comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non intellegens uulneretu Caueat om¬
ma apocħypha: & si quanło ea nonad
aogmatum ueritatem: Sr asignorum
reuerentiam legere uoluerit: sciat non
corum esse quorum titulis prȩnotantur
multa que. in his admixta uitiasa:
grandis esse prudentiȩ: aurum in luto
quęrere. Cypriani opuscula semꝑ in ma¬
nu teneat. athanasii epistolas & hylarii
libros in offenso currat pede. Illorum
tractatibus illorum delectetur ingeniis:
in quorum libris pietas fidei non uacil¬
lat. sęteros sic legat: ut magis pid. iog
quam sequatur. Respondebũ: Quomodo
hec omiua mulier secularis in tanta fre¬
quetia hominum roma custodire potero:
Noli gͥ subire onus quod ferre non ꝑo¬
pes: S postquam absactaueris eam cum
ysaac. & uestieris cum samuhelȩ miite
auiȩ & amite. retdde preciosisumam gẽ¬
mam cubiculo mariȩ: &. cunis iħu uagi¬
entis impone. Nutriatur in monasterio:
sit inter uirginum choros: uirare non di¬
seat. mentiri sacrilegium putet. nesciat

Expanded text:
non intellegens uulneretur. caueat omnon intellegens uulneretur. caueat omnia apocrypha et, si quando ea non ad dogmatum ueritatem, sed ad signorum reuerentiam legere uoluerit, sciat non eorum esse, quorum titulis praenotantur, multaque his admixta uitiosa et grandis esse prudentiae aurum in luto quaerere. Cypriani opuscula semper in manu teneat, Athanasii epistulas et Hilarii libros inoffenso decurrat pede. illorum tractatibus, illorum delectetur ingeniis, in quorum libris pietas fidei non uacillet; ceteros sic legat, ut magis iudicet, quam sequatur. Respondebis: \'quomodo haec omnia mulier saecularis in tanta frequentia hominum Romae custodire potero ?\' noli ergo subire onus, quod ferre non potes, sed, postquam ablactaueris eam cum Isaac et uestieris cum Samuhele, mitte auiae et amitae. redde pretiosissimam gemmam cubiculo Mariae et cunis Iesu uagientis inpone. nutriatur in monasterio, sit inter uirginum choros, iurare non discat, mentiri sacrilegium putet, nesciat
Abbreviated transcription (Latin):
puerilia ȩtatis extinguere cupit continẽ¬
tiȩ frigore: Si appetitis sordibus turba¬
re festinat naturalem pulchritudinem:
curx̧ contrario balnearum fomentis sos¬
pitos ignes suscitat : ꝓ geminnus ꝙ serico
diuinos codices amet. quibus nonauri
& pellis babylonie uermiculata pictur
S adfidem placeat emondata & erudita
distinctio. Discat primum psalterium:
his se canthicis auocet. O. in ꝓuerbiis sa¬
lomonis erudiatur ad uitam: In gccła
re: In iob uirtutis & patientiȩ exempli
sectetur: Ad euangelia trans eat: nim.¬
quam ea positura de manibus apostolorũ
acta & epistolas: tota cordis inbuat s.¬
uoluntate. Cumq pectoris sui cellariũ
opibus locupletauerit: mandet mnemo¬
riȩ ꝓpħas : eptatheucum. & regum. ac
paralypomenon libros: Etre quoq &
hester uolumina: ultimo. sine ꝑiculo
discat canticum canticorum: ne si in
exordio legerit sub carnalibus uerbis
spiritaliu nuptiarum epychalamiũ

Expanded text:
feruentis aetatis extinguere cupit continenferuentis aetatis extinguere cupit continentiae frigore, si adpetitis sordibus 4 turpare festinat naturalem pulchritudinem, cur e contrario balnearum fomentis sopitos ignes suscitat ? Pro gemmis aut serico diuinos codices amet, in quibus non I auri et pellis Babyloniae uermiculata pictura, sed ad fidem placeat m emendata et erudita distinctio. discat primum Psalterium, his se M canticis auocet et in Prouerbiis Salomonis erudiatur ad uitam. in ^ Ecclsunt; in Iob uirtutis et patientiae exempla sectetur. ad Euangelia transeat numquam ea positura de manibus; Apostolorum Acta et Epistulas tota cordis inbibat uoluntate. cumque pectoris sui cellarium his opus locupletarit, mandet memoriae Prophetas et Heptateuchum et Regum ac Paralipomenon libros Hesdraeque et Hester uolumina, ut ultimum sine periculo discat Canticum canticorum, ne, si in exordio legerit, sub carnalibus uerbis spiritalium nuptiarum epithalamium
Abbreviated transcription (Latin):
o uictitans suco. futuris dapibus
ac saginȩ aqualiculum parat. Uir¬
go &r monachus sic inquadragesi¬
na suos dimittant equos: ut ũbi
meminerint semꝑ esse currendum.
fi̾nitus labor: magis infinitus. in modem¬
tior est. Ibi enim respiramus. hic ꝑ petuo
in cedimus: Si quando ad suburbana ꝑ¬
gis. domi filiam non relinquas: ut scut
sine te nec posse iuuere: & cum sola fue¬
rit ꝑtimescat: Non habeat colloquia se¬
cularium: &. malarum uirgnium con¬
tubernia: H loninter sit iiptiis seruulo¬
rum: nec familiȩ ꝑstrepentis lusibus
musdeatur. Scio precepuĩe quosdlam. nec
uirgo xp̃i cũ eimuchis lauet. nec cum
maritatis feminis: quia alii non deponãt
animos uirorum. aliȩ tumentibus ute¬
ris prȩ ferant feditatem Michi omnino
in adulta uirgine lauachra displicent q̃
se ipsam debẽt erubescere. q nudam in¬
dere posse. Si enim uigiliis & ieuimis ma¬
cerat corpus suum & inseruitutun redi¬
git: Si flaminam libidinis & incentiue

Expanded text:
o uictitans suco futuris dapibus o uictitans suco futuris dapibus ac saginae aqualiculum parat; uirgo et monachus sic in quadragesima suos emittant equos, ut sibi meminerint semper esse currendum. finitus labor maior, infinitus moderatior est; ibi enim respiramus, hic perpetuo incedimus. Si quando ad suburbana pergis, domi filiam non relinquas; nesciat sine te nec possit uiuere; cum sola fuerit, pertremescat. non habeat conloquia saecularium, non malarum uirginum contubernia, non intersit nuptiis seruulorum nec familiae perstrepentis lusibus misceatur. scio praecepisse quosdam, ne uirgo Christi cum eunuchis lauet, ne cum maritis feminis, quia alii non deponant animos uirorum, aliae tumentibus uteris praeferant foeditatem. mihi omnino in adulta uirgine lauacra displicent, quae se ipsam debet erubescere et nudam uidere non posse. si enim uigiliis et ieiuniis macerat corpus suum et in seruitutem redigit, si flammam libidinis et incentiua
Abbreviated transcription (Latin):
o loco plenius sum locutus. Sic come¬
dat. ut semꝑ esuriat. ut statim post
ꝙybum possit legere: orare. psalle¬
re: Displiscet michi inteneris uel
maxime ȩtatibus longa & in mode¬
rata leuinia. quibus uinguntur eb¬
domades: & oleum in cybo ac poma
uetantur. Exꝑimento didici: a sellũ
in uiacum lassus suerit. diuerticu¬
la querere: faciant hoc cultores isi¬
dis. q. cibele. qui gulosa abstinen¬
tia fasides aues. &. fumantes tur¬
tures uorant: ne sclliscet cerealia do¬
na contaminent. hoc in ꝑpetuum
ieuiium preceptum sit. ut longi
iteneris uires ꝑpetes supparentur.
ne in prima mansione currentes
corruamꝰ in mediis. Cęcerum ut
ante scripsi in quadragesimȩ con¬
tinentia uela pendenda sunt: &. to¬
ta aurige retinacula equis laxanda
ꝓperantibus. quamquam alia sit con¬
dicio secularium: alia uirginum.ac
monachorum. Secularis homo in
quadragesima uentris ingluiiem
decoquit. & incenclearum more su¬

