comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝓpt̃ inudiã pat̾a iudicatur
inqͣ ciuis oꝑet᷑: quȩ digna fuit
in qͣ dĩ filius nasceret᷑. Inueritate
dico uob̃. multe uidue fuerunt
in dieb helye ꝓpħȩ. Non qr helye
dies fuerunt: s in quib helyas
oꝑatus ẽ. Aut qr dies faciebat illis
qͥ in eiꝰ oꝑib lucẽ uidebant gr̃ȩ
sp̾alis. ⁊ conu̾tebant᷑ ad dñm. Et
id̾o aperiebat᷑ celum: uidentibus
eterna ⁊ diuina mysteria. Clau-¬
debat᷑ qͣnͣdo fames erat: qr nulla
erat cognoscende diuinitatis ub̃¬
tas. S d e hoc pleniꝰ scͥpsimꝰ : cũ
de uidiuis scriberemus. Et multi
leprosi erant temporibꝰ helysei

Expanded text:
na propter inuidiam patria iudicatur, na propter inuidiam patria iudicatur, in qua ciuis operetur, quae digna fuit in qua dei filius nasceretur. In ueritate dico uobis: multae uiduae fuerunt in diebus Heliae. non quia Heliae dies fuerunt, sed in quibus Helias operatus est aut quia dies faciebat illis qui in eius operibus lucem uidebant gratiae spiritalis et conuertebantur ad dominum, et ideo aperiebatur caelum uidentibus aeterna et diuina mysteria, claudebatur quando fames erat, quia nulla erat cognoscendae diuinitatis ubertas. sed de hoc plenius scripsimus, cum de uiduis scriberemus. e t multi leprosi erant temporibus Helisaei
Abbreviated transcription (Latin):
bamꝰ. Am̃dico uob̾: qd̾ nemo ꝓpħa
acceptꝰ ẽ in patͥasua. Non medi¬
ocrit̃ inuidia ꝓdit᷑: que uicem
caritatis oblita. in acerba odia
causas amoris inflectit: Simul
hoc exemplo parit ⁊ oraculo de¬
claratur: qd̃ frustra opẽ miscđiȩ
celestis expectes: si alienȩ fructib
uirtutis inuidea ᷤ. Asꝑnator enĩ
dominꝰ inuidoꝵ ẽ: & ab his qui
diuina beneficia in aliis ꝑsequunt᷑
miracula suȩ potestatis au̾tit.
Dominice quippe carnis actus
diuinitatis exemplum ẽ. ⁊ inuisi¬
bilia nob̾ eiꝰ. ꝑ ea q̃sunt uisibi¬
lia demonstrantur. N ociose itaq
saluator excusat qd̾ nulla in pa¬
fortassis aliquis uiliorẽ pat̾e nob̃
esse debere putaret affectum:
Neq enĩ ciues poterat ñ amare:
qͥ amaret om̃s. S ipsi se caritati
patrie. dũ inuident abdicarunt.
Caritas enim ñ ȩmulat᷑. ñ inflat᷑.
nec tam̃ exors beneficioꝵ patͥa
diuinoꝵ eͣ. Qd̃ enĩ mais miracłm:
gͥ qͥd mali inuidia afferat. Indig¬

Expanded text:
dico uobis quod nemo propheta acceptus est in patria sua. non mediocriter inuidia proditur, quae ciuicae caritatis oblita in acerba odia causas amoris inflectit. simul hoc exemplo pariter et oraculo declaratur quod frustra opem misericordiae caelestis exspectes, si alienae fructibus uirtutis inuideas; aspernator enim dominus inuidorum est et ab his qui diuina beneficia in aliis persecuntur miracula suae potestatis auertit. dominicae quippe carnis actus diuinitatis exemplum est et inuisibilia nobis eius per ea quae sunt uisibilia demonstrantur. non otiose itaque saluator excusat quod nulla in pafortassis aliquis uiliorem patriae nobis esse debere putaret adfectum. neque enim ciues poterat non amare qui amaret omnes, sed ipsi se caritate patriae qui inuident abdicarunt; caritas enim non aemulatur, non inflatur. nec tamen exsors beneficiorum patria diuinorum est. quod enim maius miraculum  quid mali inuidia adferat. indig
Abbreviated transcription (Latin):
bit : Instrue gͣ familiã. hortare.
custodi: & si te fefellerit seruulus
humanã enim ñ excipio facultatẽ
ꝓpħico depͣhensꝰ repudiet᷑ exẽplo
Cito turpẽ sequit᷑ lepra mercedem:
& pecunia corpꝰ animũq male
quesita cõmaculat. Accepisti inqͥt
pecuniam. ⁊ possideb̾ ex ea agrũ
& uineas. ⁊ oliueta. ⁊ greges: et
lepra naaman applicabit se inte
& semini tuo usq in et̃nũ. Uides
qr facto auctoris. successio damp¬
nat᷑ heredis: In expiabił ẽ enĩ
uenditi culpa mysterii: & gr̃a
undicte cȩlestis transit ad posteroᷤ.
Deniq moabite ⁊ cȩt̃i ñ intrabunt¬
nerationẽ.: tãdui uidelicet ut sim¬
plicius int̃pretem᷑ donec culpam
auctoꝵ multiplicis successio ge¬
nerationis aboleret. S cũ illi qui
in dm̃ ydolatrie errore delique¬
rint inqͣrtã generationẽ uide-¬
ant̾ ẽẽ multati: ꝓfecto durior ui-¬
detꝰ esse sententia qͣ gyezi semen
usq in ȩt̃num ꝓcupiditate haben¬
di ꝓpħica auctoritate dampnat᷑.

Expanded text:
bit ? Instrue ergo familiam tuam, hortare, custodi: et si te fefellerit servulus humanam enim non excipio facultatem prophetico deprehensus repudietur exemplo. Cito turpem sequitur lepra mercedem, et pecunia corpus animumque male quaesita commaculat. Accepisti, inquit, pecuniam, et possidebis ex ea agrum, et vineam, et oliveta, et greges: et lepra Naaman applicabit se in te, et semini tuo usque in aeternum . Vides quia facto auctoris successio damnatur heredis. Inexpiabilis est enim venditi culpa mysterii, et gratiae vindicta coelestis transit ad posteros. denique Moabitae et ceteri non intrabuntnerationem, tam diu uidelicet, ut simplicius interpretemur, donec culpam auctorum multiplicis successio generationis aboleret. sed cum illi qui in deum idolatriae errore deliquerunt in quartam generationem uideantur esse multati, profecto durior uidetur esse sententia, qua Giezi semen usque in aeternum pro cupiditate habendi prophetica auctoritate damnatur,
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ⁊ ꝓpħe. qͥ oracula diuina loque¬
rent᷑: nec qͥcqͣm ꝓmouere potuert̃.
Queramꝰ gͦ aliquẽ de angłis aut
archangłis medicum. S qͦmͦ mͥ
ipse archangelꝰ a peccato ñ potu¬
erit abstinere: Queadiodũ ad pa¬
radisum angłs reuocare me pot̾it.
cũ ipse sathanas ⁊ angłi eiꝰ sedem
quam acceper̃t seruare ñ possint:

Expanded text:
etae, qui oracula diuina loquerentur, nec quicquam promouere potuerunt. quaeramus ergo aliquem de angelis aut archangelis medicum. sed quemadmipse archangelus a peccato non potuerit abstinere? quemadmodum ad paradisum angelus reuocare me poterit, cum ipse satanas et angeli sui sedem quam acceperunt seruare non possint
Abbreviated transcription (Latin):
tam: Ipsum loquit᷑ scͥptura iħm
eiĩ sc̃s cooꝑatꝰ ostendit᷑. qnͣdo cor¬
porali specie sic columba descen¬
dit in xp̃m: cũ dĩ filius baptira¬
Ungit᷑ oleo spiritali ⁊ uirtute
cȩlesti. ut pauꝑtatem conditio¬
nis humane. thesauro resur-¬
rectionis rigaret ȩterno: cap
tiuitatẽ m̃tis au̾teret: cecitatẽ
illuminaret animoꝵ: annum
domini ꝑpetuis diffusum tem¬
poribꝰ p̃dicaret: qui redire in-
orbem laboris nesciat: continu¬
ationẽ fructꝰ hominib & qui¬
etis indulgeat. Atq ita ille ad
om̃ia se curuauit officia: ut
nec lectoris qͥdẽ asꝑnaretur
officiũ. Nos uͦ impii. qͥ diuinitatiᷤ
fidẽ miracuł oꝑum colligendã¬

