comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gła cũ plerumq in annoꝵ multitudine
tendit᷑. ab infirmoꝵ mentib esse longa. &
qͣsi stabilis estimatur. Sed cũ repentinꝰ hanc
finis intercipit. breuem ꝓculdubio fuisse
redarguit. qm̃ determinans innotescit. qͥa
qđ prȩterire potuit modicũ fuit. Fleuant᷑
gͦ ad modicũ & minime subsistunt. quia eo
ipso qđ uideri alti appetunt. a uera dĩ essentia
longe ꝑ elationẽ fiunt. Subsistere & enĩ neque¬
unt. quia ab ȩternȩ essentiȩ soliditate diuidun¬
tur.atq hanc primã ruinã tolerant. quia ꝑ
priuatã głam in semetipsis cadunt. Hinc enĩ¬
ꝑ psalmistã dicitur: deiecisti eos cũ alleuaren¬
tur. quia eo intrinsecus corruunt. quo male
poralis aspiciens iterũ dicit. uidi impiũ suꝑ¬
exaltatũ. & eleuatũ. suꝑ cedros libani. transiui.
& ecce ñ erat. Hinc rursũ ait. pusillum adhuc.
& ñ erit peccator. Hinc iacobus dicit. quȩ est
enĩ uita ur̃a: uapor est ad modicum parens.

Expanded text:
a cum plerumque in annorum multitudinem tenditur, ab infirmorum mentibus esse longa et quasi stabilis aestimatur. Sed cum repentinus hanc finis intercipit, brevem procul dubio fuisse redarguit, quoniam finis determinans innotescit, quia quod praeterire potuit, modicum fuit. Elevantur ergo ad modicum, et minime subsistunt, quia eo ipso quo videri alti appetunt, a vera Dei longe per elationem fiunt; subsistere etenim nequeunt, quia ab aeternae essentiae soliditate dividuntur; atque hanc primam ruinam tolerant, quia per privatam gloriam in semetipsis cadunt. Sicut per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos, dum allevarentur , quia eo intrinsecus corruunt, quo male it: Vidi impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; transivi, et ecce non erat . Hinc iterum ait: Pusillum adhuc, et non erit peccator . Hinc Jacobus dicit: Quae est enim vita vestra? vapor est ad modicum parens .
Abbreviated transcription (Latin):
quanta ad hanc esset itineris angustia ñ uide¬
bant. Unde & eoꝵ mox oculis imitandus ca-¬
lix passionis obicit᷑. ut uidelicet si ad subli¬
mitatis gaudia tenderent. priꝰ uiã humilita¬
tis inuenirent. Quia gͥ considerare pecca¬
tor uias di negligit. s solis in quib carnalit̾¬

Expanded text:
quanta ad hanc esset itineris angustia non videquanta ad hanc esset itineris angustia non videbant. Unde et eorum mox oculis imitandus passionis calix objicitur, ut videlicet si ad sublimitatis gaudia tenderent, prius viam humilitatis invenirent. Quia igitur considerare peccator vias Dei negligit, sed solis in quib
Abbreviated transcription (Latin):
considerabo uias tuas. Ac si aꝑte. spondeat
dicens. quȩ mea sunt iam uidere refugio. qͥr
ꝑ imitationis tuae uiã ꝑgere conuersationis
gressib in ardesco. Qui enĩ pͣsenti iam mundo
contradicit. amoris excitatione continua re-¬
demptoris sui uias cordis oculis obicit. ut
mens ꝓspera fugiat. ad aduersa pͣparetur.
nil qd demulcet appetat. nil qd deterrere
creditur ꝑtimescat. merorẽ gaudiũ deputet. p̃sen¬
tis uitȩ gaudia damna meroris penset. abiectio¬
nis detrunenta ñ timeat. sed ꝑ hȩc manentis
głȩ locũ quęrat. Nas & enĩ uias sequentium
monstrabat oculis ueritas cũ dicebat. siquis
michi ministrat me sequatur. Ad has uias
tumentia discipłoꝵ corda reuocabat. cum
locũ iam głȩ querȩrent. sed eiꝰdem głe iter
ignorarent dicens. potestis bibere calicẽ que
ego bibiturus sũ: Consessionis quippe illiꝰ
celsitudinẽ a dextris sinistrisq quȩsierant. s

Expanded text:
considerabo vias tuas . Ac sic aperte spondeat, considerabo vias tuas . Ac sic aperte spondeat, dicens: Quae mea sunt, jam videre refugio, quia per imitationis tuae viam pergere conversationis gressibus inardesco. Qui enim praesenti jam mundo contradicit, amoris excitatione continua Redemptoris sui vias cordis oculis objicit, ut mens prospera fugiat, ad adversa praeparetur; nihil quod demulcet appetat, nihil quod deterrere creditur pertimescat; moerorem gaudium deputet; praesentis vitae gaudia damna moeroris penset; abjectionis detrimenta non timeat, sed per haec manentis gloriae locum quaerat. Has etenim vias sequentium monstrabat oculis Veritas, cum dicebat: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Ad has vias tumentia discipulorum corda revocabat, cum locum jam gloriae quaererent, sed ejusdem gloriae iter ignorarent, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Confessionis quippe illius celsitudinem a dextris sinistrisque quaesierant, sed
Abbreviated transcription (Latin):
peccator intuetur. quia sola cogitare. sola cer-¬
nere nititur. quȩ sibi commodũ temporale
quȩ sua sunt querunt. ñ quȩ sunt xp̃i uĩu.
Uia namq elati suꝑbia. uia raptoris auaricia.
uia est lubrici concupiscentia carnalis. In uiis
gͦ suis iniquus quisq oculos deprimit. quia
solis uitiis ut ꝑ hec animo satisfaciat intendit.
Unde & ꝑ salomonẽ dicitur. oculi stultoꝵ in
finib terrȩ: quia hoc solũ tota cordis intenti¬
one conspiciunt. ꝑ qd ad finẽ terreni deside¬
rii ꝑducantur. Nequaꝗͣ uͦ suȩ considerationiᷤ
optutũ in terra peccator figeret. si ad scã sui
redemptoris itinera mentis oculos leuaret.
Unde ꝑ salomonẽ rursũ dicit᷑. oculi sapientiᷤ¬
in capite eiꝰ. quia uidelicet sapiens quisq illũ
tota intentione considerat. cuiꝰ se menbrũ
esse ꝑ fidem pensat. Hasnamq humanȩ
conuersationis uias uidere contempserat qui
dicebat. in mandatis tuis me exercebor. &

