comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orabat dicens. dñe iñu. nestatuas illis hoc pec¬
catũ. Quid gͦ huic qui diu & parua & magna
narrauerat. nisi iam suȩ citharȩ atq organi
cantus silebant: Atq ad luctũ uersi fue¬
rant. quia eos quos p̾dicando non traxerat.
amando flebat. Qd nimirũ cotidie scã eccłia
agere ñ desistit. quȩ p̾dicationis uerbũ pene
ubiq conticuisse iam conspicit. Alii namq
loqui dissimulant. alii recta audire contem¬
nunt. Sed electoꝵ mens dũ tacere canticũ p̾di-¬
cationis conspicit. gemens ac tacita ad fletus
redit. Dicat gͦ. uersa est in luctũ cithara mea.
& organũ meũ in uocẽ flentiũ. quia electus
quisq quo scẽ p̃dicationis uox siluit. damna
eccłiȩ grauiꝰ plangit. Huc usq beatus iob
describit mala quȩ ꝑtulit. hoc uͦ ex loco incipit
narrare suptiliꝰ bona quȩ fecit. Sed doloris
uerba hystorica atq allegorica expositione
transcurrimꝰ. uirtutũ uero oꝑa ex magna

Expanded text:
orabat, dicens: Domine Jesu, ne statuas illic hoc pecorabat, dicens: Domine Jesu, ne statuas illic hoc peccatum . Quid ergo buic, qui diu et parva et magna narraverat, nisi jam suae citharae atque organi cantus silebat atque in luctum versa fuerant, quia eos quos praedicando non traxerat, amando flebat? Quod nimirum quotidie sancta Ecclesia agere non desistit, quae praedicationis verbum pene ubique conticuisse jam conspicit. Alii namque loqui dissimulant, alii recta audire contemnunt. Sed electorum mens dum tacere cantum praedicationis conspicit, gemens ac tacita ad fletus redit. Dicat ergo: Versa est in luctum cithara mea, et organum meum in vocem flentium, quia electus quisque quo sanctae praedicationis vox siluit, eo damna Ecclesiae gravius plangit. Hucusque beatus Job descripsit mala quae pertulit, hoc vero ex loco incipit narrare subtilius bona quae fecit. Sed doloris verba historica atque allegorica expositione transcurrimus, virtutum vero opera ex magna
Abbreviated transcription (Latin):
ea tardioris ingenii uidentur ex ipso uitȩ
suȩ merito in quantulum se posse conspici¬
unt. exhortationis erga alios auctoritatẽ
sumunt. atq ad cȩlestem patriã qͦs ualent
trahere ñ desistunt. Sed scã ȩccłia extremis
ꝑsecutionib pressa. cũ uerba sua a reprobis
contenini considerat. amoris sui grãm ad
solũ lamentũ format: quia nimirũ deflet.
quos ex hortando trahere ñ ualet. Dicat ergo.
uersa est in luctũ cithara mea. & organum
meũ in uocẽ flentiũ. Ac si aꝑte. fateatur
dicens. pacis quidẽ meȩ tempore ꝑ alios parua
more citharȩ. ꝑ alios uͦ more organi magna
& sonora p̾dicabam. sed nunc in luctũ citha
conspicio. eos qui p̾dicationis cantũ ñ audi-¬
unt deploro. Hȩc ꝑ quosdã scã ȩccłia in fine
factura est. hȩc ꝑ quosdam in suis iã exordiis
tamen post uerba p̃dicationis dum uideret
ad iaciendos lapides conuolasse. fixis genib

Expanded text:
ea tardioris ingenii videntur, ex ipso suae ea tardioris ingenii videntur, ex ipso suae vitae merito in quantum se posse conspiciunt, exhortationis erga alios 676 auctoritatem sumunt, atque ad coelestem patriam quos valent trahere non desistunt. Sed sancta Ecclesia extremis persecutionibus pressa, cum verba sua a reprobis contemni considerat, amoris sui gratiam ad sola lamenta format, quia nimirum deflet quos exhortando trahere non valet. Dicat ergo: Versa est in luctum cithara mea, et organum meum in vocem flentium. Ac si aperte fateatur dicens: Pacis quidem meae tempore per alios parva more citharae, per alios vero more organi magna et sonora praedicabam, sed nunc in luctum citharia dum me contemni conspicio, eos qui praedicationis cantum non audiunt deploro. Haec per quosdam sancta Ecclesia in fine factura est. haec per quosdam in suis jam exordiis tamen post verba praedicationis, dum videret ad jaciendos lapides convolasse, fixis genibus
Abbreviated transcription (Latin):
ratione subsistat. Intueri intͣ hȩc egregium
predicatorẽ libet. quanta arte magisterii
fideliũ animas uelut in cithara cordas tensas.
alias ampliꝰ tendendo extendat. atq alias
a tensione sua relaxando conseruat: Aliis & enĩ
dicit. ñ in comessationib & ebritatib. non in
cubilib & impudicitiis. Et rursus ait.
mortificate menbra ur̃a quȩ sunt suꝑ terrã.
Et tam̃ p̃dicatori carissimo scribit dicens.
noli adhuc aquã bibere. sed modico uino ute¬
re ꝓpter stomacũ tuũ. & frequentes tuas in-¬
firmitates. Iulas gͥ cordas extenuando tendit.
ñe ñ tensȩ om̃imodo ñ sonent. hanc uero a
tensione temperat. ne dum plus tenditur.
seu quilibet simplices & abstinentes. pro ut
uires accipiunt. in ea ꝓximis suis canticũ
bonȩ exhortationis reddunt. Nam & pru¬
dentes quiq ad p̃dicationis fructũ sollert᷑
inuigilant. atq ut alios ad uitã ꝑtrahant.
sono magnȩ ꝑsuasionis elaborant. & qui m

Expanded text:
ratione subsistat. Intueri inter haec egregium ratione subsistat. Intueri inter haec egregium praedicatorem libet, quanta arte magisterii fidelium animas velut in cithara chordas tensas, alias amplius tendendo extenuat, atque alias a tensione sua relaxando conservat. Aliis etenim dicit: Non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et impudicitiis . Et rursus ait: Mortificate membra vestra quae sunt super terram . Et tamen praedicatori charissimo scribit, dicens: Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere, propter stomachum tuum, et frequentes tuas infirmitates . Illas ergo chordas extenuando tendit, ne non tensae omnimodo non sonent; hanc vero a tensione temperat, ne dum plus tenditur, seu quilibet simplices et abstinentes, prout vires accipiunt, in ea proximis suis canticum bonae exhortationis reddunt. Nam et prudentes quique ad praedicationis fructum solerter invigilant, atque ut alios ad vitam pertrahant, sono magnae persuasionis elaborant; et qui in
Abbreviated transcription (Latin):
las. & cithara ꝑ cordas sonat. potest ꝑ citha
designari:. Per fistulas quippe organi ora
p̃dicantium. ꝑ cordas uͦ cithare intentionẽ
recte uiuentiũ ñ inconuenienter accipimꝰ
Quȩ dũ ad uitã aliã ꝑ afflictionem carnis
tenditur. qͣsi extenuata corda in citharam
ꝑ intuentiũ ammirationẽ sonat. Siccatur¬
tiu & enĩ corda. ut congruũ in cithara cantum
IIreddat. quia & scĩ uiri castigant corpꝰ suũ.
& seruituti subiciunt. atq ab infimis ad
suꝑiora tendunt. Pensandũ qͦ ẽ qđ corda
in cithara si minꝰ tenditur ñ sonat. si ampliꝰ
raucũ sonat: quia nimirũ uirtꝰ abstinentiȩ
aut om̃ino nulla ẽ. si tantũ quisq corpꝰ ñ
edomet. quantũ ualet. aut ualde mordinata
est. si corpus atterit plusquã ualet: Per absti¬
nentiã quippe carnis uicia sunt extinguen¬
da ñ caro. & tanto quisq sibimet debet
moderamine pͣesse. ut & ad culpam caro ñ
suꝑbiat. & tam̃ ad effectũ rectitudinis in ope-¬

