comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod ait. ego et pater unũ su¬
mus. et ipse agricola est: nec
talis. quales sunt qui extrin
hibent: sed talis. ut det etiam
intrinsecus incrementũ. Nã
neq qui plantat est aliquid.
neq qui rigat: sed qui increm̃¬
tum dat deus. Sed utiq deus
est xp̃c: quia deus erat uerbũ:
unde ipse et pater unũ sunt.
Et si uerbũ caro factum est
quod ñ erat: manet quod erat.
Demiq cũ de patre tanquã de
agricola dixisset. quod infru¬
ctuosos palmitestollat. fructu¬
osos aũt purget ut plus affe¬
rant fructũ: continuo etiã se¬
ipsũ mundatorẽ palmitũ os¬
tendens: iam uos inqͥt mun¬
di escis propter sermonem
quẽ locutus sum uob̾. Ecce
et ipse mundator est palmi-¬
tum. quod ẽ agricole ñ uitis
officiũ: qui etiã palmrites ope¬
rarios suos fecit. Nam et si
ñ dant incrementũ. impen¬
dunt tamen aliquod adium̃¬
dum̃ sed ñ de suo: quia sine me
Audi etiam ipsos confitentes.
Quid aũt ẽ apollo. quid au¬
tem paulus: Ministri eius.¬

Expanded text:
quod ait, ego et Pater unum sumus, et ipse agricola est; nec talis quales surium; sed talis ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Sed utique Deus est Christus, quia Deus erat Verbum; unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis proptequem locutus sum vobis . Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine me,Ibidem, 5. Audi etiam ipsos confitentes. Quid autem est Apollo? Quid autem Paulus? Ministri
Abbreviated transcription (Latin):
e homine quẽ dñs iħc
illuminauit. qui cecꝰ
natus fuit : prolixa lectio reci¬
tata est. Quã si umuersam
pertractare conemur: ꝓ sui
dignitate sicut ualemus sin¬
gula considerantes: ñ sufficit
dies. Proinde peto et admoneo
caritatẽ uestrã. uit in his que a¬
perca sunt sermonẽ nostrũ ñ
requiratis:nã nimis longum
erit. in singulis immorari. Bre¬
uiter ergo ceci huius illumina¬
ti commendo mysteriũ. E a
da: et opera et uerba sunt:
Opera. quia facta sunt. uerba.
quia signa sunt.Si ergo quid
significet hoc quod factũ est
cogitemus: genus humanũ ẽ
iste cecus. Hec enĩ cecitas con¬
tigit in primo homine per
peccatũ: de quo omnes origi¬
nem duximus. ñ solũ mor¬
tis: sed etiã iniquitatis. Si e¬
nim cecitas est infidelitas. et
illuminatio fides: quẽ fidelẽ

Expanded text:
e homine quem Dominus Jesus illuminavit, qui caecus natus fuit, prolixa lectio recitata est: quam si universam pertractare conemur, pro sui dignitate, sicut valemus, singula considerantes, non sufficit dies. Proinde peto et admoneo Charitatem vestram, ut in iis quae aperta sunt, sermonem nostrum non requiratis: nam nimis longum erit in singulis immorari. Breviter ergo caeci hujus illuminati commendo mysterium. Ea qda, et opera et verba sunt: opera, quia facta sunt; verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc quod factum est cogitemus, genus humanum est iste caecus: haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas, et illuminatio fides; quem fidele
Abbreviated transcription (Latin):
ra illa immittabilis et ineffa¬
bilis. ñ recipiat fuit et erit. s
tantũ est: ipsa enĩ ueracit est
quia mutari ñ potest: et ideo
illi tantũ conuenerat dicere.
ego sum qui sum. et dices fili¬
is israel. qui ẽ misit me aduos:

Expanded text:
ra illa immutabilis et ineffara illa immutabilis et ineffabilis non recipiat Fuit et Erit, sed tantum Est: ipsa enim veraciter est, quia mutari non potest; et ideo illi tantum convenerat dicere, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos
Abbreviated transcription (Latin):
fimre: quia hoc et menti ut¬
cumq comp̾hendere. et siqͥd
forte inde mens comp̾hende¬
rit. lingue difficillimum ẽ
explicare. quantuslibet pre¬
sit doctor. quantuslibet adsit
auditor. Non ergo loquetur
a semet ipso.quiã ñ est asemet¬
ipso: sed quecũq audiet loque¬
tur. Ab illo audiet : a quo pro¬
cedit. Audire illi scire est. Sei¬
re uero. esse: sicut superuis
disputatũ est. Quia ergo non
est a semet ipso. sed ab illo a qͦ¬
procedit: a quo illi est essenti¬
a. ab illo scientia : ab illo igit᷑
audientia: quod nichil est ali¬
ud quã scientia. Nec moueat.
quod uerbũ futuri temporis
positũ est. Non enĩ dictum
est.quecũq audiuit. aut que¬
cumq audit: sed quecumq
audiet loquetur. Illa quippe
audientia sempiterna ẽ: qͥui¬
a sempiterna scientia. In eo
aũt quod sempiternũ ẽ sine
uricio et sine fine : cuiuslibet
temporis uerbũ ponatur. si¬
ue pͥreteriti. siue presentis. si¬
ue futuri: ñ mendaciter po¬
nitur. Quamius enĩ natu¬

Expanded text:
ire: quia et menti utcunque comprehendere, et quid forte mens inde comprehenderit, linguae difficillimum est explicare, quantuslibet prsit doctor, quantuslibet adsit auditor. Non ergo loquetur a semetipso: quia non est a semetipso. Sed quaecumque audiet, loquetur: ab illo audiet a quo procedit. Audire illi scire est; scire vero esse, sicut superius disputatum est. Quia ergo non est a semetipso, sed ab illo a qprocedit, a quo illi est essentia, ab illo et scientia. Ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam essentia. Nec moveat quod verbum futuri temporis positum est. Non enim dictum est, quaecumque audivit, aut, quaecumque audit; sed, quaecumque audiet, loquetur. Illa quippe audientia sempiterna est, quia sempiterna scientia. In eo autem quod sempiternum est, sine initio et sine fine, cujuslibet temporis verbum ponatur, sive praeteriti, sive praesentis, sive futuri, non mendaciter ponitur. Quamvis enim natu
Abbreviated transcription (Latin):
quod ait dñs de sp̃u sancto cũ
eũ uenturũ esse promitteret.
et docturũ discipulos eius om-¬
nem ueritatẽ. uł eos deductu¬
rum in omm ueritate: ñ enĩ
loquetur asemet ipso. s que¬
cumq audiet loquetur:
Simile ẽ enĩ hoc ei quod de se¬
ipso dixit. Non possuma
me facere quicquã: sed sicuit
audio iudico. Sed illud cũ
exponeremus. scđm hominẽ
posse accipi diximus: ut ob¬
edientiam suam qua factus
est obediens usq ad mortem
crucis premunciasse filius ui¬
deretur. et in iudicio futurã
quo uiuos et mortuos iudica¬
bit: quia hoc per id facturus
est quod fitius hominis ẽ. pro¬
ꝑter quod dixit. pater ñ iudi¬
cat quenquã. sed om̃e iudici¬
um dedit filio. quia in iudi¬
cio ñforma dei qua equalis ẽ

