comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sub int̾rogaciõe potest diei Ira tua ex¬
ardescet .i. ꝯsumet sic̃ ignis: Qͣsi Ñ dñe:¬
s pocius memorare. Dicit hoc dauid car¬
ne positꝰ in iudȩis. spe positꝰ in xꝑo: quȩ
dei deficiunt. ñ deficit mea sub stancia.
ñ omnino interit radix. unde ueniet¬
Maria: ⁊ de ea ueniet semen eui ꝓmis¬
sũ ẽ. Nã de popło illo uirgo maRia: de
uirgine maria. caro xꝑi: ⁊ caro illa nͣ ẽ
peccatrix: s peccatoꝵ mundatrix. Nũ¬

Expanded text:
sub interrogatione potest dici, ira tua exardescet, id consumet, sicut ignis. Quasi d » Memorare. Aug. Dicit hoc David carne positus in Judaeis, spe positus in Christo. Quae aei deficiunt, non deficit mea substantia. Non omnino interit radix unde Maria: et de ea veniet semen cui promissum est. Nam de populo illo virgo Maria, de virgine Maria caro Christi, et caro illa non est peccatrix, sed peccatorum mundatrix. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ .i. p̃dicacionẽ. ut ea nͣ prȩualeret
hostibꝰ. ⁊ ñ es auxiliatꝰ ei in bello: sed
dedisti ad passiones. De struxisti eum
lisist. .i. qͥda mundi defecer̃t. ⁊ int̾rã
eiꝰ ut putat᷑. dũ cito de uita auferunt᷑. ⁊ ꝑ¬

Expanded text:
est praedicationem, ut ea non praevaleret hostibus. Et non es auxiliatus ei in bello, sed dedisti ad passioest, quidam mundi defecerunt, et in terram i, ut putatur, dum cito de vita auferuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥd eñi uane ꝯstitiust om̃s filios ho¬
minũ. Om̃s filii hominũ inuanitatẽ e¬
unt. ñ tam̃ uane ꝯstituisti eos. Unde gͦ
mundas eos a uanitate: Nũqͥd nil tibi re¬
seruasti ꝑ qͦd mundes: Mundas eosꝑ sem̃
in qͦ ẽ mea substancia. De qͦ subdit. Quis.

Expanded text:
Nunquid enim vane constituisti omnes filios hominum? Omnes filii hominum in vanitate eunt, non tamen tu vane constituisti eos. Unde ergo mundas eos a vanitate? Nunquid nihil tibi servasti per quod mundes? mundas eos per semen, in quo est mea substantia: de quo subdit: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbra: Seqͥt᷑. E uertist testam̃tũ serui
tui .i. ꝓmissio quã tu feceras ei uidet᷑
euersa ꝓphanasti int̾ra scuariũ eiꝰ. idest
.i. pͣlatos destruxisti: dũ occidunt᷑. eẜ
p osuisti firmam̃tũ eiꝰ formidinẽ .i. qͥ
alios firmabãt docendo: ĩa st̃ eis timo

Expanded text:
membra: Evertisti testamentum servi tui, id est promissio quam tu feceras ei videtur eversa. Profanabo in terra sanctuarium ejus, id est est praelatos, destruxisti, dum occiduntur, posuisti firmamentum ejus formidinem, id est qui alios firmabant docendo, jam sunt eis ti
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ.: Absit. Usꝗqͦ exardescet sic̃ ignis ira
tua: Repeticio est. Memorare que mea
substancia .i. quã fragilis. quȩ niehil
ẽ nͥ ꝑ ipsũ sit redẽpta. Memorare: nũ¬
qͥd enĩ uane ꝯstitiusti filios hommũ:

Expanded text:
finem? absit! Usquequo exardescet sicut ignis ira tua? repetitio est. Memorare quae mea substantia est, id est quam fragilis, 199 quae nihil est, nisi per ipsum sit redempta, memorare. Nunquid enim vane constituisti omnes filios hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ripit . flagellat omñe filiũ quẽ recipit.
Non gͦ tantũ miscdia uocantis ẽ. sed &
flagellantis ⁊ uerberantis. Inde seqͥt᷑.
a corꝑe eiꝰ qͦd ẽ unũ cũ capite. Ipse e¬
te patre: ipse se alienat ab hereditate.
ñ pat̾ abicit eũ. Seqͥt᷑. Neq nocebo ei
in ueritate mea. Ad hoc eñi ñ tollitur
miscdia lib̾antis: ut ñ noceat ueritas
testam̃tũ meũ .i. pactũ. Prophana ẽet
ꝓmissio. si eet in expleta. slonenim ꝙ
filii eiꝰ peccant: ego mendax inueniar. Pro¬
misi eñi: ⁊ facio. eł si eñi palee recedunt:
ñ tam̃ ido xꝑs ẽ sine hereditate. Numqͥd
ꝓptͣ malos pisces. nichil ex illa sagena
mobile testam̃tũ dei. Deinde repetit qͦd¬

Expanded text:
pit; et flagellat omnem filium quem recipit . Non ergo tantum misericordia vocantis est, sed et flagellantis et verberantis. Unde sequitura corpore ejus, quod est unum cum capite. Ipse ete patre, ipse se alienat ab haereditate: non pater abjicit eum. Neque nocebo ei in veritate mea. Ad hoc enim non tollitur misericordia liberantis, ut non noceat veritas testamentum meum, id est pactum; profana esset promissio, si esset inexpleta; non enim quia filii ejus peccant, ego mendax inveniar. Promisi enim 198 et facio; et si enim paleae recedunt; non tamen ideo ipse est sine haereditate. Nunquid propter malos pisces, nihil ex illa sagena mobile testamentum Dei. Deinde repetit
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ .i. flagella ñ emundant eos: qͥa
fide caret iudȩus. qua emundant᷑ cor¬
da. ¶ sed̃e eiꝰ interra collisisti .i. regnũ
eis pͥnceps. Minorasti dies tẽ ꝑis eiꝰ ꝙr di
Hec om̃ia uenert᷑ iudeis: ñ tam̃ ablato¬
.xpo. ⁊ef̃no regno: s dilato. Unde ad
dm dicit. S Usqueqͦ dñe auertis. Quinta

Expanded text:
omnibus, id est flagella non emundant eos, quia fide caret Judaeus, qua emundantur corda. Et sedem ejus in terram collisisti, id est regnum einuisti dies regni eorum, ut non staret, juxta opinionem eorum. Nec tantum stetit quantum stetisset si sub Deo esset. Perfudisti eum confu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qr ei dicta st̃. uiderent᷑ in eo imple
rant᷑ in alio. Unde etzã salomon filius
dauid qͥ factꝰ ẽ tante sapienciȩ. tante¬
q prudeneiȩ. ut ꝓmissio dĩ de semi¬
ne dauid in illo putaret᷑ impleta. ce¬
cidit: ne putaret᷑ eẽ sem̃ dauid in qͦ
impleret᷑ ꝓmissio. Sic etiã ⁊ cũ dictũ
fuit rebeccȩ. maior seruiet minori.
iacob ad orauit maiore esau: ut hec ꝓ¬
missio in aliis expectet᷑. Itagͦ ⁊ hunc
dauid in qͦ sꝑabãt ignari ꝓmissa de
impleri. reppulisti ⁊ despexisti. ñ ta¬

Expanded text:
go quia ei dicta sunt, viderentur in eo impletat, quaerantur in alio. Unde etiam et Salomon filius David qui factus est tantae sapientiae, tantaeque prudentiae, ut promissio Dei de semine David in illo putaretur impletum, cecidit , ne putaretur esse semen David, in quo impleretur promissio. Sic etiam et cum dictum fuit Rebeccae: Major serviet minori . Jacob adorabit majorem Esau , ut haec promissio in aliis exspectetur. Ita ergo hunc David in quo sperabant ignari promissa Dei impleri, repulisti et despexisti,
Abbreviated transcription (Latin):
siusti firmam̃tũ eiꝰ formidine̾: ut ĩa dicat᷑
peccantibꝰ. si d̾s naturalibꝰ ramis nͣ peꝑcit.
qͥ uidebant᷑ firmam̃tu: nec łͥ parcet. Uel
rat eis firmam̃to. factũ ẽ eis timori ꝓeul¬
ubiq disꝑsũ: om̃s tͣnseuntes uiã. idest
gentes quȩ tͣnseunt uita istã:. nil infu¬
turo ꝓuidentes. Factꝰ ẽ obꝓbriũ uieinis
suis .i. habiti st̃ iudes obꝓbrio gentib¬

