comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ suȩ. Cȩterũ dĩ traditio ẽ: ut
pͥꝯ pascas parentes. Namsi iuxta
diuinũ oraculũ contumelia pa¬
rentis morte luitur. qͣntomagiᷤᷤ
fames. q̃ morte grauior est:
Qe loco insolentẽ dñs infrenat
lactantiã. M ulti enim ut p̃di¬
cent᷑ ab hominib eccłȩ confe¬
runt. q̃ suis auferunt : cũ mi¬
scdia a domestico ꝓgredi de¬
beat pietatis officio. dag̾ pͥꝰ
parenti : da etiã pauꝑi: da illi pre¬
bitero qd tͥ habundat terrenũ :
ut ab illo accipias spiritale qd̾
tibi deest. Et enĩ qͥ honorat. ho¬
norabitur. Uide gͦ qr ille cum
accipit tradit: & accipit ñ qͣsi
inops. s qͣsi remuneraturus
maiore m̃sura. Ta pauꝑi in re¬
quiẽ eiꝰ : ut ⁊ tu cõmunicans
de tuo inopi. reqͥem conseqͣris.
S: ut pascendos scͥptura dicit
parentes : ita ꝓpt̃ d̾m relinqͦn¬
dos parentes. si impediant de¬
uote m̃tis affectum. iii¬
actũ ẽ aut̃ cũ appropinqͣs¬

Expanded text:
tiae suae, ceterum dei traditio est, ut tiae suae, ceterum dei traditio est, ut prius pascas parentes. nam si iuxta diuinum oraculum contumelia parentis morte luitur, quanto magis fames, quae morte grauior est! quo loco insolentem dominus infrenat iactantiam. multi enim, ut praedicentur ab hominibus, ecclesiae conferunt quae suis auferunt, cum misericordia a domestico progredi debeat pietatis officio. da ergo prius parenti, da etiam pauperi, da illi presbytero quod tibi abundat terrenum, ut ab illo accipias spiritale quod tibi deest; etenim qui honorat honorabitur. uide ergo quia ille cum accipit tradit et accipit non quasi inops, sed quasi remuneraturus maiore mensura. da pauperi in requiem eius, ut et tu conmunicans de tuo inopi requiem consequaris. sed ut pascendos scriptura dicit parentes ita propter deum relinquendos parentes, si inpediant deuotae mentis adfectum. Factum est autem cum adpropinqu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dñi p̃ferentes. hominũ ne¬
gligebant: ut manꝰ ñ lauareis
cũ panẽ manducarent: qm̃ qͥ
lotus ẽ totus. ñ habet necesse
ut manꝰ lauet. Lauerat eos iłłe.
lauachrum aliud ñ querebant.
Uno enĩ xp̃c baptismate. om̃ia
soluit baptismata. Itaq qũe lau̾it
eccła: ñ ħt necesse iterũ lauari.
Gͣ mẏsterio intendebant apłi:
ñ sui munditiã corporis s aĩe
reqͥrentes. Hoc rep̃hendebant
iudei: s argute redarguunt᷑
a domino qd̾ in ania obseruent
ꝓfutura despiciant. & ido illis
dic̃. Uos qͣre dicitis patͥ aut matͥ
qͦs lex precipit honorari. munꝰ
qd̾ cũq ẽ ex me tibi ꝓderit:
Id÷ cũ petat aliquid ad sumptũ
egens pat̾ aut mat̾ a filio. quia
legẽ timens iudeus excusationẽ
ñ dandi requirit: dice solet.
munus ẽ qd̾ ex me tͥ ꝓderit.
ut dicatam do pecuniã pater
religiosꝰ acciꝑe reformidet.
S hec traditio. hominũ est.¬
excusationẽ obtexentium auari¬

Expanded text:
nem dei praeferentes hominum nenem dei praeferentes hominum neglegebant, ut manus non lauarent, cum panem manducarent, quoniam qui lotus est totus non habet necesse ut manus lauet. lauerat eos Iesus, lauacrum aliud non quaerebant; uno enim Christus baptismate omnia soluit baptismata. itaque quem lauerit ecclesia, non habet necesse iterum lauare ergo mysterio intendebant discipuli non sui munditiam corporis sed animae requirentes. hoc re\'prehendebant Iudaei, sed argute redarguuntur a domino, quod inania obseruent, profutura despiciant. et ideo illis dicit: uos quare dicitis patri aut matri, quos lex praecipit honorari: munus quodcumque est ex me tibi proderit? id est: cum petit aliquid ad sumptum egens pater aut mater a filio, quia legem timens Iudaeus excusationem non dandi requirit, dicere solet: munus est quod ex me tibi proderit, ut dicatam deo pecuniam pater religiosus accipere reformidet. sed haec traditio hominum excusationes obtexentium auari
Abbreviated transcription (Latin):
debitũ. nuit̾m̃toꝵ precium.
manus tue qd̾ genit̾ci tue debet᷑
officium : quid respondebis: Da¬
bisne aliis: Qd̃ si tibi obiciat
uade prius matrem tuã pasce.
Naͣ si pauꝑes sunt: impiã tam̃ ñ
querunt collationẽ. Nonne au¬
disti supra qͥa diues ille in purpu
ra & bysso recumbens. cuius de
m̃sa micas lazarus colligebat.
pęnis cruciatur ȩt̃nis : qr pauꝑi
ñ imꝑtiuit alim̃ta: Si non do¬
nasse extraneis graue est: qͣnto¬
magis grauius excludẽ parentes
S dicisꝰ te qd̃ eras parentib col¬
laturꝰ. eccłȩ te malle conferre.
Non querit d̾s donum: dafami
parentum. Unde reprehenden¬
tib uideis qr discipuli dñi manꝰ
ñ laui̾nt: respondit dñs. Q c̃q
dixerit. munus qd̾ cumq ex me
tibi ꝓderit : ñ honorificauit
patrẽ aut matrem. Qya ꝓpter
obscuritatẽ sensꝰ ñ imprudent̃
defleximus: nã uidei dũ homi¬
nũ traditionẽ sequuntur. dĩ
negligunt. Discipuli uͦ tͣditio¬

Expanded text:
debitum, nutrimentorum pretium, debitum, nutrimentorum pretium, manus tuae quod genetrici debetur officium? quid respondebis? dabisne aliis? quid si tibi obiciant: uade, prius matrem tuam pasce? nam, etsi pauperes sunt, inpiam tamen non quaerunt conlationem nonne audisti supra quia diues ille in bysso et purpura recubans, cuius de mensa micas Lazarus colligebat. poenis cruciatur aeternis, quia pauperi non inpertiuit alimenta? si non donare extraneis graue est, quanto grauius excludere parentes! sed dicis te quod eras parentibus conlaturus ecclesiae malle conferre. non quaerit deus donum de fame parentum. unde reprehendentibus Iudaeis quia discipuli domini manus non lauarent respondit dominus: quicumque dixerit: \'munus quodcumque est ex me tibi proderit\' non honorificauit patrem aut matrem.. Quapropter obscuritatem sensus non inprudenter defleximus. nam Iudaei, dum hominum traditionem sequuntur, dei neglegunt. discipuli traditio
Abbreviated transcription (Latin):
habes: cui debes qd̾ es. Qantũ
iudicium: si pascat eccła. qͦs tu
nolis pascere.Si qͥs fi delis inqͥt
aut si qͣ fideł habet uiduas. mi¬
nistret illis ut ñ grauetur eccła
ut his que uere uiduȩ sunt suf¬
ficiat. Hoc de extraneis. Quid
de parentibꝰ.: Non hoc ociose
diximus ꝓxime qr nos matris
querela ꝑstrinxit: s maluimus
eũ qͥtalis ẽ publice monere. qͣm
domestice cohercere. Et si nr̃a
uoce ñ ꝓditur: uł suo tamen
erubescat affectu. Nec omiseris
fili ut parentes tuos alienoꝵ fame
pascas : nec omiseris fili ut ie¬
iunia pauꝑum parentib tuis
cẏbum querant. si ñ ꝓpt̃ gr̃am
diente in eccł̃am. aliens manꝰ
manus suas anus mat̾ extendat.
& p̃termissa filia de extraneis
stipem poscat: Cũ tu transeas
sublumi collo ⁊ nutib oculoꝵ
trahens uestem habens in aureᷤsᷤ
& dextralia ⁊ anulos : ⁊ reliqͣ
q̃ ysaias dic̃. Oid si inte sermonẽ
suum u̾tat. reposcens nature

