comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quando exigebat᷑: nec fuit re¬
ligio credentis contͣria d euotiõi
opͥtemperantis. Hoc dico. Non
sibi dixit abrahã. Dsͣ mͥ locutus
ẽ quando ꝓmisit filiũ: credidi
qd mͥ daturus eẽt d̾s posteritatẽ.
Et qualem posteritat̾e Ut dic̃e
ret mͥ. in ysaach uocabit᷑ tͥ sem̃.
Et ne forte sic uocaret᷑ mͥ sem̃ in
ẏsaach. ut ante me meus filius
moreret᷑ in semine tuo benedi¬
cent᷑ onĩs gentes. Ipse mͥ gͦ loquens
ꝓmisit filiiui.: & ipse exigit ut oc¬
cidã Non sibi fecit q̃stionẽ qͣsi
de contrariis ⁊ sibi aduersantib
uerbis dĩ. ꝓmittentis filiũ nas¬
citurũ. ⁊ postea dicentis. occide
m filiũ tuuͣ sed erat in corde eiꝰ
deficiens. Credidit enĩ abrahã
dm̃. qͥ dedit ut ille de senib nas¬
ceretur qͥ ñ erat: posse etiã de
morte reparare. Amplius enĩ ẽ
qđ iã fecerat. ds cũ qͥ ñ erat post
tantã desꝑationẽ uidebat sibi da¬
tũ filiũ: & si humanã infirmitat᷑e
consulas inpossibile. Adiecit itaq

Expanded text:
quando exigebatur: nec fuit religio credentis contraria devotioni obedientis. Hoc dico, non sibi dixit Abraham, Deus mihi locutus est: quando promisit filium, credidi quia mihi daturus esset Deus posteritatem; et qualret mihi, In Isaac vocabitur tibi semen : et ne forte sic vocaretur mihi semen in Isaac, ut ante me meus filius moreretur, In semine tuo, inquit, benedicentur omnes gentes . Ipse mihi ergo loquens promisit filium, et ipse exigit ut occidam? Non sibi fecit quaestionem quasi de contrariis et sibi adversantibus verbis Dei promittentis filium nasciturum, et postea dicentis, Occide mihi filium tuum: sed erat in corde ejus deficiens. Cogitavit enim Abraham, Deum qui dedit ut ille de senibus nasceretur qui non erat, posse etiam de morte reparare. Amplius enim est quod jam fecerat Deus, cum qui non erat post tantam desperationem videbat sibi datum filium, et si humanam infirmitatem consulas, impossibile. Adjecit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
potamia constituto. hoc ẽ iã egresso
de terra chaldeoꝵ dic̃ ds exi de t̾ra
tua ⁊ de cognatiõe tua.⁊ de domo
patris tui: non ut corpꝰ inde eiceret
qd̾ iã fecerat. s animum auelleret dr
Non eñ exierat inde animo si spe
redeundi ⁊ desiderio tenebat᷑ quȩ
spes ⁊ desideriũ do iubente ac iuuante
& illo obediente fuerat amputandũ.

Expanded text:
potamia constituto, hoc est iam egresso de terra Chaldaeorum, dicit Deus: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, non ut corpus inde eiceret, quod iam fecerat, sed ut animum auelleret, dicitur. Non enim exierat inde animo, si spe redeundi et desiderio tenebatur, quae spes et desiderium Deo iubente ac iuuante et illo oboediente fuerat amputandum.
Abbreviated transcription (Latin):
it filiũ nequaꝗͣ. scelerate s obedi¬
ent᷑ occidere. E merito quęritur
utrũ ꝓ iussu dĩ sit habendũ: qđ
iepthe filiã quȩ patri occurrit
occidit: cũ id se uouisset ĩmolatu¬
rũ do qđ ei redeunti de plio uicto¬
ri pͥmitus occurrisset Nec samson
aliter excusat᷑ qđ se ipsũ cũ hostib

Expanded text:
erate, sed oboedienter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
do ei urabat idem filius: & dũ eã te¬
net post uerba uirantis. ñdũ illa red. Ex li¬
dita. mox ad orauit dm: Non enim
ƿudebat eũ ferre tantisꝑ insigne po¬
testatis filii sui: ubi figura magnę
rei future pręsignabat᷑. Deficiet¬

Expanded text:
do ei iurabat idem filius, et dum eam tenet, post uerba iurantis nondum illa reddita mox adorauit deum? non enim pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi figura magnae rei futurae praesignabatur. quamui
Abbreviated transcription (Latin):
pͣdestinauit conformes filii sui nͣ
possunt ueracit᷑ dicere se in terra
ꝑegrinos: quando ibi stͣ ubi scđ̾m
carne̾ natisunt. Non enĩ habent
alibi ciuitatẽ: ac ꝑ hoc nͥ sunt in terra
alienigene s tͣrigenȩ Sunt autẽ ⁊ ip
si peregrini ⁊ inqͥlini. ñ huic terre
s ppło d̾i. a qͦ sunt alienigene. Un¬
de credentib: ⁊ sc̃am ciuitatem quȩ
ñ ẽ de hoc mundo habere incipi.¬
entib apłs dicit. Igit᷑ ia nͣ estis ꝑegri¬
ni ⁊ inquilini: sed estis ciues sc̃oꝵ
⁊ domestici dĩ. Ipsi gͦ sunt ciues

Expanded text:
n possunt veraciter dicere se in terra peregrinos, quando ibi sunt, ubi secundum carnem nati sunt: non enim habent alibi civitatem; ac per hoc non sunt in terra alienigenae, sed terrigenae. Unde ait si peregrini et inquilini, non huic terrae, sed populo Dei, a quo sunt alienigenae. Unde credentibus, et sanctam civitatem, quae non est de hoc mundo, habere incipientibus Apostolus dicit: «Igitur jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum et domestici
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ qͥ eos imitant᷑. lierũ etiã in lau¬
dabilem lib̾tatẽ. quib dicit᷑ q̃ dicunt
facite. quȩ autẽ faciunt facere nolite.
Hoc magnũ sacram̃tũ. quisqͥs in dipo.¬
pło prudent᷑ agnouerit: unitatem
sp̾c inuincło pacis usq infinẽ qͥb. dã
coherendo. qͦsdã tolerando custodit.

Expanded text:
itantur, uerum etiam in laudabilem libertatem, quibus dicitur: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. hoc magnum sacramentum quisquis in dei populo prudenter agnouerit, unitatem spiritus in uinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo, quosdam tolerando custod
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terrã. Quid ẽ qđ dixͣ iacob pħa¬
raoni: dies annoꝵ uite meȩ qͦs incolo:
Sic enĩ habent greci. qd̾ latini habent
ago uel habeo. uel siquid aliud. Utrũ
ꝙͦ ideo dix qͦs incolo. qr in t̾ra natus est
quã ñdũ p̃płs diuina ꝓmissione here.¬
ditatis acceꝑat. ⁊ ibi uitã ducens utiq
in aliena terra erat.: ñ solũ quando
ꝑegrinabat᷑. sic̃ in mesopotamia.: lerũ
etiaᷤᷤ quando ibi erat ubi natus ẽ : Ad
quandiu sumꝰ in corpore ꝑegrinamir
a d̾no: Scdm hoc ⁊ illud ipsalmo
dictũ intelligit᷑ inquilunꝰ ego sũ int̾ra
⁊ pegrinꝰ sic̃ om̃s patres mes Nã iterũ
dicit de ip̃sis dieb uitȩ suȩ. Non ꝑue¬
ner̃t in dies annoꝵ uite patrũ meoꝵ.
qͦt dies incoluerunt. Non enĩ hic aliud
uoluit intelligi: quã qđ latini codices
habent uixerunt. Ac ꝑ hoc significa¬
uit hanc uitã incolatus ẽe suꝑ terrã.
id est ꝑegrinatiõĩs habitationẽ. Sed
credo sc̃is hoc conuenire: quib aliam

