comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mei habundant panibꝰ: Unde hoc scire po¬
terat in quo tanta erat obliuio dei. sicut ĩ om̃ib
idolatris fuit: nͥ quia ista recogitatio iã resipis¬
centis ẽ. cũ euugłm p̃dicaret᷑: Iam enĩ poterat
talis animadũtere. multos p̃dicare ũitatẽ:
int̾ qͦs quid̾a cẽnt. ñ ipsiꝰ amore u̾itatis ducti.
arent ñ caste. existimantes questũ eẽ pietatem.
Non enĩ aliud annunciabant sic̃ heretici: s qͦd

Expanded text:
mei abundant panibus? Unde hoc scire poterat, in quo erat tanta oblivio Dei, sicut in omnibus idololatris fuit, nisi quia ista recogitatio jam resipiscentis est, cum Evangelium praedicaretur? Jam enim poterat talis animadvertere multos praedicare veritatem, inter quos quidam essent non ipsius amore veritatis ducti, arent non caste , existimantes quaestum esse pietatem . Non enim aliud annuntiabant, sicut haeretici; sed
Abbreviated transcription (Latin):
riũ. faciunt enĩ uͥ posst̾. utiles st̃ qͣntũ possunt.
Qnͣdo autẽ ad alios usus q̃rebat apł̃s. cuiꝰ uias
imitarent᷑ infirmi: misi inqͥt uob̃ tymotheum.
qui uos ꝯmonefaciat uias meas. Q qͥd ait: Mi¬
si pastorẽ qui uos cõmoneret uias meas: io ẽ qͥr
qͦm᷑ ego ambulo. ꝙ ipse ambulat. Et mittens
pastorẽ. qͥd ait: Neminẽ enĩ habeo tam unani¬
mẽ: qui sincera affectione ꝓ uob̃ sollicitus sit.
alias res & negocia ꝑagenda mittitur m̃cenna¬
riꝰ: ad illas autẽ qͥs tẽ uolebat paulꝰ. pastor erat
necessarsꝰ: & uix inuenit unũ pastorẽ int̾ mul-¬
tos m̃cennarios: qͥa pauci pastores. multi mer¬
cennarii. S quid dr de m̃cennariis: Am̃ dico
uob̃: ꝑcepunt m̃cedem suã. De pastore autẽ qͥd¬
dicit apl̃s: Quisqͥs autẽ mundau̾t se ab huiꝰ¬
mͦi: erit uas in honorẽ sc̃ĩficatũ. & utile d̃no.

Expanded text:
. Faciunt enim ubi possunt, utiles sunt quantum possunt. Quando autem ad alios usus quaerebat Apostolus, cujus vias imitarentur infirmi: Misi vobis, inquit, Timotheum, qui vos commonefaciat vias meas . Et quid ait? Misi pastorem qui vos commoneret vias meas: id est, qui quomodo ego ambulo, et ipse ambulat. Et mittens pastorem, quid ait? Neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro vobis sollicitus sit. alias res et negotia peragenda mittitur mercenarius: ad illas autem quas tunc volebat Paulus, pastor erat necessarius. Et vix invenit unum pastorem inter multos mercenarios: quia pauci pastores, multi mercenarii. Sed quid dicitur de mercenariis? Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . De pastore autem quid ait Apostolus? Quisquis autem mundaverit se ab hujusmodi, erit vas in honorem sanctificatum, et utile
Abbreviated transcription (Latin):
dit salutẽ abeo qui ñ ħt salutẽ: si ei cre¬
diderit quẽ ille annuntiat. neq in illo
spem posuerit. ꝑ que illi annunciat᷑ salꝰ: qui an¬
nunciat habebit detͥmentũ: eui annunciatur
Dicit alios annunciare euuglm ꝑ caritatẽ: alioᷤ
ꝑ occasionẽ: de quib dic̃. Annunciant euugłm
ñ recte. Rem rectam: s ipsi ñ recti. Quod annũ¬
ciant rectũ ẽ: s qui annunciant ñ st̃ recti. Qre
ñ ẽ rectus: Quia aliud querit in eccłia: ñ dm
querit. Si d̾m quereret. castus c̃ẽt: qͥa maritũ

Expanded text:
dit salutem ab eo qui non habet salutem si ei credit salutem ab eo qui non habet salutem si ei crediderit quem ille annuntiat, neque in illo spem posuerit, per quem illi annuntiatur salus: qui annuntiat, habebit detrimentum; cui annuntiatur, Dicit alios annuntiare Evangelium per charitatem, alios per occasionem: de quibus dicit, Annuntiant Evangelium non recte . Rem rectam, sed ipsi non recti. Quod annuntiant, rectum est; sed qui annuntiant, non sunt recti. Quare non est rectus? Quia aliud quaerit in Ecclesia, non Deum quaerit. Si Deum quaereret, castus esset; quia
Abbreviated transcription (Latin):
rces ꝑsonas dixit dñs. & debemus
uias inuestigare in ȩuangłio: pa¬
dere ꝑ aliam partem: mercennariũ dixit.
lupũ uł &ẽ furẽ si uideat fugere: quia ñ
ẽ uui cura de ouib. Mercennariꝰ aũ est ñ
pastor. Ille intrat ꝑ ianuam qͥ pastor est:
ille ascendit ꝑ aliam partem qui fur est.
Iue uidens eos qui uolunt tollere oues.
timet & fugit. quia mercennariꝰ ẽ: qͥañ
ẽ illi cura de ouib. Mercennariꝰ ẽ enĩ. Si
inuenerit istas tres ꝑsonas: inuenit scĩ¬
tas ur̃a. & quos diligatis. ⁊ quos toleretiꝰ.
& quos caueatis. Diligendus ẽ pastor to¬
ierandus ẽ mercennarius: cauendꝰ ẽ latro.
Sunt homines in ȩccłia. de quib dicit
apłs. qui ex occasione euangłizant: que¬
rentes ab hominib cõmoda sua. suie pecu¬
niaria. siue honorum. uł laudis humane
qͦmͣlibet uolentes acciꝑe munera ȩugłi¬
zant: non tam salutẽ eius quert̃. euiañ¬
tiant: quam cõmodum suũ. Ille aũ qͥ au¬

Expanded text:
res personas dixit Dominus et debemus illas investigare in evangelio, padere per aliam partem. Mercenarium dixit, lupum vel furem si videat, fugere, quia non est illi cura de ovibus: mercenarius est enim, non pastor. Ille intrat per januam, quia pastor est; ille ascendit per aliam partem, quia fur est; ille videns eos qui volunt tollere oves, timet et fugit, quia mercenarius est, quia non est illi cura de ovibus, mercenarius est enim. Si invenerimus tres istas personas, invenit Sanctitas vestra et quos diligatis, et quos toleretis, et quos caveatis. Diligendus est pastor, tolerandus est mercenarius, cavendus est latro. Sunt homines in Ecclesia, de quibus dicit Apostolus, qui ex occasione evangelizant, quaerentes ab hominibus commoda sua , sive pecuniaria, sive honorum vel laudis humanae. Quomodolibet volentes accipere munera evangelizant, et non tam salutem ejus quaerunt cui annuntiant, quam commodum suum. Ille autem qui au
Abbreviated transcription (Latin):
honorẽ: alia in ꝯtumeliã. Si qui aũ munda¬
uert̃ se ipsos a uasis ꝯtumelie: ert̃ untꝰ
modi in domo: & locꝰ sc̃s d̃ni. Nam sicut
in magni hominis domo. ñ in qualicũq
loco eiꝰ requiescit d̾ns eiꝰ s in aliquo utiq
secretiori honoratioriq loco: sic d̾s ñ ĩ oĩ¬
b qui in domo eiꝰ st̃ habitat. Non enĩ ha¬
bitat in uasis ꝯtum elie: s locꝰ sc̃s eiꝰ st̃. qͦs
habitare facit uniꝰ modi. uł untꝰ moris in

