comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et tribus noctibus incendium passa: uoci¬
ferans clamabat. Dña radegundis peccaui.
male egi: indulge. refrigera menbra. du¬
ro cruciatu exusta. Miscd̃ia larga. bonis
operib gloriosa: que omnib misereris. mi¬
serere mei. In tanta pena ipsam omnis po¬
pulus uidens: pro ea p̾cabatur. tanquã si
adest. domina parce ei : ne tanto cruciatu
infelix deficiat. Sic beatissima ad preces
omĩum benigne indulgens: ignem fer¬
uentem cõpescuit. Sospes ad domũ suam
rediit: et sic istius pena omnes fecit cau¬
tos. ac deuotos. xii. Euedas in uilla
cum esset deuoto ac fideli animo mens
intenta ad xp̃m: reliquias scõrum omĩum
plena deuocione habere cupiens: ea orante
aduenit uir uenerabilis magnus presbiter
cum reliquiis dñi andree: et aliorũ quam
plurimorũ. Quib super altare positis.
cum nocte deuota uigilat suꝑ formulã
et se ad or̃onem ꝓsternit: paruus sopor
ei accessit. qualiter ei dñs declararet uo¬

Expanded text:
et tribus noctibus incendium passa vociet tribus noctibus incendium passa vociferans clamabat: Domina Radegundis, peccavi, male egi, indulge, refrigera membra duro cruciatu exusta; misericordia larga, bonis operibus gloriosa, quae omnibus misereris, miserere mei'. In tanta poena ipsam omnis populus videns, pro ea precabatur, tamquam si adest: 'Domina bona, parce ei, ne tanto cruciatu infelix deficiat'. Sic beatissima ad preces omnium benigne indulgit, ignem ferventem conpescuit; sospes ad domum suam rediit. Et sic istius poena omnes fecit cautos ac devotos. 13. Suedas in villa dum esset, devoto ac fideli animo mens intenta ad Christum reliquias sanctorum omnium plena devotione habere cupiens, ea orante, advenit vir venerabilis Magnus presbiter cum reliquiis domni Andreae et aliorum quam plurium. Quibus super altare positis, cum nocte devota vigilat super formulam et se ad orationem prosternit, parvus sopor ei accessit, qualiter ei Dominus declararet vo
Abbreviated transcription (Latin):
ut michi reddatur oculus: quia pro graui
cruciatu et dolore affligitur anima mea.
Sic illa que dolores omĩum in se sola tͣnstu¬
lit. dum in corpore fuit usq dum eis me
deri potuisset: benigne exaudiuit. Ad in¬
uocationem nominis sui dño miserante ꝑ
eius interuentũ dolor effugit. salus adue¬
nit: oculũ quẽ tam se ꝑdidisse credebat.
solũ dolorẽ sentiens sanũ recepit. Que tot
dieb nec cibum sũpserat. nec lumen diei
uiderat: pedib suis nuillo sustentante in¬
columis ad domũ suam reuersa est: dño
usq in p̾sentẽ diem grãs agens. .xxi.
diciatur et aliud ad laudem xͥ miracu
bus: que ausu temerario in cathedra beate
regine post eius discessum sedere p̾sũpsit.
Quo facto. iudicio dei ꝑcussa : sic ardebat
ut uiderent om̃s fumũ de ea in altũ ꝓce¬
dere: et illa coram om̃i populo proclama¬
ret. confitens se peccasse. ꝑpterea arderet.
quia in beate sede consederat. Trib dieb

Expanded text:
ut mihi reddatur oculus, quia pro gravi ut mihi reddatur oculus, quia pro gravi crutiatu et dolore affligitur anima mea'. Sic illa, quae dolores omnium in se sola transtulit, dum in coderi potuisset, benigne exaudivit ad invocationem nominis sui. Domino miserante per ejus interventum dolor fugit, salus advenit, oculum quem jam se perdidisse credebat, solum dolorem sentiens, sanum recipit: quae tot diebus nec cibum sumpserat, nec lumen diei viderat, pedibus suis nullo sustentante incolumis ad domum suam reversa est, Domino usque in praesentem diem gratiam agens. 13. Adjiciatur et aliud ad laudem Christi mi, quae ausu temerario in cathedra beatae reginae post ejus discessum sedere praesumpsit. Quo facto, judicio Dei percussa sic ardebat, ut viderent omnes fumum de ea in altum procedere, et illa coram omni populo proclamaret, confitens se peccasse; et propterea arderet, quia in beatae sede consederat. Tribus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
se a rege subduceret. semꝑ ibi celi dnĩ
inuocaret. In quo beneficia dei p̃stantur
ad inuocationẽ eius nominis: cuius assi¬
dua ibi fuit oracio. .x. Post quã se
in monasterio reclusit: matrona mãme¬
to nomine dum iter ageret in oculũ eiꝰ
grauis est sordicula ingressa. ubi una
uox. unus dolor. unus clamor. die noctuq
inerat ei: ut suam fidelem dñs declararet.
Quã quã ibi in corpore iam non esset:
ad inuocationẽ quoq nominis sui benigna
affuit. Dñs posuit ei in sensu ut ad suu̾
oratoriũ ꝑgeret: et ad eius inuocationẽ
se saluari crederet. Atubi femina dolore
plena. in manib seruulorũ suorũ susten¬
tata: uix ad eius oratoriũ duci poterat.
ualidissimũ sustinens dolorem. se in paui¬
mentum proiecit: et clamare cepit. Dña
radegundis credo te uirtute dei esse ple¬
nam. cuius uoluntatẽ magis fecisti quã
hominũ: dña bona. pietate plena. mnise¬
rere mei. subuẽni infelici.ora pro me.

Expanded text:
se a rege subduceret, semper ibi Dominum caeli se a rege subduceret, semper ibi Dominum caeli invocaret, in quo beneficia Dei praestantur ad invocationem eius nominis, cuius assidua ibi fuit oratio. 11. Postquam se in monasterio reclausit, matrona Mammezo nomine dum iter ageret, in oculo suo gravis est sordicula ingressa. Ubi una vox, unus dolor, unus clamor die noctuque inerat ei, ut suam fidelem Dominus declararet. Quamquam ibi in corpore iam non esset, ad invocationem quoque nominis sui benigna adfuit. Dominus posuit ei in sensu, ut ad suum oratorium pergeret et ad eius invocationem se salvari crederet. At ubi femina dolore plena, in manibus servulorum suorum sustentata, vix ad eius oratorium duci poterat, validissimum sustinens dolorem, se in pavimentum proiecit et clamare coepit: 'Domina Radegundis, credo, te virtute Dei esse plenam, cuius voluntatem magis fecisti, quam hominum; domina bona, pietate plena, miserere mei, subveni infelice, ora pro me,
Abbreviated transcription (Latin):
duas uigilias imponebat: et ut sine int̾¬
missione pro eis orarent cũ lacrimis do¬
cebat. Se uero in quantũ cruciatũ affli¬
gebat: quis hoc uerbis explere ualeat :
Et int̾cedente ea pax regum. mitigacio
belli. salus patrie aderat: eius obtentum
intelligentes. benedictũ nomen dñi collau¬
dabant. Quamlibet de pace regũ cum rege
celi uictoriam optineret: magis se deo deuota
prompte aptabat. et omĩum seruicio man-¬
cipabat: non curans quale obsequiũ faceret
omĩum manib propriis lauans. sabano
tergens et osculans: et si ꝑmissũ fuisset.
ad similitudinẽ marie fusis crinib exter¬
gere non retinebatur. Unde pro tam im¬
mensis beneficiis que sunt in ea diuino
munere collata: dñs uirtutũ largitor
eam in miraculis clariorẽ reddidit in fran
cia. Ubi dum regnare uideretur: sibi ma-¬
gis celeste quã terrenũ preparauit regnũ.
Fecit sibi oratoriũ: quatinus uicib dum

