comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tantos processus efficiebat ut euola¬
re non excurrere uideretur eratq:
uerboꝵ & dilectus elegans & aptã
& quasi rotunda constructio: cũq
argumenta excogitabantur ab eo
multa & firma approbandum
tum concinnae acuteq sentẽtie
ge stusq natura ita uenustusi ut
ars etam quae non erat & disci¬
plina motus quidam uideretur
accedere. Uereor ne amore uide¬
ar plure ꝗͣ fuerint in illo dicere
quod non ita est: alia enim de illo
maiora dici possunt. nam nec
continentia. nec pietate: nec ullo
genere uirtutis quenꝗͣ eusdem ae¬
tatis cum illo conferendum puto. nec
uero. M. Celium pretereundum ar¬
bitror: quaecunq euis in exitu. uel
fortuna. uel mens fuit: qui ꝗͣ dui auc¬
toritati mee paruit. talis tribunus
plebis fuit ut nemo contra cuuum
ꝑditorum popularem turbulentãꝙ
clementiam a senatu & a bonorum
causa steterit constantius: ꝗͣ eius ac¬
tionem. multum tamen & splẽdi¬
da & grandis & eadem in primisfa¬

Expanded text:
tantos processus efficiebat ut evolatantos processus efficiebat ut evolare, non excurrere videretur; eratque verborum et dilectus elegans et apta et quasi rotunda constructio; cumque argumenta excogitabantur ab eo multa et firma ad probandum tum concinnae acutaeque sententiae; gestusque natura ita venustus ut ars etiam, quae non erat, et e disciplina motus quidam videretur accedere. Vereor ne amore videar plura quam fuerint in illo dicere; quod non ita est; alia enim de illo maiora dici possunt. Nam nec continentia nec pietate nec ullo genere virtutis quemquam eiusdem aetatis cum illo conferendum puto. nec vero M. Caelium praetereundum arbitror, quaecumque eius in exitu vel fortuna vel mens fuit; qui quamdiu auctoritati meae paruit, talis tribunus plebis fuit ut nemo contra civium perditorum popularem turbulentamque dementiam a senatu et a bonorum causa steterit constantius. Anti- quam eius actionem multum tamen et splendida et grandis et eadem in primis fa
Abbreviated transcription (Latin):
melius aliꝗͣto possent ꝗͣ isti ora¬
tores quos colligo dicere sed hris
cõmemorandis euam illud assequor
ut intellegats primũ ex omreni
numero ꝗͣ non muln ausisint
dicere: deinde ex iisipsis ꝗͣ pauci
fuerint. laude digni. Itaꝙ ne
hos quidemaequitesro. amicos
cusante defendi c.cornelũ
in quo & compositũ dicendi ge¬
nus & acre & expedini fuit
T accium pisaurensẽ cuuis ac¬
cusauoni respondi pro. A. Clu¬
enuo qui & accurate dicebat¬
& satis copiose. Eratq praeterea
doctus hermagore precepus
quibus & si ornamenta nõ satis
opima. dicendum tamen ut
haste uelinbus amentatȩ sic
apta quedam & parata singu¬
lis causoꝵ generibus argu¬
mento traduntur: studio aut
neminem nec industria maiore cogno¬
ui quanꝗͥ ne ingenio quidem qui
prestuerit facile dexerim. C. pisoni
genero meo: nullum tempus illi
unꝗͣ uacabat. aut a forensi dichõe
aut a comentatione domestica: aut
a scribendo: aut a cogitando. Itaq

Expanded text:
melius aliquanto possent quam isti oramelius aliquanto possent quam isti oratores quos conligo dicere; sed his comme- morandis etiam illud adsequor, ut intellegatis primum ex omni numero quam non multi ausi sint dicere, deinde ex eis ipsis quam pauci fuerint laude digni. itaque ne hos quidem equites Romanos, amicos cusante defendi C. Cornelium, in quo et compositum dicendi genus et acre et expeditum fuit; T. Accium Pisaurensem, cuius accusationi respondi pro A. Cluentio, qui et accurate dicebat et satis copiose, eratque praeterea doctus Hermagorae praeceptis, quibus etsi ornamenta non satis opima dicendi, tamen, ut hastae velitibus amentatae, sic apta quaedam et parata singulis causarum generibus argumenta traduntur. studio autem neminem nec industria maiore cognovi, quamquam ne ingenio quidem qui praestiterit facile dixerim C. Pisoni genero meo. Nullum tempus illi umquam vacabat aut a forensi dictione aut a commentatione domestica aut a scribendo aut a cogitando. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ille nostraiz iniuriaꝵ ultor auctor
salutis: quicquid habuit quantũ¬
cunq fuit illud totum habuit ẽ di¬
sciplina. Instrumenta naturae de¬
orant. sed tantus animi splendor
& tanta magnitudo: ut sibi omnia
quae clarorum iurorũ essent non
dubitar&. adsciscere eaꝙ omni di¬
gnitate obtiner&. L. autem len¬
tulus satiserat fortis orator si modo
orator. sed cogitandi non ferebat.
laborem. uox canora: uerba non hor¬
rida. sane ut plena essa. animi &
terroris oratio quȩ reres: quaere¬
res in iudiciis fortasse meluis in re
ꝗͣ bellator fuit. effrenanis & acer
rimus sed bene uiris publici leges
atq instituta cognouerat. hoc loco
atucus putarem te inquit ambi¬
tiosum esse: siut dixisti ii quosiã
diu colligis uiuerent. omnis enim
commemoras qui ausi aliquando sunt
stantes loqui: ut mihi imprudens
M. seruilium praeterisse indeare
non inquam ego istuc ignoro pom¬
poni multos fuisse qui uerbum
nunꝗͣ in publicum fecissent: quom

Expanded text:
ille nostrarum iniuriarum ultor, auctor ille nostrarum iniuriarum ultor, auctor salutis, quicquid habuit, quantumcumque fuit, illud totum habuit e disciplina; instrumenta naturae deerant; sed tantus animi splendor et tanta magnitude ut sibi omnia, quae clarorum virorum essent, non dubitaret asciscere eaque omni dignitate obtineret. L. autem Lentulus satis erat fortis orator, si modo orator, sed cogitandi non ferebat laborem; vox canora, verba non horrida sane, ut plena esset animi et terroris oratio; quaereres in iudiciis fortasse melius, in re quam bellator fuit, effrenatus et acer nimis, sed bene iuris publici leges atque instituta cognoverat. Hoc loco Atticus: Putarem te, inquit, ambitiosum esse, si, ut dixisti, ei quos iam diu conligis viverent. Omnis enim commemoras, qui ausi aliquando sunt stantes loqui, ut mihi imprudens M. Servilium praeterisse videare. non, inquam, ego istuc ignoro, Pomponi, multos fuisse qui verbum numquam in publico fecissent, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt innume rabilia de istis duob
cum cogito doleo: nihil tuam per¬
petuam auctoritatem de pace ua¬
luisse. Nam nec istos excellenuis
utros: nec multos alios praestantis
ciues res .p. perdidissa. Sileamꝰ
inquam brute de istis: ne auge¬
amus dolorem: nam & preteritoꝵ
recordato est acerba: & acerbior
expectano: reliquoꝵ itaq omitta¬
mus lugere & tantum quidquisq
dicendo potuerit: quoniam id
quaerimus praedicemus. Sunt
etiam ex us qui eodem libello occi¬
derunt. M.bibulus qui & scmip¬
titauit accurate eum presertĩ
non ess& orator & egit multa con¬
stanter Appius claudius socer tuus
collega & familiaris meus. Hic iam
& satis studiosus & ualde cum doctus
tum etiam exercitatus orator & cũ
auguralis tum omnis publiei iuris
antiquitatsq nostrae bene peritus
fuit .I. domitius nulla ille quidem
arte: sed latine tamen & multa
cum libertate dicebat. Duo praete¬
rea lentuli consulares quorum.p.

