comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris auccoritatẽ. id ꝙ datũ est ĩputa¬
bit prius in logatũ ꝙ p̾senti die
dicũsit et suꝑfluũ i alimetariã
cãm si quis de alimetis transege¬
rit sñ p̃toris auccoritate id ꝙ da¬
tũ est in p̃t̾ita alimenta cedr nec
int̾est tantũ m ꝙͣcitate sit debita
ꝙͣcum datũ est an minus. an prꝰ
nam si minus sit ad luic tam̃ id ꝙ
in sotutũ datũ est in p̃t̾ita alimen¬
ta ĩputabit᷑. ¶S anesi is qui dea¬
limetis tiasegit. locuplecior fc̃us
sit ea solut̾oe in id ꝙ fc̃s sit locup¬
lector equissimũ erit in eũ darire¬
riũ amniũ. ł ussus fructus. tr̃asac¬
tio etiã sine p̾core fieri pot̾it. ¶ Ce¬
t̃i si ususfructus modicus alimnie
ñ potit de liuis tr̃asige. siue ãnuiasi¬
ne mẽstrua ei reliqͣt᷑. ¶ Si tñ ita
sñ p̃core tr̃asegit. ut ĩ xicem eorũ
uiuũ quos amnis ł quot me sib

Expanded text:
tem: id quod datum est imputabitur prius in legatum quod praesenti die datum est, superfluum in alimentariam causam.Si quis de alimentis transegerit sine praetoris auctoritate, id quod datum est in praeterita alimenta cedet. nec interest tantum in quantitate sit debita, quantum datum est, an minus, an plus: nam et si minus sit, adhuc tamen id quod in solutum datum est in praeterita alimenta imputabitur. sane si is, qui de alimentis transegit, locupletior factus sit ea solutione: ‹in› quod factus sit locupletior aequissimum erit in eum dari rerium annuum uel usus fructus, transactio et sine praetore fieri poterit: ceterum si usu‹s› fructus modicus alimentonon poterit de his transigere, siue annua siue menstrua ei relinquantur. si tamen ita sine praetore transegerit, ut in uicem eorum nummum quotannis uel quotmensibus
Abbreviated transcription (Latin):
rant facile trasigant cõtenti m¬
odico p̾senti. diuus maitus or̃oe
ĩ senatu rocitata effecit nealit̾
almentorũ tr̃asact̾o rata eẽt qͣ
arbit̾ri an crãsact̃oł que amit
ti debeat eiud̾ p̃toris noticiao
btr̃asact̾om erit. siuc ħntat̾o si¬
ue uestiartũ. siue dep̃dus alin¬
entoeñ legabitu.¶F or̃opti

Expanded text:
rant facile transigerent, contenti modico presenti divus Marcus, oratione in senatu recitata, effecit, ut aliter alimentorum transanctio rata non esset quam arbitrari, an transactio valeat ti debeat.Eiusdem praetoris notio ob transactionem erit, siue habitatio siue uestiarium siue de praediis alimentum legabitur.Haec orati
Abbreviated transcription (Latin):
que ex cõsensu reddit᷑. lictes de qͥbe
n est cogitatũ ĩ suo statu retinet᷑.
nb̃tatem .n. captosam int̾p̾tatio
prudentiũ fregit.
is q uerbis cestamenti.
lp. Eͣ post rem indicatã tͣnͣsa¬
ctoual. Sił appellato ĩtcesẜ̃it.

Expanded text:
quae ex consensu redditur, lites, de quibus non est cogitatum, in suo statu retinentur. liberalitatem enim captiosam interpretatio prudentium fregit. isque verbis testamenti. Ulpianus: Et post rem iudicatam transactio valet, si vel appellatio intercesserit
Abbreviated transcription (Latin):
uI. Sdebitor sit fructuarius
ec paciscat᷑ ẜuus ĩ quonsũfruet¬
ũ sit ne ab eo petat᷑ paciscendo
meliore cõdom eis facit. ¶lt̃
si creditor eẽt fructuarius et pa¬
cus ẽ ne pec̾et ẜuus añt fructua¬
rius pacisc̾et᷑. ut pet̾et bnfito p

Expanded text:
i debitor sit fructuarius et paciscatur seruus, in quo usum fructum habet, ne ab eo petatur: paciscendo meliorem condicionem eius facit. item ‹si› creditor esset fructuarius et pactus esset, ne peteret, seruus autem fructuariu
Abbreviated transcription (Latin):
O ebitor cuius pignus creditor
disf̃eit cũ meuio quise logitimũ
credicoris sudem ee iaccabat im¬
septitio an is uti possit erceptoe
tñsactionis fc̃e con menio qͥ lus

Expanded text:
Debitor, cuius pignus creditor distraxit, cum Maevio, qui se legitimum creditoris heredem esse iactabat, mSepticio, an is uti possit exceptione transactionis factae cum Maevio, qui
Abbreviated transcription (Latin):
statione que erat relicta placu¬
erit certam qnͣtitate̾ p̾stari. trã¬
tione administrate tutele sue ae¬
gerat et transeg̾at adu̾suc eosd̃
tutores ex ꝑsona fr̃̾is sui cui fuser
sticerat agens p̃scriptione fõc tr¬
ansactionis ñ submouebit᷑. ¶Er¬
ansactio quecoq sit. de luict̾m d̃
quibe int̾ cõuementes placuit ĩ¬
terposita creditur. ¶ Qxi p fal
decipitur. ¶ Ei qui ñdũ certus
ad se querelam cc̃ patris testam̃¬
tũ ꝑtiñc de alus cãis cũ adu̾satus
pacto transegit. tm inmis int̾po¬
sitũ pactũ nocebit. de quibeint̾
actũ ꝓbatur. sam ea quorũz
act̃oes cõpetere ei postea cõptũ
est. ¶Iiqu est ꝑum pacto id de
E refiliorũ quos in potestate ñ
nibuit. transige̾ tem pe̾m mini
uocatio ñ est int̾posita. tñ si ne

Expanded text:
tatione, quae erat relicta, placuerit certam quantitatem praestari, trantione administratae tutelae suae egerat et transegerat, aduersus eosdem tutores ex persona fratris sui, cui heres extiterat, agens praescriptione factae transactionis non summouetur.Transactio quaecumque fit, de his tantum, de quibus inter conuenientes placuit, interposita creditur. Qui per falluam decipitur. Ei qui, nondum certus ad se querellam contra patris testamentum pertinere, de aliis causis cum aduersariis pacto transegit, tantum in his interpositum pactum nocebit, de quibus inter actum probatur. nam ea, quorum actiones competere ei postea conpertum est, iniquum est peremi pacto. id de e re filiorum, quos in potestate non habuit, transigentem patrem minimuocatio non est interposita, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ip S quis crediõit peccumãet
pac̾tus sit. ut quatenus face̾ poss¬
it debitor eacenus agat. an pac¬
tũ ualeat et magis est si pactũn
aiere noc .n. ĩpbũ est si quis hacte¬
nus deside̾t cõuenm qͣtenus fac¬
uitatos paciuntur. Id .i.¬