Expanded text:
peccator intuetur, quia sola cogitare, sola cerpeccator intuetur, quia sola cogitare, sola cernere nititur, quae sibi ad commodum temporale quae sua sunt quaerunt, non quae Jesu Christi . Via namque elati, superbia; via raptoris, avaritia; via est lubrici, concupiscentia carnalis. In viis ergo suis iniquus quisque oculos deprimit, quia solis vitiis, ut per haec animo satisfaciat, intendit. Unde per Salomonem dicitur: Oculi stultorum in finibus terrae , quia hoc solum tota cordis intentione conspiciunt, per quod ad finem terreni desiderii perducantur. Nequaquam vero suae considerationis obtutum in terra peccator figeret, si 538 ad sancta sui Redemptoris itinera mentis oculos levaret. Unde per Salomonem rursum dicitcapite ejus , quia videlicet sapiens quisque illum tota intentione considerat, cujus se membrum esse per fidem pensat. Has namque humanae conversationis vias videre contempserat, qui dicebat: In mandatis tuis me exercebo, et
Abbreviated transcription (Latin):
& cor impenitens thesaurizas tibi irã in die
Eirȩ. & reuelationis iusti iudicii dĩ. Hinc ysaiã
ait. puer centũ annoꝵ morietur. & peccator.
centũ annoꝵ maledictus erit. Ac si aperte
nos deterreat dicens: uita quidẽ pueri in
longũ trahit᷑. ut a factis puerilib conigat᷑.
Sed si a peccati ꝑpetratione nec temporis
longinquitate compescitur. hȩc ipsa uitȩ
longinquitas quã ꝑ miscd̾iam accepit. ei
ad cumulũ maledictionis crescit. Unde
necesse est. ut cũ nos diutiꝰ expectare con-¬
spicimꝰ. ipsa p̃rogatȩ. pietatis tempora.
quasi damuationis argumenta timeamꝰ.
ne ex clementia iudicis. crescat supplicium
peccatoris. Et unde quisq eripi a morte
poterat. inde grauiꝰ ad mortem tendat.
Id iccirco plerũq agitur. quia nequaquã
a p̃sentib mentis oculus separat᷑. Consi¬
derare namq peccator redemptoris uias
negligit. & iccirco in suis itinerib sine ces-¬
satione ueterascit. Unde & subditur.

Expanded text:
 cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Isaias ait: Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit . Ac si aperte nos deterreat, dicens: Vita quidem pueri in longum trahitur, ut a factis puerilibus corrigatur; sed si a peccati perpetratione nec temporis longinquitate compescitur, haec ipsa vitae longinquitas, quam per misericordiam accepit, ei ad cumulum maledictionis crescit. Unde necesse est ut cum nos diutius exspectari conspicimus, ipsa praerogatae pietatis tempora quasi damnationis argumenta timeamus, ne ex clementia judicis crescat supplicium peccatoris; et unde quisque eripi a morte poterat, inde gravius ad mortem tendat. Quod idcirco plerumque agitur, quia nequaquam a praesentibus mentis oculus separatur. Considerare namque peccator Redemptoris vias negligit, et idcirco in suis itineribus sine cessatione veterascit. Unde et subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
circo hunc diuina dispensatio in iniquitate
tolerat. ut ab iniquitate compescat. Sed qui
diutiꝰ toleratur. nec tam̃ ab iniquitate com-¬
pescitur. munꝰ quidem suꝑnȩ patientiȩ ꝑci-¬
pit. sed reatus sui uinculis ex ipso se munere
artiꝰ astringit. Nam quia accepta penitentiȩ
tempora diuertit ad culpã. districtus in ul¬
timis uidex impensa argumenta miscđiȩ
conueruit ad pęnã. Hinc namq ꝑ paulum
dicit᷑. an ignoras quia patientia di. ad pęni¬

Expanded text:
circo hunc divina dispensatio in iniquitate tolerat, ut ab iniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem supernae patientiae percipit, sed reatus sui vinculis, ex ipso se munere arctius astringit. Nam quia accepta poenitentiae tempora divertit ad culpam, districtus in ultimis judex impensa argumenta misericordiae convertit ad poenam. Hinc namque per Paulum dicitur: An ignoras quia patientia Dei ad p
Abbreviated transcription (Latin):
Uir autẽ sc̃s quia districtã puersi penã
ꝓtulit. ꝓtinus ad culpã recurrit. ut ex
iniusticiȩ inmensitate edoceat. qd̃ tanta
erꝰ damnatio non sit iniusta: Sequitur
bene ñ fecit. Quȩ hoc loco sterilis. nisi
caro nominat᷑. uȩ dũ sola p̾sentia appetit.
bonas gignere cogitationes nescit. Quȩ aut̃
uidua. nisi anima nuncupaturꝰ Quã quia
sibi conditor comungere uoluit. ad thalamũ
uteri carnalis uenit. psalmista attestante qͥ
ait. & ipse tanquã sponsꝰ ꝓcedens de thala¬
mo suo. Quȩ recte uidua dicit᷑ quia eiꝰ uir

Expanded text:
ir autem sanctus, quia districtam perversi poenam protulit, protinus ad culpam recurrit, ut ex injustitiae immensitate edoceat quod tanta ejus damnatio non sit injusta. Sequiturdeserit.---Quae hoc loco sterilis, nisi caro nominatur? Quae dum sola praesentia appetit, bonas gignere cogitationes nescit. Quae autem vidua, nisi anima nuncupatur? Quam quia sibi conditor conjungere voluit, ad thalamum uteri carnalis venit, Psalmista attestante, qui ait: Et ipse tanquam sponsus, procedens de thalamo suo . Quae recte vidua dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tate suꝑbicns a culpa alienus ñ fuit: uindictã
culpȩ. ctiã ipse suscepit. Nam ira scuiens quȩ
corporaliter ppłm ꝑculit: rectorem quoq ppłi
intimo cordis dolore ꝓstrauit. Certum uͦ est
qd̾ ita sibi inuiccm & rectoꝵ merita conectant᷑¬
& plebium : ut sepe ex culpa pastoꝵ deterior.
fiat uita plebium: & sepe ex merito plebium
mutetur uita pastoꝵ. S quia rectores habent
iudicem suum. magna cautela subditoꝵ est.
ñ temere uitam iudicare regentium. Neq enĩ
frustra ꝑ semnctipsum dñs ęs nũmularioꝵ fu¬
dit. & cathedras uendentiũ columbas euertit:¬
nimirum significans. quia ꝑ magistros quidẽ
uitam iudicat plebium. s ꝑ scmetipsum facta
oxaminat magistroꝵ: qmuis ctiã subditoꝵ
uicia quȩ a magistris mͦ uel dissimulantur ui¬
dicari uel nequcunt. eius ꝓculdubio iudicio
reseruantur. Igitur dum salua fide res agitur.
uirtutis est meritum. si quicqͥd prioris est tole¬

