comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersa conplere. nihilominus baptiza¬
ri se expetit abiohanne: Tum baptista
deuotus baptizandi sui potentia tremt̃¬
factus ait Ego ate debeo baptizari.
& tuuenis adme ͤ id .ẽ. qnm̃ ego creatu¬
ra sum tũ creator. Ego seruus. tu dñs
Ego figura: tu ueritas: At iħs ait.
sine modo Sic enim dec& nos implere
omnem iustitiã. Id .ẽ. quid nunc ista
cõmemoras: Propdsitum susceptȩ hu¬
militatis implendum. ẽ Tunc ille
qũiprȩsumere formidabat. ueloci ter
:paruit p̃raeoipientis imp̃erio:. Baptiza¬
tur ergo iħs nonsibi. sed nobis Baptiza¬
tur non ut purificetur aquis. sed uta.¬
quas ipse scĩfic&. Baptizatur nouus
homo ut noui baptismatis constituat
sacramentum: A perti sunt inquit ei
caeli. aestimo ut incaelestibus ess&
miraculum. dehis quae gerebantur
interris : sicut ait scriptura. Inquem
concupiscunt angłi prospicere. Quo¬
modo enim poterant non mirari uirtu¬
tes caelorum & dominationes cherubĩ

Expanded text:
versa complere, nihilominus baptizaversa complere, nihilominus baptizari se expetit a Joanne. Et Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? id est, quoniam ego creatura sum, tu Creator; ego servus, tu Dominus; ego figura, tu Veritas. At Jesus ait, Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam: id est, Quid nunc ista commemoras? Propositum susceptae humilitatis implendum est. Tunc ille qui praesumere formidabat, velociter paruit praecipientis imperio. tur ergo Jesus non sibi, sed nobis: baptizatur, non ut purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizatur novus homo, ut novi Baptismatis constituat sacramentum. Aperti sunt, inquit, ei coeli: aestimo ut in coelestibus esset miraculum de his quae gerebantur in terris, sicut ait Scriptura, In quem concupiscunt Angeli prospicere . Quomodo enim poterant non mirari Virtutes coelorum et Dominationes, Cherubim
Abbreviated transcription (Latin):
rio lauacri diuersorũ copiosissima
multitudo. quorũ essent tãscelera¬
ti actus uita tamꝑdita. ut eos uenera¬
bilis baptista ui pereo seminĩ compara¬
r& Inter huiusmodi homines ille uirtu¬
dedignatur humilis & quietus ad seruu¬
li sui baptismum properare Sed quid
mirum demansuetudine saluatoris.
si se ꝓph&ae sui manib inclinauit.
quise ab inimicis suis passus. ẽ. crucifi
iohannes circumstantib: turbis erupit
inuocẽ:. Ecce agnusdĩ. ecce quitollit
peccata mundi: Hoc ẽ. dicere. cessate
iam cessate ab aptismo meo. quo paeni¬
tentia suscipitur: Ecce baptista. ꝑquẽ
crimina dimit tuntur. Desinite ulte¬
rius a conseruo ur̃o baptizari uelle.
praesens.ẽ. dñs om̃ium nr̃m qui bapti¬
zat aduitam. Illum sequimini. illi
credite. ab illo lauacrũ salutis tota m̃te
supplices postulate aquo & ego ipse
baptista uester cupio baptizari: Non
rennuit quidem iħs testimonium uocis
huius. sed qui perordinem uell& uni¬

Expanded text:
rio lavacri, diversorum copiosissima rio lavacri, diversorum copiosissima multitudo, quorum essent tam scelerati actus, vita tam perdita, ut eos venerabilis Baptista vipereo semini compararet. Inter hujusmodi homines ille virtuesus, non dedignatur humilis et quietus ad servuli sui baptismum properare. Sed quid mirum de mansuetudine Salvatoris, si se Prophetae manibus inclinavit, qui se ab inimicis suis passus est crucifigiJoannes circumstantibus turbis erupit in vocem: Ecce Agnus Dei; ecce qui tollit peccata mundi : hoc est dicere, Cessate jam, cessate a baptismo meo quo poenitentia suscipitur. Ecce Baptista per quem crimina dimittuntur: desinite ulterius a conservo vestro baptizari velle. Praesens est Dominus omnium nostrum, qui baptizat ad vitam; illum sequimini, illi credite, ab illo lavacrum salutis tota mente supplices postulate, a quo et ego ipse baptista vester cupio baptizari. Non renuit quidem Jesus testimonium vocis hujus; sed qui per ordinem vellet uni
Abbreviated transcription (Latin):
ICET FRS DILECTIS SIM
de sollẽpnitate diei huius ueterũ sit
diuersa traditio. una tamen scãe
deuotionis. ẽ. fides. Etquã quã non¬
aestimant ad oratũ. alii aut̃ ad se-¬
rant eum aquas inuina mutasse. qͥdã
uero baptizatum illum aiohanne
confirment. In omnib dĩ filius cre¬
ditur. in om̃ib ẽ. nra festiuitas.
Nam quod magis utiq gentilibus &
ad orare dñm & munera offerre con¬
ceditur. gentium . ẽ. praefigurata
uocatio. Quod aquae trans formant᷑
inuinũ. religionis nrãe designatur
archanum Quoduero fluentis
iordanis baptizatur ih̃s ãquȩ nr̃o
baptis mati consecrantur. O port&
itaq carissimi utaliqua nunc derp¬
so baptis mate scĩtati urẽ prout dñs
donauerit proferamus: ut simul &
humilitatem saluatoris nr̃i. & mysteri
indeserto iohannes baptismum peni¬
tentiȩ populo peceatori: Nonquo
crimina cõmissa deler&: sed quo
emendar& errantes. Namremis¬
sio peccator̃. xp̃i gratiȩ̃ seruabatur
Confluebat ergo adiordanem deside¬

