comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutes. om̃s ministri eiꝰ facientes uoluntatẽ
ipsius: uos benedicite dñm. Om̃s enim
male uiuentes: & si lingua taceant: uita
dũm maledicunt. Quid ꝓdest. qr hymnũ
cantat lingua tua : si sacrilegiũ exalat ui¬
ta tua: male uiuendo: multas linguas
misisti in blasphemia. Linga tua uacat him¬
no: & ceteri te intuentiũ uacant blasphe¬
miis. Si gͦ uis benedicere dñm: fac uer¬
bum eiꝰ. fac uoluntatẽ eius. In petra edi¬
ficare: noli in harena. Ludire & ñ facere:
in harena edificare ẽ. Audire & facere:
in petra edificare ẽ. Nec audire nec facere:
nichil edificare ẽ. Si in harena ȩdificas:
riunã edificas. Si nichil edificas: expositꝰ
pluuiȩ & fluminibꝰ uentis: ante rapie¬
ris quã steceris. Ergo ñ ẽ cessandum:
s edificandum. Nec sic edificandũ. ut
ruina edificet᷑: sed in petra edificandũ.
ut temptatio ñ euertat. Sisic ẽ: bene¬
dic dñm. Si non ẽ sic: noli blandire
linguȩ tuȩ. Nitam tuã uitroga: ipsa tͥ

Expanded text:
omnes ministri ejus, facientes voluntatem ipsius, vos, vos benedicite Dominum. Omnes enim male viventes, etsi lingua taceant, vita Domino maledicunt. Quid prodest quia hymnum cantat lingua tua, si sacrilegium exhalat vita tua? Male vivendo multas linguas misisti in blasphemiam. Lingua tua vacat hymno, et caeterae te intuentium vacant blasphemiis. Si ergo vis benedicere Dominum, fac verbum ejus, fac voluntatem ejus. In petra aedifica, noli in arena. Audire et non facere, in arena aedificare est: audire et facere, in petra aedificare est: nec audire, nec facere, nihil aedificare est. Si in arena aedificas, ruinam aedificas: si nihil aedificas, expositus pluviae, fluminibus, ventis, ante rapieris quam steteris . Ergo non est cessandum, sed aedificandum: nec sic aedificandum, ut ruina aedificetur; sed in petra aedificandum, ut tentatio non evertat. Si sic est, benedic Dominum: si non est sic, noli blandiri linguae tuae; vitam tuam interroga, ipsa tibi
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̾ uicti sumꝰ: in illo uincinꝰ. E rgo co¬
ronat te: quia dona sua coronat. ñ meri¬
ta tua. Plus om̃ibꝰ illis laboraui ait apłs:
s uide quid adiunx̃. Non ego aut̃: sed gr̃a
dĩmecum. Et pꝰ labores om̃s: expectat ipsã

Expanded text:
in nobis victi sumus, in illo vicimus. Ergo coin nobis victi sumus, in illo vicimus. Ergo coronat te, quia dona sua coronat, non merita tua. «Plus omnibus illis laboravi,» ait Apostolus: sed vide quid adjungit, «Non ego autem, sed gratia Dei mecum» . Et post labor
Abbreviated transcription (Latin):
um soluit. sanguinem fudit. Sanguinẽ
inquã fudit: unicus filiꝰ dĩ pro nobis. O
anima erige te. tantiuales: redimet de
corruptione uitam tuam. Ostendit¬
exemplum: qđ ꝓmisit in p̃mio. Mortuus ẽ
ꝓpter delicta nr̃a: resurrexit ꝓpt̾ iustificatio¬
nem nr̃am. Sperent menbra: qđ in capite
demonstratũ ẽ. Non curauit menbra sua.
quorũ caput leuauit in celum: Ergo qui re¬
dimet tle corruptione uitã tuam: qui coro¬
nat te in miseratione & miscđia. Lam enum
forte quasi arrogans ẽẽ ceperas: cũ audires eo¬
ronat te. Ergo magnꝰ sum: ergo luctatꝰ sum.
Cuiꝰ uiribꝰ : tuis. sed ab illo subministratis.
Nam luctaris: manifestum ẽ. Et idõ corona¬
beris: quia uinces. Sed uide quis prior uicerit:
uide quis te faciat etiam scdõ uictorem. Ego
inquit uici scłm: gaudete. Et unde gau¬
demꝰ. si ille uicit scłm : quasi nos uicerimꝰ
ita plane gaudeamꝰ: quia nos uincimꝰ. Qui

Expanded text:
um solvit, sanguinem fudit. Sanguinem, um solvit, sanguinem fudit. Sanguinem, inquam, fudit unicus Filius Dei pro nobis: o anima, erige te, tanti vales. «Redimit de corruptione vitam tuam.» Osteexemplo, quod promisit in praemio. Mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Sperent membra quod in capite demonstratum est. Non curabit membra sua, quorum caput levavit in coelum? Ergo «redimit de corruptione vitam tuam.» 7. «Qui coronat te in miseratione et misericordia.» Jam enim forte quasi arrogans esse coeperas, cum audires, «coronat te.» Ergo magnus sum, ergo luctatus sum. Cujus viribus? Tuis, sed ab illo subministratis. Nam luctaris, manifestum est; et ideo coronaberis, quia vinces: sed vide quis prior vicerit, vide quis te faciat etiam secundo victorem. «Ego,» inquit, «vici saeculum, gaudete» . Et unde gaudemus, si ille vicit saeculum? quasi nos vicerimus? Ita plane gaudeamus, quia nos vicimus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
homines intueri. Tam̃ ea egritudine ad
quisq in domo sua. anhelat febribꝰ in le¬
cto suo. uelit forte cogitari de re familiari
aliquid iubere. uł in domo uł in fundo
aut disponere: statim cura suorũ circũstre¬
tua cogita. Ergo hoc tͥ adr̃. Omĩs homo si
ñ egrotas: alia cogita. Si de ȩgrotantẽ lan¬
gor ipse conuincit: prius de salute tua co¬
cipe calicem salutaris eius: qui sanat
om̃s languores tuos. Banc salutem: si uo¬
lueris obtinebis. Nouores & diuitias cum
requisieris: non continuo si uolueris ha¬
bebis. Hoc & preciosius ẽ: & sequit᷑ uolun¬
om̃is langores tuos: qui redimet de corrupt¬
tione uitam tuam. Ibi sanabitur omnis
langor tuus: cũ corruptibile boc induet in¬
corruptionem. Redempta ẽ eñ uita tua de
corruptione: iam securus esto. Init
ẽ: bone fidĩ contractꝰ. Nemo fallit
redemptorem tuum: nemo circũuenit. ne¬
mo p̃mit. E git hic cõmercium: iam p̃ci¬

