comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenit non hoc incȩ neglegentiȩ sed grauissimȩ necessi¬
cas fuit. Quia dũ ministri om̃s huius eccłȩ cam contrica¬
asperaq tempora. cũ formidine declinarent atq refugerent.
nulli eoꝵ poterat imponi. ut adurbem regiã inpalatio ꝑmansu¬
rus acceder&. Sed pꝰquã ur̃am dementiã om̃ipotentis dĩ gr̃a
disponente. adculmen imperu ꝑuenisse cognouer̃. ipsi quoq
suadente leticia. adur̃ã uestigia uenire festinant: qui illuc
prius accedere ualde timuerant: Sed quia eoꝵ quidam ita
senectute sunt debiles. ut labores ferre uix possint. quidam
uero ȩccłasticis uehement̃ implicant᷑: latorẽ p̃sentiũ qui
primꝰ om̃iũ defensoꝵ fuit. bene michi exlonga assiduitate
comꝑtꝰ ẽ. uita fide acmorib apꝓbatꝰ. hunc aptũ pietatis ur̃ȩ
uestigus ẽẽ. iudicaui: Unde cũ auctore dõ diaconẽ feci: & sub
celeritate transmittere studui. qui cuncta quȩ in his partib

Expanded text:
venit, non hoc meae negligentiae, sed gravissimae necessivenit, non hoc meae negligentiae, sed gravissimae necessitatis fuit, quia duasperaque tempora cum formidine declinarent atque refugerent, nulli eorum poterat imponi, ut ad urbem regiam in palatio permansurus accederet. At postquam vestram clementiam, omnipotentis Dei gratia disponente, ad culmen imperii pervenisse cognoverunt, ipsi quoque suadente laetitia ad vestra vestigia venire festinabant, qui illuc prius accedere valde timuerant. Sed quia eorum quidam ita senectute sunt debiles, ut laborem ferre vix possint, quidam vero ecclesiasticis curis vehementer implicantur; et lator praesentium, qui primus omnium defensorum fuit, bene mihi ex longa assiduitate compertus est, vita, fide ac moribus approbatus, hunc aptum pietatis vestrae vestigiis esse judicavi. Unde eum, auctore Domino, diaconem feci et sub celeritate transmittere studui, qui cuncta quae in iis partibus
Abbreviated transcription (Latin):
tiacdepssi animi subiectoꝵ. Uirtus cȩlestis gr̃ȩ inimicis uos
⁊eatiles faciat : pietas subditis benigno Quiescat fela¬
cisim demporib ur̃is inuniuersa republica. ꝓlata sub cau¬
surũ imagine p̃da  pacis. Cessent testamentoꝵ insidien
secura possessio: ut sine timore habere se gaudeant. quę
nonsunt abeis fraudib adquisica. Reformet᷑ iam singulis
subiuro piui imperii libertassua. Hoc namq inter reges
gentiũ &rei publicȩ imperatores distat: qđ regesgentiue
omini seruoꝵ sunt Imperatores uero rei publice. dñiliberor
urumq focas mandari sibi romanȩ sedis diaconũ cũ magna
humilitatis reuerentia postular& : gregorius ita rescripsit
Hionsiderare cum gaudiis & magnis actionib gratiarũ lib&.
quantas omnipotenti dño laudes debemꝰ: qđ remoto iugo
tristitie. adlibertatis tempora sub imperiali benignitatis ur̃
pietate puenimꝰ. Nam qđ ꝑmanere inpalacio iuxta anti¬
quã consuetudinẽ apłicȩ sedis diaconẽ ur̃a serenitas non mn¬

Expanded text:
iti ac depressi animi subjectorum. Virtus coelestis gratiae inimicis vos terribiles faciat, pietas subditis benignos. Quiescat felicissimis temporibus vestris universa respublica, prolata sub causarum imagine praeda pacis. Cessent testamentorum insidiae, ropriis secura possessio, ut sine timore habere se gaudeant quae non sunt ab eis fraudibus acquisita. Reformetur jam singulis sub jugo pii imperii libertas sua. Hoc namque inter reges gentium et reipublicae imperatores distat, quod reges gentium domini servorum sunt, Imperatores vero Reipublicae Domini liberorum. » 21. Cumque Phocas mandari sibi Romanae sedis diaconum cum magna humilitatis reverentia postularet, Gregorius ita rescripsit: « Considerare cum gaudiis et magnis actionibus gratiarum libet, quantas omnipotenti Dtristitiae, ad libertatis tempora sub imperiali benignitatis vestrae pietate pervenimus. Nam quod permanere in palatio, juxta antiquam consuetudinem, apostolicae sedis diaconem vestra serenitas non in
Abbreviated transcription (Latin):
maten ecdȩ fortitudine animifixus. ac stabilis ꝑmanera. Quo au¬
dico seuerus gradensis ep̃s eiusdem caput scismatis: cũ diuensis prin
capit eisiposse suasionib ab ono reuocare ꝓposito: Qddum ꝑficeren

Expanded text:
matris Ecclesiae fortitudine animi fixus ac stabilis permaneret. Quo aumatris Ecclesiae fortitudine animi fixus ac stabilis permaneret. Quo audito Severus, Gradensis episcopus, ejusdem caput schismatis, eum diversis primum cepit, si posset, suasionibus a bono revocare proposito.
Abbreviated transcription (Latin):
dna uussione Adbeati petri apłi limina cũ tius sequacib uenire te uolum
ut auat orrdõ aggregata sinodo. de ea quȩ inter uos uertitꝰ dubietate
Ubnueritus cũ gregoriosinodate subire conflictũ: adunitatẽ sc̃ȩ uniuer¬
salis eccłe mediante iohe rauennati pontifici remeauit. Sed cum pos
aaaspacur aid ꝓpria redissa. ab aliis scismaticis ꝓsuasus. non solũ ad
pristinũ uomitũ rediit: uerũ etiam mauricio dõ semꝑ auersi. ussio¬
pe subr praqua iubehat᷑ ut scismatici redire adimitatẽ ȩcdȩ minime
soterene reliquiis ep̃is eccłȩ se iungentib maximas seditiones conp¬
aretisuaꝙpẽ gregorius neminẽ iam reuertentiũ sine caucion
iuratoria penitꝰ suscipere satagebat. Qua p̃scĩta: huiusmodil itero
cidem pacrocio aexarcho commendabat. irminꝰ fr̃oscoepsnm¬
rediens nris ÷ epłis confirmatꝰ. quatinꝰ inuenire qđ agnouerat sinũ

