comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uare uiderem: quia uulgatũ ẽ
testimoniũ. & uocab̾is ȩdificator
sepiũ. in hebraico legit᷑. & uoca¬
qui se opponit cħ̾ iracundie seui¬
enti. Deniq sẏminachus transtu¬
lit. murũ opponet cedenti. Qua¬
les fuert̃ moyses ⁊ aaron ⁊ samu¬
hel qͥ ire dñi restitert̃. & quasi e¬
dificato muro indignationi eius
posuert̃ terminũ. Quod & ihe¬
remie hicitur. ne occurrat dño.
ne ire eiꝰ uelit resiste̾. & indigna¬
tionẽ ita p̾cibꝰ. quasi quodã mu¬
ro int̾cludere. Et moy si. quasi
teneret᷑ ab eo dñs. dimitte me
inquit. & ꝑcutiã istũ ppłm. Istiꝰ¬
modi gͦ edificator maceriarũ
mitas in qͥetẽ. ut nequaquã ira
cħ seuiat. s placatꝰ sit eis dñs. i

Expanded text:
re videremur, quia vulgatum est testimonium, et vocaberis aedificator sepium, in Hebraico legitur, et vocaqui se opponit Dei iracundiae saevienti. Denique Symmachus transtulit, murum opponens caedenti , qualis fuit Moyses et Aaron, et Samuel, qui irae Domini restiterunt, et quasi aedificato muro, indignationi ejus posuerunt terminum. Quod et Jeremiae dicitur: Ne occurat Domino, ne irae ejus velit resistere, et indignationem ita precibus quasi quodam muro intercludere : et Moysi, quasi teneretur ab eo Dominus: Dinquit, et percutiam istum populum . » Istiusmodi aedificator maceriarum mitas in quietem, ut nequaquam Dei ira desaeviat, sed placatus sit eis D
Abbreviated transcription (Latin):
Nuiimꝰ. Palpauimꝰ sic̃ cec parietẽ.
N e quas absq ocłis attrectauimꝰ.
Impegimꝰ meridie. quas in tene¬
bris: in caligosis. quasi mortui.
Rugiemꝰ quasi ursi om̃s. & qͣs¬
I colũbe meditantes gememus.
Expectauimꝰ nchciũ ⁊ ñ est sa¬
lutem ⁊ elongata ẽ a nobis. Lato.¬
Proptẽa recessit iudiciũ ab eis:
i ñ apprehendit eos iustica. Eũ
expectarẽt lucẽ : facte st̃ eis te¬
nebre. Prestolantes eã in tene¬
bris ambulant. palpabunt sic̃
ceci parietẽ. quasi ñ habentes
Nocłos attractabt̃. Cadent in me¬
ridie quasi in nocte media: qͣs
morientes. gement. Quasi enĩ¬
ursus. & quas colũba. parit̾ am¬
bulabt̃. Expectauimꝰ iudicium
⁊ ñ est: salus longe recessit a nob̾.

Expanded text:
 sicut caeci parietem et quasi absque oculis adtrectavimus inpegimus meridie quasi in tenebris in caligosis quasi mortui rugiemus quasi ursi omnes et quasi columbae meditantes gememus expectavimus iudicium et non est salutem et elongata est a nobis Propterea recessit judicium ab eis: et non apprehendit eos justitia. Cum exspectarent lucem, factae sunt eis tenebrae. Praestolantes eam in tenebris ambulabunt: palpabunt sicut caeci parietem: et quasi non habentes oculos attrectabunt. Cadent in meridie, quasi in nocte media: quasi morientes gement: quasi ursus, et quasi columba pariter ambulabunt. Exspectavimus judicium, et non est: salus long
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ hoc possit fac̾e̾ ut tota
die ac nocte sedens in sabbo de
uno loco ñ recedat: inimo ne le¬
uit̃ quidẽ se cõmoueat: Qͦo si fe¬
cerit: transgressor legis sit. Ea
uo gͥ mandato qͦd iuxta litterã
impossibile ẽ. & cȩtera cogimur
sꝑitua ht̃ intellige̾: ne faqamus
seruile opus. & perdamꝰ animȩ
lbertatẽ. Q enĩ facit pecc̃m : ser¬
uus ẽ peccati. Ne onus portemꝰ
in sabb̾o: quale portabat ille qͥ
dãt. Om̃s enĩ adulterantes q̃si
clibanꝰ corda eoꝵ.⁊ diaboli la¬
tudinẽ conscendentes. nequaꝗͣ
ad tollenda uestimenta scħ ue¬
limus descendere: s ut audiamꝰ
cũ moyse. tu uͦ hic sta mecum.
Et sedeamꝰ cũ dño lassi in uia huiꝰ¬
scħ suꝑ puteũ. samaritanȩ con¬
uersionẽ. errantũ q salutem
sitientes: ut audiamꝰ apłm cõ¬
monentẽ. State firmi. & immo¬
biles. Nec patiam illud qͦd ẽ iudas
potestatẽ habentis ascenderit
suꝑ te : locũ tuũ ne dimiseris.
Qui sic quiescit in sabb̾o. lauat

Expanded text:
Quis enim potest hoc facere, ut tota die ac nocte sedens in sabbato de uno loco non recedat, immo ne leviter quidem se commoveat; quod si fecerit, transgressor legis sit? Ex uno igitur mandato, quod juxta litteram impossibile est, et caetera cogimur spiritualiter intelligere, ne faciamus servile opus, et perdamus animae libertatem; qui enim facit peccatum, servus est peccati : ne onus portemus in sabbato, quale portabat ille quindant : Omnes enim adulterantes quasi clibanus corda eorum ; et diaboli jatudinem conscendentes, nequaquam ad tollenda saeculi vestimenta velimus descendere ; sed ut audiamus cum Moyse, Tu vero hic sta mecum ; et sedeamus cum Domino, lassi in via husuper puteum Samaritanae et conversionem errantiumque salutem sitientes , ut audiamus Apostolum commonentem, State firmi et immobiles , ne patiamur illud quod Judas potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris . Qui sic quiescit in sabbato, lavat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dilecto. Quã pulchro sermo¬
ne descͥbens. in tuht. Edificaui
turrim: ⁊ macheria circundedi.
Quã qui destruxerit iuxta ȩccła¬
sten mordebit eũ coluber. Que
ideo circundata ẽ.: ut om̃ium
bestiarũ in uineã dĩ ꝓhibeatur
accessus. Iste ẽ aũ coluber tortu¬
osus : qͥ decepit euã in paradyso
Que quia d̾i p̾cepta destrurerat.
ꝓpterea morsibꝰ eiꝰ patuit. & au¬
diuit a dño. Tu obseruab̾ eiꝰ ca
put: ⁊ ille obseruabit ⁊ͥ calca¬
neũ. In eo loco ubi nos iuxtabix

Expanded text:
rmone describens, intulit: Aedificavi turrem, et maceria circumdedi . Quam qui destruxit, juxta Ecclesiasten, mordebit eum coluber. Quae ideo circumdata est, ut omnium bestiarum in vineam Dei prohibeatur accessus. Iste est autem coluber tortuosus, qui decepit Evam in paradiso, quae quia Dei praecepta destruxerat, propterea morsibus ejus patuit, et audivit a Domino: Tu observabis caput ejus; et ille observabit tibi calcaneum . In eo lo
Abbreviated transcription (Latin):
tuas ⁊ ñ iuenit᷑ uoluntas tua
ut loquaris sermonẽ. Latr.
Si au̾teris in sabbatis pedem
neq loquaris u̾bũ in ira de oretuo.
Cui supͣ dixerat. ñne hoc ẽ mag̃
ieiuniũ quod elegiꝰ dissolue
colligationẽ impietatis. solue fas¬
cicłos depͥm̃tes ⁊ cetera. etiã ñc̃
p̃mia reꝓmittit si fac̾e̾ uoluerit q̃
sequintur: ut hic scilicet cohibe¬
at pedem suũ in sabb̾is. ne faciat
uoluntates suas. ⁊ diem sc̃m dñi
suis cõmaculet uoluntatibꝰ. Le¬

