comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num celorum: sed qui facit uoluntatẽ
patris mei qͥ in celis ẽ. ipse intrabit in reg¬
num cȩlorum. Neq aliquid ꝓdest bona
inchoasse: si non quisq studeat ea quȩ
bene inchoauerit usq ad finem firmam
ꝑducere. quinimino melius erat non
cognoscere uiam iusticie. quam post ag¬
nitionem retrorsum conuerti. Unde ne¬
cesse ẽ frs lĩi ut petamus seduli: sine
intermissione oremus. Procidamus ante
dm̃. ploremus coram dño qui fecit nos.
& ut exaudiri mereamur. uideamus sa¬
liciti. qualiter nos uiuere uelit: quid nos
facere iusserit qui fecit nos. Queramus
dnm & confirmemur. queramus faciem
eus semꝑ: & ut hunc inuenire ac tude¬
re mereamur: mundemus nos ab omun
inquinamento carns ac sp̃c: quia non¬
nisi casto corpore in die resurrectionis
ad celos subleuari. non nsi mundi cordle
glam ualent diuinȩ maiestatis intueri.
Pulsamus infatigabili desiderio ȩterne
beatitudinis aures pii conditoris: nec de¬

Expanded text:
num coelorum; sed qui facit voluntatem num coelorum; sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum . Non aliquid prodest bona inchoasse, si non quisque studeat ea quae bene inchoaverat usque ad finem firma perducere; quin imo melius erat non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum converti; unde necesse est, fratres mei, ut petamus seduli, sine intermissione oremus, et procidamus ante Dominum, ploremus coram Domino, qui fecit nos. Et ut exaudiri mereamur, videamus sollicite qualiter nos vivere velit, quid nos facere jusserit qui fecit nos. Quaeramus Dominum et confirmemur, quaeramus faciem ejus semper; et ut hunc invenire et videre mereamur, mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, quia nonnisi casto corpore in die resurrectionis ad coelos sublevari, nonnisi mundo corde gloriam valent divinae Majestatis intueri. Pulsemus et infatigabili desiderio aeternae beatitudinis aures pii Conditoris, nec de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aminore. Si ergo amicus homo sur¬
git de lecto. &. dat. non amiticia sed te¬
dio compulsus: quantomagis dat qds.
qui sine tedio largissue donat quod
regni gaudia nos ꝑuenire desiderans.
& nos eadem gaudia ase petere docuit:¬
& nob̃is petentib se hec daturum ẽẽ pro¬
misit. Petite inquit. & dabitur uobis:
queritȩ. & inuenietis: pulsate & aꝑietur
uobis. Que nobis sunt uerba dm̃i nr̃i fr̃s¬
kañ magnopere ac toto ex corde pensan¬
da: quia uidelicet regnum cęlorum ñ
ociosis & uacantibus. sed petentib. quȩ¬
rentibus. pulsantibus. dandum. inueni¬
endum. & aperiendum ẽẽ testatur. Pe¬
tenda ẽ ergo ianua regni orando. quȩ¬
renda recte uiuendo: pulsanda ꝑseue¬
rando. Non enim sufficit uerbis tantum¬
modo dnm̃ rogare: si non etiam quesieri¬
mus diligentius. qualiter nobis sit uuen¬
dum. ut digni simus impetrare quȩ pos¬
cimus. ipso attestante qui ait. Non om̃is
qui dicit michi dñe dñe intrabit in reg¬

Expanded text:
est a minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat non amicitia, sed taedio compulsus, quanto magis dat Deus qui sine taedio largissime donat quod regni gaudia nos pervenire desiderans, et nos eadem gaudia a se petere docuit, et nobis petentibus se haec daturum esse promisit. Petite, inquit, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis. Quae nobis sunt verba D magnopere ac toto corde pensanda, quia, videlicet, regnum coelorum non otiosis et vacantibus; sed petentibus, quaerentibus, pulsantibus dandum, inveniendum et aperiendum, esse testatur. Petenda est ergo janua regni orando, quaerenda recte vivendo, pulsanda perseverando. Non enim sufficit verbo tantummodo rogare, si non etiam quaesierimus diligentius, et qualiter nobis sit vivendum ut digni simus impetrare quae poscimus, ipso attestante qui ait: Non omnis qui dicit mihi: Domine, Domine, intrabit in reg
Abbreviated transcription (Latin):
dare tibi. Ostium amici. diuini ẽ in¬
telligentia sermonis: quod sibi orat apl̃s
aperiri ad loquendum misterium xp̃i.
clausumq ẽ tempore famis uerbi. cũ
intelligentia non datur. Et illi qui
cuuangelicam sapientiam tanquam pa¬
nem erogantes ꝑ orbem t̃re predicaue¬
runt. pueri patrisfamilias iam fiuit
in secreta quiete cum dño: &. tam̃ oran¬
do efficitur. ut accipiat desiderans in¬
tellectum ab ipso do. etiam si homo
desit ꝑ quem sapientia predicetur.
S ille si ꝑseuerauerit pulsans: dico uobis.
& si non dabit illi surgens eoquod ami

Expanded text:
dare tibi. Ostium amici divini est indare tibi. Ostium amici divini est intelligentia sermonis, quod sibi Apostolus orat aperiri ad loquendum mysterium Christi. Clausumque est tempore famis verbi, cum intelligentia non datur. Et illi qui evangelicam sapientiam, tanquam panem erogantes, per orbem terrae praedicaverunt, pueri patrisfamilias jam sunt in secreta quiete cum Domino. Et tamen orando efficitur ut accipiat desiderans intellectum ab ipso Deo, etiam si homo desit per quem sapientia praedicetur. Et ille si perseveraverit pulsans, dico vobis et si non dabit illi surg
Abbreviated transcription (Latin):
ogatus adiscipulis saluator
orationis. sed instantiam
frequentiamq tradit orandi. Amicus
ergo ad quem media nocte uenitur. ipse
ds intelligitur: cui in media tribulatio¬
ne supplicare . &. tres panes il est intelli¬
gentiam triuitatis qua presentis uite
consolentur labores efflagitare debemꝰ.
A micus qui uenit de uia: ipse ẽ nr̃ animꝰ
qui totiens anobis recedit quociens ad ap
petenda terrena. & temporalia foris ua¬
gatur. Redit ergo cȩlestiq alimonia
refici desiderat: eum in se reuersus suꝑna
cȩperit ac sp̃ualia meditari. De quo pul¬
cre qui petierat adiungit. non se habere
quod ponat ante illum: qm̃ anime post
scłi tenebras dm̃ suspiranti nil prȩter eũ
cogitare. nil loqui libet: intueri solum
quod recognouit. suminȩ trintatis gau¬
dium contemplari: atq ad hoc pleniꝰ intu-¬
endum ꝑuenire satagit. E ille deintus
respondens dicat. noli mͥ molestus ẽẽ. ĩa
hostium clausum ẽ. & pueri mei mecũ
sunt in cubili non possum surgere. &

