comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de: ñ ut pastor conseruare atq saluare:
fuer̃ gͦ quidam philosophi de uirtutibꝰ et
uiciis multa subtilia tractantes dnuden¬
tes diffimentes. ⁊ ratiocinationes acutifsi¬
inas concludentes. libros implentes. suam
sapientiam buccis crepantibꝰ uentilantes:
qui cẽ dicere auderent homnubꝰ nos seqͥ¬
mmi. sectam nr̃am tenete si uultis beate ui¬
uere: S ñ intrabant ꝑ hostum : ꝑdere uo¬
lebant. mactare & occiłe Quid de istis
dicã  ẜcce ipsi pharisei legebant: &e ĩ eo
qͦd legebant ccp̃m sonabant: uenturum
sꝑabant. & p̾sentẽ ñ agnoscebant: Iacta¬
bant se etiam ipsi int̾ uidentes hoc ẽ inter
sapientes : & negabant xpm̃. & ñ intra¬
bant ꝑ hostium: Ergo ⁊ ipsi siquos forte
seducerent: mactandos ⁊ occidendos nõ
libandos secducerent: Et hos dimittamꝰ:
uideamus illos si forte ipsi intrant ꝑ hosti
rabiles enim sunt. qui se uidentes ñ solũ
iactant. s axͦ illuminatos uideri uolunt:

Expanded text:
are. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostir. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt:
Abbreviated transcription (Latin):
płm ⁊ tinocheũ nemo erat qui gͣmane d̾
gͣge sollicitꝰ esset:⁊ s contigerat ut illo tp̃r
quo timotheũ misit. circa se aliũ cle filiis
rios rentanere. Iuuenimꝰ ⁊ m̃cennarios:
ñ eos discutit nͥ dñs: Qͥ oor inspiẽ: ipse dis¬
cutit Tam̃ aliqñ intelligunt a nob̾ Nõ
enim frust᷑ dix̃ ipse dñs & de lupis: ex fru¬
ctibꝰ coꝵ cognoscetis eos Multos int̾rogãt
temptanones: &e tẽ apparent cogitatio¬
nes: Multi aũ latent: habeat ouile. xp̃i
s̃positos: &e filios ⁊ m̃cennarios: Prepo¬
siti aũ qͥ filii st̃. pastores ft̃: Si pastores
st̃ qͦmͦ unus pastor nͥ qr s̃ os illi uniꝰ mbͣ¬

Expanded text:
m et Timotheum nemo erat qui germane de grege sollicitus esset: sed contigerat ut eo tempore quo Timotheum misit, circa se alium de filiis nrios remanere. Invenimus et mercenarios, non eos discutit nisi Dominus; qui cor inspicit, ipse discutit: tamen aliquando intelliguntur a nobis. Non enim frustra dixit ipse Dominus etiam de lupis: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Multos interrogant tentationes, et tunc apparent cogitationes: multi autem latent. Habeat ovile Domini praepositos, et filios et mercenarios. Praepositi autem qui filii sunt, pastores sunt. Si pastores sunt, quomodo unus pastor, nisi quia sunt illi om
Abbreviated transcription (Latin):
fidem in oiule ingrediunt᷑ ut uiuant:
qr iustus ex fide iiiuit & abundantiꝰ
habeant qui ꝑseu̾ando usq ĩ finẽ. ꝑ il¬
dantius habebunt uitã ueniendo quo
pastor ille p̃cessit: uͥ nunꝗͣ. demñ mori¬
ant᷑:. Quamuis gͦ oe hic in ipso ouili ñ
mus intelligere qđ dic̾tũ ẽ & pascua
iuenient. idest &e ad ĩgressũ ce ad e¬
gressum. ⁊ tam̃ tc̃ uere pascua inueni¬
ent uͥ saturent᷑ qui esurumt ⁊ siciuunt
iusticiã: qualia pascua inuenit cui
dictũ ẽ hodie metũ eris ĩ paradiso:
Qmͦ aũ ipse sit ostium ipse pastor.
ut ꝑ se ipsũ quodãmͦ cẽ ipse ingredi
oe egredi intelligatur. &e qͥsnam sit
hostiarus longum ẽ hodie q̃rere:
&e disserendo sic̃ ipse donau̾it explicare:

Expanded text:
ingrediuntur, ut vivant, quia justus ex fide vivit ; et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per ildantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non mus intelligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit explicare
Abbreviated transcription (Latin):
Luceant oꝑa ur̃a corã hominibꝰ. S plꝰ
me delectat. qͦd ipsa u̾tas tam qͣn pastor
bonꝰ ⁊ idõ doctor bonꝰ. ⁊ qͦdãmͦ nos am̃o¬
nuit qͦmadinodũ intelligere ̾beamꝰ
qͦd ait ingrediet᷑ oe egredict᷑ &e pascua ĩ¬
ueniet: cum secutꝰ acdumx̃ fur ũ uenit
ił ut furet᷑ &e mactet & ꝑdat Ego ue¬
ni ut uitam habeant: & habundantiuis
habeant. Uidet᷑ enĩ mͥ dixisse ut uitam
habeant ing̾dientes: ⁊ abundantiꝰ habe¬
ant egredientes Nõ aũ pot̾ quisq ꝑ osti

Expanded text:
Luceant opera vestra coram hominibus . » Sed plus me delectat quod ipsa veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus quodammodo nos admonuit, quemadmodum intelligere debeamus quod ait: « Ingredietur et egredietur, et pascua inveniet, » cum secutus adjunxit: « Fur non venit, nisi ut furetur et mactet et perdat. Ego veni ut vitam habeant et abundantius habeant. » Videtur enim dixisse, ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Non autem potest quisquam per osti
Abbreviated transcription (Latin):
matrã x ͫ annuinciant ñ caste. ⁊ existimãtes
tͥbłanionẽ fuscitare uincuł mĩs: Isti m̃cennarii
erant: paulo apło inuidebant: Quare inui¬
debant.:⁊ nͥ qe tempr̃alia reqͥrebant: S qͥd
adrungat attendite qͥo enĩ ⁊ dũ om̃imͦ siue

