comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe sũt et apłi. ꝑ quos desidenu sue
uolutatis oꝑatus ẽ. His comparat
ereũ arcũ. quia nesciunt dei serui p̃di¬
cando mollescere. s incelesti forticudi¬
ne ꝑmanẽtes. ũbis salutarib emis¬
sis. tãqͣm sagitis emimꝰ iaculatis de¬
uotoꝵ hominũ corda cõpũgũt. Et¬
dedisti mͥ ꝓtectionẽ salutis mee.⁊ dex¬
tera tua suscep̃ me. et disciplina tua:
ip̃a me docebit. Protectio salutis. gła
significat resurrectõis. qͣndo morta¬
licarne deposita: eandẽ ĩ corruptibi¬
lẽ et głificatã resumͦsit. Pexta. potẽ¬
tia diuinitatis ẽ: que assumptã hu

Expanded text:
e sunt et apostoli, per quos desiderium suae voluntatis operatus est. His comparat aereum arcum, quia nesciunt Dei servi praedicando mollescere, sed in coelesti fortitudine permanentes, verbis salutaribus emissis, tanquam sagittis eminus jaculatis, devotorum hominum corda compungunt. dedisti mihi protectionem salutis tuae; et dextera tua suscepit me; et disciplina tua ipsa me docebit. Protectio salutis gloriam significat resurrectionis, quando mortali carne deposita, eamdem incorruptibilem et glorificatam resumpsit. Dextera potentia Divinitatis est, quae assum
Abbreviated transcription (Latin):
đr. qd clamor eiꝰ qi aliqͥd corporale ĩ
aures clñicas ĩtroiss: cũ ille totũ sp̃u¬
alit̃ sentiat. et anꝙͣ fiãt uniusa cogn¬
oscat. Illi eĩ actuũ nr̃oꝵ qͣlitas q̃i qͥbꝰ¬
dã uultib sẽꝑ assistit. et qd̾ ap̃ nos oc¬
cultũ. illi noscit᷑ cẽ manifestũ. Res
pex et cõmota ẽ et contremuit t̾ra.
fundam̃ta mõtiũ cõturbata st̃ ⁊ cõ¬

Expanded text:
r, quod clamor ejus quasi aliquid corporale in aures Dominicas introisset; cum ille totum spiritualiter sentiat, et antequam fiant, universa cognoscat. Illi enim actuum nostrorum qualitas, quasi quibusdam vultibus semper assistit; et quod apud nos occultum, illi noscitur esse manifestum. Vers. 9. Et commota est, et contremuit terra; et fundamenta montium conturbata sunt et co
Abbreviated transcription (Latin):
ficat p̾suptões suꝑboꝵ. id cliuitias. ho¬
nores. cetaq humana qͥbꝰ uli detẽti.
uelut fũdam̃tis ꝯstantib mitunt᷑.
Lec oĩa turbata st̃. qr mũdi falsa spes
uͦ dño ueniẽte sblata ẽ. Himis apte
põita u̾ba descendũt. Primo fũdamẽ¬
ta. id suꝑboꝵ spes turbata ẽ: poea dic̃

Expanded text:
divitias, honores, caeteraque humana, quibus illi detenti, velut fundamentis constantibus innituntur. aec omnia turbata sunt, quia mundi falsa spes, vero Domino veniente, sublata est. Nimis apte posita verba descendunt: primo fundamenta, id est superborum spes turbata est; postea dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ni. He paganis dicit qͥ erũt dolores
inferni: id qͣui minferno debito do¬
lore torquendi st̃. Idreuenire ueto
clicinꝰ. quãdo aliqͥd nos anticipare
dinoscit᷑. ut ẽ ille reatꝰ originalis pec¬
cati. qͥ nos anteꝙͣ nascat᷑. ab ip̃o cõcep¬
tu redit obnoxios: unde ĩ .ł. psalmo¬
ꝓpħa dicturꝰ est. Ecce eĩ ĩiquitatib
cõceptꝰ sum: et ĩ delictis peꝑit me ma¬
tet m̃a. Uir eĩ iustꝰ m̃ito se p̃uentũ
dicebat: qui reatũ suũ antecessisse:
cognou̾at. S quẽ ad modũ abhis fue¬
rit libatus. subt̃ exponit. Et ĩttibu

Expanded text:
ni: de paganis dicit, qui erunt dolores ni: de paganis dicit, qui erunt dolores inferni, id est qui in inferno debito dolore torquendi sunt. Praeveniri vero dicimus, quando aliquid nos anticipare dignoscitur, ut est ille reatus originalis peccati qui nos, antequam nascamur, ab ipso conceptu reddit obnoxios: unde in quinquain iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Vir enim justus merito se praeventum dicebat, qui reatum suum antecessisse cognoverat. Sed quemadmodum ab his fuerit liberatus subter exponit. Vers. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
uitatõe ꝓphe quã scã pietate cõcepit.
uentũ ẽ ad ordĩe sccłm. ubi ꝓcladibꝰ
genis humani que ante aduentũ
dm̃ crassabant᷑. itroducta una ꝑsõa
iustoꝵ quos illotẽpore fuisse nõ du¬
biũ ẽ: pius depcator exorat. Nã me¬
rito iustꝯnte curcũdatũ se gemitibus
asserebat. qr clũ eẽt suꝑstitionũ ĩnu¬
mera multitudo: fideliũ erat rara
deuotio. & ne putares gemitꝰ de
lactura facultatis. aut dere huiꝯcemo¬
di eẽ ꝓfusos addidit mortis. qr reũa
mors erat. ubi cibsi posse regnabat.
Torrẽtes autẽ sepe diximꝰ. auuios eẽ
hibernis ymbribꝰ extitatos. Hic g̃
ĩiquitatib rapidis data ẽ similicu¬
do torrentiũ. ut m̃ito conturbauint
anxiũ ppłm: cũ undaꝵ inmnantiũ cõ¬
crepatõe fremuissẽt. Dolores ĩferni
circũdeder̃ me. p̃uener᷑ me laq̃i mortis.
Fiat huiꝰ u̾siculi cõpaginatõ p̃poste¬
rata u̾boꝵ. ut meliꝯ ħ sensꝰ nob̾ posit
apperiri. Cirtũdeder me dolores ĩfer¬

Expanded text:
concepit, ventum est ad ordinem secundum, ubi pro cladibus generis humani, quae ante adventum Domini grassabantur, introducta una persona justorum, quos illo tempore fuisse non dubium est, pius deprecator exorat. Nam merito justus iste circumdatum se gemitibus asserebat, quia dum esset superstitionum innumera multitudo, fidelium erat rara devotio. Et ne putares gemitus de jactura facultatis, aut de re hujuscemodi esse profusos, addidit mortis; quia revera mors erat, ubi diaboli posse regnabat. Torrentes autem saepe diximus fluvios esse hibernis imbribus excitatos. Hic ergo iniquitatibus rapidis data est similitudo torrentium, ut merito conturbaverint anxium populum, cum undarum minacium concrepatione fremuissent. Vers. 6. Dolores inferni circumdederunt me: praevenerunt me laquei mortis. Fiat hujus versiculi compaginatio praeposterata verborum, ut melius hic sensus nobis possit aperiri. Circumdederunt me dolores infer
Abbreviated transcription (Latin):
iutore. Laudãs ĩuocabo dnm. et ab ĩi¬
micis meis saluus eto. Post uirtutes
phactas. uir sc̃s nulla se elatio nõ iac¬
tauit. S qr erat rez ip̃ar ylaritate.
gaudendũ. Laudãs se dix̃ ĩuocare
ctũm. et ip̃i innũsa tribuere. qui dig¬
nat ẽ cũcta prãre. et id̾o se dic̃ ab ĩmmꝰ¬
cis saluũ faciendũ. qr uictoriã suã nõ
sͥ uidebat᷑ applicasse. s dño. Nam qui
alit̾ facit. uiiis suis captiuus reddit᷑.
ꝙͣnis hostes supasse uiteat. Cutũde

