comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sũmum. In paradiso est solum bonũ: non sũmũ. In igne
purgatorio est solum malũ: non sũmũ. In medio est
bonum ⁊ malum: neutrũ sũmũ. Paradisus est locus
inchoantiũ. et in melius ꝓficiencium: et ideo ibi solũ
esse bonũ debuit: quia creatura a malo mnicianda non
fuit. Non tamen sũmũ esse debuit: quia si sũmũ ibi
esset bonum. illic positis profectus non esset. Celum ẽ¬
locus confirmatorũ bonorũ: et per disciplinã ad sũ¬
mum ꝓfectum ꝑtingentiũ. Unum solum sũmũq bo¬
num. in eo collocatum est. Infernus est locus confirma
torum malorũ. et disciplinã irrecuperabiliter deseren¬
tium: et ideo ibi solum et sũmũ malum positũ est. Pur¬
gatorius ignis est locus in prima correctione minus
correctorũ. et in secunda ꝑficiendorũ: et ideo solum
malum habere debuit. ut priore peior esset: ubi et
malum et bonũ simul consistit. Mundus est locus er¬

Expanded text:
summum; in paradiso est solum bonum sed non summum; in igne summum; in paradiso est solum bonum sed non summum; in igne purgatorio solum malum, sed non summum; in mundo est bonum et malum, neutrum summum. Paradisus est locus inchoantium et in melius proficientium; et ideo ibi solum esse bonum debuit, quia creatura a malo initianda non fuit. Non tamen summum esse debuit, quia si summum ibi esset bonum illic positis profectus non esset. Coelum locus confirmatorum bonorum et per disciplinam ad summum profectum pertingentium. Unde solum summumque bonum in eo collocatutorum malorum et disciplinam irrecuperabiliter deserentium; et ideo ibi solum et summum malum positum est. Purgatorius ignis est locus in prima correctione minus correctorum, et in secunda perficiendorum; et ideo solum malum habere debuit ut priore pejor esset ubi et malum simul et bonum consistit. Mundus est locus er
Abbreviated transcription (Latin):
tempore expectacionis et dilacionis. locum ei pe¬
Enitencie et correctionis assignauit: quatinus
eum interim per grãm suam talem efficeret.
quem tandem non solum misericorditer. s etĩã
iuste. ad salutem iudicare ualeret. Tria ergo
hec in reparacione hominis. primo loco consi¬
deranda occurrunt: tempus. locus. remedium.
Tempus est presens uita: ab mieio mundi usq ad finẽ
secusi. Locus est. mundus iste. Remediũ in trib ꝯstat:
infide. in sacranentis. in operib bonis. Tempus longũ.
ne imparatus preoccuparetur: locus asper. ut preuari¬
cator castigetur: remediũ efficax. ut infirmꝰ sanetur:
et suminũ malum. Post hec alia duo. Alter sub sũmo:
in quo est solum bonũ. sed non sumum. Alter supͣ unũ:
in quo est solũ malum. sed non sũmũ. In medio unus. in
quo est et bonum et malũ: neutrũ summũ. In celo est
solum bonũ: et sũmũ. In inferno est solum malũ: et

Expanded text:
tempore exspectationis et dilationis locum potempore exspectationis et dilationis locum poenitentiae ei et correctionis assignavit, quatenus eum interim per gratiam suam talem efficeret, quem tandem non solum misericorditer sed etiam juste ad salutem judicare valeret. Tria ergo hic in reparatione hominis primo loco consideranda occurrunt: tempus, locus, remedium. Tempus est praesens vita ab initio mundi usque ad finem saeculi. Locus est mundus iste. Remedium in tribus constat: in fide, in sacramentis, in operibus bonis. Tempus longum, ne imparatus praeoccupetur. Locus asper, ut praevaricator castigetur. Remedium efficax, ut infirmus sanetur.alum et summum malum. Post haec alia duo. Alter sub summo in quo est solum bonum, sed non summum. Alter supra imum in quo est solum malum, sed non summum, in medio unus, in quo est et bonum et malum, neutrum summum. In coelo est solum bonum et summum; in inferno est solum malum et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus tanto maius fuit: quanto pre ceteris om̃ib
naturam ipsam mutare potuit. Quod quidem in eadẽ
corruptione seminatũ. ad posteritatẽ pertransiit: qͣ
in prima radice sua naturã humanã corruptã infecit:¬
de reparacione hominis. De eo quod tria sunt con
sideranda cirea ium reparationem hominis.
rima culpa hominis
fuit superbia: quam
triplex pena subsecu¬
ta est. Una que pena
est tantum. idest mot¬
talitas corporis: due
relique. que et pena
sunt. et culpa. Quarũ
una est concupiscencia
carnis: altera ẽ igno¬
rancia mentis. Quod igitur homo tali pena ꝑcus¬
sus est. per quam culpa non purgaretur. sed auge¬
retur: nisi per grãm post modũ liberatus fuisset:
per penã temporalem. ad penam eternã descende¬
ret. Ne autem dãpnandus inueniretur. si statĩ
iudicaretur. dilatum est iudiciũ eius: et quia eũ¬
diuina miscd̃ia ad salutem preordinauit. in hoc

Expanded text:
omnibus tanto majus fuit quanto magis prae caeteris omnibus omnibus tanto majus fuit quanto magis prae caeteris omnibus naturam ipsam mutare potuit. Quod quidem in eadem corruptione seminatur ad posteritatem pertransit, qua in prima radice sua naturam humanam corruptam infecitDE REPARATIONE HOsideranda circa reparationem hominis. Prima culpa hominis fuit superbia, quam triplex poena subsecuta est. Una quae poena est tantum, id est mortalitas corporis. Duae reliquae et poenae sunt et culpae, quarum una est concupiscentia carnis; altera est ignorantia mentis. Quod igitur homo tali poena percussus est per quam culpa non purgaretur sed augeretur, nisi per gratiam postmodum liberatus fuisset; per poenam temporalem ad poenam aeternam descenderet. Ne autem damnandus inveniretur si statim judicaretur dilatum est judicium ejus. Et quia divina eum misericordia ad salutem praeordinavit; in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
peccato non alieno dãpnetur: dum alienũ suum facit
quod amando et sequendo imitantur: Sic enum gene¬
raliter dictum conuenientius intelligitur. filius non
portabit iniquitatẽ patris. et pater non portabit ini¬
quitatem filii : ut nũquã peccata aliena noceant. nisi
his qui ea peccando imitantur. Cum enim contra id
quod dictum fuerat. patres comederũt uuã acerbam
et dentes filiorũ obstupescunt. oppositũ sit filius ñ
portabit iniquitatẽ patris. et pater non portabit ini¬
quitatem filii. anima que peccauerit ipsa morietur:
necesse est ut in priori sententia precedentiũ patrum
peccata. ad subsequentes filios transire significatũ acci¬
piamus: in subsequenti uero assercione. suo quemq
peccato teneri: neq precedentiũ peccata patrum. ad
subsequentes filios redundare intelligamus. Quod si
uerum est: constat quia peccata patrũ actualia. ad fi¬
los non transeunt: sed originale solum. quod ceteris

