comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ unxist herodes.:⁊ pilatus. ⁊ ppłs
istł. facere qͣnta manꝰ tua ⁊ consiliũ
siliũ p̃destinauit fieri. qͣnta necessaria
sequit᷑. sodm electionẽ aũ dilecti ꝓpt̃
patres: Nũqͥd illi inimici qͥ in suis
gente sua adhuc ꝑeunt: ipsi st̃ electi.
atq dilecti⁊ Ibsit. Qͥs hoc uł stultis¬
simꝰ dixerit: S utrũq licet inder se
contrariũ. id ẽ inimici ⁊ dilecti:. qͣmuis¬
ñ in eosdẽ homines. tam̃ in eamdẽ gen-¬
tẽ conuenit iudeoꝵ ⁊ adidẽ carnale
sem̃ isrł. aliiseoꝵ ad claudicationem.
aliis ad b̾ndictionẽ isrł ipsiꝰ ꝑtinen¬
tib. Hunc enĩ sensũ suꝑtiꝰ aꝑtiꝰ ex¬
plicauit: ubi ait. Qd̃ querebat isrł

Expanded text:
quem unxisti, Herodes et Pilatus, et populus Israel, facere quanta manus tua et consilium silium praedestinavit fieri, quanta necessaria sequitur, Secundum electionem autem dilecti propter patres? Numquid illi inimici, qui in suis gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet inter se contrarium, id enon in eosdem homines, tamen in eamdem gentem convenit Judaeorum, et ad idem carnale semen Israel, aliis eorum ad claudicationem, aliis ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. Hunc enim sensum apertius superius explicavit, ubi ait, Quod quaer
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum ẽ. ut fieret caput ȩccłiȩ.
Cierbum enim ipsum non ẽ pars eccle¬
sie: s ut ẽẽt caput. eccłiȩ carnem as¬
sumpsit. Quiddam nr̃m iam sursũ
ẽ: qd̾ hic accepit uͥ mortiius ẽ. lͥ cris¬
cifixus ẽ. Iam quedam pͥmicie tue
p̃cesserunt. Dubitas qr secuturus es

Expanded text:
caro factum est , ut fieret caput Ecclesiae. caro factum est , ut fieret caput Ecclesiae. Verbum enim ipsum non est pars Ecclesiae; sed ut esset caput Ecclesiae, carnem assumpsit. Quiddam nostrum jam sursum est, quod hic accepit, ubi mortuus est, ubi crucifixus est: jam quaedam primitiae tuae praecesserunt, et dubitas quia secuturus es
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Unicus ꝓ quib mortuuᷤ ẽꝯ
Etinam ꝓ bonis. utinam pro iustis.
is mortem suam: quid seruat iustiᷤᷤ
nͥ uitam suams Frigat se gͦ huma
tam suam. Quid tͥ ꝓmisit d̾s o homo
mortalis: Quia uicturus es in etͣnuoi.
Non credis: Credo. Plus ẽ iam qd̾ fecit.
quã qd̃ ꝓmisit. Qͥd fecit Mortuus ẽ
ꝓte. Quid ꝓmisit: Ut uiuas cũ illo¬
¶ nc̃dibilius ẽ qd̾ mortuus est eternis.
quam ut in et̾num uiuat mortalis.
Iam qd̃ inc̃dibilius ẽ tenemus. Si ꝓpc̃
hominem mortuus ẽ d̃s: non ẽ uictu¬
us ẽ qui uiuit in et̃nume S quomo¬
do mortuus ẽ d̾s. ⁊ unde mortuus ẽ d̾sꝰ
Et potest mori d̾s.Accepit erte: unde
moreretur ꝓte. Non posset mori nis
caro: non posset mori nͥ mortale cor¬
pus. Induit se ubi ꝓte moreretur: in¬
duet te ubi cum illo uiuas. ⁊ibi se
induit mortes In uirginitate mato.
Ubi de induet uita: In equalitate patͥs.
Elegit hic s thalamum castum: uͥ con¬
uingeretur sponsus sponse. Herbum

Expanded text:
 Unicus. Pro quibus mortuus est? Utinam pro bonis, utinam pro justis. is mortem suam, quid servat justis, nisi vitam suam? Erigat ergo se humacum illo. Quid tibi promisit Deus, o homo mortalis? Quia victurus es in aeternum. Non credis? Crede, crede. Plus est jam quod fecit, quam quod promisit. Quid fecit? Mortuus est pro te. Quid promisit? Ut vivas cum illo. Incredibilius est quod mortuus est aeternus, quam ut in aeternum vivat mortalis. Jam quod incredibilius est tenemus. Si propter hominem mortuus est Deus, non est victuus est qui vivit in aeternum? Sed quomodo mortuus est Deus, et unde mortuus est Deus? et potest mori Deus? Accepit ex te, unde moreretur pro te. Non posset mori, nisi caro; non posset mori, nisi mortale corpus: induit se ubi pro te moreretur, induet te ubi cum illo vivas. Ubi se induit morte? In virginitate matris. Ubi te induet vita? In aequalitate Patris. Elegit sibi hic thalamum castum, ubi conjungeretur sponsus sponsae. Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
potestati cuncta equalit̃ subiacent:
s sanande nr̃e miseriȩ conuenien¬
ciorem alium modum non fuisse
nec esse oportuisse. Quid enim tã
necessarium fuit ad erigendam

Expanded text:
potestati cuncta aequaliter subjacent; sed sanandae nostrae miseriae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuisse. Quid enim tam necessarium fuit ad erigendam
Abbreviated transcription (Latin):
b tradidit eum. Quomͦ non ⁊ cũ
factum nob̾ amnunciatur. hoc
futurum ostendebat᷑ ⁊ antiquis
iustis: ut ꝑ eamdem fidem etiao
ipsi humiliati infirmarent᷑. ⁊ in¬
firmati ꝑficerent᷑. qm si cum ad¬

Expanded text:
bus tradidit illum, quomodo non et cum factum nobis annuntiatur, hoc futurum ostendebatur et antiquis justis, ut per eamdem fidem etiam ipsi humiliati infirmarentur, et infirmati perficerentur. 3. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
dendum fuit quantũ nos dili¬
geret d̾s: ne desꝑatione ñ aude¬
remus erigi in eum. Quales aũ¬
nos dilexerit ostendi oportebat:
ne tanquã de m̃itis nr̃is suꝑbi¬
entes. magis ab eo resiliremus.:⁊
in nr̃a fortitudine magis defice¬
remus: ac ꝑhoc egit nob̾cum ut
ꝑ euis fortitudinem potuis ꝓfi¬
ceremus: atq ita in infirmitate
humilitatis ꝑficeretur uirtus
caritatis. Hoc sig̃rat in ꝑsalmo
ubi ait. Pliuuam uoluntariã
segregabis d̃s hereditati tuȩ. ⁊
infirmata ẽ: tu uͦ ꝑfecisti eam.
Pluuiam quippe uoluntariam.
non nͥ grãm uult intelligi ñ me¬
ritis redditam. s gratis datam: uñs Ex
⁊ gr̃a nominatur. Dedit enim eã de tͥnita¬
it. Hoc cognoscentes ñ fidentes
in nobis erimuᷤ. Et hoc ẽ infir¬
mari. Ipse uͦ ꝑficit nos: qui etiã
paulo apło dixit. Sufficit tib
gr̃a mea: nam uirtus in infir¬
mitate ꝑficitur. ꝑsuadendum
gͦ erat homini quantum nos dile¬
xerit ds: ⁊ quales dilexerit. Quan¬

