comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus ĩquinati et insuper sancto cruore perfusi abillo
ip̃o cui nefandas manus intulerũt sint ad et̾na supplicra
destmati Sed erit nobis contra iudeos separata mat̾ia
Inr qua illos errores et sceleris reuincemus Nũc ignaros
uitatis in struamus
spositione sũmi dei sic ordĩatũ est ut ĩiustũ hoc
scliũ decurso tempoꝵ spacio terminũ suuiat ext̾icta¬
q protinus om̃imalitia et pioꝵ aĩs ad beatã uitã aduocatis
quietũ tũquillũq et pacisicũ et aureũ demnq ut poete
tinet non comp̾henderũt ea uo sensu ꝓp̾s et interna in¬
celligencia non pocest comprehendi Quod illi sine doctore
per seip̃os facere uoluerũt Itaq in uarias sibig epe cõtra¬
rias sentencias inciderunt ex quibus exitũ non haberẽt
et in codem luto sicut comicus ait hesitauerũt scilicet
assumptõidus eoꝵ non respondẽte rõe cũ a sump sisent

Expanded text:
omnibus inquinati, et insuper sancto cruore perfusi, ab illo omnibus inquinati, et insuper sancto cruore perfusi, ab illo ipso cui nefandas manus intulerunt sint ad aeterna supplicia destinati. sed erit nobis contra Iudaeos separata materia, in qua illos erroris et sceleris reuincemus. Nunc ignaros ueritatis instruamus. dispositione summi dei sic ordinatum, ut iniustum hoc saeculum decurso temporum spatio terminum sumat extinctaque protinus omni malitia et piorum animis ad beatam uitam reuocatis quietum tranquillum pacificum, aureum denique ut poetae tinet, non conprehenderunt. ea uero sensu proprio et interna intellegentia non potest conprehendi: quod illi sine doctore per se ipsos facere noluerunt. itaque in uarias sibique saepe corias sententias inciderunt, ex quibus exitum non haberent; et in eodem luto sicut Comicus ait haesitaverunt; scilicet assumptionibus eorum non respondente ratione, cum assumpsissent
Abbreviated transcription (Latin):
multis et ingentibus sarcinis onerati ad uiam mortis Incedũt
que latissima est quebus late perditio dũãtur huis acerba st
hus uenena que ad iusticiã deus precepit queq nos dee magi¬
sterio de dei uirtrte ac uatate dissermius ut quibus si repri¬
gnare audebũt hostes se necesse est uirtutis iusticie ꝙ pro
fitcantur
ggrediar nũc qd superest ut sime operi possit ĩponi
Paũt superest ut de Iudicio dei disseramus qd̾ tũt con¬
tituetur cũ dñe ñr redierit in terram et unucuuq pio mcͥto
premiũ persoluet aut penã Itaq ut in quarto ubro de adiẽe¬
tu p̾mo cius diximus sic In hoc secũdũ reseremus aduentẽ
Quem iudei quoq et confitentur et sperant sed frustra
qͣuibus necesse ẽ ad eos confundendos reuertat᷑ ad quos cõ¬
uocandos prius uenerat Ilam qui uiolarũt Tre huuilem
sentient ĩ potestate uictorem Eaq om̃ia que legũt et non
intelligũt deo repensante patient᷑ Quippe qui peccatis

Expanded text:
multis et ingentibus sarcinis onerati per uiam mortis incedunt, quae latissima est, quoniam late perditio dominatur. his acerba sunt, his uenena quae deus ad iustitiam praecipit quaeque nos dei magisterio de uirtute ac ueritate disserimus. quibus si repugnare audebunt, hostes se necesse est uirtutis iustitiaeque fateantur. Adgrediar nunc quod superest, ut finis operi possit inponi, id autem superest ut de iudicio dei disseramus: quod tum constituetur, cum dominus noster redierit in terram, ut uni cuique pro merito aut praemium persoluat aut poenam. itaque ut in quarto libro de priadventu ejus diximus, sic in hoc secundum referamus adventum, quem Judaei quoque et confitentur, et sperant, sed frustra, quoniam necesse est ad eos confundendos revertatur, ad quos convocandos prius venerat. Nam qui violaverunt impie humilem, sentient in potestate victorem; eaque omnia quae legunt, et non intelligunt, Deo repensante patientur, quippe qui peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatis que eos mextrincablbus uinculis irretiuit
Nec possunt In celũ aspitere quĩ mẽs eoꝵ in trira pro¬
na q hrmm defixa est Uirtutis aũt uia non capit mag¬
na onera gestantes Angustus ad modũ trames est per
quẽ iusticia hoĩem deducit in cẽlũ hũc tenere non p̃t
nisi qui fuerit expeditus et nudus Nam isti locupletes

Expanded text:
cupiditatis, quae illos inextricabilibus uinculis inretiuit, cupiditatis, quae illos inextricabilibus uinculis inretiuit, nec possunt in caelum aspicere, quoniam mens eorum in terram prona humique defixa est. uirtutis autem uia non capit magna onera gestantes: angustus admodum trames est per quem iustitia hominem deducit in caelum, hunc tenere non potest nisi qui fuerit expeditus ac nudus. nam isti locupletes
Abbreviated transcription (Latin):
manibus fidem cõmodabũt ei doct̾ne que ilos iubet oĩ poten¬
cia et honore contempto hĩles uiu̾e at qr ita mĩules ut et
accipere ĩiuriã possuit et reserre nolẽt si accepenĩt Husũt
hõĩes qui contra ueritatem clausis oculis quoquo modo
latrant Qui aũt sam crũt idest non itr uicus ĩmersi ut ĩsa¬
nabiles suit et credent hiis et libenter accedent Et quecũis
dicimus aperta plana siplicia et qd̃ maxĩe opus est ua
et ĩexpugnabilea cis uidebũtur
enio uirtuti fauet insi qui sequi potest sequi aũt
non facile est om̃ibus hii posnt quos paupertas
et reꝵ indigencia txercuit et capaces uirtuas esfecit Nlam
si uartus est taerantia maloꝵ ergo non capiũt uirtutẽ qui
Eo fit ut pauperes et hiuiles deo credãt facilius qui suus ex¬
pediti ꝙͣ diuites qui sunt impedimẽtis pluribus ĩplicati
Ĩmo uo cathenati et compediti seruiũt ad niͣtũ domine

