comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stultꝰ an sapiens sit. qͥ nr̃o ẽ labo¬
re fruiturus. Qd salomoni qͦq
accidit. Non enĩ similẽ sui habu¬
it filiũ roboam: ex qͦ intelligimꝰ
ne filiũ qdẽ patris hereditate dig¬
nũ eẽ. si stultꝰ sit. Sed mͥ alcius
c̃tẽplanti. qͥe labore uidet᷑ dice¬
re sꝑitaliꝰ qͦd diebꝰ ac nocꝰtibꝰ uir
sapiens in scripturis laboret &
cõponat libros. ꝙ memoriã fui
posteris derelinqͦt. & nichilominꝰ
in manꝰ stultoꝵ ueniant. qͥ fiequent̃
scđm ꝑuersitatẽ cordis sui. semina
inde hereseon capiant. &. alienos

Expanded text:
stultus an sapiens sit, qui nostro est labostultus an sapiens sit, qui nostro est labore fruiturus. Quod Salomoni quoque accidit: non enim similem sui habuit filium Roboam. Ex quo intelligimus, ne filium quidem patris haereditate dignum esse, si stultus sit. Sed mihi altius contemplanti, de labore videtur dicere spirituali, quod diebus ac 405 noctibus vir sapiens in Scripturis laboret, et componat libros, ut memoriam sui posteris derelinquat, et nihilominus in manus stultorum veniant, qui frequenter secundum perversitatem cordis sui, semina inde haereseon capiant, et alienos
Abbreviated transcription (Latin):
tas qͥa ñ ẽ memoria sapientis cũ
pͥorẽ opmacionẽ suã stultã esse
c̃uincens. insipient̃ se locutũ e̾ẽ
testatꝰ sit: & errasse qͥa ante sic sen¬
serit. Et odiui uitã. qͥa malũ suꝑ
me opꝰ qͦd factũ sub sole: qͥa omnia
uanitas. & pastio uenti. Si mundꝰ
in maligno positꝰ ẽ. & intab̾nacło
isto apłs ingemiscit dicens. miser ego
homo qͥs me lib̾abit de corꝑe mortis
huiꝰ Recte odio habet: omne qͦd
sub sole factũ est. Ad cõparacionẽ
qͥppe paradysi & illius uitȩ beati¬
tudinẽ in qua sꝑitalibꝰ pomis a urr¬
tutũ deliciis fruebam᷑. nẽ quasi
inergastulo & carcere sumꝰ .&. ualle
lacrimarũ: in sudore uultꝰ nrͣi
comedentes panẽ. Et odiui ego
omnẽ laborẽ meũ. quẽ ego labo¬
ro sub sole: qͥa dimitto illũ homi¬
ni qͥ futurus ẽ post me .E. quis
scit utrũ sapiens sit. an stultus :¬
¶ dominabit᷑ in om̃i labore meo
qͦ laboraui. & in qͦ sapiens factꝰ sũ
li moriam᷑ herede nescimꝰ utrũ

Expanded text:
moria sapientis cum priorem opinationem suam stultam esse convincens, insipienter se locutum esse testatus sit, et errasse, quia ante sic senserit. Et odivi vitam, quia malum super me opus quod factum est sub sole, quia omnia vanitas et pastio venti. Si mundus in maligno positus est, et in tabernaculo isto Apostolus ingemiscit dicens: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? recte odio habet omne quod sub sole factum est. Ad comparationem quippe paradisi et illius vitae beatitudinem, in qua spiritualibus pomis et virtutum deliciis fruebamur: nunc quasi in ergastulo et carcere sumus et valle lacrymarum, in sudore vultus nostri comedentes panem. Et odivi ego omnem laborem meum, quem ego laboro sub sole, quia dimitto illum homini, qui futurus est post me. Et quis scit utrum sapiens sit, an stultus? et dominabitur in omni labore meo, quo laboravi, et in quo sapiens factus sum li moriamur haerede, nesciamus: utrum
Abbreviated transcription (Latin):
sub lime eleuans. nũꝗͣ. de inferi¬
ribꝰ cogitabit. Cũ hȩc se ita habe¬
ant. & int̾ sapientẽ & stultũ tan¬
ta distancia sit. qͦd alt̃ diei. alter
tenebris cõparet᷑: ille ocłos ade¬
lũ leuet. iste int̾rã depͥmat. reps¬
te mͥ cogitacio ista subrepsit. qͣͥre
sapiens & stultꝰ cõmuni fimant᷑ u¬
teritu: cur eede plage. idem euc¬
tꝰ. eadẽ mors. pares utrũq angusꝰ¬
tiȩ p̃mant. Et dixi incorde med

Expanded text:
sublime elevans, numquam de inferioribus cogitabit. Cum haec se ita habeant, et inter sapientem et stultum tanta distantia sit, quod alter diei, alter tenebris comparetur, ille oculos ad coelum levet, iste in terram deprimat: repente mihi cogitatio ista subrepsit, quare sapiens et stultus communi finiantur interitu, cur eaedem plagae, idem eventus, eadem mors, pares utrumque angustiae premant. Et dixi ego in corde meo,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitans & diligent̃ mecũ ꝑ trac᷑¬
ians sentenc iã meã unã ẽẽ depre¬
hendr Non enĩ simil it̃ sapiens&. in¬
i piens habebũt in futuro memo¬
riã qͥndo c̃sũmacio euenerit uniuer¬
sitatis & neqͣꝗͣ. pari exitu tenebun¬
t qͥa hic ad refrigeria ille ꝑgit ad
penã. Aꝑcius in hoc loco sensu he¬
braicũ septuaginta int̾p̃tes trans¬
tulert̃: licet uerboꝵ ordmẽ ñ se¬

Expanded text:
diligenter mecum mente pertractans, sententiam meam vanam esse deprehendi. Non enim similiter sapiens et insipiens habebunt in futuro memoriam, quando consummatio veniet universitatis: et nequaquam pari exitu tenebuntur, quia hic ad refrigeria, ille perget ad poenam. Apertius in hoc loco sensum Hebraicum Septuaginta interpretes transtulerunt, licet verborum ordinem non s
Abbreviated transcription (Latin):
uento urente & aurugine. & grar¬
dine: omnia oꝑa manuũ ur̃arũ Pol¬
quã tẽpli fundam̃ta st̃ iacta pole¬
te in quit corda ur̃a ex die iaa
in futurũ. adie uicesimo & quro
noni mensis: Adie qͦ fundam̃ta ueđ

Expanded text:
uenio urente et aurigine et grandine omnia opera manuum uestruam templi fundamenta sunt jacta: Ponite, inquit, in corda vestra ex die ista et in futurum, a die vicesimo quarto noni mensis: a die quo fundamenta jacta
Abbreviated transcription (Latin):
repleto corde sermonibꝰ dei repule¬
ritis cogitaciones pessimas ꝗ̃ egredi¬
unt᷑ de corde: homicidia. adulteria.

Expanded text:
repleto corde sermonibus Dei, pepuleritis cogitationes pessimas, quae egrediuntur de corde, homicidia, adulteria
Abbreviated transcription (Latin):
babilone poppłi nunciarãt.Itaq ne
eleuaret᷑ cũ apło cor eiꝰ. cui datꝰ est
angelus sathane qͥeũ colaphizaret
ne se extolleret. uidet &. ipse q̃ tristia
st̾: ut qͥcqͥd ex bonoꝵ reuelacione ar¬
roganciȩ creuerat. ex tristiũ cõmi¬
nacione decrescat. Uolum̃ aũ uolans
ostendit᷑ in qͦ omniũ peccata descͥ p
lẽ. Irhoni positi st̃. & libri aꝑtisunt.
Sin aũ falcẽ accipimꝰ ut septuagin
ta tͣnstul er̃t: de apocalypsi iobannis
sumamꝰ exẽplũ. in qua scͥptũ ẽ. E
respondit angelus. & dixit ei qͥ se¬
debat suꝑ equũ. Mitte falcẽ tuam
maturȩ st̾ uuȩ eiꝰ. Pro falce. indeu¬
teronomio sagrtas & gladiũ legimꝰ.