Expanded text:
undaverint semetipsos a vasis contumeliae , erunt unius modi in domo, et locus sanctus Domini. Nam sicut in magna hominis domo, non in qualicumque loco ejus requiescit dominus ejus, sed in aliquo utique secretiore et honoratiore loco: sic Deus non in omnibus qui in domo ejus sunt habitat non enim habitat in vasis contumeliae; sed locus sanctus ejus sunt quos habitare facit unius modi, vel unius moris
Abbreviated transcription (Latin):
ħo eẽ dignatus ẽ. fãctus ẽ qd fecerat: ne
ꝙͣ tñ addidit. Parũ fit ei hominẽ fieri: s uo
luit & ab hominibꝰ repbari. Parũ erat re¬
ꝓbari: x erhonorari. Parũ erat exhonora¬
ri: ꝙ occidi. S ꝙ hoc parũ ẽ: mortẽ erucis

Expanded text:
o esse dignatus est: factus est quod fecerat, ne ddi potest? Et tamen addidit. Parum fuit ei hominem fieri; sed etiam ab hominibus reprobari: parum erat reprobari; et exhonorari: parum erat exhonorari; et occidi: sed et hoc parum est; morte crucis
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ in fronte głiosius. Quid seruat fideli suoͬ
qͥ talem honorẽ dedit supplicio suo: Deni¬
q mͦ in penis reoꝵ: ñ ẽ apd̾ romanos. Ubi
enĩ dni crux honorata ẽ: putatũ ẽ qͦd ꝙ re¬
us honoraret᷑ si crucifigeret᷑. Propt̃ qͦd d̾s¬

Expanded text:
nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, qui talem honorem dedit supplicio suo? Denique modo in poenis reorum non est apud Romanos: ubi enim Domini crux honorata est, putatum est quod et reus honoraretur, si crucifigeretur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
didit. mortẽ aũ crucis. Iua morte petꝰ nich fu¬
it: int̾ om̃ia gn̾a mortiũ. Deniq uͥ dolorss
acerrimi eragitant. cruciatꝰ uocat᷑: a cruce
nominatꝰ. Pendentes eñi in ligno crucifiri.
clauis ad lignum pedib̾ꝰ manib q ofiri ꝓ¬
ducta morte necabant᷑. Non enĩ osigi. hocerat
occidi: s diu uiuebat᷑ in cruce᷑ ñ qr longior uita
eligebatur. s qr mors ipsa ꝓtendebat᷑. ne dolor
citiꝰ finiret᷑. Mori uoluit ꝓ nob̃. Parũ dicimꝰ.
crucifigi dignatus ẽ. usq ad mortẽ cruciso¬
bediens factus. Elegit extremũ & pessimũ ge¬
nꝰ mortis: qui omnẽ fuerat ablaturꝰ mortẽ.¬
ma enĩ erat ñ intelligentib iudeis: nã dño
electa erat. Ipsã crucẽ suã signũ habiturus
erat: ipsã crucẽ de diabolo suꝑato. tamꝙͣ tro¬
pheũ in frontib fideliũ positurꝰ. ut diceret
ꝑ quẽ mͥ mundꝰ crucifixus ẽ. ꝙ ego mundo.
Nicħ erat tc̃ in carne intolerabiliꝰ. nicħ ẽ

Expanded text:
didit, mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil fuit inter omnia genera mortium. Denique ubi dolores acerrimi exagitant, cruciatus vocatur, a cruce nominatus. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur. Non enim crucifigi hoc erat occidi: sed diu vivebatur in cruce; non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, crucifigi dignatus est, usque ad mortem crucis obediens factus. Elegit extremum et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat ablaturus mortma enim erat, non intelligentibus Judaeis. Nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus erat, ipsam crucem de diabolo superato, tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret  quem mihi munaus crucifixus est, et ego mundo . Nihil erat tunc in carne intolerabilius, nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
aliud nemo potest pone pret̃ id q̃d positũ ẽ q̃d¬
ritate locus celestis erigit᷑: ut eam sectando coȩ¬
dificem̃ unde dicit adephesios. iã ñ estis ꝑegͥni
& inquilini. s estis ciues scõꝵ ⁊ domestici dĩ suꝑ¬
edificati suꝑ fundam̃tũ apłoꝵ ⁊ ꝓpħaꝵ. ipso sum

Expanded text:
aliud nemo potest ponere praeterquam quod positum ealiud nemo potest ponere praeterquam quod positum eritate locus coelestis eligitur, ut eam sectando coaedificemur; unde dicit ad Ephesios, «Jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum et domestici Dei, superaedificati supra fu
Abbreviated transcription (Latin):
pastor pastoꝵ. Si fabricam cogites: xp̃c fũ
dam̃tum fundamentoꝵ. In ȩdificiis istiᷤͤ
ñ potest ẽẽ idem lapis in imo. ⁊ sũmo.
gustias enim omĩpotentiȩ corpora pati¬
unt᷑: nec ubiq ẽẽ possunt. nec sẽꝑ. Diui¬
nitas aũ quȩ ubiq p̃sto ẽ. undiq ad eam
potest duci similitudo: & totũ potest esse
in similitudinib: qͥa nicħ hoꝵ ẽ in ꝓpͥeta¬
tib. Ergo fundamentũ ⁊ lapis angularis
ipse est: & ab imo surgens. si tñ ab imo. Et¬
enim origo fundam̃ti huius: sũmitatẽ te¬
net. Et quẽadmodũ fundam̃tũ corporeȩ
fabricȩ in imo ẽ: sic fundam̃tũ spiritalis
fabrice in sũmo ẽ. Si ad t̾ram edificaremur:
in imo nob̃ ponendũ erat fundam̃tum
Quia celestis fabrica ẽ: ad cȩlos precessit fũ¬
dam̃tũ nr̃m. Ipse gͦ angularis lapis.
fabricã eiuitatis: fariunt uiuũ qͦ ddã edi¬
fundam̃ta cȩli. quib regnũ cȩloꝵ suꝑ¬
edificat᷑ in scĩs ⁊ fidelib quos dicit scͥptura la

Expanded text:
pastor pastorum: si fabricam cogites, Christus fundamentum fundamentorum. In aedificiis istis non potest esse idem lapis in imo et in summo: gustias enim omnia pene corpora patiuntur; nec ubique esse possunt, nec semper: Divinitas autem quae ubique praesto est, undique ad eam potest duci similitudo; et totum potest esse in similitudinibus, quia nihil horum est in p Ergo fundamentum et lapis angularis ipse est, ab imo surgens; si tamen ab imo. Etenim origo fundamenti hujus summitatem tenet: et quemadmodum fundamentum corporeae fabricae in imo est; sic fundamentum spiritualis fabricae in summo est. Si ad terram aedificaremur, in imo nobis ponendum erat fundamentum: quia coelestis fabrica est, ad coelos praecessit fundamentum nostrum. Ipse ergo angularis lapis, fabricam civitatis, faciunt vivum quoddam aedifundamenta coeli, quibus regnum coelorum superaedificatur in sanctis et fidelibus, quos dicit Scriptura lap
Abbreviated transcription (Latin):
telligunt᷑. quoꝵ t̃renam felicitatẽ prepollentẽ
atq potentẽ homines uidendo. eoꝵ auctori¬
tate ad huiusmodi bona concupiscenda ꝑtͣhũ¬
tur: & adipiscendo coȩdificant᷑ tanꝙ̃ t̾ra suꝑ
t̾ram: sicut in illo suꝑno edificio cȩlũ suꝑ cȩlũ.¬

