comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta de gentibͥ qͥc ũq singillatim de ui¬
deis ad fidẽ illis ẽuertunt᷑: multũ doleq̃
animo. qͥa tardat dñs uenire ad saluan¬
dos eos.retentꝰ ingentibꝰ. qͥbꝰ bene con¬
grit qͦd mat᷑ eiꝰ pauꝑ.&. qͦsi uiro simus
ac filio orbata. multo eũ qolore diee¬
bat. Heu heu filimi. ut qͥd te misimꝰ
nectutis nrẽ: solaciũ uitȩ nr̃e. spes poste¬
ritatis nrẽ. omnia simul inte uno habei¬
tes. ñ te debuimꝰ dimutere ire a nobis.
& noli turbari sanꝰ ẽ filius nr̃. satis fi¬
ipsis qͥ nẽ de uidȩis eredunt ẽuenit. qͥ

Expanded text:
ngillatim de is ad fidem illius convertuntur, multum dolent animo; quia tardat Dominus venire ad salvandos eos, retentus in gentibus. Quibus bene congruit, quod mater ejus pauper, et quasi viro simul ac filio orbata, multo cum dolore dicebat: Heu, heu, fili mi, ut quid te misimus nectutis nostrae solacium vitae nostrae spem posteritatis nostrae omnia in te uno habentes te non debuimus dimittere ire a nobis et noli turbari, sanus est filius nostipsis qui nunc de Judaeis credunt, convenit; qui
Abbreviated transcription (Latin):
dim̃to suȩ caude gaudebat: cauda qͥppe
qͣ finis ẽ corꝑis. fine bonȩ oꝑacionis. id
ẽ ꝑfectionẽ. uel certe mercedẽ q̃ sine
fine tribuit᷑ insinuat. Blandim̃to gͦ
caudȩ gaudebat canis. cũ tecta dñoꝵ
qͥbꝰ diu aberat reuiseret. Saudent
doctores de effectu sui oꝑis. cũ iudeã
ꝑ suũ ministeriũ a dñõ recolligendã in¬
telligunt. Gaude nt de pͣmii ꝑcepeiõe
uite sempit᷑nȩ. & de hoc eodẽ premio
cunctis e lectis cõmuni corda eoꝵ. qͥbꝰ
cȩcꝰ patͣ eiꝰ. & pit offendens pedibꝰ eur¬
rere. Audito a doctoribꝰ uerbo salu¬
tis. exsurgit popłs hebreoꝵ. de longe
ꝑfidie sue uet̾no currit amore ad
dñm: quãus offendens gressibꝰ oꝑum.
structꝰ. Et data manu puero. occur¬
rit obuiã filio suo. Dat manũ puero
cecꝰ. ut in offenso pede oꝑis dño occur¬
rat: qͥ &. si ipse necdũ uiã fidi plene in¬
telligit. ei tam̃ qͥlum̃ ueritatis bene

Expanded text:
dimento suae caudae gaudebat: cauda quippe, dimento suae caudae gaudebat: cauda quippe, quae finis est corporis, finem bonae operationis, id est perfectionem, vel certe mercedem, quae sine fine tribuitur, insinuat. Blandimento ergo caudae gaudebat canis, cum tecta dominorum, quibus diu aberat, reviseret. Gaudent doctores de affectu sui operis, cum Judaeam per suum ministerium a Domino recolligendam intelligunt. Gaudent de praemii perceptione vitae sempiternae, et de hoc eodem praemio cunctis electis communi, corda eorum, quibus caecus pater ejus coepit offendens pedibus currere. Audito a doctoribus verbo salutis, exsurrexit populus Hebraeorum de longo perfidiae suae veterno, currit amore ad Dominum; quamvis offendens gressibus operum, structus. Et data manu puero, occurrit obviam filio suo. Dat manum puero caecus, ut inoffenso pede operis Domino occurrat; qui etsi ipse necdum viam fidei plene intelligit, ei tamen qui lumen veritatis bene
Abbreviated transcription (Latin):
atq homine̾ ee̾ cognose unt: & post ag¬
nicionẽ rectȩ fidi qͦsi uiso angelo &. fi¬
lio suo. qͦs diu ñ uide rant. multũ gau¬
dente s: sic tande se sc̃e eccłȩ quȩ ẽ de
gentibꝰ c̃gregata. participacione my¬
sterioꝵ cęlestiũ iungunt. d ꝓpinqͣnti¬
bꝰ domui. p̃cueurrit conis qͥ si mul fue¬
rat in uia. qͥsi nuncius adueniens. blan¬
dim̃to suȩ caudȩ gaudebat. Non ẽtẽp¬
nenda ẽ figura canis huiꝰ. qͥ uiator &
comes angeli ẽ. Poctores gͦ sic̃ & supra
docuimꝰ. expͥmit eccłȩ: qͥ sepe ẽfligen¬
do cũhereticis. lupos graues a pastoris
sũmi fugant oili. Quibꝰ bene con¬
gruit qͦd canibꝰ naturale ẽ: benefi¬
ciis repende re gram: & sollicitas ex¬
cubias ꝓ dñoꝵ. salute p̃tendere. Pre¬
cuecirrit gͦ canis. qͥd pͥmo salutẽ pr̃ę¬
dicat domufdeinde dñs inluminator
corda mnundat. &. pulchre dix̃. qͣsi nunci¬
us adueniens ꝗͥa nimirũ doctor qͥsq fi¬
delis. nuncius ẽ ueritatis. Pulebre blan¬

Expanded text:
nt, et post agnitionem rectae fidei, quasi viso angelo et filio suo, quos diu non viderant, multum gaudentes; sic tandem se sanctae Ecclesiae, quae est de gentibus congregata, participatione mysteriorum coelestium jungunt. Appropinquantibus domui praecucurrit canis, qui simul fuerat in via, et quasi nuntius adveniens blandimento suae caudae gaudebat. Non contemnenda est figura canis hujus, qui viator et comes angeli est. Doctores ergo, sicut et supra docuimus, exprimit Ecclesiae, qui saepe confligendo cum haereticis, lupos graves a Pastoris summi fugant ovili. Quibus bene congruit, quod canibus naturale est, beneficis rependere gratiam, et sollicitas excubias pro dominorum salute praetendere. Praecurrit ergo canis; quia prius salutem praedicat domui, deinde Dominus illuminator corda mundi. Et pulchre dicit quasi nuntius adveniens, quia nimirum doctor quisque fidelis nuntius est veritatis; pulchre, blan
Abbreviated transcription (Latin):
satis fidelis ẽ dñs qͥ hoc ꝓmisit. Sicut
enĩ supra dociumꝰ id̃e tobias ꝑ cęcita¬
tẽ suã incredulos. & ꝑ fid̾e credentes
more scͥpturis ufitato de signat. Ro¬
gat tobian raguhel ampliori tẽpore
manere secũ. nec audit᷑: dicente tobia
Ego noui qͥa pat̾ meus &. mat̾ mea. modo
dies cõputant. s. eruciat᷑ sꝑs eoꝵ. in ipss
Et cũ plenitudo geneiũ intrauerit:
nullꝰ poterit. ꝓhibere d̾m. qͥn & ifrahe
li salutẽ tribuat. cȩcitatẽq eiꝰ ꝙͣ ea parte
facta ẽ. in lustret. Recordat᷑ enĩ diuina
clem̃cia. qmͣ tristicia ẽ magna .&. conti¬
nuus dolor cordis credentibꝰ ex iudȩis.
ꝓ eecitate in ereduloꝵ qͥ st̾ cognati eor
scd̾m carne̾: qͥ st̃ israhelite. Dimisit gͦ to¬
bian raguhel ad parentes suos: tradens
ei sarrã cũ multa substanc ia. Remittuñ
stancia gentẽ uidȩoꝵ: exqua carnẽ ad¬
sumpsit. Prȩcessit angelus & tobias ad
parentes eiꝰ deinde secuta ẽ uxor eiꝰ.

