comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inco ipso cadit quose altum putat. Hoc se ille
putat sublimiter ire: et a̾s hoc fossam uocat.
fossa ad nnia tendit. non adolum. ꝑ eccatores
autem suꝑbi quasi inceluni eunt: et int̾ram
merguntur. At contra humiles quasi int̾ram
se depͥmunt: et incęlum ascendunt. Mites.¬
cere ergo quis quis es fidelis. si exuditus esex
lege di. ut sit cortuum infirmam̃to celi: quia
fecit luminaria quarto die qui dicitur quarta
sabbati ÷ unde titulum psalmus iste ꝑcepit.
Quomͦ ides luminaria cum tota patientia
dirigere cur sus suos. et non curare quȩ inse
dicant homines: sic et tunon cures quicqͥd t̾
fecerit caro. Omnis enim homo: arro et sanguis᷑:
Non cnim uilis es incomꝑatione alterius ear.¬
nis. a qua uideris premi ÷ quia ꝓ te ille sus¬
cepit carnem. et ꝓte ille fuit sangumem:
quiet te et illum ad sinme ꝑducturus tram.
Et si tanta p̾rogauit cum ẽeo. ĩpuis ⁊ quid scr¬
uat fideli: hinc iitesce. Quemadinodum

Expanded text:
in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille putat sublimiter ire, et Deus hoc fossam vocat. Fossa ad ima tendit, non ad coelum: peccatores autem superbi quasi in coelum eunt, et in terram merguntur. Contra, humiles quasi in terram se deprimunt, et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, si eruditus es ex lege Dei, ut sit cortuum in firmamento coeli: quia Deus fecit luminaria quarto die, qui dicitur «quartu sabbati,» unde titulum psalmus iste percepit. Quomodo vides luminaria cum tota patientia dirigere cursus suos, et non curare quae in se dicant homines; sic et tu non cures quidquid tibi fecerit caro. Omnis enim homo caro et sanguis est. Non enim vilis es in comparatione alterius carnis, a qua videris premi; quia pro te ille suscepit carnem, et pro te ille fudit sanguinem, qui et te et illum ad suum est perducturus examen: et si tanta praerogavit, cum esses impius, quid servat fideli? Hinc mitesce. Quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
re iusti. S labor iustorum flagellum patͥs ẽ.
et felicitas peccatorum feuca ipsorũ c̃. Qma
enim mitigat uos ds a dichꝰ malignis donce
fodiatur peccatorifotiea. non cogtetis q mͦ
maliquolocostant angłi cum uidentib. et
fodiunt istam foueam magnam. quȩ posuit
caꝑe omne genus iniquorum: et quia uideti
multos eẽ iniquos. et dicatis uob carnaliter
re uera tantam multitudinem iniquoꝵ. tan.¬
tã turbam ꝑeccantium quȩ potest fõnea ca¬
pere:. quando fõditur talis fouea quȩ om̃s
capiat: quando exhauritur. ido parcit deus:
Nonẽ hoc fossa peccatorum. Ipsa felicitas impio¬
tanquam infõneam. Intendite fr̃s. quia mag¬
na res eͣ ut felicitas fouea dicatur: donec fodi¬
atur peccatorifonea. Parcit emimisli is. quẽ no¬
uit peccatorem et impium. occulta iusticia
sua: et hoc ipsum qd ci pac̃it as̾. ꝓ impunitatẽ
facit eum elatum. Iue se altum putat: et cadit.

Expanded text:
re justi; sed labor justorum flagellum est Patris, re justi; sed labor justorum flagellum est Patris, et felicitas peccatorum fovea ipsorum est. Quia enim mitigat vos Deus a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea; non cogitetis quia modo in aliquo loco stant Angeli cum bidentibus, et fodiunt istam foveam magnam quae possit capere omne genus iniquorum; et quia videtis multos esse iniquos, et dicatis vobis carnaliter: Revera tantam multitudinem iniquorum, tantam turbam peccantium quae fovea potest capere? quando foditur talis quae omnes capiat, quando exhauritur? ideo parcit Deus. Non est hoc: fossa peccatorum, ipsa felicitas ptanquam in foveam. Intendite, fratres, quia magna res ut felicitas fovea dicatur: «Donec fodiatur peccatori fovea.» Parcit enim illi Deus, quem novit peccatorem et impium, occulta justitia sua; et hoc ipsum quod ei parcit Deus, per impunitatem facit eum elatum. Ille se altum putat, et cadit:
Abbreviated transcription (Latin):
humiliat exaltabitur. fr̃s mer uł hinc tolum ñ
cet paganis: unle nob̃ insultant. Qualemdo
colitis. qui natus̃ ẽ: Qualemłm colits. quicro¬
cifirus ẽ: humilitas xp̃i suꝑb displicet ⁊ tͥ auct̃
xpͣiano si placet. inutare. Simtat us fueris.
mitis sum et humił corde. Hȩc ẽ gͦ disciplina xp̃i¬
ana. Nemo facit aliquid bene: nisi gr̃a ipsius.
Q facit homo male: ipsius hominis ẽ. Qdͣ facit
bene: de bnficio di facit. C um ceꝑit faccre bene:
non sͥ tribirat. Cum ñ sͥ tributtit: gras agat
ei. aquo acccꝑit. Cum autem gr̃as agit: non
insultat illi qui illud non facit: aut excollat
sc suꝑ eum. Non enm in illo funta ẽ gr̃a dei:
ut ad alium non ꝑueniat. Ut mittiges eum
a diebus malignis: donec fodiatur peccatori
fouea. Mitis ergo esto quisquis. xp̃ianus es:
adiebus malignis. Qalign enim sunt dics
quib uidentur florere peccatores: et labora¬

Expanded text:
humiliat, exaltabitur» . Fratres mei, vel hinc solum nos humiliat, exaltabitur» . Fratres mei, vel hinc solum nos cet Paganis; unde nobis insultant: Qualem Deum colitis qui natus est? qualem Deum colitis qui crucifixus est? Humilitas Christi superbis displicet: tibi autem christiano si placet, imitare. Si imitatus fueris, mitis sum et humilis corde» . Haec est ergo disciplina christiana: nemo facit aliquid bene, nisi gratia ipsius. Quod facit homo male, ipsius est hominis: quod facit bene, de beneficio Dei facit. Cum coeperit facere bene, non sibi tribuat: cum non sibi tribuerit, gratias agat ei a quo acceperit. Cum autem bene facit, non insultet illi qui illud non facit, aut extollat se super eum: non enim in illo finita est gratia Dei, ut ad alium non perveniat. 16. «Ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Mitis ergo esto, quisquis christianus es, a diebus malignis. Maligni enim sunt dies quibus videntur florere peccatores et labora
Abbreviated transcription (Latin):
quod cogitet. ne sͥ tribuat quod bene faca: s
illi agat gras cuius gr̃a factum ẽ ut b̃n utueret:
quia ille illum uocauit. ille illum illaminauit.
Ergo iste iamꝑfectus ẽ: Non. dahuc de. ẽ aliqͣd.
Quid illi deest : Ut non suꝑbiat suꝑ eos. quinet¬
dum sic uiuunt: qͦm᷑ ipse uiuit. Quitalis fuerit
securus sit : non illi redditur retbutio. de qͣ dis¬
tum ẽ redde recͥbutionem suꝑbis⁊ non ẽ int̾ illõ
quibꝰ foditur fouea. Namuidete illum qͥ dicebat
autem elisa facie: ꝑcutiebat pectus suum dicenꝰ.
Ds̃: ꝓpitius esto mͥpeccatori. Iue supbꝰ erat inbo¬
nis factis: ille humił in mał factis. Hidete fr̃s.
ꝑlacuit dõ humilitas inmał factis:. quã suꝑbia
inbonis factis. Sic odit ds supbos: et iło siccon¬
dusit. Amen dico uob: descendit iustificatus pu¬
blicans magis quam phariseus. Et dicit quare.
Quia omnis qui seexaltat humiliabitur. et qui se