Expanded text:
habes, cui debes quod es. quantum habes, cui debes quod es. quantum iudicium, si pascat ecclesia quos tu nolis pascere! si quis fidelis inquit aut si qua fidelis habet uiduas, subministret illis, ut non grauetur ecclesia, ut his quae uere uiduae sunt sufficiat. hoc de extraneis: quid de parentibus? Non otiose diximus proxime quia nos matris querella praestrinxit, sed maluimus eum qui talis est publice monere quam domestice coercere. et si nostra uoce non proditur, uel suo tamen erubescat adfectu. ne conmiseris, fili, ut parentes tuos aliorum fames pascat, ne conmiseris, fili, ut ieiunia pauperum parentibus tuis cibum quaerant. si non propter gratiam diente in ecclesiam alienis manus suas anus mater extendat et praetermissa filia de extraneis stipem poscat, cum tu transeas sublimi collo et nutibus oculorum trahens uestem, habens inaures et dextralia et anulos et reliqua, quae Esaias dicit? quid si in te sermonem suum uertat reposcens naturae
Abbreviated transcription (Latin):
cio. Honorabat ⁊ patrẽ dm̃. quẽ¬
admodũ nemo potuit honorare.
ut ẽẽt obȩdiens usq ad mortem
honora gͦ & tu parentes : est aut̃
honor ñ solum honorificentiȩ.
s etiã largitatis. Uiduas hono¬
ra : q̃ uere uiduȩ sunt. Honor
est enim: deferre ꝓmeritis.
Pasce patrẽ tuum: pasce matrẽ.
Et si paueris matrẽ: adhuc ñ
reddidisti dolores ñ reddidisti
cruciatus. qͦs ꝓte passa est. Ñ
reddidisti obsequia: qͥb te illa
gestauit. Non reddidisti ali-¬
menta que tͥbuit tenero pie¬
tatis affectu: immulgens la-¬
biis tuis ubera. Non reddidisti
famẽ qͣm ꝓte illa tolerauit:
ne qͥd qd̾ tͥ norium eẽt edet:
ne qͥd qd̃ lacti noceret hauriret.
Tibi illa ieiunauit: tͥ mandu-¬
cauit : tͥ illa quẽ uoluit cy-¬
bũ ñ accepit: tibi quẽ noluit
ꝙẏbũ sumpsit. tͥ uigilauit. tͥ
fleuit: & tuilła egere patieris.
Ofili. qͣntum tͥ sumis iudiciũ.: si
ñ pascas parentẽ. Illi debes qd̾

Expanded text:
cio, honorabat et patrem deum, quemcio, honorabat et patrem deum, quemadmodum nemo potuit honorare, ut esset oboediens usque ad mortem: honora ergo et tu parentes. Est autem honor non solum honorificentiae, sed etiam largitatis. uiduas honora, quae uere uiduae sunt; honor est enim deferre pro meritis. pasce patrem tuum, pasce matrem. et si paueris matrem, adhuc non reddidisti dolores, non reddidisti cruciatus, quos pro te passa est, non reddidisti obsequia, quibus te illa gestauit, non reddidisti alimenta., quae tribuit tenero pietatis adfectu inmulgens labris tuis ubera, non reddidisti famem, quam pro te illa tolerauit, ne quid quod tibi noxium esset ederet. ne quid quod lacti noceret hauriret. tibi illa ieiunauit, tibi manducauit, tibi illa quem uoluit cibum non accepit, tibi quem noluit cibum sumsit, tibi uigilauit, tibi fleuit: et tu illam egere patieris?s o fili, quantum tibi sumis iudicium, si non pascas parentem! illi debes quod
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ estis parentes: qͥ sac̾dotium
detulistis. Uos inqͣm filii uł pa¬
rentes. Filii singuli: uniu̾si pa¬
rentes. Libent̃ enim dixerim uos
Parentes: qr ipse dñs dix̃. Que
hii sunt: qͥ audiunt u̾bum di
& faciunt. B enegͦ lex q̃ p̃miserat
diliges dnm̃ d̾m tuum. ⁊ diliges
ꝓrximũ tuum. subiecit. Nonora
patrẽ tirum ⁊ matrẽ. Prunꝰ ti
goꝰ iste pietatis ẽ: namq hos
auctores tibi e̾ẽ uoluit d̾s. ho¬
nora obsequiis & abstineas a
contumeliss: qr ne uultu qͥd̾e
ledenda pietas ẽ parentũ: s
parum ẽ ñ ledere : qr lex ꝓ¬
spicit. ne patiant᷑ iniuriam.
Qi enĩ maledixerit patͥ uel
matͥ: morte moriat᷑. Tu honora.
ut bonꝰ sis. Aliud ẽ legiꝰ bene¬
ficium : aliud pietatis officnum.
Honora tuos: qr suos d̃i filius
honorauit. Legisti enum. Et erat
subditus ilł. Si d̾s seruulis: quẽ¬
admodũ tu parentibꝰ. Hono¬
rabat gͥ ioseph ⁊ mariam xp̃c :
ñ uaturȩ debito. s pietatis offi¬

Expanded text:
mihi estis parentes. qui sacerdotium mihi estis parentes. qui sacerdotium detulistis, uos inquam filii uel parentes, filii singuli, uniuersi parentes. libenter enim meos dixerim uos parentes, quia ipse dominus dixit: quae mei sunt qui audiunt uerbum dei et faciunt. bene ergo lex, quae praemiserat: diliges dominum deum tuum et diliges proximum tuum, subiecit: honora patrem tuum et matrem. primus enim gradus iste pietatis; namque hos auctores tibi esse uoluit deus. honora obsequiis, ut abstineas a contumeliis, quia ne uultu quidem laedenda pietas est parentum. sed parum est non laedere, quia lex prospexit ne patiantur iniuriam — qui enim maledixerit patri uel matri morte morietur — tu honora, ut bonus sis. aliud est legis beneficium, aliud pietatis officium. honora tuos, quia suos dei filius honorauit; legisti enim: et erat subditus illis. si deus seruulis, quemadmodum tu parentibus? honorabat igitur Ioseph et Mariam Christus non naturae debito, B. sed pietatis offi
Abbreviated transcription (Latin):
luit acu redintegrauit scissa q̃d̾a
nr̃e uestim̃ta naturȩ : ꝙͣ ppłs
iudeoꝵ diues inlege. egenus
infide. p̃ruptus in furore. pro¬
brosꝰ in crimine. Potest etiam
moralit de omni intelligi pec¬
catore. & de arroganti diuite.
Nonne tͥ uidetur publicanus ille
oneratus suoꝵ conscientia de¬
lictoꝵ : cũ ocłos ad d̾m ñ au¬
deret attollere. uelut qͥd̾a ca¬
melus in foram̃ acus confessioniᷤᷤ
suȩ remediis facilius introire.
ꝙͣ phariseus ille in regnum dĩ.
arrogans in p̃ce. iactans inno
minator alieni : qͥ magis conue¬
niret dm̃. qͣm rogaret: Si qͥs
gͥ horret camelumꝰ: horrescat
eũ qͥ factis fȩdior ẽ camelo.
onora patrẽ ⁊ matrem.
IPulchre mͥ hodie legit᷑
legis exordium: qñ mei nat᷑ał
est sacerdotii. Quotqͦt annis
enim qͣsi de integͥ uidet᷑ inciꝑe
sacerdotium: qñ tempoꝵ reno¬
uat᷑ ȩtate. Bonũ etiã qd̃ legit᷑.
honora patrẽ ⁊ matrẽ. Uos enĩ

