comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latine non potest
quia cedri femini¬
generissunt hoc
aũ adlitt̃am nul¬
lo modo potest dici
na ulstagnensis quomodo dux ẽ
passerum s ꝑ ħ innuit sp̃ualia eẽ q̃renda¬
que in aqua est. que tunsa fuctib fran¬
ta passus auideis in teg̃ mansit.ec .do. fe¬
deg̃ mansit. quia. fu.do .i. petra xp̃e .d. ẽ. eoꝵ.
passerum ul sicut dixusfulica est auis q̃ ĩ
a quis habitat. hu sunt qui in grã baptis¬
mi ꝑmanent quoꝵ domus est baptismus

Expanded text:
dici non potest, quia cedri feminigeneris sunt: hoc autem ad litteram, nullo modo potest dici.marina, vel stagnensis, quomodo dux est passerum? Sed per hoc innuit spiritualia esse quaerenda in aqua, quae tunsa fluctibus franta passus a Judaeis integer mansit, quo spirituales nidificant, propter praesentem necessitatem;assiod. Vel, sicut diximus, fulica est avis, quae in aquis habitat. Hi sunt qui in gratia baptismi permanent, quorum domus est baptismus.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ reges. Possunt quidem pͥncipes regesq idem
uideri. Si uͦ distingui necesse est. principes
ꝓphas intelligamꝰ. Ipsi enimi sensũ & ꝓpheciã
de xp̃o. defossam & demersam in ꝓfundo litte¬

Expanded text:
eum reges. Possunt quidem principes et reges idem eum reges. Possunt quidem principes et reges idem videri. Si vero distingui necesse est, principes prophetas intelligamus, ipsi enim sensum et prophetiam de Christo defossam et demersam, in profundo litte
Abbreviated transcription (Latin):
minis. Omnis gͦ heresis & ome peccatũ in
ualle est. & ualle salsa. Peccatũ enĩ & iniqͥ¬
tas ñ ascendoꝵ sursũ. s semꝑ ad una & infe¬
riora descendoꝵ. Est gͦ & in ualle positꝰ.
salsus atq amarꝰ omnis hereticus sensus. &
omnis actꝰ peccati. Quid enĩ dulce. quid
suaue potest habere peccatũ. S & ampllꝰ
aliquid habo. Si enim ueneris ad hereticã
sententiã. si ueneris ad amaritudinẽ peccati
uenisti ad puceos bituminis. Bitum̃ esca
& nutrimentũ ignis ẽ. Si gͦ & tu gustaue¬
ris aquã de istis puteis. si sumpseris hereticũ
sensum. si peccati amaritudinẽ ceꝑis. fom̃ta
in te & gehenne incendia p̃parabis. Oc
ꝓpt̃ea ad eos qui nolunt de illo puteo aquã
bibe quẽ pͥncipes fodiunt & reges. s existis
qui in ualle peccati sunt. & ignis materiam
alunt dr̃ incedite in lumine ignis ur̃i. &
flamme quã uob̃ accendistis. Quid enĩ canit᷑
apud hunc puteum: Iniciate inquit ei pu¬
teum. foderunt illum pͥncipes. & excuderunt

Expanded text:
minis: omnis autem haeresis et omne peccatum in valle est, et in valle salsa. Peccatum enim non ascendit sursum, sed semper ad ima et inferna descendit. Est ergo in valle positus et salsus atque amarus, omnis haereticus sensus, et omnis actus peccati. Quid enim dulce, quid suave potest habere peccatum. Sed amplius aliquid habet. Si enim veneris ad haereticam sententiam, si veneris ad amaritudinem peccati, venisti ad puteos bituminis. Bitumen, esca et nutrimentum ignis. Si ergo et tum gustaveris aquam de istis puteis, si sumpseris haereticum sensum, si peccati amaritudinem coeperis, fomenta in te ignis et gehennae incendia praeparabit. Et propterea ad eos qui nolunt de illo puteo aquam bibere, quem principes fodiunt et reges, sed ex istis, qui in valle peccati sunt, et ignis materias alunt, dicitur: Incedite in lumine ignis vestri, et flamma quam vobis accendistis . Quid ergo canitur apud hunc puteum? Initiate ei, inquit, puteum. Foderunt illum principes, exciderunt
Abbreviated transcription (Latin):
que omĩno ñ st̃ seruanda sedm litterã legis.
& eẽ quȩ allegoria penitꝰ immutare non
debet: s om̃imͦ ita ut seripture de his
continent obseruanda sint. Nc̃ requiro si st̃
aliqͣ que & scdm litt̃am quidẽ stare possint.
necessario cam̃ in eis etiã allegoria requirenda
sit. Et uide si possumꝰ hec apłica & euan¬
gl̃ica auctoritate munire. Seriptũ est in
lege. Propt̃ hoc relinquet homo pacrem
& matrẽ. & adherebit uxori sue. & erunt
ambo in carne una. Hec qͦd allegorica myste¬
ria contineant. paulus cũ in epła sua hoc
ipsum posuisset exemplũ. ꝓnuntiat dicens.
Mysteriũ hoc magnũ est : ego aut̃ dico ĩ xꝑo
litterã custodiri. ipse dñs & saluator noster¬
docor dicens. Scriptũ est. Propt̃ hoc relinqͤt
homo patrẽ suũ & matrẽ suã. & adherebit¬

Expanded text:
quae omnino non sunt servanda secundum litquae omnino non sunt servanda secundum lite per allegoriam penitus immutari non debent, sed omnimodo ita ut Scripturae de his continent observandae sunt. Nunc autem requiro si sunt aliqua, quae et secundum litteram quidem stare possint, necessario tamen in eis etiam allegoria requirenda sit. Et vide si possumus haec apostolica et evangelica auctoritate munire. Scriptum est enim in lege: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt ambo in carne una . Haec quod allegorica mysteria contineant, Paulus cum in Epistola sua hoc ipsum posuisset exemplum, pronuntiat dicens: Mysterium hoc magnum est, ego autem dico in Chrilitteram custodiri, ipse Dominus et Salvator docet dicens: Scriptum est: Propter hoc relinquet homo patrem et matre
Abbreviated transcription (Latin):
est circũcisio. illa circiuncisio est. neq qui
in manifesto in carne uideus ẽ. s qui in occul¬
co uideus est: & circũcisio cordis ñ littera¬
s spũ. cuiꝰ laus ñ ex hominib s ex dõ est.
Hec gͦ singula que nequaquã penitꝰ scdm licte¬
ram obseruanda dic̃ apłs. uuenies omĩa fere
apud moysen sub legis titulo designari. lam
uͦ in eo ubi dicit. ñ occides. ñ adulterium
facies. ñ furaberis. & reliqͦ huiꝰ modi. non
inueniemꝰ qm̃ legis ĩ his titulũ p̃miserit.
sed maois hec mandaca uidentur. & idõ¬
N exinanit᷑ apud discipulos euan¬
glui script᷑a ista s adimplet᷑. qr ut dixi.
ñ mandatũ s lex habere dicit᷑ umbrã futu¬
roꝵ bonoꝵ. & idõ hec nob̃ sełm licterã custo¬
dienda st̃. ltẽ alibi. luste inquit sectare qͦd
iustũ ẽ. Qͥd opus ẽ in his allegoriã querere.
cũ edific& etiã litt̃a: Ostendimꝰ gͦ ẽẽ quedã