Expanded text:
dendum fuit, quantum nos diligeret Deus, ne desperatione non auderemus erigi in eum. Quales autem dilexerit, ostendi oportebat, ne tanquam de meritis nostris superbientes, magis ab eo resiliremus et in nostra fortitudine magis deficeremus: ac per hoc egit nobiscum, ut per ejus fortitudinem potius proficeremus, atque ita in infirmitate humilitatis perficeretur virtus charitatis. Hoc significat in Psalmo, ubi ait: Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; et infirmata est, tu vero perfecisti eam . Pluviam quippe voluntariam nonnisi gratiam vult intelligi, non meritis redditam, sed gratis datam, unde et gratia nominatur: dedit enim eam, it. Hoc cognoscentes, non fidentes in nobis erimus; et hoc est infirmari. Ipse vero perficit nos, qui etiam Paulo apostolo dixit: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Persuadendum ergo erat homini quantum nos dilexerit Deus, et quales dilexerit: quan
Abbreviated transcription (Latin):
di xp̃c ẽ. P hec quippe destimonia
que in illo uidemus impleta: etiã
futura erga nos q̃ sempit̃na ꝓmis¬
sa sunt expectamus ⁊ sꝑamuꝰ im¬
plenda. Qui enĩ ꝓprio filio non

Expanded text:
t. Per haec quippe testimonia quae in illo videmus impleta, etiam futura erga nos, quae sempiterna promissa sunt, exspectamus et speramus implenda. Qui enim proprio Filio non
Abbreviated transcription (Latin):
digniores fac̾ti. qui eoꝵ fieri qualescũ¬
q socii deb̾emus. Ostendit enim di¬
lectionem suam d̾s in nob̾. Si enim
cum adhuc peccatores e̾emus xp̃c ꝓ¬
nob̾ mortuus ẽ. Uirenim inquit ꝓ
iusto quis moritur. Nam ꝓbono for¬
sitan quis audeat mori. Dñs aũ nr̃
rita nr̃a p̃cesserant ꝓ quib filius d̾i
moreretur: s magis qr nulla erant
merita. magna erat mscd̃ia. Quaos
certa gͦ quã firma ꝓmissione seruat
iustis uitam suam: qui donauit in¬
iustis mortem suam. Testimonia¬

Expanded text:
digniores facti, qui eorum fieri qualescumdigniores facti, qui eorum fieri qualescumque socii deberemus. Tlectionem suam Deus in nobis: etenim cum adhuc peccatores essemus, nobis mortuus est. Vix enim» inquit «pro justo quis moritur; nam pro bono forsitan quis audeat mori: Dominus autemrita nostra praecesserant, pro quibus Filius Dei moreretur; sed magis quia nulla erant merita, magna erat misericordia. Quam certa ergo, quam firma promissione servat justis vitam suam, qui donavit injustis mortem suam? «In
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Hic gͦ ñ mer̾itum nr̃m. s d̾i mi¬
sericordia comm̃datur. Nam qua¬
le ẽ ideo se uelle laudari. qr uicio
suo tam detestabilit̃ egrotauit᷑ ut
ñ possit alit̾ quam medici morte
nos p̃ferimuᷤ angłis: qr cum ⁊ an cxuiii.¬
geli peccauerint. nichil tale esꝰ uñ¬
tius intelligimus qd̾ tanto damp¬
nabilior eoꝵ uidicata sit culpa:
qͣnto erat natura sublimiore Tan¬
to enim minus quã nos peccare
debuerunt: quanto meliore no¬
bis fuerunt. Hunc autem in offen¬
dendo peceatore creatore tanto exec̃¬
bilius beneficio eius ing̾ci extitert̃:
qͣnto bnfic̾encius sunt cͤati. nec eis sa¬
tis fuit desertores esse illius. nͥ ⁊ nr̃i
fierent deceptores. Hoc itaq nob̾ mag¬
num bonum conferet qui dilexit nos
sicut dilexit ⁊ ap̃m: ut ꝓpter ipsuo cu¬
iis membra ẽe nos uoluit equales
scĩs angłis simus: quib ⁊ natura in¬
feriores conditi sumus. ⁊ pecccato in¬

Expanded text:
est . Hic ergo non meritum nostrum, sed Dei miest . Hic ergo non meritum nostrum, sed Dei misericordia commendatur. Nam quale est ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici morte nos praeferimus Angelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tius intelligimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura sublimior? Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit desertores esse illius, nisi et nostri fierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit nos sicut dilexit Christum, ut propter ipsum cujus membra nos esse voluit, aequales Angelis sanctis simus , quibus et natura inferiores conditi sumus, et peccato in
Abbreviated transcription (Latin):
disse qd̃ feceramus: ⁊ amare qd̾ fe¬
cerat. Et hoc quidem in omnib in¬
telligi pocest. de illo cui ueracit̃ di¬
citur: nichil odisti hoꝵ que fecist.¬
Cum gͥ eoꝵ que fecit nichil oderit. qͥs
digne possit eloqui qͣntum diligat
membra unigenit suiꝰ Et qͣnto
amplius ipsum unigenitum in qͦ
condita sunt omnia uisibilia ⁊ in¬
uisibilia q̃ in suis gñib ordinata
ordinatissime diligit: Membra
quippe unigeniti ad angłoꝵ scõꝵ¬
ducit. Q̃nigenitus aũ cum sit dñs
omniũ: ꝓculdubio ẽ dñs angłoruos.
atura qua d̾s ẽ: non angłis. s pa¬
tri potius ẽ equalis. Gr̃a uͦ qua
homo ẽ quomͦ ñ excedit excellenci¬
am cuiuslibet angł. cum sit ꝑso
ñ desint. qui etiam nos angłis p̃fe tu psal¬
rant. qua ꝓ nobis auint. non promi lx¬
angłis mortuus ẽ ap̃c. Hoc quid
ẽ aliud̃ nͥ de impietate uelle glo
riari Etenim xp̃c sicut ait apłs
iuita tempus ꝓ impiis mortuus

