comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cultu et ad deos se contulit quoꝵ natales et sesta
U RIU M uoluptas ex uocũ et cantuũ suauͭ ͤ¬
percpit᷑ Que sciliat tam uiciosa est ꝙͣ oblectatio illa dequa
diximus oculoꝵ Quis eñi nou luxuriosũ ac nequã putet cum
qui scenicas artes donu habrat A equi nichil refert utrũ ne
luxurĩa solus domi an cũ ppło exteat in thratro Sed iam de
spectaculis dictũ est restat unũ qd̃ nobis est exprignaud̃ ne capi¬
amur hus que ad sensũ intimũ penetrãt Nam illa oĩa quie
Ubis carẽt idest acris ac neruoꝵ sru nemoꝵ suaues soni possũt
facile contempm Quia nou adherent nec scribi possũt Carmen
aũt compositũ et or̃o cũ suauitate decipiens capit mentes et
quo uoluerit impellit Inde hoĩes lr̃ati cũ ad religionẽ dei
accesserit ab aliquo ĩ perito doctore fundati minus credũt.
querũt quod sensũ demulceat Gersuadet aũt quicquid suaue ẽ

Expanded text:
cultu et ad deos se contulit, quorum natales et festa cultu et ad deos se contulit, quorum natales et festa urium uoluptas ex uocum et cantuum suauitapercipitur, quae scilicet tam uitiosa est quam oblectatio illa de qua diximus oculorum. quis enim non luxuriosum ac nequam putet eum qui scaenicas artes domi habeat? atquin nihil refert utrumne luxuriam solus domi an cum populo exerceas in theatro. sed iam de spectaculis dictum est. restat unum quod est nobis expugnandum, ne capiamur iis quae ad sensum intimum penetrant. nam illa omnia quae uerbis carent, id est aeris ac neruorum suaues soni possunt facile contemni, quia non adhaerent nec scribi possunt. carmen autem compositum et oratio cum suauitate decurrens capit mentes et quo uoluerit inpellit. inde homines litterati cum ad religionem dei accesserint ab aliquo inperito doctore fundati, minus credunt. quaerunt quod sensum demulceat, persuadet autem quidquid suaue est
Abbreviated transcription (Latin):
quos peccare iam non decet ¶Circensiũ quoq luibrum
rõ quid aliud habet nisi leuitatem uanitatem insaniami:
Tanto nãq impetu concitant᷑ aĩ In furorẽ quaent õ
illic impetu curritͦ ut iam plus spectacłi exhibeant
qui spectandi gracia ueniũt cũ exclamare s esseror
et exilire cepeuĩt
ittanda crgo spectatła oĩa non solũ neqs intioꝵ
pectoribus insidat que sedata ⁊ pacificata esse
debent sro ne auꝰ nos uoluptatis consuetudo dehimat
et a deo atq bomis operibus auertat Naui liubrũ cele¬
bratões. deoꝵ festa sunt Siquid ob natales eoꝵ uel ep̃m
Ludi aũt scenici libers, Circenses ꝟoneptuno Paula¬
tun tamen et ceteris diis idem honos cribii cepit Sin¬
guli quoq ludi nõĩbus eoꝵ consecrati ⁊uit Sicut sinnius
capito ĩ libro spectaculoꝵ docet uisius ergo spectacłis
inter est ad que religionis gr̃a cõueit᷑ discesit adee

Expanded text:
quos peccare jam non decet. Circensium quoque ludorum quos peccare jam non decet. Circensium quoque ludorum ratio quid aliud habet, nisi levitatem, vanitatem, insaniam? Tanto namque impetu concitantur animi in furorem, quanto illic impetu curritur; ut jam plus spectaculi exhibeant, qui spectandi gratia veniunt, cum exclamare, et efferri, et exilire coeperint. Vitanda ergo spectacula omnia, non solum ne quid vitiorum pectoribus insidat, quae sedata et pacifica esse debent: sed ne cujus nos voluptatis consuetudo deliniat, et a Deo atque a bonis operibus avertat. Nam ludorum celebrationes, deorum festa sunt; siquidem ob natales eorum, vel teludi autem scenici Libero; circenses vero Neptuno. Paulatim tamen et caeteris diis idem honos tribui coepit; singulique ludi nominibus eorum consecrati sunt, sicut Sisinius Capito in libris Spectaculorum docet. Si quis igitur spectaculis interest ad quae religionis gratia conuenitur, discessit a dei
Abbreviated transcription (Latin):
gite historie subicũt oculis parricidia et incesta regum
maloꝵ et cõtinuata scelera demõstrãt. Histrionũ qq
ĩpudicissimi motus quid aliud inse libidines et docẽt ⁊ ĩsti¬
gant: Quoꝵ eneruata corpora et in muliebrẽ inces¬
sum habitũ q mollita impudicas feiãs in honestis ge¬
stibus mentiuntur
uid de mimis loquar corrupte laꝵ p̾ferentibus
disciplinam qui docent adulteria dũ fingunt
et simiulacus erudiunt : It uero quid iuuenes ac uire¬
gnies faciant cũ hec ⁊̃ fieri sine pudore et spectari libe¬
ter ab oñũbus cernũt Idmonẽtur ueiq qud facere
possint et ĩ flãmant᷑ libidĩe que asptu maxĩe concita
tus Ae se quisq prosexu iii illis ymagẽbus presigurat
probane q illa dumrident et adherentibus uicus cor-¬
ruptiores ad cubicula reuertuntur. Nec pueri modo
quos prematuros uiciis ĩbui non oporset sed eciã sẽnes

Expanded text:
gicae historiae subiciunt oculis parricidia et incesta regum gicae historiae subiciunt oculis parricidia et incesta regum malorum et coturnata scelera demonstrant. histrionum quoque inpudicissimi motus quid aliut nisi libidines et docent et instigant? quorum eneruata corpora et in muliebrem incessum habitumque mollita inpudicas feminas inhonestis gestibus mentiuntur. quid de mimis loquar corruptelarum praeferentibus disciplinam, qui docent adulteria, dum fingunt, et simulacris erudiunt ad uera? quid iuuenes aut uirgines faciant, cum haec et fieri sine pudore et spectari libenter ab omnibus cernunt? admonentur utique quid facere possint et inflammantur libidine, quae atur; ac se quisque pro sexu in illis imaginibus praefigurat, probantque illa, dum rident, et adhaerentibus vitiis, corruptiores ad cubicula revertuntur; nec pueri modo, quos praematuris vitiis imbui non oportet: sed etiam senes,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ netare t ciũ parriade facultatũ ãgustias cõq̃rũt᷑
net se pluribus liberis educandis susficere posse p̾tendũt
Quasi uͥo aue facultates in potestatẽ sit possidentiũ
aut non cotidie deus ex diuitbus pauperes et ex paupe¬
ribus diuites faciat. Quare siquis librirs ob paupcoĩs
non poterit educare salius est ut se ab uxoris congre¬
sioue contineat ꝙͣ sceleratis manib dei oꝑa corrũpnt
IRgo si homiardiũ facere mello modo licet necĩti¬
esse dĩo conceditus ne consciaiu perfundat ullus cruoy
Siquid ppło sangius ille prestatur. In scenis quoq nescio
an sit corruptela uiciosior Nam et comice fabule de stui¬
pris uioginũ loquũbir aut amatoribus meretrioũ Etg ͦ
magis suut eloquẽtes qui flagicia illa finperũt eo magis
sentenciaꝵ elegantia suadent Et faclus inherẽt audi¬
entiũ mẽorie uersus amorosi nũosi et ornati ¶ stem tra¬

