comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tationes: & uitulanuna intͣtati sunt. Qui erroꝵ tã multos
codices p̃occupauit. ut uix inueniat᷑ alit̃ scriptũ. & tam̃
sententia manifestissima ẽ: quȩ. clarescit cõseqñtibꝰ u̾bis:
Nãq ad ult̾inȩ cogitationes ñ dabunt radices altas. con¬
uenientiuꝰ dr̃: qua uitulamina ꝙ̃ pedib int̾ra gͣdiuntur.
ñ herent radicibus: Hanc translationẽ in eo loco &iam
quã plures interp̃tes ꝓsua quisq facułtate. atq iudicio
conant᷑ ȩloqͥ. non abpar&: nͥ in ea lingua inspiciat᷑. qua
int̃pͣtantur: Et plerũq asenst: auctoris deuiuꝰ aberrat
interpres. si non sit doctissimus. aut linguarũ illarũ
cognitio ẽ lit habende int̾pretationes eoꝵ. qͥse uerbis
nimis obstrinxerunt. ñ qͥa sufficiunt. sed ut ex eis uen¬
tas uł error dirigat᷑ aliorũ: qͥ non magis u̾ba quã senten

Expanded text:
os codices praeoccupavit, ut vix inveniatur aliter scriptum; et tamen sententia manifestissima est, quia clarescit consequentibus verbis: namque, Adulterinae plantationes non dabunt radices altas , convenientius dicitur quam, vitulamina, quae pedibus in terra gradiuntur, et non haerent radicibus. Hanc translationem in eo loco etiam quam plures interpretes pro sua quisque facultate atque judicio conantur eloqui, non apparet, nisi in ea lingua inspiciatur quam interpretantur; et plerumque a sensu auctoris devius aberrat interpres, si non sit doctissimus: aut linguarum illarum, cognitio est; aut habendae interpretationes eorum qui se verbis nimis obstrinxerunt; non quia sufficiunt, sed ut ex eis veritas vel error detegatur aliorum, qui non magis verba quam senten
Abbreviated transcription (Latin):
facere qͦd ĩ iustũ ẽ.: aut sapientia uelle qd̾ stultũ ẽ.¬
aut ueritas uelle qd falsũ ẽ. Unde ãmoneñ dm̃ om̃i¬
potentẽ ñ hoc solũ qđ ait apłs negare se ipsũ ñ potest:
sꝯ multa ñ posse. Ecce ego dico & eiꝰ ueritate dicere
audeo : qđ negare ñ audeo. Ds omipotens ñ potest
mori. ñ potest mutari. ñ potest falli. ñ potest unser
fieri: non potest uinci. Haec atq huiꝰmodi absit
ut possie omp̃s  ac ꝑ hoc ñsolũ ostendit ueritas om̃i

Expanded text:
hoc et beatus Apostolus dixit. Si non credimus, ille qui fidelis aut veritas velle quod falsum est. Unde admonemur Deum omnipotentem, non hoc solum quod ait Apostolus, Negare seipsum non potest, sed multa non posse. Ecce ego dico, et ejus veritate dicere audeo, quod negare non audeo: Deus omnipotens non potest mori, non potest mutari, non potest falli, non potest miser fieri, non potest vinci. Haec atque hujusmodi absit ut possit omnipotens. Ac per hoc non solum ostendit veritas omni
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipio sunt creata : simul cũ ipsis ẽ ereata. Nec
Si enĩ quȩ ĩ pͥncipio fec̾ ex mebilo utiq fecit. &iam
ex his q̃ fec̃ qͥcꝗͥd uoluerit facere ꝑotens ẽ: qr om̃ipotens

Expanded text:
principio sunt creata, simul cum ipsis est creata: nec principio sunt creata, simul cum ipsis est creata: nec Si enim quae in principio fecit, ex nihilo utique fecit; etiam ex his quae fecit quidquid volue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ disponens. fecit ñ ex aliqͣ materie: q̃m ipse ñ fecit.
Non eni aliena formauit: s ipse ꝗd reformar& instituit.
Namq omĩpotentia ubi tanta indigñtia ut ad sui operis
effectu que ad modũ faber ꝑuenire ñ poss&: nͥ eũ materi¬
es quã ipse ñ instituit ad iuuar&e Abhis igit᷑ opinionib
& errorib purg& animũ : qͥ credit in omĩpotentẽ dm̃.
Illa enĩ q̃ dr᷑ informis rerũ materies. formarũ capax
& subiecta oꝑi creatoris: in om̃ĩa cõuertibilis quȩ
placuerit facere cditori: ñ eã ds̃ uelut sibi coeter¬
nã unde mũdũ fabricar&e inuenit. so eã ipse exomni¬
no nichilo cũ reb quas de illa fec̾ instituit. Nec fu¬
it aute res ipsas. quȩ factȩ uident᷑ exipsa. Ac ꝑ hoc
omp̃s. ex nic hilo primitus cuncta fecit: cũ qͥb fecte
parit̾ unde fecit. Materies itaq cęli & t̾re sic̃ hȩc ĩ

Expanded text:
sque disponens. Fecit autem non ex aliqua materie quam ipse non fecit. sque disponens. Fecit autem non ex aliqua materie quam ipse non fecit. Non enim aliena formavit, sed ipse quod formaret instituit. Nam quae est omnipotentia, ubi tanta est indigentia, ut ad sui operis effectum, quemadmodum faber, pervenire non posset, nisi eum materies quam ipse non instituit adjuvaret? Ab his igitur opinionibus et erroribus purget animum, qui credit in omnipotentem Deum. Illa enim quae dicitur informis rerum materies, formarum capax et subjecta operi Creatoris, in omnia est convertibilis, quae placuerit facere Conditori. Non eam Deus velut sibi coaeternam, unde mundum fabricaret, invenit: sed eam ipse ex omnino nihilo, cum rebus quas de illa fecit, instituit. Nec fuit ante res ipsas, quae factae videntur ex ipsa: ac per hoc omnipotens ex nihilo primitus cuncta fecit, cum quibus fecit pariter unde fecit. Materies itaque coeli et terrae, sicut haec in
Abbreviated transcription (Latin):
munienda sunt aduersꝰ diu̾sa sentientes. & a diabolo cap¬
tiuatos qͥ insidiat᷑ fidei cũ adu̾sat᷑ saluti: mem̾tore ita
cred̾e omĩpotente᷑ dm̃. ut nulla omĩno nat̾a sit: quã
ipse nͣ condidit. Et ideo peccatũ punit qd ipse ñ fecit:
qr eo fedat᷑ natͥa quã fecit. Om̃s gͦ uisibiles inuisibilesq
creat᷑as. uł qͥcꝗͥd rationabili m̃te potest eeꝰ particeps
ĩ cõmutabilis ueritatis sicuti angłs & homo: qͥequid
uiuit & sentit quãuis careat intellectu. sic̃ sunt ani
malia ĩ t̾ra. ĩ aquis. ĩ aere gradientia. reptilia reptibia¬
nat᷑alia uolatilia. qͥcqͥc sine intellectu. sine aliqͦ sensu
t̾ra. & in auras germinando erupunt at ꝙ cõsurgunt.
qͥcꝗͥd corpulentia Locũ occupat sic̃ lapis atꝙ ipsuiꝰ
mundanȩ molis. qͦ cũq cernunt᷑. uł &iam tangunt᷑
elem̃ta. hȩc omĩa fecit omp̃s: mediis ⁊ma & sũma
c̃ iungens : & uniu̾sa q̃ creauit locis cõgruis. tẽporib¬

