comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ruminamꝰ. His pascuis: grex dñi saginatur.
Bona etram xͥ pascua: qui pascit liliis insplen¬
dore scõr.Bona pascua etiam montes conualli-¬
militate fulgentes. quiuirtutum diuersaꝵ
prestant cacumine: ⁊ supͣmundum meritis
suis eminent. Isti sunt de quib dicit᷑. de hoc
ntundo ñ sunt sic̃ ego ñsum de hoc mundo:
quia supͣmundum sunt. qui xp̃m secuntur.
Conuallis antẽ. mundus ẽ. Id̾oq disposuit
inconualle fletꝰ: coqd̾ in hoc mundo fletꝰ
sit lacͥmeq. Et ꝓuidens dñs disposuit in
hoc mundo tessam̃tum suum.: ut magis hic
fleamꝰ peccata nr̃a: quami fleuda scruemꝰ. Pascua
nr̃a etiam isti ũsiculi sunt: de quib. hodie tracꝰ¬
taturisumꝰ. Inquib dauid pascebat oues patris
sui. ostendens ueram lucernam. docens humili¬
tatẽ intalib pascuis: uerꝰ dauid. ucrꝰ manu for¬
tis: qui ñ rapinam arbitratꝰ ẽ. ẽẽ se equalem đo.
s semetipsum exinaniuit: & homo natꝰ ꝑuirgi¬

Expanded text:
ruminamus. his pascuis grex domini saginatur. ruminamus. his pascuis grex domini saginatur. Bona etiam Christi pascua, qui pascit in liliis, in splendore sanctorum; bona pascua etiam montes conuallimilitate fulgentes, qui uirtutum diuersarum praestant cacumine et supra mundum meritis suis eminent. isti sunt de quibus dicitur: de hoc mundo non sunt sicut ego non sum de hocmundo, quia supra mundum sunt qui Christum secuntur. conuallis autem mundus est, ideoque disposuit in ualle fletus, eo quod in hoc mundo fletus sint lacrimaeque. et prouidens dominus disposuit in hoc mundo testamentum suum, ut magis hic fleamus peccata nostra quam flenda seruemus. Pascua nostra etiam isti uersiculi sunt, de quibus hodie tractaturi sumus, in quibus Dauid dicit: pascebam oues patris m e i, ostendens ueram lucernam, discens humiltatem. in talibus pascuis uerus Dauid, uerutis, qui non rapinam arbitratus est esse se aequalem deo, sed semet ipsum exinaniuit et homo natus per uirgi
Abbreviated transcription (Latin):
mum hunc ẽẽ digestum: ut homo nr̃ tãꝗͣ.
paruulus. ⁊ abinfantia plitterar. elementa
formatꝰ quib ȩtas puerilis assueuit: usq ad
maturitatẽ uirtuas excrescat. Litterȩ autẽ
singulȩ. uelut tituli sunt: eor ñsuum qui
qui sub isdem litteris ascribunt᷑ seriem et
continentiam de clarantes: sic̃ hic imicum
signisicat littera: ide unigenito dĩ filio. atq
eiꝰ ec̃ni luminis claritate. psalma eiꝰ portio
ꝓpħat᷑. Nec sane abista abhorret ectam illa
dicens. In loco pascue ibi me collocauit. Ipse
enim nos pascit ircficit. Bona pascua sacͣm̃ta
diuina sunt. Carpis illic nouum florẽ: qui
bonum odorẽ dedit resurrecꝰtionis. Carpis
lilium: inquosit splendor et̾nitatis. Carpis
rosam: hoc ẽ dñici corꝑis sanguinẽ. Bona
etiam pascua libri sunt scͥpturarum celestiũ:
inquib cotidiana lec tione pascimur: inqͥb
recreamur ac reficim᷑. cum ea quȩ scͥpta sunt
degustamꝰ: uel sumo ore libata frequentius

Expanded text:
mum hunc esse digestum, ut homo noster tamquam paruulus et ab infantia per litterarum elementa formatus, quibus aetas puerilis adsueuit, usque ad maturitatem uirtutis excrescat. litterae autem singulae uelut tituli sunt eorum uersuum, qui sub isdem litteris adscribuntur, seriem et continentiam declarantes, sicut hic \'unicum\' significat littera et de unigenito dei filio atque eius aeterni luminis claritate psalmi huius portio prophetat. Nec sane ab ista abhorret etiam illa dicens: in loco pascuae, ibi me collocauit; ipse enim nos pascit et reficit. bona pascua sacramenta diuina sunt. carpis illic nouum florem, qui bonum odorem dedit resurrectionis; carpis lilium, id est splendorem aeternitatis; carpis rosam, hoc est dominici corporis sanguinem. bona etiam pascua uerba sunt scripturarum caelestium, in quibus cotidiana lectione pascimur, in quibus recreamur ac reficimur, cum ea quae scripta sunt degustamus uel summo ore libata frequentius
Abbreviated transcription (Latin):
fixus cẽc aꝑfidis. Pat̃ dimitte illis. ñ enim
sciunt quid faciunt. Liquet gͥ his magistius
doc łͥne gelestis: qd̾ uistꝰ se accusare malit.
quã aliunr de formare. Peniq de ioseph eui
desponsata erat maria mat̾ dñi scͥptumẽ.
qd̾ cum cã grauẽ utero uidisset : cum esset
iustꝰ noluit eam traducere. Et utiq. nullũ
dehoc audierat oraculum. Ita. ñ solum ab
ultionis atrocitate. s: etiam ab accusationis
seueritate iusti aliena ꝑsona ẽ : potiꝰq ducit
suã remissionẽ accusari qd̾ ñ uindicanerit:
quã alienum crimen urgere. Sed dices.
Q uom̃ dixit ipse dauid. letabit᷑ uistꝰ cũ uide¬
rit uindic lam impior : Michi uidet᷑ quia
lecit᷑ qd ipse euascrit: ñ quia impii puiant᷑.
Qucramꝰ aliud iustiꝓpositum: ex sequentib
Itaq dic̃. Cantabiles mͥ erant iustificationes tuȩ

Expanded text:
fixus esset a perfidis: pater, dimitte illis: non enim fixus esset a perfidis: pater, dimitte illis: non enim sciunt quid faciunt. Liquet igitur his magisteriis doctrinae caelestis, quod iustus se ac-cusare malit quam alium deformare. denique de Ioseph, cui desponsata erat Maria mater domini, scriptum est quod, cum eam grauem utero uidisset, cum esset iustus, noluit eam traducere, et utique nullum adhuc audierat oraculum. ita non solum ab ultionis atrocitate, sed etiam ab accusationis seueritate iusti aliena persona est potiusque ducit suam remissionem accusari, quod non uindicauerit, quam alienum crimen urgere. sed dices: \'quomodo dixit ipse Dauid: laetabitur iustus, cum uiderit uindictam impiorum? mihi uidetur, quia laetetur quod ipse euaserit, Quaeramus aliud justi propositum ex sequentibus. 25. Itaque dicit: Cantabiles mihi erant justificationes tu
Abbreviated transcription (Latin):
Quod maledicit mͥ: dñs dixit ei maledicere
dauid. Primũ gͥ culpant eiꝰ excnsanit. &¬
causam ad dm̃ retulit uoluntatẽ: scđo
insuum incritũ retorsit. ut ñ illum errasse.
s se meruisse significaret: tercio. maledic¬
tionem illius sibi ñ solumt ñ nocere. s: eciã
ꝓdesse memorauit: sic̃ scͥptum ẽ. Et dix̃
dauid ad abessam ⁊ ad om̃s pucros eiꝰ. Ecce
filius m̃is qui exiuit de semine meo: que¬
rit animã meam. Grandit᷑ impetum in
fregit ultoris. Quomͦ enim maledic lumr
ex tranei ꝓregis iniuria uindicaret: cum
filii ad huc parricidium in ultũ maneret:
Non utiq extͣnei maledic tum ⁊ filii parri¬
cidum: equa et lane pensandũ. aodidit.
Sine illum maledicere. qm̃ dixit illi dñs.
situm. longe om̃ib ꝑfec liꝰ ⁊ potentiꝰ: interue¬
nire ꝓꝑsequentib: ⁊ excusare peccantes. Qd̾
legimꝰ in eu̾głio: dicente dño iħu cum cruci¬