Expanded text:
m annuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari vinculis meis. » Isti mercenarii erant, Paulo apostolo invidebant. Quare invidebant, nisi quia temporalia requirebant? Sed quid adjungat, attendite: Quid enim? Dum omni modo, sive
Abbreviated transcription (Latin):
hine ad cet̾nã uitã. nͥ qͥ nouit nomina p̃de¬
stinatoꝵ.: Uñ ait disciput suis: Gaud̾te:
qr nomina ur̃a scͥpta st̃ in ecelo: hinc enim
eas uocat nominat̃: Et quis alius eas emit¬
tẽt. nͥ qͥ earũ peccã cdimittet. ⁊ ut eũ sequi
duris lib̾atȩ uncuł possint : Et quis eas p̃ce¬
ssit quo eum seqͣnt᷑. ⁊ nͥ quisfurgens a mor¬
tuis rã ñ morit᷑. & mors ei ultͣ ñ domina¬
bitur. t & eũ hic esset conspieuus ĩ carue:¬

Expanded text:
 qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur : et cum hic
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ cũ renitentes uenerint qͦ oues sunt.
agnoscunt uocẽ pastoris: & seuenisse
letant᷑. &e errasse erubeset̾: Qñ gͦ ĩ illo er¬
rore tamqͣm ĩ ueritate głabant᷑. & utiq
ñ audiebant uocẽ pastoris. & alienũ idõ

Expanded text:
etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et ali
Abbreviated transcription (Latin):
obiurgat diĩs pastores: & dic̃ int̾ cetera
de ouibus Errantẽ ouẽ ñ reuoca¬
ars: & errantẽ dic̃: & ouẽ appellat: Si
qñ errabat ouis erat.:⁊ eiuiꝰ uocẽ ut erra¬
ret auchebat:. ꝓculdubio enĩ ñ erraret.
si uocẽ pastoris aucdiret: S idõ errauit
qr uocem aucliuit alieni: uocẽ furis &
latronis audiuit. Certe uocẽ latronũ
ñ audiunt oues Qui uener̃ inqͥt. & in¬
telligimꝰ p̃t̃ me. idest qͥ uener̃ p̃t̾ me fu¬
res funt &e latrones: & ñ audier̃ eos o¬
ues: domine si ñ aucdier̃ eos oues: qͦmͦ er¬
rant oues si oues ñ auduuit nͥte: tu aũ
ueritas es: Qui ueritatem aucht: ñ utiq
errat: Illi aũ errant: & oues appellant᷑
Nam si in errore ipso oues ñ appellarẽtᷤᷤ.
ñ cliceret᷑ ꝑ iezechielem. errantẽ ouẽ ñ
reuocastis. Quomͦ ⁊ errat ce ouis ẽ: Uo¬
cem aheni audiuit: Certe ñ aucher̃ eos
murant. tedium paciunt᷑ a reuo cãte:
& ñ intelligunt uigilantẽ: Uerũtñ

Expanded text:
pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos murant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
oues erant: qͣm alienos. oues ñ auchun:
Si oues ñ erant: qͣre obuirgant᷑ illi
quibꝰ dr̃. errantẽ ouẽ ñ reuoeastis.
delibꝰ: aliqñ mala contingunt. Seducũt᷑
in errorẽ : & pꝰ errorẽ reuocant᷑. Qñ sedu¬
cti sunt in errorẽ ⁊ rebaptizati s̃. aut pꝰ
ouilis dominici societatẽ rursꝰ ĩ errorẽ
pͥstinũ reuoluti st̃. oues erant an ñ erant:
utiq catholici erant: Si catholici ficdeles
erant : oues erant. Si oues erant.⁊ qͦmͦ
uocem alieni audire potuer̃. cũ dñis diẽ
ñ aucdier̃ eos oues : Aucdistis frs altitudi¬
nem q̃stonis: Dico gͦ : nouit dñs qͥ s̃ eiꝰ.

Expanded text:
 alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? delibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novit
Abbreviated transcription (Latin):
&c omnes eandem aescam spãlem mandu¬
Mare rubrum: significat baptisiũ:
Moyses ductor ꝑ mare rubrũ: significat
xp̃m Populus transiens: significat fid̾¬
less Mors egyptioꝵ: significat abohitio¬
nem peccõꝵ. In signis chũsis: eadẽ fid̾s
Sic in signis diũsis qͦmͦ ĩ u̾bis diũsis ⁊ qr u̾ba
sonos mutant ꝑ tempora. & utiq nichil aliud
funt u̾ba qͦni signa: Significando enĩ u̾ba st̃:
debant ꝑ qͦs hec signa munstrabantur.⁊ ꝑ¬

Expanded text:
escam spiritualem manduMare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: debant, per quos haec signa ministrabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
botrũ carpe. spmã caue: qr botrꝰ aliqñ de
rachiee uitis exortꝰ pendt ĩ sepe Crescit palmes.
inserit᷑ spinis: & portat fructũ spina ñ suũ:
N enĩ spinã uitis attulit: s spinis palmes ĩ cu¬
buit:. Noli in t̾rogare nͥ radices Tris racheẽ
spinȩ. extͣ inuenis a uite: Q rłs originẽ uuȩ.
uitis hãc ꝓtulit ex radice. Cathetra gͦ moyfi
uitis erat: phariseoꝵ mores spinȩ erãt. Bo¬
ctrina uͦ ꝑmalos: palies in sepe. botrꝰ int̾
spinas: Caute lege: ne dum q̃ris fructũ la¬
ceres manũ: &e cũ auclis bona dicẽtẽ. mute
guens. indete quid dix̾it Quidã ꝑ mindiã
⁊ contentionẽ: quidam uͦ ⁊ ꝑ bonã uoluntatẽ

Expanded text:
Botrum carpe, spinam cave. Quia botrus aliquando de radice vitis exortus, pendet in sepe, crescit palmes, inseritur spinis, et portat fructum spina non suum. Non enim spinam vitis attulit, sed spinis palmes incubuit. Noli interrogare nisi radices. Quaere radicem spinae, extra invenis a vite quaere originem uvae, vitis hanc protulit ex radice. Cathedra ergo Moysi vitis erat: Pharisaeorum mores spinae erant. Doctrina vera per malos, palmes in sepe, botrus inter spinas. Caute lege, ne dum quaeris fructum, laceres manum: et cum audis bona dicentem, ne imiterguens, videte quid dixerit: « Quidam per invidiam et contentionem; quidam vero et per bonam voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊ quod ẽ furatꝰ occidit. Qui aũ ĩtrat
ꝑ ostium pastor ẽ ouium: huic ostiariꝰ
aꝑit. De ostiario isto tun queramus: qñ¬
ot ab ipso aucdierimꝰ dño ꝗͣ sit ostium. et
qui sit pastor & oues eius uooem au¬
diunt: & ꝓprias oues uoeat nominat̃:
ht̃ enĩ nomina earũ scͥpta ĩ libro uitȩ.
ꝓprias oues uocat nominatim: Hinic di¬