Expanded text:
 a diabolo captivatos, qui insidiantur fidei, cum adversantur saluti; mementote ita credere omnipotentem Deum, ut nulla omnino natura sit, quam ipse non condidit. Et ideo peccatum punit, quod ipse non fecit; quia eo foedatur natura, quam fecit. Omnes ergo visibiles invisibilesque creaturas, vel quidquid rationabili mente potest esse particeps incommutabilis veritatis, sicuti angelus et homo; quidquid vivit et sentit, quamvis careat intellectu, sicut sunt cuncta animalia, in terra, in aquis, in aere, gradientia, reptilia, natatilia, volatilia; quidquid sine intellectu, sine aliquo sensuterra, et in auras germinando erumpunt atque consurgunt; quidquid sola corpulentia locum occupat, sicut lapis, atque ipsius mundanae molis quaecumque cernuntur vel etiam tanguntur elementa: haec omnia fecit omnipotens, mediis ima et summa conjungens, et universa quae creavit locis congruis temporibu
Abbreviated transcription (Latin):
ac salutẽ : sic ĩ uniu̾sa creat᷑a occultis atq abditis
sinibꝰ qͦs nec oculoꝵ nec m̃tis acie penet᷑mus. nouit
quẽ ad modũ malis ds̃ bene utat᷑: ut ĩ om̃ib q̃ nascunt᷑ &
ãministrant᷑ ĩ mũdo. uoluntas om̃ipotentis ĩ pleat᷑. S.ꝯ qm̃¬
n& negare se ipsũ ñ potest. S. ꝯ qͥa ñ uult. ñ potest :

Expanded text:
ac salutem: sic in universa creatura occultis atque abditis ac salutem: sic in universa creatura occultis atque abditis sinibus, quos nec oculorum nec mentis acie penetramus, novit quemadmodum malis Deus bene utatur, ut in omnibus quae nascuntur et administrantur in mundo, voluntas omnipotentis impleatur. 4. temere dixisse arbitretur aliquid omnipotentem non posse;
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sic̃ mali natura sua bona. hoc ẽ bono eiꝰ oꝑe Mai
male utant᷑. sic ipse bonꝰ &iam eoꝵ malis oꝑib bene
utit : ne om̃ipotentis uoluntas aliqͦ ex partẽ uincat᷑.
Si enĩ nͣ hab̃& qͦd bonꝰ de malis iuste ac bene facer&: nullo
modo eos uł nasci. uł uiuere siner&. qͦs malos ipse ñ
non potuit. S. ꝯ sic̃ nouerat ꝗͣ ipsi essent mala facturi:
sic &iam nouerat qͣ bona de illis ess& ipse facturus.
Quis uerb explic&: quis equiperde laudib qntũ nobis
bonũ c̾tulerit passio saluatoris: cuiꝰ in remissione pec¬
catoꝵ sanguis effusus ẽ. Et tam̃ tantũ hoc bonũ.
ꝑ malitiã Zabuli ꝑ malitiã iudȩoꝵ. ꝑ malitiã uidȩ
traditoris impl&ũ ẽ. Nec eis iuste retͥbuit᷑ bonum
quod ꝑ illos ds̃ ñ ipsi hominib c̾tulerint. solis ius¬
te retribuit᷑ suppliciũ : qm̃ nocere uoluerunt.
S c̃ aut̃ aliqͥd inuenire potuimꝰ qđ manifestũ ess&¬
& iudȩ tͣditoris bene usus ẽ. ad nram redẽptionem

Expanded text:
Nam sicut mali natura sua bona, hoc est, bono ejus opere male utuntur; sic ipse bonus etiam eorum malis operibus bene utitur, ne omnipotentis voluntas aliqua ex parte vincatur. Si enim non haberet quod bonus de malis juste ac bene faceret, nullo modo eos vel nasci vel vivere sineret; quos malos ipse nonnon potuit: sed sicut noverat quae ipsi essent mala facturi; sic etiam noverat quae bona de illis esset ipse facturus. Quis verbis explicet, quis aequiparet laudibus, quantum nobis bonum contulerit passio Salvatoris, cujus in remissione peccatorum sanguis effusus est? et tamen tantum hoc bonum per malitiam zabuli, per malitiam Judaeorum, per malitiam Judae traditoris impletum est. Nec eis juste tribuitur bonum, quod per illos Deus, non ipsi hominibus contulerint: sed eis juste retribuitur supplicium, quoniam nocere voluerunt. Sicut autem aliquid invenire potuimus, quo manifestum esseet Judae traditoris bene usus est ad nostram redemptionem
Abbreviated transcription (Latin):
hereses adũsus nom̃ xpiͣ subuelam̃to tam̃ nominis axp̃i
ad exercendã doctͥnã sc̃ȩ religionis sic̃ p̃nuntiate st̃
pullulant. Haec om̃a sic̃ legunt᷑ p̃dicta: ita c̃nuntur
sentis breuitate ꝑmota. contͣ huiꝰ diuinitatẽ auctori¬
tatis lum̃ culm̃q c̃tendat: Quae disputationes que
littȩ quoꝵ lib& phylosophoꝵ: Quae leges quorũlib&
ciuitatũ duob dñi pͣceptis ex quibꝰ xp̃e dicꝰ totã lege
ꝓpħasq penðe ullomodo sunt cõꝑandȩ: Diliges dnm̃
dm̃ tuũ ex toto corde tuo. & ex tota anima tua. &
ex tota m̃te tua. & diliges ꝓximũ tuũ tãꝗͣ te ipsum
Hic phisica: qm̃ onis om̃iũ nat᷑arũ cause ĩ dño creatore.
sunt. Hic &icha: qm̃ uita bona & honesta ñ aliunde
format᷑. quã cũ ea q̃ diligñda st̃. quẽ ad modũ dilign̾da s̃

Expanded text:
i sub uelamento tamen nominis Christi i sub uelamento tamen nominis Christi ad exercendam doctrinam sanctae religionis, sicut praenuntiatae sunt, pullulant. haec omnia sicut leguntur praedicta, ita cernuntur sentis breuitate permota contra huius diuinae auctoritatis lumen culmenque contendat? Quae disputationes, quae litterae quorumlibet philosophorum, quae leges quarumlibet ciuitatum duobus praeceptis, ex quibus Christus dicit totam legem deum tuum ex toto corda tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua et diliges proximum tuum tamquam te ipsum. hic physica, quoniam omnes omnium naturarum causae in deo creatore sunt; hic ethica: quoniam uita bona et honesta non aliunde formatur, quam cum ea, quae diligenda sunt, quem ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
dã uiani pidatis salutisq conu̾ttunt: alt̾nis aduͣsitati
bꝰ & ꝓsꝑteatib rerũ. patientiã & tẽꝑantiaꝰ uigilant᷑
exercent : mũdo declinante ĩ extͣma. fessisq peb ȩta¬
tẽ ultimã prȩstant multo fidentius: qr & hoc p̃dictũ ẽ
Aet̾nã felicitatẽ cȩlestis ciuitatis expectant. atꝙ
int̃ obsistentiũ seuitia ꝓfitendo reuelatȩ ueritatis.
ꝗ̃ diu ꝓmissis mysticis uelabat᷑ sacrificiis. succendẽte
illa sacrificia quib hoc figurabatur. Templi ipsius
eũsione tollunt᷑. reꝓba ꝑĩfidelitatẽ gens ipsa iudȩ¬
orũ a sedib exstirpata ꝑ mundũ usq quaq disꝑgit᷑: itt
pͣnuntiata ẽ : ne ad tẽpꝰ a nob fictũ estim&ur: ab ipsis
adu̾sariis ꝓferatur. E bi &iam ipsis p̃dictũ ẽ non fuisse
credit᷑os tepla & simulachra demonioꝵ rit̾q saerilegii
paulatĩ atq alt̾natĩ scdm̃ p̃dicta ppħica subũtunt᷑¬

