comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lebramus triumphalem
nulitis passionem. Heri
enim rex nost̾ trabea car-¬
nis indutus de aula uteri
nirginaus egrediens usi¬
tarẽ dignatus est m̃udũ¬

Expanded text:
lebramus triumphalem litis passionem. Heri enim Rex noster, trabea carnis indutus, de aula uteri virginalis egrediens visitare dignatus est mundu
Abbreviated transcription (Latin):
sadam tñ die dum lc aͦ¬
uidam in firmus me
ad huc diaconũ in platca
conuenit. Cui simpliciter
ait. Ecce ego prestolor bea¬
tum uirum. ⁊ nescio ubi sit
uel quid operis agat. Cui
britius. si inquit delitumll¬
lum queris: prospice eml¬
nus. ecce celum solito suꝑt
de tursu reddito quis
petierat impetrasset barels¬
nom diaconem uir beatis¬
martinus allo quitur. E
ego tibi brici delirus iua¬
Cumq ille confusus ec ll¬
diens dixisse se denegaret.
ne aures mee ad os tuum
erant. cum hec emius lo¬
que baris. amen dico tibi qr
obitiniu apud deum ut post
me ad pontificatus honorẽ
accederes. sed noueris te in
ep̃atu multa ad uersa passu¬

Expanded text:
adam tamen die dum quidam infirmus medadhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: 'Ecce! ego praestolor beatum virum et nescio, ubi sit vel quid operis agat'. Cui Brictius: 'Si', inquid, 'delerum illum quaeris, prospice eminus; ecce! caelum solite sicut occursu reddito, quod petierat inpetrasset, Brictionem diaconem vir beatus adloquitur: 'En ego, Brictio, delCumque ille confusus haec audiens dixisse se denegaret, ne aures meae ad os tuum erant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud Deum, ut post me ad pontificatus honorem accedas, sed noveris te in episcopatu multa adversa passu
Abbreviated transcription (Latin):
admuiracione habita. ut lxc
ip̃m capisterum eiusde locĩ
intole ni eccli̾e ingressu suspe¬
derent.qͣtinus et ꝑresentes
et secuturi omnes agnosce¬
rent. benedictus puer ꝯuer¬
sacionis gr̃am a quanta pͥ¬
fectione cepisset ¶ Cetera ut¬

Expanded text:
e habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, qu
Abbreviated transcription (Latin):
qui nesciat primũ
hominerri sic a deo plas¬
matui. ut instrueret᷑
prudentia consilio for¬
maretur. rationis ca-¬
pax. diuina ꝓuidencia

Expanded text:
qui nesciat principio hominem sic a Deo plasmatum ut instrueretur prudentia, consilio formaretur, rationis capax, divina providentia
Abbreviated transcription (Latin):
ͦst extessum beatissimi
marti ep̃i beatus briciꝰ
athedram pontificalem susce¬
pit a Tricesimo ordinationĩs
sue anno oritur contra eum la¬
mentabile crunen nara. quedã
mulier que cubiculari uestime¬
bens dies. ait ad eum bricius.
ad iuro te ꝑ dñm ut siego te ge¬
neraui coram cunctis edicas. &
Respondens autem infans co¬
ram om̃i ppło beato iuro dixit ñ
es tu inquit pater meus. añ.
Sanctus bricius satifaciens
pplo prunas ardentes ab urbe
in birro suo de ferens ⁊ ante
sepulchrum beati martini ed¬
iam pelo ꝓnaiens uestimentũ
eius inuistum apparut Ca

Expanded text:
st excessum beatissimi Martini episcopi, beatus Briccius cathedram episcopalem suscepit. Antiph. Trigesimo ordinationis suae anno oritur contra eum lamentabile crimen. Nam quaedam mulier quae cubiculariis vestimeies habens, ait ad eum Briccius: Adjuro te per Deum, et si ego te generavi coram cunctis edicas. Ant. Respondens autem infans coram omni populo, beato viro dixit: Non es tu, inquit, Pater meus. Ant. Sanctus Briccius satisfaciens populo prunas ardentes ab urbe in birro suo deferens, et ante sepulcrum beati Martini coram populo projiciens, vestimentum ejus inustum apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cum a discipłis ro¬
garetur ut saltem
ulla sibi sineret stram̃ta
supponi non decet inqͥt fili
xpistianũ nsi incinere.
mori. Ego si aliud uobis
exemplum relinquo ip̃e
peccaui. Cculis ac manib
in celum semꝑ intentis.
inuictum ab oratione spi¬
ritum non relaxabat. st
cum aprb̾ris qui tum ad
enm confluxerant roga¬
retur. ut corpusculũ late¬
ris mutatione releuaret.
sinite in quit sinite me
frẽs celum potius respie
ꝓ terram. ut suo iamitin̾e
aurus ad tominũ spiritus
dirigatur. Hec locutus dya¬
bolum uide ꝓpe assist̾e. Niud
hie inquit astas cruenta
bestia. Nichil in me funeste
reperies. abrahe me sinus
recipit. Cum ac igitur uoce:

Expanded text:
 cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus recipit. Cum hac ergo uoce
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝯmouebit dñs desertũ cadeͤ
Uox dñi preparantis ceruos
et reuelabit condempsa: et
in templo enis omnes dicẽt
gloriam ominus diluniũ
inhabitare facit: et sedebit
dominus rex meternum.
Dũs iurtutem populo suo
dabit: dominus benedicet po¬
pulo suo in pace.

Expanded text:
ebit Dominus desertum Cades vox Domini praeparantis cervos et revelabit condensa et in templo eius omnis dicet gloriam Dominus diluvium inhabitare facit et sedebit Dominus rex in aeternum Dominus virtutem populo suo dabit Dominus benedicet populo suo in pace
Abbreviated transcription (Latin):
Tephanus ep̃c seris
seruorum dei. sicut
t mo se debet iactare de suis
m̾itis. sic non debet oꝑa dei
q̃ mu illo ꝑ suas sanctos fũt
sine siuis meritis filere. sed
Inde ego pro oppres iiͣ¬
sione sc̃e eccle aregeo
atrodissimo ⁊ blaphemio et
nec dicendo haistulto. ad op¬
tunũ ⁊ sancti petri fidelem
dõpnũ pypinum xp̃ianis¬
simum regem in franciam
ueni ubi egrotaui usꝙ ad
mortem ⁊ mansi a liquod
tempus apud pagũ parisia¬
tum in uener abili monas¬
terio sancti martyris xpi¬
iude ante altare bonũ pas¬
tozem dũnum petrũ. ⁊ ma¬
gistrum gentium dominũ
paulum ⁊ nota m̃te illos
retignoui. de illoꝵ surcariis
⁊ ter beatum domnũ dyo¬
nisium ad dexteram dom¬
ni petri subtilem ⁊ longiorẽ.
Pulchra facie capillis cilit¬
didis colobio indutum caꝵ¬
didissimo purpura clauato
pallio toto purpureo. auro
inter stellato ⁊ sennocina¬
bantur inter se letantes. R¬
Iritq bonus pastor dõ¬
mus petrus. Hic fra¬
ter noster postulat sanita¬