Expanded text:
nus, qui hoc promisit. Sicut enim supra docuimus, idem Tobias et per caecitatem suam incredulos, et per fidem credentes more Scripturis usitato designat. Rogat Tobiam Raguel ampliore tempore manere secum, nec auditur, dicente Tobia: Ego novi, quia pater meus et mater mea modo dies computant, et cruciatur spiritus eorum in ipsis. Et cum plenitudo gentium intraverit, nullus poterit prohibere arte facta est, auferat. Recordatur enim divina clementia, quoniam tristitia est magna, et continuus dolor cordis credentibus ex Judaeis pro caecitate incredulorum, qui sunt cognati eorum secundum carnem, qui sunt Israelitae. Dimisit ergo Tobiam Raguel ad parentes suos, tradens ei Saram cum multa substantia. Remittunt stantia gentem Judaeorum, ex qua carnem assumpsit. Praecessit angelus et Tobias ad parentes ejus; deinde secuta est uxor ejus
Abbreviated transcription (Latin):
filios arietũ. Sunt aũ pingues uac¬
ce. qͥa suꝑnȩ dilectionis grã st̃ re¬
ferti doct ores: de qua psalmista
pͣicat᷑ Sic̃ adipe & pinguedine: re¬
corpꝰ suũ sponte mortificant. ut
hostia uiua fiant. uel in manꝰ infi¬
deliũ tradunt occidendũ: tales
nimirũ ꝑ arma iusticiȩ adextris &
asinistris id est inꝓsꝑis & aduersis
ẽtra hostẽ stare didicer̃t. Sunt qͦt¬
tuor arietes occisi: qͥa sc̃i doctores
.&. martyres. qͣtuor libros sc̃i euan¬
gelii. fide & oꝑacione c̃seruant:
fortitudine. tẽ ꝑ ancia. iusticia mu¬
niunt᷑. qͥa ꝑ orbẽ uniuersũ qͥ qua¬
tuor plagis distinguit᷑ gregẽ. xꝑi
instituunt. Fecit raguhel uaccas &
arietes occidi: qͥa popłs genciũ ta¬
les eos qͥ de sua stirpe ad fide uene¬
rant. eẽ docuit: qͦs prȩ emineneia
uirtutis. hostis tẽptare appeteret:
nec tẽp̃tatos uincere. s uictores
posset facere martyres. Uel certe
ipse fecit occidi: qͦs carnẽ suã. Pxꝑo cũ

Expanded text:
filios arietum . Sunt autem pingues vaccae, quia superna delectationis gratia sunt referti doctores. De qua Psalmista precatur: Sicut adipe pinguedinis recorpus suum sponte mortificant, ut hostia viva fiant, vel in manus infidelium tradunt occidendum: tales nimirum per arma justitiae, a dextris et sinistris, id est, in prosperis et adversis, contra hostem stare didicerunt. Sunt quatuor arietes occisi, quia sancti doctores et martyres quatuor libros sancti Evangelii fide et operatione conservant, fortitudine, temperantia, justitia, muniuntur; quia per orbem universum, qui quatuor plagis distinguitur, gregem Christi instituunt. Fecit Raguel vaccas et arietes occidi, quia populus gentium tale eos qui de sua stirpe ad fidem venerant, esse docuit, quos praeeminentia virtutis hostis tentare appeteret, nec tentatos vinceret, sed victores posset facere martyres. Vel certe ipse fecit occidi, quos carnem suam pro Christo cum
Abbreviated transcription (Latin):
ualebant. ut puta quã in libris notis
tenebant. Assũpsit gͦ raphael qͥtuor
ex serius raguhelis.& duos came los. in
cans ei cuncta de tobia. recepit Pecu¬
niã . eũq secũ ad nupcias fecit uenire.
Serui raguhel &. cameli. p̃dicatores st̃
de gentibꝰ ȩlech. ꝑ qͦs dñs &s alios colligit.
Serur qͥa seruiunt necessitatibꝰ eor
qbꝰ euangelitant. Cameli qͥa .&. honera
infirmitatis eoꝵ. fratnȩ subiectione ca¬
ritatis portant. Quare aũ qͥtuor serui
&. cameli st̃ duo. supra monstratũ est:
ubi uaccȩ duȩ. & qͦtuor occidunt᷑ ari¬
etes .Tales adiuuante raphael ꝑdu¬
cunt gabelũ adnupeias tobiȩ: cũ mu
nitatẽ eccłe xꝑi. nouos popłos ipso di¬
uinitꝰ opitulante sc̃i p̃dicatores adͥgre

Expanded text:
valebant, utpote quam in libris notis valebant, utpote quam in libris notis tenebant. Assumens ergo Raphael quatuor ex servis Raguelis, et duos camelos, in cans ei cuncta de Tobia, recepit pecuniam, eumque secum ad nuptias fecit venire. Servi Raguel et cameli praedicatores sunt de gentibus electi, per quos Dominus et alios colligit. Servi, quia serviunt necessitati eorum quibus evangelizant. Cameli, quia et onera infirmitatis eorum fraternae subjectione charitatis portant. Quare autem quatuor servi et cameli sint duo, supra monstratum est, ubi vaccae duae, et quatuor occiduntur arietes. Tales adjuvante Raphael producunt Gabelum ad nuptias Tobiae, cum in unitatem Ecclesiae Christi novos populos, ipso divinitus opitulante, sancti praedicator
Abbreviated transcription (Latin):
humilẽ &. qͥetũ .&. trementẽ sermones
meos: Fetit angelũ tobias. & adsu¬
mens animalia siue seruicia: uadat ad
gabelũ in rages ciuitate medoꝵ. red¬
datq ei cyidgraphũ suũ .&. recipiat
ab eo pęcumã. rogetq eũ uenire ad
nupcias eiꝰ & annuit. Petunt dnm fide¬
les mẽbra uidelicet illius. ut ad su¬
mat aliqͦs de credentibꝰ eisq uerbi prȩ
ueniat adcolligendas in fide suã na¬
ciones. ꝗͣ necdũ fidi mysteria suscepe¬
rt̃. s tantũ famã audiertͣ: eisq conce¬
dat ꝓpicius. ut talentũ uerbi qͦd fa¬
ma didicert̃. ꝑ fidi obȩdienciã reddant:
uũ facit. idest sꝑitalẽ legis dat intelli¬
geneiã. eredendo &. recte uiuendo aggre¬
gent᷑. nec ab nuit dñs. s bene rogantũ
uota suscipiens: nouos cotidie popłos
in eccłam eogit. Potest ut supra diximꝰ
de his specialit᷑ intelligi nacionibꝰ. ꝗͣ
litterã legis ꝑ septuaginta transiato¬
res accepert̃.ẜ. ido eiciusfidẽ susciꝑe

Expanded text:
humilem et quietum et trementem sermones meos? Petit angelum Tobias, ut assumens animalia sive servitia vadat ad Gabelum in Rages Medorum, reddatque ei chirographum suum, et recipiat ab eo pecuniam, rogetque eum venire ad nuptias ejus, et annuit. Petunt Dominum fideles, membra videlicet ipsius, ut assumat aliquos de credentibus, eisque verbi praedin eis veniat ad colligendas in fidem suam nationes quae necdum fidei mysteria susceperunt, sed tantum famam audierunt; eisque concedat propitius, ut talentum verbi quod fama didicerunt, per fidei obedientiam reddant; vum fecit, id est spiritualem legis dat intelligentiam, credendo et recte vivendo aggregentur. Nec abnuit Dominus, sed bene rogantium vota suscipiens, novos quotidie populos in Ecclesiam cogit. Potest, ut supra dicitur, de his spiritualiter intelligi nationibus, quae litteram legis per LXX translatores acceperunt: et ideo citius fidem suscipere
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretes. qͥ
inhebraica
ueritate retinetur. Illi enim
micheam. Quartũ iohel: ntũ
abdiam. Sextũ ionam. Septi¬
mũ naum. octauũ abbacuhe.
Nonũ sophoniam. decimũ ag¬
geum. Un decimũ ⁊ achariam.
duodecimũ mal achiam. Nebie¬
i aũ post oseȩ qͥ apud utrosq
primꝰ ẽ. scđ̾m legunt iohel t̃¬
ciũ amos: quartũ abdiam. qͥn¬
tũ ionã. sextũ micheam. sep¬
timũ naum: octauũ abbachuc

