comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ dommꝰ xͦ.  Deinde sequitur ⁊ dic̃ ad¬
huc modicũ: ⁊ mundꝰ me iã ñ uidet: Qd
muncli nomuine uult intelligi eos de qͥbꝰ
suꝑuis ẽ locutꝰ. dicens de spũ sco qͤm mũ¬
dus acciꝑe ñ pot̾. qr ñ uidec eũ nec cog¬
noscit eum: Uilebat eum plane mundꝰ
carneis oculis in carne conspicuum: ñ añ
uicdebat qͦd in carne u̾bum latebat: uide¬
bat hominẽ: ñ uidebat dm̃n Uidebat indu¬
strauit suis. noluit demonstrare ñ fuis: hĩc
fortasse intelligendũ ẽ ẽẽ dictũ. adhuc
mocicum ⁊ mundꝰ me iam ñ uidet: Uos aũ
ĩ ẽ qr ego iuo ⁊ uos uiuetis:  sur de p̾senti
se dix̃ uiuere. illos aũ de futuro ẽe uictu¬
ros.⁊ nͥ qr uitã etiã carnis utq resurgen¬
tis. quał in ipso p̃cedebat. ⁊ illis ẽ pollertꝰ
secuturã. & qr ipsius mox futura fuerat

Expanded text:
 2. Deinde sequitur, et dicit: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Quid mundi nomine vult intelligi eos de quibus superius est locutus, dicens de Spiritu sancto, Quem mundus accipere non potest, quia non videt eum, neque cognoscit eum? Videbat eum plane mundus carneis oculis in carne conspicuum, non autem videbat quod in carne Verbum latebat: videbat hominem, non videbat Deum; videbat industravit suis, noluit demonstrare non suis; hinc fortasse intelligendum est esse dictum, Adhuc modicum, et mundus me jam non vidid est, quia ego vivo, et vos vivetis? Cur de praesenti se dixit vivere, illos autem de futuro esse victuros, nisi quia vitam etiam carnis, utique resurgentis, qualis in ipso praecedebat, et illis est pollicitus secuturam? Et quia ipsius mox futura fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hñdo mereri ut plꝰ habeat. ⁊ plꝰ hñdo
plus cliligat. Iam itaq habebant spm̃¬
scm̃ discipuli ͤqm dñs ꝓmittebat: sine
qͦ eum cdnm ñ cdicebant.: nec cam̃ eũ ad¬
huc habebant. sic̃ eum dñs ꝓmittebat:
Et habebant gͦ ⁊ñ habebant᷑: qͥ qͣntũ
hñdus fuerat ñdum habebant:. habebat̃
itaq minus: dandꝰ eis erat ampliꝰ. habe¬
bant occulte: accepturi fuerant mani
ꝑtinebat. ut eis innotesceret qͦd habe¬

Expanded text:
et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habebant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius. Habebant occulte, accepturi fuerant manifiritus pertinebat, ut eis innotesceret quod habe
Abbreviated transcription (Latin):
seruat in uita.⁊ qͥ ht̃ ĩ sermonibꝰ ⁊ seruat
ĩ moribꝰ: qui ht̃ audiendo ⁊ seruat faciẽ¬
do:⁊ qͥ ht̃ faciendo ⁊ seruat ꝑseuerando:
ipse ẽ inquit qui dilig̃ me. Oꝑe ẽ demon¬
stranda dilecto: ne sit infructuosa nomi¬
nis appellatio: Et qui cdlilig̃ me inq̃t chli¬
getur a patre mõ: & ego diligã eũ ⁊ manife¬
stabo ei me ipsum: Qͥd ẽ diligam.⁊ tanqͣm tẽ
dilecturꝰ sit. ⁊ nc̃ ñ diligat : absit: Qmͦ enĩ
nos pat̾ sine filio: aut filius sine patre dilige¬
ret: Qmͦ cum inseparabilit̾ oꝑentur separa¬
bilit̾̃ cdiligunt: S ad hoc dixit diligã eũ:
ad quod sequitur ⁊ manifestabo me ipsũ ei:
diligam ⁊ manifestabo: idest ad hoc diligã
ut manifestẽ: Nẽ enun ad hoc diligit ut cre¬
damꝰ : ⁊ mandatum fidei teneamiꝰ: Tẽ ad hoc
diliget ut uideamꝰ : ⁊ ipsa uisione mercedẽ

Expanded text:
in sermonibus, et servat in moribus: qui habet audiendo, et servat faciendo; aut qui habet faciendo, et servat perseverando: ipse est, inquit, qui diligit me. Opere est demonstranda dilectio, ne sit infructuosa nominis appellatio. Et qui diligit me, inquit, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum. Quid est, diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc dixit, Diligam eum: ad eum quod sequitur, et manifestabo ei meipsum. Diligam, et manifestabo: id est, ad hoc diligam ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit ut credamus, et mandatum fidei teneamus; tunc ad hoc diliget ut videamus, et ipsam visionem mercede
Abbreviated transcription (Latin):
mus: satis ostendit uͥ dic̃ ego sum iuutis:
uos palmites: In illo gͦ die qñ uiuemꝰ ea
uita qua mors absorbebitur. cognoscemꝰ
qr ipse in patre. ⁊ nos in ipso. ⁊ ipse ĩ nob̾:
qr tẽ ꝑficietur hoc ipsum qͦd ⁊ nẽ meho¬
atum ẽ iamꝑ ipsum: ut sit in nob̾: ⁊ uos ĩ
ipio Qui ht̃ inquit inandata mã ⁊ seruat¬

Expanded text:
mus, satis ostendit, ubi dicit: Ego sum vitis, vos palmites . In illo ergo die, quando vivemus ea vita qua mors absorbebitur, cognoscemus quia ipse in Patre, et nos in ipso, et ipse in nobis; quia tunc perficietur hoc ipsum quod et nunc inchoatum est jam per ipsum, ut sit in nobis et nos in ipso. 5. Qui habet, inquit, mandata mea
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm putaret qͦd ita eum dñs cla¬
curus fuerat uelut ꝓse ipso. ut
ñ ⁊ ipse cnm eis esset futurꝰ: ad¬
iecit atq ait: ħ relinqͣm uos orpha¬
nos.: ueniã ad uos orphani pupilli
s: Illud eium grecum eiꝰ d̾m rei no¬
nĩ ẽ: ħ latinum: Nam ⁊ i psalmis
uͥ leginꝰ pupillo tu eris adrutor.