Expanded text:
icet, fratres dilectissimi, de solemnitate diei hujus veterum sit diversa traditio; una tamen sanctae devotionis est fides. Et quanquam nonaestiment adoratum; alii autem asserant eum aquas in vina mutasse; quidam vero baptizatum illum a Joanne confirment: in omnibus Dei Filius creditur, in omnibus est nostra festivitas. Nam quod Magis, utique gentilibus, et adorare Dominum, et munera offerre conceditur, Gentium est praefigurata vocatio: quod aquae transformantur in vinum, religionis nostrae designatur arcanum: quod vero fluentis Jordanis baptizatur Jesus, aquae nostro Baptismati consecrantur. Oportet itaque, charissimi, ut aliqua nunc de ipso baptismate Sanctitati vestrae, prout Dominus donaverit, proferamus; ut simul et humilitatem Salvatoris nostri, et mysterioin deserto Joannes baptismum poenitentiae populo peccatori, non quo crimina commissa deleret, sed quo emendaret errantes; nam remissio peccatorum Christi gratiae servabatur. Confluebat ergo ad Jordanem, deside
Abbreviated transcription (Latin):
tumultus pacifici sanitate sermonis
& linguȩ prudentioris arte conpe¬
scit Scĩficat ieiunum. qui consur¬
gentes insemet ipso uanarum cogita¬
tionum spinas. cuuangelico sulcan¬
te uomere. uelut quidam pectoris
sui arator excidit Scĩficat ieiuniũ.
qui inopias egenorum. proquantita¬
te substantiȩ suae miserantis manus
humanitate solatur. Ad primȩ scĩfi¬
cat ille ieumium. quiper om̃a prae¬
ceptis diuinȩ legis intentus. diaboli¬
ca acorde suo respuit temptamenta
fortes. iniudiciis iusti. in amicitia
fideles. in iniuriis patientes. in con¬
tentionib moderati. refugientes
tur piloquia. aduersus iniqua. con¬
stantes. Inconuiuiis sobrii. inuolup¬
tatibus continentes. incaritate sim¬
plices. inter subdolos cauti. condo¬
lentes tristibus. contumacibus resisten¬
tes. Insuspicionibus parci. in ter
mali loquos taciti. inter humiles
coaequa les. Si huiusmodi uirtutib
nrã uoluerimus scĩficare ieiunia. tri¬

Expanded text:
tumultus pacifici sermonis tumultus pacifici sermonis et linguae prudentioris arte compescit. Sanctificat jejunium, qui consurgentes in semetipso vanarum cogitationum spinas evangelico sulcante vomere, velut quidam pectoris sui arator, excidit. Sanctificat jejunium, qui inopias egenorum pro quantitate substantiae suae miserantis manus humanitate solatur. Apprime sanctificat ille jejunium, qui per omnia praeceptis divinae legis intentus, diabolica a corde suo respuit tentamenta.fortes, in judiciis justi, in amicitia fideles, in injuriis patientes, in contentionibus moderati, refugientes turpiloquia, adversus iniqua constantes, in conviviis sobrii, in voluptatibus continentes, in charitate simplices, inter subdolos cauti, condolentes tristibus, contumacibus resistentes, in suspicionibus parci, inter maliloquos taciti, inter humiles coaequales. Si hujusmodi virtutibus nostra voluerimus sanctificare jejunia, tri
Abbreviated transcription (Latin):
uire. prerogatiua regnandi est Tu
autẽ quihonores mundi & pctita pre¬
uaricatione ꝓmittis. necregnũ dare
posse te noueris. E cce temptator
trina iam interrogatione nihil ꝓfc̾cit
Incertus uenit: rediit incertior
Adgressusest ut probar&: reprobatꝰ
triumphum nrae salutis agnouimus.:
ieiunia nr̃a religiosis scĩficemus ob¬
scquiis. Quid autem est aliud scĩfica¬
re ieuinium. nisi iciunii causa Sc̃a
uelle iustificare. iniqua uitare: Scĩ¬
ficat ille ieiumium. cuiuscor adulatio
potentũ amicorum parentum que
grã. clientum etiam parua magnaue
munuscula a recto tramite non auer¬
tunt. S cĩficata giunium suum. cuius
iustitia pretio non uilescit Scĩficat
ille iciunium. qui flammas saciuentis
iracurdiae mansuete mentis placa¬
bilitate restinguit S cĩficat iciuniũ.
qui lasciuientes oculos turpi abaspectu
iunium. qui conuitiorũ iacula scuto
patientiae repercussa dispergit
Scĩficat iciunium. qui litigantum

Expanded text:
vire, praerogativa regnandi est: tu vire, praerogativa regnandi est: tu autem, qui honores mundi expetita praevaricatione promittis, nec regnum dare posse te noveris. Ecce, tentator, trina jam interrogatione nihil proficit; incertus venit, redit incertior; aggressus 109 est ut probaret, reprobatus triumphum nostrae salutis agnovimus, jejunia nostra religiosis sanctificemus obsequiis. Quid autem est aliud sanctificare jejunium, nisi jejunii causa sancta velle, justa facere, iniqua vitare? Sanctificat ille jejunium, cujus cor adulatio potentum amicorum parentumque gratia, clientum etiam parva magnaque munuscula a recti tramite non avertunt. Sanctificat jejunium suum, cujus justitia cor non vilescit. Sanctificat ille jejunium, qui flammas saevientis iracundiae mansuetae mentis placabilitate restinguit. Sanctificat jejunium, qui lascivientes oculos turpi ab aspectu junium, qui conviciorum jacula scuto patientiae repercussa, dispergit. Sanctificat jejunium, qui litigantium
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus flectitur. neque meis consiliis
adquiescit. Illum serpentis ore supera¬
ui. hic me etiam ipsum loquentẽ con¬
tempnit. Itcrũ stanti dño supra pinnã
templi. ait. Si filius dĩ es. mit teste
Quamtur batus hoc loquitur. qui¬
putat ei sẽposse precipitium ꝑsuadere.
aquo nihil potuit depanib impetra¬
re. Cui respordetur axp̃o Scriptũ ẽ.
rontemptabis dnm dm tuum. I dest
hoc quod suades diabole. tẽptationis
pręsumptio est: non consilium sanita¬
tis. Iactantiȩ uanitas: nonuirtutis
eemplum. In ane est enĩ om̃e miraculũ.
quod utilitatem saluti non operatur
humanae Ethac dni responsione cassa¬
tus. ostendit ci om̃a regna mundi. &
honores corum dicens. haec om̃a tibi
dabo. si procidens adorauerisme: Cui
iterum respondetur Scriptum et.
Dnm dm̃ tuũ adorabis. & ipsi soli ser¬
uies Idest quite dę mon ad orauerit.
non ci regna. sed inferna debentur.
Adorare namque dm̃ uerũ eiq ser¬