Expanded text:
sunt. Quid est quod dixit Jacob Pharaoni, Dies annorum vitae meae quos incolo sic enim habent Graeci quod Latini habent, ago vel habeo, vel si quid aliud. Utrum ergo ideo dixit quos incolo, quod in terra natus est quam nondum populus divina promissione haereditatis acceperat; et ibi vitam ducens, utique in aliena terra erat, non solum quando peregrinabatur sicut in Mesopotamia, verum etiam quando ibi erat ubi natus est. An Quandiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino? Secundum hoc et illud in psalmo dictum intellegitur: inquilinus ego sum in terra et peregrinus sicut omnes patres mei. nam iterum dicit de ipsis diebus uitae suae: non peruene runt in dies annorum uitae patrum meorum, quos dies incoluerunt. non enim hic aliud uoluit intellegi quam id quod latini codices habent ,"uixerunt "; ac per hoc significauit hanc uitam incolatum esse super terram, id est peregrinationis habitationem. sed credo sanctis hoc conuenire, quibus aliam
Abbreviated transcription (Latin):
uasti: alioꝵ int̾ flãmas deambulan¬
tiũ grata uoce laudatus es. Tale ali¬
qͥd inxꝑo expectabant fieri iuder
unde ꝓbarent si uere filius di ẽẽt.
ex quoꝵ ꝑsona ⁊ in libro sapientiȩ
dicit᷑ Ad orte turpissima condemp.¬
nemꝰ eũ: erit enĩ respectus ex sermo

Expanded text:
uasti; aliorum inter flammas deambulanuasti; aliorum inter flammas deambulantium grata uoce laudatus es. tale aliquid in Christo expectabant fieri Iudaei, unde probarent, si uere filius dei esset. ex eorum persona et in libro sapientiae dicitur: Morte turpissima condemnemus eum; erit
Abbreviated transcription (Latin):
luralem numerũ ꝓ singulari
positũ ẽẽ intelligamꝰ. clausert᷑
ora leonũ. cũ solus daniel significa¬
ri intelligat᷑: & pluralit̾ dictũ secti
sunt cũ de solo ysaia tradat᷑: sicut
in psalmo etiã qd̾ dictũ ẽ adstitert̃
reges t̾rȩ ⁊ pͥncipes conuenert̃ in
unũ. pluralem numerũ ꝓ singłari
positũ in actib apłoꝵ exponitur.
Nã reges ꝓpt̃ herodẽ. pͥncipes ꝓpter
pylatũ intellexer̃t̃. qui testimoniũ
eiusdẽ psalmi adhibuert̃ A ueteri
testam̃to quando comendabas. ñ nͥa
te clamauert̃ ⁊ salui facti st̃: in te
sꝑauer̃t ⁊ ñ sunt confusi. Illos quip¬
pe patres int̾ inimicos suos uiuentes:
& diuituis implesti ⁊ ab hostib eruisti
głiosasq uictorias reportare fecisti.
& de diuersis eos mortib liberasti
Pro alio subiecisti ne feriret᷑ arietẽ:
aliũ de putredine sanũ. ⁊ ei dupla
quȩ amiserat reddidisti: aliũ inter
leones esurientes ille sũ integrũq ser.¬

Expanded text:
luralem numerum pro singulari positum esse intelligamus, clauserunt ora leonum, cum solus Daniel significari intelligatur. Et pluraliter dictum secti sunt, cum de solo Isaia tradatur. Sicut in psalmo etiam quod dictum est, Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, pluralem numerum pro singulari positum in Actibus apostolorum exponitur. Nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt, qui testimonium ejusdem psalmi adhibuerunt. In Vetere Testamento, quando commendabas, etc., te clamaverunt, et salvi facti sunt; in te speraverunt, et non sunt confusi . Illos quippe patres inter inimicos suos viventes, et divitiis implesti, et ab hostibus eruisti, gloriosasque victorias reportare fecisti, et de diversis eos mortibus lipro alio subiecisti, ne feriretur, arietem; alium de putredine sanum et ei dupla, quae amiserat, reddidisti; alium inter leones esurientes inlaesum integrumque ser
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã ⁊ ẏsaach ⁊ iacob. quoꝵ
se d̾s ita dici uoluit tãꝗͣ soloꝵ eẽt ds̃.
qͥ ds ẽ uniu̾se creature: ñ frustra
utiq tantũ tribuens eis honorẽ. nͥ
qr nouerat in eis qd̃ solus etiã ꝑfec¬
te sũmeq nosse poterat. sinceram
pͣcipuãq karitate: & qr in eis trib
patrib quodãmꝰ consũmauit mag¬
nũ ac mirabile sacramͣtũ futuri po.¬
płi sui. qđ ꝑ liberas genuert̃ nͣ solũ in
libertatẽ sicͣ ꝑ sara ⁊ rebeccã ⁊ liam &
Rachel uerũ etiã in seruitutẽ sic̃ ꝑ
eande̾ rebeccã natus esau cui dictum
ẽ eris seruus fr̃is tui: & ꝑ ancillas
ñ solũ in seruitute̾ sic̃ ꝑ agar: uerũ
etiã in libertatẽ sic᷑ ꝑ balam ⁊ zelphã.¬

Expanded text:
Abraham et Isaac et Iacob, quorum se deus ita dici uoluit, tamquam solorum esset deus. qui deus est uniuersae creaturae, non frustra utique tantum eis tribuens honorem, nisi quia nouerat in eis, quod solus etiam perfecte summeque nosse poterat, sinceram praecipuamque caritatem, et quia in eis tribus patribus quodam modo consummauit magnum ac mirabile sacramentum futuri populi sui, quod per liberas genuerunt non solum in libertatem. sicut per Saram et Rebeccam et Liam et Rachel, uerum etiam in seruitutem, sicut per eandem Rebeccam natus est Esau, cui dictum est: eris seruus fratris tui, et per ancillas non solum in seruitutem, sicut per Agar, uerum etiam in libertatem, sicut per Balam
Abbreviated transcription (Latin):
merito dicipotuerit. inquilinus uel
in cola uel aduena ego sũ int̾ra. siue
scm totũ hominẽ qr paradysi ali¬
quando enus fuit ubi utiq ñ erat
qui ista dicebat: siue qđ ẽ ab om̃i
controuersia liberius. ñ omĩs hõ
possit hoc dicere: sed cui patria ꝓ¬
missa ẽ eterna. in celis: me plus de
lectat scđm istã disputare sententiã:
ut ido nos in t̾ra inqͥlinos uel inco¬
las ẽẽ dicamꝰ. qr suꝑnã patriã quȩ¬
rimꝰ. unde pignus accepimꝰ: & quo
ꝑuenientes ñquã inde migremus.
inqͥlinꝰ ego sũ apđ te ⁊ pegrinꝰ sic̃
& in hac ꝑegrinatione gemitu pio
suꝑne patriȩ suspirarunt. De qͥb
scriptũ ẽ ad hebreos. Scd̾m fidẽ
mortui st̃ hi om̃s cũ ñ accepissent
ꝓmissioẽs: sed longe eas uidentes.
⁊ salutantes. ⁊ confitentes qr hospites
⁊ ꝑegrini st̃ suꝑ t̾rãm. Qui enim
talia dicunt: oftendunt qr patriã
q̃runt. & siquidẽ eiꝰ memores essent
a qua discesserant. habuissent tempꝰ