Expanded text:
quam putaret quod ita eum Dominus daturus fuerat, velut pro seipso, ut non et ipse cum eis esset futurus, adjecit atque ait: Non relinquam vos orphanos, venio ad vos . Orphani pupilli sunt; illud enim Graecum ejusdem rei nomen est, hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legimus: Pupillo tu eris
Abbreviated transcription (Latin):
carnis inunica ẽ dõ. Legi eium cłi ñ est
subiectas Nec enim pot̾. Uelut si dicamꝰ
intusticia iusta eẽ ñ pot̃. Mundum qͥtpe
ait hoc loco. muncdi significaus dilecto¬
res: quȩ dilectio ñ est a patre.. &. ideo
dilectioni huiꝰ muncl de qua satis agi¬
mus ut minuat᷑ ⁊ consumat᷑ in uob̾. ꝯtra¬
ria ẽ dilecto clĩ: qͦ cliffundit᷑ in rordibus

Expanded text:
gi enim Dei non est subjecta; nec enim potest ; velut si dicamus, Injustitia justa esse non potest. Mundum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est dilectio Dei, quae diffunditur in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ semel s bis numero dñs egit: Al ox
enim ut resurrex̃ a mortuis: insufflans
misit. Aut ñ idem ipse est sp̃s sc̃s qui
⁊ tunc est insufflatus ex ipso ⁊ & pꝰ ab
ipso missus e cęlo: Quaꝓpt. cur ipia quȩ
facta ẽ euident̃ donatio enis bis facta
fu̾it : alia questio ẽ: Fortassis enim ꝓpt̃
duo p̃cepta dilectionis. ħ est ꝓxnui ⁊ dĩ.
ut cõmendaret᷑ ad sp̃m sc̃m ꝑtinere ge
mina clilectio. hec eiꝰ gemina ẽ ĩ mani¬
festatione facta clonatios Et si alia causa
q̃renda ẽ. ñ minc eiꝰ inquisitione ĩ longio¬
rem qͣm oportet modum sermo iste mittẽ¬
illum ꝑcipimꝰ minꝰ : tantõ aũ amplius.
qͣnto illum ꝑcipimꝰ ampliꝰ:. Pm̃ ñ solũ nõ

Expanded text:
n semel, sed bis numero Dominus egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans misit? Aut non idem ipse est Spiritus sanctus, qui et tunc est insufflatus ab ipso, et postea ab ipso missus e coelo ? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est: fortassis enim propter duo praecepta dilectionis, hoc est proximi et Dei, ut commenda dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittenillum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non
Abbreviated transcription (Latin):
Solum saluator s eciã magist̾ bomis ut fa¬
eiat qͦdcumq pecierimꝰ :⁊ in ipsa orõne qͣm
nob dedit. cdocuit quid petamꝰ : ut aẽ sic in¬
telligamꝰ ñ petere nos in nomine magistri
qͦd petimꝰ p̃t̾ regulã ipsius magiffii: Sane
q̃dam qͣmuis in nomine eiꝰ petamꝰ .i. scđ̾m sal¬
timꝰ fac̃. s tam̃ fac̃: Nleq enim qr ⁊ illud petimꝰ
ut ueniat regnum dĩ. ꝓpt̾ea ñ fac̃ qͦd petimꝰ:
qe ñ statim cum illo in et̾nitate regnamꝰ: dif¬
fert᷑ enim qͦd petimꝰ: ñ negat᷑. Uerumpt̾n
orantes tamqͣm semiuantes ñ deficramus.

Expanded text:
um Salvator, sed etiam magister bonus, ut faciat quodcumque petierimus, in ipsa oratione quam nobis dedit, docuit quid petamus; ut etiam sic intelligamus non petere nos in nomine magistri, quod petimus praeter regulam ipsius magisterii. 4. Sane quaedam quamvis in nomine ejus petamus, id est stimus facit, sed tamen facit. Neque enim qui et illud petimus facit, ut veniat regnum Dei , propterea non facit quod petimus, quia non statim cum illo in aeternitate regnamus. Differtur enim quod petimus, non negatur. Verumtamen orantes, tanquam seminantes non deficiamus :
Abbreviated transcription (Latin):
est ista sentencia: Qui enim se filium dili¬
gere credit. ⁊ parrem ñ diligit: ꝓfec̾to
nec filium dilig̃. s qͦd sͥ ipse confixit: de¬
płs uoluit. Multi enim uoce dicunt. cor¬
de aũ ⁊ factis negant: sic̃ de talibꝰ ait: so¬
fitent᷑ se  nosse dm̃: factis aũ negant: Si
¶Nemo itaq dic̃ dominꝰ iħe animo ũbo fa¬
Iam itaq apłi dicebant dñi iħs Et si eo
mͦ dicebant ut ñ ficte dicerent. ore cos¬
fitentes. corde ⁊ factis ñ negantes: ꝓrsirs
si ueracit᷑ hoc dicebant. ꝓeul dubio dili¬

Expanded text:
est ista sententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Detelligi voluit? Multi enim voce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si Nemo itaque dicit, Dominus Jesus, animo, verbo, faJam itaque Apostoli dicebant, Dominus Jesus: et si eo modo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio dili
Abbreviated transcription (Latin):
tur pat̾ in filio: Siquid pecieritis ĩ nomine
ħ filiꝰ facit: quõquidem ut in illo pater
głificet᷑ ꝓpt̾ea faẽ fac gͦ pat̾ in filio. ut
filuis głificet᷑ ĩ patre. ⁊ & fac̃ filius ĩ patre.
ut pat᷑ głificet᷑ in filio: qm̃ unum s̃ pat̾ ⁊

Expanded text:
 in Filio, si quid petieritis in nomine  facit, quandoquidem ut in illo Pater glorificetur, propterea facit. Facit ergo Pater in Filio, ut Filius glorificetur in Patre. Et facit Filius in Patre, ut Pater glorificetur in Filio: quoniam unum sunt Pater et
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u scõ. q̃m nͥ habeamꝰ nec diligere dm̃
possumꝰ. nec eiꝰ mandata seruare.  qͦmͦ di¬
ligimus ut eum accipiamꝰ qͦm nͥ habeamꝰ.
diligere ñ ualemus ͤ Aut qͦmͦ mandata ser¬
uabimꝰ ut eum accipiamꝰ.⁊ qͣm nͥ habeamus
mauciata seruare ñ possumꝰ : an forte p̾ce¬
dit in nob̾ karitas qua diligamꝰ xp̃iei ut

Expanded text:
sancto, quem nisi habeamus, nec diligere Deum possumus, nec ejus mandata servare? Quomodo diligimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, diligere non valemus? aut quomodo mandata servabimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, mandata servare non possumus? An forte praecedit in nobis charitas, qua diligimus Christum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ut diceret : Suꝑius dixerat. qͥ cre¬
dit in me oꝑa quȩ ego facio faciet. ⁊ ma¬
iora horum faciet: De qua re iam pri¬
stino sermone tractauimus: & ne quis¬
qͣm ħ sͥ tribueret: ut etram illa oꝑa mapo¬
ra se ipsum facere osteneret. ad iecit atq
ait: & ina ego ad patrem uado: ⁊ qͦdcũq
petieritis patrẽ in nomine mõ. ħ faciam:
sum quid in eum soli apłi credider̃: Ad e¬
os itaq loqͥbat dicendo qui credit uime.
in quibꝰ eo donante etia nos sumꝰ. qͥ utiq ñ
qͦdcumq petierimꝰ accipimꝰ: Ipsos qͦ beati¬
ssimos si cogitemꝰ apłos⁊ inuenimꝰ &̃ eimm
qͥ plꝰ omiubꝰ laborauit. ñ aũ ipse s gra di eũ
ipso. t̾ cdñm rogasse ut ab eo discedet augłs
sathane: nec tanĩ qͦd rogauerat accepisse:
utcumq : s in nomime mõ Qͥ ꝓmisit gͦ tã
magnum bñficium. qͥd uocat᷑ : Utiq xͦ tħs:¬

