comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si attendas quid dederunt: diuersa inuenies.
Si attendas unde dederunt: paria inuonies.
Qmc quid habuit dedit illa: et quodhabuit
dodit ille. Fac aliquẽ non habere uel duosnuĩ¬
mos. Est aliquid uilius quod seminemus ut
metamus illam messem. c̃: calicẽ aquȩ frigide
qui dederit discipulo: nom perdet mercedem
Calix aquae frigidȩ non duobus nummis.
sed gratis constat. Tamen aliquando sic gratis
constat. ut habeat illũ alius. et alius non habeat:¬
bat. Siergo ille qui eũ habet det illi qui
non habet. tantũ dedit si deplena caritate
dedit quod dedit. Tantũ dedit. quantũ illa
induobus minutis. Quantũ racheus indimi¬
dio rerũ suarũ. Nonsine causa enim addi¬
dit frigidȩ: ut pauperẽ ostenderet. Ideo
dixit calicẽ aquae frigidae. nequis uel inde
causeretur quod lignũ non habuerit. unde
cale faceret aquã: Calicẽ aquae frigide
qui dederit uni exminimis: Nonperdet mer¬

Expanded text:
Si attendas quid dederunt, diversa invenies: Si attendas quid dederunt, diversa invenies: si attendas unde dederunt, paria invenies; quidquid habuit dedit illa, et quod habuit dedit ille. 12. Fac aliquem non habere vel duos nummos: est aliquid vilius quod seminemus, ut metamus illam messem? Est: «Calicem aquae frigidae qui dederit discipulo, non perdet mercedem suam.» Calix aquae frigidae non duobus nummis, sed gratis constat; tamen aliquando sic gratis constat, ut habeat illum alius, et alius non habeat: si ergo ille qui illum habet, dederit illi qui non habet; tantum dedit, si de plena charitate dedit quod dedit, tantum dedit, quantum illa in duobus minutis, quantum Zacchaeus in dimidio rerum suarum. Non enim sine causa addidit, «frigidae,» ut pauperem ostenderet. Ideo dixit, «Calicem aquae frigidae,» ne quis vel inde causaretur quod lignum non habuerit unde calefaceret aquam. «Calicem aquae frigidae qui dederit uni ex minimis, non perdet mer
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ potestis. Sed parũ habes unde facias:
habes uoluntatẽ. Quomodo inhil e&. quod
habes si non ad esset bona uoluntas. sic & quia
non habes noli eẽ. tristis: si est tibi bona uolun¬
tas. Quid enim seminas misericordiam. Et
quid metes : pacẽ. Numquid autẽ dixerunt
angeli. pax interra diuitibus hominibus:
sed ꝑax interra hominibus bone uoluntatis.
Inracheo magna uoluntas. inzacheo caritas
magna. Suscepit dnm hospitio. gaudens
suscepit Dimidiũ patrimonii sui pauperib
promisit se daturũ. & sicui aliquid abstule¬
rat quadruplũ redditurũ. Ut intelligas
propterea sibi cũ tenuisse dimidiũ. non ut
haberet sed ut haberet unde debita redderet
Magna uoluntas. Multũ dedit. multũ semi¬
nauit. Ergo uidua illa quae duo minuta misit
parũ seminauit. immo tantũ quantũ ⁊acheus.
Minores enim facultates ferebat. sed parem
tate : de quanta tacheus dimidiũ patrimonii sui.

Expanded text:
quantum potestis. Sed parum habes unde facias. quantum potestis. Sed parum habes unde facias. Habes voluntatem? Quomodo nihil esset quod habes, si non adesset bona voluntas; sic et quia non habes, noli esse tristis, si est tibi bona voluntas. Quid enim seminas? Misericordiam. Et quid metes? Pacem. Numquid autem dixerunt Angeli, Pax in terra divitibus hominibus? Sed, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . In Zacchaeo magna voluntas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit Dominum hospitio, gaudens suscepit, et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit se daturum, et si cui aliquid abstulerat, quadruplum redditurum ; ut intelligas propterea sibi eum tenuisse dimidium, non ut haberet quod possideret, sed ut haberet unde debita redderet. Magna voluntas; multum dedit, multum seminavit. Ergo vidua illa quae duo minuta misit, parum seminavit? Imo tantum, quantum Zacchaeus. Minores enim facultates ferebat, sed parem tate, de quanta Zacchaeus dimidium patrimonii sui.
Abbreviated transcription (Latin):
ridere nondũ nouit : quare plorare iam nouit:
quia coepit ire inistã uitã. Sed si deillis captiuis
.ẽ. hic flet & gemit. Sed ueniet gaudiũ. Seqͥt᷑
enim. Qui seminat in lacrimis. ingaudio meted.
Inista uita quae plena .ẽ. lacrimis. seminemus
Quid seminaimis: opera bona: opera misericor¬
diae semina nr̃a sunt. De quibus seminibus
ait apostolus. Bonũ autẽ facientes. non defi¬
ciamus. Tempore enim proprio. metemus in¬
fatigabiles. ltaq dũ tempus habomus. opere¬
mur bonũ ad om̃s. Maxime autẽ. ad domesti¬
cos fidei. Loquensitaq deipsis elemosinis quid
ait . & Hoc autẽ  qͣui parce seminat. pace & me¬
tet. Ergo qui multũ seminat. multũ metet.
Qui parce seminat. parce metet. Qui nihil se¬
minat. nihil metet. Quare desideratos latos
fundos ubi multa semina seminetis: latior
uobis non. ẽ. ubi seminctis quam xp̃c. quiuise
uoluit seminari. Terra ura ecclesia .ẽ. seminate

