comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
picere soleant Hanc ergo cũꝑ adiuuanda nauemaiore deposuissent inmare.
uix fluctu feruente potueruns nelaberet᷑ obtinere. Sũmisso uasesic ferebant᷑.
Aliatrans lacio sic ponit: tim̃tesq ne insrstes in ciderent laxantes antennã ita
ferebant᷑: aftitit enĩmhac nocte angłs dĩ Nonseipsũ hȩc dicendo iactabat. sedillod
ad fidẽꝓuocabat Nã & ideo pelagus turbari ꝑmissũ est. Ut &ꝑ id qd auditus nonest
xperid qđ auditus ẽ sp̃italis inpaulo grã panderet᷑ Nisihi innaui manserint.
uos saliu fieri ñ potestis. & cã. Quia inpericulo naufragu magis nautarũ sciencia
quierant gnarimaris quã militũ arma ꝓdesseualeant: Ideoleuius fereban
scaphã quã nautas excedere. Et cũlux inciper& fieri. rogabat paulus omnes
sumerecibũ: Pulcherrimus in hoc loco pat& allegoriesensus. cũ paulus eos quos

Expanded text:
picere soleant. Hanc ergo cum pro adjuvanda nave majori deposuissent in mare, picere soleant. Hanc ergo cum pro adjuvanda nave majori deposuissent in mare, vix fluctu fervente potuerunt, ne laberetur, obtinere. Summisso vase sic ferebantur. Alia translatio sic ponit: Timentesque ne in Syrtim exciderent, laxantes antennas ita ferebantur. Astitit enim mihi hac nocte angelus Dei. Non seipsum haec dicendo jactabat, sed illos ad fidem provocabat. Nam et ideo pelagus turbari permissum est, ut et per id quod auditus non est, et per id quod auditus est, spiritalis in Paulo gratia panderetur. Nisi hi in navi manserint, vos salvi fieri non potestis, etc. Quia in periculo naufragii magis nautarum scientia qui erant gnari maris, quam militum arma prodesse valebant, ideo levius ferebant scapham quam nautas excidere. Et cum lux inciperet fieri, rogabat Paulus omnes sumere cibum. Pulcherrimus in hoc loco patet allegoriae sensus, cum Paulus eos quos
Abbreviated transcription (Latin):
possent or currereuento. cõmodata nauiflatib colligere uela coeperuns: Tunc trans¬
currimus in sulã quȩdicit᷑ caude quã occupare nom potuert̃: Sed scaphamissa adiuuare
coepert̃ nauẽ p̃cingentes eã: Tra hebant autẽ & anchorastimentes neoccurrtrent¬
& insrstes. Ex quo ostendit᷑. qe funib a medio laterenauis utrimq circa eiusdẽ
marirefrenandȩ naui Postergũ molaria saxa sub ingere solent: Ftex enĩ adretar¬
dandũ nauigiũ faciebant. Neprae prõpero incursusrstes inciderent. solo &iam
audituterribiles qđ omĩa ad seripiant. Vnde si lustius illis nomen atracta dicit in¬
positũ. Potumus uix obtinere scaphã qua sublati aduitonis utebant᷑ Scapha
siuecata scopes est nauicula leuis exuimine facta. crudoq corio contecta. dicta
autẽ grece a contẽplando qđ talinaute uel pirate n auigio terras & litora pros¬

Expanded text:
possent occurrere vento, commodata navi flatibus, colligere vela coeperunt. Tunc transpossent occurrere vento, commodata navi flatibus, colligere vela coeperunt. Tunc transcurrimus insulam quae dicitur Claude, quam occupare non potuerunt, sed scaphae missae adjuvare coeperunt navem, praecingentes eam. Trahebant autem et anchoras, timentes ne occurrerent in Syrtes. Ex quo ostenditur quod funibus a medio latere navis utrinque circa ejusdem mari, refrenandae navi post tergum molaria saxa subjungere solent. Haec enim ad retardandum navigium faciebant, ne praepropero incursu Syrtes incideret, solo etiam auditu terribiles, quod omnia ad se rapiant. Unde et Sallustius illis nomen a tractu dicit impositum. Potuimus vix obtinere scapham. Qua sublata adjutoriis utebantur. Scapha sive Catascopos, est navicula levis, ex vimine facta, crudoque corio contecta. Dicta autem Graece a contemplando, quod tali nautae vel piratae navigio terras et littora pros
Abbreviated transcription (Latin):
in uanitates & in sanias falsas Credis rex agrippi ꝓphetis: scio qr eredis Non hec
ad ulando ut qͥdã putant. seduerȩ ꝓfat᷑. Agrippa enĩ ut poteiudeoꝵ ritu & legib imbutꝰ.
ut ꝑfidus nesciebat: quãuis in concione quadã cũ iudeis habita dixisse legat᷑. Sed derdi¬
gionis auxilio pͣsumitis: Cũ orbẽiã romanũ ihũ discipuli repleuerint. Aut sinedĩ nutu
semꝰ contrachiunt Melius legit᷑ contracnidũ Quȩ est insula contra asiam. senturo
autẽ gubernatori & nauclȩro magis credebat: Naucleris grece. latinena uicularius
dr̃. Misit serontra ipsã uentus thi phonicus: Alia trans lacio latinedicit uentus
tẽpestiuus Ii phos enĩ grece latine inflaciodr̃. Cũq arrepta ess& nauis am̃possa
conari inuentũ &x cã Hȩc aliatrans lacio manifestius edidit. Et arrepta nauicũ non

Expanded text:
in vanitates et insanias falsas . Credis, Agrippa rex, prophetis? Scio quia credis. Non haec in vanitates et insanias falsas . Credis, Agrippa rex, prophetis? Scio quia credis. Non haec adulando, ut quidam putant, sed vere profatur. Agrippa enim, utpote Judaeorum ritu et legibus imbutus,  Christum, ut perfidus nesciebat. Quamvis in concione quadam cum Judaeis habita dixisse legatur: Sed de religionis auxilio praesumitis, cum orbem jam Romanum Jesu discipuli repleverint, aut sine Dei nutu , et vix devenissemus contra Chium. Melius legitur, contra Gnidum, quae est insula contra Asiam. Centurio autem gubernatori et nauclero magis credebat. Naucleros Graece, Latine navicularius dicitur. Misit se contra ipsam ventus Typhonicus. Alia translatio Latine dicit: Ventus tempestivus. Typhus enim Graece, Latine inflatio dicitur. Cumque arrepta esset navis, et non posset conari in ventum, etc. Haec alia Translatio manifestius edidit: Et arrepta navi, cum non
Abbreviated transcription (Latin):
prudenciã cognouissos. Et cũ occiderent᷑. detuli sentenciã Aliaediciodicit:
Decidendisq eis detuli sentenciã: Id est qualit̾ occiderent᷑ ipse sentenciã decdi
ł estius magna uoceiẽ: In sanispaule: Itisaniȩ deputabat qđ homouinculat᷑
loco defendendi accepto. ñ decalũnia qu a p̃mebat᷑ exteriuiꝰ sed de consciencia quaintꝰ
gloriabat᷑ sermonẽ facer&: atq om̃ia reuelacionis quib deꝑsecutore in apłm mutatꝰ
erat miracula ꝑcurrer&. Sed &de dispensacionenr̃i redẽptoris ostensa. deresurrectione
mortuoꝵ concionantis habitu. imp&uq disser&. Reuera autẽ sicut stulta a mencia
est qr filius ꝓcligus patrẽ deserens porcospauit. ita & sp̃italis idẽ uera amenti aest
Dequa apłs ait. Siur enĩ mente exredimꝰ dõ. siue sobriis umus uelis. x incuius con¬
paracionepsalmista canit. Beatus urcuius est nomendñi speseius. & ñ respexit

