comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuã uniuersa replebunt᷑ uber¬
tate: Ad huc inexponenda supe¬
riore sententia ꝑseuerat: ut
cũ diabolica iniquitate ueram.
ñ illũ credamꝰ hoc ex sua po¬
testate p̾sumere. s potrꝰ ad illũ
recurramꝰ sine cuiꝰ ꝑmissu nec
facere qͥcquã potest: & celerius
dictꝰ abscedit: Dicit enĩ. dante
te illis colligent: ut intelligas
quia nͥ datum fuerit illis. quic¬
quã colligere ñ ualebunt: Seqͥt᷑
etiã qͦd & ad ꝓspera possis apta¬
re: Apperiente ce manũ tuã
uniuersa replebunt᷑ uberta¬
te: Constat enĩ ibi esse rerũ
omium causas. unde ubertas
concedit᷑. & copia sine fine
prestat᷑ Manꝰ aut̃ significat
potestatẽ. ꝑ quã abunde cuncta
replet. & mirabilit̾ uniuersa
tuã turbabunt᷑: auferes sp̃m
eoꝵ & defitient. & inpuluerẽ
suũ reuertent᷑ De illis mͦ dicit.
qͥ concessa di munera minime
ꝓfitentes: qͦd poterant suis ui¬
ribꝰ applicabant: Contra quos
apłs dicit. Quid enĩ habes qͦd

Expanded text:
tuam, universa replebuntur ubertate. Adhuc in exponenda superiore sententia perseverat; ut cum diabolica iniquitate vexamur, non illum credamus hoc ex sua potestate praesumere, sed potius ad illum recurramus sine cujus permissu nec facere quidquam potest, et celerius victus abscedit. Dicit enim: Dante te illis colligent, ut intelligas quia nisi datum fuerit illis, quidquam colligere non valebunt. Sequitur etiam quod et ad prospera possis aptare, aperiente te manum tuam, universa replebuntur ubertate. Constat enim ibi esse rerum omnium causas, unde ubertas conceditur, et copia sine fine praestatur. Manus autem significat potestatem, per quam abunde cuncta replet, et mirabiliter universa babuntur; auferes spiritum eorum et deficient, et in pulverem suum revertentur. De illis modo dicit qui concessa Dei munera minime profitentes, quod poterant suis viribus applicabant. Contra quos Apostolus dicit: Quid enim habes quod
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualere potest aduersũ cui
diuina u̾tꝰ prȩstat auxiliũ. ¶d
dem̃tes quęritis contͣ illiꝰ seruos
insidias tendere: quẽ audistis ce¬
lũ & t̾rã tussiõe momĩtanea con¬
destruere: qͥ consueuit iniqua
omĩa cũ uoluerit dissipare.
deuotio: ut qui corporeos sen¬
sus iuuante dño superare ua
rent. illa humani generis re-¬
medialis prȩstabat humilitas.
ut spem suã totã in dño pone¬
rent nec sibi boni aliquid ru¬
mosis presũptionibꝰ applica¬

Expanded text:
re potest adversum, cui divina virtus praestat auxilium. Quid dementes quaeritis, contra illius servos insidias tendere, quem audistis coelum et terram jussione momentanea condestruere, qui consuevit iniqua omnia cum voluerit dissipare. devotio, ut qui corporeos sensus, juvante Domino, superare valrent, illa humani generis remedialis praestabat humilitas, ut spem suam totam in Domino ponerent, nec sibi boni aliquid ruinosis praesumptionibus applica
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit. Contra oia tolerabi¬
lia fuit: cũ ds̃ in scĩs suis ha¬
bitat. Tc̃ enĩ nec error subri¬
pit. nec luxuria trahit. nec
suꝑbia uentosa p̃ualet: nec
hostis antiqͥ suggestio mala
ad narrationem scłam: in qͣ
dño grãs agunt. qr minime
ꝓ mimicoꝵ uoluntatibꝰ corru¬
erunt: s illi potiꝰ contristati

Expanded text:
enerit. Econtra omnia tolerabilia fiunt, cum Deus in sanctis suis habitat; tunc enim nec error subripit, nec luxuria trahit, nec superbia ventosa praevalet, nec hostis antiqui suggestio maligad narrationem secundam, in qua Domino gratias agunt, quia minime pro inimicorum voluntatibus corruerunt; sed illi potius co
Abbreviated transcription (Latin):
strat᷑. W ido contͥtꝰ dictꝰ ẽ: ut
in ipso ostenderet fortitudi¬
nẽ passiõis: & potentiã libe¬
rantis. Qua ꝓpt̃ contrito la¬
queo merito se dicunt ẽẽ li¬
beratos:. qñ insidiatores ꝑdu¬
cunt᷑ ad nichilũ cũ cap̾ere
nequeunt. quos decipere tẽp¬

Expanded text:
stratur; et ideo contritus dictus est, ut stratur; et ideo contritus dictus est, ut in ipso ostenderet fortitudinem passionis, et potentiam liberantis. Quapropter contrito laqueo, merito se dicunt esse liberatos, quando insidiatores perducuntur ad nihilum, cum capere nequeunt quos decipere te
Abbreviated transcription (Latin):
sci dicunt : quoꝵ & si corpꝰ af¬
flictũ. aĩa tam̃ dño custodien¬
te seruata ẽ. Passer enĩ sic̃ se¬
pe diximꝰ. auis ẽ omnino cau¬
tissim.a. ĩ parietibꝰ habitans.
q̃ insidias positas sollert̃ euitat.
nec facile capit᷑. que ad ȩscasque¬
rendas sẽꝑ noscitur uenire sol¬
licita. laqueus ẽ aũ uenantiũ
mundi istiꝰ q̃libet dulcedo ꝓpo¬
sita. ĩ qͣ tc̃ capim: qñ suauis eẽ
udicat᷑. sic̃ de mulieribꝰ scrip¬
tũ ẽ. Ocłs meretͥcis laqueus
peccatoris. Sic de auaritia. sic
de suꝑbia: sic de cucdtis ẽ ui¬
tiis sentiendũ. S uide quid
adiecerit: contͥtũ laqueũ & se
fuisse liberatos. Reuera qr se
grauat. qͥ aliũ onerare festi¬
nat: & sic̃ legit᷑ ipse in foueã
incidit. qͥ eã alteri parare con¬
tendit. Preterea respice. qͦd ñ
ruptũ. s contͥtũ laqueũ dic̃.
Contͥcũ enĩ nec loreũ aliqͥd.
nec stuppeũ dicimꝰ : nͥ qͦd ali¬
cuiꝰ metalli duriciã hẽ mon¬

Expanded text:
i corpus afflictum, anima tamen, Domino custodiente, servata est. Passer enim sicut saepe diximus avis est omnino cautissima, in parietibus habitans, quae insidias positas solerter evitat, nec facile capitur, quae ad escas quaerendas semper noscitur venire sollicita. Laqueus est autem venantium, mundi istius quaelibet dulcedo proposita, in qua tunc capimur, quando suavis esse judicatur, sicut de mulieribus scriptum est: Oculus meretricis laqueus peccatoris . Sic de avaritia, sic de superbia, sic de cunctis vitiis sentiendum. Sed vide quid adjecerint, contritum laqueum, et se fuisse liberatos. Revera, quia se gravat qui alium onerare festinat; et sicut legitur: Ipse in foveam incidit, qui eam alteri parare contendit . Praeterea respice quod non ruptum, sed contritum laqueum dicit. Contritum enim nec loreum aliquid, nec stupeum dicimus, nisi quod alicujus metalli duritiam habere mon
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibꝰ suis. ut ipse intelligat᷑
a scłis sẽꝑ fuisse munificus: Cer¬
tio loco ad angłos uerba con¬
uertit : uͥtutes suꝑnas alloqͥt᷑.
& reliqͥs rationales creaturas
inuitat. ut dñi iugit̃ laudibꝰ

