comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deretur disputationi nr̃e: et uidemus totũ hoe ante
nos: et nescimus unde huc aduenerit. Latet enĩ qui fe¬
cit eum: et p̃cendit opus suũ ante se. ut abscondatur
et manifestetur in eo. Factũ quippe simulachrũ hu¬
manã contẽplationẽ ẽ uieino excipiens: faeit. ut ere¬
atort̃ suum nec manifestũ uidere nec ignorare sim¬
liter totũ po̾sit. ẜꝓt̾ea intellectus. hominis excitatert
rerum specie surgit: et ex eo qd̃ se offert manifesta¬
tiomi. secdm emuiationẽ ueritatis ad interiora serutan¬
da conatur: et habet principiũ in oꝑib ddei prime
contẽplationis: s non ꝑuenit usq ad finem: oꝑum
dei. ut capiat totũ quod absconditũ est. Sienm ad
finem ꝑuenire potuiset. inuenisset utiq dm̃: qm̃
a quo sunt. ibi finem habent omĩa et consũmationẽ. Non
ergo puenit ad finem. qm̃ deum inuenire non potuit. do¬
nee ip̃se se manifestaret in nobis: et confusi sunt strata¬

Expanded text:
deretur disputationi nostrae; et videmus totum hoc ante deretur disputationi nostrae; et videmus totum hoc ante nos, et nescimus unde huc advenerit. Latet enim qui fecit eum, et praetendit opus suum ante se, ut abscondatur, et manifestetur in eo. Factum quippe simulacrum humanam contemplationem e vicino excipiens, facit ut creatorem suum nec manifestum videre, nec ignorare similiter totum possit. Propterea intellectus hominis exercitatus rerum specie surgit, et ex eo quod se offert manifestationi secundum aemulationem veritatis ad interiora scrutanda conatur; et habet principium in operibus Dei primae contemplationis, sed non pervenit usque ad finem operum Dei, ut capiat totum quod absconditum est. Si enim ad finem pervenire potuisset, invenisset utique Deum, quoniam a quo sunt, ibi finem habent omnia et consummationem. Non ergo pervenit ad finem, quoniam Deum invenire non potuit, donec ipse se manifestaret in nobis; et confusi sunt scruta
Abbreviated transcription (Latin):
nroifestauit multa quȩ uoluit agnosei. et quȩ ab¬
scondita esse uoluit non potuert iueniri. Eꝓterea
omia quȩ cognita sunt in eis manifestauit deus: et non
inuenit ea homo sensu suo donec reuelarentur. in eo
quantum uoluit deus. Quedam namq foris ꝓpo¬
sita fuerunt. et quedã deinitus reuelata sunt: et nou in¬
uenit homo aliquid ut sensu suo iret ad ea quȩ scrulta
fuert donec manifestarent᷑ in ipso. Et si contendere uo¬
luerit quia aliqua inuenerit ipse. nũquid tñ omnĩa in¬
uenire poterit quȩ oꝑatus est deus ab imiero usq aqd sinẽ:
Et in ipsis quȩ inuenit. nũquid totũ inueuire potant
quod fuit: et non reliquum ꝑmansit aliquid ab scondi¬
tum et occultũ qd̾ non adͥmissus est sensus eius ait ti¬
ueniret totũ: Ham si totũ inuenisset horo. non esset di¬
sputatio ulla: neq currerent opiniones in aduersũ de his
om̃ibus quȩ in mundo sunt. Om̃s enim similit̃ mutr¬
dum hunc uidentur et ẽ positus ante ocłos ur̃os ut tra¬

Expanded text:
multa quae voluit agnosci, et quae abscondita esse voluit, non potuerunt inveniri. Propterea omnia quae cognita sunt in eis manifestavit Deus; et non invenit ea homo sensu suo, donec revelarentur in eo quantum voluit Deus. Quaedam namque foris proposita fuerunt, et quaedam intus revelata sunt, et non invenit homo aliquid, ut sensu suo iret ad ea quae occulta fuerunt, donec manifestarentur in ipso. Et si contendere voluerit quod aliqua invenerit ipse, nunquid tamen omnia invenire potuit quae operatus est Deus ab initio usque in finem? Et in ipsis quae invenit, totumne invenire potuit quod fuit, et non reliquum permansit aliquid absconditum et occultum quo non admissus est sensus ejus, ut inveniret totum? Nam si totum invenisset homo, non esset disputatio ulla neque currerent opiniones in adversum de iis omnibus quae in mundo sunt. Omnes enim similiter mundum hunc videmus: et est positus ante oculos nostros, ut tra
Abbreviated transcription (Latin):
suo constant quia uana sunt omĩa. et tẽpore transeunt
scđm ea quȩ foris uoluuntur in tẽpore: fpiritalis etlami
intelligentiȩ recordemur. Paulatim naniq ꝓmouet se
sermo sapientiȩ ad sp̃ualia contingenda: ut ecercitatũ
animũ ad int̾iora subducat. Duas ergo uitas supra dis¬
tinximꝰ: unã scd̾m carnẽ. aliam scd̃m sp̃m. Uita autẽ
carnalis. tẽpore prior est. pro eo qd̃ omĩs homo prius

Expanded text:
suo constant: quia vana sunt omnia, et tempore transeunt, suo constant: quia vana sunt omnia, et tempore transeunt, secundum ea quae foris volvuntur in tempore, spiritualis etiam intelligentiae recordemur. Paulatim namque promovet se sermo sapientiae ad spiritualia contingenda, ut exercitatum animum ad interiora subducat. Duas ergo vitas supra distinximus: unam secundum carnem, alteram secundum spiritum. Vita autem carnalis tempore prior est, eo quod omnis
Abbreviated transcription (Latin):
cabuntur uniuersa: ut in medio quȩ transeunt incerta
sorte ꝑcurrant: donec ueniat ut uel sub iudicio ca¬
denti inꝑpetuũ aduersa sint omĩa. uel felicit᷑ consũ¬
mato subiecta sint uniu̾sa. Uͥ enim et̃nũ odium erit
illic erit et bellũ ꝑpetuũ: et ubi erit et̃na dilectio. ibi
pax sempit̾na constabit. Heq ibi dicetur tẽpus pacis
et tẽpus belli. sicut ñ dicetur tẽpus dilectionis et tẽpus
odii: s erit bellũ et pax: bellũ sine fine. et sine fine
pax. Non ergo estimet homo ualde metuendũ bellũ
eui potest pax succedere. neq pacẽ illã uerã quã bel¬
lum subsequens potest ꝑturbare: quia cuncta quȩ
transeunt uana in hoc reputanda sunt. qd in bono si¬
milit̾ et in malo semꝑ ꝑmanere non possunt. Qͥd
habet amplius homo de labore suo: Ergo in incer¬
to currit labor hominis: quia ãplius habere non
potest de labore suo: ne contẽptus sit homo his quȩ labore