Expanded text:
ogatus a discipulis Salvator orationis, sed et instantiam frequentiamque tradit orandi. Amicus ergo ad quem media nocte venitur, ipse Deus intelligitur. Cui in media tribulatione supplicare, et tres panes, id est, intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consolentur labores, efflagitare debemus. Amicus qui venit de via, ipse noster est animus, qui toties a nobis recedit, quoties petenda terrena et temporalia foris vagatur. Redit vero coelestique alimonia refici desiderat, cum in se reversus superna coeperit ac spiritalia meditari. De quo pulchre qui petierat adjungit: Non se habere quod ponat ante illum; quoniam animae post saeculi tenebras Deum suspiranti, nihil praeter eum cogitare, nil loqui, nil libet intueri; solum, quod recognovit, summae Trinitatis gaudium contemplari, atque ad hoc plenius intuendum pervenire satagit. Et ille deintus respondens, dicat: Noli mihi molestus esse, jam ostium clausum est, et pueri mei mecum sunt in cubili. Non possum surgere et
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsũ cũ filiis crudeli dampnatione per¬
cussit. A nde necesse ẽ ut rectorẽ subditis &¬
matrem pietas. & patrẽ exsbeat disciplina.
atq inter hec sollicita circumspectione ꝓui¬
dendũ: ne aut districtio rigida: aut pietas
sit remissa. Nam qͥs maior ẽ qͥ recũbit. an
qui ministrat: Nonne qͥ recumbit: Ego
autẽ in medio urm̃ sum: sic̃ qͥ ministrat.
Ad uerba exhortationis suȩ adiungit exempla.
quȩ iohannes euugłista plenius cõmeio¬
rans int̾ cȩtera scribit. Si ego laui ur̃os pedeᷤᷤ
dñs & magist̃. & uos debetis alt̾ alterius lana¬
re pedes. Qũauis etiam uerbo imnistrandi
nistrandũ nobis se effundere significat. cũ
dicit. Sicut filius hominis ñ uenit minis¬
trari s ministrare. & dare animã suã redẽp

Expanded text:
semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Unde necesse est, ut rectorem subditis matrem pietas et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circumspectione providendum, ne aut districtio rigida, aut pietas sit remissa. Nam quis major est, qui recumbit, an qui ministrat? Nonne qui recumbit? Ego autem in medio vestrum sum sicut qAd verba exhortationis suimet adjungit exempla, quae Joannes evangelista plenius commemorans inter caetera scribit: Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi imministrandum nobis se effundere significat, cum dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam rede
Abbreviated transcription (Latin):
bur ẽ quoddã mentis quȩ ut ita dixerim ẽ
columpna uirtutũ. Quȩ cũ recta & bene
firma consistit. nichil ẽ certius. nichil tuti¬
us bonis morib. Quod si ab aliquo deicitur:
inpulsa turbine non solidabitur. omĩa enim
prorsus animi bona simnul corruũt. Sicut
gͥ pat᷑ disposuit filio regnũ. qũe factũ ebs¬
dientem usq ad mortẽ. mortẽ autẽ crucis
exaltauit .&. dedit illi nom̃ quod ẽ suꝑ omne
nom̃. sic & filius isdem ꝑmanentes secum in

Expanded text:
ut ita dixerim est columna virtutum. Quae cum bene recta et firma consistit, nihil est certius, nihil tutius bonis moribus. Quod si aliquo dejiciatur impulsa turbine, non sola labitur; omnia enim prorsus animi bona simul corruunt. Sicut ergo Pater disposuit filio regnum, quem factum obedientem usque ad mortem, mortem autem crucis, exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen , sic et filius
Abbreviated transcription (Latin):
ministri. Nimirũ naniq necesse ẽ. ut sic
bene agentibus ꝑ humilitatẽ sint socii: qͥ¬
tinus contra delinquentiũ uitium ꝑ zelũ
iusticiȩ sint erecti. ut &. bonis in nullo se p̃¬
ferant . &. cũ prauoꝵ culpa exigit. potestatẽ
ꝓtinus sui prioratꝰ agnoseant: Ne & enim
p̃sidentis animꝰ ad elationẽ potestatis suȩ
delectatione rapiat᷑. recte ꝑ quendã sapientẽ
in illis quasi unꝰ ex illis. Hinc etiã petrus ait.
Non dominantes in clero: fed forma facti gregi.

