comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cruore mane ad sc̃m rediit. S ipso eũ
aqua palpebras fouente & abluente
orationib additis: ocłs unus aꝑtus est.
Deinde alt̾o ꝑuncto: mulier domũ re¬
uertit᷑. Dehinc eadẽ sub nocte nimiũ
fuso sangͥne. apꝓpinqnte die sac̃doti
se obtulit: cũ de regis occursu domũ
reu̾teret᷑. Quo ingressus in oratorium.
stat̃ mulieri alt̾ ocłs apitur & p̾stante
dño gemello uidẽ se lumine gratulatur:

Expanded text:
cruore mane ad sanctum rediit, sed ipse cum cruore mane ad sanctum rediit, sed ipse cum aqua palpebras fovens et abluens, orationibus additis, oculus unus apertus est; deinde altero peruncto mulier domum revertitur. Dehinc eadem sub nocte nimium fuso sanguine, appropinquante die, sacerdoti se obtulit. Qui cum de regis occursu domum reverteretur, ingressus in oratorium statim mulieri alter oculus aperitur, et, praestante Domino, gemello se videre lumine gratulatur
Abbreviated transcription (Latin):
et sacris eo digitis medicabilit̾ attrecta¬
to: pestis illa que uiscera dolore crassan¬
te ꝑuaserat. loca fugit obsessa iã putre¬
dine resoluta: ingore pristino restituto.
sine cunctatione ueldũ ex ꝑrecto de so¬
pore dolor recessit. mens rediit:
dem de uico mantola gualdulfi cuiꝰdã
ancilla. anno ⁊ nouẽ mensib graui ce¬
citate ꝑcussa: ꝑ soporẽ admonita ẽ qđ
fimbriã sc̃i si tangeret: mox uisũ reci¬
peret. Die quadã sac̾doti occurrit: sed
multa nocte circũdata ita constrictis
luminib ut unde oleũ benedictũ ini¬
ceret. luminis aditꝰ ñ p̾staret. Tam̃ per¬
unctis palpebris desuꝑ. & locis reliqͥs
capicis. oratione data. pane ⁊ sale signa¬
to: mulieri p̃cepit ad mansionẽ secon¬
dere. Ipse a primo somno in oratorio
ꝑuigil: circa mediũ noctis mulier cla¬
mat hospitẽ. se lacͥmare ꝑfuse. Tum ac¬
censo lumine: ab ocłoꝵ compage cer¬
nit manare sanguinẽ. Que cũ eodem

Expanded text:
et sacris eo digitis medicabiliter attrectaet sacris eo digitis medicabiliter attrectato, pestis illa quae viscera, dolore grassante, pervaserat, loca fugit obsessa, et jam putredine resoluta, vigore pristino restituto, sine cunctatione velut experrecto de sopore dolor recessit, mens rediit. 25. Item de vico Mantola Waldulfi cujusdam ancilla, anno, et novem mensibus, gravi caecitate percussa, per soporem admonita, ut fimbriam sancti si tangeret, mox visum reciperet, die quadam sacerdoti occurrit; sed multa nocte circumdata ita constrictis luminibus, ut unde oleum benedictum injiceret, luminis aditum non praestaret. Tamen perunctis palpebris desuper et locis reliquis capitis, oratione data, pane et sale signato, mulieri praecepit ad mansionem se condere. Ipse a primo somno in oratorio pervigil, circa medium noctis mulier clamat hospitem, se lacrymare profuse. Tum accenso lumine ab oculorum compage cernit manare sanguinem. Quae cum eodem
Abbreviated transcription (Latin):
uigiliis ducit᷑: rex dolore atq febris
infestatione torquet᷑. Uix pͥmo dilu¬
culo ad domũ ecclẽ a ꝓcerib coneur¬
satur: pena regis exponit᷑: ut sua ui¬
sitatione regii doloris uim mitiget.
optimates deprecant᷑. Mox apd̃ pieta¬
tẽ iniurie causa pꝰponit᷑. Qui ante
nec nunciabat᷑: intrat honoratꝰ & ex¬
oratꝰ palatiũ. Rex ui assurgit de lec¬
tulo: cesum se diuino flagello conqͤri¬
tur. Allambit sc̃i palliolũ : uestẽ sac̾do¬
tis deducit ꝑ loca doloris. culpã con¬
fessus criminis: mox dolor om̃is fuga¬
tus ẽ. Idq actũ ẽ: ut euiꝰ incurrerat de
contẽptu ꝑicłm. sentiret tactu remediũ:
N pago parisiaco uico nouo res gesta
ẽ. Quidã in eodẽ loco impetu lupi ra¬
bidi laceratꝰ. & extra sensũ effectꝰ. bea¬
to sac̃doti miserant᷑ oblatꝰ est. hinc
ad illa sue artis recurrens suffragia: mox
brachio olei benedicti liquore circũlito.

Expanded text:
vigiliis ducitur, rex dolore atque febris vigiliis ducitur, rex dolore atque febris infestatione torquetur. Vix primo diluculo ad domum ecclesiae a proceribus concursatur; poena regis exponitur, ut sua visitatione regis doloris vim mitiget, optimates deprecantur. Mox apud pietatem injuriae causa postponitur, qui ante nec nuntiabatur, intrat honoratus et exoratus palatium. Rex vix assurgit de lectulo, caesum se divino flagello conqueritur. Allambit sancti palliolum, vestem sacerdotis deducit per loca doloris. Culpam confessus criminis, mox dolor omnis fugatur; idque actum est, ut cujus incurrerat de contemptu periculum, sentiret tactu remedium. 24. In pago Parisiaco Vico-Novo res gesta est. Quidam in eodem loco impetu lupi rabidi laceratus et extra sensum effectus beato sacerdoti miseranter oblatus est. Hic ad illa suae artis recurrens suffragia, mox brachio olei benedicti liquore circumlito,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ equũ necessariũ. ad sellam
beati uiri donass uehiculũ: rogat
ipse qͥ ded̾at ut eũ sibi retineret. nec
cuiquã tribueret. Interĩ beatꝰ uir
postulante captiuo. equũ donat in
solidis. Quẽ pauꝑ ipse cũ duceret.
negociator occurrit: emit p̾dictũ
equũ duodecĩ aureis. Quo empto:
negotiator adducit ad stabulum:
ceꝑat: equus sub nocte morit᷑. ne sc̃i
uerbũ iret in cassũ. Unde seqͣnti die.
sellarẽ de stabulo uinctis bob extine¬
tũ: retraxit emptor mortuũ uehiculũ
Qͥ uersa uice capistro ñ capite: sed pe¬
dibus alligatus adducitua:¬
st oꝑepreciũ illd̃ memorie trad̾e.
qualit̾ sac̃dos. xp̃i solitus erat de
ipsis qͦq regib triũphare. Igit᷑ eum
gloso elothario regi oceurriss ex so¬
lido. nec tam̃ de sc̃o uiro stante ante
palatiũ ei fuerat nuntiatũ: mora fac¬
ta ante uestibulũ ñ representatꝰ inde
domũ reu̾titur. Seqͤns nox in oratorio

