comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semis insuo or bemedies eaetere propo rcioNe sunt: XXXII Neintluniblũm Intluniũ luncẽ¬
tẽpusillico int̃ deficientẽ a nascentẽ lunã estaũt tricensi madies quo luna ñ luc& quȩ ideo tẽ uideri
nõ potest ꝗ soli coniuncta obscurat᷑. sed eo dẽ mom̃ torenascens paulatim ab eoreceden douidet᷑
eñ Pccursulune lunaamissi acr ep̃tiluminis uicibus menstrua spaciua m oderat q ideo
culusterre: crescensaũt orientẽ cornib: epectat decrescensoccidentẽ merito ꝗhoccassura &ami¬

Expanded text:
semis in suo orbe mediae sunt; caeterae proportionales sunt. 156 CAPUT LV. De interlunio lunaesemis in suo orbe mediae sunt; caeterae proportionales sunt. 156 CAPUT LV. De interlunio lunaetempus illud inter deficientem et nascentem lunam. Est autem trigesima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratur; sed eodem momento renascens paulatim ab eo recedendo videtur. § 56 De cursu lunae. Luna amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideculus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decrescens occidentem: merito, quia occasura et ami
Abbreviated transcription (Latin):
facitutȩ hibernis humorib ac p̃inisterrapingueicat accedens ꝓpius tobntrioñẽ estatẽreddit ut frtges
cũ ascenderit ex ipionox cũocciderit exipsomenser& anni connumerant᷑ ex ipso uisitud ines tẽporũ fu
Quando aũt ꝑ meridiem currit uicinior terreẽ quando aut iuxta ibñ trionẽ sublimis a toli tꝰ¬
Deitinere solis: Solorien ꝑmeridiem iterhab & qui post qua ao occa si uenerit &oceanose
ptincxerit ꝑ incognitas subt̃rauia s uadit & rursusadorientẽ recurrit: XX. Deluminae lune
sed solis adiis inluminari unde&clipsimpatit᷑ sunteripia & solẽ umbraterre in terueniat :¬
Vcformirlũn prima figura lunebiconisẽ secunda s getilis tercia dimidia quasta plena quint
iterũ dimidia ex maiore sextaiter ũ sextilis septima bicornis septimaũt semis &ui cissima setunda

Expanded text:
facit, ut hibernis humoribus ac pruinis terra pinguescat. Accedens propius ad septentrionem aestatem reddit, ut fruges facit, ut hibernis humoribus ac pruinis terra pinguescat. Accedens propius ad septentrionem aestatem reddit, ut fruges cum ascenderit: ex ipso etiam nox, cum occiderit: ex ipso menses et anni numerantur; ex ipso vicissitudines temporum fiunt. Quando autem per meridiem currit, vicinior terrae est; quando vero iuxta septentrionem, sublimis attollitDe itinere solis. Sol oriens per meridiem iter habet. Qui postquam ad occasum venerit et Oceano se tinxerit, per incognitas sub terra vias vadit et rursus ad orientem recurrit. § 53 De lumine lunae. sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniatformis lunae. 1. Prima figura lunae bicornis est, secunda sectilis, tertia dimidia, quarta plena, quinta iterum dimidia ex majore, sexta iterum sectilis, septima bicornis. 2. Septima iterum semis et vicesima secunda
Abbreviated transcription (Latin):
candido circulo: letet euscirculus uiaẽque in spera uidet̃ acandor edicta quu olbaẽqua aliquidicunt uiã eẽ
quacituitsol& xihiuiussplendoris ipsiustransitu italucere XXTIII Demagnitudinesolis Magnitudo
solisforciosterreẽ unde& codẽ momento cũorit᷑ &oriente simul& occidente e qualit a par&. ꝙ uerotãqũac
maior qualunauidet᷑ Iãsi propenosacces sis & multo maior qũ aluna conspiceretꝰ sic aut sol forcior terrȩ
am plius in calescit cuius gñ ed ĩt̃ philosophitquã nutriri& econtrario clim̃to uistute luminis & calori saccip¬
reunde uidemuseũ sepiusmaondũ adq rorantẽ: NXUII Docur susolis : sol c̃ꝑstipsu mo ueri ncũ mundo
uestiñ sifexuscelomaner& om̃idiet& noc terequalei existerent: Sed q̃n aliolaco crasoccas suru alio occidine¬
eetes nouidemus apat r&cũ ꝑscipsu moueri ñ cũmundo uesti spacuseni mne qualib orbes annuos confect

Expanded text:
dum circumflexum. Lacteus circulus via est, quae in sphaera videtur a candore dicta, quia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu ita lucere. « Habitatio ista co simul et occidenti aequaliter apparet. Quod vero tamquam maior quam luna videtur, iam si prope nos accessisset, multo maior quam luna conspiceretur. Sicut autem sol fortior est terrae, amplius incalescit. Cuius ignem dicunt philosophi aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde videmus eum saepius madidum atque rorantem. § 50 De cursu solis. Solem per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Nam si fixus caelo maneret, omnes dies et noctes aequales existerent; seet eum per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Spatiis enim inaequalibus orbes annuos conficit
Abbreviated transcription (Latin):
sticiones haead hominibus nuncupent᷑ sunt tamen sideraq dĩ inmundi principio ẽdidit
aecesto motu distinguere tẽporaordinauit : horũ igt signorũ obseruaciones uel genesesuele & era
puleritudine&claritate p lectinlapsustellarũ cecatismentibus conruerunt itaut ꝑ sup
relagionei doctores sed &iam gentilium plato arestoteles aoq alurerũ ueritate cõmoticm¬
cordis entenciadã nauer dicentes confusioncrerũ pociuidetali ꝑsuasi onegenteriRa si

Expanded text:
erstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora ordinavit. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel cetera pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnauerunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari; nam si
Abbreviated transcription (Latin):
anguacithar auocari paulatĩaũtplures c̃ispecies extiter̃ : Vt paalaer ia lirȩharbitȩ phenicer a pectid