Expanded text:
 Saruiae? quod maledicit mihi. dominus dixit ei maledicere  Saruiae? quod maledicit mihi. dominus dixit ei maledicere Dauid. primum igitur culpam eius excusauit et causam ad domini retulit uoluntatem, secundo in suum meritum retorsit, ut non illum errasse, sed se meruisse significaret, tertio maledictionem illius sibi non solum non nocere, sed etiam prodesse memorauit, sicut scriptum est: et dixit Dauid ad Abisai et ad omnes pueros eius: ecce filius meus, qui exiuit de semine meo, quaerit animam meam; quanto fregit ultoris: quomodo enim maledictum extranei pro regis iniuria uindicaret. cum filii adhuc parricidium inultum maneret ? non utique extranei maledictum et filii parricidium aequa esset lance pensandum. et addidit: sine illum maledicere. quoniam dixit ii dominus, situm longe omnibus perfectius et potentius, interuenire pro persequentibus, excusare peccantes, quod legimus in euangelio dicente domino Iesu, cum cruci
Abbreviated transcription (Latin):
qd fecerim hoc uerbum: mñc dñe aufer
iniquitatẽ serui tui: qr deliqͥ uebementer:
taq qũauis scͥptura habcat qd̾ apposita ẽ.
cusare uidet᷑. tam̃cum uidisset angłm. qui
stragem plebis esficiebat. ꝑcutientis ic tu se
ipsum obiecit dicens. Ecce ego peccaui. ⁊ ego
pastor malignum feci: ⁊ bic grex qͥd fecit:
Fiat manꝰ tua in me: ⁊i domũ patris mel.
Quasi iustꝰ gͦ accusatoe sui in ipso sermonis
exordio: ⁊ peccatum suum agnonit: ⁊ iniqͥ¬
tatẽ ꝓpͥam confitendo. iustificatꝰ ẽ insemctipso.
Alibi quoq de uri morte coargutꝰ a ꝓpħa: ait.
Peccaui dño. Cui responsumẽ. ꝓpt̃ penicen¬
tiam ablatũ a dño eiꝰ eẽ peccatum. Itẽ alio
loco cum semei malediceret ei ⁊ lapidaret
cum septum bellatorib. ꝑ quos uindica¬
re se posset: patient̃ ferebat: nec uerbo
quidem referens contumeliam. Qum etiã
cum abisai dux eiꝰ cap̃ maledicentis uellet

Expanded text:
quod fecerim hoc uerbum. et nunc, domine, aufer quod fecerim hoc uerbum. et nunc, domine, aufer iniquitatem serui tui, quod deliqui uehementer. itaque quamuis scriptura habeat, qcusari videretur: tamen cum vidisset angelum qui stragem plebis efficiebat, percutientis ictui se ipsum objecit dicens: Ecce ego peccavi, et ego pastor malignum feci: et hic grex quid fecit? Fiat manus tua in me, et in domum patris mei . Quasi justus ergo accusator sui fuit in ipso sermonis exordio, et peccatum suum agnovit, et iniquitatem propriam confitendo, justificatus est in semetipso. Alibi quoque de Uriae morte coargutus a propheta ait: Peccavi Domino ; cui responsum est propter poenitentiam ablatum a Domino ejus esse peccatum. 23. Item alio loco cum Semei malediceret ei, et lapidaret eum septum bellatoribus, per quos vindicare se posset, patienter ferebat; ne vequidem referens contumeliam. quin etiam cum Abisai dux eius caput maledicentis uellet
Abbreviated transcription (Latin):
causa illi fuerim lapsus eiꝰ. qd̾ innocentẽ lȩden¬
do delinquat: qd̾ fac bussim ei materia pec¬
cati. Hoc gͦ dolet dauid: ndodolet. quia
cum unũ m̃br̃u patit᷑: icętã menbra compa¬
tiuntur. Idõ forte ⁊ illud positumẽ: iustus
in exordiosermonis accusator ẽ. sui. Nam
isipossit ustꝰ habere qd̾ inse accuset ⁊ iustꝰ¬
eẽ. quia nemo sine peccato p̃ter unum dm̃:
.ipossit eciam peccator hoc ipso iustꝰ eẽ quia
accusatorẽ. sui scđm illud. dic iniquitates
tuas ut iustificeris: attamen. forsitan etiam
aliquib ñ uideat᷑ absurdum. ut etiã de illo
dictum sit. qd iustꝰ sit quise accusat ꝓalio:
euam si inse nichil habeat qd̾ accuset. Qũa
ꝗͥ in hs om̃ib scõ dauid uiriusti pͥma ꝑ.¬
sona conueniat: consideremꝰ. Accusauit se
nulo actusante peaatum confesus e ꝓprum.
quando ꝑcussus ẽ. corde. eo qd̃ numerauerit
plebem. Et quȩ dixit ad ddñm: Neccaui dñe

Expanded text:
causa illi fuerim lapsus ejus, quod innocentem laedencausa illi fuerim lapsus ejus, quod innocentem laedendo delinquat, quod factus sim ei materia peccati. 21. Hoc ergo dolet David, et ideo dolet quia cum unum membrum patitur, et caetera membra compatiuntur. Ideo forte et illud positum est: Justus in exordio sermonis accusator est sui . Nam etsi possit justus habere in se quod accuset, et justesse, quia nemo sine peccato praeter unum deum, et possit etiam peccator hoc ipso iustus esse, quia accusator est sui secundum illud: dic iniquitates tuas, ut iustificeris, attamen forsitan etiam aliquibus non uideatur absurdum, ut etiam de illo dictum sit, quod iustus sit qui se accusat pro alio, etiamsi in se nihil habeat quod accuset. Quam igitur in his omnibus sancto Dauid uiri iusti prima persona conueniat, consideremus. accusauit se nullo accusante, peccatum confessus est proprium, quando percussus est corde, eo quod numerauerit plebem. qui et dixit ad dominum: peccaui, domine,
Abbreviated transcription (Latin):
patiat᷑. tamentanquam ille egrium ⁊ si cedat᷑
sustinet. ⁊ fimaledicat᷑ ñ derelinquid: ⁊ qͥcqͥd
potest medicine adhibere ñ denegat. nec tan¬
quã contumacẽ deserit. s tanq̃. bene de se
meritum om̃istudio sanare contendit: exer¬
cens ñ solum artis ꝑitiam: s etiam mentis be¬
nignitatẽ. Ita gͦ etiam iustꝰ. ⁊ cũ contẽpnit᷑
apeccatore ñ auercit᷑: icum ledit᷑. furoris
illud putat eẽ ñ imꝓbitatis. magisq uulne¬
ris eiꝰ medicinam afferre desiderat: ⁊ cõpatit᷑
laborat incõmodo: ⁊ dic̃ hunc uũ ex fr̃ib
sic laborare. sic affici ut faciat mͥ in iurram:
quisi agnosceret me: honoraret uttq cerde
ñ lederet. Quid enim lesus c̃. meo fac lo: ut
siiustꝰ sum. afficior ꝓpt̃ caritatẽ. ꝓpt̃ dilec li¬
Possum etiam illud dolere: qd̾ etiã siego le¬
dentẽ ñ leserim. ⁊ ñ sim mͥconscuis qd̾ cum
mme aliquib iniuriis excitauerim. tamen

