comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. sed in eo quod ẽ ex ipsa defluit ab ipsa. nec
tamen omĩno sine ipsa: quia quod natura ñ gignit
ex suo. cohercet potestate in suo. Malũ enim pro¬
priã sedem non habet: s natura ꝑegrinũ a suo m
alieno cõmoratur. ut constet quoi non ẽ in suo:
quia si bona ñ essent in quib mala essent. mala oĩ¬
no non essent. Cum enim malũ non sit aliud quã
boni corruptio. et omne quod corrũpitur bonum.
aliud est a quo deficit. aliud in quo consistit. et in
quo consistit bonũ est. quod deficit autẽ a quo
deficit bono malũ est: defectus a bono alibi oĩno
esse ũ pocest. nsi in eo qd constat in aliquo bono.
Igitur si nullũ bonũ esset. nullũ omĩno malũ esset:
quia non esset ubi esse posset malitia. si ñ eam in
suo pateretur quȩ eam ñ fecit sapientia. Non emĩ
maliciã sapientia fecit. sed in eo quod fecit mali¬
tiam esse ꝑmisit: ut collata malitiȩ sapientia uin¬

Expanded text:
non est. Sed in eo quod est ex ipsa defluit ab ipsa, nec non est. Sed in eo quod est ex ipsa defluit ab ipsa, nec tamen omnino sine ipsa, quia quod natura non gignit ex suo, coercet potestate in suo. Malum enim propriam sedem non habet, sed natura peregrinum a suo, in alieno commoratur, ut constet quod non est in suo; quia si bona non essent in quibus mala essent, mala omnino non essent. Cum enim malum aliud non sit, quam boni corruptio, et omne quod corrumpitur bonum, aliud est a quo deficit, aliud in quo consistit. Et in quo consistit bonum est, quod deficit autem a quo deficit a bono, malum est: defectus a bono alibi omnino esse non potest, nisi in eo, quod constat in aliquo bono. Igitur si nullum bonum esset, nullum omnino malum esset; quia non esset ubi esse posset malitiam, si non eam in suo pateretur, quae eam non fecit, Sapientia. Non enim Sapientia malitiam fecit; sed in eo quod fecit, malitiam esse permisit, ut collata malitiae Sapientia vin
Abbreviated transcription (Latin):
modo hȩc omĩa cotidie sapientia oꝑatur in secreto.
cordis humani. semꝑ iudicio p̃sidens: et occulta re¬
tributione ac dispensatione inuisibili merita exami¬
nando. nunc per grãm assumit. nunc ꝑ iusticiã dese¬
rit. nunc ꝑ lenitat᷑ẽ parcit. nunc per districtionẽ
punit. Et̾ cum deseruerit iterum assumit. et cum
assũpserit iterũ derelinquit. ut nesciat homo finem
suũ. et sollicitus ambulet om̃i tẽpore uitȩ suȩ: ut qͥ
iacent non desperent. et qui stant ñ p̃sumant. Si
in celo iusticiȩ sunt. timeant ruinã: si in inferno
culpȩ querant miscdiam. Ideo ipsa iusticia primũ
descendit ad infernũ. postea ascenclit ad celum:
ut descendens spem daret liberandis. ascendens
uiam ostenderet głificandis. Attingit gͦ sapientia
a fine usq ad finem fortiter: et disponit omĩa su¬
auiter. Finẽ enim utriusq cõp̃hendit. et boni uide¬
licet quod ẽ in ipsa. et mali pariter quod in ipsa

Expanded text:
modo haec omnia quotidie Sapientia operatur in secreto modo haec omnia quotidie Sapientia operatur in secreto cordis humani semper judicio praesidens: et occulta retributione ac dispensatione invisibili, merita examinando, nunc per gratiam assumit, nunc per justitiam deserit, nunc per lenitatem parcit, nunc per districtionem punit. Et cum deseruerit iterum assumit, et cum assumpserit iterum derelinquit, ut nesciat homo finem suum, et sollicitus ambulet omni tempore vitae suae, ut qui jacent non desperent, et qui stant non praesumant. Si in coelo justitiae sunt, timeant ruinam. Si in inferno culpae, quaerant misericordiam. Ideo ipsa justitia primum descendit ad infernum; postea ascendit ad coelum, ut descendens, spem daret liberandis, ascendens viam ostenderet glorificandis. Attingit ergo sapientia a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Finem enim utriusque comprehendit, et boni videlicet quod est in ipsa; et mali pariter, quod in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tabescente in incerto malorũ suorũ. Et quid dicit:
Si ascendero in celũ tuillic es: si descendero ad infer¬
num ades. Si enim ascendis in celũ iusticiȩ. habes il¬
lic tecũ sapientiã continentẽ te ne cadas: si autem
descendis ad infernũ culpe. ad est illic sapientia ap¬
p̃hendens te ne effugias. Sursũ dexteram habet. et
ddeorsũ sinistrã: ꝑtingens a fine usq ad finẽ fortiter.
et disponens omnia suauit̃. Sursum. fortis. deorsum
fortis: ubiq inuincibilis. Sursũ fortis ẽ. ut eos qui
ĩ ipsa confidunt. a malo conseruet. et eos qui de Se
presumunt in malũ deserendo p̃cipitet: deorsum
fortis est. ut contẽpnentes pro malo condẽpnet. pem¬
tentes a malo iustificet. Ecce quantos in sũmo conse¬
uauit. quantos de sũmo p̃cipitauit: quantos de
imo erexit. quantos in imo deseruit. Manifesta
sunt iudicia eius: et qui seipsum nouit. nouit quo¬

Expanded text:
tabescente in incerto malorum suorum. Et quid dicit? tabescente in incerto malorum suorum. Et quid dicit? Si ascendero in coelum, tu illic es; si descendero ad infernum, ades. Si enim ascendis in coelum justitiae, habes illic tecum sapientiam continentem te ne cadas; si autem descendis ad infernum culpae, adest illic sapientia apprehendens te ne effugias. Sursum dexteram habet, et deorsum sinistram, pertingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter. Sursum fortis, deorsum fortis, ubique invincibilis. Sursum fortis est ut eos, qui in ipsa confidunt a malo conservet, et eos qui de se praesumunt in malum deserendo praecipitet. Deorsum fortis est, ut contemnentes pro malo condemnet, poenitentes a malo justificet. Ecce quantos in summo conservavit, quantos de summo praecipitavit, quantos de imo erexit, quantos in imo deseruit. Manifesta sunt judicia ejus: et qui seipsum novit, novit quo
Abbreviated transcription (Latin):
Et quantũ descendit. qui ad infernũ descendit: tmm̃
descendit. qui ad mniquitatẽ cadit. Qauantũ autẽ
ascendit. qui de inferno ad celũ ascendit: tantũ as¬
cendit qui de iniquitate ad iusticiã redit. Quan¬
tũ uero ddescendit. qui de celo ad infernũ descendit:
tm̃ descendit. qui de iusticia ad iniquitatẽ ruit.
Et in his omĩb ascendunt usq ad celos. et descendt̃
usq ad abissos: et anima eorũ in malis tabescebat.
Ergo celũ est iusticiȩ et infernus iniquitatis: et ra¬
piuntur motus animorũ alterna fluctuatione inces¬
santer quasi contrariis flatib acti. ascendentes et des-¬
cendentes: et fiunt exaltationes et dep̾ssiones. et cõ¬
motiones magne in illo minsibili salo fluctuantiũ
desideriorũ. Uenit sp̃c bonus et sursum impellit:
uenit sp̃c malus et impellit deorsũ. et ascendt̃ usq
ad celos. et descendt̃ usq ad abissos: anima eorum