Expanded text:
tam. ipsum loquitur scriptura legum iritus cooperator ostenditur, quando corporali specie sicut columba descendit in Christum, cum dei filius baptizaungitur ocoelesti, ut paupertatem conditionis humanae thesauro resurrectionis rigaret tiuitatem mentis auerteret, caecitatem inluminaret animorum, annum domini perpetuis diffusum temporibus praedicaret. qui redire in orbem laboris nesciat, continuationem fructus hominibus et quietis indulgeat. atque ille ita ad omnia se curuauit obsequia, ut ne lectoris quidem aspernaretur officium, nos uero inpii, qui diuinitatis fidem miracu
Abbreviated transcription (Latin):
inuirtute sp̃e in galileam.
Complet᷑ hoc loco ꝓphetia ysaiȩ
dicentis. Regio ⁊abulon. ⁊ terra
neptalim. & ceteri pharsaliam
inhabitantes. ⁊ qͥ secꝰ maritima
& transiordanẽ galileȩ gentium.
Populꝰ qͥ sedebat inumbra mortis
lucẽ uiderunt magnã. Qls ẽ enĩ

Expanded text:
iritus, in Galilaeam. . 43. Completur hoc loco prophetia Esaiae dicentis: Regio Zabulon, et terra Nephthalim, et caeteri paraliam inhabitantes, et qui secus maritima, et 1346 trans Jordanem Galilaeae gentium, populus qui sedebat in umbra mortis, lucem viderunt magnam . Quis est enim
Abbreviated transcription (Latin):
se magis dignatione putauit
dñi . qͣm iuuari. Sic illa uidua
sareptena indignam se ꝓpħe
iudicauit hospitio: id̾oq dñs
in uno isto fidem gentiũ p̃fert.
Et qͥdẽ si sic legas. in nullo tan¬
tã fid̾e̾ inueni in isrł: simplex
intellectꝰ ⁊ facił ẽ. Sin uͦ iuxta
grecos. nec in isrł tantã fidem
inueni: fides huiꝰ etiã electio¬
ribꝰ ⁊ dm uidentibꝰ antefert᷑
Uidete aut̃ echonomiã. Dñi pro¬
batur fides. serui sanitas roborat᷑.
Potest gͦ mĩtũ dñi etiã famulis
suffragari: ñ solũ fidi m̾ito. s etiã
studio disciplinȩ. Spectate etiã
alt̾am echonomiã dñicȩ humi¬
litatis : q̃ ñ spondet oꝑatur: nã

Expanded text:
se magis dignatione putauit se magis dignatione putauit domini quam iuuari. sic illa uidua Sareptana indignam se prophetico iudicauit hospitio. ideoque dominus in uno isto fidem gentium praefert. et quidem si sic legas: in nullo tantam fidem inueni in Israhel, simplex intellectus et facilis est, sin uero iuxta Graecos: nec in Israhel tantam fidem inueni, fides huius etiam electioribus et deum uidentibus antefertur. uidete autem oeconomiam: probatur fides domini et serui sanitas roboratur. potest ergo meritum domini etiam famulis suffragari, non solum fidei merito, sed etiam studio disciplinae. spectate etiam alteram oeconomiam dominicae humilitatis. quae non spondet operatur; na
Abbreviated transcription (Latin):
ditionẽ despexisse seruilem.
Omnis enĩ seruus & liber. in
xp̃o unũ sumus. S uide fidẽ
p̃rogatiuã esse medicinȩ: adu̾¬
te etiã in ipso ppło gentili ꝑ¬
spicatiam esse mysterii. Dñs
ꝑgit. excusat centurio: mili¬
tariq deposito tumore reue¬
rentiã sumit. ⁊ ad fidẽ facilis
& ad honorificentiam ꝓmptꝰ
Et bene lucas etiã in occursum
amicos dic̃ esse a centurione
transmissos: ne p̃sentia sua
grauare dñi uerecundiã uide¬
ret᷑. & officium officio ꝓuocasse.
Hec moraliter. Mystice autẽ
qũẽ iuideoꝵ ppłs crucifixit in¬
iuolatũ ab iniuria manere de¬
siderat pͦpłs nationũ. & qd̾ ad
fidẽ ꝑtinet sermoni credidit.
hoc ÷ ñ hominis s dĩ potestate
coniciens. dari a xp̃o hominibꝰ
sanitate᷑. Qd̃ uͦ ad mysterium
spectat. uidit in pectora ad¬
huc gentilium ñ ẽẽ penetͣbilẽ
xp̃m : ⁊ id̾o qͥ nec dũ cogitatiõis
pͥstine macłas abluisset᷑. gͣuari

Expanded text:
dicionem despexisse seruilem; dicionem despexisse seruilem; omnes enim, seruus et liber, in Christo unum sumus. sed uide fidem praerogatiuam esse medicinae. aduerte etiam in ipso populo gentili perspicaciam esse mysterii. dominus pergit: excusat centurio militarique deposito tumore reuerentiam sumit et ad fidem facilis et ad honorificentiam promtus. et bene Lucas etiam in occursum amicos dicit esse a centurione transmissos, ne praesentia sua grauare domini uerecundiam uideretur et officium officio prouocasse. haec moraliter. Mystice autem quem Judaeorum populus crucifixit inuiolatum ab iniuria manere desiderat populus nationum et quod ad fidem pertinet sermoni credidit, hoc est non hominis, sed dei potestate coniciens dari a Christo hominibus sanitatem. quod uero ad mysterium spectat, uidit in pectora adhuc gentilium non esse penetrabilem Christum. et ideo qui necdum cogitationis praeteritae maculas abluisset, grauari
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs nationũ qͥ mundane
seruitutis iuinculis tenebat᷑. eger
letalib passionibꝰ. beneficio dñi
sanandus expͥmit᷑. Qcd̃ aut̃ mori¬
turũ dixit euuangłista ñ fefel¬
lit: moriturꝰ enĩ erat nͥ esset sa¬
natus a xp̃o. Impleuit gͥ p̃ceptũ
caritate cȩlesti. qͥ sic dilexit ini¬
micos ut morti eriꝑet. atq ad ꝑ¬
petue spem salutis ascisceret.
Quantũ aut̃ diuine humilitatiᷤ
tur centurionis seruulũ uisitare:
Cliicet fides in oꝑibꝰ. s plus ope¬
ratur humanitas in affectibus:
qd̾ utiq ñ ido faciebat qr absen ᷤ
curare ñ poterat: s ut formam
tͥ daret humilitatis imitande:
qͥ iuste humilioribꝰ doceret a
suꝑioribꝰ deferendum. Neniq
alibi regulo dr. Uade filiu ᷤ tuꝰ
uiuit. Ut scias ⁊ potentiã diui¬
nitatis ⁊ humilitatis grãm. ibi
noluit ꝑgere. ne in reguli filio
uideretur magis diuitiis detu¬
lisse : hic ipse ꝑrexit. ne uide¬
ret᷑ incenturionis famulo con¬

