comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poterat ꝑfecte mundare: ut &. memo¬
ria & redargucio peccator. fieret. Quid
gͦ dicendũ est : Nunqͥd &. sacerdotes nr̃i co¬
tidie idem ñ agunt. dũ offe̾r̃t assidue sa¬
crificiũ Offert qͥd̾e: s ad recordacionẽ fa¬
cientes mortis eiꝰ. eẜ qr nos cotidie pecra¬
mꝰ &. cotidie indigemꝰ mundari. Quia ille
ñ potest ĩa mori. dedit nobis hoc sacra¬
mentũ corporis &. sanguinis suiꝰ ut sicut
passio illius. redempcio &. mnundacio .&.¬
ablucio fuit mundi: ita etiã ista oblacio.
redempcio .&. mundacio. fit om̃ibꝰ in uera
fide offerentibꝰ. bonãq intencionẽ ha¬
bentibꝰ. In hoc eñi differt ab illo ueteri
sacrificio sepius repetito. istud nr̃m qͣd
similit̾ repetit᷑. qr istud est ueritas. illud
figuri. istud ꝑfectũ reddit homine̾: illud
minime .es istud ñ causa infirmtatis su¬
e repetit᷑ qͦd ñ possit ꝑfectã salutẽ con¬
ferte s in cõmemoracione passionis xꝑi¬
sicut ipse dixit. Hoc facite in quiens: in

Expanded text:
re, ut et memoria et redargutio peccatorum fieret. Quid ergo dicendum est? nunquid et sacerdotes nostri quotidie idem non agunt, dum non offerunt assidue sacrificium? Offerunt quidem, sed ad recordationem mortis ejus: et quia nos quotidie peccamus, et quotidie indigemus mundari: quia ille non potest jam mori, dedit nobis hoc sacramentum corporis et sanguinis sui, ut sicut passio illius redemptio et absolutio fuit mundi, ita etiam ista oblatio, redemptio et mundatio sit omnibus in vera fide offerentibus, bonamque intentionem habentibus. In hoc enim differt ab illo veteri sacrificio saepius repetito istud nostrum, quod similiter repetitur: quia istud est veritas, illud figura: istud perfectum reddit hominem, illud minime: et istud non causa infirmitatis suae repetitur, quod non possit perfectam salutem conferre: sed in commemorationem passionis sicut ipse dixit: Hoc facile, inquiens, in
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. tune dixi. ecce uenio. ut faciam uolunta¬
tẽ tuam: aufert pͥmũ sub. audis testamtũ dui
eiꝰ ob laciones respuit. ut sequens testam̃tu
statuat: uł stare .s ꝑ manere faciat. Inqua
uoluntate dei patris qua filius adimpleuit:
sc̃ificati sumꝰ in baptismate. ꝑ oblacione corpo¬
ris ił urꝑi in semel Quod dicit. in semel ta¬
le ẽ ac si diceret. Sc̃ificati sumꝰ in baptisinate.
ꝑ passionẽ quã xꝑs celebrauit semel. eẜom¬
nis qͥd̾e sacerdos legis presto ẽ altari. cotidi¬
e ministrans. & easdem sepe offerens hostias
quȩ nunꝗͣ. possunt auferre peccata. subaudis.
criminalia atq capitalia. Hic aũi hqud dribi¬
ũ quin rꝑs. uiiai. ꝓpeccatis offerens hostiam.
in sempiternũ sedet ad dertera dei: de cetero
ex pect ans. donec ponant᷑ inuinci eiꝰ scabel¬
lũ pedũ eiꝰ. Ministrare fiue offerre. signũ
ẽ ministracionis. ꝑ qͣd intelligit᷑ humanitas

Expanded text:
tur, tunc dixi: Ecce venio ut faciam, Deus, voluntatem tuam: aufert primum, subaudis testamentum: dum ejus oblationes respuit, ut sequens testamentum statuat, id est stare et permanere faciat. In qua voluntate Dei Patris quam Filius adimplevit, sanctificati sumus in baptismate per oblationem corporis Jesu Christi semel. Quod dicit, semel, tale est ac si diceret: Sanctificati sumus in baptismate per passionem, quam Christus celebravit semel. Et omnis quidem sacerdos legis praesto est. Altari. Quotidie ministrans, et easdem offerens hostias, quae nunquam possunt auferre peccata. Subaudi criminalia atqum quin Christus unam pro peccatis offerens hostiam in sempiternum sedet in dextera Dei, de caetero exspectans donec ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus. Ministrare sive offerre, signum est ministrationis, per quod intelligitur humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
te faceret: simulq moriendo incruce
omnia illa sacramenta reuelaret. Nlimꝗͦ.
qu potuit accedentes ad se ꝑfecte mun¬
qͥare: eisdẽ ipsis hostiis quas semꝑ offere¬
bant ipsi sac erdotes ꝑ singłos annos.
Easdẽ eñi ipsas hostias irracionabiles
offerebant om̃ibꝰ annis: arietes uideli¬
ces boues. hyrcos turtures & colũbas
Sequit᷑ Alioͥn cessassent offerri. iđo qͦd

Expanded text:
tefaceret, simulque moriendo in cruce, omnia illa sacramenta revelaret. Nunquam autem potuit accedentes ad se perfecte mundare eisdem ipsis hostiis quas semper offerebant ipsi sacerdotes per singulos annos. Easdem enim ipsas hostias irrationabiles offerebant omnibus annis, arietes videlicet, boves, hircos, turtures, et columbas. Sequitur: Alioquin cessassent of
Abbreviated transcription (Latin):
us se rNel mundati eent. Sedqr hoc non
potuit fieri &. nunꝗͣ potuert maiora
& criminalia peccata illis sacrificiis
mundari: fit ꝑ singłos annos cõmemo¬
racio peccatoꝵ in ipsis hostiis. Uerbi
grã. si obtulisset quis psenti anno hos¬
tias. ꝓpeccato. aut adulterii. aut sacri¬
legiraut parricidii. necesse erat ut om̃ibꝰ
annis id ageret. qͣm ñ poterat ꝑfecte ex¬
piari ab illo piacło. Proinde accusacio
peccatoꝵ fuit. qͦd fiebat. ñ solucio. Acc usa¬
cio infirmitatis ñ uirtutis ostensio. In eo
eñi qͦd offerebant᷑: red argucio infirmita

Expanded text:
undati essent; sed quia hoc non potuit fieri, et nunquam potuerunt majora et criminalia peccata illis sacrificiis mundari, fit per singulos annos commemoratio peccatorum in ipsis hostiis, verbi gratia: Si obtulisset quis praesenti anno hostias pro peccato aut adulterii, aut sacrilegii, aut parricidii, necesse erat ut omnibus annis id ageret: quoniam non poterat perfecte expiare ab illo piaculo: proinde accusatio peccatorum fuit, quod fiebat, non solutio. Accusatio infirmitatis, non virtutis ostensio. In eo enim quod offerebatur, redargutio pecca
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi que ꝑtineat ad reꝓbos inneqͥcia ꝑ¬
manentes.s. uoluntaria que ꝑtineat adelec¬
ł os: qͥ deserentes uiã neqͥcię sponte subdunt
se rꝑo ꝑ fidẽ. Illi sacerdotes iudeor. multas
stulit peccata mundi: & sedet nͣe in gła dei
patris. TIna eñi oblacione consũmauit in
sempiteriũ scificatos: id÷ semel se offerens¬
ꝑfecł osfecit sc̃ificatos in sempiternũ. Con¬

Expanded text:
ad reprobos in nequitia permanentes; et voluntaria, quae pertinet ad electos, qui deserentes viam nequitiae sponte subdunt se Christo. Illi sacerdotes Judaeorum multas stulit peccata mundi: sedet nunc in gloria Dei Patris. Una enim oblatione consummavit in sempiternum sperfectos fecit sanctificatos in sempiternum. Con
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligamꝰ uniuersalẽ subiectionẽ &. uolunti¬
riã scilicet ꝑ fidẽ : s. necessariã qua cogit᷑ om¬
nis creatura subiecta eẽ suo creatori. Hic uͦ
ubi diͣ. nec dũ us demꝰ onnnia subiecta ei
tantũmͦ de uoluntaria subiectione acci¬
pe de bemꝰ. que ꝑ fid̾e constat: qua in eũ
credere nolirt. Quia eñi tunc te̾poris
om̃s pͣdestinati ad uitã credebant: recte hrͣ
etiã adhuc om̃s prodestinati ñcredunt.