Expanded text:
interpretes, qui in Hebraica veritate retinetur. Illi enim Michaeam, quartum Joel, quintum Abdiam, sextum Jonam, septimum Naum, octavum Abacuc, nonum Sophoniam, decimum Aggaeum, undecimum Zachariam, duodecimum Malachiam: Hebraei autem post Osee, qui apud utrosque primus est, secundum legunt Joel, tertium Amos, quartum Abdiam, quintum Jonam, sextum Michaeam, septimum Naum, octavum Abacuc
Abbreviated transcription (Latin):
& et̃na stacione reqͥescat. Uere eñĩ in
babylone: sedes ẽ impietatis Cẜuixta
hystoriã. & iuxta mysticos intellectꝰ.
si uoluerimꝰ duas mulieres acciꝑe
utriq egrediunt᷑ a facie dñi. & sꝑu
ferunt᷑ incerto &ꝙ habent alas milus
herodii. & upupe. dũ sẽꝑ in moduͣ
ꝑdicis faciunt diuicias. ñ cũ udici
o. & de ȩccła rape festinant. & c̃ten¬
cionibꝰ ac iurgiis delectant᷑ ꝙ& qͦscũ¬
q deceꝑint. trahunt ad interitũ:
uolutant᷑ incȩno libidinũ. & sordi¬
bꝰ sempit᷑nis. Iste mulieres leuant
pondꝰ impietatis grauissimũ s ȩ
dificãt in c̾fusione domũ suã. & ser

Expanded text:
et aeterna statione requiescat. Vere enim in et aeterna statione requiescat. Vere enim in Babylone sedes est impietatis, et juxta historiam et juxta mysticos intellectus. Si volueris duas mulieres accipere utrique egrediuntur a facie Dei, et spiritu feruntur incerto, et habent alas milvi, herodii, et upupae, dum semper in modum perdicis faciunt divitias, non cum judicio , et de Ecclesia rapere festinant, et contentionibus ac jurgiis delectantur, et quoscumque deceperint, trahunt ad interitum, volutantur in coeno libidinum et sordibus sempiternis, istae mulieres levant pondus impietatis gravissimum, et aedificant in confusi
Abbreviated transcription (Latin):
de &.isrł.q̃. ꝓptͣ peccata potenciȩ tra¬
ditȩ st̃ dȩ monũ potestati. & ab eis
ducte in captiuitatẽ. Tulert̃q am¬
phorã siue m̃surã in qua clausa te¬
ne bat᷑ impietas. massa plũbi desuꝑ
posita. ne posset exire. & pondꝰ gra¬
uissimũ omniũ peccator. ꝑ aerẽ int̃
t̃rogat q̃ st̃ iste mulieres: patebat
qͦ supra fuerat eruditꝰ s qͦ portent.
De niq seqͥt᷑. Dixi ad angelũ qͥ loque¬
bat᷑ in me. Qͦ iste defert amphorã:
Qͥ respondit. Ut ȩdificet᷑ ei domꝰ: int̾ra
sennaar. Pro qͦ septuaginta tͣnstule¬
rt̃: in t̾ra babylonis. Sennaar aut̃ẽ
cãpus ẽ chaldeoꝵ. in qͦ hi qͥ moue¬
rant ab oriente pedes suos. & in dei
seruitute stare ñ poterãt: ȩdificaue¬
rͣt turrim suꝑbie. Unde & ciuitas ipsa
appellata ẽ baby lon idest c̃fusio: eo qͦd
ibi linguȩ omniũ ẽfusȩ sint. atq ꝑ¬
mixte mpietas gͦdefert᷑ ab istis mu¬
lieribꝰ inbabylonẽ. ut ibi ȩdificet᷑ do¬

Expanded text:
traditae sunt daemonum potestati, et ab eis ductae in captivitatem. Tuleruntque amphoram sive mensuram, in qua clausa tenebatur impietas, massa plumbi desuper posita ne possit exire, et pondus gravissimum omnium peccatorum per aerem inter rogat quae sint istae mulieres patebat quo supra fuerat eruditus; sed quo portent. Denique sequitur: Dixi ad angelum qui loquebatur in me: Quo istae deferunt amphoram? Qui respondit: Ut aedificetur ei domus in terra Sennaar. Pro quo Septuaginta transtulerunt, in terra Babylonis. Sennaar enim campus est Chaldaeorum, in quo hi qui moverant ab Oriente pedes suos, et in Dei servitute stare non poterant, aedificaverunt turrim superbiae ; unde et civitas ipsa appellata est Babylon, id est, confusio, eo quod ibi linguae omnium confusae sint atque permixtae. Impietas ergo defertur ab istis mulieribus in Babylonem: ut ibi aedificetur do
Abbreviated transcription (Latin):
quartaq fecerĩt describit᷑. Iã enĩ
eo tẽpore qͦ hȩc ꝓpħa referebat.
regnũ p̃terierat babyloniũ ꝙ om¬
nẽ asiam medor potencia possi¬
debat: sub quoꝵ rege dario anno
eiꝰ sedo m̃se undecimo qͥ appellat᷑
sabath. uicesima & qͣrta die m̃sis.
omnia q̃ supͣ exposuimꝰ c̃tẽplant᷑.
Inqua erãt gͥ equi nigri egredie¬

Expanded text:
quartaque describitur. Jam enim eo tempore, quo haec propheta referebat, regnum praeterierat Babylonium, et omnem Asiam Medorum potentia possidebat: sub quorum rege Dario, anno ejus secundo, mense undecimo , qui appellatur SABAT  , vicesima quarta die mensis, omnia quae supra exposuimus, contemplatur. In qua erant
Abbreviated transcription (Latin):
hoc notandũ qͦd cãmata orbis
pli inscͥpturis sc̃is appellent᷑. Albi
qͦq egressi st̾ post eos. secutiq
medoꝵ ꝑsarũq uestigia reges
macẽdonũ: ut chaldeos ac baby¬
lonẽ. suo imꝑio subiugarent. Quar
tiuͦ. idest sturnini &. uarii. ꝓ quo
in hebrȩo legit᷑ boroddim . & qui
alio nomine appellant᷑ amasim.
id est fortes atq robusti. egressist̾
ad australẽ plagã:. & totã terrã
impetu cęleri lustrauer̃t. Clamatq
angelus qͥ loq̃bat᷑ in ꝓpħa adim¬

Expanded text:
agae orbis pli in Scripturis sanctis appellentur. Albi quoque egressi 823 sunt post eos, secuti Medorum Persarumque vestigia, reges Macedonum, ut Chaldaeos ac Babylonem suo imperio subjugarent. Quarti vero, id est, sturnini et varii, pro quo in Hebraeo legitur BORODIM  , et qui alio nomine appellantur AMASIM, id est, fortes, atque robusti, egressi sunt ad australem plagam, et totam terram impetu celeri lustraverunt. Clamatque angelus qui loquebatur in p
Abbreviated transcription (Latin):
pis. ab ȩni. Ipse ẽ gͥ lapis plũbi: qͥ &
talentũ plũbi. Qͦd nos manifestius
expͥmentes. massã uel spera plũ¬
bi. intͣp̃tati sumꝰ. ex qͦ significatur
pondꝰ grauissimũ peccator. Eẜ suꝑ
hac m̃surã atq amphor̃ã omniũ de¬
lictor. media sedebat impietas. quã
alio nomine idolatriã possumꝰ appel¬
lare & negacionẽ de i. Unde & salua¬
tor dicit adiudȩos. Implete m̃suram
patrũ ur̃or. Hec impietas q̃ sedebat
suꝑ peccata isrł & in suo scelere glo¬
riabat᷑. postea mittit᷑ in medio babi¬
lonis. & captiuitatis malo premit᷑.
Uel iuxta theodocionẽ. ipsa se ꝓicit
& abscondit in medio amphore du¬
citq suꝑ se pondꝰ grauissimũ plũbi ue
obturatũ os habeat. & ultra iactare si¬
ñ possit. Uel certe ab angelo dei oppri
mit᷑: ut q̃ pͥus letabat᷑ inscelere. et̃no

