comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma:ꝰ et ipsa occupatio mala est. et ut amplius
aliquid dicamus ipsa malicia est: ut de illa recte
dictũ intelligatur. sufficit diei malicia sua. Hȩc
ergo occupatio miseriȩ uitȩ mortalis necessaria ẽ.
postea a gloria uite ĩmortalis absorbenda: et ideo
mala est ad miseriã. s mala non ẽ ad culpã : qm̃
si penã habet a beatitudine alienã. culpam non
habet iusticiȩ ac ueritati contrariã. Occupatio au¬
tem curiositatis qua se mens ad illicita extendit
et instat scrutari et inuestigare quod ei seire aut
non conuenit aut noxiũ est. ipsa ẽ pessima occu¬
patio: quia dum se dilatat ultra m̃surã. aut ef¬
fectũ capit et animũ ꝑ inanẽ scientiã inflat:
uel si apprehendere non ualet. ꝑ dilationẽ et des-¬
perationẽ fatigat. Hanc gͦ occupationẽ pessimã
dedit deus filuis hominũ: ut distendantur in ea.
Qͥd est distendant᷑: Exteriꝰ intumescant: in teriꝰ

Expanded text:
ma; et ipsa occupatio mala est; et ut amplius ma; et ipsa occupatio mala est; et ut amplius aliquid dicamus, ipsa malitia est, ut de illa recte dictum intelligatur: Sufficit diei malitia sua. . Haec ergo occupatio miseriae vitae mortalis necessaria est; postea a gloria vitae immortalis absorbenda: et ideo mala est ad miseriam, sed mala non ad culpam; quoniam si poenam habent a beatitudine alienam, culpam non habet justitiae ac veritati contrariam. Occupatio autem curiositatis qua se mens ad illicita extendit, et instat scrutari et investigare quod ei scire aut non convenit, aut noxium est: ipsa est pessima occupatio, quia, dum se dilatat ultra mensuram, aut affectum capit, et animum per inanem scientiam inflat; aut si apprehendere non valet per dilationem et desperationem fatigadedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quid est distendantur? Exterius intumescant, interius
Abbreviated transcription (Latin):
tur in ea. agamus pietati eius grãs. quia laborare
nos fecit: ⁊ in malo nr̃o. in auersione nr̃a. quia se¬
piut spinis uiã nr̃ãm ut reuertam̃ et conuertam̃
ad ipsum uirũ et sponsũ et amicũ animȩ nr̃e:
quia bene michi erat tunc magis quã nunc. Hoc
autẽ non intelleximus nos. etͦ putauimꝰ nob̾ bene
esse cum male erat: et ideo asꝑsit ipĩe amaritudi¬
nem. et absinthiũ et fel in poculum dedit suꝑ
male dulcẽ et blandientẽ ad mortẽ aũsionẽ nr̃am et
occupationẽ pessimã: et dedit hãc occupationem
pessimã filiis hominũ. ut diftendantur in ea. Occupa¬
tio enim est distractio et illigatio mentiũ. que aũ¬
tit et dissipat et illaqueat animas. ne cogitare p̃¬
ualeant ea que salutis sunt: et ideo occupatio.
Quare pessima: Qͥa est et alia mala occupatio
s non pessima. et ipsa est quȩ circa necessitates
uitȩ mortalis uersatur. et sollicita est erga pluri¬

Expanded text:
tur in ea. Agamus pietati ejus gratias, quia laborare tur in ea. Agamus pietati ejus gratias, quia laborare nos fecit in malo nostro, in aversione nostra; quia sepivit spinis viam nostram ut revertamur et convertamur ad ipsum virum et sponsum et amicum animae nostrae, quia bene erat nobis tunc magis quam nunc. Hoc autem non intelleximus nos et putavimus nobis bene esse cum male erat. Et ideo aspersit ipse amaritudinem et absinthium, et fel in poculum dedit super male dulcem et blandientem ad mortem aversionem nostram et occupationem pessimam. Et dedit hanc occupationem pessimam filiis hominum ut distendantur in ea. Occupatio enim est distractio et illigatio mentium quae avertit et dissipat et illaqueat animas ne cogitare pervaleant ea quae salutis sunt, et ideo occupatio. Quare pessima? Quia est et alia mala occupatio, sed non pessima; et ipsa est quae circa necessitates vitae mortalis versatur, et sollicita est erga pluri
Abbreviated transcription (Latin):
absconditur: dum se ꝑ exteriora spargens. tanto
magis ab int̾ni luminis aspectu tegitur: quanto
magis in his quȩ foris sunt cogitandis semper
occupata denetur. Unde bene illic dr uagus ⁊
profugus. Uagus enĩ ꝑ mnordinatã concupis centi¬
am. et᷑ ꝓfugus per peccatricẽ conscientiã. dum se
in ooncupis cencia ꝑ cogitationẽ diuidit. et in cõ¬
scientia per desꝑationem auertit: ipse sibi pecca¬
tor ne redire ualeat ad se. lum̃ ueritatis abs con¬
dit. Ergo hanc occupationẽ pessimã dedit deus
filiis hominũ ut distendantur in ea. Quare de¬
dit : ut distendantur in ea. ut se tendant et di¬
stendant. laborent et deficiant: et reuertantur
et fanet eos. Si enĩ in occupatione sua ñ distende¬
rentur neq laborarent. dulcis fieret nimis ipsa
occupatio: et nollent illam deserere neq redire
amplius concupiscerent ubi ueritas est. Propterea
dedit illis deus occupationẽ pessimã: ut distendan¬

Expanded text:
absconditur, dum se per exteriora spargens, tanto absconditur, dum se per exteriora spargens, tanto magis ab interni luminis aspectu tegitur, quanto magis in iis quae foris sunt, cogitandis semper occupata tenetur. Unde bene illic dicitur, vagus et profugus. Vagus enim per inordinatam concupiscentiam, et profugus per peccatricem conscientiam, dum se in concupiscentia per cogitationem dividit, et in conscientia per desperationem avertit, ipse sibi peccator ne redire valeat, ad se lumen veritatis abscondit. Ergo hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quare dedit, ut distendantur in ea? Ut se tendant et distendant, laborent et deficiant, et revertantur et sanet eos. Si enim in occupatione sua non distenderentur neque laborarent, dulcis fieret nimis ipsa occupatio, et nollent illam deserere, neque redire amplius, concupiscerent ubi veritas est. Propterea dedit illis occupationem pessimam Deus, ut distendan
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥa enim mens hominis in illo uno bono stare
noluit. in quo potuit feliciter requiescere. et sine
distractione uel occupatione sũmȩ ueritatis pleni¬
tudinẽ possidere: ꝓiecta foras extra semet ipsam
in multiplicitatẽ rerũ uisibiliũ spargitur: et ueri¬
tatẽ quam intus cecata a fonte haurire ñ potest
quasi ꝑ rimulas quasdã uisibiliũ arescentib pre¬
cordiis saltem suggere conatur. S quo magis se
foras per intentionẽ ad uisibilia fundit. tantoma¬
gis intus ab inuisibiliũ cognitione tenebrescit:
quia dum amplius per exteriora spargitur. ma¬
gis ab interiorib auersa cecatur. Unde bene caĩ
cum scelus suũ detectũ cerneret. et maiori scele¬
re reꝓb de uenia sceleris desꝑaret: legit᷑ dixisse
ad dõminũ. Eoce eicis me hodie a facie tua. et
a facie tua abscondar: et ero uagus et ꝓfugus
suꝑ terram. Repba et enĩ mens eiecta ã facĩe dñi

