comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ idipsũ sapere in inuicẽ. Et iterũ
Ut idipsum sciatis om̃s: & ñ sint in uob̾
scismata. Qđ sentio sentis: in medio flu¬
it aqua. Non habeo quasi pͥuatũ meũ:
nec tu priuatã tuam. Ueritas nec mea
sit ꝓpria. nec tua. Ut & mea sit & tua:
inter medium montiũ ꝑtransibt̃ aquȩ.
Audi ipsum montem. ut dixi: quia in¬
t̃ medium montium ꝑtransibt̃ aquȩ.
Siue autẽ ego. siue illi: sic p̃dicamus.
&e sic credidistis. Securus dixit: suie ego
siue illi. Sic p̃dicamꝰ: & sic credidistis.
Int̃ medium montium: fluebant aqͣ.
Nulla de aquis discordia montium:
sed pax consensionis & societas caritas.
Si quis autem uelit aliud p̃dicare: iã
de suo p̃dicaret. ñ de medio. Et audi
quid de illo dicatur: ab ipso qui emi¬
sit fontes in conuallibꝰ. Qui loquitur
iũdatium: de suo loquit᷑. Itaq ne ac¬
ciperetur aliquis mons: non de medio
sed de suo manans. ait apłs. Quisquis
uob̾ euangłiauerit preter quam qđ ac-¬

Expanded text:
obis idipsum sapere in invicem» . Et iterum: «Ut idipsum sapiatis omnes, et non sint in vobis schismata» . Quod sentio, sentis; in medio fluit aqua: non habeo quasi privatum meum, nec tu privatum tuum. Veritas nec mea sit propria, nec tua, ut et tua sit et mea: «Inter medium montium pertransibunt aquae.» Audi ipsum montem, ut dixi, quia «inter medium montium pertransibunt aquae. Sive autem ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis» . Securus dixit, «Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis:» inter medium enim montium fluebant aquae; nulla de aquis discordia montium, sed pax consensionis, et societas charitatis: si quis autem vellet aliud praedicare, jam de suo praedicaret, non de medio. Et audi quid de illo dicatur ab ipso qui emisit fontes in convallibus: «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur» . Itaque ne acciperetur aliquis mons non de medio, sed de suo manans, ait Apostolus: «Quisquis vobis evangelizaverit praeterquam quod ac
Abbreviated transcription (Latin):
dum. nomine pellis: quia mortalitas in
pelle significat᷑. Dispensata ẽ autem no¬
bis omnis auctoritas diuinarum scriptu¬
rarum ꝑ homines mortales: quorũ iam
mortuorum fama distenditur. Qui ꝓte
xat: diximꝰ scripturam diuinam. Quȩ
superiora scripture diuine : p̾ceptum.
quo nichil ẽ eminentiꝰ caritatis. Quare

Expanded text:
dum nomine pellis; quia mortalitas in dum nomine pellis; quia mortalitas in pelle significatur, dispensata est autem nobis omnis auctoritas Scripturarum divinarum per homines mortales, quorum jam mortuorum fama distenditur. 3. «verxat diximus Scripturam divinam. Quae superiora Scripturae divinae? Praeceptum, quo nihil est eminentius, charitat
Abbreviated transcription (Latin):
cultate condita: ad hoc qđ sepe iani
diximus: ut decur petentib. inueni¬
atur a querentibꝰ. intretur a pulsantibꝰ
Sed opus ẽ nob̾ aliquanto maiore et
dicere cogii angustia. qđ nouit &
caritas ur̃a debere nos exequiis fide¬
lis corꝑis sollempne obsequium: ece
iam quȩ dicta sunt repetere & rursus
exponere non cogainur. Sed si defuer̃
aliqui qui non audierunt qui non
de essent: ꝓdest autem illis foctasse
quod non audiunt. mͦ qđ audierunt
qui ad fuerunt: ut & iꝑsi discant ad¬
ni ut decoremini: ut induat uos.
Circumamictꝰ luce sic̃ uestim̃tum.
Circũamictus eccłiam suam: qr ipsa
facta ẽ lux in illo. quȩ prius tenebrȩ erat
i se dicente apło. Fuistis aliquando tene¬
bre: nunc aut̃ lux in dño. Extendens ce¬
lum sic̃ pellem. Ułtam facile: quã tu
pellem si tam facile sit. tanquam ad lit¬
teram accipias. Uel auctoritatẽ scriptura¬
rum. intelligimꝰ distentam ꝑ totũ mun-¬

Expanded text:
cultate condita; ad hoc, quod saepe jam cultate condita; ad hoc, quod saepe jam diximus, ut detur petentibus, inveniatur a quaerentibus, intretur a pulsantibus . Sed opus est nobis aliquanto majore et dicere temporis cogit angustia, quod novit et Charitas vestra debere nos exsequiis fidelis corporis solemne obsequium. Ecce jam quae dicta sunt repetere, et rursus exponere non cogamur: si defuerunt aliqui, qui non audierunt, non deessent; prodest autem illis fortasse, quod non audiunt modo quod audierunt qui adfuerunt, ut et ipsi discant adni, ut decoremini, ut induat vos. «Circumamictus lucem sicut vestimentum.» Circumamictus Ecclesiam suam; quia ipsa facta est lux in illo, quae prius erat tenebrae in se, dicente Apostolo: «Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . «Extendens coelum sicut pellem:» vel tam facile quam tu pellem, si tam facile sit, tanquam ad litteram accipias: vel auctoritatem Scripturarum intelligamus distentam per totum mun
Abbreviated transcription (Latin):
lis cotidie dicturus es. Dimitte nob̃ de¬
bita nr̃a. sicut &e nos dunitamus debi¬
toribꝰ nr̃is. Uis securus dicere: fac qđ dicis
cio quia nos debitores tenetis. nõ
necessitate: sed qđ uehementius¬
ẽ: caritate. Debemius autẽ pͦrimo
dño dõ nr̃o. qui habitans et in uobis
erigit ista de nobis: deinde douno & pa¬
tri p̾senti. & iubenti & oranti ꝓme. De¬
inde ur̃ȩ uiolentiȩ quȩ extorquet ista
etiam infirmis uirib̃ uris. Tam̃ quantũ
dñs donat. qui & ipsas uires uob̃ oranti¬
bꝰ douare dignetur. qm̃ psalmi huius
primas partes die iam nuꝑ p̃cedente tra-¬
ctauimĩ: etiam sequentia suscipienda st̃.
& illo adiuante cuiꝰ nomine ceꝑimus
t̃minanda sunt. Commnendaueramus
autẽ caritati ur̃e qui adfuistis: totũ istũ
psalmum figuratis misteriis ẽẽ contex¬
tum. Unde quod difficilius queritur:
solet dulcius inueniri. Nec putetis ista
obscuritate uobis subtracta. sed diffi-¬

