comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor animalia głam ⁊ honorẽ ⁊ bñdicti¬
onem. sedenti suꝑ thronũ. uiuenti in scła scłorum.
procidebãt uiginti quatuor seniores ante sedentẽ
in throno: et adorabant uiuentẽ in scła scłorum:
et mittebant coronas suas ante thronũ dei. Sci
uiri quicquid in se boni inspiciũt. ĩmortalis gr̃e
donũ esse cognoscũt: eiq de accepto munere debi¬
tores fiunt: qui ⁊ p̃ueniendo dedit eis bonũ uelle
qd̃ noluerãt: ⁊ subsequendo concessit bonũ posse
qd̾ uolũt. Uñ bene per ioħem dr̃. ad orauerũt ui¬
uentẽ in scła scłorum: iittentes coronas suas ante
thronũ dei. Coronas nãq suas ante thronũ dei
mittere est. certaminũ suorũ unctorias ñ sibi tribũe¬
re s auctori: ut ad illũ referãt głam laudis. a quo
se sciunt uires accepisĩe certaminis. Auctoris enĩ
sui głam negare conuincit᷑: quisquis sibi tribuit
qd̾ operatur. Et dm̃ negat: cuius despecta gr̃a
sibi uires boni operis arrogat. Om̃e aũ peccatũ

Expanded text:
quatuor animalia gloriam et honorem et benedictionem sedenti super thronum, viventi in saecula saeculorum; procidebant viginti quatuor seniores ante sedentem in throno, et adorabant viventem in saecula saeculorum, et mittebant coronas suas ante thronum Dei . Sancti viri quidquid in se boni inspiciunt immortalis gratiae donum esse cognoscunt, eique de accepto munere debitores fiunt qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerant, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannem dicitur: Adoraverunt viventem in saecula saeculorum, mittentes coronas suas ante thronum Dei. Coronas namque suas ante thronum Dei mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori; ut ad illum referant gloriam laudis a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Auctoris enim sui gratiam negare convincitur quisquis sibi tribuit quod operatur; et Deum negat, cujus despecta gratia, sibi vires boni operis arrogat. Omne autem peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
similem dicit. Noli me tangere: nondũ enim ascendi
ad patrẽ meũ. Nobis enim in throno filii sedẽre est:
ex eiusdem filii potestate iudicare. Quia enĩ iudicii
principatũ ex eius uirtute ꝑcipimus: uelut in eius
throno residemꝰ. Nec abhorret a uero. qd̾ alibi fuper
duodecim thronos sessuros testatur esse discipulos:
hic aũ in throno suo ꝑhibet ẽẽ sessuros. Per thronos
quippe duodecĩ. uniuersale iudiciũ: ꝑ thronũ uͦ filii.
singulare culmen iudiciarie potestatis ostendit᷑. Hoc
ergo duodecĩ thronis. qd̾ uno throno fili designat᷑: qr
uidelicet uniu̾sale iudiciũ ex nr̃i mediatoris int̾uenci

Expanded text:
similem dicit: Noli me tangere, nondum enim ascendi similem dicit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem . Nobis enim in throno Filii sedere, est ex ejusdem Filii potestate judicare. Quia enim judicii principatum ex ejus virtute percipimus, velut in ejus throno residemus. Nec abhorret a vero quod alias super duodecim thronos sessuros testatur esse discipulos : hic vero in throno suo perhibet esse sessuros; per thronos quippe duodecim universale judicium, per thronum vero Filii, singulare culmen judiciariae potestatis ostenditur; hoc ergo duodecim thronis quod uno throno Filii designatur, quia videlicet universale judicium ex Mediatoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
sed in eternis supplicus consũmat᷑: qͣtinꝰ eis qͥ om̃o cõrri¬
girenuũt. iã p̃sentiũ flagellorum ꝑcussio. seq̃ntiũ
ad iusticiã redeãt. quã sese ira ĩudicis. ĩextingubilit̃
accendat: ne ultimo flagello dep̃hensi. simul eis fini¬
atur uita cũ culpa. Flagellũ nãq tũc diluet culpã.
cũ mutauerit uitã. Nam cuiꝰ mores ñ mutat: ñ expi¬
ancti uiri qui nũc iuste ⁊ ĩ rep̃hensibilit ui¬
uunt: ĩ futuro iudicandi potenciã nanciscũ¬
tur. Hinc laodicensi eccłe dñs dicit. Qui uicerit
dabo e sodere mecũ in ttrono meo: sicut ⁊ ego inci
et sedi cum patre meo in throno eus. Uincens dñs ĩ throno
cũ patre sedisse se asserit: qr post passionis certamina.
post resurrõnis palmã. clarius se om̃ib qđ potestati pa¬
tris esset equalis indicaũ: eiq se ñ disparem calcato mor¬
tis aculeo ĩnotuit. Uñ ⁊ marie necdũ se credenti patri

Expanded text:
sed in aeternis suppliciis consummatur, quatenus eis qui omnino corrised in aeternis suppliciis consummatur, quatenus eis qui omnino corrigi renuunt, jam praesentium flagellorum percussio sequentium ad justitiam redeant, quam sese ira judicis inextinguibiliter accendat, ne ultimo flagello deprehensi simul eis liniatur vita cum culpa. Flagellum namque tunc diluet culpa, cum mutaverit vitam. Nam cujus mores immutat non expia hi qui nunc juste atque irreprehensibiliter vivunt, tunc judicandi potentiam nanciscuntur. Hinc Laodiciae Ecclesiae Dominus dicit: Qui vicerit, dabo ei sedere mecum in throno meo, sicut et ego vici, et sedi cum Patre meo in throno ejus . Vincens Dominus in throno cum Patre sedisse se asserit, quia post passionis certamina, post resurrectionis palmam clarius se omnibus quod potestati Patris esset aequalis indicavit, eique se non disparem, calcato aculeo mortis, innotuit. Unde et Mariae necdum se credenti Patri
Abbreviated transcription (Latin):
exarsit ab ira mea: et ardebit usq ad inferos deor¬
sum. Quantũ ad p̃sentẽ ⁊ enĩ ꝑcussionẽ spectat.
recte dr̃ ignis exarsit ab ira mea: qͣntũ uͦ ad et̃nã
dãpnacionẽ. apte mox subdit᷑. ⁊ ardebit usq ad in¬
feros deorsũ: licet a quib dã dici sõleat illud quod
iuxta septuaginta interp̃tes in naum ꝓpħa scriptũ
est. ñ uindicabit deus bis in idipsũ. Qui tam̃ hoc
quod per ieremiã propħam de iniquis dr̃. ñ atten¬
dunt. et duplici contriciõe contere eos: et id qd̾
alibi scriptũ est. Iħs popłm de terra egipti saluãs:
scđo eos qui ñ crediderũt ꝑdidit. Quib tamen sicon
sensũ prebẽmꝰ. quãlibet culpã bis feriri ñ posse: hoc
ex peccato ꝑcussis et in peccato suo morientib debet
estimari. qm̃ eorũ ꝑcussio hic cepta. illic ꝑficitur: ut
incorrectis unũ flagellũ sit quod tẽporaliter incipit.