Expanded text:
las, et cithara per chordas sonat, potest per cithar praedicatio designari. Per fistulas quippe organi ora praedicantium, per chordas vero citharae intentionem recte viventium non inconvenienter accipimus. Quae dum adtenditur, quasi extenuata corda in cithara per intuentium admirationem sonat. Siccatur etenim chorda, ut congruum in cithara cantum reddat, quia et sancti viri castigant corpus suum, et servituti subjiciunt atque ab infimis ad superiora tenduntur. Pensandum quoque est quod chorda in cithara si minus tenditur, non sonat, si amplius, raucum sonat. Quia nimirum virtus abstinentiae aut omnino nulla est, si tantum quisque corpus non edomat quantum valet; aut valde inordinata est, si corpus atterit plus quam valet. Per abstinentiam quippe carnis vitia sunt exstinguenda, non caro; et tanto quisque sibimet debet moderamine praeesse, ut et ad culpam caro non superbiat, et tamen ad effectum rectitudinis in ope
Abbreviated transcription (Latin):
Exteriora & enĩ largiens. rem extͣ semetipsũ
p̃buit. qui autẽ fletum & compassionem
ꝓrrimo tribuit. ei aliquid etiã de semetipso
scẽ ȩccłiȩ uocib congruit. quȩ dũ afflictos
quosq ꝑ lamenta penitentiȩ conspicit. suos
ei oratione continua fletus iungit. & toti¬
Dens egeno compatitur. quotiens m̃ti
uirtutib nudatȩ. interuentionis suȩ p̾cib
opitulatur. Suꝑ afflictũ quippe compa¬
tientes plangimꝰ. quando aliena damna
nr̃a deputamꝰ. & culpas delinquentium
nr̃is mundare fletib nitimur. qđ uideli¬
cet agentes. plus plerũq nobis. quã his
ꝓ quib agitur subuenimꝰ: quia apud
passionẽ quã datũ dicimꝰ. qͥa rem qualibet
plerũq dat etiã qui ñ compatitur. nunꝙͣ
autẽ qui uere compatitur qđ necessarium
ꝓximo conspicit negat. Qua nimirum¬
ꝓpria. qui pure plangit aliena. Persecutio¬
nis gͥ ultimȩ scã ȩccłia tribulatione depre¬

Expanded text:
Exteriora etenim largiens, rem extra semetipsum Exteriora etenim largiens, rem extra semetipsum praebuit. Qui autem fletum et compassionem proximo tribuit, ei aliquid etiam de semetipso e Ecclesiae vocibus congruit: quae dum afflictos quosque per lamenta poenitentiae conspicit, suos ei oratione continua fletus jungit, et toties egeno 671 compatitur, quoties menti virtutibus nudatae interventionis suae precibus opitulatur. Super afflictum quippe compatientes plangimus, quando aliena damna nostra deputamus, et culpas delinquentium nostris mundare fletibus nitimur. Quod videlicet agentes, plus plerumque nobis quam his pro quibus agitur subvenimus, quia apud passionem quam datum dicimus, quia rem quamlibet plerumque dat etiam qui non compatitur, nunquam autem qui vere compatitur quod necessarium proximo conspicit negat. 71. propria, qui pure plangit aliena. Persecutionis igitur ultimae sancta Ecclesia tribulatione depre
Abbreviated transcription (Latin):
mopiam ferre ñ ualentib tolerabilius est
minꝰ tribuere. quã post largitatem suã ex
in opiȩ angustia murmurare. Nam ut
magna largiendi studia audientiũ mentes
accenderet. paulopost intulit dicens. hoc
autẽ dico. qui parce seminat. parce & metet
Plus autẽ ñnunquam esse dicimꝰ. compati
ex corde quã dare: quia quisqͥs ꝑfecte indi¬
genti compatitur. minꝰ estimat om̃e qđ dat.
Nisi enĩ dantis manũ bona uoluntas uince¬
ret. isdem p̾dicator egregiꝰ discipłis non
dixisset. qui ñ solũ facere. sed & uelle cȩpistis
ab anno priore. Facile quippe est in bono
oꝑe obedire etiã nolentẽ: Sed hȩc magna.
in discipłis uirtus extiterat. eos bonum qđ
illis prȩceptũ est. & ante uoluisse: Quia itaq¬
uir sc̃s apud om̃ipotentem dm̃. aliquando
maiꝰ datum nouerat m̃tis esse quã muneris.
dicat. flebam quondã suꝑ eo qui afflictꝰ erat.
& compatiebatur anima mea pauperi

Expanded text:
inopiam ferre non valentibus tolerabilius est inopiam ferre non valentibus tolerabilius est minus tribuere quam post largitatem suam ex inopiae angustia murmurare. Nam ut ad magna largiendi studia audientium mentes accenderet, paulo post intulit, dicens: Hoc autem dico: Qui parce seminat, parce et metet . Plus autem nonnunquam esse dicimus compati ex corde, quam dare, quia quisquis perfecte indigenti compatitur, minus aestimat omne quod dat. Nisi enim dantis manum bona voluntas vinceret, idem praedicator egregius discipulis non dixisset: Qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priori . Facile quippe est in bono opere obedire etiam nolentem. Sed haec magna in discipulis virtus exstiterat, eos bonum quod illis praeceptum est et ante voluisse. 70. vir sanctus apud omnipotentem Deum aliquando majus datum noverat mentis esse quam muneris, dicat: Flebam quondam super eo qui afflictus erat, et compatiebatur anima mea pauperi.
Abbreviated transcription (Latin):
licet minꝰ amasset. nisi & uulnera nostra
susciperet. nec uim nobis suȩ dilectionis
ostenderet. nisi hoc qđ a nobis tolleret. ad
tempꝰ ipse sustineret. Passibiles quippe
mortalesq nos repperit. & qui nos existere
fecit ex nichilo. reuo. care uidelicet etiã
sine sua morte potuit a passione. Sed ut
quanta esset uirtus cõpassionis ostenderet.
fieri ꝓ nobis dignatus est qđ esse noluit.
ut in semetipso temporaliter mortẽ suscipe¬
ret. quã a nobis in ꝑpetuum fugaret. An
non in diuinitatis suȩ diuitiis nobis inuisi¬
bilis ꝑmanens. miris nos potuit uirtutib
homo. foras aparere dignatus ẽ pauꝑ ds.
Unde & p̃dicator egregiꝰ. ut ad largitatis
grãm uiscera nr̃e compassionis accenderet
dixit. propter nos egenꝰ factus est cũ diues
esset. Qui si etiã dicit. ñ ut aliis sit remissio.
uobis autẽ tribulatio. hȩc ꝓcul dubio conde¬
scendendo infirmis intulit. Qm̃ quib dam

