comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.tau. litterȩ inpressione signari. Dequa dđ
exultat dicens. Signatum ẽ. suꝑ nos lum̃
uultus tui dñe  nqua allophilus procar.
funde lapidis ictu interiit. Regnanit
apud latinos amulius. apud athenienseᷤᷤ
agamestor i  imperabant. Post cuiꝰ mor¬
tem y saias ꝓpħa hanc uisionẽ qua uisio¬
nem explanare nunc nitimur.: uidit id÷
eo anno qͦ romulus romani imꝑii condi¬
tor natus est : Sic̃ manifestum esse poterit
his qui uoluerint legere tẽpoꝵ librũ: quẽ
nos in latinam linguam exgreco sermone
transtulimus. Sequitur. Et factũ est
in anno quo mortuus ẽ rex orias. uidi
dñm sedentẽ suꝑ thronum excelsũ e
leuatum. Exposit̃. Premissa historia. spirita¬
lis sequitur intellectus: Cuiꝰ causa histo¬
ria ipsa replicata ẽ. uiuente leproso rege.
inquantum in re est sacerdotium dissi¬
pante. ysaias uisionem uisionẽ uidere
non põtuit. Quandiu ille regnũ tenu¬
it in iudea. ꝓpb̃a oculos non leuauit

Expanded text:
tau litterae impressiotau litterae impressioexultat, dicens: Signatum est super nos lumen vultus tui , Domine: in qua allophylus procax fundae lapide ictus interiit. Regnavit apud Latinos Amulius, apud Athenienses Agamestor undecimus imperabat. Post cujus mortem Isaias Propheta hanc Visionem, quam explanare nunc nitimur, vidit, id est, eo anno quo Romulus Romani imperii conditor natus est: sicut manifestum esse poterit his, qui voluerint legere Temporum librum, quem nos in Latinam linguam, ex Graeco sermone transtulimus. Et factum est in annoquo mortuus est rexOzias\': uidi dominum sedentem super thronum excelsum et eleuatum. praemissa historia spiritalis sequitur intellectus, cuius causa historia ipsa replicata est. uiuente leproso rege et, quantum in se est, sacerdotium dissipante Esaias uisionem uidere non potuit. quam diu ille regnum tenuit in ludaea, propheta oculos non leuauit
Abbreviated transcription (Latin):
sione. ꝑtractandum uidetur. qͥd sit orias. q̃t
annis regnauit : qui ei inceteris gentib sint
cogui. Et depersona quidem sic̃ in regnorum
& p̃teritoꝵ libris legimus. fuit uir iustus. et
fecit rectum inconspectu dñi: aedificans tem¬
plum. aquȩ ductum fabricans. offerens
uasa. & ꝓhoc merito ad u̾sarios superans. qͦdq
marimum pietatis indicũi ẽ. habens multosinsu
imperio ꝓpħas. Hic quandui uir̃. ⁊ achariã
sacerdos cognom̃to intellegens. placuit dõ: &
cum om̃i ueneratione delubrum eius ingress
est. Post quam uͦ zacarias obiit. uolens ꝑse
offerre donaria. sacerdotalẽ ordinẽ ñ tã pie
qua audacter inuasit:. & reclamantib leui¬
tis o cȩteris sacerdotibus. nonne tues orias
re & non sacerdos. audire noluit. statimq
lepra ꝑfusus infronte ẽ. iuxta prophete
uoc̃e dicentis Imple dñe facies eoꝵ ignomi¬
nia. qua corporis partẽ. sacerdos auri lami¬
na ꝓtegebat qua in erechilele dñs iubet.

Expanded text:
 pertractandum uidetur, qui sit Ozias, quot annis regnauerit, qui ei in ceteris gentibus sint coaeui. et de persona quidem, sicut in Regnorum et Praeteritorum libris legimus, fuit uir iufecit rectum in conspectu Domini, aedificans templum, aquaeductum fabricans, offerens vasa, et pro hoc merito adversarios superans, quod maximum est pietatis indicium; habens multos in suo imperio prophetas. Hic, quandiu vixit Zacharias sacerdos cognomento intelligens, placuit Deo, et cum omni veneratione delubrum ejus ingressus est; postquam vero Zacharias obiit, volens per se offerre donaria, sacerdotalem ordinem non tam pie quam audacter invasit, et reclamantibus Levitis, et caeteris sacerdotibus: Nonne tu es Ozias rex, et non sacerdos? audire noluit, statimque lepra perfusus in fronte est, secundum prophetae vocem dicentis: Imple, Domine, facies eorum ignominia . Quam corporis partem, sacerdos auri lamina protegebat, quam in Ezechiele Dominus jubet
Abbreviated transcription (Latin):
ne coͥnctoꝵ ipse sibi lector inueniat. In cxxii
hene ꝓsperare. benedictus qui uenit in nomine
qni. in hebreo legit᷑. anna. ad onay. osi anna.
anna. adonay as liena baruch abba basen adonar:
qd̃ aquila. simmaclius. theodocion. & quinta¬
aeditio. nequid in latino mutare iudeaniur:

Expanded text:
ne cunctorum ipse sibi lector inueniat. In centesne cunctorum ipse sibi lector inueniat. In centesbeneprospera; benedictus, qui uenit in nomine domini, in Hebraeo legitur: anna adonai, osianna, anna adonai, aslianna; baruch abba basem adonai. quod Aquila, Symmachus, Theodotion et quinta editio, ne quid.in Latino mutare uideamur,
Abbreviated transcription (Latin):
tinis codicib possumus inuenire. ut cõpleret᷑
Unde. hanc uocẽ uulgus. & maxime consona
inter se paruuloꝵ turba ꝓruperit : dicente
matheo. Turbȩ aut̃ que precedebant & que
sequebant᷑: clamabant dicentes. O sanna filio
da. benediotus qui uenit in nomine dñi:
osanna in excelsis. Marcus uͦ. ita posuit.
Clamabant dicentes osanna benedictus qui
uenit in nomine dñi. benedictũ qd̾ uenit
in nomine dñi. regnũ patris nr̃i dauid:
osanna in excelsis. Iohannes qͦq pari uoce consentit.
& clamabant: osanna. benedictus qui uenit in no¬
mine dñi rex isrł. Solus lucas ũbũ osanna ñ posu¬
it. in reliqua int̃p̃tationis parte consentiens. enedic¬
tus qui uenit rex in nomine dñi: pax incęlo. & gła
in excelsis. Igitur ut diximus ipsa hebrea ũba po¬
nenda st̃. & om̃iũ int p̃tum opinio digerenda. st̃¬
qͦ facilius qͥd suꝑ hoc sentiendũ sit ex retractatio¬

