comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mittentibꝰ sane qͦd iã de¬
inceps uehem̃tẽ illũ dolo¬
rẽ ñ esset passurꝰ. s solius
illius uiscosi humoris mo¬
le stiã: atq ita sequutũ ẽ:
nec umꝗͣ. talẽ aliqͣ. postea
passus ẽ auersionẽ men¬
tis a sensibꝰ. nec tale aliqͥd
uidit. nͥ antea cũ in medi¬
is doloribꝰ & horrendis uo¬
cibꝰ repente obmutescens
abriꝑet᷑. Postea tam̃ medi¬
cis cȩt̾a curantibꝰ & sanan¬
tibꝰ : ñ ꝑ mansit in ꝓposito
sc̃itatis. Istarũ uisionũ & qͥi¬
uinacionũ causas & modos
uestigare siqͥs potest. cer¬
toq cõprȩhendere.eũ ma¬
gis audire uellẽ. quã de me
expectari. ut ipse disse rerẽ.
Qd tam̃ putẽ. ita ut nec doc¬
ti me tanꝗͣ ẽfirmantẽ de¬
Ndeant. nec indocti tanꝗͣ.
docentẽ accipiant. s ut̾riq
disceptantẽ &. qͣrentẽ po¬
cius quã scientẽ: ñ occultabo.
Ego uisa ista om̃ia: uisis cõ¬
paro somnianciũ. Sicͣ eñi

Expanded text:
mittentibus sane, quod iam deinceps uehementem illum dolorem non esset passurus, sed solius illius uiscosi humoris molestiam; atque ita secutum est. nec umquam talem aliquam postea passus est auersionem mentis a sensibus nec tale aliquid uidit nisi antea cum in mediis doloribus et horrendis uocibus repente obmutescens abriperetur. postea tamen medicis cetera curantibus et sanantibus non permansit in proposito sanctitatis. Istarum uisionum et diuinationum causas et modos uestigare si quis potest certoque conprehendere, eum magis audire uellem quam de me expectari, ut ipse dissererem. quid tamen putem, ita ut nec docti me tamquam confirmantem derideant nec indocti tamquam docentem accipiant, sed utrique disceptantem et quaerentem potius quam scientem, non occultabo. ego uisa ista omnia uisis conparo somniantium. sicut eni
Abbreviated transcription (Latin):
atq doctiores. s tam̃
ꝓ meo captu libencius
responderi unde adam.
quã de adã. Si enĩ pul¬
ius assumptꝰ e terra in
qua nullus hominũ fue¬
rat oꝑ atꝰ meruit diii¬
nitꝰ animari: quantoma¬
gis corpꝰ assũptũ ex car¬
ne. in qua itidẽ nullus
hominũ fuerat oꝑatus.
sortitũ ẽ animã bonam
cũ illic erigeret᷑ casurus.
hic descenderet leuatu¬
rus : Et fortasse ido ait. sor¬
titꝰ sũ anima boña. sitar¬
mñ hoc de illo oportet in¬
telligi:qͥa solent qͣ sorte
dantur. diuinitꝰ dari. Aut
qͦd fident dicendũ ẽ. ne
uel illa anima aliqͥbꝰ oꝑi¬
bꝰ pͣcedentibꝰ ad tantũ api

Expanded text:
atque doctiores; sed tamen atque doctiores; sed tamen pro meo captu libentius responderim "unde Adam quam de Adam". si enim puluis adsumtus ex terra, in qua nullus hominum fuerat operatus, meruit diuinitus animari, quanto magis corpus adsumtum ex carne, in qua itidem nullus hominum fuerat operatus, sortitum est animam bonam, cum illic erigeretur casurus, hic descenderet leuaturus! et fortasse ideo ait: sortitus sum animam bonam — si tamen hoc de illo oportet intellegi — quia solent quae sorte dantur diuinitus dari. aut, quod fidenter dicendum est, ne uel illa anima aliquibus operibus praecedentibus ad tantum api
Abbreviated transcription (Latin):
tero maris. ꝗͣ in mẽbris
posita corporis mortis
repugnat legimentis.
quã sc̃i patres c̃iugati
refrenantes. ñ qͥdẽ nͥ qͦ¬
usq licebat in concubitũ
relaxarunt. nec tam̃ tan¬
tũmͦ qͦ usq licebat eiꝰ im¬
petũ ꝑtulert: Proide
corpus rꝑi quãuis excar¬
ne femine assumptũ ẽ.
qͣ de illa carnis peccati
ꝓpagine concepta fuerat.
tam̃ qͥa ñ sic in ea concep¬
tũ ẽ. qͦmͦ fuerat illa con¬
cepta: nec ipsa erat caro
peceati s similitudo car¬
nis peccati. Non enĩ ac¬
cepit inde reatũ mori¬
endi qͥ apparet in motu
carnis ñ uoluntario. quͣa¬
uis uoluntate suꝑando
aduersus quẽ sꝑs con¬
cupiseit. s accepit in¬
de nͣ qͦd ẽtagioni prȩua¬
ricacionis. s qͦd ex sol¬
uendȩ indebite morti.
&s ostendende ꝓmisse
resurrectioni sufficeret.
quoꝵ unũ nobis ad ñti¬
m̃dũ. alterũ ad sꝑandũ
ualeret.Deniq si a me
q̃rat᷑ unde acceꝑit ani¬
hinc audire meliores

Expanded text:
tero Mariae, quae in membris tero Mariae, quae in membris posita corporis mortis repugnat legi mentis? quam sancti patres coniugati refrenantes non quidem nisi quousque licebat in concubitum relaxarunt nec tamen tantummodo quousque licebat eius inpetum pertulerunt. proinde corpus Christi quamuis ex carne feminae adsumtum. est, quae de illa carnis peccati propagine concepta fuerat, tamen, quia non sic in ea conceptum est, quomodo fuerat illa concepta, nec ipsa erat caro peccati, sed similitudo carnis peccati. non enim accepit inde reatum moriendi, qui adparet in motu carnis non uoluntario, quamuis uoluntate superando, aduersus quem spiritus concupiscit, sed accepit inde, non quod contagioni praeuaricationis, sed quod exsoluendae indebitae morti et ostendendae promissae resurrectioni sufficeret: quorum unum nobis ad non timendum, alterum ad sperandum ualeret. Denique si a me quaeratur, unde acceperit anihinc audire meliores
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ corpis eiꝰ. & qͥa in ipso
euangelio. puer. ꝓficiebat
etate & sapiencia: si pos¬
sunt etiã ista q̃ ercũ hanc
sentenciaͣ in libro sapien¬
eiȩ legunt᷑. ꝓptͣ humilem
formã serui &. unitatẽ cor¬
poris eccłe eũ capite suo
eidẽ ipsi dño eo aptari: qͥd
ingemiosius illo puero.
cuiꝰ in annis quode eĩ seni¬
ores sapienciã mirabant᷑
Et qͥd illa anima melius.
q̃ etiã si uincant nͣ cer¬
tando s ꝓbando qͥ anima¬
rũ traducẽ affirmant. ñ
erit c̃sequens ut ẽtiam
ipsa ex illius p̃ruaricato¬
ris traduce uenisse ere¬
denda sit: ne ꝑ illius ho¬
minis in obedienciã. etiã
ipse peccator cͣstituat᷑. ꝑ
einꝰ umius obedie nc iam
ab illo reatu liberati. iusti
cͣstituunt᷑ multi : Et qͥd
ineo inqͥnacius illo utero
iurgmis: euiꝰ caro etiam¬
si de peccati ꝓpagmaciõe
uenit. nͣ̃ tam̃ de peccati
ꝓpagacione conce pit
ut ne ipsũ qͥd̾e corpus
xꝑi ea lex seuerit in u¬

