comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tendo cooperuit. Dehac coopertione uitiorũ perprophetam dicitur
B eatiquorũ remissȩsunt iniquitates & quorum tecta sunt peccata: Nos
igrturrachel illa significauit i dola sedendo premimus siculpa saua¬
ritiae penitendo dãnamus: Quaeutiq auaritia non illis quiuiri¬
liter currunt : quibus dicitur uirilit̃ agite & confortetur corurm
sed his maxime euenit quiquasi effeminato gressu gradientes ꝑblan¬
dimenta sçłi resoluuntur : Vnde & illic eius dem rachelis hȩc uerba sunt :
iuxta consuetudinem feminarũ nunc accidit mihi idẽ quasimuli ebria seha¬
ties sent interseinientes fedus: Iulitia coblapidẽ & erexitillũ intitulũ dix̃¬
q fr̃ib suis afferte lapides : qui congregantes fecerunt tumulũ quem&
uocauit labantumulũ testis & ia cobaceruũ testimonii. int̃ fidelesenĩtã iu¬
dȩos quã gentes testis ẽ lapiseminens insimilitudinem xp̃i. & aceruus la¬

Expanded text:
tem poenitentiae cooperuit. De hac coopertione vitiorum per Prophetam dicitur: tem poenitentiae cooperuit. De hac coopertione vitiorum per Prophetam dicitur: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . 6. Nos igitur Rachel illa signavit, qui idola sedendo premimus, si culpas avaritiae poenitendo damnamus. Quae utique avaritiae immunditia non illos qui viriliter currunt impedit, quibus dicitur: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum . Sed his maxime evenit qui, quasi effeminato gressu gradientes, per blandimenta saeculi resolvuntur. 7. Unde et illic ejusdem Rachelis haec verba sunt: Juxta consuetudinem feminarum nunc accidit mihi; id est, quasi muliebria se hati essent inter se ineuntes foedus, tulit Jacob lapidem, et erexit illum in titulum, dixitque fratribus suis: Afferte lapivocavit Laban tumulum testis, et Jacob acervum testimonii. Inter fideles enim, tam Judaeos, quam gentes, testis est lapis eminens in similitudinem Christi, et acervus la
Abbreviated transcription (Latin):
brosus ex merito transfigurat seinangelũ lucis: huic seruiuit ia cob idẽ expar¬
tereprob orũ iudaicus populus excuius carne in carnatus dñs uenit :
potest &iam ꝑ labanmundus hicexprimiquicũ furore ia cobsequit᷑ qua
electo squosq quiredẽptoris nr̃i mẽbra sunt ꝑsequendo opprimere conatur:
ꝑ prophetãdicit: obliuiscerepopulũ tuũ & domũ patristui: quiduero lr
i dolis nisi auaritia designatur : Vnde ppaulũ dicit᷑ et auaritia quas est
idolorum seruitus. Labanergo ueniens apudia cob. idolũ non inuenit
quia ostensis mundithes auris diabolus in redemptore nr̃o uestigia
concupiscenti ae non repperit. Sed quaeia cob nonhabuit : e a rachel
sedendo cooperuit: Rachel quippe quae & oiuisdicit᷑ eccda figurat
sedere autem est humilitatem penitentia appetere. Sicut scriptũ est

Expanded text:
brosus ex merito, transfigurat se velut angelum lucis . Huic servit Jacob, id est, ex parbrosus ex merito, transfigurat se velut angelum lucis . Huic servit Jacob, id est, ex parte reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus sic exprimi, qui cum furore Jacob persequitur, quia electos quosque qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimerper prophetam dicit: Obliviscere populum tuum, et domum patris tui . 4. Quid vero in idolis, nisi avaritia designatur? unde et per Paulum dicitur: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Laban ergo veniens apud Jacob, idola non invenit, quia, ostensis mundi thesauris, diabolus in Redemptore nostro vestigia concupiscentiae terrenae non reperit. Sed quae Jacob non habuit, ea Rachel sedendo cooperuit. 5. Per Rachel quippe, quae ovis dicitur, Ecclesia figuratur. Sedere autem est humilitatem poenitentiae appetere, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ego sum pastorbonus : ille mercedis iucro uariũ sibi pecus abstulit :¬
xp̃s diuersarũ gentiũ uarietatem sibimet congregauit: ille tres uirgas
amputatis corticibus in alueis aquarũ oppo suit Vt earum contempla¬
tione multipli carentur eiusoues: et dñsnr in a quabaptis matis triumpo
spexerio efficiatur ouis dĩ¬
Posclongam igitur seruitutem quã ia cobapud socerũ suum prouxoribus
uel mercedesus cinuit: praecepit eids̃ ut reuerteretur ad patriam
suam : Iunc ignorante socero com comitatu properauit : Laban aut̃
consecutus est eum inmonte gala ad cum furore. atq idola quaera¬
chelfurauerat apud eum requisiuit nec repperit : Quidergosibi hoc
ipsum figurali teruelit : Dumenim laban superius aliã gerat ꝑ sonã
nunc aut̃ diaboli trpumfigurat : Laban quippe interpretaturdealbatio
dealbatio aut̃ diabolus non in conuenienter accipitur : quĩcum sit tene¬

Expanded text:
dicit: Ego sum pastor bonus . Ille mercedis lucro varium sibi pecus abstulit; Cdicit: Ego sum pastor bonus . Ille mercedis lucro varium sibi pecus abstulit; Christus diversarum gentium varietatem sibimet congregavit. Ille tres virgas amputatis corticibus in alveis aquarum opposuit, ut earum contemplatione multiplicarentur ejus oves: et Dominus noster in aqua baptismatis trium pespexerit efficiatur ovis DPost longam igitur servitutem, quam Jacob apud socerum suum pro uxoribus velut mercedem sustinuit, praecepit et Dominus ut reverteretur in patriam suam. Tunc ignorante socero suo, cum uxoribus et comitatu properavit. Laban autem consecutus est eum in monte Galaad cum furore, atque idola quae Rachel furata erat apud eum requisivit, nec reperit. » Quid ergo sibi hoc ipsum figuraliter velit? Dum enim Laban superius aliam gerat personam, nunc tamen diaboli typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio. Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur; qui cum sit tene
Abbreviated transcription (Latin):
natusinago gȩtenuisse existimabant typum. qui a priorđi genuit po¬
pulũ & quidem &oculis legitur grauida. quia lexpermorsendata cooper¬
ta est atq signata : Rachel autẽ iunior et pulchrapriorsterilis & post mo¬
dũ fecunda : similitudo ese ecđȩ : iunior quia tempore posteriorpulchra
meruerunt: quae &iam tam diusterilis fuit quousq synagoga
populum generauit : Curautem ia cobprora chelseruiuit & subponit᷑
eiliamaior. Nisi quia dñs ut ecclesiam ad sumeret prius synagogam
sibi coniunx̃ : Seruitus itaq: ipsi ia cobseptẽ annorũ ꝓduab: uxoribus hu¬
ius uitae prȩsentis tempus significat . qui perseptem dies euoluitur. inqua
dñs formã serui accepit. factuso boediens paternȩ uoluntatis usque admor¬
tem : Illeenim proouibus seruit. et dns nr̃ ait. Nonuenitfilius
hominis miniscrari sed ministrare: illeoues pauit et dñs in euangelio