Expanded text:
dam uiam pietdam uiam pietbus rerum patientiam et temperantiam uigilanter exercent, mundo declinante in extrema fessisque rebus aetatem ultimam protestante multo fidentius, quia et hoc praedictum est, aeternam felicitatem caelestis ciuitatis expectant. atqueinter obsistentium saeuitiam profitendo. reuelatae ueritatis, quae diu promissis mysticis uelabatur, sacrificio succedente illa sacrificia, quibus hoc figurabatur, templi ipsius euersione tolluntur. reproba per infidelitatem gens ipsa Iudaeorum a sedibus extirpata per mundum usquequaque dispergitur, ut nuntiata est, ne ad tempus a nobis fictum existimaretur, ab ipsis aduersariis proferatur, ubi etiam ipsos praedictum est non fuisse credituros. templa et simulacra daemonum ritusque sacrilegi paulatim atque alternatim secundum praedicta p
Abbreviated transcription (Latin):
factis. dictis. passi onibꝰ morte. resurrȩctione. ascensione:
ĩ domo c̃gregatos: ut hoc ipsũ ꝓmissũ orando. & desid̾ando sint¬
expectantes. Impl&i aut̃ sp̃u scõ : Loquunt᷑ repente linguis
ueritatẽ : ex hortant᷑ ad penitentiã pͣtĩtȩ culpabilis ui¬
tȩ Indulgentiã de diuina grã pollicent᷑. p̃dicationis
pidatis uerȩq religionis. signa ẽgruentia & miracula
consecunt᷑. Excitat᷑ adu̾sus eos seua infidelitas. tolerant
p̃dicta. sperant ꝓmissa. docent p̃cepta. numero exigu
Oꝑmundũ disseminant᷑ pͦpłos mirabili facilitate con¬
ũ tunt. Inter inimicos augent᷑. ꝑsecutionib crescunt
ꝑ afflictionũ angustias usq in t̾rarũ extͣma di latatur
& in ꝑicissimis & ab iectissimis. & paucissimis illumi¬
nantur. nobilitant᷑. multiplicantur. Preclarissima in¬
genia. cultissima eloqͥa: mirabilesq ꝑitias. auctorũ
facundoꝵ atq doctoꝵ subiugant apõ. & ad p̃dican¬

Expanded text:
factis, dictis, passionibus, morte, resurrectione, ascensione oin domo congregatos et hoc ipsum promissum orando ac desiderando expectantes. impleti autem sancto spiritu loquuntur repente linguis ueritatem, exhortantur ad paenitentiam praeteritae culpabilis uitae, indulgentiam de diuina gratia pollicentur. praedicationem pietatis ueraeque religionis signa congruentia et miracula consequuntur. excitatur aduersus eos saeua infidelitas, tolerant praedicta, sperant promissa, docent praecepta. numero exigui per mundum disseminantur, populos mirabili facilitate conuertunt, inter inimicos augentur, persecutionibus crescunt, per afflictionum angustias usque in terrarum extrema dilatantur. ex inperitissimis, ex abiectissimis, ex paucissimis inluminantur, nobilitantur, multiplicantur. prae. clarissima ingenia, cultissima eloquia mirabilesque peritias acutorum, facundorum atque doctorum subiugant Christo et, ad praedican
Abbreviated transcription (Latin):
piosissime defendentẽ. conant̾ ñ accusando sed laudã¬
do conuincere. Nos legimꝰ magos aegyptioꝵ istarũ arti¬
ũ ꝑttissima s. a moyse famulo dĩ fuisse suꝑatos. cũ illi
quedã mira nefandis artib agerent. ille dõ simpli¬
loꝵ potentia suꝑiorẽ: so plane dnñ dm̃ͣ om̃iũ & ho¬
minẽ ꝓptͣ homines factũ. uent̾ũ ꝓñtiauert. Que
ꝓpt̾ea & ipse facere uoluit : ne ess& absurdũ a per
facere debuit: nasci de uirginȩ. a mortuis resurgere.
in cęlũ ascende. Noc dõ qͥ paruũ putat. qͥo plꝰ exper̃¬
t& ignoro. Arbitror enĩ talia flagitari: qualia
gerens hominẽ dñs. itũ omĩa facere debuss&. Nã in pͥncipio
erat u̾bũ. & ubũ erat apd̃ dm̃: & ds̃ erat uerbũ: & omĩa¬

Expanded text:
piosissime defendentem conantur non accusando sed laudanpiosissime defendentem conantur non accusando sed laudando conuincere. nos legimus magos Aegyptiorum istarum artium peritissimos a Moyse, famulo dei, fuisse superatos, cum illi quaedam mira nefandis artibus agerent, ille deo simplilorum potentia superiorem sed plane dominum deum omnium et hominem propter homines factum uentalia facere uoluit, ne esset absurdum, qui per proprium facere debuit, nasci de uirgine, a mortuis resurgere, in caelum ascendere. hoc deo qui parum putat, quid plus expectet, ignoro. Arbitror enim talia flagitari, qualia gerens hominem facere debuit. nam in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et d
Abbreviated transcription (Latin):
magistĩũ eiꝰ attin&. qͥs ñ ẽ extremus idiota. uł quę
abiecta muliercula ñ eredat animȩ in mortalitatẽ.
uitãq pꝰ morte fut᷑am Qđ apd gͣco s olim pͥmꝰ phere¬
cydes sirus cũ disputauiss& pytlagorã quẽda sannum
disputationis illius nouitate ꝑmotũ ex atletha in phy¬
losophum ũtit. Nc̃ gͦ ꝗͦd maro ait. & om̃s uidemꝰ a
sceleris uestigia nr̃i: irrita ꝑn&ua soluent formidine
t̾ras: Sed nulla inquiunt compeentib signis. tantę maie¬
statis indit̾ia claruerunt : qr larualis illa purgatio
de biliũ cura. reddita uita defunetis. si & abia consideren¬
t dõ parua sunt. Fatem qͥdem & nos talia quȩdã fecis¬
se ꝓpħas. Nam in his signis. qͥd ẽ excellentiuꝰ quã mor¬
tuos reui xisse : Fecit hoc helias: fec̾ hȩc heliseus. Nãde
magnoꝵ miraculis. utrũ &iam mortuos suscitauerint: illi
uid̾int qͥ & apuleiũ se contͣ magicarũ arciũ crimina co¬

Expanded text:
magisterium eius adtinet, quis nunc extremus idiota uel quae magisterium eius adtinet, quis nunc extremus idiota uel quae abiecta muliercula non credit animae inmortalitatem uitamque post mortem futuram? quod apud Graecos olim primus Pherecydes Syrius cum disputauisset, Pythagoram Samium disputationis illius nouitate permotum ex athleta in philosophum uertit. nunc ergo, quod Maro ait et omnes uidemus, sceleris uestigia nostri, inrita perpetua soluent formidine terras. \'Sed nulla\', inquiunt, competentibus signis tantae maiestatis indicia claruerunt, quia larualis illa purgatio, debilium curae. reddita uita defunctis, si et alii considerentur, deo parua sunt\\ fatemur quidem et nos talia quaedam fecisse prophetas. nam in his signis quid est excellentius quam mortuos reuixisse? fecit hoc Helias, fecit hoc Helisaeus; nam de magorum miraculis, utrum etiam mortuos suscitauerint, illi uiderint, qui et Apuleium se contra magicarum artium crimina co
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ assumer& ip̃sa erat om̃ibꝰ. qͥ eiꝰ participes eeᷤᷤ potue¬
rant. Maxime uͦ suȩ ĩcarnationis exẽplo id salubrit̾ ꝑsu
cȩlestes quas deos putarent. ritͦq uarios illicitoꝵ ñ sacroꝵ
so sacrilegoꝵ ambiendũ sib arbit᷑rent᷑ ad dm̃ mag̾ suꝑ¬
b ȩ quã pie ire sicꝙ angłis scĩs eis se dȩmones suꝑbiȩ̃
cognatione supponunt. S. ꝯ tam̃ ut scirent homines quã
ꝓximũ e̾eᷤ dm̃ pi&ati hominũ. ad quẽ uelut longe po¬
sitũ ꝑ int̾positas potestates ambiebant: maluit ut¬
hominẽ susciꝑe dignaret᷑. & cũ illo uniri qͦdã modo: ut
sic coaptar&ur homͦ totꝰ. quẽ ad niodũ animȩ corpꝰ excep¬
ta concreatione mutabili in qͦ nͣ conũtit᷑ ds̃: & quã uide¬
toriũ aut̃ ꝗͦd sine gr̃ã fidei q̃ ab illo ẽ. nemõ potest
uincere c̃cupiscentias uitiosas: & si quas earũ residua
ñ uicerit: uenioli remissione purgari. Quod gͦ ad