Expanded text:
domini jussionem, ad beati Petri apostoli limina cum tuis sequacibus venire te volumus, domini jussionem, ad beati Petri apostoli limina cum tuis sequacibus venire te volumus, ut, auctore Deo, aggregata synodo, de ea quae inter vos vertitur dubietateUbi veritus cum Gregorio synodalem subire conflictum, ad unitatem sanctae universalis Ecclesiae, mediante Joanne Ravennati pontifice, remeavit. Sed cum post anni spatium ad propria rediisset, ab aliis schismaticis persuasus, non solum ad pristinum vomitum rediit, verum etiam Mauricii, Deo semper adversi, jussione surrepta qua jubebatur ut schismatici redire ad unitatem Ecclesiae minime cogerentur, reliquis episcopis Ecclesiae se jungentibus, maximas seditiones conflabat. Quapropter Gregorius neminem jam revertentium sine cautione juratoria penitus suscipere satagebat. Qua praestita hujusmodi litteris eidem Patricio exarcho commendabat: « Firminus, frater et coepistolis confirmatus, quatenus in verae quam agnoverat sinu
Abbreviated transcription (Latin):
adie calsa uenire uoluerint afflictionẽ: uł molestiam sustinere ꝓmicto
siue qđ absit mea uos durare dissensione contigerit: ad ꝓpria uos remeare.
quando uoluencis iuxta ꝓmissionẽ meã sinelesione. uł molestia relarẽ
romam uenire compellit dicens. Sicut gradientẽ ꝑ auia carpentem.
denubrectum tramitemtata drsfaiuditate complectit᷑ : itadenum
dedescrente cognitam ueritats uiam. maiori mer ore qũa ingaudio quo
deconuertente letatꝰ fuerat contristat᷑. Quia minoris excessus ẽ. uerita¬
de noncognoscere : quã ine adem agnita non manere Aliud que este
ꝗl abcurante commtti s aliud qđ ꝓscientiã ꝓpetrat᷑ Et nos quiden
quanto incorporatu te iam pridem fuisse mnimitatẽ ȩeclȩ gauisi fuera
abuncdiantius nunc dissociatũ ac atholica societate confundim᷑ Pro
qula re imminente latore p̃sentiũ. uixta xp̃ianissimi & serenissimi reri

Expanded text:
ad me causa venire voluerint, afflictionem vel molestiam sustinere permitto, ad me causa venire voluerint, afflictionem vel molestiam sustinere permitto, sive, quod absit, in ea vos durare dissensione contigerit, ad propria vos remeare quando volueritis, juxta promissionem meam, sine laesione vel molestia relaxareomam venire compellit, dicens: « Sicut gradientem per devia, carpentem denuo rectum tramitem, tota Dominus aviditate complectitur, ita demum de deserente cognde convertente laetatus fuerat contristatur, quia minoris excessus est veritatem non cognoscere, quam in eadem cognita non manere. Aliudque est quod ab errante committitur, aliud quod per scientiam perpetratur. Et nos si quidem quantum incorporaabundantius nunc dissociatum a catholica societate confundimur. Pro qua re imminente latore praesentium, juxta christianissimi et serenissimi rerum
Abbreviated transcription (Latin):
inuito  ut ad me ueniendi debeatis laborem assumere: quatinus pariter
conferentes quȩ uera & redemptorisunt placita. & com munit̃᷑ loquamui
& modis om̃ib teneamꝰ Ego uero diuinȩ ꝓtectionis grã suffragante:¬
satis facere uoħ. dequib dubitatis paratussum: Eccomfido de omni poceꝰ¬
tisdĩ nr̃i dementia : quiaita uob satis factio mea interius inherebit: ut
nichil caritatiur̃ȩ decetero : possit ambiguũ remanere. Nam illa quȩ
leo sc̃issimus papa : ita & nos sapimus. sequimur. actenemus. nec abeari
fide aliquomodo dissentimus Sedquia plus psona p̾sens quam epła sacis¬
facit hortor dileccissimifrs. ut adme ueni̾re sicut p̃fatus sum debeatis
dum modo ratione ꝑceptã a concordia uniuersalis ȩcdȩ dissensio uos nulla
dissotice. Hoctamen cerca urãsit caritas : quia uos & cumaffectu quodec&
suscipio &cum grã relaxabo. Nec aliquam uos uel quoscumq alios quiꝓhac

Expanded text:
invito, ut ad me veniendi debeatis laborem assumere, quatenus pariter invito, ut ad me veniendi debeatis laborem assumere, quatenus pariter conferentes, quae vera et Redemptori nostro sunt placita, et communiter loquamur, et modis omnibsatisfacere vobis de quibus dubitatis paratus sum, et confido de omnipotentis Dei nostri clementia, quia ita vobis satisfactio mea interius inhaerebit, ut nihil charitati vestrae, de caetero possit ambiguum remanere. Nam illa quae cessor noster Leo sanctissimus papa, ita ea et nos sapimus, sequimur, ac tenemus, nec ab earum fide aliquo modo dissentimus. Sed quia plus persona praesens quam epistola satisfacit, hortor, dilectissimi fratres, ut ad me venire, sicut praefatus sum, debeatis, dummodo, ratione percepta, a concordia sanctae universalis Ecclesiae dissensio vos nulla dissociet. Hoc tamen certa sit vestra charitas quia vos et cum affectu quo decet suscipiam et cum gratia relaxabo, nec aliquam vos vel quoscumque alios qui pro hac
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris grã claruisse ꝓnunciamꝰ. liberam quoq tribuendo licentiam
adtuũ monasteriũ intuo te loco uel ordine iuchilominus remeare:
cismaticos ad recipiendam satis facdonẽ uenire gregorius inuitabat
¶uib etiam sinu quã adunitatẽ ȩcdȩ redire uoluissent: nullam
se facturum uolentiam ꝓmittebat: Unde petro exꝓuidentio ep̃is
de ista scribensait Dĩ quiletat᷑ inunitate fideliũ : & reuelat querentib
ueritatẽ: cordi nr̃o dilectissimi fr̃s aperiat. quanto uos desiderio ingremio
cupiam sc̃ẽ uniuersalis ȩccłȩ contineri. & eius manere unitate eoncor¬
des Quodfore nondubito : si abiecto contentionis stimulo satis fieri
uobis ueracit̃ dehis quib ẽ. dubietas incendatis Remeantis autem
castoru notaru mei edoctus relatione sũ: fraternitatẽ ur̃am ad me
habere desiderium ueniendi. si ꝓmissũ fuerit. quia nullam molestiam
sustinebit Hocergo cognoscens & opto: & succensus ardore caritatis

Expanded text:
Salvatoris gratia claruisse pronuntiamus, liberam quoque tribuendo licentiam ad tuum monasterium in tuo te loco vel ordine nihilominus remeare. » 37. Schismaticos ad recipiendam satisfactionem venire Gregorius invitabat, quibus etiam, si nusquam ad unitatem Ecclesiae redire voluissent, nullam se facturum violentiam promittebat. Unde Petro et Providentio, episcopis de Istria, scribens, ait: « Deus qui laetatur in unitate fidelium et revelat quaerentibus veritatem, cordi vestro, dilectissimi fratres, aperiat quanto vos desiderio in gremio cupiam sanctae universalis Ecclesiae contineri, et in ejus manere unitate concordes. Quod fore non dubito, si, abjecto contentionis stimulo, satisfieri vobis veraciter de his quibus est dubietas intendatis. Remeantis autem Castorii notarii mei relatione edoctus sum fraternitatem vestram ad me habere desiderium veniendi, si promissum fuerit quia nullam molestiam sustinebit. Hoc ego cognoscens et opto, et succensus ardore charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nouimꝰ medicos fecimꝰ requiri : & qđ singuli senser̃ qͥdue
dictauer̃ sc̃itati ur̃ȩ scriptũ misimꝰ. Qui tamen qͥetẽ & silen¬
tiũ p̃om̃ib dictant: quã situa frat̾nitas insua ęccła possit
habere ualde sum dubius. Nideo uidet᷑ michi ut ordina
uł qͥ ep̃i curã gerere. hospitalitatẽ & suscẽptionẽ possit ex hi¬
bere: qͥue monasterus custodiendis p̃eẽ. tua frat̾nitas adm¬

