comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reddat quod illi ad signat᷑. aurũ uult
habe. ⁊ ꝑdir in uocentiam. Qd lucrat᷑
qͥd dampnificat᷑. Habet lucrũ au¬
ri: passus ẽ dampnũ in nocentie. Est
aliquid p̃tiosius innocentia: s si in¬
uocentiã retinebo inqͥ.: pauꝑ ero.:
Paruene diuicie ipsa innocentia.
Si archam plenã auro.⁊ habuis diuel
eris.⁊ si cor habuis pilenũ in nocentia
pauꝑ eris: s hec bona desidans mͦm
egestare. nuĩbulatione.⁊ inconualle
plorationis. in p̃ssura. ingemptaci¬

Expanded text:
reddat quod illi assignatur: aurum vult habere et perdit innocentiam. Quid lucratur? quid damnificatur? Habet lucrum auri, passus est damnum innocentiae. Est aliquid pretiosius innocentia? Sed si innocentiam retinebo, inquit, pauper ero. Parvaene divitiae ipsa innocentia? Si arcam plenam auro habueris, dives eris: si cor habueris plenum innocentia, pauper eris? Sed ecce bona desiderans, modo in egestate, in tribulatione, in convalle plorationis, in pressura, in
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. ut possimꝰ ire auirtutib mu̾tu¬
tem. ut possit suꝑ habundare gr̃ã. ⁊
lior est dies una matrus tuis: suꝑ milia.
Atria illa sunt inque suspirabat. in qͦͤi
defitiebat. Desidat ⁊defic̃ anima mea:
matria dmͣ. Melior est ibi unus dies:
suꝑ milia dierũ. Milia dierũ defide¬
rant homiues: ⁊ multũ hic uolunt
uiuere. Concempnant milia dierum:
desid̃anc unũ diem. qͥ ũ ht̃ ortũ ⁊ oc¬

Expanded text:
tuus, ut possimus ire a virtutibus in virtutem, ut possit superabundare gratia, lior est dies una in atriis tuis super millia.» Atria illa sunt in quae suspirabat, in quae deficiebat. Desiderat et deficit anima mea in atria Domini: melior est ibi unus dies super millia dierum. Millia dierum desiderant homines, et multum volunt hic vivere: contemnant millia dierum, desiderent unum diem, qui non habet ortum
Abbreviated transcription (Latin):
itsion. Et rursus iste cogitacione illoꝵ
gaudiorum. redit adsuspiria sua.Ui¬
det quid p̃uenit spe. ⁊ ubi adhuc sit
ti. apparebit tunc ds̃ dõꝵ iusion. Hoc
c̃unde gaudebimꝰ: ipsumi in scła scłoꝵ
laudabimꝰ. S qͦmͦ adhuc tempus est
orandi: tempus dep̃candi. Et si aliqͣ

Expanded text:
 Et rursus iste a cogitatione illorum gaudiorum redit ad suspiria sua. Videt quid praevenerit spe, et ubi adhuc sit re. «Apparebit» tunc «Deus deorum in Sion:» hoc est unde gaudebimus; ipsum in saecula saeculorum laudabimus. Sed adhuc modo tempus est ora
Abbreviated transcription (Latin):
diis mͥ in refugiũ. N queres tale refugi¬
um: si ñ ꝑiditareris. S idõ ꝑiclitat᷑
es ut qͣreres: qͥa ille fingis dolorẽ in p̃¬
cepco. Fac̃ mͥ de malitia malorum:
urre. Sedne inspe deficianiꝰ: adẽ ꝓmuissor eri¬
geus uos. ⁊ tẽꝑans ipsa mala qͦ patimͣ. Nõ enĩ

Expanded text:
s in refugium.» Non quaereres tale refugium, si non periclitareris: sed ideo periclitatus es, ut quaereres; quia ille fingit dolorem in praecepto. Facit mihi de malitia malorum, re. Sed ne in spe deficiamus, adest promissor erigens nos, et temperans ipsa mala quae patimur. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Non dic̃ qͥngentos annos labora: cũ diu¬
uiuis labora in pancis auiis. Inde iam
reqͥes erit: ⁊finẽ ñhabebit. Et adhuc
dolorẽ meoꝵ incorde meo: exortaciones
tue iocundauer̃t aniiã tueã. ł paucos
anuos labora: timpsis laborib: ñ deẽ
laborantibꝰ: uerũ est gͣ quod dix̃ apłs. Et¬
eñ quod ad p̃seus est temꝑale ẽ. ⁊ leue tri¬
bulationis nr̃e. iuxta incredibilẽ modũ

Expanded text:
non dicit, quingentos annos labora: cum vivis labora, in paucis annis: inde jam requies erit, et finem non habebit. Et adhuc dolorum meorum in corde meo, exhortationes tuae jucundaverunt animam meam.» Et paucos annos laboras, et in ipsis laboribus non deest laboribus? Verum est ergo quod dixit Apostolus, «Etenim quod ad praesens temporale est et leve tribulationis
Abbreviated transcription (Latin):
scutẽ exultacionẽ. Et si fides ꝑdilectionẽ
eic isti c̃hoc uelint. E qͣdo forte potestatẽ
ateꝑint qͣsi nocendi ⁊ dominandi sur¬
ñi cõr habeant. uͥ nemo nocet. ⁊doct᷑ eru¬
ait᷑ ex lege dĩ. ut mitiget᷑ adieb malignis.
donec fodiat᷑ peccõri fouea. Si enĩ in lege

Expanded text:
aesentem exsultationem. Et si fides per dilectionem sint illi, cum hoc velint. Et quando forte potestatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor habeat, ubi ei nemo nocet, edoctus et eruditus ex lege Dei, ut mitigetur a diebus malignis, donec f
Abbreviated transcription (Latin):
extita xp̃in incorde tuo. Surgente fide
iã agnoscis uͥsis. isi forte tẽptant fluctus
concupiscĩe intueris qͥd ꝓmisit ds̃. et
dulcedo ꝓmissoꝵ fatiet te ꝯtep̃torẽ dul¬
cedurũ scłi. E si forte multe urgent un¬
ne potenciũ maloꝵ. & ipse te expellunt
de iusticia. Attendis qͥd minat᷑ ds̃. ite in
ignẽ etinum. qͥ ꝑat᷑ est diabolo ⁊ angłis
cius. ⁊ ñ dimittis iusticiam. Tumnens gͦ

Expanded text:
excita Christum in corde tuo; surgente fide, jam agnoscis ubi sis: et si forte tentant fluctus concupiscentiae, intueris quid promisit Deus; et dulcedo promissorum faciet te contemptorem dulcedinum saeculi: et si forte multae urgent minae potentium malorum, et ipsae te expellunt de justitia; attendis quod minatur Deus, «Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus» , et non dimittis justitiam: t
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s: misciłia tua dnẽ adiuuabat ie
Uide qͣmͦi confessionẽ amat ds̃: mouet᷑
pes tuis.: ⁊ ñdic̃ mouet᷑ pes m̃s.s stare
te dicis. cũ ĩa ruas. Iinuiosi ĩa cepisti mo¬
nẽ. si iã cepisti fluctuare. confitẽ motum.
ne plangas rumã. ut adiuuet te ille. ne
inniferno sit aĩa tua. Confessionẽ uult
as. humilitatẽ uult. Motus es ut hõ:
adiuiuet te ille ut ds̃. S dic tam̃. motꝰ ẽ
pes nĩs. Quare iam moueris et dicis sto:
inisto scło ipsũ it̃ suũ calcantis capita su¬
pborũ. significantis ambulans suꝑ tumi¬
dos fluct᷑. Calcat et eccłia. Nam ipsa est
octrꝰ. Non tam̃ ausus ẽ petrꝰ. ꝑ se ipsum
ambulare suꝑ aqͣs. S qͥd ait: Dñe si tu
s: iube me uenire adte suꝑ aqͣs. Ille in
pocestate sua: petrꝰ in iussu illiꝰ. Iube me
inqͥt uenire adte. Respondit ille. Ueni.
alcat enĩ et eccłia: capita suꝑboꝵ. Sed
quia eccłia ẽ ⁊ ht̃ infirmitatẽ humauã