Expanded text:
tatibus flectitur, neque meis consiliis tatibus flectitur, neque meis consiliis acquiescit; illum serpentis ore superavi, hic me etiam ipsum loquentem contemnit. Iterum stanti Domino super pinnam templi ait: Si Filius Dei es, mitte te turbatus haec loquitur, cui se putat praecipitium persuadere, a quo nihil potuit de panibus impetrare. Cui respondetur a Christo: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum . Id est, hoc quod suades, diabole, tentationis praesumptio est, non consilium sanitatis, jactantiae vanitas, non virtutis exemplum; inane est enim omne miraculum, quod utilitatem saluti non operatur humanae. Et hac Domini responsione cassatus, ostendit ei omnia regna mundi et honores eorum dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me . Cui iterum respondetur: Scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Id est, qui te, daemon, adoraverit, non ei regna, sed inferna debentur. Adorare namque Deum verum eique ser
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & presumptor ille furore suo cȩ¬
catus. ait addñm. Si filiusdĩ es. dic ut la¬
pides isti panes fiant. Stultissima hȩc eiꝰ
manisque subreptio perpancmn cnĩ
uult cum temptare. qui panis est:
Aestimans escae illum penuria labo¬
rare. qui uoluntariã ꝓreferebat csuri¬
em. Cui respondit dñs Scriptum . ẽ.
non in pane tantũ uiuit homo. sedm
dia̾bole. iterum ꝑ escam supplantare
conaris: sufficiat tibi suadendo cibos
inlicitos in paradẏso adam perte fuisse
deceptum. nec esuries me umcit: nec
tuis suasionibus cedo. Uoluntas enĩ dĩ
cibus estms. uerbum dĩ mihi est ꝑfec¬
ta refectio Qua sententia reꝑcussus. U¬
iterum ut aestimo dixit diabolus.
Quid hoc rei est: Uideo illũ esurire.
& necessitatem in cononinuenio man¬
ducandi: Om̃a ut homo patitur. & om̃a
uincit ut ds̃: Adam ille. dĩ certe mani¬
bus factus. meis quondam cessit insidud
hic natus efemina. neque suis necessi¬

Expanded text:
unde et praesumptor ille furore suo caeunde et praesumptor ille furore suo caecatus ait ad Dominum: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Stultissima haec ejus inanisque subreptio: per panem eum vult tentare, qui panis est, aestimans illum escae penuria laborare, qui voluntariam perferebat esuriem. Cui respondit Dominus: Scriptum est: Non in pane tantum vivit homo, sed in diabole, iterum per escam supplantare conaris: sufficiat tibi suadendo cibos illicitos in paradiso Adam per te fuisse deceptum. Nec esuries me vincit, nec tuis suasionibus cedo, voluntas enim Dei cibus est meus: verbum Dei mihi est perfecta refectio. Qua sententia repercussus, iterum, ut aestimo, dixit diabolus: Quid hoc rei est, video illum esurire, et necessitatem non invenio manducandi; omnia ut homo patitur, et omnia vincit ut Deus. Adam ille, Dei certe manibus factus, meis quondam cessit insidiis, hic natus e femina, neque suis necessi
Abbreviated transcription (Latin):
meos conatus cuacuat. Quid agam:
quome uertam : Fortiorẽ sentio.
puto illum in regno meo uelle regnare:
nefor te ds̃ sit iste. quẽ nullũ potest
maculare delictum. Sed sids̃. eẽt. quo¬
modo indignitates partus feminei
sustiner&.: Quomodo. eẽt. cunas
pannosque contentus : Quiscredere
possit infantiae uagitus in dõ. cui non
audienti ridiculũ est dm̃ feminco lacte
nutriri : Post om̃a ecce ẽsurit: cũ utiq
esurirẽ dm̃ ratio nulla persuadeat.
Ignorabat nimirum diabolus. quia
quod xp̃m nutrimenta perferebat
infantiȩ quodque esuriebat ut homo
non erat fragilitatis corporeȩ. sed cades¬
tis grãc sacramentum. Dĩ enim filius
cui cum sempiterno patre intẽpora¬
lis constat acternitas. quicum. Suo
genitore naturaliter in passibilis
icorrupto regnat imperio.egit in
r ne nr̃a salutare mysteriũ. & ob
hoc cõmunionem mortalium subi it
passionum. ut inimicũ generis humani.
hominis certamine triumphar&.

Expanded text:
meos conatus evacuat. Quid agam? meos conatus evacuat. Quid agam? quo me convertam? Fortiorem sentio; puto illum in regno meo velle regnare, ne forte Deus sit iste, quem nullum potest maculare delictum. Sed si Deus esset, quomodo indignitates partus feminei sustineret? Quomodo esset cunis pannisque contentus? Quis credere possit infantiae vagitus in Deo? Cui non audienti ridiculum est Deum femineo lacte nutriri? Post omnia ecce esurit, cum utique esurire Deum ratio nulla persuadeat. Ignorabat nimirum diabolus, quia quod Christus nutrimenta perferebat infantiae, quodque esuriebat ut homo, non erat fragilitatis corporeae, sed coelestis gratiae sacramentum. Dei enim Filius, cui cum sempiterno Patre intemporalis constat aeternitas, qui cum suo genitore naturaliter impassibilis 108 incorrupto regnat imperio, egit in carne nostra salutare mysterium; et ob hoc communem mortalium subiit passionem, ut inimicum generis humani hominis certamine triumpharet;
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ lactioris adridet: Atque inhono¬
rem ipsius ministrantes ei angłi int̃
sidera terrasque concurrunt. & exul¬
tantes ad nuntiant quã non intellego
nouitatem: Quid hoc miraculi estꝰ
uideo quod aduertere nequeo. audio
quod sustinere non possum: Vt homo
natus. honoratur ut ds̃: A sacculis nũ¬
quam mihi hoc contigit: utquis quam
nasceretur homo. & humani uitiu
nil haber& Quȩ haec tam noua po¬
tensque generatio est: inter peccatores
& impios natus. mortali etiam dematre
ꝓgressus. purgatior cunctis nascenti¬
bus & ipso mihi caelo purior appar&.
Auaritiae in eo radix nulla consurgit.
nulla corcius pulsat inuidia. nescit eiꝰ¬
lingua mendacium. oculi eius concu¬
piscentiam non admittunt. nulla au¬
rium uoluptate mollitur. Luxuries
certe ꝑquã mihi humanum subi eci
genus. pectus eius non potest penetra¬
re: nulla illi iactantia in est. nulla
malities. Et quid plura: Nihil in co
repperio quodme delect&. Om̃s