Expanded text:
Inquilinus,» vel «incola,» vel «advena ego sum in terra;» sive secundum totum hominem, quia paradisi aliquando civis fuit, ubi utique non erat qui ista dicebat; sive quod est ab omni controversia liberius, non omnis homo possit hoc dicere, sed cui patria promissa est aeterna in coelis: lectat secundum istam disputare sententiam, ut ideo nos in terra inquilinos vel incolas esse dicamus, quia supernam patriam, unde pignus accepimus, et quo pervenientes nunquam inde migremus, «Inquilinus ego sum apud te et peregrinus, sicut et in hac peregrinatione gemitu pio supernae patriae suspirarunt. De quibus scriptum est ad Hebraeos: «Secundum fidem mortui sunt hi omnes, cum non accepissent promissiones, sed longe eas videntes et salutantes, et confitentes quia hospites et peregrini sunt super terram. Qui enim talia dicunt, ostendunt quia patriam quaerunt. Et si quidem ejus memores essent a qua discesserant, habuissent tempus
Abbreviated transcription (Latin):
erant sic̾ scriptura testat᷑: sed illa
etiã sterilis. ⁊ cruore m̃struo iã des¬
tituta. ꝓptͣ qđ iã parere ñ posset. etiã
sisterilis ñ fuisset. Porro sifemina
ita sit ꝓuectioris etatis ut ei solita
mulierũ adhuc fluant. de iuiuene
parere potest de seniore ñ potest :
quãuis adhuc possit ille senior sed
de adolescentula gignere: sicͣ abrahã
post mortẽ sare de cethura potuit.
qr uiuidã eiꝰ inuenit etatẽ. Hoc gͦ ẽ
qd̾ mirũ cõmendat apłs: & ad hoc
dicit abrahe iã fuisse corpꝰ emortuũ:
qm̃ ñ ex omĩ femina cui adhuc eẽt
aliqd pariendi tempꝰ extremũ ge¬
nerare ipse in illa ȩtatȩ adhuc posset.
Ad aliqͥd enĩ emortuũ eorpꝰ intelligere¬
gere debemꝰ. ñ ad om̃ia. Hã si ad om̃ia:
non iam senectus uiuii. s cadauer ẽ mor¬

Expanded text:
lla etiam sterilis et cruore menstruo iam destituta, propter quod iam parere non posset, etiam si sterilis non fuisset. Porro si femina ita sit prouectioris aetatis, ut ei solita mulierum adhuc fluant, de iuuene parere potest, de seniore non potest; quamuis adhuc possit ille senior, sed de adulescentula gignere, sicut Abraham post mortem Sanae de Cettura potuit, quia uiuidam eius inuenit aetatem. Hoc ergo est, quod mirum commendat apostolus, et ad hoc dicit Abrahae iam fuisse corpus emortuum, quoniam non ex omni femina, cui adhuc esset aliquod pariendi tempus extremum, generare ipse in illa aetate adhuc posset. Ad aliquid enim emortuum corpus intellegere debemus, non ad omnia. Nam si ad omnia, non iam senectus uiui, sed cadauer est mor
Abbreviated transcription (Latin):
xus eͣ & ego mundo. Ipsa morte
mortui erant quib dicebat: mortui
enĩ estis. ⁊ uita ur̃a abscondita ẽ cũ
intelligimus. in tantũ carnalibus
affectib morim: ut mortuũ nobis
hunc mundũ deputantes nosq
ipsi huic mundo moriam: & dicamus
qđ ait apłs. Mundus mͥ crucifixus
est ⁊ ego mundo. De hac enĩ morte:
itẽ dicit. Si autẽ mortui estis cũ xp̃o:
qͥd adhuc uelut uiuentes de hoc mun¬
do decernitis: Non ergo in merito
nemo potest faciem id ÷ ipsã manifes¬
tationem sapientiȩ dĩ uidere. ⁊ uiuere.
Ipsa est eñi species cui contemplande
suspirat om̃ĩs qͥ affectat diligere d̾m
ex toto corde. ex tota mͣte. ⁊ ex tota ani¬
ma: ad quã contemplandã etiã ꝓri¬
mum quantũ potest ȩdificat qui di

Expanded text:
xus est, et ego mundo» : ipsa morte xus est, et ego mundo» : ipsa morte mortui erant quibus dicebat, «Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum intelligimus, in tantum carnalibus affectibus morimur, ut mortuum nobis hunc mundum deputantes, nos quoque ipsi huic mundo moriamur, et dicamus quod ait Apostolus, Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo . De hac enim morte item dixit, Si autem mortui estis cum Christo, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernemo potest faciem, id est, ipsam manifestationem sapientiae Dei videre et vivere. Ipsa est enim species cui contemplandae suspirat omnis qui affectat diligere Deum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente, ad quam contemplandam, etiam proximum, quantum po
Abbreviated transcription (Latin):
runt enĩ głiam hominũ: magis ꝙͣ
głiã d̃. U̾idete quẽadmodũ notauerit
eũgłista ⁊ imꝓbauerit quosdã qͦs tam̃
in eũ credidisse dix̃it: qͥ in hoc ingres¬
su fidi si ꝓficerent. amorẽ qͦq humane
głie ꝓficiendo suꝑarent. quẽ suꝑaue¬
rat apłs dicens. Michi autẽ absit
głiari. nͥ in cruce dm̃ nr̃i iħu xpͣi. ꝑ¬
quẽ mͥ mundus crucifixus ẽ ⁊ ego mun¬
do. Ad hoc enĩ ⁊ ipse dñs ceruc̃e suam
ubi eũ dem̃tia suꝑbȩ impietatis irri¬
sit. in eoꝵ qͥ in illũ crederent frontib
fixit ubi ẽ quodãm sedes uerecundie:
ut de nomine eius fides ñ erubescat.
& magis dĩ gloriã quã hominũ dilt¬
mero com̃dabat: & lucerne asure
quȩ sub modio ponenda ñ erat.
candelabrũ ferebat. ¶ ictũ est.s
ualida sic̃ mors dilectio. Et qr ipsa
karitas occidit qđ fuimus ut simꝰ
qđ ñ eramus: facit in nob quandã
mortẽ dilectio. Ipsa morte mortuus
erat qͥ dicebat. mundus in crucifi¬

Expanded text:
magis quam gloriam Dei. Videte quemadmodum notaverit Evangelista et improbaverit quosdam, quos tamen in eum credidisse dixit: qui in hoc ingressu fidei si proficerent, amorem quoque humanae gloriae proficiendo superarent, quem superaverat Apostolus, dicens, Mihi autem absit gloriari, nquem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui in illum crederent frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam quam hominum dilmero commendabat; et lucernae arsurae, quae sub modio ponenda non erat, candelabrum ferebat. Bajulans «Valida est sicut mors dilectio.» Et quia ipsa charitas occidit quod fuimus, ut simus quod non eramus; facit in nobis quamdam mortem dilectio. Ipsa morte mortuus erat qui dicebat, «Mundus mihi crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
species quȩ rapit omnẽ animã racio¬
nalem desiderio sui. tanto ardentiorẽ
quanto mundiore: & tanto mundiorẽ
quanto ad spitalia resurgentẽ: tanto
autẽ ad sṗiritalia resurgentem. qnto
a carnalib moriente. Cum uide¬
rimus eũ sicuti ẽ iã transiet pegrina¬
tio nrͣa: postea uͦ gaudebimus gaudio
angłoꝵ. łexc enĩ uia qͥd est Uia fides
ẽ. Propter fidẽ tuã. factus ẽ deformis

