comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ea tamĩque sius reunquncur
itaualẽt siubis fc̃ĩs relicta possẽt
ualere. Sicad fundũ dũma ser¬
ꝑdiũ domos hr̃oitarias iustnse¬
undi pr̃m uolurt si filia domani
siam habitaret uiro quo tuscũ

Expanded text:
 ea tamen quae seruis relinquuntur ita ualent, si liberis relicta possent ualere: sic ad fundum domini uia sere per domus hereditarias ius transeundi praestari uoluit. si filia domum suam habitet, uiro quoque
Abbreviated transcription (Latin):
si teslegata mierum natina eẽ
desiiss qͣm quis debet moratusq
eẽtm eadanda ut peti quid̾ lam
usus .ẜ. qui legatus sit ñ possit.
quia alius futurꝰ sit qͣm gui le¬
gatus fu̾it. s extimatio eiꝰ bia
d̾taxat facienda ẽ. U ipianꝰ ł
utrum ex quo petit ea legatariꝰ
an ex quo adita hr̃oitas ẽ. ⁊ cur
⁊ puto ex die petitiotis eas cedere:
ĩeo nsufructutuendi sunt. nam
siquiseos ꝑpetuo tuet nuula utili¬
taserit nũo ꝓpetatis semꝑ abscẽꝵ¬

Expanded text:
si res legata in rerum natura esse desisset, quam quis deberet, moratusque esset in ea danda, ut peti quidem iam usus fructus qui legatus sit non possit, quia alius futurus sit quam qui legatus fuerit, sed aestimatio eius bima dumtaxat facienda sit. Vlpianus lutrum ex quo petit eas legatarius an ex quo adita hereditas est? et cui  puto ex die petitionis eas cedere: in eo usu fructu tuendi sint: nam si quis eos perpetuo tuetur, nulla utilitas erit nudae proprietatis semper absce
Abbreviated transcription (Latin):
midi trebraciam redditus uxo¬
ri meequoadimiet dari nolo. Q¬
toan possit tutor hr̃ors sudũ
uend̾e ⁊ legatano offre qͣntita¬
ex locatõe sundi redig̾e a sueuat

Expanded text:
di Aebutiani reditus uxori meae quoad vivat dari volo": quaero, an possit tutor heredis fundum vendere et legatario offerre quantitaex locatione fundi redi
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥntꝰmutiꝰ ex mandato seiũ do¬
natiõns causa sciplatus ẽ hr̃oib
mulieriseum ten̾ ⁊ iõ qͥntum
mutiũ exceptõe reppeliend̾ eẽ. ꝙ
si donationis cã seia stiplari per¬
miss iuderi eũ in enm casum qͥ
mortemulieris extitit mortis cã
stipłatum ⁊ iõ fider eiꝰ ꝯmuti po¬
tuisse ĩ eum casum dicend̾ est.¬

Expanded text:
si Quintus Mucius mandante Seia non donationis causa stipulatus est, heredibus mulieris eum teneri et ideo Quintum Mucium exceptione repellendum esse. quod si donationis causa Seia stipulari permississet, videri eum in eum casum, qui morte mulieris exstitit mortis causa stipulatum: et ideo fidei eius committi potuisse in eum casum dicend
Abbreviated transcription (Latin):
tiorem aditõnem dotis ficrint̾uo¬
mẽtib lib̾is toqens locum ħt qͦ¬
ciens ip̃a in matͥmoĩo decedit uel
turei ⁊ illud ꝙ obres donatir lo¬
dre post senatꝰ consultũ nulla sit
exactõ si modo uoluntatem nõ
mutauit testator. ĩp̃e añt ip̃o in¬
ip̃o iure dotem ĩpensis minui
nad singita corꝑa saduniu̾si¬
tatem ent refe̾noum adeo aũt
dots accõnẽ ꝯutĩet dotis pure p̾¬
legano ut si inuis emiuxorisci¬
licet quib licet casib soluctur
tessaret legatumr s ⁊ si manci¬
pia fiu̾nt in dotem ñ estimata
⁊ ħ demortua sint legatum do¬
tis in hiis euanescit. s ⁊ si dotẽ
dens mantus uxonidotem p̾le¬
gau̾it mulier nitħ̾ampluuis

Expanded text:
iorem condicionem dotis fieri interuenientibus liberis, totiens locum habet, quotiens ipsa in matrimonio decedit uel tur: Est et illud, quod ob res donatas hodie post senatus consultum nulla fit exactio, si modo uoluntatem non mutauit testator.Impensae autem ipso iuipso iure dotem impensis minui, non ad singula corpora, sed ad uniuersitatem erit referendum. Adeo autem dotis actionem continet dotis relegatio, ut, si vivus eam uxori scilicet quibus licet casibus solverit, cesset legatum. Sed et si mancipia fuerint in dote non aestimata et haec demortua sint, legatum dotis in his evanescit. Sed et si dotem dens maritus uxori dotem praelegaverit, mu
Abbreviated transcription (Latin):
ea retestõ itacauisse pectũtam
qͣm ticio lib̾to meo ⁊ aiumpno
legam eẽ uolo penes publmĩ me
ras qͣdrantes. qͣntum a statuen¬
publio memio satisacciꝑe debue¬
runt soluentes eam pectiũam.

Expanded text:
amento ita cauisse: 'pecuniam, quam Titio liberto et alumno meo legaui, esse uolo penes Publium Maeras quadrantes: quantum autePublio Maevio satis accipere debuerint solventes eam pecuniam.
Abbreviated transcription (Latin):
t iõ mortuo eo ad hr̃tem legatum
legatum deberi.demi ł¬
numam pecciũam ad lund̾ qiui¬
tatis reliquit quib p̾sid̾e heres
uoluit successores hr̃dum negãt
sedeb̾i ꝙͣi testatortam diuprari
igit᷑ an cum p̾sitendim̃tionẽ fece¬
rit antempꝰ sidei ꝯmissi ꝓr̃an ꝓpe¬

Expanded text:
t ideo mortuo eo ad heredem legatum legatum deberi. nuam pecuniam ad ludos ciuitati reliquit, quibus praesidere heredes uoluit: successores heredum negant se debere, quasi testator tamdiu praestari igitur, an, cum praesidendi mentionem fecerit, ad tempus fidei
Abbreviated transcription (Latin):
hol̃es quosnoĩauittestõ eiꝰ q fid̾i
ꝯmisituc eadem mancipiatus
suiscum obiret restituet. sitũ
Inoib restituendasint ẜ̾tmortẽ
legatarii anremaneãtap̃ hr̃s¬

Expanded text:
homines quos nominavit testamento eiusque fidei commissit, ut eadem mancipia filiis suis cum obiret restitueret. quaesitum heredibus restituenda sint post mortem legatariae an remaneant apud h
Abbreviated transcription (Latin):
in remi. s fidei ꝯmissi peticõnem
competisse ei cm p̾dra luciana lega¬
ta sint. ⁊ iõ cum annua legata fu¬
crint mortua legataria finitũ le
hĩcemnstitiut. ⁊ lucio ticio ita le¬
gauit. lucio ticio turo bono cuius

Expanded text:
in rem: sed fideicommissi petitionem competisse ei, cui praedia Lutatiana legata sunt, et ideo, cum annua legata fuerint, mortua legataria finitum legheredem instituit et Lucio Titio ita legauit: 'Lucio Titio uiro bono, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
dema. Pu repetendis legatis
in ħ uba queaditi solent. Item
dare dampnas esto tad ꝯditões
iad dies legatoꝵ easdem ĩ reꝑe¬
tendas refri sabmꝰ Rͥndit.