Expanded text:
prudentia cognovisset. » Et cum occiderentur, detuli sententiam. Alia Editio dicit, prudentia cognovisset. » Et cum occiderentur, detuli sententiam. Alia Editio dicit, Occidendique eis detuli sententiam, id est, qualiter occiderentur, ipse sententiam dedi. Festus magna voce dixit: Insanis, Paule. Insaniae deputabat quod homo vinculatus loco defendendi accepto, non de calumnia qua premebatur exterius, sed de conscientia qua intus gloriabatur sermonem faceret, atque omnia revelationis qua de persecutore in apostolum mutatus erat miracula percurreret, sed et dispensatione nostri Redemptoris ostensa, de resurrectione mortuorum concionantis habitu impetuque dissereret. Revera autem sicut stulta amentia est, qua filius prodigus patrem deserens porcos pavit, ita et spiritalis, id est, vera amentia est, de qua Apostolus ait: Sive enim mente excedimus Deo, sive sobrii sumus vobis. Et in cujus comparationem Psalmista canit: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et non respexit
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ sorore uenit caesareã: filius ẽ ut dix hero dis agrippe quẽ ab angło
suꝑralegim is interfectũ quiusq ad subuersionẽ hierosolimoꝵ regnũ iudeae
tenuit. Sẽꝑromanis amicus. & abom̃i illa iudȩoꝵ sedicione tutissimus. De¬
om̃ib: quib Accusor a iudeis rex agrippa. aestimomebeatũ apud tecũsis de¬
fensurus me hodie. Hunc: euersũ alia edicio sic transtulit. Aestimo meipsũ
beatũ apudte incipiens racionẽredderehodie: qui a scõhieronimo quodã lo cocũ
suaeeposicionesic positus ẽ. Deom̃ib quib accu sor auidȩis Orexagrippa estimo
mebeatũ cũ apud tesimhodie defendendus. Qui prȩcipue nosticunetas quȩ b
iudes st̃ consuetudines & questiones. legerat enĩ illud esaie. Beatꝰ qͥ in aures
loquit᷑ audientis.: Et nouerat tantũ oracionis uerba ꝓficere quantũ iudicis

Expanded text:
qui cum sorore venit Caesaream, filius est ut dixi Herodis Agrippae, quem ab angelo qui cum sorore venit Caesaream, filius est ut dixi Herodis Agrippae, quem ab angelo supra legimus interfectum, qui usque ad subversionem Jerosolymorum regnum Judaeae tenuit, semper Romanis amicus, et ab omni illa Judaeorum seditione tutissimus. omnibus quibus accusor a Judaeis, Agrippa rex, aestimo me beatum apud te, cum sis defensurus me hodie. Hunc versum alia Editio sic transtulit: Aestimo me ipsum beatum, apud te incipiens rationem reddere hodie. Qui a sancto Hieronymo quodam loco cum sua expositione sic positus est: « De omnibus quibus accusor a Judaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, qui praecipue nosti cunctas quae in Judaeis sunt consuetudines et quaestiones. Legerat enim illud Isaiae: Beatus qui in aures loquitur audientis, et noverat tantum orationis verba proficere, quantum judicis
Abbreviated transcription (Latin):
sectindi qua ind ustriã recta dinoscendi. Quidã autẽ ex asia uidei: Iungead superiora
id est hi sunt qui me inuener̃ intẽplo. Biennio autẽ eplo accepit successorẽfelire
porcium festum Bienniũ dr̃ conuersitionis pauli incaesarea: Non aut̃ p̃sidatꝰ
selicis Dictũ est enĩ supra: Quod multis annis gentulli fuerit iudet. preseram
cũhistorie narrent: secundo neronis anno missũ romã apł̃m: Claudiũ uero
caesirẽ eo tp̃r quo agrippã filiũ herodis quẽ angłs caesareȩ ꝑ cussit iudeorũ
regẽ constituerit. felicẽ quoq tocius ꝓiunciae samariȩq & galileȩ & regio
caesarem apello Qđ appellat caesarẽ & romã ire festinat. Ideo facit ut p̃dica¬
tioni ditius in sister& : cũq multis hinc credentib atq om̃ib coronatus
ir& ad ãm: Agripparex & berꝰ nice descender̃ caesaream. Agrippahic

Expanded text:
sectandi quam industriam recta dignoscendi. Quidam autem ex Asia Judaei. Junge ad superiora, sectandi quam industriam recta dignoscendi. Quidam autem ex Asia Judaei. Junge ad superiora, id est, hi sunt qui me invenerunt in templo. Biennio autem expleto accipit successorem Felix Porcium Festum. Biennium dicit conversationis Pauli in Caesarea, non autem praesidatus Felicis. Dictum est enim supra quod multis annis genti illi fuerit judex. Praesertim cum historiae narrent secundo Neronis anno missum Romam Apostolum, Claudium vero Caesarem eo tempore quo Agrippam filium Herodis quem angelus Caesareae percussit Judaeorum regem constituerit, Felicem quoque totius provinciae Samariaeque et Galilaeae, et rCaesarem appello. Quod appellat Caesarem, et Romam ire festinat, ideo facit, ut praedicationi diutius insisteret, cumque multis hinc credentibus atque omnibus coronatus iret ad Christum. Agrippa rex et Bernice descenderunt Caesaream. Agrippa hic
Abbreviated transcription (Latin):
sub ponciopilato & passusest a resurrex inquẽ a nos credimis deadu uiolunt
poteris ꝓsediudicans deomib: istis cignescere: In hocloco quicla n r̃i codices
ali quosuersus minus habent quuingreco italegunt᷑ : Quẽ a adp̃hendimus &
seiundũ nram legẽ uoluimꝰ iudicire Transiens autẽ lisi as tribunus cũ malta
iiidem anib nr̃is eduẽ. iubens accusatores eius uenire antite quo possis ipse
diuidicans deom̃ib: istis cognoscere & c&̃: Confiteor autẽ hec tibi qđ secundũ
sectã quã dicunt heresim. sic deseriuo patridomeo Melius legit᷑ ingrato qd̃
sedm uiã quaĩ dicunt heresin sic deseruo putridõ. Qutenĩ consequentia est cum
qui grete locutus est diceresecundũ sectã quadicunt heresim. cũ idẽ latinesecti quod
hersis grece significa: Sed ait sic deseruio patridõ. Secundũ uideliea illã uiã quã
incredili heresim id est sectĩ nuincupant. quasimagis habeat ꝑtinaciã que lib&