Expanded text:
duas vigilias imponebat: et ut sine inteduas vigilias imponebat: et ut sine intermissione pro eis orarent cum lacrymis docebat. Se vero in quantum cruciatu affligebat, quis hoc verbis explere valeat? et intercedente ea pax regum, mitigatio belli, salus patriae aderat; ut ejus obtentum intelligentes, benedictum nomen Domini collaudarent. Quamlibet de pace regum cum rege coeli victoriam obtineret, magis se Deo devotam prompte optabat, et omnium servitio mancipabat, non curans quale obsequium faceret,omnium manibus propriis lavans, sabano tergens et osculans, et, si permissum fuisset, ad similitudinem Mariae fusis crinibus extergere non retinebatur. Unde pro tam immensis beneficiis, quae sunt in ea divino munere collata, Dominus virtutum largitor eam in miractia; ubi dum regnare videretur; sibi magis caeleste quam terrenum praeparavit regnum. Fecit sibi oratorium, quatenus vicibus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
num aduenit qđ cellariũ impleuit: se
tonnella satisfecisse credidit. Ante punto¬
nes et tonne defecer̃t: quã hec que bea¬
te in om̃ibus fecit uoluntatẽ. Dñs de qͥn¬
q panib et geminis piscib quinq pauit
milia hominũ: et sua ancilla ubicumq
indigere uidit. de hoc paruo toto anno
refecit. Semꝑ de pace sollicita: de salute
patrie curiosa. Quando qͥdem interse reg¬
na mouebantur. quia om̃s diligebat re¬
ges pro omĩum uita orabat: et nos sine
intermissione pro eorũ stabilitate orare
docebat. Ubi eos inter se ad amaritudinẽ
moueri audisset: tota tremebat. Et qͣles
litteras uni. tales alteri dirigebat: ut int̾
se nec bella nec arma tractarent. s pacem
firmarẽt. et patria ne periret. Similiter
et ad eorum ꝓceres dirigebat: ut p̃celsis
regib consilia salutifera ministrarent:
ut eis regnantib populi et patria salu¬
brior redderent᷑. Congregationi sue assi¬

Expanded text:
num advenit, quod cellarium inplevit, se num advenit, quod cellarium inplevit, se tonnella satisfecisse credidit; ante puntones et tonnae defecerunt, quam haec quae beatae in omnibus fecit voluntatem. Dominus de quinque panibus et geminis piscibus quinque pavit milia hominum; et sua ancilla, ubicumque indigere vidit, de hoc parvo toto anno refecit. Semper de pace sollicita, de salute patriae curiosa, quandoquidem inter se regna movebantur, quia totos diligebat reges, pro omnium vita orabat et nos sine intermissione pro eorum stabilitate orare docebat. Ubi eos inter se amaritudinem moveri audisset, tota tremebat, et quales litteras uni, tales alteri dirigebat, ut inter se non bella nec arma tractarent, sed pacem firmarent, et patria ne periret. Simiet ad eorum proceres dirigebat, ut praecelsis regibus consilia salutifera ministrarent, ut eis regnantibus, populi et patria salubrior redderetur. Congregationi suae assi
Abbreviated transcription (Latin):
ter et dormire uisa est. et psalmũ decan¬
tare in ipso sopore: ita ut recte et uera¬
citer diceret. meditacio cordis mei in cõs¬
pectu tuo semꝑ. Caritatis autem enis
ardorem quo om̃s homines dilexit: qͥs
umquã poterit imitari : Resplenduert
in ea queq uirtutes: modestia cũ uere¬
cundia: sapiencia cum simplicitate. se¬
ueritas cũ mansuetudine. doctrina cũ
humilitatẽ. Uita deniq ĩ maculata. uita
in rep̃hensibilis: uita sibimet semꝑ equa¬
lis .uiiͦii. In tantum se extraneã
de rebus propriis fecit: ut si alicui de soro¬
ribus merũ dare uoluisset. de suo sibi cel¬
lario tangere non p̾sũpsit. Quo cognito.
uenerabilis abbatissã dedit ei tonnellam
octo modiorũ. Quam beate felicitati cel¬
lararie ad expensam cõmendauit. De uin¬
demia usq ad aliam om̃ĩb dieb uͥcũq
ei scã iussit dispensauit: nũquã minuit.
sed semꝑ equalis ꝑmansit. Ubi nouum ui¬

Expanded text:
ter et dormire visa est et psalmum decanter et dormire visa est et psalmum decantare in ipso sopore, ita ut recte et veraciter diceret: Meditatio cordis mei in conspectu tuo semper. Caritatis autem eius ardorem, quo omnes homines dilexit, quis umquam poterit imitari? Resplenduerunt in ea quaeque virtutes, modestia cum verecundia, sapientia cum simplicitate, severitas cum mansuetudine, doctrina cum humilitate, vita denique inmaculata, vita inreprehensibilis, vita sibimet semper aequalis. 10. In tantum se extraneam de rebus propriis fecit, ut, si alicui de sororibus merum dare voluisset, de suo sibi cellario tangere non praesumpsit. Quo cognito, venerabilis abbatissa dedit ei tonnellam octo modiorum, quam beatae Felicitate cellarariae ad expensam commendavit. De vindemia usque aliam omnibus diebus, ubicumque ei sancta iussit, dispensavit; numquam minuit, sed semper aequalis permansit. Ubi novum vi
Abbreviated transcription (Latin):
interrogare p̃sumebatur: illa pia sollicitu¬
dine maternoq affectu. qd̾ lectio contine¬
bat. ad anime salutẽ p̃dicare ñ cessabat.
Sicut apis diuersa genera florũ congre¬
gans unde mella conficiat: sic illa ab
his quos inuitabat spiritales studebat
carpere flosculos: unde boni operis fruc¬
tum tam sibi quã suis sequacib exhiberet.
Et dum nocte quasi uel unius ore spaci¬
um uideret᷑ sumnũ capere: semꝑ lectio
legebatur. Que legebat in se somni mar¬
corem senciens. putabat eã iam paululũ
requiescere: ubi a lectione cessasset. mens
intenta ad xp̃m. tanquã si diceret. ego
dormio et cor meũ uigilat: aiebat. Qua¬
re taces: Lege. ne cesses. At ubi surgendi
horam mediã faceret nox. quãquã antea
totũ implesset cursũ. que adhuc nec so¬
porem senserat. iam parata de stratu ad
dñi seruiciũ gaudens surgebat: ut cum
fiducia diceret media nocte surgebam
ad confitendũ tibi domine. Nam frequen¬