Expanded text:
lingua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectidlingua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectid
Abbreviated transcription (Latin):
cari &ũ q ñ decrurib: or sib: qͦxessenthine& tibicen quasi tibiarũ cantus. Calamusunt arboris
propriumnã calendo idẽfunden do uo ces uocetus : fistulam quida putantamercorio nuentã
alia fauno qũe greciuocant parinion nulli& a biti paspastore a grfgentino exsicilia fistulaũt
c̃enĩ genur lignifragilis unde & tibia e conponuntꝰ pandorur abinuentore . uocatui d equo uergilu
panprimuscalamoscaera coniungereplures instituit pancurat ouis ouiumq magister. fuitemimꝰ gen¬
tilesdeui pastoralis quiprimũ disparestalamos o cantũ aptauit & studiosa ipte composuit: .uIII.¬
Tertuedius oridimica ꝑtinens ao neruo s& pulsurcuidant᷑ speciescithararũ diuersarũ timpanũ q̃q
aũt grecorũethareusus reptus fuis scabappollinered itꝰ. formacitharȩimcio simili fusie traontꝰ
patori hum anoq cutiuox epectoreta eripsacantuse deret᷑. Appellatãi qea idelec ausa nãpet uidorico

Expanded text:
am quae non de cruribus ossibusve essent; hinc et tibicen, quasi tibiarum cantor. 5. Calamus nomen est arboris proprium, a calendo, id est fundendo voces, vocatus. 138 6. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam; alii a Fauno quem Graeci vocant Pana. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula auEst enim genus ligni fragilis, unde et tibiae componuntur. 8. Pandura ab inventore vocata; de qua Virg.: Pan primus calamos cera conjungere plures Instituit, Pan curat oves, oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studiosa arte composuit.est divisio rhythmica pertinens ad nervos et pulsum, cui dantur species cithararum diversarum, tympanum, et autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica
Abbreviated transcription (Latin):
actis aoreuersione circulisui hidẽs gnis& pastib: reuestent᷑ : Quaeda sideraradin folis p̃pedita ano¬
mala fiunt autretrogratu austacionaria iuxtaq & poeta meminit dicens soltẽ poradiuidit euimõ
peaperrant retrogradã dicuntꝰ᷑ la nomala efficiunt idẽquando pasticulas aodant & detrahunt cece¬
rũ qnł antũ decrahunt retro gradicunt᷑ stacionẽ aũt ficiunt qsa stant : X.V: De p̃ cedencia&in
te  gradacionestellarũ: tp̃csdenciał ante gradiciostellarũe dũstella motũ suũco¬

Expanded text:
ractis ad reversionem circuli sui isdem signis et partibus revertuntur. Quaedam sidera radiis solis praepedita anomala fiunt, aut retrograda, aut stationaria, iuxta quod et poeta meminit dicensLucan. 10, 201: Sol temporapro eo, quod errant, retrograda dicuntur, vel anomala efficiuntur, id est, quando particulas addunt et detrahunt. Ceterum quando tantum detrahunt, retrograda dicuntur; stationem autem faciunt, quando stant. § 68 De praecedentia et antegradatione stellarum. P
Abbreviated transcription (Latin):
tau & decurdepondius uides ꝙ monadib: superet᷑ .VI ad XII. &euimonadib: ducisꝓquaoratũ s exiesse n
faciunt xxxVi diungis ex tranailla prima ui. ao xiisimulefficiunt x &uiii pastiris tricies sexies ꝑde
superant eaoe superat sodhȩ ratio quẽ domodũn mundo e exuolubilitate circulorũita Rinmi cror¬
p̃smos intantũ ꝓp̃t uoce ual& uts ineipsiuspfeccione&iuã homosimphoniscarens n osist& eiusdẽ
musice ꝑfeccione&ia metrassistunt in arsir &tȩsiis idẽ deuacione & possicione :

Expanded text:
t decas dipondius, vides quot monadibus superetur VI a XII, et est VI monadibus: ducis per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per superat, eadem superatur. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non constet. Eiusdem musicae perfectione etiam metra consistunt in arsi et thesi, id est elevatione et positione.
Abbreviated transcription (Latin):
tubarũ : Subtiles uoces sunt quib: ñẽ sprqualist in fariciũ & mulierũ ł egrotancium sicin ner¬
uis quecñi subtilissimecorde sunt subtilesactenues sonosemittunt: Pingues sunt uoces qͣ nͦ sp̃s
multus simulegredit᷑ sic uirorũ cuta uoꝵ ẽ tenuisaltasic in cordis uidemus: Dura uox qͣuȩui
olent̃ emittit sonos sic tonitruum sic incudis sonas quocies indurũmallcus ꝑcutit ferrui¬
ao queflexibi lis&ui nola dictaauinohocẽ concinnomollit̃flexo : Perfecta aũt uox ẽ alta sua¬
uis &clara abtautinsub: limisufficiat clarautaure simpleat suaui aũt ut animcis audencium
blandeat sie hialiquid fuerit uox ꝑfata ñe rit

Expanded text:
qualis est infantium, vel mulierum, vel aegrotantium, sicut in nervis. Quae enim subtilissimae chordae sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. 12. Pingues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox est tenuis, et alta, sicut in chordis videmus. Dura vox est, quae violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quoties in durum malleus percutitur ferru, est mollis atque flexibilis. Et vinnola dicta a vinno, hoc est cincinno molliter flexo. 14. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara. Alta, ut in sublimi sufficiat; clara, ut aures impleat; suavis, ut animis audientium blandiatur. Si ex his aliquid defuerit, vox perfecta non erit
Abbreviated transcription (Latin):
Oitogonum idest recqangulũ figur
plana est enimtriangulum. & hab.
so pieros figira planarecta
formata pastibus cunctis
Cibus est figura propria solidaq:
longitudine¬
& latitud ine &altitudine

Expanded text:
Orthogonium, id est rectiangulum figura plana. Est enim triangulum et habet sopleuros figura plana, rectformata, partibus cunctis Cubus est figura propria solida, quae longitudine, lat
Abbreviated transcription (Latin):
caniculariumdierũ : Libram hruo caueruntabequalitatemensisipsus qotaua U octb solꝑ¬
pp̃tfulgo ro n ensis ipsiusapellauerunt sagtariusuir equinisc rurib deformatustuius sagitã
plerũ que in extrimis hbere : Porroa quariũ & pisc̃abimbribr̃ tẽporũuo cauer̃ ꝙ hie me quindo
in his signis soluestit̃ maiorespluuic ꝓfundunt᷑ & mirantagentilium dimencia quinon solũ pis¬
cessed&iamarictes &ircos&taurosur sas&canes ancros&s corpiones incelũtranstullerunt::¬
stelli desgnarent eorũ queapella re nomibus nonerubei ceret ECurigã &iamerictoni¬
amin celia stracollocauerunt ꝓpt̃ ꝙ uidisenteũ primũ qua drigas iunxisse: mirdtistenũn¬
iccallistolicaonisregisfibiadũa ioue conpra & fabulose auinone inursefui & speciemuer