Expanded text:
natu Synagogae tenuisse existimabant typum, quia prior Dei genuit ponatu Synagogae tenuisse existimabant typum, quia prior Dei genuit populum, et quidem oculis legitur gravida, quia lex per Moysen data, quod operta est atque signata. Rachel autem junior et pulchra, prius sterilis et postmodum fecunda, similitudo est Ecclesiae. Junior, quia tempore posterior; pulchra,meruerunt. Quae etiam tandiu sterilis fuit, quousque Synagoga populum generabat. Cur autem Jacob pro Rachel servivit, et supponitur ei Lia major, nisi quia Dominus, ut Ecclesiam assumeret, prius Synagogam sibi conjunxit. Servitus itaque ipsius Jacob septem annorum pro duabus uxoribus, hujus vitae praesentis tempus significat, quia per septem dies volvitur, in qua Dominus formam servi accepit, factus obediens paternae voluntati usque ad mortem . Ille enim pro ovibus servit, et Dominus noster ait: Non veni. Filius hominis ministrari, sed ministrare . Ille oves pavit, et Dominus in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
nocte huius sȩculi filios generent fidei: laudatura populis &iã illauita:
cuius amore conuersispescłi reliquerunt: Eecuius professione admisericor¬
diam regende plebis adsũptisunt : Idenimagunt in omnibus laboribus suis¬
ut illa professio quancon uerterant quia tales rectores populi dedit. latius
et clarius glorificetur. tam quam ia cobrecus antem noctẽ liȩ utrachel
pomissua ueolentibus & clarenitentibus potiatur. quae aliquando
& ipsa prȩstante misericordiadiperselpsamparit: Ulix tandem quidẽ
ac perrarũ est . Vt dn principio erat uerbum & uerbũ erat apuddm̃ & ds erat¬
uerbũ et quicquid dehacrepiesapienterq dicitur. et sine fantas mate
carnalis cogitationis. et salubriter uel ex parte capiatur: Alio
quoq: sensuliam & rachel uictorinus martyr etcȩteri insimilitu¬
dine ec clesiae uel synagogae interpra etati sunt : Liaenim maior

Expanded text:
nocte hujus saeculi filios generent fidei, laudatur a populis etiam nocte hujus saeculi filios generent fidei, laudatur a populis etiam cuius amore conuersi spem saeculi reliquerunt, et ex cuius professione ad misericordiam regendae plebis adsuut illa professio a qua se converterant, quia tales rectores populis dedit, latius et clarius glorificetur: tamquam Jacob non recusante noctem Liae, ut Rachel pomis suaveolentibus et clare nitentibus potiatur; quae aliquando et ipsa praestante misericordia Dei, per se ipsam parit, vix tandem quidem, quia perrarum est, ut, In principio erat Verbum, eVerbum . Et quidquid de hac re pie sapienterque dicitur, et sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter vel ex parte capiatur. Alio quoque sensu Liam et Rachel Victorinus martyr, et caeteri in similitudinem Ecclesiae vel Synagogae interpretati sunt. Liam enim major
Abbreviated transcription (Latin):
ab inpericiorib: populis ad existimationẽ bonã quod illa poma signi fi¬
cant & quod necessariũ est ad exortationẽ discentiũ: Sed plane
ut hanccuram suscipiant : ui cogunt᷑ satis. Et hoc significatũ ẽ : qđ cum
uenir& de agrolacob occurrit eilia eũq detinens aitadme intrabis
conduxienĩ tepromandragoris filiimei tã quã dicer& : doctrinȩ quã diligis
uis conferrebonã opinionẽ noli fugere officiosũ laborẽ : haec inecła gerere
quis quis aduerterit cernitet experit᷑ in exẽ plis qđ intellegimus in libris
ꝗsnonuideat hocgere in totoorbe cerrarũ ueni re homine sa doperib: sđidir¬
inotiosũ cognoscende et contẽplande ueritatis cãquã in amplexu rachel. & excipi
endȩ trans uerso ecclesiasticã necessitatẽ atq ordinandi in labore tam quam lia
dicente ad me intrabis. quibus istud misterium di dispensantibus ut in

Expanded text:
ab inperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma signifiab inperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. sed plane ut hanc curam suscipiant, ui coguntur. satis et hoc significatum est, quod cum ueniret de agro Iacob, occurrit ei Lia eumque detinens ait: ad me intrabis: conduxi enim te pro mandr-agoris filii mei, tamquam diceret: doctrinae. quam diligis, uis conferri bonam opinionem? noli defugere officiosum laborem. haec in ecclesia geri, quisquis aduerterit. cernit. experimur in exemplis, quod intellegamus in libris. quis non uideat hoc geri toto orbe terrarum, uenire omnes ex operibusin otii usum cognoscendae et contemplandae veritatis tanquam in amplexu Rachel, et excipi de transverso ad ecclesiasticam necessitatem, atque ordinari in labore tanquam Lia dicente: Ad me intrabis, quibus istud mysterium Dei dispensantibus, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
eccłae cõmitatur ad dispensandũ fidei sacramentum: illi accensi stu¬
dio doctrinȩ atq indagandȩ & contemplandȩ sapientiae : Seabom¬
nibus actionum molestiis remouere atq in otio discendi aut do¬
cendiuolunt conscendere : Itaergo dictum est parũ esttibi quod
accepistiuirũ meũ insuper et mandragoras filii meiuis accipere:
acsidiceretur: Parum est quod homines ad laboremrerũ genercinda¬
rũ necessarios inotio detin&uita : Studiorũ insuperet popularem
gloriã requirit : Pro indeut eam iuste conpar& inpertitrachel uirũ
sorori suae illa nocte : ut scilic& qui uirtute laboriosa regimini populo¬
rũ ac cõmodati sunt &iã sescientiae uacare delegerant suscipiantex¬
perientiam tẽptationũ curarũq sarcinã puti litate cõmuni nel psadoc¬
trina sapientiae cuiuacarestatuerant blasphemet᷑ neq adipis catur