Expanded text:
species quae rapit omnem animam rationalem desiderio sui, tanto ardentiorem, quanto mundiorem; et tanto mundiorem, quanto ad spiritalia resurgentem; tanto autem ad spiritalia resurgentem, quanto a carnalibus morientem. « rimus eum sicuti est, jam transiet peregrinatio nostra: postea vero gaudebimus gaudio Angelorum. Haec enim via, quid est? Fides est. Propter fidem tuam factus est deformis
Abbreviated transcription (Latin):
bat speciem neq decorẽ: sed uultus
eius abiectus. ⁊ deformis compositio eiꝰ
hoc ẽ uultus eius despectus ⁊ deformis
positio eius: homo in plaga positus.
& sciens ferre infirmitates. Deformi¬
tas xp̃i te format. Ille eñi si deformis
esse noluisset: tu formã quã ꝑdidisti
ñ recepisses. Pendebat g in cruce defor¬
mis: sed deformitas illius pulchritu¬
do nr̃a erat. In hac gͦ uita. deformẽ
xp̃m teneamus. Quid ẽ deformem
crucifixus ẽ ⁊ ego mundo. hec est
deformitas xp̃i. Nũqͥd dixi me ali¬
qͥd scire in uob̃. nͥ uiã : Nec ẽ uia: cre¬
dere in crucifixũ. Huius deformi¬
tatis signũ in fronte portamꝰ. de ista

Expanded text:
us ejus abjectus, et deformis positio ejus, hoc est virtus ejus: despectus et deformis positio ejus, homo in plaga positus, et sciens ferre infirmitates . Deformitas Christi te format. Ille enim si deformis esse noluisset, tu formam quam perdidisti non recepisses. Pendebat ergo in cruce deformis: sed deformitas illius pulchritudo nostra erat. In hac ergo vita deformem Christum teneamus. Quid est, deformem crucifixus est, et ego mundo . Haec est deformitas Christi. Numquid dixi me aliquid scire in vobis, nisi viam? Haec est via, credere in crucifixum. Hujus deformitatis signum in fronte portamus: de ista
Abbreviated transcription (Latin):
nenda elemosina. quȩ quibusq paupib
iure humanitatis impendit᷑. qndoqͥdẽ
dñs subleuauit indigentiã pauperũ
etiã ex his loculis quos ex opib: ĩplebat
alioꝵ. Quodd si forte qͥs dixerit nec
illos debiles ⁊ m̃dicos quos dns iussit
potius inuitari. nec illos quib solebat
de loculis erogare peccatores fuisse::
ideo ñ ec̃ consequens ut ꝓpt̾ hec eũ¬
głica testimonia etiã peccatores a mi¬
sericordib suscipi uel pasci iubeant᷑
illud attendat qđ iã superius memo¬
raui: qr utiq peccatores ⁊ maxime
scelerati st̃ qui oder̃t ⁊ ꝑsequuntur
ȩccłiã. de quib tam̃ dicit᷑ bene faci¬
te his qͥ oderunt uos: & hoc exemplo
d̃i patris astruit᷑ qͥ facit solem suum¬
oriri suꝑ bonos ⁊ malos ⁊ pluit suꝑ
iustos ⁊ iniustos. Non gͦ suscipiamꝰ
peccatores ꝓpt̾ qđ sunt peccatores: sed
tam̃ eos ipsos qͣ homines sunt. huma¬
na consideratione tractemus. Perse¬
quam᷑ in eis ꝓpriã iniqͥtatẽ: miseream᷑

Expanded text:
ibusque pauperibus jure humanitatis impenditur; quandoquidem Dominus sublevabat indigentiam pauperum, etiam ex iis loculis, quos ex opibus implebat aliorum. Quod si forte quis dixerit, nec illos debiles et mendicos, quos Dominus jussit potius imitari, nec illos quibus solebat de loculis erogare, peccatores fuisse; ideo non esse consequens, ut propter haec evangelica testimonia, etiam peccatores a misericordibus suscipi vel pasci jubeantur: illud attendat quod jam superius memoravi, quia utique peccatores et maxime scelerati sunt, qui oderunt et persequuntur Ecclesiam: de quibus tamen dictum est, Bene facite his, qui oderunt vos . Et hoc exemplo Dei Patris astruitur, riri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Non ergo suscipiamus peccatores propter quod sunt peccatores; sed tamen eos ipsos, quia et homines sunt, humana consideratione tractemus. Persequamur in eis propriam iniquitatem; misereamur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt filius hõinis ꝓp̃t filios hominum
hanc ꝑsonã angłica natura figurare
antea potuit ut pręnciaret: ñ expͥmere¬
Exrxi. ex muliere: id ÷ ex femina. Indiscrete
enĩ uocabant hoc antiqͥ. Factũ sub lege
ut eos qͥ sub lege erant redimeret.
Unde redimeret: A diabolo: a ꝑditiõe.
a peccatis suis: ab eo cui se uendide¬
rant. Ut eos qͥ sub lege erant redune¬
ret.Sub lege enĩ erant: qr pͣmebat eos
lex. Conditione pͣmebat: conuincen¬
do de reatu ũ saluando. Ee mala
ꝓhibebat: sed qr illi uires ñ habebant
ꝑ se ipsos iustificandi se. ⁊ clamandũ
erat ad illũ quomͦ clamaũ qͥ captiuu ᷤ
ducebat᷑ sub lege pecc̃i. Miser ego hõ
qͥs me liberabit de corpore mortis hu¬
ius. erant homines sub lege ñ in lege
illa deprim̃te illa de reatu coniun¬
cente. Demonstrauit enĩ peccatũ lex.
ipsa fixit spinã. ipsa fecit cor cõpumi¬
gi᷑ ipsa admonuit ut reũ se quisq
cognosceret & ꝓ uenia clamaret ad d̾m¬

Expanded text:
et filius hominis propter filios hominum. Hanc personam angelica natura figurare antea potuit, ut praenuntiaret; non exprom ex muliere, id est ex femina; indiscrete enim vocabant hoc Antiqui, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret . Unde redimeret? A diabolo, a perditione, a peccatis suis, ab eo cui se vendiderant. Ut eos qui sub Lege erant redimeret. Sub Lege enim erant, quia premebat eos Lex. Conditio eos premebat, convincendo de reatu, non salvando. Et quidem mala prohibebat: sed quia illi vires non habebant per seipsos justificandi se, clamandum erat ad illum, quomodo clamabat qui captivus ducebatur sub lege peccati: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Erant omnes homines sub Lege, non in Lege: jam illa deprimente, illa de reatu convincente. Demonstravit enim peccatum Lex: illa fixit spinam, illa fecit cor compungi; ipsa admonuit ut reum se quisque cognosceret, et pro venia clamaret ad D
Abbreviated transcription (Latin):
Misit ds̃ filiũ suũ factũ ex muliere
factũ. sub lege: ut eos qͥ sub lege erant
redimeret: ut ad optionẽ filioꝵ reci¬
peremus. Ecce ad hoc uenit xp̃c ut
eos qͥ sub lege erant redimeret: ut iã
ñ simus sub lege s sub gr̃a. Quis ergo
dedit legẽ: Ille dedit legẽ: qui dedit
⁊ gr̃am. S legẽ ꝑ seruũ misit: cum
gr̃a ipse descendit. E unde facti erant
homines sub lege: Non ĩplendo legẽ.
Qui enĩ legẽ implet: ñ ẽ sub lege s
cũ lege. Qui autẽ sub lege ẽ: ñ sub¬
leuatur s p̃mit᷑ lege. Om̃s itaq ho¬
mines sub lege constitutos reos facit
lex: & ad hoc illis suꝑ capt ẽ ut osten¬
dat peccata ñ tollat. Lex gͦ iubet:
dator legis miseret᷑ in eo qđ lex iu
bet. Conantes homines uirib suis
temeraria ⁊ p̃cipiti ƿresũptiõe ceci¬
derunt: & ñ cũ lege s sub lege facti
sunt rei. Et qͣm suis uirib ĩplere
ñ poterant legẽ: facti rei sub lege
implorauerunt lib̾atoris auxilium.