Expanded text:
bylone populi nuntiarant. Itaque ne elevaretur cum Apostolo cor ejus cui datus est angelus Satanae qui eum colaphizaret , ne se extolleret, videt et ipse quae tristia sunt, ut quidquid ex bonorum revelatione arrogantiae creverat, ex tristium comminatione decrescat. Volumen autem volans ostenditur, in quo omnium peccata descriptle: Throni positi sunt, et libri aperti sunt . Sin autem falcem accipimus, ut LXX transtulerunt, de Apocalypsi Joannis sumamus exemplum, in qua scriptum est: Et respondit angelus, et dixit ei qui sedebat super equum: Mitte falcem tuam maturae sunt uvae ejus . Pro falce in Deuteronomio sagittas et gladium legim
Abbreviated transcription (Latin):
ũ in manu zorobabel Septẽ isti o¬
cłi dñi st̃: qͥ respiciunt suꝑ omnẽ
tȩrrã. Et ab hebreis & a nrĩs
multa dicunt᷑ : quoꝵ pleraq sectan¬
tes. & alia repudiantes. qͥd nobis
placeat inferamꝰ. seruantes hẏstori¬
ȩ ueritatẽ: ut ex hac possimꝰ eũ qͥ
ꝑ hystoriã ꝓpħat᷑ agnoscere. Manꝰ
⁊orobabel. pͥncipes iudeor qͥ re¬
uersi ft̾ de babylone. tẽpli funda
m̃ta iecert̃. &. manꝰ eiꝰ usq ad tẽpli
fastigia uenient. cõplentes qͦd cę¬
ꝑant .s. om̃ia q̃ cepta fuerãt extru¬
entes. Legamꝰ eszram. qͦd axoroba¬
Cuq ait zacharias. ꝓpħa intẽplo
qͦd nc̃ ȩdificatis. uideritis a uobis eul¬
men ipositũ. tc̃ intelligetis me mis¬
sũ a dño: & q̃ locutꝰ sũ. ipso mande¬
te dixisse. Qͥs enĩ despex̃ dies paruso
Quis. hic ꝓ raro accipit᷑: iuxta illud.

Expanded text:
 in manu Zorobabel: septem isti oculi Domini sunt, qui respiciunt super omnem terram. Ab Hebraeis, et a nostris multa dicuntur, quorum pleraque sectantes, et alia repudiantes, quid nobis placeat, inferamus, servantes historiae veritatem, ut ex hac possimus eum, qui per historiam prophetatur, agnoscere. Manus Zorobabel principis Judaeorum, qui reversi sunt de Babylone et manus ejus usque ad templi fastigia venient, complentes quod coeperant, et omnia quae coepta fuerant, exstruentes. Legimus apud Ezram quod a ZorobaCumque, ait Zacharias propheta, in templo, quod nunc aedificatis, videritis a vobis culmen impositum, tunc intelligetis me missum a Domino, et quae locutus sum, ipso mandante, dixisse. Quis enim despexit dies parvos? Quis hic pro raro a
Abbreviated transcription (Latin):
& ille dixisset. nͣ dñe : respondit
angelus dñi. Isti st̃ duo filii olex. ut
ut intͣsitatꝰ ẽ aqͥla. id est splendoris.
uel piotetos. hoc ẽ pinguedinis. ut
uertert̃ septuaginta: aut aymprõ¬
tetos. idest claritatis. ut theodo¬
cio transtulit: qͥ adsistunt dñatori
umiuerse t̃rȩ. De duabꝰ oliuis q̃e rañ
ad dexterã lãpadis & sinistrã. supra le

Expanded text:
t angelus Domini: Isti sunt duo filii olei, ut ut interpretatus est Aquila, id est, splendoris: vel ποίοτητος, hoc est, pinguedinis, ut verterunt Septuaginta: aut λαμπρότητος, id est, claritatis, ut Theodotio transtulit: qui assistunt Dominatori universae terrae. De duabus olivis quae erant ad dexteram lampa
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ : q̃ p̃beant gaudiũ uniuerse
t̃rȩ. Alii enocb & heliam. quoꝵ alter
mpͣpucio. alt̃ in circũcisione pla¬
euit deo: & eũ corꝑe rapti sunt
in celũ. Pro splendore & oleo. ꝓpll¬
guedine & claritate. in hebreo le¬
gimꝰ. isaaR uixta illud qͦd de gll¬
dio & felicitate scõꝵ in psalmis
scͥptũ ẽ. In ebriabunt᷑ ab ubertate. siue
gis pinguedinẽ quã ubertatẽ sonat.
Sec ut qͥuimꝰ. & ut uires ingenioli nrͣi
stringentes. Siqͥs melius immo ueri¬
us dixerit. & nos libent melioribꝰ ad¬
qͥescimꝰ. Et c̃uersus su & leuaui
ocłos meos & uidi . cẜ ecce uolumen

Expanded text:
Legem, quae praebeant gaudium universae terrae. Alii Enoch et Eliam, quorum alter in praeputio, alter in circumcisione placuit Deo, et cum corpore raptus in coelum est . Pro splendore, et oleo, et pinguedine, et claritate, in Hebraico legimus ISAAR  , juxta illud quod de gaudio et felicitate sanctorum in Psalmis scriptum est: Inebriabuntur ab ubertate, sive gis pinguedinem quam ubertatem sonat. Haec ut quivimus, et ut vires ingenioli nostri erstringentes, si quis melius immo verius dixerit, et nos libenter melioribus acquiescimus. Et conversus sum, et levavi oculos
Abbreviated transcription (Latin):
rostra aurea: in qͥbꝰ st̃ suffusoria ex au¬
ro: &ait ad me dicens. Nũqͥd nescis
st̃ duo filii olei: qͥ assistunt dñatori
uniuersȩ t̾re .Lxx. Et respondi
& dixi ad eũ Qͥa st̃ quȩ oliue istȩ
adextris candelabri & a sinistris: &
int̾rogaui seđdo. & dixi ad eũ. Qd st̃
hunt suffusoria aurea: eẜdix ad me.
Cait adme. Isti st̾ duo filii pingue¬
dinis: qͥ adsistunt dño unuersȩ tͣrȩ
Ntͣrogante ꝓpħa qͥd significarent
que oliuȩ. qͥrũ altera stabat ad dex¬
tram candelabri altera ad sinistrã:
qnͣs siue angelus am̃i noluit respon-¬
dert. ¶A ꝓpħa intelligens: scd̾o scis¬
rũ. siue duo rami de minoribꝰ int̃¬
rogans: qm̃ maiora audire ñ meruit
Duo aũ isti rami. st̾ in manu duarũ
nariũ. siue suꝑ duo rostra aurea: q̃

Expanded text:
ria ex auro? Et ait ad me dicens: Numquid nescis sunt duo filii olei, qui assistunt Dominatori universae terrae. LXX: Et respondi, et dixi ad eum: Quid sunt duae olivae istae a dextris candelabri, et a sinistris? Et interrogavi secundo, et dixi ad eum: Quid sunt dhunt suffusoria aurea. Et dixit ad me: Et ait: Isti sunt duo filii pinguedinis, qui assistunt Domino universae terrae. Interrogante propheta quid significarent duae olivae, quarum altera stabat ad dextram candelabri, altera ad sinistram, Dominus sive angelus Domini noluit respondere. Quod propheta intelligens, secundo scisrum, sive duo rami? de minoribus interrogans, quoniam majora audire non meruit. Duo autem isti rami sunt in manu duarum narium, sive super duo rostra aurea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
bis eẽ monstratos. Alii duo intelli¬
guͣt testam̃ta. adextris euangelũ
a sinistris legẽ: eo qͦd in altero sꝑua¬
lis sensus sit. in altero corꝑalis ⁊ oͥ
nec totũ eugłm. nec totã legẽ exl¬
nare possimꝰ & nc̃ ex parte cognos¬
camꝰ. & ex parte ꝓpħemꝰ. & necdun

