comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ista animalia uenenosa inpͥncipio quando creata st̃ uenenũ habuc¬
runt sicut nunc. Hoc proculdubio sciendũ. quia sicut tunc creata
fuerunt. ita permanent. Sed tam̃ in pͥncipio nocendi ñ habuerunt
potestatẽ. sicut ꝓbare possumus de serpentib. quando uipera inua¬
sit manũ pauli. et nichil ei nocuit. Quia potestatẽ habuit in uaden¬
di. nocendi autẽ ñ habuit potestatẽ. Similiter de bestiis quando da¬
iihel missus fuit in lacũ leonũ. tunc leones nichil illi nocuerunt.¬
QQuid sibi nult intelligi qd̃ legitur in genesi. faciamus hominẽ ad ima¬
ginẽ et similitudinẽ nr̃am: Iu mente scilicet i. in ratione et intel¬
ligentia. Ipsa itaꝙ̃ mens dũ cogitat ea que cc̃ua sunt. imago d̃i dicen¬
ad imaginẽ d̃i creauit illũmasculũ et feminã creauit cos. Quid ẽ en
ꝗõ feminã dicit creaturã cũ masculo. que ad huc formata ñ erat:
Quia de adã processura erat. Sic et enĩ insemente arboris multa

Expanded text:
ista animalia venenosa in principio quando creata sunt, venenum habuerunt sicut nunc. M. Hoc procul dubio sciendum quia sicut tunc creata fuerunt, ita permanent; sed tamen in principio nocendi non habuerunt potestatem, sicut probare possumus de serpentibus. Quando vipera invasit manum Pauli, et nihil ei nocuit, quia potestatem habuit invadendi, nocendi autem non habuit potestatem. Similiter de bestiis quando Daniel missus fuit in lacum leonum, tunc leones nihil illi nocueruntQuid sibi vult intelligi quod legitur in Genesi: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. M. In mente scilicet, id est in ratione et intelligentia. Ipsa itaque mens dum cogitat ea quae aeterna sunt, imago Dei dicenet feminam creavit eos . Quid est enim quod feminam dicit creare cum masculo, quae adhuc formata non erat? Quia de Adam processura erat. Sic etenim in semente arboris multa
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. ꝓpter tardiorẽ intellectũ ut capere potuissent. quia res
corporeȩ ex aliquo ficbant: quia nichil inter ẽ in ter creationẽ
cȩli et terre. & lucis. nisi hoc tm̃ qd est inter uerbũ et uocem.
Cur ñ dixit. inpͥncipio fecit d̾s cęlũ et terrã. s creauit. P ro

Expanded text:
tum est propter tardiorem intellectum, ut capere potuissent, quia res tum est propter tardiorem intellectum, ut capere potuissent, quia res corporeae ex aliquo fiebant; quia nihil interest inter creationem coeli et terrae et lucis, nisi hoc tantum quod est inter verbum et vocem. D. Cur non dixit, in principio fecit Deus coelum et terram, sed creavit
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Primo gͥ uoluit cęlũ et terrã uelut quandam spiritalẽ
corporalẽq materiã dicẽ. et sic quẽ aomodũ singillatĩ facta ft̃
ordinẽ texere. Quod enĩ dicit cęlũ hoc mͥ uidetur. dixisse. aqu
ad creatorẽ et fiat lux. ⁊ contempletur tͥnitatẽ dm̃ ẽẽ in dm̃.
Neq enĩ ita dicimꝰ. ut ista materia p̾cedat formã suam. sic̃ p̃¬
atura sux. ñ ista que quarta die facta ẽ. sed sꝑitaliᷤᷤ id÷ angłica
natura. Hoc tam̃ intelligendũ. qd̾ simul c̃auit. cęlũ. et t̾ram.
et lucẽ. qr nichil int̾ ẽst. nisi origotm̃. Sic̃ homo duas para¬
bolas cognitas simul ñ p̃ enarrare : ita ⁊ dñs fecit. quia ħ pͥus
enarrauit qd̃ originẽ habuit. & postea qd̃ exuroe factũ fuit.
quãuis utrũq simul fecisset. It qd̃ sola origine pͥus ẽ in facien¬
oo. pͥus sit ex tempore enarrando. G dũ oportebat ut scriptura sc̃a
utrũq enarrasset tã res gestas. quã res enarratas. qd exinde fac¬

Expanded text:
terram velut quamdam spiritualem corporalemque materiam dicere, et sic quemadmodum singillatim facta sunt, ordine texere. Quod enim dixit coelum, hoc mihi videtur dixisse aquarad Creatorem, et fiat lux, et contempletur Trinitatem Deum esse in Deo. Neque ita dicimus, ut ista materies patura lux, non ista quae quarta die facta est, sed spiritalis, id est angelica natura. Hoc tamen intelligendum quod simul creavit coelum et terram et lucem, quia nihil interest nisi origo tantum. Sicut homo duas parabolas cognitas simul non potest enarrare, ita et Dominus fecit, quia hoc prius enarravit quod originem habuit, et postea quod exinde factum fuit, quamvis utrumque simul fecisset, ut quod sola origine prius est in faciendo, prius sit ex tempore enarrando. Ergo dum oportebat ut scriptura sancta utrumque enarrasset, tam res gestas quam res enarratas, quod exinde fac
Abbreviated transcription (Latin):
fructibꝰ & pomis diuersi generis uiue re possunt: ma
tena. Quod dicit septena & septena. ñ geminatũ septena¬
riũ. idest quatuordeẽi: s tantũ septẽ debemꝰ acciꝑe. Si¬
milit̾ ubi duo & duo: ñ quatuor. s duo debemꝰ intelligere.
masculũ & feminã. Et hic notandũ. qͦd munda anima¬
lia impari numero. id est septenario introducꝰta dicuntꝰ
in archã. inmunda uͦ pari: qͥa impar numerꝰ quãdã uir¬
tutis prȩtendit speciem: par uͦ infirmitatis & uicis signũ ẽ.
Munda animaua plura. idest septena dicunt᷑ introducta: ut
egrediens noe de archa. haberet qͦd dño immolaret. ꝙ. qͦ ipse

Expanded text:
fructibus et pomis diversi generis vivere possunt, maxfructibus et pomis diversi generis vivere possunt, maxtena. Quod dicit: Septena et septena, non geminatum septenarium, id est quatuordecim, sed tantum septem debemus accipere. Similiter ubi duo et duo, non quatuor, sed duo debemus intelligere. Masculum et feminam. Et hic notandum quod munda animalia impari numero, id est, septenario introducuntur in arcam, immunda vero pari: quia impar numerus quamdam virtutis praetendit speciem, par vero infirmitatis et vitii signum est. Munda animalia plura, id est septena dicuntur introducta, ut egrediens Noe de arca haberet quod Domino immolaret, et quo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. De uolucribꝰ iuxta genꝰ suũ.&. de ium̃tis ingenere suc
Illa qͦq q̃ indomibꝰ uersant᷑ sic̃ pulices. mures. musee. ñ ne¬
cesse fuit in his hunc numerũ obseruari: q̃ intelligunt᷑ tẽ
plura indomibꝰ fuisse. S &. illa animalia. q̃ ex cõmixtione
diuersi generis nascunt᷑. siẽ muli & burdones. & cȩtera ta¬
lia: ñ ẽ dicendũ fuisse in archa. Itẽ q̃rit᷑ de his animantibꝰ
q̃ in aqͥs .&. interris cõmunit᷑ uiuunt: utrũ fuisse credunt᷑
in archa. Aut si ñ fuer̃t: qͦmͦ uiuere potuer̃t. sic̃ st̃ lutri
& uituli marim: S de his credi potest qͦd extra archã fue¬
rint: habebant tam̃ loculos p̃paratos extra archã. in qͥbꝰ
se poterãt reciꝑe ueluti inaridis. Hoc & de auibꝰ sencien¬
dũ marinis & fluuialibꝰ. qͥ a uicibꝰ in aqͥs erãt: & iterũ in
ruptȩ seruari ñ potuerit. Ad hoc dicendũ : quia st̃ q̃dã
animalla q̃ carnibꝰ uescunt᷑: s sinecessitas imꝑauerit.

