comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uere felicitatis inpost̾m merelatur. ysaac ꝑ repro¬
missionem natus ñ per gen̾atõem sigc̃at fllios grẽ.
ciues qiuitatis libere. socios pacis et̾ne ⁊ qr hoc non
per gen̾atõem. s ꝑ regen̾atõem futurum erat.
Ideo tunc imperata est circumcisio qñ de sara pro¬
missus est filius. circũcisio qñ de sara enĩ sigc̃a
naturam exuta uetustate nouatam. ⁊ ꝙ om̃s
filios ⁊ seruos inmaculos ⁊ empticios. cutiumcidi

Expanded text:
erebatur. Isaac per reproerebatur. Isaac per repromissionem natus, non per generationem, significat filios gratiae, cives civitatis liberae, socios pacis aeternae. Et quia hoc non per generationem sed per regenerationem futurum erat, ideo tunc imperata est circumcisio, quando de Sara promissus est filius. Circumcisio igitur significat naturam exuta vetustate novatam. Et quod omnes filios et servos vernaculos
Abbreviated transcription (Latin):
liter sine passione clamans inleticia que plũre ᷤ
carnałr generat. unde subdit. quia mag̾. mul.
sunt fili cui. deserte. a qũõ. ab adam qui deser¬
ta uita secutus est mortem: quam eius qui ht̃
uirum .i. sẏnagoge. multo enĩ st̃ plures xͥaniiu¬
rat filios. s ꝑ solam fidem spũałr. quia nec par¬
turie dĩ. que eium parturit: dolores patit. hec
exdlamat in leticia salutis humane. ierłm uero
t̾rena ideo uirum hũisse clicta est. qi carnalit̾
induob filiis abralx. quoꝵ unus de ancilla scd̃
carnem natus est. alt̾ de libera ñ scd̾m naturam.
s per repromussionem. negat enĩ natura filiosta¬
li commixtioni qualis poterat ẽẽ abrahe. ⁊ sare u
illa ecate ⁊̃ mulieris accedẽte st̾ilitate. que nͨ tũc
par̾e potuit qñ ñ etas fecunditati s ecati fecun¬
ditas defuit. quod uero nature sic affecte fruct᷑¬
post̾itatis non debebatur. sig̃c qũod natura hũa

Expanded text:
liter sine passione, clamans in laetitia quia plures liter sine passione, clamans in laetitia quia plures oga quae carnaliter generat. Unde subdit quia magis multi sunt filii tui desertae. A quo? Ab Adam, qui deserta vita secutus est mortem, quam ejus quae habet virum, id est synagoga. Multo enim plures sunt Crat filios, sed per solam fidem spiritualiter quae nec parturire dicitur. Quae enim parturit, dolores patitur. Haec exclamat in laetitia salutis humanae. Jerusalem vero terrena ideo virum habuisse dicta est, quia carnaliter in duobus filiis Abrahae, quorum unus de ancilla secundum carnem natus est; alter de libera, non secundum naturam, sed per repromissionem. Negat enim natura filios tali commistione qualis esse poterat Abrahae et Sarae in illa aetate, etiam mulieris accedente sterilitate, quae nec tunc parere potuit, quando non aetas fecunditati, sed aetati fecunditas defuit. Quod vero nec sic affectae fructposteritatis non debebatur, significat quod natura huma
Abbreviated transcription (Latin):
re contexuit que statuit ut est iuro ꝯiũcta
contepit ⁊ peperit. añ inysaia dñs exclamat cdli¬
lata locum tabemacłi tui ⁊ protende funculos
tuos ⁊c̃ ⁊ item. si est gens nata simuł syñagoga
est gͦ que ht̃ uirim .i. legem. deserta uero ⁊ ua¬
ga ⁊ sine ulla logis potestate uiuens gentium
multitudo est que ⁊ st̾ilis erat. nulliꝰ legitimi
u̾bi proferens germen. stẽritis enim erat ĩ dĩb
gentib eccł̃ia anteꝙͣ iste fetus q̃m cernimus o
celestis curia. suꝑna est enim scõꝵ ciuitas. lic
inquib dã quos hic parit ad huc peregrinetur:
donec regni eius tempus adueniat. qñ ꝯgrega¬
tura est om̃s insius corporib resurgentes. de hͣ
det lilera est apcc̃o ⁊ pena pcci. que est ma. no.
nerat ibi erunt cũ ea. uere mat̾ est. scriptum
est enĩ. le. sterił. que. ñ. pa. erũ. ⁊ cla. que nõ. par.¬
parturit .i. nec dolores patitur s gẽnerat spũa¬

Expanded text:
re contexuit: quae statim ut est viro conjuncta, re contexuit: quae statim ut est viro conjuncta, concepit et peperit. Unde in Isaia Dominus exclamat, Dilata locum tabernaculi tui, et protende funiculos tuos, etc. . Item, si est gens nata simul. Synagoga ergo quae habet virum, id est legem, deserta vero et vaga, et sine ulla legis potestate vivens, gentium multitudo est, quae et sterilis erat nullius legitimi verbi proferens germen. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Ecclesia, antequam iste fetus quem cernimus orcoelestis curia. Superna est enim sanctorum civitas licet, in quibusdam quos hic parit, adhuc peregrinatur, donec regni ejus tempus adveniat, quando congregatura est omnes in suis corporibus resurgentes. De hac det, libera est a peccato et poena peccati, quae est mater nostra. nerat, ibi erunt cum ea. Vere mater est, scriptum est enim: Laetare sterilis, quae non paris, erumpe et clama, quae non parparturit, id est nec dolores patitur, sed generat spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
hiis u̾bis ⁊libera mon¬
stratur ⁊ mat̾. letari
enĩ ⁊erumpere ⁊cla¬
mare ꝑtinent ad liler¬
tatem quia multi fi¬
iii. hoc ꝑtinet ad ma¬
trem ysaias aspiciens
gentium añ st̾ilem.
tunc fitosam alloqͥtꝰ¬
sterilis quȩ tempore le¬
gis non uirtute mira-¬
culi paris. quia illo tẽ¬
pore .q. nullos genuit que ctiam non parturis.
quia neq tunc cognatum hũit. letare incorde.
enumre .i. leticiam mentis extra ostende. ⁊c lama
.i. gaudium tuũ aliis preclica. quia magis mł
ti .i. plures sunt. filii tui olim deserce. partu qͥdẽ
non cdilectt̃e sponsi. quamenis .i. synagoge que¬
carnałr generat sub lege uirum quippe huit
stͣilis enim ecc̃a sine iuro xp̃o. sine ullo sponsi
sermonis alsoquio. qui iacuit indeserto. s postꝙͣ
accepit illa ⁊ librum repudii. ⁊ omnia orna¬
menta uiri: in ydoli u̾tit ornamentũ. tunt
maritus priore cingło putrescente aliũ lum¬
bis meis suis batteum. aliud de gentil lumba¬