Expanded text:
tate superbiens a culpa alienus non fuit, vindictam tate superbiens a culpa alienus non fuit, vindictam culpae suae etiam suscepit. Nam ira saeviens, quae corporaliter populum perculit, rectorem quoque populi intimo cordis dolore prostravit. Certe verum est, quod ita sibi invicem et rectorum merita connectantur, et plebium, ut saepe ex culpa pastorum deterior fiat vita plebium, et saepe ex merito plebium mutetur vita pastorum. Sed quia rectores habent judicem suum, magna cautela subditorum est non temere vitam judicare regentium. Neque enim frustra per semetipsum Dominus aes nummulariorum fudit, et cathedras vendentium columbas enimirum significans quia per magistros quidem vitam judicat plebium, sed per semetipsum facta examinat magistrorum. Quamvis etiam subditorum vitia, quae a magistris modo vel dissimulantur judicari, vel nequeunt, ejus procul dubio judicio reservantur. Igitur dum salva fide res agitur, virtutis est merito, si quidquid prioris est tolle
Abbreviated transcription (Latin):
lumus impingamus. & quã transcuntes uide¬
rt negligimus. tangamus offendentes. Dica¬
tur itaꝙ. & om̃s uias cius intelligere nolue¬
runt. Uia quippe est incarnatȩ sapientie:
om̃is actio quam temporaliter gessit. Uiȩ ciꝰ
sunt uiuendi ordines: quos ad se uenientib
strauit. Tot itaq ad se uenientib uias p̃buit.
quot bene uiuendi exempla monstrauit. Hu¬
militatis cuis ꝓpheta uias aspexerat. cum sus¬
pirabat dictns. in mandatis tuis me. exercebor.
& considerabo uias tuas. Hinc rursum de uno¬
quoq iusto dicitur: qui curat ut ꝑ domini-¬
ca exempla gradiatur: a dño gressus homi¬
nis diriguntur : & uiam ciꝰ cupiet nimis.¬

Expanded text:
lumus, impingamus; et quam transeuntes videlumus, impingamus; et quam transeuntes videre negligimus, tangamus offendentes. Dicatur itaque: Et omnes vias ejus intelligere noluerunt. Via quippe est incarnatae sapientiae omnis actio quam temporaliter gessit. Viae ejus sunt vivendi ordines, quos ad se venientibus stravit. Tot itaque ad se venientibus vias praebuit, quot bene vivendi exempla monstravit. Humilitatis ejus vias Propheta aspexerat, cum suspirabat, dicens: In mandatis tuis me exercebo, et considerabo vias tuas . Hinc rursum de unoquoque justo dicitur qui curat ut per dominica exempla gradiatur: A Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus cupit nimis
Abbreviated transcription (Latin):
tatem peccandi cristimant remeditim nescien
di: quia nimirũ sola suꝑbiȩ caligine tenebres¬
cunt. atq ideo ñ discernunt quia aliud est ne¬
scisse aliud scire noluisse. Nescire enim igno¬
rantiȩ est. scire noluisse suꝑbiȩ: & tantomagis
excusationem ñ possunt habere quia nesciant.
qͣnto magis eis cuam nolentib opponitur quod
cognoscant. Unde ꝑ salomonem dicit᷑: num¬
quid ñ sapientia clamitat : & prudenua dat
uocem suam: In suminis excelsisq uerticibus.
suꝑ uiam in mediis semitis stans. Transire for¬
tasse ꝑ uiam uitȩ temporalis cũ cius ignorantia
poteramꝰ : si hȩc eadem sapientia in scmitȩ
angulis constitisset. Inuestiganda fuerat si¬
occulta esse uoluisset: s postqm incarnatio¬
nis suȩ mysteria publice ostendit. postquam
humilitatis exempla suꝑbientib p̾buit. semet¬
ipsam nobis quasi transcuntib in mediis semi¬
tis fixit. ut uidlicit in cam quã querere no¬

Expanded text:
tatem peccandi existimant remedium nesciendi. tatem peccandi existimant remedium nesciendi. 804 Qui nimirum sola superbiae caligine tenebrescunt, atque ideo non discernunt quia aliud est nescisse, aliud scire noluisse. Nescire enim ignorantia est; scire noluisse, superbia. Et tanto magis excusationem non possunt habere quia nesciant, quanto magis eis etiam nolentibus opponitur quod cognoscant. Unde per Salomonem dicitur: Nunquid non sapientia clamitat, et prudentia dat vocem suam, in summis excelsisque verticibus super viam in mediis stans semitis ? Transire fortasse per viam vitae temporalis cum ejus ignorantia poteramus, si haec eadem sapientia in semitae angulis constitisset. occultari voluisset. Sed postquam incarnationis suae mysteria publice ostendit, postquam humilitatis exempla superbientibus praebuit, semetipsam nobis quasi transeuntibus in mediis semitis fixit, ut videlicet in eam, quam quaerere no
Abbreviated transcription (Latin):
ligere quã ppetrare: ita ncquius est odisse iu¬
sticiam quam ñ fecisse. Sunt gͦ ñnulli in ec¬
desia. qui ñ solum bona ñ faciunt: s ctiam
ꝑsequuntur. Et quȩ ipsi facere negligunt:
ctiã in aliis detestantur. Horum peccatũ sci¬
licet ñ ex infirmitate uel ignorantia. s ex so¬
lo studio ꝑpetratur: quia uidelicet si uellent
implere bona nec tam̃ possent. ea quȩ in se
negligunt. saltem in aliis amarent. Si enim
ea ipsi uel solo uoto appeitrent. facta ab aliis
ñ odissent. S quia bona eadem audiendo co¬
gnoscunt uiuendo despiciunt. anima duerten¬
do ꝑsequuntur. recte dicitur. quia ex indu¬
stria recesserunt ab eo. Unde & apte subiun¬
gitur. Et om̃s uias eius intelligere nolue.
runt. Non enim ait infirmitate ñ intelligt̃
s intelligere nolucrunt: quia sepe quȩ face¬
re despiciunt. etiã scire contempnunt. Quia
cnĩ scriptũ est. seruus nesciens uoluntatt̃ dñi

Expanded text:
ligere, quam perpetrare, ita nequius est odisse juligere, quam perpetrare, ita nequius est odisse justitiam quam non fecisse. Sunt ergo nonnulli in Ecclesia qui non solum bona non faciunt, sed etiam persequuntur; et quae ipsi facere negligunt, etiam in aliis detestantur. Horum peccatum scilicet non ex infirmitate vel ignorantia, sed ex solo studio perpetratur, quia videlicet si vellent implere bona, nec tamen possent, ea quae in se negligunt saltem in aliis amarent. Si enim ea ipsi vel solo voto appeterent, facta ab aliis non odissent; sed quia bona eadem audiendo cognoscunt, vivendo despiciunt, animadvertendo persequuntur, recte dicitur: Qui ex industria recesserunt ab eo. Unde et apte subjungitse.---Non enim ait: Infirmitate non intelligunt, sed, intelligere noluerunt, quia saepe quae facere despiciunt, etiam scire contemnunt. Quia enim scriptum est: Servus nesciens voluntatem domini
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. uoce denegauit. S quia infirmitatis cul¬
pa uel ignorantiȩ eo facilius tergitur. quo non
studio ppetratur. paulus quȩ ignorauit. scien¬
do correxit. & petrus motam & quasi aresceniẽ
iam radicem fid̃i lacrimis rigando solidauit.
Ex industria uͦ peccauerant hii. de quib ipse
ꝑ se magister dicebat: si non uenissem & locu¬
tus cis fuissem. peccatum ñ haberent. Nunc
autem excusationem ñ habent de peccato suo.
Et paulopost. & uiderunt & oderunt & me
& patrem incũ. Aliud est enim bona ñ facere.
aliud bonoꝵ odisse doctorem: sicut aliud est
p̃cipitatione. aliud deliberatione peccare. Se¬
pe enim peccatum p̃cipitatione cõmutitur.:
qd̃ tamen consilio & deliberatione damnatur.
Ex infirmitate enim plerumq solet accidere
amare bonum: s implere ñ posse. Ex stu¬
dio enim peccare est. bonũ nec facere nec ama¬
re. Sicut gͦ ñnum qͣm grauiꝰ est peccatum di¬