Expanded text:
disse quod feceramus, et amare quod fedisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest de illo, cui veraciter dicitur, Nihil odisti eorum quae fecistCum igitur eorum quae fecit nihil oderit, quis digne possit eloqui, quantum diligat membra Unigeniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata ordinatissime diligit? Membra quippe Unigeniti ad Angelorucum sit Dominus omnium, procul dubio est Dominus Angelorum, natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una n desint qui etiam nos Angelis praeferant; quia pro nobis, inquiunt, non pro Angelis mortuus est Christus. Id quid est aliud, sicut ait Apostolus, juxta tempus pro impiis mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
nl eu lis ẽ dilectio quã diligit d̾s: neq¬
li scd̃inẽ mutabilis. Non enim ex quo ei¬
. UII. reconciliati sumus ꝑ sanguinẽ
filii eius nos cepit diligere. sed
ante mundi constitutionem dilexit
nos: ut cum eius unigenito etiam noᷤ
ei filius. ut iam inciꝑet amare qͦs
oderat. sic̃ reconciliatur inimicuᷤ in¬
imico. ut dem̃n sint amici ⁊ inuicem
diligant qui od̾ant inuicem: s iam
nos diligenti reconciliati sumuᷤ ei.
cum quo ꝓpt̾ peccatum inimicicias
habebamus. Qd utrum uerum dicã
attestetur apłs. Comm̃dat inqͥt d̾s
dilectionem suam in nob̃: q̃m cum¬
mortuus ẽ. Habebat itaq ille erga
nos caritatem etiam cũ inimiciciaᷤ
adũsus eum exercentes oꝑaremur in¬
iquitatem: ⁊ tamen ei uerissime dic¬
tum ẽ. Odisti dñe om̃s qui oꝑant᷑
⁊ quando nos oderat. diligebat. Ode¬
rat enim nos. quales ipse non fece¬
rat. Et qr iniquitas nr̃a opus eus
ñ omni ex parte consumpserat: no¬
uerat simul in unoquoq nr̃m ⁊ o¬

Expanded text:
lis est dilectio qua diligit Deus, neque mutabilis. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus, non coepit diligere; sed ante mundi constitutionem dilexit nos, ut cum ejus Unigenito etiam nos ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat; sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et invicem diligant qui oderant invicem: sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum verum dicam, attestetur Apostolus: Commendat, inquit, dilectionem suam Deus in nobis, qumortuus est. Habebat itaque ille erga nos charitatem, etiam cum inimicitias adversus eum exercentes, operaremur iniquitatem; et tamen ei verissime dictum est: Odisti, Domine, omnes qui operantur et quando nos oderat, diligebat: oderat enim nos, quales ipse non fecerat; et quia iniquitas nostra opus ejus non omni ex parte consumpserat, noverat simul in unoquoque nostrum et o
Abbreviated transcription (Latin):
centem. audi ut diri iamdudum.
ne despatione frangaris. Audi qͦ¬
modo amatus es ñ amanduꝰ. qu¬
di quomͦ amatus es curpis. feduꝰ.
anquam c̃ẽt in te qd̃ amari dignũ
ẽẽt Amatus es pͥus. ut dignuᷤᷤ fi¬
forte impius amari mẽebatur.
Quero quid merebatur impuis. Dãp¬
nari. respondes. Xp̃c tamen ꝓ im¬
piis mortuus ẽ. Eoce quid tͥ p̃sti¬
tum ẽ impio. Iam pio quid serua¬
impiis mortuus ẽ. Desid̾abas aut̃
omnia possidere. Noli ꝑ auariciã.
eum ꝑquem facta sunt omniar
cum ipso omñia possidebiᷤ. Comm̃

Expanded text:
centem: audi, ut dixi jamdudum, ne desperatione frangaris; audi quomodo amatus es non amandus, audi quomodo amatus es turpis, foedus, antequam esset in te quod amari dignum esset. Amatus es prius, ut dignus fiforte impius amari merebatur? Quaero quid merebatur impius? Damnari, respondes. Christus tamen pro impiis mortuus est. Ecce quid tibi praestitum est impio, jam pio quid servaimpiis mortuus est. Desiderabas autem omnia possidere: noli per avaritiam; eum per quem facta sunt omnia, et cum ipso omnia possidebis .
Abbreviated transcription (Latin):
gentiuo infide ⁊ iũtate exhortans nos.
ut in eãdẽ fide cuiꝰ idoneus ministerẽ
effectisᷤ. stabiles firmĩq maneamus:
p̃cepto admonet. t̾ret eremplo. Uides
inqͥt bonitatẽ ⁊ seũitatem di. In eos
quidẽ qͥ cecidert̃ seueritatẽ: in te autẽ
bonitatẽ. si ꝑmanseris inbonitate. hoc
dixit utiq de uideis qͥ tanqͣm rami ex
illa olea que ẽ in scĩs patͥarchis tanq̃m
in radice fructifera. ꝓpt̃ infidelitatem
fracti st̃. ut gentiuĩ ꝓpt̃ fidẽ insereret᷑
oleaster. ⁊ fieret particeps pinguedinss
oleȩ. ramis naturalib amputats. Sed
nol inqͥt głari adũsuꝰ ramos. NIã si
głari ᷤ : ñ curadicem portas. s radre te. Et

Expanded text:
Gentium in fide et veritate, exhortans nos ut in eadem fide, cujus idoneus minister effectus est, stabiles firmique maneamus, praecepto admonet, terret exemplo. Vides, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui ceciderunt, severitatem; in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate. Hoc dixit utique de Judaeis, qui tanquam rami ex illa olea, quae in sanctis Patriarchis tanquam in radice fructifera, propter infidelitatem fracti sunt; ut Gentium propter fidem insereretur oleaster, et fieret particeps pinguedinis oleae ramis naturalibus amputatis, Sed noli, inquit, gloriari adversum ramos: nam si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix
Abbreviated transcription (Latin):
Ille timor quẽ foras caritaᷤ miccit : ꝓp¬
terea pungit animã. ne amittat᷑ aliqͥd
qd̾ increatura diligit᷑. uel ipsa salus
⁊ requies corporis. aut aliquid tale pꝰ
mortẽ. Opterea enĩtiment᷑ ⁊ apud in¬
fero ᷤ pene ⁊ dolores. ac torm̃ta gebem¬
naꝵ. Cum uͦ cauet anima ne d̾s illã
desertꝰ deserat: timor ẽ castꝰ ꝑmanens

Expanded text:
ille timor, quem foras charitas mittit, propterea pungit animam, ne amittatur aliquid, quod in creatura diligitur, vel ipsa salus et requies corporalis, aut aliquid tale post mortem? Propterea enim timentur et apud inferos poenae et dolores ac tormenta gehennarum. Cum vero cavet anima, ne Deus illam desertus deserat, timor est castus permanens
Abbreviated transcription (Latin):
subuinrit: Llioquin: ⁊ tu ercidẽris: ⁊ illi
si ñ ꝑmanserint in infidelitate iniserent᷑.
Pocens ẽ enim d̾s it̃um inserere eo. Illi gͦ
qͥ ꝑmanent in infidelitate ad illã senten¬
ciã dñi ꝑtinent: ubi ait. filii aũ regni
ibunt in tenebras exteriores. ibi erit fletꝰ
⁊stridor dentiũ. Gences aũ ꝑmanentes
inbonitate: ad illud qd̾ suꝑus ait Mul¬
ti ab oriente ⁊ occidente uenient. ⁊ recũ¬
bent cũ abrahã. ysaac. ⁊ iacob in regno
celoꝵ Itaq illis patͥarchis in radice uiuen
tib ⁊ infidelis suꝑbia naturalium ra-¬
moꝵ iusti di seueritate confringitur.
⁊ fidelis humilitas oleastri gr̃a diui
sex lib de nebonitates inserit᷑. Quia cuiq¬

