comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inter hebraicum & septuaginta. diuersa distinctio est.
Septuaginta enim dimmerationẽ timori et sutori am̃
coptilant. Porro hebraicum sequienti aptat uersiculo.
ut sequatur. ut mimerentur dies nr̃i sic oftende. et
tiemeitis corde sapienti.: qd̾ breuit̃ ita nobis disscrendũ
itidetur. Qitis potest nosse quamdiu iratua exqua timor
nascitur humano generi ꝑseueret. nͥ te docente qͥ ds es:
ltaq obsecro ut tempus uitȩ nr̃e indices nobis. quo pos¬
simus corde sapienti tuo nos iudicio preparare. Qd aut̃
dicit quis nouit fortitudiẽ siue potestatẽ uȩ tuȩ. & sca̾m
timorem tuum indignationẽ tuamꝰ. ostendit t̾e difficile.
irx̧ timorisq et indignationis dci secretum rationẽq cog¬
noscere. Unde & propħa lactimabilit̾ deprecatur. Dñe ne
iiatua arguas me neq incurore tuo coripias me. Non
enim cortipt ut interficiat atq dispdatꝰ sut corrigat

Expanded text:
inter Hebraicum et Septuaginta diuersa distinctio est. inter Hebraicum et Septuaginta diuersa distinctio est. Septuaginta enim dinumerationem timori et furori domini copulant, porro Hebraicum sequenti aptat uersiculo, ut sequatur: ut numerentur dies nostri, sic ostende: et ueniemus corde sapienti. quod breuiter ita nobis disserendum uidetur: quis potest nosse, quamdiu ira tua, ex qua timor nascitur humano generi, perseueret? te docente, qui deus es. itaque obsecro, ut tempus uitae nostrae indices nobis, quo possimus corde sapienti tuo nos iudicio praeparare. quod autem dicit: quis nouit fortitudinem — siue potestatem- irae tuae et secundum timorem tuum indignationem tuam?, ostendit esse difficile irae timorisque et indignationis dei secretum rationemque cognoscere. unde et propheta lacrimabiliter deprecatur: domine, ne in ira tua ar.guas me neque in furore tuo corripias me. non enim corripit, ut interficiat atque disperdat, sed ut corrigat
Abbreviated transcription (Latin):
auolamus. Siue quia supra herbe uirenti et florum
pulchritudimi et ad uesꝑam siccitati hominẽ comparat:
nunc pro ariditate uesꝑe succisionem florum ponit.
Et cum ꝑtransierit inquit omne qd̾ uiuimus. subita
morte dissoluimur. Qd̃ aut̃ dixere septuaginta. quia
suꝑuenit mansuetudo & corripiemur: hunc habet
sensum. Post septuaginta annos ce octoginta. cum ue¬
nerit dñi mansuetudo. et dies nobis mortis ingruerit.
ñ iudicabimur iuxta meritum. s uxta clementiam:
ce quȩ putatur correptio e̾e. eruditio ẽ. atq doctrina.
Satisq miramur. quid uoluerint uerbum hebraicũ
ais. septuaginta. theodotio et sexta editio transferre
mansuetudinem: cumaquila simmachiis et quuinta
editio festinationẽ & repente uelociterq transtulerint.
Quis nouit fortitudinẽ ux̧ tuȩ. &e scam timorẽ tuum
indignationẽ tuam : Septuaginta. Quis nouit potesta¬
tem irȩ tuȩ: et pretimore tuo iram tuam dinumetare:

Expanded text:
auolamus siue, quia supra herbae uirenti et florum auolamus siue, quia supra herbae uirenti et florum pulchritudini et ad uesperam siccitati hominem comparat, nunc pro ariditate uesperae succisionem florum ponit. et cum pertransierit, inquit, omne, quod uiuimus, subita morte dissoluimur. quod autem dixere Septuaginta: quia superuenit mansuetudo et corripiemur, hunc habet sensum: post septuaginta annos et octoginta, cum uenerit domini mansuetudo et dies nobis mortis ingruerit, non iudicabimur iuxta meritum sed iuxta clementiam et, quae putatur correptio esse, eruditio est atque doctrina. satisque miramur, quid uoluerint uerbum Hebraicum \'ais\' Septuaginta, Theodotio et sexta editio transferre \'mansuetudinem\', cum Aquila, Symmachus et quinta editio \'festinationem\' et \'repente\' \'uelociterque\' transtulerint. Quis nouit fortitudinem ir ae tuae et secundum timorem tuum indignationem tu am? Septuaginta: quis nouit potestatem irae tuae et prae timore tuo iram tuam dinumerare?
Abbreviated transcription (Latin):
octo: et septuaginta milia atq octoginta milia ho¬
minum multitudines. a quib templum subsalomo¬
ne constuctum ẽ. S quid hoc ad presentem locum:
cui sufficit simplex et pura explanatio. quȩ ñ doctri¬
ne głam inmultiplicatione sermonum. sedlegentis
debet intelligentiam querere : Qm̃ itansiuimus cito
et uolauimus. Septuaginta. Qm̃ suꝑuenit mansu¬
etudo suꝑ nos. & corripiemir. Proquo ingreco scriptũ
est peueithes omeba. Qd̾ uerbum ambiguumẽ: et tam
correptionẽ quam eruditionẽ docttinamq significat.
Quc̃ enim diligit dñs corripit siue erudit᷑. et flagellat
omnẽ filium quẽ recipit. Quem locum ita simmachus
tanstulit. Succidimur enim tepente & auolamus.
Quinta editio hoc modo. Qm̃ transiuimus celeriter.
et dissoluimur. Et est sensus. Post septuaginta annos.
&e multum octoginta. quib hominum uita transigit᷑:
cum anima fuerit a corpore segregata. uento similes

Expanded text:
octo et septuaginta milia atque octoginta milia hoocto et septuaginta milia atque octoginta milia hominum multitudines, a quibus templum sub Salomone constructum est. sed quid hoc ad praesentem locum, cui sufficit simplex et pura explanatio, quae non doctrinae gloriam in multiplicatione sermonum sed legentis debet intellegentiam quaerere? Quoniam transiuimus cito et auolauimus . Septuaginta: quoniam superuenit mansuetudo super nos et corripiemur. pro quo in Graeco scriptum est πaιδευθησόμθaquod uerbum ambiguum est et tam correptionem quam eruditionem doctrinamque significat. quem enim diligit dominus, corripit — siue erudit — et flagellat omnem filium, quem recipit. quem locum ita Symmachus transtulit: succidimur enim repente et auolamus, quinta editio hoc modo: quoniam transiuimus celeriter et dissoluimur. et est sensus: post septuaginta annos — ut multum, octoginta —, quibus hominum uita transigitur, cum anima fuerit a corpore separata, uento similes
Abbreviated transcription (Latin):
ad uocem cius. et huimiliantur om̃s filiȩ cantici. Et
quidem abalto aspicient. & pauores iniua. et florebit
amigbalum. et incrassabitur locusta. & scindet᷑ cap¬
paris. qm̃ abiit homo indomo eternitatis suȩ. & gy¬
rabunt inforo qui plangunt: quo adusq non puiset᷑
funiculus argenti. et conteratur ornamentũ auri. et
confringatur ydria ad fontem. et impediatur rota
in lacu. &e conuertatur puluis interra sicut fuit.
et sp̃s reuertatur ad dm̃. qui dedit eum. Uanitas ua¬
nitatum dixit ȩccłiastes. et umuersa uanitas. Quȩ
omina humanȩ uitȩ ce maxime senectutis miserias
comprehendunt: et quẽ sensum habeant insuo loco
aisscruimus. Sunt qui istum locum allegorice inter¬
pretantes ad sabbati circuncisionisq misterium refe¬
runt. qd primum requiescamus in lege. ce postea uere
cirtuncisionis ineuãg̾o sacramenta nos teneant: ad¬
monentes ce illud da partem septem. et da partem

