comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionis atterimur. in quęrelam ꝓsilimus. ni¬
mirum quia minus attendimꝰ qd̾ si nos nul¬
la conditio seruitutis oppri
tasse mens nr̃a multis iniqui
peius libera deseruiret. Ideo gͦ hȩc quȩ tolcra¬
mus grauia credimꝰ: quia bella hostis callidi
qͣm sint contra nos dura atq intolerabilia ñ
uidemus. Menti enĩ nr̃ȩ om̃e pondus uilesce¬
ret. si ea quȩ se oppͥmere potuerant occulti ad¬
uersarii bella pensaret. Quid eñ si omp̃s d̃s
onera quȩ patimur subleuet. s tam̃ sua nobis
adiutoria subtrahat. & inter leuiathan isti
nos tẽptamenta derelinquat: Seuiente tan¬
to hoste quo ibimꝰ: si nullis auctoris nr̃i ꝓte.¬
ctionib defendamur: Quia gͦ beatus iob cul-¬
pe sibi conscius ñ erat. & dura tamen flagella
tolerabat. ne fortasse in uitio murmurationis
excedat. memoritur qd̃ timeat. & dicatur ei.
Memento belli: nec ultra addas loqui. Acsi
aꝑte. diceretur: si occulti hostis contra te bellũ

Expanded text:
tionis atterimur, in querelam prosilimus, nitionis atterimur, in querelam prosilimus, nimirum quia minus attendimus quod si nos nulla conditio servitutis opprimeret, fortasse mens nostra multis iniquitatibus pejus libera deserviret. Ideo ergo haec quae toleramus, gravia credimus, quia bella hostis callidi, quam sint contra nos dura atque intolerabilia non videmus. Menti enim nostrae omne pondus vilesceret, si ea quae se opprimere poterant, occulti adversarii bella pensaret. Quid enim si omnipotens Deus onera quae patimur sublevet, sed tamen sua nobis adjutoria subtrahat, et inter Leviathan istius nos tentamenta derelinquat? Saeviente tanto hoste quo ibimus, si nullis auctoris nostri protectionibus defendamur? Quia ergo beatus Job culpae sibi conscius non erat, et dura tamen flagella tolerabat, ne fortasse in vitio murmurationis excedat, memoretur quod timeat, et dicatur ei: Memento belli, nec ultra addes loqui. Rec. XVIII. Ac si ei aperte diceretur: Si occulti hostis contra te bellum
Abbreviated transcription (Latin):
licet minus intuentes contra quã fortem ad¬
uersarium bellũ gerunt. Cuiꝰ si intolerabi¬
les uires sollicite attenderent: nequaqͣm de
his quȩ exteriꝰ tolerant murmurarent. S
ideo uidentur nobis hȩc grauia: quia bella
occulti aduer sarii nolumꝰ pensare grauiora.
Aquib plerũq bellis ut diximꝰ dum flagel¬
lamur defendimur: dũ affligimur occultam᷑.
Caro enim nr̃a priꝰ qͣm resurrectionis incor¬
ruptione. solidetur. si nullo merore afficttur
in tẽptationib effrenatur. Quis autẽ nesciat
qd̾ multo sit meliꝰ ardere flamma febrium
quã igne uicioꝵ: Et tamen cũ febre corripi¬
mur. quia uicioꝵ estum qui occupare nos po¬
terat considerare negligimus. de ꝑcussione
murmuramꝰ. Quis nesciat qd̾ multo sit me¬
lius duris in seruitio hominib subici. quam
blandientib demonicis spiritib subdi: Et
tamen cũ alto d̾i iudicio ugo humanȩ condi¬

Expanded text:
licet minus intuentes contra quam fortem adlicet minus intuentes contra quam fortem adversarium bellum gerunt. Cujus si vires intolerabiles sollicite attenderent, nequaquam de his quae exterius tolerant murmurarent. Sed ideo videntur nobis haec gravia, quia bella occulti adversarii nolumus pensare graviora, a quibus plerumque bellis, ut diximus, dum flagellamur, defendimur, dum affligimur, occultamur. Caro enim nostra priusquam resurrectionis incorruptione solidetur, si nullo moerore afficitur, in tentationibus effrenatur. Quis autem nesciat quod multo sit melius ardere flamma febrium, quam flamma vitiorum? Et tamen cum febre corripimur, quia vitiorum aestum qui nos occupare poterat considerare negligimus, de percussione murmuramus. Quis nesciat quod multo sit melius blandientibus 1099 daemoniacis spiritibus subdi? Et tamen cum alto Dei judicio jugo humanae condi
Abbreviated transcription (Latin):
Nita dispensatio iudicioꝵ di. iccirco sepe.
bene merentes famulos uel minis impetit
uel flagellis premit. uel quib dam suꝑ impo¬
sitis onerib grauat. uel laboriosis occupati¬
onib implicat: quia mira potentia p̃uidet.
qd̾ si quieti ac liberi in tranquillitate ꝑsiste.¬
rent. tẽptationes ferre aduersarii ñ ualentes.
mentis ꝓstrati uulnerib iacerent. Dum gͦ
eos foris tolerandis flagellis uel onerib occu¬
pat. a suscipiendis intus temptationũ iacu
lis occultat. Moris qͥppe medicinalis est. ut
scpe feruorem uiscerũ in pruriginem cutis
trahat. & plerumq inde interiꝰ curat. unde
exterius sauciat. Ita ñnumqͣm diuinȩ dispen¬
sationis medicamine agitur. ut exteriorib
dolorib internũ uulnus adimatur. & flagel
tamen sepe dum patentis culpȩ sibi conscii
homines ñ sunt. & aut dolorib cruciantur
aut laborib depͥmuntur. contra iustũ atq
om̃ipotentẽ iudicem in quęxelam psiliunt: sci¬

Expanded text:
ta dispensatio judiciorum Dei idcirco saepe bene merentes famulos vel minis impetit, vel flagellis premit, vel quibusdam superimpositis oneribus gravat, vel laboriosis occupationibus implicat, quia mira potentia praevidet quod si quieti ac liberi in tranquillitate persisterent, tentationes ferre adversarii non valentes, mentis prostrati vulneribus jacerent. Dum ergo eos foris tolerandis flagellis vel oneribus occupat, a susciplis occultat. Moris quippe medicinalis est ut saepe fervorem vulnerum in pruriginem cutis trahat, et plerumque inde interius curat unde exterius sauciat. Ita nonnunquam divinae dispensationis medicamine agitur ut exterioribus doloribus internum vulnus adimatur, et sectiotamen saepe dum patentis culpae sibi conscii homines non sunt, et aut doloribus cruciantur, aut laboribus deprimuntur, contra justum et omnipotentem judicem in querelam prosiliunt, sci
Abbreviated transcription (Latin):
ante dedit michi ut reddam ei: Acsi aꝑte
diceretur: ad parcendũ reꝓbis nulla ratione
compellor. quia eis debitor ex sua actione ñ
teneor. Iccirco enim nequaqͣm cȩlestis patriȩ
premia ȩterna ꝑcipiunt. quia ea nunc dum
ꝓmereri poterant. ex libero arbitrio contẽp-¬
serunt. Qd̃ udelicet liberum arbitrium in
bono formatur electis. cum coꝵ mens a terre-¬
nis desideriis grã aspirante. suspenditur. Bo¬
num qͥppe qd̾ agimꝰ. & dĩ est & nr̃m. Dei per
p̃uenientem grãm. nr̃m ꝑ obsequentem libe¬
ram uoluntatem. Si enuim d̃i ñ est: unde ei
meternum grãs agimus: Rursum si nr̃m
ñ est. unde nobis retribui p̃mia speramus:¬
Quia gͦ ñ immerito gras agimus. scimus qd̾
ciꝰ munere p̃uenimur. Et rursum quia ñ
immerito retributionem querimus. scimus
qd̾ subsequente libero arbitrio. bona elegi¬
mus quȩ ageremꝰ. Sequitur. Qm̃a quȩ
sub celo sunt. mea sunt. Om̃ib liquet qd̾ ñ