Expanded text:
Ridere nondum novit; quare plorare jam novit? Ridere nondum novit; quare plorare jam novit? Quia coepit ire in istam vitam. Sed si de illis captivis est, hic flet et gemit; sed veniet gaudium. 11. «vers.» 5. Sequitur enim: «Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» In ista vita, quae plena est lacrymis, seminemus. Quid seminabimus? Opera bona. Opera misericordiae semina nostra sunt: de quibus seminibus ait Apostolus, «Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei» . Loquens itaque de ipsis eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, Qui parce seminat, parce et metet» . Ergo qui multum seminat, multum metet: «qui parce seminat, parce et metet;» et qui nihil seminat, nihil metet. Quare desideratis latos fundos, ubi multa semina seminetis? Latior vobis non est ubi seminetis, quam Christus, qui in se voluit seminari. Terra vestra Ecclesia est; seminate
Abbreviated transcription (Latin):
tur peccata tua. Ergo peccata ligabantnos. quo
modo frigus ligat aquam necurrat. Et in ligati
frigore peccatorũ gelauimus. Aust̃ autẽ. ca¬
lidus uentus .ẽ. Quando flat auster. lique fit
glacies et impletur torrentes. Torrentes autẽ
dicuntur flumina hiemalia. Magno enim
impetu repentinis aquis. impleta currunt.
Gela ueramus ergo incaptiuitate. constringebanT
nos peccata nr̃a. F lauit auster sp̃s sp̃s. dimissa st̃
nobis peccata. soluti sumus afrigore iniquitatis
Tam quam glacies insereno. soluentur peccata
nt̃a. Curramus ad patriam. quasi torrentes in au¬
stro. Diu enim laborauimus et laboramus. etiam
facientes bene. Nam ipsa uita humana quam
ingressi sumus. misera ẽ. laboribus. plena dolo¬
ribus. periculis. erumnis temptationibus. Nolite
seduci gaudio rerũ humanarũ. flendo in rebus
humanis ad uertite. Poterat ridere prius puer
qui nascitur: Quare afletu incipit uiuere.

Expanded text:
tur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? tur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat aquam ne currat. Et illigati frigore peccatorum gelavimus. Auster autem calidus ventus est: quando fiat auster, liquescit glacies, et implentur torrentes. Torrentes autem dicuntur flumina hiemalia; magno enim impetu repentinis aquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in captivitate; constringebant nos peccata nostra: flavit auster Spiritus sanctus; dimissa sunt nobis peccata, soluti sumus a frigore iniquitatis; tanquam glacies in sereno, solvuntur peccata nostra. Curramus ad patriam, quasi torrentes in austro. Diu enim laboravimus, et laboramus etiam facientes bene. Nam ipsa vita humana quam ingressi sumus, misera est, laboribus plena, doloribus, periculis, aerumnis, tentationibus. Nolite seduci gaudio rerum humanarum; flenda in rebus humanis advertite. Poterat ridere prius puer qui nascitur: quare a fletu incipit vivere?
Abbreviated transcription (Latin):
facta cantabantur. Omnna enĩ quae futura sunt
dõ iam facta sunt. Hic ergo cũ diceret conueriit¬
captiuitatẽ sion. facti sumus uelut consolati
tunc repletum . ẽ. gaudio os nr̃m. etlingua nra
exultatione: quid: ut ostenderet se figura pre¬
teriti futura cogitare: ait. Tunc dicent inter
gentes. Dicent iam de futuro. ẽ. Magnificauit
dñs facere nobiscũ. facti sumus iocundati. Tune
cum cantabantur futura erant. et nunc uidentur
presentia. Ergo orat tamquam de futuris. qui fu¬
tura temquam preterita presciebat. Conuerte
dñe captiuitatẽ nram. Nundũ ergo erat conuer¬
sa eaptiuitas. quia nondũ redemptor aduenerat.
Ergo quando cantati sunt psalmi: quod orabatur
rentes in austro. sic conuerte captiuitatẽ nr̃am
Querebatur quid sit. sed patebit modo ad iu¬
uante dño ur̃is orationibus. Quodam loco dix̃¬
scriptura cum prectperet & moneret deoperib
bonis. Ait enim sicut glacies insereno: ita soluen¬

Expanded text:
facta cantabantur. Omnia enim quae futura sunt, facta cantabantur. Omnia enim quae futura sunt, Deo jam facta sunt. Hic ergo cum diceret, «Cucti sumus sicut consolati; tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione;» ut ostenderet se figura praeteriti futura cogitare, ait, «Tunc dicent inter Gentes.» «Dicent,» jam de futuro est. «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Tunc cum cantabantur, futura erant, et nunc videntur praesentia. Ergo orat tanquam de futuris, qui futura tanquam praeterita praecinebat: «Converte, Domine, captivitatem nostram.» Nondum erat ergo conversa captivitas, quia nondum Redemptor advenerat. Ergo, quando cantati sunt Psalmi, quod orabatur rentes in austro, sic converte captivitatem nostram. Quaerebatur quid sit; sed patebit modo, adjuvante Domino, vestris orationibus. Quodam loco Scriptura, cum praeciperet et moneret de operibus bonis, ait: «Sicut glacies in sereno, ita solven
Abbreviated transcription (Latin):
solymitani redituri peregrini. suspirantes patriae
suae. Quid dicunt : magnificauit dñs facere nobis¬
cũ facti sumus iocundati. Numquid ipsi secũ fecerꝰ
ipsimale secũ fecerunt. quia subpeccato se uendi¬
derunt. Redemptor uenit. et bene cũ illis fecit
et magnificauit dñs facere cum illis. Magnificaut
dñs facere nobiscũ. facti sumus iocundati.
Conuerte dñe captiuitatẽ nrãm. sicut torrentes
in austro. Quid sit hoc. attendat caritas ur̃a. Iam
dixerat cum conuertit dñs captiuitatẽ sion quasi
de p̃terito loquebatur. Sed solet fieri. ut deprete¬
rito loquens. futura prenuntiet propheta. Nam
quasi de preterito loquebatur. cum in alio psalmo
diceret. Foderunt manus meas & pedes meos
dinumerauerunt omnia ossa mea. Non dix̃ fossi¬
rifunt. non dixit dimimerabunt. non dix diui¬
dent sibi uestimenta mea. non dix̃ suꝑ uestimentũ
meum mittent sortẽ. Futura erant. & quasi