Expanded text:
ut dicatur peccantibus: Si Deus naturalibus ramis non pepercit, qui videbantur firmamentum, nec tibi parcet . Vel,rat eis firmamento, factum est eis timori pro culubique dispersum, omnes transeuntes viam, id est gentes quae transeunt vitam istam, nil in futuro providentes. Factus est opprobrium vicinis suis, id est habiti sunt Judaei opprobrio gentib
Abbreviated transcription (Latin):
dici nͣ posse nouit. Iubilus e¬
ñ gaudiũ est. qͦd uerbis
explicari ñ potest: nec ta¬
men penitꝰ reticeri Un¬
de aũ iubilacio : Degr̃ã.
de deo omnino: nͣ de
te homine Ał hoc est
bulabũt homines. soił thabor ⁊her¬
mon. In his uerbis cõmendat grãm:
de qua iubilus ẽ.Uelita. ab illo loco:¬
ilegit᷑ de nͣsenti. Iusticia ⁊ iudiciũ est¬
prȩꝑacio sedis tuȩ: .i. mͦ homines dis¬
cernendo. ⁊ iusta tenendo: parant se.
minibꝰ prȩcedent faciem tuã: a simi

Expanded text:
dici non posse novit. Jubilus enim gaudium est, quod verbis explicari non potuit, nec tamen penitus reticeri. Unde autem jubilatio? de gratia, de Deo omnino, non de te homine. Et hoc est bulabunt homines, scilicet Thabor et Hermon. In his verbis commendat gratiam de qua jubilus est. Vel ita ab illo locolegitur de praesenti, justitia et judicium praeparatio sedis tuae, id est modo homines discernendo, et justa tenendo parant se sminibus, praecedent faciem tuam, Alcui
Abbreviated transcription (Latin):
habet ⁊ filius. Notandũ uͦ qͦd sepe
miscd̾ia ⁊ ueritas nobis cõmendant᷑
ut ea reddamꝰ deo. Sic̃ eñ miscdiã
nobis dedit delens peccata. ⁊ uerita¬
tẽ implens. ꝓmissa: sic reddamꝰ deo
miscdiã. ut miseror miseream᷑. Ue¬
ritatẽ. ne iniqua iudicemꝰ nec altera.
alterã impediat: ne in miscdia nimis la¬
.xi. uł inueritate nimis rigidi simꝰ. Aht̃
ritas sibi obuiauer̃t. eẜ innomine
meo qͦd ẽ đs. exaltabit᷑ cornu eiꝰ. idest¬

Expanded text:
habet et Filius. Notandum vero quod saepe misericordia et veritas nobis commendantur, ut ea reddamus Deo. Sicut enim misericordiam nobis dedit, delens peccata; et veritatem, implens promissa: sic reddamus Deo misericordiam, ut miserorum misereamur; veritatem, ne iniqua judicemus, nec altera alteram impediat, ut in misericordia nimis laxi, vel in veritate nimis rigidi non simus. ritas sibi obviaverunt. Et in nomine meo quod est Deus exaltabitur cornu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tera: est alia insinistra. Salus tẽꝑalis in
sinistra ẽ: salus ȩtͣna in dextera. Non ha¬
bet as inse dexterã. uel sinistĩa: s dextera
dei dr felicitas et̾na sinistra. felicitas
tẽꝑalis. Aliqͦndo gͦ ñ saluat in simistra scõs

Expanded text:
tera, est alia in sinistra. Salus temporalis in sinistra est, salus aeterna in dextera. Non habet Deus in se dexteram vel sinistram, sed dextera Dei dicitur felicitas aeterna, sinistra felicitas temporalis. Aliquando ergo non salvat in sinistra sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
det. Dñs retribalet. uł qñe retribues.
dñs retͥbuet ꝓ me: qͦd ego si possũ. nec de beo
Unde apłs. Non uos met ipsos defendentes
carissimi: s date locũ irȩ. Unde. Michi uin-¬
dictã. ⁊ ego retribuã dicit dñsꝰ Uel hic est
alius intellectꝰ ñ negligendꝰ s forte magis
inte lligendꝰ. Cangit illud qͦd in eugłio le¬
git᷑ de xꝑo. qͥ eũ uellet soluere censũ ꝓse.
⁊ ꝓpetro. illis qͥ tributũ exigebat: dixit
petro. Cade. mitte amũ in mare. ⁊ piscem
es ibi staterẽ: .i. duas dragmas. Stater eñ
E addidit. Da illis ꝓ me ⁊ ꝓte. Hoc sꝑualit¬
Aꝑs gͦ ẽ pͥmꝰ piscis. amo mortis captꝰ. pͥmꝰ
surgens de mari. q pͥmogenitꝰ a mortuis:
incuiꝰ ore inuenimꝰ duas draginas .i qͦtu¬
xacioẽ huiꝰ secłi lib̾am᷑: nec ĩa debitores
buit: in qͦ pͥnceps mundi peccatũ ñ inue¬
nit. qͦre occid̾et. Iđo iste humilit̃ ait. Dñe
tua: qua retribues. ꝓme p̾ciũ redẽpeiõis.

Expanded text:
Dominus retribuet, Aug. vel retribues, Dominus retribuet pro me, quia ego non possum, nec debeo. Unde Apostolus: Non vosmetipsos defendentes, charissimi, sed date locum irae . Unde: Mihi vindictam et ego retribuam, dicit Dominus . Vel hic est alius intellectus non negligendus, et forte magis est intelligendus; tangit illud quod in Evangelio legitur de Christo, qui cum vellet solvere censum pro se et pro Petro, illis qui tributum exigebant, dixit Petro: Vade, et mitte hamum in mare, et piscem enies staterem, id est duas drachmas . Stater enim Et addidit: Da illis pro me et pro te . Hoc specialits ergo primus piscis, hamo mortis captus, primus surgens de mari, quia primogenitus a mortuis, in cujus ore invenimus duas didrachmas, id estxationibus hujus saeculi liberamur, ne jam debitores buit, in quo princeps mundi peccatum non invenit quare occideret . Ideo iste humiliter ait: Domitua, qua retribues pro me pretium redemptionis.
Abbreviated transcription (Latin):
nor. Uel magnificasti suꝑ nos. alia littera.
nom̃ scm̃ tui̾r qͣndo nobis cultura tua
in notuit eẜ qi ita fecisti: ergo. in quacũ
be cupiditatis i nuocauero te. exaudi me:
ꝙ iã ñ t̃rena peto nouo instructꝰ testam̃¬
tiplica in anima mea. ñ in carne peto. s ina¬
nima: ⁊ qr potest fieri carnalis multiplicaer¬
o in anima: addit. yirtutẽ. Qsi. Ñ aliud inani¬
me: de tͣrena possessione posset intelligi co¬
gitasse: ido addit. in anima. Rursus ne inani¬
ma uicia cogitares.: addidit. uirtutẽ. G Con¬
bona ad om̃s fint dilatanda. Qsy Ceo exem
iã sit cotidie: ⁊ ita fiet. Iã ostendit᷑ ñ frustra
ñdictũ: cur de bent c̃fiteri. Quia audier̃t
obȩdient᷑ omnia uerba oris tui. quȩ pͥus e¬
rant abscondita in una gente iudeor: qͥb
credita st̃ eloqͥa di. s mͦ ubiq reuelata st̃. ⁊ ad