Expanded text:
lae laetioris arridet, atque in honolae laetioris arridet, atque in honorem ipsius ministrantes ei angeli inter sidera terrasque concurrunt, et exsultantes annuntiant, quam non intelligo novitatem. Quid hoc miraculi est? Video quod advertere nequeo, audio quod sustinere non possum; ut homo natus honoratur ut Deus. A saeculis nunquam mihi hoc contigit, ut quisquam nasceretur homo, et humani vitii nihil haberet. Quae haec tam nova potensque generatio est? Inter peccatores et impios natus, mortali etiam de matre progressus, purgatior cunctis nascentibus et ipso mihi coelo purior apparet. Avaritiae in eo radix nulla consurgit, nulla cor ejus pulsat invidia, nescit lingua ejus mendacium, oculi ejus concupiscentiam non admittunt, nulla aurium voluptate mollitur; luxuries certe, per quam mihi humanum subjeci genus, pectus ejus non potest penetrare: nulla illi jactantia inest, nulla malitia. Et quid plura? Nihil in eo reperio quod me delectet; omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tus. suspicabatur eum plus.cẽ. quam
hominem Animabat itaque illum
presumere congressum partus femi¬
neus. sed terrebat uirginitas parientis
Quamuis enimxp̃m maria euȩ utiq
filia peperiss& : non tamen eum conce¬
perat deadam Cumergo uidero inimisi ui¬
cus dĩ filium tanta permiracula ꝓcrea¬
tum. uoluebat secum ut arbitror atq
admirans dicebat. Quis iste est qͥ nesci¬
enteme hunc ingressus est mundum &
noui quidem quia defemina natus ẽ.
sed nescio uinde conceptus Adstat ecce
mater. sed patrẽ inuestigare non possũ
Partum uideo sed non agnosco nascentẽ
Et quod stupori meo adcrescit in con¬
sueta lege pariendi etiam edito filio
mater &xultat utuirgo E niacet in
cunabulis paruulus. suffundit lacri¬
mis uultum. similemq: se. eẽ. morta¬
lium uagitibus prodit. E tcũ nihil
ei deinfantia desit. nulla tamen illi ẽ.
uelut in infante corruptio. Pannis
obsitus sordet. sed caclum illi radio stel¬

Expanded text:
tus, suspicabatur eum plus esse quam tus, suspicabatur eum plus esse quam hominem. Animabat itaque illum praesumere congressum partus femineus, sed terrebat virginitas parientis; quamvis enim Christum Maria, Evae utique filia, peperisset, non tamen eum conceperat de Adam. Cum ergo videret inimicus Dei Filium tanta per miracula procreatum, volvebat secum, ut 107 arbitror, atque admirans dicebat: Quis est iste qui, nesciente me, hunc ingressus est mundum? Novi quidem quia de femina natus est, sed neseio unde conceptus. Astat ecce mater, sed patrem investigare non possum. Partum video, sed non agnosco nascentem: et quod stupori meo accrescit, inconsueta lege pariendi, etiam edito filio, mater exsultat ut virgo. En jacet in cunabulis parvulus, suffundit lacrymis vultum, similemque esse mortalium vagitibus prodit; et cum nihil ei de infantia desit, nulla tamen illi est velut in infante corruptio. Pannis obsitus sordet; sed coelum illi radio stel
Abbreviated transcription (Latin):
cuuangelica tuba caecinit.
dnm ac redemptorem nr̃m
aduersus temptamenta diaboli reluc¬
tantem quidem uerbis. sed spũ dimi¬
cantem Sermone cnim certameN
agit. sed peragit maiestate uictoriã
Nec sine ingenti mysterio huiusmodi
putemus eẽ. conflictum. in quo aut
accensus diabolus inuerba prorumpit.
autrerum dñs temptatori suo uerbis
nihil ominus respondere dignatur
In his aut̃ om̃ibus nrãe salutis est ratio.¬
nobis saluator esurit. ꝓnobis loquitur.
nos in illo uincimus. quia nosei causa sumꝰ
pugnandi Nam quisambigat unigenitũ
patris cui nulla obuiare poterat creatu¬
ra ꝓillis inisse certamen quorum se carne
uestiuit: humani igitur corporis forma
hostem callidissimum prodire suasit
ad prȩlium. quẽ uerus dĩ filius ueri
hominis responsione confudit Propt̃
quod errabundus & anceps tẽptator
mollia suspensaque temptamenta
rimatur: Quia licet carnalis uiri
speciem contem plaretur in xp̃o. prȩ¬
sentia tamen diuinitatis cius concita¬

Expanded text:
evangelica tuba cecinit, Dominum ac Redemptorem nostrum adversus tentamenta diaboli reluctantem quidem verbis, sed spiritu dimicantem; sermone enim certamen agit, sed peragit majestate victoriam. Nec sine ingenti mysterio hujusmodi putemus esse conflictum, in quo aut accensus diabolus in verba prorumpit, aut rerum Dominus tentatori suo verbis nihilominus respondere dignatur. In his autem omnibus nostrae salutis est ratio.Nobis Salvator esurit: pro nobis loquitur; nos in illo vincimus, quia nos ei sumus causa pugnandi. Nam quis ambigat Unigenitum Patris, cui nulla obviare poterat creatura, pro illis iniisse certamen, quorum se carne vestivit? Humani igitur corporis forma hostem callidissimum prodire suasit ad praelium, quem verus Dei Filius veri hominis responsione confudit. Propter quod errabundus et anceps tentator mollia suspensaque tentamenta rimatur: quia licet carnalis viri speciem contemplaretur in Christo, praesentia tamen divinitatis ejus concita
Abbreviated transcription (Latin):
gestione. delectatione. consensu
Etnos cum temptamur: plerumq
indelectatione. aut etiam inconsen¬
su labimur: quia ex carnis peccato
propagati mnobis ipsis etiã gerimus
unde cortamina toleramus. Ds̃ uero
qui inutero uirginis incarnatus
in mundum sine peccato uenerat.
nil contradictionis insem& ipso
tolerabat. Temptari ergo ꝑsuggesti¬
onem potuit. sed eius mentẽ peccati
delectatio non momordit: Atque
ideo om̃is diabolica illa tẽptatio. foris
non intus fuit. Sedsi ipsum ordinem
temptationis cius aspicimus. pensãmꝰ
quanta magnitudine nos atẽptatio¬
ne liberamur: Antiquus hostis contra
primum hominem parentẽ nr̃m in¬
tribus sẽ temptationibus erexit: qͥa
subdidit. Exgula quippe temptauit.
cum cibum ligni uetitum ostendit.¬
atque ad comedendũ suasit Exuana
aut̃ gła temptauit cũ dicer&: eritis sic̃
dii Et ex prouectus auaritia tẽpta¬
uit cũ dicer&: scientes bonũ & malũ
Auaritia cnim nonsolum pecuniae . c̃.¬

Expanded text:
gestione, delectatione, consensu, gestione, delectatione, consensu, et nos cum tentamur, plerumque in dilectione, aut etiam in consensu labimur, quia de carnis peccato propagati in nobis ipsis etiam gerimus, unde certamina toleramus. Deus vero, qui in utero virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat, tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio feris non intus fuit; sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus, quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem, parentem tribus se temptationibus erexit; quiasubdidit. Ex gula quippe temptavit, cum cibum ligni atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tentavit cum diceret: Eritis sicut dii . Et ex provectu avaritiae tentavit cum diceret: Scientes bonum et malum. Avaritia enim non solum pecuniae
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit in somnis ioseph dicens. Surge
& accipe puerum & matrẽ eius: & fuge
in aegyptum & esto ibiusq dũdicã tibi
Futurum est enĩ: ut herodes quaerat
puerũ adꝑdendũ eum. Etrłq¬