Expanded text:
dicitur: De volucribus juxta genus suum, et de jumentis in genere suo. Illa quoque quae in domibus versantur, sicut pulices, mures, muscae, non necesse fuit in his hunc numerum observari, quae intelliguntur tunc plura in domibus fuisse. Sed et illa animalia quae ex commistione diversi generis nascuntur, sicut muli et burdones et caetera talia, non est dicendum fuisse in arca. Item quaeritur de his animantibus quae in aquis et in terra communiter vivunt, utrum fuisse credantur in arca, aut si non fuerunt, quomodo vivere potuerint sicut lutri et vituli marini. Sed de his credi potest quod extra arcam fuerint: habebant tamen loculos praeparatos extra arcam in quibus se poterant recipere, veluti in aridis. Hoc et de avibus sentiendum marinis et fluvialibus, quia vicibus in aquis erant, et item in ruptae servari non potuerint. Ad hoc dicendum quia sunt quaedam animalia quae carnibus vescuntur, sed si necessitas imperaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
se adã: ut nũꝗͣ postea cognosc̾et uxorẽ suã.&. filiũ genera¬
ret. S sermo d̾i adeũ factꝰ ẽ. ut hoc uotũ frangeret: qͥa ali¬
t̃ dei filius ñ posset nasci ad hominis redẽpcionẽ . & carnem
assumere. Cain enĩ in dignꝰ erat: ut de eiꝰ stirpe deus homo
nasceret᷑. Uñ ante seth nullũ legit᷑ genuisse: post seth uͦ dr

Expanded text:
uam postea cognosceret uxorem suam et filium generaret. Sed sermo Dei ad eum factus est, ut hoc votum frangeret, quia Filius Dei non posset ad hominis redemptionem carnem assumere. Cain enim indignus erat ut de stirpe ejus Deus homo nasceretur. Unde ante Seth nullum legitur genuisse, post Seth ver
Abbreviated transcription (Latin):
etiã dixit. idc̃ filiũ genuit. ꝑ quẽ om̃ia facta ft̃. Fiat lux.
di erat que nunc ẽ. sole suꝑ terras posito. sed qualis ẽẽ solet
ꝑ hoc fuit. sed uidit. idẽ uideri a nobis uoluit luc̃e ẽẽ bonã.
Et diuisit lucẽ a tenebris. Tenebre atenendo dictȩ. quia tenent
oculos ne uideant. Utrũq autẽ fecit. et lucẽ et tenebras. Scilicet
ut in luce oꝑarent᷑ homines: et in nocte requiescerent. G et tene¬
bre opus di ft̃. Uñ in ymno triũ pueror. in qͥ om̃is creatura ad be¬
nedicendũ inuitatur. etiã tenebre cũ lucȩ ponuntur. Et tenebre

Expanded text:
etiam dixit, id est, Filium genuit per quem omnia facta sunt. Fiat lux. etiam dixit, id est, Filium genuit per quem omnia facta sunt. Fiat lux. di erat quae nunc est sole superposito, sed qualis esse solet per hoc fuit: sed vidit, id est a nobis videri voluit lucem esse bonam. Et divisit lucem a tenebris. Tenebrae a tenendo dictae sunt, quia tenent oculos ne videant. Utrumque autem fecit Deus et lucem et tenebras, scilicet ut in luce operarentur homines, et in nocte requiescerent. Ergo et tenebrae opus Dei sunt. Unde in hymno trium puerorum in quo omnis creatura ad benedicendum Deum invitatur, etiam tenebrae cum luce ponuntur. Allegorice
Abbreviated transcription (Latin):
tina et iubilarent om̃s filii d̾i. Et nota. tria hic elem̃ta connu¬
morari. Nomine em̃ cȩli aerẽ colligimꝰ. Nomine terre ipsã ter¬
rã et igne̾ qui in eiꝰ inscerib latet. Quarti uͦ elem̃ti i. aque. in se¬
quentib fit cõmemoratio. Terra aut̾e erat in anis et uacua. et
mutilis infructuosa et in composita. Om̃ĩa em̃ elem̃ta conmix¬
ta erant et confusa. Et totũ hoc aeris spaciũ. qd̃ ẽ a terra usq ad
celũ plem̃ erat aquis. que tam̃ non erant ermodi qualitatis cuiꝰ
nunc sunt. s in modũ nubiũ tenues. Quã qualitatẽ ad huc ille
super cęlestes aque retinent. S p̃s d̃i ferebatur suꝑ aquas.
Sicut mens uel sapientia alicuiꝰ artificis superfertur operi:
qd facturꝰ ẽ ut qͣmͣ uult ita illud faciat. ita et sp̃s sc̃s fereba
Uelle emĩ eius dicere ẽ. Uñ scriptum ẽ. Bixit et facta ft̃. uł

Expanded text:
tina et jubilarent omnes filii Dei . Et nota tria hic elementa commetina et jubilarent omnes filii Dei . Et nota tria hic elementa commemorari. Nomine enim coeli aerem collige, nomine terrae ipsam terram, et ignem qui in ejus visceribus latet. Quarti vero elementi, id est aquae, in sequentibus fit commemoratio. Vers. 2. Terra autem inanis et vacua. Id est, inutilis, infructuosa et incomposita. Omnia enim elementa commista erant et confusa, et totum hoc aeris spatium quod est a terra usque ad coelum plenum erat aquis, quae tamen non erant ejusmodi qualitatis cujus nunc sunt, sed in modum nubium tenues, quam qualitatem adhuc illae supercoelestes aquae retinent. Spiritus Dei ferebatur super aquas. Sicut mens vel sapientia alicujus artificis superfertur operi quod facturus est, ut quomodo vult ita illud faciat: ita et Spiritus sanctus Velle enim ejus dicere est. Unde scriptum est: Dixit, et facta sunt . Vel
Abbreviated transcription (Latin):
In yͥncipio huiꝰ uoluminis phuosophi confutantur: qui de
mundi ertatione conatift̾ disputare: sicut plato. qͥ tria di¬
xit et̃ pͥncipia. dm̃ iudelicet exemplar et materiã. & lm̃ nͥ
quasi auctͥorẽ ex nichilo cuncta crtassȩ. sed qͣsi opifici ei in
reb creandis materiam et ad iuitoriũ p̾buisse. Aristotiles aũ¬
duo dixit eẽ pͥncipia. materiã scilicet et specie̾m. terciũ qurddã
nescio qͥd uolens dicẽ. operatoriũ appellauit Quoꝵ. errorib obui¬
tꝑis patetpro culdubio tunc tempus cepisse. qd̃ antea miime erat.
Ereauit cęlũ et terrã. Celũ ñ istud uisibile firmam̃tũ accipere
debemꝰ. sed illud empyrricũ i. igncũ uel intellectuale cęlũ qd̃ ñ al
ardore s a splendore igneu̾ or̃. qd̾ statim repletũ ẽ angłitis sp̃i¬
ritib de quib in iob dr̃. cũ me laudarent simmul astr̃a matu¬