Expanded text:
Ecclesiae committatur ad dispensandum fidei sacramentum, illi, accensi stuEcclesiae committatur ad dispensandum fidei sacramentum, illi, accensi studio doctrinae atque indagandae et contemplandae sapientiae, se ab omnibus actionum molestiis removere atque in otio discendi atque docendi volunt considere. Ita ergo dictum est: Parum est tibi quod accac si diceretur: parum est, quod homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet uita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit? Proinde ut eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui uirtute laboriosa regimini populorum adcommodati sunt, etiamsi scientiae uacare delegerant, suscipiant experientiam temptationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui uacare statuerunt, blasphemetur neque adipiscatur
Abbreviated transcription (Latin):
primogenitũ idẽ ꝑ honorẽ fecunditatis in quo ẽ omnis fructus labo¬
riosȩ atq: inter cepta temptationũ periditantis actionis quã pleriq
bono ingenio prȩditistudioq flagrantes quã uisidoneire gendispopulis
eẽ possint: tam̃ euitant ꝓpt̃ turbul entas occupationes & indocerinae
ocium totopetore tã quã in spetiose rachel ferunt᷑ amplexi. Sed quiabo num
est ut &ia haecuita latius in notescenspopularẽ gloriã mereatur. In ius¬
tum est autem ut eam consequatur sia matorem suũ ad ministrandis eccle¬
siasticis curis aptum et idoneũ inotio detin&. nec gubernationẽ cõmunis
utilitatis inpertie. propterealia sorori su aedicit. parũ est tibi qđ uirum
meũ accepisti. Insuꝑ et mandragoras filiimei uis accipere : ꝑ unũ uirũ
significans eos quicum sint agendi uirtute amabiles & digni: quibus regimes

Expanded text:
primogenitum, id est per honorem fecunditatis eius, in qua est omnis fructus laboprimogenitum, id est per honorem fecunditatis eius, in qua est omnis fructus laboriosae abono ingenio praediti studioque flagrantes, quamvis idonei regendis populis esse possint, tamen vitant propter turbulentas occupationes, et in doctrinae otium toto pectore, tanquam speciosae Rachel feruntur amplexum. CAPUT LVII. Sed quia bonum est ut etiam haec vita latius intum est autem ut eam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationi communis utilitatis impertit, propterea Lia sorori suae dicit. Parum est tibi quod virum meum accepisti, insuper et mandragoras filii mei vis accipere? 24. Per unum virum significans eos omnes qui, cum sint agendi virtute habiles, et digni quibus regimen
Abbreviated transcription (Latin):
sunt : quilic& parum sapiant: reddunt tamen plerumq labori
eorũ ꝑ quos sibi consuletur & splendorem laudis et odorem bonȩ opinionis
Nec adis tãgloriã popularẽ primiꝑ ueniunt eorũ qui sunt inecła : nisiquȩ¬
cũq in actionũ periculis & labore uersant᷑: ꝓptere aliȩ filius malam andra¬
gorica inuenit exiens in agrũ idesthoneste ambulan sadeos quiforis st̃ : Doctri
nauero illa sapientiȩ qͣ uulgis trepiture motissimain contẽplatione ueritatis
dulcidelectatione defigit᷑ hanc popular õgloriã quantulũ cũq non adse¬
queretur nisi ꝑ eos qui inme diis turbi s agendo acsudando populis prȩsunT :
trat̃ utilitas et quorũ auctoritas populis caraest : testimoniũ ꝑhibenteiã
uitȩ ꝓpt̃ studiũ conquirendȩ et contẽplandȩ ueritati sotiose quodãmodo
malamandra gorica ꝑliã ꝑueniunt adrachel: Ad ipsã ueroliã pfiliũ

Expanded text:
sunt ; qui licet parum sapiant, reddunt tamen plerumque labori sunt ; qui licet parum sapiant, reddunt tamen plerumque labori eorum per quos sibi consulitur, et splendorem laudis, et odorem bonae opinionis. Nec ad istam gloriam popularem primi perveniunt eorum qui sunt in Ecclesia, nisi quicunque in actionum periculis et labore versantur. Propterea Liae filius mala mandragorica invenit exiens in agrum, id est, honeste ana uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur nisi per eos, qui in mediis turbis agendo ac suadendo populis praesunt, ntratur utilitas, et quorum auctoritas populis cara est. testimonium perhibent etiam uitae propter studium conquirendae et contemplandae ueritatis otiosae, quodam modo mala mandragorica per Liam perueniunt ad Rachel; ad ipsam uero Liam per filium
Abbreviated transcription (Latin):
populus hic me labus honorat : coraut̃ eorũ longe est ame: De quib:
a poscolus dicit qui prȩdicas non furandum furaris : Verũ tam̃ ut
&iã ꝑhanc conditionẽ libera illauxor ia coblaborans filios hȩredes
regnisuscipiat. Ideo dñs dicit quaedicunt facite quȩ aut̃ faciunt fa¬
cere nolite : Vnde & apłs siue inquit occasionesiue ueritatexp̃s
adnuntiet᷑: e dn hocgaudeo sed etgaudebo tãquã etancillã parientẽ
deplenumerosi orelaetat᷑ : Est uero quidãliae fetus exbeneficiorachel
editus cũ uirũ suũ secũ debita noc te cubiturũ acceptisa filioliemandra¬
goricismalis cũ sorore cubari ꝑmittit : ꝗd enĩ demandragoradicendũ ẽ :
ꝓ inderẽ cõperipulchrã & suaueolentẽ : Sapore aut̃ insipido : et ideo ipillo
mandragoricopomo : figurari intellegã famã bonã popularem : Vnde
dicit apłs oporc&etiam testimonium haberebonum ab eis qui foris

