comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loco isto & qͥ cõmorant᷑ in eo ut deseratur & in malediet
sit. & conscidisti uestimenta tua & fleiusti inc̃spectu
meo. & ego audiui dixit dñs sabaoth. Nonsir. Ecce ego¬
apponã te ad patres tuos & apponeris cũ pace. & non uidebt᷑
oculi tui om̃a mala quȩ ego inducã in locũ hunc & qͥcõ¬
morantur ineo. Territus iste dĩ cõminationibꝰ fleuerat. &
sua uestimenta considerat. Et fit maloꝵ om̃iũ futurorũ
de ꝓperatura morte securꝰ. qđ ita reqͥeturus e& inpace ut
illa om̃a ñuider&. Ibi gͦ sunt sp̃s de functoꝵ ubi ñtident
quȩcũq aguntur aut eueniunt in ista uita hominibus.
Quomͦ gͦ uident tumulos suos aut corpora sua. utrũ ab
iecta iaceant ansepulta: Quomͦ inter sunt miseriȩ uiuoꝵ
cũ uel sua ipsi mala paciantur. si talia merita c̃traxert̃
uł inpace reqͥescant. sicut huic iosiȩ ꝓmissũ est ubi mala
ulla nec paciendo nec cõpaciendo sustineant. liberati ab

Expanded text:
loco isto et qui commorantur in eo, ut deseratur et in maledicto loco isto et qui commorantur in eo, ut deseratur et in maledicto sit, et conscidisti uestimenta tua, et fleuisti in conspectu meo, et ego audiui, dixit dapponam te ad patres tuos, et apponeris cum pace; et non videbunt oculi tui omnia mala quae ego induco in locum hunc, et qui commorantur in eo . Territus iste Dei comminationibus fleverat, et sua vestimenta consciderat; et fit omnium malorum futurorum de properatura morte securus, quod ita requieturus esset in pace, ut illa omnia non videret. Ibi ergo sunt spiritus defunctorum, ubi non vident quaecumque aguntur aut eveniunt in ista vita hominibus. Quomodo ergo vident tumulos suos, aut corpora sua, utrum iecta iaceant, an sepulta? quomodo intersunt miseriae uiuorum, cum uel sua ipsi mala patiantur, si talia merita contraxerunt, uel in pace requiescant, sicut huic Iosiae promissum est, ubi mala ulla nec patiendo nec conpatiendo sustineant, liberati ab
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Tues enĩ pat̾ nr̃. qr abrahã nesciuit nos & isrl non
cognouit nos. Si tanti patriarchȩ qͥd erga ppłm ex eis
ꝓcreatũ ageret᷑ ignorauer̃ qͥbꝰ dõ credentibꝰ populus ipse
de illox stirpe ꝓcreatꝰ est. qͦmͦ mortui uiuoꝵ rebꝰ atq acti¬
bus cognoscendis ad iuuandisq miscent᷑ : Quomͦ dicimꝰ eis
esse con sultũ qui obier̃ antequã uenirent mala quȩ illoꝵ
obitũ consecuta sunt si & post mortẽ sentiunt quȩ cũq
in uitȩ humanȩ calamitate contingunt: Anforte nos
errando ista dicimꝰ. & eos putam qͥ etos quos inqͥeta uita
uiuoꝵ sollicitat: Quid est gͦ qͦd piissimo regi iosiȩ ꝓmagne
beneficio ꝓmisit ds qđ ess& ante moriturꝰ ne uider&
mala quȩ uentura illi loco & popło minabat᷑: quȩ dei
uerba ista sunt. Haec dicit dñs ds̃ isrł. Uerba mea quȩ au¬
disti & ueritus es afacie mea cũ audisti quȩ locutus sũ de

Expanded text:
dicit: tu es enim pater noster, quia Abraham nesciuit nos, et Israhel non dicit: tu es enim pater noster, quia Abraham nesciuit nos, et Israhel non cognouit nos. si tanti patriarchae, quid erga populum ex eis procreatum ageretur, ignorauerunt, quibus deo credentibus populus ipse de illorum stirpe promissus est, quomodo mortui uiuorum rebus atque actibus cognoscendis adiuuandisque miscentur? quomodo dicimus esse eis consultum, qui obierunt, antequam uenirent mala, quae illorum obitum consecuta sunt, si et post mortem sentiunt quaecumque in uitae humanae calamitate contingunt? an forte nos errando ista dicimus et hos putamus quietos, quos inquieta uiuorum uita sollicitat? quid est ergo, quod piissimo regi Iosiae pro magno beneficio promisit deus, quod esset ante moriturus, ne uideret mala, quae uentura illi loco et populo minabatur? quae dei uerba ista sunt. haec dicit dominus deus Israhel: uerba mea, quae audisti et ueritus es a facie mea, cum audisti, quae locutus sum de
Abbreviated transcription (Latin):
instruant᷑ hinc m̃tes mortaliũ siue fallant᷑ siue consolent᷑
siue t̾reant᷑ sicut unicuiq uł p̃benda est miscdĩa uł irro¬
ganda uindicta ab eo cui miscdiã & iudiciũ ñ in aniter
cantat ȩccł̃a: ut uol& accipiat qͥsq qđ dicã. Si rebꝰ uiuent¬
um inter essent animȩ mortuorũ & ip̃se nos quando eoͣs
uidem alloquerent᷑ in somnis: &ͣ de alus taceã me ipsum
pia mat̾ nulla nocte deserer&. quȩ t̾ra mariq secuta est
ut mecũ uiuer&. Absit enĩ ut facta sit uita feliciorȩ cru¬
delis usq ad eo ut quando aliquid angit cormeũ nec tristẽ
filiũ consolet᷑ quẽ dilexit unice quẽ nũqu̾ã uoluit mestũ
uide. Sed ꝓfecto qdđ sacer psalmꝰ ꝑsonat uerũ est. Qm̃
pat̾ m̃s & mat̾ mea dereliquer̃ me. dñs aut̃ assũpsit me
inter sunt: Si aut̃ parentes non inter sunt: qui sunt alii
mortuoꝵ qͥnouerint qͥd agamꝰ qͥd ue paciam: Isaias ꝓpħa

Expanded text:
instruantur hinc mentes mortalium siue fallantur siue consolentur instruantur hinc mentes mortalium siue fallantur siue consolentur siue terreantur, sicut unicuique uel praebenda est misericordia uel inroganda uindicta ab illo, cui misericordiam et iudicium non inaniter cantat ecclesia. ut uolet accipiat quisque quod dicam. si rebus uiuentium interessent animae mortuorum et ipsae nos, quando eas uidemus, adloquerentur in somnis, ut de aliis taceam, me ipsum pia mater nulla nocte desereret, quae terra marique secuta est, ut mecum uiueret. absit enim, ut facta sit uita feliciore crudelis usque adeo ut, quando aliquid angit cor meum, nec tristem filium consoletur, quem dilexit unice, quem numquam uoluit maestum uidere. sed profecto quod sacer psalmus personat, uerum est: quoniam pater meus et mater mea dereliquerunt me, dominus autem adsumpsit me. is et rebus intersunt? si autem parentes non intersunt, qui sunt alii mortuorum, qui nouerint, quid agamus quidue patiamur? Esaias propheta
Abbreviated transcription (Latin):
eũ eiꝰq amicũ in conuiuio meo dũ quȩdã talia loquęre¬
mur. Deinde institi ac feci ut hȩc mͥ p̃sens ipse narrar&.
adtestantibꝰ honestis ciuibꝰ suis & demirabili eiꝰ egritudi¬
ne ut iacuerit pęne mortuus ꝑ dies plurimos & de illo
alio curma fabro ferrario qđ cõmemoraui suꝑiꝰ. & de
his om̃ibꝰ. Quȩ cũ nihil dicer&. &iam se tunc ab illo au¬
disse recolebant atq firmabant. Quã obrẽ sicut uidit
baptismũ suũ. & me ipsũ & hipponẽ & basilicã & baptisteriũ
ñ in rebꝰ ipsis sed inqͥb̾dã similitudinibꝰ rerũ: ita & alios qͦsdã
uiuos eisdem nescientibꝰ uiiuis. Cur ñ gͦ ita & illos mortuos
eisdẽ nescientibꝰ mortius: Cur ñ ista oꝑationes angelicas
credimꝰ: ꝑ dispensationẽ ꝓuidentiȩ: dĩ bene utentis & bonis
& malis scđm inscrutabilẽ altitudinẽ iuditioꝵ suoꝵ. siue