Expanded text:
In principio hujus voluminis philosophi confutantur, qui de In principio hujus voluminis philosophi confutantur, qui de mundi creatione conati disputare, sicut Plato, qui tria dixit esse principia, Deum videlicet, exemplar, et materiam, et Deum non quasi auctorem ex nihilo cuncta creasse, sed quasi opifici in rebus creandis materiam adjutorium praestitisse. Aristoteles auduo dixit esse principia, materiam scilicet et speciem, tertium quiddam nescio quid volens dicere operatorium appellavit. Quorum erroribus obvitemporis, patet procul dubio tunc tempus coepisse quod antea minime erat. Creavit enim coelum et terram. Coelum non istud visibile firmamentum accipere debemus, sed illud empyreum, id est igneum, vel intellectuale coelum quod non ab ardore, sed a splendore igneum dicitur, quod statim repletum est angelicis spiritibus de quibus in Job dicitur: Cum me laudarent simul astra matu
Abbreviated transcription (Latin):
to serisit librũ. quẽ pytagora appellauit. quia ad pytaginũ
ꝓhilosofũ et amicũ suii scripsit. Hunc transtulit similiter tullius.
dicitur a potu historni i. amidendo. Distat int̾ hrstorias et an¬
nales q nystorie sunt earũ rerũ quas uidimꝰ uel uidere potu¬
imꝰ. annales nͦ earũ quas ñ uidimꝰ. In ter sp̃italia carismata i.
płi epła repperitur. ubi dicit. Ali datur sermo per spm̃ sapien¬
tiȩ ꝙ cet̾. usꝙ concludit dicens. Alii genera linguarũ. alii int̾pre¬
tatio sermonũ. Et em̃datiora sunt exẽplaria latina quã greca.g̃¬
ca quã hebrea. Inaqueꝙ eñi res quo frequentius tranffertur
eo firmius emendatur. In pͥncipio creauit deus celũ et terrã.
Auctor huius operis sicut sc̃i doctores tradunt cognoscitur
fuisse moyses. qui ꝑ reuelationẽ d̾i mundi creationẽ cogni¬
uit. qͥ tam̃ more scripture de se quasi de alio loquitur:

Expanded text:
to scripsit librum quem Pythagoram appellavit, quia ad Pythagoram to scripsit librum quem Pythagoram appellavit, quia ad Pythagoram philosophum et amicum suum scripsit. Hunc transtulit similiter Tullius. . Historia. Historia dicitur apo tu historia, id est a videndo. Distat inter historias et annales, quia historiae sunt earum rerum quas videmus vel videre possumus, annales vero earum quas non videmus. Inter spiritalia charismata, idpostoli Epistola reperitur, ubi dicit: Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, etc. usque dum concludit dicens: Alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum. Et emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca qPRIMUM. VERS. 1. In principio creavit Deus coelum et terram. Auctor hujus operis, sicut sancti doctores tradunt, cognoscitur fuisse Moyses qui per revelationem Dei mundi creationem cognovit, qui tamen more Scripturae de se quasi de alio loquitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Et id̾o ũ errando: sed prudenti consilio hoc fecerunt. Nescio
quis primus auctor construxerit mendatio suo lxx cellu
iosephus qd̾ tholomeus rex miserit nuncios cũ magins nt¬
nerilꝰ ad sacerdotẽ udeos et rogauerit eũ. ut libros diui¬
uarũ scripturarũ faceret tranfferri de hebreo in grecum.
quia ipse grecus erat. et hebream linguam ignorabat. Tũc
ille misit eiꝰ lxx uiros peritissimos. Qui uementes alexau¬
oriam: et in una basilica congregati. transtulerunt scrip¬
turas de ebreo in grecui. conferentes adimncem. Sed illi qͥ hex
nmiũ uenerabantur. confixerunt ꝑ singulas cellas diinsos fuisse.
et spn scõ dictante eadẽ scͥptitasse ł ne pacn xet ec.i. ꝓtector
fidelis. qui ꝓtegebat tholomeũ sapientiȩ suȩ scuto. Nisi forte
putandus ẽ tulius econonnũ i. dispensatoriũ. q economos dr
dispensator. quẽ librũ transtulit tulius de greco in latinũ. non

Expanded text:
et ideo non errando, sed prudenti consilio hoc fecerunt. Nescio et ideo non errando, sed prudenti consilio hoc fecerunt. Nescio quis primus auctor construxerit mendacio suo septuagintJosephus quod Ptolomaeus rex miserit nuntios cum magnis muneribus ad sacerdotem Judaeorum, et rogaverit eum ut libros divinarum Scripturarum faceret transferri de Hebraeo in Graecum, quia ipse Graecus erat, et Hebraeam linguam ignorabat. Tunc ille misit ei LXX viros peritissimos. Qui venientes Alexandriam in una basilica congregati, transtulerunt Scripturas de Hebraeo in Graecum, conferentes ad invicem. Sed illi qui LXX nimium venerabantur, confixerunt per singulas cellas divisos fuisse, et Spiritu sancto dictante eadem scriptitasse. Y Πepictec, id est protector fidelis, qui protegebat Ptolomaeum sapientiae suae scuto. Nisi forte putandus est Tullius oeconomicum, id est dispensatorium, quia oeconomos dicitur dispensator: quem librum transtulit Tullius de Graeco in Latinum, non
Abbreviated transcription (Latin):
que ta euglis uel epistolis inueniuntur: ꝙ n sunt insegtia
qu enca e ꝓriũ librũ possem conficere Multi ignorantes nee
tu ebraua scripta ñ ee ueritate sectuntur peliramenta apocr¬
soeu. d poeriton dicine greci secrttim. Dibe ancerei Apori
dicuntur. qui ullã habent auctoritatẽ. et non st̃ in publicoie¬
genoi. enoe apocrifaruis. legatus secretor. Deliranenta poru ani¬
pelirare dicuntur boues cũ exorbitant. Inde dicims deliros homi¬
nes uisanos. exorbitantes a ratione. et sensu. Niberas nenias aoẽ
hispanicas uanitates. Proprie autẽ nenie st̃ carmina quesuper
tumulos mortuoꝵ scribuntur. quib nichil uanins libris auten¬
tieis. idẽ auctoritate plenis. Tholonieus rex egipti. hic iuniu
cultor erat: eosctus ab aristeo philosofo platomco. Nieunt ꝙͣ iubi
ideo lxex tacusse mysteriũ sc̾e trinitatis. ne tholomeus qͥ unuis
di cultor erat: dep̾henoeret duplicem diuin itate patris et filii.

Expanded text:
quae in Evangeliis vel Epistolis inveniuntur, et quae sunt quae in Evangeliis vel Epistolis inveniuntur, et quae sunt in LXX, proprium librum possem conficere. Multi ignorantes haec in Hebraica scripta non esse veritate, sectantur deliramenta apocryphorum. Apocryphon dicunt Graeci secretum. Inde apocryphi dicuntur libri qui nullam habent auctoritatem et non sunt in publico legendi. Inde apocrypharius, legatus secretorum. Deliramenta, id est, vaniinc delirare dicuntur boves cum exorbitant. Inde dicimus deliros homines insanos, exorbitantes a ratione et sensu. Hiberas naenias, id est Hispanicas vanitates. Proprie naeniae sunt, quae super tumulos mortuorum scribuntur, quibus nihil vanius. Libris authenticis, id est auctoritate plenis. Ptolomaeus rex losopho Platonico. Dicunt ergo Judaei ideo LXX tacuisse mysterium sanctae Trinitatis, ne Ptolomaeus, qui unius Dei cultor erat, deprehenderet divinitatem Patris et Filii;
Abbreviated transcription (Latin):
diuiuatione uel signo futuroꝵ. Sortitus ẽ nom̃
cũ damhele: qͥ et ipse uir desiderioꝵ ab angło¬
appellatꝰ ẽ. Et sicut ille desiderabat p̃scire futu¬
ra: sic iste desiderabat noticiã habere scripturarũ. Pentateucũ
penta. quinq Encucos liber. pentateuchũ. quinꝙ libros moysi.
enĩ om̃s lex legebant & magͥna ueneratione suscipiebant. No¬
ua pro ueterib cuoere: idẽ hebraicam ueritatẽ ꝓ ueterib:¬
roẽ ꝓ septuaginta interp̃tib. Ita ingeniũ. quasi unũ ꝓbantes.
Sicut enĩ unũ ꝓbatur nare. uel gustu: sic illi ꝓbabant ingeni¬
ũ. cũ dicebant hieronimũ in rep̃hensione septuaginta hoc facere¬
qd in tabernało d̃i aliĩ offerrent aurũ. lapioes onchinos
pisũ. eoecum. et purpurã. sibi uero sufficere si saltẽ pilos cap̃¬
lre. piuinas scripturas: Seo in multis errauit u dartans. Ailius
translanonẽ. origenes mimiscuit translationi septuagintalł pro¬
priũ sintana. iͦẽ compofitionẽ. Si inquit om̃ia collgerem