Expanded text:
ctionem, et voluntariam, scilicet per fidem, et necessariam, qua cogitur omnis creatura subjecta esse suo Creatori. Hic vero, ubi dixit: Necdum videmus omnia subjecta ei: tantummodo de voluntaria subjectione accipere debemus, quae per fidem constat; qua in eum credere nolunt. Quia enim tunc temporis,omnes praedestinati ad vitam credebant, recte dicietiam adhuc omnes praedestinati non credunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sa illũ ꝑ omnia fr̃ibꝰ assimilari. ni ut mise¬
dium nobis prestaret. nos redime ililo s.
fieret fidelis uerusq pontifex & potens. dm¬
peccatis. Hec eni huiꝰ miserande dispensa¬
cionis causa fuit. Uidit qͥppe humanũ genꝰ
humo intentui peccatoꝵ uincłis ligatũ
.. misertꝰ ẽ eiꝰ sicut fidelis pontifex recon¬
cilians nos deo patri .&. reconciliaudo pur¬
gans. Munsferiũ &. enĩ sacerdotis atq pon¬
tificis. est fidelem ee̾: ut possit eos quoꝵ sa¬
cerdos est lib̾are a peceatis. Pontifex qͦq ar.
eoqͦd pontẽ. id: iuĩ prȩbeat suis sequacibꝰ.
suo bono exemplo. Ita & dñs pontẽ fecit
nobis: id: boña uian ostendit. dũ diceret
Discite a me. q mitissum & humilis corde
Pontẽ etiã nobis fecit: qm aꝑuit nobis ia¬
nuã patrie cȩlestis ubi mͦ consistit. intͣpel¬

Expanded text:
sa, illum per omnia fratribus assimilari, nisi ut misesa, illum per omnia fratribus assimilari, nisi ut misericordiam nobis praestaret nos redimendo, et fieret fidelis, verusque, et potens peccatis. Haec enim hujus miserandae dispensationis causa fuit: vidit quippe humanum genus humo intentum, peccatorum vinculis ligatum, et misertus est ejus sicut fidelis pontifex, reconcilians nos Deo Patri, et reconciliagans. Ministerium etenim sacerdotis atque pontificis est, fidelem esse, ut possit eos quorum sacerdos est liberare a peccatis. Pontifex dicitur, eo quod pontem, id est viam praebeat suis sequentibus suo bono exemplo. Ita et Dominus pontem fecit nobis, id est vitae viam ostendit, dum diceret: Discite a me quia mitis sum et humilis corde. Pontem etiam nobis fecit, quoniam aperuit nobis januam patriae coelestis, ubi modo consistit interpel
Abbreviated transcription (Latin):
omnia assimilari fr̃ibꝰ. Pro hac inqͥt riciõe.
esuriit. passus e ac mortuus. ut ꝑ omnia
ista similis eet fr̃ibꝰ. qͥ huic condicioni sub¬
iexti st̃ aͥ. coneri Sed fortasse quęrit aliqͥs
qͥre homo sit reparatꝰ pocius quã diabolꝰ
lapsus. Cin respondendũ ẽ. homine ñ tan¬
tũ deliqͥsse. qͥntũ diabolũ. Iue enũ diabolo
suadente peccauit: diabolus uͦnullo sua¬
dentȩ. s suꝑbiendo corruit. Homo qͦq qr
corpꝰ habebat. manducare in digebat: dia
uenerat. ad locũ ubi et̃̾nalit᷑ eiĩ deo reg¬
uaturiis erat: s in paradẏso tͣreno mora¬
bat᷑ de qͦ transferendꝰ erat in celũ. cõple¬
co numero elector. Uiabolus aũr incȩlo
i erat collocatꝰ. Ut misericors fieret .&
fudelis pontifer ad dm: ut ixppiciaret de¬
licta popłi. Misericors đr a misero corde.
undelicet qͥ misediã sustinet .&. cognoseit
ꝑ er ꝑimentũ misereri. Itaq ñ fuit. ilia eau¬

Expanded text:
omnia assimilari fratribus. Pro hac inquit ratione omnia assimilari fratribus. Pro hac inquit ratione esuriit, passus est, ac mortuus: per omnia ista similis est fratribus, quia conditione subjecti sunt. Sed fortasse quaerit aliquis: Quare homo sit reparatus potius quam angelus lapsus. Cui respondendum est, hominem non tantum deliquisse, quam diabolum: ille enim, diabolo suadente, peccavit; diabolus vero, nullo suadente, sed superbiendo, corruit. Homo quoque, quia corpus habebat, manducare indigebat; diabvenerat ad locum, ubi aeternaliter cum Deo regnaturus erat, sed in paradiso terreno morabatur, de quo transferendus erat in coelum, completo numero electorum; diabolus autem in coelo jam erat collocatus. Ut misericors fieret, et fidelis pontifex ad Deum, et ut propitiaret delicta populi. Misericors dicitur a misero corde, videlicet qui misericordiam sustinet, et cognoscit per experimentum misereri. Itaque non fuit alia cau
Abbreviated transcription (Latin):
ui tunebant morte̾. ꝙr serui erant mortis. dũ
om̃s morti subiacebant. Nusquã enĩi ange¬
los apprehendit: s sem̃ ab tabȩ apprehendit
Quod supius dixerat. pueros cõmunicasse
stendere unde participaret eis.ꝙ. dieit
Nusqua id nullo loco. neq in cȩlo. neq intͣ¬
ra. angelic̃a creaturã assũpsit: s corpus huina¬
nũ de semine abralie assũpsit. Q iubꝰ uer
bis fauet blandiendo illis. qͦd sem̃ illoꝵ as¬
supserit. Qui i gͦ homo redimendꝰ erat mor¬
te filii dei. ide ieo ñ angelica naturaa assũp¬
sit. quȩ mort̾e̾ ñ potest pati: s humana in
qua mori potiusset. Nec est angelis tanta
ture. filius dei conungeret᷑. Quã dignita¬
tẽ &. honore humane nature diuina grͣa con¬
tribuit: ut ds̃ &. homo una ee̾t ꝑsona. eẜ ꝗͣ¬
re dixͣ apprehendit qͦd ꝑtinet ad fugientẽ.
Quia nos qͥsi recedentes a se .&. longe fugien¬
tes in secutꝰ apprehendit. Unde debuit per

