comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ salomon om̃s utros ꝓseltos q̃ erant inter
ifrł̃. post dmumerationẽ quã dmumera¬
uit dauid pat̾ eiꝰ. & iuenti sunt centum
b ꝓgeniti. in fude & ꝯsortiũ ppłi di accep¬
ra ertamcisione iñsierunt F terunt itaq
oparii domꝰ dm̃ de filis ifrł. fuerunt
de ꝑselitis. fuerunt de gentib. De filis
das de libano cedros missi sunt. de ꝓselitᷤ
ili.de. qͥb nunc locuti sumtis. lapiãt̃ ceso
seruis salomonis ligna cedebant de liba¬
no. Oume gͥ hominũ genis ꝑ qͣs ed̃ifican¬
da ecełia erat. m edificatione templi ꝑ̃ cessti
Iudci namq ꝓseliti & gentiles copli ĩ es

Expanded text:
n omnes viros proselytos, qui erant in terra Israel, post dinumerationem, quam dinumeravit David pater ejus: et inventi sunt centum bus progeniti, in fidem et consortium populi Dei accepta circumcisione transierunt. Fuerunt itaque operarii de proselytis, fuerunt de gentibus. De filiis das de Libano cedros missi sunt; de proselytis, isti de quibus locuti sumus, lapidum caesori cum servis Salomonis ligna caedebant de Libano. Omne igitur hominum genus per quos aedificanda erat Ecclesia, in aedificatione templi praecessit. Judaei namq
Abbreviated transcription (Latin):
quoe idem lignoꝵ cesores recensebantu:
potest ad eoꝵ figuram apte referri. qͥ¬
ni sule scẽ tͥnitatis sitnt ꝑfecti. Quodꝰ
doctotiorib maxime congruit. ¶erũ q
lgnta milia ita erant oridmata. ut dena
milia ꝑ menses fingłos oꝑi sc̃o instareł:
magis denarii numeri sacram̃tium per¬
pendere debemꝰ. Dena namq milia iti¬
roꝵ isrł ad tedenda ligna m opus domꝰ¬

Expanded text:
quo iidem lignorum caesores censebantur, potest ad eorum figuram apte referri, qui in fide Trinitatis sunt perfecti, quod doctoribus maxime congruit. Verum quia triginta millia ita erant ordinata, ut dena millia per menses singulos operi sancto instarent, magis denarii numeri sacramentum perpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caedenda ligna in opus Dom
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tabulatũ illud. ꝗͣd sup̃mis tbib si poti¬
tam erat. Non em̃ habedat templũ quom
en supiorib sicut nec tab̾naculum. ibx
erat equale. qͣm̃ omnib in palestia a¬
egypto domus edificantib facere mo¬
ris ensdip̃m autẽ hoc tabulantĩ qoꝑto
romnios quosq in resurrectionis glam

Expanded text:
 tabulatum illud, quod supremis trabibus superpositum erat. Non autem habebat templum culmen in superioribus, sicut nec tabernaculum; sed erat aequale, quomodo omnibus in Palaestina et Aegypto domos aedificantibus facere moris est. Idipsum autem hoc tabulatum, quo operta eximios quosque in res
Abbreviated transcription (Latin):
natos inulierum ñ surrexit maior iohe
baptista C uuis si comparem inagnittudi¬
nis scire inis. auili quid pat ipsuis angls at
& ipse p̃cedet ante. dominum in spirau

Expanded text:
natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Cujus si comparem magnitudinis scire vis, audi quid Patri ipsius Angelus ait: Et ipse praecedet ante Dominum in spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ hoc sup̃mum tabulatũ. in tecło do¬
nis adm̃ quinq cubitos altũ ẽe memora¬
tur. qͥa minirũ ita nos i illa pata aiu¬
ne p̃sentie claritas adimplet. ut nchiul
aliud uisus nr̃ ncħ auditus. nicħ olfat¬
lus. nicħ gustus nncħ tactus aulce habe¬

Expanded text:
autem in hoc supremo tabulato, in tecto domus Domini, quinque cubitos altum esse memoratur, quia nimirum ita nos in illa patria divinae praesentia claritatis adimplet, ut nihil aliud visus noster, nihil auditus, nihil olfactus, nihil gustus, nihil tactus dulce habe
Abbreviated transcription (Latin):
plena tociꝰ eccłiȩ in resurrectionis gła
complebit᷑. &ꝰ edificauit domũ & con¬
lata. quȩ magno decore compostra &
ornata. ab inferiore parte trabib af¬
figuntur. & quia ter gemine altitu
altitudinis domiis dm̃ facta erat. terna i¬