Expanded text:
divinatione vel signo futurorum. Sortitus est nomen cum Daniele, qui et ipse vir desideriorum appellatus est; et sicut ille desiderabat praescire futura, sic iste desiderabat notitiam habere Scripturarum. Pentateuchum. Penta, quinque, teuchum librum, id est, quinque libros Moysi. enim omnes LXX legebant, et magna veneratione suscipiebant. Nova pro veteribus, id est LXX Interpretibus. Ita ingenium quasi vinum probantes. Sicut enim vinum probatur nare vel gustu, sic illi probabant ingenium, cum dicebant Hieronymum in reprehensione LXX hoc facerequod in tabernaculo Dei alii offerrent aurum, lapides onychinos, byssum, coccum et purpuram; sibi vero sufficere, si saltem pilos caprlit divinas Scripturas, sed in multis erravit judaizans. Illius translationem Origenes immiscuit translationi LXX. Proprium syntagma, id est compositionem. Si, inquit, omnia colligerem
Abbreviated transcription (Latin):
Aque quidẽ suꝑ firmam̃tũ significant angłicas cateruas.
Que bñ suꝑ firmam̃tũ ẽẽ dicunt᷑. qr dm̃ semper p̃ oculis ha¬
bentes. nͥ indigent legali institutione. neq euuangłicis pre¬
ceptis. Que u̾ero sub firmam̃to ft̃ aque. homines signifi¬
cant qͥ diuinis edocent᷑ p̾ceptis. sine qb ad celeste regnũ
peruenire. nequeunt. Fercia die congregate st aque
in locũ unũ. et apparuit arida. Earidã significantur corda
electoꝵ. sitientia aquã baptismatis et fonte doctrinȩ celestis.
runt sci diuisi ab amaritudine infidelitatis. et inconcussa
froei firmitate roborati. Quarta die facta sunt lummaria
in firmam̃to. ꝑ firmam̃tũ sicut diximꝰ sacra scriptura ñ incon¬
uemienter accĩpitur. ꝑluminaria uero euuangłistas. doctores.

Expanded text:
nificant angelicas catervas quae bene super firmamentum esse dicuntur, quia, Deum semper prae oculis habentes, non indigent legali institutione neque evangelicis praeceptis. Quae vero sub firmamento sunt aquae, homines significant qui divinis edocentur praeceptis, sine quibus ad coeleste regnum pervenire nequeunt. Tertia die congregatae sunt aquae in locum unum, et apparuit arida. Per aridam significantur corda electorum sitientia aquam baptismatis et fontem doctrinae coelestis. runt sancti, divisi ab amaritudine infidelitatis et inconcussa fidei firmitate roborati. Quarta die facta sunt luminaria in firmamento. Per firmamentum, sicut diximus, sacra Scriptura non inconvenienter
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe ꝑ fide contineant᷑: tam̃ cupiditatib & illecebris secłi
inherentes ꝓeunt. Colũba uͦ rediit ad arcã. portans ramũ
oliue urentibꝰ foliis in ore suo. qͥa scĩ simplicitate gauden¬
tes. munꝰ pacis in ore portant. & cũ psalmista dicunt. Cũ his
& uicesima die mensis. Intuemͣ diligencius hunc locũ. Di¬
ximꝰ suꝑius. noe anñ fecisse in arca: &. ipsa die mensis seđi.¬

Expanded text:
illecebris saeculi inhaererentes pereunt. Columba vero rediens ad arcam portat ramum olivae virentibus foliis in ore suo, quia sancti simplicitate gaudentes manus pacis in ore portant, et cum Psalmista dicunt: Cum his et vicesima die mensis. Intueamur diligentius hunc locum. Diximus superius Noe annum fecisse in arca, et ipsa die qua ingres
Abbreviated transcription (Latin):
fragiles ft̾ ex mortali carne circũdati. ñ eos iudicabo inet̃¬
nũ ut ȩtͣnalit̾ ꝑ eant: s pocius eis inp̃senti restituã qͦa¬
merent᷑. Ex qͦ intelligimꝰ magnã ee̾ miscdiã. cũ peccatores
ñ sinit ex sentencia agere: s eos flagellando ad se reuocat.
ende & qͥbdã peccantibꝰ minat᷑. Ñ uisitabo filias ur̃as cũ adul¬
terauerĩt. eẜ alibi. Unꝰ qͥsq pꝰ prauitatẽ cordis sui mali ãbulat.
de his qͥ deo accepti st̃ đr. Uisitabo in uirga in iqͥtates eoꝵ.
Erͣtq dies illius. centũ uiginti annoꝵ. Quidã putant iuitã¬

Expanded text:
fragiles sunt et mortali carne circumdati, non eos judicabo in aetefragiles sunt et mortali carne circumdati, non eos judicabo in aeternum ut aeternaliter pereant, smerentur. Ex quo intelligimus magnam esse misericordiam, cum peccatores non sinit ex sententia agere, sed flagellando ad se revocat. Unde et quibusdam peccantibus minatur: Non visitabo filias vestras, cum adulteraverint . Et alibi: Unusquisque post pravitatem cordis sui ambulet . de his qui Deo accepti sunt dicitur: Visitabo in virga iniquitates eorum .-- Eruntque dies illius centum viginti anno
Abbreviated transcription (Latin):
facti st̾ dies lamech: septingenti. septuaginta sept̾ẽ annii
max imꝰ ẽ error innumero: inqͦ inuenit᷑ lamech post dilu¬
multiplicari suꝑ terrã: uidentes filii dei filias eoꝵ qͦd e̾e̾nt
puler hȩ. Filios dei apellat filios seth: qͥ quãdiuᷤ inpatris
sc̃itate in corruptȩ seruauert̃. hoc nomine honorari meru¬
er̃t: ut filii dei uocarent᷑. S postquã carnis uoluptate suꝑat
ẽiunxert se dãpnate stirpi cam: eiꝰ maliciã imitari cepert̃.
Ñ nulli filios di: angelos malignos intͣpretari uoluerunt
Sunt enĩ qͥdã demones imꝓbi mulieribꝰ. S melius ẽ sicut
diximꝰ : ut filios di. filios seth accipiamꝰ. Dix̃q deus. Non¬
ꝑmanebit sꝑs meus in homine inȩt̃nũ: qͥa caro ẽ. Alia tͣns¬
lacio dicit. Ñ iudicabit sꝑs meus homines inetͣnũ: qͥa ca¬
ro st̃. Scd̾m quã translacionẽ: talis ẽ sensus. Quia homines