Expanded text:
 in quem et nos credimus. Sed dum volunt poteris ipse judicans de omnibus istis cognoscere. In hoc loco quidam nostri Codices aliquot versus habent, qui in Graeco ita leguntur: Quem et apprehendimus, et secundum nostram legem voluimus judicare. Transiens autem Lysias tribunus cum multis vi e manibus nostris eduxit, jubens accusatores ejus venire ante te, quo possis ipse judicans de omnibus istis cognoscere, etc. Confiteor autem hoc tibi, quod secundum sectam quam dicunt haeresim, sic deservio Patri Deo meo. Melius legitur in Graeco: Quod secundum viam quam dicunt haeresim, sic deservio Patri Deo. Quae enim consequentia est eum qui Graece locutus est, dicere: Secundum sectam quam dicunt haeresim, cum idem Latine secta quod haeresis Graece significet? Sed ait: Sic deservio Patri Deo, secundum illam videlicet viam quam increduli haeresim, id est, sectam nuncupant, quasi magis habeat pertinaciam quaelibet
Abbreviated transcription (Latin):
Nom ꝑturbacione animi cõmotus hoc dixit. sed utiq ꝓphetando locutus est
qr sigurate illud pontificiũ ꝗd erat inparietis de albati simili tudire cõre si
Indicatiuo utiq modo hoc ipsũ futurũ significans. non optatiuomale¬
aucens: Quĩa tran quil loeñi animo hȩe dicer& sequenti responsioneman sestat
diceis: Nesciebã fratresq princeps est sacerdotũ: N ĩ a sihune uers
nouerat In nouo testum̃to principe non esse sacerdotũ tamen erudiens alios at ꝗ
ergi eos quiin potestite sunt modestius conuersari monens ipsequoq suc uolut
teperare: Uirifrs ego plaris eussũ aca: Sicut unitus bonor seꝑ utilis sic mala
unitas seꝑ est uonis noxia: Undeupłs ꝑsecutores suos dissociare satagit ut
quȩ muniti cinxerant diuisi laxirent: Sic marerubrũ qđ solidu filiosis ribel

Expanded text:
Non perturbatione animi commotus hoc dixit, sed utique prophetando locutus est, Non perturbatione animi commotus hoc dixit, sed utique prophetando locutus est, quia figurale illud pontificium quod erat in parietis dealbati similitudine compositumindicativo utique modo hoc ipsum futurum significans, non optativo maledicens. Quod tranquillo enim animo haec diceret, sequenti responsione manifestat dicens: Nesciebam, fratres, quia princeps esset sacerdotum. Nam etsi hunc vere noverat in novo testamento principem non esse sacerdotum, tamen erudiens alios, atque ergo eos qui in potestate sunt, modestius conversari monens, ipse quoque hic voluit temperate. Viri fratres, ego Pharisaeus sum, etc. Sicut unitas bonorum semper est utilis, sic malorum unitas semper est bonis noxia. Unde nunc Apostolus persecutores suos dissociare satagit, ut quem uniti cinxerant, divisi laxarent. Sic mare Rubrum, quod solidum filios Israel
Abbreviated transcription (Latin):
uisione n arrat historia qđ comites illiusstarent stupefacti: Audientes quidẽ uocẽ
neminẽ autẽ udentes Vndecolligit᷑ eossonũ confuseuocis non autẽ discrimen
audiss e uerba: Uociferantib autẽ eis & ꝓicientib uestim̃ta sua & puluerem
uc tantib: inaerẽ: In dnipassione sacerdos solus dechrono exiliens uestim̃ta scindiet
simul genserat regni głaspolianda. cuncti indumenta ꝓiiunt occlamorẽ
pul ueremixtũ ad celũ tollunt: Iuxta qđ psalmus ait Suꝑbiaeoꝵ quite
odert iscendit sẽꝑ : ł gomulta perunia ci uitatẽ hanc consecutus sum Alia
ediciom inifestius. qđ dixerit insinuat. Dix̃ tribunus. Tamfaciletedicis
ciuĩ romanũ esse . E goeni scio quanto precio ci utatẽ istã possedi: Et paulus: Ego
autẽ & natiissũ. Id est in hoc ego plusteromanus sim: qđ non alibinatus romanũ

Expanded text:
um. Supra de hac visione narrat historia, quod comites illius starent stupefacti, audientes quidem vocem, um. Supra de hac visione narrat historia, quod comites illius starent stupefacti, audientes quidem vocem, neminem videntes. Unde colligitur eos sonum confusae vocis, non autem discrimen audisse verborum. Vociferantibus autem eis, et projicientibus vestimenta sua, et pulverem jactantibus in aerem. In Domini passione sacerdos solus de throno exsiliens vestimenta scindit, rum tota simul gens erat regni gloria spolianda, cuncti indumenta projiciunt, et clamorem pulvere mistum ad coelum tollunt. Juxta quod Psalmista ait: Superbia eorum qui te oderunt, ascendit semper . Ego multa pecunia civilitatem hanc consecutus sum. Alia Editio manifestius quid dixerit insinuat. Dixit tribunus: Tam facile dicis civem Romanum esse? Ego enim scio quanto pretio civilitatem istam possedi. Et Paulus ait: Ego autem et natus sum. Id est, in hoc ego plus te Romanus sum, quod non alibi natus Romanum
Abbreviated transcription (Latin):
firssas⁊ dłinmedio urbis talia gererent᷑ x hicpen bat : Ita pericilimetu
uel dissimula cione ficinoris. si carius non dep̃hendebatur. & tarso ciliciȩ
nonignotg eluititis miniceps. Nitus quidẽ apłr in oppido gilile ae giscalisut.
Quo aromanis capto cũ parentib suis tharsũ eilitie muigrauit: Aquib bstudia
legis missus huero solimã agamalie i uiro doctissimosicut in sequentib iꝑ se
nemorat eruditus. Non autẽ seciuẽ sed municipẽ amunicipio. id est territorio
eus dẽ ciuitatis in quo nutritus est appellat Dictũ est municipiũ qđ tantũ munia
id est tributa debita uel munera reddat Nã liberales & famosissime cause . & quȩ
ex principen ficiscunt᷑. ad dignitatẽ ciuitatis ꝑtinent: Nec mirũ sise tharsensẽ
& non giscaliten dicat cũ dñs ipseinbechleem natus. non bethleemita sed nara¬

