comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rediens. raptos inde imꝑadiso collo¬
cauit. Corpus ĩ sepulchro uisitauit
qd̃ de mortuis excitauit. Quidam
sentiunt qđ̵ ab hora mortis usq ad
horam resurrectionis in inferno cũ
electis fu̾it. ⁊ inde cum eis abiens
eum ĩmortuum fuisse. s in cormẽ¬
tis obstupuisse. Si aũt post mltũ
ess D Cur gͦ tam cito surrexit᷑.¬
de sua morte tustabantur.D Qͣre
mundum innocaret. qua eũ cre¬
auerat. D Cur in tercia die passio¬
nis. M ut eos qui trib temꝑib an¬
te legem. sub lege. sb̃ gr̃a in pcc̃is
mortui erant subleuaret ⁊ ut nos
qͥ factis. dictis cogitationib labim᷑
per fidem sce trinitatis resurgamꝰ
helias ⁊ enoch. ⁊ cum hiis qui cum
ero surrexerant a Qualem formã¬
hũit post resurrectionẽ. m ꝯpeciem
splendidiorem quam sol. S auali
uestes exaere assumpserat que eo
ascendente in aere euanuerunt. ⁊d¬
Quociens apparuit m Duo decies
pͥma die occies. pͥmo ioseph ab ari¬

Expanded text:
rediens, raptos inde in paradiso collorediens, raptos inde in paradiso collocavit, corpus suum in sepulcro visitavit, quod de mortuis excitavit. Quidam sentiunt quod ab hora mortis usque ad horam resurrectionis in inferno cum electis fuerit; et inde cum eis abiens non eum mortuum fuisse, sed in tormentis obstupuisse. Si autem post multuesset. D. Cur ergo tam cito resurrexit?-de sua morte tristabantur. D. Quare ea die renovaret, qua eum creaverat. D. Cur in tertia die suae passionis?--M. Ut eos, qui tribus temporibus ante legem, sub lege, et sub gratia, in peccatis mortui erant, sublevaret, et ut nos, qui factis, dictis, cogitationibus, labimur, per fidem sanctae Trinitatis resurgamus. Elia et Enoch, et cum iis qui cum eo surrexerant. D. Qualem formaus post resurrectionem? Septies splendidiorem quam sol. Quali fostitus? Vestes ex aere assumpserat, quae eo ascendente, in aerem evanuerunt. Quoties apparuit? Duodecies; et prima die octies: Primo, Joseph ab Ari
Abbreviated transcription (Latin):
daret ei cum sua eẽnt omnia. ut dicit᷑ͣ
fili omnia mea tua sunt O Non potuit
ip̃e mercedem sue morcis dare cui
uellet M potuit Ideo dedit eam hõi
pro quo hec om̃ia sustinuit pro passio¬
ne in passibilitatem ꝓromorte immor¬
talitatem. pro peregrin atõe eternã
tuus . M. Quadraginta D Quare¬
Mut quatuor paites mundi q̃ m̃de¬
calogo legis erant mortue uiuifica¬
ret. DQui crucifixerunt eum. M
Quia pro iudeis ⁊ gentib mori uoluit
iuidei mortem eius ꝯsiliati sunt. pdagã
u̾o eumcrucifixerunt. Cur iacuit
in sepulchro duas noctes ⁊ unũ diem
M due noctes significant nr̃as dusis
mortes. unam corporis. ⁊ alt̾am anime
Dies sigͣcat suam mortem. q̃ fuit lux
ad ex̾citum electis relinqͥt: qmͣ denuo
ueniens ext̾minabit. D Quo iuit
aĩa eius post mortem. m Int̾restrẽ
padisum. ut dixit ad latronẽ. hodie
surrectionis qͣ hora angłs egyptum
deuastauit es hora idest media nocte

Expanded text:
daret ei, cum sua essent omnia? uti dicitur: daret ei, cum sua essent omnia? uti dicitur: Fili, omnia mea tua sunt . D. Non potuit ipse mercedem suae mortis dare cui vellet?--M. Potuit; ideo eam dedit homini, pro quo haec omnia sustinuit: pro passione impassibilitatem, pro morte immortalitatem, pro peregrinatione patriam tuus?--M. Quadraginta. D. Quare?--M. Ut quatuor partes mundi, quae in decalogo legis erant mortuae, vivificaret. D. Qui crucifixerunt eum?--M. Quia pro Judaeis et gentibus mori voluit, Judaei mortem ejus consiliati sunt, pagani vero crucifixerunt eum. D. Cur jacuit in sepulcro duas noctes et unum diem? --M. Duae noctes significant duas nostras mortes, unam corporis, alteram animae; dies significat suam mortem, quae fuit luad exercitium electis reliquit, quam denuo veniens exterminabit. D. Quo ivit anima ejus post mortem?--M. In coelestem paradisum, ut dixit ad latronem: Hodie surrectionis, qua hora angelus Aegyptum devastavit: ea hora, id est, media nocte,
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicitur ꝓprio filio. non pepercit d̾s¬
s pronobis om̃ib tradidit illum. ⁊
si filius tradidit seipm̃ ut dicitur. qui
tradidit semet ip̃m pro nob̾. quid pec¬
cauit iudas qui etiam tradidit eum¬
M p̾ater tradidit filium ⁊ filius se¬
ip̃m ꝓpter caritatem. iudas autem
ꝓpter auariciam. D Quare uoluit
mori in ligno: M ut eum qui ꝑ lignũ
uicit reuince̾t. ⁊ illum qui in illo orcidit
redim̾et. D Quare in cruce. M ut
quadrifidum mundum uiuificaret
⁊ ualuit mors eius ad exhaurienda
omnium pcc̃a. m Transcendit etiam
⁊ aliquis dice̾t: interfice eum ne totus
mundus intereat. int̾ fice̾s eum ut
saluares mudũ.D Neqͣqm. M
Quare. D Qͥa uita eius longe dig¬
nior uideretur quam infiniti mundi
⁊ tale piaculum uid̾e̾ris ꝯmittere. qd̾
imuumeris mundis non possit expiari
mundis. ita mors eius longe preciosior
fuit innum̾abilib mundis. Ideo suffi¬
cit ad redemptionem omnium.
Qͥd dedit ei pater pro hoc m̾ito. M Qͥd

Expanded text:
roprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum, et si Filius seipsum tradidit, ut dicitur: Qui tradidit semetipsum pro nobis , » quid peccavit Judas, qui etiam tradidit illum?--M. Pater tradidit Filium, et Filius seipsum propter charitatem, Judas vero propter avaritiam. D. Quare voluit mori in ligno?--M. Ut eum qui per lignum vicit, revinceret, et illum qui in ligno cecidit redimeret. D. Cur in cruce?--M. Ut quadrifidum mundum salvaret Valuit mors ejus ad exhaurienda omnium peccata?--M. Transcendit etiam et aliquis diceret: interfice hunc, aut totus mundus interibit, interficeres eum, ut salvares mundum? D. Nequaquam.--M. Quare? D. Quia vita ejus longe dignior videretur quam infiniti mundi, et tale piaculum viderer committere, quod innumeris mundis non posset expiari.mundis, sic mors ejus longe pretiosior fuit innumerabilibus mundis, et ideo suffecit ad redemptionem omnium. D. Quid dedit ei Pater pro hoc merito?--M. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
de uino. qr dixit egõ sum uitis uera ⁊
sicuti pane corpus nutͥtur. ita corpus¬
xp̃i cibo anima reficitur Et sicut ꝑa¬
nis ex multis granis ꝯficit᷑ ᷑ ita corpꝰ¬
xp̃i cibe aĩa ex multis electis colligit᷑
⁊ sicut panis igne coquitur. ita ̃o ĩ
camino passionis assatur. Qͥ panis ⁊̃¬
caro dei dicit᷑. qui a ut agnus pro nob̾
ĩmolatur. Uinũ etiam ex multis uuis
eliquatur ⁊ intorculari expͥmitur:
ita corpus xp̃i ex multis iustis ꝯpa¬
ginatur. qd̾ in p̃lio crucis torquet᷑
ma nr̃a que in sanguine est ꝑ hoc
uiuificetur. D Cũ species panis et
uini iudeatur. quomͦ caro ⁊ sanguis
p̾dicatur Cũ u̾e sit illud qd̃ maria
genuit. quod in cruice pependit. qd̾
celos penetrauit. species ideo panis
⁊ uini remansit. ne si tu purum ut
uere est sanguinem de latere stillan¬
ting̾e ⁊ ut maius m̾itum haberes
cum ñ uisum s intellectũ crederes
sicut enim esca in carnem comedentis
u̾titur. ita quisquis fidelis per ꝯmesti¬