Expanded text:
Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . De quibus Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . De quibus Apostolus dicit: Qui praedicas non furandum furaris . Verumtamen, ut etiam per hanc conditionem libera illa uxor Jacob laborans filios haeredes regni suscipiat, ideo Dominus dicit: Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite . Unde et Apostolus: Sive, inquit, occasione, sive veritate, Christus annuntietur; et in hoc gaudeo, sed et gaudebo ; tanquam et ancilla pariente, de prole numerosiore laetatur. Est vero quidam Liae fetus ex beneficio Rachel editus, cum virum suum secum debita nocte concubiturum, acceptis a filio Liae mandragoricis malis, cum sorore cubare permittit. Quid enim de mandragora dicendum est? Proinde rem comperi pulchram et suave olentem, sapore autem insipido; et ideo in illo mandragoric pomo figurari intelligam famam bonam popularem. Unde dicit Apostolus: Oportet etiam testimonium habere bonum ab eis qui foris
Abbreviated transcription (Latin):
sitatibus consulitur quã ad illã unde diuinũ aliquid dicit᷑ hic dolor fi¬
guratus uidetur in eo quod scriptũ est: et xelauit rachelsororem suã
pro indequiapurus intellectus spiritalis substantiȩ uerbis carneeditis
exprimi non pocest : edegiedoctrina sapientiae perquas lib& corpo¬
reassimilitudines insinuare diuina sicut elegitrachel ex uiro
suo et ancilla  suscipere filios : quamsine filii s omninoremaner& :
uita carnalibus sensibus dedita corporeae cogitantur imagines
&iam cum aliquid despiritali et in commutabili substantia diui¬
nitatis auditur : Suscipit etlia de ancilla sua filiosamore haben¬
dinumerosi ores proles accensa : Inuenimus autem zel faneius ancillã
interpretarios hiens : Qua propterhaec ancilla illosfigurat quos in p̃¬
dicatione fidei ȩu angelicȩ oserant & cornonerant. De qualib: scriptũ ẽ:

Expanded text:
sitatibus consulitur, quam ad illam unde divinum aliquid discitur. 15. Hic dolor fisitatibus consulitur, quam ad illam unde divinum aliquid discitur. 15. Hic dolor figuratus videtur in eo quod scriptum est: Et zelavit Rachel sororem suam. Proinde quia purus intellectus spiritualis substantiae verbis carne editis exprimi non potest, eligit doctrina sapientiae per quaslibet corporeas similitsuo et ancilla suscipere filios, quam sine filiis omnino remanere. vita, carnalibus sensibus dedita, corporeae cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spirituali et incommutabili substantia Divinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua liberos, amore habendi numerosiores proles accensa. Invenimus autem Zelpham ancillam ejus interpretari os dicens, quapropter haec ancilla illos figurat quorum in praedicatione fidei evangelicae os erat, et cor non erat. De quibus scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
diligatur : Laborenim iustorũ maximũ fructũ hab& ineis quo s regno
dĩ generant In termulta stemptationes et tribulationes prȩdicando
cuangelium & eospropter quossunt in laboribus abundantius ip
plagis supramo dum in mortibus sepius propt̃ quos habent forispugnas
intus timores gaudiũettoro nã suã uocant: Nascuntur aut̃ eis facilius
atq copiosius ex illo sermone fidei quod prȩdicant xpm̃ crucifixum :
Rachelaut clara aspectu: mente excidit dõ etuidit in principio uerbũ
dm̃apud dm̃ et uultparere & non potest : quia generationẽ eius quisenar¬
rabit : Ideoq contẽplandiotia appecit ut diuinitatẽ ineffabilem cer¬
nat : lacareuult abomnine gocio : et ideosterilis quia inuariis pressuris
non subuenit : Sed qui a &ipsa in terdũ procreandi caritate in ardescie
Vulte ñ docere quodnouit : uidit sororem laborea gendifiliis ab un¬
dantem et dol& potius curre rehomines adeam uirtutẽq eorũ neces¬

Expanded text:
diligatur. Labores enim justorum maximum fructum habent in eis quos regno Dei generant, inter multas tentationes et tribulationes praedicando Evangelium, et eos propter quos sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius, propter quos habent foris pugnas, intus timores, gaudium et coronam suam vocant. 13. Nascuntur autem eis facilius atque copiosius ex illo sermone fidei quo praedicant Christum crucifixum. Rachel autem clara aspectu mente excedit Deo, et videt in principio Verbum Deum apud Deum, et vult parere, et non potest, quia generationem ejus quis enarrabit? Ideoque contemplandi otia appetit, ut divinitatem ineffabilem cernat. 14. Vacare vult ab omni negotio, et ideo sterilis, quia in variis pressuris non subvenit. Sed quia et ipsa interdum procreandi charitate inardescit, vult enim docere quod novit, videt sororem labore agendi atque patiendi filiis abundantem, et dolet potius currere homines ad eam virtutem qua eorum neces
Abbreviated transcription (Latin):
appetere alienam uxorem: Ideo duo p̃cepta sunt non mecha¬
beris non concupisces uxorem proximitui: Decimum non concu¬
pisces remproximitui : In quo preceptodamnat ambitionẽ scłi &
refrenat concupiscentiam rerũ : Itaq horum primũ ꝓhib& suꝑ¬
stitionẽ .II. Secundũ errorẽ .iiI. Tertiũ interficit seculia morẽ iiii. Quar¬
tum impie tatem .V. Quintũ allidit fornicationẽ VI Sextũ cru¬
delitatẽ. VII. Septimum rapacitatem. Octauum ꝑ imie falsi¬
tatem. vIIII. Nonum adulterii cogitationẽ .X. Decimũ mundi

Expanded text:
appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt: Non moechaappetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt: Non moechaberis. Et: Non concupisces uxorem proximi tui. Decimum: Non concupisces rem proximi tui . In hoc praecepto damnat ambitionem saeculi, et refrenat concupiscentiam rerum. Itaque horum primum prohibet subreptionem, secundum errorem, tertium interficit saeculi amorem, quartum impietatem, quintum allidit fornicationem, sextum crudelitatem, septimum rapacitatem, octavum perimit falsitatem, nonum adulterii cogitationem, decimum mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ergo semel inisto anno indie propitiationis intrat inscã scõrum. Id ẽ¬
cum impleta dispensatione penetrauit caelos. Intrans ad patremut
eum propitium humano generi faciat & exoret proomnib: in secre

Expanded text:
ergo semel in anno in die propitiationis intrat in sancta sanctorum, id esergo semel in anno in die propitiationis intrat in sancta sanctorum, id est, completa dispensatione penetravit coelos, intrans ad Patrem, ut eum propitium humano generi faciat, et exoret pro omnibus in se cre
Abbreviated transcription (Latin):
Iabernaculũ autẽ sacerdos ingrediens intunica tintinnabulis am¬
bitur. ltuidelic& uoces praedicationis habeat. nesuperni inspectoris
iudicium exsilentio offendat. Mala quoq punica tintinnabulis
coniunguntur ut ꝑ eius doctrinã fidei unitas de signetur. Quod autẽ
in prima parte taberna culi cotidie sacerdos ad immo landas hostias
introibat. instantia nobis cotidiana praecipitur. ut abhocloco ubi popu¬
ius dĩ caelestibus uocib: enutritur. numquã abscedamus. Sed cotidie
confessionis & laudis spiritales acrificiũ offeramus. idẽ humilitatem
animarũ nr̃arum quaesunt uerae hostiȩ. Sic enim scriptumẽ sacri¬
ficium dõ sp̃s contribulatus. Illud autem quod semel in annopontifex
relicto populo ingrediebatur inscã scõrum ubi erat propitiatorium : sig¬
erat cumpopulo. Annum illum de quodicitipse. euangeli zare pau pe¬
rib: misitme. Vlocare annum dñi acceptũ & diem ꝓpitiationis. Iste