Expanded text:
venit ut diceret, superius dixerat, Qui crevenit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisquam hoc sibi tribueret, ut etiam illa opera majora seait: Quia ego ad Patrem vado; et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Numquid in eum soli Apostoli crediderunt? Ad eos itaque loquebatur dicendo, Qui credit in me, in quibus eo donante etiam nos sumus, qui utique non quodcumque petierimus accipimus. Ipsos quoque beatissimos si cogitemus Apostolos, invenimus eum qui plus omnibus laboravit, non autem ipse, sed gratia Dei cum ipso , ter Dominum rogasse ut ab eo discederet angelus satanae, nec tamen quod rogaverat accepisse .utcumque; sed, in nomine meo. Qui promisit ergo tam magnum beneficium, quid vocatur? Utique
Abbreviated transcription (Latin):
debenius pocius dm̃ ut delectent bona ꝗͣ
ut concedant᷑ mala: N qr malum ẽ carne
uesci: cum de hac re loqͦns apłs dieat. oĩs
creatura dĩ bona ẽ. ⁊ uichil abiciendũ qͦd
cum gr̃ãrũ actione accipit᷑. s qr sic̃ itẽ
ipse ait. malum ẽ homini qͥ ꝑ offensionẽ
manducat. & fi ꝑ hominis offensionem:
qͣnto mag̃ dĩ.⁊ Cuiꝰ in hifrłitis ñ parua erat
offensio repudiare qͦd dabat sapientia. &
peterẽ id quod inhiabat concupiscentia.
qͣmuis illi nec pet̾ent. s qr deerat murmu¬
rarent.. S ut sciremꝰ ñ dĩ creaturam ẽẽ
culpabilem. s mobedientiã contumacẽ
⁊ mordinatam cupiditatẽ: ñ ꝓpt̾ porcum
⁊ eͥsau pͥmatꝰ suos ñ ꝓpt̾ gallinam. s. ꝓpt̃
ẽ qͦdcumiq petieritis ħ faciam: si ds̃ ali¬
qua petentibꝰ fidelibꝰ etiam consulendo¬
ñ facit. an forte solis apłis hoc dicꝰtum
debemꝰ acciꝑe : absit. Uñ enim ad hoc

Expanded text:
debemus potius Deum ut delectent bona, quam debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concupiscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia deerat murmurarent. Sed ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem et inordinatam cupiditatem; non propter porcum, , et Esau primatus suos non propter gallinamest, Quodcumque petieritis, hoc faciam, si Deus aliqua petentibus fidelibus etiam consulendo non facit? An forte solis Apostolis dictum debemus accipere? Absit. Unde enim ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem urado. & qͦdcũq
pecieritis in nomine meo
hoc faciam. Sic gͦ ꝑrex̃ ad patrẽ: ut
ñ relinq̃ret indigentes. s exaudiret
petentes S quid ẽ qͦdeumq pecieri¬
fideles pͥet̾e ⁊ ñ acciꝑe. an forte ꝓpt̾ea
qr male pecunt: Nam hoc exꝓbrauit
eo quod male petatis: ut in concupis¬
centiss ur̃is insumatis: Male gͦ usurus
eo qͦd uult acciꝑe: dõ pocius miseran¬
te ñ accipit: ꝓinde si hoc ab illo petit᷑
unde homo lecdatur exauditꝰ: mag̃
metuendum ẽ. ne quod possit ñ dare
malo suo impetrasse. qͦd culpabili cos¬
cupiscentra petier̃. Concupierant enĩ
carnibꝰ uesci: quibꝰ pluebat᷑ manna de¬
cęlo. Fasticliebant quippe qͦd habebati.
.⁊. qͦd ñ habebant impuclent᷑ pecebat:
qͣsi ñ meliꝰ pet̾ent. ñ ut eibꝰ qͥ deerat ĩde¬
centi cdeficłio p̾staret᷑: s ut ille qui ad erat
sanato fastidio sinueret᷑: Qñ enim nos de¬
lectant mala ⁊ ñ delectant bona: rogare

Expanded text:
ad Patrem vado: et quodcunque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Sic ergo perrexit ad Patrem, ut non relinqueret indigentes, sed exaudiret petentes. Sed quid est, quodcunque petieripetere, et non accipere? An forte propterea quia male petunt? Nam hoc exprobravieo quod male petatis, ut in concupiscentiis vestris insumatis . Male ergo usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab illo petitur unde homo laedatur exauditus, magis metuendum est ne quod posset non dare malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibcoelo . Fastidiebant quippe quod habebant, et quod non habebant impudenter petebant, quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare
Abbreviated transcription (Latin):
iuidet peti contͣ salutẽ. ñ faciendo pocius se ex¬
hibet saluatorẽ. Nouit eium medicꝰ. qͥd ꝓ sua
qͥd contͣ suã salutẽ poscat egrotꝰ: & idõ contra¬
ria poscentis ñ fac̃ uoluntatẽ. ut faciat sani¬
tatẽ: Quaꝑpt̃ qño uolumꝰ ut faciat qͦdeumq
petimꝰ : ñ utcumq s i nomine eiꝰ petamꝰ:¬

Expanded text:
idet peti contra salutem, non faciendo, potius se exhibet Salvatorem. Novit enim medicus quid pro sua, quid contra suam salutem poscat aegrotus: et ideo contraria poscentis non facit voluntatem, ut faciat sanitatem. Quapropter quando volumus ut faciat quodcunque petimus, non utcunque, sed in nomine ejus petam
Abbreviated transcription (Latin):
Isi diceret. ille uenit post me qͥ an¬
te me factꝰ ẽ. cuiꝰ tantũmͦ. corrigiã calciam̃ti
dignꝰ sũ solu̾e. Multũ se humiliasset: qͣndo
aut̃ nec adhoc dignũ se dicit. uere plenꝰ sp̃u
sc̃õ erat. qͥ sic seruiis dnm agnouit. ⁊ ex seruo
amicꝰ fieri meruit: Hec in bethania facta

Expanded text:
ic diceret, Ille venit post me, qui ante me factus est, cujus tantummodo corrigiam calceamenti dignus sum solvere; multum se humiliasset. Quando autem nec ad hoc dignum se dicit, vere plenus Spiritu sancto erat, qui sic servus Dominum agnovit, et ex servo amicus fieri meruit.
Abbreviated transcription (Latin):
Multo aũ melius ẽ &e sine controũsta uerius.
corpꝰ: etiam in corde ipso uł ercitat᷑ uł si iã in̾e¬
rat c̃firmat᷑ ipsiꝰ humilitatis affecꝰtꝰ. S. excepto
isto morali intellectu. itanos huiꝰ dñiei fac̾ti al¬
titudiuẽ com̃cdasse meminimꝰ qͦd lauando pe¬
des iam lotoꝵ atq muncioꝵ cdiscipłoꝵ significa¬
uerit dñs. ꝓpt̾ humanos quibꝰ ĩ t̾ra ũsanĩ af¬
fectꝰ. qͥntumlibet ꝓfecerimꝰ i app̃hensione ui¬
sticie. sciamꝰ nos sine ꝑecc̃o ñ ẽe Quos subiñ