Expanded text:
cabuntur universa: ut in medio quae transeant incerta cabuntur universa: ut in medio quae transeant incerta sorte percurrant; donec veniant ut vel sub judicio cadenti in perpetuum adversa sint omnia, vel feliciter consummatio, subjecta sint universa. Ubi enim odium aeternum erit, illic erit et bellum perpetuum: et ubi erit aeterna dilectio, ibi pax sempiterna constabit. Neque ibi dicetur tempus pacis, et tempus belli, sicut non dicetur tempus dilectionis, et tempus odii: sed erit bellum, et pax: bellum sine fine, et sine fine pax. Non ergo existimet homo valde metuendum bellum, cui potest pax succedere: neque pacem illam veram, quam bellum subsequens potest perturbare: quia cuncta, quae transeunt, vana in hoc ipso reputanda sunt quod in bono, similiter et in malo, semper permanere non possunt. Quid habet amplius homo de labore suo? Ergo in incerto currit labor hominis: quia amplius habere non potest de labore suo, ne contentus sit homo iis quae labore
Abbreviated transcription (Latin):
Ppt̃ tẽpus occidendi tẽpus belli ordinatur: ꝓpt̾ tẽpus
sanandi tẽpus pacis subsequit᷑. Et erat illud primũ
hoc autẽ nouissime cõmemoratũ est: ut principiũ et fimꝰ
eum mediis om̃ib laboribus et ꝑiculis coneludatur: ut uita
hominis nũquam tuta sit quȩ ꝑtransit ut desinat. Exiũ
enim homo ut recederet et non staret cum deo: et fecit pa¬
ctũ dilectionis ad uoluptatẽ huius mundi ut requiescet
inea. Et noluit deus fedus istud sustinere ut ꝑmaueret
in abalienationẽ: et suscitauit contͣ eum quȩ ꝑuerse di¬
lexerat. ut aduersarent᷑ et affligerent illum: et factum
est homini bellũ cum om̃ĩb quȩ in mundo sunt. ut do¬
lorem et afflictionẽ inueniat in eis donec reuertat᷑ ad
pacẽ cum deo. Tunc ad pacẽ eius se cõponent omĩa: ui
subiecta sint humili quȩ fuerant aduersa elato. Pri¬
mum enĩ cuncta pacata fuerant sicut in nouissimo pa¬

Expanded text:
Propter tempus occidendi, tempus belli ordinatur: propter tempus Propter tempus occidendi, tempus belli ordinatur: propter tempus sanandi, tempus pacis subsequitur. Et erat illud primum, hoc autem novissime commemoratum est: ut principium, et finis, cum mediis omnibus laboribus et periculis concludatur: ut vita hominis nunquam tuta sit, quae pertransit ut desinat. Exivit enim homo ut recederet, et non staret cum Deo: et fecit pactum dilectionis ad voluptatem hujus mundi, ut requiesceret in ea. Et noluit Deus foedus istud sustinere ut permaneret in abalienatione: et suscitavit contra eum quae perverse dilexerat, ut adversarentur, et affligerent illum: et factum est homini bellum cum omnibus quae in mundo sunt, ut dolorem et afflictionem inveniat in eis donec revertatur ad pacem cum Deo. Tunc ad pacem ejus se component omnia: ut subjecta sint humili quae fuerant adversa elato. Primum enim cuncta pacata fuerant, sicut in novissimo pa
Abbreviated transcription (Latin):
tere debeat uel declinare. Nam extra tẽpora quedam
sunt quȩ tẽpore ñ mutantur ut aliud esse possint: et
sunt in his bona et mala. Et quȩ bona sunt et̾na st̃
ut semꝑ bona sint. et quȩ mala sunt similit̾ ẽtna sunt.
tẽpus odii. Nam illie et̾na dilectio ẽ et odiũ et̾nũ:
qͣm quȩ diligenda st̃ ibi. semꝑ diligenda st̃. ⁊ q̃ obedienda st̃
sẽꝑ st̃ odienda. Int̾im autẽ minc in tẽpore dũ cuncta
incerta sunt. ea quȩ transeuntib nob̾ occurr̃t ꝓ tẽꝑe
se cõmutãt: ut alteri in malũ cedat. qd̃ alt̾i fau̾stum
extiterat: et qd̃ iste aduersũ doluit. ille sibi feliciter
puenisse cognoscat. Eꝓt̾ea in his om̃ĩb quȩ tẽpore trã¬
seunt tẽpus ẽ dilectionis et tẽpus odii: ut ñ firmet
cor suũ homo ad ea uel dilectione uel odio. quȩ pos¬
sunt ⁊ odio habita iterũ iuste diligi. et dilecta rur¬
sum iuste odio haberi. Tẽpus belli et tẽpus pacis.

Expanded text:
tere debeat vel declinare. Nam extra tempora quaedam tere debeat vel declinare. Nam extra tempora quaedam sunt quae tempore non mutantur, ut aliud esse possint: et sunt in his bona et mala. Et quae bona sunt, aeterna sunt, ut semper bona sint, et quae mala sunt, similiter aeterna sunt, tionis, et tempus odii. Nam illi aeterna dilectio est, et odium aeternum: quoniam quae diligenda sunt, ibi semper diligenda sunt: et quae odienda sunt, semper sunt odienda. Interim autem nunc in tempore dum cuncta incerta sunt, ea quae transeuntibus nobis occurrunt, pro tempore se commutant, ut alteri in malum cedat quod alteri faustum exstiterat: et quod iste adversum doluit, ille sibi feliciter provenisse cognoscat. Propterea in iis omnibus, quae tempore transeunt, tempus est dilectionis et tempus odii: ut non firmet cor suum homo ad ea vel dilectione, vel odio: quae possunt et odio habita iterum juste diligi, et dilecta rursum juste odio haberi. Tempus belli, et tempus pacis.
Abbreviated transcription (Latin):
sepe putant bene se disigere. et maleͦ diligunt: quia
in his quȩ diligunt ueritatẽ ñ dilig̃t. nec ea diligunt
ꝑpter ueritatem. Similit̃ odia exercent plurimi. et
iactant Zelũ suũ ꝓ iusticia et equitate: et latet intus
rixa in corde et furor seuus odio se pascens iniquo. Et
ꝑpt̃ea non possunt discernere tẽpus suũ priuatus amor si
oqium. quia ñ sequunt᷑ iudiciũ iusticiȩ et ueritatis: s suo
nutu ferunt᷑ in appetitus prauos ut faciant quȩ uolunt.
Diligunt et odrunt. amant et zelant sepe quȩ non debẽt
sepeꝰ qñ ñ debẽt. sepe qͦmͦ ñ debẽt: ⁊ confusio fit magna amoriˢ
n odii: ⁊ disꝑgit᷑ in uniu̾sã uanitatẽ cor fugiẽs q̃ recta st̃. ⁊ q̃
praua st̃ concupiscẽs. Propterea positũ ẽ homini tẽpus
amoris et odii: ut intelligat et discernat quando ex his
quȩ ꝓ tẽpore bona et mala esse possunt. aliqͥd uel appe¬