Expanded text:
tinis codicibus possumus inuenire: ut conplereturtinis codicibus possumus inuenire: ut conplereturunde in hanc uocem uulgus et maxime consona inter se paruulorum turba proruperit dicente Matheo: turbae autem, quae praecedebant et quae sequebantur, clamabant dicentes: osanna filio Dauid ; benedictus, qui uenit in nomine domini, osanna in excelsis. Marcus uero ita posuit: clamabant dicentes: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini; benedictum, quod uenit in nomine domini, regnum patris nostri Dauid, osanna in excelsis. Iohannes quoque pari uoce consentit: et clamabant: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini, rex Israhel. solus Lucas uerbum \'osanna non posuit in reliqua interpretationis parte consentiens: benedictus, qui uenit rex in nomine domini, pax in caelo et gloria in excelsis. igitur, ut diximus, ipsa Hebraea uerba ponenda sunt et omnium interpretum opinio digerenda, quo facilius, quid super hoc sentiendum sit, ex retractatio
Abbreviated transcription (Latin):
Ue eis qui dicunt bonũ malum: & malũ boñ.
qui faciunt amarum dulce. & dulce amarũ.
Neo enĩ ꝓpt̃ doctrinã eiꝰ praua suscipienda st̃
doginata : nec ꝓpt̾ dogmatũ prauitatẽ. siqͦs cõ¬
m̃tarios inscripturas scãs utiles edidit. pęnitus
respuendi sunt Qͦd si contentiosum interse a ma¬
tores eiꝰ & obtrectatores funẽ duxerint. ut nichil
medium appetant. nec seruent modũ. sed totũ
aut ꝓbent aut improbent: libentius piã rusti¬
citatem. quã doctam blasphemiã eligamꝰ. Sc̃s
xlti super hoc sermone
diuersa senserunt. Equib & nr̃ halarius
incõm̃tariis mathei ita posuit. Osanna hebraico
sermone. significatur redẽptio domus dđ. Primũ
redẽptio lingua nebrea: ephot int̃p̃tat᷑. Deinde
Restat gͦ ut omissis opinionũ riuulis adip¬
sum fontẽ unde a heuangistis sũptũ ẽ. recur¬
ramus. Nã qͣm illud neq ingrecis. neq inla¬

Expanded text:
uae eisi qui dicunt bonum-malum et malum bonum, uae eisi qui dicunt bonum-malum et malum bonum, qui faciunt amarum dulce et dulce amarum. nec enim propter doctrinam eius praua suscipienda sunt dogmata nec propter dogmatum prauitatem, si quos commentarios in scripturas sanctas utiles edidit, peniturespuendi sunt. Quod si contentiosum inter se amatores ejus et obtrectatores funem duxerint: ut nihil medium appetant, nec servent modum: sed totum aut probent, aut improbent; libentius piam rusticitatem, quam doctam blasphemiam eligam. Sanctus lti super hoc sermone diuersa finxerunt, e quibus noster Hilarius in commentariis Mathei ita posuit: \'osanna\' Hebraico sermone significatur\'redemptiodomusDauid\'. primum \'redemptio\' lingua Hebraea \'pheduth> interpretatur, deinde Restat ergo, ut omissis opinionum riuulis ad ipsum fontem/unde ab euangelistis sumptum est, recurramus. nam quomodo illud neque in Graecis neque in La
Abbreviated transcription (Latin):
ambigebamus. nc̃ ꝓbauimus : dũ & mͥ
sc̃itas tua her& animo. & ego tͥ xp̃i amore con¬
iungor. Uere enĩ & simpliciter candidissimo
pec ⁊dri tuo loquos. Ip̃sa scedula & muti
apices litterarũ. inspirant innos tuȩ m̃tis
affectum. Qͦa dicis origenis multos errore deceptoᷤᷤ.
& scm̃ filium. occanum illoꝵ insaniae repugnare.
& dolgo simul & gaudeo : dum aut subplantati st̃
simplices. aut aberudito uiro errantib subuenit.
Et qr meȩ paruitatis queris sententiã. utrum
scđm frẽm faustinũ. penitus respuendꝰ
sit. an scdm qͦsdã legendus. Ex parte ego origenẽ
ꝓpt̃ eruditionẽ sic inter dum legendũ arbitror.
qͦmͦ tertullianũ & nouatũ: arnobiũ & apollinare.
& ñ nullos ecclesi asticos scriptores grecos pariter
& latinos: ut bona eoꝵ eligamus. uitemꝰq contra¬
uel inodium stomachi sui ꝑ rauitate ducuntur.
uidentur mͥ illi maledicto ꝓphetioo subiacere.

Expanded text:
ambigebus, nunc probauimus, dum et mihi ambigebus, nunc probauimus, dum et mihi sanctitas tua haeret animo et ego tibi Christi amore coniungor. uere enim et simpliciter candidissimo pectori tuo loquor: ipsa scidula et muti apices litterarum spirant in nos tuae mentis affectum. Quod dicis Origenis multos errore deceptos et sanctum filium meum Oceanum illorum insaniae repugnare, et doleo simul et gaudeo, dum aut subplantati sunt simplices aut ab erudito uiro errantibus subuenitur. et quia meae paruitatis quaeris sententiam, utrum secundum fratrem Faustinum penitus respuendus sit an secundum quosdam legendus — ex hac parte ego —, Origenem propter eruditionem sic interdum legendum arbitror, quomodo Tertullianum et Nouatum, Arnobium et Apollinarem et nonnullos ecclesiasticos scriptores Graecos pariter et Latinos, ut bona eorum eligamus uitemusque contrauel in odium stomachi sui prauitate ducuntur, uidentur mihi illi maledicto prophetico subiacere:
Abbreviated transcription (Latin):
ueni adia qd̃ anteᷤ murum ẽ. & postea poterif.
introire ubi murus ẽ petrȩ. Ostende m faciẽ
tuã. Usq adp̃sentẽ diem. similia dicunt᷑ adspon¬
sam nec dum eñĩ habebat fidutiã. ut reuelata
facie głam dñi contẽplaretur. Quia uͦ ĩã or¬
nata. e. atq cõposita. dicitur ei. Ostende mͥ faciẽ
tuã. Ndũ erat uox ipsius ita suauis. ut mere¬
retur ei dici. Audire me fac uocẽ tuã. Quando
quatur. & suauis facta ẽ. uox eiꝰ sponso. scđm illud
ꝓpheticum. suauis fiat ei postulatio mea. Tunc
adeã sponsus effatur audire me fac uocem
tuã. qr uox tua suauis ẽ. Si aperueris os tuum.
uerbo dĩ. dic& tͥ sponsus. Uox tua suauis ẽ. &
aspectus tuus speciosus. Qua ꝓpt̃ consurgen¬
tes dep̃cemur dm ut digni efficiamur sponsi
sermonesapientie xp̃o iłu: cui est honor
ad tranquillinũ.
quomodo Ori¬
genẽ legere debeat suii.
Nora sp̃s uincula esse. quã corpoꝵ si olĩ

Expanded text:
veni ad id quod ante murum est, et postea poteris veni ad id quod ante murum est, et postea poteris introire ubi murus est petrae. Ostende mihi faciem tuam. Usque ad praesentem diem similia dicuntur ad sponsam. Necdum enim habebat fiduciam, ut revelata facie gloriam Domini contemplaretur. Quia vero jam ornata est atque composita, dicitur ei: Ostende mihi faciem tuam. Nondum enim erat vox ejus ita suavis, ut mereretur ei dici: Audire me fac vocem tuam. Quando us. Et suavis facta est vox ejus sponso, secundum illud propheticum: Suavis fiat ei postulatio mea. Tunc ad eam sponsus effatur: Et audire me fac vocem tuam: quia vox tua suavis est . Si aperueris os tuum Verbo Dei, dicet tibi sponsus: Vox tua suavis est, aspectus tuus speciosus. Quapropter consurgentes, deprecemur Dominum, ut digni efficiamur sponsi sermone, sapientia Christi Jesu, cui est glorAD TRANQVILLINUM, QVOMODO ORIGENEM LEGERE DEBEAMUS. ora spiritus uincula esse quam corporum si olim
Abbreviated transcription (Latin):
udetur uerbi gr̃a moysrᷤ. & unꝰ quelib& intel¬
iegi ꝓpłarũ. recedentiũ in montes & deserta.
iudita ẽ. interra nr̃a. ficus ꝓdux̃ grossas suos
A ficii dinoscite parabolã. Cũ ramus eiꝰ tener
factus fuerit & folia miserit. sertote qr iuxta
ẽ. estas. Uult nobis dĩ eloquiũ nuntiare post
hieme. Post ꝓcellas. animarum ad ꝓpropinqͥs¬
se messe. & ait. ficus produx̃ grossas suos. Uites
florescunt. dederunt odorem. Sic iam rũpun
ũ tur:tẽpus adueniet. &erunt uuȩ. Surge ꝓ
pera ueni ꝓxima mea speciosa mea. cosuba mea.
Hȩc quȩ superius ex posuimus. sponsa ñ audien¬
tib adolescentuliss sola sponsa audiens loquitꝰ.
Uolumus aut̃ & ipsius ĩa audire sermonẽ loqͤn¬
tis ad sponsã. Surge ueni ꝓxima mea. colũba
mea. & ueni coluba mea sub tegmine petrȩ.
& moyses integmine petrȩ ponitur. ut uideat
posteriora dĩ. In tegmine ante muralis. Primo