Expanded text:
licet minus amasset, nisi et vulnera nostra licet minus amasset, nisi et vulnera nostra susciperet; nec vim nobis suae dilectionis ostenderet, nisi hoc quod a nobis tolleret ad tempus ipse sustineret. Passibiles quippe mortalesque nos reperit, et qui nos existere fecit ex nihilo, revocare videlicet etiam sine sua morte potuit a passione. Sed ut quanta esset virtus compassionis ostenderet, fieri pro nobis dignatus est quod esse nos noluit, ut in semetipso temporaliter mortem susciperet, quam a nobis in perpetuum fugaret. An non in divinitatis suae divitiis nobis invisibilis permanens, miris nos potuit virtutibushomo, foras apparere dignatus est pauper Deus. Unde et praedicator egregius, ut ad largitatis gratiam viscera nostrae compassionis accenderet, dixit: Propter nos egenus factus est, cum dives esset . Qui sic etiam dicit: Non ut aliis sit remissio, vobis autem tribulatio . Haec procul dubio condescendendo infirmis intulit, quoniam quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
passioni ꝓximi ex largitate concurrere. non¬
nunquã tamen cũ exteriora quȩq abunde
ad largiendũ suppetunt. celeriꝰ dantis manꝰ
dationẽ inuenit. quã animꝰ dolorẽ. Unde
scire necesse est. quia ille ꝑfecte tribuit. qui
cũ eo qd afflicto porrigit. afflicti qͦ in se
animũ sumit. ut priꝰ in se dolentis passio¬
nem tranfferat. & tunc contra dolorem illis
ꝑ ministeriũ concurrat. Nam sepe ut prȩdi-¬
ximus largitorẽ muneris rerũ facit ab um¬
dantia. & ñ uirtus compassionis. Qui enĩ
afflicto ꝑfecte compatitur. plerũq & hoc
indigenti tribuit. in quo ipse si dederit an-
gustatur. Et tunc plena est cordis nr̃i cõpas¬
sio. cũ malũ in opiȩ pro ꝓximo suscipere ñ
metuimꝰ. ut illũ a passione. liberemꝰ. Quã
uidelicet pietatis formã mediator nobis dĩ¬
& hominũ dedit. qui cum possit nob̾ etiã
ñ moriendo concurrere. subuenire tam̃
moriendo hominib uoluit. Quia nos uide-¬

Expanded text:
io est passioni proximi ex largitate concurrere, nonnunquam tamen, cum exteriora quaeque abunde ad largiendum suppetunt, celerius dantis manus dationem invenit quam animus dolorem. Unde scire necesse est quia ille perfecte tribuit, qui cum eo quod afflicto porrigit afflicti quoque in se animum sumit, ut prius in se dolentis passionem transferat, et tunc contra dolorem illius per ministerium concurrat. Nam saepe, ut praediximus, largitorem muneris rerum facit abundantia, et non virtus compassionis. Qui enim afflicto perfecte compatitur, 670 plerumque et hoc igustatur. Et tunc est plena cordis nostri compassio, cum malum inopiae pro maximo suscipere non metuimus, ut illum a passione liberemus. Quam videlicet pietatis formam Mediator Dei et hominum nobis dedit, qui cum posset nobis etiam non moriendo concurrere, subvenire tamen moriendo hominibus voluit, quia nos vide
Abbreviated transcription (Latin):
cadentib diceret. quis infirmatur & egõ ñ
infirmor. quis scandalizatur. & ego ñ uror
Cutis gͦ denigratur. & ossa p̃caumate arescuñ.
quia dum infirmi ad iniquitatẽ prosiliunt.
fortes qͦ zeli sui igne cruciant᷑. Sequitur.¬

Expanded text:
cadentibus diceret: Quis infirmatur, et ego non cadentibus diceret: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Cutis ergo denigratur, et ossa prae caumate arescunt, quia dum infirmi ad iniquitatem prosiliunt, fortes quique zeli sui igne cruciantur, Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
re consueuerant. contra electos di postmnodũ
seuiant. qͣsi cutis ȩccłiȩ ante actȩ iusticiȩ co¬
lorem ꝑdidit. quȩ ad nigredinẽ iniquitati
uenit. Qđ ieremias etiã sub p̃cipui metalli
specie deplorat dicens. quomͦ obscuratũ est
aurũ. mutatus ẽ color optimꝰ: Peruersi
autẽ dum ab eiꝰ sacramentis exeunt. plerũq
inter reꝓbos locũ honoris sumunt. ut ipsi
contra scãm ȩccłiam ex auctoritate seuiant.
qui hanc atrociꝰ quasi sciendo contemnunt.
Unde & cum diceret. cutis mea denigrata est
addidit suꝑ me: quia hos quos priꝰ ad decorẽ
iusticiȩ qͣsi candidos habuit. post deterius
nigros portat:. Sed dum cutis ad nigredinẽ
uertitur. fortes qui in illa sunt ⁊elo fidei
contabescunt. unde apte subiungit. & ossa
mea aruerunt prȩ caumate. Sic namq &
priori tempore os fortissimũ scẽ eccłiȩ quadã
ariditate tedii Paulꝰ estuabat. cum quib dam

Expanded text:
re consueverant contra electos Dei postmodum re consueverant contra electos Dei postmodum saeviunt, quasi cutis Ecclesiae anteactae justitiae colorem perdidit, quae ad nigredinem iniquitatis venit. Quod Jeremias etiam sub praecipui metalli specie deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus ? Perversi ergo dum ab ejus sacramentis exeunt, plerumque inter reprobos locum honoris sumunt, ut ipsi contra sanctam Ecclesiam ex auctoritate saeviant, qui hanc atrocius quasi sciendo contemnunt. Unde et cum diceret: Cutis mea denigrata est, addidit, super me, quia hos quos prius ad decorem justitiae quasi candidos habuit, post deterius nigros portat. Sed cum cutis ad nigredinem vertitur, fortes qui in illa sunt zelo fidei contabescunt. Unde apte subjungit: Et ossa mea aruerunt prae caumate. Sic namque et priori tempore os fortissimum sanctae Ecclesiae quadam ariditate taedii Paulus aestuabat, cum quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
storiam pensare negligimꝰ. quia uidelicet
sermonis uirtus. patet ex pena passionis
Sed quia ut sepe iam diximꝰ. plerũq beatꝰ
iob sic narrat gesta. ut gerenda p̾nuntiet.
bene hoc sc̃ȩ ȩccłiȩ uocib congruit. quȩ
dolorẽ ꝑsecutionis ultime in infirmis grauit̾
sentit. Cũq ab illa alii ꝑcunt. ualentiores qͦq me.¬
pore cruciant᷑. Ext̾ior qͥppe. causa ciꝰ ẽ t̾rena. dispen¬
satio: int̾ior uͦ cura celestis. Cutis gͣ nomine infirmi
signant᷑. qͥminc in ea exteriori utilitati descrinunt.
ꝑossa uͭ fortes eiꝰ fig̾ati st̃. in qͥb corporiᷤ illiꝰ tota cõ¬
pago solidat᷑. Quia igitur aut ꝓuocati muneribꝰ
aut ꝑsecutionib afflcti multi inca ab statu fidoci
infirmi cadunt. eãq ipsi postquã cecideriñt
ꝑsequuntur. quid aliud quã cutis suȩ igre¬
dinem patitur. ut in ipsis postmodũ feda
appareat. in quib priꝰ pulcra uidebatur &
Dum enĩ hi qui priꝰ exteriora bene dispensa¬