Expanded text:
quod cogitet, ne sibi tribuat quod bene facit, sed quod cogitet, ne sibi tribuat quod bene facit, sed illi agat gratias, cujus gratia factum est ut bene viveret; quia ille illum vocavit, ille illum illuminavit. Ergo iste jam perfectus est? Non; adhuc deest illi aliquid. Quid illi deest? Ut non superbiat super eos qui necdum sic vivunt, quomodo ipse vivit. Qui talis fuerit, securus sit; non illi redditur retributio de qua dictum est, «Redde retributionem superbis:» non est inter illos quibus foditur fovea. Nam videteautem elisa facie, percutiebat pectus suum, dicens: «Deus, propitius esto mihi peccatori.» Ille superbus erat in bonis factis, ille humilis in malis factis. Videte, fratres, placuit Deo magis humilitas in malis factis, quam superbia in bonis factis: sic odit Deus superbos. Et ideo sic conclusit: «Amen dico vobis, descendit justificatus Publicanus magis quam Pharisaeus.» Et dicit quare: «Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et omnis qui se
Abbreviated transcription (Latin):
talib foditur fouea: donec reodat recbutionẽ
suꝑbis. Ergo quod ait donec fodiatur peccato¬
rifouca: suꝑbos intellige. Quis ẽ fuꝑbꝰ. Quim
confessione peccatorum ñ agit pęnitentiã ut
sanari ꝑhumilitatem possit. Quis ẽ suꝑb: Qui
illa ipsa pauca quȩ uidetur habere bona sibi ar
rogat: et derogat miscđiȩ dĩ. Quis ẽ suꝑb e Qui
etiam si dõ tͥbuat bona quȩ facit: insultat tam̃
his qui illafaciunt: et excollit se suꝑ illos. Nã
et ille phariscus grãs tͥ ago inquit. hondr̃x eo fa¬
cio. Dc his quȩ faciebat: grãs ło agebat. Scnticꝰ¬
bat gͦ et bene se facere: et ab illo sc̃ facere. Inde
ergo impbatus ẽ: Quia insultabat publicano.
Vt ꝑficiamini attendite. Primo p̾cedere debet
siue uirum siue feminam confessio peccatorũ
salubris penitentia: quȩ ualeat addcorrigen¬
dum hominẽ. ñ ad irridendum dm: cumaũ
pꝰ pęnitentiam bene uuere cȩꝑit. habet adhuc

Expanded text:
talibus foditur fovea, donec reddat retributionem talibus foditur fovea, donec reddat retributionem superbis. Ergo quod ait, «Donec fodiatur peccatori fovea,» superbos intellige. Quis est superbus? Qui non confessione peccatorum agit poenitentiam, ut sanari per humilitatem possit. Quis est superbus? Qui illa ipsa pauca quae videtur habere bona, sibi vult arrogare, et derogat misericordiae Dei. Quis est superbus? Qui etiamsi Deo tribuat bona quae facit, insultat tamen eis qui illa non faciunt, et extollit se super illos. Nam et ille Pharisaeus, «Gratias tibi ago,» inquit: non dixit, Ego facio. De his quae faciebat, gratias Deo agebat: sentiebat ergo et bene se facere, et ab illo se facere. Unde ergo improbatus est? Quia insultabat Publicano. Ut perficiamini attendite. Primo praecedere debet, sive virum, sive feminam confessio peccatorum, salubris poenitentia quae valeat ad corrigendum hominem, non ad irridendum Deum: cum autem post poenitentiam bene vivere coeperit, habet adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Relinquite gͦ cogitationes hominum qͣm uanȩ
sunt: ut comp̾hendatis cogitationes d̃i quȩ sa¬
pientes sunt. S quis ẽ qͥ compͣhendit cogita¬
tiones dic Qui ponitur infirmam̃to cęli. Iam
hoc cantauimꝰ: iam hoc diximus et ex posumꝰ.¬
Beatus uir quẽ tu erudieris domine. & ex lege
tuabortieris eum̃ Ut mitiges eum adieb ma¬
lignia donec fodia tur peccatori fouea. Ecce ha¬
bes consilium di: quare parcat malis fõditur
fouta peccatori: tu iamuis eum sepeliree Ad Huc
fouca illi foditur: noli festinare sepelire. Quidẽ
donec fodiatur peccatori fouca : Aut quem ponit
peccatorẽ: Unum hominet Non. Quid gͦe Om̃e
genus hominũ peccatoꝵ. s suꝑboꝵ. Iam enim
pͣmisit : redde retributionem suꝑbis. Nam et
ille ꝓeccatorfint publicanus qui oculos eliserat
int̾ram: et ꝑcutiebat pectus suum dicens Os:
ꝓpitius esto michi peccatori. S qͥa ñ suꝑbꝰ erat.
ds̃ autem reddet rebͥbutionem suꝑbis: n illis

Expanded text:
Relinquite ergo cogitationes hominum, quae vanae sunt; ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sapientes sunt. Sed quis est qui comprehendit cogitationes Dei? Qui ponitur in firmamento coeli. Jam hoc cantavimus, jam hoc diximus et exposuis, Domine,» «et ex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Ecce habes consilium Dei, quare parcat malis: foditur fovea peccatori. Tu jam vis illum sepelire: adhuc fovea illi foditur; noli festinare sepelire. Quid est, «donec fodiatur peccatori fovea?» Aut quem ponit peccatorem? unum hominem? Non. Quid ergo? Omne genupraemisit, «Redde retributionem superbis.» Nam et ille peccator fuit Publicanus, qui oculos eliserat in terram, et percutiebat pectus suum, dicens, «Deus, propitius esto mihi peccatori:» sed quia non superbus erat, Deus autem reddet retributionem superbis; non illi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum qđ et nr̃a t̾rena dantur aliqͣñ in po¬
testate maloꝵ. non solũ ad nr̃am ꝑtinet erudi¬
tionẽ. ut fiat nob̾ dñs inresugnim. et ds mauxi¬
lium speint̾ȩ : s etiam ad ipsius peccatoris foucam
ꝓficit. doquo malio psalmo dicitur: mnclinabit᷑
et cadat dum dñabitur pauꝑum. forte honerosa
fint uob̾ longitudo sermonis: quãꝗͣ inista ala¬
critate studii ur̃i ñ hoc appareat. S et si ita est:
ignoscite pͥmo quia uissus feci. Nam dns ds̃ nr̃
iubet ds̃. nisi de sede sua. Dcinde qr tantũ auidi
finstis nr̃ i confitemur. et nos auidi fuimꝰ ur̃i.
Consoletur gͦ ds̃ n̾r laboꝵ̃ mestoꝵ: ut sudor iste
n̾r. sit uob̾ inꝑfectum salutis: nͨ intestimoniũ ac¬
cusationis. Hoc dico fr̃s. ut ex eo qđ audistis ꝓfi¬
ciatis: et ruminetis uob̃cum. Non uos ꝑmitta¬
tis obliuisci: nͨ solũ ista recogitando et colloq̃n¬