Expanded text:
lis, quotidie dicturus es: «Dimitte nobis delis, quotidie dicturus es: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Vis securus dicere? Fac quod io quia debitores nos tenetis, non necessitate, sed quod est vehementius, charitate. Debemus autem hoc primo Domino Deo nostro, qui habitans et in vobis exigit ista de nobis: deinde domno et patri, praesenti et jubenti et oranti pro me; deinde vestrae violentiae qua extorquetis etiam infirmis viribus nostris. Tamen, quantum Dominus donat, qui et ipsas vires vobis orantibus donare dignetur, quoniam psalmi hujus primas partes die jam nuper praecedente tractavimus; etiam sequentia suscipienda sunt, et illo adjuvante, in cujus nomine coepimus, terminanda sunt. Commendaveramus autem Charitati vestrae, qui adfuistis, totum istum psalmum figuratis mysteriis esse contextum. Unde quod difficilius quaeritur, solet dulcius inveniri. Nec putetis ista vobis obscuritate subtracta, sed diffi
Abbreviated transcription (Latin):
& quicqͥd dicere potuerimꝰ uł nos. uł pꝰ nos.
uł qui ante nos finem non habent nͥ carita¬
tem: quia finis precepti caritas ẽ. de corde
puro &e conscientia bona & fide non ficta.
Introgate quando rogatis dm̃ corda ur̃a. Ui¬
dece quomͦ transmittatis uersum istũ. Di¬
muite nob̃ debita nr̃a. sic̃ & nos dititimꝰ
debitoribꝰ nr̃is. Non eris oians: nisi ista dicas.
Si alia dicas. non te exaudit ille: quia nõ
ipsam tͥ dictauit iurisperitus quẽ misit.
Necesse ẽ gͦ. ut & quando uerba nr̃a dicimꝰ
in oratione: scđm ipsam dicamꝰ. Et quan¬
do ipsa uerba dicimus. bene intelligamꝰ
qđ diciniꝰ: quia manifestam illam ds eẽ
uoluit. Si gͦ non oraueritis. spem ñ ha¬
bebitis. Si alit̃ quam magister docuit
oraueritis: non exaudiemini. Lut si in
oratione mentiti fueritis: ñ impetrabitis.
Ergo & orandum & uere dicendũ ẽ: sic
orandum ẽ quomͦ ille docuit. Uelis no¬

Expanded text:
et quidquid dicere potuerimus, vel nos, vel post nos, et quidquid dicere potuerimus, vel nos, vel post nos, vel qui ante nos, finem non habent nisi charitatem: quia finis praecepti charitas est, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Interrogate, quando rogatis Deum, corda vestra; videte quomodo transmittatis versum istum: «Dimitte nobis debita nostra,» «sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non eris orans, nisi istam dicas: si aliam dicas, non te exaudit ille; quia non ipsam tibi dictavit Jurisperitus quem misit. Necesse est ergo ut et quando verba nostra dicimus in oratione, secundum ipsam dicamus; et quando ipsa verba dicimus, bene intelligamus quod dicimus, quia manifestam illam esse Deus voluit. Si ergo non oraveritis, spem non habebitis: si aliter quam Magister docuit oraveritis, non exaudiemini; aut si in oratione mentiti fueritis, non impetrabitis. Ergo, et orandum, et verum dicendum est, et sic orandum est, quomodo ille docuit. Velis no
Abbreviated transcription (Latin):
lat᷑ nos ds̃. De isto loco quam liberi sumus
aduos potestis aduertere. Et si forte ego mi¬
nꝰ lib̾ sum uł om̃s qui hoc in loco uobis lo¬
cuntur. si nunꝰ liberi sumus: certe ipse ser¬
mo dĩ. neminem tim et. Nos autẽ siue ti¬
meamꝰ. suie lib̾i sumꝰ: eum cogim᷑ annunti¬
are. qui neminem timet. Hȩc uob̾ non
hotunes. sea ds̃ p̾stitit: ut & ꝑ timidos libe¬
audiatis. Excusationem in udicio dĩ ñ habebi¬
tis: nisi uos in bonis oꝑibꝰ exercueritis: & eorũ
quȩ audistis. tanquam fructum pluiuiȩ con-¬
gruum dederitis. Fructꝰ congruus oꝑa bona:
fructꝰ congruais suicera dilectio. Non solũ frĩs:
sed & inunici. Supplicem nullũ sꝑnas: & cui da¬
re ñ potes pͣetierit. non eũ sꝑnas. Si potes dare:
daSi non potes: affabilem te fac. Coronat in¬
tus ds̃ bonitatem: uͥ ñ inuenit facultatem.
Nemo dicat ñ habebam: caritas de sacello
erogatur. Quia qđ dicimus. & quicqͥd diximꝰ.

Expanded text:
latur nos Deus. De isto loco quam liberi simus latur nos Deus. De isto loco quam liberi simus ad vos, potestis advertere: et si forte ego minus liber sum, vel omnes qui in hoc loco vobis loquuntur, si minus liberi sumus, certe ipse sermo Dei neminem timet. Nos autem sive timeamus, sive liberi simus, eum cogimur annuntiare, qui neminem timet: hoc vobis non homines, sed Deus praestitit, ut et per tumidos libeaudiatis. Excusationem in judicio Dei non habebitis, nisi vos in bonis operibus exercueritis, et eorum quae audistis tanquam pluviae fructum congruum dederitis. Fructus congruus opera bona; fructus congruus sincera dilectio, non solum fratris, sed et inimici. Supplicem nullum spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas: si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta. Coronat Deus intus voluntatem, ubi non invenit facultatem. Nemo dicat: Non habeo. Charitas non de saccello erogatur: quia quidquid dicimus, et quidquid diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
si ad celum intellectum ut dixi. ad extentã
pellem uultis ascendere: & nubes facit as¬
censionem eius: nubes ista quȩ uob̃ loquit᷑
inualida ẽ hodie ad omĩa ista exponenda.
Date ueniam: & si ñ uĩȩ. meȩ certe infirmita¬
ti. Auiditatem quidem ut̾am tantam indeo:
ut semꝑ parati sitis audire. Seã uiȩ res st̃:
quarum ratio non contempnenda ẽ. Nam
& infirinitas corporis nr̃i consideranda ẽ:
& ipsarum rerum quȩ exponunt᷑. memori¬
a interim quȩ audistis cogitate. Quid dixi:
quȩ manducastis ruminace. Sic enim erctis
munda animalia: & apta epulis dĩ. Fructũ
autẽ ur̃m: in oꝑibꝰ ur̃is aduertite. Ualde
enim male digerit: qui bene audit. & ñ
bene oꝑatur. quia dñs ds̃ nr̃ nonde ẽ pas¬
cere. Notum ẽ om̃ibꝰ: quia de pane quem
accepimꝰ & quem erogamus. reddituri sumꝰ
rationem: optime nouit caritas ur̃a. Non
enun tacet nob̾ pagina diuina: aut adu-¬

Expanded text:
si ad coelum intellectu, ut dixi, ad extentam si ad coelum intellectu, ut dixi, ad extentam pellem vultis ascendere, et nubes fecit ascensionem ejus; nubes ista quae vobis loquitur, invalida est hodie ad omnia ista exponenda. Date veniam, etsi non vestrae, meae certe infirmitati. Aviditatem quidem vestram tantam video, ut semper parati sitis audire: sed duae res sunt, quarum ratio non contemnenda est. Nam et infirmitas corporis nostri consideranda est, et ipsarum rerum quae exponuntur memoria. Interim quae audistis cogitate. Quid dixi? Quae manducastis ruminate. Sic enim eritis munda animalia, et apta epulis Dei. Fructum autem vestrum in operibus vestris advertite. Valde enim male digerit is qui bene audit, et non bene operatur: quia Dominus Deus noster non deest pascere. Notum est omnibus quia de pane quem accepimus, et quem erogamus, reddituri sumus rationem. Optime novit Charitas vestra; non enim tacet nobis Pagina divina, aut adu
Abbreviated transcription (Latin):
uilescant ut semꝑ quęsita & si cũ dif¬
ficultate cum maiori iocunditate inue¬
niantur. Inter cȩtera tam̃ fr̃s. que posst̃
accipi ad litteram: nunquid & hoc qđ
dictum ẽ. illic passeres ndificabunt.
fulice domus dux ẽ corum: nunquid
domꝰ fulice. dux ẽ passerum: aut domꝰ
fulice. dux ẽ cedrorum: Et hoc enim
ibi ẽ. & cedri libani quas plantauit
illic passeres nidificabunt: fulice do¬
nius dux ẽ eorum. Et quidem latina locuti¬
one: eorum cediorum ñ possumꝰ intelligere.
Cedri enim: feminini generis sunt. fulice
itaq domus: quomͦ dux ẽ passerum: Hoc
enum in ista creatura quȩ oculis nr̃is adiacet:
intelligi nullo pacto potest. Fulicas enimi:
aues ee marinas. uł stagnenses nouimius.
Domꝰ fulicȩ: sit nidus fulicȩ. Quomͦ gͦ domꝰ
fulicȩ. dux ẽ passerum: Quare quȩdã in re¬
bꝰ uisibilibꝰ quasi absurda miscet sp̃s sc̃s.
ram. cogat nos ista sp̃italit̾ quȩxere: Crgo