Expanded text:
eum eiusque amicum in conuiuio meo, cum quaedam talia loquereeum eiusque amicum in conuiuio meo, cum quaedam talia loqueremur; deinde institi ac feci, ut haec mihi praesens ipse narraret adtestantibus honestis ciuibus suis et de mirabili eius aegritudine, ut iacuerit paene mortuus per dies plurimos, et de illo alio Curma fabro ferrario, quod commemoraui. superius, et de his omnibus, quae cum mihi diceret, iam et se tunc ab illo audisse recolebant atque firmabant. quamobrem sicut uidit baptismum suum et me ipsum et Hipponem et basilicam et baptisterium non in rebus ipsis, sed in quibusdam similitudinibus rerum, ita et alios quosdam uiuos eisdem nescientibus uiuis. Cur non ergo ita et illos mortuos eisdem nescientibus mortuis? Cur non istas operationes angelicas credimus per dispensationem prouidentiae dei bene utentis et bonis et malis secundum inscrutabilem altitudinem iudiciorum suorum? siue
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Qđ ꝓcul dubio scir&: siuere ibi ess&. Uisa sunt gͥ¬
ista quȩ np̃sentant᷑ in ipsis rebꝰ ut st̃. sed inqͥb̾dã rerum
imaginibꝰ ad umbrant᷑. Deniq post multa quȩ uidit
&iã inparadysũ se introductũ esse narrauit. dictumq
sibi esse. cum inde dimitteret᷑ rediturus ad suos. Uade
baptizare siuis esse in isto loco beatorũ. Deinde ut ami
baptizaret᷑ ãmonit̾: iam factũ esse. respondit. C.ui
rursus ille qͥ cũ eo loquȩbatur. uade inqͥd uere baptizari.
nã illud inuisione uidisti. Post ista conualuit. Perrexit
hipponẽ. Pascha iã ꝓpinquabat. Dedit nom̃ int̾ alios cõ¬
petentes parit᷑ cũ plurimis in cognitꝰ nob̾ nec illã mihi
uisionẽ nec cuiquã nr̃oꝵ indicare curauit. Baptiratꝰ est
Per actis diebꝰ sc̃ĩs remeauit ad ꝓpͥa. Biennio uł amplius
trans acto ego hȩc cuncta cognoui. Primo ꝑquendã in¬

Expanded text:
bat: quod procul dubio sciret, si uere ibi esset. uisa sunt bat: quod procul dubio sciret, si uere ibi esset. uisa sunt ibusdam rerum imaginibus adumbrantur. denique post multa, quae uidit, etiam in paradisum se introductum esse narrauit dictumque sibi esse, cum inde dimitteretur rediturus ad suos: uade, baptizare, si uis esse in isto loco beatorum. deinde, ut a me baptizaretur, admonitus iam factum esse respondit. cui rursus ille, qui cum eo loquebatur, uade, inquit, uere baptizare; nam illud in uisione uidisti. post ista conualuit, perrexit Hipponem. pascha iam propinquabat. dedit nomen inter alios conpetentes, pariter cum plurimis incognitus nobis; nec illam mihi uisionem nec cuiquam nostrorum indicare curauit. baptizatus est, peractis diebus sanctis remeauit ad propria. biennio uel amplius transacto ego haec cuncta cognoui: primo per quendam m
Abbreviated transcription (Latin):
uisis tanquã sõnus suis inter eos de functos quos uidebat
ꝓmeritoꝵ diuersitate tractari. agnouit &iam ñ nullos.
qͥs nouerat iuuos. Ipsos aut̃ uere forsitan credidissẽ: si non
inter illa quasi sõma sua uidiss& &iã qͦsdã qͥnunc usq ad¬
huc uiuunt. clericos uidelic& aliquos religionis suȩ aquoꝵ
ibi p̃sbitero audiuit ut apud hipponẽ. baptiraretur ame
Qđ & factum esse dicebat. Uiderat itaq in illa usione
p̃s biterũ clericos me ipsũ ñdũ scilic& mortuos. inqua
postea uidit & mortuos. Cur ñ & iam illos sicut nos uidisse
credatur utrosq scilic& absentes atq nescientes. ac ꝑ hoc
ñ ipsos sed similitudines eoꝵ sic̃ &aiã locoꝵ: Nã & fundũ ui¬
dit ubi erat ille cũ clericis presbit̾ & hipponẽ ubi ame
quasi baptizatꝰ est. Inqͥb locis ꝓfecto ñ erat quando illic
sibi esse uidebat᷑. Nam qͥd ibi ageretur eo tẽpore nescie¬

Expanded text:
uisis, tamquam somniis suis, inter eos defunctos, quos uidebat uisis, tamquam somniis suis, inter eos defunctos, quos uidebat pro meritorum diuersitate tractari, agnouit etiam nonnullos, quos nouerat uiuos. ipsos autem uere forsitan credidissem, si non inter illa quasi somnia sua uidisset etiam quosdam, qui nunc usque adhuc uiuunt, clericos uidelicet aliquos regionis suae, a quorum ibi presbytero audiuit, ut apud Hipponem baptizaretur a me, quod et factum esse dicebat. uiderat itaque in illa uisione presbyterum, clericos, me ipsum, nondum scilicet mortuos, in qua postea uidit et mortuos. cur non etiam illos sicut nos uidisse credatur, utrosque scilicet absentes atque nescientes, ac per hoc non ipsos, sed similitudines eorum, sicut etiam locorum? nam et fundum uidit, ubi erat ille cum clericis presbyter, et Hipponem, ubi a me quasi baptizatus est: in quibus locis profecto non erat, quando illic sibi esse uidebatur. nam quid ibi ageretur eo tempore, nescie
Abbreviated transcription (Latin):
cũ egrotar&. ablatis sensibꝰ pęne mortuus iacuit aliquot
diebus. Tenuissimꝰ flatus in naribꝰ qͥbꝰ manu ad mota ut¬
cũq sentiebat᷑ & erat exiguũ uiuentis indiciũ. sepel iri
ut ex animem ñsinebat. Nullos artus mouebat. nulla
sumebat alim̃ta. Nihil oculis nihil ullo alio sensu corporiᷤᷤ
qualib& in pacta molestia sentiebat. Uidebat tam̃ multa
uelut in sõnis. quȩ tandẽ aliquando post dies plurimos
quasi eiuigilans uisa narrauit. Ac pͥmũ mox ut apperui
oculos: eat aliquis inqͥt ad domũ cur mȩ fabri ferraru.
& udeat qͥd ibi agatur. Quo cũ itũ ess& inuentus est
mortuus. eo mom̃to quo iste fuerat sensibꝰ reddit᷑ & pene amor¬
te reuixerat. Tunc intentis qͥ aderant illũ exhiberi iussum
esse quando ipse dimissus est indicauit. Seque illic unde
redierat dix̃ audisse qđ ñcurma curialis curma faber ferra¬
rius adloca illa mortuoꝵ p̃ceptus fuiss&. adduci. In illis gͦ