Expanded text:
Quia enim mens hominis in illo uno bono stare Quia enim mens hominis in illo uno bono stare noluit, in quo potuit feliciter requiescere, et sine distractione vel occupatione, summae veritatis plenitudinem possidere, projecta foras extra semetipsam in multiplicitatem rerum visibilium spargitur, et veritatem quam intus caecata a fonte haurire non potest, quasi per rivulos quosdam visibilium arescentibus praecordiis saltem fugere conatur. Sed quo magis se foras per intentionem ad visibilia fundit tanto magis intus ab invisibilium cognitione tenebrescit; quia dum amplius per exteriora spargitur, magis ab interioribus aversa caecatur. Unde bene Cain cum scelus suum detectum cerneret, et majori scelere reprobus, de venia sceleris desperaret, legitur dixisse ad Dominum. Ecce ejicies me hodie a facie terrae! et a facie tua abscondar: et ero vagus et profugus super terram . Reproba etenim mens ejecta a facie Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sapienter fieri: ñ potest sapient̃ ꝓponi. etiã si ꝓpo¬
nitur sapient̃ fieri. Ego igitur insipient̃ ꝓposui.
qđd sapient̃ facere ñ potui: querere et inuestigare
de cunctis quȩ fiunt sub sole: utrobiq insipiens
et dum ꝓposui quod non potui. et dum feci quod
ñ debuiꝰ: tercia adiuncta insipientia. qd utrumq
ignoraui. Quesiui tamen et inuestigaui quod querere
et inuestigare ꝓposui: quesiui. et non inueni quod q̃¬
siui. Aliquid tamen inueni. scilicet ñ posie me quod
credidi et ibi agnoui quia hanc occupationẽ pessimã
dedit deus filiis hominũ ut distendant᷑ in ea. Ergo
infipientẽ fuisse profuit: s tam̃ insipientia sapientia
non fuit. Data est tam̃ insipientia: ut ad sapientiã
erudiat filios hominũ. Dimissi sunt sibi. ut agno¬
scant se: et agnoscentes dampnent et fugiant qd
facti sunt ex te. Hanc gͦ occupationẽ pessimam
dedit deus filiis hominum: ut distendantur in ea.

Expanded text:
sapienter fieri, non potest sapienter proponi, etiamsi proposapienter fieri, non potest sapienter proponi, etiamsi proponitur sapienter fieri. Ego igitur insipienter proposui quod sapienter facere non potui, quaerere et investigare de cunctis quae fiunt sub sole. Utrobique insipiens, et dum proposui quod non potui, et dum feci quod non debui, tertia adjuncta insipientia: quod utrumque ignoravi. Quaesivi tamen et investigavi quod quaerere et investigare proposui, quaesivi, et non inveni quod quaesivi. Aliquid tamen inveni: scilicet non posse me quod credidi, et ibi agnovi quod hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Ergo insipientem fuisse profuit; sed tamen insipientia, sapientia non fuit. Data est tamen insipientia, ut ad sapientiam erudiat filios hominum. Dimissi sunt sibi, ut agnoscant se, et agnoscentes damnent, et fugiant quod facti sunt ex se. Hanc ergo occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea.
Abbreviated transcription (Latin):
ctis quȩ fiunt sub sole. Et quid postea: Hanc oc¬
cupationẽ pessimã dedit deus filiis hominũ ut
distendant᷑ in ea. Quã occupationẽ dicis: Hanc
inquit : ut ꝓponant in animo suo querere et in¬
uestigare sapient̃ de cunctis quȩ fiunt sub sole.
Quãre gͦ tu hanc occupationẽ pessimã dicis: que¬
rere et inuestigare sapient̃ de cunctis quȩ fiunt
sub sole: Tolle ait sapienter. Non enĩ occupatio
pessima esset: sapient̃ querere et inuestigare de
cunctis quȩ fiunt sub sole. S quis hoc potest :
Supra hominis sensũ est: causas inuestigare oĩum
et cõprehendere rationẽ uniuersorũ quȩ funt
sub sole. Ergo ꝓponi potest fieri ñ potest: quere¬
re et inuestigare sapient̃ de cunctis quȩ funt
sub sole. Muita enĩ latent. et absconduntur pluri¬
ma: et cuncta reseruantur in posterũ: nec debet
inuestigari. quod sciri non licet. Ergo quod ñ potest

Expanded text:
ctis quae fiunt sub sole. Et qui postea: Hanc occtis quae fiunt sub sole. Et qui postea: Hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Quam occupationem dicis? Hanc inquis, ut proponant in animo suo quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Quare ergo tu hanc occupationem pessimam dicis: Quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole? Tolle, ait, sapienter. Non enim occupatio pessima, esset sapienter, quaerere et investigare de cunctis quae fiunt sub sole. Sed quis hoc potest? Supra hominis sensum est causas investigare omnium et comprehendere rationem universorum quae fiunt sub sole. Ergo proponi potest, fieri non potest quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Multa enim latent et absconduntur plurima et cuncta reservantur in posterum, nec debet investigari quod fieri non licet. Ergo quod non potest
Abbreviated transcription (Latin):
stulticiã. Queres enim et ñ inuemies quod queres.
Laborabis: et ñ ꝓficies. Et sola uaxatio intellec¬
cum dabit auditui. Hanc enĩ occupationẽ pessimã
et iuste: ut quia in ueritate stare noluer̃t: ꝑ multi¬
plicitatẽ diisi. distendant᷑ et occupent᷑ in uanitate
Propterea inquit uidi cuncta quȩ fiunt sub sole:
et eoce uniu̾sa uanitas et afflictio sp̃e. Deo gratias.
Modo primũ sapere cepisti. Modo uideo deꝰ fapien¬
tiam habere: ꝑ quam possis querere et inuestigare
sapient̃ de cunctis que fiunt sub sole. Sapienter
enim inuenisti: et sapienter intellexisti quia uni¬
uersa uanitas et afflictio sp̃c. Uelim tam̃ scire: ũ
ista tibi penitudo tã subita. Magnũ quiddam
expectauimꝰ: et illud ꝓpositũ grande om̃s nos at¬
tentos et expectantes iam fecerat. Qis enm de
tanta ꝓmissione exiguũ aliquid exire posse puta¬
ret: Querere inquit᷑ et inuestigare sapient̃ de cun-¬