Expanded text:
facti sunt dies Lamech septingenti septuaginta septem anni. facti sunt dies Lamech septingenti septuaginta septem anni. maximus est error in numero, in quo invenitur Lamech post dilumultiplicari super terram, videntes filii Dei filias hominum, quod essent pulchrae. Filios Dei appellavit filios Seth qui quandiu se in patris sanctitate incorrupte servaverunt hoc nomine honorari meruerunt, ut filii Dei vocarentur. Sed, postquam carnis voluptate superari conjunxerunt se damnatae stirpi Cain, ejus malitiam imitari coeperunt. Nonnulli filios Dei angelos malignos interpretati voluerunt. Sunt enim quidam daemones improbi mulieribus. Sed melius est, sicut diximus, ut filios Dei filios Seth accipiamus. Vers. permanebit Spiritus meus in homine in aeternum, quia caro est. Alia translatio habet: Non judicabit Spiritus meus homines in aeternum, quia caro sunt. Secundum quam translationem talis est sensus: quia homines
Abbreviated transcription (Latin):
& iafeth. Noc loco: intueri debemꝰ. ꝓfundũ mysteriũ. Est
enĩ noe ab adã. post seth: decimo loco. Penarius enĩ nume¬
rꝰ ꝑfectionẽ significat elector.: qͥa ẽ pͥmȩ tessere numerꝰ¬
nec ultra potest numerando ꝓcedi: nͥ iterũ redeat᷑ ad unitatẽ.
Noe gͦ si addamꝰ duos filios eiꝰ. sem .&. iafeth chã. reꝓbato. fi¬
unt duodecĩ. Duodenarius aũ numerꝰ. sacratꝰ ẽ. in duo deem
patriarchis: &. p̃cipue in duodec̃i apłis. Constat uͦ ex par.¬
tibꝰ septenarii : q̃ st̃ tria & quatuor. Nȩc ẽ aũ iustoꝵ ꝑfec¬
No: q̃ seruata ẽ in linea a seth descendente. Consideremꝰ
inꝑfectionẽ eoꝵ: qͥ ꝑ eam ab adã descendert̃. Ab adã enim¬
usq adlamech: septẽ st̃ generaciones. Quibꝰ si addamꝰ tres
filios eiꝰ .&. quartã filiã: fiunt undec̃ĩ. Undenarius aũ nu¬
merꝰ. peccatũ significat: qͥa transgressio ẽ denarii. Ecce
hic sub lucet imꝑfecꝰtio: & malicia generaciõis eam. Et

Expanded text:
et Japhet. Hoc loco intueri debemus profundum mysterium. Est enim Noe ab Adam post Seth decimo loco. Denarius enim numerus perfectionem significat electorum, quia primae est tesserocedi nisi iterum redeatur ad unitatem. Noe ergo si addamus duos filios ejus Sem Cham, et Japheth, Cham reprobato fiunt duodecim. Duodenarius autem numerus sacratus est in duodecim patriarchis et praecipue in duodecim apostolis. Constat vero ex partibus septenarii quae sunt tria et quatuor. Haec est justorum perfectio quae servata est in linea a Seth descendente. Consideremus imperfectionem eorum qui per Cain ab Adam descenderunt. Ab Adam igitur ad Lamech sex sunt generationes, quibus si addamus tres filios ejus et quartam filiam ejus fiunt undecim. Undenarius autem numerus peccatum significat, quia transgressio est denarii. Ecce hic sublucet imperfectio et malitia generationis Cain. Et
Abbreviated transcription (Latin):
inpͥncipio dr̃. sꝑs dñi ferebat᷑ suꝑ aquas. Qui eñi in prin¬
cipio ferebat᷑ suꝑ aquas. ut eas in unũ congregaret &. ap¬
pristinã pulerhitudinẽ &. fertilitatẽ redaet. Smisit cor
missus. n ẽ reuersus ad arcã. Aut eni aqs int̾ceptꝰ & necatꝰ.
aut cadaueri aqͥs suꝑ natanti mnhesit. & ꝓpt̃ gulã ꝑ iit. Nleq
bireqesceret pes eiꝰ Auegorice diximꝰ suꝑius arcã ȩccłam sis¬
nificare q̃ trecentoꝵ. cubitor fuit longitudinis. qͥa scã eccła
in fide anicȩ crucis & passionis saluat᷑. Longitudo enĩ tre
centor cubitar: passionẽ dñi designat. Nã & littera tau.ł
que hunc expͥmit numerũ : figura habet crucis. Latitudo
latat᷑ eccła. Aititudo uͦ triginta eubitoꝵ. significat eandẽ ec¬
cłam ꝑ tres mundi partes dilatandã: asiã africã. atq euro¬
pã. Penarius enĩ ter ductꝰ intriginta numerũ ẽsurgit. Hȩc

Expanded text:
piritus Domini ferebatur super aquas. Qui enim in principio ferebatur super aquas, ut eas in unum congregaret, ut appristinam pulchritudinem et fertilitatem redderet. Vers. 8. missus, non est reversus ad arcam. Aut enim aquis interceptus est et necatus, aut cadaveri aquis supernatanti inhaesit, et propter gulam periit. Neque bi requiesceret pes ejus. Allegorice diximus superius arcam Ecclesiam significare quae trecentorum cubitorum fuit longitudinis, quia sancta Ecclesia in fidecentorum cubitorum passionem Domini significat. Nam et littera Tau quae hunc exprimit numerum, figuram habet crucis. Latitudo latatur Ecclesia. Altitudo vero triginta cubitorum significat eamdem Ecclesiam per tres mundi partes dilatandam, Africam, Asiam, Europam. Denarius enim ter ductus in trigesimum numerum consurgit. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
do uͦ egressi st̃ uiri cũ uxoribꝰ ꝑmixt legunt᷑. Dicit᷑ enem.
egressus ẽ noe & uxor eiꝰ. Hoc qͦd salomondicit. tẽpus am.¬
plexandi & tẽpus longe fieri ab amplexibꝰ. Ingressi st̃ in
nĩ mensis ẽ apud illos: apͥlis. Cataractȩ. id est fenestre
tes qͦq magni abissi rupti st̃.: ut ñ sensim more solito flu¬
terat. potencia diuina impleuit: deforis eũ includens.
nec aquas introire ꝑmittens. Quindec̃̾i eubitis alcior¬
fuit aqua suꝑ montes. Dicunt qͥda hoc hystorialit̾ fieriñ
potuisse. s ꝓpt̾ aliquã significacionẽ uel mysteriũ hoc
scriptũ e̾ẽ. Aiunt enĩ ñ potuisse fieri. ut aqua crassio.¬
ris naturȩ. ad subtiliorẽ aeris partẽ conseenderetꝰ ma¬
xime ꝓpt̾ olimpũ montẽ. euiꝰ tanta ẽ altitudo. ut nui
luenti ibi flare: nulle nubes cacumen eiꝰ ualeant
oꝑire. S qͥ hoc fatent᷑: ñ attendunt qͥa mons ipse ter¬
ra est. Tȩrrã aũ scimꝰ corpulenciorẽ ee̾ aqua Ubi gͦ