Expanded text:
cum equum necessarium ad sellam cum equum necessarium ad sellam beati viri donasset vehiculum, rogat ipse qui dederat ut eum sibi retineret, nec cuiquam tribueret. Interim beatus vir, postulante captivo, equum donat in solidis: quem pauper ipse cum duceret, negotiator occurrit, eruitque praedictum equum duodecim aureis. Quo empto negotiator adducit ad stabulum. perat, equus sub nocte moritur, ne Sancti verbum iret incassum. Unde sequenti die sellarem de stabulo junctis bobus exstinctum retraxit emptor mortuum vehiculum. Qui versa vice capistro non capite, sed pedibus alligatus educitu pretium illud memoriae tradere, qualiter sacerdos Christi solitus erat de ipsis quoque regibus triumphare. Igitur cum glorioso Clotario regi occurrisset ex solito, nec tamen de sancto viro stante ante palatium ei fuerit nuntiatum, mora facta ante vestibulum, non repraesentatus, inde domum revertitur. Sequens nox in oratorio
Abbreviated transcription (Latin):
ec illd̾ est pretereundũ: E calidam:
similis cause miracłm. Regine cro¬
dosinte minist̾ ulfus nomine: typo
suffragia: ꝑpexit ad pontificẽ. Quem
uir dĩ constant̾ ducit ad baptisteriũ:
S orante sc̃o: cepit affligi grauiꝰ. in
ꝓximo liberandꝰ. Postulat ardens et
estuans aque modicũ: sed negat᷑. Qui
fellis amaritudine suscitatꝰ: accerri¬
me baltheũ suũ ad sc̃i uestigia ꝓie¬
cit. clamans. Tu me dñe int̾ficis: cũ
sanare debueris.S hoc tͥ notũ sit:
qͥa ꝑte morior. Uita mea a te erit in¬
quirenda: a rege uł aparentib. Int̾¬
dũ pre calore: ꝑ baptistii pauim̃tũ
uolutat᷑. Orante beato uiro: in sopo¬
rem conu̾̃titur. Et aliqͣntulũ pꝰ som¬
num excitatꝰ ab ipso: in om̃i incolu¬
mitate languidꝰ reformat᷑. Inqͥsitus
a pontifice cur tantũ loquitꝰ sit ad
in iuriã sacerdotis: respondit solum
ei gr̃as referens: nichil se de suis
uerbis recordari confessus est:
recellentissimꝰ childeb̃tus rex

Expanded text:
ec illud est praetereundum similis causae miraculum. Reginae Chrodosintae minister, Ulfus nomine, typo ia medelae, perrexit ad pontificem. Quem vir Dei constanter ducit ad baptisterium. Sed exorante Sancto coepit affligi gravius in proximo liberandus. Postulat ardens et aestuans aquae modicum, sed negatur. Qui fellis amaritudine suscitatus acerrime, balteum suum ad Sancti vestigia projecit clamans: Tu me, domine, interficis, cum sanare debueras. Sed hoc tibi notum sit, quia per te morior. Vita mea a te erit requirenda a rege vel a parentibus. Interdum prae calore per baptisterii pavimentum volutatur. Orante beato Viro in soporem convertitur, et aliquantulum post somnum excitatus, ab ipso in omnem incolumitatem languidus reformatur. Inquisitus a pontifice cur tantum locutus sit ad injuriam sacerdotis, respondit solum ei gratias referens, nihil se de suis verbis recordari confessus est. XXII. Praecellentissimus Childebertus rex
Abbreviated transcription (Latin):
fusus. Caput etiã ipsiꝰ qd̃ ab impiis
fuerat abscisũ. ita indegrũ atq incor¬
ruptũ cũ capillis capitis & barba:
ut nob̃ uideret᷑ eodem tẽpore quo le¬
uabat᷑ locatũ atq compositũ in se¬
pulchro. Et qͥd mirũ: qͣndo qͥdẽ dñs¬
hoc in eũgłio ante ꝓmisit. qd̃ capil¬
odore tanto repleti sumꝰ: ut om̃iũ
aromatũ uinceret suauitatẽ. Quo
leuato corpore mrĩs. & in lectiea
composito: statim ad sc̃m celsũ mr̃em qͥ
in eodẽ orto positꝰ ẽ. cũ sc̃o sacerdote ad
orationẽ ꝑreximꝰ. Numqͣm tam̃ illũ an¬
te orasse i eodem loco comꝑtũ habemꝰ.
S hoc erat signũ reuelati mr̃is: si sẽs¬
sac̃dos ad locũ add quẽ numqͣm oraue¬
rat. oratum isset. Cognouimꝰ tam̃ a cus¬
todib loci ipsiꝰ dictũ. qd̃ a parentibꝰ fius
illis traditũ sit. ñ discedere de loco illo
ꝑ omnẽ gen̾ationẽ & ꝓgeniem suoꝵ: eo
qd̾ thesauri magni in eodẽ loco posit

Expanded text:
fusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integrum atque incorruptum cum capillis capitis atque barba, ut nobis videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio ante promisit, quod capilodore tanto repleti sumus, ut omnium aromatum vinceret suavitatem. 33. Quo levato corpore martyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen illum antea orasse in eodem loco compertum habemus: sed hoc erat signum revelati corporisSacerdos ad locum, ad quem numquam antea fuerat, oratum isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnem generationem et progeniem suorum; eo quod thesauri magni in eodem loco positi
Abbreviated transcription (Latin):
torem muisso diadico. Postea uͦ quã di-¬
rectus ẽ ioħes. tunc tribunꝰ & notarns
qͥ nũc prefectꝰ ẽ. ad tiutionẽ eoꝵ qui ad
eccłam confugerant: etiã ipse aqͥleiam
ꝑrexit. ad precandũ ꝓ reis. Quibꝰ faci¬
le uenia impetrata ẽ: qͥa ipse xͥanus
imꝑator ꝓuolutꝰ ad pedes sac̃dotis tes¬
dabat᷑. meritis & orationib eiꝰ se ẽe ser¬
uatũ. Reu̾tens itaq de urbe aqͥleien¬
si: uno die p̾cessit imꝑatorẽ. Nec diu
clem̃tissime memorie theodosiꝰ imꝑa¬
tor susceptis filiis in eccłia. & traditis
saẽdoti: in hac luce fuit. Post euiꝰ obi¬
tũ fere trienniũ suꝑuixit ep̃s. Quo
intẽpore sci nazarii mrĩs corpus.
qͦd erat in orto positũ extra ciuitatẽ:
leuatũ ad basilicã apłoꝵ que ẽ in ro¬
mana urbe transtulit. Uidimꝰ enĩ in
sepulchro in qͦ iacebat corpꝰ martiris.
qui qͣndo sit passus usq in hodiernũ¬
diem scire ñ possumꝰ. sanguinẽ mr̃is
ita recentẽ: quasi eadẽ die fuisset ef¬