Expanded text:
patiatur, tamen, tamquam ille aegrum, etsi caedatur, patiatur, tamen, tamquam ille aegrum, etsi caedatur, sustinet, etsi maledicatur, non relinquit t\'t quicquid potest medicinae adhibere, non denegat nec tamquam contumacem deserit, sed tamquam bene de se meritum omni studio sanare contendit, exercens non solum artis peritiam, sed etiam mentis benignitatem. Ita ergo etiam iustus et cum contemnitur a peccatore, non auertitur, et cum laeditur, furoris illud putat esse, non iri ejus medicinam afferre desiderat, et compatitulaborat incommodo: et dicit hunc unum ex fratribus sic laborare, sic affici, ut faciat mihi injuriam; qui si agnosceret me, honoraret utique, certe non laederet. Quid enim laesus est meo facto, ut si justus sum, afficior propter charitatem, propter dilectiPossum etiam illud dolere, quod etiam si ego laedentem non laeserim, et non sim mihi conscius quod eum in me aliquibus injuriis excitaverim, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uat: exchudit ut recipiat: ñ ignosut liberet.
ao talis paulus: quibene ꝑitꝰ in lege. cognoue¬
rat p̃ceptum dicentis. Pusillanimitas detinuit
me apeccatorib. derelinquentib legem tuam.
Dolebat daind ñ quia contempnebat᷑. ñ quia
appetebat᷑ ipse. s quia lex dĩ relinquebatur.
ieoꝵ qui hoc faciebant damnũ dolebat. qd̾
ꝑirent dõ. Si c̃ bonꝰ pater infrenesi constitrt
filii. cum ab eo maledicat᷑. uerberet᷑. asfficłat᷑
inuiriis. ñ suam s: egroti deflet exumnã: ⁊ con¬
tumeliam dolet: ñ quo sibi sit irrogata. sed
quia ꝑfurorẽ quio faciat eger ignorat: ita
uir bonꝰ. cumud et peccatorem ñ reuereri. ñ
honorare etiam canos senioris qͦ p̃sente
Aliquid faciat indignum: ñ agnoscere qua-¬
dam peccandi in sania qũa indecora. unho¬
nesta cõmittat: quasi moriturum dolet.
quasi desꝑatum⁊ amedicis ingemiscit: iut
bonꝰmedicꝰ pͥmomonet: deinde etiam sigͣuia

Expanded text:
uat, excludit ut recipiat, non ignoscit ut liberet. uat, excludit ut recipiat, non ignoscit ut liberet. ideo talis Paulus, qui bene peritus in lege cognouerat praeceptum dicentis: pusil- lanimitas detinuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam. Dolebat Dauid, non quia contemnebatur, non quia adpetebatur ipse, sed quia lex dei relinquebatur, et eorum qui hoc faciebant damnum dolebat, quod perirent deo. sicut bonus pater in frenesi constituti filii, cum ab eo maledicatur, uerberetur, adficiatur iniuriis, non suam, sed aegroti deflet aerumnam et contumeliam dolet, non quo sibi sit inrogata, sed quia per furorem quid faciat aeger ignorat, ita uir bonus, cum uidet peccatorem non reuereri, non honorare etiam canos; senioris, quo praesente aliquid faciat indignum, non agnoscere quadam peccandi insania, quam indecora et inhonesta committat, quasi moriturum dolet, quasi desperatum a medicis ingemescit et ut bonus medicus primo monet, deinde, etiamsi grauia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cum multis. Nam plurimoꝵ. est
constristari. si quã abaliquo patunt᷑
in iuriam: silesi. si appetiti. si decolorati sint
qrã autem causa nos nsir mores. fraudi
nob aAliquos dolemꝰ fuisse. At uero qͥforcior
ẽ. ñ ꝓpriam contumeliam dolet s aliena pec¬
cata: ⁊ insua iniuria lapsum alt̾iꝰ ingemis
plum accipe apłicum. Paulus enim inpecca¬
toflebat alieno: sic̃ ait ipse. Nam ex multa
lacͥmas. Et cum ipse constristaret᷑. eos ipsos
quos arguebat constristare nolebat. Deniq
aadidit. Nonut contrestemini. s: ut scratis
quam caritatẽ habeo inuob̾ abundantiꝰ. Con¬
tristare enin uolebat usq ad penitentiam
lapsos. ñ usq admestitiam ꝓfundiorẽ: tantũ
at eor qui arguebant᷑ inestita: gandio fieret
arguenti. Unde ait. Sienim ego contristo uos
iqus ẽ qui meletificet: nͥ qͥ contristat᷑ ex ine:
Arguit itaq ut alleuet diut̾nitate mestitiȩ.
qͣpenitentia fieret in salutẽ. Iamnat ut absol¬

Expanded text:
cum multis. nam plurimorum est contristari, si quam ab aliquo patiantur iniuriam, si laesi, si adpetiti, si decolorati sint; nostra enim causa nos infirmiores, fraudi nobis aliquos dolemus fuisse. at uero qui fortior est, non propriam contumeliam dolet, sed aliena peccata et in sua iniuria lapsum alterius ingemeplum accipe apostolicum. Paulus enim in peccato flebat alieno, sicut ait ipse: nam ex multa is per multas lacrimas, et cum ipse contristaretur, eos ipsos quos arguebat contristari nolebat. denique addidit: non ut contristemini, sed ut sciatis quam caritatem habeo in uobis abundantius. contristari enim uolebat usque ad paenitentiam lapsos, non usque ad maestitiam profundiorem, tantum ut eorum qui arguebantur maestitia gaudium fieret arguenti. unde ait: si enim ego c-ontristo uos, quis est qui me laetificet nisi qui contristatur ex me? arguit itaque, ut alleuet diuturnitatem maestitiae, quo paenitentia fieret in salutem; damnat ut absol
Abbreviated transcription (Latin):
ra inter mulieres. & dicas fusca sũ & deco¬
ra. Tusca sum quia peccaui.s decora qr
diligor. quia gen̾ sum abrahȩ elecꝰ tum
gems dilectum d̃o. Nichil tͥ ꝓderit pa¬
trum gr̃a. potens enimds c̃. de lapidib
istis suscitare filios abrabȩ. Et alibi in
eu̾głio legisti quia abrahȩ filiam ligauit
diabolus. nequitiȩ suę uincłis: quã soluit

Expanded text:
ra inter mulieres; et dicas: Fusca sum et decora inter mulieres; et dicas: Fusca sum et decora: fusca sum, quia peccavi, decora, quia diligor, quia genus sum Abrahae, electum genus, dilectum Deo; nihil tibi proderit patrum gratia: Potens enim Deus est de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Et alibi in Evangelio legisti, quia Abrahae filiam ligavit diabolus nequitiae suae vinculis, quam Domi
Abbreviated transcription (Latin):
de. Nonutiq dicit. pecuniç tuȩ. ñ possessi¬
onib tuis. ñ uirib corꝑis. s animo tuo ac
menti tuȩ. unde om̃ia consilia. facta. cogi¬
tationesq manant. T̃ibi gͦ attende. Ibi
ubi potiorẽ ẽẽ te nosti: nosce ce ipsum. Qd
apollini pythio assignãt gentiles uiri. qͣsi
ipse auc bor fuerit huiꝰ sententiȩ. cũ de nr̃o
usurpatam ad sua transferant. & longe
anterior moyses fuerit. qͥ scͥipsit librum
de uteronomii. quã philosofi qui ista fince¬
runt: Unde& salomon oraculũ diuinũ
secutꝰ. scͥpsit in canticis canticor. N scias
te decora inter mulieres: hoc ẽ. nͥ cognosca
te mortalem. rationabilem. & cito tua pec¬
cata fatearis. cito dicas iniquitates tuas
ut iustificeris: nͥ conuertaris & pͥor accuses
delicta tua. uenit dies mortis: et iam nul¬
lum conũsionis remedium ẽ. Preuenires
dum cogitas. Accende facẽ tuam priꝰꝗͣ
solet negligentes. Nisiscias te inquit deco¬

