comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In muscipula gͦ quã occultauer̃ ⁊ id eil
infraudulento cõsilio comp̃hensus ẽ pes
eorũ : amor scilicq qͥ ꝑfraudẽ uenit ad
uanã lecitiã qua cõꝑatur dolor. Cognos¬
cit᷑ dñs iuditia faciens. Hȩc funit ruditia
dĩ ñ ab illa tratquillitate beatitudims
sue nec asecretis sapientie quibꝰ recipiũ¬
tur beatȩ anime ꝓfert ferrũ: aut ignis
aut bestia. aut aliquid tale quo cruei¬
ent᷑ peccatores. Sed quomͦ erriciantur
et quomͦ facit cs̃ tudicium: In operib
tis: quasi occulta leticia. quantũ existima¬
re possumuis separations que nunc fit ñ
locis sed affectationibꝰ animorũ int̾ pecca¬
tores ⁊ nstos. sicut granorũ apaleis atl¬
huc inarea. Et sequitur. Conuertant᷑ pecca¬
tores minfernũ: idẽ. dentur in manus suas
cũ eis parcit᷑. et nlaqueentur tdelectatione
mortifera. Oñs gentes quȩ obliuiscunt᷑¬
ticia: dedit illos ds̃ iureprobũ sensũ. Qilla

Expanded text:
In muscipula ergo quam occultaverunt, id est In muscipula ergo quam occultaverunt, id est in fraudulento consilio, comprehensus est pes eorum, amor scilicet qui per fraudem pervenit ad vanam laetitiam, qua comparatur dolor. inus judicia faciens. Haec sunt judicia Dei: non ab illa tranquillitate beatitudinis suae, nec a secretis sapientiae, quibus recipiuntur beatae animae, profertur ferrum, aut ignis, aut bestia, aut aliquid tale quo crucientur peccatores. Sed quomodo cruciantur, et quomodo facit Dominus judicium? In operibus, tis: quasi occulta laetitia, quantum existimare possumus, separationis quae nunc fit, non locis, sed affectionibus animorum, inter peccatores et justos, sicut granorum a paleis adhuc in area. Et sequitur, Convertantur peccatores in infernum; id est, dentur in manus suas, cum eis parcitur, et illaqueentur delectatione mortifera. Omnes gentes quae obliviscunttitia, dedit illos Deus in reprobum sensum . 18. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
osa caritatẽ. Unde ⁊ radix. dicta ẽ citpidi¬
tas. Radix porro: tanquã pes arboris in¬
telligit᷑. Radix clicta ẽ. et caritas: ubi de
seminibꝰ dñs loquit᷑. que in petrosis locis
exeunte sole arescunt: quia ñ habent
altã radicem. Unde significat eos qui
gaudent excipiendo uerbũ ueritatis.
sen cetlunt ꝑ secutionibꝰ quibꝰ sola caritate
resistitur. Et apłs lic̃. ut incaritate ratlicat
et fundati possitis cũp̃hendere. Pes ergo
peccatorũ ud ẽ. amor comp̃hendit᷑ in mus¬
cipula quã occultant: quia cũ finudulen¬
tã accionem consecuta fuerit delectatio.
cũ eos tradidit dĩ in concupiscentiã cordis
eoꝵ: iã illa tlelectatio alligat eos ut iude¬
ab rumpere amorẽ. et adutilia cõferre
ñ aucleant.⁊ quia cũ conati fuerint dole¬
bunt animo tanquã pedẽ decõpede se¬
extiere cupientes. Qui doloris sub cũbentes.
aꝑnitiosis delectationibꝰ nolunt abscełe.

Expanded text:
osa charitatem. Unde et radix dicta est cupidiosa charitatem. Unde et radix dicta est cupiditas. . Radix porro tanquam pes arboris intelligitur. Radix dicta est et charitas, ubi de seminibus Dominus loquitur, quae in petrosis locis exurente sole arescunt, quia non habent altam radicem . Unde significat eos qui gaudent excipiendo verbum veritatis, sed cedunt persecutionibus, quibus sola charitate resistitur. Et Apostolus dicit: Ut in charitate radicati et fundati possitis comprehendere peccatorum, idest, amor, comprehenditur in laqueo quem occultat: quia cum fraudulentam actionem consecuta fuerit delectatio cum eos tradidit Deus in concupiscentias cordis eorum jam illa delectatio alligat eos, ut iabrumpere amorem et ad utilia conferre non audeant; quia cum conati fuerint, dolebunt animo, tanquam pedem de compede exuere cupientes; cui dolori succumbentes, a perniciosis delectationibus nolunt abscedere.
Abbreviated transcription (Latin):
tabo suꝑ salutare tiui. Idẽ. cũ beatitudine.
cultũ ẽ. filuĩ uidiciũ: ipsa spȩdicit. exultabo
suꝑ salutare tuũ. quia minc cireũ strepente.
seu iii. seu errore gentiliũ atterit᷑. Infixe st̃
gentes in interiti quẽ fecer̃. Anim aduertite
que admodũ seruet᷑ pena peccatori deoꝑibꝰ
sius: et qũe admodũ qͥ uoluer̃ ꝑ sequi eccłiã
inea corruptione sint fixi. quã se inferre
arbitrabant᷑. Nã int̾ficere cupiebant corpo¬
ra: cũ ipsi in anima morerent᷑. In muscipu¬
ia. ista quã occultauer̃: cũ piehensus ẽ. pes
eoꝵ. Muscipula occulta: est dolosa oogita
tio. Pes antne: recte intelligit᷑ anior. Qui
cũ prauiis ẽ : uocat᷑ cupiditas aut libido.
Cũ aut̃ rectꝰ: ililectio uel caritas. Amore em
mouet᷑: tanquã ad locũ quotendit. Locꝰ
aut̃ anime ñ inspatio aliquo ẽ. qd̾ forma
occupat corporis: sed indelectatione quo
se ꝑuenisse ꝑ amorem letatur. Delectatio
aut̃ ꝑnitiora. sequit᷑ cupiditatẽ: fruetu¬

Expanded text:
tabo super salutare tuum: id est, cum beatitudine cultum est Filii judicium, ipsa spe dicit, Exsultabo super salutare tuum; quia nunc circumstrepente seu vi, seu errore Gentilium atteritur. Infixae sunt gentes in corruptione, quam fecerunt: animadverte quemadmodum servetur poena peccatori de operibus suis; et quemadmodum qui voluerunt persequi Ecclesiam, in ea corruptione sint fixi, quam se inferre arbitrabantur: nam interficere corpora cupiebant, cum ipsi in anima morerentur. In muscipula ista, quam occultaverunt, comprehensus est pes eorum. Muscipula occulta, est dolosa cotio: pes animae recte intelligitur amor, qui cum pravus est, vocatur cupiditas, aut libido: cum autem rectus, dilectio vel caritas. Amore enim movetur tanquam ad locum quo tendit. Locus autem animae non in spatio aliquo est, qoccupat corporis, sed in delectatione, quo se pervenisse per amorem laetatur: delectatio autem perniciosa sequitur cupiditatem, fructu
Abbreviated transcription (Latin):
ose quererȩ. aut qui nec latrare nec querere.⁊
ced isuarũ uoluptatũ cęno uolutan. Cũ
aut̃ in bonis studiis laudes dĩ annuntiãt᷑:
petentibꝰ dat᷑. et querentibꝰ manifestat᷑. et pul¬
santibꝰ aperit᷑. An forte porte mortis sunt cor¬
porales sensus. ⁊ oculi qͥ aꝑti sunt homini
cũ deligno uetito gustass. a quibꝰ exaltant᷑
qiib dr̃. ut querant ñ que uident᷑. sed que
ñ uident᷑. Quia que uident᷑ temporalia sunt:

Expanded text:
e quaerere, aut qui nec latrare nec quaerere, sed in suarum voluptatum coeno volutari. Cum autem in bonis studiis laudes Dei annuntiantur, petentibus datur, et quaerentibus manifestatur, et pulsantibus aperitur. An forte portae mortis sunt corporales sensus et oculi, qui aperti sunt homini cum de ligno vetito gustasset , a quibus exaltantur, quibus dicitur ut quaerant non quae videntur, sed quae non videntur; quia quae videntur temp
Abbreviated transcription (Latin):
loquat᷑ ut solet dicens: in tlño confido. quo¬
mͦ dicitis anime mee. transnuigra in montẽ
sicut passer p ropt̃ t̃rores sc ilicet eor qͥ illũ
acd p̃henłe et crucifig̾e̾ cupiebant: cũ pec¬
catores sagittare uolentes rectos corde. ilẽ.
ꝗͥ xp̃o cretliderant in obscura luna. id ẽ. re¬
pleta peccatoribꝰ: sinagoga ñ ab surae in¬
telligit᷑. Cui congruit ꝙ qd̾ ilr̃. Dñs intem¬

Expanded text:
loquatur, ut solet, dicens, In Domino confido; quoloquatur, ut solet, dicens, In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? propter terrores scilicet eorum, qui illum apprehendere et crucifigere cupiebant: cum peccatores sagittare volentes rectos corde, id est qui Christo crediderant, in obscura luna, id est repleta peccatoribus synagoga, non absurde intelligitur. Cui congruit et quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie udent᷑ ẽẽ. cũ sit una dĩ eiuus om̃s par¬
ticipant᷑. tanquam si una facies in tueat᷑ plura
specula. quicqͥd in illa singulare ẽ. de illis plu¬
ribꝰ pluralit̃ reddit᷑. Propt ea rursus ad singu¬
laritatẽ se refert licendo. Nequitatẽ uidit
facies eius. fortasse ꝓ eo sit pofitũ. equitatẽ ui¬
dit facies eiꝰ : ac si diceret᷑. ł quitas uisa ẽ. in facie
eiꝰ : ulẽ in eius noticia. facies eñi dĩ ẽ: potentia
qua alignis in notescit. Aut certe equitatẽ itidit
facies euis: quia ñ se p̃bet cognosceridũ mał
sed bonis: ꝙ ipsa ẽ. equitas repeticio psalim.
Siquis aut̃ lunã uult synagogã intelligere:
ad passionẽ tlñi referat psalmũ ꝙ tleuida eis
dicat. ⁊ Qm̃ que ꝑfetisti destruxer̃. Ae deipso
dño. iustus aut̃ qͥd fecit. quẽ tatiquã destruc¬
torẽ legis arguebant: cuiꝰ p̃cepta ꝑuerse
uiuendo. et ea contẽpnendo acsua statuen¬
do destruxerant. ut ipse dñs scd̾m honuuẽ

Expanded text:
justitiae videntur esse, cum sit una Dei, cujus omnes participant: tanquam si una facies intueatur plura specula, quod in illa singulare est, de illis pluribus pluraliter redditur. Propterea rursus ad singularitatem se refert, dicendo, Aequitatem vidit facies ejus: fortasse pro eo sit positum, Aequitatem vidit facies ejus, ac si diceretur, Aequitas visa est in facie ejus, id est in ejus notitia; facies enim Dei est potentia qua dignis innotescit: aut certe, Aequitatem vidit facies ejus, quia non se praebet cognoscendum malis, sed bonis; et ipsa est aequitas. 12. Si quis autem lunam synagogam vult intelligere, ad passionem Domini referat Psalmum, et de Judaeis dicat, Quoniam quae perfecisti destruxerunt; ac de ipso Domino, Justus autem quid fecit? quem tanquam destructorem Legis arguebant: cujus praecepta, perverse vivendo, et ea contemnendo, ac sua statuendo, destruxerant, ut ipse Dominus secundum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
fiducialit̾ agam in eo. Tu dñe seruabis nos:
et custodies nos ageneratione hac inȩt̾nũ.
Hic tanquam pauperes & in opes: ibi tanqͣ
tu tanquan rota uoluitur: & ideo ñ pue¬
nunt in occauiun id ẽ. inȩt̾num. Proquo
iste psalmus titulatus ẽ. ita ꝙ psalomonẽ
dr. Uentilator enũ impiorũ est rex sapiens.
ꝙ inmittit illis rotã malorũ. Scd̃m alti¬
cudinẽ tuã multiplicasti filios hominum.

Expanded text:
ervabis nos, et custodies nos a generatione hac et in aeternum: hic tanquam inopes et pauperes, ibi tanquam tu, tanquam rota volvitur; et ideo non perveniunt in octavum, id est in aeternum, pro quo iste psalmus titulatus est. Ita et per Salomonem dicitur: Ventilator enim est impiorum rex sapiens, et immittit illis rotam malorum . Secundum altitudinem tuam multiplicasti
Abbreviated transcription (Latin):
tura: utrũq factũ ẽ. Item dñs dicit. Non
qd̃ intrat in os urm̃ uos comquinat: sed
qd̾ exit. Audit hoc peccator : ⁊ gulã parat
uoracitati. Audit hoc iustꝰ: ⁊ acyborũ dis¬
ceruendorũ suꝑsticione munit᷑. Et̃ hinc
gͥ eadem seripturarũ nube ꝓsuo cuiusq
merito. ⁊ peccatori plinua laqueoꝵ: & us¬
to pluuia ubertatis infusa ẽ. Ignis et sul¬
phur. et sp̃s ꝓcelle. pars calicis eorũ. Hȩc
pęna eorũ ÷ atq exitiis. ꝓ quos blaspheniat᷑
nom̃ dĩ. ut primo cupiditatũ suarũ ig¬
ne uastent᷑: ddeinde malorũ operũ fecore.
acetu beatorũ ab itiantur. ⁊ postremo ab¬
repti atq sub inersi. in effabiles penas
luant. Hȩc eñi pars ẽ. calicis eoꝵ: sic̃ iusto¬
rũ calix tuus mebrians quã p̃clarus.
In ebriabunt᷑ eñ abub̾tate domꝰ tuȩ.
Calicẽ aut̃ ꝓpt̾ea puto appellatũ: neqͥd
pret̃ molũ atq m̃surã. uł iupsis pecea¬