Expanded text:
torem misso diacono : post ea vero quam directus est Johannes tunc tribunus et notarius, qui nunc praefectus est, ad tuitionem eorum qui ad Ecclesiam confugerant, etiam ipse Aquileiam perrexit precaturus pro eis, quibus facile venia impetrata est; quia ipse chris pedibus Sacerdotis testabatur meritis et orationibus ejus se esse servatum. 32. Revertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die praecessit imperatorem: nec diu clementissimae memoriae Theodosius imperator susceptis filiis in Ecclesia et traditis Sacerdoti, in hac luce fuit: post cujus obitum fere triennium supervixit. Quo in tempore sancti Nazarii martyris corpus, quod erat in horto positum extra civitatem,  quae est in Romana, transtulit. Vidimus autem in sepulcro, quo jacebat corpus martyris qui quando sit passus, usque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris ita recentem, quasi eodem die fuisset ef
Abbreviated transcription (Latin):
ñ traderet credentẽ in se hominib
iniustis. nec relinqͤret uirgã pecca¬
toris suꝑ sortẽ iustoꝵ: ne extend̾ent
iusti ad iniqͥtatẽ manꝰ suas. ꝓmiserat
enim arbogastes tũc comes & fla¬
uianꝰ prefectꝰ mediolano egredien-¬
tes. cũ uictores reu̾si fuissent stabu¬
lum se ẽe facturos in basilica eccłe
mediolanensis: atq clericos sub ar¬
mus ꝓbaturos. S miserandi hoĩes.
cũ demonib siuis male creduli sũt.
et aꝑiunt os suũ in blasphemiam
apud dm̃: spem sͥ uictoriȩ ademe¬
runt. Causa aut̃ cõmotionis hȩc fu¬
crabilis eugenii qui se sacͥlegio mis¬
cuerat ab eccłia respuebant᷑. nec o¬
randi illi cũ eccła societas tribue¬
batur. S dñs qͥ eccłiam suã tueri
consueuit. de celo iaculatꝰ est iudi¬
tium: atq omnẽ uictoriã ad religi¬
osum imꝑatorẽ transtulit theodosi¬
um. Extincto itaq eugenio satelli¬
tibq eiꝰ. cum scripta acciꝑet sẽs

Expanded text:
non traderet credentem in se hominibus non traderet credentem in se hominibus injustis, nec relinqueret virgam peccatorum super sortem justorum, ne extenderent justi ad iniquitates manus suas . Promiserat enim Arbogastes tunc comes, et Flavianus praefectus Mediolano egredientes, cum victores reversi essent, stabulum se esse facturos in basilica ecclesiae Mediolanensis atque clericos sub armis probaturos: sed miserandi homines cum daemonibus suis male creduli sunt, et aperiunt os suum in blasphemiam apud Deum, spem sibi victoriae ademerunt. Causa autem commotionis haec fuoris qui se sacrilegio miscuerat, ab Ecclesia respuebatur, nec orandi illi cum Ecclesia societas tribuebatur. Sed Dominus qui Ecclesiam suam tueri consuevit, de coelo jaculatus est judicium, atque omnem victoriam ad religiosum imperatorem transtulit Theodosium. Exstincto itaque Eugenio satellitibusque ejus, cum scripta acciperet
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. pena demonũ. confitentium
martyrum merita:
er idem tempꝰ arbogastes co¬
mes. adu̾sus gentem suã hoc
est francoꝵ bellũ parauit: atq pug¬
nando ñ paruã multitudinem ma¬
nu fudit: cũ residuis uͦ pacẽ firma¬
uit. S cũ in conuiuio a regibꝰ gentis
sue int̾rogaret᷑ utrũ sciret ambrofiũ.
et respondiss nosse se uirũ & diligi
ab illo. & frequent̃ cũ illo conuiuari
solitũ: audiuit. Ideo uineis comes:
qͥa ab illo uiro diligeris. qͥ dicit soli
sta: et stat. Quod ego idõ posur: ut cuiꝰ
fame fuerit uir. etiã apd̃ barbaros
agnosceret᷑. Nam & nos referende
iuuene quodã arbogastis. admodũ
religioso cognouimus: qui tunc in¬
terfuit. Erat enim in tempore quo
hȩc loquebantur: uini ministes:
rofectus itaq sac̃dos de tuscie
partibꝰ mediolanũ reuertit᷑. iam
inde egresso eugenio contra theodosiũ:
ibiq xp̃iani imꝑatoris prestolabatur
aduentũ. securus de d̃i potentia. quod

Expanded text:
fuit, poena daemonum confitentium fuit, poena daemonum confitentium martyrum merita. 30. Per idem tempus Arbogastes comes adversum gentem suam, hoc est, Francorum, bellum paravit, atque pugnando non parvam multitudinem manu fudit, cum residuis vero pacem firmavit. Sed cum in convivio a regibus gentis suae interrogaretur, utrum sciret Ambrosium; et respondisset nosse se virum, et diligi ab eo, atque frequenter cum illo convivari solitum, audivit: Ideo vincis, Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, et stat. Quod ego ideo posui, ut cujus famae fuerit vir sanctus etiam apud barbarasagnoscant. Nam et nos, referente juvene quodam Arbogastis admodum religioso, cognovimus, qui tunc interfuit; erat enim in tempore, quo haec loquebantur, vini minister. Profectus itaque Sacerdos de Tusciae partibus Mediolanum revertitur, jam inde egresso Eugenio contra Theodosium; ibi christiani imperatoris praestolabatur adventum, securus de Dei potentia quod
Abbreviated transcription (Latin):
inuenisset: erat enĩ illo in tp̃re extra
domũ positꝰ: miseratꝰ matrẽ & fidem
ipsiꝰ contẽplatꝰ. helyseo symilis supra
corpꝰ infantis se ipse composuit: atq
orando meruit ut uiuũ redderet ma¬
tri.quẽ mortuũ inuenerat. Ad quẽ etiã
infantulũ libellũ conscͥpsit: ut qd̃ ꝑ
etatis infantiã seire ñ pot̾at: legendo
cognose̾ẽt. Uerũtam̃ factum seriptis
suis ñ cõmemorauit: s quo affectu de-¬
clinauerit cõmemorare. ñ est nr̃m iu
N eadẽ etiã ciuitate basili ẜ dicare:¬
eam constituit: in qͣ deposuit reliqͥas
martyrũ uitalis & agricolȩ: quoꝵ cor¬
pora in bononiensi ciuitate leuauerat.
Posita enĩ erant corꝑa mr̃m int̾ eor¬
pora uideoꝵ: nec erat cognitũ ppło
xp̃iano: nisi se sc̃i mr̃es sacerdoti
ipsiꝰ eccłiȩ reuelassent. Que cũ de¬
ponerent᷑ sub altari qd̃ est in eadẽ
basilica constitutũ: magna illic to¬
cius plebis sc̃a leticia atq exultatio

Expanded text:
invenisset, erat enim illo in tempore extra invenisset, erat enim illo in tempore extra domum positus, miseratus matrem et fidem ipsius contemplatus, Elisaeo similis supra corpus infantis se ipse composuit, atque orando meruit ut vivum redderet matri, quem mortuum invenerat: ad quem etiam infantulum libellum conscripsit, ut quod per aetatis infantiam scire non poterat, legendo cognosceret. Verumtamen factum scriptis suis non commemoravit: sed quo affectu declinaverit commemorare, non est nostrun eadem etiam civitate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi civitate levaverat ; posita enim erant corpora Martyrum inter corpora Judaeorum: nec erat cognitum populo christiano, nisi se sancti martyres sacerdoti ipsius Ecclesiae revelassent. Quae cum deponerentur sub altari, quod est in eadem basilica constitutum, magna illic totius plebis sanctae laetitia atque exsultatio
Abbreviated transcription (Latin):
timini: et dm̃ uultis celare: Non ceci¬
dit in animũ tuũ qͥequã ⁊ si illi agebãt
tam ꝑseuerant̾. ñne tuũ fuit imꝑator
ꝓ d̾i sũmi & ueri.⁊ uiui uen̾atione ꝑ¬
seuerantiꝰ obsistere: et negare qd̃ erat
iniurie saeͥlegis: Et iterũ. Qm̃ igitur
deneor: aliud mͥ ñ licere intellexi. aliud
ñ oportere. nͥ ut consulerẽ mͥ: quia non
florentinoꝵ. cũ in domo clarissimi qͦn¬
dam uiri decenti. & qͦd est ampliꝰ xp̃i¬
ani maneret: filiꝰ ipsiꝰ pansosus noĩe
admodũ paruulus. cũ sp̃u immundo
laboraret. freqͣnti oratione & imposi¬
tione manꝰ sacerdotis ipsiꝰ sanatus est.¬
S post aliqͣntos dies subita infirmita¬
te correptꝰ infantulus. exalauit sp̃m.
Cuiꝰ mat̾ ualde religiosa & plena fide
ac timore dĩ. ablato illo de suꝑiori par¬
de domꝰ ad inferiora descendit: atq
in lecto saẽdotis ipso absende compo¬
suit. Quẽ cũ reu̾tens saẽdos in lecto

