comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audientiũ mores instruit rimet᷑ huncq rectũ
loquendi ordinẽ deputet. si cũ oportunitas
ȩdificationis exigit. ab eo se qđ loqui cȩperat
utiliter deriuet: Sacri enĩ tractator eloquii.
morẽ fluminis debet imitari: Fluuiꝰ quippe
dũ ꝑ alueũ defluit. si ualles concauas ex latere
contingit. in eas ꝓtinꝰ sui impetꝰ cursũ diuertit.
Cũq illas sufficient᷑ impleuerit. repente se in
alueũ refundit. Sic nimirũ sic diumi uerbi ẽẽ
tractator debet. ut cũ de qͣlibet re disserit. si
fortasse iuxta positã occasionẽ congruȩ ȩdifica¬
tionis inuenerit. qͣsi ad uicinã uallem linguȩ
undas intorqueat. & cũ subiunctȩ instructionis
campũ sufficient᷑ infuderit ad sermonis ꝓpositi
rica expositione transcurrimꝰ. & ꝑ allegoriam
quedã typica inuestigatione ꝑscrutamur. quedã
ꝑ sola allegoricȩ moralitatis instrum̃ta discutimꝰ.

Expanded text:
audientium moreaudientium moreloquendo ordinem deputet, si cum opportunitas aedificationis exigit, ab eo se, quod loqui coeperat, utiliter derivet. Sacri enim tractator eloquii morem fluminis debet imitari. Fluvius quippe dum per alveum defluit, si valles concavas ex latere contingit, in eas protinus sui impetus cursum divertit; cumque illas sufficienter impleverit, repente se in alveum refundit. Sic nimirum, sic divini verbi esse tractator debet, ut cum de qualibet re disserit, si fortasse juxta positam occasionem congruae aedificationis invenerit, quasi ad vicinam vallem linguae undas intorqueat. Et cum subjunctae instructionis campum sufficienter infuderit, ad sermonis propositi rica expositione transcurrimus, et per allegoriam quedam typica investigatione perscrutamur. Quedam per sola allegorice moralitatis instrumenta discurrimus,
Abbreviated transcription (Latin):
stilo pͥma dixeram sollicite attendi: Egi gͦ ut
ea quȩ locutus sũ studiosa emendatione tnͣs¬
currens. qͣsi ad similitudinẽ dictatꝰ erigerẽ.
& ea quȩ dictaueram ñ longe a colloquentiᷤ.
sermone discreparent. quatinꝰ dũ hoc ten¬
ditur illud attrahit᷑. edita modo dissimili.
res ñ dissimilis formaret᷑. quãuis tam̃ terciã
huiꝰ oꝑis partẽ ut colloquendo ꝓtuli. pene
ita dereliqui. quia cũ me fr̃s ad alia ꝑtrahunt.
hanc subtiliꝰ emendari noluerunt. Quib
nimirũ multa iubentib dũ parere modo
ꝑ expositionis ministeriũ. modo ꝑ contẽpla-¬
tionis ascensũ. modo ꝑ moralitatis instru¬
mentũ uolui. hoc opꝰ ꝑ triginta & quinq uo¬
lumina extensũ. in sex codicib expleui Unde
& in eo sepe qͣsi postponere ordinẽ expositio¬
nis inuenior. & paulo diutiꝰ contẽplationis
latitudim ac moralitatis insudo. Sed tamen
quisqͥs de do loquit᷑ curet necesse ẽ. ut quicqͥd

Expanded text:
stylo prima dixeram, sollicite attendi. Egi ergo, ut stylo prima dixeram, sollicite attendi. Egi ergo, ut et ea quae locutus sum, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigerem; et ea quae dictaveram, non longe a colloquentis sermone discreparent; quatenus dum hoc tenditur, illud attrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formaretur; quamvis tertiam hujus operis partem ut colloquendo protuli, pene ita dereliqui, quia cum me fratres ad alia pertrahunt, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus nimirum multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium, modo per contemplationis ascensum, modo per moralitatis instrumentum volui, opus hoc per triginta et quinque volumina extensum, in sex Codicibus explevi. Unde et in eo saepe quasi postponere ordinem expositionis invenior, et paulo diutius contemplationis latitudini ac moralitatis insudo. Sed tamen quisquis de Deo loquitur, curet necesse est ut quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
gua mutoꝵ. qui linguas infantium facit
disertas. qui immensos brutosq asinȩ rugitꝰ
ꝑ sensatos humani colloquii distinxit mo-¬
dos. Quid gͥ mirũ. si intellectũ stulto ho¬
mini p̾beat. qui ueritatẽ suã cum uoluerit
etiã ꝑ ora iumentoꝵ narrat: Huiꝰ ergo
robore considerationis accinctꝰ ariditatem
meã ad indagandũ fontẽ tantę ꝓfunditatis
excitaui. Nam quauis eoꝵ quib exponere cõ¬
pellebar longe me uita transcenderet. iniu¬
riosum tam̃ esse ñ credidi. si fluenta usib
hominũ plumbi fistula ministraret Unde
mox eisdem corãpositis fr̃ib priora libri
sub oculis dixi. & quia tempꝰ paulo uacantiꝰ
repperi. posteriora tractando dictaui. Cumq
mͥ spacia largiora suppeterent. multa augens
pauca subtrahens. atq ita ut inuenta sunt
ñnulla derelinquens. ea quȩ me loquente
excepta sub oculis erant. ꝑlibros emendando
cõposui. quia & cũ postrema dictarem. quȩ

Expanded text:
gua mutorum, qui linguas infantium facit gua mutorum, qui linguas infantium facit disertas ; qui immensos brutosque asinae ruditus, per sensatos humani colloquii distinxit modos. Quid igitur mirum, si intellectum stulto homini praebeat, qui veritatem suam, cum voluerit, etiam per ora jumentorum narrat ? Hujus ergo robore considerationis accinctus, ariditatem meam ad indagandum fontem tantae profunditatis excitavi. Et quamvis eorum, quibus exponere compellebar, longe me vita transcenderet, injuriosum tamen esse non credidi, si fluenta usibus hominum plumbi fistula ministraret. Unde mox eisdem coram positis fratribus, priora libri sub oculis dixi; et quia tempus paulo vacantius reperi, posteriora tractando 4 dictavi. Cumque mihi spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt, nonnulla derelinquens, ea quae me loquente excepta sub oculis fuerant, per libros emendando composui, quia et cum postrema dictarem, quo
Abbreviated transcription (Latin):
multa contra me ex eiꝰdem mundi cura suc¬
crescere. ut in eo iam ñ specie s qđ est grauiꝰ
mente retinerer. Quȩ tandẽ cuncta sollicite.
fugiens. portũ monasterii petii. & relictiꝰ quȩ
mundi sunt ut frustra tunc credidi ex huiꝰ
uitȩ naufragio nudus euasi. Quia enĩ ple-¬
rumq nauim incaute religatã etiam de
sinũ tuti litoris unda excutit. cũ tempestaᷤ ex¬
crescit: repente me sub p̃textu ȩccłiastici
ordinis in causarũ scłarium pelagꝰ repperi.
& quietẽ monasterii quia habendo ñ forti¬
ter tenui. qua stricte tenenda fuerit ꝑden¬
do cognoui. Nam cũ michi ad ꝑcipiendũ
sacri altaris ministeriũ obedientiȩ uirtꝰ
opponitur. hoc sub eccłiȩ colore susceptũ¬
qđ de fraternis michi cordib caritas impe-¬
rabat. Fore quippe idoneũ me ad ista despe-¬
raui. s ipsa mei desperatione robustior. ad
illũ spem ꝓtinus erexi. ꝑ quem aꝑta est lin¬