Expanded text:
novimus medicos fecimus requiri, et quid singuli senserint, quidve novimus medicos fecimus requiri, et quid singuli senserint, quidve dictaverint, sanctitati vestrae scriptum misimus. Qui tamen quietem et silentium pre omnibus dictant; quam si tua fraternitas in sua aecclesia possit habere, valde sum dubius. Et ideo videtur mihi, ut ordinatvel qui episcopii curam gerere, hospitalitatem et susceptionem possit exhibere, quive monasteriis custodiendis preesse, tua fraternitas ad
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ȩ suscepi epłam. & sanũ de ea corporis molestia quam
audierã agnoscens : exultaui uehement̃. quia tanta leticia¬
cordis secuta ẽ : quanta prius tristiciȩ amaritudo p̃cesserat
cimus enĩ quia  om̃ipotentis dĩ adiũcorio: multoꝵ salus ẽ. uita
nos aliquis uenit : cure nobis ẽ decorporis urĩ sospitate reqͥ
Sed peccatis meis facientib. & semꝑ audio quȩ me tedet audire:
quia intanta te nouitate atq debilitate adhuc inuob̾ referunt
podagre dolores ex crescere: Sed oro omnipotentẽ dm̃: ut
omnia quȩ inur̃o corpore agunt᷑. ad salutẽ animȩ dirigant᷑
lagella temporalia ȩternã uob quietẽ p̃parent: & ꝑ eos
dolores quicũ fine sunt gaudia uob sine fine concedãt
nates homines graussimo merore. me inuenerunt ꝑcussũ:
quia frat̃nitatẽ tuã retuler̃ deuomitũ sanguinis egrotare
Ex quarẽ sollicite & singulatim eosquos hic doctos lectionẽ

Expanded text:
vestrae suscepi epistolam, et sanum de ea corporis molestia quam vestrae suscepi epistolam, et sanum de ea corporis molestia quam audieram agnoscens, exsultavi vehementer, quia tanta cordis laetitia secuta est quanta prius tristitiae amaritudo praecesserat. Scimus enim quia in omnipotentis Dei adjutorio multorum salus est vita nos aliquis venit, curae nobis est de corporis vestri sospitate requirere. Sed peccatis meis facientibus, et semper audio quae me taedet audire, quia in tanta tenuitate atque debilitate adhuc in vobis referunt podagrae dolores excrescere. Sed oro omnipotentem Dominum, ut omnia quae in vestro corpore aguntur, ad salutem animae dirigantur, flagella temporalia aeternam vobis quietem praeparent, et per eos dolores qui cum fine sunt gaudia vobis sine fine concedat. nates homines gravissimo me moerore invenerunt percussum, quia fraternitatem tuam retulerunt de vomitu sanguinis aegrotare. Ex qua re sollicite, et singulatim eos quos hic doctos lectione
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m : romȩ ꝓcorporis sui molestia retinemꝰ. & quia nunc
adsuã non ual& eccłam remeare: ꝓpterea eo absente ȩccłae
ipsus fraternitati tuȩ uisicationis oꝑam p̃uidimꝰ delegandam
temuniuersis habitantib arimini. Siurãm culꝑam filii dilec¬
tissimi intentius uelitis adtendere: assidua uos apud dm̃
adhocusq ꝑduxit : ut molestiã corporalem incurrer&: quã¬
uisin eo nichil de isquȩ nobsunt scripta cognouimꝰ. sed solam
inesse debilitatẽ uidimꝰ. ꝓqua eũ hic retinere curauimus
tem culogio pacriarchȩ alexandrino Ante hoc temporis
bonifacu cartularis responsalis mei quĩ inurbȩ regia demora
uehement̃ me scripta turbauerunt quȩ dicebant dulcissimã
michi atq suauissimã sc̃itatẽ ur̃am defectũ corporei luminis
ptulisse. Ex quib scriptis graui merore ꝑcussussũ : sed subito
creatoris ac redemptors nr̃i grã ꝓsperante : beatitudinis

Expanded text:
trum, Romae pro corporis sui molestia retinemus; et quia nunc trum, Romae pro corporis sui molestia retinemus; et quia nunc ad suam non valet ecclesiam remeare, propterea, eo absente, ecclesiae ipsius fraternitati tuae visitationis operam providemus delegandam. » Item universis habitatoribus Arimini: « Si culpam vestram, filii dilectissimi, intentius velitis attendere, assidua vos apud Deum ad hoc usque perduxit, ut molestiam corporalem incurreret, quamvis in eo 158 nihil de his quae nobis sunt scripta cognovimus, sed solam inesse debilitatem vidimus, pro qua eum hic retinere curavimus. » Item Eulogio patriarchae Alexandrino: « Ante hoc temporis Bonifacii chartularii responsalis mei, qui in urbe regia demoratur, vehementer me scripta turbaverunt, quae dicebant dulcissimam mihi atque suavissimam sanctitatem vestram defectum corporei luminis pertulisse. Ex quibus scriptis gravi moerore perculsus sum, sed subito Creatoris ac Redemptoris nostri gratia prosperante, beatitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis dominicẽ precibus expietur
anta compassionis grã circa om̃s gregorius redundabat : ut
alterius infirmitatẽ. in suo corꝑdre hunc sustinuisse siuelis
aspicias. Unde iohi rauennati ep̃o scribens ait Dominicis¬
mandatis p̃cipim᷑ ꝓorimos sicut nosmo ipsos diligere : eorumq
languorib tamquã ꝓpriis infirmitatib condolere Quorũ
memor urã fraternitas competenti sibi more castoriũ fr̃ẽm
post modũ ꝑexcrescenti molestia corporis. in rauennati
urbe suscipere. Unde non solũ nos impensȩ caritatis. sed & dm̃i
uob fecistis ꝓcildubio debitorẽ: cui infr̃is infirmitate condoluisse
ꝓpbamini. ipsumq egrũ insui menbri molestia. non so. ũ uisi¬
tasse sedetiam suscepisse. Quẽ quidem ipse ꝓsua simplicitate
illic ordinare omnino rennuebam : sed petentiũ importuni¬
tas fecit. ut contradicere nullatenꝰ pocuissem. Si autẽ fieri

