comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam. eumq beatum dicere. sed
addidit & iam dolores grauissimos cor.¬
poris qui eum si ñ interimerent ipse
interimit. & ad portum non sentiendi
hac liberatus uirtute ꝑireniat. Cedit
igitur sapiens inmanissimis cladibus
ato succũb&. in tantũ ut eis cogatur.
& in ipsum homicidium perpetrare
cui iam parcat. ut illis careat malis qui
sibi ipse non parcit. Certe semꝑ beatẽ.
certe bratam uitam in sua potestate con¬
stitutam. nulla ui potest ullius calami.¬
tatis amittere. ecce incęritate & suridi¬
tate & atrocissimis cruciatib corporis.
aut amisit beatam uitam. aut si &
in istis afflictionib adhuc beata est
fit ꝑhuiusinodi doctissimoꝵ hominum
disputationes ut sit aliquando beata uita
quam sapiens ferre non possit. uel quod
est ab surdius quam saprens ferre non de¬
beat. eamq fugiat. abrupta abiciat. seseq
abea ferro &iam feu ueneno ullo uel
alia uoluntaria morte subducat. ut in

Expanded text:
sententiam eumque beatum dicere, sed sententiam eumque beatum dicere, sed addidit etiam dolores grauissimos corporis, qui eum si non interemerint, ipse se interimat et ad portum non sentiendi hac liberatus uirtute perueniat. cedit igitur sapiens immanissimis cladibus atque succumbit in tantum, ut eis cogatur et in se ipsum homicidium perpetrare. cui iam parcat, ut illis careat malis, qui sibi ipse non parcit? certe semper beatus est, certe beatam uitam in sua potestate constitutam nulla ui potest ullius calamitatis amittere. ecce in caecitate et surditate et atrocissimis cruciatibus corporis aut amisit beatam uitam aut, si et in istis afflictionibus adhuc beata est, fit per huius modi doctissimorum hominum disputationes, ut sit aliquando beata uita, quam sapiens ferre non possit uel, quod est absurdius, quam sapiens ferre non debeat eamque fugiat, abrumpat, abiciat seseque ab ea ferro etiam seu ueneno ullaue alia uoluntaria morte subducat, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
Exageratis enĩ malis corporis cedunt.
atq in eoꝵ molestus grauissimis absce¬
dendum ex hac uita esse decernunt. ubi
nolo dicere quantũ sit seipsum hominẽ
ocidere in sontẽ cum omnino ñ debeat
uel nocentẽ. unde inprimo libro triũ illoꝵ
quos benignissime & studiofissime ꝑbegis.¬
ti. multaiam diximus. Sed certe
consideretur nec suꝑbrȩ. sed sobriȩ uidi.¬
cetur. quomodo uita beata sit qua non
sapiens retenta fruitur. sed inlatis sibi
manib carere conpellitur. Eist apud
cyceronẽ in extrema ut scis parte qurat
tusculanarum libri locus. ꝓpter hoc quod
dico animaduertendus. Qum enĩ de
orcitate corporis ager& atq ad firmarae
&iam cȩcum beatum esse posse sapuen¬
tem. multa dixit quȩ ꝑaures ꝑ cipien¬
do gauder&. Itemq si surdus ess&. ea
quib oblectaretur ad oculos transtulit.
Si autẽ utroq sensu priuaretur & cȩcus
surdusq fieret. non est Ausus hinc ferre

Expanded text:
exaggeratis enim malis corporis cedunt exaggeratis enim malis corporis cedunt atque in eorum molestiis grauissimis abscedendum ex hac uita esse decernunt. ubi nolo dicere. quantum sit nefas se ipsum hominem occidere insontem, cum omnino non debeat uel nocentem, unde in primo libro trium illorum, quos benignissime et studiosissime perlegisti, multa iam diximus. sed certe consideretur nec superbe sed sobrie iudicetur, quo modo uita beata sit, qua non sapiens retenta fruitur, sed inlatis sibi manibus carere compellitur. Est apud Ciceronem in extrema, ut scis, parte quinti Tusculanarum libri locus propter hoc, quod dico. animaduertendus. cum enim de caecitate corporis ageret atque adfirmaret etiam caecum beatum esse posse sapientem, multa dixit, quae per aures percipiendo gauderet, itemque, si surdus esset, ea, quibus oblectaretur, ad oculos transtulit; si autem utroque sensu priuaretur et caecus surdusque fieret, non est ausus hinc ferre
Abbreviated transcription (Latin):
bratam uitã ipsi sibi quodammodo fa.¬
bricare uoluerunt. potiusq patrandam
quã impetrandam putarunt. cum eius
dator non sit nisi ds̃. Neq em̃ĩ facit
beatum hominẽ. nisi qui fecit homine.
Nam qui tanta creaturȩ suȩ bona bonis
malisq largitur. ut sint ut homines
ut uigentes sensib ualentes uirib afflu.¬
entes opib sint. seipsũ bonis dabit ut
beati sint. quia enis & iam hoc est munꝰ
ut boni sint. Illi uero qui in hac ęrũ¬
nosa uita in his moribundis menbris
sub hac sarcina corruptibilis carnis aue¬
tores. suȩ beate uitȩ & quasi conditores
esse uoluerunt. urelut propriis eam
uirtutib appetentes iamq retinentes
non ab illo fonte uirtutũ petentes ato
sperantes dm̃ suꝑbrȩ suȩ resistentem
sentire .mini me potuerunt. unde
inerrorẽ absurdissimũ lapsi sunt. ut
cum asseuerant & iam in falaridis dauro
bratũ esse saprentẽ. cogantur fateri
uitam beatam aliquando esse fugirendĩ

Expanded text:
beatam uitam ipsi sibi quodam modo fabeatam uitam ipsi sibi quodam modo fabricare uoluerunt potiusque patrandam quam impetrandam putarunt, cum eius dator non sit nisi deus. neque enim facit beatum hominem, nisi qui fecit hominem. nam qui tanta creaturae suae bona bonis malisque largitur, ut sint, ut homines sint, ut uigentes sensibus, ualentes uiribus, adfluentes opibus sint, se ipsum bonis dabit, ut beati sint, quia eius etiam hoc est munus, ut boni sint. illi uero, qui in hac aerumnosa uita, in his moribundis membris. sub hac sarcina corruptibilis carnis auctores suae beatae uitae et quasi conditores esse uoluerunt uelut propriis eam uirtutibus appetentes iamque retinentes, non ab illo fonte uirtutum petentes atque sperantes, deum superbiae suae resistentem sentire minime potuerunt. unde in errorem absurdissimum lapsi sunt, ut. cum adseuerant etiam in Phalaridis tauro beatum esse sapientem, cogantur fateri uitam beatam aliquando esse fugiendam.
Abbreviated transcription (Latin):
tribuis in me non agnoscam. tante tam̃
erga me beniuolentrȩ tirȩ. tamq since.¬
re gratias ago dõq plurimas. & medioꝵ
studioꝵ labores tali ac tanto uiro placuisse
delector. multo uero amplius quod ani.¬
mum tuum caritate arternitatis & ue¬
ritatis atq ipsius caritatis affectũ. diuinȩ
illi cȩbestiq rei publicȩ cuius regnator ẽ.
xp̃s. & inqua sola semꝑ beatȩ uiuendũ ẽ.
si recte hic preq inuatur. agnoseo inhian.¬
tem. uideo ꝓpinquantẽ. eiusq potariuum.¬
de amplector ardentẽ. Inde quippe ma¬
nat &iam uera amicitia non pensanda
temporalibus commodis. sed gratuito
amore putanda. Nemo enĩ potest uera.¬
citer amicus esse hominis. nisi fuerit ip.¬
sius priminis ueritatis. quod si gratis non
fiat. nullo freri pacto potest. de quare
& iam phylosophi multa dixerunt. Sed
apud eos uera pretas. id est uerax ireri dei
cultus. unde omĩa recte uurendi duci
oportor officia non inuenitur. non ob
aliud quantum intelligo nisi quia