Expanded text:
exarcit ab ira mea, et ardebit usque ad inferos deorexarcit ab ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum . Quantum ad praesentem etenim percussionem spectat, recte dicitur: ignis exarsit ab ira mea; quantum ad aeternam damnationem, apte mox subditur: Et ardebit usque ad inferos deorsum; licet a in Naum propheta scriptum est: Non vindicabit Deus bis in idipsum . Qui tamen hoc quod per Jeremiam prophetam de iniquis dicitur non attendunt: Et duplici contritione contere eos , et id quod alibi scriptum est: Jesus populum de terra Aegypti salvans: secundo eos qui non crediderunt perdidit . Qsensum praebemus, quamlibet culpam bis feriri non posse, hoc ex peccato percussis atque in peccato suo morientibus debet aestimari, quia eorum percussio hic coepta illic perficitur, ut incorrectis unum flagellum sit quod temporaliter incipit,
Abbreviated transcription (Latin):
oculos tuos: ut uideas. Lippus ẽ. cuius
ingenium ad cognicionẽ ueritatis emicat. s tam̃
hoc uite carnalis oꝑacio praua obscũrat: sensũ
natura eratuit: sed conuersationis prauitas con¬
mus. oculos in ungimꝰ: cũ ad cognoscendã ueri
luminis claritatẽ. intellectus nostri aciem. medicamine
tis: aut iniciũ pene sequentis. De his qui ex flagello
ꝓficiunt: dñs ipse uoce angeli ad ioħem ait. Ego qͦs
amo arguo. et castigo. Sicut alibi dicitur. Quem di¬
ligit deus castigat: flagellat omnẽ filiũ quẽ recip̃.
Econtra de flagello dãpnacionis per ieremiã dñs
dicit. dũ incorrigibiliter delinquentes populos uidit:
quos non iam sub disciplina filios. s sub districta ꝑ¬
cussione hostes intuetur. Plaga inimici ꝑcussi tẽ: cas¬
tigacione crudeli. Hos enĩ cdãpnãt flagella ⁊ ñ libe¬
rant: his flagella ab hac uita inchoant. ⁊ ĩ eterna
ꝑcussione ꝑdũrãt: unde per morsen dñs dicit. Igniꝰ

Expanded text:
oculos tuos, ut videas . Lippus est cujus ingenium ad cognitionem veritatis emicat, sed tamen hoc vitae carnalis operatio prava obscurat: sensum natura exacuit, sed conversationis pravitas conmus oculos inungimus, cum ad cognoscendam veri luminis claritatem intellectus nostri aciem medicamine btis, aut initium poenae sequentis. De his qui ex flagello proficiunt Dominus ipse voce angeli ad Joannem ait: Ego quos amo redarguo et castigo, sicut alibi dicitur: Quem diligit Deus, castigat: flagellat autem omnem filium quem recipit . E contra de flagello damnationis per Jeremiam Dominus dicit, dum incorrigibiliter delinquentes populos videt, quos non jam sub disciplina filios, sed sub districta percussione hostes intuetur: Plaga inimici percussi te, castigatione crudeli . Hos enim damnant flagella, et non liberant: his flagella, ab hac vita inchoant, et in aeterna percussione perdurant. Unde per Moysen Dominus dicit: Ignis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ om̃s fines t̾re. Paulus quoq loquitur dicens.
Qm̃ ex ipso. ⁊ ꝑ ipsũ. ⁊ in ipso sũt oĩa. Ex ipso
uidelicet ex patre: per ipsũ. per filiũ: in ipso aũ in
iunxit. Ipsi gła in scła scłorũ amen. Qui enĩ ñ dicit
ipsis. scd ipsi. dicendo ter ipsum distuxit ꝑsonas :
et subiungindo ipsi gła. non diuisit substanciam:¬

Expanded text:
XI, 16. Paulus apostolus loquitur, dicens: Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Ex ipso, videlicet ex Patre; per ipsum, per Filium; in ipso autem, in junxit: Ipsi gloria in saecula saeculorum. Amen. Qui enim non dicit, ipsis, sed ipsi, dicendo ter ipsum, distinxit personas; et subjungendo, ipsi gloria, non divisit substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽmere a me aurũ ignitum. Per aurũ
sapiencia intelligitur: de qua per salomonem
dicitur:. Thesaurus desiderabilis. requiescit in ore
sapientis. Aurũ nempe sapienciã uidit: quam
thesaurũ uocauit. Que recte auri appellaciõe
signatur: quia sicut auro tẽporalia. ita sapiencia
bona eterna mercant᷑. Quia igitur aliquando ꝑ
aurũ sapĩa intelligitur: predicatori laodicie ab
angelo dr̃. Suadeo tibi ẽmere a me aurũ ignitũ.
aurũ quippe emimus: cũ accepturi sapienciam.
prius obedienciã prebẽmꝰ. ad quẽ uidelicet nos
contractũ: quidam sapiẽs excitat dicẽs. Concupiscis
sapientiã. serua mandata: ⁊ dñs p̃bebit illã tibi:¬

Expanded text:
emere a me aurum ignitum . Per aurum sapientia intelligitur, de qua per Salomonem dicitur: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Aurum nempe sapientiam vidit, quam thesaurum vocavit. Quae recte auri appellatione signatur, quia sicut auro temporalia, ita sapientia bona aeterna mercantur. Quia igitur aliquando per aurum sapientia intelligitur, praedicatori Laodiceae ab angelo dicitur: Suadeo tibi emere a me aurum ignitum. Aurum quippe emimus, cum aprius obedientiam praebemus. Ad quem videlicet nos contractum bene quidam sapiens excitat, dicens: Concupisti sapientiam? Serva mandata, et Dominus praebebit illa
Abbreviated transcription (Latin):
enouamini spu mentis ur̃e. Nescit meus
per torporem ueterascere: que cotidiana
feruoris inouacione. studet per desideriũ semꝑ¬
inchoare. Hinc per paulũ dicit᷑. Renouamini
sp̃u mentis ur̃e. Hinc psalmista qui iam ad ꝑfec¬
tionis culmen ꝑuenerat. quasi inchoãs dicebat.
diri nũc cepi: qr uidelicet si lassescere ab inchoa¬
tis bonis nolumus. ualde necesse est. ut ĩchoare