Expanded text:
. Laudans invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero. Post virtutes peractas, vir sanctus nulla se elatione jactavit; sed quia erat rerum ipsarum hilaritate gaudendum, laudans se dixit invocare Dominum, et ipsi universa tribuere, qui dignatus est cuncta praestare. Et ideo se dicit ab inimicis salvum faciendum, quia victoriam suam non sibi videbatur applicasse, sed Domino. Nam qui aliter facit, vitiis suis captivus redditur, quamvis hostes superasse videatur. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
serat adiutorẽ. Protector m̃s. hoc
adeũ ꝑtinet custodiendũ. qui adu̾¬
sarioꝵ appetebat᷑ insidiis. Qd̾ enim
hic dixit cormi salutis sue dñm. ad
mimicos ꝑtinet dissipados. Cormi¬
a eĩ arma st̃ beluar̃. qͥbꝯ salutẽ suam
solleiti cõcertatiõe defendũt. Adiu¬
tor m̃s. Hulcedo beneficii repetitõe¬

Expanded text:
djutorem. Protector meus. Hoc ad eum pertinet custodiendum, qui adversariorum appetebatur insidiis. Quod autem hic dixit, cornu salutis suae Dominum, ad inimicos pertinet dissipandos. Cornua enim sunt arma belluarum, quibus salutem suam solerti concertatione defendunt. Adjutor m
Abbreviated transcription (Latin):
ira: tãꝙͣ de ifemi ore lib̾abit. Peus
m̃s adiutor iñs. Prestitoꝵ suauitate
pellectꝰ. insuma reppetit suꝑiora que
dixit. quia ubiq ip̃e adͤ fuit: eũq uir¬
tutis suc munimine custodiumt. S
consid̾a qd ita ꝑcurrit singula. ut suis
meritis ñ p̃sumat applicare collata.

Expanded text:
i ore liberavit. Deus meus adjutor meus. Praestitorum suavitate pellectus, in summam repetit superiora quae dixit: quia ubique ipse adfuit, eumque virtutis suae munimine custodivit. Sed considera quod ita percurrit singula, ut suis meritis non praesumat applicare collata.
Abbreviated transcription (Latin):
dñm firmaniẽtũ siuĩ. qm ab ip̃o cõces¬
suĩ ẽ. ut ĩnnicis sius ĩ acie firmꝰ assiste¬
ret. et uiuaci qͥmositate pugnaret. Et
refugiũ meũ utiq qñ cũ fuit opus
cõsillo. tefugit ad tractatũ. et ĩuenit.
diumitatẽ mõstrante. qd eũ poterat
adiuuare. Metito at lib̾atorẽ suũ dñ¬

Expanded text:
mamentum suum, quoniam ab ipso concessum est ut inimicis suis in acie firmus assisteret, et vivaci animositate pugnaret. Et refugium meum. Utique, quando, cum fuit opus consilio, refugit ad tractatum, et invenit Divinitate monstrante, quod eum poterat adjuvare. Merito autem liberatorem suum D
Abbreviated transcription (Latin):
deserere. subiimxit. Hec impie gessi
a deo m̃o. Impietatis uro notati st̃.
qui ussa dñi declinare p̾sumiunt. ꝙ
animꝰ deuotꝰ ecc̃e metito dicit refu¬
gisse. unde se creatorẽ sciebat offẽd̃e.¬
Qm̃om̃ia iudicia eiꝰ. ĩ ꝯspectu meo
funt semper. et iusticias eiꝰ ñ reppuli
ame. Hũc dicit causas quare uias
dñi custodient. aut impie nõ gesse¬
rit ficut suꝑiꝯ posuit: quia iugiter
iudicia eiꝰ terribilia cogitabat. Ad¬
didit et iusticias eius nõ teppuli a
me. qd̾ faciunt carius fragilitate
suꝑati. qui longa obẜuatõe deficiẽtes.
equitatẽ intͣdum deserũt. quã cepe¬
rãt custodire. Hic eĩ beatꝰ ppłs miꝙͣ¬

Expanded text:
si a Deo meo. Impietatis verbo notati sunt, qui jussa Domini declinare praesumunt. Quod animus devotus Ecclesiae merito dicit refugisse, unde se Creatorem sciebat offendem omnia judicia ejus in conspectu meo sunt semper, et justitias ejus non repuli a me. Nunc dicit causas quare vias Domini custodierit, aut impie non gesserit, sicut superius posuit: quia jugiter judicia ejus terribilia cogitabat. Addidit, et justitias ejus non repuli a me. Quod faciunt carnis fragilitate superati, qui longa observatione deficientes, aequitatem interdum deserunt, quam coeperant custodire. Hic enim beatus
Abbreviated transcription (Latin):
petẽ. qd tẽpore necessitatis optatun
tares ad alienũ dnm: subiuexit. Et
addm meũ clamaui. Clamare autẽ.
plus ẽ ab ĩuocare. Creuit smno ꝓgredi¬
ente desiderio: et accensꝰ animꝰ adorõ¬
nẽ ꝓsiliuit auidus ĩclamorẽ. Et ex¬

Expanded text:
is optatur. putares 59 ad alienum dominum, subjunxit: Ad Deum meum clamavi. Clamare autem plus est, ab invocare. Crevit sermo progrediente desiderio, et accensus animus ad orationem prosilivit avidus in clamorem. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
Into dicuntur caluaria. qui
tãqͣm głiosissimum tsophe¬
um celestis regis. icl signa¬
culum ctucis susciꝑe menie¬
runt. et ioco psalmus hic oĩ
conuienit xp̃iano qui amo¬
redñi flãma dominice kari¬
tatis accencditur. sine quato¬
tum abiectum ẽ quicquid
in humanis rebus putat᷑
erimium. De qua rehic pri¬
mus ẽ psalmus quẽ. Hexͨx¬

Expanded text:
i tanquam gloriosissimum tropaeum coelestis Regis, id est signaculum crucis suscipere meruerunt. Et ideo psalmus hic omni convenit Christiano, qui amore Domini flamma Dominicae charitatis accenditur, sine qua totum abjectum est quidquid in humanis rebus putatur eximium. De qua re hic primus est psalmus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
cłm u̾ba secuta sunt. ita et ĩ hoc
ꝓpha pcursor ẽ. In ip̃o quippe
principio beatus dcł phelemo¬
sinas scãs moralem nos docu¬
it cdisciplinam. Scdo ꝑ passiõe
suam. dominus naturales se¬
mitas indicauit. Tercio resur¬
rectionis miraculo inspectina
nos claritate compleuit. ut
celestis philosophie ueritas:
ttibus partibus narrata cõs¬
taret. Quocl si diligent᷑ ms¬
pexeus. et iureliquis psalmis
positum frequent̾ inuenies.
Unde psalmi huius suscepto
beneficio magna exultatiõe
dicendum ẽ: benedictus dñs
deus istł a sclõ et usq inscłm
fiat fiat. Explicit psalmus
Iͥnfine intellectus. Filiis chore
psalmus dauid.
Nter u̾ba usitata filios cho¬
re nouit᷑ introducit. que
nomina cantorum sunt: nõ
psalmigraphorum sicut de