Expanded text:
interrogare praesumebatur, illa pia sollicituinterrogare praesumebatur, illa pia sollicitudine maternoque affectu, quod lectio continebat, ad animae salutem praedicare non cessabat. Sicut apis diversa genera florum congregans, unde mella conficiat, sic illa ab his quos in vitabat spiritales studebat carpere flosculos, unde boni operis fructum tam sibi quam suis sequacibus exhiberet. Et dum nocte quasi vel unius horae spatium videretur somnum carpere, semper lectio legebatur. Quae legebat, in se somni marcorem sentiens, putabat, eam iam paululum requiescere. Ubi a lectione cessasset mens intenta ad Christum, tamquam si diceret: Ego dormio, et cor meum vigilat, aiebat: 'Quare taces? Lege, ne cesses'. At ubi surgendi horam media faceret nox, quamquam antea totum implesset cursum, quae adhuc nec soporem senserat, iam parata, de stratu ad Domini servitium gaudens surgebat, ut cum fidutia diceret: Media nocte surgebam ad confitendum tibi, Domine. Nam frequen
Abbreviated transcription (Latin):
Agite mecũ in hoc seculo: unde gaudeamꝰ
in futuro. Plena fide : plenoq cordis affec¬
tu. seruiamꝰ dño in timore. In simplicitate
cordis queramꝰ eum: ut cũ fiducia ei dice¬
re possimus. Da dñe qd̾ ꝓmisisti: quia
fecimus qd̾ iussisti. uiiͦi. Numquã
imposuit facere: quod ipsa prius ñ fecis¬
set. Undecũq seruus dei uenisset: solliete
ꝑcunctabat᷑ qualiter dño seruiret. Si qͥd
noui ab eo agnouisset qd ipsa ñ faceret.
continuo cum om̃i alacritate sibi prius
imposuit: post congregationẽ tã uerbo
docuit quam exemplo ostendit. Cum
ante eã uicib psalmus cessasset: lectio
nũquã discessit. Non die. non nocte: non
dum uel paululũ corpus suũ refecit. Cũ
lectio legebatur: illa sollicitudine pia.
animarũ nr̃arũ curam gerens dicebat.
Si non intelligitis qd̾ legitur: quid ẽ qd̃
non sollicite requiritis speculũ animarum
ur̃arum: Quod et si minus ꝓ reuerencia

Expanded text:
agite mecum in hoc saeculo, unde gaudeamus agite mecum in hoc saeculo, unde gaudeamus in futuro. Plena fide, plenoque cordis affectu serviamus Domino in timore, et in simplicitate cordis quaeramus eum, ut cum fiducia ei dicere possimus: Da, Domine, quod promisisti, quia fecimus quod jussisti. 9. Nunquam imposuit facere, quod ipsa prius non fecisset. Undecunque servus Dei venisset, sollicite percontabatur, qualiter Domino serviret. Si quid novi ab eo agnovisset, quod ipsa non faceret, continuo cum omni alacritate sibi prius inposuit; post congregationem tam verbo docuit, quam exemplo ostendit. Cum ante eam vicibus psalmus cessasset, lectio numquam discessit, non die, non nocte, non dum vel paululum corpus suum refecit. Cum lectio legebatur, illa sollicitudine pia animarum nostrarum curam gerens, dicebat: 'Si non intellegitis quod legitur, quid est, quod non sollicite requiritis speculum animarum vestrarum?'. Quod etsi minus pro reverentia
Abbreviated transcription (Latin):
tacione psalmorũ aut p̃dicatione cessare
uideretur: lectrix ante eam una monacharũ
legere non desistebat. In tantũ de corde
uel ore illiꝰ cħ̃ laus non discedebat: ut cum
quadã uice uidisset posticiariã monasterii
transeuntẽ nomine eodegundem: ubi eã
uoluit appellare pro eius nomine alleluia
clamabat. Hoc milies fecit: nũquã de ore
illius detractio. nũꝗͣ mendaciũ. nuꝗͣ male¬
dictum. contra qualemcũq ꝑsonã ꝓcessit.
Et non solũ non detrax̃ cuiquã: sed nec
detrahentẽ patienter audiuit. Pro ꝑsequen¬
tibus se semꝑ orauit: et orare docuit con¬
gregationẽ: quã in nomine dñi plena dei
desiderio congregauit: in tantũq dilex̃
ut etiã parentes uel regẽ coniugẽ se habu¬
isse ñ reminisceret᷑. Quod frequent̾ nobis
dum p̃dicaret dicebat. uos elegi filias: uos
mea lumina. uos mea uita. uos mea reqͥes:
totaq felicitas. uos nouella plantacio.

Expanded text:
tatione salmorum aut praedicatione cessare tatione salmorum aut praedicatione cessare videretur, lectrix ante eam una monacharum legere non desistebat. In tantum de corde vel ore illius Dei laus non discedebat , ut, cum quadam vice vidisset postitiariam monasterii transeuntem nomine Eodegundem, ubi eam voluit appellare, pro eius nomine 'alleluia' clamavit. Hoc milies fecit, numquam de ore illius detractio, numquam mendatium, numquam maledictum contra qualemcumque personam processit; et non solum non detraxit cuiquam, sed nec detrahentem patienter audivit. Pro persequentibus se semper oravit et orare docuit. Congregationem, quam in nomine Domini plena Dei desiderio congregavit, in tantumque dilexit, ut etiam parentes vel regem coniugem se habuisse nec reminisceretur. Quod dum praedicaret dicebat: Vos elegi filias, vos mea lumina, vos mea vita, vos mea requies totaque felicitas, vos novella plantatio;
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ deuota concursitabat implere seruiciũ.
Se autem in tã ardua abstinencie distric¬
tione conclusit. usq quo infirmitas ꝑmisit:
ut mens intenta deo. terrenũ iam nec reqͥ¬
reret cibum. Lectulũ uero penalem sibi
construx̃. post quã religionis indux̃ habitũ:
non aliquando illũ mollis pluma fulciuit:
neq linteaminis nitor instruxit: que pro
indum̃tis uniuersis. cinere et cilicio tenera
m̃bra domuit. De abstinentie rigore uel
seruicii: anterior liber multa docuit. In
tantũ enim ꝓpter deum se pauꝑem fecit:
ut ceteris exemplũ p̾beret. Manicã quã
brachio indueret non habebat: nisi de cali¬
ga sua sibi duas fecit manicas: s ita se pau¬
perem tractabat ut hoc nec abbatissa sen¬
tiret. Quis enim eius pacienciã. quis cari¬
tatem. quis feruorẽ sp̃c. quis discretionẽ.
quis benignitatẽ. quis zelum scm̃: quis
iugem meditationẽ die noctuq in lege
domini poterit explicare: Quscũ a medi¬