Expanded text:
populus nationum, qui mundanae populus nationum, qui mundanae seruitutis uinculis tenebatur, aeger letalibus passionibus beneficio domini sanandus exprimitur. quod autem moriturum dixit, in eo euangelista non fefellit; moriturus enim erat, nisi fuisset sanatus a Christo. impleuit igitur praeceptum caritate caelesti, qui sic dilexit inimicos, ut morti eriperet atque ad perpetuae spem salutis adscisceret. quantum autem diuinae humilitatis tur centurionis seruulum uisitare! elucet fides in operibus, sed plus operatur humanitas in affectibus. quod utique non ideo faciebat, quia absens curare non poterat, sed ut formam tibi daret humilitatis imitandae, qua iuxta humilioribus doceret ac superioribus deferendum. denique alibi regulo dicit: uade; filius tuus uiuit, ut scias et potentiam diuinitatis et humilitatis gratiam. ibi noluit pergere, ne in reguli filio uideretur magis diuitiis detulisse, hic ipse perrexit, ne uideretur in centurionis famulo con
Abbreviated transcription (Latin):
tis possimꝰ adipisci : qd̾ inincultis
istius mundi repꝑire ñ possumꝰ.
qr ñ legunt despinis ficuss. nec
de rubo uindemiant uuam.
Alterũ ad mundũ ⁊ resurrectio¬
nẽ. alt̃um ad aĩam ⁊ corpꝰ re¬
fertur : ł qr nemo peccatis fruc¬
tũ acquirit animȩ sue. q̃ sicut
uua ꝓxima t̾renis corrumpitur
insuꝑioribꝰ maturat᷑ : ł qr nemo
potest dampnationẽ carnis eua-¬
dere. nͥ quẽ xpͣc redemit: qui
sicͣ uua pependit inligno. ꝓcul
gͥ ab illa carne. q̃ dampnato ho¬
mini tͥbulos generare p̃cepta ẽ.
Leuemꝰ oculos spiritales: tenda¬
mus manus: ut.xp̃m uindemi¬
are possimus. Om̃iũ autẽ fun¬
dam̃tũ docet esse uirtutum.
obedientiã celestiũ p̃ceptoꝵs:
uoluptatum. ñ nequitie spiri¬
talis incursu. ñ imbre munda¬
sit disputationib cõmoueri.
Pulchre autẽ uͥ precepta com-¬
pleuit: formã docet suoꝵ exe-
am statim gentilis centu¬
rionis seruus domino
curandꝰ offert᷑. In quo

Expanded text:
tis possimus adipisci, quos in incultis tis possimus adipisci, quos in incultis istius mundi repperire non possumus, quia non legunt de spinis ficus neque de tribulis uindemiant uuam. alterum ad mundum et resurrectionem, alterum ad animam et corpus refertur, uel quia nemo peccatis fructum adquirit animae suae, quae sicut uua proxima terris corrumpitur, in superioribus maturatur, uel quia nemo potest damnationem carnis euadere nisi quem Christus redemerit, qui sicut uua pependit in ligno. procul igitur ab illa carne, quae damnato homini tribulos generare praecepta est, leuemus oculos spiritales, tendamus manus, ut Christum uindemiare possimus. omnium autem fundamentum docet esse uirtutum oboedientiam caelestium praeceptorum, uoluptatum, non nequitiae spiritalis incursu, non imbre mundaulosis disputationibus conmoueri. Pulchre autem ubi praecepta compleuit, formam docet suorum praui; nam statim gentilis centurionis seruus domino curandus offertur, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
rentibꝰ. S qm̃ illi mundano
rore maduert̃. eccła dĩ ad ce¬
leste lum̃ asciscitur: ita tam̃
ut illis quoq miscđie si cre¬
dant p̃rogatiua seruetur.
Addidit ñ temere iudicandũ.
ne cũ sis tui conscius ipse de¬
licti. in alterũ cogare ferre
sententiam. Magna etiã disci¬
plina uirtutis. ut de fructuo¬
sis infructuosa ñ queras: nec
de incultis ꝓuentũ fecundita¬
tis expectes. Ynicuiq em̃ sua
cultura dat fructus. Inspinis
istius mundi ficus illa ñ potest
repperiri : q̃ qr fȩcundis fructibꝰ
melior ẽ. bene species ei resurrec¬
tionis aptatur : uł qr ut legis
ficꝰ dederunt grossos suos. qd̾¬
ia immaturus ⁊ inutilis & ca¬
ducus in synagoga fructꝰ añ
p̃cessit : uł qr immatura uita
nr̃a ẽ incorpore : matura in
resurrectione. Et ido ꝓcula
nobis debemus scłares sollici¬
tudines abdicare. q̃ mordeatł
animũ. m̃tẽq adurant : ut ma¬
turos fructus culturȩ diligen¬

Expanded text:
rentibus, sed quoniam illi mundano rentibus, sed quoniam illi mundano rore maduerunt, ecclesia dei ad caeleste lumen adsciscitur, ita tamen ut illis quoque misericordiae, si credant, praerogatiua seruetur. addidit non temere iudicandum, ne cum sis tui conscius ipse delicti, in alterum cogaris ferre sententiam. Magna etiam disciplina uirtutis, ut de infructuosis fructuosa non quaeras nec de incultis prouentum fecunditatis exspectes. unicuique enim sua cultura dat fructus: in spinis istius mundi ficus illa non potest repperiri, quae quia fecundis fructibus melior est, bene species ei resurrectionis aptatur, uel quia, ut legisti, ficus dederunt grossos suos, quod inmaturus et inutilis et caducus in synagoga fructus ante praecessit, uel quia inmatura uita nostra est in corpore, matura in resurrectione et ideo procul a nobis debemus saeculares sollicitudines abdicare, quae mordeant animum mentemque adurant, ut maturos fructus culturae diligen
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑcuteretur ñ reꝑcussit: cũ
despoliaret᷑ ñ restitit: cũ cruci¬
figeretur ipsis ꝑsecutoribꝰ ue¬
niã postulauit. dicens. Pater
dimitte illis peccata : qr nesciunt
qͥd faciunt. Criminatores suoᷤ
excusabat a crimine. Illi crucẽ
parauerant: hic salutẽ ⁊ grãm
uirtutũ. sine remuneratione
torpescunt. exemplũ nob̃ attulit.
⁊ mercede spopondit ȩcelo.
filios dĩ pollicens futuros. qͥ¬
fuerint imitatores eiꝰ. Qi enĩ
festinat ad p̃miũ. fastidire ñ
debet exemplũ : qr quanto pre¬
cellentius p̃mium ẽ: tanto im¬
pensius officium. Qyanta aut̃
miscdiȩ merces. q̃ in ius diuine
adoptionis adsciscitꝰ: Sequere
Cate patet benignitas di suꝑ
ingratos: pluit suꝑ malos: fe¬
cunda ñ negat t̾ra ꝓuentꝰ. tõe
mundi sol saclegos religiososq:
parit᷑ illuminat. Aut ut mystice
ista pendamꝰ. ꝓpħicis p̾płm iude¬
oꝵ dñs pluuiis irrigauit. ⁊ soł
ẽt̃ni refulsit radiis. etiã ñ me¬