Expanded text:
i quis crediderit pecuniam et pactus sit ut, quatenus facere possit debitor, eatenus agat: an pactum ualeat? et magis est hoc pactum ualere. nec enim improbum e‹s›t, si quis hactenus desideret conueniri, quatenus facultates ‹patiuntur›. 50 I
Abbreviated transcription (Latin):
ta fũnt ł relicta. ł ab eo cuim¬
ortis cã donata sint relicta. S
et si cõdõis ĩplende gr̃a relicca
sint adhuc idem dicemus. ¶ Pl¬
ane de alinentis que ñ morti
cã donata st̃̾. licebit fñ p̾tore. ac¬
tore trãsigi. ¶ Siue igit᷑ ĩ mẽso
singulos siue ĩ dies siue ĩ anos
fũtnt relicta. or̃o locũ ħt. ¶ Ur
si ñ fu̾int ppetuo relicta. Sus
¶S si integra ꝙͣtitas alicui fu¬
erit relicta. ut ex ysuris eius se
alat. et mortis cã peccumas re¬
sticnat. ñ cessabit or̃o. l n ĩ an¬
nos singulos uidcat᷑ id relictũ¬

Expanded text:
nt relicta uel ab eo, cui mortis causa donata sunt, relicta. sed et si condicionis implendae gratia relicta sunt, adhuc idem dicemus. plane de alimentis, quae non mortis causa donata sunt, licebit et sine praetore aucto‹re› transigi.Siue igitur in menses singulos siue in dies siue in annos fuerint relicta, oratio locum habet. sed et si non fuerint perpetuo relicta, sed est.Si integra quantitas alicui fuerit legata, ut ex usuris eius se alat et mortis tempore pecunias restituat: non cessabit oratio, licet non in annos singulos uideatur id relictu
Abbreviated transcription (Latin):
uerẽ pacisci debitori tuo cristam¬
as pactus sit ne ab eo pecerermi
orem tuum iusisti soluere tit̾oc
et debicor pactus sit cũ titio suo
dibitore consticuto n tibi adũsus
titiũ debitorem estiꝵ ip̃i adũsu
suum actio perempta.Id̾ .ł.¬
pła qua quis aliquem sibi coli¬
edcm ẽe caunit petionem mulã
aduersus possessorẽ recũ sirdica¬
tiarũ dabit. Si int̃ debitorem et
esticueretur eciam sirs pacto q
de finctus focit fidem pr̃are de¬
tiones p̾dn pignori neri factas e¬
redute soluuse a debitore recipe¬
ret. et ut tributa eiusd̃ p̾du de¬
bitor penderet iustum ideor ẜu¬
andum est. ¶De moffitioso p¬
atris test̾o acturus ut ei certa
qͣntitas quo adinueret. sĩrs pr
lo n equitate tale defidtũ adm
dumidia eius ꝙerealite datũ e

Expanded text:
ere pacisci debitori tuo existimas, pactus sit ne ab eo peteres: norem tuum iussisti soluere Titio, et debitor pactus sit cum Titio suo debitore constitu‹to›: neque tibi aduersus tuum debitorem neque ipsi aduersus suum actionem peremptam qua quis coheredem sibi aliquem esse cauit, petitionem nullam aduersus possessores rerum hereditariarum dabit.Si inter debitorem et restitueretur: etiam heres pacto, quod defunctus fecit, fidem praestare detiones praedii pignori nexi factas creditor soluisset, debitore reciperet, et ut tributa eiusdem praedii debitor penderet, iustum ideoque seruandum est.De inofficioso patris testamento acturis, ut eis certa quantitas, quoad uiueret heres, prlo neque aequitate tale desiderium addimidia eius, quod ex ea lite datum e
Abbreviated transcription (Latin):
ti haberem flumen orcũ occu¬
pauit dem̃ ab eorecessit ius qͦ
ususfructus restitutũ eẽ labeo¬
in uidetur. qr idsolũ ꝑpetuo eur¬
d̾ iuiris mansiss. ⁊ taidũm puto
si flumen ĩu̾datione ortũ occu¬
pauit. Nam si alueo mucato m̃
manarecepi amicti usũ fructũ
extimo. cũ ic locuc aluei publi¬
cuc ẽẽ ceꝑit. n in pristimi statũ
resticui possit. Id̾ uiris in itin̾e ⁊
accu custodiendũ ẽẽ ait labeo. d̾
quib reb egoidem ꝙ id̃ quodĩu
suftuctu sentio. lab̾o. nec si sũma
sta eẽt idcirco solũ meũ ẽẽ desinit
non mag̾ ꝙͣ stercorato agro.

Expanded text:
ti haberem, flumen hortum occupauit, deinde ab eo recessit: ius quoque usus fructus restitutum esse Labeoni uidetur, quia id solum perpetuo eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus aluei publicus esse coeperit, neque in pristinum statum restitui posse. Idem iuris ‹in› itinere et actu custodiendum esse ait Labeo: de quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio. Labeo. Nec si summa sta esset, idcirco meum solum esse desinit, non magis quam stercorato agro.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ b̾ec accipiat ip̃e refficere de¬
beat. ¶ Si uo tał sit res cius u¬
has fructu ꝑciꝑe non possitle¬
garius reficere cogendus est. q̃
sus legatus est acquirit michi
si institor erit ⁊ oꝑis eius utar
in tab̾na. Nam mercib uenũ¬
dandis emendis q acquirit mͥ
S ⁊ si iussu meo ꝑ traditione

Expanded text:
pse ref‹ic›ere debeat, si uero talis sit res, cuius uheres fructum percipere non possit, legatarius reficere cogendus est: quasus legatus est, adquirit mihi, si institor erit et operis eius utar in taberna: nam mercibus uendundis emendisque adquirit mihi: sed et si iussu meo per traditionem
Abbreviated transcription (Latin):
si quis certer ł hasta ł puo iaci¬
endo. ł cutendo saliendo.luctã¬
do ł pugnando. quod uirtut¬
is cã fiat.

Expanded text:
si quis certet hasta uel pilo iaciendo uel currendo saliendo luctando pugnando quod uirtutis causa fiat
Abbreviated transcription (Latin):
de negab acciosusceptores eĩ d̾¬
tarat. ꝓhibuit undicari no q̃ co¬
llusores ꝙͣuis ⁊ hundigniuidea¬
ntur. ¶Item notandum est quo¬
d fusceptorem ubatum quidẽ

Expanded text:
denegabitur actio: suscept‹o›rem enim dumtaxat prohibuit uindicari, non et collusores, quamuis et hi indigni uideantur. Item notandum, quod susceptorem uerberatum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
mulieculam petuniam eũ cõsũp¬
sisse querebat᷑ poss ne ag̾e fui corru¬
pti cũ ea muliere. cũ is suus iamli
trͣ fuus ꝗdeam detuliss.
acian: ¶ trui corrupti noie q̃ cõ¬
stante mramonio matito in muli¬
erem datur acto. scilicet fauore nu¬
ptiarũ in simplum. De sugitiuis
s qui fugitum celauit fu¬
r est. ¶ Senatus senfuit. ne
fugitiui admittantut in saltu ax
ꝑtegantur. a iullicisł ꝓcuracorib
possõnũ ⁊ mulctam statuit. husã
qui intͣ.xe. diec fugitiuos. ł dĩns re¬
doidissent. ł ap̃ mrãtus cxibuissẽt¬
a ueniam man aptũdedit. s ad
inceps eod̾ senatus cõsulto impu¬
nitas datur eis qui intra pstituta
repora ꝙ̃ receꝑint fugitiuos ina
dum fugitium in p̾dia senatoꝵ
spexat. ⁊ senatus cõsultũ modesti
tis inquirentes nõ aduniant. S
a in eum qui queri ap̃sc pibuit
eadem pena statuta est. ⁊̃ gn̾al¬

