comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes baptista considerata scͥptura
que do illo in eugłio legit᷑: multisꝓba¬
bilib docum̃tis ñ absurde credit᷑ ipħe
gestare ꝑsonam: & ex eo maxime qd̾ de
eo dns dicit. plus ꝙͣ ꝓpħa. Hic siquidẽ
totiꝰ ꝓpħie. que ab exordio gn̾is huma-¬
niusq ad aduentũ dni de dño facta ẽ:
imaginẽ gestat. Est autẽ eugl̃ii ꝑsona
ꝓpħia autem minuit᷑ : postqͣm io qđ¬
p̃nunciabat aduenit. Itaq dñs dicit. lex &
ꝓpħe usq ad iohannẽ baptistam: ab hinc regnũ
dĩ p̃dicat᷑. Et ioħ̃es ipse. illum inqͥt oportet cres¬
cere: me autẽ minui. Qd ꝙ dieb quib nati st̃:
& mortib quib passi st̃ siguratũ ẽ. Nascitur
namq iohannes ex quo dies incipit minui:
nascit᷑ dñs ex quo dies incipit crescere. Capi-¬
te ille minuit᷑ dũ occidit᷑: hic uͦ attollit᷑ cru¬
ce. Postqͣm gͦ ꝓpb̃ia ipsa in iohanne constitu¬
ta. digito ostendit pͣsentem. quẽ uentur ũ ab
exordio generis humani cecinerat. incepit

Expanded text:
oannes Baptista, considerata scriptura quae de illo in Evangelio legitur, multis probabilibus documentis non absurde creditur prophetiae gestare personam, et eo maxime quod de illo Dominus dicit, Plus quam propheta . Hic siquidem totius prophetiae, quae ab exordio generis humani usque ad adventum Domini de Domino facta est, imaginem gestat. Est autem Evangelii persona prophetia autem minuitur postquam id qupraenuntiabat advenit. Itaque Dominus dicit: Lex et Prophetae usque ad Joannem Baptistam; abhinc regnum Dei praedicatur . Et Joannes ipse: Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui . Quod et diebus quibus nati sunt, et mortibus quibus passi sunt, figuratum est. Nascitur namque Joannes ex quo dies incipiunt minui: nascitur Dominus ex quo dies incipiunt crescere. Capite ille minuitur, dum occiditur: hic vero attollitur in cruce. Postquam ergo prophetia ipsa in Joanne constituta digito ostendit praesentem, quem venturum ab exordio generis humani cecinerat, incipit
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ ideo ex senib parentib nascitur.
tamꝙͣ senescente scło ꝓpħia illa innotes¬
cere incipiat: & quinq m̃sib se occultat
mat̾ eiꝰ. sicut scͥptum ẽ. Oocultauit se ely-¬
tãbeth m̃sib qͣnꝙ. Sexto autẽ m̃se uisita¬
tura maria matre dni: & exultauit in-¬
fansinutero. Tamꝗͣ in pͥmo aduentu
in utero: id ẽ nondũ tam euident᷑. ut om̃s
sicut in luce manifestã ẽẽ fateant᷑. Qd fu¬
turũ credumꝰ scdo aduentu dni. quo in
claritate uenturꝰ e̾ cuiꝰ aduentus p̾cursor
sꝑatur helyas. sicut huiꝰ ioħes fuit. Et
ta ei homines fecert̃: ꝙ si uultis scire.
ipse ẽ ioħes baptista qui uenturꝰ ẽ. Qui
in eodẽ sp̃ũ &ꝰ in eadẽ iurtute. tamꝗͣ p̃¬
cedentis p̃conis officio: ꝙ hic iã uenit

Expanded text:
dictum est, ideo ex senibus parentibus nascitur, tanquam senescente saeculo prophetia illa innotescere incipiat; et quinque mensibus se occultat mater ejus, sicut scriptum est, Occultabat se Elisabeth mensibus quinque. Sexto autem mense visitatur a Maria matre Domini; et exsultat infans in utero, tanquam primo adventu in utero, id est, nondum tam evidenter, ut omnes sicut in luce manifestam esse fateantur; quod futurum credimus secundo adventu Domini, quo in claritate venturus est; cujus adventus praecursor speratur Elias, sicut hujus Joannes fuit. Et ta ei homines fecerunt; et si vultis scire, ipse est Joannes Baptista, qui venturus est . Quia in eodem spiritu et in eadem virtute, tanquam praecedentis praeconi
Abbreviated transcription (Latin):
sexuppagatur. Sunt gͦ generationes decẽ
ab adam usq: ad noe. ꝙ inde usq ad abra¬
ham alic decem: quas duas etates infan¬
tiam. ꝙꝰ pueritiã gen̾is humani eẽ dixi¬
mus. Adolescentia uͦ & iuuentus ꝯ gra-¬
uitas. idẽ ab abraham usq ad dauid. &¬
demnde usq: ad tnͣsmigrationẽ in babylo¬
niã. & indeusq ad aduentum d̾ni. qͣu¬
ordenis generationib sigurant᷑: septena¬
rio geminato ad eandem rationẽ utͥusꝙ
sex ub cũ quinario qui ẽ in sensib corporis.
actio ⁊ cognitio addita fuerit. Senectꝰ autẽ
solet euam tantũ tenere temporis: qnͣtum
reliquȩ om̃s etates. Nam cũ a sexagesimo an¬
no senectus dicat᷑ incipere. & possit huma¬
nauita usq ad centum iugintannos ꝑue¬
nire⁊ manifestũ ẽ solam senectutẽ possetã
longam cẽ qm om̃s etates ceteras pͥores. Etaᷤ¬
aduentu usꝙ ad finẽ scł̃i: quib generatio¬

Expanded text:
sexu propagatur. Sunt ergo generationes decem sexu propagatur. Sunt ergo generationes decem ab Adam usque ad Noe, et inde usque ad Abraham aliae decem; quas duas aetates infantiam et pueritiam generis humani esse diximus. Adolescentia vero et juventus et gravitas, id est, ab Abraham usque ad David, et inde usque ad transmigrationem in Babyloniam, et inde usque ad adventum Domini, quatuor denis generationibus figurantur; septenario geminato ad eamdem generationem utriusque sexus, cum quinario qui est in sensibus corporis, actio et cognitio addita fuerit. Senectus autem solet etiam tantum tenere temporis, quantum reliquae omnes aetates. Nam cum a sexagesimo anno senectus dicatur incipere, et possit humana vita usque ad centum viginti annos pervenire, manifestum est solam senectutem posse tam longam esse, quam omnes aetates caeterae priores adventu, usque in finem saeculi, quibus generatio
Abbreviated transcription (Latin):
infantia. pueritia. adolescentia. iuuentus.
simi st̃ & notissimi. Tercia ab abraham:
partit᷑. Quarta a dauid: usq ad transmi¬
grationẽ in babyloniã. Quinta atrans¬
migratione in babyloniã: usq ad aduen-¬
senectute corrumpit᷑. qui etiam uetus dr.
ꝙ interior renouat᷑ de die in diem. Inde
requies sempit̾na ẽ: que significat᷑ sabba¬
to. Huic rei congruit qđ homo sexto die
factus ẽ ad imaginem & similitudinẽ di:
nemo autẽ ignorat hominũ uitam iam
aliqͥd administranẽ. cognitione & actio¬
ne fulciri. Nam & actio temeraria ẽ sine
cognitione: & sine actione ignaua cogni¬
tio. S pͥma uita hominis. cui nulla ãmi¬
nistratio recte credit᷑. quinq corporis sensi¬
bꝰ dedita ẽ: qui sunt uisus. audiuis. olfactꝰ.
gustus. iactus. M ideo pͥmȩ due etates gene¬
ris humani. denis generationib defini-¬
unt᷑ : tamqꝗͣ infania &: pueritia qͥnario
scilicet geminato: qm̃ generatio utroq