Expanded text:
tephanus episcopus servus servorum Dei. Sicut nemo se debet iactare de suis meritis, sic non debet opera Dei, quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis, silere, sed nde ego pro oppressione sanctae ecclesiae a rege atrocissimo et blasphemo et nec dicendo Haistulfo ad optimum et sancti Petri fidelem domnum Pippinum christianissimum regem in Franciam veni, ubi aegrotavi usque ad mortem et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio sancti martyris Dividi ante altare bonum pastorem dominum Petrum, et magistrum gentium dominum Paulum et nota mente illos recognovi de illorum surtariis et ter beatum dominum Dionysium ad dexteram domini Petri, subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candidissimo, purpura clavato, pallio toto purpureo, auro interstellato, et sermocinabantur inter se laetantes. bonus pastor dominus Petrus: Hic frater noster postulat sanita
Abbreviated transcription (Latin):
ad innitẽ hoc sigñ meigni re¬
gis est eamus et ĩquiramus
eñ et offeramus ei munera
aurum thꝰ et mirrã. p̃ Mꝙͣ.

Expanded text:
ad invicem: Hoc signum magni Regis est, eamus et inquiramus eum, et offeramus ei munera, aurum, thus, et myrrham.
Abbreviated transcription (Latin):
mic herodes inciuid in¬
dens ciuod illusus ẽẽt
a magis: misit in bethleẽ
et occidit om̃s pueros qui
erant in ea: et in omnib
se ẽẽ uliusam. dilatans se
crudelitas furit. fremit do¬
lositas se deceptam: et ĩ se
frans decepta colliditur.

Expanded text:
Herodes, inquit, videns quia illusus est a magis, misit ad Bethlehem, et occidit omnes pueros qui erant in ea, et in omnibusse esse illusam, dilatans se crudelitas furit. Fremit dolositas se deceptam, et in se fraus reversa colliditur.
Abbreviated transcription (Latin):
Catissimorum apłoꝵ pe¬
tri et pauli inseꝑabilẽ
fidẽ passionem q germana
oĩ deuocione fratres necesse
ẽ nos celebrare. qr et lauda-¬
bius eos iuta ad głosissimũ
pduxit occasum. et nirific᷑
dbitus ꝓpetuã transmisit ad
uitã. le ii Licet ĩ petro fides
emineat ⁊ in paulo dectrina
precellat: magisteriũ tãe
pauli plenitudo est fidei. et
credulitas petri. doctrine fũ
da est qui ĩspiracione mira¬
bili docendi graciã tribuit
imperito. et inimicum fecit
amare qd̃ oderat et fidem
quam impugnabat asseret.

Expanded text:
atissimorum apostolorum Petri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est tas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere.
Abbreviated transcription (Latin):
minficũ p̃dicemus. a Inbilemꝰ
deo gͣculãtib animis qͥ prõnũ nr̃m
egidiũ decorauit gr̃a scĩtacis a
deus ut tandem nos uigilantes
ĩuenias caritui egidii nob̾ mu̾ita
suffragentur. a Sũdcu̾s sit un
deo uino ⁊ uero in sanddi sin egi¬

Expanded text:
cum praedicemus. Jubilemus Deo gratulantibus animis, qui patronum nostrum Aegidium decoravit gratia sanctitatis. Deus, ut tandem nos vigilantes invenias, chari tui Aegidii nobis merita suffragentur. Benedictus sit uniDeo vivo et vero in sancti sui Aegi
Abbreviated transcription (Latin):
Cunq mira gesta laudũ p̃tom¬
a scauerentur mari transito na¬
talem greciam sua presencia ui¬
duauit. U Incantũ esse iudicãs
leuis fame precio thesaurũ bone

Expanded text:
Cumque mira gesta laudum praeconia sequerentur, mari transito natalem Graeciam sua praesentia viduavit, incautum esse judicans levis famae pretio thesaurum bonae
Abbreviated transcription (Latin):
ut palma. ã Sancte confessor
⁊ patione nost̃ egidi pro cuius
meritis deum glorificamus apd̃
ipi pro nob̾ te intercedere sen¬

Expanded text:
 gloriosi. Sancte confessor et patrone noster Aegidi, per cujus merita Dominum glorificamus, apud illum pro nobis te intercedere sen
Abbreviated transcription (Latin):
demest quanta in eo surareuent
parsimonie uircus cũ multotẽ¬
pore ab ipius quoq panis absti¬
nerec edulio. U unde facile pa¬
tet eum nee pulmentaria nec
quelib gule irritamenta quesis¬

Expanded text:
dem est quanto in eo succreverit parcimoniae virtus, cum multo tempore ab ipsius quoque panis abstineret edulio. Unde facile patet eum nec pulmentaria nec quaelibet gulae irritamenta qu
Abbreviated transcription (Latin):
ammo.R Neder linquas me
domine pater ⁊ dominator ui¬
te me ut non cortuam ĩ conspͤ¬
tu aduersarioꝵ moꝵ ne gau¬
deat de me inimicus meus .ꝟ.
Appiehende arma ⁊ scutumꝰ ex
urge in adiutoriũ mͥ. Ne gaude

Expanded text:
m: « Ne derelinquas me, Domine, pater et dominator vitae meae, ut non corruam in conspectu adversariorum meorum: ne gaudeat de me inimicus meus . Versus: Apprehende arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi. Ne gaude
Abbreviated transcription (Latin):
nobis predestinatum est.
gehennia autem nõ nob̃
sed diabolo p̾parata est.
Deniq sic audituri sunrit¬
qui ad sinistrani positi e¬
runt. Discedite a me ma¬
ledicti in ignem et̾riũ. qui
preꝑatus est. non dixit no¬
bis. sed dicobolo et angelis

Expanded text:
nobis praedestinatum est? gehenna autem, non nobis, sed diabolo praeparata est. Denique sic audituri sunt ad sinistram positi, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est: non dixit, Vobis; sed, diabolo et angelis
Abbreviated transcription (Latin):
non fallunt oculũ
simplicem qui arborem
dinoscere ex fructib nor¬
unt. Ait enim. Ex fruc¬
tib eoꝵ cognoscetis eos
De inde similitudines
adiungit. Nunquid col¬
ligũt de sp̃mis unas
aut de tribulis ficus. Si
oĩs arbor bona bonos fruc