Expanded text:
nem assumeret, ipse aderat omnibus, qui ejus participes esse potuerunt. Maxime vero suae incarnationis exemplo id salubriter percoelestes quas deos putarent, ritusque varios illicitorum, non sacrorum, sed sacrilegiorum, ambiendum sibi arbitrarentur ad Deum, magis supe, qua in re pro angelis sanctis eis se daemones superbiae cognatione supponunt, scirent homines tam proximum esse deum pietati hominum, ad quem uelut longe positum per interpositas potestates ambiebant, ut hominem suscipere dignaretur et cum illo uniri quodam modo, ut ei sic coaptaretur homo totus, quem ad modum animae corpus excepta concretione mutabili, in quam non conuertitur deus et quam uidetorium autem, quod sine gratia fidei, quae ab illo est, nemo potest uincere concupiscentias uitiosas et, si qua earum residua non uicerit, ueniali remissione purgari. quod ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
& de prospero exieu dictionis eidẽ gras agant. a qͦ id se ac¬
cepisse ñ dubitant: ut qͥ głat᷑ ĩ illo glori&ur. ĩ cuiꝰ manu
quã uolebã. quãq putauerã : sꝯ legñti uł audienti cui
gratus ẽ. longus ñ est. Cui aut̃ longus ẽ: ꝑ parces eũ le¬
gat qͥ hab̾e uult cognitũ. Auẽ uͦ cognitionis eiꝰ pige
de longitudine ñ queratur. E go tam̃ dõ nr̃o grãs ago. qđ
ĩ his quattuor. libris ñ qualis ego essem cui multa desum
sed qualis ee debeat qͥ in doctrina sana id ẽ xp̃i ana. ñ
solũ sibi sed aliis &iã laborare stude: quantulacũꝙ po¬

Expanded text:
et de prospero exitu dictionis eidem gratias agant, a quo id se acet de prospero exitu dictionis eidem gratias agant, a quo id se accepisse non dubitant: ut qui gloriatur, in illo glorietur, in cujus manu quam volebam, quamque putaveram. Sed legenti vel audienti, cui gratus est, longus non est: cui autem longus est, per partes eum legat, qui habere vult cognitum; quem vero cognitionis ejus piget, de longitudine non queratur. Ego tamen Deo nostro gratias ago, quod in his quatuor libris non qualis ego essem, cui multa desunt, sed qualis esse debeat, qui in doctrina sana, id est christiana, non solum sibi, sed etiam aliis laborare studet, quantulacumque po
Abbreviated transcription (Latin):
cunt ñ ipsi dicunt: uoluntate scilic& atꝙ ope negando
podicunt. Undo contĩgit. itt homͦ disercus & malus. sertio¬
ne qͥ uertas pͣdicdur dicendũ ab alio ñ diserto sobono ipe
componat. Quod cñ fi ipse ase pso tͥdit alienĩ: ille ab
aunonaceipit suii. Cũ u bom fideles bonis fidelib banc
qui scdm̃ illa cõposite uiuunt. Si ͤut a pud populũ uł
apud qͦs lib& iã iamq dicturꝰ. siue qͦd ad populũ dicendũ. uł
ah eis qͥ uoluerint uł potuerint legñdũ ẽ. dictaturus: or&
ut in os eius d̃s cõgruũ sermonẽ dar& : quanto mag̾ orare
deb&. ut tale munꝰ accipiat. qͥ ꝓ ęt̾na hominũ salute in
u̾bo & doctͥna laborat: Illi uͦ qui ea dicturi sunt ꝙͣ ab abiis
acceꝑunt. & antequã accipiant orent ꝓeis: a qͥbꝰ accipi¬
unt ut eis d&ur ꝗͦd ꝑ eos acciꝑe uolunt: & cũ acceꝑint.
orent ut bene & ipsi ꝓferant : & illi ad qͦs ꝓferunt sumant.

Expanded text:
cunt, non ipsi dicunt, voluntate scilicet atque opere negando cunt, non ipsi dicunt, voluntate scilicet atque opere negando quod dicunt. Unde contingit ut homo disertus et malus, sermonem quo veritas praedicetur, dicendum ab alio non diserto sed bono, ipse componat; quod cum fit, ipse a seipso tradit alienum, ille ab alieno accipit suum. Cum vero boni fideles bonis fidelibus hanc opulum vel apud quoslibet jamjamque dicturus, sive quod apud populum dicendum vel ab eis qui voluerint aut potuerint legendum, est dictaturus; oretut in os ejus Deus congruum sermonem daret ; quanto magis orare debet, ut tale munus accipiat, qui pro aeterna hominum salute in verbo et doctrina laborat? Illi vero qui ea dicturi sunt quae ab aliis acceperunt, et antequam accipiant, orent pro eis a quibus accipiunt, ut eis detur quod per eos accipere volunt; et cum acceperint, orent ut bene et ipsi proferant, et illi ad quos proferunt sumant;
Abbreviated transcription (Latin):
auienũ auferunt. Uerbũ aut̃ di ñ ẽ ab eis alienũ. qͥ obtẽ¬
pant ei. Potiuꝰq ille dic̃ aliena qͥ cũ dicat bene. inute
male. Quȩcũq eni bona dicit. exꝰ excogitari uidentur
ingenio: sqeiꝰ morib aliena sunt. Eos it̃aq dix̃ ds̃ fura¬
ri ũba sua. qͥ boni uolunt uidi loqñdo q̃ dĩ sunt. cum
mali sint faciendo q̃ sua sunt : nec sane tpsi dicunt bona
quȩ dicunt᷑. si diligñter attendas. Quomͦ em̃ dicunt ub.
qđ negant facds : Non enĩ frustra de talib ait apostolus.
Confitent᷑ se nosse dm̃: factis aut̃ negant. Modo ergo
facite. qͣ aut̃ facnint facere nolite: hoc e quod ex ore
iloꝵ auditis facite : qđ in oꝑa ind&is facere nelite: Dicunt
emꝰ inꝗt d ñ faciunt. Frgo quã uis ñ faciant. dicunt tam. sed
alio loco tales arguens. hẏprocritȩ inqͥt qͥmͦ potestis bona
Loqͥ cũ sicis mali ac ꝑ hoc & ea quȩ dicune quãdo bona di¬