Expanded text:
spiritu mentis vestrae . Nescit mens spiritu mentis vestrae . Nescit mens per torporem veterascere, quae quotidiana fervoris innovatione studet per desiderium seminchoare. Hinc namque per Paulum dicitur: Renovamini spiritu mentis vestrae . Hinc Psalmista, qui ad perfectionis jam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi, nunc coepi , quia videlicet si lassescere ab inchoatis bonis nolumus, valde necesse est ut inchoare
Abbreviated transcription (Latin):
bilis nullus agnoscit : nisi quiuel contẽplacione
ad sũma ꝓuehi. uel occultis motib resistens. tẽp¬
tacionum ceperit importunitate turbari ui.
olliciti seruare unitatẽ sp̃c: in uineulo
pacis. Discordes quantis libet uirtutib
polleant. spiritales fieri nullatenus possũt: si per
concordiam uniri ꝓorimis negligant. Scriptum
quippe est. Fructus sp̃c est: caritas. gaudium.
pax. Qui ergo seruare pacẽ non curat: ferre
fructus spc̃ recusat. Hinc paulus ait. Cum sit
inter uos telus et contencio: ñne carnales estis:
Hinc iterũ dicit. lacem sequimini cũ om̃ibus. et
sanctimoniã: sine qua nemo uidebit dm̃. Hine
rursus admonet dicens. Sollicit seruare unita¬
tem sp̃c̃. in uinculo pacis: unũ corpus. et unus
sp̃c. sicut uocati estis in una spe uocationis ur̃e.
ad unã igitur uocationis spem. nequaquã ꝑtin¬
gitur: si non ad eã unita cũ poximis m̃te currat᷑.¬

Expanded text:
bilis nullus agnoscit, nisi qui vel contemplatione bilis nullus agnoscit, nisi qui vel contemplatione ad summa provehi, vel, occultis motibus resistens, tentationum coeperit importliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Discordes quantislibet virtutibus polleant, spiritales fieri nullatenus possunt, si per concordiam uniri proximis negligant. Scriptum quippe est: Fructus spiritus est charitas, gaudium, pax . Qui ergo servare pacem non curat, ferre fructus spiritus recusat. Hinc Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ? Hinc iterum dicit: Pacem sequimini cum omnibus et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . Hinc rursus admonet, dicens: Solliciti servare unitatem spiritus, in vinculo pacis, unum corpus et unus spiritus, sicut vocati estis in unAd unam ergo vocationis spem nequaquam pertingitur, si non ad ea unita cum proximis mente currat
Abbreviated transcription (Latin):
egregius nobis doctor bene insinuat: cũ
breuiter narrat. Ut possitis ꝯphendere cũ om̃ib
sanctis: que sit latitudo. longitudo. sublimitas. ⁊
profundũ. Habet quippe deus latitudinẽ: quia
dilectionẽ suam usq ad collectionẽ ꝑsequentiũ tendit.
Habet longitudinẽ: quia ad uite patriã nos longa¬
nimiter tolerando ꝑducit. Habet sublimitatem:
quia ipsorũ quoq intelligenciã qui recepti fuerint
in suꝑna congregatione tͣnscendit. Habet ꝓfundũ:
quia dãpnatis inferius. districtionis sue iudicium
incõp̃hensibiliter exerit. Que scilicet quatuor.
nobis in hac uita positis singulis erercet: qr ⁊ lati¬
tudinẽ amando. et longitudinẽ tolerando. ⁊ celsi¬
tudinẽ non solũ nrãm intelligentiã. sed etiã uota
superando. et ꝓfunditatẽ suam exhibet occultos
et illicitos cogitacionũ motus. districte iudicando.
S eius celsitudo et ꝓfunditas. quam sit ĩuestiga¬

Expanded text:
egregius nobis doctor bene insinuat, cum egregius nobis doctor bene insinuat, cum breviter narrat: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum . Habet quippe Deus latitudinem, quia dilectionem suam usque ad collectionem persequentium tendit. Habet longitudinem, quia ad vitae patriam nos longanimiter tolerando perducit. Habet sublimitatem, quia ipsorum quoque intelligentiam qui recepti in supernam fuerint congregationem transcendit. Habet profundum, quia damnatis inferius districtionis suae judicium incomprehensibiliter exerit. Quae scilicet quatuor nobis in hac vita positis singulis exercet, quia et latitudinem amando, et longitudinem tolerando, et celsitudinem, non solum nostram intelligentiam, sed etiam vota superando, et profunditatem suam exhibet, occultos et illicitos cogitationum motus districte judicando. Sed ejus celsitudo et profunditas quam sit investiga
Abbreviated transcription (Latin):
positi sumus. Ephesiis quoq ait. Peto ne deficia¬
tis in tribulacionib meis ꝓ uobis: que est gła
ur̃a. Ecce in tribulacione positus alios exhortat᷑:
et in hoc qd̾ sustinet. alios roborat. Non enim
filiorũ suorũ fuerat oblitus: s metuebat nimis
ne eius discipuli in p̃dicatore suo tot ꝑsecutionũ
probra cernentes. fidem in eo despicerent: contra
quã ĩnumere passionũ contumelie preualerent.
Et ideo minuᷤ in tormentis dolebat: sed magis
filiis de tormentor̃ suorũ tẽptaciõe metuebat.
Paruipendebat in se plagas corporis: dũ formi¬
daret infiliis plagas cordis. Ipse paciendo suscipie¬
bat uulnera torm̃torũ: sed filios consolando. cura¬
bat uulnera cordiũ. Pensemus ergo cuius caritatis
fuerit. inter dolores proprios aliis timuisse: pen-¬
semus cuius caritatis sit. filiorũ salutẽ ĩ sua detri¬
detrim̃ta requirere: ⁊ statũ m̃tis in ꝓxrimis etiam

Expanded text:
positi sumus . Ephesiis quoque ait: Peto ne deficiapositi sumus . Ephesiis quoque ait: Peto ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis, quae est gloria vestra . Ecce in tribulatione positus alios exhortatur; et in hoc quod sustinet alios roborat. Non enim filiorm suorum fuerat oblitus, sed metuebat nimis ne ejus discipuli in praedicatore suo tot persecutionum probra cernentes, fidem in eo despicerent, contra quam innumerae passionum contumeliae prevalerent. Et ideo minus in tormentis dolebat, sed magis filiis de tormentorum suorum tentatione metuebat. Parvi pendebat in se plagas corporis, dum formidaret in filiis plagas cordis. Ipse patiendo suscipiebat vulnera tormentorum, sed filios consolando curabat vulnera cordium. Pensemus ergo cujus charitatis fuerit inter dolores proprios aliis timuisse, pensemus cujus charitatis sit filiorum salutem inter sua detrimenta requirere, et statum mentis in proximis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eto ne deficiatis in tribulacionib libro. xx.x iͦ.¬
meis: pro uobis. Habent ueraces magistri
super discipulos suos uiscera timoris. ex uirtute ca¬
ritatis: hipocrite uero tanto minus ꝯmissis sibime¬
tuunt. quanto nec sibi qd tunere debeãt dep̃hen-¬
dunt. O quã mollia uiscera paulus gestabat: qñ
circa suos filios. tanto estu amoris inhiabat dicẽs.
Nunc uiuimꝰ: si uos statis in dño. Et. testis michi
est dñs: quomͦ cupiã uos om̃s in uiscerib xp̃i iħu.
Thessalonicensib quoq suũ amorẽ indicãs dicit.
Nos autẽ fratres desolati a uobis ad tẽpus hore.
aspectu. non corde : habundantiꝰ festinamꝰ faciem
urãm uidere cũ multo desiderio. Qui duris ꝑsecu¬
tionib pressus: et tam̃ de filiorũ salute sollicitus
adiunxit. Misimus timotheũ frẽm nr̃m. ⁊ mini¬
strum dei in eugłio xp̃i. ad confirmandos uos. et
exhortandos pro fide ur̃a. ut nemo moueatur
in tribulacionib istis: ipsi enim scitis qd̾ in hoc