Expanded text:
putant saepe bene se diligere, et male diligunt: quia putant saepe bene se diligere, et male diligunt: quia in iis, quae diligunt, veritatem non diligunt: nec ea diligunt, propter veritatem. Similiter odia exercent plurimi, et jactant zelum suum pro justitia et aequitate: et latet intus rixa in corde, et furor saevus odio se pascens iniquo. Et propterea non possunt discernere tempus suum primitus amor, et odium: quia non sequuntur judicium justitiae et veritatis, sed suo nutu feruntur in appetitus pravos, ut faciant quae volunt. Diligunt, et odiunt, amant, et zelant, saepe, quae non debent, saepe quando non debent: et confusio fit magna amoris et odii, et dispergitur cor in universam vanitatem fugiens, quae recta sunt et quae prava sunt concupiscens. Propterea positum est homini tempus amoris et odii: ut intelligat et discernat quando ex iis, quae pro tempore bona et mala esse possunt, aliquid vel appe
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa hominũ s et uerba. fugientis uitȩ incertũ sequun¬
tur: ut totũ uanitas occupet. et nichil stabile uel con¬
stans relinquatur: cũ nec dicere semꝑ possumꝰ quȩ sci¬
mus. nec semꝑ quȩ nouimꝰ reticere: et nunc tacuisse no¬
ceat quȩ dicenda fuerant. nunc uero dixisse culpa sit
quȩ fuerant reticenda: itẽ sepe ñ possimꝰ cũ uolumus.
et sepe ñ uelimꝰ cũ possumꝰ: sepius autẽ utrũq ñ debe¬
amus cũ facimꝰ. In hoc magnũ ẽ incertũ et caligo igno¬
rationis ꝓfundȩ: ut iactetur homo de tẽpore ad tẽpꝰ:
et ñ intelligat tẽpus suũ in omĩ opere suo. Tẽpus dile¬
ctionis et tẽpus odii. Multa sunt quȩ diligunt᷑ in hoc
mundo: et similit̾ odiuntur plurima. Et in omĩb quȩ
diligunt᷑ pauci ueritatẽ diligunt: et in his quȩ odiunt̃
pauci odiunt iniquitatẽ. Pꝑter hoc diliq̃t homines. et

Expanded text:
opera hominum, sed et verba fugientis vitae incertum sequunopera hominum, sed et verba fugientis vitae incertum sequuntur, ut totum vanitas occupet: et nihil stabile vel constans relinquatur: cum nec semper dicere possimus quae scimus, nec semper quae novimus, retinere: et nunc tacuisse noceat, quae dicenda fuerant: nunc vero dixisse culpa sit, quae fuerant reticenda. Item saepe non possumus, cum volumus: et sapere non volumus, cum possumus: saepius autem utrumque non debemus, cum facimus. In hoc magnum est incertum, et caligo ignorationis profundae: ut jactetur homo de tempore ad tempus, et non intelligat tempus suum in omni opere suo. Tempus dilectionis, et tempus odii. Multa sunt quae diliguntur in hoc mundo, et similiter odiuntur plurima. Et in omnibus, quae diliguntur, pauci veritatem diligunt: et in iis, quae odiuntur, pauci odiunt iniquitatem. Propter hoc diligunt homines, et
Abbreviated transcription (Latin):
possit. nisi prius uerbũ intelligentia formet᷑. Ppt̾ea
prius est tempus tacendi. pꝰ tẽpus loquendi: ut prius
in silentio sagax cogitatio in se sapientiã colligat.
quã lingua postmodũ ad audientiã aliorũ pͥ uer¬
bum emittat. Ept̾ hoc etiã tẽpus ẽ tacendi.:⁊ tẽpꝰ
loquendi: qm̃ auditores uerbi aliqñ illud cũ desidio ⁊ amore su¬
scipiũt. aliqñ uͦ sine reuerentia concupiscunt abiciendo con-¬
tempnunt. Qua propter tempus tacendi est. cũ au-¬
ditores admonitionis omnimodis impatientes as¬
picimus: tempus autem loquendi cum eo uer¬
bum uel desiderare uel saltẽ sustinere uelle uidemꝰ.
Propter hoc quoq tẽpus tacendi ẽ. quia in his q̃ discu¬
te non possumꝰ. p̃sumere ñ debemꝰ: et item tẽpus lo¬
quendi. quia alia quȩ possumꝰ cõp̃hendere. ꝓpter eru¬
ditionẽ ꝓximorũ necesse est ñ reticere. Unde non solum

Expanded text:
possit, nisi prius verbum intelligentia formet. Propterea possit, nisi prius verbum intelligentia formet. Propterea prius est tempus tacendi, post tempus loquendi: ut prius in silentio sagax cogitatio in se sapientiam colligat, quam lingua postmodum ad audientiam aliorum per verbum emittat. Propter hoc etiam tempus est tacendi et tempus loquendi, qscipiunt, aliquando vero sine reverentia abjiciendo contemnunt. Quapropter tempus tacendi est, cum auditores admonitionis omnimodo impatientes aspicimus; tempus autem loquendi, cum eos verbum vel desiderare vel saltem sustinere velle videmus. Propter hoc quoque tempus tacendi est, quia in iis quae discutere non possumus, praesumere non debemus. Et item tempus loquendi: quia alia quae possumus comprehendere, propter eruditionem proximorum necesse est non reticere. Unde non solum
Abbreviated transcription (Latin):
cum illa qua supradictũ est tẽpus amplexandi et tẽ¬
pus longe fieri ab amplexib: qm̃ in illa similit̾ de
conunctione et seꝑatione socialis dilectionis tracta¬
ri asseruimꝰ. Possunt non inconuenient̃ quȩ illie dicta
sunt. tm̃ de amore et dilectione significanda accipi:
quȩ uero hic memorant᷑ ad quãcumq societatẽ siue
pactionẽ quãlibet in qua idem consensus ẽ et concor¬
diȩ placitum figuranda referri. Sic se similitudines re¬
rum p̃stant ad sapientiã intelligendã: et utit᷑ ipsa sa¬
pientia oꝑib suis. ut se manifestet in nob. Multa st̃
quȩ in parabolis dicunt᷑. et ꝓfunda scrutatione di¬
gna: s non cuncta exire uolunt ut semꝑ intus requi¬
rant᷑. Tẽpus tacendi et tẽpus loquendi. Prius tẽpus
tacendi: postea tẽpus loquendi. Sapientia enĩ de cor¬
de exit: nec aliunde lingua habet qd̾ recte ꝓferre

Expanded text:
cum illa qua supradictum est: tempus amplexandi et temcum illa qua supradictum est: tempus amplexandi et tempus longe fieri ab amplexibus: quoniam in illa similiter de conjunctione et separatione socialis dilectionis tractari asseruimus, possunt non inconvenienter quae illic dicta sunt tantum de amore ac dilectione significanda accipi: quae vero hic memorantur, ad quamcunque societatem sive pactionem quamlibet in qua idem consensus est et concordiae placitum, figurandam referri. Sic se similitudines rerum praestant ad sapientiam intelligendam: et utitur ipsa sapientia operibus suis ut se manifestet in nobis. Multa sunt quae in parabolis dicuntur et profunda scrutatione digna; sed non cuncta exire volunt, ut semper intus requirantur. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Prius tempus tacendi, postea tempus loquendi. Sapientia enim de corde exit, nec aliunde lingua habet quod recte proferre
Abbreviated transcription (Latin):
iuandũ eude temporalis necessitas postulat: s quia
In. morte carnis omne quod ad uitȩ carnalis focun¬
olitate. ꝓrtinet necessitate amitatur. dignũ e it etra
ante mortẽ ab amore cordis uoluntate abiciatir
Tempus scindendi: et tẽpus consuendi. Q scm¬
at. pitor diuidit: qui autẽ consuit. qiuisa et se¬
patrata coniungit. Omĩa hec in uita hominũquo¬
usor mutabilitat subiacet sine cessatione agi iste
ꝓspererat: in qua societas humanȩ conuersationis
nunc quia utilitatis aliquid conferre uidetur appeten¬
da est: nũc uͦ quia sepe eadem detrim̃tũ adducit fu¬
gienda. Habet ergo confutionẽ suã tẽpore suo consen¬
sus sotraris. ht̃ ⁊ scissionẽ suã in tẽpore suo zelus ui¬
ste contradictionis: ut et bene uolentib et bona agen¬
tib assensu et oꝑe uniam. ab his qui praua diligt̃
et iniqua oꝑantur: animo pariter et oꝑatione diui¬
damur. S nec forte hec sentencia eadem uideatur

