comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uderitꝰ de filiis ip̃iꝰ regis ne moleste ac¬
aꝑet.si eum ꝯmoneret causa dilcõ¬
ius ugilem eẽ debere apud filios eiꝰ¬
demregis.Ostendens quia nõsolũ
gtandis p̾sumptio: s etiam magnũ
ꝑiculũ est. uni soli genãlem regni
dispositõnem tractare sine ꝯsultu ⁊
tonsensu płimoꝵ Notificans quo de
his que sͥ mandauãt. qualit̾ qͦndã int̾
reges ludouicũ. lothariũ ⁊ karloman¬
nũ fũit actum: ⁊ qͣlit tunc sit agen¬
Dum. Subiungens capitula q̃dam:
rio simul auementib ꝯstituta ⁊ cõ¬
fumata fu̾nt. Item ꝓ quodã ep̃o reli¬
gioso petens ut det ei locum laqindi¬
secum ut ipĩus int̾uentõnem. ꝓuenire ua¬
leat ad regis p̃sentiam ⁊ ea que ratõnabilit̾
postulauit obtinere. ⁊ alia q̃dam scͥbit eti¬
ameĩdem. hugometiam filio locharii re¬
gis significans se amicos ⁊ familiares ha¬
biusse prẽm ⁊ auũ ip̃ius lochariũ imꝑa¬
torem.⁊ quia salutem ip̃ius optabat. id¬

Expanded text:
udericus de filiis ipsius regis ne moleste acciperet, si eum commoneret causa dilectionis, vigilem esse debere apud filios ejusdem regis, ostendens quia non solum grandis praesumptio, sed etiam magnum periculum est, uni soli generalem regni dispositionem tractare, sine consultu et consensu plurimorum, notificans quoque de his quae sibi mandaverat, qualiter quondam inter reges Ludovicum, Lotharium et Karlomannum fuerit actum, et qualiter tunc sit agendum, subjungens capitula quaedamrio simul convenientibus constituta et confirmata fuerunt; item, pro quodam episcopo religioso, petens ut det ei locum loquendisecum, ut per ipsius interventionem pervenire valeat ad regis praesentiam, et ea quae rationabiliter postulaverit obtinere, et alia quaedam scribit etiam eidem Hugoni etiam filio Lotharii regis, significans se amicos et familiares habuisse patrem et avum ipsius Lotharium imperatorem, et quia salutem ipsius optabat, id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ prb̃m suꝑ inductũ excõicat: ne in
om̃i remensi parochia missam celebre
p̃sumat neq cõmunioriẽ eccliasticã
accipiat nisi forte munus iaticum
grauis eg̾tudinis causa. ⁊ hoc ita. ut
mox sicut utalũit: deparochia ista rece¬
dat. Patrochianis aut̃ eccle p̃dicte a¬
uctoritate d̾i p̃cipi iubet: ut nulliuᷤᷤ
prbi missã in eadẽ eccłia audiant. Nil
liꝰ mĩte expulsi prbi: donec ip̃iꝰ causa
Diffiniat᷑. nͥ forte idem prb̃r ꝓinfir¬
mitate eis missã celebrare nõ potũit
⁊ cet̾a. Altmanno monacho. atq prb̃o.
ꝙ̃ꝓculobedientie causa direxerat ꝓ
his q̃ inuenerat inqͥbdam litt̾is sͥ ꝑ
hoĩem q̃dam harduici archiepĩda¬
tis. scilicet reputarieidẽ altinanno
aspirare uelle ad beneficia⁊ negocia
luti. Unde p̃cipit ut qͣntociꝰ ad mona¬
ꝓcuret ⁊ cet̾a. lantardo cuidã sac̃doti
qͥ de parochia remẽsi ebonis ep̃i causa
Discesserat: ꝙ̃ petit ut si qua ꝓ ut au¬

Expanded text:
rum superinductum excommunicat, ne in omni Remensi parochia missam celebrare praesumat, neque communionem ecclesiasticam accipiat, nisi forte munus viaticum, gravis aegritudinis causa, et hoc ita, ut mox si convaluerit, de parochia ista recedat. Parochianis autem Ecclesiae praedictae auctoritate Dei praecipi jubet, ut nullius presbyteri missam in eadem ecclesia audiant, nisi illius injuste expulsi presbyteri, donec ipsius causa diffiniatur, nisi forte idem presbyter pro infirmitate eis missam celebrare non potuerit, et caetera. Altmanno monacho, atque presbytero, quem procul obedientiae causa direxerat, pro his, quae invenerat in quibusdam litteris sibi per hominem quemdam Harduici archiepiscopi datis: scilicet reputari eidem Altmanno, aspirare velle ad beneficia, et negotia luti. Unde praecipit, ut quantocius ad monaprocuret, et caetera. Lantardo cuidam sacerdoti, qui de parochia Remensi Ebonis episcopi causa discesserat, quem petit, ut si qua, prout au
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie subiecta. p̃cipitq quid inde fieri
ens ut descͥbat oĩa q̃ inmonast̾iout
uiderẽt᷑ altuillarensi. ante ip̃ĩ p̾sulis
pore dispensata fuerunt:⁊ inquos u¬
sus uł ꝑquas ꝑsonas ⁊ ita ueracit̾ oĩa
descͥbant᷑: ut missi dñici nichibi fal¬
sum. possent iuenire. Retrãno p̃po¬
sito monast̾ii orbacensis silit. Itemra¬
tramno ꝓquadã pͣstaria qͣm amalrauᷤᷤ
canonicꝰ habuit. et p̾ipĩus obitum
collaboratõnem eidem p̃p̾ositus diri¬
piiꝰserat. Qua ꝓpt̾ excõicat eũ: in pa¬
ne ⁊ aqua constituens. tam ip̃m qͣm
complices eiꝰ inhecfacto. donet restitu¬
ant᷑ hec que unꝰte abstuletant. Altha¬

Expanded text:
ecclesiae subjecta, praecipitque quid inde fieri ecclesiae subjecta, praecipitque quid inde fieri ens ut describat omnia, quae in monasterio, ut videtur, Altvillarensi, ante ipsius praesulis pore dispensata fuerunt, et in quos usus, vel per quas personas, et ita veraciter omnia describantur, ut missi dominici nihil ibi falsum possint invenire. Ratramno praeposito monasterii Orbacensis similiter. Item Ratramno pro quadam praestaria, quam Amalraus canonicus habuit, et ipsius obitum collaborationem ejus idem praepositus diripi jusserat. Quapropter excommunicat eum, in pane et aqua constituens tam, ipsum quam complices ejus in hoc facto, donec restituantur haec quae injuste abstulerant. Altha
Abbreviated transcription (Latin):
sigloardo ⁊ rodoldo. ꝑquodam prbo cui
consenserat suadente sigloardo: ut li¬
bello sue ꝑfessionis a regimine plebi
d cõmisse redderet se alienũ. ⁊ aliũ m
suo loco expeteret ordinandũ. S col¬
ludium qd habebat fcm̃. S̾ celau̾at. uide¬
licet ut alũpnꝰeius. sine consensusemori
sui in loco ip̃iꝰ ordinatet᷑. ⁊ qr exenũ reuadi¬
deberet exseq̃ntia. Item sigloardo prb̃ro
padem scĩremigii. Onde ualde redarrgu¬
it istũ: quia id fcm compererat. ⁊ sͥ ta¬
cuerat. cũ idẽ p̃sul uites suas eidẽ siglo¬
ardo teste dño cõmendauit. qui eun¬
dem prb̃m mnartissima custodia debue-¬
tat retrudere. ñ ꝑfideuissores dumitt̾e
qd̃ quia prius nõ fecerat. uł nunc faci¬
at. Carcer quoq firmit̾ auice dño resta¬
uret᷑. ⁊ custodes si necc̃e fu̾it ad hibeant᷑.
uãt. ⁊ aliis prb̃is missam celebrare ꝑ¬
miserit inquadã capella basilice cortis