Expanded text:
Et quantum descendit, qui ad infernum descendit, tantum Et quantum descendit, qui ad infernum descendit, tantum descendit qui ad iniquitatem cadit. Quantum autem ascendit, qui de inferno ad coelum ascendit, tantum ascendit qui de iniquitate ad justitiam redit. Quantum vero descendit qui de coelo ad infernum descendit, tantum descendit qui de justitia ad iniquitatem ruit. Et in his omnibus ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos, et anima eorum in malis tabescat . Ergo coelum est justitiae, et infernus iniquitatis; et rapiuntur motus animorum alterna fluctuatione incessanter quasi contrariis flatibus acti ascendentes, et descendentes; et fiunt exaltationes, et depressiones, et commotiones magnae in illo invisibili salo fluctuantium desideriorum. Venit spiritus bonus, et sursum impellit. Venit spiritus malus, et impellit deorsum: et ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ab abyssos, anima illorum
Abbreviated transcription (Latin):
pientia. Et breuis ẽ tamen uia hȩc sapientiȩ et com¬
pendiosa porrectio: et modicũ putat sibi omne qd̃
est. ut transeat et app̾hendat et penetret: nec longe
esse quioqͥd spacio porrigitur. quod bonitate ꝓximũ
sit. Multo uero amplius distare. a iusticia iniquitatẽ:
et longinqua nimis duo: plus celo a terra. et inferno
sub terra. Iusticia enĩ altior celo est: et ñ solũ celo. sea
etram his qui sunt in celo. Angeli in celo sunt. et a pͥn¬
cipio in celo sunt: et tam̃ fupra id quod facti fuerãt
ꝑ iusticrã ascender̃t. Et iusticia altior celo ẽ: iniqui¬
tas ꝓfundior inferno. Profundior enĩ est om̃i quod
inereatura imũ est. qͥa qd̾ ꝑ iniquitatẽ lapsũ est. sub
om̃i creatura est : nec potest esse ꝓfundius quicꝗͣ eo
quod nichil ẽ peius. Quantũ igitur ascendit qui in
celũ ascendit: tantũ ascendit qui ad iusticiã ꝓficit

Expanded text:
pientia. Et brevis est tamen via haec Sapientiae, et compientia. Et brevis est tamen via haec Sapientiae, et compendiosa porrectio, et modicum putat sibi omne quod est, ut transeat et apprehendat, et penetret; nec longe esse quidquid spatio porrigitur, quod bonitate proximum sit. Multo vero amplius distare a justitia iniquitatem et longinquius duobus, coelo a terra, et inferno sub terra. Justitia enim altior coelo est, et non solum coelo, sed etiam iis qui sunt in coelo. Angeli in coelo sunt, et a principio in coelo sunt; et inde supra id quod facti fuerant per justitiam ascenderunt. Et justitia altior coelo est, iniquitas profundior inferno. Profundior enim est omni, quod in creatura imum est, quia quod per iniquitatem lapsum est sub omni creatura est; nec potest esse profundius quidquam eo quo nihil est pejus. Quantum igitur ascendit qui in coelum ascendit; tantum ascendit, qui ad justitiam proficit.
Abbreviated transcription (Latin):
est: quia ex eo in toto partiũ maxima ẽ. quod in
partib differens. et multipliciter uariata. distentaq
om̃iphariã pulchritudo est. Deinde sequit᷑ et heit:
disponens omĩa suauit᷑. Suauit̃ enim omĩa disponit.
quia in tã multis tãq diuersis rerũ grauib singula
queq ad t̾minũ suũ ꝓmouens. nichil uniũsitatis con¬
cordiã pacẽq turbar̾e ꝑmittit: sed sic unicuiq qd
suum est tribuit. ut dissimiliter eurrentia. ad unc̃
finẽ conducat: et ut unius oꝑatio ium effectumq
alterius non ĩpendiat. O sapientia quã late diffun-¬
deris. et tam̃ non dissiparis: quã in longuquũ porri¬
gis de. et defectũ non pateris. Quantus ẽ excursus
tuus. a sũmo usq ad imũ. Quantũ celũ distat a t̾ra.
et infernus sub terra. ubi est finis terrȩ et ultra ñ ẽ
terra. quantũ distat sũmũ ab imo: totũ penetrat sa¬

Expanded text:
est; quia ex eo in toto partium maxima est, quod in est; quia ex eo in toto partium maxima est, quod in partibus differens, et multipliciter variata distinctaque omnifariam pulchritudo est. Deinde sequitur, et dicit: Disponens omnia suaviter. Suaviter enim omnia disponit, quia in tam multis tamque diversis rerum generibus singula quaeque ad terminum suum promonens, nihil universitatis concordiam pacemque turbare permittit; sed sic unicuique quod suum est tribuit, ut dissimiliter currentia ad unum finem conducat, et ut unius operatio vim effectumque alterius non impediat. O Sapientia, quam late diffunderis, et tamen non dissiparis. Quam in longinquum porrigis te, et defectum non pateris! Quantus est excursus tuus, a summo usque in infimum! Quantum coelum distat a terra, et infernus sub terra ubi est finis terrae, et ultra non est terra; quantum distat summum ab infimo, totum penetrat Sa
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut magis puichra sint simul uniũsa: Nã si non
essent differenter pulchra singła. non essent in cõꝑa¬
biliter pulchra uniũsa: quia si una esset pulchritudo
i singulis. quãlibet excellens illa foret et ceteris
om̃ib eminentior. ñ esset omĩs pulchritudo in uni¬
uersis. Ergo sapientia a fine usq ad finẽ fortit per¬
tingit: quia sic oꝑa sua usq ad fundũ rerũ ꝑsequi¬
turꝰ. ut etiã defectũ inferiorũ ad uniuersorũ pulchri¬
tudinẽ moderetur: ut inde uniu̾sitas magis pulchra
sit. quo in uniu̾sitate quedã aliorũ cõꝑatione et res¬
pectu defectũ paciuntur. Nam hoc ipsũ qđ in quib¬
dam eius oꝑib pulchris non pulchrũ uidetur. t̾pe
tamen ñ est ubi est: s minus in parte pulchritudi¬
nis habet. quia hoc in toto pulchrũ est ad qd̃ est.
Ergo in nulla parte turpitudo est. s tam̃ in quib¬
damꝰ partib maior. in quibdã minor pulchritudo