Expanded text:
quod ait Dominus de Spiritu sancto, cum eum venturum esse promitteret, et docturum discipulos ejus omnem veritatem, vel eos deducturum in omni veritate? Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur. Simile enim est hoc ei, quod de seipso dixit: Non possum a me facere quidquam; sicut audio, judico . Sed illud cum exponeremus, secundum hominem posse accipi diximus : ut obedientiam suam qua factus est obediens usque ad mortem crucis , praenuntiasse Filius videretur, et in judicio futuram, quo vivos et mortuos judicabit; quia hoc per id facturus est quod filius hominis est. Propter quod dixit, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: quia in judicio non forma Dei qua aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
dam apocalipsin pauli quã¬
sanitas ñ recipit eccle nescio
quibus fabulis plenam stultis¬
sima presumptione finxerũt:
hanc esse dicentes. unde dixerat
raptũ se fuisse in terciũ celũ. et
ulic audisse meffabilia uerba
que ñ bicet homimi loqui. Ubi
si dixisset que adhuc ñ licet ho¬
istiqui sunt qui hec audeãt
impudenter et infeliciter lo¬

Expanded text:
dam Apocaldam Apocalsanitas non recipit Ecclesiae, nescio quibus fabulis plenam, stultissima praesumptione finxerunt, dicentes hanc esse, unde dixerit raptum se fuisse in tertium coelum, et illic audisse ineffabilia verba, quae non licet homini loqui: ubi si dixisset: Quae adhuc non licet hoisti sunt, qui haec audeant impudenter et infeliciter lo
Abbreviated transcription (Latin):
que illoꝵ fidei defuerunt. S
qui supplet. quod minus e¬
rat addit: ñ quod inerat tol¬
lit. Qui aũt pretergreditur
fidei regulam: ñ accedit ĩuia.
sed recedit de uia. Quod ita¬
q ait dñs. ad huc multa ha¬
beo uob̾ dicere. sed ñ potestis
portare modo. adicienda illiᷤᷤ
fuerant que nesciebant: non
que didicerant euertenda. Et
ille quidem sicut in pristino
sermone iam exposui. potuit
hoc ita dicere: quia ula ipsa
que docuerat. si uellet eissic a¬
perire. ut in illo concipumtur
ab angłis: hoc infirmitas hu¬
mana in qua adhuc erant fer¬
re ñ posset. Spiritalis aũt ho¬
mo quilibet potest alterũ ho¬
minẽ docere quod nouit.si ꝓ¬
ficiendo capaciorẽ faciat spir¬
tus sanctus: in quo et ipse doc¬
dor aliquid amplius addisce¬
re potuit: ut sint ambo doci¬
biles deo. Quanquã et int̾
ipsos spiritales sunt utiq ali¬
is alii capatiores atq meliores:
ita ut quidam illoꝵ ad ea per¬
uenerit que ñ licet homini lo¬
qui. Qua occasione uam qui¬

Expanded text:
quae illorum fidei defuerunt. Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollit: qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed recedit de via. 8. Quod itaque ait Dominus, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo; adjicienda illis fuerant quae nesciebant, non quae didicerant evertenda. Et ille quidem, sicut in pristino sermone jam exposui, potuit hoc ita dicere, quia illa ipsa quae docuerat, si vellet eis sic aperire, ut in illo concipiuntur ab Angelis; hoc infirmitas humana in qua adhuc erant, ferre non posset. Spiritualis autem homo quilibet potest alterum hominem docere quod novit, si proficiendo capaciorem faciat Spiritus sanctus, in quo et ipse doctor aliquid amplius addiscere potuit, ut sint ambo docibiles Deo . Quanquam et inter ipsos spirituales sunt utique aliis alii capaciores atque meliores; ita ut quidam illorum ad ea pervenerit quae non licet homini loqui. Qua occasione vani qui
Abbreviated transcription (Latin):
quã natura humana que sus¬
cepta est a uerbo conuerteret᷑
inuerbũ: et homo mutaret᷑
in d̾m: imo si diligentitis
quod opinati sunt cogitemis.
homo periret indo. Nonenĩ
quisquã ex ista mutatione ho¬
minis. uł duplicari di rierbũ
dicturus est.uł augeri: aut
ut duo sint quod unũ fuit:
aut amplius sit. quod minꝰ
fuit. Porro si natura humana
in uerbũ mutata atq cõuer¬
sa. uerbũ dei quantũ erat et
quod erat. hoc erit: ubi ẽ ho¬
mo siñ perit: Sed hac op̃imi¬
one quam ueritati prorsus ñ
uideo conuenire. nchil nos
urget. si filio dicente. et nũnc
clanfica me tu pater apudte¬
met ipsũ claritate quã habui
prius quã mundus esset apd̃
te. intelligamus predestinatio¬
nem claritatis humane que
in illo est nature ex mortali ĩ¬
mortalis apud patrẽ future:
et hoc iam predestinando fac¬
tum fuisse. ante quã muno

Expanded text:
quam natura humana quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum; imo, si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa, Verbum Dei quantum erat et quod erat hoc erit, ubi est homo si non perit? 7. Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mun
Abbreviated transcription (Latin):
me gratis: An quia parachi¬
tus quando uenit sp̃s ueri¬
tatis. cos qui uiderunt et o¬
derunt. testimonio manife¬
stiore conuicit. mimo etiam
aliquos ex illis qui uiderunt
et adhuc oderant. ad fidem
que per dilectionẽ operatur.
sui manifestatione conũtit:
Hoc ita ut intelligamus: ita
factum esse recolimus. Uenit
eñ die pentecosten sp̃s sanc¬
tus in centum uiginti honri¬
nes congregatos. in quibus &
apłi omnes erant: qui illo
adimpleti. cũ linguis omni¬
um gentiũ loquerentur. plu¬
res ex his quiaderant tanto
miracło stupefacti: quando¬
quidem uiderunt loquente
petro tam magnũ atq diui¬
irum testimoniũ perhiberi
de xp̃o. ut ille qui occisus ab
eis inter mortuos deputabat᷑.
resurrexisse et uiuere probare¬
tur: compuncti corde ꝯuersi
sunt: et tantisanguinis. tã
impie atq immaniter fusi
indulgentiam perceperunt.
ipso redempti sanguine quẽ
fuderunt. Ap̃i enĩ sanguuis
sic in remissionẽ peccatorũ
omniũ fusus est: ut ipsum