Expanded text:
quod devota concursitabat inplere servitium; quod devota concursitabat inplere servitium; se autem in tam ardua abstinentiae districtione conclusit, usquequo infirmitas permisit, ut mens intenta Deo terrenum iam nec requireret cibum. Lectulum vero poenalem sibi construxit, postquam religionis induxit habitum; non aliquando illam mollis pluma fulcivit, neque linteaminis nitor instruxit, quae pro indumentis universis cinere et cilicio tenera membra domavit. De abstinentiae rigore vel servitii anterior liber multa docuit. In tantum enim se propter Deum pauperem fecit, ut ceteris exemplum praeberet. Manicam, quam brachio indueret, non habebat, nisi de caliga sua sibi duas fecit manicas; sed ita se pauperem tractabat, ut hoc nec abbatissa sentiret. Quis enim eius pacientiam, quis caritatem, quis fervorem spiritus, quis discretionem, quis benignitatem, quis zelum sanctum, quis iugem meditationem die noctuque in lege Domini poterit explicare? Qui cum a medi
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. Sic uir apłicus dñs germanꝰ picta¬
uero gaudens se de seculi faucib ereptam:
benigne indulget. et se ad dei aptauit ser¬
uicium: expedita iam sequi xp̃m quocũq
iret: quẽ semꝑ dilexit. et animo deuoto
ad eum ꝑcurrit. Talib etgo rebȩ intenta¬
addito uigiliarum ordine: quasi carceris se
sui corporis fecit ꝑnoctando custodem. Et
cum esset aliis misericors: sibi iudex effecta
est. Reliquis pia: in se abstinendo seuera.
Omibus larga. sibi restricta: ut madefacta
ieiuniis non sufficeret: nisi et de suo corꝑe
triumpharet. capłm His igitur studiis
occupata: per omnẽ modum sicut est in
libro primo intimatũ. meruit soli deo prõp¬
te uacare. Quo tamen tempore forciorib
armis induta: sine cessatione orationibus.
uigiliis. lectione propensa: ꝑegrinis ipsa
cibos ministrauit ad mensã. ipsa suis mani¬
bus lauit et tersit infirmantũ uestigia.
Non famule ꝑmisit sibi dare solacium:

Expanded text:
venire. Sic vir apostolicus dominus Germanus Pictavenire. Sic vir apostolicus dominus Germanus Pictavero gaudens se de saeculi faucibus ereptam, benigne indulget et se ad Dei aptavit servitium. Expedita iam sequi Christum, quocumque iret, quem semper dilexit, et animo devoto ad eum percurrit. Talibus ergo rebus intentaaddito vigiliarum ordine, quasi carceris se sui corporis fecit pernoctando custodem. Et cum esset aliis misericors, sibi iudex effecta est, reliquis pia, in se abstinendo severa, omnibus larga, sibi restricta, ut madefecta ieiuniis non sufficeret, nisi et de suo corpore triumpharet. 8. His igitur studiis occupata per omnem modum, sicut est in libro primo intimatum, meruit soli Deo prompte vacare. Quo tamen tempore fortioribus armis induta, sine cessatione orationibus, vigiliis, lectione propensa, peregrinis ipsa cibos ministravit ad mensam, ipsa suis manibus lavit et tersit infirmantum vestigia. Non famulae permisit sibi dare solatium,
Abbreviated transcription (Latin):
agentẽ secretius direxit: cũ exenio uel
eulogiis. At ubi eas relegit uir deo plenꝰ.
lacrimans ꝓsternit se pedib regis ante
sepulcrum beati martini cũ contestaciõe di¬
tauis ciuitatẽ non accederet. Sic rex ama¬
ritudine plenus. intelligens hanc peticio¬
nem esse beate regine. penitencia ductus.
malis consiliariis reputans seq indignũ
iudicans. qd talem habere reginã diu non
meruisset: ꝓsternit se et ille ante limina
pro ipso ueniã peteret beate radegundi:
ut ei indulgeret qd̵ in eam ꝑ malos consi¬
liarios peccauerat. Unde ulcio diuina de
p̾senti in eos uindicauit: sicut arrius qui
contra fidem catholicam certans. omĩa intes¬
tina sua in secessu dimisit: ita et de istis eue¬
nit qui contra beatã reginã egerunt. Tunc
rex timens dei iudiciũ. quia eius regina ma¬
gis dei uoluntatẽ fecerat quã suã: dum cũ
eo cõmorata fuerat: rogat eũ celerit̃ illuc

Expanded text:
agentem secretius direxit cum exenio vel agentem secretius direxit cum exenio vel eulogiis . At ubi eas relegit vir Deo plenus lacrymans, prosternit se pedibus regis ante sepulcrum beati Martini cum contestatione ditavis civitatem non accederet. Sic rex amaritudine plenus intellegens, hoc petitionem esse beatae reginae, paenitentia ductus, malis consiliariis reputans seque indignum iudicans, quod talem habere reginam diutius non meruisset, prosternit se et ille ante limina pro ipso veniam peteret beatae Radegundi, ut ei indulgeret, quod in eam per malos consiliarios peccaverat. Unde ultio divina de praesenti in eos vindicavit: sicut Arrius, qui contra fidem catholicam certans, omnia intestina sua in secessu dimisit, ita et de istis evenit, qui contra beatam reginam egerunt. Tunc rex timens Dei iudicium, quia eius regina magis Dei voluntatem fecerat quam suam, dum cum eo commorata fuerat, rogat eum celeriter illuc
Abbreviated transcription (Latin):
potestate. Et ex proprio iure nichil sibi re¬
seruans. ut curreret expedita post xͥ uesti¬
gia: et tanto sibi plus augeret in celo: qͣnto
magis subtraxisset de seculo. Mox etiam eius
scã conuersatio cepit feruere in humilita¬
tis conuersatione. in caritatis ubertate. in
castitatis lumine. in ieiuniorũ pinguedine.
et ita se toto amore celesti tradidit sponso.
ut deũ mundo corde cõplectens. xp̃m in se
habitatorẽ esse sentiret. S inuidus bonorũ
humani generis inimicus. euius uoluntatẽ
etiam dum in scło esset facere abhorruit.
eam ꝑsequi non cessauit : sicut iam ꝑ inter¬
nuncios cognouerat qd̵ timebat. Precelsus
ronis adueuit. quasi deuocionis causa: quo
facilius pictauis accederet. ut suã reginam
acciperet cãpł Quo cognito beata ra¬
degundis sacramentales fecit litteras sub
contestacione diuina. uiro apłico domino
germano parisius ciuitatis ep̃o: qui tunc
cum rege erat. Quas per proculum suũ

