comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libido ex ꝯuo ꝓcc̃o intlłigis istum bone sue uoluntatis
male cuiquã uelle nõ pot᷑. seq̃t᷑ gͦ ut nemini fatiat in¬
nisti ¶ Ego uo memini. ⁊ faccor uiħ hominẽ qui suã bona
noluntatẽ magni pendit idiligit. om̃e quatuor uirtutes
que abste paulo añ me assentiente descͥpte sũt ẽẽ comꝑtas.
Q uid igͥ impedit cur hꝰ uitam nõ cõcedamꝰ laudabilẽ. slcħ ꝓr¬
ne ullo modo nõ indicare fugiendam. Et magno oꝑe quidem
uddico. ⁊tq aliud agẽd̾ estimo. At laudabilẽ fugiendã ꝓfecto¬
nõ putas. Quid as apperendã sedulo existimo. Nõ gͥ muẜa ẽ
nor difficile tͥ ut assentiaris relinquit᷑ eani .s. q̃ mmiẜa nõ ẽ bea

Expanded text:
libido? Ex quo profecto intelligis istum bonae voluntatis libido? Ex quo profecto intelligis istum bonae voluntatis male cuiquam velle non potest. Sequitur ergo ut nemini faciat innisti. E. Ego vero memini et fateor in hoc homine, qui suam bonam voluntatem magni pendit et diligit, omnes quatuor virtutes quae abs te paulo ante, me assentiente, descriptae sunt, esse compertas. ur impedit cur hujus vitam non concedamus esse laudabilem? E. idem judico, nihilque aliud agendum existimo. A. At laudabilem non fugiendam profecto putas. E. Quin etiam appetendam sedulo existimo. A. Non ergo misnor, difficile tibi ut assentiaris relinquitur, eam scilicet qua
Abbreviated transcription (Latin):
nocõ est. quisꝗs gͦ hñs bonam uoluntatẽ de cuiꝰ excellẽtia
iami diu loquimi᷑. hanc unam dileccõm amplexer᷑ qua ĩ t̾ii
melius uł pot. hac se se oblectet. hac demiq ꝑtruat᷑. ⁊gau¬
deat cõgiderãs eẽ ⁊iudicãs. quanta eit. quamq inuito
illi eripi uł sb̾ripi nequeat nõ dubitare pot̾imꝰ istum
adu̾sari reb ominib que huic uni bono mirute ꝯmt
p̃ditum ẽẽ prudentia. qui hoo bonũ appetend̾. ⁊ uitãda
posse quisqͣm sm̃ prudentia. ¶ Recre s cur nõ huio. ⁊̃ for¬
titudinm t̾bunit. Illa quippe oĩa q̃ inpotestate nr̃a
stat noce est. Cum aut̃ nõ amet ħ nõ dolet amissa. ⁊ oĩo
cõc̾nit. ꝙ opus eẽ fortitudinis dcm̃ atq cõcessum ẽ. Tr
bucnꝰ sane. Non enim intlłigo quem fortem u̾iꝰ aꝑ¬
plłare possim quã eũ qui reby hisquas u ut ad ipistams᷑
n ut obtineamꝰ. n nob̾ sitũ est. equo ⁊ tͣnquillo animo
cohibet. ¶Quid aut̃ tam ĩumcũ bone uoluntati ẽ qͣm

Expanded text:
squis ergo bonam habens voluntatem, de cujus excellentia jam diu loquimur, hanc unam dilectione amplexetur, qua interim melius nihil habet, hac sese oblectet, hac denique perfruatur et gaudeat, considerans eam et judicans quanta sit, quamque invito illi eripi vel surripi nequeat; num dubitare poterimus istum adversari rebus omnibus, quae huic uni bono inimicae supraeditum esse prudentia, qui hoc bonum appetendum, et vitandposse quisquam sine prudentia. A. Recte: sed cur non huic etiam fortitudinem tribuamus? Illa quippe omnia quae in potestate nostra stat necesse est. Cum autem non amat haec, non dolet amissa, et omnino contemnit; quod opus esse fortitudinis, dictum atque concessum est. E. Tribuamus sane: non enim intelligo quem fortem verius appellare possim, quam eum qui rebus iis quas neque ut adipiscamur, neque ut obtineamus in nobis situm est, aequo et tranquillo animo cohibet. Quid autem tam inimicum bonae voluntati est quam
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ ꝙ t̾renis om̃ĩb regnis uoluptatib q oĩb corꝑis longe
ante ponend̾ sitAuisquis aut̃ nõ ht̃ caret ꝓfto illa re
qͣm p̃stancõrem omĩb bonis in potestate nr̃a nõ ꝯstitutiᷤ
sola illi uoluntas ꝓ se ip̃am daret. Itaq cum ip̃e semisimũ
iudicet. si amiẜit głiosam famam ingentes opes. ⁊ q̃l cor

Expanded text:
quod terrenis omnibus regnis, voluptatibusque omnibus corporis longe anteponendum sit. Quisquis autem non habet, caret profecto illa re, quam praestantiorem omnibus bonis in potestate nostra non constitutis, sola illi voluntas per seipsam daret. Itaque cum se ipse miserrimum judicet, si amiserit gloriosam famam, ingentes opes, et quaelibe
Abbreviated transcription (Latin):
refiuit᷑. fiat m dic mͥ prius utr̃ qui recte in̾e diligit eo¬
q ita d̾scrat᷑ ut isõ solis ei rectũ sit. si ⁊̃ dulce atq ioruadũ
amet hñc legẽ hãtq carissimã qua uidet bõe uoluntati
tributã eẽ boatã nitã male miẜ̾ama amat oĩo ac uehe¬
iuent᷑̾ rã istã ip̃lm sequẽt ita uiuit. Quideũ hãc amãt
mutabile aliquadanilt at tempale anstabile ac sempit᷑¬
re istamꝰ legẽ qua talibo hominib miẜia n̾uto repẽdr̃
slullo mõ ar̃bitror. ¶licħ ne amãt aliud. Imino płina

Expanded text:
referantur. A. Fiat: sed dic mihi prius, utrum qui recte vivere diligit, eoque ita delectatur, ut non solum ei rectum sit, sed etiam dulce atque jucundum, amet hanc legem, habeatque charis beatam vitam, malae miseram? E. Amat omnino ac vehementer: nam istam ipsam sequens ita vivit. A. Quid? cum hanc amat, mutabile aliquid amat ac temporale, an stabile ac sempitere istam legem, qua talibus hominibus miseria merito rependitur? E. Nullo modo, arbitror. A. Nihilne amant aliud? E. Imo
Abbreviated transcription (Latin):
tatem hr̃e te senitus. Eid est bona uoluntas ¶uoluntasqua
appetimiꝰ retre honesteq uiu̾e. ⁊ ad summã sapĩm ꝑuenire mõ
tii uide utr̃ rectam honestãq uitam nõ appetas aut ẽẽ sapiẽs non
ip̃am dico bonã uoluntatem incuiꝰ cõꝑacõe abiectissima sint
plurmũ. ¶ ud hos gandio qui nõ fnunt᷑ ꝑuo dap̃no
eos affecits pucas tanti boni. Immo maxino. uides igitũ

Expanded text:
tatem te habere sentias. E. Quid est bona voluntas? A. Voluntas qua appetimus recte honesteque vivere, et ad summam sapientiam pervenire. Modo tu vide utrum rectam honestamque non appetas vitam, aut esse sapiens non ipsam dico bonam voluntatem, in cujus comparatione abjectissima sint plurimum. A. Quid? hoc gaudio qui non fruuntur, parvo damno eos affectos
Abbreviated transcription (Latin):
ocritus inde descend̾e ac libidini ẜuire deleg̾it. S utr̃ eẽ ꝗsqͣm
possit inc̾tũ est. qui ħ aut nolu̾it fac̾e aut uelit. Q inqua
tutũ ut ad erumnas mortalis uite ip̃e m̃ ꝓpͥa uobantate de¬
lapsus sit tñ cũ hec funssima a fide teneam intlłigentã nõ¬
dumassecutꝰ sum. Cuiꝰ rel diligentẽ in quisicõm sir ⁊̃ dist¬
endam putas me uiuito facis. u̾m illud ꝙ me irxune mo