Expanded text:
utem est melius, et sine controversia verius, corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam inerat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. 5. Sed excepto isto morali intellectu, ita nos hujus dominici facti altitudinem commendasse meminimus, quod lavando pedes jam lotorum atque mundorum discipulorum, significaverit Dominus propter humanos quibus in terra versamur affectus, ut quamtumlibet profecerimus in apprehensione justitiae, sciamus nos sine peccato
Abbreviated transcription (Latin):
qui misit me: Tantum ne distare intelligi
uoluit int̾ eum qͦm imitit ⁊ seipsum: qͣn¬
tum int̾ se ipsum &e patrem dm̃: Hoc si isto
modo acceꝑinsꝰ: nescio qͦs gͣdus qͦd ab sit.
arrianoꝵ more faciemꝰ: Illi quippe eum au¬
diunt hec ȩuangħea ũba seu legunt:⁊ sta¬
tim ad illos gͣdus suȩ doginatis currunt:
quibꝰ ñ ascendunt aduitã. s p̃cipitant᷑ ad
mortẽ: Continuo qͥppe diẽt: qͣntum
apłs filii distat a filio. qͥmuis doxerit qͥ
accipit si qͤm mifero me accipit: tantũ &
filius clistat a patre. qͣmuis dixerit qͥ aut̃
me accip̃ accipit eum qui nusit me: S si ħ
dicis: oblitꝰ es heretce gͣdus tuos: Si enim
si qͣnta filium pat̾. tanta apłm filio discre
re qͣntam filii oe apħ. tantã pat̾s filiiq di¬
stantiã Ipsum filium pociꝰ audite dicẽtẽ.
ego ⁊ pat̾ unum suuiꝰ. ⁊ ũ u̾itas uob̾ int̾ ge¬
nitorem ⁊ unigenitũ nullam distantiȩ
coꝵ calumpnia refutata: quonã mͦ nos ac¬

Expanded text:
Tantumne distare intelligi voluit inter eum quem mittit et seipsum, quantum inter seipsum et Patrem Deum? Hoc si isto modo acceperimus, nescio quos gradus, quod absit, Arianorum more faciemus. Illi quippe cum audiunt haec evangelica verba, seu legunt, statim ad illos gradus sui dogmatis currunt, quibus non ascendunt ad vitam, sed praecipitantur in mortem. Continuo quippe dicunt: Quantum apostolus Filii distat a Filio, quamvis dixerit, Qui accipit si quem misero, me accipit; tantum et Filius distat a Patre, quamvis dixerit, Qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Sed si hoc dicis, oblitus es, haeretice, gradus tuos. Si enim si quanta Filium Patri, tanta apostolum Filio discretre quantam Filii et apostoli, tantam Patris Filiique distantiam. Ipsum Filium audite potius dicentem, Ego et Pater unum sumus . Ubi veritas vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiae icorum calumnia refutata, quonam modo nos ac
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓ uob̾ qr iad hoc dñs nob̃ cdedit exemplũ
Si eium ille qͥnullũ pecẽm nec ht̃ nec habuit
nec habebit. orat ꝓpecẽis nr̃is. ⁊ qͣntomagis nos
niuicẽ ꝓ nr̃is orare debemꝰ : & si climittit nob̃
ille euiñ habemꝰ qͦd dimittamꝰ. ⁊ qͣntomagis
dimmitte nob̾ debemꝰ iniicẽ. qͥ sine pecco hic
uiuere ñ ualeniꝰ : Qͥd enĩ uidet᷑ in hac altitu¬
chine sacram̃ti diis significare cũ diẽ. exẽ¬
plum enim dedi uob̾. ut qͥmadinodũ ego fe

Expanded text:
 Quia et ad hoc Dominus nobis dedit exemplum. Si enim ille qui ullum peccatum nec habet, nec habuit, nec habebit, orat pro peccatis nostris; quanto magis nos invicem pro nostris orare debemus? Et si dimittit nobis ille cui non habemus quod dimittamus; quanto magis dimittere nobis debemus invicem, qui sine peccato hic vivere non valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus significare, cum dicit, « Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego fe
Abbreviated transcription (Latin):
accip̃. accip̃ eum qui misit me: S cum
ista dicebat: ñ ab illonaturx uitas. s
in eo qui mittit᷑ mittentis cõiũ dabat᷑ aueto¬
ritas: Sic itaq unꝰ quisq eũ qͥ ẽ missus
accipiat : ut in illo eum qui misit attẽ¬
dat: Si gͦ attendas Xͫ in petro: inueni¬
es cdiscipuli p̾ceptorẽ: Si aũ attendas pa¬
trẽ in filio: inuenes muemes uingeni¬
ti genitorẽ: Ac sic in eo qui missus ẽ. sine
ullo accipis errore mittentẽ: Ea q̃ secun¬

Expanded text:
accipit, accipit eum qui me misit. Sed cum ista dicebat, non ab illo naturae unitas, sed in eo qui mittitur mittentis commendabatur auctoritas. Sic itaque unusquisque eum qui est missus accipiat, ut in illo eum qui misit attendat. Si ergo attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem. Si autem attendas Patrem in Filio, invenies unigeniti Genitorem. Ac sic in eo qui missus est sine ullo accipis errore mittentem. Cum haec
Abbreviated transcription (Latin):
donare dignatꝰ ẽ exposuimꝰ: nc̃ qͦd se¬
quit᷑ uideamꝰ: Et uos inqͥt mundi estis.
ẜ ñ omnes hoc quid sit ne q̃reremꝰ: ip¬
le euanglista patefec adiungens. Sciebat ẽ¬
nun quisnam esset qͥ tracłet eũ: ꝓptea clix̃ nõ
estis mundi om̃s: cid ħ aꝑtius.: ẜ m̃ ad seqͤntia¬
transeamꝰ: Dostqͣm gͦ lauit pedes eoꝵ.
ot accepit uestuñta sua: cum recubuisset.
it᷑um dix̃ eis: Scitis quio fecerim uob. ᷑
slunc est. ut beato petro rectlatur illa
ꝓmissio: dilatꝰ enim fuerat: qñ ex¬
pauescenti & dicenti ñ lauabis mͥ pedes
i et̾num. responsum eiẽ: qͦd ego facio
tu nescis mͦ. seies aũ postea Ecce ẽ ipsũ
postea Iam̃ tempꝰ ẽ. ut dicat᷑ quod
paulo ante cdilatum ẽ: Memor itaq do¬
minꝰ se ꝓmisisse iam dudũ scientiã sui
facti tam inopinati tam mirabił tã ex¬
pauescendi: & nͥ ipse uehem̃t t̾ruisset
nullomͦ finendi. ut magift᷑ ñ tantum