Expanded text:
hoc ipsum quod nostra terrena dantur aliquando in pohoc ipsum quod nostra terrena dantur aliquando in potestatem malorum, non solum ad nostram pertinet eruditionem, ut fiat nobis Dominus in refugium, et Deus in auxilium spei nostrae; sed etiam ad ipsius peccatoris foveam proficit, de quo in alio psalmo dicitur: «Inclinabitur et cadet, cum dominabitur pauperum» . 30. Forte onerosa fuit vobis longitudo sermonis: quanquam in ista alacritate studii vestri non hoc appareat. Sed etsi ita est, ignoscite: primo, quia jussus feci; nam Dominus Deusjubet Deus, nisi de sede sua. Deinde, quia tantum avidi fuistis nostri, confitemur, et nos avidi fuimus vestri. Consoletur ergo Deus noster laborem istum, ut sudor iste noster sit vobis in provectum salutis, non in testimonium accusationis. Hoc dico, fratres, ut ex eo quod audistis, proficiatis, et ruminetis vobiscum: non vos permittatis oblivisci, non solum ista recogitando et colloquen
Abbreviated transcription (Latin):
S iustus ex fide uunt. Non eͣ enim alia iusticia
hominniis in hacuita: isi ex fide uiuere. quȩ
ꝑdilectionem oꝑatur. Si aũ ex side uiuit. cre¬
dat et sibi futurã requieͦ pꝰ psente᷑ labore᷑: et
etiam iimicos: et quantũ inpso ẽ ꝓdisse ilł
uelit. Ita eium faciet: ne sͥ obsint illi cum boc
uelint. Et qͣn forte potestatẽ acceꝑint qͣsi no.¬
cendi et dñandi. sur sũ cor habeat ubi ei nemo
nocet: et doctꝰ eruditꝰ ex lege dłz ut mitiget᷑
a diebꝰ malignis: dones fodiatur peccatori
fouca. Si enim in lege domini uoluntas eiꝰ eͣ.
et inlege tiꝰ meditabit᷑ die ac nocte: cuiꝰ con¬
uersatio modis t̾ de firmam̃to lucet suꝑ t̾ram. lba
de psalmus iste citulum de quarta sabbati acce¬
pit. qñ facta sunt luminariał ut omnia faciat
sint murmuratione: u̾bum uitȩ habens ĩnatiõe
tortuosa et ꝑuersa. Sicut enm stellas incęlo n᷑
extinguit nox: sic m̃tes fidelium inherentes fir¬
mamento scripturȩ dĩ ñ uincit iniquitas. Et

Expanded text:
alia justitia hominis in hac vita, nisi ex fide vivere, quae per dilectionem operatur . Si autem ex fide vivit, credat et sibi futuram requiem post praesentem laborem, et etiam inimicos, et quantum in ipso est, prodesse illis velit: ita enim faciet ne sibi obsint illi, cum hoc velint. Et quando forte potestatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor habeat, ubi ei nemo nocet, edoctus et eruditus ex lege Dei, ut mitigetur a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Si enim in lege Domini voluntas ejus est, et in lege ejus meditabitur die ac nocte , cujus conversatio in coelis est ; de firmamento lucet super terram: unde iste psalmus titulum de «quarta sabbati» accepit, quando facta sunt luminaria ; ut omnia faciat sine murmuratione, verbum vitae habens in natione tortuosa et perversa . Sicut enim stellas in coelo non extinguit nox; sic mentes fidelium inhaerentes firmamento Scripturae Dei non vincit iniquitas. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mulcȩ urgent minȩ potentium maloꝵ. et ipse
te expellunt de isticia: attendis qd minatur
As. ite mignem ȩt̾nuim qui paratts ẽdiabolo
et angłis cuis: ec non dimittis iusticiam: Timeis
ergo ignem sempit̾num: contempnis dolores
temꝑales. Et ꝑ eo quod ꝓmisit ds. contempnnis
temporalem felicitatem. ꝓmisit requiem. pãtere
molestiam. Minatur ignem ȩt̾num÷ contẽpne
dolores temꝑales: et cingilante xp̃o tranquillet᷑
cortuum ut ad portum quoq ꝑuenias. Nun eniͣ
non preparat portum: qui preparauit nauim:
Nunquid adheret tͥ sedes iniquitatis: qui singis
dolorem in precepto: De hominibꝰ mał excrcet
nos: et de illorum insecutionibꝰ nos crudit. De
malicia mali flagellatur bonus: et de scruo em̃¬
datur filius. Ita fingitur dolor inp̾cepto. Qđuloᷤ
posse ds ꝑmittit: hoc faciunt mali homines qͥb
uerum crimen inueniunt non quod obiciant.
Quidenin captauerunt indomino: Concinaue.¬

Expanded text:
multae urgent minae potentium malorum, et ipsae multae urgent minae potentium malorum, et ipsae te expellunt de justitia; attendis quod minatur Deus, «Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus» , et non dimittis justitiammpiternum, contemnis dolores temporales; et pro eo quod promisit Deus, contemnis temporalem felicitatem. Promisit requiem; patere molestiam: minatur ignem aeternum; contemne dolores temporales: et evigilante Christo tranquilletur cor tuum, ut ad portum quoque pervenias. Non enim non praepararet portum, qui paravit navem. «Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» De hominibus malis exercet nos, et de illorum insecutionibus nos erudit. De malitia mali flagellatur bonus, et de servo emendatur filius: ita fingitur dolor in praecepto. Quod illos posse Deus permittit, hoc faciunt mali homines, quibverum crimen non inveniunt quod objiciant. Quid enim captaverunt in Domino? Concinnave
Abbreviated transcription (Latin):
dormiente tempestas orta ẽi et ceꝑunt ꝑiclitari.
Ergo incorde xp̃ano et tranquillitas erit & pax:
si quandiu uigilat fides nr̃a. Si autẽ dormit fideᷤ
nr̃a: ꝑiclitamur hoc enim significat dormiens
xp̃c: quia quidam obliuiscuntur fidem suamt᷑ ꝑi¬
clitantur. S quomͦ illa nauis cum fluccuaret ex¬
citatus ẽ. xp̃c a fluctuantibꝰ et dicentibꝰ domine
ꝑimus. surrerit ille. imꝑiauit tempestatibus.
imꝑauit fluctibꝰ ⁊ et cessauit ꝑiculum. facta c̃ tran¬
quillitas: sic et te conturbant concupiscentiȩ ma¬
lȩ ⁊ ꝑsuasiones male. Fluctus sunt: tranquillabun¬
tur. Iam desꝑas: et putas te non ꝑtinere ad do¬
minũ. Euigilet fides tua: excita xp̃m incorde
tuo. Surgente fide: iam cognoscis ubi sis. Et si
forte temptant fluctus concupiscentie. intueris
quid ꝓmisit ds: et dulcedo ꝓmissorum faciet
tt contemptorem dulcedinem seculi. Et si forte