Expanded text:
peccato non alieno damnetur, dum alienum suum facit peccato non alieno damnetur, dum alienum suum facit quod amando et sequendo imitatur. Sic enim generaliter dictum convenientius intelligitur. Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii, ut nunquam peccata aliena noceant nisi iis qui ea peccando imitantur. Cum enim contra id quod dictum fuerat: Patres comederunt uvam acerbam et dentes filiorum obstupescunt , oppositum sit: Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii. Anima quae peccaverit ipsa morietur . Necesse est ut si in priori sententia praecedentium patrum peccata ad subsequentes filios transire significatum accipimus, in subsequenti assertione suo quemque peccato teneri, neque praecedentia peccata patrum ad subsequentes filios redundare intelligamus. Quod si verum est, constat quod peccata patrum actualia ad filios non transeunt, sed originale solum, quod caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
discreti. et essencialiter abinuicem diuisi. pater et fi¬
lius oꝑantur. Ex quo enĩ filius a patre ⁊ pater afilio
alius in persona effectus est. sicut uterq proprio arbi¬
trio operari habet: sic quod alter facit. deinceps alter:
imputari non debet. Quod ergo dictũ est. reddam pec¬
cata patrũ infilios: de illis peccatis intelligi oportet.
que patres ꝯmiserũt. priusquã de ipsis nascerentur
hi ad quos peccata eorum redundare debuerũt. Qua¬
re ergo usq in quartam generationẽ: nisi quia uel
per miscðiam rigor iusticie temperatur: uel ꝑ terci¬
am et quartã generationẽ om̃is generacio intelligr:
uel quod magis ꝓbabile uidetur. eo usq peccata pa¬
trum infiliis pumri dicuntur: quo ipsi filii eorũdẽ
patrũ peccata uidentes imitantur: ut intelligamus
nũ quã filios in peceatis parentũ fieri participes: nͥ
prius fuerint peccando effecti imitatores: ut suo qͥsq

Expanded text:
discreti et essentialiter et ab invicem divisi pater et fidiscreti et essentialiter et ab invicem divisi pater et filius operantur. Ex quo enim filius a patre et pater a filio est alius in persona effectus, sicut uterque proprio arbitrio operari habet, sic quod alter facit deinceps alteri imputari non debet. Quod autem dictum est: Reddam peccata patrum in filios, de illis peccatis intelligi oportet quae patres commiserunt priusquam de ipsis nascerentur ii ad quos peccata eorum redundare debuerunt. Quare ergo usque in quartam generationem, nisi quia vel per misericordiam rigor justitiae temperatur, vel per tertiam et quartam generationem omnis generatio intelligitur, vel quod magis probabile videtur cousque peccata patrum in filiis puniri dicuntur, quo ipsi filii eorumdem patrum peccata videntes imitantur. Ut intelligamus nunquam filios in peccatis parentum fieri participes, nisi prius fuerint peccando effecti imitatores, ut suo quisque
Abbreviated transcription (Latin):
to posteriores. tanto utiq sunt miserabiliores. Nec
equa uidetur condicio. ut tẽpus p̃iudicet ueritati:
nisi forte natura quantomagis corrũpitur. tanto de¬
terior seminatur. Cum enim dicat scriptura. reddã
peccata patrũ in filios. usq in terciã et quartã gene¬
racionem: manifeste ostenditur. quod afiliis pecca¬
ta patrum requirant᷑. S quare usq in terciã et qͣr¬
tam generationẽ. et non usq quaq: non facile est
demonstrari. nisi forte ea que per iusticiã in omnẽ
generationẽ ex quiri potuerũt. per miscdiam in ter¬
cia et quarta generacione terminant᷑: ne forte iudi¬
cium inportabile fieret : si cuncta p̾cedentiũ peccata.
in subsequentib ulcio diuina puniret. Quod autem
in alio loco dicitur. filius non portabit iniquitatem
patris. et pater non portabit imquitatẽ filii: de il¬
la ueraciter iniquitate intelligitur. quã ꝑsonaliter

Expanded text:
to posteriores tanto utique sunt miserabiliores. Nec to posteriores tanto utique sunt miserabiliores. Nec aequa videtur conditio ut tempus praejudicet veritati, nisi forte natura quanto magis corrumpitur, tanto deterior seminatur. Cum enim dicat Scriptura: Reddam peccatum patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem ; manifeste ostenditur quod a filiis peccata patrum requirantur. Sed quare usque in tertiam et quartam generationem et non usquequaque, non facile est demonstrari nisi forte ea quae per justitiam in omnes generationes exquiri potuerunt; per misericord am in tertia et quarta generatione terminantur, ne forte judicium importabile fieret, si cuncta praecedentium peccata in subsequentibus ultio divina puniret. Quod autem in alio loco dicitur: Filius non portabit iniquitatem patris et pater non portabit iniquitatem filii ; de illa veraciter iniquitate intelligitur, quam personaliter
Abbreviated transcription (Latin):
amittunt. Liberati enim a seruitute peccati. sub
corruptione quidem mortalitatis necessitate tenemur.
sed dominio peccati non nisi uoluntate subicimͣ. Ipter
quod idem apłs ait. Non regnet peccatũ. in uestro cor¬
pore mortali. Corpus quippe nr̃m necessitate mortale.
in ipsa corruptionis radice fomitẽ peccati portat: sed
ubi sp̃c libertatis est. peccatũ ipsum ad regnandũ sur¬
gere non potest. Sic itaq originale peccatũ qd̾ in patri¬
bus per regenerationẽ deletum est quantũ ad culpã.
quia tamen ad penã remaneret ad eos qui generantur
transiens. non solum ad penam constat. sed etiam ĩpu¬
tatur ad culpam: donec ꝑcepto lauachro regeneracio¬
nis. in ipsis quoq culpa deleatur. etiam si omnino¬
ueritur autẽ utrũ omĩa peccata p̃cedenciũ
patrum ad filios transeant: sicut illud pri¬
mi parentis delictum in om̃s qui ex ipso na¬
ti sunt. redundasse uidemus. Quod si uerum est: quã¬