Expanded text:
fuisset quod in medio urbis talia gererentur, et hic peribat. Ita periculi metu, fuisset quod in medio urbis talia gererentur, et hic peribat. Ita periculi metu, vel dissimulatione facinoris, sicarius non deprehendebatur. A Tarso Ciliciae non ignotae civitatis municeps. Natus quidem Apostolus in oppido Galilaeae Giscali fuit. Quo a Romanis capto, cum parentibus suis Tarsum Ciliciae commigravit. A quibus ob studia legis missus Jerosolymam, a Gamaliele viro doctissimo, sicut in sequentibus ipse memorat, eruditus est. Non autem se civem, sed municipem, a municipio, id est, territorio, ejusdem civitatis in quo nutritus est, appellat. Dictum autem municipium, quod tantum munia, id est, tributa debita vel munera reddat. Nam liberales et famosissimae causae, et quae ex principe proficiscuntur, ad dignitatem civitatum pertinent. Nec mirum, si se Tarsensem et non Giscalitem dicat, cum Dominus ipse in Bethleem natus, non Bethleemites, sed Nazar
Abbreviated transcription (Latin):
tos gies arte oonsciscens ad eriginta milia iudeo congregauit: Etducstans
eds ꝑode sencu puenit ad montẽ oliuai. Paratus inde lurdiete futrosolima ur beꝗ
sib isubiii gise ded eonatus en pͣuenit felixe. maxq cũ armatis occurrens lns pcio quide
maligurt si carice: Non est dehoc numero satellitũ inter tribunũ quibȩa
loeratuto fino cossplium quide aegrpcio scripsit habenda controuersia Potutt eñ
bueblit primocũ piucis udẽq: clam tirannidẽ agentib adueniens plures sib ipostea
publici fraude coniunxerit. Legitur autẽ tẽpore felicis hoc genus surteeisie
litidiũs Iui uonlocoꝵ uel tẽpaꝵ abditi captantes sedsicas Ia est breues manu
gradints g estintes. in ipsa luce diei populo ꝑmixtice co adherentes uul nere
eru eatibi ani nut querelã mors preueniraes& ꝑcussor latera: łt siuis cõmot

Expanded text:
magica arte consciscens, ad triginta millia Judaeorum congregavit; et ducens magica arte consciscens, ad triginta millia Judaeorum congregavit; et ducens eos per desertum, pervenit ad montem Oliveti, paratus inde irruere Jerosolymam, urbemque sibi subjugare. Sed conatus ejus praevenit Felix, mox cum armatis occurrens. Aegyptio quidem illia virorum sicariorum. Non est de hoc numero satellitum inter tribunum qui haec locutus est, et Josephum qui de Aegyptio scripsit, habenda controversia. Potuit enim fieri ut primo cum paucis, iisdemque clam tyrannidem agentibus adveniens, plures sibi postea publica fraude conjunxerit. Legitur autem tempore Felicis hoc genus surrexisse latronum, qui non locorum vel temporum abdita captantes; sed sicas, id est, breves manu gladios gestantes, in ipsa luce diei populo permisti, caeco adhaerentes vulnere cruentabant, ut querelam mors praeveniret, et percussor lateret. Et si qui commotus
Abbreviated transcription (Latin):
grecodicit᷑. Cũ autẽ incipiebant septẽdies consũmari alioquin non potesti ffare
sent en ria atĩaupsepost quinq dies aduentis siuinc ȩsareã prȩsididicit Quia nonst̃
plus diesinei quã duo det̃ ex quo ascendi adorare in hierusalt̃ Sieñi e hssept̃
& ilis quinq dieb eoncili illius diem quo ipsepharisģos ex sad ductos dissociaueat
illũ q⁊ uose iurde. deuo uerant eũ occisuros adieceris ꝓculdubio plusqua diue¬
dent . birepperent᷑ essedies. Nic est homo quiaduersus populu s tlegiodooi¬
hume om̃s ubiquedocens: Qua uidebant nour grẽsectatores mulus cermonlat.
legis ertẽplisollẽnia frequentare timebant sicut in cuangło legit᷑ Neuemrent
romania tollerent eoꝵ & locũ agentẽ. Quidix̃ Grecenosti nonnetties
dẽ peius atcee: Aegiptius eni quidã uenerat adiudȩã qui fidẽ sibi pph&iae

Expanded text:
Graeco dicitur: Cum autem incipiebant septem dies consummari. Alioquin non potest stare Graeco dicitur: Cum autem incipiebant septem dies consummari. Alioquin non potest stare sententia, quam ipse post quinque dies adventus sui in Caesaream, praesidi dixit: Quia non plus sunt dies mihi quam duodecim, ex quo ascendi adorare in Jerusalem. Si enim his septem et illis quinque diebus concilii illius diem quo in se Pharisaeos et Sadducaeos dissociaverat, et illum quo se Judaei devoverant eum occisuros adjeceris, procul dubio plus quam duodecim ibi reperientur esse dies. Hic est homo qui adversus populum et leghunc, omnes ubique docens. Quia videbant novae gratiae sectatores minus cerimonias legis et templi solemnia frequentare, timebant, sicut in Evangelio legitur, ne venirent Romani, et tollerent eorum et locum et gentem. Qui dixit: Graece nosti? Nonne tu es Aegyptius, etc.? Aegyptius enim quidam venerat ad Judaeam qui fidem sibi prophetiae
Abbreviated transcription (Latin):
non possit. quã ut ea ipserelebraret quȩ clãnare t᷑ã quã sacrilega putabat᷑ atq
ita ostendere neciudȩos tunc abeis tãquã nefariis ꝓhibendos. nec gentiles
ad eatã quã ad necessaria conpellendos Nãsi reuera sicea rȩꝓbarae quẽ ad¬
modũ deillo auditũ erat: Et ideo celebranda sus ciperae utacti one simula
suã possit orcultare sententiã. non ei dicer& ia cob Et sciant om̃s qm̃ quȩ
dete audiert̃ falsa sunt sed dicere Putabant om̃s. prȩsertim qr in ipsis
inerosolimis apłiiã decreuerant. nequis quã gentes coger& iuda izare:
Noniuetẽ decreuerant ut quis quã tunc iudȩos iidarare ꝓhibene quĩauis aã ipso
ua doc trma xep̃i ana noncogene: Dũ eñĩ septẽdies cosũmarent᷑ nondũ consũ mat
erant iuidies sedeo cursus agebatir & consu macio ex pectabat᷑. Vndee prelius in

Expanded text:
non posset, quam ut ea ipse celebraret, quae damnare tanquam sacrilega putabatur, atque non posset, quam ut ea ipse celebraret, quae damnare tanquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Judaeos tunc ab eis tanquam nefariis prohibendos, nec gentiles ad ea tanquam ad necessaria compellendos. Nam si revera sic ea reprobaret, quemadmodum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret Jacobus: Et scient omnes, quoniam quae de te audierint, falsa sunt; sed diceret, Putabunt omnes: praesertim quia in ipsis Jerosolymis apostoli jam decreverant, ne quisquam gentes cogeret judaizare. Non autem decreverant ut quisquam tunc Judaeos judaizare prohiberet, quamvis etiam ipsos jam doctrina Christiana non cogeret. Cum autem septem dies consummarentur. Nondum consummati erant hi dies, sed eorum cursus agebatur, consummatio spectabatur. Unde expressius in
Abbreviated transcription (Latin):
tellegebant quo animo auideis fidelib obseruare tuncista debuerint ꝓpt̃ c̃õmendan¬
dã seilic& auctoritatẽ diuinã & sacram̃to. illoꝵ. ꝓpheticã scĩtatẽ non ꝓpter ad¬
ipiscendã salutẽ. quȩiã inxp̃õ reuelata ꝑ babrismi sacram̃tũ ministra batur:
Sed illi hoc depaulosparserant. qui sic ea uolebant obseruarit᷑a qua sine his in euangło
salus credentib es se nonpossit. Ipsũ enĩ senserant uehementis simũ graciȩ pͣdicatorẽ
& intencioni eoꝵ maxime aduersa docentẽ. Nonꝑ illã hominẽ iustificari sed per
graciãi hũ xp̃i. cuius pͣnunciande causa ille umbrȩ in legemandatȩ sunt Et ideo
illi inuidiã & ꝑsecucionẽ concitaremolientes. tãquã ininucũ legis manlatoꝵq:
diuino. criminabant᷑: Cuius falsȩ criminacionis inuidiã congruencius deiitare