Expanded text:
lut acus redintegrauit scissa quaedam lut acus redintegrauit scissa quaedam nostrae uestimenta naturae, quam populus Iudaeorum diues in lege. egenus in fide, pbrosus in crimine. 72. Potest etiam moraliter de omni intelligi peccatore, et de arrogante divite. Nonne tibi videtur publicanus ille oneratus suorum conscientia delictorum, cum oculos ad Deum non auderet attollere , velut quidam camelus in foramen acus confessionis suae remediis facilius introire, quam pharisaeus ille in regnum Dei, arrogans in prece, jactans innocminator alieni: qui magis conveniret Dominum quam rogaret? Si quis igitur horret camelum, horrescat eum qui factis foedior sit camelo. onora patrem et matrem. . 73. Pulchre mihi hodie legitur Legis exordium, quando mei natalis est sacerdotii; quotannis enim quasi de integro videtur incipere sacerdotium, quando temporum renouatur aetate. bonum etiam quod legitur: honora patrem et matrem; uos enim
Abbreviated transcription (Latin):
solent eneruare sententias.
Lȩtari ñ debuit iste s frangi.
qͥ miscdiam respuebat. Tamen
si quos u̾boꝵ magis ornam̃ta
qͣm sensꝰ uirił naturalisq qͥdã
habitus ⁊ forma delectant: qd̾
boni faciunt petitores ĩuxore
ducenda. ut mores discutiant
ñ decorẽ : nec aspectꝰ offensioe
reuocent᷑. cũ uirtute anmi ꝓ¬
uocent᷑ : hi qͦq in u̾b̾ mysteriũ
querant. qd̾ ẽ mens qd̃a ⁊ aĩa
u̾boꝵ : nec in mysterio u̾ba
discutiant. Camelꝰ gͦ intypo
ppłs gentił accipitur: quẽ leo
ille querens que deuoret. onus¬
tũ thesauro ꝓpħicis agit aspec¬
tibꝰ in deserto. Int̾bulatione
enim ⁊ angustia. leo ⁊ catulus
leonis. ad aspides ⁊ ꝓgenies as¬
pidũ uolantium. ferebant in
asinis ⁊ cameł diuitias suas. Et
bene camelus ꝓgentili figuratꝰ ẽ
ppło: qr suꝑstitionis deformitate
degeneratus. pͥꝰ qͣm crederet
ppłs nationum. beluinȩ speciẽ
fȩditatis. absurda uestigia. t᷑pia

Expanded text:
solent\' eneruare sent?ntias. solent\' eneruare sent?ntias. lactari non debuit iste, sed frangi qui misericordiam respuebat. tamen si quos uerborum magis ornamenta quam sensus uirilis naturalis quidam habitus et forma delectant, quod boni faciunt petitores in uxore ducenda, ut mores discutiant, non decorem nec aspectus offensione reuocentur, cum uirtute animi prouocantur, hi quoque in uerbis mysterium quaerant quod est mens quaedam et anima uerborum nec in mysterio uerba discutiant. camellus ergo in typo populus gentilis accipitur, quem leo ille quaerens quem deuoret onustum thesauro propheticis agit aspectibus in desertum: in tribulatione enim et angustia leo et catulus leonis: ad aspides et progenies aspidum uolantium ferebant in asinis et camellis diuitias suas. et bene camellus pro gentili figuratus est populo, quia superstitionis deformitate degenerans, priusquam crederet populus nationum, beluinae speciem foeditatis, absurda uestigia, ora tu
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis bona. s una bonitas.
Michi certe utile ẽ bonum d̾m
credere. quẽ meoꝵ habiturus
sum iudicem delictoꝵ. Ill ui¬
derint : qͥ credere bonũ nolt̃.
Itaq qr legisꝑitus eͣ iste qui
temptat. sicͣ in alio libro de¬
monstratur. bene dixit. nemo
bonus nͥ unus ds̃ : ut admo¬
neret qr scͥptum ẽ. ñ temptab
dñm dm̃ tuum: s magis con-¬
fiteretur dño qm̃ bonus. Deniq
eũ sepe constringit. Nam glori¬
anti in lege qđ a iuuentute
sua omĩa custodisset: ut ina¬
neͣ iactantiã eiꝰ exponeret.
ostendit ei ad huc deeẽ qd̾ legiᷤ
est. Et id̾o ad miscłiȩ p̃ceptũ
tͥstis inducitur : & in eum naturał
q̃d̾a datur forma sententiȩ. Fa¬
cilius ẽ camelũ ꝑforam̃ acus tran¬
sire : qͣm diuitẽ intͣre in regnũ d̃i
Osagna uis: magnũ pondꝰ ĩ u̾bis.
Qͥb enim u̾bis aliis uehem̃tius
expͥmeret ñ debere iactare se
diuitẽ in diuitiis suis : qͣm talib
quib diffinitur contͣ naturam
eẽ diues misericors : Affer mͥ

Expanded text:
nitatis bona, sed una bonitas. mihi certe utile est bonum deum credere, quem meorum habiturus sum iudicem delictorum. illi uiderint qui credere bonum nolunt. itaque quia legis peritus est iste qui temtat, sicut in libro alio demonstratur, bene dixit: nemo bonus nisi unus deus, ut admoneret quia scriptum est: non temtabis dominum deum tuum, sed magis confiteretur domino quoniam bonus. denique eum saepe perstringit; nam glorianti in lege quod a iuuentute sua omnia custodisset, ut inanem iactantiam eius exponeret, ostendit ei adhuc deesse quod legis est. et ideo ad misericordiae praeceptum tristis inducitur, et in eum naturalis quaedam datur forma sententiae. Facilius camellum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei. magna uis, magnum pondus in uerbis. quibus enim uerbis aliis uehementius exprimeret non debere iactare se diuitem in diuitiis suis quam talibus, quibus definitur contra naturam esse diues misericors? aufer mihi
Abbreviated transcription (Latin):
leticiȩ in regnum ⁊ sacerdotiũ
consecramur. Ergo ita exerceamꝰ
& colamus agrũ nr̃m. in istuis
culture munere constituti: ut
in illa suꝑiori iherłm. ubi legis
custodia uera celebratur. habe¬
amus similaginẽ de manipuł
nr̃is : qͦs beati qͥ potuerint con¬
gregare: ut uenientes ueniatł
cum exultatione portantes ma-¬
nipulos suos. Isti gͥ sunt fructꝰ
spiritales. & felices ueri ꝓuentꝰ
laboris: qͥ nullo inutili ymbre
madefiant. fructꝰ autẽ carniᷤ
corruptelȩ obnoxius : & iđo
qͥ carnalia seminaui̾t. ⁊ carnalia
metet. De agͦuͦ qͥd dicam: cũ ma¬
nifestum sitͦ inoꝑe cultoris uel
laude esse uł culpam: Et respon¬
ddentes dixerunt. Ubi dñe: hoc
discips locuti sunt. Onͣs aut̃ uͥ
p̃monuit. & qͦfugiendũ & ubi
cõmorandum. & quid eẽt cauen¬