Expanded text:
Si gloardo et Rodoldo, pro quodam presbytero, cui Si gloardo et Rodoldo, pro quodam presbytero, cui consenserat, suadente Sigloardo, ut libello suae professionis a regimine plebis sibi commissae redderet se alienum, et alium in suo loco expeteret ordinandum: sed colludium quod habebat factum sibi celaverat, videlicet ut alumnus ejus sine consensu senioris sui, in loco ipsius ordinaretur, et quia xenium revadideberet exsequentia. Item Sigloardo, pro prpadem sancti Remigii, unde valde redarguit istum, quia id factum compererat, et sibi tacuerat, cum idem praesul vices suas eidem Sigloardo, teste Domino, commendaverit, qui eumdem presbyterum in arctissima custodia debuerat retrudere, non per fidejussores dimittere: quod quia prius non fecerat, vel nunc faciat. Carcer quoque firmiter a vicedomino restauretur, et custodes, si necesse fuerit, adhibeantur.rat, et aliis presbyteris missam celebrare permiserit in quadam capella basilicae cortis
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. ⁊ siũ iuram̃tũ iuditio approba¬
uerũt: tunc autẽ semꝑ uirasse dicebant.
detra quoꝙ eccl̃ie ꝑtinenti. unde ꝯten
obediret. aut sinollet: ꝓinde ad placitũ
corã rige. ⁊ fidelib ip̃ius tam epĩs qͣm
lats ueniret. Qd̃ siprb̃r aliis obedi¬
entib obedire nollet: ad synodũ ꝯpro¬
uncialem canonice ꝓuocaret᷑ Itẽ siglo¬
ardo ⁊ ausoldo ꝓ eadem inqͥsitõne suc¬
censẽs eos qd̃ negligent̾ illam sint ex
dinationẽ suã ꝑincuriã fu̾at oblitꝰ.
Inde ĩserat eum aliqͣmdiu subcusto¬
dia reclufũ seruari: ut saltẽ ꝑhoc ama¬
ritudo aliqͣ mentẽ illiꝰ tangẽt. ⁊ apecca¬
topͣgaret ⁊ cet̾a. Itemꝑieiuinio tͥdua¬
no q drex cũ ep̃is ⁊ cet̾is fidelib suis dis
posuerat fi̾: propace scẽ deieccl̃ie. qͣlit̃
fieri deberet. Item ꝑ quodã prb̃o auẽ¬
naci monastĩi. qui denotabat᷑ suꝑthe¬
sauro ip̃ius eccłie dudum ꝑdito. Itẽ

Expanded text:
runt, et suum sacramentum judicio approbarunt, et suum sacramentum judicio approbaverunt, tunc autem se perjurasse dicebant. De terra quoque Ecclesiae pertinenti, unde conteobediret: aut si nollet, proinde ad placitum coram rege et fidelibus ipsius, tam episcopis, quam laicis veniret. Quod si presbyter aliis obedientibus obedire nollet, ad synodum comprovincialem canonice provocaretur. Item Sigloardo et Ansoldo, pro eadem inquisitione, succensens eos, quod negligenter illam sint exsordinationem suam per incuriam fuerat oblitus, unde jusserat eum aliquandiu sub custodia reclusum servari, ut saltem per hoc amaritudo aliqua mentem illius tangeret, et a peccato purgaret, et caetera. Item pro jejunio triduano, quod rex cum episcopiposuerat fieri pro pace sanctae Dei Ecclesiae, qualiter fieri dederet. Item pro quodam presbytero Avennaci monasterii, qui denotabatur super thesauro ipsius ecclesiae dudum perdito. Item
Abbreviated transcription (Latin):
canones recipi non ꝑmitunt. ⁊ qͣlt
discuti debeant: ⁊ accusatores ⁊ test̾
Om̃iauͦ q̃ accusatores uł testes de su¬
gulis causis testificati fuint descla¬
t᷑. ⁊ coramom̃ib relegant᷑. ut ita fuis
dicta compbent᷑. Descͥbant᷑ quocis
uitam̃tum iure polliceant᷑ se datus
in ꝓximo placito: qd canones prsd
nant ad licentiã se defendendi u̾i
pondendi. Qd̃ placitũ eidẽ prbode
nũciet᷑ ad tͥginta dies. ut ita pp̃atus
ueniat: quo se uł canonice putifial
uł concredat. Qd̾̃ si non fecerit: cans¬
nicam se suscept᷑um sententiam sciat. oo¬
tat qͦ bannũ dei ⁊ sacroꝵ canonũ aucto¬
ritate. regisꝙ ac p̃sulis int̾dictione. ut
uemo ip̃i prb̃o ullas infidias pp̃aret:aut
aliqͣm uolentiã faciat. sed nͨ eiꝰ accusa¬
trib uł testib: donec ista causa legalẽ
diffinitõnem accipiat. p̾cipiens etiã
qd fieri deberet de illis hõib: qui altera

Expanded text:
canones recipi non permittunt, et qualiter canones recipi non permittunt, et qualiter discuti debeant et accusatores et testes. Omnia vero quae accusatores vel testes de singulis causis testificati fuerint, describantur, et coram omnibus legantur, ut ita fuisse dicta comprobentur. Describantur quoque juramentum jure polliceantur se daturos in proximo placito, quod canones presbytero donent ad licentiam se defendendi vel respondendi. Quod placitum eidem presbytero denuntietur ad triginta dies, ut ita praeparatus veniat, quo se vel canonice purificet, vel concredat. Quod si non fecerit, canonicam se suscepturum sententiam sciat. Mittant quoque bannum, Dei et sacrorum canonum auctoritate, regisque ac praesulis interdictione, ut nemo ipsi presbytero ullas insidias praeparet, aut aliquam violentiam faciat; sed nec ejus accusatoribus vel testibus, donec ista causa legalem diffinitionem accipiat, praecipiens etiam quod fieri deberet de illis hominibus, qui altera
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ leges expoliatũ: siuis om̃ib re¬
uestiret᷑. anteq̃m sius accusatorib
respondẽ cogeret᷑. ne contͣ legem fieret:
⁊ ip̃e p̾sul aprb̃o legem tollendo. eandẽ
sͥ quoꝙ auferret. Precipiens etiãut
hoc illiemendar ꝑuadiũfaciat. dispo¬
nens qualit̾ in defiat. Si uͦ ip̃i comes hoc
abstulerunt. eidẽ prb̃o legib einendent:
de pñia illoꝵ ip̃e p̾sul dispositurꝰ scõm
illoꝵ regtognitõnem. Qd̃si comes ita
facere noluerit: renuncient illi. ut ip̃e
hoc indicet regi. pꝰqͣm hecacta fui̾nt. ta
rationem huiꝰ aggrediant᷑ iuditii ut
ꝓuideant ne ꝑignorantiam accusato¬
res ip̃ius pb̃ri: rem talem alicuĩ impui¬
sup̃sumant. unde dãpnari possint sicit
ꝓuideri debet ne prb̾r in iuste dãpnt̃
post hec adiurent accusatores iłte¬
stes eoꝵ milloꝵ baptisma. ⁊ aliisde¬
Notificet᷑ etiam eisdẽ accusatorib et
testib: quales ꝑsonas adaccusatõnẽ
prb̃i. uł ad testimoniũ suꝑ eura sac