Expanded text:
nuit voce denegavit . Sed quia infirmitatis culnuit voce denegavit . Sed quia infirmitatis culpa vel ignorantiae eo facilius tergitur, quo non studio perpetratur, Paulus quae ignoravit sciendo correxit, et Petrus motam et quasi arescentem jam radicem fidei lacrymis rigando solidavit. Ex industria vero peccaverant ii de quibus ipse magister dicebat: Si non venissem et locutus fuissem eis, peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de peccato suo . Et paulo post: Et viderunt, et oderunt me et Patrem meum . Aliud est enim bona non facere, aliud bonorum odisse doctorem; sicut aliud est praecipitatione, aliud deliberatione peccare. Saepe enim peccatum praecipitatione, committitur, quod tamen consilio et deliberatione damnatur. Ex infirmitate enim plerumque solet accidere amare bonum, sed implere non posse. Ex studio vero peccare est bonum nec facere nec amare. Sicut ergo nonnunquam gravius est peccatum di
Abbreviated transcription (Latin):
se inȩccłia hominib ostendunt: s quia diuina
iudicia latere ñ possunt. quasi impii ferunt᷑.
Quib hoc magis ad supplicii cumulũ crescit.
qd̾ unusquisq coꝵ in eccłia fidelib ammixtꝰ
ueritatem fidei sciendo contempnit. atq eo
grauior ultio sequitur. quo ꝑ exempla rectoꝵ
cuam bene uiuendi cos scientia comitatur. Qt
enim eis mͦ recti ac fideles frẽs ostenduntur. tot
in uenturo udicio testib impugnantur. Sci-¬
unt gͦ. qd̃ sequi negligunt. Unde & apte sub¬
modis ammutitur: nam aut ignorantia. aut
infirmitate. aut studio ꝑpetratur. Et grauiꝰ
quidem infirmitate. quã ignorantia. s multo
grauius studio. qm infirmitate peccatur. Igno¬
rantia paulus peccauerat. cum dicebat. qui priꝰ
fui blasphemus & ꝑsecutor. & contumeliosus
s miscdiam consccutus sum: quia ignorans feci
in incredulitate. Pctrus uͦ infirmitate peccauit
una uox puellȩ concussit. & dm̃ quem corde te¬

Expanded text:
se in Ecclesia hominibus ostendunt; sed quia divina se in Ecclesia hominibus ostendunt; sed quia divina judicia latere non possunt quasi impii feriuntur. Quibus hoc magis 803 ad supplicii cumulum crescit, quod unusquisque eorum in Ecclesia fidelibus admistus veritatem fidei sciendo contemnit; atque eo gravior ultio sequitur, quo per exempla rectorum etiam bene vivendi eos scientia comitatur. Quot enim eis modo recti ac fideles fratres ostenduntur, tot in venturo judicio testibus impugnantur. Sciunt ergo quod sequi negligunt. Unde et apte submodis admittitur; nam aut ignorantia, aut infirmitate, aut studio perpetratur. Et gravius quidem infirmitate quam ignorantia, sed multo gravius studio quam infirmitate peccatur. Ignorantia Paulus peccaverat, cum dicebat: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus, sed misericordiam consecutus sum: quia ignorans feci in incredulitate . Petrus vero infirmitate peccavit, una vox puellae concussit, et Deum quem corde te
Abbreviated transcription (Latin):
delicet agitur dispositione suꝑiꝰ ordinata. sed
inferius uquitate confusa. ut & p̃cedens culpa
sit causa sũbsequentis. & rursum culpa subse¬
quens sit pena p̃cedentis. Qd̃ bene in infidelib
& lubricis paulus quasi qd̃ dam semen erroris
aspexerat cum dicebat: qui cum cognouissent
om̃. ñ sicut dm̃ głificauerunt aut grãs egeruri:
s euanuerunt in cogitationib suis. S quid

Expanded text:
delicet agitur dispositione superius ordinata, sed delicet agitur dispositione superius ordinata, sed inferius iniquitate confusa, ut et praecedens culpa sit causa subsequentis, et rursum culpa subsequens sit poena praecedentis. Quod bene in infidelibus et lubricis Paulus quasi quoddam semen erroris aspexerat, cum dicebat: Qui cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
inquus conteritur: cum peccatoꝵ p̃cedentiũ
confusione damnatus ueritatis lumen ñ in¬
uenit: & quid deinceps agere debeat ñ agnos
cit. Om̃e quippe peccatũ. qd̾ tam̃ citius pe¬
nitendo ñ tergitur. aut peccatũ est & causa
peccati : aut peccatũ & pena peccati. Peccatũ
namq qd̾ penitentia ñ diluit: ipso suo pon-¬
dere mox ad aliud trabit. Unde fit ut non
solum peccatũ sit: s peccatũ & causa peccati.
Ex illo quippe uitio culpa subsequens oritur.
ex quo cccata mens ducitur ut pcius & alio li¬
gctur. S peccatum qd̃ ex peccato oritur. non
iam peccatũ tantũmͦ. s peccatũ est & pena
peccati: quia iusto udicio omp̃s ds̃ cor pec¬
cantis obnubilat. ut p̃cedentis peccati merito
etiã in aliis cadat. Quem enĩ liberare noluit:
deserendo ꝑcussit. Non gͦ immerito pena pec¬
cati dicitur. qd̃ uixta desuꝑ irrogata cecitate
ex p̃cedentis peccati ultione ꝑpetratur. Qd̾̃ ui¬

Expanded text:
iniquus conteritur, cum pecatorum praecedentium iniquus conteritur, cum pecatorum praecedentium confusione damnatus, veritatis lumen non invenit, et quid decit. Omne quippe peccatum, quod tamen citius poenitendo non tergitur, aut peccatum est aut peccati, aut peccatum et poena peccati. Peccatum namque quod poenitentia non diluit ipso suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed peccatum et causa peccati. Ex illo quippe vitio culpa subsequens oritur, ex quo caecata mens ducitur ut pejus ex alio ligetur. Sed peccatum quod ex peccato oritur, non jam peccatum tantummodo, sed peccatum est et poena peccati, quia justo judicio omnipotens Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito etiam in aliis cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo percussit. Non ergo immerito poena peccati dicitur, quod justa desuper irrogata caecitate, ex praecedentis peccati ultione perpetratur. Quod vi
Abbreviated transcription (Latin):
quippe multitudine. gentium ad dexteram exten¬
ditur: dum quosd̃a iustificandos suscipit. Ad
leuam quoq dilatatur: dũ ad se quosdã etiam
in iniquitate ꝑmansuros ammitut. Propter
Chanc multitudinem quȩ extra electoꝵ nume¬
rum iacet. in c̨ugłio dñs dicit. multi uocati.¬
Ar p̃auci autem decti. S quia hoc qd̾ electis ali¬
is alii conteruntur de merito patientis est:
ñ de iniquitate punientis. ñ enim iniquus ds̃
qui infert iram: apte subiungit. Pouit¬
terentur. Sciendum summoꝑe est. qd̃ iniquus
quisq duob modis in nocte conteritur: uel
cum exterioris penȩ tribulatione ꝑcutitur.
uel cum occulta sententia interius cetatur. In
nocte corruit. cum ꝑ extremum iudicium ui¬
uendi lumen in ꝑpetuum amitat. U̾nde sc̃p¬
tum est. ligate ei manus & pedes. & mittite eũ
in tenebras exteriores. Tunc enim coactus in
tenebras exteriores mittitur: qui nunc exteri