Expanded text:
potestate, et ex proprio iure nihil sibi repotestate, et ex proprio iure nihil sibi reservans, ut curreret expedita post Christi vestigia et tanto sibi plus augeret in caelo, quanto magis subtraxisset de saeculo. Mox etiam eius sancta conversatio coepit fervere in humilitatis conversatione, in caritatis ubertate, in castitatis lumine, in ieiuniorum pinguedine, et ita se toto amore cut Deum mundo corde complectens, Christum in se habitatorem esse sentiret. 6. Sed invidus bonorum humani generis inimicus, cujus voluntatem, etiam dum in saeculo esset, facere abhorruit, eam persequi non cessavit. Sicut enim jam per internuntios cognoverat quod timebat praecelsus rones advenit quasi devotionis causa, quo facilius Pictavis accederet, ut suam reginam acciperet. Quo cognito beata Radegundis sacramentales fecit litteras sub contestatione divina viro apostolico domno Germano Parisiorum civitatis episcopo qui tunc cum rege erat, quas per Proculum suum
Abbreviated transcription (Latin):
rex uellet. ipsa ante optaret uitam finire
quam regi terreno iterũ iungi: quia iam
regis celestis copulabatur amplexu. Sie uir
dei tota nocte in uigiliis et or̃onib ꝑnoctans:
inspirante sibi diuina potencia in crastino
mandauit ei hanc regis esse uoluntatem:
sed dei non esse ꝑmissũ. Ante rex dei iudicio
puniret̃: quã eam in coniugio acciperet.
Sost hoc dictũ supra dicta dñe ra¬
degundis mens intenta ad xp̃m. pictauis
inspirante et cooꝑante deo. monasterium
sibi ꝑ ordinationẽ p̾celsi regis clotarii con¬
struxit: quã fabricã uir apostolicus pien¬
tius ep̃c et austrapius dux ꝑ ordinationẽ
dñicam celeriter fecer̃t. In qͦ monasterio
scã regina mundi falsa blandim̃ta respu¬
ens. gaudensq ingressa est: uͥ ꝑfectionis
ornam̃ta conquireret. et magnã congrega¬
tionem puellarũ xp̃o nũquã morituro
sponso. coelecta abbatissa. et iam ꝯstituta
tam se quam sua omĩa ei tradidit subdita

Expanded text:
rex vellet, ipsa ante optaret vitam finire, rex vellet, ipsa ante optaret vitam finire, quam regi terreno iterum iungi, quia iam Regis caelestis copulabatur amplexus. Sic vir Dei tota nocte in vigiliis et orationibus pernoctans, inspirante sibi divina potentia, in crastino mandavit ei, hoc regis esse voluntatem, sed Dei non esse permissum; ante rex Dei iuditio puniretur, quam eam in coniugium acciperet. ost hoc dictum supradicta domina Radegundis, mens intenta ad Christum, Pictavis, inspirante et cooperante Deo, monasterium sibi per ordinationem praecelsi regis Chlotarii construxit. Quam fabricam vir apostolicus Pientius episcopus et Austrapius dux per ordinationem dominicam celeriter fecerunt; in quo monasterio sancta regina mundi falsa blandimenta respuens gaudensque ingressa est, ubi perfectionis ornamenta conquireret et magnam congregationem puellarum Christo numquam morituro sponso. Quo electa abbatissa, etiam constituta, tam se quam sua omnia ei tradidit subdita
Abbreviated transcription (Latin):
rita: se amplius cruciandã tradidit cilicio
asꝑrimo. ac tenero corpori aptauit: insuꝑ
et ieiunii cruciationẽ indixit: ingiliis
ꝑ noctans: in oracione se totã diffudit. Des¬
pexit sedem patrie. uicit dulcedinẽ comu¬
gis. exclusit caritatẽ mundialẽ: elegit
exul fieri. ne ꝑegrinaretur a xͦ. Adhuc de
regali secũ habens ornam̃to. feltefusum ex
auro et gẽmis uel margaritis factũ. haben¬
tem in se auri solidos mille: quẽ ꝑ monia¬
lem nomine fridouigiã quã ꝓximã habe¬
bat. cũ suis fidelib transmisit uiro uenera¬
bili dño ioħi recluso in castello camone.
ut pro ea oraret. ne iterũ ad scłm reuerte¬
retur : et uestẽ ei cilicinã tͣnsmitteret. un¬
de corpus suum limaret. Transmisit ei ra¬
chinam cilicinã. unde et interius et supe¬
rius sibi fecit indum̃tũ: et si qͥd de causa
quam timebat supradictus uir in sp̃u sc̃o
sentiret. eam cerciorẽ redderet. Qd̃ si hoe

Expanded text:
rita, se amplius cruciandam tradidit cilicio rita, se amplius cruciandam tradidit cilicio asperrimo ac tenero corpori aptavit; insuper et ieiunii cruciationem indixit, vigiliis pernoctans, in oratione se tota diffudit, despexit sedem patriae, vicit dulcedinem coniugis, exclusit caritatem mundialem, elegit exsul fieri, ne peregrinaretur a Christo. Adhuc de regali secum habens ornamento felte fusum ex auro et gemmis vel margaritis factum, habentem in se auri solidos mille, quem per nonnanem nomine Fridovigiam, quam proximam habebat, cum suis fidelibus transmisit viro venerabili domino Iohanni reclauso in castello Cainone, ut pro ea oraret, ne iterum ad saeculum reverteretur, et vestem ei cilicinam transmitteret, unde corpus suum limaret. Transmisit ei rachinam cilicinam, unde et interius et superius sibi fecit indumentum, et si quid de causa, quam timebat, supradictus vir in Spiritu sancto sentiret, eam certiorem redderet. Quod si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sit quod sua uota poscebant. dũ suedas
in uilla quam ei rex dederat resideret.
in primo anno conuersionis sue. uidit
in uisu nauem in hominis specie. et in totis
menbris eius sedentes homines: se uero in eiꝰ
genu sedentẽ. Qui dixit ei. Modo in genu
sedes: adhuc in pectore meo sessionẽ habebis.
Ostendebatur ei gracia: qua fruitura erat.
Hunc uisũ cũ contestacione secretius suis
fidelibus retulit: ut ea suꝑstite hoc nequis
sciret. quã cauta in collocutione. quã deuo¬
ta in om̃i actione. in ꝓsperis. in aduersis. in
leticia. in tristicia. semꝑ equalis: nec in ad¬
uersis se fregit. nec in ꝓsꝑis extulit. cͥapͥł̾m¬
um in uilla ipsa adhuc esset. fit sonus
quasi eam rex iterũ uellet accipere: se dolenꝰ
graue dãpnum pati. qui talem et tantam
reginã ꝑmisisset a latere suo discedere. Et
nisi eam reciperet: penitus uiuere ñ optaret.
Hec audiens beatissima nimio terrore ꝑter¬