Expanded text:
alienum auferunt; verbum autem Dei non est ab eis alienum, qui obtemalienum auferunt; verbum autem Dei non est ab eis alienum, qui obtemperant ei: potiusque ille dicit aliena, qui cum dicat bene, vivit male. Quaecumque enim bona dicit, ejus excogitari videntur ingenio, sed ab ejus moribus aliena sunt. Eos itaque dixit Deus furari verba sua, qui boni volunt videri, loquendo quae Dei sunt; cum mali sint, faciendo quae sua sunt. Nec sane ipsi dicunt bona quae dicunt, si diligenter attendas. Quomodo enim dicunt verbis, quod negant factis? Non enim frustra de talibus ait Apostolus: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Modo ergo facite; quae autem faciunt, facere nolite; hoc est, Quod ex ore illorum auditis, facite; quod in opere videtis, facere nolite: dicunt enim, inquit, et non faciunt . Ergo quamvis non faciant, dicunt tamen. Sed alio loco tales arguens: Hypocritae, inquit, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? Ac per hoc et ea quae dicunt, quando bona di
Abbreviated transcription (Latin):
uerba in sũmisso genere sufficientia. in temꝑato splend entia.
in grandi uehementia: ueris tamen rebus quas audiri opor¬
teat adhibere : Sed qui utrũq non potest: dicat sapient̃
qͦd ñ dicit ȩloquent̃: potius qua dicat ȩloquent̃. qͦd dicit in¬
sipienter. Si aut̃e nee hoc quidẽ potest : ita cõ u̾s&ur ut ñ
solũ sibi pͣmiũ compar&. sed & p̃beat aliis exẽplũ. & sit eiꝰ
quasi copia. forna uiuendi. Sunt sane qͥdã qͥ bene ꝓnunti¬
are possunt : qͥd aut̃ pnuntient ex cogitare n possunt̃.
Quod si ab aliis sumant ȩloqn̾t̾ sapient᷑q c̃scriptũ. menic¬
rieq cõmendẽt. atꝙ ad pͦpłm ꝓferant: si eã ꝑsonã gert̃.
nͣ imꝓbe faciunt &iam Sic enĩ qd̾ ꝓfecto utile ẽ. multi
p̃dicatores ueritatis fuint : nec multi magistri si iinus¬
tieri magistri id ipsũ dicant om̃s: & non sint in eis scis mata.

Expanded text:
verba in submisso genere sufficientia, in temperato splendentia, verba in submisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia, veris tamen rebus quibus audiri oporteat adhibere? Sed qui utrumque non potest, dicat sapienter quod non dicat eloquenter, potius quam dicat eloquenter quod dicit insipienter. Si autem nec hoc quidem potest, ita conversetur, ut non solum sibi praemium comparet, sed et praebeat aliis exemplum et sit ejus quasi copia dicendi, forma vivendi. Sunt sane quidam qui bene pronare possunt, quid autem pronuntient, cogitare non possunt. Quod si ab aliis sumant eloquenter sapienterque conscriptum, memoriaeque commendent, atque ad populum proferant, si eam personam gerunt, non improprie faciunt. Sic enim, quod profecto utile est, multi praedicatores veritatis fiunt: nec multi magistri, si urei magistri idipsum dicant omnes, et non sint in eis schismata.
Abbreviated transcription (Latin):
ut adu̾sariis oppugnantib ueritatẽ. Nichil nos ꝓ ueritate
dicam: & ubi erit ꝗͥd cũ ostender& qualis e̾ẽ ep̃c debeat.
ait int̾̃ c&er̃a. Ut potens sie in doctͥna sana: & contͣdicentes
redarguere Uerbis enĩ contend̾e ẽ: non curare qͦmodo er¬
ror. ueritate tuncat᷑. Sis quomͦ tua dictio dictiomi p̃ferat᷑
alt̾ius :: Porro qͥ ñ uerbis ꝯtendit. siue sumisse. siue tẽperate
siue grandit̾ dicat: id agit uͬbis ut ueritas pateat. ueri
tas placeat. ueritas moueat. quoniã nec ipsa q̃ p̾cepti finis.
& plenitudo legis ẽ caritas. ullo modo eẽ recta potest.
si ea ꝗͣ diligunt᷑ ñ uera sꝯ falsa sunt. Sicut autẽ cuius
pulchrũ corpꝰ & deformis ẽ animꝰ. mag̃ dolendus ẽ quã
si deforme hab̾& corpꝰ. ita qͥ ȩ loqnter ea q̃ falsa sunt
dicunt. mag̃ miserandis quã si talia deformit̾ dicerent.
Quid gͦ ẽ non solũ ȩloquent᷑ uerũ etiã sapient̃ dicere: nisi

Expanded text:
oppugnantibus veritatem, nihil nos pro veritate dicamus. Et ubi erit quod cum ostenderet qualis esse episcopus debeat, ait inter caetera: Ut potens sit in doctrina sana et contradicentes redarguere ? Verbis enim contendere, est non curare quomodo error veritate vincatur, sed quomodo tua dictio dictioni praeferatur alterius. Porro qui non verbis contendit, sive submisse, sive temperate, sive granditer dicattas placeat, veritas moveat: quoniam nec ipsa quae praecepti finis et plenitudo legis est charitas, ullo modo recta esse potest, si ea quae diliguntur, non vera sed falsa sunt. Sicut autem cujus est pulchrum corpus, et deformis est animus, magis est dolendus, quam si deforme haberet corpus: ita qui eloquenter ea quae falsa sunt dicunt, magis miserandi sunt, quam si talia deformiter dicerent.Quid ergo est non solum eloquenter, verum etiam sapienter dicere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nris uerb̾q sonantib in re scilic& raptim tͥnsitoria : Cũ enĩ
lo qͥm᷑. ñdũ secundȩ qͥdem syllabȩ locꝰ ẽ: nͥ prima sonare
destiterit Q tam̃ si unꝰ assit auditor. totũ audit ꝗͦd dicimꝰ.:
&iam duos assint. tantũdẽ ambo audiunt qđ & singulis
totũ ẽ. Et si audiat multitudo silens. ñ int̾ se particulatĩ
minuunt sonos tanquã eybũ. ss om̃e qͦs sonat & omĩb totũ
e. & singulis tantũ. Itane iam nͣ illud potius ẽ in eredibile

Expanded text:
nostris verbisque sonantibus, in re scilicet raptim transitoria? Cum enim nostris verbisque sonantibus, in re scilicet raptim transitoria? Cum enim loquimur, ne secundae quidem syllabae locus est, nisi prima sonare destiterit; et tamen si unus adsit auditor, totum audit quod dicimus; et si duo adsint, tantumdem ambo audiunt quod et singulis totum est; et si audiat multitudo silens, non inter se particulatim comminuunt sonos tanquam cibos, sed omne quod sonat et omnibus totum est, et singulis totum. Itane jam non illud est potius incre
Abbreviated transcription (Latin):
drͣ uerbũ dĩ ꝑ ꝗͦd facta sunt omĩa. sic assupsisse corpꝰ ex uir¬
gine sensibꝰ apparuisse mortalibꝰ. ut in mortalitatẽ suã nõ
corruꝑit. ut ętͣnitatẽ ñ mutauerit. ut potestatẽ ñ minuerit.
ut amministrationẽ mũdi ñ deseruerit : ut a sinu patris id
a secreto ꝗͦd cũ illo. & m illo ẽ ñ recesserit. Uerbum dĩ sic
intellige ꝑ qd̾ facta sunt omĩa: ñ ut eiꝰ tnsitorie aliꝗͥd co¬
gites ex futuro pͣtitũ fieri. Man& sicuti ẽ & ubiq totꝰ ẽ
Uenit aut̃ cũ manifestat᷑. & cũ occultat᷑ abscedit. Ad est
tamꝰ siue occultũ. siue manifestum. sic̃ lux ad est oculis.
& uidentis. & oeci. S. ꝯ uidenti ad ẽ pͣsenti: ceco uͦ absenti.
Ad est uox audientib auribꝰ. ad ẽ &eiã surdis. Siꝯ illis pat&.
istoͥs lat&. Quid aut̃ mirabiliuꝰ quã id ꝗd accidit ĩ uocibus