Expanded text:
em In repetendis legatis haec verba quae adici solent "item dare damnas esto" et ad condiciones et ad dies legatorum easdem repetendas referri Sabinus respondit.
Abbreviated transcription (Latin):
inbetat crib ex his sund̾ legaue¬
rat. ⁊ petierat ut turarẽt ne deuo¬
mme suo exiret. Q̾rebatur ex cͥb
qui priꝰmoriebaturutrum utͥq
uł alt̾rexhiisqui sibi inlegato ꝯ¬
iuncti eẽnt reunq̃re ꝑtem suam
deb̾etan p̾sit uel ali cõlib̾to suo
tis q̃sto eẽt satis illum factum ⁊
si alu reliqͥss ꝙ si nulio dediss oc¬

Expanded text:
inquebat, tribus ex his fundum legaverat et petierat, ut curarent, ne de nomine suo exiret. quaerebatur, ex tribus qui primus moriebatur utrum utrique vel alteri ex his, qui sibi in legato coniuncti essent, relinquere partem suam deberet, an possit vel alii conliberto suo tis quaestio esset, satis illum facturum etsi alii reliquisset. quod si nulli dedisset, oc
Abbreviated transcription (Latin):
tum ĩ incem portõnum hr̃oitara¬
rum ẜꝰt mortemamemt᷑̾ ipõs datũ
eo magis ꝙ equis ꝑtib hr̃des erunt
scripti. ¶ uxornisim stuctũ domũ
excepto argento legau̾at.Item u¬

Expanded text:
tum in uicem portionum hereditariarum post mortem auiae inter ipsos datum, eo magis, quod aequis partibus heredes erant scripti.Uxori usum fructum domuum excepto argento legauerat, item u
Abbreviated transcription (Latin):
d tãsingłisdata eẽ. partes autem
deberi recteputãt qi ꝯmune no¬
menutrũq sexun ꝯtineat. a̾cil¬
lis u̾olegatis mastłos ñ deber ue¬
modubitat s̃ ꝑu̾is legatis ⁊̃ pu¬

Expanded text:
ta singulis data esse, partes autem deberi recte putant, quasi commune nomen utrumque sexum contineat: ancillis vero legatis masculos non deberi nemo dubitat
Abbreviated transcription (Latin):
iptures gradus ant hr̃oum. et
scriptum sit hr̃s meusdato ad
om̃s gradus uic ẜmo ꝑtinet sicu¬
ti h uba. quisquis mͥ heres erit.
itaq si quisuent ũ om̃s hr̃des le¬
gatoꝵ pr̃ationem honorare seo
aliquos erhusnoĩatin donared.¬
erius urlumis legatis quidam
urbana mancipiañ loco s oꝑe se¬
parat ut licet in p̾diis rusticis sit
itam̃ si opꝰ rusticum ñ facunt
ubarauident. dicend̾ antemẽ
pat᷑ .f. intͥurbanos adnu̾are so¬
utus sitꝙ maxime ex libeius
samaie. Item cibarus depͥhẽdi
põt ueratores ⁊ ancupes utrimmi
murbauisaut in rusticis ꝯtine¬
qutur põt dubitari s dicendũ
uͥ pat̾ faumiias mornet᷑: hosale¬
batibreos nu̾aret Muliones de
urbano nmist̾io sunt nec ꝓpt̾
opus ur̃e testator eos destinatos
harelut cum qui natus ẽ exan¬
aria uibana ⁊ inissus ĩmilłam
dam putat indeamꝰne ĩ iubamis
et inteiligatur ꝙ magis placet.¬
Scruis lecticariis iegatis si idem

Expanded text:
plures gradus sint heredum et scriptum sit "heres meus dato", ad omnes gradus hic sermo pertinet, sicuti haec verba "quisquis mihi heres erit". itaque si quis velit non omnes heredes legatorum praestatione onerare, sed aliquos ex his, nominatim damnareervis urbanis legatis quidam urbana mancipia non loco, sed opere separant, ut, licet in praediis rusticis sint, tamen si opus rusticum non faciant, urbani videntur. dicendum autem est, as inter urbanos adnumerare solitus sit: quod maxime ex libellis familiae, item cibariis deprehendi poterit. Venatores et aucupes utrum in urbanis an in rusticis contineantur, potest dubitari: sed dicendum est, ubi pater familias moraretur et hos alebat, ibi eos numerari. Muliones de urbano ministerio sunt, nisi propter opus rurestre testator eos destinatos habebat. Eum, qui natus est ex ancilla urbana et missus in villam dam putant: uideamus, ne in urbanis esse intellegatur, quod magis placet.Seruis lecticariis legatis si idem
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃imõri sine uexatõne⁊ ĩ ꝯmo¬
do hr̃ois fiat quid suta pensio¬
nib quas ꝑutau̾it legatanꝰ. an
oneidere testator uoluit quãt¬
tates d̾taxat pensionũ marbitͥo
hr̃ors aũt legatarii ꝯtulit. S si
ita sit legatum heres mens tico
.x. tͥmadre dato.utrum pensio¬
⁊ puco sicaccipiend̾ qͣi pat̾ sam̾

Expanded text:
rimonii sine uexatione et incommodo heredis fiat.Quid si ita 'pensionibus, quas putauerit legatarius'? an ones debere testator uoluit, quantitates dumtaxat pensionum in arbitrio heredis aut legatarii contulit. Sed si ita sit legatum "heres meus Titio decem trima die dato", utrum pensioet puto sic accipiendum, quasi pater
Abbreviated transcription (Latin):
sx ꝑtiu̾enisialiud sensisse testa¬
torꝓbetur. ¶Collegio fabeoꝵ
rbi fuissent. d ẽ fenũ pabula pa¬
lam itẽ machina uasa uiuaria.
itẽ cuppe ⁊ dolea que ĩ cella fixast̾.
Itẽ gen̾ala legata eẽnt. s̾ non
rectepetiꝙ legatum ñ eẽtexꝑ¬

Expanded text:
 nisi aliud sensisse testatorem probetur.Collegio fabroruibi fuissent, id est faenum pabulum pale‹a›, item machina, uasa uinaria, id est cuppae et dolia, quae in cella defixa sunt, item granaria legata essent. respondit non recte peti,
Abbreviated transcription (Latin):
terit quas si ꝓhibeat capi heres
tenebr̃. Idem ẽ ⁊ si ẜuus selocaue¬
rit. ⁊ quia legatariᷤ fruituariꝰ nõ
ẽ ad hĩtem suũ oꝑaꝵ legatum
frismitat s ẜuo usucaptio lega¬
tum petit. Paulus .ł

Expanded text:
terit, quas si prohibeat heres capi, tenebitur. idem est si seruus se locauerit. et quia legatarius fructuarius non est, ad heredem suum operarum legatum transmittit: sed seruo usu capto legatum perit. 3 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
indiemortis mee possessa sunt
domstrim̃tum rusticũ ⁊ omĩa
queibi fu̾nt quo dñs fuiss ĩstru¬
tror debi ꝯuẽt colonoꝵ reliqua
non debetur.¶Pat̾ filie tab̾nã
pipurariã cum suis sins iusti¬
torib ⁊ pupuris que ĩ die mortiᷤ¬
rana p̾oia sicut ꝯꝑata sunt do le¬
gd cum eẽnt gabinana quo ał¬