Expanded text:
eto ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis . Habent veraces magistri super discipulos suos viscera timoris ex virtute charitatis, hypocritae vero tanto minus com missis sibi metuunt, quanto nec sibi quod timere debeant deprehendunt. O quam mollia viscera Paulus gestabat quando circa suos filios tanto aestu amoris inhiabat, dicens: Nos vivimus, si vos statis in Domino . Et: Testis mihi est Dominus, quomodo cupiam vos omnes in visceribus Jesu. Thessalonicensibus quoque suum amorem indicans, dicit: Nos autem, fratres, desolati a vobis ad tempus horae, aspectu, non corde, abundantius festinamus faciem vestram videre cum multo desiderio . Qui duris persecutionibus pressus, et tamen de filiorum salute sollicitus, adjunxit: Misimus Timotheum fratrem nostrum, et ministrum Dei in Evangelio Christi, ad confortandos vos, et exhortandos pro fide vestra; ut nemo moveatur in tribulationibus istis: vos enim scitis quod in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Redimentes tẽpus: qm̃ dies mali sunt. Tempus
redimimus: quando ante actam uitã quã lasciui¬
endo ꝑdidimus. flendo reparamꝰ. Quo contra de
reprobis per psalmistã dicitur. Uiri sangumũ ⁊ dolosi:
non dimidiabunt dies suos. Dies quippe dimidiare
est : tẽpus uite male in uoluptatib ductũ. ad peni¬
tencie lamenta diuidere: et hoc ad usum bonum
parciendo reparare. S iniqui dies suos non dimi-¬
diant: qui ut dictũ est. ꝑuersam mentẽ nec ĩ extre¬
mo tempore ĩmitant: Expliciunt exceptiones

Expanded text:
Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt. Tempus Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt. Tempus redimimus, quando anteactam vitam quam lasciviendo perdidimus flendo reparamus. Quo contra de reprobis per Psalmistam dicitur: Viri sanguinum, et dolosi non dimidiabunt dies suos . Dies quippe dimidiare est tempus vitae malae in voluptatibus ductum ad poenitentiae lamenta dividere, et hoc ad usum bonum partiendo reparare. Sed iniqui dies suos non dimidiant, quia, ut dictum est, perversam mentem nec in extremo tempore immutant. EXPOSITIO S
Abbreviated transcription (Latin):
angelica uoce ad ioħem dñs loquitur dicẽs. Ego
quos amo: arguo. et castigo. Hinc paulus ait.
Om̃is disciplina in p̃senti quidem ñ uidet᷑ esse
gaudii sed meroris: postea autẽ fructũ pacatissi¬
inum excercitatis per eam reddit iusticie. Electꝰ
ergo quisq hic assiduis se gaudeat flagellis at¬
teri: quatinus eterna supplicia euadens. ĩ iudicio
ualeat purgatus inueniri. Ipso nãq infirmita¬
tis nr̃e pondere. deorsũ cotidie ducim̃: nisi mi¬
ra manu artificis. per subueniencia flagella re¬
leuemur. S per hoc quod peccator dolore Fla¬
gellorum corripitur ⁊ p̃mitur: quandoq ad
beatitudinẽ. que sine interuentu doloris ẽ eru¬
dies mali sunt. Om̃i tempore repbi a uite
sue exordio. usq ad terminũ. in iniquitatis per¬
petracione. et in augmento malicie ꝑseuerant:
et ꝑuersam mentẽ nec in extremo tẽpore ĩmu¬
tant. Quo contra bene paulus admonet dicens.

Expanded text:
angelica voce ad Joannem Dominus loquitur, dicens: Ego angelica voce ad Joannem Dominus loquitur, dicens: Ego quos amo, arguo, et castigo . Hinc Paulus ait: Omnis disciplina in praesenti quidem non videtur esse gaudii, sed maeroris: postea autem fructum pacatissimum exercitatis per eam reddit justitiae . Electus ergo quisque hic assiduis se gaudeat flagellis atteri, quatenus aeterna supplicia evadens, in judicio valeat purgatus inveniri. Ipso namque infirmitatis nostrae pondere deorsum quotidie ducimur, nisi mira manu artificis per subvenientia flagella relevemur; sed per hoc quod peccator dolore flagellorum corripitur et premitur, quandoque ad beatitudinem quae sine interventu doloris est erudies mali sunt . Omni tempore reprobi, a vitae suae exordio usque ad terminum, in iniquitatis perpetratione et in augmento malitiae perseverant, et perversam mentem nec in extremo tempore immutant. Quo contra bene Paulus admonet, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
mne quod arguitur: a lumine manifestat᷑.
Prima uirtus est. ne perpetrari debeant. pec¬
cata uitare: secunda uero. saltem perpetrata corrig̾e.
S plerumq culpas. non solũ ĩminentes minime
uitamus. uerũ etiam nec cõmissas agnoscimus: et
peccatoris mens tanto alcius tenebrescit. qͣnto nec
dãpnũ sue cecitatis intelligit. Unde fit plerumq
diuini muneris largitate. ut culpam penc subseqͣn¬
tur: et flagella delinquentis oculos aperiant.
quos inter uicia securitas cecabat. Torpẽs quippe
animus. ꝑcussione tangitur. ut excitetur: ut qui
statum sue rectitudinis securus ꝑdidit. afflictus
consideret quo iacet. Hinc itaq ipsa asperitas cor¬
rectionis. origo fit luminis: unde et per paulũ dr̃.
Omne quod arguitur: alumnine manifestatur
Argumentũ igitur est salutis: uĩs doloris. Hinc ẽ
enim qd̾ salomon ait. Curatio cessare faciet pecca¬
ta maxima. Hinc iter̃ dicit. Quem diligit dñs
castigat: flagellat omnẽ filiũ quẽ recipit. Hinc