Expanded text:
ne, adjuvabat me.» Vide quomodo confessionem amat Deus. Movetur pes tuus, et non dicis, Movetur pes meus; sed stare te dicis, cum jam ruas. Imo si jam coepisti moveri, si jam coepisti fluctuare, confitere motum, ne plangas ruinam; ut adjuvet te ille, ne in inferno sit anima tua. Confessionem vult Deus, humilitatem vult. Metus es, ut homo; adjuvat te ille, ut Deus: sed dic tamen, «Motus» «est pes meus.» Quare jam moveris, et dicis, Sto? in isto saeculo. Ipsum iter suum calcantis capita superborum, significavit ambulans super tumidos fluctus. Calcat et Ecclesia: nam ipsa est Petrus. Non tamen ausus est Petrus per seipsum ambulare super aquas: sed quid ait? «Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas.» Ille in potestate sua, Petrus in jussu illius. «Jube,» inquit, «venire me ad te.» Respondit ille: «Veni.» Calcat enim et Ecclesia capita superborum; sed quia Ecclesia est et habet infirmitatem humanam,
Abbreviated transcription (Latin):
adheret tͥ sedes iniqͥtatis. ⁊ qͥfingis dolorẽ
inp̃cepto : de hõibꝰ mał ex̾ce t nos. ⁊ de
illo insecutioibꝰ nos erudit. De malitia
mali flagellat᷑ bonꝰ: ⁊ de seruo em̃dat᷑ fi¬
liͦ. Ita fingit᷑ dolor inp̃cepto: qͥa qđ illos
posse ds ꝑmitit. ħ fatiunt mali hoĩes:
inueniunt qđ obitiant. Qd it captauẽr

Expanded text:
sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» De hominibus malis exercet nos, et de illorum insecutionibus nos erudit. De malitia mali flagellatur bonus, et de servo emendatur filius: ita fingitur dolor in praecepto. Quod illos posse Deus permittit, hoc faciunt mali homines,inveniunt quod objiciant. Quid enim captaver
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dam̃ qͣdãmͦ unã siliqua: ad accipien¬
dos thesauros sempit̃nos. Siliquã laboris
adtempꝰ: noli ibi fidere. Tristis es adcẽpꝰ:
noli desꝑare. Non te corrumpat felicitaᷤ:
in frangat adu̾sitas. Ne forte dicas inaĩo
uistos ipsos em̃dat ut saluet: qͥ ideo
andat ut erudiat. Si uixtus uix saluꝰ
siet. ⁊ peccõr ⁊ impiꝰ uͥ parebunt: Num¬
quid adheret tͥ sedes iniqͥtatis .i. nũqͥd
adherit tͥ sedes impiorum: Q fuigis
dolorẽ inp̃cepto: qͥ ⁊ istos filios sic uo¬
liusti ex̃oe ⁊erudire. ⁊ sic uoluisti p̃cep¬
ta dare ut ñ eẽnt sine timore. ne auia¬
inc aliqͥd aliud. et obliuiscẽnt᷑ te  uo
tum suũ. Bonus ẽ ds̃ si cessaret as et
ĩ miscẽt amaritudines felicitatibꝰ scłi
tũ fatiunt fluctꝰ aĩe: fides illa quei¬
bi dormiebat excitet᷑ Tranquillũ enĩ
crat: qͣdo dormiuit xͦ in maria. Illo
dormiebat tempestas orta ẽ: & ceꝑunt
quillitas crit ⁊pax: s ꝗͣdui ugilat

Expanded text:
uodam modo unam siliquam ad accipiendos thesauros sempiternos: siliquam laboris ad tempus; noli illi fidere: tristis es ad tempus; noli desperare. Non te corrumpat felicitas, et non frangat adversitas: ne forte dicas in animqui justos ipsos emendat, ut salvet; qui ideo emendat, ut erudiat. «Si Justus vix salvis» «fiet; peccator et impius ubi parebunt? Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis?» id est, Numquid adhaeret tibi sedes impiorum; «qui fingis dolorem in praecepto,» qui et istos filios sic voluisti exercere et erudire, sic voluisti eis praecepta dare, ut non essent sine timore, ne amarent aliquid aliud, et obliviscerentur te verum bonum suum? Bonus est Deus: si cessaret Deus, et non misceret amaritudines felicitatibus saecrum faciunt fluctus animae, fides illa quae ibi dormiebat, excitetur. Tranquillum enim erat, quando dormivit Christus in mari: illo dormiente tempestas orta est, et coeperunt nquillitas erit, et pax; sed quamdiu vigilat
Abbreviated transcription (Latin):
Anũlit potestatẽ figulus luti ex eadẽ mas¬
sa facẽ aliud uas in honorẽ. altus incon¬
cumelia: uide ⁊ ipsum dnm nr̃m iłmi¬
xppm: quia ostendit se figulũ. Slam qͥa¬
dolorẽ inp̃cepto: sic dicaiũ. Nũqͥd ashe¬
rec tͥ sedes inqͥtatis.⁊ qͥfoemas dolorẽ in p̃¬
cepto: formas inqͥt dolorem inp̃cepto.
.i. de dolore p̃ceptũ nob facis. ut ipse dolor
yceptũ sit nob. Qmͦ nob dolor ẽ p̃ceptũ.
qͣdo te flagellat qͥ ꝓte mortuus est. ⁊ nͣt pro¬
mittunt beatitudinẽ mista uita. ⁊ fallere
ñ pot̃ ⁊ hic nondat qđ queris. Quid dabit:
ũ dabit: quantũ dabit qͥhic ñdat. qͥ hice¬
rudit. qͥ fingis dolorẽ inp̃cepto. labor est
hic tuus. ⁊ reqͥes tͥ ꝓmittit᷑. Attendis te hic
hr̃e laborẽ: s attende qualẽ ille reqͥem pol¬
licetur. Nuinqͥd cogitari pot̃ Si illam
posses cogitare: uideres te incħ lãborare
adcõpensationẽ. Audi eũ qui illud ex
parte cernebat: qͥdix̃. Nunc scio ex parte

Expanded text:
luti ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam» ? Vide et ipsum Dominum Christum, quia ostendit se figulum. Nam qdolorem in praecepto?» sic dicamus, Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui formas dolorem in praecepto? Formas, inquit, dolorem in praecepto, id est, de dolore praeceptum nobis facis, ut ipse dolor praeceptum sit nobis. Quomodo nobis dolor est praeceptum? ndo te flagellat qui pro te mortuus est, et non tibi promittit beatitudinem in ista vita, et fallere non potest, et hic non dat quod quaeris. Quid dabit? ubi dabit? quantum dabit, qui hic non dat, qui hic erudit, qui fingit dolorem in praecepto? Labor est hic tuus, et requies tibi promittitur. Attendis te habere hic laborem; sed attende qualem ille requiem pollicetur. Numquid cogitare, potes? Si illam posses cogitare, videres te nihil laborare ad compensationem. Audi eum qui illud ex parte cernebat, qui dixit, «Nunc scio ex parte»
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͥdem pot̃ emi. sempit̃no labore.
quia sempit̃na reqͥes est. Equa p̃tium.
Et̾no c̃te labore digna ẽ: et̾na reqͥes cõꝑa¬
ri S si semꝑ laborares: nunꝗͣ adreq¬
em ꝑuenires. Etgo ut aliꝗͣdo ꝑuenias
adid qđ ennis: ñ inetnũ laborandũ est.
Non qͥa ñ ualet tanti: s ut possideatur
qđ einit᷑. Digna est qͥdem eim labore ꝑ¬
petuo: s neceẽ est ut labore temꝑali
einat᷑. Certe tantꝰ debuit c̃ẽ idẽ sempitnꝰ
labor: preqͥe sempitua. Decies cencena
milia anuorum in labore qͥd ualent:
decies centena milia aunoꝵ finẽ habent.¬