Expanded text:
pis ABEN  . Ipse est igitur lapis plumbi, qui et pis ABEN  . Ipse est igitur lapis plumbi, qui et talentum plumbi, quod nos manifestius exprimentes, massam vel sphaeram plumbi interpretati sumus, ex quo significatur pondus gravissimum peccatorum. Et super hanc mensuram atque amphoram omnium delictorum, media sedebat impietas, quam alio nomine idololatriam possumus appellare, et negationem Dei. Unde a Salvatore dicitur ad Judaeos: Implete mensuram patrum vestrorum . Haec impietas quae sedebat super peccata Israel, et in suo scelere gloriabatur, postea mittitur in medium Babylonis, et captivitatis malo premitur. Vel juxta Theodotionem, ipsa se projicit et abscondit in medium amphorae, ducitque super se pondus gravissimum plumbi, ut obturatum os habeat, et ultra se jactare non mitur, ut quae prius latebat in scelere, aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
futurȩ imaginis duximꝰ: ut qͦd re¬
liquũ ẽ. suis colorib impleamꝰ. An¬
gelus qͥloq̃bat᷑ in ꝓpħa. egressus de
eo & qͣsi cõminꝰ loquens. p̃cipit
illi ut leuet ocłos suos. & uideat
peccata popłi isrł inm̃surã coa¬
ceruata. ꝑfecta & impleta delic¬
ta cunctoꝵ:& hanc e̾e̾ ocłm eoꝵ.
qͦd hebraice dr aenam . &. scribit᷑
ꝑ am̃. loth. nun: mem. siue iniqͥ¬
tatẽ eoꝵ. Quȩ si ꝑ uaũ litteram
scripta ee̾t: recte legeret᷑ onam. ut
inȩdicione uulgata frequent᷑ in
st̾. altera legat᷑ ꝓ altera. Hec am¬
phora siue m̃sura. ocłs eoꝵ. ẽ inu¬
niuersa tͣra. hoc ẽ ostensio peccatoꝵ:
ut quor uicia disꝑsa latitabãt. in
unũ coaceruata. ocłis omniũ pan¬
derent᷑: & egrederet᷑ de loco suo
isrł & cunctis gentibꝰ qͣlis in terra
sua fuerit monstraret᷑. Eẜ ecce ta¬
lentũ plũbi portabat᷑. Pro talento
plũbi:. in c̃sequentibꝰ legimꝰ. lapidẽ
plu̾bi. Talentũ uocat᷑ caechar: la¬

Expanded text:
uturae imaginis 818 duximus, ut quod reliquum est suis coloribus impleamus. Angelus qui loquebatur in propheta, egressus de eo, et quasi cominus loquens, praecipit illi ut levet oculos suos, et videat peccata populi Israel in mensuram coacervata perfectam, et impleta delicta cunctorum: et hanc esse oculum eorum, quod Hebraice dicitur ENAM  , et scribitur per AIN, JOD, NUN, MEM: Sive iniquitatem eorum; quae si per VAU litteram scripta esset, recte legeretur ONAM  Ain editione Vulgata frequenter inae sunt, altera legatur pro altera. Haec amphora sive mensura, oculus eorum est in universa terra, hoc est, ostensio peccatorum, ut quorum vitia dispersa latitabant, in unum coacervata oculis omnium panderentur, ut egrederetur de loco suo Israel, et cunctis gentibus qualis in terra sua fuerit, monstraretur. Et ecce talentum plumbi portabatur. Pro talento plumbi, in consequentibus legimus lapidem plumbi. Talentum vocatur CHACHAR  ; la
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor ẽẽ̾ uentos cęli. idest qͥtu¬
or plagas mundi. q̃ grȩci uocant
camata. qͥ assistant & pareant
dñi uoluntati. Nichil enĩ hec quatuor
regna ꝗͣ dix imꝰ: absq dñi uolunta¬
te fecert̃. Inqua erãt eqͥ nigri: egre¬
diebant᷑ inqͥt intrã aqͥlonis. Quam

Expanded text:
quatuor esse ventos coeli, id est, quatuquatuor esse ventos coeli, id est, quatuor plagas mundi, quae Graeci vocant κλίματα, qui assistant et pareant ini voluntati. Nihil enim haec quatuor regna, quae diximus, absque Domini voluntate fecerunt. In qua erant equi nigri, egrediebantur, inquit, in terram A
Abbreviated transcription (Latin):
uel ũbrosos. atq nemorosos dixe
rat. nẽ eneos uocat. Inqͦdriga pͥma
eqͥ rufi erãt. cruenti & sanguina¬
rir & babilonia crudelitate t̾ribi¬
les. In qͣdriga scd̾a eqͥ nigri regnũ
mȩdor atq ꝑsarũ: qͦd bige sedens.
& egrediens ꝑ assueri regis edie᷑¬
tũ. mortẽ omniũ iudeoꝵ. tristi
nuncio pͣferebat. In quadriga t̃¬
cia ȩqͥ albi. macedones: sub quoꝵ
rege anthioco. machabeor uicto¬
rã legimꝰ. In qͦdriga qͦrta: ȩqͥ ua¬
rii fortes. Scimꝰ enĩ romanoꝵ re¬
ges alios ingentẽ iudeã fuisse cle¬
mentes: ut gaiũ cȩsarẽ. Augustũ
sclaudiũ alios ꝑsecutores atq
t̃̾ribiles. ut garum galigulã. nero¬
ne uespasianũ. & hadrianũ. Pro
ginta. upoys tͣnstulert: in hebra¬
ico scͥptũ ẽ animasim. & quedã
exemplaria male habent. pẏrro
ñamasim. s amim appellent᷑. Pro¬
pħa gͦ q̃rente qͥd sibi uellent sig¬
nificare qͦ cerneret: angelus qͥ
loqͥbat᷑ in eo respondet & narrat.

Expanded text:
 nemorosos, nunc aeneos vocat. In quadriga prima equi rufi erant, cruenti, et sanguinarii, et Babylonia crudelitate terribiles. In quadriga secunda, equi nigri, regnum Medorum atque Persarum: quod bigae sedens et egrediens per Assueri regis edictum, mortem omnium Judaeorum tristi nuntio praeferebat. In quadriga tertia, equi albi, Macedones, sub quorum rege Antiocho Machabaeorum victoriam legimus. In quadriga quarta, equi varii fortes. Scimus enim Romanorum reges, alios in gentem Judaeam fuisse clementes, ut C. Caesarem, Augustum et Claudium: alios persecutores atque terribiles, ut C. Caligulam, Neronem, Vespasianum et Hadrianum. Pro ginta ψαροὺς transtulerunt, in Hebraico scriptum est AMASIM  . Et quaedam exemplaria male habent πυῤῥοὺς,non AMASIM, sed ADAMIM   appellentur. Propheta ergo quaerente quid sibi vellent significare quae cerneret, Angelus qui loquebatur in eo, respondet, et narrat
Abbreviated transcription (Latin):
albũ. aliũ stellatũ. t̃ciũ nigrũ: qͦd
ꝙ seuissimũ ẽ. & sanguinariũ. & pug¬
nar. & ad coitũ impaciens: ita ut ex
ocłis eoꝵ erũpat cruor. Upup̃a autẽ
de greci nominis similitudine trax imꝰ:
nã & ipsi epopam appellant. ab eo qͦd
fercora humana considat:. & auẽ
dicunt ẽ e̾ spurcissimã: sẽꝑ insepul¬
ehris. sẽꝑ in humano stereore cõmo¬
rantẽ.Deniq & nidũ ex eofacere
đr & pullos suos de uermicłisster¬
coris alere putrescentis. Quãcũq¬
aũ ex tribꝰ auẽ intelligere uolue¬
s asi dã: ẽuenit istis mulieribꝰ i¬