Expanded text:
mulierculam pecuniam eum consumpsisse: quaerebatur, possetne agere serui corrupti cum ea muliere, cum is seruus iam liquas seruus ad eam detulisset. arum. Serui corrupti nomine et constante matrimonio marito in mulierem datur actio, sed fauore nuptiarum in simplum. DE FUGITIUIS s qui fugitiuum celauit fur est. Senatus censuit, ne fugitiui admittantur in saltus neque protegantur a uilicis uel procuratoribus possessorum et multam statuit: his autem, qui intddidissent uel apud magistratus exhibuissent, ueniam in ante actum dedit: sed et deinceps eodem senatus consulto impunitas datur ei, qui intra praestituta tempora, quam repperit fugitiuos in adum fugitiuum in praedia senatorum rospexerat et senatus consultum Modtis inquirentes non adiuuent. sed et in eum, qui quaeri apud se prohibuit, eadem poena statuta. est etia
Abbreviated transcription (Latin):
ctes stationarios dnos adiuuare
er¬
d in querendis fugitiuis. aut
inuentos redderent. q ut hn ap̃
quoc delitescant pumantur
si crimine cotingantur. ¶Uno¬
quisq eor qui fugitii aphe¬
ndit in publicũ deducered ⁊
merito admonentur mĩatus
eos diligenter custodire ne eua¬
dant. fugituui accipe ⁊ siqu¬
is error sit. fugitiui aũ appelło¬
ne ex fugitina natum nonco
telligũtur qui ingãtib mu¬
nicipalib traditi sunt ł pub¬
licis minstiis dilignt̾ custodi¬
nis se quis eẽ dicat ad magist᷑¬
cus deferantur ut facilius ag¬
iptis publice ł medes ꝓponant

Expanded text:
tes stationarios dominum adiuuare bere inquirendis fugitiuis, et ut inuentos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, puniantur, si crimine contingantur.Unusquisque eorum, qui fugitiuum adpraehendit, in publicum deducere debet.Et merito monentur magistratus eos diligenter custodire, ne euadant.Fugitiuum accipe et si quis erro sit. fugitiui autem appellatione ex fugitiua natum non cotelleguntur qui magistratibus municipalibus traditi sunt uel publicis ministeriis.Diligens custodiius se quis esse dicat ad magistratus deferantur, ut facilius adgiptis publice vel in aedes proponas.
Abbreviated transcription (Latin):
tuo.q q̃ si er̃neo eoquoꝙ noĩe nu¬
chitenebis qd̾ ego lege aqruliao¬
bnoxius sum. aut si ex cõducto
Fc̃r sic qd̾ ofto iudicis expedictur
interdũ aũ ⁊ si mutir sit ut nõ cx¬
pediat talem ẜuũ hãe. utrũ ergo
a p̾tũ cogitur dare sollicitator ⁊
nen domino dari. si siii detinere
ut est. in duplũ accipe.ł fuo resti¬
modo acciꝑe.cedẽ aũ sollicitatori
piculo eiusd dominiis fui actoi¬

Expanded text:
tiam si extraneo, eo quoque nomine mihi teneris, quod ego lege Aquilia obnoxius sim: aut si ex conducto factus sit, quod officio iudicis expedietur: Interdum tamen et inutilis sit, ut non expediat talem seruum habere. utrum ergo et pretium cogitur dare sollicitator etnem domino dari, siue seruum detinere ctus est, in duplum accipere, uel seruo restimodo accipere, cedere autem sollicitatori periculo eius de dominio serui actioni
Abbreviated transcription (Latin):
.pͣ. Dliuis pius sccipsit. eu
qui fugitiũ mlt requirere i
pons alicuius posse adire p̾sid¬
⁊ licteras ei daturũ.⁊ si ita res ex¬
egit apparicorem quoq ut ei ꝑ¬
mittatur ingredi ⁊ inquirere
⁊ penam eũdem p̾sidem in eiro
cõstituere qui inquiri nopim¬

Expanded text:
.Diuus Pius rescripsit eum, qui fugitiuum uult requirere in praediis alienis, posse adire praesidem litteras ei daturum et, si ita res exegerit, apparitorem quoque, ut ei permittatur ingredi et inquirere, et poenam eundem praesidem in eum constituere, qui inquiri no
Abbreviated transcription (Latin):
senatus recitauit. facuitatem
ingrediendi dedit tam cesaris
ꝙͣ senator ⁊ paganor p̾dia uo¬
ientib fugitiuos inquirere. scr¬
utariq cubicula atq uestigia
occul tantiũ.

Expanded text:
senatu recitauit, facultatem dedit ingrediendi tam Caesaris quam senatorum et paganorum praedia uolentibus fugitiuos inquirere scrutarique cubilia atque uestigia occultantium.
Abbreviated transcription (Latin):
it cõpẽt. sationer utro citroq cõ¬
dep̃tione fcã eũ soiuĩcunis sũma
exedet eius dũcarat sũme que
ita excedet dãpnare ⁊ placuit ꝑ¬
osse id arbitrũ facere. ¶Cũ fa.
prĩ soluetur itadem̃ i beditate
prĩs num̾ari si pr̃i adũsuc filiũ
tutitu que micbi atibi coĩs er¬
at fñdi partem meam aliena
nos acceptum est. n ea pars q̃
m eo funt in iudito ueniet cũ
alienata de ẜrditate exietit n
nouire hrditaria q est. tñ alie¬
natione me partis exrit de coĩ¬
one. ytrũ aũunus br̃rs partẽ

Expanded text:
pensatione ultro citroque condemnationis facta eum solum, cuius summa excederet, eius dumtaxat summae, quae ita excederet, damnare. et placuit posse id arbitrum facere. Cum familpatri solveretur, ita demum in hereditatem patris numerari, si patri adversus filium Titii, quae mihi et tibi communis erat, fundi partem meam alienaunos acceptum est. neque ea pars quae mea fuit in iudicio ueniet, cum alienata de hereditate exierit, nno iure hereditariaque est, tamen alienatione meae partis exit de communione. utrum autem unus heres parte
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rs iniuire incrogandus
est qua ex partebrs sit quo¬
tiens adũsus eũ actio instituitur
adubitat actor qua parteis cũ
quo ag̾e uelit lus sic est au̾ĩtro¬

Expanded text:
heres in iure interrogandus est, qua ex parte heres sit, quotiens aduersus eum actio instituitur et dubitat actor, qua ex parte is, cum quo agere uelit, heres sit. est autem interro
Abbreviated transcription (Latin):
iudicens ius eĩ eũ solũ locũ. hoc ẽ
ubi uitisdicendi ł iudicandi grã
cõsistat. ł si domi.ł in itinere hoc
agat.¬

Expanded text:
iudices: ius enim eum solum locum esse, ubi iuris dicendi uel iudicandi gratia consistat, uel si domi uel itinere hoc agat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pothecariał ẜiuana accͥone
petitelittis extimatio oblata
ft ut ⁊ is qui optulit ad n̾sꝰ
dñm uendicantẽ exceptiore
tuendus sit. ¶ Cot quoq su
ħ̾es cuipignus adiudicatũ ẽ
uelit totũ redd̾e l debitor no¬
lit audiendus est. Nõ id̾ dici
potest si alt̾am ꝑtenc̾ditor
emit adiudicatio erit necc̃a
est ẽptio uolũtaria nsi obi¬
ciat᷑ creditori qd̾ aĩmose lici¬
tus sit. S hiꝰ reirõ h̾ebit᷑. qr
quod creditor egit. ꝓ eo u̾ndũ
est. ac si debitor ꝑ ꝓcuratorem
egiss. ⁊ eius qd̾ pp̃ necc̃itatẽĩ