Expanded text:
multa contra me ex ejusdem mundi cura sucmulta contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, quod est gravius, mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc credidi, ex hujus vitae naufragio nudus evasi. Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam de sinu tutissimi littoris unda excutit, cum tempestas excrescit, repente me, sub praetextu ecclesiastici ordinis, in causarum saecularium pelago reperi; et quietem monasterii, quia habendo non fortiter tenui, quam stricte tenenda fuerit, perdendo cognovi. Nam cum mihi ad percipiendum sacri altaris ministerium, obedientiae virtus opponitur, hoc sub Ecclesiae colore susceptu de fraternis mihi cordibus charitas imperabat. Fore quippe idoneum me ad ista desperavi: sed ipsa mei desperatione robustior, ad illum spem protinus erexi, per quem aperta est lin
Abbreviated transcription (Latin):
hactenꝰ indiscusso. ad tanta me ꝑtrahi ac
talia agnoui. solo auditus pondere uictus
fateor lassatusq succubui. Sed repente
inter formidinẽ deuotionẽq dep̾hensus
eũ in largitorẽ munerũ oculos mentis ad¬
tollerem. cunctatione postposita ilico cer¬
tus attendi. quia impossibile esse ñ poterat.
UDUNTE FRATR
beatissime in constantinopolitana urbe
cognoscens. cũ me illic sedis apłicȩ respon¬
sa constringerent. & te illuciniuncta ꝓ causis
fidi gotharũ legatio ꝑduxisset. om̃e in tuis
aurib qđ michi de me displicebat exposui.
qm̃ du longeq conuersionis grãm distuli.
& postquã cęlesti sum desiderio afflatus.
scłari habitu contegi meliꝰ putami. Aperi¬
ebatur enĩ michi iam de ęt̾nitatis amore
quid quȩrerem. s molita me consuetudo
deuinxerat. ne exteriorẽ cultũ mutarẽ.
Cumq adhuc me cogeret anunꝰ prȩsenti
mundo quasi specietenꝰ deseruire. cępert̃

Expanded text:
hactenus indiscusso, ad tanta me pertrahi ac hactenus indiscusso, ad tanta me pertrahi ac talia cognovi, solo auditus pondere victus, fateor, lassatusque succubui. Sed repente inter formidinem devotionemque deprehensus, cum in largitorem munerum oculos mentis attollerem, cunctatione postposita, illico certus attendi, quia impossibile esse non poterat, udum te, frater beatissime, in Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
uolumina fluctusq fugiebam: & licet illud
me ministeriũ ex monasterio abstractum. a
pristinȩ quietis uita mucrone suȩ occupatio¬
nis extinxerat. inter eos tam̃ ꝑstudiosȩ lectio¬
nis alloquiũ. cotidianȩ me aspiratio cõpun-¬
ctionas animabat. Iunc eisdem fr̃ib etiam
cogente te placuit sicut ipse meministi ut
librũ beati iob exponere importuna me pe-¬
ticionẽ cõpellerent. & ꝓut ueritas uires infun¬
deret. eis mysteria tantȩ ꝓfunditatis aperirẽ
Qui hoc qͦ michi in onere suȩ petitionis addi¬
derunt. ut ñ solũ uerba hystoriȩ ꝑ allegori¬
arum sensũ excuterẽ. s allegoriarũ sensus
ꝓtinus in exercitiũ moralitatis inclinarem.
adhuc aliquid grauiꝰ adiungentes. ut intel¬
lecta quęq testimoniis cingerem. & ꝓlata
testimonia si implicita fortasse uiderent᷑.
int̾positione suꝑadaitȩ expositionis enodarẽ¬
Mox uͦ in hoc obscuro oꝑe. atq ante nos

Expanded text:
volumina fluctusque fugiebam; et licet illud volumina fluctusque fugiebam; et licet illud me ministerium ex monasterio abstractum, a pristinae quietis vita, mucrone suae occupationis exstinxerat; inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium, quotidianae me aspiratio compunctionis animabat. Tunc eisdem fratribus, etiam cogente te, placuit, sicut ipse meministi, ut librum beati Job exponere importuna me petitione compellerent; et prout veritas vires infunderet, eis mysteria tantae profunditatis aperirem. Qui hoc quoque mihi in onere suae petitionis addiderunt, ut non solum verba historiae per allegoriarum sensus excuterem, sed allegoriarum sensus protinus in exercitium moralitatis inclinarem; adhuc aliquid gravius adjungentes, ut intellecta quaeque testimoniis cingerem; et prolata testimonia, si implicita fortasse viderentur, interpositione superadditae expositionis enodareo, ut in obscuro hoc opere, atque ante nos
Abbreviated transcription (Latin):
est. qđ si multe liceat iterũ fugiendo defleat᷑
Post hoc uero nolenti michi atq renitenti.
cũ graue esset altaris ministerium etiam
pondus ẽ curȩ pastoralis miunctũ. qđ tanto
nunc duriꝰ tolero. quanto me ei imparem
sentiens. in nulla fiduciȩ consolatione respiro.
Quia enĩ mundi iam tẽpora malis crebre¬
scentib termino ꝓpinquante turbata sunt.
ipsi nos qui internis mysteriis deseruire cre¬
dimur. curis exteriorib implicamur. sicut
eo qͦ tẽpore quo ad ministeriũ altaris accessi
hoc de me ignorante me actũ est. ut sacri
ordinis pondus acciperẽ. quatinꝰ in terreno
palacio licentiꝰ excubarem: ubi me scilicet
multi ex monasterio fr̃s mei germana uin¬
cti caritate secuti st̃. qđ diuina factũ dispen¬
satione conspicio. ut eoꝵ semꝑ exemplo ad
orationis placidũ litus quasi ancorȩ fune
restringerer. cũ causarũ scłarium incessabili
impulsu fluctuarẽ. Ad illoꝵ quippe consortiũ
uelut ad tutissimi portus sinũ terrem actus

