comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã non sit longa om̃is uita quȩ transit.
Nec o nnino eis uideri poterit tarle uenifse
quod non desilerantibus sed potius non cre¬
lentib uenerit: quã quã et illud hic accipi
potest. quotl tanquam gementẽ. et tam
sepe duq flentẽ dĩ exaudit: in telligatur
liberata apeccatis: ꝙ om̃s ꝑuersos motus
carnalis affectionis domuisse sicut ilicit.
Discelite ame om̃s qui oꝑamini iniquitatẽ:
qm̃ exaudiuit dñs uocem fletus mei. Quod
cũ ei pro uenerit: non mirum ẽ. si iã ita
ꝑfecta est ut oret pro inimicis suis. Potest
ergo atl hoc ꝑtinere quod dixit. erubescant
q conturbentur om̃s inimici mei. ut de
peccatis suis agant penitentiam: quo d
sine confusione ꝙr conturbatione fieri ñ
potest. Hichil itaq impedit sic accipere¬
ꝙ illud qd sequitur & conuertantur ẽru¬
bescant: id est conuertantur ad dm̃. ꝙ e¬
rubescant se impnoribus teuebris pecca¬
torum. aliquando gloriatos sicut apłs

Expanded text:
quam non sit longa omnis vita quae transit; quam non sit longa omnis vita quae transit; nec omnino eis videri poterit tarde venisse, quod non desiderantibus, sed potius non credentibus venerit. Quanquam et illud hic accipi potest, ut quia tanquam gementem et tam saepe diuque flentem Deus exaudivit, intelligatur liberata a peccatis, et omnes perversos motus carnalis affectionis domuisse, sicut dicit: Discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei, quod cum ei provenerit, non mirum est si jam ita perfecta est ut oret pro inimicis suis. Potest ergo ad hoc pertinere quod dixit, Erubescant, et conturbentur omnes inimici mei, ut de peccatis suis agant poenitentiam: quod sine confusione et conturbatione fieri non potest. Nihil itaque impedit sic accipi et illud, quod sequitur, Convertantur et erubescant, id est, convertantur ad Deum: et erubescant in prioribus tenebris peccatorum aliquando gloriatos, sicut Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tati sunt int̃ filios tlĩ: et iter scõs sors
illorum ẽ: Prgo errauimus auia ueri¬
tatis. qr iusticie lumen non luxit nobis:
et sol non ortus ẽ. nobis. Repleti sumus
iniquitatis uia qr ꝑ ditionis ł ꝙ ambula¬
uimus solitudines difficiles: uiã autẽ
dñi ignorauimus. Quid nobis profuit
suꝑbia: aut cliuitiarum iactãtiõ quid¬
contulit nobis: transierunt illa om̃ia
qr conuiertantur.: quis non uidicet eẽ. iustis¬
simam penam. ut conuersionem ad confufi¬
onem habeant. qui ail salutem habere nolue¬
runt: De inde adddidit. Ualde uelociter. Cum
eñi iam desperari ceperit uidicũ dies. cum
dixeruit pax: tunc eis repentinus ueniet in¬
teritus. Quandocũq autẽ uenerit. celerrime
uenit quod. desperatur eẽ. uenturum: ꝙ lon¬
gitudinem uite huius non facit sentiri nisi
spes iuuendi. Nam nichil indetur eẽ. celeriũ.
quã quicquid in ea iam pͣteritũ ẽ. Cũ gͦ ui
clicũ clies uenerit: tunc sentient peccatores

Expanded text:
s Dei et inter sanctos sors illorum est? ergo errauimus a uia ueritatis et iustitiae lumen non luxit nobis et sol non est ortus nobis. lassati sumus iniquitatis uia et perditionis et ambulauimus solitudines difficiles, uiam autem Domini ignorauimus. quid nobis profuit superbia, aut quid diuitiarum iactatio contulit nobis? transierunt omnia ista et confundantur, quis non judicet esse justissimam poenam, ut conversionem ad confusionem habeant, qui ad salutem habere noluerunt? Deinde addidit, valde velociter; cum enim jam desperari coeperit judicii dies, cum dixerint, Pax, tunc eis repentinus veniet interitus . Quandocumque autem venerit, celerrime venit quod desperatur esse venturum: et longitudinem vitae hujus non facit sentiri, nisi spes vivendi; nam nihil videtur esse celerius, quam quidquid in ea jam praeteritum est. Cum ergo judicii dies venerit, tunc sentient peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
duunarum scripturarum proficiunt. Opor¬
tet enĩ et hereses eẽ. ut probati in quit ma¬
nifesti fiant int̃ uos: hoc ẽ. int̾ homines. cũ
manifesti sint dõ. An forte xasclem sagutas
et uasa mortis ilisposuit adꝑuitiem in ficle

Expanded text:
divinarum Scripturarum proficiunt. Opordivinarum Scripturarum proficiunt. Oportet enim et haereses esse, ut probati, inquit, manifesti fiant inter vos , hoc est inter homines, cum manifesti sint Deo. An forte easdem sagittas e
Abbreviated transcription (Latin):
iħu dño nr̃o. Sic ardentibꝰ sagittas
suas operatus ẽ. Nam in grecis exempla¬
ribus ita in uenitur: sagittas suas ar¬
deutibus oꝑatus ẽ. Latina autẽ: pleraq
ardentes habent. Sed siue ipse sagnte
artleant. siue arlere faciant: quod utiq non
possunt nisi et ipse ardeant. in teger sensꝰ ẽ.
serl quiaͣ sagittas tantum. seil etiam uasa
mortis dixit. in arcu dñm parasse: quęri pot̃
que sint uasa mortis. an forte heretici: Nã
et ipsi exeodem arcu. id ẽ. exeisdem scripturis
in animas ñ caritate inflãmandas sed uene¬
nis ꝑimendas insiliunt : qd̃ ñ contigit nͥ
promeritis. Propte̾a diuine prouidentie:
etiam ista lispositio tribuentla ẽ. Non quia
ipsa peccatores facit. setl quia ipsa ordinat
cũ peccauerint. Malo eñĩ uoto ꝑ peccatum
legentes malȩ coguntur in telligere: ut ipsa
sit pena peccati. quorum tamen mortȩ filii
catholice eccłie tanquam quibusdam spi¬
nis asomno excitantur: et ail intelligentiã