Expanded text:
timini, et Deum vultis celare? Non cecitimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator, pro Dei summi et veri et vivi veneratione perseverantius obsistere, et negare quod erat in injuriam sacrae legis ? Et iterum: Quoniam igitur s homines teneor: aliud mihi non licere intellexi, aliud non oportere, nisi ut consulerem mihi, quia nonFlorentinorum, cum in domo clarissimi quondam viri Decentis, et quod est amplius, christiani, maneret, filius ipsius, Pansophius nomine, admodum parvulus, cum spiritu immundo laboraret, frequenti oratione et impositione manus Sacerdotis ipsius est sanatus: sed post aliquantos dies subita infirmitate correptus infantulus exhalavit spiritum. Cujus mater valde religiosa, et plena fide ac timore Dei, ablato illo de superiore parte domus, ad inferiora descendit, ac in lecto Sacerdotis, ipso absente, composuit. Quem cum revertens Sacerdos in lectulo
Abbreviated transcription (Latin):
nius suscepit imꝑiũ. Qui ubi imꝑa¬
re cepit ñ multo post petentib fla¬
uiano p̾fecto. & arbogaste comite.
aram uictoriȩ ⁊ sumptꝰ uerimonia¬
rum. qͦs ualentinianꝰ auguste me¬
moriȩ adhuc in uniorib annis con¬
stitutus pedentib denegauerat: oblitꝰ
fidei sue concessit. Hoc ubi agnouit
sae̾dos. derelicta ciuitate mediola¬
nensi ad quã ille festinato ueniebat:
ad bononiensem ciuitatẽ migrauit:
atq inde fauentiã usq ꝑrexit. Ubi
cũ aliqͣntis degeret dieb. inuitatus
a florentinis ad tusciã usq descendit:
ñ formidans imꝑantis iniuriã. Nam
et epłam ad eundẽ cĩedit. in qua con¬
uenit conscientiã illiꝰ: de qͣ pauca e
multis ponenda duxi. Et si imꝑato¬
ria potestas magna sit: tam̃ consid̾a
imꝑator. qͣntus sit d̃s̃. Corda om̃ium
uidet: conscientiã int̾iorem int̾rogat:
nouit omĩa anteqͣm fiant: nouit in¬
terna pectoris tui. Ipsi falli uos ñ pa¬

Expanded text:
nius suscepit imperium, qui ubi imperanius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus caeremoniarum, quod Valentinianus augustae memoriae adhuc in junioribus annis constitutus, petentibus denegaverat, oblitus fidei suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad Bononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque perrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque descendit,  non formidans imperantis injuriam; nam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non pa
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut se ꝓbarent ñ ob aliã causam
uenisse. nisi ut certius nossent uirũ
quẽ fama cõpererant: alia die uale¬
facientes imꝑatori ꝓfecti sunt ad
urbẽ romã. illic uolentes eognose̾e
podentiã illustris uiri ꝓbi. Qua
cognita: ad ꝓpͥa remearunt. Sed
egresso theodosio de italia ⁊ constan¬
tinopolun constitudo. ualentimano
augusto intra gallias posito: direc¬
da legatione sub nomine senatus. a
syminacho tunc p̃fecto urbis. de re¬
petenda ara uictorie. & sumptibus
cerimoniarũ. S ubi comꝑit sacer¬
dos. misso libello ad imꝑatorẽ postu¬
lauit. ut ad se relationis exemplaria
dirigerent᷑: quib ipse ꝓ partib sius
responsurꝰ ẽẽt. Qua relatione accep¬
ta. p̾clarissimũ libellũ conscripsit:
ut contra nichil umqͣm auderet sym¬
machus uir eloqͤntissimꝰ respondere.
S postqͣm auguste memorie ualen¬
tinianꝰ in uiennensi ciuitate que est
galliarũ ciuitas. uitã finiuit: euge¬

Expanded text:
Et ut se probarent non ob aliam causam Et ut se probarent non ob aliam causam venisse, nisi ut certo certius nossent virum, quem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennensi civitate quae est Galliarum civitas vitam finivit; Euge
Abbreviated transcription (Latin):
eiuitatis. Sed agentib comitib occulte
cũ imꝑatore. ignorante sac̃dote usq
inhorã terciã ciuitas ẽ donata: atq
płimi int̾empti innocentes. Qd̃ factum
uͥ cognouit sac̃dos: copiã imꝑatori in¬
grediende ȩccliȩ denegauit. Nec prius
dignũ iudicaint cetu eccłȩ. aut sacra¬
mentoꝵ cõmunione. quã publicã age¬
ret penitentiã: cui imꝑator econtra as
serebat. daiid adulteriũ simul ⁊ homi¬
cidiũ ꝑpetrasse. S responsũ est ilico.
Qui secutꝰ es errantẽ: seqͤre corrigen¬
tem. Qd ubi audiuit clem̃tissimꝰ imꝑa¬
tor: ita suscepit animo ut publicam
penitentiã ñ abhorreret. Cuiꝰ correc¬
tionis ꝓfectꝰ. secundã illi parauit uic
potentissimi & sapientissumm uiri
ꝑsarũ ad famã sacerdotis uenere me¬
diolanũ: deferentes secũ płimas qͦs¬
tiones. ut ex his ꝓbarent sapientiã
urri. Cũq ab hora diei pͥma usq in
horã terciã noctis. ꝑ int̾pretẽ dispu¬
tarent: adnurantes discesser̃t ab eo.