Expanded text:
sunt innumerabilia, de istis duobus sunt innumerabilia, de istis duobus cum cogito, doleo nihil tuam perpetuam auctoritatem de pace valuisse! Nam nec istos excellentis viros nec multos alios praestantis civis res publica perdidisset. Sileamus, inquam, Brute, de istis, ne augeamus dolorem. Nam et praeteritorum recordatio est acerba et acerbior exspectatio reliquorum. Itaque omittamus lugere et tantum quid quisque dicendo potuerit, quoniam id quaerimus, praedicemus. Sunt etiam ex eis, qui eodem bello occiderunt, M. Bibulus, 267 qui et scriptitavit accurate, cum praesertim non esset orator, et egit multa constanter; Appius Claudius socer tuus, conlega et familiaris meus: hic iam et satis studiosus et valde cum doctus tum etiam exercitatus orator et cum auguralis tum omnis publici iuris antiquitatisque nostrae bene peritus fuit. L. Domitius nulla ille quidem arte, sed Latine tamen et multa cum libertate dicebat. duo praeterea Lentuli consulares, quorum Publius
Abbreviated transcription (Latin):
populo non erat satis uendibilis praeceps
quaedam: & cum id circo obscura
quia ꝑacuta num rabida & celeritate
cecata oratio. Sed neq uerbis ap¬
torem cito alium dixerim: neꝙ
sententiis crebriorem. preterea
ꝑfectus in ltteris uirisꝙ ciuilis
iam apatre aculeo traditam tenuit
disciplinam. Rehqui sunt qui
mortui sint.L. torquatus quen
tu non tam cito rhetorem dixisses
& si non deerat oratio quamut
grecidicunt erant¬
in eo plurime litere nec eae
uulȩ ares sed interiores quaedã
& reconditae diuina me moria
summa uerboꝵ & grauitas ele¬
gantia. Atq hȩc omnia uitae
decorabat. grauitas & integritas
me quidem ad modum delecta¬
bat etiam triari in illa aetate
plena laterane senectutis oratio
quanta seueritas in uultu ꝗtũ
pondus in uerbis: quam nibil
inconsideratum exibat exore
Tum bruius torquati & triari
mentione cõmotiis. Utrunq enĩ
hor ad modum dilexerat: ne ego
inquit ut omiitam cetera quae

Expanded text:
populo non erat satis vendibilis: praeceps populo non erat satis vendibilis: praeceps quaedam et cum idcirco obscura quia peracuta, tum rapida et celeritate caecata oratio; sed neque verbis aptiorem cito alium dixerim neque sententiis crebriorem. Praeterea perfectus in litteris iurisque civilis 265 iam a patre Aculeone traditam tenuit disciplinam. Reliqui sunt, qui mortui sint, L. Torquatus, quem tu non tam cito rhetorem dixisses, etsi non deerat oratio, quam, Graeci dicunt, politin eo plurimae litterae nec eae vulgares, sed interiores quaedam et reconditae, divina memoria, summa verborum et gravitas et elegantia; atque haec omnia vitae decorabat gravitas et integritas. Me quidem admodum delectabat etiam Triari in illa aetate plena litteratae senectutis oratio. Quanta severitas in vult ! quantum pondus in verbis! quam nihil non consideratum exibat ex ore! tum Brutus Torquati et Triari mentione commotus—utrumque enim eorum admodum dilexerat—: Ne ego, inquit, ut omittam cetera quae
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt illa calamistris inurere: sanos
quidem homines a scribendo de¬
terruit: nhil est enim in historia
pura & illustri breuitate dulcius
Sed ad eos si plac& qui uita Excesse¬
runt reuertamur. C. sinicius igit᷑
q. pompeii illius qui censor fuit
ex filia nepos quaestorus mortuul
est probabilis orator. iam uero etiã
probatus ex hac inopi ad ornandum
sed ad inueniendũ expedita herma¬
gore disciplina ea dat rationes certas
& praecepta dicendi quae si minorẽ
habent ordinẽ & quasdam errare
in dicendo non pauentes iuas. hasille
tenens & paratus ad causas ueniens
uerboꝵ non egens ipsa illa compara¬
tione disciplinaq dicendi iam in parro¬
norum numerum ꝑuenerat. Erat
etiam iur doctus in primis.c. uisellius
uarro consobrinus meus qui fuit cũ
sic inio etate coniunctus: is cum post
curuelem aedilitatem uidex quaestiõis
essa. est mornuis in quo fateor uolgi
uidicium a iudicio meo dissensisse: nã

Expanded text:
illa volent calamistris inurere: sanos illa volent calamistris inurere: sanos quidem homines a scribendo deterruit; nihil est enim in historia pura et inlustri brevitate dulcius. Sed ad eos, si placet, qui vita excesserunt, revertamur. C. Sicinius igitur Q. Pompei illius, qui censor fuit, ex filia nepos, quaestorius mortuus est; probabilis orator, iam vero etiam probatus, ex hac inopi ad ornandum, sed ad inveniendum expedita Hermagorae disciplina. Ea dat rationes certas et praecepta dicendi, quae si minorem habent ordinem et quasdam errare in dicendo non patientis vias. Has ille tenens et paratus ad causas veniens, verborum non egens, ipsa illa comparatione disciplinaque dicendi iam in patronorum numerum pervenerat. erat etiam vir doctus in primis C. Visellius Varro, consobrinus meus, qui fuit cum Sicinio aetate coniunctus. Is, cum post curulem aedilitatem iudex quaestionis esset, est mortuus; in quo fateor vulgi iudicium a iudicio meo dissensisse. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
esse inusitate loqui. Caesar autẽ
rationem adhibens consuetudinẽ
uitosam & corruptam pura &
incorrupta consuetudinẽ emẽ¬
dabat. ltãq cum ad hanc elegantiã
uerboꝵ launor quae etiam siora¬
tor non sis & sis ingeniis cuus
romanus tamen necessaria est¬
Adiungit illa oratoria ornamenta
dicendi: tum uidetur tanquam
tabulas bene pictas collocare inboro
lumine. hanc cum habeat pre¬
cipuam laudem in communibus
non uideo cui debeat cedere
Splendidam quandam mimiineq
ue teratoriam rationẽ dicendi
tenet uoce motu. forma & magni¬
fica & generosa quodammodo. Tum
brutus orationes quidenr eius mihi
uehementer probant᷑ compluris
autem legi: atq enam comenta¬
rios quosdam scripsit rerum suaꝵ
ualde quidem inquam probandos:
nudi enim sunt recti & ue nusti
omni ornatu orationis tanquam
ueste detracta. Sed dum uoluit
alios habere parata unde sumerẽt
qui uellent scribere historiam in¬
epnis gratum fortasse fecit qui