Expanded text:
antae tamen erga me beniuolentiae tuae tamque sincerae gratias ago debeoque plurimas et meorum studiorum labores tali ac tanto uiro placuisse delector, multo uero amplius, quod animum tuum caritate aeternitatis et ueritatis atque ipsius caritatis affectum diuinae illi caelestique rei publicae, cuius regnator est Christus et in qua sola semper beateque uiuendum est, si recte hic pieque uiuatur, agnosco inhiantem, uideo propinquantem eiusque potiundae amplector ardentem. inde quippe manat etiam uera amicitia, non pensanda temporalibus commodis sed gratuito amore potanda. nemo enim potest ueraciter amicus esse hominis, nisi fuerit ipsius primitus ueritatis; quod si gratis non fiat, nullo fieri pacto potest. De qua re etiam philosophi multa dixerunt; sed apud eos uera pietas, id est uerax ueri dei cultus, unde omnia recte uiuendi duci oportet officia, non inuenitur non ob aliud, quantum intellego, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
sit. postea tamen manifestius declarauit
dicens. Si enim dimiseritis peccata
hominib. dimitite uobis pater ur̃
peccata ur̃a. Hanc orationẽ baptizati
orant. nec est prorsus preteritorum
aliquid peccatoꝵ quod non baptizatis
in scã a eccła dimittatur. sed postea
uiuendo inhac fragilitate mortali nisi
contraherent ouod dimittendũ esset.
non urraciter dicerent. dimitte nobis
debita nr̃a. Boni ergo in quantũ filii dĩ ñ¬
sunt. inquantũ autẽ peccant. quod sua
non mendaci confessione testantur.
utio mali sunt. Nisi forte quis dicat
alia bonoꝵ alia maloꝵ esse peccata. qđ
non usq quaq in probabiliter dicitur.
uerũ tamen dñs iħs sint ulla ambiguita¬
te malos appellauit. eosdem ipsos quoꝵ
patrem dicebat dm̃. Nam in eodem
sermone ubi illam docet orationem.
alio loco exhortans ad p̃dicandum ait.
Petite & accipiets. querite & inuriuir.¬
tis: pulsate & aperietur uobis. Omnis

Expanded text:
sit, postea tamen manifestius declarauit sit, postea tamen manifestius declarauit dicens: Si enim dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra. hanc orationem baptizati orant nec est prorsus praeteritorum aliquid peccatorum, quod non baptizatis in sancta ecclesia dimittatur. sed postea uiuendo in hac fragilitate mortali nisi contraherent, quod dimittendum esset, non ueraciter dicerent: Dimitte nobis debita nostra. boni ergo, in quantum filii dei sunt, in quantum autem peccat, quod sua non mendaci confessione testantur, utique mali sunt. Nisi forte quis dicat alia bonorum alia malorum esse peccata, quod non usque quaque inprobabiliter dicitur. uerum tamen dominus Iesus sine ulla ambiguitate malos appellauit eosdem ipsos, quorum patrem dicebat deum. nam in eodem sermone, ubi illam docet orationem, alio loco exhortans ad precandum deum ait: Petite et accipietis, quaerite et inuenietis, pulsate et aperietur uobis; omnis
Abbreviated transcription (Latin):
pationẽ grãe diuinȩ. eosdem etiam
malos dicit. ꝑpter uitia infirmitatis
humane. donec totum quo constamꝰ¬
ab omni uitiositate sanatũ transeat
in eam uitam ubi nihil omnino pec¬
cabitur. Nam utiq bonos docebat
orare non malos. quib p̾cepit ut dice¬
srent. pater nr̃ qui es incȩlis. Ex hoc
enim boni quo filu dĩ non natura ge.¬
niti sed gratia facti. tamquã in quib
recipientib eum dedit potestatẽ filios
deri fieri : quȩ generatio spiritalis more
scripturarum etiam adoptio nominatur.
ut distinguatur ab illa generatione dei
dedõ. coeternus de ęterno. unde scrip¬
tum est. Generationẽ eius quis enarra¬
bit: Cum ergo bonos esse monstra¬
uerit quos uoluit dõ ueraciter dicere.
pater nr̃ quies incęlis. precepit tamen
ut ineadem oratione inter cetera dice¬
rent. dimitte nobis debita nr̃a sicut
& nos dimittimus debitorib nr̃is. Quȩ
debita esse peccata quauis manifestũ

Expanded text:
pationem gratiae divinae, eosdem etiam pationem gratiae divinae, eosdem etiam malos dicit propter vitia infirmitatis humanae; donec totum quo constamab omni uitiositate sanatum transeat in eam uitam, ubi nihil omnino peccabitur. nam utique bonos docebat orare, non malos, quibus praecepit, ut dicerent: Pater noster, qui es in caelis; ex hoc enim boni, quo filii dei non natura geniti sed gratia facti tamquam hi, quibus recipientibus eum dedit potestatem filios dei fieri. quae generatio spiritalis more scripturarum etiam adoptio nominatur, ut distinguatur ab illa generatione dei de deo. coaeterni de aeterno, unde scriptum est: Generationem eius quis enarrabit? cum ergo bonos esse monstrauerit, quos uoluit deo ueraciter dicere: Pater noster, qui es in caelis, praecepit tamen, ut in eadem oratione inter cetera dicerent: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quae debita esse peccata quamuis manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
lairerim uirũ bonĩ. Non enĩ &e ipse
dñs contraria sibi locutus ẽ. ubi ait.
Bonus homo de bono thesauro cordis
sui. profert bona. Ds ergo fingularit̃
bonus est. & hoc ammittere ñ potest.
Nullius eñĩ boni participatione bonꝰe.¬
qm̃ bonũ quobonus ẽ. ipse sibi ẽ. ho.¬
mo autẽ cum bonus ẽ. ab illo bonus ẽ.
quod ascipso eẽ. ñ potest. Illius enim
nr̃a natura ꝑ propriam uoluntatem.
Pertinent ergo ad nos ut boni simis
accipere & habere quod dat qui de suo
bonus ẽ. quo quisq neglecto de suo
malus est. Proinde in quantũ homo
recte agit. id est serenter & amanter &
pre bonum operatur. in tantũ bonus ẽ.
In quantũ autẽ peccat id est aueritate
& caritate & pietate deuiat. intantum
maluis est. Quis autẽ ẽ. in hac uita
sine aliquo peccato: Sed eũ dicimus
bonum cuius preualent bona. eumq
soptimum qui peecat minimũ. Idcirco
ipse dñs quos dicit bonos ꝓpter partici¬