Expanded text:
cum aegrotaret, ablatus a sensibus paene mortuus iacuit aliquot cum aegrotaret, ablatus a sensibus paene mortuus iacuit aliquot diebus: tenuissimus flatus in naribus, qui manu admota utcumque sentiebatur et erat exiguum uiuentis indicium, sepeliri ut exanimem non sinebat. nullos artus mouebat, nulla sumebat alimenta; nihil oculis, nihil ullo alio sensu corporis qualibet inpacta molestia sentiebat. uidebat tamen multa uelut in somnis, quae tandem aliquando post dies plurimos quasi euigilans uisa narrauit. ac primum mox ut aperuit oculos, eat aliquis, inquit, ad domum Curmae fabri ferrarii et uideat, quid ibi agatur. quo cum itum esset, inuentus est mortuus eo momento, quo iste fuerat sensibus redditus et paene a morte reuixerat. tunc intentis, qui aderant, illum exhiberi iussum esse, quando ipse dimissus est. indicauit seque illic unde redierat dixit audisse, quod non Curma curialis, sed Curma faber ferrarius ad loca illa mortuorum praeceptus fuisset adduci. in illis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
se loqͥ nesciunt. neq enĩ reuera ipsi assunt aut ipsi sermo¬
cinantur. sed turbatis sensib homines talia uisa imagi¬
naria paciunt᷑: eo mͦ & hii qͥ ex hac uita migrarunt sic
affectis hominib uidentur quasi p̾sentes cũsint absentel
& utrũ aliqͥ eos imaginalit̾ uideant om̃ino nescientes.
Huic rei simile est &iã & illud cũ homines altius quam si
dormirent subtrahunt᷑ corporis sensib & occupant᷑ talibꝰ.
usis. Et his enĩ apparent imagines uiuoꝵ. atq mortuoꝵ
Sed cũ fuerint sensibꝰ redditi: quoscũq mortuos uidisse
se dixerint uere cũ eis fuisse credunt᷑. Nec adtendunt qr
hȩc audiunt. similit̾ ab eis absentiũ atq nescientiũ quorun¬
dam &iã imagines uisas esse uiuoꝵ. Homo qͥdã cur ma
nomine municipii tulliensis qđ hipponi ꝓximũ est curial
pauꝑ uix illiꝰ loci duũuir alicius & simplicit᷑ rusticanus

Expanded text:
se colloqui nesciunt — neque enim re uera ipsi adsunt aut ipsi sermose colloqui nesciunt — neque enim re uera ipsi adsunt aut ipsi sermocinantur, sed turbatis sensibus homines talia uisa imaginaria patiuntur — eo modo et hi, qui ex hac uita migrarunt, sic affectis hominibus uidentur quasi praesentes, cum sint absentes et, utrum aliquis eos imaginaliter uideat, omnino nescientes. Huic rei simile est etiam illud, cum homines altius, quam si dormirent, subtrahuntur corporis sensibus et occupantur talibus uisis. et his enim adparent imagines uiuorum atque mortuorum; sed cum fuerint sensibus redditi, quoscumque mortuos uidisse se dixerint, uere cum eis fuisse creduntur nec adtendunt qui haec audiunt similiter ab eis absentium atque nescientium quorundam etiam imagines uisas esse uiuorum. homo quidam Curma nomine municipii Tulliensis, quod Hipponi proximum est, curialis pauper, uix illius loci duumuiralicius et simpliciter rusticanus,
Abbreviated transcription (Latin):
offendit obscurũ. Quo ñ intellecto uix potuit dor¬
mire sollicitus. Qua nocte sõmanti ego illi qđ non
intelligebat ex posui. immo ñ ego sed imago mea nescien¬
te me & tã longe trans mare aliquid aliud siue agente
siue sõmante. & nihil de illius curis om̃ino curante. Quo
mͦ fiant ista nescio. Sed quomͦ lib& fiant. cur ñ eodẽ mͦ
fieri credimꝰ ut insõnis quisq uideat mortuũ quo fit ut
uideat & uiuũ ambob utiq nescientib neq curantibꝰ qͥs
uł ubi uł quando quoꝵ imagines soni&: Similia st̃ aut̃
sõnus. ñ nulla &iã uisa uigilantiũ qͥ turbatos habent sens.
sicut frenetici uł quocũq furentes mͦ. Nã & ipsi loquunt᷑
sepe cũ uere p̃sentibꝰ loquunt᷑ eiã cũ absentibꝰ quasi
cũ prȩsentibꝰ quoꝵ imagines cernunt. siue uiuoꝵ siue mortu¬
orũ. Sed quẽ admodũ hiqͥuiuunt ab eis se uideri &cũ eis

Expanded text:
offendit obscurum, quo non intellecto uix potuit doroffendit obscurum, quo non intellecto uix potuit dormire sollicitus. qua nocte somnianti ego illi quod non intellegebat exposui, immo non ego, sed imago mea nesciente me et tam longe trans mare aliquid aliud siue agente siue somniante et nihil de illius curis omnino curante. quo fiant ista nescio; sed quomodolibet fiant. cur non eodem modo fieri credimus, ut in somnis quisque uideat mortuum, quomodo fit, ut uideat et uiuum? ambobus utique nescientibus neque curantibus, quis uel ubi uel quando eorum imagines somniet. Similisomniis nonnulla etiam visa vigilantium qui turbatos habent sensus, sicut phrenetici vel quocunque furentes modo: nam et ipsi loquuntur secum quasi vere praesentibus loquantur, et tam cum absentibus quam eum praesentibus quorum imagines cernunt, sive vivoorum. sed quemadmodum hi, qui uiuunt, ab eis se uideri et cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
homo grauissime cȩpit atq mirari qđ ei pat̾ moriens ñ dixe¬
rit qͥd deber& cũfeciss& & iã testam̃tũ. T unc ei nunis anxio
apparuit id ÷ pat̾ eiꝰ in sonis. & ubi ess& recautũ qͦ illa cautio
uacuata fuerat indicauit. Que inuento iuuenis atq monstra¬
to. ñ solũ falsi debiti calũmã ꝓpulsauit. sed &iã paternũ
recepit cẏrographũ qͦd pat̾ ñ receꝑat quando : pecunia
ꝑsoluta. Hic itaq putatur anima hominis curã gessisse
pfilio & ad eũ uenisse doruuentẽ. ut docens qͦd ignora¬
bat magna eũ molestia liberar&. Sed eodẽ ipso ferme
tẽpore qͦd audiuimꝰ id nob̃ apud mediolanũ constitutis
carthaginis rethor eulogius qͥ m̃s in eadẽ arte discipulul
fuit. sic̃ ipse mͥ postea quã in africã remeauimꝰ retulit. cũ
rethoricos ciceronis libros discpłis suis trader& recensenᷤ
lectionẽ quã post diem fuerat traditurus. quendã locũ