Expanded text:
e in regnum et sacerdotium consecramur. ergo ita exerceamus et colamus agrum nostrum in istius culturae munere constituti, ut in illa superiore Hierusalem, ubi legis custodia uera celebratur, habeamus similaginem de manipulis nostris, quos beati qui potuerint congregare, ut uenientes ueniant in exsultatione tollentes manipulos suos. isti igitur fructus sunt spiritales et felices ueri prouentus laboris, qui nullo inutili imbre madefiant: fructus autem carnis corruptelae obnoxius, et ideo qui carnalia seminauerit, carnalia metet. de agro uero quid dicam, cum manifestum sit in opere cultoris uel laudem esse uel culpam? Et respondentes dixerunt: ubi domine? hoc discipuli locuti sunt, dominus autem. ubi praemonuit et quo fugiendum et ubi conmorandum et quid esset cauen
Abbreviated transcription (Latin):
nerationis ẽ qͣlitas. Non gͦ merita
hominũ copule usus exeqͣt: nã
& pat̾ infiliũ. & filius in patrẽ. stu
dio religionis insurgunt: quia
ñ om̃s qd̾ adoriunt᷑ efficiunt. s
qͥ ꝑ seuerauit infinẽ hic saluus
erit. Cũ deinde ñ forense obseqͥũ
s int̾iorem dñs rimatur affectũ:
neq enĩ si iuste offeras. ⁊ ñ recte

Expanded text:
nerationis est qualitas. non ergo merita nerationis est qualitas. non ergo merita hominum copulae usus exaequat; nam et pater in filium et filius in urgunt, quia non omnes quod adoriuntur efficiunt, sed qui perseuerauerit in finem hic saluus erit. tum deinde non forense obsequium, sed interiorem dominus rimatur affectum; neque enim si iuste offeras et non iuste
Abbreviated transcription (Latin):
respexit. nec mariti ad uta suf¬
fragio ad mont̾e ꝑuenire potuit
s remansit.
nilla nocte erunt duo in lec¬
to uno: unus assumet᷑. ⁊ unꝰ
relinquetur. Bene noctẽ dixit.
eo qd̾ pectorib hominũ tenebras
offundat. cum dicat ẽẽ se xp̃m.
exsurgentib ps eudo ꝓpħis. qͥ
asserant nunc in desertis iħm
degere. ut errore uage opinõis
illudant: nc̃ inpenetralibꝰ. ut
testatis artent᷑. Ap̃c aut̃ sicut
fulgur choruscans. ꝑ uniu̾sum
mundũ luminis sui globos spar¬
sit: & idõ nec in desertis uagat᷑.
nec aliquib locis claudit᷑. qr
celum ⁊ terram ego impleo dic̃
dñs : s luce fulgoris sui fulget:
ut illa nocte resurrectionis
głam uidere possimꝰ. Qid gͥ sͥ uult
qd̾ ait. duo in lecto ino. & due
molentes. & duo in agͦ: unꝰ as¬
sumetur ⁊ alter relinquetur:
Numqͥd iniquus d̾s. ut pares
studiis. ⁊ societate uiuendi.
atq indiscretos actuum qͣlitate. me
ritoꝵ. remuneratione discernat :

Expanded text:
respexit, nec mariti adiuta sufrespexit, nec mariti adiuta suffragio ad montem peruenire potuit, sed remansit. In illa nocte erunt duo in lecto uno, unus adsumetur et alius relinquetur. bene noctem dixit, eo quod pectoribus hominum tenebras offundat, cum dicat se esse Christum, exsurgentibus pseudoprophetis, qui adserant nunc in desertis legum degere, ut uagae errore opinionis inludant nunc in penetralibus, ut testatis artentur. Christus autem sicut fulgur coruscans per uniuersum mundum luminis sui globos spargit et ideo nec in desertis uagatur nec aliquibus locis clauditur, quia caelum et terram ego conpleo dicit dominus, sed luce fulgoris sui fulget, ut in illa nocte resurrectionis gloriam uidere possimus. quid igitur sibi uult quod ait: duo in lecto uno et duae molentes et duo in agro, unus adsumetur et alter relinquetur? numquid iniquus deus, ut pares studiis et societate uiuendi atque indiscretos actuum qualitate meritorum remuneratione discernat? n
Abbreviated transcription (Latin):
ate petierit. remittere debeas et
pallium. Eͣ directꝰ ad dĩ regnum:
opes ⁊ patͥmonium ñ requiras. Noũ
& aliã sc̃ptura tunicã: de qͣ nos hor¬
tatur ⁊ apłs. ut expoliantes nos¬
ueterẽ hominẽ cũ actib suis. in¬
duti nouum. suꝑioris tunicã ñ
queramꝰ erroris. Unde ⁊ illa
ait. Nocte exui me tunicã meã.
quomͦ induar ea : Qđ ñ solum
renuntiare peccatis: s etiam
memoriã omem debeas actꝰ
suꝑioris abolere. Deniq paulꝰ
suꝑiora obliuiscens culpã exuit
penitentiã ñ omisit. Et id̾o dñs.
Memores inqͥt estote. uxoris
loth. Quȩ id̾o qr respex̃ retro:
ꝑdidit nature suȩ munꝰ. Retͦ
enim sathanas. retͦ sodoma.
Qua ꝓpt̾ fuge intemꝑantiam :
declinato luxuriam. Et ut cog¬
noscas qr ñ om̃s possunt fuge̾
inmontẽ. recordare qr ille
qͥse a ueteribꝰ studiis ñ reflexit.
sodomã enĩ ante dilexerat. iđo
euasit. qr ꝑuenit ad montem. Illa
q̃ infirmior fuit qm̃ ad postiora

Expanded text:
te petierit remitterte petierit remitterpallium . Ergo directus ad Dei regnum, opes et patrimonium non requiras. Novit et aliam Scriptura tunicam, de qua nos hortatur apostolus, ut exspoliantes ueterem hominem cum actibus eius induti nouum superioris tunicam non requiramus erroris. unde et illa ait: nocte exui me tunicam meam, quomodo induam eam? quod non solum renuntiare peccatis, sed etiam memoriam omnem debeas actus superioris abolere. denique Paulus superiora obliuiscens culpam exuit, paenitentiam non omisit. et ideo dominus memores inquit estote uxoris Loth, quae ideo quia respexit retro perdidit naturae suae munus; retro enim Satanas, retro Sodoma. quapropter fuge intemperantiam, declinato luxuriam. et ut cognoscas quia non omnes possunt fugere in montem, recordare quia ille qui se ueteribus studiis non reflexit — Sodomam enim ante delegerat — ideo euasit, quia peruenit ad montem, illa quae infirmior fuit, quoniam ad posteriora
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ipse me doceat iħc dicenꝰ. ne¬
mo mittenᷤᷤ manũ in aratrũ ⁊ respi¬
ciens retͦ. aptus ẽ regno celoꝵ:
Ociosꝰ muilla sedet: laborioss
ĩ agͦ seminat: debilis ad focum
fortis ad aratrum. Bonus odor agͥ.
Odor enim iacob: odor agͥ pleni
Ager plenus ẽ floꝵ: plenus est
fructuũ diu̾soꝵ. Ara gͥ agrum
tuũ: siuis dirigi ad dei regnũ.
Floreat tͥ bonoꝵ seges fecunda
meritoꝵs: sit uitis habundans
in laterib domus tue : & nouella
oliuaꝵ incircuitu m̃sȩ tue. Dicat
anima tua xp̃o fertilitatis sue iã
conscia: & seminata d̾i u̾bo: spi¬
ritalib quoq inarata culturiᷤ.
Ueni fr̾ m̃s : exeamus in agrũ.
Ille respondeat. In tͦiui in ortũ meũ
soror mea sponsa: undemiaui
myrrã meam. Quȩ enĩ melior
qͣm fidi uindemia: Qua resur¬
rectionis fructꝰ reconditur. qͣ
ꝑpetuȩ leticiȩ fons rigatur. Itaq
cũ respicere ꝓhibearis. multoma¬
gis redire ꝓhiberis. ⁊ tollere tu¬
nicã. Comꝑisti enun qd ei qͥ tunicã