Expanded text:
a actione petita litis aestimatio oblata sit, ut et is qui optulerit aduersus dominum uindicantem exceptione tuendus sit. contra quoque si is heres, cui pignus adiudicatum est, uelit totum reddere, licet debitor nolit, audiendus est. non idem dici potest, si alteram partem creditor emerit: adiudicatio enim necessaria est, emptio uoluntaria: nisi si obiciatur creditori, quod animose licitus sit. sed huius rei ratio habebitur quia quod creditor egit, pro eo habendum est ac si debitor per procuratorem egisset et eius, quod propter necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
pe aũ non solum prĩ datam dotẽ
filiũ oportere u̾m q̃ ip̃a filio ma¬
rcellus scribit. s filio datam tam¬
tris u̾sum sit ¶ Si pr̃ int̾ fil ios sũ
scriptura bona diuisit ahonae
ris aliem ꝓmodo possonũ distri¬
bint nõ uidi simplisce̾ donationẽ
s potius supremi iuditii diuisi¬
onem pãpait. ¶ Plane inquit si
ceditores eos ꝓ portionib hrdita¬
rus couemant a umis placita ñ

Expanded text:
e autem non solum patri datam dotem filium oportere, uerum etiam ipsi filio Marcellus scribit, sed filio datam tamtris uersum sit.Si pater inter filios sine scriptura bona diuisit et onera aeris alieni pro modo possessionum distribuit, non uideri simplicem donationem, sed potius supremi iudicii diuisionem Papinianus ait. plane, inquit, si creditores eos pro portionibus hereditariis conueniant et unus pl
Abbreviated transcription (Latin):
ontra si ꝓmissor une decesẜit płi¬
bus h̾rdib institutis nec diui¬
ditur obligato nec dubiũ est
singuli in solidũ cenent᷑. offõ
iudicis cautiones int̾pomid b̃e
ut si quis exhus couentus lut

Expanded text:
ontra si promissor uiae decesserit pluribus heredibus institutis, nec diuiditur obligatio nec dubium est singuli in solidum tenentur, officio iudicis cautiones interponi debere, ut, si qu
Abbreviated transcription (Latin):
insũ relinquere.Icẽ cutared
ut decinctione caueatur hiys
quib adiudicat. ¶ Si pecc̾ia
que domi relictano est ꝑp̾cep¬
tionem relicta sit. utrũ uniu¬
sa acoh̾rdib p̾standa fit anꝓ

Expanded text:
uisum relinquere. Item curare debet, ut de euictione caueatur his quibus adiudicat. Si pecunia, quae domi relicta non est, per praeceptionem relicta sit, utrum uniuersa a coheredibus praestanda sit an pro
Abbreviated transcription (Latin):
pi int̾ tres põp̃̾ scribit. Item si p¬
lures b̾rditates int̾ cões sũt pos¬
extranco hat siue rei sur ꝑten
aucuilegauit. aut br̃s añ iudĩn¬
fam̾ . ħ̃. acceptam partẽ suã ali¬
enauit ad offin iudicis ꝑtinet.
ut eam ꝑtem quetestatoris fuit
Id̾ scribit. e ũ ego ⁊ tub̾rdes titio
extitissemus situ ꝑtem fũdi ꝙ̃
totũ hrditariũ dicebas a sẽpnio
pesieris. a uictus fu̾is mox eãdẽ¬
ꝓ ħr de possidetur s nec id qd̾ ꝓ
ẽptore. cũ eĩ ꝑiudicem priorem
iter acrũ stipsatus erat dicesẜit

Expanded text:
pi inter tres Pomponius scribit.Item si plures hereditates inter nos communes sunt, posextraneo habebat siue rei suae partem alicui legauit aut heres ante iudiae acceptum partem suam alienauit, ad officium iudicis pertinet, ut eam partem, quae testatoris fuit, onius.Idem scribit, cum ego et tu heredes Titio extitissemus, si tu partem fundi, quem totum hereditarium dicebas, a Sempronio petieris et uictus fueris, mox eandepro herede possidetur, sed nec id quod pro emptore: cum enim per iudicem priorem iter actus stipulatus erat decesserit,
Abbreviated transcription (Latin):
rte a cet̾is cõseqͥtur. Id̾ dicend̾
est ⁊ si testator inam legauit.¬
In illa quoq stiplatione ꝓpicien
ittetur stipso ne unius fcince¬
t̾is dapͥnosũ sit. ¶d̾ iuris est ĩ
pectinia ꝓmissa a testatore si
sb̾ pena ꝓmissa sit. Nam licetħ
obligatio diuidatur ꝑ legem
est poct̾ia nec dies uenit ꝓspici¬
endũ est ꝑcautionem ut deĩ¬
dempnitate caueat is ꝑꝙ̃ fcm̃
fuit. ne oĩs peccuna soluetur
aut ut caueat se ei qui solidũ
soluit partem p̾staturũ. Siue
s̃ soluit unus imiu̾sam peccu¬
niam ꝙͣ de fumctus ꝓmisit ne
acohrdib ꝑtes recipe pot̾it.¬
E dem obẜuatur inpignorib
luendis. nam michiumũ sũ
qd̾ debetur offeratur iure pig¬
mis creditor uende̾ potit. ¶Si
umis excoħ̾rdib noxali iudit̾o
ẜuũ br ditariũ defend̾it alutis
estimationẽ optulit cũ ħ expe¬
diret id ꝓꝑte hociudicio cõse¬
quat᷑. ¶ Id est ⁊ si unus legato¬
rũ noĩe cauerit ne ĩpossõm mi¬

Expanded text:
te a ceteris consequatur.Idem dicendum est et si testator uiam legauerit.In illa quoque stipulatione prospiciendmittitur stipulatio, ne unius factum ceteris damnosum sit.Idem iuris est in pecunia promissa a testatore, si sub poena promissa sit: nam licet haec obligatio diuidatur per legeest pecunia nec dies uenit, prospiciendum est per cautionem, ut de indemnitate caueat per quem factum fuerit, ne omnis pecunia solueretur, aut ut caueat se ei qui solidum soluerit partem praestaturum: siue etiam soluit unus uniuersam pecuniam quam defunctus promittit, ne a coheredibus partes recipere poterit.Idem obseruatur in pignoribus luendis: nam nisi uniuersum quod debetur offeratur, iure pignus creditor uendere potest.Si unus ex coheredibus noxali iudicio seruum hereditarium defenderit et litis aestimationem optulerit, cum hoc expediret, id pro parte hoc iudicio consequatur. idem est et si unus legatorum nomine cauerit, ne in possessionem mi
Abbreviated transcription (Latin):
tus ue est nõ ad eius soluis lucc̃
si aut reputationis int̾ eos focit
aut si curauis cautiones ĩt̾poi
quib int̾ eos cõicentur. cõmoda
⁊ incommoda.