Expanded text:
 in carne est circumcisio, illa circumcisio est; neque qui  in carne est circumcisio, illa circumcisio est; neque qui in manifesto in carne Judaeus est, sed qui in occulto Judaeus est; et circumcisio cordis ie, cujus laus non ab hominibus, sed ex Deo est . Haec ergo singula quae nequaquam penitus secundum litteram observanda dicit, invenies omnia fere apud Moysen sub legis titulo designari. Jam vero in eo ubi dicit, Non occides, non adulterium facies, non furaberis, et rel. , hujusmodi non invenimus, quoniam legis in his titulum praemiserit, sed magis haec mandata videntur; et ideo non exinanitur apud discipulos in Evangelio scriptura ista, sed impletur, quia, ut dixi, non mandatum, sed habere dicitur umbram futurorum bonorum. Et ideo haec nobis secundum litteram custodienda sunt. Item alibi: Juste, inquit, sectare quod justum est . Quid opus est in his allegoriam quaerere, cum aedificet etiam littera? Ostendimus ergo esse quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
continuo etiã mandacũ uł iustitiȩ uł iudicia.
uł de qͥb hoc ñ ẽ scriptũ. umbra ẽẽ credende
st̃ futuroꝵ bonoꝵ. Deniq ut exempli gratiã
unũ ponamꝰ ex multis. ñ ẽ scriptũ. hoc est
mandatũ pasche. s hec est lex pasche. Et q
lex umbra est futuroꝵ bonoꝵ. lex sine.
dubio paschȩ uibra ẽ fucuroꝵ bonoꝵ.
umbrã eẽ futuri bor. & hoc sentire quod
lo scribunt᷑ in lege necessario quia lex umbra
ꝑ p̃sentem umbrã futura bona designat. requi¬
agamꝰ. ñ in fermento ueteri. neq in ferm̃to
malitiae. s in azimis sinceritatis & ueritatis.
S & de circũcibne scriptũ ẽ. Hȩc ẽ lex cir¬
cumcisionis. Qͥa gͦ circũcisio sub legis titulo
censetur. lex aut̃ umbra ẽ. quero quid circũ¬
cisionis umbra bonoꝵ contineat futuroꝵ.
ne forte dicat mͥ in umbra circũcisionis posito
paulus. quia si cireũcidamini xꝑe uob̃ nichil

Expanded text:
continuo etiam continuo etiam e, de quibus hoc non est scriptum, umbra esse credendae sunt futurorum bonorum. Denique ut exempli gratia unum ponamus ex multis, non est scriptum, Hoc est mandatum paschae, sed, Haec est lex paschae . Et quia lex umbra est futurorum bonorum, lex sine dubio paschae umbra est futurorum bonorum. umbram futuri boni, et hoc sentire, quodlo scribuntur in lege necessario, quia lex per praesentem umbram futura bona designat, requiagamus, non in fermento veteri neque fermento malitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . Sed et de circumcisione scriptum est: Haec est lex circumcisionis . Quia ergo circumcisio sub legis titulo censetur, lex autem umbra est, quaero quid circumcisionis umbra futurorum contineat bonorum, ne forte dicat mihi in umbra circumcisionis posito Paulus, quia si circumcidamini, Christus vobis
Abbreviated transcription (Latin):
a semet ipsis diũsa. nũꝗͣ utiq ꝓpͥas uniꝰ cuiꝰq
scriptura diuina differentias in didisset. ut ali¬
ud de lege dĩ dicer&e. aliud de mandato. aliud
de iustificationib. aliud de uidicus. Est gͦ
ut ex his ostendimnꝰ aliud lex. aliud p̃ceptum.
aliud testimoniũ. aliud iustificatio. aliud iudiciũ.
s o in ipsa lege eiudentior hoꝵ differentia de¬
signatur. ubi dicit᷑. Hec est lex & mandata
& iustificationes. & p̃cepta & cestimonia &
iudicia. quȩ p̃cepit dñs moysi. Cũ gͦ hec ita
se habere. & his a se uiuicẽ differre distinctio¬
nib legis ipsius testimonus approbent᷑. diligen¬
tuis debemꝰ intendere his quȩ recitant᷑ i lege.
quia sicubi scribit᷑ ũbigrã hoc eẽ mandatũ.
ñ ẽtinuo mandatũ lex accipienda ẽ. uł sicubi
iustificationes aut lex aut mandatũ putande
ab aliis unũ qͦdq sentiendũ est. Sic gͦ scriptũ
legimꝰ quia lex umbrã habeat futuroꝵ. non

Expanded text:
a semetipsa diversa, nunquam utique proprias unicuique Scriptura divina differentias indidisset, ut aliud de lege Domini diceret, aliud de mandato, aliud de justificationibus, aliud de judiciis. Est ergo ut in his ostendimus, aliud lex, aliud praeceptum, aliud testimonium, aliud justificatio, aliud judicium. Sed et in ipsa lege, evidentior horum differentia designatur ubi dicitur: Haec est lex, et mandata, et justificationes, et praecepta, et testimonia, et judicia, quae praecepit Dominus Moysi. Cum ergo haec ita se habere, his a se invicem differre distinctionibus legis ipsius testimoniis approbentur, diligentius debemus intendere his quae recitantur ex lege. Quia sicubi scribitur, verbi gratia hoc esse mandatum, non continuo mandatum, lex accipienda est. Vel sicubi justificationes, ut lex aut mandatum putandaeab aliis, unumquodque sentiendum est. Si ergo scriptum esse legimus, quia lex umbram habet futurorum bonorum ,
Abbreviated transcription (Latin):
bulationes. si pauꝑtatem. si qualemcũq
contumeliã. gaudens colerẽ. est mͥ & iste
scdõ loco ex fructib sp̃s. fructꝰ gaudu. Nã
si gaudeam de reb scłi de honorib. de di¬
uitus. falsa st̃ ista gaudia. ex uanitatib
uanitatũ. Si uͦ in malis gaudeam & exultem
de alioꝵ ruinis. ista iã ñ solũ uanas & diabo¬
lica gaudia. unmo nec gaudia nominanda st̃.
Non est enu gaudere impus. dic̃ dũs. Uolo

Expanded text:
bulationes, si paupertatem, si qualemcumque bulationes, si paupertatem, si qualemcumque contumeliam gaudens tolerem, est mihi et iste secundo in loco ex fructibus spiritus, fructus gaudii. Nam si gaudeam de rebus saeculi, de honoribus, de divitiis, falsa sunt ista gaudia ex vanitatibus vanitatum. Si vero in malis gaudeam, et si exsultem de aliorum ruinis, ista etiam non solum vana, sed et diabolica gaudia: imo nec gaudia nominanda sunt: « Non enim est gaudere impiis, dicit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficate sunt offerende ꝓrunitiae.
s spũali pontifici. Ex om̃ib gͦ fructib
spũales pͥmitias offeramus. Audi quos fructꝰ
sp̃s. offerã uͦ pontifici : Illas gͦ puto esse pͥ¬
mitias caritatis. ut diligam dñm dm̃ meũ ex
toto corde meo. & extota anuna mea. &¬
ex cota m̃te mea. Istȩ st̃ primitiȩ. Quid aut̃
ẽ quod ex isto caritatis fructu sedo loco ha¬
bere debeam: Ut diligã ꝓximũ ineũ sicut
me ipsũ. llle gͦ primitie caritatis dño offe¬
runtur ꝓpontifice. heȩ uͦ que scdõ in loco
sunt meis usib relinquunt᷑. Puto adhuc¬
ẽẽ aliquid ex hoc fructu qͦd t̾eio loco haben¬
dum sit. ut diligã etiã inimicos meos. Hide
aut̃ si potes similit̾ & de ceteris fructib
sp̃s similes inuenire pͥmitias. Gaudium se¬
nomine dñi passus inuiriam. ui his om̃ib
aliis quia hoꝵ similib primitias gaudii ꝑ
pontificem uerũ dño optuli. S & si rapinã
meoꝵ bonoꝵ cum gaudio sustineã. & si tri¬