Expanded text:
ioquin et tu excideris. Sed et illi si non permanserint in infidelitate, inserentur: potens est enim Deus iterum inserere eos . Illi autem qui permanent in infidelitate, ad illam sententiam Domini pertinent, ubi ait: Filii autem regni hujus ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium. Gentes autem permanentes in bonitate, ad illud quod superius ait: Multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Itaque illis tibus, infidelis superbia naturalium ramorum justa Dei severitate confringitur, et fidelis humilitas oleastri gratia divinae bonitatis inseritur. Quicunq
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ peccata conuersis. hoc ipsum qd̃
xp̃c missis ẽ satis ostendit: qui nõ in
sua natura quad̾s ẽ. s in nr̃a quã de
femina assumpsĩt ꝓ nobis mortuus est.
Quã d̾i bonitatem circa nos ⁊ dilectionẽ.
sic p̃dicat apłs. Cõm̃dat inqͥt caritatẽ

Expanded text:
rsis, hoc ipsum quod Christus missus est, satis ostendit; qui non in sua natura qua Deus est, sed in nostra quam de femina assumpsit, pro nobis mortuus est: quam Dei bonitatem circa nos et dilectionem sic praedicat Apostolus: Commendat, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
timere: Potẽst enĩ hoc s̾ ꝑsuadere. nõ
sanitate s ĩmanitate. Uerbi gr̃a. Est
aliqͥs atrocissimꝰ latro. q̃nto ꝑũse forti¬
o tanto ꝑiculose crudelior qui ꝓpt̃ ip¬
sũ amorẽ suũ qͦamat nichil timere in¬
gentia facinora moliat᷑: ut qdꝰ amat
ererceat ⁊ ererendo corroboret. qͣnto eiꝰ
fuerint maiora cõmissa. tanto maior
erit ñ timentis audacia s onhoc gͦ ꝓ
magnobono amandum ẽ. qd u n ho¬
mine pessimo amandit̃ ẽ inueniri po¬

Expanded text:
re, non sanitate, sed immanitate. Verbi gratia, est aliquis audacissimus latro, quanto perverse fortior, tanto periculose crudelior, qui propter ipsum amorem suum quo amat nihil timere, ingentia facinora moliatur, ut quod amat exerceat, et exercendo corroboret: quanto ejus fuerint majora commissa, tanto major erit non timentis audacia. Non hoc ergo pro magno bono amandum est, quod et in homine pessimo inveniri po
Abbreviated transcription (Latin):
inii: qͥ ignorantes di iusticiã ⁊ suam
uolençes constici.re. iusticie di ñ st̃
subiect. De his qͥppe uana elatione
tumentib dictumẽ qdibunt in cene¬
bras exteriores: qr iactances se de seminȩ
meritis ⁊ oꝑib p̃fidentes. spreuert̃ esse
filii ꝓmissionis. hoc ẽ filii gr̃e filii mise¬
ricordie: ut qui głatur. in dño glorietur.
eredens in eum qui iustificat impiũ. hoc
ẽ qui ex impio facit piũ: ut deputetur
fides eiꝰ ad iusticiam: ⁊impleat᷑ in eo ñ qͦd
postulabat eiꝰ meritũ s qd̃ a dño ꝓmis¬
sum ẽ beneficuo. Cum his gͥagens apłs

Expanded text:
icet. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de his quippe uana elatione tumentibus dictum est, quod ibunt in tenebras exteriores, quia iactantes se de semine meritis et operibus praefidentes spreuerunt esse filii promissionis, hoc est filii gratiae, filii misericordiae, ut, qui gloriatur, in domino glorietur credens in eum, qui iustificat impium, hoc est qui ex impio facit pium, ut deputetur fides eius ad iustitiam et impleatur in eo. non quod postulabat eius meritum, sed quod a domino promissum est beneficium.- Cum his igitur agens apos
Abbreviated transcription (Latin):
q aperuit nichil aliud se dixisse
alta sapientes. qͣm suꝑbientes. simor
gͦ ñ ẽ in caritate. qr ꝑfecta caricas
foras mittit timorẽ. s illũ seruilem:
illũ quo cũ quisq se ab oꝑe malo ab¬
stinet. pena terretur: ñ iusticia dele¬
ctat᷑. Hunc foras caritas mitait. quã
ñ delectat iniquicaᷤ. etiã si pponat᷑
impunitas: ñ illuo qͦ timet anima.
ne amictat ipsam gr̃am ꝑquã in
illa factum ẽ ut eam peccare ñ de¬
lectet: qͦtimet ne eam ds deserat. etiã¬
si nullis dolor cruciatib pumat. Hic
timor castus ẽ. ñ eũ eicit carita ᷤ. s as¬
scisscit. De illo qͥppe scͥptũ ẽ. Cimor
quaqͣm istũ liceret ꝑmanentẽ. nisi

Expanded text:
que aperuit nihil aliud se dixisse que aperuit nihil aliud se dixisse \'alta sapientes\' quam superbientes. Timor ergo non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor castus est; non eum eicit caritas, sed adsciscit. de illo quippe scriptum est: Timor quaquam istu
Abbreviated transcription (Latin):
rauit d̾s ut in illis ãbulemꝰ. In hoc itaq
intellectu gr̃e. inẽ timor de quo dicitur.
oli altum saꝑe s time. Cimor aũ iste aliꝰ
ẽ: nonẽ ille seruiliᷤ. quẽ caritas foras
mittit. Illo enĩ timet᷑. ne incidatur in dor¬
mentũ supplicii: isto aũ ne dimittatur
gr̃a beneficii. Qua ꝓpt̃ qͣmuis fidelibus
ad nouũ testamẽntũ ꝑtinentib dicat
apłs qd paulo añ cõmemoraui. ñ enim
accepistis ip̃m seruitutis itum intimorẽ.
s accepistis sp̃m adoptionis filioꝵ in qͦ
cdamamꝰ abba pater. id ẽ ut fides in uobis
sit que ꝑ dilectionem oꝑatur. ñ tam
timendo penã qͣm amando iusticiã.
tam̃ q ñ fit anima usta nisi partici
etiam his qͥ ex fide uiuentes heredes
st̃ noui cestam̃t: atq in libertatem
uocati. Aicũ enim saꝑe. dictum ẽ su¬
ꝑbire. Qd alio loco e contrario satis
ostendit: ubi ait. Non alta sapientes.
s humilib consentientes. Ex hoc
qd̾ ait. humilib consentientes: uti¬

Expanded text:
rauit deus, ut in illis ambulemus. in hoc itaque intellectu gratiae inest timor, de quo dicitur: Noli altum sapere, sed time. timor autem iste alius est; non est ille seruilis, quem caritas foras mittit. illo enim timetur, ne incidatur in tormentum supplicii, isto autem, ne amittatur gratia beneficii. Quapropter quamuis fidelibus ad nouum testamentum pertinentibus dicat apostolus, quod paulo ante commemoraui: Non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, pater\', id est ut fides in nobis sit, quae per dilectionem operatur, non tam timendo poenam quam amando iustitiam, tamen, quia non fit anima iusta nisi participetiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in libertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contrario satis ostendit, ubi ait: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. ex hoc, quod ait \'humilibus consentientes\', uti
Abbreviated transcription (Latin):
dilec̾tione p̃dicemus. ec suꝑbe glem̃
adũsus ramos fractos. s potus cogite¬
radice inserti sumꝰ: ut ũ alta sapiamꝰ.
s humilib consentientes: ñ his cum
p̃sumptione insultando s cũ timore
ert̃ int̾ eos de quib dictum ẽ. Accedite
ad eũ ⁊ illuminamini ⁊ uultus ur̃i
ñ erubescent. Si aũ audiunt. ⁊ ñ obau¬
diunt: uident. ⁊ inuident. inter eos
sunt. de quib dictum ẽ. Peccator uide¬
bit ⁊ irascet᷑: dentib suis frendet. ⁊ ca¬
bescet. Ego aũ dicit eccłia ap̃o. uelut
oliua fructifera in domo di. sꝑaui in