Expanded text:
sumus corporis eius, et quia in ipso sumus corporis eius, et quia in ipso euangelio, puer proficiebat aetate et sapientia, si possunt etiam ista, quae circum hanc sententiam in libro sapientiae leguntur, propter humilem formam serui et unitatem corporis ecclesiae cum capite suo, eidem ipsi domino coaptari, quid ingeniosius illo puero, cuius in annis duodecim seniores sapientiam mirabantur ? et quid illa anima melius, quae, etiamsi uincant non 15 certando, sed probando, qui animarum traducem adfirmant, non erit consequens, ut etiam ipsa ex illius praeuaricatoris traduce uenisse credenda sit, ne per illius hominis inoboedientiam etiam ipse peccator constituatur, per cuius unius oboedientiam ab illo reatu liberati iusti constituuntur multi? et quid incoinquinatius illo utero uirginis, cuius caro, etiamsi de peccati propagatione uenit, non tamen de peccati propagatione concepit, ut ne ipsum quidem corpus Christi ea lex seuerit in u
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ a uerbo assumpta ẽ ere¬
aturã uelimꝰ acciꝑe. st̃ qde
in eadẽ circũstancia lectionis
qͥ illi excellenciȩ ñ conueni¬
ant. maxime illud qͥa idẽ
ipse qͥhec in eode libro lo¬
qͥt᷑ aliquanto suꝑius quã
ista uerba de qͥb nẽ agi¬
mꝰ diceret. c̃fessus ẽ ex se¬
mine uiri se in sanguine
coagulatũ a qͦ nascendi
mͦ utiq alienꝰ ẽ uirginis
partꝰ quã ñ exuiri semi¬
ne carne̾ concepisse xꝑi
nullus ambigit᷑ xꝑianus.
Sed qͥa &. in psalmis ubi
ait. fodert̃ manꝰ meas &.
pedes. dinumerauerunt
om̃ia ossa mea. ipsi uero
ẽsidauert & c̃spexerunͭ
me. diuisert sibi uestim̃
ta mea. & suꝑ uestẽ meã
miserͣt sortẽ: q̃ ꝓpͥe illi u¬
ni cͣgruunt. ubi etiã di¬
xͣ̃. deus ds meus respice
me. ut qͥd me de reliqͥsti.
longe a salute mea uer¬
ba delictor. meor: quę
rursus ei ñ cͣueniut. nͥ
transfiguiati in se corpꝰ
hum ilitatis nr̃e. qͣm mẽ¬
⁊bra

Expanded text:
quae a uerbo adsumta est, crequae a uerbo adsumta est, creaturam uelimus accipere, sunt quidem in eadem circumstantia lectionis, quae illi excellentiae non conueniant; maxime illud, quia idem ipse, qui haec in eodem libro loquitur, aliquanto superius, cum ista uerba, de quibus nunc agimus, diceret, confessus est ex semine uiri se in sanguine coagulatum: a quo nascendi modo utique alienus est uirginis partus, quam non ex uiri semine carnem concepisse Christi nullus ambigit christianus. sed quia et in Psalmis, ubi ait: foderunt manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me. diuia mea et super uestem meam miserunt sortem, quae proprie illi uni congruunt, ibi etiam dixit: deus, deus meus, respice me; ut quid me dereliquisti? longe a salute mea uerba delictorum meorum, quae rursus ei non conueniunt, nisi transfiguranti in se corpus humilitatis nostrae, quoniam membra
Abbreviated transcription (Latin):
ferencia corꝑis: qͥa prius
bonꝰ. quã ue niret ad cor¬
pꝰ. Unde gͥ: Noc aũ illis qͥ
ex traduce anmȩ illius
preuaricatricis animas
creari assert. quãuis peis
sonare ñ uideat᷑ qͦd dictũ
ẽ. ueni ad corpꝰ tam̃ in ce¬
teris ñ in ẽgruȩ coaptat. ut
cũ dixisset. puer aũ erã inge¬
niosus. id ipsũ ex plicans qoꝰ
causis ingeniosus ẽet c̃tmuo
sub iungeret. & sortitꝰ sũ ans¬
mã bonã: uidelicet ex pat̾no
ingenio. uel corporali tẽpe¬
ram̃to. Peinde cũ essẽ inqͥt
magis bonꝰ: ueni ad corpꝰ in¬
coinqͥnatũ. Qͦa si mat̃num
intelligat᷑: ne hoc qͥd̃e quod
dictũ ẽ. ueni ad corpꝰ. hiuic
opimoni refragabit᷑ eũ ex
anima & corpore pat̾noue¬
ore menstruo. dic unt᷑ eñi
ex hoc ingenia grauari. uel
a c̃taminacione adulterma
Ita & hȩc uerba libri huis
aut magis eis fauent ꝯ ani¬
marũ traducẽ loquunt᷑ aut
si & isti ea possunt. ꝓ se inter¬
p̃tari. int̾ uttosq alt̾nant.
Que si de dño scđm humanã

Expanded text:
s, quia prius bonus, quam ueniret ad corpus. unde igitur? Hoc autem illis, qui ex traduce animae illius praeuaricatricis animas creari adserunt, quamuis pro eis sonare non uideatur, quod dictum est: ueni ad corpus, tamen in ceteris non incongrue coaptatur, ut, cum dixisset: puer autem eram ingeniosus, id ipsum explicans quibus causis ingeniosus esset, continuo subiungeret: et sortitus sum animam bonam, uidelicet ex paterno ingenio uel corporali temperamento. deinde, cum essem, inquit, magis bonus, ueni ad corpus incoinquinatum: quod si maternum intellegatur, ne hoc quidem, quod dictum est: ueni ad corpus, huic opinioni refragabitur, cum ex anima et corpore paterno ueore menstruo — dicuntur enim ex hoc ingenia grauari — uel a contaminatione adulterina. ita et haec uerba libri huius aut magis eis fauent, qui animarum traducem loquuntur, aut, si et isti ea possunt pro se interpretari, inter utrosque alternant. Quae si de domino secundum humanam,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ. draco hinc quẽ
finxisti ad illudendũ ei. nͥ
qͦd hic quẽ finxisti dix̃. ñ aũ
sic̃ ibi hocẽ iiciũ figm̃ti
dñi: tãꝗͣ inicio eũ ita fin¬
xisset. ut malꝰ. ut in uid. ut
seductor. ut omino diabolꝰ
e̾e̾t: ñ uoluntate deprauatꝰ.
s ita creatꝰ. Nȩc opinio qͦmͦ
ñ sit aduersus qͦd scriptũ ẽ
fecit ds omia .&. ecce bona
ualde: ubi inuenit᷑ diabolꝰ
ñ. ꝓpͥa uoluntate de prauatꝰ
s ab ipso dño deo fatꝰtꝰ ma¬
lus ualde: Q uãuis conent᷑
ostendere. nec in sulse etã
uel in erudite asserat᷑. ñ
tantũ c̃dicione pͥma. s etiã
nc̃ deprauatis tot uolun¬
tatibꝰ. in sũma tam̃ omnia
q̃ creata st̃. idest uniuer¬
sã omĩno creaturã bonã
ee̾ ualde: ñ qͦ boni sint in

Expanded text:
scriptum est: draco hic, quem scriptum est: draco hic, quem finxisti ad inludendum ei, nisi quod hic "quem finxisti" dixit, non autem sicut ibi, hoc est initium figmenti domini, tamquam initio eum ita finxisset, ut malus, ut inuidus, ut seductor, ut omnino diabolus esset non uoluntate deprauatus, sed ita creatus. Haec opinio quomodo non sit aduersa ei, quod scriptum est: fecit deus omnia; et ecce bona ualde, ubi inuenitur diabolus non propria uoluntate deprauatus, sed ab ipso domino deo factus malus ualde, quamuis conentur ostendere nec insulse etiam uel inerudite adseratur non tantum conditione prima, sed etiam nunc deprauatis tot uoluntatibus in summa tamen omnia, quae creata sunt, id est uniuersam omnino creaturam bonam esse ualde, non quo boni sint in
Abbreviated transcription (Latin):
serant hȩc duo genera bo¬
noꝵ angeloꝵ. qͥ potuerint.
fuit qͥ cadendo diabolꝰ fac¬
in qͥbꝰ fuit: mͥ aũ fateor un¬
de hoc scđm scripturas
asserã ñ interĩ occurrit:
s cõartatꝰ questioẽ illa qͣ
q̃rit᷑ utrũ sui casus prȩsci¬
us anteꝗͣ. caderet fuerit.
ne suȩ beatitudinis incer¬
tos ee̾ uel aliqͣndo fuisse an¬
gelos dicerẽ. ñ sine causa
putari posse dixi diabolũ
ab ipso creature. hoc ẽ ab
ipso uel tẽporis. uel suȩ c̃¬
dicionis inic io cecidisse: nec
aliquando inueritate ste¬
tisseꝰ. Unde ñ nulli eũ ñ in
hanc maliciã libero arbi¬
trio uoluntatis ẽe̾ defle¬
.xĩ: s in hac om̃ino creatũ
putant: quãuis a d nõ do sũ¬
mo & uero naturarũ om̃iũ
creatore. Adhibentq tes¬
timoniũ de libro iob: qm̃
ibi scriptũ ẽ cũ de illo ser¬
mo esset.Noc ẽ iniciũ fig¬
m̃ti dñi. qͦd fecit ut illuda¬
t᷑ ab angelis eiꝰ. Cui senten¬
ciȩ ẽgruit qͦd inpsalmo