Expanded text:
ante dedit mihi, ut reddam ei? Ac si aperte ante dedit mihi, ut reddam ei? Ac si aperte diceretur: Ad parcendum reprobis nulla ratione compellor, quia eis debitor ex sua actione non teneor. Idcirco enim nequaquam coelestis patriae praemia aeterna percipiunt, quia ea nunc dum promereri poterant, ex libero arbitrio contempserunt. Quod videlicet liberum arbono formatur electis, cum eorum mens a terrenis desideriis gratia aspirante suspenditur. Bonum quippe, quod agimus, et Dei est, et nostrum: Dei per praevenientem gratiam; nostrum per obsequentem liberam voluntatem; si enim Dei non est, unde ei in aeternum gratias agimus? Rursum si nostrum non est, unde nobis retribui pQuia ergo non immerito gratias agimus, scimus quod ejus munere praevenimur; et rursum, quia non immerito retributionem quaerimus, scimus quod obsequente libero arbitrio bona elegimus quae ageremus. Sequitur: Omnia quae sub coelo sunt mea sunt. Omnibus liquet quod non
Abbreviated transcription (Latin):
stis. s ego elegi uos: Si saltem dona bonoꝵ
ubi qd̾ rursũ ꝑ paulũ tam suptiliter dicitur.
ut om̃is de se humane menti fiducia ab ipsa
cordis radice succidatur cum ait. ñ quia suf¬
ficientes simꝰ cogitare aliquid a nobis qͣsi ex
nobis: s sufficientia nr̃a ex deo est: Nemo
gͦ dm̃ merius p̾uenit. ut tenere cũ qͣsi debi¬
torem possit. s miro modo ȩquus om̃ib con¬
ditor & quosdã p̃eligit. & quosdam in suis
rȩꝓbis morib iuste derelinquit. Nec tamen
electis suis pietatem sine iusticia exhibet:
quia hic eos duris afflictionib p̾mit: nec
rursum reꝓbis iusticiam sine miscdia exer¬
cet. quia hic equanimiter tolerat. quos qͣn¬
doq in ꝑpetuum damnat. Si gͦ & electi p̃ue¬
nientẽ se grãm sequuntur. & repbi uixta qd̃
merentur accipiunt. & de miscdia inuemiug
electi qd̾ laudent. & de iusticia ñ habent re¬
pbi qd̾ accusent: bene itaq dicitur. quis

Expanded text:
stis, sed ego elegi vos ? Si saltem dona bonorustis, sed ego elegi vos ? Si saltem dona bonoruubi est quod rursum per Paulum tam salubriter dicitur, ut omnis de se humanae mentis fiducia ab ipsa cordis radice succidatur, cum ait: Non quia sufficientes simus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est ? Nemo ergo Deum meritis praevenit, ut tenere eum quasi debio post: « Miro modo aequus omnibus conditor, et quosdam praeelegit, et quosdam in suis reprobis moribus juste derelinquit. Nec tunc electis suis pietatem sine justitia exhibet, quia hic eos duris afflictionibus premit: nec rursum reprobis justitiam sine miscet, quia hic aequanimiter tolerat quos quandoque in perpetuum damnat. Si ergo et electi praevenientem se gratiam sequuntur, et reprobi juxta quod merentur accipiunt, et de misericordia inveniunt electi quod laudent, et de justitia non habent reprobi quod accusent. Bene itaque dicitur: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
pondus rationis expleuit. Nam. ꝓpter poten¬
tiam dixit. quis enĩ resistere potest uultui
meo: & ꝓpter rationẽ subdidit. quis aute de¬
dit michi ut reddam ei: Acsi diceret: ñ eum
qͣsi crudelis suscito: quia de eius fortitudine
& electos meos potenter eripio : & rursum re¬
ꝓbos ñ iniuste s rationabiliter damno. id
est & cos quos benigne eligo eriꝑe mirabiliter
possum: & cos quos respuo ñ imuste derelin¬
quo. Nemo quippe ut diuina illũ gr̃ã sub-
sequatur: priꝰ aliquid contulit deo. Nam
nos bonȩ oꝑationis dedimꝰ. ut ciꝰ grãm me.¬
rerem̃. ubi est qd̾ paulus apls dicit̾. gratia.
salui facti estis ꝑ fidem. & hoc ñ ex uobis. di
donum est ñ ex oꝑib ur̃is: Si nr̃a dilectio
dm̃ p̃uenit. ubi est qd̃ ioħ̾es apls dicit. non
dilexit nos: Ubi est qd̾ ꝑ osee dñs dicit: di¬
testis facere.: Ubi qd̾ ait. nemo potest ueni¬
re ad me. nisi pater qui misit me traxerit
eum: Ubi qd̾ iterum dicit. ñ uos me elegi¬

Expanded text:
is explevit. Nam propter potentiam dixit: Quis enim resistere potest vultui meo? Et propter rationem subdidit: Quis ante dedit mihi, ut reddam ei? Ac si diceret: Non eum quasi crudelis suscito, quia de ejus fortitudine et electos meos potenter eripio, et rursum reprobos non injuste, sed rationabiliter damno; id est, et eos quos benigne eligo eripere mirabiliter possum, et eos quos respuo non injuste derelinquo. Nesequatur, prius aliquid contulit Deo. Nam nos bonae operationis dedimus, ut ejus gratiam mereremur, ubi est quod Paulus apostolus dicit: Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus ? Si nostra dilectio Deum praevenit, ubi est quod Joannes apostolus dicit: Non  prior dilexit nos ? Ubi est quod per Osee Dominus dicit: Ditestis facere ? Ubi est quod ait: Nemo potest venire ad me nisi Pater, qui misit me, traxerit eum ? Ubi quod iterum dicit: Non vos me elegi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dñs leuiathan istum ñ seruis. s ancillis
suis ligare se asserit. quia ad nr̃am redemptio¬
nem ueniens. & suos contra mundi suꝑbiam
p̃dicatores mittens. relictis sapientib insipi¬
entes. relictis fortib debiles. relictis diuitib
pauꝑes elegit. Ancillis gͦ suis leuiathan huiꝰ
fortitudinem dñs ligauit: quia attestante
paulo infirma mundi elegit ds ut confundat
fortia. Unde bene ctiã ꝑ salomonem dicitur:
sapientia edificauit sibi domũ. excidit colũ