Expanded text:
od. Vel, magnificasti super nos, alia littera, nomen sanctum tuum, quando nobis cultura tua innotuit. Et quia ita fecisti, ergo VERS. be cupiditatis, invocavero te, exaudi me, quia jam non terrena peto, Novo instructus Testametiplica, in anima mea, non in carne peto, sed in anima potest fieri carnalis multiplicatio, addit, virtutem quasi non aliud in anime, de terrena possessione posset intelligi cogitasse. Ideo addit, in anima. Rursus ne in anima vitia cogitares, addit virtutem. bona ad omnes sint dilatanda, quasi meo exempjam fit quotidie et ita fiet. Jam ostenditur non frustra praedictum, cur debent confiteri, quia audierunt obedienter omnia verba oris tui, quae prius erant abscondita in una gente Judaeorum, quibus credit
Abbreviated transcription (Latin):
iudeor. in medio orbe t̃rarũ: habens gr̃e saera¬
m̃tũ. ñ in manifesto. s in nubȩ secreti tanꝙͣ¬
te sicca i. toto orbe circa iudȩoꝵ gentẽ exp̃s¬
so uellere .i. reuelato figurarũ secreto: plu¬
uia inarea .i. in toto mundo manifesta ẽ ñ oꝑ¬

Expanded text:
Judaea in medio orbe terrarum, habens gratiae sacramentum, non in manifestatione, sed in nube secreti, tante sicca, id est toto orbe circa Judaeorum gentem, sed expresso vellere, id est revelato figurarum secreto, pluvia in area, id est in toto orbe manifestata est, non op
Abbreviated transcription (Latin):
Posst̾ eñĩ ut plus. occide. s ñ ate sꝑare Uel
ita: Sͤuꝑ ir̃a inimicor meoꝵ extendisti ma¬
nũ tuã .i. amplius iuindicas inimicos me¬
seuiebat. qͣndo sangus martyrũ funde¬
bat᷑: s ecce illi qͥ martyres ꝑseq̃bant᷑. me¬
morias martyrũ inqͥr̃i. Uel ita. Eẜsuꝑ irã

Expanded text:
plus occidere, sed non a te separare. Vel ita: Super iram inimicorum tuorum extendisti manum tuam, id est amplius vindicas inimicos mesaeviebat, quando sanguis martyrum fundebatur! sed ecce illi qui martyres persequebantur, memorias mart
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt uł ñ amant uerã patriã. His gͦ qͣsi
neseientib euenit tribulacio. q eã ñ ag¬
noscunt: econtra in medio tribulaciõis st̃.
qͥ in hac uita degentes eã totã tribulacio¬
ne eẽ ⁊ miseriã agnoscunt: lugentes hũc
Iuos ita: s si ego ambulauero in medio tribu¬
laciõis .i. si in hac uita fuero qͣsi in medio tri-¬
laciõis. eã tot᷑a miseriã reputans. ⁊ uerã pa

Expanded text:
nesciunt vel non amant veram patriam. His ergo quasi nescientibus evenit tribulatio, quia eam non agnoscunt. Econtrario in medio tribulationis sunt, qui in hac vita degentes, eam totam tribulationem esse et miseriam agnoscunt, legentes hunc ita, sed si ego ambulavero in medio tribulationis, id est si in hac vita fuero quasi in medio tribulationis, eam totam miser
Abbreviated transcription (Latin):
sti.s putant miserũ. quẽ uident flagella¬
ri. Uel ita. In conspectu angeloꝵr psallam
tib .i. in laudando ꝓpono mangelos: int
inter eos qͥbꝰ equari. sic̃ laude nẽ: ita digni¬
tate post expecto. Hii aũ in laude dei. ni¬
chil aliud sibi ꝓponunt: quã ipsũ. In con¬
spectu gͦ angeloꝵ .i. inea puritate qua te
conspiciunt ⁊ laudant angeli scił ut ince
solo sibi acqͥescant: ego psallã tͥ. Inde ⁊ moyses
iubet᷑ cͣstruere tab̾nacłm dño: scd̾ m exem¬
plar ei monstratũ in monte. Cẜadorabo ad¬
qͥe. Intra nos eñi ẽ. qͣd adoremꝰ. Unqe apłs.
Templũ dei scm̃ est qͣd estis uos. Templũ e¬
nĩ dei: est sedes dͥei. Porro sedes di: est anima

Expanded text:
sti, sed putant miserum quem vident flagellari. Vel ita: In conspectu angelorum psallam tibi, id est laudando propono mihi angelos ut imiter eos, quibus aequari sicut laude nunc, ita dignitate post exspecto. Hi autem in laude Dei nihil aliud sibi proponunt quam ipsum Deum. In conspectu ergo angelorum, id est in ea puritate qua te angeli conspiciunt et laudant, scilicet ut in te solo sibi acquiescant, ego psallam tibi. Inde et Moses jubetur construere tabernaculum Domino, secundum exemplum quod ei monstratum est in monte . Intra nos enim est quo adoremus. Unde Apostolus: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Templum enim Dei est sedes Dei. Porro sedes Dei est anima
Abbreviated transcription (Latin):
iudieiũ. ãs Confige carnes. ⁊ ꝯfixis carnibꝰ.
feci iudiciũ discerne ñdo ariudieiis. &
iusticiã inoꝑibꝰ Ecce qͥ petebat supͣ ꝯfigi
carnes quȩ impediunt iudiciũ. ia facit
Iudiciũ: qr ipso nomine rectũ indicat᷑. qũã¬
uis solet dici cotidiano nr̃i sermonis usu.
rectũ ẽ. uł prau̾u iudiciũ. Iusticia uͦ est

Expanded text:
i dicat: Confige carnes, et confixis carnibus, feci judicium discernendo in judiciis; et justitiam in operibus. Ecce qui petebat supra configi carnes, quae impediunt judicium, jam facit judicium, quod et ipso nomine rectum indicatur, quamvis solet dici quotidiano usu nostri sermonis: Rectum est vel pravum judicium. Ju
Abbreviated transcription (Latin):
tura que participat lumine. idoq de iohan¬
ne đr. Paraui lucernã xꝑo meo. Cũ gͥ unige¬
nitũ uerbũ. equale gignenti lum̃ dicatur.
⁊ homo ab illo illuminatꝰ dieat᷑ iucerna ⁊ nec
homo sit uerbũ qͦd ẽ lumͣ. nec illud uerbũ sit
lucerna: manifestũ ẽ de hoc ñ hic ag̃i ubi idem

Expanded text:
e Joanne dicitur: Paravi lucernam Christo meo . Cum igitur unigenitum Verbum aequale lumen gignenti dicatur, et homo ab illo illuminatus dicatur lucerna, et nec homo sit Verbum, quod est lumen, nec illud Verbum sit lucerna, manifestum est de hoc non hic agi, ubi idem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ drͣ de aliqͦ. descendit piscinã. uł mon¬
tes. sine .in . uł .ꝑ. ⁊ bene ocł descenduñ
bumilitate pȩ nitendi. qͥ ꝑ suꝑbiã pͥus e¬
rant erecti: dũ suã uolebãt ꝯstituere ius¬
ticiã. Unde p̃uaricando ⁊fusi st̃. Ab illa e¬
lacione descendunt flendo: ut iusticiam
dĩ mereant᷑ u el scd̃m aliã litt̾am quȩ in
ñ nullis eodicibꝰ repꝑit᷑. scił exitꝰ aquarũ

Expanded text:
ur de aliquo descendit piscinam vel montes, sine in, vel per, et bene oculi descendunt humilitate poenitendi, qui per superbiam prius erant erecti, dum suam volebant justitiam constituere. Unde praevaricando confusi sunt, et ab illa elatione descendunt flendo, ut justitiam Dei mereantur. Vel secundum aliam litteram, quae in nonnullis codicibus reperitur: Exitus a
Abbreviated transcription (Latin):
cerna pedibꝰ. ⁊ lumͣ semitis. Iucerna eñi suffi¬
eit pedibꝰ ad ambulandũ: semitis uͦ opus ẽ lu¬
ee expansa ad illuminandũ. Uel uerbũ . i. xꝑs
cerna U nde petrus. Habemꝰ cerciorẽ . ꝓpħicum
lucernȩ in obscuro loco: ẽ Terbũ tuũ. om̃is¬

Expanded text:
cerna pedibus, et lumen semitis. Lucerna enim sufficit pedibus ad ambulandum. Semitis vero opus est luce expansa ad illuminandum. Vel Verbum, id est Ccerna. Unde Petrus: Habemus certiorem propheticum lucernae in obscuro loco . Et est verbum tuum, i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ manifeste cõpleta st̃. in eugłio. sic̃ ꝓphete
p̃dixert̃. ⁊ hec declaracio dat intellectũ inte¬
riorẽ paruulis .i. humilsbꝰ. Noligͦ p̃sumere de
te. ⁊ intelligis qͦre lex bona a bono data sit.q̃
ñ uiuificat. Ad hoc scił data ẽ. ut magnos fa¬
ciat paruos. ⁊ diffidentes de suis uirisbꝰ. fugi¬
ant ad tͣrã. Hoc inuenit iste. ꝙ paruulus est.