Expanded text:
ino nostro . Sic ardentibus sagittas suas operatus est. Nam in Graecis exemplaribus ita invenitur: Sagittas suas ardentibus operatus est; Latina autem ardentes pleraque habent. Sed sive ipsae sagittae ardeant, sive ardere faciant, quod utique non possunt nisi et ipsae ardeant, integer sensus est. Sed quia non sagittas tantum, sed etiam vasa mortis dicit Dominum in arcu parasse, quaeri potest quae sint vasa mortis? An forte haeretici? Nam et ipsi ex eodem arcu, id est ex eisdem Scrin animas non charitate inflammandas, sed venenis perimendas insiliunt, quod non contingit nisi pro meritis. Propterea divinae Providentiae etiam ista dispositio tribuenda est, non quia ipsa peccatores facit, sed quia ipsa ordinat cum peccaverint: malo enim voto per peccatum legentes, male coguntur intelligere, ut ipsa sit poena peccati; quorum tamen morte filii catholicae Ecclesiae, tanquam quibusdam spinis, a somno excitantur, et ad intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
erggo istum scripturas scãs libenter accepe¬
rimus: ubi fortitudinem noui testamenti.
quasi neruo quodam duritia ueteris flexa
et etlomita ẽ Ninc tanquam sagute emit¬
tuntur apłi: uel dunia p̃conia iaculant᷑.
alia saguta ꝑcussa ẽ. quȩ ilicit. inducite
me indoniũ iuni. constituite me inter
unguenta. constipate me inter mella. qm̃
uulnerata caritate ego sum Quibus alũs
sagutis accenditur qui redire aiddm̃ cu¬
piens. et abista peregrinatione remeare
aluersus dolosas linguas petit auxiliũ
q ei dicit᷑: Qinil detur t aut qͥd aditiat᷑
tibi. aduersus luiguã dolosam: Sagite
potentis acutȩ. cũ carbonibus uastatorib̾:
idẽ. quibus ꝑcussus atq inflãmatus. amore
tanto arfleas regni cęlorum ut om̃iũ resis¬
tentium ꝙ aproposito reuocare uolentiũ
linguas contempnens. ꝙ ꝑsecutiones eoꝵ
teruleas dicens. Quis ine separabit acaritate
xp̃i : tribulatio. an angustia. an ꝑsecutio.
anfames. an nnditas. an periculum an

Expanded text:
ergo istum, Scripturas sanctas libenter acceperim, ubi fortitudine Novi Testamenti, quasi nervo quodam, duritia Veteris flexa et edomita est. Hinc tanquam sagittae emittuntur Apostoli, vel divina praeconia jaculantur. alia sagitta percussa est, quae dicit: Inducite me in domum vini, constituite me inter unguenta, constipate me inter mella; quoniam vulnerata charitate ego sum Quibus aliis sagittis accenditur, qui redire ad Deum cupiens et ab ista peregrinatione remeare, adversus dolosas linguas petit auxilium, et ei dicitur: Quid detur tibi, aut quid adjiciatur tibi adversus linguam dolosam? Sagittae potentis aidest, quibus percussus atque inflammatus tanto amore ardeas regni caelorum, ut omnium resistentium, atque a proposito revocare volentium linguas contemnas, et persecutiones eorum derideas, dicens: Quis me separabit a caritate Christi? tribulatio, an angustia, an persecutio, an fame
Abbreviated transcription (Latin):
non facit. Sed siue superior siue ista sit¬
congruentior huius loci expositio. sine p̃iidi¬
tio altenus alieiuus melioris. aut paris conue¬
uientissime sequitur: dnis iudicat popłos. Siue
enuim in altum regressusẽ. cũ post resurrecti¬
onem ascendit incelum. bene sequitur. dñs
iudicat populos: quia uide uenturus ẽ. iudi¬
care uiuos ꝙ mortuos. Siue in altum regredia¬
tur: cum peccatores xp̃ianos cleserit in telli¬
gentia ueritatis. quia deipso aduentu dictũẽ.
Putas ueniens filius hominis. inueniet fidẽ
super t̾rame Dñs ergo iudicat populos. Quis
propt̃ hec anima quę ꝑfecta orat: uile
quemadiodũ nontimeat iudicũ diem ꝙ
uere securo desiderio dicat moratione. ad
firmus dep̃cabatur.⁊ nuscłiam potuis im¬
plorans dĩ quam conmemorans ullum meri¬
tum suũ: qm̃ filius dĩ peccatores uenit uoca¬
re in pententiam. Itaq ibi dixerat. saluũ
me fac dñe propt̃ miscdiam tuã: id ẽ. non

Expanded text:
non facit. 8. Sed sive superior, sive ista sitnon facit. 8. Sed sive superior, sive ista sitcongruentior hujus loci expositio, sine praejudicio alterius alicujus melioris aut paris, convenientissime sequitur, Domiminus judicat populos. Sive enim in altum regressus est, cum post resurrectionem ascendit in coelum, bene sequitur, Dominus judicat populos; quia inde venturus est judicare vivos et mortuos: sive in altum regrediatur cum peccatores christianos deserit intelligentia veritatis; quia de ipso adventu dictum est: Putas veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Dominus ergo judicat populos. Quis propter haec anima quae perfecte orat, vide quemadmodum non timeat judicii diem, et vere securo desiderio dicat in oratione, Vfirmus deprecabatur, misericordiam potius implorans Dei, quam commemorans ullum meritum suum; quoniam Filius Dei peccatores venit vocare in poenitentiam . Itaque ibi dixerat, Salvum me fac
Abbreviated transcription (Latin):
terrams Item dicit. seudo prophetis. qͥ
intelliguntur heretici. ꝓpt̃ eorũ iniqͥtate:
refrigescq caritas multorum. Cũ gͦ ꝙ in
ecclesiis. hoc ẽ. in illa congregatione popłoꝵ
atq genaum ubi nomen xp̃ianum latissi¬
me peruagatum ẽ. tanta erit abundantia
peccatorum: quȩ iam exmagna parte sentif᷑:
nonne illa hic p̃dicit᷑. que ꝑ alium quoq pro¬
phetam denuntiata est fames uerbi: Non¬
ne et propt̃ hanc congregationẽ peccatis
sius ase lumen ueritatis ab alienantem deus
in altum regreditur: id ẽ. ut aut non aut
ꝑ paucis dequibꝰ clictum ẽ. beatus qui ꝑse¬
uerauerit usq infinem hic saluus erit: tene¬
atur et ꝑcipiatur sincera.fide. ꝙ ab oñuũ
prauarum opionũ labe purgata. Non
ergo in merito dr̃. ꝙ propt̃ hanc congre¬
gationem in altum regredere. idẽ. sccede
rursus in altitudinem secretorum tuorũ.
etiã propt̃ ħanc. congregationem popłoꝵ
que habꝙ nomen tuum. et facta tua

Expanded text:
terram ? item dicit de pseudoprophetis, qui terram ? item dicit de pseudoprophetis, qui intelliguntur haeretici: Propter eorum iniquitatem refrigescet charitas multorum . Cum ergo et in Ecclesiis, hoc est in illa congregatione populorum atque gentium, ubi nomen christianum latissime pervagatum est, tanta erit abundantia peccatorum quae jam ex magna parte sentitur, nonne illa hic praedicitur, quae per alium quoque prophetam denuntiata est, fames verbi ? Nonne et propter hanc congregationem peccatis suis a se lumen veritatis abalienantem, Deus in altum regreditur, id est, ut aut non, aut a perpaucis, de quibus dictum est, Beatus qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit , teneatur et percipiatur sincera fides, et ab omnium pravarum opinionum labe purgata? Non ergo immerito dicitur, Et propter hanc congregationem in altum regredere; id est, secede rursus in altitudinem secretorum tuorum, etiam propter hanc congregationem populorum quae habet nomen tuum et facta tua
Abbreviated transcription (Latin):
non in tellexerint. qͥ te crucifigent: con¬
gregatio credentium entũdabit te. Ipsa
em̃ humilitate exaltatus ẽ: id ẽ. non ẽ.
itellectus ut ad hoc referatur. Pxurgge dũe
appares humilis. altus esto⁊ ut non intelligant
inmnci mei. Iusto autem sunt peccatores ininuci:
ꝙ pio impii. Et congregatio poplõrum circũ¬
dabit te : idẽ. ꝑ hoc ipsum quod non te intel¬
ligunt quite crucifigunt. crelent ite gentes:
atq ita congregatio popłorum circundabit te.
Seid quod sequit᷑⁊ si uere hoc significat plus
doloris habet qͥui iam incipit sentiri. quam
leticie que intelligitur. Sequitur enim.
Et propt̃ hanc in altum regiedere: id ẽ. et
propt̃ hanc congregationem generis humani.
qua eccłẽ refertę sunt: in altum regredere
itl ẽ. rursus desine intelligi. Quid ẽ. ergo et
propt̃ hanc. nisi quia et istate offensura ẽ.
ita ut uerissime p̃nunties clicens.  putas cũ
uenerit filius hominis. in ueniet fidem suꝑ