Expanded text:
 aliud stellatum, tertium nigrum, quod et saevissimum et sanguinarium, et pugnans, et ad coitum impatiens, ita ut ex oculis eorum erumpat cruor. Upupam quam nos de Graeci nominis similitudine traximus; nam et ipsi ἔποπα appellant, ab eo quod stercora humana consideret, avem dicunt esse spurcissimam, semper in sepulcris, semper in humano stercore commorantem: denique et nidum ex eo facere dicitur, et pullos suos de vermiculis stercoris alere putrescentis. Quamcumque ex tribus avibus intelligere volueris asidam, convenit istis mulierib
Abbreviated transcription (Latin):
tit. & hec ipsa mulier. uocabatur
impietas. Cũ hȩc ita cerneret:
ecce talentũ plũbi idest massa.
instar lapidis ferebat᷑. uel suo im¬
petu. uel dñi iussione: uel ferebat᷑
ab alio cuiꝰ nom̃ tacitũ ẽ. Angelus
aũ iste qͥ loq̃bat᷑ in ꝓpħa. & egredi¬
ens ex eo. illi uniuersa monstra¬
bat. arripuit mulierẽ q̃ uocabat᷑
impietas. & p̃cipitẽ misit in medio
amphore q̃ pͥus libere ferebat᷑: &
suꝑ amphorã sedens. om̃ibꝰ appare¬
bat. Ac ne forte rursũ eleuaret ca¬
put & sua iniqͥtate & impietate
gauderet. talentũ plũbi in modũ
grauissimi lapidis misit in os ampho¬
re: ut impietatẽ in medio oppͥmat

Expanded text:
t haec ipsa mulier vocabatur impietas. Cum haec itaque  Al. ita cerneret, ecce talentum plumbi, id est, massa instar lapidis ferebatur, vel suo impetu, vel Domini jussione, vel ferebatur ab alio cujus nomen tacitum est. Angelus autem iste qui loquebatur in propheta, et egrediens ex eo, illi universa monstrabat, arripuit mulierem quae vocabatur impietas, et praecipitem misit in medium amphorae, quae prius libere ferebatur, et supra amphoram sedens, omnibus apparebat. Ac ne forte rursum elevaret caput, et sua iniquitate et impietate gauderet, talentum plumbi in modum gravissimi lapidis mittit in os amphorae: ut impietatem in medio opprimat
Abbreviated transcription (Latin):
tiss. s & inlecioribꝰ necessaria ẽl
insꝑr tuo ut irascaris: qͥa ira in simu
fultor. reqͥescit. Non qͦ concedat
tardius irascendũ. idcireo ne dicit. ne
festines in sꝑu tuo irasci. s qͦd cũ furens
& recens fuerit ira dilatata facilius se¬
det᷑ & possit auferri. ¶. qͥa semꝑ ira
uncta suꝑbie ẽ. desiderans ulcionẽ:
meliorẽ supra pacientẽ dix̃ ẽẽ. qua
eũ qͥ excelsus ẽ sꝑu. &. nc̃ signũ insi¬
piencie dedit. qͥd quãuis aliqͥs potens
existimet᷑ & sapiens. si iracundꝰ sit in¬
sipiens arguat᷑. Ira qͥppe: insinu stultoꝵ
secłm pͣ̃fenti ñferas: qͥa unius utrius
ꝙ c̃dit or est ds. Uirtutes bonos dies
cas gͦ meliores dies fuisse sub moyse.
ẜ sub xꝑo: quã modo st̃. Nã & illo
tẽpore plures fuert̃ incredulr & di¬
es eoꝵ mali facti st̃. &. nc̃ credentes
multi mali reꝑiunt᷑. de qͥbꝰ saluator
qͥs uos impediuit ueritati nͣ obȩdi

Expanded text:
tiis, sed et in laetioribus necessaria est, nes in spiritu tuo, ut irascaris, quia ira in sinu stultorum requiescit. Non quod concedat tardius irascendum, idcirco nunc dicit: Ne festines in spiritu tuo irasci; sed quod cum furens et recens fuerit ira, dilata facilius sedetur, et possit auferri. Et quia ira semper juncta superbiae est, desiderans ultionem, meliorem supra patientem dixit esse, quam eum qui excelsus est spiritu, et nunc signum insipientiae dedit: quia quamvis aliquis potens existimetur et sapiens, si iracundus sit, insipiens arguitur: Ira quippe in sinu stultorum saeculum praesenti praeferas, quia unus utriusque est conditor Deus. Virtutes bonos dies cas ergo meliores fuisse dies sub Moyse et sub Christo quam modo sunt, nam et illo tempore plures fuerunt increduli, et dies eorum mali facti sunt; et nunc credentes multi recipiuntur: de quibus Salvator qui vos impedivit veritati non obedi
Abbreviated transcription (Latin):
Porro qͥa caro dñi uerus est cibus.
& sanguis eiꝰ uerus est potus. iuxta
anagogen hoc solũ habemꝰ in prȩ
senti secło bonũ. si uescamur car¬
ne eius. & cruore potemur: ñ solũ
in mysterio. s etiã inscͥpturarũ
lectione. Uerus enĩ cibꝰ & potus.
qͥ ex uerbo dei sumit᷑. sciencia scͥꝑ¬
Abalaam ꝓphetat᷑ ñ erit labor¬
in iacob. neq dolor in isrł. huic ẽẽ¬
comedat & bibat: & ostendat bo¬
nũ momini labore suo. Multȩ qͥp¬
pe tribulaciones iustor:: &. de his
apłs q̃rit᷑. in labore & dolore su¬
dasse dicenf Sed cũ his nos infutu¬
ro dñs liberauerit ñ erit labor
iniacob. neq dolor in isrł . es. qͦmͦ
illud legimꝰ. beati flentes. qmͣ ip
si ridebunt: & risus nr iob ꝓphe¬
tantis uerba sectabit᷑ uiror. aũ
laborare cessemꝰ. Cogno

Expanded text:
Porro quia caro Domini verus est cibus, et sanguis ejus verus est potus , juxta anagogen, hoc solum habemus in hoc saeculo bonum, si vescamur carne ejus, et cruore potamur, non solum in mysterio, sed etiam in Scripturarum lectione, verus enim cibus et potus, qui ex Verbo Dei sumitur, scientia ScriBalaam prophetatum: Non erit labor Jacob, neque dolor in Israel . Huic ccomedat et bibat, et ostendat bonum in omni labore suo. Multae quippe tribulationes justorum. Et de his Apostolus queritur, in labore et dolore sudasse se dicens . Sed cum de his nos in futuro Dominus liberaverit: Non erit labor in Jacob, neque dolor in Israel. Et quomodo illud legimus: Beati flentes, quoniam ipsi ridebunt : et risus noster Job prophetantis verba sectabitur: Veracium laborare cessemus. Cogno
Abbreviated transcription (Latin):
cedere. Nec mirandũ cur in p̃sepe
auditores significari dixerimꝰ: cũ
bos alat᷑ de pͣsepi. doctor aũ uerbo
audientes soleat nutrire. Sed intu¬
endũ qͦd & de labore bouis p̃sepe
implet᷑ & ipse bos suo fructu de
pͣsepe reficit᷑: qͥa nimirũ p̃dicator
fidelis. & audientes uerbo reficit:
& eade refectione. apud dñm ipse
ꝓficit. Quod in oꝑe figurat᷑ heliȩ.
qͥ apud sareptenã uiduã quã pas¬
cit. ipse pascit᷑. Querit derisor
sapienciã & ñ inuenit: doctrina
prudenciũ facilis. Caiphas qui
q̃rebat. in uenire qͦd rogabat nͣme¬
ruit. At discipłi qͥ sese humiliter
auditui ueritatis subdiderant.
dei filic̃i cognoscere: s & abdita
scripturarũ. intelligere merue¬
rt. Sed & tẽ doctrina prudenciũ
facilis erat: qͣndo cornelius cũ do¬
mo sua. & ceteri tales uerbũ hu¬
milit᷑ audientes mox credebant:
& accepto sꝑu sc̃o. linguis loque¬
bant᷑ om̃ibꝰ. Nunc qͦq doctrinã