Expanded text:
de, non utique 1556 dicit pecuniae tuae, non possesside, non utique 1556 dicit pecuniae tuae, non possessionibus tuis, non viribus corporis, sed animo tuo ac menti tuae, unde omnia consilia, facta, cogitationesque manant. Tibi ergo attende ibi, ubi potiorem esse te nosti. Nosce teipsum, quod Apollini Pythio assignant gentiles viri, quasi ipse auctor fuerit hujus sententiae; cum de nostro usurpatum ad sua transferant, et longe anterior Moyses fuerit qui scripsit librum Deuteronomii, quam philosophi qui ista finxerunt. 37. Unde et Salomon oraculum divinum secutus, scripsit in Canticis canticorum; Nisi scias te, decora inter mulieres; hoc est, nisi cognoscas te mortalem rationalem, et cito tua peccata fatearis, cito dicas iniquitates tuas ut justificeris, nisi convertaris, et prior accuses delicta tua, venit dies mortis et jam nullum conversionis remedium est; praeveniris dum cogitas. Accende facem tuam, priusqsolet negligentes. Nisi scias te, inquit, deco
Abbreviated transcription (Latin):
diues fuisti. Uis sequi quȩ p̃cedebas: atq
utinam uel sequaris qͦs p̃cedere debusti.
Mercennaria eẽ desideras: quȩ ante mercen¬
narios colligebas. Mercennariȩ utiq uor
ista dicentis ẽ: ne forte fiam circum amic ba
suꝑ greges sodalium tuor. Quȩ ꝓselitos
ante exgentib suscipiebas. nunc ipsa in
nationib: pͣroꝓselitis suscipi. & tanꝗͣ adue¬
na congregari desideras. Respondit ih̾c.
i si noscas ce decora inter mulieres. Qd ẽ. se
noscere: nͥ ut sciat unꝰquisq hominẽ ad
imaginẽ & similitudinẽ di facꝰ lumz: rati¬
onis capacẽ. qͥ t̾ram suã ex colere tanqͣ bonꝰ
aqgͥcola debeat aratro qͦda & falce sapientie.
ut uel dura findant᷑. uel luxuriantia reci¬
dant᷑. qui inferiorẽ sui portionẽ anura
imꝑno debeat gub̾nare: Unde eciã in lege
scriptum ẽ. Attende tͥ: ne fiat uerbum ab.¬
sconditum incorde cuo. Cibi inquit atten¬

Expanded text:
diues fuisti. uis sequi quae praecedebas; atque diues fuisti. uis sequi quae praecedebas; atque utinam uel sequaris quos praecedere debuisti! mercennaria esse desideras quae ante mercennarios colligebas; mercennariae utique uox ista dicentis est: ne forte fiam circumamicta super greges sodalium tuorum. quae proselytos ex gentibus ante suscipiebas. nunc ipsa in nationibus uis pro proselytis suscipi et tamquam aduena congregari. Respondet Iesus: nisi noscas te decoram inter mulieres. quid est se noscere, nisi ut scimaginem et similitudinem Dei factum, rationis capacem, qui terram suam excolere tamquam bonus agricola debeat aratro quodam et falce sapientiae; ut vel dura findantur, vel luxuriantia recidantur, qui interiorem sui portionem animi imperio debeat gubernare. Unde etiam in Lege scriptum est: Attende tibi, ne fiat verbum absconditum in corde tuo : tibi, inquit, atten
Abbreviated transcription (Latin):
bipascis. ubi manes in meridic: Mcridiẽ
nosti ẽẽ eccłam que teneat xxp̃m: & tu cum
in noc tib queris: Dic inquit mͥ xp̃e: res¬
ponde uelꝓpter id quia ante carus fuisti
atq dilectus mͥ. Et siego tantȩ p̃rogatiuã
caritatis amisi: tu tamen quasi puis. res¬
ponde mͥ ubi pascis ubi manes. Reliquisti
me. abisti adgentes. recessisti longe ame.
& illis ꝓpior fac tꝰ es aquib longe eras. Sed
factus es ꝓpe quia credider̃t sanguine tuo.
A me recessisti. quia ego crucẽ tuam non
suscepi ut mundi redemptionẽ. s ut noxii
luces. illis refulges. illis calet gr̃a tua. sicut¬
meridies. Michi matutinꝰ eras. cum ad huc
cum fr̃ib suis qui tenebant meridiem. Illis
meridies factꝰ es qui pascunt᷑ indiuitiis
tuis. & inte sꝑant. Ido ut dixit dauid. dedu¬
ces coꝵ iustitiam tanꝙͣ. lumen: & iuditium
eor tanquam meridiem. Queres gͦ tanqͣ.
aliena. que ꝓrrima eras: tanqũa pauꝑ. que

Expanded text:
ubi pascis, ubi manes in meridie ?meridiem ubi pascis, ubi manes in meridie ?meridiem nosti esse ecclesiam quae teneat L Christum, et tu eum in noctibus quaeris ? dic, inquit, mihi, Christe; responde uel propter id, quia ante carus fuisti atque dilectus mihi; etsi ego tantae praerogatiuam caritatis amisi. tu tamen quasi pius responde mihi: ubi pascime, abiisti ad gentes: recessisti longe a me; et illis propior factus es, a quibus longe eras; sed factus es prope, quia crediderunt sanguini tuo: a me recessisti; quia ego crucem tuam non suscepi, ut mundi redemptionem, sed ut noxii luces, illis refulges, illis calet grameridies. mihi matutinus eras cum adhuc cum fratribus suis, qui cenabant meridie. illis meridies factus es, qui pascuntur in diuitiis tuis et in te sperant. ideo, ut dixit Dauid, deduces eorum iustitiam tamquam lumen et iudicium eorum tamquam meridiem. Quaeris ergo tamquam aliena. quae proxima eras. tamquam pauper, quae
Abbreviated transcription (Latin):
impuignauert synagogam. dicentes. ecce
conuertimur ad gentei: & nationib ũbum
d̃i seminare ceperunt ẜ ossunt & ꝓpħe in¬
telligi: qͥ monendo denuntiandoq ut ui¬
neam suam custo diret synagoga. nichil
ꝓfecerunt. Fecit enim spinas imꝓbitatis
quȩ uirtutis uberes fruc tꝰ deferre debu¬
erat. & ido confitet᷑ quia ppłm suũ custo¬
dire ñ potuit. Meritoq sero querit tenere.
quẽ cum teneret amisit: inulto dissimilior
ciꝰ quȩ dic̃. In ueni que dilex̃ anima mea:
tenui cum: & ñ rclinquam eum. Deniq
illa inuitat in ortum suũ sponsum: hȩc
ubi pascat requirens. dicit adipsum. Ad
nuntia mͥ: quẽ dilexit anima mea. Cur
qũe dilexit anima mea dicis: & ñ quem
diligit: Cur dimisisti quẽ tenebas: Dilexis¬
lipatrum fide. Amisisti in credulitate. Te s¬
nebas caritatis uinculis. Amas isti longo
fue ꝑfidie. Id̾o nescis ubipascat. ubi ma¬
neat. Nam siscires. ñ quereres. Dicis enim.