Expanded text:
homines intueri: tamen ea aegritudine, ad homines intueri: tamen ea aegritudine, ad quisque in domo sua, anhelat febribus in lecto suo; velit forte cogitare de re familiari, aliquid jubere vel in domo, vel in fundo, aut disponere; statim cura suorum circumstretua cogita. Ergo hoc tibi dicitur: Omnis homo, si non aegrotas, alia cogita; si te aegrotantem languor ipse convincit, prius de salute tua cocipe calicem salutaris ejus, «Qui sanat omnes languores tuos:» hanc salutem si volueris, obtinebis. Honores et divitias cum requisieris, non continuo si volueris, habebis: hoc et pretiosius est, et sequitur volunomnes languores tuos, qui redimit de corruptione vitam tuam.» Ibi sanabitur omnis languor tuus, cum corruptibile hoc induet incorruptionem. Redempta est enim vita tua de corruptione; jam securus esto: initus est bonae fidei contractus; nemo fallit redemptorem tuum, nemo circumvenit, nemo premit. Egit hic commercium, jam preti
Abbreviated transcription (Latin):
egrotis : Quis enim ñ egrotat in hac ui-¬
ta: Quis ñ longum langorem trahit :
Nasci in corpore mortali: incipere aegro¬
tare ẽ. Quo cotidianis medicam̃tis. ful¬
eiuntur indigentiȩ nrͣȩ. Cotidiana me¬
dicamenta sunt: refectiones om̃ium in¬
digentiarum. Fames. nonne te occidet.
nͥ medicam̃tũ eiꝰ adponeres: Sitis ñ ne
te pͤrimeret. nͥ eam tu bibendo ñ penitꝰ
extingueres. sed differres: reditura ẽ enim
sitis: paululum temperata. Temꝑamꝰ
gͦ istis fomentis: erumnã egritudinis nr̃ae.
Stando lassatus eras: sedendo reficeris. Ipsũ
sedere: medicina ẽ lassitudinis. In ipsa medi¬
cina rursus lasseris: diu sedere uon poteris.
Quicquid ẽ ubi fatigato succurritur: alia
fatigatio unchoatur. Q uid gͦ ista desideras.
languidus. prius de salute tua cogita. Ali¬
quando egrotat homo in domo sua. in le¬
cto suo: aegritudine manifestiore: quam¬
quã & ista manifesta sint quam nolunt

Expanded text:
aegrotis? Quis enim non aegrotat in hac viaegrotis? Quis enim non aegrotat in hac vita? quis non languorem longum trahit? Nasci hic in corpore mortali, incipere aegrotare est. Quotidianis medicamentis fulciuntur indigentiae nostrae, quotidiana medicamenta sunt refectiones omnium indigentiarum. Fames nonne te occideret, nisi medicamentum ejus apponeres? sitis nonne te perimeret nisi eam tu bibendo, non penitus exstingueres, sed differres? Reditura est enim sitis paululum temperata Temperamus ergo istis fomentis aerumnam aegritudinis nostrae. Stando lassatus eras, sedendo reliceris; ipsum sedere medicina est lassitudinis: in ipsa medicina rursus lassaris; diu sedere non poteris. Quidquid est ubi fatigationi succurritur, alia fatigatio inchoatur. Quid ergo ista desideras languidus? Prius de salute tua cogita. Aliquando aegrotat homo in domo sua, in lecto suo, aegritudine manifestiore; quanquam et ista manifesta sit, quam nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
dam . L. angore tuo exꝑtus es: quam uera
ille ussisset. Iam tandem aliquando
homo quod non tenuit monitus: au¬
diat uel expertus. Quȩ duritia ẽ quã
nec experientia docet: Non ergo te sa-¬
nauit qui talem fecerat ut nunquã
aegrotares. si eius p̾cepta seruare uoluis¬
ses: Non te sanauit qui fecit angłos.
& te refectum aequaturus ẽ angłis:
Non sanauit factum ad imaginem su¬
am. qui fecit & cȩlum & t̾ram: Sana¬
uit te: opus ẽ. ut sanari uelis. Sanat
omino ille. quemlibet languidũ: sed̃
ñ sanat inuitũ. Q uid aut̃ te beatius.
quã ut tanquã in manu tua. sic habe¬
as in uoluntate sanitatẽ tuam: Si uel¬
les eẽ. ialiquo sublimai honore in hac
t̾ra: ducatum. ꝓconsulatum. p̃fectu¬
ram. si concupisceres. nun qͥd continuo
posses ut uelles: nunquid uoluntatẽ
tuam potestas sequeretur.: Aultiad
ista uolunt ꝑuenire: & non possunt.
Sed si ꝑuenerint: quid ꝓdest honor

Expanded text:
dam. Languore tuo expertus es quam vera dam. Languore tuo expertus es quam vera ille jussisset. Jam tandem aliquando homo quod non tenuit monitus, audiat vel expertus. Quae duritia est, quam nec experientia docet? Non ergo te sanabit qui talem fecerat ut nunquam aegrotares, si ejus praecepta servare voluisses? non te sanabit, qui fecit Angelos, et te refectum aequaturus est Angelis? non sanabit factum ad imaginem suam, qui fecit coelum et terram? Sanabit te; opus est ut sanari velis. Sanat omnino ille quemlibet languidum, sed non sanat invitum. Quid autem te beatius, quam ut tanquam in manu tua, sic habeas in voluntate sanitatem tuam? Si velles esse in aliquo sublimi honore in hac terra; ducatum, proconsulatum, praefecturam si concupisceres: numquid continuo posses ut velles? numquid voluntatem tuam potestas sequeretur? Multi ad ista volunt pervenire, et non possunt: sed si pervenirent, quid prodest honos
Abbreviated transcription (Latin):
languores tuos: qui redimet de corrupti¬
one uitam tuam. Inde sanat om̃s lan¬
guores tuos: quia redimet de corrupti¬
one uitam tuam. Ecce corpus qđ cor¬
rumpitur: aggrauat animam. Uitã gͦ
habet anima: incorruptibile̾ corpore.
Qualem uitam: Onera patitur: pon¬
dera sustinet. Ad ipsum dm̃ cogitan¬
dum sicut dignum ẽ ab homine co-¬
gitari dm̃. Quanta impediunt. uelut
interpellantiam de necessitate corrupti¬
onis humanȩ. qͣnta se uocant. quanta
de sublimi intentione detorquent.
quanta interpellant. quȩ turba fan¬
tasmatum. qͥ popłi suggestionum:
totũ hoc in corde humano. tanquã
de uermibꝰ corruptionis huiꝰ scatet.
Eoraggerauimꝰ morbum: laudemus &
medicum. Non gͦ t̾e sanauit qͥ fecit talẽ.
qualis ñ aegrotares: si legẽ sanitatis accep¬
tam seruare uoluisses. Nonne tͥ & dispo¬
suit & mandauit quid tangeres quid ñ
tangeres ad retinendam salutem: noluisti
audire ad retinendam: audi ad recipien¬