Expanded text:
quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc di
Abbreviated transcription (Latin):
nua xͦ dñs: Qui intrat ꝑ hanc ianuam
oportet humihet se: ut sano capite po¬
ssit intrare: Qͥ aũ se ñ humiliat s extol¬
ht: ꝑ macheriã uult ascenłe: Qͥ aut̃
ꝑ macheriã ascencht: idõ exaltatur ut
cadat.. Tecte tam̃ ad huc loquit᷑ dñs iħs:
nondum intelligit᷑. Nominat ostium.
nominat ouile. nominat oues cõ¬
m̃dat hec omnia. s ñdum exponit: Le¬
gamus gͦ qr uenturꝰ ẽ ad ea ũba in
quibꝰ nob̃ aliqua quȩ clix̃ dignet᷑ expo¬
nere: ex quoꝵ expositione dabit nob̾
fortasse & illa q̃ ñ exposuit intelligere
Pascit enim manifestis: exercet obseu¬
riss Q ñ intrat ꝑ ostium in ouile ouiũ.
s ascendit aliunde: ile isiisero qr casu¬
rus ẽ: Sit gͦ humił. intret ꝑ hostium:
plano pede ueniat &e ñ offendet. Ille in¬
quit fur ẽ ce latros oues suas uult dic̾e
ones alienas: Ad ħ suas idest furto abla¬
tas: ñ ut saluet. s. ut occidat Ergo fur
est : qr qͦd alienum ẽ suum diẽ: Latro:

Expanded text:
us Dominus: qui intrat per hanc januam, oportet humiliet se, ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere: qui autem per maceriam ascendit, ideo exaltatur ut cadat. 6. Tecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro,
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiatur si pulsare ꝑsistat: ille uͦ ad huc au¬
dit nͥ credicħtis ñ intelligetis. Quare ista cõ
ssum exposuero: aut quia ualde sunt ab¬
dita uł ego eoꝵ ñ app̃hencło intelligenti¬
am. uł explicandi quod intelligo ñ habu¬
ero facultatẽ: uł tam fuerit quisq tardꝰ
ut & exponentem ñ sequatur. ⁊ ñ de se ds¬
ꝑet maneat in fide. ambulet in uia: audi¬
at apłm clicẽtẽ Et siquid alit̾ sapitis: ħ
quoq uob̃ d̃s reuelabit:. Uerumptam̃ ĩ

Expanded text:
aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc auaperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commssum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in
Abbreviated transcription (Latin):
eas uadit: & oues illum sequunt᷑. qr sci¬
unt uocẽ enis Alienũ aũ ñ secuntur
s fugiunt ab eo: qr ñ nouer̃ uocẽ alie¬
noꝵ tecta sunt hȩc: plenaq q̃stionibꝰ.
grauida sacram̃ts: Sequamirr ergo
ce audiamꝰ magistrũ ex his obscuris aliquid
aꝑientẽ: & ꝑ id quod aꝑit nos forte intra¬
li aut̃ ñ cognouer̃ quid loq̃retur eis: for¬
te nec nos: Quid gͦ int̾est int̾ illos ⁊ nos. añ¬
qͥm ista uerba cognoscamus ce nos: Quia nos
pulsamꝰ ut aꝑiatur nob̾: illi aũ xp̃m negan¬
do uolebant intrare seruandi. s foris rema¬
nere ꝑclendi. Quod gͦ nos audimus hȩc
pie. quod ante quam illa intelligamꝰ ere¬
dimus uera esse atq diuina: magna ab
istis diũsitate distamꝰ: Cum enim duo au¬
diunt u̾ba euangłii. unus impiꝰ alt̃ puis.
& talia sunt ut forte ambo ñ intelligant:
unus diẽ nichil dix̃: alt̾ dic̃ uerum dixit &
bonũ ẽ quod dix̃. s nos ñ intelligimus:
lste qe credit iam pulsat. & dignus ẽ eui

Expanded text:
uuntur, quia sciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrali autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse. & eos qui uenturum esse credider̃:
in calum ascendisse: totum ħ sic̃ ũba au¬
distis p̃t̃iti temporis impletum esse iam
creclimꝰ: in eius sunt fidei soqetate uob̾cũ:
& illi patres qui credider̃ cle uirgine nasci¬
turum. Passurum. resurrecturum. in eae¬
los ascensurum: Illos enim ostendit apłs.
uͥ ait: hñtes aũ eundem spm̃ fidei siẽ scͥp¬
tum est. credidi ꝓpt̃ qͦd locutꝰ sum. & nos¬

Expanded text:
um esse, et eos qui eum venisse crediderunt. um esse, et eos qui eum venisse crediderunt. in coelum ascendisse: totum hoc, sicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sum;
Abbreviated transcription (Latin):
uener̃ ꝓpħȩ:. Numquid fures ⁊ latrones
fuer̃. absit: Nõ p̃t̃ illum uener̃. qr cũ
illo uener̃. Uenturꝰ p̃cones mittebat: s.
eoꝵ corda quos miserat possidebat. Uultis
nosse qe cum illo uener̾: qui est ipse sẽꝑ.
Carnem quippe accepit ex temp̃r: Quid ẽ
gͦ semꝑ : in pͥncipio erat u̾bum: Cum illo
gͦ uener̃: qui cum u̾bo dĩ uener̃. Ego sum in¬
illo uener̃ qui ueraces fuer̃: Quotquot g
p̃t̾ illum fures ⁊ latrones. id est ad furandũ
&e occidendum: uenientes: s ñ audier̃ eos
oues Maior hec questio est. ñ audier̃ eos
oues: ante aduentũ domini nr̃i tħu xͥ quo
humił uenit in carne. p̾cesser̃ iusti: sic ĩ
eum credentes uenturum. quomͦ nos ere¬
dimus in eum qui uenit: Tempora uariata
sunt ñ fides: quia e ipsa u̾ba ꝓ tempr̃ ua¬
riantur cum uarie declinantur: Alium so¬
num ht̃ uenturꝰ ẽ: alium sonum ht̃ uenit
Mutatus ẽ sonus. uenturꝰ ẽ ⁊ uenit: eadẽ
tani fides utrosq conuing̃: & eos qui eũ¬