Expanded text:
tura, utrumque factum est. Item Dominus dicit: Non tura, utrumque factum est. Item Dominus dicit: Non quod intrat in os vestrum, vos coinquinat, sed quod exit . Audit hoc peccator, et gulam parat voracitati: audit hoc justus, et a ciborum discernendorum superstitione munitur. Et hic igitur eadem Scripturarum nube, pro suo cujusque merito, et peccatori pluvia laqueorum, et justo pluvia ubertatis infusa est. 11. Ignis et sulphur et spiritus procellae pars calicis eorum. Haec poena eorum est atque exitus, per quos blasphematur nomen Dei, ut primo cupiditatum suarum igne vastentur, deinde malorum operum putore a coetu beatorum abjiciantur, postremo abrepti atque submersi, ineffabiles poenas luant. Haec enim pars est calicis eorum; sicut justorum calix tuus inebrians quam praeclarus ! Inebriabuntur enim ab ubertate domus tuae . Calicem autem propterea puto appellatum, ne quid praeter modum atque mensuram, vel in ipsis pecca
Abbreviated transcription (Latin):
in homnie. sed tantũ anime sue nocet idi¬
incidit nisi peccator. siue ad p̃pationem
extremi supplicũ. si ꝑseueiare in peccando¬
maluerit: siue. ad desuadeudã suꝑbiã. si aliqͥndo
dũi cura sinceriore quesiuerit. Si aut̃ nubes
ñ msi boni et ueri ꝓpħe intelligunt᷑. et de
his manifestũ ẽ. suꝑ peccatores laqueos plue¬
re dñi. quã iiis de his ętiã pios ad fructifican
Non eni ꝓpħe tantũ: sed om̃s uerbo dei
aninas irrigantes. nubes dici possunt. Qt
cũ male intelligunt᷑: pluit dĩ suꝑ peccato¬
res laqueos ignis. Cũ aut̃ bene intelligũ¬
tur. fecondat pectora piorũ atq fidelium.
sieut exempli gr̃a quod scriptum ẽ. et er̃
duo incarne una. Si adlibidinem quisq
int̃p̃tet᷑: laqueũ pluit suꝑ peccatorem. Si
aut̃ intelligas sicut ille qͥ ait. ego aut̃ tlico
in xp̃o ꝙ in eccłia: mibrẽ pluit suꝑ ferti¬
lem t̾rã. ł adem aut̃ nube udẽ. diuina scͥp¬

Expanded text:
in homine, sed tantum animae suae nocet diin homine, sed tantum animae suae nocet diincidit nisi peccator; sive ad praeparationem extremi supplicii, si perseverare in peccanmaluerit; sive ad desuadendam superbiam, si aliquando Deum cura sinceriore quaesiverit. Si autem nubes nonnisi boni et veri Prophetae intelliguntur; et de his manifestum est super peccatores laqueos pluere Deum, quamvis de his etiam pios ad fructificandNon enim Prophetae tantum, sed omnes verbo Dei animas irrigantes, nubes dici possunt: qui cum male intelliguntur, pluit Deus super peccatores laqueos; cum autem bene intelliguntur, foecundat pectora piorum atque fidelium. Sicut exempli gratia, quod scriptum est, Et erunt duo in carne una , si ad libidinem quisque interpretetur, laqueum pluit super peccatorem; sin autem intelligas, sicut ille qui ait, Ego autem dico in Christo et in Ecclesia , imbrem pluit super fertilem terram: eadem autem nube
Abbreviated transcription (Latin):
respitiunt. Nũqͥd inetuendũ ẽ. ne uitͦba
dtuitũ paucos pauꝑes iudere tĩ possit. qͦs
meccłe catholice grenio constitutos enu¬
triat: palpebre eius int̾rogant filios ho¬
mmũ. Hie filios homiũ. illa regula libr̃i
acceꝑim: deueteribꝰ regeneratos ꝑ fidem. hi
qiippe quibꝰ dam sccipturarũ locis obscu¬
ris. tanquã clausis oculis dĩ exercent᷑ ut que¬
rant: et rursũ quib dã locis manifestis tanquã
aptis ocuilis tlĩ illumunant᷑ ut gaudeant. Et
ista inscĩs libris crebia opettio atq ad apertio
tanquã palpebre siuit dĩ: que uitroguant
id ẽ. que ꝓbant filios honiiiũ. qͥ neq satigat᷑
renũ obscuritatibꝰ seil exeicent᷑ neq inflant᷑
iustũ et impium. Qid ergo: metuimus ne
aliqͥd nob̃ obsint impũ. si forte nobiscum
sacram̃ta ñ sincero corde corde cõminticant
quando ille uitrogat iustũ q impiũ: Q
aut̃ diligit uuqͥtatem: odit antmã suam.
Id ẽ. ñ ei qͥ credit dõ et spem suã. ñ ponit

Expanded text:
etuendum est ne in turba divitum paucos pauperes videre non possit, quos in Ecclesiae catholicae gremio custoditos enutriat? Palpebrae ejus interrogant filios hominum. Hic filios hominum, illa regula libenter acceperim, de veteribus regeneratos per fidem. Hi quippe quibusdam Scripturarum locis obscuris, tanquam clausis oculis Dei, exercentur ut quaerant: et rursus quibusdam locis manifestis, tanquam apertis oculis Dei, illuminantur ut gaudeant. Et ista in sanctis libris crebra opertio atque adapertio tanquam palpebrae sunt Dei, quae interrogant, id est, quae probant filios hominum, qui neque fatigantur rerum obscujustum et impium. Quid ergo metuimus ne aliquid nobis obsint impii, si forte nobiscum sacramenta non sincero corde communicant, quando ille interrogat justum et impium? Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam: id est, non ei qui credit Deo et spem suam non ponit
Abbreviated transcription (Latin):
sustinet. In dño gͦ cõfido. Illi tueant qͥ con¬
sidunt in homine. et de parte homnis se ẽẽ.
negare ñ possunt: ꝑ cuiꝰ canos iurant. Et cũ
insennone abeis quęrit᷑ cuiꝰ contnunionis
sint: nisi departe illiꝰ se ẽẽ. dicant. ñ possunt
aguosci. Dic qͥd isti faciuint cũ ilł cõmemo¬
rant᷑ tã in numerabilia ꝙ cotidiana peccata

Expanded text:
sustinet. 5. In Domino ergo confido. Illi timeant qui consustinet. 5. In Domino ergo confido. Illi timeant qui confidunt in homine, et de parte hominis se esse negare non possunt, per cujus canos jurant: et cum in sermone ab eis quaeritur, cujus communionis sint, nisi de parte illius se esse dicant, non possunt agnosci. Dic quid isti faciunt, cum illis commemorantur tam innumera
Abbreviated transcription (Latin):
corde ꝑuerterent. Pocest et de his peccatori
intelligi. qͦs eccła continet. qd̾ tunc inuent
occasione huiꝰ lunȩ obscure multa cõmise¬
rint quȩ nob̃ obprobria nic obitiuntur
ab hereticis: cũ eoꝵ auctores ea fecisse dicãt
Setd quo mͦ se habeat qd̾ in obscuia luia
factũ ẽ: nunc catholico nomine toto orbe
disfuso. atq cȩlebrato: qͣs̾i ẽ. in coguitis
turbari : In dño conifido: nec audio dicentes
anime nieȩ. tiansiigra ui montẽ ficut passer:
qñ ecce peccatores ut tender̃ ariũ: ut sagit¬
tent in obscura luna rectos corde. Aut si ⁊ nunc
illis lima uidet᷑ obscura. quia incertũ uolunt
estic̾e que sit catholica. & eã peccatis carnaliũ
honituũ. quos multos contiet conant᷑ argu¬
ete. qͥd ad eũ ꝑtinet qͥuere dicit. in dño cõfido
Qua uoce se qͥsq et frumentũ ẽẽ ostendit: et
usq aduentilationis tẽpꝰ. paleas tolerabilit̃