Expanded text:
manibus, fidem commodabunt ei doctrinae quae illos iubet omni potenmanibus, fidem commodabunt ei doctrinae quae illos iubet omni potentia et honore contempto humiles uiuere atque ita humiles, ut et accipere iniuriam possint et referre nolint, si acceperint. hi sunt homines qui contra ueritatem clausis oculis quoquo modo latrant. qui autem sani erunt, id est non ita uitiis inmersi, ut insanabiles sint, et credent his et libenter accedent, et quaecumque dicimus aperta plana simplicia et, quod maxime opus est, uera et inexpugnabilia illis uidebuntur. nemo uirtuti fauet nisi qui sequi potest, sequi autem non facile est omnibus: ii possunt quos paupertas et rerum indigentia exercuit et capaces uirtutis effecit. nam si uirtus est tolerantia malorum, non capiunt ergo uirtutem qui eo fit ut pauperes et humiles deo credant facilius, qui sunt expediti, quam diuites, qui sunt inpedimentis pluribus inplicati. immo uero catenati et conpediti seruiunt ad nutum dominae
Abbreviated transcription (Latin):
sensus grauãt mibecellesq reddũt aut etiã s ĩtelligent
dissimulabũt tam et hec uera esse nolent qr trahũt᷑ a bicus
et stientes malis sues fauent quoꝵ suauitate capiũt᷑ et uirtatis
uiam deserũt cuiꝰ acerbitate osfendũtur Namiqr auaricia et opr̃i
ĩ explebili quadam siti flagrant q⁊ non pos sunt uenditis aut di¬
largitis que amãt tenu cultu uiuere degere sine dubis malũt
illud esse fictũ quo desiderus sius renũtiare cogũtur Item qui
libid mũ stimulis ĩcitati ut ait poeta in furias ignẽq ruũt
utiq ĩcredibilia nos afferre dicũt Quia uuluerãt aures eoꝵ
precepta cõtmẽtie que illos uoluptatibus sus prohibẽt quib
aiaii sũa cũ corpore ad iudicauerũt Qui uo ãbicione ĩflate
aut amore potencie ĩflãmati om̃e studiũ suũ ad honores
acquirendos contulerũs nec si solem quid ipm gestemus In

Expanded text:
omnes grauant inbecillosque reddunt — aut etiamsi intellegent, omnes grauant inbecillosque reddunt — aut etiamsi intellegent, dissimulabunt tamen et haec uera esse nolent, quia trahuntur a uitiis et scientes malis suis fauent, quorum suauitate capiuntur, et uirtutis uiam deserunt, cuius acerbitate offenduntur. nam quia auaritia et opum inexplebili quadam siti flagrant, quia non possunt uenditis aut dilargitis quae amant tenui cultu uitam degere, sine dubio malunt id esse fictum quo desideriis suis renuntiare coguntur. item qui libidinum stimulis incitati, ut ait poeta, in furias ignemque ruunt, utique incredibilia nos adferre dicunt, quia uulnerant aures eorum praecepta continentiae, quae illos uoluptatibus suis prohibent quibus animam suam cum corpore adiudicauerunt. qui uero ambitione inflati aut amore potentiae inflammati omne studium suum ad honores adquirendos contulerunt, ne si solem quidem ipsum gestemus in
Abbreviated transcription (Latin):
et aquã et igne disperire cõsumi extingui q uideanus
que sunt utiq mond partes mtelligr̃ totũ esse mortale
cuiꝰ sunt mẽbra mortalia Ita fit ut natũ sit quicquid
p̃t interire Sed ⁊ om̃e quod sub uisu oculoꝵ uoerut et cor¬
porale ut ait plato et solubile sit necefse est unꝯcigo de
epicurus auctore democrito ueridicus In yac refuit qui
ullauz redd̾e potuit aut quibus causis tantũ hoc opres aiet
quo tempore resoluat. Quod qm̃i nobis deus reuelauit. net cõiecturis
id assequimͦ sed traditõe celesti id docebius sedulo. Ut tandẽ studiosis
uitatie appareat non uidisse neq comp̾hendisse phos ueritat em
sd ita leuiterodoratos ut tañ unde eos odor ille sapĩe tã suanis
tam iocũdus afflaret nullo modo senserĩt
tradimue praue uicioseq mentes aut oĩo nõ intellugunt
hebetat᷑ enĩ acies eoꝵ terrens cupiditatibus que omnes

Expanded text:
et aquam et ignem disperire consumi extinguique uideamus, et aquam et ignem disperire consumi extinguique uideamus, quae sunt utique mundi partes, intellegitur id totum esse mortale cuius sunt membra mortalia. ita fit ut natum sit quidquid potest interire. sed et omne quod sub uisum oculorum uenit, et corporale, ut ait so Plato, et solubile sit necesse est. unus igitur Epicurus auctore Democrito ueridicus in hac re fuit, quin rationem reddere ullam potuit aut quibus de causis tantum hoc opus aut quo tempore resoluatur. quod quoniam nobis deus reuelauit nec coniecturis id adsequimur sed traditione caelesti, docebimus sedulo, ut tandem studiosis ueritatis appareat non uidisse neque conprehendisse philosophos ueritatem, sed ita leuiter odoratos, ut tamen unde eos odor ille sapientiae tam suauis, tam iucundus adflauerit, nullo modo senserint.tradimus prauae uitiosaeque mentes aut omnino non intellegent — hebetatur enim acies eorum terrenis cupiditatibus, quae sensus
Abbreviated transcription (Latin):
mda q uirtuts contempserit Satis et huic parei faciamꝰ
cũ testimoniis dĩnaꝵ scripturaꝵ tũ eciã probabilibus argu¬
nrentis ut eque ciaꝵ sit et futura pñtibus et diuina t̾ienis
et ppetua breuibus esse anteponenda Q̃i epãlia st̾ p̾mia
xponam ergo uoeũ mondi it facile possit intellige
et isũ et quare sit esfectus adeo Quod plato qui de
mondi fabricatõe disseruit nec scire poterat nec explicare
quippe qui celestenuscerũ qd̾ non insi a ꝓphetis etdeo do¬
cente discitur ignorabat Ides ꝙ In ꝑpetuũ dixit esse fubri¬
catũ. Quod longe secus est Qũi quidquid est uluo et gͣui
corpore It Iniciũ cepit aliqũ ita suũe capiat necesse est
magnitudo interur. et hanc prestriptionem uellet efu¬
gere semper ait sursse mond ac semper futiuũ Prorsus
nchil uidit Quia quidqud est necẽe est habuerit aliquão
p̾ncipiuã Nec dĩo suic quã pt̃ esse nisi ceperit Nam cũ t̾rã

Expanded text:
nudaque virtute contempserit. Satis et huic parti faciamus, nudaque virtute contempserit. Satis et huic parti faciamus, cum testimoniis diuinarum litterarum tum etiam probabilibus argumentis, ut aeque clarum sit et futura praesentibus et diuina terrenis et perpetua breuibus esse anteponenda, quoniam temporarationem mundi, ut facile possit intelligi, et quando, et quare sit effectus a Deo: quod Plato, qui de mundi fabricatione disseruit, nec scire poterat, nec explicare; quippe qui coeleste mysterium, quod non nisi prophetis ac Deo docente discitur, ignorabat; ideoque in perpetuum dixit esse fabricatum. Quod longe secus est: quoniam quidquid est solido ac gravi corpore, ut initium cepit aliquando, ita finem capiat necemagnitudo interire, et hanc praescriptionem uellet effugere, semper ait fuisse mundum ac semper fu- turum, prorsus nihil uidit, quia quidquid est necesse est habuerit aliquando principium nec omnino quicquam potest esse nisi coeperit. nam cum terram
Abbreviated transcription (Latin):
Ene i acta sunt fundauiẽta ut ait eximiũs
orator Uerũ nos non fundauiẽta solum
ieciuus que firma ⁊ ydonea essẽt operi
perficiendo sed maguis robustisq molibus
edificiũ totũ pene usq ad sũma perduxiius
Restat id quod est multo facilius uel tegire uel
sornare. Sine quo tauien priora opera et ĩu¬
tilia sunt et ingrata. Nam quid prodest ãt¬
a falsis religionibus liberari aut intelligere uerrĩ. quid aut
uanitatem false sapĩe peruide aut que sit ua cognostere
quid inquã prodest celestem illam iusticiã defendero qued
cũ magius disficultatibus cultũ dei tenere, que est siẽma uiy¬
tus insi cadem dĩnũ pmiũ bcatitudis ꝑetue subsepuare
De qua nobis est in hoc libro disserendum ne prrora oĩa
urita et infructuosa uideantur si hoc cruꝰ causa illa susce¬
pta suuit in incertũ reliquamus Nequis forte arbitre tur
tantos labores in cassũ suscipi dũ eoꝵ celestem mercedem
diffidit quã deus statuit ei quihec suauia terre bona ꝓ sola

