comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ grã. Si enĩgr̃ã ẽ. gratis cdat᷑. Qd est gͣtis
dat᷑. Nil boni fecisti: ⁊ datur tͥ remissio pec¬
catoꝵ. Attendunt᷑ oꝑa tua.⁊ inueniunt᷑
celoꝵ. qĩ dice̾t. Abrahã ex fide ẽ iustꝰ. s ei
na oꝑa ante fide̾. s tm̃ in xp̃m credit. fides eiꝰ reputabit᷑
ad iusticiã .i. sufficit adiusticiã. ⁊ ita att̾buit aliis q̃d̾ dip̃

Expanded text:
n est gratia. Si enim gratia est, gratis datur. Quid est gratis datur? Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur coelorum. Quasi dicat: Abraham ex fide est justus, sed ei na opera ante fidem sed tantum credit, fides ejus reputatur ad justitiam, id est sufficit ad justitiam, et ita attribuit aliis quod dixit
Abbreviated transcription (Latin):
liud ẽ enĩ credere in eũ aliud crẽdere ei. a¬
liud credere eũ. Nam ⁊ demones crede¬
bant ei. s ñ credebant in eũ. Et nõsere.¬
dimus paulo. eredimꝰ ⁊ petro. s ñ in pau¬
lũ uł inpetrũ. Credere illi ẽ. credere.
etiã mali faciunt. Quid uͦ ẽ credere in

Expanded text:
liud enim est credere in eum, aliud credere ei, aliud credere illum. Nam et daemones credebant ei, sed non credebant in eum. Et nos credimus Paulo, credimus et Petro, sed non in Paulum vel Petrum. Credere illi est credere et mali faciunt. Augustinus. Credere
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa dicenda st̃. q̃ fiunt ꝑdilectionẽ dei.
Hec aũ necẽe ẽ. ut antecedat fides. ut in
mercede reddi scdm mitũ oꝑis. tanꝙͣ oꝑa
q̃ d̾s remunerat ex nob̾ sint. ĩmo ex gr̃a
dĩ st̃. Nam ds ꝑ grãm dedit peccatorib
fide̾ ꝑ qũa iustificarent᷑. ut ꝑfide̾ iuste
uiuerent .i. bene oꝑarent᷑. Qd̾ gͦ bene o¬
dũ ẽ qui ꝑ grãm nos iustificauit. Nã si de¬
bitã ante gr̃am mercecłe uellet reddere.
penã redderet peccorib debitã. Non gͦ
blandiaris t̾ de m̾itis. cũ tͥ reddi merce.¬
dem scdm debitũ oꝑis audis. tanꝙͣ ñ sit
debito remunerationẽ di deposcere. cũ ⁊
hoc ipsũ qd̾ agere aliqͥd possumꝰ. uł cogitare
ul ꝓloqui. ipsiꝰ dono ⁊ largitiõe faciamꝰ. Se¬

Expanded text:
era dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse est ut antecedat fides, ut indmercedem reddi secundum meritum operis tanquam opera quae Deus remunerat ex nobis sint, imo ex gratia Dei sunt. Nam Deus per gratiam dedit peccatoribus fidem per quam justificarentur, ut per fidem juste viverent, id est bene operarentur. Quod ergo bene odum est, qui per gratiam nos justificavit. Nam si debitam ante gratiam mercedem vellet reddere, poenam redderet peccatoribus debitam. Non ergo tibi blandiaris de meritis, cum tibi reddi mercedem secundum debitum operis audis, tanquam non sit debito remunerationem Dei deposcere, cum etiam hoc ipsum quod agere aliquid possumus, vel cogitare, vel proloqui, ipsius dono et largitione faciamus. Se
Abbreviated transcription (Latin):
xime qui decͥtumci¬
sione sunt idest
iudarare dõcebant
Renati eninimxͦ.
ñ puri erant xp̃ia¬
m. quia partimle
uenerari uolebat.¬
De quib subdit.
quos oportet redar¬
gui. ideo qui a ip̃i¬
ip̃i sunt qui subũ¬
unt uniuersas domos. idẽ.
Quasi. Ueretales sunt sicut dixit quidam ex illis qui eos
inuenitur. qui homo inter ꝓphas dei ñ inuenitur. net
eis ꝓpħia adilla cdei eloquia ꝑtinet. que iudeis sunt
cresita: & ideo nomen eiꝰ non commemorauit apłs sic̃.
solet cõmemorare ꝓph̾asdei. dicens: sicut & dauid dic̃.
uł ysaias. uł cum tatitis nominib illorum. dicit: sicut scͥp¬
tum est. & ea scriptura intelligitur. in qua est auctoritas
dei. Homo autẽ ineruditus. canis rabiosus. u̾itati oblatrãs¬
ausus est dicere istum de ꝓphis iudorum fuisse: de quo ait
poeta ẽset. ꝓpħa. dito ilorumñ dei. & ꝓprius illoium q
corumnaturam bene apuit. quodutiq ad hocdictum est
ne deiꝓpha putaretur. Nongͦ iudeorum sedcretensium ꝑ¬

Expanded text:
de circumcisione sunt, id est judaizare docebant. Renati enim in n puri erant Christiani, quia partim venerari volebaDe quibus subdit: Quos oportet redargui: Ideo, quia ipsi sunt qui subvunt universas domos, id estQuasi dicat: Vere tales sunt, sicut dixit quidam ex illis, qui eosinvenitur, qui homo inter prophetas Dei non invenitur, nec ejus prophetia ad illa eloquia Dei pertinet quae Judaeis sunt credita. Et ideo nomen ejus non commemoravit Apostolus, sicut solet commemorare prophetas Dei, dicens, sicut et David dicit, vel Isaias; vel tacitis nominibus illorum dicit, sicut scriptum est, et ea Scriptura intelligitur in qua est auctoritas Dei. Homo autem ineruditus, canis rabiosus, ausus est dicere istum de prophetis Judaeorum fuisse, de quo ait poeta esset. Propheta dico, illorum, non Dei, et proprius illorum, quia eorum naturam bene aperuit. Quod utique ad hoc dictum est, ne Dei propheta putaretur. Non ergo Judaeorum sed Cretensium p
Abbreviated transcription (Latin):
esse idest irep̃hen¬
rem idẽ. nonalioꝵ
mentes aliter qͣm¬
oportet loquendo
ꝑentientem. Uł ad
non crudelem. non
hospitalem benig¬
numsobrium. iu¬
stum proximo. scm̃
deo continentem se.
abillicitis. id est ab
amplettentem amo¬
re eum sermonem¬
qui est scđin doctri¬
nam fidelem idest
ueracem. Ita hoe habeat.ut porensf
it utta &e scientia. ex hor¬
tari scientes in do¬
ctrina sua. & redar¬
guere eos qui contͣ¬
dicunt ũitati. ob¬
loquendo uł male
unuendo. Contradi¬
modo intelligñdi
sunt. paucissimi
lo.Quis enim audet
guere magnum opus est. grandis sartina. cliius ardu¬
Sunt enim multi