Expanded text:
non intellexerint qui te crucifigent, connon intellexerint qui te crucifigent, congregatio credentium circumdabit te. Ipsa enim humilitate exaltatus est, id est, non est intellectus; ut ad hoc referatur, Et exsurge, Dappares humilis, altus esto, ut non te intelligant inimici mei: justo autem sunt peccatores inimici, et pio impii. Et congregatio populorum circumdabit te: id est, per hoc ipsum quod non te intelligunt qui te crucifigunt, credent in te Gentes, atque ita congregatio populorum circumdabit te. Sed quod sequitur si vere hoc significat, plus doloris habet quia jam incipit sentiri, quam laetitiae quia intelligitur. Sequitur enim, Et propter hanc in altum regredere: id est, et propter hanc congregationem generis humani, qua Ecclesiae refertae sunt, in altum regredere, id est, rursus desine intelligi. Quid est ergo, Et propter hanc, nisi quia et ista te offensura est; ita ut verissime praenunties, dicens: Putas cum venerit Filius hominis, inveniet fidem super
Abbreviated transcription (Latin):
Et propt̃ hanc ui altum regredere. Id est
et propt̃ hanc congregationẽ regreilere
maltu: quod resurgendo ꝙ incȩlum
ascendendo fecissẽ intelligit᷑. Ita eni glori¬
ficatus. dedit spm̃ scm̃: qui ante glorifica¬
tionẽ eius dari non possq. sicut in euan¬
głio positum ẽ. Sp̃s autem nondum
erat ilatis: quia iħc nondũ erat glorificatꝰ.
Regressus ergo inaltum: propter congre¬
gationem popłorum misit spm̃ scm̃: quo
impleti p̃dicatores scĩ euangłii. orbem t̾ra¬
rum ȩccłiis impleuerunt. Potest et sic
iste senlus intelligi.ł xurge in ira tua¬
q exaltare infimibus mimicorum meoꝵ:
id ẽ. exurge inira tua. & non intelligãt
minnci mei. ut hoc sit exaltare id ẽ. altus
efficere. ne intelligaris quod refertur ad
illuid silentium. Sic eñi de hac exaltati¬
one inalio psalmo dicit᷑. Et ascendit suꝑ
cherubin. ꝙ uolauit: et posuit tenebras
latibulum suum. Qua exaltatione il est
occultatione cũ temerito peccatorum suoꝵ

Expanded text:
Et propter hanc in altum regredere. Idest, et propter hanc congregationem regredere in altum: quod resurgendo et in excelsum ascendendo fecisse intelligitur. Ita enim glorificatus dedit Spiritum Sanctum, qui ante glorificationem ejus dari non posset, sicut in Evangelio positum est: Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum fuerat glorificRegressus ergo in altum propter congregationem populorum, misit Spiritum sanctum; quo impleti praedicatores Evangelii orbem terrarum Ecclesiis impleverunt. 7. Potest et sic iste sensus intelligi: Exsurge, , exaltare in finibus inimicorum meorum: id est, exsurge in ira tua, et non te intelligant inimici mei; ut hoc sit exaltare, id est, altus efficere ne intelligaris, quod refertur ad illud silentium. Sic enim de hac exaltatione in alio psalmo dicitur: Et ascendit super Cherubim, et volavit. Et posuit tenebras latibulum suum : qua exaltatione, id est occultatione, cum te merito peccatorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
cibum scilicqꝵ suũ. Non enĩ tantũ leo. sed etiã
serpens appellatus ẽ: cui dictum ẽ. terram
manducabis. Et peccatori homini dictum ẽ.
Terra es: ꝙ int̾ram ibis. Et głam meã in pul¬
uerem declucat. Hic est ille puluis que ꝓicit
uentus a facie t̾re. suꝑborum. scilic uana
ꝙ in epta iactantia ꝙ inflata. ꝙ non solidata:
tanquã uento elatus pulueris globus. Recte
itaq hic posuit głam: quã non uult in pul¬
uerem deduci. Uult enĩ eam solidã habe
in conscientia : ubi coram nõ nulla ẽ. iac¬
tancia. Qui gloriatur in quit: in tlño glo
rietur. Ista soliditas in puluerem deducit᷑. si
entie. ubi solus ds homnem ꝓbat uelit
apud homines gloriari. Hinc ẽ. quoil alib
tlicit. Deus conteret ossa placentium homi¬
nibus. Qui enim bene didicit. uel exꝑtus
est inciorum superandorum gradus: in¬
telligit hoc uicum manis głe uel solum
uł maxnne cauendum ẽe. perfectis. Quo

Expanded text:
cibum scilicet suum; non enim tantum leo, sed etiam cibum scilicet suum; non enim tantum leo, sed etiam serpens appellatus est, cui dictum est, Terram manducabis; et peccatori homini dictum est, Terra es, et in terram ibis . Et gloriam meam in pulverem deducat. Hic est ille pulvis, quem projicit ventus a facie terrae , superborum scilicet vana et inepta jactantia, inflata et non solidata, tanquam vento elatus pulveris globus. Recte itaque posuit hic gloriam, quam non vult in pulverem deduci. Vult enim eam solidam habere in conscientia, ubi coram Domino nulla jactantia est . Qui gloriatur inquit in Domino grietur . Ista soliditas in pulverem deducitur, sinscientiae, ubi solus Deus hominem probat, velit apud homines gloriari; hinc est quod alibi dicit, Deus conteret ossa placentium hominibus . Qui autem didicit bene, vel expertus est, vitiorum superandorum gradus, intelligit hoc vitium inanis gloriae, vel solum, vel maxime cavendum esse perfectis. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
umcit iram: quã qui capit ciuuitatem. Si reil¬
didi retribuentibus michi mala: decidam me¬
rito abinimicis meis i anis. Iurare uidecur per
execrationem quod ẽ. grauissimum. iuris iuran¬
di genus: cũ homo dicit. si illud feci: illud pa¬
tiar. Sed aliud ẽ. uiratio inore iurantis : aliud
in significatione prophetantis. Hic eñi dicit
quid uere contingat hominib qui reddunt
retribuentibus mala. non quod sibi aut ali
Iterum inimicum. singulari numero nomi¬
nans. illum magis magisq manifestat: quẽ
superius uelut leonem appellauit. Ipse eñi
animã ꝑsequit᷑ : ꝙ si deceperit. cõprehendq:
Nam homines usq ad int̾fectionẽ corporis
seuiunt: animã. uͦ. post istã usibi lem mor¬
tem in potestate hab̾e non possunt. Diabolꝰ
autem quas aninias ꝑsecutus comp̃heuderit:
possidebit. Et conculeꝙ in t̾ram iutã meam:
id ẽ. conculcando t̾ram: faciat uitam meam