Expanded text:
ministri. Quia nimirum necesse est ut sic ministri. Quia nimirum necesse est ut sic bene agentibus per humilitatem sint socii, quatenus contra delinquentium vitia per zelum justitiae sint erecti, ut et bonis in nullo se praeferant, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscant. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem in illis, quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi .
Abbreviated transcription (Latin):
pitur. contendite intrare ꝑ angustã portam
honore se inuicem p̃ueniendo certarent. uerũ
qualibet ex causa contenderint. nos potuis non
carnales adhuc discipuli qͥd gesserint. sed spi¬
ritualit̾ magister qͦd uisserit uideamꝰ. Dixit
autem eis iħc. Reges gentiũ dominant᷑ eoꝵ:¬
&. qͥ potestatem habent suꝑ illos benefici uo¬
cantur. Uos autẽ ñ sic. Sed qͥ maiorẽ in uob:
fiat sicut iumor. & qͥ p̃cessor ẽ: sicut minis¬
trator. Certantib de prioratu discipulis: pi¬
us magister eos ñ inite contentionis arguit:
s formã quã sequant᷑ humilitatis. modesta
ratione describit. In qua tam̃ forma obtinen¬
da maiores & p̃ceptores id ẽ dociores eccłiȩ
ñ minima discretione opus habent: ne uide¬
licet regum gentiũ instar dñari subiectis:
seq ab eis gaudeant suꝑuacuis laudibꝰ at¬
tolli: sed ad exemplũ regis et̃ni. quasi iuni¬
ores eis quib regendis p̃sunt efficiant᷑ ac

Expanded text:
pitur: Contendite intrare per angustam portam pitur: Contendite intrare per angustam portam honore se invicem praeveniendo certarint . Verum qualibet ex causa contenderint, nos potius non carnales adhuc discipuli quid gesserint, sed spiritalis Magister quid jusserit, videamus. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eoci vocantur. Vos autem non sic; sed qui major est in vobis fiat sicut junior, et qui praecessor est, sicut ministrator. Certantibus de prioratu discipulis, pius Magister eos non initae contentionis arguit, sed formam quam sequantur humilitatis modesta ratione describit. In qua tamen forma obtinenda majores et praecessores, id est doctores Ecclesiae, non minima discretione opus habent, ne, videlicet, regum gentium instar, dominari subjectis, seque ab eis gaudeant supervacuis laudibus attolli, sed, ad exemplum Regis aeterni, quasi juniores eis quibus regendis praesunt efficiantur ac
Abbreviated transcription (Latin):
& bonis ẽẽ moris solet.¬
in scripturis sc̃is semper
exempla patrũ p̃cedentiũ
quib ad meliora ꝓficiant.
quib agnitis de suis actibꝰ
humilit̾ inquirere: sic ẽ contrario reprobi
si qͥd forte in electis rep̃hensibile repperiunt:
quasi suas ex eo nequitias obtecturi. aut ꝓ
usto defensuri. libentissime solent amplec¬
ti. Ideoq multo ardentius legunt. qͦd facta
ẽ contentio inter discipulos dñi ihũ: qͥs eoꝵ
uideret᷑ eẽ maior. quã qͦd multitudinis cre¬
dentiũ erat cor unũ & anima una. Multoq
recolunt tenatius. qͦd facta ẽ dissensio inter
barnaban &. paulum. ita ut discederent ab
sit inter uos relus & contentio. nonne carna¬
les estis. nonne homines estis: quasi nobis in¬
firmitas scoꝵ imicanda ꝓponat᷑. & ñ illud po¬
tius. quia conualuert᷑ de infirmitate. fortes
facti sunt in bello: hoc maxime in loco. ubi &
ipsa contentionis eoꝵ causa ẽ nobis incognita.
Neq enĩ incredibile ẽ. qͥa uixta hoc qͦd alibi p̾ci¬

Expanded text:
 bonis esse moris solein Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis credentium erat cor unum, et anima una . Multo recolunt tenacius quod facta est dissensio inter Barnabam et Paulum, ita ut discederent ab sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? nonne homines estis ? quasi nobis infirmitas sanctorum imitanda proponatur, et non illud potius quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello , hoc maxime in loco, ubi et ipsa contentionis eorum causa est nobis incognita. Neque enim credibile est quia juxta hoc quod alibi praeci
Abbreviated transcription (Latin):
dent ministrare conserus: tt̃ suꝑ dñi m̃sã
sublimes intȩ ꝑpetuȩ dapib alantur. qͥ hic
in temptationib inuste iuidicati cũ dño ꝑ
manent. illi cũ eo suꝑ temptatores suos uisti
iudices uenient. Et quanto huic mũdo mag¬
na humilitate despecti sunt. tanto tẽ acceptis
sedib maiore culmine potestatis excrescent.

Expanded text:
dent ministrare conservis, tunc super Domini mensam dent ministrare conservis, tunc super Domini mensam sublimes vitae perpetuae dapibus alantur; qui hic in tentationibus injuste judicati cum Domino permanent, illic cum eo super tentatores suos justi judices veniant; et quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto nunc acceptis sedibus majore culmine potestatis excrescan
Abbreviated transcription (Latin):
enim contemplati facti sumꝰ similitudini mor¬
tis enis. simul & resurrectionis erimꝰ. ã cuiꝰ
sublimitate protinus hic uidas infelix ex¬
cipitur. Nam & antequã hȩc dñs diceret. ex¬
isse credendus ẽ. qui ñ modo ꝑmanere cũ illo
in temptationib spreuit. uerũ ipsi temptati¬
onũ eius uiui auctores excipiunt᷑. & ili qͥ au¬
ditis in comp̃hensibilis sacram̃ti uerbis abie¬
runt retro. & iam cũ illo ñ ambulabant. ñ
enim recedentes a dño. nͥ qͦtqͦt pęnitendo re¬
dierant potuere saluari. Ut edatis & bibatis
suꝑ mensam meã in regno meo. Meusa hȩc
ꝓposita om̃ib scĩs ad fruendũ. celestis ẽ gła
uite cib potusq ille. de quo alias dr. Beati
qui esurunt &. sitiunt iusticiã: qm̃ ipsi sa¬
turabunt᷑. Fr̾uendo scilicet olum defiderato
& amato gaudio. ueri & inconcussi bom.
E sadeatis suꝑ thronos. iudicantes duodecim
trib isrł. Hec ẽ illa quã psalmus canit im¬
mutatio dextere excelsi. ut qͥ ñe humiles gau¬