Expanded text:
serant haec duo genera boserant haec duo genera bonorum Angelorum qui potuerint, fuit qui cadendo diabolus facin quibus fuit: mihi autem, fateor, unde hoc secundum Scripturas asseram, non interim occurrit; sed coarctatus quaestione illa, qua quaeritur utrum sui casus praescius, antequam caderet, fuerit, ne suae beatitudinis incertos esse vel aliquando fuisse Angelos dicerem, non sine causa putari posse dixi, diabolum ab ipso creaturae, hoc est ab ipso uel temporis uel suae conditionis initio cecidisse nec aliquando in ueritate stetisse. Unde nonnulli eum non in hanc malitiam libero arbitrio uoluntatis esse deflexum, sed in hac omnino creatum putant quamuis a domino deo summo et uero naturarum omnium creatore adhibentque testimonium de libro Iob, quoniam ibi scriptum est, cum de illo sermo esset: hoc est initium figmenti domini, quod fecit ut inludatur ab angelis eius: cui sententiae congruit, quod in psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ ee̾: modo qͦdã inferio¬
re quã in illa uita et̃na sc̃õꝵ
supcelestiũq angelor: nͣ ta¬
m̃ millo. Dicere auͣ de aliqͥb
angłis qͦd insuo qͦdã genere
beati ee̾ possint. futurȩ suȩ
iniqͥtatis & dãpnac iõis. uel
certe ꝑpetuȩ salutis inger¬
ti. qͥb nec spes sub ee̾t qͦd
aliqͣndo & ipsi aliqͣ in meli¬
us mutacione certi de hac
re futuri essent. uix feren¬
da presũpeio ẽ: nͥ forte &. hoc
dicat᷑ ita creatos istos ange¬
los mundanis ministe riis
distributos. sub aliis subli¬
mioribꝰ & beacioribꝰ ut ꝓ
recte gestis prȩposituris
suis. accipiant illã uitã be¬
atã ac sublimiorẽ. de qua
possint eẽ certissimi. cui
utiq spe gaudentes. pos¬
sint ñ in congrue dici iã be¬
ati ex quoꝵ numero si dia¬
bolus cecidit eũ sociis inqͥtatis
suȩ: similȩ ẽ hoc ei qͦd cadunt
a iusticia sdei etiã homines si¬
mili suꝑbia p̃uaricati: uel se¬
ipsos seducentes. uel illi se¬
ductori c̃sencientes. Sed as¬

Expanded text:
beatus esse modo quodam inferiore quam in illa uita aeterna sanctorum supercaelestiumque angelorum, non tamen nullo. Dicere autem de aliquibus angelis, quod in suo quodam genere beati einiquitatis et damnationis, vel certe perpetuae salutis incerti, quibus nec spes subesset quod aliquando et ipsi aliqua in melius mutatione certi de hac re futuri essent, vix ferenda praesumptio est: nisi forte et hoc dicatur, ita creatos istos angelos mundanis ministeriis distributos sub aliis sublimioribus et beatioribus, ut pro recte gestis praeposituris suis accipiant illam vitam beatam ac sublimiorem, de qua possint esse certissimi, cujus utique spe gaudentes possint non incongrue dici jam beati. Ex quorum numero si diabolus cecidit cum sociis iniquitatis suae, simile est hoc ei quod cadunt a justitia fidei etiam homines, simili superbia praevaricati, vel seipsos seducentes, vel illi seductori consentientes. 26. Sed as
Abbreviated transcription (Latin):
time nosti henꝰ pauꝑis &
pupilli. generis seilicet hu¬
mani causã. qͥa ex pat̃no tͥ¬
cyrographo debetꝰ. Inuentͦ
ẽ reus.&. obstrictꝰ ab aduer¬
sario detinet᷑. Non ẽ aliud
quẽadmodũ nob̾ subueni¬
cessariũ adiutoriũ. iudica

Expanded text:
time nosti hujus pauperis et time nosti hujus pauperis et pupilli, generis scilicet humani causam, quae ex paterno chirographo debetur. Inventus est reus, et obstrictus ab adversario detinetur: non est aliud quemadmodum nobis subvenicessario adjutorio. Judi
Abbreviated transcription (Latin):
liqͥd. E qͥa sic sic miserabilit̃
atrocissimꝰ hostis circa nos
Pupilli effecti sumꝰ. anteꝗͣ.
uidex uenerit siẽ euange¬
liũ loqͥt᷑ tradet᷑ debitor
exactori. Ex actor autẽ.:
debitor̃e trudet in carcerẽ.
Am̃ dico uob̃ dicit dñs. ñ ex¬
ies inde. donec reddas no¬
uissimũ quadrant̾ẽ. Om̃e
itaq genꝰ humanũ. tãquã
pauꝑem & pupillũ diumna
scriptura cõmendat deo
dicens. Iibi de relictꝰ ẽ pau¬
ꝑ. pupillo tu eris adiutor:
eiꝰq aduersariũ diabolũ
demonstrans: secutꝰ adiun¬
.xit. ẽtere brachiũ pecca¬
toris & maligni. Adsit do¬
huic pupillo & pauꝑi ex¬
hibeat: qr calidũ atq fe¬
rocissimũ aduersariũ pa¬
tit᷑: & ĩa pupillus incausa
sua deficit. Qua ꝓpt̃. suus
aduersarius prauis artib
deciꝑe eũ festinat. Adsis dñe
neus defensor: sta in causa
illius. qͥ iussisti recta iuidica¬
re filiis hominũ. Eleua bra¬
chiũ tuũ & c̃tere brachiũ
peccatoris & maligni. Op¬

Expanded text:
io. Et quia sic sic miserabiliter atrocissimus hostis circa nos Pupilli effecti sumus: antequajudex venerit, sicut Evangelista loquitur, tradetur debitor exactori; exactor autem debitorem trudet in carcerem. Amen dico vobis, dicit Dominus, non exiet inde, donec reddat novissimum quadrantem . Omne itaque genus humanum tanquam pauperem et pupillum divina Scriptura commendat Deo, dicens, Tibi derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor: ejusque adversarium diabolum demonstrans, secutus adjunxit, Contere brachium peccatoris et maligni . Adsit Dohuic et pupillo et pauperi exhibeat, quia callidum atque ferocissimum adversarium patitur, et jamjam pupillus in causa sua deficit: quapropter suus adversarius pravis artibus decipere eum festinat. Adsis, Domineus defensor; sta in causa illius, qui jussisti recta judicari filiis hominum. Eleva brachium tuum, et contere brachium peccatoris et maligni. Op
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfluxert̃. Extendamꝰ
aciem ocł cordis & uide¬
amꝰ .&. aur̃e cordis accõ¬
modemꝰ ad t̃a tͣribilem
apłi senteneiã ꝑspicien¬
dã & inuestigandã. Mun-¬
demꝰ ocłm cordis. inmo
ipsa lux quã desidamus
uidere. mundet cor nr̃m