Expanded text:
his verbis et libera monstratur et mater. Laetari enim, et erumpere, et clapertinent ad libertatem; quia multi fii, hoc pertinet ad matrem. Isaias aspiciens gentium ante nunc fetosam alloqsterilis quae, tempore l, non virtute miraculi paris, qui illo tempore quasi nullos genuit; quae etiam non parturis, quia neque tunc conatus habuit, laetare in corde, erumpe, id est laetitiam mentis extra ostende, et clama, id est gaudium tuum aliis praedica, quia magis multi, id est plures sunt filii tui, olim desertae, partu quidem non dilectione sponsi, quam ejus, id est synagogae qucarnaliter generat sub lege. Virum quippe habuiSterilis vero Ecclesia sine viro Christo, sine ullo sponsi sermonis alloquio, diu jacuit in deserto. Sed postquam accepit illa librum repudii, et omnia ornamenta viri, in idoli vertit ornamenta, tunc maritus priore cingulo putrescente, alium lumbis suis balteum, aliud de gentibus lumba
Abbreviated transcription (Latin):
peccati erãt quod. te¬
stam̃. est agar .i. si¬
gnificatur per agar
⁊ recte. agarenim
int̾pr alienatio quod ben¬
bene conuenit.qr ĩlld̃
testamentũ alienat homines abhereclitate

Expanded text:
peccati erant. Quod Testamentum est Agar, ignificatur per Agar. Et recte: Agar enim interpretatur alienatio. Quod bene convenit, quia illud testamentum alienat homines ab aete
Abbreviated transcription (Latin):
seriuiant ñ uicarnis s opere dei. ⁊ hoc ẽ ꝙ ait
qui aũt de libora natus est .i. libet᷑ xp̃ianus¬
tentis sub figura u̾itatem. quis enĩ impossi¬
bilia ẜ naturam crederet:⁊ que suauia fũt
inpresenti. tñ ꝯtempn̾et ⁊ ñ uisa speraret. nͥ
iuitus dei hoc ineo operatetur tałr gen̾antur
xp̃iani quoꝵ typus precessit in ysaac. hysm̃ã¬
qr inlilertatẽ nascunt᷑. liber eñi fit qui accip᷑
remissionem pcc̃oꝵ ec̃cẽ expositum ẽ euident᷑
quid significent u̾ba illa legis uñ ostendit᷑
lex non esse tenenda que inseriitutem gene¬
rabat. s noua que mbertatem paritam̃ addit.
Inum quidem .q.¬

Expanded text:
serviant, non in carnis, sed opere Dei. Et hoc est quod ait, qui autem de libera natus est, id est tentis sub figura veritatem. Quis enim impossibilia secundum naturam crederet, et quae suavia sunt in praesenti contemneret, et non visa speraret, nisi virtus Dei hoc in eo operaretur! Taliter generantur Christiani quorum typus praecessit in Isaac. Ismain libertatem nascuntur. Liber enim fit qui accipit remissionem peccatorum. Ecce expositum est evidenter quid significent illa verba legis. Unde ostenditur lex non esse tenenda quae in servitutem generabat, sed nova quae in libertatem parit. Unde Unum quidem, q
Abbreviated transcription (Latin):
ia non int̾ra ꝓmissionis ubi uidei.q. filii fuert
lo monte datum ꝑ omnia ꝯuinctũ est ⁊ simile
ei ierłm que nunc est ⁊ simił.i uetus .t. iudaico
ppło que nunc ẽ .i. qui t̾rena diligit. ⁊ pro tp̃rali¬
b secuit uel seruit sub pcc̃o cũ filiis siis. ixc est
sṗnagoga que sub pcc̃o generat filios. totus qͥdẽ
iopulus mat̾ est. singuli aũt sunt filii. uł filis
dat ita ille ppłs timore pene ⁊ amore temꝑaliũ
seruebat. ecce per ħ omiua. patet ꝙ uetus lex si
es tenenda. s noua que sursum est. que libera
est .i. ad fuꝑiora nos mittit ⁊ liberos facit. que
data est ecc̃e que sursum ⁊ libera unde subdit.
synagoga timore irł¬
sub peccato seruit. s il¬

Expanded text:
ia, non in terra promissionis, ubi Judaei quasi filii fuerunt, lo monte datum, per omnia conjunctum est, et simile ei Jerusalem quae nunc est, id est Judaico populo, qui nunc ebus servit. Vel, servit, sub peccato cum filiis suis. Haec est synagoga quae sub peccato generat filios, totus quidem populus mater est, singuli autem sunt filii vel filii bat: ita ille populus timore poenae, et amore temporalium serviebat. Ecce per haec omnia patet quod vetus lex non est tenenda, sed nova quae sursum est, quae libera est, id est ad superiora nos mittit, et liberos facit: quae data est Ecclesia quae sursum est, et libera. Unde subdit, synagoga, timore sub peccato servit. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
ut uetula ⁊ st̾ilis de uetulo ꝯciperet. s ꝑ oꝑatõ¬
nem de quo promisit. Illum ergo genuit demõ¬
strans consuetudo naturam. illum uͦ dedit
ꝓmissio significanꝰ gr̃ãm. Ibi humanus usus
ostendr̃ hic diuinum beneficrum ꝯmendatur.
Natus ergo hysmael sicut nascuntur homines
ꝑmixtione utriusꝙ sexus usitate lege nature
ideo dictum est. scd̃m carnem non ꝙ ita benefi¬
cia dei ñ sint aut ñ ista operet᷑ deus: cuiꝰ opifex
for ⁊ dis .o. su. s ubi significand̾ fũat dei donũ
ꝙ indeleͥtum hominib gratis gr̃a largiretur:
sic oportuit dari filium. q̃madmod̾ nature
litc̃am ita fũint: tñ ẜ qr scd̾ lict̃am ad suꝑiorẽ
demonstratõem ñ ualent: subdit. que sunt per
dr̃ cum aliquid aliud iuidetur sonare inu̾bisa
aliud inĩteslectu sigc̃are. situt hic. abraham e
ham. inustaꝵ subaudit᷑ gentium. i aintͥ cã¬
cuphonie. inde dr̃ abraham quasi albaham .i. pr̃
⁊ ancilla significant duo cestamenta uñ subs̾.

Expanded text:
ut vetula et sterilis de vetulo conciperet, sed per operationem Dei qui promisit. Illum ergo genuit demonstrans consuetudo naturam, illum vero dedit promissio, significans gratiam. Ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Natus est ergo Ismael sicut nascuntur homines permistione utriusque sexus usitata lege naturae. Ideo dictum est secundum carnem, non quia ista beneficia Dei non sint, aut non ista operetur Deus, cujus opifexnon sint, sed ubi significandum fuerat Dei donum, quia indebitum hominibus gratia Dei largiretur; sic oportuit dari filium quemadmodum naturae litteram ita fuerint, tamen quia secundum litteram ad superiorem demonstrationem non valent, subdit: Quae sunt dicdicitur, cum aliquid aliud videtur sonare in verbis, et aliud in intellectu significari, sicut hic. Abraham enham multarum, subauditur gentium, quo intuphoniae. Inde dicitur Abraham quasi Abaham, id est p Libera autem et ancilla significant duo Testamenta. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent ad hanc sig̃catõem ⁊ ideo multi legen¬
tes apłm. librum aũt geneseos ignorantes pu¬
tant solos duos filios hũisse abraham. s hos so
sp̃alit̾ singula exequit᷑ innuens aliquid egre¬
gium inhiis prefigutari. Item attende quod