Expanded text:
ad uocem auis et humiliantur omnes filiae cantici et ad uocem auis et humiliantur omnes filiae cantici et quidem ab alto aspicient et pauor in uia et florebit amygdalum et incrassabitur locusta et scindetur capparis. quoniam abiit homo in domo aeternitatis suae et gyrabunt in foro, qui plangunt, quoad usque non pulsetur funiculus argenti et conteratur ornamentum auri et confringatur hydria ad fontem et impediatur rota in lacu et conuertatur puluis in terra, sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. uanitas uanitatum, dixit Ecclesiastes, uniuersa uanitas. quae omnia humanae uitae et maxime senectutis miserias comprehendunt et, quem sensum habeant, in suo loco disseruimus. sunt, qui istum locum allegorice interpretantes ad sabbati circumcisionisque mysterium referunt, quod primum requiescamus in lege et postea uerae circumcisionis in euangelio sacramenta nos teneant, admonentes et illud: d a partem septem et da partem
Abbreviated transcription (Latin):
braico habetur bahem. simmachus significantius trãs¬
tulit aisaorahroi. qd magis ad sensum quam ad uer¬
bum transferre possitmus unuersi. Quicgind igitur
uiuimus et inquo delectabilis ẽ uita mortalium: sep¬
tuaginta annorum spacio comprehenditutr. Sinaut̃
multum. et ut interpretatus ẽ simmachus contra opi¬
nionem. octoginta sunt annt᷑. Quicqͥd supra fuerit
morbis et infirmitate tiansigitur. quȩ ẽ socia senec¬
tutis: caligantib ocłis. dolentib uel cadentib durissi¬
mis prtus dentib. Quod plenius aitmus sermo inȩcelĩ¬
aste describit. Quando ueniunt dies maliciȩ. &e inquib
dicimus ñ est nobis uoluntas. quando obscuratur sol.
indie qua mouebuntur custodes domus. et subuertũ¬
tur uiri uirtutis cessentq molentes. quia pauce facte ft̃.
& obscurantur quȩ uident inforaminib. et clauduntur
ianue inforo. minfirmitate uocis molentis. & exurgit

Expanded text:
braico habetur \'bahem\', Symmachus significantius transbraico habetur \'bahem\', Symmachus significantius transtulit ὁλόκληοο̢οι, quod magis ad sensum quam ad uerbum transferre possumus \'uniuersi\'. quicquid igitur uiuimus et in quo delectabilis est uita mortalium, septuaginta annorum spatio comprehenditur. sin autem multum et, ut interpretatus est Symmachus, c o ntra opinionem, octoginta anni sunt; quicquid supra fuerit, morbis et infirmitate transigitur, quae est socia senectutis, caligantibus oculis, dolentibus uel cadentibus durissimis prius dentibus, quod I plenius diuinus sermo in Ecclesiaste describit: quando ueniunt dies malitiae et in quibus dicimus: non est nobis uoluntas; quando obscuratur sol ein die, qua mouebuntur custodes domus et subuertuntur uiri uirtutis cessantque molentes, quia paucae factae sunt, et obscurantur, quae uident in foraminibus, et clauduntur ianuae in foro in infirmitate uocis molentis et exurget
Abbreviated transcription (Latin):
s qdꝰ patientib penasuatus ec̃ uideatur. Qd̾ cmm in nos
ex ꝑturbatione descendit᷑ inilio c̃ exiudicĩ ueritate.
Pro sermone ioquentis. septuaginta meditationẽ arance
transtulerunt. Quomͦ enim loquentis sermo preter¬
uolatꝰ. ita et optis aranee incassum texitur. Dequo
suꝑ persona hereticorum in ysaia scriptum ẽ. Telam
araneȩ texunt: quȩ parua et leuia potest capere anima¬
lia. ut muscas. culices. &e cctera hiuusmodi. a forciorib
aũt rumpitur. instar leuium inȩccłia simpliciũq
qui eorum decipiuntur erroribuf᷑. Cum uiros infides
ueritate robuitos non ualeant optinere. Dies annoꝵ
nr̃orum in ipsis septuaginta anni: si aũt̃ multo octo¬
ginta anni ce qd amplius est. labor et dolor. Septuagin¬
ta. Dies amorum nrõrum impsis septuagenta anm:
si aũt inpotentatib octoginta anni: et amplius eoꝵ
labor et dolor. Proeo qd̾ nos posuimus impsis &e in he¬

Expanded text:
sed quod patientibus poenas iratus esse videatur. Quod enim in nos sed quod patientibus poenas iratus esse videatur. Quod enim in nos ex perturbatione descendit, in illo est ex iudicii ueritate. pro \'sermone loquentis\' Septuaginta \'meditationem araneae\' transtulerunt. quomodo enim loquentis sermo praeteruolat, ita et opus araneae incassum texitur. de quo super persona hereticorum in Isaia scriptum est: telam araneae texunt, quae parua et leuia potest capere animalia, ut muscas, culices et cetera istius modi, a fortioribus autem rumpitur, instar leuium in ecclesia simplicumque, qui eorum decipiuntur erroribus, cum uiros in fidei ueritate robustos non ualeant obtinere. Dies anno rum nostrorum in ipsis septu ag int a anni, si autem multum, octoginta anni; et, quod amplius est, labor e t dolor. Septuaginta: dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta anni, si autem in potentatibus octoginta anni; et amplius eorum labor et dolor. pro co, quod nos posuimus: in ipsis et in He
Abbreviated transcription (Latin):
Tenebre ñ abscondentur ate. et scrutans corda & renes
as. Ꝙ iterum. Sicut tenebiȩ eius. ita et lumen eiꝰ. Homo
emi uidet infaciẽ. & incorde. Om̃s enĩ dies nr̃i tr̃asie
runtet in furoe tuo consumimus annos ur̃os. quasi ser¬
monem loquens. Septuaginta. Qm̃ dies nt̃i defecerunt.
mira tua defecimusanm nr̃i sicut aranea meditati
sunt. Dreuitatẽ humanȩ uitȩ quȩ sententiȩ dei huc¬
usq subiectaẽ. ce quam inpriori uersiculo sommio cõ
parauit dicens. ꝑcutiente te eos somnium erunt. nunc
sermomi eloquentium compatat. ut quomͦ sermo qui
inore uer satur dum profertur intercipitur. et ee deus¬
cit. sic et om̃is uita nr̃a ꝑtranseat atq deastat: ce hoc ra
tntra. & infarore aci. cui merito subiacemus. uiuente
innobis ut supradiximus sententia dei. Quȩ sit autem
ira ec furoi c̃i. crebrus diximus. non qd ulciscatur uatꝰ.