Expanded text:
leges exspoliatum, suis omnibus revestiretur, antequam suis accusatoribus respondere cogeretur, ne contra legem fieret, et ipse praesul a presbytero legem tollendo, eamdem quoque sibi auferret: praecipiens etiam, ut hoc illi emendare per vadium faciat, disponens qualiter inde fiat. Si vero ipse comes hoc abstulerunt, eidem presbytero legibus emendent, de poenitentia illorum ipse praesul dispositurus secundum illorum recognitionem. Quod si comes ita facere noluerit, renuntient illi, ut ipse hoc indicet regi. Postquam haec acta fuerint, ita rationem hujus aggrediantur judicii, ut provideant ne per ignorantiam accusatores ipsius presbyteri rem talem alicujus impulsu praesumant, unde damnari possint, sicut provideri debet, ne presbyter injuste damnetur. Post haec adjurent accusatores vel testes eorum in illorum baptisma, et aliis diveNotificetur etiam eisdem accusatoribus et testibus, quales personas ad accusationem presbyteri, vel ad testimonium super eum sacri
Abbreviated transcription (Latin):
his que illi opponebant᷑ satisfac̾e studeat.
Theodachro quoꝙ p̾posito ꝓ eodeigislol¬
do ꝓquo irmintrudis regina p̾cabatur:
ut ꝑtẽ colloboratõnis sue que ratõnabili¬
ter ei competebat dare iuberet. Si qua uͦ
illi debebant᷑ in ħ episcopio. eidẽ redde̾n¬
t᷑ͣqd ⁊ idem ep̃c fieri iubet. ⁊ qr dixãt se
missaticũ habere exꝑte regine adcano¬
nicos. mandat ut si uem̾it ad eos sicut
inissus regine uienabilit̾ suscipiat᷑. Ger¬
hardo decano ꝓ quadam nadulfo excõica¬
to qui ad se uenãt. petens penitẽtiam cui
nem de illis accipiant. quatiꝰ scilicet
siquilibet eoꝵ infirmitate p̾uentus
fuit. de qua se putet euadere ñ posse.
si ꝓmiserit. quia de pcc̃osuo excorde
peniteat. ꝑ ⁊ dignos penitentiͤat. fru¬
ctus illud se coram testib emendare.
ac ep̃i ĩsiomi obedur ꝓfiteat᷑: absolutꝰ
existat. Sigloardo aichiprb̾o. Ausoldo

Expanded text:
his, quae illi opponebantur, satisfacere studeat. his, quae illi opponebantur, satisfacere studeat. Theodacro quoque praeposito, pro eodem Gissoldo, pro quo Irmintrudis regina precabatur, ut partem collaborationis suae, quae rationabiliter ei competebat, dari juberet; si qua vero illi debebantur in hoc episcopio, eidem redderentur: quod et idem episcopus fieri jubet, et quia dixerat se missaticum habere ex parte reginae ad canonicos, mandat ut si venerit ad eos, sicut missus reginae venerabiliter suscipiatur. Gerardo decano, pro quodam Radulfo excommunicato, qui ad se venerat petens poenitentiam. Cui nem de illis accipiant, quatenus scilicet, si quilibet eorum infirmitate praeventus fuerit, de qua se putet evadere non posse, si promiserit, quia de peccato suo ex corde poeniteat, et per dignos poenitentiae fructus illud se coram testibus emendare, ac episcopi jussioni obedire profiteatur, absolutus existat. Sigloardo archipresbytero, Ansoldo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃s qui consentanei fuarunt in
parochiis consistebant. ex u̾bo deiet
suo. atꝙ exbanno regis:ad eandẽ sy¬
nodum conuenire iubeant. Ausoldo.
gerolo ⁊ hadrico: ꝓinqͥsitõne tuiꝰdam¬
fr̃is ragamftedi ministĩalis sui. ⁊ ut si
uecesse ess. libera saluaq custodia de¬
tineret᷑ ne aufugeret: s̃q ad duceret᷑.
Mandans etiã eidem ragam fredo ex
auctoritate dei ac sua p̾̃cipiendo: ut
cum ip̃is in eadẽ ꝑmaneat inqͥsitõe.
Qu etiã pꝰqͣm recesserat. malienis pa¬
tochiis uninoranti litt̾as mittit: Re¬
uocans eum auctoritate canonica. ut
ad met᷑polim suam redeat. ⁊ eiꝰ se hũi¬
litati rep̾sentet. uł si de ip̃us iuditõ
q̃rit᷑ synodo regulari ad eẽ festinet. Gis¬
loldocanonicoꝵ pp̃osito: ꝓfacultatib
d cõmissis ⁊ in debite usurpatis. quip
hac re in regularit̾ ab ip̃o discessetat. mo¬
netꝙ auctoritate canonica ut redeat. ⁊ de

Expanded text:
et omnes qui consentanei fuerunt in et omnes qui consentanei fuerunt in et in quorum parochiis consistebant, ex verbo Dei, et suo, atque ex banno regis ad eamdem synodum convenire jubeant. Ansoldo Gerolo, et Hadrico, pro inquisitione culis sui, et ut, si necesse esset, libera, salvaque custodia detineretur, ne aufugeret, sibique adduceretur. Mandans etiam eidem Rogamfredo, ex auctoritate Dei ac sua praecipiendo, ut cum ipsis in eadem permaneat inquisitione. Cui etiam postquam recesserat, in alienis parochiis immoranti litteras mittit, revocans eum auctoritate canonica, ut ad metropolim suam redeat, et ejus se humilitati repraesentet; vel si de ipsius judicio quaeritur, synodo regulari adesse festinet. Gisloldo canonicorum praeposito, pro facultatibus sibi commissis, et indebite usurpatis, qui pro hac te irregulariter ab ipso discesserat, monetque auctoritate canonica, ut redeat, et de
Abbreviated transcription (Latin):
inseruitiũ repeti non posset. Qnto
minꝰ ille qui colotiꝰ eccl̃iasticus ⁊ non
alicuiꝰ seruus fu̾at ⁊ legalit̾ liber fac¬
tus canonice ordinatꝰ ⁊ eccd̃ie atq or¬
dinatori suo ꝓpͥus erat effectus. Monette
ut talem p̃sũptionem ultius de ip̃a non
audiat. quria si ħ illa p̃sumeret: ip̃e hocle¬
galit̾ atꝙ regularit̾ iundicare studeret.
Adiciens eam se talit̾ cõmonete: quia
carã familiarit̾ ipãm habebat. Sibi¬
quoc subiectis nõ nulla sccibens ut p̃r
filios de multis sollert̾ instruit. neces¬
sariis: tam spiritalib qͣm temporalibꝰ.
Nichaldo corep̃o. ⁊ rodoalo archiprb̃o.¬
ꝓsynodo comꝑuinciali apud carisia¬
cũ palatium regium habenda. mãdãs
ut notum faciant om̃ib ꝑ omnẽ paro¬
chiam remensem: ut qui se lesos existi¬
mant. ad ipãm synodũ ꝯuenire ꝓcurent
Quosdam uõ cũ auctoritate ĩuitent:
⁊ uenire cõmoneãt. Sed ⁊ milonẽ cum
filia sua quia fulcricus abusus fu̾at.