Expanded text:
vincit iram, quam qui capit civitatem . Si redvincit iram, quam qui capit civitatem . Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Jurare videtur per exsecrationem, quod est gravissimum jurisjurandi genus, cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar. Sed aliud est juratio in ore jurantis, aliud in significatione prophetantis: hic enim dicit quid vere contingat hominibus qui reddunt retribuentibus mala; non quod sibi, aut aliIterum inimicum singulari numero nominans, illum magis magisque manifestat quem superius velut leonem appellavit. Ipse enim animam persequitur; et si deceperit, comprehendet. Nam homines usque ad interfectionem corporis saeviunt, animam vero post istam visibilem mortem in potestate habere non possunt; diabolus autem quas animas persecutus comprehenderit, possidebit. Et conculcet in terram vitam meam: id est conculcando, terram faciat vitam meam,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. si reddidi tribuentibus michi mala.
sed retribuentibꝰ. Qui eni retribuit: iã ali¬
quid acceperat. Maioris autẽ patientie ẽ:
nec ei mala rependere qui acceptis beneficus
reddit mala ꝓ bonis: quã si nullo ante ac¬
cepto benesicio nocere uoluissꝙ. Si ergo¬
reddidi in quit retribuentibus michi mala.
id est si nonte inutatus sum in illo silentio.
hoc ẽ. patientia tua quã prome oꝑatus es:
deudam merito ab inimicis meis in anis.
In aniter eñi se iactat qui cũ ꝙ ipse homo
sit: cupit se de homine iundicare. Et cũ
superare hominem palam querit: occulte
adiabolo superatur. in anis effectus. uana
et suꝑba leticia. quod quasi uinci non
potint. In telligit ergo iste ubi maior fiat
uichona: & ubi pater redidlat qui udet moc¬
culto. He itaq reddat retribuentibus mala. irã
potiuis quam hominem iuncit: illis etiam lit¬
teris cruditus in quibꝰ scriptum ẽ. melioe est qui

Expanded text:
ait, Si reddidi tribuentibus mihi mala, ait, Si reddidi tribuentibus mihi mala, sed, retribuentibus: qui enim retribuit, jam aliquid acceperat; majoris autem patientiae est, nec ei mala rependere qui acceptis beneficiis reddit mala pro bonis, quam si nullo ante accepto beneficio nocere voluisset, Si reddidi ergo, inquit, retribuentibus mihi mala, id est, si te non imitatus sum in illo silentio, hoc est patientia tua quam pro me operatus es, decidam ab inimicis meis inanis. Inaniter enim se jactat, qui cum et ipse homo sit, cupit se de homine vindicare: et cum superare hominem palam quaerit, occulte a diabolo superatur, inanis effectus vana et superba laetitia, quod quasi vinci non potuit. Intelligit ergo iste ubi major fiat victoria, et ubi Pater reddat qui videt in occulto. Ne reddat itaque retribuentibus mala, iram potius quam hominem vincit, illis etiam litteris eruditus, in quibus scriptum est: Melior est qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ malos : ꝙ pluit suꝑ iustos ꝙ in uistos.
Qui ergo non rerlclidit retribuentibꝰ mala:
per fectus ẽ. Cum itaq oret amina ꝑfecta
pro uerbis chusi filii gemini: il est ꝓ cog¬
nicione illus secreti atq silentii. quo d
prosalute nr̃a oꝑatus ẽ. propitus nobis ꝙ
misericors dñs: ut toleraret & patientissime
sustinero dolos traditoris sui. tanquam per¬
fecte huic amine dicat. exponens rationem
ipsuis secreti. ego prote impio ꝙ peccatore.
ut tue iniquitates mei sanguinis effusione
lauarentur. ⁊ magno ulentio. et magna pa¬
cientia traditorem meũ ꝑtuli. Nonne imi¬
taberis me. ut ꝙ tu non reddas mala pro
malis: Anim ailuertens igitur ꝙ in telligens
quid ꝓillo fecerit dnĩs: ꝙ eius exemplo
ad perfectionem ꝓficiens dicit. Si redilidi
retribuentibus michi mnala: idẽ. si ñ feci
quod tu faciendo lociusti: Decidam me¬
rito abinimicis meis in anis. Et bene non

Expanded text:
et malos, et pluit super justos et injustos ; et malos, et pluit super justos et injustos ; qui ergo non reddit retribuentibus mala, perfectus est. Cum itaque oret anima perfecta pro verbis Chusi, filii Jemini, id est pro cognitione illius secreti atque silentii, quod pro salute nostra operatus est propitius nobis et misericors Dominus, ut toleraret et patientissime sustineret dolos traditoris sui: tanquam huic perfectae animae dicat, exponens rationem ipsius secreti: Ego pro te impio et peccatore, ut tuae iniquitates mei sanguinis effusione lavarentur, magno silentio et magna patientia traditorem meum pertuli, nonne imitaberis me, ut et tu non reddas mala pro malis? animadvertens igitur et intelligens quid pro illo fecerit Dominus, et ejus exemplo ad perfectionem proficiens, dicit, Si reddidi retribuentibus mihi mala, id est, si non feci quod tu faciendo docuisti, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Et bene non
Abbreviated transcription (Latin):
ũr tanquam leo rugiens: circuit que¬
rens quem deuoret. Itaq cũ diceret ꝑ
pluralem ꝑostea. numerum. saluum me
fac ex om̃ibus ꝑ sequentibus me: singu¬
larem postea. in tulit dicens. Nequando
rapiat ut leo animã meã. Non eñi ait
nequando rapiant: sciens quis restiterit
inuicus. ꝙ ꝑfecte anime uehement᷑
aduersus. Dum non ẽ. qui relimnat.
neq qui saluum faciat. Ia ẽ. ne ille ra¬
piat dum tu non redimis: neq saluũ
facis. Si eñi ds non redimat ⁊ neq sal¬
solius diaboli fraudulentissime in sulie
cauende sunt: uide quid sequatur. Do¬
mine dĩ m̃s si feci istud. Quid ẽ. hoc qd
uocat istucde an quia non tlicit nom̃
tanquã si in terrogas semus. quid ẽ. hoc
quod dicis istud: responit. Si est mi¬
quitas in manibus meis. Iam gͦ mani¬
festum ẽ. de oñi peccato dici. Si red¬
ilidi in quit retribuentib nuchi mala. Quod
non potest uere dicere: nisi ꝑfectus. Ait quip¬
pe dñs. ł stote ꝑfecti: sicut pat̾ ur̃ qui uce¬