Expanded text:
lauerim uirum bonum; non enim et ipse lauerim uirum bonum; non enim et ipse dominus contraria sibi locutus est, ubi ait: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona. deus ergo singulariter bonus est et hoc amittere non potest; nullius enim boni participatione bonm bonum, quo bonus est. ipse sibi est, homo autem, cum bonus est, ab illo bonus est, quod a se ipso esse non potest. illius enim nostra natura per propriam uoluntatem. pertinet ergo ad nos, ut boni simus, accipere et habere, quod dat, qui de suo bonus est, quo quisque neglecto de suo malus est. proinde in quantum homo recte agit, id est scienter et amanter et pie bonum operatur, in tantum bonus est; in quantum autem peccat, id est a ueritate et caritate et pietate deuiat, in tantum malus est. quis autem est in hac uita sine aliquo peccato? sed eum dicbonum, cujus praevalent bona; eumque optimum, qui peccat minimum. 13. Idcirco ipse Dominus, quos dicit bonos propter partici
Abbreviated transcription (Latin):
aquib: ei offerebatur punienda petcatri.
ut qui serret se esse sine peccato prior
in illam lapidẽ mitteret. cecidit seuitia
tremente conserentia. Tuno enĩ iam
exilla congregatione dilapsi. solam
misericordi miseram reliquerunt.
Cedat huic sententiȩ pietas xp̃ianoꝵ.
cui cessit impretas iudetꝵ. Ci edat
humilitas obsequentium. cui cesfit suꝑ¬
bia ꝑsequentium. Q edat confessio
fidelis. cui cessit fimulatio tẽptatoris.¬
: Malis parce uir bone. quanta nrelior
tanto esto mitior. Quanto uis celsior
potestate. tanto humilior freri pretate.
⁊Ego quidem intirens mores tuos
appellam te uirũ bonũ. sed tu intu.¬
ens uerba xp̃i. dic tibi ipsi. nemo bonus
nisi unus ds̃. Quod cum uerũ sit.
hoc eñĩ ueritas dixit. nec ego tamen
illud existimari debro fallaciaf senta.¬
tione dixisse. te dominicis uerbis qui¬
si contrarius extitisse. ut cũ ille dicat
nemo bonus insi unus ds̃. ego te appel¬

Expanded text:
a quibus ei offerebatur punienda peccatrix, a quibus ei offerebatur punienda peccatrix, ut, qui sciret se esse sine peccato, prior in illam lapidem mitteret, cecidit saeuitia tremente conscientia; tunc enim iam ex illa congregatione dilapsi solam misericordi miseram reliquerunt. cedat huic sententiae pietas Christianorum, cui cessit impietas Iudaeorum; cedat humilitas obsequentium. cui cessit superbia persequentium; cedat confessio fidelis. cui cessit simulatio temptatoris. malis parce, uir bone; quanto melior, tanto esto mitior; quanto fis celsior potestate, tanto humilior fiere pietate. Ego quidem intuens mores tuos appellaui te uirum bonum. sed tu intuens uerba Christi dic tibi ipse: Nemo bonus nisi unus deus. quod cum uerum sit — hoc enim ueritas dixit —, nec ego tamen illud existimari debeo fallaci assentatione dixisse et dominicis uerbis quasi contrarius extitisse, ut, cum ille dicat: Nemo bonus nisi unus deus, ego te appel
Abbreviated transcription (Latin):
sed humanissimus iudicatur. si non
in terueniat. Scio ego te ipsum cũ
aliis amitis tuis. in aeccła heartaginen¬
si intercessisse ꝓcberico cui merito
suscensebat ep̃s. & utiq nullum ibi
discrinren fanguinis sub in eruenta
disciplina timebatur. nec cum id qđ
&iam uobis displicebat inultũ esse
uelletis. tamquam dibecti appbatores
uos iudicamus. sed tãquã humanissi¬
mos intercessores audiebamꝰ. Si ergo
uobis fas ẽ. aecclesiastica correctionẽ
intercedendo mitigare. quomͦ ep̃i
ur̃o gladio debent intercedere. tũ
ille exeratur ut inquẽ exeriturbe.¬
ne uiuat. iste ne uiuat. Postremo
ipse dñs apud homines untercessit
ne lapidaretur adultera. & eo modo
nobis intercessionis cõm̃dauit officiũ.
nisi quia ille terrendo fecit quod nos
petendo: Ille enĩ dñs. nos ferui sumus.
Verumtamen ille fic terruit. ut omires
timere debramus. Quis enĩ est nr̃m¬
 sine peccato: Quod cũ illis dixisset

Expanded text:
sed inhumanissimus iudicatur, si non sed inhumanissimus iudicatur, si non interueniat. scio ego te ipsum cum aliis amicis tuis in ecclesia Carthaginensi intercessisse pro clerico, cui merito suscensebat episcopus, et utique nullum ibi discrimen sanguinis sed incruenta disciplina timebatur; nec cum id, quod etiam uobis displicebat, inultum esse uelletis, tamquam delicti approbatores uos iudicabamus, sed tamquam humanissimos intercessores audiebamus. si ergo uobis fas est ecclesiasticam correptionem intercedendo mitigare, quo modo episcopus uestro gladio debet intercedere, cum illa exeratur, ut, in quem exeritur, bene uiuat, iste, ne uiuat! Postremo ipse dominus apud homines intercessit, ne lapidaretur adultera, et eo modo nobis intercessionis commendauit officium, nisi quia ille terrendo fecit, quod nos petendo. ille enim dominus, nos serui sumus. uerum tamen ille sic terruit, ut omnes timere debeamus. quis enim est nostrum sine peccato? quod cum illis dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
uel defensores uel intercessores officiũ :
Quando quidem & uos uiri boni qui
nunc iudices estis. & inforo aliquando
uersati causas hominũ suscepistis. scitis
quam libentius defendere qua accusare
soleretis. & tamen defensor ab interces.¬
sore plurimũ distat. Nam ille dilu-¬
endis uel obtegendis criminib operam
maximȩ inpendit. intercessor autem
oeiam cũ deculpa constat pro pena re-¬
mourenda uel temperanda curã gerit.
Hoc sunt apud dm̃ ꝓpetcatorib iusti.
hoc ꝓse ipsi peccantes inuicẽ ut faciant
ammonentur. Nam seriptum est.
C onfitemini inuicẽ peccata ur̃a. & ora.
te ꝓuobis. has sibi partes humanitatis.
ubi potest omnis homo apud honuuiẽ
uindicat. Nam quod ipse quisque
domi sue puniret ammissum. in alte.¬
rius domo uult inpunitũ. Siur
enim adhibratur apud amicũ sure
ille cui quã inque̾ potestas ulciscendi
est se presente succenseat. siue irascen¬
ti fortuito suꝑueniat. ñ iustissimus