Expanded text:
irirgine, et sensibus apparuisse mortalibus, ut immortalitatem suam non corruperit, ut aeternitatem non mutaverit, ut potestatem non minuerit, ut administrationem mundi non deseruerit, ut a sinu Patris, id est a secreto, quo cum illo et in illo est, non recesserit! 7. Verbum Dei sic intellige, per quod facta sunt omex futuro praeteritum fieri. manet, sicuti est, et ubique totum est. uenit autem, cum manifestatur, et, cum occultatur, abscedit. adest tamen siue occultum siue manifestum, sicut lux adest oculis et uidentis et caeci; sed uidenti adest praesens caeco uero absens. adest et uox audientibus auribus, adest etiam surdis; sed illis patet, istis latet. quid autem mirabilius quam id, quod accidit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sensus sine. uita e̾eᷤᷤ ñ possunt: C&eri tres sunt. Apud
se ipsos sentiunt: quãuis de olfaciendo possit utiq dubitar
De gustu aut̃ atq tactu nulla controũsia ẽ. ꝗd ea quȩ
gustamꝰ & tangimꝰ. non alibi quã in nr̃a carne sentimus.
Proinde isti tres sensus: ab hac cõsid̾atione se moueantur.
Uisus auditꝰq affert̃ mrabilẽ qͥstionẽ: aut qͦmͦ anima
sentiat ubi ñ uiuit: aut qͦmͦ uiuat ub ñi eft Negue
enĩ non nͥ in carne suaẽ. Sencit aut̃ &iã pret̾ carnem
suani. Ibi quippe sentit ubi uid&e: qr & uidere sentire est.
Ibi sentit ubi audit: qͥa & audire sentire est. Aut gͦ ibi
uiuit: ac ꝑ hoc &iam ibi ẽ. Sentit aut̃. & ubi ñ uiuit: Aut ui¬
uit: & ubi ñ ẽ  Hȩc omĩa mira sunt: &nichil horũ affirmari
sine quadã uelut absurditate potest: & de sensu loqͥm᷑ mor¬
Putamus nob de omĩpotentia dĩ incredibile aliqͥo dici cũ¬

Expanded text:
cum sensus sine vita esse non possit? 6. Caeteri tres sensus apud cum sensus sine vita esse non possit? 6. Caeteri tres sensus apud seipsos sentiunt, quamvis de olfactu utcumque possit dubitari. De gustu autem atque tactu nulla controversia est, quod ea quae gustamus et tangimus, non alibi quam in carne nostra sentimus. Proinde isti tres sensus ab hac consideratione semoveantur. Visus auditusque afferunt mirabilem quaestionem; aut quomodo anima sentiat ubi non vivit, aut quomodo vivat ubi non est. Neque enim nisi in carne sua est; sentit autem etiam praeter carnem suam. ibi quippe sentit, ubi uidet, quia et uidere sentire est; ibi sentit, ubi audit, quia et audire sentire est. aut ergo et ibi uiuit ac per hoc etiam ibi est aut sentit, et ubi non uiuit, aut uiuit, et ubi non est. haec omnia mira sunt; nihil horum sine quadam velut absurditate potest: et de sensu loquimur morputamus nobis de omnipotentia Dei incredibile dici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtiti corporis sensꝰ qͥ nec sine aninia nec sine corꝑe esse nͦ¬
possunt: qr neq sentire nͥ uiuentis. qͦd ab anina ẽ corpori
neq sine. corpore. his instrum̃tis & quasi uasis atq organis
uideam. audiam. c&erisq rebꝰ utimͣ. sentimus. Intendat hȩc
anima rationalis: & sensꝰ corpͦis ñ sensu corporis. sed ipsa
m̃te atq ratione consid̾&. Certe sentire homͦ ñ potest.
nͥ uiuat. Uiu& aut̃ in carne. antequã in morte qͥs dirima¬
tur. Quomͦ igͥ anima quȩ sunt extͣ carnẽ suã sentit Ñ
ñ nͥ in carne sua uiuit: Annon ab eiꝰ carne longissime
ñ ẽ uid̾e : cũ fit in qͥnq sensib excellentior. c&rĩs uisus.
aspectu : Uides ne quã sit hoc latebrosũ in sensu tã cons¬
picuo. qui uisus dr᷑. Attende & auditũ. Nã & ipse
foras quodãmͦ se diffũdit a carne:. Unde enĩ dicimus
foris sonat: nͥ & ibi sentiat ubi sonat: Ergo & illic
extͣ carnẽ nram̃ uiuimꝰ ansentire possum & ubi ñ iuuimꝰ:

Expanded text:
s, qui nec sine corpore nec sine anima esse possunt, quia neque sentire est nisi uiuentis, quod ab anima est corpori, neque sine corporeis instrumentis et quasi uasis atque organis uidemus, audimus ceterisque tribus utimur sensibus. intendat haec anima rationalis et sensus corporis non sensibus corporis sed ipsa mente atque ratione consideret. certe sentire homo non potest, nisi uiuat; uiuit autem in carne, antequam morte utrumque dirimatur. quo modo igitur anima, quae sunt extra carnem suam, sentit, quae non nisi in carne sua uiuit? an non ab eius carne longissime non est uidere, cum sit in quinque sensibus excellentior ceteris uisus? aspectu? Videsne quam hoc sit latebrosum in sensu tam conspicuo, qui visus dicitur? Attende et auditum. Nam et ipse se foras quodammodo diffundit a carne. Unde enim dicimus, Foris sonat, nisi ibi sentiamus ubi sonat? Ergo et illic extra carnem nostram vivimus. An sentire possumus et ubi non vivimus,
Abbreviated transcription (Latin):
His & alia deflectit. Intra corpicul ũ uagientis infantiȩ lat&: cui
par uix putat᷑ uniu̾sitas. Patitur puerilitas. annos adolescit iuuen¬
tute solidatur. Tamdiu a sedib suis ille regnator. abfuit. ad que
ad unũ corpꝰculũ totuiꝰ mũdi cura tͣnsfertur: deinde in sõnõ

Expanded text:
his et alia subnectit: Intra corpusculum uagientis infantiae latet. cui his et alia subnectit: Intra corpusculum uagientis infantiae latet. cui par uix putatur uniuersitas, patitur puerilitatis annos, adolescit, iuuentute solidatur; tam diu a sedibus suis abest ille regnator atque ad unum corpusculum totius mundi cura transfertur; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõuenient᷑ po&a dixerit int̾ uictͥtes ederas tͥ serpere.
lauros. Dicebatur gͥ quãtꝰ hycontfme ess& ornatꝰ. qͣ m&afora¬
rũ uenustas: quanta in cõꝑatione sublimitas. Iã leues. sedo¬
nesq ũsus atq ut ita dixep̃ cesurarũ modulata uariatio
tũ ad familiarẽ tuã phiylosophiam serno deflectat: quã¬
sueueras. Querebam & ꝗͥd egerit p̾ceptor ex lcyo. qͥd aca¬
denue multiplex & continuata cunctatio qͥd ille sispittator
ex porticu. quid phisicoꝵ ꝑitia. quid epicureoꝵ uoluptas
qͥd int᷑ om̃s infinita disputandi libido tũꝙ mag̃ ignora¬
ta ueritas: pꝰ qua p̃sũptũ ẽ ꝗͦd poss& agnoset dum in his
fabulatio nr̃a moraret᷑. unꝰ e multis. & quis inqͥt eͥ sapi¬
entia ad ꝓfectũ xp̃ianitatis imbutꝰ: Quis auibigua ĩ quib
hereo possit aꝑire: ddubiosq assens meos quã i ueri simili
ueritate. firmare : Stupemꝰ tacentes. Tc in hec sponte pro