Expanded text:
dormiente tempestas orta est, et coeperunt periclitari. dormiente tempestas orta est, et coeperunt periclitari. Ergo in corde christiano et tranquillitas erit, et pax; sed quamdiu vigilat fides nostra: si autem dormit fides nostra, periclitamur. Hoc enim significat dormiens Christus, quia quidam obliviscuntur fidem suam, et periclitantur. Sed quomodo illa navis cum fluctuaret, excitatus est Christus a fluctuantibus, et dicentibus, «Domine, perimus;» surrexit ille, imperavit tempestatibus, imperavit fluctibus, cessavit periculum, facta est tranquillitas : sic et te cum turbant concupiscentiae malae, persuasiones malae, fluctus sunt, tranquillabuntur. Jam desperas, et putas te non pertinere ad Dominum: evigilet fides tua, excita Christum in corde tuo; surgente fide, jam agnoscis ubi sis: et si forte tentant fluctus concupiscentiae, intueris quid promisit Deus; et dulcedo promissorum faciet te contemptorem dulcedinum saeculi: et si forte
Abbreviated transcription (Latin):
nrȩ: iuxta incredibilem modum ȩt̾num gloriȩ
pondus oꝑatur nob̃ Ecce quantum pͣcium da-¬
mus. quodammꝰ unam siliqͣm ad accipiendos
thesauros sempit̾nos ⁊ siliquam laboris ad re-¬
Gaudes ad tempꝰ: noli ibi fidere. Tristis es ad
tempus: noli desperare. Honte corrumpat feli¬
citas: et non frangͣit aduersitas: Ne forte dicas
manimo tuo non pocest fieriut ds admittat.
ad se iniquos: qui iustos ipsos emendat ut sal-¬
uet. Qui ido emendat ut erudiat᷑: si iustus uix
saluus fict. peccator et impius ubi parebunt:
dolorem inpͣcepto: qui et istos filios sic uoluisti
exercere et crudiri. sic uoluisti eis p̾cepta dare.
ut non eẽgt sine timore ÷ nec amarent aliquid
aliud̃ obliuiscerentur te uellim bonum suum:
Bonus ẽ ds. Si cesiaret ds. et non miscẽret ama¬
ritudines felicitatib seculi: obliuiscerem᷑ eum.
S ubi angores molestiarum faciunt fluctus aĩg
fides illa quȩ ibidormiebat excitatur. Tranqͥllũ
enim crat: quando dormunt. xp̃c in mari. Illo

Expanded text:
et in incredibilem modum, aeternum gloriae pondus operatur nobis.» Ecce quantum pretium damus, quodam modo unam siliquam ad accipiendos thesauros sempiternos: siliquam laboris ad reGaudes ad tempus; noli illi fidere: tristis es ad tempus; noli desperare. Non te corrumpat felicitas, et non frangat adversitas: ne forte dicas in animo tuo, Non potest fieri, ut Deus admittat ad se iniquos, qui justos ipsos emendat, ut salvet; qui ideo emendat, ut erudiat. «Si Justus vix salvis» «fiet; peccator et impius ubi parebunt? dolorem in praecepto,» qui et istos filios sic voluisti exercere et erudire, sic voluisti eis praecepta dare, ut non essent sine timore, ne amarent aliquid aliud, et obliviscerentur te verum bonum suum? Bonus est Deus: si cessaret Deus, et non misceret amaritudines felicitatibus saeculi, oblivisceremur eum. 25. Sed ubi angores molestiarum faciunt fluctus animae, fides illa quae ibi dormiebat, excitetur. Tranquillum enim erat, quando dormivit Christus in mari: illo
Abbreviated transcription (Latin):
malis hominib : nec tam̃ scłm id qđ de illis
nob̾ prestat : s scd̾m maliciam eoꝵ recribuet
illis. Uidece enim quanta nob̃ prestitit:
de ipso iminanissimo scelere iudȩ traditoris.
Iudas quippe tradidit ad passionem filium dĩ
et ꝑpassionem filiidĩ. omnes gentes redemp¬
te sunt ad salutem: nec tam̃ ꝑ salute gentiuͦ
merces reddita c̃ iudȩ ÷ s ꝓ ciiis malicia debi¬
tum supplicium retributum ẽ. Nam si tradi¬
tio xp̃i. et non tradentiᷤ ammꝰ siderandus ẽ.
hoc fecit quod fecit d̾s pater÷ de quo scͥptum ÷
quia filio ꝓprio non peꝑtit. s ꝓ nob̃ omnibꝰ
tradid̃it illum. Hoc fecit iudas quod fecit

Expanded text:
malis hominibus: nec tamen secundum id quod de illis malis hominibus: nec tamen secundum id quod de illis nobis praestat, sed secundum malitiam eorum retribuet eis. Videte enim quanta nobis praestitit de ipso immanissimo scelere Judae traditoris. Judas quippe tradidit ad passionem Filium Dei, et per passionem Filii Dei omnes gentes redemptae sunt ad smerces reddita est Judae, sed pro ejus malitia debitum supplicium retributum est. Nam si traditio Christi, et non tradentis animus considerandus est, hoc fecit Judas, quod fecit Deus Pater, de quo scriptum est: Qui Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Hoc fecit Judas, quod fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ergo tͥ udetur iniustus es se. quia pareit mał:
Uide quomͦ iam corrigitur psalmus: et tu cum
psalmo corrigere. Iđo enim uoces tuas habet
psalmus. Quȩ sunt uoces: Quousq peccatores
domine. usq quo peccatores głantur. Psalmꝰ
uoces tuas. habet: modo ergotu habeto uoctpsal-¬
corum: et scdm maliciã eorum disꝑdet illos.¬
Non uacat qđ ait scłm maliciã eorum mͥ de illis
prestatur. Et tam̃ malicia corum dicitur: ñ
bnficia corum. Cerct. de malis excrcet nos:
flagellat nos. Ad quam rem flagellat: Utiq
ad regnum glorum. flagellat enim omnem
filium quem recipit. Et quisc᷑ filius ⁊ cui nͣ
det disciplinam pater eius: Qđ cum facit s̾.
ac̃ hereditatem sempit̾nam nos ẽrudit: et
hoc nob̃ prestat sepe de mał hominib : inqͥbꝰ
exercet et ꝑficit dilactionem nr̃am. quã uult
extendi usq adimmicos. Neq enim e᷑ ꝑfecta
Hinc ipse diabolus umcitur: binc uictoriȩ coro¬
na ꝑcipitur. Ecce quanta nob̃ prestat as de