Expanded text:
um factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Ecce ad hoc venit Christus, ut eos qui sub Lege erant redimeret: ut jam non simus sub Lege, sed sub Gratia. Quis ergo dedit Legem? Ille dedit Legem, qui dedit et Gratiam: sed Legem per servum misit, cum Gratia ipse descendit. Et unde facti erant homines sub Lege? Non implendo Legem. Qui enim legem impiet, non est sub lege, sed cum lege: qui autem sub lege est, non sublevatur, sed premitur lege. Omnes itaque homines sub Lege constitutos, reos facit Lex; et ad hoc illis super caput est, ut ostendat peccata, non tollat. Lex ergo jubet, dator legis miseretur in eo quod jubet lex. Conantes homines implere viritemeraria et praecipiti praesumptione ceciderunt; et non sunt cum lege, sed sub lege facti sunt rei: et quoniam suis viribus implere non poterant legem, facti rei sub lege, imploraverunt liberatoris auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
hostẽ tuu: uideantur arma tua.
Armam̃ earũ rerũ fide. quas ñ uidemꝰ
& sternimꝰ hostes qͦs ñ uidemus. Ue¬
rũtam̃ kini arma ista ne sic putetis
ẽẽ ut quasi qđ scutũ ẽ semꝑ scutũ
sit aut qđ galea ẽ semꝑ galea sit:
ait que lonca ẽ semꝑ lonca sit In istis
qũ armis eorporalib ita ẽ: quãꝙͣ. & de
cerro qus fuint mutari possint. unt ex¶ Ee iib di¬
qiadis fiat securis. Tam̃ ipsũ apłm
sudemꝰ aixisse quodã loricã fidei. & arbitri
alio soco cuxisse scutũ fidei. Scutũ

Expanded text:
hostem tuum, videantur arma tua. hostem tuum, videantur arma tua. Armamur earum rerum fide quas non videmus, et sternimus hostes quos non videmus. Verumtamen, carissimi, arma ista ne putetis sic esse, ut quasi quod scutum est, semper scutum sit; aut quod galea est, semper galea sit; aut quod lorica est, semper lorica sit. In istis enim armis corporalibus ita est, quanquam et de ferro quae fiunt mutari possint, ut ex gladio fiat securis: tamen ipsum Apostolum videmus dixisse quodam loco, loricam fidei , et alio loco dixisse scutum
Abbreviated transcription (Latin):
cendo calciari apłos sandaliis uł soleis
aliqͥd hoc calciam̃tũ mysticȩ significa¬
tionis habere admonet: ut pes neq tec¬
tus sit neq nudus ad terrã: id÷ nec oc¬
cultetur euͣgłiũ: nec t̾renis cõmodis
nea extinguere. Neq enĩ melius po¬
test intelligi qđ dictũ ẽ dõ app̾hende
arma ⁊ scutũ ⁊ exurge in adutoriũm:
ut iã ubicũq scutũ ꝓ aliqͦ munuñto
positũ legerimꝰ ñ accipiamꝰ nͥ bonã
uoluntatẽ dĩ. Dictũ est emĩ ⁊ scutun
fidei: in quo possitis inqͥt om̃s sagit¬
tas maligni uinitas extinguere. Nec
rursus iđo debemus in armis huiusee¬
modi sp̃italib scuto tantũmꝰ fidem
tribuere: cũ alio loco etiã lorica dic¬
ta sit fide. Induti inqͥt loricã fidei s
sp̃c. qđ ẽ uerbũ dĩ. Armauit nosta¬
lib armis qualib auditis. laudabili¬
b ⁊ inuictis. insuꝑabilib ⁊ splendidis
sp̃italib sane ⁊ inuisibilib qr ⁊ hos¬
tes inuisibiles expugnamꝰ. Si uides

Expanded text:
cendo calciari eos sandaliis uel soleis aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est nec occultetur euangelium nec terrenis commodis im melius potest intelligi quod dictum est Deo: Apprehende arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi, ut jam ubicunque scutum pro aliquo munimento positum legerimus, non accipiamus nisi bonam voluntatem Dei. Dictum est enim, Et scutum fidei, in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas exstinguere. Nec rursus ideo debemus in armis hujuscemodi spiritalibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: Induti, inquit, loricam fidei et s, quod est verbum Dei . Armavit nos talibus armis, qualibus audistis, laudabilibus et invictis, insuperabilibus et splendidis; spiritualibus sane atque invisibilibus, quia et hostes invisibiles expugnamus. Si vides
Abbreviated transcription (Latin):
Stola pͥma ẽ: dignitas quã ꝑdidit
adam. Serui qui eã ꝓferunt: recon¬
ciliatioĩs p̾dicatores. Anulus in ma¬
in pedes: preparatio eũgłirandi ad
ñ tangenda terrena. Marcus di¬

Expanded text:
Stola prima, est dignitas quam perdidit Adam. Servi qui eam proferunt, reconciliationis praedicatores. Annulus in main pedes, praeparatio evangelizandi ad non tangenda terrena. Vitulus
Abbreviated transcription (Latin):
QUia uͦ ⁊ ipsi mali angłi nͣ adõ sunt
conditi s peccando facti st̃ mali: sic
petrus in epła sua dicit. Si eñ ds an¬
głis peccantib nͣ peꝑcit: sed carcerib
caliginosis inferi trudens tradidit in
uidicio puniendosseruari. Hic pe¬
trus ostendit adhuc eis ultimi udi¬
cii penã deberi: de qua dñs dicit. Sex lib ac¬
ite in ignẽ ȩternũ qͥ paratus ẽ dia. doetra¬
bolo ⁊ angłis eius: quãuis iã pęnali ap̃ianai¬
sẏdera. s hoc inferius cuius caligi¬
ne nubila conglobant᷑. ⁊ ubi aues
quos nob̾ inuidos pie uiuendo
pugnamus. sp̃italia nequiciȩ in
cȩlestib nominat: qđ ne de illis su¬
ꝑiorib celis intelligat᷑ aꝑte alibi dic̃. sex tͣr¬
Scđm pͥncip̾e potestatis acris huius. psalmi