Expanded text:
ibus occulte cum imperatore, ignorante Sacerdote, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione, quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperatoadulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscepit animo, ut publicam poenitentiam non abhorreret: cujus correctionis profectus secundam illi paravit vicpotentissimi et sapientissimi viri Persarum ad famam Sacerdotis venere Mediolanum, deferentes secum plurimas quaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque in horam tertiam noctis per interpretem disputaverunt, admirantesque discesserunt ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃claram in modũ cathecisimi: in qͣ
etiã admonet ut suaderet uiro suo
romanis pacẽ seruare. Qua accepta
mulier suasit uiro: ut eũ ppło suo
se romanis tradet. Que cũ pꝰea ad¬
dotem ad quẽ destinau̾at minime
repisset. Iam enĩ de hac luce migra
ut retro redeã cum ad pretori¬
um macedonii tũc magistri officioꝵ
ꝓ quodã ad int̾cedendũ ꝑrexisset.
adq ex p̾cepto supͣdicti uiri fores
inueniss clausas. nec copia ingre¬
diendi adesset: ait. Et tu quidẽ ue
Mortuo siquidẽ gratiano. confugiens¬
etiã macedonius ad eccłiam: patenti

Expanded text:
praeclaram in modum catechismi, in qua praeclaram in modum catechismi, in qua etiam admonuit ut suaderet viro Romanis pacem servare: qua accepta epistola, mulier suasit viro, ut cum populo suo se Romanis traderet. Quae cum vdotem, ad quem festinarat, minime reperisset; jam enim de hac luce migraut retro redeam, cum ad praetorium Macedonii tunc magistri officiorum pro quodam intercedendum perrexisset, atque ex praecepto supradicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingrediendi adeptus esset, ait: Et tu quidem venmortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius ad ecclesiam, patenti
Abbreviated transcription (Latin):
S in tẽpore cũ reuersi ẽẽnt. & renim¬
ciassent his a quib fuerant destina¬
ti milites: dimissi leopardi ad eundẽ
umphabant. ascendentes grauit̾ lani¬
atos reliquert. Quod uͥ uidit tunc
stilico comes penitentia motus est:
ita ut ꝑ multos dies satisfac̾et sacer¬
doti. Et illesũ quidẽ illũ qui ablatus
ad exiliũ destinaret: non multopost
er icdem tempꝰ cũ ad palatium ꝑ¬
geret. eumꝙ ꝓ loco officii nr̃i
sequerem᷑: theodoro tũc notario qui
postea sũma cũ gr̃a mutinensẽ rexit
factũ conũsus sac̃dos ait. Et du qui
stas: uide ne cadas. Quo dicto. satim
I qͥ alienũ lapsum riserat: sitũ doluit:
er idẽ tempꝰ fritigil quedã regina
marcomannoꝵ. cũ a quodã xp̃i¬
ano uiro qͥ ad illã forte de italiȩ par¬
tib aduen̾at. referente sibi audiret
scͥptis ipsiꝰ qualit̾ crecłe deberet in¬
formaret᷑. Ad quã ille epłam fecit

Expanded text:
Sed in tempore cum revertissent, et renunSed in tempore cum revertissent, et renuntiassent iis, a quibus fuerant destinati milites, dimissi leopardi saltu celeumphabant, ascendentes graviter laniatos reliquerunt. Quod ubi vidit tunc Stilico comes, poenitentia motus est, ita ut per multos dies satisfaceret Sacerdoti, et illaesum quidem illum qui ablatus ad exsilium destinavit, non multo post Per idem tempus cum ad palatium pergeret, eumque pro loco officii nostri sequeremur, Theodulo tunc notario, qui postea summa cum gratia Mutinensem rexit factum conversus Sacerdos ait: Et tu qui stas, vide ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum lapsum riserat, suum doluit. Per idem tempus Frigitil quaedam regina Marcomannorum, cum a quodam Christiano viro, qui ad illam forte de Italiae partibus advenerat, referente sibi audiret scriptis ipsius qualiter credere deberet, informaretur. Ad quam ille epistolam fecit
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃oꝵ reliqͥe sũma om̃ium deuotione
posite fuerant: cũ tractaret ep̃s. quidã
de ppło repletꝰ sp̃u ĩmundo clamare
cepit se torqͥri ab ambrosio. At ille con¬
uersus ad eũ: dix̃. Obmutesce diabole:
qͥa non te torquet ambrosiꝰ sed fides sc̃oꝵ
ascend̾e. unde tu deiectꝰ es. Nam am¬
brosiꝰ nescit inflari. Quo dicto. ille qui
clamabat obmutuit. ꝓstratꝰq ẽ in ter¬
ram: nec ampliꝰ uocẽ qua obstreꝑe pos¬
exhiberet minꝰ: illue coneurrente¬
ppło data copia ẽ. missis miltabꝰ tune
ab stilicone comite hortatu eusebii pre-¬
fecti. ut cresconius quidã de eccłia
raꝑetur. Quẽ confugientẽ ad altare do¬
tempore aderant defendendũ circũ¬
dedit. S multitudo militũ que du¬
ces suos habebat de ꝑfidia arrianoꝵ.
p̾ualuit adu̾sus paueos: atq ablato
cresconio exultandes ad amphitea¬
trum reu̾si sunt: eccłie luctũ ñ mo¬
dicũ relinqͦntes. Nam sac̃dos ꝓftra¬
tus ante altare dñi: factũ diu fleuit.

Expanded text:
 reliquiae summa omnium devotione depositae fuerant, cum tractaret Episcopus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmutesce, diabole; quia non te torquet Ambrosius, sed fides sanctorum homines, unde tu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. Quo dicto, ille qui clamabat, obmutuit, postratusque in terram est, nec amplius vocem qua obstrepexhiberet munus, populo illuc concurrente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicone comite hortatu Eusebii praefecti, ut Cresconius quidam de ecclesia raperetur; quem confugientem ad altare Dotempore aderant, defendendum circumdedit. Sed multitudo militum, quae duces suos habebat de perfidia Arianorum, praevaluit adversum paucos; atque, ablato Cresconio, exsultantes ad amphitheatrum reverterunt, Ecclesiae luctum non modicum reliquentes; nam Sacerdos prostratus ante altare Domini factum diu flevit.
Abbreviated transcription (Latin):
subleuabat. ne allideret᷑ in t̾ris. Nam
oratione a famulo di facta. puer in¬
columis quasi auicula ꝑuenit ad ter¬
tam̃ sac̾dos d̃i non equo iter agere: sed
asello mansuetissimo ex eo tẽpore uo¬
luit.Sic dõ miserante tẽptatio malig¬
ni hostis illi uersa ẽ in laudis honorẽ:
⁊ suꝑbia equi. ei facta ẽ humilitatis
magistra. Nempe memor dñi xp̃i qͥ
dum ad redẽptionẽ ꝓꝑaret huma¬
ni gen̾is: a sello iter agebat ñ equo.
Sic ille eũ ꝓpt̾ salutiferã p̃dicatio¬
nem ꝑ multa eotidie festinaret lo¬
ca: asellũ sibi portitorẽ suffic̾e iudi¬
cauit. Et qͦcumq iter agebat. aut psal¬
ii in ore eiꝰ resonabant: aut salutis
ex ore eiꝰ p̃dicatio audiebat᷑. Nlec mi
quẽ semꝑ gerebat in corde: ꝑ quẽ pius
consolator miseris fuit. & durus in¬
nector potentib. Illoꝵ inoꝑiã elem̃ti