Expanded text:
resurrectionis Dominicae precibus expietur. resurrectionis Dominicae precibus expietur. » 52. Tanta compassionis gratia circa omnes Gregorius redundabat, ut alterius infirmitatem in suo corpore hunc sustinuisse, si velis, aspicias. Unde Joanni, Ravennati episcopo, scribens, ait: « Dominicismandatis praecipimur proximos sicut nosmetipsos diligere, eorumque languoribus tanquam propriis infirmitatibus condolere. Quorum memor vestra fraternitas compepostmodum pro excrescenti molestia corporis in Ravennati urbe suscipere. Unde non solum nos impensae charitatis, sed et Deum vobis fecistis procul dubio debitorem, qui in fratris infirmitate condoluisse probamini, ipsumque aegrum in sui membri molestia non solum visitasse, sed etiam suscepisse. Quem quidem ipse pro sua simplicitate illic ordinare omnimode renuebam, sed petentium importunitas fecit ut cont
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ipsi ueritati contra dicit: Aliud quoq adme platũ ẽ.
uob apuersis hominib eẽ p̃dicatũ : ut dominicoꝵ die nullus
debeat lauare: Etquidem si ꝓluxu animi atq uoluptati
quis lauari appetit: hoc fieri nor reliquo quolib& die
concedimꝰ. Si autẽ ꝓnecessitate corpors: hoc nec dominico
die ꝓhibemꝰ. Scriptũ quippe ẽ Nemo carnẽ suã odio habebit:
sed nutrit & fau& eã Etrursus scriptũ ẽ Carniscurã nefece¬
ritis in concupiscentus. Qui igit᷑ carnis curã in concupiscentiis
fieri ꝓhib&: ꝓfecto innecessitatib concedit Namsi dominicoꝵ
die corpꝰ lauare peccatũ ẽ: lauari ergo die dominico nec
facies deb&: Si autẽ hoc incorporis parte concedit᷑: curhoc
exigente necessitate toto corpori deneget᷑: Dominicoꝵ uero
die alabore terreno cessandũ ẽ. atq omnimodo orationibus
insistendũ : ut siquid neglegentiȩ ꝑsex dies agitur ꝑdiem

Expanded text:
nisi ipsi Veritati contradicit? Aliud quoque ad me perlatum est, nisi ipsi Veritati contradicit? Aliud quoque ad me perlatum est, vobis a perversis hominibus esse praedicatum, ut Dominico die nullus debeat lavari. Et quidem si pro luxu animi atque voluptate quis lavari appetit, hoc fieri nec reliquo quolibet die concedimus. Si autem pro necessitate corporis, hoc nec Dominico die prohibemus. Scriptum quippe est: Nemo umquam carnem suam odio habet, sed nutrit, et fovet eam . Et rursum scriptum est: Carnis curam ne feceritis in concupiscentiis . Qui igitur carnis curam in concupiscentiis fieri prohibet, profecto in necessitatibus concedit. Nam si Dominico die corpus lavare peccatum est, lavari ergo die eodem nec facies debet. Si autem hoc in corporis parte conceditur, cur hoc, exigente necessitate toti corpori denegetur? Dominico vero die a labore terreno cessandum est, atque omni modo orationibus insistendum, ut si quid negligentiae per sex dies agitur, per diem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc desabbato eẽ. seruandũ : dicat necesse ÷ carnalia sacrificia
ꝑsoluenda . dicat p̃ceptũ quoq decircũcisione corporis adhuc̃
usq retinendũ. sed contrase paulũ apłm audiat dicentẽ: Si
scriptũ ẽ: spiritalit᷑ accepimꝰ . spiritalit̃ retinemꝰ : Sabbatũ
autẽ : requies dicit᷑. Uerũ autẽ sabbatũ: ipsũ redemptorem
nr̃m ił im xp̃m dñm habemꝰ. & quilucẽ fidei cognoscit. si
peccata concupiscentiȩ admentẽ poculos trahit : indie sabb.
onera pportas introducit Nonergo indie sabbati onera
ꝑportas introducimꝰ : si in redemptoris nr̃i constituti. pon¬
dera peccati adanimã ꝑsensus corporeos non trahamꝰ Nam
isdem dñs ac redemptor nr̃ multa indie sabbatilegit᷑ õperatꝰ.
ita ut uideos rep̃henderẽ dicens. Quis ur̃m bouẽ aut asinum
suũ non soluit indie sabbati & ducit adaquare: Siergo ipsa

Expanded text:
hoc de Sabbato esse servandum, dicat necesse est etiam carnalia sacrificia hoc de Sabbato esse servandum, dicat necesse est etiam carnalia sacrificia persolvenda; dicat praeceptum quoque de circumcisione corporis adhuc usque retinendum. Sed contra se Paulum apostolum audiat dicentem: Si scriptum est spiritaliter accipimus, spiritaliter retinemus. Sabbatum autem requies dicitur. Verum autem Sristum Dominum habemus; et qui lucem fidei cognoscit, si peccata concupiscentiae ad mentem per oculos trahit, in die Sabbati onera per portas introducit. Non ergo in die Sabbati onera per portas introducimus, si in Redemptoris nostri gratia constituti, pondera peccati ad animam per sensus corporeos non trahamus. Nam idem Dominus ac Redemptor noster multa in die Sabbati legitur operatus, ita ut Judaeos reprehenderet, dicens: Quis vestrum bovem, aut asinum suum non solvit in die Sabbati, et ducit adaquare ? Si ergo ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
dam ortanȩ cuutatis ep̃m iudaicas tunc primũ pellitias intro¬
ducere molientẽ. adõ aduersatꝰ ẽ: ut ei palatinã ꝓcessionem
uell& adimere : nisi suꝑsticiosȩ gentis uestib abiurando cum
sacerdotalib infulis consuetudinalit̃ ꝓcedere studusse
gregorius continuando talit̃ refutauit: Pęruenit ad me
quosđam ꝑuersi sp̃s homines. praua inter uos aliqua & sc̃ę fidei
aduersa seminasse : ita ut die sabbati aliquid operari ꝓhiberent
Quos quid aliud nisi antixpiste p̃dicatores dixerim: qui ueniens
diem sabbatũ atq dominicũ ab om̃i faci& oꝑe custodiri: Quia
enim morise & resurgere simulat: Haberi inueneratione
uult dominicũ diem. Ꝙ quia udaizare popłm compellit
ut exteriorem ritũ legis reuoc&. & sibi iuideoꝵ ꝑfidiam subdat:
onera ꝑportas uras die sabbati. Iamdiũ teneri potuit: quam¬
diu legem licuit iuxta litterã custodire: At post quã gr̃ã

Expanded text:
dam Hortanae civitatis episcopum, Judaicas tunc primum peliicias introdam Hortanae civitatis episcopum, Judaicas tunc primum peliicias introducere molientem, adeo aversatus est, ut ei palatinam processionem vellet adimere, nisi superstitiosae gentis vestes abjurando, cum sacerdotalibus infulis consuetudinaliter procedere studuiGregorius taliter refutavit: « Pervenit ad me quosdam perversi spiritus homines, prava inter vos aliqua, et sanctae fidei adversa seminasse, ita ut die sabbati aliquid operari prohiberent. Quos quid aliud nisi Antichristi praedicatores dixerim? Qui veniens, diem sabbatum atque Dominicum, ab omni faciet opere custodiri. Quia enim mori se simul et resurgere simulat, haberi in veneratione vult diem Dominicum. Et quia Judaizare populum compellit, ut exteriorem ritum Legis revocet, et sibi Judaeorum perfidiam subdat, onera per portas vestras die Sabbati : tandiu teneri potuit, quamdiu Legem licuit juxta litteram custodiri. At postquam gratia
Abbreviated transcription (Latin):
istorũ bibã. Quã quia fudit & bibere noluit : scriptum est
libauit eam dño. Si igit᷑ ab armato rege insacrificiũ dĩ uersa est
aqua contempta. pensemꝰ quale sacrificiũ om̃ipotenti dõ rex
obtulit. qui ꝑ amore illius non aquã sedaurũ accipere contẽpsit:
Itaq fili excellentissime fident̃ dicã : quialibasti aurũ dño. quod
contra eũ habere nullomodo uoluisti. Ꝙ cetera
Idum adhuc pubesceremꝰ oculis nr̃is consperimꝰ: consuetudo
uetꝰ obtinuit : ut om̃is illius suꝑsticionis homines quantacũq
pulcherrima mercimonia detulissent: numquã pontifica¬
sib alloquiis fruerent᷑ : nũquã obtutib apłicis potirentur
Sed ex tra uelũ longissime porticꝰ. non quidem inscamnis. sed
inmarmoreo pauimento sedentes suscepta p̃cia numerabant.
ne uidelic& uiderent᷑ aliquid demanu pontificis accepisse
Nam reuerendȩ memorie nicholaus pontifex : arseniũ quon¬