Expanded text:
me gratis? » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit enim die Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti homines congregatos, in quibus et Apostoli omnes erant, qui illo adimpleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille qui occisus ab eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde conversi sunt; et tanti sanguinis tam impie atque immaniter fusi indulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderunt . Christi enim sanguis sic in remis ionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dentur sonare uerba: ñ intẽ¬
tius intellecta. Ego dormiui:
idest. quando uoliri. dormi¬
ui: et exsurrexi. Quare :
Quia dñs suscipiet me. Qd
enĩ: Tu a te ipso restirgere
ñ ualeres: Si ñ ualeres. ñ dice¬
res. Uotestatem habeoponen¬
di animã meã: et potestatẽ
habeo iterũ sumendi eã. Au¬
di abio loco in eugłio quia ñ
solũ pater suscitauit filiũ:
sed etiam filius seipsũ. Solui¬
te inquit templũ hoc: et in
triduo fuscitabo illud. Et eu¬
angłista. Hoc autẽ dicebat
inquit. de templo corporis
sui. Hoc enĩ suscitabatur:
quod moriebatur. Dã uer¬
bum ñ est mortuũ. anima
illa ñ est mortua. Si nec tua
moritur: dñi moreretuꝵ:
TInde scio inquit. si mea ñ
moritur: Ate ñ occidatur:
et ñ moritur. Q uomodo in¬
quit possum occidere ammã
meã: Ut alia peccata inte¬
rim taceam: os quod menti¬
dur. occidit animã. Quo¬
modo inquit securus sum
quia ñ moritur: Ipfũ do¬
minũ audi: seruo dantẽ se
curitatem. Nolite timere

Expanded text:
dentur sonare verba non intentius intellecta, Ego dormivi; id est, quia volui, dormivi. Et exsurrexi: quare? Quia Dominus suscipiet me. Quid enim, tu a teipso resurgere non valeres? Si non valeres, non diceres, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestathabeo iterum sumendi eam. Audi alio loco in Evangelio, quia non solum Pater suscitavit Filium, sed etiam Filius seipsum. Solvite, inquit, templum hoc, et in triduo suscitabo illud. Et Evangelista: Hoc autem, inquit, dicebat de templo corporis sui . Hoc enim suscitabatur quod moriebatur. Nam Verbum non est mortuum, anima illa non est mortua. Si nec tua moritur, Domini moreretur? 8. Unde scio, inquis, si mea non moritur? A te non occidatur, et non moritur. Quomodo, inquis, ego possum occidere animam meam? Ut alia peccata interim taceam, Os quod mentitur, occidit animam . Quomodo, inquis, securus sum, quia non moritur? Ipsum Dominum audi dantem servo securitatem: Nolite timere
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ nisi pater: neq patrem
quisquã nouit insi filius: &
cui uoluerit filius reuelare. Si¬
eut ergo ipse per se nouit pa¬
trem. nos aũt per illũ nouimꝰ
patrẽ: sic intrat in ouile per
se ipsũ: et nos per ipsũ. Osti¬
um dicebamus per xp̃m nos

Expanded text:
Filium, nisi Pater; neque Patrem Filium, nisi Pater; neque Patrem quisquam novit, nis Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sicut ergo ipse per se novit Patrem, nos autem per illum novimus Patrem; sic intrat in ovile per semetipsum, et nos per ipsum. Ostium dicebamus per Chris
Abbreviated transcription (Latin):
tristiciã. Et cũ tantũ interro¬
gasset dñs quantũ interrogã¬
dum esse iudicauit. ut ter cõ¬
fiteretur qui ter negauerat.et
ei suas oues pascendas dercio
cõmendasset: ait illi. Cum
iunior esses.cingebas te. et
ambulabas quo uolebas. Cũ
au̾t senueris: extendes manꝰ
tuas. et alius te cinget. et du¬
cet quo ñ uis. E xposuit eu¬
angłista: quid dñs dixerit.
Hoc aũt inquit dixit: signi¬
ficans qua morte clarificaturꝰ
esset d̃m̃. Ad hoc ergo ꝑtinet
pasce oues meas:ut ponas a¬
nimã tuã pro ouib meis. lã
illud quod ait. sicut nouit
me pater. et ego agnosco patrẽ.
quis nescit: Ipse enĩ agnoscit
patrẽ per se: nos per illũ. Qa
ipse per se agnoscit. nouimus.
Quia et nos per illũ. etiã hoc
nouimus: quia et hoc per illũ
nouimus. Ipse enĩ dixit. Om
nemo uridit unquã ÷ nisi uni¬
genitus filius qui ẽ insinu pa-¬
tris: ipse enarrauit. Ergo et
nos per ipsũ. quibꝰ enarrauit.
ltem alibiait. Nemo nouit

Expanded text:
tristitiam. Et cum tantum interrogasset Dominus, quantum interrogandum esse judicavit, ut ter confiteretur qui ter negaverat, et ei suas oves pascendas tertio commendasset; ait illi, Cum junior esses, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alter te cinget, et ducet quo tu non vis. Et exposuit Evangelista quid Dominus dixerit: Hoc autem inquit, dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum . Ad hoc ergo pertinet, Pasce oves meas: ut ponas animam tuam pro ovibus meis. 3. Jam illud quod ait, Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, quis nescit? Ipse enim agnoscit Patrem per se, nos per illum. Quia ipse per se agnoscit, novimus: quia et nos per illum, etiam hoc novimus; quia et hoc per illum novimus. Ipse enim dixit: Deum nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius qui est in sinu Patris; ipse enarravit . Ergo et nos per ipsum, quibus enarravit. Item alibi ait: Nemo novit
Abbreviated transcription (Latin):
corde comprehenderent. Nune
aũt. quando eũ illo modo cõ¬
prehenderunt. tunc ab eo lon¬
gius recesserunt: et ligauerũt
eũ. a quo solui potius uelle de¬
buerunt. Et erant fortassis ĩ
eis qui tunc imposuerunt
xp̃o uinctila sua: atq ab eo