Expanded text:
storiam pensare negligimus, quia videlicet sermonis virtus patet ex poena passionis. Sed quia, ut saepe jam diximus, plerumque beatus Job sic narrat gesta, ut gerenda praenuntiet, bene hoc sanctae Ecclesiae vocibus congruit, quae dolorem persecutionis ultimae in infirmis graviter sentit. Cumque ab illa alii pereunt, valentiores quique moerore cruciantur. Exterior quippe causa ejus est terrena dispensatio, interior vero cura coelestis. Cutis ergo nomine infirmi signantur, qui nunc in ea exteriori utilitati deserviunt. Per ossa vero fortes ejus figurati sunt, in quibus corporis illius tota compago solidatur. Quia igitur aut provocati muneribus, aut persecutionibus afflicti, multi in ea ab statu fidei infirmi cadunt, eamque ipsi postquam ceciderunt persequuntur, quid aliud quam cutis suae nigredinem patitur, ut in ipsis postmodum foeda appareat, in quibus prius pulchra videbatur? Dum enim hi qui prius exteriora bene dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
lumine ad se recedit: Tunc autẽ ad uerȩ
lȩticiȩ uiriditatẽ ꝑuenit. quando ꝑ ȩternȩ
contẽplationis subleuata gr̾a etiã semetipsã
transit. Sed hȩc quȩ allegoriȩ indagatione
transcurrimꝰ. oportet ut ꝑ om̃ia etiam iuxta
hystoriã teneamꝰ. Quȩ tam̃ nunc iccirco p̃te¬
reo. quia hȩc aꝑta esse legentib non ignoro.
Dieb autẽ ꝑsecutionis ultimȩ quia multi qͥ¬
ꝑeunt. & pauci sunt qui saluantur. iccirco
uir sc̃s passionis suȩ tempore. & pauca de
nobis. & multa de puersis loquitur. Unde
& mox ad eoꝵ ꝑsonam qui corruunt. uerba
conuertit. sicq sua insinuat. ut cadentib
possint congruere quȩ narrat Nam sequit᷑.¬

Expanded text:
lumine ad se recedit. Tunc vero ad verae lumine ad se recedit. Tunc vero ad verae laetitiae viriditatem pervenit, quando per aeternae contemplationis gratiam sublevata etiam semetipsam transit. Sed haec quae allegorica indagatione transcurrimus, oportet ut per omnia etiam juxta historiam teneamus. Quae tamen nunc idcirco praetereo, quia haec aperta esse legentibus non ignoro. Diebus autem persecutionis ultimae, quia multi  pauci qui salvantur; idcirco vir sanctus passionis suae tempore et pauca de bonis, et multa de perversis loquitur. Unde et mox ad eorum personam qui corruunt, verba convertit; sicque sua insinuat, ut cadentibus possint congruere quae narrat. Nam sequit
Abbreviated transcription (Latin):
conuertitur. cum ꝓtinꝰ subinferturꝰ.
mea. & possident me dies afflictionis. Electoꝵ
quippe anima nunc marcescit. quia in illa post.¬
modũ ȩterna exultatione uiridescit. Modo
eos dies afflictionis possident. quia dies leticiȩ
post sequuntur. Scriptũ quippeẽ. timenti
dm̃ bene erit in extremis. Et rursũ de ęccłia¬
dicitur. ridebit in die nouissimo. Nunc enĩ
tempꝰ afflictionis est bonis. ut sequatur eos
exultatio qnͣdoq sine tempore. Hinc ab eis
alias dicitur. humiliasti nos in loco afflictionis.
Locus namiq afflictionis ẽ. uita p̃sens. Iustigͦ
hic idest in loco afflictionis humiliati sunt.
quia in eternã uitã idest in loco gaudii subli¬
mantur. Cum uͦ marcescere animã diceret.
recte etiã p̃misit in memetipso. quia in no-¬
bismetipsis quidẽ afficitur. sed in dõ mens
nr̃a refouetur. tantoq a uiriditate gaudii
longe fit. qnͣto adhuc ab auctoris repulsa

Expanded text:
convertitur, cum protinus subinfertur: convertitur, cum protinus subinfertur: mea, et possident me dies afflictionis. - Electorum quippe anima nunc marcescit, quia in illa postmodum aeterna exsultatione viridescit. Modo eos dies afflictionis possident, quia dies laetitiae post sequuntur. Scriptum quippe est: « Timenti Dominum bene erit in extremis . » Et rursum de Eccdicitur: Ridebit in die novissimo . Nunc enim tempus afflictionis est bonis, ut sequatur eos exsultatio quandoque sine tempore. Hinc ab eis alias dicitur: Humiliasti nos in loco afflictionis . Locus namque afflictionis est vita praesens. Justi ergo hic, id est in loco afflictionis, humiliati sunt, quia in aeterna vita, id est in loco gaudii sublimantur. Cum vero marcescere animam diceret, recte etiam praemisit, In memetipso, quia in nobismetipsis quidem afficitur, sed in Deo mens nostra refovetur; tantoque a viriditate gaudii longe fit, quanto adhuc ab auctoris repulsa
Abbreviated transcription (Latin):
redigimur. quando ea quȩ ipsi quasi sũma¬
diligunt. bona tẽporalia ñ tenemꝰ. Despectis
namq suꝑnis ꝓmissionib terrena desiderant:
& si quando in eoꝵ mente aliquid de appetitu
ȩt̾nitatis oritur. suborta citiꝰ transitoria dele¬
ctatione dissipatur. Vnde & statĩ subiungit᷑.¬
Austulisti quasi uentus desiderium meum.
Fidelis quippe popłs se pati denuntiat. qđ eos
quos diligit pat dolet. Uentus gͦ desideriũ tol¬
lit. cũ res quelibet transitoria ȩternitatis appe
quippe in alto eminet. sed hanc ad cursũ flatus
impellit: Sic nimirũ sic sunt tẽporalia. iniquoꝵ
bona uelut in alto quidẽ ꝑ honoris celsitudinẽ
degere uidentur. sed ad cursũ uitȩ cotidie qͣsi
quib dam mortalitatis suȩ flatib impellunt᷑.
Salus gͦ ut nubes transit. quia puersoꝵ gła
quo alta est. fixa ñ est. Sed expletis desideriis
actibq infirmantiũ. ad electorũ uocẽ sermo

Expanded text:
redigimur, quando ea quae ipsi quasi suredigimur, quando ea quae ipsi quasi sudiligunt bona temporalia non tenemus. Despectis namque supernis promissionibus, terrena desiderant; et si quando in eorum mente aliquid de appetitu aeternitatis oritur, suborta citius transitoria 663 delectatione dissipatur. Unde et statim subjungitAbstulisti quasi ventus desiderium meum. Fidelis quippe populus se pati denuntiat, quod eos quos diligit pati dolet. Ventus ergo desiderium tollit, cum res quaelibet transitoria aeternitatis appetquippe in alto eminet, sed hanc ad cursum flatus impellit. Sic nimirum, sic sunt temporalia iniquorum bona. Velut in alto quidem per honoris celsitudinem degere videntur; sed ad cursum vitae quotidie, quasi quibusdam mortalitatis suae flatibus impelluntur. Salus ergo ut nubes transit, quia perversorum gloria, quo alta est, fixa non est. Sed expletis desideriis actibusque infirmantium, ad electorum vocem sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Quam urticȩ uel spinȩ replent. quia in cor¬
de negligentiũ prurientia terrena desideria
& punctiones pullulant uitioꝵ. Nuippe qͥa
scriptũ est. in desideriis est omnis ociosus.
Maceria lapidũ destructa erat. id est discipli-¬
na patrũ ab eiꝰ corde dissoluta. Nam quia
destructa maceria lapidũ. dissolutã esse disci¬
plinam uidit. illic ꝓtinꝰ secutus adiunxit.
qd cum uidissem. posui in corde meo. & exem¬
plo didici disciplinã. Quasi gͦ rupto muro
hostis ingreditur. cũ uel malignoꝵ spirituũ.
uel prauoꝵ hominũ ꝑsuasione callida. disci.¬
plinȩ munimina in corde dissipant᷑. Sed
cũ eiꝰdem disciplinȩ uigor in corde reproboꝵ
soluitur. ante eoꝵ oculos cuncta bonoꝵ opa
despectui habentur: nichilq esse estimant.
quicqͥd de uirtutib electoꝵ uident. Ynde
& apte subdit᷑. Redactus sum in nichili.
Apud estimationẽ quippe maloꝵ in nichilũ