Expanded text:
tusue est non ad eius solius lucrum si aut reputationes inter eos fecerit aut si curaverit cautiones interponi, quibus inter eos communicentur commoda et incommoda.
Abbreviated transcription (Latin):
dib a quib gn̾ałr hõ legatus
est ꝙͣ ip̃i el egerit. noluit cõse¬
tire ut p̾stetur ꝙͣ solui õib ex¬
pediebat. ⁊ ido cõuenti alega¬
tario iudõ płis dãpnati fuint
tas passus ñ utendo amicti.¬
Si filius cũ prm defende̾t cõdẽ¬
mortem potest eqͥuns dici pe

Expanded text:
 legatus est quem ipsi elegerint, noluerit consentire, ut praestetur quem solui omnibus expediebat, et ideo conuenti a legatario iudicio pluris damnati fuerint.tas passus est non utendo amitti.Si filius cum patrem defenderet condemortem, potest
Abbreviated transcription (Latin):
fam̃. hrc sit institutus dotemex
integram igirur dotem ꝑcipiet
a cauebis defensum iri cołades
qui ex stipłatu possinc cõuem̾
¶Idem est asi aluis dotem dedit. a
stiplarus est nõ solũ exotis sue
dotem s q̃ filii sui exoris qͣuas hꝰ

Expanded text:
familias heres institutus dotem uxi sustinet. integram igitur dotem praecipiet et cauebit defensum iri coheredes, qui ex stipulatu possunt conueniri. idem et si alius dotem dedit et stipulatus est. nec solum uxoris suae dotem
Abbreviated transcription (Latin):
at dotis petͥom coh̾rdem ẽẽ defe̾¬
dendũ ab eo qui susciꝑe honus
ufsus est ¶ S ⁊ legata que ab
utroq ꝓ dote data electa dotere¬
tinentur in cõpendio coħadiseẽ
⁊ u̾m est ħ nisi aliud testator ed¬
reit. ¶Ldem scripsit. Quod um
ex coħrdib statulib̾ cõditois ĩplẽ¬

Expanded text:
s petitionem, coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere onus iussus est. sed legata, quae ab utroque pro dote data electa dote retinentur, in compendio, coheredis esse, et uerum est hoc, nisi aliud testator edixit.Idem scribit, quod uni ex coheredibus statulib
Abbreviated transcription (Latin):
R coĩ diuidudo iudo nͥ
puenit ultra diuisionẽ retũ
ip̃arũ que coẽ̾s sint ⁊ si quidm
hiis dapnũ datũ fcm̃ ueest su
quid eo noĩe aut abest alicui
socioꝵ aut a deu ꝑuenit ex re
coĩ. ¶ Si quid ip̃i sine dolo malo
int̾ se pepigerũt id in primis

Expanded text:
i diuidundo iudicio nihil peruenit ultra diuisionem rerum ipsarum quae communes sint et si quid in his damni datum factumue est siue quid eo nomine aut abest alicui sociorum aut ad eum peruenit ex re communi.Si quid ipsi sine dolo malo inter se pepigerunt, id in primis
Abbreviated transcription (Latin):
puocatur c̾ditor eius cui res fu̾it
adiudicata ⁊ uelit partem sua
p̃du rccuꝑare sol uto eo qd̃ ip̃ed̃¬
biut. elegant dicit᷑ nõ eẽ audiẽ¬
dũ. nisi ⁊ cam partẽ ꝑatus sit re¬

Expanded text:
et debitor eius cui res fuit adiudicata uelit partem suam praedii reciperare soluto eo quod ipse debuit: eleganter dicitur non esse audiendum, nisi et eam partem paratus sit re
Abbreviated transcription (Latin):
pot. ¶ Si incertũ sit anler falcidi¬
a locuiãt int̾ legatariũ ⁊ fedem.
coĩ diuidũdo agi pt aut incerte
partis uendicatiodatur. Si młr
sic. a si peculiũ legatũ sit. qr in
qñtũ res peculi ares deminuit.
idqd̾ dño debetur in certũ est.¬

Expanded text:
an lex Falcidia locum habeat inter legatarium et heredem, communi diuidundo agi potest aut incertae partis uindicatio datur. similiter fit et si peculium legatum sit, quia in quantum res peculiares deminuit id quod domino debetur, incertum est.
Abbreviated transcription (Latin):
rtic ꝑsone. ut hii pensiones siñ
ulia cotrou̾tia ꝑcipiant rsires
mobilis sit. ⁊̃ sic pot̾itut int̾
eos cõueniat. caueant q ꝑ tẽp¬
ora se usuros ⁊ frunturos. ħ est
ut ap̃ singłoc mutua nice certo
cepore sitͦ usuffructuc. ¶Leq co¬
lomc n hus qui depoitũ susce¬
perũt hoc uidm cõpetit ꝙͣ nr̃a

Expanded text:
onae, ut hi pensiones sine ulla controuersia percipiant: uel si res mobiles sint, etiam sic poterit, ut inter eos conueniat caueantque per tempora se usuros et fruituros, hoc est ut apud singulos mutua uice certo tempore sit usus fructus.Neque colonis neque eis qui depositum susceperunt hoc iudicium competit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cessat fi tam̃ iuistacã est possid̾¬
di utue coĩ diiduoo cõpenit.
gorem ¶Lui scribit si alterpo¬
qor ꝑuocet ait̾ dicat eũ possi¬
dere non deb̾e hoc iudm̃ darus
post annũ quidem qr placurt
ĩ post annũ in eu̾ qui in deie¬
cit it̾dictũ reddi. ⁊ sip̾carioi

Expanded text:
cessat, si tamen iusta causa est possidendi, utile communi diuidundo competit, igorem.Iulianus scribit, si alter possessor prouocet, alter dicat eum ui possidere, non debere hoc iudicium dari nec post annum quidem, quia placuit etiam post annum in eum qui ui deiecit interdictum
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ eicur. ¶S a siclam dicat
poffide qri ꝓuocat dicendũoẽ
cit dessarc boc iudm namde
candestina posione coretere
mtdictuĩquit. ¶Siouo sint
qui rem pignori acceperũt
equussimũ eẽ utuecoi diuidũ¬
do iudindari. ¶S ⁊ si de usufr¬
uctusit int̾ duos cõtrou̾sia d
dari Item si duo aptore missi
fint in possone legatorũ. ¶Estei
msta cansa possidendi custodie
dicendum qd̾ ht rõnem ¶ pla¬
nesiiam aĩpm infecti missus
nusus sit posside̾ nonerituti

Expanded text:
rdictum datur. sed et si clam dicatur possidere qui prouocat, dicendum esse ait cessare hoc iudicium: nam de clandestina possessione competere interdictum inquit.Si duo sint qui rem pignori acceperunt, aequissimum esse utile communi diuidundo iudicium dari.Sed et si de usu fructu sit inter duos controuersia, dari debet.Item si duo a praetore missi sint in possessionem legatorum: est enim iusta causa possidendi custodiae dicendum: quod habet rationem.Plane si iam damni infecti missus iussus s
Abbreviated transcription (Latin):
teo qr̃ ancoi diuidũdo iudo a¬
gi possit ⁊ ait mela ita demũ
posse si solũ eius coẽ sir. Hoc
iudm bone fidiest. quare si un¬
a res indiuissa relicta sit uelebi¬
t utiq cetarũ diuisio ⁊ potĩt ite¬
que indinsa mansit. ¶ Sicut ãt
ipĩus rei diuisio uenit. in coĩdi.
rade socu labeo recte existimat
impensas ⁊ fructus ade func¬
topceptos uenire. ¶Planef¬

Expanded text:
ommuni diuidundo iudicio agi possit: et ait Mela ita demum posse, si solum eius commune sit.Hoc iudicium bonae fidei est: quare si una res indiuisa relicta sit, ualebit utique et ceterarum diuisio et poterit itequae indiuisa mansit.Sicut autem ipsius rei diuisio uenit in communi rede socii, Labeo recte existimat impensas et fructus a defuncto perceptos uenire. plane f
Abbreviated transcription (Latin):
um est. ucili tam̃ locus futu¬
rus. qd̾ datur dep̾stationib qͦ¬
tiens coĩs eẽ desiit. ¶ Siue aũ
locando fũ dũ coẽm siue colen¬
do de fũdocoĩ quuid socius cõse¬
cucus sit.cõĩ diuidũdo iudo
teneb̃. ⁊ si quidẽ coĩ noĩe id
fecit neq lucrũ n dãpnii sen¬
tire eũ oportet ut si u̾onõ coĩ¬