Expanded text:
o loco plenius sum locutus, sic comeo loco plenius sum locutus, sic comedat, ut semper esuriat, ut statim post cibum possit legere, orare, psallere. displicent mihi in teneris uel maxime aetatibus longa et inmoderata ieiunia, quibus iunguntur ebdomades et oleum in cibo ac poma uitantur. experimento didici asellum in uia, cum lassus fuerit, diuerticula quaerere. faciant hoc cultores Isidis et Cybelae, qui gulosa abstinentia Fasides aues et fumantes turtures uorant, ne scilicet Cerealia dona contaminent. hoc in perpetuo ieiunio praeceptum sit, ut longo itineri uires perpetes supparentur, ne in prima mansione currentes corruamus in mediis. ceterum, ut ante scripsi, in quadragesima continentiae uela pandenda sunt et tota aurigae retinacula equis laxanda properantibus, quamquam alia sit condicio saecularium, alia uirginum ac monachorum. saecularis homo in quadragesima uentris ingluuiem decoquit et in coclearum morem su
Abbreviated transcription (Latin):
ei comes. non compta atq formosa.
quȩ liquido gutture carmen. dulce
moduletur: S grauis. pallens. sor¬
didata. Subtrulis Preponatur ei
ꝓbe fidei. S morum. ac pudicitiȩ uir¬
go ueterana: quȩ illam doceat & ad.¬
suescat gxemplo adorationes &o ꝑsal¬
mos. nocte consurgere: mane hym¬
nos canere: tercia. Serta. nona. hora
stare maciȩ quasi bellatricem xpisti
accensaq lucerna reddere sacrifici¬
um uesꝑtimim: Sic dies transeat: Sic
nex in uenat laborantem: Orationile.¬
ctio: lectioni suocedat oratio. breue ui¬
debitur tempus: quod tantis dierum
uarietatibus occupatur: Discat &. la¬
nam facere. tenere colum. ponere in
greiio calathum. rothare fusum.¬
Stamina pollice ducere. spernat bom¬
bicum telas: Sericum uellera. &. au¬
rum infila lentescens Talia uestimẽ¬
ta paret. quibus pellatur frigus: nõ
bus enis olusculum sit. & similia.
raroq pisciculi. &. negulę prȩcep¬
ta longuis traham. de quibus in ali¬

Expanded text:
ei comes non compta atque formonsa, ei comes non compta atque formonsa, quae liquido gutture carmen dulce moduletur, sed grauis, pallens, sordidata, subtristis. praeponatur ei probae fidei et morum ac pudicitiae uirgo ueterana, quae illam doceat et adsuescat exemplo ad orationem et psalmos nocte cptiis sciscitantem. inos canere, Tertia, Sexta, Nona hora stare in acie quasi bellatricem Christi, accensaque lucernula reddere sacrificium vespertinum. Sic dies transeat, sic nox inveniat laborantem. Orationi lectio, lectioni succedat oratio. Breve videbitur tempus, quod tantis operum varietatibus occupatur. 10. Discat et lanam facere, tenere colum, ponere in gremio calathum, rotstamina.pollice ducere. spernat bombycum telas, Serum uellera et aurum in fila lentescens. talia uestimenta paret, quibus pellatur frigus, non bus eius holusculum sit et simila raroque pisciculi. et ne gulae praecepta longius traham, de quibus in ali
Abbreviated transcription (Latin):
at Redat tibi pensum cotidie de¬
scripturarum floribus certum. edis¬
cat grecorum uersuum numerum:
sequatur statim & latina eruditio.
cui si non abinitio os denerum con¬
posuerit: in peregrinum sonum lin¬
gua corrumpitur &. externis uitiis
sermo patrius sordidatur. Te habeat
magistram: te rudis inutetur infan¬
tia. Nlichilinte & patre suo. uideat:
quod fecerit pecoet. Memento te uos
parentes uirginis: & magis eam ex¬
emylis docere posse quam uoce. Cito
flores ꝑcunt: cito uiola sr lilum. &
crocum. pestilens aura corrumpit.
Nunquam abiq te ꝓcedat inpubli¬
cum Basylicas martyrum. & eccłas
sine matre non adeat: Hullus ei ui¬
uenis: nullus ei cincumatus adrideat.
Wigiliarum dies. &. sollemnes ꝑ noc¬
tationes. Sic uirguncula nr̃a celebrese
ut ne transuerso quidem ungnȩ a
matre discedat: Nolo de ancillulis su¬
is aliquam plus diligat. cuius cre¬
bro auribus in susurret: Quicquid
uni loquitur. hoc om̃s sciant: placeat.

Expanded text:
at. Reddat tibi pensum cotidie at. Reddat tibi pensum cotidie scripturarum certum. ediscat Graecorum uersuum numerum. sequatur statim et Latina eruditio; quaesi non ab initio os tenerum conposuerit, in peregrinum sonum lingua corrumpitur et externis uitiis sermo patrius sordidatur. te habeat magistram, te rudis miretur infantia. nihil in te et in patre suo uideat, quod si fecerit, peccet. mementote uos parentes uirginis et magis eam exemplis docere posse quam uoce. cito flores pereunt, cito uiolas et lilia et crocum pestilens aura corrumpit. numquam absque te procedat in publicum, basilicas martyrum et ecclesias sine matre non adeat. nullus ei iuuenis, nullus cincinnatus adrideat. uigiliarum dies et sollemnes pernoctationes sic uirguncula nostra celebret, ut ne transuersum quidem unguem a matre discedat. nolo de ancillulis suis aliquam plus diligat, cuius crebro auribus insusurret. quicquid uni loquitur, hoc omnes sciant. placeat
Abbreviated transcription (Latin):
bibere: in quo est luxuria. Ante annos robus¬
te ȩcatis ꝑiculosa est teneris grauis abstinẽ¬
tia Usq adidem tempus. Si necessitas postu¬
lauerit. q halneas adeat. Q umim modice
utatur ꝓꝑter stomacum: &. carmum edubio
sustentetur: ne prus ideficiant pedes. quã
currere incipiat. &: hec dico iuxta indulgẽ¬
tiam: non iuxta imꝑium: timens debilita¬
tem: non docens luxuriam: alioquin: quod
iudaica suꝑstitio erparte facit ineieratio¬
ne quorumdam anmalium atq escarũ:
quod indorum braginanȩ & egyp¬
tiorum gymnosophyste in polente
q orti. & pomorum solo obseruant
cybo. Cur uirgo xpisti non faciat in
toto: Sitanti uitrum. quare non ma¬
ioris sit pretii margaritum : Quȩ na¬
ta est exꝑmiss̃ione: sic uiuat ut illi in¬
ꝓerunt. qui dere ꝓmissione genera¬
tisunt. ȩqua gr̃a. ęquum habe̾at Q
labore̾m. Surcda sit adorgana. tẏbia.
hra. & cythara: cur facta sint nesci¬