Expanded text:
corde comprehenderent. Nunc autem quando eum illo modo comprehenderunt, tunc ab eo longius recesserunt, et ligaverunt eum a quo solvi potius velle debuerunt. Et erant fortassis in eis qui tunc imposuerunt Christo vincula sua, atque ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ñ ad ipsas demonstrati¬
ones. sed ad dies referre debemꝰ.
id est primo die cũ resurrexit.
et post dies octo. quando disci¬
pulus thomas uidit et credi¬
dit: et hodie quando hoc de
piscib fecit. Post quot aũt di¬
es hoc fecerit. dictum ñ est. Nã
ipso primo die ñ semel uisus
est. sicrit eugłistarũ omniũ te¬
stimonia collata demonstrant:
sed sicut dictum est. scđm dies
numerande sunt manifestati¬
ones eius: ut ista sit tercia. Pri¬
ma quippe habenda sit eadẽq
una propter unũ diem. quo¬
tienscumq se. et quibuscumq
die illo quo resiuirexit ostendit:
scd̾a post dies octo: et hec t̃cia.
Et deinde quotiens uoluit
usq ad diem quadragesimũ
quo ascendit ad celũ: quãuis
ñ scripta sint omnia. Cum er¬
go prandissent: dicit symoni
petro iħe. Sy mon iohannis di¬
ligis me plus his: Dicit ei.
Etiam dñe. tu seis quia amo¬

Expanded text:
Quod non ad ipsas demonstrationes, sed ad dies referre debemus id est primo die, cum surrexit; et post dies octo, quando discipulus Thomas vidit et credidit, et hodie quando hoc de piscibus fecit; post quot autem dies id fecerit, dictum non est: nam ipso primo die non semel visus est, sicut Evangelistarum omnium testimonia collata demonstrant: sed, sicut dictum est, secundum dies numerandae sunt manifestationes ejus, ut ista sit tertia; prima quippe habenda sit, eademque una propter unum diem, quotiescumque se et quibuscumque, die illo quo resurrexit, ostendit; secunda post dies octo, et haec tertia, et deinde quoties voluit usque ad diem quadragesimum, quo ascendit in coelum, quamvis non scripta sint omnia. 4. « Cum ergo prandissent, dicit Simoni Petro: Simon Joannis, diligis me plus his? Dicit ei: Etiam Domine, tu s
Abbreviated transcription (Latin):
dei: habentes sp̃em pietatis.
iurtutẽ autẽ eiris ab negan¬
des. Hec omnia mala quĩã¬
ab eo uelut fonte manant qd̃
primũ posuit se ipsos aman¬
des: merito dicitur petro. dili¬
gis me. et respondet.amo te:
eiq refertur.pasce agnos me¬
os: et hoc iterũ. hoc tercio:. u¬
bi etiam demonstratur. unũ
atq idem esse amorem et cdile¬
ctionem. Nam etiam dñs no¬
uissime non ait chiligis me. s
amas me. Non ergo nos. s
ipsum amemus: et in pascen¬
dis ouib enus ea que sunt erus:
ñ ea que sunt nostra queramꝰ.
Nescio quo enim inexplicabi
li modo quisquis seipsũ non
deum amat ñ se amat. et qͥs¬
quis dm̃ ñ se ipsum amat: ip¬
se se amat. Qui enĩ non potest
uiuere de se: moritur utiq a¬
mandose. Non ergo se amat:
qui ne uiuat. se amat. Cumer¬
go ille diligitur de quouiuit:
ñ se diligendo magis diligit. qͥ

Expanded text:
Dei; habentes speciem pietatis, Dei; habentes speciem pietatis, virtutem autem ejus abnegantes » . Haec omnia mala ab eo velut fonte manant, quod primum posuit, seipsos amantes. Merito dicitur Petro, Diligis me? et respondet, Amo te; eique refertur, Pasce agnos meos: et hoc iterum, hoc tertio. Ubi etiam demonstratur unum atque idem esse amorem et dilectionem: nam etiam Dominus novissime non ait, Diligis me; sed, Amas me? Non ergo nos, sed ipsum amemus; et in pascendis ovibus ejus ea quae sunt ejus, non ea quae sunt nostra quaeramus. Nescio quo enim inexpli modo quisquis seipsum, non Deum amat, non se amat; et quisquis Deum, non seipsum amat, ipse se amat. Qui enim non potest vivere, de se moritur utique amando se. Non ergo se amat, qui ne vivat, se amat. Cum autem ille diligitur de quo vivitur, non se diligendo magis diligit, q
Abbreviated transcription (Latin):
storem.Qui hoc anmo pas¬
cunt oues xp̃i ut suas uelint
esse ñ xpisti. se coniuncuntur
ditate: ñ obechendi et subue¬
mendi. et deo placendi carita¬
te. Contra hos ergo uigilat co¬
tiens inculcata uox ista xpisti:
quos apostolus gemit sua que¬
est aluid. diligis me. pasce oueᷤᷤ
meas: quã si diceretur. si me
diligis. ñ te pascere cogita. s
oues meas: Sicut meas pas¬
oe ñ sicut trias: głam meam ĩ
eis quere ñ tuiam: dñium me¬
um ñ duũ: lucra mea ñ tua:
ne sis in eoꝵ societate qiri per¬
tinent ad dempora periculo¬
sa. se ipsos amantes: et cetera
que huic malorũ inicio cõne¬
ctuntur. Cum enĩ dixisset
apostolus. erunt enĩ homine
se ipsos amantes. secutus ad¬
runxit. amatores pecunie:
elati. superbi. blasphemi.pa¬
rentib s̃ obedientes: ingrati.
scelesti. irreligiosi: sine affecti¬
one: detractores. incontinenteᷤ.
immites: sine benignitate: ꝓ¬
ditores. procaces. oecati: uolup¬
tatum amatores magis quã