Expanded text:
telligebant quo animo a Judaeis fidelibus conservari tunc ista debuerint, propter commendantelligebant quo animo a Judaeis fidelibus conservari tunc ista debuerint, propter commendandam scilicet auctoritatem divinam, et Sacramentorum illorum propheticam sanctitatem, non propter adipiscendam salutem, quae jam in Christo revelata per baptismi sacramentum ministrabatur; sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea volebant observari tanquam sine his in Evangelio salus credentium esse non possit. Ipsum enim senserant vehementissimum gratiae praedicatorem, et intentioni eorum maxime adversa docentem, non per illa hominem justificari, sed per gratiam Christi, cujus praenuntiandae causa illae umbrae in lege mandatae sunt. Et ideo illi invidiam et persecutionem concitare molientes, tanquam inimicum legis mandatorumque divinorum criminabantur. Cujus falsae criminationis invidiam congruentius devitare
Abbreviated transcription (Latin):
macedoniũ spm̃ scm̃ essecreaturã. aut minoris auctoritatis. quã patrẽ & filiũ
credat : Sequenti autẽ die: introibat paulus nobis cũ adiacobũ lacob istefiat᷑
dñi id est marcae sororis matris dñi cuius iohannis euangeliũ meminit filius
fuit Qui post passionẽ dñistatim ab apłis ep̃s ordinatur. a riginta annis
huerosolime rex̃ ecclesiã id est usq ad septimũ neronis annũ: Cũ enĩ iudȩ
quod maxime quȩrebant paulũ occidere non possent: Mox ut fertur
mortuus est. necdũq albinus in prouinciã uenerat. uerteremanus in ia cobũ
qui iuxta tẽ plũ ubi & prexipitatus fuerat sepultus est Audiert᷑ auđ dete
qr dissensionẽ doceas amorse. eoꝵ quiꝑgentes sunt iudȩo: & cã. ll est
qr ꝑdoc trinã xp̃i uelut sacrilega nec dõmandante conscripta dãnaridicas
qu ꝑmorsen patrib fuereministrata Hoc enĩ depaulo iacta uerant. non illi qui ln¬

Expanded text:
Macedonium Spiritum sanctum esse creaturam, aut minoris auctoritatis quam Patrem vel Filium credat. Sequenti autem die introivit Paulus nobiscum ad Jacobum. Jacobus iste frater Domini, id est, Mariae sororis matris Domini, cujus Joannes evangelista meminit, filius fuit. Qui post passionem Domini statim ab apostolis episcopus ordinatusJerosolymae rexit Ecclesiam, id est, usque ad septimum Neronis annum. Cum enim Judaei, quod maxime, quaerebant Paulum occidere non possent, mox ut Festus mortuus est, necdumque Albinus in provinciam venerat, vertere manus in Jacobum, qui juxta templum ubi praecipitatus fuerat sepultus est. Audierunt autem de te, quia discessionem doceas a Moyse, eorum qui per gentes sunt Judaeorum, etc.; id estr doctrinam Christi, velut sacrilega, nec Deo mandante conscripta damnari dicas quae per Moysen patribus fuere ministrata. Hoc enim de Paulo jactaverant, non illi qui in
Abbreviated transcription (Latin):
riunt ssiciunt iusticia istiecontrario iniqͥuice duriunt a sangune ad iosiciuts
ut cibos aiã corpori al dicent donec iusti morte sacient᷑ Sed nonest sapiencia
nonest prudencia ñ est eonsiliũ contradñm a supra paulus ł ostias licat cbe¬
lenit. caput raserit. nudipelalia exercuerit iudeis factus sit iudeus. tunculatam
que p dicta erint nor cuasit: Et hic istiquaiis concilia cogant. sedtuoueuit. in¬
si diastendant seruat᷑ tam̃ apłs ut & romȩ sicut eidictũ erat. xp̃o testinionium

Expanded text:
riunt et sitiunt justitiam , isti e contrario iniquitatem esuriunt, et sanguinem adeo sitiunt, ut cibos etiam corpori abdicent, donec isti morte satientur. Sed non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Deum. Nam et supra Paulus hostias licet obtulerit, caput raserit, nudipedalia exercuerit, Judaeis factus sit Judaeus, vincula tamen quae praedicta erant non evasit. Et hic isti quamvis consilia cogant, se devoveant, insidias tendant, servatur tamen Apostolus, ut et Romae sicut ei dictum erat, Christo testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
animã humanã malitiae affectus trahens. ꝑ cogitaciones & incentiua uici&
quib ipseplenus est impleuit ergosatanas corananiae. non ipse intrando sed
sue malitie uires inserendo. Nones mentitus hominib: sed dõ. Supradixerat
priusquã natus fuiss&. Audiens autẽ ananias hȩc uerba. ceridit & expirauit
onquestus causa tã seuerã in pͣuaricatoresententiã dedit. sed pͥuidens in spũ
ziz aniã futura que simplitatẽ ecłȩ prauis morib adulterarent. Ex his enĩ
ceterrimũ sarabaitarũ genus ꝑ hibetur ex ortũ. quireb suis nequaquã
derelictis a postolicã sedistrictionẽ custodire simulant. Nulla reos passus
est penitentia curari. uerũ adtimorẽ posteris incuciendũ noxiũ germeN
radicitus amputare curauit. Deniq sequit᷑. Et factus est timor magnib
in uniuersa eccła. & inom̃s quiaudiebant hȩc. Cȩteroꝵ autẽ. nemo audebat

Expanded text:
animam humanam malitiae affectus trahens per cogitationes et incentiva vitiorum, animam humanam malitiae affectus trahens per cogitationes et incentiva vitiorum, quibus ipse plenus est. Implevit ergo Satanas cor Ananiae, non ipse intrando, sed sua malitiae virus inserendo. Non es mentibus hominibus, sed Deo. Supra dixerat priusquam natus fuisset. Audiens autem Ananias haec verba, cecidit et exspiravit. Non quaestus causa tam severam in praevaricatore sententiam dedit, sed praevidens in spiritu zizania futura, quae simplicitatem Ecclesiae pravis moribus adulterarent ex his enim teterrimum Sarabaitarum genus perhibetur exortum, qui, rebus suis nequaquam derelictis, apostolicam se districtionem custodire simulant, nulla reos passus est poenitentia curari, verum ad timorem posteris incutiendum noxium germen radicitus amputare curavit. Denique sequitur: Et factus est timor magnus in universam Ecclesiam, et in omnes qui audiebant haec.
Abbreviated transcription (Latin):
& posuit antepedes apłoꝵ. Dehoc arator: destitui debereꝓbans. qđ tangere
uitant. Calcandũ quedocent qđ subdunt gressib aurũ. Dequo terrene
ueniunt ad pectora curȩ. consimili iactatur humo. Anania. cur tẽptauit
satanas cortuũ. In alia trans lacione uixta grecũ exemplar ita legitur.
Anania quare impleuit satanas cortuũ: Ubi notandũ qđ animã amentẽ
hominis. nulla creatura uixta substantiã possit implere. sed ereatrix sola
trinitas. Quia tantũ modo secundũ operationẽ & uoluntatis instinctum
animꝰ dehis que crȩatast̃ impletur Implae enĩsatanas mentẽ alicuius. et
principale cordis : Non quidẽ ingrediens in eũ. & in sensũ eius atq: ut ita
dicam aditũ cordis introiens. Si quidẽ hec potestas solius est diuinitatis. Sed
quasi callidus quidã & nequã acfallax fraudulentus quedeceptor. In eos