Expanded text:
pertinent ad hanc significationem. Et ideo multi legentes Apostolum, librum autem Geneseos ignorantes, putant solos duos filios habuisse Abraham. Sed hos soaliter singula exsequitur, innuens aliquid egregium in his praefigurari. Item attende quod
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdõtes eius sanguiẽ asꝑsis ccͣ faciem tes¬
guinem inremisionẽ itc̃oꝵ. Ideo ccͣ faciem te¬
stimoriii. quia non ałr declaratũ ẽ quã fue¬
rat diuino testimonio prenunciatũ. ideo
septies qr ip̃e nũs ad mundiciam ꝑtinet
sp̃ualem extra castra ierłm iussa est crema¬
ueatur. ⁊ ineum conu̾titur ꝙ ꝯcrematur
⁊ ip̃m u̾bum cremare de greto in latinum
ductum. ẜ grecum a suspensione dr᷑ In ꝯspectu
pelł eius cum carne: ⁊ san. cũ stercore cõbu¬
sta dñr quia non solum sustantia morta¬
lis corporis xp̃i que pelle carnib ⁊ sanguine
intimata est. s ⁊̃ ꝯtumelia ⁊ abiectõ plebis q̃
combustionis mittit sacerdos lignum cedri¬
nũ. ysopum. ⁊ coccinũ. lignũ cedrinũ est
spes q̃ insuꝑnis fumit̾at hĩtat. ysopus est¬
fides. que cum sit hũilis radicib heret inpe
est post passionem ⁊ resurrectõem .xͥ. hunc
cinerẽ homo mundꝰ ꝯgregabat ⁊ inlocũ mũ¬
dum exͣ castra reponebat. qr ħ fama ap̃ eos

Expanded text:
sacerdotes. Ejus sanguinem aspersit contra faciem tesguinem in remissionem peccatorum: ideo contra faciem testimonii, quia non aliter declaratum est, quam fuerat divino testimonio praenuntiatum. Ideo septies, quia ipse numerus ad munditiam pertinet spiritualem. Extra castra jussa est cremaeatur, et in eum convertitur quod crematur, et ipsum verbum, cremare, de Graeco in Latinum ductum; secundum Graecum a suspensione dicitur. In conspectu Pellis ejus cum carne, et sanguis cum stercore combusta dicuntur, quia non solum substantia mortalis corporis Christi, quae pelle, carnibus et sanguine intimata est, sed etiam contumelia et abjectio plebis, quae combustionis mittit sacerdos lignum cedrinum, hyssopum, et coccinum. Lignum cedrinum est spes quae in supernis firmiter habitat; hyssopus fides, quae cum sit humilis radicibus haeret in est post passionem et resurrectionem Christi. Hunc cinerem homo mundus congregabat, et in locum mundum extra castra reponebat, quia haec fama apud eos
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eam iugum. quia ñ est subiugata iniqui¬
tati. ĩmo ⁊ subiugatos inueniens liberauit ⁊
eoꝵ iuncula disrupit ⁊ potestatem ponendi aĩ¬
mam ⁊ it̾m sumendi eam hũit. Non aaron: s
ad elearar data drͣ. qr ñ ad tempus. ꝙ tuncerat.
s ad posteros illius sacerdocii dñi passio erat
ꝑuentura. Eiesta est extra castra. sic ⁊ dñs exͣ
ciuitatẽ eiectusꝰ ẽ ⁊ iecta ẽ in locum mundũ.
quia dñs ñ hũit cãm malam. occiosa est in

Expanded text:
 eam jugum, quia non est subjugata iniquitati, imo ei subjugatos inveniens liberavit, et eorum vincula dirupit, et potestatem ponendi animam, et iterum sumendi habuit. Non ad Aaron, sed ad Eleazar data dicitur, quia non ad tempus quod tunc erat, sed ad posteros illius sacerdotii Domini passio erat proventura. Ejecta est extra castra, sic et Dominus extra civitatem ejectus est; et ejecta est in locum mundum, quia Dominus non habuit causam mala
Abbreviated transcription (Latin):
dico impositis.q. in
onus ad refrenandaᷤ
transgressiones isq
melius corrigendi
erant qui usce huc
sub redagogo fuert.
⁊ ideo non poterant
illa ꝑfectum facere.
ñ tñ eo tempore de
tum remissionem

Expanded text:
dico, impositis, quasi in onus ad refrenandas transgressiones usquemelius corrigendi erant, qui usque huc sub paedagogo fuerunt, et ideo non poterant illa perfectum facere. Non tamen eo tempore debt remissionem
Abbreviated transcription (Latin):
tis iusticte ⁊ eterne
leatitudinis que
tempore legis fut᷑a
at significatum.i.¬
qr plures capit. qm
illud terrenum. et
ufactum. ñ dico nõ
fc̃m oꝑatõe dei. s ho¬
mins. unde exponen
uetus ꝙ fixit homo. s ħ longe ałr adeo fc̃m ẽ.
introiuit dico: neq per san. tau. hyr. ⁊ iii.

Expanded text:
tis justitiae et aeternae beatitudinis; quae omnia tempore legis futuraat significatum. plures capit quam illud terrenum; et ufactum, non dico non factum operatione Dei, sed hominis. Unde exponendxit homo, sed longe aliter a Deo factum est. Int
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mortuus fuĩt ꝓurificatus tab̾naculũ
dñi polluit. ⁊ ext̾retur anima ilła ex isrł.
Item ait. accipienꝰ ysopum tingeat in aqͣ
uir mundus ⁊ asꝑget suꝑ domũ ⁊ suꝑ uasa
⁊ suꝑ aĩas uitula rufa caro xp̃i est. ĩfirma.
Sexus .u. femineus positus est pp̃ infirmita¬
tem carnalem. rufa est. quia passione xp̃i ca¬
ro cruentata est. hanc accipiunt a moyse qͥ
est figura legis. qr sod̾ legem nisi st̃ occidere xͦ.¬

Expanded text:
et mortuus fuerit non purificatus, tabernaculum et mortuus fuerit non purificatus, tabernaculum Domini polluit, et exercetur anima illa ex Israel. Item ait: Et accipiens hyssopum tinget in aqua vir mundus, et asperget super domum, et super vasa, et super animas . Vitula rufa est caro Christi infirma. Femineus enim sexus positus est propter infirmitatem carnalem. Rufa est, quia passione caro Christi cruentata est. Hanc accipiunt a Moyse qui est figura legis, quia secundum legem sibi visi
Abbreviated transcription (Latin):
cornib uentilat inimicos. de iuuenca aũt ru¬
fa. quius cuiem ad aquã asꝑsionis eoꝵq mũ¬
datõem quimortuũ tetigernt proficere lex
mandauit. non est tacendum. euidentissimũ
in libro nũi dñs dixisse moysi. loquere filiis is¬
mel. ⁊ accipiant ateiuuencã rufam sũ uitio.
que non ht̃ in se uitium. ⁊ non est positum su¬
ꝑ eam iugum ⁊ dabis. ⁊am ad elearar sacer¬
dotem. ⁊ eicient eam extra castra in locum mũ¬
dum. ⁊ occident eam in ꝯspectu eius. ⁊ accipi¬
et eleazar sanguinẽ eiuiꝰ. ⁊ asꝑget ccͣ faciem
⁊ ysopum. ⁊ coccimim ⁊ muctet in medium
ꝯbustionis uiuente. ⁊ ꝯgrogabit hõ mundꝰ¬
ciuerem iuuence. ⁊ ponet extra castra in locũ
mund̃. ⁊ erit filiis istł ⁊ ꝑselitis legntimui
sempit̾nũ uł et̾num ex isto cinere fiebat aq
asꝑsionis unde mundabantur a contactu mor¬
tuoꝵ. ait .n. sic. omĩs .il. anima hominis qͥ
tecigerit mortuũ inmunda erit .uti. dieb.