Expanded text:
nim timebant mortem, quia servi erant mortis, dum nim timebant mortem, quia servi erant mortis, dum omnes morti subjacebant. Nusquam enim angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit. Quod superius dixerat, pueros communicasse stendere unde participaret eis, et dicit: Nusquam, id est in nullo loco, neque in coelo, neque in terra angelicam creaturam assumpsit, sed corpus humanum de semine Abrahae asbis favet illis blandiendo: quos enim illorum assumpsit? Quia ergo homo retinendus erat morte Filii Dei, idcirco angelicam naturam non assumpsit, quae mortem non potest pati; sed humanam, in qua mori potuisset, nec est angelis tanta turae Filius Dei conjungeretur; quam dignitatem et honorem humanae naturae divina gratia contribuit, ut Deus et homo una esset persona. Et quare dixit: Apprehendit, quod pertinet ad fugientem? Quia nos quasi recedentes a se, et longe fugientes insecutus apprehendit. Unde debuit per
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ habebat mortis imꝑiũ. id÷ diabolũ. &. li¬
ħaret eos qͥ timore mortis ꝑ tot᷑a uita obno¬
rii erant seruituti. Admirabile qͥd de mon¬
bat. Arma quȩ fuert᷑ illi qͦnda forcia ad¬
ꝑcussit: sicut dauid abstracto gladio goli¬
e. in eo caput illius amputauit: in ꝗͦ qͦnda
uictor ille solebat fieri usq hic. Quia gͦ di¬
abolus ꝑ mortẽ hominis in munido pͥner¬
patũ presũpserat: ꝑ mort̾e̾.rꝑi tẽporalem
uinei de bebat. Qua. ꝓptͣ participauit xꝑs
carni& sanguini: ut mori potuisset ad tẽ¬
pus. Sicq qũ mortuus õ qͥ pegcatũ ñ fecerat
de struxit diabolũ qͥ peccatũ attulerat: ꝑ
qͦd mors in orbẽ uenerat:÷ iie etiã in hoc
destruxit di abolũ & mort̾e: qr semꝑ mor¬
tuus ẽ. ꝓ peceato. dũ ñ peceauit. Destructo
aũdiaboli imꝑio. lib̾ quit electos suos qͥti¬
more mortis ꝑ tot᷑a uit̾ã suã uidebant᷑ in
hoc mundo obnoris id debiti .s. astricti
erant seruituti mortis &. diaboli. In hoc e¬

Expanded text:
bebat mortis imperium, id est diabolum; et liberaret eos qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti. Admirabile hic demonbat: arma, quae fuerunt illi quondam fortia ads illum percussit: sicut David, abstracto gladio Goliae, in eo caput illius amputavit, in quo quondam victor ille solebat fieri. Quia ergo diabolus per mortem hominis in mundo principatum praesumpserat, per mortevinci debebat. Quapropter participavit Christus carni et sanguini, ut mori potuisset ad tempus, sicque dum mortuus est, qui peccatum non fecerat, destruxit diabolum qui peccatum attulerat, per quod mors in orbem venerat. Sive etiam in hoc destruxit diabolum et mortem, quia semper mortuus est peccato, dum non peccavit. Destructo autem diaboli imperio, liberavit electos suos, qui timore mortis per totam vitam suam, qua vivobant in hoc mundo, obnoxii, id est debiti et obstricti erant ser
Abbreviated transcription (Latin):
głam dei. Amplioris enĩgłe iste pre moyse
dignꝰ habitꝰ ẽ: qͥnto ampliore honorẽ baber
domꝰ. qͥ fabricauit illã. Hoc in loco aũerit
ypallage insensii: aut satis necessaria sub¬
iudicio siponet᷑. hoc mͦ. ẽ. anto maioris

Expanded text:
gloriam Dei Amplioris enim gloriae iste prae Moyse gloriam Dei Amplioris enim gloriae iste prae Moyse dignus habitus est: quanto ampliorem honorem habet Dominus, qui fabricavit illam. Hoc in loco autem erit hypallage in sensu, aut satis necessaria subauditio, supponetur hoc modo: Tanto majoris
Abbreviated transcription (Latin):
isrł &. sic ut misit me pat᷑.s. ego mnto uos
Unde idem egregius pͣdicator. alio inloco dieit
Misit di faiũ suũ factũ ex muliere. Pontifex
tendit ante dm patr̃e. Qui fidelis est er id deo
patri qͥ fecit illũ iuxta qͦd alibi đr. Oui fac̃tꝰ
ẽ ei es semine datud: scđm carnẽ. Notandum
se fidelis fint deo patri. obediens ei usq ad
mort̾e. Nonne fidelis erat deopatri: quando
omnia que agebat. ñ sue głe reputabat s pa¬
tri dicens. pat̾ in mie manens. ipse facit opera :
Sicut &. moẏses inqͥt fidelis fuit: in omni do¬
ino illius. Domũ dei hic popłm dei debemꝰ in¬
telligere. plebe̾ scilicet israhelitic̃a. cui moy¬
ses prepositꝰ ẽ a deo. de qua domo dicit ysꝗ̃¬
ias. U inea dñi sabaoth domꝰ isrł est .Eẜ ite¬
rũ hortando. Domꝰ iacob uenite &. ambiile¬
iꝰ in lumine dñi. In qua domo moyses fide¬
lis fuit id÷ de uotꝰ .&. bone uolunttis: de¬
fendens ea que dei erant. sibiq ñ usurpans

Expanded text:
me Pater, et ego mitto vos. Unde egregius praedicator alio loco dicit: Misit Deus Filium suum factum ex muliere. Pontifex tendit ante Deum Patrem, Qui fidelis est eidem Deo Patri, qui fecit illum; juxta quod alibi dicitur: Qui factus est ei ex se fidelis fuit Deo Patri, obediens ei usque ad mortem . Nonne fidelis erat Deo Patri, quando omnia quae agebat, non suae gloriae reputabat, sed Patri dicens: Pater in me manens ipse facit opera? Sicut et Moyses, inquit, fidelis erat in omni domo ejus. Domum Dei hic populum debemus intelligere, plebem scilicet Israeliticam, cui Moyses praepositus erat a Deo, de qua domo dicit Isaias: Vinea Domini sabaoth domus Israel est, et iterum exhortando: Domus Jacob, venite et ambulemus in lumine Dei . In qua domo Moyses fidelis fuit, id est devotus et bonae voluntatis, defendens ea quae Dei erant, sibique non usurpans
Abbreviated transcription (Latin):
fliunor. fontes de petra sine de fectu do
nauerit aliaq in nume rabilia beneficia
eis contulerit. nec do credidert̃ despanes
de eiꝰ potencia. nec hor aliqͥd rememorati
s÷: s timore desꝑabili ꝑterriti. murmu¬
rinlo dixert. Utina ñ introducat nos
añs: interra illã Reuertamꝰ inegẏptũ¬
Deus gͥ iratꝰ qd sic eito oblitist oꝑum ac
murabiliũ eiꝰ iurant qͦd ñ esset intratu¬
ra gene racio illa. in reqͥem &. patriam
tamilia que egressa st̃ de egẏpto piert̃
pret᷑ tantĩmͦ całeph filiũ ieffone .&. io

Expanded text:
fluviorumque fontes de petra sine defectu donafluviorumque fontes de petra sine defectu donaverit, manna tribuerit, aliaque innumerabilia beneficia eis contulerit, nec Deo crediderunt, desperantes de ejus potentia, nec horum aliquid rememorati sunt, sed timore desperabili perterriti, murmurando dixerunt: Utinam non introducat nos Dominus in terram illaDeus igitur iratus, quod sic cito obliti fuerunt operum ac mirabilium ejus, juravit quod non esset intratura generatio illa in requiem et patriam ta millia quae egressa sunt de Aegypto perierunt, praeter tantummodo Caleph
Abbreviated transcription (Latin):
onmpotentis dei &. qͥd ꝓmeruer̃t pauci
qͥ sub spe certa ꝓmissis ddei credidert᷑. Quia
S obscure locutꝰ ẽ apłs necesse ẽ replica¬
ri hẏstoriã ueteris teftam̃ti. ut inanifes¬
tior fiat oracio. Eductꝰ popłs israbelitie
de egypeiaca seruitute in signis q mira¬
bilib dñi cũ multã uiã deserti ꝑ ambu¬
lassent. pasti a dño mania. aquiã de pe¬
tra potati. enisq ꝓtectione tutatrꝰ. eonsilium
iner̾t om̃s nintere de singłis tribubꝰ princi¬
pes specłat ores. qͥ deberent specłari atq con¬
tes iustrauer̾t terra̾ reuersiq post spaciũ
qͥd raginta die ruĩ ad multitudinẽ. nunci¬
antes terrã fertuissimã. magnoꝵq frue¬
quii ꝓereatric̃e: s habere urbes impuni¬
te de stirpe enachim: hoc ẽ gigantũ. Isra¬
helite uͦ ingrati &. in sensati qͦs oporte¬
bat tantor dei beneficioꝵ. reminisei. qͣmͦ¬
cos clausos in medio tanti ȩxereitꝰ egẏpei¬

