comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. Timeo enĩ. ne forte cum
uenẽo non quales uolo ĩueni¬
am uos. et ego ĩueniar a uobis
qualẽ non uultis. ne forte. con¬
tentiones et emulationes et
animositates. dissensiones. de¬
tractiones. susurrationes. in¬
me deus apud uos. et lugeam
multos ex hiis. qui ante pecca¬
uerũt. et non egerũt xeniten¬
tiam de ĩmũdicia et fornicatio¬
ne et impudicicia. quas gesse¬

Expanded text:
uersus: Timeo enim, ne forte, cum uenero, non quales uolo inueniam uos et ego inueniar a uobis qualem non uultis : ne forte contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, detractiones, susurrationesme Deus apud vos, et lugeam multos ex his qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam, super immunditia et fornicatione et impudicitia quam gesse
Abbreviated transcription (Latin):
gratis euãgeliũ dei euãgeliza¬
ui uobis. Alicis ecclesias expo¬
liciui. accipiens stipendium
ad ministeriũ ur̃m. Et cum
eẽm apud uos et egerem. nul¬
li onerosus fui. Nam quod
michi deerct suppleuerunt
fratres qui uenerũt a macedo¬
nia et in õnibus sine onere
me uobis seruaui et seruabo.
Est ueritas xp̃i in me. qm̃ hec
gloriatio non infringetur in
me in regionibus cichaie. Qͥ¬
re: Quia non diligo uos: Deꝰ
scit. Quod autẽ facio et fticiã
Ut amputem occasionẽ eorũ
qui uolũt occasionẽ. Ut in quo
gloriantur. tales ĩueniantur
sicut et nos. Nam eius modi
tolos xxĩ. Et non mirũ. Ipe
enĩ sathanas transfigurat
se in angelũ lucis. non est er¬
go magnũ si ministri eius
transfigurentur uelut minis¬
tri iusticie. quorũ finis ei̾t ẜͫ¬

Expanded text:
gratis Evangelium Dei evangelizavi vobis? Alias ecclesias expoliavi accipiens stipendium ad ministerium vestrum. Et cum essem apud vos et egerem, nulli onerosus fui. Nam quod michi deerat suppleverunt fratres qui venerunt a Macedonia, et in omnibus sine onere me vobis servavi et servabo. Est veritas Christi in me, quoniam hec gloriatio non infringetur in me in regionibus Achaie. Quare? Quia non diligo vos? Deus scit. Quod autem facio et faciam, ut amputem occasionem eorum qui volunt occasionem, ut in quo gloriantur tales inveniantur sicut et nos. Nam et eiusmodi ptolos Christi. Et non mirum. Ipse enim Sathanas transfigurat se in angelum lucis. Non est ergo magnum si ministri eius transfigurentur velut ministri iustitie, quorum finis erit
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in edificationẽ et nõ in
destructionẽ ur̃am. nõ erubes
sunt. et fortes. presencia aũt
corpis infirma. et sermo con¬
temptibilis. Hoc cogitet qui
eiusmnodi est. qr quales sumꝰ
uerbo per epłas absentes. ta¬
les et pñces facto. Non enĩ au¬
demꝰ insere aut comparaeͬ
nos. quibusda qui seipsos cõ¬
mendant. s ixĩ in nobis nos¬
metipsos metientes. et cõpa¬
rantes nosmetipsos nobis.
suram ꝑtingendi Usq ad uo ͭ
non autẽ enĩ qͣsi nõ ꝑtingen¬
tes ad uos. suꝑextendimus
nos usq ad uos enĩ ꝑuenimꝰ
in euagelio px̃i. nõ in ĩmensũ
gloriantes in ailienis labori¬
bus. spem aũt hñtes crescenti ᷤᷤ
fidei ur̃s in uobis magnificai.
s n regulã nr̃am in habun¬
dancia. eciam in illa que ult᷑
uos sũt euãgeliz ae̾. non in a¬
lienci regula in hiis qui p̃pa¬
rati sũt gloriari. Qui autẽ
gloriatur in dño glorietur.
Non enĩ qui scipsum cõmen¬
dat. isse probatus est. s quem
deus commendat:

Expanded text:
Dominus in aedificationem et non in destructionem vestram, non erubescsunt et fortes, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptibilis: hoc cogitet qui ejusmodi est, quia quales sumus verbo per epistolas absentes, tales et praesentes in facto. Non enim audemus inserere, aut comparare nos quibusdam, qui seipsos commendant: sed ipsi in nobis nosmetipsos metientes, et comparantes nosmetipsos nobis. suram pertingendi usque ad vos. Non enim quasi non pertingentes ad vos, superextendimus nos: usque ad vos enim pervenimus in Evangelio Christi. Non in immensum gloriantes in alienis laboribus: spem autem habentes crescentis fidei vestrae, in vobis magnificari secundum regulam nostram in abundantiam, etiam in illa, quae ultra vos sunt, evangelizare, non in aliena regula in iis quae praeparata sunt, gloriari. Qui autem gloriatur, in Domino glorietur. Non enim qui seipsum commendat, ille probatus est: sed quem Deus
Abbreviated transcription (Latin):
gaudii ix̃oꝵ fuit et altissima
pauꝑtas eorũ habũdauit in
diuĩcias simplicitatis eorũ.
quiͣ sͫͫ uirtutẽ et testimo¬
niũ issis reddo et supra uir¬
tutẽ. uolũtarii fuerũt. cum
multa exhortatione obse¬
crantes nos graciã et coĩca¬
tionẽ mĩsteris. quod fit in
sanctos. Et non sicut spera¬
uimꝰ s semetipsos dederũt.
pͥmũ dño. deinde nobis per
Uolũtatẽ dei. ita ut roga¬
remꝰ titũ. Ut quẽ ad modũ
cexit. ita et ꝑficiat in uobis
eciam gratiã istã. s sicut in
õnibus habũdatis fide et ser
mone et scĩa et õni sollicitu¬
dine. Insuꝑ et caitate ur̃a
in nõs. ut et in hac gracia
habũdetis. Nõ qͣsi imperãs
dico. s per aliorũ sollicitudi¬

Expanded text:
ima paupertas eorum abundauit in diuitias simplicitatis eorum. quia secundum uirtutem, testimonium illis reddo, et supra uirtutem uoluntarii fuerunt, cum multa exhortatione obsecrantes nos gratiam et communicationem ministerii, quod fit in sanctos: et non sicut sperauimus, sed semet ipsos dederunt primum domino, deinde nobis per uoluntatem dei, ita ut rogaremus Titum, ut quemadmodum coepit ita et perficiat in uos etiam gratiam istam. sed sicut in omone et scientia et omni sollicitudine, insuper et charitate vestra in nos, ut et in hac gratia abundetis; non quasi imperans dico, sed per aliorum sollicitudi
Abbreviated transcription (Latin):
glorificãtes deũ in obediẽtia
cõfessionis ur̃e in euãgeliũ
xpi et simplicitate cõitatio¬
nis ur̃e in illos et in õnes
et in ipsoꝵ obsecratione ꝓ
robis desiderantiũ uos
ꝓpter eminentẽ gr̃am dei in
uobis. Grãs autẽ deo super
menarrabili dono eius:¬

