comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ãpotente de mendacio. Aprin¬
cipe & iudice de delicto. Asynago¬
ga & plebe de iniquitate. a socio
& amico de iniusticia. de loco in qͦ
habitas de furto. de ueritate dei
& testamento. de discubitu in pani¬
bus. & ab offuscatione dati & accep¬
ti. a salutantibꝰ de silentio. a respe¬
ctu mulieris fornicariȩ. & ab auer¬
sione uultus cognati. Ne auertas
faciem tuam aꝓximo tuo. ab aufe¬
rendo partem & non restituendo.
Ne respicias mulierem alieni uiri.
& ne scruteris ancillam eius. neq
steteris ad lectum eius. Ab amicis
de sermonibus improperii. & cũ dede-¬
ris ne improperes.
on duplices sermonem auditꝰ
de reuelatione sermonis abscon¬
diti. & eris uere sine confusione. &
inuenies gratiam in conspectu om¬
nium hominum. Ne prohis om̃ibꝰ
confundaris. & ne accipias ꝑsonam
ut delinquas. de lege altissimi. &
testamento & de iudicio. iustifica¬
re impium. de uerbo sociorum &
uiatorum. & de datione heredita¬
tis amicorum. de ȩqualitate sta

Expanded text:
et potente de mendacio a principe et iudice de delicto a synagoga et plebe de iniquitate a socio et amico de iniustitia de loco in quo habitas de furto de veritate Dei et testamento de discubitu in panibus et ab offuscatione dati et accepti a salutantibus de silentio a respectu mulieris fornicariae et ab aversione vultus cognati ne avertas faciem a proximo tuo ab auferendo partem et non restituendo ne respicias mulierem alieni viri et ne scruteris ancillam eius neque steteris ad lectum eius ab amicis de sermonibus inproperii et cum dederis ne inproperes non duplices sermonem auditus de revelatione sermonis absconditi et eris vere sine confusione et invenies gratiam in conspectu omnium hominum ne pro his omnibus confundaris et ne accipias personam ut delinquas de lege Altissimi et testamento et de iudicio iustificare impium de verbo sociorum et viatorum et de datione hereditatis amicorum de aequalitate sta
Abbreviated transcription (Latin):
E dissolutis corde: qui non cre¬
dunt dõ: ido ñ ꝓtegentur
ab eo. Uẽ his qui perdiderunt
sustinentiam: & qui dereliquert᷑
uias rectas & deuerterunt in ui¬
as prauas. Et quid̃ facietis eum
inspicere ceperit dñs: Qui ti¬
ment dominũ non erunt in¬
credibiles uerbo illuis: & qui

Expanded text:
e dissolutis corde, qui non credunt deo, ideo non proteguntur ab eo. uae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles uerbo illius:
Abbreviated transcription (Latin):
iquas: & ne dixeris ẽ mͥ suffici¬
ens uita. Nichil enim prõderit in
tempore uindicte & obductionis.
Hon sequaris concupiscentiam cor¬
dis tui: & ne dixeris quomodo potui.
aut quis me subitiet proptͣ facta
mea: deus enim undicans uindicabit.
De propitiato peccato noli esse sine

Expanded text:
iquas et ne dixeris: est mihi sufficiiquas et ne dixeris: est mihi sufficiens uita. nihil enim proderit in tempore uindictae et obductionis. non sequaris concupiscentiam cordis et ne dixeris: quomodo potui? aut quis me subiciet propter facta mea? deus enim uindicans uindicabit. de propitiatu peccatorum noli esse. sine
Abbreviated transcription (Latin):
confusio ad¬
ducens głam¬
& gratiã. Ne
accipias faciem aduerisis saciem
tuam: nec aduersus animam tuam
mendatiũ. N on reuerearis proximũ
tuum in casu suo: nec retineas uerbũ
in tempore salutis. N on abscondas
sapientiam tuam in decore eius. In
lingua enim agnoscitur sapientia :¬
& sensus & scientia & doctrina in u̾bo
sensati. & firmamentum in oꝑib ius¬
ticiȩ. Non contradicas uerbo uerita
tis ullo modo: & de mendatio mnerudi¬
tionis tuȩ confundẽ. Hon confun¬
daris confiteri peccata tua. & ne
subitias te homini ꝓ peccato. N oli
resistere contra faciem potentis: nec
coneris contra ictum fluui. P rouis¬
ticia agonizare pro anima tua: ꝙ
usq ad mortem certare ꝓ iusticia. &
deus expugnabit pro te mimicos tuos.
Holi scitatus esse in lingua tua: & re
Holi esse sicut leo in domo tua. euer¬
tens domesticos tuos: & opprimens
subiectos tibi. Non sit porrecta ma¬
nus tua ad accipiendũ: &. ad dandum
oli attendere ad possessiones in¬

Expanded text:
confusio adducens ggratiam. non accipias faciem aduersus faciem tuam, nec aduersus animam tuam mendacium. non reuerearis proximum tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis. non abscondas sapientiam tuam in decore eius. in lingua enim agnoscitur sapientia et sensus et scientia et doctrina in uerbis ueritatis et firmamentum in operibus iustitiae. odo, et de mendacio ineruditionis tuae confundere. Non confundaris confiteri peccata tua, et ne subjicias te homini pro peccato. Noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluvii. In justitia agonizare pro anima tua, et usque ad mortem certa pro justitia; et Deus expugnabit pro te inimicos tuos. Noli citatus esse in lingua tua, et in Noli esse sicut leo in domo tua, evertens domesticos tuos, et opprimens subjectos tibi. Non sit porrecta manus tua ad capiendum, et ad dandum oli adtendere ad possessiones in
Abbreviated transcription (Latin):
in captiuitatẽ. paruuli eiꝰ elisi
sunt in capite omniũ uiarũ : &
suꝑ in lytos eiꝰ misert̃ sortẽ. et
oñis optimates eiꝰ c̃fixisunt in
cõpedibꝰ. Et tugͦ in ebriaberis¬
& eris despecta. & tu quȩ res
Auxiliũ ab inimico. oms muni¬
tiones tuȩ sic̃ ficꝰ cũ grossis suis
si c̃cussȩ fuerint cadent mos co¬
medentis. Ecce popłs tuus. mu¬
lieres in medio tui. In mueis tu¬
is adꝰ pertionẽ pandentur por
tȩ t̾rȩ tuȩ: de uorabit ignais ues¬
tes tuos.
Qquã propt᷑ obsidionẽ hauri
tibi.: extrue munitiones tuasꝰ
in tra inlutũ et calca subigens.
rene laterẽ. Ibi comedet te ig¬
nis : peribis gladio: de uorabit
te ut bruchus. c̃ gregare ut bru¬
chus: multiplicare ut locusta.
Plures fecisti negotiationes ti¬
as quãstellȩ sint cęli. bruchus
ex pansus ẽ & auolauit: custode
tui quasi locustȩ. & paruulitu
qͣsi locustȩ locustarũ: quȩ c̃sidus
uert̃ pastores tui rea assur: se¬
pelient᷑ principe ᷤ tui. latitaus