Expanded text:
canicularium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII kalcanicularium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII kalpropter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cui sagittam plerumque in extremis habere. 32. Porro Aquarium et Pisces, ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vertitur, majores pluviae profunduntur. Et miranda gentilium dementia, qui non solum pisces, sed etiam arietes, et hircos, et tauros, ursas, et canes, cancros, et scorpiones in coelum transtuleruntstellis designarent, eorumque appellare nominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas iunxisse. Mirati sunt enim in posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset speciem ver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ in marciomen sequic̃ anni principium solẽ in eo signum cursũsuum a geredicunt :¬
ed& taurũ intersidera conlocant & ipsũ in honoreiouis eoꝙ: inbouesit fabulo seconuer¬
uersus quando euro pãtrans uexit: Castorẽ quoq & pollucẽ postmostẽ int̃nonissima
sidere constituered signũ geminidicunt: Capcrũ quoq: dixerunt eoꝙ cũ ad
cumꝰ men s eiunio gradit᷑ inmodũ cancribreuoresq diesfacit. hoceni animal incestũ
hab& primã pastẽ : Deniq ao utrũque pastẽ gressũ dirigit̃ It aut prior pars sit pos¬
huncinter xii signa constituit hoc signũ sol cũatigerit nimium qlorem mundo
redoit:
& annubs flatus& hesie ⁊ feccit. Virginis&iam signiũ deir cointerastra colloc aucrunt ꝓpt̃qđ
eisdem diebus inquibus ꝑ eũ soldecurrit terraexustasolis ardore nihil pariat c̃enihoctẽpus

Expanded text:
onstituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sonstituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quando Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter notissima sidera constituere: quod signum Gemin retrograditur in modum cancri, brevioresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit poshunc inter duodecim signa constituit. Hoc signum sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et annuos flatus Etesias facit. Virginis etiam signum idcirco intra astra conlocaverunt, propter quod isdem diebus, in quibus per eum sol decurrit, terra exusta solis ardore nihil pariat. Est enim hoc tempus
Abbreviated transcription (Latin):
Seceptien ĩ & decipere uolentes in eorũ ad olacione quisibialiquio sccundũ amorẽ p̃stitis¬
sent sidera ostendebant incelo dicentes qđ iouis ess& illuo sidus& illut mercorii & con¬
cepta ẽ opinioꝰ uanitatis hancopinionẽ erroris diabulus confirmauit xp̃s euqͥtit
ã uero illaq: ab ipsis gentibb signadicunt᷑ & in quibur&animanciumi mago destellis for¬
mat᷑ ut arcton ut aries taurus libra & huius modialiahi quisideraꝓuid erunt in nu¬
merũstellarum speciem corporis suꝑ sticios a uanitatẽ ꝑ moti finxerunt ex causis quib¬
dãdeorũ suorũ &i magines & nomina confermantes : Nã ari&ẽ primũ signũ cuiutli¬
bremediã mundilincã tradunt ꝓpt̃ ãmonẽ iouẽ id eouo cauer̃ Incuius capite quisi¬
mulacra faciunt arietes cornua fingunt ꝙ signũgentiles ideoprimũ constituerunt

Expanded text:
Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitisDecepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis esset illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Iam vero illa, quae ab ipsis gentilibus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi alia; hi, qui sidera perviderunt, in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaverunt, in cuius capite, qui simulacra faciunt, arietis cornua fingunt. Quod signum gentiles ideo inter signa primum c
Abbreviated transcription (Latin):
hiem ẽ ostuestatẽ primehauigationis tempus ostendunt : Canicula stellaq a siriusd
estiuis mensibus in mediocentroceliẽ &dũ solat cam ascenderit coniunetã soleduplo¬
citꝰ calor
pceteris iucere uideat᷑ ĩaq quoma gisea cognuscerent sirionapellasse : Cõm&es stellaẽ
dicta coqd romas luminis ex sefundat ꝙ genus sideris quando apellarunt autpestilenciã uit¬
famemaut bella significat cometes ir latinecrinites apellant᷑ ꝗin modũ criminũ flamas
spargunt quas stoci dicuntẽẽ ultraxxx. quarũ nomina &effectus quidã astroligis cripser̃:¬
luciseffundat: Sed & splendor solis aclune & stellarũ iubaruocant᷑ qđ in modũ iube radiiip¬
dẽaberrore nã int̃dũ in austrũ int̃dũ in unͣtrionẽ plerũq contramundũ ñnũ quã
cũ mundo ferunt᷑ꝰ quarũ nomina grecast phecon plenon tapiriona spherus esterbon
has ronini nominib: deorũ suorũ idẽiouis sat nimastis ueneris adq mercors sacrauer

Expanded text:
hiemem, ortu aestatem, primaeque navigationis tempus ostendunt. Canicula stella, quae et Sirius dicitur, aestivis mensibus in medio centro caeli est: et dum sol ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor prae ceteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Sirion appellasse. Cometes stella est dicta eo famem aut bella significat. Cometes autem Latine crinite appellantur, quia in modum crinium flammas spargunt; quas Stoici dicunt esse ultra XXX, quarum nomina et effectus quidam astrologi scripserlucis effundat, sed et splendor solis ac lunae et stellarum iubar vocatur, quod in modum iubae radii ipπλάνης, id est ab errore. Nam interdum in austrum, interdum in septentrionem, plerumque contra mundum, nonnumquam cum mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt Phaethon, Phaenon, Pyrion, Hesperus, Stilbon. Has Romani nominibus deorum suorum, id est Iovis, Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nificant : Signorũ primus arctonquii naxefixus .uii. stellis inscreuolutis notat᷑ nnt grecũ¬
ꝙ latine dr̃ ursaq ꝗ in modũplaustriuestit᷑: Nostrieam septẽtrionẽ dixer̃. Trione senĩpprie
facitꝗ in eosunt. Areto filax dictus que arcton id c̃dicẽ ursã seqr eundẽ & bootẽ dixerant
eoꝙ plaustroher& Si gnũ multir spectabilestellis int̃quas arcturusẽ Arcturus c̃ sidus po
fulg& edictusorionaburina ide abinundacioncaquarũ tẽporeb hiemis obostus mare &
terras aquis ac tẽpestatib turbat. Hunc latiniiugulã uocant ꝙ sitarihatur ut gladius &¬
stellarũ luce terribilis aoq clarissimus inquo sibeefulgent omnia serenitas ꝓtendit᷑: si obs¬
uedos dñr Osta quippesuo efficiunt pliuuias & unde& carlatini suculasapella uerunt ꝗ quando
nascuntꝰ pluuiarũ signamostrant᷑ : De quib: uergilius arcturã pluuiasq padessunt ir .uii.¬