Expanded text:
e, id est irreprehenrem, id est non aliorum mentes aliter qoportet loquendo percutientem. Vel ad non crudelem, non spitalem, benignum, sobrium, stum proximo, sanctum Deo, continentem se illicitis, id est ab amplectentem amore eum sermonqui est secundum doctrinam fidelem, id est veracem. Ita haec habeat, ut potens sit vita et scientia exhortari scientes in doctrina sana, et redarguere eos qui cdicunt, veritati obloquendo, vel male ndo. Contradimodo intelligendi sunt. Paucissimi o. Quis enim audet guere magnum opus est, grandis sarcina, clivus arduSunt enim multi
Abbreviated transcription (Latin):
mortuis uiuen piscentiã q̃ ẽ in pͥmo mo¬
tu. qr ñ ẽ in potestate nrã¬
CQ pescere possumꝰ ne usq ad de
niat qd̃ phibet. scił ut m̃te ñ delecteris. ł con
¶CO. sentias concupiscentie carnis. q̃ ex languore
ueniens rebellat adu̾sum te. Languor aũ iste tyrannꝰ
dat᷑ illi ut deserente nos do. accepta potestate illudat. ⁊
le oꝑando. nec ꝙ̃ concupiscas delectando ł ꝯsentiendo.
S potiꝰ exhibete .i. habiles facite uos dõ. nos dico tanqͣ

Expanded text:
tiam quae est in primo motu, quia non est in potestate ncompescere possumus, ne usque niat quod prohibet, scilicet ut mente non delecteris, vel consentias concupiscentiae carnis, quae ex languore veniens rebellat adversum te. Languor autem iste tyrannusr ea enim occasio datur illi ut deserente nos Deo accepta potestate illudat et le operando, nec etiam concupiscatis delectando vel consentiendo. Sed potius exhibete, id est habiles fa
Abbreviated transcription (Latin):
int̾fectis om̃ib quib seꝑamur a dõ. s remanet in ue¬
tum. nͥ illicito consensu qͦdammͦ reiuuiscat. ⁊ in reg¬
nũ ꝓpͥũ dãpnat̃onẽq reuocet᷑. Non regnet dico. ita
ut obediatis consentiendo. ⁊ oꝑando concupiscentiis
pecẽm. ꝙ ñ solũ ñ obediatis. s ꝙ̃ neq exhibeatis mem

Expanded text:
ibus separamur a Deo, sed remanet in vetum; nisi illicito consensu quodammodo reviviscat, et in regnum proprium dominationemque revocetur. Non regnet, dico, ita ut obediatis consentiendo et operando, concupiscentiis peccatum. Et non solum non obediatis, sed etiam neque exhibeatis mem
Abbreviated transcription (Latin):
hoiam ate.ut in¬
eternum illum
reciꝑes. iam non
ut seruum sed ꝓ
seruo carissimum
fratrem. maxi¬
me mͥ. qͣnto autẽ
magis tibi & in
Frẽs enim plus qͣm serm cari sunt. Illum dicomarime mͥ
carum quanto autem magis quam añ. uł quam m carꝰ
quia fidelis fr̃ est. Uł ita frater est & marime m̃ magi¬
stro mo frat̃ est. Onesimus enim offenso ꝓprio domino
confugit ad apłm adhoc ut obliteratis peccatis utił reuer¬
teretur in tantum ut ñ solum dño suo equalis fieret m̃i
tis. sed ip̃i magistro fr̃. Et ne philemon quia dñs erat
contra seruum in flaretur. humiliat eumdicens illum
fratrem ei & incarne quia exuno adam sumus omnes
& in dño ꝑfidem. Et hoc est quod subdit: qnͣto autem
magis quam añtibi fr̃ est & incarne ꝑconditionem pͥ¬
me natiuitatis. & indomino ꝑfidem que omnem suꝑbi¬
am amputat. Et quia ita est gͣ id est ideo si habes id est si
Siergo habesme
socum. suscipe
illum. sicut me.

Expanded text:
horam a te ut aeternum illum recipere iam non ut servum sed plus servo carissimum fratrem maxime mihi quanto autem magis tibi et in Fratres enim plusquam servi chari sunt. Illum, dico, maxime mihi charum. Quanto autem magis, quam ante, vel quam mihi, quia fidelis frater est. Vel ita frater est, et maxime mihi magistro tuo frater est. Onesimo enim offenso proprio domino confugit ad Apostolum, ad hoc ut oblitteratis peccatis utilis reverteretur, in tantum ut non domino suo aequalis fieret meritis, sed ipsi magistro suo frater. Ambrosius Et ne Philemon, quia dominus erat, contra servum suum inflaretur, humiliat eum, dicens illum ei fratrem, et in carne, quia ex uno Adam sumus omnes, et in Domino per fidem, et hoc est quod subdit, quanto autem magis quam ante tibi, frater est, et in carne, per conditionem primae nativitatis, et in Domino per fidem quae omnem superbiam amputat. Et quia ita est, ergo, id est ideo, si habes, id est si ergo habes me socium suscipe illum sicut me
Abbreviated transcription (Latin):
subdit. quanqͣm ego habeam id ẽ habere possim confidenti¬
am incarne si quaẽẽt: &e uere possum. quia etiam plus aliis.
Et hoc est q uod subdit. Si quis alius ame qui uos decipit¬

Expanded text:
subdit: Quanquam ego habeam, id est habere possim confidentisubdit: Quanquam ego habeam, id est habere possim confidentiam in carne, si qua esset. Et vere possim, quia plus aliis, et hoc est quod subdit: Si quis alius a me qui vos decipit
Abbreviated transcription (Latin):
b expedita. quia
sp̃e regit. carõ domatur. sar¬
& insarne. neenim seruit deo. qui dexe
mus: ut sp̃c obtemꝑet deo. Sp̃e enim regit. caro regitur.
sanctum esse dm̃. iui latria exibetur: scił seruitus soli creatori
scriptum: qui sp̃ui deo seruimus. attende etiam cur non
dixerit habemus cͥcumtisionem. sed nos sumus circumeisio.
Sic accipe. hoc uoluit significare apłi. Nos sumus iusticia.
circumcisio enim iusticia est. Magis autem commendat
quod dicit dicendo nos ẽẽ cͥcimicisionem id ẽ iusticiam. qm
dicendo nos ẽẽ circumcisos. idẽ iustos. sic tamenut eum in¬
sticiam dicit eẽ iustos intelligamꝰ. Sequitur. Et głamur
bentes fiduciam idẽ spem salutis in carne id ẽ incarnali cir¬
cumcisione uł ingenere. Resperit quosdam incarne fideme᷑.
Ip̃i erant quide carne cͥciumcisione &e aliis carnalib obser¬
uantiis. nec non ce de genere głabautur. Et ne uideatur
apłs non posse fidere incarne. & contempñe quod si habet

Expanded text:
 expedita, quia spiritus regit, caro domatur. arne enim servit Deo, qui de remus ut spiritus obtemperet Deo. Spiritus enim regit, caro regitur; sanctum esse cui latria exhibetur, scilicet servitus soli Creatori scriptum, qui spiritui Dei servimus. Attende etiam cum non dixerit, nos habemus circumcisionem, sed nos sumus circumcisio, sic accipi. Hoc voluit significare Apostolus: Nos sumus justitia; circumcisio enim justitia est. Magis autem commendat quod dicit, dicendo nos esse circumcisionem, id est justitiam, quam dicendo nos esse circumcisos, id stitiam dicit esse, justos intelligamus. Qui Spirbentes fiduciam, id est spem salutis, in carne, id est in carnali circumcisione, vel in genere. Respexit quosdam in carne fidentes. Ipsi erant qui de circumcisione carnis et aliis carnalibus observantiis, nec non etiam de genere gloriabantur. Et ne videatur Apostolus non posse fidere in carne et contemnere quod non habet,
Abbreviated transcription (Latin):
nomen. hoc est eẽ am̃: quod ñ ꝑsolam appellationem. Cad
ꝑnaturam est suꝑ om̃e nomen. hoc nomen non est datuna
homini. Si enim scłm quod homo erat hoc nomen accepit.
tunc ip̃e dei tiliꝰ deus sibi dedit hoc nomen. Quare gͦ pater
ar̃ dedisse. quod diumitas filii pot̾at homini p̃stare: S
foite dicetur. quia adeo patre sunt om̃ia. & ideo ip̃e at᷑ dedis¬
se. S̃i gͦ apatre omnia quare non dicatur cuncta filio suo
ꝑgeñationem dedisse. cum sibi equalem genuit: Item do¬
natum illi signifitat. qui seexinaniuit. qui foriam sermi
accepit. S numquid pot̾at se ex inanisse homo res infir
ma: Nurnquid informadei erat. ante incarnationem:
Quod si non erat. ñ accepit formam sermi. nac se exinaniuit
quia quod erit informa dei seerinaniuit. formam serui
accipiens. Ergo homini non est datum nomen dei. sedei
quiest eqtialis patri. qui se exmatutiit. cuiꝰ apatre omm̃ia