Expanded text:
corde perverterent. Potest et de his peccatoribus corde perverterent. Potest et de his peccatoribus intelligi, quos Ecclesia continet, quod tunc inventa occasione hujus lunae obscurae, multa commiserint, quae nobis opprobria nunc objiciuntur ab haereticis, cum eorum auctores ea fecisse dicantur. Sed quoquo modo se habeat quod in obscura luna factum est, nunc catholico nomine toto orbe diffuso atque celebrato, quid mihi est incognitis perturbari? In Domino enim confido; nec audio dicentes animae meae: Transmigra in montes sicut passer. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Aut si et illis nunc luna videtur obscura, quia incertum volunt efficere quae sit catholica, et eam peccatis carnalium hominum, quos multos continet, conantur arguere; quid ad eum pertinet qui vere dicit: In Domino confido? Qua voce se quisque et frumentum esse ostendit, et usque ad ventilationis tempus paleas tolerabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
rectio mortuorũ. Deinde querendũ ẽ. quid
in hoc psalmo accipiat᷑ obscura luna: inqu
peccatores sagittare ꝑ auer̃ rectos corde. Hor
eñi uno mͦ dici: obscura luna potest. Nam
⁊ cũ finit᷑ menstruis cursibꝰ. ⁊ eũ eiꝰ fulgor nu¬
bilo int̃ pollat᷑. et cũ plena deficit: dici
potest. obscura luna. Potest gͦ.ꝙ ileꝑsecuti¬
ribꝰ martirũ intelligi: qd̾ sagittare uoluet
m obscura lima rectos corde.⁊ siue ad huc in
ecclȩ nouitate quia ñ dũ tris maior efful¬
serat et gentilium suꝑsticicionũ tenebra
uicerat: siue linguis blasphemorũ. et xp̃iano
nomĩ male diffamantiũ. quasi nebuł cũ t̾ra
obtegeret᷑. iuderi ꝑspicua lima ũ poterat
idẽ. eccłã: siue ipsorũ martyrũ cedibꝰ et
tanta esfusione sangiunis. tarq illoͥ adef¬
fectu et obscuratione qua cruentã faciem lu¬
infiri. Inqua t̾rore: uerba dolosa et sacri¬
legga iaculabant᷑ peccatores ut ętiã rectos

Expanded text:
rectio mortuorum. 4. Deinde quaerendum est quid rectio mortuorum. 4. Deinde quaerendum est quid in hoc psalmo accipiatur obscura luna, in qua peccatores sagittare paraverunt rectos corde. Non enim uno modo dici obscura luna potest: nam et cum finitur menstruis cursibus, et cum ejus fulgor nubilo interpolatur, et cum plena deficit, dici potest obscura luna. Potest ergo et de persecutoribus martyrum intelligi, quod sagittare voluerint in obscur a luna rectos corde: sive adhuc in Ecclesiae novitate, quia nondum terris major effulserat, et gentilium superstitionum tenebras vicerat: sive linguis blasphemorum et christianum nomen male diffamantium, quasi nebulis cum terra obtegeretur, videri perspicua luna non poterat, id est Ecclesia: sive ipsorum martyrum caedibus et tanta effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscuratione qua cruentam faciem luinfirmi; in quo terrore verba dolosa et sacrilega jaculabantur peccatores, ut etiam rectos
Abbreviated transcription (Latin):
ad istũ solem corporeũ ⁊ uisibilem. qd̾ conmu¬
ne lum̃ ẽ. carnis homiũ atq muscarũ. seus:
simplicium conant᷑ au̾tere. ⁊ ñ nullorũ au̾¬
tunt. Iui quã dui ñ possunt interiorem lucẽ
ueritatis mente contueri: simplici fide catho
lica contenti ẽẽ nolunt quȩ una pariulis
salus ẽ: ꝙ quonno lacte: adfirmitatẽ soludioris
edi certo iobore ꝑuenitur. Quȩ libqꝵ gͦ dna¬
rum istarũ opinionũ uera sit: congrent
accipit᷑ allegoricȩ luna ȩccła. Aut si in istis
obscuritatibꝰ magis negotiosis quã fructuosis
exercere animũ. aut ñ libet. aut ñ uacat.
aut animꝰ ipse ñ ualet. satis est lunã popi¬
laribꝰ oculis intueri. ⁊ ñ quęrere obscuras ca¬
sas. sed cũ oñubꝰ ⁊ incrementa eiꝰ. & cõplem̃ta
& decrimĩta seitire. Que si ꝓpt̾ea deficit ut
renouet᷑: ęciã ipsi imperite multitudini de¬
monstrat ecclẽ figurã. in qua cretlit᷑ resur¬

Expanded text:
ad istum solem corporeum et uisibilem, quod commuad istum solem corporeum et uisibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur auertere et nonnullorum auertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem ueritatis mente contueri, simplici fide cathlica contenti esse nolunt, quae una parvulis salus est, et quo uno lacte ad firmitatem solidioris cibi certo robore pervenitur. Quaelibet ergo duarum istarum opinionum vera sit, congruenter accipitur allegorice luna, Ecclesia. Aut si in istis obscuritatibus, magis negotiosis quam fructuosis exercere animum aut non libet, aut non vacat, aut animus ipse non valet, satis est lunam popularibus oculis intueri, et non quaerere obscuras causas, sed cum omnibus et incrementa ejus et complementa et detrimenta sentire. Quae si propterea deficit ut renovetur, etiam ipsi imperitae multitudini demonstrat Ecclesiae figuram, in qua creditur resur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illo ẽ. eã partẽ ad nos hab̾e qua ñ illustrat᷑.
et ideo nichil iea lucis uderi Cũ aut̃ incip̃
ab illo recedẽ. illustrari ab ea etiã parte quã
habꝙ adt̃ram : et necessario inciꝑe acornibꝰ
donec fiat quinta clecima contra solem. Tunc
enĩ sole occidente orit᷑: ut qͥsquis occidentẽ
solem ob seruauerit. cũ eum cęperit ñ iucłe.
conuersus ad orientẽ lunã surgere uideat:
atq inde ex alia parte cũ ei cęperit ꝓpinqua¬
re illam partẽ ad nos conu̾tẽ qua nos illustrat.
donec ad cornua redeat. atq inle om̃ino ñ
appareat: qui i tunc illa pars quȩ illustrat᷑ sur¬
sum ẽ. adcelũ. ad trã aut̃ illa quã radiare sol
ñ potest. Ergo et scđm hanc opinionẽ. luna
intelligit᷑ eccła. qd̾ suũ lum̃ ñ habeat: sedab
unigenito ddĩ filio qͥ multis locis inscripturis
scis allegoricȩ sol appellatꝰ ẽ illustrat᷑. Queni
nescientes ⁊ ceruere ñ ualentes heretici qͥdã:

Expanded text:
 ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea lucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quinta decima contra solem — tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos conuertere, qua non inlustratur, donec ad cornua redeat atque omnino inde non appareat, quia tunc illa pars, quae inlustratur, sursum est ad caelum, ad terram autem illa, quam radiare sol non potest. ergo et secundum hanc opinionem luna intellegitur ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito dei filio, qui multis locis in sanctis scripturis allegorice sol appellatus est, inlustratur. quem nescientes et cernere non ualentes haeretici quidam
Abbreviated transcription (Latin):
suis. et ore suo cõmendatã. sicut ceteris apłis
rein suũ quem diabolum nominauit. qͥ ante
traditionẽ dñi nec loculis dominicis fidem
potuit exhibere cũ ceteris cliscipulis ad p̃lican¬
dum regnũ cȩlorũ misit. ut demonstraret dona
lĩ ꝑuenire ad eos qͥ cũ side accipiunt etiam si
tał at ꝑ quem accipunt quał uilas fuit:¬