Expanded text:
homo grauissime coepit atque mirari, quod ei pater moriens non dixehomo grauissime coepit atque mirari, quod ei pater moriens non dixerit quod deberet, cum fecisset etiam testamentum. tunc ei anxio apparuit idem pater eius in somnis et ubi esset recautum, quo illa cautio euacuata fuerat, indicauit. quo inuento iuuenis atque monstrato non solum falsi debiti calumniam propulsauit sed etiam paternum recepit chirographum, quod pater non receperat, quando est pecunia persoluta. hic utique putatur anima hominis curam gessisse pro filio et ad eum uenisse dormientem, ut docens quod ignorabat magna molestia liberaretur. sed eodem ipso ferme tempore, quo id audiuimus, id est nobis apud Mediolanium constitutis, Carthaginis rhetor Eulogius, qui meus in eadem arte discipulus fuit, sicut mihi ipse, posteaquam in Africam remeauimus, retulit, cum rhetoricos Ciceronis libros discipulis suis traderet, recensens lectionem, quam postridie fuerat traditurus, quendam locum
Abbreviated transcription (Latin):
locutus illi fuisse pali. nurus. & cũ euigilauerit ibi corpꝰ
eiꝰ inueniat ubi iacere inhumatũ cũ sõ mare audiuit
ammonitus & rogatus ut sepelir& inuentũ. Et quia id
uerũ esse cõperit credat ido mortuos sepeliri ut eorũ
animȩ ad loca transeant unde in sepultorũ animas in
ferna ꝓhiberi lege sõmauit. Uonne ista credens plurimũ
atramite ueritatis exorbitat: Sic aut̃ infirmitas huma¬
na sese hab& ut cũ isonis qͥsq uiderit mortuũ ipsius ani¬
mã se uide arbitret᷑. Cũ aut̃ uiuũ similit̾ sõmauerit
ñ eiꝰ animã neq corpꝰ sed hominis similitudinẽ sibi appa¬
ruisse ñ dubit& quasi ñpossint & mortuorũ hominũ eodẽ
mͦ nescientiũ ñ animȩ sed similitudines apparere dormi¬
entibus. Porro cũ mediolani essemꝰ. audim̃ qͦd cũ debitũ
repeteret᷑ aquodã de functi patris cautione ꝓlata qđ
filio nesciente apatre iã fuerat ꝑsolutũ: contristari

Expanded text:
locutus illi fuisse Palinurus, et cum euigilauerit, ibi corpus locutus illi fuisse Palinurus, et cum euigilauerit, ibi corpus eius inueniat, ubi iacere inhumatum, cum somniaret, audiuit, admonitus et rogatus, ut sepeliret inuentum, et quia id uerum esse comperit, credat ideo mortuos sepeliri, ut eorum animae ad loca transeant, unde insepultorum ferna prohiberi lege somniauit: nonne ista credens plurimum a tramite ueritatis exorbitat? Sic autem infirmitas humana sese habet, ut, cum in somnis quisque uiderit mortuum, ipsius animam se uidere arbitretur, cum autem uiuum similiter somniauerit, non eius animam neque corpusruisse non dubitet. quasi non possint et mortuorum hominum eodem modo nescientium non animae, sed similitudines apparere dormientibus. pro certo, cum Mediolani essemus, audiuimus, quod cum debitum repeteretur a quodam defuncti patris cautione prolata, quod filio nesciente a patre iam fuerat persolutum, contristari
Abbreviated transcription (Latin):
ista sentientes tam̃ auiuentibꝰ uident᷑ in somnis & aliquid
dicunt qđ eiugilantes uerũ esse cognoscant: angelicis gͥ
operationibꝰ fieri crediderim siue ꝑmittatur de super
siue iubeatur. ut aliquid dicere desepeliendis corporibus suis
uideant᷑ insonis cũ id penitꝰ nesciant quoꝵ illa sunt corpora
Id aut̃ aliquando utilit̃ fit. siue aduiuoꝵ quale cũq solatiũ
ad quos ꝑtinent illi mortui quoꝵ apparent imagines som¬
niantibꝰ siue ut his ãmonitionibꝰ generi humano sepult᷑ȩ
cõm̃det᷑ huianitas. Quȩ lic& defunctis ñ opitulet᷑ culpan¬
da tam̃ in religiositate neglegitur. Aliquando aut̃ falla¬
cibꝰ uisis homines in magnos mittuntur errores qͦs talia
ꝑpeti iustũ est. Uelud siqͥsquã uideat in sõnis qđ ȩneas ui-¬
disse apud inferos poetica falsitate narrat᷑ & ei cuiꝰpiam
ñsepulti appareat imago loquat᷑ que talia qualia fert᷑

Expanded text:
ista sentientes tamen a uiuentibus uidentur in somnis et aliquid ista sentientes tamen a uiuentibus uidentur in somnis et aliquid dicunt, quod euigilantes uerum esse cognoscant? angelicis igitur operationibus fieri crediderim, siue permittatur desuper siue iubeatur, ut aliquid dicere de sepeliendis corporibus suis uideantur in somnis, cum id penitus nesciant, quorum illa sunt corpora. id autem aliquando utiliter fit siue ad uiuorum qualecumque solacium, ad quos pertinent illi mortui, quorum adparent imagines somniantibus, siue ut his admonitionibus generi humano sepulturae commendetur humanitas, quae, licet defunctis non opituletur, culpanda tamen inreligiositate neglegitur. aliquando autem fallacibus uisis homines in magnos mittuntur errores, quos talia perpeti iustum est. uelut si quisquam uideat in somnis, quod Aeneas uidisse apud inferos poetica falsitate narratur, et ei cuiuspiam non sepulti adpareat imago loquaturque talia, qualia fertur
Abbreviated transcription (Latin):
erat p̃beretur. Hȩc si falsa esse responderimꝰ: contra qͦrun¬
dã scripta fideliũ. & contra eoꝵ sensũ qͥtalia sibi accidisse
confirmant. inpudenter uenire uidebim᷑. Sed responden¬
dum est ñidõ putandũ esse mortuos ista sentire: quia
hȩc dicere uł indicare uł petere uidentur insonis. Nã
& uiuentes apparent sepe uiuentibꝰ dormientibꝰ dũ se ipsi
nesciant apparere. & ab eis hȩc quȩ sõmauerint audiunt
dicentibꝰ qͦd eos in sõnis uiderint agentes aliqͥd uł loquentes.
Si gͦ me potest aliqͥs insõnis uidẽ. sibi aliqͥd qͦd factũ est in¬
dicantẽ uł &iam qͦd suturũ est p̃nuntiantẽ cũ id ego ꝓrsus
ignorẽ & om̃ino ñcurẽ ñsolũ qͥd ille sõni& sed utrũ dor¬
nuente me uigil& an uigilante me dormiat an uno eodẽq
tẽpore uigilemꝰ ambo siue dormiam̃ quando ille somniũ
uid& in quome uid&: quid mirũ sinescientes mortui nec