Expanded text:
nobis esse monstratos. Alii duo intelligunt Testamenta, a dextris Evangelium, a sinistris Legem, eo quod in altero spiritualis sensus sit, in altero corporalis; et quod nec totum Evangelium, nec totam Legem explanare possimus, et nunc ex parte cognoscamus, et ex part
Abbreviated transcription (Latin):
mina cͣscendamꝰ. Candelabrũ au¬
intͣptant᷑. Lampad̾e aũ idest flama in
uertice cande labri lucentẽ atq ful¬
gentẽ. rꝑm qͥ caput legis sit: & omnẽ
mundũ illuminet. Sept̾e lucernas suꝑ
st̃. Nulli enĩ dubiũ. qͥn lex sꝑu sc̃o dic¬
t ante c̃scripta sit. Septẽ aũ infissoria
inqͥbꝰ oleũ sit qͦd mittat᷑ in lucernas qͣ
suꝑ candelabrũ luceant: hoc intelligi
uolunt. septẽ istas grͣas de cȩlo adho¬
mine s ꝑ legẽ qͥescendere. Duas oliuas
suꝑ cande labrũ a parte dextra uel
sinistra int᷑ quas media lãpas luceat.
narrasset uisionẽ suã. nesciens qͥd ui¬
deret: intͣrogat angelũ loquentẽ in
se: sensũ uidelicet a deo illuminatũ.
Iste eni angelus nr̃ ẽ. qͥ prudent᷑ intel¬
ligens dei nob̃ idicat uoluntatẽ .&
dicit. Qͥd st̾ hec dñe mi : Angelus aũ
ñ explanat uisionẽ ꝓpħe. ut rogatꝰ
ab eo fuerat. s int̃rogantẽ. rursũ in¬
tͣrogat. Nũ ignoras qͥd sint hec: Quo

Expanded text:
amus. Candelabrum auinterpretantur. Lampadem autem, id est flammam in vertice candelabri lucentem atque fulgentem, Christum, qui caput Legis sit, et omnem mundum illuminet. Septem lucernas supesint. Nulli enim dubium quin Lex, Spiritu sancto dictante, conscripta sit. Septem autem infusoria in quibus oleum sit, quod mittatur in lucernas, quae super candelabro luceant, hoc intelligi volunt, septem istas gratias de coelo ad homines per Legem descendere. Duas autem olivas super candelabrum a parte dextera et sinistra, inter quas media lampas luceat, narrasset visionem suam, nesciens quid videret, interrogat angelum loquentem in se, sensum videlicet a Deo illuminatum. Iste enim angelus noster est, qui prudenter intelligens, Dei nobis indicat voluntatem, et dicit: Quid sunt haec, domine mi? Angelus autem non explanat visionem prophetae, ut rogatus ab eo fuerat; sed interrogantem rursum interrogat: Num ignoras quid sint haec? Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa ñ meret᷑ audire. qͥa pͥora ñ reti¬
net: siue qͦd ibi obscurius dictũ est.
hic maifestius audire desiderat. Aut
certe silencio angeli c̃futat᷑ eiꝰ ꝑ tina¬
cia: qͦd maiora se scire ẽtendat. Quãꝗͣ
hebrȩi. ido eũ de oliuis int̾rogantẽ
nichil audisse ẽfirmant. qͥa ñ bene
in t̾rogauerit: nec totũ q̃sierit qͦd
scire debuerat. Deniq postea pleni¬
us sciscitat᷑. ad dens spicas uel ramos
oliuarũ: de qͥbꝰ supra tacuerat. Ibi
enĩ dix. qͥd st̃ due oliue iste. hic int̃¬
foricos qͦd in morẽ spicarũ recte
sint arbores qͥsi spice aristis. sic iste
uallo qͦda ramoꝵ atq folioꝵ tech¬
t sint: & in sublime surgentes. Duaso¬
liuas qͥdã e nr̃is filiũ int̃p̃tant᷑ os¬
scm̃: s mediã lãpadẽ đm patrẽ. Se
ne scio qͦmͦ absq blasphemia. alten
adextris. & alterũ accipiant a sin¬
tris. Ramos qͦq siue spicas oliuarĩ
in carnac ionẽ saluatoris. & si mibi¬

Expanded text:
n meretur audire, quia priora non retinet, sive quod ibi obscurius dictum est, hic manifestius audire desiderat, aut certe silentio angeli confutatur ejus pertinacia, quod majora se scire contendat, quamquam Hebraei ideo eum de olivis interrogantem, nihil audisse confirment, quia non bene interrogavit, nec totum quaesierit quod scire debuerat. Denique postea plenius sciscitatur addens, spicas vel ramos olivarum, de quibus supra tacuerat; ibi enim dixit: Quid sunt duae olivae istae? hic inteφορικῶς quod in morem spicarum rectae sint arbores, et quasi spicae aristis, sic istae vallo quodam ramorum atque foliorum tectae sint et in sublime surgentes. Duas olivas quidam e nostris 814 Filium interpretantm, et mediam lampadem Deum Patrem. Sed nescio quomodo absque blasphemia, alterum a dextris, alterum accipiant a sinistris. Ramos quoque, sive spicas olivarum, incarnationem Salvatoris et simili
Abbreviated transcription (Latin):
magna copia ẽ. Adhũc auͣ ducunt᷑ er¬
rorẽ. qͥd seͥptũ inseptuaginta legunt.¬
qͥs es tu mons magnȩ. ante faciem zo¬
robabel ut corrigas: qͦd uidelicet mons
iste qͥ ante faciem ⁊ orobabel est. Hoc
ẽ qͦd de zorobabel stirpe descendat.
uelit mundũ corrigere: & de ipso sit
qͦd seqͥt᷑. educã lapidẽ hereditatis: de qͦ
scͥptũ ẽ. Iues qͥ restitues hereditat̾e meã.

Expanded text:
ducuntur errorem, quia scriptum est in Septuaginta: Quis es tu, mons magne, ante faciem Zorobabel, ut corrigas? quod videlicet mons iste qui ante faciem Zorobabel est, hoc est, qui de Zorobabel stirpe descendat, velit mundum ipse corrigere, et de ipso sit quod sequitur: Educam lapidem haereditatis de qua scriptum est: Tu es qui restitues haereditatem meam
Abbreviated transcription (Latin):
eoqͦd sit murꝰ & fortitudo. roburq
credeneiũ. Sic̃ enĩ staminũ ab igie
alia metalla defendit. & cũ sit na¬
tura ȩs. ferrũq durissimũ si abs
stamno fuerit. urit᷑ & cremat᷑. sic om¬
nis angeloꝵ & hominũ fortitudo. si
ñhabuerit auxiliũ saluatoris inbe¬
cilla. ꝓbat᷑ s fragilis. Lapisaũ iste. id
ẽ massa qͥ apud hebreos abdil seri¬
porizon. idest separans &. secernens.
ut qͦmͦ stamnũ mixta & adulterata
int̾ se ꝑ igne̾ metalla dissociat: ita
plũbũq secernat: ut purũ aurũ
remaneat &s argentũ. Aliis uerbis
apocharizon iste & separator in
eugłio scribit᷑ cuiꝰ uentilabrũ in
manu sua & ipse purgabit areã
suã ꝙ separabit paleas a tritico: qͥ
clamat ꝑ iheremiã. Qͥa paleis ad
frum̃tũ dicit dñs. ¶ulti nr̃oꝵ.
manꝰ rorobabel qͥ fundauerit domũ

Expanded text:
od sit murus et fortitudo roburque credentium. Sicut enim 812 stannum ab igne alia metalla defendit, et cum sit natura aes ferrumque durissimum, si absque stanno fuerit, uritur et crematur, sic omnis angelorum et hominum fortitudo, si non habuerit auxilium Salvatoris, imbecilla probatur et fragilis. Lapis autem iste, id est, massa, qui apud Hebraeos ABDIL scriid est separans, et secernens, ut quomodo stannum mixta et adulterata inter se per ignem metalla dissociat: ita plumbumque secernat, ut purum aurum remaneat et argentum. Aliis verbis ἀποχωρίζων iste et separator in Evangelio scribitur: Cujus ventilabrum in manu sua, et ipse purgabit aream suam, et separabit paleas a tritico , qui clamat per Jeremiam: Quid paleis ad frumentum? dicit Dominus . Multi nostrorum manus Zorobabel, qui fundaverit domum,
Abbreviated transcription (Latin):
eit. Uade retro sathanas. scͥptũ ẽ
enĩ. Dnm dm tuũ ad orabis: & ipsi
soliseruies. Dantq exẽplũ meugłio
lunatici. quẽ cũ spł ñ potuissent
sanare. int̾rogant cur eũ sanare
neqͥuerint. & audiunt. Am̃ dico uob̃.
shabueritis fidẽ sic̃ granũ sinapis di¬
cetis monti huic. transi hinc. & tͣnsi¬
bit .&. nichil inpossibile erit uobis.