Expanded text:
ficantes deum in obsequio confessionis uestrae in euangelium Christi et simplicitate communicationis in illos et in omnes et ipsorum precatione pro uobis, desiderantium uos propter excellentem gratiam dei in uobis. gratias deo super inenarrabili dono eius
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Que enĩ ẜ ͫ deũ tristicia
est. penitenciã in salutem sta¬
bilem  operatur. Secu¬
li auteni tristicia mortem
operatur. Ecce enĩ hocix̃m
tam in uobis opatur sollici¬
nationem. sed timorem. sed
de sideriũ. s emulationẽ. sed
uindictami. In omnibus exx¬
hibiuistis uos incõtaminatos ẽẽ
negocio. Igitur et si scripsi uo¬
bis non propter eũ qui fecit
liuriam. nec propter eũ qui
passus est. s ad manifestan¬
dam sollicitudinẽ nostram.
quã habemꝰ pro uobis corã
deo. Ideo consolati sumꝰ. In
cõsolatione autẽ nr̃a habun¬
dancius magis gauisi sumꝰ
suꝑ gaudio citi. qr refectus ẽ
spũs eius ab õnib uobis. Et
si quid apud illũ de uobis glo¬
riatus sum. non sũ confusꝰ.¬

Expanded text:
 deum tristitia est, paenitentiam in salutem stabilem operatur: saeculi autem tristitia mortem operatur. ecce enim hoc ipsutam in uobis operatur sollicinationem, sed timorem, sed desiderium, sed aemulationem, sed vindictam. In omnibus exhibuistis vos incontaminatos esse negotio. Igitur, etsi scripsi vobis, non propter eum qui fecit injuriam, nec propter eum qui passus est: sed ad manifestandam sollicitudinem nostram, quam habemus pro vobis coram Deo: ideo consolati sumus. In consolatione autem nostra, abundantius magis gavisi sumus super gaudio Titi, quia refectuspiritus ejus ab omnibus vobis; et si quid apud illum de vobis gloriatus sum, non sum confus
Abbreviated transcription (Latin):
psũ dei uiui. sicut dicit dñs.
Qm̃ in habitabo in illis. et ã¬
bulabo. et ero illorũ deus. et
ipsi erunt michi populus.
ꝓter quod exite de medio eo¬
rũ et separamini dicit dñs.¬
et ĩmũdũ ne tetigeitis. et ego
recipiam uos. et ero uobis
in pr̃em. et uos ei̾tis michi

Expanded text:
pla dei uiui estis. dicit enim: quia inhabitabo in eis et inambulabo et ero illorum deus et ipsi erunt mihi populus. propter quod exite de medio eorum et separamini, dicit dominusetimmundum ne tetigeritis. et ego recipiam uos et ero uobis in patrem et uos eritis mihi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ. Uei̾tas facta est. et uiscera
eius habundancius in uobis
sũt. reminiscentis oĩm ur̃m
obedientiam. quomodo cũ
timore et tremore. excepistiᷤ
eũ. Gaudeo. ꝙ in om nibus
confido in uobis. ¶ Hic

Expanded text:
t viscera ejus abundantius in vobis sunt, reminiscentis omnium vestrum obedientiam, quomodo cum timore et tremore excepistis illum. Gaudeo quod in omnibus confido in vobis. In
Abbreviated transcription (Latin):
corporis tm̃. Neq enĩ. si quis
maligna mente. atq impia
cogitatione blasphemet. neqz
id ussis membris corporis ope̾t᷑.
ideo non eit reus. qr id non mo¬

Expanded text:
corpore. Neque enim si quis maligna mente atque impia cogitatione blasphemet, neque id ullis membris corporis operetur, ideo non erit reus, quia id non mo
Abbreviated transcription (Latin):
taitatẽ. Ideo enĩ et sc̃psi ut
an in õmb obedientes si¬
tis. Cui autẽ aliquid donas¬
tis et ego. Nam et ego qͦd
uos in persona xoxĩ. ut nõ
troadẽ propt̾ euãgeliũ dõi.
et ostiũ mͥ aꝑtũ esset in do¬
mino, nõ habui reqͥem spi¬
ritui meo. eo ꝙ nõ ĩuenerĩ
titũ fr̃em meũ. l ualefaciẽs
eis ꝓfectus sũ in macedoni¬
am. Deo autẽ grãs qui sꝑ
triũphat nos in xp̃o iħũ.
et odorẽ noticie sue manĩ¬
festat per nos in õni loco.
qr xp̃i bonꝰ odor sumꝰ deo
in hiis qui salui fiũt et in
hiis qui pereũt. Aliis qui

Expanded text:
et scripsi, ut si in omnibus obaudientes estis. si cui autem aliquid donaueritis, et ego. nam et ego si quos in persona Christi, ut non Troadem propter evangelium Christi et ostium mihi apertum esset in Domino non habui requiem spiritui meo eo quod non invenerim Titum fratrem meum sed valefaciens eis profectus sum in Macedoniam Deo autem gratias qui semper triumphat nos in Christo Iesu et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco quia Christi bonus odor sumus Deo in his qui salvi fiunt et in his qui pereunt aliis qui
Abbreviated transcription (Latin):
hocipm̃ axud me ne
iteꝵ in tristitia uenirẽ ad
uos. Si enĩ ego cõtristo uos.
et quis est qui me letificet. in¬
si qui cõtristat᷑ ex me. Et hoc
ipsũ scripsi uobis ut nõ cũ ue¬
nero trisciciã suꝑ tristiciam
habeã de quibus oportuea̾t
me gaude̾ cõfidens in õnib
pobis. qr mediũ gaudiũ. õ¬
niũ urm est. Nam exx mul¬
ta tribulatioẽ et ãgustia cor

Expanded text:
hoc ipsum apud me, ne iterum in tristitia venirem apud vos. Si enim ego contristo vos, et quis est qui me laetificet, nisi qui contristatur ex me? Et hoc ipsum scripsi vobis, ut non, cum venero, tristitiam super tristitiam habeam, de quibus oportuerat me gaudere, confidens in omnibus vobis quia meum gaudium omnium vestrum est. Nam ex multa tribula
Abbreviated transcription (Latin):
luissem. nũquid leuitate sũ : Aut
que cogito. ẜ ͫ carnẽ cogito. Ut
sit apud me. est et non: Ridelis
autẽ deus. qr sermo nr̃ qui fuit
apud uos. non est in illo est. et
nõ. s est in illo est. Dei enĩ filiꝰ
ihũs xxũs qui in uobis per
nos p̾dicatus est. ꝑ me et silua¬
nũ et tymotheũ. non fuit in illo
est et non. s est. in illo fuit. Quot¬
quot enĩ ꝓmissiones dei sũt. in
ilso est. Ideo et ꝑ ipm̃ amẽ deo dicm¬
ad gloriã nr̃am. Qui autẽ con¬
firmat nos uobiscũ in dx̃o. qui
Unxoit nos deus. et qui signauit
nos et dedit pignꝰ spus in cor¬
dib nr̃is. Ego aũt testẽ deũ ĩuoco
in aĩam meam. ꝙ ꝑcens uobis¬

Expanded text:
Aut quae cogito, secundum carnem cogito, ut sit apud me, est et non? Fidelis autem Deus, quia sermo noster qui fuit apud vos, non est in illo, est et non, sed est in illo, est. Dei enim Filius Jesus Christus, qui in vobis per nos praedicatus est, per me et Silvanum et Timotheum non fuitest et non sed est in illo fuit quotquot enim promissiones Dei sunt in illo est ideo et per ipsum amen Deo ad gloriam nostram qui autem confirmat nos vobiscum in Christum et qui unxit nos Deus et qui signavit nos et dedit pignus Spiritus in cordibus nostris ego autem testem Deum invoco in animam meam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ predicamꝰ. aut aliũ spm
accipitis quẽ non accexistĩs. aͥ
aliud euangeliũ quod non
recepistis. recte pateremini.
Existimo enĩ nichil me minꝰ
fecisse a magnis apostolis.
Ulam et si imperitus sermone.
sed non sciencia. In om̃ibus
autẽ manifestus sũ uobis. Aut¬