Expanded text:
infantia, pueritia, adolescentia, juventus, infantia, pueritia, adolescentia, juventus, simi et notissimi. Tertia, ab Abraham partitur . Quarta. a David usque ad transmigrationem in Babyloniam. Quinta, a transmigratione in Babyloniam usque ad advensenectute corrumpitur, qui etiam vetus dicitur, et interior renovatur de die in diem . Inde requies sempiterna est, quae significatur sabbato. Huic rei congruit quod homo sexto die factus est ad imaginem et similitudinem Dei . Nemo autem ignorat hominum vitam jam aliquid administrantem, cognitione et actione fulciri. Nam et actio temeraria est sine cognitione, et sine actione ignava cognitio. Sed prima vita hominis, cui nulla administratio recte creditur, quinque sensibus corporis dedita est; qui sunt visus, auditus, olfactus, gustus, tactus. Et ideo duae primae aetates generis humani denis generationibus definiuntur, tanquam infantia et pueritia; quinario scilicet geminato, quoniam generatio utroque
Abbreviated transcription (Latin):
colligit᷑. ab eis qui pie querunt. ꝙ ad hec in¬
uestiganda diuinitꝰadiuuant᷑ : maxime
tam̃ ilłis hoc euidentiorib rerũ siguris
apparet. qđ abel iustus a fre̾ int̾ficit᷑. ꝙ
dñs a iuideis: qd̾ archa noe tamꝗͣ in ddilu¬
uio scłi eccłia a dño gub̃natur.: qd̾ ysaãc
immolandus dõ ducit᷑. & aries ꝓ illo in
sentib. tamꝗͣ crcicifixus agnoscit᷑: qd in
duob abrahe filiis. uno de ancilla. altero
de libera. duo testam̃ta intelligunt᷑: qd̾ duo
enis honorat᷑: sicut dñs iuideis se ꝑseqͣn¬
tib. apud gentes clarificatꝰ ẽ. Longũ est¬
singula cõmemorare: cum ita concludat
apłs  dicat. Hec autẽ in figura continge¬
bant illis: scͥpta sunt autẽ ꝓpt̾ nos: in qͦs
finis scłorum deuenit. finis autẽ scłorum
tamꝙͣ senectus ueteris hominis. cũ totũ
genꝰ humanũ tamꝙͣ. unũ hominẽ consti¬
tuers sexta etate signatur. qua dns uenit.
Dunt enĩ etates sex etiam in uno homine:

Expanded text:
colligitur ab eis qui pie quaerunt, et ad haec investiganda divinitus adjuvantur. Maxime tamen illis evidentioribus rerum figuris apparet: quod Abel justus a fratre interficitur , et Dominus a Judaeis: quod arca Noe, tanquam in diluvio saeculi Ecclesia gubernatur : quod Isaac immolandus Deo ducitur, et aries pro illo in sentibus tanquam crucifixus agnoscitur : quod in duobus Abrahae filiis, uno de ancilla, altero de libera, duo Testamenta intelliguntur : quod duo enis honoratur ; sicut Dominus Judaeis persequentibus, apud Gentes clarificatus est. Longum est commemorare singula, cum ita concludat Apostolus et dicat: Haec autem in figura contingebant eis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saecutanquam senectus veteris hominis, cum totum genus humanum tanquam unum hominem constitueris, sexta aetate signatur, qua Dominus venit. nt enim aetates sex etiam in uno homine;
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Omne qd fit: ei a quo fit par ẽẽ
ñ potest. Alio qͥn iusticia que sua cuiq
tribuere debet: rebus auferat᷑ necesse
ẽ. Hominẽ gͦ ds cũ fecit. quamꝗͣ opti¬
mĩi fecerit: ñ tam̃ id fecit qͦd erat᷑ ipse.
Melior autẽ homo ẽ: qui uoluntate.
qͣm qͥ necessitate bonus ẽ. Uoluntas
gͥ liba danda homini fuit.
Utrum
deo auctore sit homo decerior. ni

Expanded text:
trio. Omne quod fit, ei a quo fit par esse non potest. Alioquin justitia, quae sua cuique tribuere debet, de rebus auferatur necesse est. Hominem ergo Deus cum fecit, quanquam optimum fecerit; non tamen id fecit quod erat ipse. Melior autem homo est qui voluntate, quam qui necessitate bonus est. Voluntas igitur libera danda homini fuit. III. Utrum Deo auctore sit homo deterior. N
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ baptiste ioħis de iħu
cum eum commemorasset isse in
galileam. quando aquã conu̾tit in
uinum. inde post commorationẽ
ꝑaucoꝵ. in capharnaum dierum.
dicit eum ascendisse in iherusoli¬
mã. cum ẽẽt pascha uideoꝵ: & fa¬
cto flagello de resticulis expulisse
de templo uendentes. Unde ma¬
nifestum ẽ. ñ semel s iterum hoc
ẽẽ a dño factum: s illud pͥmũ com¬
memoratum a iohanne: hoc ulti¬
mum a ceteris tribus.
equitur matheus. Et accesse¬
runt ad eum ceci & claudi in
templo. e sanauit eos. Uidentes aũ

Expanded text:
testimonium baptistae Iohannis de Iesu, testimonium baptistae Iohannis de Iesu, cum eum commemorasset isse in Galilaeam, quando aquam conuertit in uinum, inde post commemorationem paucorum in Capharnaum dierum dicit eum ascendisse in Hierosolymam, cum esset pascha Iudaeorum, et facto flagello de resticulis expulisse de templo uendentes. unde manifestum est non semel, sed iterum hoc esse a domino factum, sed illud primum commemoratum a Iohanne, hoc ultimum a ceteris tribus. LXVIII. Sequitur Mattheus: wet accesserunt ad eum caeci et claudi in templo et sanauit eos. uidentes a
Abbreviated transcription (Latin):
nandum & consentiendum ẽ non
recedat. Quod nosse & moribus
utile ẽ. propter cauenda & iudi¬
canda mendacia. & ipsi fideiꝰ. ne
putemus quasi consecratis sonis
ita muniri ueritatem. tanqꝗͣ deus
nobis quẽadmodum ipsam rem.
sic uerba quȩ propter illam st̃
dicenda cõmendet. cum potius
ita res quȩ discenda ẽ sermonib.
ꝑ quos discenda ẽ proferatur: ut
istos omnino querere ñ deberemꝰ.
si eam sine his nosse possemus. si¬
cut illam nouit ds. & in ipso an¬
equitur matheus. & dicit.
Et cum intrasset iherusoli¬
mã. commota ẽ uniu̾sa ciuitas
dicens. Quis ẽ hic. M opuli aũt
dicebant. Hic ẽ iħc propha. a na¬
⁊areth galileȩ. Et intrauit iħc in
templum dĩ: & eiciebat om̃s uendẽ¬
tes & em̃tes in templo: & oȩtera us¬
q ad eum locum ubi ait. uos autẽ¬
ẜ fecistis illam speluncã latronum.
Hoc de turbis uendentiũ eiectis ẽ
templo om̃s cõmemorant: s ioħes
longe diuerso ordine. Nam post