Expanded text:
guntur, quorum terrenam felicitatem praepollentem atque potentem homines invidendo, eorum auctoritate ad hujusmodi bona concupiscenda pertrahuntur, et adipiscendo coaedificantur tanquam terra super terram, sicut in illo superno aedificio coelum super coelu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmͦ ques. fortasse cẽ ⁊ ipsi sunt montes. suꝑ qͦs
fundamenta st̃ huius quitatis: cuius portas
diligit dñs. Dicat gͦ aliꝰ ciuis hoc aperte ne
nos suspicari uideam̃. Loquens ad gentes &
cõmemorans ut redirent & qͣi construerent᷑ in
nerent in se: sequit᷑ ibi ⁊ ait. Ipso sũmo existẽ¬
te lapide angulari xpoihu. Ne itaq puta¬
rent gentes ñ se ꝑtinere ad syon. erat enim
quedam ciuitas syon t̾rena. quȩ ꝑumbrã
gestauit imaginẽ cuiusdã syon. de qua mͦ¬

Expanded text:
psi sint montes, super quos fundamenta sunt hujus civitatis, cujus portas diligit Dominus. Dicat ergo alius civis hoc aperte ne nos suspicari videamur. Loquens ad Gentes, et commemorans ut redirent, et quasi construerentur in nerent in se; secutus ibi ait, «Ipso summo existente lapide angulari Christo Jesu.» Ne itaque putarent Gentes non se pertinere ad Sion: erat enim quaedam civitas Sion terrena, quae per umbram gestavit imaginem cujusdam Sion de qua m
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: eoꝵ &̃ cause in deo absconditȩ fuerunt.
Quoꝵ si unũ erat quod ita mulier facta ẽ de
latere uiri ⁊ hoc dormientis. quȩ ꝑ ipsũ firma
firmus. quia in locũ costȩ ñ costa. s caro supple¬
ta ẽ: non hoc habuit pͥma rerũ conditio. qͣn¬
do sexto die dictum ẽ masculũ ⁊ feminã fecit
eos. ut fęmina omĩno sic fieret: s tantum hoc
habuit. quia ⁊ sic fieri posset. ne contra causas
quas uoluntate instituit. mutabili uolun-¬
tate aliquid faceret. Quod aũ fieret. ut om¬
nino aliud futurũ non eẽt: ab sconditũ erat in
deo. qui uniu̾sa creauit. S qm̃ sie dixit ab¬
sconditum. ut innotesceret pͥncipib ince-
sapientiȩ dei: ꝓbabiliter credit᷑. sic̃ illud sem̃
cui ꝓmissum ẽ. dispositũ ꝑ anglos in manu
mediatoris. sic omĩa quȩ ad ipsius seminis
ministrantib angłis ẽẽ facta: ut tñ ubiq
creator uł reparator creaturaꝵ ñ sit. nͥ qͥ plan¬

Expanded text:
sunt, eorum etiam causae in deo absconditae fuerunt: sunt, eorum etiam causae in deo absconditae fuerunt: quorum si unum erat, quod ita mulier facta est de latere uiri, et hoc dormientis, quae per ipsum firmfirmus, quia in locum costae non costa sed caro subpleta est, non habuit hoc prima rerum conditio, quando sexto die dictum est: masculum et feminam fecit eos, ut femina omnino sic fieret, sed tantum hoc habuit, quia et sic fieri posset, ne contra causas, quas uoluntate instituit, mutabili uoluntate aliquid faceret. quid autem fieret, ut omnino aliud futurum non esset, absconditum erat in deo, qui uniuersa creauit. Sed quoniam sic dixit absconditum, ut innotesceret principibus apientia Dei ; probabiliter creditur, sicut illud semen cui promissum est, dispositum est per Angelos in manu mediatoris, sic omnia quae ad ipsius seminis ministrantibus Angelis esse facta: ut tamen ubique creator vel reparator creaturarum non sit, nisi qui plan
Abbreviated transcription (Latin):
abet ds̃ in seipso absconditas
quoꝵdam factoꝵ causas. quas reb con¬
ditis non inseruit: easq implet ñ illo oꝑe ꝓui¬
dentiȩ quo naturas substituit. ut sint: s illo
qͦ eas administrat ut uoluerit. qͣs ut uoluit
condidit. Ibi ẽ ⁊ gr̃a. ꝑ quã salui fiunt peccato¬
res. Nam qd attinet ad naturã iniqua sua uo¬
luntate deprauatam. recursũ ꝑsemet ipsã ñ
Neq enim desꝑandi sunt homines ꝓpt̃ illã sen¬
tentiam in qua scriptũ est. Om̃es qui ambu¬
lant in ea ñreu̾tent᷑. Dictum ẽ enim scdmpon¬
dus iniquitatis suȩ: ut qͦd reu̾tit᷑ qui reu̾ti¬
tur non s tbuat. s grẽ di non ex oꝑib. ne forte
ditum dix̃: ñ in mundo in quo st̃ abcondite causȩ
rationales omniũ rerum naturalit̃ orturaꝵ: sic̃t
absconditꝰ erat leui in lumbis abrahe. quando
ipse decimat᷑ ẽ: s in deo qui uniu̾sa creauit:
Quamobrem omĩa &̃ quȩ ad hanc grãm signifi-¬
candam. ñ naturali motu rerũ. s mirabilit̾ facta

Expanded text:
eus in se ipso absconditas quorundam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque inplet non illo opere prouidentiae, quo naturas substituit, ut sint, sed illo, quo eas administrat, ut uoluerit, quas, ut uoluit, condidit. ibi est et gratia, per quam salui fiunt peccatores. nam quod adtinet ad naturam iniqua sua uoluntate deprauatam, recursum per semet ipsam neque enim desperandi sunt homines in illa sententia, in qua scriptum est: omnes, qui ambulant in ea, non reuertentur. dictum est enim secundum pondus iniquitatis suae, ut, quod reuertitur qui reuertetur, non sibi tribuat, sed gratiae dei, nditum dixit, non in mundo, in quo sunt absconditae causales rationes omnium rerum naturaliter oriturarum, sicut absconditus erat Leui in lumbis Abrahae, quando et ipse decimatus est, sed in deo, qui uniuersa creauit. quamobrem omnia, etiam quae ad hanc gratiam significandam non naturali motu rerum, sed mirabiliter facta
Abbreviated transcription (Latin):
Habes constructionẽ tantȩ ciuitatis. S oĩs
ista compages uͥnitit᷑. ubi incũbit: ut nusꝙͣ
rietes compaginant᷑. Neq enĩ angulũ faci¬
unt. nͥ duo parietes in unũ de diu̾so ueni¬
entes: sic̃ ppłi duo excircumcisione. ⁊ ex p̃¬
ꝑutio. ad pacẽ xp̃ianã sibimet conexi in una
& ꝑ ost̾ior lapis angularis. Potest gͦ aliqͥs
dam̃to. ipse in angulo. S cogitet qͥ hoc dic̃
angulũ ⁊ in fundam̃to ipso. Neq enĩ ibi
tantum ẽ angulus uͥ uidet᷑: ut surgat in

