comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unc conturbati & conterriti:
qͥd agerent nesciebant: Dicit
eis unꝰ ex clericis. Scitis qͥa post hoc
triduũ. natalis ep̃atus eiꝰ ẽẽ consueue¬
rat: forsitan & in hac die se transfer¬
ri uos admonet: Tc̃ ieuiniis & oratio¬
nibꝰ ac iuigi silentio die noctuq in¬
sistentes: triduũ illud continuatio¬
ne duxerunt: Quarta aut̃ die acce¬
dentes ponentesq manꝰ. ñ ualebart

Expanded text:
unc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis: 'Scitis, quia poet hunc triduum natalis episcopati eius esse consueverat, et forsitan in hac die se transferri vos admonet'. Tunc ieiuniis et orationibus ac iugi psallentio die noctuque insistentes, triduum illud continuatione duxerunt. Quarta autem die accedentes ponentesque manus, non valebant
Abbreviated transcription (Latin):
in saluatoris passione suis erro¬
rib ꝓfecisse. & postea quã negauit
dñm. fuisse apud dñm meliorem:
fidelior enĩ factus est post ea quã
fidẽ se ꝑdidisse defleuit. atq ideo
maiorẽ grãm repꝑit: quã amisit
Tanꝙͣ bonus enĩ pastor tuendũ gre¬
gẽ accepit. ut qui sibi antea in¬
firmꝰ fuerat: fieret om̃ib firma¬
mentũ. & qui in int̾rogationis
temptatione negauerat: &e teros
fidei stabilitate fundaret Deniq
ꝓ soliditate deuotionis ęccłiarũ
petra dicitur: sicut ait dñs lu
es petrꝰ & suꝑ hanc petrã edificabo
eccłiã meã: Petra enĩ dicitur. ea qł
primꝰ in nationib fidei fundam̃ta

Expanded text:
in Salvatoris passione suis erroribus profecisse, et posteaquam negavit Dominum, fuisse apud Dominum meliorem. Fidelior enim factus est posteaquam fidem se perdidisse deflevit; atque ideo majorem gratiam reperit quam amisit. Tanquam enim bonus pastor tuendum gregem accepit, ut qui sibi antea infirmus fuerat, fieret omnibus firmamentum, et qui ipse interrogationis tentatione nutaverat, ceteros fidei stabilitate fundaret. Denique pro soliditate devotionis ecclesiarum petra dicitur, sicut ait Dominus: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. Petra enim dicitur, eo quod primus in
Abbreviated transcription (Latin):
illi dixerunt ad eam: Insanis: Illa
aut̃ affirmabat: sic se habere: Iui
aut̃ dicebant: angls eius est: Pe¬
truis aut̃: ꝑseuerabat pulsans:
Cum aut̃ aperuissent ostiũ: uidert̃
eũ & obstupuert̾: Annuens autẽ
eis manu ut tacerent: narrauit
quomͦ dñs eduxisset ũ de carcere:
Pixitq Nuntiate iacobo: ꝙ frib las
Et egressus: abut in alium locũ: fac¬
ta aut̃ die erat non parua turbatio
int̾ milites. quid nã de petro factũ
esset Herodes aut̃ cum requisisset
eum. & ñ inuenisset: inquisitione
facta de custodib. uissit eos duci
ad se: Descendensq a uidea in cesa¬
reã: ibi cõmoratus ẽ: Erat aut̃ iratꝰ¬

Expanded text:
Illa autem affirmabat sic se habere. Illi autem dicebant: Angelus ejus est. Petrus autem perseverabat pulsans. Cum autem aperuissent, viderunt eum, et obstupuerunt. Annuens autem eis manu, ut tacerent, narravit quomodo Dominus eduxisset eum de carcere dixitque nuntiate Iacobo et fratribus haec et egressus abiit in alium locum facta autem die erat non parva turbatio inter milites quidnam de Petro factum esset Herodes autem cum requisisset eum et non invenisset inquisitione facta de custodibus iussit eos duci descendensque a Iudaea in Caesaream ibi commoratus est erat autem irat
Abbreviated transcription (Latin):
osui ad grãm. plantaui ut ea¬
tis uolendo: fructũ afferatis
oꝑando: Satis enĩ uolendo dixi.
quia uelle aliquid facere: iã m̃te
ire est. Qualẽ gͦ fru.tũ afferre de¬
brant: sbdit᷑. Et fructꝰ ur̃ ma¬
lahoramꝰ : ux usq ad mortẽ suf¬
ficit: Mors nãq int̾ueniens: fructũ
agitur. etiã post mortẽ reseruatur.
Et tunc apparere incipit. cũ laboꝵ

Expanded text:
osui, ad gratiam plantavi, ut eatis volendo, fructus afferatis, operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere jam multum ire est. Qualem vero fructum afferre debeant, subjungit: Et fructus laboramus, vix usque ad mortem sufficit. Mors namque interveniens fructum agitur, etiam post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum labo
Abbreviated transcription (Latin):
opłis aut̃ rogantib ut qͥs eẽt pat̃
ẽ hoc meũ: Qd̾ ad me ꝑtinuit: solli¬
ettꝰ fui Uob̾ si aliqͥd suppetit. ꝑ uos
rescite Tunc illi magicis hec artib
factũ asseuerantes. insurgt̃ cont̃ eũ
in una conspiratione: trahentesq¬
nob̾ falso p̾astoris nomine dñaberis
satis faciendũ adhuc ppło. prunas E¬
aidentes in bẏrro suo posuit.: & ad
se stringens. usq ad sepulcrũ beati
martini una ct̃ popłoꝵ turb̃ uadit:÷
piectisq ante scm̃ sepulcrũ prunis.
Nuestim̃tũ eiꝰ inustũ apparuit Illis
uestim̃tũ ab his ignib uidetis illesũ:
ita &. corpꝰ meũ a tactu mulieris ẽ.