Expanded text:
amittunt. Liberati enim a servitute peccati sub amittunt. Liberati enim a servitute peccati sub corruptione quidem mortalitatis necessitate tenemur, sed dominio peccati non nisi ex voluntate subjicimur. Propter quod idem Apostolus dicit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Corpus quidem nostrum necessitate mortale in ipsa corruptionis radice fomitem peccati portat; sed ubi spiritus libertatis est, peccatum ipsum ad regnandum surgere non potest. Sic itaque originale peccatum quod in parentibus per regenerationem deletum est quantum ad culpam, quia tamen ad poenam remanet; ad eos qui generantur transiens non solum ad poenam constat, sed etiam imputatur ad culpam, donec percepto lavacro regenerationis in ipsis quoque culpa deleatur, etiam si poaeritur autem utrum omnia peccata praecedentium patrum ad filios transeant, sicut illud primi parentis delictum in omnes qui ex ipso nati sunt redundasse videmus? Quod si verum est, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ginalis peccati. siue per sacram̃ta fidei. siue
sola fide remissionẽ acceperunt. Quomodo enim
a patrib in filios tͣnsire potest. quod in ipsis patrib
non est: Sed sciendum est quod originale peccatũ
quod a patribus per carnis generacionẽ ad filios
traducitur: quãuis in his qui gignunt quantũ ad
culpam remissum sit: quantũ ad penam tam̃ reman¬
sit. Quantũ ad culpam dimissum. qr non imputat᷑:
quantũ ad penam retentũ. quia non tollitur. Hoc ẽ¬
crum quod ait apłs. iam nichil est dãpnationis his qͥ
sunt in xxp̃o iħu: ut uidelicet ostenderet qr his qui
sunt renati in xp̃o iħu. quãuis infirmitas originalis
corruptionis non tollitur: interueniente tamen re¬
generacionis sacramento. ad dãpnacionẽ non impu¬
tatur. Quib fomes quidem peccati in esse potest. sed
peccatũ dñari non potest: quãdiu libertatẽ suam cus¬
todiunt. et sp̃m ad optionis uoluntarie peccando ñ

Expanded text:
ginalis peccati, sive per sacramenta fidei, sive ginalis peccati, sive per sacramenta fidei, sive sola fide remissionem acceperunt. Quomodo enim a patribus in filios transire potest, quod in ipsis patribus non est? Sed sciendum est quod originale peccatum quod a patribus per carnis generationem traducitur ad filios, quamvis in his qui gignunt quantum ad culpam remissum sit, quantum ad poenam tamen permansit. Quantum ad culpam, remissum, quia non imputatur. quantum ad poenam, retentu quod ait Apostolus: Jam nihil damnationis est his qui sunt in Christo Jesu . Ut videlicet ostenderet, quia his qui sunt renati in Christo Jesu, quamvis infirmitas originalis corruptionis non tollitur, interveniente tamen regenerationis sacramento ad damnationem non imputatur. Quibus fomes quidem peccati inesse potest, sed peccatum dominari non potest quandiu libertatem suam custodiunt, et spiritum adoptionis voluntarie peccando non
Abbreviated transcription (Latin):
ccisse : animarũ autem creandarũ potestatẽ sibi re¬
tinuisse: ut homo iustus corpora munda generaret.
deus utem iustus animas mundas crearet. et corpo¬
ribus sociaret: et si homo opus suum corrupit. deus
propositũ suum mutare non debuit: ꝓptereaq dm̃
scd̾m propositũ bonũ animas mundas creare et cor¬
poribus sociare: in quib dum corruptionẽ inueni
unt. et corruptionẽ trahunt. non  ex deo esse. qͥ sine
corruptione eas fecit. sed ex homine qui corporum
naturã corrũpit: qui ergo hoc dicũt. racionẽ diuine
iusticie non exponũt: quia sicut ad diuinã bonita¬
tem non ꝑtinuit ut eas malas faceret: sic nec conue¬
nire uidebatur. ut ꝓponeret eas illic collocare. ubi
malas fieri necesse esset. Non igitur magnoꝑe insis¬
tendum est: ut racione inuestigetur. qd̾ fide magis
ueritur tamen quomodo originale peccatũ
contrahunt. qui generantur abhis qui ori¬

Expanded text:
xisse, animarum autem creandarum potestatem sibi rexisse, animarum autem creandarum potestatem sibi retinuisse, ut homo justus corpora munda generaret: Deus autem justus animas mundas crearet et corporibus sociaret. Et si homo opus suum corrupit, Deus propositum suum mutare non debuit. Proptereaque Deus secundum propositum bonum animas mundas crearet et corporibus sociaret, dum unt et corruptionem trahunt non hoc ex Deo esse qui sine corruptione illas facit; sed ex homine qui corporum naturam corrupit. Qui ergo hoc dicunt rationem divinae justitiae non exponunt; quia, sicut ad divinam bonitatem non pertinuit ut eas malas faceret, sic nec convenire videbatur ut proponeret illic collocare ubi malas fieri necesse esset. Non igitur magnopere insistendum est ut ratione investigetur, quod fide magis qur. Quaeritur tamen quomodo originale peccatum contrahunt, qui generantur ab iis qui ori
Abbreviated transcription (Latin):
ut nisi per grãm adiuuetur: neq cognitionẽ uerita¬
tis ꝑcipere. neq concupiscencie carnis sue resistere
possit. Hoc autem illi in est non de integritate con¬
dicionis: sed de societate carnis corruptibilis. Que
uidelicet corruptio qr aprimo parente in omnem
posteritatẽ per carnis propagationẽ traducitur: origina¬
lis peccati macula in uicio ignorantie et concupiscencie
ad uniuersos dilatatur. Quod si queritur qua iusticia
anime imputetur. quod neq ex creatione accepit. neq
uoluntate ꝑpetrauit. sed ex sola carnis societate ꝯtraxit:
quam tainen societatẽ non ipsa suo arbitrio uendicauit.
sed precepto et dispositione creatoris sui suscepit: nos
tandem id quod uerum est profiteri oportet: iusticiã
diuinam in hoc irreprehensibilẽ quidem esse: sed repre¬
proposuisse animas corporibus uiuificandis sociare.
et corporũ quidem generandorũ homini officiũ iniun¬