Expanded text:
stultitiam. Quaeres enim et non invenies quod quaeres; stultitiam. Quaeres enim et non invenies quod quaeres; laborabis et non proficies, et sola vexatio dabit intellectum auditui. Hanc enim occupationem pessimam et juste, ut quia in veritate stare noluerunt per multiplicitatem divisi distendantur et occupentur in vanitate. Propterea, inquit, vidi cuncta, quae fiunt sub sole, et ecce universa vanitas et afflictio spiritus, Deo gratias. Modo primum sapere coepisti. Modo video te sapientiam habere, per quam possis quaerere, et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Sapienter enim invenisti et sapienter intellexisti quod universa vanitas et afflictio spiritus. Velim tamen scire unde ista tibi poenitudo tam subita. Magnum quoddam exspectavimus, et illud propositum grande omnes non attentos et exspectantes jam fecerat. Quis enim de tanta promissione exiguum aliquid exire posse putaret? Quaerere, et investigare sapienter de cun
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia: Ds̃ inqͥt dedit̃. Uideamꝰ m. Nõ enĩ in discussus
sibis. Uolumus enĩ prius scire utrũ possis de temet ip¬
so rationẽ reddere: qui cum tanto ꝓposito aduenisti.
ut putes eorũ quȩ fiunt sub sole omĩum rationẽ in¬
uestigare. Dic ergo: in illa sapientia ꝑ quam rationẽ
om̃ium inuestigare ꝓponis. tuã saltem possibilitatem
adhuc agnoscere potisti : Ego inquit nisi sꝑassem
me ipsam rẽ posse ad effectũ ꝑducere: qđ omĩno im¬
possibile crederem. et si facere cogitarẽ nequaꝗͣ tñ
me facturũ ꝓponerẽ. O cor insĩpiensꝰ hoc ẽ quod
dixi. quia non cognouisti te. idcirco p̃sũpsisti appet̾e
quod erat supra te: in altero cecũ. in altero tumidũ.
in utroq stultũ. Tu uero ĩuestigabis sapienter de
cunctis quȩ fiunt sub sole: Inuestiga mͦ: satage. da
oꝑam. Quere et inuenies. Qid̾ muenies: Sapienti¬
am inuenies. Quã sapientiã: Ut cognoscas tuã

Expanded text:
sapientia: Deus, inquis, dedit. Videamus modo. Non enim indiscussus sapientia: Deus, inquis, dedit. Videamus modo. Non enim indiscussus sibis. Volumus enim prius scire utrum possis de semetipso rationem reddere, qui cum tanto proposito advenisti, ut putes eorum, quae fiunt sub sole, omnium rationem investigare. Dic ergo in illa sapientia, per quam rationem omnium investigare proponis, tuam saltem possibilitatem adhuc agnoscere potuisti: ego, inquit, nisi sperassem me ipsam rem posse ad effectum perducere, quod omnino impossibile crederem, et si facere cogitarem, nequaquam tamen me facturum proponerem. O cor insipiens! Hoc est quod dixi; quia non cognovisti te, idcirco praesumpsisti appetere quod erat supra te, in altero caecum, in altero tumidum, in utroque stultum. Tu ergo investigabis sapienter de cunctis, quae fiunt sub sole. Investiga modo, satage, da operam. Quaere, et invenies. Quid invenies? Sapientiam invenies. Quam sapientiam? Ut cognoscas tuam
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã quã habeo querã: et sapientiã ꝑ quã querã
ñ querã. Quid queres: De cũctis q̃ fiunt sub sole. Qd
est de cunctis: Quare ñ dixisti cuncta quȩ frunt
sub sole: Quia inquit manis aliqͥd. et multo ma¬
ius ꝓposui. Nam quȩ fiunt sub sole cuncta uisibi¬
lia sunt: et ideo si magnũ ẽ sũmũ tam̃ ñ ẽ. querere
et inuestigare ea que oculo cõprehendi possunt. lod¬
circo illa non queram: s de illis queram. Querere
et inuestigare de cunctis quȩ fiunt sub sole. Non
illa quȩ uident᷑: s de illis quȩ uident᷑. illa quȩ ñ uident᷑
Non illa quȩ fiunt subsole quȩ uident᷑: s de illis ratio
nes et causas eorũ quȩ fiunt sub sole quȩ ñ uidentur.
Hȩc ergo ꝓposur: querere et inuestigare sapient̃ de
cunctis quȩ fiunt sub sole. Magnam ꝑfecto sapi¬
entiam habes. Qs t tantũ sapientiã declit: Homo es
tu: Et q̃res sapient̃ de cũctis quȩ fiunt sub sole: Uñ tͥ tał

Expanded text:
am habeo, quaeram; et sapientiam per quam quaeram, non quaeram. Quid quaeres? De cunctis, quae fiunt sub sole. Quid est de cunctis? Quare non dixisti cuncta quae fiunt sub sole? Quia, inquit, majus aliquid, et multo majus proposui. Nam ea quae fiunt sub sole cuncta visibilia sunt, et ideo si magnum est, summum tamen non est quaerere et investigare ea quae oculo comprehendi possunt. Idcirco illa non quaeram, sed de illis quaeram. Quaerere et investigare de cunctis quae fiunt sub sole. Non illa quae videntur, sed de illis quae videntur illa quae non videntur. Non illa, quae fiunt sub sole, quae videum, quae non videntur. Haec ergo proposui, quaerere, et investigare sapienter de cunctis, quae fiunt sub sole. Magnam profecto sapientiam habes. Quis tibi tantam sapientiam dedit? Homo es tu, et quaeres sapienter de cunctis, quae fiunt sub sole? Unde tibi talis
Abbreviated transcription (Latin):
que ẽ sapientia carnẽ fouere: et animã neglige¬
re: Quȩ est sapientia id quidẽ quod modico t̾empo¬
re molestũ est carni tota intentione fugere: et iod
quod anime semꝑ exiciale constat ñ cauere: Hȩc
est sapientia de qua iste głatur: sub umbra foli¬
orum iacens. O folia et umbra: qualis ẽ fructus
uester. uide adam qualia sunt folia tua: et quał
est fructus tuus. Abscondisti te et folia tua umbra¬
culum p̾buer̃t: ut tectus non uideres ueritatem.
Manducasti et fructꝰ tuus cibũ p̾stitit: ut corrup¬
tus edulio ꝑderes ĩmortalitatem. Recognosce mi¬
ser. recognosce malũ tuũ: recognosce miseriã tuam:
recognos ce ubi es. et qualis factus es. Conuertere
de umbra ad claritatẽ luminis: ut ñ solũ uerba
audias. sed faciẽ uideas ueritatis:¬