Expanded text:
mne quod arguitur, a lumine manifestatur . Prima virtus est ne perpetrari debeant sed peccata vitari. Secunda vero saltem perpetrata corrigere. Sed plerumque culpas non solum imminentes minime vitamus, verum etiam nec commissas agnoscimus, et peccatoris mens tanto altius tenebrescit, quanto nec damnum suae caecitatis intelligit. Unde fit plerumque divini muneris largitate, ut culpam poenae subsequantur et flagella delinquentis oculos aperiant quos inter vitia securitas caecabat. Torpens quippe animus percussione tangitur, ut excitetur; ut qui statum suae rectitudinis securus perdidit, afflictus consideret quo jacet. Hinc itaque ipsa asperitas correptionis origo fit luminis. Unde et per Paulum dicitur: Omne quod arguitur a lumine manifestatur. Argumentum enim salutis est vis doloris. Hinc est enim quod Salomon ait: Curatio cessare faciet peccata maxima . Hinc iterum dicit: Quem diligit Dominus castigat, flagellat omnem filium quem recipit . Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
on resuscitauit. et consedere nos fecit in
celestibus. Electi dei cum in hac uita. ex
humilitate se substernũt. alte mentis iudicio tĩ
poralia transeunt: cumq indignos in om̃ibus
estimant. recte cogitacionis examine. glorum
huius mundi transcendentes caleant. Uideamꝰ
humilem paulum: discipulis dicentẽ. Nonci
nosinetipsos predicamus. sed iħm xp̃m dñm nr̃m: nos¬

Expanded text:
 III.-- Consedere nos fecit in coelestibus . Electi cum in hac vita ex humilitate se substernunt, altae mentis judicio cuncta temporalia transeunt; cumque se indignos in omnibus aestimant, rectae cogitationis examine, gloriam hujus mundi transcendentes calcant. Videant humilem Paulum discipulis dicentem: Non enim nosmetipsos praedicamus, sed Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
racia estis saluati per fidem: et ł.xxͦxiiͦi.¬
hoc non ex uobis. Cũ arrogantes aliquid
boni faciunt. aut a semecipsis habere se estimãt:
aut si sibi datũ desuper credunt. pro suis se hoc
accepisse meritis putant. a semetipso enim bonũ
se habere iactabat: cui per apłm dicitur. Qͥd
autem habes: quod non accepisti: Si aũ accepisti:¬
quid głaris quasi non acceperis: Rursus ne dari
nobis bonũ gracie pro nr̃is precedentib meritis
crederemꝰ: isdem apłs admonet dicens. Gr̃a estis
saluati per fidem. et hoc non ex uobis: dei enim
donum est. non ex operib. ut ne quis głetur.
Qui etiam de semetipso ait. Qui prius fuiblas¬
phemus et ꝑsecutor ⁊ iniuriosus: sed miscd̾iam
consecutus sum. Quib uerbis aperte declarat.
quod gracia non pro meritis tribuatur: dum
ex se ipso docuit. et que de malicia meruit. et

Expanded text:
ratia estis salvati per fidem: et hoc non ex vobis . Cum arrogantes aliquid boni faciunt, aut a semetipsis habere se aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putant; a semese habere jactabat, cui per Apostolum dicitur: Quid autem habes quod non accepisti, 737 quid gloriaris quasi non acceperis ? Rursum ne dari nobis bonum gratiae pro nostris praecedentibus meritis crederemus, idem Apostolus admonet, dicens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur . Qui etiam de semetipso ait: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum . Quibus verbis aperte declarat quod gratia non pro meritis tribuatur, dum ex seipso docuit et quid de malitia meruit, et
Abbreviated transcription (Latin):
mis nr̃is odii discretionẽ debemus: ut in eis et dili¬
gamus quod sunt: et habeamus odio quod in dei
nobis itinere obsistunt. Certe cum paulus iheroso¬
limam ꝑgeret. propħa agabus zonam illius appre¬
hendit: suisq pedibus alligauit dicens. uirũ cuiꝰ
hec ⁊ona est : sic alligabunt in ihrłm. S is qui ani¬
mamsuã ꝑfecte oderat. dicebat. Ego non solũ alli¬
gari. sed et mori in ihrłm paratus sum ꝓ noĩe dñi
iħu: nec facio animã meam preciosiorẽ quã me.
Ecce quomodo animã suam amando oderat. ĩ mo
odiens amabat: quã cupiebat pro ihu mortitra¬
dere. ut hanc suscitaret de peccati morte. Ab hac¬
ergo discrecione odii nr̃i. trahamus formã ad odiũ
uxoris ⁊ pocimi. Ametur quilibet in hoc mundo
aduersarius: sed in uia dei contrarius non ametur
aut coniuux uel quilibet ꝓocimus et ꝓpinquus:¬

Expanded text:
mis nostris odii discretionem debemus, ut in eis et dilimis nostris odii discretionem debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. 3. Certe cum Paulus Jerosolymam pergeret, propheta Agabus zonam illius apprehendit, suisque pedibus alligavit, dicens: Virum cujus haec zona est sic alligabunt in Jerusalem . Sed is qui animam suam gari, sed et mori in Jerusalem paratus sum pro nomine Domini Jesu; nec facio animam meam pretiosiorem quam me . Ecce quomodo animam suam amando oderat, imo odiens amabat, quam cupiebat pro Jesu morti tradere, ut hanc ergo discretione odii nostri trahamus formam ad odium uxoris et proximi. Ametur quilibet in hoc mundo adversarius, sed in via Dei contrarius non ametur, aut conjux, vel quilibet proximus et propinquus
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ odit patrẽ suũ ⁊ matrẽ. et uxorẽ. ⁊ filios.
et fr̃s. ⁊ sorores: ñ potest meus esse discipłs. Ecce
discipłs uxorẽ diligendã p̃dicat: cũ magister di¬
cat. qui uxorẽ non odit. ñ potest meus ẽẽ discipłs.
Nũquid aliud iudex nũciat: et aliud p̃co clamat:
Ansimul odisse possumꝰ: ⁊ diligere: S siuim p̃¬
cepti ꝑpendimꝰ. utrũq agere ꝑ discretionẽ ualemꝰ:
ut urorẽ ⁊ eos qui nobis ꝯgnaciõe carnis ꝯiũcti
sunt. ⁊ quos parimos nouimꝰ diligamꝰ.⁊ qͦs adu̾sariõ¬
in uia dei patimur.odiendo et fugiendo nesciamus.
Quasi enim per odium diligitur: qui carnaliter sapi¬
ens. dum praua nobis ingerit non auditur. Nrãm
etenim similiter aminã bene tunc odimus. cũ eius
carnalib desideriis non ad quiescimus: cum eius
appetitũ frangimus. enusq uoluptatib reluctam᷑.
Que ergo contẽpta ad melius ducitur: quasi per
odium amatur. Sic sic nimir᷑ exhibere uxori ⁊ ꝓxi¬