Expanded text:
storem. Qui hoc animo passtorem. Qui hoc animo pascunt oves Christi, ut suas velint esse non Christi, se convincuntur ditate, non obediendi et subveniendi et Deo placendi charitate. Contra hos ergo vigilat toties inculcata ista vox Christi, quos Apostolus gemit sua quaeest aliud, Diligis me? pasce oves meas, quam si diceretur, Si me diligis, non te pascere cogita: sed oves meas, sicut meas pasce, non sicut tuas; gloriam meam in eis quaere, non tuam; dominium meum, non tuum; lucra mea, non tua; ne sis in eorum societate qui pertinent ad tempora periculosa, seipsos amantes, et caetera quae huic malorum initio connectuntur? Cum enim dixisset Apostolus, « Erunt enim homines seipsos amantes; » secutus adjunxit, « Amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non obedientes, ingrati, scelesti, irreligiosi, sine affectione, detractores, incontinentes, immites, sine benignitate, proditores, procaces, caecati, voluptatum amatores magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
etraritib presumatur. Nunc
est. ut uite huius ñ metuamus
interitũ: quia resurgente dño
uite alterus precessit exemplũ.
Nunc est petre ut mortẽ non
timeas: quia uiuit quẽ mor¬
tuum dolebas: et quem pro
nobis mori carnali amore pro¬
hibebas. Ausus es preuenire
ductorem: formidasti erus ꝑ¬
secutorem:. iam precio pro tẽ
fuso. nunc est rit sequaris em¬
ptorem: et sequaris omnino
usq ad mortem crucis. Ter¬
ba eius audisti. quiem iam ue¬
racem probasti:passurum de
ipse predixit. qui te predixe¬
rat negaturũ. Sed prius dñs
quod sciebat interrogabat: nec
semel sed iterũ ac tercio utruo
petrus eũ diligat: nec alrud
totiens audit a petro quã se
mendat petro. quã suas oues
pasci. Redcditur negationi tͥ¬
ne trina confessio: ne minus
amori lingua seruiat quã ti¬
mori⁊ et plus uocis elieuisse
uideatur mors imminens. ꝗͣ
uita presens. Sit amoris offici¬
um pascere dñicum gregem: si
fuit timoris indiciũ negare pa¬

Expanded text:
errantibus praesumatur. Nunc errantibus praesumatur. Nunc est ut vitae hujus non metuamus interitum; quia resurgente Domino vitae alterius praecessit exemplum. Nunc est, Petre, ut mortem non timeas; quia vivit quem mortuum dolebas, et quem pro nobis mori carnali amore prohibebas . Ausus es praevenire ductorem, formidasti ejus persecutorem: jam pretio pro te fuso, nunc est ut sequaris emptorem, et sequaris omnino usque ad mortem crucis. Verba ejus audisti, quem jam veracem probasti; passurum te ipse praedixit, qui te prrat negaturum. Sed prius Dominus quod sciebat interrogat, nec semel, sed iterum ac tertio, utrum Petrus eum diligat; nec aliud toties audit a Petro, quam se mendat Petro, quam suas oves pasci. Redditur negationi trinae trina confessio, ne minus amori lingua serviat quam timori, et plus vocis elicuisse videatur mors imminens, quam vita praesens. Sit amoris officium, pascere dominicum gregem; si fuit timoris indicium, negare pa
Abbreviated transcription (Latin):
trias. et alius de cinget: et du¬
cet quo tui ñ uis. Hoc aũt dix¬
it: significans qua morte clarifi¬
caturus esset łm. Hunc inrie¬
unit exitum ille negator et a¬
mator: presumendo elatus. ne¬
gando prostratus: flendo pur¬
gatus. confitendo probatus: pa¬
tiendo coronatus. Hunc inue¬
uit exitum. ut pro erus nomine
perfecta dilectione moreretur:
cum quo se moriturũ peruersa
festinatione promiserat. Faciat
enis resurrectione firmatiis. qđ
immature pollicebatur infir¬
mus. Hoc enĩ oportebat ut pri
ls.xp̃c pro petri salute: deinde
petrus pro xp̃i predicatione
moreretur. Preposterum fuit
quod audere ceperat humana
demeritas: cum istum disposu¬
isset ordinem ueritas. Ammã
sepositurũ pro xp̃o pecrus pu¬
tabat. pro liberatore lib̾andus:
cũ xp̃c uenisset anmã suãposi¬
tuus prosins ouib in quibus
erat et petruis: quod ecce iam fa¬
ctum est. Nunc iam firmitas
cordis ad suscipiendam mortẽ
pro nomine dñi uera ipso do¬
nante sumatur: ñ falsa nob̾

Expanded text:
ducet quo tu non vis. Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. » Hunc invenit exitum ille negator, et amator; praesumendo elatus, negando prostratus, flendo purgatus, confitendo probatus, patiendo coronatus: hunc invenit exitum, ut pro ejus nomine perfecta dilectione moreretur, cum quo se moriturum perversa festinatione promiserat. Faciat ejus resurrectione firmatus, quod immature pollicebatur infirmus. Hoc enim oportebat, ut prius Christus pro Petri salute, deinde Petrus pro Christi praedicatione moreretur. Praeposterum fuit quod audere coeperat humana temeritas, cum istum disposuisset ordinem veritas. Animam suam se positurum pro Christo Petrus putabat , pro liberatore liberandus; cum Christus venisset animam suam positurus pro suis omnibus, in quibus erat et Petrus; quod ecce jam factum est. Nunc jam firmitas cordis ad suscipiendam mortem pro nomine Domini vera ipso donante sumatur, non falsa nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tuios oculos: Quid de illosen¬
tis: Quid de illo existimas:
quid iudicas: Querebãt quẽ¬
ad modũ homini calumnia¬
rentur: ut de synagoga pelle¬
retur: sed a xp̃o inueniretur.
Sed ille constanter quod sentie¬
bat expressit. Ait enĩ. quia
propħa est. Ad huc quidem
munctus in corde: nondũ d̃i
filiũ confitetur: nec mentitur
tam̃. Ipse enĩ dñs de se ipso ait.
Don est prophasine honore:
nisi inpatriasua. Non credide¬
runt ergo iud̃i de illo quia cecꝰ
fuisset et uidisset:donec uoca¬
uerunt parentes eius qui uide

Expanded text:
ulos tuos? quid de illo sentis? quid existimas? quid indicas? » Quaerebant quemadmodum homini calumniarentur, ut de synagoga pelleretur, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter quod sentiebat expressit. Ait enim: « Quia propheta est, » adhuc quidem inunctus in corde, nondum Dei Filium confitetur, nec mentitur. Tamen ipse Dominus de seipso ait: « Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . » « Non crediderunt ergo Judaei de illo, quia caecus fuisset, et vidisset, donec vocaverunt parentes ejus qui vid
Abbreviated transcription (Latin):
fecit tibi: Quomodo aꝑuit
tibi oculos : Et ille iã stoma¬
chans aduersum duriciã iu¬
deoꝵ: et ex ceco uidens. ñ fe¬
rens cecos: respondit eis. Di¬
xi uobis iam et audistis. Qͥd
iterũ uultis audire: Nũ qͥd
et uos uultis discipuli eiꝰ fieri:
Quid est. nunquid et uos. i
ei. et dixerunt. Tu discipłs
eius sis. Tale maledictũ suꝑ
nos: et super filios nr̃os. Ma¬
ledictũ est enĩ. si cor discutias:
ñ si uerba perpendas. Nos aũ
dem discipuli moysi sumus:
Nos scimus quia moysi locu¬