Expanded text:
ut conuenienter poeta dixerit: Inter uictrices hederam tibi serpere ut conuenienter poeta dixerit: Inter uictrices hederam tibi serpere laurus. dicebatur ergo, quantus oeconomiae esset ornatus, quae metaphorarum uenustas, quanta in comparatione sublimitas; iamleues enodesque uersus atque, ut ita dixerim, caesurarum modulata uariatio. tunc ad familiarem tuam philosophiam sermo deflectit, qusueueras. quaerebamus, et quid egerit praeceptor ex Lycio, quid Academiae multiplex et continuata cunctatio, quid ille disputator ex porticu, quid physicorum peritia, quid Epicureorum uoluptas, quid inter omnes infinita disputandi libido tuncque magis ignorata ueritas, postquam praesumptum est, quod possit agnosci. 1 Dum in his confabulatio nostra remoratur, unus e multis: \'Et quis\\ inquit, est sapientia ad perfectum Christianitatis inbutus, qui ambigua, in quibus haereo, possit aperire dubiosque adsensus meos uera uel uerisimili credulitate firmare?\' stupemus tacentes. tunc in haec sponte pror
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩq docum̃tũ. ut aliꝗͥd ex ambiguis lectionibꝰ. pe¬
rite discenda ꝑ cim̃cter. Amplector gram muneris im
credit aetatẽ. Neq in merito ille sapiens prudentiȩ. studia. nullis
t̾minis neq fine concludit. quãdo ꝑmordiis suis remota uirtꝰ
numꝗͣm adõ referat᷑ adeuntib ut omĩs ꝓtinꝰ ad agnitionẽ pa¬
est oꝑe p̃ciũ cognoscere habita int̾ nos ꝓxima confabulatio¬
ne qͥbdam amic̃ cõuenientib Ad eramꝰ freqũẽ. Proferebant᷑
alic ꝓ ingeniis studiisq sententiȩ : erat tam̃ rethorica par¬
ticio. Apud agnoscentẽ loquor &iam ista paulo ante docu¬
ist. Instruebat᷑ ꝗͥd eẽt instructionis acrimonice. Quantꝰ
disponẽdi labor quȩ tͣnslationis gra. ꝗ̃ hẏconis matũ pul¬
chritudo & ꝓ ingenio nat᷑q memorię a ͬmota &iã dicen¬
di facultas. Alii fursũ po&icaᷤ int̾pretatiõnes fruentes. ne
qͥdem eloqñtię partẽ intactã. aut in honoratani reliqͥssent.

Expanded text:
iustitiaeque documentum, ut aliqua ex ambiguis lectionis peritae discenda perconter. amplector gratiam muneris credit aetatem. neque inmerito sapiens prudentiae studia nullis terminis neque fine conclusit, quando primordiis suis remota uirtus numquam adeo reseratur adeuntibus, ut omnis protinus ad agnitionem patam inter nos proxime confabulationem. quibusdam amicorum conuentibus aderamus, frequentes proferebantur illic pro ingeniis studiisque sententiae. erat tamen sermo rhetorica partitio. apud agnoscentem loquor; etiam ista paulo ante docuisti. adstruebatur, quid esset inuentionis acrimonia, quantus disponendi labor, quae translationis gratia, quae iconismatum pulchritudo et pro ingenio naturaque materiae adposita etiam dicendi facultas. alii rursum poeticam eleuabant fauentes; ne hanc quidem eloquentiae partem tacitam aut inhonoram relinquis,
Abbreviated transcription (Latin):
habentiũ. alit̃q nouarũ: Uerbum igit᷑ dĩ. idemq dĩ
fuuis patri co&ernus. eademq uirtus & sapientia dĩ
a suꝑno fine creat᷑ȩ rationalis usq ad infinũ finem
creature corꝑalis at tingens fortit̾. & disponens omĩ
suauitꝰ: pͣsens & latens ñ qua cõ elusa. nusqua discissa
nqua tumida: s sinȩ mole ubiq tota. Longe aliom
quodã qua eo qͦ creat᷑is cȩeris ad ẽ suscepie. bomine ne

Expanded text:
habentium aliterque natarum? Verbum igitur dei idemque dei habentium aliterque natarum? Verbum igitur dei idemque dei filius patri coaeternus eademque uirtus et sapientia dei a superno fine creaturae rationalis usque ad infimum finem creaturae corporalis adtingens fortiter et disponens omnia suauiter praesens et latens nusquam conclusa, nusquam discissa, nusquam tumida sed sine mole ubique tota longe alio modo quodam quam eo, quo creaturis ceteris adest, suscepit hominem seque
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ. simul &e animã suscepit & corpus. Iilud coetidie
fit ad ꝓcreandos homines: hoc semel factũ ẽ ad bban¬
dos homines. Gerũtam duarũ rerũ in corporearũ comix¬
do faciliuꝰ credi debuit: quã uniuꝰ corporeȩ. & altius¬
in corporee. Nam si anima in sua nat᷑a ñ fallit᷑ sncor¬
poream se eeᷤᷤ conpͣhendit.: multomag̃ in corporeũ est
uͣbum dĩ. ac ꝑ hoc ũbi dĩ & animȩ credibilior debuit
ẽe ꝑmixtio : quã aniniȩ & corꝑͦis. S. ꝯ hoc in nobis rosis
expiam: illud in xp̃o crede iubemur. Si aut̃ utrũꝙ nob
parit᷑ in exꝑtũ credendũ pͣciꝑet᷑: quid hoꝵ citiuꝰ credere¬
mus: Quomꝰ ñ faterem᷑ duo incorporea. quã unũ incor¬
poreũ. alt̾umq corporeũ faciliuꝰ potuisse misceri: si
tam̃ indigne ad ista mixtionis uł mixturȩ nom̃ aminte¬
tit᷑ ꝓpt̃ꝰ consu& udinẽ tẽporaliũ rerũ. longe alit̾ se

Expanded text:
corpus, simul et animam suscepit et corpus. illud cotidie corpus, simul et animam suscepit et corpus. illud cotidie fit ad procreandos homines, hoc semel factum est ad liberandos homines. uerum tamen duarum rerum incorporearum commixtio facilius credi debuit quam unius incorporeae et alterius corporeae. nam si anima in sua natura non fallatur, incorpoream se esse comprehendit; multo magis incorporeum est uerbum dei ac per hoc uerbi dei et animae credibilior debuit esse permixtio quam animae et corporis. sed hoc in nobis ipsis experimur, illud in Christo credere iubemur. pariter inexpertum credendum praeciperetur, quid horum citius crederemus? Quomodo non fateremur duo incorporea, quam unum corporeum alterumque incorporeum facilius potuisse misceri? si tamen non indigne ad ista mixtionis vel mixturae nomen admittitur, propter consuetudinem corporalium rerum, longe aliter se
Abbreviated transcription (Latin):
rasq seruauit aetatũ. qͥ sine ulla sui mutabilitate mu¬
tando contexiẽ ordinẽ scł̃oꝵ. Hoc em̃ ereuit in tẽprͣ. quod
cepit ex tẽpore. Uerbum aut̃ in pͥncipio ꝑ qd̃ facta sunt
tẽpora. tẽpꝰ elegit qͦ susciꝑ& carnẽ: non tẽpori cessit ut uer¬
teret᷑ in carnẽ. In carne quippe ds̃ homͦ accessit: ñ ds̃ ase
recessit. Sic aut̃ quidã reddi sibi rationẽ flagitant.
qͦmͦ ds̃ homini ꝑmixtꝰ sit. ut una fier& ꝑsona xp̃i: cũ
ĩ iala gͦ ꝑsona mixtura ẽ animȩ & corꝑoris. i hac ꝑso¬
na mixtura ẽ dĩ & hominis: si tam̃ recedat auditor a
c̃sudeudine corꝑũ. q solent duo liquores ita misceri. ut
neutri seruent i tegritatẽ suã: quãqͦm & in ipsis corꝑib
aeri. Lux incorrupta misc&ur. Ergo ꝑsona hominis
mixtura ẽ animȩ & corꝑis: ꝑsona aut̃ xp̃i mixtura ẽ
dĩ &hominis. Cũ em̃ u̾bũ dĩ ꝑmixtũ ẽ anime habnti