Expanded text:
fidelibus suis, ut ipse intelligatur a saeculis semper fuisse munificus. Tertio loco ad angelos verba convertit, virtutes supernas alloquitur, et reliquas rationales creaturas invitat, ut Domini
Abbreviated transcription (Latin):
mia portant ad areã. q̃ ĩ agͦ
spicarũ congregatiõe ligaue¬
rint. Sic beati ferunt in areã
diũ fructuosissimas actiones:
s felir illud gremiũ qͦd tͥcice¬
is ponderibꝰ ingrauatur: ne
leuitas stipularũ uota mes¬
soribꝰ eludat.⁊ tẽ dep̃hen¬
dat inanitatẽ laboris sui

Expanded text:
mia portant ad aream quae in agro spicarum congregatione ligaverint; sic beati ferunt in aream Domini fructuosissimas actiones. Sed felix illud gremium, quod triticeis ponderibus ingravatur, ne levitas stipularum vota messoris eludat; et tunc deprehendat inanitatem laboris sui,
Abbreviated transcription (Latin):
& ido om̃is penitentia & ora¬
tio. ñ aũt om̃is oratio peniten¬
tia ẽ: quando & ille orauit qͥ
nichil ad misit qͦd reatui po¬
tuisset adscribi Sic isti psalmi
egens. sed suꝑnis u̾ͥtutibꝰ habun¬
de dicissimꝰ. in exordio psalmi
multiplicit̃ dñm rogat: ut eius
clamor ad ipsũ ꝑuenire mereat᷑:
qm̃ iugi affuctione contͥtus. ossa
sua sicut in frycorio dicit esse
confrpxa: Seqͥt᷑ flebilis nimis &
dolenda narratio. que ẽ mani¬
festatio necessitatũ: & ꝓbabiliũ
lingua causarũ: Et ne post tot
asperas calamitates. de casticatio¬
ne sua uideret᷑ ingratꝰ. tertia
parte dñi laudes dulcissima ni¬
mis intentione ꝓseqͥt᷑: cuiꝰ aduen¬
tu construendã dicit ȩccłam &
cũ sint om̃ia ꝑmutanda: ipse ta¬
men ꝑmaneat in et̾nũ Infert᷑
etiã sub hilaritate nimis uotiua
conclusio. scõꝵ semen ibi esse di¬
rigendũ: ubi habitat dñs in gła
sẽpit̾na Sic lex illa penitentiũ
regłaris plenissime noscit᷑ fuisse

Expanded text:
 ideo omnis poenitentia est oratio, non autem omnis oratio poenitentia est, quando et ille oravit qui nihil admisit quod 337 reatui potuisset ascribi. Sic isti psalmi egens, sed supernis virtutibus abunde ditissimus, in exordio psalmi multipliciter Dominum rogat, ut ejus clamor ad ipsum pervenire mereatur: quoniam jugi afflictione contritus, ossa sua sicut in frixorio dicit esse confrixa. Sequitur flebilis nimis et dolenda narratio, quae est manifestatio necessitatum et probabilium lingua causarum. Et ne post tot asperas calamitates de castigatione sua videretur ingratus, tertia parte Domini laudes dulcissima nimis intentione prosequitur, cujus adventu construendam dicit Ecclesiam; et cum sint omnia permutanda, ipse tamen permaneat in aeternum. Infertur etiam sub hilaritate nimis votiva conclusio, sanctorum semen ibi esse dirigendum, ubi habitat Dominus in gloria sempiterna. Sic lex illa poenitentium regularis plenissime noscitur fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
sit dicere qͦd ait apłs: Certa¬
men bonũ certaui. cursũ con¬
sũmaui: fidem seruaui Taleᷤᷤ
sunt pauperes xp̃i qͥ ñ solũ¬
ꝓsuis malis. uerũ etiã ꝓ totr
mundi calamitatibꝰ intercede¬
re cõprobant᷑ Egent in hoc
scło. sed st̃ locupletes do Ui¬
tiis uacui: sed uͥtutibꝰ pleni:
Despecti hominibꝰ: sed accep
tanta gła ꝓphetie insubsequen¬
tibꝰ refulget. ut euident̃ pos
tur : quando iã hic spe tanta re¬
ficit᷑: Et nota quia dũ ubiq in
titulis nomina sint posita: hic
loquendũ : scilicet ut cũ uni dat᷑
om̃s sibi pauperes xp̃i cognosce¬
rent adtributũ: Preterea cre¬
dendũ est. hunc psalmũ quar¬
tũ esse ex his qͥ notant᷑ oratio:
quamus penitentiũ qͥntꝰ esse
uideat᷑. Sciendũ ẽ plane: orati¬
onũ duo esse genera Unũ quã
peccatis suis que omnino ñ ha-¬
buit : sed humanã naturã ab
aduersitatibꝰ hui scłi postulat

Expanded text:
sit dicere quod ait Apostolus: Certasit dicere quod ait Apostolus: Certamen bonum certavi, cursum consummavi, fidem servavi . Tales sunt pauperes Christi, qui non solusuis malis, verum etiam pro totius mundi calamitatibus intercedere comprobantur. Egent in hoc saeculo, sed sunt locupletes Deo; vitiis vacui, sed virtutibus pleni; despecti hominibus, sed accepttanta gloria prophetiae in subsequentibus refulget, ut evidenter postur, quando jam hic spe tanta reficitur. Etitulis nomina sunt posita, hic roducitur, scilicet, ut cum uni datur, omnes sibi pauperes Christi cognoscerent attributum. Pauper psalmum quartum esse ex his qui notantur Oratio, quamvis poenitentium quintus esse videatur. Sciendum est plane orationum duo esse genera. Unum quandpeccatis suis, quae omnino non habuit; sed humanam naturam ab adversitatibus hujus saeculi postulat
Abbreviated transcription (Latin):
nationis tue quia eleuans e¬
lisisti me. & alia que cũ maxi¬
mo labore uindicant᷑: si ipsi
dño consentiamꝰ aptari. Sed
qm̃ grauit̾ uulneratũ. & duriᷤᷤ
calamitatibꝰ plenũ. orationẽ
fundere conueniebat assiduã:
anxii pauꝑis ꝑsona congruent᷑
apposita ẽ Cuius uocẽ nec uere¬
cundia ulla cõprimeret: nec in¬
digentie necessitas abstineret: slã
cũ dicit corã dño. talem orationẽ
uult intelligi. que de sacculis ani¬
me ante pedes regios quasi au-¬
rei metalli copia decora fundat᷑:
Uix enĩ repperies sicut qͥđa dix̃.
ut oranti cuiquã ñ aliqͦd inane
& alienȩ cogitationis incurrat
obstaculũ: & intentionẽ qua in
dm̃ mens dirigit᷑. declinet ac
frangat Et idõ certam̃ magnũ
atq saluberrimũ ẽ orationi cep¬
tȩ iugit̃ imminere: & cũ adu¬
torio dĩ obsistere uiuacit̃ sug¬
gestionibꝰ inimici: quatinꝰ fixa
sẽꝑ ad dm̃ mens stabili intenti¬
one contendat. ut merito pos¬