Expanded text:
Quia vero et ipsi mali angeli non a Deo mali sunt conditi, sed peccando facti sunt mali, sic Petrus in Epistola sua dicit: Si enim Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferi detrudens tradidit in judicio puniendos servari . Hinc Petrus ostendit adhuc eis ultimi judicii poenam deberi, de qua Dominus dicit: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. quamuis iam poenalisidera, sed hoc inferius, cuius caligine nubila conglobantur, et ubi aues quos nobis inuidos pie uiuendo pugnamus, "spiritalia nequitiae in caelestibus" nominat. quod ne de illis superioribus caelis intellegatur, aperte alibi dicit: secundum principem potestatis aeris huius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃italia neqͥcie in cȩlestib. adu̾sus
quȩ nob̾ colluctationẽ esse testatur
Non autẽ essent etiã maligna sp̃ita¬
lia: si ñ eent etiã maligni spiritus.
Ab sp̃i eñi: spitalia nominant᷑. Sed
scit homo: Nec dubitandũ ẽ etiã
bonas suggestiones. a bono sp̃u ita
latent̃ ac sp̃italit᷑ fieri. S inter est
quibusnã earũ mens humana con-¬
sentiat: diuino auxilio uel deser

Expanded text:
spiritualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualia, si non essent etiam maligni spiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur. Sed scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel d
Abbreviated transcription (Latin):
gunẽ. s adu̾sus pͥncipes ⁊ potestates.
contra spͣitalia neqͥciȩ sd÷ aduersus
diabolũ ⁊ angłos eius: qr ⁊ quando
patim᷑ homines importunos ille in¬
stigat ille inflãmat: ille tanquam
uasa sua mouet. Attendamus ergo
duos hostes: quẽ uidemꝰ & quẽ ñ
uidemus. Hominẽ uidemꝰ: diabo¬
diabolũ caueamus. Pro homine
oremꝰ contra diabolũ: contra sp̃ita¬

Expanded text:
adversus principes et potestates, et spiritualia nequitiae , id est adversus diabolum et angelos ejus; quia et quando patimur homines importunos, ille instigat, ille inflammat, ille tanquam s remaneret. Attendamus ergo duos hostes, quem videmus, et quem non videmus, hominem et diabos, istum caveamus. Pro homine oremus, contra diabolum oremus, et
Abbreviated transcription (Latin):
etiã hic cũ addidit tenebrarũ harũ
& qd ibi ait pͥncipẽ potestatis aeris. hoc
brarũ & transtulit in regnũ filii ka¬
ritatis suȩ. Ab illis gͦ tenebris eũgłica
luce distincti. ⁊ ab illis potestatib san¬
guine pͣcioso redempti: uigilate &
orate ne intretis in temptationẽ. Nã
quicũq habetis fidẽ quȩ ꝑdilectio¬
nẽ oꝑatur: missus ẽ pͥnceps mundi
huius foras. a cordib ur̃is: sed forise¬
cus tanquã leo rugiens circuit. q̃rens
quẽ deuoret. Non gͦ detis locũ diabo¬
lo: quacũq ex parte penetrare moli¬
enti. S qͥ eũ foras misit patiendo pro
uobis: aduersus eũ habitet intus in
uobis. Cum uob̾ ille dñaret᷑ fiustis
aliquando tenebrȩ. nc̃ autẽ lux in dñs¬

Expanded text:
etiam hic, cum addidit, tenebrarum harum. etiam hic, cum addidit, tenebrarum harum. Et quod ibi ait, principem potestatis aeris; hoc brarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Ab illis ergo tenebris evangelica luce distincti, et ab illis potestatibus sanguine pretioso redempti, vigilate et orate, ne intretis in tentationem . Nam quicumque habetis fidem quae per dilectionem operatur , missus est princeps hujus mundi foras a cordibus vestris : sed forinsecus tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret . Non ergo detis locum diabolo, quacumque ex parte penetrare volenti: sed qui eum foras misit patiendo pro vobis, adversus eum habitet intus in vobis. Cum vobis ille dominaretur, fuistis aliquando tenebrae; n
Abbreviated transcription (Latin):
exponendo addidit tenebrarũ har.
hoc ẽ infideliũ. ꝓpter qđ iã fidelib
dicit. Fustis aliquando tenebre ne
autẽ lux in d̾no. Sunt gͦ ista sp̃ita¬
lia nequiciȩ in cęlestib: non ubi sy¬
dera disposita effulgent. ⁊ sc̃i angłi
comorantur: sed in huius aeris infi¬
mi caliginoso habitaculo ubi ⁊ ne¬
bula conglobat᷑: & tam̃ scriptũ est
qͥ oꝑit cęlũ nubib ubi ⁊ aues uoli¬
tant: & tam̃ dicunt᷑ uolatilia cęli
In his gͦ cȩlestib ñ in illa suꝑiore tran¬
quillitate cȩlestiũ habitant isti ne¬
quissimi sp̃e contra qͦs nobis colluc. sext̾r eu¬
tatio sp̃itał indicit᷑: ut deuictis an ugłi scdo¬
angłis honis incorrupta ȩtͣnitatȩ
sociem̃. Unde alio loco idem apłs
cũ significaret tenebrosũ diaboli
nẽ oꝑat᷑ in filiis infidelitatis. Qł gͥ ẽ¬
sp̃e mundi huius hoc sunt rectores
mundi: & sicut illic exposuit qͥd dixe¬
rit mundũ infiliis infidelitatis: Sic

Expanded text:
exponendo addidit, tenebrarum harum, exponendo addidit, tenebrarum harum, hoc est, infidelium. Propter quod jam fidelibus dicit, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sunt ergo ista spiritualia nequitiae in coelestibus; non ubi sidera disposita effulgent, et sancti Angeli commorantur; sed in hujus aeris infimi caliginoso habitaculo, ubi et nebula conglobatur: et tamen scriptum est, Qui cooperit coelum nubibus . Ubi et aves volitant: et tamen dicuntur volatilia coeli . In his ergo coelestibus, non in illa superiore tranquillitate coelestium, habitant isti nequissimi spiritus, contra quos nobis colluctatio spiritualis indicitur: ut devictis angangelis bonis incorrupta aeternitate sociemur. Unde alio loco idem Apostolus, cum significaret tenebrosum diaboli nunc operatur in filiis infidelitatis . » s mundi hujus, hoc sunt rectores mundi. Et sicut illic exposuit quid dixerit mundum, in filiis infidelitatis: sic
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Autant᷑: & lux efficiuntur.
Credunt. & credendo illuminantur.
Qđ cũ in eis factũ fuerit audient: fu¬
istis enĩ aliquando tenebrȩ. nc̃ autẽ
lux in dño. Nã quando tenebrȩ.
ñ in dño. Iterũ quando lux: ñ inte
s in dño. Quid enĩ habes qđ non
accepisti: Quia gͦ sunt inuisibiles
inimici: inusibilit̃ sunt expugnan¬
cis feriendo: inuisibilem uncis ere.¬
¶ dendo.
sEr serm̃ de Non ẽ nob̾ colluctatio aduisus car¬
uigiluis paschene ⁊ sanguine̾ sicut apłs dicit id est
aduersus homines mortali corpore infir¬
mos: sed adu̾sus pͥncipes ⁊ potestates &
rectores mundi tenebrarũ harũ: adu̾¬
sus spͣitalia nequiciȩ in cȩlestib Nec
ex histimetis eẽ rectores. de quo scrip¬
tũ eͣ & mundus ꝑ ipsũ factus ẽ Nã
eos rectores mundi cũ etiã ipse dixis¬
set. nequis mundũ intelligeret qui
plerisq scripturarũ locis celi ⁊ terre
nomine ñcupat᷑: continuo tanquã