Expanded text:
suis et ore suo commendatam, sicut caeteris Apostsuis et ore suo commendatam, sicut caeteris Apostrem suum, quem diabolum nominavit , qui ante traditionem Domini nec loculis dominicis fidem potuit exhibere , cum caeteris discipulis ad praedicandum regnum coelorum misit ; ut demoDei pervenire ad eos qui cum fide accipiunt, etiamsi talis sit per quem accipiunt, qualis fuit
Abbreviated transcription (Latin):
cipit obscuritas apparere. et candor minui: donec
iterũ adcorua redeat. ⁊ postremo totus ab ocuł
aucitat᷑. ic rursus obscura illa pars sola possit
iuderi. Quod fieri dicunt cũ lum̃ lune uidet᷑
tricesimã mimu. et redire ad cortua donee
penitus nichil in ea lucis appareat. Scd̾m hanc
opinionem luna in allegona significat eccle¬
siam : qd exparte sp̃itali lucq eccła. expartę
aut̃ carnali obscura ẽ. Et aliquando sp̃itał
pars inbonis oꝑibꝰ apparet hominibꝰ. aliquã¬
tlo aut̃ inconscientia latoꝵ. ac dõ tantũ mͦ nota
ẽ: cũ solo corpore apparet homimbꝰ sicut con
tingit cũ oramus in corde. ꝙ quasi nichil ag̾e̾
uidem᷑. dũ ñ ad t̾ram. seil fursũ cor hab̃e. linã¬

Expanded text:
cipit obscuritas apparere, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, et postremo totus ab oculis avertatur, ac rursus obscura illa pars sola possit videri: quod fieri dicunt, cum lumen lunae videtur tricensimam minui et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. secundum hanc opinionem luna in allegoria significat ecclesiam, quod ex parte spiritali lucet ecclesia, ex parte autem carnali obscura est. et aliquando spiritalis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conscientia latet ac deo tantummodo nota est, cum solo cotingit, cum oramus in corde, et quasi nihil agere videmur, dum non ad terram, sed sursum corda ha
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis animȩ meȩ transinigra in montẽ
sicut passei: Non eñi confidunt in domino.
qͥ tunc eẽ. clicunt sc̃a sacramenta si ꝑ sc̃õs
homines dent᷑. Itaq cũ ab eis querit᷑ qͥsint
scĩ : eiubescunt dicere. nos sumꝰ. Qui etiam
si illi ñ erubescunt hoc dicere: hi qͥaudiunt
ꝓ ipsis erubescunt. Itaq isti cogunt eos qui
accipiunt sacram̃ta. spem suã in honrine
ponere. cuiꝰ cor udere ñ possunt: ⁊ maledictꝰ
om̃is qͥ spem suã in homine ponit. Quid ẽ.
eũ dicẽ. ego qd̾ do scm̃ ẽ. nisi spem tuã in
me pone: Qđ̃ si ñ es sc̃s: aut osteurle cor
tuũ. Quod si ñ potes: ubi iudebo qd̾ sc̃s es:
an forte dices qd scriptũ ẽ. exoꝑibꝰ eoꝵ cog-¬
noscetis eos: Uideo plane nura oꝑa cotidia¬
nas iuolentias circũcellionũ sub ep̃is et prb̃is.
israhelis uocare. Iue homines qui nunc
iuuitit: cotidie uident et seutiunt. Ma¬
chariana .uͦi. tempora de quibꝰ inuidiam
facuint: ⁊ plurimi uider̃. ⁊ neno nunc

Expanded text:
ontes sicut passer? Non enim confidunt in Domino, qui tunc esse dicunt sancta sacramenta, si per sanctos homines dentur. Itaque cum ab eis quaeritur, qui sint sancti, erubescunt dicere, Nos sumus; quin etiam si illi non erubescant hoc dicere, hi qui audiunt pro ipsis erubescunt. Itaque isti cogunt eos qui accipiunt sacramenta, spem suam in homine ponere, cujus cor videre non possunt. Et maledictus omnis qui spem Spem tuam in me pone? Quid si non es sanctus? Aut ostende cor tuum. Quod si non potes, ubi videbo quod sanctus es? An forte dices quod scriptum est, Ex operibus eorum cognoscetis eos Video plane mira opera, quotidianas violentias Circumcellionum sub episcopis et presIsraeles vocare, quae homines qui nunc vivunt, quotidie vident et sentiunt. Macariana vero tempora, de quibus invidiam faciunt, et plurimi non viderunt, et nemo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dies in parte ur̃a te nesciente cõmitit᷑. imꝑa¬
tor constituciones frustra obicientẽ catholicis. eũ
in ur̃is castris priuati fustes ignesq sic seuiant:
Ecce ad qid lapsi sunt: qͥ cũ uiderent in catholica
peccatores. ñ potuer̃ dice̾. in ño confido: & spe
suã in hoie posuer̃t. Qd om̃ino dicent si non
biis sacͥlega suꝑbia se parari. se uelle fuxerunt.

Expanded text:
dies in parte vestra te nesciente committitur, imperadies in parte vestra te nesciente committitur, imperatorum constitutiones frustra objicientem Catholicis, cum in vestris castris privati fustes ignesque sic saeviant. Ecce quo lapsi sunt, qui cum viderent in Catholica peccatores, non potuerunt dicere, In Domino confido, et spem suam in homine posuerunt. Quod omnino dicerent, si non bus sacrilega superbia separari se velle finxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sti aii qͥd respondent si alicui eoꝵ dicat ille quẽ hapti¬
tint. qͦm̾ me iubes p̾sume̾: Nã & si dantis ae acci¬
pientis ẽ mĩtũ: sit dantis dĩ & accipientis consci¬
encie mee. hec enĩ duo non mͥ incerta sunt :
bonitas illiꝰ & fides mea. Quid te int̾ponis de
quo certũ scire nichil possum: Sine me di¬
cẽ: in dño confido. Nansi in te confido: unde
confido: si nichil mali ista nocte fecisti: Postre¬
mo si uis ut credã tͥ. nunqͥd possũ ampliꝰ quã
de te crede: Unde gͦ confido in eis qͥb heri com¬
municasti. & hodie cõmunicas. et cris cõnum¬
cabis. utrũ uł isto triduo nichil mali cõmiserint:
Qđ si nec me nei polluit qđ nescimꝰ. q̃ causa c̃. ut
rebaptizes cos qͥ temꝑa tradicionis & machariane
inuidie non nouerunt: Que cansa ẽ. ut xp̃ia¬
nos de mesopotamia uenientes. qͥ ceciliam & do¬
nati nom̃ nec audier̃t̃. & rebaptirare audeas. &
neges ee xp̃ianos: si aũt illos poluunt aliena

Expanded text:
 dicat ille quem baptizant: Quomodo me jubes praesumere? Nam si et dantis et accipientis est meritum, sit dantis Dei, et accipientis conscientiae meae: haec enim duo non mihi incerta sunt, bonitas illius, et fides mea. Quid de interponis, de quo certum scire nihil possum? Sine me dicere, In Domino confido. Nam si in te confido, unde confido si nihil mali ista nocte fecisti? Postremo si vis ut credam tibi, numquid possum amplius quam de te credere? Unde ergo confido in eis quibus heri communicasti, et hodie communicas, et cras communicabis, utrum vel isto triduo nihil mali commiserint? Quod si nec te nec me polluit quod nescimus, quae causa est ut rebaptizes eos qui tempora traditionis et Macarianae invidiae non noverunt? Quae causa est ut christianos de Mesopotamia venientes, qui Caeciliani et Donati nec nomen audierunt, rebaptizare audeas, et neges esse christianos? Si autem illos polluunt aliena
Abbreviated transcription (Latin):
Ne uob̾ dicatis patrem tutris. Cuiis iei exem¬
plũ: p̃buit ipse prior dicendo. Que mͥ mat̾. aut
qui fr̃s sinte Unde uolunt qͥdam ꝑ nicrosinu
heretici asserere. ñ eũ habuisse matrẽ: nec ui¬
clent eẽ. consequens si hec uerba attendant.
ut nec tliscipłi eiꝰ patrẽ habueruit: quia siẽ
ipse dixit. que mͥ mat̃ ẽ: sic illos docuit cũ ait.
Nolite uob̃̾ aicere patrem int̾ris. Contere bra¬