Expanded text:
s tuae: quia elevans allisisti me. Et alia quae cum labore maximo vindicantur, si ipsi Domino consentiamus aptari. Sed quoniam graviter vulneratum, et duris calamitatibus plenum, orationem fundere conveniebat assiduam, anxii pauperis persona congruenter apposita est; cujus vocem nec verecundia ulla comprimeret, nec indigentiae necessitas abstineret. Nam cum dicit, coram Domino, talem orationem vult intelligi, quae de sacculis animae ante pedes regios quasi aurei metalli copia decora fundatur. Vix enim reperies sicut quidam dixit ut oranti cuiquam non aliquid inane et alienae cogitationis incurrat obstaculum, et intentionem qua in Deum mens dirigitur, declinet ac frangat. Et ideo certamen magnum atque saluberrimum est orationi coeptae jugiter imminere, et cum adjutorio Dei obsistere vivaciter suggestionibus inimici, quatenus fixa semper ad Deum mens stabili intentione contendat; ut merito pos
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽ psalmũ dño
saluatori aptan¬
dũ esse putauerint:
conueniens uidet᷑ afflicti ma¬
gis & gementis pauperis sicut
& titulus ipse continet. introdu¬

Expanded text:
sentem psalmum Domino Salvatori aptandum esse putaverint, conveniens videtur afflicti magis et gementis pauperis, sicut et titulus ipse continet, introdu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾a quȩ plenitudine ueniente
claruerunt. Addidit. & sub¬
stantia mea in inferiorib terrȩ.
Inferiora t̾rȩ. fuerunt gentiũ
culturȩ sordentes. quȩ longe
tunc a uideoꝵ religione dista
dñi saluatoris. quando in ipso
intelligentes diuinitatẽ uerbi
ꝑ apostolicam doctnã deuotis
mentibus acceꝑunt. Nam lias.
essent diu̾sȩ nationes. ꝑ suꝑsti¬
tiones suas inferiora t̾rȩ. suꝑi¬
iores tamen reddite st̃ uideis. xp̾i¬
anȩ religionis salutares regulas

Expanded text:
tera quae plenitudine veniente tera quae plenitudine veniente claruerunt. Addidit, et substantia mea in inferioribus terrae. Inferiora terrae fuerunt gentium culturae sordentes, quae longe tunc a Judaeorum religione distabDomini Salvatoris, quando in ipso intelligentes divinitatem Verbi, per apostolicam doctrinam devotis mentibus acceperunt. Nam licet essent diversae nationes, per superstitiones suas inferiora terrae, superiores tamen redditae sunt Judaeis, Christianae religionis salutares regulas
Abbreviated transcription (Latin):
manere noscuntur: Nonẽ occul¬
tatũ os meum ate qd̾ fecisti in oc¬
culto & substantia mea in inferi¬
oribus t̾rȩ. Os hic nou ora signifi¬
cat. s illud qd̾ uenit ab ossibus.
Qs reuera in occulto factum est.
dũ inint̾ioribus corꝑis nr̃i constat
esse reconditum. Quis enimossa
in homine uideat. dum & caro illa
uestiat & suꝑducta eiitis abscondat.
Qd̃ si hoc magis spitalit̾ uelimus
acciꝑe. facilius nobis quȩ dicta
st̃ intimant᷑. Postquã inconditi¬
one rerum euade adȩ costa forma
de ossibus meis & caro de carne
mea. Apłs aũ ad conuigatos lo¬
quens. istud myst̾ium ad quid
ptin̾e possit. exponit dicens. ħ
magnum: sacramentũ. ego aũ
dico inxp̃o & inȩcclesia. Unde
constat os dñi. ȩccłam hic debe¬
re intelligi. & ut pͣdicto erem¬
plo plenius aptemus illa quȩ
dicta st̃. an̾aduentũ dñi occul¬
ta fuerunt quȩdam ȩcclesiȩ sa¬
eramenta: ut baptismum sacrũ
ut corpus & sangius dñi. & ce¬

Expanded text:
manere noscuntur. Vemanere noscuntur. Veisti in occulto; et substantia mea in inferioribus terrae. Os hic non ora significat, sed illud quod venit ab ossibus; quod revera in occulto factum est, dum in interioribus corporis nostri constat esse reconditum. Quis enim ossa in homine videat, dum et caro illa vestiat, et superducta cutis abscondat? Quod si hoc magis spiritualiter velimus accipere, facilius nobis quae dicta sunt intimantur. Postquam in conditione rerum Eva de Adae costa formata de ossibus meis, et caro de carne mea . Apostolus autem ad conjugatos loquens, istud mysterium ad quid pertinere possit, exponit, dicens: Hoc magnum est sacramentum, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Unde constat os Domini Ecclesiam hic debere intelligi. Et ut praedicto exemplo plenius aptemus illa quae dicta sunt, ante adventum Domini occulta fuerunt quaedam Ecclesiae sacramenta, ut baptismum sacrum, ut corpus et sanguis Domini, et cae
Abbreviated transcription (Latin):
rificatus es mirabilia opera tua
uit ad t̾cium modum. ubi laudat
patrem. qͥ in eum miracula tanta
monstrauit. Terribilit̾ enĩ mi¬
rificatus est pat̾. quando passio¬
contremuit. sara disrupta st̃. se¬
pulera patuerunt. mortui resur¬
rectione letati st̃. Cum ipse it̾um
in eodem corꝑe sc̃ã resurrectione
conspectus. dũ ad discipłos suos
ianius clausis intrauit. dũ cȩlos
Sequitur. Mirabilia opera tua.
ꝙ anima mea nouit nimis. Operã
patͥs miram nou̾at. quia sic̃ suꝑiꝰ
dix̃. nox illuminatio in delicuis
eius erat. quia possederat renes
eius. quia illum susceꝑat ex ute¬
romats suȩ. Necesse enim fuit ut
illum mirabilem cognosc&. quẽ
tantoꝵ beneficioꝵ pussimũ largi¬
torẽ humanitas eius plena diui¬
ni luminis claritate cernebat. qr
sic̃ in euuangłio dic̃. nemonouit
patrem nisi filius & cui uoluerit
filius reuelare. & alit̾. Ideo noue
secus. Istud enim nosse. inestima¬
bili singulare. atq incomphensi¬
bile est. quando inse alterutrum

Expanded text:
ificatus es, mirabilia . . nit ad tertium modum, ubi laudat Patrem, qui in eum miracula tanta monstravit. Terribiliter enim mirificatus est Pater, quando passiocontremuit, saxa dirupta sunt, sepulcra patuerunt, mortui resurrectione laetati sunt, cum ipse iterum in eodem corpore sancta resurrectione conspectus est, dum ad discipulos suos januis clausis intravit, dum coelos Sequitur, mira opera tua, et anima mea novit nimis. Operam Patris miram noverat, quia sicut superius dixit nox illuminatio in deliciis ejus erat, quia possederat renes ipsius, quia illum susceperat ex utero matris suae; necesse enim fuit ut illum mirabilem cognosceret, quem tantorum beneficiorum pissimum largitorem humanitas ejus plena divini luminis claritate cernebat: quia, sicut in Evangelio dicit: Nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare ; et aliter, ideo noversecus. Istud enim nosse inaestimabile, singulare atque incomprehensibile est, quando in se alterutrum
Abbreviated transcription (Latin):
ni&s quicquam. Solus enim absq
peccato esse dinoscitur: qui etiam
tulisse peccata hominũ comꝓbat᷑.
Droba. patientiam demonstrat.
Scito. quia delinquere tanta re¬
rum fluctuatione nesciui. Int̾ro¬
ga. ad inquisitionẽ ꝑtin&̃ minu¬
tissimam. quia nemo scienti int̾ro¬
gatus pot̾ negare que gesta sunt.
Semitȩ qͦq ad oꝑationes respiciunt.
quas ille iugiter cȩlesti sanctitate
transegit. Sequitur. & uide sius¬
a iniquitatis inme÷. & deduc me
inuiamȩtnam. Consid̾at magist̾
bonus. quẽad modum ꝑfectũ ordi¬
nẽ doc&. Prius se dix̃ probari. scire.
deinde int̾rogari. ut quando ini¬
quitas non fuisset inuenta. ꝑdu¬
ceretur in illam uiam. ubi regnat
cum sp̃ũ sc̃o. potestate mirabilis.
gła sempit̾na. Uia iniquitatis.
cliabolicus ÷ actus. quem in huiꝰ
scłi cursu malis instigationibꝰ
exercere non desinit.Hanc uiã
iste inse negauit esse qui petra ẽ
.quia uestigium serpentis an¬

