comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Ex tuncautem intellegendũ
ex quo coepit ad eum loqui ut
omne quod dixit. unum uerbũ
dĩ sit. idest una sententia.
porro iuxta Lxx qui interp̃ta¬
tisunt interiora proph&ae. qua¬
simurum renouata. adõ &eru¬
bescere eum. id est moab. & in¬
trare adaras &adea quae manu
facta sint ita disserere possu¬
mus ut dicamus semper pro h&ȩ
renouari uiscera. & adõ fieri
fortiora ut aduersarii confundan¬
& nihi lads alutem proficientia :¬
& nunc locutus est dñs dicens
intribus annis quasi annimer¬
cennarii auferetur gloria moab.
superomini populo multo & relin¬
÷qu&ur paruus & modicus nequa¬
quam multus : Tres anni inqui
bus aufer&ur glori amoab super
omni populo eius multo uel diui¬
tus multis ut liax trastulerunt
mistice intellegendi sunt. si¬
cut enim miseri cordiadñi in
ponderibus est atque mensura.
sic & cruciatus ac supplicia ha¬
bent mensuram suã: Vt post¬
quam tres anni transierint in
quibus relinquaur paruus &

Expanded text:
rit. Ex tunc autem, intelligendum rit. Ex tunc autem, intelligendum ex quo coepit ad eum loqui, ut omne quod dixit, unum verbum Dei sit, id est, una sententia. Porro juxta LXX qui interpretati sunt: Interiora prophetae quasi murum renovata a Deo, et erubescere eum, id est, Moab, et intrare ad aras, et ad ea quae manu facta sint, ita disserere possumus, ut dicamus semper prophetae renovari viscera, et a Deo fieri fortiora, ut adversarii confundan nihil ad salutem proficientia. E nunc locutus est Dominus dicens in tribus annis quasi anni mercennarii auferetur gloria Moab super omni populo multo et relinquetur parvus et modicus nequaqubus auferetur gloria Moab super omni populo ejus multo, vel divitiis multis, ut LXX transtulerunt, mystice intelligendi sunt. Sicut enim misericordia Domini in ponderibus est atque mensura: sic et cruciatus ac supplicia habent mensuram suam, ut postquam tres anni transierint, in quibus relinquetur 276 parvus, et
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo benedic anima mea
dnm̃ & omnia interioramea
nomen scm̃ eius ÷ Quomodo enĩ
eythara non emittt uocalem
sonum adq compositum : sisal¬
tim una corda rupta fuerit:
sic sprtalis uenter proph&ae si
una in eo uirtutum corda de fue¬
rit : non potierit melos dulce
resonare : nec ad latericium
murum cunctis clamare uisce¬
ribus phylosophorum quoque
sententia est haerere sibi uir¬
tuter & apostoli ia cobi. ut cui
una defuerit: omnes de esse uir¬
tutes : cum autem intellexerit
moab frustrase in hisquae pri¬
us stabant excelsa dogmatib
laborasse : ingredi&ur ad scã
rore mendatii. ad scam̃ eccle¬
siam intrare conabitur. ut suam
eam facciat &or& &ob secr&:
sed non pr eualebit : Neque enĩ
statim ut uoluerimus: perfectã
possumus capere uirtutem ⁊
Quodque infert : hoc uerbum
quo locutus est dns ad moab ex
tunc pro hoemio inquodixerat
uerbum contra moab siue onus:
scsmus. epilogum redditum : ut
quodibi coeperat hic conpleue¬

Expanded text:
in Psalmo: Benedic, anima mea, in Psalmo: Benedic, anima mea, Domino, et omnia interiora 275 mea nomen sanctum ejus . Quomodo enim cithara non emittit vocalem sonum atque compositum, si saltem una chorda rupta fuerit; sic spiritalis venter prophetae, si una in eo virtutum chorda defuerit, non poterit melos dulce resonare; nec ad lateritium murum cunctis clamare visceribus. Philosophorum quoque sententia est, haerere sibi virtutes; et Apostoli Jacobi, ut cui una defuerit, huic omnes deesse virtutes. Cum autem intellexerit Moab frustra se in his, quae prius putabat excelsa, dogmatibus laborasse, ingredietur ad sancta rore mendacii, ad sancta Ecclesiae intrare conabitur, ut sua ea faciat, et oret, et obsecret, sed non praevalebit. Neque enim statim ut voluerimus, perfectam possumus capere virtutem. Quodque infert: Hoc verbum quod locutus est Dominus ad Moab ex tunc, prooemio in quo dixerat, verbum contra Moab, sive onus, sciamus epilogum redditum, ut quod ibi coeperat, hic compleve
Abbreviated transcription (Latin):
depristinis calcatoribus qui cale&
uuas quas ante calcauerat. &uox
eorum a&erno obmutesc& silentio ⁊
Superhoc uenter meus ad moab
quasi cythara sonabit. &uiscera
mea admurum coctilateris. &erit
cum a pparuerit quod labora uerit
mo ab ab excelsissuis ugredi&ur
in scã sua ut obsecr& & non p̃ua¬
lebit: hoc uerbum quod locutus
est dñs ad maab extbnc : Des¬
tructo errore moabitico immo
falsa la&itia in luctum lacri¬
mas que mutat. & uenter meus
proph&ae uenter qui instar ei¬
tharae musica arte compositus
est. & qui de dĩ timore concipi¬
ens multos liberos procreauit᷑.
ita ut nulla sit corda quae non
reddat sonum suum: resona¬
bit luctum agentipaenitentiã
moab ⁊ &omnia iuisceramea ad
murum cocti lateris: proquo
interproetatus est theo dotio
admurum dissipatum. omnia
enim contrariorum priesidia in
quibus antea confidebant. des¬
truentur & corruent: Haec sun
autem uiscera & interiora pro¬
ph&ae de quibus & dauid dicebat

Expanded text:
de pristinis calcatoribus, qui calcet de pristinis calcatoribus, qui calcet uvas, quas ante calcaverat, et vox eorum aeterno obmutescet silentio, super hoc venter meus ad Moab quasi cithara sonabit et viscera mea ad murum cocti lateris et erit cum apparuerit quod laboravit Moab super excelsis suis ingredietur ad sancta sua ut obsecret et non valebit hoc verbum quodest Dominus ad Moab ex tunc. Destructo errore Moabitico: immo falsa laetitia in luctum lacrymasque mutata, venter meus, prophetae, qui instar citharae musica arte compositus est, et qui de Dei timore concipiens, multos liberos procreavit, ita ut nulla sit chorda, quae non reddat sonum suum, resonabit luctum agentis poenitentiam Moab: et omnia viscera mea ad murum cocti lateris: pro quo interpretatus est Theodotio ad murum dissipatum. Omnia enim contrariorum praesidia, in quibus antea confidebant, destruentur et corruent. Haec sunt autem viscera et interiora prophetae, de quibus et David dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
uineam locitalis est qualis &ui¬
nea sod omorum ⁊ De qua dicitur ⁊
deuine a enim sodomorum uinea
eorum & propago eorum. dego
tam quã dr̃ ꝑcutit grandine. mes¬
ses quoque moabiticae nascunt᷑
iuallibus quae appellantur. Rapaꝵ
falsaq: uindemia est. uineae de qua
supra dicitur dominigentium exci¬
derunt flagellaeius ⁊ Istienim con¬
terunt uuas. a marissimas. & suis
calcant pedibus nedraconis exeis
exprimantur uenena. Romnes
interficiant bibentes : aufer&ur
quoquȩ la&itia & exultatio hereti¬
corum quam ante audire consue¬
rant. ut postquã egerint paeniten¬
tiam. illud inereantur audire
beati lugentes quõ ipsi consolabun¬
tur : Quod que addidit de carme¬
lo hoc significit non quo hereti¬
ci uerecarmelum habeant idest
sp̃i talis circumcisionis notitiam.
sed quo falso habere se iactent. Cũ¬
que succisae fuerint uineae. & ab¬
lata la&itia & exultatio. De falso
nominis scientia tunc nullus erit