Expanded text:
in diem mortis meae possessa sunt, do" instrumentum rusticum et omnia, quae ibi fuerunt, quo dominus fuisset instructior, deberi convenit: colonorum reliqua non debentur. Pater filio tabernam purpurariam cum servis institoribus et purpuris, quae in diem mortiiana praedia, sicuti comparata sunt, do lego.' cum essent Gabiniana quo
Abbreviated transcription (Latin):
aulus .ł S ffidius quidam ĩsti¬
tuta faraunenana hered̾ accori
suo antiocho data lib̾tate p̾dia t̾
ta pͤettulum reliqua legau̾at
tamsuam qͣm colonoꝵ legatariꝰ
ꝑfebat mamu pr̃is fam̾ reliqͣrũ.¬

Expanded text:
um Hosidius quidam instituta filia Valeriana herede actori suo Antiocho data libertate praedia certa et peculium et reliqua relegaverat tam sua quam colonorum: legatarius proferebat manu patris fam
Abbreviated transcription (Latin):
odestimꝰ .b̃ Qui płes habebat
lib̾tos testõ suontaditit sehabita¬
cõnem ieunq̃re hiis quos codica¬
lis designass cum nulios pꝰtea de¬
signaut ꝯueto anop̃is admicti
debeant. s sipation qui sedesig¬
naturũ ꝑsonat ub̾toꝵ poticitus
Tnuam᷑ postea designauit legatũ
uabitatõis ꝑfectum ẽẽ ñ uidet  łi
enstentemcuidatum incesligi

Expanded text:
orum Qui plures habebat libertos, testamento suo dixit se habitationem relinquere iis quos codicillis designasset: cum nullos postea designaverit, quaero, an omnes admitti debeant. responnaturum personas libertorum pollicitus est, nullum postea designauit, legatum habitationis perfectum esse non uidetur, non existente cui datum intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
ut quibedam benis cul factitas¬
sent ĩ eos legatos ꝯtineri ⁊ audis¬
se se rusticos senes ita dicentes.
pccaũam sine pectuno fragnẽ
p̾sidii cansa reponetursir ea lega¬
ta si medificata medio tempore
fu̾it. acrursus area sit stã. ꝗͣ qͣui
tunc peti non pot̾at. ñ tam̃debet.¬

Expanded text:
ut quidam bellis ciuilibus factitassent, eos legato contineri. et audisse se rusticos senes ita dicentes pecuniam sine peculio fragilem praesidii causa seponeretur.Area legata si inaedificata medio tempore fuerit ac rursus area sit, quamquam tunc peti non poterat, nunc tame
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃õitatis sne honis meisad teꝑ-¬
ueĩat cum morieris restituas fru¬
ctus quos hr̃s unus ꝑcepit Item
que fructuum ince sunt ñ ueni¬
re placusse nec enĩ qͥcqͣn ꝓponi¬
. ex quode hiis quo restituendis.
testarricẽ rogase ꝓlar potest.
¶dem testator qui lb̃tis in fideio¬
missum relnq̃bat substitutõt
int̾eos fr̃a exp̾ssit ut pꝰt mortem
extremi ad post̾os eoꝵ ꝑtineret¬

Expanded text:
reditate bonisve meis ad te pervenerit, cum morieris, restituas", fructus, quos heres vivus percepit, item quae fructuum vice sunt non venire placuisse: nec enim quicquam proponi, ex quo de his quoque restituendis testatricem rogasse probari potest. Idem. testator, qui libertis fideicommissum relinquebat, substitutione inter eos facta expressit, ut post mortem extremi ad posteros eorum pertineret
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus ea quid fañ erit tunc
eas portões pͥdium ue cua tabͥ¬
na ad rem puplicã tuscłanaꝵ
emptores a defũcti gauĩ sem̃
extianeũ hr̃cem reuquint. Q si¬
tum ẽ ꝑtes queueĩerunt utrũ
ad gauim seiũ extraneũ an ad

Expanded text:
aduersus ea quid factum erit, tunc eas portiones praediumue cum taberna ad rem publicam Tusculanorum emptores autem defuncti Gaium Seium extraneum heredem reliquerunt: quaesitum est, partes quae uenierunt utrum a
Abbreviated transcription (Latin):
duas st̾atuas legando ꝓpt̾ħ iup¬
deriuon ꝑutasse in marmore
sestatuas legare. ¶Uxorimee
uestem nand̾ muilieorem. orira¬
incuta omña aurum argentũ
ꝙ eiꝰ causa fc̃m ꝑatumq eẽt õ¬

Expanded text:
duas statuas legando potest videri non putasse in marmore se statuas legare. " Vxori meae vestem, mundum muliebrem, ornamenta omnia, aurum argentum quod eius causa factum paratumque
Abbreviated transcription (Latin):
umuis indisticte legatis hocat¬
ceptum ẽ nt exiginores legati ui¬
deaut᷑.siue q̃ ex ꝯsuetudine patͥs
famss. n ex regioneunde fuit
u ex ꝯtertu testam̃ti poss aꝑꝑere.¬
deurł̾ ⁊ i cartis legatis nemo
dicit scripturas ⁊ libios iam frõs
tarepetant. libtates ⁊ iam ꝯtinẽt᷑

Expanded text:
ummis indistincte legatis hoc receptum est, ut exiguiores legati uideantur, si neque ex consuetudine patris familiae neque ex regionis, unde fuit, neque ex contextu testamenti possit aum Chartis legatis nemo dicet scriptas et libros iam factos lta repetuntur, libertates etiam continentur.
Abbreviated transcription (Latin):
nosantem suosuł ancinas eos
acaipuꝰ qm sint plenoiure testã¬
asit quos fractuariiñ atinebũ¬
tur: s uona fide testatoris surĩt
suoꝵ appeuatõne magis ẽ ut cõ¬
tinenit᷑. s mͦ suoꝵ appenatõne
eos quos suoꝵ nu̾o habuit uolu¬
it ꝯtin̾i eos uero quos quis pig¬
nori ypothete uededit.sine du¬
bionit̾ suos legasse indebit᷑ de¬
bitor creditor neqͣqͣm ꝓr̃ siqͥs

Expanded text:
tem servos vel ancillas eos accipimus, qui sunt pleno iure testantis: inter quos fructuarii non continebuntur. Sed qui bona fide testatori serviunt, suorum appellatione magis est ut contineantur, si modo suorum appellatione eos quos suorum numero habuit voluit contineri. Eos vero, quos quis pignori hypothecaeve dedit, sine dubio inter suos legasse videbitur debitor: creditor nequaquam. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
facultatũ dederim̾ ꝯdempnatꝰ eẽ
debes fundo sesuꝑmo c̃ suis inha¬
bitantib .i. familia ⁊ querbie¬
runt. Quesitũ est denoĩd deuito¬
nim ⁊ nũmis eadem eptãtalemt
misit argentũ ⁊ om̃e suꝑlectilẽ¬
queꝯ hadeo tͥ dono ⁊ qͥcquid in
eo fundo aliis legauit. sxnsum ẽ
nifeste de hiis quo legandrs uo¬
linitas defimcte ꝓbetur. ẜ nos ex
husdem sundis auis datos dumi¬
nuisse filii legatum de argẽto r
suꝑlectili que alib eẽt eumciiꝰ
nocio ẽ estimatur ut id obtineat