Expanded text:
vilescant, ut semper quaesita etsi cum difvilescant, ut semper quaesita etsi cum difficultate, cum majori jucunditate inveniantur. Inter caetera tamen, fratres, quae possunt accipi ad litteram; numquid et hoc quod dictum est, «Illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum?» Numquid domus fulicae dux est passerum? aut domus fulicae dux est cedrorum? Et hoc enim ibi est, «Et cedri Libani quas plantavit: illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum.» Et quidem latina locutione, «eorum» cedrorum, non possumus intelligere; cedri enim feminini generis sunt. Fulicae itaque domus quomodo est dux passerum? Hoc enim in ista creatura, quae oculis nostris adjacet, intelligi nullo pacto potest. Fulicas enim aves esse marinas vel stagnenses novimus. Domus fulicae sit nidus fulicae: quomodo ergo domus fulicae dux passerum? Quare quaedam in rebus visibilibus quasi absurda miscet Spiritus saram, cogat nos ita spiritualiter quaerere? 19. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
pi: in locum quẽ fundasti eis. Termi¬
num posuisti quẽ non transgredientur:
neq reuertentur tegere t̾ram. Qui emit¬
tis fontes in conuallibꝰ: int̾ medium mõ¬
tiuni ꝑtransibunt aquȩ. Potabunt om̃s
bestiȩ agri: suscipient onagri in sitim
suam. Suꝑ illos uolucres cęli habitabunt.
de medio petrarum dabt̃ uoces suas. Ri¬
gans montes de suꝑioribꝰ suis: de fructu
operum tuorum satiabitur terra. Pdu¬
cens fȩnum iumentis: & herbam seruitu¬
ti hominum. Ut educat panem de t̾ra:
& uinum lȩcificet cor hominis. Ut exhi¬
laret faciem in oleo: & panis cor homi¬
nis confirmet. Saturabunt᷑ ligna cam
pi: & cedri libani quas plantauit. illic
passeres nislificabunt. Fulice domus. dux
ẽ eorum. Anĩaduertitis extentum celũ.
uultis intellectu ascendere & ego uideo
quantũ in altum sit: puto qđ mecum
consideret caritas ur̃a. Nam idõ mul¬
tos uersus. uolui ꝓnuntiare. ut uide¬
atis quam alte sint posita sacram̃ta.
dĩ: ne fastidiamus oblata. ne ꝓmpta

Expanded text:
in locum quem fundasti eis. Terminum posuisti, quem non transgredientur, neque revertentur tegere terram. Qui emittis fontes in convallibus; inter medium montium pertransibunt aquae. Potabunt omnes bestiae agri, suscipient onagri in suam. Super ea volucres coeli inhabitabunt  de medio petrarum dabunt voces suas. Rigans montes de superioribus tuis  de fructu operum tuorum satiabitur terra. Producens foenum pecoribus  et herbam servituti hominum. Ut educat panem de terra  et vinum laetificet cor hominis. Ut exilaret faciem in oleo  et panis cor hominis confirmetpi, et cedri Libani quas plantavit. Illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum.» Animadvertitis extentum coelum, vultis intellectu ascendere, et ego video. Quam tamen altum sit puto quod mecum consideret Charitas vestra Nam ideo multos versus volui pronuntiare, ut videatis quam alte sint posita sacramenta Dei; ne fastidiamus oblata, ne prompta
Abbreviated transcription (Latin):
plicate. maior gͦ in nos dilectio dĩ: qͣm
nr̃a in illum. Nrã dilectio. pennȩ nr̃e st̃:
sed ille ambulat & suꝑ pennas uentorũ.
Lam dicebat quibꝰdã apłs: flecto genua
mea ꝓ uob̃ ad patrem. ut det uob̃ scdđm
interiorem hominem habitare xp̃m ꝑ
fidem in cordibꝰ ur̃is. ut in caritate radi¬
cati & fundati. lam dat illis caritatem.
iam dat illis alas & pennas: ut possitis
in quit comp̃hendere. quȩ sit latitudo.
altitudo. longitudo. & ꝓfundum. Fortas¬
sis: cruc̃e dñi significat. Erat enuim lati¬
tudo: in qua porrectȩ sunt manꝰ. Longi¬
tudo a t̾ra surgens: in qua erat corpus in¬
fixum. Altitudo: ab illo diuexo ligno.
sursum qđ eminet. ꝓ fundum: uͥ fixa
erat crux. & ibi omĩs spes uite nr̃e. La¬
titudo ẽ enim: in bonis oꝑibꝰ: Longitu¬
do: in ꝑ seuerandum usq in finem.
Altitudo: ꝓpt̃ sursum cor. ut omĩa bo¬
na oꝑa nr̃a. in quibꝰ ꝑseueramꝰ usq in

Expanded text:
plicatae? Major ergo in nos dilectio Dei, quam plicatae? Major ergo in nos dilectio Dei, quam nostra in illum. Nostra dilectio pennae nostrae sunt, sed ille «ambulat» et «super pennas ventorum.» 14. Jam dicebat quibusdam Apostolus: «Flecto genua mea pro vobis ad Patrem, ut dinteriorem hominem habitare Christum per fidem in cordibus vestris, ut in charitate radicati et fundati.» Jam dat illis charitatem, jam dat illis alas et pennas. «Ut possitis,» inquit, «comprehendere quae sit latitudo, longitudo, altitudo et profundum.» Fortassis crucem Domini significat. Erat enim latitudo, in qua porrectae sunt manus; longitudo a terra surgens, in qua erat corpus infixum; altitudo, ab illo devexo ligno sursum quod eminet; profundum, ubi fixa erat crux, et ibi omnis spes vitae nostrae. Latitudo enim est in bonis operibus, longitudo in perseverando usque in finem, altitudo propter Sursum cor, ut omnia bona opera nostra, in quibus perseveramus usque in
Abbreviated transcription (Latin):
facie tua fugiam: Si ascendero in celũ
tu illic es: si descendero in infernum.
ades. Si accepero pennas meas sic̃ colum¬
ba: & uolauero in extremis maris. Tam¬
quam diceret. Sic possum fugere a fa¬
ciȩ irȩ tuȩ: si accepero pennas ut colũ¬
ba. & uolauero in extrema maris. In
extrema maris uolauere ẽ: spem iam
p̃tendere in finem scłi. Quomͦ ille qui
ait. hoc labor ẽ ante me: donec intro¬
eam in scũariaͣm dĩ. & intelligam in
nouissima. Et quomͦ uenit in extre¬
na maris. etiam acceptis pennis: Et¬
enim illuc inquit manꝰ tua deducet
me: & ꝑducet me dextera tua. Nam
& cum pennis meis casura sum: nͥ tu
deducas. Ergo habent alas bonas &
liberas: & nullo uiseo obligatas anune bo¬
ne oꝑantes dĩ p̾cepta. habentes caritatem
de conscientia pura. & fide non ficta. Sad
quantum uis sint preditȩ uirtutibꝰ ca-¬
ritatis: quid ad illam dilectionem dĩ qua
sunt dilectȩ. etiam cum uisco eẽnt un-¬