Expanded text:
viciniam loci, talis est, qualis et viviciniam loci, talis est, qualis et vinea Sodomorum, de qua dicitur: « De vinea Sodomorum vinea eorum, et propago eorum de Gomtam, quam Deus percutit grandine. Messes quoque Moabiticae nascuntur in vallibus, quae appellantur Raphaim, falsaque vindemia est vineae, de qua supra dicitur: « Domini gentium exciderunt flagella ejus. » Isti enim conterunt uvas amarissimas, et suis calcant pedibus, ne draconis ex eis exprimant venena, et omnes interficiantur bibentes. Auferetur quoque laetitia et exsultatio haereticorum, quam ante audire consueverunt, ut postquam egerint poenitentiam illud mereantur audire: « Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . » Quodque addidit de Carmelo, hoc significat, non quod haeretici vere Carmelum habeant, id est, spiritalis circumcisionis notitiam, sed quo falso habere se jactent. Cumque succisae fuerint vineae, et ablata laetitia et exsultatio de falsi nominis scientia, tunc nullus erit
Abbreviated transcription (Latin):
rent non haberent. Cum que
illi exciderent flagella eius
Tamen uitio radicis persimae.
propaginer aliquae rem anserũ
dominiautem gentium transie¬
runt mare. hoc est temptictiones
huius saeculi ⁊ de quibus in psalmo
legimus. ueni in profundũm aris
& tempestas absorsit me. & in
alio loco. quidescendunt mare in
nauibus facientes opera in aquis
multis. Ipsi uiderunt opera dñi
& mirabilia eius in profundum
Istienim transierunt mare : ut
berantur exeis : Itaque sermo pro¬
ph&icus plangit fortitudinẽ he¬
reticorum. id est iazer & uinea
sabiema quae se extollit contra
scientiamdĩ. & inebriabo lacri¬
mamea esebon. cogitationes
scilic& eorum &eleale quibus
ad excelsa conscenderunt. Cur
autem plangit ia teruineam
sabama & in ebriat esebon &elea¬
le lacrimis suis  utdũ &ipse plo¬
rat & illos plorare doceat qum̃ in¬
quid superuineamtuã & super
messemtuam : Vox calcantiũ in¬
ruit uinea moabitarum. propt̃

Expanded text:
rent non haberent. Cumque rent non haberent. Cumque illi exciderent flagella ejus: tamen vitio radicis pessimae propagines aliquae remanserunt. Domini autem gentium transierunt mare, hoc est, tentationes hujus saeculi, de quibus in psalmo legimus: « Veni in profundum maris, et tempestas absorbuit me . » Et in alio loco: « Qui descendunt mare in navibus, facientes opera in aquis multis, ipsi viderunt opera Domini et mirabilia ejus in profundo. » Isti enim transieberantur ex eis. Itaque sermo propheticus plangit fortitudinem haereticorum, id est, Jazer, et vineam Sabama; quae se extollit contra scientiam Dei. Et inebriabo te lacryma mea, Esebon, cogitationes scilicet eorum, et Eleale, quibus ad excelsa conscendunt. Cur autem plangit Jazer vineam Sabama, et inebriat Esebonle lacrymis suis? ut dum et ipse plorat, et illos plorare doceat. « Quoniam, inquit, super vindemiam tuam, et super messem tuam, vox calcantium irruit. » Vinea Moabitarum, propter
Abbreviated transcription (Latin):
uox calcantium inruit. &au¬
Ifer&ur laditia &exultatio de
carmelo. &inuineis non exul¬
tabit neque iubilabit. uinum¬
intor colari non calcabit. qui
calcare consuerat. Uocem cal¬
cantium abstuli ⁊ Sub urbana
esebon de quibus supra diximus
deserta sunt. & uinea sabama
quae inter pretari potest non
solum extollens altitudinem.
sed & conuersio aliqua ⁊ quia
uidetur in regione moabitico
addnĩ seruitutem. Aliqua
exparte uelle conuerti: huius
igitur uineae sabam a domini
gentium. a postoli & aposto¬
lici uiri flagella & propaginer
paenitus absciderunt. ne ex a¬
lus heresibus aliena scirentur
hereses. & infinita errantiũ
fiera multitudo & non solum
exciderunt. propagines saba¬
mae sedusque ad iazerperue¬
nerunt quae inter pretantur
fortitudo eorum. Hoc est ad for¬
tissima quaeque dogmata
hereticorum & dialectica arte
constructa inquibus rubor sui¬
intantum eorum mucro bacca¬
tus est. ut nouissime errarent
in solitudine. & queminter fice¬

Expanded text:
vox calcantium inruit et auvox calcantium inruit et auferetur laetitia et exultatio de Carmelo et in vineis non exultabit neque iubilabit in torculari non calcabit, quod calcare consueverat: vocem calcantium abstuli . » Suburbana Esebon, de quibus supra scriptum est, deserta sunt, et vinea Sabama, quae interpretari potest non solum extollens altitudinem, sed et conversio aliqua, quia videtur in regione Moabitica ad Domini servitutem aliqua ex parte velle converti. Hujus igitur vineae Sabama Domini gentium apostoli, et apostolici viri flagella et propagines penitus absciderunt, ne ex aliis haeresibus aliae nascerentur haereses et infinita errantium fieret multitudo. Et non solum exciderunt propagines Sabamae, sed usque ad Jazer pervenerunt, quae interpretatur fortitudo eorum, hoc est, ad fortissima quaeque dogmata haereticorum et dialectica arte constructa, in quibus robur suiin tantum eorum mucro bacchatus est, ut novissime errarent in solitudine, et quem interfice
Abbreviated transcription (Latin):
bus hereticorum iaculis uul¬
nerati sunt : Omnes enim
cogitationes eorum. quod signi¬
ficat esebon: non a durbis do¬
minicae habitationem perti¬
nent : dequa scriptum est. flu¬
minis imp&us la&ificat ciui¬
tatem dĩ. sed sub urbana sunt
quae a durbem dñi pertinere
credantur: Quae sub urhe
sunt. deserta praesidio. siue
diuinio igne conburta .⁊ Praeci¬
pue: uinea sabama quod inter¬
p̃tatur ad tollens altitudinem
eo quod in altum se erigat. & su¬
perbiae suae turrem usque ad
caelum extruere con&ur. quod
autem in Lex positum est. ha¬
bitatoribus deseth in hebra¬
ico non hab&ur ⁊ Sed pro hoc
legitur. ARES. quod testam
si uecoctum laterem significat.
Dominigentium exciderunt
flagellaeius usque adiazer
peruenerunt. Errauerunt in
deserto propaginer eius. relic¬
tisunt transierunt mare. suꝑ
hoc plorabo in fl&u iazer. ui¬
neam sabama in ebriabote la¬
crima mea esebon. & elea¬
le quõ super uindemiam
tuam. & super mes semtuã.