Expanded text:
ocatus, inde descendere ac libidini servire delegerit: sed utrum esse quisquam ocatus, inde descendere ac libidini servire delegerit: sed utrum esse quisquam possit incertum est, qui haec aut voluerit facere, aututum, ut ad aerumnas mortalis vitae ipse inde propria voluntate delapsus sit; tamen hoc cum firmissima fide teneam, intelligentia nondum assecutus sum: cujus rei diligentem inquisitionem, si nunc differendam putas, me invito facis. CAPUT XII.-- Mo
Abbreviated transcription (Latin):
q iitutis opulenti ꝑ diu̾sa inopem atq indigentem tͣhit
nc falsa ꝓ ĩis approbantẽ. uc̃ in defensitatem nc̃ impbante¬
qͣ aña ꝓlmisset. ⁊ ndꝰ ra alia fła irruenrem. nc̃ ascensioem
Suspendentẽ suani iplerũq ꝑspicuas rõnacões formidan¬
bras penitus młxentem nc̃ conantem in lucem mtllis ẽdi
nusuisq farigacõe decidentẽ cum ĩtea cupiditatũ abudmg¬
nsĩ tyraaice serat ⁊ uariis ꝯtͣrisq tempestatibe eatum¬
lp̃is uitam aniinũ ꝑt̾bet hinc tanore in de desid̾io hinc
anxietate. inde mani fłaq letinia. hinc autatu rei amisse que
diligebat᷑. inde ardore adipistende. rea q̃ nõ hẽbat᷑. hĩc accepte m¬
uirie dolorib inde facib uindicande quaqua u̾sum pos car¬
tare auaritia dissipare luxuria ad dic̾e ambicõ inflare. suꝑbia
tandẽ nullã utam penã putare. qm ut c̾nis om̃s qui nõ in
ẽẽ iudico ⁊ oĩo iustam si quis iam in ib̾limitatem sapĩe coli¬

Expanded text:
que virtutis opulentia, per diversa inopem atque indigentem trahit, nunc falsa pro veris approbantem, nunc etiam defensitantem, nunc improbantea irruentem; nunc assensionem suspendentem suam, et plerumque perspicuas ratiocinationes formidanbris penitus inhaerentem; nunc conantem in lucem intelligendi, rursusque fatigatione decidentem: cum interea cupiditatum illud regnum tyrannice s vitamque perturbet, hinc timore, inde desiderio; hinc nxietate, inde inani falsaque laetitia; hinc cruciatu rei amissae quae diligebatur, inde ardore adipiscendae quae non habebatur; hinc acceptae injuriae doloribus, inde facibus vindicandae: quaquaversum potest coarctare avaritia dissipare luxuria, addicere ambitio, inflare superbia, tandem nullam istam poenam putare, quam, ut cernis, omesse judico, et omnino justam, si quis jam in sublimitate sapientiae coll
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuniꝰ nec sapiẽtes unquã fuim ut m̾ito ħ̾ dicamꝰ ppeti pp̃
disẜtã u̾cutis artẽ. ⁊ ełtram sb̾ libidĩe ẜuitutẽ quĩ apras dis
quasi liquido cõꝑtum hãs nc̃quã nos fuisse sapientes. actẽ¬
amimꝰ.⁊ an aliqñ sapient̾ uix̾it magna qõ ẽ magnũ sec̾t᷑¬
nob̾ uoluntis. ¶ Nestio uisu ẽ hec scire. Et hoc nescio
slicħ gͦ demnceps me int̾irges. Qpare. quia roganti tibi
entiam ꝑuenire ẜmo detũ de hrcemodi reb nõ est hñdus pͥe̾¬

Expanded text:
us, ut merito haec dicamur perpeti propter desertam virtutis arcem, et electam sub libidine servitutem, quin aperias dispquasi liquido compertum habeas nunquam nos fuisse sapientes: attenanimus, et an aliquando sapienter vixerit, magna quaestio est, magnum secnobis voluntas. E. Nescio. A. Visne hoc scire? E. Et hoc nescio. A. Nihil ergo deinceps me interroges. E. Quare? A. Quia roganti tibi entiam pervenire, sermo tecum de hujusmodi rebus non est habendus. Post
Abbreviated transcription (Latin):
res ne hominem an aliquo modo ꝙ in ꝯcussum tenes ꝑsua¬
tendum eẽ arbitͣreris : s pͥẜtim si ille nõ oblucrari ꝑuicatit᷑
S studiose iduellet agnosc̾e hoc ꝙ ultimũ posiusti: ꝯatis
ine admonet quid ei d ende debem ¶Certe enumꝙͣnis esset
absurdissimꝰ cõced̾et mͥ cum dolose ⁊ ꝑuitati. de milla omsõ
⁊ maxime de retanta nõ eẽ diẜendum. Quo cõcesso pͥor
mecirnagͥet. ut aͥ cd̾em bono qnimo eum istud q̃rere. n
aliquid in ae ꝙ ad rem hanc actinet doli ao ꝑuitate latere
Cum ego demontrarem ꝙ cuiꝰ facillimum puto quanto

Expanded text:
resne hominem, an aliquo modo, quod inconcussum tenes, persuadendum esse arbitrareris; praesertim si ille non obluctari pervicaciter, sed studiose id vellet agnoscere? E. Hoc quod ultimum posuisti, satis me admonet quid ei respondere deberem. Certe enim quamvis esset absurdissimus, concederet mihi, cum doloso et pervicaci de nulla omnino et maxime de re tanta, non esse disserendum. Quo concesso, prior mecum ageret, ut sibi crederem bono animo eum istuc quaerere, neque aliquid in se, quod ad rem hanc attinet, doli ac pervicaciae latere. Tum ego demonstrarem, quod cuivis facillimum puto, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ẽ. Iam corꝑe onuĩ qualeml aĩm meliorẽ potentõrẽ
c̃ẽ nõ tearbitror negaturum ¶lemo id negat quid ꝙ faci
qualecumq so sit animũ p̾dc̃m̃ uincit eiudentissimiũ ẽ. ꝗd¬
ananuis istus. mens. quia us ꝓpͥum imꝑiumq curo¬
diens nõ potest aliam mentemꝰ ꝑi equitate ac uitute
itgnantẽ ex arte deic̾e atq libidim sb̾iugare ¶ Nullo mõ

Expanded text:
 A. Jam corpore omni qualemlibet animum meliorem potentioremque esse, non te arbitror negaturum. E. Nemo id negat, qui quod fqualecumque id sit, animum animus justus, mensque jus proprium imperiumque custodiens, num potest aliam mentem pari aequitate ac virtute regnantem, ex arce dejicere, atque libidini subjugare? E. Nullo modo;
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ent᷑ ⁊ ꝑ quam demq illa ꝙͣ temꝑalem uocandam dixiraus¬
ẽẽ recre ẜrt᷑. recteq mutat᷑ pot ne cuͥpiã ĩ dłigẽti nõ ĩ ꝯnuitabi¬
lis et̃naq uid̾i añ pt̃ aligñ ĩ uistũ eẽ ut mali miẜi boni a̾
Solutus u̾o ⁊ nequom ista licentia careat. Uideo hanc et̾nam
ẽẽ arq ĩꝯmutabilem legem ¶ Simul ĩ ñ te uidere arbitror
milla temꝑali nicħ ẽẽ iustimi atq legitimũ ꝙ nõ ex hac et̾¬
na sͥ homines d̾inau̾int. Namsi apłs ille quodã teraꝑeiꝰte
honores d̾dit quodam rursus nõ iꝰte dedit ħ uitissitudo tẽꝑał
ut ẽẽt ista ex ula et̾mitate tͣcra est qua semꝑ nistũ ẽ. grauẽ
ppłm honores dare leuem nõ dare an tͥ alit̾ uuidet᷑ ¶ Assencõs¬
leo uerbis explic̾e. ea est qua sꝰtum ẽ ut oĩa sĩt ordmnatissima
regendos nariant᷑ nõ iõ ipã uouari ullomodo pot̃ Intlłigo
ominio nõ posse. Il enim ulla uis ullus cans ulla rerum