Expanded text:
erba secuta sunt: ita et in hoc propheta praecursor est. In ipso quippe principio beatus David per eleemosynas sanctas morales nos docuit disciplinas. Secundo per passionem suam Dominus naturales semitas indicavit. Tertio resurrectionis miraculo inspectiva nos claritate complevit, ut coelestis philosophiae veritas tribus partibus narrata constaret. Quod si diligenter inspexeris, et in reliquis psalmis positum frequenter invenies. Unde psalmi hujus suscepto beneficio magna exsultatione dicendum est: Benedictus Dominus Deus Israel, a saeculo, et usque in saeculum: fiat, fiat. EXPOSITIO IN PSALMUM inem, intellectus filiis Core psalmus David. Inter verba usitata filios Core noviter introducit, quae nomina cantorum sunt, non psalmigraphorum; sicut de
Abbreviated transcription (Latin):
terium sagacimente plustrãs.
nũꝙͣ inuenio qd̾ filii chore ad
triste cantau̾int. Semꝑenim
in psalmis eorum leta sunt
et iocunda. sclaribq contẽp¬
tis. celestia et et̾ña desiderant.
congruentes interp̃tatione
nominis sui. Nusiopsali.
Uslius chore quem dixi

Expanded text:
terium sagaci mente perlustrans. Nunquam invenio quod filii Core aliquid triste cantaverint: semper enim in psalmis eorum laeta sunt et jucunda; saecularibusque contemptis coelestia et aeterna desiderant, congruentes interpretationi nominis sui. Divisio psalmi. Filius Core, quem dixi
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ad ysalmocliam fũant
clecti. s ppt̃ significantiam
nominum congruent̃ citur
uidentur apposite quam ma¬
gnostuclio debemus inqͥre¬
re. ut nob̃ uelut candidissim
nueleus exutus suo tegmine
decenter apparcat. Hebraice
choredicitur caluaria. Cal¬
uarie u̾olocus ẽ ubi dñm sa¬
luatorem constat ẽẽ crucifi

Expanded text:
am fuerant electi; sed propter significantiam nominum congruenter titulis videntur appositi; quod magno studio debemus inquirere, ut nobis velut candidissimus nucleus exutus suo tegmine decenter appareat. Hebraice Core dicitur Calvaria: Calvariae vero locus est, ubi Dominum Salvatorem constat esse cruci
Abbreviated transcription (Latin):
. Conclusio ꝑsali.
Ipio animo dicta
cogitemus. illa nb̾
uirtus in hoc psalmo p̾lica¬
ta ẽ ut inimicis nr̃is quan¬
tum innobis ẽ mente be¬
niuola consulamus. ne
ceca obstinatione cturati.
in solubili mancipentur:
ertori. Increpat enim ecc̃a
ppłm pcc̃orum. ut ad fuu
nõ festinet exitium. qua¬
tenus prauitate deposita
non moretuł abicere im̃
potest modis omnibꝰ inte¬
rre. Qua ꝓpt̾ et nos ꝓut da¬
tum fuerit sequanut insti¬
tuta reu̾enda. suadeamus
hereticis rectam fidem. suꝑ¬
bis p̾dicemus scãm humi¬
litatem. nob̾ potius ista cõ¬
fermmus. si talibus ꝓdesse
meieannr. Scire autem de¬
bennus. primum hunc eẽ
psalmum eorum qui de:
iudeorum inctepatione et
comũsione conscripti sunt.
De nimero quoq huius
psalmi si conicere nõ puta¬
temus ab surclum. ut q
scã ecc̃a introctucta ẽ. adlo¬
quendum. que et quinq
libros moysi et octo dierũ.
ꝑ dominica resinrectione
recipit misteria. Merito
ꝑsona eius t̾cium decimũ

Expanded text:
. Conclusio psalmi. Si pio animo dicta cogitemus, illa nobis virtus in hoc psalmo praedicata est, ut inimicis nostris, quantum in nobis est, mente benevola consulamus, ne caeca obstinatione durati, insolubili mancipentur errori. Increpat enim Ecclesia populum peccatorem, ut ad suum non festinet exitium: quatenus pravitate deposita non moretur abjicere, unde potest modis omnibus interire. Quapropter et nos, prout datum fuerit, sequamur instituta reverenda. Suadeamus haereticis rectam fidem, superbis praedicemus sanctam humilitatem. Nobis potius ista conferimus, si talibus prodesse mereamur. Scire autem debemus primum hunc esse psalmum eorum qui de Judaeorum increpatione et conversione conscripti sunt. De numero quoque hujus psalmi sic conjicere non putamus absurdum: ut quia sancta Ecclesia introducta est ad loquendum, quae et quinque libros Moysi, et octo dierum pro dominica resurrectione recipit mysteria, merito persona ejus tertium decimum
Abbreviated transcription (Latin):
ad̾ibitos. ut et ꝓbatissimi of̃¬
ficii sui honorem de tali cõ¬
memoratione ꝑciꝑent ⁊ ar¬
chana psalmorum de nomi¬
num ip̃orum interp̃tatiõibꝰ
panderentur. Idithi enĩ:
hebreum nomien ẽ. qd̾ lĩgua
nr̃a dicitur transilitor. non
qui g̾ssibus aliquid transit
aut saltu corporis hiantia
aueq transmittit: s qui:
mundi istius uaricatis ĩea
iam puritate consistit. ut fu¬
tune tantum beatitulinis
pnua consequatur Ergo
mhoc psalmo ꝑsona intro¬
ducitur sc̃e̾ com̾isationis. q̃
humanas quidem mleceb¬
ras transilierat. S adhuc
gaucdia futura posgebat. Et
qm̃ uir scĩssimus emimerat
alquas afflictiones suas.
ne putares et hinnc psalmũ
penitentibus applicandu.
subumexit canticum. qd̾
utiq talib non pot̃ conue¬
nire ꝑsonis. Cantare enim¬

Expanded text:
adhibitos; ut et probatissimi ofadhibitos; ut et probatissimi officii sui honorem de tali commemoratione perciperent, et arcana psalmorum de nominum ipsorum interpretationibus panderentur. Idithum enim Hebraeum nomen est, quod lingua Latina dicitur transilitor; non qui gressibus aliquid transit, aut saltu corporis hiantia quaeque transmittit; sed qui supra mundi istius varietates in ea jam puritate consistit, ut futurae tantum beatitudinis praemia consequatur. Ergo in hoc psalmo persona introducitur sanctae conversationis, quae humanas quidem illecebras transilierat, sed adhuc gaudia futura poscebat. Et quoniam vir sanctissimus enumerat aliquas afflictiones suas, ne putares et hunc psalmum poenitentibus applicandum, subjunxit, Canticum, quod utique talibus non potest convenire
Abbreviated transcription (Latin):
Uam fortis quam de
se triumphalis fc̃s est
tuare serimonem. Iacebat ⁊¬
cõxpore inst̾ouiani. sodaio
habitabat incelo. Consum¬
mebatur uermibus. qui sp̃c̃
suꝑabat in mundos. Par¬
ua sunt que ꝑtulit. si consi¬
deres que recepit. Dic pio
domiliõ ꝓficue fuitur. sic cle¬
mentia diinitatis agnos¬
titur. ut cum ersuas largita¬
tes dfferimus. retributiones
icerum fopiosissimas exiga¬
mus. Openitentium bea¬
ta securitas. d se humilian¬
tium mirabilis altitudo. ut
confitendo redeat gͥrãm. qͥ
ppria se estimatione damp¬
nauit. Certe intelligannus
que sit dignitas penitentũ.
quando noc ille abhac exci¬
pitur. qui tanti iudicis uoce
laudatus ẽ. Explicit psal¬
tbun canticum daurid.
Ituius hic. nouum nb̃
intulit nomen. Iorop¬
tea que causa sit istius posi¬
tioiris. aut quid significet:
diligentius inquiramus.
In p̾phatione iam dictum ẽ
hos niros auctores nõ fuisse
psalmorum.o qm̃ excellẽ¬
tes cantores erant ꝓpt̾ nomi¬
num significationem ꝯstat