Expanded text:
bus haereticorum jaculis vulbus haereticorum jaculis vulnerati sunt. Omnes enim cogitationes eorum, quod significat Esebon, non ad urbis Dominicae habitationem pertinent, de qua scriptum est: « Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . » Sed suburbana sunt, licet ad urbem Domini pertinere credantur, quia sub urbe sunt: deserta tamen praesidio, sive divino igne combusta erunt, praecipue vinea Sabama, quae interpretatur attollens altitudinem, eo quod in altum se erigat, et superbiae suae turrim usque ad coelum exstruere conetur. Quod autem in LXX positum est, habitatoribus Deseth, in Hebraico non habetur; sed pro hoc legitur ARES , quod testam, sive coctum laterem significa« Domini gentium exciderunt flagella ejus, usque ad Jazer pervenerunt. Erraverunt in deserto propagines ejus, relictae sunt, transierunt mare, super hoc plorabo in fletu Jazer vinea Sabama, inebriabo te lacrima mea Esebon et Eleale quoniam super vindemiam tuam et super messem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
uator ait .: Omnes qui uener̃t
ante me furer fuerunt & la¬
trones : ut moysen quo que
famulum dĩ appell& homi¬
cidam &ihũ filio naue de¬
trahat quasi homini sangui¬
nario. quitantae scĩtatis
fuit. ut adimperium sermo¬
nis eiussol lunaque
constiterint & dec
uid  decuius ulii semine
ortus est. xp̃s. homicidam
& adulterum uoc&: non res¬
piciens eius picenitentiam
& mansu&udinem quadĩ
clementia comparatur. sed
quamuis superbus. &ad ro¬
gans sit. & furibundus ex¬
ult& tamen plus aud& quam
eius patitur fortitudo: Id¬
circo moabululabit. Ad
moab idest alter ad alterũ.
Omnis uidelic& hereticorũ¬
pientiae. Diuersitates con¬
trase mugient: cumintor¬
mentis fuerint : Quam ob¬
rem his quimuros habent.
non quadris aedificatos lapi¬
dibus. De quibus templum
aedificatum. &in tantum po¬
liti ut malleus & securis non
sint audita indomodĩ : Quos
ecclesiae magistri uelqui es¬
tis demo ab errore saluati.
ad nuntiate plagas suas qui¬

Expanded text:
vator ait: « Omnes qui venerunt vator ait: « Omnes qui venerunt ante me fures fuerunt et latrones ; » ut Moysen quoque famulum Dei appellet homicidam, et Jesu filio Nave detrahat, quasi homini sanguinario, qui tantae sanctitatis fuit, ut ad imperium sermonis ejus sol lunaque constiterunt , et David de cujus semine ortus est Christus homicidam et adulterum vocet, non respiciens ejus poenitentiam et mansuetudinem, qua Dei clementia comparatur. Sed quamvis superbus et arrogans sit, et furibundus exsultet, tamen plus audet, quam ejus patitur fortitudo. Idcirco Moab ululabit ad Moab, id est, alter ad alterum, omnes videlicet haereticorupientiae diversitates contra se mugient, cum in tormentis fuerint. Quamobrem his, qui muros habent, non quadris aedificatos lapidibus, de quibuaedificatum est; et intantum politis, ut malleus et securis non sit audita in domo Dei, o vos Ecclesiae magistritis de Moab errore salvati, annuntiate plagas suas, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mus suauis dñs uniuersis &mi¬
serationes eius. superomnia
opera illius & post paululum
sustentat dns̃ omnes qui corru¬
unt &erigit omnes allisos
custodit dñr omnes diligentes¬
S se. Neneglegentem facer&
auditorem intulit. & omnes pec¬
catores disperdo : quia igitur
consummato anti xpo & paren¬
te eius diabulo qui conculcabat
uniuersam terram. praeparan¬
dum esse ut uaticinatum est : so¬
lium in misericordia. & eum
qui ses surus sit in taber naculo
dauid expersona scõrũ qui
demo ab saluati sunt. Qex¬
perimento suo eius de dicere
superbiam ⁊ proph&a loquitar :
audiuimus superbiam moab
siue in iuriam. ut laoxtrastu¬
lerunt. Quis enim here ticorũ
non superbus est quiecdesi asti¬
cam dispiciens simplicitatem:
ita hab & ecclesiae homines.
quasi bruta animalia. & in
tantum superbiae in iuriaeq
tumorem erigitur. ut contra
ipsum cratorem arm& ossuũ
d&crahens proph&is eius
quasi auetoritatem itesti¬
monii euangelici inquo sal¬

Expanded text:
mus: Suavis Dominus universis, et mimus: Suavis Dominus universis, et miserationes ejus super omnia opera illius . Et post paululum: Sustentat Dominus omnes qui corruunt, et erigit omnes elisos.custodit Dominus omnes diligentes se; ne negligentem faceret auditorem, intulit: Et omnes peccatores disperdet. Quia igitur consummato Antichristo et parente ejus diabolo, qui conculcabat universam terram, praeparandum esse vaticinatus est solium in misericordia, et eum qui sessurus sit in tabernaculo David, ex persona sanctorum, qui de Moab salvati sunt, et experimento suo ejus didicere superbiam, propheta loquitur: Audivimas superbiam Moab, sive injuriam, ut LXX transtulerunt. Quis enim haereticorum non superbus est? qui Ecclesiasticam despiciens simplicita habet Ecclesiae homines quasi bruta animalia: et in tantum superbiae injuriaeque tumorem erigitur, ut contra ipsum creatorem armet os suum, detrahens prophetas ejus, quasi auctoritate testimonii evangelici, in quo Sal
Abbreviated transcription (Latin):
filio : dudiuimus superbiam
moab. superbus ẽ ualde. super¬
bia eius & adrogantia eius & in¬
dignatio eius plus quam forti¬
tudo eius.: Idcirco ululauit mo¬
ab. ad moabuniuersus ulula¬
bit. his qui la&antur supermu¬
ros cocti lateris loquimini
plagassuas. qnm sub urbana
esebon deserta sunt uine a
sabama : Lxx. audiuimus in¬
iuriam moab contumeliosus
est ualde superbia eius & in¬
iuria eius & furor non sicut di¬
uinatio tua. Nonsic ululabit
moab. siquidem inmoab oms̃
ululabunt habitantibus deseth.
meditaberis & non confunderis
campi esebon lugebunt uinea saba¬
ma: quantis obscuritatibus locus
iste iuxta Laoc interp̃tes in uo¬
lutussit : exeo perspicuum est.
quod legiuix potest. dicamus
ergo iuxta hebraicum moris
est scripturarum. Vt postquã
disperationem mentis humanae
la&o nuntio sub leuauerint :
Rur sum neglegenter & nolentes
agere paenitentiam commina¬
tione deterreat. Nebonitas
idĩ indur& cornrm. : Cuius re
unum tantum ponamus exem