Expanded text:
bibere, m quo est luxuria. ante annos robusbibere, m quo est luxuria. ante annos robustae aetatis periculosa est teneris grauis abstinentia. usque ad id tempus, si necessitas postularit, et balneas adeat et uino modico utatur propter stomachum et carnium edulio sustentetur,  ne prius deficiant pedes, quam currere incipiant. et haec dico iuxta indulgentiam, non iuxta imperium, timens debilitatem, non docens luxuriam. alioquin, quod Iudaica superstitio ex parte facit m eiuratione quorundam animalium atque escarum, quod Indorum Bragmanae et Aegyptiorum gymnosophistae in polentae et orizae et pomorum solo obseruant cibo, cur uirgo Christi non faciat in toto? si tanti uitrum, quare non maioris sit pretii margaritum? quae nata est ex repromissione, sic uiuat, ut illi uixerunt, qui de repromissione generati sunt. aequa gratia aequum habeat et laborem. surda sit ad organa; tibia, lyra et cithara cur facta sint, nesci
Abbreviated transcription (Latin):
despiritalibus in iptiis sciscitantem: lin.¬
iititur mariam quam gabrihel solam
incubiculo suo repperit. &. ideo forsitan
timore ꝑ territa est. quia uirum quem ñ
sollut aspexit. Emuletur eam dequa dici¬
tur. omnis gła aliȩ regis abintus. l.oqui¬
tur q ipsa loctio de caritatis iaculo uulne¬
rata: Introdixit me rex incubiculum sitũ.
łlunquam creas foras: ne inueniant eam
qui circum eunt ciuitatem: ne ꝑcutiant &¬
tuilnerent. T auferentes teristrum pudi¬
citie: nudam in sanguine derelinquant :
Qum potius cum aliquis ostium eius pul¬
sauerit dicat. Ego murus. & ubera mea tur¬
ris. l. aui peles meos. non possum inquina.¬
re cos. Non uescatur in publico. id est in pa¬
rentum comuiuo: nec uideat esbos quos de¬
sideret. q: licet quidam putent maioris es¬
se uirtutis presentem contempnere uolup¬
tatem: tamen egosecurioris arbitror conti¬
nentiȩ nescire quod querat. L. egi quondam
in scolis puer: gre reprȩhendas. quod sinas
consuescere. discat iam nunc. Q uinum non

Expanded text:
de spiritalibus nuptiis sciscitantem. imitetur Mariam, quam Gabriel solam in cubiculo suo repperit et ideo forsitan timore perterrita est, quia uirum, quem non solebat, aspexit. aemuletur eam, de qua dicitur: omnis gloria filiae regis ab intus; loquatur et ipsa electo caritatis iaculo uulnerata: introduxit me rex in cubiculum suum. numquam exeat foras, ne mueniant eam, qui circumeunt ciuitatem, ne percutiant et uulnerent et auferentes theristrum pudicitiae nudam in sanguine derelinquant; quin potius, cum aliquis ostium eius pulsauerit, dicat: ego murus et ubera mea turris. laui pedes meos, non possum in quinare eo s. Non uescatur in publico, id est in parentum conuiuio, nec uideat cibos, quos desideret. et licet quidam putent maioris esse uirtutis praesentem contemnere uoluptatem, tamen ego securioris arbitror continentiae nescire, quod quaeras. legi quondam in scholis puer: aegre reprehendas, quod sinas consuescere. discat iam tunc et uinum non
Abbreviated transcription (Latin):
occidentis luterȩ quȩ destruitur. transire
factunt ad sp̃m uiuificantẽ Qui gͦ mundo
& elem̃tis eius mortui sumus: non debenũ
ta obseruare quȩ mundi sunt:. quia inalte¬
ꝑo initium. in altero ꝑfectio. ẽ.i.

Expanded text:
occidentis litterae, quae destruitur, transire occidentis litterae, quae destruitur, transire faciunt ad spiritum uiuificantem. qui ergo mundo et elementis eius mortui sumus, non debemus ea obseruare, quae mundi sunt, quia in altero initium, in altero perfectio est.
Abbreviated transcription (Latin):
terdũ quȩ habent: & querentes quȩ ñ habei.
Exx qua necessitate debilitates in terdũ & mor¬
bos contrahunt: nec honorant sem& ipsos. cũ
om̃ia munda sint mundis: nichilq possit ẽe
pollutũ. qͦđ cum gr̃arũ actione ꝑcipitur.
& idcirco adño sit creatum. ut saturitate
& ad impletione carnis humanos artus ue¬
geto atq sustent& Elementa aut̃ mundi
a quib immo quib mortui sumus. Lex mo¬
ysi & om̃e uetus instrum̃tũ intelligendum
est: quib quass elementis s eligionis exordiisd̃
syllabas ac ũba con iungimus. & ad texendã
orationẽ longa meditatione ꝓcedimus Ars
quoq musica habot elem̃ta sua. & geome¬
trica ab elem̃tis incipit linearũ. & dia¬
lectica atq medicina habent. ẽyca᷑rcũsac
suas. Sic abelem̃tis ueteris testam̃ti. ut ad
euangelicam plenitudiẽ ueniat. sc̃ĩ uiri
eruditur infantia. Unde cxuiii. psaln
nos ducunt ad theologicam: & abelents

Expanded text:
terdum, quae habent, et quaerentes, quae non habent terdum, quae habent, et quaerentes, quae non habent - ex qua necessitate debilitates interdum et morbos contrahunt —, nec honorant semet ipsos, cum omnia munda sint mundis nihilque possit esse pollutum, quod cum gratiarum actione percipitur, et idcirco a domino sit creatum, ut saturitate et adinpletione carnis humanos artus uegetet atque sustentet. elementa autem mundi, a quibus, immo quibus mortui sumus, lex Moysi et omne uetus instrumentum intellegendum est, quibus quasi elementis et religionis exordiis dosyllabas ac uerba coniungimus et ad texendam orationem longa meditatione procedimus, ars quoque musica habet elementa sua et geometrica ab elementis incipit linearum et dialectica atque medicina habent eloaycoyag suas, sic elementis ueteris testamenti, ut ad euangelicam plenitudinem ueniant, sancti uiri eruditur infantia. unde et centesimus nos ducunt ad theologiam et ab elementis
Abbreviated transcription (Latin):
& deloco in quo quis fuerit occupatus pemitꝰ
ñ recedendum : sed id qͦđ impossibile legis:
in quo infirmabatur ꝑ carnẽ. spiritali obet¬
uatione cõplendũ sit: Sequitur. Que sunt
rationem quidẽ habentia sapientiȩ. Woc loco
quidẽ coniunctio suꝑflua. ẽ. qͦd inplerisq
locis ꝓpter imperitiam artis grammaticȩ a¬
apłm fecisse repperimus: Neq enim sequit᷑.
uel alia coniunctio. quȩ sol& ei p̃positioni
ubi quidẽ positũ fuerit respondere. Uidentur
gͥ obseruationes iudaice apud imꝑitos & iulẽ
plebiculã. ĩmaginẽ habere rationis humaneq
sapientiȩ. Unde & doctores eoꝵ. Co ddi. hoc.ẽ.
sapientes uocantur: & si quando certis diebus
traditiones suas exponunt. discipłis suis soles̃
ligenda qͥd humilia sentiant atq terrena.¬
mo ñ explicat. apud nos dicitur ad non par¬
cendum corꝑi. Non parcunt iudȩi corꝑib
siuis. in assũptione ciboꝵ. contemnentes in¬