Expanded text:
 3 si inulte liceat, iterum fugiendo deflectatur. Postque hoc nolenti mihi atque renitenti, cum grave esset altaris ministerium, etiam pondus est curae pastoralis injunctum. Quod tanto nunc durius tolero, quanto me ei imparem sentiens, in nulla fiduciae consolatione respiro. Quia enim mundi jam tempora, malis crebrescentibus, termino propinquante turbata sunt; ipsi nos, qui internis mysteriis deservire credimur, curis exterioribus implicamur: sicut eo quoque tempore, quo ad ministerium altaris accessi, hoc de me, ignorante me, actum est, ut sacri ordinis pondus acciperem, quatenus in terreno palatio licentius excubarem; ubi me scilicet multi ex monasterio fratres mei, germana vincti charitate, secuti sunt. Quod divina factum dispensatione conspicio, ut eorum semper exemplo ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringerer, cum causarum saecularium incessabili impulsu fluctuarem. Ad illorum quippe consortium, velut ad tutissimi portus sinum, terreni actus
Abbreviated transcription (Latin):
aliud in se aliqͥd qđ querat᷑ ostendunt: Acsi qͥb dã
uocib dicant: dũ nr̃a nos conspicitis suꝑficie de¬
strui. hoc in nob̃ quęrite. qd ordinatũ sibiq con¬
gruens ap̃ nos ualeat intꝰ inueniri. Aliqnͣdo aut̃¬
oblatũ sibi ueritatis lum̃ abscondit Cũq labo¬
riose inuenire in eis aliud intrinsecꝰ appetit. hoc
qd foris sine difficultate assequi pot̾at amittit.
Sc̃s nãq uir dicit: si negaui qđ uolebant pauꝑib
& oculos uiduȩ expectare feci: si comedi buccellã
meã solꝰ. & ñ comedit pupillꝰ ex ea: si despexi

Expanded text:
aliud in se aliquid quod quaeratur ostendunt, ac si quibusdam aliud in se aliquid quod quaeratur ostendunt, ac si quibusdam vocibus dicant: Dum nostra nos conspicitis superficie destrui, hoc in nobis quaerite, quod ordinatum sibique congruens apud nos valeat intus inveniri. CAPUT IV. Alioblatum sibi veritatis lumen abscondit; cumque laboriose invenire in eis aliud intrinsecus appetit, hoc quod foris sine difficultate assequi poterat, amittit. Sanctus namque vir dicit: Si negavi quod volebant pauperibus, et oculos viduae exspectare feci; si comedi buccellam meam solus, et non comedi
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. ita etiã nec a reliquarũ noctiũ coniun¬
ctione seꝑari. Qui rursũ dicit: usq quo ñ parciᷤᷤ
michi. nec dimittis me ut glutiã saliuam meã:
Et tam̃ paulo superiꝰ dixerat. quȩ priꝰ tangere no-¬
lebat anima mea.nunc pꝰ angustia cibi mei sunt.
Quis autẽ nesciat. saliuã faciliꝰ posse glutiri quã
cibũ: Quiitaq se sumere cibũ denuntiat. incre¬
dibile ẽ ualde. qͦ ordine glutire posse saliuã ne-¬
gat Atq iterũ dicit: peccaui. qͥd faciã tibi o custoᷤ
hominũ: Uel certe. consumere meuis peccatis
a ddolescentiȩ meȩ: Et tam̃ alia responsione sub-¬
iungit: neq enĩ rep̾hendit me cormeu in om̃i
uita mea: Quo gͥ pacto a corde suo minime in
om̃i uita rep̃hendit᷑. qͥ peccasse se publica uoce
testat᷑: Neq em̃ simul unquã conueniunt cul¬
pa opis. & irrep̃hensibilitas cordis. Sed nimirũ
uerba litterȩ dũ collata sibi conuenire nequnt.

Expanded text:
potuit, ita etiam nec a reliquarum noctium conjunpotuit, ita etiam nec a reliquarum noctium conjunctione separari. Qui rursum dicit: Usquequo non parcis mihi, nec dimittis me, ut glutiam salivam meam ? Et tamen paulo superius dixerat: Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt . Quis autem nesciat salivam facilius posse glutiri quam cibum? Qui itaque se sumere cibum denuntiat, incredibile est valde quo ordine glutire posse salivam negat. Atque iterum dicit: Peccavi, quid faciam tibi, o custos hominum ? vel certe: Consumere me vis peccatis adolescentiae meae ? Et tamen alia responsione subjungit: Neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea . Quo igitur pacto a corde suo minime in omni vita reprehenditur, qui peccasse se publica voce testatur? Neque enim simul unquam conveniunt culpa operis, et irreprehensibilitas cordis. Sed nimirum verba litterae, dum collata sibi convenire nequeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
que uidelicet constat ab int̾no iudice pmia ꝓ
patientiȩ uirtute reciꝑe. decreuisse int̾ uerbera
suspendio uitã sinire: Aliqnͣdo etiã ne fortasse
intelligi iuxta litterã debeant. ipsa se uerbalit¬
tere impugnant: Ait namq. peat dies in qͣnatꝰ
sũ. & nox in qͣ dictũ ẽ conceptꝰ ẽ homo. Et paulo
post subicit: occupet eũ caligo. & inuoluat᷑ ama¬
ritudine: atq in eiꝰdem noctis maledictione
subnngit. sit nox illa solitaria. Ini nmirũ
natiuitatis dies. ipso impulsu tẽporis euolutꝰ
faligine optabat: Et elapsꝰ qͥhpe iam ñ erat.
& tam̃ si in rerũ natura subsisteret. sentire ama¬
fitudinẽ nequaꝙͣ posset. Constat gͦ qđ nullo
modo de die insensibili dicit᷑. qͥ sensu ꝑcuti ama¬
ritudinis optat᷑. Et si conceptionis nox reliquiᷤᷤ
noctib comuncta discesserat. qͦ pacto hanc fieri
solitariã exorat: Quȩ ut a lapsu tẽporis sigiñ

Expanded text:
quem videlicet constat ab interno judice praemia pro quem videlicet constat ab interno judice praemia pro patientiae virtute recipere, decrevisse inter verbera suspendio vitam finire? Aliquando etiam, ne fortasse intelligi juxta litteram debeant, ipsa se verba litterae impugnant. Ait namque: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo . Et paulo post subjicit: Occupet eam caligo, et involvatur amaritudine . Atque in ejusdem noctis maledictione subjungit: Sit nox illa solitaria . Qui nimirum nativitatis dies, ipso impulsu temporis evolutuscaligine optabat? Elapsus quippe, jam non erat; et tamen si in rerum natura subsisteret, sentire amaritudinem nequaquam posset. Constat ergo quod nullo modo de die insensibili dicitur, qui sensu percuti amaritudinis optatur. Et si conceptionis nox reliquis noctibus conjuncta discesserat, quo pacto hanc fieri solitariam exoptat? Quae ut a lapsu temporis figi non
Abbreviated transcription (Latin):
extremũ qͦ ꝑmoralitatis grãm. qͣsi suꝑducto
ȩdificiũ colore uertimꝰ. Uel certe qͥd ueritatis
dicta. nisi reficiendȩ m̃tis alimenta credenda st̃.
Quȩ modis alternantib multiplicit᷑ disserendo
ferculo oris offerimꝰ. ut inuitati lectoris quasi
conuiuȩ nr̃i fastidiũ repellamꝰ: qui dũ sibi itil¬
ta oblata considerat. qd eligantiꝰ decernit assu¬
mit: Aliqnͣdo uͦ exponere aꝑta hystoriȩ uerba
negligimꝰ ne tardiꝰ ad obscura ueniamꝰ. aliqͣnͣdo
aute intelligi iuxta litera nequeunt. qͥa suꝑfi¬
cietenꝰ accepta. nequaꝗͣ. instructione legentib.
s errorẽ gignunt. Ecce & enĩ dicit᷑. sub quo
curuantur qͥ portant orbẽ. Et de tanto uiro
qͥs nesciat. qđ nequaꝗͣ uanaᷤ poetaꝵ fabulas
sequit᷑ ut mundi molẽ subuehi giganteo sudo¬
re suspicet᷑: Qui rursũ pressꝰ ꝑcussionib dicit:
elegit suspendiũ amma mea. & mortẽ ossa mea
Et qͥs rectũ sapiens credat uirũ tanti p̃conii