Expanded text:
e felicitas in resurrectionis gloria complebitur « Et aedificavit domum et conlata, quae magno decore composita et ornata, ab inferiore parte trabibus affiguntur: et quia ter geminae altitudinis domus Domini facta erat, terna ni
Abbreviated transcription (Latin):
tram̃tum respitit. qd̃ & in pͥmitiua in
ierosolimis ȩccłia. post passionẽ. resur¬
rectionẽ. & ascensionẽ dñ in celos. in
aminaꝵ fideliũ ꝑficiet᷑ autẽ in sine scłi
resurrectione corpoꝵ imortaliũ. Ipsa
aũ qndecĩ in tͥgonum ducta .i. cũ omib
efficiunt. Qua ꝓpt̃ apte. numero tente¬
nario & iritenario. magna electoꝵ bea¬
titudo. in futitra uita designat᷑. Aꝑte
in hoc t̾cium domꝰ dñi cenacłm con¬
sitmmat᷑. qͥa post p̃sentes fideliũ labo

Expanded text:
t: quod et primitiva in Hierosolymis Ecclesia post passionem, resurrectionem et ascensionem Domini in coelos, in animarum fidelium, perficietur autem in fine saeculi, resurrectione corporum immortalium. Ipsa autem quindecim iefficiunt: quapropter apte numero e centenario et vicenario, magna electorum beatitudo in futura vita designatur. Apte etiam in hoc tertium domus Domini coenaculum consummatur: quia pos
Abbreviated transcription (Latin):
Ar in anno.iiii. mense ⁊io. ipse ẽ menais
scd̾s regis salomonis suꝑ ifrł. ordo sen¬
sus ẽ. In anno .iiii. regis salomornis suꝑ¬
srł. mense nio. ipse ẽ mensis scas. Men¬
sem autẽ scdm maiuĩ dicit. Nam apͥlis
mnox ꝑacto pascha. cepit edificare ddomũ
dño. &e consecratus ẽ mystica sollemnta¬
te ppls manus ad mysticũ opis minit
Eit aũ c̃memoratio egͥssionis ec eex pto
qũ tabnacłm edificari ceptũ ẽ. ut am̃mno¬
neat᷑ lector qͣt amioꝵ tempꝰ in edificati¬

Expanded text:
arto, mense Zio, ipse est mensis secundus regis Salomonis super Israel, ordo sensus est: In anno quarto regis Salomonis, mensa Zio, ipse est mensis secundus: mensem autem secundum, Maium dicit: nam Aprilis, mox, peracto Pascha, coepit aedificare domum Domino, et consecratus mystica solennitate populus manus ad opus mysticum misit. Fit autem commemoratio egressionis de Aegypto, quando tabernaculum aedificari coeptum est, ut admoneatur lector quot annorum tempus inte
Abbreviated transcription (Latin):
cutum & a mectio in t̾tium. quia ꝑ sidem
& insłia nr̃i redemptoris. de p̃senti eccł̃ie
comisatione ad regitĩe anmaꝵ post mor¬
tem ascendrmus. rursumq de requie
ammaꝵ adueniente. die udicii. ad m¬
mcetalttatẽ qͦ corꝑum. qͣsi in t̾cium ce¬
natulum. subłtmmori ꝓfectu penetrabimꝰ.¬

Expanded text:
culum, et a medio in tertium, quia per fidem et mysteria nostri Redemptoris, de praesenti Ecclesiae conversatione, ad requiem animarum post mortem ascendimus, rursumque de requie animarum adveniente die judicii ad immortalitatem quoque corporum, quasi in tertium coenaculum
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscit. Ñ otancdum sane q̃d tͥginta
cubiti altitudinis de qͥb supͣ legit᷑. usq.
ad mediũ cenacłm addebant᷑. quȩ usq
porticũ que erat circa templum ab au¬
stro & aquilone. & occasu tectum ꝑue¬
niebat. ut iosepho narrante didiciinꝰ
penide usq ad sup̃mum templi teclũ.
alii .lx. cubiti numerabant᷑. & sic tora alti¬
tudo domꝰ uixta librũ ꝑalipomenon in
ientũ iuigniti cubitis ꝯsummata ẽ. Poeti¬
cus qͦ que erat ante frontẽ templi. ad ori¬
cutẽ. iuxta fide p̃sati uoluminis. eand̃e
cubitoꝵ suminã in altitudme habebat.
Qui uideł lib̾ illas de qͥb p̃doximꝰ por¬
ticus. cirea templum. cellaria uocat & ce
cubicła. Dedit autẽ inqͥt salomoni filio