Expanded text:
ne quidem potest emi sempiterno labore, quia sempiterna requies est? Aequa pretium: aeterno certe labore digna est aeterna quies comparari. Sed si semper laborares, nunquam ad requiem pervenires. Ergo ut aliquando pervenias ad id quod emis, non in aeternum laborandum est: non quia non valet tanti, sed ut possideatur quod emitur. Digna est quidem emi labore perpetuo; sed necesse est ut labore temporali ematur. Certe tantus debuit esse, id est sempiternus labor pro requie sempiterna. Decies centena millia annorum in labore quid valent? Decies centena millia annorum habent
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ tͥ ds̃ eme illud. Qͥd est uenale: reqͥẽ
uenalẽ habeo. eine illam. da laborem.
gemͣ. Quom̃ eiũ fortis potit eẽ infatien¬
do. ⁊ qͥ defec̃ in audiendo :: Aderit dñs
ut nob qđ reliquũ ẽ explicẽ. Attendite
qͦdãmͦ ds̃ ꝓposuit uenale ht̃ regnũ celoꝵ.
Dicis illi ꝗͣtum ualet: p̃tiũ ipsius labor

Expanded text:
dicit tibi Deus; eme illud. Quid habet venale? Requiem venalem habeo; eme illam de labore. gemur. Quomodo enim fortis poterit esse in faciendo, qui deficit in audiendo? Aderit Dominus ut vobis quod reliquum est, explicemus. Attendite: quodammodo Deus proposuit venale regnum coelorum. Dici
Abbreviated transcription (Latin):
nec tu sedẽ iniqͥtatis habeb̃. & unde hoc in¬
telligat: redd̾t rationẽ. Qui fingis inquit
dolorẽ inp̃cepto. Ex hoc enĩ intelligo qđ
ñ tͥ addheret sedes iniqͥtatis: qi nec nob peꝑ¬
testimoniũ posuit de scͥptura. tempꝰ ẽ alt
inchoationis iuditii ait dũs ex domo dñi:
idem tempꝰ ẽ ut mͦ iudicent᷑ qͥ ꝑtinent ad
donũ dnĩ. Si flagellaut᷑ filii. ⁊ qͥd debent
sꝑare serui nequissimi. Ideoq addit. Si aũ
initiũ anob. ⁊ qͥs fuus eoꝵ. qͥ ñ eͤdunt dei
euangłio. Beinde adiungit illud testimo
nec tuis fidelibꝰ parcis. ⁊ ut exerceas ⁊ eru¬
dias eos: s qͥa ꝓpt̃ eoͥs ñ parc̃ ut erudiat.¬
ut idõ dix̃.  qͣui fingis dolorẽ inp̃cepto.
tingis enĩ ẽ facis: formas. plasmas. Unde

Expanded text:
nec tu sedem iniquitatis habebis. Et unde hoc intelligat, reddit rationem: «Qui fingis,» inquit, «dolorem in praecepto.» Ex hoc enim intelligo quod non tibi adhaeret sedes iniquitatis, quia nec nobis pepertestimonium posuit de Scriptura; «Tempus est,» ait, «inchoationis judicii ex domo Domini;» id est, tempus est ut modo judicentur qui pertinent ad domum Domini. Si flagellantur filii, quid debent sperare servi nequissimi? Ideoque addidit: «Si autem initium a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio?» Deinde adjungit illud testimonnec tuis fidelibus parcis, ut exerceas et erudias eos? Sed quia propter hoc non parcit, ut erudiat; ideo dixit, «Qui fingis dolorem in praecepto. Fingis» enim e
Abbreviated transcription (Latin):
fuit nob longitudo sermonis: ꝗͣꝗͣ in ista a¬
lacͥtate stuctu ur̃i ñ hoc appareat. S isi
ista ẽ: ignoscite. Primo: quia iussus feci.
Deinde qr tm̃ auidi fuistis nr̃i: conficemͣ.
mnos auidi fuimꝰ utr̃i. Consolet᷑ gͦ dñs ds nr̃
laborẽ istum. ut sudor iste nr̃ sit uob̃ inꝓ
uectũ salutis: ñ intestimoiiũ accusationis.
Hoc dico fr̃s. ut exeo qđ audistis ꝓfitiatis
i ruminetis uob̃cũ. ñ uos ꝑmittatis obli¬
uisci. ñ solũ ista recogitando ⁊ colloqͥdo. s ĩ
ita uiuendo. Bona uita exp̃ceptis dĩ. que

Expanded text:
fuit vobis longitudo sermonis: quanquam in ista alacritate studii vestri non hoc appareat. Sed etsi ita est, ignoscite: primo, quia jussus feci; Deinde, quia tantum avidi fuistis nostri, confitemur, et nos avidi fuimus vestri. Consoletur ergo Deus noster laborem istum, ut sudor iste noster sit vobis in provectum salutis, non in testimonium accusationis. Hoc dico, fratres, ut ex eo quod audistis, proficiatis, et ruminetis vobiscum: non vos permittatis oblivisci, non solum ista recogitando et colloquendo, sed etiam ita vivendo. Bona vita enim ex praeceptis Dei quae
Abbreviated transcription (Latin):
Prope ruerã in illã fossã que ꝑat᷑ perca¬
tori: hoc ẽ paulominꝰ m inferuo habi¬
tauerat anima mea. Quia iam mitabat
iam ꝓpe consentiebat: respex̃ ad dnin.
Ut p̾uta u̾bi grã: insultabat᷑ illi ut fac̃et
iniqͥtatem. Aliq̃do enĩ congͤgant se ma¬
li ⁊ insultant mnbonis: maxime si fui̾nt
illi plures. & ceꝑuit illum unũ. qͦmͦ ali¬
q̃do multa palea ẽ circa unũ granum.
tunc nonert simul c̃ fui̾t massa uentila¬
ta. Capit᷑ int̃ multos iniquos ille. insul¬
tat᷑ illi. : circũuenit᷑. suꝑpon̾e se uolt̃
illi. exagitant qͣsi iustũ. ⁊ insultant qͣsi
de ipsa iusticia. Magnus apłs incelũ

Expanded text:
quae paratur peccatoribus: hoc est, «paulo minus in inferno habitaverat anima mea.» Quia jam nutabat, jam prope consentiebat, respexit ad Dominum. Ut puta, verbi gratia, insultabatur illi, ut faceret iniquitatem. Aliquando enim congregant se mali, et insultant bonis; maxime si fuerint illi plures, et ceperint illum unum, quomodo aliquando multa palea est circa unum granum tunc non erunt simul cum fuerit massa ventilata: capitur inter multos iniquos ille, insultatur illi, circumvenitur; superponere se volunt illi, exagitant quasi justum, et insultant quasi de ip
Abbreviated transcription (Latin):
habet tam̃. S numqͥd de se: Idõ uide
qͥa dicat. Respondet enĩ. Qd in ꝓdest
quia mͦ mñsatio remetia. ⁊ lucror pau¬
cos cues: exeo hinc de isto scło. ⁊ uado
addanm̃n meũ. et mittet me ungnẽ: qͥa
ĩposui paucos dies uite future. mitter
me ingeliennas. Quas gehiennas: et̃
iuitu dĩ. Uexx nisi pures qͥa ds curac
qͣmi uiuant honunes ⁊ hoc forte ñ uii
platea dic̃ tͥ amicus. ⁊ s indomo uxor.
aut forte maritꝰ uxori fideli bone ⁊ scẽ:
decepcori ipsiꝰ. Si mulier marito: eua
est illi. Si uir uxori: diabolus est illi.
Auc ipsa tͥ ẽ eua: aut tu illi serpens es.
Aliq̃do uult conu̾tẽ pat̃ cogitacionẽ fuã
uel adfiliũ. inuenit npsũ filiti neqͥssi¬
niũ. estuat. ⁊ fluctuat.⁊ querit qͣmͦ uin¬
cat. ⁊ ꝓpe sorbetur. ꝓpe consentit. s adsit
as̃. Aultlite gͦ psalmũ. Quis exurget mͥ
inqͥd adu̾sus malignantes: lam multi