Expanded text:
extremum quoque per moralitatis gratiam, quasi superducto aedificium colore vestimus. Vel certe quid veritatis dicta, nisi reficiendae mentis alimenta credenda sunt? Quae modis alternantibus multipliciter disserendo, ferculum ori offerimus; ut invitati lectoris quasi convivae nostri fastidium repellamus, qui dum sibi multa oblata considerat, quod elegantius decernit, assumat. Aliquando vero exponere aperta historiae verba negligimus, ne tardius ad obscura veniamus: aliquando autem intelligi juxta litteram nequeunt; quia superficie tenus accepta, nequaquam instructionem legentibus, sed errorem gignunt. Ecce etenim dicitur: Sub quo curvantur qui portant orbem . Et de tanto viro quis nesciat quod nequaquam vanas poetarum fabulas sequitur, ut 5 mundi molem subvehi giganteo sudore suspicetur? Qui rursum pressus percussionibus dicit: Elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea . Et quis rectum sapiens credat virum tanti praeconii,
Abbreviated transcription (Latin):
situs modosq etiã & prȩpositionũ casus ser¬
uare contemno. quia indignũ uehementer
x istimo. ut uerba cȩlestis oraculi restringam
sub regulis donati. Neq enĩ hȩc ab ullis inter-¬
pretib in scripturȩ sacrȩ auctoritate serua¬
ta sunt. ex qua nimirũ quia nr̃a expositio ori¬
tur. dignũ ꝓfecto est. ut qͣsi edita soboles spe¬
ciem suȩ matris imitetur. Nouã uͦ translati¬
onem dissero. sed cũ ꝓbationis causa me exigit.
nunc nouã. nunc ueterẽ. ꝑ testimonia assumo.
ut quia sedes apłica cui do auctore prȩsideo
utraq utitur. mei qͦ labor studii exutraq fultiat᷑

Expanded text:
situs motusque et praepositionum casus sersitus motusque et praepositionum casus servare contemno, quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati. Neque enim haec ab ulus interpretibus, in Scripturae sacrae auctoritate servata sunt. Ex qua nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. Novam vero translationem dissero; sed cum probationis causa exigit, nunc novam, nunc veterem per testimonia assumo; ut quia sedes apostolica, cui Deo auctore praesideo, utraque utitur, mei quoque labor studii ex utraque fulciat
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ canticũ qđ docta manꝰ imperat. qͣssata
organa ꝓprie ñ resultant. nec artẽ flatꝰ expͥmit.
si scissa rimis fistula stridet: quanto itaq grauiꝰ
expositionis meȩ qͣlitas premit᷑ in qua dicendi
gram sic fractura organi dissipat. ut hanc peritiȩ
ars nulla cõponat: Quȩso autẽ ut huiꝰ oꝑis
dicta ꝑcurrens. in his uerboꝵ folia ñ requiras.
qͥa ꝑ sacra eloquia ab eoꝵ tractatorib infructuo¬
sȩ loquacitatis leuitas studiose copescitur. dũ
in tẽplo di nemus plantari ꝓhibetur. Et cun¬
cti ꝓculdubio scimꝰ. qͥa quotiens in foliis male
letȩ segetis culim ꝓficiunt. minori plemtudi¬
ne spicarũ grana turgescunt: unde & ipsam
loquendi artẽ. quã magisteria disciplinȩ exte¬
rioris insinuant sertiare despexi. Nam sicut
hurꝰ qͦ epłe tenor enuntiat. ñ metacismmi colli¬
sionẽ fugio. ñ barbarisini confusionẽ deuito.

Expanded text:
nimirum canticum, quod docta manus imperat, quassata nimirum canticum, quod docta manus imperat, quassata organa proprie non resultant; nec artem flatus exprimit, si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaque gravius expositionis meae qualitas premitur, in qua dicendi gratiam sic fractura organi dissipat, ut hanc peritiae ars nulla componat? Quaeso autem ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur . Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem, quam magisteria disciplinae exterioris insinuant, servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito,
Abbreviated transcription (Latin):
tanto mͥ celerrime indulgeat. qnͣto hoc me ȩgrũ
dicere ñ ignorat. Nam dũ molestia corpꝰ atte¬
ritur. affecta m̃te etiã dicendi studia langue¬
scunt. Multa qͥppe annoꝵ curricula deuolium¬
tur. qđ crebris uiscerũ dolorib crutior. horis
mom̃tisq om̃ib fracta stomachi uirtute lasse¬
sco. Lentis qͥdem s tam̃ continuis febrib anhelo
int̾q hec dũ sollicitꝰ penso. qͥa scriptura teste
om̃is filiꝰ qͥ a do recipit᷑ flagellatur. quo malis
p̾sentib duriꝰ deprimor. eo de ȩt̾na certiꝰ p̃sum¬
ptione respiro. Et fortasse hoc diuinȩ ꝓuidentiȩ
corporalis obsistit. qđ carnis uirtꝰ cũ locutio¬
nis ministeriũ exhibere uix sufficit. mens digne
ñ potest intimare qđ sentit Quid nãq ẽ offi¬
ciũ corporis nͥ organũ cordis: Et qualibet pe¬
ritus artifex cantandi exp̾lere artẽ ñ ualet. nisi
ad hanc sibi & ministeria exteriora concordens