Expanded text:
nificant. Signorum primus Arcton, qui in axe fixus Septentrionali in se revolutus rotatunificant. Signorum primus Arcton, qui in axe fixus Septentrionali in se revolutus rotatuae quia in modum plaustri vertitur, nostri eam Septentrionem dixerunt. Triones enim proprie facit, quia in eo sunt. Arctophylax dictus, quod Arcton, id est Helicem Ursam, sequitur. Eundem et Booten dixerunt, et, multis signum expectabile stellis. Inter quas Arcturus est. Arcturus sidus est post fulget, et dictus Urion ab urina, id est ab inundatione aquarum; tempore enim hyemis ortus mare, et terras aquis, ac tempestatibstellarum luce terribilis atque clarissimus; in quo si haec fulgent omnia, serenitas portenditur, si obsὑετὸς dicuntur. Ortu quippe suo efficiunt pluvias; unde et eas Latini Suculas appellaverunt; quia quando nascuntur, pluviarum signa monstrantur, de quibus Virgilius: Arcturum, pluviasque Hyadas. Sunt au
Abbreviated transcription (Latin):
Sola pellatus eoꝙ solusa pareat obscurati sfulgore
suocunctis sideribus: Iy nadicta quasilucina ablatamedia sillabadequa uergilius ca sta faue
telladicteabstando ꝗ fixestant sẽꝑ incelo neccadunt. Nãꝙ uidemus ecelostellas quasi labi
non suntstelle sedigniculia bac tere lapsi qui fiunt dũuentus alciora petens&eri iuigñe secũtrahit :
Quitractus uo imitat᷑ stellas caoentes : Nãstellac adere nom pos sunt in mobilisenimut p̃dictũẽ sunt
& cũcelo fixeferuntꝰ. Sid eredicta ꝙ canauigantes considerando diregunt aocursũ consilium:
Nefllacibus undis autuentis a libideducant᷑. Quaedã irstellȩ ideirto signadicut᷑ ꝗͥ ea naute
obseruant inguberuandis temigiis contẽplante s aciem fulgorẽq corũ quibus reb: staetusceli
futurus ostendit᷑ Sed &om̃s homines eaintendunt ao p̃uidende acris quelitates ꝑacstatẽ

Expanded text:
Sol appellatus, eo quod solus appareat, obscuratis fulgore suo cunctis sideribus. 2. Luna dicta quasi Lucina, ablata media syllaba, de qua Virg.: Casta fave Stellae dictae a stando, quia fixae stant semper in caelo nec cadunt. Nam quod videmus e caelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab aethere lapsi; qui fiunt, dum ventus altiora petens aethereum ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt: inmobiles enim, ut praedictum est, sunt, et cum coelo fixae feruntur. Sidera dicta, quod ea navigantes considerando dirigunt ad cursum consilium, ne fallacibus undis, aut ventis alio deducantur. Quaedam autem stellae idcirco signa dicuntur, quia ea nautae observant in gubernandis remigiis, contemplantes aciem fulgoremque eorum, quibus rebus status coeli futurus ostenditur. Sed et omnes homines ea intendunt ad praevidendas aeris qualitates per aestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
sonis siucinuoce siucin flatus ucin pulsu ꝓbanequippeuocẽs acuciores grauioreq c̃cordant it aut
quisquis abeadissonaueritsensu auditũs offendat. Cuius contrariaẽ diaphonididẽuo cesdisere¬
spaciũ eeduob: ł plurib: sonisaptatũ: dic sisespacuquelã & deducciones modolandiş aoq uerge¬
tesdeu no inalterosono: Conustalita iunciaciouoci se eni armoniȩdifferenciȩ & quantitas
q inuoci saccentultenoreo sistit Cuius genera in quindecim pastib musicȩ diuiderunt ex̃
quib: iꝑ lidias nouissimus& accutis simusipodoriu somniũ gratissimuscantuse in flexio uocis
Nã sonus diratus ẽ ꝓcedst aũt sonuscantũ arsic̃uocis leuacioh c̃iniciutesis uocis posicio hocẽ¬

Expanded text:
 sive in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat; cuius contraria est diaphonia id est voces discrespatium, ex duobus vel pluribus sonis aptatum. Diesis est spatia quedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in alterum sonum. Tonus est acuta enunciatio vocis: est enim harmonie differentia et quantitas, que in vocis accentu vel tenore consistit, cuius genera in quindecim partibus musici diviserunt, ex quibus hyperlidius novissimus et acutissimus hypodorius omnium gravissimus. Cantus est inflexio vocis, nam sonus directus est, precedit autem sonus cantum. Arsis est vocis elevatio hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
Molosus dictus est a saltatione molo: sorum quam exercuerunt armati. Anapes
sic & iste pesiuncturam unã hab& long am & duas breues. Inde & manus
obpansa palma dr̃ & pendentes digitidactibi: Am phibrachis quod inutraquȩ par¬
te breuem habeat. longã in medio interiacentem brachis enimbreuis dr̃ Anphi¬
marus quod due hinc inde longe habent in medio inciusambreuem macrosenim lon¬
gurdr̃. Baechius apellatus est eoquod eo pede bachcia idẽ liberis acra caelebra¬
in ibantur : Antibacius uel palimbacius dictus quia itoratus ab achcio est : Proceleuma¬
ticus quod sit ad celeuma canentium aptus dis̃ pondeus aut & distro cbeus & diambur

Expanded text:
Molossus dictus a saltatione Molossorum, quam exercuerunt armati. AnapaesSic et iste pes iuncturam unam habet longam et duas breves. Unde et manus oppansa palma dicitur, et pendentes digiti dactili. Amphibrachys, quod in utraque parte brevem habeat, longam in medio interiacentem. Βραχύς enim brevis dicitur. Amphimacrus, quod duae hinc inde longae habent in medio inclusam brevem. Μακρός enim longus dicitur. Bacchius appellatus est eo, quod eo pede Bacchia, id est Liberi sacra celebrabantur. Antibacchius vel Palimbacchius dictus quia iteratus a Bacchio est. Proceleumaticus, quod sit ad celeuma canentium aptus. Dispondeus autem et ditrochaeus et diiambu
Abbreviated transcription (Latin):
a dedalo factus. ubi fuit minotaurus inclu¬
sus. in quo si quis introierit sine glomere lini :
exicum inuerure non ualet Cuius edificii
talis est situs. ut aperientib fores. tonitruũ
intus terribile audiatur Descenditur cen¬
tenis ultra gradibus. intꝰ simulac᷑ et mõ¬
strifice essigies in partes diuersas. transitus
innumeri ꝑ tenebras et cetera aderrorẽ
ingredientiũ fada. ita ut de tenebris eiꝰ
ad lucẽ uenire impossibile uideatur : A¬
secula quidem possint farus turris est