Expanded text:
quae est sapientia, carnem fovere et animam negligequae est sapientia, carnem fovere et animam negligere? Quae est sapientia id quidem, quod modico tempore molestum est carni, tota intentione fugere; et id quod animae semper exitiale esse constat, non cavere? Haec est sapientia de qua iste gloriatur sub umbra foliorum jacens. O folia, et umbra qualis est fructus vester? vide Adam qualia sunt folia tua, et qualis est fructus tuus? Abscondisti te, et folia tua umbraculum praebuerunt ut tectus non videres veritatem. Manducasti, et fructus tuus cibum praestitit, ut corruptus edulio perderes immortalitatem. Recognosce, miser; recognosce malum tuum; recognosce miseriam tuam; recognosce ubi es et qualis factus es. Convertere de umbra ad claritatem luminis, ut non solum verba audias, sed etiam faciem videas veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
te uides : Uide diligenter. ne forte non sit sapien¬
tia: sed aliud aliquid latens sub spetiȩ illuis. Quȩ
est enim sapientia in umbra foliorum: Nam um¬
bra foliorũ: delectatio ẽ et iocunditas in spetie et
pulchritudine rerũ transitoriarũ. Et habet ista
sapientiã suam. Sic enim homines uocant sapi¬
entiam. qua ista requies et tranquillitas ista carnis
callide et astute queritur: et prudenter conserua¬
tur. Et nsta eit sapientia qua filii huius scłi et filii
tenebrarũ prudentiores sunt filiis lucis in genera¬
tione sua: quȩ ꝑseuerat cum his qui iacent in u̾bra¬
foliorũ: et lumen uerȩ sapientiȩ apud quã stulticia
est sapientia nsta. uidere non possunt. Quia enĩ
ad sola cõmoda carnis respiciunt. detrim̃ta animȩ
non attendunt: et quia cauti esse uolunt ubi tum¬
dum non est: stulti et imprudentes fiunt ibi ubi
ꝑiculũ graue est et intolerabile detrim̃tum. Nam

Expanded text:
te vides. Vide diligenter ne forte non sit sapiente vides. Vide diligenter ne forte non sit sapientia, sed aliud aliquid latens sub specie illius. Quae est enim sapientia in umbra foliorum? Nam umbra foliorum delectatio est, et jucunditas in specie et pulchritudine rerum transitoriarum. Et habet ista sapientiam suam. Sic enim homines vocant sapientiam qua ista requies, et tranquillitas ista carnis callide et astute quaeritur, et prudenter conservatur. Et ista est sapientia, qua filii hujus saeculi et filii tenebrarum prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua , quae perseverat cum iis qui jacent in un verae sapientiae, apud quam stultitia est sapientia ista, videre non possunt. Quia enim ad sola commoda carnis respiciunt, detrimenta animae non attendunt, et quia cauti esse volunt ubi timendum non est; stulti, et imprudentes fiunt tibi, ubi periculum grave est et intolerabile detrimentum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
bo exierit. Quȩ sunt folia: Domus. uinee. horte
piscine. silua lignorũ germinantiũ. familiȩ. posessi¬
ones. aurũ. argentũ. substanciȩ regum et ꝓuinci¬
arum. Iyrȩ. cithare. tybiȩ. organa. eyphi. et ur¬
cei. et uasa preciosa. diuitiȩ. et p̾ompȩ. et gloria:
omĩa hȩc folia sunt. Quare folia: Quia uana. quia
caduca. quia transitoria: ideo folia. Uirent quidem
modico tempore: sed cito arescunt et cadunt. Sed
tamen dum stant umbrã faciunt. et habent. refri¬
gerium suũ: s est obscura umbra ⁊ mimica lumini.
Carni quidem ad tempus refrigeriũ p̾stare uidet᷑:
sed oculos caligare facit. Idcirco suspectã habere de¬
bemus umbram: nec facile hiis credere quȩ uident᷑
in umbra. Fallunt enim oculos imagines: quia et
ipsa umbra imago est non ueritas. Ideo dixi. ut sus¬
pectam habeas umbrã: qui te sub foliis positũ confi¬
teris. Sub foliis es. in umbra es: et sapientiã iuxta

Expanded text:
bo exierit. Quae sunt folia? Domus, vineae, horti, bo exierit. Quae sunt folia? Domus, vineae, horti, piscinae, sylva lignorum germinantium, familiae, possessiones, aurum, argentum, substantiae regum et provinciarum; lyrae, citharae, tibiae, organa, scyphi, et urcei, et vasa pretiosa divitiae et pompae, et gloria: omnia haec folia sunt. Quare folia? Quia vana, quia caduca, quia transitoria: ideo folia. Virent quidem modico tempore, sed cito arescunt et cadunt. Sed tamen dum stant, umbram faciunt et habent refrigerium suum; sed est obscura umbra et inimica lumini. Carni quidem ad tempus refrigerium praestare videtur, sed oculos caligare facit. Idcirco suspectam habere debemus umbram, nec facile credere iis quae videntur in umbra. Fallunt enim oculos imagines; quia et ipsa umbra imago est, non veritas. Ideo dixi ut suspectam habeas umbram, qui te sub foliis positum confiteris. Sub foliis es, in umbra es, et sapientiam juxta
Abbreviated transcription (Latin):
tis: et super illecebras pulchritudinũ et rocunditatũ
uanitatis. Quare: Quia sapientia ꝑseuerauit decum.
Quare enim tu intus positam quereres: s ipsa foris
uagum non reliquit: Que tamen est ip̃i sapientia:
quȩ ita discursus amat. et secretũ fastidre ⁊ Unde ne
forte similitudo fallat te: et non sit sapientia. quod
sapientia esse iuidetur. Caue ne in umbra foliorĩ
decipiaris. ubi latuit pater tuus: qui ueritatẽ uuidle
non potuit. Umbra enim obscurũ facit: et si requiẽ
habere uidetur. lumen non habet.Caue ergo nec
et tu dum sub umbra foliorũ requiẽ queris. mel¬
pias pati caliginem: nec possis in umbra positus ela¬
re discernere: quia imago quȩ apparet. umbra so¬
la est non ueritas. Hanc ergo umbrã foliorũ suspec¬
tam habe: ne decipiaris. Quȩ sunt folia: Species
rerum uisibiliũ folia sunt: quȩ modo quidem pul¬
chra et uirentia apparent. s cadent subito cũ tur¬