Expanded text:
 ipse dixit: « Ego sum vitis vera . » Et sicut pane corpus nutritur, ita Christi cibo anima reficitur. Et sicut panis ex multis granis conficitur, ita Christi corpus ex multis electis colligitur. Et sicut panis igne coquitur, ita Christus in camino passionis assatur. Qui panis etiam dicitur caro, quia ut agnus pro nobis immolatur. Vinum etiam ex multis acinis eliquatur, et in torculari exprimitur; ita corpus Christi ex multis justis compaginatur, quod in praelo crucis torqueturma nostra, quae in sanguine est, per hoc vivificetur. D. Cum species panis et vini videatur, quomodo caro et sanguis praedicatur?--M. Cum vere sit illud quod Maria genuit, quod in cruce pependit, quod coelos penetravit, species ideo panis et vini remansit; ne tu, si purum ut vere est sanguinem de latere ejus stillanreres; et ut majus meritum haberes, cum non visum sed intellectum crederes. Sicut enim esca in carnem comedentis vertitur; ita quisque fidelis per comesti
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq esse uoluit. ⁊ passibilis ⁊ mor¬
talis. D Qusire mortuus est: M prop¬
ter obedientiam ut dicitur fcũs est obe¬
diens usq admortem. D Exegit ab eo
pater mortem.M minime. D Cur occi¬
derunt eum iudei. hec uolo a te audire¬
MQuia iusticiam uiuendo ⁊ m̾tatem
docendo in declinabiliter tenuit hanc obe
DQuis unquam pater unicũ ⁊ bonun
filium occidi ꝑmittit si prohibere queat̾¬
M Cum deus uidit filium suum tam egͤ
laudabile opus ei consensit. ⁊ eum mori
ꝑmisit. D Quom᷑ apud dm̃ iustum fuit
ꝙ optimum proimpio dedit. M Quisi pes¬
simus simplicem hoĩem seduxerat. ius¬
tum erat. ut optimus pro eo obses fieret:
qui pessimũ reuinc̾et. ⁊ innocentem pͥsti¬
ne libertati restitueret. S ⁊ talimodo
suam caritatem deus ostendit mundo

Expanded text:
utrumque esse voluit, et passibilis et mortalis. D. Quare mortuus est?--M. Propter obedientiam, ut dicitur: Factus est obediens Patri usque ad mortem . D. Exegit ab eo mortem Pater?--M. Minime. D. Cur occiderunt eum Judaei? Hoc volo a te audire?--M. Quia justitiam, vivendo et veritatem docendo, indeclinabiliter tenuit; hanc obeatura. D. Quis unquam pater unicum et bonum filium occidi permittat, si prohibere queat?--M. Cum Deus vidit Filium suum tam egrelaudabile opus ei consensit, et eum mori permisit. D. Quomodo apud Deum justum fuit, quod optimum pro impio dedit?--M. Quia pessimus simplicem hominem seduxerat, justum erat ut optimus pro eo obses fieret, qui pessimum revinceret, et innocentem pristinae libertati restitueret. Sed et tali modo charitatem suam Deus ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
extinguit. imaginem reddit. Ita gr̃a
dei ꝑculpam amissam restituit. D Cũ
filiis hoĩm erat corpore pulcer M Sodm̃
naturam talis fuit. qualis in monte
apparuit. quia forma despicabilis fuit.
uñ dicit᷑. uidimus eum non hũtem speci¬
em neq decorem. D Erat passibilis uł
mortalis. M p̾assio uł mors pena pec¬

Expanded text:
exstinguit, imaginem reddit; ita gratiexstinguit, imaginem reddit; ita gratiDei per culpam amissam restituit. 21. De filiis hominum , erat corpore pulcher? --M. Secundum naturam talis fuit qualis in monte apparuit, quia forma despicabilis fuit: unde dicitur, « Videmus eum non habentem speciem neque decorem . » D. Erat passibilis et mortalis?--M. Passio vel mors, pec
Abbreviated transcription (Latin):
ses ppłm dei de pharaone ⁊ egypto libe¬
rans in terram promissĩonis. ita ip̃e ppłm
fidelium de diabolo ⁊ inferno liberans
ad regnum duxit. beatudinis. uñ et
post septem anios reu̾titur ad terram
isrł. quia ꝑ septem dona scĩ sp̃c reduxit
M Etempli gr̃a uenit in mundum ⁊ d̾ͦ
uoluit pͥus facere. ⁊ cuno doc̾e ut dicit
que cepit ihc facere ⁊ docere. ꝑͥ hoc gͦ
exemplum p̾bebat nequis ante legiti¬
mam etatem doc̾e p̾sumsit. uł pͥus ue¬
lit docere quam discat D Cum in eo fiñt
plenitudo diuunitatis corporalit̾ ⁊ nichil poss
ei gr̃e acced̾e̾. cur baptizatus est. m ut
nobis aquas ad baptisma scĩficaret. D
Quare maqua baptiratus. M Aqua cõ¬
traria est igni. Qͥd ptcm nisi ignis:. Si¬
cut in animo ira. in carne ꝯcupiscenti a
unde et igne suplicii punitur. ut hic ig¬
nis extinguatur in aquã bũpti ⁊ atus
est. Et aliquid. Aqua sordes abluit. sicim