Expanded text:
repeti non posset; quanto minus ille qui colonus ecclesiasticus, et non alicujus fuerat, et legaliter liber factus, canonice ordinatus, et Ecclesiae, atque ordinatori suo proprius erat effectus, monetque ut talem praesumptionem ulterius de ipsa non audiat, quia si hoc illa praesumeret, ipse hoc legaliter atque regulariter vindicare studeret, adjiciens illam se taliter commonere, quia charam familiaritaquoque subjectis nonnulla scribens, ut pater filios, de multis solerter instruit necessariis, tam spiritualibus quam temporalibus. Richaldo chorepiscopo, et Rodoaldo archiprsynodo comprovinciali apud Carisiacum palatium regium habenda: mandans ut notum faciant omnibus per omnem parochiam Remensem, ut qui se laesos existimant, ad ipsam synodum convenire procurent, quosdam vero cum auctoritate invitent, et venire commoneant. Sed et Milonem cum filia sua, qua Fulcricus abusus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
iaculatꝰ sit. Adiciensq qd̃ illa ꝙͣ diuĩ
hac p̾sũptione uł malefacto ꝑman¬
serit: quocienscũq corpꝰ ⁊ sangumẽ
dñi acciꝑe p̾sumeret: iuditiũ idest dã¬
nationẽ sͥ accipiet. Obsecratq monẽs
illam: ut nõ sensus ip̃ius aut aliciuiꝰ fu¬
ggestio eam decipiat: s de remediore-¬
gis aĩe ac de redẽptione sua cogret⁊
qd̾ male actumest corrigere festiaes
lud etiam qd̃ audierat illam ꝑpetͭli
scilicet quia p̾fatũ pͥuilegiũ ⁊ peptĩ
regale de ip̃o monastĩo abstulerat q̃u¬
tum malum fecerit pandit. ⁊ horideo
ut se corrigat: nedãpnationẽ mc̃iat. Et
quia si res ut audierat. ⁊ mãcipia dep̃¬
missa muliere neofita acceꝑat. ꝓc̃
mutendo regimine monastii. simonia¬
cam heresim increrit. ⁊ qd̃ qͣm diue¬
dem heresi quisꝙ fau̾it. in corporen
nitatis eccłie catholice: coram oculs
dm̃i. eẽ. nequibit. Monẽs ut legats

Expanded text:
jaculatus sit: adjiciensque, quod illa, quandiu in jaculatus sit: adjiciensque, quod illa, quandiu in hac praesumptione et malefacto permanserit, quotiescunque corpus et sanguinem Domini accipere praesumeret, judicium, id est, damnationem sibi accipiet; obsecratque monens illam, ut non sensus ipsius, aut alicujus suggestio eam decipiat, sed de remedio regis animae, ac de redemptione sua cogitet, et quod male actum est corrigere festinet. Illud etiam quod audierat illam perpetrasse, scilicet quia praefatum privilegium, et praeceptum regale de ipso monasterio abstulerat, quantum malum fecerit pandit, et hoc ideo, ut se corrigat, ne damnationem incurrat. Et quia si res, ut audierat, et mancipia de praemissa muliere neophyta acceperat, pro committendo regimine monasterii, simoniacam haeresim incurrerit: et quod quandiu eidem haeresi quisque faverit, in corpore unitatis Ecclesiae catholicae coram oculis Domini esse nequibit: monens ut legat
Abbreviated transcription (Latin):
Adnectens qualit̾ hede nulfo ep̃o ĩ lau¬
dunensi eccłia ordinato: monuerit il¬
lũ ut suggereret regi karolo.tam ꝑni¬
tõsum fc̃m dissoluere: et se atꝙ reginã
a tanto discrimine liberare. S quia
qd̾ monuerat ꝑduci ad effectũ non
uiderat: ip̃e p̃fatum regem inde cõ¬
monuerit. s ille ne reginã ꝯtͥstaret.
qd̃ malefcm̃ sciebat ñ correxit. Redu¬
cit etiã admemoriã: qͣlit̃ p̃fatꝰ rex
petente irmintrude regina. de reb tẽ
suis: ꝑ ꝯsiliũ parduli laudunensis
ep̃i: pͥuilegium ad idemorimacum
firmari rogau̾it. ⁊ ip̃e rex ꝯfirmau̾it.
hic autẽ p̃sul ĩsioni regis obediens:
nõsius u̾bis illud pͥui legiũ compo¬
sũit. s sicut b̃s̃ gregorius papa de
quodam monastĩo a quadam reginae¬
dificato. ip̃a petente dictariãt. ⁊ ip̃e ꝙͦ
dictauĩt uł tͣnstulerit. Repetens ma¬
g̾goriꝰ contͣ p̃fũptorem illiꝰ monast̾ĩ

Expanded text:
Adnectens, qualiter Hedenulfo episcopo in LauAdnectens, qualiter Hedenulfo episcopo in Laudunensi Ecclesia ordinato, monuerit illum, ut suggereret regi Karolo tam perniciosum factum dissolvere, et se atque reginam a tanto discrimine liberare. Sed quia quod monuerat perduci ad effectum non viderat, ipse praefatum regem inde commonuerit: sed ille, ne reginam contristaret, quod male factum sciebat, non correxerit. Reducit etiam ad memoriam, qualiter praefatus rex, petente Irmintrude regina, de rebus tunc suis per concilium Parduli Laudunensis episcopi, privilegium ad idem Oriniacum firmari rogaverit, et ipse rex confirmaverit. Hic autem praesul jussioni regis obediens, non suis verbis illud privilegium composuerit; sed sicut beatus Gregorius papa de quodam monasterio a quadam regina aedificato, ipsa petente, dictaverat, et ipse quoque dictaveri vel transtulerit, repetens maGregorius contra praesumptorem illius monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
monastĩi necessarta. Ostendens qd̃ni¬
mensis. monastiũ altuillarense con¬
struxerit ⁊ frat̾ eiꝰ de suis ꝓpͥetatib:
⁊ q̃ alii boni hoies ad eundẽ locũ deder̃t̃.
auennacũ estruxĩt monast̾ĩũ. qd̃c
adeccliam remensẽ tradiderit: un dẽ t
carte habebant᷑ ida parte pandentes. s
ꝑ regium donum sicut ⁊ alie res huiꝰeccł̃ie
ab externis a longo retro tenebatͣ tem¬
Dis regine: ꝑ q̃ndam p̃positum orinia¬
cimonast̾ii. Postea uõ huic richildiꝑ
uoinifridum prb̃m contͣ sacras leges
male sit obeditum: ut regularis albba¬
tissa de ip̃o eicẽtur monastĩo. Ostendit
aũ ex auctoritate sacra. qͣntum inde
regina ꝑiculum habeat. ⁊ quia miserit
ad eam: qui moneret illam hoc euadere
malum. Ila uͦ non solum nõ emenda¬
uerat: s malo peius suꝑ addiderat: ꝯtͣ
diuinã auctoritatẽ: neofitam scilicet
irteligionem uellam ꝓuehendo adre¬
gimen ꝓpt̾ res t̾renas acceptas ab illa.

Expanded text:
onasterii necessaria, ostendens quod Niclesiae monasterium Altvillarense construxerit, et frater ejus de suis proprietatibus, et quae alii boni homines ad eumdem locum dederunt, Avennacum exstruxerit monasterium, quodque ad Ecclesiam Remensem tradiderit, unde et chartae habebantur id aperte pandentes; sed per regium donum, sicut et aliae res hujus Ecclesiae, ab externis a longo retro tenebatur temdis reginae per quemdam praepositum Oriniaci monasterii, postea vero huic Richildi per Uvinifridum presbyterum contra sacras leges male sit obeditum, ut regularis abbatissa de ipso ejiceretur monasterio. Ostendit autem ex auctoritate sacra, quantum inde regina periculum habeat, et quia miserit ad eam qui moneret illam hoc evadere malum; illa vero non solum non emendaverat, sed malo pejus superaddiderat, contra divinam auctoritatem, neophytam scilicet in religione novellam provehendo ad regimen propter res terrenas acceptas ab illa.
Abbreviated transcription (Latin):
solent hoiẽs pͥus dolore cõmoti. ⁊ pꝰea ali¬
quo gaudio qͣsi uctoriosi obtinẽtes q̃
desideraua̾nt exhilerati: de quocũꝙ ho¬
mine que ñ ꝯuenunt aliqua ur̃m dicat:
ne ⁊ patĩe meritum inutilib sermoni-¬
b coramdeo ꝑdatis: ⁊ si aliqͥs fu̾it qui a¬
gare uolu̾it. ut q̃cumq ĩdebita de quocũ
ꝙ ꝓferat. qualit̾ illam cõp̾hendere pos¬
sit: ut rationabilit̾ dampnare p̃uale¬
at locum nec diabolus nec astutus ho¬
mo exinde aliquomͦ habeat. s tales uoᷤᷤ
exhibete. ut int̾ius ext̾uisq decenter
ornate. dignas atqz exaudiles oratões.
ñ solũ amicis ur̃is. uerũ etiam ⁊ ꝓini¬
micis ad aures dei mutere ualeatis. Te¬
utb̃ge abbatisse ꝓ ordinatõne auenna¬
ci monastĩi: qͣm ip̃e qͣndam cũ irmintru¬
de regina disposuerat de numero cłicoꝵ
monastii. undelicet mille centũ qͥnqua¬
ginta mansis significans se disposu¬
nas ibidem ꝯsistere posse uictũq eis