Expanded text:
cedere. Nec mirandum cur in praesepi auditores significari dixerimus cum bos alatur de praesepi, doctor autem verbo audientes soleat nutrire. Sed intuendum quia et de labore bovis praesepe impletur, et ipse bos suo fructu de praesepi reficitur; quia nimirum praedicator fidelis et audientes verbo reficit, et eadem refectione apud Dominum ipse proficit. Quod in opere figuratur: Elias qui apud Sareptanam viduam quam pascit, ipse dum pascitur. Quaerit derisor sapientiam et non invenit, doctrina prudentium facilis. Caiphas qui quaerebat, invenire quod quaerebat non meruit. At discipuli qui se humiliter auditui veritatis subdiderant, Dei Filium cognoscere, sed et abdita Scripturarum intelligere meruerunt. Sed tunc doctrina prudentium facilis erat, quando Cornelius cum domo sua, et caeteri tales verbum humiliter audientes, mox credebant, et accepto Spiritu sancto, linguis loquebantur omnibus. Nunc quoque doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
habere c̃siderat. Hinc & enĩ dicit.
Abscondisti hȩc a sapientibꝰ & pruden¬
tibꝰ .&. reuelasti ea paruulis. Eges¬
tas a dño indomo impii: iuxta ex¬
emplũ purpurati diuitis. qͥ & in
hac uita sꝑitalibꝰ egebat bonis: &
infutura ad tanta ꝑuenit inopiam.
ut de digito lazari qͦndã pauꝑis u¬
nã aquȩ guitã reqͥreret: nec merere¬
t᷑ acciꝑe. Tabernacła aũ iustoꝵ bene¬
de dño loquens. qͥ benedix̃ nos inqͥt

Expanded text:
habere considerat. Hinc etenim dicit, habere considerat. Hinc etenim dicit, Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis .-- Egestas a Domino in domo impii. Juxta exemplum purpurati divitis, qui et in hac vita spiritualibus egebat bonis, et in futura ad tantam pervenit inopiam, ut de digito Lazari quondam pauperis, unam aquae guttam requireret, nec mereretur accipere .-- Tabernacula autem justorum benede Deo loquens: Qui ben
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc nimirũ frustra ñ sit. qͦd certa
necessitas cogit ut fiat: immo etian
qͥ ait. si peccauerit frãt tuus inerepa
illũ: uult ut errant̾ẽ qͣntũ uales
ad uiã ueritatis reuocare ẽtendas
qͥa ob ominacio ẽ dñi om̃is inlusor.
Om̃is inqͥt in lusor qͥa mnlusor est qͥ¬
uel uerba dei q̃ nouit implere con¬
tẽpnit: uel ead̃e ꝑuerse intelligen¬
do ac docendo corrũpit. Est inlusor¬
eit.: aut irã districtionis eiꝰ qͣsi tole¬
rabilẽ sꝑnit: nec ñ & ille qͥ ꝓximor
ultat: ideoq omnẽ huiꝰmodi inluso¬
rẽ merito quna ab ominat᷑ iusticu
Bene aũ subdit᷑. Et cũ simpleiõ
fermocinacio eiꝰ: qͥa sepe suꝑbi dũ
simplicibꝰ inludunt. prudenciores
se illis qͦs inrident uidicant. Sed hor
prudencia iuxta qͦd iacobꝰ ait: ter¬
rena ẽ animalis diabolica. Sermoci¬
nacio aũ dñi cũ simplicibꝰ ẽ: qͥa il¬
los celestis sapiencia secretis inlu¬
strat. qͦs t̃reni fastꝰ ac duplicitatis nil

Expanded text:
hoc nimirum frustra non fit, quod certa necessitas cogit ut fiat. Imo etiam qui ait: Si peccaverit frater tuus, increpa illum , vult ut errantem, quantum vales, ad viam veritatis revocare contendas.-- Quia abominatio Domino est omnis illusor. Omnisvel verba Dei, quae novit, implere contemnit, vel eadem perverse intelligendo ac docendo corrumpit. Illusorstrictionis, quasi tolerabilem; spernit. Necnon et ille qui proximorum ultat. Ideoque omnem hujusmodi illusorem merito divina abominatur justitia. Bene autem subditur:-- Et cum simplicibus sermocinatio ejus. Quia saepe superbi, dum simplicibus illudunt, prudentiores se illis, quos irrident, judicant. Sed horum prudentia, juxta quod Jacobus ait, Terrena est, animalis, diabolica . Sermocinatio autem Domini cum simplicibus est, quia illos coelestis sapientiae secretis illustrat, quos terreni fastus ac simplicitatis nil
Abbreviated transcription (Latin):
tũ moyses e̾e̾ testat᷑: ita ꝑsapien¬
ciã dei uidelicet. xꝑm uiuificat᷑
eccła: cuiꝰ &. nc̃ sacram̃tis carns
ac sanguinis pignꝰ uitȩ accipit. &.
nfuturo p̃senti beatificat᷑ aspectu.
Dñs sapiencia fundauit t̃ra: stabi¬
iit celos prudencia. Deus pater
ꝑ filiũ omnia ẽdidit. ħypice autẽ

Expanded text:
e testatur, ita per sapientiam Dei videlicet Christum vivificatur Ecclesia, cujus et nunc sacramentis carnis ac sanguinis, pignus vitae accipit, et in futuro praesenti beatificatur aspectu. Dominus sapientia fundavit terram, stabilivit coelos prudentia. Deus Pater per Filium omnia
Abbreviated transcription (Latin):
onis aut etiã mortis p̃mat᷑. Et
gra faucibꝰ tiuis. Quã dulcia inqͥt
ꝓpħa. faucibꝰ meis eloqͥa tua. ħ ab et
gͦ sensus animi fauces suas qͥbꝰ uer¬
ba q̃ audit diudicet: qͥbꝰ res& ges¬
ta singłoꝵ q̃ cernit discernendo
ex aminet.q. hȩc amplectendo re¬
cipiat. illa reꝓbando ẽtẽpnat.
Quibꝰ nimirũ faucibꝰ cũ legẽ atq
c̃ siliũ dñi custodimꝰ. grã multi¬
plicat᷑. qͥa qͣntũ sollereius qͥsq di¬
uinis obt̃eꝑat ussis: tanto dul
cius amorẽ concipit. Qũa nris
faueibꝰ in ee̾ grãm de siderabat
psalmista eũ ait. Gustate &. ui¬

Expanded text:
mortis prematur.-- Et gratia faucibus tuis. Quam dulcia, inquit psalmus, faucibus meis eloquia tua ! Habet ergo sensus animi fauces suas, quibus verba, quae audit, dijudicet, quibus res et gesta singulorum, quae cernit, discexaminet, et haec amplectendo recipiat, illa reprobando contemnat. Quibus nimirum faucibus, cum legem atque consilium Domini custodimus, gratia multiplicatur. Quia quanto solertius quisque divinis obtemperat jussis, tanto dulcius ejus amorem concipit. Quam nostris faucibus inesse gratiam desiderabat Psalmista cum ait, Gustate et vi
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso st̃ audituri. uenite benedie¬
ti patris mei: ꝑcipite regnũ. Sed &
uixta litterã sȩpe c̃tigit eos qͥ aliena
diurapiunt. ad ultimũ in opia ẽsu¬
mi: at illos qͥ sua largiunt᷑ etiã bonis
abundare t̃renis. Inlusores ipse qͥe¬
uersicłos. apostoli iacobus & petrus.
iuxta antiquã transiacionẽ posuere¬

Expanded text:
 audituri, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Sed et juxta litteram saepe contingit eos qui aliena diu rapiunt, ad ultimum inopia consumi. At illos qui sua largiuntur, etiam bonis abundare terrenis.-- Illusores ipse deversiculos apostoli Jacobus et Petrus juxta antiquam trans
Abbreviated transcription (Latin):
diligent᷑ legẽ dñi & c̃siliũ obser¬
uare monuit. & etͣnã reqͥem ob¬
seruantibꝰ. ꝓmisit: nc̃ multipli¬
citͣ q̃ sint obseruanda replicat:
pͥmoq adid qͦd intͣmiserat redi¬
ens miscđiam ꝓximo exhiben¬
dã. &. iuste cũ illo docet ẽẽ uiden¬
dũ: deinde & ab inimico cauen¬
dũ eẽ premonet. Noli gͦ inquit
ꝓhibere bene facere eũ qͥ potes. si
uales & ipse bene fac: ne audias adũ
cũ phariseis. ipsi ñ introistis.&. eos qu
introibant. ꝓhibiustis. Ne dicas ani¬
co tuo uade & reuertere & eras dabo¬
eo qͥ ȩlemosinã pecunia pͣetit. hoc
mandatũ dat᷑ ut &. beniuoli adlar¬
estis. statim facere: & ñ inerastinũ df¬
ferre iubem᷑. Ne ẽtendas aduersus