Expanded text:
niet quidquam . Solus enim absque niet quidquam . Solus enim absque peccato esse dignoscitur qui etiam tulisse peccata hominum comprobatur. Proba patientiam demonstrat. Scito, quia delinquere in tanta rerum fluctuatione nescivi. Interroga ad inquisitionem pertinet minutissimam, quia nemo scienti interrogatus potest negare quae gesta sunt. Semitae quoque ad operationes respiciunt, quas ille jugiter coelesti sanctitate transegit. Sequitur: Et vide si via iniquitatis in me est, et deduc me in viam aeternam. Considera, magister bonus 473 quemadmodum perfectum ordinem docet. Prius se dixit probari, sciri, deinde interrogari, ut quando iniquitas non fuisset inventa, perduceretur in illam viam ubi regnat cum sancto Spiritu potestate mirabili et gloria sempiterna. Via iniquitatis diabolicus actus est, quem in hujus saeculi cursu malis instigationibus exercere non desinit. Hanc viam juste in se negavit esse, qui petra est, quia vestigium serpentis an
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad int̾itum uitȩ corpore desi¬
ciente ꝑueniunt. Sequit᷑ de scd̾o
uersu. ꝑfecto odio oderam illos
inimici facti sunt michi. ꝑfectũ
odium ÷ homines diligere. & eoꝵ
uitia semꝑhorrere. Nam & illa
parte qua creatura dei sunt. aman¬
dos esse non dubiumẽ. quia consi¬
derata opera dei boni sunt. In illa
uͦ iniquitate horrendi sunt. inqͣ
se fedis sceleribus polluerunt. qm̃
tales placere non possunt. nisi eis
qui factis similibus implicant᷑
W̾ ut ibi diuinitatis suȩ ostñde
unitatẽ. illos dic̃ sibi inimicos
factos. qui contrarii patͥnis iussi
micos oderat patris. ꝑfecto scilicos.
odio. qd non liuore humano. non
inuidia carnali. s dñi caritate
generatur. Odium quippe dictũ
ẽ. quasi oris repudium. Proba
uide si uia iniquitatis inme est:
& deduc me inuiam ȩternam: Istud
nullus pot̾ alter de se dicere. nisi
qui & illud ait. Ecce uenit pͥncepᷤ
mundi huuis. & in me noninue¬

Expanded text:
usque ad interitum vitae corpore defiusque ad interitum vitae corpore deficiente perveniunt. Sequitur de secundo versu: Perfecto odio oderam illos, et inimici facti sunt mihi. Perfectum odium est homines diligere et eorum vitia semper horrere. Nam in illa parte qua creatura Dei sunt, amandos esse non dubium est, quia considerata opera Dei, boni sunt; in illa vero iniquitate horrendi sunt, in qua se foedis sceleribus polluerunt, quoniam tales placere non possunt, nisi eis qui factis similibus implicantur. Et ut tibi divinitatis suae ostenderet unitatem, illos dicit sibi inimicos factos, qui contrarii paternis jussimicos oderat Patris, perfecto scilicet, quod non livore humano, non invidia carnali, sed Domini charitate generatur. Odium quippe dictum est, quasi oris repudium. Vers. ide si via iniquitatis in me est; et deduc me in viam aeternam. Istud nullus potest alter de se dicere, nisi qui et illud ait: Ecce venit princeps mundi hujus, et in me non inve
Abbreviated transcription (Latin):
offendere. Dei uͦ inimici quando
obstinati sunt. conpetenti & reli¬
giosa execratione dampnantur.
Qm cum abipso ereati sunt. ipsiq
debeant om̃e quod uiuunt. suo
tamen contumaces reddunt᷑ auc
tori. Quappt̾ iuste tales horren¬
di st̃. qui tantoꝵ beneficioꝵ memo¬
res non fuerunt. Considanda ͤ eti¬
am distinctio facta u̾boꝵ. Primo
enuim dixͣ. odientes te odio habui
Possunt enim in maligno pectoee
pͥus odia occulta u̾sari. siam uali¬
dissimȩ nequitiȩ ẽ. qͥ profitet᷑ in imi¬
cum. Significat enim ꝑsecutores
aꝑtos & obstinatos. qui scõs cłi scele¬
rata nequitia p̃sumptiõe dilacerãt.
& m̾ito se supraeos tabesdere dicit
scã pietas q̃m dum hic sustinent᷑
diutius ad correptionem. illi ȩccłam
dei tem̾ariis ausibus insecunt᷑. sic̃
& alibi dictum ÷. Tabescere me fe¬
c̃relus domus tuȩ. Hoc uerbum.
magni doloris indicium ÷. Tabe¬
scere enim illos dicimus. quicu¬
ris uigibus affliguntur .&. pene

Expanded text:
ofofobstinati sunt, competenti et religiosa exsecratione damnantur, quoniam cum ab ipso creati sint, ipsique debeant omne quod vivunt, suo tamen contumaces redduntur atori; quapropter juste tales horrendi sunt, qui tantorum beneficiorum memores non fuerunt. Consideranda est etiam distinctio facta verborum. Primo enim dixit, odientes te odio habui. Possunt enim in maligno pectore prius odia occulta versari; sed jam validissimae nequitiae est, qui profitetur inimicum. Significat enim persecutores apertos et obstinatos, qui sanctos Dei scelerata praesumptione dilacerant. Et merito se supra eos tabescere dicit sancta pietas, quoniam dum hic sustinentur diutius ad correctionem, illi Ecclesiam Dei temerariis ausibus insequuntur; sicut et alibi dictum est: Tabescere me fecit zelus domus tuae . Hoc verbum magni doloris indicium est. Tabescere enim illos dicimus qui curis jugibus affliguntur, et pene
Abbreviated transcription (Latin):
rentur om̃s ad fidem catholicã
ꝑuenire. illis ꝑfidis ac duratis
qui credere noluerunt. qd÷ in
medio dicitur. uirisangunum
declinate ame. quia dicitis in
cogitationibus. Isti gͦ uiri st̃
sanguinum. quia carnalit̾ ui¬
uunt. & quȩ st̾ sanguinis ꝑ a¬
gunt. Quib m̾ito drͣ. discedi¬
te. quia locum non desidauert᷑
inȩccła repꝑire. Sequit᷑. Quia
dicitis incogitationib. id÷ con¬
tra illa murmuratis. quȩ uob̃
sp̃s sc̃i uirtute pͣdicata st̃. Eti¬
deo si pͣdictũ odine̾ teneas. om¬
neͣ ate caliginem confusionis
emendas. Nonne odientes te o
cos nrõs amare p̾cipimur. dei aũ
odisse deuotum÷. qmͣ in utrisq
magna distantia est. Nr̃ĩ quippe
inmici int̾dum contra nos iusta
indignatione consurgunt & irri¬
tantur. quare ellis officia debita
non pͣbemus. quare detrahimus.
quare bonis eoꝵ nisibus inuidemꝰ.
Merito gͦ adu̾sarios nr̃os uibem᷑
dilegere. quos nr̃o iutio conting̃