Expanded text:
fecit tibi? quomodo aperuit fecit tibi? quomodo aperuit tibi oculos? » Et ille jam stomachans adversum duritiam Judaeorum, et ex caeco videns, non ferens caecos, « Respondit eis: Dixi vobis jam, et audistis: quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Quid est, Nunquid et vos, nisei, et dixerunt: Tu discipulus ejus sis. Tale maledictum super nos et super filios nostros. Maledictum est enim si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Moysi discipuli sumus. Nos scimus quia Moysi locu
Abbreviated transcription (Latin):
rentes eius. et dixerunt. Scimꝰ
quia hic est filius noster: et qͥa
cecus natus est. Quomodo aũt
nunc uideat: nescimus. Et di
iuste cogeremur loqui ꝓ in¬
fande : quia ipse pro se loqui
ñ posset. Olim loquitur: mo¬
do uidet. Cecum anatiuita¬
ce noumus: Loquentẽ olim
scimus: uidentẽ modo uidemꝰ.
Ipsũ interrogate: ut ĩstruami¬
Hec dixerunt parentes eiꝰ: qͥa
timebant iudeos. Iam enĩ con¬
spirauerant iuđi. ut siquis eũ
confiteretur xp̃m: extra syna¬
gogam fieret. lam ñ erat ma¬
lum.fieri extra synagogam.
Illi expellebant: sed xp̃e exci¬
piebat. Propterea parentes eiꝰ
dixerunt. etatem habet: ipsũ
interrogate. Uocauerunt er¬
go rursum hominẽ qui fuerat
cecus: et dixerunt ei. Da glam
do. Quid est. da glam deo:
Nega quod accepisti. Hoc est
tius blasphemare. Da inqͥunt
głam do. Nos scimus.qͥahic
homo peccator est.Dixit ergo
ille. Si peccator ẽ. nescio: unũ
scio: quia cecus cũ essẽ.modo
uideo. Dixercint ergo illi. Qd

Expanded text:
et dixerunt: Scimus quia hic est filius noster, et quia caecus natus est. Quomodo autem nunc videat, nescimus. Et dixjuste cogeremur loqui pro infante, quia ipse pro se loqui non posset; olim loquitur, modo videt; caecum a nativitate novimus, loquentem olim scimus, videntem modo videmus: ipsum interrogate, ut instruamec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos. Jam enim conspiraverant Judaei, ut si quis eum confiteretur Christum, extra synagogam fieret. Jam non erat malum fieri extra synagogam. Illi expellebant, sed Christus excipiebat. Propterea parentes ejus dixerunt, Quia aetatem habet, ipsum interrogate. 11. Vocaverunt ergo rursum hominem qui caecus, et dixerunt ei: Da gloriam Deo. « Quid est, da gloriam Deo? Nega quod accepisti. Hoc plantius blasphemare. Da, inquiunt, gloriam Deo. Nos scimus quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est, nescio; unum scvideo. Dixerunt ergo ei: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Ust narrationẽ rei geste in
qua thomas oblatis sibi tan¬
gendis in xp̃i carne uulnerum
locis. uidit quod credere nole¬
bat et credidit: interponit hec
eugłista ioħs. et dicit. Multa
quidem et alia signa fecit ihe in
conspectu discipuloꝵ suoꝵ: qͦ
ñ sunt scripta in libro hoc. Hec
aũt scripta sunt. ut credatis.
quia iħc est xp̃c filius dei: et
ut credentes. uitam habeatis. ĩ
nomine eius. Hoc capitulum
uelut libri huius indicat finẽ:
sed narratur hic deinde. quẽad¬
modũ se manifestauerit dñs
ad mare thyberiadis: et incap¬
tura piscium commendauerit
eccłe sacramentũ: qualis futu¬
ra est ultima resurrectione
mortuoꝵ. Ad hoc itaq comm̃¬
dandũ. ualere arbitror. quod
tamquã finis interpositus est
libri: qriod esset etiam secutu¬
re narrationis quasiꝓemrũ:
quod ei quodãmodo faceret
eminentiorem locũ. Que nar¬
ratio incipit ita. Postea mani¬
festairit se iterũ iħc admare
thyberiadis: manifestauit
aũt sic. Erant symul symon

Expanded text:
st narrationem rei gestae, in qua Thomas discipulus oblatis sibi tangendis in Christi carne vulnerum locis, vidit quod credere nolebat et credidit; interponit haec evangelista Joannes, et dicit: « Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc. Haec aquia Jesus est Christus Filius Dei; et ut credentes, vitam habeatis in nomine ejus. » Hoc capitulum velut libri hujus indicat finem: sed narratur hic deinde quemadmodum se manifestaverit Dominus ad mare Tiberiadis, et in captura piscium commendaverit Ecclesiae sacramentum, qualis futura est ultima resurrectione mortuorum. Ad hoc itaque commendandum valere arbitror, quod tanquam finis interpositus est libri, quod esset etiam secuturae narrationis quasi prooemium, quod ei quodammodo faceret eminentiorem locum, quae narratio incipit ita: « Postea manifestavit se iterum Jesus ad mare Tiberiadis; manifestavit autem sic Erant simul Simon
Abbreviated transcription (Latin):
uit per xp̃m om̃s oues ingre¬
derentur: et donatũ nulia se-¬
queretur. Terumtam̃ unde
hoc proprie dicerit dñs: satiꝰ
apparet. Loquebatur emm
apud iudeos. Missus aũt fu¬
erat ad ipsos iudeos. Non ꝓ¬
pter quosdam immani odio
pertinaces.et perseuerantes
intenebris: sed propter quos¬
dam in ipsa gente.quas dicit
oues suas.de quib ait.Non
sum missus. nsi ad ouesque
perierunt domus israel. Do¬
uerat etiã eos inturba furen¬
tium: et preuidebat in pace
credentiũ. Quid ergo est. ñ
sum missus nisi ad oues qͤ
perierunt domus israel. ni¬
si quia presentiã suã corpora¬
lem ñ exhibuit. nisi popło
ifrael: Ad gentes ñ perrexit
ipse sed misit: ad popłm ue¬
ro israel et misit. et ipse ue
nit: tit qui contemnebant.
maius iudiciũ sumerent :