Expanded text:
de retro, Satana, scriptum est enim: Dominum Deum tuum adorabis, et 810 ipsi soli servies . Dantque exemplum in Evangelio lunatici, quem cum apostoli non potuissent sanare, interrogant cur sanare nequiverint, et audiunt: Amen dico vobis, si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic, transi hinc, et transib
Abbreviated transcription (Latin):
reddit unicuiq scđm oꝑa sua. maxi¬
me cũ inꝑsona separantis bonos ama¬
lis & ẽflatoris aduenerit. Et res¬
pondr & dixi ad eũ. ¶d st̾ auȩ oliue
istȩ ad dexterã candelabri & ad sinis¬
trã eiꝰ eẜ respondi scđo: & dixi adeũ.

Expanded text:
reddit unicuique secundum opera sua, maxime cum in persona separantis bonos a malis, et conflatoris advenerit. Et respondi, et dixi ad eum: Quid sunt duae olivae istae ad dexteram candelabri, et ad sinistram ejus? Et respond
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit zachariã qͣsi de somno ho¬
minẽ c̃surgent̾e. int̾rogat qͥd uideat.
ut illo respondente &. ignorante &
sciscitante qͥd cernat. atq dicente.
qͥd st̾ hec dñe mr audiamꝰ ab eo.
hoc ẽ uerbũ dñi ad zorobabel Ñ
mexercitu. neq in robore: s insꝑu

Expanded text:
suscitavit Zachariam quasi de somno hominem consurgentem, interrogat quid viderit, ut illo respondente, et ignorante, et sciscitante quid cernat, atque dicente: Quid sunt haec, domine mi? audiamus ab eo: Hoc est verbum Domini ad Zorobabel: Non in exercitu, nec
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o tuo: Rarus gͦ ẽ qͥ dies paruos
iꝰ secłi despiciat. & regiã potestat̃i
putet ee̾ ꝓ nichilo. Quando uiderisꝰ
potentes secłi fulgere auro. purpi¬
ra. gẽmisq rutilare: circũdarie¬
ercitu. dicamꝰ in nob̾. Qͥs putas de¬
picit dies paruos: Unde & iacob u¬
tã hominũ breuẽ intelligens: par¬
ui st̃ in qͥt & pessimi dies uitȩ mes
Qͥ gͦ despererĩt dies paruos. hoc ai
refert ad regiã potestatẽ. ut con¬
moneat zorobabel .&. iħm. ꝙ po¬
płm ȩdificante s tẽplũ de i. neaͥd
aduersarios timere ꝓhibentes s aui¬
re dñm cobortantẽ: & ex eo qͦd dess¬
ciunt regale fastigiũ lȩtabunt᷑. ẜ
uidebu̾t auxiliũ saluatoris. qͥde⁊
robabel stirpe ꝓmittit᷑. & ꝓpt̾ fort¬
tudinẽ lapis appellat᷑. & lapis stari

Expanded text:
es parvos hujus saeculi despiciat, et regiam potestatem putet esse nihili. Cum viderimus potentes saeculi fulgere auro, purpura, gemmisque rutilare, circumdari exercitu, dicamus in nobis: quis, putas, despicit dies parvos? Unde et Jacob vitam hominum brevem intelligens: Parvi sunt, inquit, et pessimi dies vitae meae . Qui ergo despexerint dies parvos hoc autem refert ad regiam potestatem, ut commoneat Zorobabel, et Jesum, et populum aedificantes templum Dei, nequaquam adversarios timere prohibentes; sed audire Dominum cohortantem, ex eo quod despiciunt regale fastigium, laetabuntur et videbunt auxilium Salvatoris, qui de Zorobabel stirpe promittitur, et propter fortitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hrumiliatꝰ ẽ: & sub pedibꝰ iacet isr
qͥa educit qs lapide primariũ. xxi
filiũ suũ: qͥ sẽꝑ auxilio fuit popło
isrł. & grͣa eiꝰ idest lapidis. meos qͦs
redur̃ de captiuitare ex eqͦuit gran
quã in patres eorsexercuit. Hec ab
hebreis dicta repꝑimꝰ. nc̃ qͥd ab ecci¬
sticis uiris in cõmentariis seriptũ sit
disseramꝰ Qandelabrũ aureũ de
auro purissimo eecłam intelligiur̃.
q̃ inscͥpturis sẽis sensũ magis ac mtu
aurũ accipiat᷑. posteriora & hume¬
ri colube in sexagesimo se pti mopli¬
mo ostendunt: q̃ dic unt᷑ auri urore
fue fulgore radiare. Lampade &. ip
si xꝑm intelligũt. qͦd luceat in ȩcela
qͥ de se ipso dicebat. Nemo accendit
lucernã & ponit eã sub modio. hoc
ẽ sub mensura legis. s suꝑ candela¬
brũ. idest euangelii libertatẽ: ut
luceat cunctis qͥst in domo. Lucer
cła suscepit. Duas oliuas suꝑ cande¬
labrũ. & ipsi moysen & heliam in¬
telligũt: qͥ cũ dño loq̃bant᷑ in mon¬

Expanded text:
 humiliatus est; et sub pedibus jacet Israel, quia educet Deus lapidem primarium, Christum Filium suum qui semper auxilio fuit populo Israel. Et gratia ejus, id est, lapidis in eos quos reduxit de captivitate, exaequabit gratiam quam in patres eorum semper exercuit. Haec ab Hebraeis dicta reperimus. Nunc quid ab ecclesiasticis viris in Commentariis scriptum sit, disseramus. Candelabrum aureum de auro purissimo Ecclesiam intelligunt, quae in Scripturis sanctis sensum ac mentem aurum accipiatur, posteriora et humeri columbae in sexagesimo septimo psalmo ostendunt: quae dicuntur auri virore sive fulgore radiare. Lampadem et ipsi Christum intelligunt, quod luceat in Ecclesia, qui de seipso dicebat: Nemo lucernam accendit, et ponit eam sub modio , hoc est, sub mensura Legis; sed super candelabrum, id est, Evangelii libertatem, ut luceat cunctis qui sunt in domo. Lucernclesia suscipit. Duas olivas super candelabrum, et ipsi Moysen et Eliam intelligunt, qui cum Domino loquebatur in mon
Abbreviated transcription (Latin):
getes. ibi manifesta fortitudo bouis.
Herent hȩc suꝑioribꝰ. Boues namq
doctores catholicos: p̃se pe. cȩtum
auditoꝵ. segetes dicit. fructꝰ oꝑũ
bonor: In cassũ gͦ tumet suꝑbꝰ. &
in docta ȩloquencia uerberat au¬
res & corda subiectoꝵ: qͥa ubi ñ st̃
docti p̃dicatores. frustra ad audien¬
dũ. confluit turba plebiũ. Ubi aũ
plurimȩ oꝑ aciones apparent uirtu¬
tũ: ibi aꝑtissime claret. qͥa ñ here¬
ticus in uanũ garriuit. s ꝓ uerbi
fruge laborauit: ille qͥ & ipsũ uer¬
bũ casto ore ruminare. & uiã ueritatis
recto discrec ionis pede nosset in