Expanded text:
languores tuos.» 6. «Qui redimit de corruptilanguores tuos.» 6. «Qui redimit de corruptione vitam tuam.» Inde sanat omnes languores tuos, quia redimit de corruptione vitam tuam. Ecce corpus quod corrumpitur, aggravat animam . Vitam ergo habet anima in corpore corruptibili. Qualem vitam? Onera patitur, pondera sustinet. Ad ipsum Deum cogitandum, sicut dignum est ab homine cogitari Deum, quanta impediunt, veluti interpellantia de necessitate corruptionis humanae? quanta revocant? quanta a sublimi intentione detorquent? quanta interpellant? quae turba phantasmatum? qui populi suggestionum? Totum hoc in corde humano, tanquam de vermibus corruptionis hujus scatet. Exaggeravimus morbum, laudemus et medicum. Non ergo te sanabit, qui fecit talem qualis non aegrotares, si legem sanitatis acceptam servare voluisses? Nonne tibi et disposuit et mandavit quid tangeres, quid non tangeres, ad retinendam salutem ? Noluisti audire ad retinendam, audi ad recipien
Abbreviated transcription (Latin):
doloris. cum a medicis secarentur. aut inter̃
manus medicorũ mortui st̃. aut ĩã sani ir-¬
ruente aliqua aegritudine. defuncti sunt.
Si tam sibi ꝓpinquã mortẽ sꝑarent: illos
imm̃sos dolores. non susciperent tolerandos.
Tu ñ toleras ad incertum: qui ꝓmisit sani¬
tatem. non potest falli. Fallitur medicꝰ
aliquando: & ꝓmittit sanitatẽ de corpore
humano. Quare fallitur: quia non hoc cu¬
rat qđ fecit. Deus fecit corpus tuum: ds
fecit animam tuam. Nouit quem admo¬
dum recreet: & qđ creauit. Nouit quẽ¬
admodum reformet qđ ipse formauit:
tu tantum sub manibꝰ medici esto. O¬
dit enim repellentẽ manus suas. Non fit
hoc in medici hominis manibꝰ. Ligari se
uolunt homines &e secari: daturi ꝓ in¬
certa sanitate. certum dolorem. magnã
mercedem. Ds̃ te quem fecit: & certus
curat & gratis. Ferto gͦ manus eius . o ani¬
ma quȩ benedicis eum: non obliuiscens
retributiones eius. Sanat enim omnes

Expanded text:
dolorum, cum a medicis secarentur, aut inter dolorum, cum a medicis secarentur, aut inter manus medicorum mortui sunt, aut jam sani, irruente aliqua aegritudine, defuncti sunt. Si tam sibi propinquam mortem sperarent, illos immensos dolores susciperent tolerandos? Tu non toleras ad incertum: qui promisit sanitatem, non potest falli. Fallitur medicus aliquando, et promittit sanitatem de corpore humano. Quare fallitur? Quia non hoc curat quod fecit. Deus fecit corpus tuum, Deus fecit animam tuam; novit quemadmodum recreet quod creavit, novit quemadmodum reformet quod ipse formavit: tu tantum sub manibus medici esto; odit enim repellentem manus suas. Non fit hoc in medici hominis manibus. Ligari se volunt homines, et secari; daturi pro incerta sanitate certum dolorem, magnam mercedem. Deus te, quem fecit, et certus curat, et gratis. Ferto ergo manus ejus, o anima, quae benedicis eum, non obliviscens retributiones ejus; «sanat» enim «omnes
Abbreviated transcription (Latin):
mors in uictoriam. nondũ corruptibile hoc
induit in corruptionem. Adhuc quibꝰdã
ꝑturbationibꝰ etiam ipsa anima quatitur
pͦ remissionem peccatorum: adhuc in ꝑicu¬
lis temptationũ uersatur. Quib̾dam sug¬
gestionibꝰ delectatur: quibꝰdam ñ delectat᷑.
Et in eis quibꝰ delectatur: aliquando qui¬
bꝰdam consentit. capitur: langor ẽ. Sanat
& om̃s langores tuos. Sanabuntur om̃s lan¬
guores tui: noli timere. Magni sunt inqui¬
es: sed maior est medicus. Omipotenti me-¬
dico nullus langor insanabilis occurrit:
tantũ curari te sine. manus eius ne repel-¬
las. Nouit quid agat. Non tantũ delecte¬
ris cũ fouet: sed etiam toleraͤs cũ secat. To¬
lera medicinalẽ dolorem: futurã cogitans
sanitatẽ. Uidete fr̃s mei. in istis languoribꝰ
corꝑis. quanta homines tolerent. ut pau-¬
cos dies uicturi moriant᷑: ad hos paucos dies
incertos. M ulti enim pꝰ tolerantiam magni

Expanded text:
mors in victoriam, nondum corruptibile hoc mors in victoriam, nondum corruptibile hoc induit incorruptionem : adhuc quibusdam perturbationibus etiam ipsa anima quatitur post remissionem peccatorum; adhuc in periculis tentationum versatur, quibusdam suggestionibus delectatur, quibusdam non delectatur, et in eis quibus delectatur, aliquando quibusdam consentit, capitur. Languor est; «sanat» et «omnes languores tuos.» Sanabuntur omnes languores tui, noli timere. Magni sunt, inquies: sed major est medicus. Omnipotenti medico nullus languor insanabilis occurrit: tantum tu curari te sine, manus ejus ne repellas; novit quid agat. Non tantum delecteris cum fovet, sed etiam toleres cum secat: tolera medicinalem dolorem, futuram cogitans sanitatem. Videte, fratres mei, in istis languoribus corporis quanta homines tolerent, ut paucos dies victuri moriantur, et hos paucos dies incertos. Multi enim post tolerantiam magnorum
Abbreviated transcription (Latin):
tur blasphemo. nͥ gehenna ignis ardentis:
non ipsa retribuit: ne expauescas. ne¬
exhorrescas. ne sine amore timeas. Noli obli¬
uisci omnes retributiones eius bonas: & mu¬
tare iam ne experieris retributiones. Q uid̃
dicam: malas. Si iustas: non malas. A te
pateris mala: mala sunt. Si enim iusta st̃:
bona sunt. Sed tͥ hȩc patienti: mala sunt.
Non uis ut mala sint tͥ. quȩ usta sunt dĩ:
non sit mala in conspectu dĩ: iniquitas
tua. Non enim cessauit uocare. aut uoca¬
tum neglex̃ instruere: aut instructum cessa¬
uit ꝑficere. aut ꝑfectum neglex̃ coronare.
Quid̃ dicis quia es peccator: Conuertere. &
accipe retributiones istas: ꝓpitius fit om̃ibꝰ
iniquitatibꝰ tuis. Post remissionem peccato¬
rum corpꝰ infirinũ geris: necesse ẽ sint quȩ¬
dam desidia carnalia. quȩ titillent & quȩ
tͥ suggerant delectationes illicitas: sed de lan¬
guore tuo ueniunt. Adhuc enim infir¬
mam carnem geris: nondum absorta est¬

Expanded text:
tur blasphemo, nisi gehenna ignis ardentis? tur blasphemo, nisi gehenna ignis ardentis? Non ipsa retribuit: ne expavescas, neexhorrescas, ne sine amore timeas. Noli oblivisci omnes retributiones ejus bonas; et mutare jam, ne experiaris retributiones ejus: quid dicam? malas? Si justas, non malas. Ad te pateris mala, mala sunt: si enim justa sunt, bona sunt; sed tibi patienti haec mala sunt. Non vis ut mala sint tibi, quae justa sunt Dei? Non sit mala in conspectu Dei iniquitas tua. Non enim cessavit vocare, aut vocatum neglexit instruere, aut instructum cessavit perficere, aut perfectum neglexit coronare. Quid dicis? Quia es peccator? Convertere, et accipe retributiones istas; «propitius fit omnibus iniquitatibus tuis.» Post remissionem peccatorum corpus infirmum geris: necesse est sint quaedam desideria carnalia quae te titillent, et quae tibi suggerant delectationes illicitas; de languore tuo veniunt. Adhuc enim infirmam carnem geris, nondum est absorpta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbientibꝰ dixit. & sedes sublimes iam quȩren¬
tibus. & conuallem plorationis deuitantibꝰ.
qui uolebant sedere unus ad dexteram. alius
ad sinistram. Quid gͦ ait : Potestis bibere ca-¬
licem quem ego bibiturus sum: lam gͦ mar¬
tir paratus ad uictimam scãm: dicit. calicẽ
salutaris accipiam. Accipiam calicem xp̃i: bi¬
bam passionem dñi. Caue. ne defitias. Sed
nomen dñi inuocabo. Qui gͦ defecerunt:
dnm̃ non inuocauer̃: de sua fortitudine pre¬
sumpser̃: Tu sic redde: ut te accepisse qđ
reddis memineris. Sic gͦ benedicat anima
tua dñm: ut non obliuiscatur om̃s retribu¬
Qui ꝓpitius fit omnibꝰ uncquitatibꝰ tuis: qui
sanat omnes languores tuos. Qui redimet de
interitu uitam tuam: qui coronat te in
miseratione & miscdia. Qui satiat in bonis
desiderium tuum: renouabitur ut aquilȩ
uuentus tua. Ecce retributiones. Q uid de¬
bebatur peccatori. nͥ supplitiũ: quid debeba¬