Expanded text:
sublevabat, ne allideretur in terris. Nam sublevabat, ne allideretur in terris. Nam oratione a famulo Dei facta, puer incolumis quasi avicula pervenit ad tertamen sacerdos Dei non equo iter agere, sed asello mansuetissimo ex eo teluit. Sic Deo miserante temptatio maligni hostis illi uersa est in laudis honorem et superbia equi ei facta est humilitatis magistra. Nempe memor Dominum Christum dum ad redemptionem properaret humani generis asello iter agere, non equo, sic ille cum propter salutiferam praedicationem per multa cotidie festinaret loca, asellum sibi portitorem sufficere iudicauit. Et quocumque iter agebat aut psalmi in ore eius resonabant aut salutis ex ore eius praedicatio audiebatur. Nec mirquem semper gerebat in corde per quem pius consolator miseris fuit et durus inuector potentibus, illorum inopiam clementi
Abbreviated transcription (Latin):
um ẽ: licet ñ desit ꝓ tempoꝵ opor¬
tunitate uł rerũ conuenientia sig¬
norũ ꝑpetratio. que ꝑ eũ diuina ꝑegie
temꝑe. maligni sp̃e tẽptatio
ad uerecundia accidit uiro di: quã
di miscdia ad laudẽ concessit eue¬
nire. Uisitauit enĩ eqͥtando qͥndã
deo deuotã feminã: richtrudã no¬
mine. Et iã cum pꝰ dulces uidȩ epu¬
uir dĩ ascenso equo ad ꝓpͥa remeare
disposuisset. & femina predicta iux¬
ta morẽ eqͥtantis uestigia pariter
secuta ẽ.habens in ulnis suis filio
ad benedicendũ seu ad osculandũ: anti¬
quus hostis om̃ib boms iniicꝰ uumi¬
sit equo ferocitatẽ: qͥ huc illueq den¬
tib frendens. pedib calcitrans & toto
corꝑe insaniens: inconsueto impetu
ente equo manu tenebat. familia uͦ
ꝓ morte pueri uł casu uiri dĩ streꝑe.
plangere. eiulare. ñ desistit: s dext̃a
rp̃i que petrũ trepidantẽ leuauit ne
mergeret᷑ in undis⁊ puerũ cadentẽ

Expanded text:
um est, licet non deesset pro temporum oporum est, licet non deesset pro temporum oportunitate vel rerum convenientia signorum perpetratio, quae per eum divina peregit tempore maligni ad uerecundiam accidit uiro Dei quam Dei misericordia ad laudem ei concessit euenire. Visitauit enim equitando quandam Deo deuotam feminam Richthrudam nomine et cum iam post dulces uitae epuvir Dei, ascenso equo, ad propria remeare disposuisset: femina praedicta, juxta morem, equitantis vestigia Patris secuta est, habens in ulnis filium  Alad benedicendum, seu ad osculandum, antiquus hostis, omnibus bonis inimicus, immisit equo ferocitatem: qui huc illucque dentibus frendens, pedibusque calcitrans, et toto corpore insaniens, inconsueto impetu ente equo, manu tenebat. Familia vero pro morte pueri, vel casu viri Dei, strepere, plangere, ejulare non destitit. Sed dextera Christi, quae Petrum trepidantem levavit, ne mergeretur in undis, puerum cadentem
Abbreviated transcription (Latin):
tatis prior ipse incecłẽt. quã cet̾is
p̃dicando monstraũat. Sic uir dĩ
galea salutis indutꝰ. & gladio uer¬
bi dĩ accmetꝰ: et loriea iusticie
undiq eircũdatꝰ. & scuto fidei
armatꝰ. calciatq in p̃paratione euã¬
głii pacis. ꝓcessit in preltũ publicũ
contra antiquũ hostẽ. oĩa tela eius
ignita fortissimo fidĩ u̾bo repellens:
cotidianisq triũphis spolia multa
uicto hoste reportauit in eccłia xp̃i:
tã metuendꝰ humani generis inimi¬
co. qͣm humano generi ꝑ necessariꝰ.
uitpote qͥ ñ suã tantũ s multoꝵ qͦ¬
siuit salutẽ. Ideo iustũ ẽ ut multoꝵ
ore in xp̃o laudet᷑. multoꝵ ꝓ xp̃o¬
redẽptor: euiꝰ ñ tanti ẽ miracula
narrare qͤ ab eo gesta st̃. quanti mi¬
raculoꝵ cognosc̃e uirtutẽ: qͣ celesti
regi in dieb suis multũ acqͥsunt po¬
pulũ. Nam officiũ p̾clicationis om̃i
signoꝵ ostensione maius ẽe ñ dubi¬

Expanded text:
tatis prior ipse incederet quam ceteris tatis prior ipse incederet quam ceteris praedicando monstrauerat. Sic uir Dei galea salutis indutus et gladio uerbi Dei accinctus et lorica iustitiae undique circumdatus et scuto fidei armatus calciatusque in praeparatione euangelii pacis processit in prelium publicum contra antiquum hostem omnia tela eius ignita fortissimo fidei umbone repellens cotidianisque triumphis spolia multa uicto hoste reportauit in ecclesia Christi tam metuendus humani generis inimico quam humano generi pernecessarius utpote qui non suam tantum sed multorum quaesiuit salutem. Ideo iustum est ut multorum ore in Christo laudetur multorum predemptor; cuius non tanti est miracula narrare quae ab eo gesta sunt, quanti miraculorum cognoscere virtutem, qua caelesti regi in diebus suis multum adquisivit populum. Nam officium praedicationis omni signorum ostensione maius esse non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
miscd̃ie merces de suis non perisset:¬
⁊ illos morientes seruitutis iugum
ñ grauass. Qui ⁊ ad alienos liberan¬
dos. tanti itineris ꝑiculũ subire
ñ timuit: & ex eo temꝑe neminẽ
sui iuris sub seruitutis iugo reti¬
nere uoluit. s om̃s ubiq ad se ꝑ¬
tinentes lib̃tate ꝓpria donauit:
ne in ꝓprios durior fore uideret᷑.
qui in alienos mitissimꝰ appare¬
re gestiebat: & mercedẽ quã ex
aliis congregauit. de suis accu
nis officio in brittannia tͣnsacto.
cũ multiplici uerbi dĩ fructu reũ¬
sus est in patriã: ne dũ in aliena
messe quereret mercedẽ. ꝓpͥam
ꝑderet. Et tanto se ardentius ser¬
uituti łi subegit: qͣnto uiciniorẽ
sibi diẽ remun̾ationis ẽe presen¬
sit. Nã se ipsũ cotidianis ieuiniis
macerauit. mortificatione carnis
cõstruxit. uigiliis afflixit. oratio
lo reddens. nulliꝰ adulador existens.
neminẽ contẽpnens: ut uiã ueri¬

Expanded text:
misericordiae merces de suis non perisset etmisericordiae merces de suis non perisset et illos morientes seruitutis iugum non grauasset. Qui et alienos liberandos tanti itineris periculum subire non timuit et ex eo tempore neminem sui iuris sub seruitutis iugo retinere uoluit sed omnes ubique ad se pertinentes libertate propria perdonauit, ne in proprios durior fore uideretur qui in alienos mitissimus apparere gestiebat et mercedem quam ex aliis congregauit de suis accumularet. nis officio in Britannia transacto, cum multiplici uerbi Dei fructu reuersus est in patriam ne dum in aliena messe quaereret mercedem in propria perderet et tanto se ardentius seruituti Dei subegit quanto uiciniorem sibi diem remunerationis esse praesensit. Nam se ipsum cotidianis ieiuniis macerauit, mortificatione carnis constrinxit, uigiliis afflixit, orationlo reddens, nullius adolator, neminem contemnens ut uiam ueri
Abbreviated transcription (Latin):
fructu dño suo obuiare possit. et
uocẽ audire iocũdissimã. euge
serue bone & fidelis.quia supra
pauca fuisti fideł. supra multa de
constituã: intra in gaudiũ dñi tui.
ertur dũ causa p̃dicationis
in brictãnia diutiꝰ moraretur:
subito illi uenisse in mentẽ ali¬
quos sui uiris. sub seruitute re¬
liqͥsse in gallia. Quo dolore ꝑcus¬
sus: dixit ad suos. heu nr̃os sub
seruitute dimisimꝰ in patria. dũ
huc alios lib̾are uenimꝰ: maxime
qͥ scio cito eos ẽẽ morituros. Sed
ite festinant̃: nauem conscendite:
i eos facite ingenuos pͥusquã mo¬
riant᷑. Illi haut segnit̾ preceptum
secuti paternũ. in patriã uenerũt:
p̃dictosq seruos uiri dĩ sanos et
incolumes inuenert̃: eosq ueluti
iussi st̃ manumittentes fecerunt
d̃efuncti sunt. O qͣnta clementia
est dei xp̃i: qui famulo suo pieta¬
tis affectũ inseruit. & futurã seruo¬
rũ eiꝰ mortẽ ostendit: qͣtinus illi