Expanded text:
emplum praebuit prior ipse dicendo: Quae mihi mater, aut qui fratres Unde volunt quidam perniciosissimi haeretici asserere, non eum habuisse matrem: nec vident esse consequens si haec verba attendant, ut nec discipuli ejus patres habuerint; quia sicut ipse dixit, Quae mihi mater est, sic illos docuit, cum ait: Nolite vobis dicere patrem in terris. 32. ver
Abbreviated transcription (Latin):
aut siuos montes eẽ. dicitis ꝑsuꝑbiam:
opottet quidẽ passerem ẽẽ. pennatum.
uututibꝰ ꝙ p̃ceptis dĩ. Sed ea ipsa ꝓhibent
uolare in istos montes : et in suꝑbis ho¬
munibꝰ spem collocare. Habeo dotnũ ubi
aquiescã: quia in dño conficlo. N.am et

Expanded text:
ut si vos montes esse dicitis per superbiam, oportet quidem esse passerem pennatum virtutibus et praeceptis Dei; sed ea ipsa prohibent volare in istos montes, et in superbis hominibus spem collocare. Habeo domum ubi requiescam, quia in Domino confido: nam et
Abbreviated transcription (Latin):
aut tlifficillime arbiteor posse hominẽ scire.¬
Cũ eñi querit᷑ unde habeat lum̃. alii dicunt
suũ hab̾e : sei globũ ei climidiũ luce̾re: di¬
miliũ aut̃ obscurũ. eẽ. Dñ aut̃ mouet᷑ in
circulo suo. eandẽ partẽ qua lucet paulati
ad t̾ras conuerti. ut uideti a uob̾ pofsit: ⁊ id eo
prius quasi corniculatã apparere. Nam et si
facias pilã exdimidia parte candicdã. et exdi¬
midia obscurã: si eã partẽ qua obscura ẽ.
ante oculos habeas. nichil cantloris iudes.
Ut cũ cȩpetis illã cancdidã partẽ ad oculos
conuercere: si paulatim facias primo cornira
candoris indebis. de inde ꝑ aulatim crescit
donec tota pars candens opponat᷑ oculis. ꝙ
nichil obscitre alt̾ius partis uideat᷑. Quod si

Expanded text:
aut difficillime arbitaut difficillime arbitcum enim quaeritur, unde lumen habeat, alii dicunt suum habere, sed globum eius dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem mouetur in circulo suo, eandem partem, qua lucet, paulatim ad terras conuerti, ut uideri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculatam apparere. nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam et dimidiam obscuram, si eam partem, qua obscura est, ante oculos habeas, nihil candoris uides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos conuertere, si paulatim facias, primo cornua candoris uidebis, deinde paulatim crescit, donec tota pars candens apponatur oculis et nihil obscurae alterius partis uideatur. quod si
Abbreviated transcription (Latin):
transmigra in montẽ sicut passer. Qm̃ etce
peccatores intender̃ arcũ: parauer sagitas
suas inpharetra. ut sagitent in obscura luna
rectos corde. Terrores isti sunt cõminantiũ
nob̾ depeccatoribꝰ: ut ad se tauquam adius¬
tos transeamus. Pcce inquiunt peccatores m¬
tentler̃ arcũ. Credo scrpturas: quas illi carna¬
lit̃ int̃p̃tando uenenatas inle sententias emit¬
tunt. Parauer̃ sagitas inpharetrã: eadem
uerba scilicet quȩ seripturarũ auctoritate iacilla¬
turi sunt in cortlis occulto. Parauer̃ ut sagitient
in obscura luna rectos corde. ut cũ seuserint
ecclȩ lumtne ꝓpt̃ multitudinẽ inperitorũ
⁊ cartialiũ obscurato ñ ĩe posse conumci: cor¬
rũpant mores bonos colloquiis malis. Setĩ
contra istos om̃s t̃rores dicendũ est: in du̾o
confido. Luna uͦ. quã congruent̃ significet
eccłam : memini me ꝓmissise in hoc psalmo
consicłaturũ. Duȩ sunt de luna opiniones
ꝓbabiles. Harũ aut̃ quȩ uera sit : aut ñ om̃ino.

Expanded text:
m ecce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Terrores isti sunt comminantium nobis de peccatoribus, ut ad se tanquam ad justos transeamus. Ecce, inquiunt, peccatores intenderunt arcum: credo, Sripturas, quas illi carnaliter interpretando, venenatas inde sententias emittunt. Paraverunt sagistas suas in pharetra: eadem verba scilicet, quae Scripturarum auctoritate jaculaturi sunt, in cordis occulto paraverunt. Ut sagittent in obscura luna rectos corde: ut cum senserint, Ecclesiae lumine propter multitudinem imperitorum et carnalium obscurato, non se posse convinci, corrumpant bonos mores colloquiis malis . Sed contra omnes istos terrores dicendum est: In Domino confido. 3. Luna vero quam congruenter significet Ecclesiam, memini me promisisse in hoc psalmo consideraturum. Duae sunt de luna opiniones probabiles: harum autem quae vera sit, aut non omnino,
Abbreviated transcription (Latin):
oua tractatione titulus ifte
non indiget: iam em̃ satis trac¬
tatum ẽ: quid sit infiiem. Ipsũ
ergo psalmi textũ udeamus: qui mͥ uidet᷑
ad uersus hereticos canendus: qui cõmemo
peccatorum quasi apud ipsos iusti. aut orũs
aut plures sint. ab unuis eccłe uere ma¬
tris uberibꝰ nos auertere atq abupere mo¬
lutur. affirmautes qd̾ apud ipsos sit
xp̃c. ꝙ quasi piȩ studioseq auiiuouentes.
ut ad cos itanseundo transiigrenĩ. id xp̃m
que se habe mentiunt᷑. Notũ ẽ. tͦ. xp̃m

Expanded text:
ova tractatione titulus iste non indiget; jam enim satis tractatum est quid sit, in finem. Ipsum ergo Psalmi textum videamus, qui mihi videtur adversus haereticos canendus, qui commemora peccata, quasi apud ipsos justi aut omnes aut plures sint, ab unius Ecclesiae verae matris uberibus nos avertere atque abripere moliuntur, affirmantes quod apud ipsos sit Christus, et quasi pie studioseque admonentes, ut ad eos transeundo transmigremus ad Christum, quem se habere mentiuntur. Notum est
Abbreviated transcription (Latin):
tione iusta est: id ẽ. non ẽ. un eis qͥdiligunt
słm. In austũ ẽ eiũ relinquere scłoꝵ conditorẽ.
et diligere scłm: ꝙ seriuire potius creature qͣ¬
ereacor. Consilium in opis confudistis. qm̃ do¬
minus spes eius ẽ: id ẽ. cortẽpsistis humlem
aduentũ filuĩ dĩ: quia ineo ñ uidistis pompã
scłi: ut hi quos uocabat indõ solo spem po
cuius humilitatẽ contẽpsistis: Ipse enim
inclaritate uenturus ẽ. ad iudicium uiuoꝵ
et mortuorũ regnũq iustorũ: ut qm̃ isto
hunuili aduentu facta est cecitas exparte in¬
isrł. ut plenitudo gentium in traite: in illo
alio fiat quod sequit᷑. et sic om̃ĩs isrł saluus
fieret. Pro uideis eñi apłs etiã illud isaie testi¬
moniũ accipit qd̾ dictũ ẽ. Ueniat exsyon qͥ