Expanded text:
nomen, hoc est esse Deum, quod non per solam appellationem, sed nomen, hoc est esse Deum, quod non per solam appellationem, sed per naturam est super omne nomen: Hoc nomen non est datum homini. Si enim secundum quod homo erat hoc accepit, tunc ipse Dei Filius Deus sibi dedit hoc nomen. Quare ergo Pater dicitur dedisse quod divinitas Filii poterat homini praestare? Sed forte dicetur quia a Deo Patre sunt omnia, ideo ipse dicitur dedisse. Si ergo a Patre omnia, quare non dicatur cuncta Filio suo per generationem dedisse, cum sibi aequalem genuit? Item donatum illi significat qui se exinanivit, qui formam servi accepit. Sed nunquid poterat se exinanisse homo res infirma? Augustinus Nunquid in forma Dei erat ante incarnationem? Quod si non erat, non accepit formam servi, nec se exinanivit; quia qui erat in forma Dei, se exinanivit formam servi accipiens. Ergo homini non est donatum nomen Dei, sed ei qui aequalis est Patri qui se exinanivit, cujus sunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
motem trucis. Inquagͦ forma ceutfixus ẽ. ip̃a eraltata est. ip̃e
forma serui nommetur ningenitus filns dei. Hocgͦ illi do¬
ensusq adinortem. quod iam habebat idem ip̃e dei filiꝰ.
deus dedeo natus equalis. Numquid enim anteqmͣ resur¬
geret. imms etiam anteqm homo fieret. non erat altus
idẽ imꝑio eiꝰ subici fateautur. angeli. homines. demones.
s edet enim xp̃c aa aext̾am patͥs quod post resurrectionem
&e ascensionem factum est hoc iam nec idemus. sed credimꝰ.
ce legimus. nñ ce eoip̃o quo erat filius daia xp̃c. factus ẽ
aommꝰ damd. Illud enim quod natum ẽ ex danid ita hono¬
ratum est ut ẽẽ dñs dauid. Ergo incarne qmͣ accepit. inqͣ¬
&e mortuus est. inqua &e ascendit. & sedet ad dext̃am pa¬
tris. ineadem ip̃a sic honorata. sic clarificata. & in celestem
habitum mutata: & filius est dauid. & dñs est daind qui
omne nomen. quod nullo genere nulla ratione conuenit.
Hoc est enim donum patͥs scił eẽ filium. & nom̃ eiꝰ snꝑ om̃e

Expanded text:
tinum: « In qua forma crucifixus est, in ea exaltatus est, et forma servi nominetur unigenitus Filius Dei. Hinc illi doens usque ad mortem, quod jam habebat idem ipse Dei Filius, Deus de Deo natus aequalis Patri. Nunquid enim antequam resurgeret, imo etiam antequam homo fieret, non erat altus imperio ejus subjici fateantur Angeli et homines et daemones. Sedet enim Christus ad dexteram Patris post resurrectionem et ascensionem. Factum est hoc jam, nec videmus, sed credimus et legimus. Unde et eo ipso quo erat filius David Christus, factus est Dominus David. Illud enim quod natum est ex David, ita honoratum est ut esset Dominus David. Ergo in carne quam accepit in qua mortuus est, in qua et ascendit, et sedet ad dexteram Patris; in eadem ipsa sic honorata, sic clarificata, et in coelestem habitum mutata; et Filius est David, et Dominus David, quid est super omne nomen, quod nullo genere, nulla ratione convenit. Hoc est enim donum Patris, scilicet esse Filium; et nomen ejus super omne
Abbreviated transcription (Latin):
iudeo qmͣ greco. scłm pͥorẽ statũ. ⁊ respondet multũ. in
quo maxime demonstrauit. mͦ querit utrũ in hoc
statu gr̃e plus sit iudeo qm̃ gentili. ⁊ respondet ñ. ĩ mo
pares st̃ in hac gr̃a euãgłii. qiͣ dicẽt. Quia pł fecit
ds̃ rudeo in pͥori statu. ⁊ qd̾ bona eis impleuit. ñ ẽ ex
tiles in hac gr̃ã¬
Hequaquam.

Expanded text:
Judaeo secundum priorem statum. Et respondet, multum. Et in Judaeo secundum priorem statum. Et respondet, multum. Et in quo maxime demonstravit. Modo quaeritur utrum in hoc statu gratiae plus sit Judaeo quam gentili; et respondet, non. Imo pares sunt, in hac gratia Evangelii, quasi dicat: Quia plus fecit Deus Judaeo in priori statu, et quod bona eis implevit non est ex tiles in hac graquaquam
Abbreviated transcription (Latin):
ant bona. Qu̾idã eñi ꝑu̾si hoĩes ñ intelligentes ⁊ ad rep̃¬
hendendũ ꝓcliues. cũ audissent. a paulo ⁊ ab aliis ãplĩs
p̃dicari. uͥ abundauit delictũ suꝑabundauit ⁊ gr̃a. dixe¬
maiora bona recipiemꝰ. ⁊ maior̃s grãm. qr d̃s uult ut
peccemꝰ. ut habeat. qͥd dimiitar. ⁊ ipse misericors appare¬
ut ꝓpius iungatur cũ p̃cedenti littera quã ante. quasi
me qĩ pecc̃orẽ. qd̾ ego ñ sũ. Et uere ñ. Si eñĩ u̾itas dĩ. ⁊c̾.
Sententia u̾bm ñ mutatur a pͥma expositione. Sequit᷑.¬
Quoꝵ danatõ ⁊c̃ Qĩ. Ita qͥdã imponunt nob̾. quoꝵ tali¬
um damnatio usta ẽ ⁊ ĩd̾o ñ ẽ credencłu eis. Seqͥt᷑.
Qluo ĩgitur : lut arbiter qͥda mediꝰ
int̃ eos qui ex circumcisione crecdicderant.⁊ eos qui ex
gentib uenerant tã rudeos. qm̃ reos grecos sup̃ ẽe ostẽ¬
uͥ ⁊̃ quesiuit qd̾ q̃rendũ ẽẽ putauit. scił qͥd ampliꝰ sit