Expanded text:
tis, et super illecebras pulchritudinum et jucunditatum tis, et super illecebras pulchritudinum et jucunditatum vanitatis. Quare? quia sapientia perseveraverat tecum. Quare enim tu intus positam quaereres; si ipsa foris vagum non reliquit? Quae tamen est ista sapientia quae ita discursus amat, et secretum fastidit? Vide ne forte similitudo fallat te, et non sit sapientia quod sapientia esse videtur. Cave ne in umbra filiorum decipiaris, ubi latuit pater tuus qui veritatem videre non potuit. Umbra enim obscurum facit; et si requiem habere videtur, lumen non habet. Cave ergo ne et tu dum sub umbra, foliorum requiem quaeris, incipias pati caliginem. Nec possis in umbra positus clare discernere; quia imago quae apparet umbra, sola est, non veritas. Hanc ergo umbram foliorum suspectam habe, ne decipiaris. Quae sunt folia? Species rerum visibilium folia sunt; quae modo quidem pulchra et virentia apparent, sed cadent subito cum tur
Abbreviated transcription (Latin):
introrsus autẽ uacuus et in aris esse ñ timet. Posse¬
di inquit seruos et ancillas multãq familiã habui.
Quod multa familia. sine possessione multa et pe¬
cunia multa atq abundantia sũptuũ facere potu¬
nsset: Rꝓt̾ea adiunxit et ait. Armenta quoq et
magnos ouiũ greges ultra om̃s qui fuerunt ante
me in ihrłm. Ecce habundancia. Gła ubi est.
Coateruaui mͥ argentũ et aurũ: et substancias
regum et ꝓuinciarũ. Quanta gła. Et quid seqͥ¬
tur: Qͥd. nisi quia mens ꝓcax ad iactanciã cito
per lasciuiã mollescit et eneruatur et dicit: Fe¬
ci cantores m et cantatrices et delicias filiorũ ho¬
minũ. Ciphos et urceos in ministerio ad uina
fundenda: et suꝑgressus sum opib om̃s qui fue¬
runt ante me in ihrłm. Sapientia quoq ꝑseue¬
rauit mecũ. Grandis fiducia. Ideo secure peccasti.
Ideo confidenter effudisti cor tuum in delicias uolupta¬

Expanded text:
Introrsus autem vacuus et inanis esse non timet. PosseIntrorsus autem vacuus et inanis esse non timet. Possedi, inquit, servos et ancillas, multamque familiam habui. Quid multa familia sine possessione multa; et pecunia multa, atque abundantia sumptuum facere potuisset? Propterea adjunxit, et ait: Armenta quoque, et magnos ovium greges ultra omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem. Ecce abundantia. Gloria ubi est? Coacervavi mihi argentum et aurum, et substantias regum et provinciarum. Quanta gloria. Et quid sequitur: nisi quod mens procax ad jactantiam cito per lasciviam mollescit et enervatur et dicit: Feci cantores mihi et cantatrices et delicias filiorum hominum, scyphos et urcelos urceos in ministerio ad vina fundenda: et supergressus sum opibus omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem. Sapientia quoque perseveravit mecum. Grandis fiducia. Ideo secure peccasti. Ideo confidenter effudisti cor tuum in delicias volupta
Abbreviated transcription (Latin):
sistat. Ilcireo sine modestia audacter ꝑ omĩa se dif¬
fundit: et quȩ in abstinentia carnis afflictionẽ
inuenerat. alio aditu reꝑto ꝑ concupiscentiã ocło¬
rum carnalem affectũ multiplicius pascit. Neq
enim lasciuienti sufficit ut in reb quȩ ad humanã
seruitutẽ facte sunt et iocunditatẽ delectetur: nͥ etiã
suꝑbia equalitatẽ conditionis transgrediens homini¬
bus dñetur. Hoc est enim quod poit ceteras et inter
ceteras suꝑsticiones suas adiungit dicens. Possedi ser¬
uos et ancillas: multãq familiam habui. dñs factus
ibi dñs: et hic socius. Nam illic qñari regnantis fõ¬
ret ꝓbitas: hic uero dominari non regnantis ꝓbitas
est. sed p̾mentis iniquitas. et pacientis utilitas. S:
gloriȩ animalis speciem attendit exterius: mor¬
dum interius non attendit. Putat magnũ esse qd̾
inflatũ est : et ideo gaudet exterius magnus uideri.

Expanded text:
sistat. Idcirco sine modestia audacter per omnia se difsistat. Idcirco sine modestia audacter per omnia se diffundit; et quae in abstinentia carnis afflictionem invenerat, alio aditu reperto per concupiscentiam oculorum, carnalem affectum multiplicius pascit. Neque enim lascivientis sufficit, ut in rebus quae ad humanam servitutem factae sunt, et jucunditatem delectetur, nisi etiam superbia aequalitatem conditionis transgrediens, hominibus dominetur. Hoc est enim quod post caeteras et inter caeteras superstitiones suas adjungit, dicens. Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui. Dominus factus esset tibi Dominus, et hic socius? Nam illic dominari, regnantis foret probitas. Hic vero dominari, non repugnantis probitas est, sed prementis iniquitas, et patientis utilitas. Sed gloriae animal speciem attendit exterius, morbum interius non attendit. Putat magnum esse quod inflatum est, et ideo gaudet exterius magnus videri.
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis ignorans. unde ab uno se uicio uoluptatis ꝑ
continentiã gulȩ cohibuit. inde licentius in omnẽ
se lasciuiã et suꝑsticionẽ ꝑ concupiscentiã ocłorũ
effudit: et eo nequius minc in toto corrũpit᷑. quo
in parte quantulacũq correcta uidebatur. Prius
enim corrũpebaris et humiliabaris. qm̃ uidisti et
intellexisti qd patiebaris: minc sub specie uirtutũ
uitiorũ p̃da factus es. Intrat auaricia sub obtentu
parsimoniȩ : et dum ꝑsuadet animo in reb habiti̾
temꝑantiam ñ desererẽ. facit ñ ꝓ futura seruare.
Inde multiplicatis diuitiis suꝑbia sequitur: dum id
quod ꝑ ambitionẽ quesitũ est. ad elationẽ possidet̃.
Inde omĩa hȩc portenta uanitatis orta sunt. qd
mens stulta in rerũ exꝑim̃tis uerũ bonũ extra exil¬
timat inueniendũ: non quasi ꝑ ea quȩ foris sũt
uerũ bonũ intus querendum sit̃. s quasi in eis con¬

Expanded text:
ritatis ignorans, unde ab uno se vitio voluptatis per ritatis ignorans, unde ab uno se vitio voluptatis per continentiam gulae cohibuit: inde licentius in omnem se lasciviam et superstitionem per concupiscentiam oculorum effudit; et eo nequius nunc in toto corrumpitur, quo magis in parte quantulacunque correcta videbatur. Prius enim corrumpebaris et humiliabaris; quoniam vidisti et intellexisti quod patiebaris, nunc sub specie virtutum, vitiorum praeda factus es. Intra avaritia sub obtentu parcimoniae, et dum persuadet animo in rebus habitis temperantiam non deserere, facit non profutura servare. Inde multiplicatis divitiis superbia sequitur, dum id quod per ambitionem quaesitum est, ad elationem possidetur. Inde omnia haec portenta vanitatis orta sunt, quod mens stulta in rerum experimentis verum bonum extra existimat inveniendum, non quasi per ea quae foris sunt, verum bonum intus quaerendum sit, sed quasi in eis con
Abbreviated transcription (Latin):
aruerunt: extruis piscinas. qui fontẽ uitȩ intus
salientis non habes. Siluã irrigas lignorũ germi¬
nantiũ: quia umbrã queris luce ueritatis amissa.
Qͥd tibi cum istis delectationib infelix. et bonorũ
tuorũ oblite : Ubi est nunc qđ paulo ante ꝓpo¬
suisti a uino abstrahere carnẽ tuam: qui mͦ omm
lasciura et uanitate in ebrias animã tuã : Nũquid
ita querit᷑ sapientia : Excisse illic uidebaris. Quomͦ
tam cito reuersus es : Quomͦ nisi quia in circuitu
ambulasti. et ĩuoluta fuit semita tua: et redurit
te parsimonia ubi gula ꝓstrauerat: Ecce iterũ
in uoluptatẽ corruisti: et captiuus factus es uani¬
tatis. Quomͦ huc uenisti: nisi quia audisti uocẽ eius
et abscondisti te :: Hec est enim umbra uanitatis:
sub qua lates ne uideas ueritatẽ. Quomͦ ergo huc
uenisti: Honne debueras querere sapientiam:
S mens tua longe exulans a ueritate et uiã ue¬