Expanded text:
, iacta sunt fundamenta, ut ait eximius orator. uerum jecimus, quae firma et idonea essent operi perforendo; sed magnis robustisque molibus aedificium totum pene usque ad summa perduximus. Restat, id quod est multo facilius, vel tegere, vel ornare; sine quo tamen priora opera et inutilia sunt, et ingrata. Nam quid prodest, aut falsis religionibus liberari, aut intelligere veram? quid aut vanitatem falsae sapientiae pervidere, aut quae sit vera cogoscere? Quid, inquam, prodest coelestem illam justitiam defendere? quid cum magnis difficultatibus cultum Dei tenere, quae est summa virtus? nisi eam divinum praemium beatitudinis perpetue subsequatur. De qua nobis est in hoc libro disserendum; ne priora omnia irrita et infructuosa videantur, si hoc, cujus causa illa suscepta sunt, in incertum relinquamus; ne quis forte arbitretur, tantos labores incassum suscipi, dum eorum coelesti mercedi diffidit, quam Deus statuit ei, qui haec suavia terrae bona prae sola
Abbreviated transcription (Latin):
est iastus ut quod ãge in medelam uieluerũ fecerat postmod
faciat in gloriã laudem q uirtutis / to accedit ꝙ neuro ese
siue pcc̃o potest quãdui indiuuẽto carns aneratus est cueꝰ
ifromitas triplicti modo subiacet dinĩo peccati factis. dictas
Snius uurtutis gradus est malis operelus al tmere sedũs
etiam malis ubis Tertius eciam cogitatõne reꝵ malarũ
Qui pͥmie gradie ascendit satis iustus est Qui stdm̃ Iam per¬
Ecte est uirtutis siquid̃ neq factis neq sermone de liuquat
Qui tritiũ Is uo similitudiñe dei assecutus unet᷑ Est ẽuũ

Expanded text:
est iustus, ut quod ante in medellam uulnerum fecerat, postmodum est iustus, ut quod ante in medellam uulnerum fecerat, postmodum faciat in laudem gloriamque uirtutis. eo accedit quod nemo esse sine delicto potest, quamdiu indumento carnis oneratus est. cuius infirmitas triplici modo subiacet dominio peccati, factis dictis . primus est uirtutis gradus malis operibus abstinere, secundus etiam malis uerbis, tertius etiam cogitatione rerum malarum. qui primum gradum ascenderit, satis iustus est, qui secundum, iam perfectae uirtutis, siquidem neque factis neque sermone delinquat, qui tertium, is
Abbreviated transcription (Latin):
pccã dĩa reuissurũ Si audieris inquit p̾aes spple¬
cis tĩa et ego audiam tuas Si mi rotus laboreuciũ suis
et ego in tuo labore mistrebor si aũt nan astexeris
nec audieris et ego añii contrra te geram tiis q te legibus
indicabo Quõtiens ergo regaris temptari te adeo crede an ss
dignus audioi Circũ spice cõstiama tuam et quãtũ potes medere
ualuer ibus ¶ Nec tañ qr pc̃ta largitõe tolłietur dari tibi licers¬
ciam p caudi putes ⁊ bolentur eĩ s ideo largiare gieia p̾caue¬
ras Ilam si fiducia largiendi pectes non abolent᷑ Deus eñ
non peccaturũ Ignostieur itaq hus qui ad ꝓcc̃iq ĩprudẽt᷑
icauee qr labiitur Ucoũa non hahet qui scieret peccat¬
¶ Nec taĩi si aleqeis puri ficatus su̾it ab õi labe pectate tem¬
perardd sibi ab opere largitõis ex istimet qr nõ habet pcca
que deleat Imo tũc magis iusticĩã debet operari cũ factus

Expanded text:
peccata se omnia remissurum. si audieris inquit preces supplipeccata se omnia remissurum. si audieris inquit preces supplicis tui, et ego audiam tuas: si misertus laborantium fueris, et ego in tuo labore miserebor. si autem non respexeris nec adiuueris, et ego animum tuum contra te geram tuisque te legibus iudicabo. Quotiens igitur rogaris, temptari te a deo crede an sis dignus audiri. circumspice conscientiam tuam et quantum potes, medere uulneribus. nec tamen quia peccata largitione tolluntur, dari tibi licentiam peccandi putes: abolentur enim, si ideo largiare, quia peccaueris. nam si fiducia largiendi pecces, non abolentur. deus ennon peccaturum. ignoscitur itaque iis qui ad peccatum inprudenter incauteque labuntur, ueniam non habet qui sciens peccat. nec tamen si aliquis purificatus fuerit ab omni labe peccati, temperandum sibi ab opere largitionis existimet, quia non habeat peccata quae deleat. immo uero tum magis iustitiam debet operari, cum factus
Abbreviated transcription (Latin):
que te premũt sibera te ip̃e compedibus et cathenis ut
ex peditus ad dc̃u curras Magni et excelsi aĩ est despic̾e
es talcare mortalia Sed a hauc uirtutẽ non capeut deue¬
cias cuas in archaniconseras, ut sragilibus tibi cõpares
firimora liberabo te metu Dĩa ista p̾cepta non tibi ua
dautur srd oĩ ppło qui mẽte cõũctus est et coheret sicut
unꝰ pouio. Si solus magius oꝑibus non sufficis pro uirili
pertes ut reui familiare tuã mimias uel ex haurias sed
que in suꝑuacua sueras impensurus ad meliora cõu̾tal
Unde bẽstias enus hinc captos redime. Unde feras
pastis Iude pauperes ale Unde hoĩes ad gladiũ compah
huic ĩnocẽtes mortros sepeli Quid prodest perdite neq̃cee
bestiarios facere locupletes ⁊ instruere ad flagicia Tuser
ad magnũ lacrisiciũ male peritura ut prr hus bremubus
agua est misericordie mertes cui dus pollicetur