Expanded text:
quantum vitae temporalis necessitas postulat; sed quia quantum vitae temporalis necessitas postulat; sed quia in morte carnis omne quod ad vitae carnalis jucunditatem pertinet, necessitate amittitur, dignum est ut etiam ante mortem ab amore cordis voluntate abjiciatur. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Qui scindit, unita dividit: qui autem consuit, divisa et separata conjungit. Omnia haec in vita hominum, quousque mutabilitati subjacet, sine cessatione agi iste prospexerat: in qua societas humanae conversationis, nunc quia utilitatis aliquid conferre videtur, appetenda est; nunc vero quia saepe eadem detrimentum adducit, fugienda. Habet ergo consutionem suam tempore suo consensus socialis; habet et scissionem suam in tempore suo zelus justae contradictionis; ut et bene volentibus et bona agentibus assensu et opere uniamur; ab his autem qui prava diligunt et iniqua operantur, animo pariter et operatione dividamur. Sed ne forte haec sententia eadem videatur
Abbreviated transcription (Latin):
quisuit falso bona felicẽ se aexistimans in illis. Uosi¬
ed eiuim consolari et habere in tẽpore quod et̃nts
confent: et collegit̃ ꝑitura quȩ tenere non posset: et
concessit hoc deus ut boni ditanciã agnosceret. et en¬
iretur uanitate sua ad conuertendum in ea quȩ re¬
ra sunt. Rptea ergo dimisit deus cor eius ut congie¬
ged ea que stare non possunt: et ea ipsa in tẽpopx
huo nune tribuit ad quirenda nunc ad quisita subtra¬
heti: pbatis hominẽ in cunctis operib suis et oten¬
dens urana omia esse sub celo. Pꝓter hoc datur cepois
at quirendi ee tẽpus pdendi: ut dum a ddeptus fue¬
pids homo quȩ concupierat. diseat exꝑiendo quiqi
potsint bec gaudii conferre his qui magni estimãt
pitera cum uero habita ꝑdit. agnoscat quia omĩa
Nis inuito tolli poterant. fuerant et cum posside¬
uantdir gxtranea. Eempus ustodiendi: et dẽolis abi¬
ciendi. Bona tẽporalia tẽpore suo custo dienda sat

Expanded text:
quisivit falsa bona, felicem se existimans in illis. Voluquisivit falsa bona, felicem se existimans in illis. Voluit enim consolari et habere in tempore quod aeternitas confert: et collegit peritura, quae tenere non posset; et concessit hoc Deus, ut boni distantiam agnosceret, et erudiretur vanitate sua, ad convertendum se in ea quae vera sunt. Propterea ergo dimisit Deus cor ejus, ut congreget ea quae stare non possunt et ea ipsa in tempore suo nunc tribuit acquirenda, nunc acquisita subtrahit: probans hominem in cunctis operibus suis, et ostendens vana omnia esse sub coelo. Propter hoc datur tempus acquirendi; et tempus perdendi: ut dum adeptus fuerit homo quae concupierat, discat experiendo quod possint haec gaudia conferre iis qui magni aestimant peritura: cum vero habita perdit agnoscat quod omnia quae invito tolli poterant, fuerant etiam cum possidebantur extranea. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Bona temporalia tempore suo custodienda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
plexus carorũ et contubernia societatis amice. in qua
p̃ter carnis exꝑientiã conuictus dulcis gratissimo fe¬
deratur consensu. qui et ipsi soluuntur tẽpore suo:
ne cor hominis in homine requiescat.donec ueniat
qd̾ non soluitur pactũ caritatis et̾ne. Pꝓter hȩc oĩa
tempus ẽ amplexandi et tẽpus longe fieri ab ample¬
xibus: ut in tẽpore non querat homo qd et̃nũ est:
et qui hominis uiuentis societatẽ diligit. eogitet
semꝑ morituri seꝑationẽ. Tẽpus ad quirendi et tepꝰ
ꝑdendi. Quȩ sunt bona quȩ primũ adquiruntar
et postea ꝑduntur: ꝑdita enim fuerant quedã bona
et adquisita sunt postea ut deinceps ꝑdi ñ possint.
Et erant rursũ alia bona ñ similia p̃riorib. quȩ
tamen bona uisa sunt: et erat uere in eis aliquiol
ad bonũ. s non ut prima bona quȩ uera erant.
t
suimita boeai tion erant bona hominis ad uerum bo¬
mumuet tenit homo postquã uera amiserat: Et ad¬

Expanded text:
plexus charorum et contubernia societatis amicae, in qua plexus charorum et contubernia societatis amicae, in qua praeter carnis experientiam, convictus dulcis gratissimo foederatur consensu qui et ipsi solvuntur tempore suo, ne cor hominis in homine requiescat, donec veniat quod non solvitur pactum charitatis aeternae. Propter haec omnia tempus est amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexibus: ut in tempore non quaerat homo quod aeternum est, et qui hominis viventis societatem diligit, cogitet semper morituri separationem. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Quae sunt bona quae primum acquiruntur, et postea perduntur? Perdita enim fuerant quaedam bona et acquisita sunt postea, ut deinceps perdi non possint. Et erant rursum alia bona non similia prioribus, quae tamen bona visa sunt: et erat vere aliquid in eis ad bonum, sed non ut prima bona quae vera erant. Et ista bona non bona erant hominis ad verum bonum: et venit homo postquam vera amiserat, et ac
Abbreviated transcription (Latin):
nem conditoris. salubri dispensatione aliquando ho-¬
mo eet a concessis suspenditur: ne forte si his quȩ
in p̃senti dulcia uidentur ĩmoderatius in hiet. ad ea
quȩ eterna sunt non festinet. Iꝓt̾ea datũ est tẽpus am¬
plexandi: et cẽpus longe fieri ab amplexibus. E ẽpus
enim amplexandi datum ẽ ut reparetur mortalitas
et excipiatur mortaliũ infirmitas: tempus longe fien
ab amplexib datũ est. ut dum caro a carnis delecta¬
tione subtrahitur. ad sp̃ualem animus delectationẽ
nutriatur. Tempus amplexandi: et tẽpus longe fieri
ab amplexibus. Quando enĩ colliguntur lapides
tẽpus est amplexcandi. quando uero disꝑguntur tẽpu
longe fieri ab amplexib: qm̃ idcirco tẽpora angustiȩ
data sunt. ut caro afflicta a suis se delectationibus
tẽpet: ut post in tẽpore gaudii et consolationis se cũ
timore et reuerentia ab excessu castiget. Sunt nam¬