Expanded text:
ctae sunt offerendae primitiae spiritali pontifici. Ex quibus ergo fructibus spiritales primitias offeremus? Audi quos fructusspiritus, offeram vero pontifici, illas ego puto esse primitias charitatis, ut diligam Dominum Deum meum ex toto corde meo, et ex tota anima, et ex tota mente mea ; istae sunt primitiae. Quid autem est, quod ex isto charitatis fructu secundo loco habere debeam, ut diligam proximum meum sicut memetipsum. Illae ergo primitiae charitatis Deo offeruntur per Pontificem, haec vero quae secundo in loco sunt meis usibus relinquuntur. Puto adhuc aliquid esse ex fructu quod tertio loco habendum sit, ut diligam etiam inimicos meos. Vide etiam si potes similiter, et de caeteris fructibus spiritus similes invenire primitias. Gaudium senomine Domini passus injuriam; in his omnibus aliisque horum similibus Deo primitias gaudii per Pontificem verum Deo obtuli; sed et si rapinam bonorum meorum cum gaudio sustineam, et si tri
Abbreviated transcription (Latin):
locus in quo dñs potest habere
conuiuiũ : Delectauit eũ uisio
et ꝑspicatia abrahȩ. Erat enĩ
munduꝰ corde. ut
posst uidẽ deum.
Intaligͦ loco & in tali corde. potẽ¬

Expanded text:
s in quo Dominus potest habere convivium? Delectavit enim eum visio et perspicacia Abrahae. Erat enim mundus corde, ut posset Deum videre. In tali ergo loco, et in tali corde pote
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciam. Hec scripture diuinae
sunt ũba. Uideamus gͦ nunc quid
in his intelligi dignũ sit. Descendi
inquit ut uideam. Quando ad
abraham responsa feruntur non
dr̃ ds̃ descendere. s supra ipsum

Expanded text:
ut sciam. Haec Scripturae sunt verba; videamus quid in his intelligi dignum sit. Descendi, inquit, ut viderem. Quando ad Abraham responsa redduntur, non dicitur descendere Deus, sed supra ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
et lauare pedes. ne quid forte
pulueris resider&. quod ad testi¬
monium ĩcredulitatis excussũ
posset in die iudici reseruari.
Proptẽa gͦ dic̃ sapiens abrahani.
accipiatur aqua et lauentur

Expanded text:
et lavare pedes, ne quid forte pulveris resideret, quod ad testimonium incredulitatis excussum posset in die judicii reservari. Propterea ergo dicit sapiens Abraham, Accipiam aquam, et laventur
Abbreviated transcription (Latin):
Hitulus ipse non est durus. sed bonus et
Uitulus ille saginatus. quem ꝓ re¬
cepto penitente filio ugulat pat̾.
Sic enim dilexit d̾s hunc mundum.
ut filium suũ unigenitũ daret ꝓ¬

Expanded text:
itulus non est durus, sed bonus et vitulus saginatus, quem pro recepto poenitente filio jugulat pater. Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret
Abbreviated transcription (Latin):
& ne intrent ĩ consiliũ inalignanti¬
ũ. s ut tantũ ꝓ mandatis dri cir¬
cũeant. Cireu̾cidat᷑ et oculus
ne c̃cupiscat alienũ. ne uideat ad
concupiscendam mulierẽ. Cui enĩ
erga feminarũ formas lasciuus et
curiosus oberrat aspectus. iste in¬
cireumcisus est oculiꝰ. S et si quiᷤ
gustu. Cuiꝰ aut̃ ds̃ uent̃ est. &
suauitatib gulȩ deseruit. huiuꝰ
in cireũcisum dixerim gustum:
requirit. huꝰ circũcisus est odo¬
ratus. Qui uͦ pͥmis ungentis deli¬
batus incedit. iste incircũci sus
odoratu dicendus est. S & singła
quoq m̃broꝵ si in officiis mandatoꝵ
dĩ deseruiant. circũcisa dicenda st̃.
Si uͦ ult᷑ p̃scriptas sibi diuinitus
luxuriant leges. ĩcircũcisa reputan¬

Expanded text:
et ne intrent in concilium malignantiet ne intrent in concilium malignantium, sed ut tantum pro mandatis Dei circumeant. Circumcidatur et oculus, ne concupiscat alienum, ne videat ad concupiscendam mulierem. Cujus enim circa feminarum formas lascivus et curiosus oberrat aspectus, iste incircumcisus est oculis. Sed et si quisgustu. Cujus Deus venter est, et suavitatibus gulae deservit, hujus incircumcisum dixerim gustum. requirit, hujus circumcisa est odoratio. Qui vero primis unguentis delibutus incedit, iste incircumcisus odoratu dicendus est. Sed et singula quaeque membrorum si in officiis mandatorum Dei deserviant, circumcisa dicenda sunt. Si vero ultra praescriptas sibi divinitus luxuriantur leges, incircumcisa reputan
Abbreviated transcription (Latin):
carne sesuetur. Suꝑest designare¬
n᷑obis etiam circu̾cisionem cordis.
Si quis est qui obscenis desidiis &
fetidis concupiscentis estuat.
& ut b̾uiter dicam qui mechatur¬
in corde. hic incircu̾̃cisus est corde
Sed & qui hereticos sensus mente
continet. & blasphemas assertiones
contͣ scientiam xꝑi disponit in
corde. hic incireumcisus est corde.
Qui uͦ purã fidem in conscientiae
sinceritate eustodit. iste circũcisuᷤ
est corde. de quo dici potest.
Beati mundo corde. qm̃ ipsi dm̃
udebunt. Ego uͦ audeo ex simi¬
li enam hec ꝓpheticis uocib addere.
quia sicut oport& aurib et labus
& corde et carnis p̃pucio secundũ
ea quȩ supͣdiximus circũcidi. ita
fortassis & manus nr̃e indigent
circũcisione. & pedes. et uisus et
odoratus et tactꝰ: Ut enim ꝑfe¬
ctus sit homo dĩ in om̃ib. cuncta
cireu̾eidenda sunt membra. Manꝰ
qui pͤpe a rapinis afurtis a cedib.
Cireu̾cidendȩ sunt pedes. ne ueloceᷤᷤ
sint ad effundendũ sanguinem.

Expanded text:
carne servatur. Superest designare etiam circumcisionem cordis. Si quis est qui obscenis desideriis et foedis cupiditatibus aestuat, et, ut breviter dicam, qui moechatur corde, hic incircumcisus est corde. Sed et qui haereticos sensus mente retinet, et blasphemas assertiones contra scientiam Christi disponit in corde, hic incircumcisus est corde. Qui vero puram fidem in conscientiae sinceritate custodit, iste circumcisus est corde, de quo dici potest: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ego vero audeo ex simili, etiam haec propheticis vocibus addere, quia sicut oportet auribus et labiis et corde, carnis praeputio secundum ea quae supra diximus circumcidi, ita fortassis et manus nostrae indigent circumcisione, et pedes, et visus, et odoratus, et tactus. Ut enim perfectus sit homo Dei in omnibus, cuncta circumcidenda sunt membra: manus quidem a rapinis, a furtis, ac caedibus, Circumcidendi sunt pedes, ne veloces sint ad effundendum sanguinem,
Abbreviated transcription (Latin):
abulo natꝰ est. totiens ex diabolo nascimur.
quotiens peccamꝰ. Infelix ille qͥ semꝑ genera¬
tur a zabulo. rursũq multũ beatꝰ qui ex
dõ semꝑ nascit᷑. Neq enĩ semel dicã ustum ex
dõ natum. s ꝑ singła uirtutis oꝑa semꝑ iustꝰ ex
dõ nascit᷑. Hoc aut̃ ut pleniꝰ possit ꝓbari. etiã
de saluatoris nr̃i cotidiana natiuitate dicamꝰ.
semel nascit᷑. et deinceps desinit nasci. s quoti¬
enscũq ortũ fuerit lum̃ ex quo splendor oritur.
totiens orit᷑ et splendor. Spleudor głe. salua¬
tor nr̃ sapientia ẽ dĩ. Sapientia uͦ splendor
& idcirco dicit ante om̃s colles generat me.
ñ ut quidã male legunt genuit. si semꝑ ex
patre nascit᷑ dñs. etiã tu in similitudinẽ eiꝰ.
si tam̃ adoptionis habes spm̃ semꝑ generariᷤᷤ
adõ ꝑ singulos intellectꝰ. ꝑ singula oꝑa.
& efficieris filiꝰ dĩ in xp̃o ihũ. cui ẽ gła