Expanded text:
os. De juvenca autem rufa, cujus cinerem ad aquam aspersionis eorumque mundationem quia mortuum tetigerunt perficere lex mandavit, non est tacendum. Evidentissimum in libro Numeri Dominus dixisse Moysi: Loquere filiis Israel; Et accipiant a te juvencam rufam sine vitio, quae nec habet in se vitium, et non est impositum super eam jugum, et dabis eam ad Eleazar sacerdotem, et ejicient eam extra castra in locum mundum, et occident eam in conspectu ejus, et accipiet Eleazar sanguinem ejus, et asperget contra faciem  mittet in medium combustionis juvencae, et congregabit homo mundcinerem juvencae, et ponet extra castra in locum mundum, et erit filiis Israel, et proselytis legitimum sempiternum , ex isto cinere fiebat aqua aspersionis, unde mundabantur a contactu mortuorum. Ait enim: Omnis enim anima hominis qui tetigerit mortuum, immunda erit septem diebus .
Abbreviated transcription (Latin):
ta pp̃ legis p̾ceptum sit
s inxp̃o est ꝑfectio. Uñ
subdit. quanto magiꝰ
.q. ⁊ sc hoc est. quanto
latus. obtulit dico per
sp̃m scm̃ omnia ei dic
natur. sicut qui tangebat mortuũ coĩqui¬
in celũ. sicut nec ille intemplũ emundabit a
ta libertate facit seruire deo qui dat uiuere.
qr est uita ex se uiuens. nemo ergo potest ei

Expanded text:
egis praeceptum, Christo est perfectio. Unde subdit: Quanto magis. at. Etsi hoc est, quanto latus. Obtulit, dico, per Spiritum sanctum, omnia ei dictnatur, sicut qui tangebat mortuum coinquiin coelum, sicut nec ille in templum emundabit a ta libertate facit servire Deo qui dat vivere, qui est vita ex se vivens. Nemo ergo potest ei
Abbreviated transcription (Latin):
pugnauit.q. uictus est. imino u̾o tunc uicit.
crucifixus est .N. de cruce inqua erat fixus.
diabolum occidit. ⁊ iñ rex nr. sacerdos aũt qͥd
ꝓ nobis obtulit. nicħ mundum ĩuenit in
hominib. ꝙ offerret. ꝓ eis se ip̃m obtulit. ec¬
ce munda ⁊ felix ⁊fera uictima. carnem.⁊.
de utero uirginis accepit. ut mundã offerret
pro mnmmundis hanc uocat tab̃̾naculũ dicẽs.¬

Expanded text:
quasi victus est, imo vero tunc vicit; crucifixus est enim, et de cruce in qua erat fixus, diabolum occidit: et inde rex noster. Sacerdos autem quid pro nobis obtulit? nihil mundum invenit in hominibus quod offerret, pro eis seipsum obtulit. Ecce munda, et felix et vera victima. Carnem vero de utero Virginis accepit ut mundam offerret pro immundis. Hanc vocat tabernaculum, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
.s. quod momni ad¬
u̾sitate nos facit for
denendam spem nõ
spe beatitudinis tͥbu¬
latões spernit spem
dico iam ꝓpositam
nobis in abraham ⁊
mari isto: noli abrũ¬
pi ab anchora ante¬
quã inte intres ĩ por¬
tum. fluctuat nauiᷤ
inanchoris s ñ long¬
e a terra proicit᷑ nec
inet̾num fluctuabit
ta. U bi .i. inque in¬
t̾iora precur sor iłx in¬
troiuit pro nobis in¬
troducendis ⁊ ita pa¬
tet nos posse sequi ad
hoc enim ip̃e precut᷑rit
ut nos sequam᷑ qui
bene dr᷑ cursor quia
nulla culpa eum imn¬
pediuit scd̾m illud. ex¬
ultaiit ut gygas. ad

Expanded text:
 quod in omni adversitate nos faciat fortenendam spem, nonspe beatitudinis tribulationes spernit. Spem dico, jam propositam nobis in Abraham etmari isto, noli abrumpi ab anchora, antequam intres in portum. Fluctuat navis in anchoris, sed non longe a terra projicitur, nec in aeternum fluctuabitta. Ubi, id est in quae interiora, praecursor Jesus introivit pro nobis introducendis: et ita patet nos posse sequi. Ad hoc enim ipse praecurrit ut nos sequamur qui benedicitur cursor, quia nulla culpa eum impedivit, secundum illud: Exsultavit ut gigas ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut sunt uirtutes. Sp̃c enĩ deus ẽ. ⁊ eos qui
adorant eum inspu ⁊ u̾itate adorare oꝑtet.
ecce qualib sacrificus placat᷑. deus. ħ gͥ offera¬
mus illa quid diuitiaꝵ sũt ⁊ diuitũ. hec
aũt uircutes. illa pͣatrinsetꝰ ista intrinserꝰ.
illa quilib oꝑari potest. hec aũt pauci. Qnͣ¬
to enĩ melior est pecore hõ tanto ħ sacrifi¬
cium itł. hic enĩ aĩam tuam insacrificiũ
ffers. ibi pecora offerebantur.

Expanded text:
ut sunt virtutes. Spiritus enim Deus est, et eos qui adorant eum in spiritu et veritate adorare oportet . Ecce qualiter sacrificiis placatur Deus, haec igitur offeramus; illa quidem divitiarum sunt et divitum, haec autem virtutes; illa extrinsecus, ista intrinsecus; illa quilibet operari potest, haec autem pauci. Quanto enim melior est pecore homo, tanto hoc sacrificium illis. Hic enim animam tuam in sacrificium offers, ibi pecora offerebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
data ꝓ iusto qr sĩ ex ea
uistus est s exfide. ⁊ cũ
iustus sit exfide quid¬
ei necͣcia est lex. s ideo da¬
ret uel peccaret uolentẽ

Expanded text:
data pro justo, quia non ex stus est sed ex fide, et cum justus sit ex fide, quidst necessaria lex? sed ideo daret, vel peccare volentem
Abbreviated transcription (Latin):
presentiũ ⁊ futuroꝵ homo u̾o assumptus a u̾bo
ex eo tempore rex est futuroꝵ ex quo assumptus est

Expanded text:
praesentium et futurorum, homo vero assumptus a verbo ex eo tempore rex est futurorum ex quo assumptus est
Abbreviated transcription (Latin):
D.
es aũt ille prĩb exhibite ꝑ citaturam ꝯmutabilẽ
deo ĩꝯmutabili subditam fcẽ sunt ñ ꝓprie sicutͤ st
s sigr̃atiue. sic̃ pro rerum causis ⁊ temporib oportu¬
it. uidet᷑ enĩ deus cũ uult ⁊ sicut uult ñ sic̃ est. s qͣli
spẽ uult apparere. Infuturd aũt udebunt eũ filii

Expanded text:
r. es autem illae Patribus exhibitae per creaturam commutabilem, Deo incommutabili subditam factae sunt non propriae sicut est, sed significativae, sicut pro rerum causis et temporibus oportuit. Videtur enim Deus cum vult et sicut vult, non sicut est, sed quali specie vult
Abbreviated transcription (Latin):
racias ago
ei qui me con¬
ih̾u domino no¬
stro. quia fide¬
lem me existi¬
mauit ponens¬
inministerio
⁊ ⁊̃ ut nec mors nec¬
uita separaret me a
xp̃o confortauit dico
.s. dũ eẽm sub lege fui
blasphemus uid̾m. ⁊¬

Expanded text:
ratias ago ei qui me conJesu Domino nostro; quia fidelem me existimavit, ponenministerio et ut nec mors necvita separet me a Christo. Confortavit, dico, cet dum essem sub lege, fui blasphemus in
Abbreviated transcription (Latin):
desperet de unnanitate
sceleris qui credat illi. ꝙͥ¬
enĩ faciet amico qui ħ
fecit inmico: credituri¬
sunt dico: tendentes in
dictis sit honor a creatis
et głia mẽentia. cui re¬
gi seculoꝵ .i. trinitati

