoꝵ callida inquietudine exagitantur
ut adu̾sus eos defendi possint. ⁊ consid̾ant᷑ cliligentiꝰ¬

Expanded text:
accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exercent eius pacienciam. Si vero male senciendo adversantur, exercent eius sapienciam. Ab adversario enim mota questio discendi existit ocutetur. Multa quippe ad fidem catholicam pertinentia, dum haereticorum calida inquietudine exagitantur, ut aduersus eos defendi possint, et considerantur diligenti
Abbreviated transcription (Latin):
pite precipio. utiq ñ laudans s improbans qđ ꝯuenite ᷤ
ad dñicam cenam ñ in melius .s. ut deceret. s in det̾ius
.i. ñ adusum perfectionis s ad detrimentũ dampnatõni
od ex plurib potest ostendĩ. Primum quidem ex
rimum quid¬
conuenientibus
unitas caritatis. ut sicut
discordias ẽẽ int̾ uos. Nõ¬
ta qd̵ clicendo primum
ostendit qđ primũ malũ¬
dissensio est. uñ cetera

Expanded text:
pite, praecipio utique, non laudans, sed improbans, quam convenitis ad Dominicam coenam, non in melius, scilicet ut diceret, sed in deterius, id est non ad usum perfectionis, sed ad detrimentum damnationis, quod ex pluribus potest ostendi. VERS. 18-20.-- Primum quicunitatem charitatis, ut sicut discordias esse inter vos. Ata quod dicendo, primum, ostendit quod primum maludissensio est, unde caetera
Abbreviated transcription (Latin):
bis ut qui xp̃m sub sacramento uidemus ⁊ sumimu
infuturo eundem facie ad faciem sicrit est uideamꝰ.
¶Illud quaeẜ huit uitati contiare udet. qͥd uitaᷤ¬
dixit. ñ hx corpus quod uidetis manducaturi estis.¬
⁊ bibituri illum sanguinem quẽ fusuri sunt qui

Expanded text:
bis, ut qui Christum sub sacramento videmus et sumimus, in futuro eumdem facie ad faciem, sicut est, videamus. Illud quoque huic veritati contraire videtur quod Verdixit: Net bibituri illum sanguinem quem fusuri sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
rptum ⁊ lac̾atũ ut putatis. s integrũ ⁊ illesum. Cũ
aũt panis uł uinũ a scĩs dicat᷑ ⁊ acunctis fidelibirs
credat᷑ transire insubam corporis ⁊ sanguinis. ¶
sit illa ꝯu̾sio anformał an subalis. queri solet qd aũt
formalis non sit. manifestum est qi forma panis ⁊ ui¬
ni remanet.Utrũ u̾o sit sub̾alis ꝑspicuũ non ẽ. quidã
fiat illa: nec tũ illa augetur. nec concedunt ꝙ hec eẽ
illa u̾e dici possit. alii aũt sic dñt hanc inillam trans¬
ire uł ꝯu̾ti q sub ilł accidentib sub quib priuserat
sub̾a panis. ⁊ umi. post ꝯsecratõem est suła corporis ⁊ san¬
guinis quib tsi ip̃m corpus ñ afficit᷑. Nos aũt incerta rels¬
quentes ꝙ exauctoritatib cercum est ꝓfitem᷑ .s. sub̃am¬
modum u̾o ꝯu̾sionis ignorare ñ erubescimus fateri.
de puiori aũt sub̾a quedam remanent .s. color. sapor for¬
ma pondus. que priori sube accedentia fiterũt. q̃ necͥ

Expanded text:
atis, sed integrum et illaesum. Cum autem panis vel vinum a sanctis dicatur, et a cunctis fidelibus credatur transire in substantiam corporis et sanguinis, quae sit illa conversio an formalis an substantialis quaeri solet. Quod autem formalis non sit manifestum est, quia forma panis et vini remanet. Utrum vero sit substantialis perspicuum non est. Quidam fiat illa, nec tamen illa augeatur, nec concedunt quod hanc esse illam vere dici possit. Alii autem sic dicunt, hanc in illam transire et converti, quod sub illis accidentibus sub quibus prius erat substantia panis et vini, post consecrationem est substantia corporis et sanguinis, quibus tamen non efficitur. Nos autem, incerta relinquentes, quod ex auctoritatibus certum est profitemur, smodum vero conversionis ignorare non erubescimus fateri. De priori autem substantia quaedam remanent, scilicet color, sapor, forma, pondus, quae prioris substantiae accidentia fuerunt, quae nec
Abbreviated transcription (Latin):
censit ubi dicit. laudo
ditionis quam neglexe¬
rant suadet u̾itatem¬
s ex natura que docet
ut uelate sint mulieres mertlia ubi iasituclats¬

Expanded text:
censet, ubi dicit: Laudo ditionis quam neglexerant suadet veritatemd ex natura quae docet ut velatae sint mulieres in ecclesia, ubi eas
Abbreviated transcription (Latin):
deum. nec ipsa
natura docet
uos quod uir
quidem si com¬
am nutriat
ignominia est
illi. Mulier u̾o
si comai nu¬
triat głia est
illi. qm̃ capilli
prouelamine
ei dati sunt.
detur contentio¬
sus ẽẽ nos talẽ¬