Expanded text:
nandum et consentiendum est, non nandum et consentiendum est, non recedat. quod nosse et moribus utile est propter cauenda et iudicanda mendacia et ipsi fidei, ne putemus quasi consecratis sonis ita muniri ueritatem, tamquam deus nobis quemadmodum ipsam rem, sic uerba, quae propter illam sunt dicenda, commendet, cum potius ita res, quae discenda est, sermonibus, per quos discenda est, praeferatur, ut istos omnino quaerere non deberemus, si eam sine his nosse possemus, sicut illam nouit deus et in ipso anequitur Mattheus et dicit: et cum intrasset Hierosolyma, commota est uniuersa ciuitas dicens: quis est hic? populi autem dicebant: hic est Iesus propheta a Nazareth Galtemplum dei et eiciebat omnes uendentes et ementes in templo, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: uos autem fecistis illam speluncam latronum. hoc de turbis uendentium eiectis e templo omnes commemorant, sed Iohannes longe diuerso ordine. nam post
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur septuaginta. in nonnullis
se aliter habere qͣm inueniunt in
hebreo qͥ eam linguã nouerunt:
& qui interp̃tati sunt singłi eos¬
dem libros hebreos. Huius item
Distantiȩ causa si queratur. cur tan¬
ta auctoritas interp̃tationis septu¬
aginta multis in locis distet ab ea
ueritate quȩ in hebreis eodicib
inueniturꝰ nichil occurrere ꝓba¬
bilius existimo. qͣm illos septua¬
ginta eo sp̃ũ int̃pretatos. quo & il¬
laque interpretabant᷑ dicta fue¬
rant: qd̾ ex ipsa eoꝵ mirabili quȩ
p̃dicatur consensione firmatũ ẽ.
Ergo & ipsi nonnulla in eloquio
uariando. & ab eadem uoluntate
dei cuiꝰ illa dicta erant. & cui uer¬
ba seruire debebant ñ recedendo.
nichil aluid demonstrare uoluert:
qͣm hoc ipsum qd̾ nc in eugłista¬
rum quatuor concordi quadam
diu̾sitate miramur: qua nobis
ostenditur ñ eẽ m̃dacium. si qͥ sꝗͣ
ita diuerso modo aliqͥd narret:
ut ab enis uoluntate. cui conso¬

Expanded text:
dicitur Septuaginta, in nonnullis dicitur Septuaginta, in nonnullis se aliter habere, quam inueniunt in Hebraeo qui eam linguam nouerunt et qui interpretati sunt singuli eosdem libros Hebraeos. huius item distantiae causa si quaeratur, cur tanta auctoritas interpretationis Septuaginta multis in locis distet ab ea ueritate quae in Hebraeis codicibus inuenitur, nihil occurrere probabilius existimo quam illos Septuaginta eo spiritu interpretatos, quo et illa quae interpretabantur dicta fuerant, quod ex ipsa eorum mirabili quae praedicatur consensione firmatum est. ergo et ipsi nonnulla in eloquio uariando et ab eadem uoluntate dei, cuius illa dicta erant et cui uerba seruire debebant, non recedendo nihil aliud demonstrare uoluerunt quam hoc ipsum quod nunc in euangelistarum quattuor concordi quadam diuersitate miramur, qua nobis ostenditur non esse mendacium, si quisquam ita diuerso modo aliquid narret, ut ab eius uoluntate, cui conso
Abbreviated transcription (Latin):
uit asinam. de qua ceteri tacue¬
runt: ut tamen pullum ñ tace¬
ret de quo illi dixerunt. ubigͦ
utrumq factum potest intelligi.
nulla repugnantia ẽ. nec si alius
aliud. & aliud alius commemoret:
quantominꝰ ubi alius unũ. alius
utrumq  Ioħes quoq cum tace¬
at. quemadimodũ dñs discipulos
suos ad hȩc animalia sibi adlu¬
cenda miserit. interponit tamen¬
hoc breuiter de pullo. cũ testimo¬
nio etiam ꝓpħȩ qd̾ matheus ad¬
hibet. In quo etiam testimonio ꝓ¬
pħico. aliquantũ diuersa eugłista¬
rũ locutio ab ead̾e quide sententiañ
recedit. s potest mouere qd̾ hoc ma¬
theus sic adhibet. ut asinã dicat
commemorasse propħ̾am: ñ autẽ
ita se habet uł qd̾ ioħes int̾ponit.
uł codices ȩccłiastici int̃pretationis
usitatȩ. Cui rei causa illamͥ indet᷑.
qd̾ matheus hebrea lingua ꝑhibe¬
tur eugłm conscͥpsisse. Manfestũ
ẽ autẽ. interpretationẽ illam quȩ

Expanded text:
uit asinam, de qua ceteri tacueuit asinam, de qua ceteri tacuerunt, ut tamen pullum non taceret, de quo illi dixerunt! ubi ergo utrumque factum potest intellegi, nulla repugnantia est, nec si alius aliud et aliud alius commemoret, quanto minus, ut alius unum, alius utrumque! Iohannes quoque, cum taceat, quemadmodum dominus discipulos suos ad haec animalia sibi adducenda miserit, interponit tamen breuiter hoc de pullo cum testimonio etiam prophetae, quod Mattheus adhibet. in quo etiam testimonio prophetico aliquantum diuersa euangelistarum locutio ab ea quidem sententia non recedit; sed potest mouere, quod hoc Mattheus sic adhibet, ut asinam dicat commemorasse prophetam. non autem ita se habet uel quod Iohannes interponit uel codices ecclesiastici interpretationis usitatae. cuius rei causa illa mihi uidetur, quod Mattheus Hebraea lingua perhibetur euangelium conscripsisse. manifestum est autem interpretationem illam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
in castellum quod contra uos est.
&e statim inuenietis asinã alliga¬
tam &e pullum cũ ea: & cȩtera usq
ad eum locum ubi ait. Benedictꝰ
qui uenit in nomine dñi. osanna
in altissimis. Hoc etiam marcus
narrat: eodem ordine custodito.
Lucas autẽ in iericho immoratur:
quedam cõmemorans que isti pre¬
termiserunt de ⁊acheo principe
publicanoꝵ & queda in parabolis
dicta. Posthec & ipse occurrit eis
ad buiꝰ pulli cõmemorationẽ: in
quo sedit iħc. Nec moueat quõd
matheus &e asinam dicit & pullũ:
ceteri autem de asina tacent. Immo
etiã recordanda ẽ illa regła. quã de
quinquagenis & centenis discum¬
bentib. cũ quinq panibꝰ turbe
pascerentur supra insinuauimus:
qua in sinuata ñ deberet hoc iam
ꝑmouere lectorẽ. nec si matheus
ita de pullo tacusset. quẽ admo¬
dum illi de asina tacuerunt. ut
maxime contrarium putaretur.
qd̾ unus asinam dixit. alii pullũ
asine. Quantominꝰ moueri opor¬
tet. quia unus ita commemora¬