Expanded text:
s, ibi manifesta est fortitudo bovis. Haerent haec superioribus, boves namque doctores catholicos, praesepe coetum auditorum, segetes dicit fructus operum bonorum. Incassum ergo timet superbus, et indocta eloquentia verberat aures ac corda subjectorum, quia ubi non sunt docti praedicatores, frustra ad audiendum confluit turba plebium: ubi autem plurimae operationes apparent virtutum, ibi apertissime claret, quia non haereticus in vanum garrivit, sed pro verbi fruge laboravit: Ille, qui et ipsum verbum casto ore nominare, et viam veritatis recto discretionis pede nosset in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ in oꝑ ibꝰ ac uerbis pͣcedencium
uistor. ꝓbant᷑ exortr: & hos ad ꝓfec¬
tũ anime suȩ bene uiuendo traient.
uent̃ aũ impior. idest capacitas
sensus hereticor in saturabilis: quia
sic̃ apłs ait. semꝑ discentes. nũquam
dd ueritatis scienciã ꝑueniunt. Qua¬
re aũ saturi scienciã ñ merent᷑: nͥ
qͥa neqͣꝗͣ. refecti cibis pat̾nȩ institu¬
fidelis. & ȩccła ꝑ orbẽ catholica. man¬
sionẽ sibi inpatria cȩlesti bonis acti¬
P edificat: at uero repbi ea q̃ bene
st̾ a bonis ordinata male uiuendo .& a¬
liqͥndo etiã aꝑte repugnando dissi¬
pant. Quare aũ stulti sapienciũ actꝰ
lacerent.: sequentitꝰ uerbis ostendit᷑
cũ dr. Ambulans recꝰto it mnere. & ti¬
mens d̾m: despicit᷑ ab eo qͥ in fami gra¬
dit᷑ uia. Ab hominacio ẽ enĩ peccato¬
ri religio: stultũq uide tͣ incredu¬
lis. cũ fideles. ꝓpt̃ dei timorẽ. ñ tan¬
tũ abiciunt timorẽ: s & torm̃ta ri¬

Expanded text:
dentium justorum probantur exorti, et hos ad profectum animae suae bene vivendo trajicit: Venter autem impiorum, id est, capacitas sensus haereticorum insaturabilis, quia sicut Apostolus ait: Semper discentes, nunquam ad veritatis scientiam perveniunt . Quare autem saturari scientia non merentur, nisi quia nequaquam refecti cibis, paternae institufidelis et Ecclesia per orbem catholica mansionem sibi in patria coelesti bonis actibus aedificat: at vero reprobi ea quae bene sunt a bonis ordinata male vivendo, et aliquando aperte repugnando dissipant, quare autem stulti sapientium actus lacerent, sequentibus verbis ostenditur cum dicitur. Ambulans recto itinere et timens Deum despicitur, ab eo qui infami graditur via. Abominatio est enim peccatori religio, stultumque videtur incredulis, cum fideles propter Dei timorem, non tantum abjiciunt timorem, sed et tormenta ri
Abbreviated transcription (Latin):
alimoniȩ cȩlestis. indictis & exem¬
plis uenerabiliũ patrũ. e. absq ra¬
cione facit. qͥhis legendis meditandis
exponendis instans. ñ suȩ salut per
hoc. s alioꝵ pocius seruit. dũ ipse
ab his ꝗͣ legit uel actibꝰ reꝓbis u
etiã impietate sensus heretici di¬
Ndiuĩ adqͥrit: illis uidelicet qͥ tractatꝰ
nꝰ legentes archana. ꝑ eos sꝑitalas sen¬
sus qͥbꝰ interius reficiant᷑ inueniunt.
utriq aũ sensur c̃uenit apte qͦd se¬
qt. Qui parcit iuirge suȩ. odit filiũ.¬
ꝙ pat᷑ bonꝰ filiũ &. discipłm. magister
catholicꝰ ne ad iniqͥtatẽ deflectat sol¬
licitꝰ erudit. Precedente aũ uersicu¬
lu̾ ant iqͥ int̃r̃tes ita transtulert̃. Ui¬
niusti diuiciis annis multis fruen¬

Expanded text:
alimoniae coelestis, in dictis et exemalimoniae coelestis, in dictis et exemplis venerabilium patrum, et absque ratione facit, qui his legendis, meditandis, exponendis instans, non suae saluti per hoc, sed aliorum potius servit, dum ipse ab his quae legit, vel actibus reprobis, vel etiam impietate sensus haeretici dissidium acquirit, illis videlicet qui tractatus ejus legentes, arcana per eos spiritualis sensus, quibus interius reficiantur, inveniunt. Utrique autem sensui convenit apte quod sequitur,-- Qui parcit virgae, odit filiupater bonus filium, et discipulum magister catholicus, ne ad iniquitatem deflectat, sollicitus erudit. Praecedentem autem versiculum antiqui interpretes ita transtulerunt: Viri justi divitiis, annis multis fruen
Abbreviated transcription (Latin):
stolos&. successores eor: ad cuius
fid̾e ẽuersa ẽ multitudo geneiũ qu
erat substancia diaboli. Intrauit ñ
indomũ eiꝰdẽ male fortis aduers aria
eũ maiori uirtute ẽterens diripur
arma eiꝰ in qͥbꝰ c̃fidebat: & spoliaq
tribuit. ut ipse in eugłio testat᷑. ua
certe custodita ẽ iusto substancia
peccatoris. qͣndo ablatũ ẽ a nide isig
nũ der & datũ ẽ genti facienti frr¬
& aliis c̃gregant᷑ absq iudicio: Los
iudicio recto facit. qͥ diuiciis ẽgrega¬
dis sedulus in sistit. & has ad gregats
ñ ipse. ꝓ redẽpcione animȩ suȩ pai¬
ꝑ ibꝰ dͥispensat. s aliis post se dispen¬
sanda reseruat: iuxta qͦd insuꝑi¬
ri uersu uixta litterã d̾r. E cust odtꝰ
iusto substancia peccatoris. marime
cũ sibi uictꝰ habundet ex iure pat̾is
hereditatis: neq ulla pecunias colli¬
gendi necessitas incũbat. Hoc ẽ enin
qͦdait. multi cibi innoualibꝰ patrũ
iuxta sensũ uͦ sꝑitasẽ. multi st̾ eioi

Expanded text:
d cujus fidem conversa est multitudo gentium, quae erat substantia diaboli, intravit namque in domum ejusdem male fortis adversarii, et eum majori virtute conterens, diripuit arma ejus in quibus confidebat, et spolia distribuit, ut ipse in Evangelio testatur, vel certe custodita est justo sapientia peccatoris, quando ablatum est a Judaeis tum est genti facienti fruet aliis congregantur absque judicio. Absque judicio recto facit, qui divitiis congregandis sedulus insistit, et has aggregatas non ipse pro redemptione animae suae pauperibus dispensat, sed aliis post se dispensanda reservat, juxta quod in superiore versu juxta litteram dicitur: Et custoditur justo substantia peccatoris, maxime cum sibi victus abundet ex jure paternae haereditatis, neque ullas pecunias colligendi necessitas incumbat. Hoc est enim quod ait, Multi cibi in novalibus patrum. Juxta sensum vero spiritualem, multi sunt cibi
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ bonos sine filiis obire: immo ma¬
iora a dño prȩmia polliceri his qͥ fi¬
lioꝵ. ꝓcreacioni uirgmitatis castimo¬
niã prȩposuerint: s & substanciam
iustoꝵ a peccatoribꝰ tolli. Nã & apłs