Expanded text:
tanto mihi celerrime indulgeat, quanto hoc me aegrum tanto mihi celerrime indulgeat, quanto hoc me aegrum dicere non ignorat. Nam dum molestia corpus atteritur, affecta mente etiam dicendi studia languescunt. Multa quippe annorum jam curricula devolvuntur, quod crebris viscerum doloribus crucior, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassesco, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelo. Interque haec dum sollicitus penso quia, Scriptura teste, Omnis filius qui a Deo recipitur, flagellatur , quo malis praesentibus durius deprimor, eo de aeterna certius praesumptione respiro. Et fortasse hoc divinae providentiacorporalis obsistit, quod carnis virtus cum locutionis ministerium exhibere vix sufficit, mens digne non potest intimare quod sentit. Quid namque est officium corporis, nisi organum cordis? Et quamlibet peritus sit cantandi artifex, explere artem non valet, nisi ad hanc sibi et ministeria exteriora concordent: quia
Abbreviated transcription (Latin):
operim̃to paupem: siñ benedixert̾ mͥ latera eiꝰ.
& de uellerib ouiũ mearũ calefactus est: quȩ
uidelicet si ad allegoriȩ sensũ uiolent᷑ inflectimꝰ.
cuncta eiꝰ miscdiȩ facta uacuamꝰ. Diuinꝰ & enim
sermo. sicut mysteriis prudentes exercet. sic ple¬
rũq suꝑficie simplices refouet. Habet in pu¬
blico unde paruulos nutriat. seruat in secreto
unde m̃tes subluniũ in ãmiratione suspendat :
quasi qͥdã qͥpe ẽ fluuiꝰ ut ita dixerim planꝰ &
altꝰ in qͦ & agnꝰ ambulet. & elefans natet. Ut gͦ
uniꝰcuiꝰq loci oportunitas postulat. ita se per
studiũ ordo expositionis immutat. quatinꝰ
tanto ueriꝰ sensũ diuinȩ locutionis inueniat. qnͣ¬
to ut res quȩq exegerit. ꝑ causarũ species alt̾nat
Quã uidelicet expositionẽ recensendã tuȩ bea¬
titudini ñ quia uelut dignã debui. s quia te
petente me memini ꝓmisisse transmisi In qͣ
quicqͥd tua sc̃itas tepidũ incultũq reppererit.

Expanded text:
rimento pauperem; si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Quae videlicet si ad allegoriae sensum violenter inflectimus, cuncta ejus misericordiae facta vacuamus. Divinus etenim sermo sicut mysteriis prudentes exercet, sic plerumque superficie simplices refoblico unde parvulos nutriat, servat in secreto unde mentes sublimium in admiratione suspendat. Quasi quidam quippe est fluvius, ut ita dixerim, planus et altus, in quo et agnus ambulet et elephas natet. Ut ergo uniuscujusque loci opportunitas postulat, ita se per studium ordo expositionis immutat; quatenus tanto verius sensum divinae locutionis inveniat, quanto, ut res quaeque exegerit, per causarum species alternatQuam videlicet expositionem recensendam tuae beatitudini, non quia velut dignam debui, sed quia te petente memini promisisse, transmisi. In qua quidquid tua sanctitas tepidum incultumque repererit,
Abbreviated transcription (Latin):
uirides in suis oꝑib humanis oculis uiden-¬
tur. s in conspectu occulti udicis infecuin¬
di & aridi apparent. Sepe uͦ estu auariciȩ
accensi. eo de se maiora oꝑa humanis ocil.¬
lis ostendunt. quo ampliora sibi ab ho¬
minib offerri munera appetunt. Unde

Expanded text:
virides in suis operibus humanis oculis videnvirides in suis operibus humanis oculis videntur, sed in conspectu occulti judicis infecundi et aridi apparent. Saepe vero, aestu avaritiae accensi, eo majora de se opera humanis oculis ostendunt, quo ampliora sibi ab hominibus offerri munera appetunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quodam sepe uidemꝰ terrena quȩ pos¬
sederant reliquisse. & nil iam transitorium
quęrere. nullis ꝓ hac uita iurgiis ammisceri.
Cum itaq hoc in se fidelis anima ostendit.
quasi oliua florem ꝓtulit. Sed cũ quidam
ex talib rursꝰ cȩperint mundi głam quã
contempserant quȩrere. & terrenis rebus
quas spreuisse uidebantꝰ᷑ insatiãbiliter
inhiare:. uacare iurgiis ꝓximoꝵ lesiones
exquirere. nimirũ ꝓicit oliua florem quẽ
ꝓposuit. quia rudimenta boni stadii ad ꝑfe¬
cta oꝑa ñ ꝑdixit : Sed sciendũ est. quia
hȩc semꝑ eis eueniunt. qui dm̃ puro ac
simplici studio ñ sequuntur. Unde recte
subditur. congregatio enĩ ypocritȩ sterilis
Certe enĩ bona non amitteret. si ypocrita
ñ fuisset. Congregant uͦ & ypocritȩ bona
oꝑa. sed eoꝵ sterilis est ipsa congregatio.
quia ꝑ hoc qd agunt. fructũ recipere in eter¬
na retributione ñ appetunt. Fecundi ac

Expanded text:
Nam quosdam saepe vidimus terrena quae posNam quosdam saepe vidimus terrena quae possederant reliquisse, et nil jam transitorium quaerere, nullis pro hac vita jurgiis immisceri. Cum itaque hoc in se fidelis anima ostendit, quasi oliva florem protulit. Sed cum quidam ex talibus rursus coeperint mundi gloriam quam contempserant quaerere, et terrenis rebus quas sprevisse videbantur insatiabiliter inhiare, vacare jurgiis, proximorum laesiones exquirere, nimirum projecit 416 oliva florem quem proposuit, quia rudimenta boni studii ad perfecta opera non perduxit. Sed sciendum est quia haec semper eis eveniunt qui Deum puro ac simplici studio non sequuntur. Unde recte subditur: Congregatio enim hypocritae sterilis. Coepta enim bona non amitteret, si hypocrita non fuisset. Congregant vero et hypocritae bona opera, sed eorum sterilis est ipsa congregatio, quia per hoc quod agunt fructum recipere in aeterna retributione non appetunt. Fecundi ac
Abbreviated transcription (Latin):
immoderata nebula tangitur. a plenitudine
fructuũ uacuatur. Et quotiens inchoantes
quiq bona oꝑa laudari ab aspicientib cȩpe¬
rint. atq in suis laudib delectan. fit caligo
intelligentiȩ in cogitatione. ut iam discernere.
nequeat qua intentione quid faciat. & fru¬
ctum ꝑdit oꝑis. uelut ex nebula fauoris.
Unde bene ꝑ salomonẽ dicitur: mane sur-¬
gamus ad uineas. uideamꝰ si floruit uinei.
si flores fructus parturiunt. Florent qͥppe
uineȩ. cũ mentes fideliũ oꝑa bona ꝓponunt.
Sed fructus ñ pariunt. si ab eo qđ ꝓposue
rint aliquib uicti erporib infirmantur
Non gͦ intuendũ est si uineȩ floreant. sed
si flores ad partũ fructuũ conualescant.
quia mirũ ñ est siquis bona inchoet. sed
ualde mirabile est. si intentione recta in
bono oꝑe ꝑduret. Unde fit plerũq ut si
in bono oꝑe recta intentio ñtenetur. etiam
ipsũ hoc opus qđ bonũ credit᷑ amittatur