Expanded text:
perbientibus dixit, et sedes sublimes jam quaerenperbientibus dixit, et sedes sublimes jam quaerentibus, et convallem plorationis devitantibus, qui volebant sedere, unus ad dexteram, alius ad sinistram. Quid ergo ait? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Jam ergo martyr paratus ad victimam sanctam dicit. «Calicem salutaris accipiam:» accipiam calicem Christi bibam passionem Domini. Cave ne deficias. Sed «nomen Domini invocabo.» Quid ergo defecerunt, Dominum non invocaverunt; de sua fortitudine praesumpserunt. Tu sic redde, ut te accepisse quod reddis memineris. Sic ergo benedicat anima tua Dominum, ut non obliviscatur omnes retribuQui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos. Qui redimet de corruptione vitam tuam, qui coronat te in miseratione et misericordia. Qui satiat in bonis desiderium tuum: renovabitur sicut aquilae juventus tua.» Ecce retributiones. Quid debebatur peccatori, nisi supplicium? quid debeba
Abbreviated transcription (Latin):
illum augeat: sed qđ te ad illum ꝑdu¬
cat. ꝓpterea quȩrebant m artires: defici¬
ebant quodam mͦ ñ inueniendo. & di¬
cebant. Quid retribuam dño ꝓ omnibꝰ
quȩ recribuit mͥ: Et non inuener̃ qͥd
retribuerent: nisi calicẽ salutaris accipi¬
am. & nom̃ dm̃i inuocabo. Qd retribuas
año: cogitabas enum: & non inueniebas. Cali¬
cem salutaris accipiam. Quid calicem saluta¬
rem: nonne ipse dñs dedit: de tuo aliquid
retribue si potes. Non dixerim ne feceris: no¬
li de tuo retribuere. Non uult d̃s̃ de tuo retri¬
bui. Si de tuo retribuis: peccatum retribiuis.
Omĩa enuim quȩ habes: ab illo habes. Tuum
peccatum solum habes. Non uult sibi recri¬
bui de tuo: de suo uult: quomͦ agricola
de terra quam seminauit. Si segetem attu¬
leris: de agricolȩ retribuisti. Si spinas: de tuo
obtulisti.U eritatem retribue: in ueritate
dm̃ lauda. Si de tuo uolueris: mentieris. Qui
loquitur mendatium: de suo loquitur. Qui

Expanded text:
illum augeat, sed quod te ad illum perduillum augeat, sed quod te ad illum perducat. Propterea quaerebant martyres, deficiebant quodammodo non inveniendo, et dicebant, «Quid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi?» Et non invenerunt quid retribuerent, nisi, «Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo» . Quid retribues Domino? Cogitabas enim, et non inveniebas: «Calicem salutaris accipiam.» Quid? «calicem salutaris» nonne ipse Dominus dedit? De tuo aliquid retribue, si potes. Non, dixerim; ne feceris, noli de tuo retribuere; non vult Deus de tuo sibi retribui. Si de tuo retribuis, peccatum retribuis. Omnia enim quae habes, ab illo habes: tuum peccatum solum habes. Non vult sibi retribui de tuo, de suo vult. Quomodo agricolae, de terra quam seminavit, si segetem attuleris, de agricolae fructu retribuisti; si spinas, de tuo obtulisti. Veritatem retribue, in veritate Dominum lauda: si de tuo volueris, mentieris. Qui loquitur mendacium, de suo loquitur . Si
Abbreviated transcription (Latin):
oso. id est. ꝓ his om̃ibꝰ bonis quȩ debebas
dõ tuo. ꝓ bonis quȩ accepisti que dixi:
recribuisti blasphemias. Q uiã ergo ille:
Confitere: ignosco. Retribuiͦsti & ego: s
non qđ ꝓ malis tu retribuisti. Tu recri¬
biusti mala ꝓ bonis: ego retribuo bo¬
na ꝓ malis. Cogita gͦ anima om̃s retribu¬
tiones dĩ: cogitando omnia mala facta
tua. Quã multa enim mala facta tua:
tam multe retributiones eius. Et quid
illi offeres forte exeniorum. quid mune¬
rum. qͥd sacrificiorũ. qm̃ non obliuisce¬
ris om̃s retributiones eius: Hoc sacrifi¬
cio delectatur. Benedic anima mea dñm.
sacrificium laudis głificauit me. Immo¬
la dõ sacrifitium laudis: & redde altis¬
simo uota tua. laudari se uult d̃s: &
hoc ut tu ꝓfitias. non ut ille sublimet᷑.
Non ẽ ommino: qđ illi retribueret. Et
qd̃ exigit: non sibi sed tͥ exigit. Tibi ꝓde¬
rit.: ⁊ seruiatur. Non hoc ate amat: qđ

Expanded text:
oso, id est, pro his omnibus bonis quae debebas oso, id est, pro his omnibus bonis quae debebas Deo tuo, pro bonis quae accepisti, quae dixi, retribuisti blasphemias. Quid ergo ille? Confitere, ignosco. Retribuo et ego, sed non quod tu retribuisti: tu retribuisti mala pro bonis; ego retribuo bona pro malis. 4. Cogita ergo, anima, omnes retributiones Dei, cogitando omnia mala facta tua: quam multa enim mala facta tua, tam multae bonae retributiones ejus. Et quid illi offeres forte xeniorum? quid munerum? quid sacrificiorum? Quoniam non oblivisceris retributiones ejus, hoc sacrificio delectatur: «Benedic, anima, Dominum. Sacrificium laudis glorificabit me: immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua» . Laudari se vult Deus; et hoc, ut tu proficias, non ut ille sublimetur. Non est omnino quod illi retribuere: et quod exigit, non sibi, sed tibi exigit; tibi proderit, tibi servatur. Non hoc a te amat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quid: & cui: homines mninisteriũ suũ:
usq ad mortem dõ retribuer̃. Quid: qđ
ille ñ donauerat. Quid deder̃: qđ non
acceꝑant. Retribuit gͦ nichil ille uere.¬
solus. qui solus donat: sed non retribuit
peccatis nr̃is. Nam retributiones nob̃
aliȩ debebantur: & aliȩ redditȩ st̃. Noli
inquit obliuisci om̃s retributiones eius.
Non tributiones: sed retributiones. Al¬
ud eium debebatur: & redditum ẽ qđ ñ
it ipse bona ꝓ malis. Quomͦ retribusti
tu homo dõ mala ꝓ bonis. qui prus fuisti
blasphemus & ꝑsecutor & iniuriosus: Re¬
tribiusti blasphemias. Pro quibꝰ bonis: pͥ-¬
mo quia es. Sed ẽ & lapis. Deinde quia ui¬
uis. Sed uiuit & pecus. Quid retribues
dño ꝓ eo quod suꝑ om̃ia peccora. & suꝑ
omnia uolatilia fecit te ad imagiiem &
similitudinem suam: Noli quaerere qͥd
ei recribuas: similitudinem ipsius illi re
tribue. Non plus quęrit: numiũ suũ
exigit. Tu autem ꝓ gratiis agendi. pro
humilitate. ꝓ obsequio. ꝓ cultu religi¬