Expanded text:
rasque seruauit aetatum, qui sine ulla sui mutabilitate murasque seruauit aetatum, qui sine ulla sui mutabilitate mutando contexit ordinem saeculorum. hoc enim creuit in tempore, quod coepit ex tempore; uerbum autem in principio, per quod facta sunt tempora, tempus elegit, quo susciperet carnem, non tempori cessit, ut uerteretur in carnem; homo quippe deo accessit. non deus a se recessit. Sic autem quidam reddi sibi rationem flagitant, quo modo deus homini permixtus sit, ut una fieret persona Christi, cum in illa ergo persona mixtura est animae et corporis, in hac persona mixtura est dei et hominis, si tamen recedat auditor a consuetudine corporum, qua solent duo liquores ita misceri, ut neutrum seruet integritatem suam, quamquam et in ipsis corporibus aeri lux incorrupta misceatur. ergo persona hominis mixtura est animae et corporis, persona autem Christi mixtura est dei et hominis; cum enim uerbum dei permixtum est animae habenti
Abbreviated transcription (Latin):
hat: Quid si omp̃s homiẽ ubiq formatũ. ñ ex mat̾¬
no utero crear& : s repentinũ afferr& aspectib Quid
si uullas ex paruulo in iuuentã mutar& ȩtates: nullos cy¬
bos. nullos caꝑ& sermones. Nonne opinionẽ cõfirmar&e:
nec hominẽ uerũ suscepisse nullomͦ credetur: &. dũ omĩa
copulans utrãq naturã: ut & solita sublimar& in soli¬
tis & in solita solitis tẽperar&. Quid aut̃ nꝰ minꝰ ds̃ fac̃ in
omibꝰ creat̾ȩ nutib nͥ cõsu&udine cottidiana uiluissene
Deniq quã multã usitata calcant᷑ q̃ cõsid̾ata stupent᷑. sic̃
ipsa uis seminũ qͦs numeros hab&. quã uiuaces. quã effica¬
ces. quã latent̾ potentes. quã in paruo magna molientes
quis adeat animo: Quis ꝓmat eloqͥo: Ille igͣ sibi sine
semine oꝑatꝰ ẽ hominẽ : qui in rerũ natura sine seminib
oꝑatur & seminat. Ille in suo corꝑe numeros tẽpoꝵ m̃su¬

Expanded text:
hat. quid, si omnipotens hominem ubicumque formatum non ex materhat. quid, si omnipotens hominem ubicumque formatum non ex materno utero crearet, sed repentinum inferret aspectibus? quid, si nullas ex paruulo in iuuentam mutaret aetates, nullos cibos, nullos caperet somnos? nonne opinionem confirmaret erroris nec hominem uerum suscepisse ullo modo crederetur et, dum omnia copulans utramque naturam et solita sublimaret insolitis et insolita solitis temperaret. Quid autem non mirum deus facit in omnibus creaturae motibus, nisi consuetudine cotidiana uiluissent? denique quam multa usitata calcantur, quae considerata stupentur! sicut ipsa uis seminum quos numeros habet, quam uiuaces, quam efficaces. quam latenter potentes, quam in paruo magna molientes, quis adeat animo, quis promat eloquio? ille igitur sibi sine semine operatus est hominem, qui in rerum natura sine seminibus operatur et semina; ille in suo corpore numeros temporum mensu
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis ei largiẽ tribuens. Ipsa uirtus ꝑ iniuo laga ma¬
tris uirginea uiscera m̃bra infantis eduxͣ. quȩ p̾ea per
clausa ostia m̃bra iuuenis introduxit. Hic si ratior
qͣrit᷑ ñ erit mirabile : si exẽplũ poseit᷑. non exit singula¬
re. Demus dõ aliqͥd posse qd nos fatem̃ ĩ uestigaro non
posse. In talibus reb tota ratio facti: ẽ potentia facientis.
Iam illud qͦd in somnos soluit᷑ cibo alit᷑. & om̃s humanos
sentit affectus: hominẽ ꝑ suad& hominib hominẽ que
ñ consũpsit utiq sed assuͣpsit. Ecce sic factũ est: & tam̃
qͥdã heretici ꝑ u̾se mirando eiꝰ laudandoq uirtutẽ. nat᷑am
humanã ĩ ea ꝓrsꝰ agnoscere noluerunt. Ubi ẽ omĩs gr̃ȩ
com̃datio q̃ saluos fac̃ credentes inse: ꝓfundos thesauros
sapientiȩ & scientiȩ cõtinens. & fide imbuens m̃tẽ: quã
ad ȩt̃nã contẽplationẽ ueritatis in cõmutabilitas ꝓue¬

Expanded text:
nitatis ei largiter tribuens; ipsa uirtus per inuiolata manitatis ei largiter tribuens; ipsa uirtus per inuiolata matris uirginea uiscera membra infantis eduxit, quae postea per clausa ostia membra iuuenis introduxit. hic si ratio quaeritur, non erit mirabile; si exemplum poscitur. non erit singulare. demus deum aliquid posse, quod nos fateamur inuestigare non posse. in talibus rebus tota ratio facti est potentia facientis. Iam illud, quod in somnos soluitur et cibo alitur et omnes humanos sentit affectus, hominem persuadet hominibus, quem non consumpsit utique, sed adsumpsit. ecce sic factum est et tamen quidam haeretici peruerse mirando eius laudandoque uirtutem naturam humanam in eo prorsus agnoscere noluerunt, ubi est omnis gratiae commendatio, qua saluos facit credentes in se profundos thesauros sapientiae et scientiae continens et fide inbuens mentes, quas ad aeternam contemplationem ueritatis incommutabilis perue
Abbreviated transcription (Latin):
& singulis totũ: ita simul illud ubiq sit totũ: Non itaq
m&uendũ ẽ corpꝰculũ infantiȩ. ne ullas tantꝰ ds̃ angus¬
& apiculis dedit. quã asins & camelis: qͥ exgͣno minu¬
tissimi seminis tantã ficulneȩ arboris magnitudinẽ
creat: cũ ex magno maiorib s in om̃ĩb longe minora
nascunt᷑ : qͥ pupillã tã parua ditauit acie. ꝗͥ ꝑoculos
emicantẽ in puncto tẽprĩs cęlũ ꝓpe dimidium lustrare¬
t᷑ : qͥ ex puncto & quasi centro cerebri sensꝰ om̃s qͥnaria
insinuans magna de minimis qͥ ñ ẽ parutꝰ in paruis.
ipsa eni magnitudo uircutis eiꝰ quȩ nullas in angusto
sentit angustias. ut̾ũ uirginalẽ non ad inuentio sꝰ inddi¬
geno puerperia fecundauit. ipsã sibi amnã rationalẽ
e ꝑ eanłde &iam corpꝰ humanu totũo omĩno hono¬
nem in meliuꝰ mutandũ nullomͦ indeerius mutato co¬
aptauit. nom̃ humanitatis ab eo dignant᷑ assumens. diui¬

Expanded text:
ita illud simul ubique sit totum? 8. Non itaque metuendum est corpusculum infantiae, ne in illo tantas Deus anguset apiculis dedit quam asinis et camelis; qui ex grano minutissimo seminis tantam ficulneae arboris magnitudinem creat, cum ex multo majoribus seminibus longe minora multa nascantur; qui pupillam tam parvam ditavit acie, qua per oculos emicante, in ictu temporis coelum prope dimidium lustraretur; qui ex puncto et quasi centro cerebri, sensus omnes quinaria insinuans magna de minimis, qui non est parvus in parvis. Ipsa enim magnitudo virtutis ejus, quae nullas in angusto sentit angustias, uterum virginalem non adventitio, sed indigena puerperio fecundavit: ipsa sibi animam rationalem, per eandem etiam corpus humanum totumque omnino hominem in melius mutandum nullo modo in deterius mutata coaptauit nomen humanitatis ab eo dignanter adsumens, diui