Expanded text:
ut per Christum omnes oves ingrederentur, et Donatum nulla sequeretur. Verumtamen unde hoc proprie dixerit Dominus, satis apparet. Loquebatur enim apud Judaeos, missus autem fuerat ad ipsos Judaeos, non propter quosdam immani odio pertinaces et perseverantes in tenebris, sed propter quosdam in ipsa gente quas dicit oves suas: de quibus ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Noverat etiam eos in turba furentium, et praevidebat in pace credentium. Quid est ergo, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; nisi quia praesentiam suam corporalem non exhibuit nisi populo Israel? Ad Gentes non perrexit ipse, sed misit: ad populum vero Israel et misit, et venit ipse; ut qui contemnebant, majus judicium sumerent
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo: a quo utiq si nollet
ñ temptaretur: quẽadmodũ
si nollet ñ pateretur. Et ea
respondit diabolo: que tu in
temptationib debeas respon¬
dere. Et ille quidem tempta-¬
tus est. sed ñ periclitatus: ut
doceret te intemptatione ꝑi¬
clitantem temptatori respon¬
dere. et post temptatorem ñ
ire: sed de periculo temptati¬
onis exire.Sicrit autẽ hic di¬
xit. nunc amma mea turba.¬
ta est. ita etiã ubi dicit. tͥstis
est anima mea usq: ad mor¬
tem. et pater. si fieri potest.
transeat a me calix iste.ho¬
minis suscepit infirmitatẽ:
ut doceat sic contristatũ. et
conturbatũ. quod sequitur
dicere. Uerũtamen ñ quod
ego uolo. sed quod tri uis pat̃.
Sic enĩ homo ab humanis in
diuina dirigitur: cũ uolun¬
tati humane uoluntas diui¬
na preponitur. Quid est au¬
tem. clarifica tirũ nom̃: nisi
in sua passione et resurrectio¬
ne: Quid ergo est aliud. ni¬
si ut pater clanficet filium:
qui clarificat nom̃ suũ etiã
in summilib passionib seruo

Expanded text:
diabolo, a quo utique si nollet non tentaretur, quemadmodum si nollet non pateretur: et ea respondit diabolo, quae tu in tentationibus debeas respondere . Et ille quidem tentatus est, sed non periclitatus; ut doceret te in tentatione periclitantem tentatori respondere, et post tentatorem non ire, sed de periculo tentationis exire. Sicut autem hic dixit, Nunc anima mea turbata est, ita etiam ubi dicit, Tristis est anima mea usque ad mortem; et, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste: hominis suscepit infirmitatem, ut doceat sic contristatum et conturbatum quod sequitur dicere, Verumtamen non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater Sic enim homo ab humanis in divina dirigitur, cum voluntati humanae voluntas divina praeponitur. Quid est autem, clarifica tuum nomen, nisi in sua passione et resurrectione? Quid est ergo aliud, nisi ut Pater clarificet Filium, qui clarificat nomen suum, etiam in similibus 585 passionibus servo
Abbreviated transcription (Latin):
dicere debuisse uideatur. et
uenit hora. ut omnis quim
terficit uos. arbitretur obseqͥ¬
um se prestare do: Neq emm
saltem dictũ est. sed uenit ho¬
ra ut interficiant uos: quasi
ut eis mors pro consolatione
illius separationis accederet:
sed uenit hora inquit. ut om¬
nis qui interficit uos. arbit᷑¬
tur obsequiũ se prestare d̃o.
Prorsus ñ michi uidet᷑ aliud
significare uoluisse. nisi ut
intelligerent atq gaudent
tam multos se xp̃o adquisi¬
turoscũ de iudeoꝵ congrega¬
tionib pellerentur: ut eos
ñ sufficeret pellere. sed ñ si¬
nerent uiuere:ne omes ad
nom̃ xp̃i sua predicatione
conuerterent: et ab obserua¬
tione iudaismi tanquã diui¬
ne ueritatis auercerent. Poc
enĩ de iudeis dictũ debemꝰ
accipere: de quib dixerat.
extra synagogas facient uos.
Nam testes. idest martyres
xp̃i. etiã si occisi sunt a genti¬
lib: ñ tam̃ illi arbitrati sunt
deo. sed diis suis falsis obsequi
um prestare. cũ hoc facerent.

Expanded text:
se videatur, Et venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo? Neque enim saltem dictum est, Sed venit hora ut interficiant vos, quasi ut eis mors pro consolatione illius separationis accideret: sed venit, inquit, hora, ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se praestare Deo. Prorsus non mihi videtur aliud significare voluisse, nisi ut intelligerent atque gauderent tam multos se Christo acquisituros, cum de Judaeorum congregationibus pellerentur, ut eos non sufficeret pellere, sed non sinerent vivere, ne omnes ad nomen Christi sua praedicatione converterent, et ab observatione Judaismi, tanquam divinae veritatis, averterent. Hoc enim de Judaeis dictum debemus accipere, de quibus dixerat, Extra synagogas facient vos. Nam testes, id est martyres Christi, etiamsi occisi sunt a Gentilibus; non tamen illi arbitrati sunt Deo, sed diis suis falsis obsequium se praestare, cum haec facerent.
Abbreviated transcription (Latin):
uos seruos. quia seruus nescit
quid faciat dñs eius. Ita no¬
men constituit amci. ut au¬
ferat serui: ñ ut inuno utrã¬
q maneat: sed ut alterũ alte¬
ro decedente succedat. Quid
est hoc: Itane. cũ precepta do¬
mu fecerimus: serui ñ erimꝰ
Itane tunc serui ñ erimꝰ: quã¬
do bom serui fuerimus: Et
quis potest contradicere ue¬
ritati. que ait: iam ñ dico
uos seruos. Et cur hoc dixe¬
rit. docet: quia seruus inquit
nescit. quid faciat dñs eius.
Numquidnã seruo bono et
probato dñs ertis ñ etiã suiase¬
creta commictit: Quid est
ergo quod ait. seruus nescit
quid faciat dñs euis: Tte¬
rum est. hoc nescit quid faciat.
Numquid nescit etiã quidpre¬
cipiat: Nam fi et hoc nescit:
quomodo seruit: Aut quomo¬
do seruus est qui ñ seruit: Et
tam̃ dñs loquitur. Tos ami¬
ei mei estis: si feceritis que ego

Expanded text:
vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Ita nomen constituit amici, ut auferat servi, non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero discedente succedat. Quid est hoc? nec cum praecepta Domini fecerimus, servi erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis potest contradicere Veritati, quae ait: Jam non dico vos servos? et cur hoc dixerit docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Nunquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam sua secreta committit? Quid est ergo quod ait: Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum esto nescit quid faciat, nunquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen ipse Deus loquitur: Vos amici mei estis,
Abbreviated transcription (Latin):
mea seruiate. et ego rogabo
patrẽ et alrũ paractitum da¬
bit uobis: cũ hoc dicat de
sp̃u sancto. quẽ nisi habea¬
mus. diligere d̾m ñ possumꝰ.
nec eius mandata seruare:
Quomodo diligimus ut
eũ accipiamus:quẽ nsi ha¬
beamus. diligere ñ ualemꝰ:
Aut quomodo mandata
seruabimus. ut eũ accipia¬
mus: quẽ nisi habeamus.
mandata seruare ñ possumꝰ:
An forte precedit in nob ca
tur in cordib nostris. ꝑ sp̃m
sanctũ qui datus est nobis:
Peruersa est ista sententia.
Qui eñ se filiũ diligere
eredit. et patrẽ non diligit:
profecto nec filiũ diligit. s
quod sibi ipse confinxit.
Deinde apostolica uox est.
Nemo dicit dñs iħ̾e: nisi ĩ
sp̃u sancto. Et quis dñm