Expanded text:
 egressi sunt, viri cum uxoribus permisti leguntur. Dicit enim: Egressus est Noe et uxor ejus. Hoc est quod Salomon dicit: Tempus amplexandi, tempus longe fieri ab amplexibus . Ingressi sunt in nim mensis est apud illos Aprilis. Cataractae. Id est fenestraetes quoque magnae abyssi rupti sunt. Ut non sensim more solito fluterat potentia divina implevit, deforis eum includens, nec aquas introire permittens. Vers. 20. Quindeciit aqua super montes. Dicunt enim quidam hoc historialiter fieri non potuisse sed propter aliquam significationem vel mysterium hoc scriptum esse. Aiunt enim non potuisse fieri, ut aqua crassioris naturae ad superiorem aeris partem conscenderet maxime propter Olympum montem, cujus tanta altitudo ut nulli venti ibi flare, nullae nubes cacumen ejus valeant operire. Sed qui hoc fatentur non attendunt quia mons ipse terra est. Terram autem scimus corpulentiorem esse aqua. Ubi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
os. Uidens aũ ds qͦd multa malicia hominũ ee̾t inter¬
ra &. cuncta cogitacio cordis intenta e̾e̾t ad malũ pe¬
nituit eũ qͦd hominẽ fecisset. In deũ nulla pęniten¬
cia cadit. Semel enĩ d̾s fixe & stabilit̾ omnia disponit
s̃ scͥptura more nr̃o loquens. dicit d̾m penituisse: qͥa
qͣsi opus suũ mutare uidet᷑. uoluntate tam̃ & disposi¬
cione inmutabili ꝑmanente. Quomͦcũq enĩ futurȩ
sint uidelicet. aut ita sint ꝑmansurȩ. sic̃ creatȩ st̃. aut
mutandȩ: ds hoc ante secła inmutabili prȩuidit raciõe

Expanded text:
hominum esset in terra, et cuncta cogitatio corais intenta esset ad malum, poenituit eum quod hominem fecisset. In Deum nulla poenitentia cadit. Semel enim Deus fixe et stabiliter omnia disponit. Sed Scriptura more nostro loquens dicit Deum poenituisse, quia quasi opus suum mutare videtur voluntate tamen et dispositione immutabili permanente. Quomodocunque enim fuerint res, videlicet aut ita sint permansurae sicut creatae sunt, aut mutandae, Deus hoc ante saecula immutabili praevidit ratione
Abbreviated transcription (Latin):
mensuratã: aui ut origenes dicit. sex cubitis humanȩ manus
implet᷑. Posicio aũ arcȩ. talis extigt. Fuit enĩ fundam̃to qua¬
drata: in equalis tam̃ longitudinis &. latitudinis. Quȩ paula¬
t̃ ab angulis c̃scendens. in artam formã sursũ erigebat᷑: do¬
cies longa quã alta:. & sexies tantũ longa quã rata: adsi¬
militudinẽ humani corꝑis. Nã si hominẽ ꝓnũ uel supi¬
nũ iacentẽ meciam᷑. decies tantũ longus erit a capite us¬
q ad pedes: quã altꝰ a dorso usq ad uentr̃e. &. sexies tan¬
ta ẽ: ut haberet aditũ noe ꝑ quã emitteret sic̃ postea fecit.
entitens colũbã &. coruũ. Quã fenestr̃ã: tradunt hebrei
cristallina fuisse. Mistice noe uir iustꝰ .&. ꝑ fectꝰ. nomine¬

Expanded text:
mensuratam qui, ut Origenes dicit, sex cubitis humanis mensuratam qui, ut Origenes dicit, sex cubitis humanis impletur. Positio autem arcae talis exstitit. Fuit enim fundamento quadrata, inaequalis tamen longitudinis et latitudinis, quae paulatim ab angulis conscendens in arctam formam sursum erigebatur, docies longa quam alta, et sexies tantum longa quam lata ad similitudinem humani corporis. Nam si hominem pronum vel supinum jacentem metiamur, decies tantum longus erit a capite usque ad pedes quam altus a dorso usque ad ventrem, et sexies tanta est, ut haberet aditum Noe, per quam emitteret, sicut postea fecit emittens columbam et corvum. Quam fenestram tradunt Hebraei crystallinam fuisse. Mystice au
Abbreviated transcription (Latin):
corata. ubi animaliũ stereora defluebãt: ne illa q̃ erant
inarc ha. &. maxime homines fȩtore lederent᷑. Sed̾a fuit
apotecaria: ubi cibꝰ diuersus animaliũ reconditꝰ erat. Ter¬
cia fuit bestiarũ. &. in miciũ animaliũ ac serpeneiũ. Quar¬
ta ium̃toꝵ & mansuetoꝵ animaliũ. Quinta idest supre¬
ma: hominũ & auiũ. Hostiũ uͦ qͥa in sequentibꝰ in late¬
re arce fuisse describit᷑. eo loco fuisse credit᷑. ubi bicamera¬
ta q tricamerata uingebant᷑: idest intͣ a potecariã &. besti¬
arũ habitacionẽ. Et bitumine linies. Bitumen qͦd gre¬
ce aspaltũ dicit᷑. unde & lacus aspaltites uoeatꝰ ẽ. glu¬
ten est tenacissimũ: qͦ qͥcqͥd tactũ fuerit ñ conuermescit.
nec ulla ui imbriũ. aut flatu uentoꝵ. dissolui potestꝰ. Trecentoꝵ¬
cubitoꝵ. S hoc ñ mirabim᷑: si sciamꝰ geometrico eubito illã e̾e̾

Expanded text:
corata, ubi animalium stercora defluebant, ne illa quae erant corata, ubi animalium stercora defluebant, ne illa quae erant in arca et maxime ne homines foetore laederentur. Secunda fuit apothecaria, ubi cibus diversus animalium reconditus erat. Tertia fuit bestiarum et immitium animalium ac serpentium. Quarta, jumentorum et mansuetorum animalium. Quinta, id est suprema, hominum et avium. Ostium vero quod in sequentibus in latere arcae fuisse describitur eo loco fuisse creditur, ubi bicamerata et tricamerata jungebantur inter apothecariam et bestiarum habitationem. Et bitumino linies. Bitumen, quod Graece asphaltum dicitur, unde lacus Asphaltites vocatur, id est gluten tenacissimum, quidquid tactum fuerit nunquam convermescit, nec ulla vi imbrium aut flatu ventorum dissolvi potest. Vecubitorum. Sed hoc non mirabimur, si sciamus geometrico cubito illam esse
Abbreviated transcription (Latin):
recte dr ingeneracionibꝰ suis. Inp̃senti enĩ uita. ꝓ modo
suo: iuuante dei gr̃a ꝑfecti ee̾ possunt. In illa uͦ beata uita in
qua neo uelle nec posse peccare eis suberit: longe alitͣ ꝑfec
nẽ cuncꝰta creata st̾ ido peccante homine. omnia dicunt᷑
corrupta fuisse. Om̃is caro. id est om̃is hõ corruꝑat uiã suã.
id est deprauauerat acciones suas. Et ego disꝑdã eos cũ tra.
Quare dicit cũ terra. nͣequaꝗͣ. indiluuio disꝑdita sit. Dicunt
doctores. nequaꝗͣ. tantȩ uirtutis &. fecũditatis eã fuisse
post diluiũ: quantȩ ante diluuiũ extiterat. Uñ & homi¬
nbꝰ post diluiiũ esus carniũ concessus ẽ. Ante diluuiũ
de lignis leuigatis: id est fortibꝰ &. in solubilibꝰ. E hoc ẽ qͦd
maliũ genera reciꝑent᷑. Septuaginta dicunt. bicamerata
& tricamerata in arc ha facies. Bicamerata uidelicet in in¬
ferioribꝰ. tricamerata insuꝑioribꝰ. Ergo qͥnq mansionibꝰ
distincta fuit archa. Priia mansio idest inferior fuit ster¬