Expanded text:
opulis autem rogantibus, ut quis esset pater est hoc meum. Quod ad me pertinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artibus factum adseverantes, insurgunt contra eum in una conspiratione, et trahentenobis falso pastoris nomine dominaberis'. satisfaciendo adhuc populo prunas ardentes in byrrum suum posuit, et ad se stringens, usque ad sepulchrum beati Martini una cum populorum turbis accedit, proiectasque ante sepulchrum prunas, vestimentum inustum apparuit. Ilvestimentum ab his ignibus videtis illaesum, ita et corpus meum a tactu mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
oceidit᷑: Cuiꝰ dilectionis sũmã expri¬
mit: cũ subiungit: Maiorẽ hac dilee¬
tionẽ nemo habet: ut animã suã po¬
nat qͥs ꝓ amicis suis Mori etiã pro
inimicis dñs uenerat: & tam̃ posi¬
turũ se animã ꝓ amicis dicebat. ⁊¬
ut ꝓfecto nobis ostenderet. qr cũ di¬
ligendo lucrũ facere de mnimicis pos¬
sumꝰ: etiã ipsi amuci st̃ qͥ ꝑsequntur:¬

Expanded text:
exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Nec curat antiquus hostis hȩc faci¬
ens. ut t̾rena tollat: s ut caritatẽ in
nob̾ feriat: Nã. in odio repente exar¬
descimꝰ : & dũ foris ĩuicti ẽẽ cupimꝰ:
intꝰ grauit ferimͣ: Dũ parua foris defen¬
dimꝰ. intꝰ amittimꝰ maxuna: qr dũ rẽ
diligimꝰ tẽporalẽ: uerã amittimꝰ dilec̃¬
tionẽ: Om̃is qͥppe qͥ ur̃a tollit: inimicꝰ ẽ
S si odio habere ceꝑimꝰ inimicum:
intꝰ est qd ꝑdimus:
um ergo aliqͥd exteriꝰ a ꝑximo pati
ybatio caritatis. si &. ipse diligit᷑. qͥ ad¬
uersat᷑. Hinc ẽ qd ipsa ueritas & erucis

Expanded text:
urat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere coeperimus inimicum intus est quod perdimus. um ergo aliquid exterius a proximo patimprobatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Verit
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e qd agimꝰ. om̃ipotentis
suꝑ nos dni consilia occulta ti¬
meamꝰ. ne dũ mens nr̃a exteriꝰ
fusa a sua se uoluntate ñ reuo¬
cat: intꝰ contra eã uidex t̾ribilit̾
aduersa disponat: Qd bene sal¬
mista intuens ait: Uenite & ui¬
dete oꝑa dnĩ: quã terribilis in
consilus suꝑ filios hominũ Uidit
namq qd alius misericoddit uocat᷑.
alius iusticia exigente repellit᷑.
Et quia alia parcendo alia dñs
irascendo disponit. expauit qd
penetrare non potuit: & quẽ n
solũ inuestigabilẽ in qͥbdã suis
sententiis. sed etiã inflexibilẽ ui¬
dit: t̾ribilẽ in consilis ẽẽ memo¬
rauit:¬

Expanded text:
omne quod agimus, omnipotentis super nos Domini consilia occulta timeamus; ne, dum mens nostra exterius fusa a sua se voluntate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens ait: Venite et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis super filios hominum . Vidit namque quod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur. Et quia alia parcendo Dominus, alia irascendo disponit, expavit quod penetrare non potuit, et quem non solum investigabilem in quibusdam suis sententiis, sed etiam inflexibilem vidit, terribilem in consiliis esse memoravit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ eũ dixisset hȩc mando uob̾ ut
diligatis inuicẽ: adiecit atq ait: Si
mundꝰ uos odit: scitote qr me priorẽ¬
uob̾ odio habuit: Cur gͦ se m̃brũ. sup̃
u̾ticẽ extollit: Recũsas eẽ in corpore:
si ñ uis odiũ mundi sustin̾e cũ capite:¬

Expanded text:
qui cum dixisset, Haec mando vobis, ut qui cum dixisset, Haec mando vobis, ut diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundvobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite
Abbreviated transcription (Latin):
mando inqͥt uob̃: ut diligatis inui¬
cẽ: Unde & apłs paulꝰ cũ contͣ oꝑa car¬
nis cõm̃dare fructũ sp̃s uellet: a capi¬
te hoc posuit: Fructꝰ inqͥt sp̃s: ẽ. cari¬
tas Ac deinde cetera tanq. ex isto ca¬
pite exorta: & religata contexuit: Qe
diligit unde gaudet: Q spacẽ
uerã nͥ cum illo potest habere: quẽ
ueracit᷑ diligit: Quis ẽ longanimis
in bono ꝑseuerant̃ manendo: nͥ ferue¬
at diligendo: Qs ẽ benignꝰ. nͥ dili-¬
gat cui opitulat᷑: Qͥs bonꝰ. nͥ diligen¬
Qͥs ab eo continet unde tͣpat᷑: nisi
diligat unde honestat᷑: Merito itaq
magist᷑ bonꝰ dilectionẽ sic sepe cõm̃¬
dat. tanꝗͣ. sola p̃cipienda sit: sine
qua. ñ posst̃ ꝓdesse cȩtera bona: & gͦ
ñ potest haberi sine ceteris bonis: qͥb
homo efficit᷑ bonꝰ: Pto hac aut̃ dilec¬
tione: patient̾ debeniꝰ etiã mundi
odia sustinere: Necesse ẽ. enĩ ut nos
ederit: qͦs cernit nolle qd̾ diligit: S
plurimũ nos de se ipso dñs consolat᷑

Expanded text:
inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus cum contra opera carnis commendare fructum Spiritus vellet, a capite hoc posuit: Fructus, inquit, Spiritus est charitas . Ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit. Mediligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, s ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis, quibus homo efficitur bonus. 2. Pro hac autem dilectione patienter debemus etiam mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum nos de seipso Dominus consolatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ultra ipsũ ẽ: si nescierit mactare qd ẽ:
Sic olerũ plantȩ transponunt᷑ ut ꝓfi¬
ciant: atq ut ita dixerĩ eradicantur
ut crescant: sic rerũ semina in t̾rȩ ad¬
mxtione deficiunt: & in reparatione
sui generis. uberiꝰ assurgt̃.: Unde enĩ
uident᷑ ꝑdidisse qd erant: inde accipi¬
unt hoc apparere qd ñ erant: .Ll.