Expanded text:
mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis; cum hoc dicat de Spiritu sancto, quem nisi habeamus, nec diligere Deum possumus, nec ejus mandata servare? Quomodo diligimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, diligere non valemus? aut quomodo mandata servabimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, mandata servare non possumus? An forte praecedit in nobis ctur in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis? Perversa est ista sententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostolica vox est, Nemo dicit, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto : et quis Dom
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt: quia nec diligunt.
Qui au̾t se propter haben¬
dũ dm̃ diligunt: ipsi se dili¬
gunt. Ergo ut sediligant. de¬
um diligunt. Non ẽ hec di¬
lectio in omnib hominibus.
Patici se propterea diligunt.
ut sit deus ommia in om̃ibꝰ.

Expanded text:
diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
nec proprio unquã debito¬
est obnoxius: et ipse iustus
est. et alios iustificat xp̃e. No¬
li contra eũ te extendere.in
tantũ pauper: ut remissio¬
nis peccatoꝵ appareas coti¬
dianus in oratione mendicꝰ
one fallaciꝰ Ille quippe. qͥa
ñ tantũ est homo. sed etiam
deus: id̃o numquã reus.Si
enim direxeris ocłm tuũ ad
illũ: nusquã apparebit o¬
culo trio. Ocłm uidelioet hu¬
manũ quo cernis humana.
si direxeris ad iltũ. msquã
parebit: quomã uideri ñ
potest: quiẽadmodũ uideri
tu potes. Parabit enĩ sibi pen¬
nas sicuit aquila. et uadet ĩ
domũ prepositi sui: unde
ad nos utiq uenit: nec tales
qualis uenit inuenit. Dili¬
gamus ergo inuicẽ sicut et
xp̃c dilexit nos: et tradidit
semet ipsũ pro nob. Maio¬
rem quippe hac dilectionẽ
nemo habet: ut ammã suã
ponat quis pro ameis suis.
Eumq sic imitemur pia o¬
bedientia: ut ei nos compa¬
rare nulla presumamus au¬

Expanded text:
nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicusone fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus au
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsũ. Uenerat aũt ut dic¬
tum est per carnẽ deus adho¬
mines:ueritas ad mendaces.
Deus enĩ uerax: omnis autẽ
homo menda.x. C ũ itaq ab
hominib abstulit. atq il¬
luc ubi nemo mentitur car¬
nem suã leuauit: idem ipse
quia uerbũ caro factũ est. ꝑ
se ipsũ. idest per carnẽ ad ue¬
ritatem quod est ipse remea¬
uit. Quã quidem ueritatẽ:
quãuis inter mendaces. et
in morte seruauit. Aliquan.¬
do enĩ xp̃c fuit mortuus: s
numquã fuit falsus. Accipi¬
de quanuis diuersũ et longe
impar exemplũ: tam̃ utcũ¬
q ad intelligendũ dm ex
his que proptus subiectasũt
do. Ecce ego ipse quantũ at¬
tinet ad amimũ meũ cũ hoc
sim quod estis et uos: si ta¬
ceo. apud memet sũ. Si au-¬
tem loquor uobis quod intel¬
ligatis. quodãmodo ad uos
procedo. nec me relinquo :
sed ad uos accedo: et ñ recedo
unde procedo. Cũ autẽ ta-¬
cuero. quodãmodo ad me re¬
deo. et quodãmodo uobiscũ
maneo:si tenuentis quod

Expanded text:
seipsum. Venerat autem, ut dictum est, per carnem Deus ad homines, Veritas ad mendaces. Deus enim verax, omnis autem homo mendax. Cum itaque ab hominibus abstulit, atque illuc ubi nemo mentitur, carnem suam levavit: idem ipse quia Verbum caro factum est, per seipsum velut per carnem ad veritatem, quod est ipse, remeavit: quam quidem veritatem, quamvis inter mendaces, et in morte servavit. Aliquando enim Christus fuit mortuus, sed nunquam fuit falsus. Accipite quamvis diversum et longe impar exemplum, tamen utcumque ad intelligendum Deum ex his quae proprius subjecta sunt Deo. Ecce ego ipse quantum attinet ad animum meum, cum hoc sim quod estis et vos, si taceo, apud meipsum sum. Si autem loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos procedo, nec me relinquo, sed et ad vos accedo, et non recedo unde procedo. Cum autem tacuero, quodammodo ad me redeo, et quodammodo vobiscum maneo si tenueritis quod
Abbreviated transcription (Latin):
ri imaginis filii sui. ut sit pͥ¬
mogenitus in multis fratrib:
quos aũt predestinauit. iuos
et uocaurit: nisi forte ipsũ pre¬
destinatũ dicere formidabimꝰ.
quia de nob tantũ ut efficiam᷑
conformes imagmis eius. hoc
dixisse uidetur apłs. Quasi
uero quisquã regulam ficłi fi¬
deliter intuens. filiũ dei nega¬
turus est predestinatũ: qui eũ
te quippe dicitur ñ predesti¬
natus : scđm id quod est uer¬
bum dei. deus apud deũ. Ut¬
quid enĩ predestinaretur: cũ
iam esset quod erat. sine ini¬
cio. sine dermino sempit̾nus:
Illud aũt predestinandũ erat
quod nondũ erat: ut sic suotẽ¬
pore fieret quẽadmodũ ante
omnia tempora predestinatũ
erat. ut fieret. Quisquis igitur
dei filiũ predestinatũ negat:
hunc eundem. filiũ hominis
negat. Sed propter contentio¬
sos. etiã hinc audiamus apłm
in suarũ exordio litterarum.
Nam et prima epistolarũ
eius est ad romanos: et ipsius
epistole principrũ est ubi legi¬

Expanded text:
is Filii ejus, ut sit primogenitus in multis fratribus. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum, ut efficiamur, conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum te quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio Litterarum. Nam et in prima Epistolarum ejus, quae est ad Romanos, et ipsius Epistolae principium est, ubi legi