Expanded text:
oceat Iesus dicens: nemo mittens manum in aratrum et respiciens retro aptus est regno caelorum? otiosus in uilla sedet, laboriosus in agro seminat: debilis ad focum, fortis ad aratrum. bonus odor agri; odor enim Iacob odor agri pleni. ager plenus est florum, plenus est fructuum diuersorum. ara igitur agrum tuum, si uis dirigi ad dei regnum. floreat tibi bonorum seges fecunda meritorum. sit uitis abundans in lateribus domus tuae et nouella oliuarum in circuitu mensae tuae. dicat anima tua Christo fertilitatis suae iam conscia et seminata dei uerbo, spiritalibus quoque inarata culturis: ueni. frater meus, exeamus in agrum, ille respondeat: introiui in hortum meum, soror mea sponsa: uindemiaui myrram meam. quae enim melior quam fidei uindemia, qua resurrectionis fructus reconditur, qua perpetuae laetitiae fons rigatur? itaque cum respicere prohibearis, multo magis redire prohiberis et tollere tunicam; conperisti enim quod ei qui tunicam
Abbreviated transcription (Latin):
solationẽ isrł. Non solũ ab angłiͤ
& ꝓpħis. a pastorib & parentibꝰ.
s etiã a seniorib & iustis: gn̾atio
dñi accipit testimonium. Om̃is
ȩtas & ut̃q sexꝰ euentoꝵq mira¬
cula. fidẽ astruunt. Uirgo gene¬
rat. sterił parit: mutus loquit᷑
elysabeth ꝓpħat : magus ado¬
rat. ut̃o clausꝰ exultat: uidua
confitetur. uistꝰ expectat :
Et bene iustus. qͥ ñ suã s populi
gr̃am requirebat. cupiens ipse
corporee uinculis fragilitatis ex-¬
solui: s expectans uidẽ ꝓmissũ.
Sciebat enim : qr beati oculi qͥ
uiderent. Nunc inquit dimitte
seruũ tuũ. Uide istũ uelut cor¬
poree carcere moł inclusũ. uel¬
le dissolui: ut incipiat esse cũ
multo melius. S qͥuult dimitti
ueniat intemplũ. ueniat ĩ hie¬
at in manib u̾bum dĩ. cõplec¬
tat᷑ uelut qͥb dã fidi suȩ brachiis
Tẽ dimittet᷑ ut ñ uideat mortẽ.
qͥ uid̾it uitam. Uides uberẽ in
om̃s gr̃am dñi generatioe dif¬

Expanded text:
. non solum ab angelis et prophetis, a pastoribus et parentibus, sed etiam a senioribus et iustis generatio domini accipit testimonium. omnis aetas et uterque sexus euentorumque miracula fidem adstruunt: uirgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elisabet prophetat, magus adorat, utero clausus exsultat, uidua confitetur, iustus exspectat. et bene iustus, qui non suam, sed populi gratiam requirebat, cupiens ipse corporeae uinculis fragilitatis absolui, sed exspectans uidere promissum; sciebat enim quia beati oculi qui uiderent. nunc inquit dimitte seruum tuum. uide iustum uelut corporeae carcere molis inclusum uelle dissolui, ut incipiat esse cum multo melius. sed qui uult dimitti ueniat in templum, ueniat in Hieat in manibus uerbum dei et conplectatur quibusdam fidei suae bracchiis. tunc dimittetur, ut non uideat mortem, qui uiderit uitam. uides uberem in omnes gratiam domini generatione dif
Abbreviated transcription (Latin):
s demonstrare se uoluit in¬
nob̾ se ẽẽ presentẽ. dicens. fi¬
lius m̃s es tu: inte complacui.
Siuis dicere filiũ cũ patre
filii dicentis. Si ascendero
in celũ tu ibi es : si descendõ
ad infernũ ad es. Si patris
testimonium queris: audisti
a iohanne. srede gͥ ei cui se
baptizandum credidit ilłe:
cui patͣ filium celesti uoce cõ¬
misit dicens. hic ẽ filius m̃s
dilectus.: in qͦ complacui. Ubi
sunt arriani qͥb ñ complacet
filius: in qͦ complacuit pat̃:
hoc ego ñ dico neq hominũ

Expanded text:
e uoluit o se esse praesentem dicens: filius meus es tu, in te conplacui. si uis discere filium cum patre uocem dicentis: si ascendero in caelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades. si patris testimonium quaeris, audisti a Iohanne. crede ei cui se baptizandum credidit Christus, cui pater filium caelesti uoce conmisit dicens: hic est filius meus dilectus, in quo conplacui. ubi sunt Arriani, quibus non placet filius, in quo conplacuit pater? hoc non ego dico neque hominu
Abbreviated transcription (Latin):
Et utiq diuini aduentꝰ signũ.
in uirginis partu. ñ ĩ mulieris
constitutum ẽ. Ego inquit uos
aqͣ baptizo. Cito ꝓbauit ñ e̾ẽ
se xp̃m : qͥ uisibili oꝑet̾ officio.
Nam cũ ex duab naturis homo
ꝑ uisibile mysteriũ consecrat᷑.
A ꝗͣ enĩ corpꝰ abluitur: sp̃u aĩe
delicta mundantur. Aliud agimꝰ
aliud ĩuocamus : licet etiã ĩ ipso
fonte scĩficatio diuinitatis aspi¬
ret. Non enĩ aqͣ om̃is ablutio ẽ
s hec int̾ se diu̾sa e̾e̾ ñ possunt.
& ido aliud fuit baptismũ peni¬
tentie. aliud baptismũ gr̃ȩ. Istud
ex utroq : illud ex uno. Nã cũ
delicta cõmunia sint mͣtis ⁊ cor¬
poris: purificatio quoq debu¬
it esse cõmunis. Et bene sc̃s
iohannes se intellexisse signifi¬
cans qͥd incordib cogitarent: &
qͥsi nͣ intellexerit declinans ma¬
iestatis inuidiã. ñ u̾bos oꝑe de¬

Expanded text:
et utique diuini aduentus signum in uirginis partu, non in mulieris constitutum est. ego inquit uos aqua baptizo. cito probauit non esse se Christum, qui uisibili operetur officio. nam cum ex duabus naturis homo,ibile per inuisibile mysterium consecratur; aqua enim corpus abluitur, spiritu animae delicta mundantur. aliud agimus, aliud inuocamus, licet etiam in ipso fonte sanctificatio diuinitatis adspiret; non enim aqua omnis ablutio est, sed haec inter se diuisa esse non possunt et ideo aliud fuit baptismum paenitentiae, aliud est baptismum gratiae, istud ex utroque illud ex uno. nam cum delicta conmunia sint mentis et corporis, purificatio quoque debuit esse conmunis. et bene sanctus Iohannes se intellexisse significans quid in cordibus cogitarent et quasi non intellexerit declinans maiestatis inuidiam non uerbo, sed opere de
Abbreviated transcription (Latin):
edificationẽ hominis. usu qͦdã
corporał oꝑationis adu̾tas. Do¬
Immisit enĩ ds soporẽ ĩ adam
erẽ. Non frustra ut dixi corpo¬
ralibꝰ qͥbusdã manib circa ada
& euã. moyses dm̃ inducit ope¬
rantẽ. Mundum d̾s fieri iussit:
hominẽ uenitur: & manꝰ ipsa ᷤ
qͦdãmͦ studuit tibi ꝓpħa dei
laborantis ostendere. ꝑlꝰ nes-¬
cio qͥd in his intelligere qͣm
lego. oꝑa dĩ elaborata me cogt.
Subuenit apłs estuanti : & go̾
ego ñ intelligebã qͥd esset os
de ossibus meis. & caro de carne
mea. & hec uocabitur mulier.
qm̃ de uiro suo assumpta est.
diuino mͥ sp̃u reuelauit dicẽs.
Sacram̃tũ hoc magnum est.
Qđ sacram̃tum : Ayia erunt
duo ĩ carne una: & qr relinqͣt