Expanded text:
ergo Dominus Leviathan istum non servis, sed ancillis ergo Dominus Leviathan istum non servis, sed ancillis suis ligare se asserit, quia ad nostram redemptionem veniens, et suos contra mundi superbiam praedicatores mittens, relictis sapientibus insipientes, relictis fortibus debiles, relictis divitibus pauperes elegit. Ancillis ergo suis Leviathan hujus fortitudinem Dominus ligavit, quia attestante Paulo: Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Unde bene per Salomonem dicitur: Sapientia aedificavit sibi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs illusit. dum ei in passione unigeniti filii
ostendit escam. s laqueum abscondit. Uidit
enim qd̃ ore ꝑciꝑet. s ñ uidit qd̃ guitur te¬
neret. Nam qͣmuis cum filium d̾i fuerat ipse
confessus. s ut purum tam̃ illũ hominẽ mori
credidit. ad curꝰ mortem iudeoꝵ ꝑsequentiũ
animos concitauit. S in ipso traditionis ciꝰ
tempore tarde iam cognouisse intelligitur.
qd̾ illa eiꝰ morte puniretur. Unde & pylati
coniugem somnus terruit: ut uir illiꝰ a iusti
ꝑsecutione cessaret. S res interna dispensati¬
one disposita. nulla ualuit machinatione.
refragari. Expediebat quippe ut peccatoꝵ
mortem iuste morientium. solueret mors iusti
inuste morientis. Qd̾ quia leuiathan iste.
usq ad tempꝰ passionis illiꝰ ignorauit. quasi
more auis illusus. diuinitatis eiꝰ laqueum
ꝑtulit. dum humanitatis ciꝰ escam momor
ta est conditio. uirilitas uiget: in ancillis au¬
tem cum conditione. pariter sexus iacet. Bene

Expanded text:
Dominus illusit , dum ei in Passione unigeniti filii sui ostendit escam, sed laqueum abscondit. Vidit enim quod ore perciperet, sed non vidit quod gutture teneret. Nam quamvis cum Filium Dei fuerat ipse confessus , velut purum tamen illum hominem mori credidit, ad cujus mortem Judaeorum persequentium animos concitavit. Sed in ipso traditionis ejus tempore tarde jam cognovisse intelligitur, quod ipse illa ejus morte puniretur. Unde et Pilati conjugem somniis terruit, ut vir illius a justi persecutione cessaret . Sed res interna dispensatione disposita nulla valuit machinatione refragari. Expediebat namque ut peccatorum mortem juste morientium solveret mors justi injuste morientis. Quod quia Leviathan iste usque ad tempus passionis illius ignoravit, quasi more avis illusus, divinitatis ejus laqueum pertulit, dum humanitatis ejus escam momordta est conditio, virilitas viget; in ancillis autem cum conditione pariter sexus jacet. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
nomine uocatur. quia ante deceptoꝵ mentes
in uarias formarũ species uertitur. Cum enĩ
hunc ꝑcarnis luxuriam temptat. s tam̃ mini¬
me suꝑat. mutata suggestione cor illiꝰ in ma-¬
licia inflaminat. Quia gͦ belua ad cũ uenire.
ñ ualuit. draco uenit. Iuũ ueneno maliciȩ
corrũꝑe ñ ualet. s tam̃ bona sua ciꝰ oculis op¬
ponit: & cor illiꝰ in suꝑbia extollit. Huic gͦ
ut draco subriꝑe ñ ualuit. s tam̃ ad ducto
fantasmate inanis głȩ. coram cogitationis eiꝰ
optutib quasi auis uolauit. Que nimirum
auis tanto contra nos immaniꝰ extollitur. qͣn¬
to nulla naturȩ suȩ infirmitate p̃peditur.
Quia enĩ carnis morte ñ p̃mitur. & redẽpto¬
rem nr̃m carne mortalem uidit. altiore fa¬
stu clationis intumuit. S ubi contra aucto¬
rem suum penna se suꝑbie extulit. ibi laque¬
um suȩ mortis inuenit. Nam ea eius carnis
morte ꝓstratus est. quã expetiit elatus. & in¬

Expanded text:
nomine vocatur, quia ante deceptorum mentes nomine vocatur, quia ante deceptorum mentes in varias formarum species vertitur. Cum enim hunc per carnis luxuriam tentat, et tamen minime superat, mutata suggestione cor illius in malitiam inflammat. Quia ergo ad eum venire bellua non valuit, draco venit. Illum veneno malitiae corrumpere non valet, sed tamen bona sua ejus oculis opponit, et cor illius in superbiam extollit. Huic ergo ut draco subrepere non valuit, sed tamen adducto phantasmate inanis gloriae, coram cogitationis ejus obtutibus quasi avis volavit. Quae nimirum avis tanto contra nos immanius extollitur, quanto nulla naturae suae infirmitate praepeditur. Quia enim carnis morte non premitur, et Redemptorem nostrum carne mortalem vidit, altiori fastu elationis intumuit; sed ubi contra auctorem suum penna se superbiae extulit, ibi laqueum suae mortis invenit. Nam ea ejus carnis morte prostratus est, quam expetiit elatus; et in
Abbreviated transcription (Latin):
auis est. Rursum quia in hoc qd̾ iniq agit
ad utilitatẽ nr̃ãm diuina uirtute possidetur.
uimentũ est: quia uͦ latenter mordet serpens
est: quia autẽ ñnumq̃m ꝑ indomitã suꝑbi-¬
am se etiã lucis angłm simulat. auis est. Hu¬
manũ & enim genus. qͣmuis inexplicabili ini-¬
quitatis arte lacessiat. trib tamen uiciis ual¬
de. temptat. ut uidelicet alios sibi ꝑ luxuriã.
alios ꝑ maliciam. alios ꝑ suꝑbiam subdat.
Non gͦ immerito in eo qd̾ agere nititur. ex
ipso actionũ suarum nomine uocatur. cum
iumentũ. draco. uel auis dicitur. In eis quippe
quos ad stulticiam luxuriȩ. excitat iumentũ
est: in eis quos ad nocendi maliciam inflãmat.
draco est: in cis autẽ quos in fastu suꝑbiȩ. qͣsi
alta sapientes eleuat. auis est: in illis uͦ quos
luit. iumentũ. draco simul & auis existit. Per
tot namq ad eoꝵ cor se species intulit. in qͦt
eos nequicias implicauit. Multarũ gͥ rerum