Expanded text:
facie tua fugiam? Si ascendero in coelum, facie tua fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero ad infernum, ades; si accepero pennas meas sicut columba, et volabo in extrema maris.» Tanquam diceret: Sic possum fugere a facie irae tuae, si accepero pennas ut columba, et volavero in extrema maris. In extrema maris volare, est spem jam praetendere in finem saeculi, quomodo ille qui ait: «Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima» . Et quomodo venit in extrema maris, etiam acceptis pennis? «Etenim illuc,» inquit, «manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . Nam et cum pennis meis casura sum, nisi tu deducas. Ergo alas habent bonas et liberas, et nullo visco obligatas, animae bene operantes praecepta Dei, habentes charitatem de conscientia pura et fide non ficta . Sed quantumvis sint praeditae virtutibus charitatis, quid ad illam dilectionem Dei, qua sunt dilectae, etiam cum visco essent im
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ abundant spectacula. In agro securius
loquerer: quid sit enim allegoria. Non ibi
forte didicissent homines: nisi qđ in scri¬
pturis dĩ. Ergo quoã dicimꝰ allegoriam
figuram eẽ: sacramentum figuratum alle¬
goria ẽ. Et quid hic accipimus. ascendit
suꝑ pennas uentorum: diximꝰ bene accipi
sigurate uentos: animas. Pennȩ uentorũ.
pennȩ animarum quȩ st̃. nͥ a quibꝰ sur
sursum atcollunt᷑ pennȩ gͦ animarum
uirtutes: bona oꝑa. recta facta. In duabꝰ
alis: habent om̃s pennas. Omĩa enim p̃¬
cepta: in duobꝰ p̃ceptis sunt. Quisquis
dilexerit dm̃ & ꝓximum: animã habet
pennatam. liberis alis. scõ amore uolan¬
tem ad dnm̃. Quicũq implicatur amo¬
re carnali. uiscum habet in pennis.
Nã si anima ñ habet alas & pennas. un¬
de ille gemens in tribulationibꝰ dicit:
quis dabit mͥ pennas sic̃ columbȩ : &
sequitur: & uolabo &e requiescam. Item
alio loco. Quo ibo a spũ tuo. & quo a

Expanded text:
ubi abundant spectacula: in agro securius ubi abundant spectacula: in agro securius loquerer; quid sit enim allegoria, non ibi forte didicissent homines, nisi in Scripturis Dei. Ergo quod dicimus allegoriam figuram esse, sacramentum figuratum allegoria est. Et quid hic accipimus, «Ascendit super pennas ventorum?» Diximus, bene accipi figurate ventos animas. Pennae ventorum, pennae animarum quae sunt, nisi a quibus sursum attolluntur? Pennae ergo animarum virtutes, bona opera, recte facta. In duabus alis habent omnes pennas; omnia enim praecepta in duobus praeceptis sunt. Quisquis dilexerit Deum et proximum, animam habet pennatam, liberis alis, sancto amore volantem ad Dominum. Quicumque implicatur amore carnali, viscum habet in pennis. Nam si anima non habet alas et pennas, unde ille gemens in tribulationibus dicit: «Quis dabit mihi pennas, sicut columbae?» Et sequitur:» Et volabo, et requiescam» . Item alio loco: «Quo ibo a spiritu tuo, et quo a
Abbreviated transcription (Latin):
lens: tam̃ quia humani oculi aciem fugit.
Est autem anuna inuisibilis: ꝓpterea be¬
ne intelligimꝰ animas uentos. Inde ẽ qđ
mini: & factus ẽ hono in animam uiuen¬
tem. Ergo uenti: in allegoria animȩ non
absurde accipiuntur. Uidete autẽ: ne pu¬
tetis nominata allegorie pantomini aliqͥd
me dixisse. Nam quȩdam uerba. qm̃ uer¬
ba sunt ex lingua ꝓcedunt: cõmunia nob̾
sunt. etiam cum rebꝰ ludicris. & ñ honestis.
Tam̃ locum suum habent ista uerba in ȩc¬
clesia: &e locum suum in scena. Non enĩ
ego dixi qđ apłs ñ dixit: cum de duobꝰ fili¬
is abrahȩ diceret: quȩ sunt inquit in alle¬
goria. Allegoria dr̃: cum aliquid aliud ui¬
detͣ sonõre in uerbis: & aliud̃ in intelle¬
nũquid tumor t̾re: & sic mu̾lta aliud
sonare uident᷑. aliud significare: & uocat᷑ allego¬
ria. Nam qui putat me de theatro dixisse
allegoriam: putet & dnm̃ de amphiteatro
dixisse parabolam. Uide quid faciat ciuitas:

Expanded text:
lens, tamen quia humani oculi aciem fugit; lens, tamen quia humani oculi aciem fugit; est autem anima invisibilis, propterea bene intelligimus animas ventos. Inde est quod mini; «et factus est homo in animam viventem» . Ergo venti, animae in allegoria non absurde accipiuntur. Videte autem ne putetis nominata allegoria, pantomimi aliquid me dixisse. Nam quaedam verba, quoniam verba sunt, et ex lingua procedunt, communia nobis sunt etiam cum rebus ludicris, et non honestis: tamen locum suum habent verba ista in Ecclesia, et locum suum in scena. Non enim ego dixi quod Apostolus non dixit, cum de duobus filiis Abrahae diceret: «Quae sunt,» inquit, «in allegoria» . Allegoria dicitur, cum aliquid aliud videtur sonare in verbis, et aliud in intellenumquid tumor terrae? Et sic multa aliud videntur sonare, aliud significare; et vocatur allegoria. Nam qui putat me de theatro dixisse allegoriam, putet et Dominum de amphitheatro dixisse parabolam. Videtis quid faciat civitas
Abbreviated transcription (Latin):
ista uelocitatem uerbi: fortasse commen¬
dat scriptura. De qua uelocitate: iam¬
pridem in alio psalmo locuti sumus
uͥ scriptum ẽ. usq in uelocitatem currit
uerbum eius. quia nichil uentis uelociꝰ.
Norunt homines: quomꝰ illa facilitas
conm̃dabat᷑ in pelle. Nichil enim tam faci¬
lius ab homiinie: quam pellis extenditur.
Sic & hic in sinuans dnm̃ uł uerbũ eiusu¬
biq p̾sentem. uelocitate motꝰ nichil desere¬
re: quia tu non noueras aliquid uento ue¬
lociis. Ambulat inquit suꝑ pennas uen¬
torum : id ÷ uelocitas eius superat ueloci¬
tatem uentorum: ut ꝑpennas uentorum
intelligas uelocitatem uentorũ : & uerbũ
dĩ intelligas uelocius om̃ibꝰ uentis: & sic
in prima facie considerationis. pulsemꝰ ad
aliquid interius. & figurate aliquid nobis
ligimꝰ in figura: non absude animas. Non
quia uentꝰ ẽ anima: sed quia inuisibilis ẽ
uentꝰ. Quamuis res corporea. corpora impel¬