Expanded text:
ses populum Dei de Pharaone et Aegypto libeses populum Dei de Pharaone et Aegypto liberans, in terram duxit promissionis, ita ipse populum fidelium de diabolo et inferno liberans, ad regnum duxit beatitudinis: unde et post septem annos revertitur ad terram Israel; quia per septem dona Spiritus sancti reduxit ?--M. Exempli gratia venit in mundum; ideo voluit prius facere, et tunc docere: ut dicitur: Quia coepit Jesus facere et docere . Per hoc igitur exemplum praebebat ne quis ante legitimam aetatem docere praesumat, vel prius velit docere quam discat. D. Cum in eo fuerit plenitudo divinitatis corporaliter, et nihil posset ei gratiae accedere, cur est baptizatus?--M. Ut nobis aquas ad baptisma sanctificaret. D. Quare in aqua baptizatus est?.--M. Aqua contraria est igni. Quid est peccatum, nisi ignis? Sicut in animo ira, ita in carne concupiscentia; unde et igne supplicii punitur: ut hic ignis exstinguatur, in aqua baptizatur. Est et aliud: Aqua sordes diluit, sitim
Abbreviated transcription (Latin):
humanam naturam ꝑ omnia absq
pcc̃o imitari uolebat. D Contigit a¬
liquid miri eo nascente. M Septẽ spe¬
cialia miracula D Que fuerunt illa¬
m ꝯtellauimis p̃fulgida apparuit. cir¬
culus aureus uł ppureus circa solẽ
claruit. Fons olei de terra erupit. pao
maxima fuit. Uniu̾sus orbis ad censum
est descriptus num̾us ad triginta mi¬
lia hominũ. qd̃ dñm recusarunt est
una die occisus. ⁊ animal brutum loq̃
batur. ⁊ uellem hoꝵ mist̾ia audire¬
M ꝯtelle signant scõs. Stella gͥ pre¬
Auro diuinitatis sue illustrare. ⁊ purpura
sue passionis coronare uenit. Oleum sig¬
nat mĩam. fons olei de terra fluxit qui a
Mundus adoensũ est descriptus. qr ad suꝑ
ppłs gentium ad laudem dei ꝯuertebatur
Quare attraxit tres magos cũ mun̾ib
M Quia tres partes munda a sism ãf
trahere uoluit. D Cur magis fugit in
egyptum quam in aliam t̾ram. m ut
ostend̾et. se uerum moysem. Ut sicut moy¬

Expanded text:
humanam naturam per omnia absque humanam naturam per omnia absque peccato imitari voluit. D. Contigit aliquid miri eo nascente?--M. Septem specialia miracula. D. Quae fuerunt illa?--M. Stella nimis praefulgida apparuit. Circulus aureus, vel purpureus, circa solem claruit. Fons olei de terra erupit. Pax maxima fuit. Universus orbis ad censum est descriptus. Numerus ad triginta millia hominum, qui Dominum recusarunt, est una die occisus; et animal brutum locutum est. D. Vellem horum mysticum audire.--M. Stellae significant sanctos; stella igitur praesuae divinitatis Ecclesiam illustrare, et purpura suae passionis coronare venit. Fons olei de terra fluxit, quia fMundus ad censum est descriptus, quia ad supopulus gentium ad laudem Dei convertebaturQuare attraxit tres Magos cum muneribus? --M. Quia tres partes mundi, scilicet Atrahere voluit. D. Cur magis fugit in Aegyptum quam in aliam terram?--M. Ut ostenderet se verum Moysem; ut, sicut Moy
Abbreviated transcription (Latin):
ut uerus samaritanus ad ueniret: qͥ
semi uiuum iimento sui corporis impo¬
neret. ⁊ ad stabulum suꝑne curie per¬
cato de massa ꝑeccatrice. M Ab iitio
deus quosdam qui se familiarius cole¬
rent de aliis segregauit. de quibus
uirgo quasi de linea deducta pulula¬
uit. Que uelut olim uͥga auda sine
humore florem. ita sine ꝯcupiscentia
mundo edidit saluatorem. D Qualit̾
genuit eum.M Sine sorde ⁊ sin dolore
clausa enim ianua thalamũ uteri in¬
troiuit. humanam naturam sibi con¬
iunxit. clausa portauit. ut sponsus de
thalamo processit. D sur nouem
menses fuit clausus inuto. S ut ho¬
mines qui erant clausi in miseriis huiꝰ
miuidi siue inferni reduceret ad consor
tuus a regalib sedib uenit. D Cur
innocte m primo qr occultus uenit
deinde ut eos qui innocte erant erro¬
ris ad lucem ueritatis ꝑduceret. D¬
ꝯcunt aliquid infans m Omia plane
ut pura d̾s in quo fu̾nt om̃s thesauri
sapientie ⁊ scientie absconditi ⁊d Po

Expanded text:
ut verus Samaritanus adveniret, qui ut verus Samaritanus adveniret, qui semivivum jumento sui corporis imponeret, et ad stabulum supernae curiae percato de massa peccatrice?--M. Ab initio Deus quosdam qui se familiarius colerent de aliis segregavit, de quibus Virgo quasi de linea producta pullulavit; quae velut olim virga arida sine humore protulit florem, ita sine concupiscentia mundo edidit Salvatorem. D. Qualiter genuit eum?--M. Sine sorde, et sine dolore. Clausa enim janua thalamum uteri introivit, humanam naturam sibi conjunxit, et clausa porta, ut verus sponsus de thalamo processit. D. Cur novem menses fuit clausus in utero?--M. Ut homines, qui erant clausi in miseriis hujus mundi, sive inferni, reduceret ad consorttuus a regalibus sedibus venit . » D. Cur nocte?--M. Primo quia occultus venit, deinde ut eos qui in nocte erant erroris, ad lucem perduceret tus infans?--M. Omnia plane, ut puta Deus, « in quo fuerunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . D. P
Abbreviated transcription (Latin):
Duare non uenĩt mox illo illo¬
tempore aute diluuium uł post dilu¬
uium. M Si añ diluuiũ uenisset
dicẽt homines illius temporis nõ
fuisse necesse eum uenisse cum ip̃i
aparentib suis om̃ia bona didicissẽt
qui nuper deparadiso exissent. ⁊ a deo ⁊
ab angłis eius omnia edocti essent. Si
autem post diluuium uenisset. dicerẽt
dm̃ nohe ⁊ abrahe locutum fuisse et
omnia agenda uł uitanda ab eis di¬
dicisse. D Quare non uenit tempore
legis. M Situnc ueniss et dic̾e̾nt iudei
se copiose a lege instructos. gentiles
uͦ a philosophis habunde edoctos.D
Cur non distulit usq cirra finem mu̾di
M Tunc pauci eum imini tarentur. et
electoꝵ num̾us non impleretur. Necesse
gͦ fuit eum uenire qñ uenit plenitudo
temꝑis. D Qd̃ fuit illud tempus. M
predixit deus ante temꝑa scłaria. scił
cum uidi se lege magis grauari quam
releuari ingemiscebant. ⁊ gentiles ue¬
licto naturali usu contra naturam ui

Expanded text:
D. Cur non venit mox illo D. Cur non venit mox illo tempore ante diluvium vel post diluvium?--M. Si ante diluvium venisset, dicerent homines illius temporis non fuisse necesse eum venisse, cum ipsi a parentibus suis omnia bona didicissent, qui nuper de paradiso exiissent, et a Deo et ab angelis ejus omnia edocti essent. Si autem mox post diluvium venisset, dicerent Deum Noe et Abrahae locutum fuisse, et omnia agenda vel vitanda ab eis didicisse. D. Quare non venit tempore legis?--M. Si tunc venisset, dicerent Judaei se copiose a lege instructos, gentiles vero a philosophis se abunde edoctos. D. Cur non distulit usque circa finem mundi?-- M. Tunc pauci eum imitarentur, et electorum numerus non impleretur. Necesse ergo fuit eum venire quando venit plenitudo temporis. D. Quod fuit illud tempus?--M. Quod praefixit Deus ante tempora saecularia, scilicet cum Judaei se magis lege gravari quam relevari ingemiscebant, et gentiles relicto naturali usu contra naturam tur
Abbreviated transcription (Latin):
eum assũpsit. plenũ hominẽ ⁊ in dua¬
b naturis factus est una ꝑsona. ⁊
in illa natura. qua d̾s erat uicit dia¬
bolum. ut ip̃e uicit hõĩem. ⁊ omnib
p̃ destinatis celum aꝑuit. ⁊ angłis
coequauit qd̃ solus deus potuit. In ea
debuit. D Benedictus sermo oris
tui qui de celis mͥ deduxit filium dei
S dic mͥ cur filius sit incaratus: ⁊
tate ꝯputarent᷑. unus filius uͥginis
qui ess incarnatus. Alcer filius dei
⁊ alia causa erat. filius est dei sum¬
litudo. angłs autẽ ⁊ homo assũpse¬
rant sibi similitudinẽ dei: debuit gͦ
ille in carnari. cui specialiter iniuria
facta fuerat. ut iustũ misericordit̾
saluaret. illum iuste dampnaret
aliud etiam qr omia ꝑ filium ideo ⁊
de uirgine. M Quatuor modis facit
deus homines. uno mͦ absq patre
ut sicut mors. ꝑ feminam uirginẽ.
intraret in mundum. ita uita ꝑ feminã
uͥginẽ intraret que mortem exclud̾et