Expanded text:
aedificationem hominis usu quodam aedificationem hominis usu quodam corporalis operationis advertas. DoImmisit enim Deus soporem in Adam, erem . Non frustra, ut dixi, corporalibus quibusdam manibus circa Adam et Evam Moyses Deum inducit operantem. Mundum Deus fieri jussit, hominem venitur, et manus ipsas quodammodo studuit tibi Propheta Dei laborantis ostendere . 86. Plus nescio quid in his intelligere, quam lego, opera Dei elaborata me cogsubuenit apostolus aestuanti et quod ego non intellegebam quid esset: os de ossibus meis et caro de carne mea et haec uocabitur mulier, quoniam de uiro suo adsumta est, diuino mihi spiritu reuelauit dicens: sacramentum hoc magnum est. quod sacramentum? quia duo erunt in carne una
Abbreviated transcription (Latin):
noscit eũ. Merito gͦ se ĩcorpore
demonstrauit .: qm̃ in diuini¬
tatis substantia ñ uidet᷑. Uidimꝰ
sp̃m: s inspecie corporali. Ui¬
deamus & patrem: s qr uidẽ
ñ possumus. audiamꝰ. Ad est
enĩ beniuolsꝰ d̾s̃ : ñ relinquet
templum suum: uult omnem
edificare animã : uult eã ad
salutẽ informare: uult lapi¬
des uiuos a terra ad celum trans¬
ferre. Diligit templũ suũ: &
eũ. Qͥ enĩ dic̃ quia nouit eum
& precepta eiꝰ ñ seruat: men¬
dax ẽ. Quomͦ enĩ potest dm̃
diligere qͥ ñ diligit u̾itatem.
cũ d̾s ueritas sit: Nudiamus
gͦ patrẽ. Inuisibilis enim pat̃

Expanded text:
 se in corpore demonstrauit, quoniam in diuinitatis substantia non uidetur. uidimua spiritum, sed in specie corporali, uideamus et patrem. sed quia uidere non possumus, audiamus; adest enim beniuolus deus, non derelinquet templum suum. uult omnem exaedificare animam, uult eam ad salutem informare, uult lapides uiuos a terra ad caelum transferre. diligit templum suum, et  enim dicit quia nouit eum et praecepta eius non seruat mendax est. quomodo enim potest deum diligere qui non diligit ueritatem, cum deus ueritas sit? audiamus ergo patre
Abbreviated transcription (Latin):
cimus : s patrẽ confitem᷑. & fi¬
liũ confitemur. Naͣ cũ scͥptũ sit
diliges dñm dm̃ tuũ. & ipsi so¬
li seruies. negauit filiꝰ ẽe̾ se so¬
lũ dicens. S ñsum solꝰ: pater
enĩ mecũ ẽ. Nec nunc sols ẽ.
pat̃ enĩ se ad e̾ẽ testat᷑. Ad est

Expanded text:
sed patrem confitemur et filium confitemur. nam cum scriptum sit: diliges dominum deum tuum et ipsi soli seruies, negauit filius esse se solum dicens: sed non sum solus; pater enim mecum est. nec nunc solus est; pater enim se adesse testatur. adest
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ gͦ heretici dicunt qr solꝰ incelo
est: qͥ ñ ẽ solus interris: Adu̾tamꝰ
mysterium: qͥre siẽ columba. Sim¬
plicitatẽ enim lauac̾ reqͥrit gr̃a:
ut simuis simplices sic̃ columbe.
Pacẽ lauacͥ requirit gr̃a: qͣm in
typo ueteri columba quondã ad
illa archã que sola fuit diluuii
immunis aduexit. Docuit me cuiꝰ
typꝰ columba illa fuerit: qͥ nunc
descendere dignatus : inspecie
columbe. Docuit ĩ illo ramo. in
illa archa tẏpum fuisse pacis &
eccłȩ: qd̾ int̃ ipsa mundi diluura
sp̃c sc̃s ad eccłam suam pacem
afferat fructuosam. Docuit &̃
baptismatis sacram̃tũ: ait. Qes
terium. Uenit ad xp̃m. Omnia
enĩ ꝑ ipsum creata sunt : & in
ipso constant. S uide beniuo¬
lũ dominũ. qͥ solũ se iniuriis
subdidit: solus grãm ñ q̃siut.
Et ubi edificauit eccłam: Ro¬
gabo inquit patrẽ. & alium
paraclytum dabit uob̾ ut uobiᷤ¬
cũ sit in et̾num: sp̃m ueritati ᷤ
gue hic mundꝰ ñ p otest ac¬

Expanded text:
uomodo ergo haeretici dicunt quia solus in caelo est, qui non est solus in terris? aduertamus mysterium. quare sicut columba? simplicitatem enim lauacri requirit gratia, ut simus simplices sicut columbae. pacem lauacri requirit gratia, quam in typo ueteri columba quondam ad illam arcam, quae sola fuit diluuii inmunis, aduexit. docuit me cuius typus columba illa fuerit, qui nunc descendere dignatus est in specie columbae, docuit in illo ramo, in illa area typum fuisse pacis et ecclesiae, quod inter ipsa mundi diluuia spiritus sanctus ad ecclesiam suam pacem adferat fructuosam. docuit etibaptismatis sacramentum ait: quisterium. uenit ad Christum; omnia enim per ipsum creata sunt et in ipso constant. sed uide beniuolum dominum, qui solus se iniuriis subdidit, solus gratiam non quaesiuit. et ubi aedificauit ecclesiam? rogabo inquit patrem, et alium paracletum dabit uobis, ut uobiscum sit in aeternum, spiritum ueritatis, quem hic mundus n
Abbreviated transcription (Latin):
icȩ fetu reperta: s incampis &
foliis silue gentilium errore dif¬
fusa: uicta qd dictum ẽ. Inue¬
nimus eã in cãpis siluȩ. Et hic qͥ¬
dẽ mel siluestre edebat: annun¬
tians populos petre melle satu¬
randos : sic̃ scriptum ẽ. Et de
petra melle saturauit eos. Sic
etiã helyam corui eybo aduenti¬
cio & lucratiuo potu int̃ deserta
pauert̃: ut indicio foret pͦpłos
nationũ tetro squalentes colore
mĩtoꝵ. qͥante cybũ fetidis
in cadauerib requirebant: nͣcͣ
de se aduenticiam ꝓpħis alimo¬
niã p̃bituros. Cybꝰ enĩ ꝓpħarũ
diuine uoluntatis effectꝰ ẽ: sic̃
ipse dñs declarauit dicens. Qs eus

Expanded text:
icae fetu repperta, sed in campis et icae fetu repperta, sed in campis et foliis siluae gentilium errore diffusa, iuxta quod dictum est: inuenimus eam in campis siluae. et hic quidem mel siluestre edebat adnuntians populos de petrae melle saturandos, sicut scriptum est: et de petra mellis saturauit eos. sic etiam Helian corui cibo aduecticio et lucratiuo potu inter deserta pauerunt, ut indicio foret populos nationum taetro squalentes colore meritorum, qui ante cibum faetidis in cadaueribus requirebant, nunc de se aduecticiam prophetis alimoniam praebituros; cibus enim prophetarum diuinae uoluntatis effectus est, sicut ipse d
Abbreviated transcription (Latin):
Eo qd̾ & iuxta dauid ĩ salicibus
organa nr̃a suspendimus: &
iuxta apłm confidentiam nos
habems incarne. ⁊ confidentiã¬
nos habemus incorpore. Non
habemus in uoluptatibus: ha¬
bemus in passionibus. Qm̃ sp̃u
om̃e accingamur obsequium
cȩlestium preceptoꝵ. deuotioẽ
m̃tis intenti. atq apparatu cor¬
index officii. nuntiusq mẏsterũ
est. Qͥd enĩ tã ociosum ad homi¬
nis officium: ꝙͣ locustas querere:
Et qͥd tam plenũ aduatis myste¬
rium: Nã qͦ magis ad fructum
inutiles. ad usum laboris inertes.
ad tactum fugaces. uage saltu.
ore stridule st̃ locuste: eo con
uenientius his popłi figura gen¬
tilis aptatur: qͥ nullo usu labori ᷤ
nullo oꝑis sui fructu. sine gra¬
uitate. sine uoce. sonũ querele
ederet. u̾bum uitȩ ignoraret.
gregatꝰ: eo uberior. ꝓphetici oriᷤ
usꝰ augetur. Eccłȩ qͦq gr̃a pre-¬
figuratur in melle siluestri: ñ
intͣ aluearium legis plebis uida¬