Expanded text:
merentur, per quam denique illa quam temporalem vocandam diximus, recte fertur, recteque mutatur, potestne cuipiam intelligenti non incommutabilis aeternaque videri? An potest aliquando injustum esse ut mali miseri, boni autem solutus vero et nequam ista licentia careat? E. Video hanc aeternam esse atque incommutabilem legem. A. Simul etiam te videre arbitror in illa temporali nihil esse justum atque legitimum, quod non ex hac aeterna sibi homines derivarint: nam si populus ille quodam tempore juste honores dedit, quodam rursus juste non dedit; haec vicissitudo temporalis ut justa esset, ex illa aeternitate tracta est, qua semper justum est gravem populum honores dare, levem non dare: an tibi aliter videtur? E. Assenleo verbis explicem, ea est qua justum est ut omnia sint ordinatissima:regendos variantur, num ideo ipsa variari ullo modo potest? E. Intelligo omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtit possumꝰ q̃cmq ila natura sit quam menti u̾tate poller¬
ti fas est excele iuuistam ẽẽ nuillo rão posse. Quroe ne isti ꝗd¬
causa. ⁊si hãt porestatem coget mentẽ ẜuire libidimi. Istuc
prdus rc̃o est qui nõ ꝯmẽ ulla cuntracõe fateat. Ergͥore¬
Iniquit᷑. uit qm̃ regranti menti cõpotiq itutis quiesiud par

Expanded text:
scire possumus quaecumque illa natura sit, quam menti virtute pollenti fas est excellere, injustam esse nullo modo posse. Quare ne ista quidem, tametsi habeat potestatem, coget mentem servire libidini. E. Istud prorsus nemo est qui non sine ulla cunctatione fateatur. A. Ergo relinquitur ut q
Abbreviated transcription (Latin):
mansuete stẽ ab homirab ac dounte ẜurant. Qd̾siabes ui¬
Id aut̃ nõ uuemebamꝰ in corꝑe ita cum manimo ẽẽ apperet
quid aliud applłand̾ eẽt. qͣm rõ nõ comꝑimꝰ. Qͣm pꝰea ⁊ mẽtẽ
⁊ sp̃m uocari recoredati suniꝰ. s si aluid rõ aliud mens ꝯstat c̾te
nõ nͥ mente uti posse eẽ ir̃e. Et illud ꝯficit᷑ eum qui mente¬
ht̃ rõe carere nõ posse. Probe ista reminisoor ac teneo. s uidĩ
c̾dis ne dormitores beluaꝵ uͥ sapientes eẽ uõ p̾sse. Fos enĩ sapi¬
entes uoco quos u̾itas uectari iubet .i. qui regno mentis omi
libidins sb̾ingacõe pacati sunt ¶ Radicilluu ẽ tałs putare
istos. quos isigo mansuetarios inicuꝑant. uł ⁊̃ pastores. aut
bubulcos. aut aurigas quib oĩb domitũ petus sbiectũ uidemꝰ
⁊ quoꝵ industria indomitũ sbici. n igͥ hẽs docimiẽtũ c̾tissi¬
mum quo manifm̃ erat uieẽ mentem hõis sine domiratu
hus quippe mest. agunt enini talia que agi sine mente non

Expanded text:
mansuefactae ab hominibus ac domitae serviant: quod ab eis viId autem non inveniebamus in corpore: ita cum in animo esse appareret, quid aliud appellandum esset quam ratio, non comperimus; quam postea et mentem et spiritum vocari recordati sumus. Sed si aliud ratio, aliud mens, constat certe nonnisi mentem uti posse ratione. Ex quo illud conficitur, eum qui ratte carere non posse. E. Probe ista reminiscor ac teneo. A. Quid? illud credisne, domitores belluarum nisi sapientes esse non posse? Eos enim sapientes voco, quos veritas vocari jubet, id est, qui regno mentis omni libidinis subjugatione pacati sunt. E. Ridiculum est tales putare istos, quos vulgo mansuetarios nuncupant, vel etiam pastores aut bubulcos, aut aurigas, quibus omnibus domitum pecus subjectum videmus, et quorum industria indomitum subjici. A. En igitur habes documentum certissimum, quo manifestum fiat inesse mentem homini sine dominatu. His quippe inest; agunt enim talia, quae agi sine mente non
Abbreviated transcription (Latin):
marum ẽẽ ꝙ hoc ip̃e uuxore mea pati nollem. Nsquisaut̃
alt̾i facit ꝙ sibi fi̾ nõ uislt male utiq facit. Quit si cuius¬
piam libido ea sit ut uxorem suam pbrat alt̾i libent̾q ab eo
corumpi patat᷑ incuiꝰ uxorem uicissim cupit ꝑem hr̃e licẽ¬
tiam nicħ ne mali tibi fac̾e uideat᷑. Inimo plurunim. at

Expanded text:
malum esse, quod hoc ipse in uxore mea pati nollem: quisquis autem malum esse, quod hoc ipse in uxore mea pati nollem: quisquis autem alteri facit quod sibi fieri non vult, male utique facit. A. Quid, si cujuspiam libido ea sit, ut uxorem suam praebeat alteri, libenterque ab eo corrumpi patiatur, in cujus uxorem vicissim parem cupit habere licentiam? n
Abbreviated transcription (Latin):
opitulantem deo uitimamur hoc nõ. q̃ris certe. bñ male fa¬
tiamus. priꝰ gͦ discutiendum est quid sit male fac̾e. Quam
drre tͥ quid uideat᷑ expͥm̾e ꝙ ⁊ nõ potes totum sił breuiter
u̾bisꝯ p̾hend̾e. salcem ꝑticulatim malefcã ip̃a ꝯmemorãdo
sm̃am cuam notam fac michi ad ultuna ⁊ homicidia ⁊ sa¬
tͥlegia ut omictam cet̾a quibo enum̾andis. uł tempus uel
memoria nõ suppetit quis est cu nõ malefc̃a uideant᷑. Dic
gꝰ prius cur adult̾ium male fi̾ putes anquia id fac̾e lex ue
tacões adult̾u uł querens. a nob̾an hoc malum. ⁊ dampn¬
acõe dignũ iudicemꝰ nõ ad auctoritatem legis consugiend̾
Nam ⁊ egoteciun c̾do ⁊ mcusse c̾do omnibq ppłis acq
gentib c̾dend̾ ẽẽ clamo malum ẽẽ adult̾ium. s nc̃ moli¬
mur id ꝙ infidem recepurꝰ ĩ intlłigendo scire ac tenere
fur missimum ¶Gonsidi itaq quantum potes ⁊ renuntia
michi qͣ nam roe adult̾ium malum ẽẽ cognou̾is. hoc scio