Expanded text:
onibus suis. In praesenti enim vita pro modo suo juvante Dei gratia perfecti esse possunt. In illa enim beata vita, in qua nec velle nec posse peccati eis suberit, longe aliter perfnem cuncta creata sunt, ideo peccante homine omnia dicuntur corrupta fuisse. Vers. 12. Omnis caro, Id est omnis homo. Corruperat viam suam. Id est, depravaverat actiones suas. Et ego disperdam eos cum terra. Quare dicit cum terra, cum terra nequaquam in diluvio disperdita sit? Dicunt doctores nequaquam tantae virtutis et fecunditatis eam fuisse post diluvium quantae ante diluvium exstiterat. Unde et hominibus post diluvium esus carnium concessus est. Anteigatis. Id est, fortibus et insolubilibus. Et hoc est, malium genera reciperentur. Septuaginta dicunt: Bicamerata et tricamerata in arca facies. Bicamerata videlicet in inferioribus, tricamerata in superioribus. Ergo quinque mansionibus distincta fuit arca. Prima mansio, id est inferior fuit ster
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩs inetͣnũ uicturis c̃struitur. E. sic̃ in archa diuersa e¬
rant genera animaliũ: sic in ȩccła diuersa st̃ genera ho
minũ. Hostiũ in latere. uulnꝰ significat in latere xꝑi
.s. stelliones: s etiã quales stͥ musce & crabrones. &. sca¬
rabei. & pulices: si in his hic numerꝰ potuerit ẽseruari. S scien¬
dũ qͥa illa q̃ ñ coitu generant᷑. s de humore t̾rȩ. uel ex quacũq¬

Expanded text:
sanctis in aeternum victuris construitur. Et sicut in arca diversa erant genera animalium, sic in Ecclesia diversa sunt hominum genera. Ostium in latere vulnus significat in latere Chriet stelliones, sed etiam quales sunt muscae, et scabriones, et scarabei et pulices, si in his hic numerus poterit conservari. Sed sciendum quia illa quae non coitu generantur, sed humore terrae
Abbreviated transcription (Latin):
S ñ ita sencie ndũ. Multos enĩ legimꝰ post diluuiũ pluri¬
bꝰ annis uixisse. Hoc gͦ ita accipiendũ ẽ. Uolens ds induce¬
re peccatoribꝰ diluuiũ: dedit e is spaciũ. centũ uiginti sei¬
licet annoꝵ ad agendã pȩnitenciã. S illis agere nolen¬
tibꝰ. & insua malicia ꝑseuerantibꝰ. ñ expectaũ eos d̾s
usq ad datũ spaciũ centũ uiginti annoꝵ: s centesimo
diebꝰ il lis. Gigantes apellat eos. qͥ de ꝑmixta generacio¬
ne seth &. cam natist̾: in manes corꝑe. uiribꝰ suꝑbos. mo

Expanded text:
ndum. Multos enim legimus post diluvium pluribus annis vixisse. Hoc ergo ita accipiendum est. Volens enim Deus inducere peccatoribus diluvium dedit eis spatium, centum viginti scilicet annorum ad agendam poenitentiam. Sed illis agere nolentibus et in sua malitia perdurantibus non exspectavit eos Deus usque ad datum spatium centum viginti annorum, sed centesimo er terram in diebus illis. Gigantes appellat eos qui de permista generatione Seth et Cain nati sunt, immanes corpore, viribus superbos, mo
Abbreviated transcription (Latin):
dit . ex soluet. idest finiet septẽ uindictas q̃ inte st̃. Non
qͦ ille qͥ eũ occidisset. septuplũ e̾e̾t puniendꝰ: s qͥa illũ occiden¬
do. finiret illas septẽ. id est ꝑ fectas uindictas. qͥbꝰ cam dii

Expanded text:
derit exsolvet, id est, finiet septem vindictas quae in te sunt: non derit exsolvet, id est, finiet septem vindictas quae in te sunt: non quo ille qui eum occidisset septuplum esset puniendus, sed quia illum occidendo finiret illas septem vindictas, id est perfectas, quibus Cain diu
Abbreviated transcription (Latin):
turo: qͥ enĩ desꝑat aut putat d̾m nolle dimittere. aut ñ
posse. Si ñ potest. ñ ẽ omĩpotens: qͥa ẽ aliqͥd qͦd ñ potest. Si
au̾ ñ uult: qͦd etiã cogitare nefas ẽ. inuidet saluti huma
in dignũ iudicas: & a facie tua abscondar qͥa uidelicet ipsã
meã uitã odio habens. p̃senciȩ tuę me subtrahã. Omĩs
gͥ qͥ inuenerit me: occidet me. Quia ex tre more corꝑis
& furiate m̃tis exagitacione: qͥcũq me inuenerit. cog¬
morieris. sic̃ uis. Septuplũ puniet᷑ idest plenariȩ & ꝑ fec¬
tȩ.Solet enĩ septenarius numerꝰ. ꝓ ꝑfectione poni. Unde
&. sepe dñs in lege minat᷑ ꝑcuciã inqͥens uos sepcies. idest
ꝑfecte. Scd̾m septuaginta ita legit᷑. Quic ũq occid̾it cain.
septẽ uindictas ex soluet. E ẽ sensus. Nͣ ita fiet ut uis: ut
uidelicet cita morte. longe uite cruciatũ effugias: s diu
uiuendo usq ad septimã generacionẽ. tandẽ qͥcũq te ocei-¬

Expanded text:
t non posse. Si non potest, non omnipotens, quia est aliquid quod non potest. Si autem non vult, quod etiam cogitare nefas est, invidet saluti humanindignum judicas. Et a facie tua, quia videlicet ipsam meam vitam odio habens praesentiae tuae me subtraham. Omnis igitur qui invenerit me, occidet me. Quia ex tremore corporis et furiatae mentis exagitatione quicunque me invenerit, cogmorieris, sicut vis. Septuplum punietur. Id est plenarie et perfecte. Solet enim septenarius numerus pro perfectione poni. Unde saepe Dominus minatur: percutiam, inquiens, vos septies , id est perfecte. Secundum igitur LXX legitur: Quicunque occiderit Cain, septem vindictas exsolvet. Et est sensus: Non ita fiet ut vis, ut videlicet cita morte longae vitae cruciatum effugias, sed diu vivendo usque ad septimam generationem tandem quicunque te occi
Abbreviated transcription (Latin):
in scripturis sc̃is freq̃uenter repperimus. p̃sertim in morte dñi sim¬
fuit in anima. sed in carne sola. Mors uͦ nr̃a. ñ solũ in carne. sed
etiã in anima. In amma ꝓpter peccatũ. in carne uero ꝓpter penã ƿec¬
cati. Ille uͦ quia peccatũ ñ habuit. manima ñ ẽ mortuus. nisi tan¬
tũ in carne. Et hoc ꝓpter similitudinc̃ carnis peccati. qd̃ de adam
traxerat. Igͥ simpla mors cius fuit. nr̃a duplex ẽ. Et simpla resur¬
rectio euis. Resurrecdio nr̃a duplex ẽ. Mors carnis eiꝰ. & resurrectio
eius. Mors carnis nr̃e. et resurrectio erꝰ. Mors anime nr̃e. et resur¬
rectio er. Due mortes nr̃e. et due resurrectionis nr̃e. Due et duc
quatuor sunt. Uni morti dñi sͣuni resurrectioni dñi. adde et qua¬
tuor. nr̃as sex faciunt. lgͥ simplũ dñi. et duplũ nr̃m. tres sunt. et
tres partes. habet scdm̃ qd̃ supra diximus. senarius numerus.