Expanded text:
t non odit patrem suum, et matrem, et uxorem, et filios, et fratres, et sorores, non potest meus esse discipulus. Ecce discipulus uxorem diligendam praedicat, cum Magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. . Nunquid aliud judex nuntiat, et aliud praeco clamat? An simul odisse possumus et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut uxorem et eos qui nobis cognatione carnis conjuncti sunt et quos proximos novimus diligamus, et quos adversarioin via Dei patimur, odiendo et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur, qui carnaliter sapiens dum prava nobis ingerit non auditur. Nostram etenim similiter animam bene tunc odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Sic, sic nimirum exhibere uxori, et proxi
Abbreviated transcription (Latin):
debent. qd̾ dum ꝑturbacioni sue nequaqͣ obsistũt.
etiam si qua a se tranquilla m̃te fuerãt bene gesta
confundũt: et ĩꝑuiso impulsu destruũt. quieqͥd
forsitan diu labore ꝓuido construxerũt. Ipsa nãq
que mater ẽ om̃iũ. custosq uirtutũ. ꝑ ĩpaciencie
uictum uirtus caritas amittitur: scriptũ quippe
est. Caritas paciens est. Igitur cũminime paciens
est. caritas non ẽ: de qua idem paulus ait. Inuicẽ
uento doctrine. Sicut minutissimos lapides
aqua fluiialis trahit: sic doctores ꝑuersor̃ dogma¬
tum. mentes hoĩum ñ fixas. s mobiles. et nulla gra¬
uitatis stabilitate solidatas trahũt: quas uelut de
loco semꝑ ad locũ flumina error̃ ducũt. Uñ p̃di¬
cator egregius cũ auditores suos ñ tẽporalit̃ duci.
sed forti cuperet grauitate solidari: admonuit di¬
cens. Ut non iam suus paruuli fluctuantes: nec
circũferamur omni uento doctrine &. De ueris¬

Expanded text:
debent quod dum perturbationi suae nequaquam obsistunt, debent quod dum perturbationi suae nequaquam obsistunt, etiam si qua a se tranquilla mente fuerant bene gesta, confundunt, et improviso impulsu destruunt quidquid forsitan diu labore provido construxerunt. Ipsa namque quae mater est omnium custosque virtutum per impatientiae vitium virtus charitatis amittitur. Scriptum quippe est: Charitas patiens est . Igitur cum minime patiens est, charitas non est, de qua idem Paulus ait: Invicem vento doctrinae . Sicut minutissimos lapides aqua fluvialis trahit, sic doctores perversorum dogmatum mentes hominum non fixas sed mobiles, et nulla gravitatis stabilitate solidatas, trahunt, quas velut de loco semper ad locum flumina errorum ducunt. Unde praedicator egregius, cum auditores suos non temporaliter duci sed forti cuperet gravitate solidari, admonuit, dicens: Ut non jam simus parvuli fluctuantes: nec circumferamur omni vento doctrinae. CAP. XI
Abbreviated transcription (Latin):
et ira tollatur a uobis. Studere debent pacientes. ut
diligant quos sibi necesse est tolerare: ne si pacien¬
ciam dilectio non sequitur. in deteriorem culpam
odii. uirtus ostensa uertatur. uñ paulus cũ diceret.
caritas paciens est. ilico adiunã benigna est: uide¬
licet ostendens. quia quos ex paciencia tolerat. ama¬
re etiam ex benignitate non cessat. Uñ idem doctor
egregius. cũ pacienciã discipulis suaderet dicens.
omĩs amaritudo. ⁊ ira. ⁊ indignacio. et clamor.⁊
blasphemia tollatur a uobis. quasi cũctis exterius
iam bene cõpositis. ad interiora conuertitur dum
subiungit. cũ om̃i malicia: quia nirũ frustra
indignacio. clamor.et blasphemia. ab exteriorib
tollitur: si in interiorib uicior̃ mater malicia
dñatur. Et incassum nequicia foris ex ramis inci¬
ditur: si resurrectura multiplicius intus in radice
seruatur. Uirtus ẽ corã hominib aduersarios tole¬
rare: sed uirtus corã deo diligere. Impacientes scire

Expanded text:
et ira tollatur a vobis . Studere debent patientes ut diligant quos sibi necesse est tolerare, ne si patientiam dilectio non sequatur, in deteriorem culpam odii virtus ostensa vertatur. Unde Paulus cum diceret: Charitas patiens est , illico adjunxit: Benigna est; videlicet ostendens quia quos ex patientia tolerat, amare etiam ex benignitate non cessat. Unde idem doctor egregins, cum patientiam discipulis suaderet, dicens: Omnis amaritudo et ira, et indignatio et clamor, et blasphemia tollatur a vobis; quasi cunctis exterius jam bene compositis ad interiora convertitur, dum subjungit: Cum omni malitia; quia nimirum frustra indignatio, clamor, et blasphemia ab exterioribus tollitur, si in interioribus vitiorum mater malitia dominatur. Et incassum nequitia foris ex ramis inciditur, si surreptura multiplicius in radice servatur. Virtus est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere. Impatientes scire
Abbreviated transcription (Latin):
potestatib fidem xp̃ianam honori esse conspiciunt᷑.
se fideles esse mentiuntur: sed cum scãm eccłam su¬
bita aduersitatis ꝓcella turbauerit. et tempus ꝑse¬
cutionis exarserit. ilico ostendũt quid in perfida
mente mentiuntur: et qui nĩc metuentes dero¬
gant. ad contradicendũ ante faciẽ ueniũt: qr uerb̾
uert fidei. uocib aꝑtis obsistũt. Sciendũ uero est.
quia cũ hec a carnalib patimur. non tam ipsi sũt
qi nr̃a morte seim̃t. quã malignus sp̃e qui m̃ti¬
bus eorum principatur: sicut per paulũ dr̃. Non
est nobis colluctacio aduersus carnẽ et sanguinẽ:
sed aduersus principes et potestates. aduersus mũ¬
di rectores tenebrarũ harum. Quid enim aliud
sunt om̃s miqui: quã m̃bra diaboli: Ipse itaq
per eos agit: quicquic in corum cordib ut agere

Expanded text:
potestatibus fidem Christianam honori esse conspiciunt, potestatibus fidem Christianam honori esse conspiciunt, se fideles esse mentiuntur; sed cum sanctam Ecclesiam subita adversitatis procella turbaverit, et tempus persecutionis exarserit, illico ostendunt quid perfida mente moliuntur; et qui nunc metuentes derogant, ad contradicendum ante faciem veniunt, quia verbis verae fidei vocibus apertis obsistunt. Sciendum vero est quia cum haec a carnalibus patimur, non tam ipsi sunt qui in nostra morte saeviunt, quam malignus spiritus qui mentibus eorum principatur, sicut per Paulum dicitur: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum . Quid enim aliud sunt omnes iniqui quam membra diaboli? Ipsa itaque per eos agit quidquid in eorum cordibus ut agere
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia uestimentũ est axp̃i: paulo attestan¬
tẽ qui dicit. Ut exhiberet sibi głosam eccłam: ñ
habentẽ maculã aut rugã. Neq enim per peccatũ
habet maculã. necꝰ dupplicitatẽ rugam : quia et ꝑ usti¬
dam est munda. et per simplicẽ intencionẽ tensa. Que
ergo abluta est ne maculã habeat. tensa ẽ ne habeat
rugam: iitiq uestis eius est. Quid uero ꝑ rugas:
nisi dupplicitas designatur: Ruge itaq sancte sũt
eccłe. om̃s qui in ea duppliciter uiuũt: qui fidem
uocib clamãt. operib denegant. Has autẽ rugas
in electis suis ecclesia sancta non habet: qr uidelicet
nesciũt aliud de se foris ostendere. et intus aliud
habere: unde sicut supra dictũ ẽ recte p̃dicator eg¬
gius ait. Ut exhiberet sibi głosam eccłam: ñ ha¬
bentem maculã aut rugam. Maculã quippe ⁊ ru¬
gam non habet: que ⁊ turpitudi ne operis. ⁊ dup¬
plicitate sermonis caret. Qui autẽ in ea dupplicitate
uiuũt. hi nimirũ pacis tempore. qr huius mundi