Expanded text:
 invenitur voluntas tua, ut loquaris sermonem. LXX: Si averteris in sabbatis pedem neque loqueris verbum ÷ in ira de ore tuo . Cui supra dixerat: Nonne hoc est jejunium magis quod elegi, dissolve colligationem impietatis, solve fasciculos deprimentes, et caetera: etiam nunc praemia repromittit, si facere voluerit quae sequuntur ; ut hic scilicet cohibeat pedem suum in sabbatis, nec faciat voluntates suas, et diem sanctum Domini suis commaculet voluntatibus
Abbreviated transcription (Latin):
uiis eoꝵ. & uiã pacis ñ cognoue.¬
runt: ⁊ supͣ. ueloces pe ꝯ des
eoꝵ ad effundendũ sanguinẽ:
apłs posuit ad romanos. ¶ͦt
mult ignorantes. de tertio de¬
cimo psalmo. sũptũ putant.
Q uersus in editiõe uulgata ad¬
diq st̃: ⁊ in hebrahico ñ habẽt᷑.
De quo plenius in exordio huiꝰ
uoluminis diximꝰ. Recte aũ
rẽ enis susciꝑe noluer̃t. Ipse ẽ

Expanded text:
viis eorum, et viam pacis non cognoverunt. Et supra: Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem, Apostolus posuit ad Romanos : quod multi ignorantes, de tertio decimo psalmo sumptum putant, qui versus in editione Vulgata additi sunt, et in Hebraico non habentur. De quo plenius in exordio hujus voluminis diximus. Recte autem rem ejus suscipere noluerunt. Ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
ta a scło: & ert̃ fundam̃ta tua
sẽpit̾na ingenerationes ⁊ gn̾a¬
tiones. Et uocabis ȩdificator ma:¬
triȩ: n semitas in mediũ quiesc̾e̾
facies. N on solũ inqͥt orietur
intenebris lum̃ tuũ: ⁊ tenebre
tue ert̃ quasi meridies. udabit
tibi dñs reqͥem sẽꝑ: & eris quasi
ortꝰ irriguus ⁊ cetera: s edifica¬
bunt᷑ in te que longo tp̃r deser

Expanded text:
o et erunt fundamenta tua sempiterna in generationes et generationes: et vocaberis aedificator maceriae, et semitas in medio quiescere facies. Non solum, inquit, orietur in tenebris lumen tuum, et tenebrae tuae erunt quasi meridies, et dabit tibi Dominus requiem semper, et eris quasi hortus irriguus, et caetera; sed aedificabuntur in te quae lon
Abbreviated transcription (Latin):
uocandã eã. siue eũ qui natꝰ ẽ
in ea. ȩdificatorẽ sepiũ. De quo
in psalmo legimꝰ. Homo natꝰ ẽ in
ea : ⁊ ipse fundauit eã altissimꝰ.
Quas sepes atq macerias. hoc enĩ
grecus sermo significat phragmo¬
ys. agro i uineis circundar scͥpt᷑a
cõmemorat. Uineã de egypto tran

Expanded text:
ocandam eam, sive cum qui natus est in ea, aedificatorem sepium. De quo in psalmo legimus: Homo natus est in ea: et ipse fundavit eam Altissimus . Quas sepes atque macerias, hoc enim Graeco sermone significat φραγμοῦς, agro et vineis circumdari Scriptura commemorat: Vineam de Aegypt
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ. qͦ ossa pecc̃oꝵ ñ ĩ infernosint:
ꝯeo uixta infernũ. Et fama bona
ĩpinguat ossa: q̃ ad corꝑis sagim̃
ñ ꝑtinet. Seqͥtur. Et eris. siue e¬
tit. id⁊ aut tu. aut anima tua
sic̃ ortꝰ irriguus: de qͦ scͥptũ est.
fons egrediebat᷑. ⁊ irrigabat om¬
nẽ faciem paradysi. Pro qͦ in he¬
aliũ possumꝰ dicere. nͥ eũ cui de̾.

Expanded text:
quod ossa peccatorum non in inferno sint, sed juxta infernum. Et fama bona impinguat ossa , quae ad corporis saginam non pertinet. Sequitur: Et eris, sive erit, id est, aut tu, aut anima tua, sicut hortus irriguus: de quo scriptum est: Fons egrediebatur, et irrigabat omnem faciem paradisi , pro quo in Healium possumus dicere, nisi eum c
Abbreviated transcription (Latin):
cabis ⁊ dñs exaudies: clamabis.
⁊ dicet ecce adsũ ñ uoce s opꝑe
ñ responsiõe s benefitiis. Q dupxta
dicente ad dñm lepso. siuis potest
me mundare: respondit dñs dicẽs.
uolo mundare. S̾ i abstuleris de
medio tui catenã & desieris digitũ
extendere ⁊ loqͥ qͦd ñ ꝓdest : cũ effu¬
Nderis esurienti animã tuã ⁊ ani

Expanded text:
cabis, et Dominus exaudiet: clamabis, cabis, et Dominus exaudiet: clamabis, et dicet: Ecce adsum, non voce, sed opere; non responsione, sed beneficiis. Quod juxta dicente ad Dominum leproso, Si vis, potes me mundare, respondit Dominus dicens: Volo, mundare. Si abstuleris de medio tui catenam, et desieris digitum extendere, et loqui quod non prodest. Cum effuderis e
Abbreviated transcription (Latin):
niũ tuũ. ⁊ erũpet matutm̃ lum̃
tuũ. sol uidelicet iusticiȩ. de qͦ
malachias ꝓpħa ex ꝑsona ꝙ pa¬
tris loquitur. Orietur uobis
tim̃tibꝰ nom̃ meũ sol iusticiȩ.: &
sanitas in pennis eiꝰ ¶ ib sol.
hic lux dicit᷑. Sic̃ enĩ matutina
lur soluit tenebras: ita lumen
scientiȩ & ueritatis om̃s errores
fugat. & sanitas inquit tua cito
orietur. ꝓ qua aquila uerbum
de u̾bo exprimens. posuit. ⁊ ci¬
catrix tiii uulneris cito obduce
ducti nominis simihtudine. iaia
multi translationis falsitate
decepti. ad resurrecꝰtionẽ corꝑis
cõꝓbandã hoc utunt᷑ testimonio
quod scilicet uestim̃itũ animȩ
corpꝰ accipi uelint. quod in die
resurrectionis oriatur. E ante¬
cedet inqͥt in ꝯspectu tuo iusti¬
cia tua: scłm illud quod loqͥt᷑
iacob. exaudiet me cras iusticia
mea: ⁊ implebit᷑ quod scriptũ ẽ.
circũdabit te. quasi ueste pul¬
cherrima: ut glorificeris ⁊ apud
dm̃ ⁊ apud homines. Tunc inuo¬

Expanded text:
uum, et erumpet matutinum lumen tuum; sol videlicet justitiae, de quo Malachias propheta ex persona Dei Patris loquitur: Orietur vobis timentibus nomen meum, sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Qui ibi sol, hic lux dicitur. Sicut enim matutina lux solvit tenebras: ita lumen scientiae et veritatis omnes errores fugat. Et sanitates, inquit, tuae cito orientur. Pro quo Aquila, verbum de verbo exprimens, posuit: Et cicatrix vulneris tui cito obducetducti nominis similitudine ἱμάτια, multi translationis falsitate decepti, ad resurrectionem corporis comprobandam, hoc utuntur testimonio, quo scilicet vestimentum animae corpus accipi velint, quod in die resurrectionis oriatur. Et antecedet, inquit, in conspectu tuo justitia tua . Secundum illud quod loquitur Jacob: Exaudiet me cras justitia mea; et implebitur quod scriptum est: circumdabit te, quasi veste pulcherrima, ut glorificeris apud Deum et apud homines. Tunc invo
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓu̾biis scͥptũ ẽ. fama bona mi¬
pinguat ossa. & quibꝰ p̃mia pro¬
mittunt᷑. Sanitas erit corꝑituo:
⁊ curatio ossibꝰ tuis. De qͥbus rur¬
sum. scriptũ ẽ. Us̃ custodit omia
ossa eoꝵ: uũ ex his ñ conteret᷑.