Expanded text:
tenebrae non abscondentur a te et: scrutans corda et renes tenebrae non abscondentur a te et: scrutans corda et renes deus et iterum: sicut tenebrae eius, ita et lumen illius; homo enim uidet in facie, deus in corde. Omnes enim dies nostri transierunt, et in furore tuo consumpsimus annos nostros, quasi sermonem loquens. Septuaginta: Quoniam dies nostri defecerunt: et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditati sunt. Brevitatem humanae vitae, quae sententiae Dei hucusque subjecta est; et quam in priori versiculo somnio 1059 comparavit, dicens: Percutiente te eos, somnium erunt, nunc sermoni loquentium comparat: ut quomodo sermo qui in ore versatur dum profertur, intercipitur, et esse desistit; sic et omnis vita nostra pertranseat atque desistat: et hoc in ira et in furore Dei, cui merito subjacemus, vivente in nobis, ut supra diximus, sententia Dei. Quae sit autem ira et furor Dei, crebrius diximus, non quod Deus ulciscatur iratus,
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ alomenii qd quinta edicio inter pretatur adoles¬
centiam aquila paroraseis. et nos inlingua nr̃am uertẽ
possumis errores siue ignorantias. Unae dicit & malio
loco. Delicta tuuientutis mee et ignorantias meas ne me¬
mineris. Et iterum. delicta quis intelligit: aboccultis
meis munda me dñe. et abalienis parce seruo tuo. Aue¬
ra enim nobis sunt uitia. quȩ sepe uoluntate interdũ
ignoratione & errore commitimus. et tam̃ cum non sit
uoluntas incrimine. erior inculpa ẽ. Mtror aut̃ cur sep¬
tuaginta uoluerint proadolescentia neglegentiis. et
ertorib fiue ignorationib sc sm dicere. nisi forte eoquod
in scło et inuitȩ htittis tempore uitͥa comitantur. Qd̃q
intunit inullumtnatione siue inluce uultus tigi. hunc
habet sensum. Nichil te nr̃orum latuit peccatorum. secreta
quoq nr̃a tutis ocłs inspexit: iuxta illud qd̾ scriptum est.

Expanded text:
tum est: a lom en u, quod quinta editio interpretatur: adulestum est: a lom en u, quod quinta editio interpretatur: adulescentiam, Aquila παροράϭειςet nos in linguam nostram uertere possumus \'errores\' siue \'ignloco: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris . Et iterum: Delicta quis intelligit? Et: Ab occultis meis munda me Domine: et ab alienis parce servo tuo . Aliena enim nobis sunt vitia, quae saepe voluntate, interdum ignorantia et errore committimus: et tamen cum non sit voluntas in crimine, error in culpa est. Miror autem cur Septuaginta voluerint pro adolescentia, negligentiis, et erroribus siue ignorationibus \'saeculum\' dicere, nisi forte eo, quod in saeculo et in uitae huius tempore uitia committantur. quodque intulit: i n inluminatione siue in luce uultus t u i, hunc habet sensum: nihil te nostrorum latuit peccatorum, secreta quoque nostra tuus oculus inspexit iuxta illud, quod scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
infurore tuo. et in indignatione tua conturbati su¬
mus. Septuaginta. Quia defecimus inira tuaꝰ. et in
fiore tuo turbati sumus. Pro eo qd̃ nos diximus tur¬
batisumus. simmachus et aquila transtulerunt acce¬
ieranimus. Breuitatẽ aut̃ uitȩ significat humanȩ. Qd̃q
intulit inira tua. et infurore tuo. sententiȩ dei osten¬
ait ꝑseuerantiamꝰ: cui om̃s homines subiacemus. illi
ui delicet terra es & interram ibis. Pulchix autem
ñ ut inseptuaginta continetur turbati sumus. sed
iuxta hebraicum accelerauimus dicitur: ut quamiris
etas hominum longa uideatur. tamen comparatione
eternitatis breuis it. Qd et illustis poeta te statur di¬
cens. S fugit interea fugit irreparabile tempus. Et
Posuisti iniquitates ntas coram te: negligentas nr̃as in
tuo. scłm nrm inilluminatione uultus tui. Noi nos uixta
hebraicum & simmachum positimus negligentias nr̃as
proquo septuaginta. scłm transtulerunt. inhebraico scͥp¬

Expanded text:
in f uror e tuo et in indignatione tua conturbati suin f uror e tuo et in indignatione tua conturbati sumus. Septuafurore tuo turbati sumus. Pro eo quod nos diximus, turbati sumus, Symmachus et Aquila transtulerunt, acceleravimus. Brevitatem autem vitae significat humanae. Quodque intulit: in ira tua et in furore tuo, sententiae Dei ostendit perseverantiam, cui omnes homines subjacemus, illi videlicet: 1058 Terra es et in terram ibis. Pulchre autem, non ut in Septuaginta habetur, turbati sumus, sed juxta Hebraicum, acceleravimus dicitur; ut quamvis aetas hominum longa videatur, tamen comparatione aeternitatis brevis sit. Quod et illustris Poeta testatur, dicens: Sed fugit interea, fugit irreparabile tempus. Et Posuisti iniquitates nostras coram te: negligentias nostras in um in inluminatione uultus tui. ubi nos iuxta Hebraicum et Symmachum posuimus: neglegentias nostras, pro quo Septuaginta saeculum transtulerunt, in Hebraico scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tur facies. cutis prius extenta contrahitur. et extremo
tine qd hic dicitur uesꝑa idẽ senectute uix moueri po¬
test: ita ut non cognoscatur quis prior fuerit. s pene
inalium commutetur. Quidloquimur de infantiȩ
temporib usq ad extitiram &e decrepitam senectutẽ:
cumhoc et languor faciat et mnediȩ meror. ut itultus
prius puichetrimus seminarum. ad tantam transe¬
at feditatem. ut amor inodia commutetur : Suꝑ hac
conditione mortalium et ysaias loquitur. Omnis
caro fenum. et om̃is gła eius quasi flos feni. fenum
aruit. flos decidit. luxta septuaginta quoq. similiter
explanandũ est. Om̃e qd̾ inscło longum uidetur. apud
te as breue c̃. Dies enim etanni quib humana uita
contracta ẽ. si comparafitur ȩternitati. reputabuntur
pronichilo. Sicuti enim herba mane creuit. floruit.
et siccatur ad uesꝑam indurescit &e deperitꝰ. ita erit
om̃is hominũ pulchritudo. Consumpti enim sumus