Expanded text:
a Daedalo factus, ubi fuit Minotaurus inclua Daedalo factus, ubi fuit Minotaurus inclusus; in quo si quis inexitum invenire non potest. Cuius edificii talis est situs, ut aperientibus fores tonitruum intus terribile audiatur; descenditur autem centenis ultra gradibus; intus simulacra et monstrifice effigies, in partes diversas transitus innumeri per tenebras, et cetera ad errorem ingredientium facta, ita ut de tenebris eius ad lucem venire impossibile videatur. Quasecula quidem possint. Hucusque beat
Abbreviated transcription (Latin):
sium grece uocat᷑. qd latine exercicium
dicit᷑. ħ est meditacio: S ⁊ balnea et lo¬
ca cursorum et atletarũ ginnasia surtt
eo qd̃ illic omines in sue artis studium exer¬
citent᷑ Capitolium rome uocatũ eoquod
fuerit romane urbis. et relligionis capt̃
sũmũ: Alii auint cũ carquinuis priscꝰ
capitolii fundam̃ta rome aperiret : in lo¬
co funcdam̃ti caput hominis lit teris tus¬
cis notatũ inuenit. et proinde capitoliũ
nominauit. Arces sunt partes urbis exl¬
se atq munitȩ: Iam quecũq tutissima
urbiĩ sunt : ab arcendo hostem arces ua¬
cant᷑ unde et arcus. ⁊ arca: Curtũ roma¬
ni dictũ putant a cucuitu e quorum
eoqd̃ ibi circũ metas equi currunt Tne¬
atrũ aũ a spectaculo nominatũ anotre
teopine. qd̃ in eo populus stans desuꝑ atq
spectans ludos scenicos contemplaretur:
theatrũ s ex meclio amphtreatro est semi cir¬
parietibus edificium. qualis est aput cretã

Expanded text:
σιον Graece vocatur, quod Latine exercitium σιον Graece vocatur, quod Latine exercitium dicitur, 213 hoc est meditatio. Sed et balnea, et loca cursorum, et athletarum gymnasia sunt, eo quod illic omnes in suae artis studio exercitentur. 31. Capitolium Romae vocatum, eo quod fuerit Romanae urbis, et religionis caput summum. Alii aiunt: cum Tarquinius Priscus Capitolii fundamenta Romae aperiret, in loco fundamenti caput hominis litteris Tuscis notatum invenit, et proinde Capitolium appellavit. 32. Arces sunt partes urbis excelsae, atque munitae: nam quaecunque tutissima urbium sunt, ab arcendo hostem arces vocantur; unde et arcus, et arca. 33. ni dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Theatrum autem ab spectaculo nominatum, quod in eo populus stans desuper atque spectans ludos scenicos contemplaretur. theatrum vero ex medio amphitheatri est, semicirparietibus aedificium, qualis est apud Cretam
Abbreviated transcription (Latin):
ne nuncupate: platos enĩ greri latum
dicunt: Quintane pars plates quinta ÷
qua carpentũ pragredi potest Cioacȩ
rome fecisse tarquiniũ priscũ. ut qͦ¬
tiens pluinarum inundatiaᷤ existeret. ꝑ eas aque
extra ciuitatẽ emitterent᷑. ne maximis ꝑpe¬
tuisq tempestatib planiciem uł fundam̃¬
ta urbium strages aquarũ subuerteret . in.¬
buli uel quod sub uelamina sunt. uł quia
sub his ambulant. Sunt enĩ porticus hinc
inde platearum: forus est exerdarũ htium
uocant᷑ id̾o qd̃ ex bello punico captis nauib
Rartaginensiũ rostra ablata sunt. et in foro
romano p̃fixa st̃. ut esset huius insigne uicto¬
riȩ Curia dicit᷑ eo qd̃ ibi cura ꝑ senatũ de
cunctis administret᷑. p̃toriũ. eo qd̃ ibi pt᷑¬
resideat ad discutiendum. Gynnasium ge¬
neralis exerciciorũ locus. tam̃ apudathe¬
nas locus erat ubi discebatur philosopha
et sapientie exercebat᷑ studium Nã gynna¬

Expanded text:
ne nuncupatae; πλατύς enim Graeci latum ne nuncupatae; πλατύς enim Graeci latum dicunt. Quintana pars plateae quinta est, qua carpentum progredi potest. Cloacae Romae fecisse Tarquinium Priscum ut, quoties pluviarum innundatio existeret, per eas aque extra civitatem emitterentur, me maximis perpetuisque tempestatibus, planiciem vel fundamenta urbium, strages aquarum subverteret. Imboli, vel quia subvolamina sunt, vel quia sub iis ambulant: sunt enim porticus hinc inde platearum. 27. Forus est exercendarum litvocantur, ideo quod ex bello Punico, captis navibus Carthaginensium, rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut esset hujus insigne victoriae. 28. Curia dicitur, eo quod ibi cura per senatum de cunctis administretur. 29. Praetorium, eo quod ibi praetor sedeat ad discutiendum. 30. Gymnasium generalis est exercitiorum locus; tamen apud Athenas locus erat ubi discebatur philosophia, et sapientiae exercebatur studium. Nam γυμνά
Abbreviated transcription (Latin):
pandimus urbis ꝓe autẽ menia sũt
tantum muri Murus autẽ turrib
propugnaculisq ornatur Eres uocatȩ
qd̾ teretes sint et longe Teres enĩ aliqͥd
rotudum cum proceritate. ut colunna.
et quãuis quadrate aut late constru¬
antur: procul tam̃ rotunde uidentib¬
existimant᷑ ideo quia omne cuiusq an-¬
guli simulacͥrum ꝑ longum aeris spaci¬
um euanescit. atq consumit᷑. et rotun¬
dũ uidet᷑ Propugnacula pinne murori
dicta quia ex his propugnat᷑. promurale
uero eoquod sit pro municione muri
Est enĩ murꝰ praximꝰ ante murũ: Por¬
ta dicit᷑ quia potest uł importari. uel
exportari aliquid Prope
uocatur
sicut superius dictũ est Uicus ut pre¬
dictũ est ipse abitaciones urbis sunt.
unde et uicini licti: Sie ipsa spacia
angusta que int̾ uicos sunt: Plateꝵ ꝑ.¬
petuȩ ac latiores ciuitatis uiȩ sunt uix¬
ta propͥetatẽ linquȩ grecȩ alatitudi¬