Expanded text:
solent homines, prius dolore commoti, et postea aliquo gaudio, quasi victoriosi obtinentes quae desideraverant, exhilarati, de quocunque homine quae non conveniunt aliqua vestrum dicat: ne et patientiae meritum inutilibus sermonibus coram Deo perdatis; et si aliquis fuerit qui agare voluerit, ut quaecunque indebita de quocunque proferat, qualiter illam comprehendere possit, ut rationabiliter damnare praevaleat, locum nec diabolus nec astutus homo exinde aliquo modo habeat. Sed tales vos exhibete ut, interius exteriusque decenter ornatae, dignas atque exaudibiles orationes et n solum amicis vestris, verum etiam et pro inimicis, ad aures Dei mittere valeatis. » Teutbergae abbatissae pro ordinatione Avennaci monasterii, quam ipse quondam cum Irmintrude regina disposuerat, de numero clericorum monasterii, videlicet mille centum quinquaginta mansis; significans se disposunas ibidem consistere posse, victumque eis
Abbreviated transcription (Latin):
os hanc causam diligent̾ inqͥrat.
⁊ scd̾m leges eccł̃iasticas ⁊ humanas.
hoc ĩte ⁊ cõnabilit̾ diffimat. Denĩ¬
cians qd quisꝙ hoc contͤ dei feptũ
p̃sumpserit agere: pͥmoscd̾m capitulale¬
galia horeum emendare faciat. deinde
scdm leges eccł̃iasticas illum a cõmunione

Expanded text:
os hanc causam diligenter inquirat, et secundum leges ecclesiasticas et humanas hoc juste et rationabiliter diffiniat, denuntians quod quisque hoc contra Dei praeceptum praesumpserit agere, primo secundum capitula legalia hoc eum emendare faciat; deinde secundum leges ecclesiasticas illum a communione
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a. Item berte uxori gerardi comitis.
Das cõmiserat: petens ut ip̃astrenua
sit int̾uentͥx apud ꝯiugẽ suũ ꝓreb
eisdem. Ir minsinde cuidam matrone:
ꝓquodam diacono quãm illa comp̃hẽ
disserat ⁊ inseruitiũ suum redigi: red¬
dens ratõnem qͣlit̾ idem diaconus lib̃
legitime fc̃s fu̾at. ⁊ quomͦ eiꝰ recipi¬
ens lib̃tatẽ diaconũ licent̾ ordinaue¬
rat ostendens qd si seruꝰ ip̃ius fuiss
neq lib̾tatẽ habuisset. ⁊ tanto tp̃r

Expanded text:
caetera. Item Berthae uxori Gerardi comitis pcaetera. Item Berthae uxori Gerardi comitis pdas commiserat: petens ut ipsa strenua sit interventrix apud conjugem suum pro rebus eisdem. Irminsindae cuidam matronae, pro quodam diacono, quem illa comprehendi jusserat, et in servitium suum redigi, reddens rationem qualiter idem diaconus liber legitime factus fuerat, et quomodo ejus recipiens libertatem diaconum licenter ordinaverat: ostendens, quod si servus ipsius fuisset, neque libertatem habuisset
Abbreviated transcription (Latin):
cauĩt. ex diuinis institutõnib pa¬
lans: qͣutũ ꝑiculũ malũ tamip̃an
gia q̃m empt̾x illa subierint pess
tu scbit ꝓsalute ipiꝰ ⁊ remedio aiei
gis benigne suscipiat: ⁊ qr ex magie
fidelitate hec scͥbere curam̾̃t agrol¬
cat. Leurgaidiludouici Enstenẽuse¬
iigi ꝓsuis missis quos ad eundem bu¬
douicũ regem mittebat: ut ꝑ huu̾nt̃
ei̾mt̾cessione ac dispositõne rex idemstre¬
nuos missos ad remensem dirigeret
urbem. qͥ eam ⁊ monastĩa s̃ subiecta
saluare possent. ab impetu suꝑueniẽ¬
tis exertitꝰ tͣnsrenensis Irmingardis
mbutam:ab anastasio quodã didas¬
colo. Inde petit. ut qͥ eam dedit scire:
det bonũ uelle ⁊ posse atq ꝑfic̾e. mo¬
nens ut hortet᷑ uirum suum tim̾e̾
deũ. ⁊ eiꝰ custodire mandata. de reb
etiã eccłiasticis. qͣs sicut audierat ab
ecłiis abstractas: siuis hõĩb diuiser¬
at. ut ostendat illi ex scͥpturis scĩs. ꝙͣ
graue iuditiũ ꝓinde sit adoplatũ ⁊

Expanded text:
it: ex divinis institutionibus propalans, quantum periculosum malum, tam ipsa regina, quam emptrix illa subierint: petetu scribit, pro salute ipsius, et remedio animae regis, benigne suscipiat, et quia magna ex fidelitate hac scribere curaverit, agnoscat. Leutgardi Ludovici Transrhenens suis missis, quos ad eumdem Ludovicum regem mittebat, ut per ejus inirent, et ejus intercessione ac dispositione rex idem strenuos missos ad Remensem dirigeret urbem, qui eam, et monasteria sibi subjecta salvare possent ab impetu supervenientis exercitus Transrhenensis. Irmingardi imbutam ab Anastasio quodam didascalo. Unde petit, ut qui eam dedit scire, det bonum velle, et posse, atque perficere. Monens ut hortetur virum suum timere Deum, et ejus custodire mandata. De rebus etiam ecclesiasticis, quas sicut audierat ab ecclesiis abstractas suis hominibus diviserat, ut ostendat illi ex Scripturis sanctis quam grave judicium proinde sit a Deo prolatum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Petitq ut animꝰ ip̃ius sit semꝑ sollici¬
tꝰ ne alienc lingue facile credat: maxĩe
care ut eam faciat inopinione ĩde¬
bita sac̃dotũ errare. Deniq qd̃ adie¬
cerat ip̃a se pro eo suggessisse aĩo im¬
ꝑatoris lotharii. contͣ ip̃m fecisse illã
testat᷑ non ut magnã ⁊ deo deuotã
decet agere ꝯiugem. Ego inqͥt scio
quia multa ei de medicta fu̾nt ꝯtra¬
ria s siuult: pot̾it cognosce ñ eẽ u̾a.
Tamen eum ñ audeo rep̃hendẽ. qr dñs
est. nec in eiꝰ ꝑsonadico sicut legit᷑ ĩ
scͥpturis. qͥlibent̃ audit u̾ba mẽda¬
tii: ministros qͦ habebit impios. iu¬
delicet qui de erga eum puis uolũ¬
tarie loquent᷑ impia. Qui illi ea dyxit