Expanded text:
ista. Velocitatem verbi fortasse commenista. Velocitatem verbi fortasse commendat Scriptura; de qua velocitate jampridem in alio psalmo locuti sumus, ubi scriptum est: «Usque in velocitatem currit verbum ejus» . Quia nihil ventis velocius norunt homines. Quomodo illa facilitas commendabatur in pelle; nihil enim facilius ab homine quam pellis extenditur: sic et hic insinuans Deum vel Verbum ejus ubique praesentem, velocitate motus nihil deserere, quia tu non noveras aliquid vento velocius, «Ambulat,» inquit, «super pennas ventorum,» id est, velocitas ejus superat velocitatem ventorum: ut per pennas ventorum intelligas velocitatem ventorum, et verbum Dei intelligas velocius omnibus ventis. Et sic in prima facie considerationis: pulsemus ad aliquid interius, et figurate aliquid nobis intelligimus in figura non absurde animas: non quia ventus est anima, sed quia invisibilis est ventus, quamvis res corporea, corpora impel
Abbreviated transcription (Latin):
suorum. mandatum sit nubibꝰ dĩ. ne com¬
pluerent uineam: quȩ cum expectaret᷑ ut
faceret uuam. fecit spinas. Idõ & nubes fe¬
cit ascensum eius: & celum detendit sicut
pellem. Non ẽ qđ quȩramini: auctoritas
scripturarum extensa ẽ suꝑ orbem terrarũ.
Nubes ñ desunt. Predicat᷑ uerbũ ueritatis:
exponunt᷑ omĩa quȩ obscura st̃. ut corda
urã ꝑ nubes ascendant. Uidece quomͦ cre¬
datis: uidete quid suscipiatis. Post p̃dicato¬
rem ueniet iudex: pꝰ dispensatorem ueniet
exactor. Qui ponit nubem ascensum eius.
Qui ambulat suꝑ pennas uentorum. Hoc
iam periculosum ẽ acciꝑe ad litteran:
aut quȩ penne sunt uentorum. aut uere
nͥ quem sentimꝰ. motus quiddam. & quasi
fluctꝰ aeris impellens qđ potest ꝓuiribꝰ.
Quȩ pennȩ uentorum: sed & quȩ alȩ dei:
Et tam̃ dictum ẽ subumbra tuarũ alarũ
ꝓtege me. Conemur gͦ. & hoc accipere ad
litteram. ueluti ꝓpriȩ factum in creatura

Expanded text:
suorum, mandatum sit nubibus Dei ne comsuorum, mandatum sit nubibus Dei ne compluerent vineam, quae cum exspectaretur ut faceret uvam, fecit spinas. Ideo et nubes fecit ascensum ejus, et coelum tetendit sicut pellem. Non est quod queramini: auctoritas Scripturarum extenta est super orbem terrarum, nubes non desunt, praedicatur verbum veritatis, exponuntur omnia quae obscura sunt, ut corda vestra per nubes ascendant. Videte quomodo credatis, videte quid suscipiatis: post praedicatorem veniet judex, post dispensatorem veniet exactor. «Qui ponit nubes ascensum ejus.» 12. «Qui ambulat super pennas ventorum.» Hoc jam periculosum est accipere ad litteram. Aut quae sunt pennae ventorum? aut vero fratres, nisi quem sentimus, motus quidam et quasi fluctus aeris, impellens quod potest pro viribus. Quae pennae ventorum sunt? Sed et quae alae Dei? Et tamen dictum est: «Sub umbra alarum tuarum sperabunt» . Conemur ergo et hoc accipere ad litteram, veluti proprie factum in creatura
Abbreviated transcription (Latin):
mo uda nouellum dilectum. Dilectum
cum plantatum ẽ: dãpnatum cũ spinas
creauit. E rgo fr̃s. forte uinea fuit domꝰ
isrł. & nos ñ sumus uinea : cum tuore
tos: de ramis fractis. Et in ramis fractis.
cõmendat timendam seueritatẽ: in ra-¬
mis insertis cõmendet amandã bonitatẽ.
Noli ẽẽ infructuosus in bonitate: ne ste¬
rilis sentias seueritatẽ. S ed ñ sum uitis:
dicis mͥ. Ubi ẽ uox dñi ego sum uitis.
uos estis sarmenta. pat̾ m̃s agricola:
Ubi ẽ uox apłi. quis plantat uineam.
&e de fructu eius non ꝑcipit Uinea gͦ
es o ȩccłia: & habes agricolam dm̃. Nemo agri¬
matris celestis: audite cum tempus ẽ. Mina¬
tus ẽ ds illi uineȩ: atrocissima cõminatione.
Mandabo nubibꝰ meis inquit: ne pluant
respuerunt eos. & dixerunt illis. Ad uosmis¬
si eramꝰ: sed quia repulistis uerbum dĩ. miꝰ
ad gentes. Uidetis quomͦ in eodem spũ dĩ. illo
iubente in trinsecus. qui habitat in cordibꝰ

Expanded text:
mo Juda, novellum dilectum» . Dilectum, mo Juda, novellum dilectum» . Dilectum, cum plantatum est; damnatum, cum spinas creavit. Ergo, fratres, forte vinea fuit domus Israel, et nos non sumus vinea? Cum timore tos de ramis fractis, et in ramis fractis commendet timendam severitatem, in ramis insertis commendet amandam bonitatem . Noli esse infructuosus in bonitate, ne sterilis sentias severitatem. Sed non sum vitis, dicis mihi. Ubi est Domini vox: «Ego sum vitis, vos estis sarmenta; Pater meus agricola» ? Ubi vox Apostoli: «Quis plantat vineam, et de fructu ejus non percipit» ? Vinea ergo es, o Ecclesia, et habes agricolam Deum. Nemo agrimatris coelestis, audite, cum tempus est. Minatus est Deus illi vineae atrocissima comminatione: «Mandabo nubibus meis,» inquit, «ne piuant respuerunt eos; et dixerunt illis, «Ad vos missi eramus, sed quia repulistis verbum Dei, imus ad Gentes» . Videtis quomodo in eodem Spiritu Dei, illo jubente intrinsecus qui habitat in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
aut suꝑ eam. Accusabat᷑ enĩ quȩdã uinea.
qđ ꝓ uuis spinas dederat: ñ reddiderat di¬
gnam grãm dulci pluuiȩ. Qui enim bona
audit & mala oꝑatur: dulci pluina com¬
pluit᷑. & spinas generat. Non ẽ ut suspi¬
cemur fr̃s: de aliqua t̾rena. & ista uisibi¬
li uinea dñm locutum. Namq ibi ne sub
obscuritate sermonis. lateret excusatio
ini quitatis: ipse dñs ꝑ ipsum ꝓpħam ex¬
posuit cui uineȩ loqueretur. & de quã
uinea ista diceret. Uinea inquit dñi sa¬
baoth: domus isrł ẽ. Quid uagantur
o. iniqui corda ur̃a. ꝑ montes & colles ui-¬
nitorum: noui inquit de qua uinea
loquar: noui uͥ querebam uiam. & in¬
ueni spinas. Sine causa aliud atq aliud
suspicamini & opinantini: nolentes intel¬
ligere ut bene agatis. Nam ae hoc scrip¬
tum ẽ: noluit intelligere ut bene age¬
ret. Tollite om̃s suspicationes ur̃as de me¬
dio: uinea dñi sabaoth domꝰ isrł ẽ: & ho¬