Expanded text:
aruerunt. Exstruis piscinas, qui fontem vitae intus aruerunt. Exstruis piscinas, qui fontem vitae intus salientis non habes. Silvam irrigas lignorum germinantium, quia umbram quaeris luce veritatis amissa. Quid tibi cum istis delectationibus infelix, et bonorum tuorum oblite? Ubi est nunc quod paulo ante proposuisti a vino abstrahere carnem tuam: qui modo omni lascivia et vanitate inebrias animam tuam? Nunquid ita quaeritur sapientia? Exisse illic videbaris, quomodo tam cito reversus es? Quomodo? nisi quia in circuitu ambulasti, et involuta fuit semita tua, et reduxit te parcimonia ubi gula prostraverat. Ecce iterum in voluptatem corruisti, et captivus factus es vanitatis. Quomodo huc venisti, nisi quia audisti vocem ejus et abscondisti te? Haec est enim umbra vanitatis sub qua lates, ne videas veritatem. Quomodo ergo huc venisti? Nonne debueras quaerere sapientiam? Sed mens tua longe exsulans a veritate et viam ve
Abbreviated transcription (Latin):
esse putas.: Si terrena omĩa ad fruendum uana
sunt. quomodo ad uidendũ multomagis uana non
sunt: Si enim fruentib uerũ bonũ non confer̃t
possidentib nec fruentib conferre quid possunt :
Quare gͥ post bonũ ꝓpositũ continentiȩ et queren¬
de sapientiȩ studiũ. tam cito iterũ ad occupationẽ
uanam conuerteris: Quare. nisi quia mens tua fo-¬
ris eiecta est. et uaga et ꝓfuga effecta suꝑ t̾ram:
ideoq stare non potest. quia in ueritate fixca non ẽ:
Ideirco inquis magnificaui oꝑa mea. Quȩ oꝑa:¬
et pomeria. et conseui ea cuncti generis arboribus:
et extruoi michi piscinas aquarum ut irrigarem
siluã lignorũ germinantiũ. Hoc ẽ qd dixciꝰ extra q̃¬
ris qd intus ꝑdidisti. Magnificas oꝑa tua: quia in
temetipso minoratus es. Edificas domos. quia ꝓiectꝰ
es de habitacło conscientiȩ tuȩ: plantas uineas et
facis hortos. quia germina sapientiȩ in corde tuo

Expanded text:
esse putas? Si terrena omnia ad fruendum vana esse putas? Si terrena omnia ad fruendum vana sunt: quomodo ad videndum multo magis vana non sunt? Si enim fruentibus verum bonum non conferunt, possidentibus nec fruentibus conferre quid possunt? Quare ergo post bonum propositum continentiae, et quaerendae sapientiae studium, tam cito iterum ad occupationem vanam converteris? Quare? nisi quia mens tua foras ejecta est, et vaga ac profuga effecta super terram. Ideoque stare non potest, quia in veritate fixa non est. Idcirco, inquis, Magnificavi opera mea, etc. Het pomaria, et consevi ea cuncti generis arboribus, et exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarem silvam lignorum germinantium. Hoc est quod dixi. Extra quaeris quod intus perdidisti. Magnificas opera tua, quia in temetipso minoratus es. Aedificas domos, quia projectus es de habitaculo conscientiae tuae. Plantas vineas et facis hortos, quia germina sapientiae in corde tuo
Abbreviated transcription (Latin):
si intus es bñ es. quia cum ueritate es: et quocũq
ꝑgas. quacũq egrediaris. si foris es male es. quia cũ
ueritate non es. Si ergo in ueritate queris. totus
quere. totus accede. totus intra: quia ueritas intus
est. Quare tam diu queris : et non inuenis quod
queris : Qia male queris: quia ibi queris ubi non
est qd̃ queris. Tu enĩ foris queris: et quod queris
intus est. Ideo male queris. et ideo non inuenire
non potes quod queris: et ꝓpt̾ea non ibi requiem
inuenire poteris ubi es. quia ueritas ibi ñ est ubi
es: Ubi es: Sub umbra. sub foliis: quia fructũ
ꝑdidisti: et ideo spes fallit te et ueritas non est.
quod uides. et ueritas latet. Quȩ est umbra:
Speties rerũ uisibiliũ umbra est: et tu animam
tuam in eas effudisti. et abscondisti te sub foliis
ut lateres. Et quomodo lucẽ queris tenebras intͣns:
In fructu uanitatẽ conspexisti: et in foliis ueritatẽ

Expanded text:
si intus es bene es; quia cum veritate es. Et quocunque si intus es bene es; quia cum veritate es. Et quocunque pergas, quacunque egrediaris, si foris es, male es; quia cum veritate non es. Si ergo in veritate quaeris, totus quaere, totus accede, totus intra; quia veritas intus est. Quare tam diu quaeris, et non invenis quod quaeris? Quia male quaeris, quia ibi quaeris ubi non est quod quaeris. Tu enim foris quaeris, et quod quaeris intus est. Ideo male quaeris, et ideo invenire non potes quod quaeris, et propterea non ibi requiem invenire poteris, ubi es? quia veritas ibi non est ubi es. Ubi es? Sub umbra, sub foliis; quia fructum perdidisti, et ideo species fallit te et veritas non est iquod vides, et veritas latet. Quae est umbra? Species rerum visibilium umbra est, et tu animam tuam in eas effudisti, et abscondisti te sub foliis ut lateres. Et quomodo lucem quaeris tenebras intrans: in fructu vanitatem conspexisti, et in foliis veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
quer̃t. Qi sunt qui eam in ueritate quer̃t: Qͥ to¬
to corde ad eam accedunt. Qi non dimidii uentũt
et dimidii recedunt: s toti ueniunt. et ex toto
ueniunt : hii ueritatẽ in ueritate querunt. Qui
autẽ cor suũ alibi colligunt. et alibi disꝑgunt.
isti ñ toti accedunt. nec ex toto accedunt : et ideo
ueritatẽ non inueniunt. quia id quod de uerita¬
te alibi luerati uidebantur. alibi ꝑdunt. Qͥ con¬
gregant mercedes: et mittunt eas in sacculũ ꝑtusũ.
Si parsimonia colligit. et auaricia disꝑgit. quid
prodest: Qd confert᷑ sigulam stringens. ꝑ conti¬
nentiã uoluptatis collegisti: et oculos aꝑiens ꝑ am¬
ditionẽ disꝑsisti: Attendis quia intrasti: sed quia exu¬
isti non atcendis. Si intras et exis. foris es: quẽad¬
modum si exis et intras. intus es. Si autẽ foris es.
ubicũq es.cũ ueritate non es: quia ueritas intus
est. Et quid inter est ubi sis. si ibi non es. ubi ueri¬
tas est: Unde eũq uenias. et quacũq ingrediariᷤ.