Expanded text:
r quasi injustus esse, quia parcit malis? Vide quomodo jam corrigitur Psalmus, et tu cum Psalmo corrigere: ideo enim voces tuas habebat Psalmus. Quae sunt voces? «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur?» Psalmus voces tuas habebat: modo ergo tu habeto voces Psaleorum; et secundum malitiam eorum disperdet illosNon vacat quod ait, «secundum malitiam eorum.» Mihi de illis praestatur; et tamen malitia eorum dicitur, non beneficia eorum. Certe enim de malis exercet nos, flagellat nos. Ad quam rem flagellat? Utique ad regnum coelorum. «Flagellat» enim «omnem filium quem recipit: et quis est filius cui non det disciplinam pater ejus» ? Quod cum facit Deus, ad haereditatem sempiternam nos erudit; et hoc nobis praestat saepe de malis hominibus, in quibus exercet et perficit dilectionem nostram, quam vult extendi usque ad inimicos. Neque enim est perfecta Hinc ipse diabolus vincitur, hinc victoriae corona percipitur. Ecce quanta nobis Deus praestat de
Abbreviated transcription (Latin):
uos corrigatis: ido heri ñ uidicauit. ut hodie
bene uiuatis. Erudit gentes. Non gͦ audiet. ñ
auditurus ẽ quos erudit: non iudicaturus c̃.
quib sermonem pͦmisit et pͣminauit : Inscola
si ẽcs ÷ acciꝑes et non reddes. Atiq quando ac¬
cipis: amagistro erudiris. Committit tͥ magist᷑
quando p̾bet: et non ex̃iget quando reddis:
AAut cum cȩꝑis reddere: sine metu eris plaga¬
rume Modo gͦ accipimus ⁊ pꝰca statuimur antȩ
magistrum. ut reddamus omnes pͣteritas nr̃as:
gantur. Audi apłm dicentem. Om̃nes adstabi¬
mus ante tribunal xpͣi: ut illic recipiat unꝰqͥsq¬

Expanded text:
vos corrigatis; ideo heri non vindicavit, ut hodie vos corrigatis; ideo heri non vindicavit, ut hodie bene vivatis. Erudit gentes; non ergo arguet? non auditurus est quos erudit? non judicaturus est quibus sermonem praemisit et praeseminavit? In schola si esses, acciperes, et non redderes? Utique quando accipis a magistro, erudiris: committit tibi magister quod praebet; et non exiget quando reddis? aut cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Modo ergo accipimus; postea statuimur ante magistrum, ut reddamus omnes praeteritas nostrgantur. Audi Apostolum dicentem: «Omnes astabimus ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusq
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd cogitabatis quando iudebatis malos
florẽre: et cogitationes ur̾ȩ faciebant nutare
pedes ur̃os ininia dĩ: uob̃ loquitur psalmus
iste. Si autem nullus ur̃m talis eͣ ꝑ uos aliis
loquitur dicens intelligite nunc: qr dixer̾t
illi. non uidebit dñs: nec intelliget d̾s iacob.
Intelligite inquit nunc qͥ insipientes estis in
audiat:. qui tͥ fecit unde audias: Qui planta¬
uit aute non audiet: aut qui fuix᷑ oculum nͣ
considerat: Qui erudit gentes nͥ arguet
Attendite hoc magnope fr̃s ici: qui ęxudit
gentes non arguet. Hoc modo facit ds̃ ÷ exu¬
dit gentes. Ido misit u̾bum suum ꝑ orbemt̾¬
tes iudicem. Misit et ipsum t̾ibum suum : mi¬
sit et ipsum filium suum: misit seruos filiisui.
et in ipsis seruis filium suum. ꝑtotum orbẽ
t̾rarum p̾dicatur ubiq u̾bum dĩ. Ubi ñ dicit᷑
hominib. relinquite iniquitates ur̃aᷤ pͥores.
conu̾itite uos aditinera recta : Ido parcit ut

Expanded text:
aliquid cogitabatis, quando videbatis malos aliquid cogitabatis, quando videbatis malos florere, et cogitationes vestrae faciebant nutare pedes vestros in via Dei; vobis loquitur psalmus iste: si autem nullus vestrum talis est, per vos aliis loquitur, dicens, «Intelligite nunc;» quia dixerunt illi, «Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Intellaudiat, qui tibi fecit unde audias? «Qui plantavit aurem, non audiet? aut qui finxit oculum, non considerat? Qui erudit gentes, non arguet?» Attendite hoc magnopere, fratres mei, «Qui erudit gentes, non arguet?» Hoc modo facit Deus, erudit gentes: ideo misit verbum suum per orbem tetes judicem. Misit et ipsum Verbum suum, misit et ipsum Filium suum; misit servos Filii sui, et in ipsis servis Filium suum. Per totum orbem terrarum praedicatur ubique verbum Dei. Ubi non dicitur hominibus: Relinquite iniquitates vestras priores, convertite vos ad itinera recta? Ideo parcit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ ut accipiat eam. Inumnea oꝑaris: facopꝰ
tuum. et accipies mercedem tuam. Apatre¬
familias non ex igeres antequam oꝑareris:
et adõ exigis antequam oꝑeris: Et ista tole¬
rantia ad opꝰ tuum ꝑtinet: et adhanc merce¬
dem ꝑtinet. Mmus uis facere inuinca qͥ n̾uis
tolerare: quia et ipsa tolerantia adipsam ope¬
rationem ꝑtinet ÷ ut inuenias mercedem. Qd̃
sidososus es. uide ne ñ solum non accipias mer¬
cedem. s et pęnam inuenias: qr uoluisti ẽẽ
oꝑarius dolosus. Et quidam oꝑarius dolosꝰ
ut incipiat non bene facere: oculos patrisfa.¬
milias attendit. Adillum aspicit qui condixẽ
adumeam : ut cum ille au̾terit ocłos. cesset
ut non bene oꝑecur ⁊ cum autẽ ille conu̾terit¬
oclõsb̾noꝑetur. Ds autem quite conduxͣ non
au̾tit oculos: non licet tͥ dolose oꝑari. Suꝑte
semꝑ sunt oculi patrisfamilias: quere ubi
illum fallas : et si potes cessa. Ergo si qͥd forte