Expanded text:
ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sic olerum plantae transponuntur ut proficiant, atque, ut ita dixerim, eradicantur ut crescant. Sic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ut in reparatione sui generis uberius assurgant. Unde enim videntur perdidisse quod erant, inde accipiunt hoc apparere quod non erant. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
dit qui fecit: Aut gͦ non facien¬
tes dicimus. dimitte nob̾ debita
nrã. sicut & nos dimittimꝰ debi¬
torib nr̃is. & nosmet ipsos hoc di¬
cendo ampliꝰ ligamꝰ: aut fortasse
hanc conditionẽ in oratione in¬
termittimꝰ: & aduocatꝰ nr̃ precẽ
quã cõposuit ñ recognoscit.: atq
apud sẽ ꝓtinꝰ dicit: Scio qd̾ moniu
Non est ipsa oratio quã feer. Qa
gͦ nob̾ agendũ est fr̃s. nisi ut uerȩ
raritatis affectum impendamus
fr̃ibus: Nulla in corde malitia
maneat: Considerat omp̃s dĩ erga
ꝓximũ caritatẽ nrãm: ut nr̃is
impendat iniquitatib pietatẽ
suã Mementote qd monem᷑: dimit¬
tite. &. dimittet᷑ uobis Eece debet᷑
nobis: & debenius: Dimittamꝰ gͦ
qđ debetur nobis: ut dimittatur
qd debetur a nobis: Sed adhȩe mens
reluctat᷑. Ad martyris tũbã con¬
sistimus: qui ad celeste regnũ ex
qua morte ꝑuenerit:. scimꝰ. Nossi
ꝓ xp̃o corpus ñ ponimꝰ. saltĩ ani¬
mũ uincamꝰ: Placat᷑ ds̃ isto sacrifi¬

Expanded text:
go non facientes dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, et nosmetipsos hoc dicendo amplius ligamus: aut fortasse hanc conditionem in oratione intermittimus, et advocatus noster precem quam composuit non recognoscit, atque apud se protinus dicit: Scio quid monui, non est ipsa oratio quam feci. Quid ergo nobis agendum est, fratres, nisi ut verae charitatis affectum impendamus fratribus? Nulla in corde malitia maneat. Consideret omnipotens Deus erga proximum charitatem nostram, ut nostris impendat iniquitatibus pietatem suam. Mementote quod monemur: Dimittite, et dimittetur vobis . Ecce debetur nobis, et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Sed ad haec mensreluctatur. Ad martyris tumbam consistimus, qui ad coeleste regnum ex qua morte pervenerit scimus. Nos si pro Christo corpus non ponimus, saltem animum vincamus. Placatur Deus isto sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
tionis est: celsitudo caritatis. Et
tunc quisq qd̾ recte petit adipiscit᷑:
cũ eiꝰ animꝰ in peticione nec inimici
odio fuscatur: Sed plerũq reluctan¬
tẽ animũ uincimꝰ. & sic etiã ꝓ ini¬
nucis oramꝰ: Fundimꝰ ꝓ aduersarus
p̃cẽ: sed utinã cor teneat amorẽ:
Nã sepe &. orationẽ mimicis nr̃is
impendimꝰ. sed hanc ex p̃ceptione
potiꝰ fundimꝰ: quã ex naritate: Nã
& uitã inimicoꝵ petimꝰ: & tam̃
ne exaudiam᷑ timemꝰ: Sed qͥa inter¬
nus uidex mentẽ potiꝰ quã uerba
considerat: ꝓ inimico nichil postu¬
lat: qui ꝓ eo ex caritate non orat:
Sed ecce in nob̃ inimicus grauit᷑
deliquit: dampna intulit: iuuan¬
tes lesitͥ amantes ꝑsequutꝰ ẽ: Re¬
tinenda hec essent: si remittenda
nob̃ delicta ñ essent: Aduocatus
& enĩ nr̃ precẽ nob̃ in causa nr̃a
composuit. &. ipse eiusdẽ cause iu-¬
dex est: qui aduocatꝰ: Preci aut̃
quã composuit: conditionẽ inse¬

Expanded text:
tionis est celsitudo charitatis. Et tionis est celsitudo charitatis. Et tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Sed plerumque reluctantem animum vincimus, cum etiam pro inimicis oramus. Fundimus pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem! Nam saepe et orationem inimicis nostris impendimus, sed hanc ex praeceptione potius fundimus quam ex caritate. Nam et vitam inimicorum petimus et tamen, ne exaudiamur, timemus. Sed quia internus iudex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nihil postulat, qui pro eo ex caritate non orat. Sed ecce nobis inimicus graviter deliquit, damna intulit, iuvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis / delicta non essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa nostra composuit, et ipse eiusdem causae iudex est, qui advocatus. Preci autem, quam composuit, condicionem inse
Abbreviated transcription (Latin):
assumas laudẽ: & orationẽ ꝓ eis
Si moyses & samuhel steterint corã
me: non est animna mea ad ppłm
istũ Quid ẽ qd int̾missis relictisq
tot patrib. soli moyses & samuhel
ad mediũ deducunt᷑: Quoꝵ mira
obtinendi uitus ostendit᷑: dũ nȩc
ipsi posse int̾cedere dicunt᷑: Ac si
aꝑte dñs dicat: Nec illos audio:
qͦs ꝓpt̾ magnũ petitionis suę me-¬
ritũ minime contẽpno: Qͥd gͦ est
trib in postulatione p̃f erunt᷑::
nisi qd̵ duo hi tantũmͦ in cuncta
micis suis legunt᷑ exorasse: Unꝰ
a popło lapidib impetit᷑: & tam̃
pro lapidatorib suis dñm dep̃cat᷑
Alt̃ ex principatu deicit᷑. &. tamen
petitus ut exoraret: fatẽt᷑ dicens
Absit a me hoc peccatũ in dño: qͦ
minꝰ cessem orare ꝓ uob̾UII.
i moyses & samuhel steteruit
corã me: ñ est anima mea ad
popłm istũ: Ac si aꝑte dicat: Nec
illos modo ꝓ amicis audio: quos
magnȩ uirtutis merito orare
ꝓ inimicis scio Uirtꝰ gͦ uere ora¬

Expanded text:
assumas laudem et orationem pro eis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Quid est quod intermissis relictisque tot patribus, soli Moyses et Samuel ad medium deducuntur, quorum mira obtinendi virtus ostenditur, dum nec ipsi posse intercedere dicuntur? Ac si aperte Dominus dicat: Nec illos audio quos propter magnum petitionis suae meritum minime contemno. Quid ergo est postulatione praeferuntur, nisi quod hi duo tantummodo in cuncta micis suis leguntur exorasse? Unus a populo lapidibus impetitur , et tamen pro lapidatore suo Dominum deprecatur; alter ex principatu dejicitur, et tamen petitus ut exoraret, fatetur dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem orare pro vobis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Ac si aperte dicat; Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis scio. Virtus ergo verae ora
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitas columbȩ quę fuit in
maria. illesa iniuolataq in uob̾
custodiatur: De qua salomon
in canticis: quasi in eiꝰ laude:
Ueni inquit columba mea. im¬
maculata mea. Iam enã hyemps
abiit & recessit: Ac deinde inqͥt
bano iubetur. quia libanꝰ
candidatio int̾pretatur Erat
uirtutibus. & dealbata niue
candidiꝰ. sp̃i scĩ muneribus:
simplicitatẽ colu̾̃bȩ in om̃ibus
representans qm̃ quicqͥd in ea gestũ
est. totum puritas & simplicitas ẽ.
totum ueritas grã fuit. totũ mise¬
ricordia & iusticia: quȩ de cęlo ꝓs¬
pexit: Et idõ immaculata. quia
in nullo corrupta Circumdedit¬
enĩ uirũ in utero. sicut hieremi¬
as sc̃s testatur. & non aliunde ac¬
cepit: Faciet inquit dñs nouũ suꝑ
t̃ram: & mulier curcumdabit ui¬
rum:

Expanded text:
simplicitas columbae, quae fuit in simplicitas columbae, quae fuit in Maria, illaesa inviolataque custodiatur. De qua Salomon ait in Canticis, quasi in ejus laude: Veni, inquit, columba mea, immaculata mea, jam enim hiems abiit et recessit . Ac deinde inquit,bano jubetur, quia Libanus candidatio interpretatur. Erat virtutibus, ac dealbata nive candidius Spiritus sancti muneribus, simplicitatem columbae in omnibus repraesentans, quoniam quidquid in ea gestum est, totum puritas et simplicitas, totum gratia et veritas fuit, totum misericordia et justitia, quae de coelo prospexit: et ideo immaculata, quia in nullo corrupta. Circumdedit virum in utero, sicut Jeremias sanctus testatur, et non aliunde accepit. Faciet, inquit, Dominus novum super terram, et mulier circumdabit virum
Abbreviated transcription (Latin):
inc etiã theotocon eã ueracit̾
confitem᷑ dĩ scilioet genitri¬
cem: necñ & xp̃othocon: non qs
uerbũ carne̾ secũ detulerit neq
olim p̾fatę carni copulatꝰ sit: sed
tunc. quando uerbũ caro factũ
est ex carne uirginis. diuinitati
atq humauitatis substantia. in ut̾o
ita inconfuse unitur. ut una ꝑsona
sit dĩ ^ homo xp̃c. Ex duab siqͥdẽ
naturis sine confusione alterius.
non nisi unꝰ inuemͥiur iħc dñs: ma¬
nens ds̃ in forma .lĩ. qui semetipsũ
exinaniuit formã serui accipiens.
manens unꝰ idemq in forma serui
quã suscepit:¬
otus quippe ds̃ in carne uirgi¬
nis de qua natus est: & totus
homo: Hinc quoq apłs. in quo ha¬
bitat inquit corporalit̾ omĩs ple¬
nitudo diuinitatis Quaꝓpt̃ ofiliȩ̨
estote prudentes sicut serpentes.
& simplices sicut columbȩ. ut ex
prudentia ꝑfectȩ intelligentiȩ.
anulũ fidĩ ur̃ȩ & margaritã ꝓ
qua om̃ia reliquistis. integrã in¬
iuolatãq seruetis: ne dotẽ simul

Expanded text:
inc etiam Theotocon eam veraciter confitemur, Dei scilicet genitricem, necnon et Christotocon: non quod Verbum carnem secum detulerit, neque olim praefatae carni copulatum sit: sed tunc quando Verbum caro factum est ex carne virginis, divinitatis atque humanitatis substantia in utero ita inconfuse unitur, ut una persona sit Deus et homo Christus. Ex duabus siquidem naturis sine confusione alterius, nonnisi unus invenitur Jesus Dominus manens Deus in forma Dei, qui semetipsum exinanivit, formam servi accimanens unus idemque in forma servi quam suscepit. Totus quippe Deus in carne virginis, de qua natus est, et totus homo. Hinc quoque Apostolus: In quo habitat, inquit, corporaliter omnis plenitudo divinitatis . Quapropter, o filiae, estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae, ut ex prudentia perfectae intelligentiae annulum fidei vestrae, et margaritam pro qua omnia reliquistis, integram inviolatamque servetis, ne dotem simul
Abbreviated transcription (Latin):
puendi sunt a corde xp̃iano. qui
putant ideo dictũ multas ẽẽ man¬
siones: quia extra regnũ celoꝵ erit
aliquid. ubi beati maneant inno¬
centes. qui sine baptismo ex hac
uita emigrauerunt. quia sine
illo in regnũ cęloꝵ intrare non
potuerunt: Hȩc fides non ẽ. fides:
qm̃ non est uera & catholica fi-¬
des: Itane stulti homines &e carna¬
libꝰ cogitationib excecati. cũ reꝓ¬
bandi essetis si mansionẽ ñ dico
petri. pauli. uel cuiusubet apłoꝵ.
sed cuiuscũq paruuli baptizati
a regno cęloꝵ separetis. non uos
putatis esse reꝓbandos. qͥ domũ
dĩ patris inde separatis: Non
ait dñs in iniuerso mundo.
aut in uniuersa creatura. aut
in uita uel beatitudine sempit̾ua man

Expanded text:
puendi sunt a corde Christiano, qui puendi sunt a corde Christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid ubi beate maneant innocentes, qui sine bvita emigrarunt, quia sine illo in regnum coelorum intrare non poterunt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholica fides. Itane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet Apostolorum, sed cujuscumque parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna man
Abbreviated transcription (Latin):
quisq accepturꝰ est merito Denariꝰ
quidẽ ille ęqualis est om̃ibꝰ. quẽ
pater familias eis qui oꝑati sunt
in uinea iubet dari om̃ibꝰ: ñ in
eo discernens. qui minus & qui
ampliꝰ laborarunt: Quo utiq de¬
nario: uita significat᷑ ęt̾na: Ubi
ampliꝰ alio nemo uiuit: qm̃ non¬
te mansura:¬
ed multȩ mansiones. diuersas me
ritoꝵ in una uita ęt̾na significant
dignitates Alia enĩ gła solis. alia
gła lunȩ. alia gła stellarũ: S tella
enim a stella differt in gła. sic eł
resurrectio mortuoꝵ: Ianquã stellȩ
scĩ. diuersas mansiones diuersȩ cla¬
ritatis. tanquã in cęlo sortiunt᷑ in
regno: Sed propt̾ unũ denarium:
nullus separatur a regno: At ita
habent singuli: cõmune sit om̃ibꝰ.
Sic enĩ quisq etiã ipse habet. cum
amat in altero: qd ipse non habet:
Non erit itaq aliqua inuidia un¬
paris claritatis: qm̃ regnabit in
om̃ib unitas caritatis: Proiide res¬