Expanded text:
ti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus ; a cujus sublimitate promissi Judas infelix excipitur. Nam et antequam haec Dominus diceret, exisse credendus est, qui non modo permanere cum illo in tentationibus sprevit, verum ipsos tentationum ejus juvit auctores. Excipiuntur et illi qui, auditis incomprehensibilis sacramenti verbis, abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant . Non enim recedentes a Domino, nisi quotquot poenitendo redierunt, potuere salvari. Ut edatis et bibatis super mensam meam in regno. Mensa haec proposita omnibus sanctis ad fruendum, coelestis est gloria vitae, cibus potusque ille de quo alias dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur , fruendo, scilicet, olim desiderato et amato gaudio veri et inconcussi boni. Et sedeatis super thronos, judicantes duodecim tribus Israel. Haec est illa quam psalmus canit, immutatio dexterae Excelsi , ut qui nunc humiles gau
Abbreviated transcription (Latin):
apud te: hoc ẽ sicut tunc. ita & nunc.
S icut tunc predestinatione: ita &. nunc
ꝑfectione. Fac in mundo. quod apud
te iam fuerat ante mundũ: fac in suo tẽ¬
pore. quod aute omnia tempora statiusti.
Intelligamus predestinationem claritatis
humanȩ quȩ in illo ẽ natura ex mortali
immortalis apud patrem futurȩ ÷ &. hoc
iam predestinando factum fuisse. an¬
tequam mundus esset: quod in mun-¬
do etiam suo tempore fieret. Si enun
de nobis dixit apł̃. sicut elegit nos in
ipso ante mundi constitutionem cur
aborrere putatur a uero si tunc pater
caput nr̃m̃ glificauit: quando nos in
ipso ut menbra essemus essemus elegit:
uocatus apłs segregatus in euuangeli¬
um dĩ. quod aute promiserat ꝑ ꝓpħas
suos in scripturis scĩs de filio suo. qui

Expanded text:
a me. Hoc est, sicut tunc, ita et nunc. Sicut tunc praedestinatione ita et nunc perfectione fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum. Fac in suo tempore quod ante omnia tempora statuisti.intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam suo tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ; cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? vocatus Apostolus, segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiserat per Prophetas suos in Sc
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo: s iãnon eẽ. Numquid ergo
fas ẽ. ut eum credamus aliquando mun
dana sapuisse: & ob hoc errore liberatũ
iam illa non sapere : Quis tam impio
sensu se induerit: Restat igitur. ut se¬
cundum id quod etiam ipse in mundo
prius erat. in mundo se dixerit &. iam
non cẽ. profecto presentia corporali:
amundo scilicet absentiam suam cito
futuram: corum autem tardius ꝑ hoc os¬
tendeus. quos se iam non hic eẽ. illos au¬
tem hic ẽẽ dixit. cum & ipse hic & illi
adhuc cẽnt. Sic enim locutus ẽ homo con¬
gruens hominib: ut mos loquendi sese
habet huiamis. Annon cotidie dicimus.
iam non ẽ hic. de aliquo quantotius abi¬
turo: Et maxime hoc de morituris solet
dici: quamquã & ipse dñs tanquam p̾̃ui¬
dens quid lecturos mouere posset adiecit.
Ego ad te uenio: sic exponens quodã modo
cur dixerit: iam non sum in mundo.

Expanded text:
in mundo, jam non esse. Numquid ergo in mundo, jam non esse. Numquid ergo fas est ut eum credamus aliquadana sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod etiam ipse in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse, profecto praesentia corporali, a mundo, scilicet, absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius: per hoc ostendens, quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum et ipse hic, et illi hic, adhuc essent. Sic enim est locutus homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus: Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici, quanquam et ipse Dominus, tanquam praevidens quid lecturos movere posset, adjecit: Et ego ad te venio. Sic exponens quodammodo cur dixerit: Jam non sum in mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Ubi satis apparet. quomodo uni¬
geniti filii sunt omnia quȩ sunt patris
ꝑ hoc utiq: quod etiam ipse ds ẽ: &. de
patre patri ẽ natus equalis. E clarificatus¬
sum inquit in eis. Nunc suam clarifica¬
tionem tanquam facta sit dicit: cum ad¬
huc futura cẽt. Dicendo enim c̃ẽ iam fac¬
tum. ostendit iam fuisse predestinatum:
& certum haberi uoluit quod eẽt futurũ.
S iam inquit non sum in mundo: &. hii
in mundo sunt. Si horam prorsus ilłã
qua loquebatur adtendas: utriq adhuc
in mundo erant. & ipse scilicet & illi.
de quibus hoc dicebat. Non enim scđm
prouectum cordis & uite id accepere pos¬
sumus uel debenus: ut illi propterea ẽẽ
adhuc dicantur. in mundo. quod mun¬
dana adhuc sapiant: ille autem iam ñ
ẽẽ in mundo. sapiendo diuina. Positum
ẽ hic enim unum uerbum quod nos ita
iutelligere omuino non sinat. quia ñ
ait: & non sum in inundo. sed iam non
sum in mundo: ꝑ hoc ostendens fuisse se

Expanded text:
mea; ubi satis apparet quomodo umea; ubi satis apparet quomodo unici Filii sunt omnia quae sunt Patris; per hoc utique quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis. Hoc enim dictusum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem, tanquam facta sit, dicit, cum adus sit in eis: dicendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. 4. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant; et ipse scilicet, et illi de quibus hoc dicebat: non enim secundum provectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea adhuc esse dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est hic enim verbum unum, quod nos ita intelligere omnino non sinat: quia non ait, Et non sum in mundo; sed, Jam non sum in mundo: per hoc ostendens fuisse se
Abbreviated transcription (Latin):
S imul enim pater dedit omnia: cum ge¬
nuit qui haberet omĩa: quia uerba inqͥt
que dedisti michi dedi eis. & ipsi accepe¬
runt. idest intellexerunt. atq tenue¬
runt. Tunc enim uerbum accipitur
quando mente ꝑcipitur. E cognouer̃t¬
inquit uere. quia ate exii: & credide¬
runt quia tu me misisti. Et hinc sub
uere: quod cognouerunt uere. Io enim
ẽ ate exii quod ẽ tu me misisti. Ego ꝓ¬
eis non pro mundo rogo. sed pro his quos
dedisti michi. Mundum uult modo intel¬
ligi qui uiuunt scđm concupiscentiam
mindi: & non sunt in ea sorte gre. ut
ab illo eligantur ex mundo. Non itaq
pro mundo. sed pro his quos ei pater de
dit rogare se dicit. ꝑhoc enim quod
cos illi pater iam dedit. factum ẽ. ut ñ
ꝑtineant ad eum mundum. pro quo ñ
iogat. Deinde subiungit: quia tui sunt.
Neq enim quia pater eos filio dedit. aiisit
ipse quos dedit. cum adhuc filius sequat᷑.
ac dicat: & inea omia tua sunt. & tua