Expanded text:
Tabernaculum autem sacerdos ingrediens, in tunica tintinnabulis amTabernaculum autem sacerdos ingrediens, in tunica tintinnabulis ambitur, ut videlicet voces praedicationis habeat, ne superni inspectoris judicium ex silentio offendat. Mala quoque punica tintinnabulis conjunguntur, ut per ejus doctrinam fidei unitas designetur. Quod autem in prima parte tabernaculi quotidie sacerdos ad immolandas hostias introibat, instantia nobis quotidiana praecipitur, ut ab hoc loco ubi populus Dei coelestibus vocibus eruditur, nunquam abscedamus, sed quotidie confessionis et laudis spiritale sacrificium offeramus, id est, humilitatem animarum nostrarum, quae sunt verae hostiae, sicut scriptum est: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Illud autem quod semel in anno pontifex, relicto populo, ingrediebatur in sancta sanctorum, ubi erat propitiatorium, sigerat cum populo annum illum, de quo ipse dicit: Evangelizare pauperibus misit me, et vocare annum Domini acceptum, et diem propitiationis . Iste
Abbreviated transcription (Latin):
fulget dũ intellectus sapientiae emicat: Cui i acinctus qui aerio
colore resplend& aduingitur : scilic& u tomne quod tractat. ad amo¬
rem caelestium surgat. huic ad miscetur regalis purpura. ut sugges¬
tiones uitiorum ueluti expotestate regia cõprimat. Coccus quoque
brstinctus ipsius suꝑ humerale ad uingitur ut ante interniiudicis o¬
culos om̃a uirtutũ bona ex caritate decorentur. Quae caritas quia in di¬
lectionedĩ & proximi pend&. quasi ex duplici tinctura refulget :
Cubistincto cocco torta brssus adiungitur. Deterra enim byssusnu¬
tenti specie oritur . perquam candens de cormunditiae & corporalis
castitas designatur. Quae uidolic& torta pulchritudinis suꝑ humeraili
innectitur . qui a tunc castimonia ad perfectũ munditiae candorem
ducitur cũ ꝑ abstinentiam caro affligitur. Si quidem & balteo praȩ¬
cingitur perquem renum incentiua & luxuriae libidinũ restringant᷑

Expanded text:
fulget, dum intellectu sapientiae emicat, cui hyacinthus, qui aerio fulget, dum intellectu sapientiae emicat, cui hyacinthus, qui aerio colore resplendet, adjungitur, scilicet, ut omne quodquod tractat, ad amorem coelestium surgat. Huic admiscetur regalis purpura, ut suggestiones vitiorum veluti ex potestate regia comprimat. Coccus quoque bis tinctus ipsius superhumerali adjungitur, ut ante interni judicis oculos omnium virtutum bona ex charitate decorentur, quia charitas, quae in dilectione Dei et proximi pendet, quasi ex duplici tinctura refulget, cui bis tincto cocco torta byssus adjungitur. De terra enim byssus nitente specie oritur, per quod candens decor munditiae corporalis castitas designatur: quae videlicet torta pulchritudine superhumerali innectitur, quia tunc castimonia ad perfectum munditiae candorem ducitur, cum per abstinentiam caro affligitur. Siquidem et balteo praecingitur, per quod rerum incentiva et luxuria libidinum restringantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos ap̃s non in congrue interpretatur in mẽbrissuis. & maxime in
ponti ficequimoratur inscĩs & offert uictimas propulo carnes in ma¬
culatiagni sacro ore conficiens. Primo enim quod in aaron pectorerati¬
onale iudicii uittis ligantib: in primitur. Significat ut sacerdotale
cor nequaquã cogitationes fluxae possideantꝰ. sed ratio sola constringat¬
In quo &iam rationale uigilanter adiungitur. ut duodecimpatri archa¬
rum nomina describantur. Ad scriptosenim scõspatres semꝑ inpectore
ferre debet. Quorum exempla imitari non cesset. Et quod in utroq
humero sacerdos uel amine suꝑhumeralis ad stringitur . Vt contra
aduersa ac prospera uirtutũ sẽꝑ ornamento muniatur. & quod suꝑ¬
humerale ex auro & iacincto & purpura & bistincto cocco & bisso
retorta fieri precipitur : Quanta sacerdos clarescere uirtutum diuer¬
sitatedebeat demonstratur : In sacerdotis quippe habitu aurum

Expanded text:
sacerdos Christus, non incongrue interpretatur in membris suis, et maxime in sacerdos Christus, non incongrue interpretatur in membris suis, et maxime in pontifice, qui moratur in sanctis, et offert victimam pro populo carnis immaculati agni, sacro ordine conficiens. Primo enim quod in Aaron pectore rationale judicii vittis ligantibus imprimitur, significat ut sacerdotale cor nequaquam cogitationes fluxae possideant, sed ratio sola constringat, quod etiam rationali vigilanter adjungitur, ut duodecim patriarcharum nomina describantur. Scriptos etenim sanctos Patres semper in pectore ferre debent, quorum exempla imitari non cesset; et quod in utroque humero sacerdos velamine superhumeralis astringitur, ut contra adversa ac prospera virtutum semper ornamento muniatur. Et quod superhumerale ex auro et hyacintho et purpura bis tincto cocco et torta fieri bysso praecipitur, quantum sacerdos clarescere virtutum diversitate debeat demonstratur. In sacerdotis quippe habitu aurum
Abbreviated transcription (Latin):
finemundi & deuita futura disputantes. num quã sileant: suꝑhume¬
rale autẽ pallium. Saluatoris insinuat potestatem & regnum sicut
scriptum est. Principatus eius super humeros eius. Duo quoq lapi¬
des smaragdini insuꝑ himerale ad extra & leuapositi : duo sunt po¬
puli gentilis dexter : & iudaicus qui fuit aliquando sinister. haben¬
tes inse sculpta nomina duo decimpatri archarum idẽ. ad imitan¬
da uitae exempla scõrum apłorum. Alii eosdem duos lapides duo
tes tamenta dixerunt. Siue litteram & sp̃m in quibus tenentur legis¬
upui uersa mysteria: Indextera sp̃s. in leua littera. Rationale uero
pectoris suꝑ positũ & quaterno lapide ordine distinctum : sermonem
figurat euangelicũ quiqua druplicato ordine : ueritatem fidei nobis & doc¬
trinam trinitatis exponit . Cui conuenit ingeminis apłicus sermo tã uir¬
tute quãnumero: Hoc autem rationale duplex est. quia euangłicȩ doctri