Expanded text:
quae te premunt: libera te ipsum compedibus et catenis, ut quae te premunt: libera te ipsum compedibus et catenis, ut expeditus ad Deum curras. Magni et excelsi animi est despicere et calcare mortalia. Sed si hanc virtutem non capis, ut divitias tuas in aram Dei conferas, ut fragilibus tibi compares firmiora, liberabo te metu. Omnia ista praecepta non tibi soli dantur, sed omni populo, qui mente conjunctus est, et cohaeret sicut homo unus. Si solus magnis operibus non sufficis, pro virili putes, ut rem familiarem tuam minuas, vel exhaurias: sed quae in supervacua fueras impensurus, ad meliora convertas. Unde bestias emis, hinc captos redime; unde feras pascis, hinc pauperes ale; unde homines ad gladium comparas, hinc innocentes mortuos sepeli. Quid prodest perditae nequitiae bestiarios facere locupletes, et instruere ad flagitia? Transfer ad magnum sacrificium male peritura; ut pro his veris magna est misericordiae merces, cui deus pollicetur
Abbreviated transcription (Latin):
etur morietur ut Ioc faciã uel uno die prrõmo exui necẽe¬
sit perdam ne remfauiliarem mes aut. maiaꝵ meoꝵ labore
quesitaui ut iaui inͥ ip̃i aliena mĩa beuendũ t: Quid tu tã
pusillo aĩo paupertatem times: quã ecĩa pħi lacedant ni
qd̾ tu tuues sollicreudinũ portus est An ignoras guot peri¬
culis quot casibus cũ his malis opibus subiaceas: Que
tecũ benr agent si auc tuo cuore transierĩt Tu ho p̾da
omistus Incẽdis et spolia geris que irritẽt ar̃os ecia eioꝵ
Quid ergo dubitas bene collocare id quod tibi sorsan eripiet
aut unũ latrocimõi aut existens rexente proscriptio aut i o¬
stilis aliqua direptro: Quid uerere fluxue ⁊ fragile bonũ
fac̾e̾ sempet̾ nũ aut thesauros tuos custodi deo credere ubi
non furer pdquẽq timeas non rubigiuẽ non tyramiumͤ¬
non tineani: Qui apud dẽie diues est paupere se mequã
pocest Si iusticĩa tanti putas aquere abiectis ouerilus

Expanded text:
etur morietur, ut haec facientem uel uno die patrimonio exui sit necesetur morietur, ut haec facientem uel uno die patrimonio exui sit necesse, perdamne rem familiarem meo aut maiorum labore quaesitam, ut iam ipsipusillo animo paupertatem times? quam etiam vestri philosophquod times, sollicitudinum portus est. An ignoras, quot periculis, quot casibus cum his malis opibus subjaceas? Quae tecum bene agent, si sine tuo cruore transierint. Tu vero praeda onustus incedis, et spolia geris, quae irritent animos etiam tuorum. Quid ergo dubitas bene collocare id, quod tibi forsan eripiet aut unum latrocinium, aut existens repente proscriptio, aut hostilis aliqua direptio? Quid verere fluxum et fragile bonum facere sempiternum, aut thesauros tuos custodi Deo credere, ubi non furem praedonemque timeas, non rubiginem, non tyrannum? Qui apud Deum dives est, pauper esse nunquam potest. Si justitiam tanti putas, sequere, abjectis oneribus
Abbreviated transcription (Latin):
mit utriuq ne tota sepeliendi rõ sit utilis. necne sit Sed eciari
Hec si sit ĩauis ut illi existũat tauien facienda est uel ob uc solac
ꝙ apud hoĩes berie et humane fieri uidetur aĩꝯoiũ queritur et
ꝓpõitũ ponderatur Nan eĩe patrem ᷑ figuram et figiuẽtũ der
Reres ⁊ uolucribus in predaui lacere sd reddemꝰ id terre
unde ortũ est Etꝙius in hoĩe ignoto necessarioꝵ Apilturam
desunt saccedet hnuuauitas et ubicũq hamio deseder ab̃r ibi ex igr
officiũ nrõiũ def puitabimus. In suo aũt magis iusticre iõ conse¬
stit ꝙͣ in eo ut quod prestauiꝰ nõis per Ofectũ prestriuꝰ aleeius
per heuuauitatẽ. Que est mlto certior iustrorq cũ Iani nõ hõi
pͥstatur quia nichil stutit sed deo soli cue caressrm saruisiciũ
est opus iustũ. Ticet alisuis fortasse se i et dĩa fecero incdil
Salebo Qid oiu si magnus hõm̃ nris egebit. algebit capi¬

Expanded text:
nunc utrumne tota sepeliendi ratio sit utilis necne, sed haec nunc utrumne tota sepeliendi ratio sit utilis necne, sed haec etiamsi sit inanis, ut illi existimant, tamen faciendum est uel ob hoc solum, quod aput homines bene et humane fieri uidetur; animus enim quaeritur et propositum ponderatur. non ergo patiemur figuram et figmentum dei feris ac uolucribus in praedam iacere, sed reddemus id terrae, unde ortum est, et quamuis in homine ignoto necessariorumde sunt, succedat humanitas, et ubicumque homo desiderabitur, ibi exigi officium nostrum putabimus. in quo autem magis iustitiae ratio consistit quam in eo, ut quod praestamus nostris per adfectum, praestemus alienis per humanitatem? quae est multo certior iustiorque, cum iam non homini praestatur, qui nihil sentit, sed deo soli, cui carissimum sacrificium est opus iustum. dicet aliquis fortasse: \'si haec omnia fecero, nihil habebo. quid enim? si magnus hominum numerus egebit algebit capi
Abbreviated transcription (Latin):
sus non attigerũt Nlec cĩu pocerãt id uidere qui utilitate oĩa
officia metiebant᷑ In cetis eiũ que supradicta saunt ꝙͣus ui
simitem non tenuerit tam̃ quĩ cõmodi aliquid in hus dep̾scueder̃t
si odore quod̾ Antatis retenti ꝓpius aberyarũt hoc aũt quia
nchi uidere ini eo cõmodi poteraut reliquerũt Queciã non
desuerũt qui super nacaneam facerẽt sepulturã. uichilꝙ ẽẽ
dicerẽt mali iacere ĩhuiuatũ et abiectũ Quoꝵ impiã ĩsipien¬
ciam cũ ome genus hũanũ genus respuit cũ dĩne uoces
que id fieri iubert Uecũ illi non audent dic̾e id nõ esse fa¬
ciendũ sed se forte non fiat nuichil esse ĩcõmodi Itaq i care
non tam p̾cipiẽtiũ ꝙͣ consolantiũ suugũtur officio Ut si forte
id sapiẽti erienerit ne st per hoc miserũ putet Nlos aũt non qͥdsapi¬
enti ferendũ sit dicimꝰ sed quũ facere ĩpe debeat Itaq nõ q̃rmiꝰ