Expanded text:
omnipotentis Dei, et quid promeruerunt pauci omnipotentis Dei, et quid promeruerunt pauci qui sub spe certa promissis Dei crediderunt: quia ergo obscure locutus est Apostolus, necesse est replicari historiam Veteris Testamenti, ut manifestior fiat oratio. Eductus populus Israeliticus de Aegyptiaca servitute in signis et mirabilibus Domini, cum multam viam desertam perambulassent, pasti a Domino manna, aqua de petra potati, ejusque protectione tutati, consilium inierunt omnes mittere de singulis tribubus principes exploratores, qui deberent speculari atque contes lustraverunt terram, reversique sunt post spatium quadraginta dierum ad multitudinem, renuntiantes terram fertilissimam, magnorumque fructuum procreatricem, sed habere urbes inexpugnabite de stirpe Enac, id est gigantum. Israelitae vero ingrati et insensati, quos oportebat tantorum Dei beneficiorum reminisci, qeos clausos in medio tanti exercitus Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
nos: si fiduciã & głani sperusq ad finẽ firnũ
teneamꝰ.  ortatur iterũ apłs hebreosfortit᷑
stare infide .&. ꝑseuerare in bono ope: iungens
se more solito illis. Domꝰ dei inqͥt sumꝰ: si fiduci¬
ã. id÷ fidẽ rectã &. głam spei nr̃e firmã tenu¬
erimꝰ usq ad fine̾ mortis nr̃e. uł usq addien
uidicii. Gͥła spei nr̃e ẽ. qua głam᷑ nos in spe
ĩa ee̾ filios der a. que mͦ tenemꝰ in spe. eredimꝰ
nos possessuros in re ħona eñi quȩ nobis ꝓmis¬
sa st: in hac penali uita habere nequaꝗͣ pos¬
sumꝰ. Qua obre habentes fidẽ rect̃. spem cor¬
tã᷑ spectemꝰ pacient᷑ premia nobis a dño. ꝓ¬
si uocẽ eiꝰ audieritis. nolite obdurare cor¬
meã. De spe paulo suꝑius locutꝰ fuerat be¬
atꝰ apłs. qͦd oporteat spare ea quę futura st̃
&. dat nide testimoniũ. ꝓpheticũ sub cõꝑdei¬
one qͦmͦ illi piert qͥ de spauert de potencia

Expanded text:
nos, si fiduciam et gloriam spei usque ad finem firmam nos, si fiduciam et gloriam spei usque ad finem firmam retineamus. Hortatur iterum Apostolus Hebraeos fortiter stare in fide et perseverare in bono opere, jungens se more solito illis. Domus, inquit, Dei sumus, si fiduciam, id est fidem rectam, et gloriam spei nostrae firmam retinuerimus usque ad finedicii. Gloria spei nostrae est, qua gloriamur nos in spe jam esse filios Dei, et quomodo tenemus in spe, credimus nos possessuros esse in re. Bona enim quae nobis promissa sunt, in hac poenali vita habere nequaquam possumus, quamobrem habentes fidem rectam, spem certam spectemus patienter praemia nobis a Domino psi vocem ejus audieritis, nolite obdurare cormeam. De spe paulo superius locutus fuerat beatus Apostolus, quod oporteat sperare ea quae futura sunt, et deinde testimonium propheticum sub comparatione, quomodo illi perierunt qui desperaverunt de potentia
Abbreviated transcription (Latin):
głȩ rps pre moẏse dignꝰ inuentꝰ ẽ qͥnto ma¬
iore honore habet fabricator. adomo quã
nãq domꝰ fabricat᷑ ab aliqͦ. Qui au omma
creauit: subauidis. ds est. Hic factorẽ a fic̾ti¬
ra discerint. utriusq domꝰ auct or̃ẽ đm esse
intelligi uolens .q. popłi udelicet .E. moy¬
ses qͥd̾e fidelis erat. hoc ẽ de uotꝰ ꝙ bone uo¬
luntatis. in tota domo eiꝰ tanꝙͣ. famulus : in
testimoniũ e&r. subaudis. uerbor. que dicen¬
habitat: ordinans .s. disponens illã. Quanta
differencia int̾ famulũ que pat̾ familias pre¬
ponit domiu suę.&. filiũ quẽ de rel inqͥt here¬
dem: tanta distaneia ẽ inter in oysen & rxm.
¶Noyses. aũ fidelis . de uotꝰ famulus fuit in
domo dei ommipotentis. hoc ẽ in plebe isra¬
helitica intestimoniũ eor uerboꝵ. quȩ ꝑ illũ
dicenda erant ad popłm: qm testis erat uer
am. tanqͣ. filius hereditatẽ paternã. De qua
domo subiungit apłs dicens. Que domꝰ sumꝰ

Expanded text:
tus prae Moyse dignus inventus est, quanto majorem honorem habet fabricator a domo, quamnamque domus fabricatur ab aliquo. Qui autem omnia creavit, Deus, subaudis est. Hic factorem a factura discernit, utriusque domus auctorem Deum esse intelligi volens, et populi videlicet. Et Moyses quidem fidelis erat. Hoc est, devotus et bonae voluntatis. In tota domo ejus, tanquam famulus, in testimonium eorum. Subaudi verborum. Quae dicenQuanta differentia est inter famulum quem paterfamilias praeponit domui suae, et filium quem derelinquit haeredem, tanta distantia est inter Moysen et Christum. Moyses enim fidelis et devotus famulus fuit in domo Dei omnipotentis, hoc est in plebe Israelitica in testimonium eorum verborum, quae per illum dicenda erant ad populum, quoniam testis erat verbam, tanquam filius haereditatem paternam. De qua domo subjungit Apostolus, dicens: Quae domus sumus
Abbreviated transcription (Latin):
ler plerũq in desꝑacion̾e ruere. Redditq
causã qͥre nemo de beat despare de uema
dicens. Participes eñi xꝑi: effecti sumꝰ. Qd
e participes rpi effecti sumꝰ: A ꝑo partici¬
pam &. iungimͣ ut pote cũ illo eristentes
S̾iqdẽ in hoc participam᷑ illi. qr ipse caput
nr̃m .s. nos membra illius. coheredes .&. ẽ¬
corpiles illi scđ in spitasẽ homine qͥcrei¬
tus ẽ in ipso. Ineo etiã participam  cor

Expanded text:
let plerumque in desperationem ruere; redditque let plerumque in desperationem ruere; redditque causam, quare nemo debeat desperare de venia dicens: Participes enim Christi effecti sumus. Quid est participes Christi effecti sumus? Christo participamur et jungimur, utpoteSi quidem in hoc participamur illi, quia ipse caput nostrum, et nos membra illius, cohaeredes et concorporales illi, secundum spiritalem hominem qui creatus est in ipso. In eo etiam participamur
Abbreviated transcription (Latin):
cia attendite. ne forte sit in aliqͦ urm uo¬
luntas ñ bona . &. eor malũ meredul ita¬
tis discedendi adeo uio. sicut fuit in il¬
lis qͥerrauert in deserto adorando idold
.s. ꝑ eatissicut illi ꝑiert. Sed exhortami¬
ni uosmet ipsos ꝑ singłõs dies donec
hodie cognominat᷑ ut ñ obduret᷑ quis
ex uobis fallacia peceati. Oma illistudes set¬
bebat qͥ ĩa crediderant. q inter qͦs eiant
tales. qui alios infide. spe. bonisq o¬
ꝑibꝰ ex hortari poterant: idđo talit᷑ loqui¬
tur. Ex hortamini uos inqͥens inuicem
.ẜ corrigite uos met ipsos ꝑ singłos qͥi¬
es. donec hodie cognominat᷑. ids om
nitpre pͣsentis uite. in quo ẽ spaciũ
penitendr ii quis quã peccauerit. ñ
de spet de uenia quadiu muit. Nec obdu¬
retur aliqͥs urm fallacia peceati. id÷ des¬
pacione: dec ipiente peccato in fidelitatis
qͣs ꝑ penitenciã nͣ possit. ꝓmereri in dul¬
genciã Ille enĩ qͥ satis ꝑfecte ñ credit: so¬