Expanded text:
dilectione praedicemus. Nec superbe gloriemur adversus ramos fractos: sed potius cogiteradice inserti sumus; ut non alta sapientes, sed humilibus consentientes , non eis cum praesumptione insultando, sed cum tremore erunt inter eos quibus dictum est: Accedite ad eum, et illuminamini ; et vultus vestri non erubescent. Si autem audiunt et non obaudiunt, vident et invident, inter eos sunt de quibus dictum est: Peccator videbit, et irascetur; dentibus suis frendet, et tabescet . Ego autem, dicit Ecclesia Christo, velut oliva fructifera in domo Domini, speravi in
Abbreviated transcription (Latin):
regnum ꝑduct. cot beneficiis empti.
erat. Illototꝰ mundus horrebat siluestͥ
oleastro: s tam̃ ꝑhumilitatẽ ib meru¬
it inseri. uñ oliua suꝑbiendo p̃cid. Au¬
dioliuã suꝑbientẽ. ⁊ frangi dignã. s zoᷤ
de seruitute ñ sumꝰ nati: patrẽ habemꝰ
abrahã. Respondet᷑. Si filii abrahȩ es¬
setis: facta abrahe faceretis. Cont᷑ id
qd̾̃ dictum ẽ de seruitute ñ sumus nati.
si uoᷤ filiꝰ lib̾auit: uere liberi eriti. li¬
beros uos esse iactatos: Dm̃is qͥ facit pec¬
catũ. seriuis ẽ peccati. Quanto gͦ mitiꝰ
homoseruusᷤ e̾es hominis. quã ꝑuerse
cupiditatis. Illi tam̃ suꝑbiendo humilẽ
ñ recepert᷑. Uide oleastrum dignũ inse¬
ri centurionẽ illũ ñ de isrłitis. s de gen-¬
tib. Dñe ñ sum dignꝰ. ut intres sub tec¬
in oleastrũ inuẽni. Ergo oluia suꝑbiens
p̃cidat᷑ olcaster humilis inserat᷑. Hide
inserentẽ. uide p̃cidentẽ. Ppterea dico
uobis. qr multi ab oriente ⁊ occidente

Expanded text:
regnum perducti, tot beneficiis empti. erat; illo totus mundus horrebat silvestri oleastro: sed tamen per humilitatem ibi meruit inseri, unde oliva superbiendo praecidi . Audi olivam superbientem, et frangi dignam: Nos de servitute non sumus nati, patrem habemus Abraham. Respondetur: Si filii Abrahae essetis, facta Abrahae faceretis. Contra id quod dictum est, De servitute non sumus nati: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis. Liberos vos esse jactatis? Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Quanto ergo tutius homo servus esses hominis, quam perversae cupiditatis? Illi tamen superbiendo humilem non receperunt. Vide oleastrum dignum inseri, Centurionem illum, non de Israeliticis, sed de Gentilibus: Domine, non sum dignus, ut sub tecin oleastro. Ergo oliva superbiens praecidatur, oleaster humilis inseratur. Vide inserentem, vide praecidentem: Propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente
Abbreviated transcription (Latin):
in timore. S idem ipse apłs oleastro in¬
serco in oliua timerem p̃cipit: hoc est
gentib aciditis radici abraham ysaac.
⁊ acob ut ⁊ ipse fierent isrł. idẽ ꝑtine¬
rent ad sem̃ abrahȩ. amputatis ꝓpter

Expanded text:
in timore. sed idem ipse apostolus oleastro inserto in oliua timorem praecipit, hoc est gentibus additis radici Abraham, Isaac, Iacob, ut et ipsae fierent Israhel, id est pertinerent ad semen Abrahae. Quam inser
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ueniet me. Ds̃ m̃s demonstrauit mͥ
inimicis meis: ne occideris eoᷤ. ne q̃ndo
obliuscant᷑ legẽ tuam. Disꝑge eo ᷤ in
uirtute tua. Demonstrauit gͦ d̾s ec¬
cłiȩ in eiꝰ inimici  iudeis gr̃ãm miscd̾ie
sue. Qm̃ sicut dicit apłs. delictũ illoꝵ
salus gentib. Et id̾o ñ eos occidit. idẽ
ñ ineis ꝑdidit qd̾st̃ iudei. qͣmuis a ro¬
manis fuerint deuicti ⁊ opp̃ssi: ne obli¬
t legẽ d̾i ad hoc de quo agimꝰ cestimo ¶E tA
niũ nilualerent. Ideo parũ fuit. ut di aatu ei¬
ceret. ne occideris eos neqͣndo obliuiscan uange¬
t᷑ legẽ tuam: nͥ adderet. etiã disꝑge illo ᷤ. ui scdi¬
Qm̃ si cũ isto destimonio scͥpturaꝵ in sua iohen¬
cantũmͦ t̃ra. ñ ubiq essent: ꝓfecto ec XU.¬

Expanded text:
praeueniet me; Deus meus demonstrauit mihi in inimicis meis, ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legem tuam; disperge eos in uirtute tua. Demonstrauit ergo Deus ecclesiae in eius inimicis Iudaeis gratiam miseuoniam, sicut dicit apostolus, delictum illorum salus gentibus; et ideo non eos occidit, id est non in eis perdidit quod sunt Iudaei, quamuis a Romanis fuerint deuicti et obpressi, ne obliti legem Dei ad hoc, de quo agimus, testimonium nihil ualerent. Ideo parum fuit, ut diceret: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legem tuam, nisi adderet etiam: Disperge eos; quoniam si cum isto testimonio scripturarum in sua tantummodo terra, non ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
ractos ramos dicit qui ctist̃.¬
ex ipsoppło in ap̃o credere noluerunt:¬
⁊ in ipsa oleȩ radice. idẽ origine scõꝵ
hebreoꝵ tanqͣm oleastrũ gentes in¬
serta ᷤᷤ. ut fierent participes pingue¬

Expanded text:
ctos ramos dicit, qui ex ipso populo in Christum credere noluerunt; et in ipsa oleae radice, id est origine sanctorum Hebraeorum, tanquam oleastrum gentes insertas, ut fierent participes pingue
Abbreviated transcription (Latin):
enti parieti p̃pucii. id ẽ gentiũ: cum gͦ eri¬
gerent se gentes sic illas repͥmit. Si enĩ
tu inqͥt ex naturali incisus oleastro. in¬
sertꝰ es in illis: noli głari adũsus ramos.
Nã sigłaris. ñ turadicem portas. s radrxte.
Ergo de radice patarchaꝵ dicit fractos qͦs
dã ramo s ꝓpt̃ infidelitatẽ. ⁊ insertum ibi¬
oleastrum: ut esset particeps pinguedins
oliue. id ẽ eccłiam exgentib uenientem.
Et qͥs inserit oleastrum in oliua: Olura solet¬
in oleastro: oleastrũ moluia ñ quã uidi¬
mus. Nam quisqͥs fecerit: ñ inueniet
bacas nis oleastri. Qd̃ enim inserit᷑ hoc
crescit: ⁊ eiꝰ rei crescit fructus: ñ radicis
fructus s surculi. Hoc ostendens apl̃s
om̃ipotencia sua d̾m fecisse. ut oleaster
in radice oliue insereret᷑. ⁊ ñ bacas silues¬
tres. s oluiã daret: ad om̃ipotenciam d̾
reuocans. ait. Si tu ex naturali incisus¬