Expanded text:
solymitani redituri, peregrini, suspirantes patriae solymitani redituri, peregrini, suspirantes patriae suae. Quid dicunt? «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Numquid ipsi secum fecerunt? Ipsi male secum fecerunt, quia sub peccato se vendiderunt. Redemptor venit, et bene cum illis fecit: et «magnificavit Dominus facere cum eis. Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Quid sit hoc, attendat Charitas vestra. Jam dixerat, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quasi de praeterito loquebatur: sed solet fieri ut de praeterito loquens, futura praenuntiet Propheta. Nam quasi de praeterito loquebatur, cum in alio psalmo diceret, «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea» . Non dixit, fossuri sunt; non dixit, dinumerabunt; non dixit, divident sibi vestimenta mea; non dixit, super vestimentum meum mittent sortem: futura erant, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
securus. quia ille audit quidampnat. Susanna aud̃¬
ebatur abiniustis indicibus. tacebat etorabat. Qͦ
enis non audiebatur ab ominibus. cor eius clamabat
ad dñm. Numquid quia uox eius ore corporis¬
eius non processit. propterea exaudiri non meruit :
exaudita . ẽ. illa quando orauit. nemo hominũ seuit
Ergo fr̃s quidhabeamus in ore interiore cogiate
ibi uidete nequid mali dicatis intus. & nihil mali
faciatis foris. Non potest enim fieri abomine
foris. nisi quod dictũ fuerit in tus. Custodi os
cordis amalo: & innocens eris. In nocens erit lin¬
gua corporis tui: in nocentes manus. in nocentes
erunt pedes. in nocentes erunt oculi. in nocentes
imperator iustus tenuit cor. Tunc dicent inter
dicit inter gentes. pertotũ orbem terrarũ. Uidete.
si non adecclesiam curritur. Intoto orbe terraruĩ
pretiũ nr̃m accipitur. amen respondetur. dicunt
ergo inter gentes. hicrosolimitam captiui. hiero¬

Expanded text:
securus, quia ille audit qui damnat. Susanna non audisecurus, quia ille audit qui damnat. Susanna non audiebatur ab injustis judicibus, tacebat et orabat. Os ejus non audiebatur ab hominibus, cor ejus clamabat ad Deum . Numquid quia vox ejus de ore corporis non processit, propterea exaudiri non meruit? Exaudita est illa; quando oravit, nemo hominum scivit. Ergo, fratres, quid habeamus in ore interiore, cogitate. Ibi videte ne quid mali dicatis intus, et nihil mali facitis foris: non potest enim fieri ab homine foris, nisi quod dictum fuerit intus. Custodi os cordis a malo, et innocens eris: innocens erit lingua corporis tui, innocentes manus erunt; etiam pedes innocentes erunt, oculi innocentes erimperator justus tenuit cor. 9. «Tunc dicent indicit inter Gentes, per totum orbem terrarum; videte si non ad Ecclesiam curritur. In toto orbe terrarum pretium nostrum accipitur; Amen respondetur. Dicunt ergo inter Gentes Jerosolymitani captivi, Jero
Abbreviated transcription (Latin):
miant. iam dõ clamat. lam fur . ẽ. iam in mundꝰ
.ẽ. iam facinus. de ore interiore processit. Quan¬
do enim facinus procedit exore: quando uo¬
luntas faciendi derernitur. Decreuisti facere:¬
dixisti. Dixisti fecisti. Si furtũ non feceris
foris. ille non meruit perdere. cui dispone¬
bas auferre: & ille nihil perdidit: & tu de
furto damnaberis Decreuisti faceᵈꝗ homi¬
nem. dixisti incorde : sonuit deore interiore¬
homicida puniris. Quid sis enim apud dm̃ quȩ¬
ritur. non quid nondũ aparueris apud homi¬
nes. Certo ergo nouimus. & nos debemus tͦe¬
nere : quia .ẽ. os cordis est lingua cordis.
Ipsum os impletur gaudio. in ipso ore intus
oramus dm̃. Quando labia clausa sunt. & pa¬
tet consoientia. silentiũ ẽ et clamat pectus¬
Sedauribus Cuius & non hominis seddĩ. Seturus ergo
esto. Ille audit quimiseretur Et rursus quando neno
audit hominũ mala si procedunt deore tuo: noli et

Expanded text:
miant: jam Deo clamat, jam fur est, jam immundus miant: jam Deo clamat, jam fur est, jam immundus est, jam facinus de ore interiore processit. Quando enim facinus ex ore procedit? Quando voluntas faciendi decernitur. Decrevisti facere; dixisti, fecisti. Si furtum non feceris foris; forsitan ille non meruit perdere, cui disponebas auferre: et ille nihil perdidit, et tu de furto damnaberis. Decrevisti occidere hominem; dixisti in corde, sonuit de ore tuo interiorehomicida puniris. Quid sis enim apud Deum, quaeritur, non quid non dum apparueris apud homines. 8. Certe ergo novimus, et nosse debemus, et tenere quia est os cordis, est et lingua cordis. Ipsum os impletur gaudio: in ipso ore intus oramus Deum, quando labia clausa sunt, et patet conscientia. Silentium est, et clamat pectussed auribus cujus? Non hominis, sed Dei. Securus ergo esto; ille audit qui miseretur. Et rursus quando nemo hominum audit mala, si procedunt de ore tuo, noli esse
Abbreviated transcription (Latin):
quia exeunt decorde. sicut tpse dñs dicit
Non enim quando illa loquimur: tuno nos
maculant : nequis dicat. Quan do loquim᷑
deore nr̃o exeunt: quia uerba et uoces de
ore nr̃o exeunt. & quando mala loquimur.
in mundi efficimur. Quid sialiquis non lo¬
quatur & tantũ cogitet mala. mundus. ẽ.
quia deore ipsius corports nihil processit:
sed deore cordis iam ds audiuit. Ecce fr̃s
attendite. quod dico. Nomino furtũ. Modo
nominaui furtũ. Numquid quia nominaui
furtũ. contaminauit me furtũ.  ecce de
ore meo extt. et non mefecit inmundum.
Fut autẽ. surgit nocte et nihil dicit ore. et
faciendo fit inmundus. Non solũ nondioit
sed et p̃mit facinus toto silentio. et usq adeo
uocẽ suam timet audiri. ut nec uestigia sua
uelit sonare. Numquid ergo qua ita silet
mundus . ẽ. Plus autẽ dico fr̃s mei. Ecce ad¬
huc instratoꝰ suo iacet. nondũ surrexit ut futum
faciat. uigilat. expectat ut homines dor¬