Expanded text:
uam fortis, quam de se triumphalis factus estare sermonum! Jacebat corpore in sterquilinio, sed animo habitabat in coelo. Consumebatur vermibus, qui spiritus superabat immundos. Parva sunt quae pertulit, si consideres quae recepit. Sic pio Domino proficue servitur, sic clementia Divinitatis agnoscitur; ut cum ei suas largitates offerimus, retributiones iterum copiosissimas exigamus. O poenitentium beata securitas! o se humiliantium mirabilis altitudo! ut confitendo redeat ad gratiam, qui propria se aestimatione damnavit. Certe intelligamus quae sit dignitas poenitentium, quando nec ille ab hac excipitur, qui tanti judicis voce laudatus est. EXPOSITIO IN PSALthum canticum David. Titulus hic novum nobis intulit nomen; propterea quae causa sit istius positionis, aut quid significet diligentius inquiramus. In praefatione jam dictum est hos viros auctores non fuisse psalmorum; sed quoniam excellentes cantores erant, propter nominum significationem constat
Abbreviated transcription (Latin):
rem de tali cõmemoratione
sumerent: qui officio sc̃o deuo¬
tis mentibus seruiebant. Ma¬
xime quia et nomẽ eorum. ĩ¬
tellectus retum cõgruos indi¬
care noscuntur. Hon enim sup̃¬
licti unri ad psalmos faciendo
electi sunt: s eos cong̃gatos
tantum legimus adcanẽdũ.
Usimnographos autẽ fuisse. ys¬
toria nulla testatur. et presũ¬
ptum ẽ clicẽ. quod nuilla pos¬
sit auctoritate firmari. I Dsal¬
mos enim ad solum ꝓph̾am:
dauid ꝑtinere. certis declarat᷑
indiciis. Deniq in apocalip¬
sin uolens istud op intelligi.
Hec dicit sc̃s et uerus: qui ha¬
bet clauem dauid. qui aperit
et nemo claudit. et olaudit

Expanded text:
rem de tali commemoratione rem de tali commemoratione sumerent, qui officio sancto devotis mentibus serviebant; maxime quia et nomina eorum intellectus rerum congruos indicare noscuntur. Non enim supradicti viri ad psalmos faciendos electi sunt, sed eos congregatos tantum legimus ad canendum; psalmographos autem fuisse historia nulla testatur; et praesumptuosum est dicere quod nulla possit auctoritate firmari. Psalmos autem ad solum prophetam David pertinere certis declaratur indiciis. Denique in Apocalypsi volens opus istud intelligi, Haec dicit sanctus et verus qui habet clavem David, qui aperit et nemo claud
Abbreviated transcription (Latin):
Horimo libro paralipo¬
menon legitur cũ ꝓpħa
dd deuota domino etate se¬
nuiss : iiii. milia iuuenum ex
istłicico ppło delegisse. qui psal¬
mos quos ip̃e dñi aspiratioẽ
ptulerat: organis. citharis.
nablis. tympanis.cimbalis.
tubis. ꝓpriaq uoce.ĩ magna
iocunditatem suꝑne gr̃e ꝑso¬
narent. que suauis adunatõ.
tribus partibꝰ diuisa ꝯstabat.
Rationalis ꝑtinebat adhuma¬
nam uocem: irrationalis ad ĩs¬
trumenta musica. Cõmuis
autẽ de utrisq partibus apta¬
batur. ut et uox hominis cer¬
tis moclulationibus cedetet᷑.
et instrumentorum melos. cõ¬
sona se uicinitate coniunget.
Sic suauis illa et iocunda mu¬
sica ec̃cam catholioam tali ac¬
tu p̾dicebat. que ex diuersis
linguis uarioq c̃centu. ĩ unã
fidei cõcordiam erat domino
p̃stante creclitura. Ex quo
numero incdita ñna frequent̃
intitulis inuenimus. ut idi¬
tim. a saph. filu chore. et his si¬
milia. Hon quia ip̃i ut quidã
ꝓbabiles extiterunt. ut hono¬

Expanded text:
rimo libro Paralipomenon legitur, cum propheta David devota Domino aetate senuisset, quatuor millia juvenum ex Israelitico populo delegisse qui psalmos, quos ipse Domini aspiratione protulerat, organis, citharis, nablis, tympanis, cymbalis, tubis, propriaque voce in magnam jucunditatem supernae gratiae personarent. Quae suavis adunatio tribus partibus divisa constabat: rationabilis pertinebat ad humanam vocem; irrationabilis ad instrumenta 4 musica; communis autem de utrisque partibus aptabatur; ut et vox hominis certis modulationibus ederetur, et instrumentorum melos consona se vicinitate conjungeret. Sic suavis illa et jucunda musica Ecclesiam catholicam tali actu praedicebat, quae ex diversis linguis, varioque concentu in unam fidei concordiam erat, Domino praestante, creditura. Ex quo numero indita nomina frequenter in titulis invenimus, ut Idithun, Asaph, filii Core, et his similia. Non quia ipsi, ut quidam probabiles exstiterunt, ut hono
Abbreviated transcription (Latin):
inspu uocat eum cdnm dicẽs.
dixit dominus dño meo sede
ũbatur uniũsos psalmos nõ mł¬
torum existere. s tantum ipsis
quem a domino constat esse
illuminatum. Usus quoq
ut quicumq eorum cantan¬
dus fuerunt qui diu̾so noĩe
p̃notantur. lector aliud pre¬
dicare non audeat. nisi psal¬
mos dauid. Qd̃ si ẽẽnt ꝓprii.
.i. aut iditim. aut filiorum
chore. aut asaph. aut moysi:
eorum nomina utiq p̃dica¬
rentur. sicut et in euangłiis
fit. quando aut marchi. aut
luche. aut mathel. aut ioħ̾is
uocabulo p̃notantur. Quod
etiam secutus pat̾ augustinus.
congruent omnes psalmos