Expanded text:
immoderata nebula tangitur, a plenitudine immoderata nebula tangitur, a plenitudine fructuum vacuatur. Et quoties inchoantes quique bona opera laudari ab aspicientibus coeperint, atque in suis laudibus delectari, fit caligo intelligentiae in cogitatione, ut jam discernere nequeant qua intentione quid faciant, et fructum perdant operis, velut ex nebula favoris. Unde bene per Salomonem dicitur: Mane surgamus ad vineas, videamus si floruit vinea, si flores fructus parturiunt . Florent quippe vineae cum mentes fidelium bona opera proponunt. Sed fructus rint, aliquibus victi erroribus infirmantur. Non ergo intuendum est si vineae floreant, sed si flores ad partum fructuum convalescant, quia mirum non est si quis bona inchoet, sed valde mirabile est, si intentiobono opere perduret. Unde fit plerumque ut si in bono opere recta intentio non tenetur, etiam ipsum hoc opus quod bonum creditur amittatur.
Abbreviated transcription (Latin):
illi exercenda suscipiant. qui hȩc diudicare.
atq sub semetipsis p̾mere ex uirtute intima
nouerunt. Nam cum infirmus quisq uel
ad locũ regiminis. uel ad exteriora agenda
retrahitur. quo quasi extra se ducitur era¬
dicatur. quiã & arbor quȩ radices prꝰ maltũ
ñ mittit. citiꝰ uentoꝵ impetu sternitur. si
se ad altã uerticẽ extollit. eoq citiꝰ ad ima
conuit. quo altiꝰ in aere sine radicib exere¬
uit. Nonnunquã uͦ florentẽ uineã ñ frigus.
sed ȩstus arefacit. cumq immoderato calore
tangitur. discusso flore botrus tabescit.
Et plerũq contingit ut hi qui ad bona
oꝑa recta intentione ñ ueniunt. cũ placere
se homnib uident. ad exercenda hȩc eadẽ
oꝑa uehementiꝰ accendant᷑. humanis place¬
tura oculis agere anxie studeant. & quasi
dis appeticio a fructu alienos fecit. Unde
& bene subditur. & quasi oliua ꝓiciens flo¬
rem suũ. Oliua quippe cũ in flore est. si

Expanded text:
illi exercenda suscipiant, qui haec dijudicare, illi exercenda suscipiant, qui haec dijudicare, atque sub semetipsis premere ex virtute intima noverunt. Nam cum infirmus quisque vel ad locum regiminis, vel ad exteriora agenda retrahitur, quo quasi extra se ducitur, eradicatur, quia et arbor quae radices in altum prius non mittit, citius ventorum impetu sternitur, si se ad altum vertice extollit; eoque citius ad ima corruit, quo altius in aere sine radicibus excrevit. Nonnunquam vero florentem vineam non frigus, sed aestus arefacit. Cumque immoderato calore tangitur, discusso flore botrus tabescit. Et plerumque contingit ut hi qui ad bona opera recta intentione non veniunt, cum placere se hominibus vident, ad exercenda haec eadem opera vehementius accendantur, humanis placitura oculis agere anxie studeant, et quasidis appetitio a fructu alienos fecit? Unde et bene subditur: Et quasi oliva projiciens florem suum. Oliva quippe cum in flore est, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiciens germen suũ. ꝓtinus sabdit. congre¬
gatio enĩ ypocritȩ sterilis. patent᷑ indicat.
quia in hoc iniquo reꝓbationis sententiã.
dum nobis est. qualiter ypocrita sicut umei
in primo flore. uel sicut oliua florẽ ꝓiciens.
ledatur. Si florentẽ uineã ꝑ inȩqualitatẽ
aeris immoderatũ frigus attigerit. ꝓtinus
ab om̃i humore uiriditatis arefacit. Et
sunt ñ nulli. qui post puersa itinera scãs
uias seclari appetunt. s priꝰ quam in eis
ut diximꝰ desideria bona roborentur. quȩ
illos p̃sentis scłi ꝓsperitas accipit. quȩ eos
reb exteriorib implicat. & eor mentẽ dũ¬
a calore intimi amoris retrahit. quasi ex
frigore extinguit. & quicquid in eis de uir¬
tutũ flore apparere uidebatur interficit.
In terrenis quippe actib ualde frigescit ani
mus. si necdum fuerit ꝑintima dona solidatꝰ.
Unde necesse est. ut loca maiora uel exteriora
opa quȩ humanis sunt necessitatib ꝓfutura

Expanded text:
projiciens florem suum, protinus subdit: Congreprojiciens florem suum, protinus subdit: Congregatio enim hypocritae sterilis, patenter indicat quia in hoc iniquo reprobationis sententiam dum nobis est qualiter hypocrita sicut vinea in primo flore, vel sicut oliva florem projiciens laedatur. Si florentem vineam per inaequalitatem aeris immoderatum ab omni humore viriditatis arefacit. Et sunt nonnulli qui post perversa itinera, sanctas vias sectari appetunt, sed priusquam in eis, ut diximus, desideria bona roborentur, quaedam illos praesentis saeculi prosperitas accipit. Quae eos rebus exterioribus implicat, et eorum mentem dum calorem intimi amoris retrahit, quasi ex frigore exstinguit; et quidquid in eis de virtutum flore apparere videbatur interficit. In terrenis quippe actibumus, si necdum fuerit per intima dona solidatus. Unde necesse est ut loca majora vel exteriora opera, quae humanis sunt necessitatibus profutura,
Abbreviated transcription (Latin):
populoꝵ gubernationib occupent᷑. Hoc
infirmi aspicientes. & ꝑ uetustam adhuc
suꝑbiam quȩrentes imitari. exteriorib se
actionib inserunt. sed qnͣto ad eas non
eruditi spiritalib ueniunt. tanto eas car¬
naliter exequuntur. Nisi enĩ priꝰ cor
longo studio & diutina conuersatione
in desideriis cȩlestib conualescat. cñ ad
exteriora agenda refunditur. ab omni
statu bomi oꝑis eradicatur. Unde recte qͦ
de hoc iniquo dicitur. antequã dies eius
impleantur ꝑibit. quia & siquid boni for¬
tasse agere ceperit.priꝰquam in eo ꝑ lon
gitudinẽ temporis conualescat. ad exterio¬
ra relabitur. & puerse deserit quȩ recte
actib intempestiue inuoluitur. ab omni
nimirũ bona oꝑatione siccatur. Unde
de hoc iniquo generaliter loquitur. ut tam̃
diuinus sermo ad specialem eiꝰ nequitiam
diriuetur. Iui enĩ dicens leditur quasi
uinea in primo flore botrus eiꝰ. & qͣsi oliua