Expanded text:
sicut prophetae praedixerunt. Et haec declaratio dat intellectum interiorem parvulis, id est humilibus. Noli ergo praesumere de te, et intelligis quare lex bona a bono data sit, quae tamen non vivificat; ad hoc scilicet data est, ut magnos faciat parvos, et diffidentes de viribus suis fugiant ad gratiam. Hoc invenit iste, quia parvulus est.
Abbreviated transcription (Latin):
sit ersi ñ ius ꝯ fundi ab expectaciõe tua. nͣ
int̃mntas meditari iustificaciõe s meas: sen¬
ciens istã meditacionẽ plerũq impediri
auxslio. in qͦ certa salus.: Supͣ dix̃. adiutor
ius hoc accipiamꝰ. tam̃ semꝑ est
rogandũ. neqͥndo ꝑ negligen-¬
ciã ꝑdamꝰ Adiuua dico. ⁊ saluuis
ero: ⁊ accepta salute meditabor.
Hoc id̾o dieit. ne aliqͥ aduiti in aduer¬
tabor dico: in iustificac iõibꝰ tuis. Hoc fir
mo humilis ꝯ fitendo peccata. ñ se iusti¬
ficans ut phariseus. Nec hic tantũ. s in fu¬
turo etiã sit humilis: ñ sibi. s gr̃ẽ dei
attribuens głam. Om̃is eñi ereatura q̃¬
eũq bona habet. accepit a xꝑo: qͥ tocius

Expanded text:
Si non vis confundi ab exspectatione tua, non intermittas meditari justificationes meas, sentiens istam meditationem plerumque impediri auxilio in quo certa salus. Supradixit: Adjutor vis hic accipiamus, tamen semper est rogandum, nequando per negligentiam perdamus. Adjuva dico, et salvus ero, et accepta salute, meditabor. Hoc ideo dicit, ne aliqui adjuti in advertabor, dico, in justificationibus tuis, hoc firmmo humilis, confitendo peccata, non se justificans, ut Pharisaeus . Ne hic tantum, sed in futuro etiam sit humilis; non sibi, sed gratiae Dei attribuens gloriam. Omnis enim creatura, quaecunque bona habet, accepit a Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
faciei eiꝰ quȩ cornuta eis uidebat᷑ qͦ sig¬
nificabat᷑. qͦd uidei uerã legis claritatẽ
sub uelamine figurarũ uidere neque¬
unt: quȩ ẽ in intellectu sꝑuali. hoc aũ
ue lam̃. euacuatũ ẽ inxꝑi passione.

Expanded text:
faciei ejus , quae cornuta eis videbatur . Quo significabatur quod Judaei veram legis claritatem sub velamine figurarum videre nequeunt, quae est in intellectu spirituali. Hoc autem velamen evacua
Abbreviated transcription (Latin):
sbico spu preuder iste tepora antier¬
uł antiochi. qͥndo erit magna tribula¬
cio ⁊ multoꝵ habundabit iniqͥtas. ⁊qr
udet illis tẽꝑib legẽ dei eẽ polluendã
clamat te̾pꝰ eẽ sub ueniendi. ne salus
popłi ꝑeat dicens: o dñe tepꝰ ẽ facien
Q I adtuuandi. ñ differendi qͦd ex pe¬
dit. qr dissipauer̾t lege̾ tuã ⁊ iđo qr dis¬
sipant. uł qͦnto magis dissipant. dilexi¬
ełi in uet̾ testimto lateret sub uelo
grã. ꝓpt᷑ t̃renã mercedẽ eonabant᷑ fa¬
cere mandata: nec tam̃ faciebãt. ꝙ
n᷑ amabãt. s cũ amant᷑ suꝑ aurũ om¬
nis trena merces uilis ẽ: nec illis cõpat᷑
ut ex rectis rectꝰ fiȩrẽ. Unde hoc se¬
giũ rectȩ iuȩ: odio habui. Qui eñs a¬
mat rectã uiã: necessario odit iniqũa
Aut̃ en᷑ ad om̃ia mandata ñ potest dirg¬

Expanded text:
ste tempora Antichrvel Antiochi, quando erit tribulatio et multorum abundabit iniquitas. Et quia videt illis temporibus legem Dei esse polluendam, clamat tempus esse subveniendi, ne salus populi pereat, dicens: O Domine, tempus est faciendi, id est adjuvandi, non differendi, quod expedit, quia dissipaverunt legem tuam. Et ideo, quia dissipant, quanto magis dissipant, cum in Veteri Testamento lateret sub velo gratia, propter terrenam mercedem conabantur facere mandata, nec tamen faciebant, quia non amabant; sed cum amantur super aurum, omnis terrena merces vilis est, nec illis compcohaerebam, ut ex rectis rectus fierem. Unde hoc segium rectae viae, odio habui. Qui enim amat rectam viam, necessario odit iniquam. Aliter enim ad omnia mandata non potest dirig
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dã mortalibꝰ usu uiluer̃t. tam̃ si bene
aitendant᷑ st̃ ad miraciõe digna. Hȩc aũ
demuacio ñ t̾ret. s ẽ causa cur iste scru¬
mea: Quare factꝰ sit ipsa inuestigandi difficul
tate curiosior. Quanto enĩ quȩq res obstrufio¬
res habet causas: tanto ẽ mirabilior. Uel testimo¬
nia di: dicit pͣcepta erꝰ ꝰ ẽ. Io dileri mandata tu¬
&ͥ qr testimonia tua .i. p̃cepta. st̾ mirabilia. fre¬
cepta eñ dĩ st̾ testimonia bonitatis eiꝰ. ⁊ st̾ mirta
ma mea. Hȩc eni assidue licet serutari: ꝙ cũ
bonꝰ bona p̃cepit. eis tam̃ dedit qͦs ñ possent
iuuificare qͥbꝰ ex bona lege nulla e̾e̾t iusticia.
anima hoc inuenit.q me serutantẽ illumi¬
clarcins figuras uet̾is legis. ⁊ pellens mr̃as tene¬
bris scrutans sic ꝓficit.:Sermones aũ dicit

Expanded text:
ibus usu viluerunt, tamen si bene attendantur, sunt admiratione digna. Haec autem admiratio non terret, sed est causa cur iste scrumea. Quasi factus sit ipsa investigandi diffictate curiosior. Quanto enim quaeque res abstrusiores habet causas, tanto est mirabilior. 2. Sieo dilexi mandata tua, quia testimonia tua, id est praecepta sunt mirabilia. Praecepta enim Dei sunt testimonia bonitatis ejus, et sunt mirma mea. Haec enim assidue licet scrutari, quia cum bonus bona praecepit, eis tamen dedit, quos non possunt vivificare, quibus ex bona lege nulla esset justitia. anima hoc invenit, quia me scrutantem, illumiclarans figuras veteris legis, et pellens tenebras nostras, scrutans sic proficit. Sermones autem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
erat mundꝰ. ⁊ tirubante uestigio fid̾i flue¬
tuabat. omnẽ sub stanciã suã in medicis ni¬
chi ꝓficientibꝰ erogauerat mulier illa
euangelica. Fac iendi gͦ tẽ pꝰ est: ñ iuben¬
di. Est eñĩ tẽpꝰ tacendi: ⁊ tẽpꝰ loque ndi.
Tempꝰ legis. ar tepꝰ loquendi. ubi erat
uor uerboꝵ sine oꝑacione grẽ tempus uͦ
euangłii. ẽ tẽpꝰ tacendi illa legalia: ⁊ oꝑan
lutis. est tempus año faciendi. hoc ẽ ut ꝓ
nobis erucẽ ascendat. mortẽ sub eat. pec¬
eatũ mortẽ tollat uitã reparet. Ias tẽpꝰ¬