Expanded text:
us tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret. Itaque cum diceret per pluralem numerum: salvum me fac ex omnibus persequentibus me, singularem postea intulit dicens: ne quando rapiat ut leo animam meam: non enim ait, nequando rapiant, sciens quis restiterit inimicos, et perfectae animae vehementer adversus. Dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat: id est, ne ille rapiat, dum tu non redimis neque salvum facis; si enim Deus non redimat neque salsolius diaboli fraudulentissimae insidiae cavendae sunt, vide quid sequatur: Domine Deus meus, si feci istud. Quid est quod vocat istud? an quia non dicit nomen tanquam si interrogassemus. Quid est hoc quod dicis, istud? respondet: Si est iniquitas in manibus meis. Jam ergo manifestum est de omni peccato dici, Si reddidi retribuentibus mihi mala; quod non potest vere dicere, nisi perfectus. Ait quippe Dominus: Estote perfecti, sicut Pater ve
Abbreviated transcription (Latin):
et scdm in nocentiam meã suꝑme. Illa ẽ. uera
in nocentia: quȩ nec inimico nocet.Itaq:
bene se iulicari postulat. secundum in no¬
centiã suã : qui uere dicere potuit. si reddidi
retribuentibus michi mala. Quod autẽ ad¬
didit suꝑ me: non adinnocentiã tantum.
setl adiusticiam quoq subaudiri potest. ut
iste sit sensus. Iudica me dñe sccłm iusticiã
meã. et scdm in nocentiam meã super me:
que iusticia ꝙ innocentia fuper me est.
Quo atlditamento demonstrat id ipsum
quod anima iusta ẽ. ꝙ in nocens. nonꝑ se
habere seid ꝑ illustrantẽ q illummantẽ¬

Expanded text:
et secundum innocentiam meam super me. Ista est vera innocentia, quae nec inimico nocet; itaque bene se judicari postulat secundum innocentiam suam, qui vere dicere potuit: Si reddidi retribuentibus mihi mala . Quod autem addidit, super me, non ad innocentiam tantum, sed ad justitiam quoque subaudiri potest; ut iste sit sensus: Judica me, Domine, secundum justitiam meam, et secundum innocentiam meam, quae justitia et innocentia super me est. Quo additamento demonstrat idipsum quod anima justa est et innocens, non per se habere, sed per illustrantem et illuminante
Abbreviated transcription (Latin):
quanta pena impiĩs p̃paretur. qui se nolunt
conuertere aa dr̃a: si tantã clifficultatem
ut aleam conuertatur et dĩ: si cut dictũ ẽ.
Conuertimmi ad me. et conuertar ad uos:
dicit dñs. An ex illa locutione in telligendũ
e couuertere ddũe. idẽ. fame conuerti: eũ
in ipsa sua conuersione dlifficultatem labo¬
remq sertiret: Nam ꝑfecta nr̃a coriuersio.
paratũ inuenit dm̃: sicut ꝓpheta dicit. lan¬
quã tdiluculum paratum inueniemuseũ.
qm ut eim amiteremus non eius ab seritia
qui ubiq ati ẽ. sed nĩa fecit auersio. In hoc
munilo erat in quit. ⁊ & mundus ꝑ eum
sactus ẽ: ꝙ mundus eum non cognouit.
Si ergo in hoc munclo erat. ꝙ mundus eũ
non cognouit: nr̃a inimunditia ñ fert
eiuis aspectũ. Dum autẽ nos conuertimus

Expanded text:
quanta poena impiis praeparatur, qui se nolunt quanta poena impiis praeparatur, qui se nolunt convertere ad Deum, si tantam difficultatem ut ad eam convertatur et Deus, sicut dictum est: Convertimini ad me, et convertar ad vos, dicit Dominus . An ex illa locutione intelligendum est, Convertere, Domine, id est, fac me converti, cum in ipsa sua conversione difficultatem laboremque sentiret? Nam perfecta nostra conversio paratum invenit Deum, sicut Propheta dicit: Tanquam diluculum paratum inveniemus eum . Quoniam ut eum amitteremus, non ejus absentia qui ubique adest, sed nostra fecit aversio: In hoc mundo erat, inquit, et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit . Si ergo in hoc mundo erat, et mundus eum non cognovit, nostra immunditia non fert ejus aspectum. Dum autem nos conve
Abbreviated transcription (Latin):
ossa mea: id ẽ. firmamentũ animę meę¬
uel fortitudo: hoc eñi ossa signifieant. Dicit
ergo anima fortitudinem suam. eẽ. contur¬
batam: eũ ossa nominat. Neq eñi credeudũ ẽ.
qd habeat ossa: quȩ uidennis in corpore. ¶a¬
propt̃. ad expositionem ꝑtinet qd̾ subicit᷑.
Ut anima mea turbata est ualde: Ne quod
ossa appellauit. corporis in telligantur. Et
tu dñe usq quo Quis non intelligat sig¬
nificari auimam luctantẽ cũ inorbis suis.⁊
qiui autẽ dilatam amedico. ut ei ꝑsuaderet᷑
in que mala se peccando p̃cipitauerit: Auod
eñi facile sanatur: non multum cauetur.
Ux difficultate autẽ sanationis: erit diligen¬
tior eustonia recepte sanitatis. Non ergo tã¬
quam erudelis tis estimandus ẽ. cui dicitur.
et tu dñe usq quo: sedd tanquam bonus ꝑ¬
suasor anime. quid mali sibi ipsa pepererit.
Nontũ enĩ tam ꝑfecte orat hec anima.
ut ei tlici possit. Ad huc loquante te: dica
erec at sum. Simul ut etiam illud agnoscat

Expanded text:
ossa mea, id est firmamentum animae meavel fortitudo; hoc enim ossa significant. Dicit ergo anima fortitudinem suam esse turbatam, cum ossa nominat: neque enim credendum est, quod habeat ossa quae videmus in corpore. Quapropter ad expositionem pertinet quod subjicitur, Et anima mea turbata est valde; ne quod ossa appellavit, corporis intelligerentur. Et tu, Domine, usquequo? quis non intelligat significari animam luctantem cum morbis suis, diu autem dilatam a medico, ut ei persuaderetur in quae mala se peccando praecipitaverit? Quod enim facile sanatur, non multum cavetur; ex difficultate autem sanationis, erit diligentior custodia receptae sanitatis. Non ergo tanquam crudelis Deus aestimandus est, cui dicitur: Et tu, Domine, usquequo? sed tanquam bonus persuasor animae, quid mali sibi ipsa pepererit; nondum enim tam perfecte orat haec anima, ut ei dici possit: Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum . Simul ut etiam illud agnoscat,
Abbreviated transcription (Latin):
cebat. Si ẽ. iniquitas inmanibus meis.
Sed confessio iusticie dĩ qua ita loqui¬
mur. uere dñe iustus es: quando ⁊ iustos
sic protegis. ut per te ipsum eos illumines.
et peccatores sic ordinas. ut non tua s. sua
malitia pumiantur. Ista confessio ita dnm
laudat: ut nichil possint impiorũ ualere blas¬
phemie. qui uolentes excusare facinora sua.
uolunt sue culpe tribuere qd peccant.. hoc
ẽ. nolunt sue culpe. tribuere culpã suam.
Itaq aut fortunã aut fatũ inuentunt qd
accusent aut diabolũ cui non consentire in
potestate nr̃a eẽ. uoluit qui nos fecit. aut
aliam naturã inducunt quae non sit exdõ.
fluctuantes miseri. Terrantes potiꝰ quã confi¬
teͤntes dõ. ut eisignoscat. Non enim opor¬
tet ignosci: nͥdicenti. peccaui. Qui enĩ uidet
merita animarũ fic ordinaria dõ. ut dum
sua cuiq triliuuntur: pulc̾ritudo uniuer¬
sitatis. nulla ex parte iuoletur. in om̃ibus