Expanded text:
èt posuit ante pedes apostolorum. De hoc Arator: Destitui debere probant, quod tangere èt posuit ante pedes apostolorum. De hoc Arator: Destitui debere probant, quod tangere vitant Calcandumque docent quod subdunt gressibus aurum. De quo terrenae veniunt ad pectora curae, Consimili jactatur humo. CAPUT V. Anania, cur tentavit Satanas cor tuum? In alia Translatione, juxta Graecum Exemplar, ita legitur: Anania, quare implevit Satanas cor tuum? Ubi notandum quod animam et mentem hominis nulla creatura juxta substantiam possit implere, sed creatrix sola Trinitas. Quia tantummodo secundum operationem et voluntatis instinctum, animus de his quae creata sunt impletur. Implet enim Satanas mentem alicujus, et principale cordis, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, atque ut ita dicam aditum cordis introiens, siquidem haec potestas solius divinitatis est, sed quasi callidus quidam et nequam ac fallax fraudulentusque deceptor, in eos
Abbreviated transcription (Latin):
qui supra cũ mathia ad apostolatus ẽ. sortẽ statutus. Minus intuentes qui a¬
uxta emendatiora exemplaria hicbarnabas. illemutata lit terabarsabas
appellet᷑. Et in libro hebreoꝵ nominũ. hic filius consolationis. ille autẽ filius
qui&is int̃pretat᷑. Qđ est int̃ pretatũ filius consolationis. Ubicũq scriptura
sacra nominarerũ uel ꝑsonarũ cũ interp̃tationeponit : sensũ utiq sacratiorẽ
isdẽ inesse significat. Mento ergo filius consolationis uocat᷑ qui praesentia
contẽpnens spefuturorũ consolatur. Nã & sp̃s sc̃s ideo paraclitus cogminat᷑
qr inmundo pressurã habentib ꝑ internã sui muneris infusionẽ paradisin.
id est consolationẽ cȩlestiũ praestat gaudioꝵ Sicbeatus p&rus ꝓpter eius dẽ
sp̃s gratiã bariona id est filius colũbe ẽ uocatus. Seqͥt᷑. Et adtulit praetium

Expanded text:
qui supra cum Matthia ab apostolatus est sorte statutus, minus intuentes, quod jqui supra cum Matthia ab apostolatus est sorte statutus, minus intuentes, quod juxta emendatiora exemplaria hic Barnabas, ille mutata littera Barsabas appelletur, et in libro Hebraeorum nominum, hic filius consolationis, ille autem filius quietis interpretatur. Quod est interpretatum FILIUS CONSOLATIONIS. Ubicunque Scriptura sacra, nomina rerum vel personarum cum interpretatione ponit, sensum utique sacratiorem iisdem inesse significat. Merito ergo filius consolationis vocatur, qui, praesentia contemnens, spe futurorum consolatur. Nam Spiritus sanctus ideo Paracletus cognominatur, quia in mundo pressuram habentibus, per internam sui muneris infusionem, paraclisin, id est, consolationem coelestium praestat gaudiorum. Sic beatus Petrus propter ejusdem Spiritus gratiam Bar Jona, id est, filius columbae, vocatur. Sequitur: Et attulit pretium,
Abbreviated transcription (Latin):
pauoreconcussa: Quauis &clxus timor eorũ. quicredendo apłisfuera
subiciendus possit intellegi. quilnfima grauitudine discussa. conre¬
surgere cũ xp̃o. &cȩlestia sapere didicert̃. Multitudinis autẽ creden¬
tiũ erat corunũ & anima una. Quisȩculũ ꝑfecte reliquerant. Ne¬
quaquã de generis nobilitate gloriantes sebiuicẽ preferebant.
Sed uelut unius eiusdem matris eccłae uiscerib editi. eo dẽcunctifrat᷑ nitatd
Nã multitudo credentiũ reb suis spretis. caritatis inuicẽ copula iuncta est. Apłi uero
uirtutib refulgentes. Xp̃icunctis misteria pandebant loseph autẽ qͥ cognomii¬
natus est barnabas ab apłis. Ntunc puto esse barnaban. qui infra cũ paulogentiũ
legitur apłs ordinatus.: Vndeq ciprius genereerat postea discedens a paulo
patriã repoit insulã. Lic& quidã arbitrent᷑ pauli collegã eũ potius fuisse.

Expanded text:
pavore concussa. Quamvis laetus timor eorum qui credendo apostolis fuerant pavore concussa. Quamvis laetus timor eorum qui credendo apostolis fuerant subjiciendi possit intelligi, qui infima gravedine discussa conresurgere cum Christo, et coelestia sapere didicerunt. Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una. Qui saeculum perfecte reliquerunt, nequaquam de generis nobilitate gloriantes se invicem praeferebant, sed velut unius ejusdemque matris Ecclesiae visceribus editi, eodem cuncti fraternitatiNam multitudo credentium, rebus suis spretis, charitatis invicem copula juncta est. Apostoli vero virtutibus refulgentes Christi cunctis mysteria pandebant. Joseph autem, qui cognominatus est Barnabas ab apostolis. Hunc puto esse Barnabam qui infra cum Paulo gentium legitur apostolus ordinatus. Unde quia Cyprius genere erat, postea discedens a Paulo, patriam repetit insulam. Licet quidam arbitrentur Pauli collegam eum potius fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
quadragenarius geminȩ legis plenitudinẽ significat. Quater enĩ deni
xlfaciunt : Utriusq trans gressor. uelut quad ragenariã ꝑfectionem
debilis iacendo transcendit. Onẽ tuqui fecisti calũ & terrã &cãẽ Audito
ꝑsetutorũ minis. fiduciã sibi resstendi ꝑuirtutũ signa deposcunt.
Aduersus scm̃ puerũ tuũ iħm quẽ unxisti. xp̃inomen dequo dictũ est & ad¬
uersus xpm̃eius ad uerbũ exponunt. Ap̃s enĩ achrismate. id ẽ. ab unc¬
tione nomen accepit. Iucta qđ dicit᷑. Unxit te ds̃ ds̃ tuus oleoleatiae
id est spũ scõ. Et cũ orassent. motus est locus in quoerant congregati.
uia uirtutẽ robusti pectoris. contra fraudẽ quȩrebant hostiũ Indicu
iã audite precis terrȩmotu ꝑcipiunt. quatenus agnoscerent. terrena
sibi corda esse cessura. sub quoꝵ pedib sc̃o adueniente spũ. terra ipsa sit