Expanded text:
tur facies, cutis prius extenta contrahitur et extremo tur facies, cutis prius extenta contrahitur et extremo fine, quod hic dicitur uespera, id est senectute, uix moueri potest, ita ut non cognoscatur, quis prior fuerit, sed paene in alium commutetur. quid loquimur de infantiae temporibus usque ad extremam et decrepitam senectutem, cum hoc et languor faciat et inediae et maeror, ut uultus prius pulcherrimus feminarum ad tantam transeat foeditatem, ut amor in odia commutetur? super hac condicione mortalium et Isaias loquitur: omnis caro faenum et omnis gloria eius quasi flos faeni, faenum aruit, flos decidit. iuxta Septuaginta quoque similiter explanandum est: omne, quod in saeculo longum uidetur, apud te, deus, breue est. dies enim et anni, quibus humana uita contracta est, si comparentur aeternitati, reputabuntur pro nihilo. sicuti enim herba mane creuit, floruit et siccatur, ad uesperam indurescit et deperit, ita erit omnis hominum pulchritudo. Consumpti enim sumus
Abbreviated transcription (Latin):
cabitur. Septuaginta. Quȩ pronichilo habentur eoꝵ
anni eruntꝰ. mane sicut berba transeat. mane florcat
&e transeat. uesꝑe decidat induret &e arescat. Iuxta hebra¬
ictm hic sensus est. Multũ conuersioni nĩȩ c̃tulit et
saluti. qd om̃is uita mortalium quasi somnium ita ue¬
loci morte contracta ẽ: quȩ insimilitudine florum atq
feni ineodem pene tempore siccatur &e deperit. ꝑcutien¬
te inquit te cos id e homines. et illo sermone completo.
stulte hac nocte repetent anima tuam ã te. quȩ añt pre¬
parasti cutus erunt: Omins humana conditio somnio
comparabitur. Sicut enim mane uirens herba et suis
florib uernans. delectat octos contemplanttum. paula¬
tumq marcescens amittit pulchritudinẽ. et infenum
qdͥ conterendũ ẽ uertitur. Ita omnis species homtnum
uernat in parutilis. soret initiuienib atiget inꝑfecte eta¬
tis uiris. et repente dumnescit in canescit caput. ruga¬

Expanded text:
cabitur. Septuaginta: quae pro nihilo habentur, eorum cabitur. Septuaginta: quae pro nihilo habentur, eorum anni erunt. mane sicut herba transeat, mane floreat et transeat, uespere decidat, induret et arescat. iuxta Hebraicum hic sensus est: multum conuersioni nostrae contulit et saluti, quod omnis uita mortalium quasi somnium ita ueloci morte contracta est, quae in similitudine florum atque faeni in eodem paene tempore siccatur et deperit. percutiente, inquit, te eos, id est homines; et illo sermone completo: stulte, hac nocte repetent animam tuam a te; quae autem praeparasti, cuius erunt? omnis humana condicio somnio comparabitur. sicut enim mane uirens herba et suis floribus uernans delectat oculos contemplantium paulatimque marcescens amittit pulchritudinem et in faenum, quod conterendum. est, uertitur, ita omnis species hominum uernat in paruulis, floret in iuuenibus, uiget in perfectae aetatis uiris et repente, dum nescit, incanescit caput, ruga
Abbreviated transcription (Latin):
turus es. & ftusti. probrenissimo tempore computan¬
tur. Qdq infert. sicut dies hesterna quȩ preteriitꝰ. uix¬
ta illud apłi sentiamus. qd̾ scribit ad hebreos. iħc xp̃c
ex hoc loco et ex epła quȩ nomine petri apłi scribitur.
mille annos pro una die solitos appellari. ut scilicet
quia mundus insex dieb fabricatus ẽ. sex milib annoꝵ
tantum credatur subsistere: & postea uenire septenariũ
mimerum. et octonarium. inquo uerus exercetur sab¬
batismmus. & circuncisionis puritas redditur. Unde &e
octo beatitudinib. bonorũ oꝑtim premia promittun¬
tur. Scribit aũt petrus hoc modo. Unum hoc uos ñ
pretereat dilectissimi:. quia una dies apud dnm̃. quasi
mille anni. et mille anni quasi unus dies. Non morat᷑
dñs in promisso. ut quidã morari estimant. Pcutiente
te eos. sommum erunt. mane quasi herbatransiens.
mane foruit et abiit. ad uesꝑam conteretur ate lc

Expanded text:
turus es et fuisti, pro breuissimo tempore computanturus es et fuisti, pro breuissimo tempore computantur. quodque infert: sicut dies hesterna, quae praeteriit, iuxta illud apostoli sentiamus, quod scribit ad Hebraeos: Iesus Chex hoc loco et ex epistula, quae nomine Petri apostoli scribitur, mille annos pro una die solitos appellari, ut scilicet, quia mundus in sex diebus fabricatus est, sex milibus annorum tantum credatur subsistere et postea uenire septenarium numerum et octonarium, in quo uerus exercetur sabbatismus et circumcisionis puritas redditur. unde et octo beatitudinibus bonorum operum praemia promittuntur. scribit autem Petrus hoc modo:unum hoc ne uos praetereat, dilectissimi, quia una dies apud dominum quasi mille anni et mille anni quasi unus dies. non moratur dominus in promisso, ut quidam moram aestimant. percutiente te eos somnium erunt, mane quasi herba transiens. mane floruit et abiit, ad ues p er am c onter etur atque
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝑpropħas semꝑ nos adpenitentiam prouocas di¬
cens. reuertimini filii hominũ: petimus ut ante iam
dixi. ne facias hominẽ in humilitate sempiterna retine¬
ri. Nec putamus longum ẽc qd̾ promittis. & salutẽ nobiᷤ
post tempora multa tribuendam. Eternitati compara¬
ta. biruis ẽ om̃ium temporum longitudo. In conspectu
enim tuo. mille anni quasi una dies reputatur. Sta
timq se ipse reprehendit. Male dixi uram diem. et umiꝰ
diei spatio mille annorũ apud te longitudinẽ compu¬
tati. cum magis debuerim dicere unius uigiliȩ spaci¬
um instar habere mille annorum prolixitatem. Nex
inquatuor uigilias diuidit᷑. quȩ singule trium hora¬
rum spatio supputantur. Unde &e dñs quarta itigilia
ad nauigantes uenit a płos. Sicut gͥ una noctis uigi¬
ua cito ꝑtransit. maxime uigiliarũ labore defessis:
sic et mille annorum spacia apud te qui semꝑ es. et fu¬