Expanded text:
quam necare. at enim parricidae facultatum angustias conqueruntur quam necare. at enim parricidae facultatum angustias conqueruntur nec se pluribus liberis educandis sufficere posse praetendunt: quasi uero aut facultates in potestate sint possiden-. tium aut non cottidie deus et ex diuitibus pauperes et ex pauperibus diuites faciat. quare si quis liberos ob pauperiem non poterit educare, satius est ut se ab uxoris congressione contineat quam sceleratis manibus dei opera corrumpat. ergo si homicidium facere nullo modo licet, nec ie omnino conceditur, ne conscientiam perfundat ullus cruor, siquidem populo sanguis ille praestatur. m scaems quoque nescio an sit corruptela uitiosior. nam et comicae fabulae de stupris uirginum loquuntur aut amoribus meretricum, et quo magis sunt eloquentes qui flagitia illa finxerunt, eo magis sententiarum elegantia persuadent et facilius inhaerent audientium memoriae uersus numerosi et ornati. item tra
Abbreviated transcription (Latin):
que uel maxĩa est impietas ⁊̃d uitam ciũ deus inspirat
aĩas non ad mortem Uerũ hoĩes nequod sit facmus quo
manꝰ suas non polluãt rudibus adhuc ⁊ siupicibus aiãb̾
ab negant lucem non a se datami Expectet uo aliquis
Ut alieno sangiũ parcant qui non parcũt suo: Sed hui
sine ulla contron̾sia scelerati sunt et ĩiusti
uid illi quos falsu pietas cogit ex pon̾e Nũ po
ĩ nocentes cxistimari qui uiscera sua canibus
obiciĩt / et quãtũ in ip̃is est crudelius necãt ꝙͣ s strangu¬
lassent: Quis dubitet quin impius sit qui aliene mĩe
locum tribuit: Quin eciã si contĩgat ei qd uoluit ut
alatur addixit certe sangnĩem suu uel ad seruitutem
uel ad lupanar Que aũt possint uel solrãt accidere in
utroq sexu per erorem quis non intelligit qs iguorat
Quod uel unꝰ eclipoclis aeclarat exemplũ duplici
scelere conclusum Lam igitur nefariũ est exponere

Expanded text:
quae vel maxima est impietas; ad vitam enim Deus inspirat quae vel maxima est impietas; ad vitam enim Deus inspirat animas, non ad mortem. Verum homines, ne quod sit facinus, quo manus suas non polluant, rudibus adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non a se datam. Expectet vero aliquis ut alieno sanguini parcant, qui non parcunt suo: sed hi sine ulla controversia scelerati et injusti. Quid illi, quos falsa innocentes existimari qui uiscera sua in praedam canibus obiciunt et quantum in ipsis est crudelius necant quam si strangulassent? quis dubitet quin impius sit qui alienae misericordiae locum tribuit? qui, etiamsi contingat ei quod uoluit, ut alatur, addixit certe sanguinem suum uel ad seruitutem uel ad lupanar. quae autem possint uel soleant accidere in utroque sexu per errorem, quis non intellegit, quis ignorat? quod uel unius Oedipodis declarat exemplum duplici scelere confusum. tam igitur nefarium est exponere
Abbreviated transcription (Latin):
Ut quãp̾mũ oculos suos sãcient hac cõsuetudĩe ĩbuti hũai¬
tatem perdiderũt Itaq non parcũt eciam ĩ nocẽtibus sedex¬
ercent In om̃es que in maloꝵ trucidatõe didicerũt Huius
ergo publici homitidi socios et partiaipes eos non cõuẽĩt esst
qui iusticie uiam tenere intũtur Non eiũ cũ occide̾ deus uetat
latrocinari nos tñi prehibet qd̾ ne per leges quid publicas
licet sed ea quoq ne fiant monet que apud homines pro
licitis habentur
taq nẽq militari iusto licebit cuiꝰmilicia est ip̃a Iusti¬
cia Neq uero accusare quẽꝙͣ crimine capitali Qma
nichil distat utrũ ne seris an u̾b̾o potius occidas quia
eccisio ip̃a prohiletur. Itaq in hoc dei precepto nullaui
sprorsus exceptionẽ fieri oportet quis occidere hoicm sit ẜ
nefas quẽ deis sanctũ aĩal esse uoluit E̾rgo ne ilaud qll
concedi aliuis existimet ut recẽter natos lioeat oblidere

Expanded text:
ut quamprimum oculos suos satient. Hac consuetudine imbuti, humaniut quamprimum oculos suos satient. Hac consuetudine imbuti, humanitatem perdiderunt. Itaque non parcunt etiam innocentibus: sed exercent in omnes, quod in malorum trucidatione didicerunt. Hujus igitur publici homicidii socios et participes esse non convenit eos, qui justitiae viam tenere nituntur. Non enim cum occidere Deus vetat, latrocinari nos tantum prohibet; quod ne per leges quidem publicas licet: sed ea quoque ne fiant monet, quae apud homines pro licitis habentur. Ita neque militare justo licebit, cujus militia est ipsa justitia; neque vero accusare quemquam crimine capitali: quia nihil distat utrumne ferro, an verbo potius occidas; quoniam occisio ipsa prohibetur. Itaque in hoc Dei praecepto nullam prorsus exceptionem fieri oportet, quin occidere hominem sit semper nefas, quem Deus sanctum animal esse voluit. Ergo ne illud quidem concedi aliquis existimet, ut recens natos liceat oblidere,
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoĩcu ꝙuis ob merita damnatũ in conspͭtu suo Iu¬
gulari pro uoluptate habet conscienciã suam polluit
tam scilicet ꝙͣ si homicidiẽ quod fit occulte spectator
et particeps fiat
Os tamen ludos uocãt In quibus hũanus satigus
effunditur A deo longe ab hoĩbus secessit hũaitas
Ut cũ aĩas hou intersiciũt ludere se opinentus nocentio¬
res hiis onũbus quoz saugiuem uoluptati habẽt Que¬
yo nũc an possint pii ⁊ iusti hor̃es uocari qui cõstitu¬
patiũtur occidi sed flagitant et serũt ad mortẽ cru-¬
delia ⁊ ĩ hũana suffeagia nec uulueribus saciati nec¬
cruore contenti quin eciam percussos iacentes q repeti iu¬
bent et cadauera ittibus dissipari neques illos simulata
morte de ludat: Irascũtur eciã pugnãtibus insi celeriter e
duobus alter occisus est et tanquã hñanũ saugiuris sitiant
oderũt moras ⁊ lios illis compares dari poscũt ircentioris