Expanded text:
ant super eam.» Accusabatur enim quaedam vinea, ant super eam.» Accusabatur enim quaedam vinea, quod pro uva spinas dederat, non reddiderat dignam gratiam dulci pluviae. Qui enim bona audit, et mala operatur, dulci pluvia compluitur, et spinas generat. Non est ut suspicemur, fratres, de aliqua terrena et ista visibili vinea Dominum locutum. Namque ibi ne sub obscuritate sermonis lateret excusatio iniquitatis, ipse Dominus per ipsum prophetam exposuit cui vineae loqueretur, et de qua vinea ista diceret: «Vinea,» inquit, «Domini Sabaoth, domus Israel est.» Quid vagantur, o iniqui, corda vestra per montes et colles vinitorum? Novi, inquit, de qua vinea loquar, novi ubi quaerebam uvam, et inveni spinas; sine causa aliud atque aliud suspicamini et opinamini, nolentes intelligere ut bene agatis. Nam et hoc scriptum est: «Noluit intelligere ut bene ageret» . Tollite omnes suspiciones vestras de medio: «Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est; et ho
Abbreviated transcription (Latin):
me int̾ illas qualescumq nubes nume¬
rare dignetur: uiderit quã nebulosa
nubes sim. Om̃s tam̃ p̾dicatores uerbi¬
uerbi ueritatis: nubes accipite. Quicũq
gͦ infirmi non possunt ascendere in
hoc cȩlum. id÷ ad intellectum scriptu¬
rarum.ꝑ nubes ascendant. Forte enum
&e mͦ satis fit uob: si aliquid agimus.
Si labor sudorq nr̃. non ẽ infructuosus:
ascenditis in cęlum scripturarum diuina¬
rum. hoc ẽ in intellectu earum. ꝑ p̃di-¬
cationem nr̃am. Quam altum celum
ẽrat in ꝑsalmo isto: Nemo enim ur̃m
uidebat: quid eẽt in figura. Extendit
cȩlum sic̃ pellem: qui ꝓtegit in aquis
suꝑiora eius. hoc ipsum qđ dictum ẽ.
qui ponis nubes ascensum tuum: Ecce
lam intellectum ẽ: quantum dñs do¬
nauit p̃dicantibꝰ nob. Non enĩ nubes
de suo munete pluunt. Uos intelligendo
ascendite. intellectu ipso fructificate: ne
sitis qualis illa uinea de qua dr̃ aput ꝓ¬
ꝓhetam. Mandabo nubibꝰ meis: ne plu¬

Expanded text:
us inter illas qualescumque nubes numerare dignetur; viderit quam nebulosa nubes sim: omnes tamen praedicatores verbi veritatis nubes accipite. Quicumque ergo infirmi non possunt ascendere in hoc coelum, id est ad intellectum Scripturarum, per nubes ascendant. Forte enim et modo fit vobis; si aliquid agimus, si labor sudorque noster non est infructuosus, ascenditis in coelum Scripturarum divinarum, hoc est in intellectum earum per praedicationem nostram. Quam altum erat coelum in psalmo isto! Nemo enim vestrum videbat quid esset in figura: «Extendit coelum sicut pellem, qui protegit in aquis superiora ejus.» Hoc ipsum quod dictum est, «Qui ponit nubes ascensum ejus;» ecce jam intellectum est, quantum Dominus donavit, praedicantibus nobis; non enim nubes de suo munere pluunt. Vos intelligendo ascendite, in intellectu ipso fructificate; ne sitis qualis illa vinea, de qua dicitur apud prophetam: «Mandabo nubibus meis ne plu
Abbreviated transcription (Latin):
tempnere humulitates: inde fluunt mõ¬
tes. Emittit fontes in conuallib. Audi mon
Non ego autem: sed grã dĩ mecum. Non re¬
pugnet. ut qui sunt montes. sint & con¬
ualles. Sic̃ enim montes dicunt᷑. ꝓpt̾ sp̃i¬
talem magnitudinem: ita & conualles.
ꝓpt̾ sui sp̃s humilitatem. Non ego inqͥt:
sed gr̃a dĩ mecũ. Non ego conuallis. Est gr̃a
dĩ mecum : fons ẽ. Qui emitat fontes in
conuallibꝰ. De sp̃u dicebatur: qđ mͦ cõme¬
moraui. Si quis sitit: ueniat ad me. Qui

Expanded text:
temnere humilitates; inde fluunt fontemnere humilitates; inde fluunt fontes: «Emittis fontes in convallibus.» Audi mont«Non ego autem, sed gratia Dei Mecum» . Non repugnat ut qui sunt montes, sint et convalles; sicut enim montes dicuntur propter spiritualem magnitudinem, ita et convalles propter sui spiritus humilitatem. «Non ego,» inquit, «sed gratia Dei mecum. Non ego,» convallis est; et «gratia Dei mecum,» fons est. «Qui emittis fontes in convallibus.» De Spiritu dicebatur quod modo commemoravi, «Si quis sitit, veniat
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ campi st̃. Tam̃ fr̃s mei: & malitia
iare ẽ. Quare enĩ ñ seuiuut mͦ: quare
non in saniunt : quare ñ dant operam: Si
ñ posst̃ euertere t̾ram nr̃am: certe contegere.
Quare non: audi. Terminũ posiusti quẽ ñ
transgredientur: neq reuertent᷑ tegere t̾rã.
Quid gͦ. quia iam fluctꝰ amarissimꝰ modũ
acceper̃: ut libͤeat nob̃ talia etiam libere p̃¬
dicare : quia t̃minũ acceper̃ debitum. quia
transgredi non posst impositum finem.
neꝙ reuertentur tegere t̾ram: qͥd fit in
ipsa t̾ra: quȩ oꝑationes ibi fuint. quam
iam mare nudauit: Et si ad eius horam
tenues fluctꝰ ꝑstrepunt. & si adhuc mur¬
murant pagani sonitu litorũ : Ludio di¬
luuium: ñ ꝑhorresco. Quid gͦ: Quid fit in
Nam collibꝰ & montibꝰ contiaria figura ob¬
ponunt᷑: ualles uel conualles. Colles et
montes: tumores t̾rarum st̃ .Ualles autem
uł conualles: humilites trarũ. Noli con¬