Expanded text:
Quam urticae vel spinae replent, quia in corQuam urticae vel spinae replent, quia in corde negligentium prurientia terrena desideria et punctiones pullulant vitiorum, quippe quia scriptum est: In desideriis est omnis otiosus . Maceria lapidum destructa erat, id est, disciplina patrum ab ejus corde dissoluta. Nam quia destructa maceria lapidum, dissolutam esse disciplinam vidit, protinus illic secutus adjunxit: Quod cum vidissem, posui in corde meo, et exemplo didici disciplinani . Quasi rupto ergo muro hostis ingreditur, cum vel malignorum spirituum, vel pravorum hominum persuasione callida, disciplinae munimina in corde dissipantur. Sed cum ejusdem disciplinae vigor in corde reproborum solvitur, ante eorum oculos cuncta honorum opera despectui habentur, nihilque esse aestimant quidquid de virtutibus electo VERS. 15. Redactus sum in nihilum. - Apud aestimationem quippe malorum in nihilum
Abbreviated transcription (Latin):
aperitur: Quasi rupto gͦ muro. & apta ianua
suꝑ bonos mali irruunt. cũ accepta tempo¬
raliter potestate ꝑuersi. ipsa qͦ in quoꝵdã
corde destruere munimina fidi conantur.
De quib aꝑte dicatur. & ad meas miserias
deuoluti sunt. quia uidelicet priꝰ ad suas.
Nisi enĩ ꝑuerse uiuendo ad suas ante miseri¬
as caderent. nequaquã ad eas post modum
& alios suaderent. Sed post suas reprobi &
ad nr̃as miserias deuoluuntur. quando ad
ea mala in quib iam ipsi implicati sunt. etiã
quosdã nobis unitos trahunt. Potest qͦ
intelligi muri nomine. munitio disciplinȩ.
salomone attestante qui ait. ꝑ agrũ pigri
hominis transiui. & ꝑ uineã uiri stulti. &
ecce totũ repleuerant urticȩ. operuerant
suꝑficiem eiꝰ spinę. & maceria lapidũ de¬
structa erat. Per agrũ enĩ hominis piguatq
ꝑ uineã uiri stulti transire est. cuiꝰlibet uitã
negligentis inspicere. eiꝰgoꝑa considerare.

Expanded text:
aperitur? Quasi rupto ergo muro, et aperta janua, aperitur? Quasi rupto ergo muro, et aperta janua, super bonos irruunt mali, cum, accepta temporaliter potestate, perversi ipsa quoque in quorumdam corde destruere munimina fidei conantur. De quibus apte dicitur: Et ad meas miserias devoluti sunt, quia videlicet prius, ad suas. Nisi enim perverse vivendo, ad suas ante miserias caderent, nequaquam ad eas postmodum et alios suaderent. Sed post suas reprobi et ad nostras miserias devolvuntur, quando ad ea mala in quibus jam ipsi implicati sunt etiam quosdam nobis unitos trahunt. 54. Potest quoque intelligi muri nomine munitio disciplinae; Salomone attestante, qui ait: Per agrum hominis transivi et per vineam viri stulti, et ecce totum repleverant urticae, operuerant superficiem ejus spinae, et maceria lapidum destructa erat . Per agrum enim hominis pigri atque per vineam viri stulti transire est cujuslibet vitam negligentis inspicere, ejusque opera considerare.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnum auxiliũ & si adest quantũ ad or¬
dinatã ꝓuidentiam ꝓtectoris. deesse tañ
creditur quantũ ad concita uota patientis:
ianua irruerunt suꝑ me. & ad meas miserias
deuoluti sunt. Quid hoc loco muri nomine.
nisi redemptor humani generis appellat᷑
De quo ꝓ scã ȩccłiȩ ȩdificatione ꝑ ꝓphetam
dicitur: ponetur in ea murus. & ante mura¬
le. Ipse enĩ nobis murus est. qui ad corda
nr̃a ꝑtingere malignoꝵ spirituũ cursum
uetat. Qui nr̃ȩ qͦ fidi etiã ante murale
posuit. quia priꝰquã se ꝑ carnẽ ostenderet.
p̃dicatores sui mysterii ꝓphetas misit.
Recte quippe ante muralis nomine uocan¬
tur. qui dũ subsequentẽ predicauert̃ dñm¬
quasi ante murũ steterunt. Sed quasi murꝰ
rumpitur. cũ prauoꝵ ꝑsuasionib fides quȩ
in redemptore nr̃o est. in quoꝵdam corde
dissipatur. Cumq puersis in hac uita pote¬
stas tribuitur. quid aliud quã ianua erroris

Expanded text:
supernum auxilium, etsi ad est quantum ad orsupernum auxilium, etsi ad est quantum ad ordinatam providentiam 662 protectoris, deesse tamen creditur quantum ad concita vota patientis. janua irruerunt super me, et ad meas miserias devoluti sunt . Qunisi Redemptor humani generis appellatur? De quo pro sanctae Ecclesiae aedificatione per prophetam dicitur: Ponetur in ea murus et antemurale . Ipse enim nobis murus est, qui ad corda nostra pertingere malignorum spirituum cursum vetat. Qui nostrae quoque fidei etiam antemurale posuit, quia priusquam se per carnem ostenderet praedicatores sui mysterii prophetas misit. Recte quippe antemuralis nomine vocantur, quia dum subsequentem praedicaverunt Dominumquasi ante murum steterunt. Sed quasi murus rumpitur cum pravorum persuasionibus fides quae in Redemptore nostro est in quorumdam corde dissipatur. Cumque perversis in hac vita potestas tribuitur, quid aliud quam janua erroris
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i uitioꝵ rubigine urendo purgat. Stultꝰ
gͦ sapienti etiã dominando seruit. quem ad
meliorẽ statũ p̃mendo ꝓuehit. Sic ñ nunqu̾a
pupillis dominis ad disciplinȩ magisterium
serui p̃sunt. terrent. p̃munt. & feriunt. &
tam̃ esse serui nullomodo desistunt. quia ad
hoc ipsũ ordinati sunt. ut ꝓficientib dñis.
etiã feriendo famulentur. Quia gͥ mala
reꝓboꝵ bonos dum crutiant purgant. uti¬
litati iustoꝵ militat etiã potestas iniquoꝵ
Sed plerũq iusti tribulatione deprehensi.
tardam manũ subuenientis ȩstimant. cum se
psequentium immanitas paulo longiꝰ angu¬
stat. Et concita quidẽ sunt ereptoris reme-¬
dia. sed hoc qd ab ereptore citiꝰ agit᷑. dolori
tardũ uidetur : cumq adesse postulationi
auxiliũ quęritur. si uocẽ ñ statĩ sequitur.
quia desit estimatur. Unde nunc dicitur.
& ñ fuit qui ferret auxiliũ. Qua uidelicet
in uoce ipsa uis passionis exprimitur. quia