Expanded text:
inpugnauerunt synagogam dicentes: ecce inpugnauerunt synagogam dicentes: ecce conuertimur ad gentes et nationibus uerbum dei seminare coeperunt. possunt et prophetae intellegi, qui mouendo denuntiandoque, ut uineam suam cuprofecerunt; fecit enim spinas improbitatis, quae virtutis uberes fructus deferre debuerat: et ideo confitetur quod populum suum custodire non potuit meritoque sero quaerit tenere, quem cum teneret, amisit: multo dissimilior ejus quae dicit: Inveni quem diligit anima mea, tenui eum, et non relinquam eum . Denique illa invitat in hortum suum sponsum; haec ubi pascat requirens, dicit ad ipsum: 31. Annuntia mihi quem dilexit anima mea. Cur quem dilexit anima mea, dicis, et non quem diligit? Cur dimisisti quem tenebas? Dilexisti patrum fide, amisisti incredulitate: tenebas caritatis uinculis, amisisti longo fune perfidiae. ideo nescis ubi pascat, ubi maneat; nam si scires, non quaereres. dicis enim:
Abbreviated transcription (Latin):
lucet. Nunc illis orit᷑: qͥ oriebat᷑ mͥ. Q iill
remisit. remittet & mͥ. N olite arbitrari qm̃
offuscata sum qd̾ penitꝰ reliquerit me sol.
& iam ñ intueat᷑. ñ requirat egranz. Dissimu¬
lauit ame: quia ñ seruaui mandata eius
econciliabit᷑: cum uiderit pententiam de¬
lic bor. Nonuidit me sol: quia ñ recepiad¬
uenientẽ: ñ aꝑui fenestras. ut uite lumen
intraret. Cum aꝑuero. illiminabit ocłos
meos: qui uenit ut totũ mundũ illumina¬
ret: & uideant etiam ñ uidentes. F ilii matͥs
meȩ. prgnauer̃t aduersus me. Putant alii¬
hoc de illis dici qui synagogam ad legis
p̃cepta constringunt. ut legem custodiant.
ineam sitam tuet᷑: ꝗ̃ custodire ñ potuit. Deniq
custodiebat ut faceret uuas: fecit autẽ
spinas. Que sit gͥ uinea. ueni dauio testifi¬
carc nobis dicens. Umeam ex egypto trans¬
tulisti. & eiccisti gentes & plantasti eam.
ossunt &. apłi eẽ filii matris eiꝰ. Qui uere

Expanded text:
lucet, nunc illis oritur qui oriebatur mihi; qui illis lucet, nunc illis oritur qui oriebatur mihi; qui illis remisit. remittet et mihi. nolite , arbitrari, quoniam obfuscata sum. quod penitus reliquerit me sol et iam non intueatur, non requirat aegram. dissimulauit a me, quia non seruaui mandata eius; reconciliabitur, cum uiderit meorum paenitentiam delictorum. non uidit me sol, quia non recepi aduenientem, non aperui fenestras, ut uitae lumen intraret. cum aperuero. inluminabit oculos meos, qui uenit ut totum mundum inluminaret, et uideant etiam non uidentes. Filii matris meae pugnauerunt aduersum me, posuerunt hoc de illis dici, qui synagogam ad legis praecepta constringunt, ut legem custodiat, uineam suam tueatur, quam custodire non potuit; denique custodiebat ut faceret uuas, fecit autem spinas. quae sic igitur uinea, uenit Dauid testificari nobis dicens: uin eam e x Aegypto transtulisti, eiecisti genteset e t plantasti eam. possunt et apostoli esse filii matris eius. qui uere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ incredulitatẽ: decora ꝑ legẽ. Fusca ꝑ lapsũ:
decora. quia dilexit me sol. & prior facta sũ
congregatio dđi. Nolite refugere me: quia
fusca sum. Idco fusca sum. quia sol me reli¬
quit rustitiȩ: qui ante illuminare ꝯsueuerat.
Amisi colorem uultꝰ mei: obtusa facta ẽ.
acies ocłor meor quib ante solem uideba
ntenebris ambulo. q̃dic̃ xͥ nescio. Nolite
tamen despicere me. qm̃ qui reliquit.
potest rursum aspicere. Misereri iterum
solet congregare disꝑsos.: desertos requi¬
rere. colligere destitutos. Om̃s trib isrł
conuenite. aspicite me decoram ante delic ta
N olite aspicere me qm̃ offuscata sum.
hocẽ. ñ hoc solũ aspidiatis. quia offuscata
sũ. N onẽ. intuitꝰ me sol. &. id̾o offuscata
sũ.S lucet sol suꝑ iustos & iniustos suꝑ
iustos ꝓ gr̃a: suꝑ in iustos ꝓ misericordia.
llis mercedem meritor tribuens: istis pecca¬
ta dimittens. Et gentib ñ lucebat ante. nc̃

Expanded text:
per incredulitatem, decora per Legem: fusca per lapsum; per incredulitatem, decora per Legem: fusca per lapsum; decora, quia dilexit me sol, et prior facta sum congregatio Dei. Nolite refugere me, quia fusca sum; ideo fusca sum, quia sol me reliquit justitiae, qui ante me illuminare consueverat; amisi colorem vultus mei; obtusa facta est acies oculorum meorum, quibus ante solem videbam: in tenebris ambulo, quia diem Christi nescio. Nolite tamen despicere me; quoniam qui reliquit, potest rursum aspicere, misereri iterum. Solet congregare dispersos, desertos requirere, colconvenite, aspicite me decoram ante delicta; nolite aspicere me, quoniam obfuscata sum; hoc est, non hoc solum aspiciatis quia obfuscata sum; non est intuitus me sol, et ideo obfuscata sum. Sed lucet sol super justos et injustos, super justos pro gratia, super injustos pro misericordia; illis mercedem meritorum tribuens, istis peccata dimittens. Et gentibus non lucebat ante,
Abbreviated transcription (Latin):
illa peccatrix supͣ templum uerbi recũberet.
qd̃ anima illa carnis uincłis innexa. auła
diuuinȩ plenitudinis scrutaret᷑. Hec ergo
mirantib aliis. respondit anima ioħis
usca sum & decora. filia hicrłm. Fusca per
culpam: decora ꝑ grãm. Dicit & caro: fusca
sum & decora. Fusca puluere sȩculari. quã
certando colegit: decora ocło sꝑitali. quo
mundi huius puluerẽ squalorẽq detersit
Fusca ꝑuitium: s. decoraiam ꝑlauacrum qͦ
abluit om̃e delic tum. Fusca sum quia pec¬
caui. decora quia iam me diligit xp̃c. Qũa
religauerat in ęua. recipit ex uirgine. susci lã¬
pit ex maria. Dic̃ etiã synagoga: cuiꝰ myst̾i̾a
hoc loco plerisq uident᷑ expͥmi. Quȩ cum se
reici uideret ꝓpt̾ totiꝰ pleb̾ impietatẽ: solebat᷑
se camen. qr ipsum xp̃m de ppło suo petrum.
ioħm iacobum xp̃o adherentes uidebat.
quia habebat eloquia sibi credita. Et ideo
dicebat fusca sum & decora filia hierłm. Fusca