Expanded text:
esse inusitate loqui. Caesar autem esse inusitate loqui. Caesar autem rationem adhibens consuetudinem vitiosam et corruptam pura et incorrupta consuetudine emendat. Itaque cum ad hanc elegantiam verborum Latinorum—quae, etiam si orator non sis et sis ingenuus civis Romanus, tamen necessaria est—adiungit illa oratoria ornamenta dicendi, tum videtur tamquam tabulas bene pictas conlocare in bono lumine. Hanc cum habeat praecipuam laudem, in communibus non video cui debeat cedere. Splendidam quandam minimeque veteratoriam rationem dicendi tenet, voce motu forma etiam magnificam et generosam quodam modo. tum Brutus: Orationes quidem eius mihi vehementer probantur. Compluris autem legi atque etiam commentarios, quos idem scripsit rerum suarum. Valde quidem, inquam, probandos; nudi enim sunt, recti et venusti, omni ornatu orationis tamquam veste detracta. Sed dum voluit alios habere parata, unde sumerent qui vellent scribere historiam, ineptis gratum fortasse fecit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ille quidem minime indoctus ut a
te paulo est antedictum. sed tamẽ¬
snauitas uocis &. leuis appellano
literarum bene loquendi famã
confecerat: cotta quia se ualde
dilatandis litteris a similitudine
grece locutionis abstraxerat so¬
nabatq contrarium catulo sub¬
agreste quiddam planeq subru¬
sticum: alia quidem quasi incul¬
ta & filuestria ad eandem laudẽ
puenerat. Sisenna aut quasi emẽ¬
dator sermonis usitati eum esse uella
ne & c. rusio quidem accusatore
deterreri potunt: quominus in¬
usitatis uerbis ute retur. Quidnã
istuc est inquit brutus: aut quis
est iste .c. rusuis: Et ille fuit ac¬
eusator inquir uetus quo accitsãte
chirtilium si senna defendens dixit
quaedam eius sputatilita esse cri¬
minatum C. rusium. Circunue¬
nior inquit. uid. nisi subuenitis
sisenna quid dicas nescio: metuo
insidias ĩputatlita: quid est hoc:
sputa quid sit scio tilica nescio.
maxumi risus: sed ille tamen fa¬
miliaris meus recte loqui putabat

Expanded text:
ille quidem minime indoctus, ut a ille quidem minime indoctus, ut a te paulo est ante dictum, sed tamesuavitas vocis et lenis appellatio litterarum bene loquendi famam confecerat. Cotta, qui se valde dilatandis litteris a similitudine Graecae locutionis abstraxerat sonabatque contrarium Catulo, subagreste quiddam planeque subrusticum, alia quidem quasi inculta et silvestri via ad eandem laudem pervenerat. Sisenna autem quasi emendator sermonis usitati cum esse vellet, ne a C. Rusio quidem accusatore deterreri potuit quo minus inusitatis verbis uteretur. Quidnam istuc est? inquit Brutus; aut quis est iste C. Rusius? Et ille: Fuit accusator, inquit, vetus, quo accusante C. Hirtilium Sisenna defendens dixit quaedam eius sputatilica esse crimina. tum C. Rusius: Circumvenior, inquit, iudices, nisi subvenitis. Sisenna quid dicat nescio; metuo insidias. Sputatilica, quid est hoc? sputa quid sit scio, tilica nescio. Maximi risus; sed ille tamen familiaris meus recte loqui putabat
Abbreviated transcription (Latin):
de quae restant: solum quidem
inquit ille & quasi fundamentum
oratoris udes locutionẽ emendatã
& latinam cuius penes quos laus
adhuc fuit: non fuit racionis aut
sciennae sed quasi bono consuetu¬
dinis. mitto .c. laelium .p. scipronẽ
aetatis illius ista fuit laus tanquã
innocentie sic latine loquendi nec
omnium tamen. nam illorum ae¬
quales cecilium & pacuuium male
locutos iudemus. sed omnes tum fere
qui nec extra urbem hanc uixerant
neq eos alique barbari in domestica
infuscauerat recte loquebantur. Sed
hanc certe rem deteriorem uetustas
fecit & romae at in grecia conflu¬
xerunt enim & athenas & in hãc
urbem multi inquinati loquentes
ex diuersis locis: quo magis expur¬
gandus est sermo & adhibenda
ꝗͣtum obrussa ratio que mutari nõ
potest: nec utendum prauissima
consuetudinis regula . T. flaminiu
qui cum.Q. metello cõs fuit pueri
indimus existumabatur bene latiue
sed luteras ne sciebat. Catulus erat.

Expanded text:
de quae restant. Solum quidem, de quae restant. Solum quidem, inquit ille, et quasi fundamentum oratoris vides, locutionem emendatam et Latinam, cuius penes quos laus adhuc fuit, non fuit rationis aut scientiae, sed quasi bonae consuetudinis. Mitto C. Laelium P. Scipionem: aetatis illius ista fuit laus tamquam innocentiae sic Latine loquendi—nec omnium tamen, nam illorum aequalis Caecilium et Pacuvium male locutos videmus—sed omnes tum fere, qui nec extra urbem hanc vixerant neque eos aliqua barbaries domestica infuscaverat, recte loquebantur. Sed hanc certe rem deteriorem vetustas fecit et Romae et in Graecia. Confluxerunt enim et Athenas et in hanc urbem multi inquinate loquentes ex diversis locis. Quo magis expurgandus est sermo et adhibenda tamquam obrussa ratio, quae mutari non potest, nec utendum pravissima consuetudinis regula. T. Flamininum, qui cum Q. Metello consul fuit, pueri vidimus: existimabatur bene Latine, sed litteras nesciebat. Catulus erat
Abbreviated transcription (Latin):
urbe dicendi copiam ꝗͣuam illi
qui ligurum castella ex pugnaue¬
runt. ex quibus multi sunt ut
scitis triumphi. Uerum quidem
si audire uolumus omissis illis diu
belli: aut domi multo magnus ora¬
tor prestat minuus imperatorib
At prodest plus imperator quis
negat: sed tamen non metuo ne
mihi adclamens. Est autem quod
sentias dicendi liber locus: malim
mihi crassi unam pro M. curio
dictionem ꝗͣ castellanos triumphos
duo. At plus interfuit rei .p.
castellum capiligurum ꝗͣ bene
defendi causam. M.curi credo.
Sed atheniensiũ quoque plus inter¬
fuit firma tecta in domiciliis habe¬
re ꝗͣ inineruae signum ex ebore
pulcherrimũ: tamen ego mephi¬
diam esse mallem: ꝗͣ uel optumĩi
fabrum tignuariũ. Quare non
ꝗͣtum quisq prosit: sed quanti
quisq sit ponderandum est: pre¬
sertim cum pauci pingere egregie
possint aut fingere: operaru aut
aut bauili deesse non possint.Sed
perge pomponi de caesare & red¬