Expanded text:
Ecclesia vestimentum est Christi, Paulo attestante, qui dicit: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam. Neque enim per peccatum habet maculam, nec per duplicitatem rugam, quia et per justitiam est munda, et per simplicem intentionem tensa. Quae ergo abluta est ne maculam habeat, et tensa est ne habeat rugam, utique vestis est. Quid vero per rugas, nisi duplicitas designatur? Rugae itaque sunt sanctae Ecclesiae omnes qui in ea dupliciter vivunt, qui fidem vocibus clamant, operibus denegant. Has autem rugas in electis suis Ecclesia sancta non habet, quia videlicet nesciunt aliud de se foris ostendere, et intus aliud habere. Unde, sicut supra dictum est, recte praedicator egregius ait: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, aut rugam. Maculam quippe, et rugam non habet quae et turpitudine operis, et duplicitate sermonis caret. Qui autem in ea duplicitate vivunt, hi nimirum pacis tempore, quia hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
nuir̃ ordinib. ille primꝰ angelus ideo ornatus
et oꝑtus extitit: qr dũ cũctis agminib angelor̃
prelatus ẽ. ex eorũ cõparatione clarior fuit. Sa¬
cro igitur testante eloquio: scimus angelorum
archangłos ũirtutes. potestates. principatus. dña¬
tiones. thronos. cherubin. atq seraphin. Esse nãq

Expanded text:
nimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornatus nimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornatus et opertus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum comparatione clarior fuit. Sacro igitur testante eloquio, scimus angelos, archangelos, virtutes, potestates, principatus, dominationes, thronos, cherubim et se
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit: eam proculdubio ad suã similitudinẽ creaũ.
Nouem uero sũt ordines angłorũ: sed ut ꝯpleret᷑
electorũ numerus. homo decimus est creatus. Ipse¬
militudine sui conditoris peccando recessit: qui tñ
nec post culpã periit: qm̃ et̃na dei sapiencia ĩ huma-¬
nitate apparuit: et per carnẽ miraculis choruscãs
illũ reparauit. Nouem uero ordines angelor̃ esse
inueniunt᷑: unde et ipsi angelo qui primꝰ ẽ ꝯditus
per propħam dr̃. Tu signaculũ similitudinis. plenꝰ
sapiencia. et ꝑfectus decore: in deliciis paradisi dei
factus. sed signacłm similitudinis dr̃: ut quo ĩ eo
subtilior est natura. eo in illo imago dei subtilius
insinuet᷑ exp̃ssa. Quo in loco mox subdit᷑. Omĩs
lapis p̃ciosus oꝑimentũ tuũ ÷ sardius. toparius. ⁊
iaspis. crisolitus. onix. et berillus. saphirus. carbũ¬
culus. et smaragdus. Ecce nouẽ dix̃ noĩa lapidũ:
qr ꝓfecto nouẽ sunt ordines angłorũ. Quibus

Expanded text:
oluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus; militudine sui connec post culpam periit, quoniam aeterna Dei Sapientia in humanitate apparuit, et per carnem miraculis coruscans illum reparavit. Novem vero ordines angelorum esse inveniuntur. Unde et ipsi angelo qui primus est conditus per prophetam dicitur: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, et perfectus decore, in deliciis paradisi Defactus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo subtilior est natura, eo in illo imago similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius, topazius, et jaspis, chrysolitus, onix, et berillus, saphirus, carbunculus, et smaragdus. Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
rum chori. qui quãuis non integri. sed tam̃ ĩ ꝓprio
statu fixi. cadente cũ suis angelis diabolo remanser̃c
p̃rupti. ⁊ ĩminuti possunt dici: qr pars eor̃ cecidit.
pars remansit. Qͥ integri quidem stant ꝑ qualita¬
tem meriti: sed ꝑ numeri quantitatẽ p̃rupti. ⁊ ĩmi¬
nuti. Hanc p̃ruptionẽ ⁊ ĩminutionẽ restituere me¬
diator uenit: ut redẽpto genere humano. illa an¬
gelica dãpna sarciret: et mensurã celestis patrie lo¬
cupletius fortasit cumularet. Propt̃ hãc p̃ruptio¬
nem de patre dr̃. Proposuit in eo in dispensacione
plenitudinis tẽporũ instaurare omĩa in xxp̃o: que ĩ
celis et que interra sunt in ipso. In ipso quippe res¬
taurantur ea que in t̃ra sunt : dũ peccatores ad iusti¬
ciã conuertũtur. In ipso restaurant᷑ ea que in celis
sunt : dum illuc hoĩes humiliati redeũt. uñ aposta¬

Expanded text:
rum chori, qui quamvis non integri, sed tamen in proprio statu fixi, cadente cum suis angelis diabolo, remanserunt, praerupti et imminuti possunt dici, quia pars eorum cecidit, pars remansit. Qui integri quidem stant per qualitatem meriti, sed per numeri quantitatem praerupti et imminuti. Hanc praeruptionem restituere Mediator venit, ut redempto humano genere, illa angelica damna sarciret, et mensuram coelestis patriae locupletius fortasse cumularet. Propter hanc praeruptionem de Patre dicitur: Proposuit in eo in dispensatione plenitudinis temporum, instaurare omnia in Christo, quae in coelis, et quae in terra sunt, in ipso. In ipso quippe restaurantur ea quae in terra sunt, dum peccatores ad justitiam convertuntur. In ipso restaurantur ea quae in coelis sunt, dum illuc homines humiliati redeunt ubi aposta
Abbreviated transcription (Latin):
tamen resurrectione iam sui capitis exaltatus. dicit.
Qͥ nos conresuscitauit: et consedere fecit ĩ celestib.
Nempe hũc in tra ꝑsecutionũ torm̃ta ꝯstrinxcerãt:
sed penarũ suarũ ponderib pressus. eoce iam per