Expanded text:
populorum gubernationibus occupentur, hoc populorum gubernationibus occupentur, hoc infirmi aspicientes, et per vetustam adhuc superbiam quaerentes imitari, exterioribus se actionibus inserunt; sed quanto ad eas non eruditi spiritalibus veniunt, tanto eas carnaliter exsequuntur. Nisi enim prius cor longo studio et diutina conversatione in desideriis coelestibus convalescat, cum ad exteriora agenda refunditur, ab omni statu boni operis eradicatur. Unde recte quoque de hoc iniquo dicitur: Antequam dies ejus impleantur peribit. Quia et si quid boni fortgitudinem temporis convalescat, ad exteriora delabitur, et perverse deserit quae recte actibus intempestive involvitur, ab omni nimirum bona operatione siccatur. Unde de hoc iniquo generaliter loquitur, ut tamen divinus sermo ad specialem ejus nequitiam derivetur. Qui enim dicens: Laedetur quasi vinea in primo flore botrus ejus, et quasi oliva
Abbreviated transcription (Latin):
animo dies ꝓponit. & quia ad illud tempus
puenire ñ ualet qd expectat. quasi anteqͣ
dies illiꝰ impleantur perit. Qđ tamen
intelligere & aliter possumꝰ. Plerũq enĩ
quosdam cernimꝰ. & ꝑuerse agere. & usq
ad senectutẽ ultimam ꝑtienire. Quomͦ
enĩ dicitur. anteqũa dies eiꝰ impleantur.
ꝑibit. cum in quib dam sepe uideamus
quia ȩtate longa iam menbra deficiunt.
& tamen prauitatẽ suam eoꝵ desideria
qui post uitã ꝑditam ad semetipsos redeuñ.
& accusante se conscientia. puersa itinera
relinquunt. cominutant oꝑa. antiquȩ suȩ
prauitati contradicunt. terrenas actiones
fugiunt. desideria suꝑna sectantur: sed
priꝰ quã in eisdem scĩs desideriis solident᷑
ꝑ torporẽ mentis ad ea quȩ diiudicare
ceperant redeunt. atq ad mala quȩ fugere
disposuerant recurrunt. Quia enim sepe
contingit ut ꝓ utilitate multoꝵ. etiam
scĩ uiri exteriorib actionib seruiant. &

Expanded text:
animo dies proponit, et quia ad illud tempus animo dies proponit, et quia ad illud tempus pervenire non valet quod exspectat, quasi antequam dies illius impleantur perit. Quod tamen intelligere et aliter possumus. Plerumque enim quosdam cernimus, et perverse agere, et usque ad senectutem ultimam pervenire. Quomodo ergo dicitur: Antequam dies ejus impleantur peribit, cum in quibusdam saepe videamus quia aetate longa jam membra deficiunt, et tamen pravitatem suam eorum desideria qui post vitam perditam ad semetipsos redeunt, et, accusante se conscientia, perversa itinera relinquunt, commutant opera, antiquae suae pravitati contradicunt, terrenas actiones fugiunt, desideria superna sectantur; sed priusquam in eisdem sanctis desideriis solidentur, per torporem mentis ad ea quae dijudicare coeperant redeunt, atque ad mala quae fugere disposuerant recurrunt. Quia enim saepe contingit ut pro utilitate multorum etiam sancti viri exterioribus actibus serviant, et
Abbreviated transcription (Latin):
uitis eũ redimere ñ ualet qua ꝑpetrata si¬
mul rapina pauꝑis. ante dĩ oculos ascen¬
potest. quia sepe suꝑbi diuites. & cũ elemo¬
sinam tribuunt. ñ hanc ꝓ ęternȩ uitȩ desi¬
derio. s ꝓ extendenda uita temporali largiun¬
tur. mortẽ se posse differre dationib creduis.
Sed ñ credat frustra errore deceptꝰ qđ aliqͦ
so munere ñ ualet. ut finem debitũ euadat.
cuiꝰ etiã nequitia intercidit uitã. Unde¬
singulis ab interna dĩ p̾scientia nec augen
possunt nec minui. nisi contingat ut ita
p̾sciantur. ut aut cũ optimis oꝑib longi.¬
ores sint. aut cũ pessimis breuiores: sicut
ezechias augmentũ dierũ meruit impen-¬
sione lacrimarũ. & sicut de ꝑuersis scnptũ
est. indisciplinatis obuiat mors. S sepe
iniquus quãuis in occulta dĩ p̾scientia. lon.¬
ga uitȩ eiꝰ tempora ñ sint p̾destinata. ipse
tam̃ quia carnalit᷑ uiuere appetit. longos

Expanded text:
vitis eum redimere non valet, quam perpetrata sivitis eum redimere non valet, quam perpetrata simul rapina pauperis ante Dei oculos ascenpotest. Quia saepe superbi divites, cum eleemosynam tribuunt, non hanc pro aeternae vitae desiderio, sed pro extendenda vita temporali largiuntur. Mortem se posse differre dationibus credunt. Sed non credat frustra errore deceptus, quod aliquo so munere non valet, ut finem debitum evadat, cujus etiam nequitia intercidit vitam. Undesingulis ab interna Dei praescientia, nec augeri possunt nec minui, nisi contingat ut ita praesciantur, ut aut cum optimis operibus longiores sint, aut cum pessimis breviores, sicut Ezechias augmentum dierum meruit impensione lacrymarum, et sicut de perversis scriptum est, indisciplinatis obviat mors. Sed saepe iniquus quamvis in occulta Dei praescientia longa vitae ejus tempora non sint praedestinata, ipse tamen quia carnaliter vivere appetit, longos
Abbreviated transcription (Latin):
cussionis sententiam accipit. quo oris sui sp̃m
sub diuina formidine ñ restrinxit.: Sequit᷑.
post culpam elemosinas facimꝰ. quasi pro
prauis actib precium damus. Unde & ꝑ
ꝓphetam de eo qui hȩc ñ agit. dicitur: non
dabit do ꝓpitiationem suã. nec precium re-¬
demptionis animȩ suȩ Nonnunqua uero
diuites elati. inferiores opprimunt. aliena
rapiunt. & tam̃ quasi quȩdam aliis largi¬
untur. & cum multos deprimant. aliqnͣdo
quibusdam opem defensionis ferunt. & ꝓ
iniquitatib quas nunquã deserunt dare
preciũ uidentur. Sed tunc elemosinȩ preciũ
nos a culpa liberat. cum ꝑpetrata plagimꝰ
& abdicamꝰ. Nam & qui semꝑ peccare uult.
& qͣsi semꝑ elemosinã largiri. frustra preciũ
tribuit. quia ñ redunit animã. qu̾a a uiciis
ñ compescit. Unde nunc dicitur. ñ credat
frustra errore deceptus qđ aliquo precio
redimendus sit. quia elemosina suꝑbi di¬