Expanded text:
quae nisi per gratiam adjuvetur, neque cognitionem veritaquae nisi per gratiam adjuvetur, neque cognitionem veritatis accipere, neque concupiscentiae carnis suae resistere possit. Hoc autem illi inest non de integritate conditionis, sed de societate carnis corruptibilis. Quae videlicet corruptio quia a primo parente in omnem posteritatem per carnis propagationem traducitur, originalis peccati maculam in vitio ignorantiae et concupiscentiae ad universos dilatatur. Quod si quaeritur qua justitia animae imputentur quae neque ex creatione accepit, neque ex voluntate perpetravit; sed ex sola carnis societate contraxit, quam tamen societatem non ipsa suo arbitrio vindicavit, sed in praecepto et dispositione creatoris sui suscepit. Nos tandem id quod verum est profiteri oportet, justitiam divinam in hoc irreprehensibilem quidem esse, sed compreproposuisse animas corporibus vivificandis sociare, et corporum quidem generandorum homini officium injun
Abbreviated transcription (Latin):
uia sciencie humane erpositũ non est ad cognitionẽ:
fide a nobis credendũ est : non curiositate inquiren¬
dum. Nam si dixerimus animã quando corpori cõ¬
miscetut. uoluntate quadam ad delectacionẽ culpe in¬
clinari: iam non originali tantum sed actuali quoq
peccato obnoxiam esse demõstramiis: si uero necessita¬
te aliqua ad consortiũ corporis et ad contagiũ uicii
corporalis detrusam confitemur: ex ipsa necessitate.
a reatu absolutã eñe ostendimꝰ. Quod enim omĩno
necessitatis est: imputabile non est. Quod autem uo¬
luntatis est: non originale sed propriũ est. Cõstat
igitur quia racionalis anima corpori humano infusa:
nec uoluntate corrũpitur. ne peceatũ sit actuale:
nec necessitate corrũpitur. ne uitiũ sit ñ imputabile.
Nonitaq malum illi est aut mala uoluntas. qr necdũ
uelle accepit: aut opus malũ. qr nondũ adhuc bene
uel male agere potuit: sed malum illi est qr talis ẽ.

Expanded text:
quia scientiae humanae expositum non est ad cognitionem; quia scientiae humanae expositum non est ad cognitionem; fide a nobis credendum est, non curiositate inquirendum. Nam si dicimus animam quando corpori commiscetur voluntate quadam ad delectationem culpae inclinari; jam non originali tantum sed actuali quoque peccato obnoxiam esse demonstramus. Si vero necessitate aliqua ad consortium corporis et ad contagium vitii corporalis detrusam confitemur, ex ipsa necessitate a reatu absolutam esse ostendimus. Quod enim omnino necessitatis est, imputabile non est; quod autem voluntatis est non originale est, sed proprium est. Constat igitur quod anima rationalis corpori humano infusa nec voluntate corrumpitur ne peccatum sit actuale, nec necessitate corrumpitur ne vitium sit non imputabile. Non itaque malum illi est aut mala voluntas quia nondum velle accepit, aut opus malum quia nondum adhuc bene vel male agere potuit; sed malum illi est quia talis est
Abbreviated transcription (Latin):
sensus hominis in carne mortali per peccatũ corrup¬
tus non fuisset: ut tunc plenũ ac ꝑfectũ conttaret.
quod ait apłs. Inuisibilia eius a creatura mundi:
per ea que facta sunt intellecta conspiciunt᷑. In carne
igitur mortali ex sensualitate corrupta. nascit᷑ uiciũ
concupiscencie: ex sensu corrupto. uitiũ ignorancie.
Ibi quia appetitus querende necessitatis ultra m̃surã
se extendit : hic autem qr instrum̃tũ concipiende
ueritatis. ab integritatis uigore deficit. Hoc autem
difficultatẽ questionis maximã adducit: qd̾ origi¬
nale peccatũ non nisi in solo carnalis corruptionis ui¬
tio assignare uidem᷑. quod tam̃ usq ad participatio¬
nem anime racionalis extendi necesse est confiteam᷑:
anima que munda ac sine uicio creatur.
particeps fiat illius uicii quod per solam
rnem adducitur: dignum inquisitione esset. si ali¬
qua hoc diligentia inuestigari potuisset. Nũc autẽ

Expanded text:
sensus hominis in carne mortali per peccatum corrupsensus hominis in carne mortali per peccatum corruptus non fuisset, ut tunc plenum ac perfectum constaret, quod ait Apostolus: Invisibilia ejus a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur igitur mortali ex sensualitate corrupta nascitur vitium concupiscentiae, ex sensu corrupto vitium ignorantiae. Ibi quia appetitus quaerendae necessitatis ultra mensuram se extendit; hic autem quia instrumentum concipiendae veritatis ab integritatis vigore deficit. Hoc autem difficultatem quaestionis maximam adducit, quod originale peccatum, non nisi in solo carnalis corruptionis vitio assignari videmur, quod tamen usque ad participationem animae rationalis extendi necesse est confiteamur.e munda ac sine vitio creatur, particeps fiat illius vitii quod per solam carnem adducitur, dignum inquisitione esset, si aliqua hoc diligentia investigari posset. Nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
pediuntur ne ueritatẽ agnoscant quando debent.
Hasci quippe sine cognicione natura est non culpa:
sed in eo uicio nasci quo postea a cognicione ueritatis
impediantur: culpa est. non natura. Hoc autẽ uitiũ
in corruptione carnis est: et in corruptione sensus
carnalis. Qui sensus si integritate suam haberet pro¬
uectus et exercitatus: iudicium ueritatis per ea que
foris uiderentur admonitus. sine labore conciperet.
Quia uero ex carne corrupta. integritate sua priua¬
tus est: purã sine confusione erroris ueritate. hauri¬
intus eruditi sunt. Homines autem excepto dũtarat pri¬
moillo qui sicut suo modo ꝑfectus factus. ita et ipse qͦ.
bintus eruditus est: quia per interualla tẽporũ. ad
cognitionẽ ꝓmoueri debuerunt: per species rerũ tem¬
poralium et uisibiliũ. foris ad cognitionẽ ueritatis ex¬
citandi et erudiendi fuerũt. Que tamen excitacio ⁊
erudicio naturaliter et sine labore homini adesset. si