Expanded text:
. Audivimus superbiam Moab, superbus est valde: superbia ejus et arrogantia ejus, et indignatio ejus, plusquam fortitudo ejus. Idcirco ululabit Moab ad Moab, universus ululabit: his, qui laetantur super muros cocti lateris, Loquimini l. suas: quoniam suburbana Esebon deserta sunt, vinea Sabama. LXX: Audivimus injuriam Moab: contumeliosus est valde: superbia ejus, et injuria ejus, et furor non sicut divinatio tua: non sic ululabit Moab: siquidem in Moab omnes ululabunt: habitatoribus autem Deseth meditaberis: et non confunderis: campi Esebon lugebunt vineam Sabama. Quantis obscuritatibus locus iste juxta LXX Interpretes involutus sit, ex eo perspicuum est, quod legi vix potest. Dicamus ergo juxta Hebraicum, Moris est Scripturarum, ut postquam desperationem mentis humanae, laeto nuntio sublevaverint, rursum negligentes et nolentes agere poenitentiam comminatione deterreant, ne bonitas Dei induret cor nostrum. Cujus rei unum tantum ponamus exemp
Abbreviated transcription (Latin):
&oꝑtis pello pedibus uelstare po¬
terat uł ambulare: Dicente dño
soluo caluam̃tum depedibustuis:
locus onimin quostus t̃ruscã ẽ¬
ONus desertimaris sicurtur¬
bines abufrico ueniunt deserto
uenit d&erra hostili uisio dura
nuntiata ẽ mihi qui incredu
.ẽ. infidelit̃ ugit & qui
depopulator ẽ uastat as¬
cende clam obsideme. Omnẽ ge¬
mitum eĩ cessarefeci. ꝓpterea
repl&ir̃ lũbimei dolore angustia
posseditme sicut angustia pari¬
Sentis : Ixx uisio deserti : sicut tẽ¬
pestas dedeserto transeat dedo¬
serto ueniens d&erra horribiliui¬
sio dura cadnuntiata ẽ mihi p̃uce¬
ricator & iniquus inique cagit
contrame elamitȩ &legcti ꝑsa¬
rum ueniunt. Nunc in gemis cam
& consolabormei : idcircorepl&i
s̃ lumbimei cengustia dolores cid¬
p̃henderunt me sicut parturientõ
Quid nob̵ uidecctur iux tahistoricm
breuit̃ diximus : Nunctropholo¬
gicce sũma carpamus: Uisio uł
pondus c̃trascłi huius cernitur

Expanded text:
et opertis pelle pedibus, vel stare poet opertis pelle pedibus, vel stare poterat, vel ambulare, dicente Domino: Solve calciamentum de pedibus tuis, locus enim in quo stas, terra onus deserti maris sicut turbines ab africo veniunt de deserto venit de terra horribili visio dura nuntiata est mihi qui incredulus est infideliter agit et qui depopulator est vastat ascende Aelam obside Mede omnem gemitum eius cesrepleti sunt lumbi mei dolore: angustia possedit me, sicut angustia parientis. LXX: Visio deserti maris. Sicut tempestas de deserto transeat, de deserto veniens. De terra horribili visio dura annuntiata est mihi: praevaricator Contra me Elamitae, et legati Persarum veniunt: nunc ingemiscam, et consolabor me: idcirco repleti sunt lumbi mei angustia, dolores apprehenderunt me, sicut parturientem. Quid nobis videatur juxta Historiam breviter diximus: nunc tropologiae summa carpamus. Visio, vel pondus contra saeculi hujus cernitur
Abbreviated transcription (Latin):
de monsercbitur itc ut confun¬
dantur quihabuer̃ spẽ in ae¬
gyptum & in aethiopia & glo¬
ricc̃ suũ in confusione uiderine
ẽe mutatã : Intantũ habita¬
tor insulae huius id ẽ sȩculi
ut confusus dicat haec ẽ aegrp¬
rum sperab amus ccuxilium
ut aprincipe mundi istius nos
liberarent : Quomodo ergo
offugere poterimus cum cap¬
tis int hi in quib: spem habebamꝵ
Et hoc notandum ante quã capi¬
ctur. azotus proph&u suc co
uestitus sit & calciatus pedibur
ut plangat quidẽ eor qui arden¬
tib: dicboliiaculus uulneratis:
& libi diniseruiunt. sed nihilomi¬
nus ipse calciatus incedat. & eal¬
ture possit suꝑ serpentes & scurpi¬
ones & securus incedere ꝑ huius sȩ¬
culi heremum inquãs. serpentes
& scurpiones & bonarum rerum
chotus captus fuerit intypum
captiuitatis aegypti & trans migrto¬
tionis aethiopiaẽ ipse disculciatus
& nudus incedat : ne eñi int̃rascã
ad quam iro fostinat. sacco uestitus

Expanded text:
demonstrabitur, ita ut confundemonstrabitur, ita ut confundantur qui habuerunt spem in Aegypto et in Aethiopia, et gloriam suam in confusionem viderint esse mutatam: in tantum, ut habitator insulae hujus, id est, saeculi, t, confusus dicat: Haec est Aegyprum sperabamus auxilium, ut a principe mundi istius nos liberarent? Quomodo ergo effugere poterimus, cum capti sint hi in quibus spem habebamus? Et hoc notandum, quod antequam capiatur Azotus, Propheta sacco vestitus sit, et calciatis pedibus, ut plangat quidem eos, qui ardentibus diaboli jaculis vulnerati sunt, et libidini serviunt; sed nihilominus ipse calciatus incedat, ut calcare possit super serpentes et scorpiones, et securus incedere per hujus saeculi eremum, in qua sunt serpentes et scorpiones, et bonarum rerum Azotus capta fuerit, 302 in typum captivitatis Aegypti, et transmigrationis Aethiopiae, ipse discalciatus et nudus incedat. Neque enim in Terra sancta, ad quam ire festinat, sacco vestitus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbi amfuere humiles : Aogrp¬
tus em̃ int̃p̃tactur ꝑ sequens
siue tribulans : Et hiops hu¬
milis atq: deiectus : Omnis
eñi quise exultat humiliu¬
biturꝰ : Quiducendi sunt in
captiuitatõ & triũ annorũ
torm̃ta passuri De quib:
annis in psalmis logimus:
Cogitaui dies antiquos & an
s nos aet̃ nos inm̃te habui:
Quae non putemus. purua õe
supplicia sed magnis elonga¬
ta temporibur in ipsa autẽ
captiuitate & transmigracti¬
one ae gẏpti ibunt iuuenes &
senes qui in malitia roboratir̃
& ad ꝑfecte aetatis uitia per¬
uenerunt nudi ut omniaeorũ
scelera pacteant: nihilenĩ
occultum quod non reuela¬
bitur: Et disculciati quia
paschadñi comedere non po¬
tuerunt quod qui co medit
accinctos hab& lumbor &
ten& manu baculum & calci¬
atis stat pedibus neꝑ sȩculi
huius solitudinom transiens
a serpentib: mordecctur:
Tuno discopertȩ erunt nates
eorum ꝑquãs stercus egerit᷑ :
Et omnis ignominia aegypti