Expanded text:
donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proindpedes eorum, et accepit vestimenta sua; cum recubuisset iterum, dixit eis: Scitis quid fecerim vobis? Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio: dilatus enim fuerat, quando expavescenti, et dicenti, Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei, Quod ego facio, tu nescis ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jam dudum scientiam facti sui tam inopinati, tam mirabilis, tam expavescendi, et nisi ipse vehementer terruisset, nullo modo sinendi, ut magister non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
lit & ueraeit᷑ głaretur: qm̃  ĩpse p̃cepit
insipientiam si głari uellet amator sapi¬
entiȩ⁊ oe in gła sua tueret insipientiã
ipsa sapientia : ñ tunuit arrogantiã qͥ
dix̃ in duo lauitlabit᷑ auima mã: &e ĩ lau¬
de sua timeret arrogantiã potestas dñi.
in quo laudatur amima serui. Uos iunqͥt
uocatis me magist᷑ ⁊ dnẽ: & bñ clieitis: Sũ
xenim: Ldõ bñ cdicitis: qr sum: Nã fiñ

Expanded text:
iter gloriaretur: quoniam et ipse praecepit insipientiam, si gloriari vellet amator sapientiae; et in gloria sua timeret insipientiam ipsa sapientia? Non timuit arrogantiam qui dixit, In Dode sua timeret arrogantiam potestas Domini, in quo laudabitur anima servi? Vos, inquit, vocatis me, Magister et Domine, et bene dicitis, sum etenim. Ideo bene dic
Abbreviated transcription (Latin):
postea: qͥd sit qͦo fec̃. doc̃e nẽ incip̃ Uos
inqͥt uocatis me magist᷑ ⁊ cdomine: ⁊ bñ
dicitis: Sum ⁊ enim:. Bñ dicitis: qr uerũ
dicitis: Sum quippe qͦd dicitis: Homini
p̃ceptum ẽ. ñ te laudet os tuum: s laud̃t
te os ꝓxum tui: ꝑiculosuĩ ẽ enĩ sͥ plae̾e:
cui cauentlum ẽ suꝑbire. Ille aũ qͥ fr̃ omĩa¬
ẽ. qͣntum eumq se laudet. ñ se extollit
excelsꝰ: nec pot̾ dici recte arrogans ds̃:
Nob̾ namq expedit eũ nosse. ñ illit nec
eum quisq cognoscit. fiñ se indicet ipie
qui noint: Si gͦ ñ se laudando qͣsi arroga¬
tiã uitare uolu̾it: nob̾ sapientiã dene¬
gabit Et magistrũ qiud̾m qͦd se ẽe̾ clix
nemo rep̃henderet: &̃ qui eum nichil
ceͣ aliud qͣm hominẽ credet:⁊ qmͣ io

Expanded text:
incipit. Vos, inquit, vocatis me Magister et Domine, et bene dicitis, sum et enim. Bene dicitis, quia verum dicitis, sum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est: Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia, quantumcunque se laudet, non se extollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem crederet, q
Abbreviated transcription (Latin):
seribo in tempr ocii: & qui minorat᷑ actu ip̃se
ꝑcipiet eam Ego dormio: & cor meũ uigilat:
Ego requiesco a negotiosis actibus: & aniꝰ iñs
se diuinis intendit affatibꝰ: S in his qui isto mͦ
sulauit ⁊ humilit̃ requieseunt. dum ociose
oblecꝰtatur eccłia. ecce pulsat ille qui ait.
Que dico uob̃ in tenebris dicite in lumine:
&e qͦd in aure auditis p̾dicate suꝑ tecta: uox gͦ¬

Expanded text:
scribae in tempore otii; et qui minoratur actu, ipse scribae in tempore otii; et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . Ego dormio, et cor meum vigilat: ego requiesco a negotiosis actibus, et animus meus divinis se intendit affectibus. 4. Sed in iis qui isto modo suaviter et humiliter requiescunt, dum otiose oblectatur Ecclesia, ecce pulsat ille qui ait: « Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta »
Abbreviated transcription (Latin):
cum ĩitas auditur humilitas custoditur: di¬
cit ⁊ aliꝰ. amicꝰ aũ sponsi stat ⁊ audit eum:
igaudio gaudet ꝓpt̾ uocẽ sponsi fruamur
auditu sine strepitu: nob̾ loq̃nte intrinsecꝰ
u̾itate: Quanqͣm cẽ cum forinsecꝰ insonat
ꝑ legentẽ: ꝑ annunciantẽ: ꝑ p̃dicantẽ: ꝑ dis¬
putantẽ: ꝑ p̃cipientẽ: ꝑ consolantẽ: ꝑ exor¬
tantẽ: ꝑ ipsum &ẽ cantantẽ atq psallentẽ: ip¬
si qͥ hec agunt inquinare pedes suos tuneat
cum placere homibꝰ subrepente amore
humiane laudis affectant: cȩt̃um qui eos
audit libent᷑ &e piȩ. ñ ht̃ locum iactandi se
in laboribꝰ alienis: & ñ niflatis ossibꝰ s humi¬
bribus agunt. scã delicietur eccłia: ⁊ dicat: Ego
dormio: & cor meum uigilat: Qd ẽ ego dormio ⁊
eor meum uigilat. ⁊ nͥ ita qmesco ut audiam.
Oeium ineum ũ impendit᷑ mtriendȩ desidie: s
ꝓcipiende sapientiȩ. Ego dorinio: & cor meũ uigi¬
lat. uaeo & uideo qm̃ tu es dñs. qi sapientiã

Expanded text:
 humilitas custoditur. Dicit et alius, Amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Fruamur auditu, sine strepitu nobis loquente intrinsecus veritate. Quanquam etiam cum forinsecus insonat per legentem, per annuntiantem, per praedicantem, per disputantem, per praecipientem, per consolantem, per exhortantem, per ipsum etiam cantantem atque psallentem; ipsi qui haec agunt, inquinare pedes suos timeant, cum placere hominibus subrepente amore humanae laudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus, sed humibribus agunt, sancta delicietur Ecclesia, et dicat, Ego dormio, et cor meum vigilat. Quid est, Ego dormio, et cor meum vigilat; nisi, ita quiesco ut audiam? Otium meum non impenditur nutriendae desidiae, sed percipiendae sapientiae. Ego dormio, et cor meum vigilat: vaco, et video quoniam tu es Dominus : quia sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑi mͥ soror mã: ꝓxima mã:ͥ columba
tumẽrore: & ermes mĩ noctis guitis:
& respondet illa Exui me tuncã meã: qͦmͦ
induam eã : Laui pedes mos qͦmͦ inquinabo
eos:  O admirabile sacͣm̃tũ: o gͣnde mift̾iũ:
Ergone tunet inquinare pedes ueniendo
ad eum qui lauit suoꝵ discipłoꝵ pedes: di¬
met ccrte:⁊ qr ꝑtrã uenit᷑ ad eum qͥ etiã ĩ t̾ra
ẽ : qr suos hic constitutos nõ deserit: Annõ
ipse ait.ecce ego uob̾eũ sũ usq ĩ ꝯfumationẽ
scłi : an ñ ipse ait. uidebitis caelos aꝑtos. &e an¬
głos di ascenciendentes & descendentes ad

