comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nr̃oꝵ qͣlitate factoꝵ. uidex
uerꝰ & iustus aut supplicia de¬
cernat aut premia. Et tuam
ipsius aĩam ꝑtransibit gladiꝰ.
Nec littera nec hystoria docet.
ex hac uita mariam corporat
necis passione migrasse. Non
enĩ anima s corpus mat̾iali
gladio transu̾beratur. & ido
prudentiã marie haut ignarã
mysterii cȩlestis ostendit. Ui¬
acutius om̃i gladio acutissimo
penetrans usq ad diuisionẽ
laꝵ. cogitatioẽs cordis. & se¬
creta scrutatur animoꝵ: qr
nuda m̃tium. & aꝑta st̃ om̃ia¬
d̾i filio : que conscientiȩ secre¬
ta ñ fallunt. ꝓphetauit itaq
sẏmeon. ꝓphetauerat copula¬
ta comugio: ꝓpħauerat uirgo.
Debuit etiã uidua: ne qua
aut ꝓfessio deee̾t aut sexꝰ. ⁊ rõo
anna stipendiis uiduitatis et
moribꝰ tał inducit᷑. ut digna
plane fuisse credat᷑. q̃ redemp¬
torẽ uenisse om̃ium nuntiaret.
Cuius merita cũ alibi descͥpseri¬
mus cũ uiduas hortaremur. ħ
loco qm̃ ad alia ꝓperamꝰ ñ pu¬

Expanded text:
rum qualitate factorum iudex uerus et iustus aut supplicia decernat aut praemia. et tuam inquit ipsius animam pertransibit gladius. nec littera nec historia docet ex hac uita Mariam corporalis necis passione migrasse; non enim anima, sed corpus materiali gladio transuerberatur. et ideo prudentiam Mariae haut ignaram mysterii caelestis ostendit. uiacutum omni gladio acutissimo, penetrans usque ad diuisionem larum cogitationes cordis et secreta scrutatur animorum, quia nuda mentium et aperta sunt omnia filio, quem conscientiae secreta non fallunt. prophetauit itaque Symeon, prophetauerat copulata coniugio, prophetauerat uirgo, debuit etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut sexus. et ideo Anna et stipendiis uiduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse credatur, quae redemtorem uenisse omnium nuntiaret. cuius merita cum alibi descripserimus, cum uiduas hortaremur, hoc loco, quoniam ad alia properamus, non pu
Abbreviated transcription (Latin):
ne t̃ram occupent. S qͥ ad huc
ñ habet fructum. conetur ut
afferat ĩ futurum. Bonꝰ ille cul¬
tor agͥ int̃ueniet ꝓ nob̾ infe¬
cundis. ꝓ nob̃ ĩfruc tuosis.
ut detur spaciũ. patientia
deferat᷑. neforte & nos
aliquẽ dõ ferre ñpossimꝰ.
Singłis qͦq gen̾ib homi¬
nũ conueniens sc̃s baptista.¬
Publicanis. ne ultra p̃scͥptum
exigant. Militib ne calumniã
facientes. p̃dam requirant: do¬
cens iccirco stipendia constituta
militiȩ : nedũ sumptꝰ q̃rit᷑.
p̃do grassetur. S hec & alia
officioꝵ p̃cepta. ꝓpͥa singłoꝵ¬

Expanded text:
ne terram occupent. sed qui adhuc ne terram occupent. sed qui adhuc non habent fructum conentur at adferant in futurum. bonus ille cultor agri interueniet pro nobis infecundis, pro nobis infructuosis, ut detur spatium, patientia deferatur, ne forte et nos aliquem fructum deo ferre possimus. singulis quoque generibus hominum conueniens tribpublicanis, ne ultra praescriptum exigant; militibus, ne calumniam faciant, ne praedam requirant; docens idcirco stipendia constituta militiae; ne dum sumptus quaeritur, praedo grassetur. Sed haec et alia officiorum praecepta propria sing
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. steriles ad fructum. irratio¬
nabiles ad ꝓfectum. ĩã ĩ arboꝵ
speciem figurantur. q̃ irrationa¬
bili qͦdã munere nature. decore
ad usum. ad aspectũ uenuste.
ad fructum opime. surgunt ca¬
cuminibus. fundunt᷑ brachiis.
replentur fructibꝰ. frondibus
uestiuntur. Atq utinã nos fe¬
cundaꝵ usum arboꝵ possemus
imitari: meritisq crescentibus
longeue humilitatis radice fun¬
dati. sublimesq ab humo. decori
ad speciem. adultos fructuosoꝵ
oꝑum u̾tices erigamꝰ: ne euũ¬
głici securis agͥcolȩ trunci ra¬
dicẽ siluest̾s excidat. Ue enĩ mͥ:
si ñ euuangłiz auero. S uox ista
apłica ẽ. Ue mͥ ẽ: si ñ peccata
defleuero. Ue mͥ. si ñ media noc¬
te surrexero ad confitendum tͥ.
ue mͥ: si dolũ ꝓrimo meo fecero.
fecundos uiuificet. steriles de¬
p̃hendat. Anni tres st̃ ex qͦuenit.
& fructũ ĩ uideis inuenire non
potuit. Utinã inueniat ĩnobis.
Iussurꝰ ẽ succidi ĩfructuosos:

Expanded text:
tum, steriles ad fructum, irratiotum, steriles ad fructum, irrationabiles ad profectum, jam in arborum speciem figurantur, quae rationabili quodam naturae munere decorae ad usum, ad aspectum venustae, ad fructum opimae, surgunt cacuminibus, funduntur brachiis, replentur fructibus, frondibus vestiuntur. Atque utinam nos fecundarum usum arborum possimus imitari, meritisque crescentibus longaevae humilitatis radice fundati, sublimes ab humo, decori ad speciem adultos fructuosorum operum vertices erigamus; ne evangelica securis agricolae trunci radicem silvestris excidat. Vae enim mihi est, si non evangelizavero . Sed vox ista ica est — uae mihi est, si non peccata defleuero; uae mihi, si non media nocte surrexero ad confitendum tibi; uae mihi, si dolum proximo meo fecero; fecundos uiuificet, steriles deprehendat. anni tres sunt ei quo uenit et fructum in Iudaeis inuenire non potuit: utinam inueniat in nobis! iussurus est succidi infructuosos,
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta qd scͥptũ ÷ & uos tanqͣm
lapides uiui edificamini domo ᷤᷤ
spiritales. in sacerdotiũ scm̃
offerentes hostias spiritale.
multo altius hic uident᷑ uoce
ꝓpħica lapidibꝰ hoĩes cõparati: qͥ
ita humane sensũ m̃tis amise¬
rant. ut dũ lapidib putant
diuinitatis alicuius in e̾e̾ rationẽ.
ipsi in naturam lapidũ. ñ usu
corporis. s m̃tis habitu u̾t̾ent᷑.
Deniq ex abrahȩ scđ̾m carnem
successione manantes: ⁊ pͥncipes
sodomoꝵ appellant᷑: & parietes
dealbati. Ita sibi p̃rogatiuã ge¬
neris moꝵ magis similitudo uen¬
dicat. qͣm ordo maiorũ. Quin
etiã ut scias qr lapidib cõparati
sunt homines. arborib quoq
homines cõparauit: subiciens ꝓ¬
pħa qr iã securis ad radices arboꝵ
posita est. Exempli autẽ ido fac
ta ẽ mutatio: ut illo comparati¬
onis ꝓcessu qͥdã intelligat᷑ hõis
clem̃tior iã ꝓfectus. Nã illi ante
deformes ad usum. nudi ad orna¬