Expanded text:
pediuntur ne veritatem agnoscant quando debent. pediuntur ne veritatem agnoscant quando debent. Nasci quippe sine cognitione natura est, non culpa. Sed in eo vitio nasci quo postea a cognitione veritatis impediantur, culpa est non natura. Hoc autem vitium in corruptione carnis est et in corruptione sensus carnalis, qui sensus carnalis si integritatem suam haberet provectus et exercitatus, judicium veritatis per ea quae foris viderentur admonitus, sine labore conciperet. Quia vero ex carne corrupta integritate sua privatus est, puram sine confusione erroris veritatem hauriintus eruditi sunt; homines autem excepto duntaxat primo illo, qui sicut suo modo perfectus factus est, ita et ipse quoque ab intus eruditus est, quia per intervalla temporum ad cognitionem promoveri debuerunt, per species rerum temporalium et visibilium foris ad cognitionem veritatis excitandi et erudiendi fuerunt. Quae tamen excitatio et eruditio naturaliter et sine labore homini adesset, si
Abbreviated transcription (Latin):
cum necessitate concupiscendi nascitur: in eo a quo se¬
minatur. culpã habet. et actum culpe. In eo qd̾ semina¬
tur. nec culpam habet. nec actum culpe. s causam:. In eo
quod nascitur. causam culpe ⁊ culpam habet: s actũ
non habet. Causa culpe: corruptio mortalitatis est.
Culpa: concupiscencia est. Actus culpe: concupiscere
est. Causa culpe radix est. culpa ipsa arbor: actus.
culpe fructus. In eo itaq quod seminatur. corruptio
mortalitatis est: in eo autem qđ nascitur. uitiũ con¬
cupiscentia est: in eo autem quod mouetur ꝑ concu¬
piscenciã. actus qui a motu uoluntatis inchoatur:
motu operis ꝑficitur. Non itaq nascentes propterea
sine uicio esse existiment᷑ quia non concupiscunt: qm̃
radicitus uitium concupiscencie in ipsis est: per quã
postea cum operantur concupiscũt. Ignorancia autẽ
ritatem non cognoscunt. quando non debent: s: quia
tunc cum nascuntur uicium in eis est. quo postea im¬

Expanded text:
cum necessitate concupiscendi nascitur. In eo a quo secum necessitate concupiscendi nascitur. In eo a quo seminatur culpam habet et actum culpae. In eo quod seminatur nec culpam habet nec actum culpae, sed causam. In eo quod nascitur causam culpae et culpam habet, sed actum non habet. Causa culpae corruptio mortalitatis est, culpa concupiscentia est. Actus culpae concupiscere est, causa culpae radix est. Culpa ipsa arbor, actus culpae fructus. In eo itaque quod seminatur, corruptio mortalitatis est. In eo autem quod nascitur, vitium concupiscentiae est. In eo autem quod movetur per concupiscentiam, actus qui a motu voluntatis inchoatur, motu operis perficitur. Non itaque nascentes propterea sine vitio esse existimentur, quia non concupiscunt, quoniam radicitus vitium concupiscentiae in ipsis est, per quod postea cum operantur concupiscunt. CAP. XXXII. Quomoveritatem non agnoscunt quando non debent; sed, quia tunc cum nascuntur vitium in eis est, quo postea im
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscencia uocatur: naturalis scilicet appetitus. siue
affectus. ordinem tranigrediens. et mensurã tͣuscendens.
Ordinem tͣnsgrediens. quando mouetur ad ea que non
debet: mensurã transcendens. quando mouetur aliter
quã nondebet. Ordinem enim appetitus transgreditur:
quando ea appetimus que appetere non debemus. Sic gͥ¬
culpa prima et pena ultima. duo media sunt: orta
culpa et pena. Ignorancia boni. culpa et pena inmnente:
concupiscencia mali. culpa et pena in carne. In quibus
peccati originalis radix consistit. Quia igitur caro hu¬
mnana a parentib cũ mortalitate seminatur: in eo ip¬
so quod seminata subiacet mortalitati. uiuificata post¬
modum carnaliᷤ concupiscencie subiecta inuenitur ne¬
cessitati: quia ipsa mortalitatis infirmitas causa est :¬
quam sequitur concupiscendi necessitas. Caro gͥ que in
concupiscencia seminatur. cũ mortalitate concipitur.

Expanded text:
cupiscentia vocatur, naturalis scilicet appetitus sive cupiscentia vocatur, naturalis scilicet appetitus sive affectus ordinem transgrediens et mensuram transcendens. Ordinem transgrediens, quando movetur ad ea quae non debet; mensuram transcendens, quando movetur aliter quam debet. Ordinem enim appetitus transgreditur, quando ea appetimus quae appetere non debemus. ex culpa prima et poena ultima duo media orta sunt, culpa et poena. Ignorantia boni, culpa et poena in mente; concupiscentia mali, culpa et poena in carne. In quibus peccati originalis radix consistit. Quia igitur caro humana a parentibus cum mortalitate seminatur, in eo ipso quod seminata subjacet mortalitati vivificata postmodum carnalis concupiscentiae subjecta invenitur necessitati, quia ipsa mortalitatis infirmitas causa est quam consequitur concupiscendi necessitas. Caro igitur quae in concupiscentia seminatur cum mortalitate concipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo per solam caruem peccatũ transeat a pa
a prima sui corruptione concepit: a quib
subsequentiũ malorum omĩum propago pꝰ¬
modum pullulauit. Hec autem erant ignorancia bo¬
ni: et concupiscentia mali. Quorũ unum idest igno¬
rantia mentem infecit : alterũ idest concupiscencia car¬
nem maculauit. Ignorancia pena fuit elacionis: con¬
cupiscencia effectus mortalitatis. Ita quatuor mala
in homine apparẽt: superbia. ignorancia. mortali¬
tas. concupiscencia. Superbia. mentis culpa tantum:
mortalitas. carnis pena tantũ. Ignorancia. culpa et
pena in mente: concupiscencia. culpa ⁊ pena in car¬
ne. Propter elacionẽ animus obscuratus est ꝑ igno¬
rantiam: ꝓpter mortalitatẽ caro emollita ꝑ coneu¬
tumuit: ignorancia ꝑeussus. lumen ueritatis amisit. Qͥa
uero caro moi talitate ꝑcussa est. ipsa sui languoris infir¬
mitate disoluta: ertra mensurã prime dispositionis de¬
sideria sua extendit. Hec est enum ipsa que carnis con¬