Expanded text:
fine mundi et de vita futura disputantes nunquam sileant. Superhumefine mundi et de vita futura disputantes nunquam sileant. Superhumerale autem pallium Salvatoris insinuat potestatem et regnum, sicut scriptum est: Principatus ejus super humeros ejus . 6. Duo quoque lapides smaragdini, in superhumerali ad dextram et laevam positi, duo sunt populi: gentilis dexter; et Judaeus, qui fuit aliquando dexter, sinister; habentes in se sculpta nomina duodecim patriarcharum, id est, ad imitanda vitae exempla sanctorum apostolorum. 7. Alii eosdem duos lapides duo Tesuniversa mysteria. In dextera spiritus, in laeva littera. Rationale vero pectori superpositum, qutaerno lapidum ordine distinctum, sermonem figurat evangelicum, qui quadruplicato ordine veritatem fidei nobis et doctrinam Trinitatis exponit, cui convenit in gemmis apostolicus sermo tam virtute, quam numero. Hoc autem rationale duplex est, quia evangelicae doctri
Abbreviated transcription (Latin):
nalia uero illa quae induitcastitatẽ carnis xp̃i & integritatem osten¬
dit. Cingulũ uero illud quo sacerdo tale pectus ad stringitur. Chorus
scõrum uel concordia figuratur. qui in unitate fidei xp̃m amplectunt᷑
Tunica autẽ illa talaris a capiteusq ad plantas dimissa. Eadem ecđa
launctus enim aerio colore resplend&. scilic& u tomnis ecła quae sur¬
sum sunt sapiat. & tota ad amorẽ regni cȩlestis surgat : Mala autẽ
punica. in inferiorib: posita eius demecđae unitatem declarat. Nam
sicut inmalo punico uno exterius cortice multa interius granamu¬
niuntur sic innumero scaẽ ecđae populos unitas fidei contegit. Quos
intus diuersitas meritorum ten& : Tintinabula autẽ intermalogra
ecclesia collocati quorum lingua doctrina & scientia resonans : tan
git utrasq acies tintinnabuli. Idẽ partes legis & euangelii. haec
autẽ tintinnabula in extremo uestimento sunt posita. Id circo ut de

Expanded text:
nalia vero illa quae induit, castitatem corporis Christi et integritatem ostennalia vero illa quae induit, castitatem corporis Christi et integritatem ostendit. Cingulum vero illud, quo sacerdotale pectus astringitur, chorus sanctorum vel concordia figuratur, qui in unitate fidei Christum amplectuntur; tunica autem illa talaris, a capite usque ad plantas dimissa, eadem Ecclesia a. Hyacinthus enim aerio colore resplendet, scilicet, ut omnis Ecclesia, quae sursum sunt, sapiat, et tota ad amorem coelestium surgat. Mala autem punica in inferioribus posita ejusdem Ecclesiae unitatem declarant. Nam sicut in malo punico uno exterius cortice multa interius grana muniuntur, sic in numero sanctae Ecclesiae populos unitas fidei contegit, quos intus diversitas meritorum tegit. Tintinnabula vero inter mala grEcclesiae collocati, quorum lingua doctrinae scgit utrasque acies tintinnabuli, id est, partes legis et Evangelii. Haec autem tintinnabula in extremo vestimento sunt posita, idcirco ut de
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis meus nouites tamenti qui promultis effundetur Adimplen¬
nunc indumenta pontificis quae sint quaeq potius significent de¬
monstrandum est. Sacerdotẽ autẽ aaron illũ significare adquem
dicitur Tues sacerdos in aeternũ secundũ ordine melchi sedech. Vestes
eiusdẽ sacerdotis ecdesia est dequadicit apłs. ut exhiber& sibi glo¬
riosam ecłam non habentẽ maculã autrugã. Quattuor colores
ex quib: uestis eiusdem contexitur : meritorium est diuersitas quae
intra scãm etđam. in xp̃i corpore rutilat. Poderẽ autẽ illã idẽ sacer¬
dotalẽ lineam incarnationẽ xp̃i accipimus quaedeterra ẽ & signifi¬
catur in pedib: : Linũ enim de terra oritur. Cydarim superca put euis
& auream laminam splendorẽ diuinitatis intellegimus. Vt unu satq¬
idemscđm hominẽ podere scđm đmchidarim ornatus ẽẽ uideat᷑ : femi¬

Expanded text:
sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur , ad implensanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur , ad implennunc indumenta pontificis quae sint, quaeque potius significent, demonstrandum est. Sacerdotem autem Aaron illum significari, ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Vestis ejusdem sacerdotis Ecclesia est, de qua dicit Apostolus: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam . Quatuor colores, ex quibus vestis ejus contexitur, meritorum est diversitas, quae intra sanctam Ecclesiam in Christi corpore rutilat. Poderem autem illam, id est sacerdotalem lineam, Incarnationem Christi accipimus, quae de terra est, et significatur in pedibus. Linum enim de terra oritur, cidarim super caput ejus, et auream laminam, splendorem divinitatis intelligimus, ut nos quidem secundum hominem podere, secundum Deum cidari ornati esse videamur. Femi
Abbreviated transcription (Latin):
pernos Incensũ autẽ quod exquattuor odoratissimis generib: In
maximã subtilitatẽ cõminutis id ẽstacti sonicis galbani turisq cõ¬
ponitur Haet in forma orationũ fideliũ conftituta esse beati iohan
procderunt ante agnum. Habentes unus quisq chitaras & fialas
aureas plenas incenso quae sunt orationes scõrum. quam quã speci¬
em qq quattuor elementorũ horũ quattuor odorũ naturȩ & speci¬
es significare uideantur. Vtthus quod ꝑlucidum ẽ aeri cõparet᷑.
Stacten uero aquis galbanus & onix terrae atq: igni. Vt ꝑhaec om¬
niũ quael nicȩlo & infracelũ & interra & in aquissunt. placitũ dõ
incensũ sit huic creaturae laudis oratio : Sanguis autẽ illequo mor¬
ses populũ aspergit acpurificat . & tabernaculũ testamenti & omnia
sanguinem praedicare monstratur. quo omniũ credentiũ corda pur¬
gantur quo fides ecđae signatur. quo omnis populus ecđae id est
corpus omne tabernaculi scĩficatur. Dicented nõ discipulis. Hic ẽ