Expanded text:
qui hominem, quamvis ob merita damnatum, in conspectu suo juqui hominem, quamvis ob merita damnatum, in conspectu suo jugulari pro voluptate computat, conscientiam suam polluit, tam scilicet, quam si homicidii, quod fit occulte, spectator et particeps fiat. Hos tamen ludos vocant, in quibus humanus sanguis effunditur. Adeo longe ab hominibus secessit hamanitas; ut cum animas hominum interficiant, ludere se opinentur, nocentiores iis omnibus, quorum sanguinem voluptati habent. Quaero nunc, an possint pii et justi homines esse, qui constitupatiuntur occidi, sed et flagitant, feruntque ad mortem crudelia et inhumana suffragia, nec vulneribus satiati, neccruore contenti: quin etiam percussos jacentesque repeti jubent, et cadavera ictibus dissipari, ne quis illos simulata morte deludat. Irascuntur etiam pugnantibus, nisi celeriter e duobus alter occisus est; et tanquam humanum sanguinem sitiant, oderunt moras. Alios illis compares dari poscunt recentiores,
Abbreviated transcription (Latin):
infra prescriptũ coerceret Ne hoĩem suauitatibus delini¬
cũ atq captũ dicioni sue subiceres ac sempiterna morte
multares
Oluptas oculorũ uaria est ⁊ multiplex Que cap̃r
ex aspectu reꝵ que sunt In usa hõmi uel natura uel
opere de lectabiles Hanc pħi recassime sustulerũt Auĩt
eiũ multo esse preclarius et hõie dignis celũ potuis ꝙͣ
celata intueri et hoc pulcherriiũ opus intermicãtibus
astroꝵ liũbus tanꝙͣ floribus adornatũ ꝙͣ picta ⁊̃ ficta
et gc̃mis distincta miraꝵ Sed cũ diserte ad contemptum
terresoriũ cxortati sint et ad celi spectacłiu excitauerint
tanei spectacula hec publica non contempiũt Itaq hies
et delectantur et lebenter intersunt Que quĩ max imia st̾
irritamenta uicioꝵ et ad corrumpendos aĩos maximie
ualẽt tollenda sunt nobis Quia non modo ad beatam
uitam inthil con ferũt sed eciam nocẽt plurimũ Naui

Expanded text:
intra praescriptum coerceret, ne hominem suavitatibus deliniintra praescriptum coerceret, ne hominem suavitatibus delinitum atque captum ditioni suae subjiceret, ac sempiterna morte multaret. Voluptas oculorum varia et multiplex est, quae capitur ex aspectu rerum quae sunt in usu hominum, vel natura, vel opere delectabiles. Hanc philosophi rectissime sustulerunt. Aiunt enim multo esse praeclarius et homine dignius, coelum potius, quam caelata intueri: et hoc pulcherrimum opus intermicantibus astrorum luminibus, tanquam floribus adornatum, quam picta, et ficta, et gemmis distincta mirari. Sed cum diserte ad contemptum terrestrium nos exhortati sunt, et ad coeli spectaculum excitaverunt, tamen spectacula haec publica non contemnunt. Itaque his et delectantur, et libenter intersunt. Quae, quoniam maxima sunt irritamenta vitiorum, et ad corrumpendos animos potentissime valent, tollenda sunt nobis, quia non modo ad beatam vitam nihil conferunt, sed etiam nocent plurimum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
appetãt ra quibus opus est ad uitam tuendam Audiũt ĩuc̃ẽ
se q dinoscũt ut possint congregari. Que utilia sunt ad bictũ
aut ex odore ĩur̃iũt aut ex sapore porcipiũt. Inutilia respu¬
ũt ac recusant Edendi ac bibendi officiũ uentris plembidĩe
metiũtur hõi uero sollertissimi artisias dei proiide̾t̾ia dedit
uoluptatem ĩfmitã et iu uciũ cadentem Quia ꝓposuit ee uir¬
tutem que cũ uoluptate semper tanquã cũ domestico hoste
pugnaret
icero In cathone maiore Stupra ꝟo ĩquit et adulteria
et om̃e flagiciũ nullis excitari alus illecebris insi uo¬
luptass Cũq hõi uus natura siue quis deus nnchil mente
ꝑrescabuus dedisset huic dĩno muneri ac dono nichuil tam
ĩmicũ ꝙͣ uoluptatem Nec cũi libidĩe dũante temperantie
locũ esse Neq in uoluptatis regno urtutẽ consistere Sed
econtrario deus idcirco uirtutem dedit ut expugnarit atq
uinceret uoluptatem eam q egredientem fines sdi datos

Expanded text:
appetant ea, quibus opus est ad vitam tuendam: audiunt invicem, seque dignoscunt, ut possint congregari. Quae utilia sunt ad victum, aut ex odore inveniunt, aut ex sapore percipiunt; inutilia respuunt, aut recusant. Edendi ac bibendi officium ventris plenitudine metiuntur. Homini vero solertissimi artificis providentia dedit voluptatem infinitam, et in vitium cadentem; quia proposuit ei virtutem, quae cum voluptate semper, tanquam cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone majore: « Stupra vero, inquit, et adulteria, et omne flagitium nullis excitari aliis illecebris, nisi voluptatis. Cumque homini sive natura, sive quis Deus nihil mente praestabilius dedisset, huic divino muneri ac dono nihil tam inimicum, quam voluptatem. Nec enim libidine dominante, temperantiae locum esse; neque in voluptatis regno virtutem posse consistere: » sed e contrario Deus idcirco virtutem dedit, ut expugnaret ac vinceret voluptatem; eamque egredientem fines sibi datos
Abbreviated transcription (Latin):
guitur. Snic em̃ pñti uite nocet Nam uita ista trena quã
cdmunem cũ mutis aĩa libus duciuꝰ et uoluptatem exope¬
tit. cuiꝰ fuctibus uarus ac suauibus delectat᷑ et dolorẽ sugit
ciuꝰ asperitas naturam uiuentiũ ac erbis sensib ledit᷑
et ad mortem perduc̾e nitit᷑ que dissoluit aiaritem SSi
crgo uirtus et prohidet hus bonis horem que naturaliter¬
appetũtur et ad sustinenda mala ĩpellit que nłit̾ fugiũte
nobis Iocũ dissimis seri uoluptatibus nõne scusu carere

Expanded text:
guitur; huic enim praesenti uitae nocet. nam uita ista terrena, quam guitur; huic enim praesenti uitae nocet. nam uita ista terrena, quam communem cum mutis animalibus ducimus, et uoluptatem expetit, cuius fructibus uariis ac suauibus delectatur, et dolorem fugit, cuius asperitas naturam uiuentium acerbis sensibus laedit et ad mortem perducere nititur, quae dissoluit animantem. si ergo uirtus et prohibet iis bonis hominem quae naturalitadpetuntur et ad sustinenda mala inpellit quae naturaliter funobis iucundissimis frui uoluptatibus, nonne sensu carere
Abbreviated transcription (Latin):
gete natura sentiens uel unde orta sit uel qͦ reu̾sura.
Ret̾ea non exiguũ ĩ morͣlitatis argumẽtũ est eꝭ
homo solũ celesti alimẽto utit ᷑ Nlam cũ rꝵ nata
Nus duobus elementis que repugnãtia et ĩmiica st cõsset¬
igm et aqua. quoꝵ alterũ celo alterũ t̾re astubitꝰ cetrie
aĩantes qr terrene mortales q sunt terreno et graui utũ¬
tur elemento Homo solus ignem ĩ usu habet Quod est
elemẽtũ leue slliuie celeste, Ea uo que pondero sa sunt
ad mortem deprimũt / et que leuia suuit ad morte uitam
sulleuãt Quia uita in sũmo est mors ẽ Imo . Et ut lux sine
igns esse non potest sic uita sine igne Igiuis eigo elemẽtũ
est lucis ac uite. Unde apparet hoĩem qui eo utituo ĩmortalẽ
ortitũ esse condicoru qr illi fauuliare est quod facit uitami
Rtus qͦq soli hõi data magno arguuẽto est ĩmorta¬
les esst aĩas. Que non erit scdm̃ naturã si aĩa extin¬