Expanded text:
od contra uos est, et statim inuenietis asinam alligatam et pullum cum ea, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: benedictus qui uenit in nomine domini, osanna in altissimis. hoc etiam Marcus narrat eodem ordine custodito. Lucas autem in Hiericho inmoratur quaedam commemorans quae isti praetermiserunt de Zaccheo principe publicanorum et quaedam in parabolis dicta. post haec et ipse occurrit eis ad huius pulli commemorationem, in quo sedit Iesus. nec moueat quod Mattheus et asinam dicit et pullum, ceteri autem de asina tacent. immo etiam recordanda est illa regula, quam de quinquagenis et centenis discumbentibus, cum quinque panibus turbae pascerentur, supra insinuauimus. qua insinuata non deberet hoc iam permouere lectorem, nec si Mattheus ita de pullo tacuisset, quemadmodum illi de asina tacuerunt, ut maxime contrarium putaretur, quod unus asinam dixit, alii pullum asinae; quanto minus moueri oportet, quia unus ita commemora
Abbreviated transcription (Latin):
quodamͦ respondisse. Ita enĩ dicit.
Quid gͦ faciet dñs uneȩ. d ueniet et
ꝑdet colonos: & dabit uineam aliis.
Sed facile potest intelligi. uł illorũ
uocem ita subiunctam. ut ñ int̾̃po¬
neretur illi dixerunt. aut illi respõ¬
Derunt:. s tam̃ intelligeretur. aut̃i¬
deo responsionẽ istam dño potius
Aatributã. quia cum uerũ dixeriuł.
etiam de illis hoc iꝑse respondit
qui ueritas ẽ. S illud magis mo¬
uet. qd̾ lucas ñ solum eos hoc res-¬
pondisse ñ dicit. hec cẽ u̾ba ipse
quoq sicut marcus dño attribu¬
ens: uerũ etiam contrariã retulisse
responsionẽ dicentes. absit. Ita e¬
nim narrat. Quid gͦ faciet illis do¬
minꝰ uineȩ. d Ueniet &e ꝑdet colonos
istos. & dabit uineam aliis. Quo au¬
dito dixerunt illi. absit. Ille autem

Expanded text:
quodammodo respondisse. ita enim dicit: quodammodo respondisse. ita enim dicit: quid ergo faciet dominus uineae? ueniet et perdet colonos et dabit uineam aliis. sed facile potest intellegi uel illorum uocem ita subiunctam, ut non interponeretur \'illi dixerunt\' aut \'illi responderunt\', sed tamen intellegeretur aut ideo responsionem istam domino potius adtributam, quia, cum uerum dixerunt, etiam de illis hoc ipse respondit qui ueritas est. Sed illud magis mouet, quod Lucas non solum eos hoc respondisse non dicit haec etiam uerba ipse quoque sicut Marcus domino adtribuens, uerum etiam contrariam rettulisse responsionem dicentes: absit. ita enim narrat: quid ergo faciet illis dominus uineae? ueniet et perdet colonos istos et dabit uineam aliis. quo audito dixerunt illi: abs
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad illud ubiait. Et qui cecide¬
rit suꝑ lapidem istum confringet᷑
super quem uͦ ceciderit conteret eũ.
Marcus &e lucas ñ commemorant de
duob istis filiis: qͥbus imꝑatũ est
ut irent. atq oꝑarent᷑ in uneam.
Sed qͦd post hoc narrat matheus
de unea quȩ locata ẽ agricolis. qͥ
ꝑsecuti sunt seruos missos ad se. &
postea dilectum filium occiderunt.
& eiecerunt extra uineã. etiam illi
ambo ñ tacent eodem ordine custo¬
rogati: & respondit eis. nec egodi¬
co uobis. in qua potestate hec faci¬
o. Nullius hic ergo repugnantiȩ
questio nascitur: nisi quod matħs
cum dixisset. quod dñs int̾rogaue¬
rit nideos. cũ uenerit dñs uincȩ
quid faciet agricolis siuis. illos re¬
spondisse subiungit atq dixisse. ma¬
los male ꝑdet. & uineam locabit a¬
liis agricolis. qui reddant ei frucdũ
temporib suis: qd̾ marcus ñ ab
ipsis responsum ẽe commemorat:
s dñm consequenter hoc locutum
post int̾rogationem suã iꝑsum sͥ

Expanded text:
ciderit super lapidem istum confringetur; super quem uero ceciderit, conteret eum. Marcus et Lucas non commemorant de duobus istis filiis, quibus imperatum est, ut irent adque operarentur hi uinea, sed quod post hoc narrat Mattheus de uinea, quae locata est agricolis, qui persecuti sunt seruos missos ad se et postea dilectum filium occiderunt et eiecerunt extra uineam, etiam illi ambo non tacent eodem ordine custoet respondit eis: nec ego dico uobis, in qua potestate haec facio. Nullius hic ergo repugnantiae quaestio nascitur, nisi quod Mattheus, cum dixisset quod dominus interrogauerit Iudaeos: cum uenerit dominus uineae, quid faciet agricolis illis? illos respondisse subiungit adque dixisse: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis, qui reddent ei fructum temporibus suis. quod Marcus non ab ipsis responsum esse commemorat, sed dominum hoc consequenter locutum post interrogationem suam ipsum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
dens iħe dixit illis. Int̾rogabo uos
& ego unum sermonẽ: quẽ si dix¬
eritis mͥ: & ego uobis dicam in qua
potestate hȩc faciam. Baptismus
ioħ̾is. unde erat. a & cet̾a usq ad il¬
lud ubi ait. nec ego dico uobis in
qua potestate hȩc facio. Hoc totũ
& alii duo marcus & lucas. totide
pene uerbis explicauerunt. nec
in ordine inter se uidentur aliqͣd
discrepare: nͥ unde suꝑius locutiis
sum: qd̾ pretermissis quibusdam
ad alterum diem ꝑtinentib. ma¬
theus ita contexit narrationẽ: ut
nͥ aduertatur. possit putari ip̃m
in scđ̾o die adhuc uersarii marcũ
autẽ in tercio. lucas uͦ ñ quasi ex
ordine dies ꝓsequens hoo subiun¬
xit. s cũ cõmemorasset eiectos de
templo uendentes & ementes. pre¬
termisit qd̾ exibat in bethaniam.
& regrediebatur in ciutatẽ: & q̃d̾
De ficulnea factũ ẽ: & qd̾ miranti-¬
b discipłis de fidli uirtute respon¬
sum ẽ. atq his p̃termissis intulit
dicens. Et erat docens cotidie in tẽ¬