Expanded text:
quia «exeunt de corde,» sicut ipse Dominus dicit? quia «exeunt de corde,» sicut ipse Dominus dicit? Non enim quando illa loquimur, tunc nos maculant. Ne quis dicat: Quando loquimur, de ore nostro exeunt, quia verba et voces de ore nostro exeunt; et quando mala loquimur, immundi efficimur. Quid si aliquis non loquatur, et tantum cogitet mala, mundus est, quia de ore ipsius corporis nihil processit? Sed de ore cordis jam Deus audivit. Ecce, fratres mei, attendite quae dico. Nomino furtum: modo nominavi furtum; numquid quia nominavi furtum, contaminavit me furtum? Ecce de ore meo exiit, et non me fecit immundum. Fur autem surgit in nocte, et nihil dicit ore, et faciendo fit immundus. Non solum non dicit, sed et premit facinus toto silentio; et usque adeo vocem suam timet audiri, ut nec vestigia sua velit sonare: numquid ergo quia ita silet, mundus est? Plus autem dico, fratres mei. Ecce adhuc in stratu suo jacet, nondum surrexit ut furtum faciat; vigilat, et exspectat ut homines dor
Abbreviated transcription (Latin):
os corporis: ab surdũ ẽ. & nimis stultũ. ut tunc
putemus non fieri inmundũ hominẽ cũ man¬
ducat. tunc autẽ putemus inmundũ siuomat.
Ait enim dñs. Non quod intrat. sed quod exit hoc
comquinat. Quando ergo manducas non esin¬
mundus : et quando uomis efficeris inmunđꝰ
quando bibis nones inmundus: et quando ex¬
spuis in munduses quando espuis enim.
de ore tuo exit aliquid: Quando bibis. inos
intrat aliquid. Quid uoluit dicere dñs non
quod intrat inos sed quod exit inquinat &
secutus eodem loco secundũ aliũ euangelistã
dixit. Quae sunt quae procedunt de ore.
ut intelligas non deore corporis eũ dixisse.
sed deore cordis. ait enim. Decorde enim
exeunt cogitationes male. Fornicationes.
homicidia. blasphemiae. Haec sunt quae
co inquinant hominẽ. Non lotis autẽ manib:
manducare . non coinquinat hominẽ. Illa
ergo fr̃s mei quomodo exeunt deore. nisi

Expanded text:
os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc putemus non fieri immundum hominem, cum manducat, tunc autem putemus immundum, si vomat. Ait enim Dominus: «Non quod intrat in os, sed quod exit, coinquinat.» Quando ergo manducas, non fis immundus; et quando vomis, efficeris immundus? Quando bibis, non es immundus; et quando spuis, immundus es? Quando spuis enim, de ore tuo exit aliquid; quando bibis, in os intrat aliquid. Quid voluit dicere Dominus, «Non quod intrat in os, sed quod exit, inquinat?» Secutus eodem loco secundum alium evangelistam dixit quae sunt quae procedunt de ore; ut intelligas non de ore corporis eum dixisse, sed de ore cordis. Ait enim: «De corde enim exeunt cogitationes malae, fornicationes, homicidia, blasphemiae; haec sunt quae coinquinant hominem: non lotis autem manibus manducare, non coinquinat hominem» . Illa ergo, fratres mei, quomodo exeunt de ore, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sed polluta sunt eorũ etmens et conscientia.
illis quibus interiora inmunda sunt. ex¬
teriora munda. eẽ. non possunt : si uolueritis
ut exteriora munda sint. interiora mundate.
Ibi est enim os quod impletur gaudio: & quando
taces. & quando taces enĩ et gaudes. õs tuum
clamat ad dm̃. Seduide. unde gaudeas. Si de
saeculo gaudes: inmundo gaudio uociferas
ad dm̃ Siuero deredemptione gaudes quo¬
modo dixit psalmus iste. cum conuertit dñs
captiuitatẽ sion facti sumus iocundati. tune
impletur uero gaudio ostuũ. etlingua tua
exultatione. Manifestũ . ẽ. quia in spe gau
gaudio uel in ipso ore quod habemꝰ intus: & man¬
ducamus etbibimus. Sicut deisto ore ad refec¬
tionẽ corporis : de illo ore ad refectionẽ cordis
Nlam unde beati qui esuriunt et sitiunt ius¬
titiam: qm̃ ipsi saturabuntur. Si autẽ non
facit inmundũ nisi quod exit deore: ethoc
cum audimus in euangelio non intelligamusnisi

Expanded text:
sed polluta sunt eorum et mens et conscientia. sed polluta sunt eorum et mens et conscientia. illis quibus interiora immunda sunt, exteriora munda esse non possunt; si volueris ut exteriora munda sint, interiora mundato. Ibi est enim os quod implebitur tibi gaudio, et quando taces: quando enim taces et gaudes, os tuum clamat ad Deum. Sed vide unde gaudeas. Si de saeculo gaudes, immundo gaudio vociferaris ad Deum: si vero de redemptione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus jucundati;» tunc impletur vero gaudio os tuum, et lingua tua exsultatione: manifestum est quia in spe gaudgaudio, vel in ipso ore quod habemus intus, et manducamus et bibimus: sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et de illo ore ad refectionem cordis. Nam inde, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . 7. Si autem non facit immundum nisi quod exit de ore, et hoc cum audimus in Evangelio, non intelligimus nisi
Abbreviated transcription (Latin):
exultatione.  quaerimus enim quod osetquę
lingua. Attendat caritas ur̃a. Insultatũ est
dño quia non lotis manibus discipuli eius man¬
ducarent. Respondit illis dñs sicut oportebat.
et uocatis turbis ait. Audite om̃s & intelligite.
Omne quod intrat in os non comquinat homi¬
nẽ. sed quod exit. Quid ẽ. hoc: cumdix̃ qđ
intrat in õs. non nisi os corporis uoluit osten¬
dere. Intrant enimcibi. et non inquinant
homines cibi : Quia omnia munda mundis.
et omnis creatura dĩ bona. ẽ. et nihil abicien¬
dũ quod cum gratiarũ actione accipitur.
Infigura udeis posita erant quaedam. et in¬
munda dicta sunt. Sed postea quã figurarũ¬
lux ipsa uenit. et remotaesunt umbrae. non
sumus retentes in littera. seduiuificati in sp̃u.
Etnon ẽ. impositũ ugũ obseruationis xp̃ia¬
nis. quod impositũ erat uidacis. Quia dñs
dixit iugũ enim meũ lene ẽ. & sarcina mea
Inmundis autẽ etinfidelibus. nihil . ẽ. mundũ