Expanded text:
um est, utili tamen locum futurum, quod datur de praestationibus, quotiens communis esse desiit.Siue autem locando fundum communem siue colendo de fundo communi quid socius consecutus sit, communi diuidundo iudicio tenebitur, et si quidem communi nomine id fecit, neque lucrum neque damnum sentire eum oportet, si uero non co
Abbreviated transcription (Latin):
ħ aũ io p̾stat coĩ diuidũdo iu¬
do. q uidet᷑ partem suam ñ
potuisse expedite locare ¶xe
do locus erit ut ⁊ papimanꝰ sc¬
risit nisi id dem gessit sine qͦ¬
recte partem suam ãmistra¬
re nõ potuit. al ioquin si po¬
tint ht negotior gestoꝵ acci¬
onẽ eaꝙ tenetur. ¶Si quid

Expanded text:
 ideo praestat communi diuidundo iudicio, quia uidetur partem suam non potuisse expedite locare. cetdo iudicio locus erit, ut et Papinianus scribit, nisi id demum gessit, sine quo partem suam recte administrare non potuit: alioquin si potuit, habet negotiorum gestorum actionem eaque tenetur.Si quid
Abbreviated transcription (Latin):
Ite an sine societate res int̾ alia¬
uos coĩs sit. nam utroq caũ lo¬
cus est coĩ diuidudo iud̾o. ẽ uĩ
societate res cõis est ueluti ĩt̾
em   erũt sin societatate res¬
coĩs est ueluti ĩt eos quib ead¬

Expanded text:
te an sine societate res inter aliquos communis sit: nam utroque casu locus est communi diuidundo iudicio. cum societate res communis est ueluti inter rem emerunt: sine societate communis est ueluti int
Abbreviated transcription (Latin):
ap. Nrbitroquoy acrepto
fatres coem baditatẽ cõsensu di¬
uidendẽtes pietatis offõ fũgũ¬
tur ꝙͣ reuocari non olicet arb¬
iter smãm uirgio pẽpto non
dixit. si nõ incercedat etatis
auxiliũ. Commnũi diuidũdo Rca¬

Expanded text:
.Arbitro quoque accepto fratre‹s› communem hereditatem consensu diuidentes pietatis officio funguntur, quam reuocari non oportet, licet arbiter sententiam iurgio perempto non dixerit, si non intercedat aetatis auxilium. COMMUNI DIUIDUNDO
Abbreviated transcription (Latin):
datus a meuenit quid̾ in coĩ
dundũdo iudo s ius pignori
creditori manebit ⁊ si adiid¬
catus fu̾it. nama si pars socio
tradita finss integrũ manẽt
Arbitrũ aũ coĩ diuidudo obħ
simnoris ꝑtem extimare debere
quod ex pacto uende eam re
creditori potest iuł ait. Ede¬
uił sccibit si is cũ quo ẜuũ co¬
munẽ hebam partem suammͥ
ri totũ hoẽm adiudicau̾it in
partis estimationẽ eũ cõdẽpin
mane eĩ integrũ nis pignoris
quod si adiudicauit iudexm
tanti dũtaxat mecõdẽpnet. ꝙ¬
topłis pignus sit ꝙͣ pectuma
ctedita ⁊ debitorem a me iub¬
at libari. ¶O fto iudicis q̃ ta¬
lic adiudicatio fieri potestut
alt̾i fũdũ aitinsũfructũ ad¬

Expanded text:
a me, uenit quidem in communi diuidundo iudicio, sed ius pignoris creditori manebit, etiamsi adiudicatus fuerit: nam et si pars socio tradita fuisset, integrum maneret. arbitrum autem communi diuidundo hoc minoris partem aestimare debere, quod ex pacto uendere eam rem creditor potest, Iulianus us scribit, si is, cum quo seruum communem habebam, partem suam miri totum hominem adiudicauerit, partis aestimatione eum condemnet, manere enim integrum ius pignoris: quod si adiudicauerit iudex mihi, tanti dumtaxat me condemnet, quanto pluris pignus sit quam pecunia credita, et debitorem a me iubeat liberari.Officio iudicis etiam talis adiudicatio fieri potest, ut alteri fundum, alteri usum fructum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾tas eius spectanda est. qretiã ĩ¬
pub̾is alique oꝑe eẽ possũt. Imꝑ¬
be tam̃ deside̾at petitor fructus
cristimari. qui ex artifitio euc p¬
cipi potuerunt. quod artificiũ
sũptib possoris didicit.

Expanded text:
ubertas eius spectanda est, quia etiam impuberis aliquae operae esse possunt. improbe tamen desiderabit petitor fructus aestimari, qui ex artificio eius percipi potuerunt, quod artificium sumptibus possessoris didicit.
Abbreviated transcription (Latin):
to possit nãssici possõm. qr lõge
cõmodius est ipm posside. ⁊ ad¬
u̾sariũ adhonera petitoris cõpe¬
lłe. qͣ ab alio possidente pet̾e.
rei defentiom sñcã cũ ñ possidet
noc dolo fciss quominus possidẽt
si actor ignoret. nonẽ absoluen¬
¶Cet̾m aũ iud̾m acceptũ nõ dccip¬
it actorem. qui se negat posside̾
cũ uere nõ possid̾et. nec uidetur
se licti optulisse. qui dicessit.
ab alio sa se decipit. ⁊ ioreꝰ absol

Expanded text:
to possit nancisci possessionem, quia longe to possit nancisci possessionem, quia longe commodius est ipsum possidere et aduersarium ad onera petitoris compellere quam alio possidente petere.rei defensioni sine causa, cum non possideret nec dolo fecisset, quo minus possideret: si actor ignoret, non est absoluenceterum ante iudicium acceptum non decipit actorem qui se negat possidere, cum uere non possideret: nec uidetur se liti optulisse qui discessit. ab alio, sed a se decipitur: et ideo reus absol
Abbreviated transcription (Latin):
locũ ħt in fc̾m act̾o nec̾ca est. at
in hus caĩb corporib que ex di¬
stantibus capitib eer̾it cõstat
singulac ꝑtec retinere suam
ppriam spẽm. ut singłi hõines¬
q singule oues. Id̾o qr posse me
gregem uendicare. ꝙͣuis ari¬
arietem uendicare posse. qd̾ nͥ
id̾ in coherentib corporib euc¬
niet. nam si statue mee brachi¬
dici brachiũ tuũeẽ. qr tota statu¬
a uno spũ cõrinetur. ¶Tignũ
alienũ alienis edib ĩũctũ ne¬
mo uendicare potest pp̃legem¬
xii tabularũ. sec eonõie adex¬
ibend̾ agi. nsi aduersus eũ qui
est acc̾o antiqua de tigno ĩuĩc¬
to. q̃ induplũ ex lege.xii. tabu¬
larũ descendit. ¶Item si quis er
Alienis sementis in solo suoedi¬
¶Scementa aũ resoluta priordñc
capionis dissolutũ sic edificuĩ
posꝙͣ a bõc fidei emptore posses¬
sũ sit. nec eĩ sugla cementa usu¬
capiũt. ⁊ si domus ꝑ tẽporis spa¬
cium nostra fiat.
anniadũt̾e d. analiquo int̃dis¬