Expanded text:
nem Conditoris, salubri dispensatione aliquando honem Conditoris, salubri dispensatione aliquando homo et a concessis suspenditur: ne forte si his, quae in praesenti dulcia videntur, immoderatius inhiet, ad ea quae aeterna sunt non festinet. Propterea datum est tempus amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexibus. Tempus enim amplexandi datum est, ut reparetur mortalitas et excipiatur mortalium infirmitas: tempus longe fieri ab amplexibus datum est, ut, dum caro a carnis delectatione subtrahitur, ad spiritualem animus delectationem nutriatur. Tempus amplexandi et tempus longe fieri ab amplexibus. Quando enim colliguntur lapides, tempus est amplexandi; quando vero disperguntur, tempus longe fieri ab amplexibus: quoniam idcirco tempora augustiae data sunt, ut caro afflicta a suis se delectationibus temperet: ut post in tempore gaudii et consolationis se cum timore et reverentia ab excessu castiget. Sunt et am
Abbreviated transcription (Latin):
longe fieri ab amplexibus. Castis amplexib tẽpus
datum ẽ ut seminet̾ caro in ꝓpagationẽ: et huma¬
ni generis seges quȩ cotioie per totũ mundũ mor¬
te metitur. studio generationis reparetur. Factum
enim institutionis p̾rimȩ qua ex carne caro sum̃da
erat sine carnis contagio. post peccatũ primȩ p̃uari¬
cationis in carne peceati ꝑ indulgentiã confirmatur.
non solũ pro explendo officio. s et pro conferendo
remedio: ne scilicet motus carnis ĩmoderatius iam
efferitẽs turpius in omnẽ p̃uaricationẽ ꝓflueret.
silicite nusquã laxari potuisset. Prescribitur itaq
meta usq quo se sine pudicitiȩ dampno extendere
possit carnis affectus: ut qd̾ in matrimonii castimo¬
nia ꝑ concessionẽ agitur. et si ad infirmitatẽ ꝑtine¬
at. ad turpitudinẽ tam̃ ñ imputet᷑. S ne rursum
blandim̃ta uoluptatis auertant animũ in obliuio¬

Expanded text:
longe fieri ab amplexibus. Castis amplexibus tempus longe fieri ab amplexibus. Castis amplexibus tempus datum est, ut seminetur caro in propagationem, et humani generis seges, quae quotidie per totum mundum morte metitur, studio generationis reparetur. Pactum enim institutionis primae, qua ex carne caro sumenda erat sine carnis contagio, post peccatum primae praevaricationis in carne peccati, per indulgentiam confirmatur, non solum pro explendo officio, sed etiam pro conferendo remedio: ne scilicet motus carnis immoderatius jam effervens turpius in omnem praevaricationem proflueret, si licite nusquam laxari potuisset. Praescribitur itaque meta usquequo se sine pudicitiae damno extendere possit carnis affectus: ut quod in matrimonii castimonia per concessionem agitur, etsi ad infirmitatem pertineat, ad turpitudinem tamen non imputetur. Sed ne rursum blandimenta voluptatis avertant animum in oblivio
Abbreviated transcription (Latin):
uere a uinculis t̾renarũ delectationũ. Eꝓt̾ea uenit tẽ¬
pus spargendi lapides ut non sit stabilis mansio. suꝑ
terram: et cogatur homo suspirare in exilio suo ad
patriã ubi manent gaudia in concussa. et pacis secu¬
quia humana infirmitas corruit cito. et ñ potest
diu in aduersis salua consistere. uenit post tẽpus
disꝑsionis tẽpus collectionis: ut quiete tẽporis con¬
ualescat. in hoc ipso admonita saꝑe. et exꝑiri. quanta
fint Saudia uenturȩ quietis: ut ad illam festinent ibi
timor dispersionis non est. neq exilii erũpna mecui¬
tur. quib eternitas uitȩ in patria data est. Tempus
spargendi lapides et tẽpus colligendi. Deinde iterũ
aliud tẽpus sequitur post tẽpus istud et nominant̃
alia quȩ et ipsa tẽpus habent. sepe cum his quȩ dic¬
ta sunt tẽporib unũ. sepe extra tẽpora ista tẽpore
suo seorsum aliud. Tempus amplexcandi et tempus

Expanded text:
vere a vinculis terrenarum delectationum. Propterea venit temvere a vinculis terrenarum delectationum. Propterea venit tempus spargendi lapides, ut non sit stabilis mansio super terram: et cogatur homo suspirare in exsilio suo ad patriam, ubi manent gaudia inconcussa, et pacis secuquia humana infirmitas corruit cito, et non potest diu in adversis salva consistere, venit post tempus dispersionis tempus collectionis: ut quiete temporis convalescat in hoc ipso admonita sapere, et experiri quanta sint gaudia venturae quietis; ut ad illam festinet ubi timor dispersionis non est, neque exsilii aerumna metuitur, quibus aeternitas vitae in patria data est. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Deinde iterum aliud tempus sequitur post tempus istud: et nominantur alia quae et ipsa tempus habent saepe cum iis, quae dicta sunt temporibus, unum: saepe extra tempora ista tempore suo seorsum aliud. Tempus amplexandi, et tempus
Abbreviated transcription (Latin):
gendi lapides et tẽpus colligendi. Omĩs mundus exi¬
lum ẽ his quib celũ patria esse debuisset. S tamen
animi mortaliũ usu coalescunt. et incipiunt hominẽ
diligere loca sua ⁊ t̾rassuas ĩ quibnati fuerant uel nu¬
triti: et succedit grandis obliuio et̾norũ pro tẽporaliũ
affectu: et nisi deus tergeret istas passionũ mnolitas sua¬
uitates. non erat quo intraret ad nos desideriũ eius.
sꝰ ꝓt̾ea dat iudicia sua et ueniunt cõmotiones et con¬
cussiones gentiũ et transinigrationes popłorũ et sur¬
gunt alii uit rapiant ñ sua. et alii diripiunt᷑ et dis¬
ꝑguntur: et iterũ fortiores quib posse datũ est. et
ipͥsi cum uenerint eiciunt eos qui aliena uiolent ra¬
puerant. et possident ñ sua: et fluctuat mundus ir
semet ipso. ut uideat homo non esse hic stabilẽ mansi¬
onem. et assuescat paulatĩ abstrahere animũ et sol¬