Expanded text:
erbiam fuere humiles. Aegyperbiam fuere humiles. Aegyptus enim interpretatur persequens, sive tribulans: Aethiopes, humiles atque dejecti: omnis enim qui se exaltat, humiliabitur . Qui ducendi sunt in captivitatem, et trium annorum tormenta passuri , de quibus annis, in Psalmis legimus: Cogitavi dies antiquos, et annos aeternos in mente habui . Quae non putemus parva esse supplicia, sed magnis elongata temporibus. In ipsa autem captivitate et transmigratione Aegypti, ibunt juvenes, et senes, qui in malitia roborati sunt, et ad perfectae aetatis vitia pervenerunt, nudi, ut omnia eorum scelera pateant Nihil enim occultum quod non revelabitur, et discalciati, quia Pascha Domini comedere non poterunt: quod qui comedit, accinctos habet lumbos, et tenet manu baculum, et calciatis stat pedibus, ne per saeculi hujus solitudinem transiens, a serpentibus mordeatur . Tunc discoopertae erunt nates eorum, per quas stercus egeritur, et omnis ignominia Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
turrem dedit uł suꝑ fluus siue
elongans sar goneutem prin¬
ceps horti hiorex ossrrius quẽ
supra legimus sensu magnũi
h ab & duces plurimos quorũ
unus ẽ tharthan elatus in
suꝑbic̃ & longe procodens in
scelere ⁊ amplio rec&oris
Et mittitur aed inpugnandic̃
a zotum. quae hebraice dicitur.
Aes dod & int̃ p̃tactur ignis ge¬
nerationis. Expugnatq dux
regis asserii eos qui genera¬
tioni & sibidini seruiunt : Et
pulchrerex assrriorum sargop¬
princeps hortorum dicit᷑
uoluptati & luxoriao dedius
Deniq: & achub rex isrł . ui¬
neã pabothae uertere in
hortum cupiebat. quod ille
iuxtaleges trophologiae
intellegens morima luit
quã facere Nehor editas
pacterna & antique pesses¬
sio in impu regis delicics
uer teretur : p̃cipitur cũite
proph&e ut sacco cal ciam̃¬
tisq: depositis nudus & dis¬
culciatus. incedut & insignũ
sit atq portentum ae gyptiis.
& et hio pib: quidĩ populum
per secuti sunt & propt̃ suꝑ¬

Expanded text:
turrem dedit, vel superfluus, sive turrem dedit, vel superfluus, sive elongans. Sargon autem princeps horti. Hic rex Assyrius quem supra legimus sensum magnum, habet duces plurimos, quorum unus est Thartan, elatus in superbiam, et longe procedens in scelere, et amplior caeteris: et mittitur ad impugnandam Azotum, quae Hebraice dicitur ASDOD  , et interpretatur, ignis generationis; expugnatque dux regis Assyrii eos qui generationi et libidini serviunt. Et pulchre rex Assyriorum Sargoprinceps hortorum, dicitur voluptati, et luxuriae deditus. Denique et Achab rex Israel vineam Naboth vertere in hortum cupiebat , 301 quod ille juxta leges tropologiae intelligens, mori maluit quam facere, ne haereditas paterna, et antiqua possessio in impii regis delicias verteretur. Praecipitur autem Prophetae, ut sacco calciamentisque depositis, nudus et discalciatus incedat, et in signum sit atque portentum Aegyptiis, et Aethiopibus qui Dei populum persecuti sunt, et propter sup
Abbreviated transcription (Latin):
& coepiss& illam intempore¬
s illo locutus .ẽ dñs in manu
isccice filii amos. uade & sol¬
ue saccum delumbistuis. &
calciamenta tua tolle depe¬
dibustuis. & fecitsic uadens
nudus & disculciatus: Et dix̃
dñs: sicut umbulauit seruus
meus esccites nudus & disculci¬
atus. Trium annorum signũ
& portentum erit suꝑ ae grp¬
tum Et suꝑ & hopiam sio
minabitrex assrriorum
captiui tatem aegrpti & trans¬
migrationem & hiopiue¬
iuuenum & senum nudã &
discalciatam Dis coperii¬
tis nactibur ignominia:¬
s aogypti. Et timebunt & con¬
fundontur ab aethio¬
pico spe sua & ab cce¬
haccerat spes nostra aed quor con¬
fugimus inccuxilium ut libere¬
r&nos aefacie rogis cessrriorũ
et quomodo effugere poteri
mus nos: protharthan lnxtha¬
nathaen trunstulerunt: pro
secrgon arna. quod quid int̃¬
p̃tetur scire non possum : Neq:
enĩ falserum nominum fal¬
sas possumus. et ẽ moloçiãs
fingere suñccutem nomine t̃
hebrcea sed assprice quib
sonare cognouimus tharthan

Expanded text:
mpore illo locutus est Dominus in manu Isaiae filii Amos dicens vade et solve saccum de lumbis tuis et calciamenta tua tolle de pedibus tuis et fecit sic vadens nudus et disculciatus et dixit Dominus sicut ambulavit servus meus Isaias nudus et disculciatus trium annorum signum et portentum erit super Aegyptum et super Aethiopiam sic minabit rex Assyriorum captivitatem Aegypti et transmigrationem juvenum et senum nudum et discalceatum, discoopertis natibus, ignominiam Aegypti. Et timebunt, et confundentur ab Aethiopia spe sua, et ab Aea: Ecce haec erat spes nostra, ad quos confugimus in auxilium, ut liberarent nos a facie regis Assyriorum: et quomodo effugere potmus nos? Pro Thartan LXX Thanatan transtulerunt: et pro Sargon, Arna: quod quid interpretetur, scire non possumus. Neque enim falsorum nominum falsas possumus etymologias fingere. Sunt autem nomina non Hebraea, sed Assyria, e quibus sonare cognovimus Thartan,
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur m&uite a facie dñi
quia prope ẽ dierdñi. Etrur¬
sum iuxta ẽ dier dñi magna
prope et uel oxnimis & amos
uae inquid quidesiderant di¬
em dñi Vt quid uobis diem dñi
quac tenebraer̃ et non luxit
babuntꝰ ligati & doloresad p̃¬