Expanded text:
petitque ut animus ipsius sit semper sollicipetitque ut animus ipsius sit semper sollicitus, ne alienae linguae facile credat, maxime care, ut eam faciat in opinione indebita sacerdotum errare. Denique quod adjecerat ipsa, se pro eo suggessisse animo imperatoris Lotharii, contra ipsum fecisse illa testatur, non ut magnam, et Deo devotam decet facere conjugem. « Ego, inquit, scio quia ei multa de me dicta fuerunt contraria; sed si vult poterit cognoscere non esse vera: tamen eum non audeo reprehendere, quia Dominus est, nec in ejus persona dico, sicut legitur in Scripturis: Qui libenter audit verba mendacii, ministros quoque habebit impios . Videlicet qui de piis erga eum voluntarie loquentur impia. Qui illi ea dixit
Abbreviated transcription (Latin):
conserit. nec uolu̾it indicat. de qͦ¬
dam p̃c̾ea manso qd̃ illa significau̾ãt in¬
iuste abstractum a p̃fato monastĩo: asse¬
rit: qd̾ nulli hominiqͣntũ sͥ conscientia
testimoniũ ꝑhibebat. iniuste umqͣm mã¬
sum abstulerit. s apud regẽ pro eo petie¬
rit ⁊obtinuerit:ut missos suos drai¬
geret: qui diligentissime hoc int̾ eccl̃ie
remensis ⁊ auennacimon ast̾ii possessio¬
nes equalante indagantes decernerẽt.
Nam ip̃e qui sua ꝓ xp̃o dimiserat: nec
ea tamenque sͥ cõmissa erant: sine ratõ¬
ne ⁊ lege negligent̾ dimittere ñ aude¬
bat. Adiciens eẽ multa de ip̃o monaftĩo:
unde ip̃ius filieq sue indigebat auxi¬
lio. petitq ut mittat missũ suũ stre¬
nuũ ⁊ fidelem. cum misso filte sue. qͥr
nasecũ que corrigenda sunt ibidem
corrigat. ⁊ uideat qͣm intentõnem ⁊ uo¬
luntatẽ ip̃e intalib habeat ne ip̃is
⁊ s̾ ꝑiculũ qd̃ absit ex inde maneat.

Expanded text:
consenserit, nec voluerit indicat. De qconsenserit, nec voluerit indicat. De qdam praeterea manso, quod illa significaverat injuste abstractum a praefato monasterio, asserit quod nulli homini, quantum sibi conscientia testimonium perhibebat, injuste unquam mansum abstulerit, sed apud regem pro eo petierit, et obtinuerit, ut missos suos dirigeret, qui diligentissime hoc inter ecclesia Remensis et Avennaci monasterii possessiones aequa lance indagantes, decernerent. Nam ipse qui sua pro Christo dimiserat, nec tamen quae sibi commissa erant, sine ratione et lege negligenter dimittere non audebat. Adjiciens esse multa de ipso monasterio, unde ipsius, filiaeque suae indigebat auxilio: petitque ut mittat missum suum strenuum et fidelem cum misso filiae suae, qui una secum quae corrigenda sunt ibidem corrigat, et videat quam intentionem et voluntatem ipse in talibus habeat, ne ipsis et sibi periculum, quod absit, exinde maneat:
Abbreviated transcription (Latin):
sagellis q̃ paciebant᷑ multi ⁊ ostendẽs
qd̾ideo hec tamdurit̾ ex dei u̾bo adnũ¬
ciet. ut intelligant qͣnta sit offensa ĩ
harausa: contͣ dei p̃ceptum ⁊ sacͣs p̃¬
sumescͥpturas Admonens ne de pect̃is
aliens peccata sua acculent. Sigeb̾to
datꝙ ut hoc p̾sentialit̾ emendet. ⁊ a
talib leuitatib uł p̃sũptõnib se
caueat. qr si si fecerit suũ de eo mini¬
st̾ium facturꝰ sit: ⁊ cet̾is ep̃is ut idem
guste scͥbens. congratulat᷑ audito re¬
ligionis ip̃ius feruore assetens se in
p̃cib assidua ꝑ ea dependere munia
Item respondens ad lict̾as qͣs ip̃a s̾ di¬
uexa̾t significantes intimasse illiqͦs
ta mala fierent erga res auennaci
monastĩi berte ip̃iꝰ imꝑat̾cis filie: as-¬
seuerans qd̃ drabolus ꝑeoꝵ fit oralo¬
cutus mendatium. uelut ẽ pat̾ mẽ¬
datii. Si qͥd uõ homines ip̃i miꝰte fe¬
cerint in reb ip̃i monastii. nõdene¬
gat:tamen quia ⁊ ignorauit. ⁊ nõ

Expanded text:
lti  i, patiebantur multis, et ostendens quod ideo haec tam duriter ex Dei verbo annuntient, ut intelligant quanta sit offensa, in hac causa contra Dei praeceptum, et sacras praesumere Scripturas, admonens ne de peccatis alienis peccata sua accumulent. Sigebertodatque et ut hoc praesentialiter emendet, et a talibus levitatibus vel praesumptionibus se caveat, quia si non fecerit, suum de eo ministerium facturus sit, et caeteris episcopis, ut idem gustae scribens, congratulatur audito religionis ipsius fervore, asserens se in precibus assidua pro ea dependere munia. Item respondens ad litteras, quas ipsa sibi direxerat, significantes intimasse illi quota mala fierent erga res Avennacimonasterii, Berthae ipsius imperatricis filiae, asseverans quod diabolus per eorum sit ora locutus mendacium, velut est pater mendacii. Si quid vero homines ipsius injuste fecerint in rebus ipsius monasterii, non degat; tamen quia et ignoraverit, et non
Abbreviated transcription (Latin):
quasdam ꝑuad̾e moliebant᷑ impe¬
trauit. Colonias uero non nullã
eccłie: descͥptis ꝑstrenuos uiros co¬
lonis. eoꝵꝙ seruitiis ordinauit.
nchiuum eccłie: tutissimis edi¬
ficiis cũ scͥpta in honore scĩ pet̾ͥ

Expanded text:
quidam pervadere moliebantur, impetravit. Colonias vero nonnullas Ecclesiae, descriptis per strenuos viros colonis eoruArchivum ecclesiae tutissimis aedificiis, cum crypta in honore sancti Petr
Abbreviated transcription (Latin):
ac requiescit humo tilpinꝰ p̃sul
re fuit. Hunc remippło martyr diõ¬
nisius almꝰ. Pastorẽ uigilẽ misit ⁊ eẽ
patrẽ. Quã pascens qͣdragenis estã¬
pli̾annis. Ueste senestutis despoliatꝰ

Expanded text:
ac requiescit humo Tilpinus praesul re fuit. Hunc Remi populo martyr Dionysius almus Pastorem vigilem misit, et esse Patrem. Quem pascens quadragenis est amplius annis. Veste senectutis despoliat
Abbreviated transcription (Latin):
Le quo quia benignissima digna
gro collegio fratrũ: scd̾m modrim ibi¬
dem descͥptum: ur̃a apłica censura
frrtus: studerẽ illum pͥstino redin¬
tegrare decent̃ officio: sciat reu̾e̾n¬
tissima.⁊ amantissime colendadul¬
cissima ur̃a pat̾nitas: hec meagere
nequiuisse ꝓhis que ꝯtinent᷑ in sb̾¬
ditis. Hidelicet quia cũ litt̃is ad re¬
sttã auctoritatem deferendis idẽ
rothad̾ iam ꝯmissus erat eis: qͥ ad
ur̃am p̾sentiam illũ dedrcerent ⁊
michi non erat possibile integrõ fra¬
trũcollegium conciocare. qm̃ ut su¬
pra scͥsi adiocesi nr̃a longiꝰerã re¬
ti congregari non poterant. Sed ⁊ coep̃i
di normatinis. ad suas sedes festinare ma¬
turauterunt. Pauci etiã numero ep̃i qͥ
mecũ infilii ur̃i regis nr̃ erant obseqͥ¬
o: cũeis benignitatis ur̃e cõmendatõ¬
nem de rothado relegi: responderunt
nõ se scire talem uitam att intelligẽ¬
tiam taleq studium. sacriministerii
meo fuisse: ut in hoc se misc̾e auderẽt:

Expanded text:
e quo, quia benignissima dignatgro collegio fratrum, secundum modum ibidem descriptum, vestra apostolica censura fretus, studerem illam pristino redintegrare decenter officio. Sciat reverendissima et amantissime colenda dulcissima vestra paternitas, hoc me agere nequivisse, pro his qui continentur in subditis: videlicet quia cum litteris ad vestram auctoritatem deferendis idem Rothadus jam commissus erat eis, qui ad vestram praesentiam illum deducerent, et mihi non erat possibile integrum fratrum collegium convocare; quoniam, ut supra scripsi, a dioecesi nostra longius eram reti congregari non poterant. Sed et coepissa resistendi Normannis ad suas sedes festinare maturaverunt. Pauci etiam numero episcopi, qui mecum in filii vestri regis nostri erant obsequio, cum eis benignitatis vestrae commendationem de Rothado relegi, responderunt non se scire talem vitam atque intelligentiam, taleque studium sacri ministerii in eo fuisse, ut in hoc se miscere auderent;
Abbreviated transcription (Latin):
se. Oratoriũ deniq subhonore be-¬
atigermani: ꝯstruxit matͥo scĩ re¬
migii. Quasdam quoꝙ res a quib¬
dam ꝑuasas:apud regiam maie¬
statẽ. agente p̾fato sompnatio ar¬
chidiacono: eum dicasse reꝑitur.
rege auctoritatis suꝑ his eũ dicatõ¬
nib: ad huc manentib instrum̃¬

Expanded text:
se. Oratorium denique sub honore bese. Oratorium denique sub honore beati Germani construxit in atrio sancti Remigii. Quasdam quoque res a quibusdam pervasas, apud regiam majestatem, agente praefato Sonnatio archidiacono, evindicasse reperitur, regiae auctoritatis super his evindicationibus, adhuc manentibus instrum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sis attribuit eccliis. tam remẽ¬
sis episcopii: quam suessonici. s
⁊ turonici: alioꝵq quoꝵdam.
familie sue partẽ maximam: in¬
genuitate donauit. Cuiꝰ adhuc
testaiiti pagina: in archiuo re¬
mensis eccł̃ie: reseruat᷑. cũ auctori¬
tate childeb̾ti regis. qͣ petitus idẽ
rex ap̃fato p̃sule. ꝑ sompniacium
diaconem uirsi uen̾abilem: hoc
testam̃tum confirmare decreuit.
scilicet ut t̾ras. uineas ⁊ manci¬
ria. que ad eccl̃iam p̃cipue remẽ¬
sem: uel ad cet̾a loca scõꝵ p̃dictꝰ
pontifex delegarierat. si quidã ex¬
heredib ip̃ius iniuste usur pare
p̃sumpsisset: õimodis ea recipien¬
di. sacerdotes eorumdẽ locoꝵ: libe¬
rã ualerent Hẽre potestatẽ. Quas¬
Dam qͦ uillas int̾ritorio metẽsi
lis. quas dom negidĩ auincen¬
tio qͦdam tradit᷑ comisse: cum
childeb̾to rege cõmutauit ꝓ aliis
ullis ipago remensi sitis: mar¬
aut augmentũ eccłe inuenit᷑ emis¬

Expanded text:
versis attribuit ecclesiis, tam Remenversis attribuit ecclesiis, tam Remensis episcopii, quam Suessonici, sed et Turonici, aliorumque quorumdam. Familiae suae partem maximam ingenuitate donavit. Cujus adhuc testamenti pagina in Archivo Remensis ecclesiae reservatur, cum auctoritate Childeberti regis; qua petitus idem rex a praefato praesule per Sonnatium diaconum virum venerabilem hoc testamentum confirmare decrevit; scilicet, ut terras, vineas et mancipia, quae ad ecclesiam praecipue Remensem, vel ad caetera loca sanctorum praedictus pontifex delegaverat, si quis haeredibus ipsius injuste usurpare praesumpsisset, omnimodis ea recipiendi sacerdotes eorumdem locorum liberam valerent habere potestatem. Quasdam quoque villas in territorio Metensi lis quas domnus Egidius a Vincentio quodam traditur coemisse, cum Childeberto rege commutavit, pro aliis villis in pago Remensi sitis, id est Marad augmentum ecclesiae invenitur emis
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. Qui etiã ut captiui qui re¬
u̾si sunt referunt: usq ad t̾ram fu¬
am. arente iam brachio hunc la¬
pidẽ ferens. ⁊ basoli uirtute factũ
mulfus remẽse rexit episcopiũ.
iuir came nobilis:germanus io¬
ħ̃is tunc tp̃is ducis. quoꝵ pater
lupꝰ: multa eis possessiones. equa¬
lit̾ int̾ se diuidendas reliqͥt. de qͣ
duuisione pari iure gerenda:. pep¬
tum obtinuerunt regale. Multiͤ
siquidem excellebat patͥmoniis:
maximeq transligerim. ⁊ in pago
pictauensi: quoꝵ ex ꝑte maiore. ꝑ
paginã testamenti: eccłiam remẽ¬
sem fecit heredem. q̃dam dimutẽs
fratrib uel nepotib suis: q̃dam
matͥcule. quoq scĩ marcialis depu¬
tauit. q̃daniad basilicam scĩ pemi¬
gii. Uillam uͦ lautimacã. suꝑ flu¬
uium caltaionem: contulit mona¬
st̾ĩo puellarum. remis ĩ honore sc̃i
petͥ ꝯstructo. Quã uillam: dato
p̃cio se memorat comparasse. Qͤ¬
dam pret̾ea donaua: testam̃to di¬

Expanded text:
runt. Qui etiam ut captivi qui rerunt. Qui etiam ut captivi qui reversi sunt referunt usque ad terram suam, arente jam brachio, hunc lapidem ferens, et Basoli virtute factum mulfus Remense rexit episcopium, vir carne nobilis, germanus Joannis tunc temporis ducis; quorum pater Lupus multas eis possessiones aequaliter inter se dividendas reliquit. De qua divisione pari jure gerenda praeceptum obtinuerunt regale. Multis siquidem excellebat patrimoniis, maximeque trans Ligerim, et in pago Pictavensi; quorum ex parte majore, per paginam testamenti ecclesiam Remensem fecit haeredem, quaedam dimittens fratribus vel nepotibus suis, quaedam matriculae quoque sancti Martialis deputavit, quaedam ad basilicam sancti Remigii. Villam vero Lautiniacum super fluvium Caltaionem, contulit monasterio puellarum Remis in honore sancti Petri constructo; quam villam dato pretio se memorat comparasse. Quaedam praeterea donaria testamento di
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is impellentib. hungaiorum gla¬
Diis dilacerande sunt tradite: qͥdam
barbaroꝵ. scĩ basoli monast̾ium in¬
gressi: dum clici iam patrom suipig¬
nerib. ad ciuitatẽ. confugissent ha¬
bitacula cenobii hõib pene uatua
reppererunt. ibiq metatũ suũ cõsti¬
tuentes: huc undecim̃q precdatu
reu̾ti ceꝑunt. Quoꝵ quidã in eccłe
signoꝵ turricula. de aurata conspi¬
cens relucere metalla. cupidus au¬
ri pecunie: tectum conscendit ba¬
silice. nisusq dissipare tutriculã:
subito delapsus ad t̾ram corruit. mẽ¬
brisq confractis interiit. Alius hoꝵ
suꝑ aram ip̃ius eccłie: inhonore
bĩ martini ꝯsecratam. conatus as¬
cendere: dũ manũ supͣ cormi alta¬
ris apposuiss. ip̃a manꝰ eius ita in¬
hesit marmori: ut nullo mͦ ab eo
eum sui noluetunt. relinquere.: par¬
tem lapidis circa manũ ip̃ius bi¬
pennib concidentes: eum secum
ꝑticulam marmoris qͥa manu eius
adheserat: inuite ferentem deduxe¬