Expanded text:
quaerunt. Qui sunt qui eam in veritate quaerunt? Qui toto corde ad eam accedunt. Qui non dimidii veniunt, et dimidii recedunt; sed toti veniunt, et ex toto veniunt: hi veritatem in veritate quaerunt. Qui autem cor suum alibi colligunt, et alibi dispergunt: isti non toti accedunt, nec ex toto accedunt, et ideo veritatem non inveniunt; quia id quod de veritate alibi lucrati videbantur, alibi perdunt. Qui congregant mercedes, et mittunt eas in sacculum pertusum . Si parcimonia colligit, et avaritia dispergit, quid prodest? Quid confert si gulam stringens per continentiam voluptatis collegisti, et oculos aperiens per ambitionem dispersisti? Attendis quod intrasti; sed quod exivisti, non attendis. Si intras et exis, foris es; quemadmodum si exis et intras, intus es. Si autem foris es, ubicunque es cum veritate non es; quia veritas intus est. Et quid interest ubi sis, si ibi non es ubi veritas est? Undecunque venias et quacunque ingrediaris,
Abbreviated transcription (Latin):
nus tite. et ad labores in quib fru¬
stra sudauerã : uidi in omĩb uanita¬
tem et afflictionẽ animi. et nichil
ꝑmanere sub sole. Audiuimꝰ supͣ iste quanto stu-¬
dio diuiciis congregandis. augendisq reb insu-¬
dauerit: ac deinde lasciuiȩ et uoluptati exꝑiende
in his quȩ parauerat rerũ affluentiis quẽad modũ
animã suã effuderit ipso testante cognouimꝰ: nc̃
uero quid post hȩc omnia subiungat᷑ audiamus.
Cum inquit me conuertissẽ ad uniuersa oꝑa que
fecerant manus meȩ et ad labores in quib frustrã
sudauerã: uidi in omĩb uanitatẽ et afflictionẽ
animi. et nichil ꝑmanere sub sole. Hoc itaq in
principio questiõnẽ nob̾ ingerit. quom nunc in¬

Expanded text:
bores in quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Audivimus supra, iste quanto studio divitiis congregandis augendisque rebus insudaverit; ac deinde lasciviae, et voluptati experiendae, in iis quas paraverat, rerum affluentiis, quemadmodum animam suam effuderit, ipso testante cognovimus: nunc vero quid post haec omnia subjungat, audiamus. Cum, inquit, me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores in quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem, et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Hoc itaque in principio quaestionem nobis ingerit, quomodo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
bito ac transitoriȩ sicut ñ nũquã solet tumida
cogitatio animũ tangeret: et tam̃ ꝑ consensum
recepta uel approbata ñ fuisset. Nunc uͦ ñ solum
elata uerũ etiam ceca mens ad tantũ erroris ꝓfun¬
dum corruit. ut non solũ id quod in ordinatum
erat facere cogitaret: s etiam id qd imposubile
fuerat implere se posse p̾sumeret. Proposui in aĩo
meo. Ingens cociatus. Et quo: Querere et inue¬
stigare. Querere ignota: et inuestigare ꝓfunda. Quo¬
modo: Sapienter. O cor insipiens. Ergo sapienti
ris. Hoc enĩ dixisti: ꝓposui in animo meo querere
et inuestigare sapienter de cunctis quȩ fiunt sub
sole. Si ergo sapienter quereres: et ꝑ sapientiã que¬
reres. Et dicis utiq sic ꝑ sapientiam querã. Male
enim quererem: si ꝑ sapientiam ñ quererem. Nam si
sine sapientia quererẽ. etiã si sapientiã quererem. insi¬
pienter quererem. Sapientiã uero insipient̃ querere:

Expanded text:
bito ac transitorie, sicut nonnunquam solet, tumida bito ac transitorie, sicut nonnunquam solet, tumida cogitatio animam tangeret: et tamen per consensum recepta, vel approbata non fuisset. Nunc vero non solum elata, verum etiam caeca mens, ad tantum erroris profundum corruit, ut non solum id quod inordinatum erat facere cogitaret, sed etiam id quod impossibile fuerat implere se posse praesumeret. Proposui in animo meo. Ingens conatus. Et quae? Quaerere, et investigare. Quaerere ignota, et investigare profunda. Quomodo? sapienter. O cor insipiens! Ergo sapientiaris: hoc enim dixisti: Proposui in animo meo quaerere, et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Si ergo sapienter quaeras, per sapientiam quaeres. Et dicis: Utique sic; per sapientiam quaeram. Male enim quaererem, si per sapientiam non quaererem. Nam si sine sapientia quaererem, etiamsi sapientiam quaererem, insipienter quaererem. Sapientiam vero insipienter quaerere,
Abbreviated transcription (Latin):
sum: quia et si sum id ipsũ iam nichil esse agnosco¬
quod sum. Et quomͦ ad id ꝑuenerit ut nichil se
esse agnosceret: deinde ꝓseqͥuitur dicens. Proposui
in animo meo: querere et inuestigare sapienter de
omĩb quȩ fiunt sub sole. Quasi diceret. Ego exte¬
rius potestate tumidus et int̾us sciencia inflatus
altiora me querere conatus sum: s ubi manit p̾su¬
mendo supra me tumui. ibi deficiendo ueraciter.
deiectionẽ meã agnoui. Proposui in animo meo:
querere et inuestigare sapient̃ de omĩb quȩ fiũt
sub sole. Magnũ ꝓpositum: si aqd effectũ uenire
potuisset. S mens humana quomͦ ad tanta suffi¬
ceret: Magna igitur suꝑbia mortalẽ hominem
de tã multis p̾sumere: et rursũ magna curiositaᷤᷤ
tã multa appetere. Proposui inquit. Uidete qͦmͦ
elationẽ sonant omĩa. Non ait cogitaui s ꝓposui
ut saltẽ ueniał fuisset. et humanã tẽptatio. si su¬