Expanded text:
loquitur: Metuite a facie Domini: loquitur: Metuite a facie Domini: quia prope est dies Domini . Et rursum: Juxta est dies Domini magna: prope, et velox nimis. Et Amos: Vae, inquit, qui desiderant diem Domini: utquid vobis dies Domini, quae tenebrae sunt, et non lux ? babunt
Abbreviated transcription (Latin):
corhominir tabero& & conter&ur
qm̃ bellatorerdñi uenturi r̃ ut dir¬
ꝑdant omnem terrã. Ulu late
et agite paenitentiam quibus
poena uentura est: prope
estenim dier dñi ud consũ¬
mationis totiurmundi
atque iudicii uel exitus
unius cuius que debitus.
Venit enim adño deprae¬
datio quam nor diximus
uastitatem ut seruar&
m&a foran quia promiserat
bellatores cum die iudicu
uel dormitionis Aduenerit
omner manur dissoluentur.
Quibus dicitur in alio loco
Confortamini manus dis¬
solutcce dissoluentur
autem manur quia ullũ
opur dignum dĩ iusticia
repperitur. t non iusti¬
ficabitur inconrpectuẽ
omnir uiuens. Vnde pro¬
pha&a dicit in psalmo suni
quitati adtendas dñe quis
sustinebit Omne quoq
corsiue anima hominis taber¬
C& & pauebit conrcientia pecca¬
tisui. Haec ẽdies formidolosa
atq t̃ ribilis.. dequa & soffonias

Expanded text:
cor hominis tabescet et conteretulate quia prope est dies Domini quasi cor hominis tabescet et conteretulate quia prope est dies Domini quasi m bellatores Domini venturi sunt, ut disperdant omnem terram, ululate, et agite poenitentiam, quibus poena ventura est. Prope est enim dies Domini, vel consummationis totius mundi, atque judicii, vel exitus uniuscujusque de vita. Venit enim a Domino depraedatio, quam nos diximus vastitatem, ut servaremus metaphoram, quia praemiserat bellatores. Cum dies judicii, vel dormitionis advenerit, omnes manus dissolventur, quibus dicitur in alio loco: Confortamini, manus dissolutae. Dissolventur autem manus; quia nullum opus dignum Dei justitia reperietur: Et non justificabitur in conspectu ejus omnis vivens . Unde Propheta dicit in psalmis: Si inquitates attendas, Domine, quis sustinebit ? Omne quoque cor, sive anima hominis tabescet; et pavebit conscientia peccati sui. Haec est dies formidolosa atque terribilis, de qua et Sophonias
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersum orbem funda¬
mentũ obelo praenotandũ ẽ
inregum & in paralipome¬
non uolumine legimus quod
iradĩ Arcensasit suꝑ irrł
quando dauid numerauit po¬
pulũ & offendit dnmꝰ inpsalmis
quoq scribitꝰ. Dñe ne in furo¬
retuo Arguarme neq: in ira tua
corripiasme. Ei cetera his similia
riis irãdĩ posse in tellegi contra¬
riã fortitudinẽ. Cui tradimur
Ad puniendũ dequo & in uiii
psalmo cantat᷑ ut destriuas inimi¬
ministri angeli qui inmundi
consumatione mittendi r̃ & tiha¬
niorũ manipulor pateant. & sepa¬
rator a frumento incendio p̃pa¬
rent sempit̃no Omnis quoq t̃ra
dirꝑtitꝰ quando terrena opera
subuertitꝰ. Sunt & aliidñi bella¬
torer instructi armatura apłi qui
cotidie in ecclesia quae oecumine
idẽ ecclesia orbis ethabitata intel¬
qui erigunt᷑ contrascientiã dĩ. Vlu
late quia prope ẽdier dñi quasi
uastitas adño ueni&. Propterea
om̃r manur dirsoluentꝰ. &omne

Expanded text:
universum orbem. Fundauniversum orbem. Fundamentum obelo praenotandum est. In Regum, et Paralipomenon volumine legimus . quod ira Dei accensa sit super Israel quando David numeravit populum, et offendit Dominum. In Psalmis quoque scribitur: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me, et caetera his similiariis, iram Dei posse intelligi contrariam fortitudinem, cui tradimur ad puniendum, de quo et in octavo psalmo cantatur: Ut destruas inimieli, etiam ministri Angeli, qui in mundi consummatione mittendi sunt, ut zizaniorum manipulos faciant, et separatos a frumento incendio praeparent sempiterno . Omnis quoque terra disperditur, quando terrena opera subvertuntur. Sunt et alii Domini bellatores instructi armatura Apostoli, qui quotidie in Ecclesia, quae οἰκουμένη, id est orbis, et habitata intelqui eriguntur contra scientiam Dei. Ullate quia prope est dies Domini quasi vastitas a Domino veniet propter hoc omnes manus dissolventur et omne
Abbreviated transcription (Latin):
sonadicitꝰ ut illud apostolicũ
prob&ur. idipsum. dicatis
omner. et non sint in uobis.
scirmata sed sitis perfecti in
eodemrensu. & in eadem sen¬
tentiam. secundo her&icoꝵ
dercribitur superbia qui in
montibus se ẽẽ credenter.
Eriguntur contrascientiam
dĩ. Et iniquitate in excelso
locuntur & ponunt in caelũ
orsuũ qui &ipsi habent popu¬
lorhabent reges qui deceptũ
populum deuorant. tertia
int̃ p̃tatio ẽ ⁊ quam su pra dixe¬
rant gigantes ueniunt imple¬
bunt furorem meũ quem gau¬
denter simul & contumeliã
fatienter & ipsorum gigan¬
tum dircribit ad rogantiã
& ad puniendor qui sibi tra¬
diti fuerant. in mala parte
consensum.  Dñr exer¬
cituum p̃cepit militiae
belliuenientis de terra pro¬
cula summitate caeli &
uasa furoris eius ut dirper¬
dat omnem terrauoiq
Iex dñr sabaoth p̃cepit genti
bellicorsis simae utueniat de
terra longin qua Asum mo
fundamento caeli dñrabel
latorer eius ut dirperdant