Expanded text:
cebat, Si est iniquitas in manibus meis; cebat, Si est iniquitas in manibus meis; sed confessio justitiae Dei, qua ita loquimur: Vere, Domine, justus es, quando et justos sic protegis, ut per te ipsum eos illumines, et peccatores sic ordinas, ut non tua, sed sua malitia puniantur. Ista confessio ita Dominum laudat, ut nihil possint impiorum valere blasphemiae, qui volentes excusare facinora sua, nolunt suae culpae tribuere quod peccant, hoc est, nolunt suae culpae tribuere culpam suam. Itaque aut fortunam, aut fatum inveniunt quod accusent; aut diabolum, cui non consentire in potestate nostra esse voluit qui nos fecit; aut aliam naturam inducunt, quae non sit ex Deo, fluctuantes miseri et errantes, potius quam confitentes Deo, ut eis ignoscat. Non enim oportet ignosci, nisi dicenti: Peccavi. Qui ergo videt merita animarum sec ordinari a Deo, ut dum sua cuique tribuuntur, pulchritudo universitatis nulla ex parte violetur, in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
imquitas prius ledat hominẽ iustũ inquẽ
procedit : quã cor inustũ unde procedit:
Itaq fraulator pecuniȩ. uerbi gr̃a. dũ cupit
alium clamno lacerare: ipse auanitie uul¬
nere sautiatur. Quis aut̃ uel demens non
inleat quantũ int̾ hos idistce.⁊ cũ ille pati¬
atur tlamnũ pecume. ille innocentie: In¬
cidit ergo infoueã quã fecit. Quod malio
psalmo licit᷑. Cognoscet᷑ dñs iutditia faci¬
ens: moperibus manuum suarum conp̃
eius descendet. Non eñi uoluit ipse pecca¬
tum euadere: sed factus ẽ. sub peceato tã
serius est. Erit ergo iniquitas eius super
ipsum : cũ ipse iniquitati sue sublitur.
quia ñ potuit clicere dõ. quoil innocentẽ¬
meũ. Ita erio ipse inferior erit. ut eius
iniquitas sit superior et in illum lescentla
quia grauat illum et onerat. : et adreqͥ¬
em scõiũ reuocare non sunt. Hoc fit: cit
in homine ꝑuerso seruit ratio. et libia
eñi hec dicit: qui superus uerissime ili¬

Expanded text:
iniquitas prius laedat hominem justum, 40 in quem iniquitas prius laedat hominem justum, 40 in quem procedit, quam cor injustum unde procedit? Itaque fraudator pecuniae verbi gratia dum cupit alium damno lacerare, ipse avaritiae vulnere sauciatur. Quis autem, vel demens, non videat quantum inter hos distet, cum ille patiatur damnum pecuniae, ille innocentiae? Incidit ergo in foveam, quam fecit. Quod in alio psalmo dicitur, Cognoscetur Dominus judicia faciens: in operibus manuum suejus descendet. Non enim voluit ipse peccatum evadere, sed factus est sub peccato tanq facit peccatum, servus est . Erit ergo iniquitas ejus super ipsum, cum ipse iniquitati suae subditur: quia non potuit Domino dicere, quod innocentemeum . Ita ergo ipse inferior erit, ut ejus iniquitas sit superior, et in illum descendat; quia gravat illum, et onerat, et ad requiem sanctorum revolare non sinit. Hoc fit, cum in homine perverso servit ratio, et libidoenim hoc dicit, qui superius verissime di
Abbreviated transcription (Latin):
mangustus trenarum erumnarum. cũ sibi
quisq illa rapere. et p̃uenire alterum. aut
extorquere alteri cupit: in iusticias machine¬
mur. Necte ergo et prorsus exordine partu¬
riuit in iusticiam: qui concepit laborem.
Parit aut̃e. quid. nisi quod parcuriuit.⁊ quã¬
uis non hoc parturierit quoil concepit: ñ
enĩ hoc nascitur: quoil coneipitur. sed con¬
cipitur semen: nascitur quod formatur ex
semine. Labor ẽ. igitur semen iniquitatis:
peccatum autẽ conceptio laboris. id ẽ. illud
primũ peccatum apostatare adõ. Parturi¬
uit ergo in iusticiam: qui concepit labo¬
rem et peperit iniquitatem. Iniquitas: hoc
est quod iniusticia. Hoc ergo peperit: qd̾
t̃renis rebus id ẽ. tanquam int̾ra fraudem
parare quo alius cadat. quem uult ileciꝑe
in iustus. Aperitur hic lacus: cũ consentit᷑
male suggestioni t̾renarum cupiditatum.
Dftõ dit᷑ u: cũ post consensionem oꝑationi
fraudis instatur. Sed unde fieri potest. ut

Expanded text:
in angustiis terrenarum aerumnarum, cum sibi in angustiis terrenarum aerumnarum, cum sibi quisque illa rapere et praevenire alterum, aut extorquere alteri cupit, injustitias machinemur. Recte ergo et prorsus ex ordine parturivit injustitiam, qui concepit laborem. Parit autem quid, nisi quod parturivit, quamvis non hoc parturierit quod concepit? non enim hoc nascitur quod concipitur; sed concipitur semen, nascitur quod formatur ex semine. Labor est igitur semen iniquitatis; peccatum autem conceptio laboris, id est illud primum peccatum, apostatare a Deo : parturivit ergo injustitiam qui concepit laborem. Et peperit iniquitatem: iniquitas, hoc est quod injustitia; hoc ergo peperit quod renis rebus, id est, tanquam in terra, fraudem parare, quo alius cadat, quem vult decipere injustior. Aperitur autem hic lacus, cum consentitur malae suggestioni terrenarum cupiditatum. Effoditur vero, cum post consensionem operationi fraudis instatur. Sed unde fieri potest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad exereitationem fidelum: Non eñi fal¬
sum ẽ: quoil apłs dic̃. Alii sumus ocdor uite
inuitam: aliis odor mortis in mortem. Et ad
hȩc quis idoneus: Non ergo mirum sudem
manda corda credentium. Post hanc autem
supplicium fieri. depeccato suo: ꝙ eius ini¬
quitatem in penam conuerti. Nec putemꝰ
illã tranquillitatẽ. et in effabile lumẽ clĩ dese
proferre. unde peccata puniantur: secd ipsa
peccata sic ordinare. ut quȩ fuerunt lelee¬
tamenta homini peccanti. ⁊ sint instrumenta
dño pimenti Ecceiquit parturut inausti¬
ciam. Quid enĩ conceperat ut in iustieiam
parturiret: Concepit nquit laborem.
hiue ẽ eñ illua. In labore mantue abis panem.
Hinc etiam illud. Uenite adme oũis quilabo¬
ratis. Iugum eñi meũ lene ẽ: et onus meum
leue. Hon eñi poterit labor finiri: nisi hoc
quisq diligat quod ututo ñ possit auferri.
Nam cum ea cliliguntur que possumus contͣ
uoluntatem amittere: necessẽ ẽ. ut prohis
miserrime laboremus: et ut hec aclipiscamur