Expanded text:
itu vocat eum Dominum dicens: Dixit Dominus Domino meo batur universos psalmos non multorum existere, sed tantum ipsius quem a Domino constat esse nominatum. Usus quoqueut quicunque eorum cantandus fuerit, qui diverso nomine praenotantur, lector aliud praedicare non audeat, nisi Psalmos David. Quod si essent proprii, id est, aut Idithun, aut filiorum Core, aut Asaph, aut Moysi, eorum nomina utique praedicarentur; sicut et in Evangeliis fit, quando aut Marci, aut Lucae, aut Matthaei, aut Joannis vocabulo pronuntiantur. Quod etiam secutus Pater Augustinus congruenter omnes psalmos
Abbreviated transcription (Latin):
expetebat. quod om̃ibus ꝓ¬
desse cognouerat. Utrũq
enim cõniunctum. utrũq
sociatum ẽ: ut nec deus si¬
ne ꝑximo ametur: nec ꝓxi
consilium in anima m̃a:
Hic ardor maximus sus¬
tinentis exprimitur: cum¬
dicit sͥ de eẽ consilium. ut
uidenli mitigare possit¬
affectum. quando in exti¬
mabilis anxietas ẽ cõn

Expanded text:
expetebat quod omnibus pexpetebat quod omnibus prodesse cognoverat. Utrumque enim conjunctum, utrumque sociatum; ut nec Deus sine proximo ametur, nec proxconsilium in anima mea. Hic ardor maximus sustinentis exprimitur. Dicit sibi deesse consilium, ut videndi possit mitigare affectum: quando inaestimabilis
Abbreviated transcription (Latin):
mine obliuis¬
cetis me in
finem. plenꝰ
humanationem auide :¬
sustinebat. confidenter e¬
nuctans dicit differti se
diutius ab expectatione
sua. quando omni deside¬
ranti ualde molesta cblla¬
tio ẽ. quem licet illumina
adhuc speratum cetnere
non merebatur aduẽtũ.
Non enim obliuiscitur
deus. s abeo qui desid̾at
obliuionem creditur pa¬
ti: quando differt donare
quod patitut. Infinem.
hic tempus significat. ꝙ̃
incamationem dñi pre¬
uidebat ẽẽ uenturam. Ta¬
lis enim quetela fideles
am̃ expulsat. ut et sine fi¬
ne celestia cupiant: et de
clm̃ semper ꝓmissione cõ¬
fidant. Et intuendum
uerba constantissime pa¬
cientie ponit. Dicit enim
usq quo quousq. quam¬
lui. repetens etiam usqrqͦ.
nalibus oculis potuit ap¬
parere. quam ule uir sc̃s
affectu generalitas me¬
piebat aspicere. que mun¬
dum dignata ẽ celesti ui¬
sitatione saluare. Sic et
desiderium diuini amo¬
tis ostensum ẽ: et imple¬
tam karitatem constat
in ꝓximis: quando iugit᷑

Expanded text:
mine, oblivisceris me in finem? Plenus humanationem avide sustinebat, confidenter eructans dicit differri se diutius ab exspectatione sua: quando omni desideranti valde molesta dilatio est. Quem licet illuminatadhuc speratum cernere non merebatur adventum. Non enim obliviscitur Deus, sed ab eo qui desiderat, oblivionem creditur pati, quando differt donare quod petitur. In finem, hic tempus significat quo incarnationem Domini praevidebat esse venturam. Talis enim querela fideles animas pulsat, ut et sine fine coelestia cupiant, et de Domini semper promissione confidant. Et intuendum,bique verba constantissimae patientiae ponit; dicit enim: Usquequo, quousque, quandiu, repetens etiam usquequonalibus oculis potuit apparere: quam ille vir sanctus affectu generalitpiebat aspicere, quae mundum dignata est coelesti visitatione salvare. Sic et desiderium divini amoris ostensum est, et impletam charitatem constat in proximis: quando jugiter
Abbreviated transcription (Latin):
numetus apłorum nos re¬
colere quantitatem. qui doc¬
trina ꝑfectissima mandato¬
rum. et dnm̃ supra omnia
dilexerunt. et ꝓximos eadẽ
ut securitate complexi sunt.
ut merito hic psalmus talia
nob̾ sactamenta concesserit.
qui apłorum noscitur nũo
consectatus. Huodecim qͦ
tribus hebreorum: ppłm cons¬
tat ẽẽ diuisum. Puodecim
etiam sedes in iuditio uen¬
curo dominus ꝓmictit apłis.
Duodecim quoq mensibꝰ
amnus ip̃e paraͣtus ẽ. Secl
et alia huiusmodi plura
diligens lector inuenies.:
ut hunc calculum multis
misteriis tefertum ẽẽ cog¬
noscas. Explicit psalmus
Um u̾ba ista p̃missis
expositionibus om̃i¬
no iam nota sint. memoria
potius de his quam ñr ẜmo
roquiratur. Incitulis autez
iuste finis frequentet repetit᷑.
ut semꝑ ad omnipotencem
xp̃m audientis animus eti¬
gatur. S finis iste sicut dic¬
tum est: uariis fignificatio¬
nibus sensum nrm trans¬
mittit ad dñm. nunc ttibu¬
lantium confessione: nunc

Expanded text:
numerus apostolorum nos renumerus apostolorum nos recolere quantitatem, qui doctrina perfectissima mandatorum, et Dominum supra omnia dilexerunt, et proximos eadem ut se charitate complexi sunt; ut merito hic psalmus talia nobis sacramenta concesserit, qui apostolorum noscitur numero consecratus. In duodecim quoque tribus Hebraeorum populum constat esse divisum. Duodecim etiam sedes in judicio venturo Dominus promittit apostolis. Duodecim quoque mensibus annus ipse partitus est. Sed et alia hujusmodi plura diligens lector invenies, ut hunc calculum multis mysteriis refertum esse cognoscas. EXPOSITIO IN PSALMUM um verba ista praemissis expositionibus omnino jam nota sint, memoria potius de his quam sermo noster requiratur. In titulis autem juste finis frequenter repetitur, ut semper ad omnipotentem Christum audientis animus erigatur. Sed finis iste, sicut dictum est, variis significationibus sensum nostrum transmittit ad Dominum: nunc tribulantium confessione, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
legitut. Credidit abrahã
deo: et teputatum ẽ illi ad
iusticiam. Metito ergo ac¬
cepisse se dicit. cui tanta fi¬
del fuerat firmmitas contri¬
buta. Et intende qd̾ priꝰ
dixit cantabo. deinde psall¬
am. Cantabo corde: ubi ni¬
psallam oꝑibus bonis:qḋ
maxime diuinitas querit.
ut cantabo ꝑtineat adcon¬
templatiuam:psallam ad
actualem. que duo tãq̃m
gemini oculi pulcheitime
sotiata. reddunt illumina¬
tissimum xp̃ianum..
iclusio psalmi.
Espiciamus ꝓph̾am
contemplatione be¬
ata posicum. quando deside¬
no głosam incarnationem
dñi sustinebat. &̾ hinc ad¬
ũtamus quale munus ĩde
suscipimus. quod regem.
potentem et sc̃m ꝓpħa. tanto
stucdio conspicete uoluisse
sentimus. S domino sup¬
plicandum ẽ ne cibło tra¬
Dat sub desertione temptã¬
dos. et tali beneficio nos red¬
dat inclignos: ut cui ille:
adhuc uenturo deuotissime
fmłabatur. nos ei qui iam
uenit fidelit̾ fuiamus. Am¬
monet etiam duodenartus