Expanded text:
abulo natus est. Toties ex zabulo nascimur, quoties peccamus. Infelix iste qui semper generatur a zabulo. Rursumque multum beatus qui semper ex Deo nascitur. Neque enim semel dicam, justum ex Deo natum, sed per singula viDeo. Hoc autem ut plenius possit probari, etiam de Salvatoris nostri quotidiana nativitate dicamus, semel nascitur, et deinceps desinit nasci, sed quotiescunque ortum fuerit lumen, ex quo splendor oritur, toties oritur et splendor claritatis. Salvator noster sapientia est Dei, « sapientia vero splendor ascitur, et idcirco dicit, ante omnes autem colles generat me: non ut quidam male legerunt « generavit. » Si semper ex patre nascitur Dominus, etiam tu in similitudinem ejus, si tantum adoptionis habens spiritum, semper generaris a Deo per singulos intellectus, per singula opera, et efficieris filius Dei in Christo Jesu, cui est cla
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ gͥ qui int̾̃ nos st̃ peccatores conũsi st̃
ad iuquitates patrũ. et patrũ suoꝵ pͥorũ:
Duplices habemꝰ patres. et una species est
pessumoꝵ patrũ. Si quidẽ ante quã cre¬
deremus. diabolus pat̃ nr̃ fuit: ut sermo euan¬
gelicus ostendit dicens. Uos de zabulo patre
nati estis. Cũ aut̃ credidimꝰ. facti sumꝰ filii
dĩ. Si gͦ post hec peccauerimꝰ. conũtimꝰ nos
ad iniquitates ñ simplicit̃ patrũ. s patrum
pͥoꝵ. Ad ꝓbationẽ aut̃ eiꝰ rei qi duplices ha¬
beamꝰ patres. utim᷑ et dđ testimonio in qua¬
dragesimo quarto psalmo ita dicentis. Audi
filia et uide. et uelina aurẽ tuã. et obliuis¬
cere ppłi tui et domꝰ patris tui. Pater dic̃.
obliuiscere domꝰ patris tui. Quasi pat̃ qͥ pͥe
ceͥpit. audi filia. Ergo duplices nr̃i patres st̃.
Sed obliuiscere inqͥt donũ patris tui pͥoris.
Sigͥ oblitꝰ priꝰ domꝰ patͥs tui pͥoris rursus fueris ad
peccata conu̾sus. incidisti in id qͦd nc̃ dr̃ pecca¬

Expanded text:
i inter nos sunt peccatores conversi sunt, non ad iniquitates patrum, sed patrum suorum priorum? Duplices habemus patres, et una species est pessimorum patrum: siquidem antequam crederemus, diabolus pater noster fuit, ut sermo evangelicus ostendit, dicens: « Vos de diabolo patre nati estis , » cum autem credidimus, facti sumus filii Dei. Si ergo post haec peccaverimus, convertimur non ad iniquit approbationem autem ejus rei. quia duplices habemus patres, utemur et David testimonio in quadragesimo quarto psalmo ita dicentis: « Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populi tui et domum patris tui . » Pater dicit, oblivisceris domum patris tui, quasi pater quippe coepit, « audi filia. » Ergo duplices nostri patres sunt: Sed obliviscere, inquit, domum patris tui prioris. Si igitur oblitus domum patris tui prioris rursus fueris ad peccata conversus, incidisti in id quod nunc dicitur pecca
Abbreviated transcription (Latin):
alii. ero ds̃ cuus. Necñ de aliis: ero inqͥt ds̃ eoꝵ.
Putasne aliqͣndo c̃ sequit᷑. id qͦd ꝑ singulos dico.
ut ds̃ om̃iũ fiat ds̃ nr̃  Si aut̃ uis pleniꝰ discere.
quoꝵ ds̃ sit : & qͥb uocabulũ sui nominis largiat᷑.
ego inqͥt ds̃ abrahã. & d̃ isa ac ⁊ ds̃ iacob. idq
ipsum exponens saluator ait. Ds̃ aut̃ ñ ẽ mortu¬
orũ s uiuoꝵ. Quis est mortuus: Utiq peccator
qui ñ audit dicentẽ. ego sũ uita: qui habet mortua
oꝑa: qui necdũ pęnitentiã agit ab oꝑib mortuis.
De qiło apłs ait. Non rursũ fundam̃tũ iacientes
penitentiae ab oꝑib mortus. Si gͦ ñ est ds̃ mor

Expanded text:
alii: « Ero Deus tuus: » nec non de aliis: « Ero, inquit, Deus eorum: » alii: « Ero Deus tuus: » nec non de aliis: « Ero, inquit, Deus eorum: » putasne aliquando consequimur id quod per singulos dico, ut Deus omnium sit Deus noster. Si autem vis plenius discere quorum sit Deus, et quibus vocabulum sui nominis largiatur: « Ego, inquit, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob . » Idque ipsum exponens Salvator ait: « Deus autem non est mortuorum, sed vivorum . » Quis est mortuus? Utique peccator qui non habet, dicentem: « Ego sum vita. » Qui habet mortua opera? qui nec dum poenitentiam egit ab operibus mortuis, de quibus Apostolus ait: « Non rursum fundamentum jacientes poenitentiae ab operibus mortuis . » Si er
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ inqͥt me suꝑ ñ dm̃. De illis dicit. irritauer̃t
me in idolis suis. & ego emulabor eos suꝑ ñ gentẽ.
in gentẽ aut̃ insipientẽ irritabo eos. Nos gͦ iN
qui nascit᷑ ex gentib. Iste enĩ popłs subito nascit᷑.
Et in ꝓpħa scriptũ ẽ: si nata est gens insimul.¬
ad cȩlos. & credidert̃ una die qͥnq milia. & alia die
addita st̃ tria milia. Uere tẽ fuit cernere ppłm istũ
insimul natũ sermone dĩ. & repente sterilẽ partu¬
rientẽ. ad quã dr̃. Letare sterilis que ñ paris. erũ¬
pe et clama quȩ ñ parturis. qr plures filii deserte
magis quã eiꝰ que habet uirũ. Deserta eccłia a
lege. deserta erat a dõ. habens aut̃ uirũ synagoga.
legẽ habebat et dm̃. Qͥ dgͦ pollicet᷑ as̃. Eritis
mͥ in ppłm. & ego ero uob̃ in dm̃. Non ẽ om̃iũ ds̃.
sed eoꝵ tantũ quib se largitꝰ ẽ: quomͦ patriarche
illi ad quẽ locutꝰ ẽ dicens. ego dc̃ tuus. Et rursũ