Expanded text:
modo campi sunt: tamen, fratres mei, et malacia modo campi sunt: tamen, fratres mei, et malacia mare est. Quare enim non saeviunt modo? quare non insaniunt? quare non dant operam? Si non possunt evertere terram nostram, certe contegere. Quare non? Audi: «Terminum posuisti quem non transgredientur, neque revertentur tegere terram.» 10. Quid ergo, quia jam fluctus amarissimi modum acceperunt, ut liceat nobis talia etiam libere praedicare; quia terminum acceperunt debitum, quia transgredi non possunt impositum finem, neque revertentur tegere terram; quid fit in ipsa terra? quae operationes ibi fiunt, quam jam mare nudavit? Etsi ad ejus oram tenues fluctus perstrepunt, etsi adhuc murmurant Pagani; sonitum littorum audio, diluvium non perhorresco. Quid ergo, quid fit in Nam collibus et montibus contraria figura opponuntur valles vel convalles. Colles et montes, tumores terrarum sunt; valles autem vel convalles, humilitates terrarum. Noli con
Abbreviated transcription (Latin):
sibi hominũ arroget aliqͥd. formida¬
uer̃ aquȩ: sed auoce tonirui tui. Nã
ecce cum uoluit ds. fugerunt aquȩ:
ne pmerent montes. Intequam id fie¬
ret: sub aquis firim erant montes. As
aquis loquitur. Non hic montes accipia¬
mus quasi tͣrenos. neq campos quasi t̃re¬
nos: sed fluctꝰ tam magnos. ut monti¬
bꝰ comparentur. Fuctuauit aliꝗdo ma¬
re. & fluctꝰ eius tanquã montes fuert:
qui montes. illos apłos operirent. Sed
quandui ascendunt montes & descen¬
dunt campi: Sęuier̃: & placati sunt.
Cum seuiebant montes erant: cũ placa¬
tdi sunt campi facti st̃. Fundauit enĩ
eis locum. E st quidã metꝰ quasi ꝓfun¬
dus locus: quo recepta sunt qͦ dammͦ
omĩa seiuientia corda mortaliũ. Quã
multi mͦ. & salsi &e amari sunt: & tam̃
quieti. Quã multi sunt: qͥ dulcescere no¬
lunt. Qui sunt qui dulcescere nolunt:
qͥ in xp̃m adhuc credere nolunt. Et ꝗͣ¬
uis multi st̃ qui nondum crediderunt.
qͥd faciunt eccłe: montes erant aliꝗdo:

Expanded text:
oget aliquid; formidaverunt aquae, sed «a voce tonitrus tui.» Nam ecce, cum voluit Deus, fugerunt aquae, ne premerent montes; antequam id fieret, et sub aquis firmi erant montes. 9. aquis loquitur. Non hic montes accipiamus, quasi terrenos; neque campos, quasi terrenos: sed fluctus tam magnos, ut montibus comparentur. Fluctuavit aliquando mare, et fluctus ejus tanquam montes fuerunt, qui montes illos Apostolos operirent. Sed quamdiu «ascendunt montes, et descendunt campi?» Saevierunt, et placati sunt. Cum saeviebant, montes erant: cum placati sunt, campi facti sunt; fundavit enim eis locum. Est quidam meatus, quasi profundus locus, quo recepta sunt quodammodo omnia saevientia corda mortalium. Quam multi modo, et salsi, et amari sunt; et tamen quieti? Quam multi sunt qui dulcescere nolunt? Qui sunt qui dulcescere nolunt? Qui in Christum adhuc credere nolunt. Et quamvis multi sunt qui nondum crediderunt, quid faciunt Ecclesiae? Montes erant aliquando,
Abbreviated transcription (Latin):
Nutabit eccła: si nutauerit fundam̃tum.
Et unde nutauit. xp̃c. quia antequam
ueniret ad nos &e carnem susciperet. omĩa
ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso factum ẽ
nichil. Qui om̃ia continet maiestate &
nos bonitate: non nutante xp̃o: ñ incli¬
nabimur in scłm scłi. Ubi sunt qui dict̃
perisse de mundo eccłam. quando nec
inclinari potest: Sed unde cepit dñs ad se¬
rere istam eccł̃iam. reuelare. inciꝑe. osten¬
dere. diffundere: Unde cepit hoc: Quid
erat primo. quia firmauit t̾ram. super
firmitatem eius : non inclinabitur in
scłm scłi. Abissus sic̃ uestũtũ auctꝰ ipsi

Expanded text:
Nutabit Ecclesia si nutaverit fundamentum: sed unde nutabit Christus, qui antequam veniret ad nos, et carnem susciperet, «omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» ; qui omnia continet majestate, et nos bonitate? Non nutante Christo, «non inclinabitur in saeculum saeculi.» Ubi sunt qui dicunt perisse de mundo Ecclesiam, quando nec inclinari potest? 6. Sed unde coepit Dominus asserere istam Ecclesiam, revelare, incipere, ostendere, diffundere? unde coepit hoc? quid erat primo? «Quia fundavit terram super firmamentum ejus, non inclinabitur in saeculum saeculi. Abyssus sicut vest
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis sitit: ueniat & bibat. Qui cre¬
dit in me: flumina aque uiuȩ oflu¬
ent de uentre eiꝰ. Unde ꝓbamur. quia
de spũ dictum ẽ: Dicat ipse euangłi¬
sta: qui sequitur &e ait. Hoc autem di¬
cebat de sp̃u quem acceptuti erant:
hi qui in eum erant credituri. Qui
ambulat suꝑ pennas uentorum: id÷
suꝑ uirtutes animarum. Quȩ ẽ uirtus
anunȩ : ipsa caritas. Quomͦ autem ille
los suos sp̃s: & munistros suos ignem
flagrantem. Ld÷ eos qui iam sp̃s sunt.
qui spĩtales ñ carnales sunt. facit an¬
gelos suos mittendo. ut predicent eiꝰ
euangłm. Et ministros suos ignem
flagrantem. Nisi enum ardeat mini¬
ster p̃dicans: ñ accendit eũ cui p̃dicat.
fundauit t̾ram suꝑ firmam̃tũ eius: firma¬

Expanded text:
Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus.» Unde probamus quia de Spiritu dictum est? Dicat ipse Evangelista, qui sequitur et ait: «Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant hi qui in eum fuerant credituri» . «Qui ambulat super pennas ventorum:» id est, super virtutes animarum. Quae est virtus animae? Ipsa charitas. Quomodo autem ille los suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem:» id est, eos qui jam spiritus sunt, qui spirituales, non carnales sunt, facit angelos suos, mittendo ut praedicent ejus Evangelium. «Et ministros suos ignem flagrantem.» Nisi enim ardeat minister praedicans, non accendit eum cui praedicat. Fundavit terram super firmam
Abbreviated transcription (Latin):
& lux ipsa si uolumꝰ nos sumꝰ. Ergo si ãs
luice uestitus ẽ. cuius rursus uestim̃tum
ẽ abissus : Abissus enim dr̃: um̃sa aqua¬
rum copia. Omĩs aqua. omnis humida
uatura atq substantia circum quaq
diffusa. ꝑ maria & flumina. & antra oc¬
culta: semel uno nomine abissus uoca¬
tur. Ergo tram intelligimꝰ de qua di¬
ñ inclinabit᷑ in scłm. scłi. De illa dictum
credo: abyssus sic̃ uestim̃tũ amictꝰ ipsuis.
Terra enim quasr uestim̃tũ ẽ aqua: circun¬
qins eam ce contegens eam. Sed aliquando

Expanded text:
non sumus. Ergo si Deus luce vestitus est, cujus rursum vestimentum est abyssus? Abyssus enim dicitur immensa aquarum copia: omnis aqua, omnis humida natura, atque substantia circumquaque diffusa per maria, et flumina, et antra occulta, simul uno nomine abyssus vocatur. Ergo terram intelligimus, de qua dinon inclinabitur in saeculum saeculi;» de illa dictum credo, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» Terrae enim quasi vestimentum est aqua, circumdans eam et contegens eam. Sed aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprius scõrum de quo dr̃: nemo alienus cõ¬
municet tͥ. Qui sunt alieni: Om̃s qui audi-
ꝓptiȩ ꝑtinent ad regnum celorũ. Ergo p̃cep¬
tum caritatis: suꝑ cȩlos. suꝑ om̃s libros.
Ei enim subduntur ubri. ei militant om̃s
linguȩ scorum: ei om̃s motꝰ dispensatorũ