Expanded text:
non fallunt oculum simplicem, qui arborem dignoscere ex fructibus novit. Ait enim: « A fructibus eorum cognoscetis eos. » Deinde similitudines adjungit: « Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? Sic omnis arbor bona
Abbreviated transcription (Latin):
aute hos dies iussit uale¬
rianus prefectus in cons-¬
pectu suo quardam cre¬
plumbatis deficere. Que¬
iactari. Et ecce in uestib¬

Expanded text:
Ante hos dies jussit Valerianus praefectus in conspectu suo quamdam creplumbatis deficere, ejactari. Haec in vestib
Abbreviated transcription (Latin):
Eccła illis ꝙ nec dun ĩ locis
erat ⁊ ppls ille nouain con¬
struxit ac officia seruienti¬
um lericoꝵ more constituit
pro batas ꝙ personas honore
secundi ordinis amplauit¬
ponens paulatim sociabat
deo quos dyabolo subtrahe¬
.a. Tantas ꝑ illum dominus
dignabatur exercere uͥtures
ut rebellium corda nõ minus¬

Expanded text:
Ecclesia illis necdum in locis erat. Populus ille novam construxit, in qua officia servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honosecundi ordinis ampliavitponens paulatim sotiabat deo quem diabulo subtraheiam per illum dominus dignabatur exercere virtutes, ut rebellium corda gen
Abbreviated transcription (Latin):
Redens ꝙ fideliter et
ab negatis errorib pagano¬
rum sacri est baptismatis
unda respersus. ac sideniũ
setradidit eius magisterio
plenus imbuendum. Inꝙ
sancte trinitatis fide ⁊ in¬
carnationis. passionis. ac
resurrectionis ihu xpisti
domini nr̃i mysterio sue
cunctis archanis ecclesias¬
tice sanctitatis affatim.
ut comes eius in se para¬
bilis. cocumq gressũ mo¬
uerat: a beato paulo ꝑtri¬
ennium institutus ẽĩt .R.¬

Expanded text:
redensque fideliter, et abnegatis erroribus paganorum, sacri est baptismatis unda respersus: ac sic demum se tradidit ejus magisterio plenius imbuendum, inque sanctae trinitatis fide, et incarnationis, passionis ac resurrectionis Jesu Christi Domini nostri mysterio, seu cunctis arcanis ecclesiasticae sanctitatis affatim, ut comes ejus inseparabilis, quocunque gressum moverat, a beato Paulo per triennium institutus.
Abbreviated transcription (Latin):
tius martiribus tribius pro
labore mercede. ut nullum tu¬
orum fuisse gandeat hostis
imbellem u. Quin ĩ moper¬
pẽtlium eis largius t̾umphũ
ut eccłe tue semꝑ sint ĩ exem¬
s autem qui lumen
recepit. obedienter uba¬
iubentis impleuit.⁊ ad dyo¬
nisum ꝓperans pauli ei uer¬
ba ꝑ ordinem nũtiauit. Dyo¬
nisius uero electionis gratia
iam preuentus. ut tecum
respexit non ante habitis
luminibus contuentẽ ait
ad eum Es ne tu ille quẽ
cecum natum cuncti cogno¬
uerunt a fines: Qui ille res¬
pondit ego nempe sum cui
ceco nato hactenus sol non
sius xpisti martyr tradente
beato clemento eroganda
gentibus semĩa diuina sus¬
cepit ⁊ quo amplius genti¬
litati errorem feruere cog¬
nouit illue intrepidus ⁊ ca¬
lore fidei armatus accessit ꝟ
Et ꝑisius domino ducente

Expanded text:
tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illis es largitus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper sint in exems autem, qui lumen recepit, obedienter jubentis implevit, et ad Dionysium properans, Pauli ei verba per ordinem nuntiavit. Dionysius vero, electionis gratia jam praeventus, ut caecum respexit non ante habitis luminibus contuentem, ait ad eum: esne tu ille, quem caecum natum cuncti cognoverunt affines? Cui ille respondit: Ego nempe sum, cui caeco nato hactenus sol non sius Christi martyr tradente beato Clemente parturienda gentibus semina divina suscepit. Et quo amplius gentilitatis errorem fervere cognovit, illuc intrepidus et virtute fidei armatus advenit. Vers. Et Parisios Domino ducente
Abbreviated transcription (Latin):
Ostera autem die cum
paulus ag̾et iter. Cecus
quidam cepit eum obsecracõ¬
nis uocibus compellare. Sã¬
ctus autem apostolus crucis
signũ clausis a natiuitate
eius oculis imposuit xpist
qui oculis lutum imposuit
ceti nati. ⁊ lumen ei restitu
it. ip̃m potentia tua illu¬
minet. Quem mox uidẽtẽ
his est uerbis affactus. ua¬
de inquiens ad dyonisium ⁊
dic ei qr paulus seruus ih̾u
xpisti ad te me misit. ut me¬
mor sponsionis tue ad eum
uenire non differas qͥ baptis¬
mũ salutis accipiens ab oĩb
possis ab solui uexibus delictoꝵ.¬

Expanded text:
ostero autem die, cum Paulus ageret iter, caecus quidam coepit eum obsecrationis vocibus compellare. Sanctus autem apostolus, crucis signum clausis a nativitate ejus oculis imposuit, dicengister noster, qui oculis lutum imposuit caeci nati, et lumen restituit ei , ipse te potentia sua illuminet. Quem mox videntem his est verbis affatus: vade, inquiens ad Dionysium, et dic ei quia Paulus servus Jesu Christi ad te me misit, ut memor sponsionis tuae, ad eum venire non differas, quo baptismum salutis accipiens, ab omnibus possis absolvi nexibus delictor
Abbreviated transcription (Latin):
pecai ait. S ip̃e paulus
Scuius tibi desõ. mandata
salubria ihu xpisti magis¬
tri sui inuocata uirtute. sa¬
nitatis michi lumen ĩ dul¬
sit. Qui protinus surgens
cum omni domo ⁊ clamari
uxore sua. qm ut sumeret
more terene nobilitatis
ꝓpter amorem suscipiede
care sabolis eum sui coeg̾e
parentes: ad mandata pro¬
perat sancti pauli  Dum
omsius celebraret incarte
loꝵ dansq illi sancta dixit
accipe hoc care m̃s quod mox¬
complebo tibi una cum patre
mertes tua ⁊ his qui audie¬
runt te salus ĩ regno meꝑ¬