Expanded text:
ris impellentibus, Hungarorum gladiis dilacerandae sunt traditae, quidam barbarorum sancti Basoli monasterium ingressi, dum clerici jam cum patroni sui pignoribus ad civitatem confugissent, habitacula coenobii hominibus pene vacua repererunt, ibique metatum suum constituentes, huc undecunque praedatu reverti coeperunt. Quorum quidam in ecclesiae signorum turricula, deaurata conspiciens relucere metalla, cupidus auri pecuniae, tectum conscendit basilicae, nisusque dissipare turriculam, subito delapsus ad terram corruit, membrisque confractis interiit. Alius horum super aram ipsius ecclesiae, in honore beati Martini consecratam, conatus ascendere, dum manum supra cornu altaris apposuisset, ipsa manus ejus ita inhaesit marmori, ut nullo modo ab eo eum sui noluerunt relinquere, partem lapidis circa manum ipsius bipennibus abscindentes, eum secum particulam marmoris, quae manui ejus adhaeserat, invite ferentem deduxe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑͥgit archiep̃c cũ sius ad capiendã muni¬
nabat. Quam ꝑ qͣtuor pene ebdomadas
obsidens: deserente tandẽ illã erlebaldo
cepit ⁊ dispofitis inibi custodiis remi
rediit. at erbebaldꝰ ꝓfectuᷤ ad regẽ: qui
tunc morabat᷑ inpago warmacensi:
ꝗtͣ henricũ p̾ͥncipẽ tasrenẽsem: ibidẽ
abhostib regis s̃ suꝑuenientib inter¬
emptꝰ est. Quẽ tñ pꝰmodũ insinodoꝙͣ
apd̾ trosleium idẽ domnꝰ aichiep̃c cũ dio¬
cesaneis suis habuit: int̾cedenterege
⁊ obnree flagitante a uinculo excõica

Expanded text:
git archiepiscopus cum suis ad capiendam muninabat. Quam per quatuor pene hebdomadas obsidens, deserente tandem illam Erlebaldo, cepit, et dispositis inibi custodiis Remis rediit. At Erlebaldus profectus ad regem, qui tunc morabatur in pago Warmacensi contra Henricum principem Transrhenensem, ibidem ab hostibus regis sibi supervenientibus interemptus est. Quem tamen postmodum in synodo quam apud Troslegium idem domnus archiepiscopus cum dioecesaneis suis habuit, intercedente rege et obnixe flagitante, a vinculo exco
Abbreviated transcription (Latin):
anno:cũ pene tuncti francoꝵ op¬
timates. apud urbem suessonicã are¬
ge suo karlo desciscentes: ꝓpt̾ hagonẽ
ꝗsiliatiũ suũ ꝙ̃ de mediocrib electum
suꝑ om̃s pͥncipes audiebat ⁊ honorabat
eũpenitꝰ reliqͥssent: Hic pontifex fidelis
⁊ pius atꝙ robustꝰ inꝑiculis semꝑ ex¬
istens: regem intrepidꝰ ab eodem lccost̾i¬
piens: admetatũ suũ deduxit. iñdeꝙ se¬
cũ ad urbemrem̃sem ꝑdixit. ⁊ ꝑseptẽ
fere m̃ses: eũ ꝓsecutꝰ atꝙ comitatꝰ: do¬

Expanded text:
cum pene cuncti Francorum optimates apud urbem Suessonicam a rege suo Karolo desciscentes, propter Haganonem consiliarium suum, quem de mediocribus electum per omnes principes audiebat et honorabat, eum penitus reliquissent, hic pontifex fidelis et pius atque robustus in periculis semper existens, regem intrepidus ab eodem loco suscipiens, ad metatum suum deduxit; indeque secum ad urbem Remensem perduxit, per septem fere menses eum prosecutus atque comitatus est, do
Abbreviated transcription (Latin):
sͥceuiam corã młtis testib ꝓfessus
fu̾at in synodo atꝙ subscͥpserat se mi¬
synodiiuiditium appellantẽ indeb¬
te subcustodia detinebat. unde pro¬
mens ei. qd̾ita ineumagere non debuis¬
set p̃cepit illi auctoritatẽ sacroꝵ canonũ
⁊ sua. ut eundẽ diaconũ uł siqui fuissẽt
aliqui cdicoꝵ iuditiũ regulare ꝓclamã¬
uocans eum ad sẏnodum ubiadriami
pape mandata tractanda erant. Stͥ

Expanded text:
sibi, ceu jam coram multis testibus professus sibi, ceu jam coram multis testibus professus fuerat in synodo atque subscripserat, se insynodi judicium appellantem indebite sub custodia detinebat. Unde promens ei quod ita in eum agere non debuisset, praecepit illi auctoritate sacrorum canonum et sua, ut eumdem diaconum, vel si qui fuissent alii clericorum judicium regulare proclamanvocans eum ad synodum, ubi Adriani papae mandata tractanda erant. S
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ suam respicientẽ corã ml¬
tis sustinuerit. Coripitq eum qͥa ñ¬
qͣm se recognosc̾ẽ prs aliqua culpa s
semꝑ se defend̾ẽ perabat. de habitu ꝙͦ
incessu risuiuramentis. inpatienti
locutõne. ita p̃cipiti. ⁊ aliis multis. Itẽ
quia contͣ scãꝵ scͥpturax tramitẽ cau¬
natõne excesserat. ut ħ corrig̾ẽ stude¬
at admonens eum qualẽ se debeat ex¬
hibere u̾b̃ apłi ad timotheum. Item de
cato qd̾ illi res eccliasticas ad turpis lu¬
crip̃miũ dederit. Itemꝓhadulfo quo¬
dam ip̃ius cłico petens quẽ idẽ hinc¬
marꝰ excõmunicau̾at. Item de epła
papradriam ad quosdam ep̃os ꝑ eũ
dirigenda. Item ꝑ dispositõne q̃rdã
parrochie sue eccl̃iasticaꝵ reꝵ ut in¬
de uelad ꝓuntialem expectaret sy¬
nodum. Itẽ pro excõmunicatõne liai¬
lomanni. unde obedire ip̃i nolebat
eum sepe cõmonens ut ꝯtumatiama
suementis deponẽt.⁊ ad obaudiendũ

Expanded text:
humilitatem suam respuentem coram mulhumilitatem suam respuentem coram multis sustinuerit. Corripitque eum, quia nunquam se recognoscere de aliqua culpa, sed semper se defendere parabat, de habitu quoque, incessu, risu, juramentis, impatienti locutione, ira praecipiti, et aliis multis; item, quia contra sanctarum Scripturarum tramitem caurnatione excesserat, ut haec corrigere studeat, admonens eum qualem se debeat exhibere verbis Apostoli ad Timotheum; item, de excommunicato, quod illi res ecclesiasticas ad turpis lucri praemium dederit; item, pro Hadulfo quodam ipsius clerico petens, quem idem Hincmarus excommunicaverat; item, de epistola papae Adriani ad quosdam episcopos per eum dirigenda; item, pro dispositione quarumdam parochiae suae ecclesiasticarum rerum, ut inde vel ad provincialem exspectaret synodum; item, pro excommunicatione Karlomanni, unde obedire ipsi nolebat, eum saepe commonens, ut contumaciam suae mentis deponeret, et ad obaudiendum