Expanded text:
facultatium dederim, contentus esse debes fundo Semproniano cum suis inhabitantibus, id est familia, et quae ibi erunt". quaesitum est de nominibus debitorum et nummis. eadem epistulam talem emisit: "argentum omne et supellectileque habeo, tibi dono et quidquid in eo fundo aliis legauit? responsum est nifeste de his quoque legandis uoluntas defunctae adprobaretur. seruos ex isdem fundis aliis datos deminuisse filii legatum. de argento et suppellectili quae alibi esset eum cuius notio est aestimaturum, ut id optineat
Abbreviated transcription (Latin):
imo exhiis qui pͥlegati sunt.
tabularium ẽ in quo atnt. ⁊ cõ¬
płium mancipioꝵempiões. s ⁊
pret̾ea ⁊ noi̾a debitoꝵ. Q̾ro. an in
Item. debitoꝵ que ui fundo pre
legatoremanserunt. ñ inderi
legato ꝯtim.Hiisu̾bis do¬
mib legatis fidei hr̃oum me¬
oꝵ ꝯunito uti sinant eum hr̃e
domͦmeas m quib habito ma¬
lo omĩo excepto cum omĩ in¬
strum̃to ⁊ repoĩtis omĩb non
uideri testatorem de peccuna
tiu̾ata aut instrimĩtis debitoꝵ
sensisse. S ceuola .ł.¬

Expanded text:
uno ex his, qui praelegati sunt, tabularium est, in quo sunt et complurium mancipiorum emptiones, sed et praeterea et nomina debitorum: quaero, an insitem debitorum, quae in fundo prlegato remanserunt, non uideri legato contineri.His uerbis domibus legatis: 'fidei heredum meorum committo, uti sinant eum habere domus meas, in quibus habito, nullo omnino excepto cum omni instrumento et repositis omnibus' non uideri testatorem de pecunia numerata aut instrumentis debitorum sensisse. 93 S‹c›aeuola
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ estate ĩ estans eẽ solẽt. s de cuis
sensit que ꝑpetuo ibi sunt.
iciendo p̾dium sermũ omĩẽ eã
quo ꝑtẽ finidi supͣscripti que ẜ
ad seꝑtmentẽ iuderi ꝑ fidei ꝯmis¬

Expanded text:
estate in aestivis esse solent, sed de illis sensit, quae perpetuo ibi sunt. iciendo "praedium Seianum omne" eam quoque partem fundi supra scripti quasi ad se pertinentem videri per fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtisas uisi que unutatĩ ꝯcidunt᷑
uider eilegatos ciigna iegata
uam ei huic ei hẽmat destiatum
situa quiũ cedet dͤiecte ã arbores
lignoꝵ appenatõne ꝯtinebunt᷑
uisiaund testator sensit. lignis a̾
dictaꝵ ypocanstaꝵ siue ad taltem
uład aliamren coq̃ndam sole¬

Expanded text:
concisas, nisi quae minutatim conciduntur, videri ei legatas, cui ligna legata vam huic rei habebat destinatam, silva quidem non cedet, deiectae autem arbores lignorum appellatione continebuntur, nisi aliud testator sensit. Lignis autdiaetarum hypocaustarum sive ad calcem vel ad aliam rem coquendam sole
Abbreviated transcription (Latin):
erit ꝓ demõstratõne accipiendũ
s auio uurentimur. Proculus .ł.
diem exactos a debitorib ut aliis
noĩb conocarent᷑. ñ puto legato ᷤᷤ¬
eẽ ⁊areouis distinctõem ualde
ꝓro. quiscripsit ne ꝙ casnabẽẽt
imꝰ ẽẽ legatũ nec ꝙ casu ibi

Expanded text:
erit" pro demonstratione accipiendum, sed alio iure utimur. Proculus librdiem exactos a debitoribus, ut aliis nominibus collocarentur, non puto legatos esse et Labeonis distinctionem valde probo, qui scripsit nec quod casu abesset, minus esse legatum nec quod casu i
Abbreviated transcription (Latin):
nec carte pure debebunt᷑ ubris
legatis nec cartis legatis liba de¬
nemo enum dubitabit librosde¬
berruam ⁊ ĩusum płiq libros
cartasappetiant. Zud ergo si
quis cartas legai̾t puras men¬
ad scribend̾ mat̾ie. s nec cepti
gati st̃ anꝯtineat᷑ nondum
ꝑscripti. ⁊ ñ puto ꝯtini nĩ magis
qͣm uestisappenom sidũ detex¬
ta ꝯtinetꝰ. s ꝑscͥpti tibri ñdum
malleati ułornam̃ti ꝯtinebũt᷑¬

Expanded text:
nec chartae purae debentur libris legatis nec chartis legatis libri denemo enim dubitabit libros deberi: nam et in usu plerique libros chartas appellant. quid ergo, si quis chartas legaverit puras? memad scribendum materiae, sed nec coept‹igati sint, an contineantur nondum perscripti. et non puto contineri, non magis quam uestis appellatione nondum detexta continetur. sed perscripti libri nondum malleati uel ornati continebunt
Abbreviated transcription (Latin):
quis ad artificium tnsierit. adã
recteputãt legatum extingui
qr officium artificio iugat. non
sdem eꝯͣrio cum lectigͥai᷑ cocus p̾t¬
ea factus ẽ Sumꝰ seruns plura ar¬
tificia babeat.⁊ aui coci legati fu¬
erit alii textores. ali lecacarii ei
cete ẜmim dicend̾ est ci legari
sunt in quo artificio płmq u̾saba

Expanded text:
quis ad artificium transierit, quidam recte putant legatum exstingui, quia officium artificio mutatur: non idem e contrario cum lecticarius cocus postea factus est. Si unus servus plura artificia sciat et alii coci legati fuerunt, alii textores, alii lecticarii, ei cedere servum dicendum est, cui legati sunt in quo artificio plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stituti Item n furiosouei
ꝓdigo uł ei cui p̾tor ex cã curato¬
lem ded̾itita sit legatum. puto
⁊ de eo casu quor cure ⁊ tutele li¬
b̾etur ex hiishi apparet uolun¬
tatis q̃onem sabmũ int̾pretatũ
⁊ ntiq ñ dubitaret si pub̾i et
ita sit legatũ desua põtate testa¬

Expanded text:
praestituti. Item si furioso vel prodigo vel ei, cui praetor ex causa curatorem dedit, ita sit legatum, puto et de eo sensum casu, quo curae et tutelae liberetur. Ex histatis quaestionem Sabinum interpretatum: et utique non dubitaret, si puberi et ita sit legatum, de sua potestate testa
Abbreviated transcription (Latin):
ses scio omĩa quetibi pamphile
resiqno ad filios meos ꝑuentina
cum afctõem tuam cuta eos
bñ ꝓspectam habeo. Qro anubis
supra scͥptis pamphmi fidei ꝯmi¬
inderi ꝯid qͣntimi ad u̾batesta¬
toris ñ ꝑtinet fidei ꝯmissi pan¬
sĩam defimcti alib̾to decipi sa¬
tis ĩnuiranũ ẽ .t er reliccos filiis
testatoris deb̾irestitui qr i fiłi¬
saitant. ¶ ꝓpoĩtum ẽ non hñ¬
tẽ lib̾tos nec cognatos ĩ discͥmũe
uire ꝯstitutum ꝑ infirmitatẽ
accersitis amicisgaio seio ꝯtu¬

Expanded text:
tum. scio omnia, quae tibi, Pamphile, relinquo, ad filios meos perventura, cum affectionem tuam circa eos bene perspectam habeo". quaero, an verbis supra scriptis Pamphili fidei commiideri quidem, quantum ad verba testatoris pertinet, fidei commissum Pamsententiam defuncti a liberto decipi satis inhumanum est, centum ei relictos filiis testatoris debere restitui, quia istituit. Propositum est non habentem liberos nec cognatos in discrimine vitae constitutum per infirmitatem arcessitis amicis Gaio Seio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ qͥn fidei ꝯmissumualeat.
ouas filias equis ex ꝑtib hr̃s
petierat ut soror sue .xx. daret
ab eadem fina petiitut ꝑtem di¬
midiam sundi eidem soron resti¬