Expanded text:
sit, quod sua vota poscebant, dum Suedas sit, quod sua vota poscebant, dum Suedas in villa, quam ei rex dederat, resideret, in primo anno conversionis suae, vidit in visu navem in hominis specie et in totis membris eius sedentes homines, se vero in eius genu sedentem; qui dixit ei: 'Modo in genu sedes, adhuc in pectore meo sessionem habebis'. Ostendebatur ei gratia, qua fruitura erat. Hunc visum cum contestatione secretius suis fidelibus retulit, ut ea superstite hoc ne quis sciret. Quam cauta in conlocutione, quam devota in omni actione! In prosperis, in adversis, in laetitia, in tristitia semper aequalis, nec in adversis se fregit nec in prosperis extulit. 4. Dum in villa ipsa adhuc esset, fit sonus, quasi eam rex iterum vellet accipere, se dolens gravi damno pati, qui talem et tantam reginam permississet a latere suo discedere, et nisi eam reciperet, penitus vivere non optaret. Haec audiens beatissima, nimio terrore perter
Abbreviated transcription (Latin):
intenta ad xp̃m. teste dño loquor. cui
ore tacente pectora confitentur : cui et
si lingua taceat consciencia nil occultat:
quia qd̃ audiuimꝰ dicimꝰ. & qͦd uidimꝰ testam᷑.
Inuitata ad prandiũ ansifrede matrone.
tante. interiecta longinquitate terre ac
spacio: fauũ qd̃ a francis colebatur in iti¬
nere beate regine. quantũ miliario uno
proximũ erat. Hoc illa audiens ibi a fran
cis fanum coli: iussit famulis fanũ igni
comburi. iniquum iudicans deum celi con¬
tẽpni: et diabolica machinam̃ta uenerari.
Hoc audientes franci uniuersaq multitu¬
do: cum gladiis et fustib uel om̃i fremitu
diabolico conabantur defendere. Sc̃a uero
gestans: equũ quẽ sedebat in antea non
mouit. ante quã et fanũ ꝑureretur. et
ipsa orante inter se populi pacem firma¬
rent. Quo facto: uirtutẽ et constanciã
regine om̃s admirantes domino bene¬
dixerunt. capłin Post quã operante
diuina potencia a rege terreno disces¬

Expanded text:
intenta ad Christum teste Domino loquor, cui intenta ad Christum teste Domino loquor, cui ore tacente pectora confitentur: cui et si lingua taceat, conscientia nihil occultat, quia quod audivimus dicimus, et quod vidimus testamur, invitata ad prandium a Sifride  Al., Antante, interjecta longinquitate terrae ac spatio, fanum quod a Francis colebatur, in itinere beatae reginae, quantum miliario uno proximum ecis fanum coli, iussit famulis fanum igni conburi, iniquum iudicans, Deum caeli contempni et diabolica machinamenta venerari. Hoc audientes Franci universaque multitudo cum gladiis et fustibus vel omni fremitu diabolico conabantur defendere; sancta vero gestans, equum quem sedebat in antea non movit, antequam et fanus perureretur, et, ipsa orante, inter se populi pacem firmarent. Quo facto, virtutem et constantiam reginae omnes admirantes, Domino benedixerunt. 3. Postquam, operante divina potentia, a rege terreno disces
Abbreviated transcription (Latin):
primo libro sicut continetur eius
regalis origo uel dignitas. nulli ha¬
betur incognitũ. qualis fuit eius
actio: dum cũ terreno principe et
coniuge rege p̃celso elotario con¬
uersaretur. de regali progenie no¬
bile germenerupit: et qd sũpsit
ex genere suo. plus ornauit ex fi¬
de. Coniuncta terreno principi
nobilis regina celestis plusquã terrena:
sed in ipso coniunctionis breui tempore
ita se sub coniugis specie nupta tractauit
ut xp̃o plus deuota seruiret: ut hoc age¬
ret in laicali proposito. quod ipsa desideraret
imitari religio. Iam antecedens animi future
conuersationis aduentũ. dum seculari sub
habitu. religionis formabatur exemplum:
in nullo huus mundi cõpede catenatum.
Inseruorũ dei obsequio succincta. in redẽp¬
tione captiuorũ sollicita. in egenorũ ero¬
gatione profusa: propriũ credidit. qͥcquid
de se pauꝑ accepit. capł Dum esset
cum rege adhuc in mundiali habitu. mens

Expanded text:
primo libro sicut continetur eius primo libro sicut continetur eius regalis origo vel dignitas, nulli habetur incognitum, qualis fuit eius actio, dum cum terreno principe et coniuge rege praecelso Chlotario conversaretur. De regali progeniae nobile germen erupit, et quod sumpsit ex genere suo, plus ornavit ex fide. Coniuncta terreno pnobilis regina, caelestis fuit plusquam terrena, sed in ipso conjunctionis brevi tempore ita se sub conjugis specie nupta tractavit, ut Christo plus devota serviret, et hoc ageret in laicali proposito, quod ipsa desideraret imitari religio; jam antecedens animo futurae conversationis adventum, dum saeculari sub habitu religionis formabatur exemplum. In nullo hujus mundi compede catenata, in servorum Dei obsequio succincta, in redemptione captivorum sollicita, in egenorum erogatione profusa, proprium credidit quidquid de se pauper accepit. 2. Dum esset cum rege adhuc in mundiali habitu, mens
Abbreviated transcription (Latin):
Gregorius ep̃s turonensis ad sepeliendum
eam uenit: uidit in specie hominis uultũ
angelicum splendidissimum. capłm
De eo qd̾ sub muro ipsius monasterii cor¬
pus eius portauerunt: ubi et cecus lumen
recepit. capłm De eius cereis quos pu¬
er tenebat ad sepulcrum eius: quales uir¬
tutes dominus fecit. capłmi.
De abbone abbate qui ualidũ incurrit
dentis dolore. ⁊ uenit ad sepulcrũ dñe
radegundis. et morsu pall e corporalem
accepit sanitatem. capłin
De feminis uexatis que in basilica scĩ
hilarii baccabantur. arnegisilo abbate
ex monasterio sc̃e radegundis sequente de
basilica sci hilarii usq ad sepulcrũ sancte
radegundis inergumini clamantes uene¬
runt: et ibi sanitatẽ receperunt. capłm
De eius palla que super tumulũ ipsius
erat. quã custos intinxit in calicem aque:
et dato febricitanti poculo statim sanita¬
tem recepit. Expliciunt capitła. Incipit¬
gitur de beate radegundis uita in