Expanded text:
Quomodo per carnem peccatum transit ad animam. a prima sui corruptione concepit, a quibus subsequentium omnium malorum propago postmodum pullulavit. Haec autem erant ignorantia boni et concupiscentia mali, quorum unum, id est ignorantia, mentem infecit; alierum, id est concupiscentia, carnem maculavit. Ignorantia poena fuit elationis, concupiscentia effectus mortalitatis. Ita quatuor mala in homine apparent: superbia, ignorantia, mortalitas, concupiscentia. Superbia mentis culpa tantum; mortalitas carnis poena tantum; ignorantia culpa et poena in mente; concupiscentia poena et culpa in carne. Propter elationem animus obscuratus est per ignorantiam, propter mortalitatem caro emollita per concutumuit, ignorantia percussus lumen veritatis amisit. Quia vero caro mortalitate percussa est, ipsa sui languoris infirmitate dissoluta extra mensuram primae dispositionis desideria sua extendit. Haec est enim ipsa quae carnis con
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto querit propinquitatẽ. uel sub altero affinitatis uo¬
cabula dissipare. uel susceptam sobolem alterius copule cre¬
dens legitime sociari propinquitati prioris: Hic negat dei
ualidum esse uel forte. Et qui tam facile uel tam uelociter
querit dissoluere: hic non credit uerbum dñi manere in
eternum. Conspice terrã ex quatuor locis distantib mag¬
ia intercapedine. et confectam et conglutinatã: finge cuiꝰ
que in proprio uiro conseruanda est. hec nimi
rum in uxoris parentela de lege nuptiarũ custo

Expanded text:
defuncto quaerit propinquitatem, vel sub altero affinitatis vodefuncto quaerit propinquitatem, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel susceptam sobolem alterius copulae credens legitime sociari propinquitatis prioris; hic negat verbum Dei validum esse vel forte. Et qui tam facile vel tam velociter quaerit dissolvere, hic non credit verbum Domini manere in aeternum. Conspice terram ex quatuor locis distantibus magna intercapedine et confectam et conglutinatam, finge cujuse in proprio viro observanda est, haec nimirum in uxoris parentela de lege nuptiarum regula
Abbreviated transcription (Latin):
et matrẽ suam. et adherebit uxori sue: et erunt duoin
ꝑtinere uni. si non ꝑtineat alterie Quod minime fieri
posĩe credendũ est. Nam uno defuncto in supstite affi¬
nitas non deletur: nec alia copula coniugalis. affintatẽ
prioris copule soluere potest. Sed neq alterius ꝯiu̾̃ctiois
sobolem placet. ab ipsius asfinitatis prioris si qͥdem tͣnsire
consortium. pro eo quod uerbum dñ ualidum est et forte: et
inandauit et creata sunt: statuit ea ineternũ et in scłm seculi.
preceptũ posuit et non preteribit: et ideo potest per uerbũ
suum atq preceptũ efficere duo in carnem unã masculũ et fe¬
minam: qui innumerã multitudinẽ sexus utriusq non desti¬
tit secum facere unum: sicut per se ueritas dicit. Non prohis
rogo tantũ sed pro eis qui credituri sunt per uerbũ eorũ in
me: ut sint unũ. sicut tu pater inme et ego in te: ut ⁊ ipsi
in nobis unum sint. Si quis temerario ausu et sacrilego in

Expanded text:
et matrem suam et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in et matrem suam et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in um propinquus pertinere uni, si non pertineat alteri? Quod minime fieri posse credendum est, nam uno defuncto in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem prioris copulae solvere potest. Sed neque alterius conjunctionis sobolem placet ad ipsius affinitatis prioris siquidem transire consortium, pro eo quod verbum Domini validum est et forte, et t in saeculum saeculi praeceptum posuit et non praeteribit . Non potest per verbum suum atque praeceptum efficere duos in carnem unam et masculum et feminam, qui innumeram multitudinem sexus utriusque non destitit secum facere unum, sicut per se Veritas dicit: Non pro iis tantum rogo, sed pro iis qui credituri sunt per verbum eorum in me, ut unum sint sicut tu Pater in me, et ego in te; et ipsi in nobis unum sint . Si quis temerario ausu et sacrilego in
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ualidum. et forte est. durabile est. ꝑseuerabile est.
ĩmutabile est: non mom̃taneũ. non tnsitoriũ. Ait enim
ꝑ se ipsam ueritas: quod deus est uerbũ dei. Celum ⁊ t̾ra
transibunt: uerba autẽ mea non tͣnsient. Ancequã ds in
carne inter homines appareret: eo inspiratite diaxit adam.
Quã obrem reliquet homo patrẽ suum et matrem suam
et adherebit urori sue: et erunt duo in carne una. Cui ñ¬
e Mntradixit dñs. Deinde cum ueritas oriretur de terra
in terram. et inuisibilis in humanitate apparuit: int̾rogatũ
est si licitum esset homini uxorẽ relinquere. Quoo ꝓhibẽs
fieri uetuit : preter si formcatio excluderet copulam ma¬
ritalem. Unde ꝓtulit statim in mediũ eandem ipsam sen¬
tenciam. quam aute secula manens cum patre uerbum
inspirauit in adam: ipse confirmans quod ipse protinus
ꝓtulit homo. Quãobrem relinquet homo patrem suum¬

Expanded text:
Domini validum et forte, est durabile, est perseverabile, est Domini validum et forte, est durabile, est perseverabile, est immutabile, non momentaneum, non transitorium. Ait autem per seipsa Vetransibunt, verba autem mea non transibunt . Antequam Deus in carne inter homines appareret, eo inspirante dixit Adam: Quamobrem relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Cui non contradixit Deus. Denique cum Veritas oriretur de terra in terram, et visibilis in humanitate apparuit, interrogatum est si licitum esset homini uxorem relinquere. Quod prohibens fieri vetuit, praeterquam si fornicatio sola excluderet copulam maritalem. Unde protulit statim in medium eamdem ipsam sententiam quam ante saecula manens cum Patre Verbum inspiravit in Adam ipse confiprotulit homo: Quamobrem relinquet homo patrem
Abbreviated transcription (Latin):
test: sed qr scriptum est erunt duo in carne una. qui turpi¬
tudinem nouerce. que una caro cum patre fuit reuelare pre¬
sũpserit. patris ꝓfecto turpitudinẽ reuelauit. Cum cognata
quoq fratris misceri prohibitũ est: qr per coniunctionem
priorem caro frĩs fuerat facta. Pro qua re etiam iohannes
baptista capite truncatus: et scõ martirio consũmatus est:¬
regorius seruus seruorũ De astiutat¬
dei: uenerio caralitano. Fraternitatis tue studio¬
se sagacitati: frater amande quas debeo refero
grates. Qm̃ quesisti que debuisti: iocundũ reddidisti me.
Unde placide ad inquisita respondeo. Sedem apłicam con¬
sulere decreuisti. si mulier copula nuptiali ertraneo uiro
iuncta cognaciomi eius ꝑtineat. si eo defuncto cognacio
maneat eadem: uel si sub alio uiro cognatioĩs uocabula
dissoluant̾: uel si suscepte soboles possint legitime ad pri
oris uiri cognationis transire copulã. Et enim uerbum