Expanded text:
 elisi sunt in capite omnium viarum et super inclitos eius miserunt sortem et omnes optimates eius confixi sunt in conpedibus et tu ergo inebriaberis eris despecta et tu quaeres auxilium ab inimico omnes munitiones tuae sicuti ficus cum grossis suis si concussae fuerint cadent in os comedentis ecce populus tuus mulieres in medio tui inimicis tuis adapertione tae terrae tuae, devorabit ignis vectes tuos. Aquam propter obsidionem hauri tibi, exstrue munitiones tuas, intra in lutum et calca, subigens tene laterem. Ibi comedet te ignis, peribis gladio, devorabit te ut bruchus: congregare ut bruchus, multiplicare ut locusta. Plures fecisti negotiationes tuas, quam stellae sunt coeli. Bruchus expansus est, et avolavit; custodes tui quasi locustae, et parvuli tui quasi locustae locustarum, quae consident verunt pastores tui, rex Assur: sepelientur principes tui: Latitavit
Abbreviated transcription (Latin):
peus fortiũ eiꝰ ignitꝰ. iuri exrer¬
citus incoccineis. igneȩ habe̾ne
currus: uidie p̃parationis eiꝰ.
Et agitatores c̃sopiti sunt: initi¬
neribꝰ c̃turlatisunt: quadrigȩ¬
collisert᷑ in plateis. Aspec t eoꝵ
quasi lãpa. de. quasi fulgura dis¬
currentia: Recordabitur for¬
tiũ suorũ: ruent in it ineribꝰ suis.
Uelocit᷑ ascendent muros eiꝰ. et
p̃parabit᷑ ũbraculũ. Portȩ fluui¬
orũ aꝑtę sunt. & tẽ plũ ad solũ di¬

Expanded text:
peus fortium ejus ignitus, viri exercitus in coccineis: igneae habenae currus in die praeparationis ejus: et agitatores consopiti sunt, in itineribus conturcollisae sunt in plateis: Aspectus eorum quasi lampades, quasi fulgura discurrentia. Recordabitur fortium suorum, ruent in itineribus suis: Velociter ascendent muros ejus, et praeparabitur umbraculum. Portae fluviorum apertae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lũ leonũ. & pascua catuloruleonũ:
Adquã iuit leo. ut in grederet᷑
illuc catulus leonis: & ñ ẽ qui ea¬
terreat. Leo cȩpit sufficient̃ ea¬
tul is suis: et necauit leęnis suis.
et impleuit p̃da spel uncas suas.
& cubile suũ rapina.¬

Expanded text:
lum leonum, et pascua catulorum leonum, ad quam ivit leo ut ingrederetur illuc catulus leonis, et non est qui exterreat? Leo cepit sufficienter catulis suis, et necavit leaenis suis: et implevit praeda speluncas suas, et cubile suum rapina.
Abbreviated transcription (Latin):
pula ariditate plena. Er te exri¬
bit cogitans ẽtra d̾ñm malitiam:
inte trac taus p᷑uaricationẽ.
Hȩc dicit dns. Si perfecti fuerit
&ita plures: sic qͦq attondentur
et ꝑtransibit. Afflixxi te: et non
affligã te ultra. nc̃ c̃terã uir¬
gã eiꝰ de dorso tuo. et uincula tua
pliꝰ. de domo di tui intficiãseul¬
ptile i& c̃flatile ponãse pulchrũ
tuũ. qͥa inhonoratꝰ es. Ecce siꝑ
montes pedeᷤ euangelirantis et
adnuntiantis pacẽ. Celebrahi¬
difestiuitates tuas : et redde uo¬
ta tiua qͥa ñ ad iciet ułtra ut per¬
transent in te belial. Uniuersus
interiit. Ascendit qͥ disꝑgat co¬
rã te . qͥ custodiat obsidionẽ. Con¬
tẽ plare uiã.ẽforta lũbos: n bora
iuirtutẽ ualde. qͥa redãdit dñs

Expanded text:
lena. Ex te exivit cogitans contra Dominum malitiam: mente pertractans praevaricationem. Haec dicit Dominus: Si perfecti fuerint, et ita plures; sic quoque attondentur, et pertransibit: Afflixi te, et non affligam te ultra. Et nunc conteram virgam ejus de dorso tuo, et vincula tua plius. De domo Dei tui interficiam sculptile et conflatile ponam sepulchrum tuum quia inhonoratus es ecce super montes pedes evangelizantis et adnuntiantis pacem celebra Iuda festivitates tuas et redde vota tua quia non adiciet ultra ut pertranseat in te Belial universus interiit ascendit qui dispergat coram te qui custodit obsidionem contemplare viam conforta lumbos robora virtu
Abbreviated transcription (Latin):
siuis ꝓpt̃ multitudinẽ fornica¬
tionum meretricis spetiosȩ &
gratȩ : & habentis maleficia. qͣ
uen didit gentes infornicatio¬
nibꝰ siuis& familias in malefici¬

Expanded text:
« Propter multitudinem fornicationum meretricis speciosae et gratae et habentis maleficia, quae vendidit gentes in fornicationibus suis, et familias in malefici
Abbreviated transcription (Latin):
SIO IS.HA Uhelcesen
Ds emulator & ulciscens dñs.
ulciscens dñs et habens furore
ulc iscens đns in hostes suos. & uas¬
cens ipse in imica suis. Dñs pa¬
ciens et magnus fortitudine
mundaus faciet in nocentẽ. Nit
in tẽ pestatae & turbineius ciꝰ
& nebulş puluis pedũ eiꝰ. mert

Expanded text:
sionis Nahum Elcesaei. s aemulator et ulciscens Dominus: ulciscens Dominus, et habens furorem: Ulciscens Dominus in hostes suos: et irascens ipse inimicis suis. Dominus patiens, et magnus fortitudine, et mundans non faciet innocentem. Dominus in tempestate et turbine via ejus, et nebulae pulvis pedum
Abbreviated transcription (Latin):
&slos libani elanguit. Montes
cõmotisunt abeo: & colles de sola¬
risunt. & c̃tremuit t̃ra A facie eiꝰ.
et orbis et om̃s habitantesin eo.
Ante faciẽ indignationis eiꝰquis
stabit. Et quis resistet uara furo¬
riseiꝰ Indignatio eiꝰ effusa ẽ ut
ignis. & petrȩ dissolutȩ sunt ab eo
Bonus dñs. & ẽfortars in die tribu¬
lationis. et sciens sperantes inse:
& indil uuio p̃te reunte c̃sũmatio¬
nẽ faciet loci eiꝰ.: & inimicos eiꝰ. ꝑ¬
sequent᷑ tenebrȩ.luid cogitatis¬

Expanded text:
os Libani elanguit montes commoti sunt ab eo et colles adsolati sunt et contremuit terra a facie eius et orbis et omnes habitantes in eo ante faciem indignationis eius quis stabit et quis resistet in ira furoris eius indignatio eius effusa est ut ignis et petrae dissolutae sunt ab eo bonus Dominus et confortans in die tribulationis et sciens sperantes in se et in diluvio praetereunte consummationem faciet loci eius et inimicos eius persequent
Abbreviated transcription (Latin):
ui denudat archana ami¬
ci ꝑd&c fidem: & nͣ inueni¬
et amicũ ad animum suuͣ. Dilige
proximum. & conungere fide cũ illo
Quod si denudaueris absconsa illi¬
us: ñ persequeris post eum. Sicut