Expanded text:
ima mea, columba tum est rore, et crines mei noctis guttis. » Et respondet illa: « Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos » ? O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendo ad eum qui lavit suorum discipulorum pedes? Timet certe, quia per terram venit ad eum, qui etiam in terra est, quia suos hic constitutos non deserit. An non ipse ait, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi ? An non ipse ait, Videbitis coelos apertos, et Angelos Dei a
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ꝓpt̾ inopiã p̃dicatoꝵ. ⁊ & recolens illa sua
mbra sana sermonibꝰ. sc̃a moribꝰ. s ĩa exitta cor¬
ꝑibꝰ. ingeniit & diẽ eccłia Exui me tunca m̃a⁊
quom intuam eã: Mbra ma illa qͦ .xͦ aꝑtre euã¬
ad eos qui pdicare & ppłos adquirere ac reg̾e.
tatibꝰ actionm peccare meriuint.: laui inqͥt
pecles mos ⁊ qͣm inquinabo eos: Quisquis eñ
in u̾bo ñ offendit: hic ꝑfectꝰ ẽ uir Et quis
est ꝑfectꝰ.: Quis ẽ quiñ offendit in tanta habũ¬
dantia iniquitatis.⁊ tanto frigore caritatis.
Laui pedes mõs ⁊ qͦmͦ inquinabo eos: enõ¬
quidem lego & aucdio nolite inulti magi¬

Expanded text:
tatem propter inopiam praedicatorum, et recolens illa sua membra sana sermonibus, sancta moribus, sed jam exuta corporibus, ingemit et dicit Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eaad eos qui praedicare, et populos acquirere ac regere, tatibus actionum peccare metuunt, Lavi, inquit, pein verbo non offendit, hic perfectus est vir. Et quis est perfectus? quis est qui non offendit in tanta abundantia iniquitatis, tanto frigore charitatis? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? Quandoquidem lego, et audio, Nolite multi magi
Abbreviated transcription (Latin):
Hic tractabatur qͦd pedes dñs disciput lauit.
eiun iam ipsi discipuli loti essent. uec opus
hre̾nt nͥ pedes lauare Uͥ usum ẽ intelli¬
gendum eẽ qͦd bapcismo quidem hõ totꝰ
abluitur.⁊ s dum isto postea in scło uuit.
huinanis affectibꝰ t̾ram uelut pedibꝰ cal¬
cans: ipsa seilieet conũsatione huius iutȩ
contrahit uñ dicat dimitte nob̾ debita
ura: Ae fic oẽ iñ mundat᷑ ab eo qͥ pedes
lauit discipuł sius: nec desinit int̾¬
pellare ꝓ nob̾ hinc̃ occurrer̃ ex can¬
tico canticoꝵ eccłiȩ u̾ba dicentis La¬
u pedes mos ⁊ qm inquinabo eos:
Cum uellet ire &e aꝑire ei qui uenerat
ad eã: & pulsauerat sibiq aꝑiri postula¬
uerat: ille speciosus forma p̃ filiis homi¬
num: hinc q̃stio nata ẽ qͣm coartare no¬
luimꝰ angustiis temprĩs. idõq distu¬
limus qͦna uͦ eccłia timeat inquinare

Expanded text:
id tractabatur quod pedes Dominus discipulis lavit, cum jam ipsi discipuli loti essent, nec opus haberent, nisi pedes lavare. Ubi visum est intelligendum quod Baptismo quidem homo totus abluitur; sed dum isto postea vivit in saeculo, humanis affectibus terram velut pedibus calcans, ipsa scilicet conversatione vitae hujus, contrahit unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit discipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . Hinc occurrerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei qui venerat ad eam, et pulsaverat, sibique aperiri poposcerat, ille speciosus forma prae filiis hominum . Hinc quaestio nata est quam coarctare noluimus angustiis temporis, ideoque distulimus, quonam modo Ecclesia timeat inquinare
Abbreviated transcription (Latin):
laudaretis: Qmͦ gͦ negaret u̾itas:⁊ qͦd di¬
cunt cliscipuli u̾itatis.  Q mͦ qͦd cliẽt̃ qͥ didi¬
cer̃.⁊ negaret ipsa uñ dicdicer : eͦmͦ fons
negat. ⁊ qͦd bibens p̃cheat: Qmͦ lux oc¬
euitat: ⁊ qd̾ uidens nidicat: Si gͦ inquit
ego laui pedes urõs dñs ⁊ magist: debe¬
tis ⁊ uos alt̾ alt̾ius lauare pedes. Exem¬
plum enim cdecli uob̃: ut qmadmnodũ ego
feci uob̃. ita ⁊ uos faciatis: hoc ẽ beate petre
qo nesciebas: qñ fieri ñ smebas hoc t̾ pꝰea sciẽ¬
dũ ꝓmisit: qñ ut sineres t̾ruit magist᷑ tuus
⁊ dñs tuus tauans ꝑed̾s tuos didieimꝰ fr̃s hu¬
militatẽ ab excelso: faciamꝰ inuicẽ humiles
qd huimilit᷑ feẽ excelsus. Alagna ẽ heccõ¬
m̃datio humstitatis.⁊ &e faciunt ħ sĩuieẽ
fr̃s &̃ oꝑe ipso uisibili: cum se iuuicẽ hos¬
prtio recipuut Est enim apud plerosq
consuetudo humilitatis huiꝰ: usq ad fa¬
pit. si scoꝵ pedes lauit: Et ap̃ scõs ubicumq hȩc

Expanded text:
udaretis. Quomodo ergo negaret veritas, quod dicunt discipuli veritatis? quomodo quod dicunt qui didicerunt, negaret ipsa unde didicerunt? Quomodo fons negat quod bibens praedicat? quomodo lux occultat quod videns indicat? 4. « Si ergo, inquit, ego lavi pedes vestros Dominus et Magister, debetis et vos alter alterius lavare pedes. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, et vos ita faciatis. » Hoc est, beate Petre, quod nesciebas, quando fieri non sinebas. Hoc tibi postea sciendum promisit, quando ut sineres terruit te Magister tuus et Dominus tuus, lavans pedes tuos. Didicimus, fratres, humilitatem ab Excelso; faciamus invicem humiles, quod humiliter fecit Excelsus. Magna est haec commendatio humilitatis: et faciunt re ipso visibili, cum se invicem hospitio recipiunt; est enim apud plerosque consuetudo hujus humilitatis, usque ad fapit, si sanctorum pedes lavit . Et apud sanctos ubicumque haec
Abbreviated transcription (Latin):
clausum ẽ: Tu studes ocio paucoꝵ: & habun¬
dante iniquitate refrigeseit caritas multoꝵ:
qui refrigescunt & cadunt. & faciunt refriges¬
ds. S portantur in crinibꝰ. id ẽ in sacram̃tis ui¬
fibilibꝰ tolerant᷑. & neqͣqͣm int̾ora sensꝰ attin¬
gunt: Pulsat gͦ ut exeutiat quietẽ sc̃is ociosis.
&r clamat: aꝑi mͥ de sanguine mõ soror inea:
de accessu mõ ꝓximam̃a:⁊ de spũ mõ columba
uã: de sermone mõ qͣm plenuis ex ocio didici¬
ser̃ contͣ me. qͦmͦi intrabo sine aꝑiente : eͦ mͦ enĩ
audient sine p̃dicante : hincfit ut aẽ hii qͥ amat̃
ocium stutlioꝵ bonoꝵ & nolunt ꝑpeti laboriosarũ
molestias accionum ⁊ eoquod minꝰ idoneos ad
hȩc ministranda &t sine rep̃hensione agenda se
sentiunt: mallent si fieri posset scos aplos
⁊ p̃dicatores u̾itatis antiqͦs exertari aduisus ha¬
bundantiam inquitatis. qͣ feruor friguit ca