Expanded text:
rentur omnes ad fidem catholicam rentur omnes ad fidem catholicam pervenire, illis perfidis ac duratis, qui credere noluerunt, quod est in medio dicitur: Viri sanguinum, declinate a me, quia dicitis in cogitationibus. Isti ergo viri sunt sanguinum, quia carnaliter vivunt, et quae sunt sanguinis peragunt; quibus merito dicitur, discedite, quia locum non desideraverunt in Ecclesia reperire. Sequitur: Quia dicitis in cogitationibus, id est, contra illa murmuratis quae vobis Spiritus sancti virtute praedicata sunt. Et ideo si praedictum ordinem teneas, omnem a te caliginem confusionis emendas. Vers. 20. Nonne odientes te odcos nostros amare praecipimur, Dei autem odisse devotum est: quoniam in utrisque magna distantia est. Nostri quippe inimici interdum contra nos justa indignatione consurgunt, et irritantur quare illis officia debita non praebemus, quare detrahimus, quare bonis eorum nisibus invidemus. Merito ergo adversarios nostros jubemur diligere, quos nos nostro vitio contingit
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis incogitatione. accipient in
uanitate ciuitates suas. In hiis du¬
obus u̾sibus pͥmo loco dicamus hy¬
ꝑbaton. ut ruuante dño. facilius
eoꝵ expositionem ꝑ partes explica¬
re ualeamus. Est enim talis ordo
u̾boꝵ. Si occidas ds peccatores.
Ante om̃ia nobis cauendum :. ne
uenerat sine dubitatione saluan¬
dos. sic̃ ipse ineuuangłio dicit
Non lieni uocare iustos s pecca¬
tores. Qd si hoe spiritalit inqui¬
ramus. cuncta nobis remouetur
au̾sitas. Dicit gͦ. Si occidas deu
peccatores. Occidit d̃s peccatorẽ.
cum moritur peccato. ut uuiat
dño. sic̃ ait apłs. Moetuus sum
legi. ut uiuam xp̃o. Occidunt᷑
gͣ peccatores. quando a cogitati¬
onibus malis inbonum lispo¬
situm transferuntur: Qd̃ dũ
eis beneficio conu̾sionis emer¬
serit. tunc inuano accipiunt
pores cuutates suas. id̃: uitiosiᷤ¬
simas suꝑstitiones quȩ ꝑtinent
ad babyloniam. quando iam diͦ
beneficio ad eccłȩ catholice sep¬
ta ꝑuener int. & qm non me¬

Expanded text:
dicitis in cogitationibus: Accipient in vanitate civitates suas. In his duobus versibus, primo loco dicamus hyperbaton, ut juvante Domino facilius eorum expositionem per partes explicare valeamus. Est enim talis ordo verborum: Si occidas, Deus, peccatores. Ante omnia nobis cavendum est ne eccatores venerat sine dubitatione salvandos, sicut ipse in Evangelio dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Quod si hoc spiritualiter inquiramus, cuncta nobis removetur adversitas. Dicit ergo: Si occidas, Deus, peccatores. Occidit Deus peccatorem, cum moritur peccato, ut vivat Domino, sicut ait Apostolus: Mortuus sum legi, ut vivam Christo . Occiduntur ergo peccatores, quando a cogitationibus malis in bonum dispositum transferuntur. Quod dum eis beneficio conversionis emerserit, tunc in vano accipiunt priores civitates suas, id est vitiosissimas superstitiones, quae pertinent ad Babyloniam, quando jam Dei beneficio ad Ecclesiae catholicae septa pervenerint. Et quoniam non me
Abbreviated transcription (Latin):
addidit. Exsurrexi & adhuc sum
tecum. Hic occultis omnino ubis
atq paucissimis. aduentum suũ
sccđm designat. quando iudicatu¬
rus est mundum. Exurreri. tẽ¬
pus significat resurrectionis su¬
ȩ. Adhuc tecum sum. dum sedet
ad derteram patͥs. quasi in occul¬
to. dum adhuc me homines uide¬
re non preualent. usq ad illud sci¬
lic& tempus. quando regnũ meu̾
euidentissime hominibus in no¬
tescat. Adhuc enim. futurũ sig¬
nificat tempus. Nonqd̾ ab ipso
aliquando diui dendus ẽ. s qm̃
qui ẽ modo nobis iniuisibilis. om¬
nibus postea gentibus apparebit.

Expanded text:
Addidit, exsurrexi et adhuc sum Addidit, exsurrexi et adhuc sum tecum. Hic occultis omnino verbis atque paucissimis adventum suum secundum designat, quando judicaturus est mundum. Exsurrexi tempus significat resurrectionis suae. Adhuc tecum sum, dum sedet ad dexteram Patris quasi in occulto, dum adhuc me homines videre non praevalent, usque ad illud scilicet tempus quando regnum meum evidentissime hominibus innotescat. Adhuc enim futurum significat tempus, non quod ab ipso aliquando dividendus est, sed quoniam qui est modo nobis invisibilis, omnibus postea gentibus apparebit.
Abbreviated transcription (Latin):
cathedras dic̃. quas in ecclesiis in¬
stituendis. diuisis ꝑ mundũ seoi¬
bus scãrum p̾dicationum opere
fundauerunt. Ipsi enim p̾stante
dño leguntur duces ȩccłat. arie¬
tes gregum. & pͥncipes fideliũ
sum tecum. In promissionibus
abrahȩ. quas ei dñs ingenesi fe¬
c̃. legitur multiplicandũ semen
eius sic̃ harenam maris. & sic̃ stel¬
las cęli. hic aũ dic̃. & suꝑ harenã
maris. ut ibi coequare harenȩ fac¬
tam comꝑationem. hic aũ tran¬
scend̾e uideatur: harena enim
maris. significat uideos. ꝓpterꝰ
intellectum t̾renum. & sterilita¬
tẽ fidei. Harena enim ab aridita¬
ce dicta ÷. Stellas aũ çeli. ad po¬
pulum respicit xp̃ianum. ꝓpter
claritatem scilios religionis. &
splendorem fides. Dinumeraturũ
segͦ promittit xp̃s dñs populum
fidelem. qui suꝑ illum uidaicum
multo numerosior inuenit᷑. Neces¬
se enim fuit. ut uinc̾e. unã gentẽ
num̾ositas aggregata nationum

Expanded text:
cathedras dicit, quas in Ecclesiis incathedras dicit, quas in Ecclesiis instituendis, divisis per mundum sedibus, sanctarum praedicationum opere fundaverunt. Ipsi enim, praestante Deo, leguntur duces Ecclesiarum, arietes gregum, et principes fidelium sum tecum. In promissionibus Abrahae quas ei Dominus in Genesi fecit, legitur multiplicandum semen ejus sicut arenam maris, et sicut stellas coeli; hic autem dicit, et super arenam maris, ut ibi coaequare arenae factam comparationem, hic autem transcendere videatur. Arena enim maris significat Judaeos, propter intellectum terrenum et sterilitatem fidei. Arena enim ab ariditate dicta est. Stellas autem coeli ad populum respicit Christianum, propter claritatem scilicet religionis et splendorem fidei. Dinumeraturum se ergo promittit Christus Dominus populum fidelem, qui super illum Judaicum multo numerosior invenitur. Necesse enim fuit ut vinceret unam gentem numerositas aggregata nationum.
Abbreviated transcription (Latin):
disunt. ut fiat illuo quod dictũ:
Sicͣ stella abstella differt in clari¬
Nam si dixiss& clarificandi sunt.
pot̾at fortasse & ad breue tempꝰ
intelligi. Nlam cum dic̃ firmabũ¬
tur. ęt̾nitatem beneficii testat᷑.
esse mansuram. Subiunxͣ &. ne¬
mo ineis. subaudiendũ infirma¬
bit᷑. quia iam omis fragilitaᷤᷤ car¬
nis explosa discedet. & om̃is mor¬
talitas consumpta disꝑiet. Michi
mi qui suꝑest introitur. honorem
sc̃oꝵ suum atq patͥs asserens ẽe̾ pre¬
conium. Nam cum dicͥ michi ͤͤ de¬
signat. Tum dic̃ amici tui. patrẽ
declarat. sic̃ ipse in euuangłio
dic̃. Omĩa mea patͥs sunt. & om̃ia
patͥs mea sunt. Amicos uͦ dñi pͥ¬
mũ dictos legimus patriarchaᷤᷤ
saluatorẽ. quia nemo scõs eiꝰ ue¬
neratur. nisi qͥ xp̃o dño pura
mente deuotus:. Addidit. ni¬
mis confortatus: pͥncipat᷑ꝰ eoꝵ
Nimis. ualde significat. Confoeta¬
tus uͦ pͥncipatus. apłoꝵ episcopale ᷤᷤ