Expanded text:
legitur: Credidit Abraham legitur: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Merito ergo accepisse se dicit, cui tanta fidei fuerat firmitas contributa. Et intende quod prius dixit, cantabo; deinde psallam; cantabo corde, ubi nipsallam operibus bonis, quod maxime Divinitas quaerit; ut cantabo pertineat ad contemplativam, psallam ad actualem. Quae duo tanquam gemini oculi pulcherrime sociata, reddunt illuminatissimum Christianum. Conclusio psalmi. Respiciamus prophetam in contemplatione beata positum, quanto desiderio gloriosam incarnationem Domini sustinebat; et hinc advertamus quale munus inde suscepimus, quod regem potentem, et sanctum prophetam tanto studio conspicere voluisse sentimus. Sed Domino supplicandum est, ne diabolo tradat sub desertione tentandos, et tali beneficio nos reddat indignos; ut cui ille adhuc venturo devotissime famulabatur, nos ei, qui jam venit, fideliter serviamus. Admonet etiam duodenarius
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilitatem. quia ne¬
cesse ẽ ut in laqueum cłbłi
pedem mittat. si se quis piã
uestigio mentis a dñi firm¬
itate subducat. Ego aut
Quamuis desiderio magno
raꝑetur: pacientie sue tamẽ
momenta declarauit dicẽs.
quia et si adhuc contingat
ꝓpria uota differri: ip̃e tamẽ¬
eius possit fit  missimꝰ
inueniri. sicut apls dicit. spes
autẽ non confunditur. In
sue credulitatis euacuat.:
Ouirtus fidei. et fuitas
magna credentis. Gaudeb¬
at ad p̃sentis absentiam. et
intetior homo dei salutare
iam conspexerat: quẽ adhuc
ex terior camalibus oculis
cernere cupiebant. Canta¬
bo domino qui bona tribu¬
it michi. & psallam nõi do¬
mini altissimi. Cum se in
principiis crebra conquesti¬
one desiderio suo dicat eẽ cli¬
latłm. hic sibi beneficia dm̃
iam letus assetit contributa.
siue quia pphcie uirtute ac¬
cepisse se dicit quod manifes¬
te nouerat eẽ uentuum:
fiue quia hoo ip̃m credidis¬
se iam pmium erat. sicut

Expanded text:
mutabilitatem: quia nemutabilitatem: quia necesse est ut in laqueum diaboli pedem mittat, si se quispiam vestigio mentis a Domini firmitate subducat. Vers. 7.Quamvis desiderio 48 magno raperetur, patientiae suae tamen momenta declaravit dicens: quia etsi adhuc contingat propria vota differri, ipse tameejus possit firmissimus inveniri, sicut Apostolus dicit: Spes autem non confundit . In suae credulitatis evacuat. O virtus fidei, et firmitas magna credentis! Gaudebat ad praesentis absentiam, et interior homo Dei salutare jam conspexerat, quem adhuc exterior carnalibus oculis cernere cupiebat. Vers. 8. Cantabo Domino, qui bona tribuit mihi: et psallam nomini Domini altissimi. Cum se in principiis crebra conquestione a desiderio suo dicat esse dilatum, hic sibi beneficia Domini jam laetus asserit contributa; sive quia per prophetiae virtutem accepisse se dicit, quod manifeste noverat esse venturum; sive quia hoc ipsum credidisse jam praemium erat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
larit̃ petit. s uniu̾sis fidelibꝰ
supplicat sub ueniri: quorũ
dilectione remedium ge¬
netale petebatur. R espice:
ad illucl re ferendum est
quod suꝑius ait: usq: quo ad¬
ũtis faciem tuam ame. Ex¬
audi ño. adillud quod dicit
incapite ꝑsalmi: usq q̃ dñe
obliuisceris me infinem.
Oculos autem cordis hie de¬
bemus adũtere. qui in mor¬
te obdormiunt. quando fidci
lumine sepulto. camali de¬
lectatione claucluntur. Ip̃e
ẽ enim somius. dequole¬
tatur inimiicus. Hequãdo
dicat inimicus meus pre¬
ualui adũsus eum. qui tri¬
bulant me exultabunt si
motus fuero. Hoc de dbło
et angelis eius dicit. quibꝰ
talis consuetudo ẽ in sulta¬
re dum capiunt. uictorias
suas putantes sequacium
rumas. Dicit enim si diui¬
sus a te fuero. illis gaudiũ
dabo. qui de testabili consu¬
etucdine. tunc efficiuntur
leti. quando deceptos a se
cognouint possideti. Nam
quod dicit si motus fuero.
significat infideł anime:

Expanded text:
lariter petit, sed universis fidelibus lariter petit, sed universis fidelibus supplicat subveniri, quorum dilectione remedium generale petebatur. Respice, ad illud referendum est quod superius ait: Usquequo avertis faciem tuam a me? exaudi vero, ad illud quod dicit in capite psalmi: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? Oculos autem cordis hic debemus advertere, qui in mortem obdormiunt, quando fidei lumine sepulto, carnali delectatione clauduntur. Ipse est enim somnus de quo laetatur inimicus. Vers. 6. Nequando dicat inimicus meus, praevalui adversus eum. Qui tribulant me, exsultabunt si motus fuero. Hoc de diabolo et angelis ejus dicit, quibus talis consuetudo est, insultare dum capiunt, victorias suas putantes sequacium ruinas. Dicit enim: si divisus a te fuero, illis gaudium dabo qui detestabili consuetudine tunc efficiuntur laeti, quando deceptos a se cognoverint possideri. Nam quod dicit, si motus fuero, significat infidelis animae
Abbreviated transcription (Latin):
lorem nicorde meo ponam
ꝑdiem. usq qͦ exaltabitur
inimicus meus suꝑme.
Adhuc suꝑ piis conquestio¬
nibus ꝑseuerat. sub auditur
enim de u̾su suꝑiori ponam.
ut sit plena sententia. dolorẽ
in corde meo ponam ꝑdiem.
lute continuatio cemporis
possit intelligi. Et respice
ũsus istius primum ũbum.
ut iam non desiderium. s de¬
coro crescente ambitu. extita¬
tus dolor maximus sentiat᷑.
Quod utiq fic. quandospes
longa ꝓtrahitut. Inimicꝰ
meus de dbło dicit: qui añ
aduentum dñi exaltatus.
humana captiuitate gau¬
debat. Suꝑme. hoc ẽ fuper
ctedulitatem meam. quia
ille toto orbe colebatur ins¬
tant᷑. cum deuotionẽ fidei
diuina religio non haberet.
Respice et exauclime dñe
deus meus. illumina oculos
meos ne uq̃m obdormiã
in morte. Uenit adsccłm
membrum dep̾cationis sue.
S quas hic pietatis eius
lactimas ꝓfimdisse credamꝰ.
ne dilatione cliutina. totꝰ
mundus captus erroribus
interiret: Me enim cum di¬
cit: non sibi tantum singu¬

Expanded text:
lorem in corde meo per diem. Usquequo exaltabitur inimicus meus super me? Adhuc super piis conquestionibus perseverat. Subauditur enim de versu superiore ponam, ut sit plena sententia: Dolorem in corde meo ponam per dielute continuatio temporis possit intelligi. Et respice versus istius primum verbum, ut jam non desiderium, sed decoro crescente ambitu excitatus dolor maximus sentiatur; quod utique fit quando spes longa protrahitur. Inimicus meus: de diabolo dicit, qui ante adventum Domini exaltatus humana captivitate gaudebat. Super me, hoc est super credulitatem meam, quia ille toto orbe colebatur instanter, cum devotionem fidei divina religio non haberet. Vers. 5. Respice et exaudi me, Domine Deus meus. Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte. Venit ad secundum membrum deprecationis suae. Sed quas hic pietatem ejus lacrymas profudisse credamus, ne dilatione diutina totus mundus captus erroribus interiret? Me enim cum dicit, non sibi tantum singu
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. ut ip̃e quoq pur¬
gatissimus ad quiratur. cũ
alium ab infidelitate con¬
ũterit. Scriptumẽ enim.
quia qui comũti fecerit pcc̃o¬
tem ab errore uie sue. salua¬
bit animam eius amorte.
et cooꝑit multitudinem
pcc̃orum. Duo sunt enim
geña doctorum. Unum
qd̃ instituit exemplis. ali¬
ut qd̃ u̾b tantum noscitur
ãmonere pocantes. Quo
hic utrumq dephenditin
sentiendum. Dicit itaq.
tibus spes remissionis maxi¬
na cõcedatur. Quis enim
ad conũsionem non daret