Expanded text:
ui denudat arcana amici, perdit fidem, et non inveniet amicum ad animum suum. Dilige proximum, et conjungere fide cum illo: quod si denudaveris abscondita illius, non persequaris post eum. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
lui custocdiunt uanitates. frustra
miscdĩã suã de relinquent. Ego
aut̃ in uoce laudis immolabo tibi.
quȩcũq uoui reddã ꝓsalute dno
Et dixit dñs pisci: & euomuit lo¬
nam in aridam.
Et fac tũ ẽ uerbũ dni ad lonãse¬
cundo dicens. Surge & uade
Ad nineuen ciuitatẽ magnã. et

Expanded text:
qui custodiunt vanitates frustra misericordiam suam derelinquunt ego autem in voce laudis immolabo tibi quaecumque vovi reddam pro salute Domino et dixit Dominus pisci et evomuit Ionam in aridam et factum est verbum Domini ad Ionam secundo dicens surge vade ad Nineven civitatem magnam et
Abbreviated transcription (Latin):
ad qnm: & eraudiuit me de
uentre inferi. Clamaui & exau¬
disti uocẽ meã. et ꝓiecisti me in
ꝓfundũ in corde maris. et flum̃ cir¬
cũdedit me. Onis gurgites tui. et
fluc tꝰ ruisuꝑ me transierunt:
et ego duci. Abiectꝰ sũ acspectu
oculorũ tuorũ. uerũtam rursus
uidebo tẽplũ scm tuũ. Circũ de

Expanded text:
m, et exaudivit me: De ventre inferi clamavi, et exaudisti vocem meam. Et projecisti me in profundum in corde maris, et flumen circumdedit me: Omnes gurgites tui, et fluctus tui super me transierunt. Et ego dixi: Abjectus sum a conspectu oculorum tuorum: verumtamen rursus vide
Abbreviated transcription (Latin):
malũsit nobis. Et misert sortes:
& cecidit sors suꝑlonã. Ꝙ dixert
adeũ. Indica nobisi cuius causa ma¬
lũ istudfit nobis. Quod ẽ opꝰ tuũ.
quȩ tra tua: & qͦ uadis. uel ex quo
brȩus egosũ: et dñm đm cęli ego
timeo : qͥ fecit mare & aridã. Et ti¬
muert iuri timore magno. et di¬
xert̃ ad eũ. Auid hoc fecisti Cog¬
nouert enĩ uiri quod a facie dñi
fugeret : qͥa indic auerat eis lonas.
Et dixert᷑ adeũ. Quid faciemꝰtͥ:
& cessabit mare a nobis. Quia ma¬
re ibat et in tumescebut. Et ddixit
ad eos. Tollite me: et mittite in ma¬
re: &essabit mare a uobis. Scio enĩ
ego: qm̃ ꝓpt̾ me tẽ peftas grandis
hȩc suꝑ uos. Et remigalunt uiriuit
reuerterent᷑ ad Aridã. & ñ ualebant.
qͥa mare ibat: & in tumescebat suꝑ

Expanded text:
m. « Et miserunt sortes: et cecidit sors super Jonam. Et dixerunt ad eum: Indica nobis cujus causa malum istud sit nobis: quod est opus tuum? quae terra tua et quo vadis? vel ex quo breus ego sum: et Dominum Deum celi ego timeo: qui fecit mare et aridam. Et timuerunt viri timore magno: et dixerunt ad eum. Quid hoc fecisti? Cognoverunt ergo viri quod a facie Domini fugerat: quia indicaverat eis. Et dixerunt ad eum. Quid faciemus tibi: et cessabit mare a nobis quia mare ibat et intumescebat et dixit ad eos tollite me et mittite in mare et cessabit mare a vobis scio enim ego quoniam propter me tempestas grandis haec super vos et remigabant viri ut reverterentur ad aridam et non valebant quia mare ibat et intume
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uerbũ meũ. cũ ad huc e̾e̾m int᷑¬
ra mea: Fropt̃ hoc p̃occupaui: ut
fugerẽ i tharsis. Scio enim qͥa
tu đs clemens & misericorses:
patiens et multȩ miserationis.
& ignoscens super malitia. Et
uita. Et dixrit dñs. Putasne beue
irasceris tu. Regressus ẽ lonas
de ciuitate: et sedit c̃tra orientẽ
ciuitatis. & fecit sibimet ibi um¬
braculũ: & sedebat subt᷑ illud in
umbra. donec uideret qͥd accide¬
ret ciuitati. Et p̃parauit dñsđs
hederã. & ascendit suꝑ caput lo¬
nȩ : ut esset umbra suꝑ caput eiꝰ.
&ptegeret eũ. Laborauerat enĩ.
Et lȩtatus ẽ lonassuꝑhedera: lȩti¬
tia magna. Et parauit ds uer¬
mem. ascensu diluculi in crastinũ.
et ꝑcussit hederã. et exaruit. Et
cũ ortꝰ fuisset sol: p̃cepit dns uen¬
to calido & urenti. et ꝑcussit sol
suꝑ caput lonȩ: & aestuabat. et pe

Expanded text:
m in terra mea: Propter hoc praeoccupavi, ut fugerem in Tharsis. Scio enim quia tu Deus clemens et misericors es, patiens et multae miserationis, et ignoscens super malitia. Et vita et dixit Dominus putasne bene irasceris tu et egressus est Iona de civitate et sedit contra orientem civitatis et fecit sibimet ibi umbraculum et sedebat subter eum in umbra donec videret quid accideret civitati et praeparavit Dominus Deus hederam et ascendit super caput Ionae ut esset umbra super caput eius et protegeret eum laboraverat enim et laetatus est Iona super hedera laetitia magna et paravit Deus vermem ascensu diluculo in crastinum et percussit hederam et exaruit et cum ortus fuisset sol praecepit Dominus vento calido et urenti et percussit sol super caput Ionae et aest
Abbreviated transcription (Latin):
due me in ẽspectu regis & solu¬
tionẽ regi narrabo. Tunc Arioch
festuiꝰ in tͦduxrit danhelẽ ad regẽ:
& diarit ei. In uenihominẽ de filiis
nẽ regiad nuntiet. Respondit
rex. et diarit Daniheli cuiꝰ nomen
erat balthusar. Putasne uere po¬
tes in dicare mͥ somnũ qͦđ uidi. &
int̃ prȩtationẽ eiꝰ. Et respondens
Danhel corã rege ait. Mysteriũ
qđ rea ii t̃rogat: sapiente. magi
et ariolii& aruspices. ñ quę unt
indicare regi:sed ẽ đs incęlis re¬
uelans mysteria. qͥ indicabit tͥ rea
Nabuchodonosor qͣ uentura sint
noissimis tẽ poribꝰ. Somniũ tuũ
& uisiones capitis tui in cubili tuo:
huiꝰce modi sunt. Tu rea cogitare
cy̧pisti istratu tuo qđ eet futu¬
rũ post hȩciet qͥ reuelat in ysteria
ostendit tͥ qͦ uentura sunt. ¶Orhi
qͦq: ñ insapientia quȩ ẽ in me plus
quã in cune tis iuuentibꝰ sacram̃tu
hoc reuelatũ est: sed ut int̃prȩ¬
tatio regis manifesta fieret. et co¬