Expanded text:
e, quin fideicommissum valet. Duas filias aequis ex partibus heredes petierat, ut sorori suae viginti daret: ab eadem filia petit, ut partem dimidiam fundi eidem sorori resti
Abbreviated transcription (Latin):
exeo quis possit urdeamꝰ ⁊ puto pꝰ¬
se.cum enm dixim neccẽ sit nul¬
la dubitatio est quin senatus cõ¬
suitum impebim̃to non sit.
¶BSi heres rogatus sit c̾tam fũmã
usuris certis fenori dare utile est
fider ꝯmissum.s mucranus pu¬
tat non alias cogendum credere ꝙͣ¬
sum ut putem cantõemnon esse¬
exigendam Si seruo aneno
milicia reliauatur an donimo
querat legatum queri taut si
scit sernũ ẽẽ ⁊ dico estimatõnem
deberi. aurignorau̾ior in hoc dene¬
gari fidei ꝯmnssi ꝓsecutio debet
quia si sciss seruum non renqͥs¬
set. ex husapparet cum ꝑficei cõ¬
missum aliquid relinqnitur
ip̃m pr̃andum ꝙ relitum est. ꝯ¬

Expanded text:
ex eo quid possit, videamus. et puto posse: cum enim dirui necesse sit, nulla dubitatio est, quin senatus consultum impedimento non sit. Si heres rogatus sit certam summam usuris certis faenori dare, utile est fideicommissum: sed Maecianus putat non alias cogendum credere, qusum, ut putem cautionem non exigendam. Si servo alieno militia relinquatur, an domino quaeratur legatum, quaeritur. et aut scit servum esse, et dico aestimationem deberi: aut ignoravit, et denegari fideicommissi persecutio debet, quia, si scisset servum, non reliquisset. Ex his apparet, cum per fideicommissum aliquid relinquitur, ipsum praestandum
Abbreviated transcription (Latin):
crebratiañ ꝙ ẽ in regione nati¬
grane neffamcum tab̾nadari
uolo q̃situm ẽ cum unt᷑ finidos
quos sup̃ legauit sit quid̾ fũdꝰ
nocablo sacrimꝰ ĩ regionetam̃
missi libtis debeatuns si muiꝰ¬

Expanded text:
Trebatianum, qui est in regione Ategione Niphana, cum taberna dari uolo'. quaesitum est, cum inter fundos, quos ‹s›upra legauit, sit quidem fundus uocabulo Satrianus, in regione tamen mmissi libertis debeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aultum autem int̾esse arbitͦr
cuuount ꝓspectum ciꝰq con¬
templatõnem testator fet̾it. ple¬
rumq autem intelnigendum
est priuati causa ħ fecisse. licet
emoum̃tum pubicano q̃ritur.¬
¶Sin opereciuitatis faciendo a¬
liquid retictum sit imũq̃mq
beredum in solidum teneri di¬
le rescripserunt tempꝰ. tamen co
ad opus faciendum. postqͣm so¬
lam ꝓtulam uolu̾nt facere in¬
putaturam coberedi sumptum
ꝓ parte euis. ergo ⁊ in statuta et
diusionem non admitunt.
idem dunis martus rescripsit ¶¬
Si quis opus facere iussus fitipa¬
ratus sit petumã dare rer.p. ut
⁊ ip̃a faciat cum testator ꝑ ip̃m
id fieriuolu̾it non andietim ⁊
ttadiuns martus rescripsit.
⁊ ut eumi ħes artificium doceatur
ũ se teneri possẽ puto. pegasus ⁊̃¬
utile fidei ꝯmissum ẽẽ ait quia ge¬
nusartifitii adrectum non eẽ. s
peto aut arbiter ex uolumtate de¬
ingemoq eius ci relictum erit
statuet ꝙ potissimũ artificium
heres doceret eum suis sumptib¬

Expanded text:
sse arbitror, cui uoluit prospectum cuiusque contemplatione testator fecerit. plerumque autem intellegendum est priuati causa hoc fecisse, licet emolumentum publicano quaeratur.Si in opere ciuitatis faciendo aliquid relictum sit, unumquemque heredem in solidum teneri dilae rescrips‹er›unt: tempus tamen cohad opus faciendum, post quod solam Proculam uoluerunt facere imputaturam coheredi sumptum pro parte eius.Ergo et in diuisionem non recipiunt, idem diuus Marcus rescripsit.Si quis opus facere iussus paratus sit pecuniam dare rei publicae, ut ipsa faciat, cum testator per ipsum id fieri uoluerit, non audietur: et ita diuus Marcus rescripsit. et ut eum heres artificium doceat, unde se tueri possit, peto.' Pegasus inutile fideicommissum esse ait, quia genus artificii adiectum non esset: sed praetor aut arbiter ex uoluntate deingenioque eius, cui relictum erit, statuet, quod ‹po›tissimum artificium heres docere eum sumptib
Abbreviated transcription (Latin):
dem.: Iatronus lib̾tos statim
tubum emi petierat libertusom
moram ab betede patroni passus
estiet deceous heredem renguit.
carissimimiam. Quesitum
di an tri estimatio herẽoib euis

Expanded text:
rum Patronus liberto statim tribum emi petierat: libertus diu moram ab herede patroni passus est et decedens heredem reliquit clarissimum virum: quaesitum est, an tribus aestimatio heredi eius
Abbreviated transcription (Latin):
curaut parri contra uer̾em ꝯsue¬
tudinem patris q̃ kalendanum
exͥ cebant᷑ multos nouos debitorer
ampiarum pecumaꝵ fecit. ⁊ in pͥ¬
ores quos pater exiguaꝵ fortunaꝵ
habebat manis creditum ꝯtulit᷑

Expanded text:
curabat patri, contra ueterem consuetudinem patris, qua calendarium exercebatur, nouos debitores amplarum pecuniarum fecit et in priores, quos pater exiguarum fortunarum habebat, maius creditum contulit
Abbreviated transcription (Latin):
ensanem. q manifeste ppomex
redditib bonoꝵ eorum iussum gẽ
alienum es exsoluere non deꝓpo.¬
spat̾re ⁊ filio ⁊ fiia hereoib insti¬
ttis cum singulis certa preora ⁊
cah̾itaria p̃legasset.atacauit. a te
autem sili kañe peto / quetumq
legam pr̃ari uolo. ⁊ si quid euene¬
ꝓ mutuo acceperim. ⁊ debuero. a
te sou uoilo. ut quod soion tre

Expanded text:
espondit manifeste proponi ex reditibus bonorum eorum iussum aes alienum exsoluere, non de proprio.Pater filio et filia heredibus institutis cum singulis certa praedia et kalendaria praelegasset, ita cauit: 'a te autem, fili carissime, peto, quaecumque legaui, praestari uolo, et si quid euene mutuo acceperam et debuero, a te solvi volo, ut quod sorori tua
Abbreviated transcription (Latin):
cins ꝑtem beditatis ex qua subscͥpͥ¬
tus erat omisit. ⁊ eo intestõ defrĩc¬
tobona euis ad frẽm legitimum
seium deuoluti sunt. Quesitum
estan sertila ex substutõne etiam

Expanded text:
cius partem hereditatis, ex qua scriptus erat, omisit et eo intestato defuncto bona eius ad fratrem legitimum Seium devoluta sunt. quaesitum est, an Sextia ex substitutione etiam
Abbreviated transcription (Latin):
erdo. lego ap̃ pretorem fide iꝯmis¬
sarium petebat. ⁊̃ res esturatas
quaꝵ pͥmim ĩ dotemerat. net op¬
tuut qͣ testatorñ senfi de biis
teb. ⁊tq s inuislim eiꝰ date sunt.