Expanded text:
gente natura sentiens uel unde orta sit uel quo reuersura. gente natura sentiens uel unde orta sit uel quo reuersura. praeterea non exiguum inmortalitatis argumentum est quod homo solus caelesti elemento utitur. nam cum rerum natura his duobus elementis, quae repugnantia sibi atqueigni et aqua, quorum alterum caelo, alterum terrae adscribitur, ceterae animantes quia terrenae mortalesque sunt, terreno et graui utuntur elemento, homo solus ignem in usu habet, quod est elementum leue sublime caeleste. ea uero quae ponderosa sunt, ad mortem deprimunt, et quae leuia sunt, ad uitam subleuant, quia uita in summo est, mors in imo. et ut lux esse sine igni non potest, sic uita sine luce. ignis igitur elementum est lucis ac uitae: unde apparet hominem qui eo utitur, immortalem sortitum esse condicionem, quia id illi familiare est quod facit uitam. uirtus quoque soli homini data magno argumento est inmortales animas esse. quae non erit secundum naturam, si anima extin
Abbreviated transcription (Latin):
An aliquis cũ ceteraꝵ aĩantiũ naturam considerauerit
ꝙ pronis corporibus abiectas in t̾ram q prostratas ssẽmi
dei prouidencia essecit ut ex hoc ieelligi possit nchul cas
iis habeͣ cũ celo potest non intellige̾ solũ ex onuibus cele¬
ste ac dĩnũ aĩal esse hoĩem. Cus corpus ab hrimo excitatũ
uultus sullimis status ptus. orrgiue suam querit et qrͣ
contempta hĩlitate terre ad altũ meitur Qma sentit
sũmũ lonũ ĩ sũmo sibi esse querenid memor q conditõis
sũt qua deus illũd secit eximiũ ad artisicem suũ pectat
Quam spectatõei trimegistus Ot conida recossime
noĩauit que in mutis aĩalibus nulla est Cũ aũt sapiã que
soli hõi data est nchil alud sit ꝙͣ̃ notitia dei appet aĩam
non interire neq dissolui sed manere in sempĩteinum
Quia deũ qui sempiternus est et suerit et diligit ip̃a co-¬

Expanded text:
an aliquis cum ceterarum animantium naturam considerauerit, an aliquis cum ceterarum animantium naturam considerauerit, quas pronis corporibus abiectas in terramque prostratas summi dei prouidentia effecit, ut ex hoc intellegi possit nihil eas rationis habere cum caelo, potest non intellegere solum ex omnibus caeleste ac diuinum animal esse hominem, cuius corpus ab humo excitatum, uultus sublimis, status rectus originem suam quaerit et quasi contempta humilitate terrae ad altum nititur, quia sentit summum bonum in summo sibi esse quaerendum memorque condicionis suae, qua deus illum fecit eximium, ad artificem suum spectat? quam spectationem Trismegistus θεοπτίαν rectissime nominauit: quae in mutis animalibus nulla est. cum autem sapientia, quae soli homini data est, nihil aliut sit quam notitia dei, apparet animam non interire neque dissolui, sed manere in sempiternum, quia deum, qui sempiternus est, et quaerit et diligit, ipsa co
Abbreviated transcription (Latin):
iecessit a corpore qni cõstat eẽ aliquid sentiens ac iugr̃s
qd non ueniat sub aspectu At ecũ difficile est aĩo cõ¬
prehende queadinod̾ possit aĩa retinere sensũ sine fus
partibus corporis in quibus mest offe sentiendi.
Quid de deo ͤ Ilum facile ẽ cõphendere quẽ admodum¬
seusu uigeat sine coipore di si deos esse credũt qui si
sũnt utiq aie sũt expertes coipoꝵ necesse est hñanas aĩas
eadem iõe subsistere Qm̃ ex ip̃a rõe ac prudẽtia intellugit᷑
esse qued ui hõie ad deũ similitudo
Emq illud argiuẽtũ quod ecĩa marcus culluis uid.
satis firmũ est & eo eternitatẽ aĩe posse dinosci qr
nillũ sit aliud aĩal qd habeat noticĩã aliquã dei religioq sit
pene sola que habrat hoĩem discern̾e a mutis Que cum
⁊ hõĩem solũ cadis profocto testatur id affectare nos id de¬
siderare id colere qdͥ nobis familiare qdͦ proxiui sit sutiꝗͣ

Expanded text:
recessit a corpore, quoniam constat esse aliquid sentiens ac uigens recessit a corpore, quoniam constat esse aliquid sentiens ac uigens quod non ueniat sub aspectum. at enim difficile est animo comprehendere quemadmodum possit anima retinere sensum sine iis partibus corporis in quibus inest officium sentiendi. quid de deo? num facile est comprehendere quemadmodum uigeat sine corpore? quodsi deos esse credunt, qui si sunt, utique animae sunt expertes corporum, necesse est humanas animas eadem ratione subsistere, quoniam ex ipsa ratione ac prudentia intellegitur essedenique illut argumentum, quod etiam Marcus Tullius uidit, satis firmum est, ex eo aeternitatem animae posse dinosci, quia nullum sit aliud animal quod habeat notitiam aliquam dei, religioque sit paene sola quae hominem discernat a mutis: quae cum in hominem solum cadit, profecto testatur id adfectare nos, id desiderare, id colere quod nobis familiare, quod proximum sit futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
oculis non uidetur mter ceta ĩstitutoꝵ opera et miracła
fecit eciã multa quoꝵ uis quid̃ apparet substancia tanoi
nou uidetur Sicut est odoy uox uentus Ut haꝵ rerurr
arguiuẽto et exemplo eciã dẽũ licet sub oculis non uẽdret
de sua tamien ui et esfectu et operibus cerneremus Quuid
uoce clarius/ aue uento forcius aut odorr uiolentius: Hec
taui cũ per aerẽ serũtur et ad nr̃os sensus ueniũt et cos
slea po ͣ ĩpellũt non cernũtur acis lumiciũ sed alus cor¬
poris partibus sentũt᷑ uiłr deus non aspectu nob̾is
alio ue forigili sensu comprehendendus et srd mẽtis ocłis
intuendus cũ opera cius preclara et miranda udeamus
am illos qui nullũ deũ dĩo ese dixciũt non modo
pħos sed ne hõies quid̃ ese dixerim Qui mutis sutl¬
prospera fortuitu geri oĩa crediderũt et natura mõdũ
non prouidencia esse constitutũ Hinc iam proapsi st
ergo interur aiau cirdibile est qr non uidot᷑ postquã