Expanded text:
habet tamen; sed numquid de se? Ideo vide habet tamen; sed numquid de se? Ideo vide quid dicat. Respondet enim, Quid mihi prodest quia modo mihi facio remedia, et lucror paucos dies? exeo hinc de isto saeculo, et vado ad Dominum meum, et mittet me in ignem; quia praeposui paucos dies vitae futurae, mittet me in gehennas. Quas gehennas? Aeterni judicii Dei. Vere, nisi putas quia Deus curat quomodo vivant homines? Et hoc forte non in platea tibi dicit amicus, sed in domo uxor, aut forte maritus uxori fideli bonae et sanctae, deceptor ipsius. Si mulier marito, Eva est illi; si vir uxori, diabolus est illi: aut ipsa tibi Eva est, aut tu illi serpens es. Aliquando vult convertere pater cogitationem suam vel ad filium: invenit et ipsum malum, nequissimum; aestuat, fluctuat, quaerit quomodo vincat, prope sorbetur, prope consentit, sed adsit Deus. Audite ergo Psalmum: «Quis exsurget mihi,» inquit «adversus malignantes?» Tam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt corde. Quis exurget mͥ adu̾sus ma¬
lignantes.⁊ aut qͥs consistet mͥ adũsus
oꝑantes iniqͥtatẽ: ꝑsuadent multi ma¬
la susurrare: serpeus ñ desinit. ut fati¬
as iniqͥtatẽ. Nuacũq te conu̾tis. forte si
ꝓfecisti: queris cũ quo bene uuiere. et
inis inuenis. Multi mali te circundant:
qͥa pauca gͣna. imilta palea. Habet gͦ
area gͣna sua: s ad huc laborant. Seꝑa¬
ta gͦ apalea tota massa gͣndis erit. pauca
gũa sunt. s incõꝑatione palearũ. multa
aũ uise. Ergo cũ undiq mali ꝑstrepant.
et icunt. quare sic uiuis tu solus: Aauꝰ
es: quare ñ facis. qđ fatiunt alii: quare
ñ expectas quẽ admodũ ⁊ alii: quare ñ
remedia et liguaturas adhibes: quare
ñ mathematicos et aruspices consulis si¬
cut et alii. ꝓ tu signas te & dicis xͥanus
sum: ut repellas istos nescio qͦs. s adũ¬
sariꝰ p̃mit. urget qđ peiꝰ est. exemplo
xpĩanorum suffocat. xanos. subdatin:
estuatur. tribulat᷑ anima xͥana. uincẽ

Expanded text:
 16 Quis exsurget mihi adversus malignantes? aut quis consistet mihi adversus operantes iniquitatem?» Persuadent multi multa mala, susurrare serpens non desinit, ut facias iniquitatem: quacumque te converteris, forte si profecisti, quaeris cum aliquo bene vivere, et vix invenis; multi mali te circumdant, quia pauca grana, multa palea. Habet haec area grana sua, sed adhuc laborant. Separata ergo a palea tota massa grandis erit: pauca grana sunt, sed in comparatione palearum; multa autem in se. Ergo cum undique mali perstrepant, et dicant, Quare sic vivis? tu solus christianus es? Quare non facis quod faciunt et alii? quare non spectas, quemadmodum et alii? quare non remedia et ligaturas adhibes? quare non mathematicos et aruspices consulis, sicut et alii? et tu signas te, et dicis, Christianus sum, ut repellas istos nescio quos: sed adversarius premit, urget; quod pejus est, exemplo christianorum suffocat christianos. Sudatur, aestuatur; tribulatur anima christiana: vincere
Abbreviated transcription (Latin):
psalinista cautat ille non tacet: ⁊ iste omĩt
uoces dĩ ꝑorbẽ trarũ fiunt. Quo mͦ ergo
oet inuindicta. Qͥa est gͦ hec fecisti et ta¬
cui: hec fecisti: et non uidicam. Suspica¬
tus es unqͥtatem: qđ tͥ ero suit. De ip¬

Expanded text:
Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae omnes Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae omnes voces Dei per orbem terrarum fiunt. Quomodo ergo cet in vindicta. Quid est ergo, «Haec fecisti, et tacui?» Haec fecisti, et non vindicavi. «Suspicatus es iniquitatem, quod ero tui si
Abbreviated transcription (Latin):
luia sistacionariꝰ scirer ceueret illos.
õ uitant occłos stacionar ii. ur stacĩ
teneantur. Occloeiũ dĩ deuitare nemo pͥ
qͥa ñ solũ incubicło uident. s ⁊ ntuna
cordis tui. Cogitata. & ipsi: quia nichuil
pot̃ latẽ dĩ. E quid fatiunt. et scuure
qͥd fecert̃. et uideut se uiuere sciente dõ.:
qͥ ñ iuiuent sciente stationario. dicunt sͥ
placent ista dõ. Et reuera si illi displic̾ent
et quo mͦ displicent cõmentariensibꝰ: Num¬
qͥd qͦmͦ illoꝵ occłos uitamꝰ. uitare possumꝰ
occłos dĩ Ergo placent ista dõ. Iõ uialio
psalmos peccõres dr̃. H ec fecisti et tacui.
Suspicatus es iniqͥtatẽ: qđ ero tͥui sut.
factũ tuũ maluĩ: sic puces qr ⁊ mͥ placet.
Et minat᷑ inpostremũ: arguã te. Ergo ñ
tacet: qͥdix̃ tacui. Cum dic̃ hec fecisti et
tacui. ⁊ suspicatꝰ es iniqͥtatẽ. ⁊ qđ ero tibi
similis. ⁊ ñ tacuit. Cum eñ nos loqͥm᷑ il¬
le ũtacet: cũ lector legit ille ũtacet. cum

Expanded text:
Quia si stationarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos stationarii, ne statim teneantur: oculos enim Dei vitare nemo potest; quia non solum in cubiculo videt, sed et intima cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest latere Deum; et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et revera si illi displicerentet quomodo displicent commentariensibus , numquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in alio psalmo peccatori dicitur, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero factum tuum malum, sic putes quia et mihi placet. Et minatur in posterum: «Arguam te» . Ergo non tacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis;» et non tacuit. Cum enim nos loquimur, ille non tacet cum enim lector legit, ille non tacet; cum
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ scitas ur̃a: qͥd sit rectũ cor. Accessit ad
tum: et ait. Dic aliqͥd idm̃: et morere.
Enumerauit om̃s erumpnas: uel ipsiꝰ
lens unde lapsus est. fixo corde indfo.
camꝗͣ luminare infirmam̃to habitaus
corde inlibro dĩ. locuta es inquid. tãꝗͣ
una exisipientibꝰ mulierib. Si bona
suscepimꝰ de manu dñi. mala ñ colera