Expanded text:
eo quod iuxta Dauid in salicibus eo quod iuxta Dauid in salicibus organa nostra suspendimus et iuxta apostolum confidentiam non habemus in carne et confidentiam habemus in corpore: non habemus in voluptatibus, habemus in passionibus; quoniam iomne accingamur obsequium coelestium praeceptorum, devotione mentis intenti, atque apparatu core propheticus index officii, nuntiusque mysterii est. Quid enim tam otiosum ad hominis officium, quam locustas quaerere: et quid tam plenum ad vatis mysterium? Nam quo magis ad fructum inutiles, ad usum laboris inertes, ad tactum fugaces, vagae saltu, ore stridulae sunt locustuenientius his populi figura gentilis aptatur, qui nullo usu laboris, nullo operis sui fructu, sine grauitate, sine uoce sonum querellae ederet, uerbum uitae ignoraret. gregatur, eo uberior prophetici oris usus augetur. ecclesiae quoque gratia praefiguratur in melle siluestri, non intra aluearium legis plebis Iuda
Abbreviated transcription (Latin):
reuocat ab errore. restͥngit
a crimine : penitentiã sua-¬
det. ut gr̃am consequatur.
compendio usꝰ eͣ. ut ioħem de¬
clararet ꝓpħam: dicens factũ
adderet. Nullus enim ĩdiget
indicio sui: cui u̾bum di ha-¬
bundat᷑. Unũ itaq dixit. &
& marcus. & uestitu & cinctu. &
cybo ꝓpħam declarare uoluert̃.
eo qd uestitum de pilis cameloꝵ
habuit: & zonã pelliciã suꝑ lũ¬
bos suos: locustas autẽ & mel
siluestre edebat. Prcnuntiꝰ emĩ
xp̃i. ñ patiebatur iminundaꝵ
ꝑire exuuias bestiaꝵ. Ipso quoq
uestitus indicio designans. xp̃m
ẽẽ uenturũ : qͥ beluina illuuiȩ q̃
contexta ꝓ nr̃oꝵ deformitate me¬
ritoꝵ gentilitatis immunde pec¬
cata suscipiens in illo tropheo
crucis. amictu qͦda se nr̃e carnᷤ
exueret. Qͥd sibi uult cinctus
zone pelliciȩ: nͥ qd̾ caro ista
q̃ m̃tem pris grauare consueue¬
rat. ea post aduentũ dñi ñ im¬
pedim̃to cepit ee̾ s cingulo:

Expanded text:
reuocat ab errore, restringit reuocat ab errore, restringit a crimine, paenitentiam suadet, ut gratiam consequatur. compendio usus est, ut Joannem declararet prophetam, dicens factum adderet; nullus enim eget indicio sui, qui verbo Dei abundat. Unum itaque dixit, et  Marcus et uestitu et cinctu et cibo prophetam declarare uoluerunt, eo quod uestitum de pilis camellorum habuit et zonam pelliciam super lumbos suos, lucustas autem et mel siluestre edebat. praenuntius enim Christi non patiebatur inmundarum perire exuuias bestiarum ipso quoque uestitus indicio designans Christum esse uenturum, qui beluina inluuieque contexta pro nostrorum deformitate meritorum gentilitatis inmundae peccata suscipiens in illo tropaeo crucis amictu quodam se nostrae carnis exueret. quid autem sibi uult cinctus zonae pelliciae nisi quod caro ista, quae mentem prius grauare consueuerat, ea post aduentum domini non inpedimento coepit esse, sed cingulo?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ eiꝰ que ħt uirum. Deniq
ipsi dr. Letare sterilis ⁊ exulta
desertum: qr nullis adhuc con¬
uene gentis oꝑibꝰ colebatur.
neq ullũ adhuc arbores illȩ
q̃ fructũ ferre pot̾ant meri-¬
toꝵ suoꝵ u̾ticẽ preferebant.
Nondũ uenãt qͥ diceret: ego
aut̃ sic̃ oliua fructifera in do¬
mo dm̃i. Nondũ uitis illa cęles¬
tis fructus palmitib suis u̾boꝵ
qͣdã suoꝵ traduce ministͣbat.
factũ eͣ u̾bum: ut quȩ erat
ante deserta fructũ nobis t̃ra
generaret. Fãctum ẽ u̾bum:
uox secuta ẽ. Uerbũ enĩ priuᷤ
intus operat᷑ : sequit᷑ uocis of¬
ficiũ. Uñ & dauid dic̃. Credidi
ꝓptͣ qd̾ locutus sũ. Priꝰ credidit
ut loqͥ posset. Factũ ẽ autem
u̾bum : ut sc̃s baptista ioħes
pemtentiam p̃dicaret. Et id̾o
pleriq sc̃o iohanni tẏpũ legiᷤ
imponunt : eo qd̾ lex peccatũ
demuntiare potuit: donare
ñ potuit. Lex enĩ unũquẽq
qͥuiã gentium sequebantur

Expanded text:
quam eius quae habet uirum. denique quam eius quae habet uirum. denique ipsi dicitur: laetare sterilis et: exsulta desertum, quia nullis adhuc conuenae plebis operibus colebatur neque ullum adhuc arbores illae, quae fructum ferre poterant, meritorum suorum uerticem praeferebant. nondum uenerat qui diceret: ego autem sicut oliua fructifera in domo domini, nondum uitis illa caelestis fructus palmitibus suis uerborum quodam suorum traduce ministrabat. factum est ergo uerbum, ut quae erat ante deserta fructum nobis terra generaret, factum uerbum est, uox secuta est; uerbum enim prius intus operatur, sequitur uocis officium. unde et Dauid dicit: credidi propter quod locutus sum. prius credidit. ut loqui posset. factum est autem uerbum, ut sanctus Baptista Iohannes paenitentiam praedicaret. et ideo plerique sancto Iohanni typum legis inponunt, eo quod lex peccatum denuntiare potuit, donare non potuit; lex enim unumquemque, qui uiam gentium sequebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ sunt. Et utiq nullũ pat̃
ille cęlestis laborẽ generationiᷤs
exꝑtꝰ ẽ: tu matͥ debes pudoris
iniuriã. uirginitatis dispendiũ.
partꝰ ꝑicłm: mat̾ longa fasti¬
dia. matͥ longa discrimina: cui
misere inipsis uotoꝵ fructibus
mauis ꝑiculum ẽ. Et cũ edidit
qd uoluerit: partu absoluit᷑ nͣ
timore. Qid anxios patres loqͣr
alienis usibꝰ censꝰ. iactaq agͥ¬
cole semina posfioꝵ. etatib ꝓ¬
futura: Nũqͥd ꝓhis obsequia
saltem oportet rependi: Cur
impio patͥ uita ꝓlixior. & com¬
munitas patͥmonii uideat᷑ an-¬
gustior: cũ xp̃c nͣ refugiat co¬
heredes¬
actum ẽ autẽ u̾bum dñi
suꝑ ioħem zacharie filiũ
in deserto. Congregatuirus
Deccłam dĩ filius ante oꝑatur
in seruulo: & idõ bene posuit
sc̃s lucas factũ e̾ẽ dĩu̾bum suꝑ
ioħem zacharie filium ĩ deser¬
to: ut eccła ñ ab homine ceꝑit
s au̾bo. Ipsa ẽ enim desertũ.
qr plures filii deserte. magis