Expanded text:
sunt: mutantur, et lux efficiuntur; sunt: mutantur, et lux efficiuntur; credunt, et credendo illuminantur. Quod cum in eis factum fuerit, audient, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Nam quando tenebrae, non in Domino: iterum quando lused in Domino. Quid enim habes quod non accepisti ? Quia ergo sunt invisibiles inimici, invisibiliter sunt expugnancis feriendo: invisibilem vincis credendo.est enim nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sicut Apostolus dicit; id est, adversus homines mortali corpore infirmos: sed adversus principes et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus . Nec existimetis esse rectores, de quo scriptum est, Et mundus per eum factus est . Nam eos rectores mundi cum etiam ipse dixisset, ne quis mundum intelligeret, qui plerisque Scripturarum locis coeli et terrae nomine nuncupatur; continuo tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. Rit aliqͥs. Quid gͦ ego feciꝰ
Audi apłm. Neq detis locũ diabolo.
Ey mala uoluntate locũ dedisti: in¬
trauit. possedit. utit᷑. Locũ nͥ dares: non
Non ẽ nobis colluctatio aduersus carnẽ
⁊ sanguine̾. sed aduersus pͥncipes &
potestates. Posset quisq putare adu̾¬
sus reges terrȩ aduersus potestates
scłi. Quare lpsi ñ caro ⁊ sanguis
Semel dictũ est ñ aduersus carnem &
sanguinẽ: aduertere ab om̃i homine.
Qui ergo restant inimici: Aduersus
pͥncipes ⁊ potestates: spiritalia neqͥcie
rectores mundi. Quasi plus dedit
diabolo ⁊ angłis eius. Plus dedit
rectores mundi appellauit. S ne
male intelligas. exponit qͥd sit mun¬
dus: cuius sunt illi rectores. Recto¬
res mundi. tenebrarũ harũ. Quid
ẽ mundi tenebrarũ harũ: quib est
rector: Dilectorib suis ⁊ infidelib
plenus ẽ mundus. Has appellat
apłs tenebras: harũ rectores
diabolus ⁊ angłi eus. Hȩ tenebrȩ
ñ naturales sunt: ñ in cõmutabiles

Expanded text:
num . Ait aliquis: Quid ergo ego feci? Audi Apostolum: Neque detis locum diabolo . Tu mala voluntate locum dedisti: intravit, possedit, utitur. Si locum non dares, non Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates. Possit quisque putare adversus reges terrae, adversus potestates saeculi. Quare? ipsi non caro et sanguis? Semel dictum est, non adversus carnem et sanguinem. Avertere ab omni homine. Qui ergo restant inimici? Adversus principes et potestates spiritualis nequitiae, rectores mundi. Quasi plus dedit diabolo et angelis ejus. Plus dedit, rectores mundi appellavit. Sed ne male intelligas, exponit quid sit mundus, cujus sunt illi rectores. Rectores mundi, tenebrarum harum Quid est, mundi tenebrarum harum? Quibus est rector, dilectoribus suis et infidelibus, plenus est mundus. Has Apostolus appellat tenebras. Harum rectores, diabolus et angeli ejus. Hae tenebrae non naturales sunt, non incommutabiles
Abbreviated transcription (Latin):
homines qr caro ⁊ sangus st sedadu̾sus
pͥncipes ⁊ potestates. rectores tenebrarͣ
gubernat ⁊ regit: sic eos qui tenebre
sunt ad omẽ malũ diabolus pͥcipitat¬
ñ contra homine̾ malũ s contra dia¬
bolũ qui cũ illo oꝑat᷑ oremus. & qͥc¬
qͥd possumus faciamus: ut diabolus
expellat᷑ ⁊ homo liberet᷑. Quomodo
em̃ si ad aliquẽ in p̾lio constitutum
de parte aduersaria armatus equo
sedens ueniat. ñ equo s equiti irascit᷑
& quantũ potest hoc agere cupit ut
equitẽ ꝑcutiat ⁊ equũ possideat. sie
cuta om̃s malos agendũ ẽ: & ñ contͣ
illos s contra eũ qͥ illos instigat totis
uirib laborandũ ẽ: ut dũ diabolus
de ũb en ñ conspicuos ñ carnẽ ⁊ sanguinẽ¬
ugli nꝰ miserancdã potius quã cauenlams
s aduersus illos inimicos contͣ quos
apłs nos hortat᷑ armem᷑. Non ẽ nobis
colluctatio aduersus carnẽ ⁊ sangui¬

Expanded text:
 sed adversus principes et potestates, rectores tenebrarum gubernat et regit; sic eos qui tenebrae sunt, ad omne malum diabolus praecipitat etolus, ut non contra hominem malum, sed contra diabolum qui cum ille operatur, oremus; et quidquid possumus faciamus, ut diabolus expellatur et homo liberetur. Quomodo enim si ad aliquem in praello constitutum de parte adversaria armatus equo sedens veniat, non equo, sed equiti irascitur; et quantum potest, hoc agere cupit, ut equitem percutiat, et equum possideat: sic circa homines malos agendum est; et non contra illos, sed contra eum qui illos instigat, totis viribus laborandum est; ut dum diabolus , non conspicuos, carnem et sanguinem, miserandam potius, quam cavendam; sed adversus illos inimicos contra quos Apostolus nos hortatur ut armemur: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sangui
Abbreviated transcription (Latin):
sus carnẽ. Et hoc graue bellũ: & qđ ẽ
molestuis internũ. In qͦ bello sisit qͥsq
uictor: illos qͦs ñ uidet inimicos conti¬
nuo suꝑabit. Non enĩ tẽptat diabolis
uel angli eius: nisi qd in te carnale dñat᷑.
Nã quomodo uincimꝰ illo ᷤᷤ hostes quos nõ
uidemꝰ: nͥ qr carnales int̾iores motus no¬
stros sentimusꝯ his confligimus. ⁊ illoᷤᷤ

Expanded text:
s.» Et hoc grave bellum, et quod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabolus vel angeli ejus, nisi quod in te carnale dominatur. Nam quomodo vincimus illos hostes quos non videmus, nisi quia carnales interiores motus nostros sentimus? Cum his confligimus, et illos
Abbreviated transcription (Latin):
Nabes unũ bellũ: qđ cõmemorat
apłs. Non ẽ uob̾ colluctatio adu̾sus
carnẽ ⁊ sanguine̾: id ÷ͥ adu̾sus hoines
a quib uidemini pati molestias: ñ
adu̾sus illos pugnatis. s aduersus pͥn¬
cipes ⁊ potestates ⁊ rectores mundi. &
ne intelligeres mundi cęli ⁊ tͣrȩ. osten¬
dit qͥd diceret. Tenebrarũ inqͥt harũ
Mundi scilicet ñ qͥ ꝑ ipsũ factus est. qr
⁊ mundus ꝑ ipsũ factus ẽ: sed mundi¬