Expanded text:
biis scriptum est, Fama bona impinguat ossa . Et quibus praemia promittuntur, Sanitas erit corpori tuo, et curatio ossibus tuis . De quibus rursum scriptum est, Dominus custodit omnia ossa eorum, unum ex his non conteretur .
Abbreviated transcription (Latin):
niũ ego elegi dicit dñs: s solue
Nomnẽ colligaturã iniquitatis.
Dissolue obligationes uiolentar̃
cautionũ: dimitte fractos in re¬
missionẽ: & omnẽ scͥpturã iniꝗͣ
conscinde. frange esurienti panẽ
tuũ: ⁊ pauperes sine tecto induc
m domũ tuã. Si uideris nudũ
oꝑi eũ: ⁊ domesticos seminis tus¬
⁊ ne despereris. Postqͣ docuit
quale ieuiniũ reꝓbet: ostendit
quale libent̃ accipiat. Dissolue
inquit colligationes impietatis.
solue fascicłos depͥmentes. siue
ut lxx. manifestiꝰ transtuler̃t.
obligationes uiolentar̃ cautioñ:
quas nr̃i uerbi ambiguitate de
Significat aũ tartar̃ fascicłos in
quibꝰ feneratoꝵ calumnie conti¬
nent᷑. ⁊ oppͥmunt᷑ pauꝑes ere ali

Expanded text:
nium ego elegi, dicit dominus: sed solue omne uinculum iniquitatis, dissolue obligationes potentium cautionum. Dimitte fractos in remissionem, et omnem scripturam iniquam conscinde. Frange esurienti panem tuum, et pauperes sine tecto induc in domum tuam. Si videris nudum, operi, et domesticos seminis tui ne despexeris. Postquam docuit quale jejunium reprobet, ostendit quale libenter accipiat. Dissolve, inquit, colligationes impietatis: solve fasciculos deprimentes: sive ut LXX manifestius transtulerunt, obligationes violentarum cautionum, quas nostri, verbi ambiguitate decSignificat autem chartarum fasciculos, in quibus feneratorum calumniae continentur, et opprimunt
Abbreviated transcription (Latin):
creatus sũ. pauꝑtas coegit me¬
ad furtũ. Itaq si ñ fecerimꝰ ista
que dicta st̃. & fecerimus ea que
dicenda st̃. ut esurienti ñ sicut
supra demus panẽ nr̃m. s animã
nr̃am: ut eũ in qͥbuscũq possumꝰ
adiuuemus. & ñ quasi ex tristi¬
cie & necessitate. s ex animo tͥ¬
buamꝰ accipientes magis quam
dantes bñficũ. hylarẽ enĩ dato¬
rem dilig̃ ds: ut animã esurien¬
tem siue afflictã ñ refocillemus
ex parte. s saturemꝰ. & doleamꝰ
cũ dolentibus. lugeamꝰ q cum
lugentibꝰ: t̃c oriet᷑ in tenebris lux
nr̃a. ille qui dicit. Ego litx ueni
in mundũ : ut om̃is qͥ credit in me
in tenebris ñ maneat. s habeat
lucẽ uite. Lucerna eñ corꝑis nr̃i.
ẽ ocłs. Si simplex fuerit: totum
corpus nrm erit lucidũ. Si aũ qͥ
lur esse deberet. uersus fuerit in
tenebras: tc̃ om̃ẽ corpꝰ tenebrosũ¬

Expanded text:
creatus sum: paupertas coegit creatus sum: paupertas coegit ad furtum. Itaque si non fecerimus ista quae dicta sunt, et fecerimus ea quae dicenda sunt, ut esurienti, non sicut supra, demus panem nostrum, sed animam nostram, ut eum in quibuscumque possumus adjuvemus, et non quasi ex tristitia et necessitate, sed ex animo tribuamus, accipientes magis, quam dantes beneficium: Hilarem enim datorem diligit Deus , ut animam esurientem sive afflictam non refocillemus ex parte, sed saturemus: et doleamus cum dolentibus, lugeamusque cum lugentibus , tunc orietur in tenebris lux nostra, ille qui dicit: Ego lux veni in mundum: ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat: sed habeat lucem vitae . Lucerna enim corporis nostri est oculus: si simplex fuerit, totum corpus nostrum erit lucidum. Si autem qui lux esse deberet, versus fuerit in tenebras; t
Abbreviated transcription (Latin):
niũ pauli scribentis ad thymo¬
theũ. Manus cito nemini impo¬
sueris: neq cõmunicauis pecra¬
tis ahenis. Nõ ẽ enĩ leue pecca
tũ mittere margaritas ante
ordinationẽ clericatꝰ nequaꝙͣ
scĩs ⁊ in lege dĩ doctissimis sed
assecls suis tͥbuere: n uilium
officioꝵ ministris: qͦdq his in¬
decorosius ẽ muliercularum
p̃cibus. In qͦ ꝯsideranda ẽ loqͥntis
nicaueris peccatis ahenis. Sicut
gͦ in ordinationibꝰ maloꝵ parti¬
ceps ẽ pecc̃oꝵ qͥ tales constituit: sic
in ordinatiõe scoꝵ particeps ẽ eoꝵ
iusticiȩ qͥ eos elegit. Sequit᷑. & uer¬
bum murmurationis subaudit᷑
apokoinoi. si abstuleris ate.
Uerbũ aũ murmurationis ẽ: qñ
contra nos loquit᷑ ds. Besinat a
me murmuratio pͦpł huiꝰ: & ñ
morient᷑. Nr̃aq pecca referimꝰ
do. ad excusandas excusationes
in peccatis: & dicimus.. Corꝑis
me superauit ardor: adolescen¬
tie incentiua uicert̃: a đo talis

Expanded text:
nium Pauli scribentis ad Timonium Pauli scribentis ad Timotheum: Manus cito nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis . Non est enim pearitas ante ordinationem clericatus nequaquam sanctis et in lege Dei doctissimis, sed asseclis suis tribuere, et vilium officiorum ministris, quodque his dedecorosius est, muliercularum precibus. In quo consideranda loquentis nicaveris peccatis alienis. Sicut ergo in ordinationibus malorum, particeps est peccatorum qui tales constituit: sic in ordinatione sanctorum, particeps est eorum justitiae, qui bonos elegit. Sequitur: Et verbum murmurationis, subauditur, ἀπὸ κοινοῦ, si abstuleris a te. Verbum autem murmurationis est, quando contra nos loquitur Deus: Desinat a me murmuratio populi hujus, et non morietur; nostraque peccata referimus ad Deum, ad excusandas excusationes in peccatis, et dicimus: Corporis me superavit ardor, adolescentiae incentiva vicerunt, a Deo talis
Abbreviated transcription (Latin):
formidet. nequaꝗͣ mortẽ me¬
tuens nec impioꝵ truculenta
conuitia. s magis ꝯsideret im¬
perantẽ dm̃. Et quia surdas
aures habeant. & audire uioxc
possint. iuxta syminachum
⁊ aquilã guitur suũ uertat
in buccinã. que hebraice dict᷑
corneã interp̃tati st̃. & quidẽ¬