Expanded text:
test. Sed quia scriptum est: Erunt duo in carne una . Qui turpitest. Sed quia scriptum est: Erunt duo in carne una . Qui turpitudinem novercae quae una caro cum patre fuit revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelabit. Cum cognita quoque fratri misceri prohibitum est, quia per conjunctionem priorem caro fratris fuerit facta, pro qua re etiam Joannes Baptista capite truncatus, et sancto martyrio consummatus estregorius, servus servorum Dei, Venerio Cartalitano. Fraternitatis tuae studiosae sagacitati, frater amande, quas debeo refero grates, quoniam quaesisti quae debuisti, jucundum me reddidisti. Unde placide ad inquisita respondeo. Sedem apostolicam consulere decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro juncta cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat eadem, vel si sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur, vel si susceptae soboles possint loris viri cognationis transire copulam. Est enim verbum
Abbreviated transcription (Latin):
Ut consobrinã. neptem. nouercam. fr̃is uxorẽ.
uel de propria cognatiõe. uel quam cognatꝰ
habuit: nullus audeat copulare sibi in con¬
iugio. Si quis huic tali nefario coniugio conuenerit. et
in eo ꝑmanserit: sciat se apłice auctoritatis anathema¬
tis uinculis esse innodatũ: et nullus sacerdos tribuat
ei ꝯmumonẽ. Si uero conuersus diuisusq fuerit a tali
copulatione. digne penitencie subinittatur: ut sacer¬
los loci considerauerit: Decieñ g
cognatione uel quam cognatus habuit. duxerit in conugiũ
anathema sit: Becla in lustoria anglorum. Auguitinꝰ
singulas sorores uxores accipere : que sint ab illis
longa progenie generate. R esponsio gregorii. Hoc
fieri modis om̃ibus licet. Nequaquã enim insacris eloquus
um nouerea misceri graue facinus sit: in lege
scriptum est. Turpitudinẽ patris tui ñ reuelabis.
Neq enim turpitudinẽ patris filius reuelare po¬

Expanded text:
Ut consobrinam, neptem, novercam, fratris uxorem, Ut consobrinam, neptem, novercam, fratris uxorem, vel de propria cognatione, vel quam cognatus habuit, nullus audeat sibi in conjugio copulare. Si quis huic tali nefario conjugio convenerit et in eo permanserit, sciat se apostolicae auctoritatis anathematis vinculis esse innodatum, et nullus sacerdos tribuat ei communionem. Si vero conversus divisusque fuerit a tali copulatione dignae poenitentiae submittatur, ut sacerdos loci consideraverit. Decretum Gione vel quam cognatus habuit duxerit in conjugium, anathema sit. Beda in Historia Anglorum. Interrogansingulas sorores uxores accipere, quae sunt ab illis longa progenie generatae. Responsio Gregorii. Hoc fieri modis omniburca misceri grave facinus est, quia in lege scriptum est: Turpitudinem patris tui non revelabis . Neque enim turpitudinem patris filius revelare po
Abbreviated transcription (Latin):
posteris ut p̃fixũ est tẽporibus tenenda indulsimꝰ: ne bo¬
num quod infirma adhuc radice plantatũ erat exueretur.
sed aliquantũ firmaret᷑: et usq ad ꝑfectionẽ custodiret᷑.
Hec ergo ego iohannes idcirco ꝑstringenda curaui. ut hi
qui occasione noue dispensationis illicita matrimonia ꝯͣ
hunc eruditissimũ uirũ caufantur. non generaliter qͣrte
generationis copulam censuisse: ĩmo uenialiter simulq
temporalit̾ ꝑmisisse ꝯgnoscãt Tacharias ꝑ ep
sierentib hominib de germanie partibus
didici. quod beate recordationis papa grego¬
rius. dum eos ad religionẽ xp̃ianitatis diui¬
na gracia illustraret. licenciã illis dederit in qͣrta sese
copulare generatione: quod quidem xxp̃ianis licitum
non est. usq dum se cognouerint. Sed dum rudes.
erant inuitandos ad fidem: quãquã minime scriptum
repperimus non ambigamꝰ: Idem eapitulo quinto

Expanded text:
posteris, ut praefixum est, temporibus tenenda indulsimus, ne boposteris, ut praefixum est, temporibus tenenda indulsimus, ne bonum quod infirma adhuc radice plantatum erat erueretur, sed aliquantulum firmaretur et usque ad perfectionem custodiretur. Haec ergo ego Joannes idcirco perstringenda curavi ut ii qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contra hunc eruditissimum virum causantur, non generaliter quartae generationis copulam censuisse, imo venialiter simulque temporaliter permisisse cognoscant. Zacharias pserentibus hominibus de Germaniae partibus didici, quod beatae recordationis papa Gregorius dum eos ad religionem. Christianitatis divina gratia illustraret, licentiam illis dedisset in quarta sese copulare generatione, quod quidem Christianis licitum non esse, dum utique se cognoverint, sed dum rudes erant invitandi ad fidem, quanquam minime scriptum reperimus, non ambigamus. Item capitulo quinto.
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Quod scripsi augustino anglorũ gentis ep̃o. alũpno
uidelicet ut recordaris tuo. de consanguinitatis coniũctiõe.
ipsi et anglorum genti que nuꝑ ad fidem uenerat. ne a
bono quod ceperat metuendo austeriora recederet: specialit̃¬
et non generaliter certissime scripsisse me cognoscas. Uñ
et michi omĩs romana ciuitas testis existit. Nec ea intenci¬
one hec illis scripsi mandata: ut postquã firma radice in
fide fuerint solidati. si infra propriã consanguinitatẽ in¬
uenti fuerint non separent᷑. aut infra affinitatis lineam
idest usq ad septimã generationẽ iungant᷑: s qd̃ adhuc
illis neophitis existentib. eis primũ illicita consentire. ⁊ eos
uerbis ac exemplis instruere: et que post de talib egerĩt.
racionabilit et fideliter exeludere oporteret. Nam iuxta
apłm qui ait lac potum dedi uobis non escã. ista illis mͦ ñ