Expanded text:
avis est. Rursum, quia in hoc quod inique agit avis est. Rursum, quia in hoc quod inique agit ad utilitatem nostram divina virtute possidetur, jumentum est; quia vero latenter mordet, serpens est; quia autem nonnunquam per indomitam superbiam se etiam lucis angelum simulat, avis est. Humanum etenim genus quamvis inexplicabili iniquitatis arte lacessat, tribus tamen vitiis valde tentat, ut videlicet alios sibi per luxuriam, alios per malitiam, alios per superbiam subdat.Non ergo immerito in eo quod agere nititur ex ipso suarum actionum nomine vocatur, cum jumentum, draco, vel avis dicitur. In eis quippe quos ad stultitiam luxuriae excitat, jumentum est; in eis quos ad nocendi malitiam inflammat, draco est; in eis autem quos in fastum superbiae quasi alta sapientes elevat, avis est; in illis vero quos luit, jumentum, 1095 draco, simul et avis existit. Per tot namque ad deceptorum cor se species intulit, in quot eos nequitias implicavit. Multarum igitur rerum
Abbreviated transcription (Latin):
bchemoth. postmodũ leuiathan dicitur nunc
uͦ aui in ꝑditionis suȩ illusione comparatur:
Bchemoth quippe ut diximꝰ belua int̾pretat᷑.
quȩ quadrupes ostenditur. dũ sicut bos fenũ
comedere ꝑhibetur. Leuiathan gͦ qui hamo
capitur. ꝓcul dubio serpens in aquis innotesci¬
tur. Nunc uͦ ad auis similitudinẽ ducitur
cum dicitur: numquid illudes ei quasi aui
Cur gͦ belua uel iumentũ. cur draco. cur
auis appelletur indagemus. Citius enĩ nomi¬
na cius agnoscimꝰ. si tergiuersationis illiꝰ astu¬
ciam suptiliter exploremus. De cȩlo quippe
ad terrã uenit. & ad spem cęlestiũ nulla iam
respiratione. se erigit. Trrationale gͦ & quadru¬
pe animal est. ꝑ actionis unmundę fatuitatẽ:
draco. ꝑ nocendi maliciam. auis ꝑ suptilis
naturȩ leuitatem. Quia enĩ hoc qd̾ contra se
agit ignorat. bruto sensu belua est: qͥa mali¬
ciose nobis nocere appetit. draco est. quia uͦ
de naturȩ suȩ suptilitate suꝑbe extollitur

Expanded text:
Behemoth, postmodum Leviathan dicitur, nunc vero avi in perditionis suae illusione comparatur? Behemoth, quippe, ut diximus, bellua interpretatur, quae quadrupes ostenditur, dum sicut bos fenum comedere perhibetur. Leviathan vero, quia hamo capitur, procul dubio serpens in aquis innotescitur. Nunc vero ad avis similitudinem ducitur, cum dicitur: Nunquid illudes ei quasi avi? Cur ergo bellua, vel jumentum, cur draco, cur avis appelletur, indagemus. Citius enim nomina ejus agnoscimus, si tergiversationis illius astutiam subtiliter exploremus. De coelo quippe ad terram venit, et ad spem coelestium nulla jam respiratione se erigit. Irrationale ergo et quadrupes animal est per actionis immundae fatuitatem, draco per nocendi malitiam, avis per subtilis naturae levitatem. Quia enim hoc quod contra se agit ignorat, bruto sensu bellua est; quia malitiose nobis nocere appetit, draco est; quia vero de naturae suae subtilitate superbe extollitur,
Abbreviated transcription (Latin):
S quia de leuiathan loquitur. qui iam ñ
in ȩtherei celi sede continetur. cuncta quȩ
sub celo sunt asserit sua esse. ut cum quoq
qui de cȩlo cecidit suȩ edoceat potestati serui¬
re. Acsi diceret: leuiathan iste. beatitudinẽ.
quidem meã ꝑdidit. s dominium ñ euasit:
quia & ipsȩ michi potestates inseruiunt: quȩ
michi prauis actionib aduersantur. Seqͥtur.¬

Expanded text:
ed quia de Leviathan loquitur, qui jam non in aetherei coeli sede continetur, cuncta quae sub coelo sunt asserit sua esse, ut eum quoque qui de coelo cecidit, suae doceat potestati servire, ac si diceret: Leviathan iste beatitudinem quidem meam perdidit, sed dominium non evasit, quia et ipsae mihi potestates inserviunt quae mihi pravis actionibus adversantur. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
astra çęli exaltabo solium meũ. iste humano
generi a paradysi sedib expulso dicit. ecce
uenio & habitabo in medio tui. Ille dicit.
sedebo in monte testam̃ti in laterib aquilo¬
nis. iste dicit. ego autẽ sum uermis & ñ homo.
obpbrium hominũ & abiectio plebis. Iue
dicit. ascendam suꝑ altitudinem nubium

Expanded text:
astra coeli exaltabo solium meum . » Iste humano astra coeli exaltabo solium meum . » Iste humano generi a paradisi sedibus expulso dicit: « Ecce venio et habitabo in medio tui . » Ille dicit: « Sedebo in monte testamenti, in lateribus aquilonis . » Iste dicit: « Ego autem sum vermis et non homo, opprobrium hominum et abjectio plebis . » Ille dicit: « Ascendam super altitud
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam despectus apparuit. ad hoc contume¬
liarum ludibria. irrisionũ ꝓbra. passionũ
tormenta tolerauit. ut suꝑbum ñ esse ho¬
minẽ doceret humilis d̾s. Qnͣta gͦ humili¬
tatis uirtus est. ꝓpter quã solam ueraciter e¬
docendam. is qui sine estimatione magnus
est. usq ad passionẽ factus est paruus: Quia
enĩ originẽ ꝑditioni nr̃ȩ se p̃buit suꝑbia
diaboli. strumentũ redc̃ptionis nr̃ȩ inuen¬
ta est humilitas dĩ. Hostis quippe nr̃ inter
omĩa conditus. uideri supra omĩa uoluit
elatus. Rełeptor autẽ nr̃ magnus manens
supra om̃ia: ficri inter omia dignatus est par¬
uus. S meliꝰ & clationis causam detegimus:
& fundamenta humilitatis aꝑimus. si breui
cõmemoratione ꝑstringimus. quid mortis
auctor. quid uitę conditor dicat. Ille nãq
ait in clũ conscendam: iste autẽ ꝑ ppħam
dicit. repleta est malis anima mea. & uita mea
inferno appropinquauit. Ille dicit. super

Expanded text:
sed etiam despectus apparuit; ad hoc contumesed etiam despectus apparuit; ad hoc contumeliarum ludibria, irrisionum opprobria, passionum tormenta toleravit, ut superbum non esse hominem doceret humilis Deus; quanta ergo humilitatis virtus est, propter quam solam veraciter edocendam is, qui sine aestimatione magnus est, usque ad passionem factus est parvus? Quia enim originem perditionis nostrae se praebuit superbia diaboli, instrumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis quippe noster inter omnia conditus, videri supra omnia voluit elatus. Redemptor autem noster magnus manens supra omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Sed melius et elationis causam detegimus, et fundamenta humilitatis aperimus, si brevi commemoratione perstringimus quid mortis auctor, quid vitae conditor dicat. Ille namque ait: « In coelum conscendam : » iste autem per Prophetam dicit: « Repleta est malis anima mea, et vita mea inferno appropinquavit . » Ille dicit: « Supra
Abbreviated transcription (Latin):
subiaccte eis: ipsi enim ꝑuigilant qͣsi rationẽ¬
de accepta potestate głantur. hoc qd̃ abrahȩ
uoce ardenti diuiti dicitur. memento fili qͥa
recepisti bona in uita tua: audiant isti. cum
contra rectores suos in quȩrelam ꝓsiliunt.
hoc qd̃ murmuranti ppłõ moysi & aaron uo-¬
cib respondetur: nec contra nos est murmur
urm̃. s contra dnm: nos enĩ quid sumus e
Audiant illi turbabuntur in conspectu cius
patris orphanoꝵ & iudicis uiduarũ: audi-¬
ant isti. qd̾ contra contumaciã subditoꝵ dicit᷑.
qui resistit potestati. dĩ ordinationi resistit.
Audiant simul om̃s. ds suꝑbis resistit. humi¬
lib autem dat gr̃am. Audiant om̃s. immun¬
dus est apud dm omĩs qui exaltat cor. Audi
magistra ueritas docet dicens. discite a me
quia mitis sum & humilis corde. Ad hoc nãꝙ
unigenitus dĩ filiꝰ formã infirmitatis nr̃e
suscepit. ad hoc inuisibilis ñ solum uisibilis