Expanded text:
videtur, verbi gratia, Moysen et unumquemlibet intelvidetur, verbi gratia, Moysen et unumquemlibet intelligere prophetarum recedentium in montes et deserta, audita est in terra nostra. Ficus produxit grossos suos. A ficu cognoscite parabolam. Cum ramus ejus tener factus fuerit, et folia miserit, scitote quia juxta est aestas. Vult nobis Dei eloquium nuntiare, post hyemem, post procellas, animarum appropinquasse messem, et ait: Ficus produxit grossos suos, vites florescunt, dederunt odorem. Si vites jam rumpunadveniet, et erunt uvae. Surge, veni, proxima mea, speciosa mea, columba mea. Haec quae superius exposuimus, sponsus, non audientibus adolescentulis, sed sola sponsa audiente, loquitur. Volumus autem et ipsius jam audire sermonem loquentis ad sponsam. Surge, veni, proxima mea, columba 532 mea, et veni, columba mea, sub tegmine petrae. Et Moyses sub tegmine petrae ponitur, ut videat posteriora Dei in tegmine antemuralis . Primum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ enĩ ait ramũ in me manentẽ & afferentem
fructũ. pater m̃s mundat: ut fructus maiores
afferat. Habeto fructus. & priora quȩ inte in
nis ad est. Uox turturis audita. ẽ interra nr̃a.
Non sine causa in sacrificiis ad sumitur. par
tuturum. aut duo pulli columbarũ. Nã idem
ualent. & nũqua dictũ est separatim pax. tan¬
tum modo columbarum. sed parturturũ aut
sacram̃tis & quȩ multi capere ñpossunt loqͥtus.
Inturturis appellatione signatur: ĩdest in eiꝰ
auis quȩ semꝑ in montiũ iugis & in arboꝵ
uertiqb cõmoratur. Inuallib autẽ & his quȩ ad
homines usq ꝑueniunt. columba ad sumttur. de¬
niq saluator q hominẽ. ẽ dignatus ad sumere. &
uenit adterras. multiq tc̃ cirta iordanem pecca¬
tores erant: idcirco sp̃c sc̃s ñ inturturẽ uertit᷑
s. columba fit. Inter nos ꝓpter hominũ multitu¬
dine. auis mansuetior conuĩsatur. Turtur aute

Expanded text:
nem enim ramum, ait, in me manentem et afferentem nem enim ramum, ait, in me manentem et afferentem fructum, Pater meus mundat, ut fructus majores afferat . Habeto fructus, et priora quae in te innis adest. Vox turturis audita est in terra nostra. Non sine causa in sacrificiis assumitur par turturum, aut duo pulli columbarum: nam idem valent, et numquam dictum est separatim, par tantummodo columbarum: sed par turturum, et Sacramentis, et quae multi capere non possunt, loquitur, in turturis appellatione signatur, id est, in ejus avis, quae semper in montium jugis, et in arborum verticibus commoratur; in vallibus autem, et his quae ad homines usque perveniunt, columba assumitur. Denique 531 Salvator, quia hominem est dignatus assumere, et venit ad terras, multique tunc circa Jordanem peccatores erant: idcirco Spiritus Sanctus non in turturem vertitur, sed columba fit. Inter nos, propter hominum multitudinem, avis mansuetior conversatur. Turtur autem
Abbreviated transcription (Latin):
tro post parietẽ nr̃m ꝓspiciens ꝑfenestras : emineñ
ꝑretia. Cum eminuerit: dicst tͥ. Respondit fratru¬
elis m̃s & dicit. Surge ueni ꝓxima mea: uiã fecit.
Concide retia sic ueni adme ꝓxima mea. Surge
ueni ꝓxima mea : speciosa mea : columba mea:
Cur ait surge : Cur ꝓpera : Ego ꝓte sustinui ra¬
biem tẽpestatũ. Ego fluctus qui ł debebantur
ex cepi: tristis ẽ facta anima mea ꝓpter te usq
ad mortẽ. Surrexi a mortuis fractis mortis
a culeis. & inferni uinculis dissolutis. Ldo dico
ł. surge ueni ꝓxima mea: speciosa mea: colũba
mea. qr suemps transsiuit : pliuia abuit sibi:
flores uisi ft̃ interra. Ego amortuis surgens:
tẽpestate conpressa. tranquillitatẽ reddidi.
& q scd̾m dispensationẽ carnis ex uirgine &¬
& uoluntate patris creui: & sapientia atq ae¬
tate ꝓfeci. flores uisi sunt interra. tẽpus sec¬
tionis adest. Sectio: remissio peccatoꝵ. Ẽ. Om¬

Expanded text:
tro post parietem nostrum, prospiciens per fenestras, eminens tro post parietem nostrum, prospiciens per fenestras, eminens per retia. Cum eminuerit, dicit tibi: Respondet fratruelis meus, et dicit: Surge, veni, proxima mea, viam tibi feci, conscidi retia: sic veni ad me, proxima mea: Surge, veni, proxima mea, speciosa mea, columba mea. Cur ait, Surge? Cur propera? Ego pro te sustinui rabiem tempestatum; ego fluctus, qui tibi debebantur, excepi. Tristis est facta anima mea propter te usque ad mortem . Surrexi a mortuis, fractis mortis aculeis, et inferni vinculis dissolutis, ideo dico tibi: Surge, veni, proxima mea, speciosa mea, columba mea: quia ecce hyems transivit, pluvia abiit sibi, flores visi sunt in terra. Ego a mortuis surgens, tempestate compressa, tranquillitatem reddidi. Et quia secundum dispensationem carnis ex Virgine, et voluntate Patris crevi, et sapientia et aetate profeci, flores visi sunt in terra, tempus sectionis adest. Sectio, remissio peccatorum est. Om
Abbreviated transcription (Latin):
sus. ibi mors inuenitur ascendens: ut legimus in
hieremia. Eoce mors ascendit ꝑfenestras ur̃as. Qn¬
do uideris mulierẽ ad concupiscendã eã: iã mor̾
ascendit perfenestras tuas. Eminens ꝑ retia. Intel¬
legerȩ qr inmedio laqueoꝵ ambulas. & subtus ma¬
chinas transeas inminentes. Omnia retib plena
st̃. Diabolus laqueis cuncta cõpleuit. Si aut̃ uene¬
rit tͥ senmo dĩ & ceperit eminere deretib: dices.
Anima nr̃a sic̃ passer erecta ẽ de laqueo uenantium:
laqueus contritus est & nos uberati sumus. Benedicti
nos dño qui fecit celum & terram. ⁊min& igitur
sponsus ꝑ retia: uiam tͥ faciens. Iħc descendit ad
terras: subiecit se retib mundi. Uidens magnũ
hominũ grege retib inpeditũ: nec eũ abalio nisi a
se posse conscindi. uenit ad retia: ad sumens corpus
humami. qd̾ inimicarum fortitudi nũ laqueris
tenebatur. Ea tͥ disrupit. & loqueris. Ecce hic re¬