Expanded text:
 aut alium Spiritum accipitis quem non accepistis, aut aliud Evangelium quod non recepistis, recte pateremini. Existimo enim nihil me minus fecisse a magnis apostolis. Nam, etsi imperitus sermone, sed non scientia. In omnibus autem manifestus sum vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Sufficit illi qui huiꝰ¬
modi est obiurgatio hec q̃
fit a plu̾b. ita ut a ecõtra¬
rio magis donetis et cõsole¬
mini. Ne forte habũdantiori
tristicia absorbeat᷑. qui eius¬

Expanded text:
 Sufficit illi qui eiusmodi est obiurgatio hęc quę fit a pluribus, ita ut e contrario magis donetis et consolemini, ne forte abundantiori tristitia absorbeatur qui eius
Abbreviated transcription (Latin):
q in suo sensu habundet. Qui
sa pit diẽ dño sapit. et qui
manducat dño manducat.
grãs enĩ agit Deo. et qui non
manducat. Dño nõ mandu¬
cat. et grãs agit deo. D lemo

Expanded text:
que in suo sensu abundet. Qui sapit diem, Domino sapit. Et qui manducat, Domino manducat. Gratias enim agit Deo. Et qui non manducat, Domino non manducat, et gratias agit Deo. » Jure
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓddest locutioĩs integritas. quã non
se quit᷑ intellcũs audientis. cũ loquẽ¬
Di nulla õnino sit causa si quod loqͥ¬
mur nõ intelligũt ꝓpi quos. ut in¬
telligãt. loqͥm᷑. Qui ergo docet. Uita¬
hoc quidẽ. non solũ in collocutionib.
siue fiant cũ aliquo uno. siue tum
plurib. uerũ eciã m̃ltomagis in po¬
pulis qñ sermo ꝓmittit᷑. Ut intelli¬
gat᷑ instandũ est. Quia in collocu¬
tionib est cuiq int̾rogandi ptãs.
ubi autẽ omẽs tacent. Ut audiat᷑
unꝰ. et in eũ intenta ora cõuertũt.
ibi ut reqͥrat quisq quod nõ intellexe¬
rit, nec moris est. nec decoris ac ꝑ
hoc. debet maxime tacenti subuẽnie

Expanded text:
prodest locutionis integritas, quam non sequitur intellectus audientis, cum loquendi omnino nulla sit causa, si quod loquimur non intelligunt propter quos, ut intelligant, loquimur? Qui ergo docet, vitahoc quidem non solum in collocutionibus, sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus, verum etiam multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas; ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat unusquisque quae non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire
Abbreviated transcription (Latin):
Pħi autẽ qui uocãt᷑ si qua forte ue̾a
et fidei nr̃e accõmoda Dixoerũt. et
maxime platonici. non solũ formi¬
danda non sũt. s eciã. ab eis tãꝙͣ in
iustis possessõi̾b in usũ nr̃m uendi¬
canda. Sicut enĩ egiptii. nõ solũ ydo¬
la habebant. et onera grauia que po¬
pulus israhel detestaret᷑ et fugẽt. s
eciã uasa et ornamenta de auro et
argento et uestẽ que. ille ppłus exoiẽs
de egipto. sibi pocius tãꝙͣ ad usũ me¬
liorẽ clanculo uendicauit. non auͣcte¬
nes gentiliũ. nõ solũ simulata et suꝑ¬
sticiosa figmienta. grauesq sartinas
suꝑuacanei laboris habent. que unꝰ¬
quisq nr̃m. duce xoxo. De societate
gentiliũ exiens debet abhominari
atq deuitae̾. sed eciã lib̾e̾ales disci¬
plinas usui ueltatis aptiores. et que¬
que dũ a mise̾a eoꝵ societate sese a¬
nimo sexareat. Debet ab eis auferre
Uxĩanus ad usũ iustũ p̃dicandi eu¬

Expanded text:
phi autem qui uocantur si qua forte uera et fidei nostrae accommodata dixerunt, maxime Platonici, non solum formidanda non sunt, sed etiam ab eis tamquam ab iniustis possessoribus in usum nostrum uindicanda. sicut enim Aegyptii non tantum idola habebant et onera grauia., quae populus Israhel detestaretur et fugeret, sed etiam uasa et ornamenta de auro et argede Aegypto sibi potius tamquam ad usum meliorem clanculo uendicauit, nes Gentilium non solum simulata et superstitiosa figmenta gravesque sarcinas supervacanei laboris habent, quae unusquisque nostrum duce Christo de societate Gentilium exiens, debet abominari atque devitare; sed etiam liberales disciplinas usui veritatis aptiores, et quaeeorum misera societate sese animo separat, debet ab eis auferre christianus ad usum iustum praedicandi eu
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ dulces sermones et bene¬
Sictiones se ducũt corda ĩnocẽ¬
tiũ. Ura enĩ obediẽtia in om¬
nẽ locũ diuulgata est. Gaudeo
igit᷑ in uobis. s uolo uos sa¬
Pientes ẽẽ in bono et simplices
in malo. Deus autẽ pacis cõ¬
tẽt sathanã sub pedib Urĩs
uelociter. Or̃a Dñi nr̃i ihu¬
opĩ uobiscũ. Galutat uos
thymotheus adiutor meus.
et lucius et iason. et sosipater
cognati mei. Saluto uos
ego tercius qui sc̾psi exłam
in dño. Galutat uos gayus
hospes meus et uniuersa
ecrĩa. Salutat uos erastus ar¬
charius ciuitatis. et quartus
qui potens est uos cõfirmaẽ
iuuta euãgeliũ meũ et p̃di¬
nẽ misterni temꝑib et̾m̃s taci¬
ti. quod nũc pateftm̃ est per
sc̾pturas prophetaꝵ scd p̃¬

Expanded text:
s sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. Vestra enim obedientia in omni loco divulgata est. Gaudeo igitur in vobis, sed volo vos sapientes esse in bono, et simplices in malo. Deus autem pacis conterat Satanam sub pedibus vestris velociter. Gratia Domini i vobiscum. Salutat vos Timotheus adjutor meus, et Lucius, et Jason, et Sosipater, cognati mei. Saluto vos ego Tertius, qui scripsi epistolam, in Domino. Salutat vos Caius hospes meus, et universa Ecclesia. Salutat vos Erastus arcarius civitatis, et Quartus,qui potens est vos confirmare juxta Evangelium meum, et praedinem mysterii temporibus aeternis taciti quod nunc patefactum est per scripturas prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Q si aliqui ex ramis frac¬
ti sũt. tu autẽ cũ oleaster esses
insertus es in illis. et socius ra¬
Dicis et pĩguedĩs oliue factus
es. noli gloriaĩ adu̾sus ramo ͤ
Q si gloiaris. nõ tu radicẽ
portas sedradixte. Dicis
ergo. fracti sũt rami ut ego
inserar. Sene. propter icre¬
Sulitatẽ fracti sũt. tu autem
fide stas. Noli alcũ sapẽ sed
time. Si enĩ Deus natura¬
lib ramis nõ peꝑcit. ne for¬
te nec tibi Partat. Dide ergo