Expanded text:
ego", ego apud praetorem fideicommissarium petebam etiam res aestimatas, quarum pretium in dotem erat, nec optinui, quasi testator non sensisset de his rebus. atquin si in usum eius datae sint,
Abbreviated transcription (Latin):
testm̃i factum ei donatum est
id quo concessum indeatur.
nicn pro futuro tempore sig¬
infitare.¶Cum seius ꝑ uxore
sua.c. aureos creditori soulit or
erit postea autem testam̃to facto¬

Expanded text:
tum factum ei donatum est, id quoque concessum videatur. nihil pro futuro tempore significare. Cum Seius pro uxore centum aureos creditori solverit et erit, postea autem testam
Abbreviated transcription (Latin):
sit het eadem restituere ꝑnepoti
cumerit amus sexdetim. in quibꝰ
het uerla adiecit ¶tem rogo u
uti reliquũ es auenum quod
ex bonis arrectoris debetur om̃ĩbꝰ
creditorib ⁊ redditib eorum bono¬
tum soluas reddat saticq fras.
¶Questtum ẽ an si pbauenit ħes
non sufficere redditus honoꝵ ad
totius debm exsolutõm uchiloꝰ¬

Expanded text:
sit haec eadem restituere pronepoti, cum erit annis sedecim, in quibus haec uerba adiecit: 'item rogo, uti reliquum aes alienum, quod ex bonis Arethonis debetur, omnibus creditoribus ex reditibus eorum bonorum soluas reddas satisque facias'. quaesitum est, an, si probauerit heres non sufficere reditum bonorum ad totius debiti exsolutionem, nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
ditõnale enim cẽ legatum nemi¬
indubium est et pendente ꝯditõ¬
ne legatum iuderi decessisse fid̾i
filit. s funis arbitiat. si ꝑutau̾is
irisum uel iudebitur. debebitur.
non en im plenũ arbitͥumnolũ¬
tatis ħedi suo dedit. s qͣi uiro bo¬
no ꝯmissum reuctum ꝓiide si
ita sit fidei ꝯmissu renctum
ille si demerintomuĩ modo fidei¬
ꝯmissum debebitur. si modo
merito qͣi apud bonimi inrum
collocare fidei ꝯmissatius potuit
et suta sit sitenon offend̾it eque
derebitur non pot̾it heres causan
ut possĩt ad fiuios tuos ꝑuenire.
licet non fatis ex pam̾it fidei con¬
missumi s magis consalium qui
ncc̃itatem relinq̃ndi tam̃ ea p̾¬

Expanded text:
dicionale enim esse legatum nemini dubium est et pendente condicione legati videri decessisse fideicfuerit: "si fueris arbitratus" "si putaveris" visum" vel "videbitur", debebitur: non enim plenum arbitrium voluntatis heredi dedit, sed quasi viro bono commissum relictum. Proinde si ita sit fideicommissum relictum: "illi, si te meruerit", omnimodo fideicommissum debebitur, si modo meritum quasi apud virum bonum collocare fideicommissarius potuit: et si ita sit "si te non offenderit", aeque debebitur: nec poterit heres causari ut possint ad filios tuos pervenire", licet non satis exprimunt fideicommissum, sed magis consilium quam necessitatem relinquendi, tamen ea p
Abbreviated transcription (Latin):
unus ueres si non eꝯuales ꝑtes es¬
putabant. maximam ꝑtem lega¬
tam eẽ. quia in ninore ꝑtemĩor
mam quia cum heres dare damp¬
uatus eẽt in potestate eius eẽt qͣn¬
tam partem daret. labeo hoc pro¬
bat. id ꝑ uctum est. ¶ Cum ita
legatum eẽt. qͣnta peccuma ex
hereditate titii ad me ꝑuen̾it
tantam pectiũam beres meꝰ seio
dato ⁊d legatum putat labeo ꝙ
acceptum in tabulis sins ex eã
h̾editate testacor retuliss cet̾m
rio si quid forte postea eius Hedi¬
tatis nomine heres doͣnatus ẽẽt.
ego contra puto. quia non potest
Idem alpħ uatus sermo placuis¬
tibi seruo gu̾alit̾ legato stichũ
tradidit. is ꝙ a te eiuctus fuisset
posse te extestamĩto ag̾e babeo scͥ¬
bit. quia non inderur heres de dis¬
se quod ita dederat ut haberi nõ

Expanded text:
unus heres, si non aequales partes est Gallus putabant maximam partem legatam esse, quia in maiore minor mam, quia cum heres dare damnatus esset, in potestate eius esset, quam partem daret. Labeo hoc probat idque verum est. Cum ita legatum esset: "quanta pecunia ex hereditate Titii ad me pervenit, tantam pecuniam heres meus Seiae dato", id legatum putat Labeo, quod acceptum in tabulis suis ex ea hereditate testator rettulisset: rio, si quid forte postea eius hereditatis nomine heres damnatus esset. ego contra puto, quia non potest idem Alfenus Uarus Seruio placuistibi seruo generaliter legato Stichum tradiderit isque a te euictus fuisset, posse te ex testamento agere Labeo scribit, quia non uidetur heres dedisse, quod ita dederat, ut habere non
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Domen debitorism h̾
uerba legauit. ticio hoc amplius
danuolo detem aureos quosini¬
chi heredes gausen debent aduer¬
sus quos ciaccõnem maudan uo¬
lo ei quoz eorumdem pignoratra¬
di. Quero utrum heredes cantum
derem dare debeant. anmomine
debitum hoc est ⁊ musurasdebe
ignorante matre famił. acones
in ꝑuncia adiecrit sorti ustns de¬
cem stipinati sunt an excausa fi¬
dei ꝯutissi supra scͥpti enam in tre¬
mentum huiꝰ debiti ad titium ꝑ
te herede sccipto ꝑ priceptõem de¬
dit uiter cetera hiis uerbis. ticio fi

Expanded text:
m.Nomen debitoris in haec uerba legauit: 'Titio hoc amplius dari uolo decem aureos, quos mihi heredes Gaii Seii debent, aduersus quos ei actionem mandari uolo eique eorundem pignora tradi". quaero, utrum heredes tantum decem dare debeant an in omne debitum, hoc est in usuras debeignorante matre familias actores in provincia adiectis sorti usuris decem stipulati sint, an ex causa fideicommissi supra scripti etiam incrementum huius debiti ad Titium pearte heredi scripto praeceptionem dedit inter cetera his verbis: "Titio fi
Abbreviated transcription (Latin):
te herẽdemstituto filic eisdem
ubentane cum in familia nip¬
sisset detentestõ legauit. deinde p̾
tempꝰ coditilł factis .c. eidem callim¬
co reliquerat non adiecto hocam¬
plius ꝓnurcianitutiamq sum¬
niam deberi. maximecum ĩ codi¬
cillis filiecallinici nichil legatũ
heripum ex dodrante filiam. ticia

Expanded text:
arte herede instituto filiae eiusdem Iuuentianae, cum in familia nupsisset, decem testamento legauit: deinde post tempus codicillis factis centum eidem Callinico reliquerat non adiecto 'hoc amplius". pronuntiavit utramque summam deberi, maxime cum in codicillis filiae callinici nihil legatum Hermippum ex dodrante, filiam Titia
Abbreviated transcription (Latin):
tum ei deberi. si edes alienas
utdares damipnatus sis. neq eaᷤ¬
reiudicem oꝑtere at eiꝰ. scribit
qͣnti heredes sunt ut pretio iusto¬
sotuto heres lib̾eturademq in¬
ris est. ⁊ ficum pomisses emere
non emeris.