Expanded text:
 ne forte sit in aliquo vestrum voluntas non bona, et cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo, sicut fuit in illis, qui erraverunt in deserto adorando idola, et pereatis sicut illi perierunt. Sed exhortamini vosmetipsos per singulos dies, donec hodie cognominatur ut non obduretur quis ex vobis fallacia peccati. Quia illis Judaeis scribebat, qui jam crediderant, et inter quos tales erant, qui alios in fide, spe, bonisque operibus exhortari poterant, ideo taliter loquitur: Exhortamini, inquiens, vos invicem, et corrigite vosmetipsos per singulos dies, donec hodie cognominatur, id re praesentis vitae, in quo est spatium poenitendi: si quisquam peccaverit, non desperet de venia quandiu vivit; nec obduretur aliquis vestrum fallacia peccati, id est desperatione, decipiente peccato infidelitatis, quasi per poenitentiam non possit promereri indulgentiam. Ille enim qui salutem perfecte non credit, so
Abbreviated transcription (Latin):
sitatis causa et qͥsiert tẽptantes utrii¬
nã omp̃s eem Sed qͥd factũ est: Yiderẽ
ila ꝑ quadraginta anuos s ꝑ in anserĩ
in grati. Potest dici qͥdragint. aannis: &
ad seque neia ꝯiungi. Quadragenarius
aũ numerꝰ: misticus indiuina scrip¬
tura habet᷑. Quadraginta di eb dñs
in de serto ieuinauit: ut triumpha¬
ret de illo. ꝑ que illi quadraginta
iunis murmurauert᷑ in heremo ꝯtra

Expanded text:
t tentantes, utrumnam omnipotens essem. Sed quid factum est? Viderunt illa per quadraginta annos, et permanserunt ingrati. Potest quod dicit: Quadraginta annis et ad sequentia conjungi. Quadragenarius autem numerus mysticus in divina Scriptura habetur. Quadraginta diebus Dominus in deserto jejunavit, ut triumpharet de illo per quem illi quadraginta annis murmuraverunt in deserto contra
Abbreviated transcription (Latin):
baptismate abluti: in defessas laudes des pa¬
tri refer̃t. corde. ore .&. oꝑe. His eñi tribꝰ mo¬
dis laudandꝰ ẽ ds̃. eẜ iterũ. Ego ero fidens in
cũ: hoc ẽ ind̾m patr̾e. Uox est filii dei de deo
patre: ex parte humanitatis loquentis. sa
homo susceptꝰ a uerbo: tot̾a ꝯfide neiã suã
indm patre̾ posit̾a habehat. Unde dicebat
Pater clarifica filiũ tuũ .W. ꝓfideliuꝰ suis
supplicans. aiebat. Pater. uolo ut ubi ego
sum .&. isti sint mecũ. Quos etiã ex hortans.
ut confideneiã haberent: dixit. Confidite
ego uici mundũ es. iterũ. Ecce ego &. pueri
mei: qͦs mͥ dedit dñs. Hec quo testimonia
sumpta st̃ ex oracło ysaie ꝓphetę: loquentis
tis: Qui bene pueri uocant᷑. ꝓptͣ in nocen¬
ciã & humil itat̾e: de qualib ipsa ueritas di¬
cit. Smite paruulos uenire ad me: taliũ

Expanded text:
baptismate abluti, indefessas laudes Deo Patri referunt corde, ore et opere: his enim tribus modis laudandus est Deus. Et iterum: Ego ero fidens in eum, hoc est in Deum Patrem. Vox est Filii Dei de Deo Patre ex parte humanitatis loquentis. Nam homo susceptus a verbo, totam confidentiam suam in Deum Patrem positam habebat, unde dicebat: Pater, clarifica Filium tuum . Et pro fidelibus suis supplicans aiebat: Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Quos etiam exhortans ut confidentiam haberent, dixit: Confidite, ego vici mundum . Et iterum: Ecce ego et pueri mei quos dedit mihi Deus. Haec duo testimonia sumpta sunt ex oraculo Isaiae prophetae loquentis tis? Qui bene pueri vocantur, propter innocentiam et humilitatem, de quibus ipsa Veritas dicit: Sinite parvulos venire
Abbreviated transcription (Latin):
affiriat testimonio: ne qͣsi nouii puai¬
retꝰ &. nͥ multui ante predictũ. Iit ei
Nlimnciabs nomen tuũ fr̃ibꝰ meis. Post
saciñ passionẽ a ueneranda resurrectione.
etia eiꝰ qͣ pater dicebat᷑. toto orbe uulgan¬
Dñi. Nunciabo dicit: id÷ narrari facia a pre¬
dicatoribꝰ meis mͥ ut credatis. Naͣ resuigens
a mortuis dicit mulieribꝰ. Ite nunciate fr̾ibꝰ
meis .eẜ ad Mariaor uade ad fr̃s meos .a. idie¬

Expanded text:
affirmat testimonio, ne quasi novum putaretur, et non multo ante praedictum. Ait enim: « Nuntiabo nomen tuum fratribus meis . » Post sacram passionem et resurrectionem, etiam ejus, quo pater dicebatur, vulgaturum. Nuntiabo, dicit: id est, narrari faciam a praedicatoribus meis, ut mihi credatis; nam resurgens a mortuis dicit mulieribus: Ite et nuntiate fratribus meis. Et ad Mariam: Vade ad fratres meos.
Abbreviated transcription (Latin):
gła&. honor .xꝑi. crux eiꝰ fuit: ꝓ qua modicũ
minoratꝰ ẽ ab angelis moriendo. ꝓ nr̃a salute
Unde & apłs. alibi eũ dixisset. factꝰ est obedi¬
enspatriusq ad mortẽ. Mort̾e aui crueis: sta¬
tim subsecutꝰ ẽ dicens. Propt᷑ qͦd .s. ds ex alta
uit illĩ. &. dehit illi nom̃ qͦd est suꝑ omne no¬
men .&. cetera.Sic etiã ipse dñs. ꝓuocabat eã
dicens: ut glorificet᷑ filius hominis. Si ille qͥ
dñs ẽ. ea quę ꝓserus passus ẽ głam uocat.
multomagis tuhomo quę ꝓ dño pateris. tibi
ad głam ꝑtinere sempiter ña. dubitate ñ de¬
ret mortẽ. Qra dei patris. appellat᷑ filuis eo
qͥd nobis dideo patre gratis sit datꝰ.i. qͦd gratis
ꝓ nobis mortẽ sustinuit. Non em̃ debebat᷑ no¬
bis ntͣo merito. ut filius dei ꝓ nobis gustaret
morte̾. s ineffabilis gr̃a hoc fecit. Q uod au̾
aieit. ꝓ om̃ibꝰ iltũ gustasse morte̾. qͥd̾a doc¬
Fores ita absolutę intelligunt. ut dicat᷑¬