Expanded text:
 si aliqui ex ramis fracti sunt, tu autem cum oleaster esses, insertus es in illis, et socius radicis, et pinguedinis olivae factus es, noli gloriari adversus ramos. Quod si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Dices ergo: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene: propter incredulitatem fracti sunt. Tu autem fide stas: noli altum sapere, sed time, Si enim Deus naturalibus ramis non pepercit: ne forte nec tibi parcat.
Abbreviated transcription (Latin):
augustini. Non r̃xrehendamus
ea que nescimꝰ quo aĩo fiant. uel
etiã si aꝑta sint nõ ita rep̃henda¬
mꝰ et de sanitate desperemꝰ. In
paret. et uel suꝑbia uel inuidia¬
est de hiis iudicae̾. quod mainie
faciũt. qui magis amant clama¬
re et uituperare ꝙͣ emendare et

Expanded text:
pertinet. Non reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant; vel etiam, si aperta sint, non ita reprehendamus ut de sanitate desperemus. Inparet, et vel superbia est vel invidentia, de his judicare quod maxime faciunt qui magis amant clamare, vituperare quam emendare et
Abbreviated transcription (Latin):
potator. nec in cõmessatioĩb eorũ q
carnes ad uescendũ cõferũt. qr ua¬
cantes potibus et dantes simbola
tis potatiõib. gloͣ. Briam enũ gn̾e
masculino dicimꝰ calicẽ aptũ pota¬
tioni. a quo de ebrietas que est ni¬

Expanded text:
potatorum, nec in comessationibus eorum, qui carnes ad vescendum conferunt: Quia vacantes potibus, et dantes symbola tis potationibus. Brian enim genere masculino dicimus calicem aptum potationi, a quo dicitur ebrietas, quae est ni
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inquit eos intelligo nõ solũ nichil sa
Dientius eis. uerũeciã nichil eloquen¬
tius uideĩ pocest. Et au deo dice̾. omẽs
qui recte nĩtelligũt quod illi loquũtur.
simul incellige̾ non aliter eos loqui
debuisse. Sicut autẽ quedã est elo⁊¬
quẽtia que magis etacẽ iuuenilẽ do¬
cet. est que semilẽ. nec enĩ iã dicẽda
dignissimos planeq diuinos decet.
hac. illi locuti sũt. nec ipõs decet alia.
go. apłm p̃cexta eloquẽtie secutũ nõ
dicimꝰ. ita ꝙ eius saxiẽtiã. secuta sit

Expanded text:
i eos intelligo, non solum nihil eis sapientius, verûm etiam nihil eloquentius mihi videri potest. Et audeo dicere, omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non aliter eos loqui debuisse. Sicut est enim quaedam eloquentia, quae magis aetatem iuvenilem decet, est quae senilem, nec idignissimos planeque divinos decet. Hac illi locuti sunt, nec ipsos decet alia, go Apostolum praecepta eloquentiae secutum fuisse non dicimus, ita quod ejus sapientiam secuta sit
Abbreviated transcription (Latin):
nis signaculũ iusticie fidei. que
est in x̃pucio ut sit pater oĩmi
credentiũ per ppuciũ. ut rexu¬
tetur et illis ad iusticiã. et sit pr̃
c̾cũcisionis non hñs tm̃ qui sũt
ex c̾cũcisione sed et hiis qui sectã¬
tur uestigia fidei que est in x̃xu¬
tio prĩs nr̃i abrahe aut semini
eius ut heres eẽt mũdi sed per
iusticiã fidei. Gi eni qui ex lege¬
heredes sũt exinanita est fides.
abolita est ꝓmissio. lex eñi irã
ope̾at᷑ ubi enĩ non est lex nec
p̃nai̾catio. Idc̾co ex fide ut scdm
grãm firma sit ꝓ missio om̃i se¬
mini. non ei qui exo lege est solũ
sed et ei qui ex fide est abralxe.
qui est pater oñ nr̃m. sicut sc̾x¬
tũ est. quia prẽm multarũ gen¬
ciũ posui te ante deũ cui credidis

Expanded text:
nis signaculum iustitiae fidei quae est in praeputio ut sit pater omnium credentium per praeputium ut reputetur et illis ad iustitiam et sit pater circumcisionis non his tantum qui sunt ex circumcisione sed et his qui sectantur vestigia quae est in omissio Abrahae aut semini eius ut heres esset mundi sed per iustitiam fidei si enim qui ex legeheredes sunt exinanita est fides abolita est promissio lex enim iram operatur ubi enim non est lex nec praevaricatio ideo ex fgratiam firma sit promissio omni semini, non ei qui ex lege est solum, sed et ei qui ex fide est Abrahae, qui est pater omnium nostrum, sicut scriptum est : Quia patrem multarum gentium posui t
Abbreviated transcription (Latin):
rentis neq uolentis s miserentis
Dei est. Nõ ergo ideo misertus est
Deus iacob qr iacob uoluit et tucur¬
rit. se d ideo uoluit et cucurrit qr
misertus est deus eius. Paratur
em̃ uolũtas a dño et a dño gressꝰ

Expanded text:
rentis hominis, sed miserentis Dei. Non ergo ideo misertus est Deus, quia voluit et cucurrit Jacob, sed ideo voluit et cucurrit Jacob, quia misertus est Deus. Paratur enim voluntas a Domino, et a Domino gressus
Abbreviated transcription (Latin):
nichil morte dignũ inueniret. ĩiuis¬
est ut debitores quos deo iuste per
tes quẽ sĩne ullo Debito ocridit. Ideo
tentie. et desertor et oppugnator
iusticie in quo homiẽs magis eum

Expanded text:
nihil morte dignum inveniret, occidiest ut debitores quos tenebat, liberi tes, quem sine ullo debito occidit. Ideo tentiae, et desertor oppugnatorque justitiae, in quo homines magis eum
Abbreviated transcription (Latin):
Quia nõ exo fide s qͣsi ex ope¬
rib. Coffenderũt enĩ in laxi¬
Dem offensionis sicut scrixtũ
est. Ecce pono in syon la pidẽ
offensionis et petrã scandali.
et omĩs qui credit in eũ non
confun detur.

Expanded text:
Quia non ex fide, sed quasi ex operibus. Offenderunt enim in lapidem offensionis, sicut scriptum est: Ecce pono in Sion lapidem offensionis, et petram scandali, et omnis qui credit in eum, non confundetur
Abbreviated transcription (Latin):
tatis sue. si unus cecide̾i̾t. ab altero
fulcietur. Ue soli quĩ cũ cecide̾i̾t non
habet subleuantẽse. Et si dormierĩt
duo fouebũt᷑ mutuo. Unus quõ cale¬
fiet. et si quispiã p̃ualuerit contra
unũ. duo iͥsistũt ei. Sine misei̾tor

Expanded text:
atis suae, si unus ceciderit ab altero fulcietur. Vae soli, quia cum ceciderit, non habet sublevantem se. Et si dormierint duo, fovebuntur mutuo: unus quomodo calefiet? et si quispiam praevaluerit contra unum, duo resistunt ei . » Describitur
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃m sic. Neuima. uigilie meditatio
nes scͥpturaꝵ. nuditas ac p̾uatio
om̃ facultatũ non ꝑfectio .s per¬
fectionis instrumenta sũt. qr non
in ip̃ĩs consistit Discipline finis.¬