Expanded text:
hominum bibam. Quam quia fudit et bibere noluit, scriptum est: hominum bibam. Quam quia fudit et bibere noluit, scriptum est: Libavit eam Domino. Si igitur ab armato rege in sacrificium Dei versa est aqua contempta, pensemus quale sacrificium omnipotenti Deo rex obtulit qui pro amore illius non aquam, sed aurum accipere contempsit. Itaque, fili excellentissime, fidenter dicam quia libasti aurum Domino, quod contra eum habere noluisti. Madum adhuc pubesceremus, oculis nostris conspeximus, consuetudo vetus obtinuit ut omnes illius superstitionis homines quantumcunque pulcherrima mercimonia detulissent, numquam pontificalibus alloquiis fruerentur, nunquam obtutibus apostolicis potirentur, sed extra velum longissimae porticus, non quidem in scamnis, sed in marmoreo pavimento sedentes, suscepta pretia numerabant, ne videlicet viderentur aliquid de manu pontificis accepisse. Nam reverendae memoriae Nicolaus pontifex, Arsenium, quon
Abbreviated transcription (Latin):
impende nec quicquã dominos eoꝵ dep̃cio quo lib& modo
recipere patiaris. Qui ñ solũ hoc dampno multandͥ.
munerib ludificare solebat: nonsolũ nil ab eispenitꝰ
accipiebat. quin immo eoꝵ munera gregorus execra.¬
bilia uidicabat. Unde recharedo regi. u uisi gatharũ .
pꝰcetera scribit dicens P reterea indico quia creuit deurõ
ope inlaudib dĩ hoc qđ dilectissimo filio meo probino prbo
narrante cognoui. Quicũ ur̃a excellentia constitutionẽ
fuerat rectitudinẽ ur̃ẽ mentis inflectere pedumar̾ũ sien¬
mã offerendo molitisunt. Quam excellentia ur̃a contẽp¬
sit: ut in om̃ipocencisdĩ placere iudicio require hs: auro
innocentiam p̃tulit. Qua inre michi dauid regis factũ ad me¬
moriã uenit: Cuidum concupita aqua decister na bethlemi¬
tica quȩ int̾ hostiles cuneos habebat᷑. ab obsequentib militib
fuiss& oblata : ꝓtinus dix̃. Absit ame : ut sanguinẽ hominũ

Expanded text:
impende, nec quidquam dominos eorum de pretio quolibet modo impende, nec quidquam dominos eorum de pretio quolibet modo recipere patiaris, qui non solum hoc damno mulctandi, muneribus ludificare solebat, non solum nil penitus ab eis capiebat, quinimmo eorum munera Gregorius execrabilia judicabat. Unde Recaredo, regi Wisigothorum, egra stetit. Praeterea indico quia crevit de vestro opere in laudibus Dei hoc quod dilectissimo Filio meo Probino presbytero narrante cognovi, quia cum vestra excellentia constitutionem rolata fuerat, rectitudinem vestrae mentis inflectere pecuniarum summam offerendo moliti sunt; quam excellentia vestra contempsit, et, omnipotentis Dei placere judicio requirens, auro innocentiam praetulit. Qua in re mihi David regis factum ad memoriam venit: cui dum concupita aqua de cisterna Bethlehemitica, quae inter hostiles cuneos habebatur, ab obsequentibus militibus fuisset allata, protinus dixit: Absit a me ut sanguinem justorum
Abbreviated transcription (Latin):
tat. quia dum suꝑstitiose secte mancipia domĩnos suos ad fidem
p̃cedentia seruicio eoꝵ aꝑta redigi iura ꝓhibeant. quantõ
quia nec patris eẽ. seruus potuit quem lib& expraua pociu
presumptione pena: posse uenientẽ delegib sustinere:
Uircumcidi saltem paganoꝵ neminẽ gregorius ꝑmitdebat
quã obrem leoni catenensi ep̃o. Res inquit ad nos omnino
detestabilis. & legib inimica ꝑuenit. Quȩ siuera ẽ. frater¬
nitatẽ tuã uehement̃ accusat : quia deminori sollicitu¬
dine ꝓbat eẽ culpabilẽ Comperimꝰ autẽ qđ uidei uel¬
samarei degentes catenȩ pagana mancipia emerint:
atq ea circũcidere ausũ temerario p̃sumpserint Idcirco
necesse ẽ : ut omnimodo zelũ in hoc causa sacerdocalẽ
exerceas: & cũ om̃i hȩc uiuacitate ac sollicitudine studeas
pscrutari: Etsuta reppereris: mançipia ipsa sine mora
inlibtatẽ modis om̃ib undica. & eccłasticã tuitionem

Expanded text:
tat, quia dum superstitiosae sectae mancipia dominos suos ad fidem tat, quia dum superstitiosae sectae mancipia dominos suos ad fidem praecedentia servitio eorum aperte redigi jura prohibeant, quanto quia nec patris esse servus potuit, quem liquet ex prava potius praesumptione poenam posse venientem de legibus sustinere. » 48. Circumcidi saltem paganorum neminem Gregorius permittebat. Quamobrem Leoni, Catanensi episcopo: « Res, inquit, ad nos omnino detestabilis et legibus inimica pervenit, quae, si vera est, fraternitatem tuam vehementer accusat, quia eam de minori sollicitudine probat esse culpabilem. Comperimus autem quod Samaraei degentes Catanae, pagana mancipia emerint, atque ea circumcidere ausu temerario praesumpserint. Atque idcirco necesse est ut omni modo zelum in hac causa sacerdotalem exerceas, et cum omni hoc vivacitate ac sollicitudine studeas perscrutari; et si ita repereris, mancipia ipsa sine mora in libertatem modis omnibus vindica, et ecclesiasticam eis tuitionem
Abbreviated transcription (Latin):
liaterre : quoꝵ terror accremor quia ẽẽ suꝑ animalia
terre p̃cipit᷑ ꝓfecto ẽẽ. suꝑ homines ꝓhibet᷑: Homo quippe
brucis animalib : non autẽ hominib ceteris natura p̃latꝰ ẽ
Etidcirco ei dr̃: uc ab aħimalib & non ab homine timeatur
si psi eos ad xpistianitatẽ subse quebant᷑ : nullomodo reuoca
questus nob ẽ. cũsit dexpistianis natꝰ parentib : a quodã
xpistiano samareo qđ dici scelus ÷ seẽẽ. donatũ & dum
huius modi suꝑsticionis homines xpistiana quolib& modo
mancipia possidere. nec ratio legis. nec reuerentia religio¬
seruicio ꝑmansisse. Sedquia eiusdem samarei filius post
quinq annos factꝰ dr̃ xpistianus. & supͣ scriptũ felicẽ in eiꝰ seruiciũ
quantũ ipse dicit quidam nitunt᷑ redigere : sc̃ĩtas urã hȩc quȩ
ȩdoctisumꝰ diligent̃ inquirat Ꝙsi ita eis eẽ. constiterit eum
tueri studeat: & anullo sub qualib& occasione grauari ꝑmit¬