Expanded text:
apparuit Joseph in somnis dicens: Surge, et accipe puerum et matrem ejus, et fuge in Aegyptum, et esto ibi usquedum dicam tibi: Futurum est enim, ut Haerodes quaerat puerum ad perdendum eum
Abbreviated transcription (Latin):
clectos nimirum ex gentibus ostendit.
qui quasi centenario militiȩ stipati
uirtutũ spiritalium sunt: sed ꝑfectio¬
ne sublimes nihilque ad ñõ terrenũ.
sedsola acterne salutis gaudia sibi
suisque requirunt. Numcrus enim
centenarius quia leua transfer tur
ad dex terã. in caelestis uitae significa¬
tione poni consueuit. Unde est quod
archa noȩ centum annis fabricatur.
abraham centenarius filium ꝓmissio¬
nis accepit. S aeuit isaac. & inuenit
in ipso anno centuplum: Atrium ta¬
bernaculi centum cubitis longum.ẽ.:
miscłia & iudicium cantatur
Etectera. huiusmodi. Talis ergo meri¬
ti uiri ꝓhis necesse est dnõ supplicent.
qui adhuc spũ seruitutis intimore
premuntur. quatinus eis paulatim
adsublimiora ꝓuectis. ꝑfecta dilectio
foras mittat timorem

Expanded text:
electos nimirum ex gentibus ostendit, electos nimirum ex gentibus ostendit, qui quasi centurio militia stipati virtutum spiritualium sunt, sed perfectione sublimes nihilque a Domino terrenum, sed sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requirunt. Numerus enim centenarius, qui de laeva transfertur ad dexteram, in coelestis vitae significatione poni consuevit. Unde est quod arca Noe centum annis fabricatur. Abraham centenarius filium promissionis accepit: sevit Isaac, et invenit in ipso anno centuplum : atrium tabernaculi centum cubitos longum est . Misericordia et judicium cantatur , et caetera hujusmodi. Talis ergo meriti viri, pro his necesse est Domino supplicent, quia adhuc spiritu servitutis in timore premuntur, quatenus eis paulatim ad sublimiora provectis, perfecta dilectio foras mittit timorem
Abbreviated transcription (Latin):
tibusse. turbis dixit: Amen di couo¬
bis. nec inisrł tantam fidem in ueni
Non de omĩbus retro patriarchis & ꝓ¬
ph& is. sed de presentis eui loquitur
hominibus quib: ideo centurionis
fides ante fertur. quia illi legis
prophetarumque monitis cdocti
hic aut nemine docente sponte cre¬
adit E treuersi quimissi fuerant do¬
num. inuenerunt seruum qui langue¬
ps sanum. Probatur fides dñi. & serui
sinitas roboratur ꝑ otest ergo meritũ
anĩ &iam famulis suffragari. non solũ
qdci merito: sed ctiam studio discipli¬
Nac Plenius sane haec explicat mathe¬
us. quod dicente dño centurioni. uade
&sicut credidisti fiat tibi Et sanatusc̃.
puer &x illa hora. S edbeati lucȩ moris
e&t : qusplene uiderit ab aliis cuuange¬
lstis exposita breuiare uel &iam deit¬
dustria preterire. Quaeuero abeid
omissa breuiter cognouerit. ad tacta
delucidare sollercius Mysticȩ ut dixi
enturio cuius fides hisraheli prefertur.

Expanded text:
tibus se turbis dixit: Amen dico votibus se turbis dixit: Amen dico vobis, nec in Israel tantam fidem inveni. » Non de omnibus retro patriarchis et prophetis, sed de praesentis aevi loquitur hominibus, quibus ideo centurionis fides antefertur, quia illi legis prophetarumque monitis edocti, hic autem nemine docente sponte credidit. « Et reversi qui missi fuerant domum, invenerunt servum qui languerat sanum. » Probatur fides Domini, et servi sanitas roboratur. Potest ergo meritum Domini etiam famulis suffragari, non solum fidei merito, sed etiam studio disciplinae. Plenius sane haec explicat Matthaeus, quod dicente Domino centurioni: « Vade, et sicut credidisti fiat tibi; sanatus est puer ex illa hora. » Sed beato Lucae moris est, quae plene viderit ab aliis Evangelistis exposita breviare, vel etiam de industria praeterire: quae vero ab eis commissa breviter cognoverit, attactu dilucidare solertius. Mystice ut dixi centurio, cujus fides Israeli praefertur,
Abbreviated transcription (Latin):
crant uel infirmitates corporũ. uel
fortitudinss contrariȩ. quibus ad debi¬
litatẽ homo sepe conceditur & uerbo
dñĩ & ministris angłorum Aliter.
Milites & serui quicenturioni oboedi¬
unt uir tutessunt naturales. quarum
nonminimam copiam multi ad dñm
uenientes secũ deferunt. dequibus in
cornelii centurionis laude dr̃. quia
erat uir iustus & timens dm̃ cum om̃i
domo sua. faciens elemosynas plebi
& de pretans dm̃ semper Quo audito
iħs. miratus est. Miratus est qđ uidit
centurionem: intellegere suã maiesta¬
tem: Sed quis in illo fecerat ipsam fidẽ
uel intellegentiam. nisi ille qui eam
mirabatur : Quod & si alius cã feciss&
quid miraretur qui prescius erat :
Notandum ergo quia quod mirat᷑ dñs
nobis mirandum. ẽc̃. significat. quib
adhuc opus est sic moneri. Om̃s enim
tales motus cum dedõ dicuntur. non
perturbati animi signasunt sed do¬
centis magistri: Et conuersus sequen¬