Expanded text:
fluxerunt. Extendamus aciem oculi cordis, et videamus: et aurem cordis accommodemus ad terribilem Apostoli sententiam perspiciendam et investigandam. Mundemus oculum cordis, imo ipsa lux, quam desideramus videre, mundet cor nostr
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑes remaneamꝰ. Re¬
citet᷑ in mediũ nr̃m sen¬
tencia beati pauli apłi
tͣribilis. tͣribilit᷑q ꝓlata:
q̃ corda simul & corꝑa nr̃a
contremiscere fac iat.Ait
enĩ uoluntariȩ peccanti¬
bꝰ nob. post accept̃a noti¬
ciã ueritatis. iã ñ relin¬
qͥt᷑ ꝓ peecatis hostia. t̃ ribi

Expanded text:
s remaneamus. Recitetur in medio nostrum sententia beati Apostoli terribilis terribiliterque prolata, quae corda simul et corpora nostra contremiscere faciat. Ait enim: Voluntarie peccantibus nobis post acceptam notitiam veritatis, jam non relinquitur pro peccatis ho
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt. qͥa iustieia & iudiei¬
ũ preꝑacio sedis tuȩ. Iu¬
dica illũ meu̾ ee̾. & me¬
cũ dãpnandũ ee̾. Nȩcom¬
nia q̃ hic attulit mea e̾e̾
cognosco. Meus e̾e̾ uolu
it .&. mea concupruit: me¬
cuͣ puniri debet. Qm̃ quẽ
tu dignatꝰ es tanto p̃cio
ne talis aꝑire os. qui talis
ibi inueniet᷑. ut iuste eũ
diabolo deputet᷑ Uidea¬

Expanded text:
a et judicium praeparatio sedis tuae . Judica illum meum esse, et mecum damnandum esse. Haec omnia quae huc attulit, mea esse cognosco. Meus esse voluit, et mea concupivit: mecum puniri debet; quoniam quem tu dignatus es tanto pretio ne talis aperire os, qui talis ibi invenietur, ut juste ire cum diabolo deputetu
Abbreviated transcription (Latin):
nos nr̃osq parentes.&. tan¬
tis ac talibꝰ bonis expolia¬
Nã &. multa bona in prima
fronte diabolꝰ nos expolia¬
uit. idest pudicieia. ẽtmen¬
cia. paciencia. mansuetu¬
dine: caritate. immortal¬
tate:Sicut nos nudos ac mi¬
seros reddidit. suisq pannis
derisit ee̾ inuolutos. & suo
dominio e̾e̾ adstrictos. atq ex
ipso uincło omnẽ ꝓlẽ nram
sibimet obligauit. Expoli¬

Expanded text:
rosque parentes tantis ac talibus bonis exspoliaNam et multis bonis in prima fronte diabolus nos exspoliavit, id est pudicitia, continentia, patientia, mansuetudine, charitate, immortalitate. Sic nos nudos ac miserabiles reddidit, suisque pannis derisit esse involutos, et suo dominio esse astrictos, atque ex ipso vinculo omnem prolem nostram sibimet obligavit. Exspoli
Abbreviated transcription (Latin):
eis uerbis q̃ racionales a¬
nime audientes intellige¬
re atq obedire assolent.
Nonem̃ hoc accepert̃ ut
possint bestiȩ uel aues:. in
suo tamͣ genere obtẽꝑant
deo: ñ racionali uolunta¬
tis arbitrio. s sicͣ mouet
illa omĩa tẽporibꝰ opor¬
tunis. ñ ipse tẽporaliter
motꝰ. ꝑ angelica ministe¬
ria q̃ capiunt inuerbo
eiꝰ quid qͦ tẽpore fieri de¬
beat: & illo ñ tẽ poraliter
moto. mouent᷑ ipsa tẽpo¬
ralit᷑: ut in his q̃ sibi sub¬
iecta st̃. iussa eius efficiant.¬
xxi. Om̃is enĩ anima ui¬
ua ñ solũ racionalis sic̃
in hominibꝰ. uerũ etiam
irracionalis sic̃ in peco¬
ribꝰ & uolatilibꝰ & piscibꝰ
uisis mouet᷑. s anima ra¬
cio nalis uoluntatis arbi¬
trio. uel ẽsentit uisis. uel
ñ consentit. Ir racionalis auͣ
ñ habet hoc iudiciũ: ꝓ suo

Expanded text:
eis uerbis, quae rationales animae audientes intellegere atque oboedire adsolent. non enim hoc acceperunt ut possint bestiae uel aues; in suo tamen genere obtemperant deo, non rationali uoluntatis arbitrio, sed sicut mouet ille omnia temporibus oportunis, non ipse temporaliter motus, per angelica ministeria, quae capiunt in uerbo eius quid quo tempore fieri debeat, et illo non temporaliter moto mouentur ipsa temporaliter, ut in his, quae sibi subiecta sunt, iussa eius efficiant, Omnis enim anima uiua, non solum rationalis sicut in hominibus, uerum etiam inrationalis, sicut in pecoribus et uolatilibus et piscibus, uisis mouetur. sed anima rationalis uoluntatis arbitrio uel consentit uisis uel non consentit; inrationalis autem non habet hoc iudicium, pro suo
Abbreviated transcription (Latin):
telligi ñ potest: si nulla e¬
rat natura ubi c̃deretur:
Si enĩ hec racio indeo erat
ñ increatura: ñdũ gͦ erat
dictũ ẽ. fecit d̾s hominẽ
ad imaginẽ dei:. Si aũ iã
in creatura erat. hoc ẽ in
his q̃ simul omia creauerat
ds. in qua creatura erat:u¬
trũsꝑitali an corꝑali¶ Si
spitali agebat ne aliqͥd in
corꝑibꝰ mundi seci cȩ lestibꝰ.
seu t̃restribꝰ. aut inea erat
hȩc uacans anteꝗͣ. homo
in sua natura ꝓpria ẽderet᷑.
sic̃ in ipso homine iã ꝓpͥam
erat hec racio: nichil agebat
sui oꝑis: Eẜ ut qͥd ereata erat:
An ut c̃tineret racionẽ fu¬
turȩ animȩ humanȩ. uel
futurarũ animarũ. tanꝗͣ.
inse ipsis ee̾ ñ possent s in
aliqua creatura uita ꝓpͥa
iã uiuente: sic̃ generandi
racio ñ potest ẽẽ nͥ in aliqͥbꝰ
iã existentibꝰ ꝑfectisq na¬
turis: Parens gͦ animȩ in¬
stituta ẽ aliqua creatura
spitalis in qua sit racio futu¬
rȩ animȩ: quȩ ñ inde ex istat

Expanded text:
tellegi non potest —, si nulla erat natura, ubi conderetur? Si enim haec ratio in deo erat, non in creatura, nondum ergo erat dictum est: fecit deus hominem ad imaginem dei? si autem iam in creatura erat, hoc est in his, quae simul omnia creauerat deus, in qua creatura erat? utrum spiritali, an corporali? si spiritali, agebatne aliquid in corporibus mundi, seu caelestibus seu terrestribus? et in ea erat hoc uacans antequam homo in sua natura propria conderetur, sicut. in ipso homine iam propriam erat haec ratio, nihil agebat sui operis? et ut quid creata erat? an ut contineret rationem futurae animae humanae uel futurarum animarum, tamquam in se ipsis esse non possent, sed in aliqua creatura uita propria iam uiuente, sicut generandi ratio non potest esse nisi in aliquibus iam existentibus perfectisque naturis? parens ergo animae instituta est aliqua creatura spiritalis, in qua sit ratio futurae animae, quae non inde existat,
Abbreviated transcription (Latin):
tenda ẽ ista loquucio: ne nͣ
inueniamꝰ qͦmͦ loquentes
distinguamꝰ. Non tam̃ ni¬
misẽ de nomine laborandũ.
Nã & nos dicimꝰ. qͥcqͥd ani¬
ma ẽ ñ ẽe̾ hoꝵ quatuor no¬
nifesta st̃ corpora: s neq
hoc eẽ qͦd ds ẽ. Qͥd sit aũ
ñ dicit᷑ melius. quã ani

Expanded text:
tenda est ista locutio, ne non tenda est ista locutio, ne non inueniamus, quomodo loquentes distinguamus; non tamen nimis est de nomine laborandum. nam et nos dicimus, quidquid anima est, non esse horum quattuor nomanifesta sunt corpora, sed neque hoc esse, quod deus est. quid sit autem, non dicitur melius qua
Abbreviated transcription (Latin):
legorieo ponit᷑ ᷑ Similia
qͥ ipe st̃ illa uisa talibꝰ
dictis: ac sic errant c̃stitu¬
entes in corde suo si mula¬
cra uanȩ opinionis. nec
in telligentes ita sc̃os de
suis uisis talibꝰ iudicasse.
qualit̃ iudicarent si talia
diuinitꝰ infiguris dicta
legerent uel audirent.
sic̃ sept̾e spice & septẽ bo¬
ues. septẽ anni st̾: sie̾ lin¬
teũ quatuor. lineis alliga¬
tũ. uelut discus plenꝰ ua¬
riis animalibꝰ. orbis t̃rarũ
ẽ cũ om̃ib gentibꝰ. sicut
omĩa cetera : & multo ma¬
gis q̃ de rebꝰ in corporeis.