Expanded text:
iuxta quod scriptum est: et uos tamquam iuxta quod scriptum est: et uos tamquam lapides uiui aedificamini domus spiritalis in sacerdotium sanctum offer: multo altius hic videntur voce prophetica lapidibus homines comparati, qui ita humanae sensum mentis amiserant; ut dum lapidibus putant divinitatis alicujus inesse rationem, ipsi in naturam lapidum corporis, sed mentis habitu uerterentur. denique ex Abrahae secundum carnem successione manantes et principes Sodomorum appellantur et parietes dealbati. ita sibi praerogatiuam generis morum magis similitudo uindicat quam ordo maiorum. quin etiam ut scias quia lapidibus conparati sunt homines, arboribus quoque homines conparauit subiciens propheta: quia iam securis ad radices arborum posita est. ta mutatio est; ut illo comparationis processu quidam intelligatur hominis clementior jam profectus. Nam illi ante deformes ad usum, nudi ad orna
Abbreviated transcription (Latin):
Potens ẽ ds̃ de lapidibꝰ istis
suscitare filios abrahȩ. Nã licet
d̃s posset diu̾sas conu̾tere & mu¬
tare naturas : tam̃ qr mͥ plus
mysteriũ ꝙͣ miraculũ ꝓdest.
in p̃nuntio xͥ nichil magis qͣm
edificationẽ eccłȩ debeo sur-¬
gentis agnoscere : q̃ ñ rupei ᷤ
saxis s uiuis lapidib exstruc¬
ta. ĩ habitaculũ di & fastigiũ
templi. conu̾sione nr̃oꝵ sur-¬
rexit animoꝵ. Et enĩ parabat
ds m̃tiũ nr̃arũ dura mollire: &
de lapidib offensionis excitare
cultores religionis. Qͥd enĩ aliud
ꝙͣ lapides habebantur. qͥ lapidib
seruiebant:. Si miles utiq his qͥ
facerent eos. ꝓphetat᷑ gͥ saxosis
gentium fides infundenda pec¬
toribus: & futuros ꝑ fidẽ abrahȩ
filios oracła pollicent᷑: qͥb per
duritiã m̃tis saxeus qͥdã ĩsensi¬
bilis irrationabilisq nature: usꝰ
inoleuerat. Nam si lapidibus
uiuis firmatos uiros fidi robore
sententia apłica comparauit:

Expanded text:
potens est deus de lapidibus his potens est deus de lapidibus his suscitare filios Abrahae. nam licet deus possit diuersas conuertere et conmutare naturas, tamen quia mihi plus mysterium quam miraculum prode est, in praenuntio Christi nihil magis quam aedificationem ecclesiae debeo surgentis agnoscere, quae non rupeis saxis, sed uiuis lapidibus exstructa in habitaculum dei et fastigium templi conuersione nostrorum surrexit animorum. etenim parabat deus mentium nostrarum dura mollire et de lapidibus offensionis excitare cultores religionis. quid enim aliud quam lapides habebantur qui lapidibus seruiebant, similes utique his qui facerent eos? prophetatur igitur saxosis gentilium fides infundenda pectoribus et futuros per fidem Abrahae filios oracula pollicentur, quibus per duritiam mentis saxeus quidam insensibilis inrationabilisque naturae usus inoleuerat. nam si lapidibus uiuis firmatos uiros fidei robore sententia apostolica conparauit
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ nr̃ abrahamest. Dico autẽ
uobis: qr potens ẽ dñs de la-¬
pidibꝰ istis suscitare filios abra¬
hȩ. Argui qͥdẽ uidetur mali-¬
tia iudeoꝵ: eo qd̾ uarii noxiȩ
m̃tis ueneno. serpentinos lapsꝰ
& t̃rena cubilia. ñ diuinȩ aliqd̃
mysterium cognitionis oꝑent᷑.
S tam̃ cũ d̾r qͥs ostendit uob̃
fugere a uentura ira: ostendit᷑
his dĩ miseratione infusa pru¬
dentia. ut gerant suoꝵ peniten¬
tiã delictoꝵ : futuri terrorem
iudicii ꝓuida deuotione me¬
tuentes. Ad generationẽ gͦ ñ
ad successionẽ referenda ẽ com¬
paratio uiperarum. Aut fortas¬
se iuxta qd̾ scͥptum ẽ. estote
prudentes sic̃ serpentes. os
& sponte deposcant. & adhuc
noxia ñ relinqͣnt: & ido ãmo¬
nent᷑ claritate̾ sibi magis oꝑiᷤ
ꝙͣ nobilitatem geni̾s uendicare.
qd̾ nulla in successione p̃roga¬
tiua sit. nͥ fidĩ astipuletur he-¬
reditas: qͣm dĩ nutu ad pꝰpłos
nationũ transferendã. sermo¬
ne ꝓpħico reuelauit dicens.

Expanded text:
. dico autem uobis, quia potens est deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae, argui quidem uidetur malitia Iudaeorum, eo quod uarii noxiae mentis ueneno serpentinos lapsus et terrena cubilia, non diuinae aliquod mysterium cognitionis operentur, sed tamen cum dicitur: quis ostendit uobis fugere a uentura ira? ostenditur his dei miseratione infusa prudentia, ut gerant suorum paenitentiam delictorum futuri terrorem iudicii prouida deuotione metuentes. ad generationem ergo, non ad successionem referenda est conparatio uiperarum. aut fortasse iuxta quod scriptum est: estote prudentes sicut serpentes oste sponte deposcant, sed adhuc noxia non relinquant. et ideo admonentur claritatem sibi magis operis quam nobilitatem generis uindicare, quod nulla in successione praerogatiua sit, nisi fidei adstipuletur hereditas, quam dei nutu ad populos gentilium transferendam sermone prophetico reuelauit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
& ab om̃ib deferendum ẽ. Non
publicanꝰ ñ miles excipitur. ñ
agͥcola. ñ urbanꝰ: diues ⁊ pauꝑ.
om̃s ĩ cõmune ammonentur.
ut conferant ñ habenti. Miseri¬
cordia enĩ plenitudo uirtutũ
est: & ido om̃ib ẽ ꝓposita for¬
ma ꝑfecte uirtutis: ne uesti¬
m̃tis alim̃tisq suis parcant. Mi¬
scđie tam̃ ipsius ꝓ possibilitate
conditionis humane m̃sura
seruatur: ut ñ sibi unusquisq
totũ eripiat: s qd̃ habet cũ
paupere partiatur. xi¬
xistimante autem popło
& cogitante ĩ cordib suis
de ioħe ne forte ipse eẽt
xp̃c: respondit dicens.
Ego qͥdẽ uos baptizo in
aqua. in penitentia. Ui¬
debat gͦ iohannes cordis oc
ꝓpħis palam fiant cordis oc¬
culta : paulus ostendit dicẽs.
Occulta qͦq cordis eiꝰ mani¬
festa fiant : et ꝓcidens in fa-¬
ciẽ adorabit dm: ꝓminti¬
ans qđ uere d̾s ẽ inuobis. Dei
gͦ munus ẽ qͥ reuelat. ñ uirtus
hominis: qͥ diuino magis adiu¬
uat᷑ beneficio. ꝙͣ naturali cer¬

Expanded text:
t ab omnibus deferenda. non publicanus, non miles excipitur, non agricola uel urbanus, diues et pauper, omnes in conmune admonentur, ut conferant non habenti; misericordia enim plenitudo uirtutum est. et ideo omnibus est proposita perfectae forma uirtutis, ne uestimentis alimentisque suis parcant. misericordiae tamen ipsius pro possibilitate condicionis humanae mensura seruatur, ut non sibi unusquisque totum eripiat, sed quod habet cum paupere partiatur. Aestimante autem populo et cogitante in cordibus suis de Iohanne, ne forte ipse esset Christus, respondit dicens: ego quidem uos baptizo in aqua in paenitentia. uidebat ergo Iohannes cordis occ prophetis palam fiant cordis occulta Paulus ostendit dicens: occulta quoque cordis eius manifesta fient, et procidens in faciem adorabit deum pronuntians quod uere deus est in uobis. dei ergo munus est, qui reuelat, non uirtus hominis. qui diuino magis adiuuatur beneficio quam naturali cer
Abbreviated transcription (Latin):
tractꝰq regionũ. uno mom̃to
inuno corpore d̾s fraudẽ ue¬
tusti erroris aboleuit: grãm reg¬
ni cȩlestis effudit : Unꝰ enim
mersꝰ: s eleuauit om̃s. Unus
descendit: ut ascenderemꝰ om̃s
Unus om̃iũ peccata suscepit :
ut in illo om̃ium peccata more¬