Expanded text:
r ieiunia, uigiliae, meditatio scripturarum, nuditas ac priuatio omnium facultatum non perfectio, sed perfectionis instrumenta sunt, quia non in ipsis consistit disciplinae illiu
Abbreviated transcription (Latin):
emĩ michi est deus cui seruio an
spũ meo in euãgelio fiłr eius. ꝙ
sine int̾missione memoriã uestri
facio semꝑ in or̃omb meis. Ob¬
secrans si quo modo tandẽ aliqñ
ꝓsperũ iter habeã in uolũtate
dei ueniendi ad uos. Desidero

Expanded text:
enim mihi est Deus, cui servio in spiritu meo in Evangelio Filii ejus, quod sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibus meis, obsecrans si quo modo tandem aliquando prosperum iter habeam in voluntate Dei veni
Abbreviated transcription (Latin):
habemiꝰ ptãtem hec opandi.
Q̾s militat suis stipendiis
Uinmͫ . Quis plantat uineã
et de fructu eius non edit.
Quis pascit gregẽ. et de lacte
gregis non manducat. Mũqͥd
s . hoĩem hoc dico: An et lex
hoc non dicit: Otrixtũ est
enĩ in lege moysi. Non alliga
bis os bouis triturantis. Qlĩ¬
quid de babus cura est deo:
Anpxt̾ nos utiq. hec dicit. Nã
ppter nos scrixpta sunt. qm̃ de¬
bet in spe qui arat arae̾. et
qui triturat. in spe fructus per¬

Expanded text:
habemus potestatem hoc operandi? Quis militat suis stipendiis unquam? quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? quis pascit gregem, et de lacte gregis non manducat? Numquid secundum hominem haec dico? an et Lex haec non dicit? Scriptum est enim in Lege Moysi, Non bis os bovi trituranti. Numquid de bobus cura est Deo? An propter nos utique hec dicit? Nam propter nos scripta sunt, quoniam debet in spe qui arat arare et qui triturat in spe fructus per
Abbreviated transcription (Latin):
cordis eius manifesta sũt. et
ita cadens in faciem. adorabi
deũ pnũcians ꝙ ue̾ deus in
uobis sit. Quid ergo est fr̃es.
Cũ cõuenitis. Unusquisq uĩ
psalmũ habet. doctrinã hab
apocalipsim habet. linguã ha¬
bet. inter x̃tationẽ habet.õma
ad edificationẽ fiant. Siue lin¬
gua quis loquitur s ͫ duos au

Expanded text:
cordis ejus manifesta fiunt, et ita cadens in faciem adorabit Deum, pronuntians quod vere Deus in vobis sit. Quid ergo est, fratres? Cum convenitis, unusquisque vestrum psalmum habet, doctrinam habet, apocalypsim habet, linguam habet, interpretationem habet. Omnia ad aedificationem fiant. Sive lingua quis loquitur secu
Abbreviated transcription (Latin):
estote. sicut et ego xoxi᷑. Lau¬
do autẽ uos frẽs ꝙ per oĩa
mei memores estis. et sicut
tradidi uobis. precepta mea
tenetis. Uolo autẽ uos scire.
caxut autẽ mulieris uir ca¬
put uẽo xopĩ. deus. Omĩs uir¬

Expanded text:
estote sicut et ego Christi. Laudo autem vos, fratres, quod per omnia mei memores estis; et sicut tradidi vobis praecepta mea tenetis. Volo autem vos scire quod caput autem mulieris, vir; caput vero
Abbreviated transcription (Latin):
ingota uixram. securus sõxnũ ca-¬
piat. que et si non ꝑcutit. certe
sollicitat. securius est nõ perire
reas mentes libido domat que
maiorẽ in u̾ginib patit᷑ famẽ. cũ
Dulcius putat eẽ. quod nescit. Uñ pat¬

Expanded text:
iuxta uiperam securus somnos capit ? quae ut non percutiat, certe sollicitat. securius est perire reas mentes libido domat: quae majorem in virginibus patitur famem, dum dulcius putat omne quod nescit. Na
Abbreviated transcription (Latin):
agis. s alter non edificatur.
Gr̃as ago deo meo. ꝙ õnium
ur̃m lingua loquor. Sz mec¬
clesia uolo quĩq uerba sensu
meo loqui ut et alios instruã
ꝙͣ decẽ milia u̾boꝵ in lingua
Fratres nolite pueri effici sen¬
sibus. s malicia paruuli esto¬
te. sensib autẽ ꝑfecti sitis. In
lege enĩ scriptũ est. Qm̃ ma¬

Expanded text:
edificatur. Gratias ago Deo meo quod omnium vestrum lingua loquor. Sed in ecclesia volo quinque verba sensu meo loqui, ut et alios instruam, quam decem millia verborum in lingua. Fratres, nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote, sensibus autem perfecti estote. In lege eni
Abbreviated transcription (Latin):
quis autẽ se existimat scire ali¬
quid nũdũ cognouit quõ o
porteat eũ scire. Si quis autẽ
diligit deũ. hic cognitꝰ est ab
eo. De escis autem que y dolis
ĩmolant᷑ scimꝰ qr nichil est
ꝓdolũ in mũdo. et ꝙ nullus
Deus. nisi unus. Nam et si st̾
qui dicant᷑ dii. siue in celo si¬
ue in terra. si qui dẽ sũt dii
multi. et dñi multi. nobis cñ.
unus deus pater. exx quo oĩa
et nos in illo. et unus dñs ihs
ducant. et consciencia ipsor
cũ sit infirma. Polluit᷑. Esca
Autẽ nos non cõmendat deo
Ne enĩ. si manducaue̾imius.
te autem. ne forte hec licencia
urͣa. offendiculũ fiat infirmis.
Si enĩ quis ui dei̾t eũ. qui ha¬
bet scienciã in ydoloͬ recũbentẽ.

Expanded text:
at scire aliquid, nondum cognovit quemadmodum oporteat eum scire. Si quis autem diligit Deum, hic cognitus est ab eo. De escis autem, quae idolis immolantur, scimus quia nihil est idolum in mundo, et quod nullus est Deus, nisi unus. Nam etsi sunt qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra siquidem sunt dii multi, et domini multi; nobiunus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in illo; et unus Dominus Jducant; et conscientia ipsorum cum sit infirma, polluitur. Esca autem nos non commendat Deo. Neque enim si non manducaverimus, te autem ne forte haec licentia vestra offendiculum fiat infirmis. Si enim quis viderit eum qui habet scientiam, in
Abbreviated transcription (Latin):
me habebũt merce dem. ego autẽ¬
eius p̾ciũ in illis tꝑalib cõstitutũ
quod nexhas est fiei. Ut nõ tãꝙͣ filiꝰ
mĩstret quis euãgeliũ. s tãꝙͣ ser¬
nus cui dispensatio credita est. ut
tãꝙͣ alienũ erogans nichil tame de
ip̃e caxiat p̃ter cibaia  Hͨ. 3ͨ exoxõ¬