Expanded text:
qui per prophetas super nos ad poenitentiam provocas, diqui per prophetas super nos ad poenitentiam provocas, dicens: Revertimini, filii hominum, petimus, ut ante jam dixi, ne facias hominem in humilitate sempiterna retineri. Nec enim putamus longum esse, 1056 post tempora multa tribuendam. Aeternitati enim comparata, brevis est omnium temporum longitudo. In conspectu enim tuo mille antimque se ipse reprehendit: male dixi \'unam diem\' et unius diei spatio mille annorum apud te longitudinem comparari, cum magis debuerim dicere unius uigiliae spatium instar habere mille annorum prolixitatem. nox in quattuor uigilias diuiditur, quae singulae trium horarum spatio subputantur. unde et dominus quarta uigilia ad nauigantes uenit apostolos. sicut igitur una noctis uigilia cito pertransit — maxime uigiliarum labore defessis —, sic et mille annorum spatia apud te, qui semper es et fu
Abbreviated transcription (Latin):
das. inquacũq enim die gustaueris de co. morte mo¬
rieris. Porro iuxta id qd̾ septuaginta transtulerunt.
ne auertas hominẽ inhumilitatem. et dixisti conu̾¬
timim filii hominũ. hunc habet sensum. Opiecro
ut hominẽ quẽ adtuam imaginẽ ee similituamẽ
condidisti. et tanto eum honorare dignatus es. ut de ser¬
uo filium nuncupares. ne eum hitmilies peccato ꝑpetuo:
ne suꝑ illum uigeat antiqua sententia. terra es et interrã
ibis. Tu enim nebis ꝓromistiti penitentiam dicens. Nolo
mortem peccatoris. cantum ut contiertatur et uiuat
Tu enim aixisti om̃tum scõrtm tuorũ eloqiio conuierti¬
mini siue reuertimim filii hominũ ad clementissimũ
patrem. qui occurrit uenientib. et signũ qd̾ suo uicio
ꝑdiderunt offert. et stolam incorruptionis largitur an
tiquam. Quia mille anni inocłis tuis ut dies hesterna
quiȩ preteriit. transit &e ugilia nocturna sine innocte.

Expanded text:
des. in quacumque enim die gustaueris de eo, morte modes. in quacumque enim die gustaueris de eo, morte morieris. porro iuxta id, quod Septuaginta transtulerunt: ne auertas hominem in humilitatem, et dixisti: conuertimini, filii hominum, hunc habet sensum: obsecro, ut hominem, quem ad tuam imaginem et similitudinem condidisti et tanto eum honore dignatus es, ut de seruo filium nuncupares, ne eum humilies peccato perpetuo, ne super illum uigeat antiqua sententia: terra es et in terram ibis. tu enim nobis paenitentiam permisisti dicens: nolo mortem peccatoris, tantum ut reuertatur et uiuat; tu dixisti omnium sanctorum tuorum eloquio: conuertimini — siue reuertimini —, filii hominum, ad clementissimum patrem, qui occurrit uenientibus et signum, quod suo uitio perdiderunt, offert et stolam incorrtiquam, quia mille anni in oculis tuis, ut dies hesterna quae praeteriit, transiit, ut vigilia nocturna sive in nocte;
Abbreviated transcription (Latin):
scõs quoq excelsaq uirtutes dei semꝑ miscd̃ia pro¬
creari. Conuertes hominẽ usq ad contricionẽ: & di¬
cis. reuertimin filii adam. Septuaginta. Ne auer¬
tas hominẽ in humilitatem: et dixisti conuertuni¬
nifilii hominũ. luxta hebraicum qd̾ dicit hoc est.
Ođs qui hominẽ condidisti. et abuntio eius es refu¬
gium et habitatio. conuertes eum usq ad contritio¬
nem. fecisti cum atq plasmasti. ut conteretur inmor¬
te. de uas tuum extremo uitȩ suȩ tempore frangere¬
tur. Cui cũ immineat ista conditio ut ortus intereat.
et quauis longo iuxerit tempore. tamen fine dissqua¬
tur extremo. cotidie ei loqueris ꝑ propħas. Reuerttim¬
ni filii adam: qui ur̃a culpi offendistis dm̃. et de imn¬
mortalib facti estis mortales. Precipientis enim au¬
dire nolitistis imꝑtum: de om̃i ligno qd ẽ inparadiso
comedes. de ligno aũt scientiȩ boni et mali necome¬

Expanded text:
sanctos quoque excelsasque uirtutes dei semper misericordia prosanctos quoque excelsasque uirtutes dei semper misericordia procreari. C onuertes hominem us que ad contritionem et dicis: reuertimini, filii Ad am. Septuaginta: ne auertas hominem in humilitatem, et dixisti: conuertimini, filii hominum. iuxta Hebraicum quod diciturhoc est:s o deus, qui hominem condidisti et ab initio eius es refugium et habitatio, conuertes eum usque ad contritionem; fecisti eum atque plasmasti, ut contereretur in morte et uas tuum extremo uitae suae tempore frangeretur; cui cum immineat ista condicio, ut ortus intereat et, quamuis longo uixerit tempore, tamen fine dissoluatur extremo, cotidie ei loqueris per prophetas: reuertimini, filii Adam, qui uestra culpa offendistis deum et de inmortalibus facti estis mortales. praecipientis enim audire noluistis imperium: de omni ligno, quod est in paradiso, comedes; de ligno autem sciendi boni et mali non come
Abbreviated transcription (Latin):
onem aũt et creationem. multa diuersitas ẽ. Possessio
significat qd semꝑ filius in patre. & pat̾ infilio fuerit:
creatio aũt eius qui prius non erat conditionis exordiũ.
Potest uxta legis tropologiam hoc qd̾ dicitur antequam
montes firmarenter &e fingeretur terra. et orbis itrrarũ.
significare. qd̾ antequa amimȩ nr̃ȩ sublimia doginata
firmarentur. et terra corporis nr̃i singeret᷑. siue stabilire¬
tur adeo. & oibis terrarum qui hebraice dicitur thebel
grece significantius dicit᷑ ouroymene. quam nos habi¬
tatam tranfferre posiumus firmaretur siue stabiliret᷑.
ds nobis semꝑ refugium fuerit. Habitata ẽ aũt amma
ñ deserta. quȩ hospitem meretur habere dm̃ł dicente
alii interpretes. antequã montes nascerent᷑. et parturi¬
retur terra manifeste ad tropologiam nos trahit. Neq
enim montes & cetera natiuitatẽ parturicionẽq reci¬
piunt. s condicionem. Ex quo liquido demonstratur:

Expanded text:
onem autem et creationem multa diuersitas est: possessio onem autem et creationem multa diuersitas est: possessio significat, quod semper filius in patre et pater in filio fuerit, creatio autem eius, qui prius non erat, conditionis exordium. potest iuxta leges tropologiae hoc, quod dicitur: antequam montes firmarentur et fingeretur terra et orbis terrarum, significare, quod, antequam in anima nostra sublimia dogmata firmarentur et terra corporis nostri fingeretur siue stabiliretur a deo et orbis terrarum — qui Hebraice dicitur\'thebel\', Graece significantius dicitur olxovfiivrj, quam nos \'habitatam\' transferre possumus — firmaretur siue stabiliretur, deus nobis semper refugium fuerit. habitata est autem anima, non deserta, quae hospitem meretur deum dicente alii interpretes: antequam montes n nascerentur et parturiretur terra, manifeste ad tropologiam nos trahit. neque enim montes et cetera natiuitatem parturitionemque recipiunt, sed conditionem. ex quo liquido demonstratur
Abbreviated transcription (Latin):
fcomarentur. Nos aut̃ ut propostumus lectionẽ. ita as¬
bemus distinguere. Antequã montes stimarentur. et
mundi qui nec ditm eramus. s qd qs ab ȩterno usq
inȩternum sit semꝑ as. Pro eo enĩ quod latinus inter¬
pres posuit ascło usq in scłm. et hebraicȩ diciturolam:
rectius interpretabim̃ a sempiterno usq ad sempiter¬
num. Simle qtud et in prouerbiis exꝑsora sapientiȩ
quȩ xp̃c est legitur. Dñs creauit me ininicio uiatum
uiatum moꝑa suã ant scłm stuindaut me inprincipo
antqtiã terram faceret &e abyssos.: priusquã procede¬
ient fontes aquarum. priusquã montes famarentur.
ance om̃s colles generauit me. Nullum aut̃ debet uer¬
bum creationis mouere. cum in hebreo non sit creatio
quȩ dicitur bara. s possessio. Ita enim scriptumẽ. Ad¬
onay. caynan. bresit. derco. qd inlingua nr̃a exprimit᷑.
dñs possedit me uitium uiarũ suarum. Inter possessi¬

Expanded text:
formarentur. nos autem, ut proposuimus, lectionem ita deformarentur. nos autem, ut proposuimus, lectionem ita debemus distinguere: antequam montes firmarentur et mundi, qui necdum eramus, sed quod deus ab aeterno usque in aeternum sit semper deus. pro eo enim, quod Latinus interpres posuit: a saeculo usque in saeculum et Hebraice dicitur \'olam\', rectius interpretabimur: \'a sempiterno usque in sempiternum\'. simile quid et in Prouerbiis ex persona sapientiae, qui Christus est, legitur: dominus creauit me initium uiarum suarum in opera sua, ante saeculum fundauit me, in principio, antequam terram faceret et abyssos, priusquam procederent fontes aquarum, priusquam montes firmarentur, ante omnes colles generat me. nullum autem debet ucrbum creationis mouere, cum in Hebraeo non sit \'creatio\', quae dicitur \'bara\', sed \'possessio\'. ita enim scriptum est: adonay canani bresith dercho, quod in lingua nostra exprimitur: \'dominus possedit me initium uiarum suarum\'. inter possessi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Grã salui facti estis ꝑfidem. &e hoc noti ex niobiᷤ.s ed
exaci dono. & om̃s epłe eitis in salutationis principio
non prius pacem habent &e sic grãm. s ante grãm. &e sic
pacemꝰ. at donatis nobis peccatis nr̃is. pacça añi consequa¬
mir. Antequã montes rascerentur. et patfuriret᷑ terta
et orbis. a scło et usq inscłm tues. Scpelaignta. Ante¬
qua montes fcemarent᷑. & singeretur ttrd et orbis. a scło
&e usq inscłm tu es as. hunc locum quidam praua dis¬
tinctione subuertuntꝰ. mixime hũquiante uolunt fuis¬
se animas. quam homo insexti dici numero conderetur
lta enim legunt atq distingunt. Dñe refugium factꝰ
es nobis. ageneratione ingenerationem. priusquã mon¬
tes fonmarentur. & fingeretur terra et orbis.: ut scilicet
disserunt. Si dñs antequã montes ftemarentur. et fin¬
geretur terra orbisq tertatum. refugium fuit hominũ
g suerunt animȩ incȩlestib antequã hominũ corpori

Expanded text:
lui facti estis per fidem et hoc non ex uobis, sed ex dei dono, et omnes epistulae eius in salutationis principio non prius pacem habent et sic gratiam, sed ante gratiam et sic pacem, ut donatis nobis peccatis nostris pacem domini consequamur. Antequam montes nascerentur et p arturiretur terra et orbis, a saeculo et usque in saeculum tu e s. Septuaginta: antequam montes firmarentur et fingeretur terra et orbis, a saeculo et usque in saeculum tu es, deus. hunc locum quidam praua distinctione subuertunt, maxime hi, qui ante uolunt fuisse animas, quam homo in sexti diei numero conderetur. ita enim legunt atque distingunt: domine, refu g ium factus es nobis in generatione et generatione, priusquam montes firmarentur et fingeretur terra et orbis, ut scilicet s. ita enim disserunt: si dominus, antequam montes firmarentur et fingeretur terra orbisque terrarum, refugium fuit hominum, ergo fuerunt animae in caelestibus, antequam hominum corpora
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis corde uoluantur. inhis totius diei uerse¬
tur labor.inhis noctis somnꝰ reponatur. in hec
anima rursus eiugilet. Nuilus labor durus.
Imuiũ tempus longũ uideri debet: quo głoria

Expanded text:
irginis corde volvantur, in his totius diei versetur labor, in his noctis somnus reponatur, in hoc anima rursus evigilet. Etenim nullus labor durus, nullum tempus longum videri debet, quo gloria
Abbreviated transcription (Latin):
co preceptistuis parere ñ possumus: maxime in
editione scptuaginta que astericis. ueribq dis¬
tinctaẽ. Pieraq enĩ prioris laboris. obfraudẽ cuiꝰ¬
romimus. Om̃i quidẽ tem¬
pore beatitudinẽ tuam.
coqd̃ decet honore uenerã¬
tus sumet habitantẽ in te
dilex dnm̃ saluatorẽ. s nunc si ficti potest cumulo
aliqͥd addimus et plena cõplemus ut absq tui no¬
minis mentione. ne unã quide horam pret̾ire pa¬
tiam̃: qui contra flantes uentos ardore fiaici presti¬
tisti. maliustiq quantũ inte fuit. solus liberati
de sodomis. quã cũ pereuntib cõmorari. Scit qͥd
dicam prudentia tua. Macte uirtute in urbe
celebraris. catholici te conditorẽ. antique rursũ

Expanded text:
co praeceptis tuis parere non possumus maxime in co praeceptis tuis parere non possumus maxime in editione Septuaginta, quae asteriscis ueribusque distincta est; pleraque enim prioris laboris ob fraudem cuiuRONVMIS Omni quidem tempore beatitudinem tuam eo, quo decet. 10 honore ueneratus sum et habitantem in te dilexi dominum saluatorem; sed nunc. si fieri potest, cumulo aliquid addimus et plena complemus, ut absque tui nominis mentione ne unam quidem horam praeterire patiamur, qui contra flantes uentos ardore fidei perstitisti maluistique, quantum in te fuit, solus liberari de Sodomis quam cum pereuntibus commorari. scit. quid dicam, prudentia tua. macte uirtute in orbe celebraris. catholici te conditorem antiquae rursu
Abbreviated transcription (Latin):
di: tue beatitudinis. ut dignũ fuerat recordatus
sũ. Magisq cdemꝰ oꝑam. ut ꝑniciosissima heresis
de eccłia auferatur. que semꝑ simulat peniten¬
tiam. ut docendi in eccłiis habeat facultatẽ. Nã
si se aꝑta luce prodiderit: foras expulsa morietur
et genere suo. et exortatione tua. digne gradiunt᷑
specialit̃q salutant beatitudinẽ tuam: omnis
quoq fr̃nitas. qui nobiscũ dño saluatori serui¬
re conantur. Scm̃ presbiterũ firmũ. anno pre¬
terito obrẽ earũ rauennã. & inde in affricã. sicili¬
amq direximus: quẽ putamus iam in affrice
partib cõmorari. Scõs tuo adherentes lateri.
ut meo obsequio salutes. precor. Litteras quoq
meas. ad scm̃ presbiterũ firmũ direxi. que si ad te
uenerint. ei dirigere ñ graueris. Incolumem te
et beatissime papa. Grandẽ latini sermonis. in
ista prouintia notariorũ patimͦ penuriãᷤ et idcir¬