Expanded text:
fieret assumpsit plenum hominem, et in duafieret assumpsit plenum hominem, et in duabus naturis factus est una persona. Et in illa natura qua Deus erat, vicit diabolum, ut ipse vicerat hominem, et omnibus praedestinatis coelum aperuit et angelis coaequavit: quod solus Deus e. D. Benedictus sermo oris tui, qui de coelis mihi deduxit Filium Dei. Sed dic mihi cur Filius sit incarnatus, eitate computarentur: unus Filius Virginis, qui esset incarnatus; alter Filius Dei. Et alia causa erat. Filius est similitudo Dei; angelus autem et homo assumpserant sibi similitudinem Dei. Debuit ergo ille incarnari, cui specialiter injuria facta fuerat: ut istum misericorditer salvaret, illum juste damnaret. Aliud etiam quia omnia per Filium, ideo et de virgine?--M. Quatuor modis facit Deus homines. Uno modo absque patre et ut sicut mors per feminam virginem intravit in mundum, ita per feminam virginem vita intraret, quae mortem excluderet.
Abbreviated transcription (Latin):
de ceno saluatam in thesauros recõ¬
uus cum furto dñi sui ad seuissimum
ꝓsug̾at tyraniũ. filius regis est miss
de palatio in carc̾em post exulem ser¬
post lapsum. M Quia sicut non ꝑ se
S per alium impulsus cecidit. ita dig¬
num erat cũ ꝑ se non posset ⁊ uellet:
ꝑ aliũ aduitus resurg̾et. ad Cur iͦi
sit angłm ut eum redim̾et M Si angłs
hoĩem redimiss tunc illius etiam ser
naturã inualidus erat hominẽ ũrust¬
redim̾e. Si alutẽ homo fieret muiis
minem de terra ⁊ misit eũ pro perdito¬
M Sinouum hoĩem deus creasset et
misisset. tunc ad genus ade remissio
ñ ꝑtinet. de suo enim gen̾e ẽẽ debuit
qui pro homine satifface̾t. D Cur nõ
misit patriarcham. uł ꝓph̾am. M pa¬
triarche ⁊ ꝓphere in pcc̃is concepti et
nati erant. ⁊ ideo genus humanum
M Quia gͥ angłs redim̾e non debuit .¬
⁊ homo satiffacere non potuit. dei filius
ꝑ quem om̃ia ut ⁊ redemptio fieret ꝑ

Expanded text:
de coeno sublatam in thesauros suos reconde coeno sublatam in thesauros suos reconransfuga servus cum furto domini sui ad saevissimum profugerat tyrannum, filius regis missus est de palatio in carcerem post exsulem serpost lapsum?--M. Quia sicut non per se, sed per alium impulsus cecidit, ita dignum erat, cum per se non posset, et vellet, per alium adjutus resurgeret. Cur non misit angelum ut eum redimeret? Si angelus hominem redemisset, tunc illius etiam servnatura invalidus erat hominem redimere. Si autem homo fieret minus minem de terra, et misit eum pro perdito? Si novum hominem Deus creasset et misisset, tunc ad genus Adae redemptio non pertineret. De suo enim genere esse debuit qui pro homine satisfaceret. Cur non misit patriarcham vel prophetam? Patriarchae et prophetae in peccatis concepti et nati erant, et ideo genus humanum quia angelus redimere non debuit, et homo satisfacere non potuit, Dei filius per quem omnia, ut et redemptio per eum
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Ita fecit adam. dnm ꝯtempsit.
opus obedientie deseruit. foueam mor
alii sua abstulerit ⁊ ablata restituat
⁊ pro illata iniuria satiffaciat. D Qͥd
abstulit homo deoͦ m Totum qd̾ ꝓpo¬
suit in sua curia de suo gen̾e facere
d. Qualiter debuit ablatum honorẽ
reddere M Diabolum ita uincere. ut
ip̃e uictus est ab eo: ⁊ se ip̃m om̃sq pre¬
destinatos ad uitam tales restituere qͣles
futuri erant si ꝑmansissent. D Qualit̾
potuit facere. Ideo inmorte ꝑ mansit.
D Et cur non penitus periit. M Sta¬
tutum dei immitari non potuit ꝓposuit
pene subegit. Ad Quomͦ honor dei est
pena hõis. M Quia quem dulcẽ patrẽ
ut filius in gloria habere contempsit
hunc suũ dñm. in cormentis. ut rebell
seruus sensit. D Cum soluere uellet
⁊ nou poss cur deus cum misericors sit
non ei dimisit. aut talem in glorra
honorem. quia habere non posset: impo
si pcc̃m in punitũ remaneret aliquid

Expanded text:
fecit.--M. Ita fecit Adam: Deum contempsit, fecit.--M. Ita fecit Adam: Deum contempsit, opus obedientiae deseruit, foveam mortaliis sua abstulit, et ablata restituat, et pro injuria illata satisfaciat. D. Quid abstulit Adam Deo?--M. Totum quod proposuit in sua curia de ejus generatione facere. D. Qualiter debuit ablatum honorem reddere?--M. Diabolum ita vincere ut ipse victus est ab eo, et seipsum omnesque praedestinatos ad vitam tales restituere quales futuri erant si permansissent. D. Qualitepotuit facere. Ideo in morte permansit. D. Et cur penitus non periit?--M. Statutum Dei immutari non potuit: proposupoenis subegit. D. Quomodo honor Dei est poena hominis?--M. Quia quem dulcem patrem, ut filius, in gloria habere contempsit, hunc suum Dominum in tormentis, ut rebellis servus, sensit. D. Cum solvere vellet, et non posset, cur Deus, cum misericors sit, non ei dimisit, aut talem in gloriamem dimitteret quia habere non posset, impotsi peccatum impunitum remaneret, aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
cisi est idoloꝵ seruitus. Quartũ erat
sacrilegium. cũ uetitum in sacro loco
quasi ꝑ furtum surripuit. ⁊ ideo de
sacrario excludi meruit. De hoc dicit᷑
qui profanat sc̃a a scĩs exd̾minabitꝰ
Qͥntum suit spnalis forcatio. aĩa
enim illius erat cũ iuncta. Sed cũ spẽto
deo diabolũ admisit quasi cũ extraneo
adult̾ium ꝯmisit. ⁊ ideo ueri sponsi ami¬
citiam amisit. De hac dicitur. perdes
om̃s qui fornicantur abste. Sexbo homi¬
cidiũ ꝓpetrauit. quo se ⁊ omne genus
humanũ in morte p̃cipitauit. De hoc
dicitur. qui occiderit morte moriatur.
mox est mortuus. ⁊ iacuit in sepulcro
corporis sepultꝰ. Nonne ille miser a
⁊ moustraret ei foriueam neintus ca¬
deret de qua surg̾e non posset. ille uero
ꝯtempto dño sponte in foueam cad̾et
⁊ inuinctũ opus in actum remaneret
nonne esset reus. Inimo dupplici culpa
esset obstrictus. Una qua dñm ꝯtẽpsit
alia qua se ad inunctũ opris impotem