Expanded text:
clausum est: tu studes otio paucorum, et abundante iniquitate refrigescit charitas multorum . e, hi sunt qui refrigescunt et cadunt, et faciunt refrigesDeus . Sed portantur in crinibus, id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem sanctis otiosis, et clamat, Aperi mihi, de sanguine meo soror mea, de accessu meo proxima mea, de spiritu meo columba mea, de sermone meo quem plenius ex otio didiciserunt contra me, quomodo intrabo sine aperiente? quomodo enim audient sine praedicante ? 5. Hinc fit ut etiam hi qui amant otium studiorum bonorum, et nolunt perpeti laboriosarum molestias actionum, eo quod minus idoneos ad haec ministranda, et sine reprehensione agenda se sentiunt; mallent, si fieri posset, sanctos apostolos et praedicatores veritatis antiquos excitari adversus abundantiam iniquitatis, qua fe
Abbreviated transcription (Latin):
caelestibꝰ ossa humiliata s qnõ te p̃clicamꝰ
t̾ram caleamꝰ ut tͥ aꝑiamꝰ Et idõ si rep̃hendi¬
mͥ ꝑturbamur: si lauclamur inflamitr La¬
satis sint dilectissimi: Si qͥd secꝰ ꝗͣ oportuit di¬
centes fortassis offendimꝰ. ⁊ uł laudibꝰ nr̃is ĩmo¬
cłatiuis qͣm oportuit eleuati sumꝰ : impetrate
imindationem pedibꝰ nr̃is. dõ placentibꝰ ora¬

Expanded text:
elestibus ossa humiliata . Sed quando te praedicamus, terram calcamus ut tibi aperiamus: et ideo si reprehendimur, perturbamur; si laudamur, inflamur. Lasatis sint, dilectissimi. Si quid secus quam oportuit dicentes fortassis offendimus, vel laudibus vestris immoderatius quam oportuit elevati sumus; impetrate mundationem pedibus nostris, Deo placentibus ora
Abbreviated transcription (Latin):
mei debiti. tam rectlendi tempꝰ
agnoseo: donet un redłã qͥ
donauit ut deb̾em: donauit
enim dilectionem: de qua dic̾tum ẽ:
Nemimi quicqͣm debeatis : nͥ ut inu¬
eem diligatis: Donet enim sermonẽ.
qͣm uideo me deb̾e dilectis Expectati¬
onẽ ur̃am ad hoc nempe distulerã. ut
explicarẽ sic̃ possẽ qͦmadmodum &̃ ꝑ

Expanded text:
mei debiti, jam reddendi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per
Abbreviated transcription (Latin):
euis portio poneret᷑: magisq sic debemꝰ acez¬
ꝑe qͦd dictum ẽ ex illa hora suscepit eã disei¬
pulus in sua. ut ad eius euram quieqͥd ei
esset necessarium ꝑtineret.: Suscepit gͦ eã
in sua. ñ p̃dia quȩ nulla ꝓprie possidebat.
s offitia quę ꝓpria dispensatione exeq̃nda
curabat: deinde subiungit: Postea seiens
sħs quia omnia consuminata st̃: ut adnũ¬

Expanded text:
ejus portio poneretur; magisque sic debemus acciejus portio poneretur; magisque sic debemus accipere quod dictum est, Ex illa hora suscepit eam discipulus in sua, ut ad ejus curam quidquid ei esset necessarium pertineret? Suscepit ergo eam in sua, non praedia, quae nulla propria possidebat; sed officia, sed propria dispensatione exsequenda curabat. 4. Deinde subjungit: « Postea sciens Jesus quia omnia consummata sunt, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ex eis erat qui dicer̃ ei: ecce nos dimisi¬
mus omnia ⁊ secuti sumus te: S ibi qͦ
audierant: quicumq ista dimiserit ꝓpt̃
ne. accipiet in hoc scło centies tantũ.
habebat gͦ ille discipulus centuplie it
plura qͣm cdnuiserat: in que susce ꝑ st eiꝰ
matrem qui illã donauerat: s:. in ea
societate beatus loħs receꝑat cencuplum. lͥi
nemo dicelut aliquid suum: s erant illis oĩa
enim apłi erant: quasi nichil hñtes. ⁊ omuia
possidentes: Qmͦ gͦ matrẽ magistri ⁊ dñi sui.
discipuiꝰ ⁊ famulꝰ accepit in sua: uͥ aliquid
siu nemo dicebat: an quia paulo post in
eod̾m libro legit᷑. quot qͦt enuim possessores p̃di¬
oꝵ uł domoꝵ erant. uẽdentes afferebant p̾eia
illoꝵ ⁊ ponebant ad pedes apłoꝵ. distribuebat᷑
aũ unieuiq ꝓut opis erat. intelligendũ ẽ.
sic distributum fuisse hiue discipulo qͦd opus
erat. ut illic etiam beatȩ mariȩ tanꝗͣ matͥs

Expanded text:
it? Neque enim non ex eis erat qui dixerunt ei, Ecce nos dimisiit? Neque enim non ex eis erat qui dixerunt ei, Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te. Sed ibi quoque audierat, Quicumque ista dimiserit propter me, accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo ille discipulus centupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes receperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia enim Apostoli erant, quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedes Apostolorum: distribuebatur autem unicuique prout opus erat , intelligendum est sic distributum fuisse huic discipulo quod opus erat, ut illic etiam beatae Mariae tanquam matris
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰtrina sana didicerat apłs paulus quod do¬
cebat: qñ dicebat: Siquis aut̃ suis ⁊ mraxi¬
me domesticis ñ ꝓuidet: fidem nẽgat.⁊
est infideli det̾ior: Quid aũ tam ciuiq do¬
mesticũ.⁊ qͣm parentes filiis. aut paren¬
tibꝰ fuii.: Huius itaq saluberrum p̃cep¬
ti. ipse magist̃ scõꝵ de se ipso constitue
bat exemplum. qñ ñ ut famulȩ dĩ qͣm ere¬
auerat ⁊ regebat. s ut matri homo de qͣ
ereatꝰ fuerat ce qͣm relinquebat. alt̾um ꝓ
se quodam mͦ filium ꝙuidebat. Ilã cur
hoc fecerit: quod seqͣuitur indicat: Ait
enim euangłista Et ex illa hora accepit
eam discipulus in sua: de se ipso dicens:
Sic quippe cominemorare se soler quod
eum diligebat iħs. qui utiq omnes s ip¬
sum p̃cetis ⁊ familiarius diligebat: ita
ut in conuiuio siꝑ pectꝰ sium diseum¬
be faceret. Credo ut istius euangłiuqd
ꝑ eum fuerat p̾dicatura diuiua excel¬