Expanded text:
isterium suum usque ad mortem Deo retribuerunt. Quid, quod ille non donaverit? Quid dederunt, quod non acceperint? Retribuit ergo ille vere, qui solus donat: sed non retribuit peccatis nostris; nam retributiones nobis aliae debebantur, et aliae redditae sunt. «Noli,» inquit, «oblivisci omnes retributiones ejus:» non tributiones, sed «retributiones.» Aliud enim debebatur, et redditum est quod non it ipse bona pro malis. Quomodo retribuisti tu, o homo, Deo mala pro bonis? Qui prius fuisti blasphemus, et persecutor, et injuriosus , retribuisti blasphemias. Pro quibus bonis? Primo, quia es: sed est et lapis. Deinde, quia vivis: sed vivit et pecus. Quid retribues Domino, pro eo quod super omnia pecora et super omnia volatilia fecit te ad imaginem et similitudinem suam ? Noli quaerere quid ei retribuas: similitudinem ipsius retribue illi, non plus quaerit; nummum suum exigit . Tu autem pro gratiis agendis, pro humilitate, pro obsequio, pro cultu religi
Abbreviated transcription (Latin):
tis beneficiis eius. ꝓtam multis & magnis
muneribꝰ gr̃ãrum eius. Que munera inue¬
nimus in hoc psalmo. intenti & excussa ne¬
bula carnalis cogitationis quantũ possu¬
mꝰ erecta mente. & quantum possumꝰ dire¬
cta acde. & quantũ possumꝰ puto oculo cor¬
dis nr̃i. quantũ ñ impedit p̃sens uita. qͣn¬
tum non occupant rerum p̃sentium desi¬
deria. quantũ non excecat cupiditas scłi.
Erecti gͦ audituri sumꝰ magnalia. & pul¬
chra desideria. & plena lȩticiȩ gaudiorũq
munera eius: quȩ iam ille conceꝑat istũ
psalmum uidebat animo. & ipsius uisio¬
nis exultatione ructabat dicens:
enedic anima mea dnm: Añe ãs m̃s

Expanded text:
tis beneficiis ejus, pro tam multis et magnis muneribus gratiarum ejus: quae munera invenimus in hoc psalmo intenti, et excussa nebula carnalis cogitationis, quantum possumus erecta mente, et quantum possumus directa acie, et quantum possumus puro oculo cordis nostri, quantum non impedit praesens vita, quantum non occupant rerum praesentium desideria, quantum non excaecat cupiditas saeculi. Erecti ergo audituri sumus magna, laeta et pulchra, desiderabilia et plena laetitiae gaudiorumque munera ejus; quae jam ille qui conceperat istum psalmum, videbat animo, et ipsius visionis exsultatione ructabat dicens: «Benedic, anima mea, Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ mnortuus ẽ & resurrexit. qͥ hominẽ adsũp¬
tũ in celũ ꝑauit leuauit: ipse ꝑauit in cȩ¬
lo thronũ suum. Thronus. sedes ẽ iudicis.
Obseruate gͦ quȩ audistis: quia ꝑauit in
celo thronum suum. Faciat quisq quod
uult in t̾ra. ñ erit impunitũ peccatum.
ñ erit infructuosa iustitia: qui andñs qͥ
ante thronũ iudicis hominis irrisus ẽ.
in cȩlo ꝑauit thronum suũ. Dñs in cȩlo
ꝑauit thronũ suum: & regnum eiꝰ om̃iũ
dominabit᷑. Dñi ẽ regnum. & ipse domi¬

Expanded text:
ortuus est et resurrexit, qui hominem assumptum in coelum levavit, ipse paravit in coelo thronum suum. Thronus sedes est judicis: observate ergo qui auditis, quia «paravit in coelo thronum suum.» Faciat quisque quod vult in terra, non erit impunitum peccatum, non erit infructuosa justitia; quia Dominus qui ante thronum judicis hominis irrisus est, in coelo paravit thronum suum. «Dominus in coelo paravit thronum suum; et regnum ejus omnium dominabit
Abbreviated transcription (Latin):
tribulos germinabit tͥ. Auctori nr̃o dictũ
ẽ. Mittã si ẽ aliud uita nr̃a. si potest conu̾¬
tere ad aliquam uoluntatem uͥ spinas ñ
sentias. Elige qđ uolueris: auarꝰ luxuriosus.
Ut duo ista sola dicamus: adde̾ & t̾cium
ambrosius. In horum cupiditate quantȩ
res turpes. quantas molestias habent:
quantas sollicitudines hic in ista uita:
Omitto gehennas: uide ne iam ipse tͥ ge¬
t cum te conuerteris ut iuste agas: ñ po¬
teris nͥ laborare in t̾ra. Et ñ fint᷑ labor:
nͥ cũ futa fuerit uia. O portet in uia labo

Expanded text:
tribulos pariet tibi» ? Auctori nostro dictum tribulos pariet tibi» ? Auctori nostro dictum est. Aut si est aliud vita nostra; si potes, convertere ad aliquam voluptatem, ubi spinas non sentias. Elige quod volueris, avarus, luxuriosus, ut duo ista sola dicamus; adde et tertium, ambitiosus: in honorum cupiditate quantae res turpes quantas molestias habent? quantas sollicitudines hic in ista vita? Omitto gehennas. Vide ne jam ipse tibi get cum te converteris, ut juste agas, non poteris nisi laborare in terra; et non finitur labor, nisi cum finita fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
lationis iusti iuditii dĩ. qͥ reddet unicuiq
scđm oꝑa sua. Non tͥ sic uideat᷑ ãs misericors:
ut ñ uideatur iustꝰ. Misericors & miserator
dñs. Audio & gaudso: ita dicis. Ludi & gaude.
Adhuc addidit longanimis: & multũ mise¬
ricors: & in extremo &e uerax. Gaudes ad uer¬
ba superiora: ad ultimũ treme. Sic miserians
et longanimis: ut sit & uerax. Cum tͥ thesau¬
ritaueris iram in die irȩ. ñ ne experieris u¬
stum. quẽ contẽpsisti benignũ: Hon infi
hoc habemꝰ pͥmi peccati. fr̃s mei. ñ solum
cogitare debemꝰ ut futuras minas ipsiꝰ euada¬
mꝰ: sed & presentem iram. Quia & ista ira ipsiꝰ
ẽ: cuiꝰ & se & nos fuisse dicit filios apłs. Ait
quippe. Fuimꝰ enim & nosaliquando naturȩ
filii irȩ: sic̃ & cetĩ. Ergo ex ira ipsius ẽ. qđ
hic homo peregrinatur. qđ laborat: non
ẽ. ex ipsius fr̃s mei. In sudore uultꝰ tui &
labore edes panem tuum: & terra spinas &