Expanded text:
exsultatione:» quaerimus enim quod os, et quae exsultatione:» quaerimus enim quod os, et quae lingua. Attendat Charitas vestra. Insultatum est Domino, quia non lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus sicut oportebat, et vocatis turbis ait: «Audite omnes, et intelligite. Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendere. Intrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» . In figura Judaeis posita erant quaedam, et immunda dicta sunt . Sed postea quam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in littera, sed vivificati in spiritu: et non est impositum jugum observationis Christianis, quod impositum erat Judaeis; quia Dominus dixit, «Jugum enim meum suave est, et sarcina mea inmundis autem et infidelibus nihil est mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
illũ credidit nebisse qualis mulier illi acces¬
sisset ad pedes. Dñs autẽ non solũ illã nouerat.
sed etcogitationes illius audiebat. Quia & si con¬
tactus corporis aliquid facit. o inmunde pha¬
risacȩ. caro dñi posset pollui contactu mulieris.
an mulier mundari contactu dñi: ꝑmittebat
autẽ medicus egrotã tangere medicamentũ.
& illa quae uenerat. nouerat medicũ. Et quȩ
frontosior facta ẽ. ad salutẽ. In rupit indomũ
quo non erat inuitata. Sed uulnera habebat.
& illuc uenerat ubi medicus recumbebat. Ille
autẽ qui inuitauerat medicũ. sanus sibi uide¬
batur propterea non curabatur. lam quae se¬
cuntur in euangelio nostis quomodo confusus ẽ
ipse phariseus: cum ei ostenderet quia et illam
mulierẽ nouerat. et cogitationẽ rpsius audierat.
Sedadid quod modo de euangelio lectum est¬
quod pertinet ad praesentẽ uersũ ubi dictũ ẽ.
impletum . ẽ. gaudio õs nr̃m. et lingua nr̃a

Expanded text:
illum credidit nescisse qualis mulier illi accesillum credidit nescisse qualis mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae  frontosior facta est ad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat. Ille autem qui invitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in Evangelio nostis, quomodo confusus est ipse pharisaeus, cum ei ostenderet quia et illam mulierem noverat, et cogitationem ipsius audierat . 6. Sed ad id quod pertinet ad praesentem versum ubi dictum est, «Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti. Si autẽ incorde miserearis. etiã si non
habeas quod porrigas manu. acceptat ds̃ elemo¬
sinam tuam. Illi autẽ iniqui. foris quȩ rebant
munditiã. Detalibus erat etiam ille pharisȩus
quimuitauerat dñm. quando accessit mulier
quae inoiuitate erat peccatrix & famosa. quae
lacrimis lauit pedes dñi. tersit capillis unxit
unguento. Phariseus ergo qui inuitauerat diim
& munditiã non habebat nisi forinsecus corpo¬
ris corde autẽ plenus erat iniquitate et rapina.
dixit apud semetipsũ. Iste si e&. propheta.
sciret quae mulier illi accessit ad pedes. Un¬
de nouerat utrũ sciret annesciret. sed ideo
eum nescirȩ arbitratus. ẽ. quia non ase eam
reppulit. Si enim accessiset adipsũ phariseũ
talis mulier. ille quimunditiã tenebat quasi
incarne. ex suflaret. repelleret. abiceret.
ne inmunda tangeret mundũ et contaminaret
eius munditiã. Quia hoc nonfecit dñs. ideo

Expanded text:
fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pharisaeus qui invitaverat Dominum, quando accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes Domini, tersit capillis, unxit unguento. Pharisaeus ergo, qui invitaverat Dominum, et munditiam non habebat nisi forinsecus corpore, corde autem plenus erat iniquitate et rapina, dixit apud semetipsum: «Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui munditiam tenebat quasi in carne, exsufflaret, repelleret, abjiceret; ne immunda tangeret mundum, et contaminaret ejus munditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
aut aliqua re. tali missa inos. Impletur aliquan¬
do os nr̃m. Q plus ẽ. quod dicimus sc̃itati urãe
Quando os plenũ habemus. loqui non possumꝰ
Habemus autẽ intus os id ẽ. incorde unde
quicquid procedit simalum .ẽ. inquinat nos. si
bonũ ẽ. mundat nos. De ipsao enim ore audistis
dũ euangeliũ legeretur. Insultabant enim
uidaei dño quia discipuli eius non lotis manib
manducabant. Illi insultabant qui munditia
foris habebant. & intus maculis pleni erant.
llli insultabant: quorũ iustitia non erat nisim
oculis hominũ. Dñs autẽ quaerit munditia
nr̃aminteriorẽ. Quae si fuerit. necesse .ẽ. ut
et quae foris sunt munda sint. Mundate in¬
quit quȩ intus sunt. et quȩ foris sunt munda
erunt. Ipse dñs dicit alio loco. Uerũ date clemo¬
sinas. & ecce ominia munda sunt uobis. Unde
aute procedit elemosina decorde. Si enim
manũ porrigas nec in corde miserearis. plihil

Expanded text:
aut aliquare tali missa in os. Impletur aliquanaut aliquare tali missa in os. Impletur aliquando os nostrum: et plus est quod dicimus Sanctitati vestrae; quando os plenum habemus, loqui non possumus. Habemus autem intus os, id est in corde, unde quidquid procedit, si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. De ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. Insultabant enim Judaei Domino, quia discipuli ejus non lotis manibus manducabant. Illi insultabant, qui munditiam foris habebant, et intus maculis pleni erant; illi insultabant, quorum justitia non erat, nisi in oculis hominum. Dominus autem quaerebat munditiam nostram interiorem; quae si fuerit, necesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mundate,» inquit, «quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt» . Ipse Dominus dicit alio loco: «Verum date eleemosynas, et ecce omnia munda sunt vobis» . Unde autem procedit eleemosyna? De corde. Si enim manum porrigas, nec in corde miserearis, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
mori gemimus. Consolatus. ẽ. ille qui mortuus
est : nemori timeremus. Prior resurrexit. ut
haberemus. quod speraremus. Quia ergo prior
resurrex̃. spem nobis dedit : Quia inmiseria
positi spe consolati sumus. hinc gaudiũ magnũ
&̾ conuertit dñs captiuitatẽ nram. ut iam de
captiuitate uiam teneamus & eamus ad patriam.
lam ergo redempti. inuia nontimeamus insi di¬
antes hostes nr̃os. Ideo enim redemit nos. ut
non audeat hostis insidiari nobis. si deuia non
recesserimus. Ipse enim xp̃c factus ẽ uia. Uis
non pati latrones: ait tibi. Uiam tibi straui apa¬
triã noli recedere . Talem uiã muniui. utlatro
adte non audeat accedere. Tu ab illa noli re¬
cedere. & latro adte non audet accedere. Amhu¬
la ergo inxp̃o. & canta gaudens. Canta tamqua
consolatus. quia ille te precessit qui iussit ut
mus incorpore : quomodo impletur gaudio:
non solet impleri nisi aqua. aut cibo. autpoti