Expanded text:
tractusque regionum uno momento tractusque regionum uno momento in uno corpore deus fraudem uetusti erroris aboleuit, gratiam regni caelestis effudit? unus enim mersit, sed eleuauit omnes; unus descendit, ut ascenderemus omnes, unus omnium peccata suscepit, ut in illo peccata o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑi. dedit mͥ in opi grãm quã
ante nͣ habui: iusticia ergo eiꝰ
manet in et̃num. Que ÷ iusti
cia. nͥ qd̃ alterum facere uelis.
pͥor ipse incipias: & tuo alios hor¬
teris exemplo: Que ẽ iusticia
nͥ ut qr carne̾ suscepit. ñ qͣsi
d̃s sensũ aut ministeriũ carmᷤᷤ
excluderet. s qͣsi homo carnẽ
uinceret: ut iuncere me do¬
ceret: Docuit enĩ qͣratione
possim t̃renis concretã uitiis
obnoxiȩ carnis illuuiẽ. sepeli¬
re criminibus.: renouare uir¬
tutibꝰ. Ouere diuinã ĩ ipsa
humilitate dñi ꝓspicientiam.
Quantũ enũ abiectior humi¬
litas: tanto diuinior ꝓuiden¬
tia. In uiriaꝵ suaꝵ acerbitate
qͥ nullis remediis indigeret
d̾s ꝓbat᷑. Qͥd enĩ tã diuinum
ad p̾płos ꝓuocandos. qͣm ut
nemo refugiat lauacrũ gr̃ȩ.
tiȩ ñ refugit: Nemo se dicat
nit ad remedium peccatoꝵ. Si
corpore suo lauit: qͣnto magiꝰ noᷤ
nr̃a delicta lauare debemus.
genis humani conditio diffun¬
ditur. ꝑ separataꝵ diuortia

Expanded text:
 dedit mihi inopi gratiam, quam ante non habui; iustitia eius ergo manet in aeternum. quae est iustitia nisi ut quod alterum facere uelis prior ipse incipias et tuo alios horteris exemplo? quae est iustitia nisi ut quia carnem suscepit non quasi deus sensum aut ministerium carnis excluderet, sed quasi homo carnem uinceret, ut uincere me doceret? docuit enim qua ratione possim terrenis concretam uitiis obnoxiae carnis inluuiem sepelire criminibus, renouare uirtutibus. o uere diuinam in ipsa humilitate domini prospicientiam! quanto enim abiectior humilitas tanto diuinior prouidentia. iniuriarum suarum acerbitate qui nullis remediis indigeret, deus probatur. quid enim tam diuinum ad populos prouocandos quam ut nemo refugiat lauacrum gratiaeenitentiae non refugit? nemo se dicat nit ad remedium peccatorum. scorpore suo lauit, quanto magis nos nostra delicta lauare debemus? generis humani condicio diffunditur, per separatarum diuortia
Abbreviated transcription (Latin):
corporis euis. de carne eiꝰ & de
ossib eius. Et fortasse hȩc÷ costa
de qͣ dixit: sentio uirtutem de¬
me exisse. Hec ÷ costa q̃ de xp̃o
exiuit : nec corpus eiꝰ imminuit
Non eñ corporalis. s spiritalis
est costa. Sp̃c autẽ ñ diuiditur
ipse: s diuidit singulis ꝓut uult.
hec ẽ eua: mat̃ om̃iũ uiuenttũ.
Si enim intelligas. uiuentẽ cum
mortus queris: intelligis eos mor¬
tuos ẽẽ qͥ sine xp̃o sunt : qͥ parti¬
cipes uite ñ sunt. Hoc ẽ enim
qͣm ȩdificauit ds ipso summo
angulari lapide xp̃o iħu : inqͦ
om̃is structura compaginata
crescit intemplum. Ueniat gͦ
ds: edificet mulierẽ illam qͥdẽ

Expanded text:
corporis eius, de carne eius et de ossibus eius. et fortasse haec est costa, de qua dixit: sentio de me uirtutem exisse, haec est costa, quae de Christo exiuit nec corpus eius inminuit; non enim corporalis, sed spiritalis est costa, spiritus autem non diuiditur ipse, sed diuidit singulis prout uult. haec est Eua, mater omnium uiuentium. si enim intellegas uiuentem cum mortuis quaeris, intellegis eos mortuos esse qui sine Christo sunt, qui participes uitae non sunt; hoc est enim quam aedificauit deus ipso summo angulari lapide Christo Iesu, in quo omnis structura conpaginata crescit in templum. Ueniat ergo deus, aedificet mulierem, illam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ domino erimus. Ad hanc
gͥ ȩdificandam mittuntur
quide̾ plures : mittuntur pa-¬
triarchȩ : mittuntur ꝓphete.
mittitur gabrihel archangłs.
innumeri angł diriguntur.
& multitudo celestis exercitus
dm̃ laudat : qr eiuitatis huius
edificatio ꝓpinquat. Mittunt᷑
plures ad eam: s xp̃c eã solus
edificat. Uerũ ñ ẽ solus: quia
pat̾ presens est. Et si solus ȩdi-¬
ficat : gr̃am tam̃ tante ȩdifi-¬
cationis ñ solus usurpat. Scͥp¬
tũ ẽ de templo qͦd edificauit
salomon. in qͦ typꝰ eccłȩ fuit.
ra. Ueniant angłi illi. ueniant
lapidis cęsores: cȩdantur su¬
ꝑflua lapidum nr̃oꝵ. aspera
leuigent᷑. Ueniant & qͥ in hu-¬
meris portant. Scriptum ẽ
enim. supra humeros tollent᷑.
tera. comperisti:uenit ad
lohannis baptisma. S ioħis
baptisma habebat ꝑęnitentiã
delictoꝵ: & id̾o ꝓhibet eũ
iohannes dicens. Ego ate de¬
beo baptizari: & tuuenis ad
me: Cur uenis adme qͥ pec¬

Expanded text:
cum Domino erimus . 89. Ad hanc cum Domino erimus . 89. Ad hanc igitur aedificandam mittuntur quidem plures, mittuntur patriarchae, mittuntur prophetae, mittitur Gabriel archangelus, innumeri angeli diriguntur, et multitudo coelestis exercitus Deum laudat; quia civitatis hujus aedificatio propinquat. Mittuntur plures ad eam, sed Christus eam solus aedificat, verum non est solus; quia Pater praesens est. Et si solus aedificat; gratiam tamen tantae aedificationis non solus usurpat. Scriptum est de templo, quod aedificavit Salomon, in quo typus Ecclesiae fuit, s. ueniant angeli illi, ueniant lapidicaesores, caedantur superflua lapidum nostrorum, aspera leuigentur, ueniant et qui in umeris portant; scriptum est enim: supra tera comperistis. Venit ad Joannis baptisma: sed Joannis baptisma habebat poenitentiam delictorum . Et ideo prohibet eum Joannes dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? Cur venis ad me, qui pec
Abbreviated transcription (Latin):
& nunc mulier figurat᷑. & nẽ
creat᷑: & id̾o nouo u̾bo usa est
scͥptura. qr suꝑ edificamur suꝑ
insacerdotium sc̃m. Ueni dñe
ds. ȩdifica mulierem istam: ẽ¬
difica ciuitatẽ: Ueniat & puer.
Plus enim tͥ credo dicenti: ipse
ȩdificat ciuitatem michi. Ecce
mulier om̃ium mat̾: ecce domꝰ
spiritalis : ecce ciuitas q̃ uiuit
in ȩt̃num: quia mori nescit. Ip¬
sa est enim ciuitas hierłm que
nc̃ uidetur in terris . s rapiet᷑
suꝑ helyam. Helyas enĩ unꝰ fuit:
Transferetur supra enoch: cuiꝰ
mors ñ inuenitur. Ille qui dem
raptꝰ eͣ : ne malitia mutaret
cor eiꝰ. Hec autẽ diligit᷑ a xp̃o.¬
qͣsi głosa. scã. immaculata. si¬
ne ruga. Et qͣnto melius totũ
corpꝰ assumitur: qͣm unus
assumptus ẽ. Hȩc enim ÷ spes
eccłe. Rapiet᷑ ꝓfecto: assumet᷑.
tͣnfferet᷑ in celum. Ecce curru
ignis raptus ẽ helyas: rapiet᷑
eccła. Non michi credis: Cre
Rapiemur inquit innubibus.
obuiam xp̃o in aera: & ita sẽꝑ