Expanded text:
oculis non uidetur, inter cetera institutorum suorum miracula fecit etiam multa quorum uis quidem apparet, substantia tamen non uidetur, sicut est uox odor uentus, ut harum rerum argumento et exemplo etiam deum, licet sub oculos non ueniret, de sua tamen ui et effectu et operibus cerneremus. quid uoce clarius aut uento fortius aut odore uiolentius? haec tamen cum per aerem feruntur ad sensusque nostros ueniunt et eospotentia sua impellunt, non cernuntur acie luminum: sed aliis corporis partibus sentiuntur. Similiter Deus non aspectu nobis aliove fragili sensu comprehendendus est: sed mentis oculis intuendus, cum opera ejus praeclara et miranda videamus. Nam illos, qui nullum omnino Deum esse dixerunt, non modo philosophos, sed ne homines quidem fuisse dixerim, qui mutis similprospera, fortuitu geri omnia crediderunt, et natura mundum, non providentia constitutum. Hinc jam prolapsi sunt irco interire animam credibile est, quia non uidetur, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
erum ille cũ deleuerit ĩiusticia iudiciũ ꝙ maximum
fecerit ac iustos qui a pͥncipis fuerũt ad uitã restau¬
uau̾it mille ãnis inter hõies usabitur eosq Iustissĩo ĩpio
reget Qd̾ alib̾i sibilla uaticinãs furẽs q pioclamat Audi¬
uiui non morientur Sed per cosi mille ãnos ĩfinitam
multitudinẽ gn̾abũt Et erit soboles eoꝵ saucta et deo cara
Qui aus ab inseris suscitabũtur hii preerũs uiuẽtibus
ueluti iudices Gentes uo non extonguẽtur oĩo Sed q̃dã
relinquẽtur ĩ uictoyiã dei ut triiphent a Iustis et sub¬
iugentur ꝑꝑetue seruituti Sub idem tempus eciã p̾nceps
mille ãnis celestis ĩpernr᷑. quo iustiã ĩ orbe regnabit ne
Q̾ macu aduersus ppłi dei molatur
ost c̾iulis aduentũ congregabãbi Iusti ex õi terra
peracto q iudicio ciuitas saucta cõstituet᷑ ẽ medro
terre In qua ip̃e conditor deus cũ iustis dñantib cõmoret᷑.
Quã ciuitatem sibilla designat cũ dicis Et urbem guam

Expanded text:
erum ille, cum deleverit injustitiam, judiciumque maximum fecerit, ac justos, qui a principio fuerunt, ad vitam restauraverit, mille annis inter homines versabitur, eosque justissimo imperio reget. Quod alibi Sibylla vaticinans furensque proclamatuiui, non morientur, sed per eosdem mille annos infinitam multitudinem generabunt et erit suboles eorum sancta et deo cara: qui autem ab inferis suscitabuntur, hi praeerunt uiuentibus uelut iudices. gentes uero non extinguentur omnino, sed quaedam relinquentur in uictoriam dei, ut triumphentur a iustis ac subiugentur perpetuae seruituti. sub idem tempus etiam princeps mille annis caelestis imperii, quo iustitia in orbe regnabit. ne quod malum aduersus populum dei moliatur. post cuius aduentum congregabuntur iusti ex omni terra peractoque iudicio ciuitas sancta constituetur in medio terrae, in qua ipse conditor deus cum iustis dominantibus commoretur. quam ciu
Abbreviated transcription (Latin):
q gu̾is alimoniã ministraret Tuem per fectis añubus que
ad conditõem pertiuebant hoĩem fiuxit ex ip̃a cerra quã
illi a p̾ucipio in bĩtacłiu pp̾arauit Inde spmi uũ tereno
corpore ĩduit et ĩuoluit ut cõpactus ex irbus diu̾sis acie¬
pugnãtibus bonu ac malũ caperet Et sicut terra ip̃a secũda
est ad pariendas fruges Ita cripies hoĩs qd̾ a sNuptidest e
terra gu̾audi copĩã fucultãtẽ q procieande / uboles accepͭ
Ut qñi fr agili mat̾i̾a formatus met̾nũ man̾e non poterat pacto
tp̃ãlis uite spacio cederet et ulud quod fragile atq nubecillum
gerebat ppetua successione aenouares
ur ig̃r cũ mortalem siuxit ⁊ fragiłe cũ illiꝰ causa mon¬
dũ edificassset: pͥuu ut ĩsinita uns aĩaꝵ gigueretur

Expanded text:
sque generis alimoniam ministraret. tum perfectis omnibus quae sque generis alimoniam ministraret. tum perfectis omnibus quae ad condicionem mundi pertinebant, hominem finxit ex ipsa terra, quam illi a principicorpore induit et involvit, ut et compactus ex rebus diversis ac repugnantibus, bonum ac malum caperet; et sicut terra ipsa fecunda est ad fruges pariendas: ita corpus hominis, quod assumptum est e terra, generandi copiam, facultatemque procreandae sobolis accepit, ut quoniam fragili materia formatus in aeternum manere non poterat, peracto temporalis vitae spatio cederet, et illud, quod fragile atque imbecillum gerebat, perpetua successione renovaret. Cur igitur eum mortalem finxit et fragilem, cum illius causa mundum aedificas
Abbreviated transcription (Latin):
delicade assequerẽtur acpiolleter ded ut ad illud e t̾ue uile¬
premiũ cũ sũ ma difficitate ac magnis laborebus perue¬
nirẽt Ergo ut cas grauibus et uexabłilius mẽdrs ĩdu¬
eret qui consiste̾ In medio non poterant ponderibus et
grauetate corporis deor sũ preñte sedem illis ac domi¬
ciliũ p̾mo condendũ esse decreuit
taq ineffabili uirtate at potencia preclarã mandi
operam molitus est duspensisq In altiodiuẽ leuib
clemẽtis, et granibus ĩ Ima depressis celestia froma¬
uit et terrena cõstieuis Non est necesse nũc exequi
singula qũi in stdo libro oĩa exequati sumꝰ. Lũa eugo
ꝓosuit Iu celo quoꝵ ouoderatio ⁊ claritas et motus aptis¬
siie ad uerlitatem uiuẽtiũ moderatus est Terre aũt quã ⁊dem
uoluit ẽẽ fecũditatem uariã gignendi ac proserendi dedit ut
ubertate fugũ et herbaꝵ uirentiũ pro natura ⁊̾ usu cuiꝰ¬

Expanded text:
delicate adsequerentur ac molliter, sed ad illut aetdelicate adsequerentur ac molliter, sed ad illut aetpraemium cum summa difficultate ac magnis laboribus peruenirent. ergo ut eas grauibus et uexabilibus membris indueret, quoniam consistere in medio inani non poterant ponderibus et grauitate corporis deorsum premente, sedem illis ac domicilium primo condendum esse decreuit. itaque lneflabili uirtute ac potentia praeclara mundi opera molitus est: suspensis in altitudinem leuibus elementis et grauibus in ima depressis et caelestia : firmauit et terrena constituit. non est necesse nunc exsequi singula, quoniam in secundo libro uniuersa exsecuti sumus. lumina igitur posuit in caelo, quorum moderatio et claritas et motus aptissime ad utilitates uiuentium temperatus est, terrae autem, quam sedem uoluit esse, fecunditatem uaria gignendi ac proferendi dedit, ut ubertate frugum et herbarum et uirentium pro natura et usu cuiu
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ cur mortalem feregilem q cõstituit: Cur onibus
malis, quẽ diligebat obiecit cũ oporebat et beatũ esst
ho ͬ ͥᷤᷤᷤ tanquã eõĩctũ ac proxnu deo ac ꝑpetuũ sicut ip̃e
est ad quẽ colend et contempiaud siguratus est.
Wanꝙͣ hoc fere in prioribus sparslui docuimus tamen
qũ pprie id̾ materia ne exigit In qua de uita beata
disserere stoĩtũ est explicanda sunt ista diligentiꝰ etplems
ut disposltio dee et opus uolũtas q nestatuy Cuui posset
seuiper ominibus siuis ĩmortalibus ĩ nuabłes aĩas procre¬
are siciet pugelos genuit quibus ĩmortalitas suue ullo pe¬
riculo maloꝵ ac metu constat excogitauit taĩq ĩenarra¬
błe opus quẽ admod ĩfinitã m̃łtreudiũe procieareg
aĩaꝵ quas p̾mo fragilibus et ĩbecellis coyporibus elliga¬
tas consticueret interbonũ malũ q medias ut cõstanti¬
bus ex utrisq naturis uirtutẽ ꝓpoueret ne ĩmortaliᵗᵘ