Expanded text:
urbe dicendi copiam, quam 'illi, urbe dicendi copiam, quam 'illi, qui Ligurum castella expugnaverunt: ex quibus multi sunt, ut scitis, triumphi. verum quidem si audire volumus, omissis illis divibelli aut domi, multo magnus orator praestat minutis imperatoribus. 'At prodest plus imperator.' Quis negat? Sed tamen—non metuo ne mihi acclametis; est autem quod sentias dicendi libere locus—malim mihi L. Crassi unam pro M'. Curio dictionem quam castellanos triumphos duo. 'At plus interfuit rei publicae 20 castellum capi Ligurum quam bene defendi causam M'. Curi.' Credo; sed Atheniensium quoque plus interfuit firma tecta in domiciliis habere quam Minervae signum ex ebore pulcherrimum; tamen ego me Phidiam esse mallem quam vel optimum fabrum tignarium. Qua re non quantum quisque prosit, sed quanti quisque sit ponderandum est; praesertim cum pauci pingere egregie possint aut fingere, operarii autem aut baiuli deesse non possint. sed perge, Pomponi, de Caesare et red
Abbreviated transcription (Latin):
si cogitata preclare eloqui possent
non nulli studio & usu elaboraue¬
runt cuius te pene principem
copiae atq inuentorem bene de
nomine ac dignitate populi romãi
meritum esse existumare debemꝰ
hunc facile & quotidianum nouisse
sermonem: nũc pro relicto est
habendum. Tum brutus amioe
hercule inquit & magrificete
laudatum puto quem non solum
principem atep inuentorem copiae
dixerit: quae erat magna laui
sed etiam benemeruum de populi
romani nomine & dignitate quo
enim uno uincebamur a uicta gre¬
cia. id autem erectum illis est aut
certe nobis cum graecis comuna¬
catum: hanc autem inquit gloriã
testimoniumq caesaris tuae ꝗdẽ
supplicanoni non sed triumphis
multorũ antepono. Et recte ꝗdẽ
inquam brute modo sit hoc cae¬
saris iudicii non beniuolentie tesoi¬
monium Plis enim certe. aitulit
huic populo dignitans: quis est ille
si modo est aliquis qui non illustra¬
uit modo: sed etiam genuit in hac

Expanded text:
si, ut cogitata praeclare eloqui possent, si, ut cogitata praeclare eloqui possent, non nulli studio et usu elaboraverunt, cuius te paene principem copiae atque inventorem bene de nomine ac dignitate populi Romani meritum esse existimare debemus; hunc facilem et cotidianum novisse sermonem num pro relicto est habendum? Tum Brutus: Amice hercule, inquit, et magnifice te laudatum puto, quem non solum principem atque inventorem copiae dixerit, quae erat magna laus, sed etiam bene meritum de populi Romani nomine et dignitate. Quo enim uno vincebamur a victa Graecia, id aut ereptum illis est aut certe nobis cum illis communicatum. Hanc autem, inquit, gloriam testimoniumque Caesaris tuae quidem supplicationi non, sed triumphis multorum antepono. Et recte quidem, inquam, Brute; modo sit hoc Caesaris iudici, non benevolentiae testimonium. Plus enim certe adtulit huic populo dignitatis, quisquis est ille, si modo est aliquis, qui non inlustravit modo sed etiam genuit in hac
Abbreviated transcription (Latin):
de cae sare tamen potusti dicere
praesertm cum & tuum de illius
ingenio notissimum iudicium ess&
ne illius de tuo obscurum. Sed iñ
brute inquit anicus de caesare
& ipse iudico & de hoc huiul ge¬
ne ris acerrimo existimatore se¬
pissime audio illum omnium fere
oratorum latine laqui elegantssume
nec id solum domestica consuenidie
ut dudum de laelioꝵ & munorũ
familis audiebamus. Sed quanꝗͣ id
quoq credo suisse tamen ut essa.
ꝑfecta illa beneloquendi laus mults
litteris & iis quidem recondins & ex¬
quisitissumoq studio & diligentu est
consecutus quin enam in maximis
occupanonibus ad te ipsum inquit:
in me intuens de ranone latine lo¬
quendi accuratissime scripsit pri¬
moq in libro dixerit uerborum di¬
lectum originem esse eloquentiae
tribueritq mi brute hiuc nostro ꝗ
me de illo maluit ꝗͣ se dicere laudẽ
singularem. Nam scripsit his uerbis
cum hunc nomine ess&. affatus: ac

Expanded text:
de Caesare tamen potuisti dicere, de Caesare tamen potuisti dicere, praesertim cum et tuum de illius ingenio notissimum iudicium esset nec illius de tuo obscurum. Sed tamen, Brute, inquit Atticus, de Caesare et ipse ita iudico et de hoc huius generis acerrimo existimatore saepissime audio, illum omnium fere oratorum Latine loqui elegantissime; nec id solum domestica consuetudine, ut dudum de Laeliorum et Muciorum familiis audiebamus, sed quamquam id quoque credo fuisse, tamen, ut esset perfecta illa bene loquendi laus, multis litteris et eis quidem reconditis et exquisitis summoque studio et diligentia est consecutus: qui etiam in maximis occupationibus ad te ipsum, inquit in me intuens, de ratione Latine loquendi accuratissime scripserit primoque in libro dixerit verborum dilectum originem esse eloquentiae tribueritque, mi Brute, huic nostro, qui me de illo maluit quam se dicere, laudem singularem; nam scripsit his verbis, cum hunc nomine esset adfatus: ac
Abbreviated transcription (Latin):
quasi fatali malo consoletur se
cum conscientia opiume mentis
tum etam exurpatione & re¬
nouatione doctrine: uidi enim
mynlenis nuper iurum atque
ut dixi iudi plane uirum. Itaq
cum eum antea tui suilem in di¬
cendo uiderim: tum uero non¬
nunc a doctissimo uiro: tibiq ut
intellexi amicissimo cratippo in¬
structum omni copia multo ui¬
debam similiorem. hic ego & si
inquam de optimi uiri nobisq
amicissimi laudibus lubenter
audio: tamen incurro in memoria
comuniũ miseriaꝵ quaꝵ obliuionẽ
quaerens hunc ipsum sermonem
produxi longius. sed de caesare cu¬
pio audire quid tandem atticis iu¬
dic&. Et ille praeclare inquit tibi
constasut de iis qui nunc sint: nihil
uelis ipse dicere. Et hercule si sic
ageres ut de us egisti qui iam mor¬
iui sunt neminem ut preter¬
mitteres: ne tu in multos autronios
& staienos incurreres. Quare siue
hanc turbam effugere uoliusti siue
ueritus ne quisse aut praeteritum
aut non satis laudatum quaeri poss&̃