Expanded text:
erat mundus, et titubante vestigio fidei, fluctuabat omnem substantiam suam in medicis nihil proficientibus erogaverat mulier illa evangelica. Faciendi ergo tempus, non jubendi. Est enim tempus tacendi, et tempus loquendi . Tempus legis dicitur tempus loquendi, ubi erat vox verborum sine operatione gratiae; tempus vero Evangelii est tempus tacendi illa legalia, et operlutis, est tempus Domino faciendi, hoc est ut pro nobis crucem ascendat, mortem subeat, peccatum et mortem tollat
Abbreviated transcription (Latin):
głosi ⁊ in solentis. s assereio uite in nocen¬
tis iure p̃sumpta: ne uideat᷑ dignꝰ qͥ det᷑ no-¬
centibꝰ. Defensio gͥ est: ñ arrogancia. Q au
ꝯfixus facit iudiciũ ⁊ iusticiã. debet ora¬
re ne tim̾do pati mala. cedat inimicis ut
faciar mala: ꝙ qͥ dedit uincere carne ne
uoluntate trahat᷑. dat etiã pacieneiã. ne
dolore frangat᷑. unde fubdit. Ne tradas me
Q̾si dic̾et. Feci iudiciũ: ⁊ ido ñ tradas de¬
timet iste in bello diaboli: sciens bellũ
suscipe ut patronꝰ seruu tuũ. ñ alteri¬
us. Bene nominat se serũu: qͦd ẽ lib̾aci¬
onis indiciũ. Seruus enĩ draseruando:
eo qͦd captꝰ ab iniminenti seruat᷑ interi
seruus tuis sũ ñ alterius. Preciosa ẽ
hec seruitꝰ: quȩ uirtutũ ꝯstat expensis.

Expanded text:
ocentis jure praesumpta, ne videatur dignus qui detur nocentibus. Defensio igitur est, non arrogantia. Qui autem confixus facit judicium et justitiam, debet orare ne timendo pati mala cedat inimicis, ut faciat mala, quia qui dedit vincere carnem, ne voluptate trahatur, dat etiam patientiam, ne dolore frangatur. Ne tradas me. Quasi dicat: Feci judicium, et ideo ne tradas, detimet iste in bello diaboli, sciens bellum suscipe ut patronus, servum tuum, non alterius. Bene nominat se servum, quod est liberationis indicium. Servus dicitur a servando, eo quod captus ab imminenti servatur interiservus tuus sum, non alterius; pretiosa est haec servitus quae virtu
Abbreviated transcription (Latin):
ealũpnia ñ est: tẽptacio aũ grauior estq̃
calipmia ẽ. quȩ ñ solũ cõponit uerũ etiã
q̃ pie gesta st decolorat. ut in iosepbim¬
pudica aña fecit: ⁊ insusanna duo prbe
adieo qr si hoc m data paciencia egeris.
unit᷑ ipsas calũpnias erit mͥ lib̾um ut eus¬

Expanded text:
est. Tentatio autem gravior, quae est calumnia, est quae non solum falsa componit, verum etiam quae pie gesta sunt, decolorat, ut in Joseph impudica domina fecit , et in Susanna duo presbdico, quia si hoc mihi data patientia egeris, inter ipsas calumnias erit m
Abbreviated transcription (Latin):
Qs meũ axur e si dic̾et. Cũ desidarẽ facere man¬
data ñ erat mͥ unde possem: ⁊ iło apui os me¬
ũ. petendo. qͣrendo. pulsando Aꝑui ꝯfitendo
racionẽ ampliando. ⁊ siciens. aitrari bonis
post intellectũ quẽ sibi sup̃ datũ dix̃. siqͥs
uei ꝑos hic accipit᷑ os anune. qr sub sileuero
eclamat adm: fic̃ moyses cũ taceret. elama¬
bat sꝑu. anna qͦq eũ oraret tacrta ela¬

Expanded text:
Quasi dicat: Cum desiderarem facere mandata, non erat mihi unde possem. Et ideo, aperui os meum petendo, quaerendo, pulsando: aperui, confitendo, rationem ampliando. Et sitiens attraxi bonis post intellectum, quem sibi supra dixit datum: si quis Vel per os, hic accipitur os animae, quod sub silentio clamat ad Deum, sicut Moses cum taceret voce, clamabat s
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ habent:Seqt᷑ ĩ a mandatis tiuis intel¬
lexi.Non mandata ipsa dico me intel¬
lexisse. s amandatis. Quro faciendo ue¬
nit iste ad altitudinẽ sapienciȩ: q nͥ ꝑ
obȩdienciã mandatoꝵ: ñ uenit᷑ ad sa¬
pieneiã occultor. Pnde in libro sapien

Expanded text:
tatis. » A mandatis tuis intellexi. Aug. Non mandata ipsa dico me intellexisse, sed a mandatis quia faciendo venit iste ad altitudinem sapientiae, quia nisi per obedientiam mandatorum non venitur ad sapientiam occultorum. Unde in libro
Abbreviated transcription (Latin):
faciem tuã illumina. S. qr tarduis uenit
desid̾atꝰ subait etiꝙ̃. ex itꝰ aqͦͣrũ deduxer̃t
ocłimer. Intrenis qͦq iberemie. lacrimabi¬
lior series sub hac litt̾a ẽ. dũ ait. Ex pandit
daud errorẽ popłi. s ñ desꝑans. Pescensus
ad litt̾am talis ẽ. a si dicet. Pudet me erro¬
tam̃ testimoniis tuȩ miseraciõis ueniam ꝓ¬
mittis: atq multarũ indulgenciarũ rtũ

Expanded text:
ardius venit desideratus, subdit etiam, Exitus aquarum deduxerunt oculi mei. In Threnis quoque Jeremiae, lacrymabilior series subhac littera est, dum ait: Expandit SDavid errorem populi, sed non desperans. Descensus ad litteram talis est. Quasi dicat: Pudet me errotamen testimoniis tuae miserationis veniam promittis, atq
Abbreviated transcription (Latin):
piant. ei si Itafac m: sic̃ soles facere eis ddĩ
uel gressis meos dirige seãm elo quiũ suira¬
motꝰ ammȩ mee dirige sedđ̃m tua iussa ne
uieiis seducant᷑ ⁊ qͣnto plus regnabit caritas.
tanto minꝰ dñabit᷑ in iusticia ynde subdit.
En anet᷑ mei om̃is in usticia Sciebat eñ¬

Expanded text:
at: Ita fac mihi sicut soles facere eis qui dVel, gressus meos dirige secundum eloquium tumotus animae meae dirige secundum jussa tua, ne vitiis seducantur. Et quanto plus regnabit charitas, tanto minus dominabitur injustitia. Unde subdit: Et non dominetur mei omnis injustitia. Hila
Abbreviated transcription (Latin):
scđm miscd̾iã tuã. Non ẽ fastidiũ pe¬
tendi: ubi largitas ẽ datoris. Infinita
qͦd ait. cũ seruo tuo. Ecce in hoc liberũ
arbitriũ indicat:. qͦd gr̃e cooꝑat᷑ slota
etiã. qͦdant. tuo. qͣsi ñ alterius. Qui enim
alterius seruus ẽ. statim cadit. Pico: fac
tu iustos facis: ñ homo inse. Iustificacio¬
nes quas iã accepit. semꝑ petit: ut ⁊ibi. Pa¬