Expanded text:
desperet de immanitate sceleris qui credit illi. enim faciet amico, qui hoc fecit inimico? Credisunt dico, tendentes in dictis sit honor a creaturis, a, in essentia. Cui? Regi saeculorum, id est Trinitati,
Abbreviated transcription (Latin):
S sciendum quia iam iustiis ñ eget pedagogo
s iniustus ut fiat l lege ligittime utendi multi¬
plex est modus ut scdm alium iusties ⁊ scd̾m aliũ
iniustus recte dicatur legittime uti lege. Iniustꝰ
enĩ lege utitꝰ legittime. tũ intelligens quacte sit
data eius ꝯminatõne tamꝙͣ pedagogo. ꝑducit᷑¬

Expanded text:
Sed sciendum quia jam justus non eget paedagogo, sed injustus ut fiat justus. Et lege legitime utendi multiplex est modus, ut secundum aliud justus, et secundum aliud injustus recte dicatur legitime uti lege. Injustus enim lege legitime utitur cum intelligens quare sit data, ejus comminatio ne tanquam paedagogo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pocõres saluos fac̾e. tollere morbos tofłe uuln̾a.
⁊ nulla cã est medicine si uenit de celo magnus me¬
dicus. magnus ꝑ totũ orbem t̾re iacebat egrotus.
ip̃e egrotus genus humanũ est qđ totũ ꝑierat
unus sũ poc̃o. qui saluos fac̾et apcc̃o. uenit enĩ filiꝰ
homitis q̃rere. ⁊ saluare ꝙ perierat. uenit ꝑ ꝙ hõ
erat. siam per qd̾ deus erat semꝑ hic erat qui dix̃.
celum ⁊ t̾ram ego impleo. ergo ⁊ inmundo erat ⁊
uenit. hic erat ꝑ diuinam maiestatem uenit ꝑhu
manã infirmitatẽ quare uenit: irc̃ores saluos fa¬
cere. ñ eum de celo ad t̾ram m̾ita nr̃a s peccata tra¬
xerunt. unde ⁊ uocabis nom̃ eius iħ̾m: quare: audi.
ad iustum ppłm ꝑtinẽt ꝑuulr: ꝑtinent plane sic
ad medicũ si ñ ht̃ uitiũ. si sanus eẽt ñ clamaret
iłx. si nite ꝑuulos uenire ad me. qui. ue. pec. sal fa.¬

Expanded text:
nisi peccatores salvos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla causa est medicinae. Si venit de coelo magnus medicus, magnus per totum orbem terrae jacebat aegrotus. Ipse aegrotus genus humanum est, quod totum perieratfaceret a peccato. Venit enim filius hominis quaerere et salvare quod perierat . Venit per quod homo erat. Nam per quod Deus erat semper hic erat, qui dixit: Coelum et terram ego impleo . Ergo et in mundo erat et venit. Hic erat per divinam majestatem, venit per humanam infirmitatem. Quare venit? peccatores salvos facere. Non eum de coelo ad terram merita nostra, sed peccata traxerunt. Unde: Et vocabis nomen ejus Jesum . Quare? Audi: populum pertinent parvuli? pertinent plane. Sic ad medicum, si non habet vitium? Si sanus esset non clamaret Jesus: Sinite parvulos venire ad me , qui venit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
cramentiis. ꝑ xp̃m u̾o hñis spem .i. oxpectatõnẽ
futirroꝵ lonoꝵ quia sic̃ ille resurrexit a mor¬
turs ⁊ ascendit ad celos. ita ꝑ ip̃m speramus re
nem paulus inꝙͣ scribit. tymotheo filio suo di¬
lecto infide ⁊ ante alia salutat inhunc mod.
gratia et mĩa ⁊ pax sit tͥ a deo ꝑa ⁊ ie. xͦ.do. nõ.¬
atrende ꝙ in hac salutatõe tria ponit que ei
armantur. Sicut ro¬
gaui te. post salutani¬
onem prius de pseudo re¬
pellendis incipit hic lege̾
adhuc tenendam docen¬

Expanded text:
 exspectationem futurorum, bonorum: quia sicut ille resurrexit a mortuis, et ascendit ad coelos, ita per ipsum speramus resnem. Paulus, inquam, scribit Timotheo dilecto filio suo in fide, et ante alia salutat in hunc modum: Gratia et miAttende quod in hac salutatione tria ponit quae ei armantur. Sicut rogavi te. Post salutationem prius de pseudo repellendis incipit hic, legem adhuc tenendam docen
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc in aliquo ostẽ¬
datur ꝯcimus quia lex
bona est scd̃ eos u̾o qui¬
ñ est bona. qr bona tm̃¬
est. si guis uistus itel

Expanded text:
ut hoc in aliquo ostdatur, scimus quia lex bona est; secundum eos vero quinon est bona, quia bona tanest
Abbreviated transcription (Latin):
ñ scripturas quas memorit̾ tenent ⁊ alt̾ ĩ alt̾m̃
loqñdo transfundit. quas de utero sin nocant ubi
dit̃e ⁊ credũt duas uxores deum primo homini
creasse. ex quib texunt genealogias infinitas
fabulas .i. finctiones ⁊ excogitationes ad quas ⁊
arguit iudeos qd de parentib ñ honorandis ĩ¬
pretatem decerent filios suos. Moyses enĩ dicit. ho¬
nora prem tuũ ⁊ mtem tuã. uos aũt dicitis. Si di

Expanded text:
suas non scriptas, quas memoriter tenent, et alter in alterum suas non scriptas, quas memoriter tenent, et alter in alterum loquendo transfundit, quas Deuterosin vocant, ubi dicunt duas uxores Deum primo homini creasse, ex quibus texunt genealogias infinitas, fabulas, id est fictiones et excogitationes, ad quas etiam arguit Judaeos quod de parentibus non honorandis impietatem docerent filios suos. Moses autem dicit: Honora patrem tuum, et matrem tuam. Vos autem dic
Abbreviated transcription (Latin):
łs ip̃ affectum caritatiᷤ
aut formam humili¬
tatis ostend̾et ilł. ita gͦ
⁊ ñ minus ꝙͣ rogam fa¬
cito. quid iogaui: nt
remaneres ephesi ad or
ciares quib dam discre¬
tis. a catholica fide tam
doctorib quã minorib
ne doctores alit̾ docerẽt
quã uos. neq subditi
intenderent fabulis ni¬
deoy qui dñt iudat dua ᷤ
mulieres fusse primo
homini .s. euan.⁊ alterã
pagina nariat ieł fabulas hie dit doctrinam
illoꝵ qui legem cũ grã predicant esse neccĩiam. quod
enĩ dñt de lege fabula est ñres. Id̾eo obsecrat ep̃c co
ꝙͣ ip̃e tradiderat. nec subditos intende fabuł corsi
⁊ genealogiis quib narrant se eẽ de gen̾e abrahe
⁊ dauid .q. eis salus debebat᷑. uł quib narrant xp̃m
ñ ẽẽ de dauid. genealogiis dico int̾minatis .i. q̃ sine
anieles aniles fabulas deuita. Quis ita nisi hereticꝰ
multũ cecus erraret. cur ergo ip̃e idem fecit. si hec
si ẽẽ aniles fabulas indicauit: cur dicit abraham