Expanded text:
sunt vel infirmitates corporum vel sunt vel infirmitates corporum vel fortitudines contrariae, quibus ad debilitatem homo saepe conceditur, et verbo Domini et ministeriis angelorum. Aliter, milites et servi, qui centurioni obediunt, virtutes sunt naturales, quarum non minimam copiam multi ad Dominum venientes secum deferunt, de quibus in Cornelii centurionis laude dicitur: « Quia erat vir justus, et timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosynas plebi, et deprecans Deum semper . » « Quo audito, Jesus miratus est. » Miratus est quod vidit centurionem suam intelligere majestatem. Sed quis in illo fecerat ipsam fidem vel intelligentiam, nisi ipse qui eam mirabatur. Quod etsi alius eam fecisset, quid miraretur qui praescius erat? Notandum ergo, quia quod miratur Dominus, nobis mirandum esse significat, quibus adhuc opus est sic moneri. Omnes enim tales motus cum de Deo dicuntur, non perturbati animi signa sunt, sed docentis magistri. « Et conversus, sequen
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã ualemus. Sed quicumque
passiones nr̃ae seruitutis agnouimus.
ad residentẽ in dextera patris. iã per
fidem accedere debemus: Iam senio¬
res iudȩorum mittere. hoc est summos
eccłae uiros quinos ad dñm praccesse¬
rint suppliciter obsecrando. patronos
adquirere . qui nobis testimonium
reddentes quod diligamus eccłam.
& quantum innobis est aedificare
& sanabitur puerms: Magna fides
centurionis. quia uerbis opus inxp̃o
confitetur & nrãe sanationes accom¬
hominem se & potestati uel tribuni
uel presidis subditũ dicit. imperare
tamen posse minoribus ut subaudit᷑
cum multo magis qui ds̃ sit & suꝑ om̃a
potens innumeram uirtutis angłie
q̃ adimpcrata obtemper&. habere
militiam: Et dico huic uade &uadit.
& alio ueni & uenit . & seruo mco fachos
& facit uult ostendere dnm quoque
nonper aduentum tantum corporis.
sed per angłorum mynisteria pos se
implere quoduellos. Repellen de enĩ

Expanded text:
nequaquam valemus, sed quicunque nequaquam valemus, sed quicunque passiones nostrae servitutis agnovimus, ad residentem in dextera Patris jam per fidem accedere debemus, jam seniores Judaeorum mittere, hoc est, summos Ecclesiae viros, qui nos ad Dominum praecesserunt, suppliciter obsecrando patronos acquirere, qui nobis testimonium reddentes, quod diligamus Ecclesiam, et quantum in nobis est, aedifet sanabitur puer meus. » Magna fides centurionis, qua verbis opus in Christo confitetur, et nostrae sanationis accomHominem se et potestati, vel tribuni, vel praesidis subditum dicit, imperare tamen posse minoribus: ut subaudiatur eum multo magis, qui Deus sit, et super omnia potens, innumeram virtutis angelicae, quae ad imperata obtemperet, habere militiam. « Et dico huic: Vade, et vadit; et alii: Veni, et venit; et servo meo: Fac hoc, et facit. » Vult ostendere Dominum quoque non per adventum tantum corporis, sed per angelorum ministeria posse implere quod vellet. Repellendae enim
Abbreviated transcription (Latin):
pitur: ut licentia facinoris aeternae
opus impleat uoluntatis Unde omis
ordo rerum gestarum quem plenissimae
fidelium est accipiendus auditu. ut salua
fide actionum quae tempore dominicȩ
passionis impletȩsunt intelligamus non
solum remissionem peccatorũ inxp̃o
conpletam. sed etiam formam iustitiȩ
esse propositam.

Expanded text:
pitur: ut licentia facinoris aeternae pitur: ut licentia facinoris aeternae opus impleat voluntatis. Unde omnis ordo rerum gestarum, quem plenissime fidelium est accipiendus auditu, ut salva 242 fide actionum, quae tempore Dominicae passionis impletae sunt, intelligamus non solum remissionem peccatorum in Christo completam, sed etiam formam justitiae esse propositam.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. qui non solum corporeis infirmita¬
tibus medebatur. sed etiam uulnera de¬
bilium curabat animarum. dicens para¬
lytico sanato. Constans esto fili. remissa
sunt tibi pec cata tua. Dicens & oblatȩ
sibi adulterȩ.Nec egote dampnabo. uade
& amodo noli peccare utper omnia
opera sua ostender& inillo aduentu suo
saluatorem sẽ mundi uenisse non iudicẽ:
a quo intellectu alienatusimpius tradi¬
tor insurrexit insem& ipsum noniudicio
poenitentis. sed furore pereuntis. Vtqui
uitae auctorem interfectorib uendi¬
diss&. in augmento dampnationis suae.
etiã moriendo peccar&. Quod ergo falsi
testes. quod cruenti principes. quod im
ignauia pracsidis & famulatu imperitȩ
cohortis egerunt. & de testandũ uniuer¬
sis saeculis & amplectendum fuit Crux
enim dni sicut iudaeoꝵ erat mente crude¬
lis. ita est incrucifixi uirtute mirabilis.
Furit in unum populus & miscretur om̃iũ
xp̃s: quod sȩuitia infertur. potestate susci¬

Expanded text:
Christi, qui non solum corporeis infirmitaChristi, qui non solum corporeis infirmitatibus medebatur, sed etiam vulnera debilium curabat animarum, dicens paralytico: Constans esto, fili, remissa sunt tibi peccata tua ; dicens et oblatae sibi adulterae: Nec ego te condemnabo, vade et amplius noli peccare ; ut per omnia opera sua ostenderet, in illo adventu suo salvatorem mundi se venisse, non judicem. A quo intellectu alienatus impius traditor, insurrexit in semetipsum, non judicio poenitentis, sed furore pereuntis: ut qui vitae auctorem interfectoribus vendidisset, in augmentum damnationis suae etiam moriendo peccaret. CAP. V. Quod ergo falsi testes, quod cruenti principes, quod impignavi praesidis et famulatu imperitae cohortis egerunt, et detestandum universis saeculis, et amplectendum fuit. Crux enim Domini, sicut in Judaeorum erat mente crudelis, ita est in Crucifixi virtute mirabilis. Furit in unum populus, et miseretur omnium Christus. Quod saevitia infertur, voluntate susci
Abbreviated transcription (Latin):
non enim sciunt quid faciunt: Decuius
utique orationis potentia fuit. ut pre¬
dicatio apłi p&ri ex eis quidixerunt
sanguis huius supernos & super filios
nros : multorum ad paenitentiã corda
conuerter&: ut uno die baptiz arentur
torum iam proeo mori. quempoposce¬
rant crucifigi: Adhanc indulgentiam
traditor iudas ꝑuenire non potuit.
qnm̃ perditionis filius cui diabolus sta¬
bat ad extris. prius indesperatione tran¬
sit. quam sacramentds generalis redemp¬
tionis xp̃s impler&. Nam mortuo pro
etiam hic consequi remedium. si nonfesti¬
nass& ad laqueum. Sed maligno cordi
& nunc furtis fraudium dedito. nunc
parricidalib commerciis occupato
Nihilumquam documentorũ miscđiae
saluatoris insederat. nec piis acceperat
auribus dñi uerba dicentis. non ueni
uocare iustos. sed peccatores E tuenit
filius hominis quaerere. & saluare quod
perierat. Nec intellexerat clementiam