Expanded text:
cordiam tuam. Non est fastidium petendi, ubi largitas est datoris. Infinita quod ait: Fac cum servo tuo. Ecce in hoc liberum arbitrium indicat, quod gratiae comparatur. Nota etiam quod ait tuo, quasi non alterius; qui enim alterius servus est, statim cadit. Et quid? D. quibus tu justos facis, non homo se. Justificationes quas jam accepit, semper petit, ut et ibi: Pa
Abbreviated transcription (Latin):
bui qͥcũq st̃.: ꝙ nec amici tra dm audien¬
di st̃. Hoc aũ ñ ociosis auribꝰ: s attentis au¬
diendũ ẽ. Hocaũ uidet᷑ ⁊sentire illi. qͦd dñs
ait. Qꝰ oͥdit patr̾e ⁊ matr̾e. ⁊ uxorẽ. ⁊ filios .e.¬
fr̃s: ñ ẽ me dignꝰ. Pissentire aũ uidet᷑ ab eo
ria ñ eẽ intelligit. qͥ causas dilectiõis ⁊ o¬
dii diligent̃ attendit. Natura enĩ qͦd ds
ereauit. in om̃ibꝰ ẽ diligenda ⁊ adiuuanda.
iniqͥtas dũ odienda ⁊ disꝑdenda. Sunt engo

Expanded text:
 quia nec amici contra Deum audiendi sunt. Hoc autem non otiosis auribus, sed attentis audiendum est. Hoc enim videtur consentire illi, quod Dominus ait: Qui non oderit patrem et matrem, et uxorem et filios en est me dignus . Dissentire autem videtur ab eo ria non esse intelligit, qui causas dilectionis et odii diligenter attendit. Natura enim quam Deus creavit in omnibus est diligenda et adjuvanda, iniquitas autem odienda et disperdenda. Sun
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. carnes meas: ut xꝑo ẽfixussim eru¬
ci timore. Timui eñr a iudiciis tuis. ⁊e̾ sensꝰ.¬
Ita imple me timore. ⁊ ꝑfice mͥ hũc timorẽ
quẽ habeo ut sufficiat crucifigendis car¬
imitari: oarnes ꝓtuo nomine martyrii cla¬
uis c̃figendas tradendo. Uel pociusita: Timo¬
re tuo casto qͥ ꝑmanet inȩtͣnũ. ⁊ fige carnes
meas .÷ cõpͥme carnalia desid̃ia. carnales ꝯeu¬
s isige. Q diligit testimonia: figit carnes su¬
as. Iqo dieo timore tuo: qr timor legis hoc nͣ
ualet efficere. Iã enĩ timui a uidiciis tuis eũ
lex minaret᷑ pȩnã :÷ timor legis seruilis pe¬

Expanded text:
justitia; carnes meas, ut Christo confixus sim cruci, timore: Timui enim a judiciis tuis. Ita imple me timore, et perfice mihi hunc timorem quem habeo, ut sufficiat crucifigendis carimitari, carnes pro tuo nomine martyrii clavis configendas tradendo. Vel ita potius, timore tuo, casto, qui permanet in aeternum, confige carnes meas, id est comprime carnalia desideria, carnales concused confige. Qui diligit testimonia, configit carnes suas. Ideo dico, timore tuo, quia timor legis hoc non valet efficere. Jam enim timui a judiciis tuis, cum lex minaretur poenam, id est timor legis servilis pae
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑat. a ꝑfidor ꝯsorcio se seꝑare debet. Nẽ
iste facit. Hoc aũ dicit de ꝑstrepentibꝰ. qͥ
c̃tenciõe scͥpturas lacerant. qͥbꝰ ñ ẽ uotũ
ꝯuerii. Quibꝰ ⁊fligentibꝰ: ñ possumꝰ man¬
Unde alibi. Querent me mali: ⁊ nͣ inueni
t ulluĩ ee̾ macłosis ꝯtuberniũ eͥe̾ flagi¬
snͣait. faciã: qr mali ad facienda man¬
data exercent. s aserutandis auo¬
cant: mͦ ꝑsequendo. uł litigando.
mͦ honerando nos: ut tẽpora quȩ le
refugere necesse sit. T aliũ gͦ turbulen¬
muscas irruentes. ab ocłis abigit. qͥbꝰ fu¬
gatis: ab adiutore suo p̃cat᷑ suscipi di¬
ñ poterat. : nota. ꝙ qͥ sup̃ dixerat. sus¬
ceptor meus es tu: hic dicit. suscipe. Ae
si dicat. T.u qͥ susceptor es. magis ac
co: ut ad futura ueniens ꝓptͣ quȩ omnia
tolero. uere inuã. Sic de futuro dictũ ẽ.

Expanded text:
at a perfidorum consortio se separare debet, sicut iste facit. Hoc autem dicit de perstrepentibus, qui contentione Scripturas lacerant, quibus non est votum converti, quibus confligentibus non possumus manet alibi: quaerent me mali et non inuenieti ullum cum maculosis contubernium esse flaginon ait, faciam, quia mali ad facienda mandata nos exercent; sed a scrutandis avocant, modo persequendo, modo litigando, vel honorando nos, ut tempora quae legrefugere necesse sit. Talium ergo turbulenmuscas irruentes ab oculis abigit: quibus fugatis, ab adjutore suo precatur suscipi, dinon poterat. Et nota quod supra dixerat, susceptor meus es tu: hic dicit, suscipe, ac si dicat: Tu qui susceptor es, magis ac co, ut ad futura veniens, propter quae omnia tolero, vere vivam. Sic de futuro dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
st̾ in lege tua de gr̃a tua: ut ñ sit in me iusti¬
cia mea. s tua. Lex enĩ ꝓdest ut mittat add
grãm. ñ solũ attestando eã s timore p̾uari¬
caciõis quã fecit. Ido gͦ ait. dilexi testimo
nia. qr lex ad grãm ducnt quę sola lib̾at. Cog¬
nita aũ dĩ gr̃a. quȩ sola lib̾at a pͣuaricacione

Expanded text:
a tua, quae sunt in lege tua de gratia tua, ut non sit in me justitia mea, sed tua, lex enim adgratiam, non solum attestando eam, sed timore praevaricationis quam fecit. Ideo igitur ait, dilexi testimonia tua, quia lex ad gratiam ducit, quae sola liberat. Cognita autem gratia Dei, quae sola liberat a praevaricatione
Abbreviated transcription (Latin):
endr qr mali. Aliqͦs enĩ pie amare ⁊ odisse
possumꝰ: ut qͦs dilex̾is odisse. ⁊ qͦs oderis a¬
mare ꝯueniat.: Simil it̃ amiei uitandi st̃ qͥ
mala suadent: qͥ sepe flectunt. qͦs ferrũ
ñ uicit: qͦd audiendũ ẽ ⁊ caute agendum
Amandi etiã st̃ ⁊ parentes ⁊ amiei: s non
plusꝗᷤ as. Unde ipse ait. Qui diligit pa¬
trẽ ⁊ matr̃e plusꝙͣ. me: ñ ẽ me dignꝰ. T est¬
Iniqͦs ÷ exortes legis. edio habui: ñ ꝙ
bomines. s qr mali. Non eñi dauid oderat
hominẽ. s ꝑsec utorẽ. Quare odio habui:
eẜ.i. qr lege̾ tuã dilexi. Ita indicat. qͦs ñ
naturã odit in hominibꝰ iniqͥs. qr homi¬
nes st̾. s qͦs legi quã diligit ꝯtrarii st̃ Eẜ qi
legẽ dilexi: ido tues adiutor meus ad bo¬

Expanded text:
sse possumus, ut quos dilexeris odisse, et quos oderis amare conveniat. Similiter amici vitandi sunt, qui mala suadent: qui saepe flectunt quos ferrum non vincit, quod audiendum est et caute agendum. Amandi etiam sunt parentes et amici, sed non plus quam Deus. Unde ipse ait: Qui diligit patrem et matrem plus quam me, non est me dignus . id est exsortes legis, odio habui, non quia homines, sed quia mali. Non enim David Saulem oderat hominem, sed persecutorem. Quare odio habui? Et, id est quia legem tuam dilexi. Ita judicat quod non naturam odit in hominibus iniquis qua sunt homines; sed quod legi quam diligit, contrarii sunt. Et quia legem dilexi, ideo tu
Abbreviated transcription (Latin):
de subdit. t̃ calũyment᷑ me suꝑbi. Ed
ait. ñ calũpnient᷑. grȩca loc ueio ẽ. mmꝰ
usitata nobis. ⁊ ẽ sensus. Ñ ealĩpnent᷑
me .i. ñ capiant calũyniando. Calũpnia¬
rũ au maxima ẽ. qͦd suꝑbi dñt a nob̾