Expanded text:
Simul enim Pater dedit omnia, cum geSimul enim Pater dedit omnia, cum genuit, qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis; et ipsi acceperunt, id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt vere quia a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaucrediderunt vere quod cognoverunt vere. Id enim est a te exii, quod est: Tu me misisti. Cum  non pro mundo rogo, sed pro eis quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pdit rogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum pro quo non rogat. Deinde subjungit, quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse quos dedit, cum adhuc Filius sequatur ac dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua
Abbreviated transcription (Latin):
filio: Absit. Uerumtamen habuit ali¬
quit aliquando d̃i filius. quod nondũ
habuit idem ipse homo filius: qͣuia
nondum erat homo factus ex matre.
quando tamen habebat uniuersa cum
patre. Qua ꝓpter dixit quod tui erant.
non se inde separauit d̃i filius sine quo
nichil unquam pater habuit: sed soles
enim habet ut sit. ab illo habet ut pos
semꝑ cum illo filius potiit: qm̃ ille q
numquam non fuit. & nuinquam ñ
potuit. num quam sine patre fus.
nuinquam sine illo pater fuit. Quod
itaq ait. & michi eos dedisti: hominẽ
se accepisse hanc potestatem ut cos habe¬
ret ostendit: qm̃ qͥ sẽꝑ om̃ips fuit: non
semꝑ homo fuit. Quam obrem cum patri
potius tribuisse uideatur. ut ab eo illos ac¬
ceperit. qm̃ ab ipso ẽ quicquid ẽ. de quo
ẽ etiam ipse : sibi eos dedit: hoc ẽ cum pa¬
& sermonem tuum seruauerunt. Nunc
cognouerunt. quia quȩ dedisti michi abs
te sunt. id ẽ cognouerunt quia abs te sũ.

Expanded text:
Filio? Absit; veruntamen habuit aliFilio? Absit; veruntamen habuit aliquando aliquid Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius, quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre; quapropter dixit Tui erant. Non se inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet enim habet ut sit, ab illo habet ut posssemper cum illo fuit et potuit, quoniam ille qui nunquam non fuit, et nunquam non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Quod itaque ait: Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem, ut eos haberet, ostendit, quoniam qui super omnes fuit non semper homo fuit. Quamobrem cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit, quoniam ex ipso est quidquid est, de quo est, etiam ipse sibi eos dedit, hoc est, cum PaEt sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs te sunt, id est, cognoverunt quia abs te sum.
Abbreviated transcription (Latin):
iam non in prouerbus inquit loquar uo¬
bis: sea palam de patre meo annuntia¬
uo uobis: An uero amuntiatio manifes¬
ta putabitur in prouerbiis: Cur ergo
dictum ẽ. palam annuntiabo: nisi quia
in prouerbus non ẽ palam: Quod aut̃
non in prouerbiis occultatur: sed uerbis
manifestatur: proculdubio palam est.
Quomodo ergo manifestauit. quod ñdũ
dixit palam: Prouide sic intelligendũ
ẽ. pro tempore futuro preteritum positũ:
quemadinodum illud. Omĩa quȩ audi¬
ui a patre meo: nota feci uobis. Quod non¬
dum fecerat. sed loquebatur quasi feciset.
quod inmutabiliter eẽ prȩfixum serebat
ut faceret. Quid autem ẽ quos dedisti mͥ
de mundo: Dictum ẽ enim de illis. qued
non cẽnt de mundo. sed hoc eis regenera¬
tio prestitit. non generatio. Quid ẽ etuã
quod sequitur: tui erant & michi eos
dedisti: An aliquando erant patris: ali¬
quando non erant unigeniti filii euis:
Et habuit aliquando pater aliquid sine

Expanded text:
jam non in proverbiis, inquit, loquar vojam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis ? An vero ata putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, palam annuntiabo, nisi quia in proverbiis non est palam? Quod autem non proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit, quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud. Omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis, quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. Quid est autem Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non essent de mundo. Sed hoc regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam, quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus? et habuit aliquando Pater aliquid sine
Abbreviated transcription (Latin):
apud patrẽ seruaret p̃sentia sꝑituali. Post
nͦ adiungit & cȩtos suos. ubi dicit. Non ꝓhis
autem rogo tantum: sed &. pro eis qui
credituri sunt ꝑ uerbum eorum in me.
U bi manifestius ostendit: quod non de
om̃ib ad eum ꝑtinentibus suꝑuis loque¬
retur ab eo loco ubi ait. manifestaui in¬
quit nomen tuum hominib quos dedisti
michi: sed de his tantum qui eum cum
illa diceret audiebant. Lam nunc ergo
audiebatur discipulis suis dicat. Mam¬
festaui inquit nomen tuum hominib
quos dedisti michi. Non ergo noue¬
rant dĩ nomen cum eẽnt iudei: Et
ubi ẽ quod legitur: notus in iudea ds:
in isrł magnum nomen eus: Ergo
manifestaui nomen tuum hominib
istis quos dedisti michi de mundo. qui
me audiunt hec dicentem. non illud no¬
men tuum: quo uocaris ds: sed illud qͦ
uocaris pater m̃s. Sed quomodo mani
festauit. si nondum uenit hora: de qua
superius dixerat quod ueniret hora. cũ