Expanded text:
faciamus: prius ergo discutiendum est quid sit male facere; qua de re tibi quid videatur exprome. Quod si non potes totum simul breviter verbis comprehendere, saltem particulatim malefacta ipsa commemorando, sententiam tuam notam fac mihi. E. Adulteria et homicidia et sacrilegia, ut omittam caetera, quibus enumerandis vel tempus vel memoria non suppetit, quis est cui non male facta videantur? A. Dic ergo prius, cur adulterium male fieri putes; an quia id facere lex vetationes adulterii, et quaerens a nobis cur hoc malum et damnatione dignum judicemus; num ad auctoritatem legis confugiendum Nam et ego tecum credo, et inconcusse credo, omnibusque populis0 atque gentibus credendum esse clamo, malum esse adulterium: sed nunc molimur id quod in fidem recepimus, etiam intelligendo scire ac tenere firmissimum. Considera itaque quantum potes, et renuntia mihi, quanam ratione adulterium malum esse cognoveris. E. Hoc scio
Abbreviated transcription (Latin):
ac sequor. ¶¶um gͦ ira homo ⁊sticutus atq ordinandus ẽ non
tibi sapiẽs udet᷑. sestio alius quis sapiẽs usderi possit. si hic nõ
uider᷑. Credo ĩ ce altid scue plerosq homines stultos eẽ hoc
comꝑnieꝰ quis et stultus sit ꝓfecro iam inb̾gis. Cui nõ appa¬
ret hunc cẽ in quo mens summam potestacem non ht̃. ꝗd
us ĩsit eam correre dominiti hoc ponus qd̵ ultimũ sbiecialu
ꝑ uellem abiste audire quib demumeatis ꝑceptum hãs mentem
ieẽ homini que suum nõ exerat puncipatum. Utiram qas

Expanded text:
A. Cum ergo ita homo constitutus atque ordinatus est, nonne tibi sapiens videtur? E. Nescio alius quis mihi sapiens homo videri possit, si hic non videtur. A. Credo etiam te illud scire, plerosque homines stultos esse. E.comperimus, quis etiam stultus sit, profecto jam intelligis. E. Cui non appareat hunc esse, in quo mens summam potestatem non habet? Avis insit, eam carere dominatu? E. Hoc potius quod ultimum subjecisti. A. Pervellem abs te audire, quibus documentis perceptum habeas, mentem inesse homini, quae suum non exserat principatum. E. Utinam tuas
Abbreviated transcription (Latin):
mõ nicħ pati queant ẽẽ nõ iuideo. Non enim eas lex cogit occi¬
dere. s relinquid inpt̃ate lib̾um itaq eis est neminiẽ necare ꝓ
huis reb quas imuiti possunt ammitt̾e ⁊ ob hoc amare nõ debeͣt
Deuita enim fortasse cuuspiam sit dubium. utr̃ aĩe nullo pac¬
est. si nõ pt̃. nͨ metuendum. de pudititia ꝗs dubitau̾it quin
ea sit in ip̃o animo ꝯtituta. qñ quidem uͥtus est. uñ auiolento

Expanded text:
modo inculpati queant esse, non video: non enim lex eos cogit occimodo inculpati queant esse, non video: non enim lex eos cogit occidere, sed relinquit in potestate. Liberum eis itaque est neminem necare pro iis rebus quas inviti possunt amittere, et ob hoc amare non debent. De vita enim fortasse cuipiam sit dubium, utrum animae nullo pacest; si non potest, nihil metuendum. De pudicitia vero quis dubitaverit, quin ea sit in ipso animo constituta, quandoquidem virtus est? unde a violento
Abbreviated transcription (Latin):
ulte enim uniũt᷑ eum qui aliene uite uisidiabat᷑ ꝙͣ eum
qui suam tuet᷑. occidi ⁊ multo est ĩmamius inuitũ hoĩẽ
stͥuprũ ꝑperam quam eum a quo illa uis inft ab eo cui in¬
fr̾e conat᷑ int̾um. Iam u̾o miles ushoste int̾fitiendo mĩst̾
est legis. Qr̃ offm̃ suũ facile nulla libidine impleuit. por¬
ro ip̃a lex q̃ tuendi ppłi cã lata est. nulliꝰ libidins argui
pt. si quidem ille qui tulit. ei dei uissu tulit idem ꝙ pre¬
cepit et̾na iustitia exꝑs oĩo libidiuis id ag̾e potuit. Si a
ille cum aliqua libidine hoc statut ñexeo fit ut elegi cũ
cum nõ conducit pͥtũ accipiat. ut statuat nulli lic̾e uład con
atq corruptus hanc culit pt̃ gͦ illi legi que tuendoꝵ cunu
cã uni hostilem eadem ui replli uibet sine libidine obte¬
ꝑari. ⁊ de oĩb ministris qui uire anq atq ordine p̃tatib quib¬
cumq sb̾iecti sunt id dici pot. s illi hoĩes lege inculpata quo¬

Expanded text:
us enim est eum qui alienae vitae insidiatur quam eum qui suam tuetur, occidi; stuprum perpeti, quam eum a quo vis illa infertur, ab eo cui inferre conatur, interimi. Jam vero miles in hoste interficiendo minister est legis; quare officium suum facile nulla libidine implevit. Porro ipsa lex, quae tuendi populi causa lata est, nullius libidinis argui potest. Siquidem ille qui tulit, si Dei jussu tulit, id est quod praecepit aeterna justitia, expers omnino libidinis id agere potuit: si autem ille cum aliqua libidine hoc statuit, non ex eo fit ut ei legi ccui hoc conducit, pretium accipiat, ut statuat nulli licere vel ad catque corruptus hanc tulit. Potest ergo illi legi quae tuendorum civium causa vim hostilem eadem vi repelli jubet, sine libidine obtemperari: et de omnibus ministris, qui jure atque ordine potestatibus quibusque subjecti sunt, id dici potest. Sed illi homines lege inculpata, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculo neq̃uat htĩ. Mali autẽ ut hus fruendis cũ securita¬
te mcunibat. remou̾e mpddune ata conantur: ⁊ pp̃ca facinorosã
n Scełatamq uitamq mors melius uocat᷑ gerint. Respitio et
ad modum gaudeo iam me plane cognouisse quid sit etiam
illa culpabilis cupiditas q̃ libido nominat᷑. Quameẽ iamap¬
paret. enum renim anorem quas pot̃ quisq innuidus amimi¬
ut̾e. Quare nẽ ag̾e q̃ran ius.si placet utrum etam iam ĩ
Quomodo possum arbitri carere istos libidine qui ꝓhus
reb digladiant᷑. quas possuit ammitt̾e muiti. autͣei nõ
possunt quid opus est ꝓ hus usq ad hõis necẽ ꝓg̾dit᷑. Nc̃ gͦ
lex uista ẽ que dat potestatẽ uiatori uł latroni neab es ip̃o¬

Expanded text:
periculo nequeunt haberi; mali autem ut his fruendis cum securitancubent, removere impedimenta conantur, et propterea facinorosam sceleratamque vitam, quae mors melius vocatur, gerunt. E. Resipisco, et admodum gaudeo jam me plane cognovisse quid sit etiam illa culpabilis cupiditas, quae libido nominatur. Quam esse jam apparet earum rerum amorem, quas potest quisque invitus ami. Quare nunc, age, quaeramus, si placet, utrum etiam in r libidine. E. Quomodo possum arbitrari carere istos libidine, qui pro iis rebus digladiantur, quas possunt amittere inviti: aut si non possunt, quid opus est pro his usque ad hominis necem progredi? A. Non ergo lex justa est, quae dat potestatem vel viatori ut latron
Abbreviated transcription (Latin):
onem queras quos reos nulla lex tenet. Nulla fortasse. s eaꝵ
legum que apparent. ⁊ ab hominibo legunt᷑. Nam nescio utr̃
non aliqua uehementiore ac sacͣtusima lege teneant᷑. Si nͥ
rerum est. qd̾ nõ administiet diuira ꝓuidentia. quomõ eĩ
aip̃ eam sunt. illi pcc̃o lib̾i. qui ꝓ huiꝰ reb quas cõtempio
humana cede polluti sunt. ur̃gͦmͥ. slegem istam q̃ ppło regẽ