Expanded text:
quasi fatali malo, consoletur se quasi fatali malo, consoletur se cum conscientia optimae mentis turn etiam usurpatione et renovatione doctrinae. Vidi enim Mytilenis nuper virum atque, ut dixi, vidi plane virum. Itaque cum eum antea tui similem in dicendo viderim, tum vero nunc a doctissimo viro tibique, ut intellexi, amicissimo Cratippo instructum omni copia multo videbam similiorem. Hic ego: Etsi, inquam, de optimi viri nobisque amicissimi laudibus libenter audio, tamen incurro in memoriam communium miseriarum, quarum oblivionem quaerens hunc ipsum sermonem produxi longius. Sed de Caesare cupio audire quid tandem Atticus iudicet. et ille: Praeclare, inquit, tibi constas, ut de eis qui nunc sint nihil velis ipse dicere; et hercule si sic ageres, ut de eis egisti qui iam mortui sunt, neminem ut praetermitteres: ne tu in multos Autronios et Staienos incurreres. Qua re sive hanc turbam effugere voluisti sive veritus es ne quis se aut praeteritum aut non satis laudatum queri posset,
Abbreviated transcription (Latin):
si de aliis minus: de duobus tamẽ
quos a te scio laudari solere caesare
& marcello audirem non minus
lubenter ꝗͣ audiui de his qui su¬
erunt. Cur tandem inquam an
expectas quid ego uidicem de istis
qui tibi sunt aeque non ac mihi
mihi mehercule inquit marcellus
sats est notus caesar autem parũ
illum enim fepe audiui: Inc cum
ego iudicarem iam aliquid possem
adsuit. Quid igitur de illo iudicas
quem saepe audnusti: quid censes
inquit: nisi id quod habiturus es
similemtri: ne ego inquam si ita
est: uelim tibi eum placere ꝗͣ ma¬
xiime. atq et ita est inquit &
uehementer plac&: nec uerosine
causa. Nam & didicit & omisfis
ceteris studus unum id egit seseq
quotidianis comentanonibus acer¬
rume exercuit. Itaq & lectis
fit speciosum & illustre quod
dicitur: omniaq sic suppetunt: ut
ei nullam deesse uirtutem orato¬
ris putem: maxumeq laudandus
est qui hoc tempore ipso cumli¬
ceat in hoc communi nostro &

Expanded text:
si de 30 aliis minus, de duobus tamen si de 30 aliis minus, de duobus tamen quos a te scio laudari solere, Caesare et Marcello, audirem non minus libenter quam audivi de eis qui fuerunt. Cur tandem ? inquam; an exspectas quid ego iudicem de istis, qui tibi sunt aeque noti ac mihi? Mihi me hercule, inquit, Marcellus satis est notus, Caesar autem parum; illum enim saepe audivi, hic, cum ego iudicare iam aliquid possem, afuit. Quid igitur de illo iudicas, inquam, quem saepe audivisti? Quid censes, inquit, nisi id, quod habiturus es similem tui? Ne ego, inquam, si ita est, velim tibi eum placere quam maxime. Atqui et ita est, inquit, et vehementer placet; nec vero sine causa. Nam et didicit et omissis ceteris studiis unum id egit seseque cotidianis commentationibus acerrime exercuit. Itaque et lectfit speciosum et inlustre quod dicit, omniaque sic suppetunt, ut ei nullam deesse virtutem oratoris putem; maximeque laudandus est, qui hoc tempore ipso, quod liceat in hoc communi nostro et
Abbreviated transcription (Latin):
cuius deliniuor esse deb&. orator
iurgio sepe contendere.M. messala
minor natu ꝗͣ nos: nullo modo inops
sed non nimis ornatus genere uer¬
borum: prudens. acutus: minĩe
incautus patronus in causis cogno¬
scendis componendisq diligens ma¬
gni laboris multae opere multa¬
rumq causarum. Duo enam.
me telli celer & nepos nihil in causis
uerfati: nec sine ingenio: nec in doc¬
ti hoc erant: populare dicendi ge¬
nus assecuti .C. autem lentulus mar¬
cellinus nec unꝗͣ indisertus a in c̃õ¬
sulatu ꝑeloquens uisus est non tar¬
diis sententiis. non inops uerbis uoce
canora facetus satis .c. memmuisl.
.F. ꝑfectus litteris sed graecis fastidio¬
sus sane latnaꝵ argunis orator
uerbisq dulcis: sed fugiens nom mõ
dicendi uerumenam cogitandi la¬
borem tantum sibi de facultate
detraxit.: ꝗͣtum imminuit indu¬
striae. hoc loco brutus quam uellẽ
inquit de his enam oratoribus ꝗ
hodie sunt tibi dicere: luberd &

Expanded text:
cuius delenitor esse debet orator, cuius delenitor esse debet orator, iurgio saepe contenderet. M. Messalla minor natu quam nos, nullo modo inops, sed non nimis ornatus genere verborum; prudens, acutus, minime incautus patronus, in causis cognoscendis componendisque diligens, magni laboris, multae operae multarumque causarum. duo etiam Metelli, Celer et Nepos, non nihil in causis versati nec sine ingenio nec indocti, hoc erant populare dicendi genus adsecuti. Cn. autem Lentulus Marcellinus nec umquam indisertus et in consulatu pereloquens visus est, non tardus sententiis, non inops verbis, voce canora, facetus satis. C. Memmius L. F. perfectus litteris, sed Graecis, fastidiosus sane Latinarum, argutus orator verbisque dulcis sed fugiens non modo dicendi verum etiam cogitandi laborem, tantum sibi de facultate detraxit quantum imminuit industriae. hoc loco Brutus: Quam vellem, inquit, de his etiam oratoribus qui hodie sunt tibi dicere liberet; et,
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. sed ordinem sequens in me¬
moriam notam & aequalem neces¬
sariam incurro. Uolo autem hoc
ꝑspici omnibus conquisitis qui in
multitudĩe dicere ausi sint memo¬
ria quidem dignos ꝑpaucos. Uerũ
qui omnino nomen habuerint nõ
ita multos fuisse: sed ad sermonẽ
institutum reuertamur. I. Tor¬
quanis.I. filius & doctus uir ex
rhodia disciplina molonis & a natura
ad dicendum satis solutus atq ex¬
peditus. Ciu si uita suppeditauiss&
sublato ambitu consul factus essa
plus facultatis habuit ad dicendũ
ꝗͣ uoluntatis. lta studio huic non
sansfecit officio uero: nec in suoꝵ
necessarioꝵ causis nec in sentenna
senatoria defuit. Etiam. M. pon¬
tidius mimiceps noster multas pri¬
uatas causas actitauit celeriter sane
uerba uoluens. nec hebes in causis ul
dicam plus enam ꝗͣ non hebes sed
exferuescens in dicendo stomacho
saepe iracundiaq uehementius ut
non cumaduersario solum sed etiã
quod mirabile ess& cum iudice ĩp̃o