Expanded text:
in Scripturis sanctis frequenter reperimus, praesertim in morte Domini simin Scripturis sanctis frequenter reperimus, praesertim in morte Domini simfuit in anima, sed in carne sola. Mors vero nostra non solum in carne, sed etiam in anima. In anima propter peccatum, in carne vero propter poenam peccati. Ille vero quia peccatum non habuit in anima, non est mortuus nisi tantum in carne, et hoc propter similitudinem carnis peccati quod de Adam traxerat. Igitur simpla ejus mors fuit, nostra duplex. Est et simpla resurrectio ejus, resurrectio nostra duplex est. Mors carnis ejus et resurrectio ejus, mors carnis nostrae et resurrectio ejus, mors animae nostrae et resurrectio ejus. Duas mortes nostras, et duas resurrectiones nostras. Duae et duae, quatuor sunt: una morte Domini, et una resurrectione ejus; adde et quatuor nostras, sex faciunt. Igitur simplum Domini et duplum nostrum tres sunt, et tres partes habent. Secundum quod supra diximus senarius numerus.
Abbreviated transcription (Latin):
numerus. G duo duidi possunt. Si pars en unus ẽ. Igͥ diuisio duoꝵ
in unũ. Diusio riũ in unũ. Quid aliud hic numerus ostendit.
nisi trinitatẽ quõs ẽ: quia quamuis tres sint ꝑsone. in una cre¬
duntur unitate iature. Quaternarius. duas partes habet.
Nã quarta eiꝰ usiẽ. Media er duo. Unũ urdelicet et duo. tria ft̃.
Ecce partes suas hec ultra crescit. nec complet. et id̃o inperfect
ẽ mimerus. Quinus. ñ habet nisi unũ. quod ẽ quinta. Senari¬
us gͥ numcrus. prfectus ẽ. qr partibꝰ suis completur. Habet enĩ
unum. qo̾ ẽ ser Duo qd̃ ẽ tria. Ẽria qd̾ ẽ media. Unũ gͦ. duo et
tria. sex faciunt. b̃o ꝓpter huiꝰ numeri ꝑfectionẽ sex dieb ope¬
ratus ẽ omnẽ cregurã. Tres he partes senarũ. numeri demonstrãt
nobis trinitatt̃ dm̃ intrinitate numeri. et mensurẽ. & ponderis fe¬
cisse omñe caturĩ. Plurimũ ualere senarii mimeri ꝑfectionẽ

Expanded text:
numerus; ergo duo dividi possunt. Si pars ejus unus est, igitur divisio duorum numerus; ergo duo dividi possunt. Si pars ejus unus est, igitur divisio duorum in unum, divisio trium in unum. Quid aliud hic numerus ostendit nisi Trinitatem quae Deus est, quia quamvis tres sint personae, in una creduntur unitate naturae. Quaternarius duas partes habet. Nam quarta ejus unum est, media ejus duo. Unum videlicet et duo tria sunt. Ecce partes suas, nec ultra excrescit, nec complet, et ideo imperfectus est numerus. Quinarius non habet nisi unum quod est quinta. Senarius igitur numerus perfectus est, quia partibus suis completur, habet enim unum quod est sexta, duo quod est tertia, tria quod est media: unum ergo duo et tria sex faciunt. Ideo propter hujus numeri perfectionem, sex diebus operatus est omnem creaturam. Tres hae partes senarii numeri demonstrant nobis Trinitatem Deum in trinitate numeri et mensurae et ponderis fecisse omnem creaturam. Plurimum valere senarii numeri perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
sa tudetur creatura. plus scilicet uidctur in artiqua facta ẽ. quã
in scipsa que facta t̃. Propterea eñi ait euaigłista iohannes.
Quod factũ ẽ. in ipso uita erat. Om̃ia gͥ quifacta st̃ et uitã
d̾o sine initio. atq in conmutabiliter om̃s ratines creaturarũ.
ac per hoc plus uidetur ab augłis sc̃is in uerio di uͥ st̃ uita. quã
terre ac maris. tercius. In cognitione solis ac lune uel stella¬
rũ. quartus. In cognitione. repͣtiliũ et auimaliũ quintus. In cog¬
nitione iumentoꝵ et ferarũ uel ipsius hominis scrtus. Ncꝙ em̃
diei uniꝰ quẽ intelligimus spiritalẽ creaturã ro est angłicã. sex ies
facta cognitio. Sexies fecit. ꝓpter senarii numcri perfectionẽ.
Sed de numero eioc senarii numeri perfectione. aliquid tibi ex
scripturis sc̃is colligã. libens ad esto. et te totũ adaudiendũ pre¬
para. Unus in nuneris diuidi ñ potest. Ab ipso enĩ. surgit om̃is

Expanded text:
sa videtur creatura. Plus scilicet videtur in arte qua facta est, quam sa videtur creatura. Plus scilicet videtur in arte qua facta est, quam in seipsa quae facta est. Propterea enim ait evangelista Joannes: Quod factum est in ipso vita erat . Omnia igitur quae facta sunt et vitam igitur in Deo sine initio, atque incommutabiliter omnes rationes creaturarum. Ac per hoc plus videntur ab angelis sanctis in Verbo Dei ubi sunt vita, quam terrae ac maris tertius. In cognitione solis ac lunae vel stellarum, quartus. In cognitione reptilium, vel animalium, quintus. In cognitione jumentorum et ferarum vel ipsius hominis, sextus. Neque enim diei unius quem intelligimus spiritalem creaturam, id est angelicam, sexies facta cognitio: sexies fecit propter senarii numeri perfectionem. Sed de numero et de senarii numeri perfectione aliquid tibi ex Scripturis sanctis colligam. Libens adesto, et te totum ad audiendum praepara. Unus in numeris dividi non potest, ab ipso enim surgit omnis
Abbreviated transcription (Latin):
erant: P ropterea enĩ appellauit lucẽ diẽ. et tnebras noctẽ. quia
dics circa sp̃c facde rei appellatꝰ t̃. E tenebras nocte quia nox ista
que nobis notissima c̃. facit cã e̾t absentia soss super terrã.
Quia de ce denit sole. uocamus uespcrã. In coare mane. uocam
dicm. Nox autẽ hic. pͥuatio operis ẽ Aut nox ipsmossibilitas appel¬
lata ẽ. que in ẽ rebus factis unde ficri potest etiã sñ mutẽtur E actũꝙͥ ẽ
mane et uesꝑe dies unus. Quomͦ hoc intelligend ẽ. Quid perues¬
perã nisi perfectio singuloꝵ operũ. et manc ẽ iodatio sequentium:¬
ꝙ manc. Dm̃is nãꝙͥ creatura antequã temꝑ esno fieret. in ipso di
uerbo erat pͥus ab angłis cognoscenda. et sic sio tempore facienda.
Qua ꝓpter ipsa creature cognitio. insemet issa uespera erat. in d̾o
autẽ mane. Quia plus iudctur ipsa crcatura ⁊ dño. quã inscip¬

Expanded text:
erant? Propterea enim appellavit lucem diem, quia erant? Propterea enim appellavit lucem diem, quia dies circa speciem factae rei appellatus est; et tenebras noctem, quia nox ista, quae nobis notissima est, facit eam esse absentiam solis super terram, quia decidente sole vocamus vesperam, inchoante mane, vocamus diem. Nox autem hic privatio operis est, aut nox ipsa possibilitas appellata est, quae inest rebus factis, unde fieri potest, etiamsi non mutentur. Factumque est vespere et mane dies unus . Quomodo hoc intelligendum est? Quid per vesperam, nisi perfectio singulorum operum, et mane est inchoatio sequentiumet mane? M. Omnis namque creatura antequam tempore suo fieret, in ipso Dei Verbo erat, prius ab angelis cognoscenda, et sic suo tempore facienda. Quapropter ipsa creaturae cognitio in semetipsa vespera erat, in Deo autem mane, quia plus videtur ipsa creatura in Domino, quam in seip