Expanded text:
quaeras, quos reos nulla lex tenet. E. Nulla fortasse, sed earum legum quae apparent, et ab hominibus leguntur: nam nescio utrum non aliqua vehementiore ac secretissima lege teneantur, si nihil rerum est quod non administret divina providentia. Quomodo enim apud eam sunt isti peccato liberi, qui pro iis rebus quas contemni oportet, humana caede polluti sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
uiũe nõ hr̃e malan cupiditatem. Et ħ recordor cum gͦ ista
cupiditate a ẜuo dñs int̾mit᷑. nõ illa culpabili cupiditate in¬
t̾unt᷑ ¶Qͣmobrem cursic hoc facumꝰ malum nõ dura cõꝑi¬
mus. eõnent eĩ int̾nos oĩa mala fc̃a. nõ obaliud mala eẽ

Expanded text:
vivere, non habere malam cupiditatem? E. Et hoc recordor. A. Cum ergo ista vivere, non habere malam cupiditatem? E. Et hoc recordor. A. Cum ergo ista cupiditate a servo dominus interimitur, non illa culpabili cupiditate interimitur. Quamobrem cur sit hoc facinus malum, nondum comperimus. Convenit enim inter nos omnia malefacta non ob aliud mala esse
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙ homicidium ꝙ possit nõ ẽẽ percatum. Si homicidiũ est
cum hominem occidũt. assencõr. s homicide istei applari ñ
solent. Rende itaq utr̃ illum qui domnisi occidit a quo sibi me¬
lominẽ occidunt. ut ne homicidarum quideni nomine digni
sunt. Ionge abeis istum differre uideo. Nam illi uł ex legib
fatiunt. uł ñ ꝯtͣ leges. hiꝰ aut̃ fatinus nuilla lex approbat. Rur¬
ꝯus mne ad aucroritatem reuocas. s menimisse te oꝑtet. idñ
a nob̃ ẽẽ susceptum. ut intlłigamꝰ ꝙ c̾dimꝰ legibo autem c̾dimꝰ
Temptandum itaq est. si quoniõ possumꝰ id ip̃m intlłigere
utrum lex que puint hoc fc̃m nõ ꝑperam piurat. Nullo modo
ꝑperam punit. qñ quidem punit eum qui uolens ⁊sciẽs hoĩẽ
fc̃o malolibidinẽ domiari ⁊ eo ip̃o malum eẽ. Recordor sane
Qud illud nõ ue idem tuꝯcessisti euni qui cupit sine metu

Expanded text:
aliquod homicidium, quod possit non esse peccatum. E. Si homicidium est aliquod homicidium, quod possit non esse peccatum. E. Si homicidium est cum hominem occidunt. A. Assentior: sed homicidae isti appellari non solent. Responde itaque, utrum illum qui dominum occidit, a quo sibi mehominem occidunt, ut ne homicidarum quidem nomine digni sint? E. Longe ab eis istum differre video: nam illi vel ex legibus faciunt, vel non contra leges; hujus autem facinus nulla lex approbat. 10. A. Rursus me ad auctoritatem revocas: sed meminisse te oportet id nunc a nobis esse susceptum, ut intelligamus quod credimus; legibus autem credimus: tentandum itaque est, si quo modo possumus id ipsum intelligere, utrum lex quae punit hoc factum, non perperam puniat. E. Nullo modo perperam punit, quandoquidem punit eum qui volens et sciens dominfacto malo libidinem dominari, et eo ipso malum esse? E. Recordor sane. A. Quid? illud nonne idem tu concessisti, eum qui cupit sine metu
Abbreviated transcription (Latin):
ad quam nicħ libidiuẽ in toto malefa ᵈ ͥ gnẽ dominari. ꝯcis¬
ne ustam libidinem alio nomine cupiditatem uocari. Scio.
Quidint̾ hanc uitam ⁊ metum nichne int̾eẽ an aliquid pu¬
tas ¶Inmo plurimum nec abinuicem distracte arbitroꝵ
c̾do te ob hoc arbitri quia cupiditas appetis mietus fugit. ẽ ita
ut dicis. Guid igͥ si quispiam nõ cupitate adipistende alicꝰ
rei. si metuens ne quid mali ei accidait hominem occideri ñ
homicida iste nõ erit Erit quidem. s nõ iõ fc̃m ħ cupiduatis
dominatu coret. Nam qui metuẽs hominem occidit cupit. uti
tu lib̾am ⁊ idared ista cupiditis culpanda no est alicquĩ om̃s
ailpabimꝰ amatores boni ꝓuude cognm̃ fat̾i eẽ homiadũi inqs
nequeat male illius cupiditatis dominacõ reꝑiri fłmq erit
illuoꝙ in omnib peccatis. ut mala sunt libido dominat᷑. auter̃

Expanded text:
aliud quam libidinem in toto malefaciendi genere dominari. Caliud quam libidinem in toto malefaciendi genere dominari. C istam libidinem alio nomine cupididatem vocari? E. Scio. A. Quid? inter hanc et metum nihilne interesse, an aliquid putas? E. Imo plurimum haec ab invicem distare arbitror. A. Credo te ob hoc arbitrari, quia cupiditas appetit, metus fugit. E. Est ita ut dicis. A. Quid si ergo quispiam non cupiditate adipiscendae alicujus rei, sed metuens ne quid ei mali accidat, hominem occiderit? num homicida iste non erit? E. Erit quidem, sed non ideo factum hoc cupiditatis dominatu caret: nam qui metuens hominem occidit, cupit utiqtu liberam; et idcirco ista cupiditas culpanda non est; alioquin omnes culpabimus amatores boni. Proinde cogimur fateri esse homicidium, in quo nequeat malae illius cupiditatis dominatio reperiri; falsumque erit illud, quod in omnibus peccatis ut mala sint, libido dominatur; aut erit
Abbreviated transcription (Latin):
q dampnari solent. Quid p̃precre fc̃a nõne homines plerũ¬
q dampnati sũt. Recense historiam nete ad alios libros mi¬
tram. eam ip̃am q̃ diuina auctoritate p̃cellit. Iam inuemes
quam male de apłis. ⁊ de omirib martiriho sentiauiꝰ si placet
nob̾ dampnacõem c̾cum uiditilĩ eẽ malefcĩ cum illa omnes
dampnacõe digni sprfessionem suam iudicatisĩt. Ꝙ mobrẽ
ꝯi quicquid dampnat᷑ malum est. malum erat illo tempore
pat̾is angustus. Nam ut intlłigas libidinem madult̾io
malum eẽ si cui etiam nõ ꝯtĩgat facultas ꝯcubendi cum⁊ ui¬
ge aliena planum tñ aliquo ño sit eum cuꝑe. ⁊ si potestas det᷑¬
eẽ fcĩrum nõ minus reus est. quam si in ip̃o sco dephenderet᷑
Nicħ est omnino manifestius.⁊ im iuideo nõ opus ẽẽ longa
ẜmo cͥca cominune. ut michide houncidi. ⁊ sacͥlegio ac ꝓrsꝰ
de omnib peccatis ꝑsuadeat᷑. ¶¶larum est enim iam nichil

Expanded text:
saepe damnari. A. Quid, propter recte facta nonne homines plerumque damnati sunt? Recense historiam, ne te ad alios libros mittam, eam ipsam quae divina auctoritate praecellit; jam invenies quam male de Apostolis et de omnibus martyribus sentiamus, si placet nobis damnationem certum indicium esse malefacti, cum illi omnes damnatione digni propter confessionem suam judicati sint. Quamobrem si quidquid damnatur malum est, malum erat illo tempore pateris angustias. Nam ut intelligas libidinem in adulterio malum esse, si cui etiam non contingat facultas concumbendi cum conjuge aliena, planum tamen aliquo modo sit id eum cupere, et si potestas detur facturum esse, non minus reus est, quam si in ipso facto deprehenderetur. E. Nihil est omnino manifestius, et jam video non opus esse longa sermocinatione, ut mihi de homicidio et sacrilegio, ac prorsus de omnibus peccatis persuadeatur. Clarum est enim jam nihil
Abbreviated transcription (Latin):
uide ergo ne no oiscant̾ mua nam disciplim nõ insi adistẽco
nõtc̃a est. uñ gͦ ab homine siũt. sinõ discant᷑. Eo forte quo
se a disciplim id est adisdendo au̾nt atq ab alienat. s slihoe aue