Expanded text:
quia nesciunt quid faciunt . De cujus quia nesciunt quid faciunt . De cujus utique orationis potentia fuit, ut praedicatio Petri apostoli, ex iis qui dixerunt: Sanguis illius super nos et super filios nostros , multorum ad poenitentiam corda converteret, et uno die baptizarentur atorum jam pro eo mori quem poposcerant crucifigi. CAP. IV. Ad hanc indulgentiam traditor Judas pervenire non potuit: quoniam perditionis filius, cui diabolus stabat a dextris , prius in desperationem transiit, quam sacramentum generalis redemptionis Christus impleret. Nam mortuo pro forte hic consequi remedium, si non festinasset ad laqueum. Sed maligno cordi, et nunc furti fraudibus dedito, nunc parricidalibus commerciis occupato, nihil umquam documentorum misericordiae Salvatoris insederat. Impiis acceptaverat auribus Domini verba dicentis: Non veni vocare justos, sed peccatores ; et: Filius hominis venit quaerere et salvare quod perierat ; nec intellexerat clementiam
Abbreviated transcription (Latin):
mortifere praeuaricationis ab soluera.
sȩuienti diabolo potentiam suae maies¬
tatis occuluit. & infirmitatem nrãe
humilitatis obiecit. Sienim crudelis
& superbus inmicus consilium miscđiȩ
dĩ nosse potuisset. iudacorũ animos
mansue tudine potius temperare. quã
iniustis odiis studuiss& accendere. ne
omnium captiuorum amit ter& scrui¬
tutem: dumnihil sibi debentis ꝑsequitꝰ
libertatem: Fefellit ergo illum maligni¬
tas sua. intulit supplicium filio dĩ. qđ
cuncus filiis hominum inremedium
uerteretur. Fudit sanguinem iustum.
quire conciliando mundo. & prȩmium
ess& & poculum. Suscepit dñs quod
scđm propositum suae uoluntatis clegit.
Admisit in se impias furentium manus.
quaedum proprio incumbunt sceleri.
famulatȩ sunt redemptori: Cuiusctiã
circa interfectores suos tanta erat pie¬
tatis affectio. ut decruce supplicans
patri nonse uindicari. sed illis postula¬
r& ignoscidicens. Pater dimitte illis.

Expanded text:
mortiferae praevaricationis absolveret, et mortiferae praevaricationis absolveret, et saevienti diabolo potentiam suae majestatis occuluit, et infirmitatem nostrae humilitatis objecit. Si enim crudelis et superbus inimicus consilium misericordiae Dei nosse potuisset, Judaeorum animos mansuetudine potius temperare, quam injustis odiis studuisset accendere; ne omnium captivorum amitteret servitutem, dum nihil sibi debentis persequitur libertatem. Fefellit ergo illum malignitas sua: intulit supplicium Filio Dei, quod cunctis filiis hominum in remedium verteretur. Fudit sanguinem justum, qui reconciliando mundo et pretium esset et poculum. Suscepit Dominus, quod propositum suae voluntatis elegit. Admisit in se impias manus furentium, quae dum proprio incumbunt sceleri, famulatae sunt Redemptori. Cujus etiam circa interfectores suos tanta erat pietatis affectio, ut de cruce supplicans Patri, non se vindicari, sed illis postularet ignosci, dicens: Pater, dimitte illis,
Abbreviated transcription (Latin):
uir tus in infirmitate affici. nec infirmi¬
tas possit inuirtute superari. Merito
beatus p&rus apłs in huius unitatis con¬
fessione laudatus est. quicum dñsquid
tur. omnium celerrime ora pręueni¬
ens Tues inquit xp̃s filius dĩ uiui
Q uodutique non reuelante uidit
carne nec sanguine. quorum obiectu
interiores oculi poterant inpediri:
credentis. ut ad regimen totius cccłȩ
prȩparatus. Primus discer& quod do¬
cer&. & prosoliditate fidci quã erat
praedicaturus audir& tuesp&rus
& super hanc petram aedificabo etcłam
meam: & portae inferi non praeuale¬
bunt aduersus eam Xp̃ianȩ igitur
fidei fortitudo quae por tas mortis
supra in expugnabilem p&ram aedifica¬
qui auctor est matris. E undẽ natũ
infine scłorum: quicreator est tempoꝵ.
Eundem dñm om̃ium uir tutũ. & unũ
destyrpe mortalium: Eundem pecca¬
ti nescium. & insimilitudine carnis
Quiut humanum gentis uinculis

Expanded text:
virtus in infirmitate affici, nec infirmivirtus in infirmitate affici, nec infirmitas possit in virtute superari. Merito beatus Petrus apostolus in hujus unitatis confessione laudatus est: qui, cum Dominus quidtur, omnium celerrime ora praeveniens, Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi. Quod utique non revelante vidit carne, nec sanguine, quorum objectu interiores oculi poterant impediri, credentis, ut ad regimen totius Ecclesiae praeparatus, primum disceret quod doceret, et pro soliditate fidei, quam erat praedicaturus, audiret: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Christianae igitur fidei fortitudo, quae portas mortis super inexpugnabilem petram aedificaqui auctor est matris; eumdem natum in fine saeculorum, qui creator est temporum; eumdem Dominum omnium virtutum, et unum de stirpe mortalium; eumdem peccati nescium, et in similitudine carnis . CAP. III. Qui ut humanum genus vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ inquibus humanȩ admirationis fati¬
gatur intentio. ita contemplationem
mentis nrãe. & oblectat & superat
sicut passio saluatoris decuius om̃ipo¬
tentia quae ei cumpatre unius & ae¬
qualis essentiae est. quotiens ut pos¬
sumus cogitamus. Mirabilior nobis
fit indo humilitas quam potestas . &
difficilius capitur maiestatis diuinȩ¬
& manitio. quã scruilis formȩ summa
ud deitas inuiolabilis. aliud caro
passibilis Inunam tamen ꝑsonam
concurrit proprietas utriusque sub¬
stantiȩ. ut siue in infirmitatibus.
suie inuirtutibus ciusdem sit contume
cuius & gła Hac fidei regula dilectissimi
quam in ipso eordio symboli peraucꝰ¬
toritatem apłicȩ institutionis accepimꝰ¬
patris om̃ĩ potentis unicum dicimus eun
discedimus. cumipsum crucifixum etmnor¬
tuum. & dic tertia credimus suscitatũ
Om̃a enim quae dĩsunt & quȩ hominis.
simul & humanitas expleuit & deitas.
utdum passibili in passibilis in est. nec