Expanded text:
quippe multitudine gentium ad dexteram 799 extenquippe multitudine gentium ad dexteram 799 extenditur, dum quosdam justificandos suscipit. Ad laevam quoque dilatatur, dum ad se quosdam etiam in iniquitate permansuros admittit. Propter hanc multitudinem, quae extra electorum numerum jacet, in Evangelio Dominus dicit: Multi sunt vocati, pauci vero electi . Sed quia hoc quod electis aliis alii conteruntur, de merito patientis est, non de iniquitate punientis: Non enim iniquus Deus, qui infert iram, apte subjungitutione.---Sciendum summopere est quod iniquus quisque duobus modis in nocte conteritur, vel cum exterioris poenae tribulatione percutitur, vel cum occulta sententia interius caecatur. In nocte corruit, cum per extremum judicium vivendi lumen in perpetuum amittit. Unde scriptum est: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Tunc enim coactus in tenebras exteriores mittitur, quia nunc in int
Abbreviated transcription (Latin):
cendunt. Unde & ꝑ ieremiam ꝓpħam dicitur.¬
edificabitur ciuitas dño a turre ananchel.
usq ad portam anguli: & gcibit ultra normã
mensurȩ. Ciuitatem quippe esse dñi. scãm et¬
cłiam nullus ignorat. Ananchel uͦ: di gratia
interp̃tatur. In angulo autem duplex paries
iungitur. Ciuitas gͦ dñi a turre ananchel
usq ad portam anguli edificari ꝑhibetur:
quia sc̃ã eccł̃ia a celsitudine suꝑnę gratiȩ incho-¬
ans. usq ad ingressum susceptionẽ quȩ constru-¬
itur utrurumq ppłoꝵ iudaici uidelicet atq
gentilis. S quia in ca crescente multitudine.
etiam reprobi colliguntur. apte subditur.
& exibit ultra nornam mensurȩ : quia usq
ad cos quoq extenditur. qui normã iusticię
transcuntes. intra mensurȩ celestis numerum
ñ sunt Unde ꝑ ysaiam quoq cidem ęccl̃iȩ di¬
citur: ad dexteram eñ & ad leuã dilataberis:
& semen tuum gentes hereditabit. In tanta

Expanded text:
cendunt. Unde et per Jeremiam pcendunt. Unde et per Jeremiam pabitur civitas Domino a turre Ananehel usque ad portam anguli, et exibit ultra normam mensurae . Civitatem quippe esse Domini sanctam Ecclesiam nullus ignorat. Ananehel vero Dei gratia interpretatur. In angulo autem duplex paries jungitur. Civitas ergo Domini a turre Ananehel usque ad portam anguli aedificari perhibetur, quia sancta Ecclesia a celsitudine supernae gratiae inchoans, usque ad ingressum susceptionemque construitur utrorumque populorum, Judaici videlicet atque gentilis. Sed quia in ea crescente multitudine etiam reprobi colliguntur, apte subditur: Et exibit ultra normam mensurae, quia usque ad eos quoque extenditur, qui normam justitiae transeuntes, intra mensurae coelestis numerum non sunt. Unde per Isaiam quoque eidem Ecclesiae dicitur: Ad dexteram enim et ad laevam dilataberis, et semen tuum gentes haereditabit . In tanta
Abbreviated transcription (Latin):
bis cadentib surgat. qui nobis stantib irri¬
detur. qmuis stare iam ñ nouit: qui ñ stantẽ.
nouit irridere. Hunc autem suꝑnoꝵ iudici¬
orum metũ paulus apls discipuloꝵ cordib
incutiens. ait. qui se existimat stare. uideat
nc cadat. Qd̃ autem dicens conteret multos.
ilico adiunxit innumerabiles. uel multitudi¬
nem exprimert studuit repboꝵ. quȩ humanȩ
rationis numerũ transit. ud certe indicare uo¬
luit qd̾ om̃s qui pereunt intra electoꝵ numerũ
ñ habentur: ut co sint innumerabiles. quo ex¬
tra numerum currunt. Unde. ꝓpħa intuens
tantos hoc eccliȩ tempore specietenus crederc.
qͣntos nimirum certũ est electoꝵ numerũ sum¬
mamq transire: ait. multiplicati sunt suꝑ
numcrum. Acsi diceret. multis ȩccłiam intran¬
tib etiam hii ad fidem specictenus ueniunt. qui
a numero regni cȩlestis excluduntur: quia cle-¬
ctoꝵ summã sua uidelicet multiplicitate trans¬

Expanded text:
bis cadentibus surgat, qui a nobis stantibus irribis cadentibus surgat, qui a nobis stantibus irridetur; quamvis stare jam non novit, qui non stantem novit irridere. Hunc autem supernorum judiciorum metum Paulus apostolus discipulorum cordibus incutiens, ait: Qui se existimat stare, videat ne cadat . Quod autem dicens: Conterit multos, illico adjunxit, Innumerabiles, vel multitudinem exprimere studuit reproborum, quae humanae rationis numerum transit; vel certe indicare voluit quod omnes qui pereunt intra electorum numerum non habentur, ut eo sint innumerabiles, quo extra numerum currunt. Unde Propheta intuens tantos hoc Ecclesiae tempore specie tenus credere, quantos nimirum certum est electorum numerum summamque transire, ait: Multiplicati sunt super numerum . Ac si diceret: multis Ecclesiam intrantibus, etiam hi ad fidem specie tenus veniunt qui a numero regni coelestis excluduntur, quia electorum summam sua videlicet multiplicitate trans
Abbreviated transcription (Latin):
semel medullam cordis elationis putredo con¬
sumpserit. citius corruit cortex uacua exter¬
nȩ uisionis. Notandum uͦ est. quia dũ aliis
cadentib ad standum alii solidari phibentur.
electoꝵ numerus certus ad definitus ostendit᷑.
Unde etiam filadelphiȩ ȩccłis ꝑ angłm dicit᷑.
tene qd̃ habes. ne alius accipiat. coronam¬
tuam. Hȩc gͦ sententia qua narratur alioꝵ
crigi. alioꝵ autem uita confringi. & spes nu¬
tritur humiliũ. & clatio p̃mitur suꝑboꝵ: dũ
& illi bona possunt amittere. de quib suꝑbi-¬
unt: & isti ca ꝑcipere. quȩ quia ñ habent con¬
tempnunt᷑. Formidemꝰ gͥ in his quȩ accepi¬
mus: nec cos qui illa necdum assecuti sunt. de¬
sꝑemus. Quid enĩ sumus hodie nouimꝰ. quid
autẽ post paululũ possimꝰ esse nescimus.
Hi uͦ quos fortasse despicimus & tarde possuis
inciꝑe. & tamen uitã nrãm feruentiorib stu¬
diis ante ire. Timendum itaq est. ne etiã no¬