Expanded text:
licet terror ac tremor, quia esse super animalia terrae praecipitur, profecto esse super homines prohibetur. Homo quippe brutis animalibus, non autem hominibus caeteris natura praelatus est; et idcirco ei dicitur ut ab animalibus et nosi ipsi eos ad Christianitatem subsequebantur, nullo modo revocabquestus nobis est, cum sit de Christianis parentibus natus, a quodam Christiano Samaraeo, quod dici scelus est, se esse donatum; et dum hujuscemodi superstitionis homines Christiana quolibet modo mancipia possidere, nec ratio legis, nec reverentia religiodicit liberatum. Sed quia ejusdem Samaraei filius post quinque annos factus dicitur Christianus, et supradictum Felicem in ejus servitium, quantum ipse dicit, quidam nituntur redigere, sanctitas vestra haec quae edocti sumus diligenter inquirat; et si ita ei esse constiterit, eum tueri studeat, et a nullo sub qualibet occasione gravari permit
Abbreviated transcription (Latin):
sepuis hortarem ut side eadem capitis quȩ decinebatꝰ molestia melio¬
ratũsege sentira: adsuã auxiliante dño reuerteret᷑ ȩcłam Quidacis
indute inhoc quadriennio expectat᷑ Quẽ dũ nos dericoꝵ uł ciuiũ illic
uemenciũ . Nosꝙ p̃cib arguentiũ instantus hortarem᷑ ut siualera cueis

Expanded text:
saepius hortaremur ut, si de eadem capitis qua detinebatur molestia meliosaepius hortaremur ut, si de eadem capitis qua detinebatur molestia melioratum se esse sentiret, ad suam, auxiliante Domino, reverteretur Ecclesiam, datis induciis, in hoc quadriennio exspectatus est. Quem dum nos clericorum, vel civium illinc venientium nosque precibus urgentium, instantius
Abbreviated transcription (Latin):
dia ciuitatis implere. ut neq ds̃omp̃s offendat᷑: neq ciuitas inueniatur
eẽ. neglecta. Siuero isdem reuerentissimꝰ ioħs fortasse ꝓmolestia sua
petierit. ut ab episcopatꝰ honore debeat uacare & peticionem scripco
dante: concedendũ : Aliter autẽ nosid facere: ꝓom̃ipotentis dĩ timore
om̃imodo nualemꝰ Qđsi hoc petere ille noluerit. qđ pussimo imperatori
complac& : quicquid iub& facere in eiꝰ : pocestate Sicut nouit ipse ꝓuideat.
ipse fecerit: sic anonicũ ẽ sequim᷑ Si uero canonicũ non ẽ: inquantum
sine peccato nrõ ẽ. portamus
ꝓrtifuib uo u ntariȩ suis renuntiantib sedib successores gregorius
ordinati a nob sacerdo tes corporis quia nocum ÷ impediente molestia
ariminensis ȩcdȩ apastorali actenꝰ sit regimina destituta: dudum
frat᷑nitas ura cognouit. Quẽ dudum habitatoꝵ loci illius p̃cib ꝓmoti

Expanded text:
dia civitatis implere; ut neque Deus omnipotens offendatur, neque civitas inveniatur dia civitatis implere; ut neque Deus omnipotens offendatur, neque civitas inveniatur esse neglecta. Si vero isdem reverentissimus Joannes fortasse pro molestia sua petierit ut ab episcopatus honore debeat vacare; eo petitionem scripto dante concedendum est. Aliter autem nos id facere pro omnipotentis Dei timore omnimodo non valemus. Quod si hoc petere noluerit; quod piissimo imperatori complacet, quidquid jubet facere, in ejus est potestate. Sicut novit, ipse provideat, imperator fecerit, si canonicum est, sequimur; si vero canonicum non est, in quantum sine peccato nostro possumus, » Pontificibus voluntarie suis renuntiantibus sedibus successores Gregorius ordinati a nobis sacerdotis, corporis qua notum est impediente molestia, Ariminensis ecclesia pastorali hactenus sit regimine destituta, dudum fraternitas vestra cognovit. Quem dum habitatorum loci illius precibus permoti
Abbreviated transcription (Latin):
icut nulli dericoꝵ ꝓ infirmitate corporis quartarũ subsidia grego¬
rius minuebat : itanulli pontificũ ꝓ egritudine qualib& succeden¬
dum fore docebat: Unde anatholio constantinopolitano subdiacono. rescriben
ait Scripsit michi dilectio tua pussimũ domnũ nr̃m. reuerentissimo frẽ
succedi. nedum fortasse dũ ep̃i ĩura eadem ciuitas non habeat. qđ absit
abhostib pereat. Etquidem nusquã canones p̃cipiunt: ut ꝓegritudine
ep̃osuccedat᷑ E tom̃ino iniustũ ẽ : ut si molestia corporis irr̾uit. honore
suo priuet᷑ egrotꝰ Atq ideo hoc pnos: fieri nullatenꝰ potest: ne peccatũ
inmea anima ex eius deposicione ueniat. Sed suggerendũ ẽ: ut sihis qui
ẽ in regimine egrotat dispe nsator illi talis requirat᷑: qui possit eius¬
curam omnẽ agere & locũ illius in regimine ȩccłȩ ipso nondeposito ac incusto¬

Expanded text:
Sicut nulli clericorum pro infirmitate corporis quartarum subsidia GregoSicut nulli clericorum pro infirmitate corporis quartarum subsidia Gregorius minuebat, ita nulli pontificum pro aegritudine qualibet succedendum fore docebat. Unde Anatolio, Constantinopolitano subdiacono, rescribens, ait: « Scripsit mihi dilectio tua, piissimum dominum nostrum reverendissimo fratri succedi, ne forte, dum episcopi jura eadem civitas non habet, quod absit! ab hostibus pereat. Et quidem nusquam canones praecipiunt, ut pro aegritudine episcopo succedatur, et omnino injustum est, ut, si molestia corporis irruit, honore suo privetur aegrotus. Atque ideo hoc per nos fieri nullatenus potest, ne peccatum in mea anima ex ejus depositione veniat. Sed suggerendum est, ut si is, qui est in regimine, aegrotat, dispecuram omnem agere, et locum ejus in regimine ecclesiae, ipso non deposito, ac in custo
Abbreviated transcription (Latin):
sione ꝓtulerit: plenus illic acueracius eiuicino poteritis ag noscerer ibi¬
Siore iẜitade ercellencie ure iussionib his quiinhistriȩ parcib locũ tarm
arere dõ auctore noscune᷑ districtus iubet᷑ : quatinꝰ & sepe dictlĩ frẽm nrm̃
adilladẽ debeant defensare molestus & quietẽ illius multis adimitan¬
dũ ꝓfuturã modis om̃ib ꝓcurare : ut hȩc ura ꝓuisio & conuersoꝵ sit obeata
seduruais t̃ oreasio apta sequentiũ Deniq seuerus qui adunitatẽ sce ifũ
uiersalis ecebȩ redire non meruit: adsindendũ quoq suȩ ipsius diocehos
uertals :romaruĩ pontisicẽ sua uȩ cordia suscitauit adeo uitabipso illũ
obitus tempore aquilei ensis diocesis induos metro politanos. catholicorũ
udelic& scismaticorũq diusasit. Neq potuiss& post modũ. lic& om̃s gene¬
ralit̃ adinitatẽ descismate repedauerint: ad pristinȩ coniunctionis
unionem. usq acte nus reformari