Expanded text:
nisi ut magis pulchra sint simul universa? Nam si non nisi ut magis pulchra sint simul universa? Nam si non essent differenter pulchra singula, non essent incomparabiliter pulchra universa; quia summa esset pulchritudo in singulis quaelibet excellens illa foret, et caeteris omnibus eminentior, non esset omnis pulchritudo in universis. Ergo Sapientia a fine usque ad finem fortiter pertingit; quia sic opera sua usque ad fundum rerum persequitur, ut etiam defectum inferiorum ad universorum pulchritudinem moderetur, ut inde universitas magis pulchra sit, quod in universitate quaedam aliorum comparatione et respectu defectum patiuntur. Nam hoc ipsum, quod in quibusdam ejus operibus pulchris non pulchrum videtur, turpe tamen non est, ubi est; sed minus in parte pulchritudinis habet, quia hoc in toto pulchrum est ad quod est. Ergo in nulla parte turpitudo, sed tamen in quibusdam partibus major, in quibusdam minor pulchritudo
Abbreviated transcription (Latin):
cuit̾. Deinde itaq ad alia post alia cdescenden¬
olo er alia post alia faciendo. tanto minus semꝑ
posteriorib oꝑum suorũ pulchritudinis ac decoris
contulit: quantomagis priora faciendo et uires for¬
titudinis suȩ qua amplius posset et qua sciret am¬
plius prudentiȩ suȩ uim ingemũq consũpsit. Eꝓt̃ea
rerum ordo deorsũ degenerauit ad infima desce̾ndẽs
e nisi sapientia sibi ꝓspexisset. ut in his tandẽ faci¬
endi finem constitueret: non erat fortasse ultra puł¬
chritudinis enis aliquid qđ faciendis conferre potu¬
isset. Qd dicimꝰ: Ergo in faciendo minorata est
sapientia dei: et debilis ꝓsecuta opus suũ in finem:
Et ubi est. ꝑtingens a fine usq ad finẽ fortiter :
Si fortit̾ ꝑtingit sapientia a fine usq ad finẽ: ergo
non ẽ defectus opificis. differens pulchritudo condi¬
tionis. Quare ergo non eque pulchra sunt omĩa:

Expanded text:
tuit. Deinde itaque ad alia post alia descendentuit. Deinde itaque ad alia post alia descendendo, et alia post alia faciendo, tanto minus semper posterioribus operum suorum pulchritudinis ac decoris contulit, quando magis priora faciendo, et vires fortitudinis suae qua amplius posset, et qua sciret amplius, prudentiae suae vim ingeniumque consumpsit. Propterea rerum ordo deorsum degeneravit ad infima descendens. Et nisi sapientia sibi prospexisset, ut in his tandem faciendi finem constitueret, non erat fortasse ultra pulchritudinis aliquid quod faciendis conferre potuisset. Quid dicimus? Ergo in faciendo minorata est sapientia Dei? et debilis prosecuta opus suum in finem? Et ubi est pertingens a fine usque ad finem fortiter? Si fortiter pertingit Sapientia a fine usque ad finem: ergo non est defectu opificis, differens pulchritudo conditionis. Quare ergo non aeque pulchra sunt omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen quod in suo genere retinent᷑ pulehritudinis.
sibi quoq sapientiã adesse ostendunt. Perdirgit ergo
cibiq sapientia: quia in om̃i quod est pulehrũ alqͥd
est i et omne quod pulchrũ ẽ sapientiȩ opus ẽ. Quod
uero in eo qd̾ est. pulchrũ non ẽ. sapientiȩ opus noq
est: quia qđ pulchrũ est in om̃i qd est ipsa fecit. qͣd̾
autẽ pulchrum ñ ẽ ipsa ñ fecit: sed ꝑmisit in eo
qđđ pulchrum fecit. Quare ergo non dotũ pulchrũ
fecit in eo quod fecit: et quareꝰ ñ fecit ut ñ pul¬
chrum nusquã esset in eo quod fecit: Fortasiis fati¬
gata erat priora illa faciendo in quib sũmam
quandã perfectãq pulchritudinẽ effecerat: et id¬
cirdo cetera quomͦ potuit postea ꝑsecuta est. faci¬
endo quidẽ ut totum pulchrũ esset qdͥ in eis fecit:
senomfaciendo ut pulchrũ in eis ñ esset qd ñ fecit
sed ꝑmisit. quia ut om̃no ñ esset facere non po¬

Expanded text:
tamen, quod in suo genere retinent pulchritudinis, tamen, quod in suo genere retinent pulchritudinis, sibi quoque sapientiam adesse ostendunt. Pertingit ergo ubique sapientia, quia in omni quod est, pulchrum aliquid est, et omne quod pulchrum est, sapientiae opus est. Quod vero in eo, quod est, pulchrum non est, Sapientiae opus non est; quia quod pulchrum est in omni quod est, ipsa fecit: quod autem pulchrum non est, ipsa non fecit, sed permisit in eo quod pulchrum fecit. Quare ergo non totum pulchrum fecit in eo quod fecit: et quare non fecit, ut non pulchrum nusquam esset in eo, quod fecit? Fortassis fatigata erat priora illa faciendo in quibus summam quamdam perfectamque pulchritudinem effecerat. Et idcirco caetera quomodo potuit, postea prosecuta est, faciendo quidem ut totum pulchrum esset quod in eis fecit, sed non faciendo, ut non pulchrum in eis non esset, quod non fecit sed permisit; quia ut omnino non esset, facere non po
Abbreviated transcription (Latin):
in uniũsis quȩ fecit nichil ex toto deserens: singula
queq a sũmis usq ad infima. ꝓprio conuenientiq
suo generi decore moderando. his quoq p̾sentẽ se esse
testatur. Eadẽ enim ipsa quȩ excellentis sima creatura¬
rum in sũma et suꝑeminẽti pulchritudine disposuit:
inferiora quoq consequent̃ coaptans. et dispositione ꝓ¬
sequens. usq ad fundum rerũ nichil mordinatũ relin¬
quit. ꝑtingit itaq sapientia a fine usq ad ea quȩ
inreus om̃ibus infima sunt: quia in his etiã aliquid enis
inuenitur q̃ ꝑ infirmnitatẽ conditionis et defectũ nature
a sũmis long̾e recesserunt. S tam̃ ipsa sapientia Inpẽ¬
ns queisi ꝑͥmanendo consistit. ad infima uero quasi
eecurrendõ ꝑtingit: quia illa in ꝑfecto decore suo im¬
mintabiliter subuͦstentia. nusquã ab eius sumilitudine
defiluiunt: ista uero per defectũ fugientia. ꝑ idipsum