Expanded text:
cum Patre servaret praesentia spirituali. Post cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audiebant. 3. Ab ipso audiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, quod legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non illud nomen tuum, quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater mefestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat, quod veniret hora cum
Abbreviated transcription (Latin):
&. ipsi acceperunt. & cognonerunt uere:
quia ate exiui. & crediterunt quia tu
ine misisti. Quamqu̾a & hec omnia de
om̃ib futur is fidelibus dici potuerunt
specie ꝑfecta. cum adhuc eẽnt futura.
S ed ut de his solis quos tunc habebat dis¬
cipulis hȩc loqui intelligatur: illud ma¬
gis urguet quod paulopost ait. Cum
cẽm cum eis: ego seruabam eos in nomi¬
ne tuo. Quos dedisti michi seruaui. &.
nemo ex eis periit nisi filius ꝑditionis.
ut scriptura impleatur: iuidam signifi¬
cans qui tradidit eum: ex isto quippe
duodenario numero apł̃orum solus periit.¬
Deinde subiungit: nunc autem ad te ue¬
mo. Unde manifestum ẽ: eum de corpo¬
rali sua dixisse presentia. cum essem cum
cis ego seruabam eos. ueluti iam cum eis
ea presentia non esset. Non itaq recte¬
intelliguntur de quib dixerit. cum eẽm
cum eis ego seruabam eos: nisi hi qͦs in se
credentes seruare iã ceꝑat p̃sentia corꝑali &
qͦs relicturꝰ fuerat absentia corꝑali. quã quã

Expanded text:
psi acceperunt et cognoverunt vere, quia a te exii, et crediderunt, quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerunt specie perfecta, cum adhuc essent futura, sed ut de his solis quod tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget, quod paulo post ait: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo: quos dedisti mihi custodivi, et nemo ex eis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur; Judam significans qui tradidit eum: ex isto quippe duodenario numero Apostolorum solus periit.Deinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia, Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo eintelliguntur de quibus dixerit: Cum essem cum eis, ego servabam eos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos
Abbreviated transcription (Latin):
prebuit quod sequerentur exemplum.
ẽ. nobis relinquens exemplum. ut sequa¬
mur uestigia eus. nusi quia consumpies
se dicit. quod se consumpmaturum cer¬
tissime nouit: sicut longe ante in ꝓpħia
prȩceriti temporis usus ẽ uerbis: quan¬
do post annos plurimos futurum fuerat
quod dicebat. foderunt inquit manus
meas & pedes meos. dinumerauerunt
omnia ossa mea. Et nunc darifica me¬

Expanded text:
praebuit quod sequerentur exemplum; praebuit quod sequerentur exemplum; est pro nobis relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea ; non ait,
Abbreviated transcription (Latin):
S icut ergo dedisti ei potestatem om̃is co¬
nis : ita te glorificet filius. id ẽ notum
te faciat oini carni quam dedisti ei
Sic enim dedisti: ut omne quod dedisti
det eis uitam eternam. Hec ẽ autem
uita ȩtña inquit: ut cognoseant te solum
O rdo uerborum ẽ: ut te & quem imsisti
iħm xp̃m. cognoscant solum uerum am
tas substantialis & consubstantialis am¬
borum: quoniam ñ duo dii pater & fli
Nec idem tam̃ pater qui filus. nec idem
filius qui pater. nec idem sp̃c sc̃s: qui¬
ds. Ego te clarificaui suꝑ t̾ram: opus
consumpinaui: quod dedisti michi ut
faciam. Non ait iussisti sed dedisti: uli
commnendatur eudens gr̃a. Quid eũ
habet. quod ñ accepit etiam in unigeni¬
to humana natura:. An non accepit:
ut nichil mali sed bona faceret omĩa.
quando in unitate ꝑsone suscepta ẽ añbi
ꝑ quod facta sunt omĩa: Sed quomodo
consumpinauit opus facere quod accepit
ut faciat. cum restet adhuc passionis &¬
perimentum. ubi martyribus suis maximne

Expanded text:
Sicut ergo dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita clarificet te Filius. Id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna: ut cognoscant te solum Ordo verborum est, ut te et quem misisti Jesum Christum cognoscant solum verum Deutas substantialis et consubstantialis amborum. Quoniam non duo dii Pater et Filius, Nec idem tamen Pater qui Filius, nec idem Filius qui Pater, nec idem Spiritus sanctus qui Ego te clarificavi super terram: opus consummavi quod dedisti mihi, ut faciam. Non ait jussisti, sed dedisti, ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet, quod non accepit, etiam in unigenito humana natura? An non accepit ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime
Abbreviated transcription (Latin):
catus apatre: resurrectionis sue predica¬
tione darificat patrem. Hoc quippe ape¬
rit ordo ipse uerborum. Clarifica inqͥt
filium tuum. ut filius tuus clarificet te.
tanquam diceret: resuscita me. ut inno¬
tescas toto orbi ꝑ me. Deinde magis ac¬
magis pandens quomodo clarificet patrem
filius. sicut dedisti inquit ei potestatem
omnis carnis: ut omne quod dedisti ei
det cis uitam ȩternam. Omnem carnẽ
dixit ominẽ hominem. aparte totum
significans: quemadmodum rursus
a parte superiore significatur homo co¬
tus. ubi ait apłs. omĩs anima potestati¬
bus sublimiorib subdita sit. Quid enĩ
dixit om̃is anima: nisi om̃is homo:
Hoc autem quod potestas xp̃o data ẽ om̃is¬

Expanded text:
catus a Patre, resurrectionis suae praedicacatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit omnem animam, a parte totum significans, quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit omnis anima, nisi, omnis homo? Hoc autem, quod potestas Christo a
Abbreviated transcription (Latin):
lorificatum a patre
filium scđm formam
serui quam pater sus¬
citauit a mortuis. & ad suam dexteram
collocauit. res ipsa indicat: & nullus
ambigit xp̃ianus. Sed qm̃ non tantum
dicit. pater clarifica filium tuum. sed
addidit etiam. ut filius tuiis clarificet
te: merito quęritur. quomodo patrem
clarificauerit filius: cum sempit̾na cla¬
ritas patris. nec diminuta fuerit in for¬
ma humana. nec augeri poterit in sua
ꝑfectione diuina. Sed ii seipsa claritas
patris nec minui nec augeri potest. Apud
homines autem proculdubio minor erat
quando in uidea cantũmodo ads notus
erat. Nondum a solis ortu usq ad occa¬
sura laudabant pueri nom̃ dñi. Hoc au¬
tem quia ꝑ cuuangelium xp̃i factum ẽ:
ut ꝑ filium pater in notesceret gentib:
ꝓfecto patrem darificauit & filius. Si
autem tantũmodo mortuus fuisset filius.
nec resurrexisset: proculdubio nec ã pa¬
tre clarificatus eẽt. nec patrem clarificas
set. Nunc autem resurrectione clarifi¬