Expanded text:
consilium observari monuit, et aeternam requiem observantibus promisit, nunc multipliciter, quae sint observanda replicat. Primoque ad id quod intermiserat rediens, misericordiam proximo exhibendam, et juste cum illo docet esse vivendum; deinde et ab inimico cavendum esse praemonet. Noli ergo, inquit, prohibere benefacere eum qui potest; si vales, et ipse benefac. Ne audias a Domino cum pharisaeis, Ipsi non introistis, et eos qui introibant, prohibuistis .-- Ne dicas amico tuo, Vade et revertere, eeleemosynam pecuniae petit, hoc mandatum datur, ut benevoli ad larestis, statim facere, et non in crastinum differre jubemur.-- Nec contendas adversus
Abbreviated transcription (Latin):
& ambulat: qͥ se innocent᷑ ante d̾m
&. iuste uiuere memiit. Sed & iustꝰ
cũ in morte dormierit. ñ solũ po¬
tencias malignoꝵ sꝑuũ ñ metuit.
s .&. in pasce quiescit. ac securꝰ diem
resurrectionis expectat: qͥa deũ
ubiq. ꝓtectorẽ habet atq custodẽ.
Quale ẽ inpsalmo. Nã & si ambu¬

Expanded text:
et ambulat, qui se innocenter ante Deum, et juste vivere meminit. Sed et justus cum in morte dormierit, non solum potentias malignorum spirituum non metuit, sed et in pace quiescit, ac securus diem resurrectionis exspectat, quia Deum ubique protectorem habet et custodem, quale est in psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
centuplũ in hoc tẽpore: . in secus
uenturo. uitã etͣnã. Seqͥt᷑ in hoc lo¬
eo uxta antiꝗͣ. transiacionẽ. quod
nr̃i eodices ñhabent. Ab ore ei ꝓs
in lingua portat. Qͦa idͦo ad notan¬
dũ credidr qͥa uersicłi illi in opisen¬
lis patrũ sepe positi inuenuntir.
Uie eiꝰ uie pulchre: & om̃s senite
illius pacificȩ. Acciones eiꝰ ꝙ doc¬
⁊ rinȩ q̃ in euangeliis ẽtinent᷑ pui¬
chrȩ st̃. qͥa diuine ac puri hominis
modũ longe transgresse: &. omnua
uissa eiꝰ ad pacẽ qͥuelint et̾nã. bn¬
nia ꝗͣ inearne gessit ad reconcili¬
andos deo mortales. ad pacificandũ
cũ angelis genꝰ humanũ ad demon¬
stranda suis seruande ad inuice pa¬
cis ꝙ dilectionis. exempla ꝑtient
Lignũ uite ẽ his qͥ a dpͣhenderint

Expanded text:
 in saeculo venturo vitam aeternam. Sequitur in hoc loco juxta antiquam translationem, quod nostri codices non habent. Ab ore ejus in lingua portat. Quod ideo annotandum credidi, quia versiculi illi in opusculis Patrum saepe positi inveniuntur. Viae eillius pacificae. Actiones ejus et doctrinae quae in Evangeliis continentur, pulchrae sunt, quia divinae ac puri hominis modum longe transgressae, et omnia jussa ejus ad pacem ducunt aeternam. Omnia quae in ea re gessit ad reconciliandos Deo mortales, ad pacificandum cum angelis genus humanum, ad demonstranda suis servandae ad invicem pacis et dilectionis exempla pertinent. Lignum vitae est his qui apprehenderunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunda sac ram̃tor. cȩlestiũ fide¬
libꝰ innotescunt. Et nubes rore
conerescunt. Patet sensus uixta lit¬
tera. Sed allegorice nubes st̃ eccłe
magistri sublimes. ꝑ c̃tẽplacionẽ
& iitã rigantes corda auditoꝵ
qͥsi subiee tã sibi t̃rã ꝑ doctrinam.
quȩ rore concrescunt: qͥa subtilissi
emplũ moustrent examinant. Hi¬
limi. ne effluant hec ab ocłis tuis:
ue disciplina tẽporali fatigatꝰ. sapi¬

Expanded text:
funda sacramentorum coelestium fidelibus innotescunt.-- Et nubes rore concrescunt. Patet juxta litteram, sed allegorice nubes sunt Ecclesiae magistri, sublimes per contemplationem et vitam, rigantes corda auditorum, quasi subjectam sibi terram per doctrinam. Quae rore concrescunt, quia subtilissiemplum monstrent, examinant.-- Fili mi, ne effluant haec ab oculis tuis. Ne disciplina temporali fatigatus, sapi
Abbreviated transcription (Latin):
Hine exhortaturꝰ ad phylosophiam.
qͣlit̃ ipse sapiencia sit a patre edoctꝰ.
ex plicat. Nã & ego filius fui patris
tre mea. Nil magis ad spem ꝑcipi¬
ende sapienciȩ mentis erigit. quod
cũ eos qͦs in sapiencia ia clarere mi¬
ram᷑: aliqͥndo paruulos & indoctos
fuisse meminimꝰ. Et docebat me:
atq dicebat. Suscipiat uerba mea
cor tuũ. Huiꝰmodi monita salomo¬
ni a dauid patre data: qͥ uerba dierũ
relegit inuenit. Quare aũ se salo¬
mon unigenitũ corã matre nomi¬
nat. quẽ fratrẽ utermũ p̃cessisse
scͥptura testat᷑: nͥ qͥa ille mox natꝰ
sine nomine qͦsi nũꝗͣ. e̾e̾t. uita de¬
cessit: Et in onni possessione tua:
adqͥre prudenciã. Omnia q̃ possi¬
ciã ꝑcipias. Quod fecit salomon
ipse: dũ data sibi opcione. amorẽ
sapienciȩ cunctis prȩposuit rebꝰ.
C ineuangelio. qͥ p̃ciosã margaritã
q̃siuit: hanc inuentã. omnibꝰ quȩ
habuit uenditis. emuit. Dabit capiti¬
tuo augmenta gr̃arũꝙ corona in¬

Expanded text:
Hinc exhortaturus ad philosophiam, qualiter ipse sapientiam sit a patre edoctus, explicat.-- Nam et ego filius fui patris . Nihil magis ad spem percipiendae sapientiae mentem erigit, quam cum eos quos in sapientia jam clarere miramur, aliquando parvulos et indoctos fuisse meminimus. Et docebat me atque dicebat: Suscipiat verba mea cor tuum. Hujusmodi monita Salomoni a David patre data, qui Verba dierum relegit, invenit. Quare autem Salomon se unigenitum coram matre nominat, quem fratrem uterinum praecessisse Scriptura testatur, nisi quia ille mox natus sine nomine, quasi nunquam esset, vita decessit?-- Et in omni possessione tua acquire prudentiam. In omnibus quae possitiam percipias. Quod fecit Salomon ipse, dum data sibi optione, amorem sapientiae cunctis praeposuit rebus ; et in Evangelio, qui pretiosam margaritam quaesivit, hanc inventam, omnibus quae habuit venditis, emtuo augmenta gratiarum, corona in
Abbreviated transcription (Latin):
lesti remune racione readdit᷑. Disci¬
plinã dñi filimi ne abicias: nec defici¬
cedunt. Unde sapieneia quẽ in ꝓsꝑis
bene uiuere docuit. etiã in correpei¬
one ne deficiat hortat᷑: ne accedente
infirmitate uel pauꝑtate. uel ꝑse¬
cucione humana: pietatẽ quã ser¬
uare intranqͥllitate uidebat᷑ amit¬
tat. Quẽ enĩ diligit dñs corripit. &¬
minꝰ de flagello qͦ castigam᷑ murmu
rare debemiꝰ. qͦnto cereius in ꝓmissio¬
ne pat̾nȩ dilectionis pignꝰ tenemꝰ
Unde & ipse dicit. Ego qͦs amo. arguo
&. castigo. Notandũ aũ qͦd. ꝓ hoc uer¬
bo septuaginta int̾p̃tes dixere. fla¬
gellat aũ omne hominẽ quẽ reci¬
pit: qͦd mirandũ cur apłs ad hebrȩos
hebraice scͥbens. magis seqͥ uoluerit.
Beatꝰ homo qͥ inuenit sapienciã. &.
qͥ affluit prudencia. Quia positos
sub disciplina & correctione solabat᷑.
addit qͦd cȩꝑat. insinuansqͥa beatitu¬
do uera ẽ hominis ñ aduersis carere