Expanded text:
e; numquid fures et latrones fuerunt? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inillo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et latrones; id est, ad furandum et occidendum. 9. Sed non audierunt eos oves. Major haec quaestio est, non audierunt eos oves. Anthumilis venit in carne, praecesserunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit: mutatus est sonus, venturus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui ventur
Abbreviated transcription (Latin):
aui sunt gͦ qͦs ñ audier̃ oues in quibꝰ ñ erat
uox xͥ: errantes. falsa dicentes. mana garri¬
entes. uana fingentes. miseros seducentes:¬
Quid ẽ gͦ qͦd dixi: Maior hec questio ẽ: Quid
ht̃ obscurum ot ad intelligẽdum difficile.
erat exp̃ssa ipso ore pastoris: Si enĩ ꝑ ꝓphas
uox pastoris erat. quantomagis uocem
pastoris ꝓferebat ipsa lingua pastoris: Nõ
om̃s audier̃:. S quid putamꝰ: Qui audier̃ o

Expanded text:
i sunt ergo quos non audierunt oves in quibus non erat vox Christi; errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentesQuid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? erat, expressa ipso ore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui a
Abbreviated transcription (Latin):
lut obseruantes ⁊ &e xp̃iam ñ sunt: et
plerumq se iac̾tant uelut isti Numqͥd
inos ceci sumis. Quia uͦ ista omnia quȩ
faciut ⁊ nesciunt ad qͦm finẽ referant
manit᷑ faciunt. cdñi de grege suo ⁊ de
hostio quo intratur ad ouile. similtudi¬
nem ꝓposuit in hocherna lectione bi
eant ergo pagani: bñ uiuimꝰ. Si ꝑ ho¬
stnim nͦ intrant. ⁊ quideis ꝓdest unde glo¬
rrantur: Ad hoc debet enim cuiq ꝓdẽe
bñ uiuere: ut detur illi semꝑ inuere:
Nã cuiũ dat᷑ semꝑ uiuere:⁊ quid ꝓdest
bñ uiuere. Quia nec bñ uiuere dicendi sunt:
qui finem bñ uiuendi uł cecitate nesciunt.
uł inflatione contempnunt: Nẽ aũ cuiqͣm
spes uera ce certa semꝑ iuendi: nͥ agnoseat

Expanded text:
sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid eis prodest unde gloriantur? Ad hoc debet enim cuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi, vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera, et certa se
Abbreviated transcription (Latin):
pulꝰ eiꝰ sis ⁊ ale maledictũ suꝑ nos et suꝑ
filios nr̃os Maledictũ ẽ enĩ si cor cliscutias:
ñ si ũba ꝑpendas: Nos aũ moĩsi cliscipuli
sumꝰ: Nos semiꝰ qe morsi locutꝰ ẽ ds̃: Istũ
aũ nescimꝰ uñ sit: Utinam sciretis qr̃ moy¬
si locutꝰ ẽ Sciretis em̃ qui ꝑ moysen p̃clicatꝰ
est: habetis enĩ dnm̃ dicentẽ Si crede
retis moysi: credetis ⁊ mͥ: De me eni ille scͥp̃¬
sit: Itane sequimini seruũ.⁊ & dorsũ po¬
nitis contͣ clnm: S nec seruũ seqͥminis
iram ꝑ illũ ad dñm duceremini: Respos¬
dit ille homo: & dix eis In ħ mirabile ẽ
qr uos nescitis uñ sit: & aꝑuit oculos mõs
Scimꝰ aũ: qe peccõres ñ audit ds S siqͥs
dĩ cultor ẽ. & uoluntatẽ eiꝰ faẽ: hunc ex¬
audit: adhuc uunctꝰ loquitur.. Nã ⁊ pec¬
catores exauclit ds Si cnĩ peccõres ds nõ
exaudiret.⁊ frustra ille publicanꝰ ĩ t̾ram

Expanded text:
sis. Tale maledictum super nos, et super filios nostros. Maledictum enim est, si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Moysi discipuli sumus: nos scimus quia Moysi locutus est Deus, istum autem nescimus unde sit. Utinam sciretis quia Moysi locutus est Deus; sciretis quia per Moysen praedicatus est Deus. Habetis enim Dominum dicentem, Si credretis Mosi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Itane? sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini, nam per illum ad Dominum duceremini. Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus aDei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. » Adhuc inunctus loquitur, nam peccatores exaudivit Deus. Si enim peccatores Deus non audiret, frustra ille publicanus oculos in
Abbreviated transcription (Latin):
hic saluus erit: hanc uocẽ ñ negligit ꝓpriꝰ.
ñ auduut alienꝰ: Nam ⁊ ille hoc ei p̃dieat
ut ꝑseueret apud ipsum usq in finẽ: s ñ
apud ipium ꝑseu̾ando ñ audit hauc uocẽ:
uenit ad xp̃m. audiuit alia ce alia u̾ba:¬
illa ⁊ illa : omia uera. sana omĩa Int̾q:
om̃ia: est᷑ illa uox. qui ꝑsen̾auit usq in
finem hic saluus crit.. Istam qui audierit.
ouis ẽ: S audiebat illam nescio quis : &
desipuit. refriguit. audiuit alienã: Si p̃¬
destinatꝰ ẽ: ad tempꝰ errauit. in oet̾nũ ñ ꝑiit.
Redit ut audiat qͦd neglex̃: facrat qͦd au¬
diuit: Si enim de his ẽ qui p̃destinati st̃.
c errorem ipsiꝰ ds̃ p̃seiuit. &e c̾uernonẽ fu¬
turã. Si aberrauit redit ut audiat uocẽ il¬
lam pastoris. & sequat᷑ dicentẽ qͥ ꝑ seu̾au̾it

Expanded text:
hic salvus erit . Hanc vocem non negligit proprius, hic salvus erit . Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus: nam et ille hoc ei praedicat, ut perseveret apud ipsum usque in finem, sed non apud eum perseverando non audit hanc vocem. Venit ad Christum, audivit alia et alia illa omnia, vera sana omnia, inter quae omnia est et illa vox: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequa
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ elegit nos in ipso ante constitutionẽ
stinationẽ: qͣm multe oues foris. qͣm
multi lupi intꝰ. & qͣm multȩ oues intꝰ.
⁊ multi lupi foris. Quid ẽ qͦd dixi quã
multe oues foris : Quã multi mͦ luxu¬
riantur casti futuri: qͣm multi blaspbe¬
ti se inhebriant. futuri sobrii: quam
multi rapinit res alienas donaturi fu¬
alienos sequunt᷑. Itẽ qͣm multi intꝰ
lauclant blasphematuri: casti st̃. for¬
sepulturi. stant casuri. ũ st̃ oues De
pdestinatis enun loquimur: De his
loquimur qͦs nouit dnĩs qui sunt eiꝰ: ot tam̃
ipsi qͣmdui recte sapiunt. xͥ uocẽ audiunt:
Ecce audiunt ipsi. ñ audiunt illi: &̃ tam̃ se¬
cimidũ p̃destinationẽ ñ oues isti. oues ilh:
Adhuc manet qͥstio: quȩ mͥ urt̾im nuc u¬
detur ita posse dissolui: Est aliqͣ uox. est
inqͣm uox aliqͣ pastoris: in qua oues nõ
aucdiunt alienos. in qͥ ñ oues ñ audiunt .xͫ.
Quȩ ẽ ista uox: Qui ꝑsen̾au̾it usq in finẽ:

Expanded text:
e constitutionem stinationem, quam multae oves foris et quam multi lupi intus, et quam multae oves intus et multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam multi blaspheti se inebriant, sobrii futuri; quam multi rapiunt res alienas, donaturi sualienos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, forsepulturi; stant casuri, non sunt oves. De praedestinatis enim loquimur; de his loquimur, quos « novit Dominus qui sunt ejus ; » et tamen ipsi quandiu recte sapiunt, Christi vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Adhuc manet quaestio, quae mihi interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, inquam, vox aliqua pastoris, in qua oves non audiunt alienos, in qua non oves non audiunt Christum. Quae est ista vox! Qui perseveraverit usque in finem,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cdixer̃ ei: Numquid ⁊ nos ceci sumus:
auth iam quid ẽ quod mouebat: ⁊ qui
uident ccci fiant:. dix̃ eis iħs Si ceci ẽẽ¬
tis non hrẽtis pecc̃m: cum sit cecitas ip¬
sa peccm̃: Si ceci essẽtis:⁊ icdest si uos ce¬
cos adũtẽtis. si uos cecos cliceretis: ad me¬
dicum curreretis: Sigͦ ita ceci essetis pec

Expanded text:
et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus? et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus? Audi jam quid est quod movebat, Et qui vident, caeci fiant. Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum. Si caeci essetis, id est, si vos caecos adverteretis, si vos caecos diceretis, et ad medicum curreretis; si ergo ita caeci essetis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut credam in eum: & dix̃ ei iħs Et uidi¬
sti eum: & qui loquitur tecum ipse ẽ
onssus est ille: iste lauans faciem suam¬
in sẏloa quod int̾p̃tat᷑ missus deniq iã
facie lota cordis ⁊ munclata conscientra
agnoscens illũ ñ filium honiinis tantũ
qd ante eredidat. s iam filiũ dĩ qui car¬
nem susceꝑat: at. Credo dñe: Parũ est
credo uis uide qualem credat : audi Et
In indicium ego in hunc mundũ ueni:
ut qui ñ uident uideant. & qui uid̃nt
cec fiant: Quid hoc ẽ domine.: Magnã
q̃stionem fessis intulisti: s erige uires
nras. ut possimꝰ intelligere qͦd cdixisti Ue¬
iusti ut qui ñ uident uideant: Recꝰte qr
lum̃ es. recte quia dies es: recte qr de
tenebris lib̾as: ħ omnis anima accipit.
omnis uitelligit:. Quid est quod sequit᷑:
&e qui uiclent ceci fiant: Ergone quia
uenisti ceci fiunt qui uidebant : Audi
quod sequit᷑ : &e fortassis intelligis: Cõ
moti sunt gͦ ũbis istis qͥdã exphariseis:

Expanded text:
ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. Missus est ille, iste lavans faciem in Siloe, quod interpretatur Missus. Denique jam facie lota cordis et mundata conscientia, agnoscens eum non filium hominis tantum, quod ante crediderat, sed jam Filium Dei qui carnem susceperat, ait: Credo, Domine. Parum est, Credo; vis videre qualem credat? Procidens In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Quid est hoc, Domine? Magnam quaestionem fessis intulisti: sed erige vires nostras, ut possimus intelligere quod dixisti. Venisti ut qui non vident, videant: recte, quia lumen es; recte, quia dies es; recte, quia de tenebris liberas: hoc omnis anima accipit, omnis intelligit. Quid est hoc quod sequitur, Et qui vident, caeci fiant? Ergone quia venisti, caeci fient qui videbant? Audi quid sequitur, et fortassis intelliges. 17. Commoti sunt ergo verbis istis quidam ex Pharisaeis,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui se ñ iuicłe confitentur ⁊ medicũ q̃rt̃
uideant: de qui uident ceci fiant: Quid
est qui uident ceci fiant. Qui se putant
uicłe ⁊ metlicum ñ q̃runt. in sua ceqtate
ꝑmaneant: si utam cliscrenionẽ uoca¬
uit uitlicnum cum at In udieiũ uem
in hunc muncdum: quo discerneret
causam credentium ⁊ confitentiũ a su¬
ꝑbis se uidere putantibꝰ : &e idõ grauiꝰ
excecatis Tanquam clixerit ei pecc̃or
confitens de medicum q̃reus: Iudica
me ds̃: de discerne causam meã de gẽte
ñ sc̃a.. Illoꝵ scilicet qui dicunt uidemꝰ:
oc eoꝵ peccatum manet: Ñ aũ illud ii¬
ditium intulit iam in mundo: qͦ de
uiuis ot mortuis infine Iudicabit: Se¬
cundũ hoc enĩ dixerat. ego ñ iudieo
qͥmqͣm: qm̃ priꝰ uenit ñ ut iudicet
mundũ. s ut saluetur imundus ꝑ ipsũ:¬

Expanded text:
se non videre confitentur, et medicum quaerunt, ut videant. Et qui vident, caeci fiant: quid est, qui vident, caeci fiant? Qui se patant videre, et medicum non quaerunt, in sua caecitate permaneant. Ergo istam discretionem vocavit judicium, cum ait, In judicium veni in hunc mundum, quo discernit causam credentium et confitentium a superbis, se videre putantibus, et ideo gravius excaecatis; tanquam dixerit ei peccator confitens et medicum quaerens, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta : illorum scilicet qui dicunt, Videmus, et eorum peccatum manet. Non autem illud judicium jam intulit mundo, quo de vivis et mortuis in fine saeculi judicabit. Secundum hoc enim dixerat, Ego non judico quemquam : quoniam prius venit, non ut judicet mundum, sed ut salvetur
Abbreviated transcription (Latin):
cipuł talia fierent.⁊ nͥ meis dñs habitaret s
Responder̃ & docer̃ ei: In pecc̃is natꝰ es totꝰ:
totꝰ quid ẽ : cum oculis clausis S qui a¬
ꝑuit oculos: faluat ⁊ totum: Ipse dabit ad
dext̾am resurrechonẽ: qui in faciem dedit
illuminationẽ: In peccatis totꝰ natꝰ es. &
tudoces nos  & erecer̃ eum foras Ipsi il¬
lum magistrũ feder̃.⁊ ipsi ut discerent
tociens int̾rogauer̃: &e ingrati docentẽ
pellunt excipit dominꝰ: Magis enĩ qr ex¬