Expanded text:
lationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique lationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Non tibi sic videatur Deus misericors, ut non videatur justus. «Misericors et miserator Dominus.» Audio, et gaudeo: ita dicis. Audi, et gaude; adhuc addidit, «Longanimis et multum misericors:» et in extremo, «Et verax.» Gaudes ad verba superiora, ad ultimum treme. Sic misericors et longanimis est, ut sit et verax. Cum tibi thesaurizaveris iram in die irae, nonne experieris justum, quem contempsisti benignum? 17. «verhoc habemus primi peccati. Fratres mei, non solum cogitare debemus, ut futuras minas ipsius evadamus, sed et praesentem iram; quia et ista ira ipsius est, cujus et se et nos fuisse dicit filios Apostolus: ait quippe, «Fuimus enim et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri» . Ergo ex ira ipsius est quod hic homo peregrinatur, quod laborat. Non est ex ira ipsius, fratres mei, «In sudore et in labore edes panem tuum, et terra spinas et
Abbreviated transcription (Latin):
peccata: sed longanimitate. quȩro re-¬
cta facta. Si ꝑunurẽ peccatores: ñ inue¬
nirẽ confessores. Eigo te ds̃ longanumitate
sua parcendo ad pęnitentiã adducit. tu
autẽ cũ cotidie dicis finitur hodiernus
dies. & sic ero & crastino die. Non enim
cras erit ultimꝰ. & tertio die: & subito ue¬
uit ira eius. FR̃s: ñ tardetis conuerti ad
dñm. St̃ enĩ qui p̃parant conuersionem
& differ̃. & fit in illis uox coruina. cras.
cras. Coruus de archa emissus: ñ ẽ reuer¬
sus. Non quęrit as dilationẽ: in uoce
coruina. sed confessionẽ in gemitu co-¬
lũbino. Missa columba: reuersa ẽ. Quan¬
diu. cras. cras:: obserua ultimũ cras. Sa
ignoras quid sit ultimũ cras: sufficiat
qđ uixisti usq ad hodiernũ peccator.
Au disti. sepesoles audire: audisti & hodie.
quã eotidie audis. Tã cotidie ñ corrigeris.
Ti eni scd̃m duritiã cordis tui. & corimpeni¬
tens: thesauruas tͥ iram in die irȩ & reuela¬

Expanded text:
tate quaero recte facta. Si punirem peccatores, non invenirem confessores. Ergo te Deus longanimitate sua parcendo ad poenitentiam adducit: tu autem cum quotidie dicis, Finitur hodiernus dies, et sic ero et crastino die, non enim cras erit ultimus; et tertio die: et subito venit ira ejusDominum; sunt enim qui praeparant conversionem et differunt, et fit illis vox corvina, cras, cras. Corvus de arca missus non est reversus; non quaerit Deus dilationem in voce corvina, sed confessionem in gemitu columbino. Missa columba reversa est. Quamdiu, Cras, cras? Observa ultimum cras: quia ignoras quod sit ultimum cras, sufficiat quod vixisti usque ad hodiernum peccator. Audisti, saepe soles audire, audisti et hodie: quam quotidie audis, tam quotidie non corrigeris. «Tu» enim «secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et reve
Abbreviated transcription (Latin):
farinȩ : impletus ẽ orbis electus. Ab rahã
ysaac &e lacob. scĩ uiri patriarche placue¬
runt dõ: dedit & illa generatio. sequen¬
tes etiam generantes. Dederunt ꝓpħas:
taretur totum: Temꝑibꝰ u t̾ra carnis
illius fuerunt apłi. fuerunt aͦpłi: pꝰ
illos alii scĩ: & nunc in nomine xp̃i qui¬
cumq sunt scĩ. Et pꝰ nos quicumq er̃.
& usq in finem scłi. quicumq sc̃i de tot
generationibꝰ colliges omnes scãs ꝓles
om̃ium generationum. & facies inde
unam generationem. In ista generati¬
one generationum anu tui: id est
aet̃nitas illa in illa generatione erit.
quȩ de om̃ibꝰ generationibꝰ colligit᷑.
&e  in unam redigitur. ipsa particeps
erit aet̾nitatis suę. Cetere generatio¬
nes implendis temꝑibꝰ generantur.
ex quibꝰ illa in aet̾num regenerant᷑.
Mutata uiuificabitur: erit idonea
portare te. iuires accipiens a de. In ge¬
neratione generationum anni tui.

Expanded text:
farinae, impletus est orbis. Electus est Abraham, farinae, impletus est orbis. Electus est Abraham, Isaac, et Jacob; sancti viri, patriarchae, placuerunt Deo . Dedit et illa generatio sequentes etiam generantes, dederunt Prophettaretur totum . Temporibus in terra carnis illius fuerunt Apostoli, fuerunt sancti; post illos alii sancti: et nunc in nomine Christi quicumque sunt sancti, et post nos quicumque erunt, et usque in finem saeculi quicumque sancti. De tot generationibus colliges omnes sanctas proles omnium generationum, et facies inde unam generationem: «In» ista «generatione generationum anni tui,» id est, aeternitas illa in illa generatione erit, quae de omnibus generationibus colligitur, et in unam redigitur; ipsa particeps erit aeternitatis tuae. Caeterae generationes implendis temporibus generantur, ex quibus illa in aeternum regeneratur; mutata vivificabitur, erit idonea portare te, vires accipiens a te. «In generatione generationum anni tui.
Abbreviated transcription (Latin):
aeternos. Hȩc generatio generationũ. Ge¬
neratio enim uadit: e generatio uenit.
Et uidecis generationes hominũ sic cẽ
in t̾ra: tanquã in arbore folia. Sed inar¬
bore oliue uel lauri. uel cuiusq alteriꝰ
quȩ toto tempore fronde uestita ẽ: sic
tanquã folia genꝰ humanũ t̾ra portat.
plena ẽ hominibꝰ. Sed dum aliis morien¬
tibꝰ. alii nascendo succedunt: semꝑ enĩ
arbor illa ueste uiridior nata ẽ. Sed sub¬
ter attende: quã multa calcis arida folia.
Ergo fuit generatio: subadam transuit.
Nati sunt qͥdã inde futuri parcicipes
aeternitatis: & iam illo tẽpore. In de etuĩ
abel: inde sech. inde enoch. Transiit il¬
la generatio: uenit diłuuiũ. remansit
una domus. Et illa generatio dedit aliquos:
ipsum noe. & tres filios eius. & tres nurus e¬
ius. In tota enim domo ista octonaria: so¬
lus unus peccator niuentꝰ ẽ. Accessit iͭii¬
merus suꝑiori generationi. Deinde detri¬
bꝰ filiis noe tanquã de tribꝰ mensuris