Expanded text:
sus, ibi mors invenitur ascendens, ut legimus in sus, ibi mors invenitur ascendens, ut legimus in Jeremia. Ecce mors ascendit per fenestras vestras . Quando videris mulierem ad concupiscendum eam, jam mors ascendit per fenestras tuas. Eminens per retia. Intellige, quia in medio laqueorum ambulas, et subtus machinas transeas imminentes. Omnia retibus plena sunt: diabolus laqueis cuncta complevit. Si autem venerit tibi sermo Dei, et coeperit eminere de retibus, dicens: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium: laqueus contritus est, et nos liberatino, qui fecit coelum et terram . Eminet igitur sponsus per retia tibi viam faciens. Jesus descendit ad terras, subjecit se retibus mundi. Videns magnum hominum gregem retibus 530 impeditum: nec eum ab alio, nisi a se posse conscindi, venit ad retia, assumens corpus humanum, quod inimicarum fortitudinum laqueis tenebatur, ea tibi dirupit, et loqueris: Ecce hic re
Abbreviated transcription (Latin):
ti & consurgentes aduersus scientiã di: mon¬
tes aegyptioꝵ & allophaloꝵ. Uis scire qr simi¬
lis est fratruelis eiꝰ capreȩ aut himnulo cer¬
uorũ suꝑ montes bethel: Esto mons ęclesias¬
ticus: mons domus dĩ: & ueniet adte sponsus
similis capree uel hinnulo ceruoꝵ suꝑ monteᷤᷤ
bethel. Cernit sponsum appropinquasse ui¬
cinius. qui ante super montes uersabatur
& colles: adsimilat eum transilientẽ. atqsa¬
lientẽ. & post hȩc adse & alias adolescentulas
aduenisse cognoscens dicit. Foce hic retro
post panie. tẽ nr̃m. Si aedificaueris parietẽ
& feceris aedificationẽ dĩ: ueniet post pari¬
etẽ tuũ. ꝓspiciens ꝑfenestras. Una fenestra
unus. ẽ sensus: ꝑhc̃ ꝓspicit sponsus. Alia
fenestra. alius. ẽ sensus. & ph̃c sponfus solli¬
cutẽ contuet᷑. Ferqͦs enĩ seͥnsus ñ ꝑspicit sermo di :Q a
ciat sequens docebit exemplum. Ubi ñ ꝓspicit spon¬

Expanded text:
ti et consurgentes adversus scientiam Dei, monti et consurgentes adversus scientiam Dei, montes Aegyptiorum, et Allophylorum. Vis scire, quia similis est fratruelis meus capreae, aut hinnulo cervorum super montes Bethel? Esto mons Ecclesiasticus, mons domus Dei: et veniet ad te sponsus similis capreae vel hinnulo cervorum super montes Bethel. Cernit sponsum appropinquasse vicinius, qui ante super montes versabatur et colles: assimilat eum transilientem atque salientem, et post haec ad se, et ad alias adolescentulas advenisse cognoscens, ait: Ecce hic retro post parietem nostrum. Si aedificaveris parietem, et feceris aedificationem Dei, veniet post parietem tuum, prospiciens per fenestras. Una fenestra, unus est sensus: per hunc prospicit sponsus. Alia fenestra, alius est sensus: et per hunc sponsus sollicite contuetur. Per quos enim sensus non prospicit sermo Dei? Quiciat, sequens docebit exemplum. Ubi non prospicit spon
Abbreviated transcription (Latin):
tatem loci atq misterii. plenam possit ex pli¬
care rationem : O remus dm̃ ut nobis largia¬
tur sensum ad aperiendas scripturas: & pos¬
simus dicere. quomͦ aperiebat nob̃ iħc scrip¬
turas. Quid ignur dicimus : Quia dorcas hoc ẽ
caprȩa. scđm eoꝵ phisilogiã qui de naturis om¬
nium animalium disputant. ex insita sibi .ui.
nom̃ acceperit. Abeo autẽ qͦd acutius iuideat
serpentium in imicus apq bellator. ẽ. ita ut
sp̃u narium. eos ex trahat decauernis : & supe¬
rata pernitiȩ uenem. eoꝵ pabulo delectetur.
Forsitan saluator m̃s caprea sit iuxta: Ceruuꝰ
iuxta opera. Quȩ nã ista st̃ oꝑa: Interficit
ipse serpentes. contrarias fortitudines iugulat :
i dõ dicam ei. Tu contruusti capita draconum.
geruoꝵ suꝑ montes domus dĩ bethel. Bethel
quippe : interpretatur domus d̃ĩ. Non om̃s
montes domus dĩft̃ : sed hi qui montes ȩocłȩ
sunt. Inueniuntur qͥppe & alii montes erec¬

Expanded text:
tatem loci atque mysterii, plenam possit explitatem loci atque mysterii, plenam possit explicare rationem? Oremus Dominum, ut nobis largiatur sensum ad aperiendas Scripturas, et possimus dicere: Quomodo aperuit nobis Jesus Scripturas ? Quid igitur dicimus: quia dorcas, hoc est, caprea, secundum eorum physiologiam, qui de naturis omnium animalium disputant, ex insita sibi vi nomen acceperit? Ab eo enim quod acutius videat,serpentum inimicus ac debellator est, ita ut spiritu narium eos extrahat de cavernis, et superata pernicie veneni, eorum pabulo delectetur. Forsitan Salvator meus caprea fit juxta θεωρίαν: cervus juxta opera. Quaenam ista sunt opera? Interficit ipse serpentes, cum contrarias fortitudines jugulat. Ideo dicam ei: Tu 529 contrivisti capita draconum cervorum super montes domus Dei. Bethel quippe interpretatur, domus Dei. Non omnes montes domus Dei sunt: sed hi qui montes Ecclesiae sunt. Inveniuntur quippe et alii montes erec
Abbreviated transcription (Latin):
Saliens suꝑ montes. transsiliens suꝑ colles. Si
fueris mons: salit inte sermodi. Si ñ ualuer ᷤ
eẽ mons. sed fueris collis : secundus amonte.
transsiliet suꝑ te. Qũa uͦ pulchrel & conuem¬
entia
reb uocabula. Salit super montes ꝙ maiores sunt.
transilit super colles: qr minores it̃. Non transilit
suꝑ montes ñ salit suꝑ colles. Ecce hic uenit salienᷤ
suꝑ montes: transiliens suꝑ colles. Similis ẽ. fratru¬
elis m̃s capreȩ aut humulo ceruoꝵ inmontibus
bethel. Hec duo animalia inscripturis frequen¬
tius nominant᷑. Et quo amplius ad mireris:
sepius iuncta ponuntur. & hec st̃ ait quȩ man¬
ducabis. post paululũ inferens capreã & ceruũ.
Inp̃senti qͦq libro parit appellantur ceruus &
caprȩa. Quodãm enim. cognita sibi & uicina
ft̃. ista animalia. Caprea. id est dorcas. acutis¬
sime uid&: ceruus. interfector serpentiũ est.
Quis putas ẽ dignus e nobis: qui uixta digni¬