Expanded text:
 nunc mulier figuratur et nunc creatur. et ideo nouo uerbo usa est scriptura, quia superaedificamur supein sacerdotium sanctum. ueni, domine deus, aedifica mulierem istam, aedifica ciuitatem. ueniat et puer tuus; tibi enim credo dicenti: ipse aedificabit ciuitatem mihi. ecce mulier omnium mater, ecce domus spiritalis, ecce ciuitas, quae uiuit in aeternum, quia mori nescit. ipsa est enim ciuitas Hierusalem, quae nunc uidetur in terris, sed rapietur supra Helian — Helias enim unus fuit — transferetur super Enoch, cuius mors non inuenitur; ille enim raptus est, ne malitia mutaret cor eius, hiosa, sancta, immaculata, sine ruga. Et quanto melius totum corpus assumitur, quam unus assumptus est? Haec enim est spes Ecclesiae. Rapietur profecto, assumetur, transferetur ad coelum. Ecce curru igneo raptus est Elias: rapietur et Ecclesia. Non mihi credis? Credus est: Rapiemur, inquit, in nubibus obviam Christo in aera, et ita semper
Abbreviated transcription (Latin):
Obliuiscere ppłm tuum : &
domum patͥs tui. ꝓpt̃ que ui¬
rum: nͥ forte illũ de qͦ dicit
lohannes. post me uir qͥ ante
me factꝰ eͣ. De cuuis latere
Ipse ẽ enĩ qͥ dormiuit & qui¬
suscipiet eum. Que ẽ huiꝰ cos¬
ta. nisi uirtꝰ. Quia tunc qͣn¬
do miles latus eiꝰ aꝑuit. eon¬
tinuo a ꝗͣ & sanguis exunt: qͥ
effusꝰ ẽ ꝓ scłi uita. Hec seculi
uita : costa xp̃i ẽ. Hȩc costa.
scdi ẽ adam. Primus enĩ adã
in animã uiuentẽ : nouissimꝰ
adã in spm uiuificantem.¬

Expanded text:
obliuiscere populum tuum et domum patris tui. propter quem uirum nisi forte illum de quo dicit lohannes: post me uenit uir, qui ante me factus est? de cuius latere ipse est enim qui dormiuit et quisuscepit eum. quae est huius costa nisi uirtus? quia tunc quando miles latus eius aperuit, continuo aqua et sanguis exiuit, qui effusus est pro saeculi uita. haec saeculi uita costa Christi est, haec costa secundi est Adam; primus enim Adam in animam uiuentem, nouissimus Adam in sp
Abbreviated transcription (Latin):
Dillis. exiit edictum a ce¬
sare augusto. ut censum ꝓ¬
fiteret᷑ umu̾sus orbis terre. De
ortu saluatoris dicturi. ñ pu-¬
tamus alienum. ut qͦ natꝰ sit tp̃re
requiramus. Qd enim ꝓfessio
seculariũ ad generationẽ dñi
ꝑtinet : nͥ ut adu̾tamus hoc
quoq diuinũ ẽẽ mysterium.
Quia dũ ꝓfessio secularis ob¬
tenditur. spiritał impletur:
ñ terraꝵ regi dicanda. s celi.
ꝓfessio ista fidei. censꝰ animoꝵ¬
est. Ab olito enĩ sẏnagoge cen¬
su uetusto. nouus censꝰ ȩccłe
parabatur. qͥ torm̃ta ñ exigẽt
s auferret: & spiritaliter in
tẏpo plebis. sua iã xp̃o nomina
conferebat. Non hic spacia ter¬
rarũ. s m̃tiũ animoꝵq censent᷑.
nec descͥbuntur limites s pro¬
feruntur : nec ȩtas ulla diftin¬
guitur. s om̃is asscribitur.
Nullꝰ enĩ ab hoc immunis ẽ
censu : qr om̃is etas munifica
xp̃o : quẽ uagientes pueri
martyrio confitentur : quẽ
in ut̃o positi. exultatiõe testant᷑

Expanded text:
illis exiit edictum a Caesare Augusto, ut censum profiteretur universus orbis terrae. . 36. De ortu Salvatoris dicturi, non putamus alienum ut quo natus sit tempore, requiramus. Quid enim professio saecularium ad generationem Domini pertineret, nisi ut advertamus hoc quoque divinum esse mysterium; quia dum professio saecularis obtenditur, spiritalis impletur, non terrarum regi dicenda, sed coeli? Professio ista fidei, census est animorum; abolito enim Synagogae censu vetusto, novus census Ecclesiae parabatur, qui tormenta non exigeret, sed auferret: et spiritaliter in typo plebs sua jam Christo nomina conferebat. Non hic spatia terrarum, sed mentium animorumque censentur: nec describuntur limites, sed proferuntur: nec aetas ulla distinguitur, sed omnis ascribitur; nullus enim ab hoc immunis est censu, quia omnis aetas munifica Christo est, quem vagientes pueri martyrio confitentur, quem intra uterum positi exsultatione testantur.
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ extorquet. Rapuit gͥ eccła. sy¬
nagoge regnum. Regnũ meũ: xp̃c:
natum ex lege. nutͥtum uixta le¬
gẽ : ut me qui erã sine lege ser-¬
uaret. Rapit᷑ xp̃c cũ aliis. ꝓmittit᷑
aliis p̃destinatur. Rapit᷑ xp̃c. cum
aliis nascitur: aliis suffragat᷑. La-

Expanded text:
atur extorquet. rapuit igitur ecclesia syatur extorquet. rapuit igitur ecclesia synagogae regnum. regnum meum Christunatum in lege, nutritum iuxta legem, ut me qui eram sine lege seruaret. rapitur Christus, cum aliis promittitur, aliis praedestinatur; rapitur Christus, cum aliis nascitur, aliis suffragatur; ra
Abbreviated transcription (Latin):
manea ꝗa finibꝰ suis eg̃ssa
clamabat dicens. Miserere mei dñe
fili dd̃ filia mea male a demonio uexat᷑
Uere hȩc regnum cogit: ꝑtinax in
p̃cib: sapiens in responsis. fideł
inu̾bis. p̃tereuntẽ reuocat. tacen¬
tẽ rogat. excusantem adorat. ne¬
gantem inclinat. Nonne tͥ uidet᷑
eriꝑe. cũ elicit qđ negatur: pre¬
ripit qd aliis reseruatur : Nega
oportere: at illa consensit : & con¬
sentiendo diripuit dicens. Utiq
dñe. Nam ⁊ catelli edunt de micis.
q̃ cadunt de m̃sa dominoꝵ suoꝵ.
Didicistis quẽadmodũ regnum
cȩleste rapiatur. Cogamꝰ gͥ : nos:
diripiamus illud. Nemo enĩ nͥ festi¬
nans pascha manducat. S q̃ ẽ ista
q̃ rapit regnum: Non improbitaᷤ.
ñ lasciuia. ñ uoluptas: s illa deqͣ
d̾r. Magna ẽ fides tua : fiat tͥ sic̃
uis. Ecce rapuit. q̃ qd̾ uoluit im¬
petrauit: qd̃ rogauit extorsit.
Rapuit et illa uidua. q̃ frequent̃
orando. si ñ ꝓpt̃ innocentiã. saltẽ
ꝓpt̃ importunitatẽ suã ut exaudi¬