Expanded text:
tuis; sed ordinem sequens in metuis; sed ordinem sequens in memoriam notam et aequalem necessario incurro. Volo autem hoc perspici, omnibus conquisitis, qui in multitudine dicere ausi sint, memoria quidem dignos perpaucos, verum qui omnino nomen habuerint, non ita multos fuisse. Sed ad sermonem institutum revertamur. T. Torquatus T. F. et doctus vir ex Rhodia disciplina Molonis et a natura ad dicendum satis solutus atque expeditus, cui si vita suppeditavisset, sublato ambitu consul factus esset, plus facultatis habuit ad dicendum quam voluntatis. Itaque studio huic non satis fecit, officio vero nec in suorum necessariorum causis nec in sententia senatoria defuit. etiam M. Pontidius municeps noster multas privatas causas actitavit, celeriter sane verba volvens nec hebes in causis vel dicam plus etiam quam non hebes, sed effervescens in dicendo stomacho saepe iracundiaque vehementius; ut non cum adversario solum sed etiam, quod mirabile esset, cum iudice ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen uerborum copiam si quam
habebat prebebat populo. Cum
multa concursatione magnoq cla¬
more quod idemz faciebat .Q. ar¬
rius qui fuit. M. Crassi quasi se¬
cundaꝵ is omnibus exemplo deb&
esse quantum in hac urbe polleat
multoꝵ obedire tempori: multoꝵꝙ
uel honori uel periculo seriure.
his enim rebus infimo loco natus & ho¬
nores & pecuniam & gratiam con¬
secutus euam in patronoꝵ sine doc¬
trina sine ingenio aliquem nume¬
rum ꝑuenerat. Sed ut pugiles in¬
exercitati etiam si pungos & plagas
olẏmpiorum eupidi ferre possũt
solem tamen sepe ferre non possũt
sic ille cum omni iam fortuna pro¬
spere functus: labores euam magͦs
excepiss& illius iudicialis anni seue¬
ritatem quasi solem non tulit. Tum
atticus tu quidem de fece inquit
hauris idq iam dudum. sed tacebã
hoc uero non putabam te usque
ad staienos & autronios esse uentuꝵ
non puto inquam existimare te
ambitione me labi quippe de mor¬

Expanded text:
tamen verborum copiam, si quam tamen verborum copiam, si quam habebat, praebebat populo cum multa concursatione magnoque clamore. Quod idem faciebat Q. Arrius, qui fuit M. Crassi quasi secundarum. Is omnibus exemplo debet esse quantum in hac urbe polleat multorum oboedire tempori multorumque vel honori vel periculo servire. His enim rebus infimo loco natus et honores et pecuniam et gratiam consecutus etiam in patronorum—sine doctrina, sine ingenio— aliquem numerum pervenerat. Sed ut pugiles inexercitati, etiam si pugnos et plagas Olympiorum cupidi ferre possunt, solem tamen saepe ferre non possunt, sic ille cum omni iam fortuna prospere functus labores etiam magnos excepisset, illius iudicialis anni severitatem quasi solem non tulit. Tum Atticus: Tu quidem de faece, inquit, hauris idque iam dudum, sed tacebam; hoc vero non putabam, te usque ad Staienos et Autronios esse venturum. Non puto, inquam, existimare te ambitione me labi, quippe de mor
Abbreviated transcription (Latin):
pisone cum amicicia: tum studus
exercitationibusq coniunctus. huiꝰ
actio non satis commendabat: orationẽ.
In hac enim satis erat copiae: in illa
autem leporis parum. Erat. eius
aequalis. p. Autronius uoce ꝑacuta
atq magna: nec alia re ulla proba¬
bilis & I. octauius reatinus: qui
cum multas iam causas dicer&. adu¬
lescens est mornius is tamen ad di¬
cendum ueniebat magis audadter
ꝗͣ parate. Et .c. staienus qui se ĩpe
adoptauerat & de staieno aeliũ
fecerat: feruido quodam &. petułãti
& furioso genere dicendi: quod
quia multis gratum erat & pro¬
habatur ascendiss& ad honores
nisi in facinore manifesto depre¬
hensus penas legibus & iudicio de¬
diss&. Eodem tempore cl. caepasi
fratres fuerunt. qui multa opera
ignoti honores repentini quaestores
celeriter facti sunt oppidano qͦdã
& incondito genere dicendi addamꝰ
huc etiam ne quem uocalem prae¬
terisse uideamur.C. cos conium ca¬
lidianium qui nullo acumine: eam

Expanded text:
Pisone cum amicitia tum studiis Pisone cum amicitia tum studiis exercitationibusque coniunctus. Huius actio non satis commendabat orationem; in hac enim satis erat copiae, in illa autem leporis parum. Erat eius aequalis P. Autronius voce peracuta atque magna nec alia re ulla probabilis, et L. Octavius Reatinus, qui cum multas iam causas diceret, adulescens est mortuus—is tamen ad dicendum veniebat magis audacter quam parate—; et C. Staienus, qui se ipse adoptaverat et de Staieno Aelium fecerat, fervido quodam et petulanti et furioso genere dicendi; quod quia multis gratum erat et probabatur, ascendisset ad honores, nisi in facinore manifesto deprehensus poenas legibus et iudicio dedisset. eodem tempore C. L. Caepasii fratres fuerunt, qui multa opera, ignoti homines et repentini, quae— stores celeriter facti sunt, oppidano quodam et incondito genere dicendi. Addamus huc etiam, ne quem vocalem praeterisse videamur, C. Cosconium Calidianum, qui nullo acumine eam
Abbreviated transcription (Latin):
quidem tardus in excogitando: ue¬
rũtamen uultu & simulatione młto
etiam acutior: ꝗͣ erat uidebatur
Nam eiusaequalem.M. glabrionem
bene institutum aut sceuolae di¬
ligentia secors ipsius natura negle¬
gens quod tardauerat euam l.tor¬
quatis elegans in dicendo: in exi¬
stimando aqdmodum pruidens toto
genere ꝑurbanus. Meusantẽ
aequalis cN. Rompeius uir ad omnia
summa natus maiorem dicendi
g loriam habuiss& nisi eum maioris
gloriae cupiditas ad bellcas laudes
abstraxissa. erat oranone satisam¬
plus: rem prudenter uidebat. Actio
uero euis habebat. & in uoce magnũ
splendorem. & in moni summam
dignitatem. Noster item aequalis
dsillamis intricus tuus: studu
ille quidem habuit non multum
sed acuminis & orationis satis &. Pom¬
penis.A.f. qui bithynicus dictus est
biennio ꝗͣ nos fortasse maior: sumo
studio dicendi multaq dodtrina in¬
credibili labore: atq industria quod
scire possum. fuit enim mecum. M