Expanded text:
tamen resurrectione jam sui capitis exaltatus, dicit: tamen resurrectione jam sui capitis exaltatus, dicit: Qui nos conresuscitavit, et consedere fecit in coelestibus. Nempe hunc in terra persecutionum tormenta constrinxerant, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
seinet ipsos cernunt. Minas ñ metuũt: qm̃ ⁊ tor¬
menta paciendo contẽpnũt. Hinc enĩ ꝑ salomonẽ
dicitur. Iustus quasi leo confidẽs: absq t̾rore erit.
hinc ab eo iterũ scriptũ ẽ. Non contristabit ius¬
tum: quicquid ei acciderit. Quia enim recti qͥq
in alto sue intencionis uertice siti sunt. dũ mortẽ
moriendo non sentiunt : miro modo eos reꝓborũ
lacula. et feriunt. et non contingũt: qmͣ unde se
in om̃ibus despiciunt. inde contra om̃ia securiores
adhuc per corpus qđ nos sumus patitur: et iam
corpus eius idest ecclesia. de suo capite uidelicet
dño. in celo głatur. Si enim caput nr̃m torm̃ta
nr̃a ñ tangerẽt: nequaquã afflictis m̃bris. ꝑsecu¬
tori suo etiã de celo clamaret. Saule. saule: quid
me ꝑsequeris: Si cruciatus nr̃i. eius pene ñ essent:
conuersus afflictusq paulus minime diceret. Sup¬
pleo ea que desunt passioni xp̃i: in carne mea. Et

Expanded text:
semetipsos cernunt; minas non metuunt, quoniam et torsemetipsos cernunt; minas non metuunt, quoniam et tormenta patiendo contemnunt. Hinc enim per Salomonem dicitur: Justus quasi leo confidens, absque terrore erit . Hinc ab eo iterum scriptum est: Non contristabit justum, quidquid ei acciderit . Quia enim recti quique in alto suae intentionis vertice siti sunt, dum mortem moriendo non sentiunt; miro modo eos reproborum jacula et feriunt, et non contingunt; quoniam unde se in omnibus despiciunt, inde contra omnia securiores adhuc per corpus quod nos sumus patitur, et jam corpus ejus, id est, ecclesia de suocapite, videlicet Domino, in coelo gloriatur. Si enim caput nostrum tormenta nostra non tangerent, nequaquam pro afflictis membris persecutori suo etiam de coelo clamaret: Saule, Saule, quid me persequeris ? Si cruciatus nostri ejus poenae non essent, conversus afflictusque Paulus minime diceret: Suppleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea . Et
Abbreviated transcription (Latin):
sublimi positũ : et dicentẽ. An nescitis. quia angelos
iudicabimꝰ: Et iterũ. Nr̃ã conuersatio in celis est.
Et rursum. Conresuscitauit: et consedere nos fecit
in celestibus. Non uult paulus mentẽ in ima deice¬
re: non uult per abiectionẽ humane conu̾sacioĩs
in infimis habitare. Tunc paulus in carcere fortas¬
se tenebatur: cũ se consedere xp̃o in celestib testa¬
retur. S ibi erat. ubi ardentẽ iam inentẽ firerat
non illic ubi illum necessario pigra adhuc caro
retinebat. Fortasse tunc eũ exterius cathena religa¬
bat: mente tamen positus in sublimib fuerat: qr
per spei sue certitudinẽ. iam in celestib sedebat. Sc̃i
itaq uiri foris despecti sunt. et uelut indigni oĩa
tolerant: sed dignos se suꝑnis sedib confidentes.
eternitatis głam cũ certitudine expectãt. Cumq
laborẽt foris aduersitate ꝑsecutionis. ad moniti
recurrũt ad aroem mentis: et inde cũcta sub se ire
despiciunt: inter que transire corporalit̃ etiam

Expanded text:
m positum, et dicentem: An nescitis quia angelos judicabimus ? Et iterum: Nostra conversatio in coelis est. Et rursum: Conresuscitavit, et consedere nos fecit in coelestibus. Non vult Paulus mentem in ima dejicere, non vult per abjectionem humanae conversationis in infimis habitare. Tunc Paulus in carcere fortasse tenebatur, cum se consedere Christo in coelestibus testatur: sed ibi erat, ubi ardentem jam mentem fixerat, non illic ubi illum necessario pigra adhuc caro retinebat. Fortasse tunc eum exterius catena religabat, mente tamen positus in sublimibus fuerat, quia per spei suae certitudinem jam in coelestibus sedebat. Sancti itaque viri foris despecti sunt, et velut indigni omnia tolerant, sed dignos se supernis sedibus confidentes, aeternitatis gloriam cum certitudine exspectant. Cum laborant foris adversitate persecutionis, admoniti recurrunt ad arcem mentis; et inde cuncta sub se ire despiciunt, inter quae transire corporaliter etiam
Abbreviated transcription (Latin):
te dm̃: incedentes in om̃ib man¬
datis et iustificationibus dm̃ sine
querela.
orã dño sepe multor uita despieitur:
quȩ etiam foris hominib placet. Cau¬
erant iusti ambo ante dm̃. Non em̃ secura laus
ẽ: iustos ante homines apparere. Sepe enim hu¬
mana sententia uelud in dõ magnũ quẽpiam
approbat: s hunc om̃ip̃e u̾s. qui quasi ex se
approbatur ignorat. Hinc ẽ eñ qd psalmista
uigilanter exorat dicens. dirige in conspec¬
tu tuo uiam meam: nimirũ quia plerũq
in conspectu hominum recta uia creditur.

Expanded text:
tes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela . omino saepe multorum vita displicet, quae etiam foris hominibus placet. CauErant justi ambo ante Deum. Non enim secura laus est justos ante homines apparere; saepe enim humana sententia velut in Deo magnum quempiam approbat, sed hunc omnipotens Deus, qui quasi ex se approbatur, ignorat. Hinc est enim quod Psalmista vigilanter exorat, dicens: Dirige in conspectu tuo viam meam , nimirum quia plerumque in conspectu hominum recta via creditur
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Dare nãq nr̃m: ad res ꝑtinet quas exteriꝰ
habemꝰ: dimittere aũ ad relaxandũ dolorẽ. quẽ
interiꝰ ex aliena culpa contraximꝰ. S sciendũ est
qr qui dimittit ⁊ ñ dat. et si ñ plene oꝑatus ẽ:
meliorẽ tam̃ partẽ miscd̾ie tenuit. Qͥ uero dat¬
⁊ minime dimittit. omĩno miscd̾iam nullã facit:
qr ab om̃ipotente deo munꝰ ex manu ñ accipit᷑.
qd̾ obligato corde in malicia ꝓfert᷑. Mundari
⁊enĩ debet prius animꝰ qui helemosinã prebet:
qm̃ om̃e quod deo datur. ex dantis m̃te pensat᷑:¬
uid aũ uides festucã in oculo frĩs tui.

Expanded text:
vobis. Dare namque nostrum ad res pertinet quas exterius vobis. Dare namque nostrum ad res pertinet quas exterius habemus, dimittere autem ad relaxandum dolorem quem interius ex aliena culpa contrahimus. Sed sciendum est quia qui omnino dimittit et non dat, etsi non plene operatus est, meliorem tamen partem misericordiae tenuit. Qui vero dat et minime dimittit, omnino misericordiam nullam facit, quia ab omnipotente Deo munus ex manu non accipitur quod obligato corde in malitia profertur. Mundari etenim debet prius animus qui eleemosynam praebet, quoniam omne quod Deo datur ex dantis mente pensaturvides festucam in oculo f