Expanded text:
it: sed ipse Paulus, cujus tibi defero mandata salubria, Jesu Christi magistri sui invocata virtute, sanitatis mihi lumen indulsit, qui protinus surgens, cum omni domo et Damari uxore sua quam ut sumeret more terrenae nobilitatis, propter amorem suscipiendae charae sobolis, eum sui coegere parentes, ad mandata properat sancti Paulm celebraret in carcere, que illi sancta dixit: « Accipe hoc, chare mcomplebo tibi una cum Patre merces tua, et his qui audierint te, salus in regno me
Abbreviated transcription (Latin):
yonisius ueram doc¬
Tei doma salutis audiens.
⁊ nichil ẽe ydola quib seruie¬
bat. quin magis de monia ꝙͣp
deos ẽẽ cognoscens. sanctum
uert spiritũ ⁊ uerba uitalia
in pauli doctrina eiudentissi¬
me sentiens. diuino lumine
corde tactus. eidem paulo ces¬
sit. ⁊ ab eo expetiit. qͣtuus ꝓ
illo ip̃ius dei ꝙ̃ predicabat᷑
mĩam de precareti ut illiꝰ
cultor uerus ⁊ suns m̾eret᷑
nem domini in uniuersis genti¬
bus predicatio pro futura suc¬
cessit itaut fide crescente mul¬
ai merentur fieri confessores
quos catholica post modũ gau¬
det ecclesia promeruisse mar¬
tyres ꝟ Qui cum inminere
suas cernerent passiones que
deio isu rp̃o docente didicer auit
tepsen spiritꝰ sai gratia docuert.¬

Expanded text:
onysius veram docet dogma salutis audiens, et nihil esse idola, quibus serviebat, quin magis daemonia quam deos esse cognoscens, sanctum vero Spiritum et verba vitalia in Pauli doctrina evidentissime sentiens, divino lumine corde tactus, eidem Paulo cessit, et ab illo expetiit, quatenus pro illo ipsius Dei, quem praedicabat, misericordiam deprecaretur, ut illius cultor verus et suus mereretur nem Domini in universis gentibus praedicatio profutura successit; ita ut fide crescente multi mererentur fieri confessores, quos catholica postmodum gaudet Ecclesia meruisse martyres. Vers. Qui cum imminere suas cernerent passiones, quae Domino Jesu Christo donante didicerant, repleti Spiritus sancti gratia, docuer
Abbreviated transcription (Latin):
rectis autem. rursũ
interrogat senex. Qd
audis: Qui ait. uoces psas¬
lentium tanqͣm in celo au¬
dio. s quid sit ꝓsus ignoro
Cui ille. ego tibi qui sit nar¬
rabo. Dompnus meus mar¬
tinus ep̃c migrauit ex hoc
mũdo. ⁊ nunc angeli canẽ¬
do eum de fecerunt in exces¬
sum. ⁊ ut parum ꝑ mora
eẽt ut hec audirentur. dy¬
abolus eum cum inquis
angelis retiuere tempta¬
uit. Nichilq suum ĩ eum¬
dem repperiens ꝯfusus abs

Expanded text:
rectis autem, rursum interrogat senex: Quid audis? Qui ait: Voces psallentium tanquam in coelo audio, sed quid sit prorsus ignoro. Cui ille: Ego tibi quid sit narrabo. Dominus meus Martinus episcopus migravit ex hoc mundo; et nunc Angeli canendo eum deferunt in excelsum. Et ut parumper morae esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retinere tentavit, nihilque suum in eodem reperiens, confusus abs
Abbreviated transcription (Latin):
ut que principis imipci¬
as deuitauerat post ea
clodonenm dagoberti qͦn¬
dam regis filium in cõiu¬
giuni acciperet. In quodi

Expanded text:
ut quae principis nuptias devitarat, postea Clodoveum Dagoberti quondam regis filium in conjugium acciperet, ut meri
Abbreviated transcription (Latin):
sancto eunͣgelio regnũ celoꝵ
Et salomon ait. anima ius¬
ti sedes sapientie. Paulus
eciam dicit. xpistum dei u̾¬
tutum ⁊ dei sapientiã: li¬
qui do colligere debemus
quia si deus sapientia. aĩa
autem iusti sedes sapiencie.
dum celum dicitur sedes dei
celũ ergo est aĩa iusti. Hunc
per phalistã de sanctis
predicatorib dicitur. Celi

Expanded text:
sancto Evangelio regnum Dei, vEt Salomon ait: Anima justi sedes sapientiae . Paulus etiam dicit: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; liquido colligere debemus quia si Deus sapientia, anima autem justi sedes sapientiae, dum coelum dicitur sedes Dei, coelum ergo est anima justi. Hinc per Psalmistam de sanctis praedicatoribus dicitur: Coeli
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: cessare faciam ex hu¬
minib memoriam eorum.
Sed propter iram inimico¬
rum distuli: ne forte suꝑbi-¬
rent hostes eorum Et dice¬
rent manus nr̃a exdeisa:
et non dominus fecit hec
omnia. S ens absq consili¬
o est et sine prudencier: irti¬
nam saperent et intellige¬
rent ac nonissuna proui¬
derent Quomodo per seque¬
batur ius mille: et duo
fugarent decem milia.õ¬
ne ides qr deus sinis uendi¬
dit eos: et domius ꝯtlusit
illos. Don enim est deus nr̃
sunt iudices De ninea sodo¬
morum unea eorum: et de
sub urbanis gomorre. Una
eorum mia fellis: et botrr̃a¬
marissiui Nel draconum
uinum eorum: et uenenum

Expanded text:
t cesssare faciam ex hominibus memoriam eorum. Sed propter iram inimicorum distuli: ne forte superbirent hostes eorum, Et dicerent: Manus nostra excelsa, et non Dominus, fecit haec omnia. Gens absque consilio est, et sine prudentia. Utinam saperent, et intelligerent, ac novissima providerent. Quo modo persequatur unus mille, et duo fugarent decem millia? Nonne ideo, quia Deus suus vendidit eos, et Dominus conclusit illos? Non enim est Deus nostsunt judices. De vinea Sodomorum, vinea eorum, et de suburbanis Gomorrhae. Uva eorum uva fellis, et botri amarissimi. Fel draconum vinum eorum, et venenum
Abbreviated transcription (Latin):
cauerut in eo cui non
erat deus. irritauerut ĩ
uanitatib suis. Et ego ꝓ¬
nocabo eos in eo qui non
est populus: et mͥ gente
stulta irritabo mlos. ¶gui¬