Expanded text:
sus non attigerunt. nec enim poterant id uidere qui utilitate omnia sus non attigerunt. nec enim poterant id uidere qui utilitate omnia officia metiebantur. in ceteris enim quae supra dicta sunt quamuis uerum limitem non tenuerint, tamen quoniam commodi aliquid in iis deprehenderunt, quasi odore quodam ueritatis retenti propius aberrarunt, hoc autem, quia nihil uidere in eo commodi poterant, reliquerunt. quin etiam non defuerunt qui superuacaneam facerent sepulturam nihilque esse dicerent mali iacere inhumatum et abiectum. quorum inpiam sapientiam cum omne humanum genus respuit, tum diuinae uoces, quae id fieri iubent. uerum illi non audent dicere id non esse faciendum, sed si forte non fiat, nihil esse incommodi. itaque in ea re non tam praecipientium quam consolantium funguntur officio, ut si forte id sapienti euenerit, ne se ob hoc miserum putet. nos autem non quid sapienti ferendum sit dicimus, sed quid facere ipse debeat. itaque non quaerimus
Abbreviated transcription (Latin):
accipere non meretur
on minꝰ magnũ opus est iustĩe pupillos et uiduias destite¬
tos et auxilo indigẽtes tueri atq defendere Quod adeo
uniuersis dĩna lex illa prestrebit qũ quid̃ boni quiq hedeces ad or¬
ficiũ suũ iudicãt pertinere ut hus natali hũaitate faucãt ac
prodest intantur Ueriẽ hec opera ꝓp̾e̾ nr̃a auit quilegem qͥ ue̾r
ip̃iꝰ dei pͥcipiẽtis accepimꝰ Nami illi sentiũt natura esse iustuu
tueri eos qui tutela carẽt sed cur ita sit non perspicũt Deus
at fortiter subeat cũ scrat s caros suos deo reliquere nec
his unquã presidiũ defuturũ Eigros quoꝵ quibus defuerĩt
qui asrestant curandos fouendes q sustipere sume hñatatis
et mague oꝑatõis est. Quid qui fecerit het oĩa Riuã hostram
inetermun
ltimĩ illud et maxĩm̃ pretatis officiũ est perrg̾noꝵ et pau¬
perũ sipultura ed illi uirtatis Iusticieq doctores prer¬

Expanded text:
accipere non meretur. accipere non meretur. non minus magnum iustitiae opus est pupillos et uiduas destitutos et auxilio indigentes tueri atque defendere: quod adeo uniuersis diuina lex illa praescribit, quandoquidem boni quique iudices ad officium suum iudicant pertinere ut iis naturali humanitate faueant ac prodesse nitantur. uerum haec opera proprie nostra sunt, qui legem, qui uerba ipsius dei praecipientis accepimus. nam illi sentiunt quidem natura esse iustum tueri eos qui tutela carent, sed cur ita sit non perspiciunt. deucunctanter ac fortiter subeat, cum sciat se caros suos deo relinquere nec iis umquam praesidium defuturum. aegros quoque quibus defuerit qui adsistat, curandos fouendosque suscipere summae humanitatis et magnae operationis est: quod qui fecerit, hic uiuam hostiam in aeternum. Ultimum illud et maximum pietatis officium est, peregrinorum et pauperum sepultura: quod illi uirtutis iustitiaeque doctores pror
Abbreviated transcription (Latin):
fuciũt graues et magni apellent: His eũ laudi ꝑmaxĩe
est beuefacere / ¶noͣs nemo perat esse factures Naui qui
bonũ facit uel consaugiues yel proximo uel amico aut nulla
aut certe non magnau laudem meretur er fac̾e sic det̾e
dit q impiꝰ ac decestabilis nnsi fecerit id quod abeo et naͣ
ip̃a et necessitudo exigit Etsi faicit non tam glorie assequẽde
ꝙͣ rep̾hensionis uitande gracia facit Qui aũt facit alieno
et ignoto is uero dignus est laude qũĩ ut faceret sola ducta
est hũaitate. Ibi crgo Iusticra ubi ad benefaciend̃ ncc̃itatis
uinculũ est nulłu. Hoc ergo lñfu officiũ benigntatie ne ãtepon̾e
quid̃ largitiomi munerũ debuit quod est comparãtis et eduobas bõĩs
ad quod sit melius elegentis Illa em̃ largitio hõmi pat̾monia sica
⁊ mare abiciẽtiũ ĩaius et leuis et ab oẽ hesticia remote sima est
Itaq ne deciquid muenera oportet inquebus nemo accipit instque

Expanded text:
faciant, graues et magni appellentur: iis enim maxime laudis faciant, graues et magni appellentur: iis enim maxime laudis est bene facere quibus nemo sperauit esse facturos. nam qui bonum facit uel consanguineo uel proximo uel amico, aut nullam aut certe non magnam laudem meretur, quia facere debet sitque impius ac detestabilis, nisi fecerit id quod ab eo et natura ipsa et necessitudo exigit, et si facit, non tam gloriae adsequendae quam reprehensionis uitandae gratia facit. qui autem facit alieno et ignoto, is uero dignus est laude, quoniam ut faceret sola ductus est humanitate. ibi ergo iustitia est ubi ad bene faciendum necessitatis nullum est. hoc igitur officium benignitatis ne anteponere quidem largitioni munerum debuit: quod est conparantis et e duobus bonis id quod sit melius eligentis. illa enim largitio hominum patrimonia sua in munera abicientium inanis et leuis et ab omni iustitia remotissima est. itaque ne dici quidem munera oportet in quibus nemo accipit nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
cia esset: Tu michi per om̃es portas t̾ꝯcursrs et aduerentes
ppłoꝵ atq brbiũ p̾ncipes domũ tuã ĩuites ut per ees apud ei¬
nes eoꝵ potenciã consequare uelis q te iustĩẽ et yuiuanũ
et hospitalem hideri cr̃ĩ studes utilitate tue. Uerũ hoc ibe nõ
potius incauite Quid eiũ muꝰ In eicerone cõnenit Red
ignoyaucia uerr iuris ppederis ac streus in los laqueds inducet
Quod ut ei posset ignosti testificatus et non ad uerã iusti¬
ciam quã non teneat p̾repta dare sro ad umibrã pricagiue¬
q iustĩe. Ignosterid̃ est ergo iiubratico et ymagĩaro pex̾tori
Nec ab eo ueritas exigenda est qui se nestire fateatur
hec berueiutas inquit eciã rea pu ͦ ͤ est utilis redimi e seruitu¬
ee captas iocupletare seiuores Baus Ego consuetudinem
berguitatis largitioni munerũ louge antepono Hec est
pariperes ac rrduuere capeinos cũ apud ĩuistos Aque dec

Expanded text:
tia esset? tu mihi per omnes portas circumcurses, ut aduenientes tia esset? tu mihi per omnes portas circumcurses, ut aduenientes populorum atque urbium principes domum tuam inuites, ut per eos aput ciues eorum potentiam consequare, uelisque te iustum et humanum et hospitalem uideri, cum studeas utilitati tuae ? uerum hoc ille non potiuignorantia veri juris, prudens ac sciens in hos se laqueos induit. Quod ut ei possit ignosci, testificatus est non ad veram justitiam, quam non teneat, praecepta se dare; sed ad umbram imaginemque iustitiae. ignoscendum est igitur umbratico et imaginario praeceptori uec ab eo ueritas exigenda est qui se nescire fateatur. — haec benignitas inquit etiam rei publicae est utilis, redimi e seruitute captos, locupletari tenuiores. hanc ego consuetudinem benignitatis largitioni munerum longe antepono, haec est pauperes ac redimere captiuos, cum aput iniustos, si qui haec
Abbreviated transcription (Latin):
possint indigere quos opulencia sua ⁊ mueme ⁊ sonorat
Benesiciũ aũt si refertur interit atq funtur Nec eiũ possu ꝰid ha
bere integrũ cueꝰ p̾ciũ nobis per solitũ est In hus itaq bene flais¬
iusticie ratio uersatur que salua ⁊ onceriupta per manseount
nullo modo pꝯsunt At lle mrecipiendis illustribus nchil spe
ctauit aliud iusi utilitatem Nec dessimulauit hois ingeigstes
quid exeo cõmodi peraret dit oĩi q faciat potentem apud
exteros futurũ per gr̃am pacopũ quos Abi hospicis gratra¬
et amiacie Iure construixent O qũaĩłtis argniuẽtis cico¬
Aobis refelleretur Idem quispe act Ut quisq maxĩe ad suu cõmod
reserat quecũq agit ita ninime esse uirũ toaẽe. Ider ecrã uic¬
gat simplias et aperti iõis esse ambur simulare ad et p̾tẽde̾¬
p̾stet sed maliciosi potius et astuti et fallacis et subdoli Q ͦ¬
modo ergo defenderet quominꝰ acubiciosa illa fospitalitas mali¬