Expanded text:
semel medullam cordis elationis putredo consemel medullam cordis elationis putredo consumpserit, citius corruit cortex vacua externae visionis. Notandum vero est quia dum aliis cadentibus ad standum alii solidari perhibentur, electorum numerus certus et definitus ostenditur. Unde etiam Philadelphiae Ecclesiae per angelum dicitur: Tene qtuam. Hac ergo sententia, qua narratur, aliorum erigi, aliorum autem vita bona confringi, spes nutritur humilium, elatio premitur superborum, dum et illi bona possunt amittere de quibus superbiunt, et isti ea percipere quae quia non habeant contemnuntur. Formidemus igitur in his quae accepimus, nec eos qui illa necdum assecuti sunt desperemus. Quid enim sumus hodie novimus, quid autem post paululum possimus esse nescimus. Hi vero quos fortasse despicimus, et tarde possunt incipere, et tamen vitam nostram ferventioribus studiis anteire. Timendum itaque est ne etiam no
Abbreviated transcription (Latin):
aturam querere : desertis suꝑnis gaudis infi¬
mis reb inhiare: Unde bene ꝑ ꝓpħam dici¬
tur. humiliat autem peccatores usq ad terrã.
Amissis enim celestib terrenum est om̃e qd̃
sciunt: & dũ plus uidere conantur. minꝰ est
qd̃ appetunt. De quib recte ꝑ ierciniam dic¬
tum est. recedentes ate in terra scribentur.
At contra de electis dicitur. gaudete qd̾ no¬
mina ur̃a scripta sunt in cęlis. Ista gͦ contri-¬
tio priꝰ serpit in mente: ut postmodũ ꝓce¬
dat in opere. Pnius fundam̃ta cogitationis
concutit: ut postmodum fabricam oꝑatio¬
nis allidat. Unde summna est cura satagen¬
dum. ut illic uitetur ubi oritur. S criptum
namq est: om̃i custodia serua tuum cor. qm̃
ex ipso uita ꝓcedit. Et rursum scriptum est:
ex corde excunt cogitationes malȩ. Intus gͦ
uigilandum est: ne mens dũ extollitur. cadat.
Intus seruemus. om̃e qd̃ foras agius. Si enĩ

Expanded text:
aturam quaerere; desertis supernis gaudiis, infiaturam quaerere; desertis supernis gaudiis, infimis rebus inhiare? Unde bene per Prophetam dicitur: Humiliat autem peccatores usque ad terram . Amissis enim coelestibus, terrenum est omne quod sitiunt; et dum plus videri conantur, minus est quod appetunt. De quibus recte per Jeremiam dictum est: Recedentes a te, in terra scribentur . At contra de electis dicitur: Gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelis . Ista ergo contritio prius serpit in mente, ut postmodum procedat in opere; prius fundamenta cogitationis concutit, ut postmodum fabricam operationis allidat. Unde summa est cura 798 satagendum ut illic vitetur ubi oritur. Scriptum namque est: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit . Et rursum scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae . Intus ergo vigilandum est ne mens dum extollitur cadat. Intus servemus omne quod foris agimus. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
rib introrsus trahere: alios ab interioribus
autem suꝑius diximꝰ. hȩc contritio priꝰ intus
agitur. ut post extrinsecus ostendatur. Hac
contritione ñnumqͣm adhuc quoꝵ d̾a exterio¬
ra quasi sana sunt. & iam interiora putrue¬
runt. Scriptum namq est: ante. ruinã exal-¬
tatur cor. Ibi gͦ feruntur. ubi suꝑbiunt.
Unde scriptũ est: contriui cor eoꝵ fornicans
& recedens a me. Interiꝰ enim fornicare est.
exterius uetitis delectari. Magna autẽ contri¬
tio cordis est: hȩc eadem elatio suꝑbientis. Eo
quippe ipse ab integritate salutis corruit. quo
iactantia cuiꝰ libet uirtutis intumescit. Suꝑ¬
bientes enim d̾m despiciunt: & relicta creato¬
ris sui gła ꝓpriam querunt. quib iam hoc ip¬
sum cccidisse est. amissa suꝑioris sui potentia
in se uenisse. C onterunt᷑ ctiam: quia relictis
gglestib itrram quęrunt. Que autẽ maior
poterit esse contritio. qu̾ã deserto creatore cre¬

Expanded text:
ribus introrsus trahere, alios ab interioribus ribus introrsus trahere, alios ab interioribus autem superius diximus, haec contritio prius intus agitur, ut post extrinsecus ostendatur. Hac contritione nonnunquam adhuc quorumdam exteriora quasi sana sunt, sed jam interiora putruerunt. Scriptum namque est: Ante ruinam exaltatur cor . Ibi ergo feriuntur, ubi superbiunt. Unde scriptum est: Contrivi cor eorum fornicans et recedens a me . Interius enim fornicari est exterius vetitis delectari. Magna autem contritio cordis est haec eadem elatio superbientis. Eo quippe ipso ab integritate salutis corruit, quo jactantia cujuslibet virtutis intumescit. Superbientes enim Deum despiciunt, et relicta creatoris sui gloria, propriam quaerunt. Quibus jam hoc ipsum cecidisse est, amissa superioris sui potentia, in se venisse. Conteruntur etiam, quia, relictis coelestibus, terram quaerunt. Quae autem major poterit esse contritio quam deserto creatore cre
Abbreviated transcription (Latin):
esse nescitur. In hoc gͦ utroq genere hominũ
sepe contingit. ut & qui uidentur stare hu¬
mano udicio. iam in conspectu ęterni uidicis
iaccant : & qui adhuc coram hominib iacent.
iam in conspectu ȩtern iudicis stent. Quis enĩ
hominum estimare potuisset. uidam uiuen¬
di sortem etiã post ministerium apłatus amit¬
tere: Et quis ccontra latronem crederet cau¬
sam uitȩ. etiã in ipso mortis articulo inueni¬
re: Occultus autem udex p̃sidens & utroꝵq
corda discernens. alterũ pie statuit: alterum
iuste confregit. Illum districte exteriꝰ reppu¬
lit. hunc introrsus miscłiter traxit. Unde eti
am bene ꝑ ꝓpħ̾am casuros alios passionis suȩ
tempore. atq alios resurrecturos annuntians
ait. potum ineum cũ flctu temꝑabam. Potus
quippe ab exteriorib interius trahitur. fletus
autem ab interiorib exterius emanat. Potũ
gͦ dño cum fletu temꝑare est: alios ab exttrio¬