Expanded text:
erbi. Non calumnientur me superbi. Quod ait, non calumnientur, Graeca locutio est, minus usitata nobis. Et est sensus: Non calumnientur, id est non capiant, calumniando. Calumniarum autem maxima est, quod superbi dicunt, a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ma litt̾a agit de odio iniicoꝵ. qͥ legi di ad¬
uersant᷑ : qr diligens cautela habenda est¬
inodio inimicoꝵ. ⁊ dilectiõe amicoꝵ. Iđo con¬
grue huic octonario pͣmitit᷑ litt̾a lamech.
q̃ inͣpretat᷑ audi. uł firmam̃tũ: qͦd ꝯcurrit.
qͦd nemo firmat᷑. qͥ nͣ audit intus sꝑualiter
auribꝰ m̃tis qͥd seqͥ debeat. Misticũ u̾ notat
eẽ qͦd dicturꝰ ẽ: qͥ lectorẽ ad auditũ uocat.
Unde alibi ad misticũ intellectũ. ⁊rem dili¬
gent᷑ intelligendã inuitans dñs: ait. Audi

Expanded text:
ta littera agit de odio iniquorum, qui legi Dei adversantur. Et quia diligens cautela est habenda in odio inimicorum et in dilectione amicorum, îdeo congrue huic octonario praemittitur littera Samech, quae interpretatur audi, vel firmamentum, quod concurrit, quia nemo firmatur qui non audit intus spiritualiter auribus mentis quid sequi debeat. Mysticum vero notat esse quod dicturus est, qui lectorem ad auditum vocat: Unde alibi ad mysticum intellectum, et rem diligenter intelligendam invitans Dominus ait: Audi,
Abbreviated transcription (Latin):
ai. qͣntũ ad uetꝰ testam̃tũ: fauo. qͣntũ
ad norũi. qͦd est duleius uet̾: sic̃ fauus
melle. u melli qͦd expressũ ⁊ eligͥtũ ẽ.
aꝑta q̃ octrina similis ẽ. fauo ali illa que
obstrusis sacram̃tis qͦsi cereis cellulis ore
mandentis .÷. disserentis ex pͥmit᷑. Congruȩ

Expanded text:
um ad Novum, quod est dulcius Veteri, sicut favus melle. Vel melli, quod expressum et eliquatum est, aperta doctrina similis est: favo autem illa quae de obstrusis sacramentis, quasi cereis cellulis ore mandentis, id est disserentis exprimitur. Congrue
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretat᷑ ocłs ⁊ intelligit᷑ sꝑualis ocłs qͥ p̃¬
uidet qͥd tenendũ sit. uł ñ: q hie sagar in
accipiat᷑ ꝯuenit alia huiꝰ let̾ȩ int̃ pretacio¬
Int̾pretat᷑ aũ aiN. etiã sons qͦd yeurrit. ꝙ ui
dere ẽ origo ⁊ qͣsi qͥd̾a fons peccati uł iusti¬
ciȩ.Si enĩ uidis mulieris pulcritudine. lau¬
iusticiȩ. Si aũ aspiciens agrũ pupilli uine
stulisti patrũ limites. atq in possessionẽ in¬
defensã impbꝰ irriusti: ocłstuus fons ⁊ origo
peccati.⁊ mortis ꝑ petuȩ fuit. Iste gͦ. ꝓphico

Expanded text:
etatur oculus. Et intelligitur spiritualis oculus qui praevidet, quid tenendum sit vel non, quia hic sagax in accipiatur, convenit alia hujus litterae interpretatioInterpretatur enim Ain etiam fons, quod concurrit, quiest origo, et quasi quidam fons peccati vel justitiae. Si enim videns mulieris pulchritudinem, laujustitiae. Si autem aspiciens agrum pupilli vineisisti patrum limites, atque in possessionem indefensam improbus irruisti, oculus tuus fons et origo peccati et mortis perpetuae fuit
Abbreviated transcription (Latin):
eũ fui liber meus. ÷ ꝙ seruus tius sĩ: ido
da mͥ intellectũ. Iã habet intellectũ. s u¬
beriorẽ q̃rit ut semx accipiat: ⁊ qͦdam᷑ de
fonte lucis ȩtͣnȩ. semꝑ bibat. Nico. da: ad hoc
utiq ut se iã testimonia tua. qͦd opꝰ ẽ ꝯtra ea¬
lũpmantes. Iq̃o da intellectũ: ꝙ mͦ ẽ tempꝰ¬

Expanded text:
s sum, ideo da mihi intellectum. Jam habet intellectum, sed uberiorem quaerit, ut semper accipiat, et quodammodo de fonte lucis aeternae semper bibat. Dico da, ad hoc utique, ut sciam testimonia tua, quia opus est contra calumniantes. Ideo da intellectum, quia m
Abbreviated transcription (Latin):
ñi bene iurat: nͥ qͥ potest seire qͦd iurat. Dens
ex ponit iuirare.÷. ꝓid est statui qͥsi ꝑ sacram̃tũ:
qr ita fixus ẽ in eo. ut statuere habeat᷑ ꝓ iura¬
ciõe. ⁊ ẽ sensus Eg̃o tanꝙͣ bene ambulans ad
lucernã ⁊ rectas semitas habens: iuraui ⁊ statu
i.i. firit᷑ statur. Q d. C ustodire uidicia uisticie
tue. int̾ q̃libet ꝑicła qͦd fit ꝑ fid̃e. dũ sub deo
i usto iudice. nec bonũ sine fructu. nec malũ
dieia iusticie tuȩ: ut credat᷑ scił einq retri¬
buendũ eẽ scđ̾m merita: ⁊ etiã que hic agun

Expanded text:
nim bene jurat, nisi qui potest scire quod jurat. Deinde exponit jurare et, pro id est, statui quasi per sacramentum, quia ita fixus est in eo, ut statuere habeatur pro juratione. Quasi dicat: Ego tanquam bene ambulans ad lucernam, et rectas semitas habens. Juravi et statui, id est firmiter statui. Quid? custodire judicia justitiae tuae, inter quaelibet pericula. Quod fit per fidem, dum sub Deo justo judice, nec bonum sine fructu, nec malum dicia justitiae tuae, ut credam, scilicet cuique retribuendum esse secundum merita, et etiam q
Abbreviated transcription (Latin):
bent in manibꝰ tuis. unde nullus potest eam
planũ ẽ. s ñ nulli codices habent. anima
mea in manibꝰ meissemꝑ: qͦd qͦ mͦ intelligat᷑
ignoro. Uidet᷑ unior filius animã habuis¬
se in manibꝰ suis. dũ dix̃ patri. da mͥ porcio.