Expanded text:
ant bona. Quidam enim perversi homines non intelligentes et ad reprehendendum proclives cum audissent a Paulo, et ab aliis apostolis praedicari: Ubi abundavit delictum superabundavit et gratia ; dixemajora bona percipiemus, et majorem gratiam, quia Deus vult ut peccemus, ut habeat qut proprius conjungatur, cum praecedenti littera quam ante. Quasi me, quasi peccatorem, quod ego non sum, et vere. Si enim veritas, etc. Sententia verborum non mutatur a prima expositione. Quorum damnatio, etc. Quasi dicat: Quidam imponunt nobis, quorum, talium, damnatio justa est, et ideo non est credendum eis. VERS. lus velut arbiter quidam medius inter eos qui ex circumcisione crediderant, et eos qui ex gentibus venerant, tam Judaeos quam Graecos reos esse supra ostenndum esse putavit, scilicet quid amplius sit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cet̾ Int̾iecta remorione ini¬
tas dei in meo¬
stratione qua ostendit᷑ qd̾ ds̃
ñ ẽ iniquus. nn apparet uer¬
sensu accipienda. redit apłs ad ꝑbationẽ carnalis. ni¬
tens ꝓbare qd̃ si cłs punit
malos iniquus ẽ. qi dicat.
Uere si miquitas nr̃a iusti¬
ciã cłi cõmendat iniquus ẽ¬

Expanded text:
etc. Interjecta remotione iniquitatis Dei, id estratione qua ostenditur quod Deus non est iniquus, unde apparet versensu accipienda, redit Apostolus ad probationem carnalis niprobare quod si Deus punit malos iniquus est. Quasi dicat:  iniquitas nostra justitiam Dei commendat, iniquus e
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ non deficientes.
Nota qđ ait suo tem¬
pore. Non utiq statĩ
ãs facit qͥequid ad sa¬
lutem oratur. nec iło
a enegat quia differt.¬
sed temꝑe suo id est
congruo prestat. Et¬
qr metemꝰ indeficien¬
tes gͦ dum habemus¬
in hac uita tempꝰ se¬
minandi. opemur
tempꝰ aufertur. Unde: oꝑamini dum dies est: ueniet nox
q̃n iam nullus pot̾it oꝑari. Oꝑemur bonum dico. ad om̃s:
ut sit ꝑfecta diectio. marime autem ad domesticos fidei.¬

Expanded text:
 non deficientes. Nota quod ait, suo tempore, non utique Deus statim facit quidquid ad lutem oratur; nec ideo denegat quia differt,sed tempore suo, id est congruo praestat. Eta metemus indeficientes, ergo, dum habemusin hac vita tempminandi, operemutempus auferetur. Unde: Operamini, dum dies est; veniet nox quando jam nullus poterit operari . Operemur bonum, dico ad omnes, ut sit perfecta dilectio, maxime autem ad domesticos fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum. Q d uero timore pene uł aliqua carnali intentione
fit ut ñ referatur ad caritatem. s̃i dumfit quemadincdũ
fieri oportet: qͣmuis fieri uideatur. Tunc gͦ & consilia. &
proximum ꝓpter deum. Decorde &e cetera. Hic diffinit
caritatem. & ñ alibi. ut nec ubiq nec usqͣm diffinita sit.
Quasi. Earitas est tinis p̃cepti. quał caritas: ꝓcedens de
corde puro id est. depuro intellectu. ut nicħ nisi deus diliga¬
tur & de conscientia idẽ. spe bona. Conscientia hic ponitia
prospe. Ille enim se ad id quod diligit peruenturum ẽẽ
desperat. cui male conscientie scrupulus in est. Ille enim
sperat quibonam conscientiam gerit. quem iͦ pungit
mala conscientia. retrahit se aspe. addit: & detide non
ficta. id est simulata. inqua scił quis ñ sibi quelibet ti

Expanded text:
ceptum, quod vero timore poenae, vel aliqua intentione carnali ceptum, quod vero timore poenae, vel aliqua intentione carnali fit, ut non referatur ad charitatem, nondum fit quemadmodum fieri oportet, quamvis fieri videatur. Tunc ergo et praeceptaproximum propter Deum. De corde, etc. Hic definit charitatem et non alibi, ut nec ubique nec nusquam definita sit. Quasi dicat: Charitas est finis praecepti. Qualis charitas? procedens de corde puro, id est de puro intellectu, ut nihil nisi Deus diligatur. Et de conscientia, id est spe, bona. Conscientia hic ponitur pro spe. Ille enim se ad id quod diligit perventurum esse desperat, cui malae conscientiae scrupulus inest. Ille enim sperat qui bonam conscientiam gerit, quem vero pungit mala conscientia retrahit se a spe. Addit: Et de fide non ficta, id est simulata, in qua scilicet quis non sibi quaelibet fi
Abbreviated transcription (Latin):
est. Cum enimp̃currat dilectio dei. & sequatur dilectio ꝓximi.
De dilectione tua nicħ dictum indetur. sed dum dictum est dili¬
diligat qͦd est diligñdum. aut eque diligat. quod minus
dus. inqͣntum uͦ homo est ailigñdus est ꝓpter dm̃. d̾s uͭ ꝓpter¬
ampluis alius homodiligendus est qͣm corpꝰ nr̃m. quia ꝓpter
dm̃ omia ista diligenda sunt: &e potest nob̾cum alius ħo
deo ꝑfrui. quod ñ potest corpus. quia corpꝰ ꝑ animam niuit
qua fruimur deo. Om̃s autem eque diligendi sunt sed cum
om̃ib ꝑdesse ñ possis. hiis potissimum consulendum est qui
rei que nob̾cum ea re fru potest. id est dei & ꝓximi. Precipi¬
tur enimdens diligi & ꝓximus. Ut autem se quisq diligat.¬
im. amor huins scłi cupiditas adr̃. Minuitur cupiditas. cari¬
tate crescente. Cupiditas gͦ refrenetur. caritas excitetur. qr
caritas finis est pͣcepti. idẽ. ad caritatem refertur omne pre¬

Expanded text:
est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, et sequatur dilectio proximi, est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, et sequatur dilectio proximi, de dilectione tua nihil dictum videtur. Sed cum dictum est: Dilidiligat quod est diligendum: aut aeque diligat quod minus vdus; in quantum vero homo est, diligendus propter Deum est. Dem: quia propter Deum omnia ista diligenda sunt, et potest nobiscum alius homo Deo perfrui, quod non potest corpus, quia corpus per animam vivit qua fruimur Deo. Omnes autem aeque diligendi sunt, sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est, quirei quae nobiscum ea re frui potest, id est Dei et proximi. Praecipitur enim Deus diligi et proximus, ut autem quisque se diligat. Amor hujus saeculi cupiditas dicitur, minuitur cupiditas charitate crescente; cupiditas ergo refrenetur, charitas excitetur. Quia charitas est finis praecepti, id est ad charitatem refertur omne prae
Abbreviated transcription (Latin):
est spes ex fide. & ca¬
ritas que est adim¬
pletio legis. Et hoc
dunt tabulis &e genealogiis. sed finis & ad impletio legis est
caritas quare nonest opus aliis: & hoc est quod dicit. frais
autem precepti idẽ. ad impletio & consummatio ẽ. caritas.
nis. alter fimitur tunica. aliter finitur hic uł ibi ager. Finitur
panis manducando. finitur tunica texendo. & ibi sonat fi
gͥ caritas est finis idẽ. ꝑfectio p̃cepti. idẽ. p̃ceptorum om̃iũ
quorum impletio est dilectio. & eagemina est scił lei & ꝓri¬
imi. Totam enim magnitudinem &e amplitudinem diuino¬
rnmelo quiorum secura possidet carttas qua d̃m proximumꝙ
diligimus. que radir est om̃um honorum. Uñ: in hiis duo¬
nas sc̃as ꝑscrutari. om̃nia inuolucra sermonum euoluere. om̃ia
scͥpturarum secreta penetare tenecaritatenr: ubi pendent
omnia. quia finis om̃um est dilectio dei & ꝓximi. Nullum
rerum diligñdarum genus in hiis duobe p̾ceptis p̃termissum