Expanded text:
esse, nescitur. In hoc ergo utroque genere hominum esse, nescitur. In hoc ergo utroque genere hominum saepe contingit, ut et qui videntur stare humano judicio, jam in conspectu aeterni judicis jaceant, et qui adhuc coram hominibus jacent, jam in conspectu aeterni judicis stent. Quis enim hominum aestimare potuisset Judam vivendi sortem, etiam post ministerium apostolatus, amittere? Et quis e contra, latronem crederet causam vitae posse etiam in ipso articulo mortis invenire? Occultus autem judex praesidens, et utrorumque cor discernens, alterum pie statuit, alterum juste confregit; illum districte exterius repulit, hunc introrsus misericorditer traxit. Hinc est ergo quod per prophetam casuros alios passionis suae tempore, atque alios surrecturos annuntians, ait: Potum meum cum fletu temperabam. Potus quippe ab exterioribus interius trahitur: fletus autem ab interioribus exterius emanat. Potum ergo Domino cum fletu temperare, est alios ab exterio
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ suꝑbiam in infimis desideriis mergit. Alie¬
na autem corda humanis oculis clausa sunt: &
nescitur qui repellitur: quia penetrare neque.¬
unt. quȩ ab unoquoq cogitantur. Nam sepe
corde ꝑuerso necdum ꝓcessit usq ad effectum
oꝑis deliberatio cogitationis: & ad huc fortasse
ꝑ habitum intus astringitur. qui iam mente
foras uagatur. S talis quilibet iste tunc an¬
te oculos interni iudicis cecidit: cum appetendis
interiorib ꝑ desiderium exiuit. Nonnum qͣm
ũ alii post male. oꝑationis usum ad spem gele¬
stem subito amore reuiuiscunt. & qui in ꝑuer¬
sa actione se sparserant. ad sinum internȩ re¬
tractationis semetipsos increpando recolliguss:
Hos adhuc respicientes homines. quales du¬
dum in opere nouerant: tales putant. At
contra illi ꝑ districtȩ considerationis examen
uitam suam qualem fuisse recolunt insequun¬
tur. sciturq quid fuerint. s quid iam cꝑuit

Expanded text:
illorum per superbiam in infimis desideriis mergit. Alieillorum per superbiam in infimis desideriis mergit. Aliena autem corda humanis oculis clausa sunt, et nescitur qui repellitur, quia penetrari nequeunt quae ab unoquoque cogitantur. Nam saepe de corde perverso necdum processit usque ad effectum operis deliberatio cogitationis, et adhuc fortasse per habitum intus astringitur, qui jam mente foris vagatur. Sed talis quilibet iste tunc ante oculos interni judicis cecidit, cum ab appetendis interioribus per desiderium exivit. Nonnunquam vero alii post malae operationis usum ad spem coelestem subito amore reviviscunt, et qui in perversa actione se sparserant, ad sinum internae retractationis semetipsos increpando recolligunt. Hos adhuc despicientes homines, quales dudum in opere noverant, tales putant. At contra illi per districtae considerationis examen, vitam suam qualem fuisse recolunt, insequuntur, sciturque quid fuerint, sed quid jam coeperint
Abbreviated transcription (Latin):
tur. s quia adhuc finis partium utrarumq
ñ cernitur. minus timetur. Numqm enĩ cul¬
pam suam reꝓbi nisi in pena cognoscunt: & qͥa
pena differtur: culpa despicitur. Labuntur
uͦ ab statu iusticie: & locum uitȩ alii illis caden¬
tib sortiuntur. s co lapsum suum negligus.
quo interitum qui se in ȩternum mancat non
attendunt. Si cnim ad illud qd̾ illic passuri st̃
oculos mitterent. hoc qd̃ hic faciunt timerent.
Cunctis auttm liquet. qd̾ in illa extrema re¬
quisitione oxamen publicum facturus est om̃i¬
potens d̃s. ut alios ad torm̃ta deserat. alios
ad participationẽ regni celestis admittat. S
hoc nunc secreto cotidie agitur. qđ tunc pu¬
blico demonstratur. Nam iuste. ac imscd̃iter
singuloꝵ corda uel examinans uel disponens
alios in exteriora respuit. alios ad ea quȩ suis
intrinsecus trahit. Hos accendit interna ap¬
petere. illos ꝓ uoluptatib suis deserit exterio¬
ra cogitare. Horum mentes ad suꝑna crigit.

Expanded text:
tur. Sed quia adhuc finis partium utrarumque non cernitur, minus timetur. Nunquam enim culpam suam reprobi nisi in poena cognoscunt. Et quia poena differtur, culpa despicitur. Labuntur vero a statu justitiae, et locum vitae, illis cadentibus, alii sortiuntur. Sed eo lapsum suum negligunt, quo interitum qui se in aeternum maneat non attendunt. Si enim ad illud quod illic passuri sunt oculos suos mitterent, hoc quod hic faciunt timerent. Cunctis autem liquet quod in illa extrema requisitione examen publicum facturus est omnipotens Deus, ut alios ad tormenta deserat, alios ad participationem regni coelestis admittat. Sed hoc nunc secreto judicio quotidie agitur, qblico demonstrabitur. Nam juste ac misericorditer singulorum corda vel examinans vel disponens, alios in exteriora respuit, alios ad ea, quae sunt intrinsecus, trahit. Hos accendit interna appetere, illos pro voluptatibus suis deserit exteriora cogitare. Horum mentem ad superna erigit,
Abbreviated transcription (Latin):
udicium qd̾ suꝑ unam gentem describitur. cuã
suꝑ om̃s homines inuisibili examinatione cele¬
bratur: ut alius repellatur. alius eligatur oc¬
culit. s nullus imuste. Hoc gͦ qd̃ in maximis
fieri cernimꝰ: etiam in nobis singulis caute ti¬
ineamꝰ. Sic enim intenduntur diuina iudicia
suꝑ unam animam. sicut suꝑ unam urbem:
sic suꝑ unam urbem sicut suꝑ unam gentem.
sic suꝑ unam gentẽ sicut suꝑ uniuersam gene¬
ris humani multitudinẽ: quia & sic intendie
dñs singulis ac si uacet cunctis. & sic simul in¬
tendit om̃ib. ac si uacet a singulis. Qui enim
omĩa amministrando implet. regit implendo.
nec uniuerso deest cum disponit unum. nec
um deest cum disponit uniuersum: cuncta sci-¬
licet naturȩ suȩ potentia quietus operatur.
Quid gͦ mirum quia ñ angust atur intentus:
qui oꝑatur quictus:Dicatur itaq quia hoc
suptile udicium exercet. & suꝑ gentes & suꝑ