Expanded text:
gendi lapides, et tempus colligendi. Omnis mundus exsigendi lapides, et tempus colligendi. Omnis mundus exsilium est iis quibus coelum patria esse debuisset: sed tamen animi mortalium usu coalescunt, et incipiunt homines diligere loca sua, et terras suas in quibus nati fuerant, vel nutriti; et succedit grandis oblivio aeternorum pro temporalium affectu: et nisi Deus tergeret istas passionum inolitas suavitates, non erat quo intraret ad nos desiderium ejus. Propterea dat judicia sua, et veniunt commotiones, et concussiones gentium, et transmigrationes populorum: et surgunt alii, ut rapiant non sua, et alii diripiuntur, et disperguntur, et iterum fortiores quibus posse datum est, et ipsi cum venerint, ejiciunt eos, qui aliena violenter rapuerant, et possident non sua, et fluctuat mundus in semetipso: ut videat homo non esse hic stabilem mansionem, et assuescat paulatim abstrahere animum, et sol
Abbreviated transcription (Latin):
et supseminat dolores et amaritudines lasciuus ma¬
le duiciũ uoluptatũ: et reuocat ac oohibet effluentes
tr nori eant in omnẽ ab alienationẽ. Cunc enĩ uenit
cẽpus flendi et tẽpus plangendi: et dolent homines
et causant̾ sepe deum quando cũ eis bene agitur.
ipse autẽ dissimulat prauitatẽ illorũ. et pꝰ tempus
miscet iterũ ꝓsꝑa aduersis ne deficiant. et rursum
cum tẽpus est aduersa ꝓsꝑis ne p̾sumant: et hoc le¬
pe agit nutriens et exercens castigans et refouens
hominẽ ut discat esse timoratus. et sciat qm̃ apud
ipsum est potestas uitȩ et mortis. Pꝓt̾ea ẽ tẽpus flen¬
di et tẽpus ridendi: tẽpus plangendi et tẽpus saltandi.
Et succecdit his etiã tẽpus spargendi lapides: et tẽpus
colligendi. Hoc tẽpus post illa enumeratũ est. s ordi¬
natum in illis: quia tempore sepe simul sunt cause
quȩ unã tẽporis rationem condueunt. Tempus spar¬

Expanded text:
et super seminat dolores, et amaritudines lasciviis maet super seminat dolores, et amaritudines lasciviis male dulcium voluptatum: et revocat ac cohibet effluentes ut non eant in omnem abalienationem. Tunc venit tempus flendi, et tempus plangendi: et dolent homines, et causantur saepe Deum quando bene cum eis agitur. Ipse autem dissimulat pravitatem illorum, et post tempus miscet iterum prospera adversis, ne deficiant: et rursum cum tempus est, adversa prosperis, ne praesumant: et hoc saepe agit nutriens et exercens, castigans et refovens hominem, ut discat esse timoratus: et sciat quoniam apud Dominum est potestas vitae, et mortis. Propterea est tempus flendi, et tempus ridendi: tempus plangendi, et tempus saltandi. Et succedit his tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Hoc tempus post illa enumeratum est, sed ordinatum in illis: quia in tempore saepe simul sunt causae, quae unam temporis rationem conducunt. Tempus spar
Abbreviated transcription (Latin):
tepus plangendi et tẽpus saltandi. Habent omĩa hec ẽ¬
pus suũ in hominib: dum currit uita ista mortalis.
Et ꝑmittit deus uaria sorte et euentu dispari. scãm
alfitudinẽ iudiciorũ suorũ et ꝓfundũ consilii sui quo
disponit nos ut hȩc currant et᷑ uarientur suꝑ nos.
sꝑa aduersis alternando. et aduersa ꝓsperis c̃omut̾as
in tẽpore. Et ueniunt tẽpora leta et rident homine
et saltant et putant bene sibi esse: et obliuiscuntur
sepe creatoris sui et se morituros esse ñ recordantur.
Sola eñ p̾sentia respiciunt. et letantur in eis quasi
ꝑ mansura sint semꝑ: nec conditionẽ suã et uite mor¬
talis dubiũ attendunt. neq cogitant ꝑicula suꝑuentu¬
ra. Et ideo secure peccant et effundunt se in uolup¬
tates noxias: et ambulant post desideria cordis su
in intuitu ocłorũ suorũ ut faciant quȩ ñ oportet
et multiplicent irã et indignationẽ. Et uidet hoc as

Expanded text:
templus plangendi, et tempus saltandi. Habent omnia haec temtemplus plangendi, et tempus saltandi. Habent omnia haec tempus suum in hominibus, dum currit vita ista mortalis: et permittit Deus varia sorte, et eventu dispari, secundum altitudinem judiciorum suorum, et profundum consilii sui, quo disponit nos, ut haec currant et varientur super nos, prospera adversis alternando, et adversa prosperis commutans in tempore. Et veniunt tempora laeta, et rident homines, et saltant, et putant bene sibi esse: et obliviscuntur saepe Creatoris sui, et se morituros esse non animadvertunt. Sola enim praesentia respiciunt, et laetantur in eis quasi permansura sint semper; nec conditionem suam et vitae mortalis dubium attendunt, neque cogitant pericula superventura. Et ideo secure peccant, et effundunt se in voluptates noxias, et ambulant post desideria cordis sui in intuitu oculorum suorum, ut faciant quae non oportet, et multiplicent iram et indignationem. Et videt hoc Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipsis. Et iterũ alii surrexer̾t. et edificauert: et ñ
intellexert ubi esset prior generatio et oꝑa eius. ut ui¬
derent uanitatẽ quȩ ẽ sub sole. Et ꝑmisit eos deus
frustra laborare ut edificarent ꝑitura. ut intelligat
homo uanitatẽ suã: ut ddestruatur qd edificatũ est.
et iterũ qd destructũ est edificet᷑: et non sit stabile
opus hominis suꝑ t̾rã. Ideo omĩa tẽpus habent ut
erudiat᷑ homo de uanitate sua: et de incerto iutȩ
mortalis ꝑ quã ãbulat. Cempus flendi et tẽpus ri¬
dendi: tẽpus lugendi et tẽpus saltandi. Fletus et risus
ad animũ ꝑtinent : luctus uͦ uel ut magis ꝓprie di¬
catur planctus. et saltatio ad corpus. Fletu itaq et
risu dolor et leticia m̃tis exprimitur: planctus antẽ
et saltacio eadem ipsa significant: s quando ꝑ corꝑi
motism demonstrantur. Cempus flendi et tẽpus riderd

Expanded text:
cum ipsis. Et iterum alii surrexerunt, et aedificaverunt, et non cum ipsis. Et iterum alii surrexerunt, et aedificaverunt, et non intellexerunt ubi esset prior generatio, et opera ejus: ut viderent vanitatem quae est sub sole. Et permisit eos Deus frustra laborare, ut aedificarehomo vanitatem suam, ut destruatur quod aedificatum est, et iterum quod destructum est aedificetur: et non sit stabile opus hominis super terram. Ideo omnia tempus habent: ut erudiatur homo de vanitate sua, et de incerto vitae mortalis per quam ambulat. Tempus flendi et tempus ridendi: tempus lugendi et tempus saltandi. Fletus et risus ad animum pertinent. Luctus vero, vel, ut magis proprie dicatur, planctus, et saltatio ad corpus. Fletu itaque et risu dolor et laetitia mentis exprimuntur: planctus autem et saltatio eadem ipsa significant, sed quando per corporis motum demonstrantur. Tempus flendi, et tempus ridendi:
Abbreviated transcription (Latin):
quod uult. et disponens omĩa ut timeatur. Tẽpus oc¬
eidendi et tẽpus sanandi: tẽpus destruendi et tempus
edificandi. Quanta a prancipio edificauer̃t amatores
huis sełi: et nom̃ suũ in t̾ra sua uocauert: ut famam
haberent in posteros głosam. Laborauer̾t enim labore
graui in oꝑib suis. ut starent post ipsos monim̃ta iac¬
tanciȩ illorũ: et inualuer̾t usq ad aliquid magna
industriȩ suȩ signa posteris relinquentes: et parent
adhuc uestigia quedã ruinarũ in ipsis p̃teritorum
slorũ. et miram̃ ipsos quos ñ uidemus quia talia po¬
tuert : et magis ingemiscimꝰ suꝑ eos: quia cũ essent
ipsi homines ad et̾nitatẽ conditi. uana dilexerunt. et
euanuer̃t. quia uani facti sunt in ipsis. Fier̃t enim ip¬
si et post ipsos oꝑa eorũ cecider̃t: et successer̃t alii
et fecert ipsi quoq oꝑa magna: et abier̃t post hec
m nichilũ. et destructa sunt omĩa quȩ fecerant parũ