Expanded text:
lis: interrogo uos et ego unum sermonem; quem si dixeritis mihi, et ego uobis dicam, in qua potestate haec faciam. baptismus Iohannis unde erat? et cetera usque ad illud ubi ait: nec ego dico uobis! in qua potestate haec facio..hoc totum et alii duo Marcus et Lucas totidem paene uerbis explicauerunt. nec in ordine inter se uidentur aliquid discrepare nisi, unde superius locutus sum, quod praetermissis quibusdam Mattheus ad alterum diem pertinentibus ita contexit narrationem, ut, nisi aduertatur, possit putari ipsum in secundo die adhuc uersari, Marcum autem in tertio. Lucas uero non quasi ex ordine dies persequens hoc subiunxit, sed cum commemorasset eiectos de templo ementes et uendentes, praeter- > misit quod exibat in Bethaniam et regrediebatur in ciuitatem et quod de ficulnea factum est et quod mirantibus discipulis de fidei uirtute responsum est, adque his praetermissis intulit dicens: et erat docens cottidie in tem
Abbreviated transcription (Latin):
misit sernos suos uocare inuita¬
tos ad nuptias. & nolebant ue¬
nire. & cȩtera usq ad illud uͥ ait
Multi enim sunt uocati. pauci uͦ
electi: Parabolam istam de inui¬
tatis ad nuptias: solus matheus
narrat. Simile quidda etiã lucaᷤ
cõmemorat. s ñ est hoc. sicut or
do ipse indicat. osͣmius & illud
nonnullam huiꝰ similitudinem
gerat. Quod uͦ post illam para¬
bolam de uinea. & occiso filio pa¬
trisfamilias. subnectit matheus
cognouisse iudeos. qd̾ in eos to¬
tum dictum fuerit. & insidias ce¬
pisse moliri: hoc etrã marcus lu¬
casq testantur: eundem ordinẽ
retinentes. S inde ipsi ꝑgunt
in aliud: ex hoc subiungentes. qd̾
&e matheus post istã quã solu̾s
interposuit de nuptiis paraboła.
ex ordine inseruit.

Expanded text:
misit seruos suos uocare inuitatos ad nuptias, et nolebant uenire, et cetera usque ad illud ubi ait: multi enim sunt uocati, pauci uero electi. parabolam istam de inuitatis ad nuptias solus Mattheus narrat. simile quiddam etiam Lucas commemorat; sed non est hoc, sicut et ordo ipse indicat, quamuis et illud nonnullam similitudinem gerat. quod uero post illam parabolam de uinea et occiso filio patris familias subnectit Mattheus, cognouisse Iudaeos, quod in eos totum dictum fuerit, et insidias coepisse moliri, hoc etiam Marcus Lucasque testantur eundem ordinem retinentes; sed inde ipsi pergunt in aliud ex hoc subiungentes quod et Mattheus post istam quam solus interposuit de nuptiis parabolam ex ordine inseruit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicerent. ꝑdet illos & uincã suã da¬
bit aliis. quȩ uox recte etiã ipsius
Dñ fuisse intelligitur siue ꝓpt̾ ue¬
ritatem. siue propt̾ m̃brorũ eiꝰ cũ
suo caꝑite unitatẽ: erant etiã qui
talia respondentib dicerent. absit
quia intelligebant in seipsos ẽẽ
parabolam dictam. Lxx.
equitur matbeus. Et cũ au¬
dissent pͥncipes sacerdotum
& pharisei parabolas eiꝰ: cognone¬
runt qd de ipsis diceret. Eẜ que

Expanded text:
dicerent: perdet illos et uineam suam locadicerent: perdet illos et uineam suam locabit aliis. quae uox recte etiam ipsius domini fuisse intellegitur siue propteritatem siue propter membrorum eius cum suo capite unitatem. erant etiam qui talia respondentibus dicerent: absit, quia intellegebant in se ipsos esse parabolam dictam. LXXI. Sequitur Mattheus: et cum audissent principes sacerdotum et Pharisaei parabolas eius, cognouerunt q
Abbreviated transcription (Latin):
uos liberauerit: uere libi eritis. Scio
quia filii abrahȩ estis: s queritis
me interficere: qͥa sermo m̃s ñ capit
in uobis. Non utiq illis diceret
queritis me int̾ficere. qui in eũ iam
crediderant: quib dixerat. si uos
manseritis in sermone meo uere dis¬
cipłi mei eritis. Sed quia hoc ad eos
dixerat. qͥ iam in eum crediderant:
ea uͦ multitudo presens erat. quȩ
plures habebat inimicos. etiam ñ
expͥmente exgłista qui essent qui
responderunt: ex hoc ipso q̃d respon¬
derunt. & qd̾ deinde ab illo audire
meruerunt. satis apparet. que uer¬
ba quib sint tͥbuenda ꝑsonis. Si¬
cut ergo in hac multiudine scd̾m io¬
ħem erant. qui iam crediderant in
iħm. erant etiam qui eum occidere
querebant. sic in illa de qua ñc̃ loqͥ¬
mur erant. qui dolose dñm int̾roga¬
uerant in qua potestate illa faceret:
erant etiã qui non dolose s fideliter
acclamauerant. benedictꝰ qui uenit
in nomine dñi. ac ꝑ hoc erant qui

Expanded text:
ere liberi eritis. scio, quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in uobis. non utique illis diceret: quaeritis me interficere, qui in eum iam crediderant, quibus dixerat: si uos manseritis in sermone meo, uere discipuli mei eritis; sed quia hoc ad eos dixerat, qui iam in eum crediderant, ea uero multitudo praesens erat, quae plures habebat inimicos, etiam non exprimente euangelista, qui essent qui responderunt. ex hoc ipso, quod responderunt et quod deinde ab illo audire meruerunt, satis apparet, quae uerba quibus sint tribuenda personis. sicut ergo in hac multitudine secundum Iohannem erant qui iam crediderant in legum, erant etiam qui eum occidere quaerebant, sic in illa, de qua nunc loquimur, erant qui dolose dominum interrogauerant, in qua potestate illa faceret, erant etiam qui non dolose, sed fideliter adclamauerant: benedictus qui uenit in nomine domini. ac per hoc erant qui
Abbreviated transcription (Latin):
dño. singłari ꝑronomine ñ plurali.
qd in codicib grecis sine ullo scru¬
pulo ambigutatis apparet. Est qui¬
dam sermo dñi apud eugłistã ioħm.
ui hoc qd̾ dico facilius possit intelli¬
gi. Dicebat gͦ inqͥt ihe ad eos. qui
crediderunt ei iudeos. Siuos man¬
seritis in sermone meo. uere discipłi

Expanded text:
Domino, singulari pronomine, non plurali, Domino, singulari pronomine, non plurali, quod in codicibus graecis sine ullo scrupulo ambiguitatis apparet. 138. Est quidam sermo Domini apud evangelistam Joannem, ubi hoc quod dico, facilius possit intelligi. Dicebat ergo, inquit, Jesus ad eos qui crediderunt ei, Judaeos: Si vos manseritis in sermone meo, vere discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
buerunt dño marcus & lucas. quod
hoc ipse dixisset. quia ueritas est.
quia etiã ꝑ malos atq nescientes
sepe loquitur. occulto qͦdam instin¬
ctu mentẽ hominis mouens: non
sanctitatis illiꝰ merito. s iure ꝓpriȩ
potestatis. uerũ etiam quia tales ẽẽ
potuerunt. ut ñ frustra in iꝑso cor¬
Apore dñi iam sicut m̃bra deputa¬
rentur. ut merito eoꝵ uox illi tͥbue¬
retur cuiꝰ m̃bra erant. qͥ iam bapti¬
xauerat plures qͣm ioħes. & habebat
turbas discipuloꝵ sicut ipsi engłistȩ
seꝑe testantur & unde erant etiã illi
qͥngenti fis qͥbus eum apłs paulꝰ
post resurrectionẽ p̃sentatum esse
commemorat: p̃sertim qͥa & scđm ma¬
tħ̃m ñ ita dictum ẽ. auint illi malos
male ꝑdet. ut in eo qd̾ positũ ẽ illi.
pluralis numerus accipiendus sit.
tanqͣ eoꝵ fuerit ista responsio qͥ eũ
de sua potestate dolose int̾rogauerãt
s auint illi dictũ ẽ. id est illi ipsi