Expanded text:
erat praeberetur. haec si falsa esse responderimus, contra quorunerat praeberetur. haec si falsa esse responderimus, contra quorundam scripta fidelium et contra eorum sensus, qui talia sibi accidisse confirmant, inpudenter uenire uidebimur. sed respondendum est non ideo putandum esse mortuos ista sentire, quia haec dicere uel indicare uel petere uidentur in somnis. nam et uiuentes adparent saepe uiuentibus dormientibus, dum se ipsi nesciant adparere, et ab eis haec quae somniauerint audiunt dicentibus, quod eos in somnis uiderint agentes aliquid uel loquentes. si ergo me potest aliquis in somnis uidere sibi aliquid quod factum est indicantem uel etiam quod futurum est praenuntiantem, cum id ego prorsus ignorem et omnino non curem, non solum quid ille somniet, sed utrum dormiente me uigilet, an uigilante me dormiat, an uno eodemque tempore uigilemus ambo siue dormiamus, quando ille somnium uidet, in quo me uidet: quid mirum, si nescientes mortui nec
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥcorpꝰ occidunt. & postea ñhabent qͥd faciant: si eis
tanta mala facere potuer̃. qͥbꝰ inpedirent᷑ ad loca exopta-¬
ta transire. Sed quia hoc sine ulla dubitatione falsissimũ
est nec aliquid ob est fidelibꝰ negata eoꝵ corporibꝰ sepult᷑a.
nisi quia bene afficiuntur corda miserantiũ quando
ea dolent mortuoꝵ corporibꝰ alienis. quȩ illo affectu quo
nemo ũquã carnẽ suã odio hab& nolunt fieri post mor¬
tẽ suã corporibꝰ suis. & qͦd sibi exhiberi uolunt quando
sensuri ñ sunt alus ñsentientibꝰ curant exhib̾e dũ senti¬
unt: narrant᷑ uisa quȩdã quȩ huic disputationi ñ ne¬
glegendã uideant᷑ inferre questionẽ. Ferunt᷑ qͥppe mor¬
tui ñ nulli uł insõnis uł alio quocũq mͦ apparuisse iuiuen¬
tibꝰ atq ubi eoꝵ corpora iacerent. inhumata nescientibꝰ
locisq monstratis admonuisse ut sibi sepultura quȩ desu¬

Expanded text:
eos, qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, si eis eos, qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, si eis tanta mala facere potuerunt, quibus inpedirentur ad loca exoptata transire. sed quia hoc sine ulla dubitatione falsissimum est nec aliquid obest fidelibus negata eorum corporibus sepultura nisi quia bene afficiuntur corda miserantium, quando ea dolent in mortuorum corporibus alienis, quae illo affectu, quo nemo umquam carnem suam odio habet, nolunt fieri post mortem suam corporibus suis, et quod sibi exhiberi uolunt, quando sensuri non sunt, aliis non sentientibus curant exhibere, dum ipsi sentiunt? Narrantur uisa quaedam, quae huic disputationi non neglegendam uideantur inferre quaestionem. feruntur quippe mortui nonnulli uel in somnis uel alio quocumque modo adparuisse uiuentibus atque ubi eorum corpora iacerent inhumata nescientibus locisque monstratis admonuisse, ut sibi sepultura quae defu
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ eadem testat᷑ historia crudeliũ custodũ uigiliȩ ꝑ mitte¬
bant. Ita cũ illos qͥ occisi fuerant indilaceratione m̃ brorũ
suoꝵ inconflagratione ossum in disꝑsione cinerũ miseria nulla
continger&: istos tam̃ qui nichil eoꝵ sepelire poterant mag¬
na miseria cruciebat. qr innullomͦ sentientibꝰ ipsi quodãmͦ
senuebant. Et ubi iã illorũ nulla erat passio erat istorum
misera cõpassio. Scđm istã quã dixi miserã cõpassionẽ lau¬
dant᷑ illi & arege dauid benedicunt᷑ qui saulis & ionathȩ
ossibꝰ aridis seputurȩ miscdiam p̃stiter̃. Quȩ tandẽ miscdã
p̃statur nihil sencientibꝰ: Anforte hoc reuocandũ est¬
ad illã opinionẽ qđ inferni fluuiũ insepulti ñ poterant
transmeare: Absit hoc afide xp̃iana. Alioquin pessime
actũ ÷ cũ tanta martẏrũ multitudine quoꝵ ñ potuer̃
corpora sepeliri & fallacit᷑ eis ueritas dix̃. nolite timere

Expanded text:
sicut eadem testatur historia, crudelium custodum uigiliae permittesicut eadem testatur historia, crudelium custodum uigiliae permittebant. ita cum illos, qui occisi fuerant, in dilaceratione membrorum suorum, in conflagratione ossuum, in dispersione cinerum miseria nulla contingeret, istos tamen, qui nihil eorum sepelire poterant, magna misericordia cruciabat, quia in nullo modo sentientibus ipsi quodam modo sentiebant et, ubi iam illorum nulla erat passio, erat istorum misera conpassio. Secundum istam quam dixi miseram conpassionem laudantur illi et a rege Dauid benedicuntur, qui Saulis et Ionathae ossibus aridis sepulturae misericordiam praestiterunt. quae tandem misericordia praestatur nihil sentientibus: an forte reuocandum est in opinionem, quod infernum fluuium insepulti non poterant transmeare? absit hoc a fide christiana: alioquin pessime actum est cum tanta martyrum multitudine, quorum non potuerunt corpora sepeliri, et fallaciter eis ueritas dixit: nolite timere
Abbreviated transcription (Latin):
debuit ne fortitudo confessionis quȩ inmanitati ꝑ secu¬
tionis ꝓcorporis salutẽ ñced&. ꝓ sepulchri honore trepi¬
dar&. postremo nefides resurrectionis consũptionem
corporũ formidar&. Debuer̃ gͦ & ista ꝑmitti ut &iam
post hȩc tanti horroris exempla martires in xp̃i c̃fessione
feruentes huiꝰ quoq testes fierent ueritatis inqua didi¬
cerat eos aquibꝰ sua corpora interficerent᷑ postea nihil
habe qđ facerent. Qm̃ quicqͥd mortuis corporibꝰ facereñ
utiq nihil facerent. quando incarne om̃i iuta carente
nec aliquid sentire poss& qͥ inde migrauit nec aliqͥd inde ꝑdẽ
qͥ creauit. Sed inter hȩc quȩ siebant decorporibꝰ occisorum
cũ martyres ñ ea metuentes magna fortitudine paterent᷑.
tam̃ apud fr̃s luctus ingens erat qđ nulla dabatur potestaᷤᷤ
scõꝵ funeribꝰ iusta ꝑsoluere. nec occulte. subtrahere aliquid

Expanded text:
debuit, ne fortitudo confessionis, quae inmanitati persecudebuit, ne fortitudo confessionis, quae inmanitati persecutionis pro corporis salute non cederet, pro sepulcri honore trepidaret, postremo, ne fides resurrectionis consumptionem corporum formidaret. debuerunt ergo et ista permitti, ut etiam post haec tanti horroris exempla martyres in Christi confessione feruentes huius quoque testes fierent ueritatis, in qua didicerant eos, a quibus sua corpora interficerentur, postea nihil habere quod facerent, quoniam quidquid mortuis corporibus facerent, utique nihil facerent, quando in carne omni uita carente nec aliquid sentire posset, qui inde migrauit, nec aliquid inde perdere, qui creauit. sed inter haec, quae fiebant de corporibus occisorum, cum martyres non ea metuentes magna fortitudine paterentur, tamen apud fratres luctus ingens erat, quod nulla dabatur potestas sanctorum funeribus iusta persoluere nec occulte subtrahere aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
ter ipsum nec illius qͥ eũ seduxerat sepultura uiola¬
ta
est. Affectu nãq illo quo nemo umquã carnẽ
odio hab& ꝓuiderat cadaueri suo qui occiderat
patrũ suoꝵ. & huic cura ꝓspicere ut parceret᷑ ossibꝰ suis.
si uixta eũ iacer& cuiꝰ sepulchrũ nemo uiolar&. Hunc
affectũ martires xp̃i certantes ꝓueritate uicer̃. Nec mirũ
quia contẽpser̃ qͦd ñ suerant ꝑacta morte sensuri qͥ non
potuer̃ eis quos uiuentes sentiaebant cruciatibꝰ uinci
Poterat utiq ds̃ quileonẽ ꝓpħȩ corpꝰ qͦd ipse occiderat
ulterius ñ ꝑmisit ad tingere & fecit deꝑemptore custodẽ.
poterat in quã asuorũ inter fectis corporibꝰ canes quibꝰ
fuerant piecta ꝓhibere. Poterat & ipsorũ hominũ in¬
numerabilibꝰ modis terrere seuitiã ne cadauera incen¬
dere neccineres disꝑgere auderent. Sed hoc quoque
ex perm̃itũ multiplici uarietati tẽptationũ de esse non