Expanded text:
sunt, inquit, me super non Deum. » De illis dicit: « Irritaverunt me in idolis suis, et ego aemulabor eos super non gentem: in gentem enim insipientem irritabo eos . » Nos igiqui nascetur de gentibus. Iste enim populus subito nascitur. Et in propheta scriptum est: « Si nata est gens in semelad coelos, et crediderunt una die quinque millia, et alia die addita sunt tria millia . Vere tunc fuit cernere populum in semel natum sermone Dei, et repente sterilem parturientem, ad quam dicitur: « Laetare sterilis quae non paris, erumpe et exclama quae non parturis, quia plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . » Deserta Ecclesia a Lege, deserta erat et a Deo, habens autem virum Synagoga Legem, habebat et Deum. Quid ergo pollicetur Deus? « Eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. » Non est omnium Deus, sed eorum tantum quibus se largitus est. Quomodo patriarchae illi, ad quem dixit. « Ego sum Deus tuus: » et rursum
Abbreviated transcription (Latin):
lac et mel: s illa est terra de qua saluator do¬
cuit dicens. beatimites. qm̃ ipsi possidebunt
terrã. Deinde ad hec quȩ dixerat ds̃ ꝓpħa re¬
spondit id est ad id qͦd ait. maledictus homo
qui ñ audierit u̾ba testam̃ti huiꝰ : & dicit.
t respondi & dixi. Fiat dñe. Quid est qͦd

Expanded text:
lac et mel. Haec enim non est terra de qua Salvator docuit dicens: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Deinde ad haec quae dixerat Deus, propheta respondit, id est ad id quod ait: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus : et dicit: Et respondi, et dixi: Fiat, Domine. Quid est q
Abbreviated transcription (Latin):
creditis. qͦmͦ meis ũbis eredetis: Itaq illi moy¬
si ñ credidert̃. nos uͦ credentes ui xꝑo eredimꝰ
testamento qͦd traditũ ẽ ꝑ moysen. Et ad nos
dr̃ ne maledicti fiamꝰ. Maledictꝰ homo qͥ
ñ audierit uͣba testam̃ti huiꝰ. qͦd mandaui pa¬
trib urĩs. Ergo illi maledicti st̃ : neq enim
audiert̃ testam̃tũ qͦd mandauit ds̃ patrib
In die inqͥt qua eduxi uos de t̾ra egypti. de
fornace ferrea. Et nos eduxit ds̃ de tra egypti. de for-¬
nace ferrea: maxime iuxta intelligentẽ id qͦd scriptũ
ẽ. in ioħis apocalypsi qi locus ubi dñs crucifixus est uo
cetur spũalit̃ sodoma et egyptꝰ. Si enĩ spũalit̾ egẏptꝰ
quippiã nominat᷑. & ñ ẽ egẏptꝰ scdm̃ intelligentiã
corporalẽ. haud dubiũ ẽ quin si intellexeris egyp¬
tũ spũalem & exieris de ea tu sis egrediens ex t̃ra
egypti de fornace ferrea. & tͥ dicatur. audite u̾ba
mea. & facite uixta hec omĩa. Deinde reꝓmissio

Expanded text:
tis? » Itaque illi in Moysen non crediderunt, nos vero credentes in Christo, credimus Testamento quod traditum est per Moysen. Et ad nos dicitur ne maledicti fiamus: « Maledictus homo qui non audierit verba Testamenti hujus quod mandavit patribus vestris. » Ergo illi maledicti sunt? Neque enim audierunt Testamentum quod mandavit Deus patribus. « In die, inquit, qua eduxi eos de terra Aegypti, de fornace ferrea. » Et nos eduxit Deus de terra Aegypti, de fornace ferrea maxime juxta intelligentem id quod scriptum est in Joannis Apocalypsi: quia locus ubi Dominus crucifixus est ualiter Aegyptus quispiam nominatur, et non est Aegyptus secundum intelligentiam corporalem, haud dubium est, quin si intellexeris Aegyptum spiritalem et exieris de ea, tu sis egrediens ex terra Aegypti de fornace ferrea, et tibi dicatur: « audite vocem meam et facite juxta haec omnia. » Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Iuda te laudant fr̃s tui. Manꝰ tuȩ suꝑ dorsum
inunicoꝵ tuoꝵ. Te laudant. Non illũ uidã filiũ
ia cob fr̃s sui laudauert̃. s hunc uidã laudant
reperit᷑ ille uidas suꝑ dorsũ ininuicoꝵ manꝰ suas
posuisse: Hystoria nichil de eo tale conscripsit.
& ostentui eos facientis. & criumphantis ĩ ligno.
uidebis qͦmͦ suꝑ istũ uidã cõpleta sit ꝓphetia di¬
cens. manꝰ tuae suꝑ dorsũ ĩimicoꝵ tuoꝵ. Si aũ¬
nulli dubiũ ẽ quin ad nos xp̃ianos sermo fiat
in eccła habitant. Plȩc est ciuitas magni regis.
hec est uisio pacis. Pax quippe ex nob̃ si camen
filu pacis sumꝰ. multiplicatur et cernit᷑. Audite
gͦ u̾ba testam̃ti huiꝰ : & loquimini ad uiros iuda
& ad inhabitantes hierusalẽ. Et dices ad eos.

Expanded text:
« Juda, te laudant fratres tui, manus tuae super dorsum inimicorum tuorum . » Te laudant: non illum Judam filium Jacob fratres sui laudaverunt, sed hunc Judam laudant reperitur ille Judas super dorsum inimicorum manus suas posuisse? historia nihil de eo tale conscripsit. et ostentui eos facientis, et triumphantis in ligno, videbis quomodo super istum Judam completa sit prophetia dicens: « Manus tuae super dorsum inimicorum tuNulli dubium est, quin ad nos Christianos sermo fiat in ecclesia habitant. Haec est civitas magni regis, haec est visio pacis. Pax quippe in nobis, si tamen filii pacis sumus, multiplicatur et cernitur. « Audite ergo verba Testamenti hujus, et loquimini ad viros Juda et ad inhabitantes Hierusalem, et
Abbreviated transcription (Latin):
& toto mundo illuxisse. qͣndo ũbũ caro factũ
est et habitauit in nob̃. Oportoe aũ nosse.
qm̃ et ante quã corpus assumer&. ad sanctos
quosq descenderit: & post hanc p̃sentiam cor¬
poralẽ ad celos uictor ascendens rursus ad nos
ueniat. Si uis huiꝰ rei caꝑe argumentũ. au¬
sculta qͦd dr̃. Sermo qͥ factꝰ est suꝑ ieremiã
sermo qͥ factꝰ ẽ a dnõ. siue ad hieremiã. siue
ad isaiã. siue ad quẽlib& ꝓpħarum: An ille
est qͥ erat a pͥncipio apud dm̃. Ego nescio ali
quod ũbũ dñi. p̃t̾ eũ de qͦ ait euangłista.
In pͥncipio erat ũbũ. et ũbũ erat apud dm̃. et
ds̃ erat ũbũ. Hoc aũ scire debemꝰ. qr hec sit
utilitas credentiũ. si sermo ad singulos quosq
fiat. Qͥd enĩ mͥ ꝓdest si descendat ĩ mundũ
& ego eũ ñ habeam: E diũso aut̃ etiã si ad
uniũsum mundũ ñ ueniat. & ego fuero simi¬
lis ꝓpharũ: habeo eũ. Dicã aut̃ quia et ad
moysen. et ad hieremiã. ⁊ ad isaiã. et ad sin¬