Expanded text:
cum percuteretur, non repercussit: cum cum percuteretur, non repercussit: cum despoliaretur, non restitit: cum crucifigeretur, ipsis persecutoribus veniam postulavit, dicens: Pater, dimitte illis peccatum, quia nesciunt quid faciunt . Criminatores suos excusabat a crimine. Illi crucem parabant, hic salutem et gratiam virtutum sine remuneratione torpescunt, et exemplum nobis attulit, et mercedem spopondit e coelo, filios Dei futuros pollicens, qui fuerint imitatores ejus. Qui enim festinat ad praemium, fastidire non debet exemplum; quia quanto praecellentius praemium, tanto impensius officium. Quanta autem misericordiae merces, quae in jus divinae adoptionis adsciscitur! Sequere79. Late patet benignitas Dei: super ingratos pluit, malis fecunda non negat terra proventus. Idem mundi sol sacpariter inluminat. aut ut mystice ista pendamus, propheticis populum Iudaeorum dominus pluuiis inrigauit et solis aeterni refulsit radiis etiam non me
Abbreviated transcription (Latin):
oracłm. ac phylosophie fastigiũ
suꝑ gressꝰ: in ecos quoq qͥleserint
pietatis porrexit officium. Et enĩ
si hostis qͥtecũ bello armisq certa-¬
uĩt. depositis armis miscdiã sue
salutis adipiscitur: idq plerũq
uł contemplatione naturȩ. uł
ipsiꝰ belli iure defert᷑. ut subiec¬
tis uita tͥbuatur: qͣnto amplius
meliore religionis contuitu de¬
ferendum ẽ Nã cũ p̃liatorẽ
appetite salutis causa ñ moueat.
qͥd mouere debet militem paciᷤ:
Itaq illud apłicũ. qr caritas pa¬
tiens ÷ benigna ẽ. ñ ȩmulat᷑ ñ
inflatur : in his preceptiᷤᷤ confũ¬
matũ uidemus. Si patiens ẽ. de-¬
bet patientiã u̾beranti: si benig¬
na ẽ. ñ debet respondere male¬
dictis : si ñ querit que sua st̃
ñ debet resistere diripienti.:
re: qͣm credere. Plꝰ ẽ amare
immicos : qͣm ñ emulari. Que
omnia dñs dixit ⁊ fecit: qͥ cum
malediceret᷑ ñ remaledixit.

Expanded text:
oraculum ac philosophiae fastigium oraculum ac philosophiae fastigium supergressus in eos quoque qui laeserint pietatis porrexit officium. etenim si hostis, qui tecum bello armisque certauerit, depositis armis misericordiam suae salutis adipiscitur idque plerumque uel contemplatione naturae uel ipsius belli iure defertur, ut subiectis uita tribuatur, quanto amplius meliore religionis contuitu deferendum est! nam cum proeliatorem adpetitae salutis causa non moueat, quid debet militem pacis? itaque illud apostolicum quia caritas patiens est, benigna est, non aemulatur, non inflatur in his praeceptis consummatum uidemus. si patiens est, debet patientiam uerberanti; si benigna est, non debet respondere maledictis; si non quaerit quae sua sunt, non debet resistere diripienti; sre quam cedere, plus est amare inimicos quam non aemulari. quae omnia dominus et dixit et fecitmalediceretur, non remaledixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ferende. amor tͥ eiꝰ inolescit. quẽ
antea ñ amabas: ita etiã in co qͥ
te ñ amat debes amare uirtutẽ
ut dũ uirtutẽ amas. incipias eũ
amare que ñ amabas: c ũ rara
& ca duca remuneratio sit aman¬
tis : sempit̃na uirtutis. Qid autẽ
tã mirũ. qͣm ꝑcutienti maxillã.
p̃bere alteram: Nonne om̃is in-¬
dignantis frangit᷑ impetus : ira
sedat᷑ : Nonne fit ꝑ patientiam.
ut sua ampliꝰ penitentia. reu̾¬
beres uerberantẽ: Ita erit : ut
& iniuriã repellas. ⁊ grãm q̃ras.
Hac sepe maxime cause amoris
existunt: cũ patientia insolentie
gr̃a refertur iniuriȩ. Equidem
ut audisse me memini.ł hoc solo
p̃ssum phylosophiȩ suꝑcilium pu-¬
tamꝰ. qd̾ intres partes illa sͥ uide¬
t᷑ diuisisse iusticiam: unã ĩ dm̃
q̃pietas uocat᷑. alt̾am in parentes
uł reliquũ humanũ genus : ter¬
ciã in mortuos ut his exequiarũ
iusta soluant᷑. At uͦ dñs ifłc legis

Expanded text:
ferendae amor tibi ejus inolescit quem ferendae amor tibi ejus inolescit quem antea non amabas, ita etiam in eo qui non amat debes amare uirtutem, ut dum uirtutem amas, incipias eum amare quem non amabas, cum rara et caduca remuneratio sit amantis, sempiterna uirtutis. Quid autem tam mirum quam percutienti maxillam praebere alteram? nonne omnis indignantis frangitur inpetus, ira sedatur? nonne fit per patientiam, ut sua amplius paenitentia reuerberes uerberantem? ita erit ut et iniuriam repellas et gratiam quaeras. ac saepe maximae causexistunt, cum patientia insolentiae, gratia refertur injuriae. Equidem, ut audire me memini, vel hoc solo pressum philosophïae supercilium putamus, quod in tres partes illa sibi uidetur diuisisse iustitiam, unam in deum, quae pietas uocatur, alteram in parentes uel reliquum humanum genus, tertiam in mortuos, ut his exsequiarum iusta soluantur. at uero dominus Iesus legis
Abbreviated transcription (Latin):
cit enĩ uirtus m̃suram gr̃e: nec
contenta referre qd acceꝑit. uult
cumulare qđ sumpserit. ne in¬
ferior sit beneficio. licet equet᷑
officio. Non emĩ cumulo tantũ
s ordine ⁊ tempore beneficia
pensantur: cũ in beneficio pari
pͥor sit. qͥ prior cepit. Beneficꝰ
enĩ ÷ qͥ gr̃am ceꝑit: debitor qͥ
retulerit. Aliud itaq beneficiũ
ẽ. beneficii principatꝰ. nã si qͥ
pecuniã reddidit. ñ soluit gr̃ãm:
manetq gr̃e debitor. & sit iam
ñ sit pecunie. Cur grãm referen¬
do putemꝰ posse uacuari: cuiꝰ¬
ñ contentꝰ iure nature. grãm
eiꝰ requirat. Si eñ cõmune ẽ
om̃ib etiã peccatorib redama¬
re : cui genus ꝓfessionis excelsiꝰ
studiũ quoq debet esse uirtutiᷤ
uberius : ut diligat etiã non
amantes. Nã ⁊ si nulla merita di-¬
ligendi usũ amoris excludant:
ñ tam̃ uirtutes excluserint.
Sic̃ enĩ in eo qͥte diligit pudet
grãm ñ referre. ⁊ gr̃e amore re¬

Expanded text:
cit enim uirtus mensuram gratiae nec cit enim uirtus mensuram gratiae nec contenta ...., referre quod acceperit uult cumulare quod sumserit, ne inferior sit beneficio, licet aequetur officio. non enim cumulo tantum, sed ordine et tempore beneficia pensantur, cum in beneficio pari prior sit qui prior coepit; beneficus enim est qui gratiam coeperit, debitor qui rettulerit. aliud itaque beneficium est beneficii principatus; nam si qui pecuniam reddidit, non soluit gratiam manetque gratiae debitor, etsi iam non sit pecuniae. cur gratiam referendo putemus posse uacuari, cuinon contentus jure naturae, gratiam ejus requirat. Si enim commune est omnibus, etiam peccatoribus, redamare: cui genus professionis excelsius, studium quoque debet esse virtutis uberius, ut diligat etiam non amantes. Nam etsi nulla merita diligendi usum amoris excludant, non tamen virtutis excluserint. Sicut enim in eo qui te diligit, pudet gratiam non referre; et gratiae amore re
Abbreviated transcription (Latin):
Cybꝰ enim ualidior. ẽ carita ᷤ
Deniq int̃ tͥa maxima. sidem
sp̃e. caritatẽ. maior÷ carita s.
Ordinat᷑ gͥ caritas cũ d̾r. dili
gite inmicos uros: ut ĩpleat᷑
illud eccłȩ qd̃ ante iam dictũ ẽ
Ordinate. in me caritatẽ. Or di-¬
nat᷑ enim caritas: cũ caritatis
precepta formantur. Uide qͣm
ab amabilioribꝰ ceꝑit: & legem
post benedictionis eiuiangłice
terga reiecerit. Lex uicissitudi-¬
ne imꝑat ultionis: euuangłm
inimiciciis caritatem. benigni¬
tatẽ odiis. uota maledictis. sub¬
sidia ꝑsequentibꝰ. patientiam
esurientibꝰ ⁊ grãm remunatiõis
imꝑtit. Quanto athleta ꝑfectior.
qͥ ñ sentit inuriam. Et ne ui-¬
deret᷑ dñs legẽ dissoluere. ĩ be¬
neficiis uicẽ seruat. ꝙͣ negligit
in iniuriis : s tamen dicendo
ꝓ ut uultis ut faciant uob̃ ho¬
mines. facite illis similiter. ui¬
cissitudo ipsa cumulatior est.
qnͣdo uotis actus ęquatur. nes¬