Expanded text:
subjacete eis. Ipsi enim pervigilant, quasi rationesubjacete eis. Ipsi enim pervigilant, quasi rationede accepta potestate gloriatur, hoc quod Abrahae voce ardenti diviti dicitur: « Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua . » Audiant isti, cum contra rectores suos in querela prosiliunt, hoc quod murmuranti populo Moysi et Aaron vocibus respondetur: « Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum: nos enim quid sumus ? » Audiant illi: « Turbabuntur in conspectu ejus patres orphanorum et judices viduarum . » Audiant isti, quod contra contumaciam subditorum dicitur: « Qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit . » Audiant simul omnes: « Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . » Audiant omnes: « Immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor . » Aumagistra Veritas docet, dicens: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . » Ad hoc namque unigenitus Dei Filius formam infirmitatis nostrae suscepit; ad hoc invisibilis non solum visibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
sponte ñ appetit. nullis exhortationib flec¬
titur. ad hoc autem qd̃ latenter desiderat
querit ut cogatur. quia dũ metuit ex deside¬
riosuo uilescere. optat uim in ipsa sua uo¬
luntate tolcrare.. Igitur quia humanos ani.¬
mos aliter tẽptari ex reb carnalib. atq aliter
ex spiritalib diximꝰ. audiant illi. om̃is ca¬
ro fęnum. & gloria eiꝰ sicut flos seni. Audi¬
ant isti. qd̃ quib dam post miracula dicitur.
nescio uos unde sitis. discedite. a me. omnes
oꝑarii iniquitatis. Audiant illi diuitie
si affluant nolitȩ. cor apponere. audiant isti.
quia fatuȩ uirgines quȩ uacuis uasculis ue¬
niunt. ab internis nuptiis excluduitur.
Rursum quia aliter temptari p̃latos. atq
aliter subditos p̃fatisumus. audiant illi qd̾
ꝑ quendã sapientem dicitur: ducem tẽ con-¬
stituerunt noli extolli. s esto in illis qͣsi unus
ex illis. Audiant isti obedite p̃positis ur̃is. &

Expanded text:
sponte non appetit nullis exhortationibus flecsponte non appetit nullis exhortationibus flectitur; ad hoc autem quod latenter desiderat, quaerit ut cogatur: quia dum metuit ex desiderio suo vilescere, optat vim in ipsa sua voluntate tolerare. Igitur quia humanos animos aliter tentari ex rebus carnalibus, atque aliter ex spiritalibus diximus, audiant illi: « Omnis caro fenum, et gloria ejus sicut flos feni . » Audiant isti quod quibusdam post miracula dicitur: « Nescio vos unde sitis. Discedite a me, omnes operarii iniquitatis : » audiant illi: « Divitiae si affluant, nolite cor apponere . » Audiant isti quae fatuae virgines, quae vacuis vasculis veniunt ab internis nuptiis excluduntur. Rursum quia aliter tentari praelatos, atque aliter subditos praefati sumus; audiant illi, quod per quemdam sapientem dicitur: « Ducem te constitui, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . » Audiant isti, « Obedite praepositis vestris et
Abbreviated transcription (Latin):
tatem quȩ uirtutum mater est. nesciunt:
usum sui laboris ꝑdunt. etam si qua bona
sint quȩ operari uideantur. quia surgentis
fabricȩ robusta celsitudo ñ figitur. quȩ ne¬
quaqͣm ꝑ fundam̃ti fortitudinem in petra
solidatur. Soli gͦ ruinȩ crescit. qd̾ edificant.
qui ante molem fabrice humilitatis funda¬
mina ñ ꝓcurant. Quos bene ab intimis ꝓdi¬
mus. si paucis in exteriorib ostendamus.
Cunctis namq suꝑba apud se cogitatione
tumentib. in est clamor in locutione. ama¬
ritudo in silentio. dissolutio in hilaritate.
furor in tristicia. inhonestas in actione. ho¬
nestas in imagine. erectio in incessu. rancor
in responsione. Hoꝵ mens semꝑ est ad irro¬
gandas contumelias ualida. ad tolerandas
infirma. ad obediendũ pigra. ad lacescendos
uͦ alios importuna. ad ea quȩ facere & debet
& p̃ualet ignaua. ad ea autem quȩ facere
nec debet nec p̃ualet parata. Hec in eo quod

Expanded text:
tatem quae virtutum mater est nesciunt, tatem quae virtutum mater est nesciunt, usum sui laboris perdunt; etiamsi qua bona sint, quae operari videantur, quia surgentis fabricae robusta celsitudo non figitur, quae nequaquam per fundamenti fortitudinem in petra solidatur; soli ergo ruinae crescit, quod aedificant, qui ante molem fabricae, humilitatis fundamenta non procurant. Quos bene ab intimis prodimus, si paucis in exterioribus ostendamus. Cunctis namque superbia apud se cogitatione tumentibus, inest clamor in locutione, amaritudo in silentio, dissolutio in hilaritate, furor in tristitia, improbitas in actione, inhonestas in imagine, erectio in incessu, rancor in responsione; horum mens semper est ad irrogandas contumelias valida, ad tolerandas infirma, ad obediendum pigra, ad lacessendos vero alios importuna, ad ea quae facere et debet et praevalet ignava, ad ea autem quae facere nec debet nec praevalet parata. Haec in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiam libertatem uocant. Sic. quippe ela-
sicut pleriq reticent ex timore. & tamen ta¬
cere se estimant exhumilitate. ita ñnulli lo¬
quuntur. ꝑ impatientiam elationis. & tamen
loqui se credunt ꝑ libertatem rectitudinis.
Aliqndo autẽ subditi ꝓterua quȩ sentiunt
nequaqͣm ꝓdunt. & hi quoꝵ loquacitas uix
compescitur. ñnumqͣm ex. sola amaritudine
intimi rancoris obmutescunt. Qui ꝑ dolo¬
rem mentis ꝓcatitatis suȩ uerba subtra hen¬
tes. cum male loqui soleant. peius tacent.
quia cũ peccantes aliquid de correctione au
diunt. indignantes euam responsionis uerba
suspendunt. Cum his qndo aspere agitur.
sepe ad querelȩ uoces de hac ipsa asperitate
ꝓsiliunt. Cum uͦ cos magistri sui blande p̃¬
ueniunt. de hac ipsa humilitate. qua p̃uenti
sunt grauius indignantur. Et tanto eoꝵ
mens uastius accenditur. qͣnto consideratiꝰ
infirma iudicatur. Hi nimirũ quia humili¬