Expanded text:
uel defensoris uel intercessoris officium, uel defensoris uel intercessoris officium, quando quidem et uos uiri boni, qui nunc iudices estis et in foro aliquando uersati causas hominum suscepistis, scitis, quam libentius defendere quam accusare soleretis? et tamen defensor ab intercessore plurimum distat; nam ille diluendis uel obtegendis criminibus operam maxime inpendit, intercessor autem. etiam cum de culpa constat, pro poena remouenda uel temperanda curam gerit. hoc sunt apud deum pro peccatoribus iusti, hoc pro se ipsi peccantes inuicem ut faciant, admonentur; nam scriptum est: Confitemini inuicem peccata uestra et orate pro uobis. has sibi partes humanitatis, ubi potest, omnis homo apud hominem uindicat. nam quod ipse quisque domi suae puniret admissum, in alterius domo uult inpunitum. siue enim adhibeatur apud amicum siue ille cuiquam, in quem potestas ulciscendi est, se praesente suscenseat siue irascenti fortuito superueniat, non iustissimus
Abbreviated transcription (Latin):
animũ ad uoluntatẽ parrendi. ad ulcis¬
sendi cupiditate deflexit. Nam quo
modo est animonitus accusator. ire suas
ꝑ sequeretur iniurias. quando ipsi
iudices ita sunt auindicando ꝓhibiti.
qui in adultera punrenda ñ priuato
dolori cõpellebantur seruire sed legi᷑.
Onde io seph cui uirgo maria dñi mat̾
fuerat desponsata. cum ram cõperis.¬
set esse pregnatam. cui se noirerat ñ
esse commixtũ. & obhoc nihil aliud
quã ad ulteram credidissoe. puniri
eam tamen noluit. irec approbatur
flagitii fuisse. nan hȩo uoluntas eius
& iam iustitiȩ deputatur. Ita quippe
de illos scriptum est. Et cum esset
homo iustus & nollet eam diuulgare.
statuit eam occulte dimittere. Harc
eo cogitante. apparuit illi angelus
qui doceret esse numinis. quod ille
putauerat criminis. Si ergo cogitata
infirmitate cõmuni & accusatorius
dolor & iudicarius rigor frangetur
quod tandẽ census pro reis eẽ. debere

Expanded text:
animum ad uoluntatem parcendi ab ulcisanimum ad uoluntatem parcendi ab ulciscendi cupiditate deflexit. nam quo modo est admonitus accusator, ne suas persequeretur iniurias, quando ipsi iudices ita sunt a uindicando prohibiti, qui in adultera punienda non priuato dolori compellebantur seruire sed legi! unde Ioseph, cui uirgo Maria, domini mater, fuerat desponsata, cum eam comperisset esse praegnantem, cui se nouerat non esse commixtum, et ob hoc nihil aliud quam adulteram credidisset, puniri eam tamen noluit nec approbator flagitii fuit. nam haec uoluntas eius etiam iustitiae deputatur; ita quippe de illo scriptum est: Et cum esset homo iustus et nollet eam diuulgare, statuit eam occulte dimittere. haec eo cogitante apparuit illi angelus, qui doceret esse numinis, quod ille putauerat criminis. Si ergo cogitata infirmitate communi et accusatorius dolor et iudiciarius rigor frangitur, quod tandem censes pro reis esse debere
Abbreviated transcription (Latin):
disferere. sic tamen etiam ipsos eri.¬
minũ ultores. atq in hoc officio non
ira propria concitatos sed legum
ministros. nec suarũ sed alrenarum
in iuriarum examinatarũ uindices
quales uidices esse debent. terruit
censura diuina. ut cogitarent sibi
ꝓpter sua peccata dĩ miscđĩam
necessariam. nec putarent ad culpam
sui officii ꝑtinere. siquid erga eos mise¬
ricorditer agerent quoꝵ uitȩ nec his¬
que haberent legitimã potestatẽ. Nam
lierem in adulterio cõp̃hensam eumq
temptantes dicerent quod iussa esset
lege lapidare. ac deinde quererent qͥđ̃
de illa ipse prȩciperet. Respondit eis.
Qui sine peccato est urm. prior ineam
lapidem iaceat. Ita nec legẽ in ꝓbauit
qua enismodi reas iussit occidi. & illos
terrendo ad miscđiam reuocauit. quoꝵ
iudicio hȩc possor occidi. Puto quod
hac sententia dñi audita si prȩsens fuit¬
&iam maritus ipse qui uiolatã uxoris
fidem uindicare postulabat. exterritus.

Expanded text:
disserere, sic tamen etiam ipsos cridisserere, sic tamen etiam ipsos criminum ultores atque in hoc officio non ira propria concitatos sed legum ministros nec suarum sed alienarum iniuriarum examinatarum uindices, quales iudices esse debent, terruit censura diuina, ut cogitarent sibi propter sua peccata dei misericordiam necessariam nec putarent ad culpam sui officii pertinere, si quid erga eos misericorditer agerent, quorum uitae necisque haberent legitimam potestatem. Nam lierem in adulterio deprehensam eumque temptantes dicerent. quod iussa esset lege lapidari, ac deinde quaererent, quid de illa ipse praeciperet, respondit eis: Qui sine peccato est uestrum, prior in illam lapidem iaciat. ita nec legem inprobauit, quae huius modi reas iussit occidi, et illos terrendo ad misericordiam reuocauit, quorum iudicio haec posset occidi. puto, quod hac sententia domini audita, si praesens fuit etiam maritus ipse, qui uiolatam sui tori fidem uindicari postulabat, exterritus
Abbreviated transcription (Latin):
Quis audeat dicere erga istos non agi
quod apostolus ait. ignorans quia pa-¬
cientia dĩ ad penitentiam te adducit.
aut istis exceptis esse diuinitus. quod
scriptũ est. brati onr̃s qui confidunt
in eum. aut adistos non ꝑtinere quid
dicitur. niriliter agite &e confortur cor
ur̃m om̃s qui speratis in dño: Cum
igitur suꝑ peocatores tanta sit pacien¬
tia tanta miscđia dĩ. ut inhac tẽpo¬
rali uita moribus emendatis non dã¬
nentur ineternum qui nullius quȩ
sibi prȩbratur expectat miscđiam.
tior. nemo iustior. quales non esse
oportoe homines erga homines. qui
hanc uitam nr̃ãm quantacum que
laude cumulemus. eam si ne peccato
esse non dicimus: Quod si dixeri¬
mus nosipsos sicut scriptũ ẽ. decipiꝰ.
& ueritas in nobis non ẽ. Proinde lico
accrsatoris alia ꝑsona sit. alia defenso.¬
ris. alia in tercessoris. alia iudicis.
de quoꝵ propriis officiis nimis longũ
est & non necessarium hoc fermone