Expanded text:
o necessaria est. at in his corporibus, quae ex distantibus corporibus essent, constat singulas partes retinere suam propriam speciem, ut singuli homines, singulae oues: ideoque posse me gregem uindicare, quamuis ariarietem uindicare posse. quod non idem in cohaerentibus corporibus eueniret: nam si statuae meae bracchidici bracchium tuum esse, quia tota statua uno spiritu continetur.Tignum alienum aedibus iunctum nec uindicari potest proptebularum, nec eo nomine ad exhibendum agi nisi adversus eum, qui est actio antiqua de tigno iuncto, quae in duplum ex lege duodecim tabularum descendit. Item si quis ex alienis cementis in solo suo aedi, cementa autem resoluta prior dominus capionis dissolutum sit aedificium postquam a bonae fidei emptore possessum sit: nec enim singula cementa usucapiuntur, si domus per temporis spatium nostra fiat. animaduertere debet, an aliquo interdic
Abbreviated transcription (Latin):
non ex resua acquisunt. In quo
hroitatec quoq legataq que ꝑ
eũ ẜuũ obuenerũt cõtinẽt᷑. Nlec
eĩ sufficit corpus ip̃m resticui. S
accipiebat᷑. restitutuc ħo fuiss.
Itaq partus ancille restitui d. ꝙͣ¬
sucepit. Quocaũ q̃ de partu sicut
de matre. ⁊ traditio ⁊ cautio de do
fugerit funs requiremus an ta¬
lic fu̾it. ut ⁊ custodiri debu̾it. N¬
am si integre oppimonis uidc ba¬
t᷑. ut non debu̾it custodi ab solu
endus est possor. ut tm̃ si int̾ea
eũ ufuceꝑit actionib suis cedat
petitori. ⁊ fructuc eius tẽporis qͦ
possedit p̃stet. Q ud̾ si nũdũ eũ
usucepit ab soluendũ eum ce fũ
cautionib. ut nich caueat peri¬
tori. de ꝑseq̃nda eare. quommuc
eĩ petitoreani rem ꝑ sequi potest
ꝙͣuic it̾m dũ in fuga sit usucapi
fu̾it ⁊̃ ip̃ius nõie dãpnari debe¬
bit. ut tam si usu eũ nõ ceꝑit
t᷑ cauere de ꝑseqñda ea re. t̾mͦ
cauere debet possessor si rem
nactus fu̾it ut eam restitua

Expanded text:
sua adquisivit: in quo hereditates quoque legataque, quae per eum servum obvenerunt, continentur. nec enim sufficit corpus ipsum restitui, sed accipiebatur, restitutus illi homo fuisset. itaque partus ancillae restitui dsuceperit: quo casu etiam de partu, sicut de matre, et traditio et cautio de dolfugerit servus, requiremus, an talis fuerit, ut et custodiri debuerit. nam si integrae opinionis videbatur, ut non debuerit custodiri, endus est possessor, ut tamen, si interea eum usuceperat, actionibus suis cedat petitori et fructus eius temporis quo possedit praestet. quod si nondum eum usucepit, absoluendum eum sine cautionibus, ut nihil caueat petitori de persequenda ea re: quo minus enim petitor eam rem persequi potest, quamuis interim, dum in fuga sit, usucapiafuit, etiam ipsius nomine damnari debebit, ut tamen, si usu eum non cepit, tur cauere de persequenda re, tamen cauere debere possessorem, si rem nanctus fuerit, ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
necul paeius ex aliqua cã mortuꝰ
oremeũ fec̾it. qr ncħ inc̾est petito¬
ric. s ħ ꝙͣtũ ad inrem act̃om. legis
aũ aquilie actio durat. ¶S uic̃ qͥ
XI
añ litẽ cõtestatam dolo desut
rem possidere tenet᷑ in rem act̾o¬
ne idq er senatus cõsulto colli¬
gi potest. quocautũ est ut dre

Expanded text:
mortuus orem eum fecerat, quia nihil interest petitoris: sed haec quantum ad in rem actionem: legis autem Aquiliae actio durat. Sed et is, ui ante litem contestatam dolo desiit rem possidere, tenetur in rem actione: idque ex senatus consulto colligi potest, quo cautum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sicũ est si boc de fudo legato n
cederent eũ q legarius uendi¬
cass an iste fũdus aliꝙͣ ẜincu¬
tem casis deb̾et. aut si ex fidi¬
cõmissi cã eũ sibi darilegatar¬
ius desidaret hdes ẜuitute ali¬
nem. ut ius in cã pascendi ha¬
berent mcati st idq ⁊̃ ad succe¬
ssorib eor est obsuatũ. ¶ S nõ¬
nulli exbus qui ħ ius habebant
p̃dia sua ꝓpria uenũ dederũt q̃

Expanded text:
situm est, si hae fundo legato non cederent eumque legatarius vindicasset, an iste fundus aliquam servitutem casis deberet aut, si ex fideicommissi causa cum sibi dari legatarius desideraret, heredes servitutem alinem, ut ius compascendi haberent, mercati sunt idque etiam a successoribus eorum est observatum: sed nonnulli ex his, qui hoc ius habebant, praedia
Abbreviated transcription (Latin):
Is cuiuc familia uicinui p¬
hibẽbat aꝙͣ duc̾e sui pote statem
nõ faciebat ne secũ agi possi qrit
bona adiisaru possid̾i ⁊ ñ anĩ
de diced̾e qͣ si accori cius aq̃ du¬
cende costitinss ⁊ si quid̃ aꝙ du¬

Expanded text:
Is, cuius familia uicinum prohibebat aquam ducere, sui potestatem non faciebat, ne secum agi posset: quaerit bona aduersarii possideri et non ante inde discedere, quam is actori ius aquae ducendae constituisset et, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
cũ al ioacto nõ est. noc ꝑ introga¬
tionem quid̾ aut cõfessõnẽ tran¬
au cofessionec ita tatest si io qd̃
ĩ cõfessione ueniet us ⁊ natura
reciperepo test.

Expanded text:
cum alio actio non est, ne per interrogationem quidem aut confessionem tranautem confessiones ita ratae sunt, si id, quod in confessionem uenit, et ius et naturam recipere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
possori h̾rditatis. ꝑtem quid̃ ħr¬
ditatis defendere. ꝑtem uo cedẽ
nec eĩ ꝓhibet aliꝙͣ totã ħrdita¬
tem possidere. ⁊ ꝑtem scire di¬
midiam ad se ꝑtinere de ait̾aꝑ
te cõtrou̾siam non facere.
erat eius ꝓcurator uend̾om fe¬
cit ⁊ pecumam ꝓ ꝑteeius abs¬
tulat. postea apparuit eũ qui
in asia erataña decessisse insti¬
tuto ex parte dimidia herode ꝓ¬
curatore suo. ⁊ exꝑte auo.q̃sitũ¬
ditatem ꝙͣm ex ħ̾rdi tate ea pec
cuma fuiss que ad ꝓcuratore
ex uendit̾oe ꝑueniss. petere eos
oportere. ⁊ nicħoꝰ partem dim¬
idiam hrditatis a coħrdib eius
ita fore. siue om̃c ea peccuma
penec eũ qui ꝓcurator fiuss re