Expanded text:
do Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Oportet autem nosse, quoniam et antequam corpus assumeret ad sanctos quoque descendit: et post hanc praesentiam corporalem ad coelos victor ascendens, rursus ad nos veniet. Si vis hujus rei capere argumentum, ausculta quod dicitur: Sermo qui factus est super Jeremiam sermo qui factus est a Domino, sive ad Jeremiam, sive ad Isaiam, sive ad quemlibet prophetarum? An ille est qui erat in principio apud Deum? Ego nescio aliista: « In principio erat sermo, et sermo erat apud Deum, et Deus erat sermo . » Hoc autem scire debemus, quia haec sit utilitas credentium, si sermo ad singulos quosque fiat. Quid mihi enim prodest, si descendat in mundum et ego eum non habeam? E diverso autem etiam si ad universum mundum non veniat, et ego fuero similis prophetarum, habeo cum. Dicam autem, quia et ad Moyse, et ad Jeremiam, et ad Isaiam, et ad sin
Abbreviated transcription (Latin):
Ego puto qͦd & de singłis nobis hoc dici po¬
test. qr due gentes et duo ppłi st̃ intͣ nos.
tiorũ nichilominꝰ ppłs intra nos est.
De corde enim nrõ ꝓcedunt cogitationes male.
adulceria. furta. falsa testimonia. dolr con¬
tentiones. hereses. inuidiȩ. cõmessationes.
& his similia. Uides quantꝰ maloꝵ populuᷤ
intranos est: Si uͦ mereamur illã uocẽ
mus suꝑt̾rã. tunc et alius intͣ nos ppłs
inuenitur in spũ generatus. Fructus enĩ
bonitas. mansuetudo. c̃tinentia. castitas.¬
castitas. et his similia. Uides aliũ ppłm.
qui et ipse int᷑ nos ẽ. S iste minor est:
ille maior. Semꝑ enĩ phresst̃ mali quã
boni. & uicia numerosiora uirtutibus.
S si tales sumꝰ qualis rebecca & meream᷑
de isaac idẽ de u̾bo dĩ habere conceptũ.
etiã in nob̃ ppłs popłm superabit. &
maior seruiet minori. Seruiet enĩ caro
spũi. et uicia uirtutibus cedent:

Expanded text:
Ego puto quod et de singulis nobis hoc dici potest, quia duae gentes et duo populi intra nos sunt: tiorum nihilominus intra nos est. De corde enim nostro procedunt cogitationes malae, adulteria, furta, falsa testimonia, doli, contentiones, haereses, invidiae, comessationes , et his similia. Vides quantus malorum populus intra nos est Si vero mereamur illam vocem mus super terram , tunc et alius intra nos populus invenitur, in spiritu generatus; fructus enim bonitas, mansuetudo, continentia, castitas , et his similia. Vides alium populum, qui et ipse intra nos est; sed hic minor est, ille major: semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora virtutibus. Sed si tales simus qualis Rebecca, et mereamur de Isaac, id est, de verbo Dei habere conceptum, etiam in nobis populus populum superabit, et major serviet minori: serviet enim caro spiritui, et vitia virtutibus cedent.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑsunt. Donec integri sunt panes ne¬
mo saturat᷑ nemo reficit᷑. nec ipsi panes
uident᷑ augeri. Considera gͦ nunc: qͦmͦ
paucos panes frangimꝰ. De scripturis di¬
uinis paucos sermones assumimꝰ. qͦd milia

Expanded text:
supersunt. Donec integri sunt panes, nesupersunt. Donec integri sunt panes, nemo saturatur, nemo reficitur; nec ipsi panes videntur augeri. Considera ergo nunc quomodo paucos panes frangimus in Scripturis divinis. Paucos sermones assumimus, et quot millia
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑. Isaac sermo dĩ ẽ: qui sermo in lege
ordeũ seminat. in euangłus criticũ. Illũ
enĩ cibũ ꝑfectiorib & spiritalib. hunc
imperitiorib & animalib parat. quia scri
ptũ est. homines et uunenta saluos facies
domine. Isaac gͦ sermo legis ordeũ seminat.
& tam̃ in ipso ordeo uiuenit centesimum
fructũ. Inuenis enĩ & ĩ lege martyres.
turbis aũ plana et cõmunia loquebatur.
Uis autẽ uidere quia etiã ipse ordei cibos
incipientib exhibae: Scriptũ ẽ in eu¬
uangłus : quia scdo pauerit turbas. Sed
ordeaceis panib pascit. Postea uͦ cũ iam
ꝓfecissent in ũbo & doctrina. triticeos
eis exhibuit panes. Sed pꝰ hoc dñs inqͥt
benedixit isaac: & magnificatꝰ ẽ ualde.
Paruus erat isaac in lege: sed ꝓcessu tem¬
poris in ꝓphetis. Nam cũ in sola lege ẽ.
nondũ magnꝰ est: quippe que et uela¬
ceꝑit litera legis uelut palea ordei eius
secerni. & apparuerit quod spiritalis lex
populoꝵ. & quanti cophini reliquiarũ

Expanded text:
icat sermonem Dei. Qui sermo in lege hordeum seminat, in Evangeliis triticum. Ille enim cibus perfectioribus et spiritalibus, hic imperitioribus et animalibus pptum est: Homines et jumenta salvos facies, Domine . Isaac ergo, sermo legis, ordeum seminat, et tamen in ipso ordeo invenit centesimum fructum. Invenis et in lege martyres, turbis autem communia plane loquebatur. Vis autem videre quia etiam ipse ordei cibos incipientibus exhibet? Scriptum est in Evangeliis quia secundo paverit turbas, sed as primum pascit; postea vero cum jam profecissent in verbo et doctrina, triticeos eis exhibet panes. Sed post hoc Dominus, inquit, benedixit Isaac, et magnificatus est valde. Parvus erat Isaac in lege, sed processu temprophetis: nam cum in sola lege est, nondum magnus est, quippe quae et velacoeperit littera legis velut palea ordei ejus secerni, et apparuerit quod spiritalis est populorum, et quanti cophini reliquiarum
Abbreviated transcription (Latin):
cum app̃henderis librũ scripturarũ. ĩci¬
pias etiã ex ꝓpͥo sensu ꝓferre aliquem
intellectũ. & scdm ea quȩ in ecclesia di¬
dicisti tempta et cu bibere de fonte inge¬
nu tui. Est intra te natura aquȩ uiue.
sunt uene ꝑhennes. & irrigua fluenta
rationabilis sensus. si mͦ non sint terra
et ruderib operta. Sed satisage fodere
terrã tuã. & purgare sordes. idest inge¬
nu tui amouere desidiã. & torporem
cordis excutere. Audi enĩ quid diẽ scrip¬
tura. Punge oculũ & ꝓfert lacrimam.
punge cor et ꝓfert sensũ. Purga gͦ &
tu ingeniũ tuũ. ut aliqͣndo etiam de
tuis fontib bibas. et de tius puteis
haurias aquã uiuã. Si enĩ suscepisti in
liter accepisti. fiet in te fons aquȩ sali¬
entis in uitã et̃nam. in ipso ihũ xꝑo