Expanded text:
quod vult, et disponens omnia ut timeatur. Tempus ocquod vult, et disponens omnia ut timeatur. Tempus occidendi et tempus sanandi: Tempus destruendi et tempus aedificandi. Quanta a principio aedificaverunt amatores hujus saeculi, et nomen suum in terra sua vocaverunt, ut famam haberent apud posteros gloriosam. Laboraverunt enim labore gravi in operibus suis, ut starent post ipsos monumenta jactantiae illorum: et invaluerunt usque ad aliquid magna industriae suae signa posteris relinquentes; et apparent adhuc vestigia quaedam ruinarum in ipsis, praeteritorum saeculorum: et miramur ipsos quos non videmus, quod talia potuerunt, et magis ingemiscimus super eos: quia cum essent ipsi homines ad aeternitatem conditi, vana dilexerunt: et evanuerunt, quia vani facti sunt in ipsis. Perierunt enim ipsi: et post ipsos opera eorum ceciderunt, et successerunt alii: et fecerunt ipsi quoque opera magna, et abierunt post haec in nihilum: et destructa sunt omnia, quae fecerant, pariter
Abbreviated transcription (Latin):
tur auctoris. maledicta seuiens in necẽ suam. Curramus
aĩo tẽpora p̃terita: et uideamꝰ bella et int̾fectiones ab
mitio factas usq adhuc gentiũ. et gentiũ et inmime¬
rabiliũ populorũ. Et sustinuit deus humanũ genus
se uire in uiscera sua. et in his omĩb oꝑatus est ndicia
sua. furores hominũ intorquens ad uindictã iusticie
sue ut alii iuste paterent᷑ quod alii iniuste uoluerunt:
ebantur et dãpnabant᷑. et multi int̾ficiebantur et sana¬
bantur: et alii a morte int̃fectionis liberabant᷑. et ad dãp¬
nationẽ seruabant᷑: et alii lib̾abantur ne dãpnarentur
si int̾ficerent᷑. In omĩb his iustũ iudiciũ cõpleuit suꝑ eos
ut castigaret et parceret seqđm moderamen equrtatis
quo disponit uniũsa deus. Pꝑt̾ea tẽpus ẽ occidendi et
tẽpus sanandi: et alii facuint qd uolunt. alii paciũ¬
tur qd nolunt: et sedet desuꝑ arbit̃ iustus faciens

Expanded text:
etur auctoris: Maledicta saeviens in necem suam. Percurramus etur auctoris: Maledicta saeviens in necem suam. Percurramus animo tempora praeterita, et videamus bella et interfectiones ab initio facta, usque adhuc, gentium et gentium, et innumerabilium populorum. Et sustinuit Deus humanum genus saevire in viscera sua: et in his omnibus operatus est judicia sua, furores hominum intorquens ad vindictam justitiae suae, ut alii juste paterentur, quod alii injuste voluerunt. ebantur et damnabantur; et multi interficiebantur et salvabantur; et alii a morte interfectionis liberabantur, et ad damnationem servabantur, et alii liberabantur, ne damnarentur si interficerentur. In omnibus his justum judicium complevit super eos: ut castigaret et parceret secundum moderamen aequitatis qua disponit universa Deus. Propterea tempus est occidendi et tempus sanandi: et alii faciunt quod voluit, alii patiuntur quod nolunt, et sedet desuper Arbiter justus, faciens
Abbreviated transcription (Latin):
pace reddita tẽporali beneficio ad et̾na conualescant.
ic qd̾ occultũ est. cͥifficile in unã aliquã partẽ iudica¬
ri potest : qm̃ idͥcirco sermo diuinus in quib data locis
se a nobñ dissimulat: ut etiam illic ubi manifestus
putabatur scrutatione dignũ ostendat. Hon nos igũ
pigeat iterato parabolarũ istarum duriciã attẽptare: dont
forsitan usu sermonis attrito cortie. uerbi eius interiora
patescant. In tẽporib enim sumus. et uoluit᷑ nobiscum
sermo ñr: donec stabiliamur in eo quod tẽpore non mu¬
tatur. Hoc autẽ est ut humanas maxime actiones cn¬
tẽplemur: quia in illis est qd̾ ingemiscimꝰ totũ uanitatis
Tẽpus occidendi et tẽpius sanandi. Quȩ fuer̾t tẽpora or¬
cidendi et tẽpora sanandi: Miserabile principiũ humma¬
narũ accionum. ab occisione et interfectione. Sic incipe
debuit opus uitȩ morti addicte: ut sententiã sequer¬

Expanded text:
pace reddita temporali beneficio ad aeterna convalescant. pace reddita temporali beneficio ad aeterna convalescant. Sic quod occultum est difficile in unam aliquam partem judicari potest: quoniam idcirco sermo divinus in quibusdam locis se a nobis dissimulat, ut se etiam illic ubi manifestus putabatur, scrutatione dignum ostendat. HOMILIA XV. pigeat iterato parabolarum istarum duritiam attentare: donec forsitan usu sermonis attrito cortice verbi ejus interiora patescant. In temporibus enim sumus, et volvitur nobiscum sermo noster, donec stabiliamur in eo quod tempore non mutatur: hoc autem est, ut humanas maxime actiones contemplemur: quia in illis est, quod ingemiscimus, totum vanitatis. Tempus occidendi et tempus sanandi. Quae fuerunt tempora occidendi, et tempora sanandi? Miserabile principium humanarum actionum, ab occisione et interfectione. Sic incipere debuit opus vitae morti addictae, ut sententiam sequer
Abbreviated transcription (Latin):
dendl et tẽpus sanandi. ne forte putaret solos malos et
eos qui ꝓ peccatis suis puniendi sunt ad int̾fectionẽ ex¬
poni: ostendit nunc iustos etiã aliquando deo pͥmicten¬
te in exemplũ malorũ et castigationẽ cum impiis et
peceatorib et mortib subdi etͦ exiliis ac ꝓscriptionio
disꝑgi sicut ꝑ petrũ dicitur. tẽpus ẽ ut incipiat iudi¬
cium a domo dei. Quod autẽ lapidum nomine iusti
significentur: ꝑ iheremiã manifeste ostenditur cũ dicit.
Dnꝑsi sunt lapides scuariĩ in capite omium platearũ
Et rsaias rursũ. Ponã om̃s muros tuos in lapides
sculptos: om̃s filios tuos doctos a dño. Ergo tẽpus
est spargendi lapides. ut iusti in hac uita uerã reqͥem
ñ et̃ ecipso suȩ disꝑsionis et concussionis labore intel¬
ligant: et rursũ tempus ẽ lapides colligendi. ut post
actritionẽ exilii corporalis ne deficiant animo iterum