Expanded text:
et de loco, in quo quis fuerit occupatus, penitus et de loco, in quo quis fuerit occupatus, penitus non recedendum, sed quo id, quod inpossibile legis est, in quo infirmatur per carnem, spiritali obseruatione conplendum sit. Sequitur: quae sunt rationem quidem habentia sapientiae. hoc loco quidem\' coniunctio superflua est, quod in plerisque locis propter inperitiam artis grammaticae apostolum fecisse repperimus; neque enim \'sed\' sequitur uel alia coniunctio, quae solet ei propositioni, ubi \'quidem\' positum fuerit, respondere. uidentur igitur obseruationes Iudaicae apud inperitos et uilem plebiculam imaginem habere rationis humanaeque sapientiae, unde et doctores eorum σοφοί, hoc est \'sapientes\', uocantur. et si quando certis diebus traditiones suas exponunt, discipulis suis solent legenda, quod humilia sentiant atque terrena.mo non explicat, apud nos dicitur \'a d non parcendum corp ori\'. non pareunt Iudaei eorporibus suis in adsumptione ciborum contemnentes in
Abbreviated transcription (Latin):
uram. Quante traditiones phariseoꝵ st̃.
& qua aniles fabulȩ. reuoluere nequeo:
neq enim libri patirur magnitudo. &
pleraq tam turpia sint. ut erubescã
dicere. Dico aut̃ unũ in ignominiã gen¬
tis inimicȩ: p̃positos habent synagogis
sapientissimos qͦsq foedo oꝑi delegatos:
ut sanguinẽ uirginis. siue menstruatȩ
mundum uł in mundum. si oculis dis¬
cernere ñ potuerint. gustatu probent:
Preterea quib iussum. ẽ. ut dieb sab¬
batoꝵ sedeat unis qͥsq indomo sua. &
non egrediatur. nec ambul& deloco
in quo habitat. si quando eos iuxta lit¬
teram ceperimus artare. ut non ambu¬
lent ñ iactant. ñ stent. sed tantũ sedeañ.
si uelint p̃cepta seruare. solent respon¬
dere & dicere. Barrachias. & symeon.
& helles. magistri nr̃i tradiderunt nob̾.
ut duo milia pedes ambulemus in sab¬
bato: & oetera istius modi doctrinas
hominũ p̃ferentes doctrinȩ dĩ. ñ quo
di camus sedendũ esse semꝑ in sabbato:

Expanded text:
am. quantae traditiones pharisaeorum sint, et quam aniles fabulae, reuoluere nequeo. neque enim libri patitur magnitudo et pleraque tam turpia sunt, ut erubescam dicere. dicam tamen unum in ignominiam gentis inimicae: praepositos habent synagogis sapientissimos quosque foedo operi delegatos, ut sanguinem uirginis siue menstruatae mundum uel inmundum, si oculis discernere non potuerint, gustatu probent. praeterea, quia iussum est, ut diebus sabbatorum sedeat unusquisque in domo sua et non egrediatur nec ambulet de loco, in quo habitat, si quando eos iuxta litteram coeperimus artare, ut non iaceant, non ambulent, non stent, sed tantum sedeant, si uelint praecepta seruare, solent respondere et dicere: \'Barachibas et Symeon et Helles, magistri nostri, tradiderunt nobis, ut duo milia pedes ambulemus in sabbato\' et cetera istius modi, doctrinas hominum praeferentes doctrinae dei. non quo dicamus sedendum esse semper in sabbato
Abbreviated transcription (Latin):
tium : & ipse dicit ego sum ueritas: dequo
inpsalmis scriptum . e. ueritas deterra orta
est: qui ergo caritatẽ & ueritatẽ ñ receperus
ut saluatore suscepto salui fierent: mittet
illis ds ñ oꝑatorẽ sed ipsam oꝑationẽ. idest
fontem erroris. ut credant mendatio: quia
mendax. ẽ. ipse & pater eius & si quidem
antichristus de uirgine natus ẽẽt. & primus
ueniss& inmundum : poterant habere iu¬
dei excusationẽ & dicere. qͦd putauerint
ueritatem : & idcirco mendatium ꝓ uerita¬
te susceperint. Nẽ aut̃ ido uidicandi st̃.
immo ꝓcul dubio condempnandi: quia
xp̃i ueritate contempta: postea m̃datiũ¬
.XCU. id est antiep̃m suscepturi sunt Expłe ad¬

Expanded text:
tium et ipse dicit: ego sum ueritas, de quo tium et ipse dicit: ego sum ueritas, de quo in psalmis scriptum est: ueritas de terra orta est. qui ergo caritatem et ueritatem non receperunt, ut saluatore suscepto salui fierent, mittit illis deus non operatorem, sed ipsam operationem, id est fontem erroris, ut credant mendacio, quia mendax est ipse et pater eius. et siquidem antichristus de uirgine natus esset et primus uenisset in mundum, poterant habere Iudaei excusationem et dicere, quod putauerint ueritatem et idcirco mendacium pro ueritate susceperint; nunc autem ideo iudicandi sunt, immo procul dubio condemnandi, quia Christo ueritate contempta postea mendacium, id est antichristum, suscepturi sunt. CX
Abbreviated transcription (Latin):
inexercitus multitudine. ñ in robore
milttum. ñ in angłoꝵ aicrilio: s statĩ
ut ille aduenerit. interficietur anti.
ad uentu : sic inlustratione aduentus
sui cum dñs destruet. atq delebit.
liter ĩta in antrep̃o om̃s trunt fortitu¬
dines. & signa. atq ꝓdigia. sed uniuersa m̃¬
datia. Quomodo enim signis di que oꝑalu
uirga moysi deuorauit uirgas eoꝵ. ita m̃¬
datium antrep̃i. xp̃i ueritas deuorabit.
Seducuntur aut̃ eius m̃datio. qui ꝑditio¬
inisunt p̃parati. & quia tacita questio pote¬
rat cõmoueri: cur enim concessit ds̃ omnem
eum habere uirtutẽ. signa atq prodigia
ꝑque seducuntur si fieri potest ętiam electi
di.: Solutione p̾uenit questionẽ: & qd̃ oppo¬
ni poterat. anteqũa opponatur absoluit.
Faciet inquit om̃ia ñ sua uirtute: sed con¬
cessione di ꝓpter iudeos. ut qui noluert
caritatem recipere ueritatis. hoc. ẽ. xp̃m:
quia caritas łi diffusa est incorda credea¬