Expanded text:
Habes constructionem tantae civitatis. Sed omnis ista compages ubi innititur, ubi incumbit, ut nusquam em duo parietes compaginantur. Neque enim angulum faciunt, nisi duo parietes in unum de diverso venientes: sic et populi duo ex circumcisione et ex praeputio, ad pacem christianam sibimet connexi in una et posterior lapis angularis. Potest ergo aliquis damento, ipse in angulo. Sed cogitet qui hoc dicit, angulum et in fundamento esse. Neque enim ibi est tantum angulus ubi videtur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tas enĩ tenebrarũ quid ẽ. ñ potestas dia¬
boli. ꝙ angłoꝵ eiꝰ: Qui cũ fuissent angł̃i
lucs: in uĩtate ꝑ lib̾m arbit̾ũ ñ stanteᷤ. s mñ
cadentes. facti st̃ tenebre. Non te ista doceo:
s que nosti ut recorderis ãmoneo. Huicgͦ
potestati tenebrarũ ꝑ illiꝰ ruinã cui pͥmo
homini ab ea potestate p̃uaricatio ꝑsua¬
sa ẽ. & in quo om̃s cecidimꝰ: subiectũ ẽ ge¬
nꝰ humanũ. Ppter qͦd de hac potestate te¬
nebrarũ eruunt᷑ ꝙ paruuli cũ regenerã¬
tur in xͦ neq hoc apparet in eoꝵ arbito
lib̾ato. nͥ cũ ad annos ꝑuen̾int. ratione uten¬
tis etatis. hntes ꝯsentientẽ doct᷑nȩ salutari in
qua nutriti st̃ uoluntatẽ: ꝙ in ea finientes

Expanded text:
tas enim tenebrarum quid est nisi potestas diatas enim tenebrarum quid est nisi potestas diaboli et angelorum eius. qui cum fuissent angeli lucis, in neritatė per liberum arbitrium non stantes sed inde cadentes facti sunt tenebrae? non te ista doceo, sed, quae nosti, ut recorderis, admoneo. huic igitur potestati tenebrarum per illius ruinam, cui primo homini ab ea potestate praeuaricatio persuasa est et in quo omnes cecidimus, subiectum est genus humanum. propter quod de hac potestate tenebrarum eruuntur et paruuli, cum regenerantur in Christo. neque hoc apparet in eorum arbitrio liberato, nisi cum ad annos peruenerint ratione utentis aetatis habentes consentientem doctrinae salutari, in qua nutriti sunt, uoluntatem et in ea finientes
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m bonũ. s ꝑ sue doctne p̃dicationem
tantũmͦ facit: qͥd de hiis dicemꝰ qͦs de ipsas
tenebrarũ potestate ñdu eruit:  P redican¬
da tantũ illis ẽ diuina doct᷑na: an & oran¬
d̾u ꝓ eis. ut de tenebrarũ potestare diuim¬
tus eruant᷑: Si tantũmͦ p̃dicandũ ẽẽ dicis
uissioni dñi. & orationibꝰ eccłiȩ contͣdicis
Si autẽ ꝓ eis fateris orand̾u: id utiq orand̾u
fateris. ut eid̃e doctͥne arbit̾o lib̾ato a te¬
nebrarũ potestate ꝯsentiant. Ita fit ut ne¬
ꝙ fideles fiant. nͥ lib̾o arbit̾o: & tam̃ illiꝰ gr̃a
fideles fiant. qui eoꝵ a potestate tenebraꝵ
lib̾auit arbit̾um. Sic & di gr̃a ñ negat᷑. s
sine ullis humanis p̃cedentibꝰ meritis. ue¬
ra monstrat᷑: & lib̾um ita defendit᷑. ut
humilitate solidet᷑. ñ elatione p̃cipitet᷑ ar¬
bitͥum: ꝙ qui głiatur ñ in homine. uł qͦ¬
libet alio. uł seipso. s in d̾no głiet᷑. Potes¬

Expanded text:
nostrum bonum, si per suae doctrinae praedicationem nostrum bonum, si per suae doctrinae praedicationem tantum modo facit, quid de his dicemus, quos de ipsa tenebrarum potestate nondum eruit? praedicanda tantum illis est doctrina diuina. an etiam orandum pro eis, ut de tenebrarum potestate diuinitus eruantur? si tantum modo praedicandum esse dicis, iussioni domini et orationibus ecclesiae contra dicis; si autem pro eis fateris orandum. id utique orandum fateris, ut eidem doctrinae arbitrio liberato a tenebrarum potestate consentiant. ita fit, ut neque fideles fiant nisi libero arbitrio et tamen illius gratia fideles fiant, qui eorum a potestate tenebrarum liberauit arbitrium. sic et dei gratia non negatur, sed sine ullis humanis praecedentibus meritis uera monstratur, et liberum ita defenditur, ut humilitate solidetur. non elatione praecipitetur, arbitrium et, qui gloriatur, non in homine uel quolibet alio uel se ipso sed in domino glorietur. Potes
Abbreviated transcription (Latin):
i uere uolumꝰ defendere lib̾um arbi¬
tͥum: ñ oppugnemꝰ unde fit lib̾um.
Nam qui oppugnat gr̃am. qua nr̃m ad de¬
clinandũ a malo & faciend̾u bonũ lib̾at᷑
arbit̾um: ipse arbit̾um suũ adhuc uult
eẽ captiuũ. Responde obsecro. qͦmͦ dicit
apłs. gr̃as agentes patͥ idoneos facienti
nos in parte sortis scõꝵ in lumine. qͥ eru-¬
it nos de potestate tenebrarũ. & tnstulit
in regnũ filii caritatis suȩͥ si ñ ipse arbitͥ¬
um nr̃m. s ipsũ arbit̾um se lib̾at: Menda¬
cit̾ gͦ agimꝰ grãs pat̾ tamꝙͣ ipse faciat. qͦd
ipse ñ facit: ꝙ errauit qui dixit. qͦd ipse
nos faciat idoneos in parte sortis scõ in
lumine: qr ipss eruit nos de potestate tene¬
brarũ. & transtulit in regnũ filii caritatiᷤ
suȩ. Responde qͣm ad declinanłu a malo
& faciend̾u bonũ lib̃um habebamꝰ arbit̾ũ.
qnͣdo erat sub potestate tenebrarũ. Inde
nos si quẽ admod̾u dicit apl̃s ds̃ eruit: ip¬
se ullud utiq lib̾um fecit. Qsͦ tã magnũ

Expanded text:
i vere volumus defendere liberum arbitrium, non oppugnemus unde fit liberum. Nam qui oppugnat gratiam, qua nostrum ad declinandum a malo et faciendum bonum liberatur arbitrium, ipse arbitrium suum adhuc vult esse captivum. Responde, obsecro, quomodo dicit Apostolus, Gratias agentes Patri, idoneos facienti nos in parte sortis sanctorum in lumine; qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae, si non ipse arbitrium nostrum sed ipsum arbitrium se liberat? mendaciter ergo agimus gratias patri, tamquam ipse faciat, quod ipse non facit. et errauit. qui dixit, quod ipse nos faciat idoneos in parte sortis sanctorum in lumine, quia ipse nos eruit de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii csuae. Responde quomodo ad declinandum a malo, et faciendum bonum liberum habebamus arbitrium, quando erat sub potestate tenebrarum? unde nos si, quemadmodum dicit Apostolus, Deus eruit, ipse utique illud liberum fecit. Quod tam magnum
Abbreviated transcription (Latin):
stellȩ qued̾a lumina in eccłia ꝯsolantia
noctẽ nr̃am: om̃s de quib dic̃ apłs. in quibꝰ
apparetis tamꝗͣ luminaria ĩ mundo. In ista
inquit natione tortuosa & pu̾sa: in quib
apparetis tamꝙͣ luminaria in mundo uer¬
bũ uite habentes. Ipsas stellas numerat
d̾s. om̃s secũ regnaturos: om̃s aggregandoᷤ
corpori unigeniti sui. Qui indignꝰ ẽ: nec
tenebris: uirũ inquitate scłi tenebrosa ñ
seducat᷑. Si ñ fuerit seductus nec uictꝰ tãꝙͣ
stella erit quã iam numerat d̾s.