Expanded text:
tia est idolorum servitus . Quartum erat tia est idolorum servitus . Quartum erat sacrilegium, cum vetitum in sacro loco per furtum subripuit, et ideo de sacrario excludi meruit. De hoc dicitur: « Qui profanat sancta, a sanctis exterminabitur. » Quintum fuit spiritualis fornicatio: anima enim illius erat Deo conjuncta; sed cum, spreto Deo, diabolum admisit, quasi cum extraneo adulterium commisit, et ideo veri sponsi amicitiam amisit, de hac dicitur: Perdes omnes qui fornicantur abs te . Sextum: homicidium perpetravit, quo se et omne genus humanum in mortem praecipitavit, de hoc dicit Moyses: Qui occiderit, morte morietur ,mox est mortuus, et jacuit in sepulcro corporis sepultus. D. Nonne ille miser a et monstraret ei foveam ne intus caderet, de qua surgere non posset, ille vero, contempto domino, sponte in foveam caderet, et injunctum opus inactum remaneret, non esset reus? D. Imo duplici culpa esset obstrictus: una qua Dominum contempsit, alia qua se ad injunctum opus impotem
Abbreviated transcription (Latin):
chil iustius qmͣ ut om̃is creatura ra¬
tionalis. nichil om̃ino p̃ponat uolun¬
tati creatoris M Ergo uoluntas d̾i
uaior est toto mundo. D utiq .M
Si gͥ tu stares coram deo ⁊ aliquis
diceres respice retro. aut totus mundꝰ
ꝯtempnere qui est creator omnium
rerum. ⁊ gandiũ angłoꝵ: ut libera¬
res transitorium mundum. d Mi¬
nime.M hoc adam fecit coram deo
stetit. ⁊ diabolo inclamante retro
aspexit. ⁊ maius pctͣm qmͣ mundus
esset commisit ⁊ Quom maius:¬
M Quia sex criminalia flagicia in
hoc uno cͥmine ã misit quib sex eta¬
tes sue post̾ĩtatis morti inuoluit
D Que fuerunt illa m primum
suꝑbia fuit cum deo equalis esse¬
uoluit. ⁊ ido̾ fcus est oĩm insimꝰ qui fuit õsb
p̃latus. De quo dicitur Immundus est
coram deo om̃is qͥ exaltat cor suum. Sod̾m
cium auaricia erat cũ plꝰ qmͣ ꝯcessum
erat ꝯcupierat: ⁊ ideo omĩa concessa
iuste amiserat. De hac dicitur. Auari¬

Expanded text:
ihil justius, quam ut omnis creatura raihil justius, quam ut omnis creatura rationalis nihil omnino praeponat voluntati Creatoris.--M. Ergo voluntas Dei major est quam totus mundus. D. Utique.--M. Si igitur tu stares coram Deo, et aliquis diceret tibi: Respice retro, aut totus munduscontemnere, qui est Creator omnium rerum, et gaudium angelorum, ut liberares transitorium mundum? D. Minime.--M. Hoc Adam fecit: coram Deo stetit, et diabolo inclamante, retro respexit, et majus peccatum quam mundus esset commisit. D. Quomodo majus?--M. Quia sex criminalia flagitia in hoc uno crimine commisit, quibus sex aetates suae posteritatis morti involvit. D. Quae fuerunt illa?--M. Primum superbia fuit, cum Deo aequalis essevoluit; et ideo factus est omnium infimus, qui fuit omnibus praelatus, de hac dicitur: « Immundus est coram Deo omnis qui exaltat cor suum. » Secundum tium avaritia erat, cum plus quam concessum fuerat concupivit, et ideo omnia concessa juste amis
Abbreviated transcription (Latin):
angłi aũt sp̃ũs a loco uoluptatis ĩ hi¬
bent.D Quo iuit tunc adam. M In
hebron est reu̾sus. uͥ est creatus ibiq
filios procreauit. Occisum autem a
plius copulari noluit. S quia xp̃c
a maledicto semine cham nasci noluit
per angłm ammonitꝰ eue est it̾m socia¬
tus. ⁊ pro abel est sech genitus de cuiꝰ
stirpe est xp̃c natus. uolo etiam te¬
scire qd̃ ã tempore a de usq ad nohe
ñ pluit. ⁊ yus ñ fuit ⁊ hoĩes carnes
non edebant. et uinũ non bibebant
Erat q totum tempus quasi u̾nalis
temꝑies. copia q omnium rerum. q̃
omnia post imiutata sunt ꝓpt̾ pcc̃a
hominũ. D Qͥd peccauit homo qd̾
expulsus est de ꝑadiso. M Sicut d̾s
esse cõcupiuit. ⁊ ideo contra eius pre¬
ceptum de int̾dicta arbore comedit
D Quid fuit magni comedisse pomũ¬
M Tam graue piaculum fuit in
toto mundo redimi non poss. D hoc
proba. M Iustum ne tͥ uidetur ut ho¬
mo obediat diuine uoluntati d N¬

Expanded text:
angelici autem spiritus a loco voluptatis inhiangelici autem spiritus a loco voluptatis inhiberent. D. Quo ivit tunc Adam?--M. In Hebron est reversus, ubi et creatus est; ibique filios procreavit. Occisum autem Abplius copulari noluit. Sed quia Christus a maledicto semine Cain noluit nasci, per angelum admonitus Evae iterum est sociatus, et pro Abel est Seth genitus, de cujus stirpe est Christus natus. Volo te etiam scire quod a tempore Adae usque ad Noe non pluit, et iris non fuit, et homines carnes non edebant, et vinum non bibebant, eratque totum tempus quasi vernalis temperies, copiaque omnium rerum, quae omnia post immutata sunt propter peccata hominum. D. Quid peccavit homo quod expulsus est de paradiso?--M. Sicut Deus esse concupivit, et ideo contra ejus praeceptum de interdicta arbore comedit. D. Quid magni fuit comedisse pomum?--M. Tam grave piaculum fuit, ut toto mundo redimi non posset. D. Hoc proba.--M. Justumne tibi videtur ut homo obediat divinae voluntati? D. N
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑ serpentem. ut hodie loquitur per
magis ꝑ serpentem. quam ꝑ aliud ani¬
mal. M Quia serpens est tortuosus ⁊
tortuosos frandulentia lubricos ligcuria
D fuit scientia boni ⁊ maliin illo. M
Noninpomo s intransgressione aũt
scientiam D Nascerent᷑ mali inpara¬
diso. M Tantũmͦ electi.D Quare
nunc nascuntur. M Propter electos
ut exerceantur ꝑ illos D Quam diu¬
fuit in paradiso. M Septem horas
D Cur non diutius m Quia moxut
mulier fuit creata confestim ⁊̃ est
p̾uaricata . Tercia hora uir creatus
imposuit nomina animalib. hora
sexta mulier formata ꝯtinuo de uetito
pomo p̾sumpsit. iuro q mortem por¬
rexit. Qui ob eius amorem comedit¬
⁊ mox hora nona dñs eos deparadiso
eiecit. D. Quid fuit chenibin uel
flamineꝰ gladius. M Giadius fuit ig¬
neus murus quo post pcc̃m cirtũdatꝰ
est paradysus. Cherubin u̾o angłica
custodia. ut ⁊ ignis corpora arceret:

Expanded text:
est per serpentem, ut hodie loquitur per est per serpentem, ut hodie loquitur per magis per serpentem quam per aliud animal?--M. Quia serpens tortuosus est et tortuosos fraudulentia, lubricosos luxuria. D. Fuit scientia boni et mali in illo pomo?--M. Non in pomo, sed in transgressione. Ante scientiam. D. Nascerentur mali in paradiso?--M. Tantummodo electi. D. Quare nunc mali nascuntur?--M. Propter electos, ut exerceantur per illos. 15. Dfuerunt in Paradiso?--M. septem horas. D. Cur non diutius?--M. Quia mox ut mulier creata est, confestim etiam est praevaricata: tertia hora vir creatus imposuit nomina animalibus; hora sexta mulier formata continuo de vetito pomo praesumpsit, viroque suo mortem porrexit, qui ob ejus amorem comedit; et mox hora nona Deus de paradiso eos ejecit. D. Quid fuit cherubim, vel flammeus gladius?--M. Gladius fuit igneus murus, quo post peccatum circumdatus est paradisus; cherubim vero angelica custodia, ut ignis corpora arderet,
Abbreviated transcription (Latin):
terit. ⁊ generatio post uitam aduenit:
ita tunc ꝑentes in meliorem statum as¬
qd creditur circa triginta annos post
esum ligni uite suis posteris cederent
⁊ ad extremũ omnes pariter angłis ĩ
celis coequarentur. D Erant nudi¬
M Nudierant ⁊ non plus de ullis mẽ¬
bris quam de ocłis erubescebant. D Qͥd
est qd̾ dicitur post pcc̃m uiderunt se
nudos quasi aute hoc non uid̾ent.¬
M post pcc̃ui mox ꝑ concupiscentiam
in inuicem exarserunt. ⁊ in illo men¬
bro ex orta est consusio: unde procedit
humana ꝓpago. D Cur in illo mẽbro
plus quam iu aliis. M ut scirent qd̾
tota post̾itas eoꝵ eodem crimine obno¬
diso. M ꝑ assumptã farmam ut habra¬
ham ⁊ aliĩ prophete. D Quare seduxit
eos diabolus M Propter iniidiam
Inuidit enim illi. ne ad illum honorem
ꝑuenirent de quo ipse suꝑbus cecidiss¬
D Cur ꝑmisit eos deus temptari cum
sciret eos superari. M Quia p̾sciuit qnͣ

Expanded text:
terit, et generatio per vitam advenit, terit, et generatio per vitam advenit, ita tunc parentes in meliorem statum aso tempore quod creditur circa triginta annos post esum ligni vitae suis posteris cederent, et ad extremum omnes pariter in coelis angelis coaequarentur. D. Erant nudi?--M. Nudi erant, et non plus de illis membris quam de oculis erubescebant. D. Quid est quod dicitur: Post peccatum viderunt se esse nudos , quasi ante hoc non viderint?--M. Post peccatum mox per concupiscentiam in invicem exarserunt; et in illo membro exorta est confusio, unde humana procedit propago. D. Cur in illo membro plus quam in aliis?--M. Ut scirent quod tota posteritas illorum eodem crimine obno per assumptam formam, ut Abraham et alii prophetae. D. Quare seduxit eos diabolus?--M. Propter invidiam: invidit enim illis, ne ad honorem illum pervenirent de quo ipse superbus cecidiss Cur permisit Deus hominem tentari, cum sciret eum superari?--M. Quia praescivit quanta
Abbreviated transcription (Latin):
unde ⁊ eua abeo. D. Quam obrem non cre¬
auit eos deus tales ne possent peccare¬
M Ppropt̾ maius m̾itũ. Sienim tempta¬
ti non consensissent. mox ita firmati essẽt
bere. ⁊ illud accipent in remineratione¬
mansissent. M Quem ad modum mamꝰ
mantii. ita sine ꝯcupiscentia iung̾entur
⁊ sicut oculus se leuat aduidendũ. ita si¬
ne delectatione. illud sensibile menbrũ
ꝑ ageret officium suum D Quali modo
DEsset infans inta debilis ⁊ non loquẽs
ut nunc: M ꝯoꝑ ut nasceretur ambu¬
laret ⁊ absolute loqueretur. ⁊ contra
singłos defectus de lignis ibi positis ut̾etͤ
⁊ p̃sico adeo tempore de ligno uite ed̾et¬
⁊ sic inuno statu post modum ꝑ maneret
D Quam diu debuerunt esse in ꝑadyso¬
Musq quo impleretur numerus angłoꝵ
qui cecid̾ant ⁊ ille numerꝰ electoꝵ qui
erat implendus si angeli non cecidissent
DQuom᷑ poss paradysus omnes capere¬
M Sicut minc generatio per mortem pre¬

Expanded text:
unde et Eva ab illo. D. Quamobrem non creunde et Eva ab illo. D. Quamobrem non creavit eos Deus tales, ut non possent peccare?--M. Propter majus meritum. Si enim tentati non consensissent, mox ita firmati essent,bere, et istud acciperent in remunerationemansissent?--M. Quemadmodum manus manui, ita sine concupiscentia jungerentur, et sicut oculus se levat ad videndum ita sine delectatione illud sensibile membrum suum perageret officium. D. Quali modo D. Esset infans ita debilis, et non loquens, ut nunc?--M. Mox ut nasceretur ambularet, et absolute loqueretur; et contra singulos defectus de lignis ibi positis uteretur, et praefixo a Deo tempore de ligno vitae ederet, et sic in uno statu postmodum permaneret. D. Quandiu debuerunt esse in paradiso?--M. Usquequo impleretur numerus angelorum qui ceciderunt; et ille numerus electorum, qui erat implendus si angeli non cecidissent. D. Quomodo posset paradisus eos omnes capere?--M. Sicut nunc generatio per mortem prae
Abbreviated transcription (Latin):
ut de hiis eis studii ⁊ pii laboris exempla
siamꝰ. Om̃is itaq dei creatio ꝯsid̾anti.
magna est delectatio. cum in aliquib sit
decor ut in fiorib in aliquib medicina ut
in herbis in quibusdam pastus ut in fru¬
gib. in quibusdam significatio ut in u̾mib
M In hebron. ubi etiam post mortuus et
sepultus est. ⁊ positus est imparadisum.
amenissimus in orientem in quo arbore diu̾¬
sigen̾is contra uarios defectus erant ꝯsite
u̾bi gr̃a ut si homo congruo tempore de uno
comed̾et. nũquam amplius esuriret con
uite ut̾etur. ⁊ amplius non senesc̾et. non
infumaretur. nũqmͣ moreretur. D ubi
creata est mulier. m Inparadiso de latere
dormientis uiri d Quare deniro. m ut
sicut in carne una ita ꝑ dilectiõnem ess
cumeo in mente una. S Curnonsunt
omnes electi pariter creati ut angeli.¬
sui similitudinẽ. ut sicut ab ip̃o omnia :
ita omnes homines nascerentur ab illo.