Expanded text:
ter ipsum nec illius qui eum seduxerat, sepultura violater ipsum nec illius qui eum seduxerat, sepultura violata est. Affectu namque illo quo nemo umquam carnem suam odio habet, providerat cadaveri suo qui occiderat patrum suorum, et huic cura prospicere, ut parceretur ossibus suis, si iuxta eum iaceret, cuius sepulcrum nemo uiolaret. Hunc affectum martyres Christi certantes pro ueritate uicerunt. nec mirum quia contempserunt, quod non fuerant peracta morte sensuri, qui non potuerunt eis, quos uiuentes sentiebant, cruciatibus uinci. poterat utique deus. qui leonem prophetae corpus, quod ipse occiderat, ulterius non permisit adtingere et fecit de peremptore custodem, poterat, inquam, a suorum interfectis corporibus canes, quibus fuerant proiecta, prohibere; poterat et ipsorum hominum innumerabilibus modis terrere saeuitiam, ne cadauera incendere, ne cineres dispergere auderent: sed hoc quoque experimentum multiplici uarietati temptationum deesse non
Abbreviated transcription (Latin):
de inde anima rapetur. quandoqͥdẽ ipsũ eiꝰ corp̃ idem leo
qui occiderat custodiuit. ium̃to &iã quo uehebat᷑ illȩso
& simul cũ illa immanifera in trepida p̾sentia ad sui dñi
funꝰ assistente. Quo mirabili signo appar& hominẽ dĩ co
infirmitates mortesq multorũ: si enĩ nos ipsos inqͥd iudica¬
remus adño ñ iudicarem᷑. Cũ iudicam᷑ aut̃ ad ño eorri¬
pim᷑. ne cũ mundo dampnem᷑. Eum sane ipse qͥdecepat
inmonum̃to ꝓprio satis honorifice sepeliuit seque sepeli¬
endũ iuxta eiꝰ ossa curauit. ita sꝑans parci posse ossib suis
cũ uenir& tẽp̃ quando scđ̾m illius hominis dĩ ꝓpheciam
iosias rex iuda inilla t̾ra mubtorũ eruit ossa mortuorum.
ensdẽq ossibꝰ sacrilega altaria quȩ sculptilibꝰ ẽstituta fueram
funestauit. Peꝑcit quippe illi monum̃to ubi iacebat ꝓpħa
qͥ ante annos amplius quã trecentos ista p̃dixerat. Et

Expanded text:
deinde anima raperetur, quandoquidem ipsum eius corpus idem leo deinde anima raperetur, quandoquidem ipsum eius corpus idem leo qui occiderat custodiuit iumento etiam, quo uehebatur, inlaeso et simul cum illa inmani fera intrepida praesentia ad sui domini funus adstante. quo mirabili signo adparet hominem dei coinfirmitates mortesque multorum, si enim nos ipsos, inquit, iudicaremus, a domino non iudicaremur; cum iudicamur autem, a domino corripimur, ne cum mundo damnemur. in monumento proprio satis honorifice sepelivit, seque sepeliendum juxta ejus ossa curavit: ita sperans parci posse ossibus suis cum veniret tempus quando, secundum illius hominis Dei prophetiam, Josias rex Juda in illa terra multorum eruit ossa mortuorum, eisdemque ossibus tum sacrilega altaria, quae sculptibilibus constituta fuerant, funestavit: pepercit quippe illi monumento, ubi jacebat propheta, qui ante annos amplius quam trecentos ipsa praedixerat, et
Abbreviated transcription (Latin):
Quia in obȩdiens fuisti oridm̃ . & ñ custodisti mandatum
aquã in loco in quo p̃cepit tibi ne comederes panẽ neq bibes
aquã ñ inferetur cadauer tuũ insepulchrũ patrũ tuorũ.
Quanti hȩc pena pendenda sit si scđd̃m euuangłiũ cogitemꝰ
ubi post corpꝰ occisũ nihil metuendũ ẽeͤ didicimuᷤ
m̃bra exanima paciant᷑ nec pęna dicenda ÷. Si au
humanũ erga suã carnẽ consideremꝰ affectũ potuit in¬
de terreri uł contristari uiuus qđ sensurꝰ ñ erat mortuus.
Et hȩc erat pęna qm̃ dolebat animꝰ id de suo corpore futu¬
rũ quã uis cũfier& ñdoler&. Hactenus enĩ uoluit dñs ser¬
uũ suũ plectere qͥ ñsua contumatia spreuerat p̃ceptũ
eiꝰ implere. sed aliena decipiente fallatia obedire se cre¬
didit. quando non obȩdiuit. Neq enĩ putandũ ÷ ita fuisse
inter emptũ morsu bestiȩ ut adsuppliciũ tartareũ eius

Expanded text:
quia inoboediens fuisti ori domini et non custodisti mandatum quia inoboediens fuisti ori domini et non custodisti mandatum comederes panem neque biberes aquam, non inferetur cadauer tuum in sepulcrum patrum tuorum. quanti haec poena pendenda sit, si secundum euangelium cogitemus, ubi post corpus occisum nihil metuendum esse didicimus, ne membra exanima patiantur, nec poena dicenda est. si autem humanum erga suam carnem consideremus affectum, potuit inde terreri uel contristari uiuus, quod sensurus non erat mortuus; et haec erat poena, quoniam dolebat animus id de suo corpore futurum, quamuis cum fieret non doleret. hactenus enim uoluit dominus seruum suum plectere, qui non sua contumacia spreuerat praeceptum eius inplere, sed aliena decipiente fallacia oboedire se credidit, quando non oboediuit. neque enim putandum est ita fuisse interemptum morsu bestiae, ut ad supplicium tartareum eius
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd faciant qͦd ñ ẽ& ꝑmissurus aliqͥd eos facere desuorũ
corporibꝰ mortuoꝵ : sed qm̃ quicquid facere ꝑmissi essent
nichil qͦ minueretur xp̃iana defunctorũ felicitas fier&
nichil inde ad sensũ post mortẽ uiuentiũ ꝑuenir& nihil
ad detrim̃tũ saltem ipsorũ corporũ qͦminꝰ integra re¬
surgerent ꝑtiner&. Et tam̃ ex illo humani cordis affec¬
tu quo nemo umqu̾a carnẽ suã odio hab&. si cognoscant
homines aliquid post mortẽ suã suis corporibꝰ defuturum
qđ insua cuiꝰq gente uł patria poscit sollempnitas sepul¬
turȩ contristant᷑ ut homines. & qđ ad eos post mortẽ ñ ꝑ¬
tin& ante mortẽ suis corporibꝰ timent ita ut inueniatur
in regnorũ libris ds̃ ꝑpropħam minari alteri ꝓpħȩ qͥ eius
transgressus est uerbũ quod inferret᷑ cadauer eiꝰ insepul¬
chrũ patrũ eiꝰ. Quȩ scriptura sic se hab&. Haec dicit dñs.