Expanded text:
me habebunt mercedem Evangeeius pretium in eius temporalibus constitutum. quod nefas est fieri, ut non tamquam filius ministret quisque euangelium, sed tamquam seruus, cui dispensatio credita est, ut tamquam alienum eroget, nihil inde ipse capiat praeter cibaria, quae no
Abbreviated transcription (Latin):
aD eãs cõdicion es uel cõsuetu di¬
nes uite retulit. que nichil obsũt
fidei. bonisq morib. sic enĩ cõuĩx
sicut et latro ad xpĩ fidem uoca¬
tur. sc ille in cõiugio. non a tõuigio¬
iste ue̾o in latrocimo. s a latroci¬
nio. Non enĩ ncc̃e est. ut cõiuges
desinant ẽẽ cõuiges propt̾ fidem
gxĩ sicut ncc̃e est ut latrones de¬

Expanded text:
ad eas conditiones vel vitae consuetudines respicit, quae nihil obsunt fidei bonisque moribus. Sicut enim conjux, sic et latro ad Christi fidem vocatur. Sed ille in conjugio, non a coiste vero non in latrocinio, sed a latrocinio. Non enim necesse est ut conjuges desinant esse conjuges propter Christi fidem, sicut necesse est ut latrones de
Abbreviated transcription (Latin):
ui habet eo deo alius qui¬
dem sic. aluis ue̾o sic. Dico
autẽ non imptis et uidnis.
bonũ est illis si sic xmane¬
git sicut et ego. ꝙ si non
se continent nubant. Neliꝰ

Expanded text:
um habet donum ex Deo; alius quidem sic, alius vero sic. Dico autem non nuptis et viduis, bonum est illis si sic maneant, sicut et ego. Quod si non se continent, nubant. Melius
Abbreviated transcription (Latin):
caritate fiant. Obsecro autẽ
uos fratres. nostis domũ ste¬
phane et fortunati. et achaut¬
qm̃ sũt primicie achaie. et in
ministeriũ scõrũ ordinauer̃t
seipsos. Ut et uos subditi sitis
eiusmodi. et õni cooperanti et
laboranti. Gaudeo autem in¬
presencia stephane et fortunati
et achaici. qm̃ id quod uobis de¬
erat ipĩ suppleuerũt. Refece¬
Cognoscite ergo quȩ eiusmodi

Expanded text:
 Obsecro autem vos, fratres, nostis domum Stephanae et Fortunati, quoniam sunt primitiae Achaiae, et in ministerio sanctorum ordinaverunt se ipsos; ut et vos subditi sitis ejusmodi, et omni cooperanti et laboranti. Gaudeo autem inpraesentia Stephanae et Fortunati et Achaici, quoniam id quod vobis deerat, ipsi suppleverunt. RefeceCognoscite erg
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑. Corruptio inquit corꝑis. que
aggrauat animã. nõ pcc̃i p̾mi est
cansa sed pena. Nec ca̾o corruxtibilis.
animã peccatricẽ sed anima peccato
fecit carnẽ ẽẽ corruptibilẽ. Exo qua
corruptione carnis. licet existant q̃¬
da incitamenta uicioꝵ et ip̃a deside¬
ria uiciosa. nõ tamẽ õm̃a uite iniq̃
uicia. tribuenda sũt carni ne ab hiis
omĩb purgemꝰ dyabolũ qui non
habet carnẽ. Et si enĩ dyabolus. for¬
nicator uel ebriosus. Uel si quid h̾ mõi¬
est mali. quod ad carnis ꝑtinet uo¬

Expanded text:
quae aggravat animam, non peccati primi est causa, sed poena. Nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem: ex qua corruptione carnis, licet existant qudam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia iniquae uitae uitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem. etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uel si quid huius modi mali est quod ad carnis pertinet uo
Abbreviated transcription (Latin):
gustiꝰ libro de utilitate credendi
dicens. Hẽticus est qui alicuiꝰ tempoo¬
palis cõmodi. et maxime głie porin¬
ripatus q sui gr̃a. falsas ac nouas
oximones uel gignit. uel sequitur.¬

Expanded text:
us in libro de utilitate credendi ait: « Haereticus est qui alicujus temporalis commodi et maxime gloriae principatusque sui gratia falsas ac nouas opiniones uel gignit uel sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. iudiciũ sibi manducare cum
duos eẽ modos manducandi. Unũ sa¬
cramentalem. quo manducant tam
ducãre. non est hoc solũ in sacramẽ¬
to corpus eiꝰ accipe̾. s in ip̃o manere.
et habe̾ illũ in se manẽtẽ. Et libro de¬

Expanded text:
tur judicium manducare cum os esse modos manducandi, unum sacramentalem quo manducant tam ducare? Non est hoc solum in sacramento corpus ejus accipere, sed in ipso manere, et habere Christum in se manentem. Spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
i̾continencie malũ. Incõtinẽtie
malũ est ꝙ uir cognoscit uxoorẽ¬
suã eciã ultra necessitatẽ procre¬
andi liberos. s et ibi est nupcia¬
xñ bonũ. Mon enĩ. ꝙ ĩ continẽtia
malũ est. ideo cõnubiũ quod est
p̃ter intentionẽ generationis nõ
est bonũ. ymo uero non popter
illud malũ. culpabile est hoc bo¬
nũ. s illud malũ fit ueniale. xxt̾
bonũ nupciale. Quid ergo ẜͫ¬

Expanded text:
incontinentiae malum. Incontinentiae malum est quod vir cognoscit uxorem etiam ultra necessitatem procreandi liberos, sed et ibi est nuptiarum bonum. Non enim quia incontinentia malum est, ideo connubium quod est praeter intentionem generationis non est bonum, imo vero non propter illud malum culpabile est hoc bonum; sed illud malum fit veniale, propter bonum nuptiale, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
l. Dr qui fertur dissoluta lasciuia aĩe
sue. quã intra naturalis ordinis
methas spũs rector nõ continet. eo
ꝙ ip̃e deo se regendũ nõ subicit.
Animi ue̾o sensu. Dicit᷑ aĩalis. qui de
deo iuuta corporũ fantasiã uel le¬
gis lr̃am. uel rõnẽ philosophicam

Expanded text:
dicitur quae fertur dissoluta lascivia animae suae quam intra naturalis ordinis metas spiritus rector non continet, eo quod ipse Deo se regendum non subjicit. Animi vero sensu dicitur animalis, qui de Deo juxta corporum phantasiam, vel legis litteram, vel rationem philosophicam
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis eit ipe. qui u̾tutẽ dei eiq
seiõm quo melius et maius nĩchil
possit eẽ ꝓmisit. Quid est enĩ ali¬
ud quoᵈ ꝑ ꝓphetã dixoit. Ero illoꝵ
deus. et ipi erũt michi plebs. inisi
ego ero unde sacient᷑. ego ero. q̃cũ¬
q ab homĩb honeste desiderant᷑.
et uita. et salus. et uirtus. et gloia.
et copia et honor. et pazo. et omĩa
bona. Sic enĩ et illud recte intelli¬
git᷑. quod ait apłus. Ut sit deꝰ omĩa
in omib. Ixẽ finis eit deside̾iorum

Expanded text:
virtutis erit ipse qui virtutem dedit, eique se ipsum, quo melius et majus nihil possit esse, promisit. Quid est enim aliud quod per Prophetam dixit, Ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi plebs ; nisi, Ego ero unde satientur, ego ero quaecumque ab hominibus honeste desiderantur, et vita, et salus, et victus, et copia, et gloria, et honor, et pax, et omnia bona? Sic enim et illud recte intelligitur, quod ait Apostolus, ut sit Deus omnia in omnibus . Ipse finis erit desideriorum
Abbreviated transcription (Latin):
te et timore et tremore multo
fui apud uos. Et sermo meus
et p̃dicatio mea. nõ in ꝑsuabi¬
libz hũane sapĩe uerbis sedin
ostensione spũs et uirtutis. Uut
fides ur̃a non sit in sapĩa ho