Expanded text:
dendi et tempus sanandi, ne forte putaretur solos malos, et dendi et tempus sanandi, ne forte putaretur solos malos, et eos qui pro peccatis suis puniendi sunt ad interfectionem exponi: ostendit nunc justos etiam, aliquando Deo permittente, in exemplum malorum et castigationem cum impiis et peccatoribus et mortibus subdi, et exsiliis ac proscriptionibus dispergi, sicut per Petrum dicitur: Tempus est, ut incipiat judicium a domo Dei . Quod autem lapidum nomine justi significentur, per Jeremiam manifeste ostenditur, cum dicit: Dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum . Et Isaias rursum: Ponam omnes muros tuos in lapides sculptos, omnes filios tuos doctos a Domino . Ergo tempus est spargendi lapides, ut justi in hac vita veram requiem non esse ex ipso sui dispersionis et concussionis labore intelligant. Et rursum tempus est lapides colligendi, ut post attritionem exsilii corporalis, ne deficiant animo iterum
Abbreviated transcription (Latin):
sum omĩno atq in congruũ uideatur. Nisi forte ita in¬
telligendũ sit. ut quia dicturus ẽ in sequentib tẽpus
belli et tẽpus pacis. conuenient̃ hie p̾mittat tẽpus
spargendi lapides et cẽpus colligendi: ut uidelicet tẽ¬
pore belli mnstante colligant᷑ lapides ad exstruendas
munitiones. et menia murorum aduersuns obsidioẽs.
tepore uero pacis quia nulla ꝑicula bellorũ ĩminẽt
agg̃eres munitionũ disꝑgantur. quatimis cunetis accessus
sine contradictione patescant. Nec suꝑf luũ uderi debiftie¬
p̃rea quod supra dixerat tẽpus destruendi et tepus earficali¬
Q. quasi idem sed̾o repetitum sit: quia illud de edifitus do¬
morum et habitaculis hominũ conuenientius dictũ accipi¬
tur: hic uero magis ꝓprie ad munim̃ta murorũ refer¬
tur. Fotest tam̃ alius sensus fortassis magis idoneus sub
Is uerb intelligi. Ham quia supra p̾miserat tepus ocei¬

Expanded text:
sum omnino atque incongruum videatur. Nisi forte ita insum omnino atque incongruum videatur. Nisi forte ita intelligendum sit ut quia dicturus est in sequentibus: Tempus belli et tempus pacis, convenienter hic praemittat tempus spargendi lapides, et tempus colligendi, ut videlicet tempore belli instante colligantur lapides ad exstruendas munitiones et moenia murorum adversum obsidiones; tempore vero pacis, quia nulla pericula bellorum imminent, aggeres munitionum dispergantur, quatenus cunctis accessus sine contradictione patescant. Nec superfluum videri debet propterea quod supra dixerat: Tempus destruendi et tempus aedificandi quasi idem secundo repetitum sit; quia illud de aedificiis domorum et habitaculis hominum convenientius dictum accipitur; hoc vero magis proprie ad munimenta murorum refertur. Potest tamen alius sensus fortassis magis idoneus sub his verbis intelligi. Nam quia supra praemiserat: Tempus occi
Abbreviated transcription (Latin):
uult cum tp̃s ñ est. et cũ uult deus semꝑ tẽpus est.
ẜꝓt̾ea omĩa tẽpora ad diuinã referuntur ordinationẽ
et dr̃ tunc tẽpus esse omĩs rei cũ a deo iuste disponitur.
siue ad castigationẽ et correptionẽ criminis. siue ad con¬
solationẽ infirmitatis. Tempus occidendi et tẽpus sa.
nandi.tẽpus destruendi et tẽpus edificandi: tempus
flendi et tempus ridendi : tẽpꝰ lugendi ⁊ tẽpꝰ saltandi. ł riꝰ
ubiq mala enumerant᷑. postea adduntur bona: quia
ratione benigne refouem̃. Et manifestũ est qualiter
horũ omĩum cotidie uicissitudinẽ uita humana patit᷑.
quotiens occulta dispensatione deus nos uel flagellis
erudit. uel donis consolatur. Deinde sequitur: tẽpus
spargendi lapides: et tẽpus colligendi. Quid autẽ sedm
litterã hoc sibi uelit merito queritur: cum tale aliquid
ut inter humanas actiones tẽpus habere putetur ocio¬

Expanded text:
vult cum tempus non est et cum vult Deus semper tempus est. vult cum tempus non est et cum vult Deus semper tempus est. Propterea omnia tempora ad divinam referuntur ordinationem: et dicitur tunc tempus esse omnis rei, cum a Deo juste disponitur, sive ad castigationem et correptionem criminis, sive ad consolationem infirmitatis. Tempus occidendi et tempus set tempus aedificandi. Tempus flendi et tempus ridendi. Tempus lugendi et tempus saltandi. Prius ubique mala enumerantur, postea adduntur bona; quia ratione benigne refovemur. Et manifestum est, qualiter horum omnium quotidie vicissitudinem vita humana patitur quoties occulta dispensatione Deus nos vel flagellis erudit, vel donis consolatur. Deinde sequitur: Tempus spargendi lapides et tempus colligendi. Quid autem secundum litteram hoc sibi velit, merito quaeritur: cum tale aliquid ut inter humanas actiones tempus habere putetur, otio
Abbreviated transcription (Latin):
tali intelligentiȩ quȩ postmodũ inuestiganda ẽ ꝑ̃nar¬
camꝰ. Tempus destruendi et tẽpus edificatidi. Quan¬
do homo destruere debeat et quando edificare. uliqs
nequaꝗͣ querendũ esse existimet: qm̃ hic solũ hoc de¬
monstrari putet. qd̾ homo qui sorte uaria euenteb
tẽporũ subicitur. ista dissimiliter etiã nolens ꝑaciat.
Nos̃ autẽ ad faciliorẽ intelligentiã hȩc quȩ dicta siũt
applicantes. dicere possumꝰ. quod tẽpus occidendi sit
cum ds peccata hominũ punire uolens ad castiga¬
tionẽ gladiũ int̾fectionis adducit: tẽpus uero fanosi¬
di cumꝰ afflictos et tribulationũ plagis saucios refo¬
uens solita miseratione restituit. Et plane hoc magis ueri¬
tati consonũ esse uidetur: ut hic tempora rerũ accipe qͥt¬
beamus. non quȩ humanȩ uoluntati seruiunt. s quȩ cdi¬
uinȩ obtẽperant dispositioni. Neq enĩ tempus est euiusq
rei cum homo uult et deus ñ uult: quia et homo sepe

Expanded text:
ali intelligentiae quia postmodum vestiganda est praejudicamus. Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Quando homo destruere debeat et quando aedificare, quispiam nequaquam quaerendum esse existimet; quoniam hic solum hoc demonstrari putet quod homo, si forte varia eventibus temporum subjicitur, ista dissimiliter etiam nolens patiatur. Nos autem ad faciliorem intelligentiam haec quae dicta sunt applicantes, dicere possumus quod tempus occidendi sit, cum Deus peccata hominum punire volens, ad castigationem gladium interfectionis adducit; tempus vero sanandi, cum afflictos et tribulationum plagis saucios refovens, solita miseratione restituit. Et plane hoc magis veritati consonum esse videatur ut hic tempora rerum accipere debeamus, non quae humanae voluntati serviunt, sed quae divinae obtemperant dispositioni. Neque enim tempus est cujusque rei, cum homo vult, et Deus non vult. Quia et homo saepe