Expanded text:
quis audeat dicere erga istos non agi, quis audeat dicere erga istos non agi, quod apostolus ait: Ignoras, quia patientia dei ad paenitentiam te adducit? aut istis exceptis esse definitum, quod scriptum est: Beati omnes, qui confidunt in eum, aut ad istos non pertinere, quod dicitur: Viriliter agite et confortetur cor uestrum, omnes qui speratis in domino? Cum igitur super peccatores tanta sit patientia, tanta misericordia dei, ut in hac temporali uita moribus emendatis non damnentur in aeternum, qui nullius, quae sibi praebeatur, expectat misericordtior, nemo iustior, quales nos esse oportet homines erga homines, qui hanc uitam nostram quantacumque laude cumulemus, eam sine peccato esse non dicimus, quia, si dixerimus. nos ipsos, sicut scriptum est, decipimus et ueritas in nobis non est! proinde licet accusatoris alia persona sit, alia defensoris, alia intercessoris, alia iudicis, de quorum propriis officiis nimis longum est et non necessarium hoc sermone
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ꝓsit aduitam futuram si in
ista uita in lecebrofissimȩ uoluptatis
blandimenta contẽsero. si libidinũ
incitamenta frenauero. si ad casti¬
gancdum corpus meum multa mihi
etiam licita & concessa subtraxero.
si me penitendo urhementius quam
prius exeruciauero. si miferabilius in¬
gemarero si fleuero uberius. si uixero
melius. si pauperes sustentaurro largius
si caritate quȩ cęperit multitudinem
peccatoꝵ flagrauero ardentius. quis
nr̃m ita defipit ut huic homini dicat.
nihil tibi ista inposterit̃ proderunt.
uade salam uitȩ huius suauitate pes¬
frurre :Auerterit ds̃ tam in mane
sacrilrgamq dementiam. Quamuis
ego caute salubriterq prouisum sũpsit.
ut locus illius humilime penitentiae
senel in aeccła concedatur. ne medici
salubrisest. quanto minus contẽptibilis
furrit. Quis tamen audeat dõ dicere.
quare huic homini qui post primani
penitentiam rursus se laguris iniqui.¬
tatis obstringit. adhuc iterum parcis:

Expanded text:
aliquid prosit ad uitam futuram, si in aliquid prosit ad uitam futuram, si in ista uita inlecebrosissimae uoluptatis blandimenta contempsero, si libidinum incitamenta frenauero. si ad castigandum corpus meum multa mihi etiam licita et concessa subtraxero, si me paenitendo uehementius quam prius excruciauero, si miserabilius ingemuero, si fleuero uberius, si uixero melius, si pauperes sustentauero largius, si caritate, quae cooperit multitudinem peccatorum, flagrauero ardentius>, quis nostrum ita desipit, ut huic homini dicat: \'Nihil tibi ista in posterum proderunt; uade, saltem uitae huius suauitate perfruere\'? auerterit deus tam immanem sacrilegamque dementiam! quamuis ergo caute salubriterque prouisum sit, ut locus illius humillimae paenitentiae semel in ecclesia concedatur, ne medicinsalubris erit, quanto minus contemptibilis fuerit, quis tamen audeat deo dicere: \'Quare huic homini, qui post primam paenitentiam rursus se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum parcis?\'
Abbreviated transcription (Latin):
in tercedendo flectamus. proquib &
dnm quẽ nihil demorib eoꝵ etiam
futuris latre. non tanten inpudenter
quia hoc ipse prȩcepit oramus: Intantũ
autẽ hominum iniquitas aliquando
ꝑ greditur. ut etiam post actã peniten¬
tiam post altaris reconciliacionẽ uel si¬
milia uel grauiora cõmittant. & tam̃
ds̃ facit etiam suꝑ tabes oriri solẽ suum.
nec minus tribuat quã antra tribuebat
largissima munera uitȩ at salutis. &
quamius eis in arccła locus ille pęniten¬
tiȩ non concelatur. ds̃ tamen super eos
sue penitentie non obliuiscitur. Eix quo¬
rum numero siquis nobis dicat. aut date
mihi eundem iterum penitendi locũ.
aut desperatũ nie p̾ro unitate. ut faciã
quicquid libuerit. quantũ meis opib
adiuuor &e humanis legib non ꝓhibe.¬
or. inscortis omniq luxuria damna.¬
bili quidẽ apud dñm sed apud homines
plerosq etiam laudabili. aut si me ab
hac nequitia reuocatis dicite. utrũ mͥ

Expanded text:
intercedendo flectamus, pro quibus et intercedendo flectamus, pro quibus et deum, quem nihil de moribus eorum etiam futuris latet, non tamen inpudenter, quia hoc ipse praecepit, oramus! In tantum autem hominum iniquitas aliquando progreditur, ut etiam post actam paenitentiam, post altaris reconciliationem uel similia uel grauiora committant; et tamen deus facit etiam super tales oriri solem suum nec minus tribuit, quam antea tribuebat, largissima munera uitae ac salutis. et quamuis eis in ecclesia locus ille paenitentiae non concedatur, deus tamen super eos suae patientiae non obliuiscitur. ex quorum numero si quis nobis dicat: \'Aut date mihi eundem iterum paenitendi locum aut desperatum me pronuntiate, ut faciam, quicquid libuerit, quantum meis opibus adiuuor et humanis legibus non prohibeor, in scortis omnique luxuria damnabili quidem apud deum sed apud homines plerosque etiam laudabili, aut si me ab hac nequitia reuocatis, dicite, utrum mihi
Abbreviated transcription (Latin):
pio nosse donatũ ẽ. exponit apostolus
dicens. Ignoras quia pacientia dei
adpęnitentiam te adducit: Ad hanc
uolumus adduci proquib interueniuiꝰ
non eoꝵ peccatis irel parcimus uel fa.¬
ciemus. Nam quosdam quoꝵ erimi.¬
na manifesta sunt aur̃a feueritate li.¬
beratos. a societate tamen remouemꝰ
altaris. ut pęnitendo placare possint
quẽ peccando contempserant. seq
ipsos puniendo. Nam nihil aliud agit
quẽ ueraciter penitet. nisi ut id quod
mali fecerit inpunitũ esse non sinat.
Eo quippe modo sibi non parcenti ille
parcit. cuius altum iustumq iudiciũ
nullus contẽptor euadit. Quod si
iniquis & scelestis ille parcendo eisq
uitam salutẽq largiendo etiam ple.¬
risq eoꝵ quos nouit non acturos peni.¬
tentiam tamen exhiboe pacientiam.
quantomagis nos in eos qui corraptio.¬
nẽ ꝓmitiunt. & utrũ faciant quod
promitiunt incertissimus. misericor¬
des esse debemus. ut rigorẽ nr̃m ꝓeis