Expanded text:
di sunt, ut fiat illud quod dictum est: di sunt, ut fiat illud quod dictum est: Sicut stella ab stella differt in clarinam si dixisset, clarificandi sunt, poterat fortassis et ad breve tempus intelligi. Nam cum dicit firmabuntur, aeternitatem beneficii testatur esse mansuram. Subjunxit, et nemo in eis; subaudiendum, infirmabitur, quia jam omnis fragilitas carnis explosa discedet, et omnis mortalitas consumpta disperiet. Versmi qui superest introitur: honorem sanctorum suum atque Patris asserens esse praeconium. Nam cum dicit, mihi, se designat; cum dicit, amici tui, Patrem declarat, sicut ipse in Evangelio dicit: Omnia mea Patris sunt, et omnia Patris mea sunt . Amicos vero Domini primum dictos legimus patriarchas, Salvatorem: quia nemo sanctos ejus veneratur, nisi qui Christo Domino pura mente devotus est. Addidit, nimis confortati sunt principatus eorum. Nimis valde significat. Confortatus vero principatus apostolorum episcopales
Abbreviated transcription (Latin):
mo ineis. Natura illa hominis
quȩ se in euuangłio ignorare di¬
x̃ finem huius mundi. &̾ q̃ ait.
tristis ẽ anima mea usq ad mor¬
tem & hiis similia. ipsa & imper¬
fectum suum patrem uidisse te¬
statur. Inꝑfectum siquidẽ eius
ẽ. qd̾ ad huc ecclesia usq ad fine̾
scłi congregatur. qd̾ in illa re¬
surrectione beatis premia pro¬
missa daturus ẽ. qd̾ erit omnia
inom̃ibus. S deitas ita iamui¬
dit. quȩ ad huc longis post tem¬
ꝑibus futura seruantur. Nam
de beato p̾pło istud dici sequen¬
tia declarant. Adiecit enim.
& in libro tuo om̃s scͥbentur di¬
es. utiq quia et̾na felicitate
gaudebunt. Nam siõ cstud qd̾
in libro seͥbitur. scͥptura conti¬
hente seruatur.ita hoc multo
firmius fixum manet. qd̾ me¬
moria dñi continetur. Sequit᷑.
Dies firmabunt᷑ & nemo ineis.
Isti scilios beati de quibus fec̃
suꝑius mentionẽ. Dies firma¬
buntur. id÷ de uero illo sole ꝑ¬
fecta luminis claritate cõplen¬

Expanded text:
mo in eis. Natura illa hominis, quae se in Evangelio ignorare dixit finem hujus mundi, et quae ait: Tristis est anima mea usque ad mortem , et his similia, ipsa et imperfectum suum Patrem vidisse testatur. Imperfectum siquidem ejus est, quod adhuc Ecclesia usque ad finem saeculi congregatur, quod in illa resurrectione beatis praemia promissa daturus est, quod erit omnia in omnibus . Sed Deitas ista jam vidit, quae adhuc longis post temporibus futura servantur. Nam de beato populo istud dici sequentia declarant. Adjecit enim, et in libro tuo omnes scribentur, utique qui aeterna felicitate gaudebunt. Nam sicut illud quod in libro scribitur, scriptura continente servatur, ita hoc multo firmius fixum manet, quod memoria Domini continetur. Sequitur, die firmabuntur, et nemo in eis; illi scilicet beati de quibus fecit superius mentionem, die firmabuntur, id est, de vero illo Sole perfecta luminis claritate complen
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ & similitudine̾ suã plasma¬
re dignatus est. In deliciis autẽ
meis. paradẏsum significat. uñ
pͥmũ hominẽ peccata pepuler̃t.
s confessionis beneficio anime
scõꝵ ad eius amenitatẽ dño p̾stan¬
te reu̾sȩ sunt. Sic enim credñti
latͦni dictum÷ Am̃ dico tͥ hodie
mecum eris in paradyso. Parady¬

Expanded text:
ginem et similitudinem suam plasmaginem et similitudinem suam plasmare dignatus est. In deliciis autem meis, paradisum significat, unde primum hominem peccata pepulerunt; sed confessionis beneficio animae sanctorum ad ejus amoenitatem Domino praestante reversae sunt. Sic enim credenti latroni dictum est: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
ẏronia pronuntianda: Frequen¬
quent̾ enim aliqua quasi subam¬
buguitate ꝓferimus. de quibus
dubitare nonpossumus. sicͣ in ali¬
opsalmo iam dictum ÷. Forsitan
uiuos deglutissent nos . &. reliꝗͣ.
Quomͦ enim tenebrȩ conculcare
poterant. quȩ us intanta gloria
non habebant: Ipse enim dic̃ de se.
Egosum lux huius mundi. S con¬
culcauit ille potius tenebras. qui
cecitatem pͥmi hominis. ad eius
posteros transeuntem. miscdĩȩ
suȩ luce suꝑauit. Quapropt̾ hoc
conmate qͦ ait. forsitan tenebrȩ
conculcabunt me. irrident᷑ ipsi
qͥ de ipso pot̾ant timoris alicuius
nebulas suspicari: Euius sensus
sequit᷑ explanatio. cum dic̃ & nox
illuminatio mea indeliciis meis.
Quomͦ gͦ pot̾at atenebͥs conculca¬
ri. ciuerat nox illuminatio in
deliciis suis: Noctem significat
inferni claustrum. Qd̃ reuera
illuminauit. quando potestatẽ
diaboli contuit. & hominẽ sua
miseratione lib̾auit. quẽ ad x̃ma¬