Expanded text:
inibus suis egressa clamabat dicens: miserere mei, domine, fili Dauid; filia mea male a daemone uexatur. uere haec regnum coegit pertinax in precibus, sapiens in responsis, fidelis in uerbis. praetereuntem reuocat, tacentem rogat, excusantem adorat, negantem inclinat. nonne tibi uidetur eripere, cum elicit quod negatur, praeripere quod aliis reseruatur? negaui canibus oportere; at illa consensit et consentiendo diripuit dicens: utique, domine; nam et catelli edunt de micis, quae cadunt de mensa dominorum suorum. Didicisti quemadmodum regnum caeleste rapiatur. cogamus igitur et nos, diripiamus illud; nemo enim nisi festinans pascha manducat. sed quae ista est quae rapit regnum? non inprobitas, non lasciuia, non uoluptas, sed illa de qua dicitur: magna est fides tua; fiat tibi sicut uis. ecce rapuit quae quod uoluit inpetrauit, quod rogauit extorsit. rapuit et illa uidua, quae frequenter orando si non propter innocentiam, saltem propter inportunitatem ut exaudi
Abbreviated transcription (Latin):
uidit inquit ad concupiscendũ
mulierẽ: iã mechatꝰ ẽ eã. Habes
fragm̃tum. Desuo addidit. si oculꝰ
tuus scandalizat te: erue eum.
scide eam. Et qͥ dimisã a iuiro dtic̃.
mechat᷑. Uides ex uno ꝙͣ multa
fragm̃ta : Mloyses dic̃. qd̃ abrahã
duos filios habuit. unũ de ancil¬
la. ⁊ unũ de libera. Paulꝰ dix̃.
hec sunt duo testam̃ta. Diuisit
hoc u̾bũ: ⁊ inuenit mysteriũ.
Beatꝰ gͦ qͥ colligit. q̃ diuidit xp̃c.
Aya ratione autẽ cophinos du¬
odecim xp̃c impleuit: nͥ ut
illud ppłi iudaici solueret: qr
manus eius in cophino seruie¬
runt. Hoc est pͦpłs qui ante
lutum in cophinis colligebat:
hic iam ꝑ crucẽ. xp̃i uite celestiᷤ
oꝑat᷑ alimoniam : & eo fidei
cy bũ congerit. ubi erat ante
cȩnũ ꝑfidie gentilis. Nec pau-¬
coꝵ hoc munus s om̃ium est:
nã ꝑ duodecĩ cophinos tanqͣm
tͥbuum singularũ fidĩ facra¬
m̃tũ redundat. Panis enĩ con-¬
firmat cor hominis. Dix aũ isł.

Expanded text:
uiderit inquit ad concupiscendum uiderit inquit ad concupiscendum mulierem iam moechatus est eam. habes fragmentum de suo. addidit: si oculus tuus dexter scandalizat te, erue eum. scide eam et: qui dimissam a uiro ducit moechatur. uides ex uno quam multa fragmenta. Moyses dicit quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla et unum de libera. Paulus dixit: haec sunt duo testamenta. diuisit hoc uerbum et inuenit mysterium. beatus ergo qui colligit quae diuidit Christus. qua ratione autem cofinos duodecim Christus inpleuit nisi ut illud populi Iudaici solueret quia manus eius in cofino seruierunt, hoc est populus qui ante lutum in cofinis colligebat hic iam per crucem Christi uitae caelestis operatur alimoniam et eo fidei cibum congerit, ubi erat ante caenum perfidiae gentilis. nec paucorum hoc munus, sed omnium est. nam per duodecim cofinos tamquam tribuum singularum fidei firmamentum redundat; panis enim confirmat cor hominis. Dixit autem illis:
Abbreviated transcription (Latin):
beneficia uotis. digna tanto munã
p̃catore: digna liberalitas confe¬
rente. Talia sunt ydoloꝵ bene¬
ficia: ut cũ uidentur ꝓdesse. plꝰ
noceant. At uͦ xp̃i munera: par¬
ua uident᷑: ⁊ maxima st̃. Deniq
ñ uni collata: s pͦpłis. Nam ⁊ cybꝰ
edentiũ in ore crescebat: & uide¬
bat᷑ esse corporalis alimonie: s
sumebat᷑ salutis et̃ne. Cur aut̃
quinq milibꝰ hominũ plꝰ re¬
dundat: iiiͦiͬ. milibꝰ minꝰ: Quia
& idõ amplius celestis pabuli ꝑ¬
ceꝑunt. Non ociose q̃ turbe suꝑ st̃
a discipuł colliguntur : qr ea
q̃ diuina sunt apd̃ electos faci¬
lius possis qͣm apd̃ ppłos repꝑire.
ytinã mͥ contingat audire: col¬
lige q̃ suꝑsunt. Si audiero ⁊ fe¬
Beatꝰ ille qͥ potest colligere. q̃
etiã doctis suꝑsunt. Uid eamus
quomꝰ colligat. Dic̃ lex. ñ mecha¬
beris. Fregit hunc panem xp̃c
diuisit hoc u̾bum: ñ aliunde
adiciens. s de suo partiens. Oi

Expanded text:
beneficia uotis, digna tanto munera beneficia uotis, digna tanto munera precatore, digna liberalitas conferente! talia sunt idolorum beneficia, ut cum uidentur prodesse. plus noceant. at uero Christi munera parua uidentur et maxima sunt. denique non uni conlata, sed populis; nam et cibus edentium in ore crescebat et uidebatur esse corporalis alimoniae, sed sumebatur salutis aeternae. Cur autem quinque milibus hominum plus redundat, quattucr milibus minus? quia et ideo amplius caelestis pabuli receperunt. nec otiose quae turbae supersunt a discipulis colliguntur, quia ea quae diuina sunt aput electos facilius possis quam aput populos repperire. utinam mihi contingat audire: collige quae supersunt! si audiero et febeatus ille qui potest colligere quae etiam doctis supersunt. uideamus quomodo colligat. dixit lex: non moechaberis. fregit hunc panem Christus, diuisit hoc uerbum, non aliunde adiciens, sed de suo partiens. qui
Abbreviated transcription (Latin):
n de qͥnq panibꝰ maiores reliqͥe
qͣm sũma ẽ colligunt᷑. Iilic ĩ alienã
speciẽ u̾tunt᷑ elem̃ta: nec suoᷤᷤ pa¬
tit᷑ natura defectꝰ. nec suos ag-¬
noscit ortꝰ: usꝰ tam̃ ꝓpͥos recog¬
noscit: qͥn etiã melior ẽ mutati
uini nat᷑a qͣm nati: qr ĩ arbitͥo
creatoris ẽ. ⁊ quos usꝰ uelit assig¬
nare naturis: & qͣs naturas imꝑ¬
tiri gignendis. Uide qͣntis oꝑibꝰ
opꝰ astruat. Dũ aqͣm minister
infundit. odor transfusꝰ in eb̾at:
color mutatus informat: fidẽ qͦq
sapor haustꝰ accumulat. Conferati
gentiles si placet cũ xp̃i bñficiis
doꝵ suoꝵ ñ facta. s ficta. ferunt
certe eoꝵ fabulȩ fuisse regẽ qͣndã
qͥ quicqͥd tangebat aurũ fiebat.
sed etiã ipsa conuiuia feralia. Nã
& ipsa mantilia digitis app̃hensa
riguerunt: ⁊ cẏbꝰ in ore crepita¬
bat. ferens ñ alim̃ta s uulnera:
& ingutture potꝰ herebat: nec
penet᷑re facilis nec redire. Digna