Expanded text:
moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus est, ne mori timeremus. Prior resurrexit, ut haberemus quod spararemus. Quia ergo prior resurrexit, spem nobis dedit: quia in miseria positi, spe consolati sumus; hinc gaudium magnum. Et convertit Dominus captivitatem nostram, ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non timeamus insidiantes hostes nostros. Ideo enim redemit nos, ut non audeat hostis insidiari nobis, si de via non recesserimus. Ipse enim Christus factus est via . Vis non pati latrones! Ait tibi: Viam tibi stravi ad patriam; noli de via recedere. Talem viam munivi, ut latro ad te non audeat accedere; tu ab illa noli recedere, et latro ad te non audet accedere. Ambula ergo in Christo et canta gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te praecessit, qui jussit ut mus in corpore, quomodo repletur gaudio? Non solet impleri, nisi aut cibo, aut potu,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ sicut. quod dicimus. Aliquando ad pro¬
prietatẽ refertur : aliquando ad similitudinẽ
Modo ad proprietatẽ. relatũ est. Sed exẽpla
nobis etiam de communi locutione hominum
danda sunt : ut facile intelligatur: Quomodo
dicimus sicut uixit pat̾ ita filius: ad similitud¬
nem hoc dicimus. & sicut pecus moritur. ita
homo moritur: ad similitudinẽ hoc dicitur
Quando autẽ dicimus fecit sicut uir bonus nũ¬
quid non .ẽ. uir bonus sed similitudinẽ habet
uiriboni. Fecit tamquã iustus. tam quã non eũ
negat iustũ. eẽ : sed proprietatẽ eius ostendit
Fecisti sicut senator. ergo nonsũ senator. Si dit
immo quia es. sicut senator fecisti: & quia iustus
es. sicut iustus fecisti: et quia bonus es. sicut bonꝰ
fecisti: Ergo quia etisti uere consolati erant.
sicut consolati gaudebant. Idest magnũ erat
gaudiũ ipsorũ tamquam consolatorũ. illo con¬
solante morituros. qui mortuus . ẽ: Om̃s ergo

Expanded text:
verbum, «sicut:» quod dicimus, «sicut,» aliquando ad proverbum, «sicut:» quod dicimus, «sicut,» aliquando ad proprietatem refertur, aliquando ad similitudinem; modo ad proprietatem relatum est. Sed exempla nobis etiam de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater, ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator, si dicat: Imo quia es, sicut senator fecisti; et quia justus es, sicut justus fecisti; et quia bonus es, sicut bonus fecisti. Ergo quia et isti vere consolati erant, «sicut consolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum, tanquam consolatorum, illo consolante morituros qui mortuus est. Omnes enim
Abbreviated transcription (Latin):
humana. Quicquid agunt homines inseuana:
quando cognouerint quid agunt: erubeseant.
Quare laborant. cui laborant.  filus meis
in quit. Et ipsi cui  filiis suis & ipsi quibus &
filuis suis: Nemo ergo sibi Abista confusione
iam conuersi erant : quibus dicit a postolus.
Quam enim gloriam habebatis in his qͥuibus
nunc erubescitis. & confusio ẽ. ergo ista tota
uita rerũ humanarũ. non pertinens addm̃.
In hac confusione id est inista babylonia : captiua
tenetur sion. Sed conuertit dñs captiuitatem
sion & facti sumus inquit sicut consolati. Idẽ.
gauisi sumus. tam quã consolationẽ accipientes.
Consolationon ẽ. nisi miserorũ. Consolatio
in spe. Cum transierit res: degemitu gaudiũ
uentet in aet̾nũ. Ubi non opus erit consolati¬
one : quia nulla miseria saueiabimur. Quare
autẽ uelut consolati ait. et nonait consolatio
Non semꝑ quasi ad similitudinẽ ponit᷑ hoc

Expanded text:
humana. Quidquid agunt homines in spe vana, humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conversi erant, quibus dicit Apostolus: «Quam enim gloriam habebatis in his, in quibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, non pertinens ad Deum. In hac confusione, in ista Babylonia, captiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitatem Sion. 4. «Et facti sumus,» inquit, «sicut consolati:» id est, gavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum, consolatio in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consolati? Non semper quasi ad similitudinem ponitur hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cum conuertit dñs captiuitatẽ sion. Quae sion:¬
T ipsa hicrusalẽ acterna sion Quomodo aetna
sion: quomodo captiua sion: in angelis ȩt̃na:
in hominibus captiua. Non enim om̃s illius ci¬
uitatis eiues. captiui sunt. sed qui inde peregri¬
÷ nantur : ipsi captiui sunt. H lomo ciiis .ẽ. hie¬
rusalẽ. Sed uenditus subpecrato : factus ẽ. pere¬
grinus. De propagine ipsius. natum ẽ. genus
humanũ : et impleuĩ terras captiuitas sion. et
ipsa captiuitas sion: quomodo umbra illius hie¬
hrusalem. Umbra illius. sion quam acceperunt
iudaei: inimagine: infigura: fuit incaptiuitate
in babylonia. E post septuaginta annos. reduit
ille populus ad ciuitatẽ suam. Septuaginta
anni. significant omne tempus. quod septem
diebus uoluitur. Cum transierit acitẽ omne
tempus. tunc redimus et nos ad patriã nrãm.
enim mundus iste. Babylonia enim. int̾pretat᷑
confusio. Uidete. sinon .ẽ. confusio tota uita