Expanded text:
filium, cur mortalem fragilemque constituit? cur omnibus filium, cur mortalem fragilemque constituit? cur omnibus malis quem diligebat obiecit, cum oporteret et beatum esse hominem tamquam coniunctum ac proximum deo et perpetuum, sicut est ipse, ad quem colendum et contemplandum figuratus est? quamquam haec fere in prioribus libris sparsim docuimus, tamen quoniam: proprie id materia nunc exigit, qua de uita beata disserere propositum est, explicanda sunt ista diligentius et plenius, ut dispositio dei et opus uoluntasque noscatur. cum posset semper spiritibus suis immortalibus innumerabiles animas procreare, sicut angelos genuit, quibus inmortalitas sine ullo malorum periculo ac metu constat, excogitauit tamen inenarrabile opus, quemadmodum infinitam multitudinem crearet animarum, quas primo fragilibus et inbecillis corporibus inligatas constitueret inter bonum malumque medias, ut constantibus ex utrisque natura uirtutem proponeret, ne immortalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
utilitas deo In hoĩe inquit epicurus utrũ pp̃ se faieret: Sci¬
licet ut ẽẽt qui opera eius intellgit que prouidenciã disponẽdi
poriũ fuciendi uirtutẽ cõsũmandi etseusu adiuirari et uoce
proloqui posset Quoꝵ om̃i siẽma hec est ut dc̃ũ colat. Ibẽi
colit qui lec intelligit. Is artificem ieꝵ dĩ̃ Is uerũ prem̃
suũ debita uen̾atõe prosequit᷑ qui uireutem marestatis eis
de suoꝵ operũ ĩuẽtione maptõe perfectõs metitur¬
uod plamꝰ argumẽtũ proseri potest et mondũ hoͥ ᷤᷤ
et hoĩcu sua causa deoũ fecisse ꝙͣ q ex onũb aĩantib
solus ita formatus est ut ocłi euis ad celũ dir̃ti facies ad
deus qiͣ porrecta mauu elenatũ alleuatũ ex huius ad con¬
templatoriñ su excrtasse: Quid ergo inquis des cultus ho ͬ ᷤ
confere beato ⁊ nulla re indigẽti: Uel a tantũ houoris
hõi habuit ut ip̃iꝰ causa moud̾ fabircaret. ut instrueret
eu sapiã ut dinũ inuẽtiũ faceret enũ q diligeret tanqua

Expanded text:
utilitas deo in homine, inquit Epicurus ut eum propter se faceret? scilicet ut esset qui opera eius intellegeret, qui prouidentiam disponendi, rationem faciendi, uirtutem consummandi et sensu admirari et uoce proloqui posset: quorum omnium summa haec est, ut deum colat. is enim colit qui haec intellegit, is artificem rerum omnium, is uerum patrem suum debita ueneratione prosequitur qui uirtutem maiestatis eius de suoquod planius argumentum proferri potest et mundum hominis et hominem sua causa deum fecisse, quam quod ex omnibus animantibus solus ita formatus est, ut oculi eius ad caelum directi, facies ade hominem deus quasi porrecta manu adleuatum ex humo ad contemplationem sui excitasse? quid ergo inquit deo cultus hominis confert beato et nulla re indigenti? uel si tantum honoris homini habuit, ut ipsius causa mundum fabricaret, ut instrueret eum sapientia, ut dominum uiuentium faceret eumque diligeret tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
erit amplexus, ee cupiditates suas In terrã derecerit
illau suꝑiorem uitamn conse sui non posest Siquis aũt
mauult bene un̾e ĩ et̾iũ male uiuet ad ep̃us et asp̾ici¬
etur oibus molestiis et laborrbus ꝙ diũ furoit In cerra
ut habrat dĩnũ ⁊ celeste solaciũ Et qui malurrͭ bene
unue ad tempus male uiuet ĩetiuũ Dãnabit᷑ eĩ sũa¬

Expanded text:
erit amplexus et cupiditates suas in terram deiecerit, erit amplexus et cupiditates suas in terram deiecerit, illam superiorem uitam consequi non potest. sed qui mauult bene uiuere in aeternum, male uiuet ad tempus et adficietur omnibus molestiis et laboribus quamdiu fuerit in terra, ut habeat diuinum et caeleste solacium. et qui maluerit bene uiuere ad tempus, male uiuet in aeternum: damnabitur enim s
Abbreviated transcription (Latin):
consociata sic̃ tamen cõtoaria sunt ⁊̃ i̾pugnãt iãcẽ
Et aĩ bona mala ait coipors Idest opũ fuga. uoluptatũ
meerdictio dolons mortis ꝙ contemptus Ite̾m corperis boͣ
mala sunt ãr hoc est cupiditas ⁊ libido quibus ⁊ opes apetũ
et suauitates uariaꝵs uoluptãtũ quibus eneruatusaĩꝰ extin
guitur Ideo necesse est iustũ et sapiẽtei iõidus malis
esse qũĩ maloꝵ uictrix est fortiaudo Inustos aũt In diciis
ĩ iouore In potestate hec bona corporalia et cerrena sluet
slli aũt tenenã uitau agñt Nec assequi ĩmortalitatem
queũt qr se uoluptatibus dederũt que sunt untutis ĩmuice
Itaq uita hec cp̃alis illi et̾ue debet esse subĩta sicut cor¬
pus aĩe Quisquis ergo aĩe uitam maluerit uitã corpo¬
rs contempnat necẽe est Nec alit̾ eniti ad sumũ pot̾i̾t
insi que sleut Ina despexerit Quiaũt corpons uitam fu¬