Expanded text:
in universis, quae fecit nihil ex toto deserens, singula in universis, quae fecit nihil ex toto deserens, singula quaeque a summis usque ad infima proprio convenientique suo generi decore moderando: his quoque se praesentem esse testatur. Eadem enim ipsa quae excellentissima creaturarum in summa et supereminenti pulchritudine disposuit; inferiora quoque consequenter coaptans et dispositione prosequens, usque ad fundum rerum nihil inordinatum relinquit. Pertingit itaque Sapientia ad finem usque ad ea quae in rebus omnibus infima sunt; quia in his etiam aliquid ejus invenitur, quae per infirmitatem conditionis et defectum naturae a summis longe recesserunt. Sed tamen ipsa Sapientia in summis quasi permanendo consistit; ad infima vero quasi excurrendo pertingit, quia illa in perfecto decore suo immutabiliter subsistentia nusquam ab ejus similitudine defluunt. Ista vero per defectum fugientia per idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
faetus iniquitatis: tercius infernus est. ꝓfundũ dãpna¬
tionis. Primũ celum. et primꝰ infernus: finis et finis.
Scd̾m celum et sed̾s infermus: finis et finis. Terciũ
celum et t̾eius infernus: finis et finis: et ubiq sapĩa
ꝑtingit a fine usq ad finẽ fortiter et disponit omĩa
suauiter. A primo celo usq ad primũ infernũ: primꝰ
est excursus sapientiȩ. Incipiens enĩ a sũmo deorsum.
et a supp̾mo usq ad ꝓfundum rerũ descendens. comita¬
tur ac fouet cuncta quȩ oꝑata ẽ: ut non subsistant sine
ipsa. quȩ facta et creata sunt ab ipsa. A supp̾mo autem
usq ad umũ in umũsis quȩ subsistant singula queq
quantomagis a ꝑfecta pulchritudine consũmatoq
decore sũmorũ degenerant: tantomagis quasi fugien¬
tia quodãm᷑ a sapientia elongant. S ipĩa sapientia
fugam rerũ a fine usq ad finẽ fortiter sequitur: qͥa

Expanded text:
fectus iniquitatis. Tertius infernus est profundum damnafectus iniquitatis. Tertius infernus est profundum damnationis. Primum coelum et primus infernus, finis et finis. Secundum coelum et secundus infernus, finis et finis. Tertium coelum et tertius infernus, finis et finis. Et ubique Sapientia: Pertingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. A primo coelo usque ad primum infernum, primus est excursus sapientiae. Incipiens enim a summo deorsum, et a supremo usque ad fundum rerum descendens, comitatur ac fovet cuncta quae operata est, ut non subsistant sine ipsa quae facta et creata sunt ab ipsa. A supremo autem usque ad infimum in universis quae subsistunt, singula quaeque quanto magis a perfecta pulchritudine consummatoque decore summorum degenerant, tanto magis quasi fugientia quodammodo a sapientia elongant. Sed ipsa Sapientia fugam rerum a fine usque ad finem sequitur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
paulus usq ad terciũ celũ raptũ se głatur. qui ad sum¬
mum omĩum m̃te ꝑuenerat: et non solũ uisibile hoc¬
celum qd et humana cogitatio suꝑare pocest tͣmierat.
s ea quoq quȩ inuisibilia suꝑ hoc uisibile totũ creata
funt omia transgressus. ad primũ principiũ et et̃nita¬
tis caprit inspiciendũ eleuatus erat: hoc est celũ terci¬
um. Frimũ enĩ celũ. uisibile est celum: scdm celum
est. insibilis celi inusibile celũ: terciũ celum est. celi
uisibils et celi inuisibilis inuisibile celũ. Erimũ celum
tm̃ est celũ. et terrȩ celum: sodm celum. celi celũ: t̾ciũ
celum. celorũ celum: et hoc celũ. supra se non habet ee¬
lum. Primũ celum ẽ supp̃mꝰ status conditionis: scđ̾m celũ
est supra conditionẽ. profectus uirtutis: terciũ celum
est. sublime contẽplationis. Primus infernus ẽ. infimꝰ
stas conditionis: sods infernus ẽ. sub conditione de¬

Expanded text:
Paulus usque ad tertium coelum raptum se gloriatur , qui ad sumPaulus usque ad tertium coelum raptum se gloriatur , qui ad summum omnium mente pervenerat: et non solum visibile coelum, quod et humana cogitatio superare potest transierat, sed ea quoque, quae invisibilia super hoc visibile totum creata sunt omnia transgressus ad primum principium, et aeternitatis caput inspiciendum elevatus erat. Hoc est coelum tertium. Primum enim coelum visibile est coelum. Secundum coelum est visibilis coeli invisibcoelum. Primum coelum tantum est coelum, et terrae coelum. Secundum coelum, coeli coelum. Tertium coelum, coelorum coelum. Et hoc coelum supra se non habet coelum. Primum coelum est supremus status conditionis. Secundum coelum est supra conditionem provectus virtutis. Tertium coelum est sublime contemplationis. Primus infernus est infimus status conditionis. Secundus infernus est sub conditione de
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Ideo fortassis oculi sapientis in capite eius sunt.
quia in medio constitutus respicit principiũ suum:
ut ibi finẽ faciat. uͥ accepit originem. Non ẽ enĩ bo¬
num in alio fine finiri: ubi finis est consũptionis. n
consũmationis. ꝑꝓt̾ea homo qui ad et̾nitatẽ creatus
est. solus it̃ om̃s bestias uultũ erectũ habet. ut celum
contẽpletur. et in finẽ consũmationis tendat: et non
solum uisibile hoc celũ oculis corporeis suspiciendum
existimet. s mente quoq et cordis uisione suꝑ celũ
uisq ad ininsibilia celi. et sp̃ualia uirtutũ oculos in¬
teriores clariore atq ꝑspicatione intuitu attollens:
usq ad finẽ qui non habet finẽ. in lumine et̃nitatis.
contẽplatione conscendat. lllud est uerũ celum supra
omne celũ: quod non solũ celũ celi est. s celũ celorum:
non primo scđm. s primo et seđo terciũ. Eꝑter hoc

Expanded text:
nis. Ideo fortassis oculi sapientis in capite ejus sunt, nis. Ideo fortassis oculi sapientis in capite ejus sunt, quia in medio constitutus respicit principium suum, ut ibi finem faciat ubi accepit originem. Non est enim bonum in alium finem finiri, ubi finis est consumptionis non consummationis. Propterea homo qui ad aeternitatem creatus est, solus inter omnia animalia vultum erectum habet, ut coelum contempletur; et in finem consummationis tendat; et non solum visibile hoc coelum oculis corporeis suspiciendum existimet, sed mente quoque et cordis visione supra coelum usque ad invisibilia coeli, et spiritalia virtutum, oculos interiores clariore atque perspicaciore intuitu attollens, usque ad finem, qui non habet finem, in lumine aeternitatis contemplatione conscendat. Illud est verum coelum supra omne coelum: quod non solum coelum coeli est, sed coelum coelorum. Non primo secundum; sed primo, et secundo tertium. Propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nichil: finis uero in quẽ excurrit. finis ultra quẽ
nichil. Finis ille caput est et finis: finis iste non
caput s tm̃ finis. Caput est ille finis. quia ab ip¬
so et non supra: finis est. quia usq ad ipsum et
non ultra. Alius autẽ finis caput non est. quia ab
ipso nichil: s tm̃ finis. quia qͥcqͥd usq ad ipsũ
non ultra ipsũ. Iile ergo finis qui sursũ est quasi prĩ¬
cipium et origo ẽ supra quẽ nichil: finis uero qui
deorsum est quasi meta et t̃minus ultra quẽ nichil.
Omĩum enĩ rerũ origo et principiũ a sũmo eit:
t̾minꝰ autẽ et finis inͦ imo. Quaꝑpt̾ finis deorsum
finis est. et tm̃ finis: finis uero suͣrsũ. ñ solũ finis
sed et caput et finis. Si ergo celũ sursũ est. et infernꝰ
deorsum. et nichil altius celo. et nichil ꝓfundius infer¬
no inueniri potest: principiũ est celũ. et infernis
finis. O quam bonum principiũ: et quã inalus fi¬