Expanded text:
duc me in conspectu regis et soluduc me in conspectu regis et solutionem regi enarrabo tunc Arioch festinus introduxit Danihelem ad regem et dixit ei inveni hominem de filiis nem regi adnuntiet respondit rex et dixit Daniheli cuius nomen erat Balthasar putasne vere potes indicare mihi somnium quod vidi et interpretationem eius et respondens Danihel coram rege ait mysterium quod rex interrogat sapientes magi et arioli et aruspices non queunt indicare regi sed est Deus in caelo revelans mysteria qui indicavit tibi rex Nabuchodonosor quae ventura sunt novissimis teet visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt: Tu, rex, cogitare coepisti in stratu tuo, quid esset futurum post haec: Et qui revelat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. Mihi quoque non in sapientia, quae est in me plus quam cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est: Sed ut interpretatio regi manifesta fieret, et co
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ sotiissius in dicauit negotiũ:
ut qͣrerent miscłiama facie dĩ celi
suꝑsacram̃to isto: & ñ perirent Da¬
nihelet sociĩ eiꝰ cũ cȩteris sapientibꝰ
babylonis.
unc Daniheli per uisionẽ noc te
mysteriũ reuelatũ ẽ i& damhel
benediarit dõ cȩli. et locutꝰ ait. Sit
nom̃ dm̃ibenedie tũ ascłõ & usq in
scłm: qͥa sapientia et fortitudoeiꝰ
sunt. & ipse mutat tẽpora et ȩta
tes: trausfert regna atq ẽstituit.
dat sapientiã sapientibꝰ. & scien¬
tiã intelligentibꝰ disciplinã. Ipse
reuelat ꝓfunda et abscondita: et
nouit in tenebris constituta: et lux
cũ eo est. Tibi ds̃ patrũ nr̃oꝵ c̃fite¬
or: teq laudo qͥa sapientiã & for¬
titudinẽ dedifti mud nẽ oftendis¬
ti mͥ quȩ rogauimꝰ te: qͥa sermonẽ
regis aperiusti nobis. Post hȩc Da¬
nihel ingressus ad Ariah. quẽ ẽ¬
stituerat rea ut ꝑderet sapien¬
tes babylonis: sic erlocutꝰ est. Sa¬
pientes baby lonis ne ꝑdas. Intro¬

Expanded text:
riae sociis suis indicavit negotium ut quaererent misericordiam a facie Dei caeli super sacramento isto et non perirent Danihel et socii eius cum ceteris sapientibus Babylonis tunc Daniheli per visionem nocte mysterium revelatum est et Danihel benedixit Deo caeli et locutus ait sit nomen Domini benedictum a saeculo et usque in saeculum quia sapientia et fortitudo eius sunt et ipsatque constituit: dat sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam: Ipse revelat profunda, et abscondita, et novit in tenebris constituta: et lux cum eo est. Tibi, Deus patrum meorum, confiteor, teque laudo: quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi: Et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te quia sermonem regis aperuisti nobis post haec Danihel ingressus ad Arioch quem constituerat rex ut perderet sapientes Babylonis sic ei locutus est sapientes Babylonis ne perdas intro
Abbreviated transcription (Latin):
picebã : & ecce alia quasi pardus.
& alas habebat aius quatuor suꝑ
se: & qͣtuor capita erant suꝑ bestiã.
& potestas data ẽ ei. Post hoc aspi¬
ciebã in iusione noc tisi& ecce bes¬
tia quarta t̃ribilis atq. mirabilis
et fortis nimis. dentes ferreos ha¬
bebat magnos. comedens atq cõ¬
minuens. & reliqͣ pedibꝰ suis c̃eul¬
cans. Dissimilis aut erat cȩteris

Expanded text:
i pardus; Et alas habebat avis quatuor super se, et quatuor capita erant in bestia, et potestas data est ei. Post hoc aspiciebam in visione noctis, et ecce bestia quarta terribilis, atque mirabilis, et fortis nimis, Dentes ferreos habebat magnos, comedens atque comminuens, et reliqua pedibus suis conculcans: Di
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ super ciuitatẽ. & super po¬
płm tuũ. Cũq ad huc loquerer
& orarẽ. et c̃fiterer peccata mea.
et peccata popłi mei isrł: ut ꝓ¬
sternerẽ p̃ces meas in ẽspec tu
dĩ me ⁊ ꝓmonte scõ dei me i. Ad¬
huc me loquente in oratione:
Ecce uir Gabrihel quẽ uiderã
inuisione apͥncipro. etto uolans
tetigit me intẽ pore sacrificii
uesꝑtini: & docuit me & locutꝰ
ẽmͥ. dixitq Danihel. nunc egͣs¬
sussũ ut docerẽ te .&m telligere.
Abenordio prȩcũ tuarũ egressus
est sermo: ego aut̃ ueni ut indi¬
carẽ tͥ: quia uir de sideriorũes.
Tuergo animaduerte sermonẽ:
& intellige uisionẽ. Se ptuagin¬
ta ebdomade adbreuiatȩ sunt suꝑ
popłm tuũ & super urbẽ scãm tu

Expanded text:
tum est super civitatem, et super populum tuum, Cumque adhuc loquerer, et orarem, et confiterer peccata mea, et peccata populi mei Israel, et prosternerem preces meas in conspectu Dei mei, pro monte sancto Dei mei: Adhuc me loquente in oratione, ecce vir Gabriel, quem videram in visione in principio, cito volans tetigit me in tempore sacritini. Et docuit me, et locutus est mihi, dixitque: Daniel nunc egressus sum, ut docerem te, et intelligeres. Ab exordio precum tuarum egressus est sermo: ego autem veni, ut indicarem tibi, quia vir desideriorum es: Tu ergo animadverte sermonem, et intellige visionem. Septuaginta hebdomades abbreviatae sunt super populum tuum et su
Abbreviated transcription (Latin):
cornua. & ecce cornu aliud paruu¬
lũ ortũ ẽ de medio eoꝵ. et tria
de cornibꝰ primis euulsa sunt a fa¬
cie eiꝰ & ecce oculi quasi oculiho¬
minis erant incornu isto. & os lo¬
quens ingentia. Aspiciebã. do¬
nec throni positisunt: & antiqu¬
us dierũ sedit. Uestuntũ eiꝰ qua¬
si nix candidũ: et capilli capitis
eiꝰ qͣsi lana munda. Thronus eiꝰ
flãma ignis: rotȩ eiꝰ. ignis accen¬
sus. Fluuius igneus inpidꝰq egre¬
diebat᷑ a faciȩ eiꝰ. milia miliũ mi¬
nistrabant ei & decies milies cen¬
tena milia assiftebant ei. ludiciũ
sedit.: & libri apertisunt. Aspici¬
ebã ꝓpt̃ uocẽ sermonũ grandiũ
qͦs cornu illud loqͤbat᷑. & uidi qm̃
in t̃fecta e̾ et bestia. es perisset
corpꝰeiꝰ. & traditũ e et ad cõburen¬
dũ igni: aliarũ qͦq bestiarũ abla¬
ta e̾e̾t potestas. & tẽpora uitę ẽ¬
stitut a e̾e̾nt eis. usq ad tẽpꝰet
tẽ pus. Aspiciebã gͦ in uisione noc