Expanded text:
 affectum charitatis, et ut formam humilitatis illi ostenderet. Ita ergo et non minus quam rogavi facito. Quid rogavi? ut remaneres Ephesi, ad ortiares quibusdam discretis a Catholica fide, tam doctoribus quam minoribus ne doctores aliter docerent quam nos: neque subditi intenderent fabulis Judaeorum, qui dicunt duas mulieres fuisse 209 primo homini, Evam et alteram pagina narrat. Vel fabulas hic dicit doctrinam illorum qui legem cum gratia praedicant esse necessariam. Quod enim dicunt de lege fabula est, non res. Ambrosius Ideo episcoradiderat: nec subditos, intendere fabulis eorum et genealogiis, quibus narrant se esse de genere Abrahae et David, quasi eis salus debeatur; vel quibus narrant Christum non esse de David. Genealogiis dico, interminatis, id est quae sine anas et aniles fabulas devita . Quis ita nisi haereticus multum caecus erraret? Cur ergo ipse idem fecit, si haec esse aniles fabulas indicavit? Cur dicit: Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
uadant ita ñ sunt ccͣria nec int̾ se repugnant.
hec duo .s. qd̾ lex lona est ea ꝙ legitime utit᷑ iustꝰ
⁊ tñ iusto posita ñ est qr ñ ex ea iustificatus ẽ s. ex
lege fidei. ñ est imposita iusto dico s iniustis qui cc̃
legẽ nat᷑e agsĩt ⁊ ñ subditis deo cũ bene mou̾ent᷑
arõne. Qui aũ sint iniusti ⁊ ñ subditi ꝑ partes

Expanded text:
sunt contraria nec inter se repugnant haec duo, scilicet quod lex bona est eaque legitime utitur justus, et tamen justo posita non est, quia non ex ea justificatus est, sed ex lege fidei. Lex non est imposita justo, dico, sed injustis, qui contra legem naturae agunt, et non subditis Deo, cum bene monerentur a ratione. Qui autem sint injusti et non subditi, per partes
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝯsilia recte fuĩt. cũ referunt᷑ ad diligend̾ deum
⁊ ꝓximum pp̃ deũ de corde ⁊ c̾. hic diffiit caritatẽ
⁊ ñ alibi. ut nec ubic nec nusꝙͣ diffinita sit qiͣ
procedens de corde puro .i. de puro intellectu ut
diligit ꝑuenturũ ẽẽ desperat cui male consct̃e
sctupulus mest. ille enĩ qperat qͥ lonã ꝯscĩam.
gerit quem u̾o pungit mala consciã retrahit se
a spe. addit. et de side nõ. sic .i. simulata inqua .s.¬

Expanded text:
cte fiunt cum referuntur ad diligendum Deum, et proximum propter Deum. De corde, etc. Hic definit charitatem et non alibi, ut nec ubique nec nusquam definita sit. Quaprocedens de corde puro, id est de puro intellectu, ut diligit perventurum esse desperat, cui malae conscientiae scrupulus inest. Ille enim sperat qui bonam conscientiam gerit, quem vero pungit mala conscientia retrahit se a spe. Addit: Et de fide non ficta, id est simulata, in qua s
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am ⁊ hi. multas facitis ubi euident᷑ xp̃t ostend
⁊ illam dei ẽẽ legem ꝙͣ ꝓphanus iste blafemat
⁊ iudeos hr̃e suas traditões a libris ꝓpħicis ⁊ legit¬
timis alia alienas quas appellasse apłm fabu¬
las ꝓphanas ⁊ genealogias int̾minatas. ñ hereti¬
cus s catholicus lector intelligit q̃ fabule mag̃

Expanded text:
usmodi multa facitis . Ubi evidenter Christus ostendit et illam Dei esse legem quam profanus iste blasphemat, et Judaeos habere suas traditiones a libris propheticis et legitimis alienas, quas appellasse Apostolum fabulas profanas et genealogias interminatas non haereticus, sed Catholicus lector intelligit. Quae fabulae, magis
Abbreviated transcription (Latin):
episcopũ ⁊ ideo eum
ꝯmonet ut sollicitus¬
modo psendo apłis resistat ⁊ quomodo eccłiam
instruat. quales p̾bros uł diaconos ordinẽt
⁊ quõ eam regat. ⁊ est intentio apłi. In hac e
tis officio. Modus talis est. primo salutat eum
deinde monet ut uł pseudo apłis resistat post¬
ea instruit de ep̃ali officio docens quales debe¬
at ordinare p̾oros ⁊ diaconoiꝰ ⁊ quales debeãt
e̾ẽ mulieres eoꝵ deinde quales uiduas rectpere
debeat. ⁊ post ea de mͦ correctionis instruit e¬
um. infine monet ut uitet ꝓphanas noui¬
tates premittit uͥo salutatõnem dicens.
x̃ adulatores scriptu¬
raium manu sua i
fine omnium epłax
salutationem se sub¬
scrilere testatur ut
sub nomine eus nu¬

Expanded text:
episcopum, et ideo eum commonet ut sollicitusmodo pseudoapostolis resistat, et quomodo Ecclesiam instruat, quales presbyteros et diacones ordinet, abeat, vel quomodo eam regat. Et est intentio Apostoli in hac Etis officio. Modus talis: Primo salutat eum, deinde monet, ut pseudoapostolis resistat, postea instruit de episcopali officio docens quales debeat ordinare presbyteros et diacones, et quales debeant esse mulieres eorum; deinde quales viduas recipere debeat; postea de modo correctionis instruit eum. In fine autem monet ut vitet profanas novitates, praemittit vero salutationem dicens:  adulteratores Scripturarum manu sua in fine omnium Epistolarum salutationem se subscribere testatur, ut sub nomine ejus Ep
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ne iterũ uideat᷑ eã
induc̾e subdit eñ sciẽ̾¬
ta ut supra illum sit
ut ei dominet. In illa e¬
amicus iusticie est cu

Expanded text:
t ne iterum videatur eam inducere subdit inde: Scieta, ut supra eum sit, ut ei dominetur. In illa eamicus just
Abbreviated transcription (Latin):
neq de quil ea affumant .i. que ꝓbare intendt᷑.
Si qñ enĩ de praua ⁊ salsa opinione sua rep̾hen¬
di ⁊ conuinci cepert̃ ad defendend̾. id qđ leuissima
tem̾itate ⁊ aꝑtissima falsitate dixerunt de scĩs li¬
bris multa u̾ba ꝓnunciant uolentes esse legis
doctores cum tñ non intelligant que locuntur

Expanded text:
de quibus ea affirmant, id est quae probare intendunt. im de prava et falsa opinione sua reprehendi et convinci coeperint, ad defendendum id quod levissima temeritate et apertissima falsitate dixerunt, de sanctis libris multa verba pronuntiant volentes esse legis doctores, cum tamen non intelligant quae loquuntur
Abbreviated transcription (Latin):
a pħe. Si gͦ ñ uacat onĩs paginas scãs ꝑscrutari:
scripturaꝵ secreta penetrare. tene caritatẽ ubi
pendent omnia. qr finis omniũ est dilectio dei ⁊
ꝓximi. nullũ rerũ cliligendaꝵ genus inhiis duo¬
b preceptis p̾t̾missũ est. Cum enĩ precurrat dile¬
ctio dei ⁊ sequat᷑ dilectio ꝓximi: de dilectd̃e tua ni¬
chil dcm u̾idet᷑. s cum dcm̃ est diliges ꝓximũ tuũ
sicut te ip̃m. suia ⁊ tui abste. dilectio pret̾missa¬