Expanded text:
Deum? Nec ipsa natura docet vos, quod vir quidem si comam nutriat, ignominia est illi: mulier vero si comam nutriat, gloria est illi: quoniam capilli pro velamine ei dati sunt. detur contentiosus e
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis uenit. tunt
inquã accepit panẽ. ⁊ grã¬
agens de reꝑatõne hominũ
sic futura. fregit uñ om̃ib¬
dedit. ut inimitatẽ mane¬
ãt. ⁊ dum confregit spon¬
taneam suam passionẽ
ostendit. fregit aũt in
uidebatur integrũ eẽ a¬
fidelib credebatur ⁊ dixit.¬

Expanded text:
resurrectionis venit Tunc, inquam, accepit panem, et graagens, de reparatione hominum sic futura; fregit, unum omnidedit, ut in unitate maneant; et dum fregit, spotaneam suam passionem ostendit. Fregit autem in videbatur, et integrum efidelib
Abbreviated transcription (Latin):
habundantius quam
ante auderant cł imp¬
dicare ita dicentes si
iunctus loqr̃ ñ cur ñ
pocius nos. cõnstantia¬
enĩ eiuis multos anim¬
auit ut ñ timerent euangl̃i are.

Expanded text:
abundantius quam ante auderent dicare ita dicentes: Si inctus loquitur, cur non potius nos? Constantinim ejus multos animut non timerent evangelizare.
Abbreviated transcription (Latin):
accuset in me auctoreͤ¬
euis uindicent. Astuci
agͦ simulatõnis isti
xp̃m annunciabant
ut possent seditõnes¬
excitare apło.q. aucto¬
mali .ĩ. ñ fimpliti nec u̾aci animo xp̃m mintia¬
bant loni u̾o puo animo ⁊ fide sincera omne ᷤ

Expanded text:
accuset in me auctores vindicent. Astutia ergo simulationis isti m annuntiabant, ut possent seditionesexcitare Apostolo, quasi auctoMali autem non simplici nec veraci animo Christum annuntiabant, boni vero puro animo et fide sincera: omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ut facilius ad effectum e¬
ducatur or̃o Et it̾mre¬
naturalem usum. ubi¬
⁊ si culpa est. ⁊ ñ uenialis
est. ꝙ ñ est infornicatione
reu̾timim dico: ne. temp.¬
tur diabolo trahendͥ inla
queum fornicationis uel
udat ñ ut ad meliorem
uitam tendentib it claudat ⁊ qr a płb dixerat¬

Expanded text:
ut facilius ad effectuut facilius ad effectuducatur oratio. Et iterum renaturalem usum. Ubi si culpa est, tamen venialis quod non est in fornicatione. Revertimini, dico, ne tetur diabolo trahendi in laqueum fornicationis 83 vn ut ad meliorem vitam tendentibus iter claudat. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
uir ⁊ mulier quia nͣz
uiro neq mulieri cor¬
pus suũ licet aliitrade.
candi daret᷑ occasio. In
aliis u̾o preest uir. hĩc
s uitium. debent ergo
sibi ꝯiugati ad illicitos
ꝯcubitus euitandos. mutuam quodã seuitutem
ut si alti eoꝵ ꝑpetua ꝯtinentia placeat nͥ exalt̾ius¬
ñ filioꝵ procreandoꝵ s infirmitatis ⁊ in ꝯtinencie
causa expetit uł ille de matrimonis uł illa ñ sibi al¬
t̾utrũꝙ negent. ne ꝑ ħincide̾nt indampnabiles cor¬
ruptelas. Reddere enĩ debitũ ꝯiugale nulliꝰ ẽ crimi¬
nis. exigere aũt ultra gen̾andi necc̃itatem culpe ẽ
ueniar forncari aũt̃ uł mechari puniendr est cri¬
re.q. ⁊ quia necuir nec
mulier potestatẽ sui
corporis ht̃. gͦ Nolice fr¬
audare inuicem .s. sub
eẽ causa adult̾ri ħ ideo
Nolite dico: nͥ forte ex cõ¬
sensu ad tempus .s. ut
ex condicto abstineatis.
orationi. Ut enĩ misereat᷑ deus mundiꝰ exorandus ÷.
⁊ si munda sint coniugia tñ ⁊̃ alicitis abstinendũ:

Expanded text:
ir et mulier, quia neque viro neque mulieri corpus suum licet alii tradercandi daretur occasio, in aliis vero praeest vir. Ergo sed vitium. Debent ergo sibi conjugati ad illicitos concubitus evitandos mutuam quodammodo servitutem; ut etsi alteri eorum perpetua continentia placeat, nisi ex altnon filiorum procreandorum, sed infirmitatis et incontinentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis; fornicari autem vel moechari puniendi est criEt quia nec vir nec mulier potestatem sui corporis habet, ergo nolite fraudare invicem, id eNolite dico, nisi forte ex consensu ad tempus, scilicet ut ex condicto abstineatis porationi. Ut enim misereatur Deus, mundius exorandus est. Et si munda sint conjugia, tamen etiam a licitis abstinendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nuptam aut
iuro suo recon¬
ciliari. ⁊ uir uxo¬
rem ñ dimittat.
amn ceteris
ego dico non
uxorem habet
tit habitare cũ
illo: non cli¬
ittat illam.

Expanded text:
nubat. Aut viro suo reconciliari. Et vir uxorem non dimittat. Nam caeteris ego dico, nonuxorem habet tit habitare cum illo, non dimittat illam.