Expanded text:
ut de eis studii et pii laboris exempla ut de eis studii et pii laboris exempla sumamus. Omnis itaque Dei creatio consideranti magna est delectatio, dum in quibusdam sit decor, ut in floribus; in aliquibus medicina, ut in herbis; in quibusdam pastus, ut in frugibus; in quibusdam significatio, ut in vermibus --M. In Hebron, ubi etiam post mortuus est et sepultus, et positus est in paradiso. . Locus amoenissimus in Oriente, in quo arbores diversi generis contra varios defectus erant consitae: verbi gratia, ut si homo congruo tempore de una comederet, nunquam amplius esuriret, convitae uteretur, non amplius senesceret, non infirmaretur, nunquam moreretur. D. Ubi fuit creata mulier?--M. In paradiso, de latere viri dormientis. D. Quare de viro?--M. Ut sicut in carne una, ita per dilectionem esset cum eo in mente una. D. Cur non sunt omnes electi simul creati, ut angeli?sui similitudinem, ut sicut ab ipso omnia, ita omnes homines nascerentur ab illo:
Abbreviated transcription (Latin):
uit eum. M Ad dedecus diaboli ut plus
ꝯfunderetur. cum hic fragilis ⁊ lutenus
diss D unde nomen accepit. m Cum eẽt
minor mundus. Accepit nomen de .iiiͦiͬ.
nathaoledisis artos. mesembria quia genꝰ
suum. iuiiͣ. paites mundi erat impleturum
In hoc etcam hũit similitudinem dei. ut si¬
cut d̾s preest om̃ib incelo. sic p̾esset homo
om̃ib interra. D Cur creauit d̾s animalia
cum hiis non indigeret homo. M Prestiuit
deus eum peccaturum ⁊ hiis omnib indigi¬
turum. D Creauit deus muscas ⁊ culices¬
⁊ aua talia que sunt homini nocitina. M
Tantam diligentiam exhibuit deus ĩ muscis
creandis. D Ad quid talia. M Om̃ia ad
laudem głie sue. Musce quidem ⁊ culices. ⁊
hiis similia. ꝓpter suꝑbiam hominis cõ¬
dita sunt : ut cum eum pungunt. qͥd sit co¬
gitet: qͥ nec minimis u̾micłis resistere
ualet. Uñ pharaonem non ursi non leo
talia que instant oꝑib ideo sunt creata

Expanded text:
vit eum?--M. Ad dedecus diaboli, ut plus vit eum?--M. Ad dedecus diaboli, ut plus confunderetur; cum hic fragilis et limus edisset. D. Unde nomen accepit?--M. Cum esset minor mundus, accepit nomen ex quatuor cnatole, dysis, arctos, mesembria, quia genus suum quatuor partes mundi impleturum erat. In hoc etiam similitudinem Dei habuit, ut sicut Deus pronditis. D. Cur creavit Deus animalia, cum his non indigeret homo?--M. Praescivit eum Deus peccaturum, et his omnibus indigiturum. D. Cur creavit Deus muscas et culices, et alia quae sunt homini nociva?--M. Tantam diligentiam exhibuit Deus in muscis is. D. Ad quid talia?--M. Omnia ad laudem gloriae suae. Muscae quidem et culices, et his similia propter superbiam hominis sunt condita; ut cum eum pungunt, quid sit cogitet, qui nec vermiculis minutis resistere valet. Unde et Pharaonem non ursi, non leotalia quae instant operibus, ideo sunt creata,
Abbreviated transcription (Latin):
uirorem arboꝵ in unguib. decorem gra¬
minum in crinib. sensum cum anima¬
lib hec substantia est corporalis. D ur̃
spũalis. M Ex spñali igne ut creditur
in qua ymago ⁊ similitudo dei expͥmit᷑
d Que ymago uł similitudo m Ima¬
go in forma accipitur. similitudo in qͣ¬
litate uł quantitate ꝯsideratur. Di¬
ymaginẽ denet amima q̃ ht̃ memoriã
tellectum quo p̾sentia ⁊ inuisibilia intelli¬
git. Habet uoluntatem qua mala res¬
put ⁊ bona eligit Indeo ꝯsistuut om̃s
untutes huius similitudinem aĩa que
capax est omniũ uirtutũ. ⁊ sicut deus ñ¬
potest comp̾hendi ab omni creatura. cum
ip̃e ꝯp̾hendat omnia. ita ainima a uulla
tp̃a omia uisibilia ꝯp̾hendat. Nonpotest
enim celum obsistere. quin celestia tractet:
non abyssus quin infernalia cogitet. hoc
est substantia spũalis. D formauit eum
tantũ ꝑ hec ubi innuitur nob̾ eius fragił
natura. D Quare de tam uili mat̾ia crea¬

Expanded text:
virorem arborum in unguibus, decorem gravirorem arborum in unguibus, decorem graminum in crinibus, sensum cum animalibus: haec est substantia corporalis. D. Unde spiritalis?--M. Ex spirituali igne, ut creditur, in quo imago et similitudo Dei exprimitur. D. Quae imago vel similitudo?--M. Imago in forma accipitur, similitudo in qualitate vel quantitate consideratur. Diimaginem tenet anima, quae habet memoriam tellectum quo praesentia et invisibilia intelligit, habet voluntatem qua mala respuit et bona eligit. In Deo consistunt omnes virtutes: hujus similitudinem habet anima, quae capax est omnium virtutum. Et sicut Deus comprehendi non potest ab omni creatura, cum ipse comprehendat omnia, ita anima a nulla ipsa omnia visibilia comprehendat: non enim potest coelum ei obsistere quin coelestia tractet, non abyssus quin infernalia cogitet: haec est substantia spiritualis. D. Formavit eum tantum. Per haec verba innuitur nobis ejus fragilis natura. D. Quare de tam vili materia crea
Abbreviated transcription (Latin):
D sciunt om̃ia uł possunt omĩa. M Ni¬
chil est in rerum natura qd eos lateat
Cum in deo omnia conspitiant. Sane oĩa
q̃ facere uolunt. sine difficultate poter̃t
M De spũali ⁊ corporali substansia. D
Uñ corporali. M De iiiͦi. elementis. uñ
⁊ microcosmos idest minor mundus
dicitur: ht̃ enim ex t̾ra carem. ex aqͣ
sanguinem. ex aere flatum. ex igne ca¬
lorem. caput eius rotondum est in ce¬
lestis sꝑe modum. In quo duo oculi. ut
duo luminaria in celo micant. Qd etiã
septem foramina. Ut septem celi armo¬
nie oruant pectus in quo flatus et
tussis u̾santur. similat aerem in quo
uenti ⁊ tonitrua ꝯcĩtantur uent̾ om̃s
liquores ut mare flumina recipit.pedes
totum corporis pondus: ut t̾ra cuncta
sustinet. Ex celesti igne uisum ex suꝑio¬
ri aere auditũ. ex inferiori olfatum
ex aqua. gustum ex t̾ra ht̃ tactum.
parcipium diuitie laꝑidũ ht̃ in ossib