Expanded text:
pio nosse donatum est, exponit apostolus pio nosse donatum est, exponit apostolus dicens: Ignoras, quia patientia dei ad paenitentiam te adducit? ad hanc uolumus adduci, pro quibus interuenimus, non eorum peccatis uel parcimus uel fauemus. Nam quosdam, quorum crimina manifesta sunt, a uestra seueritate liberatos a societate tamen remouemus altaris, ut paenitendo placare possint, quem peccando contempserant, seque ipsos puniendo. nam nihil aliud agit, quem ueraciter paenitet, nisi ut id, quod male fecerit, inpunitum esse non sinat. eo quippe modo sibi non parcenti ille parcit, cuius altum iustumque iudicium nullus contemptor euadit. quod si iniquis et scelestis ille parcendo eisque uitam salutemque largiendo etiam plerisque eorum, quos nouit non acturos paenitentiam, tamen exhibet patientiam, quanto magis nos in eos, qui correctionem promittunt et, utrum faciant, quod promittunt, incerti sumus, misericordes esse debemus, ut rigorem uestrum pro eis
Abbreviated transcription (Latin):
dis fui & cor inpenitens thesaurizas
tibi iram indre irȩ ce reuelationem
iusti iudicii dĩ. qui reddoe unicuiq
scđm opera eius. Numquid qm̃ isti
in sua nequitia ꝑseuerant. Ideo deus
in pacientia sua non ꝑseuerat. ꝑ pauca
in hoc scło puntens. ne diuina proui.¬
dentia non esse credatur. & multa
seruans ultimo ex amini. ut futurum
iudicium cõmendetur: Non ut opi¬
nor magister ille cȩlestis impietatem
mus inimicos. bene faciamus eis qui
nos oderunt. oremus pro ris qui nos
ꝑsequuntur. cum proculdubio si pre
dm̃ colimus. inimicos atq odiis aduer.¬
sum nos acerrimis incitatos ac ꝑsecuto.¬
res. nisi impios habere non possumus.
Num igitur diligendi sunt impii: Nũ
impus bene faciendum est: Num pro
impus &e iam orandum est: Ita plane.
Qui enim hoc precepit ds̃ est. uec tam̃
nos hoc pacto societati ad iungit impioꝵ.
quib &e ipfe pascendo & uitam salutr̃q
largiendo non utiq sociatur. Consi.¬
lium quippe eius quantum homini

Expanded text:
nitens thesaurizas tibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera eius. numquid, quoniam isti in sua nequitia perseuerant, ideo deus in sua patientia non perseuerat perpauca in hoc saeculo puniens, ne diuina prouidentia non esse credatur, et multa seruans ultimo examini, ut futurum iudicium commendetur? Non, ut opinor, magister ille caelestis impietatem mus inimicos, benefaciamus eis, qui nos oderunt, oremus pro eis, qui nos persequuntur, cum procul dubio, si pie deum colimus, inimicos atque odiis aduersum nos acerrimis incitatos ac persecutores nisi impios habere non possumus. num igitur diligendi sunt impii? num impiis benefaciendum est? num pro impiis etiam orandum est? ita plane. qui enim hoc praecipit, deus est; nec tamen nos hoc pacto societati adiungit impiorum, quibus et ipse parcendo et uitam salutemque largiendo non utique sociatur. consilium quippe eius, quantum homini
Abbreviated transcription (Latin):
abuti ad ꝑnitiem suam quis nescit:
Quos arguens apłs. & grauiter inere¬
pans dicit. Existimas autẽ ohomo
omĩs qui iudicas eos qui talia agunt.
& facis ea. qm̃ tu effugies iudicrum dĩ:
Andiuitias benignitatis eiꝰ & pacientiȩ
& longanimitatis contemnis. ignorans
qm̃ benignitas dĩ adpenitentiam

Expanded text:
abuti ad perniciem suam quis nesciat? abuti ad perniciem suam quis nesciat? quos arguens apostolus et grauiter increpans dicit: Existimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an diuitias benignitatis eius et patientiae et longanimitatis contemnis? ignoras, quoniam benignitas dei ad paenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
quam inhac uita locus. nam post hanc
quisq id habebit quod in hac sibimor
cum quesierit. Ideo compellimur huma¬
ni generis caritate interuenire pro reis.
ne istam uitam sic finiant per suppliciũ.
ut inra finita non possent finire sup.¬
plicium. Noli ergo dubitare hoc officiũ
nr̃m exreligione descendere. cum ds̃
apud quem nulla est iniquitas. cuius
summa potestas est. qui non tantum
qualis quisque fit uido. uerum &iam
qualis futurus sit prȩuido. qui solus
potest in iudicando non labi. quia
in cognoscendo non potest falli. faciat
tamen ficut euangelium loquitur
solem suum oriri suꝑ bonos & malos.
& pluat suꝑ iustos & iniustos. cuius
mirabilis bonitatis ut simus imitatores
micos ur̃os. bene facite his qui uos odert̃.
& orate pro eis qui uos ꝑsequuntur. ut
sitis filii patris ur̃i qui incęlis ẽ. qui
facit solem suum oriri suꝑ bonos oe
malos. & pluit suꝑ iustos & in iustos.
hac indulgenti benitate diuina multos

Expanded text:
quam in hac uita locus; nam post hanc quam in hac uita locus; nam post hanc quisque id habebit, quod in hac sibimet conquisierit. ideo compellimur humani generis caritate interuenire pro reis, ne istam uitam sic finiant per supplicium, ut ea finita non possint finire supplicium. Noli ergo dubitare hoc officium nostrum ex religione descendere, cum deus, apud quem nulla est iniquitas, cuius summa potestas est, qui non tantum, qualis quisque sit, uidet, uerum etiam, qualis futurus sit, praeuidet, qui solus potest in iudicando non labi, quia in cognoscendo non potest falli, faciat tamen, sicut euangelium loquitur, solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. cuius mirabilis bonitatis ut simus imitatores,micos uestros, benefacite eis, qui uos oderunt, et orate pro eis, qui uos persequuntur, ut sitis filii patris uestri, qui in caelis. est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac indulgentia et lenitate diuina multos
Abbreviated transcription (Latin):
reprimi uidebantur. Ideo quippe quan.¬
tum facultas datur pro procatis omnib
in tercedimus. quia omnia peccata ui.¬
dentur uenabiliora. cum is qui reus est
correctionẽ promittit. Haeo tua est.
hȩxc &e nr̃a sententia. Nullo modo ergo
culpas quas corrigi uolumus apꝓbamus.
nec quod ꝑperam committitur. Ideo
uolumus inpunitũ esse quia placor.
sed homine miserantes. facinus autem
seu flaginum detestantes. Quanto
magis nobis displicae uitium. tantominꝰ
uolumus inentendatum in terire uitio.¬
sum. Facibe est eium atq procliue malos
odisse quia mali sunt. rarum autem
& pium eosdem ipsos diligere quia
homines sunt. ut in uno simul & culpã
in probes & naturam probes. ac ꝓpterea
culpam iustius oderis. quod ea fedatur
natura quam ligis. Non est igitur
iniquitatis sed potius humanitatis socit.¬
tate deuinctus. qui ꝑpterea est criminis
persecutor. ut sit hominis liberator.
Morum porro corrigendoꝵ nullus alius