Expanded text:
in exercitus multitudine, non in robore in exercitus multitudine, non in robore militum, non in angelorum auxilio, sed, statim ut ille aduenerit, interficietur antichaduentu, sic inlustratione aduentus sui eum dominus destruet atque delebit, liter, ita et in antichristo omnes erunt fortitudines et signa atque prodigia, sed uniuersa mendacia. quomodo enim signis dei, quae opeuirga Moysi deuorauit uirgas eorum, ita mendacium antichristi Christi ueritas deuorabit; seducentur autem eius mendacio, qui perditioni sunt praeparati. et quia tacita quaestio poterat commoueri: cur enim concessit deus omnem eum habere uirtutem et signa atque prodigia, per quae seducantur, si fieri potest, etiam electi dei?\', solutione praeuenit quaestionem et, quod obponi poterat, antequam obponatur, absoluit. faciet, inquit, haec omnia non sua uirtute, sed concessione dei propter Iudaeos, ut qui noluerunt caritatem recipere ueritatis, hoc est Christum, quia caritas dei diffusa est in corda creden
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑte dicere. Romanũ imꝑrum destru¬
endum : qđ ipsi qui imꝑant ȩternũ
putant. Unde scd̾m apochalipsim
ioħis infronte purpurate meretricis
scriptum. ẽ. nom̃ blasphemiȩ. id est
romȩ ȩterne. Si enim aꝑte audact᷑q
dixissoe : non ueniet anticliristus nisi
prius romanum deleatur imꝑiũ: iusta
causa. ꝑsecutionis. Inoriente tunc
eccła consurgere uidebatur. Qq se¬
quitur. Iam enim mysterium iniqui¬
tatis oꝑatur : tantũ ũt qui ten& nunc
teneat. donec demedio fiat: & tẽ re¬
uelabitur ille iniquus. hunc habet
sensum. Multis malis atq peccatis
quib nero inpurissimus cȩsarũ. mi¬
dum p̾mit : antichristi partͣitur
aduentus. & qd̃ ille operatus est. pꝰea
in illo ex parte cõpletur: Tantum ut
romanum impium qđ nunc uniuersas
gentes ten&. recedat: & demedio fiat:
& tunc antichristus ueniet fons iniqͥ¬
diuina uidelie& potestate. & suȩ maies¬
tatis imꝑio: cuius ussisse fecisse. ẽ. ñ

Expanded text:
aperte dicere Romanum imperium destruaperte dicere Romanum imperium destruendum, quod ipsi, qui imperant, aeternum putant. unde secundum Apocalypsin Iohannis in fronte purpuratae meretricis scriptum est nomen blasphemiae, id est \'Romae aeternae\'. si enim aperte audacterque dixisset: \'non ueniet antichristus, nisi prius Romanum deleatur imperium\', iusta causa persecutionis in orientem tunc ecclesiam consurgere uidebatur. Quodque sequitur: iam enim mysterium iniquitatis operatur, tantum ut, qui tenet nunc, teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, hunc habet sensum: multis malis atque peccatis, quibus Nero, inpurissimus Caesarum, mundum premit, antichristi parturitur aduentus et, quod ille operaturus est postea, in isto ex parte conpletur, tantum ut Romanum imperium, quod nunc uniuersas gentes tenet, recedat et de medio fiat. et tunc antichnstus ueniet, fons iniquidiuina uidelicet potestate et suae maiestatis imperio, cuius iussisse fecisse est, non
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ ẽ. & filius ꝑditionis. id ẽ
diaboli: ipse . ẽ. enim uniuersoꝵ ꝑ
ditio. qui aduersatur ap̃o. & ideo uo¬
catur antichristus : & ex tollitur suꝑ
om̃e qͦa dicitur dĩ. & cunctarũ gen¬
tium deos. siue omnẽ ꝓbatã & uerã
religione suo calc& pede. & intemplo
di. uł hierosolimis ut quida putant.
uł in eccła ut uerius arbitramur sederit:
ostendens se ẽe tanqu̾a ipse sit xp̃c &e
filius dei : ni si inquit fuerit romanum
ante imꝑium desolatum: & antichristꝰ
p̃cesserit : xp̃e ñ ueniet Qui iđo ita
uenturus est: ut antichristum destruat.
aleministis ait. qͦd hȩc ipsa que nio
seribo ꝑ epłam. cum apud uos ee̾m piȩ¬
senti sermone narrabam & dicebam
uobis. xp̃m ñ e̾e̾ uenturũ: nisi p̾cessiss&
antichiristus & nunc quid detineat sci¬
tis. ut reueletur in suo tempore. hoc. ẽ
que causa sit ut antichristus inp̃senti¬
arum ñ ueniat. optime nostis: N ee uult

Expanded text:
peccatorum est — et filius perditionis — id est peccatorum est — et filius perditionis — id est diaboli; ipse est enim uniuersorum perditio —, qui aduersatur Christo et ideo uocatur antichristus, e t extollitur super omne, quod dicitur deus, ut cunctarum gentium deos siue omnem probatam et ueram religionem suo calcet pede et in templo dei — uel Hierosolymis, ut quidam putant, uel in ecclesia, ut uerius arbitramur- sederit ostendens se, tam quam ipse sit Christus et filius dei. nisi, inquit, ante Romanum imperium fuerit desolatum et antichristus praecesserit, Christus non ueniet, qui ideo ita uenturus est, ut antichristum destruat. meministis, ait, quod haec ipsa, quae nunc scribo per epistulam, cum apud uos essem, praesenti sermone narrabam et dicebam uobis Christum non esse uenturum, nisi praecessisset antichristus. et nunc quid detineat, scitis, ut reueletur in suo tempore, hoc est: quae causa sit, ut antichristus in praesentiarum non ueniat, optime nostis. nec uult
Abbreviated transcription (Latin):
bibus cum uirtute multa & maiestate:
& mittee angłos suos eũ tuba & uoce
magna. & congregabunt electos eius
a quatuor uentis. a summo cȩloꝵ usq
adterminos eoꝵ. Rursumq deanti¬
christo loquitur ad iudeos Ego ueni
innomine patris mei. & ñ credidistis
mͥ. si alius uenerit in nomine suo: illũ
suscipietis.: Igitur thessa lonicens iũ
animos uel occasio ñ intellectȩ epłe.
uel ficta reuelatio que ꝑ somniũ de¬
ceperat dormientes: uł aliquoꝵ con¬
iect᷑a esaye. & danihelis ȩuangłioꝵq
u̾ba de antichristo p̾nuntiantia. in
illud tempus interp̾tantium mouerat
atq turbauerat. ut in maiestate sua
tune xep̃m sperarent esse uenturũ
eui errori medetur apłs: & exponit
que ante aduentum antichristi de bean
prestolari: ut cum illa facta uiderint:
tunc sciant antichristũ idẽ hominẽ
peccatis filium perditionis qui. ad u̾sat᷑
sub iacent᷑ recedant̾ abeis : & reuelatꝰ
homo peccati in quo fons omnium