Expanded text:
ostendit; ut ipse quoque purostendit; ut ipse quoque purgatissimus acquiratur, cum alium ab infidelitate converterit; scriptum est enim: Quia qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et cooperit multitudinem peccatorum . Duo sunt enim genera doctorum, unum quod instituit exemplis, aliud quod verbis tantum noscitur admonere peccantes; quod hic utrumque deprehenditur sentiendum. Dicit itaque:tibus spes remissionis maxima concedatur. Quis enim ad conversionem non daret
Abbreviated transcription (Latin):
uinificat. Et in euglio do¬
minus ait. Sp̃c ẽ qui uiui¬
ficat: nam caro non ꝓdest
quicꝙͣ. Hec aut que diximꝰ
tria: singularit sequestrata
nullatenus inueniuntur.
quamiris intellectus ñr ea
distincta possit ad ũtere. socd
ita naturalit̾ s̃ unita: ut dũ
unum horum se obtulent:
siniul tria semꝑ octurant.
Sic ꝑ assimilitudines tãte
rel:aliquando nob̾ imagi¬
natio uitatis aꝑitur. Sũt
et hec et alia patrum cuspu¬
tatiorie similia. S q̃ ninc
cartris infirmitas adliqui¬
dum uetat intelligi. tunc
comp̃hencli. quando in ma¬
iestate sua diuinitatem ui¬
derint quicumq beati sũt.
Qd̃ qui desidetat plenius¬
agnoscere: sci hylarii. sci am¬
hrosii. et scĩ augustini libros
timitatis non desinat lec¬
titare. Hec enim res addis¬
putanctum. quam mag¬
na tam longa ẽ. Nam et
beatus iheronimus adũsꝰ
hereticos. ihoc psalmo lu¬
culent᷑ et breuiter de trini
partem supplicationis in¬
gͣditur. ubi cum fuerit au¬
ditus. que sit gła parcẽtis

Expanded text:
ivificat ; et in Evangelio Dominus ait: Spiritus est qui vivificat, nam caro non prodest quidquam . Haec autem quae diximus tria singulariter sequestrata nullatenus inveniuntur, quamvis intellectus noster ea distincta possit advertere; sed ita naturaliter sunt unita, ut dum unum horum se obtulerit, simul tria semper occurrant. Sic per has similitudines tantae rei aliqua nobis imaginatio veritatis et haec et alia Patrum disputatione similia. Sed quae nunc carnis infirmitas ad liquidum vetat intelligi, tunc comprehendi, quando in majestate sua divinitatem viderint quicunque beati sunt. Quod qui desideagnoscere, sancti Hilarii, sancti Ambrosii, et sancti Augustini libros Trinitatis non desinat lectitare. Haec enim res ad disputandum quam magna, tam longa est. Nam et beatus Hieronymus adversus haereticos in hoc psalmo luculenter et breviter de Trinitpartem supplicationis ingreditur: ubi cum fuerit auditus, quae fuerit gloria parcentis
Abbreviated transcription (Latin):
multiplices successiones. nũꝙͣ
finem laucłis acciꝑe. Sequit
Proptẽa ppłi confitebuntur
tibi. Omnis enim xp̃ianus
cum simboli sactamenta re¬
ddident. in ecc̃e facie conficet᷑.
quando omnis aduersitas cõ¬
quiescit: et regnat sola iusti¬
cia cdbui contrarietate deleta.
sum psalmigraphi. ex¬
uitatione completum ẽ. Ec¬
de sponsi laus sponseq admi¬
rabili uarietate celebrata ẽ
spuaus copulatioconiugiũ
in uirginibus ꝑseneras amor
castus. karitas et̾na. uiculũ
qd nullo fine dissoluitur. Hic
ꝓpharum timphana scã etuu¬
tatõe
conclamant. hic aplorum q¬
gana clulcissima sotietate res

Expanded text:
multiplices successiones nunquam multiplices successiones nunquam finem laudis accipere. Sequitur, propterea populi confitebuntur tibi. Omnis enim Christianus cum symboli sacramenta reddiderit, in Ecclesiae facie confitetur;quando omnis adversitas conquiescit, et regnat sola justitia, diaboli contrarietate deleta. sum psalmigraphi exsultatione completum est. Ecce Sponsi laus Sponsaeque admirabili varietate celebrata est: spiritualis copula, conjugium in virginitatibus perseverans, amor castus, charitas aeterna, vinculum quod nullo fine dissolvitur. Hic prophetarum tympana sancta exsultatione conclamant; hic apostolorum organa dulcissima societate res
Abbreviated transcription (Latin):
nati sunt tibi filii. constitues
eos principes suꝑ omnẽ t̾ram.
Uenit ad quartum modum.
in quo supra descriptum est
agradibus eburneis ecc̃am
uenisse. que ad dext̾am regis
ornata consisteret. Hunc aũt
potent̾ exponitur quanto ĩcre¬
mento hec sponsa ꝓficerit. ut ꝓ
antiquis patribus. ic yͣ doloꝵ
cultoribus. nati sunt illi filii:
apli. quos principes p̃dicatio¬
nis intoto tr̃arum orbe trans¬
misit. S quantum sunt ista
disparia: tantum laudatur cc̃ca.
Iui enim erant se ductores er¬
roris. isti magri ueritatis. Illi
seminabant exitia. isti oͥrtantꝰ
aduitam. Olaus digna tãte
letitie quale fuit hostis comple¬
d̃ xus fugere et tonantis nup¬
tias inuenire. qui locꝯ m̃ito
dicitur laus aple. qm̃ hic pos
Proptẽa ppłi confitebuntur
Memores dixit se ppls̃ xp̃ia¬
nus. qui mneius p̃dicationib
ꝑ diũsas hominum geñatio¬
nes piis uoluntatibꝰ ꝑseue¬
rant. Mirabilis gła summũq
p̃conium. int̾ hominum tam