Expanded text:
nihil. Finis vero in quem excurrit, finis ultra quem nihil. Finis vero in quem excurrit, finis ultra quem nihil. Finis ille caput est et finis. Finis iste non caput, sed tantum finis. Caput est ille finis, quia ab ipso, et non supra; finis est, quia usque ad ipsum, et non ultra. Alter autem finis, caput non est; quia ab ipso nihil: sed tamen finis, quia quidquid usque ad ipsum, non ultra ipsum. Ille igitur finis qui sursum est, quasi principium et origo est, supra quem nihil. Finis vero qui deorsum est, quasi meta et terminus ultra quem nihil. Omnium enim rerum origo et principium a summo est; terminus autem et finis in infimo. Quapropter finis deorsum finis est, et tantum finis. Finis vero sursum, non solum finis, sed et caput et finis. Si ergo coelum sursum est et infernus deorsum, et nihil altius coelo, et nihil profundius inferno inveniri potest: principium est coelum, et infernus finis. O quam bonum principium, et quam malus fi
Abbreviated transcription (Latin):
Si ascendero in celũ inquit tu illic es : si descendero
in infernũ ades. Hon dix̃ in celo ades. neq in infer¬
no illic es: s si ascendero in celũ tu illie es. si descen¬
dero ad infernũ ades. Ergo in celo est. in infernũ
adest: in celo manens. in inferno adueniens. In celo
expectat uenientes: in inferno sequitur fugientes.
Ascendentes in celũ. illie eum inueniunt: dẽscenden¬
tes ad infernũ. illic eũ non effugiunt. Si ascendero
et tamen utrobiq es. et ubi es. et uͥ ades. ꝑtingẽs
a fine usq ad finẽ: a fine ubi es. usq ad finẽ u̾bi
ades fortiter. et disponẽs omĩa suauit. Eoce modo
distinximꝰ duos fines ad quos ꝑtingit sapientia
sũmũ et imũ: quorũ alter quasi locus est sapien¬
tiȩ tibi consistit. alter uero uelut excursus quidã
et ut ita dicatur meta porrectionis qua se extendit
Finis ille a quo exit sapientia caput ẽ. ante quẽ

Expanded text:
Si ascendo in coelum, inquit, tu illic es; si descendero Si ascendo in coelum, inquit, tu illic es; si descendero ad infernum, ades. Non dixit, in coelo ades. Neque in inferno, illic es. Sed, si ascendero in coelum, illic es; si descendero ad infernum, ades. Ergo in coelo est, in inferno adest; in coelo manens, in infernum adveniens, in coelo exspectat advenientes, in inferno sequitur fugientes. Ascendentes in coelum illic eum inveniunt, descendentes ad infernum illic eum non effugiunt. Si ascendero Et tamen utrobique es, et ubi es, et ubi ades, pertingens a fine usque ad finem. A fine ubi es, usque ad finem ubi ades, fortiter, et disponens omnia suaviter. Ecce modo distinximus duos fines ad quos pertingit sapientia, summum et infimum, quorum alter quasi locus est sapientiae ubi consistit; alter vero velut excursus quidam et, ut ita dicatur, meta porrectionis qua se extendit. Finis ille a quo exit sapientia, caput est, ante quem
Abbreviated transcription (Latin):
nium. Alter est finis supra quẽ nichil: et alt̾ sub qͦ
nichil. Finis supra quem nichil: sũmũ omĩum est.
Finis sub quo nichil: imũ. Itaq duo sunt fines
omĩum. sũmũ et imũ: et quicqͥd in uniu̾sitate est p̃ter sũ¬
mũ ⁊ imũ. mediũ ẽ int̾ sũmũ ⁊ imũ. Et unũqd̃q quantoma¬
gis discedit ab altero. tantomagis accedit ad alterũ:
siue a sũmo ad imũ. siue ab imo ad sũmũ. Uis nosse
si forte scriptura manifestius hos fines alicubi com¬
memoret: Si ascendero inquit psalmista in celum
tu illic es: si descendero in infernũ ades. Ergo celũ
et infernũ. duos fines constituit excursus sui. Hi¬
chil autẽ altius est cȩlo: et nichil ꝓfundius infer¬
no. Itaq celũ sũmũ omium ẽ. infernus imũ. supͣ qd
nichil. et sub quo nichil: et ꝑtingit sapientia a fine
usq ad finẽ fortiter et impłet totũ ac penetrat.

Expanded text:
nium. Alter est finis supra quem nihil, et alter sub quo nium. Alter est finis supra quem nihil, et alter sub quo nihil. Finis supra quem nihil, summum omnium est. Finis sub quo nihil, infimum. Itaque duo sunt fines omnium, summum et infimum. Et quidquid in universitate est praeter summum et infimum, medium est inter summum et infimum. Et unumquodque quando magis discedit ab altero, tanto magis accedit ad alterum, sive a summo ad infimum, sive ab infimo ad summum. Vis nosse si forte Scriptura manifestius alicubi fines istos commemoret? Si ascendero, inquit Psalmista, in coelum, tu illic es; si descendero ad infernum, ades . Ergo coelum et infernum duos fines constituit excursus sui. Nihil autem altius est coelo, et nihil profundius inferno. Itaque coelum summum omnium est; infernus infimum, supra quod nihil et sub quo nihil, et pertingit Sapientia a fine usque ad finem, et implet totum ac penetrat.
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris remaneamꝰ. inquiramus lucẽ sãpientiȩ: ut
intelligamꝰ ubi ipsa maneat sapientia. et diuisionem
lucis etꝰ tenebrarũ. ubi finiuntur lux et tenebrȩ: et
terminũ uniuscuiꝰq. Usq quo ipsa sapientia. et qͥd
ipsa. et quid extra ipsam: et quid sine ipsa. Primũ
quia duos fines audiuimꝰ. alterũ aquo et alterũ usq
ad quem se extendit sapientia: attingens a fine usq
ad finem fortiter. et disponens omĩa suauiter. Et nõ¬
dum adhuc cognouimus. qui sunt isti duo fines et uͥ
sunt: et si finem habent isti fines. et si ultra istos ali¬
ud aliquid ẽ quo non attingit sapientia. Et si est.
quomꝰ fines sunt qui ñ ꝑueniunt ad finẽ: si autẽ ñ ẽ
quomꝰ fines terrȩ ubi tenebrȩ sunt intra istos fines
continentur. et tenebrȩ esse possunt in luce: quia at¬
tingit sapĩa a fine usq ad finẽ fortiter et disponit
omnia suauiter. Primum gͦ duo sunt fines rerũ om¬