Expanded text:
 honor Christi crux ejus fuit, pro qua modicum minoratus est ab angelis, moriendo pro nostra salute: unde et Apostolus alibi cum dixisset: Factus est obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis, statim sit illum, et donavit illi nomen quod est super omne nomen: sic etiam ipse Dominus provocabat eam dicens: Ut glorificetur Filius hominis. Si ille qui Dominus est, ea quae pro servis passus est gloriam vocat, multo magis tu, homo, quae pro Deo pateris, tibi ad gloriam pertinere sempiternam dubitare non deret mortem. Gratia Dei Patris appellatur Filius, eo quod nobis a Deo Patre gratis sit datus, et quod gratis pro nobis mortem sustinuit. Non enim debebatur nobis nostro merito, ut Filius Dei pro nobis gustaret mortem, sed ineffabilis gratia hoc fecit. Quod autem dicit pro omnibus illum gustasse mortem, quidam doctores ita absolute intelligunt ut dicat
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑor Non eñi plus fuit do mundũ erm
chils creare quã factũ gubernare. Pte¬
missa gͦ pͥma reqͥe septimm diei. inqua reqͥenit
đs. sub inx it scđm quȩ ꝓmissa st̾ popło dei
dicens. De illa qͥd̾e qͦd̾a loco ita dixͣ ds ꝑ moy¬
sen:.s. in isto. subaudis. loco. rursũ dicit. si in¬
troibunt in reqͥem meam.Si. uͦ ꝯiunctio. sicut
ĩa supͣ dictũ ẽ ꝓ affirmacione. ꝓ dubitac iõe.
s ꝓ ab negacione accipi potest. Suꝑius ilaq
ꝓnegacione duobꝰ in locis posita ẽ. ubi ant
iurasse d̾m. ꝓpt̃ meredulitate̾ illoꝵ. si intro
ibiit in reqͥem mea id: ñ introibunt. Hic
uͦ. ꝓ affirmacione potest accipi sub alio sen¬
su sicut ioh annes crisostomꝰ aliiq doctores
exponunt. Quasi diceret.:Si introibunt
in reqͥem meam: sub audis. bene habebunt
eł hoc de reqͥe que fuit in palestina accipe.
re in eã. & hii qͥbꝰ pͥoribꝰ annunciatũ est. ĩnu
troibunt. ꝓpt̃ incredulitatẽ. Quia panci int᷑¬

Expanded text:
on enim plus fuit Deum mundum ex nihilo creare, quam factum gubernare. Praesmissa ergo prima requie septimae diei, in qua requievit Deus, subjunxit secundam, quae promissa est populo Dei dicens: De illa quidem quodam loco ita dixit Deus per Moysen. Et in isto. Subauditur loco. Rursum dicit: Si introibunt in requiem meam. Si vero conjunctio, sicut jam supra dictum est, pro affirmatione pro dubitatione vel pro abnegatione accipi potest, superius namque pro negatione duobus in locis posita est, ubi ait jurasse Deum propter incredulitatem illorum. Siibunt in requiem meam, id est non introibunt: hic vero pro affirmatione potest accipi, sub alio sensu, sicut Joannes Chrysostomus aliique doctores exponunt, quasi diceret: Si introibunt in requiem meam, subaudis bene habebunt, et hoc de requie quae fuit in Palaestina accipe. re in eam, et hi quibus prioribus annuntiatum est, non introierunt propter incredulitatem, ideo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
homo assũptꝰ auerbo. cũ uerbo possidet
cuncta. Ommia subiecisti sub pedibꝰ eiꝰ. idest
etͣnitati illius a. potestati. omnis ereatura
subiecta illũ adorat .4ẜ hoc ẽ qͣd ipse post re¬
surrectionis głam apparens discipłis. dixit
eis. Data ẽ inͥ om̃is potestas in celo & niiterra.
lneo em̃ qͦd ei omuia subiecit niehil dimi¬
sit ñ subiectũ ei. Ineo. id÷ in hoc dono uł fae¬
to qͦd ei omnia subiecit. nec cȩlestia uidet᷑
ercepisse. nec tͣrestria: ut diceret. pręt̾ an¬
gelicã creatura: s ita selusit dicens. om̃ia
subiecit ei. Nunc aũ nec duuidemꝰ onnnia
subiect a ei. Quid est qͦd beat. apłs loquit᷑
Nã cũ dixisset omnia subiecta xꝑo.: statͣ¬

Expanded text:
homo assumptus a verbo cum verbo possidet homo assumptus a verbo cum verbo possidet omnia. Omnia subjecisti sub pedibus ejus. Id est aeternitati illius et potestati, ut omnis creaturaa illum adoret, et hoc est quod ipse post resurrectionis gloriam apparens discipulis suis dixit eis: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . In eo enim quod omnia ei subjecit, nihil dimisit non subjectum ei. In eo, id est in hoc dono vel facto, quod ei omnia subjecit, nec coelestia videtur excepisse, nec terrestria, ut diceret praeter angelicam creaturam: sed ita conclusit, dicens: Omnia subjecit ei. Nunc autem necdum videmus omnia subjecta ei. Quid est quod beatus Apostolus loquitur, nam cum dixisset, omnia subjecta es
Abbreviated transcription (Latin):
ut in nomine ilu omne genu flectat᷑ cele¬
stiũ t̾restriũ &. infernoꝵ. Gła gͦ coronauit
eũ d̃ pat̾ in resurrectione. honore au in as¬
censione: qͥndo qͥ dragesimo die resurrectio¬
uissue. exaltauit illũ suꝑ omne̾ ereaturim.
Ilit̃. Gła coronatꝰ ẽ in multitudine ereden¬
ciũ: uidelicet cũ post resurrectionis triũ¬
phũ. credulitatẽ tocius mundi in hoc qͦd ho¬
mo ẽ accepit. Honore aũ in consessione eter¬
ne maiestatis: hoc ẽ ineo qͦdin plenitudine
patͣne głe habitat. eł constitiusti eũ sup oꝑ a
manuũ tuarũ. Per hoc qͦd homo factꝰ ẽ. con
stitutꝰ ẽ a deo pãtre suꝑ oꝑa uissionis eiꝰ supͣ
cȩlestia uidelicet. t̃restria .e. infernalid: qui
scđ̾mn diuinitatis pote neiã sicut eũ deo patre
omnia ereauerat. ita eũ illo omnia posside¬
bat. Dicendo eñi ꝯstitiusti eũ sup oꝑa manu¬
ũ tuarũ. om̃is ereatura monstrat᷑ subiect a¬
eẽ illi: qr sicut uerbo omnia ereata st̾. ita ille

Expanded text:
u omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum. Gloria ergo coronavit eum Deus Pater in resurrectione, honore autem in ascensione, quando quadragesimo die resurrectionis suae exaltavit illum super omnem creaturam. Aliter: Gloria coronatus est in multitudine credentium; videlicet, cum post resurrectionis triumphum haereditatem totius mundi, in hoc quod homo est, accepit; honore autem, in confessione aeternae majestatis, hoc est in eo quod in plenitudine paternae gloriae habitat. Et constituisti eum super opera manuum tuarum. Per hoc quod homo factus est, con super coelestia videlicet, et terrestria, et inferna; qui secundum divinitatis potentiam sicut cum Deo Patre omnia creaverat, ita cum illo omnia possidebat. Dicendo enim: Constituisti eum super opera manuum tuarum, omnis creatura monstratur esse subjecta illi: quia sicut verbo omnia creata sunt, ita ille
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ꝓpriũ ext̾nis uiribꝰ implet opus
Hinc secura fides sperat qͦd eredit. amatq
ductorẽ qͥ qͥd spondit &. efficiet.: Nãsi quȩ dñs¬
Nonhec dona eiꝰ. s st̃ predicta uocanda.
Ceu quisꝗͣ. ex. ꝓprio sit bonꝰ absq deo.
Quod qr non recipit pietas. ueroq repugnat.
Gra nos reparet. grͣa iustificet
Quȩ sic in cunctis implet sua dona uocatis.
Ut quor dux ẽ. fiat &. ipsa comes