Expanded text:
ergo Sanctitas Vestra quid sit rectum cor. Accessit ad eum, et ait: «Dic aliquid in Deum, et morere.» Enumeravit omnes aerumnas vel ipsius lens unde lapsus est, fixo corde in Deo tanquam luminare in firmamento, habitans corde in libro Dei: «Locuta es,» inquit, «tanquam una ex insipientibus mulieribus; si bona suscep
Abbreviated transcription (Latin):
adultĩa eorum. fraudes et rapinas eorũ
uidet ds̃. ⁊ et punit incogitacionibꝰ eoꝵ.
Quidd eiũ uelint ille atceudit. cuiꝰ occłs
ñ repellit᷑ incarne. ⁊ ut ñ uideat uolun¬
tatem. ÷ Tales si occasiones inueniant.
ñ mali fiunt: s manifestant᷑. Non ut
sentias quod natũ sit manifestum : s
ut initelligas qͥd lacebat inclusum. Pau¬
cis his annis ⁊ ppe hesterna die uidunt
hec homines: & ꝓbauer̃t etiã qͥ tarde
intelligunt. Erat eĩ hic una domꝰ po¬
tentissima adtempꝰ. de qͣ flagellũ fecerat
ds̃ generi humano. ⁊ castigatũ ẽ inde
genus humanũ. si cognoscat flagellum
patͥs. ⁊uimeat sentenciã indicis. Cũ gͦ eẽt
hic eadem domꝰ magna. ⁊ multi genie¬
debant. decestabant᷑. blasphemabaut.
Quomͦ se artant homines ⁊ dant᷑ illo di¬
uino uiditio: multi in concupiscenti¬
am cordis sui subito eu̾tebant. fiebant
domꝰ ipsiꝰ qͥ murmurabant de ip̃sa ddo¬

Expanded text:
adulteria eorum, fraudes et rapinas eorum adulteria eorum, fraudes et rapinas eorum videt Deus, et punit in cogitationibus eorum. Quid enim velint, ille attendit, cujus oculus non repellitur carne, ut non videat voluntatem. Tales si occasiones inveniant, non mali fiunt, sed manifestantur: non ut sentias quod natum sit manifestum, sed ut intelligas quod latebat inclusum. Paucis his annis, et prope hesterno die viderunt haec homines, et probaverunt etiam qui tarde intelligunt. Erat enim hic una domus potentissima ad tempus, de qua flagellum fecerat Deus generi humano, et castigatum est inde genus humanum; si cognoscat flagellum patris, et timeat sententiam judicis. Cum ergo esset hic eadem domus magna, multi sub ildebant, detestabantur, blasphemabant. Quomodo se arctant homines, et dantur divino illo judicio multi in concupiscentias cordis sui ? Subito fiebant ipsius domus illi qui murmurabant de ipsa do
Abbreviated transcription (Latin):
occlos suos abomis oꝑib̾. pioꝵ et fubeliũ¬
et augere malos niliis que diligunt. Eutantes
gͦ inftrmi frustra se bene uiuere. aut inuͥtan¬
tur adiitandũ malitiã eorũ. qͦs qͣsi florere
conspitiunt. aut si ꝑ tufirmitate uel ꝑsone
sue. aut auiti timent male facẽ. ne aliqͥo
ist scdm leges scłi mali accidat. ⁊ Non quia
iusticiam diligt̃. s ut dicã aꝑtiꝰ tim̃tes dam¬
pnari. int̾ homines homnubꝰ. abstinent
se qͥdem afactis malis. s ñse abstinent aco¬
gitacionib malis. Et int cogitaciones eoꝵ
iniqͣs. p̃cipue caput iniqͥtatis illa tenet
impietas. qͥa uidet᷑ eis ds̃ negligere et ñ
curare res humanas. et aut eqͣlit hab̃e
malos. ⁊bonos. aut etiã quod est ꝑuicio¬
sius cogitare insectari bonos. mat faue̾.
at: fac̃ płimũ s. Et inse ipsum inpiꝰ est.
u inqͥtate sua ñledit. dm̃. s interficit se.
Neq nocent hominib. qͥa timidi sunt
qͥ talia cogitaut. s tam̃ homicidia corũ.

Expanded text:
oculos suos a bonis operibus piorum et fideliuet augere malos in his quae diligunt. Putantes ergo infirmi frustra se bene vivere, aut invitantur ad imitandam malitiam eorum quos quasi florere conspiciunt: aut si per infirmitatem vel personae suae vel animi, timent male facere, ne aliquid illis secundum leges saeculi mali accidat; non quia justitiam diligunt, sed, ut dicam apertius, timentes damnari inter homines ab hominibus, abstinent se quidem a factis malis, sed non se abstinent a cogitationibus malis. Et inter cogitationes eorum iniquas, praecipue caput iniquitatis illa tenet impietas, qua videtur eis Deus negligere et non curare res humanas; et aut aequaliter habere bonos et malos; aut etiam, quod est perniciosius cogitare, insectari bonos et malis favat, facit plurimum sibi, et in seipsum impius est; et iniquitate sua non laedit Deum, sed interficit se. Neque nocent hominibus, quia timidi sunt qui talia cogitant; sed tamen homicidia eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
quit ut dicat᷑. quia & corpꝰ ñerat uerũ.
& carnẽ uerã ñ habuit. Quicqͥs gͦ de illo
scͥptum est fr̃s: factũ ẽ. uerũ ẽ. Ergo tris¬
tis fuit: props tristis.⁊ s uoluntate susci¬
piens. tristiciã: qͦmͦ uoluntate suscipiens
carnẽ. Quomͦ uoluntate carue ueram:
sic uoluntate tristiciã uera. Sic gͦ uolun¬
tatẽ ostendit inse: ut si forte subrepserit
tͥ humana infirmitas. & ceꝑit aliud
uelle ꝗͣ ds uult: uideas pͣuitatẽ cordis
tui ext̃ regulaui: & dirigat᷑ indm̃ cor¬

Expanded text:
n erat verum, et carnem veram non habuit. Quidquid ergo de illo scriptum est, fratres, factum est, verum est. Ergo tristis fuit? Prorsus tristis, sed voluntate suscipiens tristitiam, quomodo voluntate suscipiens carnem; quomodo voluntate carnem voram, sic voluntate tristitiam veram. Sic ergo voluntate ostendit in se, ut si forte subrepserit tibi humana infirmitas, et coeperit aliud velle quam Deus vult, videas pravitatem cordis tui extra regulam,
Abbreviated transcription (Latin):
Primo p̃cedere debet siue uirum. siue fe¬
minã. confessio pecc̃oꝵ. salubris peniten¬
cia. que ualeat ad corrigendũ hominem.
ñ ad irridendũ dm̃. Cũ autẽ pꝰ penitenciã
bene unuẽ ceꝑit. ⁊ habet ad huc qđ cogitet
ne s tribuat. qđ bene fac̃. s illi agit grãs.
cuiꝰ gr̃a factum est. ut bene uiueret. qͥa
ille illum uocauit. ille illum illuminabit.
Ergo iste iam ꝑfectꝰ ẽ: non. ad huc de est
illi aliqͥd. Quid illi de ẽ: ut ñ suꝑbiat su¬
ꝑ eos qͥ nec dũ sic uiuunt: qͦmͦ ipse uiuit.
Utalis ẽ securus sit: ñ illi reddit᷑ retbutio
de qͣ dictum est. redde retͥbutionẽ suꝑb̃.
ñ ẽ int̃ illos qͥb fouea fodit᷑. Nam uidete
illum qͥ dicebat gras tͥ ago qͥa ñ sũ sicut
sic̃ et publicanꝰ iste. Quantũ se extollit¬