Expanded text:
formidet, nequaquam mortem meformidet, nequaquam mortem metuens, nec impiorum terricula et convicia; sed magis consideret imperantem Dominum. Et quia surdas aures habeant, et audire vix possint, juxta Symmachum et Aquilam, guttur suum vertat in buccinam, quae Hebraice dicitur corneam interpretati sunt. E
Abbreviated transcription (Latin):
eũ : dans ei ꝓ unagente iudeoꝵ.
uniu̾sũ m̃dũ. Et iugentes enis.
subaudit᷑ ꝯsolatꝰ sũ. Nec dubiũ
quin apłos significet. Et cõpleũ
fructũ labioꝵ suoꝵ: qui dixerat
ei. Postula a me. n dabo tͥ gt̃s
hereditatẽ tuã: & possessionẽ
tuã terminos terre. P acẽ suꝑ
pacẽ. mundũ reconcilians dõ:
ut utrũq pͦpłm reuocaret ad
se ⁊ sanaretur a patre. Impios
aũ de qͥbus supͣ diximꝰ. compa¬
rat mari. quod ñquã potest
quiescere: s etam in sũma
tranqͥllitate fracti ad littora uolui¬
tit fauctibus. finis q eiꝰ lutũ ẽ &
quasi tuba exalta uocẽ tuam.
⁊ adnuntia pͤpło meo scelera eoꝵ
⁊ domui iacob pecca eoꝵ. Lax.
Clama in fortitudine: ⁊ ne par¬
cas. Quasi tuba exalta uoc̃e tuã.
⁊ annuntia ppło meo pecc̃a eoꝵ
⁊ domui iacob iniquitatẽ eoꝵ.
Finito priori capitulo. in quo
pax iustis. & nulla requies im¬
ꝓpħe ut clamet in fortitucdine.
N instar tube exaltet uocẽ suam:

Expanded text:
una gente Judaeorum, universum mundum. Et lugentes ejus, subauditur, consolatus sum. Nec dubium quin Apostolos significet. Et complevit fructum labiorum suorum, qui dixerat ei: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae : pacem super pacem, mundum reconcilians Deo, ut utrumque populum vocaret ad se, et sanaretur a Patre. Impios autem, de quibus supra diximus, comparat mari, quod numquam potest quiescere, sed etiam in summa tranquillitate, fractis ad littora volvitur fluctibus, finisque ejus lutum est et quasi tuba exalta vocem tuam, et annuntia populo meo scelera eorum, et domui Jacob peccata eorum. LXX: Clama in fortitudine, et ne parcas: quasi tuba exalta vocem tuam, et annuntia populo peccata eorum, et domui Jacob iniquitates eorum. Finito priori capitulo, in quo pax justis, et nulla requies imaiae prophetae, ut clamet in fortitudine, et instar tubae exaltet vocem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
gent᷑. Qͥ ⁊ ipse de se in seragesi¬
mo octauo psalmo dixerit. Qm̃
quẽ tu ꝑcussisti ipsi ꝑsecuti st̃.
Et auerterit ds faciem suã ab
eo: ut formã serui paulisꝑ acci¬
peret. Et ambulauit tͥstis ⁊ lu¬
gens: p̃pħ peccã deplorans ⁊ plan¬
gens ihrłm. Et quia uiderit ui

Expanded text:
gentur ; qui et ipse de se in sexagesigentur ; qui et ipse de se in sexagesimo octavo psalmo dixerit: Quoniam quem tu percussisti, ipsi persecuti sunt . Et averterit Deus faciem suam ab eo, ut formam servi paulisper acciperet, ambularet tristis, et lugens peccata populi, deplorans et plangens Jer
Abbreviated transcription (Latin):
u qui ñ habuerãt legẽ ⁊ ꝓpħas. &
qui añ susceperãt. suscepit eos atq
sanauit. Impii aũ. siue iniqui fluc¬
tuabunt quasi mare feruens:
& quiescere ñ potert̃. Quod licet
de om̃i impio possit intelligrꝰ ta¬
qui consona uoce clamauit. & ꝑ¬
seuerauit in impietate sua dicẽs.
Crucifige crucifige talem: ñ ha¬
bemus regem nͥ cesarẽ. Sicut
gͥ mare feruens quiescere ñ po¬
test. s redundãt fluctus eius.
n euoluunt᷑ ad hitora. atq iter
resorbent᷑. ⁊ in se fract lutũ
efficiunt᷑. quod pedibus concul¬
catur. sic impii ȩt̾ne conculcati¬
oni subiacebt̃. quoꝵ nullũ est
gaudium. ⁊ qui nulla pace re¬
quiescunt. in eo quod impii ꝑse¬
uerant. Quidã hc̃ locũ speciaht̃
suꝑ saluatore intelligt̃. quod
ꝓpt̾ pecc̃a m̃di ad modicũ con¬
tristatus sit dicens: tͥstis ẽ ala
mea usq ad mortẽ. ⁊ ꝑcusserit
eũ pat̃: qui loquit᷑ ꝑ zachariã.
Dercutiã pastorẽ: ⁊ oues disper¬

Expanded text:
 qui non habuerant Legem et Prophetas: et qui ante susceperant, suscepit eos atque sanavit. Impii autem sive iniqui, fluctuabunt, quasi mare fervens, et quiescere numquam poterunt. Quod licet de omni impio possit intelligi, taqui consona voce clamavit, et perseveravit in impietate sua, dicens: Crucifige, crucifige talem. Non habemus regem nisi Caesarem . Sicut igitur mare fervens quiescere non potest, sed redundant fluctus ejus, et revolvuntur ad littora, atque iterum resorbentur, et in se fracti, lutum efficiunt quod pedibus conculcatur: sic impii aeternae conculcationi subjacebunt, quorum nullum est gaudium, et qui nulla pace requiescunt in eo quod impii perseverant. Quidam hunc locum specialiter super Salvatore intelligunt: quod propter peccata mundi ad modicum contristatus sit, dicens: Tristis est anima mea usque ad mortem . Et percusserit eum Pater qui loquitur per Zachariam: Percutiam pastorem, et oves disper
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ habebis dm̃. qͥ impleat splen¬
doribꝰ animã tuã: de quibꝰ in psal¬
mo dr. Tecũ pͥncipiũ indie uͥtu¬
tis tue in splendoribꝰ scõꝵ: ex ute¬
ro añ lucifer genui te. Siue sa¬
turaberis cunctis q̃ desiderat aĩa
tua : qr i ipse saturasti animam
esurientẽ & dicere potes. Bene¬
dic anima mea dño qͥ replet in
bonis desideriũ tuũ. E ossa tua¬
tua liberabunt᷑ de interitu. & ig¬
ne perpetuo. siue impinguescẽt
ut pristinã crassitudinẽ recipiãt:
q̃ fame sermonis dñi attenuata
fuerat. Q uod qͥdem ⁊ uixta litte¬
rã de resurrechõe eoꝵ q̃ casura
st̃ corpoꝵ intellige̾ possumꝰ &

Expanded text:
torem habebis Deum, qui impleat splentorem habebis Deum, qui impleat splendoribus animam tuam. De quibus in psalmo legitur: Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te . Sive saturaberis cunctis quae desiderat anima tua, quia et ipse saturasti animam esurientem, et dicere poteris: Benedic, anima mea, Domino, qui implet in bonis desiderium tuum ; et ossa tua liberabuntur de interitu et igne perpetuo. Sive impinguescent, ut pristinam crassitudinem recipiant, quae fame sermonis Domini attenuata fuerant. Quod quidem et juxta litteram de resurrectione eorum quae casura sunt corporum, intelligere possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
te ẽ tenebre sunt. ipse tenebre
quante st̃ : Consideremꝰ quantis
uirtutibꝰ ꝑueniamꝰ ad lucẽ .
ut tenebre nr̃e uertant᷑ in meri¬
diem. dicamꝰq cũ sponsa. ubi
pascis. ub cubas in meridie.
Et reqͥem dabit tͥ dñs sẽꝑ:. & im
⁊ plebit splendoribꝰ animã tuã:
ossa tua liberabit. Et eris qͣsi
S ortus irriguus. & sic̃ fons aquar̾.
cuiꝰ ñ deficiẽt aque. Lac. Et erit¬
⁊ dñs tuus tecũ sẽꝑ. ⁊ impleberis
sic̃ desiderat aĩa tua: ⁊ ossa tua
pinguescẽt. Et er̃t sic̃ ortus ebriꝰ.
n sic̃ fons cuiꝰ ñ deficiet aqua.
Oeot in alexandrinis exẽplaribꝰ
huc inte erit laus mea sẽꝑ ⁊ in
fine. ⁊ ossa tua quasi herba ori¬
entur. ⁊ pinguescẽt. & herecdita¬
te possidebt̃ in generationes &
generationes. in hebraico ñ habet᷑
ris exẽplaribꝰ. Uñ obelo p̃notan¬
dũ ẽ. Cũ tenebre inquit pecto¬
ris tui orta luce fuerint dissolu¬
te. & ꝓ nocte palpabili merich¬
es fuerit exorta: tc̃ sẽꝑ habita¬