Expanded text:
illa peccatrix supra templum uerbi recumberet. illa peccatrix supra templum uerbi recumberet. quod anima illa carnis uinculis innexa aulam diuinae plenitudinis scrutaretur. haec ergo mirantibus aliis respondet anima Iohannis: fusca sum et decora, filiae Hierusalem, fusca per culpam, decora per gratiam. dicit et caro: fusca sum et decora, fusca puluere saeculari quam certando collegi, decora oleo spiritali quo mundi huius puluerem squaloremque detersi, fusca per uitium, sed decora iam per lauacrum quod abluit omne delictum; fusca sum, quia peccaui, decora, quia iam me diligit Christus, quam relegauerat in Eua, recepit ex uirgine, suscepit ex Maria. Dicit etiam synagoga, cuius mysteria hoc loco plerisque uidentur exprimi; quae cum se reici iam uideret propter totius plebis inpietatem, solabatur se tamen, quia ipsum Christum de populo suo, Petrum Iohannem Iacobum Christo adhaerentes uidebat, quia habebdicebat: Fusca sum et decora, filiae Hierusalem; fusca
Abbreviated transcription (Latin):
am uos piscatores hominũ: & relicꝰ lis reti¬
b: suis & patre. secutus ẽ. eum. Uiam scłi¬
ceꝑat currere: s auditis xp̃i imꝑiis. dese¬
quia in eo corrigit ruuenior uiam suam.
sixp̃i uerba custodiat. dicens adeũ. diliga¬
mus ubera tua suꝑuinum. sic tam̃ bibens
ut ñ obsorberet᷑ uino. s gr̃a eiꝰ lecitiã cordis
hauriret: ñ corꝑis ebritate titubaret. Deniq¬
bibens hoc uinum aꝑuit ocłos suos. &
uidit uiã rec tam: reliquit tortuosas uias
dicens. equitas dilexit te: hocẽ. ñ flexuosa
itinera te sequunt᷑. s solus potest adte iusti¬
tiȩ trames ꝑuenire. Qui eñĩ diligit iustitiã.
conscientia: In hoc gͦ iuuene spec tato
magna mysla. quȩ incanticis canticor
sc̃s salomon repletꝰ dñi spũ resultauit.
Constitue dnm iħim recumbentẽ in conuiuio.
reclinantẽ se ioħ̾m sup̃ pec tꝰ ciꝰ. mirantes ali¬
os qd̾ seruus supͣ dñm reclinaret. qͦd caro

Expanded text:
am uos piscatores hominum, et relictis retiam uos piscatores hominum, et relictis retibus suis et patre secutus est eum. uiam scoeperat currere: sed auditis Christi imperiis, desequia in eo corrigit juvenior viam suam, si Christi verba custodiat, dicens ad eum: Diligamus ubera tua super vinum . Sic tamen bibens, ut non absorberetur vino: sed gratia ejus laetitiam cordis hauriret, non corporis ebrietate titubaret. Deniqbibens hoc uinum aperuit oculos suos et uidit uiam rectam, reliquit tortuosas uias, dicens: aequitas dilexit te, hoc est: \'non flexuosa itinera te sequuntur, sed solus ad te potest iustitiae trames peruenire\'. qui enim diligit iustitiam, conscientia? In hoc ergo iuuene spectato magna mysteria, quae in Canticis canticorum sanctus Salomon repletus domini spiritu resultauit. constitue dominum Iesum recumbentem in conuiuio, reclinantem se lohannem supra pectus eius. mirantes alios, quod seruus se supra dominum reclinaret. quod caro
Abbreviated transcription (Latin):
ei. om̃is caro fenum. uerbum autẽ manet
gͥ iuuenis p̃dicandus. Ille tamen seruis.
hic cautius. Ille sc ipso contentꝰ & nũꝗͣ. sibi
solus: iste pulchram ȩcati lubricȩ disciplinã
ad sciscens silentii: nec adhuc sibi habundais.
s aliis sibi timens credere: querens tamen
auiuentute congregare. quȩ insenecꝰ tute
& sibi & ꝓximis suis ꝓsint. ne dicat᷑ ei. Quȩ
iniuuentute ñ collegisti: qͦmͦ inuenies in
senec bute: Ergo his si inconcilio seniorũ
sederit. manũ adhibebit orisuo: ut audi¬
ens sententias. colligat qd sibi admaturi¬
orem seruet ȩtatẽ: quẽ admodũ maria
cum ũba xp̃i audiret conferebat ea omĩa
incorde suo: qũeadmodũ ioħs cũ caput
suum supͣ pectꝰ dñi iħu reclinaret. hauri¬
ebat ꝓfunda secreta sapientiȩ. Entͥ iuuenẽ.
qͥuiam suam inuiuentute correxit. Piscator
erat cum fr̃e suo: uidit dñm iħm cũ plica¬
ret retia sua. & audiuit dicentẽ. uenite faci¬

Expanded text:
ei: omnis caro faenum, uerbum autem dominiei: omnis caro faenum, uerbum autem dominiigitur iuuenis praedicandus. ille tamen serius, hic cautus; ille se ipso contentus et numquam sibi solus, iste pulchram aetati lubricae disciplinam adsciscens silentii nec adhuc sibi abundans, sed aliis se timens credere, qua juventute congregare, quae in senectute et sibi et proximis suis prosint, ne dicatur ei: Quae in juventute non collegisti, quomodo invenies in senectute ? Ergo is si in concilio seniorum sederit, manum adhibebit ori suo, ut audiens sententias colligat, quod sibi ad maturiorem seruet aetatem: quemadmodum Maria, cum uerba Christi audiret, conferebat ea omnia in corde suo; quemadmodum Iohannes, cum caput suum supra pectus Iesu domini reclinaret, hauriebat profunda secreta sapientiae. En tibi iuuenem, qui uiam suam in iuuentute correxit! piscator erat cum fratre suo; uidit dominum Iesum, cum plicaret retia sua, et audiuit dicentem: uenite, faci
Abbreviated transcription (Latin):
larit᷑ sedere ⁊ silcre: ne rudis etatis facultate
labat᷑. s. in tendere senioꝵ p̃ceptis. ꝓpħarũ
oraculis. apłoꝵ magist̾iis: laudandus eo. qr
priꝰ uult loquenda cognoscere. quã ꝓferre
quȩ sentiat anteq̃. lo qui discat: timens ne
multilo quio peccatum contrahat. Unde
puto & pythagoram illum phylosophum.
imitatorem iuuenis huius ꝓpħici instituisse
sectam. ut discipłi sui quinqͣnnio ñ loqͣntes.
tanto silentio loqui discerent: cum p̃sertim
& dauo suꝑioris etatis qua pythagoram
fuisse ñ dubium sit. qui ait. dixi custodiã
uias meas. ut ñ delinꝗͣ. in lingua mea. posui
orimeo custodiam. Et quia forte aliqñdo
aliquid locutꝰ eẽt in cautiꝰ: ido pꝰea adoponi
ori suo custodiam postulauit. E saram qͦq
pythagoricis anteriorem fuisse qͥs nesciat:
uicum audisset clama. ñ priꝰ clamauerit.
quã audiret quid clamare deberet. Respon¬
dit enim. Quid clamabo: Unde dic tum ẽ.

Expanded text:
lariter sedere et silere, ne rudis aetatis facilitate lariter sedere et silere, ne rudis aetatis facilitate labatur, sed intendere seniorum praeceptis, prophetarum oraculis, apostolorum magisteriis, laudandus eo, quia prius uult loquenda cognoscere quam proferre quae sentiat antequam loqui discat, timens, ne in multiloquio peccatum contrahat. unde puto et Pythagoram illum philosophum imitatorem iuuenis huius prophetici instituisse sectam, ut discipuli sui quinquennio non loquentes tanto silentio loqui discerent, cum praesertim et Dauid superioris aetatis quam Pythagoram fuisse non dubium sit, qui ait: dixi: custodiam uias meas, ut non delinquam in lingua mea; posui ori meo custodiam. et quia forte aliquando aliquid locutus esset incautius, ideo postea a deo poni ori suo custodiam postulabat. Esaiam quoque Pythagoricis anteriorem fuisse quis nesciat ? qui cum audisset: clama, non prius clamauerit, quam audiret quid clamare deberet; respondit enim: quid clamabo? unde dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq sedebit ille singularit᷑: quasi his qͥ
facile ñ inuentat equalem: singularib
donatꝰ p̃miis. Et silebit quietꝰ & ferratus
ab om̃i int̃pellatione mundane sollicitudi¬
nis a& uoluptatis: & diuinis uacabit oracłis.
quę solent singularit̾ sedentib reuclari:
lari tam̃ gr̃a p̃minebat. H elyas solus sedebat:
eum ab angło uel etiam coruis cibum defe¬
rentib pasceret᷑. Solus. ñ solum secretꝰ a
turbis. uerum eciam segregatꝰ a meritis plu¬
rimoꝵ. Deniq reuelationes illi diuinȩ gr̃e
refulgebant. Cuiꝰ muneris frucꝰtum ꝓmer¬
cede a dipiscebat᷑: quia auiuentute sua iu¬
gum uerbi suscipiendum putauit. nectͣhenda
longo diutiꝰ fune peccata. Potest iunior iste
qui fec̃ bonum tollendo inuuentute iugũ
uerbi ñ dum ꝑfec rꝰ. qui ad huc uinior segre¬
gans se a colloquiis equalium quȩ plerũq
corrumpunt mores bonos. & contagia uo¬
lens fugere peccantium. ita intelligi singu¬