Expanded text:
sione pertulerit, plenius illic ac veracius e vicino poteritis agnoscere. Directis itaque excellentiae vestrae jussionibus, iis qui in Istriae partibus locum vestrum agere, Deo auctore, noscuntur, districtius jubetote, quatenus et saepe dictum fratrem nostrum ab illatis debeant defensare molestiis, et quietem illius multis ad imitandum profuturam modis omnibus procurare, ut haec vestra provisio, et conversorum sit optata securitas, et occasio oborta sequentium. » Denique Severus, quia ad unitatem sanctae universalis Ecclesiae redire non meruit, ad scindendam quoque suae ipsius dioeceseos unitatem Romanum pontificem sua vecordia suscitavit, adeo ut ab ipso illius obitus tempore, Aquileiensis dioecesis in duos metropolitanos, catholicorum videlicet, schismaticorumque divisa sit, neque potuit postmodum, licet omnes generaliter ad unitatem de schismate repedaverint, ad pristinae conjunctionis unionem usque hactenus reformari. 39.
Abbreviated transcription (Latin):
Iam quando ex p̃dicatione eius adboni oꝑis grãm peccator reducit᷑.
si pse qui predicat uidetur ingr̾atusmaa
si post alocutione cessauero : quia sicut om̃scernitis nr̃ȩ tribulacio¬
nes excreuerunt: Undiq gladiis circũ fusi sumꝰ : undiq imminens
mortis perioulũ timemꝰ: Alii detruncatis ad nos manib redeunt:
alii capti. alit inter empti nunciant᷑: Iam cogorlinguam ab ex¬
posicione retinere .⁊̃ quia tedat anima meȩ uitȩ meę. Iamnullus
inme sacri eloqui istudiũ requirat̾ : quia uersa ẽ. inluctũ cithara
mea & organũ melt inuoce fle:ntiũ Iam cordisoculus in miste¬
riorũ discussione nonuigilat. quia dormitauit. anima mea p̃tedio
lamminus lectio animodulcisẽ: quia oblitussũ manducare panem
ieũ: audce g̾emitꝰ mei. Cui autẽ uiuere non lic& descripturȩ
sacre sensib loqui mystica. qualit̃ lib&r b¬

Expanded text:
Nam quando ex praedicatione ejus ad boni operis gratiam peccator reducitur, Nam quando ex praedicatione ejus ad boni operis gratiam peccator reducitur, si ipse qui praedicat videtur ingratus? » si post hanc locutionem cessavero, quia, sicut omnes cernitis, nostrae tribulationes excreverunt. Undique gladiis circumfusi sumus, undique imminens mortis periculum timemus. Alii detruncatis ad nos manibus redeunt; alii capti, alii interempti nunciantur. Jam cogor linguam ab expositione retinere, quia taedet animam meam vitae meae . Jam nullus in me sacri eloquii studium requirat, quia versa est in luctum cithara mea, et organum meum in vocem flentium . Jam cordis oculus in mysteriorum discussione non vigilat, quia dormitavit anima mea prae taedio . Jam minus lectio animo dulcis est, quia oblitus sum manducare panem meum a voce gemitus mei . Cui autem vivere non licet, de Scripturae sacrae sensibus loqui mystica qualiter lib
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdos etiam post compunctionẽ alacrimis cogit᷑: necessariaqueq
filiorũ suorũ cognoscere : & ea quȩ refugit animo pacient̾ audire
atq post suspiriã cȩlestiũ quorũ lib&e carnaliũ hominũ onera
portare & sepe cũ suꝑue mentib cor indiuersam qualitatẽ trans¬
fundere Nar aliquando delucris spiritalib gauda  sedcũ quilib
merens sup uenerit : nisi cius merorẽ inse suscẽperit tribulationĩ
illius compaciens non ÷ & aliquando dedampnis animarũ lug&
sedrepente suꝑ ueniunt qui desius ꝓsperitatib letant᷑: Quorum.
sileticiȩ sacerdos non gaudeat minus amare credit᷑ filios. inquorũ
gaudio nonexultat: p̃cipuȩ cũ paulus dicat. gaudere cũ gaudentib.
flere cũ flentib: Hichil ergo tam̃ onerosũ inordine sacerdotum.
uideo quã rigorẽ mentis compaciendo flectere: l&cum ꝑsonis suꝑ.¬
uenientib animũ mutare Ettamen hoc: uade ẽ necessarium

Expanded text:
Sacerdos etiam post compunctionem ac lacrymas cogitur necessaria quaeque Sacerdos etiam post compunctionem ac lacrymas cogitur necessaria quaeque filiorum suorum cognoscere, et ea quae refugit animo patienter audire, atque post suspiria coelestium, quorumlibet carnalium hominum onera portare, et saepe cum supervenientibus cor in diversam qualitatem transfundere. Nam aliquando de lucris spiritualibus gaudet; sed cum quilibet moerens supervenerit, nisi ejus moerorem in se susceperit, tribulationi illius compatiens non est. Et aliquando de damnis animarum luget; sed repente superveniunt qui de suis prosperitatibus laetantur, quorum si laetitiae sacerdos non congaudet, minus amare creditur filios in quorum gaudio non exsultat, praecipue cum Paulus dicat: Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus . Nihil ergo tam onerosum in ordine sacerdotum video quam rigorem mentis compatiendo flectere, et cum personis supervenientibus animum mutare; et tamen hoc valde est necessarium.
Abbreviated transcription (Latin):
ł cce iterũ ser modiuinꝰ me inpingit inmema ipso : ut meã negle¬
gentiã uideã & michidici hoc quȩ aedioꝑtimescam : Sicut ẽnĩ
superius dixi cuiuscor incuris innumeris sparsum se adse colligit.
bonorũ ac& laudando & ad monendo custodire. aliis terrore̾m.
atq aliis dalcedinẽ de monstrare: quando ualeo & dehis quȩ sunt
necessaria fr̃ib cogitare: & contra hostiles gladios de urbis uigiliis
sollicitudinẽ gerere. ne incursione subita ciues pereant p̃iuiderẽ :¬
& int̃ sȩc om̃a ⁊ panimarũ custodia plene atq efficaciter uerbũ
exortationis impenderei L oqui & enim dedõ. quiete ualde &
libere mentis ẽ: Tundnamq bene lingua dirigit᷑ insermone: cũ
secure sensus qui eueric intranquillitate:. Quia nec concussa
aquã imaginẽ respicientis reddit: sed tunc in ea uultus intenden¬
tis aspicit᷑ cum non mouetꝰ. Quã ergo exhortationẽ uob speculato