Expanded text:
pandimus urbis; proprie autem moenia sunt pandimus urbis; proprie autem moenia sunt tantum muri. Murus autem turribus propugnaculisque ornatur. Turres vocatae quod teretes sint et longae; teres est enim aliquid rotundum cum proceritate, ut columna. Nam et quamvis quadratae aut latae construantur, procul tamen videntibexistimantur; ideo quia omne cuiusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit atque consumitur, et rotundum videtur. Propugnacula pinnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enim murus proximus ante murum. Porta dicitur qua potest vel inportari vel exportari aliquid. Proprivocatur, sicut superius dictum est. Vicus, ut praedictum est, ipsae habitationes urbis sunt; unde et vicini dicti. Viae ipsa spatia angusta quae inter vicos sunt. Plateae perpetuae ac latiores civitatum viae sunt, iuxta proprietatem linguae Graecae a latitudi
Abbreviated transcription (Latin):
dicant᷑ ipse habitaciones urbis: Dictꝰ aũ
uicꝰ eo qd̾ sit uice ciuitatis. uł qd uiaᷤᷤ
hat̃ tãtũ sine muris: Castrũ antiqͥ
dicebant oppidũ loco altissimo sitũ
quasi casã altã. cuiꝰ płis numerꝰ cast᷑.
diminutuũ castellũ ÷ Pagi sunt loca¬
e dificiis apta ĩt̃ agroᷤᷤ habitantib Ihec
et conciliabula dicta a comientu et
societate multorũ iminũ: Cõpeta
st̃ ubi est usus conuentꝰ sieri rusticoe:
et dicta cõpeta qd̵ loca multa in agͦ
eodẽ competunt. et qd conueniuint᷑
arusticis: Suburba sunt circiuecta
ciuitatus edificia quasi sub urbe:
Menia st̃ muri ciuitatis dictiabeo qd̾ muni¬
at ciuitatem quasi munim̃ta urbis .i. tuta¬
m̃ta Muniũ aũ dictum quasi manu factũ.
Sic et munꝰ: Muri a municione dicti
quasi muniri. qd muniant et tueantur
interiora urbis: Moena autẽ duplicẽ
habent significacionẽ: Nã int̾dum moe¬
nia abusiue dici omnia ȩdificia publica

Expanded text:
dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutaedificiis loca inter agros habitantibus. Haec et conciliabula dicta, a conventu et societate multorum in unum. Conpita sunt ubi usus est conventus fieri rusticorum; et dicta conpita quod loca multa in agris eodem conpetant; et quo convenitur a rusticis. Suburbana sunt circumiecta civitatis aedificia, quasi sub urbe. Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo quod muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est tutamenta. Munium autem dictum, quasi manu factum: sic et munus. Muri a munitione dicti, quasi muniri, eo quod muniant et tueantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem; nam interdum moenia abusive dici omnia aedificia publica
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. oppidũ aũ magnitudine et
menib discrepare a uico et castello ⁊ pago:
Cmitates aũ aut colonie aut muicipia
aut uici aut castella aut pagi appellantur.
ciuitas ꝓͥe dicit᷑ qnã ñ aduene. s eodẽ inna¬
ti solo condiderunt. Id̾oq urbes a propͥis
ciuibus condite ciuitates ñ colome ñcu¬
lonia a cultu agri est dicta: Municipiũ :
qd̃ manente statu ciuitatis ius aliqd mi¬
noris aut maioris officii a principe impe¬
trat. Dictũ autẽ municipiũ a munis .i.
officiis. qd tantũ munia .i. tͥbuta debita
famossiussimȩ causȩ et q̃ ex principe ꝓfi¬
ciscunt᷑ ibi non aguntur: hec enĩ ad
dignitatem ciuitatum ꝑtinent. Uici
ex castella et pagi hi st̃ qui nulla dignitate
ciuitatis ornant᷑ .s uulgari hominũ con-¬
uentu incoluntur. et ꝑꝑ paruitatem
sui maioribus ciuitatibus attribunnt᷑.
Uicꝰ aũ dictus ab ipsis tantũ habitacionib
sine municione murorũ. licet et uici

Expanded text:
dixerunt. Oppidum autem magnitudine et dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepare a vico et castello et pago. Civitates autem aut coloniae, aut municipia, aut vici, aut castella, aut pagi appellantur. Civitas proprie dicitur, quam non advenae, sed eodem innati solo condiderunt. Ideoque urbes a propriis civibus conditae civitates, non coloniae nunculonia a cultu agri est dicta. Municipium est, quod manente statu civitatis, ius aliquod minoris aut maioris officii, a principe impetrat. Dictum autem municipium a muniis, id est officiis, quod tantum munia, id est tributa debita, famosissimae causae, et quae ex principe proficiscuntur, ibi non aguntur. Haec enim ad dignitatem civitatum pertinent. Vici et castella et pagi hi sunt qui nulla dignitate civitatis ornantur, sed vulgari hominum conventu incoluntur, et propter parvitatem sui maioribus civitatibus adtribuuntur. Vicus autem dictus ab ipsis tantum habitationibus, sine munitione murorum; licet et vici
Abbreviated transcription (Latin):
non condet tauro et uaca aret. ubi ara¬
uerit: murũ faciat. ubi portã uult esse:
aratrũ sustollat. ⁊ portet. ⁊ portã uocet :
Ideo aũ urbs aratro cirrum dabat᷑ a dispa
et imaginem serentis fructumq reddentis:
Urbs aũ aratro conditur. aratro ueratur: Uñ
oraciꝰ. Impͥmereq muris hostile aratrum:
oppidũ qͥdã ab oppositione muroꝵ elicerunt.
Alii ab opibus rerondendis eoquodsit muni¬
tum alii quod sit in eo conuentꝰ habitan
tium. opẽ det mituam contra hostem: Nã
primũ homines tanquam nuli et inermeᷤ
nec contra beluas p̃sidia habebant. nec re-¬
ceptacula caloris et frigoris nec ipsi int̾ se
homines ab hominibus satis erant titti:
Tandẽ naturali sollertia speluncis siluest᷑¬
bq tegum̃tis tuguria sibi et casas uir:¬
gultis harundinib q contexuerunt.
qͦ ess utta tucior. ne his qui noc̾e possent
aditꝰ esset. Hec ÷ͥ origo oppidorum que qd
opemdarent: id circo oppida nominata