Expanded text:
lorificatum a Patre Filium secundum formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis, et ad suam dexteram collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit christianus. Sed quoniam non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat : nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini . Hoc autem quia per Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus; profecto Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clset. Nunc autem resurrectione clarifi
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute sełm sp̃m sc̃ificationis ex resur¬
rectione mortuorum. Scđ̃m hanc ergo
predestinationem etiam clarificatus est
antequam mundus eẽt: ut eẽt claritas
eius ex resurrectione mortuoꝵ apud pa¬
trem. ad cuius dexteram sedet. Cum
ergo uideret illuis predestinate suȩ cdlari¬
ficationis uenisse iam tempus. ut & ninc
fieret in redditione. quod fieret in pre¬
destinatione iam factum: orauit dicens.
E nunc clarifica me tu pater apud temet
ipsum claritate quam habui priusquam
minidus fieret apud te: id ẽ illam clari¬
tatem quam habui apud te in predestina¬
tinatione tua. tempus est ut apud te ha¬
beam etiam uiuens in dextera tua. Mani¬
festaui nomen tuum hominibus. quos
dedisti michi de mundo. Tui erant. &.¬

Expanded text:
itum sanctificationis ex resurrectione mortuorum . Secundum hanc ergo praedestinationem etiam clarificatus est antequam mundus esset, ut esset claritas ejus ex resurrectione mortuorum apud Patrem, ad cujus dexteram sedet. Cum ergo videret illius praedestinatae suae clarificationis venisse jam tempus, ut et nunc fieret in redditione, quod fuerat in praedestinatione jam factum, oravit dicens, Et nunc clarifica me tu, Pater, apui, claritatem, quam habui priusquam mundus esset apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua. Tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo. Nomen
Abbreviated transcription (Latin):
F oris enim stantes uolunt dñn uidere cogna¬
quęrentes. se se ad custodiã littere foris uixe¬
runt .&. quasi xp̃m potius ad carnalia docen
da cogunt exire: quã se ad discenda sp̃ualia
consentiunt ingredi. At ipse respondens
dicenti sibi ait. Quȩ ẽ mat̾ mea. & qͥ st̃ fr̃s

Expanded text:
Foris enim stantes, volunt Dominum videre cognanon quaerentes, sese ad custodiam litterae foris fixerunt, et quasi Christum potius ad carnalda cogunt exire, quam se ad discenda spiritualia consentiunt ingredi. At ipse respondens dicenti sibi ait: Quae est mater mea, et qui s
Abbreviated transcription (Latin):
los ait. Ecce mat̾ mea. &. fis mei. Isti sunt
mat̾ maa. qui me cotidie in credentiũ ani¬
mis generant. Isti fĩs mei: qui faciũt oꝑa pa¬
tris mei. Ecce mat̾ tua & fr̃s tui foris stant:
quȩxentes te. Apłas cognationi p̃tulit: ut̃ &.¬
nos in comparatione dilectionis carnis sp̃m p̃fe¬
ramus. Fr̃s consobrinos saluatoris sororis
mariȩ liberos intelligimꝰ materterȩ dñi. qͦ¬

Expanded text:
los ait: Ecce mater mea et fratres mei, isti sunt los ait: Ecce mater mea et fratres mei, isti sunt mater mea, qui me quotidie in credentium animis generant, isti sunt fratres mei, qui faciunt opera patris mei. Et ecce mater tua, et fratres tui foris stant quaerentes te. Apostolos cognationi praetulit, ut et nos in comparatione dilectionis carni spiritum praeferamus. Fratres consobrinos salvatoris sororis Mariae liberos intelligimus materterae Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ccupatus erat dñs in oꝑe sermo¬
nis. in doctrina ppłoꝵ. in officio
p̃dicandi. Sane qͦd dñs ad matr̃e
fis̃q rogatus ab officio uerbi
dissimulat᷑ egredi: ñ mat̾nȩ refutat obseqͥa
pietatis. cuiis p̃ceptũ ẽ. honora patre tuũ &
matrẽ: s pat̾ns se misteriis amplius quã ma-¬
t̾nis debere monstrat affectib. ide nobis exem¬
plo qͦd uerbo cõmendans. cum ait. Qui amat
re intus docente. uemientes intrare nequeunt:
cuiꝰ spũaliter intelligere dicta negligunt.
Prȩoccupans enĩ eiꝰ ingredit᷑ domũ. qͥa differen¬
te udea gentilitas confluxit ad xp̃m. atq
tanto m̃te capatior auxit. iuxta qͦd psalmus
ait. Accedite ad eum & illumin amni.
Dixit autẽ ei quida. Uidetur mͥ iste qui nun¬
ciat ñ fortuitu & simplicit̾ nunciare: sed
insidias tendere. ucrũ spũali operi carnẽ &
sanguinem p̃ferat. U̾nde &. dñs ñ quo matrẽ
negaret. & fr̃s exire contempsit. s quo respon¬
deret insidianti. extendens manũ in discipu¬