Expanded text:
et de quinque panibus maiores reliquiae et de quinque panibus maiores reliquiae quam summa est colliguntur, illic in alienam speciem uertuntur elementa nec suos patitur natura defectus nec suos agnoscit ortus, usus tamen proprios recognoscit. quin etiam melior est mutati uini natura quam nati, quia in arbitrio creatoris est et quos usus uelit adsignare naturis et quas naturas inpertire gignendis. uide quantis operibus opus adstruat. dum aquam minister infundit, odor transfusus inebriat, color mutatus informat, fidem quoque sapor haustus adcumulat. conferant gentiles, si placet, cum Christi beneficiis deorum suorum non facta, sed ficta. ferunt certe eorum fabulae fuisse regem quendam, qui quidquid tangebat aurum fiebat. sed etiam conuiuia ipsa feralia; nam et ipsa mantelia digitis adprehensa riguerunt et cibus in ore crepitabat ferens non alimenta, sed uulnera et in gutture potus haerebat nec penetrare facilis nec redire. digna
Abbreviated transcription (Latin):
dii ñ notari: qͥcqͥd de fontibꝰ aufe¬
ras. usurario qͦdã reparari meatu:
s & fluminibꝰ si nichil decidere
nichil tam̃ uidetur accedere: ex
fontibꝰ ut cumulata fluenta cer¬
nunt᷑. ita dũ minuunt᷑ fluenta
ppłis redundantẽ alimoniã mi¬
nistrauit. Dedit sermones nob̃̾
uelut panes: qͥ in nr̃o dũ libant᷑
ore germinant᷑. Uisibilit̃ qͦq paniᷤ
iste incredibili ratione dũ frangit᷑.
dũ diuidit᷑. dũ editur. sine ulla
dispendii comp̃hensiõe cumulat᷑.
Nec dubites qd uł in manibꝰ minis¬
trantium. ł in ore edentiũ cybus
crescat: qnͣdo ubiq nr̃i operis
testimoniũ adfirmam̃tũ credu-¬
litatis asciscitur. Sic in nuptiisex
fontibus uina ministͥs oꝑantibꝰ co¬
lorant᷑ : ⁊ ipsi qͥ impleuerant hẏ¬
drias aqͣ uinũ qd̃ ñ detulerant
hauriebant. Cõp̃hende si poteᷤ. tan¬
tarerũ miracula. hic edentib ppłis
crescunt suis fragm̃ta dispendiis.

Expanded text:
dii non notari, quidquid de fontibus aufedii non notari, quidquid de fontibus auferas usurario quodam reparari meatu. sed et fluminibus si nihil decedere, nihil tamen uidetur accedere et fontibus ut cumulata fluenta cernuntur ita, dum minuuntur fluenta, populis redundantem alimoniam ministrauit. dedit sermones nobis uelut panes, qui in nostro dum libantur ore geminantur. uisibiliter quoque panis iste incredibili ratione, dum frangitur, dum diuiditur, dum editur, sine ulla dispendii conprehensione cumulatur. nec dubites uel quod in manibus ministrantium uel in ore edentium cibus crescat, quando ubique nostri operis testimonium ad firmamentum credulitatis adsciscitur. sic in nuptiis ex fontibus uina ministris operantibus colorantur et ipsi qui inpleuerant hydrias aqua uinum quod non detulerant hauriebant. conprehende, si potes, tanta rerum miracula. hic edentibus populis crescunt suis fragmenta dispendiis
Abbreviated transcription (Latin):
nist̃io fut᷑a diuisio dñici corpori. san¬
gͥnisq p̃mitut᷑. Ia illud diuinũ: que¬
ad modũ qͥnq panes qͥnq milibuᷤ
ppłis redundauint. Nn exiguo
s multiplicato cybo ppłm liqͦt
ẽẽ satiatũ. Uid̾ĩs in comp̃hensi¬
bili qͦd̾a rigatu. int̃ diuidentiũ
manꝰ qͣs ñ fregerint fructificare
particulas. ⁊ intacta frangentiũ
digitis. sponte sua fragmenta
subriꝑe. Q hȩc legit. quẽ ad mo¬
dũ iuges aqͣrũ miret᷑ meatꝰ.
liqͥdis fontibꝰ stupeat continuoᷤᷤ
fluere success: q̃n etiã panis
exundat. & nature solidioris rigatꝰ
exuberat : Hec gͥ facta sunt : ut
illa qͦq q̃ ñ cernimꝰ cerneremusᷤ.
Hic euident̃ qͦq illoꝵ se desig¬
nauit auctorẽ. & totiꝰ nature cre¬
atorẽ mat̾ialis existere. Qe ñ ut
philosophi uolunt reꝑta s facta.
gignendis oĩbꝰ rebꝰ successꝰ defluoᷤ
submministrat. Hoc qͥd̾e mirũ. qͥcqͥd
de fluminibꝰ haurias signo dispen¬

Expanded text:
ominici corporis sanguinisque praemittitur. iam illud diuinum, quemadmodum quinque panes quinque milibus populis redundauerint; non enim exiguo, sed multiplicato cibo populum liquet esse satiatum. uideres inconprehensibili quodam rigatu inter diuidentium manus quas non fregerint fructificare particulas et intacta frangentium digitis sponte sua fragmenta subripere. qui haec legit quemadmodum iuges aquarum miretur meatus et liquidis fontibus stupeat continuos fluere successus, quando etiam panis exundat et naturae solidioris rigatus exuberat ? haec igitur facta sunt ut illa quoque quae non cernimus cerneremus. his euidenter illorum quoque designauit auctorem et totius naturae creatorem materialis exsistere, quae non ut philosophi uolunt repperta, sed facta gignendis omnibus rebus successus defluos subministrat. hoc quidem mirum quidquid de fluminibus haurias signo dispen
Abbreviated transcription (Latin):
patͥ gr̃as ag̾e consueuit: qr q̃ abs¬
condit sapientibꝰ ea paruuł re¬
uelauit. B enedictio gͥ suꝑ nos
qͥ inferiores sumus: gr̃aꝵ actio
suꝑ eos qͥ de infirmitatibꝰ corpoꝵ
suoꝵ sacratis passionibꝰ tͥũpha¬
runt. Iam illud in suꝑioribꝰ p̃¬
libauimus. qr cũ qͥnqua geni
discũbere iubent᷑. licet sacͣto
numo diffinito: tam̃ uidet᷑ hic fun¬

Expanded text:
patri agere consueuit, quia quae abscondit sapientibus ea paruulis reuelauit. benedictio igitur super nos, qui inferiores sumus, gratiarum actio super eos qui de infirmitatibus corporum suorum sacratis passionibus triumpharunt. iam illud in superioribus praelibauimus, quia cum quinquageni discumbere iubentur, licet sacrato numero definito tamen uidetur hic fun
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ numero minore satiant᷑.
pauciores uͦ qͥ sunt .iiiͦiͬ. milia. sep¬
tẽ panibꝰ. hoc ÷ numero redun¬
dantiore pascunt᷑. Si em̃ facti
tantũ sequimꝰ miracłm: uidet᷑ ẽẽ
diuinũ qd̃ de minore mͦ pluribꝰ
habundauit. Cur gͦ qd̾ minus:
ei qd̾ ÷ amplius qͣsi p̃stare adiec¬
tũ ẽ : Priꝰ enĩ quinq milia qͥnq
panibꝰ : postea etiã .iiiͦiͬ. milia
septẽ panibꝰ saturata legimus.
Queramꝰ gͦ mysteriũ: qd̾ mira¬
culo p̃stet. Itaq uidentur illa
quinq milia qͣsi quinq corporis
sensꝰ. ad huc corporalibꝰ qͣsi ꝓxi¬
ma elem̃ta accepisse de.xp̃o.
sint.⁊ in hoc mundo qͥ ex qͣtuor
constat elem̃tis: ñ ociose tam̃¬
referunt᷑ mystice accepisse escã
qͥetis. Iam enĩ eqͣnt᷑ mundo: supͣ
mundum futuri. Nã ⁊ si in hoc
mundo st̃. intͣ mundũ tam̃ ñst̃.
qͥb mystice qͥetis imꝑtit᷑ alim̃tũ.