Expanded text:
Primo praecedere debet, sive virum, sive fePrimo praecedere debet, sive virum, sive feminam confessio peccatorum, salubris poenitentia quae valeat ad corrigendum hominem, non ad irridendum Deum: cum autem post poenitentiam bene vivere coeperit, habet adhuc quod cogitet, ne sibi tribuat quod bene facit, sed illi agat gratias, cujus gratia factum est ut bene viveret; quia ille illum vocavit, ille illum illuminavit. Ergo iste jam perfectus est? Non; adhuc deest illi aliquid. Quid illi deest? Ut non superbiat super eos qui necdum sic vivunt, quomodo ipse vivit. Qui talis fuerit, securus sit; non illi redditur retributio de qua dictum est, «Redde retributionem superbis:» non est inter illos quibus foditur fovea. Nam videte illum qui dicebat, «Gratias tibi ago, quia non sum sicut sicut et Publica
Abbreviated transcription (Latin):
sepelire. Qd est donec fodiat᷑ peccatori
fouea: Aut quẽ pouit ꝓecc̃orẽ: unum
honinẽ: non. Qd gͦ: om̃e genꝰ homii¬
uum peccoꝵ: s suꝑboꝵ. Iam enĩ p̃mi
sit: redde recbutionẽ suꝑb̃. Iã ⁊ lle pec¬
cator fuit publicauꝰ qͥ occłos eliserat in
t̃ram. ⁊ ꝑcutiebat pectꝰ suũ dicens. Ds̃
diat᷑ fonea: donec reddat reͥcͥbutionẽ su¬
ꝑb. Ergo quod ait donec fodiat᷑ peccori
fonea: suꝑbos incellige. Quis ẽ suꝑb:
qͥ ñ confessione pecc̃oꝵ agit peuitenciã.
ut fauari ꝑhumilitatẽ possit. Quis ẽ
suꝑb: qui illa ipsa pauca que uidet᷑
habe bona. s uult arrogare: & dero¬
gat mscł̃ie dĩ. Quis est suꝑbus: qͥ¬
etiam sidõ tribuit bona que facit: insultas
taũi eis qͥilla ñ fatiunt. & extollit se suꝑ illoᷤ
agebat dõ. Sentiebat gͣ et bene facẽ: et ab
illo se facẽ. Unde gͦ imꝓbat᷑ꝰ est: quia insul¬
tabat publicano. Ht pfitiatis attendite.

Expanded text:
sepelire. Quid est, «donec fodiatur peccatori sepelire. Quid est, «donec fodiatur peccatori fovea?» Aut quem ponit peccatorem? unum hominem? Non. Quid ergo? Omne genus hominum peccsit, «Redde retributionem superbis.» Nam et ille peccator fuit Publicanus, qui oculos eliserat in terram, et percutiebat pectus suum, dicens, «Deus, ditur fovea, donec reddat retributionem superbis. Ergo quod ait, «Donec fodiatur peccatori fovea,» superbos intellige. Quis est superbus? Qui non confessione peccatorum agit poenitentiam, ut sanari per humilitatem possit. Quis est superbus? Qui illa ipsa pauca quae videtur habere bona, sibi vult arrogare, et derogat misericordiae Dei. Quis est superbus? Qetiamsi Deo tribuat bona quae facit, insultat tamen eis qui illa non faciunt, et extollit se super illos. Deo agebat: sentiebat ergo et bene se facere, et ab illo se facere. Unde ergo improbatus est? Quia insultabat Publicano. Ut perficiamini attendite.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitaciones dĩ: qm̃i iuste sunt. Ille scic
cogitaciones hominum: qm̃ uane sunt.
Et homines scier̃t cogitaciones dĩ: s qͥb:
iam amic̃ factꝰ ẽ ꝓdit consiliũ suũ. ẜ uos
fr̃s mei nolite uos contẽpnere. ⁊ si c̃fide
acceditis ad dñm : auditis cogitaciones dĩ.
Eas mͦ discitis. hoc uob̃ dr̃. ⁊ adhoc instru¬
imini: quare mͦ parcat ds̃. malis. ne mur¬
muretis adũsus dm̃. qͥ docet hominem
scientiam. Dñs scit cogitaciones hominũ:¬
qm̃ uane s̃. Relinquite gͦ cogitaciones
hominum: qm̃ uane sunt. ut cõp̃hen¬
datis cogitaciones dĩ: que sapientes st̃.
S qͥs ẽ qͥ cõprehendit cogitaciones dĩ:
qui ponit᷑ infirmam̃to celi. Iam hoc cau¬
tus uir quẽ tu erudieris dũe: & de lege
tua docuis eũ. Ut mittiges eũ adiebꝰ mał.
donec fodiat᷑ peccõris fouea. Ecce habes
consilium dĩ: quare parc̃ mał. fodit᷑
fouea peccõri: tuiam uis illum sepelire.
Ad huc fouea fodit᷑ illi: noli festiuare

Expanded text:
cogitationes Dei, quoniam justae sunt; ille «scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Et homines scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. Dominus scit cogitationes hominum vanae sunt.» Relinquite ergo cogitationes hominum, quae vanae sunt; ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sapientes sunt. Sed quis est qui comprehendit cogitationes Dei? Qui ponitur in firmamento coeli. Jam hoc cantu crudieris, Domine,» «et ex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Ecce habes consilium Dei, quare parcat malis: foditur fovea peccatori. Tu jam vis illum sepelire: adhuc fovea illi foditur; noli festinare
Abbreviated transcription (Latin):
nouit ille. quomͦ de ilł iudicet. In mit
us aͥutẽ homo ẽ cũ uult contͣ dic̃e aut
bonitati diĩ aut patĩe. auc potestati.
aut iusticie idicis. Erigit᷑ suꝑbꝰ in dm̃
mergit illum ds̃. et in eo ipso mergit᷑.
quo crigit᷑ udĩ. Nam in alio psalmo
sic dic̃. Beiccisti cos: cũ extollerentitr:
Non dix̃ deiecisti eos quia elati sunt.
aut deiecisti cos pꝰea ꝗͣ elati sunt: ut aliud sci rei¬

Expanded text:
 de illis judicet. Immitis est autem homo, cum vult contradicere aut bonitati Domini, aut patientiae, aut potestati, aut justitiae judicis. Erigitur superbus in Deum, mergit illum Deus; et in eo ipso mergitur, quo erigitur in Deum. Nam in alio psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum extollerentur» . Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt; aut, Dejecisti eos, posteaquam elati sunt; ut aliud
Abbreviated transcription (Latin):
incorꝑe suo .i. in eccł̃ia sua mr̃m saugͥne
osteudit. Toto corꝑe sanguis exibat:
ita eccłia eius habet mrẽs: sꝑ totũ corp̾
eiꝰ fusus ẽ sanguis. Quosdã gͣ infirinas
nise p̃figuraus uel incorꝑe suo. Ex ꝑso¬
na ifirmoꝵ cõpatiens iłł: ait. Pater
sifieri pot̾: tiiseat aie calix iste. Osten

Expanded text:
ore suo, id est in Ecclesia sua, martyrum sanguinem ostendit. Toto corpore sanguis exibat: ita Ecclesia ejus habet martyres; per totum corpus ejus fusus est sanguis. Quosdam ergo infirmos in se praefigurans, vel in corpore suo; ex persona infirmorum, compatiens illis, ait: «Pater, si fie
Abbreviated transcription (Latin):
incetũ ascendunt. Mitesce gͦ qͥsqͥs es fideł̃
si ernditꝰ es ex lege dĩ: ut sit cor turum
infirmam̃to celi: qͥa ds̃ fecit luminaria
qͣito die. cui dicit᷑ qͣrti sabbi. unde ti¬
tulũ psalmꝰ iste ꝑcepit. Quomͦ uides
luminaria. cũ tota patientia dirigere
qcar᷑ suos. et ñ curare que inse dicunt
hioniies. sic et tu non cures qͥcqͥd tͥ fecĩt
caro. Onĩs enĩ homo: caro et sanguis ẽ.
Non eiũ uilis es incõꝑatione alt̾iũs
carins aqͣ uid̃i p̃mi: quia ꝓte ille sus¬
cepit carnẽ. et ꝓce ille futit sanguinẽ.¬
Et si tantũ p̃rogauit cũ eẽs imꝑiꝰ. ⁊ qͥd
seruat fideli: Hinc micesce. Quẽ atl¬
modũ mitesces: cum dicis qͥa ds̃ hoc