Expanded text:
nem. Quod scripsi Augustino gentis Anglorum episcopo, alumno nem. Quod scripsi Augustino gentis Anglorum episcopo, alumno videlicet, ut recordaris, tuo, de consanguinitatis conjunctione ipsi et Anglorum genti quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora recederet, specialiter non generaliter certissime scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit; nec ea intentione haec illis scripsi mandata, ut postquam firma radice in fidem fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur; aut infra affinitatis lineam, id est usque ad septimam generationem jungantur. Sed quod adhuc illis neophytis existentibus eis primum illicita consentire, et eos verbis et exemplis instruere, et quae post de talibus egerint rationabiliter et fideliter excludere oportet. Nam juxta Apostolum qui ait: Lac dedi vobis potum, non escam , ista illis modo, non
Abbreviated transcription (Latin):
dionis. Namq ex his palam est intelligere. quẽadmodũ ulte¬
rius quoq gradus numerare debemus: quippe semꝑ gene¬
rata queq ꝑsona gradum adiciet: ut longe facilius sit res¬
pondere. quoto quisq gradusit: quam propria cognaciois
appellatione quẽquã denotare. Gregorius papa requisitus¬
ab augustino anglorũ gentis ep̃o. quota generatiõe fideles
debeant copulari: dispensatorie sic rescribit. Quedam lex
romana in re publica ꝑmitut. ut siue frater et sõror. seu
duorũ tr̃m germanorũ. uel duarũ sororũ filius et filia mis¬
ceantur: sed experimento didicimus in tali coniugio sobo¬
lemn non posse fuccrescere. Unde necesse est: ut iam in quarta
uel quinta generatione fideles licenter sibi iungantur. ue¬
rum post multũ tẽporis. a felice messane sicilie presule re¬
quisitus. utrum augustino scripserit. ut anglorũ qͣrta gene¬
ratione contracta. matrimonia minime soluerentur: hu¬
milliimis pater gregorius. inter cetera talem dedit racio¬

Expanded text:
. namque ex his palam est intellegere quemadmodum ulterius quoque gradus numerare debemus: quippe semper generata quaeque persona gradum adiciat, ut longe facilius sit respondere, quoto quisque gradu sit, quam propria cognationis appellatione quemquam denotare. Adgab Augustino Anglorum gentis episcopo quota generatione fideles debeant copulari, dispensatorie sic rescribit. Quaedam lex Romana in republica permittit ut sive frater et soror; sive duorum fratrum germanorum, vel duarum sororum filius et filia misceantur. Sicut experimento didicimus, in tali conjugio sobolem non posse succrescere. Unde necesse est ut jam quarta vel quinta generatione fideles licenter sibi jungantur. Item Joannes dicit: Verum post multum temporis a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus, utrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime solverentur, humillimus pater Gregorius inter caetera talem dedit ratio
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdam uxores incognitas facie despon¬
santibus: alias quasdam uiles ꝑsonas dolo sup¬
positas. Ubi quidem si assensum suũ postea hi qui dolum
passi sunt facto qd̾ ex intenciõe non fecerũt prebere no¬
luerint: nequaquã enim comugiũ ratũ esse censemus
debere. Exx intenciõe enim factũ constat: nec possunt
constringi ad exequendũ id quod nec intender̃t cũ face¬
serit. liberum eum existimãs. aut liber ancil¬
lam duxerit liberam pitãs: posta ubi fraus
detecta fuerit: coniugium dissolui debeat. Et sunt qͥhunc
dolum aliter quam suꝑiorem iudicandũ putant. Nam qr
non in ꝑsona sed in qualitate ꝑsone solũ erratur.
idcirco sanctitatẽ matrimonii preuidicate debere censent.
Sed fortassis hoc magis ueritati et paci in qua nos uoca

Expanded text:
quando quibusdam uxores incognitas facie desponquando quibusdam uxores incognitas facie desponsantibus, alias quasdam viles personas dolo suppositas, ubi quidem si assensum suum postea ii qui dolum passi sunt, facto, quod ex intentione non fecerunt, praebere noluerint, nequaquam conjugium ratum esse debere censemus. Ex intentione enim non factum constat, nec possunt constringi ad exsequendum id quod nec intenderunt cum faceserit liberum eum existimans, aut liber ancillam duxerit liberam putans, postea, ubi fraus detecta fuerit, conjugium dissolvi debeat. Et sunt qui hunc dolum aliter quam superiorem judicandum putant. Nam quia hic non in persona, sed in qualitate personae solum erratur, idcirco sanctitatem matrimonii praejudicare debere censent. Sed fortas
Abbreviated transcription (Latin):
trem: supra et infra considerat᷑. Quaꝑpter inter eos qui
a latere descendũt: gradus consanguinitatis in matrimo¬
nio ꝯputant᷑. Quidam affinitatẽ quinto gradu t̾minare
uoluerunt: alii usq ad septimũ: sicut in consanguinita¬
tem conseruandã esse iudicauerũt. Sp̃ualis autẽ germa¬
nitas siue propinquitas: hoc modo custodit᷑. Nemo ꝯma¬
trem aut filiam spũalem: uacorẽ ducere potest. Simili
modo mulier cũpatri suo aut filio sp̃uali: uror ẽẽ non
potest. Filius quoq ꝯmatrẽ patris uel filiam sp̃ualem ha¬
bere utorem ꝓhibetur. et similiter filia cõpatri matris
sue aut filio sp̃uali utor esse non potest. In concilio tri¬
buriensi conceditur. ut homo defuncto cõpatre suo. uxorẽ
illius ducat: si ei cõmater non est. Quod si uerũ est. suns¬
liter mulier defuncta cõmatre sua uiro illius nubere po¬
test. si ei ꝯmater non ẽ: qd̾ tam̃ in aliquib locis inhibi

Expanded text:
trem supra et infra consideratur. Quapropter inter eos qui trem supra et infra consideratur. Quapropter inter eos qui a latere descendunt, gradus consanguinitatis in matrimonio computantur. Quidam affinitatem quinto gradu terminare voluerunt. Alii usque ad septimum sicut et consanguinitatem observandam esse judicaverunt. Spiritualis autem germanitas sive propinquitas hoc modo custoditur. Nemo commatrem aut filiam spiritualem uxorem ducere potest. Simili modo mulier compatri suo aut filio spirituali uxor esse non potest. Filius quoque commatrem patris vel filiam spiritualem uxorem habere prohibetur. Et similiter filia compatri matris suae aut filio spirituali uxor esse non potest. In concilio Tiburiensi conceditur ut homo, defuncto compatre, suo uxorem illius ducat, si ei commater non est. Quod si verum est, similiter mulier, defuncta commatre sua, viro illius nubere potest, si ei compater non est. Quod tamen in aliquibus prohibit