Expanded text:
ironia pronuntianda est. Frequenironia pronuntianda est. Frequenter enim aliqua quasi sub ambiguitate proferimus, de quibus dubitare non possumus, sicut in alio psalmo jam dictum est: Forsitan vivos deglutissent nos , et reliqua. Quomodo enim tenebrae conculcare poterant, quae jus in tanta gloria non habebant? Ipse enim dicit de se: Ego sum iux hujus mundi . Sed conculcavit ille potius tenebras, qui caecitatem primi hominis ad ejus posteros transeuntem, misericordiae suae luce superavit. Quapropter hoc commate quo ait, Forsitan tenebrae conculcabunt me, irridentur illi qui de ipso poterant timoris alicujus nebulas suspicari. Cujus sensus sequitur explanatio, cum dicit: Et nox illuminatio in deliciis meis. Quomodo poterat a tenebris conculcari, cui erat nox illuminatio in deliciis suis? Noctem significat inferni claustrum, quod revera illuminavit, quando potestatem diaboli contrivit, et hominem sua miseratione liberavit, quem ad ima
Abbreviated transcription (Latin):
o. Reddit enim causam quẽadmo¬
dũ dei sapientiã non potuiss& effu¬
gere. Pennas suas dic̃ diuinȩ ma¬
iestatis efficacissimã celeritatem.
quȩ scm corpus ad suꝑna u̾tute
d̾itatis eleuauit. S cum audis.
meas. glam ꝓpͥe potestatis intelli¬
ge. Has itaq pennas suas cũ sũp¬
serit ante lucem. id: tp̾re resur¬
rectionis. & habitau̾it in postre¬
mo maris. hoc ÷ supra scłi istius am¬
plissimũ finẽ. ibi manus pat̾na de¬
ducet eum. & ut oftñd̾a. cooꝑati¬
one. sequit᷑. Et tenebit me dexte¬
ra tua. Dextera: siquidẽ pat̾s om̃i¬
potentis u̾bum. quod assumptã et
unitam sibi humanitatẽ inȩt̾na
scła continebit. & siminime con-¬
uenire uidetur. ut cum ipse sit
dextera patͥs eius se dicat dextera
dñi contineri. hoc potius dictum
accipiendum ÷ apatre menbrorũ.
Quȩ forma locutionis frequenter
assumpta est. Illud tamen regula¬
rit est tenendum. ut quod dubi
meis. Prima pars u̾sus istus sub

Expanded text:
o; reddit enim causam quemadmoo; reddit enim causam quemadmodum Dei praesentiam non potuisset effugere. Pennas suas dicit divinae majestatis efficacissimam celeritatem, quae sanctum corpus ad superna virtute Deitatis elevavit. Sed cum audis meas, gloriam propriae potestatis intellige. Has itaque pennas suas cum sumpserit ante lucem, id est tempore resurrectionis, et habitaverit in postremo maris, hoc est supra saeculi istius amplissimum finem, ibi manus paterna deducet eum. Et ut ostenderet cooperationem, sequitur, et tenebit me dextera tua. Dextera est siquidem Patris omnipotens Verbum, quod assumptam et unitam sibi humanitatem in aeterna saecula continebit. Et si minime convenire videtur, ut cum ipse sit dextera Patris, ejus se dicat dextera Domini contineri: hoc potius dictum accipiendum est a parte membrorum; quae forma locutionis frequenter assumpta est. Illud tamen regulariter est tenendum, ut quod dubitmeis. Prima pars versus istius sub
Abbreviated transcription (Latin):
inisto loco de tͥbus rebus contra¬
riis. humanitas eius quidelige¬
r& ambigebat. Nunc ad exponen¬
da u̾ba ueniamus. qm altitudi¬
ne nimia st̃ ꝓfunda. Ait enim
ꝑ id qd̃ homo ẽ. si ascendo incȩlum
tu illic es. ubi erat scilios. ad patͥs
dexteram collocandus. Nã ut in¬
telligas dñm ubiq ẽe̾ p̾sentem.
audi ieremiã ꝓpbam. Dc̃ appiopin¬
quans egosum. dic̃ dñs. ꝙ non d̾s
a longinquo. si abscondit se homo
in absconso. ego non uidebo eum di¬
c̃ dñs: Nunquid noncęlum & t̾ram
ego impleo dic̃ dñs: Sequit᷑. Si descnͣ¬
d̾o ininfernum. ades. Hoc quicpe le
cifixo corpore. ad runpenda uifer¬
noꝵ c laustra descend̾&. &. laboranti
humano gn̾i redemptor pussimus
subuenir&. Subuinxͣ etiam ades.
qm̃ tͥduana celeritate surrexͣ. Ad¬
pennas meas ante lucem. & habi¬
tau̾o inpostremo maris. Etenim
illuc manus tua deducet me. ꝙ te¬
nebit me dextera tua. Quȩ figu¬
ra dicit᷑ etiologia. id ÷ causȩ redditi¬

Expanded text:
in isto loco de tribus rebus contrariis humanitas ejus quid eligeret, ambigebat. Nunc ad exponenda verba veniamus, quoniam altitudine nimia sunt profunda. Ait enim per id quod homo est: Si ascendero in coelum, tu illic es, ubi erat scilicet ad Patris dexteram collocandus. Nam ut intelligas Dominum ubique esse praesentem, audi Jeremiam prophetam: Deus appropinquans ego sum, dicit Dominus, et non Deus a longinquo. Si absconderit se homo in absconso, ego non videbo illum, dicit Dominus? Nunquid non coelum et terram ego impleo, dicit Dominus ? Sequitur, si descendero in infernum, ades. Hoc quippe facucifixo corpore ad rumpenda infernorum claustra descenderet, et laboranti humano generi Redemptor piissimus subveniret. Subjungit etiam, ades, quoniam triduana celeritate surrexit. Adpennas meas ante lucem, et habitavero in extremo maris; etenim illuc manus tua deducet me, et tenebit me dextera tua . Tunc dira dicitur aetiologia, id est causae redditi
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ causa reddit᷑. quare nar sit illu¬
minatio in deliciis siuis. Scilie&.
quia tenebre non obscurabuntur
ate. s potius illuminabunt᷑. Tene¬
bras enimdic̃ mystica queq & pro¬
funda scͥpturarum diuinarum.
iuxta illud qd̾ lege̾mꝰ in ꝓu̾biis. In¬
telligit qͦq parabolam & tenebꝰsum
sermonẽ. sic̃ & inalio psalmo legi¬
mus. Tenebrosa aqua innubibus ae
ad patrem referre qd̃ ipse facit. ut
possit cooꝑatio sc̃ẽ trinitatis intel¬
ligi. Sequit᷑. & nox sic̃ dies illu¬
minabitur. Illa eium que fue¬
rant quasi nox sub mystica com¬
plexione tenebrosa. tamquã di¬
es illuminata sunt. cum aduentu
dñi saluatoris ꝓpħarum dicta
patuerunt. & bene utrumq con¬
iunctum ÷. sic̃ tenebre eius. itas
lumen eius. quia inutroq u̾itaᷤᷤ
fuit. siue cum obscura iuid̾ent᷑.
siue cum illuminata patuerũt.
Qm̃ tu possedisti renes meos do¬
mine. suscepisti me de utero ma¬
tͥs meȩ. Renes significant forti¬
tudinẽ corporalem. quidũ be¬

Expanded text:
tiae causa redditur, quare nox sit illuminatio in deliciis ejus; scilicet, quia tenebrae non obscurabuntur a te, sed potius illuminabuntur. Tenebras enim dicit mystica quaeque et profunda Scripturarum divinarum, juxta illud quod legimus in Proverbiis: Intelligit quoque parabolam et tenebrosum sermonem ; sic et in alio psalmo legimus: Tenebrosa aqua in nubibus aerad Patrem referre quod ipse facit, ut possit cooperatio sanctae Trinitatis intelligi. Sequitur, et nox sicut dies illuminabitur. Illa enim quae fuerant quasi nox sub mystica complexione tenebrosa, tanquam dies illuminata sunt, cum in adventu Domini Salvatoris prophetarum dicta patuerunt. Et bene utrumque conjunctum est, sicut tenebrae ejus, ita et lumen ejus, quia in utroque veritas fuit, sive cum obscura viderentur, sive cum illuminata patuerunt. Vers. 12. Quoniam tu possedisti renes meos, Domine; suscepisti me de utero matris meae. Renes significant fortitudinem corporalem, qui dum be
Abbreviated transcription (Latin):
tu formasti me & posuisti suꝑ me
manum tuam. Intuere qu̾a u̾aci¬
t̾ suꝑius dictum ÷. nonẽ dolus in
lingua mea. ut hic duas naturas
euident̾ exprim̾et. Dic̃ enim patͥ.
ecce tu cognoiusti om̃ia nouissima.
qd̃ ꝑtinet adincarnationẽ ipsius.
que facta : nouissimis temporibus.
sic̃ legr agnus occisus ad uesꝑam.
Subiunxͣ & antiqua. Hoc certe ad
quȩ nec initio nec fine claudunt᷑.
sic̃ indanihele legit᷑. throni positi
st̃. & antiquus dierum sedit .&. reli¬
qua. Sut hȩc it̾um humanis sensi¬
bus euidentius intimans. eadem
mutata u̾boꝵ qualitate repetiit.
Tu formasti me. significat geniusti.
Hoc enim u̾bum dici solet. ꝙ. de d̾i¬
tate sic̃ dic̃ apłs. Qui eum in forma
dei esset. non rapinam arbitratus ẽ
esse se equalem deo. Sequitur. ꝙ po¬
siusti suꝑme manum tuam. Posuit
pat̾ suꝑ eum manũ suam. quando
in ipso uirtutẽ suę maiestatis ostñ¬
dit. sic̃ inalio psalmo dictum ÷. Inue