Expanded text:
e tenebrae quantae sunt ! Consideremus quantis virtutibus perveniamus ad lucem Dei, ut tenebrae vertantur in meridiem, dicamusque cum sponsa: Ubi pascis, ubi cubas, in meridie ? Et requiem dabit tibi Dominus semper, et implebit splendoribus animam tuam, et ossa tua liberabit. Et eris quasi ortus irriguus, et sicut fons aquarum, cujus non deficient aquae. LXX: Et erit Deus tuus tecum semper: et impleberis sicut desiderat anima tua, et ossa tua pinguescent. Et erunt sicut hortus ebrius: et sicut fons, cui non deficiet aqua. Quod in Alexandrinis exemplaribushuc in te erit laus mea semper; et in fine et ossa tua quasi herba orientur, et pinguescent, et haereditate possidebunt in generationem et generationes, in Hebraico non habetris exemplaribus: unde obelo praenotandum est. Cum tenebrae, inquit, pectoris tui, orta luce, fuerint dissolutae, et pro nocte palpabili meridies fuerit exorta, tunc semper habita
Abbreviated transcription (Latin):
noli timere: nec bucina assumi¬
tur nec tuba: s montẽ iubent᷑
Hic aũ quia pecc̃ores erãt qͥbus
nuntiandũ ẽ ⁊ morabant᷑ deorsũ:
ñ iubet᷑ ꝓpħa. ut ascendat in mon¬
tẽ. s tantũ ut exaltet quasi tuba
uocẽ suã. & eis nuntiet bella uen¬
tura. Ahoquin. in die iuiditii q̃n
de resurrechõe mortuoꝵ & no¬
uissima tuba dicitur: scͥptũ ẽ.
Canet enĩ tuba & mortui resur¬
gent incorrupti: ut quomͦ ilħ
ad uocẽ tube st̃ iudicandi: sic
isrł pecc̃o mortuus. audiat sce¬
lera sua.Simulq appellatur
ppłs dĩ ut discat qualem patrẽ
ꝑdiderit. qui etiã pecratorem
uocẽt pͦpłm suum. Me& enĩ
de die indiem quer̃t. & scire uias

Expanded text:
noli timere ; nec buccina assumitur, nec tuba, sed montem jubentur m quia peccatores erant, quibus nuntiandum est, et morabantur deorsum, non jubetur Propheta ut ascendat in montem: sed tantum ut exaltet sicut tuba vocem suam, et eis nuntiet bella ventura. Alioquin in die judicii, quando in resurrectione mortuorum et novissima tuba dicitur, scriptum est, Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti: ut quomodo illi ad vocem tubae sunt judicandi: sic Israel peccato mortuus audiat scelera sua; simulque appellatur populus Dei, ut discat qualem patrem perdiderit, qui etiam peccatorem vocet populum suum. Me etenim de die in diem quaerunt, et scire vias
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ uob̾ regñ a constitutione
mundi. Esuriui enĩ: ⁊ dedistis
mͥ manducare. Sitiui: & dedistiꝰ
mͥbibere. Infirmꝰ erã ⁊ in carc̾e:
⁊ uenistis ad me. Peregrmꝰ: &
ducistis me in domum. uram.
& nudus: ⁊ uestistis me. Iilisq
humihitate dicentibus se nichil
fecisse dño saluatori: respondit.
Quãdiu fecistis uni de fr̃ibus
meis minimis : mͥ fecistis. Iuexta
tropologiã hec possumꝰ dicere.
Qui ieiunat ab om̃ibus malis.

Expanded text:
ratum vobis a constitutione mundi. Esurivi enim et dedistis mihi manducare. Sitivi et dedistis mihi bibere. Infirmus eram, et in carcere, et venistis ad me. Peregrinus, et duxistis me in domum vestram. Et nudus, et vestistis me . Illisque humilitate dicentibus, se nihil fecisse Domino Salvatori, respondit: Quamdiu fecistis uni de fratribus meis minimis, mihi fecistis. Juxta tropologiam haec possumus dicere: Qui jejunat ab omnibus m
Abbreviated transcription (Latin):
mesticos seminis tui ne despicias.
domesticos seminis illos intelliga¬
mus. de quibꝰ ⁊ apłs docet: omĩbꝰ
faciendã esse elemosinã. maxime
nobiscũ parente generant᷑: ad
quos extendebat ⁊ saluator mañ
dicens. Mat̃ ẽ mea ⁊ fr̃s mei. qui

Expanded text:
mesticos seminis tui ne despicias, domesticos seminis illos intelligamus, de quibus et Apostolus docet, omnibus faciendam esse eleemosynam, maxime nobiscum parente generantur. Ad quos extendebat et Salvator manum, dicens: Mater mea et fratres mei hi
Abbreviated transcription (Latin):
nere dormiat. qͦd de dauid. ⁊ aab
legimꝰ: s ut cũ istis ħ faciat que
secuntur. Alioqum ⁊ apłs freq̃nt̃
ieiunare se dicit. & dñs cũ sponsꝰ
a discipłis fuerit ablatꝰ. docet eos
ieiunaturos. Et in psalmis peni¬
tens loquit᷑. Manducaui sicut
cinerẽ panẽ meũ : ⁊ potũ meũ c̃
fletu miscebã. &. dũ mͥ molesti¬

Expanded text:
t, quod de David et de Achab legimus : sed ut cum istis haec faciat quae sequuntur. Alioquin et Apostolus frequenter jejunare se dicit , et Dominus, cum sponsus a discipulis suis fuerit ablatus, docet eos jejunaturos : et in Psalmis poenitens loquitur: Manducavi sicut cinerem panem meum, et potum meum cum fletu miscebam .
Abbreviated transcription (Latin):
ses quadraginta dier̃ esurie di
famiharitate saturati st̃: & ipse
dñs totidẽ diebꝰ in solitudine ieui¬
nauit. ut nob̾ sollẽpnes ieiunioꝵ
dies relinqueret: s qͦ ñ ꝓsit ua¬
cuũ portare uentr̃ẽ. ⁊ alia facere
que dõ displicẽt. atq ut cetera
ut appareãt hominibus ieuinare:
tyrio ut ardeat. siue glorietur.
utrũq eñ fertur in exẽplaribꝰ.
absꝙ d̃ caritate. que ẽ in cordis
conscientia. frustra se dicit san¬
guinẽ fundere. Nolite ieiuina¬
re sic̃ ad hanc diem. ut audiat᷑ in.
excelso. clamor ur̃. Ilũquid tale