Expanded text:
cornua, et ecce cornu aliud parvulum ortum est de medio eorum, et tria de cornibus primis evulsa sunt a facie ejus; et ecce oculi quasi oculi hominis erant in cornu isto, et os loquens ingentia . Undecimum unt, & antiquus dierum sedit. Vestimentum eius quasi nix candidū, & capilli capitis eius, quasi lana munda. Thronus eius, flammæ ignis. Rotæ eius, ignis accensus. Fluuius igneus, rapidusque egrediebatur a facie eius. Millia millium ministrabant ei. Et paucis verbis intesedit, et libri aperti sunt. Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu illud loquebatur: Et vidi quoniam interfecta esset bestia, et perisset corpus ejus, et traditum esset ad comburendum igni: Aliarum quoque bestiarum ablata esset potestas, et tempora vitae constituta essent eis usque ad tempus et t
Abbreviated transcription (Latin):
manui eiꝰ. & dicat ei qͣre fecisti.
In ipso tẽ pore sensus m̃s reuersus
ẽ ad me : & adhonorẽ regni mei
decorẽq ꝑueni. et figura mea
reuersa ẽ ad me.a obtimates
mei & magistratꝰ mei requisier̃
me. et in regno meo reftitutus
sũ. & magnificentia amplior addi¬
taẽ mͥ. Dunc gͥ ego Nabuchodono¬
sor laudo & magnifico et glorifi¬
co regẽ cęli: qͥa omĩa oꝑa eiꝰ uera.
& uiȩ eiꝰiudieia. et gradientes in
suꝑbia potest humiliare.
tẽ. Prȩcepit gͦ iã temulentꝰ: ut af¬
ferrent᷑ uasa aurea et argentea.
ꝗͣ as portauerat Nabuchodonosor
ut biberent ineis rea & optima¬

Expanded text:
manui ejus, et dicat ei: Quare fecisti? In ipso tempore sensus meus reversus est ad me, et ad honorem regni mei decoremque perveni, et figura mea reversa est ad me, et optimates mei et magistratus mei requisierunt me, et in regno meo restitutus sum, et magnificentia amplior addita est mihi. Nunc igitur ego Nabuchodonosor laudo, et magnifico, et glorifico Regem coeli, quia omnia opera ejus vera, et viae ejus judicia, et gradientes in superbia potest humiliare t. Praecepit ergo jam temulentus, ut afferrentur vasa aurea atque argentea, quae asportaverat Nabuchodonosor ut biberent in eis rex, et
Abbreviated transcription (Latin):
aspec tꝰ illiꝰ omnẽ t̃ram. & ra¬
mi eiꝰ pulcherrimi. & fruc tꝰ eiꝰni¬
mius. & ę̧sca omniũ in ea: subt᷑ ea
habitanteᷤᷤ bestiȩ agri. et in ra¬
mis eiꝰ cõmorantes aueᷤ cęli: Tu
es rex qͥ magnificatꝰ es & inua¬
liusti.et magnitudo tua creua
& ꝑuenit usq ad celũ. & potestas
tua in tminos uniuerse traȩ
Quod aut̃ uichit rea uibilẽ et ũm
descendẽ de cęlo & dicere.succi¬
dite arborẽ & dissipate illã: ad¬
tam̃ germ̃ radicũ eiꝰ int̾ra dimit¬
tite. & uinciat᷑ ferro & ȩrę inher¬

Expanded text:
am, et rami ejus pulcherrimi, et fructus ejus nimius, et esca omnium in ea, subter eam habitantes bestiae agri, et in ramis ejus commorantes aves coeli; tu es rex, qui magnificatus es, et invaluisti, et magnitudo tua crevit, et pervenit usque ad coelum, et potestas tua in terminos universae terrae. Quod autem vidit rex vigilem et sanctum descendere de coelo, et dicere: Succidite arborem et dissipate illam: attamen germen radicum ejus in terra dimittite, et vinciatur ferro e
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ cęli regnũ quod inȩt̃nũ ñcdis¬
si pababit᷑: & regnũ eiꝰ popło alteri
ñ tradet᷑. Cõminuet aut̃ & c̃suma
monte abscisus ẽ lapissine mani¬
bus. & cõminuit testã. et ferrũ. &
aes. e argentũ. & aurũ. ds mag¬
nus ostendit regiquȩ fut ura sint

Expanded text:
uod in aeternum non dissipabitur, et regnum ejus populo alteri non tradetur. Comminuet, et consumet monte abscisus est lapis, sine manibus, et comminuit testam, et ferrum, et aes, et argentum, et aurum. Deus magnu
Abbreviated transcription (Latin):
abiec tꝰ ẽ: & sȩnũ ut bos come¬
dit. e rore cęli corpꝰeiꝰ infectũ
est: donee capilli eiꝰ insimilitu¬
dinẽ aquilarũ crescerent. et un¬
gues eiꝰ quasi auiũ. Igit᷑ post finẽ
dierũ: Ego Habuchodonosor ocu¬
los meos ad cęlũ leuaui. & sensus m̃s
redditꝰ ẽ mͥ.& altissimo benedia i.
& iuuentẽ in sẽpitnũ laudaui et

Expanded text:
bos comedit, et rore coeli corpus ejus infectum est, donec capilli ejus in similitudinem aquilarum crescerent, et ungues ejus quasi avium. Igitur post finem dierum ego Nabuchodonosor oculos meos ad coelum levavi, et sensus meus redditus est mihi, et Altissimo benedixi, et viventem in sempiternum l
Abbreviated transcription (Latin):
dentes et ungues eiꝰ ferrei. come¬
debat & cõminuebat. & reliqͣ pedi¬
bus suis c̃culcabat: e de cornib A
decẽ quȩ habebat in capite. et
de alio qͦd ortũ fuerat ante qͦđce¬
ciderant tria cornua: de cornu
illo qͦd habebat oculos & os loqͣns
Agrandia. et maiꝰ erat cęteris.
spiciebã: &ecce cornu illud fa¬
ciebat bellũ ad uersus scõs. & p̃ua¬
lebat eis: donec uenit antiquus
dierũ. & iudiciũ dedit sc̃ĩs excel¬

Expanded text:
ei: comedebat et comminuebat, et reliqua pedibus suis conculcabat, et de cornibus decem quae habebat in capite, et de alio quod ortum fuerat, ante quod ceciderant tria cornua; et de cornu illo quod habebat oculos, et os loquens grandia, et majus erat caeteris. Aspiciebam, et ecce cornu illud faciebat bellum adversus sanctos, et praevalebat eis, donec venit Antiquus dierum, et judicium dedit s
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentẽ colerent sua sollicitudine. P ro¬
uexit autẽ ad horum culturam: & hos qͥ
ignoribant. artificis eximiam diligen¬
tiani. Ille enim uolens plus placere
illi qui se assumpserat. elaborauit ar¬
te sua ut similitudinẽ in melius figura¬
nr. Uultitudo autẽ hominum aaadue¬
ta per spetiem operis. eum qui ante tẽ¬
pus tanꝗͣ homo honoratus fuerat: nẽ
dium existimauerunt. Et hec fuit ui¬
te humanȩ deceptio: quoniam aut af¬
ferctui. aut regibus deseriuertes homines.
mncmmunicabile nom̃ lapidib aut lig¬