Expanded text:
tione justa est, id est, non in eis qui diligunt tione justa est, id est, non in eis qui diligunt saeculum. Injustum est enim relinquere saeculorum conditorem et diligere sCreatori . Consilium inopis confudistis, quoniam Dominus spes ejus est: id est, contempsistis humilem adventum Filii Dei, quia in eo non vidistis pompam saeculi: ut hi quos vocabat, in Deo solo spem poncujus humilitatem contempsistis? Ipse enim in claritate venturus est ad judicium vivorum et mortuorum, regnumque justorum; ut quoniam isto humili adventu facta est caecitas ex parte Israel, ut plenitudo Gentium intraret , in illo alio fiat quod sequitur, et sic omnis Israel salvus fieret: pro Judaeis enim Apostolus etiam illud Isaiae testimon
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs qͥ operant᷑ iniquitatẽ : Iudicium iuai
Qui deuorant plebem meã sicut cybũ paut
id ẽ cotidie. Cibus enĩ panis: cotidianiis ei
Deuorant aut̃ popłm: qui sua cõmoda ex
illo capuuit ñ referentes ministerium sui
ad glam dĩ: et acleorũ quibꝰ p̃sunt salutẽ¬
Dñm ñ inuiocauerunt. Non eñi hunc uen
in uocat: qui ea desidat que illi displicent
Illic trepidauerunt timore. ubi ñ erat timor
id ẽ. indãpno rerũ tẽpalium. Dixer̃ eñi. Si
reliiquamus eũ sic: credent in eũ om̃s. ei
uemient romani. ꝙ tollent nob̃ et locũ et
gentẽ. Timuerunt regnũ t̾renum anutt̾e
ubi ñ eret timor: et amiser̃ regnũ cȩlorũ.
qd̾ timere debuerant. Et hoc de om̃ibꝰ tẽꝑa¬
libus cõmodis in telligendũ ẽ: quoꝵ am
missionẽ cũ timent homines. ad etna ñ uen¬
unt. Qm̃ ds̃ ingeneratione uista est. Ad superiora
qui operantur iniquitatẽ. qm̃ dñs in genera¬

Expanded text:
omnes qui operantur iniquitatem? judicium minatur. omnes qui operantur iniquitatem? judicium minatur. Qui devorant populum meum sicut cibum panis: id est quotidie; cibus enim panis quotidianus est. Devorant autem populum, qui sua commoda ex illo capiunt, non referentes ministerium suum ad gloriam Dei, et ad eorum quibus praesunt salutenum non invocaverunt: non enim vere hunc invocat, qui ea desiderat quae illi displicent. Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor: id est, in damno rerum temporalium. Dixerunt enim: Si relinquamus eum sic, credent in eum omnes, et venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem . Timuerunt regnum terrenum amittere, ubi non erat timor: et amiserunt regnum caelorum, quod timere debuerant. Et hoc de omnibus temporalibus commodis intelligendum est, quorum amissionem dum timent homines, ad aeterna us in generatione etc. Ad superiora qui operantur iniquitatem, quoniam Deus in genera
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem ꝑsuadent. Cui simile ẽ ȩcontiario
quod petro dietum ẽ. macta et mauduca: ut
in suam fidem adbonos mores gentes cotuer¬
terꝙ. Lingius suis dolose agebant. Coniesẽ
dolũ dicit. aspidũ aut̃ quia nolunt audm
precepta legis: sicut aspides nolunt au dire ue¬
ba icantantis.: quod in alio psalmo eiuden¬
tius dr̃. Quorũ os malecdictione et amantui¬
dine plenũ ẽ: hoc ẽ. uenenũ aspidũ. Welo cas
pedes eouum ad effundendũ sanguinẽ: con¬
suetudinem male faciendi. Contritio et in¬
felicitas in uus eorũ. Om̃s eñi malorũ homi¬
nũ uiȩ: plene sunt laboribꝰ et miseria. Ideo
dñs clamat. Uenite ad me om̃s qͥlaboratis¬
et humilis corde. Iugum eñi meũ lene ẽ: et
saicina mea leius ẽ. Et iuam pacis ñ cognouer
Hanc utiq quã dñs ut dixit cõmemorat:
in iugo leni. et sarcina leui. Non ẽ. timor de.
ante oculos eorum. Isti ñ dicunt non ẽ ddĩ: sed

Expanded text:
sitatem persuadent. Cui simile est e contrario sitatem persuadent. Cui simile est e contrario quod Petro dictum est, Macta et manduca ; ut in suam fidem et bonos mores Gentes converteret. Linguis suis dolose agebant: comes estdolum dicit; aspidum autem, quia nolunt audire praecepta legis, sicut aspides nolunt audire verba incantantis , quod in alio psalmo evidentius dicitur. Quorum os maledictione et amaritudine plenum est: hoc est, venenupedes eorum ad effundendum sanguinem consuetudine malefaciendi: contritio et infelicitas in viis eorum; omnes enim malorum hominum viae plenae sunt laboribus et miseria. Ideo Dominus clamat: Venite ad me, qui laboratis et sarcina mea levis est . Et viam pacis non cognoverunt: hanc utique quam Dominus, ut dixi, commemorat, in jugo leni et sarcina levi. Non est timor Dei ante oculos eorum: isti non dicunt, Non est Deus; sed
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam. beati misericordes. beati mundo
corde. beati pacifici. De quibꝰ sententiis septi
totũ illũ sermonẽ prolixũ : dictũ eẽ. anim¬
aduerti potest. Nã octaua ubi ilictum ẽ.
beati qͥ ꝑsecutionẽ patiunt᷑ propt̃ ustitiã:
ipsum ignem significat. quo septempliciter
probatur argentũ. Qui sermo cũ terminatꝰ
essꝙ: dictũ ẽ. Prat enĩ docens eos tanquam
potestatem habens. ũ tanquam scribe eoꝵ:¬

Expanded text:
justitiam, beati misericordes, beati mundo justitiam, beati misericordes, beati mundo corde, beati pacifici : de quibus sententiis septem totum illum sermonem prolixum dictum esse animadverti potest; nam octava, ubi dictum est, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, ipsum ignem significat, quo septempliciter probatur argentum. Qui sermo cum terminatus esset, dictum est, Erat enim docens eos tanquam potestatem habens, non tanquam Scribae eo
Abbreviated transcription (Latin):
et pauperes. id ẽ in opia et paupeitaite bonor¬
spitalium egentes. filumm fuum diguatus ẽ. nit¬
tari. Non lixit quid ponat: sed insalutari.
oculi mei salutare tuũ. Et̃ idõ intelligitur
in illo posusse: qd̾ amiseriam in opũ ause¬
rendam et consolandum gemitũ pauperĩ
ꝑtinet. fiducialit̾ agã in eo. Scd̾m illud
in euangelio. Erat eñi docens eos tanquam
potestatẽ habens: ñ tarqͣ scribe eorũ. Elo
ruptione sunulationis. Multi enũ p̃dican
ueritatẽ ñ caste: quia uendunt illam p̃tio
igne examinatũ terre. Ipsa eloquia dñi:
ꝑtribulationes ꝓrbata peccatoribꝰ: purgati
septuplum. Pertimorem lĩ. ppietatẽ. ꝑ scien¬
tiã. ꝑfortitudinem. ꝑ consiliũ. ꝑ intellectũ
ꝑsapientiam. Nan septem sunt etiã beati¬
tudinis gradus. quos in eodem sermone
quẽ habuit in monte dñs exsequit᷑ cata
inatheũ: beati pauperes spũ. beati mites.
heati lugentes. beati qͥ esimunt et sitiunt