Expanded text:
buerunt Marcus et Lucas, quod buerunt Marcus et Lucas, quod hoc ipse dixisset, quia ueritas est, quae etiam per malos adque nescientes saepe loquitur occulto quodam instinctu mentem hominis mouens non sanctitatis illius merito, sed iure propriae potestatis, uerum etiam quia tales esse potuerunt, ut non frustra in ipso corpore domini. iam sicut membra deputarentur, ut merito eorum uox illi tribueretur cuius membra erant, quia iam baptizauerat plures quam Iohannes et habebat turbas discipulorum, sicut ipsi euangelistae saepe testantur, et unde erant etiam illi quingenti fratres, quibus eum apostolus Paulus post resurrectionem praesentatum esse commemorat, praesertim quia et m non ita dictum est, Aiunt illi, Malos male perdet, ut in eo quod positum est, illi, pluralis numerus accipiendus sit, tanquam eorum fuerit ista responsio, qui eum de sua potestate dolose interrogaverant; sed, Aiunt illi, dictum est, id est, illi ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in ess possunt intelligi qͥ credide¬
rant: atq illud clarũ ex ꝓpħa testi¬
monium dño ꝑhibuerant. qͥa etiã
mͦ respondere potuissent ñ nescien¬
tes. s credentes: malos male ꝑolet. &
uineã locabit aliis agricolis. Hoc
om̃ino mouere ñ debet. ut ido pu
temus ñ fuisse credentes in illa
multitudine. quȩ tc̃ dñi parabo¬
las audiebat. Tacuit nanq idem
matheus breuitatis causa qd lucas ñ
tacet. parabolam istam scilicet ñ ad e¬
os solos dictam. qͥ de potestate int̾ro¬
gauerant: s & ad plebem. Sic enĩ ait.
Cepit autẽ dicere ad plebem paraboła
hanc. Homo plantauit uineã: & cęt̾a.
In hac gͦ plebe. intelligendũ ẽ etiam
illos ẽẽ potuisse qͥ sic eũ audirent. qͦmͦ
cui dixerant. benedictꝰ qͥ uenit in no¬
mine dñi:. e ipsos uł ex ipsis fuisse
qͥ responderunt malos male ꝑdet:
& uneam locabit aliis agricolis.
Q uoꝵ responsionẽ ñ solum ꝓpt̾ea tri¬

Expanded text:
non in eis possunt intellegi qui credidenon in eis possunt intellegi qui crediderant adque illud clarum ex propheta testimonium domino perhibuerant, qui etiam modo respondere potuissent non nescientes, sed credentes: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis. hoc omnino mouere temus non fuisse credentes in illa multitudine, quae tunc Domini parabolas audiebat. Tacuit namque idem Matthaeus brevitatis causa, quod Lucas non tacet, parabolam istam scilicet non ad eos solos dictam, qui de potestate interrogaverant, sed ad plebem. Sic enim ait, Coepit autem dicere ad plebem parabolam hanc: Homo plantavit vineam, etc. In hac ergo plebe intelligendum est etiam illos esse potuisse, qui sic eum audirent, quomodo qui dixerant, Benedictus qui venit in nomine Domini; et ipsos vel ex ipsis fuisse qui responderunt, Malos male perdet, et vineam locabit aliis agricolis. Quorum responsionem non solum pro
Abbreviated transcription (Latin):
do. ꝑ quam iam erat impleta ꝓpħia.
cum uenienti magna celebritate oc¬
currentes acclamarent: benedictus
qͥ uenit in nomine dñi. Nec moue¬
at. qd̾ idem matheus pͥncipes sacer¬
dotum & seniores popłi dixit acces¬
sisse ad dñm. & quesiuisse in qua po¬
testate hȩc faceret. & quis et dederit
hanc potestatẽ. qñ eos de baptismo
ioħis uicissim interrogauit unde
ẽẽt. de gelo an ex hominib. qͥbus
respondentib qd̾ nescirent. ait. nec
ego uobis dico in qua potestate hȩo
facio. Inde enĩ secutus est contextim
loq̃ndo & ait: quid autẽ uobis uide¬
tur. homo habebat duos filios. &
cetera. Sine ulla cuiusqͣm rei uel
sermo contexitur: usq ad hoc quod
de locata agricolis uinea cõmemora¬
tur. Potest enĩ putari. omĩa eũ pͥnci¬
pib sacerdotum & seniorib popłi
locutũ fuisse: a qͥbus fuerat de sua
potestate interrogatus. Qui utiq
si ce temptantes inumici quesierãt.

Expanded text:
do, per quam iam erat impleta prophetia, do, per quam iam erat impleta prophetia, cum uenienti magna celebritate occurrentes acclamarent: benedictus qui uenit in nomine domini. Nec moueat, quod idem Mattheus principes sacerdotum et seniores populi dixit accessisse ad dominum et quaesiuisse, in qua potestate haec faceret et quis ei dederit hanc potestatem, quando eos de baptismo Iohannis uicissim interrogauit, unde esset, de caelo an ex hominibus; quibus respondentibus, quod nescirent, ait: nec ego uobis dico, in qua potestate haec facio. inde enim secutus est contextim loquendo et ait: quid autem uobis uidetur? homo habebat duos filios, et cetera sine ulla cuiusquam rei uel sermo contexitur usque ad hoc quod de locata agricolis uinea commemoratur. potest enim putari omnia eum principibus sacerdotum et senioribus populi locutum fuisse, a quibus fuerat de sua potestate interrogatus. qui utique si temtantes et inimici quaesierant,
Abbreviated transcription (Latin):
ponit. Quid ẽ gͦ hoc qd̾ scriptum
est. lapidem quẽ reprobauerunt e¬
dificantes:. hic factus ẽ in caput an¬
guli. . Hanc enĩ sententiȩ uoluntatẽ
intimat. siue nũquam legistis: siue
nec hoc legistis. siue qͥd ẽ gͦ hoc qd̾
scriptũ ẽ. Restat gͦ. ut intelligamꝰ
in plebe que audiebat quosclam re¬
spondisse. qd̃ matheus cõmemorat
dicens. aiunt illi malos male ꝑdet.
& uineam suã locabit aliĩs agͥcolis:
quosda uͦ illud qͦd lucas ñ tacuit. hoc
est absit. His gͦ qui illud dño respon¬
Derant: illi alii responderunt. absit.
Sed illoꝵ responsio quib isti retuler̃t
absit. propt̾ea dño tributa ẽ. & a mar¬
co & a luca. qͥa sic̃ dixi ꝑ eos ueritas ip¬
salocuta ẽ. siue ꝑ nescienteᷤsi mali erãt.
sicut ꝑ caypham. qͥ nesciens qͥd dixe¬
rit. cum ẽẽt pontifex ꝓphetauit᷑. siue
ꝑ scientes & iam intelligentes atq cre-¬
dentes. Ibi enim erat etrã illa multitu¬