Expanded text:
te, et timore, et tremore multo fui apud vos: et sermo meus, et praedicatio mea, non in persuasibilibus humanae sapientiae verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis: ut fid
Abbreviated transcription (Latin):
radicẽ. sicut scͥptũ est. Miciũ õms pcai su¬
ꝓbia ecclesiastici io ͦ. que natione celestis
sublimiũ mentes in habitat. sub cinere
et tilicio latitans. que romanos adeo
occupaieat. ut int̾ se altricantes et se
sibi ĩuicẽ p̃ferentes. dissentiones. et
scismata facerent. Erant enĩ romaoi
ginẽ ducebãt. et ꝓpt̾ legẽ quã soli in-
ter gentes acceperant. gentiles creden-¬
tes despiciebant. Dicentes se gopt̾ le-¬
lus peculiais dei sumꝰ. nos de egipto

Expanded text:
ut scriptum est: Initium omnis peccati superbia est . Quae natione coelestis sublimium mentes inhabitat, sub cinere et cilicio latitans. Quae Romanos adeo occupaverat, ut inter se altercantes, et se sibi invicem praeferentes dissensiones et schismata facerent. Erant enim Romani ginem ducebant, et propter legem quam soli inter caeteras gentes acceperant, gentiles credentes despiciebant, dicentes proptelus peculiaris Dei sumus; nos de Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
Diendũ et seruiendũ deo uiuenti cõ¬
monẽt. ita in nouo testamento post
ordo et ꝑfecte sanctitatis doctrina tra-¬
ditur. ex̃istolarũ pauli et aliorũ per-¬
utilis secuta est doct̾na. Ut ecclesiã dei
cõtra hẽticas p̃muniret prauitates.
et suboriencia uicia r̾secaret. et post
futuãs q̃stiones exoclude̾t. In sũt pa¬
troni qui ad eptrahendũ ihe̾mĩa de
lacu fumbus circũligati sũt. ꝑ exlã

Expanded text:
 serviendum Domino viventi commoneret, ita in Novo Testamento post ordo et perfectae sanctitatis doctrina traditur, Epistolarum Pauli et aliorum perutilis secuta est doctrina, ut Ecclesiam Dei contra haereticas communiret pravitates, et suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumlig
Abbreviated transcription (Latin):
autem de gnis nobilitate uos iacta¬
tis. si qua taliũ gloria est. tũc ysmahel
et esau possunt paĩt gloriai cũ et eisdẽ
nes illorũ contentiones hincande di¬
rimens. et quasi bonus cõcionator uo¬
ce sonora illos alloquẽs. ad unã õnes
concordĩa adduxit. oñdens nullos il¬
lorũ suis mei̾tis esse saluatos. qͥa õnes
et iudei et gentiles sub pcc̃o tenebant᷑.¬

Expanded text:
autem de generis nobilitate vos jactaautem de generis nobilitate vos jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt pariter gloriari, cum de eisdem nes illorum contentiones hinc inde dirimens, et quasi bonus concionator voce sonora illos alloquens, ad unam omnes concordiam adduxit, ostendens nullos eorum suis meritis esse salvatos quia omnes et Judaei et gentiles sub peccato tenebant
Abbreviated transcription (Latin):
quoq spẽaliter filus dei uenit ut ip̃e
in euãgelio testat᷑. Nõ sũ missus insi
ad ouẽs que perierãt domꝰ israhel.
¶ Gentiles aũt econtͣ dicebant. qnͣto
plura bñficia uobis ephibita memora¬
tis. tanto detei̾ores uos ẽẽ oñditis. Eis¬
dem siquidẽ pedibus mare transistis
ante ydola postea saltastis. que et pro-¬
priis manib fecistis. Et illo ore quo
paulo añ de submersione pharaonis
ydola adorastis. P̾terea mãna celitus
Dacũ in deserto fastidiscis. cupientes re¬
dire in egiptũ ad ollas carmũ. Sexe
eciã Deũ in ir̃a irritastĩs. Ad ultimũ
quoq xx̃m uob̃is in lege et ꝓxhetis
ꝓmissũ occidistis. Nos itaq uobis dig¬
mores sumꝰ. qui mox ut de xp̃o au¬
diuimꝰ in eũ credidĩmꝰ. Unde ꝑ pro¬
phetã dñs ait. Populus quẽ non cõg¬
obediuit michi. unde constat nos nõ
ex industria s ex ignorancia deliqͥsse.
Si eñi ꝓphetas aut aplõs ante ha¬
buissemꝰ. ꝙdola nõ coluissemꝰ. Oe

Expanded text:
Filius venit, ut ipse in Evangelio ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domui Israel . Gentiles autem contra dicebant: Quanto beneficia plura vobis exhibita memoratis, tanto vos deteriores esse ostenditis. Eisdem siquidem pedibus quibus mare transivistis, ante idolum postea saltavistis, quod et propriis manibus fecistis. Et illo ore quo paulo ante de submersione in Pharaonis idola adorastis. Praeterea manna coelitus datum in deserto fastidistis, cupientes redire in Aegyptum ad ollas carnium. Saepe etiam Dominum in iram irritastis. Ad ultimum Christum vobis in lege et prophetis promissum occidistis. Nonne itaque vobis digniores sumus, qui ut de Christo audivimus, in eum credidimus? Unde per Prophetam Dominus ait: Populus quem non congobediet mihi . Unde constat nos non ex militia sed ex ignorantia deliquisse. Si enim prophetas aut apostolos ante habuissemus, idola non coluissemus. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
2ͦ in fidei assertione. quia paulus in
lege et ꝓphetis pei̾tus ad fideĩ catho¬
lice assertionẽ. cõgrua auctoitatũ legiꝰ
et ꝓphetarũ induxit testimonia. ut
esset basis sub colũpna ¶ 3 ͦ in gr̃e
cõmendatione seu spei subleuatione.
quĩa cõtra suꝑbos et arrogantes. et
De suis opibus p̃sumentes pro cõ¬
mendanda dei grã fortiter pruden¬
ter atq acriter dimicauit. que nmi¬
rũ in ilło euidentior et clarior axpa¬
ruit. quia int̾ alia oꝑa uehemient
ecclesĩa dei ꝑsecutus pro quo sũmo
fuit dignꝰ supplicio. pro maledic¬
tione consecutus est grãm. et pro
Dãxnatione suscepit misei cordiam.
In quo ip̃o spes nr̃a pluimũ sbleuat᷑.¬
¶ Sicut eñi cũ audiuimꝰ dauid ho¬
micidã et adulterũ ꝑ penitẽciam ͣ¬

Expanded text:
 in fidei assertione, quia Paulus in lege et prophetis peritus ad fidei catholicae assertionem congrua auctoritatum legis et prophetiae induxit testimonia, ut esset basis sub columna; in gratiae commendatione, seu spei sublevatione, quia contra superbos et arrogantes, et de suis operibus praesumentes, pro commendanda Dei gratia fortiter, prudenter atque acriter dimicavit. Quae nimirum in illo evidentior et clarior apparuit, quia inter alia opera violenter Ecclesiam Dei persecutus, pro quo summo dignus fuit supplicio, pro maledictione consecutus est gratiam, et pro damnatione suscepit misericordiam. In quo ipso spes nostra plurimum sublevatur. Sicut enim cum audimus David homicidam et adulterum per poenite
Abbreviated transcription (Latin):
ueteri testamento post legis moysaice
eruditionẽ ubi culture diuine man¬
Sata cõtinebant᷑. Sxhetica Doct̾na
fuit necessai̾a. que rediuiua ppli pcc̃a
suxpliciorũ denũciatione cõpesceret.¬