Expanded text:
quisque accepturus est merito. Denarius quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alio nemo vivit, quonte mensuraed multae mansionritorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum. Stella enim ab stella differt in gloria. Sic et ressancti diversas mansiones diversae claritatis, tanquam in coelo sortiuntur in regno, sed propter unum denarium nullus separatur a regno: atque ihabent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero, quod ipse non Non erat itaque alia invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. Proinde res
Abbreviated transcription (Latin):
dõ Semet ipsũ enĩ exinaniuit. ñ
tam̃ formã dĩ amuitens: sed formã
serui accipiens Mortẽ metuitis huic
formȩ serui. non turbet᷑ cor urm̃:
suscitabit illam forma dĩ Sed qͥd
est qd̃ sequitur in domo patris mei
mansiones multȩ sunt. nisi quia &.
sibi metuebant unde audire debue¬
rant. non turbetur cor urm: Qis
enĩ eoꝵ non metueret. cũ petro
dictum esset fidentiori atq prõpti¬
ori. non cantabit gallus donec me
ter neges: Tanquã gͦ essent ab illo
perituri: merito turbabantur:
ed cũ audiunt .XI.
in domo patris mei mansio¬
nes multȩ sunt : si quominꝰ dixissẽ
uobis quia uado parare uob̾ locũ.
a ꝑturbatione recreantur: certi
ac fidentes etiã post ꝑicula temp¬
tationũ se apud dm̃ cũ xp̃o esse
mansuros. qͥa et si alius est alio forcior. altuis alio
sapientior. alius alio iustior. alius alio sancti¬
o: in domo e¬
patris mei mansiones multȩ
sunt: nullus eoꝵ alienabitur ab
illa domo. ubi mansionẽ ꝓ suo

Expanded text:
Deo: semetipsum enim exinanivit; non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens . Mortem metuitis huic formae servi; non turbetur cor vestrum, suscitabit illam forma Dei. 2. Sed quid est quod sequitur, In domo Patris mei mansiones multae sunt, nisi quia et sibi metuebant? Unde audire debuerunt, Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset fidentiori atque promptiori, Non cantabit gallus donec ter me neges ? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros. Quia etsi alius est alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior; in domo Patris mansiones multae sunt; nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo
Abbreviated transcription (Latin):
đm ac dnm̃n nr̃m qui huiꝰ auctor ẽ
fidei: debita religione ueneramur:
Apłi namq latino sermone: dicunt᷑
missi: Qui uͦ honorant missos. mani¬
festũ est eos honorare mittentẽ: qm̃
dignitas quȩ defert᷑ ministris. illi
sine dubio cuiꝰ ministri ft̃ exhibet᷑:
ut ait ipse saluator ad discipłos su¬
os Qui uos audit me audit: &. qͥ
uos recipit me recipit:.I.
Beati nichilominꝰ & illi. quorũ de¬
uotio delata apłis: recurrit ad xp̃or
Tenentes itaq fr̃s tante huiꝰ ꝓmissio¬
nis fidẽ. de supplitus patrũ nĩorũ¬

Expanded text:
Deum ac Dominum nostrum, qui hujus auctor est fidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me recipit . beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem, de suppliciis patrum no
Abbreviated transcription (Latin):
stantes ut t̾ra uasculũ qd detexe¬
rant oꝑirent: apparuit eis ueneran¬
da canitie senex. instar niuis
candorẽ efferens. diorns se abbatẽ¬
ẽẽ. & ait eis: Usq quo conturba¬
mini & tardatis. Nũ udetis
donnũ martinũ stantẽ uob̾ iu¬
uare paratũ. si manꝰ apponitis:
Tẽ iactans palliũ quo utebatur.
posuit manũ ad sarcophagũ cũ
reliquis sacerdotibꝰ: crucib para¬
tis & cereis Impositaq antiphona.
dederunt cuncti uoces psallentiũ
in excelso: Igit᷑ ad senis conatũ. ꝓtinꝰ
sarcophagũ in sũma leuitate com

Expanded text:
stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponitis? Tunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis, ac cereis, impositaque antiphona, dederunt cuncti 1009 voces psallentium in excelso. Tum ad senis conatum protinus sarcophagum cum summa levitate
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ sacerdotis cõpositũ est Dictis etiã
missis ut uentũ est ad conuiuiũ:
inquirentes sollicite senẽ. nequaꝗͣ.
reᷤpererunt: Sed nec homo qͥdẽ
extitit. qui eũ de basilica exire
uidisset Credo aliqͣ fuit uirtꝰ an¬
gelica. quȩ & beatũ uirũ se uidisse
ꝓnuntiauit: & deinceps nulli cõ¬
paruit: In qͦ loco ex illa die multȩ
uirtutes facte sunt: ꝗͣ ꝑ negligen¬
tiã ñ st̃ scriptȩ. Nos uero quantas¬

Expanded text:
 sacerdotis composito, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam reperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo aliquam fuisse virtutem angelicam, quae et beatum virum se vidisse pronuntiavit, et deinceps nulli comparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per negligentiam non sunt scriptae. Nos vero quant
Abbreviated transcription (Latin):
brictiũ adhuc diaconũ in platea
conuenit: Cui simplicit̃ ait Eoce ego
p̃stolor beatũ uirũ: & nescio ubi sit.
uel quid oꝑis agat: Cui bricciꝰ Si in¬
qͥt delirũ illũ queris. ꝓspice eminus:
ecce cȩlũ solite sicut amens respicit.
Cumq pauꝑ ille occursu reddito. qd̾
petierat. impetrasset: briccionẽ dia¬
erant: cũ hȩc eminꝰ loquebaris: Am̃i
dioo tͥ. qͥa obtinui apud dm̃ ut post

Expanded text:
Briccium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: Ecce ego praestolor beatum virum, et nescio ubi sit, vel quid operis agat? Cui Briccius: Si, inquit, delirum illum quaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens respicit. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat impetrasset, Briccium diaerant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud Deum, ut post
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quedã mulier ad quã eubicula¬
rii euis uestũta deferebant ad abluen¬
dum. quȩ sub spetię religionis erat
ueste mutata: concepit &. peperit: Qa
de re. surrexit om̃is popłs turonoꝵ
in iram᷑. &. totũ crimen suꝑ ep̃m ef¬
ferunt: uolentes eũ unanumit̾ lapi¬
dare: diebant enĩ: Nui pietas sci mar¬
tini tuã celauit luxuriã. nec nos
ds̃ auitiꝰ sinat manꝰ tuas indign̾as
osculando pollui: Illo qͦq e contͣrio
uirilit̾ hec negante. afferte in qͥt
infantẽ ad me Q̃q oblatꝰ fuisset
infans triginta dies ab ortu habens:
te generaui: corã cunctis edicas: Et