Expanded text:
legorico ponitur. similia legorico ponitur. similia quippe sunt illa uisa talibus dictis. ac sic errant, constituentes in corde suo simulacra uanae opinionis nec intellegentes ita sanctos de suis uisis talibus iudicasse, qualiter iudicarent, si talia diuinitus in figuris dicta legerent uel audirent: sicut septem spicae et septem boues septem anni sunt, sicut linteum quattuor lineis alligatum uelut discus plenus uariis animalibus orbis terrarum est cum omnibus gentibus, sic omnia cetera et multo magis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sompnis. cũ iacentibꝰ uno
loco mẽbris corꝑissur ip¬
sa ꝑ uarias imagines eua
in somnisaerii coloris
& lucidi: nͥ forte ut cȩtera
q̃ similit᷑ falso uidet.:
Na & hoc potest uidere.
s absit ut eã tale̾ eũ eui¬
gilauerit credat. Alioqͥn
quando se alit᷑ uiderit
qͦd magis crebrũ ẽ: aut mu¬
tata erit qnima eiꝰ aut
nec tẽ animȩ uidet᷑ sub¬
stanc ia: s imago corpo¬
ris in corporea. q̃ miro
mͦ siẽ in cogitacione for¬
mat᷑. Qͥs enĩ ethiops ñ
pene sẽꝑ nigrũ se uidit
in somnis: aut si in alio
colore se uidit. ñ magis
miratꝰ ẽ. si fuit cũ illo
memoria: Aerio tamen
colore ac lucido nescio u¬
trũ se umquã uidisset: si
nũꝙͣ. istũ legisset uel au¬
disset. Qͥd qͦd dicunt. ho¬
mines talib uisis. & de
scripturis nobis uolunt
prȩscribere tale aliqͥd ee̾
ñ animã s ipsũ d̾m qͣ¬
lis figuralit scõꝵ. sꝑiti¬
b demonstratus ẽst
qualis etiã in sermone al¬

Expanded text:
somnis, cum iacentibus utique uno somnis, cum iacentibus utique uno loco membris corporis sui ipsa per uarias imagines euagdit aliquando in somnis aerii coloris et lucidi, nisi forte ut cetera, quae similiter falso uidet? nam et hoc potest uidere. sed absit, ut eam talem, cum euigilauerit, credat; alioquin quando se aliter uiderit, quod magis crebrum est, aut mutata erit anima eius, aut nec tunc animae uidetur substantia, sed imago corporis incorporea, quae miro modo sicut in cogitatione formatur. quis enim Aethiops non paene semper nigrum se uidit in somnis aut, si in alio colore se uidit, non magis miratus est, si fuit cum illo memoria? aerio tamen colore ac lucido nescio utrum se umquam uidisset, si numquam istum legisset uel audisset. Quid? quod ducuntur homines talibus uisis et de scripturis nobis uolunt praescribere tale aliquid esse non animam, sed ipsum deum, qualis figuraliter sanctorum spiritibus demonstratus est, qualis etiam in sermone al
Abbreviated transcription (Latin):
uerius dicere potuit:
quã id qͦd ait qͦdã loco.
omne corporale passibi¬
le ẽ: Debuit gͦ mutare
sentenciã: qua paulo
suꝑius dixerat. etiã deũ
corpꝰ ẽẽ. Neq enĩ arbi¬
tror eũ ita desipuisse.
ut etiã dei naturã pas
incarne tantũ. neq in
carne & anima. s in ipso
uerbo ꝑ qͦd facta st̾ omĩa.
passibilis & cõmutabilis
de xꝑiano. Itẽ cũ animȩ
etiã colorẽ daret aeriũ
ac lucidũ: uentũ ẽ ad
sensus qͥbꝰ eã menbrati
quasi corpꝰ instruere
conatꝰ ẽ: & ait. Hic erit
homo interior. alius exte¬
rior. dupplicit᷑ unꝰ habens
.ẜ ille ocłos & aures suas
dere debuerat: habens&.
cȩteros artꝰ ꝑ qͦs & in cogi¬
tac ionibꝰ utit᷑ . & in somnis
ocłis debuit audire & ui¬
dere d̾m popłs: qͥbꝰ anima
in somnis fungitur: eũ
si ipsũ tͣtullianuͣ qͥsquã
uide ret in somnis. nũꝗͣ
se diceret ab eo uisũ & cũ
eo loquutũ. quẽ uicissim
ipse ñ uidisset. Postremo
si anima se ipsã uidet in

Expanded text:
uerius dicere potuit quam id, quod ait quodam loco: omne corporale passibile est? debuit ergo mutare sententiam, qua paulo superius dixerat etiam deum corpus esse. neque enim arbitror eum ita desipuisse, ut etiam dei naturam passin carne tantum neque in carne et anima, sed in ipso uerbo, per quod facta sunt omnia, passibilis et commutabilis de christiano. Item cum animae etiam colorem daret aerium ac lucidum, ventum est ad sensus quibus eam membratim quasi corpus instruere conatus est, et ait: Hic erit homo interior, alius exterior, dupliciter unus, habens et ille oculos et aures suas, dere debuerat; habens et caeteros artus, per quos et in cogitationibus utitur, et in somnis oculis debuit audire et videre Deum populus, quibus anima in somnis fungitur: cum si ipsum Tertullianum quisquam videret in somnis, nunquam se diceret ab eo visum, et cum eo locutum, quem vicissim ipse non vidisset. Postremo, si anima seipsam
Abbreviated transcription (Latin):
iuix ualente qͦd senciebat
expͥmere: qͥ & uigilare se
sciret: & uidere qͥddã ñ
ocłis corꝑis. Nã ut eiꝰ uer¬
bis utar quantũ recole¬
re possũ: anima mea in

Expanded text:
uix ualentem quod sentiebat exprimere, qui et uigilare se sciret et uidere quiddam non oculis corporis. nam, ut eius uerbis utar, quantum recolere possum, "anima mea, in
Abbreviated transcription (Latin):
di filios ullũ e̾e̾ peccatũ:
siẽ ẽ in libidine. siue forni-¬
candi. siue ipso c̃iugio im¬
moderacius abutendi . xuii¬
Non nulla etiã de qͥbꝰ dam
⁊minutissimis animalibꝰ q̃¬
stio ẽ. utrũ in pͥmis rerũ
c̃dicionibꝰ creata sint: an
ex c̃sequentibꝰ rerũ morta¬
liũ corrupcionibꝰ. Nã ple¬
raq eoꝵ aut de uiuoꝵ cor¬
por uiciis. uel purgam̃¬
tis. uel exhalacionibꝰ. aut
cadauerũ tabe gignunt᷑:
q̃da etiã de corrupcione
lignoꝵ & herbarũ. q̃dã de
corrupeionibꝰ fructuum:
quoꝵ omniũ ñ possumꝰ rec¬
te dicere tleuͣ ñ ẽẽ creato¬
rẽ. In est enĩ om̃ibꝰ qͦddam
naturȩ sui generis decus:
ita ut in his maior sit am¬
miracio bene c̃sidantisa:
laus uberior om̃i potentis
artificis . qͥom̃ĩa insapienca
fecit: qͥ a fine usq ad finẽ ꝑ