Expanded text:
Saliens super montes, transiliens super colles. Si Saliens super montes, transiliens super colles. Si fueris mons, salit in te sermo Dei. Si non valueris esse mons, sed fueris collis secundus a monte, transiliet super te. Quam vero pulchra et convenientia rebus vocabula. Salit super montes, quia majores sunt: transilit super colles, quia minores sunt. Non transilit super montes, non salit super colles. Ecce hic venit saliens super montes, transiliens super colles. Similis est fratruelis meus capreae, aut hinnulo cervorum in montibus Bethel. Haec duo animalia in Scripturis frequentius nominantur, et quo amplius admireris, saepius juncta ponuntur. Et haec sunt, ait, quae manducabis; post paululum inferens, capream et cervum. In praesenti quoque libro pariter nominantur cervus et caprea. Quodammodo enim cognata sibi et vicina sunt ista animalia. Caprea, id est dorcas, acutissime videt. Cervus interfector serpentum est. Quis, putas, est dignus e nobis, qui juxta digni
Abbreviated transcription (Latin):
iuro gͦ uos filiȩ hierusałe in uirtutib & in ui¬
rib agri. Cuiꝰ agri : Nempe illuis. cuiꝰ odor.
agri pleni que benedxit dñs. Si leuaueritis
os suscitaueritis caritate: quo ad usq uelit.
Uox fratruelis mei. Eoce hic uenit saliens
suꝑ om̃s montis. Hec adhuc loquitur ȩclesia.
ex hortans ad olescentulas ut ad sponsi p̃paren¬
tur aduentũ : si tam̃ uenirs uoluerit. & suum
illis p̃bere colloguiũ. Ad hc igitur loquente
ea. aduenit sponsus: quẽ digitu monstͣrat
& dicit. Eoce nic uenit saliens suꝑ monteᷤᷤ
Intellege sponsam amma beat̾a atq ꝑfecta
quȩ citius uideat. citius sermonis contẽplet᷑
ad uentũ: quȩ sibi sapientiã. sibi uenisse
sentiat carnatẽ. & dicat ñ uidentib fcce hic
uenit. Orate ut & ego possim dicere. Ecce hic
uenit. Si enĩ potuero dĩ disserere sermonẽ :
utiq ubi uallis: ñ ubi humilia loca. Quo uenit:

Expanded text:
juro ergo vos, filiae Jerusalem, in virtutibus et in vijuro ergo vos, filiae Jerusalem, in virtutibus et in viribus agri. Cujus agri? Nemagri pleni, quem benedixit Dominus . Si levaveritis et suscitaveritis charitatem: quoadusque velit vox fratruelis mei. Ecce hic venit saliens super montes. Haec adhuc loquitur Ecclesia exhortans adolescentulas, ut ad sponsi praeparentur adventum: si tamen venire voluerit, et suum illis praebere colloquium. Adhuc igitur loquente ea, venit sponsus, quem digito monstrat, et dicit: Ecce hic venit saliens super montes. Intellige sponsam , animam beatam atque perfectam, quae citius videat, citius sermonis contempletur adventum, quae sibi sapientiam, sibi venisse sentiat charitatem, et dicat non videntibus: Ecce hic venit. Orate ut et ego possim 528 dicere: Ecce hic venit. Si enim potuero Dei disserere sermonem, qutique ubi vallis, non ubi humilia loca. Quo venit?
Abbreviated transcription (Latin):
huerusale : o adolestantulȩ: quȩ in me ñdormit
qr uulnerata sum caritate : In uobis aut̃ quȩ
plures estis & ad olescentulȩ & filiȩ hierusalẽ:
dormit caritas sponsi. Ad iuiraui gͦ uos filiȩ
luerusale. si leuaueritis. & ñ solũ leuaueritis. sed
&ẽ si suscitaueritis que in uobis ẽ caritatẽ. Cre
ator uniũsitatis cũ uos conder&. inseruit cordib ur̃i
semina caritatis. Nc̃ aut̃e sic̃ alibi dicitur. iusti¬
cia dormit inea: sic dilectio dormitat inuobis:
catulus leonis. Ad huc infidelib & ur his qui cor¬
de sunt dubio: dormitat sermo quumis: Nigilat
inscĩs. dormit inhus qui tẽpestatib fluctuant. sus¬
citatur uͦ eoꝵ uocib qui cupiunt sponso uigilante
saluari. Statĩ fit eo ugilante tranquillitas. sta¬
tum undarũ moles conquiescunt: Spiritalibuf
contrariꝰ increpatur. fluctuũ rabies sil&. Illo
dormiente. tẽpestas. mors. & desperatio ẽ. Ad¬

Expanded text:
Jerusalem, o adolescentulae, quae in me non dormit, Jerusalem, o adolescentulae, quae in me non dormit, quia vulnerata sum charitate? In vobis autem, quae plures estis, et adolescentulae, et filiae Jerusalem, dormit charitas sponsi. Adjuravi ergo vos, filiae Jerusalem, si levaveritis, et non solum levaveritis, sed et suscitaveritum vos conderet, inseruit in cordibus vestris semina charitatis. Nunc autem, sicut alibi dicitur: Justitia dormivit in ea , sic dilectio dormitat in vobis:catulus leonis . Adhuc in infidelibus et in his qui corde sunt dubio, dormitat sermo divinus: vigilat in sanctis. Dormitat in his qui tempestatibus fluctuant: suscitatur vero eorum vocibus, qui cupiunt, vigilante sponso, salvari . Statim fit, eo vigilante, tranquillitas: statim undarum moles conquiescunt, spiritibus contrariis increpatur, fluctuum rabies silet. Illo dormiente, tempestas, mors et desperatio est. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
anni uitȩ indextera eiꝰ. Insinistra aut̃ illiꝰ
diuitiȩ & gła. Igitur leua eiꝰ subcapite meo ut
me faciat requiescere: & brachaũ sponsi fiat cer
expedit tͥ habere ceruicalia. quȩ lam̃tatio seqͣt᷑.
In e zechiel scriptũ ẽ. Ue eis qui consuunt
ceruicalia: subom̃s cubitu᷑ manus. Noli conse¬
rere ceruicalia. noli capiti aliunde requiem
querere. Habes sponsi leuã. sit subcapite tuo. &
dic. leua eiꝰ sub capite meo. Quȩ cũ habueris. om̃ia
tͥ que st̃ inlcua tribuunt᷑. Dicis qͥppe: insinistra
eiꝰ diuitie & gła. & dextera eiꝰ amplex abit᷑ me.
Totũ te sponsi dextera cõplectatur. longitudo qͥppe
& anni uitȩ indextera eiꝰ. Et obid longe uite
d̃s tuus dat tͥ. Adiuraui uos filie hierusalẽ: in
uirtutib & inuirib agri. Quid adiurat sponsa fi¬
lias hierusalẽ : Si leuaueritis & suscitaueritis ca¬
ritatẽ. Qũa dui caritas dormit inuobis. o filiae

Expanded text:
anni vitae in dextera ejus: in sinistra autem ipsius anni vitae in dextera ejus: in sinistra autem ipsius divitiae et gloria . Igitur laeva ejus sub capite meo, ut me faciat requiescere, et brachium sponsi fiat cervexpedit tibi habere cervicalia, quae lamentatio sequatur. In Ezechiele scriptum est: Vae his qui consuunt cervicalia sub omnia cubitu manus . Noli consuere cervicalia, noli capiti aliunde requiem quaerere: habes sponsi laevam; sit sub capite tuo, et dic: Laeva ejus sub capite meo; quam cum habueris, omnia tibi quae sunt in laeva tribuuntur. Dicis quippe, in sinistra ejus divitiae et gloria, et dextera ejus amplexabitur me. Totum te sponsi dextera complectatur. Longitudo quippe et anni vitae, in dextera ejus: et ob id longae vitae, Deus tuus dat tibi . 527 Adjuravi vos, filiae Jerusalem, in virtutibus et in viribus agri. Quid adjurat sponsa filias Jerusalem? Si levaveritis et suscitaveritis charitatem. Quamdiu charitas dormit Al. dormivit  in vobis, o filiae
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃be te iaculo electo: iaculo formoso. Siqͥdem
ds sagntarius ẽ. Audi scripturã de hoc eodem.
iaculo loqͤntẽ : immo tu ᷑ amplius admireris.
audi ipsum iaculũ qͥd loquatur. Posuit me
ut sagntã electam. & inpharetra sua serua¬
uit me: & dixͣ mͥ. Magnũ ẽ tͥ hoc uocari pu¬
erũ ineũ. Intellege sagita qͥd dicat: & quom
ado sit electa. Qua beatũ ẽ. hoc iaculo uulne¬
rari. hac sagnta fuerant uulnerati illi qui
Siqͥs sermone nr̃o. siquis scripture diuine
magisterio uulneratur. & potest dicere quia
uulnerata caritatis ego: Hunc & illud forsi¬
tan sequit᷑. Qͥđ forsitan dico : manifestã ꝓmo
sententiã. Sinistra eiꝰ subcapite meo.
& dertera eiꝰ amplexabitur me. hab& insinis¬
tra & indextera sermo dã sapientiã cũ ꝓ in¬
tellectus uarietate sit multiplex: in sub iacen¬
ti una ẽ. Ipse salomon de leua & dertera
sapientiȩ docuit dicens. Longitudo eñi &