Expanded text:
num bellum quod commemorat Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines a quibus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, non qui per ipsum factus est; quia, «Et mundus per eum factus est:» sed m
Abbreviated transcription (Latin):
Dlabolus ⁊ angłi eius in scriptu¬
ris sc̃ĩs manifesti sunt nobis. qđ
ad igne̾ etͣnũ sint destinati. Ipsoꝵ
tantũ desꝑanda ẽ correctio: contra
qͦs habemus occultã luctã: ad quã
colluctatio aduersus carne̾ ⁊ san¬
guinẽ. id÷ ñ adu̾sus hoĩnes qͦs ui¬
detis: sed aduersus pͥncipes ⁊ pote¬
states. rectores mundi tenebrarũ
harũ. Ne forte cũ dixisset mundi
intelligeres demones ẽẽ rectores
cęli ⁊ t̾rȩ mundi dix̃ tenebrarũ
harũ: mundi dix̃ amatoꝵ mun¬
di: mundi dix̃ ĩpioꝵ ⁊ iniquoꝵ
mundi dix̃ de quo dicit eũgłiũ
&s mundus eũ ñ cognouit. Si enĩ
mundus ñ cognouit lucẽ qr lux
intenebris lucet ⁊ tenebrȩ eã ñ.
comphendert: & ipsȩ tenebrȩ quȩ
ñ comp̃hendert lucẽ pͣsentem
mundi nomine appellantur: ha¬
rũ tenebrarum sunt illi rectores.
Ergo aduersus diabolũ ⁊ an¬
głos eius inimicicias exercemus.
Lectores eos mundi dix̃: qr ipsi re¬
gunt dilectores mundi Non eñi

Expanded text:
Diabolus et angeli ejus in Scripturis sanctis manifestati sunt nobis, quod ad ignem aeternum sint destinati. Ipsorum tantum desperanda est correctio: contra quos habemus occultam luctam, ad quam colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est adversus homines quos videtis; sed adversus principes et potestates et rectores mundi, tenebrarum harum . Ne forte cum dixisset, mundi, intelligeres daemones esse rectores coeli et terrae; mundi dixit, tenebrarum harum; mundi dixit, amatorum mundi; mundi dixit, impiorum et iniquorum; mundi dixit, de quo dicit Evangelium: Et mundus eum non cognovit . Si enim mundus non cin tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt, et ipsae tenebrae quae non comprehenderunt lucem praesentem, mundi nomine appellantur; harum tenebrarum sunt illi rectores.Ergo adversus diabolum et angelos ejus inimicitias exercemus. Rectores eos mundi dixit, quia ipsi regunt dilectores mundi: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ntelligendi sunt inimici ꝓ quibus
orandũ sit: & contra qͦs orandũ sit.
nimici homines qualescũq fuerint ũ
sunt odio habendi: ne cũ odit malus
quẽ patit᷑ malũ sint duo mali. Biligit
bonus ⁊ cũ patit᷑ malũ: ut uel unꝰ sit
malus. Illi inmici st̃ contͣ qs orandũẽ
diabolus ⁊ angłi eius. Ipsi nob̾ inusoent
regnũ cęloꝵ: ipsi nolunt ut nos ascen¬
damꝰ unde illi deiecti st̃: ab his orcinus
erui animã nr̃am. Nã ⁊ quando adũ¬
sũ nos homines incitant᷑: uasa ipsor
fiunt.  inde apłs paulus admonens
nos quã cauti ẽẽ contra inimicos de¬
beamus: ait seruis di qͥ tribulationẽ
paciebant᷑ utiq sediciõib ĩꝓpbitatib
inimiciciis hominũ. Non ẽ nob̾ col

Expanded text:
ntelligendi sunt inimici, pro quibus orandum sit, et contra quos orandum sit. Inimici homines, qualescumque fuerint, non sunt odio habendi; ne cum odit malus quem patitur malum, sint duo mali. Diligat bonus et quem patitur malum, ut vel unus sit malus. Illi inimici sunt contra quos orandum est, diabolus et angeli ejus: ipsi nobis invident regnum coelorum, ipsi nolunt ut ascendamus unde illi dejecti sunt: ab his oremus erui animam nostram. Nam et quando adversum nos homines incitantur, vasa ipsorum fiunt. Proinde Paulus apostolus admonens nos quam cauti esse contra inimicos debeamus, ait servis Dei qui tribulationes patiebantur, utique seditionibus, improbitatibus, inimicitiis hominum: Non est vob
Abbreviated transcription (Latin):
citis. Noccm inimicos nosse contra
qͥs inuisibilit̾ dimicamus: de quib
nos admonet apłsdicens. Nonẽ nob
colluetatio aduersus carnẽ ⁊ sangnẽ.
id : aduersus homines. adu̾sus eos qͣs
uidetis: sedd ad uersus cos qͦs ñ iudetis.:
aduersus pͥncipes ⁊ potestates i recto¬
res mundi tenebrarũ harũ. Cũ eñĩ¬
diceret rectores mundi. dicebat quip¬
pe de diabolo ⁊ angeł eius: cauendũ
erat ne male intelligerent homines.
& putarent a diabolo ⁊ demonibus
mundũ regi. S ꝙr mundus dđr ⁊ in¬

Expanded text:
ios docemur inimicos nosse, contra quos invisibiliter dimicamus, de quibus nos admonet Apostolus dicens: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est adversus hominesdetis; adversus principes et potestates et rectores mundi tenebrarum harum . Cum diceret enim rectores mundi dicebat quippe de diabolo et angelis ejus, cavendum erat ne male intelligerent homines, et putarent a diabolo et daemonibus ejus mundum regi. Sed quia mundus di
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ ñ adu̾sus homines: sed aduersus
pͥncipes ⁊ potestates. ⁊ recdores mundi.
Cuius mundi: Celi. terrȩ : Absit. huius
mundi rector ñ ẽ: nͥ creator.S quẽ dicit
mundũ: Amatores mundi. Deniq ad¬
dit ⁊ exponit. Qđ dico mundi: tene¬
brarũ harũ. Quarũ utiq tenebrarũ:
ñ inifideliũ ⁊ impioꝵ.: Nã ex impis s
infidelib cũ cent facti pii fideles. sic eos

Expanded text:
s, sed adversus principes et potestates et rectores mundi . Cujus mundi? coeli et terrae? Absit. Hujus mundi rector non est nisi Creator. Sed quem dicit mundum? Amatores mundi. Denique addit, et exponit, Quod dico mundi, tenebrarum harum. Quarum utique tenebrarum, nisi infidelium et impiorum? Nam ex impiis et infidelibus c
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ iturus es ut illos ñ pacia¬
ris: Preter mundũ iturus es ut
ab eis eruaris: Sic gͦ accipe mun
⁊ t̾rȩ. Nã ista fabrica di ẽ. Cȩlũ ⁊
terra mundus dr. & hõmes mali
mundus. Quare ⁊ isti mundus. Qͥ a
diligunt mundũ: & ideo tenebrȩ
qr impũ. Ideoq iã ex ipso numero
credentib multis. qͥd dicit apłs:
Fuistis aliquando tenebre. nc̃ autẽ
lux in dño. Ante quã essetis gͦ lux.

Expanded text:
mundum iturus es, ubi illos non patiaris? praeter mundum iturus es, ubi ab eis eruaris? Sic ergo accipe «munet terrae; nam ipsa fabrica Dei est. Coelum et terra mundus dicitur, et homines mali mundus. Quare et isti mundus? Quia diligunt mundum: et ideo tenebrae, quia impii. Ideoque jam ex ipso numero credentibus multis, quid dicit Apostolus? «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Antequam esset
Abbreviated transcription (Latin):
S ermo gͣ di. gladius bis acutus.
Unde bisacutus: Dicit de
tpralib cdicit de ȩternis. In utroq
ꝓbat qͣdicit: & eũ quẽ ferit sepa¬
rat a mundo. Nonne ipse ẽ gla¬
duisde qͣ dñs dicit: ñ ueni pacem

Expanded text:
Sermo ergo Dei, gladius bis acutus . Unde bis acutus? Dicit de temporalibus, dicit de aeternis. In utroque probat quod dicit, et eum quem ferit, separat a mundo. Nonne ipse est gladius, de quo Dominus dicit: «Non veni pacem