Expanded text:
judicium quod super unam gentem describitur, etiam judicium quod super unam gentem describitur, etiam super omnes homines invisibili examinatione celebratur, ut alius repellatur, alius eligatur occulte, sed nullus injuste. Hoc ergo quod in maximis fieri cernimus, etiam in nobis singulis caute timeamus. Sic enim intenduntur divina judicia super unam animam, sicut super unasic super unam urbem, sicut super unam gentem; sic super unam gentem, sicut super universam generis humani multitudinem; quia et sic intendit Dominus singulis, ac si vacet a cunctis; et sic simul intendit omnibus, ac si vacet a singulis. Qui enim omnia administrando implet, regit implendo; nec universis deest, cum disponit unum; nec uni deest, cum disponit universos, cuncta scilicet naturae suae potentia quietus operatur. Quid ergo mirum quia non angustatur intentus, qui operatur quietus? Dicatur itaque quia hoc subtile judicium exercet et super gentem, et super
Abbreviated transcription (Latin):
cepimus: ne temere discutere suꝑna consilia
de alioꝵ uocatione. alioꝵ uͦ repulsione p̃su¬
mamus. Cum enĩ intulisset utrumq. ñ mox¬
rationẽ reddidit. s sic dõ placitum dixit.
hoc uidelicet ostendens. quia iniustum esse
ñ potest qd̃ placuit iusto. Unde & in uinca
mercedem laborantib reddens. cũ quosdam
oꝑarios inequales in opere ȩquaret in p̃mio.
& plus in mercedem quereret qui labori am¬
plius insudasset. ait: ñne &x denario conuemi¬
sti mecum: Uolo autem & huic nouissimo
dare. sicut & tibi. Aut ñ licet mͥ quod uolo
facere: In cunctis gͦ quȩ exterius disponunt᷑.
aꝑta causa rationis est. occulta iusticia uolun¬
tatis. Dicatur itaq. ipso enim concedente pa¬
cem. quis est. qui condemnet: Ex quo abscon¬
derit uultum suum. quis est qui contempletur
cum: Et quia sic minima sicut maxima. sic
singula ds̃ uidicat sicut cuncta: apte subum¬
Ac si aꝑte ammoneamur intendere. quia hoc

Expanded text:
cipimus, ne temere discutere superna consilia cipimus, ne temere discutere superna consilia de aliorum vocatione, aliorum vero repulsione praesumamus. Cum enim intulisset utrumqrationem reddidit, sed sic Deo placitum dixit. Hoc, videlicet, ostendens, quia injustum esse non potest quod placuit justo. Unde et in vinea mercedem laborantibus reddens, cum quosdam operarios inaequales in opere aequaret in praemio, et plus in mercede quaereret, qui labori amplius insudasset, ait: Nonne ex denario convenisti mecum? Volo autem et huic novissimo dare sicut et tibi; an non licet mihi quod volo facere ? In cunctis ergo quae exterius disponuntur, aperta causa rationis est occultae justitia voluntatis. Dicatur itaqcem, quis est qui condemnet? Ex quo absconderit vultum suum, quis est qui contempletur  Et quia sic minima sicut maxima, sic singula Deus judicat sicut cuncta, apte subjunAc si aperte admoneantur attendere, quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo absconderit uultum suum: quis est qui
contẽpletur cum: Nemo gͦ discũtiat. cur
stantę iudaico ppło dudum in infidelitate.
gentilitas iacuit. & cur ad fidem gentilitate.
surgente. iadaicum ppłm infidelitatis culpa
ꝓstrauit. Nemo discutiat cur alius trabatur
ex dono. alius repellatur ex merito. Si eni
gentilitatem miraris assumptam. ipso conce¬
dente pacem. quis est qui condemnet: Si ui¬
deam obstupescis ꝑditam. ex quo absconderit
uultum suum. quis est qui contempletur eum
Itaq consilium sũmȩ & occultȩ uirtutis. satis¬
factio sit aꝑtȩ rationis. Unde in eugłio dñs
cum de huiꝰ tei causa loqueretur. ait: confi¬
teor tibi pater dñe celi & terrȩ: quia abscon¬
disti hec a sapientib & prudentib & reuela¬
sti ea paruulis. Ita pater. atq mox tamquã
rationem quandã absconsionis ac rcuclationis
adiungens ait: quia sic fuit placitũ aute te.
Quib nimirũ uerbis exempla humilitatis ac-¬

Expanded text:
x quo absconderit vultum suum, quis est qui x quo absconderit vultum suum, quis est qui contempletur eum? - Nemo ergo discutiat cur stante Judaico populo dudum in infidelitate gentilitas jacuit, cur ad fidem gentilitate surgente Judaicum populum infidelitatis culpa prostravit. Nemo discutiat cur alius trahatur ex dono, alius repellatur ex merito. Si enim gentilitatem miraris assumptam, ipso concedente pacem, quis est qui condemnet? Si Judaeam obstupescis perditam, ex quo absconderit vultum suum, quis est qui contempletur eum? Itaque consilium summae et occultae virtutis satisfactio sit aperte rationis. Unde in Evangelio Dominus cum de hujus rei causa loqueretur, ait: « Confiteor tibi, Domine, Pater coeli et terrae, qui abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Ita, pater . Atque mox tanquam rationem quamdam absconsionis ac revelationis adjungens, ait: Quia sic fuit placitum ante te. Quibus nimirum verbis exempla humilitatis ac
Abbreviated transcription (Latin):
atq in p̃ceptoꝵ uerbis ñ semetipsum ordina¬
te reficiens. s: iactanter ostendens: & ꝑ uulne¬
ratum lazarum qui interp̃tatur adutus. for¬
ma ppłi gentilis expͥmitur. quẽ diuinũ adiu-¬
torium tantomagis crigit. qnͣtominus de
suarũ uirium facultate confidit. Qui pauꝑ
& plenus ulcerib esse describitur: quia gen¬
tilitas corde. humilis. peccatoꝵ suoꝵ aperit.
confessiones. Nam sicut in uulnere. ab inter¬
nis trahitur uirus in cute: ita in confessione
peccati dum in publicum secreta panduntur.
quasi mali humores a uiscerib intimis foras
prumpunt. Iilis gͦ peccantib pauꝑum clamor
auditur. quia dum uidei contra dm̃ suꝑbiunt.
ad dm̃ uota gentilium ꝑuenerunt. Unde &
mox hȩc ipsa immensa ac ꝓfunda iudicia ꝑ¬
horrescens. ñ ea curat ratione discutere. s am¬
miratione uenerari. atq ait. Ipso enĩ con¬
cedente. pacem. quis est qui condemnet: Et¬

Expanded text:
atque in praeceptorum verbis non semetipsum ordinaatque in praeceptorum verbis non semetipsum ordinate reficiens, sed jactanter ostendens; et per vulneratum Lazarum, qui interpretatur adjutus, forma populi gentilis exprimitur, quem divinum adjutorium tanto magis erigit, quanto minus de suarum virium facultate confidit. Qui pauper et plenus vulneribus esse describitur, quia gentilitas corde humilis peccatorum suorum aperuit confessiones. Nam sicut in vulnere ab internis trahitur virus in cute, ita in confessione peccati, dum in publicum secreta panduntur, quasi mali humores a visceribus intimis foras prorumpunt. Illis ergo peccantibus, pauperum clamor auditur, quia dum Judaei contra Deum superbiunt, ad Deum vota gentilium pervenerunt. Unde et mox haec ipsa immensa ac profunda judicia perhorrescens, non ea curat ratione discutere, sed admiratione venerari, atque ait: CAPUT XIV uis est qui condemnet? E