Expanded text:
lesti remuneratione redditur. Discilesti remuneratione redditur. Disciplinam Domini, fili mi, ne abjicias, et nec deficicedunt. Unde sapientia quem in prosperis bene vivere docuit, etiam in correptione, ne deficiat, hortatur, ne accedente infirmitate vel paupertate, vel persecutione humana, pietatem, quam servare in tranquillitate videbatur, amittat.-- Quem enim diligit Dominus, corripit, de flagello quo carare debemus, quanto certius in eo paternae dilectionis pignus tenemus, unde et ipse dicit: Ego quos amo, arguo et castigo . Notandum autem quod pro hoc verbo Septuaginta Interpretes dixere, flagellat autem omnem filium quem recipit. Quod mirandum cur Apostolus ad Hebraeos Hebraice scribens magis sequi voluerit. Beatus homo qui invenit sapientiam, et qui affluit prudentia. Quia positos sub disciplina et correptione solabatur, addit quod coeperat, insinuans quia beatitudo est vera hominis non adversis carere
Abbreviated transcription (Latin):
ae sua substancia suarũq frugũ pri¬
miciis honorat: qͥ omne qͥcqͥd boni oꝑ¬
at᷑ ñ hoc suis uiribꝰ ac meritis. s suꝑnȩ
grẽ tribuit: memor illius uerbi.
qa sine me nichil potestis facere.
Et implebunt᷑ horrea tua saturita¬
uob thesauros incȩlo. Si gͦ thesauros
in cȩlo possunt habere iusti qͥa ue¬
ras sibi diuicias inueniunt: possunt
utiq & horrea & toreularia. qͥa ñe
surient neq sicient amplius. Cẜ im¬
plebunt᷑ hor rea saturitate: qͥa saci¬
abor inqͥt dũ manifestabit᷑ gła tua.
Redundabunt torcularia uino: qͥa
int̾na suauitas ȩtͣnoꝵ. corda cunctoꝵ
fideliũ in laude sui c̃ditoris accen
dit. Hinc & eñi dicit. ut edatis & biba¬
tis suꝑ mensã meã in regno meo Sed
& inp̃senti ñ nũꝗͣ. doctori qͥ panẽ
uerbi qͥ poc ulũ gr̃e sꝑitalis indigen¬
tiministrat: maiora ministrandi do¬
na dñs. ꝓ mercede c̃donat. Qͥ t̃rena sub¬
sicͥia largit᷑ in opibꝰ. dicior dando cȩ¬

Expanded text:
e sua substantia suarumque frugum primitiis honorat, qui omne, quidquid boni operatur, non hoc suis viribus ac meritis, sed supernae gratiae tribuit, memor illius verbi, Quia sine me nihil potestis facere .-- Et implebuntur horrea tua saturitabis thesauros in coelo . Si ergo thesauros in coelo possunt habere justi quia veras ibi divitias inveniunt, possunt utique et horrea et torcularia, quia non esurient neque sitient amplius. Et implebuntur horrea saturitate. Quia satiabor, inquit, dum manifestabitur gloria tua . Redundabunt torcularia vino, quia interna suavitas aeternorum, corda cunctorum fidelium dit; hinc etenim dicit, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno , sed et in praesenti nonnunquam doctori, qui panem verbi, qui poculum gratiae spiritalis indigenti ministrat, majora ministrandi dona Dominus pro mercede condonat. Qui terrena subsidia largitur inopibus ditior dando coe
Abbreviated transcription (Latin):
de amplius roborent᷑ accipiunt. Ho¬
nora dñm de tua substancia .s. de pri¬
miciis frugũ omniũ tuor. Multi
multa pauꝑibꝰ. s de aliena fubstancia
ac frugibꝰ. quas uel fraude rapue rant
tribuunt. Multi largiunt᷑ de suo .s.
largiendo dñm ñ honorant. qͥa fauoris
humani &. ñ amore suꝑni inspectoris
faciunt. Qui gͦ. ꝓficuũ sibi ȩlemosine
fructũ fore desiderat. & de suis ꝓpri¬
is & inẽditoris honor̃e tribuat. ut sei¬
licet homines qͥ eiꝰ plasma. qͥ ad eiꝰ ima¬
ginẽ stͥ sacti recreent᷑ Non solũ aiti
de substancia pecuniȩ quã pauꝑi por¬
rigamꝰ s & de cuncte bone oꝑaciõis.¬

Expanded text:
unde ut amplius roborentur accipiunt. Hounde ut amplius roborentur accipiunt. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis frugum omnium tuarum. Multi multa pauperibus, sed de aliena substantia ac frugibus, quas vi et fraude rapuerunt tribuunt; multi largiuntur de suo, sed largiendo Dominum non honorant, quia favoris humani, et non amore superni inspectoris faciunt. Qui ergo proficuum sibi eleemosynae fructum fore desiderat, et de suis propriis, et in conditoris honorem tribuat, ut scilicet homines, qui ejus plasma, qui ad ejus imaginem sunt facti recreentur. Non solum autem de substantia pecuniae, quam pauperi porrigimus, sed et de cunctae bonae operationis
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Quale ẽ in iob. Ecce timor am̃
ipsa ẽ sapiencia &. recedere ama¬
lo intelligeneia. Perfecti &. eñi qͥꝙ
ita se debent ab om̃ibꝰ c̃tinere malis
ut diuine p̃senciã maiestatis. cũ meti
semꝑ recogitent. E notandũ qͦd supca
fiduciã habere in dño. nẽ aũ dͥma
mere admonet. Ibi enĩ fragiliũ an¬
mos ne desꝑent. ꝓmisso dei auxilo
roborat.: hic forciores ne de se p̃sunas
diumi timoris menioria cohereet.
Sanitas qͥppe erit umbilico tuoaeis
rigacio ossi ñ tuor. In ossibꝰ solida
uirtutũ oꝑa: inumbilico qͥ inteneri¬
ori corꝑis parte medius ẽ: infirma ad¬
huc & inꝑfecta bonoꝵ actio designa¬
t᷑ Si gͦ đm timueris &. ñ tuis uiribꝰ sea
suꝑna. ꝓtectione c̃fisus. a malis absti¬
nere studueris: sanitas erit umbilieo
tuo .&. inrigacio ossi uͭ tuoꝵ. qͥa s. infr¬
mitas oꝑis ꝑ hec ad statũ ꝑfectionis
c̃ualescit .&. forcia quęq tua actꝗ un¬

Expanded text:
lo. Quale est in Job: Ecce timor Domini lo. Quale est in Job: Ecce timor Domini ipsa est sapientia, et recedere a malo intelligentia . Perfecti etenim quique ita se debent ab omnibus continere malis, ut divinae praesentiam majestatis cum metu semper recogitent. Et notandum quod supra fiduciam habere in Domere admonet, ibi enim fragilium animos, ne desperent, promisso Dei auxilio roborat; hic fortiores, ne de se praesumant, divini timoris memoria coercet. Sanitas quippe erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum. In ossibus solida virtutum opera, in umbilico, qui inferiori corporis parte medius est, infirma adhuc et imperfecta bonorum actio designatur. Si ergo Deum timueris, et non tuis viribus, sed superna protectione confisus, a malis abstinere studueris, sanitas erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum, quia et infirmitas operis per haec ad statum perfectionis convalescit