Expanded text:
omni vitiorum rubigine urendo purgat. Stultus omni vitiorum rubigine urendo purgat. Stultus ergo sapienti etiam dominando servit, quem ad meliorem statum premendo provehit. Sic nonnunquam pupillis dominis ad disciplinae magisterium servi praesunt, terrent, premunt, feriunt, et tamen esse servi nullo modo desistunt, quia ad hoc ipsum ordinati sunt, ut proficientibus dominis etiam feriendo famulentur. Quia igitur mala reproborum bonos, dum cruciant, purgant, utilitati justorum militat etiam potestas iniquorum. Sed plerumque justi tribulatione deprehensi, tardam manum subvenientis aestimant, cum se persequentium immanitas paulo longius angustat. Et concita quidem sunt ereptoris remedia, sed hoc quod ab ereptore citius agitur, dolenti tardum videtur. Cumque adesse postulationi auxilium quaeritur, si vocem non statim sequitur, quia desit aestimatur. Unde nunc dicitur: Et non fuit qui ferret auxilium. Qua videlicet in voce ipsa vis passionis exprimitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tionib illiꝰ. Iusti quippe animã gr̃a uocat.
temptatio interrogat. Et omp̃s ds electoꝵ
suoꝵ aduersarios temporaliter ꝑmittit excre¬
scere. ut ꝑ maloꝵ seuitiã. purgetur uita bo
noꝵ. Nunquã quippe dñs malos aduersus
bonos esse ꝑmitteret. nisi etiã quantũ ꝓdes¬
sent uideret. Nam dũ inusti seuiunt. iust
purgantur. Et utilitate innocentiũ militat
uitaprauoꝵ. dũ hanc & p̃mendo humiliat.
& humiliando semꝑ ad meliꝰ format. Unde
recte qͦ ꝑsalomonẽ dicitur.qui stultus est
seruiet sapienti. Et tamen sepe conspicimꝰ
sapientes subesse. staltos uͦ arcem dominii
tenere: Sapientes seruiliter obsequi. stultos
trannica elatione dominari: Quomodo gͥ
diffinitione diuinȩ sententiȩ sapienti stultꝰ
seruit. dum plerũq hunc iure temporalis
dominii cõprimit: Sed sciendũ ẽ. quia contͣ
sapientis uitã dum stultꝰ p̃minens terrorẽ
potestatis exercet. dum hunc laborib fati¬
gat. contumeliis lacerat. ꝓfecto hunc ab

Expanded text:
i. IV, 18. Justi quippe animam gratia vocat, tentatio interrogat. Et omnipotens Deus electorum suorum adversarios temporaliter permittit excrescere, ut per malorum saevitiam purgetur vita bonorum. Nunquam quippe Deus adversarios bonorum esse permitteret, nisi etiam, quantum prodessent, videret. Nam dum injusti saeviunt, justi purgantur: et utilitati innocentiae militat vita pravorum, dum hanc et premendo humiliat, et humiliando semper ad melius informat. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Qui stultus est, serviet sapienti . Et tamen saepe conspicimus sapientes subesse, stultos vero arcem dominii tenere; sapientes serviliter obsequi, stultos tyrannica elatione dominari. Quomodo igitur definitione divinae sententiae sapienti stultus servit, dum plerumque hunc jure temporalis dominii comprimit? Sed sciendum est quia contra sapientis vitam, dum stultus praeeminens terrorem potestatis exercet, dum hunc laboribus fatigat, contumeliis lacerat, profecto hunc ab
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ patientiã dolor urg et ad uocem. &
cũ dilati ꝓficiunt. metuunt. ne deficienti.
bus uirib despecti reprobentur. Sequit᷑.
sententia uetusta translatio dissonat. quia
qd̃ in hac de dõ dicitur. hoc in illa de ad¬
uersariis ac ꝑsecutorib memorat᷑. Sed
tam̃ quia hȩc noua translatio ex ebreo
nobis arabicoq eloquio cuncta ueriꝰ tans¬
fudisse phibetur. credendũ est quicquid
in ea dicitur. & oportet ut uerba illiꝰ nr̃a
expositio suptiliter rimetur. Ait ergo.¬

Expanded text:
sanctam patientiam dolor urget ad vocem, et sanctam patientiam dolor urget ad vocem, et cum dilati proficiunt, metuunt ne deficientes vacui rebus despecti reprobentur. Sed quia sententia vetus translatio dissonat, quia quod in hac de Deo dicitur, hoc in illa de adversariis ac persecutoribus memoratur. Sed tamen quia haec nova translatio ex Hebraeo nobis Arabicoque eloquio cuncta verius transfudisse perhibetur, credendum est quidquid in ea dicitur; et oportet ut verba illius nostra expositio subtiliter rimetur Eamde
Abbreviated transcription (Latin):
clamat. sed dolet se quasi ñ respici. dũ sua
uidet in tribulationib uota differri.
Alto namq consilio omp̃s ds̃. cum sc̃i eiꝰ
aduersarioꝵ ꝑsecutionib comprimunt᷑.
cũq assiduis ut liberentur int̃pellationi¬
bus clamant. differre. solet uoces petentiũ
ut merita patientiũ crescant. quatinꝰ
eo magis exaudiantur ad meritũ. quocitiꝰ
ñ exaudiuntur ad uotũ. Unde alias scri¬
ptum ẽ. ds̃ m̃s clamabo ꝑ diem. nec exau¬
dies. & nocte: Atq ipsa utilitas de exaudi
endi mora mox subditur. cum illic ꝓtinus
subinfertur. & ñ ad insipientiã michi
Ad multiplicandũ quippe scõꝵ sapientiã
ꝓficit. qđ postulata tarde ꝑcipiunt. ut ex
dilatione crescat desideriũ. ex desiderio
intellectus augeatur. intellectus uero cũ
apentur. affectus autẽ ad ꝓmerenda
cȩlestia tanto fit capax. qnͣto fuerit expe¬
ctando longanimis. Sed tamen inter hȩc

Expanded text:
clamat. Sed dolet se quasi non respici, dum sua clamat. Sed dolet se quasi non respici, dum sua videt in tribulationibus vota differri. Alto namque consilio omnipotens Deus, cum sancti ejus adversariorum persecutionibus comprimuntur, eumque assiduis ut liberentur interpellationibus clamant, differre solet voces petentium, ut merita patientium crescant, quatenus eo magis exaudiantur ad meritum, quo citius non exaudiuntur ad votum. Unde alias scriptum est: Deus meus, clamabo per diem, nec exaudieendi mora mox subditur, cum protinus subinfertur: et non ad insipientiam mihi. Ad multiplicandam itaque sanctorum sapientiam proficit, quod postulata tarde percipiunt, ut ex dilatione crescat desiderium, ex desiderio intellectus augeatur. Intellectus vero, cum aperitur. Affectus autem ad promerenda coelestia tanta fit capax, quanto fuerit exspectando longanimis. Sed tamen inter haec
Abbreviated transcription (Latin):
strictis p̾dicatorib uelut eiꝰ collũ p̾mentes.
in ea claudere iter uocis uolebant. S electi
quiq ꝑsecutionis suȩ tempore. paratiores
sunt emori quã tacere. qui dum in mortẽ
corporalit̾ corruunt. ab stultis quibq &
carnalib despecti. ac uiles ȩstimant᷑. quia
cũ uidere reꝓbi nequeunt. quȩ electi bona
spiritalit̾ teneant. quos carnaliter extingui
conspiciunt. infelices arbitrantur. Unde &
sum fauillȩ & cineri. In reꝓboꝵ quippe iudicio
scã electoꝵ ęccłia luto comꝑatur. quia tẽpo¬
raliter conculcata despicitur. Fauillȩ assimi¬
latur & cineri. quia dũ bona eiꝰ interiora
ñ uident. ad sola hanc mala ꝑuenisse esti.¬
mant. quȩ in ea ex hiberi corporalit̾ uident
cadere conspicit. optat si optinere ualeat
aduersitatis suȩ tẽpora mutari: Huiꝰ quia
oratio differtur. gemitꝰ auget᷑. Unde &¬
ꝑsecutionis suȩ tẽpore fide stat. desideriis