Expanded text:
stellae quaedam lumina in Ecclesia consolantia noctem nostram, omnes de quibus dicit Apostolus: «In quibus apparetis tanquam luminaria in mundo. In ista,» inquit, «natione tortuosa et perversa, in quibus apparetis tanquam luminaria in mundo, verbum vitae habentes» . Ipsas stellas numerat Deus; omnes secum regnaturos, omnes aggregandos corpori Unigeniti sui numeratos habet, et tenebris, utrum iniquitate saeculi tenebrosa non seducatur; si non fuerit seductus nec victus, tanquam stella erit quam jam numerat Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ nouu̾ hominẽ. Iẽ aũ cũ resurgit cor¬
pꝰ spiritale. qͦd seminat᷑ animale. ꝙ̾ ext̾ior
ꝑcipiet cȩlestis habitudinis dignitatem:
ut totũ qͦd creatũ ẽ recreetur. & totũ qͦd
factũ ẽ reficiat᷑: illo recreante qui creauit.
& reficiente qui fecit. Nam quis catholica
u̾itate instructus. ignorat scd̃m corpꝰ eẽ alioᷤ
homines masculos. alios feminas: ñ scd̾m
dei:¬

Expanded text:
 cum resurget corpus spirituale, quod seminatur animale, etiam exterior percipiet coelestis habitudinis dignitatem: ut totum quod creatum est recreetur, et totum quod factum est reficiatur, illo recreante qui creavit, et reficiente qui fecit. ueritate instructus ignorat secundum corpus esse alios homines masculos, alias feminas, non secundei
Abbreviated transcription (Latin):
catũ intrauit in mund̾u. & ꝑ peccatũ mors:
ꝙ ita in om̃s homines ꝑtransiuit. in qͦ om̃s
peccauert̃. Ergo totus ille homo. idẽ ꝙ in¬
teriore ꝙ ext̾iore sui parte inuet̾auit ꝓpt̾
pecc̃m: & pene mortalitatis addictus ẽ. Re¬

Expanded text:
catum intrauit in mundum et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiuit, in quo omnes peccauerunt. ergo totus ille homo, id est et interiore et exteriore sui parte, inueterauit propter peccatum et poenae mortalitatis addictus est; re
Abbreviated transcription (Latin):
qd aliqͣndo qui cõmittunt. nescio qua
pu̾sitate ꝯtendunt: ꝙ nescio unde sibi testimo¬
nia nulla & uana ꝯquirunt dicentes. Pecca¬
tendas: quisqͥs tali morbo laboras. Qd dicit
ds̃ audi. ñ qd tibi dicit fauens peccatis tiuis
animꝰ tuus: aut eadẽ tecum iniquitatis cathe¬
na ligatus amicus tuus: uł potiꝰ inimicus &¬

Expanded text:
d aliquando qui committunt, nescio qua perversitate contemnunt; et nescio unde sibi testimonia nulla et vana conquirunt, dicentes, Pecca attende, quisquis tali morbo laboras. Quod dicit Deus audi: non quod tibi dicit favens peccatis tuis animus tuus, aut eadem tecum iniquitatis catena ligatus amicus tuus, vel potius inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi ẽ sides: Longe ẽ quidẽ dies iudicii: s u¬
niꝰcuiꝰq hominis dies ultimꝰ longe c̃ẽ ñ pot̾.
̾ qr breuis ẽ uita: &: qi ipsa breuitas semꝑ
incerta: qndo sit dies ultimꝰ tuus nescis.
Corrige te hodie ꝓpter cras. Prosit tͥ ꝙ mͦ in

Expanded text:
quando timeas. Longe est quidem dies judicii: sed uniuscujusque hominis dies ultimus longe esse non potest; quia brevis est vita. Et quia ipsa brevitas semper incerta, quando sit dies tuus ultimus, nescis. Corrige te hodie, propter cras. Prosit tibi et modo in
Abbreviated transcription (Latin):
illis: qͥd illis timeas ã diuitiis: ñ suꝑbe sa-
Nam si incerta diuitiarũ prudent̾ attendȩ¬
retꝰ numꝗͣ suꝑbiret: s semꝑ timeret. Qnͣto
eẽt ditior. tanto fieret sollicitior: & scđm
hanc uitã. ñ solũ scd̾m illã. Multi enĩ in
istis scłi ꝑturbationib securiores paupes
fuert̾. Multi enĩ ꝓpter suas diuitias q̃siti
& correpti ft̃. Multi se habuisse planxert̃:
qͦd semꝑ habere minime potuert̃. Precipe¬
gͦ diuitib huiꝰ mundi ñ suꝑbe sape: ꝙ fiet
in eis qͦd audiuimꝰ in ꝓu̾bio salomonis. St̃
qui se humiliant: cũ sint diuites. Ꝙ scd̾m
istas diuitias temꝑales fieri potest. Sit hu¬
Non infletur: ñ extollatur. attendat pau¬
ꝑem fr̃em: ñ dedignet᷑ sr̃ pauꝑis appellaꝵi
Qnͣtumoũq enĩ diues sit. ditior ẽ xͦ. qͥ frẽs

Expanded text:
e sapeerto divitiarum. Nam si incerta divitiarum prudenter attenderet, nunquam superbiret, sed semper timeret: quanto esset ditior, tanto fieret sollicitior, et secundum hanc vitam, non solum secundum illam. Multi enim in istis saeculi perturbationibus securiores pauperes fuerunt. Multi autem propter suas divitias quaesiti et correpti sunt. Multi se habuisse planxerunt, quod semper habere minime potuerunt. ergo divitibus hujus mundi non superbe sapere: et fiet in eis quod audivimus in proverbio Salomonis, Sunt qui se humiliant, cum sint divites. Et secundum istas divitias temporales fieri potest. Sit huia dives est. Non infletur, non extollatur: attendat pauperem fratrem, non dedignetur frater pauperis appellari. Quantumcumque enim dives sit, ditior est Chris
Abbreviated transcription (Latin):
in nr̃oꝵ mortib necessitate amittendi: s cũ spe
recipiend. Inde angim᷑: hinc ꝯsolam̃. In de
infirmitas afficit: hinc fides reficit. Inde do-¬
let humana ꝯditio: hinc sanat diuina ꝓmiᷤ.¬
sio. Pinde pompa funeris. agmina exeqͥaꝵ.
sumptuosa diligentia sepulturȩ. monu m̃¬
toꝵ opulenta ꝯstructio: uiuoꝵ st̃ qualiac̃q
solatra: ñ adutoria mortuoꝵ. Orationibꝰ uͦ¬