Expanded text:
praesentem colerent sua sollicitudine. Propraesentem colerent sua sollicitudine. Provexit autem ad horum culturam, et hos, qui ignorabant, artificis eximia diligentia. Ille enim volens placere illi qui se assumpsit, elaboravit arte sua, ut similitudinem in melius figuraret. Multitudo autem hominum abducta per speciem operis eum, qui ante tempus tanquam honoratus fuerat, nunc deum aestimaverunt. Et haec fuit vitae humanae deceptio: quoniam aut affectuincomunicabile nomen lapidibus et lig
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ dei modiũ facte st̃: & intẽptatio¬
nes amme hommũ: ⁊ ĩ muscipulũ pe¬
dib insipientiũ. Initiũ enĩ fornicati¬
onis ẽ exquisitio idolorũ. ⁊ adinuentio il¬
lorum corruptio uitȩ ẽ: neq erant ab
initio. neq erunt in ꝑpetuũ. Suꝑuacu¬
itas enĩ hõiũ hoc addinuenit inorbẽ t̃ra¬
rũ. ⁊ ideo breuis illoꝵ sinis ĩuentus est.
A cerbo erum luctu doleni pat̾: ettos rap¬
ti filii fecit imaginẽ. Et illiĩ qui tune¬
quasi homo mortuus fuerat: nunc tcmnꝙͣ
deum colere cepit. & constituit int᷑ seruo
suos saera & sacrificia. demnde int̾uenien¬
te tempore. conualescente iniqua consue¬
tudine hic error tanquã lex custodita ẽ
& tyrannorum imꝑio colebantur figm̃ta¬
⁊ hos quos in palam honorare ñ poterant
homines propter quod longe essent: elol¬
ginquo figura illorum allata. euident̃
imaginẽ regis quẽ honorare uolebant
secerunt: ut illum qui aberat tanquẽ

Expanded text:
turae Dei in odium factae sunt et in temptatioturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pedibus insipientium initium enim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illorum corruptio vitae est neque erant ab initio neque erunt in perpetuum supervacuitas enim hominum venit in orbem terrarum et ideo brevis illorum finis inventus est acerbo enim luctu dolens pater cito sibi filii rapti faciens imaginem illum qui tunc homo mortuus fuerat nunc tamquam deum colere coepit et constituit inter servos suos sacra et sacrificia deinde interveniente tempore convalescente iniqua consuetudine hic error tamquam lex custodita est et tyrannorum imperio colebantur figmenta hos quos in palam honorare non poterant homines propter quod longe essent e longinimaginem regis, quem honorare volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
artifex sapientia fabricauit sua. Tu aũ
pater gubernas prudentia. quoniam de¬
disti in mari uiã: & int̾ fluctus semitã
firnusimã. osten dens quoniam potens¬
C ex omnib sanare : etiam si sine rate
aliquis adeat. Sed ut ñ essent uacua
sapientiȩ tuȩ opera: propt̃ hoc etiam
exiguo lignocredunt homines animas
suas: et transeuntes mare ꝑ ratẽ lib̾ati st̃
Sed& ab mitio cũ perirent suꝑbi gigin¬
tes: spes orbis terrarũ ad ratẽ confugi¬
ens. remisit scło sem̃ natiuitatis que in
manu tua erat gub̃nata B enedictũ
ẽ enim lignum: ꝑ qđ fit iusticia Per
manus autẽ qđ fit idolũ maledictũ ẽ.¬
& ipsum. & qui fecit illud. Quia ille
quidẽ operatus ẽ. illud autẽ cũ ess& fra¬
gile deus cognominatus ẽ. S milit̃ aũ
odio sunt deo. impius. & impietas eius.
Etenim qđ factum ẽ cũ illo qui fecit
tormenta parietur. P ropt̾ hoc & idolis
nationũ ñ erit respectus. quoniam cria¬

Expanded text:
artifex sapientia fabricavit sua tua autem artifex sapientia fabricavit sua tua autem pater gubernat providentia quoniam dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si sine rate aliquis adeat sed ut non esset vacua sapientiae tuae opera propter hoc etiam exiguo ligno credunt homines animas suas et transeuntes mare per ratem liberati sunt sed ab initio cum perirent superbi gigantes spes orbis terrarum ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per quod fit iustitia per manus autem quod fit maledictum et ipsum et qui fecit illud quia ille quidem operatus est illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas eius etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis nationum non erit respectus quoniam crea
Abbreviated transcription (Latin):
illud. & assimilet illud imagini hominis:
aut alicui ex animalib illud cõparet. ꝑlini¬
ens rubrica.⁊ rubicundũ faciens fuco colo¬
rem illius: & omnẽ maculam que in illo ẽ
ꝑliniens: & faciat ei dignam habitationem
in pariete ponens illud & confirmans ferro.
ne forte cadat. ꝓspiciens illum sciens quoniã
non potest se adiuuare: imago enim ẽ &
opus est illi adiutorio. & de substantia sua¬
& de filiis suis. & de nuptus uotum faciens
inquirit: ñ erubescit loqui cũ illo qui sine
anima ẽ. & pro sanitate quidẽ infirmũ
dep̃catur. & pro uita mortuum rogat: & ĩ
adiutoriũ mnutilẽ inuocat. & pro itinere
petit ab eo qui ambulare ñ potest. & de ad¬
quirendo. & de oꝑando. & de omnium rerũ
euentu: petit ab es qͥ in omnib inu¬
tilis . ẽ.terum alius nauigare cogitans
⁊ ꝑferos fluctus ineipiens it̃ facere: ligno
portante se fragilius lignũ inuocat sllud
enim cupiditas ad quirendi excogitauit: &

Expanded text:
illud et adsimilet illud imagini hominis illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et faciat ei dignam habitationem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi adiutorio et de substantia sua et filiis suis et nuptiis votum faciens inquirit non erubescit loqui cum illo qui sine anima est et pro sanitate quidem infirmum deprecatur et pro vita mortuum rogat et in adiutorium inutilem invocat et pro itinere petit ab hoc qui ambulare non potest et de adquirendo et de operando et de omnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare cogitans et per feros fluctus incipiens iter facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et
Abbreviated transcription (Latin):
querela. Et hii enim fortassis errant:
dm̃querentes & uolentes inuenire E teñ
cũ in operibus illius conuersantur
requirunt. & persuasũ ħnt: quoniam
bona sunt que uidentur. Iterũ autemr:
nec his debet ignosci. Si enim potuer̃¬
tantum scire ut possent estimare scłm.
quomodo ñ hiius dominum facilius in¬
uenerunt: Infelices autẽ st̃ & inter
mortuos spes illorum ẽ: qui appellauert̃
deos epa matiuum hominũ: aurũ. et
argentum artis inuentionem: & similitudi¬
nes animalium. aut lapidẽ mutilem opꝰ
manus antiquȩ. Si quis autem artifex
faber de silua lignum rectum secauerit.
⁊ hunus locte eradat omnẽ corticẽ: & arte
sua usus diligenter fabricet uas utile in
conuersationẽ uitȩ. reliquias autẽ eius oꝑis
ad p̃ꝑationẽ escȩ abutatur. & reliquũ horũ
quod ad nullos usus facit. lignũ curuũ et
uerticibus plenũ sculpat diligent᷑ ꝑuacui¬
tatẽ suam: & ꝑ scientiam artis sue figur&