Expanded text:
fidelium? Non enim falsum est quod Apostolus dicit: Aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem. Et ad haec quis idoneus? Non ergo mirum si iidmanda corda credentium. Post hanc autem supplicium fieri de peccato suo, et ejus iniquitatem in poenam converti. Ne putemus illam tranquillitatem et ineffabile lumen Dei de se proferre unde peccata puniantur, sed ipsa peccata sic ordinare ut quia fuerunt delectamenta homini peDomino punienti. Ecce, inquit, parturivit injustitiam. Quid enim conceperat, ut injustitiam parturiret? Concepit, inquit, laborem . Hinc est ergo illud, In labore manducabis panem tuum; hinc etiam illud, Venite ad me, omnes qui laboratis leve . Non enim poterit labor finiri, nisi hoc quisque diligat quod invito non possit auferri. Nam cum ea diliguntur quae possumus contra voluntatem amittere, necesse est ut pro his miserrime laboremus; et ut haec adipiscamur,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ tranquillũ ẽ: non ẽ ꝑturbatũ. Non ergo
caclit in dm̃ iudicem ꝑturbatio: sed qd in eius
ministris fit. quia perleges eiꝰ fit. ira eus di¬
citur. In qua ira. non solum arguisse ñ uult
anima quȩ nunc orat: seid nec corripi. ul ẽ.
emenclari. nel erudiri. Nam ingreco. p̃aiaeles
pofitum ẽ: id e erudias. Arguunt᷑ autẽ in die
uidicũ om̃s qui non habent fundamentum
quod ẽ ap̃c: emendantur autẽ ul est purgã¬
tut. qui huic fundamento suꝑ edificant ligna.
fenũ. stipulam. Detrimentũ etũ patientur:
sed salui erunt tanꝗ ꝑ ignem. Quil eͣgo iste
orat. qui non uult in ira ddñi uel argui. uel
mencdari: Quid nisi ut sanetur S.bi eñ
sanitas ẽ : nec mors metuenda ẽ. nec urentis
uit secandis. medici manus. Sequit᷑ ergo¬

Expanded text:
autem tranquillum est, non est perturbatum. Non ergo autem tranquillum est, non est perturbatum. Non ergo cadit in Deum judicem perturbatio; sed quod in ejus ministris fit, quia per leges ejus fit, ira ejus dicitur. In qua ira, non solum argui se non vult anima quae nunc orat, sed nec corripi, id est emendari vel erudiri: nam in graeco παιδεύσῃς positum est, id est, erudias. Arguuntur autem in die judicii omnes qui non habent fundamentum quod est Christus: emendantur autem, id est purgantur, qui huic fundamento superaedificant lignum, foenum, stipulam; detrimentum enim patientur, sed salvi erunt tanquam per ignem . Quid ergo iste orat, qui non vult in ira Domini vel argui vel emendari? Quid, nisi ut sanetur? ubi enim sanitas est, nec mors metuenda est, nec urentis aut secantis medici manus. 4. ver
Abbreviated transcription (Latin):
zas in quit tibi iram in die ira iusti uidicu dĩ.
Inqua se non uult argui quis quis in hac uita
sanari desulerat. Neq in furore tuo corripias
me. Corripias: mitius uidet᷑ ad emendationẽ
enĩ ualet. Nam qui arguitur. id ẽ. accusatur:
metuendum ẽ. ne finem habeat ilãpnationem.
Sed quĩ furor plus iudetur ẽẽ. quã ira: potest
mouere cur illud qd̾ mituis ẽ. idẽ. correptio.
cum eo positum ẽ. quodẽ. durius. idẽ. cũ furo¬
re. Sed ego puto: unã rem duob uerbis signi¬
ficatã. Nam in greco. tymoc. quod ẽ. in pͥmo
in sccło uerbo. Sed cũ latini uellent etiam ipsa
duo uerba ponere: quesitum ẽ. quid eẽt. uici¬
num ire. ⁊ et positum ẽ. furor. Ideo uarie coili¬
ira : in aliis ꝓfurore in ilignatio ponit᷑. aut bilis.
Sed qͥcqͥd illud ẽ: motus ẽ. animi ꝓ uocans ad
penam inferendã. Qui tam̃ motus. non tanquã
anime tribueudus ẽ: de quo dictũ ẽ. Tuaut̃
dñe uirtutum: cũ tranquillitate iudicas. Qd̾

Expanded text:
 inquit, iram in die irae justi judicii Dei ; in qua se non vult argui, quisquis in hac vita sanari desiderat. Nec in furore tuo corripias me: corripias, mitius videtur; ad emendationem enim valet. Nam qui arguitur, id est accusatur, metuendum est ne finem habeat damnationem. Sed quoniam furor plus videtur esse quam ira, potest movere cur illud quod est mitius, id est correptio, cum eo positum est quod est durius, id est cum furore. Sed ego puto unam rem duobus verbis significatam: nam in graeco θυμός, quod est in primo in secundo versu; sed cum Latini vellent etiam ipsi duo verba ponere, quaesitum est quid esset vicinum irae, et positum est furor. Ideo varie codiira; in aliis pro furore indignatio ponitur, aut bilis. Sed quidquid illud est, motus est animi provocans ad poenam inferendam: qui tamen motus, non tanquam animae Deo tribuendus est, de quo dictum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas ; quod
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam possessionem ubi uult lm̃ exaltan
potius. idẽ. honorari et glorificari quam
diabolum. dumi impii iustificantur. et
laulant dm̃. Et exurge dñe dĩ m̃s ui
litatem p̃cepisti: humilis appare. Et cu
prior imple quod p̃cepisti: ut exemplo
tuo uncentes suꝑbiam. non possideant̃
gregatio popiiloium cirxũdabit te. Die¬
plex intellectus ẽ. Congregtatio erũ poploꝵ
sie credentium. siue persequentnu pocest
accipi: quorum utrumq eadem dñ nr̃i
humilitate factum ẽ: quam eontempuens
persequentium multituido cirrũdedit eum:
dequa lictum ẽ. Quare frenuierunt gentes.
q popłi meditati st̃ inania : Credentium
antem ꝑ eius humilitatẽ multitudo ita eũ
eireundedit: ut uerisime diceretur. Cecitas
ex parte in isrł facta ẽ: ut plenitudo genti¬
umi nitraret. It illud. Postula ame. ꝙ dabo