Expanded text:
superbiam libertatem vocant. Sic quippe elatisuperbiam libertatem vocant. Sic quippe elatisicut plerique reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, ita nonnulli loquuntur per impatientiam elationis, et tamen loqui se credunt per libertatem rectitudinis. Aliquando autem subditi proterva quae sentiunt nequaquam produnt; et hi quorum loquacitas vix compescitur, nonnunquam ex sola amaritudine intimi rancoris obmutescunt. Qui, per dolorem mentis procacitatis suae verba subtrahentes, cum male loqui soleant, pejus tacent, quia cum peccantes aliquid de correctdiunt, indignantes etiam responsionis verba suspendunt. Cum his quando aspere agitur, saepe ad querelae voces de hac ipsa asperitate prosiliunt. Cum vero eos magistri sui blande praeveniunt, de hac ipsa humilitate qua praeventi sunt, gravius indignantur; et tanto eorum mens fortius accenditur, quanto consideratius infirmari dicitur. Hi nimirum quia humili
Abbreviated transcription (Latin):
ut sua acta considerare funditus negligant.
& semꝑ tacitis cogitationib rectoris sui iudi¬
ces fiant. Qui dum in illo qd̾ rep̃hendere
debeant importune respiciunt: in semetip¬
sis qd̾ corrigant numqͣm uident. Unde &
tanto atrociꝰ pereunt. qͣnto a se oculos auer¬
tunt. quia in huiꝰ uitȩ itinere offendentes
corruunt. dũ alibi intendunt. Et quidẽ
peccatores se asserunt. nec tamen tantum
ut tam noxiȩ i regimine ꝑsonȩ traderent᷑.
Et dum eiꝰ facta despiciunt. dum p̃cepta
contemnunt. ad tantam usq insaniam de-¬
uoluuntur. ut dm̃ res humanas curare ñ
estiment. quia ei qui qͣsi iure rep̃henditur.
esse se cõmissos dolent. Sicq dum contra re¬
ctorem suꝑbiunt. etiam contra iudicia con¬
ditoris intumescunt: & dũ pastoris uitam
diuidicant: ipsam qͦq sapientiam omĩa dis¬
ponentis impugnant. Sepe autẽ rectoris
sui dictis ꝓterue obuiant. & eandem uocis

Expanded text:
ut sua acta considerare funditus negligant, ut sua acta considerare funditus negligant, et semper tacitis cogitationibus rectoris sui judices fiant. Qui dum in illo quod reprehendere debeant importune respiciunt, in semetipsis quod corrigant nunquam vident. Unde et tanto atrocius pereunt, quanto a se oculos avertunt. Quia in hujus vitae itinere offendentes corruunt, dum alibi intendunt, et quidem peccatores se asserunt, nec tamen tantum, ut tam noxiae in regimine personae traderentur, et dum ejus facta despiciunt, dum praecepta contemnunt, ad tantam usque insaniam devolvuntur, ut Deum res humanas curare non aestiment, quia ei qui quasi jure reprehenditur, esse se commissos dolent; sicque dum contra rectorem superbiunt, etiam contra judicia condidijudicant, ipsam quoque sapientiam omnia disponentis impugnant. Saepe autem rectoris sui dictis proterve obviant, et eamdem vocis
Abbreviated transcription (Latin):
temptat. Prelato namq in cogitationibꝰ sug-¬
gerit: quia solo uitȩ merito suꝑ ceteros excre¬
uit. Et si qua ab eo bene aliqndo gesta sunt:
hec importune ciꝰ animo obicit. Et cũ hunc
d̾o singłariter placuisse insinuat. quo facile
suggesta ꝑsuadeat. ipsam ad testimoniũ po¬
testatis traditȩ retributionẽ uocat dicens: qͥa
nisi d̾s omp̃s te his om̃ib meliorẽ cerneret:
om̃s hos sub tuo regimine ñ dedisset. Eiusq
mox mentẽ crigit. uiles atq inutiles eos qui
subiecti sunt ostendit. ita ut nullũ iam qͣsi
dignũ respiciat. cui equanimiter loquatur.
Unde & mox mentis tranquillitas in iram
uertitur. quia dum cunctos despicit. dũ sen¬
sum uitãq om̃ium sine moderatione. rep̃hen¬
dit. tanto irrefrenatiꝰ se in iracundiam dila¬
tat. qͣnto eos qui sibi cõmissi sunt. esse sibimet
indignos putat. At contra cum subiectoꝵ cor
suꝑbia instigat. hoc sũmoꝑe. agere nititur

Expanded text:
tentat; praelato namque in cogitationibus sugtentat; praelato namque in cogitationibus suggerit, quia solo vitae merito super caeteros excrevit; et si qua ab eo bene aliquando gesta sunt, haec importune ejus animo objicit, et eo hunc Deo singulariter placuisse insinuat: quo facilius suggesta persuadeat, ipsam ad testimonium potestatis traditae retributionem vocat, dicens: Quia nisi omnipotens Deus te his omnibus meliorem cerneret, omnes hos sub tuo regimine non dedisset, ejusque mox mentem erigit. Viles atque inutiles eos, qui subjecti sunt, ostendit, ita ut nullum jam quasi dignum respiciat, cui aequanimiter loquatur, unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur. Quia dum cunctos despicit, dum sensum vitamque omnium sine moderatione reprehendit, tanto irrefrenatius se in iracundiam dilatat, quanto eos qui sibi commissi sunt esse sibimet indignos putat. At contra, cum subjectorum cor superbia instigat, hoc summopere agere nititur,
Abbreviated transcription (Latin):
tis usq ad aꝑta uerba se ꝓtulit. patientia
iudicis ꝓtinus usq ad sententiam erupit: tan¬
toq hunc districtiꝰ ꝑculit. qͣnto eius se suꝑ¬
bia immoderatiꝰ crexit. Et quia enumeran¬
do bona dixit in quib sibi placuit. enume¬
rata mala in quib feriretur audiuit. Scien-¬
dum uͦ est qd̃ ipsa hȩc de qua tractamꝰ elatio
alios ex reb scł̃arib. alios uͦ ex spiritalibus
possidet. Alter namq intumescit auro.
alter eloquio. Alter infimis & terrenis reb.
alter summis celestib q uirtutib. Una ta¬
men eademq ante dĩ oculos agitur: qͣmuis
ad humana corda ueniens. in eoꝵ optutib
diuerso amictu pallietur. Nam cum is qui¬
de terrena pͥus gła suꝑbicbat. postmodum
de scitate extollitur. nequaqͣm cor eiꝰ elatio
deseruit. s ad eum consueta ueniens ut cog¬
nosci nequeat uestem mutauit. Sciendũ quoq
est. qd̾ aliter hec p̃positos. atq aliter subditos

Expanded text:
tis usque ad aperta verba se protulit, patientia tis usque ad aperta verba se protulit, patientia judicis protinus usque ad sententiam erupit; tantoque hunc districtius perculit, quanto ejus se superbia immoderatius erexit; et quia enumerando bona dixit in quibus sibi placuit, enumerata mala, in quibus feriretur, audivit. Sciendum vero est quod ipsa haec, de qua tractamus, elatio, alios ex rebus saecularibus, alios vero ex spiritualibus possidet. Alter namque intumescit auro; alter eloquio; alter infimis et terrenis rebus; alter summis coelestibusque virtutibus: una tamen eademque ante Dei oculos agitur, quamvis ad humana corda veniens, in eorum obtutibus diverso amictu pallietur. Nam cum is, qui terrena prius gloria superbiebat, postmodum de sanctitate extollitur, nequaquam cor ejus elatio deseruit; sed ad eum consueta veniens ut cognosci nequeat, vestem mutavit. Sciendum quoque est, quod aliter haec propositos, atque aliter subditos
Abbreviated transcription (Latin):
ccteros estimat. ꝑlata cogitationum spacia
secũ deambulans. laudes suas tacitus clamat.
Nonnum qͣm uͦ ad tantam elationẽ meus
ducitur. ut in eo qd̾ tumet. etiam ꝑ ostenta¬
tionẽ locutionis effrenetur. S tanto facilis
runa sequitur. qͣnto apud se. quisq impu¬
dentiꝰ exaltatur. Hinc cnim scriptum est:
ante ruinam exaltatur cor. Hinc ꝑ daniclem
dicitur: in aula babylonis deambulabat¬
rex. respondit q & ait. Nonne hec est baby¬
lon magna quam ego edificaui in domum
regni. in robore fortitudinis meȩ in gloria
decoris mei: S hunc tumorem quam conci¬
ta uindicta represserit. ilico adiungit diccis:
cum adhuc sermo esset in ore regis. uox de
cȩloruit. Tibi dicitur nabugodonosor rex.
Regnum transiet a te. & ab hominib te. et¬
cuent. & cum bestus &e siris erit habitatio tua.
Fenum q̃si bos comedes: & septem tempora
mutabuntur suꝑ te. Ecce quia tumor men-¬