Expanded text:
enti parieti praeputii, id est Gentium: cum ergo erienti parieti praeputii, id est Gentium: cum ergo erigerent se gentes, sic illas reprimit: Si enim tu, inquit, ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo dam ramos propter incredulitatem, et insertum oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est Ecclesiam ex gentibus venientem. Et qin oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipotentiam Dei re
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ estis scd̾m ꝓmissionẽ heredes. Be¬
nedicem᷑ gͦ om̃s ind̾o abrahã. ⁊ ysaac ⁊
iacob Arborem quidẽ bndirit quandã
eamq oluã creauit. sicut dicit apłs.
ipsos patͥarchaᷤ scõs. uñ effloruit ppłs d̾i.
S hec arboroliuȩ putata ẽ ñ amputata
⁊ iñ suꝑbi rami fracti st̃. Ipse ẽ blasphemꝰ
⁊ ĩpius ppłs udeoꝵ. Mansert̃ tam̃ ra¬
m boni ⁊ utiles. Nam iñ apħ. Et cuo
particeps pinguedinis oleȩ factus es:
noli głari adũsis ramos. Qd̾ si głaris.
ñ tu radicem portas. s radixte. Hec una
arbor ẽ ꝑtinens ad abrahã. ysaac.⁊ iacob.
⁊ qd̾ plus ẽ magis ad abrahã. ⁊ ysaac. ⁊ ia¬
cob. oleaster insertus. qͣm rami fract. Il¬
li enĩ ꝑfragm̃tũ iam ñ ibi sc̃. Oleaster
ñ ibi erat. ⁊ ib ẽ. Iili ꝑ suꝑbiam frangime¬
ruert̃. iste ꝑhumilitatẽ inseri meruit.
Centes iã credentes in xp̃m. ⁊ qͣsi suꝑbi
in angulo. idẽ in ipso ap̃ode diũso ueni¬

Expanded text:
e estis, secundum promissionem haeredes» . Benedicimur ergo omnes in Deo Abraham et Isaac et Jacob. Arborem quidem benedixit quamdam, eamque olivam creavit, sicut dixit Apostolus, ipsos Patriarchas sanctos, unde effloruit populus Dei: sed haec arbor olivae putata est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; ipse est blasphemus et impius populus Judaeorum. Manserunt tamen rami boni et utiles; nam inde Apostoli. Et cum edinis olivae factus es. Noli gloriari adversus ramos: quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham et Isaac et Jacob; et quod plus est, magis ad Abraham et Isaac et Jacob oleaster insertus, quam rami confracti. Illi enim per fragmentum jam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, ibi est. Illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit. Gentes jam credentes in Christum, et quasi superbirin angulo, id est in ipso Christo, de diverso veni
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ a ⁊ inscandalũ ꝑ ipsi sib st̃ scanda¬
lũ. Obscurent᷑ oculi eoꝵ ne uideant:
⁊ dorsũ illoꝵ semꝑ incurua. Hoc con¬
sequens ẽ. Nam quoꝵ fuerint ocł obscu¬
rati ne uideant: sequit᷑ ut ⁊ dorsum illoꝵ
incuruet᷑. Uñ hoc: Qͥa cessauert̃ suꝑna
cognoscere : necesse ẽ de inferiorib cogicent.
Qui bͥn audiunt. sursũ cor. curuũ dorsum
ñ habent. Erecta qͥppe statura ẽ. Expec¬
tat spẽ repositã sͥ in celo: maxime si pre¬
mittat thesaurũ suũ qͦ sequat᷑ cor eius.
At uͭ qͥ futurȩ uite spẽ ñ intelligunt: iã
ercecati de inferiorib cogitant: ⁊ hoc ẽ
habere dorsum curuũ: A qͦ morbo dñs
mulierẽ illam lib̾auit. Alligauit eam
sathanaᷤᷤ anuis decẽ ⁊ octo: ⁊ eã curatam
⁊ in eũ credere noluert̃. qr oportebat eũ
mori ⁊ resurgere: uastati infeliciꝰ a ro¬
manis funditꝰ. qr a suo regno ubi iã eis
alienigene dñabant᷑. eradicati disꝑsiq¬

Expanded text:
in scandalum, quia ipsi sibi sunt scandalum. 8. Obscurentur oculi eorum, ne videant; et dorsum illorum semper incurva. Hoc consequens est. Nam quorum oculi fuerint obscurati, ne videant, sequitur ut dorsum illorum incurvetur. Unde hoc? Quia cum cessaverint superna cognoscere, necesse est ut de inferioribus cogitent. Qui bene audit, Sursum cor, curvum dorsum non habet. Erecta quippe statura exspectat spem repositam sibi in coelo; maxime si praemittat thesaurum suum, quo sequatur cor ejus . At vero qui futurae vitae spem non intelligunt jam excaecati, de inferioribus cogitant: et hoc est habere dorsum curvum; a quo morbo Dominus mulierem illam liberavit. Alligaverat enim eam satanas annis decem et octo; et eam cuet in eum credere noluerunt, quia oportebat eum mori et resurgere, uastati infelicius a Romanis funditusque a suo regno, ubi iam eis alienigenae dominabantur, eradicati dispersiq
Abbreviated transcription (Latin):
patͥarchȩ sc̃. Et ubi isti: In requie apud
d̾m. in honore magno: ut in abrahȩ
sinũ aduitꝰ ille pauper pꝰ corpori exi¬
tum leuaret᷑. ⁊ in abrahe sinu de longin
dixmanet: radix laudat᷑. s rami suꝑ¬
bi. ⁊ p̃cidi ⁊ arescere meruert̃. Oleaster
aũ humilis. illoꝵ p̃cisione inuenit lo¬
cũ: ludi gͦ quẽadmodũ p̃cidant᷑ rami
naturales: quẽ admodũ inserat᷑ oleas

Expanded text:
patriarchae sancti. Et ubi isti? In requie apud Deum, in honore magno: ut in Abrahae sinum adjutus ille pauper post corporis exitum levaretur, et in Abrahae sinu de longinqdix manet, radix laudatur: sed rami superbi et praecidi et arescere meruerunt; oleaster autem humilis illorum praecisione invenit locum. 6. Audi ergo quemadmodum praecidantur rami naturales, quemadmodum inseratur ol
Abbreviated transcription (Latin):
s qr fiet. fĩat gͦ. Nec potestalit̃. nisi ut
hoc in illis hec intelligamꝰ. ut no̾ calia
deuitemꝰ. Hoc enĩ nobis ꝓdest intelli¬
gere. ⁊ exinimicis ꝓficere. fiat illis⁊
in retͥbutionẽ ⁊ inscandalũ. S nũqͥd
iniustum ẽ hocꝰ Iustũ ẽ. Quare:

Expanded text:
r. Fiat ergo; nec potest aliter fieri, nisi ut hoc in illis haec intelligamus, ut nos talia devitemus: hoc enim nobis prodest intelligere, et ex inimicis proficere. Fiat ergo illis, et in retributionem, et in scandalum. Et numquid injustum est hoc? Justum est. Quare?
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit apłs: Si quomͦ emulari po¬
tero carnẽ meam: ⁊ saluoᷤᷤ faciã aliqͦs
ex illis. S etiã tales medici qͣmuiᷤs ñ
de suo curent. qr nec mediq corporis
curant de suo. cam̃ qͣntũlibet ꝑ fide¬
le ministeriũ opitulent᷑ saluti. uiuen¬
ces curare posst̃. ñ mortuos excuare.
De quib dictum ẽ. Nñqͥd mortuisᷤ facies
mirabilia: Nimis enĩ occulta d gr̃a
ẽ qua hominũ m̃tes quodãmͦ reui¬
iuscunt. ut possint a quib libet euss
minstris p̃cepta sanitatis audire. Quã
gr̃am cõm̃dat in eiiugłio dicens. Nemo
pocest uenire adme. nͥ pater qͥmisit

Expanded text:
s: «Si quo modo aemulari potero carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis» . Sed etiam tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo; tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dictum est, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occulta Dei gratia est, qua hominum mentes quodam modo reviviscunt, ut possint a quibuslibet ejus ministris praecepta sanitatis audire. Quam gratiam commendat in Evangelio dicens, «Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit
Abbreviated transcription (Latin):
ueni tantam fidẽ in isrł. ꝓpterea dico
uobis. qr multi ab oriente ⁊ occidente.
Quã late t̾ram occupauerit oleasteꝵ
Amara silua mundus hic fuit. S ꝓpter
humilitatẽ ꝓpt̃ ñ sum dignꝰ qͥsubcectũ
meũ intres. multi aboriente ⁊ occidente
uenient. Et puta qi uenient: qͥd de aliᷤ
fiet : Si enĩ uenient: iam p̃cisi st̃. de sil¬
ua. Ubi inserendi st̃ ne arescant: Et
recũbent inqͥt cũ abrahã ysaac. ⁊ iacob.
In qͦ conuuiio: ne forte ñ inuites ad semꝑ
bent cũ abrahã ysaac. nacob. Ubi In ctatu¬
regno inqͥt celoꝵ. Et qͥderit de illis qui xxiii.¬
uenert̃ de stirpe abrahe: Qͥd fit de ra¬
mis quib arbor plena erat: Quid n qr
p̃cident᷑. ut isti inserant᷑: Doce qr p̃ci¬
dent᷑. filii aũ regni ibunt in tenebras

Expanded text:
pterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente. Quam late terram occupaverat oleaster! Amara silva mundus hic fuit: sed propter humilitatem, propter Non sum dignus ut sub tectum meum intres, Multi ab oriente et occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt, ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non invites ad semper cob. Ubi? In regno, inquit, coelorum. Et quid erit de illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus arbor plena erat? Quid, nisi quia praecidentur, ut isti inserantur? Doce quia praecidentur: Filii autem regni ibunt in tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
credebaᷤ in eum: iam elegera s eum. S audi.
ñ uos me elegistis. Non ẽ ut dicas. añquã
crederem iã bona oꝑabar: ideo electus sum.
Qͥd enĩ boni oꝑis añ fidem: cum dicat apł̃s.
om̃e qd̾ non ẽ ex fide peccatum ẽ: Quid gͦ
dicturi sumꝰ audiendo ñ uos me elegisto: ni¬
si qr mali eramus. ⁊ electi sumꝰ. ut boni per
gr̃ãm noᷤ eligentis e̾emus: Nonẽ enĩ gr̃a
si p̃cesserant merita. Est aũ gr̃a. Hec gͥ non
inuenit: s efficit merita. Reliquie ꝑ electi¬
si rat ⁊ si fuerit numerus filioꝵ isrł sicut are¬
. namaris: reliquiȩ saluȩ fient. Ad hoc enĩ
tanqͣm iosephegyptiis a fr̃ib ut ⁊ reliqͥȩ
isrł falue fierent: uñ dicit apłs. Nã ⁊ ego
isrłita sũ: ⁊ ut plenitudo gentiũ intraret.
⁊ sic om̃is isrł salius fieret: idẽ ex reliquiis
st̃ isrł. A ut si ⁊genti il lisrłiticȩ restat fi¬
dei plenitudo. erqua erant reliquie. inqͥb
reliquiis tunc apħ salui facti st: hoc sig¬

Expanded text:
credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegistis. » Non est ut dicas: Antequam crederem jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem? cum dicat Apostolus: « Omne quod non est ex fide, peccatum est . » Quid ergo dicturi sumus audiendo: « Non vos me elegistis, » nisi quia mali eramus, et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus. Non est enim gratia, si praecesserant merita: est autem gratia. Haec igitur non invenit, sed efficit merita. Et videtrat: et si fuerit numerus filiorum Israhel sicut arena maris, reliquiae saluae fient? ad hoc enim tamquam Ioseph Aegyptiis a fratribus, ut et reliquiae Israhel saluae fierent. unde dicit apostolus: nam et ego Israhelita sum, et: ut plenitudo gentium intraret et sic omnis Israhel saluus fiereel: aut si genti illius Israeliticae restat fidei plenitudo, ex qua erant reliquiae, in quibus reliquiis tunc et Apostoli salvi facti sunt, hoc sig
Abbreviated transcription (Latin):
Sigr̃a uocatur. gͣtis datur. Si gratiᷤ da¬
cis p̃cessisse merita tua: te ius laudare
ñ dm̃. Ideo ñ agnoscis ap̃m: qr uenit
cũ gr̃ãdi. Conũte gͦ te ad merita tua.
Uide illa mala fuisse: ut ñ tibi debere¬

Expanded text:
gratia vocatur, gratis datur; si gratis dacis praecessisse merita tua, te vis laudari, non Deum: ideo non agnoscis Christum, qui venit cum gratia Dei. Converte ergo te ad merita tua, vide illa mala fuisse, ut non tibi debere
Abbreviated transcription (Latin):
desidaui. ⁊ uetustatẽ inueni. fiat m̃sa
coꝵ corã ipsis in muscipulã. Qualẽ mus¬
cipulã mͥ erhibuert̃ dando mͥ talem po¬
tũ. talis muscipula illiᷤ sit. Quare gͦ co¬
ram ipsis: Sufficeret. fiat m̃sa eoꝵ in mus¬
cipulã. Sunt tales qͥmiquitatẽ suam
nouert̃. ⁊ in ea ꝑtinacissime ꝑseuerant.
Corã ipsis fit mnuscipula eoꝵ S tantũ
ualet animi p̃sumptio: ut corã ipsis ¶¬
muscipula sit. ⁊ incidant in eã. Obscu bro¬
rent᷑ oculi eoꝵ ne uideant. Sequit᷑ hoc: auit
ut q̃m sine causa uidert̃. fiat illis. ⁊ ñ ded