Expanded text:
proprius sanctorum, de quo dicitur: «Nemo alienus comproprius sanctorum, de quo dicitur: «Nemo alienus communicet tibi.» Qui sunt alieni? Omnes qui audiuproprie pertinent ad regnum coelorum. Ergo praeceptum charitatis super coelos, super omnes libros: ei enim subduntur libri, ei militat omnis lingua sanctorum, et omnis motus dispensatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ant qualem rationem habituri sunt c̃dõ.
qui scĩs ñ sc̃e utunt᷑. Ex his erunt qui di¬
ccuri sunt: in nomine tuo ꝓphecauimus.
Non illis dicet᷑ mentimini. sed̃ dicetur. ñ no¬
ui uos: recedite a me qͥ oꝑamini unquitatẽ.
Quia si habeam omnẽ ꝓphetiam. caritatẽ
autẽ ñ habeam: nichilsum. ꝓphetauit
& saul: sed oꝑabatur iniquitatẽ. Quis aut̃
oꝑatur iniquitatẽ. nͥ qui ñ habuerit cari-¬
tatem : plenitudo enim legis caritas. Ergo
ꝓtegis in aquis suꝑiora eius. Qui dixit in
om̃ibꝰ scripturis suꝑ eminentissimã uiã.
suꝑ eminentissimũ locũ caritas obtinet:
ñ ad eam aspirant. nͥ boni. Hanc nob̾cũ:
ñ cõmunicant mali. Possunt cõmunicari¬
nob̃ cum baptismũ. possunt cõmunicare
cecera sacram̃ta. ꝑossunt cõmunicare ora-¬
rationem. possunt cõmunicare istos pari¬
etes. & istã coniunctionẽ: caritatẽ nob̾cũ
ñ cõmunicant. Ipse ẽ enim fons ꝓprius bonorũ.

Expanded text:
ant qualem rationem habituri sunt cum Deo, ant qualem rationem habituri sunt cum Deo, qui sanctis non sancte utuntur. Ex his erunt qui dicturi sunt: «In nomine tuo prophetavimus.» Non illis dicetur, Mentimini; sed dicetur, «Non novi vos; recedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quia «si habeam omnem prophetiam, charitatem autem non habeam, nihil sum» . Prophetavit et Saül, sed operabatur iniquitatem. Quis autem operatur iniquitatem, nisi qui non habuerit charitatem? Plenitudo enim Legis charitauis superiora ejus,» quid dixit? In omnibus Scripturis supereminentissimam viam, supereminentissimum locum charitas obtinet; non ad eam aspirant nisi boni, hanc nobiscum non communicant mali: possunt communicare Baptismum, possunt communicare caetera Sacramenta, possunt communicare orationem, possunt communicare istos parietes, et istam conjunctionem; charitatem nobiscum non communicant. Ipse est enim fons proprius bonorum,
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ. Munꝰ sacram̃torum in baptismo.
in eucͤaristia. in ceceris scĩs sacram̃tis.
Quale munꝰ ẽ hoc: munꝰ adeptus ẽ.
& simon magus. Propħia quale munꝰ est:
uit cum dauid scm ꝑsequeretur. Intendite.
Non dix̃cum ꝑ secutꝰ fuisset. Fortassis enum
eo ꝑsecuto pęnitentiam gessit: & dignus
fuit sp̃u ꝓphetandi. Non ꝑsecutus. neq ꝑ¬
secuturus: sed ꝑ sequens ꝓpħauit. Misit
ad comprehendendum dauid ministros
suos. Dauid uͦ eo tempore int̾ ꝓpħas erat: uͥ
erat & sc̃s samuhel. Impleti sunt sp̃u ꝓphe¬
tie qui missi sunt: & ꝓphauer̃. Sed forte
bono illi animo. uenerant: uel ob necessi¬
tatem offitii sui. uł ñ facturi qđ uissum ẽ.
Misit & alios: hoc &e in eis factum ẽ. Et eo¬
rum hoc mͦ animum int̃̾pretemur. Cũ illi
tardarent. uenit ipse furens. anbelans ce¬
dem. sanguinem sitiens innocentis scĩ. cui
dĩ scm̃ ẽ sicut scm̃ baptismum: sed uide¬

Expanded text:
Ecclesiae. Munus Sacramentorum in Baptismo, Ecclesiae. Munus Sacramentorum in Baptismo, in Eucharistia, in caeteris sanctis Sacramentis, quale munus est? Hoc munus adeptus est et Simon magus . Prophetia quale munus est? vit, cum David sanctum persequeretur. Intendite: non dixi, cum persecutus fuisset. Fortassis enim eum persecutus poenitentiam gessit, et dignus fuit spiritu prophetandi. Non persecutus, neque persecuturus, sed persequens prophetavit. Misit ad comprehendendum David ministros suos: David vero eo tempore inter prophetas erat, ubi erat et sanctus Samuel; impleti sunt spiritu prophetiae qui missi sunt, et prophetaverunt. Sed forte bono illi animo venerant, vel ob necessitatem officii sui, vel non facturi quod jussum est. Misit et alios: hoc et in eis factum est; et eorum hoc modo animum interpretemur. Cum illi tardarent, venit ipse furens, anhelans caedem, sanguinem sitiens innocentis sancti, cui Dei sanctum, sicut sanctum baptismum; sed vide
Abbreviated transcription (Latin):
intellige aquas u cantate sp̃s scĩ. Hȩ st̃
aquȩ de quibꝰ dr̃ in quadam scriptura:
&e in plateis tius discurrant aquȩ tuȩ.
Nemo alienus cominunicet t. Aliem e¬
nim st̃: om̃s a uia ueritatis. siue pagani.
siue uidȩi. siue heretici. & mali quiq
xp̃iani: habere multa dona possunt.
caritatem non possunt. Hoc ipsum qua¬
le donũ ẽ. ut ñ loquamur de donis ali¬
is foris quȩ dona habent om̃s homines :
qui facit solem suum oriri suꝑ bonos &
malos: dona dĩ sunt. Et ñ tantum bo¬
audire. & ceteris fungi sensuũ muneri¬
bꝰ: dona dĩ sunt. Sed uide cum qualibꝰ
& quã multis cõmunia: & cũ eis quos
nob̾ imitari ipsũ ingeniũ acutũ hñt.¬
& pessimi homines sollertẽ artiũ indu¬
striam habent. & turpissimi scemci
diuitias habent. & latrones conuigia.
filios. Multi mali habent pulchra
dona dĩ: nemo negat. S uide cũ quibꝰ
cõmunia. Respice ad munera ipfuis

Expanded text:
intellige aquas in charitate Spiritus sancti. Hae sunt intellige aquas in charitate Spiritus sancti. Hae sunt aquae, de quibus dicitur in quadam Scriptura: «Et in plateis tuis discurrant aquae tuae; nemo alienus communicet tibi» . Alieni enim omnes a via veritatis, sive Pagani, sive Judaei, sive haeretici, et mali quique christiani, habere multa dona possunt, charitatem non possunt. Hoc ipsum quare donum est? ut non loquamur de donis aliis foris, quae dona habent omnes homines, quia facit solem suum oriri super bonos et malos : dona Dei sunt, et non tantum boaudire, et caeteris fungi sensuum muneribus, dona Dei sunt: sed videte cum qualibus et quam multis communia, et cum eis quos nolis imitari. Ipsum ingenium acutum habent et pessimi homines, solertem artium industriam habent et turpissimi scenici, divitias habent et latrones, conjugia, filios, multi mali habent. Pulchra dona Dei omnia, nemo negat; sed vide cum quibus communia. Respice ad munera ipsius