Expanded text:
tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, fac opus tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, fac opus tuum, et accipies mercedem tuam. A patrefamilias non exigeres antequam operareris, et a Deo exigis antequam opereris? Et ista tolerantia ad opus tuum pertinet, et hoc ad mercedem pertinet: minus vis facere in vinea, qui non vis tolerare; quia et ipsa tolerantia ad ipsam operationem pertinet, ut invenias mercedem. Quod si dolosus es, vide ne non solum non accipias mercedem, sed et poenam invenias; quia voluisti esse operarius dolosus. Et quidem operarius dolosus ut incipiat non bene facere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut cum ille averterit oculos, cesset, et non bene operetur; cum autem ille conoperetur. Deus autem qui te conduxit, non avertit oculos; non tibi licet dolose operari: super te semper sunt oculi patrisfamilias; quaere ubi illum fallas, et cessa si potes. Ergo si qui forte
Abbreviated transcription (Latin):
tuam uerauerunt. Uiduam et pupillos int̾fe
Manifesta sunt ista singula: nec t̃ opus im¬
morari. Et dixerunt non uidebit dommꝰ:
non attendit. negligit ista⁊ alias res curat.
non intelligit. Hȩ enim duȩ uoces. sunt uoces¬
malorum. Una quam iam dixi. hȩc fecifti ⁊
facta tua ⁊ et placent mͥquia uindico: Aua
e uox iniquorum: quia nec attendit ista ds̾
nec aduertit ut sciat ⁊ quẽadmodũ inuã nͣ
curat ds. Ergo int̾ aliqͣ me computat as e
Aut uere me numerat ds: Aut ipsos hoĩes
numerat: Infelix homo. ut eẽs curauit ⁊
pite. Populum stum erudit: cui possunt
commoueri pedes. quando felicitates iniqͦrũ
uidet homo iambene uiuens in numero sc̃oꝵ
mali. et faciunt iniquitatem. et emulatur eoᷤ.
et adducitur ut imitetur facta ipsorum: qͥa
uidet quasi nch ÷ͥ ꝓdesse qđ bene uiuat hu¬
mił. hic sperans mercedem. Nam si illam sꝑet
futuram. non illam ꝑdet: quia nͣdum uenit

Expanded text:
tuam vexaverunt: viduam et pupillos interfetuam vexaverunt: viduam et pupillos interfeManifesta sunt ista singula, nec opus  Et dixerunt, Non videbit Dominus.» Non attendit ista, negligit ista, alias res curat, non intelligit. Hae enim duae voces sunt malorum: una quam jam dixi, «Haec fecisti, facta tua, et placent mihi, quia non vindico. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelix homo! ut esses curavit; pite.» Populum suum erudit, cui possunt commoveri pedes, quando felicitates iniquorum videt homo, jam bene vivens in numero sanctomali, et faciunt iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur ut imitetur facta ipsorum; quia videt quasi nihil sibi prodesse quod bene vivat humilis, hic sperans mercedem. Nam si illam speret futuram, non illam perdit; quia nondum venit
Abbreviated transcription (Latin):
quia patientia dĩ ad pęnitentiã te adducit:
Tu autem id ille qui respõdet et dicit. sidis¬
plictit dõ nͨ mͥ parceret. ds: uide quidsꝰ facit.
dudi apłm. Tu autẽ scdm duriciam cordis
tui et cor im̃penitens thesauritas tͥ iram in
die ix. et reuclationis iusti iuilicii dĩ: qͥ reddet
uicinq scdm oꝑa sua. Ille gͦ auget longan¬
mitate: et tuanges iniquitatem. Erit illius
thesaurꝰ insempitnum: miscdłia meos qͥ non
contempserunt mĩam: tuus autẽ thesaurus
mira inuenitur : et qd ponis cotidie ꝑmodi¬
cum: pꝰca massã inuenturꝰ es. M mutatim po¬
nis: s cumulum inuenies. Noli actendsre mi¬
nuta peccata tua cotidiana. Deminutissimis
unt qui respondent et loquentur inquitatẽ :
qr faciunt et parcitur eis: Popłm tũ dñe
humiliauerunt: id omnes qui iuste uunuint :
inquos uolunt suꝑbire om̃s mali. Populũ
tuum domine humiliauert: et hereditatem

Expanded text:
«quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? «quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem,» id est, ille qui respondet et dicit, Si displicerem Deo, non mihi parceret Deus: vide quid sibi facit, audi Apostolum: «Tu autem secundum duritiam cordis tui et cdie irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Ille ergo auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed cumulum invenies. Noli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minutissimis unt, qui respondent et loquentur iniquitatem, quia faciunt et parcitur eis? «Populum tuum, Domine, humiliaverunt:» id est, omnes qui juste vivunt, in quos volunt superbire omnes mali. «Populum tuum, Domine, humiliaverunt, et haereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores głabuntur: respondent et loquentur
iniquitatem. iniquitatem loquentur omnes qui
oꝑantur iniusticiam: Et dicit omnia oꝑa. Nes.¬
pondent. et loquentur iniquitatem. Qunid est
respondent: Contra iustum babent qͦd respon¬
deant. Tenit iustus aliquis. et dicit: nolifatẽ̾
imiquitatem. Quare: Ne moriaris. Ecce feci
imiqͥtate̾: quare ñmorior: Ille fecit iusticiã:
et mortuus ẽ. Quare mortuus ẽ: Ecce feci miqͥ¬
tate᷑: qͣre nͨ meabstulit ds Ecce ille fecit iusti¬
ciam ⁊ et qͣre sic inillum uindicauit: Qr ille
sic laborat : Respondent. hoc ẽ respondent
quia habent qđ dicant: quia parciturilł ⁊ de
patientia dei inueniunt argumͣtum responai¬
onis suȩ. Parcit ille ꝓpt̾ aliud: respondent illi
ꝓpt̾ aliud. quiꝰ unuunt. Qrͣ enim parcat ille:
dicit a płs: exponit consilium patientiȩ dei.
Ertistimas inquit qui talia agis ÷ quia tuesfu¬
gias iudiciumdi: Andiuitias benignitatis et
longantmitatis eius contempnis: Ignoras

Expanded text:
es gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Et dicit omnia opera. «Respondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce feci iniquitatem; quare non morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare mortuus est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans»
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ qua cognoscebantur: quod inuebãt
et non mortificabantur ⁊ qđ gaudebant. qd̃
multos ditabant : qd omina possidebant.
Insimstra uͦ quod ignobiles et male fainȩ ba¬
bebantur: qđ seduc.ores putabautur÷ quod
ignorabantur occidebantur: cobercebantur.
contristabantur : egeit ac incħ habere uideban¬
tur. Et quid mirum similites xp̃i et dextris
et sustris armis diabolum expugnant : Sic̃
autem pax hominibꝰ bone uoluntatis. et q̃n
sunt. aliis odor mortis in mortem: sic et inte.¬
ritus hominibꝰ malȩ uoluntatis et qͣn iustĩ
arma sunt sinistra ad salutem. Itaq reddet
illis non scłm nr̃am utilitatem que de ipsi
fit: s scłm ipsorum iniquitate᷑ quã diligendo
oderunt animas suas ÷ et ñsccłm b̃nficium qd̵
nob̃ de ipsis prestat honorat eos qͥ etiã malis