Expanded text:
ses , quadraginta dierum esurie, Dei familiaritate saturati sunt, et ipse Dominus totidem diebus in solitudine jejunavit, ut nobis solemnes jejuniorum dies relinqueret: sed quo non prosit vacuum portare ventrem, et alia facere quae Deo displicent. Atque ut caetera ut appareant hominibus jejunare tyrio, ut ardeat, sive glorietur utrumque enim fertur in exemplaribus absque Dei charitate , quae est in cordis conscientia, frustra se dicit sanguinem fundere. Nolite jejunare sicut usque ad hanc diem, ut audiatur in excelso clamor vester. Numquid tale
Abbreviated transcription (Latin):
cite a facie eiꝰ uias: ⁊ auferte of¬
fendicła de uia pͥpħ mei.
Iudei de babyloniis ħ assert̃ ꝓpb̾a¬
ri: qͦd illis cħ̃ uirtute suꝑatis. ppłs
redeat in uideã. & possideat mon¬
tẽ syon: ⁊ omĩa itineris impe¬
dim̃ta tollant᷑: nec ulliꝰ gentis
paciant᷑ insidias: quia dñs planã
fecerit uiã p̾pło suo. Et ħ sub ro¬
robabel ⁊ ezdra impletaconten¬
dũt. Nos aũ iungentes suꝑioribꝰ
q̃ dicunt᷑. hoc asserimꝰ. qͦd omia
idola q̃ eos ñ poterãt liberare
tollat uentꝰ atq tẽpestas ⁊ sĩt
quasi puluis quẽ ꝓicit uentus
a facie t̾re. Eos aũ qͥ habuerint
in dño fiduciã. possessuros t̾ram.
de qua in ħ eodem ꝓpħa lecturi
sumꝰ. E leuabit te ad bona t̾re
Ex qͦ ꝑspicuũ ẽ. hanc t̾rã ñ deor
eleuante conscendit. De qua
crebro diximꝰ. Beati mites: qm̃
ipsi possidebt̃ terrã. &. credo ui¬
dere bona dñi in t̾ra uiuentiũ.

Expanded text:
cite a facie ejus vias et auferte offendicula de via populi mei. Judaei de Babyloniis haec asserunt prophetari, quod illis Dei virtute superatis, populus redeat in Judaeam, et possideat montem Sion, et omnia itineris impedimenta tollantur, nec ullius gentis patiatur insidias: quia Dominus planam fecerit viam populo suo. Et haec sub Zorobabel et Ezra impleta contendunt. Nos autem jungentes superioribus quae dicuntur, hoc asserimus, quod omnia idola quae eos non poterant liberare, tollat ventus atque tempestas, et sint quasi pulvis, quem projicit ventus a facie terrae. Eos autem qui habuerint in Dde qua in hoc eodem Propheta lecturi sumus: Elevabit te ad bona terrae. Ex quo perspicuum est, hanc terram non deorsDomino elevante, conscendet, de qua crebro diximus: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram ; et Credo videre bona Domini
Abbreviated transcription (Latin):
rographos significet. Quid enĩ
ꝓdest ieiuniis ora pallere. & ad
utes ⁊ iurgia ieuinare: Dicente
scͥptura. qͥ amat pecc̃a gaudet
nirgiis. Seruũ aũ dñi ñ oportet
litigare. s esse mansuetũ ⁊ mii¬
tari eũ qͥ dicit. Discite a me quia
mitis sũ . humilis corde. ut hu¬
militas ñ sit affectata. s cordis:
nec głam querẽs homiñ. s aĩȩ
conscientiã. Ieiunatis in quit ⁊
ꝑcutitis pugnis humilem: & ala¬
pis u̾beratis. Uñ ep̃s ñ debet e̾e̾
ꝑcussor. Quomͦ enĩ pot̃ libidinẽ
refrenare: qͥ nec mañ ualet cohi¬
otium ⁊ neomenias ⁊ sabbata ⁊
alias sollẽpnitates ur̃as: odiuit.
anima mea. Uñ ꝑ iohel p̃cipit᷑.¬
Sanctificate ie iuniũ. p̃dicate
curationẽ ut a uitus ieiunemꝰ
tisq peccatis. fiant scã ieiuinia.
Deniq sequit᷑. Egrediat᷑ sponsꝰ
de cubicło suo.⁊ sponsa de thala¬
mo suo: ut tp̃r ieuinii uacemꝰ
orationi. ne interior hõ nr̃ dra¬

Expanded text:
irographa significet: Quid enim irographa significet: Quid enim prodest jejuniis ora pallere, et ad lites et ad jurgia jejunare, dicente Scriptura, Qui amat peccata, gaudet jurgiis ? Servum autem Domini non oportet litigare, sed esse mansuetum , et imitari eum qui dicit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde : ut humilitas non sit affectata, sed cordis, nec gloriam quaerens hominum, sed animae conscientiam. Jejunatis, inquit, et percutitis pugnis humilem, et alapis verberatis . Unde episcopus non debet esse percussor. Quomodo enim potest libidinem refrenare, qui nec manum valet cohiejunium et otium, neomenias et sabbata, et alias solemnitates vestras odit anima mea . Unde praecipitSanctificate jejunium: praedicate curationem ; ut a vitiis jejunemus, tisque peccatis, fiant sancta jejunia. Denique sequitur: Egrediatur sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo; ut tempore jejunii vacemus orationi: ne interior homo noster dra
Abbreviated transcription (Latin):
toto corde tuo n ꝓrimũ tuũ
sic̃ te ipsũ: ꝓpte̾a respondit ds̃
quod ñ ieuinia reꝓbet. s oꝑa
que in ieuiniis fiunt dicens. In diebꝰ
lumtates. Quas pauł scͥbens ephesiis
quibꝰ ⁊ nos om̃s conu̾sati sumꝰ aliq̃n
in de sideriis carnis nr̃e. facientes
uoluntatẽ carnis nr̃e & cogitati¬
onũ : ⁊ eramꝰ natura filii ire. sic̃
⁊ ceteri. Quodq sequit᷑ iuxtalrx.
⁊ om̃s subiectos uob̾ cõpungitis.
siue affligitis. meliꝰ theodotio &
symmachus transtuler̃t: quos nos
in hoc loco secuti sumꝰ: & om̃s
debitores ur̃os repetitis. Ex quo
ostendit ñ esse absq periculo
repet̾e pauperẽ. quod soluendũ
ñ sit. ⁊ palliũ quod pignoris lo¬
co tuleris algenti ñ reddere de¬
tit ñ habentẽ. do facit uiolen¬
tiã. Atq ut sciamꝰ hc̃ sensum
esse in p̃senti loco. etiã in conse¬
quentibꝰ in hoc eodẽ capło lec̾¬
turi sumus. Dissolue colligatio¬
nes impias: solue fasciculos de¬
primentes: banc dubiũ quin cy¬

Expanded text:
rde tuo, et proximum tuum sicut teipsum : propterea respondit Deus, quod non jejunia reprobet, sed opera quae in jejuniis fiunt, dicens: In diebusluntates, quas Paulus scribens Ephesiis quibus et nos omnes conversati sumus aliquando, in desideriis carnis nostrae, facientes voluntatem carnis et cogitationum. Et eramus natura filii irae, sicut et caeteri . Quodque sequitur juxta LXX: Et omnes subjectos vobis compungitis, sive affligitis, melius Theodotio et Symmachus transtulerunt, quos nos in hoc loco secuti sumus, Et omnes debitores vestros repetitis. Ex quo ostendit, non esse absque periculo repetere pauperem qui solvendo non sit, et pallium quod pignoris loco tuleris, algenti non reddere detit non habentem, Deo facit violentiam. Atque ut sciamus hunc sensum esse in praesenti loco, etiam in consequentibus in hoc eodem capitulo lecturi sumus: Dissolve colligationes impietatis, solve fasciculos deprimentes. Haud dubium quin ch
Abbreviated transcription (Latin):
pietatẽ. & iniquitates eiꝰ unde¬
miastiᷤᷤ: ⁊ comedistiᷤᷤ fructũ meti¬
datii.: Quia gͥ ꝓposuert̃ questi¬
onẽ. scire cupientes quare ieiu¬
nauerint. ⁊ humilauerint ani¬
mas suas. ⁊ ds̃ ñ respererit
obhti ueteris historiȩ. cur ñ
respexerit ad munera cam.
qui recte quidẽ offerebat. s non
recꝰte diuidebat: cũ fr̃e dñi ñ¬
diuidens caritatẽ.: dicente scͥp