Expanded text:
cum apprehenderis librum Scripturarum, incipias etiam ex proprio sensu proferre aliquem intellectum, et secundum ea quae in Ecclesia didicisti. Tenta et tu bibere de fonte ingenii tui. Est intra te natura aquae vivae, sunt venae perennes et irrigua fluenta rationabilis sensus, si modo non sint terra et rudibus completa. Sed satage fodere terram tuam, et purgare sordes, id est ingenium, amovere desidiam et torporem cordis excutere. Audi enim quod dicit Scriptura. « Punge oculum, et profer lacrymam: punge cor, et profer sensum . Purga etiam et tu ingenium tuum, ut aliquando etiam de tuis fontibus bibas, et de tuis puteis haurias aquam vivam. Si enim suscepisti in liter accepisti, fiet in te fons aquae salientis in vitam aeternam. Idem ho
Abbreviated transcription (Latin):
duplicit̃ & tͥpliciter. Uide qͥnta tͥ tͣnseunda
tionib. qͦt p̃lus pugnandũ ẽ tͥ & uincen¬
dũ. ut possis ad diuinũ niunerũ ꝑtinere: ut¬
in compoto aliqͦ habearis apud dm̃. ut inter
scãs trib annumerari merearis: ut usitari
possis. & ꝑ dĩ sac̃dotes aaron et moysen nume¬
roꝵ censib asscribi. Suscipienda ẽ tͥ pͥmo lex
dĩ. lex sp̃s scĩ. offerenda sacrificia. explendę
purificationes. ꝑagenda cuncta que sp̃s doc&.
ut possis aliqͣndo ad israheliticũ numerũ ꝑuenire.
Ego adhuc ampliꝰ aliquid intueor in hoc numeroꝵ
libro mysteru. Ratio enĩ tͥbuũ & distinctio or¬
dinũ. societas familiarũ atq ordinatio cuncta
castroꝵ. ingentiũ mͥ sacram̃toꝵ ꝓdit
indicia. apło nob̃ paulo spũalis intelli¬
gentiae semina resꝑgente. & age iã quid omĩs
hec numeroꝵ ratio. quid ordinũ diũsitas. intel¬
ligentie mystice c̃tineat uideamus. Expecta¬
tio nob̃ certa est resurrectionis mortuoꝵ. cum

Expanded text:
nda tionibus, quot praeliis pugnandum est tibi et vincendum, ut possis ad divinum numerum pertinere: ut computo aliquo habearis apud Deum, ut inter sanctas tribus annumerari dignus habearis, ut visitari possis, et per Dei sacerdotes Aaron et Moysen numerorum censibus scribi. Suscipienda est tibi primo lex Dei et lex Spiritus sancti, offerenda sacrificia, explendae purificationes, peragenda cuncta quae lex spiritus docet, ut possis aliquando ad Israeliticum numerum pertinere. Ergo adhuc amplius aliquid intueor in hoc Numerorum libro mysterii. Ratio enim tribuum et distinctio ordinum, societas familiarum atque ordinatio cuncta castrorum, ingentium mihi sacramentorum prodit indicia, apostolo nobis Paulo spiritalis intelligentiae semina respargente. Et age jam, quid omnis haec numerorum ratio, quid ordinum diversitas intelligentiae mysticae contineat, videamus. Exspectatio certa est nobis resurrectionis mo
Abbreviated transcription (Latin):
ex qͣtuor orbis partib uenientes. inuocant
nomen dñi. recũbentes cũ abrahã isaac & iacob
in regno celoꝵ. Hec a nob̃ generalit indicata
sint : uolentib totiꝰ saeri huiꝰ uoluminis con¬
tinentiã mysticã breuit̃ cõphendere. ut ex
his intelligentiȩ spũalis occasione suscepta.
unꝰ quisq ei in reliquis similẽ aut etiã si cui am¬
pliꝰ dĩ reuelat. suꝑiorẽ & excelsiorẽ ꝑsequat᷑
indaginem. Ego enĩ uͦ imparẽ me iudico ad
enarranda mysteria qͦ liber hic c̃tinet numeroꝵ.
multo aut̃ inferiorem ad illa qͣ deuteronomi

Expanded text:
ex quatuor orbis partibus venientes, invocant ex quatuor orbis partibus venientes, invocant nomen Domi generaliter indicata sunt, volentibus totius sacri hujus voluminis continentiam mysticam breviter comprehendere, ut ex his intelligentiae spiritalis occasione suscepta, unusquisque et in reliquis similem, aut etiam si cui amplius Deus revelat, superiorem et excelsiorem persequatur indenarranda mysteria libri Numerorum, multo autem inferiorem ad illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
sociabit᷑. ꝓ his quȩ ad unã quãq earũ uł in
actib cognata uł in morib habuit. Cruit
gͦ huiꝰ modi quidã ordines in resurrectione
mortuoꝵ sic̃ designat apls. quoꝵ ordinũ
typus in hoc libro & figura p̃formari mͥ¬
udebit᷑. S & illud qͦd fociatione quadã
tͥbuum & conexione. castroꝵ positio. & metati¬
onis ordo describit᷑. ꝑtinet sine dubio ad aliquẽ
resurrectionis mortuoꝵ statũ. qͦd tres ad orientẽ
collocate dicunt᷑ tͥbus. & tres ad occidentẽ. tres
etiã ad mare. & tres ultimȩ ad aquilonẽ. qͥ durꝰ
puto ociosum. & qͦd isachar huic iungitur.
& ⁊abulon: & qͦd in qͣtuor partes tͥnꝰ iste nu¬
merus ordinat᷑. Que quãuis positionũ suarum
diũsas habeant qualitates. onĩs tam̃ int᷑ trini¬
tatis numerũ continent᷑. & qͦd ꝑ totas
has quã  tuor partes in unũ numerũ colligit᷑
eadem tͥnitas. semꝑ ꝓeo sine dubio. qͦd sub uno
nomine patris et filii & sp̃s scĩ censent᷑ om̃s qui

Expanded text:
 his quae ad unamquamque earum vel in actibus cognata vel in moribus habuit. Erunt ergo hujusmodi quidem ordines in resurrectione mortuorum, sicut designat Apostolus. Quorum ordinum typus in hoc libro et figura praeformari mesia. Sed et illud quod consociatione quadam tribuum et connexione castrorum, positio et metationis ordo scribitur, pertinet sine dubio ad aliquem in resurrectione mortuorum statum. Quod tres ad orientem collocatae dicuntur tribus, et tres ad occidentem, tres etiam ad mare, et tres ultimae ad aquiloputo otiosum: quod et Issachar huic jungitur et Zabulon, et quod in quatuor partes trinus iste numerus ordinatur. Quae quamvis positionum sudiversas habeant qualitates, omnes tamen intra trinitatis numerum continentur: et quod per totas has quatuor partes in numerum unum colligitur eadem trinitas, semper pro eo sine dubio quod sub uno nomine Patris et Filii et Spiritus sancti censentur omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui ad paradysũ. aut alia qualib& ex
multis mansionib que apud patrẽ st̃ tͣnsfe-¬
rendi loca. Diũsitas aut̃ translationis &
glẽ. ex meritis sine dubio & actib uniꝰcuiꝰq
p̃stabit᷑. Et erit unꝰ quisq in eo ordine
quẽ sibi gestoꝵ merita contulerint. sicut
& idem paulus ꝓtestat᷑. dicens de resurgen¬
tib. Unusqͥsq aut̃ in suo ordine. Hinc ergo
accid& in resurrectione. ut unꝰ quisq aut in
tribu ruben spũalib indicus asscribat᷑. ob hoc
ꝓfecto qͦd aliquid ĩ morib aut ĩ actib aut
uita ipsi Ruben simile & c̃sanguineũ habuit.
Aliꝰ aut̃ in tͥbu symeon. fortassis ꝓ obedientia.
aliꝰ aut̃ ĩ tͥbu leui. credo quia bene p̃fuit sac̃¬
dotio. uł qͥ bene ministrans gradũ sibi bonum¬