Expanded text:
tenebris remaneamus, inquiramus lucem sapientiae, ut tenebris remaneamus, inquiramus lucem sapientiae, ut intelligamus, ubi ipsa maneat sapientia, et divisionem lucis et tenebrarum. Ubi finiuntur lux et tenebrae, et terminum uniuscujusque. Usquequo ipsa sapientia, et quid ipsa, et quid extra ipsam, et quid sine ipsa. Primum, quia duos fines audivimus, alterum a quo et alterum usque ad quem se extendit Sapientia, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Et nondum adhuc cognovimus qui sunt isti duo fines, et ubi sunt, et an finem habeant isti fines, et an ultra istos aliud aliquid sit, quo non attingit sapientia. Et si est, quomodo fines sunt qui non perveniunt ad finem? Si autem non est, quomodo fines terrae ubi tenebrae sunt, intra istos fines continentur, et tenebrae esse possunt in luce, quia Sapientia attingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suaviter. Primum ergo duo sunt fines rerum om
Abbreviated transcription (Latin):
hoc: In finib t̾rȩ. Ergo ꝓcul sunt tenebre : et lum̃
prope est. Quare gͦ facilius tenebras inuenimꝰ quã
lumen: Forte quiã nos longe non sumꝰ a finib t̃rȩ:
et habitamus iuxta popłm tenebrarũ. neq ꝑreximꝰ
adhuc a finib t̾rȩ ad audiendã sapientiã salomonis
ubi lum̃ est: idcirco ĩpinginꝰ in tenebras. et caliga¬
mus a luce. Ipsa tam̃ lux ꝓpe est et ingerit se: sed
lippientes oculi fuscũ amant et conuertunt᷑ in tene¬
bras. Ergo ꝓpe ẽ lux. nos autẽ longe sumus: et te¬
nebrȩ longe sunt. et nos appropiqͦuamꝰ ad illas.
Ubi tamen sunt tenebre et ubi lux est. et quis est
finis. et finis quo attingit sapientia: et qui sunt fine
terrȩ ubi sunt oculi stultorũ qui ãbulant in tene¬
bris et ñ uident: et qd est caput sapientis ubi sũt
oculi eius qui ñ ãbulat in tenebris sicut stultus. sed
illuminatos habet oculos: Ne forte ergo et nos in

Expanded text:
hoc? In finibus terrae. Ergo procul sunt tenebrae, et lumen hoc? In finibus terrae. Ergo procul sunt tenebrae, et lumen prope est. Quare ergo facilius tenebras invenimus quam lumen? Forte, quia nos longe non sumus a finibus terrae et habitamus juxta populum tenebrarum, neque perreximus adhuc a finibus terrae ad audiendam sapientiam Salomonis , ubi lumen est: idcirco impingimus in tenebras et caligamus a luce. Ipsa tamen lux prope est et ingerit se; sed lippientes oculi fuscum amant, et converterunt in tenebras. Ergo prope est lux, nos autem longe sumus; et tenebrae longe sunt, et nos propinquamus ad illas. Ubi tamen sunt tenebrae, et ubi est lux? Et quis est finis? et finis quo attingit sapientia. Et qui sunt fines terrae, ubi sunt oculi stultorum qui ambulant in tenebris, et non vident. Et quod est caput sapientis ubi sunt oculi ejus qui non ambulat in tenebris sicut stultus, sed illuminatos habet oculos? Ne forte ergo et nos in
Abbreviated transcription (Latin):
ad finẽ: qͥd relinquitur extra quo attingere ñ pos¬
sit quȩ totũ penetrat. et cõplectitur totum: Girũ
a fine usq ad finẽ fortiter et disponens omĩa suauui¬
ter. Magna igitur questio ẽ quid nam sit quo ñ
attingit S̾apientia. ubi ocłi stultorũ sunt: qui ambu¬
lant in tenebris et non uident. Aliam itaq scripturã
int̾rogemus: ubi sunt oculi stultorũ qui in tenebris
ambulant et non uident. Dicit enim. Oculi sapien¬
tis in capite eius: oculi autẽ stultorũ in finib terrȩ
Ergo in finib terrȩ tenebrȩ sunt: et ꝓpt̾ea ñ uident
stusti qui ãbulant in tenebris. quia õculos habent in
finib terrȩ. Nam si lum̃ ibi est ubi oculos habent ñ
ambulant in tenebris stulti: s illuminatos habent
oculos et uident. Si uero stultus in tenebris ãbulat
et ocłi stultorũ sunt in finib t̾re: ibi ꝓculdubio te¬
nebrȩ sunt. ubi ocłi uidere non possunt. Et ubi est

Expanded text:
ad finem, quid relinquitur extra quo attingere non posad finem, quid relinquitur extra quo attingere non possit, quae totum penetrat et complectitur totum? Gyrum a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Magna igitur quaestio est quidnam sit quo non attingit sapientia. Ubi oculi stultorum sunt, qui ambulant in tenebris et non vident. Aliam itaque Scripturam interrogemus, ubi sunt oculi stultorum, qui in tenebris ambulant et non vident. Dicit enim: Oculi sapientis in capite ejus; oculi autem stultorum in finibus terrae. Ergo in finibus terrae tenebrae sunt, et propterea non vident stulti qui ambulant in tenebris, quia oculos habent in finibus terrae. Nam si lumen ibi est ubi oculos habet, non ambulant in tenebris stulti; sed illuminatos habent oculos et vident. Si vero stultus in tenebris ambulat, et oculi stultorum sunt in finibus terrae, ibi procul dubio tenebrae sunt, ubi oculi videre non possunt. Et ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
ergo stulticia excecat. Nam sapientia lux est. et illumi¬
nat: si habueris oculos quo illa attingit. Si autẽ ocłos
habes. ubi non est lux: oculos habes. sed nichil uides.
Et quid ꝓdest hoc: Sint ergo ocłi tui ubi lux est: ne
efficiaris quasi oculos non habens. si lucẽ non habes.U
autẽ lux est: Sursũ est lux: ubi sapientia est. Ham
sapientia est sursũ. et lux fursum. et omĩs lux desur¬
sum uenit: et sicut tenebre deorsum sunt sine luce.
ita sursum lux sine tenebris: in medio uero pꝰ lucem
tenebrȩ. et post tenebras lux. Ppt̾ea sunt dies celi
quos tenebrȩ non diuidunt: neq obscurũ int̾ polat.
et dies terrȩ sunt quib tenebre succedunt: quia ubi
sapientia sẽꝑ est. semꝑ lux est. et ubi sapientia semꝑ
nũquã est. nũquã lux ẽ. Ergo lux ẽ quo attingit sa¬
pientia: et quo ñ attingit sapientia lux ñ est. Et
quo non attingit sapientia: Si attingit a fine usq