Expanded text:
di filios ullum esse peccatum, sicut est in libidine siue fornicandi sine ipso coniugio inmoderatius abutendi. Nonnulla etiam de quibusdam minutissimis animalibus quaestio est, utrum in primis rerum conditionibus creata sint, an ex consequentibus rerum mortalium corruptionibus. nam pleraque eorum aut de uiuorum corporum uitiis, uel purgamentis uel exhalationibus aut cadauerum tabe gignuntur, quaedam etiam de corruptione lignorum et herbarum, quaedam de corruptionibus fructuum: quorum omnium non possumus recte dicere deum non esse creatorem. inest enim omnibus quoddam naturae sui generis decus, ita ut in his maior sit admiratio bene considerantis et laus uberior omnipotentis artificis, qui omnia in sapientia fecit, quae a fine usque ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
.x. ostendentib: &. felicita¬
tis alior. alioꝵq infelicita¬
tis meritũ insinuantibꝰ. Hoc
aũ uidit die dñico paschȩ.
cũ ꝑ totã quadragesimã
nichil doluisset: cui uix in¬
t̃uallo tridui antea parce¬
bat᷑. Uiderat aũ inipso in¬
gressu quadragesimȩ. illos
ꝓmittentes sibi: qͦd ꝑ qua¬
draginta dies. nullũ sensurꝰ
ee̾t dolorẽ. Postea ipsi ei de¬
dert tãꝗͣ. medicinale c̃sili¬
ũ. ut ei prepucii longitu¬
qo prȩcideret᷑: qͦ facto. qͥui
ñ doluit. Cũ uͦ iterũ simi
lit̾ doleret.&. similia uide¬
re cepisset: accepit ab eis
rursus c̃siliũ. ut inmare
pubetenꝰ intraret. ac post a¬
liqͥntã morã inde discedet.

Expanded text:
et ostendentibus et felicitaet ostendentibus et felicitatis aliorum aliorumque infelicitatis meritum insinuantibus. hoc autem uidit die dominico paschae, cum per totam quadragesimam nihil doluisset, cui uix interuallo tridui antea parcebatur. uiderat autem in ipso ingressu quadragesimae illos promittentes sibi, quod per quadraginta dies nullum sensurus esset dolorem; postea ipsi ei dederunt tamquam medicinale consilium, ut ei praeputii longitudo praecideretur, quo facto diu non doluit. liter doleret, et similia videre coepisset, accepit ab eis rursus consilium, ut in mare pube tenus intraret, ac post aliquantam moram inde discede
Abbreviated transcription (Latin):
postea uix eet inuentꝰ. Nu¬
mor aũ iuscosus & acer ex¬
sudans. testes &. inguina
urebat. s & ac utũ dolorẽ
ñ continuũ paciebat᷑. At
cũ paciebat᷑. eiulabat ue¬
hement̃. cũ iactacione mẽ¬
bror mente sanissima: sic̃
incruciatibꝰ corꝑaliũ doloꝵ
fieri solet. Deinde int uoces
suas abripiebat᷑ ab omnibꝰ
sensibꝰ. & iacebat patentibꝰ
ocłis neminẽ circũ stanciũ
uidens: ad nulia uellicacio¬
nẽ se mouens. post aliqͣntũ
tẽpꝰ euigilans. nec iã dolens
q̃ uiderat indicabat. Tum
int̃positis paucis diebꝰ. eadẽ
paciebat᷑. In omibꝰ sane uel
pene om̃ibꝰ uisionibꝰ suis. du¬
os se dicebat uidere: unũ
ꝓ uectioris etatis. alterũ pu¬
erũ: a qͥbꝰ ei uel dicebant᷑
uel demonstrabant᷑. q̃ se au¬
disse & uidisse narrabat.Ui¬
dit qͦdã die pioꝵ. choꝵ. psal¬
lenciũ lȩtanciũ in luce
mirabili . & impioꝵ. in tene¬
bris dͥiuersas & atrocissi¬
mas pȩnas illis ducentibꝰ

Expanded text:
postea uix esset inuentus. hupostea uix esset inuentus. humor autem uiscosus et acer exudans testes et inguina urebat. sed acutum dolorem non continuum patiebatur: at cum patiebatur, eiulabat uehementer cum iactatione membrorum mente sanissima, sicut in cruciatibus corporalium dolorum fieri solet. deinde inter uoces suas abripiebatur ab omnibus sensibus et iacebat patentibus oculis neminem circumstantium uidens, ad nullam uellicationem se mouens. post aliquantum tamquam euigilans nec iam dolens quae uiderat indicabat. tum interpositis paucis diebus eadem patiebatur. in omnibus sane uel paene omnibus uisionibus suis duos se dicebat uidere, unum prouectioris aetatis, alterum puerum, a quibus ei uel dicebantur uel demonstrabantur, quae se audisse et uidisse narrabat. Uidit quodam die piorum psallentium laetitiam in luce mirabili et inpiorum in tenebris diuersas et atrocissimas poenas illis ducentibus
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ quantũ ualebat: illo solo
prbo ueniente qͥescebat.
Illi tantũ subditꝰ erat.&. sub¬
dite respondebat: nec tam̃
eidẽ saltẽ prbo illa cessit
m̃tis alienacio. siue demo¬
niũ. nͥ cũ sanꝰ ẽe̾t a febribꝰ.
sic̃ frenetici sanari solent:
nec aliqͣndo postea tale aliqͥd
passus ẽ.Nouimꝰ etiã sine
dubitacione freneticũ fu¬
ñ sane specie diuinandi:sed
tãꝗͣ factũ ac preteritũ re¬
colens. Nã cũ eiꝰ apud eũ
cõmemoracio fieret: mor¬
tua ẽ inqͥt: ego eã uidi ef¬
ferri. hac cũ eiꝰ corpore
tranfiert. cũ illa in colu¬
mis uiueret. Post paucos
aũ dies repente defuncta:
.&. ꝑ eũ locũ elata ẽ. qͦ ille
prędixerat.Tuit itẽ a¬
pud nos puer. qͥ in exordio
putaertatis dolore acerri¬
mũ genitaliũ paciebatur.
medicis nequaꝗͣ. seire ualen¬
tibꝰ qͥd illud ẽsset agnosce¬
re: nͥ qͦd neruus ipse intror¬
sũ re conditꝰ erat. Itꝗ ut nec
derata longitudine ꝓpende¬
bat apparere potuerit.s

Expanded text:
 quantum valebat; illo solo presbytero veniente quiescebat, illi tantum subditus erat, et subdite respondebat. Nec tamen eidem saltem presbytero illa cessit mentis alienatio sive daemonium, nisi cum sanus esset a febribus, sicut phrenetici sanari solent; nec aliquando postea tale aliquid passus est. 36. Novimus etiam sine dubitatione phreneticum funon sane specie diuinandi, sed tamquam factum ac praeteritum recolens. nam cum eius apud eum commemoratio fieret, "mortua est", inquit, "ego eam uidi efferri, hac cum eius corpore transierunt", cum illa incolumis uiueret; post paucos autem dies repente defuncta est et per eum locum elata est, qua ille praedixerat. Fuit item apud nos puer, qui in exordio pubertatis dolorem acerrimum genitalium patiebatur medicis nequaquam ualentibus, quid illud esset, agnoscere, nisi quod neruus ipse introrsum reconditus erat, ita ut nec derata longitudine propendebat, adparere potuerit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
inscribit᷑
genesis
donec primꝰ homo de
paradyso dimissus ẽ. unde¬
cĩ libris siue asserendo
atq defendendo q̃ cer