Expanded text:
 Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam. Qualem muscipulam mihi exhibuerunt, dando mihi talem potum, talis muscipula illis sit. Quare ergo, coram ipsis? Sufficeret, Fiat mensa eorum in muscipulam. Sunt tales qui iniquitatem suam noverunt, et in ea pertinacissime perseverant: corvalet animi praesumptio, ut et coram ipsis muscipula sit, et incidant in eam. Obscurentur oculi eorum, ne videant, sequitur hic; ut quoniam sine causa viderunt, fiat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ diligebamꝰ ⁊ iam qͥ ñ eum eligit: quo¬
mͦ diligit: Nũquidiã in nobis erat qd̃
in psalmo canit᷑: elegi abiectus esse in
domo d̾. magis qͣm habitare in taber¬
naculis peccatoꝵ: Non utiq Qͥdgͦ e¬
ramꝰ: nisi iniqui ⁊ ꝑditi: Neq enĩ iã
credideramꝰ in eum: ut eligeret nos.
Nã si iã credentes elegit: eiect is elegit. Cur
gͦ diceret. ñ uos me elegistis: nisi qr mised̾ia.
illoꝵ raciocinatio qui p̃scienciã di de¬
fendunt contͣ gr̃am d̾i. ⁊ id̾o noᷤᷤ dicunt
electos añ mundi constitutionẽ . qr p̃sci¬
uit nos d̾s futuros bonos. ñ seipsũ nos
elegisset. qr bono ᷤ futuros ẽe p̾scierat. si¬
mul etiam p̃scisset qd̾ eum noᷤ fuissemꝰ
pͥus electuri. Ion enĩ alit̃ esse possemus
boni: nisi forte dicendus ẽbonꝰqͥ non ele¬
git bonũ. Quidgͦ elegit in ñbonis: Non
enĩ electi st̃ qr boni fuert̃. qͥ boni ñ essent.
nisi electi essent. Alio qͥn gr̃a iam ñ est

Expanded text:
n diligebamus? Nam qui non eum eligit, quomodo diligit? Nunquid jam in nobis erat quod in psalmo canitur: Elegi abjectus esse in domo Dei, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum ? Non utique. Quid ergo eramus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur ergo diceret: Non vos me elegistis, nisi quia misericordia illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo nos dicunt electos ante mundi constitutionem, quia praescivit nos Deus futuros bonos, non se ipsum elegisset, quia bonos futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qui non eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent: « Alioquin gratia jam non est
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. ocłos ut ñ uideant. ⁊ aures. ut
non audiant.usq in hodiernum diẽ. Nõ
ẽ inquã in uobis heclux. Ideo nimia ceci¬
tate lapidem rȩpbatis qui factus ẽ in ca¬
put anguli. Ergo accedite ad eũ ⁊ illu¬
minamini. Qͥdẽ accedite: nisi credite:¬

Expanded text:
ionis; oculos, ut non videant; et aures, ut non audiant, usque in hodiernum diem . Non est, inquam, in vobis haec lux: ideo nimia caecitate lapidem reprobatis, qui factus est in caput anguli. Ergo, Accedite ad eum, et illuminamini . Quid est, Accedite; nisi, credite
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa cumdicit. Et nunc tu domꝰ ia¬
cobuenite ãbulemꝰ inlucẽ dñi. Tu do¬
mus iacob quã uocauit ⁊ elegit: ñ du
quã dimisit. Dimisit enĩ plebem suã
tis ad hanc ꝑtinebiti ᷤᷤ quã uocauit. illa
carebitis quã dimisit. Lux qͥppe dñi in
qua ãbulant gentes: illa ẽ de qua idẽ
ꝓphadicit. Dedi ce in lucẽ gentiũ ut si ᷤ
salus mea usq in fines t̾rȩ. Cui dictum

Expanded text:
nunc tu, domus Jacob, venite, ambulemus in luce Domini. Tu, domus Jacob, quam vocavit et elegit; non Tu, quam dimisit. Dimisit enim plebem suam,tis, ad hanc pertinebitis, quam vocavit; illa carebitis, quam dimisit. Lux quippe Domini, in qua ambulant gentes, illa est de qua idem propheta dicit, Dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque in fines terrae . C
Abbreviated transcription (Latin):
amus. ñ uolentis. neq currentis. s¬
ñ sufficit sola uoluntas hominis.
si ñ sit etiam misod̾ia dei: non gͦ suf¬
ficit ⁊ sola miscdia d̾i. si ñ sit etram
uoluntas hominis. Ac ꝑhoc si recte
dictum ẽ ñ uolentis hominiᷤ. s mise¬
rentis ẽ dei. qr id uolunta ᷤᷤ hominis
sola ñ implet: cur ñ ⁊ acontrario re¬
cte dicitur. ñ miserentis ẽ dei. s uolen¬
tis ẽ hominis. qr id miscdia dei sola sex le¬
ñ implet: Porro si nullus dicere
ap̃ianus audebit. ñ miserentis est
ꝑtissime contradicat: restat ut ꝓpte scd.¬
rea recte dictum intelligat᷑ noñ uo¬
lentis. neq currentis. s miserentis est¬
dey: ut cotum detur deo qui hominis
uoluntatem bonã ⁊ p̃parat adiuuan

Expanded text:
ntis, neque currentis, Non sufficit hominis voluntas sola, si non sit etiam misericordia Dei: non ergo sufficit sola misericordia Dei, nisi sit etiam voluntas hominis. Ac per hoc si recte dictum est: Non volentis hominis, sed miserentis Dei est, quia id voluntas hominis sola non implet, cur non e contrario recte dicitur: Non miserentis Dei, sed voluntatis est hominis? quia id misericordia Dei non implet. Porro si nullus dicere stianus audebit: Non miserentis Dei apertissime contradicat, restat ut propterea recte dictum intelligatur: non volentis, neque currentis, sea Dei miserentis, ut totum detur Deo, qui hominis voluntatem bonam praeparat ad a
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib. de ipsogłetur libero uolunta¬
tis arbitrio. tanqͣm ab ipso incipiat
meritũ eui tanqͣm debitũ reddatur
premium b̃noꝑandi ipsa libertaᷤ. au¬
diat eumdem gr̃ȩ p̃conem dicentẽ.
Ds̃ enim ẽ qui oꝑatur in uobiᷤ ⁊ uelle
⁊ oꝑari: ꝓbona uoluntate. Et alio
loco. Igitur ñ uolentis neq curren¬
tis. s miserentis ẽdi: cum ꝓculdubio
si homo euis etatis ẽ. ut ratione iã
utatur: ñ possit credere. sperare. di¬
ligere. nisi uelit: nec ꝑuenire ad pal¬
mam suꝑnȩ uocationis di.nis uo¬
luntate cucurrerit. Quomͦ gͦ non
uolentis. neq currentis. s miserenti¶.
ẽ dei: nisi qr ⁊ ipsa uoluntasᷤ sicut

Expanded text:
operibus, de ipso glorietur libero arbitrio voluntatis, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium, bene operandi ipsa libertas; audiat eumdem gratiae praeconem dicentem, Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate . Et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam supernae vocationis Dei, nisi voluntate cucurrerit . Quomodo ergo non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, nisi quia et ipsa voluntas, sicut