Expanded text:
possunt indigere, quos opulentia sua et munit et honorat. possunt indigere, quos opulentia sua et munit et honorat. beneficium ; aut si refebere integrum, cujus pretium nobis persolutum est. Unde non tam benefijustitiae ratio versatur, quae salva et incorrupta permanserint: nullo modo possunt. At ctauit aliut nisi utilitatem nec dissimulauit homo ingeniosus quid ex eo commodi speraret. ait enim, qui id faciat, potentem aput exteros futurum per gratiam principum, quos sibi hospitii et amicitiae iure constrinxerit. o quam multis argumentis Cice suis uerbis refelleretur. idem quippe ait, ut quisque maxime ad suum commodum referat quaecumque agit, ita minime esse uirum bonum. idem etiam negat simplicis et aperti hominis esse ambire, simulare aliquid et praetenderpraestet, sed malitiosi potius et astuti et fallacis et subdoli. quomodo ergo defenderet quominus ambitiosa illa hospitalitas mali
Abbreviated transcription (Latin):
quod facit non alteri sed sibi prestat Et caũ res eo redet ut
qd alteri quiss p̾stiterit nchil ab eo cõmodi /perus uere sͥ
prestet quia merredem capiet adeo. Itemdeus precepit ut
siquando cenam parauerimius eos in cõuictaem: cõuiuium
adhibeamus qui reuocare non possent et uicem reddere ut
proximis Sed nocũ fecit notis deus quod as ucrũ ⁊ iustũ opꝰ
Ita nos oportet cũ prex̃ĩs uuiere dũ modo scianius illadad
pĩem hpot ad deuu pertinere
Sed eam detorquent a uera iustĩa et ad cõmodius
sapiũt. Recte inquit crcero a theo frasto laudata est hospi¬
talitas Est eũ ut inͥ quid̃ uidetur ualde aecorũ patere donaos
hom illustriũ hospitibus illustribus Rodem modo rurslis erra¬
ut quo cũ tantũ ydoueis esse diceret largiendũ Nou ẽiũ
uisti ⁊ sapiẽtis ui domus illustribus debet patere sed
hĩuilibus et abiectis Naui illustres illi ac potentes nulla re¬

Expanded text:
quod facit non alteri, sed sibi praestat. et tamen res eodem redit, ut quod facit non alteri, sed sibi praestat. et tamen res eodem redit, ut quod alteri quisque praestiterit nihil ab eo commodi sperans, uere sibi praestet, quia mercedem capiet a deo. item deus praecipit ut si quando cenam parauerimus, eos in conuictum adhibeamus qui reuocare non possint et uicem reddere, ut proximis, sed notum nobis deus fecit quod sit uerum et iustum opus: ita nos oportet cum proximis uiuere, dummodo sciamus illut ad hominem, hoc ad deum pertinere. sed eam detorquent a uera iustitia et ad commodum rapiunt. recte inquit Cicero a Theophrasto est laudata hospitalitas. est enim, ut mihi quidem uidetur, ualde decorum patere domus hominum inlustrium hospitibus inlustribus. eodem modo rursus errauit quo tum, cum idoneis esse diceret largiendum. non enim iusti et sapientis uiri domus inlustribus debet patere, sed humilibus et abiectis: nam inlustres illi ac potentes nulla r
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ prestant hõibus et preslit Sed non est illa uera et uista
largicis Beueficrencia ciu nulla est ubi nece sitas non est
Derit igr quecquid gracie causa tribuit᷑ non indigentibus
aut cr̃ã senore redit et benesicentra non euit Quad esi gͣtũ
est hus quibus datur, iustũ taĩ non est qr s non fiat ucdil
mali sequitur
num igitur certũ et uriũ leberalitatis osficiũ est egẽtdes
atq ĩutiles alere Hec illa per fecta iustĩa que custodͭ
humauã de qua phi loquũtur sõcietatem Hic diuiciaꝵ ma¬
ximꝰ ac uerissimꝰ fructus est nou uti opibus ad propriau
uniꝰ uoluptatem ad ad multoꝵ alutem Non ad presentẽ
suũ fructũ sed ad iusticiam que sola non interit Teuẽd
pectanda est. Namsi ab hoĩs expectes iaui non luaĩtaserͭ
illa sed beuefici seueratis Nec potest inderi beue meruisse que

Expanded text:
enim praestant hominibus et prosunt — sed non est illa uera et iusta enim praestant hominibus et prosunt — sed non est illa uera et iusta largitio. beneficentia enim nulla est ubicumque necessitas non est. perit ergo quidquid gratiae causa tribuitur non indigentibus aut cum faenore redit, et beneficentia non erit. quod etsi gratum est iis quibus datur, iustum tamen non est, quia si non fiat, nihil mali sequitur. unum igitur certum et aerum liberalitatis officium est egentes atque inutiles alere. Haec est illa perfecta iustitia quae custodit humanam de qua philosophi locuntur societatem, hic diuitiarum maximus ac uerissimus fructus est, non uti opibus ad propriam unius uoluptatem, sed ad multorum salutem, non ad praesentem suum fructum, sed ad iustitiam, quae sola non interit. tenendum pectanda solo. nam si ab homine expectes, iam non humanitas erit illa, sed beneficii faeneratio, nec potest uideri bene meruisse qui
Abbreviated transcription (Latin):
cõparauerĩs aut si ades placuerit nichil amplius ꝙͣ ĩ¬
anem sr̃uorem fauorem paucoꝵ ꝙ dieꝵ fribulas assequũt᷑
Sic cotidie leuis ẜõꝵ hoñi prĩonia in ies suꝑbacuas ꝓdigr̃t᷑
Num erggo illi sapientes qui utiliora et duct᷑mora suis cauribus ex¬
hibent munera hu scilicet qui publicis operibus extructis mẽs ͫ
nõĩ suo querĩt: Ne isti quid̃ recte bona sua in t̾ra s pelũt Qiia
nec mẽsͣ quicꝙͣ mortius consert nec opera eoꝵ serupit̾ua sãt
Siquid̃ aut uno tremore terre dissipantur et corruũt aut for¬
cuito cõsumũtur ĩcendio aut hostili aliqus ĩpetr dirimiũtur
aut certe uetustate ix̃a dissoluta labectur Nichil est erũ utait
orator opere ⁊ mauu factã qd̾ non cõficrat et cõsumat uetrestas
Et hec iustiera ⁊ lenitas florestet cotidie magis Illi eigo me¬
lius qui cõtribalibus sus aut clientibus largiatur. Aliquid