Expanded text:
di, beatitudinis tuae, ut dignum fuerat, recordatus di, beatitudinis tuae, ut dignum fuerat, recordatus sum magisque demus operam, ut perniciosissima haeresis de ecclesiis auferatur. quae semper simulat paenitentiam, ut docendi in ecclesiis habeat facultatem, ne, si aperta se luce prodiderit, foras expulsa moriatur.aula, et genere suo et exhortatione tua digne gradiuntur specialiterque salutant beatitudinem tuam, omnis quoque fraternitas, quae nobiscum domino saluatori seruire conantur. sanctum presbyterum Firmum anno praeterito ob rem earum Rauennam et inde Africam Siciliamque direximus, quem putamus iam in Africae partibus commorari. sanctos tuo adhaerentes lateri ut meo obsequio salutes, precor. litteras quoque meas ad sanctum presbyterum Firmum direxi; quae si ad te uenerint, ei dirigere non graueris. incolumem te re sancte et beatissime papa. Grandem latini sermonis in ista prouincia notariorum patimur penuriam et idcir
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm icũ. filiũ dignationis
tue orosiũ presbiterũ. et sui
merito. et te iubente suscepi:
s incidit tempus difficui¬
mũ. quando michi tacere melus fuit quã ali¬
quid loqui: ita ut nr̃a studia cessarent. et uxta
apiũ. canina ererceret̃ facundia.Itaꝙ duobus
upeiuis tuis. quos meo nomine dedicasti erudi
reprehendendũ putem. s quia iusta beatum
apłm. unusquisq insuo sensu habundat: aliꝰ
quidẽ sic. alius aut̃ sic. Certe quicqͥd dici potu¬
it. & a sublimi ingenio de scripturarũ hauriri
fontib ate positũ atq dissertũ est. S queso re¬
uerentiam tuã. parũꝑ patiaris me tuũ lauda¬
re ingeniũ. Noseñ int̾nos. eruditionis cauisa
disserimus. ceterũ emuli. & maxime heretici. si
diu̾sas int̾nos sententias uiderint. de animi ca¬
lũipniabunt᷑ rãcore descendere. Michi aut̃ statutũ ẽ.
te amare. susciꝑe. colere. mirari. tuaq dicta quasi
mea defendere. Certe & indialogo. quẽ nuꝑ edi¬

Expanded text:
fratrem meum filium dignationis tuae Orosium presbyterum et sui merito et te iubente suscepi. sed incidit tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui, ita ut nostra studia cessarent et iuxta Appium canina exerceretur facundia. itaque duobus libellis tuis. quos meo nomini dedicasti, erudireprehendendum putem, sed quia iuxta beatum apostolum unusquisque in suo sensu abundet alius quidem sic alius autem sic. certe quicquid dici potuit et tam sublimi ingenio de scripturarum sanctarum hauriri fontibus, a te positum atque dissertum est. sed quaeso reuerentiam tuam, parumper patiaris me tuum laudare ingenium. nos enim inter nos eruditionis causa disserimus. ceterum aemuli et maxime haeretici, si diuersas inter nos sententias uiderint, de animi calumniabuntur rancore descendere. mihi autem decretum est te amare, suscipere, colere, mirari tuaque dicta quasi mea defendere. certe et in dialogo, quem nuper edi
Abbreviated transcription (Latin):
dice ei. qͥ se fyͣeit quare me sic fecisti: Aut ñ ht̃ po¬
testatẽ figulus luti. ex eadẽ massa face aliud qͥdẽ
uas inhonorẽ aliud incontumeliã: E terno gͥ
silentio conticesce. & scito fragilitatẽ tuã & deo
ne moueas questionẽ qͥ fecit qd̾ uoluit: ut inalioᷤ
clemens. inalios seuerus existeret. Questio.¬

Expanded text:
dicere ei, qui se finxit: quare me sic fecisti? aut non habet podicere ei, qui se finxit: quare me sic fecisti? aut non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem uas in honorem, aliud uero in contumeliam? aeterno igitur silentio conticesce et scito fragilitatem tuam et deo ne moueas quaestionem, qui fecit, quod uoluit, ut in alios clemens, in alios seuerus existeret : Q
Abbreviated transcription (Latin):
co dixit ysaias. Nisi dñs sabaoth reliquisset nob̾
semen. ficut sodonia essemus. et ficut gomorra si¬
miles fuissemꝰ. Cũq testimonia proposuisset qͥb
dupplex uocatio predicit᷑. & gentiũ et popłi iude¬
orũ: transit adcoherentẽ disputationẽ. & idcirco
bierint. s inxp̃o credid̾int. ĩfrł̃is aut̃ magnam
partẽ. ido corruisse. ꝙ offend̾it inlapidẽ offensio¬
est subici noluerit. Legi in ciida cõmentariis.
sic respondisse apłm. ut magis implicuerit.
quã soluerit questionẽ. Ait enĩ adid. qd̾ ꝓpo¬
suerat. qͥd gͦ dicemꝰ. nũqͥd iniquitas apud dm̃.
et ñ est uolentis. neq currentis. s miserentis
dei. & cuius uult miseretur. et quẽ uult inou¬
rat. et uoluntati eiꝰ quis potest resistere. Sic
apłm respondisse. Ono. qui t̾ra. et cinis es. audes
do fac̾e questionẽ & uas fragile atq testaceũ. re¬
bellas contͣ figulũ tuũ: Nũ qͥd figmentũ potest