Expanded text:
«Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quae Sion«Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quae Sion? Ipsa Jerusalem, et aeterna Sion. Quomodo aeterna Sion, quomodo captiva Sion? In angelis aeterna, in hominibus captiva. Non enim omnes illius civitatis cives captivi sunt; sed qui inde peregrinantur, ipsi captivi sunt. Homo civis est Jerusalem, sed venditus sub peccato, factus est peregrinus. De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit terras captivitas Sion. Et ista captivitas Sion quomodo umbra illius Jerusalem? Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septuaginta anni significant omne tempus quod septem diebus volvitur: cum autem transierit omne tempus, tunc redimus et nos ad patriam nostramest enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita
Abbreviated transcription (Latin):
sed perscripturam commemoramur. Patilum
ipsũ a postolũ interrogemus. Ait enim. Scimꝰ
quia lex sp̃ualis. ẽ: ego autẽ carnalissum. ue¬
nundatus sub peccato Ecce unde facti sumus caiptiui: qͥaue¬
sub peccato. Quinos uendidit: nos ipsi qui con¬
sensimus seductori. Uendere nos potuimus.: sed¬
redimere nos non possumus. Uendidimus nos
consensione peccati : redimimur in fide iustitiae.
Sangis enim in nocens. datus. ẽ. pronobis. ũt re¬
dimeremur. Quenicumq sanguinẽ ille fudit
per sequendo iustos. qualem sangumẽ fudit:
iustorũ quidem sanguinẽ fudit. prophetarũ
patrũ nr̃orũ. Iustũ sanguinẽ fudit & martyrũ.
tamen om̃s depropagine peccati uenientes. Unũ
sanguinẽ fudit eius. qui non iustificatus: sediustꝰ
natus est. Illo sangume fuso: perdidit quos
tenebat. Proquibus enim datus. ẽ. in nocens
sanguis redemptisunt: et conuersi acaptiuitate¬
uoluit dicere. facti sumus gaudentes. Quando:

Expanded text:
sed per Scripturam commemoramur: Paulum sed per Scripturam commemoramur: Paulum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, qusub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem fudit? Justorum quidem sanguinem fudit; Prophetarum, patrum nostrorum, justorum sanguinem fudit et martyrum: tamen omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitatevoluit dicere, Facti sumus gaudentes. Quando?
Abbreviated transcription (Latin):
facti sumus lam caro sumpta de nobis. indño
non fpe sed salua facta .ẽ. Resurrexit enim: et
ascendit. incapite nr̃o. Caro nr̃a salua: inmem¬
bris adhuc saluanda ẽ. Secura gaudeant mem¬
bra: quia acapite suo non sunt deserta. Dixit
enim membris laborantibus. Ecce ego uobiscũ
sum. usq in consummationẽ scłt. Ita factum. ẽ.
ut conuerteremur addm̃. Spem enim non ha¬
bebamus : nisi ad saeculũ. Et inde miseri. bis
ad scłm: dorsũ contra dmñ. Cum uero conuer¬
tit nos dñs. ut iam incipiamus faciẽ habere
apud dm̃. et dorsũ ad saectilũ : quia adhuc in
uia sumus. & tamen patriã adtendimus: Q
quando forte aliquã tribulationẽ patimur.
sed tamen tenemus uiam etligno portamur.
asper quidem uentus .ẽ. seduentus nr est: Cũ
labore quidẽ sed cito ducit. et cito perdacit.
Quia ergo decaptiuitate nr̃a gemebamus: ge¬
munt autẽ. et illi qui iam crediderunt. Quo¬
modo autẽ facti sumus captiui: obliti fuimꝰ.

Expanded text:
facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris laborantibus: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Ita factum est ut converteremur ad Deum. Spem enim non habebamus, nisi ad saeculum; et inde servi miseri, et bis ad saeculum, dorsum contra Deum. Cum vero converterit nos Dominus, ut jam incipiamus faciem habere ad Deum, et dorsum ad saeculum, qui adhuc in via sumus, tamen patriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portamur; asper quidem ventus, sed ventus prosper est; cum labore quidem, sed cito ducit, cito perducit. Quia ergo de captivitate nostra gemebamus, gemunt autem et illi qui jam crediderunt; quomodo autem facti sumus captivi, obliti fuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo et ipse. et gemunt omnes fideles ad optio¬
nem expectantes redemptionẽ corporis sui.
Ubi gemunt: inista mortalitate. Quã redẽp¬
tionẽ expectant: corporis sui. quę prȩcessit
indño. qui resurrexit a mortuis & ascendit
in caelũ. Hoc nobis antequã reddatur. necesse
est gemamus. etiam fideles etiã sperantes. Ideo
sequitur ibi. et dicit. Cum diceret et ipsi in
nobismetipsis ingemiscimus ad optionẽ expec¬
tantes redemptionẽ corporis nri. quasi diceretur
ei. Quid tibi ergo profuit xp̃c si adhuc gemis:
et quomodo saluator saluũ te fecit: qui gemit
adhuc egrotat. Sub iunxit. & ait. Spe enim
salui facti sumus. Spes autẽ quȩ uidetur. non
est spes. Quod enim uidet quis quid sperat.
Si autẽ quod non uidemus speramus. perpatien¬
tiam expectamus. Ecce quare gemimus. et quo¬
modo gemimus. Quia quod speramus. iam quidẽ
expectamus. sed nondũ tenemus. Et donec te¬
neamus. in tempore suspiramus. quia desideramꝰ
quod nondũ tenemus. Quare: quia spe salui

Expanded text:
ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam fideles, etiam sperantes. Ideo sequitur ibi, et dicit; cum diceret, «Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri;» quasi diceretur ei, Quid tibi ergo profuit Christus, si adhuc gemis; et quomodo Salvator salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: subjunxit et ait, «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Ecce quare gemimus, et quomodo gemimus; quia quod speramus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi
Abbreviated transcription (Latin):
philippo. Tanto tempore uobiscũ sũ et nonme uidistis
isti oculi mundandi sunt. ut possint uidere illã lucẽ
Etleuit̃ tamen perstricti splondore acceduntur
amore. ut sanari uelint. & fiu̾nt inluminati. Nam
ut nouoritis quia pulcher .ẽ xp̃c. quiꝰa mat᷑: audi pro¬
sphetm. Speciosus forma prefiliuis hominũ. Om̃s ho¬
mines. superat illius pulchritudo. Quare amamus