Expanded text:
est spes, et inde est charitas, quae est adimpletio legis. Et hoc dunt fabulis et genealogiis, sed finis et adimpletio legis est charitas. Quare non est opus aliis. Et hoc est quod dicit, finis autem praecepti, id est impletio et consummatio, est charitas. nis, aliter finitur tunica, aliter finitur hic vel ibi ager. Finitur panis manducando, finitur tunica texendo, et ibi sonat finergo charitas est finis, id est perfectio praecepti, id est praeceptorum omnium, quorum impletio est dilectio, et ea gemina est, scilicet Dei et proximi. Totam enim magnitudinem et amplitudinem divinorum eloquiorum secura possidet charitas, qua Deum proximumque diligimus, quae radix est omnium bonorum. Unde: In his duonas sanctas perscrutari, omnia inuolucra sermonum euoluere, omnia scriptomnia, quia finis omnium est dilectio Dei et proximi, nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iħm xp̃m sapiens eẽ intelligat᷑ ñ participando s gig
audeat dicere ꝑiħ̃m xp̃m fieri ut sit sapiens d̾s pat̾. cũ
scd̾m substantiã ñ dubitandũ sit eum sapientẽ eẽ. potiꝰꝙ
sit substantia filii ꝑ gignentẽ patrẽ. qͣm substantia pã¬
tris ꝑgenitũ filium.  Restat gͦ ut soli sapienti d̾o gła

Expanded text:
istum sapiens esse intelligatur, non participando sed gignum Christum fieri ut sit sapiens Deus Pater, cum secundum substantiam suam non dubitandum sit eum sapientem esse? potiusque sit substantia Filii per gignentem Patrem quam substantia Patris per genitum Filium? Restat ergo ut soli sapienti Deo, glo
Abbreviated transcription (Latin):
dubitare deistis. sine quib uita ñ aderit integra. Ideo qui¬
cumq alios adfidem conuertit. prius facit penitere. in
deum credere. baptizari inremissione peccatorum. confirma¬
ri ꝑimpositionem manuum ac resurrec̾tionem & diem iu¬
dicii p̃stolari. hec gͥ omnia ꝑtinent adinitia neophitorũ.
hec omnia nisi precesserint infundamento. nemo potest
bene oꝑari. Et quia hec omnia. illis necessaria surit. dic̃.
feramur adꝑfectionem iacientes. Hec omnia sicut lapis
iacitur infundamento:. iacientes dico ñ rursus. idest non
sicut olim. scił non ita negligenter ut olim. ut sic ꝓrius ce¬
tiderunt sic itum cadant. Nel ita feramur ail ꝑfectionẽ.
ñ rursus idest non amplius nisi mͦ iacientes fundam̃tum
penitentie. &e cetera: id est ita modo iaciamus. ut ampliꝰ
iacere non sit opus. Ec̃ce inistis non solum uitam sedetiã
aliud̃ culpat. ueluti commotis & opus habentib fundam̃¬

Expanded text:
dubitare de istis sine quibus vita non aderit integra. Ideoque quidubitare de istis sine quibus vita non aderit integra. Ideoque quicunque aliquos ad fidem convertit, prius facit poenitere, in Deum credere, baptizari in remissionem peccatorum, confirmari per impositionem manuum, ac resurrectionem et diem judicii praestolari. Haec igitur omnia pertinent ad initia neophytorum. Haec omnia nisi praecesserint in fundamento, nemo potest bene operari. Et quia haec omnia illis necessaria sunt, dicit, feramur ad perfectionem. Jacientes, dico, non rursctionem. Jacientes, dico, non rursus, id est non sicut olim, id est non ita negligenter ut olim, ut sicut prius ceciderunt, sic iterum cadant. Vel ita, feramur ad perfectionem. Non rursus, id est non amplius, nisi modo, jacientes fundamentum poenitentiae, etc., id est ita modo jaciamus, ut amplius jacere non sit opus. Ecce in istis non solum vitam, sed etiam aliud culpat veluti commotis et opus habentibus fundame
Abbreviated transcription (Latin):
tionis manuum. quia nͥ quis eredat quod ꝑmanus impo¬
sitionem detur sp̃c sanctus ad remissionem ad corrobora-¬
tionem non est funcdatus: ac fundam̃tum etiam resurrec¬
tionis mortuorum. quia nͥ quis crelat quod resurrectio xp̃i
facit resurrectionem mortuorum. non habet quod suꝑedi¬
ficet: & fundam̃tum iudicii eterni quia quicquid ibista¬
tuetur mneternum durabit. quod iudicium qui non credit
non habet funclamentum. Hec illi quos supra arguit a-¬
płs non integre credebant. Sienim scirent omnia in bap¬
tismate dimitti. & ꝑimpositionem manuum sp̃m sc̃m da-¬
ri. lex suꝑ efflueret. nec preter xp̃m aliquid quererent. si sci¬
rent ꝑ eum resurrecturos mortuos. & uinificandos. ułiudi¬
candos. Et nota hec sex dici recte fundamentura. S icut enĩ
eum qui ad doc̾trinam litterarum inducitur. elementa o¬
portet primum audire: sic xͥanum hoc scire integre oe nil

Expanded text:
tionis manuum, quia nisi quis credat quod per manus impotionis manuum, quia nisi quis credat quod per manus impositionem detur Spiritus sanctus ad remissionem et corroborationem, non est fundatus; ac fundamentum etiam resurrectionis mortuorum, quia nisi quis credat quod resurrectio Christi facit resurrectionem mortuorum, non habet quod superaedificet, et fundamentum judicii aeterni, quia quidquid ibi statuet in aeternum durabit. Quod judicium qui non credit, non habet fundamentum. Haec illi quos supra arguit Apostolus non integre credebant. Si enim scirent omnia in baptismate dimitti, et per impositionem manuum Spiritum sanctum dari, lex superflueret, nec praeter Christum aliquid quaererent, si scirent per eum resurrecturos mortuos, et vivificandos et judicandos. Et nota haec sex recte dici fundamentum. Sicut enim eum qui ad doctrinam litterarum inducitur elementa oportet primum audire, sic Christianum haec scire integre, et nil
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam querunt: & fundam̃tum etiam doctrine bap¬
tismatum. Pluraliter dicit. qua est baptisius inaqua.
inpenitentia. in sanguine. quasi sic mundatur homo.
apeccatis ꝑpenitentiam. uł sanguinis effusionem. sicut
ꝑlauachrum baptismi: unum taren dr᷑ essebaptisma.
quia una forma nec iterari potest. una ibi est trium ꝑsona¬
rum oꝑatio. Non gͦ ideo dicitur baptisma fieri inpenitũ¬
tia uł insanguine. quod sacram̃tum baptismi celebret᷑.
nisi inaqua accedente uerbo. sed quia uicem baptismi
&e penitentia. ibidum taxat ubi articulus necessitatis
non contemptus religionis sacramt̾um baptisii exclu
qui non fuerit renatus ea regeneratione ꝗua renascun¬
tur illi. qui renascuntur exaqua & sp̃n sco: ñ saluabit᷑.
Ea uͦ renascuntur homines diuersis modis. alii ꝑ peniten¬
tiam. alii peffusionem sanguiis. alii pbaptismum. Iaeo
pluraliter dicit baptismatũ. fundam̃tum quoq imposi¬