Expanded text:
Vide ergo ne non discantur mala: nam disciplina, nisi a discendo Vide ergo ne non discantur mala: nam disciplina, nisi a discendo non dicta est. E. Unde ergo ab homine fiunt si non discuntur? A. Eo fortasse quod se a disc
Abbreviated transcription (Latin):
Ic michi queso te utrum d̃s nõ sit aucror iucip̃. l .iͦ.¬
sus unum uũtum deũ fatemur. sam ⁊ hoc negare. sacͥlegium
est: ut bonis ꝑuna. ita supplicia malis tribuit. Q utiq supplitia¬
malis tubuit patientib mala sunt. Qobrem nemo uuste pe¬
nas luit ꝙ ncc̃e est c̾camus. qñ quidem duuna ꝓuidelitia hoc uni
iste sit dia nõ potest. nõ enim unus aliꝗs est. s quisq malus sui
malefacti aucror est. uñ si dubitas. illud atcende ꝙ supͣdc̃m est.
malesc̃a iustitia dei nindicari. Non enim uite urapdicarentur
uisi fi̾ent uoluntate. Nescio utrum quisꝙͣ peccet qui nõ didicent.
D si u̾m est ꝗs nam ille at a quopeccare didic̾imꝰ in quiro alicqu
bomiexisturas eẽ oisciplim. ¶Quid si nec bonum nec malum¬
est. Michi conimi ur̃. bene cine si quidem scĩa ꝑ illam datur.
aut excitit᷑. nec quisquam. unsi ꝑ discipliam aliquid discitan
ta alit̾putas. Ego ꝑdisciplinam nõ insi bona disci arburor.

Expanded text:
ic mihi, quaeso te, utrum Deus non sit auctor sus, si Deum justum fatemur, nam et hoc negare sacrilegum est, ut bonis praemia, ita supplicia malis tribuit; quae utique supplicia patientibus mala sunt. Quamobrem si nemo injuste poenas luit, quod necesse est ciste sit, dici non potest: non enim unus aliquis est, sed quisque malus sui malefacti auctor est. Unde si dubitas, illud attende quod supra dictum est, malefacta justitia Dei vindicari. Non enim juste vindicarentur, nisi fierent voluntate. 2. E. Nescio utrum quisquam peccet, qui non didicerit: quod si verum est, quisnam sit ille a quo peccare didicerimus, inquiro. A. Aliquid boni existimas eest? E. Mihi bonum videtur. A. Bene sane; siquidem scientia per illam datur aut excitatur, nec quisquam nisi per disciplinam aliquid discit: an tu aliter putas? E. Ego per disciplinam non nisi bona disci arbitror. A.
Abbreviated transcription (Latin):
odinatiusimũ uidemꝰ emm hĩẽ nos nõ eolum cum pecrorb set
cum arbustis ⁊ stiptibus multa cõu̾sa. samq alimentũ couꝑis
Sum e. c̾sc̾e gignere ing̾e arborib quibamq tͥbutũ iudenius
que infinsa quadam uiti ꝯtinent᷑. uid̾e aut̃ atqi audire. ⁊ olfcũ
gustu tacru corꝑalia sentire posse bestus ⁊ acrius plerasq quam
nos cͥminus ⁊ facemur ad de nires ⁊ ualentiam firmitatem q̃
menbroꝵ iscesitates facillimosꝙ corꝑis motus quib oĩbus
quasdam eatũ suꝑaniꝰ. quibrdam equam̃. a nõ nulł ĩ uamituu᷑¬

Expanded text:
ordinatissimum. Videmus enim habere nos non solum cum pecoribus, sed etiam cum arbustis et stirpibus multa communia: namque alimentum corporis sumere, crescere, gignere, vigquae infima quadam vita continentur; videre autem atque audire, et olfactu, gustu, tactu corporalia sentire posse bestias, et acrius plerasque quam nos, cernimus et fatemur. Adde vires et valentiam firmitatemque membrorum, et celeritates facillimosque corporis motus, quibus omnibus quasdam earum superamus, quibusdam aequamur, a nonnullis et
Abbreviated transcription (Latin):
indeuur Pur plane abste dc̃m est ꝙ me cogitantem satis
excruttat. ⁊ ꝙ ad istam inquisic̃em cregit ⁊ traxit. uuullia¬
ita sit. Optumie namq te deo existimare cͥussmmũ ẽ pietatis
exordiuni. lec quisquam de illo optime exisimat qua nõ eũ
oĩpotentem atq ex nulla ꝑticula ⁊nuitabilem c̾dit. bonoꝵ et̃¬

Expanded text:
Id nunc plane abs te dictum est, quod me cogitantem satis excruciat, et quod ad istam inquisitionem coegit et traxit. A. Viita sit. Optime namque de Deo existimare verissimum est pietatis exordium; nec quisquam de illo optime existimat, qui non eum omnipotentem, atque ex nulla particula commutabilem credit; bonorum et
Abbreviated transcription (Latin):
quereres utium disciplina bonũeẽt. ip̃ius boniamor intenti¬
onem meã rapuit. ut illam disciplinam intuerer que bñfati¬
endi est. ex quo bonũ ẽẽ Rendi. Nunc a admoneor ẽe aliam
quam ꝓtuldubio malum ẽẽ cõfirmo. ⁊ ciuus auctorem re¬
quiro. Saltem intlłigentiam nõ insi bonum putas. istam
pline ita bonum puto. ut nõ uideam quid in homine p̾ssit
ẽẽ p̃stannius. nec isllo mõ dy̾m aliquam intlłigentt̃ malã
quisquam qui nõ małigit disct. oĩs qui discit uñ fac̃. Omĩs
enim qui discit intlłigit ⁊ om̃is qui intlłigit bñ facit. ꝗs¬
quis igit᷑ q̃rit augorem ꝑ quem aliquid discimus auctorẽ
ꝓfecto ꝑ quem bñfacimꝰ querit. Qua pp̃ desine uelle ĩues¬
tigare. nestio quen malum docrorem. ꝯiemm malus est
docror nõ esti ꝯi decror ẽ. maluse nõ est. Agis qm̃ iam satis¬

Expanded text:
quaereres utrum disciplina bonum esset, ipsius boni amor intentionem meam rapuit, ut illam disciplinam intuerer, quae bene faciendi est, ex quo bonum esse respondi: nunc autem admoneor esse aliam, quam procul dubio malum esse confirmo, et cujus auctorem requiro. A. Saltem intelligentiam non nisi bonum putas? E. Istam plane ita bonam puto, ut non videam quid in homine possit esse praestantius; nec ullo modo dixerim aliquam intelligentiam malam quisquam qui non intelligit, discit; omnis qui discit, bene facit: omnis enim qui discit, intelligit; et omnis qui intelligit, bene facit: quisquis igitur quaerit auctorem, per quem aliquid discimus, auctorem profecto per quem bene facimus, quaerit. Quapropter desine velle investigare nescio quem malum doctorem. Si enim malus est, doctor non est: si doctor est, malus non est. CAPUT II
Abbreviated transcription (Latin):
est fama. Harũ qͦstionũ disputationes inunũ li¬
brũ contuli non ꝓlixũ cuiꝰ est titulus sex qͤstiones
contͣ paganos expositȩ. Earũ aut̃ pͥmaest
le resurrectione. secda de tẽpore xpianȩ rel¬
ligionis. t̃cia de sacͥficiorũ distinctione qͣrta