Expanded text:
caeteros aestimat, per lata cogitationum spatia caeteros aestimat, per lata cogitationum spatia secum deambulans, laudes suas tacitus clamat. Nonnunquam vero ad tantam elationem mens ducitur, ut in eo quod tumet, etiam per ostentationem locutionis effrenetur. Sed tanto facilior ruina sequitur, quanto apud se quisque impudentius exaltatur. Hinc enim scriptum est: « Ante ruinam exaltavit cor. » Hinc per Danielem dicitur: « In aula Babylonis deambulabat. Responditque rex et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni in robore fortitudinis meae, in gloria decoris mei ? » Sed hunc tumorem quam concita vindicta represserit, illico adjunxit, dicens: « Cumque adhuc sermo esset in ore regis, vox de coelo ruit: Tibi dicitur, Nabuchodonosor rex: Regnum tuum transibit a te, et ab hominibus et ejicient, et cum bestiis ferisque erit habitatio tua, fenum quasi bos comedes, et septem tempora mutabuntur super te. » Ecce quia tumor men
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi generalis ac pestifer morbus corpus om̃e
corrũpit. ut quicqͥd illa inuadente agitur.
eniam si esse uirtus ostenditur. ñ ꝑ hoc deo
s soli uanȩ głȩ seruiatur. Quasi enĩ tẏran¬
nus quida obsessam ciuitatem intercipit.
cum mentẽ suꝑbia irrumpit. Et quo ditio¬
rem quemq ceꝑit. eo in dominio durior ex¬
urgit: quia quo ampliꝰ res uirtutis sine
humilitate agitur. eo latiꝰ ista dominatur.
Quisqͥs uͦ eius in se tẏrannidem captiua m̃te
susceꝑit. hoc pͥmũ damnũ patitur. qd̃ clau¬
so cordis oculo iudicii ȩquitatem ꝑdit. Nam
cuncta quȩ ab aliis uel bene. geruntur displi¬
cent. & sola ei que ipse uel praue egerit pla¬
cent. Semꝑ aliena oꝑa despicit. semꝑ mira¬
tur qd̃ facit. quia & quicqͥd egerit. egisse se
singulariter credit: atq in eo qd̃ exhibet ꝑ
głe cupiditatem. sibimet ipsi fauet ꝑ cogita¬
tionem. Et cum se in cunctis transcendere

Expanded text:
quasi generalis ac pestifer morbus corpus omne quasi generalis ac pestifer morbus corpus omne corrumpit, ut quidquid illa invadente agitur, etiamsi esse virtus ostendatur, non per hoc Deo, sed soli vanae gloriae servitur. Quasi enim tyrannus quidam obsessam civitatem intercipit, cum mentem superbia irrumpit; et quo ditiorem quemque ceperit, eo in dominio durior exsurgit, quia quo amplius res virtutis sine humilitate agitur, eo latius ista dominatur. Quisquis vero ejus in se tyrannidem captiva mente susceperit, hoc primum damnum patitur, quod clauso cordis oculo, judicii aequitatem perdit. Nam cuncta quae ab illis vel bene geruntur, displicent: sola ei quae ipse vel prave egerit, placent; semper aliena opera despicit, semper miratur quod facit: quia et quidquid egerit, egisse se singulariter credit; atque in eo quod exhibet per gloriae cupiditatem, sibimetipsi favet per cogitationem; et cum se in cunctis transcendere
Abbreviated transcription (Latin):
lat. s ab illa ꝓtinus aꝑta uicia pullulant.
Nulla quippe mala ad publicum ꝓdirent.
nisi hec mentẽ in occulto constringeret. Hȩc
est quȩ leuiathan istiꝰ sensum feruescere si¬
cut ollam facit. unde & humanas mentes in
quodam feruore insaniȩ concutit. s ꝑ apta
oꝑa qualiter concussi animũ euertat osten¬
dit. Intus namq priꝰ ebullit in clatione.
qd̾ foras postmodũ spumat in oꝑe. S quia
occasio de suꝑbiȩ disputatione se p̃buit. de¬
bemus hanc suptiliꝰ sollicitiꝰq discutere.
atq ad humanas mentes qͣnta uel qualis
ueniat. & quib qualiter subripiat demon
strare. Alia quippe uicia cas solũm uirtutes
impetunt quib ipsa destruuntur. ut uide¬
licet ira patientiam. castrimargia abstinen¬
tiam. libido continentiam expugnet. Sup¬
bia autẽ quã uitioꝵ radicem diximus. ne¬
quaqͣm uniꝰ uirtutis extintione contenta
contra cuncta anime membra se erigit. &

Expanded text:
lat, sed ab illa protinus aperta vitia pullulant. lat, sed ab illa protinus aperta vitia pullulant. Nulla quippe mala ad publicum prodirent, nisi haec mentem in occulto constringeret. Haec est quae Leviathan istius sensum fervescere sicut ollam facit. Unde et humanas mentes in quodam fervore insaniae concutit, sed per aperta opera qualiter concussi animam evertat ostendiquod foras postmodum spumat in opere. Sed quia occasio de superbiae disputatione se praebuit, debemus hanc subtilius sollicitiusque discutere, atque ad humanas mentes quanta vel qualis veniat, et quibus qualiterve surripiat, demonstrare; alia quippe vitia eas solummodo virtutes impetunt, quibus ipsa destruuntur, ut videlicet ira patientiam, gastrimargia abstinentiam, libido continentiam expugnet; superbia autem, quam vitiorum radicem diximus, nequaquam unius virtutis exstinctione contenta, contra cuncta animae membra se erigit, et
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid manifestiꝰ exprimatur. unde mem-¬
bra illiꝰ breui nobis designatione monstren.¬
tur. Sequitur. Ipse est rex suꝑ uniuersos
filios suꝑbiȩ. Ut leuiathan iste incunctis
quȩ suꝑiꝰ dicta sunt caderet: sola se suꝑbia
pculit. Neq enim ꝑ tot illos uicioꝵ ramos
aresceret. nisi ꝑhanc pͥus in radice putruis¬
set. Scriptũ namq est: uitium om̃is pecca
ti suꝑbia. Per hanc enim ipse succubuit: ꝑ
hanc se sequentẽ hominem strauit. Eo & enĩ
telo salutem nr̃e immortalitatis impetit:
quo uitam suȩ bcatitudinis extinxit. S iccir¬
co hanc dñs fini suȩ locutionis inseruit. itt
cum post mala omĩa leuiathan istiꝰ suꝑbiã
diceret. quid esset malis om̃ib deteriꝰ indica¬
ret: qͣmuis etiã ꝑ hoc qd̾ in imo ponitur. ui¬
cioꝵ radix esse monstratur. Sicut enim infe¬
riꝰ radix tegitur. s ab illa rami extrinsecus
expanduntur. ita se. suꝑbia intrinsecus ce¬