Expanded text:
in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, si eruditus es ex lege Dei, ut sit cortuum in firmamento coeli: quia Deus fecit luminaria quarto die, qui dicitur «quartu sabbati,» unde titulum psalmus iste percepit. Quomodo vides luminaria cum tota patientia dirigere cursus suos, et non curare quae in se dicant homines; sic et tu non cures quidquid tibi fecerit caro. Omnis enim homo caro et sanguis est. Non enim vilis es in comparatione alterius carnis, a qua videris premi; quia pro te ille suscepit carnem, et pro te ille fudit sanguineet si tanta praerogavit, cum esses impius, quid servat fideli? Hinc mitesce. Quemadmodum mitescis? Cum dicis: Quia Deus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
gat uos ds̃ a maligins dieb donec fodiat᷑
peccatori fouea: non cogites qͥa mͦ mali¬
cũ qͦloco extant angłi uidentib et fo¬
diunt istam foueam magnã. que possit
caꝑe omne genꝰ unquoꝵ.  quia uide¬
tis multos ẽẽ iniquos. et dicatis uob̃ car¬
nalit. re uera tantam multrtudiñe ini¬
quoꝵ: tantã turbã peccantium. que
fouea pot̾̃ caꝑe. ꝗͣdo fodit᷑ tał que om̃s
capiat: qͣdo ex haurit᷑: Idõ parc̃ ds̃ :
nẽ hoc. fossa peccõrum: ipsa felicitas
peccõrum ẽ. In illam eiĩ cadent: tamqꝗͣ
infoueam. Intendite fr̃s: quia magna
uit pecc̃orẽ & impium: occulta idtia
sua. E hoc ipsum qđ ip̃si parc̃ ds̃: ꝑĩ
punitatẽ fac̃ eum elatũ. Ille se altum
putac & cadit: in co ipso cadit. qͦse altũ
putat. Hoc se ille putat sub linit̃ ire.
& ds hoc fossam uocat. fossa ad ima tenals
ñ adcelum. Peccatores autẽ suꝑbi qͣsi mn
celum eunt: et int̾ram mergunt᷑. Contͣ
humiles quasi intram se depͥmunt: et

Expanded text:
gnis, donec fodiatur peccatori fovea; non cogitetis quia modo in aliquo loco stant Angeli cum bidentibus, et fodiunt istam foveam magnam quae possit capere omne genus iniquorum; et quia videtis multos esse iniquos, et dicatis vobis carnaliter: Revera tantam multitudinem iniquorum, tantam turbam peccantium quae fovea potest capere? quando foditur talis quae omnes capiat, quando exhauritur? ideo parcit Deus. Non est hoc: fossa peccatorum, ipsa felicitas peccatorum est; in illam enim cadent tanquam in foveam. Intendite, fratres, quia magna vit peccatorem et impium, occulta justitia sua; et hoc ipsum quod ei parcit Deus, per impunitatem facit eum elatum. Ille se altum putat, et cadit: in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille putat sublimiter ire, et Deus hoc fossam vocat. Fossa ad ima tendit, non ad coelum: peccatores autem superbi quasi in coelum eunt, et in terram merguntur. Contra, humiles quasi in terram se deprimunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suꝑbũ est cor hominis: tantũ re¬
edit adõ. E si recedit adõ: in ꝓfundũ
Contͣ cor humilis de celo adduci
addm̃: ut pximꝰ fiat. Certe altus est
angelos. Quantũ hs̃ erigi: ut accingat
adillũ excelsum. Nolo ie rumpas:
ertendendo re. Aliud consilium tͥdo:
ne uusta exiensione forte crepes ꝑ su
fodit᷑ fouea. Non est tuũ cognoscere: s
exlege mea disce. patientẽ te ẽẽ debere.
donec fodiat᷑ peccõri fouea. & qͥd de ie
inqͥs qͥlaboro. ⁊ et laboreͦs int̾ ipsos pec¬
catores: Respondet᷑ qđ scqͥt᷑ tͥ. Quia¬

Expanded text:
tantum recedit a Deo; et si recedit a Deo, in profundum it. Contra, cor humile de coelo adducit Deum, ut proximus fiat. Certe altus est Angelos: quantum habes erigi, ut attingas ad illum excelsum? Nolo te rumpas extendendo te; aliud consilium tibi do, ne in ista extensione forte crepes per sfoditur fovea, non est tuum cognoscere; sed ex lege mea disce patientem te esse debere, «donec fodiatur peccatori fovea.» Et quid de me, inquis, qui laboro, et laboro inter ipsos peccatores? Respondet
Abbreviated transcription (Latin):
nise: unitare qđ seqͥtꝰ diceus. Uerump
tam̃ ñ qđ ego uolo: s quod tu uis pat̃.
si ceꝑat tͥ sub reꝑe uoluntas humalla.
Osi occidat ds̃ inunic̃. istũ meũ: & s
me ꝑsequat᷑ Osi posset fieri ut ñ ab
illo paterer tanta. iam si ꝑseueraus
uides quia ñ hoc uilt ds̃. pͣuus corde
es. Non labes iusticiam: que conui¬
reti sunt corde. Et qͥsunt recti corde: qͥsic
dedit. dñs abstulit. sic̃ dũo placuit ita¬
factũ est: sit nom̃ dni benedictũ. Ecce
rectũ cor. Itm̃ ingͣui uuluere qͥd dix̃ uxo¬
ri: q̃ ꝓptẽa relinquerat diabolꝰ. ⁊ ñ occi¬
derat. ut ipse liaberet adiutricẽ: ñ ut
maritꝰ consolatric̃e. Meminerat enĩ qͥa
pillam euam deceptꝰ erat: ⁊ necessar iam
sibi putabat hanc euã. Accessit ad iob
illa tamꝗͣ eua: s adam melior fuit ius
patum: ude cor rectũ. Nuinqͥd ñ patie¬
bat᷑ ꝑsecutiones et gͣues: ⁊ om̃s xͥani

Expanded text:
sequitur, dicens: «Verum, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater» . Si coeperit tibi subrepere voluntas humana, O, si occidat Deus inimicum istum meum, ut non me persequatur! o, si posset fieri ut non ab illo paterer tanta! jam si perseveraveris, vides quia non hoc vult Deus, pravus corde es, non habes justitiam quae converecti sunt corde.» Et qui sunt, «recti corde?» Qui sic dedit, Dominus abstulit; sibenedictum» . Ecce rectum cor. Iterum in gravi vulnere quid dixit uxori, quam propterea reliquerat diabolus et non occiderat, ut ipse haberet adjutricem, non ut maritus consolatricem? Meminerat enim quia per illam Evam deceptus erat Adam , et necessariam sibi putabat hanc Evam. Accessit ad Job illa, tanquam Eva; sed Adam melior fuit in sparatum, vide cor rectum. Numquid non patiebatur persecutiones, et graves? Et omnes Chri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa quẽ diligit ds̃ corripit: flagellat aũi
omẽm filiũ qũe recip̃. Ille flagellatũ
recip̃. ⁊ tu dicis. quia repellit: Uidemꝰ
hoĩes infiliis suis facẽ alud. ⁊ aliqͣdo iã
desꝑacos filios suos. ⁊ dimittunt uiuẽ
qͦm uolunt. Eos qͥ speni habent: flagellat.
Illos qͦs omĩno uidint seͥne spe et indomicos
c̃ẽ: diittunt ut fatiant qͦd uolunt. Iam
quẽ admodũ facere quod uult: non uult
ꝑ mict̾ẽ adħeditatẽ suam. Eum autẽ fla¬
gellat. filium. cui pͥpsam heditatẽ scruat.
Cũ autẽ flagellat ds̃ filiũ suũ: curat sub
manu pat̾s flagellantis. Quia flagellat.
adħeditacẽ crudit. ⁊ abħeditate ñ repellit
filiũ suũ quẽ castigat: s iõ flagellat ut
recipiat. Nonsit tam uano sensu & pueri¬
li ut dicat. ⁊ plus amat pat̾ mĩs frẽm nicũ:
cui ꝑmittit facẽ quicqͥd unlt. Ego si me
mouero contͣ iussione patͥs mei: flagellat
iuemo. Iu gande subflagellis. quia tͥ
suam. Ad tempꝰ em̃dat. ñ met̃num damp¬