Expanded text:
ergo stultitia excaecat. Nam sapientia lux est, et illumiergo stultitia excaecat. Nam sapientia lux est, et illuminat. Si habueris oculos quo illa attingit; si autem oculos habes ubi lux non est, oculos habes, sed nihil vides. Et quid prodest hoc? Sint ergo oculi tui ubi lux est, ne efficiaris quasi oculos non habens, si lucem non habes. Ubi autem est lux? Sursum est lux ubi est sapientia. Nam sapientia sursum est; et lux sursum, et omnis lux de sursum venit. Et sicut deorsum tenebrae sunt sine luce, ita sursum lux sine tenebris. In medio vero post lucem tenebrae, et post tenebras lux. Propterea sunt dies coeli quos tenebrae non dividunt, neque obscurum interpolat. Et dies terrae sunt quibus tenebrae succedunt. Quia ubi sapientia semper est, semper lux est; et ubi sapientia non snunquam est, nunquam lux est. Ergo lux est quo attingit sapientia, et quo non attingit sapientia, lux non est. Et quo non attingit sapientia, si attingit a fine usque
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑ humilitatẽ ad se collegit ut solidaret᷑. Et hoc
totũ sapientia fecit postꝗͣ eam contẽplatus ẽ: os¬
tendens illi in luce sua pͥrius tenebras eius. postea
et lucẽ suã et totũ in luce sua. et per lucem suã
Et non erant tenebre lux. nec in luce tenebre
erant: sed per lucẽ tenebrȩ uidebant᷑. et a luce
diuidebant᷑: et ait. Et uidi quia tantũ p̃cederet
sapientia stulticiã: quantũ differt lux a tenebris.
Quomodo hoc uidebatur: Quia sapientia il¬
luminat : stulticia excecat. Et unde ꝓbari potest
quia sapientia illuminat. stulticia exc̃ecat : In¬
tendite. Sapientis oculi in capite eius: stultus
in tenebris abulat. Modo ꝓbatũ ẽ. qͥa sapĩa illuminat: stulticia.
excecat. In quo ꝓbatũ ẽ: Qa sapiẽs ocłos illuminatos ht: stultꝰ
nich uidet. Si enim sapiens oculos illuminatos
habet. gͦ sapientia illuminat: et si stultus nichil uidet.

Expanded text:
se per humilitatem ad se collegit, ut soli daretur. Et hoc se per humilitatem ad se collegit, ut soli daretur. Et hoc totum sapientia fecit postquam eam contemplatus est, ostendens illi in luce sua prius tenebras ejus: postea, et lucem suam, et totum in luce sua, et per lucem suam. Et non erant tenebrae lux, nec in luce tenebrae erant; sed per lucem tenebrae videbantur, et a luce dividebantur, et ait: Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam quantum differt lux a tenebris. Quomodo hoc videbatur? Quia sapientia illuminat, stultitia excaecat. Et unde hoc probari potest, quod sapientia illuminat, stultitia excaecat? Intendite: Sapientis oculi in capite ejus; stultus in tenebris ambulat. Modo probatum est quod sapientia illuminat, stultitia excaecat. In quo probatum est? Quia sapiens oculos illuminatos habet, stultus nihil videt. Si enim sapiens oculos illuminatos habet, ergo sapientia illuminat. Et sit stultus nihil videt,
Abbreviated transcription (Latin):
tor et rex noster . quia sequi eum non potuimus
in sua maiestate. p̃cessit nos in nr̃a humilitate : et
de nr̃o uiã strauit ut ad sua ꝑueniamꝰ. S nec si qͥdẽ
sequi eũ posset homo nisi adiutus ab ipso a qͦ factus¬
est homo: quia nec iustus homo ꝑ mortẽ ad uitã
curreret. nisi ille qui peccatori dedit iusticiã. etiã
pacienti constantiã daret. Recte igitur qui sapien¬
tiam contẽplatus fuerat. et quã per se nchil sit¬
homo agnouerat: dixit. Quid est homo ut sequi¬
possit regẽ factorẽ suũ: Uere enĩ iste ad contẽplan-¬
dam sapientiã transiuerat. et uere a sapientia illu-¬
minatus erat: multomagis nunc sapiendo. ueracit᷑
hominis infirmitatẽ agnoscens. quã prius in amt̃ se
ultra hominis possibilitatẽ extendens. Ibi enĩ elatus
est ut deficeret: hic ut ꝓficeret humiliatus. Illic ex¬
tra se per elationẽ tumut ut in se euacuaret᷑: hic

Expanded text:
tor et rex noster, quia sequi ipsum non potuimus tor et rex noster, quia sequi ipsum non potuimus in sua majestate, praecessit nos in nostra humilitate, et de nostro viam statuit ut ad sua perveniamus. Sed nec sic quidem sequi eum posset homo, nisi adjutus esset ab ipso; quia nec justus homo per mortem ad vitam curreret, nisi ille qui peccatori dedit justitiam etiam patienti constantiam daret. Recte igitur, qui sapientiam contemplatus fuerat, et quam per se nihil homo agnoverat, dixit: Quid est homo, ut sequatur regem factorem suum? Vere enim iste ad contemplandam sapientiam transiverat, et vere a sapientia illuminatus erat: multo magis nunc sapiendo veraciter hominis infirmitatem agnoscens, quam prius inaniter se ultra hominis possibilitatem extendens. Ibi enim elatus est ut deficeret, hic ut proficeret humiliatus. Illic extra se per elationem tumuit, ut in se evacuaretur, hic
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire ñ potuer̃t. posuit se in medio deus homo
coniungens miserũ et iustũ: ut ꝑ iusticiã miseriam
uinceret. et iusticiã ad beatitudinem repararet. Igit᷑
cũ esset nobiscũ ẽmanuel ꝑ iusticiã quam ad nos at¬
tulerat. et ꝑ miseriã quã a nobis assumpserat: redi¬
re cepit unde uenerat: ut in hoĩe ꝑ iusticiã miseriã
uinoeret. et hominẽ ꝑ miseriã cum iustieia ad beati¬
tudinẽ reuocaret. Tenuit igitur iusticiã et sustinuit
miseriã: quousq miseriã uinceret. et iusticiã corona¬
ret. Et cucurrit et p̃cessit nos passus ꝓ nobis. et
exemplũ relinquens nobis ut sequamur uestigia eiꝰ:
liberans nos a seruitute peccati. ut et nos in miseria
iusticiã habeamus. et ꝑ miseriã cum iusticia ad beati¬
tudinẽ transeamꝰ: ꝓmittens nobis quod accepit. si
patimur quod sus tinuit: ut regnemus cum ipso
si patiamur ꝓ ipso. Ita gͥ uerbum in carnatũ. fac¬