Expanded text:
rum. Incensum autem quod ex quatuor odoratissimis generibus in maximam subtilitatem comminutis, id est, stacte, onyche, galbano et thure componit, haec in forma orationum fidelium constituta esse, beatus Joanprociderunt ante agnum, haaureas, plenas incenso, quae sunt orationes sanctorum . Quanquam et speciem quatuor elementorum horum quatuor odorum naturae significare videantur, ut thus, quod perlucidum est, aeri comparetur; stacten vero aquis; galbanus et onyx terrae atque igni; ut per haec omnium quae in coelo et infra coelum, et in terra et in aquis sunt, placitum Deo incensum sit, hic creaturae laudis oratio. Sanguis autem ille, quo Moyses populum aspergit ac purificat, et tabernaculum testamenti, omniaque sanguinem praedicare monstratur, quo omnium credentium corda purgantur, quo fides Ecclesiae signatur, quo omnis populus, id est, Christi corpus omnis tabernaculi sanctificatur, dicente Domino discipulis: Hic est
Abbreviated transcription (Latin):
bus aquis: Ibi lilia uirginitatis candor. Siue mortariola laborũ
passionũq tolerantiȩ quib: mortificantur mẽ bra penitentium:
Et haec quidem species dispensationesq donorum sunt : Diuis e ꝑ sp̃m
scm̃ fidelibus ut insingulis distributionibus ꝑfectum xp̃i taberna¬
culũ construat᷑ in quib: habitatds̃ inmedio eorũ : Porro ungentum
quo ꝑ ungitur tabernaculum: Crismaest quo ungitur fidelis
populus iecła. In quib: diuinitas tamquã in tabernaculo habitat:
Potest quidem intellegi hoc unguentũ &iam uirtutes scõrum. Siue
odor iuistitiae longe lateq diffusus De quo dic̃ apłs. Dõ gratias

Expanded text:
bus aquis. Ibi lilia, virginitatis candor, sive mortariola, laborum bus aquis. Ibi lilia, virginitatis candor, sive mortariola, laborum passionumque tolerantiae, quibus mortificantur membra poenitentium, et hae quidem species dispensationesque donorum sunt divisae per Spiritum sanctum fidelibus, ut in singulis distributionibus perfectum Christi tabernaculum construatur, in quibus habitet Deus in medio sanctoquo perungitur tabernaculum, chrisma est quo ungitur fidelis populus, in quibus divinitas, tanquam in tabernaculo, habitat. Potest quidem intelligi hoc unguentum etiam virtutes sanctorum, sive odor justitiae longe lateque diffusus. De quo dicit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
naculo dĩ. Mensa scilic& et cande labrum altare colũne bases tabula e
cathedrȩ scrłi turibula fialȩ mortariola emunctoria. paxilli ten¬
toria diuersitatib: tota illi taberna culi. Idẽ eccłae pulchritudo
distinguitur : Nam tabernaculũ ecđa est inqua estmensa id ẽ uni¬
asfidei. Velcerte scriptura sacra qua uniuersi fideles spiritali cibo
pascuntur. Cande labrum quoq cum septẽ iucernis : xp̃s cum septẽ ecđis¬
Emunctaria quoq: eius hoc ẽ geminũ testamentũ : Columbae doctores
scĩ firmitate fidei solidati. Nec non & bases id est prophecȩ suo fundamine
latitudine dilatati. siue tentoria prȩpositi uidelic& et praedicatores
qui exterius laborant contra huius saeculi turbines: Suntibi et
cathedrȩ id .ẽ. distributiones donorum. Sunt & pax illi hoc est
principes ec desiae quibuspendent om̃a genera populorum qua si

Expanded text:
naculo. Mensa scilicet et candelabrum, altare, columnae, bases, tabulae, naculo. Mensa scilicet et candelabrum, altare, columnae, bases, tabulae, crateres, scyphi, thuribula, phialae, mortariola, et emunctoria, paxilli, tentoria, quibus diversitatibus tota illa tabernaculi, id est, Ecclesiae pulchritudo distinguitur. Nam tabernaculum Ecclesia est, in qua est mensa, id est, unitas fidei; vel certe Scriptura sacra, qua universi fideles spiritali cibo pascuntur. Candelabrum quoque cum septem lucernis Christus est cum septem EcEmunctoria quoque ejus, hoc est, geminum Testamentum. Et columnae, doctores sancti, fidei firmitate solidati. Necnon et bases, id est, prophetae suo fundamine cationis latitudine dilatati. Sive tentoria, praepositi, videlicet, et praedicatores, qui exterius laborant contra hujus saeculi turbines. Sunt ibi et crateres, id est, distributiones donorum. Sunt et paxilli, hoc est, principes Ecclesiae, quibus pendent omnia genera populorum, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
audita cȩlestia sperare. credere amare non desinunt &iam quȩ ad huc
subtili ore intellectu minime cognoscunt. Alii ꝑbissum incorruptionem
carnis offerunt. Alii perca prarũ pilos deplorant aspere quod libent̃
admiserunt. Ecceextanta diuersitate operum unum conficitur ta¬
bernaculũ sicut exdiuerso puluere unus compingitur terraeglobus
in fusione sp̃s sc̃ĩ inrigatus : lam porro ligna sechim in putribilia : om̃s
scĩ intelleguntur mente & corpore in corrupti : Neccum saeculo
pereuntes sed ꝑmanentes aeterni : Lapides quoq p̃tiosi confessores
apłi sacerdotes omnesq uisti pariter & fideles. Quos &iam lapides
uiuos beatus petrus apostolus dicit. Vt sitis inquit lapides uiuico aedi¬
ficati intemplodĩ : Haec igit᷑ om̃a offeruntur in taberna culodĩ ut
alius argentũ eloquium. alius uocem ȩris : Sicque fiunt multa in taber¬