Expanded text:
quem diligit Deus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit» . Ille flagellatum recipit, tu dicis quia repellit? Videmus homines in filiis suis facere illud: aliquando jam desperatos filios suos dimittunt vivere quomodo volunt; eos qui spem habent, flagellant; illos quos omnino viderint sine spe et indomitos esse, dimittunt ut faciant quod volunt. Jam quem dimittit facere quod vult, non vult admittere ad haereditatem suam: eum autem flagellat filium cui ipsam haereditatem servat. Cum autem flagellat Deus filium, currat sub manu Patris flagellantis; quia qui flagellat, ad haereditatem erudit: ab haereditate non repellit filium suum quem castigat; sed ideo flagellat, ut recipiat. Non sit tam vano sensu et puerili, ut dicat: Plus amat pater meus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult; ego si me movero contra jussionem patris mei, flagella invenio. Tu gaude sub flagellis; quia tibi suam.» Ad tempus emendat, non in aeternum dam
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ dĩ uelis corquere aduoliuitatẽ tuã.
s tuam corrige aduoluntatẽ dĩ. Uolũ¬
tas aĩ sic ẽ: quomͦ regula. Ecce pita
torsisti regulam. Unde habes corrigi:
illa autẽ integͣ manet. Regula ẽ cmi
incõitabilis. Quã dui uitegͣ ẽ regła:
hs̃ quo te conu̾tas. & corrigas pͣuitatẽ
tuam. Habes iunide corrigͣis: qđ uite
tortũ ẽ. Quid autẽ uolunt homines
parũ est. quia uoliuitatẽ tuã tortuo¬
sam. habent. ⁊ uolunt uoluntatẽ dĩ
tortam fac̾e scđm cor suũ. ut hoc fatiat
as qđ ipsi uolunt. cũ ipsi debeant facẽ

Expanded text:
tatem Dei velis torquere ad voluntatem tuam, sed tuam corrige ad voluntatem Dei. Voluntas Dei sic est quomodo regula: ecce, puta, torsisti regulam; unde habes corrigi? Illa autem integra manet: regula est enim incommutabilis. Quamdiu integra est regula, habes quo te convertas et corrigas pravitatem tuam, habes unde corrigas quod in te tortum est. Quid autem volunt homines? Parum est, quia voluntatem suam tortuosam habent; etiam volunt voluntatem Dei tortam facere secundum cor suum, ut hoc faciat Deus quod ipsi volunt, cum ipsi hoc debeant facere
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui laboratis et lionerati estis.
⁊ discite ame qͥa mittis sum & lrumit
corde. Hec ẽ gͦ disciplina xana. Nemo
fac̃ aliqͥd bene: nͥ gr̃a ipsius. Qđ fac̃
homo male. ⁊ ipsius ẽ hominis: qđ fac̃
bene debenefitio dĩ fac̃. Cum ceꝑis fa¬
c̃ẽ beue. ⁊ ñ s̾ tribuat: cũ ñs tͥbuerit.

Expanded text:
ui laboratis et onerati estis, et discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde» . Haec est ergo disciplina christiana: nemo facit aliquid bene, nisi gratia ipsius. Quod facit homo male, ipsius est hominis: quod facit bene, de beneficio Dei facit. Cum coeperit facere bene, non sibi tribuat: cum non
Abbreviated transcription (Latin):
occidunt. Idest ꝑegnum. aduenam. ad¬
tum. Manifesta suut ista singula: nec
alias res cirat. ñec intelligit. Heem̃
due uoces sunt malor. Unam quam
iam dixi hec fecisti & tacrri. suspicat᷑ es
iniqͥtatem. quodero tibi similis. Qd ẽ¬

Expanded text:
occiderunt:» id est, peregrinum, advenam, adtum. Manifesta sunt ista singula, nec alias res curat, non intelligit. Hae enim duae voces sunt malorum: una quam jam dixi, «Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
do oratis: ñ eritis sic̃ hipoc̾te qͥ amant in
sinagogis. ianguł platearũ stantes orare
ut uideant᷑ ab hominib & cet̾a talia.
Tetig̃ om̃s: ñ tumuit aliquẽ. Qcũ t̃ĩminass
ipsũ sermonem: condusit de illos scͥptura
euangłu sic. factũ est inqͥt cũ consũmas¬
set iħc u̾ba hȩc: ammirabant᷑ turbe suꝑ
doctͥnam eiꝰ. Erat enĩ docens eos tamq̃

Expanded text:
s sicut hypocritae, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus» ; et caetera talia. Tetigit omnes, non timuit aliquem. Et cum terminasset ipsum sermonem, conclusit de illo scriptura Evangelii sic: «Factum est,» inquit, «cum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doc
Abbreviated transcription (Latin):
plantauit aurẽ ñ audiet: Aut qͥ funx̃
ocłm ñ consid̾at: Qi erudit gs̃ ñ argu¬
erudit g̃s. Idõ misit u̾bum suũ ꝑorbẽ
trarum: homiuibꝰ misit ꝑangelos. ꝑ
patri archas. ꝑ ꝓpħas. ꝑseruos. ꝑ tot p̃
cones: ante cedentes ucticẽ. Misit et
psum u̾bum suũ. misit et ipsũ filiũ
sium: misit seruos filii fiti. et in ipsis
seruis filiũ fuum. ꝑ totũ orbẽ trarum
rlnqͥte iniqͥtaces ur̃as pͥores. ⁊ conu̾tite
uos aditiuera racta: Idõ parc̃: ut uos
corrigatis. Idõ heri ñ uindicauit: ut
hodie bene iniuatis. Erudit g̃s. Non gͦ
aiguet: Non auditurꝰ est. qͦs erudit.
ñ uidicat᷑s ẽ: quib sermonẽ p̃misit.
⁊ pseminauit. Incola si eẽs. ⁊ acciꝑes et
ñ redłes: utiq. Quando accipis ama¬
gistro erudiris. Cõmittit tͥ magister
ad p̃bet: et si exigit qͣued reddis: Aut
um ceꝑis redde. ⁊ sine metueris plaga

Expanded text:
plantavit aurem, non audiet? aut qui finxit oculum, non considerat? Qui erudit gentes, non arguerudit gentes: ideo misit verbum suum per orbem terrarum hominibus, misit per Angelos, per Patriarcones antecedentes judicem. Misit et ipsum Verbum suum, misit et ipsum Filium suum; misit servos Filii sui, et in ipsis servis Filium suum. Per totum orbem terrarum Relinquite iniquitates vestras priores, convertite vos ad itinera recta? Ideo parcit, ut vos corrigatis; ideo heri non vindicavit, ut hodie bene vivatis. Erudit gentes; non ergo arguet? non auditurus est quos erudit? non judicaturus est quibus sermonem praemisit et praeseminavit? In schola si esses, ac reddas; utique quando accipis a magistro, erudiris; committit tibi magister quod praebet, et nonne exiget ut reddas? et cum coeperis reddere, sine metu eris plaga