Expanded text:
querella et hii enim fortassis errant querella et hii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius conversentur inquirunt et persuasum habent quoniam bona sunt quae videntur iterum autem nec his debet ignosci si enim tantum potuerunt scire ut possent aestimare saeculum quomodo huius Dominum non facilius invenerunt infelices autem sunt et inter mortuos spes illorum est qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum horum quod ad nullos usus facit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis suae figuret
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. dignum dei niditium exꝑti sunt. In
his enim que patiebantur moleste ferebant:
in quib patientes indignabantur. ꝑ hec qͦs
putabant deos in ipsis cum exterminarent᷑:
iudentes illũ quẽ olim negabant se nosse:
đm uerũ agnouerunt. P ropterquod & fi¬
nis condempnationis illoꝵ: uemiet suꝑillos.¬
Uan sunt omnes homines in quib ñ est
scientia der: & de his que uidentur bona
non potuerunt intelligere eum qui est.
neq operibus attendentes: agnouerunt qͥs
esse artifex. s aut ignẽ. aut spm. aut eita¬
tum aerẽ: aut gyrum stellarum. aut nimiã
aquã. aut solẽ ⁊ lunã rectores orbis t̾rarũ
deos putauert᷑. Quorũ sispetie delectati
dos putauerunt: sciant quanto his d̃natdr
eorum speciosior ẽ: speciei enim generator
hec omnia constituit. Si uirtutẽ autem
⁊opet carum mirati st̃: intelligant ab
ipsis quoniam qui hec constituit. fortior
ẽ illis Amagnitudine enim speciei et
creaturȩ: cognoscibilit᷑ poterit iuderi¬

Expanded text:
unt in his enim quae patiebantur moleste ferebant in quibus patientes indignabantur per haec quos putabant deos in ipsis cum exterminarentur videntes illum quem olim negabant se nosse Deum verum agnoverunt propter quod et finis condemnationis illis veniet vani sunt autem omnes homines quibus non subest scientia Dei et de his qnon potuerunt intelligere eum qui est, neque operibus attendentes, agnoverunt quis esset artifex; sed aut ignem, aut spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut nimiam aquam, aut solem, aut lunam, rectores orbis terrarum deos putaverunt quorum si specie delectati deos putaverunt sciant quanto dominator eorum speciosior est speciei enim generator haec omnia constituit aut si virtutem et opera eorum mirati sunt intellegant ab ipsis quoniam qui haec constituit fortior est illis a magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit
Abbreviated transcription (Latin):
gruerit: quando uenerit suꝑ
uos tribulatio & angustia: ⁊ uẽ
inuocabunt me & non exrau¬
dã. mane consurgent et non
inuenient me: eoquod exosã
habuerint disciplinã. & timo¬
rẽ dñi ñ susce perint: nec ad¬
quieuerint consilio meo. et
de traxerint uniuersȩ cor¬
reptioni meȩ. Comedent gͥ
fructꝰ uiȩ suȩ : siusq consiliis
saturabunt᷑. Auersio paruu¬
lorũ int̃ficiet eos: & prosꝑitas

Expanded text:
erit: quando venerit super vos tribulatio et angustia: tunc invocabunt me et non exaudiam. Mane consurgent: et non invenient me. Eo quod exosam habuerint disciplinam: et timorem Domini susceperint: nec adquieverint consilio meo: et detraxerint universe correctioni mee. Comedent igitur fructus vie sue: suisque consiliis saturabuntur. Aversio parvulorum interficiet eos: et pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinques foribꝰ domꝰ eius. e
des alienis honorẽ tuũ. & annos
tuos crudeli. ne forte imple¬
art᷑ ea tranei uirib tuis: et la¬
bores tui sint indomu aliena
& gemas in nouissimis: quando
consũpseris carnes & corpus
tuũ. et dicas. Cur de teftatus
sũ disciplinã. & in erepationi¬
bus non ad quieuit cor meũ.
Hec audiui uocẽ docentiũ me
et magistris ñ in clinaui aurẽ
mea.Pene fui in omni malo:
in medio eccłe & sinagoge.
Bibe aquã dcisterna tua. et
fluenta putei tui. Diriuent᷑
fontes tuiforas: et in plateis a¬
quas tuas diuide. Habeto eas
solus: nec sint alieni par ticipes
tui. Sit uena tua benedie ta:¬
& letare cũ muliere adoles¬
centietus. Cerua carissima:
& gratissimꝰ huinulus. ubera
euis inebrient te omni tẽ po¬
re: & inamore illiꝰ delectare
iugiter. Quare seduceris fili
mi ab aliena. et foueris insinu
alterius: Respicit dñs uias ho¬
muus: et om̃s gressus illius con¬
siderat. In iqͥtates sus capiunt

Expanded text:
 domus eius ne des alienis honorem tuum et annos tuos crudeli ne forte impleantur extranei viribus tuis et labores tui sint in domo aliena et gemas in novissimis quando consumpseris carnes et corpus tuum et dicas cur detestatus sum disciplinam et increpationibus non adquievit cor meum nec audivi vocem docentium me et magistris non inclinavi aurem meam paene fui in omni malo in medio ecclesiae et synagogae bibe aquam de cisterna tua et fluenta putei tui deriventur fontes tui foras et in plateis aquas tuas divide habeto eas solus nec sint alieni participes tui sit vena tua benediet laetare cum muliere adolescentiae tuae: cerva charissima, et gratissisimus hinnulus: ubera ejus inebrient te omni tempore, et in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris fili mi ab aliena, et foveris sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus illius considerat. Iniquitates suae capiunt
Abbreviated transcription (Latin):
currens ñ habebis offendiculũ.
sene disciplinã. ne dimit tas
eã. custodi illã: quia ipsa ẽ uia
tua. Ne delec teris semitis im¬
piorũ. nec tͥ placeat malorũ
ina.fuge abea: nec transeas
ꝑ illã: de clina & desere eã.
Hon ciũ dormiunt nͥ malefe¬
cerint: & rapitur somnꝰ abeis.
nisi supplantauerint. Come¬
dunit panẽ impietatis: & uinũ
iniqͥtatis bibunt. luftorũ autẽ
senuta quasi lu splendens pce¬
dit : & crescit usq ad ꝑfec tam

Expanded text:
diculum. Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa est vita tua. Ne delecteris semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Non enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi supplantaverint. Comedunt panem impietatis, et vinum iniquitatis bibunt. Justorum autem semita quasi lux splendens procedit
Abbreviated transcription (Latin):
te p̃ces. aut loqͣtur tͥ mollia:
Uumqͥd ferret tecũ pactũ. et
accipies eũ seruũ sempiternũs
Dũ qͥd illude ei qͣsi aui. aut liga¬
bis illũ ancillis tuis. Concide¬
nt eũ amici dudent illũ ne¬
gotiatores. Nũqͥd implebis sa¬
genas pelle eiꝰ et gurgutiũ
pisciũ capite illiꝰ: Pone suꝑ eũ
manũ tuã. ꝯie m̃to belli. nec