Expanded text:
Nec proprium externis viribus implet opus. Hinc secura fides sperat quod credit, amatque Auctorem, qui quod spondet, et efficiet. Nam si quae DNon haec dona ejus, sed sunt praedicta vocanda. Ceu quisquam ex proprio sit bonus, absque Deo. Quod quia non recipit pietas, veroque repugnat, Gratia non reparet, gratia justificet. Quae sic in cunctis implet sua dona vocatis, Ut quorum dux est, fiat et ipsa comes
Abbreviated transcription (Latin):
onseruit iussis legis prudeneia carnis.
Peceatistimulos nec suꝑare potest.
Sed qr mens anceps patit᷑ mala corꝑis egri
Quęrere diuinũ cogimur aux iliũ.
Ardua qua legis iussa queant fieri.
Nec iã ñ ualeant carnales uincłre sensus.
Quos iuste legis conditor ipse iuuat.
Nonem̃ ipse ꝓmutit &. alius facit.: qͦd ĩa ñ est
ꝓmittere s pͣdicere. Ido ñ ex oꝑibꝰ iustificant᷑
& merces ñ imputet᷑ scđ̾m gram. s scd̾m debi¬

Expanded text:
on servit jussis legis prudentia carnis, Peccati stimulos nec superare potest. Sed quia mens anceps patitur mala corporis aegri, Quaerere divinum cogimur auxilium. Ardua qua legis jussa queant fieri. Nec jam non valeant carnales vincere sensus, Quos justae legis conditor ipse juvat. nim ipse promittit et alius facit, quod iam non est promittere, sed praedicere, ideo: non ex operibus, ne merces non inputetur secundum gratiam, sed se
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͥbꝰ hec uita ñ ducit᷑: sic ad salutẽ eternã
nichil ꝓsunt impio aliqua bona oꝑa. sine
qͥbꝰ difficillime uita cuiꝰlibet pessimihõis inie

Expanded text:
ne quibus haec uita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime uita cuiuslibet pessimi hominis inue
Abbreviated transcription (Latin):
gentibꝰ quȩ a uideis peccatores appellant᷑.
es est sensus. O pecre. si nos quidei nacu
cogis gentes iudaitare. ñ uerbo s ope: it
eredant se saluari ñ posse ꝑ baptismũ. si¬
ne circũcisione: Nos scimiꝰ  qr ñ iustificat᷑
homo ꝑ obseruacionẽ legaliũ mandatoꝵ
Exopih legis dicit id: ꝑ oblacionẽ sueri¬

Expanded text:
gentiles peccatores appellabantur, et est sensus: O Petre, si nos qui Judaei ncogis gentes judaizare, non verbo, sed opere, ut credant se salvari non posse per baptismum sine circumcisione. Nos scimus quia non justificatur homo per observantiam legalium mandatorum; ex operibus legis dicit, id est per oblatione
Abbreviated transcription (Latin):
ũ recte ambularent. Non recte anbula¬
bant: &. segregabant se a gencibꝰ qͣsi in minii¬
dis eoqͦd eent circũcisi. Dixi cephȩ corã
omnibꝰ. Iđo publice eũ redargut: qr ipse
publice peccauerat: ut eiꝰ correpeione ce¬
teri roborarent᷑ in fide. Publica eñi eul¬
pa. publica eget castigaeiõe eoĩa om̃ibꝰ ut
in canonibꝰ pcipit᷑. Ouomꝰ gentes cogis ui¬
daizare: Non cogebat eos eircũcidi uer¬
bis s opibꝰ ꝓ hoc qͦd se do ulis segragibat
Poterant eñĩ gentiles qicere. Si esseraꝰ sat¬
uati &. mundi ꝑbaptismũ: neqͥquã nos
qsi ininundos repiitaret. Meluis est gͦ. ut
cire uerdamꝰ. Si tu cũ udeussis Iudeus
erat petrus natura : &. gentilit̾ uiuebat
ñ aqorando idola. s ñ credens saluari pas
se ꝑcireũ cisionẽ. s ꝑbaptismũ: sicut &
gentiles saluab antur. ñ ꝑ cireũcisioñe.

Expanded text:
non recte ambularent. Non recte ambulabant, quia segregabant se a gentibus quasi immundis, eo quod non essent circumcisi. Dixi Cephae coram omnibus. Ideo publice eum relarguit, quia ipse publice peccavit, ut et ejus correptione caeteri corroborarentur in fide. Publica enim culpa publica eget castigatione coram omnibus, ut in canonibus habetur. Quomodo gentes cogis judaizare? Non cogebat eos circumcidi verbis, sed operibus, per hoc quod se ab illis segregabat. Poterant enim gentiles dicere: Si essemus salvati et mundati per baptismum, nequaquam nos quasi immundos reputaret: melius est ergo ut circumcidamur. Si tu cum sis Judaeus. Judaeus erat Petrus natura, et gentiliter vivebat non adorando idola, sed non credens salvari posse per circumcisionem, sed per baptismum, sicut et gentiles salvabantur non
Abbreviated transcription (Latin):
rũ reuersus ẽ damascũ.&. cetera usq man¬
si apud eũ diebꝰ qͥndec̃i. Abiit in aribiã .s. ab
ennio inter arabiã & damaseũ. uenit ihero¬
solimã altera uice. uidere petrum. ñ causa
honorẽ prestitit pͥori apło .C. ex hoc ap¬
paret eũ s̃ causa discendi uenisie: qr in
cam pauenꝰ diebꝰ nͣ poterat uͥoceri es
ꝑ poterat etiã aliqͥs dicere. & qͥdsi nͥdi

Expanded text:
etc., usque mansi apud eum diebus quindecim. Abiit in Arabiam; de ennio in Arabia et Damasco, venit Hierosolymam altera vice videre Petrum, non causahonorem praestitisset priori apostolo. Ex hoc apparet eum non causa discendi venisse, quia in tam paucis diebus non poterat doceri, et quia poterat aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
sub audis miracłot &. imguarut ex oxib
legis. sul udis. facit hoc. anerauditu fi¬
dei : Subaudis ñ ꝓpt᷑ obseruaneiã legis
iustificati placemꝰ deo. Igit᷑ qui ex fide
st᷑. benedicent᷑ cũ fideli abralsã. id ÷ qui
fidem abrahę habent. benedictionem
brahe ꝯsequent᷑. Ouicũq ex oꝑibꝰ legis¬

Expanded text:
subaudis miraculorum et linguarum. Ex operibus legis, subaudis hoc facit, an ex auditu fidei? subaudis: non propter observantiam legis  fidem justificati placemus Deo. Igitur qui ex fide sunt benedicentur cum fideli Abraham, id est qui fidem Abrahae habent benedictionem Abrahae consequentur. Quicunque enim e
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ. uł carta. siue scriptũ. qͥd pa¬
t̃ facit de sitis reb filiis suis: qͥd un¬
qͥsq post mortẽ possideat de heredi¬
tate pat̾na. Quod test am̃tũ nemo
despicit. ut alit̾ illud coprehendat
pater uiuens ordinauit.
brahe dicte stͥ ꝓmissiones .&. semi¬
nieiꝰ Non dieit singłari nimero
abrabe dicta:ͣ ꝓinissio .s. semini eius.¬

Expanded text:
tum, vel charta, sive scriptum quod pater facit de suis rebus filiis suis, quid unusquisque post mortem ejus possideat de haereditate paterna. Quod testamentum nemo despicit, ut aliter illud comprehendat pater vivens ordinavit. Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus. Dicit singulari numero, Abra
Abbreviated transcription (Latin):
t passio rꝑi in qͥbꝰ quasi ante ocłos ipsor e
at xꝑs crucifixus dic ftulti estis. ut cũ
spu cepitis. nũc carne ꝯsumamini: id est
nc in carnali obseruaciõe deficiatis: post¬
pone ntes omnia sꝑitalia &. transeuntes
ad carniles obseruaciones. ⁊q÷ ad eircũ¬
cisionẽ carnis & adlegalia sacrificia. dlitͣ.
Inmordio siđi om̃s credentes accipie¬
bans diuersitatẽ linguarũ. ꝑ qͦd ostende
bat᷑ cos habere sꝑm scm. Quod nullo ex
qͥbꝰoa baptiratis qͥ baptiz ati erant in io¬