Expanded text:
cibus enim ualidior est caritas. cibus enim ualidior est caritas. denique inter tria maxima, spem fidem caritatem, maior est caritas. oricos uestros, ut conpleatur illud ecclesiae, quod ante iam dictum est: ordinate in me caritatem; ordinatur enim caritas, cum caritatis praecepta formantur. uide quam ab altioribus coeperit et legem post benedictionis euangelicae terga reiecerit. lex uicissitudinem imperat ultionis, euangelium inimicitiis caritatem, benignitatem odiis, uota maledictis, subsidia persequentibus, patientiam esurientibus et gratiam remunerationis inpertit. quanto athleta perfectior, qui non sentit iniuriam! Et ne uideatur dominus legem dissoluere, in beneficiis uicem seruat, quam neglegit in iniuriis. sed tamen dicendo: prout uultis ut faciant uobis homines facite illis similiter uicissitudo ipsa cumulatior est, quando uotis actus aequatur. nes
Abbreviated transcription (Latin):
au ctores. dũ imꝑatoris grãm se¬
quunt᷑. dĩ grãm ꝑdiderunt :
Qͥ cũ placere potentib aucupant᷑.
maledicto se ꝑpetuo subdidert̃.
Gsc̃s matheus p̃miis ad uirtutẽ
n fidẽ. p̾płos ꝓuocauit. Hic etiã
a criminib atq pecc̃is. futuroꝵ
supplicioꝵ denuntiatiõe deter¬
ruit : qͥ ñ ociose plurimoꝵ fac¬
toꝵ cȩlestiũ enumeratione pro¬
gressꝰ. ad benedictionũ locũ
serus uenit: ut ppłos diuinoꝵ
miraculis roratos. ultra legos
tramitẽ uirtutum ꝓgredi uesti¬
giis edocẽt. Fuerit cauendũ illic.
ubi adhuc infirmȩ pleb̾ cor¬
da nutabant : hic tube clan¬
gore excitanda uirtus fuit.
Doceat hoc libͥ huiꝰ q̃ ĩ ꝓemiis
& q̃ in ꝓcessu sermonis aꝑitur
oratio: illic qͥ infirmi st̃ adhuc qͦd̾a
legis lacte potantur. Et id̾o
ꝑ legis tramitẽ ducunt᷑ ad gr̃am:
audiuntq q̃ legis st̃ : ut ultra
legẽ. legẽ sequendo ꝓcedant.
hic eccła fundatior. ñ lacte
imbuitur. s cẏbo uescitur.

Expanded text:
imperatoris gratiam secuntur, dei gratiam perdiderunt? qui cum placere potentibus aucupantur, maledicto se perpetuo subdidere. Ergo sanctus Matthaeus praemiis ad uirtutem et fidem populos prouocauit, hic etiam a criminibus atque peccatis futurorum suppliciorum denuntiatione deterruit, qui non otiose plurimorum factorum caelestium enumeratione progressus ad benedictionum locum serius uenit, ut populos diuinorum miraculis roboratos ultra legis tramitem uirtutum progredi uestigiis edoceret. fuerit cauendum illic, ubi adhuc infirmae plebis corda nutabant; hic tubae clangore excitanda uirtus fuit. docet hoc libri huius quae in prohemiis et quae in processu sermonis aperitur oratio. illic qui infirmi sunt adhuc quodam legis lacte potantur et ideo per legis tramitem ducuntur ad gratiam — audiunt quae legis sunt, ut ultra legem legem sequendo procedant — hic ecclesia fundatior non lacte inbuitur, sed cibo uescitur;
Abbreviated transcription (Latin):
tu prius interiora tua munda fe¬
ceris. ab omni labe peccati. ne
dissensiones contentionesq ex
affectu tuo ꝓdeant. ñ potes alii
ferre medicinã. Ate gͥ pacem
incipe: ut cũ fueris ipse paci¬
ficus. pacẽ aliis feras. Quom
pluribꝰ. festina: contende ad
finẽ. Multi cum essent exitus
uitȩ. unus domino competebat.
nã qd̃ natũ erat scđ̾m carnem.
oportebat scđm carnẽ mori.
Elegit passionẽ: ut moreretur
ꝓ nob̾. Et tu dic de om̃ib quȩ

Expanded text:
tu prius interiora tua vacuefeceris ab omni labe peccati, ne dissensiones contentionesque ex affectu tuo prodeant, non potes aliis ferre medicinam. A te igitur pacem incipe; ut cum fueris ipse pacificus, pacem aliis feras. Quomodo pluribus; festina, contende ad finem. Multi cum essent exitus vitae, unus Domino competebat; nam quod natum erat secundum carnem, oportebat secundum carnem mori. Elegit passionem ut moreretur pro nobis; et tu dic de omnibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
dni uixta usum scłi disputantẽ¬
diues inu̾bis. pauꝑ inuiribuᷤ
qͥputat se in hoc tempore locu¬
pletes habere diuitias: s infu¬
turo egestatẽ sue fid̾i recognos¬
cet: ꝙybũq ꝑfidie quẽ p̃senti
etate ructauit. et̾no fidi cõma¬
ceratꝰ ieuinio. causã tanti sciet
ẽẽ supplicii : eritq tempꝰ ut
risus suõs lugeant: qͥ dicta nr̃a
bene uob̃ dixerint om̃s homine ᷤ
Nonne tͥ uidet᷑ his dice̾. qͥ muiper¬

Expanded text:
domini iuxta usum saeculi disputantedomini iuxta usum saeculi disputantedives in verbis, pauper in viribus? Qui putat se in hoc tempore locupletes habere divitias: sed in futuro egestatem suae fidei recognoscet; cibumque perfidiae, quem praesenti aetate ructaverit, aeterno fidei commaceratus jejunio, causam tanti sciet esse supplicii. Eritque tempus, ut risus suos lugeant, qui dicta nostra bene vobis dixerint omnes homines! . 71. Nonne tibi videt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmpto largitur affectu. nec
repagulis impedientis egestatiᷤ
inhibet᷑. inopemq se ñputat
qͥ habet qd̃ nature satis ẽ : ita
hic criminosior diues. qͥuł id̾o
referre grãm debuit dõ quod
accepit. nec censũ ad cõmunẽ
usũ datũ
sine usu abdere.
defossisꝙ
terre incubare
thesauris.
etate custodiȩ miserabilis solh¬
citas auara mens tendat excubi¬
as: qͦ nulla pena grauior ẽ suc¬
cessoꝵ ꝓfutura compendiis. an¬
xio timore seruare. tam̃ quia
auaritie studia ⁊ desidia conge¬
rendi. inani qͣdã uoluptate pas-¬
cunt᷑ : qͥ consolationẽ uitȩ p̃sen¬
tis habuerunt. remunerationẽ
ꝑpetue ꝑdiderunt. Possumus
hic tam̃ diuitẽ intelligere po-¬
te mundi philosophos. qͥ uber¬
tate u̾boꝵ ⁊ qͦdã ambitiose fa-¬
cundie patrimonio delectati.
simplicitatem uerȩ fid̾i super¬
gressi. thesauros inutiles con¬
diderunt. Nonne tͥ uidet᷑ here¬
ticꝰ aliqͥs cũ audis eũ de genatiõe