Expanded text:
caverunt in eo, qui non erat Deus, & irritaverunt in vanitatibus suis: & ego provocabo eos in eo, qui non est populus, & in gente stulta irritabo eos. I
Abbreviated transcription (Latin):
diat terra uerba oris mei.
oncrefcat ut plunia doctri¬
na mea: fluat ut ros elociui᷑
menin Quasi nber suꝑ her¬
bam: et quasi stile suꝑ gͣmĩa
quia nomen domini inuocabo.
Date magnificenciam d̾o nr̃o:
dei perfecta sunt opera. et om̃s
nie eius iudicia. PEus fi¬
delis et absq ulla iuicinta¬
te: iustus et rectus peccauert

Expanded text:
terra verba oris mei. Concrescat ut pluvia doctrina mea: fluat ut ros eloquium meum: Quasi imber supra herbam, et quasi stillae super gramina: quia nomen Domini invocabo. Date magnificentiam Deo nostro: Dei perfecta sunt opera; et omnes viae ejus judicia. Deus fidelis, et absque ulla iniquitate, justus et rectus: peccaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
liberatum moralit̾ ani¬
mum ab iumurida cogi¬
tacione purgatum sig¬
nificare dixerimus ꝯse¬
quent̃ feĩa febrib tẽta
sed ad imꝑium dñ cur̃a.
carnem ostendit a cõcupi¬
scencie sue feruore ꝑ ꝯti¬
nencie precepta frenatã.

Expanded text:
liberatum, moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore, per continentiae praecepta frenatam.
Abbreviated transcription (Latin):
tacionib suis. Tunc ait il
noq consitio in ecclesia pre¬
dicatat. membris suis oĩ¬
b sui corporis incolimus.
integro aspectu atq audai
orantib dorminit ꝯ patri¬
b suis: et nutritus in bona
senectute. et nobis coram po¬
poris deposicione sacrificu
deo oblatum est: et sepultus

Expanded text:
tationibus suis, tunc ait illnoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro asobdormivit cum patribus suis, enutritus in bona senectute; et nobis coram rporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus
Abbreviated transcription (Latin):
estamentum nullũ fecit
quia nde fac̾et pauper
dei non habuit. ecclesie bi¬
bliotecam omnes q codices
diligenter posteris custodien¬
dos semꝑ in bebat. Si quid
uero ecclesia nel in sũptib
uel in ornamentis habuit
fidei ꝓb̾ri ciui sub eodẽ domꝰ
eccli̾e curam gerebat diuu¬
sit. nec suos ꝯsanguineos
uel in proposito uel extra
constitutos in sua uita et
morte nilgi more tracͥau¬

Expanded text:
estamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tracta
Abbreviated transcription (Latin):
rume in hymnis et canticis
suaue sonantis eccli̾e uocibus
ã uoces igitur ille influebant
aurib eiu̾s et eliquabatur ue-¬
ritas in cor eius et fiuebant¬

Expanded text:
ui in hymnis et canticis tuis suaue sonantis ecclesiae tuae uocibus uoces illae influebant auribus meis et eliquabatur ueritas in cor meum et exa
Abbreviated transcription (Latin):
It ne intencio
eius a ciuoqũa impedi¬
rẽtur. ante dies ferme dec̃e
ꝙͣ exiret de corpore a nobis
postulauit presentib ne qͥs
ad eum ingrederetur. nisi
tantu hus horis quibus
medici ad inspiciendũ intra¬
bant. uel ꝯ ei refert̾io infer¬
retur. et ita obseruatum ⁊
factum est. et omni illo tp̃ne
oracioni nacabat. aAccep¬

Expanded text:
t ne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
n xp̃e nostrum gau-¬
diun mauens olini¬
po preditumi imundi regis
qui fabritam mundana
uincens gandia. Hinc te
precantes quesimuꝰ ignosce
culpis om̃ib et corda sursũ
sublena ad te suꝑna gr̃a.
Ut cũ rubente ceperis cla

Expanded text:
e nostrum gaudium, Manens Olympo praeditum Mundi regis qui fabricam, Mundana vincens gaudia. Hinc te precantes quaesumus, Ignosce culpis omnibus; Et corda sursum subleva Ad te superna gratia. Ut cum rubente coeperis
Abbreviated transcription (Latin):
ud est dñs solus intrat i
egredietur ꝑ eam nisi sp̃s
sanctus impregnabit eam.
et anglõrum dr̃s nascetur ꝑ
ean. Et quid est clausa erit ĩ
et̾uũ. nisi quod maria uirgo¬
est aute partur. nirgo ĩ ꝑtu
nirgo post partum. Qe Descen

Expanded text:
d est, Dominus solus intrabit et egredietur per eam; nisi, Spiritus sanctus impraegnabit eam, et Angelorum Dominus nascetur per eam? Et quid est, Clausa erit in aeternum, nisi quia erit Maria virgo ante partum, virgo in partu, virgo post partum? Dicat
Abbreviated transcription (Latin):
gla sentit: qui iustos post
resurrectionem maioris potẽ
capit futuros esse ꝓspexit.
S misere desipuit᷑. ciui qd̃
de homine puro sponte cre¬
dere potuit. Hoc de domnio cͤ¬
dere tot miraculis accestan¬
tib tantis predicatoꝵ pre¬
comis ꝯsonantib mula ra¬
cione consensit. Hic precure

Expanded text:
a sensit, qui justos post resurrectionem majoris potentcapit, futuros esse perspexit: sed misere desipuit, qui quod de homine puro sponte credere potuit, hoc de Deo homine credere tot miraculis attestantibus, tantis praedicatorum praeconiis consonantibus, nulla ratione consensit. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
ibi nichil dic̾e arguanur
bi maior affluit copia dicẽdor.
reseruãtes multa atamag¬
na facundis. Saltem pancai
dicamus suꝑ hoc: ⁊ q̃ facile
probentur audiãtur.
Hoc gͥ in primis astruere fas
est. qd̾ animaipĩus ⁊ caro
quam elegit. ⁊habitaculum
xpĩ fecit sapĩa dei patris ab
olui malida ⁊ inmu̾dicia

Expanded text:
ibi nihil dicere arguamur, ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia
Abbreviated transcription (Latin):
ec itaq electa ⁊ ĩsignis
int̾ filias. nõ forcuicu
quĩdem aut solo placito ꝑ¬
entũ ut płiq sed diuinã
dispensatõne nom̃ accepit
ita ut ip̃a quoq nocabuli
si figura magnũ quiddã
inmieret. Int̾pretatur enĩ¬
iud gͦ nusticũ hec int̾¬
precacio genit: ꝑ similitu¬
dinẽ ostendamꝰ. Nautis qͥppe
mare tuinse uritib noca¬
re opus est stellam. hauclõ¬
ge sup̃mo celi card ine cho¬
rustuntẽ. ⁊ ex respectu illius
estuuare atq dirigere cur¬
sũ suũ. ut portũ destinatum
app̾hendere possint.
Nimili modo frẽs oport u¬
niuersos xpĩcolas int̾ fluc¬
tes atrendere stellã maris
hanc id est mariã. q̃ sup̾mo
rerum cardini deo ꝓxuna ẽ
bitur uenco uane glorie. nͨ
frangetur scopulis adu̾soꝵ
nec assorbebitur scillea uora¬
gine ucluptatũ. s ꝓsꝑe ueni¬
et ad portũ qͥetis eterne. u¬
Qunc si quis interroget di¬
cens. Quid gꝰ putas qualis
olim anima fu̾it uel nuesit
nostra oratõne demõstiari