Expanded text:
quidem tardus in excogitando, vequidem tardus in excogitando, verum tamen vultu et simulatione multo etiam acutior quam erat videbatur. Nam eius aequalem M'. Glabrionem bene institutum avi Scaevolae diligentia socors ipsius natura neglegensque tardaverat. Etiam L. Torquatus elegans in dicendo, in existimando admodum prudens, toto genere perurbanus. Meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. Erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem. Noster item aequalis D. Silanus vitricus tuus studi ille quidem habuit non multum sed acuminis et orationis satis. Q. Pompeius A. F., qui Bithynicus dictus est, biennio quam nos fortasse maior, summo studio discendi multaque doctrina, incredibili labore atque industria; quod scire possum: fuit enim mecum et cum M.
Abbreviated transcription (Latin):
laboris fuit .C. censorinus: grecis
litteris sans doctus: qđ proposuerat
explicans expedite: non inuenu¬
stus actor: sed mers & inimicus
fori.L. turuis paruo ingenio: sed
multo labore quoquo modo poterat
sepe dicebat. ltaq & pauce cen¬
turiae ad consulatum deferunt.
Cancer auctoritate semper eguit
sed fuit patronus prope modum di¬
ligentissimus. huius si uita si mores
si uultus deniq non omnem com¬
mendationem ingenu euerter&
mauis nomen in patronis fuiss&
non erat abundans: non inops ta¬
men: non ualde nitens: non plane
horrida oratio: uox gestus & om¬
nis acto sine lepore: at in inueni¬
endis componendisq rebus mira
accurano: ut non facile in nullo di¬
ligentiorem maioremq cognoue¬
rim: sed ea ut titius ueteratoriã
quam oratoriam diceres: hic sietiã
in publicis causis probabat᷑ : tamen
in priuatis illustriorem optinebat lo¬
cum .C. deinde piso statarius & ser¬
monis plenus orator: minime ille

Expanded text:
laboris fuit. C. Censorinus Graecis laboris fuit. C. Censorinus Graecis litteris satis doctus, quod proposuerat explicans expedite, non invenustus actor, sed iners et inimicus fori. L. Turius parvo ingenio sed multo labore, quoquo modo poterat, saepe dicebat; itaque ei paucae centuriae ad consulatum defuerunt. C. Macer auctoritate semper eguit, sed fuit patronus propemodum diligentissimus. Huius si vita, si mores, si vultus denique non omnem commendationem ingeni everteret, maius nomen in patronis fuisset. Non erat abundans, non inops tamen; non valde nitens, non plane horrida oratio; vox gestus et omnis actio sine lepore; at in inveniendis componendisque rebus mira accuratio, ut non facile in ullo diligentiorem maioremque cognoverim, sed eam ut citius veteratoriam quam oratoriam diceres. Hic etsi etiam in publicis causis probabatur, tamen in privatis inlustriorem obtinebat locum. C. deinde Piso statarius et sermonis plenus orator, minime ille
Abbreviated transcription (Latin):
piso quiequid habuit ex. disciplina
maxumeq ex omnibus qui ante
suerunt. graecis doctrinis erudi¬
tus fuit. habuit a natura genus
quoddam acuminis : quod etiam arte
limauerat: quod erat in reprehen¬
dendis uerbis: uersutum & sollers
sed sepe stomachosum: nonminquã
frigidum: interdum etiam facetũ
Is laborem quasi cursum forensem
diutuis non tulit. quod & corpore
erat infirmo & hominum meptias
ac stultinas quae deuorandae nobis
sunt non ferebat: iracunduisq re¬
spuebat: siue morose ut putabatur
siue ingenio liberoq fastidio iscum
satis floruiss&. adule scens minor.
haberi est cepius postea: de inde
ex uirginum iudicio magnam
laudem est adeptus: a Ex eo tempo¬
re quasi reuocanis in cursum tenuit.
locum tam diu ꝗͣ ferre potuit la¬
borem: posteaꝗͣtum detraxit ex
studio: tantum admisit ex gloria¬
.P. murena mediocri ingenio sed
mag no studio rerum ueterarum
litterarum & studiosus & non im¬
peritus: multae industriae & magni

Expanded text:
Piso quidquid habuit, habuit ex disciplina Piso quidquid habuit, habuit ex disciplina maximeque ex omnibus, qui ante fuerunt, Graecis doctrinis eruditus fuit. Habuit a natura genus quoddam acuminis, quod etiam arte limaverat, quod erat in reprehendendis verbis versutum et sollers, sed saepe stomachosum, non numquam frigidum, interdum etiam facetum. Is laborem quasi cursum forensem diutius non tulit, quod et corpore erat infirmo et hominum ineptias ac stultitias, quae devorandae nobis sunt, non ferebat iracundiusque respuebat sive morose, ut putabatur, sive ingenuo liberoque fastidio. Is cum satis floruisset adulescens, minor haberi est coeptus postea. Deinde ex virginum iudicio magnam laudem est adeptus et ex eo tempore quasi revocatus in cursum tenuit locum tam diu quam ferre potuit laborem; postea quantum detraxit ex studio tantum amisit ex gloria. P. Murena mediocri ingenio, sed magno studio rerum veterum, litterarum et studiosus et non imperitus, multae industriae et magni
Abbreviated transcription (Latin):
N am huius equalis & mimicus .C.
fimbria non ua diu iactare se poruit
qui omnia magna uoce dicens: uer¬
boꝵ sane bonoꝵ eursu quodam
incitato ita furebet tamen ut mi¬
rarere tam alias resagere popu¬
lum ut ess& insano interdisertos
locus.CN. autem lentulus multo
maiorem opinionem dicendi achõe
faciebat: ꝗͣ quanta in eo facultas
nec abundans uerbis: & si fallebat.
in eo ipso sic interuallis ex clamatio¬
nibus uoce suaui & canora admirã¬
do irridebat: calebat in agendo ut
ea quae deerant: non desiderarent.
ta tanqͥ curio copia nonnulla uerboꝵ
nullo alio bono tenuit: oratoꝵ locum
sic lenulus caterarum uirtutum
dicendi mediocritatem actione oc¬
cultauit. in qua excellens fuit: neq
multo secus. P. lentulus eiuus &. Ex¬
cogitandi a loquendi tarditate m
tegebat formae: dignitas corporis mo¬
nis plenus & artis & uenustatis uocis
& suauitas & magnitudo: sic in hoc
nihil praeter actionem fuit: caetera
enam minora ꝗͣ in superiore. M