Expanded text:
pietatem eorum, et iniquitates vindepietatem eorum, et iniquitates vindemiastis et comedistis frumentum mendacii ? Quia igitur proposuerant quaestionem Deo, scire cupientes quare jejunaverint et humiliaverint animas suas, et Deus non respexerit: obliti veteris historiae, cur non respexerit ad munera Cain, qui recte quidem offerebat, sed non recte dividebat cum fratre , Dei non videns charitatem, dice
Abbreviated transcription (Latin):
appropinquare dõ ñ potest. De
quo scriptũ ẽ. Non habitabit
uixta te malignus : neq ꝑma¬
nebt̃ in iusti contra ocłos tuos.
Quare ieiunauimꝰ inquiunt ⁊
ñ aspexisti: humihauimꝰ aĩas
nr̃as ⁊ nescisti. In iusticiȩ ar¬
guunt dñm. quod bona oꝑa ñ
respiciat. Solamq uentris esu¬
riem absq oꝑe uirtutũ inge¬
rt̃ dõ ñ comedentes eos cibos qͦs
creauit d̃s fidehbꝰ. ⁊ his qui cognos¬
cunt uitatẽ. ⁊ sumunt eos cum
gr̃arũ actiõe: s illos de quibus
scriptũ ẽ in ꝓuerbiis. Hi enim
alunt᷑ cibis impietatis.⁊ uino
iniquitatis in hebriant᷑. Huiusce¬
modi epulis saturatus phariseus:
int̃ cȩtera u̾ba suꝑbiȩ.bis in sab¬
bato se ieuinare iactabat: qui
ñ biberat uinũ de inea soreth.
s de uinea sodomoꝵ. Euius uiñ
furor draconũ ẽ. ⁊ furor aspi¬
dum insanabilis: ⁊ uua eoꝵ
uua fellis. Quos d̾s arguit ꝑ
ꝓpħam. Pecc̃ã pͦpħ mei comedent.
Et rursum. Quare tacuistis im¬

Expanded text:
appropinquare Deo non potest, de quo scriptum est: Non habitabit juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos . Quare jejunavimus, inquiunt, et non aspexisti? humiliavimus animas nostras, et nescisti? Injustitiae arguunt Dominum, quod bona opera non respiciat, solamque ventris esuriem, absque opere virtutum ingerunt Deo: non comedentes eos cibos quos creavit Deus fidelibus et his qui cognoscunt veritatem, ut sumant eos cum gratiarum actione: sed illos de quibus scriptum est in Proverbiis: Hi enim aluntur cibis impietatis et vino iniquitatis inebriantur . Hujuscemodi epulis saturatus Pharisaeus, inter caetera verba superbiae, his in sabbato se jejunare jactabat : qui non biberat vinum de vinea Sorec, sed de vinea Sodomorum, cujus vinum furor draconum est, et furor aspidum insanabilis, et uva eorum, uva fellis: quos Deus arguit per Prophetam: Peccata populi mei comedunt . Et rursum: Quare tacuistis im
Abbreviated transcription (Latin):
& iterũ. Proba me dñe ⁊ tẽpta
me: ure renes meos ⁊ cor meul.
Et in alio loco. Iudica causam meã.
⁊ redime me. Et appropinquare
dõ desiderãt. cũ hoc ñ in locosit
s in affectu: nec mentis otiose.s̃
iaboriosi oꝑis. Quid autẽ sit ap¬
it dicens. Q uerite dñm. Cũ aũ
appropinquauerit uob̾. derelin¬
quat ĩpiꝰuias suas ⁊ uir miquus

Expanded text:
erum: Proba me, Domine, et tenta me: ure renes meos et cor meum. Et in alio loco: Judica causam meam, et redime me . Et appropinquare Deo desiderant: cum hoc non in loco sit, sed in affectu, nec mentis otiosae, sed laboriosi operis. Denique quid sit apra, dicens: Quaerite Dominum. Cum autem appropinquaverit vobis, derelinquat
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃os repetitis. Eoce ad htes &
contentiones ieuinatis: ⁊ ꝑcuti¬
tis. pugno impie. Lacx. P etũt
me iudicũ iustũ: ⁊ appropi¬
quare do cupiunt dicentes.
humihauimꝰ animas nr̃as ⁊ñ
cognouisti: In diebꝰ enĩ ieiuin¬
oꝵ ur̃oꝵ inueniunt᷑ uoluntates
gitis. ad iuditia. & iuirgia ieiu¬
nantes: & ꝑcutitis pugnis hu¬
milẽ. Ecce alia temeritas
uideoꝵ. Quasi fiducia bonȩ con

Expanded text:
 repetitis. Ecce ad lites et contentiones jejunatis, et percutitis pugno impie. LXX: Petunt me nunc judicium justum, et appropinquare Deo cupiunt, dicentes: humiliauimus animas nostras, et non cognouisti? in diebus enim ieiunii inueniuntur uoluntates gitis, ad judicia et jurgia jejunantes, et percutitis pugnis humilem. Est alia temeritas Judaeorum, quasi fiducia bonae cons
Abbreviated transcription (Latin):
ticiã fecerit. ⁊ que iudiqũ di
sui ñ derehqͥt. Lra. simihit̃. Si
ꝑ singłos dies currt̃ ad synago¬
gas. i in lege dĩ meditant᷑. scire
cupientes. quid abrahã isa ac ⁊
iacob. quid ceteri scõꝵ. fecerint.
uentes. decantãt diuina man-¬
data. Q uibꝰ rectissime illud ap¬
tabitur. Querent me mali. ⁊
male que sisse conuinqt᷑. Dñs
aũ inuenitur ab his qui eum
querunt in bonitate:⁊ ostendit᷑
illis qui ñ st̃ ei increduli. Cũ gͥ
iusticiã udiciũq reliquerint
dicente psalmo grapho. ds̃ iudi¬
ciũ tuũ regi da. & iusticiã tuã
filio regis: ap̃c enĩ factus est.
nobis redẽptio sc̃ĩtas. & iustiqa:
frustra legis iactant scientiã.
cũ sc̃s ñ innoticia scripturar̃.
s in oꝑibus gloriet᷑ dicens. uiã
mandatoꝵ. tuoꝵ cucurri: qñ¬

Expanded text:
fecerit, et quae judicium Dei sui non dereliquerit. LXX similiter. per singulos dies currunt ad synagogas, et Dei legem meditantur, scire cupientes quid Abraham, Isaac et Jacob, quid et caeteri sanctorum fecerint, ventes, decantant divina mandata, quibus rectissime illud aptabitur: Quaerent me mali, et male quaesisse convincitur; Dominus enim invenitur ab his qui eum quaerunt in bonitate, et ostenditur illis qui non sunt ei increduli. Cum igitur justitiam judiciumque reliquerint dicente psalmographo: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis : Christus enim factus est nobis redemptio, sanctitas, et justitia : frustra legis jactant scientiam, cum sanctus non in notitia Scripturarum, sed in operibus glorietur, dicens: Viam mandatorum tuorum cucurri
Abbreviated transcription (Latin):
transtulert̃. & omnẽ scͥpturã
iniquã conscinde: quod smma
ri ut alquis diceret: ñ habeo
debitores. Quid facere debeo
ut suscipiat᷑ ieiuniũ meũ: Seqͥt᷑
frange esurienti panẽ tuũ ñ
plures panes. ne de pauꝑtate
causeris: s unũ pane. Nec ipsum
totũ. s partẽ: quã siñ ieuinares.
comessurus eras: ut ieiuniũ tuũ
ñ sit lucrũ marsupii. s saturitas
anime. Pulchreq addidit tuũ:
ne de rapina facias elemosinã.
Redẽptio enim anime uiri. pro¬
prie diuitie. &m alio loco. Hono¬
ra dñm de tuis iustis laboribus.
la dispendia st̃: pauꝑes absq tec¬
to induc in domũ tuã. Siue ut
in hebraico habet᷑. in domũ. ut
si tuã ñ habes. inducas in hospi
ciolum. quod ł m̃cede conductũ
ł bñficio possides. Si uideris nu¬
dũ oꝑi. Quod ⁊ dñs in eugħo lo¬
quitur. Qui habet duas tumcas:
det alterã ñ habenti. Nõ engn
multi ppłaris aurȩ cansa faci¬