Expanded text:
justitiam quaerunt; et fundamentum etiam doctrinae bapjustitiam quaerunt; et fundamentum etiam doctrinae baptismatum, pluraliter dicit, quia est baptismus in aqua, in poenitentia, in sanguine, quia sic mundatur homo a peccatis per poenitentiam vel sanguinis effusionem, sicut per lavacrum baptismi. Unum tamen dicitur esse baptisma, qua una forma nec iterari potest: una enim est trium personarum operatio. Non ergo ideo dicitur baptismus fieri in poenitentia, vel in sanguine: quod sacramentum baptismi celebratur, nisi in aqua accedente verbo; sed quia vicem baptismi et poenitentia ibi duntaxat, ubi articulus necessitatis non contemptus religionis sacramentum baptismi excludm coelorum , id est quae non fuerit renatus ea regeneratione qua renascuntur illi qui renascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non salvabitur. Ea vero renascuntur homines diversis modis: Alii per poenitentiam, alii per effusionem sanguinis, alii per baptismum. Ideo pluraliter dixit baptismatum. Fundamentum quoque, imposi
Abbreviated transcription (Latin):
tes & cetera. Quasi.
Feramur ad ꝑfectio¬
nem iacientes funda¬
mentum. Quod prius
dixit sermonem inchoationis. Hic appellat fundam̃¬
tem fundam̃tum diuidit insex que sunt inchoatio. scił
penitentia. fides. baptismus. doctrina. & impositio ma¬
nuum. & resurrectio. atq iudicium. Quasi. Nos dico
tiam quasi lapidem in fundamento. que penitentia est
abidẽ deoꝑib mortuis id est de pectatis. uelde hoc quia pri¬
ora bona oꝑa peccando fecerunt arrita. Mortua enim
oꝑadicit peccata. quia occidunt animas. Gñ in lege pro¬
hibebatur tangere mortuum. Tangit enim mortuum
qui facit peccatum. uł priora bona ꝑsequens malum mor¬
tua erant. Penitere autem ab hiis est fundam̃tum. sine¬
quo nich bom edificatur. Quid autem est amortins oꝑib
penitere. nͥ abhiis. que oportet mortificari ut uiuamiis :
Et iaciẽttes fundam̃tum fidei que sit ad deum. ut scił
om̃s partes fidei habeant. & non habeant. & ñ aliunde
putent esse iusticiam. C ontra hanc faciunt qui in lege

Expanded text:
tes, etc. Quasi dicat: Feramur ad penem, jacientes fundamentum. Quod prius dixit sermonem inchoationis, hic appellat fundametem fundamentum dividit in sex, qupoenitentia, fides, baptismatum doctrina, impositio manuum, resurrectio, atque judicium. Quicunque tiam. Quasi dicat: Lapidem in fundamento quae poenitentia, ab, id est de operibus mortuis, id est de peccatis, vel de hoc, quia priora bona opera peccando fecerunt irrita. Mortua enim opera dicit peccata, quia occidunt animas. Unde in lege prohibebatur tangere mortuum. Tangit enim mortuum qui facit peccatum, vel priora bona, persequens malum, mortua. Poenitere autem ab his est fundamentum quo nihil boni aedificabitur. Quid est autem a mortuis operibus poenitere, nisi ab his quae oportet mortificari ut vivamus? Et jacientes fundamentum fidei; quae sit ad Deum, ut, scilicet omnes partes fidei habeant, et non aliunde putent esse justitiam. Contra hanc fecerunt qui in lege
Abbreviated transcription (Latin):
dicliciłI. illos dico entes p̃¬
ris apłis quia illi de lege agebant. qr cogebant uida¬
in tota epła cauendos eẽ monet. Obseruetis dico
& declinate ab illis. ⁊ debetis huiꝰmodi hoiẽs enĩ ñ
seruiĩt xp̃o dño

Expanded text:
invicem. Illos dico docentes, prpostolis, quia illi de lege agebant, quia cogebant credin tota Epistola cavendos esse monet. Observetis dico, et declinate ab illis, etiam debetis. Hujusmodi enim, servi
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ me̾atur qͣm illi
minores. s ordinẽ seqͥ¬
t᷑ ut ab eccłia ꝓ rectores
suo fiat oratio. & bene
utiq rogat apłs mi¬
nores ꝑ se orare. mutu
enĩminumi dũ ꝯgͣgan¬
tur unanimes fiunt.
impetrent. Si gͦ cupi¬

Expanded text:
nus mereatur quam illi minores, sed ordinem sequitur, ut ab Ecclesia pro rectore suo fiat oratio. Et bene utique rogat Apostolus minores pro se orare. Multi enim minimi, dum congregantur unanimes, fiunt impetrent. Si ergo cupi
Abbreviated transcription (Latin):
suenidine. De imꝑbatione itaq legis. incipit hic plene ag̃e.
Qiͣ dicet. Gentes non aebent inlarzare. & uere: qͥa nos qͥua
luimꝰ i lege scimꝰ eã ñ ĩtiticare. ⁊ iclõ ea dimissa ad xp̃m confu¬
gimꝰ. quod ita dicit. Nos scił ego & alii apłi sumꝰ. natura

Expanded text:
suetudine. De improbatione itaque legis incipit hic plene agere. suetudine. De improbatione itaque legis incipit hic plene agere. Quasi dicat: Gentes non debent judaizare. Et vere, quia nos qui valuimus in lege, scimus eam non justificare, et ideo ea dimissa ad Christum confugimus, quod ita dicit: Nos, scilicet ego et alii apostoli, sumus natura
Abbreviated transcription (Latin):
pestiferas. ego econtra ꝓnuntio: quod sunt utiq cerimo¬
mȩ iudeorum om̃ib moriiferȩ fidelib. Finis enim legi
xp̃c est. Item: lex &e ꝓpħe: usq ad iohannem. Item ieremi¬
as: consũmabo testam̃tum nouum. suꝑdomum uł domui
isrł. N on dicit popło gentium sed iudcis. ut ñ inuetustate
litt̃e uiuant. sed innouitate sp̃c. nec sunt ille cerimoniȩ res
in differentes interbonum & malum. Si obseruande sunt
salutem asserunt: si uͦ salutem ñ afferiuit. ñ sunt obser¬
uande. Cas obseruare tu dicis bonum. ego assero malum.
ñ mͦ qui exgentili. sel etiam qui ex iudaito popło credid̾unt.
Nos natura. & cetera. Sõmendata auctoritate sua. iamra¬
tionib incipit agere qđ carnales obseruantiȩ pt᷑ xp̃m ñ sunt
pͥmo exemplo sin. & apłorum & abrahȩ qui exfide uistificati
sunt. a ernde scͥpturarum attestatione. tandem humana cõ¬

Expanded text:
pestiferas, ego contra pronuntio quod sunt utique caeremopestiferas, ego contra pronuntio quod sunt utique caeremoniae Judaeorum omnibus mortiferae fidelibus. Finis enim legis Christus est . Item: Lex et prophetae usque ad Joannem . Item Jeremias: Consummabo testamentum novum super domum, vel domui Israel . Non dicit populo gentium sed Judaeis, ut non in vetustate litterae vivant, sed in novitate spiritus, nec sunt illae caeremoniae res indifferentes inter bonum et malum; si observandae sunt, salutem afferunt, si vero salutem non afferunt, non sunt observandae. Eas observare tu dicis bonum, ego assero malum, non modo eis qui ex gentili, sed etiam qui ex Judaico populo crediderunt.Nos. Commendata auctoritate sua, jam rationibus incipit agere quod carnales observantiae post Christum non primo, exemplo sui et apostolorum, et Abrahae, qui ex fide justificati sunt, deinde Scripturarum attestatione, tandem humana con
Abbreviated transcription (Latin):
Fideł gͥ dispensator paulus nob̾is exibet ꝓculdubio in scͥben¬
ñ aofidem. qͥa ũitatis dispensator erat ñ falstatis: & id eo ue¬
rum sc̃psit dicens. seuidisse petrum ñ recte ambulantem
adũitatem euͣngłii. eiq in faciem restitisse qͦd cogeret gentes
uidarare. Petri itaq &e barnabȩ simulatio m̃ito rep̃hen¬
la est ce correcta. nece tunc noceret. & ne posteris adimi¬
tandum naleret. ¶ Cui ieronimꝰ ita respondet. Stribis
lege p̃cipiuntur celebranda ut doceret ũ ꝑniciosa ẽẽ hiis
qui ca uellent sicut a parentib ꝑlegem aeceꝑant custodi¬
re. si tñ meis ñ constituerẽt spem salutis. estq sumina sen¬
tentie tue. credentes quidem degentib a legis onere liberos
eẽ sed crelentes de uidis benefacere si sacͥficant. & cͥcumci
ipter hoc sunt anathematirati qͦd cunͣgłio miscuerunt
sunt. & si tales suscipimꝰ. ut in eccłia dei faciant qͦd fecer̃t
ent. Dicis segis cerimonias hiis qui ex iud̃is sunt ñ esse