Expanded text:
 . Si ergo non vacat omnes paginas sanctas perscrutari, Scripturarum secreta penetrare, tene charitatem ubi pendent omnia, quia finis omnium est dilectio Dei et proximi, nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, et sequatur dilectio proximi, de dilectione tua nihil dictum videtur. Sed cum dictum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum , simul et tui abs te
Abbreviated transcription (Latin):
edificatio iusticie dei
quia ex fide est spel ⁊
inde caritas que est ad¬
impletõ legis ⁊ħ est
qd dicit. suns enum ⁊ c

Expanded text:
aedificatio justitiae Dei, quia ex fide est spes, haritas, quae est adimpletio legis. Et od dicit, finis enim, etc.,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cũ publicano ĩtem¬
plũ ascenderat ⁊oꝑa
sua iactabat dicens.
głiam apud deum.
qr qͥ fec̾it inqͥt legem
etur hic ut reus. nec
apud deũ. fidei cã. as
apud deũ. Nõ gͦ iusti

Expanded text:
qui cum publicano in templum ascenderat, sua jactabat dicens: gloriam apud Deum, qui fecerit, inquit, legem etur hic ut reus, nec apud Deum, sed fidei causa. apud
Abbreviated transcription (Latin):
ineum: aliud cred̾e ei.¬
aliud cred̾e illũ. Nam
⁊ demones credebant
ei. s ñ credebãt ineum.
⁊ nos credimus paulo
faciunt. Cred̾e illũ est: credere ꝙ ir̃e sit deusꝰ ꝙ
mali faciũt. Qũid uero est credere mneum: cre¬
dendo amare. credendo diligere. credendo ineũ
ue. ⁊ eius menbris in corporari. hec est fides ꝙͣ
a nobis exigit deus ⁊ ñ uenit quid exigat insi
incipiat ꝑdilectionem operari. ea quippe sola
bona opera dicenda sunt que fiunt ꝑdilectt̃em
dei. hoc aũt necc̃e estͥ Antecededat fides ut cum
ista ñ ab istisꝰ illa incipiat. qr nullus operatur
bene nisi prius credat indeum. Non ergo dicit
apłc mercedem reddi scd̾m m̾itum operis tamꝙͣ
opera que deus remun̾at ex nobis fint. ummo
ex gr̃a dei sunt. Nam deus ꝑ gr̃am dedit pcc̃orib
fidem. ꝑ ꝙͣ iustificarent᷑ ut ꝑ fidem iuste uiu̾ent.
.i. benc operarent. Quod ergo bene operam᷑ ia acce¬
ꝑta grã ñ nobis ẜ illi tribuendũ est qui ꝑ gr̃ã

Expanded text:
in eum, aliud crederealiud credere illum. Nam et daemones credebant ed non credebant in eum. Et nos credimus Paulo,us. Credere illum est, credere quod ipse sit Deus, quod et mali faciunt. Quid vero est credere in eum? credendo amare, credendo diligere, credendo in eum ire, et ejus membris incorporari. Haec est fides quam a nobis exigit Deus, et non invenit quid exigat, nisiincipiat per dilectionem operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse est ut antecedat fides, ut inde ista non ab istis alia incipiat, quia 19 nullus operatur bene, nisi prius credat in Deum. Non ergo dicit Apostolus mercedem reddi secundum meritum operis tanquam opera quae Deus remunerat ex nobis sint, imo ex gratia Dei sunt. Nam Deus per gratiam dedit peccatoribus fidem per quam justificarentur, ut per fidem juste viverent, id est bene operarentur. Quod ergo bene operamur jam accepta gratia, non nobis, sed illi tribuendum est, qui per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
s tñ credit. fides eius reputabĩ adisticiam. i suffi¬
tit iusticiam ⁊ ita attribuit aliis qd dixit. de abia¬
deum. ⁊ ideo ex fide istusꝰ est dico qd ex fide iusticia
est. i hoc est. scd̾m ꝓpositum gr̃ẽ dei. Si̾cut enĩ deci¬
euit deus ut cefsante honere legis fides urstificet. hoc
aũt innuit exempło ꝓpħe deuid subdems. sicut ⁊c̾.q.

Expanded text:
sed tantum credit, fides ejus reputatur ad justitiam, id est sufficit ad justitiam, et ita attribuit aliis quod dixit de Abrade justus est. Dico quod ex fide est justitia, et hoc est secundum propositum gratiae Dei; sic enim decrevit Deus, ut, cessante onere legis, fides justificet. Hoc autem innuit exemplo prophetae David, subdens: Sicut, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles. pet fidem nõ
ad aliquam differen¬
aliud sit ex fide ⁊ ali
est enĩ qd̾ dicit ex fide
per fidem absit. Non enĩ destruitur lex cum im
dei est ꝑ quam impletur lex. que sino fide infi¬
mia eẽt. fumatur enĩ status legis ꝑmistica q̃
moralib ꝯtinebat in euangłio addit᷑ ⁊ quod
ꝓmittebat uenturum: fides aduenisse testat᷑.¬

Expanded text:
gentiles, per fidem. Non ad aliquam differenaliud sit ex fide et alinim quod dicit ex fide per fidem? Absit! Non enim destruitur lex, cum impdei est per quam impletur lex, quae sine fide infirma esset. Firmatur enim status legis, quia mystica et moralibus continebat, in Evangelio additur; et quod promittebat eis venturum, f
Abbreviated transcription (Latin):
ulet coram lyminib. prouid bona. dum bonos
mittit ad hoc opus exhortand̾ qui ꝓbitate sua eos
prouocent addand̾. ñ scandalum faciant. ne bona
doctrina apłi ꝑ imꝑpuidos ministros inuituꝑatõe
caderet. Nd̃ta ꝙ recte apłs ait. se ꝓuide bona corã

Expanded text:
ubet; coram hominibus providet bona, dum bonos mittit ad hoc opus exhortandum, qui probitate sua eos provocent ad dandum, non scandalum faciant, ne bona doctrina Apostoli per improvidos ministros in vituperationem caderet. Nota quod recte Apostolus ait se providere bona coram
Abbreviated transcription (Latin):
nec simplicit̾ dico ĩuob̾
s addo indomino deo
.s. operante. confido inꝙͣ¬
quod nichil aliud sapi¬
cris. quam quid docui.¬
ideo dicit se confidere de
hiis qr ñ sponte s curcũ¬
uenti errabant.⁊ ideo.
ostensa modo u̾a uia¬
facile creclit eos reu̾ti.

Expanded text:
nec simpliciter dico in nec simpliciter dico in  addo in Domino, Deo scilicet operante, confido, inquod nihil aliud sapietis quam docui.Ideo dicit se confidere de his, quia non sponte, sed circenti errabant, et ideo ostensa modo verafacile credit eos reverti.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pauca legis. corrumpit torrsĩpit cotam massã
.i. congregatc̃em fidelium uł uirtutum. sensus
itaq iste est pͤutetis paucoꝵ hominũ insidias
contempnendas. ut enĩ scintilla res parua ẽ ⁊ pe¬
ne dumceruit᷑ ñ uidet᷑. s si fomitem comprehendit
⁊ nutrimenta sui inuenerit: menia. urbes latis¬
sumas. saltus. regiomesq consumit. ⁊ sicut fermẽ¬
tum res moclica uidet᷑. ⁊ nichili: s cũ farina cõsper¬
sum: tatam massam suo ugore corrumpit. in
illius uim transit omne ꝙ mixtum᷑. ita ⁊ doc¬
trina peru̾sa abimo incipiens uix duos aut tres
primum mnexordio reperit auditores. s paulatĩ
ut cancer serpit ĩ corpore. ⁊ iuixta uulgare ꝓu̾bi¬
um. unius peculis scabies totum ꝯmaculat g̾¬
gem: igitur ⁊ scintilla statim ut apparuerit extĩ¬
guenda est. ⁊ fermentum a masse uicina se mo¬
uendũ ⁊ scabiosum animal a cauł ouium repe¬
llendum hec hortor uos. Ego confido inuobsᷤ¬
quia olu boni fuistis.