Expanded text:
reprimi uidebantur. ideo quippe, quanreprimi uidebantur. ideo quippe, quantum facultas datur, pro peccatis omnibus intercedimus, quia \'omnia peccata uidentur ueniabiliora, cum is, qui reus est, correctionem promittit\'. haec tua est, haec et nostra sententia. Nullo modo ergo culpas, quas corrigi uolumus, adprobamus nec, quod perperam committitur, ideo uolumus inpunitum esse, quia placet; sed hominem miserantes, facinus autem seu flagitium detestantes, quanto magis nobis displicet uitium, tanto minus uolumus inemendatum interire uitiosum. facile est enim atque procliue malos odisse, quia mali sunt, rarum autem et pium eosdem ipsos diligere, quia homines sunt, ut in uno simul et culpam inprobes et naturam probes ac propterea culpam iustius oderis, quod ea foedatur natura, quam diligis. non est igitur iniquitatis sed potius humanitatis societate deuinctus, qui propterea est criminis persecutor, ut sit hominis liberator. morum porro corrigendorum nullus alius
Abbreviated transcription (Latin):
urgues grauius & dicis. nos probare
quod uolumus inpunitũ. & si constat
non mimis auctorẽ quã probatorẽ
tenrri in omnib quȩ peecantur certum
esse nos culpe societate uincere quotiens
eum inpunitum eẽ. nos uolumus qui
culpe tenetur obnoxius. his uerbis quẽ
non terreas tux leuitatis & humanitatis
ignarum: Vnde nos qui te nouimus &
hȩc quereudi gratia non decernendi
scripsisse minime dubitamus. aliis tuis
uerbis ad ista citrus respondemus. Tamquã
enim nos hesitare in hac qirestione nolue.¬
ris. aut p̾uidisti quid dicturi essemus.
aut iam monuisti quid dicere deberemꝰ.
& aisti. Tum preterea accidit hoc quod
grauius est : nam omĩa peecata uidentur
ueniabiliora. cum is qui reus est correctio.¬
nem promitat. Antequam ergo diseu.¬
tiam quid sit illud grauius quod in epła
tua sequitur. hoc interim quod dedisti
accipiam eoq utar admolem hanc mo.¬
lrendam. qua nr̃e intercessiones posse

Expanded text:
urgues grauius et dicis nos probare, urgues grauius et dicis nos probare, quod uolumus inpunitum; et si constat non minus auctorem quam probatorem teneri in omnibus, quae peccantur, certum esse nos culpae societate uinciri, quotiens eum inpunitum esse uolumus, qui culpae tenetur obnoxius. i His uerbis quem non terreas tuae lenitatis et humanitatis ignarum? unde nos, qui te nouimus et haec quaerendi gratia, non decernendi scripsisse minime dubitamus, aliis tuis uerbis ad ista citius respondemus. tamquam enim nos haesitare in hac quaestione nolueris, aut praeuidisti, quid dicturi essemus, aut admonuisti, quid dicere deberemus. et aisti: \'Tum praeterea accedit hoc, quod grauius est. nam omnia peccata uidentur ueniabiliora, cum is, qui reus est, correctionem promittit\'. antequam ergo discutiam, quid sit illud grauius, quod in epistula tua sequitur, hoc interim, quod dedisti, accipiam eoque utar ad molem hanc amoliendam, qua nostrae intercessiones posse
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinus ep̃s famulus xp̃i. fami¬
liȩq eius dilecto filio machedonio
in dño salutẽ. Negotiosissimũ inre
publica uirum & non suis sed aliorum
utilitatib ad tentissimũ qualem te esse
& tibi gratulamur & rebus humanis nec
deserere debemus alloquio. nec occupare
premio. Accipe itaq quod per nre
url nosse uolursti. urel utrũ ipse nossẽ
experiri. quod si paruum aut suꝑfluum
iudicares. nullo modo inter tam magnas
tamq trecessarias curas tuas. curandum
essecenseres. Queris anre eur officu
sacerdocii nr̃i esse dicamus. in teruenire
pro eis. & nisi obtineamus offendi quasi
quod erat offocii nr̃i minime reporte¬
mus. ubi urbementer te dicis ambigere.
utrum istud exreligione descendat.
Deinde adiungis qua ratione ⁊ta mouei.¬
ris. Nam si adño peccata inquis adeo
prohibentur. ut nec penitendi quidĩ
copia post primã tribuatur. qireadmo¬
dum nos possumus ex religione con¬
tendere. ut nobis qualerumq illud
crimen fuerit. dimittatur: Adhue

Expanded text:
PUS FAMULUS CHRISTI FAMILIAEQVE EIUS DILECTO FILIO MACEDONIO IN DOMINO SALUTEM. Negotiosissimum in re publica uirum et non suis sed\' aliorum utilitatibus attentissimum, qualem te esse et tibi gratulamur et rebus humanis, nec deserere debemus alloquio nec occupare prooemio. accipe itaque, quod per me uel nosse uoluisti uel, utrum ipse nossem, experiri. quod si paruum aut superfluum iudicares, nullo modo inter tam magnas tamque necessarias curas tuas curandum esse censeres. quaeris a me, cur officii sacerdotii nostri esse dicamus interuenire pro reis et, nisi obtineamus, offendi, quasi, quod erat officii . nostri, minime reportemus. ubi uehementer te dicis ambigere, utrum istud ex religione descendat. deinde adiungens, qua ratione ita mouearis: nam si a domino peccata\', inquis, adeo prohibentur, ut ne paenitendi quidem copia post primam tribuatur, quem ad modum nos possumus ex religione contendere, ut nobis, qualecumque illud crimen fuerit, remittatur?\' adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
rum nunc ut mores nr̃i sunt & sceberis
penam cupiunt sibi homines relaxari.
& id ꝑpter quod scelus ammissum est
possidere. prohis quoq interueniendũ
putant sacerdocium ur̃m dequib adeo
futuri spes nulla est. ut &iam inp̾senti
eadem criminis ratio ꝑseueret. Nam
qui tam per uicaciter tenet ꝓpter quȩ
orimen admisit. ostendit se ubi licentia
fuerit similia peccaturum. Ob hȩc igit᷑
consulo prudentiam tuam & me hoc
Ambiguo quolaboro absolui desidero.
nec ob aliam causam consultum te puces
ceterum mihi hoc ꝓpositũ est. ut inter¬
cessorib prȩsertim talis meriti qualis
tires. etiam gratias agam. Pleraq eñi
quȩ sponte facere uideri nolo ne remisfio
seueritatis alios armoe incrimina. opto
bonis inrercessorib relaxare. Ut quod
libens concedo salua feueritate iudieu
alterius. merito uideatur indultũ. De
scripis scĩtatis tuȩ aliqua mihi promiseras
& non accepi. queso ut uel nunc mittas.
& adhanc mram epłam respondeas. ut