Expanded text:
Gregorius episcopus Turonensis ad sepeliendum Gregorius episcopus Turonensis ad sepeliendum eam venit; vidit in speciae hominis vultum angelicum splendidissimum. 24. De eo quod sub muro ipsius monasterii corpus eius portaverunt, ubi et caecus lumen recepit. 25. De eius cereis, quos puer tenebat ad sepulchrum eius, quales virtutes Dominus fecit. 26. De Abbone abbate, qui validum incurrit dentis dolorem; venit ad sepulchrum dominae Radegundis et morsu pallam corporalem accepit sanitatem. 27. De feminis vexatis, quae in basilica sancti Hilarii baccabantur. Arnegisilo abbate ex monasterio sanctae Radegundis sequentes, de basilica sancti Hilarii usque ad sepulchrum sanctae Radegundis inergumini clamantes venerunt, et ibi sanitatem receperunt. 28. De eius palla, quae super tumulum ipsius erat, quam custos intinxit in calicem aquae, et, dato febricitanti poculo, statim sanitatem recepit. EXPLICIUNT CAPITULA. INCIPIgitur de beatae Radegundis vita, in
Abbreviated transcription (Latin):
De reliquiis sancti andree et aliorũ quas
in athegia uilla congregauit: et in uilla
suedas ei in uisu angłs dñi optulit. xiiii.
De dñi mãmetis pignore qd̃ ipsa domina
radegundis desiderauit. xU.
De eo qđ̾ uir illustris nomine leo de
cilicio dñe radegundis lum̃ recepit. xu̾i.
De ligno sancte crucis ꝓpter qd ad impe¬
ratorem transmisit: ut de ipso pignore
impetraret quod ita et fecit. .xuii.
De missis suis quos transmisit dño imꝑa¬
tori grãs agere: eoquod in mari pericli¬
tantur. xuiii. De eo quod per signum
crucis milia milium demonia de monas¬
terio uisibiliter fugauit: xuiiii.
De nocturna aue que in monasterio
cantauit: quomodo per iussionẽ suam
ministra fugauit. .xxxx.
De eo quod ante annũ transitus sui uidit
in uisu locum sibi paratum..xxi.
De eius transitu uel planctu qͣlis ibi fuit.
De lapidariis qui oꝑabant᷑ in ipso transi¬
tu et audierunt angelũ loquentẽ de ea .xxii.

Expanded text:
De reliquiis sancti Andreae et aliorum, quas De reliquiis sancti Andreae et aliorum, quas in Ategia villa congregavit, et in villa Suedas ei in visu angelus Domini obtulit. 14. De domini Mammetis pignore, quod ipsa domina Radegundis desideravit. 15. De eo quod vir inluster nomine Leo de cilicio domine Radegundis lumen recepit. 16. De ligno sanctae crucis, propter quod ad imperatorem transmisit, ut de ipso pignore impetraret, quod ita et fecit. 17. De missis suis, quos transmisit domino imperatori gratias agere, et eo quod in mari pereclitantur. 18. De eo quod per signum crucis milia milium daemonia de monasterio visibiliter fugavit. 19. De nocturna ave, quae in monasterio cantavit, quomodo per iussionem suam ministra fugavit. 20. De eo quod ante annum transitus sui vidit in visu locum sibi paratum. 21. De eius transitu vel planctu, qualis ibi fuit. 22. De lapidariis qui operabantur; in ipso transitu audierunt angelum loquentem de ea. 23.
Abbreviated transcription (Latin):
pere: et de domno ioħe recluso.u.
Ut per ordinẽ domni clotarii pictauis
ciuitate monasteriũ instrux̃: in qͦ sc̃a re-¬
gina mundũ respuens gaudens introiit.uͥi.
t supradictus rex turonis aduenit ut
pictauis accederet: et suã reginã reciꝑet.uii.
De eo qd̾ domna radegundis dño germano
ep̃o litteras transinisit. eo qd̾ rex supradictũ
ep̃m ad scãm radegundem tͣnsmisit: ut ea
per ipsum ueniã peteret. qd̾ ita et fecit. xiii.
De obediencia eius in monasterio qd nullã
p̃teriuit quã ipsa ñ fecisset: et de dilectione
pauperum. uiiii. De uigilia et orõne
et lectione. et de exemplo bono uel pauꝑ¬
tate quam ꝓpter deum fecit. .x.
De tonnella octo modiorũ quã ipsa dõna
radegundis in anno ad ipsam congregatio¬
nem dispensauit.I. De matrona
mãmezo nomine: quã ipsa scã illuminauit.
De eius uernacula nomine uinoꝑgia .Xii.
que in cathedra eiꝰ sedere p̾sũpsit. xiii.

Expanded text:
pere, et de domno Iohanne recluso. 5. pere, et de domno Iohanne recluso. 5. Ut per ordinem domni Chlotarii Pictavis civitate monasterium instruxit, in quo sancta regina mundum respuens, gaudens introivit. 6. Ut supradictus rex Turonis advenit, ut Pictavis accederet et suam reginam reciperet. 7. De eo quod domna Radegundis domino Germano episcopo litteras transmisit, et quod rex supradictum episcopum ad sanctam Radegundem transmisit, ut eam per ipsum veniam peteret, quod ita et fecit. 8. De oboedientia eius in monasterio, quod nullam praeterivit, quam ipsa non fecisset, et de dilectione pauperum. 9. De vigilia et oratione et lectione et de exemplo bono vel paupertate, quam propter Deum fecit. 10. De tonnella octo modiorum, quam ipsa domna Radegundis in anno ad ipsam congregationem dispensavit. 11. De matrona Mammezo nomine, quam ipsa sancta inluminavit. 12. De eius vernacula nomine Vinopergia, quae in cathedra eius sedere praesumpsit. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
gloriose uite p̾conia. et si non digno. deuo¬
to tam̃ eloquio benignissime ur̃e uolunta¬
ti obediens pareo: ur̃a me orõne iuuari pe¬
to. que sum minus docta plus deuota. Non
ea que uir apłicus fortunatus ep̃s de bea¬
te uita cõposuit iteramus: sed ea que ꝓlixita¬
te p̃termisit. sicut ipse in libro suo disseruit:
cum dicere de beate uirtutib sufficiat exi¬
guitas. ne fastidiatur ubertas: nec reputetur
breuissimũ. ubi de paueis agnoscit᷑ ampli-¬
tudo. Ergo inspirante diuina potencia cui
beata radegundis placere studuit in seculo.
et cum quo regnat post scłm: non polito
sed rustico tẽptamus de his que gessit ser¬
mone appetere: et de multis eius miracti¬
lis pauca complecti: Explicit epistola.
.I. De origine uel de celsitudine eius:¬
et de rege chlotario. .ii.
quod a francis colebatur. anͥ. De ui¬
sione quã uidit nauis in specie hominis.
Ut iterũ supradictus rex uellet eam acci¬