Expanded text:
inscribitur Genesis, donec homo primus de paradiso dimissus est, undecim libris siue adserendo atque defendendo, quae cer
Abbreviated transcription (Latin):
Per lucẽ tam̃ & aerẽ ꝗͣ ip
so qͦq mundo prȩcellencia
st̃ corpora. magisq habent
faciendi prestanciã. quã pa¬
ciendi corpulenciã. sic̃ hu
sꝑui similiora st̃. corpꝰ admi¬
nistrat. Nunciat enĩ aliqͥd lux
corporea: cui aũ mineiat
ñ hoc ẽ qͦd illa: & hoc ẽ ani¬
ma cui nunciat: ñ illa quȩ
nunciat. Et cũ afflictiones
corꝑis moleste sentit. actio¬
nẽ suã qua illi regendo ad¬
ẽ. tͣbato eiꝰ tẽꝑamento im¬
pediri offendit de. hȩc of¬
fensio dolor uocat᷑. & aer qͥ
neruis infusus ẽ. paret uo¬
luntati ut membra mo

Expanded text:
per lucem tamen et aerem, quae in per lucem tamen et aerem, quae in ipso quoque mundo praecellentia sunt corpora magisque habent faciendi praestantiam quam patiendi corpulentiam, sicut huuae spiritui similiora sunt corpus administrat. nuntiat enim aliquid lux corporea; cui autem nuntiat, non hoc est, quod illa; et haec est anima, cui nuntiat, non illa, quae nuntiat. et cum adflictiones corporis moleste sentit, actionem suam, qua illi regendo adest, turbato eius temperamento inpediri offenditur, et haec offensio dolor uocatur. et aer, qui neruis infusus est, paret uoluntati, ut membra mo
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrant᷑. unꝰ anterior
ad faciem a qͦ sensus om̃is.
alt̃ posterior ad ceruicẽ a
qͥ motꝰ om̃is. t̃cius inter
utrũq in qͦ memoriã uigere
demonstrant: ne cũ sensũ
seqͥt᷑ motꝰ. ñ conectat homo
qͦd faciendũ ẽ. si fuerit qͦd
fecit oblitꝰ. Nec illi certis in¬
diciisoꝓbata eẽ̾ dicunt. qͣn¬
do &. ipse partes aliqͦ affee¬
te morbo uel uicio. eũ de¬
fecissent officia uel senci¬
endi uel mouendi membra.
uel motꝰ corꝑis reminiscen¬
di. satis qͥd ualerent singłe
declarart̃: eisq adhibita
curacio eui rei reparandȩ
ꝓfecerit. exploratũ ẽ.Sed
anima inistis taꝗͣ. in orga¬
nis agit: nichil ħoꝵ ẽ ipsa.
s uiuificat & regit omĩa: ꝙ.
ꝑ hec corꝑi ẽ sulit. ꝙ. huic
uitȩ. in qua factꝰ ẽ homo in
gͦ sit ipsa id est uelut dẽqua
materiȩ ds hunc flatũ fe
currere. Siẽ enĩ d̾s om¬
nẽ creaturã: sic anima
omnẽ corporeã creaturã
naturȩ dignitate prȩcellit.

Expanded text:
demonstrantur: unus anterior demonstrantur: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis; alter posterior ad cervicem, a quo motus omnis; tertius inter utrumque, in quo memoriam vigere demonstrant, ne cum sensum sequitur motus, non connectat homo quod faciendum est, si fuerit quod fecit oblitus. Haec illi certis indiciis probata esse dicunt, quando et ipsae partes aliquo affectae morbo vel vitio, cum defecissent officia vel sentiendi, vel movendi membra, vel motus corporis reminiscendi, satis quid valerent singulae declararum, eisque alhibita curatio cui rei reparandae profecerit exploratum est. Sed anima in istis tanquam in organis agit; nihil horum est ipsa: sed vivificat et regit omnia, et  haec corpori consulit et huic uitae, in qua factus est homo in ergo sit ipsa, id est de qua uelut materie deus hunc flatum feccurrere. sicut enim deus omnem creaturam, sic anima omnem corpoream creaturam naturae dignitate praecellit.
Abbreviated transcription (Latin):
unde sensus om̃s distri¬
buunt᷑. ad frontẽ colloca¬
ta ẽ: atq in facie st̃ ipsa
uelut organa sencie nor
excepto tangendi sensu
qͥ ꝑ totũ corpꝰ diffundi¬
tur. qͥ tam̃ etiã ipse ab
eadẽ anteriore parte
cerebri ostenditur ha
habet utiq sensũ in tan¬
gendo .&. facies sic̾ totũ cor¬
pꝰ exceptis sensibꝰ uiden¬
ai. audiendi. olfaciendi.
gustandi. qͥ insola facie pͣ¬
locati st̃.: ido scriptũ arbi¬
tror qͦd infaciem ds suf¬
flauerit homini flatũ .ui.¬
te: cũ factꝰ ẽ in animã ui¬
uã. Anterior qͥppe parspo¬
steriori merito prȩpomit᷑
qͥa & ista ducit. illa seqͥt᷑ ꝙ.
ab ista sensus. ab illa motꝰ ẽ
siẽ consiliũ precedit acti¬
onẽ. Et qm̃ corꝑalis motꝰ qͥ
sensiĩ seqt᷑ sine in t̃uallis tẽ
poꝵ nullꝰ ẽ. agere au̾ int̃¬
ualla tẽpoꝵ spontaneo mo¬
tu nͥ ꝑ adiutoriũ memori¬
e ñ ualemꝰ ido tres faxiii¬
tanqͣ. uentriculi cerebri

Expanded text:
unde sensus omnes distriunde sensus omnes distribuuntur, ad frontem conlocata est atque in facie sunt ipsa uelut organa sentiendi — excepto tangendi sensu, qui per totum corpus diffunditur; qui tamen etiam ipse ab eadem anteriore parte cerebri ostenditur habhabet utique sensum in tangendo et facies, sicut totum corpus, exceptis sensibus uidendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, qui in sola facie praelocati sunt — ideo scriptum arbitror, quod in faciem deus sufflauerit homini flatum uitae, cum factus est in animam uiuam. anterior quippe pars posteriori merito praeponitur, quia et ista ducit, illa sequitur et ab ista sensus, ab illa motus est, sicut consilium praecedit actionem. Et quoniam corporalis motus, qui sensum sequitur, sine interuallis tporum nullus est, agere autem intervalla temporum spontaneo motu nisi per adjutorium memoriae non valemus; ideo tres tanquam ventriculi cerebri
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ gͦ uidet᷑ dictũ factꝰ ẽ
homo inanimã uiiã. nͥ
qͥa sentire cepit incorpo¬
re: qͦd est animate uiuen¬
tisq carnis certissimũ in¬
diciũ. Nã mouent᷑ & ar¬
busta. ñ tantuͣ ex trinsecꝰ
impellente. uelut eũ uen¬
tis agitant᷑: s illo motu
qͦ intrinsecꝰ agit᷑ qͥcqͥd ad
increm̃tũ speciemq ar¬
boris ꝑtinet: qͦ uertitur
sucus in radicẽ. uertit᷑q
inea qͥbꝰ ẽstat herbe na¬
tura. uel ligni. Nic hil e nĩ
hoꝵ sine int̾no motu: sed
iste motꝰ nͣ ẽ spontaneus
qualis ille qͥ sensui copu¬
lat᷑ ad corꝑis administra¬
cionẽ. sic̃ in omni anima¬
liũ genere: quã uocat
scriptura animã uiiã.
Nã & nobis nͥ in esset etiã
ille motꝰ nec crescerent
nr̃a corpora: nec ungues
capillosꝙ ꝓducerent.
Sed si hoc solũ ee̾t inno¬
bis sine sensu motuq illo
spontaneo: ñ diceretur
ħomo factꝰ ẽ in animã
uiuã. xx II. Proinde qm̃
pars cerebri anterior