Expanded text:
ponit, Quid est ergo hoc quod scriptum ponit, Quid est ergo hoc quod scriptum est, Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? Hanc enim sententiae voluntatem intimat, sive Nunquam legistis, sive Nec hoc legistis, sive Quid est ergo hoc quod scriptum est. 136. Restat ergo ut intelligamus in plebe quae audiebat, quosdam respondisse quod Matthaeus commemorat dicens, Aiunt illi: Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis; quosdam vero illud quod Lucas non tacuit, hoc est, Absit. Iis ergo qui illud Domino responderant, illi alii respsed illorum responsio quibus isti rettulerunt absit, propterea domino tributa est et a Marco et a Luca, quia, sicut dixi, per eos ueritas ipsa locuta est, siue per nescientes, si mali erant, sicut per Caifan. qui nesciens. quid dixerit, cum esset pontifex., prophetauit, siue per scientes ac iam intellegentes adque credentes. ibi enim erat etiam illa multitu
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. malos male ꝑdet & ui¬
neã locabit aliis agricolis. qͥ reddãt
ei fructum temꝑib suis: cũ scd̾m
lucam talib uerbis contradixerunt
dicentes. absit. a Et reuera quod
secutus dñs ait. de lapide reprobato
ab edificantib & facto in capite an¬
guli. ita illatum ẽ ut hoc testimo¬
nio conuincerentur illi parabolȩ
contradicentes. Nam & ipse ma¬
theus. hoc sic commemorat dictũ
tanqͣm contradicentib. cum ait.
Num quã legistis in scripturis: lapi¬
dem quẽ reprobauerunt edifican¬
des. hic factus ẽ in caput anguli. o¬
Quid ẽ enĩ numqͣm legistis: nisi qͥa
hoc responderant. quod ẽẽt contra¬
rium. hoc & marcus significat
qui hȩc ipsa uerba ita refert. Nec
scripturam hanc legistis: lapide¬
dem quẽ reꝑbauerunt edificantes.
hic factus est in caput anguli. a¬
Que sententia scdm lucam. magis
apparet loco suo dicta post illoꝵ
contradictionẽ qͣ dixerunt. absit. tan¬
tumdem enĩ ualet sic̃ hoc ipse eriã

Expanded text:
unt: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis, qui reddant ei fructum temporibus suis, cum secundum Lucam talibus uerbis contradixerint dicentes: absit? et reuera quod secutus dominus ait de lapide reprobato ab aedificantibus et facto in capite anguli, ita inlatum est, ut hoc testimonio conuincerentur illi parabolae contradicentes. nam et ipse Mattheus hoc sic commemorat dictum tamquam contradicentibus, cum ait: numquam legistis in scripturis: lapidem. quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? quid est enim numquam legistis, nisi quia hoc responderant quod esset contrarium? hoc et Marcus significat, qui haec ipsa uerba ita refert: nec scripturam hanc legistis: lapidem quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? qapparet loco suo dicta, post illorum contradictionem qua dixerunt, Absit. Tantumdem enim valet, sicut hoc etiam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dere. uͥ & quid matheus p̃t̃mise¬
rit ñ possit agnosci. Cum gͦ dix¬
isset matheus. & relictis illis abi¬
it foras extra ciuitatem in betha¬
niam ibiq mansit: manie autẽ
reũtens in ciuitatẽ esuriĩt: e uidẽs
fici arborem unam secus uiam ue¬
nit ad eam. & nichil inuenit nisi
folia tantũ. et ait ill. nunquã
ex te fructus nascatur in sempi¬
ternũ. & arefacta ẽ continuo ficul¬
nea: p̃t̃missis cȩteris ad eundem
diem ꝑtinentib. adiunxit statĩ.
Et uidentes discipuli mirati sunt
dicentes. Quom continuo aruit.
Quod alio die uiderunt alio die
mirati sunt. Intelligit᷑ autẽ ñ tõ
aruisse qͣndo uiderunt: ẜ continu¬
o õn maledicta ẽ. Neq enĩ arescen¬
tem s penitus a refactam uiderunt:
ac sic eã continuo in uerbo domi¬
ni aruisse intellexerunt. Lxuiui
equitur matheus: & dicit. Et
cum uenisset in templũ. acces¬
lerunt ad eum docentẽ principes

Expanded text:
dere, ubi et quid Mattheus praetermisedere, ubi et quid Mattheus praetermiserit, non possit agnosci. cum ergo dixisset Mattheus: et relictis illis abiit foras extra ciuitatem in Bethaniam ibique mansit. mreuertens in ciuitatem esuriuit; et uidens fici arborem unam secus uiam uenit ad eam et nihil inuenit nisi folia tantum, et ait illi: numquam abs te fructus nascatur in sempiternum; et arefacta est continuo ficulnea, praetermissis ceteris ad eundem diem pertinentibus adiunxit statim: et uidentes discipuli mirati sunt dicentes: quomodo continuo aruit? quod alio die uiderunt alio die mirati sunt. intellegitur autem non tunc aruisse, quando uiderunt, sed continuo quod maledicta est. neque enim arescentem, sed penitus arefactam uiderunt ac sic eam continuo in uerbo domini aruisse intellexerunt. LXVIIII. Sequitur Mattheus et dicit: et cum uenisset in templum, accesserunt ad eum docentem principes
Abbreviated transcription (Latin):
theus autẽ tanqͣm scđo die hoc to¬
tum factum sit. id ẽ. & dictũ arbo¬
ri nunqͣm ex de fructus nascatur
in sempiternũ. & arefactã ẽẽ con¬
timio &e uidentib hoc discipłis
atꝙ mirantib. illũd de uirtute
fidei fuisse responsum. Unde in¬
telligitur martum ꝯͥdem scdo die
commemorasse. qd̾ pͥmo die factũ
p̃termiserat: de templo scilicet e¬
iectos uendentes & ementes.Ma¬
theus uͦ cũ cominemorasset quod
altero die factum ẽ de arbore ma¬
ledicta q̃n mane reuertebat᷑ a be¬
thania in ciuitatẽ. p̃t̾misit ea q̃ marcꝰ
cõmemorauit. uenisse illũ in ciuitatẽ ⁊
uesꝑe exisse. & mane cũ tͣnsirent discipło
arborẽ arida fuisse miratos: & ei qd̾ se¬
cundo die gestũ erat qͦ arbor maledi¬
cta ẽ adianx̃ illud qͦd t̾cio die factũ est.
eius ariditatẽ miratos ẽẽ discipu¬
los & de potentia fidi a dño au¬
disse. sic ea coniungens. ut nͥ ex
marci narratione cogamur inten¬