Expanded text:
et ecce iterum sermo divinus me impingit in memetipsum, ut meam negliet ecce iterum sermo divinus me impingit in memetipsum, ut meam negligentiam videam, et mihi dici haec quae audio pertimescam. Sicut enim superius dixi, cujus cor innumeris curis sparsum, se ad se colligat? bonorum actus laudando et admonendo custodire, aliis terrorem atque aliis dulcedinem demonstrare? Quando valeo et de his quae sunt necessaria fratribus cogitare, et contra hostiles gladios de urbis vigiliis sollicitudinem gerere, ne incursione subita cives pereant, providere, et inter haec omnia pro animarum custodia plene atque efficaciter verbum exhortationis impendere? Loqui etenim de Deo quietae valde et liberae mentis est. Tunc namque bene lingua dirigitur in sermone, cum secure sensus quieverit in tranquillitate: quia nec concussa aqua imaginem conspicientis reddit, sed tunc in ea vultus intendentis aspicitur, cum non movetur. Quam ergo exhortationem vobis speculat
Abbreviated transcription (Latin):
tantȩ obscuritatis nebulis tegit᷑ ut uix inea aliquid intelleci inter¬
lucente uideat᷑ : aliud qđiam̃ agilulfum longobardorũ regem ad
obsidionẽ nr̃am sũ mopere festinantẽ: padũ transisse dognorumus
mens muera timors sui ꝑturbationib occupata: Quanto enim
circa terrena plus satagit tanto in his quȩ sunt cęlestĩahminus
uido. ꝓeo qđ curis siuis extra seducit᷑: & ualde inciis minor ẽ: quia¬
sicut scriptũ ÷ deprimit terrena in habitacio sensũ multa cogitantẽ
ui enim superiora penetrare etiam collecta non sufficit: pensate
quid agere poterit duuisa Scimus om̃s quia & fluidus qui in anul¬
tis ruus diuiditur: asolo alueo siccatur Irubors dituri iuup
Siue inquit iustus inculpã. siue peccacor. inmortẽ corruat specula¬
tori cimendũ ẽ : ne hunc ex suo silencio reatꝰ peccantiũ pariter
in uoluat sedinterim loquar: auertere amem& ipso oculos uolo

Expanded text:
tantae obscuritatis nebulis tegitur, ut vix in ea aliquid, intellectu intertantae obscuritatis nebulis tegitur, ut vix in ea aliquid, intellectu interlucente, videatur. Aliud, quod jam Agilulphum, Langobardorum regem, ad obsidionem nostram summopere festinantem, Padum transisse cognovimus. mens misera, timoris sui perturbationibus occupata. Quanto enim circa terrena plus satagit, tanto in his quae sunt coelestia minus videt: pro eo quod curis suis extra se ducitur, valde intus minor est: quia scriptum est: Deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quae enim superiora penetrare, etiam collecta, non sufficit, pensate quid agere poterit divisa. Scimus autem omnes quia et fluvius qui in multis rivis dividitur a suo alveo siccatur. Item in Sive, inquit, justus in culpa, sive peccator in morte corruat, speculatori timendum est ne hunc ex suo silentio reactus peccantium pariter involvat. Sed interim, dum loquor, avertere a memetipso oculos volo,
Abbreviated transcription (Latin):
r&. atq dissolucionẽ sui corporis totis conatib flagitar&. Qua¬
ꝓpt̃ eidem ioħi ep̃o querit᷑ dicens. Qm̃ multis ur̃ȩ beatitudini
minime respondi: non hoc torpori meo: sedlangori deputate
Quia peccatis meis facientib eo tempore quo ariulfus ad romã
urbem ueniens: alios occidit. alios detruncauit : tanta mesticia
affectꝰ sũ ut incoli molestiam caderem.
tem in exposicione ultimȩ uisionis hiȩ zechielis ꝓpħȩ: Quia
multis curis p̃mentib hierechielis ꝓpħȩ librũ coram̃ caritate
urã : totũ pordinẽ ꝑscrutari nonlicuit: bonis ur̃is desideriis
placuit petere. ut saltem excrema eiꝰ uisio quȩ ei facta ẽ: deȩdi¬
ficio inmonte constituto. quȩ cunctis : uisionib eiꝰ obscurior: exponi
debiuissẽ. Etquidem uoluntati ur̃ȩ me parare necesse ẽ: Sedduos:
quȩ hac inre ꝑturbant animũ meũ. Unũ qđ hȩc eadem iusiour

Expanded text:
ret, atque dissolutionem sui corporis totis conatibus flagitaret. Quaret, atque dissolutionem sui corporis totis conatibus flagitaret. Quapropter eidem Joanni episcopo queritur, dicens: « Quod multis vestrae beatitudini minime respondi, non hoc torpori meo, sed languori deputate: quia peccatis meis facientibus, eo tempore quo Ariulphus ad Romanam urbem veniens, alios occidit, alios detruncavit, tanta moestitia affectus sum, ut in coli molestiam caderem. » Item in expositione ultimae visionis Ezechielis prophetae: « Quia multis curis prementibus, Ezechielis prophetae librum coram charitate vestra totum per ordinem perscrutari non licuit, bonis vestris desideriis placuit petere, ut saltem extrema ejus visio, quae ei facta est de aedificio in monte constituto, quae et cunctis est visionibus ejus obscurior, exponi debuisset. Et quidem voluntati vestrae me parere necesse est. Sed duo sunt quae hac in re perturbant animum meum. Unum, quod haec eadem visio
Abbreviated transcription (Latin):
icesc& insema ipsa. Cuius ꝓpheciȩ misteria : nobłam facte sunt.
bioe ddariora: qui in hac hurbe dissoluta moenia: euersas domos.
llestruatas eccłas cupbine cernimꝰ. eiusq edificia longoseniolassaca
optinendi : agat apud exħarcũ frat̾nitas ur̃a. ut pacẽ cũ ariulfo
si aliquid parũ possumꝰ faciamꝰ . quia miles deromana urbe. tultus:
sicut ipse nouit Iheodosiaci uero qͥhic remanserunt. rogam non
accipientes uix admurorũ quidem custodiam se ac commodant:
& destituta ab om̃ib ciuitas ei pacẽ non hab& quomodo subsist& :
arris curarũ tumultib ꝓ animarũ parit̃ acciuitatis custodia
gregorius grauabat᷑ : ut incoli molestias corruens. non solũ sicut
ꝓposuerat pordinẽ  ie techielis misteria minime ꝑtractara : uerũ¬
etiam hostilib incursionib. multisq corporis debilitatib aggrauatꝰ
astudio expositionis om̃ino desister&. acdies illos suꝑ uenisse defle¬

Expanded text:
cescet in semetipsa. Cujus prophetiae mysteria nobis jam facta sunt cescet in semetipsa. Cujus prophetiae mysteria nobis jam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecclesias turbine cernimus; ejusque aedificia longo senio lassata, obtinendi, agat apud exarchum fraternitas vestra, ut pacem cum Ariulpho, si aliquid possumus, faciamus, quia miles de Romana urbe tultus est, 165 sicut ipse novit. Theodosiani vero qui hic remanserunt, rogam non accipientes, vix ad murorum quidem custodiam se accommodant, et destituta ab omnibus civitas, si pacem ejus non habet, quomodo subsistet? » 67. Tantis curarum tumultibus pro animarum pariter ac civitatis custodia Gregorius gravabatur, ut in coli molestias corruens, non solum sicut proposuerat per ordinem Ezechielis mysteria minime pertractaret, verumetiam hostilibus incursionibus, multisque corporis debilitatibus aggravatus, a studio expositionis omnino desisteret, et ad dies illos se pervenisse defle