Expanded text:
ta ei deberi. Si aedes alienas ut dares damnatus sis neque eare iudicem oportere Ateius scribit, quanti aedes sint, ut pretio soluto heres liberetur. idemque iuris est et si potuisses emere, non emeres.
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃to quofllium ⁊uorem hr̃¬
dem institu̾at fiuieꝑ fidei ꝯmissũ
centũ cum ĩ familiamibent le¬
ꝯmitto ut cũm famsla nubas
quociensꝯ mibas patiaris ex do
eouenoie fat̾stiũ fu̾it moriers

Expanded text:
amento, quo filium et uxorem heredes instituerat, filiae per fideicommissum centum, cum in familia nuberet, lecommitto, ut, cum in familia nubas et quotienscumque nubes, patiaris ex doteoue nomine satisfactum erit, morieris
Abbreviated transcription (Latin):
inliauꝰ seucrus decedens institutis
tis ab eo pr̃ari uoluerat. ⁊demq
maro q̃dam legauerat cum de ħe¬
ditate fistus q̃onem mouisset. iꝰ¬
su procuratoris mauiꝰ pecciũam
sisco sonĩet postea heres scriptus
noautem mortuo heres eius fi-¬
dei ꝯmissum ab heredemauri pe¬
⁊ tebat placint imꝑatonnõ inderi

Expanded text:
Iulianus Seuerus decedens institutis tis ab eo praestari uoluerat eidemque Mauro quaedam legauerat: cum de hereditate fiscus quaestionem mouisset, iussu procuratoris Maurus pecuniam fisco solverat: postea heres scriptus no autem mortuo heres eius fideicommissum ab herede Mauri petebat. placuit imperatori non videri
Abbreviated transcription (Latin):
sermone resiqui possinit. non
co uel gallicano uel alt̾insꝯq
plum testĩ pͥparet. ⁊ prius decedit
qͣm testetur non naiet qͣi ex codi¬
tillis que m exemplo sccipta st̃
licet uerta sidei ꝯmissi stripta ha¬
beant ⁊ita diuum pum dec̾unis¬
semecianꝰ scribit. ¶ Si itaquis
scripsi̾t illum tibi ꝯmendo druuꝰ
puis rescripsit fidei ꝯmissum nõ
deberraliud estenim ꝑsorã ꝯmẽ¬
dare aliud uolutatem suam fi¬
dei ꝯmittentis heredib insimia¬
re. ¶ Dum eẽt quis rogatus resti¬
tuere poctõnem accepta c̾ta qͣnti

Expanded text:
sermone relinqui possunt, non ca uel Gallicana uel alterius cuplum testamenti praeparat et prius decedat quam testetur, non uale‹n›t quasi ex codicillis quae in exemplo scripta sunt, licet uerba fideicommissi scriptura habeat: et ita diuum Pium decreuisse Maecianus scribit.Si ita qui‹s› scripserit: 'illum tibi commendo', diuus Pius rescripsit fideicommissum non deberi: aliud est enim personam commendare, aliud uoluntatem suam fideicommittentis heredibus insinuare.Cum esset quis rogatus restituere portionem a
Abbreviated transcription (Latin):
dixͥit prioas uountatis sĩbi pem¬
tiusse et uomiisse ut legatanus
plura legata accipiat ¶Miles¬
ĩ in eum eximilitari delicto capi¬
linq̃ndi põtatem ꝯsequitur.
Mortis dampnum ꝑ fidei ꝯmissũ
serui reucti ante qͣm iuora siat
fidei ꝯmissarius solus patitur. licz
auenus relinquatur.

Expanded text:
dixerit prioris voluntatis sibi paenituisse et voluisse, ut legatarius plura legata accipiat. Miles in eum ex militari delicto capilinquendi potestatem consequitur. Mortis damnum per fideicommissum servi relicti, antequam mora fiat, fideicommissarius solus patitur, licet alienus relinquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
lu̾it.Ꝙ cum de quo quereretur
hr̃ditarium hant. ¶ In testõi
ta scriptum fuit doniũ meam ꝯ
orto aplicito lib̾tis meisꝯcedino¬
ceuanũ iunctũ eid̾ diete ad hr̃¬
anhr̃s testatoris hou̾atus uide¬

Expanded text:
it eum, de quo quaereretur, hereditarium habeant. In testamento ita scriptum fuit: "domum meam cum horto applicito libertis meis concedi vocellarium iunctum eidem diaetae ab herean heres testatoris oneratus vide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtentam ẽẽ uoluit pro omi hece¬
linq̃rat berimppi bona ad fiscum
petebat. Querebatur uttum pro
hiis que post mortem fratris roga¬
tus erat resticu̾e pater eam uolins

Expanded text:
ntentam esse uoluit pro omni hereliquerat: Hermippi bona ad fiscum petebat. quaerebatur, utrum pro his, quae post mortem frater rogatus erat restituere, pater eam uoluis
Abbreviated transcription (Latin):
linitatem eiustestantis pet̾e fid̾̃¬
id quod relinquit᷑. uerum testa¬
toremum uoluisse honorem am¬
bitm. et hec est sententia mar¬
ut int̾ͥoum si plurib testator
honorem habere uoluit ⁊ de plu
ut puta si decem fu̾ĩt eurdem
ret. hicenun ⁊ si oĩum int̾est. ⁊
de omĩb sensit testator fidei con¬
missum relictum om̃s petere po¬
tuerunt. S utrum in ꝑteagãt
an in solidum iuideamꝰ ⁊ credo ꝓ¬
ut cuĩq int̾est conseq̃utur imiꝰ
igitur qui occupatagendo totũ
ꝯsequitur ita ut caueat defensur
iissarios eum qui sobut siue so¬
cii sunt suienon. ¶ Int̾oumaũ
alterius nonĩ scribitur in testa¬
mento. alter uero fidei ꝯmissi pe

Expanded text:
luntatem eum testantis petere fideiid quod relinquitur, verum testatorem uni voluisse honorem habitum, et est haec sententia Marut interdum si pluribus testator honorem habere voluit et de pluut puta si decem fuerunt eiusderet: hic enim si omnium interest et de omnibus sensit testator, fideicommissum relictum omnes petere potuerunt. sed utrum in partem agent an in solidum, videamus: et credo, prout cuiusque interest, conseigitur qui occupat agendo totum consequitur ita, ut caueat defensu mmissarios eum qui soluit, siue socii sunt siue non.Interdum alterius nomen scribitur in testamento, alteri uero fi
Abbreviated transcription (Latin):
scribit si seriius nichi legatus sit
eumq manuitt̾e rogatus si.
fidei ꝯmissum a me relinqui ñ
posse. scaicet si purerotetauã
si sub sub condicõne uam ditm
ꝓptersructum mes utemꝑis pos¬
se me obligari ner uił dubitaret.
Gĩrem quis debeat ex supulat
tere non pot̾it licetex legato ꝯmo¬
dum sentire uideatur ꝙ dnĩum
nancisciturstatim nec expectat
ex stipulatuaccõm. fortassis quis
dicat ⁊ sumptum utis ꝙ sustin̾et¬
⁊ si ex stiplatõne liigaret eumlu