Expanded text:
ipsam possessionem, ubi vult Deum exaltari ipsam possessionem, ubi vult Deum exaltari potius, id est honorari et glorificari, quam diabolum, dum impii justificantur et laudant Deum. Et exsurge, Domilitatem praecepisti, humilis appare, et tu prior imple quod praecepisti, ut exemplo tuo vincentes superbiam non possideantur abit te. Duplex intellectus est. Congregatio enim populorum, sive credentium, sive persequentium potest accipi, quorum utrumque eadem Domini nostri humililate factum est: quam contemnens persequentium multitudo, circumdedit eum, de qua dictum est, Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? credentium autem per ejus humilitatem multitudo ita eum circumdedit, ut verissime diceretur, Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium i
Abbreviated transcription (Latin):
tare dõ. Pxurge domine mira tua. Qui d
adhuc iste quen ꝑfectũ dicimus ad iram
prouocat dm̃: Nonne uidendum ẽ. ne
potuis ille perfectus sit. qui cũ lapitlaret᷑
clixit.: Dñe nestatuas illis hoc peccatum.
an ꝙ iste ñ acluersus homines hec p̃catur.
sedaduersiis liabolum & angłos eius: quor
possessio peccatores. atq impii homines
sunt: Non ergo seuiens sel misericors
aduersus eum orat quisquis orat. ut ei
auferatur ista possessio abillo dño qui iusti¬
ficat impium. Cum eñi iustificatur impiꝰ:
ex impio sit iustus: ꝙ expossessione diaboli.
imgrat intemplum dĩ. Et qm̃ pena ẽ. ut
cuiq auferat᷑ possessio. inqua dominari
clesiderat: hanc penã dicit iram dĩ aduer¬
sus diabolũ ut desinat possidere qͥbs pos¬
sidet. Exurge ñe inira tua. Exurge hic:
appare lixit: humanis uidelicq et latẽ¬
tibus uerbis. quasi tls clormiat cũ inse¬
cretis suis in cognitus latet. Txaltare in
finibus inimicorum meorũ. fines dixit

Expanded text:
 7. Exsurge, Domine, in ira tua. Quid adhuc iste quem perfectum dicimus, ad iram provocat Deum? Nonne videndum est ne potius ille perfectus sit, qui cum lapidaretur, dixit: Domine, ne statuas illis hoc peccatum ? An et iste, non adversus homines haec precatur, sed adversus diabolum et angelos ejus, quorum possessio peccatores atque impii homines sunt? Non ergo saeviens, sed misericors adversus eum orat, quisquis orat ut ei auferatur ista possessio ab illo Domino qui justificat impium : cum enim justificatur impius, ex impio fit justus, et ex possessione diaboli migrat in templum Dei; et quoniam poena est, ut cuique auferatur possessio in qua dominari desiderat, hanc poenam dicit iram Dei adversus diabolum, ut desinat possidere quos possidet. Exsurge, Domine, in ira tua: Exsurge, hic appare dixit, humanis videlicet et latentibus verbis, quasi Deus dormiat, cum in secretis suis incognitus latet. Exaltare in finibus inimicorum meorum. Fines dixit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sed non ẽ. pax ossib meis afacie peccatorũ
meorum. Quomͦ dicerce quia nullum pecca¬
tum habebat: Co artat ergo nos intelligen¬
di necessitas ad agnocendum tanquam ple¬
num & totũ xp̃m: id est caput & corpus. Cũ
eni xp̃c loquitur: aliquando exꝑsona soluiꝰ
capitis loquitur. quod ẽ. ipse saluator natꝰ
ex maria uirgine: aliquando exꝑsona corpo¬
ris sui quod ẽ. sca eccła diffusa toto orbe ter¬
rarum. & nos ui corꝑe ipsius sumus. si tam᷑
fides nr̃a sincera sit millo & spes nr̃a certa
⁊ caritas accensa. Stmus in corpore ipsius
ꝙ menbra ipsius: & inuenunꝰ nos ibi loqͥ

Expanded text:
meis a facie peccatorum meorum, quomodo diceret qui nullum peccatum habebat ? Coarctat nos ergo intelligendi necessitas ad cognoscendum tanquam plenum et totum Christum, id est caput et corpus. Cum enim Christus loquitur, aliquando ex persona solius cex Maria virgine; aliquando ex persona corporis sui, quod est sancta Eccrarum. Et nos in corpore ipsius sumus, si tamen fides nostra sincera sit in illo, et spes certa, et charitas accensa: sumus in corpore ipsius, et membra ipsius, et invenimus nos
Abbreviated transcription (Latin):
recitauit. qui in grediendi nob̃ atq agendi
solempnia int̾ dicerent facultatem. Hec si
ep̃m t̾uenit facere: si xp̃ianis licce ãmit¬
ter. i hoc euangłia ꝓtestant᷑: ꝓb&e aut
iudire quisquis amator. aut assertor ẽ. ue¬
ntatiꝰ. Hoc eñi nob̃ inslix̃ fr̃ aliquando ꝓpͥuꝰ.
qd nuuquã faceroe alienus. Et cũ legeroe:

Expanded text:
i.-- qui ingrediendi nobis atque agendi solemnia interdicerent facultatem. Haec si episcopum convenit facere, si Christianis licet admittere, si hoc Evangelia protestantur, probet aut judicet quisquis amator aut assertor est veritatis. Hoc enim nobis inflixit frater aliquando proprius, quod nunquam faceret alienus. --Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cere : quam imnnocentibus uflictani iure ab eis
aͤmerito submouere. Non leue enim ꝑiculo sub¬
iacebit quiꝰquis aut reo peꝑcerit aut inuocentem
conficere ꝑtentarit: maxiie conscuptum sit
innocentem ꝙ iustum non occides. et purga¬
tione ñ yurgab̾reum. Hoc igit᷑ edicto legis ã¬
moniti: necesse nos fuerat primiani causam
rat inouile dĩ. sortita seniorum litteris eiꝰdem
explanatis om̃ib ad innocentẽ quod obtabi¬
le fuerat purgaremus aut in nocent̾e certe
ostendereinus suis meritis. ẽẽ damnatum. Op¬
tatissimũ eñi nob̃ fuit. ut plebs sc̃a cartha¬
ginensis eccłie eo se letetur epo sublimato: qͥ
in om̃ia sc̃s & in nullo rep̃hensibił habetur.¬
Propt̾ea itaq talem ẽẽ. oportoe dñi sacerdo¬
t̾ẽ: ut quod populus ꝓse apud dñm non ua¬
luerti: ipie propopło mereatur quod poposcerit
impetrate: quia scriptum ẽ. Si peccauerit popu¬

Expanded text:
cere, quam innocentibus inflictam, jure ab eis cere, quam innocentibus inflictam, jure ab eis ac merito submovere. Non levi enim periculo subjacebit, quisquis aut reo pepercerit, aut innocentem conficere pertentarit: maxime cum scriptum sit: « Innocentem et justum non occides, et purgatione non purgabis reum » . Hoc igitur Edicto Legis admoniti, necesse nos fuerat Primiani causam, rat in ovile Dei sortita, seniorum litteris ejusdemexplanatis omnibus, aut innocentem, quod optabile fuerat, purgaremus; aut nocentem certe ostenderemus suis meritis esse damnatum. Optatissimum enim nobis fuit, ut plebs sancta Carthaginensis Ecclesiae eo se laetetur episcopo sublimatam, qui in omnia sanctus et in nullo reprehensibiPropterea utique talem esse oportet Domini sacerdotem, ut quod populus pro se apud Deum non valuerit, ipse pro populo mereatur quod poposcerit impetrare: quia scriptum est: si peccaverit popu