Expanded text:
veritatem qua cognoscebantur quod vivebant, quod non mortificabantur, quod gaudebant, quod multos ditabant, quod omnia possidebant; sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occidebantur, coercebantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantur. Et quid mirum si milites Christi et dextris et sinistris armis diabolum expugnant? Sicut autem pax hominibus bonae voluntatis , et quando sunt aliis odor mortis in mortem; sic interitus hominibus malae voluntatis, et quando justis arma sinistra sunt ad salutem. Itaque reddet illis non secundum nostram utilitatem, quae de ipsis fit; sed secundum ipsorum iniquitatem, quam diligendo oderunt animas suas: et non secundum beneficium quod nobis de ipsis praestat, honorat eos, qui etiam malis
Abbreviated transcription (Latin):
rłs te nichil laborare. ad compensationem.
Audi eum quullud ex parte cernebat: qͥdix̾.
nunc scioex parte. Quid ait apłs: Etenim
qd eͣ adp̾sens temꝑale et lecie tribulationis
nr̃e. iuxta incredebilem modum. et in mere

Expanded text:
res te nihil laborare ad compensationem. res te nihil laborare ad compensationem. Audi eum qui illud ex parte cernebat, qui dixit, «Nunc scio ex parte» : quid ait Apostolus? «Etenim quod est ad praesens temporale et leve tribulationis n
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti: Ante non habet potestatem figulus luti
ex eadem massa facere aliud uas inhonorẽ :
aliud incontumdiã : Uide et ipsum dñm dm̃
nr̃m xp̃m: quia ostendit sc sigulum. Namqͥ
minus oculos mutero fecerat. Ergo qd̵ dixit
numquid adheret tͥ sedes inquitatis qͥ fingis
dolorem inp̾cepto: sic dicamus. N umquid ad¬
beret tͥ sedes iniquitatis: qui formasdolorẽ
ip̃cepto: formas inquit. dolorem in pͣcepto:
id de dolore p̾ceptum nob̾ facis: ut ipse dolor
p̃ceptum sit nob̾. Quomͦ nob̾ dolor ẽ p̃ceptum:
Quando flagellat qui ꝓte mortuus ẽ: et nõtͥ
ꝑ mittit beatitudinẽ mista uita÷ et fallere ñ
potest: et hic non dat quod queris. Qͥd dabit:
Ubi dabit: Quantum dabit. qui hic non dat.
qui hic crudit ⁊ qui fingit dolorem inp̾cepto:
Labor ẽ bic tuus: et requies tͥ ꝓmictitur. At¬
tendis te hic habere laborem: s attende qua¬
lem ille requiem poslicetur. Numquid cogita¬
re poteris : Si illam posses cogitare: uidẽ¬

Expanded text:
non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam» ? Vide et ipsum Dominum Christum, quia ostendit se figulum. Nam mo hominem fecerat . Ergo quod dixit, «Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» sic dicamus, Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui formas dolorem in praecepto? Formas, inquit, dolorem in praecepto, id est, de dolore praeceptum nobis facis, ut ipse dolor praeceptum sit nobis. Quomodo nobis dolor est praeceptum? Quando te flagellat qui pro te mortuus est, et non tibi promittit beatitudinem in ista vita, et fallere non potest, et hic non dat quod quaeris. Quid dabit? ubi dabit? quantum dabit, qui hic non dat, qui hic erudit, qui fingit dolorem in praecepto? Labor est hic tuus, et requies tibi promittitur. Attendis te habere hic laborem; sed attende qualem ille requiem pollicetur. Numquid cogitare, potes? Si illam posses cogitare, vide
Abbreviated transcription (Latin):
Et factꝰ inquit mͥ dominus in refugium: Non
quereres tale refugium: si non ꝑiclitareris. S
idõ ꝑiclitatus es. ut quereres: quia ille fingit
dolorem inp̃cepto. facit mͥ de malicia malorũ
tͥbulationem: punctus tribulatione cepi quere̾
refugium: quod in illa felicitate seculari desie¬
ram querere. Quis enim facile recordat: dm.
qui semꝑ felix ẽ. et spe p̾senti gaudec : Recedat
spes seculi. et accedat spes dĩ: ut possit dicere.
Et factus ẽ michi dominꝰ inrefugium. Ad hoc
doleam: ut fiat mͥdominꝰ in refugnum. Et deus
m̃s maux iliũ spei meȩ. Modo enim dominus spes.
Quandui enim hic stimus : inspe sumus. nͣdum
ĩre. S ne inspe difficiamus. adẽ ꝓmissor erigens
nos: ⁊ temꝑans ipsamala q̃ patim᷑. Nonen̾i frustradictõ
ẽ fidelis ds qui ñ sunt uos teptari supͣquã potestis ferre

Expanded text:
t,» inquit, «mihi Dominus in refugium.» Non quaereres tale refugium, si non periclitareris: sed ideo periclitatus es, ut quaereres; quia ille fingit dolorem in praecepto. Facit mihi de malitia malorum, tribulationem; punctus tribulatione coepi quaerere refugium quod in illa felicitate saeculari desieram quaerere. Quis enim facile recordatur Deum, qui semper felix est, et spe praesenti gaudet? Recedat spes saeculi, et accedat spes Dei; ut possis dicere, «Et factus est mihi Dominus in refugium:» ad hoc doleam, ut fiat mihi Dominus in refugium. «Et Deus meus in auxilium spei meae.» Modo enim Dominus spes quamdiu enim hic sumus, in spe sumus, nondum in re. Sed ne in spe deficiamus, adest promissor erigens nos, et temperans ipsa mala quae patimur. Non enim frustra dictum est, «Fidelis Deus, qui non sinet vos tentari supra quam potestis ferre;
Abbreviated transcription (Latin):
formam÷ sicut iam dudum dix̃. qui sixit oculũ
non uidebit. Numquid finxit oculum m̃daciũ
ẽe S intelligitur plasmauit oculum: fecit ocu¬
lum. Nonne figulus ẽ cum fragiles. infirmos
et t̾renos facit: Audi apłm dicentẽ. Habemus
thesaurum istum inuasis sictilib. S forte aliꝰ¬

Expanded text:
formam, sicut jamdudum dixit, «Qui finxit oculum, formam, sicut jamdudum dixit, «Qui finxit oculum, non videbit?» Numquid, «finxit oculum,» mendacium est? Sed intelligitur, Plasmavit oculum, fecit oculum. Nonne figulus est, cum fragiles, infirmos, et terrenos facit? Audi Apostolum dicentem: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus» . Sed forte ali
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ sedes inquitatis: qui fingis dolorẽ inp̃cepto:
Hoc dix̃ ÷ nemo sedet tecum iniquus: nec tu sedẽ
iniquitatis habeb̃. Et unde hoc intelligit : red¬
ret sedes iniquitatis: quia nec nob̃ peꝑcisti.
mum ꝑosuit de scriptura. Tempꝰ e̾ ait inchoatio.¬
nis iudicii ex domo domini: idest tempꝰ est ut
modo udicentur qui ꝑtinent ad dominũ dm.
Si slagellantur filii ⁊ quid debent sꝑare serui
nequissum : Idoq addidit. Si autem icium
ã nob ⁊ quis finis eorum qui non credunt di eugło:
Dẽinde adiungit aliud testimonium. Et siuit
iustus saluabitur ÷ peccator et impius ubi pare¬
bunt : Quomͦ ergo erunt tecum iniqui: qͥnnec
tius fidelib partis. ut exerteas et erudias eos.
S quia ꝓpter hoc non parcit ut erudiat : ideo
dixit. qui fingis dolorem inpͣcepto. fingis enim
ẽ facis÷ formas. plisinas. Ande et figuli dicunt᷑.
et uas fictile dicitur ÷ non fictum illuo qd̵ m̃da¬
cium eͦ. s quod formatur ut sit. et habeat aliꝙ̃