Expanded text:
novam condet, tauro et vacca aret, ubi aranovam condet, tauro et vacca aret, ubi araverit, murum faciat, ubi portam vult esse, aratrum sustollat, et portet, et portam vocet. 4. Ideo autem urbs aratro circumdabatur dispariarum, et imaginem serentis, fructumque reddentis. Urbs autem aratro conditur, aratro evertitur. Unde Horatius: Imprimeretque muris hostile aratrum. 5. Oppidum quidam ab oppositione murorum dixerunt: alii ab opibus recondendis, eo quod sit munitum, alii quod sibi in eo conventus habtium opem det mutuam contra hostem. Nam primum homines tamquam nudi et inermes nec contra beluas praesidia habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant tuti. Tandem naturali sollertia speluncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexerunt, quo esset vita tutior, ne his, qui nocere possent, aditus esset. Haec est origo oppidorum, quae quod opem darent, idcirco oppida nominata
Abbreviated transcription (Latin):
mauritanie nuncupata. Ibi autẽ regia
fuit. et sala quod immineat sale flumi¬
ni. Cesariam mauritame oppidũ iuba rex
cesariã ĩ palestia qͤ nẽ est uͥbs clarissima. Eti¬
cosiũ cesariensis mauritanie oppidum
hertule illic trãseunte hicoite a comitatu
eius discedentes construxerunt. Hanc ne
quis imposito a se noe priuatĩ gloriaretur
de condentiũ numero hicosio urbi nom̃datũ:
Cirene regma fuit lybie que ex suo noe cuu¬
tatẽ cirenẽ condidit. ex qua et libyã crrenensẽ
uocauit. De aedificris Publicis.
Quiitas est hominũ multitudo societatis um¬
culo adunata dicta a cuubus .i. ab ipsis
uitas aũ ñ saxa s. habitatores uocantur.
tium. Urbs uocata ab orbe. qd̃ antique ci¬
uitates in orbe fiebant. uł ab urbo parte
aratri . qͦ muri designabant᷑. Uñ est illud:
optaut q locũ regno et concludere sulco:
liocus enĩ future ciuitatis sulco designaba¬
tur. aut aratro: Cato qui urbem inquit

Expanded text:
Mauretaniae nuncupata, ubi Antaei regia Mauretaniae nuncupata, ubi Antaei regia fuit, et Sala, quod inmineat Salae flumini. Caesaream Mauretaniae oppidum Iuba rex Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima. Icosium Caesariensis Mauretaniae oppidum, Hercule illuc transeunte, viginti a comitatu eius discindentes construxerunt. Hanc ne quis inposito a se nomine privatim gloriaretur, de condentium numero urbi Icosio nomen datum. Cyrene regina fuit Libyae quae ex suo nomine civitatem Cyrenen condidit, ex qua et Libyam Cyrenensem vocavit. De aedificiis publicis . Civitas est hominum multitudo societatis vinculo adunata, dicta a civibus, id est ab ipsis vitas autem non saxa, sed habitatores vocantur. tium. 3. Urbs vocata ab orbe, quod antiquitus civitates in orbem fiebant, vel ab urbo parte aratri, quo muri designabantur, unde 209 est illud: Optavitque locum regno, et concludere sulco. Locus enim futurae civitatis sulco designabatur, id est, aratro. Cato: Qui urbem, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ex insula iacintho profecti in inspaniam con¬
cdiderunt. quam afri postea bello impetitã
deleuerunt Emeritã cesar augustꝰ condidit
posteriã lusitamã ⁊ quasclã oceani insua¬
cepit. dans ei nom̃ ab eo qd̃ ibi milites uete¬
ranos constitusset Nam emeriti dicunt᷑
ueterani solutiq amilicia:: Olisi para ab
ulixe condita est et nuncupata. quo loco
sicut historiograph dicunt. celũ a t̾ra ⁊ ma¬
ria distingunt᷑ a t̾rã: Sꝑalim cesar iulius
conlidit. quã ex suo ⁊ rome urbis uocabu¬
lo uiliam romulam nuncu pauit: Spala
aũ a situ cognominata ÷ eoquad in solo
plaustri subfixa prosundo palis locata est.
ne lubrico atq instabili suncdam̃to cederet:
Gades oppidum a poenis conditũ qui etiã
kartaginẽ spartariã condiderunt: Septẽ
freto: Tingis ciuitatis et lix anteis auctor.
quem hercules fert᷑ lucte cereamine suꝑa¬
tũ int̾ferisse Li ix aũ alix flumine

Expanded text:
ex insula Zacyntho profecti in Hispaniam conex insula Zacyntho profecti in Hispaniam condiderunt, quam Afri postea bello impetitam deleverunt. 69. Emeritam Caesar Augustus aedificavit, postquam Lusitaniam, et quasdam Oceani insucepit, dans ei nomen ab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicuntur veterani solutique militiae. Olisipona ab Ulixe est condita et nuncupata; quo loco, sicut historiographi dicunt, caelum a terra et maria distinguuntur a terris. Hispalim Caesar Iulius condidit, quam ex suo et Romae urbis vocabulo Iuliam Romulam nuncupavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cederet. Gades oppidum a Poenis conditum, qui etiam et Carthaginem Spartariam condiderunt. Septe ofretu. Tingis civitatis et Lix Antaeus auctor est, quem Hercules fertur luctae certamine superatum interfecisse. Lix autem a Lixo flumine
Abbreviated transcription (Latin):
urbes grecie occuparet. et focenses ab eo
expugnati omnibus angustus p̃merent᷑:
iurauerunt ut profugerent quã lon¬
gissime ab imperio persarum. ubi ne
nom̃ quidem eorũ audirent. atq rta
in ultimos gallie sinus nauibus profe¬
cti armisq se aduersus gallicã ferita.¬
tẽ tuentes: massiliam condiderunt.
atq: ex nomine dicis nuncupauerut:
Hos uarro trilinques asserit esse ait. qd̃
et grece loquantur. et latine et galli
ce: Sarbonã et arelatũ ⁊ pictauis co¬
lom proprii concliderunt. Purdigallĩ
appellatam ferunt quod burdos gallos
primũ colonoᷤ habuerit. quib antea
cultoribus ad impleta est: Tarraconã
in hispania scipiones construxerunt. ideo cap̃
est tarraconensis prouintie : Afri sub han
nibale maritima hispanie occupantes Rarta¬
ginẽ spartariam construxerunt. que max a
romanis capta et colonia facta nom̃ proum
tie dedit: Nunc aũ a gothis subuersa ate
in desolacionem redacta est. Saguntũ greci