Expanded text:
et pauperes, id est inopia et paupertate bonoret pauperes, id est inopia et paupertate bonorualium egentes, Filium suum dignatus est mittari. Non dixit quid ponat; sed in salutari, oculi mei salutare tuum : et ideo intelligitur in illo posuisse quod ad miseriam inopum auferendam et consolandum gemitum pauperum pertinet. Fiducialiter agam in eo; secundum illud in Evangelio: Erat enim docens eos tanquam potestatem habens, non tanquam Scribae eorum . 7. ruptione simulationis. Multi enim praedicant veritatem non caste, quia vendunt illam pretioigne examinatum terrae. Ipsa eloquia Domini per tribulationes probata peccatoribus. Purgatum septuplum: per timorem Dei, per pietatem, per scientiam, per fortitudinem, per consilium, per intellectum, per sapientiam . Nam septem sunt etiam beatitudinis gradus, quos in eodem sermone quem habuit in monte Dominus exsequitur κατὰ Matthaeum: Beati pauperes spiritu, beati mites, beati lugentes, beati qui esuriunt et sitiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ctauum diem iudiciĩ posse intelligi:
in sexto psalmo dictitm ẽ. Notest et ꝓ
octauo intelligi. ꝓet̾no scło: quia post
hoc tempꝰ qd̾ septẽ dieb uoluit᷑ dabit᷑ scĩs
defecit sc̃s: id ẽ. ñ inuenit᷑. sicut loquimͦ:
eũ dicimꝰ. defecit frum̃tũ. aut defecit pecunia.
Im̃ climnutȩ sunt ueritates afiliis hominum.
possunt. sicut abuna faciȩ multȩ inspeculis ima
lum. Et dilectio ꝓrimi: malũ ñ oꝑ at᷑. Labia
dolosa. incorde et corde locuti sunt uana. Quod
bis ait incorde & corde: duplex cor significat.
xit. nequisse exceptũ putet sicut apłs dicit. in
omnẽ aniniã hominis oꝑantis malũ: iudei pri¬
suo. spem ponentes ad homines decipiendos: et dõ
populum suum ipse dominꝰ in euangłio miseratꝰ
ẽ. quod rectorem non haberet: cum bene possit
optemꝑare. Unde etiam dictum ẽ. in euangłio.
Messis multa: oparii aut̃ pauci. Hoc aut̃ exꝑ
sona dĩ patris accipiendũ: qui propt̃ in opes

Expanded text:
ctavum diem judicii posse intelligi, in sexto psalmo dictum est: potest et pro octavo, intelligi pro aeterno saeculo; quia post hoc tempus quod septem diebus volvitur, dabitur sdefecit sanctus: id est non invenitur; sicut loquimur cum dicimus, Defecit frumentum, aut, Defecit pecunia. Quoniam diminutae sunt veritates a filiis hominum. possunt; sicut ab una facie multae in speculis imaglum; et dilectio proximi malum non operatur . Labia dolosa, in corde et corde locuti sunt mala. Quod bis ait, in corde et corde, duplex cor significat. xit, ne quis se exceptum putet, sicut Apostolus dicit: In omnem animam hominis operantis malum, Judaei prisuo spem ponentes ad homines decipiendos, et Deo npopulum suum ipse Dominus in Evangelio miseratus est, quod rectorem non haberet, cum bene posset obtemperare. Unde etiam dictum est in Evangelio: Messis multa, operarii autem pauci . Hoc autem ex persona Dei Patris accipiendum est, qui propter inopes
Abbreviated transcription (Latin):
nfinem psalmus ipsi clauid. finis enĩ le¬
gis xp̃c: adiusticiã omni credenti.
sq: quo dñe obliuisceris me infinẽ.
Id ẽ. differs me ad in telligendum
xp̃m sp̃italit̃ qui ẽ. dĩ sapientia. et rectus
finis omnis intentionis animȩ. Quousquȩ
auertis faciem tuã ame. Sic̃ ñ obliuiscit᷑
ds̃. si nec faciem au̾tit: sed more nr̃o script̾a
loquit᷑ Nuertere aut̃ ds̃ faciem dr̃. dũ non
dat animȩ noticiã sui: quȩ ad huc purum
in aduersis. Prgo quã luui ponã consiliũ in
anima mea. ita clictũ ẽ: quã diu ero in adu̾¬
sis. aut certe responsio ẽ: ut iste sit sensus.
dan diu dñe obliuisceris me in finem: Itã¬
diu autis faciem tuã ame: quã dui ponam¬

Expanded text:
 Finis enim Legis Christus ad justitiam omni credenti . Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? id est, differs me ad intelligendum Christum spiritualiter, qui est Dei Sapientia, et rectus finis omnis intentionis animae. Quo usque avertis faciem tuam a me? Sicut non obliviscitur Deus, sic nec faciem avertit; sed more nostro Scriptura loquitur: avertere autem Deus faciem dicitur, dum non dat animae notitiam sui, quae adhuc purum in adversis. Ergo, Quamdiu ponam consilium in anima mea, ita dictum est, Quamdiu ero in adversis? Aut certe responsio est, ut iste sit sensus, Tamdiu, Domine, oblivisceris me in finem, et tamdiu avertis faciem tuam a
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ m̃s. et exaltet᷑ manꝰ tua. Nũ utiq in occulto:
setl iã in manifestissima gła. Ne obliuiscaris
pauꝑem infinem : idẽ. sic̃ impũ putant qui
dicunt. oblitus ẽ. cls auerat faciem suã ne uideat
usq: infinem. Usq infinem aut̃ neguant clm̃
uidere: qui diciuit᷑ res humanas et terrenas ñ
curare qm̃ t̾ra quasi finis ẽ. rerũ. quia ultimũ
elementũ ẽ. in quo homines ordinatissime labo¬
rant. Setl laborũ suoꝵ ordinẽ uidere ñ posfunt:
qui maxime ꝑtinet at̃ occulta fili ĩ. Laborans
gͦ. ecclia illis temporibꝰ tanꝗͣ nauis in magnis
fluctibꝰ et ꝓcellis: quasi dornuentẽ excitat
dt̃m. ut imperet uentis et tranquillitas recleat.
Dicit ergo. Exurge dñe ds ꝙ exaltet᷑ manꝰ tua:
ne obluuscaris pauꝑem in finem. Iã itaq mani¬

Expanded text:
Deus, exaltetur manus tua: non utique in occulto, sed jam in manifestissima gloria. Ne obliviscaris pauperum in finem; id est, sicut impii putant, qui dicunt: Oblitus est Deus, avertit faciem suam ne videat usque in finem. Usque in finem autem negant Deum videre, qui dicunt eum res humanas et terrenas non curare; quoniam terra quasi finis est rerum, quia ultimum elementum est in quo homines ordinatissime laborant, sed laborum suorum ordinem videre non possunt, qui maxime pertinet ad occulta Filii. Laborans ergo Ecclesia illis temporibus, tanquam navis in magnis fluctibus et procellis, quasi dormientem excitat Dominum, ut imperet ventis, et tranquillitas redeat: dicit ergo, Exsurge, Domine Deus, exaltetur manus tua, ne obliviscaris pauperum in finem. 30.