Expanded text:
tthaeus autem tanquam secundo die hoc totthaeus autem tanquam secundo die hoc totum factum sit, id est, et dictum arbori, Nunquam ex te fructus nascatur in sempiternum, et arefactam esse continuo, et uidentibus hoc discipulis adque mirantibus illud de uirtute fidei fuisse responsum. unde intellegitur Marcum quidem secundo die commemorasse quod primo die factum praetermiserat, de templo scilicet eiectos uendentes et ementes, Mattheus uero cum commemorasset quod altero die factum est de arbore maledicta, quando mane reuertebatur a Bethania in ciuitatem. praetermisit ea quae Marcus commemorauit, uenisse illum in ciuitatem et uespere exisse et mane. cum transirent. discipulos arborem aridam fuisse miratos; et ei quod secundo die gestum erat, quo arbor maledicta est, adiunxit illud quod tertio die gestum est, eius ariditatem miratos esse discipulos et de potentia fidei a domino audisse, sic ea coniungens, ut nisi ex Marci narratione cogamur inten
Abbreviated transcription (Latin):
loquebat᷑ indignantib q̃d pue¬
ri clamarent. osanna filio daiũdao
Pretermisit gͦ marcus qd̃ pͥmo die
factum ẽ. cum intrauit in tẽplũ.
& recordatum interposuit. cumdi
xisset qd̾ ñ inuenerit aliqͥd in fi¬
culnea preter folia. qd scđo die fa¬
ctum ẽ sicut ambo testantur. Mira¬
tos autẽ ẽẽ discipłos qd̾ arbor aru¬
erit. & eis dñm respondisse de fi¬
De & de monte in mare tranffe¬
rendo. ñ ipso scd̾o die qͦ dixit ar¬
bori. iam non amplius in ȩt̃nũ
quisqͣm ex te fructum manducet.
s tercio die dicit. Ipso quippẽ die
scđo. cõmemorauit idem marcus
de templo eiectos uendentes. qd
pͥmo die factum p̃termiserat. Ip
sogͦ sc̾o die dicit facta uesꝑa e¬
gressum de ciuitate: & cum mane
transirent. uidisse discipulos ficũ
aridam factã a radicib. & recorda¬
tum petrum dixisse ei. rabbi ecce
ficus eui maledixisti aruit: tc̃ eum
De potentia fiłi respondisse. Ma¬

Expanded text:
loquebatur indignantibus, quod pueloquebatur indignantibus, quod pueri clamarent: osanna filio Dauid? praetermisit ergo Marcus quod primo die factum est, cum intrauit in templum, et recordatumxisset quod non invenerit aliquid in ficulnea praeter folia, quod secundo die factum est, sicut ambo testantur. Miratos autem esse discipulos quod arbor aruerit, et eis Dominum respondisse de fide et de monte in mare transferendo, non ipso secundo die quo dixit arbori, Jam non amplius in aeternum quisquam ex te fructum manducet, sed tertio die dicit. Ipso quippe die secundo commemoravit idem Marcus de templo ejectos vendentes, quod primo die factum praetermiserat. Ipso ergo secundo die dicit facta vespera egressum de civitate, et cum mane transirent, vidisse discipulos ficum aridam factam a radicibus, et recordatum Petrum dixisse ei, Rabbi, ecce ficus cui maledixisti, aruit: tunc eum de potentia fidei respondisse. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
tolle te et iacta te in mare fiet: &
om̃ia quecũq petieritis in oratiõe.
credentes accipietis. Hoc & marcus
consequenter dicit. s ñ euncde ordinẽ
tenet: P rimo enum qd eum in tem¬
plum matheus dixit intrasse. & eie¬
cisse uendentes & em̃tes. ñ cõmemo¬
rat martus. s circumspectis om̃ib
cum iam uesꝑa eẽt. exissẽ dicit in
bethaniã cum duodecim: & aliadie
cum exirent a bethania esurisse: &
arbori fici dixisse quod & matheus
commemorat. Et subuingit idem
marcus. qd̾ uenerit iherusolimam:
& cũ introisset in templum eiecit
uendentes & ementes: quasi altero
ita connectit. & relictis illis abiit
foras extra ciuitatem in bethanrã.
unde mane reuertentem in cuuta¬
tem. arbori maledixisse cõmemorat:
probabilius creditur ipse potius
tenuisse ordinẽ temporis. de uen¬
dentib & ementib eiectis de te¬
plo. s um enĩ dicit & relictis illiᷤᷤ
abiit foras. qͥbus relictis intelli¬
gi poterit. n cum quib suꝑius

Expanded text:
te et iacta te in . mare, fiet, et omnia, quaecumque petieritis in oratione credentes, accipietis. Hoc et Marcus consequenter dicit, sed non eundem ordinem tenet. primo enim quod eum in templum Mattheus dixit intrasse et eiecisse uendentes et ementes, non commemorat Marcus, sed circumspectis omnibus. cum iam uespera esset, exisse dicit in Bethaniam cum duodecim, et alia die cum exirent a Bethania esurisse et arbori fici dixisse quod et Mattheus commMarcus, quod venerit Jerosolymam, et cum introisset in templum, ejecit vendentes et ementes, quasi altero ita connectit, Et relictis illis, abiit foras extra civitatem in Bethaniam, unde mane revertentem in civitatem arbori maledixisse commemorat; probabilius cretenuisse ordinem temporis de uendentibus et ementibus eiectis de templo. cum enim dicit: et relictis illis abiit foras, quibus relictis intellegi poterit, nisi cum quibus superius
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes sacerdotũ & scribe cũ senio¬
ribus. & auint dicentes ad illum.
Dic nobis in qua potestate hȩc facis.
& cȩtera: que etiam duo illi cõmemo¬
rant. Unde apparet. nichil eis etiã
ipso ordine repugnare: qñ id qͣd
dicit factum in una dierum. ea dies
intelligitur: in qua id gestum illi
etiam retulerunt. Lxuiiui¬
equitur matheus. Quid autẽ
uobis iudetur. homo qͥdam¬
habebat duos filios:. & accedens ad

Expanded text:
ibae cum senioribus et aiunt dicentes ad illum: dio nobis, in qua potestate haec facis? et cetera quae etiam duo illi commemorant. unde apparet nihil eis etiam ipso ordine repugnare, quando id quod dicit factum in una dierum ea dies intellegitur, in qua id gestum illi etiam rettulerunt. LXX. Sequitur Mattheus: quid autem uobis uidetur? homo habebat duos filios et accedens ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. cũ appro pinquaret iheri¬
cho: at isti cum egrederet᷑ ab ihe¬
ricbo. Sed nomen ciuitatis & fa¬
cti similitudo. putari suadet se¬
mel ẽẽ factum. s eugłistas in hoc
sibi aduersari. qd̾ alius dicat cũ
apꝓpinquaret ihericho. alii cũ
egrederetur ab ihericho. non sane
hoc ꝑsuadet. nͥ eis qui procliuis
credi uolunt mentiri eugłium.
qͣm duo similia similiterq mira¬
cula fecisse iħm. Quid autem sit
credibilius & quid potius uerũ.
& om̃is fidelis filius eugłii facil¬
lime uidet: et om̃is contentiosus¬
saltem cum ammonitus fuerit.
uł tacendo uł etiam si tacere no¬
luerit. cogitando sͥ ip̃e respondet.
equitur matheus. Lxu¬
& dicit. Et cum apꝓpinquas¬
let iherosolimis & uenisset beth

Expanded text:
dicit. cum adpropinquaret Hieridicit. cum adpropinquaret Hiericho, at isti, cum egrederetur ab Hiericho. sed nomen ciuitatis et facti similitudo putari suadet semel esse factum, sed euangelistas in hoc sibi aduersari, quod alius dicat, cum adpropinquaret Hiericho, alii, cum egrederetur ab Hiericho, non sane hoc persuadet nisi eis qui procliuius credi uolunt mentiri euangelium quam duo similia similiterque miracula fecisse Iesum. quid autem sit credibilius aut quid potius uerum, et omnis fidelis filius euangelii facillime uidet et omnis contentiosussaltem cum admonitus fuerit, uel tacendo uel, etiamsi tacere noluerit, cogitando sibi ipse respondet. LXVI. Sequitur Mattheus et dicit: xet cum adpropinquasset Hierosolymis et ueniss