Expanded text:
Dei, in quibus humanae admirationis fatiDei, in quibus humanae admirationis fatigatur intentio, ita contemplationem mentis nostrae et oblectat et superat, sicut passio Salvatoris? De cujus omnipotentia, quae ei cum Patre unius et aequalis essentiae est, quoties, ut possumus, cogitamus, mirabilior nobis fit in Deo humilitas quam potestas; et difficilius capitur divinae majestatis exinanitio, quam servilis formae in summa ud Deitas inviolabilis, aliud caro passibilis; in unam tamen personam concurrat proprietas utriusque substantiae, ut sive in infirmitatibus, sive in virtutibus, ejusdem sit contumel gloria. CAP. II. Hac fidei regula, dilectissimi, quam in ipso exordio Symboli per auctoritatem apostolicae institutionis accepimPatris omnipotentis unicum dicimus, eumdiscedimus, cum ipsum crucifixum et mortuum, et die tertia credimus suscitatum. Omnia enim quae Dei sunt, et quae hominis, simul et humanitas explevit et deitas: ut dum passibili impassibilis inest, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ESIDERATA NOBISDITĨ
dilectissimi & uniuerso opta¬
bilis mundo ad est festiuitas
dominicȩ passionis. quaenos inter
exultationes spipitalium gaudiorũ
silere non patitur. quia & si difficile
est deeadem re sȩpius digne apteq:
disserere: Non est tamen liberum
sacerdoti intanto diuinȩ miscđiae
sacramento fidelis populi auribus
subtrahere sermonis officium. cũ ipsa
materia exeo quod est ineffabilis
fandi tribuat facultatem: N ec possit
deficere quoddicatur. dequa numquã
potest sat̾is esse quoddicitur. S uccũ¬
bat ergo humana infirmitas głae dĩ.
& in explicandis operibus miscđiac cius
in parem se semper inueniat. Laboremus
sensu. hereamus ingenio. deficiamus elo¬
quio Bonum est ut nobis parum sit. qđ
etiam recte dedñi maiestate sentimus
dicente enim proph&a. Quaerite
dnm & confirmamini. quaerite faciem
eius semper. Nemini prȩsumendum ẽ.
quod totum quod quęrit inuenerit.
ne desinat ꝓpinquare. quicessarit
accedere: Quid aut̃ inter omnia oꝑa

Expanded text:
esiderata nobis, dilectissimi, et universo optabilis mundo adest festivitas Dominicae passionis, quae nos inter exsultationes spiritualium gaudiorum silere non patitur: quia etsi difficile est de eadem re saepius digne apteque disserere, non est tamen liberum sacerdoti, in tanto divinae misericordiae sacramento fidelis populi auribus subtrahere sermonis officium, cum ipsa materia, ex eo quod est ineffabilis, fandi tribuat facultatem; nec possit deficere quod dicatur, de qua numquam potest satis esse quod dicitur. Succumbat ergo humana infirmitas gloriae Dei, et in explicandis operibus misericordiae ejus, imparem se semper inveniat. Laboremus sensu, haereamus ingenio, deficiamus eloquio: bonum est ut nobis parum sit quod etiam recte de Domini majestate sentimus: Dicente enim propheta: Quaerite Dominum et confirmamini, quaerite faciem ejus semper , nemini praesumendum est quod totum quod quaerit invenerit, ne desinat propinquare qui cessarit accedere. Quid autem inter omnia opera
Abbreviated transcription (Latin):
corporis impius perdidit: surgens lumen
cordis iustificatus accepit: Coniunctꝰ. c̃.
itaque stephano: factus ouis &x lupo
trucidatus lapidibus pauli: illuc secutꝰ ẽ.
paulus ad iutus orationib stephani
Quã uera uita fr̃s mei. ubi non paulus
destephani occisione confunditur: sed
stephanus depauli consortio gratulatur.
qnm̃ caritas in utroq laetatur. Caritas
quippe instephano superauit sȩuitiam
iudaeorũ : caritas in paulo cooperit
multitudinẽ peccatorũ: Caritas in
utroque pariter regnum meruit possi¬
dere caelorum. Caritas est igitur om̃iũ
fons & origo bonorum munimen egre¬
gium. uia quae ducit ad caelum: Incari¬
tate qui ambulat: nec errare poterit
nec timere. Ipsa dirigit. ipsa protegit.
ipsa ꝑducit. Quo circa fr̃s qnm scalã
caritatis constituit xp̃s. ꝑquã ad caelũ
om̃is possit conscendere xpĩ anus. Purã
caritatẽ fortiter retinete: Ipsam uobis

Expanded text:
corporis impius perdidit, surgens autem lumen corporis impius perdidit, surgens autem lumen cordis justificatus accepit. Conjunctus est itaque Stephano, factus est ovis ex lupo. trucidatus lapidibus Pauli, illuc secutus est Paulus, adjutus orationibus Stephani. 6. Quam vera vita, fratres mei! ubi non Paulus de Stephani occisione confunditur, sed Stephanus de Pauli consortio gratulatur, quoniam caritas in utroque laetatur. Caritas quippe in Stephano superavit saevitiam Judaeorum, caritas in Paulo cooperuit multitudinem 558 peccatorum, caritas in utroque pariter regnum meruit possidere coelorum. Caritas igitur est omnium fons et origo bonorum, munimen egregium, via quae ducit ad coelum. In caritate qui ambulat, nec errare poterit, nec timere. Ipsa dirigit, ipsa protegit, ipsa perducit. Quocirca, fratres, quoniam scalam caritatis constituit Christus, per quam ad coelum omnis possit conscendere Christianus, puram caritatem fortiter retinete, ipsam vobis
Abbreviated transcription (Latin):
quem recipit. Xpĩ ergo caritate con¬
pulsi & bonos hortamur ut inbono
ꝑmaneant. & malos conpellimus
ut amalo discedant. Praesertim qnm̃
in istis duob sc̃is geminũ nobis monstrat᷑
salutis indicium: Vtsiquis bonus est
imitetur ꝑseuerantiã caritatis inste.¬
phano: qui aũt malus est. sectetur
exemplũ conuersationis in paulo
Et qui bonus ẽ. acquitatẽ usq infinẽ
teneat: quiaut malus. ẽ. quantotius
a sua ꝑuersitate discedat: N ec bonum
hominẽ prae sumptio iustitiae faciat
neglegentem: nec malũ iniquitas
faciat desperantẽ. Sedille bonum
fortiter teneat: iste malum celeri ter
descrat: Bonus timeat necadat : malus
conetur ut surgat: Quisquis ergo malus
est cumpaulo prosternatur in malo.
ut cum eo crigatur inbono: Qnm̃ & ille
cecidit malus: & surrexitbonus Prostra¬
tus est iniquus: & crectus est iustus
Caccidit sȩuissimus ꝑsecutor: & surrex̃
ueridicus praedicator. C adens lumen

Expanded text:
quem recipit . 5. Christi ergo caritate comquem recipit . 5. Christi ergo caritate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, nec malum iniquitatis consideratio faciat desperantem, sed ille bonum fortiter teneat, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisquis ergo malus est cum Paulo prosternatur in malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus, et surrexit bonus. Prostratus est iniquus, et erectus est justus; cecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus praedicator. Cadens lumen