Expanded text:
sum; quia etsi sum, idipsum jam nihil esse agnoscosum; quia etsi sum, idipsum jam nihil esse agnoscoquod sum. Et quomodo ad id pervenerit ut nihil se esse agnosceret, deinde prosequitur dicens: Proposui in animo meo quaerere, et investigare prudenter de omnibus, quae fiunt sub sole. Quasi diceret: Ego exterius potestate tumidus et interius scientia inflatus, altiora me quaerere conatus sum. Sed ubi inaniter praesumendo supra me tumui, ibi deficiendo veraciter directionem mei agnovi. Proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de omnibus, quae fiunt sub sole. Magnum propositum si ad effectum venire potuisset, sed mens humana quomodo ad tanta sufficeret? Magna igitur superbia mortalem hominem de tam multis praesumere, et rursum magna curiositas tam multa appetere. Proposui, inquit. Videte quomodo elationem sonant omnia. Non ait, cogitavi; sed proposui, ut saltem venialis fuisset, et humana tentatio si su
Abbreviated transcription (Latin):
gebat: ideoq ait rex fui in ihrłm. Atq utina hoc
uerũ esse constaret: et tã certũ de penitencia illiꝰ
quã ñ dubiũ de culpa testimoniũ haberemus. Nẽ
autẽ quia dubia ꝓ certis affirmare ñ possumus:
illa quȩ dubia non sunt ꝓsequam. Ego eccłastes.
Seipsum ut diximꝰ in explendũ ꝓponit omĩumq̃
dicturus ẽ: quatinꝰ uerbis illius tanto eitius audi¬
tores fidem adhibeant. quo eũ ñ audiendo solum
s exꝑiendo intelligunt didicisse quȩ docuit. Ae
si diceret. Ego qui uos doceo: ego exꝑtus sũ uni¬
uersa quȩ dico. Nam quȩ sit uanitas in culmi¬
ne t̾rene potestatis. quis melius scire potuit :
Ego quippe fui rex isrł in ihrłm. Satis magna
sublimitas. in tanto popło et in tam nobili ae
famosa ciuitate regnare: seq in regni solio uide¬
re cunctis et potestate dñm et honore p̾latum.
Et hoc quorsum Eui inquit. Quasi. iam ñ

Expanded text:
gebat, ideoque ait: rex fuit in Hierusalem. Atque utinam hoc gebat, ideoque ait: rex fuit in Hierusalem. Atque utinam hoc verum esse constaret, et tam certum de poenitentia illius, quam non dubium de culpa testimonium haberemus! Nunc autem, quia dubia pro certis affirmare non possumus; illa quae dubia non sunt prosequamur. Ego Ecclesiastes. Seipsum, ut diximus, in exemplum proponit omnium, quae dicturus est, quatenus verbis illius eo citius auditores fidem adhibeant, quod cum non audiendo solum, sed experiendo intelligunt didicisse, quae docuit. Ac si diceret. Ego qui vos doceo expertus sum universa quae dico. Nam, quae sit vanitas in culmine terrenae potestatis, quis scire melius potuit? Ego quippe fui rex Israel in Hierusalem. Satis magna sublimitas in tanto populo, et in tam nobili ac famosa civitate regnare, seque in regni solio videre cunctis, et potestate Dominum, et honore praelatum. Et haec quorsum? Fui, inquit. Quasi dicat: Jam non
Abbreviated transcription (Latin):
ne m̃tis per uaria uitȩ mortalis studia. in uerbis
sequentib omĩum causã in se ꝑ sentenciã transu¬
mens eccłastes exprimet: et qualit̾ de uanitate
curiositatis ad uanitatẽ pompȩ et ambitionis.
ac deinde ad uanitatẽ uoluptatis corruat. osten¬
det : sicut in serie libri ordine demonstratur.S
quia quȩ in p̾facione dicenda erant expleuimꝰ:
nunc ad exponenda uerba narrationis eius re¬
dam hunc librũ salomonẽ in penitencia estimãt
conscripsisse: et quid idcirco in eo uanitatẽ mun-¬
danarum rerũ et maxime carnalis uoluptatis tã
studiose arguat. qm̃ ipse exꝑim̃to cuncta didicit
ddeliciarum luxu corruptus et blandim̃tis sedueł
mulierũ: Et qđꝰ idcirco noluit dicere rex sũ isrł
in ihrłm. quia deposita regni purpura de solio suo
iam descenderat. contẽptaq quã male tenuerat
potestate. in habitu penitenciȩ reatum suum plan¬

Expanded text:
nae mentis per varia vitae mortalis studia, in verbis nae mentis per varia vitae mortalis studia, in verbis sequentibus omnium causam in se per sententiam transumens Ecclesiastes exprimet: et qualiter de vanitate curiositatis ad vanitatem pompae, et ambitionis, ac deinde ad vanitatem voluptatis corruat, ostendet sicut in serie libri ac ordine demonstratur. Sed quia, quae in praefatione dicenda erant, explevimus: nunc ad exponenda verba narrationis ejus redam hunc librum Salomonem in poenitentia existimant conscripsisse: et quod idcirco in eo vanitatem mundanarum rerum, et maxime carnalis voluptatis tam studiose arguat; quoniam ipse experimento cuncta didicerit deliciarum luxu corruptus, et blandimentis seductus mulierum. Et quod idcirco noluit dicere: Rex sum Israel in Hierusalem; quia deposita regni purpura, de solio suo jam descenderat, contemptaque quam male tenuerat potestate, in habitu poenitentiae reatum suum plan
Abbreviated transcription (Latin):
dam effundat: quantõmagis iuterius fatigata et ab
inquisitionis suȩ intentione repulsa. de inuenienda
ueritate desꝑat. Et quia supra se tendens ꝑ inqui¬
sitionẽ labore se atq difficultate nimia suecubu-¬
isse considerat: ad aliã se et quȩ sine labore habe¬
ri ualeat consolationẽ tota auiditate relaxat.
S et hic quoq uanitatẽ inueniens requiescere
ñ sinitur: quia in carnis uoluptate fugientẽ delec¬
tationẽ nec cũ p̾sens est retinere potest. nec cum
p̾terierit reuocare. Sicq undiq fatigata et dissi¬
pata. ꝓcella uanitatis suȩ concutientur: ut ꝑ idipsũ
quo male delectata abiit. salubriter tandem affli¬
cta redire cõpellatur: et sepe grauis quedã sit luc-¬
ta in animo. ut dum se infimis delectari pariter
et affligi considerat. magno desiderio. amore lib̃¬
tatis. dilecta etiam si fieri possit deserere concupi¬
seat. Hanc igitur luctã et tumultuationẽ huma¬

Expanded text:
dam effundat quanto magis interius fatigata, et ab dam effundat quanto magis interius fatigata, et ab inquisitionis suae intentione repulsa, de invenienda veritate desperat. Et quia supra se tendens per inquisitionem labore se atque difficultate nimia succubuisse considerat ad aliam se, et quae sine labore haberi valeat consolationem tota aviditate relaxat, sed, et ibi quoque vanitatem inveniens, requiescere non sinitur; quia in carnis voluptate fugientem delectationem nec cum praesens est retinere potest, nec cum praeterierit revocare. Sicque undique fatigata et dissipata procella vanitatis suae concutitur, ut per idipsum quo male delectata abiit, salubriter tandem afflicta redire compellatur. Et saepe gravis quaedam sit lucta in animo, ut dum se in infimis delectari pariter, et affligi considerat, magno desiderio amore libertatis dilecta etiam, si fieri possit, deserere concupiscat. Hanc igitur luctam, et tumultuationem huma