Expanded text:
unum sunt et utique nullum pater unum sunt et utique nullum pater ille caelestis laborem generationis expertus est, tu matri debes pudoris iniuriam, uirginitatis dispendium, partus periculum, matri longa fastidia, matri longa discrimina, cui miserae in ipsis uotorum fructibus maius periculum est, et cum ediderit quod optauit, partu absoluitur, non timore. quid annos patres loquoricatos alienis usibus census iactaque agricolae semina posterorum aetatibus profutura? nonne pro his obsequia saltim oportet rependi? cur inpio patris uita prolixior et conmunitas patri-monii uideatur angustior, cum Christus non refugiat coheredesactum est uerbum dei super Iohannem Zacchariae filium in deserto. congregaturus ecclesiam dei filius ante operatur in seruulo. et ideo bene posuit sanctus Lucas factum esse dei uerbum super Iohannem Zacchariae filium in deserto, ut ecclesia non ab homine coeperit. sed a uerbo. ipsa est enim desertum, quia plures fili desertae magis
Abbreviated transcription (Latin):
Deferebat simulato patͥ: & mirariᷤˢᷤ
si do detulit: An homini deferre
pietas ẽ: dõ deferre infirmitas ẽ:
Uel ex humanis diuina ꝑpende:
& qͥd patͥ amoris debeat᷑ agnosce.
Pat̃ honorificat filium: ñ uis ut
filius honorificet patrẽ: Pater
uoce cȩlesti infilio se placere ꝓfi¬
tet᷑: ñ uis ut filius humane amic¬
tu carnis indutus cũ humana
uoce humano loquatur affectu
patrẽ dicat esse maiorem: Na
si magnꝰ dñs & laudabił nimis
& magnitudinis eiꝰ ñ ẽ finis.
utiq magnitudo q̃ finẽ ñ ħt.
nec augm̃tũ habet. S cur non
accipiã religiosis auribꝰ filium
patͥ in susceptione corporis obe¬
dientẽ: cũ religiose accipiam
patrẽ filio deferentẽ: Disce
potis tue utilitatis p̃cepta: et
exempla pietatis agnosce. Disce
qͥd parentib tuis debeas: cũ le-¬
gis a patre filiũ . ñ uoluntate.
ñ oꝑe. ñ tempore discrepare.
Et si ꝑsonis duo: potestate

Expanded text:
deferebat simulato patri: et miraris, deferebat simulato patri: et miraris, si deo detulit? an homini deferre pietas est, deo deferre infirmitas est? uel ei humanis diuina perpende et quid patri amoris debeatur agnosce. pater honorificat filium: non uis ut filius honorificet patrem? pater uoce caelesti in filio se placere profitetur: non uis ut filius humanae amictum carnis indutus, cum humana uoce, humano loquatur adfectu, patrem dicat esse maiorem? nam si magnus dominus et laudabilis nimis et magnitudinis eius non est finis, utique magnitudo quae finem non habet nec augmentum habet. sed cur non accipiam religiosis auribus filium patri in susceptione corporis oboedientem, cum religiose accipiam patrem filio deferentem? disce potius tuae utilitatis praecepta et exempla pietatis agnosce. disce quid parentibus tuis debeas, cum legis a patre filium non uoluntate, non opere, non tempore discrepare. etsi personis duo potestate
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. ñ humanis assignanda
uirtutibꝰ. s diuinis referenda
st̃ potestatibꝰ. Alibi eũ ad mys¬
t̃ium matͣ impellit. hic mat ar¬
guit᷑. qr adhuc q̃ humana sunt
exigat. S cũ hic duodecĩ descri¬
batur annoꝵ illic discipulos ha-¬
bere doceatur: uides matrẽ di¬
dicisse a filio ut exigat a ualidi¬
ore miffium. q̃ stupebat in iu-¬
niore miraculum. Et uenit na¬
zareth. & erat subditus illis. Oid
enĩ magister uirtutis. nͥ officium
pietatis impleret : Et miramur
si defert patͥ: qͥ subditur matri:
Non utiq infirmitatis. s pietatis
ista subiectio ẽ. Attollat licet
sceuis emissꝰ latebris coluber ꝑ¬
fidiȩ caput. & serpentinis euo¬
mat uenena pectoribꝰ cũ dicit
se filius missum. maiorẽ apellat
iorẽ. ut alienis auxiliis egeat
eũ qͥ mittitur indigere. Nũqͥd
& humano egebat auxilio: ut
mat̃no seruiret imꝑio: Defe¬
rebat homini. deferebat ancille
Ipsa enĩ dic̃. Ecce ancilla dñi.

Expanded text:
fiunt non humanis adsignanda fiunt non humanis adsignanda uirtutibus, sed diuinis referenda. sunt potestatibus. alibi eum ad mysterium mater inpellit, hic mater arguitur, quia adhuc quae humana sunt exigat. sed cum hic duodecim describatur annorum, illic discipulos habere doceatur, uides matrem didicisse de filio, ut exigeret a ualidiore mysterium, quae stupebat in iuniore miraculum. et uenit Nazareth et erat subditus illis. quid enim magister uirtutis nisi officium pietatis inpleret? et miramur si patri defert, qui subditur matri? non utique infirmitatis, sed pietatis ista est subiectio, adtollat licet scaeuis emissus latebris coluber perfidiae caput et serpentinis euomat uenena pectoribus. cum dicit se filius missum, maiorem haereticiorem, ut alienis auxiliis adserat eum qui mittitur indigere. numquid et humano egebat auxilio, ut materno seruiret inperio? deferebat homini, deferebat ancillae -ipsa enim dicit: ecce ancilla domini —
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ iteranda. Non ociosȩ tam̃¬
tatis ciꝰ expressit: qr & septem
decades. & duȩ qͣdragesimȩ. sa¬
crũ numerũ uident᷑ designare.
t cũ facti e̾e̾nt illi anni uiiii¬
duo decim. Aduodecimo anno¬
Dist legimꝰ. dominice sumit᷑ dis¬
putationis initium. Hic enim
p̃dicande fidi euũgłi zantium
numers debebat᷑. Nec ociose
iminemor suoꝵ scđm carnem
parentũ : qͥ scđm carnẽ utiq
sapientia dĩ implebat᷑ ⁊ gr̃a.
Post tͥduũ repꝑitur in templo
ut ẽẽt inditio qr pꝰ tͥduũ tri¬
umphał illius passionis ĩsede
cȩlesti ⁊ honore diuino fidei
nr̃e se resurrecturꝰ inferret.
qͥ mortuus credebat᷑. Qd ÷ qd̾
me querebatis: Nesciebatis
qr in domo patͥs mei oportet
me esse: Due st̾ in xp̃o gene¬
rationes: una ẽ pat̾na: mat̾na
altera. Pat̾na illa diuinior. ma¬
t̃na uͦ q̃ in nr̃m laborẽ usumq
descendit: & idõ q̃ supͣ naturam
supra ȩtatem. supͣ consuetudinẽ

Expanded text:
tamus iteranda. non otiose tamtamus iteranda. non otiose tamtatis eius expressit, quia et septem duodecades et duae quadragesimae sacrum uidentur numerum designare. 16 Et cum facti essent illi anni duodecim. a duodecimo anno, ut legimus, dominicae sumitur disputationis exordium; hic enim praedicandae fidei euangelizantium numerus debebatur. nec otiose inmemor suorum secundum carnem parentum, qui secundum carnem utique sapientia dei inplebatur et gratia, post triduum repperitur in templo, ut esset indicio quia post triduum triumphalis illius passionis in sede caelesti et honore diuino fidei nostrae se resurrecturus offerret, qui mortuus credebatur. quid est quod me quaerebatis? nescitis quia in patris mei oportet me esse? duae sunt in Christo generationes: una est paterna, materna altera; paterna illa diuinior, materna uero quae in nostrum laborem usumque descendit. et ideo quae supra naturam, supra aetatem, supra consuetudinem