Expanded text:
Denique sedebit ille singulariter, quasi is, qui Denique sedebit ille singulariter, quasi is, qui facile non inueniat aequalem singularibus donatus praemiis, et silebit quietus et feriatus ab omni interpellatione mundanae sollicitudinis et uoluptatis et diuinis uacabit oraculis, quae solent singulariter sedentibus reuelari, lari tamen gratia praeminebat. Helias solus sedebat, cum ab angelo uel etiam coruis cibum deferentibus pasceretur; solus. non solum secretus a turbis, uerum etiam segregatus a meritis plurimorum. denique reuelationes illi diuinae gratiae refulgebant; cuius muneris fructum pro mercede adipiscebatur, quia a iuuentute sua iugum uerbi suscipiendum putauit, ne trahenda essent longo diutius fune peccata. Potest iuuenior iste, qui fecit bonum tollendo in iuuentute iugum uerbi, nondum perfectus, quia adhuc iunior, segregans uero se a conloquiis aequalium, quae plerumque corrumpunt mores bonos, et contagia uolens fugere peccantium ita intellegi singu
Abbreviated transcription (Latin):
& silebit quia tulit inse. Non solũ tollere
iugum adni. s & iniuuentute debemꝰ tollere.
Si enim sero tollamꝰ: incipimꝰ sapientiam
suꝑioꝵ magis habere. quã tenere grãm. Pre¬
ucnamꝰ gͦ uiuentucis annos correctione con¬
grua: ut magis dicamꝰ singuli ds qui pascit¬
me aiuuentute mea. quã recordationẽ lapsu¬
um habentes defleamꝰ dicentes. Delicꝰ ta uiuen¬
tutis meȩ: & ignorantiȩ meç ne memineris.
Hoc debilitatis ẽ remedium: illud robur
salutis. Saluas medicina uulneri querit᷑:
gr̃a sanitati. Id̾oq ait. bonum ẽ. uiro: cum
tollit uigum iniuuentute. Ei autẽ qui pꝰ
decur sȩ iuuentutis annos uigum tulerit.
ñẽ statim ꝑfec lum bonum. S timulant
enim eum peccata sua: exagitat consciendi¬
am consuetudo peccandi. & usus erroris
in stabilem facit. Lucꝰtandum ẽ. dni huius¬
modi turo. ut abolefaciat inueterata atq
diuturna. Huic inꝑiculores ẽ. illimbono.

Expanded text:
et silebit, quia tulit in se. Non solum tollere et silebit, quia tulit in se. Non solum tollere iugum uerbi, sed in iuuentute debemus tollere; si enim sero tollamus, incipimus paenitentiam superiorum magis habere quam tenere gratiam. praeueniamus ergo iuuentutis annos correctione congrua, ut magis dicamus singuli: deus qui pascitme a iuuentute mea, quam recordationem habentes lapsuum defleamus dicentes: delicta iuuentutis meae et ignorantiae meae ne memineris. hoc debilitatis est remedium, illud robur salutis. salutis medicina uulneri quaeritur, gratia sanitati. ideoque ait: bonum est uiro cum tollit iugum in iuuentute. ei autem, qui post decursae iuuentutis annos iugum tulerit, non est statim perfectum bonum: stimulant enim eum peccata sua, exagitat conscientiam consuetudo peccandi et usus erroris instabilem facit. luctandum est diu huiusmodi uiro, ut abolefaciat inueterata atque diuturna. huic in periculo res est, illi in bono.
Abbreviated transcription (Latin):
ens enim nr̃a uerbor cęlestium consper sa
seminib. quȩ ante degenerabat instyrpib:¬
⁊ meliores cultꝰ edere fruc lusq afferre incipit.
¶Dirigamꝰ gͥ semitas nr̃as. nc cortuosi serpen¬
tis sequam̃ anfrac tꝰ. Uie enim dm̃ recꝰbe.
ꝑuerse autẽ uiȩ errantium. De quib dicit᷑
O qui dereliquerunt semicas rec bas
¶nordinem seges leta porrigit᷑ aty in uersũ
quendam uineta ponunt᷑. Ceruor cursus
direc tior: uulpeculȩ flexuosus. Ido de hero¬
de dicit᷑ ite dicite uulpiilli: quia deflexerat
auia recta nec it̃ suum iniuuentute correxe¬
rat: dignꝰ hieremiȩ threno qͦ deflentur
peccatores. qui iugum uerbi in uiuentute
susciꝑe recusarunt. Id̾o captiui ducꝰli sunt.
ido de plorantur tanꝗͣ. mortui: quia uite
nescierunt semitas. &. digna oꝑa cadauerũ
busto ñ declinauert̃. Elens gͦ mort̾ẽ ꝑpetuã
iudeor: dic̃ hicremias. b onum ẽ. uiro cum
tollit iugum in uiuentute. sedebit singularit᷑

Expanded text:
ens enim nostra uerborum caelestium conspersa seminibus, quae ante degenerabat in stirpibus, meliores cultus edere fructusque adferre incipit. dirigamus igitur semitas nostras nec tortuosi serpentis sequamur anfractus. uiae enim domini rectae, peruersae autem uiae errantium, de quibus dicitur: o qui dereliquerunt semitas rectas! m ordinem seges laeta porrigitur atque in uersum quendam uineta ponuntur; ceruorum cursus directior, uulpiculae flexuosus. ideo de Herode dicitur: ite dicite uulpi illi, quia deflexerat a uia recta nec iter suum in iuuentute correxerat, dignus Hieremiae threno, quo deflentur peccatores qui iugum uerbi in iuuentute suscipere recusarunt. ideo captiui ducti sunt, ideo deplorantur tamquam mortui, quia uitae nescierunt semitas et digna opera cadauerum busto non declinauerunt. flens ergo mortem perpetuam Iudaeorum dicit Hieremias: bonum est uiro cum tollit iugum in iuuentute; sedebit singulariter
Abbreviated transcription (Latin):
oculis suis: ita & tu pͥmo aũteris coniuenti.
magis dissimulatione ꝙͣ refragatione pre¬
possis uidere. S dum audire dissimulas
quȩ legunt᷑: claudis ne uideas. Et si aliis
uiderc uideris: inicis etiã qͣsdam ꝑfidiȩ
& in tẽꝑantie manꝰ ocłis animȩ tuȩ. & cȩci¬
tatẽ infers cordituo qd̾ ẽ. grauiꝰ uoluntari¬
am: ut uidens ñ uideas. audiens ñ audias.
Putas ce solum cẽ cũ fornicaris: ñ recordaris
qr ocłi uident dñi orbem t̾rarũ: Non audis
dicentẽ. ecce uenit hora ut disꝑ gamini unꝰ¬