Expanded text:
cussionis sententiam accipit, quo oris sui spiritum cussionis sententiam accipit, quo oris sui spiritum sub divina formidine non restrinxit. Sequitur: post culpam eleemosynas facimus quasi pro pravis actibus pretium damus. Unde et per Prophetam de eo qui haec non agit, dicitur: « Non dabit propitiationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . » Nonnunquam vero divites elati inferiores opprimunt, aliena rapiunt, et tamen quasi quaedam aliis largiuntur. Et cum multos deprimant, aliquando quibusdam opem defensionis ferunt, et pro iniquitatibus, quas nunquam deserunt, dare pretium videntur. Sed tunc eleemosynae pretium nos a culpa liberat, cum perpetrata plangimus et abdicamus. Nam qui et semper peccare vult, et quasi semper eleemosynam largiri, frustra pretium tribuit, quia non redimit animam, quam a vitiis non compescit. Unde nunc dicitur: Non credat frustra errore deceptus, quod aliquo pretio redimendus sit. Quia eleemosyna superbi di
Abbreviated transcription (Latin):
in se uirides haberet. sed quia ipsi qͦ qui ei
coniuncti sunt terrenis desideriis ȩstuant.¬
& dum desiderioꝵ flamma clientam eiꝰ
animos accendit. scilicet ramos eiꝰ arefacit.
ut fructũ boni oꝑis ñ ferant. quia ad appe-¬
tenda infima ꝑ nequitiam anhelant: Bene
Suꝑbus &enĩ quisq quo in hac uita plus
ualet. eo sibi linguȩ frena audaciꝰ relaxat.¬
ut loquatur puersa quęlibet nullum de
uerbis sius metuat. istos contumeliis feri¬
at. illos maledictionib iaculet᷑ Nonnunꝗͣ
uero in blasphemia contra conditorẽ rapit᷑.
ficut de talib ꝑ psalmistã dicit᷑. posuerunt
in cȩlo os suũ. & lingua eoꝵ transiet suꝑ
terrã. Unde & diues in igne positꝰ. stillare
sibi aquã ex digito lazari in lingua postulat.
qua ex re intelligit᷑. quia ubi ampliꝰ pecca¬
uerat. ibi atrociꝰ ardebat. Recte gͦ nunc di-¬
citur. & auferetur sp̃ũ oris sui. quia eo per-

Expanded text:
in se virides haberet. Sed quia ipsi quoque qui ei in se virides haberet. Sed quia ipsi quoque qui ei conjuncti sunt terrenis desideriis aestuant, et dum desideriorum flamma clientium ejus animos accendit, scilicet ramos ejus arefacit, ut fructum boni operis non ferant, quia ad appetenda infima per nequitiam anhelant. Bene - Superbus etenim quisque, quo in hac vita plus valet, eo sibi linguae frena audaciut loquatur perversa quaelibet, nullum de verbis suis metuat, istos contumeliis feriat, illos maledictionibus jaculetur. Nonnunquam vero in blasphemiam contra conditorem rapitur, sicut de talibus per Psalmistam dicitur: Posuerunt in coelum os suum, et lingua eorum transivit super terram : Unde et dives in igne positus, stillari sibi aquam ex digito Lazari in linguam postulat . Qua ex re intelligitur quia ubi amplius peccaverat, ibi atrocius ardebat. Recte ergo nunc dicitur: Et auferetur Spiritu oris sui,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco terrã ȩternȩ uitȩ retributionem
accipimꝰ. de qua ꝓpheta ait. portio mea
m terra uiuentium. iniquus iste in terra
radicem suã ñ mittit. quia nunqu̾a ad
cuiq hominũ cogitatio sua est. quia in hoc qd̾
exteriꝰ uidetur. ꝑ illud tenetur qd interiꝰ
ñ uidetur. Unde & ꝑ ꝓphetam dicit᷑ mutet
radicẽ deorsũ. & faciet fructũ sursũ. Cũ
enĩ cogitationẽ nr̃am ad compatiendum
indigenti ꝓximo tendimꝰ. quasi radicem
deorsũ mittimꝰ. ut retributionis fructum
superiꝰ faciamus. Sequitur. Non recedet
de tenebris. Si suꝑbus iste a culpa ad iusticiã
redire uoluisset. de tenebris rediret : sed
quia lucẽ iusticiȩ ñ querit. de tenebris non
recedit. Cuiꝰ etiã exemplo. hi qui ei adhe-¬
rent in terrenis ꝓuectib anhelant. auari-¬
ciȩ facib accenduntur. desiderioꝵ carnaliũ
ignib uruntur. Unde & subditur
ȩternã patriã querentes adiungeret. ramos

Expanded text:
hoc loco terram aeternae vitae retributionem hoc loco terram aeternae vitae retributionem accipimus, de qua Propheta ait: Portio mea in terra viventium , iniquus iste in terra radicem suam non mittit, quia nunquam ad cuique hominum cogitatio sua est, quia in hoc quod exterius videtur, per illud tenetur quod exterius non videtur. Unde et per prophetam dicitur: Mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Cum enim cogitationem nostram ad compatiendum indigenti proximo tendimus, 413 quasi radicem deorsum mittimus, ut retributionis fructum superius faciamus. Sequitur: CAPUT. --Si superbus iste a culpa ad justitiam redire voluisset, de tenebris recederet. Sed quia lucem justitiae non quaerit, de tenebris non recedit. Cujus etiam exemplo hi qui ei adhaerent in terrenis profectibus anhelant, avaritiae facibus accenduntur, desideriorum carnalium ignibus uruntur. Unde et subdituraeternam patriam quaerentes adjungeret, ramos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ discrepat. quauis a se sermo discordet.
Iile enĩ uirtutib ditatur. cuiꝰ mentẽ in ha¬
bitat omp̃s ds̃. S quia suꝑbi cogitatio ab
est uacuus dicatur ñ inhabitatur. ꝓpter hoc
uero qđ transitoriũ foras tumet. recte sub¬
iungitur. nec ꝑseuerabit substantia eius.
Ac si aꝑte dicat. hoc qđ se habere uidetur.
exteriꝰ transit. & illud qd transire ñ poterat
interiꝰ ñ habet. Unde & apte adiungitur
nec mittit in terra radicẽ suã. Qđ si de hac
terra dictũ accipimꝰ. liquet ꝓculdubio. quia
arbor quȩ in terra radicẽ ñ habet. uel tenuis¬
simis cõmota flatib cadit. Et suꝑbus quisq
dum contra omnipotentẽ dñm roboratur.
dum currit erecto collo. & in pingui cerui-¬
ce contra auctorẽ erigitur. stare qͣsi arbor
uidetur. Sed status eiꝰ sine radice est.
quia uelut ad lenẽ flatũ sic ad motum
occultȩ sententiȩ uita eius eruit᷑. Sin uͦ

Expanded text:
non discrepat, quamvis a se sermo discordet. non discrepat, quamvis a se sermo discordet. Ille enim virtutibus ditatur, cujus mentem inhabitat omnipotens Deus. Sed quia superbi cogitatio ab est vacuus, dicatur: Non inhabitabitur; propter hoc vero quod transitorium foris tumet, recte subjungit: Nec perseverabit substantia ejus. Ac si aperte dicatur: Hoc quod habere videtur exterius transit, et illud quod transire non poterat interius non habet. Unde et apte subjungitur: Nec mittet in terra radicem suam. Quod si de hac terra dictum accipimus, liquet procul dubio quia arbor quae in terra radicem non habet, vel tenuissimis commota flatibus cadit. Et superbus quisque dum contra omnipotentem Dominum roboratur, dum currit erecto collo, et pingui cervice contra auctorem erigitur, stare quasi arbor videtur. Sed status ejus sine radice est, quia velut ad lenem flatum, sic ad motum occultae sententiae vita ejus eruitur. Sin vero