Expanded text:
conparauerint, aut si adeo placuerant, nihil amplius quconparauerint, aut si adeo placuerant, nihil amplius quam inanem fauorem paucorumque dierum fabulas adsequantur: sic cotidie leuissimorum hominum patrimonia in res superuacuas prodiguntur. num ergo illi sapientius, qui utiliora et diuturniora ciuibus suis exhibent munera, ii scilicet qui publicis operibus extructis memoriam nomini suo quaerunt? ne isti quidem recte: bona sua in terra sepeliunt, quia nec memoria quicquam mortuis confert nec opera eorum sempiterna sunt, siquidem aut uno tremore terrae dissipantur et corruunt aut fortuito consumuntur incendio aut hostili aliquo impetu diruuntur aut certe uetustate ipsa dissoluta labuntur. nihil est enim, ut ait orator, opere et manu factum quod non conficiat et consumat uetustas. at haec iustitia et lenitas florescet cottidie magis. illi ergo melius, qui tribulibus suis aut clientibus largiuntur — aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
potest si non succurrent occidit
Tyum isti suia neq naturã retiuẽt premiũ in eo
ꝙ sic sciũt dũ perdere tuẽt perdũt et in id quad
axĩe cauẽt hicidũt ut quidquid largiuĩtur aut pereat oiõ
aut ad tempus breui Iũq̃ prosit. Ilam que ex ignã scipẽ
miseris negãt qui cõs eruare hñaitatem sine dãpno suo
nolunt pnonia sua effundũt ut aut peritura et fragilia
sibi cõparẽt aut certe maxĩs ius dampius ncħil cõirquãt᷑.
Quid eiũ dicend̃ est dehus que spłari leuitate ducti uel
magnis urbibus su Recturas opes. ex hiberidis muneribus
ĩpendinit insi ees demẽes atq furiges qui prestent
id ppĩo quod̾ ip̃i perdrnt et nemo eoꝵ quib prestatur
accipiat : Itaq ut est oĩs uoluptas raduca ⁊ bieus ocłoꝵ
maxĩe ⁊ auriu aut obliuiscruntur hocẽs et alteruis dãpna
pro ingratis habent aut eciã offendut᷑ si non est libidini
uulgi saciffactũ ut Iau uoĩes sculeissimi malũ ibi malo

Expanded text:
potest, si non succurrerit, occidit. potest, si non succurrerit, occidit. rum isti quia neque naturam retinent neque praemium in eo quod sit sciunt, dum perdere timent, perdunt et in id quod maxime canent incidunt, ut quidquid largiuntur aut pereat omnino aut ad tempus breuissimum prosit. nam qui exiguam stipem miseris negant, quia conseruare humanitatem sine damno suo nolunt, patrimonia sua effundunt, ut aut peritura et fragilia sibi conparent aut certe maximis suis damnis nihil consequantur. quid enim dicendum est de iis qui populari leuitate ducti uel magnis urbibus suffecturas opes exhibendis muneribus inpendunt, nisi eos dementes atque furiosos, qui praestent id populo quod et ipsi perdut est omnis uoluptas caduca et breuis, oculorum maxime et aurium, aut obliuiscuntur homines et alterius damna pro ingratis habent aut etiam offenduntur, si non est libidini uulgi satisfactum, ut etiam homines stultissimi malum sibi malo
Abbreviated transcription (Latin):
ei go ydoneis largiris iuise ut postea mercedem iecipias
Te ergo auctore ac preceptore iustĩe qued quis ydous nõ erͭ
nudicate siti fame conficretur siec hoĩes copiosi et usq
ad delicras habundãtes subuerent ultenue necessitati. Si
uirtus mercedem non exigit si p̃p̃ise ut dices expetenda est
ergo iusticiã mr̃em p̾ncipem q uirtutũ so piecio non tuo
cõmodo exenna et ei potissñi trebue a quo inc̾il speres.
Quid personas eligis quid mẽbra ĩspices: Proloĩe tibi ha¬
benedus est quisquis ides precatur quea ee hominẽ putet.
Abice uiubras illas ꝓmagies q insticie atis ip̃au ueraam
et expressam tene Cargne cecisse ebilibus claudis desti¬
tutis quebus insi largiare moriend est Inueiles sit fõi¬
bus sed utiles deo qui ees retinet in uita que p̃m do mat
qui luce dignatur. Toue quãtũ In te est et aĩas sõĩi ne
extiugnantur huactate sestenta Qui succurre perituro

Expanded text:
ergo idoneis potius largiris, nisi ut postea mercedem recipias? ergo idoneis potius largiris, nisi ut postea mercedem recipias? te igitur auctore ac praeceptore iustitiae quisquis idoneus non erit, nuditate siti fame conficietur nec homines copiosi et usque ad delicias abundantes subuenient ultimae necessitati. si uirtus mercedem non exigit, si propter se, ut dicis, expetenda est, ergo iustitiam matrem principemque uirtutum suo pretio, non tuo commodo aestima, ei potissimum tribue a quo nihil speres. quid personas eligis? quid membra inspicis? pro homine tibi habendus est quisquis ideo precatur, quia te hominem putet. abice umbras illas imaginesque iustitiae atque ipsa ueram et expressam tene. largire caecis debilibus claudis destitutis; quibus nisi largiare moriendum est. inutiles sunt hominibus, sed utiles deo, qui eos retinet in uita, qui spiritu donat, qui luce dignatur. foue quantum in te est et animas hominum ne extinguantur humanitate sustenta. qui succurrere perituro
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hũanũ esse ac nefariũ ex alio capite qiͣ actus pẽĩtetia
sic ait No nũꝙͣ tamen est largiend Nlec hoc teuguitatis
gens dĩo repudiand Et Ape ydoneis hõi bus egentebus
de re faĩliari impertrend Quid est ydouris: Nemipe hus
uiu̾et ex clamiarẽ profeeto Hichic marce trelle aberraste a
uera iustĩa eamq uno uerdo sustuliste cũ pietatis et hũagta¬
tis osficia uerlitate metitus es Noneĩ ydoueis hõibus lar¬
giend̃ est sed quãtũ potest non ꝓdouris P er̃e Iuste. Io pre I
hũane sit quod siue spe recipiendi fecers Hec et uera
illa et germana iustrã cuiꝰ solidaui et ex ẜ̾ssami esp̃igiem milła
tenere nos dicis. Ipẽ pluribus locis clamas mercẽnariam
nõ esst uirtutẽ.lusticiã. taters q in libres legie treuꝵ libe¬
ralitatem gratitã ꝙe hus ubis. Nec est doebiũ quiei is q
uiberalis berugrꝰ q dicitur o sficiũ non firictũ st quatur Cur