Expanded text:
et praebe te jaculo electo, jaculo formoso: si quidem et praebe te jaculo electo, jaculo formoso: si quidem Deus sagittarus est. Audi Scripturam de hoc eodem jaculo loquentem; immo ut tu amplius admireris, audi ipsum jaculum quid loquatur. Posuit me ut sagittam electam, et in pharetra sua servavit me, et dixit mihi: Magnum est tibi hoc, vocari puerum meum . Intellige sagittam quid dicat, et quomodo a Deo sit electa. Quam beatum est hoc jaculo vulnerari! Hac sagitta vulnerati fuerant illi qui Si quis sermone nostro, si quis Scripturae divinae magisterio vulneratur, et potest dicere, quia vulneratae charitatis ego: hunc et illud forsitan sequitur. Quid forsitan dico? manifestam promo sententiam: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me. Habet et in sinistra, et in dextera sermo Dei sapientiam, quae cum pro intellectus varietate sit multiplex, in subjacenti una est. Ipse Salomon de laeva, et dextera sapientiae docuit, dicens: Longitudo enim et
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsũ. Non ꝓccimũ ex toto corłe. ex tota anima &
extota uirtute & ex tota m̃te. Rursum in qͥt diligite
inimicos ur̃os. & ñ ail posuit ex toto corde. Non est
in ordinatus sermo diuinus: nec inpossibilia p̾cͥpit.
Nec diligite inimicos ur̃os ut uosmotipsos: sed ta¬
tũ diligite inimicos ur̃os. Sufficit eis qͦs diligimus.
& odio ñ habemus: ꝓximũ uͦ ut tem& ipsũm:
Porro d̃m ex toto corde. & extota anima. & exrota
m̃te & extota uirtute. Si hȩc intellereris & intel¬
lecta cõpleueris: fecisti qd̾ sponsi sermone p̃cipit᷑.
Introducite me. indomũ uini: ordinate in me
aut̃ sponsa loquit᷑. Stipate me inmalis. Inquib
malis: Ut malũ inlignis siluȩ : ita fratruelis
m̃s inmedio filioꝵ. Idcirco inmalis eiꝰ stipate
me: qr uulnerate caritatis ego sum. Qũa pul¬
ch̃ru est. qũa decoꝵ a caritate uulmis accipere.
Alius iaculũ carnei amoris excepit. alius t̃re¬
na cupidine uulneratus ẽ: Tu nuda m̃bra tua

Expanded text:
rde, ex tota anima, et ex tota virtute, et ex tota mente. Rursus, inquit: Diligite inimicos vestros : et non apposuit, ex toto corde. Non est inordinatus sermo divinus, nec impossibilia praecipit, nec dicit: diligite inimicos vestros ut vosmetipsos: sed tantum, diligite inimicos vestros; sufficit eis, quod eos diligimus, et odio non habemus. Proximum vero, ut teipsum. Porro Deum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente, et ex tota virtute. Si haec intellexeris, et intellecta compleveris, fecisti quod sponsi sermone praecipitur: Introducite me in domum vini, ordinate in me autem sponsa quae loquitur: Stipate me in malis. In quibus malis? Ut malum in lignis silvae, ita fratruelis meus in medio filiorum. Idcirco in malis ejus stipate me: quia vulneratae charitatis ego sum. Quam pulchrum est, quam decorum a charitate vulnus accipere! 526 Alius jaculum carnei amoris excepit, alius ex terrena cupidine vulocratus est: tu nuda membra tua,
Abbreviated transcription (Latin):
riter. & apłi. Ad quos uͦ mittentis sermo
ponitur. tantum ꝓpħȩ sint. qͦd ego
suꝑfluum puto. & qr semel adtractatum
istius uocabuli uenimus: sciendum syleã
collegam pauli lingua hebrea apłm dici.
qui cum eo non nullas epłas scribit. et
uitiose siluanꝰ legitur ꝓsilea: cũi siluanũ
in apłoꝵ actibus non legimus. Exx plicit.

Expanded text:
riter et apostoli, ad quos uero mittentis sermo non riter et apostoli, ad quos uero mittentis sermo non ponitur, tantum prophetae sint; quod ego superfluum puto. et quia semel ad tractatum istius uocabuli uenimus, sciendum \'Silam\', collegam Pauli, lingua Hebraea \'apostolum\' dici, qui cum eo nonnullas epistulas scribit; et uitiose \'Siluanus\' legitur pro \'Sila\', cum Siluanum in apostolorum Actis nOlI legimus. XIX.
Abbreviated transcription (Latin):
te responderit. Soce ego mitte me : & dese¬
quenti tacuerit: intellegens nullum homi¬
num dignum ẽe qui dõ ꝑgera: & omnem
iter suum eiꝰ facer& esse qui mitter&. Qua
humilitatem dñs ad uertens qd̾ se secundis
putan&s indignum: imꝑauit sequentia dicẽs.
ħ ade. Septuaginta & dix̃. Ecce ego  mitte
me. Aquila & theodocion. Ecce adsũ mitte
me. Sy machus. Ecce. mitte me. Os qͥ uoca¬
uit ea qͣñ sunt quasi sint : & qui dix̃ egosum
qui sum: & alibi. qui ẽ. misit me: quosc̃q
uocauerit statim facit subsistere: qm̃ om̃ia
quȩ absq eo sunt non sunt. Unde ꝓpłia pur¬
gatus auitus. ausus .e. dicere. Ecce ego sum :
sic& in latinis codicib ꝓpter interp̃tum ua¬
rietatem. sum nonsit adpositum. Quidã ob¬
seruandum putant. ad quos ꝓphas mitten¬
tentis aut missi sermo dicatur: qͦd ẽ grecs
a posto lus dhanc esse differentiam uolunt:
ut qui cumq mittantur & ꝓpħe sint. pa¬