Expanded text:
hoc est numero minore satiantur, hoc est numero minore satiantur, pauciores uero, qui sunt quattuor milia, septem panibus, hoc est numero redundantiore pascuntur? si enim facti tantum sequamur miraculum, uidetur esse diuinius quod de minore modo pluribus abundauit. cur ergo quod minus est ei quod est amplius, quasi praestaret, adiectum est? prius enim quinque milia quinque panibus, postea etiam quattuor milia septem panibus satiata legimus. quaeramus ergo mysterium, quod miraculum praestet. itaque uidentur illa quinque milia quasi quinque corporis sensus adhuc corporalibus proxima alimenta accepisse de sint et in hoc mundo, qui ex quattuor constat elementis, non otiose tamen feruntur mysticae accepisse escam quietis; iam enim aequantur mundo supra mundum futuri. nam etsi in hoc mundo sunt, intra mundum tamen non sunt, quibus mysti
Abbreviated transcription (Latin):
refert int̃ eũ qͥ ex necessitate
inuitꝰ aliquid agit:⁊ int̃ eũ
qͥ ex uoluntate qd̾ bonũ ẽ eligit.
Si enĩ inuitus hoc ago. dispen¬
satio mͥ credita ẽ. si uolens.
mercedẽ habeo. Considẽmꝰ gͦ
qr stabimus ante tͥbunal xp̃iͦ :
ꝯsi opꝰ nr̃m arserit ñ habebimꝰ
qd̃ excusare possimus. Dic̃ enĩ
m̃s qͥd feci tͥ: aut in qͦ molestus
fui: responde mͥ. Dic̃ ei qͥ inuia.
defecerit. Qua ratione defecisti
inuia: Nonne panes feci .:
Nonne benedixi: Nonne uissi
dari. S cur acciꝑe noluisti :
Quanti etiã p̃sentiũ deficient
inuia: Et post hos sermones qͥ
tͣnsu̾sis itineribꝰ formcantes
abibunt: Atq utinã unꝰ:⁊ ñ
plurimi. S ñ itłc auctor de¬
fectus: etiã si quis defecerit.
Om̃ib enĩ dist̾buit qͥ sequunt᷑.
siue quinq milia siue quatuor
milia sint. N ociosꝰ numerꝰ ñ
ociosꝰ ordo: ñ ociose reliquie
manducantiũ. Cur enĩ plures
id ÷ quinq milia. qͥnq panibꝰ

Expanded text:
refert inter eum qui necessitate refert inter eum qui necessitate invitus aliquid agit, et inter eum qui ex voluntate quod bonum est eligit: Si enim invitus hoc ago, dispensatio mihi credita est: si volens mercedem habeo . Consideremus ergo quia stabimus ante tribunal Christi, et si opus nostrum arserit, non habebimus quod excusare possimus. Dicet etenim meus, quid feci tibi aut in quo molestus tibi fui? responde mihi. dicet ei qui in uia defecerit: qua ratione defecisti in uia? nonne panes feci, nonne benedixi, nonne iussi dari? sed cur tu accipere noluisti? quanti etiam praesentium deficient in uia et post hos sermones, qutransuersis iteneribus fornicantes abibunt! atque utinam unus et non plurimi! sed non Iesus auctor defectus, etiamsi quis defecerit; omnibus enim distribuit qui sequuntur, siue quinque milia siue quattuor milia sint. Non otiosus numerus, non otiosus ordo, non otiosae reliquiae manducantium. cur enim plures, id est quinque milia quinque panibus,
Abbreviated transcription (Latin):
dare om̃ibꝰ. negat nemini: dis¬
pensator enĩ om̃ium ẽ: s cũ ille
panes frangat ut det discipuł.
si tu manus ñ extendas tuas ut
accipias escast̾ibi deficies in uia:
nec pot̾is in eũ culpã tuã referre
qͥ miseret᷑ ⁊ diuidit: s his diuidit
qui cũ eo etiã in deserto ꝑmanẽt.
dunt. Sic enim habes alibi. Mi¬
sereor huic turbe: qr łͥduũ ẽ iã
qd̾ ꝑseuerant mecum. Qanta dig¬
natio: qͣnta in eo hõibꝰ inspirat᷑
bumanitas: Nuult ieiunos
dimittere: ñ uult. ne deficiant
inuia. Noli gͦ deficere a discipli¬
na dei.neq fatigeris cũ ab eo
increparis. Ñ fatigeris nunc:
ne postea fatigeris. Qid enim
respondeb̾ ei: Aut quomͦ te ex¬
cusabis: si esce uirtutẽ qͣm mi¬
nistrat amiseris: Non potes di¬
cere. qr escam ñ dedit: qr om̃ibꝰ
dedit. Non potes dice̾. qr noluit
te bonum facere. ante quem
posuit bonũ ⁊ malum: ut non
ex necessitate bonũ tuum ẽet
s uoluntarium. Multũ enim

Expanded text:
dare omnibus, negat nemini; disdare omnibus, negat nemini; dispensator enim est omnium. sed cum ille panes frangat et det discipulis, si tu manus non extendas tuas, ut accipias tibi escas, deficies in uia nec poteris in eum culpam tuam referre, qui miseretur et diuidit, sed his diuidit qui cum eo etiam in deserto permanent, dunt. sic enim habes alibi: misereor huius turbae, quia triduum est iam quod perseuerant mecum. quanta dignatio, quanta m eo hominibus inspiratur humanitas! non uult ieiunos dimittere, non uult, ne deficiant in uia. Noli ergo deficere a disciplina dei neque fatigeris, cum ab eo increparis. ne postea fatigeris. Quid enim respondebis ei: aut quomodo te excusabis, si escae virtutem quam ministrat, amiseris? Non potes dicere quia escam non dedit, quia dat omnibus. Non potes dicere quia noluit te bonum facere, 1402 ante quem posuit bonum et malum; ut non ex necessitate bonum tuum esset, sed voluntarium. Multum enim
Abbreviated transcription (Latin):
euis uirtus ẽ: cybꝰ eiꝰ fortitudo ẽ:
s si tu negligentia tua uirtutẽ
qͣm acceꝑas ꝑ didisti. ñ alim̃toꝵ
celestiũ. s tue m̃tis tͥ p̃sidia defu¬
erunt. Deniq dñs sicuti suꝑ ius¬
tos ⁊ inustos pluit: ita ctiã iniuis¬
tos pascit ⁊ iustos. Nonne in esce uir¬
tute cũ iã deficeret inuia sc̃s hely¬
as. qͣ draginta ambulauit diebus:
Et illã escam angelus dedit. Si aũ
te pau̾it illc ⁊ acceptã escã serua-¬
ebꝰ ⁊ xlnoctibꝰ : s audeo dicere
scͥpture fretus exemplis .xl.anni ᷤ.
eg̃diens ab egypti finibꝰ. donec
ꝑuenias interrã multã ⁊ spaciosã.
irauit dñs daturum se patͥbus
nr̃is. Huiꝰ t̃re tͥ uirtꝰ requirenda
est: qͣm possidet mitis. Non istã
terrã dico q̃ arida ẽ. s illam tĩ
xp̃i confirmat᷑ alim̃tis. q̃ sub im¬
ꝑ io constituta regis ȩt̃ni. scõꝵ in¬
colatibꝰ frequentatur. Diuidit gͦ
escas dñs itłe. ⁊ ille qͥdẽ uult

Expanded text:
eius uirtus est, cibus eius fortitudo est. eius uirtus est, cibus eius fortitudo est. sed si tu neglegentia tua uirtutem quam acceperas perdidisti, non alimentorum caelestium, sed tuae mentis tibi praesidia defuerunt. denique dominus sicut super iustos et iniustos pluit, ita etiam iniustos pascit et iustos. nonne in escae uirtute, cum lam deficeret in uia, sanctus Helias XL ambulauit diebus, et illam escam angelus dedit? si autem te pauerit Iesus et acceptam escam seruaebus et XL noctibus, sed — audeo dicere scripturae fretus exemplis — XL annis egrediens ab Aegyptiis finibus, donec peruenias in terram multam, in iurauit dominus daturum se patribus nostris. huius terrae tibi uirtus requirenda est. quam possidet mitis. non istam terram dico quae arida est, sed illam quae Christi confirmatur alimentis, quae sub imperio constituta regis aeterni sanctorum incolatibus frequentatur. Diuidit ergo escas dominus Iesus. et ille quidem uult
Abbreviated transcription (Latin):
ieunũ. deficit inuia. Hoc ÷ deficit
uł inistius cursu uitȩ. ł anteqͣm
ad caput ꝑueniat uiȩ: anteqͣm
ꝑueniat ad patrem. ⁊ intelligat
qd̾ ex patre filius ẽ. Intelligat qd̾¬
forte cum acceꝑit qđ natus ex iur¬
gine ẽ. incipiat ñ di uirtutem
s hominis estimare. E ne defici¬
ant inquit: date illis uos man-¬
ducare. at illi dixerunt. Non st̃
nob̾ plusqͣm quinq panes. ⁊ duo
pisces : nͥ nos eamus ⁊ emamꝰ in
om̃em hanc turbã escas. Nondũ
intellexerant apłi. ꝙẏbum ppħ
credentis ñ e̾e̾ uenałe. Nouerat
xp̃c. nouerat ipse nos potiꝰ redi¬
m̃dos: suas uͦ epulas gratuitas.
Nondũ gͦ habebant discipuli cibũ.
qͥ nos redimere posset. Habebant
Panis enĩ: confirmat cor hominis
Miseret᷑ gͥ dñs: neqͥs deficiat inuia.
dño. qͥ uincit cum iudicat᷑. Qid t
dicas ei: qͥ inte contulit om̃ia fir-¬
mam̃ta uirtutis. Nonne ipse te
genuit: Nonne ipse te pauit: sibꝰ