Expanded text:
rum mortibus necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi. Inde angimur, hinc consolamur. Inde infirmitas afficit, hinc fides reficit. Inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Proinde pompa funeris, agmina exsequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacunque solatia, non adjutoria mortuorum. Orationibu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o & ipse dormientes appellauit: ꝙ resur¬
recturos p̃nunciauit. Dormit gͦ om̃is mor¬
tuus: ꝙ bonꝰ ꝙ malꝰ. S qͦmͦ int̾ẽ in ipsis
qui cotidie dormiunt & exurg̃t. qͥd quisq
udeat in sompnis: alii sentiunt leta sõp¬
nia. alis torquentia ita ut euigilans dormi¬
re timeat. ne ad ipsa uerũ redeat: sic unꝰqͥs¬
ꝙ hominũ cũ causa sua dorinit. cũ causa
sua surgit: & int̾est quali custodia quisq
recipiat᷑. ad iudicẽ pꝰea ꝓducendus. Habent
gͦ om̃s anime. ut ex hac occasione instruã
caritatẽ ur̃am: ħnt om̃s anime cũ de scło
exierint diu̾sas receptiones suas. Habent
gaudiũ bonȩ: male torm̃ta. S cũ facta fu¬
crit resurrectio: & bonoꝵ gaudiũ ampliuᷤ
erit: ꝙ malorũ to m̃ta g̃ iaci

Expanded text:
deo et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat: sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit. Et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam etergo omnes animae, ut ex hac occasione instruam charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas. Habent gaudium bonae, malae tormenta: sed ut facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius, erit, et malorum to
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ: qs eis dubitet suffragari. ꝓ quib oratio¬
nes d̾o ñ manit̾ allegant᷑:  Non om̃ino am-¬
bigendu ẽ ista ꝓdesse defunctis: s talib qͥ
ita uirer̃t ante mortẽ. ut possint eis hec
utilia eẽ pꝰ mortẽ. Nam qui sine fide que ꝑ
tis impendunt᷑ officia. cuiꝰ dũ hic ẽẽnt pig¬
nore caruert̃: uł ñ suscipientes. uł in ua¬
cuũ suscipientes dĩ gr̃am: & sibi ñ miscdiã
thesauritantes s iram. Non gͦ mortuis noua
merita comꝑant᷑. cũ peis boni aliqͥd oꝑant᷑
sui: s eoꝵ p̃cedentib ꝯseqñtia ista reddunt᷑.
Non enĩ actũ ẽ nͥ cũ hic uiuerent: ut eos hec
aliqͥd adiuuarent cũ hic uiuere destitisset.
Q id̾o istã finiens quisq uitã: ñ qͦd merue¬
ri dolore sanabili: & consolabiles lacͥmas
fundant oditione mortali: qͣs tam̃ repͥmatss¬
dei gaudiũ qua credunt᷑ fdeles qnͣdo moriũ¬

Expanded text:
ntur, quis eis dubitet suffragari, pro quibus orationes Deo non inaniter allegantur? Non omnino ambigendum est, ista prodesse defunctis; sed talibus qui ita vixerint ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide quae ptis impenduntur officia, cujus, dum hic essent, pignore caruerunt, vel non suscipientes, tes Dei gratiam, et sibi non misericordiam thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid operantur sui, sed eorum praecedentibus consequentia ista redduntur. Non enim actum est, nisi cum hic viverent, ut eos haec aliquid adjuvarent, cum hic vivere destitissent. Et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruri dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali, quas tamen reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles quando moriu
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃. Impleant hec homines erga suos offi¬
cia postremi mun̾is: & sui humani lenimꝰ.
nalit̾. s ꝙ̾ spiritalit̾ amant. Ex serm i

Expanded text:
runt. Impleant hcia postremi muneris, et sui humani lenimentnaliter, sed etiam spiritualiter amant. SERM
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ ꝯuenirent. Ista certe dicta mutatio nõ
psalmoꝵ titulo intelligentibꝰ paucis sig¬
nificat᷑: s manifesto p̃conio ꝓpħice uocis
expͥmit᷑. Aꝑte ꝓmissũ ẽ testam̃tũ nouũ.
ñ scd̾m testam̃tũ qͦd factũ ẽ ad ppłm. qnͣdo
eductꝰ ẽ de egypto. Cũ gͦ in illo uet̾i testam̃¬
to p̃cepta sint ista. q̃ nos ad nouũ ꝑtinen¬
tes obseruare ñ cogim᷑: cur ñ uidei se potiꝰ
in uetustate suꝑuacanea remansisse cognoᷤ¬
cunt. quã nob̾ noua ꝓmissa tenentib qͦd
scͥptũ ẽ in cantico canticoꝵ aspirauit dies:
remoueant᷑ umbre. Spiritalis significa¬
tio iã lucescat: carnalis celebratio iã quiescat.¬

Expanded text:
ra Aegypti . Ista certe praedicta mutatio, non per Psalmorum titulos intelligentibus paucis significatur, sed manifesto praeconio propheticae vocis exprimitur. Aperte promissum est testamentum novum, non secundum testamentum quod factum est ad populum, quando eductus est de Aegypto. Cum ergo in illo veteri testamento praecepta sint ista, quae nos ad novum pertinentes observare non cogimur, cur non Judaei se potius in vetustate supervacanea remansisse cognoscunt, quam nobis nova promissa tenentibus; quod scriptum est in Cantico canticorum, aspiravit dies , removeantur umbrae; spiritualis significatio jam lucescat, carnalis celebratio jam quiescat
Abbreviated transcription (Latin):
capacẽ. faciliꝰ fastidiri faciant in necessita¬
te sermonẽ: qͣm in sermone ꝑcipi u̾itatẽ.
ꝓpt̾ea dicit scͥbens ad colosenses. Et si cor¬
pore absens sũ: sp̃u uob̾cũ sũ: gaudens ꝙ

Expanded text:
capacem, facilius fastidiri faciant in veritacapacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi veritatem. Propterea dicit scribens ad Colossenses; Et si corpore absens sum, spiritu vobiscum sum, gaudens et
Abbreviated transcription (Latin):
lia que ñ uident. & intelligibilia que nec¬
d̾u intelligunt credant: facile ad uanas¬
ꝙ ad saclegas fabulas ꝓmissione scien¬
tiȩ seducunt᷑: ut & bonũ ꝙ malũ ñ nͥ
corꝑalib imaginibꝰ cogitent. ꝙ ip̃m d̾m
ñ nͥ aliqͦd eẽ corpꝰ existiment: ꝙ malũ nͥ
substantiã putare ñ possint: cũ sit potiꝰ
ab ĩmutabili substantia mutãbilium
substantiarũ quidã defectꝰ. quas fecit ex ni¬
chilo ipsa ĩmutabilis & sũma stibstantu
qui ds̃ ẽ. Q uod ꝓfecto quis qͥs ñ solũ cre-¬
dit. uerũ exercitatis in exteriorib animi
sensib intelligit. ꝑcipit. nouit:: ñ ẽ iã me¬
tuendũ ne seducat᷑ ab eis. qui malũ putã¬
do cẽ substantiã quã ñ fecit ds̃. mutabi¬
lem substantiã faciunt ipsũ d̾m: sic̃ ma¬
nichei. uł si que alie: pestos ita desipiunt
S m̃te adbuc paruulis. qsͦ dicit apłs car¬
nales lacte nutͥendos: om̃is de hac re sermo.
ut uolentes eos ꝑducẽ ad intelligentiã ñ