Expanded text:
itur dispensator Paulus nobis exhibet procul dubio in scribendo fidem, quia veritatis dispensator erat, non falsitatis: et ideo verum scripsit, dicens se vidisse Petrum non recte ambulantem ad veritatem Evangelii, eique in faciem restitisse, quod cogeret gentes judaizare. Petri itaque et Barnabae simulatio, merito reprehensa est et correpta, ne et tunc noceret, et ne posteris ad imitandum valeret. Cui Hieronymus ita respondet: Scribis lege praecipiuntur celebranda, ut doceret non esse perniciosa his qui ea vellent sicut a parentibus per legem acceperant custodire, si tamen in eis non constituerent spem salutis. Estque summa sententiae tuae, credentes quidem de gentibus a legis onere liberos esse, sed credentes de Judaeis bene facere, si sacrificant et circumcid, qui propter hoc sunt anathematizati quod Evangelio miscuerunt eutrum sunt: et si tales suscipimus ut in Ecclesia Dei faciant quod fecerunent. Dicis legis caeremonias his qui ex Judaeis sunt non esse
Abbreviated transcription (Latin):
ra sua coronat. Uñ uita et̾na q̃ i fine. a d̾o meritis p̾ce¬
dentib reddit᷑. qr ea dem merita qͥb reddit᷑ ñ a nob̾ st̃
s in nob̾ facta st̃ ꝑ grãm. recte ⁊ ip̃a grã ñcupat᷑ qi gra¬
merita qͥb dat᷑. Confitendũ gͦ ẽ. id̾o grãm uitã et̾nam
uocari: qr his meritis redditur. q̃ grã homini contu
lit. Unde in euͣngłio legit᷑. ⁊ grãm ꝑ grã .i. ꝓ eis meritis
q̃ contulit grã. Certum ẽ enĩ et̾nam uitã bonis oꝑib
reddi.s ip̃a oꝑa quib reddit᷑ ad grãm dĩ ꝑtinere. unͣ
debite. Gratia enim iustificationis omẽ meritũ malũ
deleuit indebito beneficio. ⁊ confirmat nos iugi auxi¬
lio. cui grã głificationis iuste reddit᷑ in p̃mio. Sequit᷑¬

Expanded text:
ra sua. Unde vita aeterna quae in fine a Deo meritis praecedentibus redditur, quia et eadem merita quibus redditur, non a nobis sunt, sed in nobis facta sunt per gratiam, recte et ipsa vita gramerita, quibus datur. Confitendum est ergo ideo gratiam vitam aeternam vocari, quia his meritis redditur, quae gratia contulit homini. Unde in Evangelio legitur et gratiam pro gratia, id es bonis operibus reddi, sed ipsa opera quibus reddetur, ad gratiam Dei pertinere. Unde ificationis indebitae. Gratia enim justificationis omne meritum malum delevit, indebito beneficio, et confirmat jugi auxilio, cui gratia glorificationis juste redditur in primo. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Irã autẽ iul attende qd̾ loquens de remu¬
neratione peccati stipendi¬
tum. Stipendiũ enimdr᷑ a stipe pendenda .i. substantia
ponderanda. Antiqͥtꝰ enĩ potiꝰ ponderabat᷑ pccuma ꝗͣ
tͥbuebat᷑. Id̾o dir̃ stiꝑen dia peccati mors. ut morte̾ pecc̃o nõ
merito illatã. s debitam demonstraret. Stipendia enĩ
qͣi emeritoꝵ st̃. & stipendiũ ꝓ oꝑe diabolice militie debi¬
tum reddit᷑. ñ donat᷑. Grã ũ nͥ gratis ẽ. grã ñ ẽ. In teui¬

Expanded text:
aimo. Attende quod loquens de remuneratione peccati, stipenditio stipendium dicitur, a stipe pendenda, id est substantia ponderanda. Antiquitus enim potius penderabatur pecunia quam tribuebatur. Ideo dixit stipendium peccati mors, ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret. Stipendia enim quasi emeritorum sunt, et stipendium pro opere diabolicae militiae debitum redditur, non donatur. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
nere ip̃e carnem assumpsit. multomagis nͦ uob̃
parcet si a fide recesseritis: ł in suꝑbiam intu¬
iueritis. Deiñ duob p̃missis. duo alia reddit
idegͦ bonitatẽ

Expanded text:
nte ipse carnem assumpsit, multo magis nec vobis parcet, si a fide recesseritis, vel in superbiam intumueritis. Deinde duobus praemissis, duo alia reddens go bonitate
Abbreviated transcription (Latin):
tanto st̃ maiores plage de peccatis alienis iñ qui apponit
scĩam apponit ⁊ dolorẽ. Si gͦ abundet in te caritas magͣ do SSa¬
lebis peccantẽ. & uide qͣl̃ e sollicitudo apłi. qͣm pat̾na. qͣm
mat̾na. q̃ tanta ẽ ut dicat. Quis de om̃ib fidelib insirma¬
tͣ. ł in fide ł in aliqͣ¬

Expanded text:
peccatis alienis. Unde: Qui apponit scientiam, apponit dolorem . Si ergo abundat vitae charitas, magis dolebis peccantem. Et vide qualis est sollicitudo Apostoli, quam paterna, quam materna: quae tanta est ut dicat: Quis de omnibus fidelibus infirmatur, vel in fide, vel in aliq
Abbreviated transcription (Latin):
irascimini ⁊ alios p̃ponitismͥ. cũ hoc ñ sit peccati s glẽ. Gratis
p̃dicaui uob̃. ego dico meipm humitians oꝑando maiib
di. His enim duab ex causis sumptus debitos ñ accepit. s
qͣi aliquis q̃reret. unde gͦ uiuebas:
Noͣn parua in eis se expendisse significat. cum n. dic̃ expolia¬

Expanded text:
ios mihi praeponitis, cum hoc non sit peccati, sed gloriae, gratis praedicavi vobis. Ego, dico, meipsum humilians, operando manibus di. His enim duabus ex causis sumptus debitos non accepit. Et quasi aliquis quaereret unde ergo vivebas? no
Abbreviated transcription (Latin):
ł aliquẽ celestẽ angłm¬
id erumpnas huiꝰ uite ꝑtinet. Transfigurat enĩ se¬
Iliuid. ad tẽptandũ eos qͦs ita erudiri opꝰ c̃ . ł ad decipiendũ
cum bonos angłos anricos hr̃e se putat. hat malos demoues
amicos factos. eosꝙ: tanto nocentiores qnto astutõres ac fal