Expanded text:
fructu Domino suo obuiare possit et fructu Domino suo obuiare possit et uocem audire iocundissimam: «Euge serue bone et fidelis, quia supra pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui». Fertur, dum causa praedicationis in Britannia diutius moraretur subito illi uenisse in mentem aliquos sui iuris sub seruitute reliquisse in Gallia. Quo dolore percussus, dixit ad suos: «Heu nostros sub seruitute dimisimus in patria dum huc alios liberare uenimus, maxime quia scio cito eos esse morituros. Sed ite festinanter, nauem conscendite et eos facite ingenuos, priusque moriantur». Illi haud segniter praeceptum secuti paternum, in patriam uenerunt praedictosque seruos uiri Dei sanos et incolones inuenerunt eosque ueluti iussi sunt manum mittentes, fecerunt defuncti sunt. O quanta clementia est Dei Christi qui famulo suo pietatis affectum inseruit et futuram seruorum eius mortem ostendit quatenus illi
Abbreviated transcription (Latin):
soluebat: alios secłari captiuitade
oppressos. ꝑ pecunie largidionẽ re¬
dimebat: ut illi sp̃ualit̾ absoluti io¬
cundarent᷑ in dño: & isti carnali ser¬
uitute lib̾ati conu̾terent᷑ addm̃. Et
ñ solũ in his regionib ꝑ pietatis
oꝑa uł p̃dicationis lumina. pre¬
dictus uir deo carus effulsit: s ut
lucifer equoreos occeam campos
tͣnsiliens. preco diurni luminis noc¬
turnas suo exortu discutit umbras.
sic ille in ultra marinas britannie
regiones ad expellendas ignorantie
denebras. lum̃ ueritatis suo sparsit
aduentu: scilicet ut sicut in istis
regionib. sie ⁊ in illis alios a ser¬
uitute diabolica. alios a captiuitate
carnali lib̾aret. Illis uerbũ dĩ infudit:
istis caritatis preciũ impendit: ut ꝓ
tẽporali redẽptione eternã accepis¬
sent lib̃tatẽ. Sic bonꝰ dñice pecunie
negociator. dupplicis caritatis dĩ et
ꝓximi talenta multiplicare studu¬
it: qͥtinꝰ cum multiplici laboris sui

Expanded text:
soluebat, alios saeculari captiuitate soluebat, alios saeculari captiuitate oppressos per pecuniae largitionem redemit ut illi spiritaliter absoluti iocundarent in Domino et isti carnali seruitute liberati conuerterentur ad Deum. Et non solum in his regionibus per pietatisaedicationis lumina praedictus uir Dei clarus effulsit, sed ut lucifer aequoreos oceani campos transiliens praeco diurni luminis nocturnas suo exortu discutit umbras, sic ille in ultramarinas Britanniae regiones ad expellendas ignorantiae tenebras lumen ueritatis suo sparsit aduentu, scilicet ut sicut in istis regionibus sic et in illis alios a seruitute diabolica alios a captiuitate carnali liberaret. Illis uerbum Dei infudit, istis caritatis pretium inpendit ut pro temporali redemptione aeternam accepissent libertatem. Sic bonus dominicae pecuniae negotiator duo duplicae caritatis Dei et proximi talenta multiplicare studuit quatenus cum multiplici laboris sui
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. quẽ timor inderiꝰ diuine poden¬
die totũ corroborabat: paruipendens
diuitũ minas ut preco ueritatis ex¬
isteret. Nec fuit arundo uento agita¬
ta. ut eũ aura humane laudis uł de¬
tractionis cõmoueret: sed in arce
solide u̾itatis consistens. ab humano
ore sedm apłm iuidicari contempsit:
uiã regiã incedens. nec ad extris ꝓpt̃
t̾rores potentiũ. nec a sinistris ꝓpter
blanditias adulantiũ declinans. Qua¬
ꝓpt̾ magnã plebẽ dño dõ suo in hac
p̾senti ꝓuintia acqͥsiuit: & ibi hono¬
rem ꝑpͥetuũ ꝓmeruit. Unde popłs
cernens eiꝰ religiosã in xp̃o deuotio¬
nem. cepit eũ attentiꝰ uenerari. et
multa ei ꝓ elemosinarũ largitione
afferre: quȩ ille ut erat dĩ ⁊ ꝓximo¬
rũ dilectione plenꝰ. omĩa in p̾aupe¬
meq in captiuoꝵ expendit redemp¬
dionẽ. Nam alios occultis diabolica
fraude peccatoꝵ uincłis obligados.
ꝑ sedule p̃dicationis hortamenta

Expanded text:
ebat, quem timor interius diuinae potenebat, quem timor interius diuinae potentiae totum corroborabat parui pendens diuitum minas ut praeco ueritatis existeret. Nec fuit arundo uento agitata ut eum aura humanae laudis uel detractionis commoueret, sed in arce solidae ueritatis consistens, ab humano ore secundum apostolum iudicari contempsit, uia regia incedens nec a dextris propter terrores potentium nec a sinistris propter blanditias adolantium declinans. Quapropter magnam plebem Domino Deo suo in hac praesenti prouincia adquisiuit et sibi honorem perpetuum promeruit. Unde populus eius cernens religiosam in Christo deuotionem coepit eum attentius honorare et multa ei pro elemosiafferre: quae ille, ut erat Dei et proximorum dilectione plenus, omnia in paupemeque in captivorum expendit redemptionem. Nam alios occultis diabolfraude peccatorum uinculis obligatos per sedulae praedicationis hortamenta
Abbreviated transcription (Latin):
susceptor. uiduarũ defensor: pupil¬
lorũ & orphanoꝵ pat̾: ita ut ueris¬
sime de hoc seĩssimi iob testimoniũ
dici potuerit. Ocłs fui ceco. & pes clau¬
do: pat̾ orphano: et causam quã nes¬
ciebã diligentissime ꝑscrutabar. Qua¬
ꝓpt̾ undiq ad eũ infĩrmi confluebãt:
quos leto suscipiens animo. medelã
eis consoladionis ꝑ sc̃as orationes pre¬
bebat. Nec leꝓsos uł helefanticos ex¬
horruit. s quasi fr̃s amplexabat᷑: bal¬
tade mundans quã se commaeulans.
ꝓpħici sermonis nec surdus auditor
fuerat qͦ dicit᷑. egenos uagosq indue
in domũ duã. & nudũ uestim̃tis tuis
cooꝑi: & carnẽ duã ne despexeris. Nec
solũ carnali refectione ad se ueniendes
fouebat: s etiã sp̃uali solatio sc̃e p̃dica¬
dionis refic̃e non cessauit. Et siẽ mi¬
serorũ ydoneus ubiq fuit consolator:
it. hos pietatis elem̃tia eleuabat: illos
seuere inuectionis censura depͥmebat.
Nec t̾rene ꝑotestatis iram foris metu¬