Expanded text:
Generatio enim vadit, et generatio venit . Et videtis generationes hominum sic esse in terra, tanquam in arbore folia; sed in arbore olivae, vel lauri, vel cujusque alterius quae toto tempore fronde vestita est. Sic tanquam folia genus humanum terra portat: plena est hominibus, sed dum aliis morientibus alii nascendo succedunt. Semper enim arbor illa veste viridi ornata est: sed subter attende quam multa calces arida folia. 11. Ergo fuit generatio sub Adam, transiit. Nati sunt inde quidam futuri participes aeternitatis Dei etiam illo tempore: inde enim Abel, inde Seth, inde Enoch. Transiit illa generatio, venit diluvium, remansit una domus. Et illa generatio dedit aliquos, ipsum Noe, et tres filios ejus, et tres nurus ejus: in tota enim domo ista octonaria solus unus peccator inventus est. Accessit numerus superiori generationi. Deinde de tribus filiis Noe, tanquam de tribus mensuris
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando poterit ds̃ ñ ꝓtegere tum̃tes se.
Attende. & cȩlum uͥq & undiq ꝓteget t̾ram:
& nulla pars t̃rȩ ẽ. quȩ ñ cȩlo ꝓtegatur. Pec¬
cant homines sub celo. faciunt om̃ia mala
sub cȩlo: tam̃ ꝓteguntur clo. Inde lux ad
ocłos. inde aer. unde sp̃s. in de pluuia ad ter¬
ram ꝓpt̃ fructus: inde omĩs miscdia a cȩlo.
Lolle auxiliũ cęli a t̾ra: statun defitiet. Sic̃¬
o dñi ꝑmanet suꝑtim̃tes eum. Tunes dm̃:
supra te ꝓtectio ipsius. Sed forte flagellaris:
&e putas qr deseruit te ds. Si deseruit ꝓte¬

Expanded text:
aliquando poterit Deus non protegere timentes se. Attende et coelum: ubique, undique protegit terram, et nulla pars terrae est quae non coelo protegatur. Peccant homines sub coelo, faciunt omnia mala sub coelo; tamen proteguntur coelo. Inde lux ad oculos, inde aer, inde spiritus, inde pluvia ad terram propter fructus, inde omnis misericordia a coelo. Tolle auxilium coeli a terra, statim deficiet. Sico Domini permanet super timentes eum. Times Deum, supra te est protectio ipsius. Sed forte flagellaris, et putas quia deseruit te Deus. Si deseruit prote
Abbreviated transcription (Latin):
teriora mea nom̃ scm eius. subauditur enĩ
benedicite. Clama uoce: siẽ homo qͥ audi¬
at. Sile uoce: quando ñ ẽ qui audiat.
Intĩora tua: nunquã de est qui audiat.
Itaq sonabat iam dudum benedictio de
ore nr̃o: & hȩc ipsa uerba cantabamus.
Benedic anima mea dnm: & omĩa int̾iora
mea nom scm̃ eius. Quantũ fuit satis tem¬
pori: cantauimꝰ ⁊ siluimꝰ. Nunqͥd int̾iora
nr̃a silere debent. a beuedictione dñi:
alternent ꝓ tempore sono suo: cum ꝑperu¬
a sit uox int̾iorum. Cum conuenis ad aeccłi¬
am hinnum dicere: sonat uox tua laudes
dĩ. Dixisti quantum potiusti: discessisti.
Sonet anima tua laudes dĩ: negotium agis.
Laudet dñm anima tua: cum cibũ capis. Ui¬
de quid ait apłs. Siue manducatis. siue bi¬
bitis: omĩa in gła dĩ facite. Audeo dicere
cum dormis: benedicat anima tua dnm.
Non te excitet cogitatio flagitii. ñ te exci¬
tet dispositio fuiti. non de excitet condicta

Expanded text:
nteriora mea, nomen sanctum ejus:» subauditur enim, nteriora mea, nomen sanctum ejus:» subauditur enim, Benedicite. Clama voce, si est homo qui audiat: sile voce, quando non est qui audiat; interiora tua nunquam deest qui audiat. Itaque sonabat jamdudum benedictio de ore nostro, et haec ipsa verba cantabamus: «Benedic, anima mea, Dominum; et omnia interiora» «mea, nomen sanctum ejus.» Quantum satis fuit tempori cantavimus, et siluimus: numquid interiora nostra silere debent a benedictione Domini? Alternet pro tempore sonus vocum, perpetua sit vox interiorum. Cum convenis ad ecclesiam hymnum dicere, sonat vox tua laudes Dei: Dixisti quantum potuisti, discessisti; sonet anima tua laudes Dei. Negotium agis; laudet Deum anima tua. Cibum capis; vide quid ait Apostolus: «Sive manducatis, sive bibitis, omnia in gloriam Dei facite» . Audeo dicere: cum dormis, benedicat anima tua Dominum. Non te excitet cogitatio flagitii, non te excitet dispositio furti, non te excitet condicta
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea dñm. Nideat si debet aliud be¬
nedicere: pret̃ dñm. Benedic inquit anima
mea dñm. Repetit hoc & expressuis dicit:
quid dixerit benedic anima mea dnm: &
omnia interiora mea nom̃ scm̃ eius. Puto
quia ñ ad interiora corꝑis loquitur: puto
eum ñ hoc dicere. ut pulmo nr̃ &e iecur.¬
& si qua sunt in testina carius. erumꝑant in uoce
benedictionis dñi. Est quidam pulmo pecto¬
ris nr̃i quasi follis quidam anhelantis spm̃ re¬
cĩprocum. Qui spu concepti aeris in uoce &
sonum expͥmitur. cum uerba digerimus: nec
potest aliquid uocis sonare abore nr̃o: nͥ qd
pulmo expressus emiserit. Sed ñ hinc agitur.
hoc totũ ad aures hominum. habet aures
ut benedicat dñm. & dicit eis: omĩa intĩora
mea. nom̃ scm̃ eius benedicite. Quęris quȩ
s̃ intĩora tua: ipsa anima tua. Qđ̃ gͦ ait.
benedic anima mea dñm: hoc ait omĩa u¬

Expanded text:
anima mea, Dominum:» videat si debet aliud beanima mea, Dominum:» videat si debet aliud benedicere praeter Dominum. «Benedic,» inquit, «anima mea, Dominum.» 2. Repetit hoc, et expressius dicit quod dixerat, «Benedic, anima mea, Dominum: et omnia interiora mea, nomen sanctum ejus.» Puto quia non ad interiora corporis loquitur; puto eum non hoc dicere, ut pulmo noster et jecur,t si qua sunt intestina carnis, erumpant in vocem benedictionis Domini. Est quidem pulmo pectoris nostri quasi follis quidam anhelans spiritum reciprocum, qui spiritus concepti aeris in vocem et sonum exprimitur, cum verba digerimus; nec potest aliquid vocis sonare ab ore nostro, nisi quod pulmo expressus emiserit: sed non hinc agitur; hoc totum ad aures hominum. Habet aures ut benedicant Dominum, et dicit eis: Omnia interiora mea nomen sanctum ejus benedicite. Quaeris quae sunt interiora tua? Ipsa anima tua. Quod ergo ait, «Benedic, anima mea, Dominum;» hoc ait, «omnia i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. in indulgentia. quia nob̃ non hoc reddi¬
dit qđ debebat : in om̃ibꝰ oꝑibꝰ eius. bene¬
dicat anima nr̃a dñm. Hoc enĩ cantabimꝰ.
Inde incipit psalmus de quo loquimur.
donante ipso qđ possumꝰ: quẽ nr̃a anima
benedicit. Unusquisq nr̃m excitet. & exhor¬
tetur animam suã &e dicat ei:
enedic anima mea diũm. Et om̃s nos
& qui ubiq sunt fr̃s in xp̃o unus
homo. cuiꝰ caput in cȩlo ẽ. & exbor¬
tetur ipse unꝰ homo animam suã & dicat.
ei: benedic anima mea dñm. Obaudit.
obtemperat. facit hoc. ꝑsuadetur ei: & ñ
ex donis nr̃is. sed ex illuis quem benedicit
anima nr̃a. Suscepit enim psalmꝰ iste osten¬
dere nob̃: quare benedicat anima nr̃a do¬
minũ. Quasi ei respondisset anima sua. qua¬
re mͥ dicis benedic dñm: Audiamꝰ gͦ. audi¬
at ipsa anima nr̃a. consideret omĩa quibꝰ
excitetur. ne pigra sit in benedictione dñi.
& uideat an uistum sit qđ ei dr̃: benedic