Expanded text:
fierent, nisi in eis Dominus habitaret? 14. Responderunt, et dixerunt ei: In peccatis natus es totus. Totus quid est? Cum oculis clausis. Sed qui aperuit oculos, salvat et totum: ipse dabit ad dexteram resurrectionem, qui in facie dedit illuminationem. In peccatis totus natus es, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Ipsi illum magistrum fecerunt, ipsi ut discerent toties interrogaverunt, et ingrati docentem pellunt, excipit Dominus: magis enim quia ex
Abbreviated transcription (Latin):
batũ: omne opꝰ seruile ñ faqets lam suꝑi¬
ores lechones int̾rogate qͦd sit opꝰ seruile:
oe clñm audite: Omnis qui fac̃ pecc̃m.
seruus ẽ pecc̃i: S isti nec uidentes ut dixi
nec muncꝰt. sabb̃m carnalit̾ obseruabant.
sp̃ĩtalit̃ uiolabant. aliĩ dicebant:. Quomͦ
pot̾ hõ pecẽor hec signa facere : Ecce st̃
iminct Et scisma erat in eis: Dies ille di¬
userat int̾ lucẽ &e tenebras: dicunt gͦ ceco
it̃um: t̃u quid dicis de eo qͥ aꝑuit tͥ ocłos.
Quid de illo sentis.ͤ Qd estimas:  Quidn
calumpniarẽt᷑. ut de smagoga pelleret᷑.

Expanded text:
tis: Omne opus servile non facietis. Jam superiores lectiones interrogate, quid sit opus servile ; et Dominum audite, Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, sabbatum carnaliter observabant, spiritualiter violabant. Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Ecce sunt inuncti. Et schisma erat in eis. Dies ille diviserat inter lucem et tenebras. Dicunt ergo caeco iterum: Tu quid dicis de eo qui aperuit oculos tuos? Quid de illo sentis? quid existimas? quid calumniarentur, ut de synagoga pelleretur,
Abbreviated transcription (Latin):
incidat in prenam: s ne amittat iustiqã:
Frs nuĩ credite : et conieite ex eo quod
amatis. amat aliquis ur̃um pecuntã:
liquem qui ñ amet.ͤ Ex hoc tam̃ ip̃so
quod amat: intelligat quod dico ti¬
met clampnum: Quare timet damp̃.¬
num: Quia pecuniam dilig̃: antum
amat pecuniã: tantũ timet ne ꝑdãt
petimiam: Ergo inuenitur aliquis
amator nistieiȩ: qui plꝰ ĩ cordͤ dap̃nũ
ꝑtimescat. qui plus timeat expoliari
iusticra qͣm tu pecunia. Ipse est tunor
castꝰ: ipse ꝑmanet ĩ sclmicłi: N eñ eũ
tollit caritas nec foras mutit s magͥ
amplectt᷑ i comitẽ tenet &e fimul porat¬
deti
Uenimꝰ enim ad dm̃ ut uideamꝰ facie
ad faciẽ : ibi timor eastꝰ nos seruat: ti¬
mor enimi ille ñ ꝑturbat: s ꝯfirmat:
Timet mulier adultã ne iuir eiꝰ ueniat: ti¬
met casta. ne uir eiꝰ abicedat: ergo sic̃ sed̾m
aliã temptationẽ ds̃ ueminẽ temptat sedm¬

Expanded text:
incidat in poenam, sed ne amittat justitiam. incidat in poenam, sed ne amittat justitiam. Fratres mei, credite, et conjicite ex eo quod amatis. Amat aliquis vestrum pecuniam. liquem qui non amet? Ex hoc tamen ipso quod amat, intelligat quod dico. Timet damnum: quare timet damnum? Quia pecuniam diligit. Quantum amat pecuniam, tantum timet ne perdat pecuniam. Ergo invenitur aliquis amator justitiae, qui plus in corde damnum pertimescat, qui plus timeat exspoliari justitia, quam tu pecunia. Ipse est timor castus, ipse permanet in saeculum saeculi: non eum tollit charitas, nec foras mittit, sed magis complectitur, et comitem tenet simul et possidet. Venimus enim ad Dominum, ut videamus facie ad faciem: ibi timor castus nos servat; timor enim ille non perturbat, sed confirmat. Timet mulier adultera ne vir ejus veniat, timet et casta ne vir ejus abscedat. 8. Ergo sicut secundum aliam tentationem, Deus neminem tentat; secu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qdloeulos ꝑcdidit. s qr latendo ñ iudentes
fac̃: Aliquid ⁊ de illis auctoribꝰ dicã: tr¬
stes lupinos at quidam ħ ẽ amaros ⁊ ñ qr
ipsq tristes sunt. s qr gustati contristant.
hoc ẽ trites faciunt,. Sunt gͦ ⁊ in sc̾ptu¬
ris locutiones enismodi Quim talibꝰ locu¬
tonibꝰ cognoscencdis laborant: in soluen¬
dis talibꝰ qͥstionibꝰ ñ laborant Ergo tẽp¬
tat uos domunꝰ ds̃ ur̃. ut scrat. Quid ẽ ut
serat. Ut seire uos faciat si cliligitis eum:
lob latebat se : s dm̃ ñ latebat. admisit
temptat dirẽ: & fec̾ eũ sui cognicorem:
Quid cle luobꝰ timoribꝰ : Est timor seruilis.
et est timor castus: Est timor ne patiaris
paenã : ẽ alius timor ne amittas insticiã
Tmior ille ne patiaris penam: seruilis ẽ
Quid magnum ẽ timere penam: hoc et
nequissimus seruus: hoc & crudelissimꝰ
latro: Ñ ẽ magnum tunere pęnã: s mag¬
num ẽ amare iusticiã Q gͦ amat uistici¬
amiͣ. nichil timet.  ĩ unet plane. Nõ. ne