Expanded text:
ccupatus erat Dominus in opere sermonis, in doctrina populorum, in officio praedicandi. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus ab officio verbi dissimulatur egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est: Honora patrem tuum et matrem , sed paternis se mysteriis amplius, quam maternis debere monstrat affectibus, idem nobis exemplo, quod verbo commendans cum ait: Qui amat re intus docente venientes intrare nequeunt. Cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt, praeoccupans enim ejus ingreditur domum, quia differente Judaea gentilitas confluxit ad Christum, atanto mente capacior hausit, juxta quod Psalmus ait: Accedite ad eum et illuminamini . Dixit autem ei quidam. Videtur mihi iste qui nuntiat, non fortuitu et simpliciter nuntiare, sed insidias tendere, utrum spirituali operi carnem et sanguinem praeferat. Unde et Dominus non quo matrem negaret et fratres exire contempsit, sed quo responderet insidianti, extendens manum in discipu
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. Mirandũ ualde uͦ ẽ: quomͦ etiã mat᷑.
dicat᷑ dñi. Fideles & enĩ discipulos fĩs noca¬
re dignatus ẽ dicens. Ite nunciate fr̃ib meiᷤᷤ.
Qui gͦ fr̃ dm̃ fieri ad fidem ueniendo potuerit.
⁊uerentũ ẽ quomͦ etiã eẽ mat̾ possit. S scien¬
mat̾ efficitur p̃dicando. Quasi enĩ parit do¬
minũ: quẽ cordi audientis infuderit. Gr
mat̾ cius efficit᷑. si ꝑ eiꝰ uocẽ amor dñi in ꝓx¬
imi mente generatur.

Expanded text:
 valde est quomodo etiam mater dicatur. Fideles enim discipulos fratres vocare dignatus est, dicens: Ite, nuntiate fratribus meis . Qui ergo frater Domini fieri ad fidem veniendo potuerit, quaerendum est quomodo etiam et mater esse possit? Sed scienmater efficitur praedicando, quasi enim parit Dominum, quem cordi audientis infuderit, et mater ejus efficitur, si per ejus vocem amor Domini in proximi mente generatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex ud̃is credidit. alter ex gentib. Iohan¬
nes dirigit ad xp̃m. lex mittit ad grãm.
& ꝑ euuangłi fidem ueterem desiderat
ut tam scãm festiuitate non solum corpo¬
rali sed etiam spiritali gaudio cȩlebrare
possimus. scdm uires nr̃as ad dandas ele¬
mosinas & ad tenenda cum om̃ib pa¬
cem nr̃os animos p̃paremꝰ: & ab omni
scurilitate uel turpiloquio ñ solũ nos¬
ipsos sed etiam omnẽ familiã nr̃am &.
uniuersos ad nos ꝑtinentes: pro amore d̃ĩ
&. zelo scȩ disciplinȩ prohibere totis uiri¬
si nos festiuitatem suam pacificos. castos.
sobrios. absq ullo turpiloquio cognoue
de ur̃a deuotione confido. quod non so¬
ium uos ipsos sed etiam om̃s qui ad uos
ꝑtinent cum om̃i honestate castos: sobri¬
os conseruetis. Unde deo grãs agens sup¬
plico. ut qui uobis dedit ea quȩ sc̃a sunt
fideliter ꝑcipere. concedat uobis felicem
ꝑseuerantiam custodire. qui cum patre &.¬

Expanded text:
ex Judaeis credidit, alter ex Gentibus. Joanex Judaeis credidit, alter ex Gentibus. Joannes dirigit ad Christum; Lex mittit ad gratiam, et per Evangelii fidem, veterem desiderat ut tam sanctam festivitatem non solum corporali, sed etiam spirituali cum gaudio celebrare possimus, secundum vires nostras ad dandas eleemosynas, et ad tenendam cum omnibus pacem nostros animos praeparemus: et ab omni scurrilitate vel turpiloquio non solum nosmetipsos, sed et omnem familiam nostram et universos ad nos pertinentes pro amore Dei et zelo sanctae disciplinae prohibere totis virisi nos festivitatem suam pacificos, sobrios, castos, absque ullo turpiloquio cognoverde vestra devotione confido, quod non solum vos ipsos, sed etiam omnes qui ad vos pertinent, cum omni honestate castos sobriosque conservetis. Unde Deo gratias agens supplico, ut qui vobis dedit ea quae sancta sunt fideliter incipere, concedat vobis felicem perseverantiam custodire, qui cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
non poterant. ad lum̃ lucernȩ primũ
quasi tenuem splendorem uidere consu¬
escerent. ut paulatim peccatorum mubi¬
io remoto. & infidelitatis humore diges¬
to. adueniente xp̃o ab illo cȩlesti lumi¬
ne letificari possit potius quam retor
queri. Sicut enim lippientes oculos ad
udendum prouocas. sic exignum splen¬
dorem lucerne ostenderis. &. amplius
crucias si lumen magnum ing esseris
ita dñs & saluator nr qui ẽ lum̃ uerũ
uisi prius beatũ iohannẽ uelut lucernã
p̃mitteret: claritatem eius totus mũdus
fustinere ñ posset. Loquat᷑ iohannes &
dicat. Ego uox clamantis in deserto.
U ox erat: quia uerbi dĩ spũ replebatur.
Sicut sermo uocis quodamodo misterio
ac uehiculo ad audientem a loquente tranꝰ¬
mittitur. ita iohannes xp̃m sonans uerbi
erat ministet & portitor. Sc̃s in qu̾a io¬
los suos. Isti duo discipuli a iohanne ad
xp̃m missi sorte duo ppłi sunt. quoꝵ iꝰ

Expanded text:
non poterant, ad lumen lucernae primum non poterant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent, et paulatim peccatorum nubilo remoto, et infidelitatis humore digesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine lqueri. Sicut enim lippientes oculos ad videndum provocas, si exiguum splendorem lucernae ostenderis; et amplius crucias, si lumen magnum ingesseris: ita Dominus et Salvator noster, qui est lumen verum, nisi prius beatum Joannem velut lucernam praemitteret, claritatem illius totus mundus sustinere non posset. Loquatur Joannes, et dicat, Ego vox clamantis in deserto . Vox erat; quia Verbi Dei spiritu replebatur. Sicut sermo vocis quodam modo ministerio ac vehiculo ad audientem a loquente transmittitur; ita ille Christum sonans, Verbi erat minister et portitor. Sanctus, inquam, Jolis suis. Isti duo discipuli a Joanne ad Christum missi, forte duo populi sunt, quorum unus