Expanded text:
est, in indulgentia qua nobis non hoc reddiest, in indulgentia qua nobis non hoc reddidit quod debebat, in omnibus operibus ejus, benedicat anima nostra Dominum. Hoc enim cantavimus; inde incipit Psalmus, de quo loquemur, donante ipso, quod possumus, quem nostra anima benedicit. Unusquisque nostrum excitet et exhortetur animam suam, et dicat ei: «Benedic, anima mea, Dominum.» Et omnes nos, et qui ubique sunt fratres in Christo, unus homo, cujus caput in coelo est, exhortetur ipse unus homo animam suam, et dicat ei: «Benedic, anima mea, Dominum.» Obaudit, obtemperat, facit hoc, persuadetur ei, non ex donis nostris, sed ex illius quem benedicit anima nostra. Suscepit enim psalmus iste ostendere nobis quare benedicat anima nostra Dominum, quasi ei respondisset anima sua: Quare mihi dicis, Benedic Dominum? Audiamus ergo, audiat ipsa anima nostra, consideret omnia quibus excitetur, ne pigra sit in benedictione Domini; et videat an justum sit quod ei dicitur, «Benedic,
Abbreviated transcription (Latin):
clesia. cum illa om̃i nouitate idẽ filioꝵ.
Ergo filii seruorum tuorum inhabitabt̃
Filii seruorum: oꝑa seruorum sunt. Ne¬
ẽ filii habitabunt: nemo glorietur se
habitaturum : si dicit se seruum dĩ. &
oꝑa ñ habet. Non enu habitabunt nͥ
fulii. Quid ẽ gͦ. filii seruorum tuorũ in¬
habitabunt: serui ꝑ oꝑa sua inhabita¬
bunt: serui ꝑ filios suos inh abitabt᷑
Noli gͦ eẽ sterilis. Siuis habitare. p̾mit¬
te fetus quos sequaris. p̃mtitendo non
efferendo. Filii tui te deducant ad t̾ram ꝓmissi¬
onis: t̾ram uuentiũ ñ morientiũ. Cum bic ui¬
uis in hac peregrrinatione. illi antecedant: sus¬
cipiant te ꝓpter refectionẽ carnalem. Filius
antecessit lacob ad egiptum: & ait patri suo
& fr̃ibꝰ suis. Ego  p̃ueni p̃parare uob aescas.
P recedant gͦ filui tui: p̃cedant te oꝑa tua.
Quales filios p̾miseris: tales & sequeris.
dñi nr̃i. in om̃i eius consolatione. in om̃i
correptione. in gr̃a quam donare dignatꝰ

Expanded text:
 illa novitate, id est filiorum. Ergo, «Filii servorum tuorum inhabitabunt. Filii servorum,» opera servorum sunt; neid igitur est, et filii habitabunt? Nemo glorietur se habitaturum, si dicit se servum Dei, et opera non habet; non enim habitabunt nisi filii. Quid est ergo, «Filii servorum tuorum inhabitabunt?» Servi per opera sua inhabitabunt, servi per filios suos inhabitabunt. Noli ergo esse sterilis, si vis habitare; praemitte fetus quos sequaris, praemittendo, non efferendo. Filii tui te deducant ad terram promissionis, terram viventium, non morientium: cum hic vivis in hac peregrinatione, illi antecedant, suscipiant te. Propter refectionem carnalem, filius antecessit Jacob in Aegyptum, et ait patri suo et fratribus suis: «Ego praeveni praeparare vobis escas» . Praecedant ergo filii tui, praecedant te opera tua: quales filios praemiseris, tales et sequeris.nostri, in omni ejus consolatione, in omni correptione, in gratia quam donare dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
uolo non solum memoria tenere: sed & oꝑi
bꝰ facere. Sed quis tenet om̃ia memoria:
tenere. Tene si potes. quando potes: qͦmodo
potes. Quãcũq paginã interrogaueris: hoc
tͥ respondebit. qđ denes tene. Caritatẽ tene:
finis p̃cepti ẽ caritas. Noli cogitare de mul¬
titudine ramorũ: radicem tene. & tota ar¬
bor in te ẽ. Et memoria retinentibꝰ man¬

Expanded text:
volo non solum memoria tenere, sed et opevolo non solum memoria tenere, sed et operibus meis facere: sed quis tenet omnia memoria? tenere. Tene, si potes, quando potes, quomodo potes. Quamcumque paginam interrogaveris, hoc tibi respondebit: Quod tenes, tene; charitatem tene: «Finis praecepti est charitas» . Noli cogitare de multitudine ramorum; radicem tene, et tota arbor in te est. «Et memoria retinentibus man
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ dñi in scło & in scłm: suꝑ timentes eum.
Qui ñ timetis eũ fenũ. & in feno & in tor¬
nĩto cũ feno eritis. Resurget enĩ caro ad
des filios. qntomiunꝰ filios filiorum: sed
filios nt̃os: dic̃ oꝑa nr̃a. Filios filiotums
ne putent om̃s ad se ꝑtinere qđ dictũ ẽ:¬
eligant cum licet. Custodientibꝰ in quit te¬
stam̃tũ eiꝰ: & memoria retinentibꝰ mandata
eiꝰ ut faciant ea. Ianite disponebas extolle¬
re: & forte reddere mͥ psalteriũ qđ ego ñ te¬
neo: aut totam legem memorit̾ ꝓnuntia¬
re. Blane in memoria meliorme: melior qͦ¬
iuis iustͦũ. Si iustus ad uerbũ: legẽ ñ te¬
net. Sed uide: ut p̃cepta teneas. Sed qͦmͦ
teneas: ñ memoria sed uita. Aemoria re¬
tinentibꝰ mandata eius: ñ ut reddant
ea. sed lit faciant ea. Iam forte mͦ ꝑturbat᷑
uniꝰ cuiusq anima. Quis tenet omĩa man¬
data dĩ: Quis tenet om̃s litteras dĩ: Ecce

Expanded text:
ni in saeculo et in saeculum, super timentes eum.» ni in saeculo et in saeculum, super timentes eum.» Qui non timetis eum, fenum, et in feno, et in tormento cum feno eritis: resurget enim caro ad tes filios, quanto minus «filios filiorum?» sed filios nostros dicit opera nostra; «filios filiorum,»ne putent omnes ad se pertinere quod dictum esteligant, cum licet. «Custodientibus,» inquit, «testamentum ejus, et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea.» Jam te disponebas extollere, et forte reddere mihi Psalterium, quod ego non teneo, aut totam Legem memoriter pronuntiare. Plane in memoria melior me, melior quovis justo, si justus ad verbum Legem non tenet: sed vide ut praecepta teneas. Sed quomodo teneas? Non memoria, sed vita. «Memoria retinentibus mandata ejus:» non ut reddant ea; sed, «ut faciant ea.» Jam forte modo perturbatur uniuscujusque anima. Quis tenet omnia mandata Dei? quis tenet omnes Litteras Dei? Ecce