Expanded text:
lia quae non vident et intelligibilia quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae seducuntur, ut etiam bonum et malum non nisi corporalibus imaginibus cogitent, et ipsum Deum d esse corpus existiment, et malum nisi substantiam putare non possint; cum sit potius ab immutabili substantia mutabilium substantiarum quidam defectus, quas fecit ex nihilo ipsa immutabilis et summa substantia, qui est Deus. Quod profecto quisquis non solum credit, verum etiam exercitatis interioribus animi sensibus intelligit, percipit, novit; non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sicut Manichaei, vel si quae aliae pestes ita desipiunt. 5. Sed mente adhuc parvulis, quos dicit Apostolus carnales lacte nutriendos, omnis de hac re sermo, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Ignominiosissimũ mortis genꝰ crucẽ pu¬
tabant: crucifixꝰ ẽ. Om̃ia que habere cupi-¬
entes ñ recte iuuebamꝰ: carendo uile fecit.
Om̃ia que uitare cupientes a stadio deuia
catũ committi potest᷑ nͥ d̃u appetunt᷑ ea que
ille ꝯtempsit: aut fugiunt᷑ que ille sustinu

Expanded text:
est; ignominiosissimum mortis genus crucem puest; ignominiosissimum mortis genus crucem putabant, crucifixus est: omnia quae habere cupientes non recte vivebamus, carendo vilefecit; omnia quae vitare cupientes a studio deviabcatum committi potest, nisi aut dum appetuntur ea quae ille contempsit, aut fugiuntur quae ille sustinu
Abbreviated transcription (Latin):
lentib intueri m̃te u̾itatẽ. corporeisq sensibꝰ
deditis. qͣm excelsũ locũ int̾ creaturas habe¬
at humana natura: qͦd ñ soł̃u uisibilit̾ nã
id pot̾at. & in alio ethereo corpore ad nr̃orũ
aspectuũ tolerantiã temꝑato: s hominibiẽ
in uero homine apparuit. Ipsa enĩ natura
suscipienda erat: que libanda. & ne qͥs for¬
te sexus ã suo creatore se ꝯtemptũ putaret:
uirũ suscepit: natꝰ ex femina ẽ. Miraculis¬
ni quẽ gerebat. Satellites uoluptatũ diui-¬
tias ꝑntiose ppł̃i appetẽbant: pauꝑ ẽẽ uo¬
luit. Honorib ꝙ imꝑiis inhiabant:
rex fieri noluit. Carnales filios magnũ
bonũ putabant: tale ꝯiugiũ. płẽq ꝯtẽpsit.
Contumelias suꝑbissime horrebant: omẽ
genꝰ ꝯtumeliaũ sustinuit. Iniurias into-¬
lerabiles cẽ arbitrabant᷑ : que maior iniu-¬
ria qͣm iustũ innocentẽꝙ dampnari: Do-¬
lores corꝑis execrabant᷑: flagellatꝰ atꝙ cru¬
ciatus ẽ. Mori timebant: morte uulneratꝰ

Expanded text:
lentibus intueri mente veritatem, corporeisque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum visibiliter nam id poterat et in aliquo aethereo corpore, ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato, sed hominibus in vero homine apsuscipienda erat quae liberanda. et ne quis forte sexus a suo creatore se contemtum putaret, uirum suscepit, natus ex femina est. nihiligebat. Satellites voluptatum divitias perniciose populi appetebant, pauper esse voluit; honoribus et imperiis inhiabant, rex fieri noluit; carnabonum putabant: Tale coniugium, prolemque contempsit; Contumelias superbissime abhorrebant: Omne genus contumelias sustinuit; Iniurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae maior iniuria, quam Justum innocentemque damnari? Dolores corporis execrebantur: flagellatus atque cruciatus est; Mori timebant: morte mulctatus
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a. ꝑ p̃conẽ locutus ẽ qndo obdurastis cor¬
da ur̃a: ꝑ se nẽ loquit᷑ mollescant corda ur̃a.
Qui p̃cones aute se mittebat: ipse uenire digna
t̾ẽ Dre suo hic loquit᷑: qui loquebat᷑ ꝑ ora ꝑ¬
durare corda ur̃a: Quia meministis: qͥd sole¬
ant facẽ patres ur̃i. Nolite obdurare corda
urã: quẽadinod̾u in illa amaricatione scd̾m
diem temptationis in deserto. Recolitis cer¬
te fr̃s qͦd ille ppłs temptauerit d̃m. acceꝑit
disciplinã: & rectꝰ sit in deserto tamꝙͣ opti-¬
mo sessore frenis legũ. frenis p̾ceptoꝵ ᷤ. nec sit
desertꝰ tam̃ ado etiã indomitꝰ. ñ sołu benesi-¬
ciis p̾sentib: s etiã uirga em̃dationis inde¬
sistente. Nolite gͦ obdurare corda ur̃a. sicut
in illa amaricatione scdm diẽ tẽptationis ĩ
deserdo: uͥ temꝑtauert me patres ur̃i. lã ta-¬
les ñ sint patres ur̃i: nolite cos imitari.
Patres ur̃i erant: s si ñ imitati fueritis. pa-¬
quadraginta annis: & cracerbauert me. An¬

Expanded text:
raeconem locutus est, quando obdurastis corda vestra. Per se nunc loquitur; mollescant corda vestra. Qui praecones ante se mittebat, ipse venire dignatus est: ore suo hic loquitur, qui loquebatur per ora pdurare corda vestra?» Quia meministis quid soleant facere patres vestri. «Nolite obdurare corda vestra: quemadmodum in illa amaricatione, secundum diem tentationis in deserto.» Recolitis certe, fratres, quod ille populus tentarit Deum , acceperit disciplinam, et rectus sit in deserto tanquam ab optimo sessore, frenis legum, frenis praeceptorum; nec sit desertus tamen a Deo etiam indomitus, non solum beneficiis praesentibus, sed etiam virga emendationis non desistentin amaricatione, secundum diem tentationis in deserto, ubi tentaverunt me patres vestri.» Jam tales non sint patres vestri; nolite eos imitari. Patres vestri erant; sed si non imitati fueritis, paquadraginta annis exacerbaverunt me: an
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Et dixi. semꝑ isti errant corde. Ad hoc
cũ illis fui .xͣl. annis: ut ostenderem genꝰta-¬
le hominũ. qͦd me semꝑ exacerbat usq in
qui intrent in requiem d̃i: Imꝓbati ft̾ illi
quib displicuit miscł̾ia di: qui restiteruũ
do corde indurato. Illis imꝓbatis: numqͥd
ꝑdidit ds̃ ppłm suũ: Noñ erit uerũ. po-¬
tens ẽ d̾s de lapidib istis suscitare filios abra

Expanded text:
. «Et dixi, Semper isti errant corde.» Ad hoc cum illis fui quadraginta annis, ut ostenderem genus tale hominum, quod me semper exacerbat usque in qui intrent in requiem Dei? Improbati sunt illi quibus displicuit misericordia Dei, qui restiterunt Deo corde indurato; illis improbatis, numquid perdidit Deus populum suum? Non erit verum, tens est Deus de lapidibus i
Abbreviated transcription (Latin):
sua ne intrent in requiẽ ipsiꝰ: ꝙ tñ oportet
aliqͦs intrare in requiẽ ipsius. Non enĩ nul-¬
li dabit᷑ requies ipsiꝰ. Illis repbatis. nos in¬
trabimus: qr & si aliqui ex ramis fracti st̃
ꝓpt̾ dissimilitudinẽ. & infidelitatẽ: nos
ꝓpt̾ sidẽ & humilitatẽ inserem᷑. Nongͦ in¬
tremus in requiem eiꝰ. Unde aũ intrarunt
illi qui intrauert̃: illi qui electi ft̃. qui ñ
corde obdurato restitert̃: Quia uerũ ẽ qͦd