Expanded text:
Philippo: «Tanto tempore vobiscum sum, et non me vidistis» Philippo: «Tanto tempore vobiscum sum, et non me vidistis» ? Isti oculi mundandi sunt, ut possint videre illam lucem; et leviter tamen perstricti splendore, accenduntur amore, ut sanari velint, et fiant illuminati. Nam ut noveritis quia pulcher est Christus qui amatur, ait Propheta: «Speciosus forma prae filiis hominum» . Omnes homines superat illius pulchritudo. Quam rem amamus
Abbreviated transcription (Latin):
samorẽ castũ. Nec possũ explicare fortassis. nisi pro¬
posita aliqua similitudine. Pone aliquã femma cas
uirũ. Casta timet nediscedat uir. ad ultera neue¬
niat. Quid siambo absentes sunt: illa neueniat.
illa ne tardet. Absens ẽ. quodammodo. cui despon¬
Absens est quinos redemit sanguine suo sponsus ille
quo nihilest pulchrtts. qui quasi foedus apparuit int̃
manus persequentiũ. Dequo paulo ante dicebat esaias.
& uidimus eum. & non habuit speciẽ neq decorem.
Ergo sponsus nr foedus ẽ : absit. Quomodo illũ uit¬
gines amarent : quȩ in terra maritos non quesiert&
ergo porsequentibus foedus apparuit. Et nisi foedũ
eum putarent. non insilirent. non flagellis cedorent.
non spinis coronarent. non sputis in honestarent. Sed
quia foedus illis apparebat. fecerunt illi ista. Non
gnim habebant oculos unde sep̃o pulcher a ꝓparuit

Expanded text:
amorem castum. Nec possum explicare fortassis, nisi proamorem castum. Nec possum explicare fortassis, nisi proposita aliqua similitudine. Pone aliquam feminam castet virum suum. Casta timet ne discedat vir; adultera, ne veniat. Quid si ambo absentes sunt? Illa timet ne veniat; illa, ne tardet. Absens est quodam modo cui despon sanctum, absens est qui nos redemit sanguine suo; sponsus ille quo nihil est pulchrius, qui quasi foedus apparuit inter manus persequentium, de quo paulo ante dicebat Isaias, «Et vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem» . Ergo sponsus noster foedus est? Absit: quomodo enim illum virgines amarent, quae in terra maritos non quaesierunt? Ergo persequentibus foedus apparuit; et nisi eum foedum putarent, non insilirent, non flagellis caederent, non spinis coronarent, non sputis inhonestarent: sed quia foedus illis apparebat, fecerunt illi ista; non enim habebant oculos unde Christus pulcher videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
patitimet. sed gebennã timet. Unde terruit et
dñs audistis cũ euangeliũ legeretur. ubi uermis eoꝵ
non morietur & ignis eorũ non extinguet᷑. Audiuad
haec homines. & quia uere futura sunt impus. ti¬
ment & continent se apeccato. Habent timorem
& pertimorẽ continent se apeccato. Timent qui¬
ñ dem. sed amant iustitiã. Cum autẽ pertimorem¬
se continent a peccato. fit consuetudo iustitię. et
incipit quod durũ erat amari. & dulcescit ds.
etiã incipit homo propterea iuste uiuere non
quia timet poenas. sed quia amat aet̾nitatẽ. Ex¬
lusus . ẽ. ergo timor a caritate. sed successit timor
cistus uiest iste cmnor citus. seđdm quẽ debenus
fr̃s mei intelligere quod dictum ẽ. beati om̃s qui
timent dñm qui ambulant inuis eius: si potuero die¬
ne dicere deisto timore casto. adiuuante dño do mro
multi fortasse hoc timore casto inflammabunt᷑ in

Expanded text:
pati timet, sed gehennas timet, unde terruit et pati timet, sed gehennas timet, unde terruit et Dominus. Audistis cum Evangelium legeretur: «Ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur» . Audiunt haec homines; et quia vere futura sunt impiis, timent, et continent se a peccato. Habent timorem, et per timorem continent se a peccato. Timent quidem, sed non amant justitiam. Cum autem per timorem continent se a peccato, fit consuetudo justitiae, et incipit quod durum erat amari, et dulcescit Deus: et jam incipit homo propterea juste vivere, non quia timet poenas, sed quia amat aeternitatem. Exclusus est ergo timor a charitate; sed successit timor castus. 8. Quis est iste timor castus? Secundum quem debemus, fratres mei, intelligere quod dictum est, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» Si potuero digne dicere de isto timore casto, adjuvante Domino Deo nostro, multi fortasse hoc timore casto inflammabuntur in
Abbreviated transcription (Latin):
premio uitȩ aetnȩ. si ista dilex̃  ergo sic audiamꝰ
istũ psalmũ tamquã dexp̃o dicatur. Et om̃s heren¬
tes corpori xp̃i & effecti membra xp̃i. ambulemꝰ
uias dñi. & timcamus dñm timore casto. timore¬
÷ permanente in scłm scłi. Est enim alius timor
quẽ caritas excludit. dicente iohanne. Timor ñ .ẽ.
in caritate : sed ꝑfecta caritas foras mittit timorẽ
Non de omni timore dieit. quia mittitur foras
a caritate. habes enim psalmũ dicentẽ. Timor dñi
castus permanens in scłm scłi. Alius ergo timor
permanet. alius excluditur. Timor qui excludit᷑¬
̃ castus non est. Qui autẽ permanet. castus est. Quis
est timor qui excluditur: dignamini ad uertere.
Aliqui propterea tantũ timent. nealiquid mali
in terra patiantur. ne illis ȩgritudo accidat. ne
damnũ. ne orbitas ne alicuius amissio cari. ne exi¬
liũ. ned amnatione carcer. ne aliqua tribulatio.
Propterea timent. & tremunt. Adhuc iste timor
non est castus. Adhuc audi. Alius non in hac terra

Expanded text:
sta dilexit? 7. Ergo sic audiamus istum psalmum, tanquam de Christo dicatur: et omnes haerentes corpori Christi et effecti membra Christi, ambulemus vias Domini; et timeamus Dominum timore casto, timore permanente in saeculum saeculi. Est enim alius timor quem charitas excludit, dicente Joanne, «Timor non est in charitate; sed perfecta charitas foras mittit timorem» . Non de omni timore dicit quia mittitur foras a charitate; habes enim psalmum dicentem, «Timor Domini castus, permanens in saeculum saeculi» . Alius ergo timor permanet, alius excluditur. Timor qui excluditur, castus non est; qui autem permanet, castus est. Quis est timor qui excluditur? Dignamini advertere. Aliqui propterea tantum timent, ne aliquid mali in terra patiantur, ne illis aegritudo accidat, ne damnum, ne orbitas, ne alicujus amissio chari, ne exsilium, ne damnatio, ne carcer, ne aliqua tribulatio; propterea timent et tremunt: adhuc iste timor non est castus. Adhuc audi. Alius non in hac terra