Expanded text:
ec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique, sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque vocabuli sui figura magnum quiddam innueret: interpretatur enisticum haec interpretatio gerat, per similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare transeuntibus, notare opus est stellam hanc, longe a summo coeli cardine coruscantem, et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, oportet universos Christicolas, inter fluctes, attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima ebitur vanae gloriae vento, nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine voluptatum, sed prospere veniet ad portum quietis aeternae. Hic si quis interroget dicens, quid ergo putas qualis olim in anima fuerit, vel nunc sit, nostra oratione demonstrari
Abbreviated transcription (Latin):
inc est enĩ qd̾ l̾c n¬
de iuca traditore sus ꝑ
psalmistam dñs dicit. Et qͥ¬
dem si inimicus meꝰ males¬
dississ michi supportassem
ntiq. Et si is qui oderat mi
suꝑ me mala locutus fuissz
abscondissem me utiqz ab
es. Tu uero inanimus dux
mens et notus meꝰ. simul
mecum dulces capiebas
tibos in domo dñi ambu

Expanded text:
inc est enim quod de Juda traditore suo per Psalmistam Dominus dicit: Et quidem si inimicus meus maledixisset mihi, supportassem utique; et si is qui oderat me super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique ab eo. Tu vero homo unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei am
Abbreviated transcription (Latin):
It rursimi. Homo pa¬
cis mee in quo sperabã
it qui ederat panes meos
ampliauit aduersum me
npplantatione. Ac si de tra¬
ditore suo aꝑtis uocib ditat.
bransgressionem enis tãto
grauius ꝓtuli. quanto hane
ab eo qui meꝰ esse uidebatur

Expanded text:
sum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur
Abbreviated transcription (Latin):
ornamenti sui. et sp̃osa fa¬
scie pectoralis sue. P̾opłus
mens oblitus ẽ mei dieb
nid niteris bona
ostendere niam tuã.
ad querendam dilectionẽ.
q̃ insuꝑ et malicias tuas
docuisti uias tuas ⁊ ĩ alis
tius ĩuentus est sanguis
aĩarum pauperũ et m̃o¬
tentium. Non in fossis
inueni eos s in om̃ib
q̃ supͣ memoraui ⁊ dixi¬
sti absq peccͣo et innoces
ego sum et ꝓpt̾ea aũtitur¬

Expanded text:
i sui, sponsa fasciae pectoralis suae? populus uero meus oblitus est mei diebus id niteris bonam ostendere uiam tuam ad quaerendam dilectionem, quae insuper et malitias tuas docuisti uias tuas, et in alis tuis inuentus est sanguis animarum pauperum et innocentium? non in fossis inueni eos, sed in omnibus quae supra memoraui. et dixisti: absque peccato et innocens ego sum, et p
Abbreviated transcription (Latin):
rustra ꝑcussi
filios uestros: discipli¬
nam non receperunt. De¬
uorauit gladius nester
prophas nr̃os: cruasi leo
nastatur generacio ur̃a
Nidete uerbum dñi. Nñqͥd
solitudo fcũs sum israeri.
mens recessimus. nõ

Expanded text:
rustra percussi filios vestros, disciplinam non receperunt: devoravit gladius vester prophetas vestros, quasi leo vastator generatio vestra. Videte verbum Domini: Numquid solitudo factus sum Israeli, meus: Recessimus, no
Abbreviated transcription (Latin):
in ocuris corporis qd̃
apud ip̃os agebatur intꝰ
in oculis cordis. Ip̃i nac
apud semet ip̃os intus.
amabant et dubitabãt.
Eis autẽ dñs foris et pre¬
sens aderat. et quis esset
non ostendebat. Tuler̃t¬

Expanded text:
n oculis corporis, quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant. Eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De
Abbreviated transcription (Latin):
Ditur post excessum bĩ
martim turonoꝵ cuu¬
uitatis ep̃i sĩm ⁊ incompa¬
bilis uiri. de cuius iurtutib
magna apud nos uolumins
retinentur. Sc̃s britus a
episcopatum succedit. At ue¬
rohic bricius cũ eẽt pͥmens
etatis uiuenis. scõ martino
ad huc uiuente incorpore
multas in ferebat insidias
pro eo. quod eodem tempore

Expanded text:
itur post excessum beati Martini Turonicae civitatis episcopi, summi et inconparabilis viri, de cuius virtutibus magna apud nos volumina retinentur, Brictius ad episcopatum succedit. At vero hic Brictius, cum esset primaevae aetatis iuvenis, sancto adhuc viventi in corpore multas tendebat insidias, pro eo quod ab eodem ple
Abbreviated transcription (Latin):
upplici en̾i ex causa lrͣ
utilius est homimim
magis memorie laudem
dare quͣa uite. ut uio potis¬
simũ temꝑe: merita sanc¬
titatis extolias. quando nͣ
laudantem adulatio nocz.
nec laudatum temptat ela¬

Expanded text:
uplici enim ex causa, utilius est hominum magis memoriae laudem dare quam vitae, ut illo potissimum tempore, merita sanctitatis extollas, quando nec laudantem adulatio nocet, nec laudatum tentet ela
Abbreviated transcription (Latin):
mus unusquisc eger pe-¬
tente p̾eccatores salutis de¬
bet adhibere. ꝑ quos nr̃e
uite compago resoluta ac-¬
tuumq nostrornr clanta
uestigia uerbi celestis re¬
medio reformentur.

Expanded text:
mus, unusquisque aeger petendae precatores salutis debet adhibere, per quos nostrae vitae compago resoluta, actuumque nostrorum clauda vestigia verbi coelestis remedio reformentur.
Abbreviated transcription (Latin):
peregre profitiscitul
seruos uocat. eisq ad ne¬
gocium talenta partitus
Post multum uero cer¬
poris. positrirus racionls¬
ruertitur. bene operates
pro aportato lucro reniu¬
nerat serm̃i uero a bono
aere torpentem damꝑnat.

Expanded text:
peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationevertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat.
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdoces nõ dixerũt
Et pastores prenaricati
surit in me: et prophe
tauerunt in baal ⁊ ydo¬
la sunt secuti.