Expanded text:
nati sunt tibi filii: constitues nati sunt tibi filii: constitues eos principes super omnem terram. Venit ad quartum modum, in quo supra descriptum est a gradibus eburneis Ecclesiam venisse, quae ad dexteram Regis ornata consisteret. Nunc autem potenter exponitur quanto incremento haec Sponsa profecerit, ut pro antiquis patribus, id est idolorum cultoribus, nati sint illi filii apostoli, quos principes praedicationis in toto terrarum orbe transmisit. Sed quantum sunt ista disparia, tantum laudatur Ecclesia. Illi enim erant seductores erroris, isti magistri veritatis; illi seminabant exitia, isti hortabantur ad vitam. O laus digna tantae laetitiae, quale fuit hostis complexus fugere, et Tonantis nuptias invenire! Qui locus merito dicitur laus a prole, quoniam hic postpropterea populi confitebuntur Memores dicit, sed populos Christianos, qui in ejus praedicationibus per diversas hominum generationes piis voluntatibus perseverant. Mirabilis gloria, summumque praeconium, inter hominum tam
Abbreviated transcription (Latin):
ad traxerit eum. S que uir¬
gines ante conspectum dñi
ꝑducuntur fideles scilicet. et
pudica semente tractantes.
Nam quid ꝓderit cui quam
corpꝰ in tactum seruare. si cõ¬
tingat eum integritatẽ fidei
non habere: Sequitur. Pro¬
xime eius afferentur tibi. Af¬
ferentur tͥ deo dicitur. ꝓxime
grachui inferiori inguntur.
Nam cum uirguntas habeat
centesimum fructum. ista sexa¬
gesimum ubertate głatur.ꝙ.
uide in ip̃is nominibus. non
minimam ẽẽ distantiam. uir¬
gines dixit adduci. quia cor¬
poris incegritate robuste sũt.
uicluas afferre. que plerumq
fracte diu̾sis sollicitudinibus:
copiosa muera sc̃ẽ ecc̃e confẽ¬
tenda monstraret. dicit eam ĩ
leticia et exultatione angłoꝵ
ministiis ad lucendam ⁊ nõ
solum ad conspectum. uerum
se boatum gaudium ẽ et głosa
sccuritas. Merito gͦ dictum ẽ
adclucentur cum exultatione
et leticia. quia sexus ille fragił
uicit grauissimas corporum
passiones. Pro patribus tuis

Expanded text:
attraxerit eum . Sed quae virattraxerit eum . Sed quae virgines ante conspectum Domini adducuntur? fideles scilicet, et pudica se mente tractantes. Nam quid proderit cuiquam corpus intactum servare, si contingat eam integritatem fidei non habere? Sequitur, proximae ejus afferentur tibi. Afferentur tibi, Deo dicitur. Proximae gradu inferiore junguntur. Nam cum virginitas habeat centesimum fructum, istae sexagesima ubertate gloriantur. Et vide in ipsis nominibus non minimam esse distantiam. Virgines dixit adduci, quae corporis integritate robustae sunt; viduas afferri, quae plerumque fractae a diversis sollicitudinibus ccopiosa munera sanctae Ecclesiae conferenda monstraret, dicit eam in laetitia et exsultatione angelorum ministeriis adducendam; et non solum ad conspectum, verum se beatum gaudium est, et gloriosa securitas. Merito ergo dictum est, adducentur cum laetitia et exsultatione; quia sexus ille fragilis vicit gravissimas corporum passiones Vers. 18. Pro patribus tuis
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. quia infine tota ꝑfectio
ẽ. ubi karitas non tãqͣm de:¬
aurata conspicitur. s iam ple¬
nissima tãꝙͣ aurea repperitur.
Cutum amicta u̾o uarietate¬
quod dicit. ꝓpt̃ uarias uirtutor
ficelium. quas suꝑius cõstat
expositas. quibus diu̾sitatibꝰ
incluta. necesse ẽ discolori a¬
mictu catholica uestiatur ecc̃a.
Hoc et uestis illa significauit
aaron: que auro. purputa bis¬
so.cocco. lacinctoq contexta ẽ.¬
Adducantur regi uirgines
poeã. pxime eius offerenturtͥ.
Sicut t̾cio sponsus aiuditio
p̃dicatus ẽ: ita et hic tcio loco
amembris suis sponsa laudat᷑.
Et iuide quam potent̾ ordiez
uirgines pot eam. pot ecc̃am
utiq. quia prius fuit ut eius
unitas diceretur. et post emi¬
meratio parcium distincta ꝓ¬
ueniret. Et intuere qd dixit
adducentur. ut dñi gr̃a decla¬
raretur. que nos ad se ad ducit
quando nos miseratus inspe¬
xerit. sicut in eugłio dictumẽ
Hemo uenit adme. nisi pat̃

Expanded text:
tetur; quia in fine tota perfectio tetur; quia in fine tota perfectio est, ubi charitas non tanquam deaurata conspicitur, sed jam plenissima tanquam aurea reperitur. Circumamicta vero varietate, dicit, propter varias virtutes fidelium, quas superius constat expositas. Quibus diversitatibus induta, necesse est discolori amictu catholica vestiatur Ecclesia. Hoc et vestis illa significavit Aaron, quae auro, purpura, bysso, cocco, hyacinthoque contexta eAdducentur Regi virgines post eam: proximae ejus afferentur tibi. Sicut tertio Sponsus a judicio praedicatus est, ita et hic tertio loco a membris suis Sponsa laudatur. Et vide quam potenter ordinem virgines post eam, post Ecclesiam utique, quia prius fuit, ut ejus unitas diceretur, et post enumeratio partium distincta proveniret. Et intuere quod dixit, adducentur, ut Domini gratia declaretur, 154 quae nos ad se adducit, quando nos miseratus inspexerit; sicut in Evangelio dictum est: Nemo venit ad me, nisi Pater
Abbreviated transcription (Latin):
gendum ẽ suꝑiorib. ut sit is¬
tud hyꝑbaton. icd ttanscensio.
Filie tyri. omnes que sunt di¬
uites plebis. inmumeribus:
uultum turum depcabuntur.
Ordo enim hic ũborum p̃pos¬
teratis ẜmonibus explanat᷑.
ec̃ce quando filie principum
siue iustorum comituntur
ad dum̃. et secreta se cupiunt
deuotione cordis offerre. Ab
intus enim significat secreta
sensuum. non concrepantiã
labiorum. ubi interior hoõ:
tacita cogitatione reuoluit.
qd̃ ad diuina mistĩa ꝑtiñe cog¬
noscitur. Sic enim et incan¬
ticis canticorum de ecc̃a clictũ
ẽ. Introduxit me rex incubi¬
cułum suum. Istam locutio¬
nem filie tegum ab intus ĩt̾
ꝓpria legis diuine cõmmnĩa.
ls aureis circumamicta ua¬
rietate. Eimbrie sunt finiti¬
ma uestium. que instamine
colligate. tãqͣm capillorum
sete depenctant. ꝑ quas hom¬
inum uita significatur ex¬
trema. Hec non deaurata ut :¬
supra. s munc illi ẽẽ aurea ꝓfi¬

Expanded text:
gendum est superioribus, ut sit isgendum est superioribus, ut sit istud hyperbaton, id est transcensio. Filiae Tyri, omnes quae sunt divites plebis in muneribus vultum tuum deprecabuntur. Ordo enim hic verborum praeposteratis sermonibus explanatur. Ecclesiae, quando filiae principum sivejustorum convertuntur ad Dominum, et secreta se cupiuntdevotione cordis offerre. Ab intus enim significat secreta sensuum, non concrepantiam labiorum: ubi interior homo tacita cogitatione revolvit quod ad divina mysteria pertinere cognoscitur. Sic enim et in Canticis canticorum de Ecclesia dictum est: Introduxit me Rex in cubiculum suum . Istam locutionem filiae regum ab intus, inter propria legis divinae connumera, is aureis circumamicta varietate. Fimbriae sunt finitima vestium, quae in stamine colligatae tanquam capillorum segetes dependent; per quas hominum vita significatur extrema. Haec non deaurata ut supra sed nunc illi esse aurea profi