Expanded text:
mus bonos sine filiis obire, imo majora a Domino praemia polliceri his qui filiorum procreationi virginitatis castimoniam praeposuerint, sed et substantiam justorum a peccatorib
Abbreviated transcription (Latin):
sapienciũ actꝰ imitari. Qualibet gͦ
simplex qͥsq sit & rusticꝰ qͥ archana sa¬
pienciȩ cõprehendere nequeat. si ta¬
m̃ sapienciũ exempla uiuendo secta¬
t᷑: iure int̾ sapientes amumerabit᷑.
Qͥ uͦ stultos ñ ꝓpt̾ naturã qͥa homines
triones uel aliqͥ tales. ñ ut instruen¬
do corrigat. amat. s ut fauendo de¬
teriores efficiat: talis nimirũ & siꝑ
ingeniũ uel doctrinã sapiens eẽ ui¬
det᷑. stuitoꝵ nota dignꝰ simul & dãp¬
nacione tenebit᷑. Bonꝰ relinqͥt here

Expanded text:
sapientium actus imitari. Quamlibet ergo simplex quisque sit, et rusticus, qui arcana sapientiae comprehendere nequeat, si tamen sapientium exempla vivendo sectatur, jure inter sapie tes annumerabitur. Qui vero stultos, non propter naturam, quia homines triones, vel aliqui tales, non ut instruendo corrigat amat, sed ut favendo deteriores efficiat, talis nimirum etsi per ingenium vel doctrinam sapiens esse videtur, stultorum nota dignus simul et damnatione tenebi
Abbreviated transcription (Latin):
tat is suȩ: & cire ĩubunt in platea plan
gentes. Per metaforã etiã nunc
debemꝰ hominis eccłastes sermone¬
acciꝑe: qͦd cũ senectꝰ aduenerit. capil¬
lus incanuerit. tumuerit pedes. li¬
bido refrixerit. & homo morte fuerit
dissolutꝰ. tc̃ reuertat᷑ in t̾rã suã.&. in
domũ ȩt̃nitatis suȩ sepulchrũ: exeqͥ¬
isq rite celebratis. plangenciũ funꝰ
turba p̃cedat. ẜ lorẽ aũ amigdali.
quẽ nos ꝓ canis posuimꝰ. qͥd̃a sacrã spi¬
nã int̃ptant᷑: qͦd decrescentibꝰ naciũ
carnibꝰ. spina succrescat & floreat.
Porro in eo qͦd ait. inpinguabit᷑ locus¬
ta. sciendũ ubi in nr̃is codicibꝰ legit᷑
locusta. in hebreo scͥptũ e̾e̾ haagab̾.
qͦd uerbũ apud eos ambiguũ est. Pͥo¬
test eñi & talus & locusta transferri.

Expanded text:
tatistatisgentes. Per metaphoram etiam nunc de membris hominis Ecclesiastis sermo est, quod cum senectus advenerit, capillus incanuerit, tumuerint pedes, libido refrixerit, et homo morte fuerit dissolutus: tunc revertetur in terram suam et in domum aeternitatis suae sepulcrum: exsequiisque rite celebratis, plangentium funus turba praecedat. Florem autem amygdali, quem nos pro canis posuimus, quidam sacram spinam interpretantur, quod, decrescentibus natium carnibus, spina succrescat et floreat. Porro quod ait: Impinguabitur locusta, sciendum ubi in nostris codicibus legitur, locusta, in Hebraeo scriptum esse, AAGAB  : quod verbum apud eos ambiguum est. Potest enim et talus et locusta transferri.
Abbreviated transcription (Latin):
ianuas: infirmos senis gressus ac
qͦd cibũ ẽterere nequeat:. qs. uir spu
coartato. uox eiꝰ te nuis audiat᷑. Porro
more siecato. qͥbꝰ materies sopore alitur.
ad leuẽ sonitũ euigil et: noctisq me¬
dio cũ gallus cecinerit. festinꝰ ex sur¬
gat: neqͣqͣ. ualens strato sepius mem¬
bra ẽuertere. Ommutescere qͦq si¬
ue ut melius habet in hebreo. sur¬
descere filias carminis: aures signi¬
ficat. qͦd grauior senũ auditꝰ fiat:
.&. nulla int̾ uoces ualeant scire dis¬
crimina: nec carminibꝰ delectari.
Qͦd qͥd̾e & berzellai loqͥt᷑ addauid:
nolens transire iordanen. Sed &. ab
excelsis timebunt &. formidaburs
inuia: idest ardua ingredi ñ uale¬
bunt: & lassis poplitibꝰ ac trem̃ti
uestigio. etiã inplano itinere fluc¬
⁊uantes: offensã gressuũ formi¬
dabunt. Et florebit amigdalũ.
&. inpinguabit᷑ locusta: & dissipabit᷑
Icapparis. qmͣ ibit bomo indomũ etͣni¬

Expanded text:
januas, infirmos senis gressus accjanuas, infirmos senis gressus accquod cibum terere nequeat, et vix spiritu coarctato, vox ejus tenuis audiatur. Porro more siccato, quibus materiis sopor alitur, ad levem sonitum evigilet, noctisque medio, cum gallus cecinerit, festinus exsurgat: nequaquam valens strato saepius membra convertere. Obmutescere quoque, sive ut melius habet in Hebraeo, surdescere filias carminis, aures significat, quod gravior senum auditus fiat, et nulla inter voces valeant scire discrimina, nec carminibus delectari. Quod quidem et Berzellai loquitur ad David, nolens transire Jordanem. Sed et ab excelsis timebunt et formidabunt in via. Id est, ardua ingredi non valebunt, et lassis poplitibus, ac trementi vestigio, etiam in plano itinere fluctuantes, offensam gressuum formidabunt. Et florebit amygdalum, et impinguabitur locusta, et dissipabitur capparis: quoniam ibit homo in domum aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
uia q̃ ducit ad uit᷑a .&. lata & spacio¬
sa q̃ ducit ad morte̾: recte refrige¬
rata caritate multor. hostiũ doc¬
trinarũ claudit᷑ inplate is. Sequen¬
ti aũ uersicło. in eo qͦd ait. & ẽsur¬
get ad uocẽ uolucris siue passeris.
peccatorẽ ad uocẽ episcopi uel pres¬
biteri. ꝑ pęnitenciã c̃surgentẽ. Po¬
test qͦq hoc extra ordinari. tam̃ si
ẽtextũ capituli nͣ sequar. & de legi¬
tima resurrectione accipi: qͣndo ad
uoc̃e archangeli resurgent mortui.
Nec mirandũ si angeli tubã passe¬
ri cõparemꝰ: eũ om̃is uox ad xꝑi
cõparata sit tenuis. & quantũ cũ¬
meo possũ animo recordari. nũquã
passerẽ in malã partẽ legisse me
noui. Loqͥt᷑ in decimo psalmo iustꝰ.
In dño c̃fido: qͦmͦ dicitis an imȩ mex̧
transmigra in mont̾e sicut passer:
E alibi. Uigilaui: & fac tꝰ sũ sic̃ pas¬
ser solitarius intecto. Necnͣ & in
alio loco. Et eñi passer uuenit si¬
bi domũ Alit̃. Clausas in plateis

Expanded text:
uae ducit ad vitam, et lata et spatiosa, quae ducit ad mortem : recte, refrigerata charitate multorum, ostium doctrinarum clauditur in plateis. Sequenti autem versiculo, in eo quod ait: Et consurget ad vocem volucris, sive passeris, peccatorem ad vocem episcopi, sive presbyteri per poenitentiam consurgentem. Potest quoque hoc extraordinarie, tametsi contextum capituli non sequamur, et de ultima resurrectione accipi, quando ad vocem archangeli resurgent mortui. Nec mirandum, si angeli tubam passeri comparemus, cum omnis vox ad Christum comparata, sit tenuis. Et quantum ego possum animo recordari, numquam passerem in malam partem legisse me novi. Loquitur in decimo psalmo justus: In Domino confido: quomodo dicitis animae meae, transmigra in montem sicut passer. Et alibi: Vigilavi, et factus sum sicut passer solitarius in tecto . Necnon et in alio loco: Etenim passer invenit sibi domum . Aliter: Clausas in plateis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ putant animas cũ corꝑibꝰ seri: &
ñ a deo. s acorpoꝵ parente generari.
Cũ enĩ caro reuertat᷑ int̾rã. & sꝑs
redeat add̾m qͥ dedit illũ: manifestũ
ẽ dđm parentẽ animarũ eẽ ñ homines.
Post descripcionẽ interitꝰ humani
pulchre exordiũ libri sui repetens a¬
it. Uanitas uanitatũ dix̃ eccłastes: &¬
omnia uanitas. Cũ enĩ cunctꝰ morta¬
liũ labor. de qͦ in toto uolumine dispu