Expanded text:
est fama. Harum quaestionum disputationes in unum liest fama. Harum quaestionum disputationes in unum librum contuli, non prolixum, cujus est titulus: Sex quaestiones contra Paganos expositae. Earum autem prima est de resurrectione; secunda, de tempore christianae religionis; tertia, de sacrificio
Abbreviated transcription (Latin):
loco ubiclixi demones aliqͣndo ꝙ hominũ disposi¬
tiones non solũ uoce ꝓlatas uerũ etiã cogitacione
conceptas cũ signa ex animo expͥmunt᷑. in corpore
tota facilitate ꝑdiscerẽ. rẽ dix occultissimã auda¬
ciore asseueratione ꝗͣ debui. Nã ꝑuenire ista ad
noticiã clemonũ ꝑ non nulla etiã exꝑimenta cõꝑ¬
tũ est. sed utrũ signa quedã dent̾ ex corpore cogi¬
tantiũ illissensibilia nosaut̃ latencia an alia ui &
ea spitali ista cognoscant. aut dificillime potest.
ab hominib aut om̃ino non potest
Hic lib̃ sic incip̃. Quodã die in dieb sc̃ĩs
Questiones exposite contra paganos. num̾o.Uy.
Nt hec misse st̃ mͥ carthagine qͤstiones sex qͣsppo¬
suit amicꝰ qͥdã qu̾e cupiebã fieri ꝓp̃ianũ ut
cont᷑ paganos soluerent᷑. p̾serti qr non nullas earũ
a porphirio philosopho ꝓpositas dixit. Sed non eũ
arbitror porphiriũ illũ siculũ cuiꝰ celeberrima

Expanded text:
loco, ubi dixi: daemones aliquando et hominum disposiloco, ubi dixi: daemones aliquando et hominum dispositiones non solum uoce prolatas uerum etiam cogitatione conceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscere, rem dixi occultissimam audaciore asseueratione, quam debui; nam peruenire ista ad notitiam daemonum per nonnulla etiam experimenta conpertum est. sed utrum signa quaedam dentur ex corpore cogitantium illis sensibilia, nos autem latentia, an alia ui et ea spiritali ista cognoscant, aut difficillime potest ab hominibus aut omnino non potest Hic liber sic incipit: Quodam die in diebus sQuaestiones expositae contra Paganos, numero sex. Inter haec missae sunt mihi a Carthagine quaestiones sex, quas proposuit amicus quidam, quem cupiebam fieri christianum, ut contra Paganos solverentur, praesertim quia nonnullas earum a Porphyrio philosopho propositas dixit. Sed non eum esse arbitror Porphyrium Siculum illum cujus celeberrima
Abbreviated transcription (Latin):
martir.  si uident᷑ in qͥt in eccłia esse rarania.
non tñ ĩpediri debet aut ficdes aut auctoritas
nr̃a. ut qm̃ tizania esse in eccłia cermiꝰ. ipsi
maxime adu̾sus p̃sentes eosdẽ donatistas in col¬
latione defendimꝰ. Hic liber sic incipit ꝓba¬
ciones rerũ necessariarũ qͦdã breuiario col¬
Lad cdiscendũ ꝗͣ nic hił racionis atq ueritatis
haberet parꝰ elonati. libellũ breuissimũ feci
qͦ cos de solis maxitui anistis a admonendõ putaui
ut posset facilitate describendi in matꝰ pluriũ
ꝑuenire. & ipsa sua breuitate facilius cõmen¬
dari memoriȩ. Cuiꝰ titulũ ĩposui ad monicio
donatistarũ de maximianistis Hic lib̃ sic incip̃.
Quicłiq calũpniis hominũ & cͥminatͥonib moue
De diuinatione clemonũ. lib̃.I. Gtni
eR idẽ tẽpꝰ accidit mͥ ex qͣdã disputacione
necessitas. ut de diuinatione demonũ libel¬
lũ scriberẽ. Cuiꝰ titułꝰ iste ipse est. In eiꝰ autẽ qͦda

Expanded text:
m etsi uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen inpediri debet aut fides aut caritas nostra ut quoniam zizania esse in ecclesia cernimus, ipsi maxime adversus eosdem praesentes Donatistas, in collatione defendimus. Hic liber sic incipit: Probationes rerum necessariarum quodam breviculo cola discendo, quam nihil rationis atque ueritatis habeat pars Donati, libellum breuissimum feci, quo eos de solis Maximianistis admonendos putaui, ut posset facilitate describendi in manus plurium peruenire et ipsa sui breuitate facilius commendari memoriae, cui titulum inposui: admonitio Donatistarum de Maximianistis. Hic liber sic incipit: Quicumque calumniis hominum et criminationibus moueDE DIVINATIONE DAEMONVM LIBER VNVS. Per idem tempus accidit mihi in quadam disputatione necessitas, ut de diuinatione daemonum libellum scriberem, cuius titulus iste ipse est. In eius autem quodam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊m̃s a nescio qͦ donatista prbro accipit. indi¬
cante qđ petilianꝰ ep̃c eoꝵ constantinensis eũ
scriserit. Hunc ad me ille attulit. ac uehem̃t
ut ei responderẽ rogauit. e factũ est. Librũ autẽ
etiã meũ in qͦ respondi. eundẽ titulũ habere
uolui. boc est cde unico baptismo. ln qͦ libro illud
qđ clixi constantinũ imꝑatorẽ donatistis cminan¬
tib ordinatorẽ ceciliani felicẽ aptugnensẽ.
no negasse accusationis locũ. qͣuis eos incecłanũ
fictis criminib calĩpniosos fuisset exꝑtꝰ. iordine
tẽporũ postea consideratũ alit̃ inuentũ est.
Nã pͥus memoratꝰ imꝑator causã felies fecit au¬
diri a ꝓconsule ubi legit᷑ absolutꝰ. q postea ipse ce¬
cilianũ cũ accusatorib eiꝰ auditũ cõꝑit innocen¬
tẽ. ubi eos exꝑtꝰ est in eiꝰ criminib calũpniosos.
qri orelo tẽporũ ꝑ consules declarat᷑ multo uebe¬

Expanded text:
eus, a nescio quo donatista presbytero accepit, indieus, a nescio quo donatista presbytero accepit, indicante quod Petilianus episcopus eorum Constantinensis eum scripserit. Hunc ad me ille attulit, ac vehementer ut ei responderem rogavit; et factum est. Librum autem etiam meum in quo respondi, eumdem titulum habere volui, hoc est, de Unico Baptismo. In quo libro illud quod dixi: Constantinum imperatorem Donatistis criminantibus ordinatorem Caeciliani Felicem Aptungensem non negasse accusationis locum, quamvis eos in Caeciliani fictis criminibus calumniosos fuisset expertus , in ordine temporum postea consideratum aliter inuentum est. nam prius memoratus imperator causam Felicis fecit audiri a proconsule, ubi legitur absolutus, et postea ipse Caecilianum cum accusatoribus eius auditum comperit innocentem, ubi eos expertus est in eius criminibus calumniosos. qui ordo temporum per consules declaratus multo uehe
Abbreviated transcription (Latin):
lagi ipsi nom̃ non sine aliqͣ laude posus qr iuta eiꝰ a
mutris p̃dicabat᷑ ẜ eiꝰ illa reclargui quȩ insius scriptis
non ex ꝑsonasua posuit. si qͥel abalis eliceret᷑ ex pofut
quȩ th̃ postra iã hereticꝰ ꝑtinacissima ammositate de¬
fenclit. Celestiꝰ ũ discipłs eiꝰ iã ꝓpt̾ tales asserciones ap̃o
carthaginẽ in episcopali iudicio ego ub int̃ fui excõ¬
municationẽ meruerat. In scdo libro qͦdã loco hoc qͥb¬
cdã inꝗͣ etiã in fine largiet᷑. ut mortẽ repentina
cõmutacione non senciant: seruans locũ de hac re
inqͥsttioni diligenciori. Aut eñi non morient᷑ aut
de sstauita in mortẽ & cde morte in et̾nã uitã. celer¬
rima cõmutacione tͣnꝗͣ in ictu ocłi transeundo moi¬
tẽ non sentient. Hoc opꝰ sic incip̃ Qũaus in mecdus
contͣ petilianũ ad constantinũ. lib̃.i.
Io tẽpore librũ de unico baptismo amicꝰ qͥdã lx.¬