Expanded text:
 oculos perdidit, sed quia latendo non videntes facit. Aliquid et de illis auctoribus dicam. Tristes lupinos ait quidam , hoc est amaros: non quia ipsi sunt tristes, sed quia gustati contristant, hoc est, tristes faciunt. Sunt ergo et in Scripturis locutiones ejusmodi. Qui in talibus quaestionibus cognoscendis laborant, in solvendis talibus quaestionibus non laborant. Ergo tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat: quid est, ut sciat? Ut scire vos faciat, si diligi is eum. Job latebat se, sed Deum non latebat; admisit tentatorem, et fecit cum sui cognitorem. 7. Quid de duobus timoribus? Est timor servilis, et est timor castus; est timor ne patiaris poenam, est alius timor ne amittas justitiam. Timor ille ne patiaris poenam, servilis est. Quid magnum est timere poenam? Hoc et nequissimus servus, hoc et crudelissimus latro. Non est magnum timere poenam, sed magnum est amare justitiam. Qui ergo amat justitiam, nihil timet? Timet plane: non ne
Abbreviated transcription (Latin):
confitet᷑ uidens: Cecꝰ ille confitebatur. ⁊ cor
impioꝵ stringebat᷑ : qr ñ habebant ĩ cord̾ qͦd
iã ille habebat in facie. irer̃ gͦ ei uͥ ẽ ille
qui aꝑuit tͥ oculos: Ait: Nescio in his ũbis
amimus ipsius ad huc muncto simił erat:
ñdum uidenti sic pouamꝰ fr̃s: tanꝙͣ uiã

Expanded text:
 videns. Caecus ille confitebatur, et cor impiorum frangebatur; quia non habebant in corde, quod jam ille habebat in facie. Dixerunt ei: Ubi est ille qui tibi aperuit oculos? Ait: Nescio. In his verbis animus ipsius adhuc inuncto similis erat, nondum videnti. Sic ponamus, fratres, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
N omnes: s quidã: Iã enim mungebant᷑
quidam: Quid gͦ dicebant nec uidentes
nec muncti: Nõ ẽ hie hõ ã dõ: qui sabb̾m
ñ custodit: Ipse potius custodiebat: qͥ siue
pecc̃o erat.. Sabbatum enĩ sp̃ale: ħ est

Expanded text:
ungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes, nec uncti? « Non est iste homo a Deo, qui sabbatum non custodit. » Ipse potius custodiebat, qui sine peccato erat, sabbatum spirituale, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
qui in uno loco eraut adimplens. de¬
dit eis loqui omnium gentiũ linguis
Nuinquid nox erat: qñ claudus ille
ad ũbim petͥ saluus effectꝰ ẽ. ĩmo ad
ũbũ diũi habitantis ĩ petro: Numqͥd
nox erat.⁊ qn̾ tͣnseiuitibꝰ discipuł egri
cum lectulis portabant᷑. ut uł umbra
transeuntium tangerentur. Dñs aũ
eum hic ẽẽt neminẽ tͣnsiens sua uinbͣ
saluũ feẽ: s. ipse discipłis dix̃at. maio¬
ra horum facietis: Dixerat quidem dominus.
maiora horum facietis: Sed ne se extollat ca¬
ro et sanguis: audiat dicentem: sine me

Expanded text:
qui in uno loco erant adimplens, dedit eis loqui omnium gentium linguis ? Numquid nox erat quando claudus ille ad verbum Petri salvus effectus est, imo ad verbum Domini habitantis in Petro ? Numquid nox erat quando transeuntibus discipulis aegri cum lectulis ponebantur, ut vel umbra transeuntium tangerentur ? Dominus autem cum hic esset, neminem transiens umbra sua salvum fecit: sed ipse discipulis dixerat, Majora horum facietis . Dixerat quidem Dominus, Majora horum facietis: sed non se extollat caro et sanguis; audiat dicentem, Sine me
Abbreviated transcription (Latin):
nifestentur oꝑa dĩ in illo: deniq quid se¬
quitur: Me oportet oꝑari oꝑa eiꝰ qui misit
me. ecce ẽ ille missus in qͦ faciem laui
cecꝰ : & uidete quid dix̃it: Me oportet oꝑari
oꝑa eiꝰ qui misit me: donec dies ẽ Mem̃tote¬
quomͦ uniũsam głam illi dat de quo est:
qr ille ht̃ filium qui de illo sit. ipse ñ hr̃ d
audi qͣre. ueniet nox: qñ nemo pot̾ oꝑari:
Nec tu dñe: ltane tantum ualebit nox
Puto enim domine iħu. uimo ũ puto s
credo atq confirmo. te ibi fuisse qñ dꝑx̃
ds̃ fiat lux. & fac̾ta ẽ lux. Si enĩ u̾bo feẽ
ꝑte fec̃: & iõ dictũ ẽ omnia ꝑ ipsũ facta st̃¬
quȩ cum uenerit nemo pot̾it oꝑari. Au¬
di quid fit dies: & tc̃ intelliges quȩ sit nox
Uñ sumꝰ audituri quisnam sit dies iste.Ip¬
se dicat: Quidui ĩ mundo sũ: luxsũ mũdi
Ecce ipse ẽ diess Lauet oculos cetꝰ in die:

Expanded text:
nifestentur opera Dei in illo. 4. Deinde quid senifestentur opera Dei in illo. 4. Deinde quid sequitur? Me oportet operari opera ejus qui misit me. Ecce est ille missus in quo faciem lavit caecus. Et videte quid dixerit, Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies equomodo universam gloriam illi dat, de quo est, quia ille habet Filium qui de illo sit, ipse non habet de Audi quare. Venit nox quando nemo potest operari. Nec tu, Domine? Itane tantum valebit nox nox est? Puto enim, Domine Jesu, imo non puto, sed credo atque confirmo te ibi fuisse, quando dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux . Si enim Verbo fecit, per te fecit: et ideo dictum est, Omnia per ipsquae cum venerit, nemo poterit operari? Audi quid sit dies, et tunc intelliges quae sit nox. Unde sumus audituri quisnam sit dies iste? Ipse dicat: Quamdiu in hoc mundo sum, lux sum mundi. Ecce ipse est dies. Lavet oculos caecus in die,
Abbreviated transcription (Latin):
ceci sine pecc̃o erant: Nunquid ipse uel
sine originali peccõ uatꝰ erat: uł iuuẽ¬
do nielni adliderat. an qe oculos clau¬
sos habebat.⁊ c̾cupiscentiȩ minime uigila¬
bant. Qͣ uta mala eeci cõmittunt: a quo
malo abstinet mens mala: etiã ocuł clau
ae forte concupiscere aliquid qͦd cecꝰ nos
posset implere: s in corde uidicari a
cordis ꝑscrutatore:. Si gͦ ⁊ parentes eus
habuer pec̃ẽm. & iste habuit pecẽm: qͣre
dominꝰ dix̃. neq hic peccauit neq parẽ¬
tes eiꝰ. ⁊ nͥ ad rẽ de qua in t̾rogatꝰ ẽ. ut cecꝰ
nasceretur. habebant enĩ pece̾m paren¬
tes euis: s ñ ipso pecc̃o factum ẽ. ut cecꝰ
nasceretur:. Si gͦ ñ ꝑecc̃o parentum factũ
ẽ ut cecus nasceretur:⁊ qͣre eecꝰ natꝰ est :
aucdi magistrum docentẽ. Querit cre
dentem : ut faciat intelligentẽ Ipse eau¬
sam dicit: quare ille cecꝰ sit natꝰ: Neq hic
peccauit inquit neq parentes eiꝰ: s ut ma¬