Expanded text:
transtulerunt, et omnem scripturam transtulerunt, et omnem scripturam iniquam conscinde: quod Symmari, ut aliquis diceret: Non habeo debitores, quid facere debeo, ut suscipiatur jejunium meum? Sequitur: Frange esurienti panem tuum. Non plures panes, ne de paupertate causeris, sed unum panem. Nec ipsum totum, sed partem panis: quam si non jejunares comesurus eras; ut jejunium tuum non sit lucrum marsupii, sed saturitas animae. Pulchreque addidit tuum, ne de rapina facias eleemosynam: Redemptio enim animae viri, propriae divitiae . Et in alio loco: Honora Dominum de tuis justis laboribus . la dispendia sunt, pauperes absque tecto, induc in domum tuam. Sive ut in Hebraico habetur, in domum, ut si tm, quod vel mercede conductum, vel beneficio possides. Si videris nudum, operi. Quod et Dominus in Evangelio loquebatur: Qui habet duas tunicas, det alteram non habenti . Non enim multi popularis aurae causa faci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ieuiniũ afflichonẽ atq humi¬
hationẽ ht̃ anime afflictio au
corꝑis pecc̃oꝵ indulgentiã dep̃¬
catur. docet scriptura diuina
ut dimittamꝰ debitoribꝰ nr̃is: ut
⁊ pat̾ cȩlestis dimittat nob̾ debita
nr̃a. Uetus narrat hystoria anno
remissionis septimo ł quinqua¬
gesimo. qͥ uere ẽ iubeleus. om̃s pos¬
sessiones redire ad dños. ⁊ redd
seruis pͥstinã libertatẽ. cunctaq
nomina quas uulgo appellant
cautiones. irrita fieri. Si aũ hoc¬
in lege p̃cipit᷑. quantomagis in
ȩugłio. ubi om̃ia que bona st̃ du¬
plicantur. & nequaquã oculũ
ꝓ oculo dentẽ ꝓ dente iubemur¬
lam: atq ut sciamꝰ illud qͦd
supra diximus. om̃s debitores
urõs repetitis. de creditoribus
scrib & de debitoribꝰ. iungitur
manifestius. Dimitte eos qui
confract st̃ liberos: hoc ẽ qui
pauꝑtate st̃ fracti. quos affitẽ
in opia: nec liberos m̃dicare si¬
nas. & om̃e onꝰ quo depͥmunt᷑
rũpe. Pro quo manifestiꝰ lacx.

Expanded text:
 jejunium afflictionem atque humiliationem habet animae: afflictio autem corporis peccatorum indulgentiam deprecatur. Docet Scriptura divina, ut dimittamus debitoribus nostris, ut et Pater coelestis dimittat nobis debita nostra . Vetus narrat historia, anno remissionis septimo, vel quinquagesimo, qui est verus Jubilaeus, omnes possessiones redire ad dominos, et reddi servis pristinam libertatem, cunctaque nomina, quae vulgo appellant cautiones, irrita fieri . Si  to magis in Evangelio, ubi omnia quae bona sunt duplicantur: et nequaquam oculum pro oculo, dentem pro dente jubemurlam! Atque ut sciamus illud quod supra diximus: Omnes debitores vestros repetitis, de creditoribus scribi, de debitoribus jungitur manifestius: Dimitte eos qui confracti sunt liberos, hoc est, qui paupertate sunt fracti, quos afflixit inopia, ne liberos sinas mendicare. Et omne onus quo deprimuntur, rumpe. Pro quo manifestius Septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
uictimã. & eligunt atq cõmu¬
tant ꝓ ueritate m̃datiũ. Istuis¬
modi gͥ homines. qͥ st̃ fracti ui¬
dito. dimittat uͥ ȩccłasticus atq
dissoluat. & omnẽ scripturã he¬
reticoꝵ. de quibus hic idem ꝓpħa
dicit. ue qͥ scribũt iiquitatẽ.
scribentes enĩ scribt̃ malciam.
rapientes iuditiũ pauperũ pͦpħ
mei. soluat atq disrũpat: ut ne¬
quaquã laqueis suis simplices
qͦsq teneant irretitos. Et cũ hoc
qͦs eis in septẽ sportis. & duo¬
decim cophinis. neqͣꝙͣ in tegros
sic̃ habebant᷑ in lege : s cõminu¬
tos atq confractos in eugħo
derelqͥt: ut haberẽt quod pau
tes calorẽ fidei. s extra ȩcclam
frigoribꝰ infidelitatis algentes.¬
& mnopes atq peregrinos: indu¬
corruptionis pallio. ut uestiti aͥ
tunica. nequaquã maneant in
sepulchris. Eͦs de eo legimꝰ qͥ pos¬
sessus a demoñ legione: nudus
habitabat in memoriis mortuoꝵ:
Cũq inquit feceris hec. ⁊ lib̾al¬
tas tua. ad om̃s exposita fuerit:

Expanded text:
tque commutant pro veritate mendacium. Istiusmodi igitur homines, qui sunt fracti judicio, dimittat vir Ecclesiasticus atque dissolvat; et omnem scripturam haereticorum, de quibus hic idem Propheta dicit: Vae qui scribunt iniquitatem: scribentes enim scribunt malitiam, rapientes judicium pauperum populi mei , solvat atque disrumpat, ut nequaquam laqueis suis simplices quosque teneant irretitos. Et cum hoc ens, quos eis in septem sportis et duodecim cophinis, nequaquam integros sicut habebantur in Lege, sed comminutos atque confractos in Evangelio dereliquit, ut haberent quod pauptes calorem fidei, sed extra Ecclesiam frigoribus infidelitatis algentes, inopes atque peregrinos, inducorruptionis pallio; ut vestiti Christi tunica, nequaquam maneant in sepulcris, quod de eo legimus, qui possessus a daemonum legione, nudus habitabat in memoriis mortuorum. Cumque, inquit, haec feceris et liberalitas tua ad omnes exposita fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
quo cũ uncꝰt fuerint. etã ipsi
sc̃ificãt᷑. Non enĩ querit d̃s afflic̃¬
tionẽ solam.⁊ humihationem
aĩȩ ꝑ iniuriã corꝑis. ut instar
circuli torqueat corpus. ⁊ col¬
la sũmittat. ac tristis incedat.
uixta illuo quod in psałmis dicit᷑
afflictus sũ ⁊ incuruatꝰ usq inf
nẽ totadie contristatꝰ incedebã.

Expanded text:
etiam ipsi sancti fiant. Non enim quaerit Deus afflictionem solam et humiliationem animae per injuriam corporis: ut instar circuli torqueat corpus, et colla submittat, ac tristis incedat. Juxta illud quod in Psalmis dicitur: Afflictus sum, et incurvatus usque ad finem: tota die contr
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq quod debitũ ẽ. maxime qͦd
iuste dedit. ⁊ iuste repetit. ahoqͥn
tͥbunitie esset seditionis assertor
s ibi ẽ mniqua cautio ubi oppͥmit᷑
pauꝑ calũnia. Ubi fascicħ cau¬
tionũ ⁊ omĩa iniqͥtatis uicła:
rũpenda st̃. Uel certe hoc dicen

Expanded text:
squisque quod debitum est, maxime quod juste dedit et juste repetit: alioquin Tribunitiae esset seditionis assertor. Sed ubi iniqua est cautio, ubi opprimuntur pauperes calumnia: ibi fasciculi cautionum, et omnia iniquitatis vincula rumpenda sunt. Vel certe hoc