Expanded text:
quid faciant, quod non esset permissurus aliquid eos facere de suorum quid faciant, quod non esset permissurus aliquid eos facere de suorum corporibus mortuorum, sed quoniam quidquid facere permissi essent, nihil quo minueretur christiana defunctorum felicitas fieret, nihil inde ad sensum post mortem uiuentium perueniret, nihil ad detrimentum saltem ipsorum corporum. quo minus integra resurgerent, pertineret. Et tamen ex illo humani cordis affectu, quo nemo umquam carnem suam odio habet, si cognoscant homines aliquid post mortem suam suis corporibus defuturum, quod in sua cuiusque gente uel patria poscit sollemnitas sepulturae. contristantur ut homines et quod ad eos post mortem non pertinet, ante mortem suis corporibus timent: ita ut inueniatur in Regnorum libris deus per prophetam minari alteri prophetae, qui eius transgressus est uerbum, quod non inferretur cadauer eius in sepulcrum patrum eius. quae scriptura sic se habet. haec dicit dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis meritũ cõparat utrũ ad pęnã an ad głam
reuiuiscat. Legimꝰ in ȩcclesiastica historia quã grece
scripsit eusebius. & inlatinã linguã uerut rufinus mar¬
tẏrũ corpora in gallia canibꝰ exposita canũq reliquias
atq ossa mortuorũ usq ad extremã c̃sũptionẽ ignibus
conͤremata eosdẽq cineres fluuio rodano neqͥd ad me¬
moriã qualem cũq relinqueret᷑ in spersos. Quod non
ob aliud credendũ est diuinitꝰ fuisse ꝑmissum. nisi ut discerent
xp̃iani in confitendo xp̃m dũ contẽpnunt hanc uitam
multomagis cõtẽpnere sepulturã. Hoc enĩ qđ ingenti se¬
uitia decorporibꝰ martyrũ factũ ÷ sieis quicquã nocer&
quominꝰ beatȩ reqͥescerent eoꝵ uictoriosissimi sp̃s. ñ utiq
fieri sineretur. Re ipsa gͦ d eclaratũ est ñidõ dixisse dnm̃
nolite timere eos qͥcorpꝰ occidunt & postea nonhabent

Expanded text:
resurrectionis meritum comparat, utrum ad poenam an ad gloriam resurrectionis meritum comparat, utrum ad poenam an ad gloriam reuiuescat. Legimus in ecclesiastica historia, quam graece scripsit Eusebius et in latinam linguam uertit Rufinus, martyrum corpora in Gallia canibus exposita canumque reliquias atque ossa mortuorum usque ad extremam consumptionem ignibus concremata eosdemque cineres fluuio Rhodano, ne quid ad memoriam qualemcumque relinqueretur, inspersos. quod non ob aliud credendum est diuinitus fuisse permissum, nisi ut discerent christiani in confitendo Christum, dum contemnunt hanc uitam, multo magis contemnere sepulturam. hoc enim quod ingenti saeuitia de corporibus martyrum factum est, si eis quidquam noceret, quo minus beate requiescerent eorum uictoriosissimi spiritus, non utique fieri sineretur. re ipsa ergo declaratum est non ideo dixisse dominum: nolite timere eos qui corpus occidunt et postea non habent
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũtam̃ sieo mͦ quisq teneatur uł &iam ligetur. ut hȩc de
siuis m̃bris facere nequeat ñidõ ñorat interior homo.
& ante oculos dĩ insecretissimo cubili ubi cõpungitur
sternitur. Ita &iam cũplurimũ intersit ubi ponat corpus
locũ eligit scm̃ & illic corpore posito recordatꝰ locꝰ sc̃s eũ
qui p̃cesserat renouat & aug& affectũ. tam̃ & iã si non
possit ubi religiosus animꝰ eligit humare quẽ diligit.
nullomͦ deb& asupplicationibꝰ necessariis in eiꝰ cõm̃da¬
tione cessare. Ubicũq enĩ iaceat uł ñ iaceat defuncti
caro. sp̃ui reqͥes adqͥrenda est qͥcũ inde exir&. secũ abstu¬
lit sensũ quo inter esse possit qͦmͦ qͥsq sit siue inbonis
siue in malis. nec abea carne expectat ad iuuari suam
uitã cui p̃bebat ipse. uitã quã de traxit excedens. & red¬
diturus ÷ rediens. Qm̃ ñ caro sp̃iui sed sp̃s carni & iã ipsiu

Expanded text:
uerum tamen si eo modo quisque teneatur uel etiam ligetur, ut haec de uerum tamen si eo modo quisque teneatur uel etiam ligetur, ut haec de suis membris facere nequeat, non ideo non orat interior homo et ante oculos dei in secretissimo cubili, ubi conpungitur, sternitur. ita etiam cum plurimum intersit, ubi ponat corpus locum elegit sanctum et illic corpore posito recordatus locus sanctus eum qui praecesserat renouat et auget affectum, tamen etiamsi non possit ubi religiosus animus elegit humare quem diligit, nullo modo debet a supplicationibus necessariis in eius commendatione cessare. ubicumque enim iaceat uel non iaceat defuncti caro, spiritui requies adquirenda est, qui cum inde exiret, secum abstulit sensum, quo interesse possit quomodo quisque sit siue in bonis siue in malis, nec ab ea carne expectat adiuuari suam uitam, cui praebebat ipse uitam, quam detraxit excedens et redditurus est rediens, quoniam non caro spiritui, sed spiritus carni etiam ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
magis magisq cõm̃dat: adiuuat defuncti sp̃m. non mor-¬
tui corporis locus. sed ex loci memoria uiuus matris asfec¬
tus. Simul enĩ & quis & cui cõm̃datꝰ sit ñ utiq infructuo¬
se religiosã m̃tẽ p̃cantis adtingit. Nã & orantes dem̃bris
sui corporis faciunt qđ supplicantibꝰ congruit cũ genua
figunt cũ extendunt manꝰ uł &iam ꝓsternunt᷑ solo. Et si
quid aliud faciunt uisibilit᷑. quã ius eorũ iniusibilis uolun¬
tas & cordis intentio dõ nota sit. nec ille indigeat his indicns
ut animꝰ ei pandat᷑ humanꝰ. Sed hinc magis se ipsũ excitat
homo ad orlandũ gemendũq humiliꝰ atq feruentius:
& nescio qͦmͦ cũ himotus corporis fieri nisi motu animi p̃ce¬
dente ñpossint eisdem rursus exterius uisibiliter factis
ille in terior inuisibilis qͥeos fecit augetur. Ac ꝑhoc cordis
affectus qͥut fierent ista p̃cessit quia facta sunt crescit.