Expanded text:
qui putant animas cum corporibus seri, et qui putant animas cum corporibus seri, et non a Deo, sed a corporum parente generari. Cum enim caro revertatur in terram, et sredeat ad Deum, qui dedit illum, manifestum est Dominum patrem animarum esse, non homines. Post descriptionem autem interitus humani, pulchre exordium libri sui repetens, ait: Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, omnia vanitas. Cum enim cunctus mortalium labor, de quo in
Abbreviated transcription (Latin):
ntoris tui inde iuuentutis tuȩ. anteꝗͣ.
ueniant dies maliciȩ. & anteꝗͣ. tene¬
lrescat sol & luna. & cetera. indie qͣndo
mouebunt᷑ custo des domꝰ: nc̃ cȩptam
sentenciã simili fine coneludit dicens.
anteꝗͣ. rũpat᷑ funicłs argentr & illud
uel ilud fiat. Funicłm aũ argenti
candidã hanc uitã & spiramen qͦd nob̾
e cȩlo tribuit᷑ ostendit. Recursum qͦq
uite aureȩ. animã significat: q̃ illuc
recurrat. unde descenderat. Porro
duo reliqͦ q̃ secunt᷑. c̃tricio hydriȩ
suꝑ fontẽ. & c̃fractio rote suꝑ lacũ:
ꝑ me taforã. mortis enigmata st̃. Quo¬
mͦ enĩ bẏdria quȩ ẽterit᷑ cessat hau¬
rire. & rota ꝑquã de lacu & puteis
leuant᷑ aquȩ: si ẽfract᷑a fuerit ut
funicło ẽuoluta. aquȩ usus int̾cipit᷑.
ita & cũ funicłs argenti fuerit int¬
ruptꝰ & animȩ riuus recurrerit ad
fontẽ: interibit homo. E ut mani¬
festius seqͥt᷑. reuertet᷑ puluis interrã¬
dm qͥ dedit illũ. Ex qͦ satis ridendi.

Expanded text:
oris tui, in diebus juventutis tuae: antequam veniant dies malitiae, et antequam tenebrescant sol et luna, et caetera, in die qua movebuntur custodes domus nunc coeptam sententiam simili fine concludit, dicens: Antequam rumpatur funiculus argenti, et illud vel illud fiat. Funiculus autem argenti, candidam hanc vitam, et spiramen quod nobis de coelo tribuitur, ostendit. Recursus quoque vittae aureae animam significat, quae illuc recurrit, unde descenderat. Porro duo reliqua quae sequuntur, contritio hydriae super fontem, et confractio rotae super lacum, per metaphoram, mortis aenigmata sunt. Quomodo enim hydria quae conteritur, cessat haurire, et rota per quam de lacu et puteis levantur aquae, si confracta fuerit: vel ut funiculo convoluta, aquae usus intercipitur: ita et cum funiculus argenti fuerit interruptus, et animae rivus recurrit ad fontem, interibit homo. Et ut manifestius sequitur: Revertetur Al. converDeum qui dedit illum. Ex quo satis ridendi,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tat᷑q amor uel desideriũ concupis¬
cenciȩ capparis. & significat᷑ ut supra
diximꝰ qͦd senũ libido refrigescat &¬
organa coitus dissipent᷑. Hoc aũ ideo
qͥa hec uerba ambigua cũ in uoca¬
bulis suis & amigdalũ & locustã & eap¬
parim senent aliua diriuata signis.¬

Expanded text:
etaturque amor, desiderium, concupiscentia vel, capparis. Et significatur, ut supra diximus, quod senum libido refrigescat, et organa coitus dissipentur. Hoc autem ideo, quia haec verba ambigua, cum in vocabulis suis, et amygdalum, et locustam, et capparim sonent, aliud derivata signifi
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ. bene uidisti. qͥa uigilabo ego
suꝑ popłm meũ ut faciã illud ue
illudꝰ & habet ȩthimologia muces qͥd
uigilaturꝰ sit ds. & retributurus po
ta & nẽ ambiguitas uerbi ꝑ ethimo¬
logiã eiꝰ indicat senũ erura tumen¬
cia & podagre humoribꝰ pregrauata:
accidat ꝙ sine dõchicos. a parte id qͦd

Expanded text:
ego super verbum meum, ut faciam illud , vel illud: et habet etymologiam nucis, quod vigilaturus sit Deus, et retributurus popIta et nunc ambiguitas verbi per etymologiam ejus, indicat senum crura tumentia, et podagrae humoribus praegravata. accid
Abbreviated transcription (Latin):
amigdalũ ipsũ uerbũ sit soced. qͦd
iniheremie pͥncipio. s ibi inuicẽ uer¬
sũ ẽ. hic in amigdalũ. Simmachus ne¬
seio qͥd in hoc loco senciens: multo ali¬
qe excelso uidebunt. & error erit in
uia & obdormiat uigilans. & dissolue
isꝑs fortitudo. bit enĩ homo indomũ

Expanded text:
lum, ipsum verbum sit SOCED  , quod in Jeremiae principio est: sed ibi in nucem versum est, hic in amygdalum. Symmachus nescio quid in hoc loco sentiens, multo alide excelso videbunt, et terror erit in via, et obdormiet vigilans, et dissolvetur spiritus fortitudo. Ibit enim homo in domum
Abbreviated transcription (Latin):
cionibꝰ opꝰ ꝓhibentibꝰ. &. cãbise rege ꝑsa¬
rũ qͥ suꝑ hac re adpͥncipes syriȩ coeles
& phenicis ac samariȩ litteras miserat
suꝑ qͦ plenius ez ras scribit hẏstoriam.
Sed aggeus in m̃se sexto indie pͥma eiꝰ¬
dẽ m̃sis ꝓpħari ex orsus ẽ. ⁊ acharias uͦ
ineodẽ qͥdẽ anno. s ñ in eodẽ mense
Nã post duos m̃ses. octauo anni m̃se
fundit uaticiniũ. Ynde recte iuxta
ordinẽ duo decĩ ꝓpharũ ille decimꝰ &
hic unde cimꝰ ponit᷑. Magneq c̃fider¬
ciȩ ẽ. immo speifidiq in dñm. ut qͥ
tanto tẽpore prẽt̃ missũ ẽ. uel rege
hibente uel gentibꝰ. ad cõmonicionẽ
duor. hominũ facere incipiant. Hȩc