Expanded text:
co dicit Esaias: nisi dominus sabaoth reliquisset nobis co dicit Esaias: nisi dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus et sicut Gomorra similes fuissemus. cumque testimonia proposuisset, quibus duplex uocatio praedicitur et gentium et populi Iudaeorum, transit ad cohaerentem disputationem et idcirco diderunt: Israelis autem magnam partem ideo corruisse, quae offenderit in lapidem offensioest Christus, subjici noluerit. Legi in quibusdam commentariis, sic respondisse Apostolum, ut magis implicuerit, quam solverit quaestionem: ait enim ad id quod proposuerat: Quid ergo dicimus? nunquid iniquitas et: non est uolentis neque currentis, sed miserentis dei et: cuius uult, miseretur et, quem uult, indurat et: uoluntati eius quis potest resistere? sic apostolum respondisse:\' o homo, qui terra et cinis es, audes deo facere quaestionem et, uas fragile atque testaceum, rebellas contra figulum tuum? numquid figmentum potest
Abbreviated transcription (Latin):
alii aut̃ reciꝑe sua sponde uoluerunt. Hec autẽ
uasa miscđie. ñ solũ popłs gentiũ ẽ. s ⁊ h qͥ ex iu¬
deis credẽ uoluer̃t. et unus credentiũ effectus ẽ po¬
płs: in quo ostendit᷑ ñ gentes eligi s hominum
uoluntates. Atq ita factũ est. ut impleret᷑ illud.
qd dictũ est ꝑ osee. Uocabo ñ plebẽ meã. plebem
meam. hoc est popłm gentiũ: et quib priꝰ dice¬
batur. ñ plebs mea uos. nunc uocant᷑ filii dĩ uiui.
Qd̃ nec solũ degentib dic̾e uidetur: etiã eos qui
ex isrłica multitudine credidert̃ uasa misd̾ie.
et electionis appellat. Clamat eñi ysaias ꝓistł.
Si fuerit numerus filiorũ istł quasi harena ma¬
riᷤ teliqͥe salue fient᷑. hoc ẽ etiã simultitudo ñcredid̃ĩt. re¬
liqͥe salue fient. id ẽ pauci credent. Uerbũ enĩ consũ¬
matũ atq breuiatũ. insua ds̃ equalitate librauit:
ut humilitate & incarnatione xp̃i eos saluos facẽt.
qui in eũ crede uoluissent. Hoc ipsũ. et mnaliolo¬

Expanded text:
e voluerunt. Haec autem vasa misericordiae, non solum populus gentium est, sed et hi, qui ex Judaeis credere voluerunt, et unus credentium effectus est populus. Ex quo ostenditur non gentes eligi, sed hominum voluntates, atque ita factum est, ut impleretur illud quod dictum est per Oseam: Vocavi non plebem meam, plebem meam, hoc est, populum gentium, et quibus prius dicebatur: \'non plebs mea\', nunc uocentur filii dei uiui. quod ne solum de gentibus dicere uideretur, etiam eos, qui ex Israhelis multitudine crediderunt, uasa misericordiae et electionis appellat. clamat enim Esaias pro Israhel: si fuerit numerus filiorum Israhel tamquam harena maris, reliquiae saluae fienthocest:etiam si multitudo non crediderit, tamen pauci credent. uerbum enim consummatum atque breuiatum in sua deus aequitate librauit, ut humilitate et incarnatione Christi eos saluos faceret, qui in eum credere uoluissent. hoc ipsum et in alio lo
Abbreviated transcription (Latin):
proponamꝰ.: ut ex p̃cedentib. et seqtienti¬
bus possint intelligi media: que exutroq
contexta sunt. Cũ uenissem ait troadẽ ꝓpt̾ euãgłiũ
le faciens eis. profectussum inmacedoniã. Do
aut̃ grãs. qui semꝑ triũphat nos. in xp̃o iħu: et
odor̃e noticie sue manifestat ꝑ nos. in om̃i loco: ꝙo

Expanded text:
proponamus, ut ex praecedentibus, et sequentibus possint intelligi media, quae ex utroque contexta sunt. Cum venissem, ait, Troadem, propter Evangelium lefaciens eis, profectus sum in Macedoniam. Deo autem gratias, qui semper triumphat nos in Christo Jesu, et odorem notitiae suae ma
Abbreviated transcription (Latin):
nouus homo quidicatat. Miser ego homo:. quis me libe¬
rabit decorpore mortis huius: Grãs ago deo ꝑiħm xp̃m
dnm nr̃mͥ qui me de corporis morte liberauit. Qd si cui nõ
uidetur subꝑsona sua hoc dealiis apł̃m dicere. ex ponat quo¬
modo damel qũe iustum fuisse nouimus. quasi de se di¬
cat.cum pro aliis deprecitur. peccauimus. inique fecimus.
impic egimus. et recessimus ac declinaumus a mandatis
tius ce iudiciis. & n obaudiuimus seruos tuos propħas. qui

Expanded text:
homo nouus, qui dicat: miser ego homo, quis me libehomo nouus, qui dicat: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? gratiat r u m, qui me de corpore mortis liberauit. quodsi cui non uidetur sub persona sua hoc apostolum de aliis dicere, exponat, quomodo Danihel, quem iustum fuisse nouimus, quasi de se dicat, cum pro aliis deprecetur: peccauimus, inique fecimus, iniuste gessimus, inpie egimus et recessimus ac declinauimus a mandatis tuis et iudiciis et non obaudiuimus seruos tuos prophetas, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ds om̃s sub peccato. ut om̃ium miscreretur: absq
eo solo. qui peccatum ñ fecit. nec inuentus ẽ dolus
inore etus. Unde ce ꝑsalomonem dicitur. qd serpen¬
tis uestigia ñ inueniantitr inpetra. & ipse dñs de se
nichil inuenit. id ẽ sui oꝑis. suiq uestigii. Obbanc
causam iubetur nobis. ne ex probrẽmus homini re¬
uertenti apeccatis suis: et ne abhominem egyp¬
tium. quia et ipsi quondam inegypto fuumtis.
et de luto aclaterib pharaoni citutates extruxi
mus. &e qtiia captiui ducti sumtis inbabilonem le¬
ge peccati qd̾ inmenbris nr̃is morabatur. Cumq ui¬
deretur extrema desꝑatio. immo aꝑta confessio. om¬
nem hominem diabolilaqueis itretiri: conuersus
inse apłs. immohomo sub cuius ꝑsora apłs loquitur.
gras agit saluatori. qd̾ redemptus sit sanguine eus c
sordes inbaptismate deposuerit: et nouum xp̃i assũpse¬
rit uestimentum. & mortuo uetere homine. natussit

Expanded text:
deus omnes sub peccato, ut omnibus misereatur, absque deus omnes sub peccato, ut omnibus misereatur, absque eo solo, qui peccatum non fecit, nec dolus inuentus est in ore eius. unde et per Salomonem dicitur, quod serpentis uestiginuenit, id est sui operis suique uestigii. ob hanc causam iubetur nobis, ne exprobremus homini reuertenti a peccatis suis et ne abominemur Aegyptium, quia et ipsi quondam in Aegypto fuimus et de luto ac lateribus Pharaoni extruximus ciuitates et quia captiui ducti sumus in Babylonem lege peccati, quod in membris nostris morabatur. cumque uideretur extrema desperatio, immo aperta confessio omnem hominem diaboli laqueis inretiri, conuersus in se apostolus, immo homo, sub cuius persona apostolus loquitur, agit gratias saluatori, quod redemptus sit sanguine eius et sordes in baptismate deposuerit et nouum Christi adsumpserit uestimentum et mortuo uetere homine natus sit