Expanded text:
strictis praedicatoribus, velut ejus collum prementes, strictis praedicatoribus, velut ejus collum prementes, in ea claudere iter vocis volebant. Sed electi quique persecutionis suae tempore paratiores sunt mori quam tacere. Qui dum in morte corporaliter corruunt, a stultis quibusque et carnalibus despecti ac viles aestimantur, quia cum videre reprobi nequeunt quae electi bona spiritaliter teneant, quos carnaliter exstingui conspiciunt, infelices arbitrantur. Unde et sum favillae et cineri. - In reproborum quippe judicio sancta electorum Ecclesia luto comparatur, quia temporaliter conculcata despicitur: favillae assimilatur et cineri, quia dum bona ejus interiora non vident, ad sola hanc mala pervenisse aestimant, quae in ea exhiberi corporaliter videntcadere conspicit, optat, si obtinere valeat, adversitatis suae tempora mutari. Hujus quia oratio differtur, gemitus augetur, Unde persecutionis suae tempore fide stat, desideriis
Abbreviated transcription (Latin):
cutionib operitur. pleriq fideliũ ab eius
amore seꝑantur. qui ei sedule inherere ui-¬
debantur. Dicat gͦ. in multitudine eoꝵ
consumitur uestimentũ meũ. quia dum
multi sunt qui quciant. destruuntur plu-¬
rimi. qui ei conexione amoris mherebant.
succinxerunt me. Tunicȩ quippe capitium
collũ circũdat induentis. Collũ uͦ si strin¬
gitur. uocis usus & uitalis flatꝰ necatur.
Scãm gͦ eccłiam reꝓbi qͣsi capitio tunicȩ
constringunt. quia in ea ꝑsecutionib suis.
uitã fidei & p̃dicationis uocẽ extinguere
conantur. Hoc quippe coronari ꝑsecutores
eiꝰ specialiter solent. ut ab ea ante omnia
uerbũ p̃dicationis tollant. Unde & hi qui
scẽ fidĩ primordiis resistebant. cȩsis apłis
denuntiabant dicentes. p̃cipiendo prȩcepimꝰ
uobis. ne doceretis in nomine isto. & ecce
replestis ierłm doctrina ur̃a. Corpus gͦ scȩ̃
eccłiȩ qͣsi capitio tunicȩ cinxerunt. qui con¬

Expanded text:
cutionis oboritur, plerique fidelium ab ejus cutionis oboritur, plerique fidelium ab ejus amore separantur, qui ei sedulo inhaerere videbantur. Dicat ergo: In multitudine eorum consumitur vestimentum meum, quia dum multi sunt qui cruciant, destruuntur plurimi qui ei cosuccinxerunt me. Tunicae quippe capitium collum circumdat induentis. Collum vero si stringitur, vocis usus et vitalis flatus necatur. Sanctam ergo Ecclesiam reprobi quasi capitio tunicae constringunt, quia in ea persecutionibus suis vitam fidei, et praedicationis vocem exstinguere conantur. Hoc quippe conari persecutores ejus specialiter solent, ut ab ea ante omnia verbum praedicationis tollant. Unde et hi qui sanctae fidei primordiis resistebant, caesis Apostolis denuntiabant, dicentes: Praecipiendo praecepimus vobis ne doceretis in nomine isto, et 665 ecce replestis Jerusalem doctrina vestra . Corpus ergo sanctae Ecclesiae quasi capitio tunicae cinxerant, qui con
Abbreviated transcription (Latin):
sumitur. dũ caro cruciatur. Iuxta allegorie
uero mysteriũ. uestimentũ est. scẽ ȩccłiȩ fide¬
lium uita: nam sicut tota simul ȩccłia uesti¬
mentũ .xp̃i. ita fideles quiq eiꝰdem eccłiȩ ue¬
stimenta deputantur. Si enĩ scã ȩccłia uesti¬
mentũ xp̃i ñ esset. Paulꝰ ꝓfecto ñ diceret.
ut exhiberet sibi głosam ȩccłiam. ñ habentẽ
maculã aut rugam. idest nec ꝑ peccatum ha-¬
bentẽ maculã. nec ꝑduplicitatẽ rugã. quia
& ꝑ iusticiã munda ẽ. & ꝑ simplicẽ intentio¬
nem tensa. Quȩ gͦ abluta est ne maculam.
tensa ẽ. ne habeat rugã. utiq uestis ẽ. Sicut
gͦ indumentũ xp̃i tota generaliter ȩccłia di¬
citur. sic indumentũ sunt ȩccłiȩ singuloꝵ
animȩ. quȩ ab errore conuersȩ eandẽ ȩccłiam
credendo. eamq fideliter inherendo cir-¬
cumdant. De quib eidem ȩccłiȩ ꝑ ꝓphetam
dñs dicit. uiuo ego. quia om̃ib his uelut.
ornamento uestieris. Sed cũ ꝓcella sine ꝑse¬

Expanded text:
sumitur dum caro cruciatur. Juxta allegoriae vero mysterium, vestimentum est sanctae Ecclesiae fidelium vita. Nam sicut tota simul Ecclesia vestimentum Christi, ita fideles quique ejusdem Ecclesiae vestimenta deputantur. Si enim sancta Ecclesia vestimentum Christi non esset, Paulus profecto non diceret: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam neque rugam ; id est, nec per peccatum habentem maculam, nec per duplicitatem rugam, quia et per justitiam munda est, et per simplicem intentionem tensa. Quae igitur abluta est ne habeat maculam, tensa est ne habeat rugam, utique vestis est. Sicut ergo indumentum Christi tota generaliter Ecclesia dicitur, sic indumentum sunt Ecclesiae singulorum animae, quae ab errore conversae eamdem Ecclesiam credendo eique fideliter inhaerendo circumdant. De quibus eidem Ecclesiae per prophetam Dominus dicit: Vivo ego, quia omnibus his velut ornamento vestieris . Sed cum procella saevae perse
Abbreviated transcription (Latin):
uitã głificat. & głificando confirmat dicens.
in medio nationis prauȩ & ꝑuersȩ. int̾ quos
lucetis sicut luminaria in mundo. uerbum
uitȩ continentes. Hinc ꝑ iohem angelus
ꝑgami ȩccłiȩ attestatur dicens. scio ubi ha-¬
bitas. ubi sedes est sathanȩ. & tenes nomen
meũ. & ñ negasti fidem meã. Beatus gͥ iob¬
ut ostendat cuiꝰ fortitudinis fuerit. insinu-¬
et cum quib uixit dicens. frater fui draco¬
num. & sociꝰ strutionũ. quia minus esset
qđ ipse bona ageret. nisi & ad bonitatis suȩ
cumulum ab aliis toleraret. Sequitur.¬