Expanded text:
inhumanum esse, ac nefarium, mox alio capite, quasi actus poenitentia, inhumanum esse, ac nefarium, mox alio capite, quasi actus poenitentia, sic ait: « Nonnunquam tamen est largiendum; nec hoc benignitatis genus omnino repudiandum, et saepe idoneis hominibus egentibus de re familiari impertiendum. » Quid est idoneis? nempe iis, uiueret, exclamarem profecto: hic, hic, Marce Tulli, aberrasti a uera iustitia eamque uno uerbo sustulisti, cum pietatis et humanitatis officia utilitate metitus es. non enim idoneis hominibus largiendum est, sed quantum potest non idoneis. id enim iuste, id pie, id humane fit. quod sine spe recipiendi feceris. haec est uera illa et germana iustitia, cuius solidam et expressam effigiem nullam tenere uos dicis. ipse pluribus locis clamas mercennariam non esse uirtutem faterisque in libris legum tuarum liberalitatem gratuitam esse his uerbis: nec est dubium quin is qui liberalis benignusque dicitur, officium, non fructum sequatur. cur
Abbreviated transcription (Latin):
yp̃a uera sei utilitate pñti oĩa metiũtur. Illos euẽ quos
pericło urripiũt sperãt sbe gr̃aĩ uelaturs egentes aũt qr
non sperãt perire arbitiant᷑ quidquia eiusmod hõib ĩ ꝑtiant.
Bĩc est illa pi̾anti detestanda siũa Male meretur quĩ mẽdico
dat sd̾edat Nlaui et id quod dat penit et illi producit uitam
ad miseriã. At eiũ poeta fortasse pro persona locutus est
Quid Marcus tuluꝰ in suis officralibus lebus nõne hoc idem
suadet non esse oĩo largiendũ: Sic eũe dicit. Largitis q̃
fit ex it faĩliari fantem ip̃m benignitatis ex haurit Ita
aũt et stultius ꝙ quod libens facias curare ut id diuans
facere non possis Uidelicet prose sar sapĩe reflenat soᶜs
ab hũactate monetq ut rem fililiarem diligẽter custodiãt.
małit ꝑ archam ꝙͣ iustĩam construare Quod cr̃ intelligrt

Expanded text:
ipsa vera, sed utilitate praesenti omnia metiuntur. Illos enim, quos ipsa vera, sed utilitate praesenti omnia metiuntur. Illos enim, quos periculo surripiunt, sperant sibi gratiam relaturos. Egentes autem, quia non sperant, perire arbitrantur quidquid ejusmodi hominibus impertiant. Hinc est illa Plauti detestanda sententia: Male meretur, qui mendico dat, quod edat. Nam et illud, quod dat, perit; Et illi producit vitam ad miseriam. Atenim poeta fortasse pro persona locutus est. Quid Marcus Tullius in suis Officialibus libris, nonne hoc idem suadet, non esse omnino largiendum? Sic enim dixit: « Largitio quae fit ex re familiari, fontem ipsum benignitatis exhaurit; itaautem est stultius, quam quod libenter facias, curare ut id diutius facere non possis? » Videlicet professor sapientiae refrenat homines ab humanitate, monetque ut rem familiarem diligenter custodiant; malintque arcam, quam justitiam conservare. Quod cum intelligeret
Abbreviated transcription (Latin):
Uero igr̃ ab hiis qui flecti ac misereri non putãt
esse sapiẽtis si homo ab aliqua bestra comprehẽ as
auxili sibi armati õĩs exploret ẜtrũ ne suaurrend pufẽt
au mimime: Non caisunt ĩpredẽtes ut negẽt sieri opor¬
tere qued flagitat᷑ sd exposcit hũactas. Iteni si aliquis ca¬
ueniatur igni ruiua oppriat mergat᷑ mari flũe ripiat᷑
num putent hõĩs esse non auxiliari Non possiut ip̃i soᶜ ᷤ¬
si se putent Nemociũ potest eiusmodi pericłis nõ ese sieb¬
iectus. Immo uo et ioĩs et fortis uiri esse dicent struare
periturum. Si ergo in euisi modi casibus qui pericłiũ uite
hõis asferũt succurre sũiutatis esse concedũt. quid cause ẽ
cur A doms esuriat siciat algeat succurrend esse non putẽt.
Que cũ sint paria natura cũ ullis casibus sortuitis et unã
candemq hũaĩtatem desiderẽs tam̃ illa disceruũt qr nõ re

Expanded text:
Quaero igitur ab iis, qui flecti ac misereri non putant Quaero igitur ab iis, qui flecti ac misereri non putant esse sapientis: si homo ab aliqua bestia comprehensus, auxilium sibi armati hominis imploret, utrumne succurrendum putent, an minime? Non sunt tam impudentes, ut negent fieri oportere quod flagitat, quod exposcit humanitas. Item si aliquis circumveniatur igni, ruina opprimatur, mergatur mari, flumine rapiatur, num putent hominis esse, non auxiliari? non sunt ipsi homines, si putent. Nemo enim potest ejusmodi periculis non esse subjectus. Imo vero et hominis et fortis viri esse dicent, servare periturum. Si ergo in ejusmodi casibus, qui periculum vitae homini afferunt, succurrere humanitatis esse concedunt, quid causae est, cur, si homo esuriat, sitiat, algeat, succurrendum esse non putent? Quae cum sint paria natura cum illis casibus fortuitis, et unam eamdemque humanitatem desiderent, tamen illa discernunt, quia non re
Abbreviated transcription (Latin):
henẽ nullo modo potest unu̾e Retentro añs societatis
est cõmunitas idest auxiliũ prestare ut possuuꝰ acciꝑe
Sm ao ut illi alii dispuitãt hũaĩtatis ip̃iꝰ causa saicta
est uomi congregatõ Iomo certe hoĩem debet aguosto
Quod si fecerũt illi nuus et adhuc feri ioĩes et fecert¬
nũdũ constituta loquẽdi rõe quid putemus hõibus expolitis et
sermonis reꝵ q dm̃i cõmercio interse copulatis esse faciendiun
qui assurti hõibus solitudiñe ferre nou possant. ¶Conserecãdã¬
hũaitaten quid aliud est ꝙͣ dlig̾e̾ hoiẽm quia homo sit ⁊ ideiq
quod nos suuiꝰ Distordia ig̃r atq dissensio non est sedmũ ioĩs
iõem Uerũq est illud cicerrns qd̾ ait hoĩem nature ebediẽteni
hõĩ nocere non posse figo a necere hõi contra naͣu est pro¬
desse igr hõi sedĩ naturamsit necẽe est Quod qui non Ricit
hõis s appellatõe dispoliat Quia hũaitatis officiũ est necesti ͭ
homnis ac pericło slburire

Expanded text:
homine nullo modo potest vivere. Retentio autem societatis est communitas, id est auxilium praestare, ut possimus accipere. Sin vero ut illi alii disputant humanitatis ipsius causa facta est hominum congregatio, homo certe hominem debet agnoscere. Quod si fecerunt illi rudes et adhuc feri homines, et fecernondum constituta loquendi ratione, quid putemus hominibus expolitis, et sermonis rerumque omnium commercio inter se copulatis esse faciendum, qui assueti hominibus solitudinem ferre non possunt? CAPUT XI. Dhumanitatem, quid aliud est, quam diligere hominem, quia homo sit, et idem quod nos sumus? Discordia igitur atque dissensio non est secundum hominis rationem. Verumque est illud Ciceronis, quod ait, hominem naturae obedientem homini nocere non posse. Ergo si nocere homini contra naturam est, prodesse igitur homini secundum naturam sit necesse est. Quod qui non facit, hominis se appellatione dispoliat; quia humanitatis officium est, necessitati hominis ac periculo subvenire.