Expanded text:
D. Sciunt omnia, vel possunt omnia?--M. NiD. Sciunt omnia, vel possunt omnia?--M. Nihil est in rerum natura quod eos lateat, cum in Deo omnia conspiciant. Sane omnia quae facere volunt, sine difficultate poterunt?--M. De spirituali et corporali substantia. D. Unde corporalis?--M. De quatuor elementis: unde et microcosmus, id est minor mundus dicitur: habet namque ex terra carnem, ex aqua sanguinem, ex aere flatum, ex igne calorem. Caput ejus est rotundum, in coelestis sphaerae modum: in quo duo oculi ut duo luminaria in coelo micant; quod etiam septem foramina, ut septem coelum harmoniae ornant. Pectus, in quo flatus et tussis versantur, simulat aerem, in quo venti et tonitrua concitantur. Venter omnes liquores, ut mare omnia flumina recipit. Pedes totum corporis pondus, ut terra cuncta, sustinent. Ex coelesti igne visum, ex superiore aere auditum, ex inferiore olfactum, ex aqua gustum, ex terra habet tactum. Participium duritiae lapidum habet in ossibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nemo scit nisi d̾s. ⁊ cui ip̃e uolu̾it
reuelare d Possunt omia que uolũt¬
M Bonũ quidem nec uolunt. nec om̃i¬
nopossunt ad malum uͥ ualde efficaces
sunt: nec tñ quantum uolunt s qnͣtũ
a bonis angłis ꝑmitantur D Quid
illoꝵ mox ita ꝯfirmati sunt ut nũqrͣ¬
nec cadere nec pectare possent .d Od
est non possunt M Numqͣ uelint id
Cur non etiam illi sunt similit᷑ cõfir¬
mati m Non tan diu expectau̾nt
D Noncasus illoꝵ fuit. causa ꝯfumationis
iustoꝵ. M Ne quaqmͣ s m̾itum ip̃orum.
Cũ enim uiderent eos malum suꝑbiendo
eligere. indignati sunt. ⁊ sũmo bono for¬
titer in heserunt. Uñ ꝯtinuo in remun̾a¬
tione ꝯfirmationem acceꝑunt. ⁊ qui
facti sunt c̾ti D Qualem formam hũt
angłi. m Quodam mͦ dei. ut enim
yͥmago cere impͥmit᷑ signaculo. sic ex¬
pssa est in eis dei similitudo. D Que
similitudo M In eo qd̃ sunt lux. qd sunt
incorporei ⁊ omni pulcritudine decorati

Expanded text:
nemo scit nisi Deus, et cui ipse voluerit nemo scit nisi Deus, et cui ipse voluerit revelare?--M. Bonum quidem nec volunt, nec omnino poterunt. Ad malum vero valde efficaces sunt; non tamen quantum volunt, sed quantum a bonis angelis permittuntur. 10. illorum mox ita confirmati sunt, ut nunquam cadere nec peccare possint. D. Quid est, non possint?--M. Nunquam velint. D. Cur non etiam illi similiter sunt confirmati?--M. Non tam diu exspectaverunt. D. Num casus illorum fuit causa confirmationis istorum?--M. Nequaquam, sed meritum ipsorum. Cum enim viderent illos malum superbiendo eligere, indignati sunt, et summo bono fortiter inhaeserunt: unde continuo in remuneratione confirmationem acceperunt; et qui facti sunt certi. D. Qualem formam habent angeli?--M. Quodammodo Dei. Ut enim imago cerae imprimitur signaculo, sic expressa est in eis Dei similitudo. D. Quae similitudo?--M. In eo quod sunt lux, quod sunt incorporei, et omni pulchritudine decorati.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ iuste remun̾ari debuiss eis. Si enĩ
uellent et possent. eligere bonũ. ⁊ si hoc
uoluntarie elig̾ent. iuste iu remimera¬
tõne acciꝑrent. ne umꝙͣꝵ peccare possent
DCũ deus eos p̾sciret tales futuros
quare creauit eos. M Propter ornatũ
sui oꝑis ut enim pictor nigrũ colorem
substernit ut albus uł iubeus p̾siosior sit
sio collatione maloꝵ iusti clariores fiuit
D Cur non creauit alios angłos ꝓ eis:¬
M alii angłi non debuerũt pro eis resti
tui. nisi tales essent. quales illi fuissent
si permansissent. non uisa ulla pena
peccantiũ qd̃ erat impossibile. Nam uͥ
illi peccau̾nt. mox in penas promerũt
ñ tñ sciunt om̃ia. et qnͣto illoꝵ natura
est subtilior hoĩm. tanto in omnibus
anib ꝑitiores sunt ꝙͣ ullus hominũ
futura nesciunt nͥ quantũ extransactis
colligunt. ⁊ quantum eos deus sinit
scire porro cognitõnes ⁊ uoluntates

Expanded text:
quod juste remunerari debuisset. Si enim quod juste remunerari debuisset. Si enim vellent et possent eligere bonum, et si hoc voluntarie eligerent, juste in remunerationem acciperent, ne unquam peccare possent. D. Cum Deus praesciret eos tales futuros, quare creavit eos?--M. Propter ornamentum sui operis. Ut enim pictor nigrum colorem substernit, ut albus vel rubeus pretiosior sit, sic collatione malorum justi clariores fiunt. D. Cur non creavit alios angelos pro eis?--M. Alii angeli non debuerunt pro eis restitui sive creari, nisi tales essent, quales illi fuissent, si permansissent, non visa ulla poena peccantium: quod erat impossibile, nam ut illi peccaverunt, mox in poenas proruerunt. non tamen sciunt omnia. Et quanto illorum natura est subtilior hominum natura, tanto in omnibus artibus peritiores sunt, quam ullus hominum. Futura nesciunt, nisi quantum ex transactis colligunt, vel quantum Deus eos sinit scire. Porro cogitationes et voluntates
Abbreviated transcription (Latin):
aerem in quo tñ ut in inferno ardent.¬
D Quare non om̃s in infernũM ut
electi per eos ꝓbentur ⁊ magis coronẽt᷑
reprobi aut̃e ꝑ eos seducantur. ⁊ in ex¬
tremo examine cumeis et̾no incendio
sicut nullo instigante ceciderunt. ita nul¬
lo adiuuante surgere debuerunt qd̾ erat
eis impossibile. Et aliud eis oberat. qr
sponte sua. malum elegerunt iuste abla¬
ta est eis uoluntas totius boni. et ideo ñ
uolunt. Et quia nolunt: nũꝙͣ redire po¬
terunt D Cur non redemit eos xp̃c sicut
ti non ab io angło. sicut homines ab
imo homine nati. quare si xp̃c ab uno
angło angłicam naturam summeret
illum solum redime̾t ali extra redemptõ¬
nẽ reman̾e̾nt. Nec solum illũ redime̾t
cũ mori non poss. Deus enim prosatif¬
factione nͥ mortem uoluut. Angeli aũt
ĩmortales sunt. ideo in recuꝑabiles ꝑ¬
manserunt. D Qusire non creauit eos
deus tales ne peccare possent m Propt̾

Expanded text:
aerem, in quo tamen, ut in inferno, ardentaerem, in quo tamen, ut in inferno, ardentD. Quare non omnes in infernum?--M. Ut electi per eos probentur, et magis coronentur; reprobi autem per eos seducantur, et in extremo examine cum eis aeterno incendio sicut nullo instigante ceciderunt, ita nullo adjuvante resurgere debuerunt: quod erat eis impossibile. Et aliud eis oberat, quia sua sponte malum elegerunt, juste ablata est eis voluntas totius boni: et ideo non volunt; et quia nolunt, nunquam redire poterunt. D. Cur non redemit eos Christus, sti, non ab uno angelo, sicut homines ab uno homine nati. Ideo si Christus ab uno angelo naturam angelicam sumeret, illum solum redimeret, alii extra redemptionem remanerent; nec illum solum redimeret, cum mori non posset. Deus enim pro satisfactione non nisi mortem voluit; angeli autem immortales sunt, ideo irreparabiles permanserunt. D. Quare non creavit eos Deus tales, ne peccare possent?--M. Propter