Expanded text:
quadragenarius geminam legis plenitudinem significat quater enim decemquadragenarius geminam legis plenitudinem significat quater enim decem quadraginta faciunt utriusque transgressor velut quadragenariam perfectionem debilis jacendo transcendit. Domine, tu qui fecisti coelum et terram, etc. Auditis persecutorum minis fiduciam sibi resistendi per virtutum signa deposcunt. Adversus sanctum puerum tuum Jesum, quem unxisti. Christi nomen, de quo dictum est: Et adversus Christum ejus , ad verbum exponunt. Christus enim a chrismate, id est, ab unctione nomen accepit. Juxta quod dicitur: Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae , id est, Spiritu sancto. Et cum orassent, motus est locus in quo erant congregati. Qui virtutem robusti pectoris contra fraudem quaerebant hostium, indicium jam auditae precis terrae motu percipiunt, quatenus agnoscerent terrena sibi corda esse cessura, sub quorum pedibus sancto adveniente Spiritu, terra ipsa sit
Abbreviated transcription (Latin):
concordat. Quia quã nos ꝑ apłos factã. eandẽ illidis pensacionẽ xp̃ĩ
ꝑꝓphetas didicert̃ eẽ uenturã. Neq eni est redep̃uo captiuitatis
humane Nisi insanguine eius qͥ dedit sem& ipsũ redẽptionẽ ꝓ omĩbud.
Conꝑto qđ homines essent sine lit teris & idictȩ ad mirant᷑ in lit terati
mittunt᷑ ad praedicandũ nefides credentiũ non uirtutedĩ. sed elo¬
quentia atq doctrina fieri putar&ur. ut apłs ait. Non insapientia
uerbi ut ñ euacu&ur crux xp̃i. Idiote enĩdicebant᷑ qui ꝓpriatantũ
lingua naturalique suentia contenti lit terarũ studia nescuebant.
iquidẽ greci ꝓpriũ iditonuocant. Annoꝵ enĩ erat amplius gol homo inquo
tantũ annis in heremo sordes aegyptias manna contẽpta requirit. uerũ x in
terra reꝓmis sionis inter dñĩ sẽꝑ idoloꝵꝰ queritus cladicabat. Uel sinumerus

Expanded text:
concordat. Quia quam nos per apostolos factam, eamdem illi dispensationem Christconcordat. Quia quam nos per apostolos factam, eamdem illi dispensationem Christi per prophetas didicerunt esse venturam. Neque enim est redemptio captivitatis humanae, nisi in sanguine ejus, qui dedit semetipsum redemptionem pro omnibus. Comperto quod homines essent sine litteris et idiotae, admirabantur. Illitterati mittuntur ad praedicandum, ne fides credentium, non virtute Dei, sed eloquentia atque doctrina fieri putaretur, ut Apostolus ait: Non in sapientia verbi, ut non evacuetur crux Christi . Idiotae enim dicebantur, qui propria tantum lingua, naturalique scientia contenti, litterarum studia nesciebant. Siquidem Graeci proprium, ἴδιον vocant. Annorum enim erat homo amplius uadraginta tantum annis in eremo sordes Aegyptias manna contempto requirit, verum et in terra repromissionis inter Domini semper idolorumque ritus claudicabat. Vel si numerus
Abbreviated transcription (Latin):
morantib: ipsi solilegẽ & ꝓphetas. ad aedificationẽ cotidielegebats
H idũ edificant. ꝑuenert̃ ad lapidẽ angularẽ qui duos pari&es amplecteret᷑
Idest inuenert̃ inscripturis ꝓpheticis axp̃m in carne uenturũ. quiduos
conder& populos insem& ip̃so. Et quia ipsi in uno pari&e stare. hoc est soli
salui fieri malebant reꝓbauert̃ lapidẽ quinonerat aptatus ad unũ. sed ad
duos. Uerũ ds̃ illis lic& nolentib hunc ipse ꝑseposuit incaput anguli. ut
ex duob testamentis. & ex duob populis edificatio surger& unius eius¬
dẽq fidei. Et non est in alio aliquo salus sun nullo alio sed inxp̃otantũ
mundi salus est ergo & patres testamenti u&eris eiusdẽ redẽptoris in¬
carnatione & passione saluatis quanos saluari credimus & speramꝰ
Et enĩ sacramenta ꝓtẽpoꝵ ratione discrepant. fidestamen una eadẽq

Expanded text:
morantibus, ipsi soli legem et prophetas ad aedificationem quotidie legebant. morantibus, ipsi soli legem et prophetas ad aedificationem quotidie legebant. Hi dum aedificabant, pervenerunt ad lapidem angularem, qui duos parietes amplecteretur, id est, invenerunt in Scripturis propheticis Christum in carne venturum, qui duos conderet populos in semetipso. Et quia ipsi in uno pariete stare, hoc est, soli salvi fieri malebant, reprobaverunt lapidem, qui non erat aptatus ad unum, sed ad duos. Verum Deus, illis licet nolentibus, hunc ipse posuit in caput anguli, ut ex duobus testamentis, et ex duobus populis aedificatio surgeret unius ejusdemque fidei. Et non est in alio aliquo salus. Si in nullo alio, sed in Christo tantum mundi salus est, ergo et patres Testamenti veteris ejusdem Redemptoris incarnatione et passione salvati sunt, in qua nos salvari credimus et speramus. Et si sacramenta pro temporum ratione discrepent, fides tamen una eademque
Abbreviated transcription (Latin):
editio quidoctores & iudices uidebant᷑ populi. dolebant qđ ad apłos audi¬
endos multitudo conflu er&: Sadducei aute qđ resurrectionẽ predicarenT
Vtriq uero qđ iħm quẽ ase occisũ nouerant hominẽ illihunc ad firmarens
adõpatre glorificatũ. Et factus est numerus iurorũ quinq milia. Si in
quinq: milib: hominũ quos inheremo dñs pauit. populus sublege
constitutus. sed xp̃i munere recreatus accipit᷑ possunt &hȩc quinq
milia apłoꝵ instructa doctrinis. populũ designare gentiũ. eius delegis
spiritalit᷑ misteria secuturũ. Et bene utriq uespere celesti munere
donantur. Quia cũ uenir& plenitudo tẽporis misit dr̃filiũ suũ. Hic est
lapis quireꝓbatus est a uobis aedificantib quifactus est incaput anguli
Aedificantes erant iudaei. quicunctis gentib: indesolacione idolorũ