Expanded text:
susceptor, uiduarum defensor, pupillorum et orfanorum pater ita ut uerissime de eo sanctissimi Iob testimonium dici potuit: «Oculus fui caeco et pes claudo, pater orfano et causam quam nesciebam diligentissime perscrutabar». Quapropter undique ad eum infirmi confluebant; quos laeto suscipiens animo medelam eis consolationis per sanctas orationes praebebat. Nec leprosos uel elefanticos exhorruit sed quasi fratres amplexabatur baletate illos emundans quam se commaculans prophetici sermonis nec surdus auditor fuerat: «Egenos uagosque introduc in domum tuam et nudum uestimentis tuis cooperi et carnem tuam ne despexeris». Nec solum carnali refectione ad se uenientes fouebat sed etiam spiritali solatio sanctae praedicationis reficere non cessauit. Et sicut miserorum idoneus ubique fuit consolator it. Hos pietatis clementia eleuabat, illos seuerae inuectionis censura deprimebat. Nec terrenae potestatis iram foris metu
Abbreviated transcription (Latin):
festinauit. Indignũ ei fuit de crasti¬
no uite p̾sentis cogitare: qͥ diuitias
et̃ne uitȩ acciꝑe anhelabat. Id̃o ob¬
lata ab hominibꝰ distribuit. ut ꝓmis
sum acciꝑet felix cõmerciũ: ut qͥ
parua ac transitoria hylarit̾ distri¬
buerat: magna ⁊ ȩt̃na felicit̃ esset
accepturus. Nã studiosissimꝰ fuit
pauꝑum consolator pegrinorum

Expanded text:
festinauit. Indignum ei fuit de crastifestinauit. Indignum ei fuit de crastino praesentis uitae66 cogitare, qui diuitias aeternae uitae accipere anhelauit. Ideo oblata ab hominibus distribuit ut promissa a Deo acciperet. Felix commercium ut qui parua ac transitoria hilariter distribuerat magna et aeterna feliciter esset accepturus. Nam studiosissimus fuit pauperum consolator, peregrinorum
Abbreviated transcription (Latin):
deuotꝰ xp̃i athleta uigiliis & oratio¬
nib die noctuq dño militabat: non
inueniret᷑. S his atq huiꝰcemodi uir¬
tutũ gradib & scĩssimis iide morib
dõ acceptabilis dignis successionib
ad sac̃dotalẽ ꝑuenit honorẽ: ut in¬
quo p̾dicationis deuotio inerat. hono¬
ris dignitas ñ deesset. Quẽ honorẽ
⁊ famulus d̃i magna humilitate or¬
nauit. & uera caritate excoluit. et
uerbi p̃dicatione ampliauit: atq
uelut bonꝰ agricola spinas peccatoꝵ
de agro dñi euangłieo uomere eradi¬
cauit. & arida corda suꝑno ꝑpetue
salutis rore irrigauit: s & diuina
clem̃tia post eiꝰ irrigationẽ in ppło
isto płima fidei dedit increm̃ta. Un¬
de ⁊ om̃ib predictꝰ uir dĩ richarius
honorabilis factꝰ est & carus. Qͦd ore
p̃dicauit: exẽplo ostendit. Et uiam
se prior actu ꝑcucurrit. Quicqͥd uero
ei ppłs in stipendia p̾dicationis spon¬
de obtulit: omĩa pauꝑibꝰ diuidere

Expanded text:
deuotus Christi athleta uigiliis et oratiodeuotus Christi athleta uigiliis et orationibus die noctuque Domino militabat non ainueniretur. Sed his atque huiusmodi uirtutum gradibus et sanctissimis uitae moribus Deo acceptabilis dignis successibus ad sacerdotalem peruenit honorem ut cui praedicationis deuotio inerat honoris dignitas non deesset. Quem honorem ut famulus Dei magna humilitate ornauit et uera caritate excoluit et uerbi Dei praedicatione ampliauit atque uelut bonus agricola spinas peccatorum de agro Domini euangelico uomere eradicauit et arida corda superno perpetuae salutis rore inrigauit. Sed et Diuina Clementia post eius inrigationem in populo isto plurima fidei dedit incrementa. Unde et omnibus praedictus uir Dei Richarius honorabilis factus est et carus quia quod ore praedicauit exemplo ostendit et uiam se prior actu percucurrit. Quicquid uero ei populus in stipendia praedicationis sponte obtulit omnia pauperibus diuidere
Abbreviated transcription (Latin):
lacͥmas: conuersꝰ confessionẽ suoꝵ
fecit peccatoꝵ: & in conspectu om̃i¬
potentis dĩ ardent̃ uenie lacͥmis ab¬
soluit. qͦd ignorant̃ adolescentie ille¬
cebris peccauit. Et qui dñm susce¬
pit in famulis suis hospitalitatis gr̃a:
Nã ex eo tp̃re initiũ sacre religionis
sumpsit: et ad altiora pietatis fastigia
gradib cotidie humilitatis scandere
nidebat᷑. et arreptũ semel ider uite fidĩ
passib ꝑgere conabat᷑. & posteriora
obliuiscens se in ant̾iora cũ apło ex¬
tendebat: illiꝰ uersicłi ꝑ singłos graduᷤ
memor. ibunt sẽĩ de uirtude in uirtu¬
tem: quatinꝰ ꝑueniret ad id qͦd sequi¬
tur. uidebitur d̾s deoꝵ in syon:
taq mox ab initio conũsionis suȩ.
tã dura se castigatione construxit.
ut pꝰ longa & diuturna ieiunia. pane
se ordeatio emere cõmixto & aqua la¬
crimis temꝑata. fessũ ieuniis corpꝰ
refocillau̾it: & huiꝰ cibi sustentaculo

Expanded text:
lacrimas conuersus confessionem suorum lacrimas conuersus confessionem suorum fecit peccatorum et in conspectu omnipotentis Dei ardenter ueniae lacrimis absoluit quod ignoranter adolescentiae inlecebris peccauit. Et qui Dominum suscepit in famulis suis hospitalitatis gratia Nam ex eo tempore initium sacrae religionis sumpsit et ad altiora pietatis fastigia gradibus cotidie humilitatis scandere nitebatur et arreptum semel uitae iter fidei passibus peragere conatus est et posteriora obliuiscens se in anteriora cum apostolo extendit illius uersiculi per singulos gradus memor «Ibunt sancti de uirtute in uirtutem» quatenus perueniret ad id quod sequitur «Videbitur deus deorum in Sion». Itaque mox ab initio conuersionis suae tam dura se castigatione constrinxit ut post longa et diuturna ieiunia pane se ordeacio cinere commixto et aqua lacrimis temperata fessum ieiuniis corpusculum refocilauit et huius cibi sustentaculo