Expanded text:
lagi ipsius nomen non sine aliqua laude posui, quia uita eius a lagi ipsius nomen non sine aliqua laude posui, quia uita eius a multis praedicabatur, et eius illa redargui, quae in suis scriptis non ex persona sua posuit, sed quid ab aliis diceretur exposuit, quae tamen postea iam hereticus pertinacissima animositate defendit. Caelestius uero discipulus eius iam propter tales assertiones apud Carthaginem in episcopali iudicio, ubi ego non interfui, excommunicationem meruerat. In secundo libro quodam loco: hoc quibusdam, inquam, etiam in fine largietur, ut mortem repentina commutatione non sentiant, . seruans locum diligentiori de hac re inquisitioni. aut enim non morientur aut de ista uita in mortem et de morte in aeternam uitam celerrima commutatione tamquam in ictu oculi transeundo mortem non sentient. Hoc opus sic incipit: Quamuis in mediis contra Petilianum ad Constantinum, liber unus. Eo tempore librum de Unico Baptismo amicus quidam m
Abbreviated transcription (Latin):
Tenit etiã neceilltas quȩ me cogeret adu̾sus
nouã pelagianã heresẽ scribere. cont̾ ꝗͣpͥus cuĩ
opꝰ erat. non scriptis s sermonib & collocutionibꝰage¬
bamꝰ ut qͥsq nr̃m poterat aut debebat. Misis gͦ
mͥ a carthagine questionib eoꝵ qͣs rescribendo re¬
soluerẽ. scripsi pͥmũ tres libros qͦrũ tituł est de¬
peccatorũ meritis & remissione. ubi maxime dis¬
puat̾ de baptismate paruulorũ ꝓpt̃ originale
peccatũ. & de gr̃a dei q̃ iustificam̃ hos est iusti efficim̃.
quis in bac uita nemo ita seruet mandata iusticiȩ
ut non sit ei necessariũ ꝓsius peccatis orando dicere.
dinitte nob̾ debita nr̃a. Cont᷑ quȩ om̃ia sencientes
ili nouiã heresẽ condiclert᷑ Inhis aut̃ libris tacenda
adhuc arbit᷑tus sũ nomina eor si eos facilius posse
corrigi sperans Inmo etiã in t̾cio libro quȩ ẽ repła si
in libris habita ꝓpt̃ duos qͥb ea conec tenda putaur pe¬

Expanded text:
enit etiam necessitas, quae me cogeret adversus novam Pelagianam haeresim scribere; contra quam prius, cum opus erat, non scriptis, sed sermonibus et collocutionibus agebamus, ut quisque nostrum poterat aut debebat. Missis ergo mihi a Carthagine quaestionibus eorum quas rescribendo dissolverem, scripsi primum libros trpeccatorum meritis et remissione. Vbi maxime disputatur de baptismate paruulorum propter originale peccatum et de gratia, qua iustificamur, hoc est iusti efficimur, quamuis in hac uita nemo ita seruat mandata iustitiae, ut non sit ei necessarium pro suis peccatis orando dicere: dimitte nobis debita nostra. contra quae omnia sentientes illi nouam heresem condiderunt. in his autem libadhuc arbitratus sum nomina eorum sic eos facilius posse corrigi sperans, immo etiam in tertio libro, quae est epistula, sed in libris habita propter duos, quibus eam conectendam putaui, Pe
Abbreviated transcription (Latin):
ris. s t̃n uersucior fortunato. besta st̃ eccłĩ¬
est. si uos filius liberauerit tcͣ uere liberi eritis
diligentius disputare. qm talis erat cũ qͦ age¬
bamꝰ. nulla sumꝰ necessitate cõpulsi. Hoc opꝰ. sic
ib de natura boni aduersus manicheos est.
ubi ostendit᷑ naturã incõmutabilẽ dm̃ esse ac
sũmũ bonũ. atq ab illo esse creatas naturas. siue
sꝑuales siue corporales. atq om̃s in qͣntũ natu¬
rȩ st̃ bonas esse. &̃ qͥd uel unde sit malũ & qͣnta
mala manicbei ponant in natura boni ꝙ̃ qͣn ta
bona in natura mali q̃s naturas finxit error
eorũ. Hic lib̃ sic incipit Sũmũ bonũ qͦ superuᷤᷤ
non est: cleus est. Contra secundinũ

Expanded text:
ris, sed tamen versutior Fortunato. Gesta sunt ecclesiris, sed tamen versutior Fortunato. Gesta sunt ecclesiest, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis , diligentius disputare, quoniam talis erat cum quo agebamus, nulla sumus necessitate compulsi. Hoc opus sic Liber de Natura Boni adversus Manichaeos est, ubi ostenditur naturam incommutabilem Deum esse ac summum bonum, atque ab illo esse caeteras naturas sive spirituales sive corporales, atque omnes in quantum naturae sunt, bonas esse; et quid vel unde sit malum, et quanta mala Manichaei ponant in natura boni et quanta bona in natura mali, quas naturas finxit error ipsorum. Hic liber sic incipit: Summum bonum, quo superius non est, Deus est. CAPUT X. Contra Secundinu
Abbreviated transcription (Latin):
ut: t̾cio decimo de filio noe secdõ qͥ est appellatꝰ
ch̃a. ita disputatũ est. tͣnꝗͣ non in filio suo chana¬
han sict̃ scriptura de monstrat. s in se ipso fu-¬
erit a patre maledictꝰ. In eodẽ t̾cio decimo
de sole & luna talia clictast̃ tanꝗͣ senciant & id̃o
tolerent uanos adoratores suos qͣuis uerba ibi
accipi possint. ab animali ad inanimale trans¬
lata. mͦ locutionis qͥ uocat᷑ grece methapho¬
ra. sict̃ de mari scriptũ ẽ qđ fremat inute¬
ro matris suȩ uolens ꝓgredi. cũ utiq non
habeat uoluntatẽ. In unde uigesimo. Absit
pitudo. dicunt᷑ qͥdẽ in onesta qr non habent¬
eã etiã speciẽ decoris ꝗͣ membra qͤ in ꝓmptu
legi mentis. que de peccato acciłit. non de pͥ¬
faustus qͥdã fuit. Contra felicẽ maniche
clia biduo dis putaui. ippone qͥppe uenerat
eundẽ seminaturꝰ errorẽ. Unꝰ eni erat ex
doctorib eorũ ꝗͣuis ineruditꝰ liberalibi lite¬

Expanded text:
et tertio decimo, de filio Noe secundo qui est appellatus et tertio decimo, de filio Noe secundo qui est appellatus Cham, ita disputatum est, tanquam non in filio suo Chanaan, sicut Scriptura demonstrat, sed in seipso fuerit a patre maledictus . In quarto decimo de sole et luna talia dicta sunt, tanquam sentiant, et ideo tolerent vanos adoratores suos : quamvis verba ibi accipi possint ab animali ad inanimale translata, modo locutionis qui vocatur graece metaphora; sicut de mari scriptum est quod fremat in utero matris suae, volens progredi , cum utique non habeat voluntatem. In undetrigesimo, Absit,pitudo. Dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam speciem decoris, quam membra quae in promptu repungnantem legi mentis, que de peccato accidit, non de prfuit. CAPUT VIII. Contra Felicem manichaeclesia biduo disputavi. Hipponem quippe venerat, eumdem seminaturus errorem; unus enim erat ex doctoribus eorum, quamvis ineruditus liberalibus litte