Expanded text:
ieiunum, deficit in uia, hoc est deficit ieiunum, deficit in uia, hoc est deficit uel in istius cursu uitae uel antequam ad caput perueniat uiae, antequam perueniat ad patrem et intellegat quod ex patre Christus est, intellegat qforte cum acceperit quod natus ex uirgine est, incipiat non dei uirtutem, sed hominis aestimare. Ergo ne deficiant, inquit: date illis uos manducare. at illi dixerunt: non sunt nobis plus quam quinque panes et duo pisces, nisi nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas. nondum intellexerant apostoli cibum populi credentis non esse uenalem. nouerat Christus, nouerat ipse nos potius esse redimendos, suas uero epulas gratuitas. nondum ergo habebant discipuli cibum, qui redimere nos posset. habebant panis enim confirmat cor hominis. miseretur ergo dominus, ne quis deficiat in uia.domino, qui uincit cum iudicatur. quid enim dicas ei qui in te contulit omnia firmamenta uirtutis? nonne te ipse genuit, nonne ipse te pauit? cibus
Abbreviated transcription (Latin):
uniuscuiusq uiribꝰ imꝑtire no¬
bis alim̃ta dignat᷑: ne aut infir¬
mũ ualidior cẏbus oppͥmat: aut
ualidũ exilia alim̃ta ñ satient.
Nͥ enĩ infirmus ẽ olus manducet.
& ille qͥiã uidet᷑ laq̃os infirmita¬
tis euadere. de quinq istis man-¬
ducent panibꝰ ⁊ duobꝰ piscibꝰ.
Certe si petere ꝙybũ ueret᷑: re
lictis suis omibꝰ festinet ad dĩ
u̾bũ. Dũ audire incipit. incip̃
esurire: incipiunt apħ esuri¬
entẽ uidere: ⁊si illi ad huc non
intelligunt qͥd esuriant. intel¬
esuriant: s ꝙybũ xp̃i. Dicat. Di¬
mittere eos ieiuno nolo: ne de¬
ficiant in uia. Bonꝰ dñs studia
exigit: res ministrat. Utinã dñe
stły ueł mecũ istos ieiunos ñ dimit¬
tere: s imꝑtitis abste epulis eos¬
reficias: ut possint tuis alimoniis
fortioris infirmitatẽ ieiunii ñ
timere. Dicas utmã etiã de nobis.
Nolo eos ieuinos dimittere. Causam
mͥ dicito qͣre noł ieiunos dimitte.
immo etiã dixisti : qr si qͥde dimittis

Expanded text:
uniuscuiusque uiribus inpertire nobis alimenta dignatur, ne aut infirmum ualidior cibus opprimat aut ualidum exilia alimenta non satient; qui enim infirmus est holera manducet. et ille qui iam uidetur laqueos infirmitatis euadere de. quinque istis manducet panibus et duobus piscibus. certe si petere cibum ueretur, ipse relictis suis omnibus festinet ad dei uerbum. dum audire incipit, incipit esurire. incipiunt apostoli esurientem uidere. etsi illi adhuc non intellegunt quid esuriat, intelesuriat, sed cibum Christi dicat. dimittere eos ieiunos nolo, ne deficiant in uia: bonus dominus studia exigit, uires ministrat. utinam, domine Iesu, uelis mecum istos ieiunos non dimittere, sed inpertitis a te epulis reficias eos, ut possint tuis alimoniis fortiores infirmitatem ieiunii non timere. dicas utinam etiam de nobis: nolo eos ieiunos dimittere! et causam mihi dicito quare nolis ieiunos dimittere: immo iam dixisti quia si quem dimittis
Abbreviated transcription (Latin):
corpore ⁊ sanguine ieiuna soli¬
dioris fidei corda pascantur. Lac-¬
te inquit uos potaui ñ esca: non¬
dũ enĩ poteratis. s nec ad huc qͥdẽ
potestis. In modũ lactis. quinq
st̃ panes: esca autẽ solidior corpꝰ
est xp̃i: potus uehem̃tior. sangͥs
ẽ dñi. Ñ statim a pͥmo epulam᷑
omia: neq potamus om̃ia. Hoc
pͥmũ inqͥt bibe. Est gͦ pͥmũ: est

Expanded text:
corpore et sanguine ieiuna solicorpore et sanguine ieiuna solidioris fidei corda pascantur. lacte inquit uos potaui, non esca; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis. in modum lactis quinque sunt panes, esca autem solidior corpus est Christi, potus uehementior sanguis est domini. non statim a primo epulamur omnia neque potamus omnia. \'hoc primum\' inquit \'bibe. est
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ẽ qd̾ cũ inposterioribꝰ io¬
ħis passio desc̾bat᷑: hic ĩa mor¬
tuus u̾bis herodis ostenditur:
Ne forte illa: qr pꝰ legis defectũ
euuangłieꝰ eybꝰ incipit ienuna
a fluxu curata ẽ sangͥnis. postea
qͣm apłi ad eu̾głiz andũ regnũ
ipsi excipiuntur a xp̃o. ⁊ cũ ipsi ᷤ
regno: ꝯsi qͥ corporał gerunt ul-¬
cera passionis. his medicinã liben¬
t̃ indulget. Consequens gͥ erat.
ut qͦs a uulnerũ dolore sanauãt.
eos alimoniis spiritalibꝰ a ie¬
iunio liberaret. Itaq nemo ey¬
bũ accipit .xͥ. nͥ fuerit ante sa¬
natus:⁊ illi qͥuocantur ad cenã
uocando sanantur. Si claudꝰ
fuit gͣdiendi facultatem ut ue¬
niret accepit:si lumine erat¬
nͥ refusa luce intrare ñ potuit.
Ubiq gͥ mysterii ordo seruat᷑.
ut priꝰ ꝑ remissionẽ peccatoꝵ
uulneribꝰ medicina tͥbuat᷑: postea
alimonia m̃se celestis exuberet.
& qͣm qͣm ñdũ ualidioribꝰ hec
turba reficiat᷑ alim̃tis: neq xp̃i

Expanded text:
ratio est, quod cum in posterioribus Joannis passio describatur, hic jam mortuus verbis Herodis ostenditur? Ne forte illa, quia post Legis defectum Evangelicus cibus incipit jejuna a fluxu curata est sanguinis, postea quam apostoli ad evangelizandum regnum ipsi excipiuntur a Christo, et cum ipsis et si qui corporalis gerunt ulcera passi- onis, his medicinam suam libenter indulget. consequens igitur erat ut quos a uulnerum dolore sanauerat eos alimoniis spiritalibus a ieiunio liberaret. itaque nemo cibum accipit Christi, nisi fuerit ante sanatus, et illi qui uocantur ad cenam prius uocando sanantur. si claudus fuit, gradiendi facultatem ut ueniret accepit, si lumine prnisi refusa luce intrare non potuit. Ubique igitur mysterii ordo seruatur, ut prius per remissionem peccatorum uulneribus medicina tribuatur, postea alimonia mensae caelestis exuberet, quamquam nondum ualidioribus haec turba reficiatur alimentis neque Christi