Expanded text:
magis magisque commendat, adiuuat defuncti spiritum non mormagis magisque commendat, adiuuat defuncti spiritum non mortui corporis locus, sed ex loci memoria uiuus matris affectus. simul enim et quis et cui commendatus sit, non utique infructuose religiosam mentem precantis adtingit. nam et orantes de membris sui corporis faciunt quod supplicantibus congruit, cum genua figunt, cum extendunt manus uel etiam prosternuntur solo et si quid aliud faciunt uisibiliter, quamuis eorum inuisibilis uoluntas et cordis intentio deo nota sit nec ille indigeat his indiciis, ut animus ei pandatur humanus. sed hinc magis se ipsum excitat homo ad orandum gemendumque humilius atque feruentius,  nescio quomodo, cum hi motus corporis fieri nisi motu animi praecedente non possint, eisdem rursus exterius uisibiliter factis ille interior inuisibilis qui eos fecit augetur, ac per hoc cordis affectus. qui, ut fierent ista, praecessit, quia facta sunt crescit.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝓd esse ñ dubiũ ÷ hisquicũ in corpore uiuerent talia
sibi post hanc uitã ꝓd esse meruer. Uerũ & si aliqua necessitã
humari corpora uł intalibꝰ locis nulla data facultate per¬
mittat: non sunt p̃ter mittende supplicationes ꝓspiritibꝰ
societate defunctis. & iam tacitis nominibꝰ eoꝵ subgene
rali cõmemoratione suscepit ȩccła. Ut quibꝰ ad ista de¬
sunt. parentes aut filii aut qͥcũq cognati uł amici: ab
una eis exhibeant᷑ pia matre cõmuni. Si aut̃ de essent
istȩ supplicationes quȩ siunt recta fide ac pietate ꝓmor¬
tuis: puto qͦd nihil ꝓdẽd sp̃itibꝰ eorũ quã lib& in locis scĩs ex¬
anima corpora ponerentur. Cũergo fidelis mat̾ fidelis
sili : defuncti corpꝰ desiderauit inbasilica martyris poni
siquidẽ credidit eiꝰ animã meritis. martyris adiuuari hoc
quod ita credidit supplicatio quȩdã fuit. & hȩc ꝓfuit siquid
ꝓfuit. Et qđ adidẽ sepulchrũ recurrit animo. & filiũ p̃cibꝰ

Expanded text:
eum prodesse non dubium est his qui, cum in corpore uiuerent, talia sibi post hanc uitam prodesse meruerunt. uerum etsi aliqua necessitas uel humari corpora uel in talibus locis humari nulla data facultate permittat, non sunt praetermittendae sup. plicationes pro spiritibus societate defunctis, etiam tacitis nominibus eorurali commemoratione suscepit ecclesia, ut quibus ad ista desunt parentes aut filii aut quicumque cognati uel amici, ab una eis exhibeantur pia matre communi. si autem deessent istae supplicationes, quae fiunt recta fide ac pietate pro mortuis, puto, quod nihil prodesset spiritibus eorum, quamlibet locis sanctis exanima corpora ponerentur. Cum ergo fidelis mater fidelis filii defuncti corpus desiderauit in basilica martyris poni, si quidem credidit eius animam meritis martyris adiuuari, hoc, quod ita credidit, supplicatio quaedam fuit, et haec profuit, si quid profuit. et quod ad idem sepulcrum recurrit animo et filium precibus
Abbreviated transcription (Latin):
qr indelonge. Sic & qͥuirat insinẽ ambulat. & ambulat in¬
firmis pedibꝰ quia humanis. Si offenderis deorsũ is: silapsus
fueris. de orsum is. & ꝗd te excipit : ꝑ iuri pęna. Ergo uerũ
uolebas iurare. audi consiliũ dĩ: noli iurare. Si peccatum¬
ñ ess& iuratio. nec inueteri lege diceret᷑: non ꝑiurabis red¬
des aut̃ dño iusuirandũ tuũ. Non enĩ peccatũ p̃cipetur
nobis. Sed ait tibi ds̃tuus. Si uiraueris dampnabo: si uerum
uirabis. ñ dãpnabo. Sed nũqͥd si non uiraueris dãpnabo: duo
tionẽ. Dãpno aut̃ falsam iurationẽ. falsa iuratio exitiosa:
uera iuratio ꝑiculosa ÷ nulla iuratio secura ÷: scio esse
difficilẽ questionẽ. & caritati ur̃ȩ fateor. semꝑ illã uitaui
Nc̃ aut̃ cũ die dñico debito reddendi sermonẽ recitaret᷑
eadem lectio: diuinitꝰ mͥ inspiratũ esse credidi ut inde
Obsecro ne c̃tẽpnatis. obsecro ut cor stabiliatis: linguȩ

Expanded text:
quia inde longe. Sic et qui jurat, in fine ambulat; et ambulat pequia inde longe. Sic et qui jurat, in fine ambulat; et ambulat pedibus infirmis, quia humanis. Si offenderis, deorsum is; si lapsus fueris, deorsum is. Et quid te excipit? Perjurii poena. Ergo volebas verum jurare: audi consilium Dei, Noli jurare. CAPU esset juratio, nec in veteri Lege diceretur, Non perjurabis; reddes autem Domino jusjurandum tuum . Non enim peccatum praeciperetur nobis. Sed ait tibi Deus tuus, Si juraveris, non damnabo: si verum juraveris, non damnabo. Sed numquid si non juraveris damnabtionem: damno autem falsam jurationem. Falsa juratio exitiosa est, vera juratio periculosa est, nulla juratio secura est. Scio esse difficilem quaestionem, et Charitati vestrae fateor, semper illam vitavi. Nunc autem cum die dominico debito reddendi sermonis recitaretur eadem lectio, divinitus mihi inspiratum esse credidi, ut indeObsecro ne contemnatis, obsecro ut cor stabiliatis, linguae
Abbreviated transcription (Latin):
ras humanas: quando ñsubrepit tibi qͦd falsũ ÷ posito in
regione falsitatis: uis gͦ longe eẽ aꝑiurio : iurare noli.
Qui enĩ iurat. aliquando uerũ iurare potest. Qui autͣ
securꝰ. quẽ nihil fallit: quẽ nihil lat&. qͥ om̃ino fallere igno¬
rat: quia necfallere potest. Cũ enĩ iurat. se adhib& testẽ
qͦm tu cũ iuras dm̃ adhibes testẽ sic ipse cũ iurat. se testẽ
adhib&. Tu quando illũ adhibes testẽ forte supram̃datiũ
iuxta est. qͥ ñiurat longe est. Peccat & grauit̃ qͥfalsũ iurat.
Nonpeccat qͥuerũ iurat. sed nec ille peccat: qͥom̃ino ñiurat
uerũ iurat ñpeccat. sed ꝓpe ẽ ad peccatũ: fac te ãbulare
in aliqͦ loco. ubi aparte dextera spẽciosa sit terra. nec u̾ꝗͣ
ang̾tias patiaris. Asinistra p̃ceps locꝰ ÷. Ubi eligis ambu¬
lare : suꝑ finẽ terrȩ. inlabio p̃cipitii: anin delonge : p̾uto:

Expanded text:
uras humanas, fallacias humanas, quando non subrepit tibi quod falsum est, posito in uras humanas, fallacias humanas, quando non subrepit tibi quod falsum est, posito in regione falsitatis? Vis ergo longe esse a perjurio? Jurare noli. Qui enim jurat, aliquando verum jurare potest; qui autem securus, quem nihil fallit, quem nihil latet, qui omnino fallere ignorat; quia nec falli potest. Cum enim jurat, se adhibet testem. Quomodo tu cum juras Deum adhibes testem: sic ipse cum jurat, se testem adhibet. Tu quando illum adhibes testem, forte supra mendaciujuxta est: qui non jurat, longe est. Peccat et graviter qui falsum jurat: non peccat qui verum jurat: sed nec ille peccat, qui omnino non jurat.verum jurat, non peccat, sed prope est ad peccatum. Fac te ambulare in aliquo loco, ubi a parte dextera spatiosa sit terra, nec usquam angustias patiaris; a sinistra praeceps locus est. Ubi eligis ambulare? Super finem terrae in labio praecipitii, an inde longe? Puto