Expanded text:
mihi ergo uidetur dictum: factus est mihi ergo uidetur dictum: factus est homo in animam uiuam, nisi quia sentire coepit in corpore: quod est animatae uiuentisque carnis certissimum indicium. nam mouentur et arbusta non tantum ui extrinsecus inpellente, uelut cum uentis agitantur, sed illo motu, quo intrinsecus agitur quidquid ad incrementum speciemque arboris pertinet, quo ducitur sucus in radicem uertiturque in ea, quibus constat herbae natura uel ligni; nihil enim horum sine interno motu. sed iste motus non est spontaneus, qualis ille, qui sensui copulatur ad corporis administrationem, sicut in omni animalium genere, quam uocat scriptura animam uiuam. nam et nobis nisi inesset etiam ille motus, nec crescerent nostra corpora nec ungues capillosque producerent. sed si hoc solum esset in nobis sine sensu motuque illo spontaneo, non diceretur homo factus in animam uiuam. Proinde, quoniam pars cerebri anterior,
Abbreviated transcription (Latin):
sit nͥ lum̃ qͦd ex ocłis emi¬
cat. qͦ illa ñ adiuuat᷑ nͥ ad
corporeas formas colores¬
q senciendos: habetq
ipsa innumerabilia lon¬
ge dissimilia cimcto ge¬
neri corpor. qͣ ñ nͥ in tel¬
lectu atq racione ẽspi¬
ciat. qͦ nullus carnis sen¬
sus aspirat  .xx. Qua ꝓpt̃
anime. nec de terra. nec
de aqua. nec de aere. nec
de igne qͦlibet. s tamen
crassioris corꝑis sui ma¬
teriã. hoc ẽ humidã quan¬
dã terrã. q̃ incarnis uer¬
sa ẽ qualitatẽ. ꝑ subtilio¬
rẽ naturã corꝑis ad mini¬
strat: idest ꝑ luc̃e &. aerẽ.
Nullus enĩ sine his duobꝰ
uel sensus in corꝑe ẽ: uel
ab anima spontaneus
corꝑis motꝰ. Siẽ aũ pͥus esse
debet nosse quã facere: ita
sentire pͥus ẽ quã mouere.
o uicinũ ẽ. sicuti ẽ ignis
uel pocius lux &aer pri¬
mitꝰ agit: & ꝑ hec cȩtera
qͣ crassiora st̃ corꝑis sicu¬
ti humor & terra. unde
carnis corpuleneia soli
ad faciendũ. xxiNon

Expanded text:
sit nisi lumen, quod ex oculis emisit nisi lumen, quod ex oculis emicat, quo illa non adiuuatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos habetque ipsa innumerabilia longe dissimilia cuncto generi corporum, quae nonnisi intellectu atque ratione conspiciat, quo nullus carnis sensus aspirat? Quapropter natura nec de terra nec de aqua nec de aere nec de igne quolibet; sed tamen crassioris corporis sui materiam, hoc est humidam quandam terram, quae in carnis uersa est qualitatem, per subtiliorem naturam corporis administrat, id est per lucem et aerem. nullus enim sine his duobus uel sensus in corpore est uel ab anima spontaneus corporis motus. sicut autem prius esse debet nosse quam facere, ita sentire prius est quam mouere. o uicinum est, sicuti est ignis uel potius lux et aer, primitus agit et per haec cetera quae crassiora sunt corporis, sicuti humor et terra — unde carnis corpulentia solidad faciendum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
qͦda. ñ solũ ad ocłos. s etiã
ad sensus ceteros tenues
fistulȩ deducunt᷑. ad aures
iudelicet. ad nares . &. ad
palatũ. ꝓptͣ audiendũ. ol¬
faciendũ. atq gustandũ.
ipsũq tangendi sensũ qͥ
ꝑ totũ corpꝰ ẽ. ab eodẽ ce¬
rebro dirigi ꝑ medullã
ceruicis. & eã q̃ continet᷑
ossibꝰ qͥbꝰ dorsi spina c̃se¬
rit᷑: ut inde se tenuissimi
qdã riuuli qͥ tangendi sen¬
sũ faciunt. ut ꝑcuncta
membra diffundant. xla
Qũ gͥhis quasi nunciis ae¬
cipiat anima qͥcqͥd eã cor¬
poraliũ nͣ latet: ipsa uͦ us¬
ꝙ ad eo aliud qͥddã sit. ut
cũ uult intelligere uel
diuma. uel d̾m. uel om̃i¬
no etiã se ipsã. suasq ẽsi¬
dãre uirtutes. ut aliquid
ueri certiq cõprehendat
se auertat: eãq adhoc ne¬
go eiũ. ñ tantũ millo ad¬
iuĩto. uerũ etiã ñ nullo
impedim̃to ee̾ senciens. se
in obtutũ mentis attollat.
qͦmͦ ex eo genere aliqͥd est.
cũ eiusdẽ generis sũmũ ñ

Expanded text:
dam non solum ad oculos, sed etiam ad sensus ceteros tenues fistulae deducuntur, ad aures uidelicet, ad nares, ad palatum, propter audiendum, olfaciendum atque gustandum; ipsumque tangendi sensum, qui per totum corpus est, ab eodem cerebro dirigi per medullam ceruicis et eam, quae continetur ossibus, quibus dorsi spina conseritur, ut inde se tenuissimi quidam riuuli, qui tangendi sensum faciunt, per cuncta membra diffundant. Cum igitur his quasi nuntiis accipiat anima quidquid eam corporalium non latet, ipsa uero usque adeo aliud quiddam sit, ut, cum uult intellegere uel diuina uel deum uel omnino etiam se ipsam suasque considerare uirtutes, ut aliquid ueri certique conprehendat, se auertat eamque ad hoc negotium non tantum nullo adiumento, uerum etiam nonnullo inpedimento esse sentiens se in obtutum mentis adtollat: quomodo ex eo genere aliquid est, cum eiusdem generis summum non
Abbreviated transcription (Latin):
cus sũmissus ecȩlo: ut
iohanni qͥcqͥd in apoca¬
lypsi se uidisse ẽscripsit:
ut ihezechieli cãpus il

Expanded text:
cus submissus e caelo, ut Iohanni quidquid in Apocalypsi se uidisse conscripsit, ut Ezechieli campus il
Abbreviated transcription (Latin):
passione immunis audi
tes uerba marsoꝵ. ut eis
in cantantibꝰ. ꝓsiliant ple¬
rũq de latebris: etiã il¬
lic diabolica uis oꝑatur.
ad agnoscendã ubiq ꝓui¬
denciã. quã rẽ. cui rei na¬
turali ordine subiciat: &
qͥd etiã uoluntatibꝰ ma¬
lis. sapientissima potes¬
tate ꝑmittat. Et ut hoc
magis habeat usus. ser¬
pentes moueri carminibꝰ
hominũ quã ullũ aliud
genꝰ animanciũ. etiã hȩc
ñ parua testacio ẽ: natu¬
rã pͥmitꝰ humanã serpen¬
tis seductã e̾e̾ colloquio.
Gaudent enĩ de mones
hanc sibi potestatẽ dari.
ut ad incantacionẽ homi¬
nũ serpentes moueant.
ut qͦlibet mͦ fallant qͦs
possunt. Hoc aũ ꝑmittun¬
t᷑ ad pͥmi facti me moriã
cõmendanda: qͦd sit eis q̃dã

Expanded text:
passione immunis audirtes verba Marsorum, ut eis incantantibus prosiliant plerumque de latebris, etiam illic diabolica vis operatur, ad agnoscendam ubique providentiam, quam rem cui rei naturali ordine subjiciat, et ut quid etiam voluntatibus malis sapientissima potestate permittat. Ut hoc magis habeat usus serpentes moueri carminibus hominum quam ullum aliud genus animantium. etiam haec enim non parua testatio est naturam primitus humanam serpentis seductam esse conloquio. gaudent enim daemones hanc sibi potestatem dari. ut ad incantationem hominum serpentes moueant, ut quolibet modo fallant quos possunt. hoc autem permittuntur ad primi facti memoriam commendandam, quo sit eis qua
Abbreviated transcription (Latin):
si corpꝰ ñ esset: nec dedo
ualuit alitͣ saꝑe. Qui sa¬
ne. qmͣ ẽ acutus: int̾dũ
c̃tra opinionẽ suã uisa
ueritate suꝑ atͣ. Qͥd eñi

Expanded text:
si corpus non esset, nec de deo ualuit aliter sapere: qui sane quoniam est acutus interdum contra opinionem suam uisa ueritate superatur. quid eni