Expanded text:
tem quidem hereditatis defendere, parte uero cedere, nec enim prohibet aliquem totam hereditatem possidere et partem scire dimidiam ad se pertinere, de altera parte controuersiam non facere. erat: eius procurator uenditionem fecit et pecuniam pro parte eius abstulerat: postea apparuerit eum qui in Asia erat antea decessisse instituto ex parte dimidia herede procuratore suo et ex parte alio. quaditate peunia fuisset quae ad procuratorem ex uenditione peruenisset, petere eos oportere: et nihilo minus partem dimidiam hereditatis a coheredibus eius. ita fore, siue omnis ea pecunia penes eum qui procurator fuisset re
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit. mãdatoris quo morteso¬
in mãdatũ. s obligatonẽ alqñ
durare ¶Si quis debitori fuomi¬
dauit ut tͣitioͣ soluet. et debitor
mortuo eo id cũignoraret solu̾it
cuma fide iussori etiã si debitor
ab eo delegatus sit creditori. His
solucdo ñ fu̾it. qr bomũ nom̃ facit
credior qui admictit debitorẽ
delegatũ ¶ Si is qui fidciussorido¬
get fideussor mandati. qͣttmis
nicħ int̾sit utrmimos solu̾it cre¬
est. ñ plus fideussore cosequi d̾b̾c
mãdati iud̾o ꝙͣ ꝗd solu̾it¶Mada¬
totuo fideuissi .. et ꝓcuratoric¬
ditoris solui. si uerus ꝓcurator fu¬
it statim madati agã. Q̾ si ꝓcura¬
tor ñ est repeta ab co. ¶o oiã q̃
ĩpensurus ñ furit. madatori ĩpu¬
tabit. ueluti qd spoliatus sit a
latrombx.aut naufragiores a¬
misit. ł langore suosuoruiq app̾¬
hensus q̃dã erogau̾it. naħ mag̾¬

Expanded text:
scripsit mandatoris morte solvi mandatum, sed obligationem aliquando durare. Si quis debitori suo mandaverit, ut Titio solveret, et debitor mortuo eo, cum id ignoraret, solverit, unia fideiussori etiam si debitor asolvendo non fuerit, quia bonum nomen facit creditor, qui admittit debitorem delegatum. Si is, qui fideiussori doget fideiussor mandati, quatenus nihil intersit, utrum nummos solverit creplus fideiussorem consequi debere mandati iudicio, quam quod soluerit.Mandatu tuo fideiussi decem et procuratori creditoris solui: si uerus procurator fuit, statim mandati agam: quod si procurator non est, repetam ab eo.Non omnia, quae inpensurus non fuit mandator, imputabit, ueluti quod spoliatus sit a latronibus aut naufragio res amiserit uel languore suo suorumque adpraehensus quaedam erogauerit: nam hae
Abbreviated transcription (Latin):
deteffisse. ꝓp̃ mandatiũ meu
alii uend̾e uolueris. anhsm̃s
eo nõie tibifit obligatus. et re¬
trofi alii uendid̾is an fedi meo
tenearis. ¶A amsiquid̾ fbcõd̃o¬
ne ẽpt̾o facta uide̾t᷑ potest agi
qͣad̾m siquis alia codopostmo¬
dati agend̾ fit. ac si alienũ fũ¬
dũ emimandasem. morte in¬
secuta cũ id scicris restiluto
mãdato nulłatibi act̾onẽ cũ
fede meo fore ¶S et si mãdati
rent fi exẽpto agͥetuꝵ.

Expanded text:
decessisse, propter mandatum meum alii vendere nolueris, an heres meus eo nomine tibi sit obligatus, et retro, si alii vendideris, an heredi meo tenearis. nam si quidem sub condicione emptio facta videtur, potest agialia condicio post modati agendum sit, ac si alienum fundum emi mandassem, morte insecuta, cum id scieris, resoluto mandato nullam tibi actionem cum herede meo fore. sed et si mandati rentur, si ex empto ageretur.
Abbreviated transcription (Latin):
aibolem Itaut om̃s fumas
maioees. et minores.coaceruet
et ita port̾onẽ ei qui mãdatũ sus
tio tibieme madam et aliarũ
ptiũ nõie cõmode negotiũ ges¬
fisti. et uilius enis. ꝓ tua parte

Expanded text:
io. ita ut omnes summas maiores et minores coaceruet et ita portionem ei qui mandatum susctio tibi emere mandaui et aliarum partium nomine commode negotium gessisti et uilius emeris, pro tu‹a› parte
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cẽm. ꝙͣ cautũ michi fuiss. dã¬
pnũ p̾stari. et ħ mãdatũ ĩc̾ceffi¬
set. fore mãdati act̾onẽ existimo
Si quis aumãdau̾it alicui. ne
legatũ ad se repellat. longe ei
cũq cõtctus tales st̃ ut quicõr
corũ nõie fidenissor obligarip̃t
poss et mandati obligat᷑onẽ co¬
siste puto. n ẽĩ multo referre
pͥsens qui int̾rogatus fideiub¬
re sumã se obligauit. recte tͣe¬
net᷑. si ĩ maiorẽ. uil. u̾us puta¬
t qd̾ a pleris responsu est eũqͥ
maiorẽ sũmã ꝙͣ rogatus sit fi

Expanded text:
m cautum mihi fuisset damnum praestari et hoc mandatum intercessisset, fore mandati actionem existimo. si quis autem mandauerit alicui, ne legatum a se repell‹a›t, longe ei icumque contractus tales sunt, ut quicumque eorum nomine fideiussor obligari posset, et mandati obligationem consistere puto: neque enim multo referre, praesens quis interrogatus fideiuberem summam se obligauit, recte tenetur: si in maiorem, Iulianus uerius putat quod a plerisque responsum est eum, qui maiorem summam quam rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
tone h̾re qͣtenus rogatus eẽt. qr
id feciss qd̾ mãdatũ eiest. nã us
ad eã sũmã in qm rogatus etat
curabat. iscũ a debicorib eiu
misit. q sigmficaret certã su¬
mã eramistratone ap̃se eẽ. eã¬
qr credita fibi. se debitur̃ cũ ufu¬
tis semc ssib. ꝯfitũ est an ex ea
cã credita pectuma peti poffit
ã creditam tieri possesnec huic̃
simile eẽ. ¶Sd̾ si peccumã ap̃te
depõitã couen̾it ut creditã has
credita fiat. qr tunc m̃imi qui
mei erant tui fuĩt. ¶Item qd̃
si a debitore meo ussõ te acciꝑe
peccumã credicafiat. Ideĩ ben¬
igne receptũ estih iis argumẽ¬
tũ ee eũ qui cũ mucuã peccum¬
amdare ueliet. argentũ uen¬
dend̾ dediss nichomag̾ peccu¬
mã creditam recte petituru¬
et tñ peccumã ex argentore¬
dactã ꝑicło eius fore qui acce¬
piss argentũ. ¶Inpposito gͥ
dicend act̃one mãdatiobliga¬
tũ fore ꝓcuratorẽ. ut ꝯm̃us ip̃i

Expanded text:
nus rogatus esset, quia id fecisset, quod mandatum ei est: nam usque ad eam summam, in quam rogatus erat, curabat, is, cum a debitoribus eius emisit, qua significaret certam summam ex administratione apud se esse eamque creditam sibi se debiturum cum usuris semissibus: quaesitum est, an ex ea causa credita pecunia peti possit am creditam fieri posse. nec huic simile esse, quod, si pecuniam apud te depositam conuenerit ut creditam habeas, credita fiat, quia tunc nummi, qui mei erant, tui fiunt: item quod, si a debitore meo iussero te accipere pecuniam, credita fiat, id enim benigne receptum est. his argumentum esse eum, qui, cum mutuam pecunia‹m› dare uellet, argentum uendendum dedisset, nihilo magis pecuniam creditam recte petiturumtamen pecuniam ex argento redactam periculo eius fore, qui accepisset argentum. et in proposito igitur dicendum actione mandati obligatum fore procuratorem, ut, quamuis ipsi