Expanded text:
sona dicitur, ut illud Apostolicum sona dicitur, ut illud Apostolicum probetur: Idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata, sed sitis perfecti in eodem sensu, et in eadem sententia . Secundo, haereticorum describitur superbia, qui in montibus se esse credentes, eriguntur contra scientiam Dei, et iniquitatem in excelsum loquuntur, et ponunt in coelum os suum, qui et ipsi habent populos, habent reges, qui deceptum populum devorant. Tertia interpretatio est: quia supra dixerat, gigantes veniunt, ut impleant furorem meum, gaudentes simul, et contumeliam facientes, ipsorum gigantium describit arrogantiam, et ad puniendos, qui sibi traditi fuerint, in mala parte consensum. Dominus exercituum praebelli, venientibus de terra procul, a summitate caeli: Dominus & vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. LXX: Dominus Sabaoth praecepit genti bellicosissimae, ut veniat de terra longinqua a summo ÷ fundamento  coeli Dominus, et bellatores ejus, ut disperdant
Abbreviated transcription (Latin):
gebroim. id ẽ fortium positũ
est Lxx et theodotion insi¬
militudine fabularum. et¬
uestire gentilium. sicut & se¬
renar & itanas et arctum et
hradar. et orionem nominant
quae apud hebreor aliir appel¬
lantur. uocabulis. si autem
giganter rebellerdĩ sunt
& omner hereres contrariae
ueritati rebellantdõ. Om¬
ner her&ici. gigantersunt
qui gaudent inerroresuo.
Et tunc maxime gloriantur
quando ecclesiã contumeliã¬
s fecerint Vox multitudinir in
montib quasi populorum
froquentiũ uox sonitus gen
tium congregatarum. Tripli¬
citer. locur iste accipitur. pri¬
mum ut eleuatũ signum in
monte cam pestri. ueniat gen¬
tium populur multitudo &
ipsa in montib: constituta quȩ
diuiditur. induo inpopulor
scilic& et in reges. in dircipu¬
los et magistros. De quibus¬
& saluator in euangelio loque¬
batur. multi aboriente & oc
cidente uenient et accũbent
cum habraham. et isaac et ia¬
cobinregno caelorum. Prop¬
terea autem: una uox et con¬

Expanded text:
GEBORIM  , id est, fortium positum GEBORIM  , id est, fortium positum est, LXX et Theodotis in similitudinem fabularum vertere gentilium, sicut, et Sirenas, et Titanas, et Arcturum, Hyadas, et Orionem nominant, quae apud Hebraeos aliis appellantur vocabulis. Si autem gigantes rebelles Dei sunt, et 237 omnes haereses contrariae veritati rebellant Deo: omnes haeretici gigantes sunt, qui gaudent in errore suo, et tunc maxime gloriantur, quando Ecclesiae contumeliam fecerint. Vox multitudinis in montibus quasi populorum frequentium, vox sonitus regum gentium congregatarum. Tripliciter iste locus accipitur. Primum, ut elevato signo in monte campestri, veniat gentium multitudo, et ipsa in montibus constituta, quae dividitur in duo, in populos scilicet, et in reges, in discipulos, et magistros, de quibus Salvator in Evangelio loquebatur: Multi ab Oriente et ab Occidente venient, et accumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Propterea autem una vox, et con
Abbreviated transcription (Latin):
ta hebraicum. hacrent. supe¬
rioribus. quaedicuntur. quod
ipse uocauerit fortes. & exal¬
tanter ingloriasua. quiman¬
dauerat. scĩ ficatis suis. por¬
ro iuxta lxx giganter ueni¬
enter ut impleant furo rem
dñi. gaudenter in aliena
iniuria adque la& antes
sinistrae. accipiendae contra¬
riaeq: uirtuter. De quibus
inpsalmis legimur. misit in
eor furorem iraesuae. Furo¬
rem &iram tribulationem.
inmirsionem perangelor per¬
simos. Ex hir est et extermi¬
nator in aegrpto. qui postes
agni. litos sanguine non au¬
d& intrare. Et illerps qui
egressus ẽ &ut in conspectu
dñi etait. Ego decipiam acab
dixitq: ei dñs decipier & prae¬
ualebis egredere & facsic. Vn¬
de &in eodem regũ uolumine
circacum addextrir et sinistris
dextrac uirtuter sunt. eorum
angelorum. qui ad bonamit¬
tunt᷑. sinistrae autem eorum.
quib: adpuniendũ tradimur
Vnde & apostolus quos tradi¬
di inquidsatanȩ ut dircañ
non blar phemare. nom̃ autẽ
gigantũ. proquo in hebreo

Expanded text:
ta Hebraicum haerent superioribus quae dicuntur, quod ipse vocaverit fortes suos, exsultantes in gloria sua qui mandaverat sanctificatis suis. Porro juxta LXX, gigantes venientes ut impleant furorem Domini, gaudentes in aliena injuria atque laetantes, sinistrae accipiendae sunt contrariaeque virtutes, de quibus et in psalmis legimus: Misit in eos furorem irae suae, furorem et iram et tribulationem, immissionem per Angelos pessimos . Ex his est et exterminator in Aegypto, qui postes agni litos sanguine non audet intrare , et ille spiritus qui egressus stetit in conspectu Domini, et ait: Ego decipiam Achab. Dixitque ei Dominus: Decipies et praevalebis egredere et fac sic . Unde in eodem Regum volumine circa eum a dextris, et a sinistris . Dextrae virtutes sunt eorum Angelorum qui ad bona mittuntur: sinistrae autem eorum quibus ad puniendum tradimur. Unde et Apostolus: Quos tradidi, inquit, Satanae, ut discant non blasphemare . Nomen autem gigantium, pro quo in Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
Indie illaerit is rł tertius aegyp¬
to & cissyrio benedictio in me¬
dio t̃rae. Cui bene dixit dñr
exercituumdicens. benedictus
populus meus aegyptius &opus
manuum meccrum assirius.
hereditas ecutem mec isrł:
Tertius erit isrł in aegrpto
& in assrrus. ut omnem mas¬
sam suce benedictionis fer¬
mento misceat: Et qui pri¬
us contrase hostiliter dissi¬
debant. hac benedictionis
fibola copulentur: Et sit
populur dĩ aegrptus &opus
manuum eius assirius here¬
ditus autemeius isrł: Bene¬
dictus. ẽ ae grptus dño qui¬

Expanded text:
in die illa erit Israhel tertius Aegyptio et Assyrio benedictio in medio terrae cui benedixit Dominus exercituum dicens benedictus populus meus Aegypti et opus manuum mearum Assyrius: haereditas autem mea Israel. Tertius erit Israel in Aegypto et in Assyriis, ut omnem massam suae benedictionis fermento misceat, et qui prius contra se hostiliter dissidebant, hac benedictionis fibula copulentur; et sit populus Dei Aegyptus, et opus manuum ejus Assyrius, haereditas autem ejus Israel. Benedictus est Aegyptius D
Abbreviated transcription (Latin):
uenimit tere pacem suꝑ terrum:
dium Veniem̃ diuidere bominẽ
contrapatrem suum & filium
contrumutresuã. & nurũ con¬
luo expletum ẽ immiei hominis
do mesticidius Et pugnabitur
contra frectrem suum. &uir ẽtru
umicum suum: fuer̃ enim inunc
domoseparati. duo ẽtratres. et
tros c̃traduos & diuisus ẽ. pator
contrecfilium. & filius ẽtrapatrẽ:
ciuitas aduersus ciuitatẽ & regño¬