Expanded text:
ctrina sua didicerat Paulus apostolus, quod doctrina sua didicerat Paulus apostolus, quod docebat quando dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non providet, fidem negat, et est infideli deterior . Quid autem cuique tam domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti, ipse magister sanctorum, de seipso consbat exemplum, quando non ut famulae Deus quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat: ait enim Evangelista, Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de seipso dicens. Sic quippe commemorare se solet, quod eum diligebat Jesus: qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret ; credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excel
Abbreviated transcription (Latin):
er ecce filius tiuis. Dem̃ diẽ discipulo ẜece
mat̾ tua & ex illa hora: accepit eã disci¬
pulus in fua: Hȩc nimirum ẽ illa hora:
de qua iħs aqͣm conũsurꝰ in uinũ dixerat
matri: quid mͥ ⁊ t est midier : nõdum
uenit hora mea: Hanc itaq horam p̾dixe¬
rat. quȩ tunc ñdum uenerat: in qua debe¬
ret agnoscere moriturꝰ. de qua fuerat mor¬
talit natꝰ. Tunc gͦ diuna facturꝰ. ñ diummi¬
tatis s infirmitatis mnatrẽ. uelut in cogni¬
tam repellebat: nunc aũ hiinana iam paci¬
ens. ex qua fuerat factꝰ homo affectu cõm̃¬
dabat humano: Tunc enum qui mariã crea¬
uerat ĩnotescebat uircute: nime lͦi quod
maria peꝑerat. pendebat in cruce Mora¬
lis gͥ insinuat᷑ locꝰ: fac̃ quod faciendũ am¬
monet. & exemplo fuo suos instruit pre¬
ceptor bomus: ut a filiis piis impendat᷑
cura ꝑarentibus: tamqͣm lignum illud
uͥ erant fyxa m̃bra morientis. etiam ħathe¬
dra fuerat magistri docentis: Ex hac do¬

Expanded text:
filius tuus; deinde dicit discipulo: Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. Haec nimirum est illa hora de qua Jesus aquam conversurus in vinum dixerat matri: Quid mihi et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat, quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnoscere moriturus de qua fuerat mortalis natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis, matrem velut incognitam repellebat; nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat innotescebat virtute; nunc vero quod Maria pepererat pendebat in cruce. Moralis igitur insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet. Exemplo suo instruit Praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus, tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit Magistri docentis. Ex hac do
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. uerũ etiã de male facientibꝰ bene ipse
faciebat: Cum gͦ accepisset iħs acetũ: dix̃:
confuminatũ ẽ: Quid. nͥ qͦd ꝓpħia tanto an¬
te tempr̃ p̃dixerat.: Demide qr niehil re¬
manserat qͦd aute qͣm moreretur fieri ad¬
huc oporteret.⁊ tanꝗͣ ille qͥ potestatẽ ha¬
bebat ponendi animã suã. & it̾ũ sum̃di
cã: ꝑactis omnibꝰ quȩ ut ꝑagerent᷑ ex¬
pectabat. melinato capite tradidit spm̃.
Quis ita dormit qño uoluerit:⁊ sic̃ iħs
mortuus ẽ qñ uoluit.: Quis ita uestem
ponit qñ uelu̾it ⁊ sic̃ se carne exuit qnͣ
uoluit. O uis ita eum uoluit abit. ⁊ qͦmͦ
cum uoluit obiit. Quanta fꝑanda uel
timenda potestas ẽ iudicantis. ⁊ si apa¬
ruit tanta morientis: ExꝑLIC IT SER¬

Expanded text:
ebat, verum etiam de male facientibus bene ipse ebat, verum etiam de male facientibus bene ipse faciebat. 6. Cum ergo accepisset Jesus acetum, dixit: Consummatum est. Quid, nisi quod prophetia tanto ante praedixerat? Deinde quia nihil remanserat quod antequam moreretur fieri adhuc oporteret, tanquam ille qui potestatem habebat ponendi animam suam, et iterum sumendi eam , peractis omnibus quae ut peragerentur exspectabat, Inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? Quis ita vestem ponit quando voluerit, sicut se carne exuit quando voluit? Quis ita cum voluerit abit, quomodo cum voluit obiit? Quanta speranda vel timenda potestas est judicantis, si apparuit tanta morientis? TRACTATUS
Abbreviated transcription (Latin):
miliasset semet ipsum factꝰ obediens usq ad
mortẽ erueis: ñ utiq sangius eiꝰ in peccõꝵ
remissionẽ. hoc ẽ in nr̃am mundationẽ fui¬
sset effusus: Nec moueat qͦmͦ spongiam ori
eiꝰ potuerint admouere: qui in crucẽ fuerat
exaltatꝰ a t̾ra: Sic̃ eium apud alios eũgłistas
legitur qͦd hic p̃t̾misit. in harundine ẽ fa¬
ctum: ut in spongia talis potꝰ ad erucis sub¬
lunia leuaretur: ꝑharundinẽ uͦ scͥptura fig¬
nificabatur. quę implebat᷑ ħ facto: Siẽ e¬
nim lingua dr̃ uł greca uł latina. uel alia
quelibet sonum significans qui lingua ꝓmit᷑.
sic harundo dici pot̾ litta quȩ harundine
seribitur: S sonos significantes uocis huma¬
nȩ usitatissime dicimꝰ linguas: seripturã
uͦ harundinem dici qͦ muiꝰ ẽ usitatũ. eo
magis ẽ mistice figuratũ: Faciebat ista po¬
pulus impuis: paciebat᷑ ista misericors xp̃s:
Qui faciebat. qͥd faceret nesciebat: qͥ pacie¬
batur aũ ñ solum quid fieret ⁊ cur fieret sei¬

Expanded text:
ipsum, factus obediens usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostram mundationem fuisset effusus. Nec moveat quomodo spongiam ori ejus potuerint admovere, qui in cruce fuerat exaltatus a terra. Sicut enim apud alios evangelistas legitur quod hic praetermisit in arundine est factum , ut in spongia talis potus ad crucis sublimia levaretur. Per arundinem vero Scriptura significabatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel graeca vel latina, vel alia quaelibet sonum significans, qui lingua promitur; sic arundo dici potest littera, quae arundine scribitur. Sed sonos significantes vocis humanae usitatissime dicimus linguas: Scripturam vero arundinem dici, quo minus est usitatum, eo magis est mystice figuratum. Faciebat ista populus impius, patiebatur ista misericors Christus. Qui faciebat, quid faceret nesciebat: qui patiebatur autem, non solum quid fieret et cur fieret sci