Expanded text:
tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» Hoc dixit, Nemo sedet tecum iniquus, nec tu sedem iniquitatis habebis. Et unde hoc intelligat, redret sedes iniquitatis, quia nec nobis pepercisti. nium posuit de Scriptura; «Tempus est,» ait, «inchoationis judicii ex domo Domini;» id est, tempus est ut modo judicentur qui pertinent ad domum Domini. Si flagellantur filii, quid debent sperare servi nequissimi? Ideoque addidit: «Si autem initium a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio?» Deinde adjungit illud testimonium: «Et si justus vix salvabitur, peccator et impius ubi parebunt» ? Quomodo ergo erunt tecum iniqui, quando nec tuis fidelibus parcis, ut exerceas et erudias eos? Sed quia propter hoc non parcit, ut erudiat; ideo dixit, «Qui fingis dolorem in praecepto. Fingis» enim est, Facis formas, plasmas; unde et figuli dicuntur, et vas fictile dicitur: non fictum illud quod mendacium est; sed quod formatur ut sit, et habeat aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
tationes hominum quonia uane sunt: Namec¬
si tu nescis cogitationes dĩ quoniam iustȩ sunt:
ille tamen scit cogitationes hominũ qͣm uanȩ
sunt. Et homines scierunt cogitationes d̃ĩ. S
quibꝰ iam amicus factus ẽ: ꝓdit consilium suuͣ.
Et uos frͣs mei nolite uos contempnere. Si cuͣ
fide acceditis ad dominum: auditis cogitatioes
dĩ. Eas mͦ discitis. hoc nob̃ dicit᷑ ÷ ad hoc instrui¬

Expanded text:
tationes hominum, quoniam vanae sunt.» Nam etsi tu nescis cogitationes Dei, quoniam justae sunt; ille «scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Et homines scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instrui
Abbreviated transcription (Latin):
mus uitare possemus oculos dĩ : Ergo placent
istadõ. Idõ inalio psalmo peccatori dr. hȩc fecisti
factum tuum malum: sic putes quia et mͥ pla¬
cet. Et minatur in pꝰterum. Arguamte. Ergo
nor tacet quidir: tacui. Cum dicit hȩc fecifti
et tacui. suspicatus es miqͥtatẽ qd̾ ero tͥ similis:
nontacet. Cum enim nos loqͥmur: ille nͣtacet.
Cum enimlector legit: ille nͣ tacet. Cum psalmꝰ
ista cantat: ille ñ tacet. Et istȩ omnes uoces dĩ.¬
ꝑ orbem t̾rarum fiunt. Quomodo gͦ tacet ⁊ qͦmͦ
nontacet : Nontacet inu̾bo: tacet inuindicta.
Quid c̃ gͦ hȩc fecisti et tatui: hȩc fecisti et ñ uin¬
dicaui: suspicatus es iniquitatem qd̃ erotͥ simił.¬

Expanded text:
mus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent mus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in alio psalmo peccatori dicitur, «Haec fefactum tuum malum, sic putes quia et mihi placet. Et minatur in posterum: «Arguam te» . Ergo non tacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis;» et non tacuit. Cum enim nos loquimur, ille non tacet cum enim lector legit, ille non tacet; cum Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae omnes voces Dei per orbem terrarum fiunt. Quomodo ergo tacet, quomodo non tacet? Non tacet in verbo, tacet in vindicta. Quid est ergo, «Haec fecisti, et tacui?» Haec fecisti, et non vindicavi. «Suspicatus es iniquitatem, quod ero
Abbreviated transcription (Latin):
usq qͦ peccatores głabuntur ⁊ respondent et lo¬
quentur iniquitatem ⁊ loquentur om̃s qui oꝑ¬
antur imusticiam: Quid loquentur insicontͣ
dm qui dicunt: quid nob̃ ꝓdest quia sic inui¬
mus: Quid dicturꝰ es: Uere curat ista que fa¬
cimus ds̃: Quia enim uiuunt: putant deum
nescire qđ faciunt. Uide quid mali ilł contin¬
gat: quia si stationarius sciret teneret illos:
et idõ uitant oculos stationarii ne statim tene¬
antur. Oculos enimdi uitare nemo pocest: qi
ñ solum incubiculo uident. s et intima cordis
tui. Cogitant et ipsi quia nichil potst latere
d̃m. et qi faciunt et sciunt qͥd fecerunt. et
uident se uinere sciente dõ. qui ñ inuerent sci.¬
ente stationario: dicunt sͥ. Ista placent do. Et
reuera sulli displicerent facta ntͣa. quomͦ dĩs¬
plicent iudicib. quomͦ displicent legibꝰ. quomͦ
displicent imꝑatorib. et quomͦ desplicent
comm̃tariensibꝰ ⁊ nũqͥil qͦmͦ illoꝵ oculos uitar¬

Expanded text:
catores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Quid loquentur, nisi contra Deum, qui dicunt: Quid nobis prodest quia sic vivimus? Quid dicturus es? Vere curat ista quae facimus Deus? Quia enim vivunt, putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali illis contingat! Quia si stationarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos stationarii, ne statim teneantur: oculos enim Dei vitare nemo potest; quia non solum in cubiculo videt, sed et intima cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest latere Deum; et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et revera si illi displicerent facta nostra, quomodo displicent judicibus, quomodo displicent regibus, quomodo displicent imperatoribus, et quomodo displicent commentariensibus , numquid quomodo illorum oculos vita
Abbreviated transcription (Latin):
Eraltare qui iudicas t̾ram: redde retͥbutionem
rim mali tͥumphant et exultant: mali blas¬
phemant: mali omina mala faciunt. Mouet
te: compati tur tibi et psalmus: querit tecum.
non quia nescit: s ideo tecum querit qđ scit
ut millo muemias qd̵ nesciebas ÷ quomodo qui
uult aliquem consolari. nisi condoleat cum illo.
non illum crigie. Prius cumillo condoleo: et sic
cum reficit sermone consolatorio. Si aute intrct
adillum ridens luctum eiꝰ: non facit qł mͦ lectũ
cͣ. dicente apło⁊ gaudere cumgaudentib flere
cum flentib. Ergo ut gaudeant tecum. prius

Expanded text:
«Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem rim mali triumphant, et exsultant mali, blasphemant mali, omnia mala faciunt. Movet te? Compatitur tibi et Psalmus, quaerit tecum, non quia nescit; sed ideo tecum quaerit quod scit, ut in illo invenias quod nesciebas. Quomodo qui vult aliquem consolari, nisi condoleat cum illo, non illum erigit: prius cum illo dolet, et sic eum reficit sermone consolatorio. Si autem intret ad illum ridens luctum ejus, non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gau