Expanded text:
te responderit: Ecce ego, mitte me, et de sete responderit: Ecce ego, mitte me, et de sequenti tacuerit, intelligens nullum hominem dignum esse, qui Deo pergeret, et omne iter suum ejus faceret esse, qui mitteret. Quam humilitatem Dominus advertens quod se secundis putaret indignum, imperavit sequentia, dicens: Vade. 21. Septuaginta: Et dixit: Ecce ego sum, mitte me. Aquila et Theodotion: Ecce adsum, mitte me. Symmachus: Ecce, mitte me. Deus qui vocauit ea, quae non sunt, quasi sint, et qui dixit: ego sum, qui sum, et alibi: qui est, misit me, quoscumque uocauerit, statim facit subsistere, quoniam omnia, quae absque eo sunt, non sunt. unde propheta purgatus a uitiis ausus est dicere: ecce ego sum, licet in Latinis codicibus propter interpretum uarietatem \'sum\' non sit adpositum. quidam obseruandum putant, ad quos prophetas \'mittentis\' aut \'missi\' sermo dicatur, quod est Graece \'apostolus\', et hanc esse differentiam nolunt, ut, quicnmque mittantur, et prophetae sint pa
Abbreviated transcription (Latin):
sit. In alio loco disputauimus s ne uidere¬
mur aliquid p̾terisse eoꝵ quas iudȩi uocañ
scientiam ponunt: nc breuit̃ illud attm¬
gimus. quare in hebreo sit positum &quis
ibit nobis. Sicut enim in genesi đr. faciamꝰ
hominẽ ad imagine & similttudine nr̃am.
rta & hinc puto dictum. qͥs ibit nobis. Nobis
aut̃ : quib aliis estimandum ẽ: nisi patri &
filio. & sp̃ui sc̃o  Quib uadit. quicũq eorum
obseqͥtur uoluntati. & in eo quidẽ qđ unius
loquentis ꝑsona ꝓponitur. aiuinitatis unitaᷤ
centis. ad sponsã. Surge ueni ꝓcima mea.
sponsa mea. columba mea. qr ecce hiemps
transsiit. pluuia abiit sibi. Quando enim
anima incogitatione tranquillitatẽ consentit.
quando supra petram fundata ẽ. & fides eius
alta radice fixa s̃: unuisi tẽptationum fluc¬
tus sibi ꝑ transeunt: & ei ñꝑtranseunt qͥ tẽp¬
tatur. Notandum aut̃ qͦm ad id qd̾ dñs dire¬
rat. que mittam. & qͥs ibit nob̾. ꝓpħa expar¬

Expanded text:
sit, in alio loco disputauimus. sed ne uideremur aliquid praeterisse eorum, quas Iudaei uocant scientiam ponunt, nunc breuiter illud adtingimus, quare in Hebraeo sit positum: et quis ibit nobis? sicut enim in Genesi dicitur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, ita et hic puto dictum: quis ibit nobis? «nobis\' autem quibus aliis aestimandum est, nisi patri et filio et spiritui sancto, quibus uadit, quicumque eorum obsequitur uoluntati? et in eo quidem, quod unius loquentis persona proponitur, diuinitatis est unitas; centis ad sponsam: surge, ueni, proxima mea, sponsa mea, columba mea, quia ecce hiems transiit, pluuia abiit sibi. quando enim anima in cogitationum tranquillitate consedit, quando supra petram fundata est et fides eius alta radice fixa est, uniuersi temptationum fluctus sibi pertranseunt et ei non peatranseunt, qui temptatur. notandum autem, quomodo ad ld, quod drat, quem mittam, et quis ibit nobis, Propheta ex par
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m unius esse substantiȩ. nec alia sp̃s uba
esse quam filii. nec aliud filium uississe qͣm
citur. Hȩc uͦ quȩ de orsum est. nescio an
plena sit gła. nͥ forte scđm psalmiste sensum
dicentis. dñi ẽ t̾ra & plenitudoᷤᷤ. nos qͦq dicamꝰ
Nos om̃s explenitudine eius accepimꝰ. Istam
domum sapientes mulicres ȩdificant: & in¬
sipientes dissipant. manib. De ista & ysaiaᷤᷤ
loquitur. Et erit innouissimis dieb pparat᷑
mons domis dñi insummis montib: os eleua¬
bit᷑ suꝑ colles. hȩc est domus: dequa & alibi.
supradictiis paulus. sacrata uoce testatur.
& moyses quidẽ fidelis in tota domo eiꝰ qͥsi
famulus: intestimonium eoꝵ quȩ dicenda
erant. Ap̃c uͦ: ut filius suꝑ domũ eiꝰ. Cinus
domus sumus nos: Si tam̃ principiũ sub̃ȩ
eius. usq ad finẽ firmũ teneamus. De hac &
ad thimotheum loquit᷑. Hȩc aut̃ scribo: utscias

Expanded text:
m unius esse substantiae nec alia spiritus uerba esse quam filii nec aliud filium iussisse quamcitur; haec uero, quae deorsum est, nescio an plena sit gloria, nisi forte secundum psalmistae sensum dicentis: domini est terra et plenitudo eius nos quoque dicamus Nos omnes ex plenitudine ejus accepimus . Istam domum sapientes mulieres aedificant, et insipientes dissipant manibus . De ista et Isaias loquitur: Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in summis montibus, et elevabitur super colles . Haec est domus, de qua et alibi supradictus Paulus sacra voce testatur: Et Moyses quidem fidelis in tota domo ejus, quasi famulus in testimonium eorum, quae dicenda erant. Christus autem ut Filius super domum ejus, cujus domus sumus nos: si tamen principium substantiae ejus usque ad finem firmum teneamus . De hac et ad Timotheum loquitur: Haec autem scribo, ut scias
Abbreviated transcription (Latin):
Incarbumculo lucens doctrina & manifesta¬
oculos. Qd̃ aut̃ ait. in manu habebat carbo¬
ne: manũ intellegamus operationẽ. ut ibs d
in manu linguȩ. mors & uita. & inpsalmo.
Cadent in manu gladii. Aut certe uere ma¬
nus apparuit: ut per similitudine humanȩ
forme. dũ manus cernitur porrigentis pro¬
płia ñ timeat. iuxta qd̃ ipsum dm & angłos
in humanas uidimus mutasse formas. ut
metus uidentib demeretur.  dquila.
Foce tetigit hoc labia tua. & receda. iniqͥtas
tua. & peccatum tuũ ꝓpiciabitur. Cȩteri in¬
terp̃tes in aquile uba consentiunt. Primum
necesse ẽ. ut labia nr̃a tangantur. Demn de¬
cum tacta fuerint fugetur inquitas. & cũ
iniquitas fuerit effugata : ꝓpiciet᷑ dñs. quia
peocatis nr̃is audiemus uocẽ dñi dicentis.
Quẽ mittam : & respondemus. Eoce ego.
mitte me. Septuaginta. Et audiui uocẽ
dñi dicentis. Qũe mitt̾a : & quis ibit ad po¬
płm istum: Aquila. theodocion. & simma¬

Expanded text:
in carbuin carbuoculos. quod autem ait: in manu habebat carbonem, manum intellegamus operationem, ut ibi: in manu linguae mors et uita et in psalmo: cadent in manu gladii. aut certe uere manus apparuit, ut per similitudinem humanae formae, dum manus cernitur porrigentis, propheta non timeat; iuxta quod et ipsum deum et angelos in humanas uidimus mutasse formas, ut metus uidentibus demeretur. 19.ecce tetigit hoc labia tua et recedet iniquitas tua et peccatum tuum propitiabitur; ceteri interpretes in Aquilae uerba consentiunt. primum necesse est, ut labia nostra tangantur; decum tacta fuerint, fugetur iniquitas; et cum iniquitas fuerit effugata, propitietur Dominus: quia peccatis nostris, audiemus vocem Domini dicentis: quem mittam? et respondebimus: ecce ego, mitte me. 20. Septuaginta: et audiui uocem domini dicentis: quem mittam et quis ibit ad populum istum? Aquila, Theodotion et Symma
Abbreviated transcription (Latin):
dotali semꝑ suppellectile̾ fuert. diuersas gr̃as
debemus accipere : quib multifarię & multis
mudis olim ds̃ patrib nr̃is locutus ẽ in ꝓpħis
Quia in hebreo ꝓcarbone calculus legitur
Cȩteris quoq superꝰ consonantib uidetur sermo
diuinus. calculi appellatione signari. Sic̃ eni
calculus genus e lapidis durissimi & rotundi
&om̃i puritate lenissimi: ita sermo dĩ qͥ neq
hereticoꝵ neq om̃iũ adũsarioꝵ potest contra¬
dictionib oedere calculus dđr. De hoc calculo
sepphora filium suum circũcidit. & iłis popłm
purgat auitiis. & in apocalipsi dñs pollicetur
uincentib ut accipiant calculũ: & scribatur
suꝑ eũ nom̃ nouum. Uidetur aut̃ m & bxxͣ.¬
in eo qd̾ antea transtuler̃. idẽ sensisse qđ cȩteri.
p̃tamur. genus lapidis fulgidi atq lucentis qͦm
etiam in .xiͦi. lapidib inuenimus. Siue igit᷑
calculum siue carbũculum lapidẽ accipimus.
in calculo diumi sermonis uarietas & rigor.