Expanded text:
veni mittere pacem suveni mittere pacem sudium. Veni enim dividere hominem contra patrem suum, et filiam contra matrem suam, et nurum conlud expletum est: Inimici hominis domestici ejus . Et pugnabit vir contra fratrem suum, et vir contra amicum suum. Fuerunt enim in una domo separati, duo contra tres, et tres contra duos, et divisus est pater contra Filium, et filius contra patrem, civitas ad
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitabo & introgabunt simula¬
crasua & diuinossuos & phithones
&ariolos & tradim aegyptumin
manus dominorum crudelium
&rex fortis dominabitur eorũ
Ait dñs dr̃ exercituum : Ploraq:
deprophetia aegrpti quã leuauit
uel uidit isaias: in historia expla¬
natione praestrinxi : Vndenunc
iuxtatrophologiã suma quaeq
carpenda sunt: Ascendit dñs
suꝑ nubem leuem corpusscãe uir¬
ginis mariae quod nullo humani
seminis pondere p̃ grauatum ẽ
omnia aegepti simuluera cõmo¬
it sunt. itaut diuinationes & uni¬
uersa fraus ido latriae quaede¬
coptum possidebat orbem sefrac¬
itm ẽ& sentir& : Intantũ ut ma¬
gi ab oriente docti ũ dae monibus
uł iuxta proph&ce belaã intello¬
gentes natum filiumdi qui omnẽ
artis eorũ destruer & potestatẽ
uenirent bethlem & ostendente
stella adoracuer̃ puerum :
Tunc cor aegrptim contubuit &
a egrptii contraaegrptios sarre¬
xerunt Iuxta quod dñs loquitur
in euangelio: Noliteputtere quia

Expanded text:
cipitabo; et interrogabunt simulacra sua 290 et divinos suos, et Pythones, et hariolos. Et tradam Aegyptum in manus dominorum crudelium, et rex fortis dominabitur eorum, ait Dominus Deus exercituum. Pleraque de prophetia Aegypti, quam levavit vel vidit Isaias, in historica explanatione perstrinxi. Unde nunc juxta tropologiam summa quaeque carpenda sunt. Ascendit Dominus super nubem levem, corpus sanctae Virginis Mariae, quod nullo humani seminis pondere praegravatum est: omnia Aegypti simulacra commota sunt: ita ut divinationes et universa fraus idololatriae, quae deceptum possidebat orbem, se fractam esse sentiret: intantum ut magi de Oriente docti a daemonibus, vel juxta prophetiam Balaam intelligentes natum Filium Dei, qui omnem artis eorum destrueret potestatem, venerint Bethleem, et ostendente stella, adoraverint puerum . Tunc cor Aegypti omne contabuit, et Aegyptii contra Aegyptios surrexerunt, juxta illud quod Dominus loquitur in Evangelio: Nolite putare quia
Abbreviated transcription (Latin):
mamentum calum et
aridam terram et congre¬
gationer aquarum maria
sic & insingular stellar
suir Appellauit nominib:
quorum pro pri&atem
nostra lingua non ex primit
Scriptum ẽ dedõ in alio
loco. Quinumerat mul¬
tudinem stellarũ etom¬
Snibus eir nomina uocat.
Quandoigitur dier dñi ue¬
nerit ad ponendũ orbem
terrarũ in rolitudinem &
peccatores deea paenitus
auferendor.  Tunc ad con¬
parationem diuinȩ maiesta¬
tin stellac caeli et omnis
splendor earum retrahent
lumen suum nec mirum
est hoc deminoribur
stellir dicere cum &iam
sol obtenebrercit mortu su¬
Oetluna rplendorem so¬
litum non habeat illudaũt
quod lex transtulerunt.
qđ stellie &orion omnis
ornatur eli obtenebrentur
fit tempore ut ortusole
stellȩ quae in caelosunt ñ
appareant nec mirũ hoc dixis¬
se desole cum &iam plena
luna et tota nocte fulgente
pleramque astra non luceat̃
erseautem &iam perdiem
stellar incaelo probatsolir
deliquium quod quando

Expanded text:
mamentum, coelum; et mamentum, coelum; et aridam, terram; et congregationes aquarum, maria ; sic et singulas stellas suis appellavit nominibus, quarum proprietatem nostra lingua non exprimit. Scriptum est de Deo in alio loco: Qui numerat multitudinem stellarum: et omnibus eis nomina vocat. Quando igitur dies Domini venerit ad ponendum orbem terrarum in solitudinem, et peccatores de ea penitus auferendos ; tunc ad comparationem divinae majestatis, stellae coeli, et omnis splendor earum retrahent lumen suum. Nec mirum est hoc de minoribus stellis dicere, cum etiam sol obtenebrescat in ortu suo, et luna splendorem solitum non habeat. Illud autem quod LXX transtulerunt, quod stellae et Orion, et omnis ornatus coeli obtenebrentur fit tempore, ut orto sole, stellae quae in coelo sunt non appareant. Nec mirum hoc dixisse de sole, cum etiam plena luna, et tota nocte fulgente, pleraque astra non luceant. Esse autem etiam per diem stellas in coelo, probat solis deliquium, quod quando
Abbreviated transcription (Latin):
Non expandent lumensuũ.
Ob tenebratus est solin
ortusuo & luna non rplen¬
debit In lumine suo
lxx stelle enim caeli et
orion ot omnir ornatur
cieli lumen suum non habe¬
bunt Et obtenebrabuntur
isole oriente et luna non
dabit lumensuum. pro
eo quodnor interpra&ati
sumus. splendor earum
haut dubium quinstella¬
rum Aquila et theb dotio
ipsum uerbum posuerunt
proquo lex orione trans¬
tulerunt ad denter desuo
et omnis ornatur caeli qđ
obelo praenotandum ẽ
Orione autem gentilium
fabulae dicunt xxiiha
quat tuor tertiae magni¬
tudinis sunt nouem quar¬
tae rursum aliae nouem
quinta eab aliir appellan¬
tur Bootes legimus
quo que in iob hradas et
uerperu et arcturum et
therauror siue interiora
austri de quibur insuo
loco dicendum est neo
putare debemus apud
hebracor has stellas hir
appellare nominibur quae
grecur sermosonat & lati¬
nus sed propria habereuo¬
cabula. sicutenim dr̃
uocauit lucemdiem et fir¬

Expanded text:
non expandent lumen suum: non expandent lumen suum: obtenebratus est sol in ortu suo, et luna non splendebit in lumine suo. LXX: Stellae enim coeli et Orion, et omnis ornatus coeli lumen suum non dabunt Al. habebunt: et obtenebrabuntur sole oriente, et luna non dabit lumen suum. Pro eo quod nos interpretati sumus, splendor earum, haud dubium quin stellarum Aquila et Theodotio ipsum verbum posuerunt pro quo LXX Orionem transtulerunt, addentes de suo, et omnis ornatus coeli, quod obelo praenotandum est. 240 Orionem autem gentilium fabulae dicunt viginti quibus quatuor tertiae magnitudinis sunt, novem quartae, rursum aliae novem quintae, et ab aliis appellantur Bootes. Legimus quoque in Job, Hyadas, et Vesperum, et Arcturum, et thesauros, sive interiora Austri , de quibus in suo loco dicendum est. Nec putare debemus apud Hebraeos has stellas his appellari nominibus, quae Graecus sermo resonat et Latinus: sed propria habere vocabula. Sicut enim Deus vocavit lucem, diem; et fir