Expanded text:
ollia? Numquid feriet tecum pactum, et accipies eum servum sempiternum? Numquid illudes ei quasi avi, aut ligabis illum cum ancillis tuis? Concident eum amici? divident illum negotiatores? Numquid implebis sagenas pelle ejus, et gurgustium piscium capite illius? pones super eum manum tuam? Mem
Abbreviated transcription (Latin):
ros semitȩ eiꝰ. omnes qͥ ingredi¬
unt᷑ ad eã non reuertentur:
nec appbendent semuias uite.
ut ambules in uia bona: & calles
iustorũ custodias. Iui enimree¬
tisunt habitabunt in terra: &
simplices per manebunt in ea.
Impii uͦ de t̾raꝑdent᷑: et qui
inique agunt auferent᷑ ex ea.
ilimi ne obliuiscaris/.Uil
legis meȩ: & p̃cepta mea custo¬
diat cor tuũ. Longitudinẽ e

Expanded text:
es qui ingrediuntur ad eam non revertentur nec adprehendent semitas vitae ut ambules in via bona et calles iustorum custodias qui enim recti sunt habitabunt in terra et simplices permanebunt in ea impii vero de terra perdentur et qui inique agunt auferentur ex ea fili mi ne obliviscaris legis meae et praecepta mea custodiat cor tuum longitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ili mi artende sapientiã meã
prudentiȩ meȩ inclina au¬
rem tuã ut custodias cogitatio¬
nes. & diserplinãlabia tua con¬
seruent.Fauus enimstillans la¬
bia meretrieis. & nitidis oleo
gurtur eiꝰ. Noiussuna. ate illi
amara quasi absinthiũ: et acu¬
ta quasi gladius biceps. Hedes
eiꝰ descendunt in mortẽ. et ad
inferos gressus illiꝰ penetrant.

Expanded text:
entiam meam et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodias cogitationes, et disciplinam labia tua conseruent. fauus enim stillans labia meretricis et nitidius oleo guttur -eius. nouissima autem illius amara quasi absinthium et acuta quasi gladius biceps. pedes eius descendunt in mortem et ad inferos gressus illius penetrant.
Abbreviated transcription (Latin):
rem tuã. Le recedant aboculis
tius: custodi ea in medio cordis
tui. Ulita enĩ sunt in uenienti¬
bus ea. & uniuersȩ carnisanitas.
Onni eustodia serua cortuũ:
quia ex ipso uita ꝓcedit. Remo¬
ue a te os prauiuni&e de traben¬
tia labia sint peul a te. Oculi
tui recta uideant. & palpebrȩ
tuȩ p̃cedant gressus tuos. Diri¬
ge senutã pedib tuis: & omines

Expanded text:
t ab oculis tuis, custodi ea in medio cordis tui: Vita enim sunt invenientibus ea, et universae carni sanitas. Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit: Remove a te os pravum et detrahentia labia sint procul a te, Oculi tui recta videant, et palpebrae tuae praecedant gressus tuos. Dirige semitam pedibus tuis. et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
natio dñi ẽ onnus illusor. &
cũ simplicib sermocinatio
eiꝰ ęgestas a dño in domu
inipii : habrtacula autẽ iusto¬
rũ benedicentur. Illusores
pse de ludet. & mansuetis
dabit gram. Głam saprents
possidebt̃. stultorũ exrulta¬
tio ignominia.XIl.
Iudite filii disciplinã patris. &
attendite ut sciatis prude¬
tiã. Donũ bonũ tribuã uobu.
legẽ meã ne de relinquatis. Hã
et egofilius fui patris mei: te¬
nellus & unigenit corã matre
mea: et docebat me atq dice¬
bat. Suscipiat uerba mea cor
tuũ.: custodi precepta mea &
iuues. Posside sapientiã: possi

Expanded text:
natio Domini est omnis inlusor et cum simplicibus sermocinatio eius egestas a Domino in domo impii habitacula autem iustorum benedicentur inlusores ipse deludet et mansuetis dabit gratiam gloriam sapientes possidebunt stultorum exaltatio ignominia audite fiattendite, ut sciatis prudentiam. Donum bonum tribuam vobis, legem meam ne derelinquatis. Nam et ego filius fui patris mei, tenellus, et unigenitus coram matre mea: Et docebat me, atque dicebat: Suscipiat verba mea cor tuum, custodi praecepta mea, et vives. Posside sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
ili mi ne Asfluant
hȩc aboculis tuis: custodile¬
gẽ atq consiliũ. & erit uita
Anime tue. et gr̃afaucibꝰ tuis.
Tunc ambulabis fiducialiter
in uia tua: et pes tuus ñ im¬
pinget. Si dormieris ñ time¬
bis: quiesces et suaiuserit som¬
nus tius. De paueas repentino
terrore.: & irruentes tibi poten¬
tias impiorũ. Dñs enimerit
ulatere tuoi & custodiet pedẽ
tuũ ne capiaris. Noli ꝓhibe
benefacere eũ qui potest: si ua

Expanded text:
ne effuant haec ab oculis tuis: Custodi legem atque consilium: Et erit vita animae tuae, et gratia faucibus tuis. Tunc ambulabis fiducialiter in via tua, et pes tuus non impinget. Si dormieris, non timebis: quiesces, et suavis erit somnus tuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum, ne capiaris. Noli prohibere benefacere eum, qui po
Abbreviated transcription (Latin):
te. Nũquid fiduciã habebis in
magna fortitudine eiꝰ & dere¬
linques ei labores tuos Hũqͥd
crede ᷤᷤ ei qm reddat sem̃tẽ tͥ: &
areã tuã c̃greget. Pennastru¬
tionũ. similis t᷑ pennus eꝵ odii
& accipitris. Quando de reliqͥt
in t̾ra ouasua: tuforsitan in pul¬
uere calefacies ea.Obluusci¬
tur qđ pe c̃culcet ea: aut bestis
agri c̃terant. Durat᷑ ad filios su¬
os quasi ñ fuit sui: frustra labo¬
rauit nullo tiore cogente.
Priuauit enim ds̃ eã sãpientia:
nec dedit illi in telligentiã. Cũ
tẽ pꝰ fuerit in altũ alas erigit:
deridet equũ & ascensorẽ eiꝰ.
Nũquid prȩbebis e quofortitudi¬
nẽ. aut circimidabis collo eiuis
huinitũ: Nũqͥa suscitabis eũ qͣ¬
s̃ locustas. : Gloria nariũ eiꝰ ter¬
ror. Terrã ungula fodit: exũ¬
tat audac ter. in occursũ ꝑgit
armatis. Contẽpnit pauorẽ:
nec cedit gladio. Suꝑ ipsũ sona¬
bit faretra: uibrabit hasta & cly¬
peus. Feruens & fremens sorb&

Expanded text:
umquid fiduciam habebis in magna fortitudine eius et derelinques ei labores tuos numquid credes ei quoniam reddat sementem tibi et aream tuam congreget pinna strutionum similis est pinnis herodii et accipitris quando derelinquit in terra ova sua tu forsitan in pulvere calefacis ea obliviscitur quod pes conculcet ea aut filios suos quasi non sint sui; frustra laboravit, nullo timore cogente. Privavit enim eam Deus sapientia, nec dedit illi intelligentiam. Cum tempus fuerit, in altum alas erigit: deridet equum et ascensorem ejus. Numquid praebebis equo fortitudinem, aut circumdabis collo ejus hinnitum? Numquid suscitabis eum quasi locustas? Gloria narium ejus terror. Terram ungula fodit, et exsultat audacter in occursum pergit armatis contemnit pavorem nec cedit gladio super ipsum sonabit faretra vibrabit hasta et clypeus fervens et fremens sorbet