Expanded text:
Nam huius aequalis et inimicus C. Nam huius aequalis et inimicus C. Fimbria non ita diu iactare se potuit; qui omnia magna voce dicens verborum sane bonorum cursu quodam incitato ita furebat tamen, ut mirarere tam alias res agere populum, ut esset insano inter disertos locos. Cn. autem Lentulus multo maiorem opinionem dicendi actione faciebat quam quanta in eo facultas nec abundans verbis, etsi fallebat in eo ipso: sic intervallis, exclamationibus, voce suavi et canora, †admirando† inridebat, calebat in agendo, ut ea quae deerant non desiderarentur. Ita, tamquam Curio copia non nulla verborum, nullo alio bono, tenuit oratorum locum: sic Lentulus ceterarum virtutum dicendi mediocritatem actione occultavit, in qua excellens fuit. Nec multo secus P. Lentulus, cuius et excogitandi et loquendi tarditatem tegebat formae dignitas, corporis motus plenus et artis et venustatis, vocis et suavitas et magnitudo. Sic in hoc nihil praeter actionem fuit, cetera etiam minora quam in superiore. M.
Abbreviated transcription (Latin):
Iierpone igitur inquit si quos uidet
deinde redeamus ad te & hortẽfre
nime ueroinquit: nam & si mefa¬
cilem omni tuo sermone tenuisti
tameni is mihi longior iudetur qđ
propero audire de te: nec uero tam
de uirtutibus dicendi tins: quae cũ
omnibus tum certe mihi notissimae:
sunt quam quod gradus tuos & quasi
processus dicendi studio cognoscere.
⁊e retur inquam tbi mos: quoniam
me non ingenii predicatorem esse
iuis sed laboris mei. Uerum interpo¬
nam ut plac&. alios & a M. Crasso
qui fuit aequalis hortensii exordiar.
Isigitur mediocriter a detrinaro¬
strudus. angustius etiam a natura
labore & industria & quod adbibebat
ad obuinendas causas euram etiam &
gratiam in principibus patronis aliqͦt
annos suit. In huius oratione sermo
latinus erat: uerba non abiecta. res
compositae diligenter: nullus flos tñ
neque lumen ullum animi: magna
uocis parua contenno. omma fere
ut similiter: atq uno modo dicerẽtꝰ.

Expanded text:
Interpone igitur, inquit, si quos videtur; Interpone igitur, inquit, si quos videtur; deinde redeamus ad te et ad Hortennime vero, inquit. Nam etsi me facile omni tuo sermone tenuisti, tamen is mihi longior videtur, quod propero audire de te; nec vero tam de virtutibus dicendi tuis, quae cum omnibus tum certe mihi notissimae sunt, quam quod gradus tuos et quasi processus dicendi studeo cognoscere. geretur, inquam, tibi mos, quoniam me non ingeni praedicatorem esse vis sed laboris mei. Verum interponam, ut placet, alios et a M. Crasso, qui fuit aequalis Hortensi, exordiar. is igitur mediocriter a doctrina instructus, angustius etiam a natura, labore et industria et quod adhibebat ad obtinendas causas curam etiam et gratiam, in principibus patronis aliquot annos fuit. In huius oratione sermo Latinus erat, verba non abiecta, res compositae diligenter, nullus flos tamen neque lumen ullum, animi magna, vocis parva contentio, omnia fere ut similiter atque uno modo dicerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ego pro multis sic ille pro appio
claudio dixit: paulo ante mortem
Uides igitur ut ad te oratorem.
brute peruenerimus tam multis in¬
ter nostrum tuumque ininum dicẽ¬
di interpositis oratoribus: Ex quib
quoniam in hoc sermone nostrostatui
neminem eorum qui uiuerent nomi¬
narent ne uos curiosius eligeretis.
ex me quid de quoque udicarem.
Fos qui iam sunt mortui nominabo.
Tum brunis non est inquit istacausa
quam dicis: quamobrem de his qui
uiuunt nihil uelis dicere. Quenam
igitur inquam est: uereri te inꝗt
arbitror ne ꝑhos hic sermo tuus
e man& & hi tibi succenseant quos
preterieris. Quid uosinquam ta¬
cere non poteritis: Nos quidem
inquit facillime. Sed tamen te ar¬
hitror malle ipsum tacere ꝗͣ taci¬
turnitatem nostram experiri. Tum
ego uere tibi inquam brute dicam
non me existimaui in hoc sermone
usque ad hanc etatem esse uenturũ.
Sed ita traxit ordo &etatum orationẽ
ut iam adminoris etiam ꝑueneris.

Expanded text:
ego pro multis, sic ille pro Appio ego pro multis, sic ille pro Appio Claudio dixit paulo ante mortem. vides igitur ut ad te oratorem, Brute, pervenerimus tam multis inter nostrum tuumque initium dicendi interpositis oratoribus; ex quibus, quoniam in hoc sermone nostro statui neminem eorum qui viverent nominare, ne vos curiosius eliceretis ex me quid de quoque iudicarem, eos qui iam sunt mortui nominabo. Tum Brutus: Non est, inquit, ista causa quam dicis, quam ob rem de eis qui vivunt nihil velis dicere. Quaenam igitur, inquam, est? Vereri te, inquit, arbitror ne per nos hic sermo tuus emanet et ei tibi suscenseant quos praeterieris. Quid? vos, inquam, tacere non poteritis? Nos quidem, inquit, facillime; sed tamen te arbitror malle ipsum tacere quam taciturnitatem nostram experiri. tum ego: Vere tibi, inquam, Brute, dicam. Non me existimavi in hoc sermone usque ad hanc aetatem esse venturum; sed ita traxit ordo aetatum orationem ut iam ad minores etiam pervenerim.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗinta fuisse: hoc de oratore paulo
post plura dicemus. hoc autem loco
uolumus etatem: in disparem
oratorum etatem includere.
Quanꝗͣ id quidem omnibus usu
uenire: necesse fut: quibus paulo
longior uita contigit: ut & tum
multo maioribus natu quam essẽt
ipsi & cum aliquanto minoribus
compararentur: ut accius isdem
& idibus ait se & pacuuium do¬
sius non cum siuis aequalibus solum
sed in ea eum etate & cum tua
brute & cum aliꝗͣto superiore
coniungitur. Siquidem & crasso
iuuo dicere solebat. & magis iam
etiam ingebat Antonio & cum
philippo iam sene pro.cN. pompeii
bonis dicente in illa causa adulesces
cum ess& princeps fuit & in eorũ
quos in sulpici aetate posui numerũ
facile ꝑuenerat & suos interaequalis
M.Pisone. M. Crassum .cN. len¬
tulum .p. lentulum suram longe
praestitit & me adulescentẽ nactus
octo annis minorem ꝗͣ erat ipse
multos annos in studio eiusdem lau¬
dis exercuit & tecum simulsicut

Expanded text:
ginta fuisse. Hoc de oratore paulo ginta fuisse. Hoc de oratore paulo post plura dicemus; hoc autem loco voluimus aetatem eius in disparem oratorum aetatem includere. Quamquam id quidem omnibus usu venire necesse fuit, quibus paulo longior vita contigit, ut et cum multo maioribus natu quam essent ipsi et cum aliquanto minoribus compararentur. Vt Accius isdem aedilibus ait se et Pacuvium dosius non cum suis aequalibus solum sed et mea cum aetate et cum tua, Brute, et cum aliquanto superiore coniungitur, si quidem et Crasso vivo dicere solebat et magis iam etiam vigebat cum Antonio et Philippo iam sene pro Cn. Pompei bonis dicente in illa causa, adulescens cum esset, princeps fuit et in eorum, quos in Sulpici aetate posui, numerum facile pervenerat et suos inter aequalis M. Pisonem M. Crassum Cn. Lentulum P. Lentulum Suram longe praestitit et me adulescentem nactus octo annis minorem quam erat ipse multos annos in studio eiusdem laudis exercuit et tecum simul, sicut