Expanded text:
Sacerdotes non dixerunt: et pastores praevaricati sunt in me: et prophetae prophetaverunt in Baal, et idola secuti
Abbreviated transcription (Latin):
chi ꝑ nocturnũ
soporem a domino nr̃o mati¬
cum ꝑegr maturus acciꝑe.
nis inquirerem: nemetu¬
as incruit ad patriam non
ad peregrinacione te dirigo.
ubi hẽbis quietem et requi¬
em sempiter naui.¬

Expanded text:
hi per nocturnum soporem a Domino nostro viaticum peregrinaturus accipere, nis inquirerem: „Ne metuas", inquit, „ad patriam, non ad peregrinationem te dirigo, ubi habebis quietem et requiem sempiterna
Abbreviated transcription (Latin):
ac diligimus inuicem¬
inuicem: hac diligimꝰ
deum. Quia enum uera di¬
lectione diligeremus ĩuicẽ
Nisi diligentes deum. Dili¬
git enim unus quisq proxi¬
mũ tanꝙͣ seip̃m: si diligit
hic est fructus noster. ad

Expanded text:
ac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si diligit hic est fructus noster. D
Abbreviated transcription (Latin):
tis sue spetie uidere ne¬
quiuimus. magna rur¬
sum dilectionis arte prri¬
dit. ut hũc factũ ex mu¬
liere. hoc est ex mat̾ne car¬
nis substancia sine uirili
ad mixtione conceptũ. ad
humanos uerum hoĩem
ꝓferret aspectus. qui iu
diuina uirtute ac subst̃a¬
cia manẽs ꝑ oĩa qd̃ erat
uerã nature mortalis in¬
firmitatẽ qnͣa nõ habeat
t ut nobis necessaria
obediendi uirtutẽ pre¬
cipuo ꝯmendaret exẽplo.
Factum sub lege misit deꝰ
quia ip̃e legi truicꝙͣ debeat.
qui unus magr̾ ñr unus
est legis lator et uidex. Mi¬
lege erant positi legis on̾a
portare neciumerant. sua
ꝯpassione inuacret. ac des¬
uili ꝯditione q̃ sub lege erͣt
ereptos: ĩ adoptionẽ filioꝵ

Expanded text:
tis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, t ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister est legislator et judex, lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione quae sub lege erat, ereptos in
Abbreviated transcription (Latin):
machinam claustrũ ma¬
rie bainlat. Qui lima
sol et omnia desermunt
ꝑ tempora ꝑfusa celi gr̃a
gestant puelle uiscera.
Dirantur ergo secula qd̃
angelus fert᷑ semina qd
aure nirgo concepit et cor¬
de credens parturit ea¬
da mater muiere cuins
supe nus artiser nũidũ
pugi⁊ continens uẽtris
sub arcia clansus ẽ Resi

Expanded text:
Mariae baiulat. Cui luna, sol et omnia deserviunt per tempora, perfusa caeli gratia gestant puellae viscera. Mirantur ergo saecula quod angelus fert semina, quod aure virgo concipit et corde credens parturit. Beata mater munere, cuius supernus artifex, mundum pugillo continens, ventris sub arca clausus es
Abbreviated transcription (Latin):
Onamq tempore bea¬
tus ambrosius cuins
hodie flores eloquii ꝑ totam
ecclesiam redolent mediola¬
nensi ciuitati preerat ep̃c.
Cui celebranti festa dñice
diei ista erat consuetuto ut
ueniens lector cum libro
non ante legere p̾sumeret.
qͣm sanctus mitu uisisset
fcm̃ est autem ut illa die de
qui lectionem bĩ pauli profer¬
ret. beatissimus antistes am¬
brosius semuper sanctum
altare ob dormiret. R Oculis¬
hillus eumpenitus
ercitare p̾sumeret. ti au sac¬
tis fere duaꝵ aut trium hor¬
nem legere. expectat enim
ppls ualde lassus. Respondẽs
autem beatus ambrosius.
nolite in quit turbari mul¬
tum enĩ mͥ ualet sic ob doꝵ¬
misse. cui tale miraculum
dñs ostendere dignatus est.
Nam noueritis frẽm meũ
martinũ sac̾dotem egressũ
de corpore fuisse. me autem
buisse. Per actoq ex more
seruicio capitellum tantũ
nob̾ excitantib ñ expleiu ꝵ¬
unt illi stupe facti ꝑi¬
ter et admirante diẽ
et tempus notant. sollicite
requirentes. Qui ipsam

Expanded text:
namque tempore beatus Ambrosius, cujus hodie flores eloquii per totam Ecclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebrandi festa Dominicae diei ista erat consuetudo, ut veniens lector cum libro suo non antea legere praesumeret quam Sanctus nutu jussisset. Factum est autem ut illa die Domqui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistes Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Qunullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horctori lectionem legere; exspectat enim populus valde jam lassus. Respondens autem beatus Ambrosius: Nolite, inquit, turbari. Multum enim mihi valet sic obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendere dignatus est. Nam noveritis fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem buisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non expleunc illi stupefacti, paiterque admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
currit excertitꝰ dyabolus pͥ¬
sumptione confindit᷑. eccła
uir tute roboratur. sacerdotez
reuelatione glorificantur.
quem michael assũpsit cũ
angelis. Maria suscepit cũ
u̾ginũ choris pardisus reti¬
net letum cum scĩs. saa tinꝰ

Expanded text:
xercitus: diabolus praesumptione confunditur, Ecclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michael assumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retinet laetum cum sanctis!
Abbreviated transcription (Latin):
caligauerũt oculi eiꝰ
et uidere non paterat. lu¬
cauit q esau filiũ suũ
maiorem et dixit ad eũ.
fili mi. Qͥ respondit. Ad¬
sum. Cui pater. uides in¬
truit ꝙ senuerim et ig¬
norem diem mortis mee.
Sume arma tua phare¬
tram et archũ et egrede
forcis. Curues nenatu ali¬

Expanded text:
caligaverunt oculi eius et videre non poterat vocavitque Esau filium suum maiorem et dixit ei fili mi qui respondit adsum cui pater vides inquit quod senuerim et ignorem diem mortis meae sume arma tua faretram et arcum et egredere foras cumque venatu ali
Abbreviated transcription (Latin):
sacrauit primordia ut
indutus se claculo mona-¬
chali scemate monachi
impleret opus et meritu.
Et cii exemplo baptiste
constancia zelum ꝑ fecte
iusticie conceꝑat in corde.¬
et parificari ei qͦq studu¬
it in ueste penitencie.