Expanded text:
aliquid manifestius exprimatur, unde memaliquid manifestius exprimatur, unde membra illius brevi nobis designatione monstrentur. Sequitfilios superbiae. - Ut leviathan iste in cunctis quae superius dicta sunt caderet, sola se superbia perculit. Neque enim per tot illos vitiorum ramos aresceret, nisi per hanc prius in radice putruisset. Scriptum est namque: Omnis peccati initium superbia . Per hanc enim ipse succubuit, per hanc se sequentem hominem stravit. Eo etenim telo salutem nostrae immortalitatis impetiit, quo vitam suae beatitudinis exstinxit. Sed idcirco hanc Dominus fini suae locutionis inseruit, ut cum post mala omnia Leviathan istius superbiam diceret, quid esset malis omnibus deterius indicaret. Quamvis etiam per hoc quod in imo ponitur vitiorum radix esse monstretur. Sicut enim inferius radix tegitur, sed ab illa rami extrinsecus expanduntur, ita se superbia intrinsecus ce
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uͦ est. qd̾ leuiathan iste. qui ꝑ corpoream
bestiam designatur. sublimc uidere descri¬
bitur. quia uidelicet cordis suꝑbia cũ exte¬
rius usq ad corpus extenditur. pͥus ꝑ oculos
indicatur. Ipsi quippe ꝑ fastum tumoris
inflati qͣsi ex sublimi respiciunt. & quo se
depͥmunt altiꝰ extollunt. Nisi enĩ suꝑbia
ꝑ oculos qͣsi ꝑ quasdã se fenestras ostende¬
ret. nequaqͣm do psalmista dixisset: ppłm
humilem saluũ facies. & oculos suꝑboꝵ hu¬
miliabis. Nisi se suꝑbia ꝑ oculos funderet.
salomon qͦ de uideȩ elatione ñ diceret: ge¬
neratio cuiꝰ excelsi sunt oculi: & palpebrȩ eiꝰ
in alta subrectȩ. Quia gͦ ꝑ corporeum ani¬
mal leuiathan iste. signatur. & suꝑbia usq
ad corpus ꝓdiens aꝑtius oculis pͥncipatur.
antiquus hostis qͣsi de subluni om̃s uidere
describitur. S quia multa de ostendendo
humani generis inimico ꝓlata sunt: ualde
mens appetit. ut in fine locutionis dñicȩ unũ

Expanded text:
dum vero quod Leviathan iste, qui per corpoream bestiam designatur, sublime videre describitur, quia videlicet cordis superbia cum exterius usque ad corpus extenditur, prius per oculos indicatur. Ipsi quippe per fastum tumoris inflati, quasi ex sublimi respiciunt, et quo se deprimunt, altius extollunt. Nisi enim superbia per oculos quasi per quasdam se fenestras ostenderet, nequaquam Deo Psalmista dixisset: Populum humilem salvum facies, et oculos superborum humiliabis . Nisi se superbia per oculos funderet, Salomon quoque de Judaeae elatione non diceret: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in altum subrectae . Quia ergo per corporeum animal Leviathan iste signatur, et superbia usque ad corpus prodiens apertius oculis principatur, antiquus hostis quasi de sublimi omnes videre describitur. Sed quia multa ad ostendendum humani generis inimicum prolata sunt, valde mens appetit, ut in fine locutionis dominicae, unum
Abbreviated transcription (Latin):
solatium bene uti malo reꝓboꝵ: qͣndo hi
qui ad illum ꝑuenturi sunt. & suis ad eum
meritis ꝓficuiit. & sepe in eo qd̃ suꝑbe. sapi¬
unt. alienis lapsib corriguntur. S si hec
leuiathan agit. in eis etiam quos claros ali¬
qua uirtus ostendit. qͥd de illis facturus est.
quoꝵ mens uel ex parte. aliqua sub leuata
a terrenis concupiscentiis ñ est: Qd̃ tamen
diuinus sermo aꝑte expͥmit dum subiungit.¬

Expanded text:
solatium bene uti malo reproborum, quando hi solatium bene uti malo reproborum, quando hi qui ad illum perventuri sunt, et suis ad eum meritis proficiunt, et saepe in eo quod superbe sapiunt, alienis lapsibus corriguntur. Sed si haec Leviathan iste agit in eis etiam quos claros aliqua virtus ostendit, quid de illis facturus est quorum mens vel ex parte aliqua sublevata a terrenis concupiscentiis non est? Quos tamen divinus sermo aperte exprimit, dum subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
quuntur. eundeq pariter locum petunt.
S sit plerumq ut irruente. aliquo impli¬
cationis articulo post se redeant qui p̃ibant:¬
& hi ad locum ꝑueniant qui sequebantur.
Ita nimirũ sunt: qui ñ ꝑseueraturi uiam
scĩtatis arripiunt. Iccirco enim uirtutis iter
ñ puenturi inchoant. ut cis qui ꝑuenturi
sunt qua gradiantur ostendant. Quoꝵ etiã
casus utilitate ñ modica electoꝵ ꝓuectibus
seruit. quia illoꝵ lapsum dum conspiciunt.
de suo statu contremiscunt. & ruina quȩ
illos damnat. istos humiliat. Discunt enĩ
in suꝑni aduitorii ꝓtectione confidere. dũ
plerosq conspiciunt de suis uirib cecidisse.
planũ iter electis sequentib monstrant: qͣn
do uͦ in lapsum nequiciȩ corruunt. electis
post se ꝑgentib qͣsi cauendam suꝑbie. foue¬
am ostendunt. Eat gͦ leuiathan iste. &
solis sibi radios subdat. atq aurũ luti mo¬
re subiciat. Scit om̃ps ds̃ ad electoꝵ suoꝵ

Expanded text:
quuntur, eundemque locum pariter petunt; quuntur, eundemque locum pariter petunt; sed fit plerumque ut, irruente aliquo implicationis articulo post se redeant qui praeibant, et hi ad locum perveniant, qui sequebantur. Ita nimirum sunt qui non perseveraturi viam sanctitatis arripiunt. Idcirco enim virtutis iter non perventuri inchoant, ut eis, qui perventuri sunt, viam, qua gradiantur, ostendant, quorum etiam casus utilitate non modica electorum provectibus servit, quia illorum lapsum dum conspiciunt, de suo statu contremiscunt, et ruina, quae illos damnat, istos humiliat. Discunt enim in superni adjutoris protectione confidere, dum plerosque conspiciunt de suis viribus praesumentplanum itedo vero in lapsum nequitiae corruunt, electis post se pergentibus quasi cavendam superbiae foveam ostendunt. Erat ergo Leviathan iste, et solis sibi radios subdat, atque aurum luti more subjiciat. Scit omnipotens Deus ad electorum suorum