Expanded text:
 quasi ante oculos ipsorum erat Christus crucifixus. Sic stulti estis, ut cum spiritu coeperitis, nunc carne consummemini. Id est nunc carnali observatione deficiatis, postponentes omnia spiritalia, et transeuntes ad carnales observationes, id est ad circumsionem carnis et ad legalia sacrificia. Aliter: in primordio fidei, omnes credentes ibabatur eos habere Spiritum sanctum. Quod nullo exequibusdam baptizatis, qui baptizati erant in Jo
Abbreviated transcription (Latin):
iustificari in fide xꝑi in baptismate. in¬
uenti sumꝰ peccatores dũ uenimꝰ adbap¬
tismũ: nimqͥd rꝑs fecit nos peecatores.
ut peccata haberemꝰ: ut ee̾t in nobis qͦd
mundaret: Absit. Sea qr lex ñ pocerat
nos iustificare. iđo uenimꝰ ad xꝑm. ut ere¬
dentes in eũ iustisicem᷑ Si eñi qͦd destrur

Expanded text:
est in fide Christi, in baptismate, inventi sumus peccatores dum venimus ad baptismum. Nunquid Christus fecit nos peccatores ut peccata haberemus, et inveniret in nobis quod mundaret? Absit. Sed quia lex non poterat nos justificare, ideo venimus ad Christum, ut credentes in eum justificemur. Si eni
Abbreviated transcription (Latin):
eni homo mendar. Et qͥcqͥd ueritatis in
deo ꝑ homine̾. Neq eni ego ab homine
ꝑenigniata &. parabolas a dño. plata st̃. đo
reuelante uł homine docente. penerrare
ne euangelicȩ doctrinę. ꝑ ilud triduum
q diei. s neq manducans. neq bibens
Uel etiã cunc accepit: qͥndo sicut ipse di¬
cit. quada dic cũ esset int̾e plo. in extasi
positꝰ ẽ. Audistis c̃uersacionẽ meam. qͦmͦ
uruebã sine q̃rela inlege. ut mͥ indebatur¬

Expanded text:
 veritatis non Deo per hominem. Neque enim ego ab homine aenigmata et parabolas a Domino prolata sunt, Deo revelante, vel homine docente penetrare vnem evangelicae doctrinae per illud triduum,que diei, sed neque manducans neque bibens. Vel etiam tunc accepit, quando sicut ipse dicit quadam die cum esset in templo, in exstasi positus est. Audistis enim conversationem meam, quomodo vivebam sine q
Abbreviated transcription (Latin):
mo supra multos coȩtaneos meos. idest
suꝑ om̃s coeuos & qͥ ineȩ etatis erant:
ꝓficiebã ego indoctrina legis scđm tra¬
dicionẽ phariseoꝵ de quoꝵ. genere or¬
tus er̃a. &. nullus poterat eoe qͥri mͥ in
nere phariseor: Ab undancius. id÷ ampli¬
osus ad statuendã synagogã: mearũ tra
dicionũ. id÷ phariseoꝵ Cũ aũ placuit
id ÷ qͥ me fecit nasci ex utero mat̾no. uel
qͥ me inp̃sencia sua segregauit & separa¬
uit ex utero matris meȩ. ad pͣ̃dicacionẽ
eugłi sui. uł ex utero matris. hoc ẽ ex ẽ¬

Expanded text:
mo supra multos coetaneos meos, id est super omnes coaevos, et qui meae aetatis erant. Proficiebam ego in doctrina legis secundum traditionem Pharisaeorum, de quorum genere ortus eram, et nullus poterat coaequari mihi in nere Pharisaeorum, abundantius, id est ampliistens ad statuendam Synagogam, paditionum, id est Pharisaeorum. Cum autem placuit st qui me fecit nasci ex utero materno, vel qui me in praesentia sua segregavit, et separavit ex utero matris meae, ad praedicationem Evangelii sui, vel ex utero matris, id est ex
Abbreviated transcription (Latin):
eu angłm .s. remissionẽ peccatoꝵ: que om¬
nib nobis gratis data st̃. Si eñi ꝑ lege̾ ius¬
ticia id÷ si ler poterat iustificare. rpssi
ue causa mortuus est .&. eĩ passio nec ꝓfunt
feroces sint. sint etiã stolidi siue stulti fa
fascmauit. id÷ qͥs uobis nocuit. uł qͥs uoĩ
accepis: Fascinari dñr pueri .& parua
animalia. pulliq auiũ. uisu hominũ &.
in cantaciõe. Ante quor. ocłos erat rꝑs

Expanded text:
e omnia nobis gratis data sunt. Si enim per legem justitia, id est si lex poterat justificare, Christus sine causa mortuus est, et ejus passio nec profuit,feroces sint, siut etiam stolidi sive stulti, fafascinavit? id est quis vobis nocuit, vel qui vos decepit? Fascinari dicuntur pueri, et parva animalia, pullique avium, hominum visu et incantatione. Ante quorum oculos Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aliis. pacificusne est ingressus tuus. &
ille. pacificus. Tunc mutuo dant sibi dex¬
tras manꝰ .&. alt̾natim osculant᷑ eas: ae de¬
inceps cũ pace negociũ explent. libere in¬
cedentes & cũ securitate in medio eor¬
nabas ingente p̃dicarent ipsi aũ in iude¬
os. Tantũ sub audis: p̾ce pert uobis. ut
paupũ illoꝵ memores essemꝰ. qͥ ꝓ.xpo su

Expanded text:
eest eis: Pacificusne est ingressus tuus? Et ille: Pacificus. Tunc mutuo dant sibi dexteras manus, et alternatim se osculantur, ac deinceps cum pace negotium suum explent, libere incedentes, et cum securitate in judirnabas inter gentes praedicarent, ipsi autem inter Judaeos. Tantum subaudis praeceperunt nobis, ut pauperum illorum memores essemus, qui propter
Abbreviated transcription (Latin):
causa sub iniferͣt uiros insecreto loco.¬
rare libertate̾ nram: quã liabemꝰ iii
xꝑo iħu. Libertas maxima ẽ in xꝑo¬
saluatoris liberi effic imͣ inbaptismna¬
te: ñ solũ a peccatis s et iã aseriucio
legis. Neq ad hora cessimꝰ id: ñ con¬
sensimꝰ eis. neq ad tẽpꝰ ut seruituti.
legis subice remur: ut fides eugłis
quã uobis pͣdic. auimꝰ mane at semꝑ
in uobis & uos ñ circũcidamini. Abi
his aũ qͥ uidebant᷑. Ab his id apetro
ꝓ iacobo .u. iohanne. qͥ uidebaut᷑ aliqͥd
ee a seniet ipsis sicut supra dixiinꝰ: quid

Expanded text:
causa submiserunt viros in secreto loco,causa submiserunt viros in secreto loco,rare libertatem nostram quam habemus in Christo Jesu. Libertas maxima est in Chri efficimur in baptismate, non solum a peccatis, sed a servitio etiam legis. Neque ad horam cessimus, id est non consensimus eis vel ad tempus, ne servituti legis subjiceremur, ut fides Evangelii, quam vobis praedicavimus maneat semper in vobis, et non circumcidamini. Ab his autem qui videbantur. Ab his, id est Petro, et Jacobo, et Joanne, qui videbantur aliquid esse a semetips