Expanded text:
bent in manibus tuis. Unde nullus potest eam planum est, sed nonnulli codices habent: Anima mea in manibus meis semper, quod quomodo intelligatur ignoro. Videtur junior ille filius animam in manib
Abbreviated transcription (Latin):
declinaui a iudiciss tuis t ab his que c̃sti¬
tiusti ad regłam inuendi :.ł asemitis uens
ui: .i. semꝑ timui iudicia tua. unde alibi.
Aiudiciis eñi tuis timur ⁊ semꝑ eis eredidi:
qr tu intus digito tuo lege posiusti urcł.¬

Expanded text:
ab his quae constituisti ad regulam vivendi, a semitis veteris id est, semper timui judicia tua. Unde alibi: judiciis enim tuis timui . Et semper eis credidi, quia tu, intus digito tuo, legem posuisti
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ patͣ docun: de qͦ ipse ait. Sicut do¬
cuit me pater: hȩc loquor. Quod difficil¬
lime ex ꝑsona uerbi intelligit᷑: nisi quis
ut eũq caꝑe ualeat. idem ẽẽ fil iũ a patre doe¬
tũ ee. qͦd genitũ. Cui enĩ ñ est aliud ee. aliud
doctũ eẽ qͦd illi ẽ eo̾ hoc ẽ ei doctũ eẽ. A quo
enĩ ei ẽẽ est: ab illo simul ei est doctũ eẽ. Ex
ꝑsona uͦ hominis ubi formã serui accepit.
facilius intelligit᷑ a patre didieisse quȩ dixͣ.
in qua forma serui ẽtitutũ maxime puerũ.
potuert homines eũ maioris ȩtatis docen¬
dũ putare. Io suꝑ om̃s intellexi: qr testimo¬
nia tua meditacio mea ẽ. Testimonia medi¬
tabat᷑: quȩ melius quã illi de se nouerat.
Noctores uͦ st̃ seniores: de qͥbꝰ dieit. Iuꝑ se.¬
nes intellexi. ẜ hoc nota ȩtatẽ. qua puer
inter senes sedebat. ⁊ suꝑ illos intelligebat
ut fecit intradiciõe senioꝵ: de lauandis ma¬
nibꝰ. Iao ait. Suꝑ senes intellexi ꝙ mandata

Expanded text:
quem Pater docuit, de quo ipse ait: Sicut docuit me Pater, haec loquor , quod difficillime ex persona ipsius Verbi intelligitur. Nisi quis utcunque capere valeat idem esse Filium a Patre doctum esse quod genitum. Cui enim non est aliud esse, aliud doctum esse, quod illi est esse, hoc est ei doctum esse. A quo enim ei est esse, ab illo simul est ei doctum esse. Ex persona vero hominis ubi formam servi accepit, facilius intelligitur 266 a Patre didicisse, quae dixit. In qua forma servi constitutum maxime puerum potuerunt homines majoris aetatis docendum putare. Ideo super omnes intellexi, quia testimonia tua meditatio mea est, Aug. testimonia meditabatur quae melius quam illi de se noverat. Doctores vero sunt seniores, de quibus dicit, super senes intellexi, per hoc nota aetatem qua puer inter senes sedebat, et super illos intelligebat, ut fecit in traditione seniorum de lavandis manibus. Ideo ait; Super senes intellexi: quia mandata
Abbreviated transcription (Latin):
an nunciami aliss ⁊̃ hoc est. Oũã duleia st̃
eloqͥa tua in qͥbꝰ remissio ⁊ uita p̃dicat᷑.
faueibꝰ meis cordis. ñ carnis ad deglucien¬
dũ ⁊ ori meo ad loq̃ndũ faucibꝰ naq de¬
glutit ore loqͥt᷑ ⁊ log̃nti st̾ auleia ⁊ hoc

Expanded text:
annuntiavi aliis, et hoc est: Quam dulcia sunt eloquia tua in quibus remissio, et vita praedicatur, faucibus meis cordis, non carnis ad deglutiendum: et ori meo ad loquendum. Faucibus namque deglutit, ore loquitur, et loquenti sunt dulcia, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
meos. ¶si. Totadie meditor inlege. ⁊ ido
suꝑ inimicos meos. scił iudȩos. paga¬
nos hereticos. qͥ uł ñ intelligũt. uł ñ
oꝑant᷑. prudentẽ me fecisti in man¬
dato tuo. q illi in signis. ego in uerita¬
te qͥesco: qr illi zelũ di habent s ñ scãm
scienciã. q suã iusticiã ꝯstituere uo¬
lunt: s iste iusticiã quęrit ꝑ fidẽ xꝑi.
quȩ ẽ ex deo. Ita prudentẽ me fecisti
tor ut ipsũ mandatũ sit inet̾nũ. ⁊ ad
etͣnitatẽ mͥ ualeat: illud uͦ tantũ ẽ in
seełm. Iili eñ tẽꝑalia p̃mia at fili a¬
lũ potest ẽe̾ legis mandatũ. scđm istũ in
tabulis cordis erit dilectio di in etͣnũ &
xͣmiũ mandati custoditi. erit ipseds qͥ
mandauit. qͣndo erit ds om̃ia in omnsbꝰ.¬
ꝑ inimicos prudentẽ me fecisti: qr etã
intellexi suꝑ om̃s docentes me. qͥ scił e¬
rant de inimicis .i. suꝑ seribas ⁊ pharise¬
os. ⁊ hoc ido qr testimonia tua medita¬

Expanded text:
 Tota die meditabor in lege. Et ideo super inimicos meos, scilicet Judaeos, paganos, haereticos, qui vel non intelligunt, vel non operantur, Prudentem me fecisti mandato tuo, quia illi in signis, ego in veritate quiesco, quia illi zelum Dei habent, sed non secundum scientiam, quia suam justitiam constituere volunt, sed iste justitiam quaerit per fidem Christi, quae est ex Deo. Ita prudentem me fecisti tor, ut ipsum mandatum sit in aeternum; et ad aeternitatem mihi valeat. Illis vero tantum est in saeculum. Illi enim temporalia praemia ut filii Alum potest esse legis mandatum, secundum istum in tabulis cordis erit dilectio Dei in aeternum, et praemium mandati custoditi; erit ipse Deus, qui mandavit, quando erit Deus omnia in omnibper inimicos prudentem me fecisti, quia etiam intellexi super omnes docentes me, qui, scilicet erant de inimicis, id est super Scribas et Pharisaeos. Et hoc ideo, quia testimonia tua medita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si caro impediat. Eẜbene ait. die. ñ noc
te. qr semꝑ ẽ dies meditanti in lege.Q
aũ noũ testam̃tũ in ea ee̾ nesciunt. il¬
lissemꝑ ẽ nox ẜ enȩ etiã ait tota die.
Qiucqͥd eñi scẽ agit᷑: meditari legẽ est.
Talis ꝑuenit in lege̾ iusticiȩ: qr querit
iustificari ex fide quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑa¬
t᷑. Unde habet mimicos iudeos qͥ ex o¬

Expanded text:
etsi caro impediat. Et bene ait, die, et non nocte, quia semper est dies meditanti in lege. Qui autem Novum Testamentum in ea esse nesciunt, illis semper est nox. Bene etiam ait, tota die, quidquid enim sancte agitur, meditari legem est. Talis pervenit in lege justitiae, quia quaerit justificari ex fide, quae per dilectionem operatur. Unde habet inimicos, quos?
Abbreviated transcription (Latin):
tuã dñe. Ecce. Unde sit ei latũ mandatũ
ostendit. Dilectio eñs: ẽ latitudo man¬
dati. Qui aũ diligit qͦd uibet ads diligi.¬
⁊ ipsam iussionẽ qua illud iubet᷑ quȩ
ẽ lex. diligit.⁊̃ nota qͦd dũ ait. dñe. ip¬
sũ testẽ inuocat quẽ diligit. qͥ uͦ đm di¬
ligit. legẽ eiꝰ diligit.De inde exponens
Qlit᷑ legẽ diligat. subdit. T otadie. ⁊cet̾a.

Expanded text:
t., Ambr. Ecce unde sit ei latum mandatum, ostendit. Dilectio enim est latitudo mandati. Qui autem diligit quod jubet Deus, et ipsam jussionem, qua illud jubetur, quae est lex diligit. Et nota quod dum ait: Domine, ipsum testem invocat: quem diligit, qui vere diligit Deum legem ejus diligit. Deinde exponens qualiter legem diligat, subdit, tota die, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
quã ille senior iudaicꝰ. eui preripit be¬
nedictionẽ.: ⁊ hoc totũ iđo qr mandata
tua ñ hominũ s dei. quȩ illi transgredi¬
ebant᷑ q̃siui interius ñ exterius accepi.
Potest etiã hoc totũ accipi ex ꝑsona eapi

Expanded text:
e senior Judaicus qui praecipuit benedictionem. Et hoc totum ideo, quia mandata tua, non hominum, sed Dei, quae illi transgrediebatur, quaesivi interius, non exterius accepi. Potest etiam hoc totum accipi ex persona capit