Expanded text:
a et maiestate. et mittet angelos suos cum tuba et uoce magna et congregabunt electos eius a quattuor uentis a summo caelorum usque ad terminos eorum. rursumque de antichristo loquitur ad Iudaeos: ego ueni in nomine patris mei et non credidistis mihi. si alius uenerit in nomine suo, illum suscipietis. igitur Thessalonicensium animos uel occasio non intellectae epistulae uel ficta reuelatio, quae per somnium deceperat dormientes, uel aliquorum coniectura Esaiae et Danihelis euangeliorumque uerba de antichristo praenuntiantia in illud tempus interpretantium mouerat atque turbauerat, ut in maiestate sua tunc Christum sperarent esse uenturum. cui errori medetur apostolus et exponit, quae ante aduentum antichristi debeant praestolari, ut, cum illa facta uiderint, tunc sciant antichristum, id est hominem peccati et filium perditionis, qui aduersaturmano imperio subiacent, recedant ab eis — et reuelatus homo peccati — in quo fons omnium
Abbreviated transcription (Latin):
nubib obuiã dño inaera: & sic semꝑ cũ dño
erimus.Itaq consolamini inuicẽ: inuerbis
sstis Qđ audientes macedones ñ intellexerunt:
quos secum uiuentes apłs uoc&: & qui dicant᷑
residui. qui cum illo rapiantur innubibus ob¬
uiam dño inaera. sed arbitrati sunt dũ ad huc
eet incorpore. & antequ̾a gustar& mortem.
xxp̃m insua maiestate uenturũ. Qd audiens¬
abeo scriptam: quasi inst& dies dñi. Duos
aut̃ ẽe aduentus dñi saluatoris & om̃ia pro¬
pħ̃arum docent uolumina: & euangelioꝵ
sides: qđ primũ inhumilitate uenerit᷑. & post¬
ea sit uenturus ingła: ipso dño ꝓtestan¬
it quȩ ante consummationẽ munꝰdi futu¬
ra sint: & quomͦ uenturus antichristus: qͣn¬
do loquitur ad apostolos: cum uideritis abo¬
miationẽ desolationis quȩ dicta est adam¬
hele ꝓpłia stantẽ in loco sc̃o. qui legit in

Expanded text:
bibus obuiam domino in aera et sic semper cum domino erimus. itaque consolamini inuicem in uerbis istis. quod audientes Macedones non intellexerunt, quos secum uiuentes apostolus uocet et qui dicantur residui, qui cum illo rapiantur in nubibus obuiam domino, sed arbitrati sunt, dum adhuc esset in corpore et antequam gustaret mortem, Christum in sua maiestate uenturum. quab eo scriptam, quasi instet dies domini. duos autem esse aduentus domini saluatoris et omnia prophetarum docent uolumina et euangeliorum fides, quod primum in humilitate uenerit et postea sit uenturus in gloria, ipso domino protestante, quae ante consummationem mundi futura sint et quomodo uenturus antichristus, quando loquitur ad apostolos: cum u ide r i tis abominationem desolationis, quae dicta esta Danihele propheta, stantem in loco sancto — quis legit, i
Abbreviated transcription (Latin):
tia sapientie. insuꝑstitione & humilitate.
&ñ ad parcendum corꝑi. ñ in honore aliqͦ
ad saturitatẽ carnis: hunc nobis habere
sensum uidetur Curramus ꝑsingula:
& obscuritatẽ sensuum atq uerboꝵ xp̃o
reserante pandamus: Si baptizati estis
mortui aut̃ abelementis mundi. pro eo
qͦd est elementis. cur mecũ ñ dicitis.
Michi aut̃ absit gloriari. nisi incruce

Expanded text:
ia sapientiae in superstitione et humilitate et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, hunc nobis habere sensum uidetur. curramus per singula et obscuritatem sensuum atque uerborum Christo reserante pandamus. si baptizati estis mortui autem \'ab elementis\' mundi — pro eo, quod est \'elementis\' —, cur mecum non dicitis: mihi autem absit gloriari n
Abbreviated transcription (Latin):
& ut sciamus semꝑ eos qui excoluerunt
idola lic& intẽplo hostias uiderent᷑ offerre.
ñ do eas obtulisse sed angłis. Per ezechi hel
plenius discimus. Dedi eis iustificationes &
inꝓpłia amos plenius disseruimus. adora¬
uerunt figuras quas ipsi fecerunt. & tradi¬
dit eos ut seruirent milicie cęli. quȩ ñc
sus humilis & miseranda suspitio. dm̃ cre¬
dere hyrooꝵ atq tauroꝵ sanguine delec¬
tari. & nidore thamiamatis quẽ sepe ho¬
mines declinamus. Qͦd aut̃ sequitur. si
mortui estis cũ xp̃o abelementis mundi.
qͥd ad huc tanqua uiuentes inmundo de¬
cernitis: Ne tetigeritis. neq gustaueritis.
neq tractaueritis quȩ sunt om̃ia in interi

Expanded text:
et ut sciamus semper eos, qui colebant et ut sciamus semper eos, qui colebant idola, licet in templo hostias uiderentur offerre, non deo eas obtulisse, sed angelis, per Hiezechihel plenius discimus: dedi eis iustificationes node quo in propheta Amos plenius disseruimus, adorauerunt figuras, quas ipsi fecerunt, et tradidit eos deus, ut seruirent militiae caeli, quae nunc ilis sensus et miseranda suspicio deum credere hircorum atque taurorum sanguine delectari et nidore thymiamatis, quem saepe homines declinamus. quod autem sequitur: si mortui estis cum Christo ab elementis mundi, quid adhuc tamquam uiuentes in mundo decernitis \'ne tetigeris neque gustaueris neque contrectaueri
Abbreviated transcription (Latin):
mus isrł. de ad sũpsistis tabernaculũ moloch.
&sidus dĩ remfã: figuras quas fecistis ut ad¬
oraretis eas: Qd plenius incontione iuda¬
lca stephanus martyr exponens. & reuolues
hustoriam ueterem: sic locutus. ẽ Et uitulũ
fecerunt indieb illis: & obtulerunt hostias
ldolo: &lȩtabantur in oꝑib manuũ suarum.
Conuersus aut. ẽ. dñs. & tradidit eos ut cole¬
rent miliciam oli: sic̃ scriptum. ẽ. in libro ꝓphe¬
tatũ. Milicia aut̃ cęli ñ tantũ sol & luna appel
latur. & astra rutilantia: sed & om̃is angelica
multitudo. eoꝵq exercitus qui hebraice appel¬
lantur sabaoth. idẽ uirtutũ siue exercituum.
unde & in euangłio uicta: lucam legimus.
Et subito facta. ẽ. cum angło multitudo mi¬
liciȩ celestis. laudantiũ d̃m & dicentiũ. Glã
inaltissimis dõ. & interra pax hominib
bone uoluntatis Facit enim ds̃ angelos
suos sp̃c. & ministros suos ignẽ urentẽ.