Expanded text:
Nam mulier, ad quam cubicularii eius vestimenta deferebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et totum crimen super ereferunt, volentes eum unanimiter lapidare. Dicebant enim: Diu pietas sancti tuam celavit luxuriam: nec Deus nos diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui. Illo quoque econtrario viriliter haec negante: Afferte, inquit, infantem ad me. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab ortu habens, te generavi, coram cunctis edicas. Et
Abbreviated transcription (Latin):
pauli epła ñ melle dultior ẽ lacte
eccłiarũ: popłos enutriuit ad
salutẽ De ceruice gͦ apłi: ꝓ san¬
guine lac manauit: Legimꝰ in
possidet regnũ. qm̃ caret sangui

Expanded text:
e Ecclesiarum populos nutriunt ad salutem? De cervice ergo Apostoli pro sanguine lac manavit. Legimus inpossidet regnum, 580 quoniam caret sangui
Abbreviated transcription (Latin):
laudẽ principis dĩ. semꝑ iuxta
psalmistã adicere. ciuiquã deside¬
randũ. ẽ: Sed nos affectũ quidẽ
rei nequaquã explere sufficunꝰ.
uaꝓpt̃ easdẽ illiꝰ..
laudes ñ una uox. ñ una
congregatio. neq una qͥdẽ urbs
uel ꝓuintia ꝓclamat. sed ubicũq
scã ȩccłia diffundit᷑. ꝑ tribꝰ. per
nationes. ꝑ linguas: laus baredic̃¬
ti frequentat᷑. Si enĩ in multi¬
tudine popłi. dignitas regis est
ut ait salomon: qͣntã putamꝰ
ẽẽ dignitatẽ istiꝰ regis. quẽ tam
nunerosus ꝓsequit᷑ exercitꝰ mo¬
nachoꝵ. uirginũq ac uidua

Expanded text:
laudes ejusdem principis Dei semper, juxta laudes ejusdem principis Dei semper, juxta Psalmistam, adjicere, cuiquam desiderandum est. Sed nos affectum quidem rei nequaquam explere sufficimus. Quapropter easdem illius laudes, non una vox, non una congregatio, neque una urbs vel provincia proclamat; sed ubicunque sancta Ecclesia diffunditur, per tribus, per nationes, per linguas, laus Benedicti frequentatur. Si enim in multitudine populi dignitas regis est , ut ait Salomon, quantam putamus esse dignitatem istius regis, quem tam numerosus prosequitur exercitus monachoru
Abbreviated transcription (Latin):
nspiciamꝰ gͦ qd a dõ donatũ ẽ
nob: & oblatã grãm nullatenꝰ
in uacuũ recipiamꝰ : Tantꝰ fulgor.
cecitatẽ mentis nr̃e illuminet:
Tanta pietas. duritiã nr̃a emol¬
liat: Tam potens medicina: uul¬
nera nr̃a sanet: Si enĩ adhuc
puerulus. ita capisteriũ repara¬
uit. ut nec scissura qͥdẽ in eo
appareret. nos qui uasa ad ho¬
norẽ in domo dñi ꝑ grãm uo¬
cati sumꝰ. qͥa multas peccatoꝵ
scissuras incurrimꝰ. ꝑ eundẽ me¬
diciĩ qui iã suo regi sotiatus est.
reꝑarari poterimꝰ: .Il.
Cinigredo scelerum nos decolorauit.
ñ simus ut ethyops qui ñ mutat
pellem suã. sed ad eius manũ recur¬
rentes. annonã miscđiȩ sicut ille
coruus requiramꝰ: Si etiã int̾ in.¬
randi sumus. illũ tam̃ affectum
quo ꝓ se odiente fleuit reposcamꝰ.
Neq enĩ supplices ꝗͣuis indignos
aduersabit᷑. qui ꝓ ꝑseuerante in
malitia lugebat᷑.Ii.
nis affectũ exhibeamꝰ: Nã mariȩ
ta: qm̃ dilexit multũ Ceterũ ad

Expanded text:
onatum est nobis: & oblatam gratiam nullatenus in vacuum recipiamus. Tantus fulgor, cæcitatem mentis nostræ illuminet. Tanta pietas, duritiam emolliat. Tam potens medicina, vulnera nostra sanet. Si enim adhuc puerulus ita capisterium reparauit, vt nec scissura quidem appareret: nos, qui vasa ad honorem in domo Dei per gratiam vocati sumus, quia multas peccatorum scissuras incurrimus, per eundem medicū qui iam suo regi sociatus est, reparari poterimus. Si nigredo scelerum nos decolorauit, non simus vt Æthiopes, qui non mutant pellem suam: sed ad eius manum recurrentes, annonam misericordiæ, sicut ille coruus, ab eo requiramus. Si etiā inter inandi sumus, illum tamen affectum, quo pro se odiente fleuit, ab ipso reposcamus. Neque enim supplices, quamuis indignos, auersabitur: qui pro perseuerante in malitia lugebat. Gaudnis adfectū exhibeamus. Nam idcirco ta, quia dilexit multum. Cæte
Abbreviated transcription (Latin):
latum fuit raddo tunc diaconꝰ
ȩccliȩ suessionicȩ. qui cum ep̃o suo
rothardo illuc conuenerat: iam ꝑ
annum integrum. dolore dentiũ
adeo die noctuq uexabatur: ut
sensum ꝑdere pre nimio do lore
metueret Quidum ep̃i in com
positione sacri corporis intende-¬
rent: maxillam in qua dolore ue¬
xabatur. loco inquo sanctum cor¬
pus iacuerat apposuit: & mox ab
ipso dolore liberatus. deinceps
dentium dolorem non sensit: sicut
post uiguiti quinq annos. idem re¬
ferre curauit. Et ipsadie inqͦdã
oratorio. tibi memoria beati remi-¬
gii colitur. in pago ribuatio: duo
contracti sanati fuerunt. Extẽ¬
pore siquidem primȩ: ac scđȩ trans¬
lationis sicut & ante: multȩ & insig¬
nes uirtutes in eõdem loco. ꝑ ipsius
sancti merita. ex diuersis infirmi¬
mus descriptas: sed hic ꝓpter plu¬
ralitatem. & quia sepius ibidem
ostendurtur: omisimus ponere.