Expanded text:
convenire non potuerunt, posuit se in medio homo Deus convenire non potuerunt, posuit se in medio homo Deus conjungens miserum et justum, ut per justitiam miseriam vinceret, et justitiam ad beatitudinem repararet. Igitur cum esset nobiscum Emmanuel per justitiam quam ad nos attulerat, et per miseriam quam a nobis assumpserat, redire coepit unde venerat. Ut in homine per justitiam miseriam vinceret, et hominem cum justitia per miseriam ad beatitudinem revocaret. Tenuit igitur justitiam, et sustinuit miseriam quousque miseriam vinceret, et justitiam coronaret. Et cucurrit, et praecessit nos. Passus pro nobis, et exemplum relinquens nobis, ut sequamur vestigia ejus . Liberans nos a servitute peccati, ut et nos in miseria justitiam habeamus, et per miseriam cum justitia ad beatitudinem transeamus. Promittens nobis quod accepit, si patimur quod sustinuit; ut regnemus cum ipso, si patimur pro ipso. Ita igitur Verbum incarnatum fac
Abbreviated transcription (Latin):
ad beatitudinẽ ꝑuenire iniusticia. Iusticia uia ẽ : bea¬
titudo patria. Peccati autẽ seruus. iustus esse ñ potest :
nisi fuerit a peccato lib̾atus. Uidete ergo quia non
potest homo sequi regẽ factorẽ suũ. nͥ p̾rius uisitet᷑
a rege factore suo: non potest homo ad illũ ire.
s ille potest si uoluerit ad hominẽ uenire. Ppt̾ea rex
et factor hominis uenit ad hominẽ: uenit᷑ ad id
quod homo erat: et factus ipse qd ñ erat. Factus ẽ
homo ꝓ homine. assumens nr̃am miseriã. retinens suã
iusticiam: et apparuit int̃ dm̃ et homines mediator
dei et hominum homo deus: appropians hominib
deus ꝑ miseriã. nec recedens a deo homo ꝑ iusticiam.
lta deus descendit ad unũ. et homo ascendit ad unũ:
et in uno duo inuenta sunt: alterũ ex nr̃o. alterũ ex
suo. Erant quippe tria quedam. Deus erat iustus et
beatus. et homo erat miser et iniustus: et quia hȩc

Expanded text:
ad beatitudinem pervenire injustitia. Justitia via est; beaad beatitudinem pervenire injustitia. Justitia via est; beatitudo patria. Peccati autem servus justus esse non potest, nisi fuerit a peccato liberatus. Videte ergo quod non potest homo sequi regem factorem suum, nisi prius visitetur a rege factore suo. Non potest homo ad illum ire; sed ille potest, si voluerit, ad hominem venire. Propterea rex, et factor hominis venit ad hominem. Venit ad id quod homo erat, et factus est ipse quod non erat. Factus est homo pro homine, assumens nostram miseriam, retinens suam justitiam. Et apparuit inter Deum et homines mediator Dei et hominum homo Deus, appropians hominibus Deus per miseriam, nec recedens a Deo homo per justitiam. Ita Deus descendit ad unum, et homo ascendit ad unum: et in uno duo inventa sunt, alterum ex nostro, alterum ex suo: erant quippe tria quaedam. Deus erat, justus et beatus, et homo erat miser et injustus: et quia haec
Abbreviated transcription (Latin):
cepisti: Si autẽ accepisti: ut quid głaris quasi ñ acce¬
peris: Nam si ostend̾e suũ ẽ. tuũ sequi. ram aliquid
habes qđ non accepisti: neq ex ipso et ꝑ ipsum et
in ipso sunt om̃a: sed quedã hominis sͥunt quȩ ex
ipso non sunt. si aliqua potest ꝑ se homo quȩ per
ipsũ ñ sunt. S ñ ad hoc illuminat sapientia ut sic
sentiat homo. aut sic dicat quasi ex se aliquid habe
possit homo: qui neq hoc a se habere potuit quod ẽ
homo. Qd ergo dicit: Qid est homo ut sequi possit
regem factorem suũ: Quã longe enĩ putas homo ẽ:
a deo ut ꝑtingat ubi ille est. Qd enim ẽ ꝑtingere
ubi ille ẽ. nisi esse qd ille est : Et quid est deus :
aut homo quid est: Uidete quã longe sunt. Deus
iustus est et beatus : homo iniustus ẽ et miser. uide¬
te quantũ distant iustus et iniustus: miser et beatꝰ.
Non potest autẽ esse cum beatitudine miseria: nec

Expanded text:
cepisti? Si autem accepisti, ut quid gloriaris, quasi non accecepisti? Si autem accepisti, ut quid gloriaris, quasi non acceperis? Nam si ostendere illius est, tuum sequi: jam aliquid habes, quod non accepisti; neque ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia, sed quaedam hominis sunt quae ex ipso non sunt, si aliqua potest per se homo quae per ipsum non sunt. Sed non ad hoc illuminat sapientia, ut sic sentiat homo; aut si dicat quasi ex se aliquid habere possit homo, qui neque hoc a se habere potuit, quod est homo. Quid ergo dicit: Quid est homo, ut sequi possit regem factorem suum? Quod longe enim putas homo est a Deo ut pertingat ubi ille est? Quid enim est pertingere ubi ille est, nisi esse quod ille est? Et quid est Deus? Aut homo quid est? Videte quam longe sunt. Deus justus est et beatus; homo injustus et miser. Videte quantum distant justus et injustus, miser et beatus. Non potest autem esse cum beatitudine miseria, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dit. lite sequitur factorẽ suum. Et quis est qui sequi¬
tur regem suũ: Qi tendit ad quod dirigitur. qui festinat
ꝑuenire quo inuitatur: qui legib bene p̾residentis ob¬
temꝑat: qui iubentis imꝑio spontanea se ad omĩa uolun¬
tate inclinat. Iste sequitur regẽ suũ. S quis est homo
qui deo respondere possit: Quis sufficiens inuemetur
reddere uicem deo: Si ipse p̾cedit et tu sequeris: ergo
aliud suum est aliud tuum. Immo si ipse bonũ incħo¬
at. tu consũmas. quod minus ẽ suũ est: et qd̾ maiꝰ est
tuũ est. Si deus precedit bonũ inchoando. tuisubse¬
queris ꝑficiendo: iam non solũ equalis deo. s maior
inueniris. S forte ipse p̾cedit ostendendo: tu sequeris
imitando. Et ubi est quod dicitur. miscdia eius p̃ue¬
niet me. et subsequetur: Ubi est. ex ipso et ꝑ ip̃sum
et in ipso sunt omĩa: Ubi est. quid habes quod ñ ac¬

Expanded text:
dit. Iste sequitur factorem suum. Et quis est qui sequidit. Iste sequitur factorem suum. Et quis est qui sequitur et regem suum? Qui tendit ad quod dirigitur; qui festinat pervenire quo invitatur; qui legibus bene praesidentis obtemperat; qui jubentis imperio spontanea se ad omnia voluntate inclinat. Iste sequitur regem suum. Sed quis est homo qui Deo respondere possit? Quis sufficiens invenietur reddere vicem Deo? Si ipse praecedit, et ut sequeris: ergo aliud illius est, aliud tuum. Imo si ipse bonum inchoat, tu consummas: quod minus est illius est, et quod majus est tuum est. Si Deus praecedit bonum inchoando, tu subsequeris perficiendo; jam non solum aequalis Deo, sed major inveneris. Sed forte ipse praecedit ostendendo, ut sequeris imitando. Et ubi quod dicitur: Misericordia ejus praeveniet me et subsequetur? Ubi est: Ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia? Ubi est: Quid habes, quod non ac