Expanded text:
oculis suis, ita et tu primo auerteris coniuenti oculis suis, ita et tu primo auerteris coniuenti magis dissimulatione quam refragatione praelos, quibus possis uidere; sed dum audire dissimulas quae leguntur, claudis, ne uideas tibi, etsi aliis uidere uideris, inicis etiam quasdam perfidiae et intemperantiae manus oculis animae tuae et caecitatem infers cordi tuo, quod est grauius, uoluntariam, ut uidens non uideas, audiens non audias. Putas te solum esse, cum fornicaris, et non recordaris, quia oculi domini uident orbem terrarum? non audis dicente
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ exercitꝰ. & credidit eẽ p̃sentes. qͦs
antea quia ñ uidebat putabat absentes
Et tu lege ꝓpłiam ut uideas. lege ut aꝑiat
oculos tuos. Necte hostilis legio ꝑ terreat.
& obsessum ie ẽẽ credas quilibes : qͥ munitꝰ
es spiritalib turmis. Si ꝓpħam ñ derelinqͥs.
compleo. cum tͥ ꝓpħa dicit. qr plures nob̾.¬
cum sunt. qr in circuitu nr̃o angłi sunt.
aitolle oculos mentis. & uidebis ñ solũ angło ᷤ
s etiam dm̃. quidicat tͥ. Aꝑi mͥ soror mea:
prrima mea. Pulsat ad ianuam: & quando
tudormis. Si tamen uel excitatꝰ eiugiles. uel
uocatꝰ ianuam tui pec toris aꝑias: incroibit.
Assi fugias lec tionẽ ꝓpłicam. si domi ñ legas.
inȩcła audire nolis: non ne sic̃ ille qͥauerso
combet optutu ne uideat qd posset uidere.
claudit ocłos nc aspitiat cui potestas uidendi
ẽ: aut secut infurore pleriq in iecere manꝰ

Expanded text:
angelorum exercitus, et credidit esse praesentes, quos angelorum exercitus, et credidit esse praesentes, quos antea, quia non videbat, putabat absentes . Et tu lege prophetam ut videas, lege ut aperiat oculos tuos: nec te hostilis legio perterreat, et obsessum esse te credas, qui liber es, qui munitus es spiritalibus turmis, si prophetam non derelinquas. compleo, cum tibi propheta dicit: quia plures nobiscum sunt, quia in circuitu nostro angeli sunt, attolle oculos mentis et uidebis non solum angelos, sed etiam deum, qui dicat tibi: aperi mihi, soror mea, proxima mea. pulsat ad ianuam et quando tu dormis; si tamen uel excitatus euigiles uel uocatus ianuam tui pectoris aperias, introibit. quodsi fugias lectionem propheticam, si domi non legas, in ecclesia audire nolis, nonne, sicut ille, qui auerso coniuet obtutu, ne uideat quod possit uidere, claudit oculos, ne aspiciat, cui potestas uidendi est, aut sicut in furore plerique iniecere manus
Abbreviated transcription (Latin):
ne incipias scire qd̾ timeas. & timere ne pecces
Audigͦ scriptura diuina. ut conuertaris
a uia pua & maligna. Ndliẽẽ sic̃ ex̧cis ocłis
corꝑalib Aut sic̃ surdus: qͥeo qd̾ ñ potest ui¬
acre aut audire p̃sentes solum sc ẽẽ credit: &¬
in plurimor cȩtu dũ putat nullũ eẽ p̃sentem.
ꝑpet̾re adorit᷑ qd̾ arbitrat᷑ eẽ secretum. Non
enim potest uidentes uidere. qͥ ñ uidec.
Dimilit̃ & tumentis cȩcatꝰ oculis noli estima¬
rȩ qd̾ sinc teste delinquas: qr hominis
p̃sentiam declinare potiusti. Plures sunt
qui redarguant: quã qͦs cauere potuisti.¬
psum te fuge̾ tui accusatorẽ ñ potes: quẽ
conuenit ꝓpria conscientia. Et si nogas aliis.
tͥ ñ negas. Et si homini inficiaris. do fateris.
Et si uolueris negare: tuȩ te cogitationes
reuincunt. Helisco assistebant angłi quos
uidebat: & ido agmina hostium ñ tumebat.
s timebat puer eiꝰ qui angłos ñ uidebat

Expanded text:
ne incipias scire quod timeas et timere ne pecces. ne incipias scire quod timeas et timere ne pecces. audi ergo scripturam diuinam, ut conuertaris a uia praua et maligna. noli, sicut caecus oculis corporalibus aut sicut surdus, qui eo, quod non potest uidere aut audire praesentes, solum esse se credit et in plurimorum coetu, dum putat nullum esse praesentem, perpetrare adoritur quod arbitratur esse secretum — non enim potest uidentes uidere qui non uidet —, similiter et tu mentis caecatus oculis noli aestimare quod sine teste delinquas. quia hominis praesentiam declinare potuisti; plures sunt qui redarguant quam quos cauere potuisti. ipsum te fugere tui accusatorem non potes, quem conuenit propria conscientia, et si negas aliis, tibi non negas, et si homini infitiaris. deo fateris, et si uolueris negare, tuae te cogitationes reuincunt. Heliseo adsistebant angeli quos uidebat, et ideo agmina hostium non timebat; sed timebat puer eius, qui angelos non uidebat.
Abbreviated transcription (Latin):
hercdes futuri sunt ꝓmissoꝵ cȩlestiũ: concep¬
to potest renuntiare peccato: Unde ista
turba innocentiũ : nͥ ex illis peccatorib :
Eadem natura ẽ. hominum: s diuersa disci
plina. Circumsio nichil ẽ. & gentilitas nichil
ẽ: s obseruatio mandator. di. nature ipsiꝰ
auget gram. merita cõmiͥtat. Ille qͥdicis
tenebrȩ incircuttu. & pariecesme oꝑiunt
peccator meor ñ erit memor altis simꝰ: non
rcucritus esses angłor p̃sentiam. si p̃sentes
cẽ crederes: Non metueres ñdicam facere.
s: loqui aut etiã cogitare qd̾ pͣuum ẽ: si tibi
scriptura diuina suasisset. qr d̃s cogitationũ
arbiter. secretor. testis ẽ uerax. sic̃ ipse ait. esto¬
te mͥ testes. & ego testis dic̃ dñs ds: ⁊ puer m̃s
qũe elegi: Hominum uereris p̃sentiã. dei
patris ⁊ filii ñ uereris p̃sentiam: S non ins
credere: ne possis caucre. Nonuis audire
cum legit᷑ qr d̃s nouit occulta hominum:

Expanded text:
heredesfuturisunt promissorum caelestium -, concepheredesfuturisunt promissorum caelestium -, concepto potest renuntiare peccato! unde ista turba innocentium, nisi ex illis peccatoribus ? eadem natura est omnium, sed diuplina. Circumcisio nihil est, et gentilitas nihil est: sed observatio mandatorum Dei, naturae ipsius auget gratiam. Merita commutat ille qui dicit: Tenebrae in circuitu, et parietes me operiunt: peccatorum meorum non erit memor Altissimus . 10. Non reveritus esses angelorum praesentiam, si praesentes esse crederes? Non metueres sed loqui aut etiam cogitare quod prauum est, si tibi scriptura diuina suasisset, quia deus cogitationum arbiter, secretorum testis est uerax, sicut ipse ait: estote mihi testes, et ego testis, dicit dominus deus, et puer meus quem elegi? hominem uereris praesentem, dei patris et filii non uereris praesentiam ? sed non uis credere, ne possis cauere; non uis audire, cum legitur. quia deus nouit occulta hominum,