Expanded text:
latum fuit, Rado tunc subdiaconus latum fuit, Rado tunc subdiaconus aecclesiae Suessonicae, qui cum episcopo suo Rothado illuc convenerat, iam per annum integrum dolore dentium adeo die noctuque vexabatur, ut sensum perdere pre nimio dolore metueret. Qui, dum epositione sancti corporis intenderent, maxillam in qua dolore vexabatur, loco in quo corpus sanctum jacuerat, apposuit; et mox ab ipso dolore liberatus, deinceps dentium dolorem non sensit, sicut post viginti quinque annos idem referre curavit. Et ipso die in quodam oratorio, ubi memoria beati Remigii colitur, in pago Ribuario, duo contracti sanati fuerunt. Ex tempore quidem primae ac secundae translationis, sicuti et ante, multae et insignes virtutes in eodem loco per ipsius sancti merita ex diversis infirmimus descriptas, sed hic propter pluralitatem, et quia saepius ibidem ostenduntur, omisimus ponere.
Abbreviated transcription (Latin):
pliata ipsa eccłia: cum de loco crip¬
tȩ pͥoris. sepulchrum una cum¬
corpore beati remigii trans latũ
est. in cripta maiori & pulcrio¬
ri opere facta: ipsum corpus scĩs¬
sunum sicut & in anteriore trãs¬
latione. ab ep̃is remorũ dioceseos.
integrum inuentũ est: & brandeo
rũbeo inuolutũ Et cum de
ipso sepulchro. in locello argenteo
est transpositum: pars de ipso brã¬
deo cum sudario quod fuerat suꝑ
caput eius assumpta̾ in scrinio¬
lo eburueo secus altare scȩ mariȩ.
ĩqiuitate honore debitouenerat᷑. L ocellũ
uero argenteum cum corpore euiᷤ¬
dem sancti: sepulchro mar moreo
inquo ante iacuerat suꝑ positum
fuit. Et reliquie quȩ ad caput
illius. extra sepulchrum reꝑtȩ fu¬
erant: in sepulchro inquo iacue¬
rat. a prefatis episcopis fuerunt
lendarum diẽ. & altera eius transla¬
tio: ante plures annos suerat cele-¬
brata. Cum autẽ sanctissimũ
corpus eius. de sepulchro in pre¬
dictum locellum argenteum trãs¬

Expanded text:
iata ipsa aecclesia, cum de loco criptae prioris sepulchrum una cum beati Remigii corpore translatum est in criptam maiori et pulchriori opere factam, ipsum corpus sanctissimum, sicut et in anteriori translatione, ab episcopis Remorum dioceseos integrum inventum est et brandeo rubeo involutum. Et cum de ipso sepulchro in locello argenteo est transpositum, pars de ipso brandeo cum sudario, quod fuerat super caput eius, assumpta in scriniolo eburneo, secus altare sanctae Mariae in civitate honore debito veneratur. Locellum autem argenteum cum corpore ipsius sancti sepulchro marmoreo, in quo ante iacuerat, superpositum fuit, et reliquiae, que ad caput illius extra sepulchrum reperte fuerant, in sepulchro, in quo iacuerat, a prefatis episcopis fuerunt lendarum die et altera eius translatio ante plures annos fuerat celebrata. Cum autem sanctissimum corpus eius de sepulchro in predictum locellum argenteum trans
Abbreviated transcription (Latin):
a derico querens: algẽre deplorans
pauꝑe ñ uidente. intͣ ãphiba¬
lũ sibi tunicã latent᷑ eduxit: pau¬
peremq tectũ discedere iubet: Dem
paulo post archidiaconꝰ ingressus. ad¬
inonet pro consuetudine expectare
in ȩccłia popłm: illũ ad agenda sol¬
lempnia debere ꝓcedere: Cui ille
respondens ait. pauꝑẽ priꝰ. de se aut̃
dicebat oportet uestiri: se ad eccłiã
ñ posse ꝓcedere. nisi pauꝑ uestẽ acci¬
peret: Diaconꝰ uero nichil intelli¬
gens. qui extrinsecꝰ indutũ amphi¬
balo. ueste nudũ interiꝰ ñ udebat.
p ostremo pauꝑeni ñ cõparere causat᷑:
Michi inqͥt uestis quȩ p̾parata est
deferatur. pauꝑ ñ deerit uestiendꝰ.

Expanded text:
a clerico querens, algere deplorans. paupere non uidente intra amphibalum sibi tunicam latenter eduxit pauperemque contectum discedere iubet. dein paulo post archidiaconus ingressus admonet pro consuetudine, exspectare in ecclesia populum, illum ad agenda sollemnia debere procedere. cui ille respondens ait, pauperem prius — de se autem dicebat — oportere uestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi uestem pauper acciperet. diaconus uero nihil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum interius non uidebat, postremo pauperem non conparere causatur. mihi, inquit, uestis, quae parata est, deferatur: pauper non deerit uestiend
Abbreviated transcription (Latin):
si dicamus qd̾ aliqui eoꝵ eũ sciebant.
aliqui nesciebant: atq in his qͥ uesci¬
ebant. & philippus erat: Et qd̾ ait.
& quo ego uado scitis & uiã scitis
ulis dixisse intelligat᷑ qui sciebant:
ñ philippo cui dictũ est: Tanto tẽpo¬
re uob̾cũ sũ: & ñ cognouistis me¬
philippe: .i.¬
is gͦ qui filium iã nouerant.
& aimodo cognoscetis eũ & udis¬
tis eum: Dictũ est enĩ propt̾ om̃imo¬
dã similitudinẽ quę illi cũ patre
est: & ideo amodo dicerent᷑ nosse
patrẽ: quia nouerant similẽ fili¬
um. Eigo iam sciebant filũ. & si
non om̃s: certe quidã eoꝵ qͥb dici¬
tur. & quo uado scitis & uiã scitis:
Ipse est enim uia: Sed patrẽ uescie

Expanded text:
si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis mePhilippe? rgo qui Filium jam noverant, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum; dictum est enim propter omnimodam similitudinem quae illi cum Patre est, ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, quia noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, etsi non omnes, certe quidam eorum quibus dicitur, Et quo vado scitis, et viam scitis: ipse est eni
Abbreviated transcription (Latin):
nemo uenit ad patrẽ nisi per me:
manentes in illo. nec a patre nos
qͥsquã poterit separare : nec ab
onectens itaq consequentia
precedentibus. si cognouisse¬
tis me inquit & patrẽ meũ utiq
cognouissetis : hoc est qd ait. ne¬
mo uenit ad patrẽ nisi ꝑme: De¬
inde subiungit: Et amodo cognos¬
cetis eum: & uidistis eũ: Sed phi¬
lippus unus ex apłis qͥd audierit
non intelligens. dñe inqͥt osten¬
de nobis patrẽ & sufficit nobis
Cui dñs Tanto inqͥt tempore uo¬
biscũ sum & non cognouistis me:
coe increpat qd̵ tanto tẽpore
cũ ipsis erat: & ñ cognoscebat᷑:
Nonne ipse dixerat. & quo ego
uado scitis & uiã scitis: Et se nes¬
cire dicentes eos scire conuicerat:
addendo atq dicendo: Ego sũ
uia: & ueritas & uita Quomͦ
nunc dicit tanto tempore uob̾cũ
sum & non cognoiustis me. cũ
ꝓfecto & quo iret. & uiã scirent.
non ob aliud nisi qd̵ ipsũ utiq
scirent: Sed facile ista soluit᷑ questio.