Expanded text:
s: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae continentes . Hinc Joannes Pergami Ecclesiae attestatur, dicens: Scio ubi habitas, ubi sedes est Satanae, et tenes nomen meum, et non negasti fidem meam . Ecce, ut ostendat cujus fortitudinis fuerit, insinuet cum quibus vixit, dicens: Frater fui draconum, et socius struthionum. Quia minus esset quod ipse bona ageret, nisi et ad bonitatis suae cumulum ab aliis mala toleraret. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
namq dñs iudaicũ popłm. & ꝓ nichilo gen-¬
tes habere uidebatur. sed postꝗͣ. incarnatus
apparuit. gentilitas quȩ ꝓsinistro habita
fuerat credidit. iudaicus uͦ popłs ad ꝑfidiam
declinauit. Sathan gͦ illi adextris stetit.
quia illũ ei popłm rapuit. qͥ dudũ dilectꝰ fuit.
Sed quia ipse iudaicus popłs. modo ꝑditus
in fine est qnͣdoq crediturus. ꝓpheta testan¬
te qui ait. reliquiȩ saluȩ fient. sathan a
dextris suis dñs remouit dicens. increpet
dñs in te sathan. Et eiꝰdem popłi liberationẽ
indicans subdit. qui elegit ierłm. Qui ni¬
mirũ popłs quia ad gehennȩ incendia ꝑfi¬
dia duce defluebat. sed dum ad fidẽ reducit᷑.
ab eodem ȩterni ignis incendio liberat᷑. statĩ
de eo illic subditur. nunquid ñ iste ẽ torris

Expanded text:
namque Dominus Judaicum populum, et pro nihilo gennamque Dominus Judaicum populum, et pro nihilo gentes habere videbatur. Sed postquam incarnatus apparuit, gentilitas quae pro sinistro habita fuerat credidit; Judaicus vero populus ad perfidiam declinavit. Satan ergo illi a dextris stetit, quia illum ei populum rapuit, qui dudum dilectus fuit. Sed quia ipse Judaicus populus, modo perditus, in fine est quandoque crediturus, propheta testante, qui ait: Reliquiae salvae fient , Satan a dextris suis Dominus removet, dicens: Increpet Dominus in te, Satan . Et ejusdem populi liberationem indicans, subdit: Quia eligit Jerusalem . Qui nimirum populus, quia ad gehennae incendia, perfidia duce, defluebat, sed 660 dum ad fidem reducitur ab eodem aeterni ignis incendio liberatur, statim de eo illic subditur: Nunquid non est iste torris
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte xp̃m negantib ꝑsecutionis aduersa
sustineret. Cum uͦ ab aliquib qͣsi fidelib
temptationẽ cruciamentoꝵ patitur. quasi
ad dexterã illi calamitates oriuntur. quia
hi qui sub xp̃i nomine militant. xp̃i in ea
nomen impugnant. Ipso enĩ locutionis usu
ꝓ dextro habere dicimur. qđ ꝓ magno pen-¬
samus. ꝓ sinistro uͦ id qd̃ despicimꝰ. Quod
⁊acharias aꝑte insinuat dicens. & ostendit
michi ĩm sacerdotẽ magnũ stantẽ coram
angło dñi. & sathan stabat a dextris eius. ut
aduer saretur er. Qui ut patentiꝰ hoc quod
p̃misit ostenderet secutꝰ adiunxit. & dixit
dñs ad sathan. Increpet dñs in te sathan.
qui elegit ierłm. Nunquid ñ est iste torris.
erutus de igne: Et m̃c indutus erat uestib
sordidis. Sordidis enĩ uestib nĩc indutꝰ est.
quia quãuis alienꝰ ab omĩ peccato. tamen
in similitudinẽ uenit carnis peccati. cui
uenienti sathan a dextris stetit Pro magno

Expanded text:
erte Christum negantibus persecutionis adversa erte Christum negantibus persecutionis adversa sustineret. Cum vero ab aliquibus quasi fidelibus tentationem cruciamentorum patitur, quasi ad dexteram illi calamitates oriuntur, quia hi qui sub Christi nomine militant, Christi in ea nomen impugnant. Ipso enim locutionis usu pro dextro habere dicimus, quod pro magno pensamus, pro sinistro vero id quod despicimus. Quod Zacharias aperte insinuat, dicens: « Et ostendit mihi Dominus sacerangelo Domini, et Satan stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei . Qui ut patentius hoc quod praemisit ostenderet, secutus adjunxit: Et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, Satan, qui elegit Jerusalem. Nunquid non est iste torris erutus de igne? Et Jesus indutus erat vestibus sordidis . Sordidis enim vestibus Jesus indutus erat, quia quamvis alienus ab omni peccato, tamen in similitudinem venit carnis peccati. Cui venienti Satan a dextris stetit. Pro magno
Abbreviated transcription (Latin):
doctorib imponit qui dicit. noli arguere
derisorem. ne oderit te: Sed si ab merepatio¬
ne iccirco reticemꝰ. quia contra nos insurgere
derisores formidamꝰ ñ iam lucra dĩ. sed nr̃a
querimꝰ. Qua in re sciendũ est. qdđ ñ nunquã
cum redarguuntur praui. deteriores existunt.
Ipsis gͦ & ñ nobis parcimꝰ. si ab eoꝵ redar¬
gutione ꝓ eoꝵ amore cessamꝰ. Unde necesse
est. ut aliqnͣdo toleremꝰ tacendo qđ sunt.
semꝑ ꝑ caritatẽ exerit ea ñnunquam ex
caritate restringit. dicat. frenũ posuit
in os meũ. Ac si aꝑte fateatur dicens.
quia in quib dam ꝓuectum ñ uidi. p̃dica¬
tionis ab eis impetũ temperaui. ut uitam
meã saltẽ ꝑ patientiã discerent. cũ uerba
tribulationib dolet. qͦd eas ab illis pati¬
mur. in quib germano amore fidebamꝰ.
calamitates meȩ. ilico surrexerunt. Ad
sinistram quippe calamitates surgerent.
si a quib libet extra religionẽ positis. & ab¬

Expanded text:
doctoribus imponit, qui dicit: Noli arguere doctoribus imponit, qui dicit: Noli arguere derisorem, ne oderit te . Sed si ab increpatione idcirco reticemus, quia contra nos insurgere derisoris odia formidamus, non jam lucra Dei, sed nostra quaerimus. Qua in re sciendum est quod nonnunquam cum redarguuntur pravi, deteriores existunt. Ipsis ergo et non nobis parcimus, si ab eorum redargutione pro eorum amore cessamus. Unde necesse est ut aliquando toleremus tacendo quod sunt, semper per charitatem exerit, ea etiam nonnunquam ex charitate restringit, dicat: Frenum posuit in os meum. Ac si aperte fateatur, dicens: Quia in quibusdam provectum non vidi praedicationis, ab eis impetum temperavi, ut vitam meam saltem per patientiam discerent, cum verba tribulationibus dolet, quod eas ab illis patimur, in quibus germano amore confidebamus. calamitates meae illico resurrexerunt. - Ad sinistram quippe calamitates surgerent, si a quibuslibet extra religionem positis et ap