Expanded text:
tionibus opus prohibentibus, et Cambyse rege tionibus opus prohibentibus, et Cambyse rege uod super hac re ad principes Syriae κοίλης, et Phoenicis, ac Samariae litteras miserat. Super quo plenius Esdras scribit historiam. Sed Aggaeus in mense sexto in die prima ejusdem mensis prophetare exorsus est. Zacharias vero in eodem quidem anno, sed non in eodem mense: nam pfudit vaticinium. Unde recte juxta ordinem duodecim prophetarum, ille decimus, et hic undecimus ponitur. Magnaeque confidentiae est, immo spei fideique in Dominum, ut quod tanto tempore praetermissum est, vel rege prohibente, vel gentibus, ad commonitionem d
Abbreviated transcription (Latin):
płi qͥ reuersus ẽ c̃stituit ⁊orobabel
filiũ salathiel:. & iħm filiũ iosedech sa¬
cerdotẽ magnũ. Int̾fecto gͥ apud mas¬
sigetas cyro qͥ triginta annis regnauit
in ꝑsis. a tammiri regina massage ta¬
rũ: cambises filius eiꝰ successit in reg¬
nũ. Qͥ expletis octo annis. duos
magos fr̃s habuit successores. Qui¬
bꝰ occisis a popło: darius filius hys¬
tapis. ex sentencia septẽ familiaꝵ.
rex ꝑsarũ c̃stitutꝰ ẽ. Cuiꝰ regni an¬
no sedo: factꝰ ẽ sermo dñi ad agge¬
ũ ꝓpħam: & zachariã filiũ bara¬
chiȩ filiũ addo. Suꝑ aggeo ia di¬
ximꝰ: de zacharię titulo pauca di¬
cenda st̃. Qͥ cũ sit filius barachiȩ:
q̃rit᷑ qͣre dicat᷑ filius addo Nec am¬
bigit᷑ iuxta paralipomenon librũ
qͥn ipse sit addo qͥ missus ẽ ad iheroboã
restituta ẽ. Igit᷑ a pͥmo anno cẏri re
tapis. supputant᷑ anni qͦdraginta. in qͥbꝰ
tantũ altare fuerat extructũ .ẜ iacta
tẽpli fundam̃ta. uicinis incireuitu na¬

Expanded text:
tuit Zorobabel, filium Salathiel, et Jesum, filium Josedec sacerdotem magnum. Interfecto igitur apud Massagetas Cyro, qui triginta annis regnavit in Persis, a Tomyri regina Massagetarum, Cambyses filius ejus successit in regnum, qui expletis octo annis, duos magos fratres habuit successores: quibus occisis a populo, Darius, filius Hystaspis, ex sententia septem familiarum rex Persarum constitutus est. Cujus regni anno secundo factus est sermo Domini ad Agg ad Zachariam, filium Barachiae, filium Addo. Super Aggaeo jam diximus, de Zachariae titulo pauca dicenda sunt. Qui cum sit filius Barachiae quaeritur quare dicatur filius Addo. Nec ambigitur juxta Paralipomenon librum, quin ipse sit Addo, qui missus est ad Jeroboam, restituta est : Igitur a primo anno Cyri regilii Hystaspis, supputantur anni quadraginta, in quibus tantum altare fuerat exstructum, et jacta templi fundamenta, vicinis in circuitu na
Abbreviated transcription (Latin):
Nmense oc tauo in anno scdo darii re¬
gis. factũ ẽ uerbũ dñi ad ⁊achariam
filiũ barachiȩ. filiũ addo ꝓpħam dicens.
Lxxͣ. In oc tauo m̃se anni scdi. sub
dario. factũ ẽ uerbũ dñi ad zachariam
barachiȩ filiũ addo. ꝓpħam: diccens.
Sed̾o anno darii filii hystapis. septu
rias testis ẽ dicens. Oñe exercituũ usq̃qͦ
ñ misereberis ihrłm. & urbiũ iuda qͥb
iratꝰ es. Ecce iste septuagesimꝰ annꝰ est.
Nulliq dubiũ qum cirus rex ꝑsarũ qͥ
chaldeor destruxit imꝑiũ: pͥmo anno
regni sui qͥnquaginta circit̃ milia ho¬
minũ captiuoꝵ: de babylone remi¬
serit inuideã. Qͥ uasa qͦq q̃ nabugo¬
donosor abstulerat reddidit. & tẽplũ¬

Expanded text:
 in anno secundo Darii, factum est verbum Domini ad Zachariam, filium Barachiae, filium Addo, prophetam dicens. LXX: In octavo mense anni secundi sub Dario, factum est verbum Domini ad Zachariam Barachiae, filium Addo prophetam, dicens. Secundo anno Darii filii Hystaspis, septurias testis est, dicens, Domine exercituum, usquequo non misereberis Jerusalem et urbium Juda, quibus iratus es? Ecce iste septuagesimus annus est : nullique dubium quin Cyrus, rex Persarum, qui Chaldaeorum destruxit imperium, primo anno regni sui, quinquaginta circiter millia hominum captivorum de Babylone remiserit in Judaeam: qui vasa quoque quae Nabuchodonosor abstulerat, reddidit, et templu
Abbreviated transcription (Latin):
ad pęnitenciã. ꝓuocasset. Cũq in
llos iratꝰ sit: ad uos loqͥt᷑ dñs exer¬
cituũ: ꝓ qͦ inhebraico positũ ẽ sabaoth.
qͦd int̃dũ septuaginta om̃ĩpotentẽ
int̃dũ uirtutũ tͣnstuler̃t. eẜ loqͥt᷑ con¬
uertimini adme.

Expanded text:
poenitentiam provocasset. Cumque in illos iratus sit, ad vos loquitur Dominus excituum, pro quo in Hebraico positum est SABAOTH  , quod interdum Septuaginta omnipotentem, interdum virtutum transtulerunt. Et loquitur: Convertimini ad me,
Abbreviated transcription (Latin):
barachie filius add̃o mittit. ⁊̃aclisd
int̃pretat᷑ memoria dñi: barachia. be¬
nedictio dñi: addo testimoniũ eiꝰ. Uide¬
amꝰ gͦ sermonẽ dñi. qͥ erat inpͥncipio
apud dm patrẽ. qͥd in zacharia ꝓpħa
sit locutꝰ ad popłm. ratꝰ ẽ dñs suꝑ

Expanded text:
Barachiae, filius Addo mittitur. Zacharias Barachiae, filius Addo mittitur. Zacharias interpretatur memoria Domini: Barachia, benedictio Domini: Addo, testimonium ejus. Videamus ergo, sermo Domini qui erat in principio apud Deum Patrem, quid in Zacharia propheta sit lo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ Octauus apud hebreos m̃sis. qͥ apudi¬
los maresan. apud egypcios athyr. a¬
pud nos nouẽber ãr. hiemis exordiũe
Inqͦ estatis calore c̃supto. om̃is t̾ra uiti¬
re nudat᷑ & mortaliũ corꝑa ẽtrahumꝰ
nec est ulla ex lege solleynitas. Seri¬
tũ ẽ enĩ. qͦd ter ꝑ annũ apparere debi¬
at om̃e generis masculini: corã dño
do nr̃o. Prima festiuitas ẽ ar imnoꝵ pl¬
se. qͦd apud nos greco latinoq serme
pascha dr. Sed̾a penthecostes. post se¬
tẽ ebdomadas: in qua panes ꝓposicũ
de nouis pͥmũ frugibꝰ offerunt᷑. Tera
inmͣse septimo. tubarũ & ꝓpiciac iõs
trema dies egressiõis appellat᷑ s e¬
minꝰ. Ergo in captiuitate popłs cͣfi¬
tutꝰ & ad huc sub rege ꝑsarũ necdũ
ȩdificato tẽplo. ñdũ menibꝰ tirri
urbis extructis. ñ uidet ꝓpheciã tẽs¬
re leticiȩ: s post lȩticiã. ¶ tamͣ qͥa hi¬
benedictionẽ & obbenedictionẽ te¬
timoniũ. lecirco ad eũ zacharias filie

Expanded text:
est. Octavus apud Hebraeos mensis qui apud illos MARESVAN  , apud Aegyptios Athir, apud nos November dicitur, hyemis exordium est: in quo aestatis calore consumpto, omnis terra virore nudatur, et mortalium corpora contrahuntur, nec est ulla ex lege solemnitas. Scriptum est enim quod ter per annum apparere debeat omne generis masculini coram Domino Deo nostro . Prima festivitas est Azymorum, Phase, quod apud nos Graeco Latinoque sermone Pascha dicitur. Secunda Pentecostes post septem hebdomadas, in qua panes propositionis de novis primum frugibus offeruntur. Tertia, in mense septimo, tubarum propitiationis , cujus extrema dies egressionis appellatur et terminus. Ergo in captivitate populus constitutus, et adhuc sub rege Persarum, necdum aedificato templo, necdum moenibus murisque urbis exstructis, non videt prophetiam tempore lbenedictionem, 780 et ob benedictionem, testimonium: idcirco ad eum Zacharias, filius