Expanded text:
Nemo venit ad Patrem nisi per me; Nemo venit ad Patrem nisi per me; manentes in illo, nec a Patre nos quis quam poterit separare, nec ab Connectens itaque consequentia praecedentibus: Si cognotis me, inquit, et Patrem meum utique cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio,
Abbreviated transcription (Latin):
habet uitã in semet ipso. &
utiq non aliud est uita quã ha¬
bet. nisi qd̃ est. ipse qͥ hanc habet.
sic dedit filio uitã habere in se¬
met ipso. cum ipse sit eadẽ uita
quã habet in semet ipso: Nũqͥd
aut̃ nos uita qd est ipse hoc eri¬
mꝰ. cum in illa utta hoc est in ip¬
so eẽ ceperimꝰ: Non utiq qͥa
tam. & ipse est qd̾ habet Et qd̾
uita est in ipso. ipse est in seipso
Nos autẽ non ipsa uita. sed ip¬
siuis uitȩ participes sumꝰ: Atq
ita ibi erimꝰ. ut in nobis ipsis
non qd ipse est esse possi mꝰ: sed
nos ipsi non uita ipsũ habeamꝰ
uitã. qui se ipsũ habet uitam:
Ieniq ipse & in semet ipso est
immutabiliter: & inseparabiliter¬
in patre : Nos uero cum in nobis
ipsis ẽẽ uoluissemꝰ. ad nos ipsos tur¬
bati sumꝰ Unde illa uox est. Ad
me ipsũ turbata est anima mea:
Atq in deteriꝰ cõmutati. neq id
qd̃ sumꝰ manere potuimꝰ Cũ aut̃
ꝑ ipsum ueniemꝰ ad patrẽ sicut ait.

Expanded text:
ater vitam in semetipso, et utique non aliud est vita quam habet, nisi quod est ipse qui hanc habet: sic dedit Filio habere vitam in semetipso , cum ipse sit eadem vita quam habet in semetipso. Numquid autem nos vita quod est ipse, hoc erimus, cum in illa vita, hoc est in ipso esse coeperimus? Non utique, quia tam, et ipse est quod habet; et quod vita est in ipso, ipse est in seipso. Nos autem non ipsa vita, sed ipsius vitae participes sumus; atque ita ibi erimus, ut in nobis ipsis non quod ipse est, esse possimus, sed nos ipsi non vita, ipsum habeamus vitam, qui seipsum habet vitam, Denique ipse et in seipso est immutabiliter, et in Patre inseparabiliter: nos vero cum in nobis ipsis esse voluissemus, ad nos ipsos turbati sumus; unde illa vox est, Ad meipsum turbata est anima mea : atque in deterius commutati, neque id quod fuimus, manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad Patrem, sicut ait,
Abbreviated transcription (Latin):
tis me & patrẽ meũ utiq cognouis¬
setis: ꝑ me utiq & illũ: Auus enĩ
ego sũ: alius ule:Ui.
Ced ne putarent dissimilẽ: &
Samodo inqͥt cognoscetis eum:
Giderunt enĩ eiꝰ simillimũ filiũ:
Sed aminonendi fuerant talẽ ẽẽ
etiã patrẽ. quẽ nondũ uidebant:
qualis est filius quẽ uidebant: Et
ad hoc ualet. qđ postea philippo
dicitur: Qui uidet me uidet & pa¬
trẽ: non qd ipse sit pat̾ & filius: qd̾
in sabellianis qui uocant᷑ etiã pa¬
tris pasiani catholica fides damp
nat: sed qd̾ tam similes sint pater
& filius. ut qͥ unũ norit: ambos
nouerit.: Solemus enĩ de simillimis
duob ita loqui eis qui unũ illoꝵ ui¬
dent. & qualis sit alius uolunt nos.¬
se: ut dicamꝰ: Uidistis istũ: illũ ui¬
distis: Sic gͦ dictum est qui uidet¬
me uidet &. patrẽ. non quia ipse
sit pater qui filius. sed qd̃ a patris
similitudine in nullo prorsus dis
crepet filius: Nã nisi duo essent
pat̾ & filius. non dictũ esset si cog¬

Expanded text:
et Patrem meum cognovissetis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscitis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium. Sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem, quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem: non quod ipse sit et Pater, et Filius: quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholnat: sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum noverit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis est alius volunt nosse, ut dicamus: Vidistis istum, illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui me videt, videt et Patrem: non utique ut ipse sit Pater qui Filius, sed quod a Patris similitcrepet Filius. Nam nisi duo essent Pater et Filius, non dictum esset: Si cog
Abbreviated transcription (Latin):
Ne mortẽ tanquã homines time¬
rent. & ideo turbarentur: con¬
solatur eos etiã dm̃ se eẽ contes¬
tans: Creditis inqͥt in dm̃: & in
me credite: Consequens est enĩ
ut si in dm̃ creditis. & in me
credere debeatis: Qđ non esset

Expanded text:
 ille, tanquam homini timerent, & ideo turbarētur, consolatur eos, & Deum se esse contestans, Creditis, inquit, in Deum? & in me credite. Consequens est enim, vt si in Deum creditis, & in me credere debeatis. Quod non esset
Abbreviated transcription (Latin):
dñi est nolite contristari. qd ex nob̾
& in nob̃ triste est omittamꝰ. & qͣsi
nobiscũ sit hodie sponsus. gaudere

Expanded text:
ni est, nolite contristari. Quod ex nobis, vel in nobis triste est, omittamus: & quasi nobiscum sit hodie sponsus, gaudere
Abbreviated transcription (Latin):
sec intra aicha.
diluuio exundante seruata:
crueis beneficiũ &. baptis matis
misteriũ p̃signauit: hanc sara sterilis
& desꝑata in senectute. unieo pigno¬
re fecunda p̃cecinit Eccłia enĩ uni¬
cũ id est dilectissimũ dõ popłm: scło
iam senescente ꝓgenuit: Hec ẽ regi¬
na illa: de qua ad dnm dicit᷑. Aasti¬
tit regina adextris tiuis in uestitu
deaurato. circũ amicta uarietate.
id est diuersarũ circũdata p̾cioso
decore iurtutũ.

Expanded text:
ec intra arcam diluvio exundante servata, crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis et desperata in senectute unico pignore fecunda praececinit: Ecclesia enim unicum, id est, dilectissimum Deo populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua ad Dominum dicitur, Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; id est, diversarum circumdata pretioso decore virtutum.