Expanded text:
 ad paradisum, aut aliqua quaelibet ex multis mansionibus quae apud Patrem sunt , transferendi loca. Diversitas autem translationis et gloriae ex meritis sine dubio et actibus uniuscujusque praestabitur, et erit unusquisque in eo ordine quem sibi meritorum gesta contulerint, sicut et idem Paulus protestatur dicens de resurgentibus: Unusquisque in suo ordine . Tunc autem accedit in resurrectione unusquisque, ut in tribu Ruben spiritalibus indiciis ascribatur; ob hoc profecto quod aliquid in moribus, aut actibus, aut vita, ipsi Ruben simile et consanguineum habuit. Alius autem in tribus Simeon, fortassis pro obedientia; alius in tribu Levi, credo qui bene praefuit sacerdotio, vel qui bene ministrans
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ israhelitica numerat᷑. hoc ẽ illa uirtꝰ
que a dõ docet᷑. quȩ ꝑscripturas diuinas
discit᷑. que ꝑ fidẽ euangłicã et apłicam
tradit᷑. & idõ dicit. illi soli numerent᷑.
qui ꝓgrediunt᷑ in uirtute isrł. S &
illud consideremꝰ quidẽ qͦd ñ statim ut
egressus est populus de egypto numerat᷑.
Adhuc enĩ ꝑsequebat᷑ pharao. S nec
cum mare rubrũ quidem transiens uenit
ĩ desertum. dr̃ numerari. Nondum enĩ tẽptati.
adũsũ amalech. et uincunt. S ne tunc quidẽ
numerant᷑. Non enĩ sufficit ad ꝑfectionẽ ten¬
denti una uictoria. ilan accipiunt cibũ. &
aquȩ poculũ de seqͤnti petra hauriunt. Sed
neq tunc numerant᷑. Nondũ enĩ in his ea que
numeris apta ducunt᷑ adoleuerant. Cab̃naculũ
testimoni ẽstituit᷑. S ne in hoc quidẽ numne¬
randi ppłi tempꝰ aduenit. Lex ꝑ moysenda

Expanded text:
virtus Israelitica numeratur, hoc est, illa virtus virtus Israelitica numeratur, hoc est, illa virtus quae a Deo docetur, quae per Scripturas divinas discitur, quae per fidem evangelicam et apostolicam traditur. Et ideo dicit ut illi soli numerentur qui progrediuntur in virtute Israel. Sed illud consideremus quid est quod non statim ut egressus est populus de Aegypto numeratur, adhuc enim persequebatur Pharao, sed nec cum mare quidem transiens, venisset in desertum, dicitur numerari. Nondum enim tentati, nadversus Amalec et vincunt, sed nec tunc quidem numerantur: non enim sufficit ad perfectionem tendenti una victoria. Manna accipiunt cibum, et aquae poculum de petra sequenti hauriunt, sed neque tunc numerantur: nondum enim in his ea quae numeris apta dicuntur, adoleverant. Tabernaculum testimonii construitur, sed nec ibi quidem numerandi populi tempus a
Abbreviated transcription (Latin):
amẽ sensuũ qͥ de pͥncipali mentis quasi de ca
pellauit. Sed in hec ꝑ excessum qͣndam deue¬
nimus. nc̃ ad ꝓpositum reuertamur. Et
locutꝰ est inquit dñs ad moysen in deserto sẏna.
illa scilicoe omĩã quȩ suꝑius compendiosa narra¬
tione cõp̃hendimꝰ: ubi p̃cipit᷑ numerari a ui¬
ginti annis & supra. omnis qui ꝓcedit in uir¬
tute isrł. Si quis gͦ ꝓcedit in urtute ipse
numeretur. & ñ qualieũq uirtute. idest ñ
egyptioꝵ uirtute. neq i assyrioꝵ. neq in
grecoꝵ. sed in uirtute isrł. ipse numeratur
apud dm̃. Est enim uirtꝰ animi quã grecoꝵ
philosophi docent. s hec ñ ꝑtinet ad nume
mana. Est & assyrioꝵ uirtꝰ. & chaldeoꝵ.
que in astrologiȩ studu predicatur. s non
est ista uirtꝰ israhelitica. & idõ ñ ꝑtinet
ad dm̃. Est & alia egẏptioꝵ uirtus in ea
quã dicunt secreta sapientie. s hec non ad¬
uingit᷑ ad calculum dĩ. Sola apud dm̃

Expanded text:
dinem sensuum, qui de principali mentis, tanquam de capdinem sensuum, qui de principali mentis, tanquam de cappellavit. Sed in haec per excessum quemdam devenimus; nunc ad propositum revertamur. Et locutus est, inquit, Dominus ad Moysen in deserto Sinai. Illa scilicet omnia quae superius compendiosa narratione comprehendimus, ubi praecipitur numerari a viginti annis et supra, omnis qui procedit in virtute Israel. Si quis ergo procedit in virtute, ipse numeratur: et non in qualicunque virtute, id est, non Aegyptiorum virtute, neque in Assyriorum, neque in Graecorum, sed in virtute Israel, ipse numeratur apud Deum. Est enim virtus animi, quam Graecorum philosophi docent. Sed haec non pertinet ad numermana. Est et Assyriorum virtus vel Chaldaeorum, quae astrologiae studiis praedicatur. Sed non est ista virtus Israelitica, et ideo non pertinet ad Deum. Est et Aegyptiorum virtus in ea quam dicunt secreta sapientia, sed haec non adjungitur ad calculum Domini. Sola autem apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
cõputabor. Donec autẽ in est alicui nrm̃
uł puerilis uͤł lubricus sensus. uł feminea &
soluta segnities. uł egẏptios gerimꝰ & barba¬
ros mores. haberi apud dm̃ in scõ & c̃secrato
numero ñ meremur. Innumeri enĩ apud
salomonẽ dicunt᷑ eẽ qui ꝑeunt. numerati
aut̃ om̃s qͥ saluant᷑. Et uis tͥ ostendam
qr scõꝵ numerus habet᷑ apud dñ. Audi
quomͦ de astris quidẽ cȩlestib dic̃ dauid.
Qui numerat multitudinẽ stellarũ. & om̃b
eis nomina uocat. Saluator uͦ ñ solum disei¬
pulos suos electos sub numero statuit.
uerũ & capillos capitis eoꝵ dicit ẽẽ numne¬
ratos. Ait enim. Ur̃ĩ autem et capilli capitis
numerati sunt. In quo utiq ñ illos dicebat
capillos esse numeratos. qui uł e ferro actol¬
deri et ꝓici solent. uł temporis etate de¬
fluere ac perire. s illi capitis capilli apud
alienigenas. Uitutes gͦ animȩ & multitu¬

Expanded text:
computabor. Donec autem inest alicui vestrum computabor. Donec autem inest alicui vestrum vel pueris et lubricus sensus, vel feminea et resoluta segnities, vel Aegyptios gerimus et barbaros mores, haberi apud Deum in sancto et consecrato numero non meremur. Innumeri autem apud Salomonem dicuntur esse qui pereunt, numerati autem omnes qui salvantur. Et vis tibi ostendam quia sanctorum numerus habetur apud Deum? Audi quomodo de astris quidem coelestibus dicit David: Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat . Salvator vero non solum discipulos suos electos sub numero statuit, verum et capillos capitis eorum dicit esse numeratos. Ait enim: Vestri autem capilli capitis numerati sunt . In quo utique non illos dicebat capillos esse numeratos, qui vel ferro attonderi et projici solent, vel temporis aetate defluere ac perire, sed illi capitis capilli apud alienigenas. Virtutes ergo animi et multitu