Expanded text:
sui primordia, ut indutus sed clanculo monachili schemate, monachi adimpleret opus et meritum. Et qui exemplo Baptistae cum constantia zelum justitiae perfecte conceperat in corde, parificari ei quoque studuit in veste poenitentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
actum est autẽ ut eu¬
cheuiorura festiuitas
ꝓpinquaret. unde et cuum
nuillis ꝯtribulib suis ihero¬
solim̃a ioachim ascendit.
Eo ciuoq tempe ysachar
ibi pontifex erat. Cumc
nit̾ ceteros conciues suos
ioachim cum oblacione a¬
stantem uidet despexit eũ
et nuunera eius spreuit.
meret: dicens munera su¬

Expanded text:
actum est autem ut Encaeniorum festivitas appropinquaret: unde cum nonnullis contribulibus suis Jerosolymam et Joachim ascendit. Ea vero tempestate Isachar ibi pontifex erat. Cumque inter caeteros concives suos etiam Joachim cum oblatione sua videret, despexit eum, et munera ejus sprevit: meret; dicens: munera nequ
Abbreviated transcription (Latin):
chimi ad pastores cui cum
pectorib suis in pastuis e¬
repedare noluit ne forte a
contribulib suis qui simł
aderant et hoc a sacerdote
audierant eodem obꝓbrii
elocinio notaretur. Pro

Expanded text:
chim, ad pastores, qui cum pecudibus erant, in pascuis repetere voluit: ne forte a contribulibus suis, qui simul aderant, et hoc a sacerdote audierunt, eodem opprobrii elogio notaretur. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
On sepulti enim sumꝰ
cum illo per baptismũ in
morte: ut sicut xͤ tercia die
resurrexit a mortius. ita
⁊ nos in aqua demersi: et
mundo atq dyabolus moꝵ¬
post terciam mersionem
culati. omnium peccatoꝵ
dis baptismus actipitu
inscripturis. aque spuiti
lincti qui quasi ignis om¬
na exurit pcc̃a: ⁊ sangui
rendens ꝓpteria ita bapti¬
siti ut per misterium con¬
sepeliamur xp̃o crimimi¬
ius morientes: et renũ¬
nantes pristine uite. ut
qo modo pater glorifica¬
ns est in filii resurrectio¬
ne. ita ut per nr̃e conuer¬
sationis nouitatem. post
glorficetur: ut nec quidẽ

Expanded text:
pulti enim sumus cum illo per baptismum in mortem, ut sicut Christus tertia die resurrexit a mortuis, ita et nos in aqua demersi, et mundo, atque diabolo morpost tertiam mersionem culati, omnium peccatorum dis baptismum accipitur in Scripturis, aquae, Spiritus sancti, qui quasi ignis omnia exurit peccata, et sanguintendens nos propterea ita baptizari ut per mysterium consepeliamur Christo criminibus morientes, et renuntiantes pristinae vitae, ut quomodo Pater glorificatus est in Filii resurrectione, ita et per nostrae conversationis novitatem post glorificetur,
Abbreviated transcription (Latin):
eq eium sancta hec
cinus hodie nactalicia
celebramus mori prodño
potuiss in corꝑe: nisi prius
at̾renis desiderus mortua
n̾o fuiss in mente. Erectꝰ
namfs in uirtutis culmi¬
ne auimus tormenta dese¬
ut premis celcauit. aute
armatos reges et p̾sides
dncta stetit. feriente robu¬
stor. nditante sublimuor.

Expanded text:
ec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior.
Abbreviated transcription (Latin):
eleste regnum nego¬
tiatori homini simi¬
le dicitur: qui bonas mar¬
pretiosam ĩuenit. quau
tis uite duicedmem. pa
cmantum possinttas as¬

Expanded text:
eleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas marpretiosam invenit, quam tis vitae dulcedinem, in quantum possi
Abbreviated transcription (Latin):
facienduni magis ad¬
huc segnes extiterant mi-¬
sericordiam dei salteri nũs
cum latrimis et cũ gerni¬
tu intericius expetant. ut¬
ꝯ gaudio sanctorum ꝑfecto
in eter numi non carelrt.

Expanded text:
faciendum magis adhuc segnes exstiterant, misericordiam Dei saltem nunc cum lacrymis et gemitu intentius expetant, ut gaudio sanctorum perfecto in aeternum non careant.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uerum lumẽ ⁊ admirabile
ministrans lucem hiis qui ꝑ¬
manserunt in agone certami¬
nis recipient ab ip̃o splendo¬
rem sempiternum in quo
assidue felices letantur . a̾.¬

Expanded text:
est verum lumen et admirabile, ministrans lucem his qui permanserunt in agone certaminis: recipiunt a Christo splendorem sempiternum, in quo assidue felices laetantur.
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate erga proxiõs.
et cauendo odio: presenti lec¬
tione ad monenuir. ut au¬
distis dilectissimi nobis. No¬
lite mirari inquit. si odit
uos mundus. mũdi enim
nomine. inscripturis sepis¬
sime amatores mundi di¬
cuntur
Os scimus qm trans¬
lati sumus demorte ad uitã
na domini nr̃i ihu xpisti de¬
mentiam tͣnslati sumus
per eius passionem ⁊ mor¬
tem atꝙ resurrectionem.
de morte ⁊ potestate diaboli.
ad liberam domini nr̃i ihis
rp̃i seruitutem. de tenebus
eterni supplicii a beatĩdinis
eterne gaudia sumus pa¬
ducti. et hoc in nostrasitũ
est potestate: utrũ morit̃
Ortem eligimꝰ. si mo
to proximi: et ĩ amo¬
ñ presistimus mundi. ui¬
am ergo eligimus. si deum
coto corde. tota mente.to ta¬
que uirtute diligimus: et
proximos nr̃os sicut nos¬
met ip̃os. Qui nõ diligit:
manet in morte.

Expanded text:
humanitate erga proximos et de cavendo odio, praesenti lectione admonemur ut audistis dilectissimi nobis; nolite mirari, inquit, si odit vos mundus: mundi enim nomine in Scripturis saepissime amatores mundi dicuntur; nos scimus quoniam translati sumus de morte ad vitam, nam Domini nostri Jesu Christi clementiam translati sumus, per ejus passionem et mortem atque resurrectionem de morte et potestate diaboli ad liberam Domini nostri Dei servitutem, de tenebris aeterni supplicii ad beatitudinis aeternae gaudia sumus perducti; et hoc in nostra situm est potestate, utrum mortem ortem eligimus si in odio proximi et in amore persistimus mundi. Vitam ergo eligimus si Deum toto corde, tota mente totaque virtute diligimus et proximos nostros sicut nosmetipsos. Qui non diligit, manet in morte.