Expanded text:
promto largitur adfectu nec promto largitur adfectu nec repagulis inpendentis egestatis inhibetur inopemque se non putat qui habet quod naturae satis est, ita hic criminosior diues, qui uel de eo referre gratiam deo debuit quod accepit nec censum ad conmunem usum datum sine usu abdere defossisque terrae incubare thesauris. etate custodiae miserabilis sollicitas auara mens tendat excubias, quo nulla poena grauior est, successorum profutura conpendiis anxio timore seruare, tamen quoniam auaritiae studia et desideria congerendi inani quadam uoluptate pascuntur, qui consolationem uitae praesentis habuerunt remunerationem perpetuae perdiderunt. possumus hic tamen diuitem intellegere popte mundi philosophos, qui ubertate uerborum et quodam ambitiosae facundiae patrimonio delectati simplicitatem uerae fidei supergressi thesauros inutiles condiderunt. nonne tibi uidetur haereticus aliqui, cum audis eum de generatione
Abbreviated transcription (Latin):
consummationẽ ẽẽ fortitudiniᷤ
passionẽ : scđm hoc inquit
faciebant. ꝓpħis patres eoꝵ:¬
qr ꝓpħas iudei usq ad mortẽ
corporis ꝑsecuti stͣ. Est etiam
fortitudinis irã uince̾ : indig¬
natiõemq cohibere. Acꝑ hoc
fortitudo animũ iusti corpꝰq con-¬
firmat : nec ꝑturbarisinit timore
aliqͦ uł dolore: qͥbꝰ uelut p̃uis
int̃pretibꝰ plerumq ꝑcellimur.
G temꝑantia. cordis habet animiq
inunditiã: iusticia miscdiam: pa¬
cẽ prudentia: mansuetudinem
fortitudo.
ȩ uob̃ diuitibꝰ : qͥ habetis
consolationẽ urãm. Licet
in pecuniariis copiis multa sint
lenocinia delictoꝵ. pleraq st̃
tam̃ etiã incentiua uirtutum
ꝙͣ qͣm uirtꝰ subsidia ñ requirat.
n cõm̃datior sit consolatio pau¬
ꝑis qͣm diuitis: liberalitas tam̃
ñ eos qͥ habeant diuitias. s eos
qͥ uti his nesciant. sententie ce¬
lestis auctoritate condempnat.
Nã ut ille pauꝑ laudabilior qͥ

Expanded text:
consummationem esse fortitudinis consummationem esse fortitudinis passionem: Secundum haec, inquit, faciebant prophetis patres eoas Iudaei usque ad mortem corporis persecuti sunt. est etiam fortitudinis iram uincere indignationemque cohibere, ac per hoc fortitudo animum iuxta corpusque confirmat nec pertubari sinit timore aliquo uel dolore, quibus uelut prauis interpretibus plerumque percellimur. ergo temperantia cordis habet animique munditiam, iustitia misericordiam, pacem prudentia, mansuetudinem fortitudo. e uobis diuitibus, qui habetis consolationem uestram! licet in pecuniariis copiis multa sint lenocinia delictorum, pleraque tamen sunt etiam incentiua uirtutum. quamquam uirtus subsidia non requirat et conmendatior sit conlatio pauperis quam diuitis liberalitas, tamen non eos qui habeant diuitias, sed eos qui uti his nesciant sententiae caelestis auctoritate condemnat. nam ut ille pauper laudabilior, qui
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ a peccato abstinet. scłm calcat.
illecebrosa ñquerit. Beati qui
esuriunt ⁊ sitiunt. Qͥ enĩ esurit
esurienti compatit᷑. cõpatiendo
largit᷑: largiendo fit iustus: qr
iusticia eius manet in eternum.
gimus spiritalem: qr cẏbꝰ iusti¬
ciȩ desiderat᷑ aut potus : quia
tutis ẽ : ut iustus se eqͣlem se
inferioribus prestet: dolum ex¬
cludat: ueritatẽ requirat. Be¬
ati qͥ nunc fletis: qr ridebitis.
Habes prudentiam. cuius ẽ flere¬
occidua. & ea que et̃na st̃ qͤrere.
lugere scłaria q̃ se ipsa cõpug¬
nent : dm̃ pacis inquirere. qͥ
stulta mundi elegit ut confun¬
dat sapientes: & qͥ ea q̃ ñ sunt
destruat. ut que sunt possit
adipisci. Beati eritis : cũ uos
oderint homines. Habes forti¬
tudinẽ : s eã q̃ ñ odium mere¬
atur ex crimine : s ꝑsecutio¬
ne̾ patiat᷑ ex fide. Sic enim
ad passionis ꝑuenis coronam.
si grãm hominũ negligas.
diuinã seqͣris. Deniq ut scia ᷤ

Expanded text:
quae a peccato abstinet, saeculum calcat, quae a peccato abstinet, saeculum calcat, inlecebrosa non quaerit. beati qui esuriunt et sitiunt; qui .\\ enim esurit esurienti conpatitur, conpatiendo largitur, largiendo fit iustus, quia iustitia eius manet in aeternum. gimus spiritalem, qua cibus iustitiae desideratur aut potus, quia tutum est, ut iustus aequalem se inferioribus praestet, dolum excludat, ueritatem requirat. beati qui nunc fletis, quia ridebitis. habes prudentiam, cuius eoccidua, et ea quae aeterna sunt quaerere; lugere saecularia, quae seipsa compugnent: Deum pacis inquirere, qui stulta mundi elegit, ut confundat sapientes; et qui ea quae non sunt destruat, ut quae sunt, possit adipisci. 67. Beati eritis cum vos oderint homines. Habes fortitudinem, sed eam quae non odium mercatur ex crimine; sed persecutionem patiatur ex fide; sic enim ad passionis pervenitur coronam, si gratiam hominum negligas, divinam sequaris. Denique ut scias
Abbreviated transcription (Latin):
plexꝰ. Et quidẽ scimꝰ uirtutes
esse .iiiͦiͬ. cardinales. temꝑantiã.
iusticiã. prudentiã. fortitudinẽ.
ñ suꝑbit: s mitis ẽ ⁊ pacatus.
Qiluget: humiliatur. Qͥiustꝰ ẽ.
non negat qd scit adusũ omnib
cõmunit̃ datum. Qͥ miseretur:
largitur de suo. Ql suum donat
ñ querit alienũ: nec dolũ pro¬
ximo struit. Conexe gͥ sͥ sunt.
concathenateq uirtutes : ut qͥ
unã habeat plures habere ui¬
deat᷑: & scĩs una competit uirtꝰ.
si eiꝰ q̃ fuerit uberior. uberiꝰ
est p̃mium. Quanta hospitalitaᷤ
inabraham : Ayanta humilita ᷤ.
Qanta sc̃itas: ut frĩs filiũ ab
hoste seruaret: Et qͣnta absti-¬
nentia: ut nichil de preda que-¬
reret: S qr fide p̃stitit : fide
p̃cȩ̃tis meruit principatum.
Gunicuiq plura premia: qr
plura incentiua uirtutum. s qd̾
inaliqͦ mito copiosiu s: hoc etiã
in p̃mio redundantiꝰ. Beati gͦ
pauꝑes sp̃u. Habes temperantiã.