Expanded text:
consociata sint, tamen contraria sunt et inpugnant inuicem. consociata sint, tamen contraria sunt et inpugnant inuicem. animi bona mala sunt corporis, id est opum fuga, uoluptatum interdictio, doloris mortisque contemptus. item corporis bona mala sunt animi, hoc est cupiditas et libido, quibus et opes adpetuntur et suauitates uariarum uoluptatum, quibus eneruatus animus extguitur. Ideo necesse est, justum et sapientem in omnibus malis esse, quoniam malorum victrix est fortitudo; injustos autem in divitiis, in honore, in potestate. Haec enim bona corporalia et terrena sunt. Illi autem terrenam vitam agunt, nec assequi immortalitatem queunt, quia se voluptatibus dediderunt, quae sunt virtutis inimicae. itaque uita haec temporalis illi aeternae debet esse subiecta sicut corpus animae. quisquis ergo animae uitam maluerit, uitam corporis contemnat necesse est nec aliter eniti ad summum poterit, nisi quae sunt ima despexerit. qui autem corporis uitam fu
Abbreviated transcription (Latin):
tera nã ꝙ aĩancia in humũ ugũt Quia t̾rena sunt
ueuit nisi tribuat hõi adeo Nam nchil int̾esset int̾ iustũ
et ĩiustũ siquid̃ oĩs homo natus ĩmortalis fieret Bigo ĩnor¬
talitas non sequela nature sed merces premiñq unrtutsẽ
Deniq homo nonstatĩ qũ natus est rectus Ingreditur
cõmunis est nobes cũ mutis acalibus Cõst deinde cõsir¬
matis uiribus erigitur Et liugna eius In eloquiũ soluit
et mũtũ aĩal esse destint Que io᷑ docet mortałe nasci oĩem¬
Dostea uero ĩmortalem fieri cũ ceperit ex deo uiu̾e idest Iusti¬
ciã sequi que cõtinetur in deicultu cũ excitau̾ie ho ꝯdeus ad
aspectũ celi ac sui Quod tũc fit cũ homo celesti lauacio pu¬
rificatus ex ponit ĩfanciã cũ oĩ labe uite prioris et ĩcre¬
mẽto dĩmi uigors accepto fit homo per fectus ac plenus
Rgo quia uartutem ꝓposuit hõi deus licet aĩa ⁊ corpus

Expanded text:
tera namque animalia in humum uergunt, quia terrena sunt,tera namque animalia in humum uergunt, quia terrena sunt,uenit, nisi tribuatur homini a deo: nam nihil interesset inter iustum et iniustum, siquidem omnis homo natus immortalis fieret. ergo immortalitas non sequella naturae, sed merces praemiumque uirtutis est. denique homo non statim quam natus est rectus ingreditur,aesentis uitae communis est nobis cum mutis animalibus: post deinde confirmatis uiribus erigitur et lingua eius in eloquium soluitur et mutum animal esse desinit. quae ratio docet mortalem nasci hompostea uero inmortalem fieri, cum coeperit ex deo uiuere id est iustitiam sequi, quae continetur in dei cultu, cum excitauerit hominem deus ad aspectum caeli ac sui. quod tum fit, cum homo caelesti lauacro purificatus exponit infantiam cum omni labe uitae prioris et incremento diuini uigoris accepto fit homo perfectus ac plenus. ergo quia uirtutem proposuit homini deus, licet anima et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
corpore atq aĩa. quoꝵ alt̾i t̾renũ et alt̾u celeste due uite sõi
attribute suet una corporalis que coipori attribuit Alteui sloi¬
terna que aĩe ubiaret Illam nasceudo accipimꝰ hãc assi q᷑
laborando ne ĩmuorcalitas hõi ut ante dixims siue ulla disse¬
cultate dostaret Illa carena est sicut corpus et ideo finitui
Hec uo celestis sicut aĩa ẜeides cũq nõ habet Illaui primaui
nestientes accipimus. hauc stdaiũ stientes Uututi erũ nõ nate᷑
datur Quia uoluitaios deus intani nobes In hac uita cõpare
Idcirto hauc pñdem dedit ut illã heuã et ꝓetuũ aut uicus
amctamas auc inreate m̾eam. In hac corporali non est aẽ-¬
mũ bonũ Qũi icut nccĩtate dina nobis est data Ita ruysas
dĩna necessitate uluet᷑ͦ. Itaq que siue habet sũmũ bonum
non habet In illa uo spuitale quã per nod ip̃i Acquirimꝰ
lcuiũ bonũ continetur Quia nec malũ pt̃ hr̃e nec siuem
uius rei argumẽtũ natura et rõ corporis prebet Ce¬

Expanded text:
 duae uitae homini adtributae sunt, una temporalis, quae corpori adsignatur, altera sempiterna, quae animae subiacet. illam nascendo accipimus, hanc adsequimur laborando ne immortalitas homini, ut ante diximus, sine ulla difficultate constaret; illa terrena est sicut corpus et ideo finitur, haec uero caelestis sicut anima et ideo terminum non habet; illam primam nescientes accipimus, hanc secundam scientes: uirtuti enim, non naturae datur, quia uoluit nos deus uitam nobis in uita conparare. idcirco hanc praesentem dedit, ut illam ueram et perpetuam aut uitiis amittamus aut uirtute mereamur. in hac corporali non est summum bonum, quoniam sicut necessitate diuina nobis data est, ita rursus diuina necessitate soluetur: ita quod finem habet, summum bonum non habet. in illa uero spiritali, quam per nos ipsi adquirimus. summum bonum continetur, quia nec malum potest habere nec finem. cui rei argumentum natura et ratio corporis praebet. ce
Abbreviated transcription (Latin):
reguũ ꝙ suscitarit ¶Qua de anastasi phĩ quoq dice
aliquid conati sunt tam cemupte ꝙ poete Nam pita¬
goras tusire aĩas in noua coypora disputauit uedĩ¬
epte ꝙ ex õibus in pecudes et ex pecudibus in hoĩẽs
et seipm ex euforbo esse reparatu ¶ Meluis crseꝰ
quẽ cicero ait fulcue portieũ stoitoꝵ Qui In libris
quos deprourdencia scripsit cũ de ĩ nouatõnt mond

Expanded text:
etuam suscitarit. qua de anastasi philosophi quoque dicere aliquid conati sunt tam corrupte quam poetae. nam Pythagoras transire animas in noua corpora disputauit, sed inepte, quod ex hominibus in pecudes et ex pecudibus in homines et se ipsum ex Euphorbo esse reparatum. meiius Chrysippus, quem Cicero ait fulcire porticum Stoicorum: qui in libris quos de prouidentia scripsit cum de innouatione mundi
Abbreviated transcription (Latin):
cõstituit Misi ergo essẽt mala que caueret que a bonis utili¬
bus q distingneret nou esset ei sapĩa nctia
ut et pisces caperet et usus se graçia et natrices
laq ꝓpõita sunt quia sapiam acceperat Cuiꝰ uis õĩs In discer¬
nendis bonis malis q uatur Magna eigo et recta et ad¬
mirabilis est uis et rõ et potestus hõis Ip quẽ mond̃ ip̃m
et uniu̾sa quetũq sant deus ip̃e secit Tantũq illi honoris
ĩ eo libro quẽ scripsie ad me atq ideo ĩquit m̾i̾to quis arbi¬
tietur prodona soli locũ dĩnam proruden ˢ dedisse ei que
potuerit inteclugere ordinatõem sicam Nã ul iste est ques
cũ uides Ita ut intelligat quia sol est ⁊ quãtũ gratit asse¬
pat cetis institutis: Hoc celũ est quis id Aesicit: Tena
hec quibeam Incolit: Hoc pelagus. quis In eo nauigat
Hic igiis quis eo utitur: Iustituit ergo sũmus ders nõ ip̃se¬