Expanded text:
Editio, qui doctores et judices videbantur populi, dolebant quod ad apostolos audiEditio, qui doctores et judices videbantur populi, dolebant quod ad apostolos audiendos multitudo confluxerat. Sadducaei autem, quod resurrectionem praedicarent. Utrique vero, quod Jesum, quem a se occisum noverant hominem, illi hunc affirmarent a Deo Patre glorificatum. Et factus est numerus virorum quinque millia. Si in quinque millibus hominum, quos in eremo Dominus pavit , populus sub lege constitutus, sed Christi munere recreatus accipitur, possunt et haec quinque millia apostolorum instructa doctrinis, populum designare gentium, ejusdem legis spiritualiter mysteria secutum. Et bene utrique vespere coelesti munere donantur, quia cum veniret plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Hic est lapis qui reprobatus est a vobis aedificantibus, qui factus est in caput anguli. Aedificantes erant Judaei, qui cunctis gentibus in desolatione idolorum
Abbreviated transcription (Latin):
illũ. ex terminabit᷑ deplebe. Breuiter acdilucide ꝓphetarũ legisq
testimonio doc& dnm̃ acunctis audien dũ gentib: incredulos quidẽ
dã naturũ. fideles uero aet̾na benedictione donaturũ: Etom̃s ꝓphetȩ
& regũ in iudea tẽpora coeperunt exordiũ supsit. & usq adbabrlo¬
nicae captiuitatis solutionẽ ꝑmansit. Et inseminetuo benedicentur
om̃s familiae terre. Sem̃ quidẽ abrahexp̃s est. incuius fide nominis
om̃ib: terra familiis. iudeis uidelic& & gentib ẽ benedictio ꝓmissa.
dicendo qđ tocius mundi saluatoreos primũ uisitaturus & benedicturꝰ
elegerit. Uobis inquiens primũ dr̃ suscitans filiũ suũ. Ubi pariter
utiq: eiusdẽ xp̃i naturas. neuel hominẽ tantũ xp̃m uel alterum
hominis & al terũ dĩ crederent filiũ. quoheresis laqueo manes insanus et
sad ducei &cã. Et sacerdotes & magistratus siue pr&o tẽpli ut alia dicit

Expanded text:
illum exterminabitur. Breviter ac lucide prophetarum legisque illum exterminabitur. Breviter ac lucide prophetarum legisque testimonio docet Dominum a cunctis audiendum gentibus, incredulos quidem damnaturum, fideles vero aeterna benedictione donaturum. Et omnes propheet regum in Judaea tempora coeperunt, exordium sumpsit, et usque ad Babylonicae captivitatis solutionem permansit. Et in semine tuo benedicentur omnes familiae terrae. Semen quidem Abrahae Christus est, in cujus fide nominis omnibus terrae familiis, Judaeis, videlicet, et gentibus est benedictio promissa. dicendo quod totius mundi Sanator eos primum visitaturus et benedicturus elegerit. Vobis inquiens primum Deus suscitans Filium suum. Ubi pariter utique ejusdem Christi naturas, ne vel hominem tantum Christum, vel alterum hominis, et alterum Dei crederent Filium. Quo haeresis laqueo Manes insanus et Sadducaei, et caetera. Et sacerdotes et magistratus, sive praetor templi, ut alia dicit
Abbreviated transcription (Latin):
hunc &i am dextera confortat. Quia sermo docentis incorde auditoꝵ min
ual& si non &iã ꝓpriae actionis cõmend&ur exemplis. E. t exiliens
stetit & ambulabat & intrauit cũ illis intẽplũ. Ordo ꝑfectionis egregius
primo illũ resurgere quuiacuerat. deinde iter arripere uirtutũ & sic
regni lanuã cũ apłis intrare. Et impletist̃ stupore & extasi: ex tasin pauorẽ
dicit. Nam& alio modo dicit᷑. extasis. cũ mens non pauore alienatur. sed
aliqua inspiratione reuelationi ad sumitur. Concurrit omĩspopulu
ad eos ad porticũ qui appellat᷑ salomonis. Sal uato ꝑ apłos israhel.
concurrit om̃is mundus adlimina ueri & pacifici salomonis dequ
dr̃. Multiplicabit᷑ eius imperiũ: & pacis nonerit finis. Ipseest enĩ lapis
demonte abscisus quiterreno regno fidei inimico ruente pacificũ ꝑ orbem
solus ten& imperiũ. Erit autẽ om̃is anima quȩñ audierit ꝓphetã

Expanded text:
hunc etiam dextera confortat. Quia sermo docentis in corde auditorum minus hunc etiam dextera confortat. Quia sermo docentis in corde auditorum minus valet, si non etiam propriae actionis commendatur exemplis. Et exsiliens stetit, et ambulabat. Et intravit cum illis in templum. Ordo perfectionis egregius, primum illum surgere qui jacuerat, deinde arripere virtutem, et sic regni januam cum apostolis intrare. Et impleti sunt omnes stupore et extasi. Extasim pavorem dicit. Nam et alio modo dicitur extasis amens, non pavore alienatus, sed aliqua inspiratione revelationis assumptus. Cucurrit omnis populus ad eos, ad porticum quae appellatur Salomonis. Salvato per apostolos Israele, concurrit omnis mundus ad limina veri et pacifici Salomonis, de quo dicitur: Multiplicabitur ejus imperium et pacis non erit finis . Iste est autem lapis de monte abscisus, qui terreno regno fidei inimico ruente, pacificum per orbem solus tenet imperium . Erit autem, omnis anima quae non audierit Prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab ingredientib in interi᷑a sapientiae. fidei audiendae doposcat auxiliũ.
Quiuaticinia futuroꝵ quasi ad portã ponunt auditores. sed pari est
intẽplũ ꝑducere. cui ꝑ confessionẽ forti. & cognomen p&rae & claues
celi sunt date: Argentũ & aurũ non est m&c&̃. Fabuit quidẽ tabernaculi
iustificationes culturae & scm̃ saeculare. duro argentoq distinctũ.
sedm&allis legis sanguis euangłi p̾ciosior emicat. Quia populus
ille quiante auratos postes mente debilis lacuerat. In nominecruc
fixi saluatus. tẽplũ regni caelestis ingredit᷑. Alio quinbeatꝰ p&rus
dominici memor p̃cepci. qđ dicit᷑. Nolite possidere aurũ & ar¬
gentũ. pecunia que ad pedes apłoꝵ ponebat᷑. non sibire condere.
sel adusus pauperũ qui sua patrimonia reliquerant reseruare
solebat. Et ad p̃hensa ei manu dextera. alleuauit eũ. Quẽ uerboerꝗ s̃.

Expanded text:
ut ab ingredientibus in interiora, sapientiam fidei audiendo, deposcat auxilium. ut ab ingredientibus in interiora, sapientiam fidei audiendo, deposcat auxilium. Qui vaticinio futurorum quasi ad portam ponunt auditores, sed Petri est in templum perducere, cui pro confessione forti et cognomen petrae et claves coeli sunt datae. Argentum et aurum non est mihi, etc. Habuit quidem vetus tabernaculum justificationes culturae, et sanctum saeculare auro argentoque distinctum, sed metallis legis sanguis Evangelii pretiosior emicat, quia populus ilifixi salvatus, templum regni coelestis ingreditur . Alioquin beatus Petrus, Dominici memor praecepti, quo dicitur: Nolite possidere aurum et argentum , pecuniam quae ad pedes apostolorum ponebatur, non sibi recondere, sed ad usum pauperum, qui sua patrimonia reliquerant, servare solebat. Et apprehensa manu ejus dextera allevavit eum. Quem vero erigit,