Expanded text:
plexus. et quidem scimus uirtutes plexus. et quidem scimus uirtutes esse quattuor cardinales, temperantiam iustitiam prudentiam fortitudinem. non superbit, sed mitis est et pacatus, qui luget humiliatur, qui iustus est non negat quod scit ad usum omnibus communiter . datum, qui miseretur largitur de suo, qui suum donat non quaerit alienum nec dolum proximo struit. conexae igitur sibi sunt concatenataeque uirtutes, ut qui unam habet plures habere uideatur, et sanctis una conpetit uirtus, sed eius quae fuerit uberior uberius est praemium. quanta hospitalitas in Abraham, quanta humilitas, quanta sanctitas, ut fratris filium ab hoste seruaret, et quanta abstinentia, ut nihil de praeda quaereret! sed quia fide praestitit, fidei prae ceteris meruit principatum. ergo unicuique plura praemia, quia plura incentiua uirtutum, sed quod in aliquo merito copiosius hoc etiam in praemio redundantius. beati ergo pauperes spiritu. habes temperantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ tcͣ ꝓcessus ẽ mansionum: &¬
si unũ regnum. diu̾sa tam̃ mĩta
st̃ in regno celoꝵ. Post resurrec¬
tionẽ terrã tuam incipies pos¬
sidere. absolutus a morte. Ille
enĩ cui dr terra es ⁊ int̃rã ibis.
ñ possidet terram suam: ñ enim
potest esse possessor qͥ ñ capit
fructum. Absolutus gͥ ꝑ dñicam
crucẽ. si tam̃ intra nuigũ dñi fu¬
eris inuentus: consolationẽ in
ipsa possessione repperies. Con¬
solationẽ sequitur delectatio.:
delectationẽ diuina miseratio:
cui aut̃ miseretur dñs. ⁊ uocat.
Quocat᷑. uidet uocantẽ. qͥ d̾m
uidĩt. in ius diuinȩ generatioĩs
assumitur. & tcͣ demũ quasi di
filius. celestis regni delitiis de-¬
lectatur. Ille gͥ incipit. hic re¬
pletur: nã intra hoc scłm. multi
in imꝑio romano
maiorẽ imperii
grãm
qͥ ꝓpiores imꝑatori sun¬
sunt con¬
sequunt᷑. Nunc dicamꝰ quẽ ad mo¬
dũ in .iiii. benedictionibꝰ sc̃s
lucas. benedictiones sit ocꝰto cõ¬

Expanded text:
s est mansionum. etsi unum regnum, diuersa tamen merita sunt in regno caelorum. post resurrectionem terram tuam incipies possidere absolutus a morte. ille enim cui dicitur: terra es et in terram ibis non possidet terram suam; non enim potest esse possessor qui non capit fructum. absolutus igitur per dominicam crucem, si tamen intra iugum domini fueris inuentus, consolationem in ipsa possessione repperies. consolationem sequitur delectatio, delectationem diuina miseratio. quem autem miseratur dominus et uocat. qui uocatur uidet uocantem, qui deum uiderit in ius diuinae generationis adsumitur. tunc demum quasi dei filius caelestis regni diuitiis delectatur. ille igitur incipit, hic repletur. nam et intra hoc saeculum multi in imperio Romano maiorem imperii gratiam qui propiores imperatori sunt consequuntur. Nunc dicamus quemadmodum in quattuor benedictionibus sanctus Lucas benedictiones sit octo con
Abbreviated transcription (Latin):
terrã. ⁊ consolationẽ mereri.
S qr ⁊ primũ p̃mium regnũ
mystice docemur qr ẽ pͥmũ reg¬
nũ celoꝵ illud apłicum: dissolui
& cũ xp̃o esse. Habes pͥmũ regnũ:
qñ scĩ rapiuntur innubibꝰ ob¬
uiã xp̃o inaera. Alulti enĩ dor¬
mientiũ surgent : isti inuitã eter¬
nã : illi in obprobrium. Primũ
absolutione corporis : scđm reg¬
nũ celoꝵẽ. post resurrectionẽ

Expanded text:
terram et consolationem merterram et consolationem merst et ultimum praemium regnum mystice docemur quia est primum regnum caelorum illud apostolicum: dis so 1 ui et cum Christo esse? habes primum regnum, quando sancti rapiuntur in nubibus obuiam Christo in aera; multi enim dormientium surgent, isti in uitam aeternam, illi in obprobrium. primum absolutione corporis, secundum regnum caelorum est post resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ꝑotestis calice̾ bibere quẽ
ego bibiturꝰ sum. Usq ad finẽ
te diicit : usq ad martyrium
ꝑsequitur. & constituit b eati¬
tudinũ palmã. Uide gͦ ordinem.
Oportet te pauꝑem sp̃u fieri. hu¬
militas enĩ sp̃c : diuitie uirtutum
sunt. Nisi pauꝑ fueris: mitis esse
ñ pot̃is. Qͥ mitis ẽ potest lugere
p̃sentia: qui inferiora luget po¬
test desiderare meliora. Qͥ suꝑiora
querit inferiora deuitat: ut &
ipse asuꝑioribꝰ adiuuetur. Qi
miseret᷑: cor suũ mundat. Qid:
enĩ mundare animum: nͥ sortẽ
mortis abolere: Elemosina enĩ.
a morte liberat. Patientia uͦ: per¬
fectio ÷ caritatis. Nl autẽ patit᷑
ꝑsecutionẽ . in ultimo certaminiᷤ
constitutus. ꝓbat᷑ adu̾sis: ut cũ
legitime certauerit coronetur.
Hos qͥdẽ gradꝰ uolunt ẽẽ uirtu¬
tum: ꝑ quos ab ultimis ad supe¬
riora possimus ascendere. Deniq
sicͣ increm̃ta uirtutum : ita etiã
increm̃ta sunt p̃mioꝵ. Plus ẽ
em̃ dĩ esse filium. qͣm possidere

Expanded text:
calicem bibere, quem ego bibiturus sum? usque ad finem te ducit, usque ad martyrium prosequitur et constituit beatitudinum palmam. Uide igitur ordinem. oportet te pauperem fieri spiritu; humilitas enim spiritus diuitiae uirtutum sunt. nisi pauper mens, mitis esse non poteris. qui mitis est potest lugere praesentia, qui inferiora luget potest desiderare meliora, qui superiora quaerit inferiora deuitat, ut et ipse a superioribus adiuuetur, qui miseretur cor suum mundat. quid est enim mundare animum nisi sordem mortis abolere? elemosyna enim a morte liberat, patientia uero perfectio est caritatis. qui autem patitur persecutionem in ultimo certamine constitutus probatur aduersis, ut cum legitime certauerit coronetur. hos quidam gradus uolunt esse uirtutum, per quos ab ultimis ad superiora possimus ascendere. denique sicut incrementa uirtutum ita etiam incrementa sunt praemiorum; plus est enim dei esse filium quam possidere
Abbreviated transcription (Latin):
mes cicatricẽ. Cognosce alium
magis sponsum qͥ circumdatur
luce: cuius species ñ potest int̃ire.
hc̃ tolle in animo tuo: consecra
intemplo tuo: ille sit incorpore
tuo. sicͣ scͥptum ẽ. Tollite dm̃ in
corpore ur̃o. Huius thalamos in¬
gredere nouos. huius spectato
ꝑegͥnũ decorẽ: hunc indue:
huc uide ad dexterã patͥs: & gaude
qr tasẽ habes sponsum. Hic te uesti¬
et benedictione: ne qͣ noceat scis¬
sura peccati. Seruemus gͥ uestem:
q̃ nos sacro dñs emergentes fonte
uestiuit. Cito scindit᷑ uestis: si fac¬
ta ñ congruant. Cito tineis carniᷤ
atterit᷑: ⁊ uet̾is hominis errore
maculat᷑. Ergo hic noua uet̃ibꝰ
copulare: in apło autͣ etiã nouis
uet̃a suꝑuestire ꝓhibem: s exu¬
ere uetꝰ. nouũ sumere: ut expo¬
liati ñ nudi inueniamur. Expo¬
liam̃ enĩ meliora sumpturi: nu
dam̃ aut̃ cũ indum̃tũ nob̃ alie¬
na fraude detͣhitur. ñ nr̃a uo¬
luntate deponitur.