Expanded text:
mus Israhel, et adsumpsistis tabernaculum Moloch et mus Israhel, et adsumpsistis tabernaculum Moloch et sidus dei Rempham, figuras, quas fecistis, ut adoretis eas? quod plenius in contione Iudaica Stephanus martyr exponens et reuoluens historiam ueterem sic locutus est: etuitulum fecerunt in diebus illis et obtulerunt hostias idolo et laetabantur in operibus manuum suarum. conuersus autem est deus et tradidit eos, ut colerent militiam caeli, sicut scriptum est in libro prophetarum. militia autem caeli non tantum sol appellatur et luna et astra rutilantia, sed et omnis angelica multitudo eorumque exercitus, qui Hebraice appellantur sabaoth, id est \'uirtutum\' siue \'exercituum\'. unde et in euangelio iuxta Lucam legimus: et subito facta est cum angelo multitudo militiae caelestis laudantium deum et dicentium: gloria in altissimis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. facit enim deus angelos suos spiritus et ministros suos ignem mentem.
Abbreviated transcription (Latin):
dei iuxta litteram hesitant. & tenentur in
terra: nos uicta sp̃m transeamus ad xp̃m. qui
addistinctionẽ umbrarum ñc corpus appel¬
latur. Quomꝰ enĩ in corꝑe ueritas . ẽ. & incor¬
poris umbra mendatium. sic inspiritali in¬
telligentia mundus om̃is & eybus. & tota fes¬
tiuitas. & ꝑpetuȩ kalende & eterna requies
ex pectanda. ẽ. Auerimus qͥd dicere uolu¬
erit in humilitate & religione angłoꝵ: aut
quẽ sensum habeat. Ex quo dñs locutus. ẽ.
ad discipłos. surgite ab eamus hinc: & relin¬
quetut uobis domus ur̃a deserta: & locus in
quo crucistcus.ẽ. dñs spiritaliter egyptus uo¬
catur & sodoma: om̃is iudaicarum obseruati¬
onũ cultura destructa. ẽ: & quascũq offerunt
uictimas. ñ dõ offerunt: sed angłis rẽfugis. &
spiritib in mundis. Nec mirum si hocꝰ post
catur ad eos. Numqͥd hostias & uictuas ob¬
tulistis mͥ quadraginta annis indeserto do¬

Expanded text:
daei iuxta litteram haesitant et tenentur in daei iuxta litteram haesitant et tenentur in terra, nos iuxta spiritum transeamus ad Christum, qui ad distinctionem umbrarum nunc corpus appellatur. quomodo enim in corpore ueritas est et in corporis umbra mendacium, sic in spiritali intellegentia mundus omnis cibus et potus et tota festiuitas et perpetuae kalendae et aeterna requies expectanda est. quaerimus, quid dicere uoluerit: in humilitate et religione angelorum aut quem sensum habeat. ex quo dominus locutus est ad discipulos: surgite, abeamus hinc et: relinquetur uobis domus uestra deserta, et: locus, in quo crucifiximus est dominus, spiritaliter Aegyptus appelletur et Sodoma, omnis Iudaicarum obseruationum cultura destructa est et, quascumque offerunt uictimas, non deo offerunt, sed angelis refugis et spiritibus inmundis. nec mirum, si hoc post tam dicatur ad eos: num qui d hostias et uictimas obtulistis mihi quadraginta annis in deserto, do
Abbreviated transcription (Latin):
ministrationis. scđ̾m oꝑationẽ in mensurã
unius cuiusq menbri augm̃tũ corꝑis facit
inȩdificatione sui incaritate. Super quo in
dentes ex uideis in dñm saluatorẽ. iudaicas
cerimonias obseruare cupietant. Suꝑ quar
Unde & supra paulus ait. Nemo uos iudiol
dehis qui magistros legis ẽe se iactant. in
cybo & potu: qͦd alia munda sint. alia il¬
munda. aut in parte diei festi. ut alios dies fes¬
tos putent. alios ñ festos: Nobis eñi qui inxp̃m
credimus resurgentẽ. iugis & ȩterna festiuitas
.ẽ. aut in parte neomeniȩ. hoc.ẽ. Kalendarũ
a mensis noui. quando decrescens luna finit᷑.
enoctis umbra regitur. Xp̃ianoꝵ eñĩ lum̃
eternũ ẽ : & semꝑ solis iusticie radiis illustrat᷑.
aut inparte sabbatoꝵ. ut non faciant serui¬
le opus & orera ñportent. quia nos xp̃i sumꝰ
libertate donati. & onera peccatoꝵ gestare de¬
siuimus Rȩx inquit om̃ia umbraᷤ st̃ futuroꝵ.
& imagines uenture felicitatis: ut in quib iu¬

Expanded text:
secundum operationem in mensuram uniuscuiusque membri augmentum corporis facit in aedificationem sui in caritate. super quo in dentes ex Iudaeis in dominum saluatorem Iudaicas caerimonias obseruare cupiebant. super quaunde et supra Paulus ait:nemo uos iudicet — de his, qui magistros legis esse se iactant — in cibo et potu, quod alia munda sint, alia inmunda, aut in parte diei festi, ut alios dies festos putent, alios non festos — nobis enim, qui in Christum credimus resurgentem, iugis et aeterna festiuitas est — aut in parte neomeniae, hoc est kalendarum et mensis noui, quando decrescens luna finitur et noctis umbris tegitur — Christianorum enim lumen aeternum est et semper solis iustitiae radiis inlustratur — aut in parte sabbatorum, ut non faciant seruile opus et onera non portent, quia nos Christi sumus libertate donati et onera peccatorum gestare desiuimus. haec, inquit, omnia umbra sunt futurorum et imagines uenturae felicitatis, ut, in quibus Iu
Abbreviated transcription (Latin):
ces scribit. Nisi discesllo uenerit primum
a reuelatus fuerit homo peccati. & reliqua
Npriꝯca adthessalonicenses scripserat: de
temporib aut̃ & momentis fr̃s ñ necesse habe¬
tis ut uobis seribam: Ipsi enim diligenter
scitis. quia dies dñi sicut fur in nocte  uema
Cũ enim dixerint pax & securitas. tunc re¬
pentinus illis instabit interitus: siẽ dolor
inutero habentis. & ñ effugient: Supra eñi
adeos seripserat. Hoc uobis dicimus inũbo
dñi. qr nos qui uiuimus. qui residui sumus.
in aduentu dñi ñ p̃ueniemus eos qui dormier

Expanded text:
it: nisi discessio uenerit primum etreue- latus f uerit homo peccati et reliqua. — In prima ad Thessalonicenses scripserat: de temporibus autem et momentis, fratres, non necesse habetis, ut uobis scribam; ipsi enim diligenter scitis, quia dies domini sicut fur in nocte ita ueniet. cum enim dixerint: \'pax et securitas\', tunc repentinus illis instabit interitus sicut dolor in utero habenti et non effugient. supra enim ad eos scripserat: hoc uobis dicimus in uerbo domini, quia nos, qui uiuimus, qui residui sumus in aduentu domini, non praeueniemus eos, qui dorm
Abbreviated transcription (Latin):
non sum demundo : nec audistis dnͤm
eos. qm̃ ñ sunt demundo. sic̃ ego ñsum
de mundo : sed econtrario quasi uiuen¬
tes in mundo decernitis: ne tetigeritis
corpus hominis mortui: ne uestim̃tũ
& scabellum in quo sederit mulier men¬
struata: neq gustaueritis suillã. carne̾.
& lepoꝵ. & sepiarum. & lolliginũ. mu¬
rene. & anguille. & uniuersoꝵ pisciũ.
quisquamas & pennulas non habent. q̃
om̃ia incorruptione & in interitu st̃ ipso
usu. ostercore digeruntur: esca enim uen¬
tri & uenter ȩscis. & om̃e qͦd intrat ꝑos.
ñ oõmimicat homine: sed ea quȩ de nob̾
exeunt: Sodm̃ p̃cepta inquit & doctri¬
nas hominũ. sod̾m illud qͦđ ysaias loquit᷑.
popłs hic labiis me honorat. cor uͦ eius
tum fecistis mandatum di. ut tradi¬
tiones ur̃as statueretis Ds̃ enĩ dixit. Ho¬
nora patre & matr̃e. & qui maledirerit
patri & matri. morte morietur Uos aut̃
dicitis Quicũq dixerit patri & matri.¬
munus qd̾ cũq ẽ. ex me tibi ꝓderit: &