Expanded text:
dotali semper suppellectile fuerint, diuersas gratias debemus accipere, quibus niultifarie et multis modis olim deus patribus nostris locutus est in prophetis. quia in Hebraeo pro \'carbone\' \'calculus\' legitur ceteris quoque super hoc consonantibus, uidetur mihi sermo diuinus calculi appellatione signari. sicut enim calculus genus est lapidis durissimi et rotundi et omni puritate leuissimi, ita sermo dei, qui neque hereticorum neque omnium aduersariorum potest contradictionibus cedere, calculus dicitur. de hoc calcnlo Sephora filium circumcidit et Iesus populum purgat a uitiis; et in Apocalypsi dominus pollicetur uincentibus, ut accipiant calculum et scribatur super eum nomen nouum. uidetur autem  ἄνθρακα transtulerunt, idem sensisse quod caeteri. rpretamur, genus est lapidis fulgidi atque nitentis, quem etiam in duodecim lapidibus invenimus. Sive igitur calculum, sive carbunculum lapidem accipimus, in calculo divini sermonis veritas et rigor;
Abbreviated transcription (Latin):
benedictus qui uenit in nomine dñi. iuxta
hebreũ sensum iegere possumus. Obsecro dñe
saluum me fac. obsecro dñe bene ꝓsperare.
generalit᷑ mundu. Deniq matlieus qͥ euan¬
głm hebreo sermone conscripsit. ita po¬
suit osanna barra Uma. id ÷ osanna in
interra sed & incelo: ut iã dici aliquando cessar&.
in ebriatus ẽ gladius m̃s in celo. Hec interĩ iuxta
medi ocritatem sensus mei. dreuit᷑ strictĩq dic¬
taui. Ceterũ sciat beatitudo tua. in istiusmodi.
disputationib molestiã in legendo ñ debere subri¬
pere. ꝙ facile & nos potiuinus aliqͥa emt᷑iri qͦd exima
uoce soluer& questionẽ. sic̃ & ceteros fecisse monstra¬
uimus: s magis condec& obueritatẽ laborare paulisꝑ.
a peregrino aurẽ acoomodare sermoni: quã de alieni

Expanded text:
benedictus qui venit in nomine Domini, » juxta benedictus qui venit in nomine Domini, » juxta Hebraeum sensum legere possumus: « Obsecro, Domine, salvum fac; obsecro Domine, prosperare, generaliter \'mundum\'. denique Matheus, qui euangelium Hebraeo sermone conscripsit, ita posuit: \'osianna barrama\', id est \'osanna in in terra, sed et in caelo, ut iam dici aliquando cessaret: inebriatus est gladius meus in caelo. Haec interim iuxta mediocritatem sensus mei breuiter strictimque dictaui. ceterum sciat beatitudo tua in istiusmodi disputationibus molestiam in legendo non debere subrepere, quia facile et nos potuimus aliquid ementiri, quod exuna uoce solueret quaestionem, sicuti et ceteros fecisse monstrauimus. sed magis condecet ob ueritatem laborare paulisper et peregrino aurem adcommodare sermoni, quam de aliena
Abbreviated transcription (Latin):
& in am̃. & inplerisq factũ uidemus. ipsũ hebreũ
posuer̃ dicentes. os anna. Lucas igitur qͥ int̾ ȩuan
medicus & qui ingrecis ȩuangłm scripserit.qr se
uidit ꝓprietatẽ sermonis tranfferre ñposse: meliꝰ
arbitratus ẽ tacere quã id ponere qͦd legenti facent
questionẽ. Ad summã. sic̃ti nos inlatinã lingua
habemus int̃ iectiones quasdã. ut in sultando dica¬
mus. ua. & in admirando pape. & indolendo. heu.
& qͣndo silentiũ uolumus inperare strictis dentib
ina anna. int̃iectio dep̃cantis ẽ. Si exhis duob ue¬
lis cõpositu ubũ facere. dices. osi anna: siue ut
nos loqͥm᷑. osanna. media uocali elisa littera. dic
facere solemus inũsib id ẽ uirgilii: qͣndo mene¬
li incepto desistere uictã scandimus mͣͬ incepto
Aleph qͦq litteram pͥmã ũbi sequentis. ex trema
pͥoris ubi .a. inueniens. ex clusit qua ꝓpt̾ ad
questionis originẽ reũtamur. ubi nos legimꝰ
inlatino. o dñe saluũ fac. odñe bene c̃place:

Expanded text:
 in AMEN, et in plerisque factum videmus, ipsum Hebraeum posuerunt, dicentes, OSIANNA. Lucas igitur, qui inter omnmedicus, et qui Evangelium Graecis scripsit, quia se vidit proprietatem sermonis transferre non posse, melius arbitratus est tacere, quam id ponere quod legenti faceret quaestionem. 5. Ad summam, sicuti nos in lingua Latina habemus interjectiones quasdam, ut insultando dicamus vah, et in admirando papae, et, quando silentium nolumus imperare, strictis dentibus ur, anna interiectio deprecantis est. si ex his duobus uelis conpositum uerbum facere, dices \'osianna\' siue, ut nos loquimur, \'osanna\' media uocali littera elisa, sicuti facere solemus in uersibus, quando meneincepto desistere uictam ALEPH namque littera prima verbi sequentis, extremam prioris verbi AIN veniens excludit. Quapropter ut ad quaestionis originem revertamur, ubi nos legimus in Latino: « O Domine salvum me fac; o Domine bene complace:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ubi cȩteri posuer̃ uae illi scripser̃.M &. quia
osi anna qd̃ nos corrupte ꝓpt̃ ignorantiã dici¬
nius osanna. saluifica siuẽ saluum fac exprima¬
tur.om̃iũ int̃p̃tatione signatum ẽ. Nẽ illuo in
cura ẽ. qͥd sine adiectione saluandi solus. anna
sermo signifio&. Sciendũq qr in hoc loco ter
dicatur anna & primũ quidẽ ac scđ̃m eisdẽ
lnteris scribitur aleph . nuii. he: Tertiũ uero
manifestiorẽ tribuerte intellectũ. in ex u psal¬

Expanded text:
ut, ubi ceteri posuerant w δή, illa scripserit w. et quia \'osianna\', quod nos corrupte\'propter ignorantiam dicimus \'osanna\', \'saluifica\' siue \'saluum fac\' exprimatur, omnium interpretatione signatum est; nunc illud in cura est, quid sine adiectione saluandi solus \'anna sermo significet. sciendumque. quia in hoc loco ter dicatur \'anna\'; et primum quidem ac secundum eisdem litteris scribitur, aleph, nun, he, tertium uero manifestiorem tribueret intellectum, in centes