Expanded text:
sua, ne intrent in requiem ipsius: et tamen oportet aliquos intrare in requiem ipsius; non enim nulli dabitur requies ipsius. Illis ergo reprobatis, nos intrabimus: quia etsi aliqui ex ramis fracti sunt propter dissimilitudinem et infidelitatem, nos propter fidem et humilitatem inseremur . Nos ergo intremus in requiem ejus. Unde autem intrarunt illi qui intrarunt, illi qui electi sunt, qui non corde obdurato restiterunt? Quia verum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
um om̃ib modis medeat᷑ animis ds̃ ꝓ
temporũ oportunitatib q̃ mira sapi¬
entia eiꝰ ordinant᷑: nullo modo beneficien¬
tiꝰ ꝯsuluit gn̾̃i humano. qͣm cũ ipsa sapi¬
entia ctĩ id ẽ unicus filius ꝯsubstantialis.
pat̾ coet̾nus. totũ hominẽ suscipe digna

Expanded text:
 omnibus modis medeatur animis Deus pro temporum opportunitatibus, quae mira sapientia ab ipso ordinantur, nullo modo beneficentius consuluit generi humano, quam cum ipsa Dei sapientia, id est unicus Filius consubstantialis P
Abbreviated transcription (Latin):
metamꝰ ꝙ uerũ ẽ qͦd tẏmpanũ qͦd de corio
fit: ad carnẽ ꝑtinet. Psalmus gͦ sꝑualis
ẽ: tympanũ carnale. Ergo plebs dei ꝯgre-¬
gatio d̾i. accipite psalmũ: & date tympa-¬
nũ. Accipite sꝑalia: ꝯ date carnalia. Si aui¬

Expanded text:
mus» ? Et verum est quod tympanum quod de corio fit, ad carnem pertinet. Psalmus ergo spiritualis est, tympanum carnale. Ergo plebs Dei, congregatio Dei, «accipite psalmum, et date tympanum:» accipite spiritualia, et date carnalia.
Abbreviated transcription (Latin):
apłs datũ ñ querebat: fructuosas tam̃
oues suas ẽẽ cupiebat. ñ steriles sine lac¬
tis ubertate. Itaq cũ eẽt qͦdam temꝑe in
magna indigentia iuinctus in ꝯfessione
u̾itatis: missũ ẽ illi a frĩbꝰ. unde necessita¬
ti ꝙ indigentie eiꝰ ministraret᷑. Respon¬

Expanded text:
s datum non quaerebat. Fructuosas tamen oves suas esse cupiebat, non steriles, sine lactis abertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in confessione veritatis, missum est illi a fratribus, unde necessitati et indigentiae e
Abbreviated transcription (Latin):
d hec bona oꝑa cos redisse nẽ gaudet¬
& repullulasse letat᷑ tamꝗͣ reuiuiscente
fertilitate agri. Numqͥd ꝓpt usus suos.
qr dixit usib meis misistis: Numqͥd ꝓp¬
tea gaudet: Non ꝓpt̾ea. Hoc unde scimꝰ:
Qm̃ ip̃e sequit᷑ dicens. Non qr q̃ro datũ:
s reqͥro fructũ. Didicit a te d̾s ms: int̾
datũ. ꝙ fructũ discern̾e. Datũ ẽ res ipsa¬

Expanded text:
d haec bona opera eos redisse nunc gaudet et repullulasse laetatur tamquam reuiuescente fertilitate agri. Numquid propter usus suos, quia dixit: usibus meis misistis, numquid propterea gaudet? non propterea. et hoc unde scimus? quoniam ipse sequitur dicens: non quia quaero datum, sed requiro fructum. didici a te, deus meus, inter datu
Abbreviated transcription (Latin):
s addidit in nomine ꝓpb̃e. Neq ait tan¬
tũ qui susceꝑit iustũ: s addidit in noĩe
iusti. Ita quippe ille m̃ced̾e ꝓpħe: ille
m̃ced̾e iusti accipiet. Nec sołu ait quica¬
licẽ aque frigide potũ ded̾it uni ex mi¬
nimis meis: s addidit tantũ in nomine
discipuli: & sic aduuxit. Am̃ dico uo¬
bis: ñ ꝑdet m̃ced̾e suã. Datũ ẽ. suscipe
ꝓpħam. susciꝑe iustũ. porrige̾ calicem
aquȩ frigide discipulo. fructꝰ aũ ẽ. in
nomine ꝓpħe. in nomine iusti: in noĩe
discipuli hoc facẽ. fructu pascit᷑ helẏas
a uidua sciente qd hominẽ d̾i pasceret: &
ꝓpt̾ hoc pasceret. ꝑ corũi autẽ dato pas¬
cebat᷑: nec int̾ior helẏas. s ext̾ĩor pascebat᷑.
qui posset ꝙ̾ talis cibi egestate corrũꝑi.
ria st̃̾ sacͣmenta initioꝵ. & magnalia mi-
dos. aut in aliqͦ usu p̃sentis uite ad iuuã¬
dos pueros tuos: cũ io qͣre faciend̃u sit.
& quo ꝑtineat. ignorent: nec illi istos

Expanded text:
sed addidit: in nomine prophetae; neque ait tantum: qui susceperit iustum, sed addidit: in nomine iusti; ita quippe ille mercedem prophetae, iste mercedem iusti accipiet. nec solum ait: qui calicem aquae frigidae potum dederit uni ex minimis meis, sed addidit: tantum in nomine discipuli, et sic adiunxit: amen dico uobis, non perdet mercedem suam. datum est suscipere prophetam, suscipere iustum, porrigere calicem aquae frigidae discipulo; fructus autem in nomine prophetae, in nomine iusti, in nomine discipuli hoc facere. fructu pascitur Helias a uidua sciente, quod hominem dei pasceret et propter hoc pasceret; per cornum autem dato pascebatur. nec interior Helias, sed pascebatur, qui posset etiam talis cibi egestate corrumpi. ria sunt sacramenta initiorum et magnalia mirados aut in aliquo usu praesentis uitae adiuuandos pueros tuos, cum id quare faciendum sit et quo pertineat ignorent, nec illi istos
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ didici: in quib sũ sufficiens cẽ. Scio
ꝙ habundare noui & penuriã pati:
om̃ia possũ in eo qui me ꝯfortat. Herũp
tam̃ uos benefecistis usib meis mittere
S ut ostenderet in eo qͦd illi benefecer̃t̃
qͥd ipse q̃reret: ne int̾ illos ẽẽt qui se ipsos
pasc̃t̃. ñ oues: ñ tam sue gaudet sũbuentũ
ẽẽ necessitati: qͣm illoꝵ gratulat᷑ fecundi-¬
tati. Qͥd gͦ ibi q̃rebat: Non qr quero in¬
quit datũ: s requiro fructũ. Non ut ego
inqͥt explear: s ne uos inanes remaneateᷤ¬

Expanded text:
ficiens esse. Scio et abundare, novi et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia ququit, datum, sed requiro fructum. Non ut ego, inquit, explear, sed ne vos inanes remaneati