Expanded text:
audita coelestia sperare, credere, amare non desinunt, etiam quae adhuc audita coelestia sperare, credere, amare non desinunt, etiam quae adhuc subtiliore intellectu minime cognoscunt. Alii per byssum incorruptionem carnis offerunt. Alii per caprarum pilos deplorant aspere, quod libenter admiserunt. Ecce ex tanta diversitate operum unum conficitur tabernaculum, sicut ex diverso pulvere unus compingitur terrae globus infusione sancti Spiritus irrigatus. Jam porro ligna Sethim imputribilia omnes sancti intelliguntur, mente et corpore incorrupti; neque enim saeculo pereuntes, sed permanentes aeterni. Lapides quoque pretiosi, confessores, apostoli, sacerdotes, omnesque justi, quos etiam lapides vivos beatus Petrus Apostolus dicit: Ut sitis, inquit, lapides vivi, coaedificati in templo Dei . Haec igitur omnia efferuntur in tabernaculo Dei, ut alius argentum, eloquium; alius vocem aeris, sicque fiunt multa in taber
Abbreviated transcription (Latin):
pitur. quae tanto ab inferiori amore dis iungitur. quanto ads ola
quae ȩterna sunt amando subleuatur. Porro ꝑ iacinctũ spescȩlestium
prȩmiorũ ostenditur. ꝑ purpurã cruor actolerantia passionũ amore
regni perp&ui exhibita declarat᷑. ꝑbystinctũ coccum caritas de¬
monstratur. quae ꝑ profectionẽ sii bis tinguitur. qui adĩ & proximi
dilectione decoratur : ꝑbissum immaculata carnis in corruptio &
candidissimus scĩ monii candor exprimitur. Bissum enim. linũ est
candidũ Perpilos autẽ caprarũ exquib: ciliciorũ asperitas texit᷑ dura
penitentũ afflictio designatur. Dũ igit᷑ alii ꝑ armillas & anulos fortema¬
gisteriũ exercent : alu ꝑ inaures & dextralia deuotã audiendi oboedien¬
tiam rectamq operationem exhibent. Aliiꝑuas aureũ praedaram subti¬
lioremq: dĩ intellegentiã tenent. Alii ꝑ iacinctũ purpuram & coccum

Expanded text:
pitur. Quae tanto ab infirmorum amore disjungitur, quanto ad ea sola pitur. Quae tanto ab infirmorum amore disjungitur, quanto ad ea sola quae terrena sunt a mandato sublevatur. Porro per hyacinthum spes coelestium praemiorum ostenditur; per purpuram cruor ac tolerantia passionum, amore regni perpetui exhibita declaratur. Per bis tinctum coccum charitas demonstratur, quae perfectione sui bis tingitur, qui a Dei et proximi dilectione decoratur. Per byssum immaculata carnis incorruptio et splendidissimus sanctimoniae candor ostenditur. Byssus enim linum est candidum. Per pilos autem caprarum, ex quibus ciliciorum asperitas texitur, dura poenitentiae afflictio designatur. Dum igitur alii per armillas et annulos forti magisterio exercentur, alii per inaures et dextralia devotam audiendi obedientiam, rectamque operationem exhibent, alii per vas aureum praeclaram subtilioremque Dei intelligentiam tenent, alii per hyacinthum, purpuram et coccum,
Abbreviated transcription (Latin):
nis argento. Quod uero quael nornamento siue taberna culo quae¬
necessaria sunt uiri cũ mulierib: prebent. hoc significat quia intra
ecđam uirtutes fortiũ quae ꝑ uiros exprimuntur. & exigua opera
in firmorũ quae ꝑ mulieres intimantur : om̃a locũ inueniunt & ad
usum scãe aedificationis accipiantur : Conlatio uero ipsa non fit neces¬
sitate sed sponte quia fides spontanea est . Nã per armillas quae lacer
tos ad stringunt prȩpositorũ ualide laborantiũ opera de monstrantur.
pennaures subditorũ oboedientia exprimitur. ꝑ anulos signacalum
secretorum ostenditur. Vnde & quaedam minus intellegentiũ occul¬
tantes quasi sub signaculore condunt doctores neindignis quibus que di sa¬
eramenta credantur. Vnde &iustus laetatur & dicit. In corde meo
abscondi eloquia tua ut non peccemtibi. Porro ꝑdextralia primȩ ope¬
uas aureum indonaria dnĩ separatũ : diumitatis intellegentia acci¬

Expanded text:
nis argento. Quod vero quae in ornamento, sive tabernaculo nis argento. Quod vero quae in ornamento, sive tabernaculo necessaria sunt, viri cum mulieribus praebent, hoc significat quia intra Ecclesiam virtutes fortium, quae per viros exprimuntur, et exigua opera infirmorum, quae per mulieres intimantur, omnia locum inveniunt, et ad usus sanctae aedificationis accipiuntur. 4. Collatio vero ipsa non fit necesstos astringunt, praepositorum valde laborantium opera demonstrantur. Per inaures subditorum obedientia exprimitur. Per annulos signaculum secretorum ostenditur. Unde et quaedam minus intelligentium occultantes quasi sub signaculo recondunt doctores, ne indignis quibusque Dei sacramenta credantur. Unde et justus laetatur, et dicit: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Porro per dextralia opevas aureum, in donaria Domini separatum, divinitatis intelligentia acci
Abbreviated transcription (Latin):
interiecto uelamine uideri non poterant. Sed postea quã xp̃s ad ueni¬
ens tẽpore passionis uelũ illud a summo usq deorsũ disrupit. om̃a illa
quae ante erantocculta : ꝑ dñi passionẽ ad nr̃am fidẽ sunt reuelata.
sa donaria ad constructionẽ tabernaculi: luxta quod scriptum est
aurum argentũ aes lapides p̃tiosi : Tunc prȩterea bissum. coccũ lacintũ
& purpura. pelles &iam arietũ rubricatas. & pelles iacinctinas. Sed
& ligna imputribilia Pilos quoq caprarũ ad constructionẽ tabernaculi
Sed & quicquid incultũ & ad uestes scãs nec essarium erat. Viricũ mulieri¬
bus prebuerunt armillas & in aures & anulos &dextralia omneuas
aureum indonariadnĩ separatũ. Siquis habuit lacinctũ purpurã
coccum bistinctũ bissum & pilos caprarũ : figura itaq prioris taber¬
naculi ecđae tĩpus est ꝑhaec itaq munera significant᷑ meritorum

Expanded text:
interjecto velamine, videri non poterant, sed posteaquam Christus adveniinterjecto velamine, videri non poterant, sed posteaquam Christus adveniens, tempore passionis, velum illud a summo usque deorsum disrupit, omnia illa quae antea erant occulta per Domini passionem ad nostram fidem sunt revelata, sa donaria ad constructionem tabernaculi, juxta quod scriptum est: Aurum, argentum, aes, lapides pretiosi. Tum praeterea byssum, coccum, hyacinthum, et purpuram, pelles arietum rubricatas, et pellet ligna imputribilia, pilos quoque caprarum ad constructionem tabernaculi , sed et quidquid in cultum et ad vestes sanctas necessarium erat, viri cum mulieribus praebuerunt: Armillas et inaures, et annulos, eaureum in donaria Domini separatum est. Si quis habuit hyacinthum, purpuram, coccum bis tinctum, byssum, et pilos caprarum. 3. Figura itaque prioris tabernaculi Ecclesiae typus est. Per haec itaque munera significantur meritorum