Expanded text:
et pauca legis corrumpit totam massam, id est congregationem fidelium vel virtutem. Sensus itaque iste est: Ne putetis paucorum hominum insidias contemnendas. Ut enim scintilla res parva est, et pene, dum cernitur, non videtur, sed si fomitem comprehenderit, et nutrimenta sui invenerit, moenia, urbes latissimas, saltus, 158 regionesque consumit; et sicut fermentum res modica videtur et nihili, sed cum farina conspersum totam massam suo vigore corruperit, in illius vim transit omne quod mistum est, ita et doctrina perversa ab uno incipiens, vix duos aut tres, primum in exordio, reperit auditores, sed paulatim ut cancer serpit in corpore, et juxta vulgare proverbium: Unius pecudis scabies totum commaculat gregem. Igitur et scintilla cum apparuerit, exstinguenda, et fermentum a massa vicina semovendum, et scabiosum animal a caulis ovium removendum. Haec hortor vos. Et ego confido inquod olim boni fuistis,
Abbreviated transcription (Latin):
lacerat. cui supra infaciem se restitisse scrrpsit ꝙ nõ
recto pede incesserit ad euangeli ueritatem.s necra¬
ulus tam procati maledc̃o de ecc̃e princiꝑe loqueret᷑
nec petrus dignus ut portaret iuditiũ ecce ꝯtur¬
bate. ex quo arbitrandum est de alio quodam clict.¬
pħiscis crecliderat. icł erit magnus sit apud galathaᷤᷤ
et qui rectum incedentem it̾. flectit indeuiũ: dãp¬
natõam consequitur.

Expanded text:
lacerat, cui supra in faciem se restitisse scripsit, quod non recto pede incesserit ad Evangelii veritatem; sed nec Paulus tam procaci maledicto de Ecclesiae principe loqueretur, nec Petrus dignus erat ut portaret judicium Ecclesiae conturbatae, ex quo arbitrandum est de aliquo dicisaeis crediderat, vel certe magnus sit apud Galatas et qui rectum incedentem iter flectit in devium, damnationem consequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cisio. hiis eñĩ qui inxp̃o uolunt mu̾e. uirtutes
appetende sunt. ⁊ uicia fugienda. media u̾o que
int̾ urtutes ⁊ uicia sunt nec fugienda sũt nec
ximi. Op̃us fidei ip̃a cdilectõ est. sine dilectõe fides in¬
anis est. fides cũ dilectõe xp̃iani est. alia .i. fides fñ
dilestõe demonis est. Iam ⁊ demones credunt ⁊ con¬
tremiscunt. qui aũt ñ creclunt tardiores sunt ⁊
peiores quam demones. Sẽd multũ int̾est utrum
xp̃m Currebatis hic
laudat galathas ⁊ cos
perquos inducti sunt
ut iudaizare uellent¬
uituperat. ⁊ ne ilł con¬
sentiant monet q. fi¬
des operans ꝑdilectõem
ualet. ⁊ hec olun fuit

Expanded text:
cisio. His enim qui in Christo volunt vivere virtutes appetendae sunt, et vitia fugienda; media vero, quae inter virtutes et vitia sunt, nec fugienda sunt, necximi. Opus fidei, ipsa dilectio; sine dilectione inanis est fides; cum dilectione, Christiani est. Alia, id est fides sine dilectione, daemonis. Nam et daemones credunt et contremiscunt : qui autem non credunt, tardiores sunt et pejores quam daemones. Sed multum interest utrum um. Currebatis. Hic laudat Galatas, et per quos inducti sunt, ut judaizare vellentvituperat; et ne illis consentiant monet. Qdes operans per dilectionem valet, et haec olim fuit
Abbreviated transcription (Latin):
sperat᷑ ip̃a iusticia. fĩdẽs¬
enĩ esuriens ⁊ siciens
iusticiam sperat in ea¬
renouari. ⁊ proficere.
ex quo sperat᷑ ip̃a ursti¬
cia. expectamus clico. ⁊¬

Expanded text:
speratur ipsa justitia. Augusenim esuriens et sitiens justitiam sperat in earenovari et proficere. ex quo speratur ipsa justitia. Exspectamus dico,
Abbreviated transcription (Latin):
ultro se ingerit: ex̾ci
reditos ne cursum su¬
um efficatia ꝑseu̾ante
ꝯsummarent. unde uͭ¬
nulli coꝵ credant hor
audiendo qui opera legis seruanda suadent euã
ideo ne consitis. quia psuasio hec q̃ nolunt uos
mitt̾e sub iugo legis non est exeo . s. deo. qui no¬

Expanded text:
ultro se ingerit? Exercieditos, ne cursum suum efficacia perseverante consummarent. Unde nulli eorum credant hortaudiendo qui opera legis servanda suadent, evanQuasi dicat: Ideone consenseritis, quia persuasio haec qua volunt vos mittere sub jugum legis, non est ex eo, scilicet Deo, qui vo
Abbreviated transcription (Latin):
omnia legalia delet ĩ¬
plere quod exigit cucũ¬
cisio. ut enĩ bap̃s suã:
sic curũcisio suam exigit iustificatio¬
nem. hõc ideo ait uł terrore tam innu¬
m̾abilĩ obseruatõnum que in loge scripte sũt
ne om̃s implere cogerentur. ꝙ nec ip̃i uidei nec
pr̃es eoꝵ implere potuerunt. sicut pecrus ait.
abstinerent ab hiis quib eos aliqui subicere¬
uacuati
enr cuacuati estis a xp̃.¬

Expanded text:
omnia legalia debet iplere, quod exigit circumcisio. Ut enim baptismus suam, sic circumcisio suam exigit justificationem. Hoc ideo ait, ut vel terrore tam innumerabilium observationum quae in lege scriptae sunt, ne omnes implere cogerentur, quod nec ipsi Judaei, nec patres eorum implere potuerunt, sicut Petrus ait, abstinerent ab his quibus eos aliqui subjicereacuati.eni, evacuati estis a
Abbreviated transcription (Latin):
ministri iusticie fiais
quorum .s. ministro¬
erit scd̃m opera. ipõꝵ¬
Sequitur. Iterum dico
Quasi dixi supportate
me insipientem. nũc
quia pro bono facio.
ens sum. tunc magiꝰ
accipite .i. accipiens
me. insipientẽ. ingło¬
ria carnis. nec simpli¬
citer dicit insipientẽ
Quod loquor. Qua
si ideo uelut insi piẽs
sum. quia quod locͦ
inhac substantia glo¬
rie .i. ingloria carims¬
quam quidam putã
substantiam .i. ita

Expanded text:
ministri justitiae, finis quorum, scilicet ministroerit secundum opera ipsorum. Iterum dico, quasi dicat: Dixi, supportate me insipientem, nunc quia pro bono facio. ens sum, tunc magis accipite, id est accipietis, me insipientem, in gloria carnis. Nec simpliciter dicit insipientem,Quod loquor. Quasi dicat: Ideo velut insipiens sum, quia quod loquor in hac substantia gloriae, id est in gloria carnisquam quidam putant substantiam, id