Expanded text:
o mundo, nec audistis domineos, quoniam non sunt de mundo, sicut et ego non sum de mundo\', sed e contrario quasi uiuentes in mundo decernitis: \'ne tetigeris corpus hominis mortui, ne uestimentum et scabellum, in quo sederit mulier menstruata, neque gustaueris suillam carnem et leporum et sepiarum et lolliginum, murenae et anguillae et uniuersorum piscium, qui squamas et pinnulas non habent\', quae omnia in corruptione et interitu sunt ipso usu et stercore degeruntur ? esca enim uentri et uenter escis, et omne, quod intrat per os, non communicat hominem, sed ea, quae de nobis exeunt. secundum praecepta, inquit, et doctrinas hom i n u m secundum illud, quod Esaias loquitur: populus hic labiis me honorat, cor uero eius tum fecistis mandatum dei, ut traditiones uestras statueretis. deus enim dixit: honora patrem et matrem et: qui maledixerit patri et matri, morte morietur. uos autem dicitis: quicumque dixerit patri uel matri:\'munus, quodcumque est ex me, tibi proderit\' et
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ad principium tocius corꝑis eoꝵ qui cre¬
dunt. & om̃is intelligentie spiritalis. ex capite
corpus eccłȩ ꝑsuas conpages atq iuncturas ui¬
talẽ doctrine cęlestis accipit sucũ. ut om̃ia pau¬
latim m̃bra uegetetur. & ꝑ occultos uenarũ me¬
atus fundatur defecatus sanguis cxboꝵ & minis.¬
tretur atq succrescat: immo teneatur tẽperantu
corꝑis. ut de fonte capitis rigati artus crescant
in ꝑfectionẽ dĩ: & impleatur saluatoris oratio:
Pater uolo ut sic̃ ego & tu unũ sumus. sic &isti
innobis unũ sint: ut postquã xp̃e nos tradide¬
rit patri. sit ds̃ om̃ia inom̃ib. Tale qͥd &mn
uerbis & insensib & ingenere locutionis ob¬
scurissime scribit adephesios Ueritatẽ aũt
loquentes. incaritate crescamus in illo. ꝑom̃i
qui ẽ. caput xp̃e : ex quo totum corpus cõ

Expanded text:
autem atque principium totius corporis eorumque, qui creautem atque principium totius corporis eorumque, qui credunt, et omnis intellegentiae spiritalis. ex quo capite corpus ecclesiae per suas conpages atque iuncturas iuncturas doctrinae caelestis accipit sucum, ut omnia paulatim membra uegetentur et per occultos uenarum meatus fundatur defaecatus sanguis ciborum et ministretur atque subcrescat, immo teneatur temperantia corporis, ut de fonte capitis rigati artus crescant in perfectionem dei, ut inpleatur saluatoris oratio: pater, uolo, ut, sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint, ut, postquam nos Christus tradiderit patri, sit deus omnia in omnibus. tale quid et in uerbis et in sensibus et in genere elocutionis obscurissime scribit ad Ephesios: ueritatem autem loquentes in caritate crescamus in illo per omnia, qui est caput Christus, ex quo totum corpus c
Abbreviated transcription (Latin):
Id ẽ nullus ad uersus uos brauium accipiat:
quib & aliis multis uerbis usq hodie utun¬
tur cilices. Nec hoc miremur in apło. si uta¬
tur lingua sua consuetudine inqua natus.ẽ.
& nutritus: cum uirgilius alter homerus apud
nos patrie sue sequens consuetudinẽ. sceleratũ
frigus appello Nemo gͦ uos super& atq deuicat
uolens inhumilitate littere sequi. & angłoꝵ
religionẽ atq culturã. ut non seruiatis spiri¬
tali intelligentiȩ. sed exemplaribi futurorũ.
quȩ nec ipse uidit. qui uos superare desiderat.
siue uidst. utr̃uq enĩ habetur ingreco. Prȩ¬
sertim cũ tumens ambul& & incedat inflatus.
m̃tisq suꝑbiã gestu corꝑis p̃ferat Hoc enim
significat. ERat᷑eyion. Frustra aut̃ inflat᷑
& tum& sensu carnis suȩ: Carnaliter cuncta in¬
telligens. & traditionũ iudaicarũ deliram̃ta
ꝑquirens. & ñ tenens caput om̃iũ scripturaꝵ.
illud dequo dictũ. ẽ. caput uiri xp̃c. ẽ. Caput

Expanded text:
id est \'nullus aduersum uos brauium accipiat\'. quibus et aliis multis uerbis usque hodie utuntur Cilices. nec hoc miremur in apostolo, si utatur eius linguae consuetudine, in qua natus est et nutritus, cum Uergilius, alter Homerus apud nos, patriae suae sequens consuetudinem \'sceleratum\' frigus appellet. nemo ergo uos superet atque deuincat uolens humilitatem litterae sequi et angelorum religionem atque culturam, ut non seruiatis spiritali intellegentiae, sed exemplaribus futurorum, quae nec ipse uidit, qui uos superare desiderat, siue uidet — utrumque enim habetur in Graeco —, praesertim cum tumens ambulet et incedat inflatus mentisque superbiam et gestu corporis praeferat-hoc enim significat eaatsvcov —, frustra autem infletur et tumeat sensu carnis suae carnaliter cuncta intellegens et traditionum Iudaicarum deliramenta perquirens et non tenens caput omnium scripturarum illud, de quo dictum est: caput uiri Christus est, caput
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ fila decurrant: puroq subtemine
apłici sermonis textura suberescat. Nemo
uos super&: nemo ad uersum uos brauiũ
accrpiat. Noc enim grece dicitur. Raͣtas¬
paBeyC quando quis incertamine posituᷤ
iniquitate agonithete. uel insidĩis magis¬
dit: multaq sunt uerba quib urta mo¬
rẽ urbis & ꝓuincie suȩ familiarius apłs
utitur. equib exempli gr̃a pauca ponen¬
da sunt Micha aũt parum. ẽ. iudicari ab

Expanded text:
uerborum fila decurrant puroque subtegmine uerborum fila decurrant puroque subtegmine apostolici sermonis textura subcrescat. nemo uos superet: \'nemo aduersum uos brauium accipiat\'. hoc enim Graece dicitur καταβραβευέτω, quando quis in certamine positus iniquitate agonothetae uel insidiis magiserdit. multaque sunt uerba, quibus iuxta morem urbis et prouincutitur. E quibus exempli gratia pauca ponenda sunt. Mihi autem parum est judicari ab