Expanded text:
nies cicatricem. cognosce alium nies cicatricem. cognosce alium magis sponsum, qui circumdatur luce, cuius species non potest interire. hunc tolle in animum tuum, consecra in templo tuo, tolle in corpore tuo, sicut scriptum est: tollite deum in corpore uestro. huius thalamos ingredere nouos, huius spectato peregrinum decorem, hunc indue, hunc uide ad dexteram patris et gaude quia talem habes sponsum. hic te uestiet benedictionem, ne qua noceat scissura peccati. seruemus igitur uestem, quam nos sacro dominus emergentes fonte uestiuit. cito scinditur uestis, si facta non congruant; cito tineis carnis adteritur et ueteris hominis errore maculatur. ergo hic noua ueteribus copulare, in apostolo autem etiam nouis uetera superuestire prohibemur, sed exuere uetus. nouum sumere, ut exspoliati, non nudi inueniamur. exspoliamur enim meliora sumturi, 1362 nudamur autem, cum indumentum nobis aliena fraude detrahitur, non nostra uoluntate deponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit p̃ceptoꝵ: ne actꝰ uet̃is
& noui hominis misceamꝰ: cum
oꝑet᷑. & hic interior qͥ renascitur
ñ u̾sicolorã speciem ueterũ nouoꝵq
debeat habere gestoꝵ: s concolor
xp̃o. illũ studio m̃tis imitari: c̃ui
renatus ad est in lauachro. Sunt
gͥ decolora m̃tis uelamina : q̃ dis¬
plicent sponso. Displicet enim ei:
qͥ uestem ñ habuerit nuptialem.
Sponso autem qͥd potest placere.
nͥ pax animi. puritas cordis. cari¬
tas m̃tis: Bonus sponsꝰ. dñs itłc.
hic nouo partu nat᷑am iniciauit.
huic desponsata corrupteł carniᷤ
absoluit᷑: ñ filios mortales reqͥrit
ñ eue delectat᷑ doloribꝰ: ñ uirum
obnoxiam culpe requirit. non
hereditatẽ condempnati patris.
uidit enim carnis ulcera. q̃ antea
concupiscebat. adu̾tit ñ esse pul¬
chritudinẽ ueram: que habeat
uitioꝵ deformitatem. Et id̾o qͥd tͥ
cũ tali uiro femina : Reqͥre di¬
ligent̃: ⁊ in om̃i corpore inue¬

Expanded text:
conuenit praeceptorum, ne actus ueteris conuenit praeceptorum, ne actus ueteris et noui hominis misceamus, cum rnis operetur et hic interior qui renascitur non uersicolorem speciem ueterum nouorumque debeat habere gestorum, sed concolor Christo illum studio mentis imitari, cui renatus est in lauacro. absint igitur decolora mentis uelamina, quae displicent sponso; displicet enim ei qui uestem non habuerit nuptialem. sponso autem quid potest placere nisi pax animi, puritas cordis, caritas mentis? bonus sponsus dominus Iesus; hic nouo partu naturam initiauit, huic desponsata corruptelis carnis absoluitur. non filios mortales requirit — non Euae delectatur doloribus —, non uirum obnoxium culpae, non hereditatem condemnati patris. uidit enim carnis ulcera quam ante concupiscebat, aduertit non esse pulchritudinem ueram, quae habeat uitiorum deformitatem. et ideo quid tibi cum tali sponso, femina? require diligenter et in omni corpore inue
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sitit Qmͦ aut̃ sitire potest qͥ
bibit xxp̃m: cũ ipse dixerit. qͥ bib̾it
deaqͣ ꝙͣ ego dabo ñsitiet in ȩternũ:
Deniq deanimi dictũ ieiunio:
etiã sequentia declarant. Dix enĩ
similitudinẽ ad illos : qr nemo cõ¬
missurã de uestim̃to nouo immit¬
tit in uestim̃tũ uetus. Dixerat
filios sponsi. hoc ÷ filios u̾bi. qui
ꝑ lauachri regenerationẽ in ius
diuine generationis assumptist̃.
qͣndiu cũ illis : sponsꝰ ieunare
ñ posse. Non utiq hoc ieuinium
relegat᷑ qͦ conficitur caro. ⁊ corpo¬
ris luxuria castigat᷑ : hoc enim
ieiuniũ nos commendat d̃õ. Nam
queadmodũ discipulos ieiunare
ꝓhiberet. cũ ipse dñs ieuinaret.
cũ postremo diceret nequissimoᷤ
sp̃c ñ nͥ ieiuniis ⁊ orationibꝰ so¬
ieninium uestim̃tũ appellauit
uetꝰ : qd̾ exuendũ apłs estimauit
dicens. Expoliate uos ueterẽ homi¬
nẽ cũ actibꝰ eis: ut induamꝰ
eum qͥ baptismatis sanctificatiõe
renouat᷑. In eadẽ gͥ forma series

Expanded text:
e potest, qui bibit Christum; cum ipse dixerit: Qui biberit de aqua quam ego dabo, non sitiet in aeternum ? Denique de animi dictum jejunio, etiam sequentia declarant. Dixit enim similitudinem ad illos: Quia nemo commissuram de vestimento novo immittit in vestimentum vetus. . 23. Dixerat filios sponsi, hoc est, filios Verbi, qui  lauacri regenerationem in ius diuinae generationis adsumti sunt, quamdiu cum illis sponsus est, ieiunare non posse. non utique hoc ieiunium relegatur, quo conficitur caro et corporalis luxuria castigatur; hoc enim ieiunium nos conmendat deo. nam quemadmodum discipulos ieiunare prohiberet, cum ipse dominus ieiunaret, cum postremo diceret nequissimos spiritus non nisi ieiuniis et orationibus soieiunium uestimentum adpellauit uetus, quod exuendum apostolus aestimauit dicens: exspoliate uos ueterem hominem cum actibus eius, ut induamus eum qui baptismatis sanctificatione renouatur. in eandem igitur formam series
Abbreviated transcription (Latin):
sumas.
on enim uocare iustos uenit
iustum derelictum. Aut quȩ
ista ȩquitas si iustus relinquit᷑
peccator assumitur: nͥ intelligaᷤᷤ
qͦd eos iustos dic̃ qͥ ex lege pre¬
sumant. ⁊ euuangłii grãm ñ
relinqͣnt: Nemo autẽ iustifi¬
catur ex lege: s redimit᷑ ex gr̃a.
Est gͥ in lege iusticia. s ñ ẽ per
legẽ iusticia. Nam ipse apłs. he-
brcus ex hebreis. scđm legẽ pha¬
riseus. scđm iusticiã quȩ in lege
est conu̾satus sine querela. qͥd
głatur ex lege: Quȩ mͥ inquit
lucra fuerunt. hȩc duxi ꝓpt̃ xp̃m
iusticiam ⁊ głam legis. Iusticia
enĩ legis sine xp̃o uacua est.
qr plenitudo legis. xp̃c ẽ. Et id̾o
& si ẽ in lege iusticia: ñ est tam̃
ꝑ legem iusticia. Si emĩ ꝑ legem

Expanded text:
sumas; on enim uocare iustos uenit,iustum derelictum aut quae ista aequitas, si iustus relinquitur, peccator adsciscitur, nisi intellegas quod eos iustos dicit qui ex lege praesumant et euangelii gratiam non requirunt? nemo autem iustificatur ex lege, sed redimitur ex gratia. est igitur in lege iustitia, sed non est per legem iustitia; nam et ipse apostolus, Hebraeus ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus, secundum iustitiam, quae in lege est, conuersatus sine querella, qui gloriatur ex lege. quae mihi inquit lucra fuerunt, haec duxi propter Chiustitiam et gloriam legis; iustitia enim legis sine Christo uacua est, quia plenitudo legis Christus est. et ideo etsi est in lege iustitia, non est tamen per legem iustitia. si e