Expanded text:
Veteri Testamento post legis Mosaicae eruditionem, ubi culturae divinae mandata continebantur, prophetica doctrina fuit necessaria, quae rediviva populi peccata suppliciorum denuntiatione compesceret
Abbreviated transcription (Latin):
mei et egoipe de uobis qm̃ et
ip̃i pleni estis dilcione reple¬
ti omi sc̃ia. ita ut possitis altꝰ¬
utrũ mone̾. Audacius autẽ
scripsi uobis fr̃es ex ꝑte tãꝙͣ
in memoriã uos reducens
ꝓpter grãm que data est mi¬
chi a deo ut sim mĩster xopĩ
iħu in gentib sanctificans
euãgeliũ dei. Ut fiat oblatio
gentiũ accexta et sanctifica

Expanded text:
ego ipse de vobis quoniam et ipsi pleni estis dilectione repleti omni scientia ita ut possitis alterutrum monere audacius autem scripsi vobis fratres ex parte tamquam in memoriam vos reducens propter gratiam quae data est mihi a Deo ut sim minister Christi Iesu in gentibus sanctificans evangelium Dei ut fiat oblatio gentium accepta sa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inquit eos intelligo nõ solũ nichil sa
Dientius eis. uerũeciã nichil eloquen¬
tius uideĩ pocest. Et au deo dice̾. omẽs
qui recte nĩtelligũt quod illi loquũtur.
simul incellige̾ non aliter eos loqui
debuisse. Sicut autẽ quedã est elo⁊¬
quẽtia que magis etacẽ iuuenilẽ do¬
cet. est que semilẽ. nec enĩ iã dicẽda
dignissimos planeq diuinos decet.
hac. illi locuti sũt. nec ipõs decet alia.
minꝰ quidẽ michi apxaret eloquẽtia¬
eoꝵ sed eam nõ dubito ẽẽ talem. qͣlis
est ubi intelligo¶. Et postea. aliqͣnͣto

Expanded text:
i eos intelligo, non solum nihil eis sapientius, verûm etiam nihil eloquentius mihi videri potest. Et audeo dicere, omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non aliter eos loqui debuisse. Sicut est enim quaedam eloquentia, quae magis aetatem iuvenilem decet, est quae senilem, nec idignissimos planeque divinos decet. Hac illi locuti sunt, nec ipsos decet alia, minus quidem mihi apparet eorum eloquentia: sed eam tamen non dubito esse talem, qualis est, ubi intelligo. Ipsa quo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatoi̾b euãgelii. Ut tales saxientes.
inter u̾dicatoes non ĩcidiã et sic fc̃m̃¬
est. Ub̃i est enĩ sapiens. inter p̃dicato¬
res inter quos si ẽẽ uolue̾i̾t sapiẽtiã
illã abice̾ oxortuit ¶ Et nota ꝙ p̾mo
Ponit᷑ genus. De inde subdit᷑. speties
Dicens. Ubiscriba ubi inqͥsitor huiꝰ
scl̃i. Sapiens. genꝰ est utriusq scilicet
scribe. et inquisitoris. Scriba d qui est

Expanded text:
ientes inter praedicatores non recipiam, et sic est factum. Ubi est enim sapiens, inter praedicatores? inter quos si esse voluerit, sapientiam illam abjicere oportuit. Et nota quod primum ponit genus; deinde subdit species, dicens: Ubi scriba? ubi inquisitor hujus saeculi! Sapiens genus est utriusque, scilicet scribae et inquisitoris. Scriba est qui eti
Abbreviated transcription (Latin):
ista nr̃a eloquẽtia ita usi sũt per alte¬
rã quãdã eloquẽciã. Ut nec deesset
oportebat. quorũ alterũ fie̾t si uitae̾t᷑
asterũ putaĩ posset. si facile agnosc̾et᷑
Et in quib forte locis agnoscit᷑ a doctis.
tales res dicũt᷑ ut uerba quib Dicũ¬
tur non a dicente adhibita. sed uelut
ipsis rebus sponte subiũcta uideãtur.
quasi sapĩam de domo sua .i. de pet¬
tore sapientis proce de̾ intelligas: et
tãꝙͣ inseparabilẽ famulã. eciã non

Expanded text:
ista nostra eloquentia ita usi sunt per alteram quamdam eloquentiam suam, ut nec deesset oportebat; quorum alterum fieret, si vitaretur; alterum putari posset, si facile agnosceretur. Et in quibus forte locis agnoscitur a doctis, tales res dicuntur, ut verba quibus dicuntur, non a dicente adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subjuncta videantur: quasi sapientiam de domo sua, id est, pectore sapientis procedere intelligas, et tanquam inseparabilem famulam etiam non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sibi retinuit quã si uellet poteãt ser¬
mũ suũ tãꝙͣ uice sua. et ptãtẽ suam
poterat cõstitue̾ in aliquo seruo suo.
ut tanta uis eẽt in baxtismo serui.
qnͣtã uim habet baptismus a dño da¬
tus. s hoc noluit ideo ut in homĩne
nõ esser spes baptisators. Noluit enĩ
seruũ pone spem in seruo Bapti
sat seruus ut minister. baptisat dñs
ptãtem seruo dac̾ ut dictũ est. s nõ¬
baptismꝰ meus. cũ tamen dicat euã¬
geliũ meũ. prudẽtia mea. gloi̾a mea.
licet hec sint a deo. in quib differẽtia
est. In hiis eni alius alio doctior est
et alius alio melius opat᷑. in euãge

Expanded text:
uam si vellet poterat darmum suum tanquam vice sua; et potestatem suam poterat constituere in aliquo servo, ut tanta vis esset in baptismo servi, quantam vim habet baptismus a Domino datus. Sed hoc noluit, ideo. Ut in homine non esset spes baptizatorum. Noluit enim servum ponere spem in servo. Baptizat enim servus ut minister, baptizat autempotestatem servo dare, ut dictum est, sed nobaptismus meus, cum tamen dicat, Evangelium meum, prudentia mea, gloria mea, licet haec sint a Deo. In quibus differentia est; in his enim alius alio doctior est, et aliu
Abbreviated transcription (Latin):
speculatorẽ de di te domui israhel.
Si dicente me ad impni morte
ip̃e iipius in inĩquitate sua mo¬
riet᷑ sanguinẽ autẽ eius de manu
tua requirã. Si autẽ tu ãnũciaue¬

Expanded text:
Speculatorem te dedi domui Israhel. Si dicente me ad impium: Morte ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram. Ob
Abbreviated transcription (Latin):
gustini. Mon est enĩ dãpnandꝰ
cuiꝰ cogitatio non est apta. uel de
quo nescimꝰ qualis possit ẽẽ futurꝰ
uidentes gaudeamꝰ. cor ue̾o deo cõ¬
mittamꝰ pro quo oremꝰ. Qꝵ autem¬

Expanded text:
um. Non est enim damnandus, cujus cogitatio non est aperta, vel de quo nescimus qualis post futurus videntes gaudeamus; cor vero Deo committamus, pro quo oremu