Expanded text:
urbes Graeciae occuparet, et Phocenses ab eo urbes Graeciae occuparet, et Phocenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, juraverunt, ut profugerent quam longissime ab imperio Persarum, ubi ne nomen quidem eorum audirent, atque ita in ultimos Galliae sinus navibus profecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt, et ex nomine ducis nuncupaverunt. Hos Varro trilingues esse ait, quod et Graece loquantur, et Latine, et Gallice. 64. Narbonam, et Arelatum, et Pictavium coloni proprii condiderunt. Burdegalim appellatam ferunt, quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est. 65. Tarraconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Tarraconensis provinciae. nibale maritima Hispaniae occupantes, Carthaginem 207 Spartariam construxerunt, quae mox a Romanis capta, et colonia facta, nomen etiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa, atque in desolationem redacta est. 68. Saguntum Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
dissensionibus suorũ permoti secles nouas
querentes italiam profecti sunt ibiq
bes condiderunt Uocatur aũ mediolanũ
ab eo quod ibi sus media lama iuenta ꝑi
betur: Historiis placet a messapo greco
messapie datam originẽ. Uersa est pꝰmo¬
dũ in nom̃ calabrie . quia in exordio
oenotri sr̃ peucetius peucetiã nomina¬
uit. Manto tyresie filia post interitũ
thebanorum dicitur delata in italiã
mantuam condidisse: Est aũ in uene¬
tia que galła cis alpina dlicitur . et dicta
mantua qd̃ manes tuetur: Partho nopea
a parthenope quadam uirgine illic sepul¬
ta parthenope appellata. quod postea op¬
pidum augustꝰ antoniũ contra gessit.
Quo uicto urbem in attico sinu condid̾.
quã a uictoria neapolim appellauit:
Palantꝰ a partheniorum dux parthenioᷤ¬
concliclit constituit. Taras neptuni filiꝰ
fuit. a quo tarentum ciuitas et condi¬
ta et appellata est Cũ cirus maritimaᷤᷤ

Expanded text:
dissensionibus suorum permoti, sedes novas dissensionibus suorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum ab eo quod ibi sus medio lanea perhibetur inventa. Historiis placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, versam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. Manto Tiresiae filia post interitum Thebanorum dicitur delata in Italiam Mantuam condidisse: est autem in Venetia, quae Gallia Cisalpina dicitur: et dicta Mantua quod manes tuetur. Parthenope a Parthenope quadam virgine illic sepulta Parthenope appellata; quod opum Augustus contra Antonium gessit. Quo victo, urbem in Actiaco sinu condidit, quam a victoria Nicopolim appellavit. 62. Phalantus Partheniorum dux Parthenios constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas, et condita et appellata est. 206 63. Cum Cyrus maritimas
Abbreviated transcription (Latin):
condidit. Ascanuis uero relicto lauinȩ
nouerte sue regno albã longã ȩdificaũ
Alba aũ uocata ꝑꝑ colerẽ suis: longa. qr̃
longũ est oppidũ uxta prolixitatem
collis in quo sita est Ex hac etiã urbe
reges albanorũ appellari ceperunt: Ca.¬
puã capis siluius rex albanorũ construx̃
appellatã nomine conclitoris. licet sint
qui dicunt a capacitate eã capuã di¬
ctã quadeuis t̾ra omnẽ uite fructũ
capiat: Alii a locis campestrib in qͥb
sita est. Est aũ capt̃ urbiũ cãpaniȩ
int̃ tres int̾ tres maximas romã çar¬
taginẽq numerata: a qua et proum¬
tia italie campana dicta est: Romu-¬
lus cũ int̾fecto apt̃ albã amulio auũ
numitorẽ in regnũ restituisser. in
eũ locũ ubi nunc roma est deuente.
ibiq sedes posuit. menia construxit.
ne conditor arcis Ancus ex silia nume
põpilii natꝰ hic urbẽ in exitu tiberis con-
Salli quidam intestina discordia et assiduᷤˢ

Expanded text:
condidit. Ascanius vero relicto Laviniae condidit. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperunt. Capuam Capys Silvius rex Albanorum construxit, appellatam a nomine conditoris; licet sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod eius terra omnem vitae fructum capiat: alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam Carthaginemque numerata; ex qua et provincia Italiae Campania dicta est. Romulus cum interfecto apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, nae conditor arcis. Ancus Marcius ex filia Numae Pompilii natus: hic urbem in exitu Tiberis condiGalli quidam intestina discordia et assiduis
Abbreviated transcription (Latin):
lacedemoniam ciuitatẽ. atq inde la¬
cedemonios spartanosdici Achaia ab
acheo constructa: Relopᷤᷤ qui aput ar-¬
gos regnauit peloponensẽ urbẽ con-¬
didit. Cicrops m insula: rodus rodũ ȩdi¬
ficauit. carphatꝰ choũ  deos tifonis filiꝰ¬
paphũ. Angeus ligurgi silius samum:
Dardamis aũ condidit dardaniã. Thes¬
salonicã thessalus greci filius ȩdificauit. ĩ qͦ
et regnauit: Prũdusiũ constraxerunt
greci: Prũ dusiũ aũ dictũ est grete. qd̃
brũda cap̃ cerui dicatur. Sic est enĩ. ut
et cornua uideant᷑. et capt̃ et lingua
in posicione ipsius ciuitatis. In italia
aũ ab iano ianiculũ. a saturna satͦ¬
nia atq latiũ conditũ. eoqd̃ ibi sugi¬
ens latuisset cognominatũ: Ab hercule
in cãpaniã pompeiã. qui uictor ex his¬
pania põpã boũ cluȩserat. Aeneas aũ
post excidiũ troie in eandem italiã
ueniens ab uxoris nomine lauiniã

Expanded text:
Lacedaemoniam civitatem, atque inde LaLacedaemoniam civitatem, atque inde Lacedaemonios Spartanos dici. 48. Achaia ab Achaeo constructa. Pelops, qui apud Argos regnavit, Peloponnensem urbem condidit. Cecrops in insula Rhodo RHODUM aedificavit. Carpathus Paphum: Angeus Lycurgi filius Samum: Dardanus autem condidit Dardaniam: Thessalonicam Thessalus Graeci filius aedificavit, in qua etiam et regnavit. Brundisium construxerunt Graeci: Brundisium autem dictum est Graece quod brunda caput cervi dicatur: sic est enim ut et cornua videantur et caput et lingua in positione ipsius civitatis. In Italia autem a Iano Ianiculum, a Saturno Saturnia atque Latium conditum, eo quod ibi fugiens latuisset cognominatum. Ab Hercule in Campania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. Aeneas autem post excidium Troiae in eadem Italia veniens, ab uxoris nomine Lavinium