Expanded text:
gloriosae vitae praeconia, etsi non digno, devogloriosae vitae praeconia, etsi non digno, devoto tamen eloquio, benignissimae vestrae voluntati oboediens pareo, vestra me oratione iuvari peto, quae sum minus docta, plus devota. Non ea quae vir apostolicus Fortunatus episcopus de beatae vita conposuit iteramus, sed ea quae prolixitate praetermisit, sicut ipse in libro suo disseruit, cum diceret: De beatae virtutibus sufficiat exiguitas, ne fastidiatur ubertas, nec reputetur brevissimum, ubi de paucis agnoscitur amplitudo. Ergo, inspirante divina potentia, cui beata Radegundis placere studuit in saeculo et cum quo regnat post saeculum, non polito, sed rustico temptamus de his quae gessit sermone appetere et de multis eius miraculis pauca conplectere. EXPLICIT PROLOGUS. 1. De origine vel de celsitudine eiuset de rege Chlotario. 2. De fano, quod a Francis colebatur. 3. De visione quam vidit navis in specie hominis. 4. Ut iterum supradictus rex vellet eam acci
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd illis iniungit᷑ carmine irriguo co¬
piosius explicatur. Uerũ econtra quicũq
anguste intelligencie sunt. nec habent af¬
fluenciã eloquii ꝑ quã uel alios reficere.
uel sue siccitatis possint inopiã temperare.
tales ñ solũ ꝑ se aliqͥd dicere appetunt: uerũ
etiam si quid eis iniunctũ fuerit ꝑtimes¬
cunt. Quod in me recognosco que sum
pusillanimis. paruum habens intelligencie
eloquiũ: qm̃.. ꝗͣ. tũ doctis proloqui. tan¬
.ii tum andoctis utile sit tacere. Nam illi sci¬
unt de paruis magna disserere: isti &
magnis neseiunt uel parua proferre. Et ido
quod ab aliis queritur: ab aliis formidatur.
Cum sim ego minima omĩum minimarũ.
quã ab ipsis cunabulis ante sua uestigia pe¬
culiarem uernulã familiariter enutriuit:
ut impensi muneris de euis claro opere et¬
si non plene uel ex parte complexa ꝑstrin¬
gerem: quatinus dum sui gregis aurib eius

Expanded text:
quicquid illis iniungitur, carmine irriguo coquicquid illis iniungitur, carmine irriguo copiosius explicatur. Verum aecontra, quicumque angustae intellegentiae sunt nec habent affluentiam eloquii, per quam vel alios reficere vel suae siccitatis possint inopiam temperare, tales non solum per se aliquid dicere appetunt, verum etiam, si quid eis iniunctum fuerit, pertimescunt. Quod in me hoc recognosco, quae sum pusillanimis, parvum habens intellegentiae eloquium, quoniam, quantum doctis proloqui, tantum indoctis utile fit tacere. Nam illi de parvis magna disserere, isti de magnis nesciunt vel parva proferre; et ideo quod ab aliis quaeritur, ab aliis formidatur. Cum sim ego minima omnium minimarum, quam ab ipsis cunabulis ante sua vestigia peculiarem vernulam familiariter enutrivit, ut inpensi muneris de eius claro Opere, etsi non plene, vel ex parte conplexa perstringerem, quatenus, dum sui gregis auribus eius
Abbreviated transcription (Latin):
carcerem. qui septẽ reos ibi retentos admonitꝰ
relaxaret. Redeunte tͣnsmisso: refert ea ho¬
ra migrasse iustam de seculo. Et triplici
misterio. carcere relaxato. tribuno sano red¬
dito. edificato templo: sc̃e ꝓbauit oraculũ.
S de beate uirtutib sufficiat exiguitas.
ne fastidiatur ubertas: nec reputetur breuis
simũ. ubi de paucis agnoscitur in miraculis¬
amplitudo. Qua pietate. parcitate. dilectio¬
ne. dulcedine. humilitate. honestate. fide.
feruore sic uixerit: ut et ad ipsam post
obitũ gloriosi transitus. mirabilia ꝓsequant᷑:
ominab scĩs meritorũ gracia
decoratis dedimie abbatisse
uel om̃i congregationi głose
dñe radegundis: baudoni uia
humilis omĩum. Iniungitis
michi opus agere. ñ minus impossibile ꝗͣ
sit digito celum tangere: ut de uita sancte
dñe radegundis quam optime nostis aliqͥd
dicere p̃sumamꝰ. S istud illis debetͣ iniungi.
qui habent in se fontẽ eloquencie: unde

Expanded text:
carcerem qui septem reos ibi| retentos admonitus carcerem qui septem reos ibi| retentos admonitus relaxaret. Redeunte transmisso refert| ea hora migrasse iustam de saeculo et triplici misterio car| cire relaxato . tribuno sanu reddito . aedifecato templo sancte| probauit oraculum. sed de biate uirtutibus sufficiat| exiguitas ne fastidiatur ubertas nec reputetur breuis| simuamplitudo. Qua pietate, parcitate, dilectione, dufervore sic vixerit, ut et ad ipsam post obitum gloriosi transitus mirabilia prosequantur. OMINABUS SANCTIS MERITORUM GRATIA DECORATIS DEDIMIAE ABBATISSAE VEL OMNI CONGREGATIONI GLORIOSI DOMINAE RADEGUNDIS BAUDONIVIA HUMILIS OMNIUM. Iniungitis mihi opus agere non minus inpossibile, quam sit digito caelum tangere, ut de vita sanctae dominae Radegundis, quam obtime nostis, aliquid dicere praesumamus. Sed istud illis debetur iniungi, qui habentes intra se fontem eloquentiae. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
die quo scĩssima migrauit de scło. dum
grauit̃ suffocationis totus langore defice¬
ret. uidebatur ipsi qd̾ sc̃ã in uicũ eius dig̃¬
nabiliter accessisset: currit. salutat: interrõ¬
gat quid beata requireret. Tunc ipsa dicit:
qd̾ ad eum illic uidendũ ꝑuenerit. Et quia
uotũ plebis erat ut beati martini oratoriũ
cunderent: app̃hendit tribuni manũ. beãs¬
tissima dicens. Hoc loco sunt confessoris
uenerande reliquiẽ: per hoc edificate tem¬
plum. qd̾ sibi ducat dignissimũ. Quale
dei misteriũ: Fundam̃tũ et paumͣtum
reꝑtũ est. qͦ basiliea facta ẽ. Adhuc in ip̃¬
so sopore manũ trahit per fauces eius:
et gulam. diu deliniens. insuꝑ et hoc di
cens. Ueni: ut tibi melior a deo sanitas con¬
feratur. Et uidebatur sic rogari ꝑ meam
uitã: ut ꝑpter me relaxes eos quos halẽ
in carcere. Euigilans tribunus: refert qd
uiderat coniugi dicens. Uere credo: quod
ut per hoc uera cognosceret: transmittit ad

Expanded text:
die qua sanctissima migravit de saeculo, dum die qua sanctissima migravit de saeculo, dum graviter suffocationis totus languore deficeret, videbatur ipsi, quod sancta in vicum eius dignabiliter accessisset. Currit, salutat, interrogat, quid beata requireret. Tunc ipsa dicit, quod ad eum illic videndum pervenerit. Et quia votum plebis erat, ut beati Martini oratorium conderent, adprehendit tribuni manum beatissima, dicens: 'Hoc loco sunt confessoris venerandae reliquiae, per hoc aedificate templum, quod sibi ducat dignissimum'. Quale Dei mysterium! Fundamentum et pavimentum repertum est, quo basilica facta est. Adhuc in ipso sopore manum trahit per fauces eius, et gulam diu deliniens, insuper cens ueni ut tibi melior| a deo sanetas conferatur ut uidebatur sic rogari. per meam| uitam . ut propter me relaxes illos . quos habes in carcire. Euili| gilans tribunus refert quo uiderat coniugii dicens uere credo| quod ut per hoc| uera cognusceret . transmittit ad