Expanded text:
caeci sine peccato erant? Numquid ipse vel caeci sine peccato erant? Numquid ipse vel sine originali peccato natus erat, vel vivendo nihil addiderat? An quia oculos clausos habebat, concupiscentiae minime vigilabant? Quanta mala committunt caeci! A quo malo abstinet mens mala, etiam clausis octare, et forte concupiscere aliquid quod caecus non posset implere, sed in corde judicari a cordis perscrutatore. Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum; quare Dominus dixit, Neque hic peccavit, neque parentes ejus: nisi ad rem de qua interrogatus est, utabebant 558 enim peccatum parentes ejus, sed non ipso peccato factum est ut caecus nasceretur. Si ergo non peccato parentum factum est ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem: quaerit cdentem, ut faciat intelligentem. Ipse causam dicit quare ille caecus sit natus: Neque hic peccavit, inquit, neque parentes ejus: sed ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
ris ab illo.⁊ cathecuminꝰ es aut fideł. : Si res¬
S uñ inunctꝰ q̃re: oe respondt.. Quere ab
illo in qͣm credat eo ipso quo eathecummꝰ ẽ.
dic̃ in xp̃ms. Ecce mͦ loqͦu & fidelibꝰ ⁊ cathe¬
ciminis: Quid dixi de sputo ⁊ luto: Qa u̾bũ
caro factum ẽ: ħ ⁊̃ eathecuunm audiunt:
s. ñ eis fuffierat qͦd inuncti st̃: Festinent ad
qͣtdam in hac ipsa lect᷑ione q̃stiones. uerba
dnĩ ⁊ ipsiꝰ uniũsȩ lectionis ꝑcurramus:
potuis qͣm tractemus Exiens uichit hominẽ
cecum: ñ utcumq cecũ s a natiuitate Et
introgauer̾ eum discipuli eiꝰ. Nabi  Scitis
qe rabi magist̃ ẽ. Alagistrum appellabat:
qe cliscere desicłabant:. Questionẽ quippe do¬
mino ꝓposuer̃: tanꝗͣ magistro. Quis pecea¬
uit. Hic aut parentes enis. ut cecꝰ nasceret᷑.
R espondit iħs. Neq hic peceauit neq parẽ¬
tes eiꝰ ut cecꝰ nasceretur. Qͥd ẽ qͦd dix̃ : Si nul¬
lis hõ sine peccõ:ͥ minqͥd parentes hus

Expanded text:
an fidelis? Si resSed unde inunctus? Quaere, et respondet; quaere ab illo in quem credat: eo ipso quo catechumenus est, dicit, In Christum. Ecce modo loquor et fidelibus et catechumenis. Quid dixi de sputo et luto? Quia Verbum caro factum est. Hoc et catechumeni audiunt: sed non eis sufficit ad quod inuncti sunt; festinent ad propter quasdam in hac ipsa lectione quaestiones, verba Domini et ipsius universae lectionis percurramus potius quam tractemus. Exiens vidit hominem caecum: non utcumque caecum, sed, a nativitate. Et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi. Scitis Rabbi quia magister est. Magistrum appellabant, quia discere desiderabant: quaestionem quippe Domino proposuerunt tanquam magistro, Quis peccavit, hic, an parentes ejus, ut caecus nasceretur? Respondit Jesus: Neque hic peccavit, neque parentes ejus, ut caecus nasceretur. Quid est quod dixit? Si nullus homo sine peccato, numquid parentes hujus
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ: & ait qͦd int̾p̃tat᷑ missꝰ. Iam qui sit nussus
agnoscitis: Nisi enim ille fuisset missus: ne
culos in ea pisema que intp̃tatur missus: bap¬
baptizauit tẽ illuminauit: qñ uuuix̃ forta¬
sse cathecuminũ fec̃. Pot̾ quidem alit̾ atq

Expanded text:
: « Quod interpretatur missus. » Jam quis est missus agnoscitis. Nisi enim ille fuisset missus, nemo culos in ea piscina, quae interpretatur missus. Bapbaptizavit, tunc illuminavit: quando inunxit, fortass
Abbreviated transcription (Latin):
homine uicium ꝓ natura mole̾uit : Si uicium
ꝓ natura mnoleuit: scd̾m m̃tẽ omis hõcecꝰ natꝰ ẽ
Si enĩ uidet: ñ opꝰ ht̃ cuctore Si opꝰ ht̃ ducto¬
re & illuminatore. eecꝰ ẽ gͦ a natuntate. Ue
niit dñs: quid fecit: Magnũ nustiũ cõmen¬
dauit. Spuit in trã.⁊ de salua sua lutum fec̾
qui ũbum caro fac̾tum ẽ: & iuipx̃ oculos eeei.
Inunctꝰ erat: & ũdum uidebat: mittit illũ
ad pisemam que uocabat᷑ syloe: ꝑ.tinuit aũ

Expanded text:
olevit? Si vitium pro natura inolevit, secundum mentem omnis homo caecus natus est. Si enim videt, non opus habet ductore; si opus habet ductore et illuminatore, caecus est ergo a nativitate. 2. Venit Dominus: quid fecit? Magnum mysterium commendavit. Exspuit in terram, de saliva sua lutum fecit: quia Verbum caro factum est . Et inunxit oculos caeci. Inunctus erat, et nondum videbat. Misit illum ad