Expanded text:
constituit. Nisi ergo essent mala quae caveret, quae a bonis utiliconstituit. Nisi ergo essent mala quae caveret, quae a bonis utilibusque distingueret, non esset ei sapientia necut et pisces caperet usus sui gratia et natriceslaque proposita, quia sapientiam acceperat, cuius uis omnis in discernendis bonis malisque uersatur. magna igitur et recta et admirabilis est uis et ratio et potestas hominis, propter quem mundum ipsum et uniuersa quaecumque sunt deus fecit tantumque illi honoris in eo libro quem scripsit ad me, atque ideo inquit merito quis arbitretur proximum sibi locum diuinam prouidentiam dedisse ei qui potuerit intellegere ordinationem suam. nam sol iste est: quis eum uidet ita, ut intellegat quia sol est et quantum gratiae adferat ceteris institutis? hoc caelum est: quis id suspicit? terra haec: quis eam colit? hoc pelagus: quis id nauigat? hic ignis est: quis eo utitur? instituit ergo <cuncta.> s
Abbreviated transcription (Latin):
deus ip̃e non ueitͦ Ipparet eigo aĩmtiũ causa
mondũ esse constructam. S̃u rrdus bis suib cõstat
aĩantes hoĩs causa esse fictas exeo clarũ est & hom̃i
seruiũt et tutele oius atq usibus datrst Quoma uiue¬
terrene sint siue aquatiles non sentĩt mõdi yõem sicut homo
Despondend est hoc loco pħis maxĩeq cit̾oni quiait Cur
serit. Ingẽs ad disputand locus Sed in tũscur su breuit̾ scrm¬
gendus est / qñi homo ex rebus du̾as ac repugnantibus siqu¬
ratus est aĩa ⁊ corpore idest colo at ꝙ terra tenu t cõp̾hen¬
sibili eterno ac ep̃ali seusibili atq oruto. luce predito ac tene¬
broso ip̃a rõ atq necessitas exigebat et bona hõi ꝓponi et mala
Bona quibus utat᷑ mala que uitet et caueat Idcirco eniui
data est illi sapĩa qua cagnita bonoꝵ et maloꝵ nata et in
appetendis bonis et in malis dechñadis uimi sue rationis ex¬
ceat Nam cetis aĩalibus qr sapĩa non est data ides munita¬

Expanded text:
ergo animantium causa mundum esse constructum, quoniam rebus iis quibus constat animantes hominis causa esse fictas ei eo clarum est, quod homini seruiunt et tutelae eius atque usibus datae sunt, quterrenae sunt siue aquatiles, non sentiunt mundi rationem, sicut homo. respondendum est hoc loco philosophis maximeque Ciceroni, qui ait: cuserit? ingens ad disputandum locus, sed ut in transcursu breuiter stringendus est. quoniam homo ex rebus diuersis ac repugnantibus configuratus est, anima et corpore, id est caelo atque terra, tenui et conprehensibili, aeterno ac temporali, sensibili atque bruto, luce praedito atque tenebroso, ipsa ratio ac necessitas exigebat et bona homini proponi et mala, bona, quibus utatur, mala, quae uitet et caueat. idcirco enim data est illi sapientia, ut cognita bonorum malorumque natura et in adpetendis bonis et in malis declinandis uim suae rationis exerceat. nam ceteris animalibus quia sapientia non data est, et munita
Abbreviated transcription (Latin):
subiectus est passiom subita est et sapĩa eius errori Etsicͭ᷑
hõis uitam multe res impediũt quominꝰ possit esse ꝓpetua
Ita sapiaue quoq eues multis rebus impedira necesse est qͦ¬
mnꝰ in inspicienda uitate penitus persecta sit Eigo nłłã
est hũana sapĩa si per se ad notronẽ uerr sciam ꝙ nitatrer
domicilio inclusa neq liberideuagari neq clariꝰ prospi¬
cere uitem potest Ciuiꝰ noeicia dm̃e conditõis est. Deo
aũt uli opera sua nota siut s uomo aũt non cogitando
aut disputando assequi eã potest ed discendo ⁊ audiend
ab eo qui scire solus potest et docere Ideo marcres trillis
suĩan socratis de platone trĩ serẽs dicentis uenisse tẽpus
ut ip̃e migraret e uita ilos aũt apud quos cam suã porabat
agere uitã. Utrũ melius sit ĩquit dii ĩmortales sciũt hõnn
arbieror scire nẽiem, Quare necesse est omes pħĩe sectas

Expanded text:
subiectus est passioni, subiecta est et sapientia eius errori, et sicut subiectus est passioni, subiecta est et sapientia eius errori, et sicut hominis uitam multae res inpediunt, quominus possit esse perpetua, ita sapientiam quoque eius multis rebus inpediri necesse est, quominus in perspicienda penitus ueritate perfecta sit. ergo nulla est humana sapientia, si per se ad notionem ueri scientiamque nitadomicilio inclusa neque liberius euagari neque clarius perspicere ueritatem potest, cuius notitia diuinae condicionis est. deo enim soli opera sua nota sunt. homo autem non cogitando aut disputando adsequi eam potest, sed discendo et audiendo ab eo qui scire solus potest et docere. ideo Marcus Tuiuus sententiam Socratis de natone transferens dicentis uenisse tempus ut ipse migraret e uita, illos autem aput quos causam suam perorabat agere uitam, utrum melius sit, inquit dii immortales sciunt, hominem arbitror scire neminem. quare necesse est omnes philosophiae sectas
Abbreviated transcription (Latin):
quid uera sed que asfirmari probari q non possent sine
sciã ueritatis reꝵ ꝙ celestiũ que ut sepe iam dixi non
potest esse hͣ hõĩe insi deo docente percepta Nani si po est
homo ĩ tellig̾e dĩna potest ⁊ fac̾e̾ Nam intelleg̾e est gĩ e uesti¬
gio subsequi Non p̃t aũt facere que deus, quia mortale cor¬
pͥus indutus est Ergo nec intelligere quid poeest que facit
deus Qd̾ an fieri possit ex ĩmensitate ieꝵ atꝙ operum
diuoꝵ facile est unciurq metirꝰ Namsi mondũ cũ oĩbus
ue suuit in eo cõtemplari uelis intelliges profecto qrẽatũ
dei opus hñanis operibus ãtistet
ta quantũ inter oꝑa dĩna et hñana ĩt̾est tantũ
distare inter hõis dei q sapiam necesse est Ilamar deus ĩcor
iuptus et ĩmortalis est et ideo persectus qr sempit̾nus est
sapia quoq eues perinde ut ip̃e perfecta est Nec obstare illi
quicquã pt̃ qr nulli rer deus ip̃e subiectus est Nõ aũt quia

Expanded text:
quidem vera, sed quae affirmari probarique non possent sine quidem vera, sed quae affirmari probarique non possent sine scientia veritatis rerumque coelestium: quae ut saepe jam dixi non potest esse in homine, nisi Deo docente percepta. Nam si potest homo intelligere divina, poterit et facere; nam intelligere, est quasi e vestigio subsequi. Non potest autem facere quae Deus, quia mortali corpore indutus est; ergo nec intelligere quidem potest, quae facit Deus. Quod an fieri possit, ex immensitate rerum atque operum divinorum facile est unicuique metiri. Nam si mundum cum omnibus quae sunt in eo contemplari velis, intelliges profecto, quantum Dei opus humanis operibus antestet. Ita quantum inter opera divina et humana interest, tantum druptus atque inmortalis est et ideo perfectus, quia sempiternus est, sapientia quoque eius perinde ut ipse perfecta est nec obstare illi quicquam potest, quia nulli rei deus ipse subiectus est. homo autem quia