Expanded text:
u formasti me, et posuisti super me manum tuam. Intuere quam veraciter superius dictum est, non est dolus in lingua mea, ut hic duas naturas evidenter exprimeret. Dicit enim Patri: Ecce tu cognovisti omnia novissima: quod pertinet ad incarnationem ipsius, quae facta est novissimis temporibus, sicut legitur: Agnus occisus ad vesperamSubjunxit, et antiqua. Hoc certe ad quae nec initio nec fine clauduntur, sicut in Daniele legitur: Throni positi sunt, et Antiquus dierum sedit , etc. Et ut hoc iterum humanis sensibus evidentius intimaret, eadem mutata verborum qualitate repetiit. Tu formasti me significat genuisti. Hoc enim verbum dici solet et de deitate, sicut dicit Apostolus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Sequitur, et posuisti super me manum tuam. Posuit Pater super eum manum suam, quando in ipso virtutem suae majestatis ostendit, sicut in alio psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
dyaporesis. cum querimus quid¬
potissimũ facere debeamꝰ. S cũ¬
tali p̃dicatione ubiq sp̃m scm es¬
se noscamꝰ. dubiũ non ÷ sp̃m scm¬
coȩtͥnũ & coequalẽ pat̾ & filio re¬
ꝑiri. Nam ubiq &. tota esse non
pot̾ nis solatͥnitas. Quapropt̾
cesset irreligiosa p̾sumptio. ni¬
chil hic mauis minusue fingat᷑
ad illud remediũ salutare rede
ẽ deus. Facies aũ ꝑ tropologiam
ꝓ p̾sentia ponitur. Qm̃ sicͣ facies
nrã tantum uidet. ita om̃is sub¬
stantia dñi uisione ꝑspicabili at¬
ꝙ inenarrabili cuncta cogno¬
scit. Omĩa complectit᷑ oĩa pene¬
lum tu illices. si descend̾o ininfer
tremis maris. &enim illuc manꝰ
tua deducet me.& tenebit me dex¬
tera tua. Hinc mͥ uidetur argu¬
mentum illud ee̾ dilemna. qd̾ fit
exduabus ꝓpositionibus plu¬
ribusue. ex quib quicquid elec¬
tum fuerit. contrarium esse non
dicens. Baptismũ iohannuis un¬
de erat. de cȩlo an er hominibus:
Quicquid enim illi eligere uolu¬

Expanded text:
qua prius incerta credulitate dubitabatur. Quem sensum et in Evangelio dicit: Pater, manifestavi nonim revelatione gestum est, ut pocoaeternum et coaequalem Patri et Filio reperiri. Nam ubique et tota esse non potest, nisi sola Trinitas. Quapropter cesset irreligiosa praesumptio, nihil hic majus minusve fingatur. Ad illud remedium salutare redeaest Deus. Facies autem per tropologiam pro praesentia ponitur: quoniam sicut facies nostra tantum videt, ita omnis substantia Domini visione perspicabili atque inenarrabili cuncta cognoscit, omnia complectitur, omnia penenon debuit aliter a carne dici, quae etrs. 9. Etenim illuc manus tua deducet me, et tenebit me dextera tua. Hic mihi videtur argumentum illud esse dilemma, quod fit ex duabus propositionibus pluribusve, ex quibus quidquid electum fuerit, contrarium esse non dicens: Baptismum Joannis unde erat, de coelo an ex hominibus ? Quidquid enim illi eligere volu
Abbreviated transcription (Latin):
te formare̾ inut̾o nouite. & inuul¬
ua sc̃i̾ficaui te. Uerum hȩc omĩa
a natura suscepti hominis in scĩ pa¬
tͥs honore referunt᷑. sic̃ euuanglis
textus oft̾ndit. delib̾ationis eius
fuisse. patrem p̾dicare: uoluntatẽ
eius implere. acceptum abeo calicẽ
bibere. & innulla parte ab ipsius
dispensationis gła discrepare.

Expanded text:
te formarem in utero novi te, et in vulva sanctificavi te . Verum haec omnia a natura suscepta hominis in sancti Patris honore referuntur, sicut Evangelii textus ostendit, deliberationis ejus fuisse Patrem praedicare, voluntatem ejus implere, acceptum ab eo calicem bibere, et in nulla parte ab ipsius dispensationis gloria discrepare.
Abbreviated transcription (Latin):
lus in lingua mea. In hiis duob
u̾sibꝰ p̃scientia sc̃e̾ diuinitatis o¬
stñditur. Alonge enim non lo¬
cum ꝓbatur significare sed tem¬
pus. quia non solum facta nr̃a
pͣuidet. uerumetiam cogitatiõe
nrãs antequam nos ipsi ex isti¬
mꝰ agnoscit. Qd̾ totũ cognouit. si
ad incarnationẽ dñi competent̾
aptetur. Adiuinitate enim sua.
creator. a substantia corporali crea¬
tus est. Nemo enim calumpnias
ineptas moueat. s qd̾: certissimũ
studio pietatis intelligat. ne in¬
de miserrimi caeruamus. unde
spem salutis accepimꝰ Sequitur:
Semitam meam .& directionẽ meã in-¬
u estigasti. & om̃s uias meas p̾udi¬
sti. Semitȩ ꝑtinent ad cogitatiões
tacitas. directio. adiudicia iusta.
uiȩ. ad actus humanos. Quȩ ille
omĩa inmaculata puritate com¬
pleuit. quẽ inutraq natura u¬
nũ eundemq ueracit̾ existentẽ
fides catholica confitetur. Nam
qd̾ dic̃ inuestigasti. iusticiã suȩ
actionis ostendit. Qm̃ quamuiᷤᷤ

Expanded text:
ngua mea. In his duobus versibus praescientia sanctae Divinitatis ostenditur: a longe enim non locum probatur significare, sed tempus, quia non solum facta nostra praevidet, verum etiam cogitationes nostras antequam nos ipsi existamus agnoscit. Quod totum convenit, si ad incarnationem Domini competenter aptetur. A divinitate enim sua, creator; a substantia corporali, creatus est. Nemo ergo calumnias ineptas moveat, sed quod est certissimum studio pietatis intelligat: ne inde miserrimi corruamus, unde spem salutis accepimus. Sequitur, semitam meam et directionem meam investigasti. Et omnes vias meas praevidisti. Semitae pertinent ad cogitationes tacitas, directio ad justa judicia, viae ad actus humanos; quae ille omnia immaculata puritate complevit, quem in utraque natura unum eumdemque veraciter existentem fides catholica confitetur. Nam quod dicit, investigasti, justitiam suae actionis ostendit: quoniam quamvis