Expanded text:
stri sunt, et sceleris poenam cupiunt sibi homines relaxari et id, propter quod scelus admissum est, possidere. pro his quoque interueniendum putat sacerdotium uestrum, de quibus adeo futuri spes nulla est, ut etiam in praesenti eadem criminis ratio perseueret; nam qui tam peruicaciter tenet, propter quae crimen admisit, ostendit se, ubi licentia fuerit, similia peccaturum. Ob haec igitur consulo prudentiam tuam et me hoc ambiguo, quo laboro, absolui desidero; nec ob aliam causam consultum te putes. ceterum mihi hoc propositum est, ut intercessoribus praesertim talis meriti. qualis tu es, etiam gratias agam. pleraque enim, quae sponte facere useveritatis alios armet in crimina, opto bonis intercessoribus relaxare, ut quod libens concedo, salva severitate judicii, alterius merito videatur indultum. De scriptis Sanctitatis tuae aliqua mihi promiseras, et non accepi; quaeso ut vel nunc mittas, et ad hanc meam epistolam respondeas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
suas impretates leges iustas institui no.¬
lunt. non petisse a regib terrȩ apłos
talia. non considerant aliud fuisse tunc
tempus. te omĩa suis tẽporib agi. Quis
enim tunc inxp̃m orediderat impera.¬
tor. qui ei ꝓpietate contra impretatẽ
lrges ferendo seruira. quando adhuc
illud propheticum conplebatur. quare
fremuerunt gentes. & populi medita.¬
ti sunt mania. adstiterunt reges t̾rȩ
& principes conuenert̃ inunũ aduer.¬

Expanded text:
suas impietates leges iustas institui nosuas impietates leges iustas institui nolunt, non petisse a regibus terrae apostolos talia, non considerant aliud fuisse tunc tempus et omnia suis temporibus agi. quis enim tunc in Christum crediderat imperator, qui ei pro pietate contra impietatem leges ferendo seruiret. quando adhuc illud propheticum complebatur: Quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae et principes conuener
Abbreviated transcription (Latin):
uix ulla uia tuta qua iter agerent.
quicumq aduersus eoꝵ rabrem pacẽ
catholicam predicarent. eoꝵq demen¬
tiam ꝑspicua ueritate conũ incerens
usq adeo prorsus non solũ laicis uel
quib lib& cbericis. sed ipsis quoq episco¬
pis catholicis quodammodo proponebat᷑
dura conditio.Aut em̃ tacenda erat
ueritas. aut eoꝵ in manitas ꝑferenda.
Sed si ueritas taceretur. non solum nemo
fuerat enis silentio liberandus. sed multi
&iam illoꝵ sedutione ꝑdendi. Si autẽ
urritatis p̃dicatione furor eoꝵ ad seuten.¬
dum prouocaretur. aliquib liberatis
ñisq firmitatis rursus asequenda ue.¬
ritate. formido inpediroe infirmos.
Qum igitur his angustus affligeretur
Arccła. quisquis existimat omĩa potius
sustinenda. quã dĩ auxilium. ut per
xp̃ianos imperatores ferretur fuisse pos.¬
cendum. parũ adtendit. non bonum
de hac neglegentia reddi potuisse ra.¬
tionẽ. Quod enim dicunt qui contra

Expanded text:
uix ulla uia. tuta, qua iter agerent. uix ulla uia. tuta, qua iter agerent. quicumque aduersus eorum rabiem pacem catholicam praedicarent eorumque dementiam perspicua ueritate conuincerent. usque adeo prorsus non solum laicis uel quibuslibet clericis sedipsis quoque episcopis catholicis quodam modo proponebatur dura condicio; aut enim tacenda erat ueritas aut eorum immanitas perferenda. sed si ueritas taceretur, non solum nemo fuerat eius silentio liberandus sed multi etiam illorum seductione perdendi; si autem ueritatis praedicatione furor eorum ad saeuiendum prouocaretur, aliquibus liberatis nostrisque firmatis rursus a sequenda ueritate formido impediret infirmos. cum igitur his angustiis affligeretur ecclesia, quisquis existimat omnia potius sustinenda quam, dei auxilium ut per Christianos imperatores ferretur, fuisse poscendum, parum adtendit non bonam de hac neglegentia reddi potuisse rationem. Quod enim dicunt, qui contra
Abbreviated transcription (Latin):
clauderentur. Queres cum sicut opor¬
tebat ad sanandos abscismate animos ho.¬
minum spargeretur instantius. & qui¬
quam uersum poterat catholicorum
sermonib ac disputationib monstraret᷑.
eos ꝓ pace donati. & dampnatos suos
in honorẽ in tegrũ suscepisse. & baptis.¬
mũ quẽ dampnati uel &iam dilati
foris ab aeccła eoꝵ dederant non ausos
fuisse rescincdere & orbi terrarũ contra
pacẽ xp̃i contaminationẽ nescio quoꝵ
obicere peccatoꝵ. & euacuare bapus.¬
mum. in illis quoq Aeccłus datum.
unde mafricam uenit ipsũ euangebũ.
plurimi confundebantur. & manifesta
ueritate erubescentes corrigebantur.
solito crebrius. & multomagis ubicumq
ab eoꝵ seintia respirabat aliquanta libt.¬
tas. Tum uero illi sic exarferunt oc
tantis sunt odioꝵ stimulis incitati. ut
contra eoꝵ insidias. atq uiolentias. &
aꝑtissima latrocinia. uix ulle nrãȩ
cõmunionis aeccłar possent esse curȩ

Expanded text:
clauderentur. quae res cum, sicut oporclauderentur. quae res cum, sicut oportebat. ad sanandos ab schismate animos hominum spargeretur instantius et, quaqua uersum poterat, catholicorum sermonibus ac disputationibus monstraretur eos pro pace Donati et damnatos suos in honorem integrum suscepisse et baptismum, quem damnati uel etiam dilati foris ab ecclesia eorum dederant, non ausos fuisse rescindere et orbi terrarum contra pacem Christi contaminationem nescio quorum obicere peccatorum et euacuare baptismum in illis quoque ecclesiis datum, unde in Africam uenit ipsum euangelium euangelium, plurimi confundebantur et manifestae ueritati erubescentes corrigebantur solito crebrius et multo magis, ubicumque ab eorum saeuitia respirabat aliquanta libertas. Tum uero illi sic eiarseruut et tantis sunt odiorum stimulis incitati, ut contra eorum insidias atque uiolentias et apertissima latrocinia uix ullae nostrae communionis ecclesiae possent esse securae,