Expanded text:
scribit, si servus mihi legatus sit eumque manumittere rogatus sim, fideicommissum a me relinqui non posse, scilicet si pure roget: nam si sub condicione vel in diem, propter fructum medii temporis posse me obligari nec Iulianus dubitaret. Si rem quis debeat ex stipulatu eius non poterit, licet ex legato commodum sentire videatur, quod dominium nanciscitur statim nec exspectat ex stipulatu actionem: fortassis quis dicat et sumptus litis, quem sustineret, si ex stipula
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis non sit ita relitum cum
pacer moreretur s intelligihoc
possit. ꝓuta quia sic relicaumi est
nit relinquat᷑ filio uel uolo eum
hr̃e uel nolo ad eum ad eum ꝑti¬
nere defendent᷑ m id tempꝰ fider¬
ꝯmissum relictum in quo fui
iuris efficitur. ¶ Si cui ita fu̾nt
fidei ꝯmissum relictum. si mor¬
te parris simnuiris fu̾it effectus
⁊emancipatõne si uiris factus
sit non underi defecisse conditõẽ.
s ⁊cumns mortis patris ꝯtingat
qrͣ existente ꝯditõne ad fidei con¬
missumadmitatur. Sirem
siam testator alicui legau̾it eã¬
q nectͣite urgente auenau̾it fid̾i¬
ꝯmissum peti possit insi ꝓ betur
adimere ei testatorem uoinisse
ꝓbatõmautem mutate nouin¬
tatis ab hereoib exigendam.er¬
go⁊ si nomen debitori quis exe¬
gerit ꝙ ꝑ fidei ꝯmissum reliquit
non tamen hocamino quasi uel¬
let extinguere fidei ꝯmissum po¬
terit dici deberi. uisi forte int̾est¬

Expanded text:
uerbis non sit ita relictum 'cum pater moreretur', sed intellegi hoc possit, puta quia sic relictum est 'ut relinquat filio' uel 'uolo eum habere' uel 'uolo ad eum pertinere', defendetur in id tempus fideicommissum relictum, quo sui iuris filius efficitur.Si cui ita fuerit fideicommissum relictum: 'si morte patris sui iuris fuerit "effectus" et emancipatione sui iuris factus sit, non videri defecisse condicionem: sed et cum mors patri contingat quasi exstante condicione ad fideicommissum admittetur. Si rem suam testator legaverit eamque necessitate urguente alienaverit, fideicommissum peti posse, nisi probetur adimere ei testatorem voluisse: probationem autem mutatae voluntatis ab heredibus exigendam. Ergo et si nomen quis debitoris exegerit, quod per fideicommissum relnon tamen hoc animo, quasi uellet extinguere fideicommissum, poterit dici deberi: nisi forte inte
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt ita testatum ed̃ patremi fami¬
uas ut nꝑandati heres eiꝰ dampna¬
retur. ¶ uxori meedimi cũ filio
meo capͥue eẽt. heres mens .ce. da¬
to. filius a matre nugraiut.si ã¬
bo capne habitassent legatum m¬
atri debitum itiiputaui q̃mus
una ñ hitassent. Sinautem ĩ ali¬
ud muncipium fͣnsiss unꝰ ãni¬
truĩmodo debitum itiiquo una¬

Expanded text:
et ita testatum esse patrem familias, ut mandati heres eius damnaretur. 'Uxori meae, dum cum filio meo Capuae erit, heres meus ducenta dato': filius a matre migrauit. si ambo Capuae habitassent, legatum matri debitu iri putaui, quamuis una non habitassent: sin autem in aliud municipium transissent, unitummodo debitu iri
Abbreviated transcription (Latin):
uis est ⁊ sanecum quis rogatus
accepta certa qͣutitate portõnẽ
restituere duplex est sidei ꝯmis¬
simumut possit pete aͣntitatẽ
ꝑatus portõm cedere amudut si

Expanded text:
nis. et sane cum quis rogatur accepta certa quantitate portionem restituere, duplex est fideicommissum, unum, ut possit petere quantitatem paratus portione cedere, aliud, ut et si
Abbreviated transcription (Latin):
alens. S i tibi legatum est
uel fideiꝯmissum relictum ut
quid facias etiam si non int̾est
heredis id fieri negandam tibi
accõm si non caneas heredi fu¬
turũ ꝙ defunctusuolunit. nerua
Fattitilinus recte putanerint.
miss̾a renictałit non ꝯmunicãd
anio. s utriq in solidum dandã
ambigendum non est sialt̾i fit
soluta alterum quidem nullum
ius in ipãm rem hr̃e. s accõm de
pretio integram cum habere¬

Expanded text:
 Si tibi legatum est vel fideicommissum relictum, uti quid facias, etiamsi non interest heredis id fieri, negandam tibi actionem, si non caveas heredi futurum, quod defunctus voluit, Nerva et Atilicinus recte putaverunt. mmissoranimo, sed utrique in solidum, ambigendum non est, si alteri sit soluta, alterum nullum quidem ius in ipsam rem habere, sed actionem de pretio integram eum habere
Abbreviated transcription (Latin):
ctum ꝯtentus esto iulłress ¶sic
fidei ꝯmisum relictum est uisi
heret meas nomerit iln .x. dari
uois quasi conditõnale fidei cõ¬
tem ex egit. ideoq post primam

Expanded text:
esto illa re". Sic fideicommissum relictum: "nisi heres meus noluerit, illi decem dari volo" quasi condicionale fideicotem exigit: ideoque post primam
Abbreviated transcription (Latin):
idtãm̃ ꝙ ꝑ indicem exeg̾it pr̃are
fider ꝯmistario cogetur uei si non
creg̾it accõm ced̾e ad enmemĩ litis
ꝑiculum spectare iniquũ est enĩ
sin̾e cuipa legatariilis ꝑierit. Seru¬
nusi̾t ut seruum mamimuittat.
¶Cum ita petiss testator ut quiqͥd
haberet qͣm ex bonis patris habit᷑a¬

Expanded text:
d per iudicem exegerit, praestare fideicommissario cogetur vel, si non exegerit, actione cedere: ad eum enim litis periculum spectare iniquum est, si non culpa legatarii lis perierit. Sermmiserit, ut servum manumittat. Cum ita petisset testator, ut, quidqhaberet, quam ex bonis patris habit
Abbreviated transcription (Latin):
tibi extestamento opponeretur
tibidolimali exceptio. ¶ Sistich
⁊ dama serminei mpõtate meae¬
uit cummoriar. tum ẽ stichus et
dama lib̾i sumpto ⁊ sundum illũ
sibi habeto si ait̾m ex hiis pꝰ testmũ
fcm̃ dominꝰ auenass uel manimn¬

Expanded text:
ti ex testamento opponetur tibi doli mali exceptio. " si Stichus et Dama servi mei in potestate mea erunt cum moriar, tum Stichus et Dama liberi sunto et fundum illum sibi habento". si alterum ex his post testamentum factum dominus alienasset vel manum
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i non oportere dubitari. quin
in lac quo sp̃e dequa queritur st̃¬
ueĩendum sit liberis quoꝵ portõ
tr umim filium donatoĩd colla¬
tis ĩmimita ẽ. presertun cum mi¬
ꝑator nr̃ ꝯtra uoluntatem pũs
fubueu̾it. ĩposita autem cauita
noluntas prĩs ꝓ hiis qui fidei ꝯmis¬
sum petunt int̾ceoit s si falcidi¬
a lex int̾cedat fidei ꝯmissa ĩ solid̾¬

Expanded text:
ri non oportere, quin in hac quoque specie, de qua quaeritur, subveniendum sit liberis, quorum portio in unum filium donationibus collatis imminuta est, praesertim cum imperator noster contra voluntatem patris subvenerit, in proposita autem causa etiam voluntas patris pro his qui fideicommissum petunt intercedit. sed si Falcidia lex intercedat, fideicommissa in solid