Expanded text:
 aliquem coelestem angelaerumnas hujus vitae pertinet. Transfigurat enim se ad tentandum eos quos ita erudiri opus est, vel ad decipiendum cum bonos angelos amicos habere se putat, habeat malos daemones fictos amicos, eosque tanto nocentiores quanto astutiores ac fal
Abbreviated transcription (Latin):
dixis cont᷑ fide intrat putͦdo de uencno serpentis. & nascunt᷑
umes m̃dacioꝵ. & nicħ integrũ remanet. Idoq sic̃ patͥb nrĩs
adũsꝰ leonem opus erat patientia: sic nob adus draconẽ
ugilantia. T̃ c̃ enim cogebat u̾c docet. ic̃ inge̾bat uiolentias.
nc̃ insilias. uidebat᷑ cẽ fremens. nc̃ lub̾c̃ ⁊ oberrans. diffi
de. Nodo gͦ aĩa uginitatẽ tuã serua. pt̾ea fecundanda in am¬
pletu sponsi tui. Sepite gͦ ut scͥptum ẽ aures uras sprris. ad¬
huc em̃ musitat serpens ⁊ ñ tacet. qi q. gestitm ẽ in illo ꝑady¬
so. hoc gerit᷑ i eccłia. Nemo gͦ uos seducat ab isto ꝑadiso
eccłie. sufficiat ꝙ. illic lapsi sumꝰ. ł exꝑti corrigam̃. Dam si
um xp̃m p̃dicat quẽ ñ  i. anauid

Expanded text:
eneno serpentis, et nascuntur vermes mendaciorum, et nihil integrum remanet. Ideoque sicut patribus nostris adversus leonem opus erat patientia, sic nobis adversus draconem vigilantia. Tunc enim cogebat, nunc docet. Tunc ingerebat violentias, nunc insidias. Videbatur tunc fremens, nunc lubricus et oberrans difficide. Modo ergo anima virginitatem tuam serva, postea fecundanda in amplexu sponsi tui. Sepite ergo, ut scriptum est, aures vestras spinis . Adhuc enim mussitat serpens et non tacet. Quod gestum est in illo paradiso, hoc geritur in Ecclesia. Nemo igitur vos seducat ab isto paradiso Ecclesiae. Sufficiat quod illic lapsi sumus, vel experti corrigamur. VERS. um praedicat quem
Abbreviated transcription (Latin):
um. ñ delo sponsam d̾i mͥ s dõ. amicꝰ enim sponsi sũ.
tone. Spons̃ ͥ zelat sponsam. amicꝰ uͦ sponsi ñ sͥ s sponso.
& nota ꝙ emulatõ dupplicit̾ accipit᷑. emulatõ enĩ ẽ ꝑꝑ alie
dicturum. ut ñ ad laudem eius ꝓficiant. s ad hoꝵ ꝓfectum.
Despondi enim. Qiͣ.
qui sum annc̾ sponsi despondi uos amilo fidi. ñ multis
s uni. nͥ adulto s uiro legitimo scił. xͦ uero sponso. uos di¬
co exissentes uirginẽ¬

Expanded text:
um, non zelo sponsam Dei mei, sed Deo. Amicus enim sponsi sum. Sponsus igitur zelat sponsam; amicus vero sponsi non sibi, sed sponso. Et nota quod aemulatio dupliciter accipitur. Aemulatio enim est propter aliendicturum, ut non ad laudem ejus proficiant, sed ad horum profectum. Despondi enim. Quasii sum amicus sponsi, despondi vos annulo fidei, non multis, sed uni, non adultero, sed viro legitimo, scilicet Christo existentes virgine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet qr ñ erant eloquentes. s ad pseudo qui cõponebant
u̾ba qͦs p̃ferebant corinthii cansa accurati sermonis. cũ in
religione uis sermonis necessaria sit. ñ sonꝰ uocis. Imꝑitꝰ .it.
sermone ñ ẽ reus ap̃d̾ dm̃. s qui ñ ħt scĩam dĩ. maxime q̃ ꝑti
ti estis q̃ ꝑ me fiunt. Id̾o hoꝵ. omiũ p̃dictoꝵ uos in testes eẽ po¬

Expanded text:
quia non erant eloquentes, sed ad pseudo qui componebant verba quos praeferebant Corinthii causa accurati sermonis, cum in religione vis sermonis necessaria sit, non sonus vocis. Imperitus enim sermone non est reus apud Deum, sed qui non habet scientiam Dei maxime quae per me fiunt. Ideo horum omnium praedicatorum vos mihi testes esse po
Abbreviated transcription (Latin):
casione aũ uruenta cẽ ueros apłos tangit quib plꝰ laboraũ
ne in se uideat᷑ inmor grã. Deinde labores ꝑ partes oftendit
subdẽs in caicerib ostensꝰ sũ minist᷑ xͥ abundantiꝰ ꝙͣ ili. ⁊ in
plagis .i. in uͥberib qͥ fueit᷑ supͣ modũ humane uͥtutis. łali
una minꝰ accePl. miscd̾es uid̾ent᷑. Qnquies enĩ fla¬
gellatꝰ ẽ a uid̾is scd̾m legẽ moysi accipiẽs plagas tͥgiita⁊

Expanded text:
casione autem inventa etiam veros apostolos tangit, quibus plus laboravit, ne in se videatur minor gratia. Deinde labores per partes ostendit, subdens: In carceribus, ostensus sum minister Christi abundantius quam illi; et in plagis, id una minus, ne immisericordes viderentur. Quinquies enim flagellatus a Judaeis s
Abbreviated transcription (Latin):
tab̾naculi tui. & ꝓtende funiculos tuos. & cet̃a : & itan: si
est gens nata simul. Synagoga gͦ est que ħt nirum il est
legem. Deserta gͦ & uaga & sine ulla legis potestate uniẽs
gentium multitudo est. que & sterił erat. nullius legitimi
uerbi ꝓferens germen. Sterił enim erat in om̃ib gentib
eccłia. anteqͣm iste fetus quem cernimus oriretur. Hoc autẽ
quidam uidarantes. ad antiqͣm saram referunt. hoc aũ
de antiqua sarra sirꝑflue dit̾et ysaias que multo añ temꝑe
obierat. Uel ꝑiħerłm intelligitur hic suꝑna cuutas. celesti
curia. Suꝑna est enim sc̃orum quitas licet in quib dam
quos hic parit adhuc ꝑegͥnatur. donec regni eiꝰ tempꝰ ad¬
ueniat. q̃n congregatura est omnes insins corporib resur¬
gentes. De hac gͦ dic̃. illa autem iherłm que sursum ẽ idẽ
cum domino gaudet. lib̾a est a pec̃co & penapeccati: que ẽ¬

Expanded text:
tabernaculi tui, et protende funiculos tuos, etc. . Item, si tabernaculi tui, et protende funiculos tuos, etc. . Item, si est gens nata simul. Synagoga ergo quae habet virum, id est legem, deserta vero et vaga, et sine ulla legis potestate vivens, gentium multitudo est, quae et sterilis erat nullius legitimi verbi proferens germen. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Ecclesia, antequam iste fetus quem cernimus oriretur. Hoc autem quidam judaizantes ad antiquam Saram referunt. Hoc autem de antiqua Sara superflue diceret Isaias, quae multo ante tempore obierat. Vel per Jerusalem intelligitur hic superna civitas, coelestis curia. Superna est enim sanctorum civitas licet, in quibusdam quos hic parit, adhuc peregrinatur, donec regni ejus tempus adveniat, quando congregatura est omnes in suis corporibus resurgentes. De hac ergo dicit: Illa autem Jerusalem, quae sursum est, id est cum Domino gaudet, libera est a peccato et poena peccati, quae e