Expanded text:
nta cubiti altitudinis, de quibus supra legitur, usque ad medium coenaculum addebantur, quousque porticus quae erat circa templum ab austro, et aquilone, et occasu, tectum perveniebat, ut Josepho narrante didicimus. Denique usque ad supremum templi tectum, alii sexaginta cubiti numerabantur, et sic tota altitudo domus juxta librum Paralipomenon in centum viginti cubitos consummata est. Porticus quoque quae erat ante frontem templi ad orientem, juxta fidem praefati voluminis, eamdem cubitorum summam in altitudine habebat: qui videlicet liber, illas de quibus praediximus porticus circa templum, cellaria vocat et cubicula. « Dedit autem, inquit, David Salo
Abbreviated transcription (Latin):
Diins. ñ usq ad tecti templi. s usq ad
cenadłm inferiꝰ ꝑtingebant. Hamq in
libro palt pomenon aꝑte scͥptum ẽ. quod
altitudo centũ urigniti cubitoꝵ erat. De
qͥ post hec dicturi sumꝰ. Porticus erat
plis̃ emplum namq erat ꝯicsum ad cei¬
entẽ. sicut &e tab̾nacłm. Habebatq. osti¬
um portitus ab oriente. contra ostium
archam testam̃ti ꝑfundere posser. Porti

Expanded text:
tectum templi, sed usque ad coenaculum inferius pertingebant. Namque in libro Paralipomenon aperte scriptum est, quod altitudo centum viginti cubitorum erat. De quo post haec dicturi sumus. « Porticus erat Templum namque erat conversum ad orientem, sicut et tabernaculum, habebatque ostium porticus ab oriente contra ostium arcam testamenti perfundere posset Anti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimens. Quȩ unu̾sa ꝑfectis quibusq
conueniunt. quoꝵ insuꝑabił ẽ pacientia
fama uͥtutum exina. p̃sentia cundis gra¬
tissima boms. auctoritas ad reuineendos
confutandosq eos qui ueritati resistunt.
constantissima. qui in hac uita & in futu
singlari p̃ cen̾s scĩs emmentia fulget¬

Expanded text:
sa perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia: fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima bonis, auctoritas ad revincendos confutandosque eos qui veritati resistunt, constantissima: qui et in hac vita et in futura singulari prae caeteris sanctis eminentia fulge
Abbreviated transcription (Latin):
dianũ dicit. in tuiꝰ parte erat orientale
ostium in ip̃o angulo factum iuxta t̾ram.
in qo inteuntes statim ad altiora graila¬
tim ascendebant. hñtes uiam ascensus¬
dentib creberrime a meridie fenestre.¬

Expanded text:
dianum dicit, in cujus parte orientali ostium erat in ipso angulo factum juxta terram, in quod introeuntes statim ad altiora gradatim ascendebant, habentes viam et ascensude
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d fecit moyses. & filii isrł. an aesento
smiagogam ꝑ templum uͦ qd salomoni
lio construxit. eccłiam gentiũ posse desig¬
nari. Permanstt autẽ tultus & religio
tibnatuli. annos qͣdringentos . &. lxo
at sic templitm eclificari cepit. Quod aũ
iiii. amo regis salomonis edificari cep¬
ta ẽ domus anĩ. potest ad eos referri im¬
stice ꝑ qͥs post expletam difpensationẽ
dĩce ⁊ hcarnationis que m.aui enugłu

Expanded text:
ilii Israel in deserto, Synagogam: per templum vero quod Salomon lio construxit, Ecclesiam gentium posse designari. Permansit autem cultus et religio tabernaculi annos quadringentos et oab eo templum aedificari incipit. Quod autem quarto anno regis Salomonis aedificari coepta est domus Domini, potest ad eos referri mystice, quod post expletam dispensationem Dominicae incarnationis, quae in qu
Abbreviated transcription (Latin):
rritpsa t̾ra repinissionis & in tiuitate illa¬
terłm ut de loco ad locũ crebro leuitaꝵ
urstĩo deportata. tandẽ in t̾ra ꝓimisse
heditatis maduceret᷑. Hec ut mox in ꝑa¬
ta ipsa & in tuitate regia construcła
niuuolabili semꝑ fundam̃to consisteret.
donet md̾itũ sibi siguratũ celestium.
muiius impleret. P orest m illa p̃sentis
eccłiȩ labor & exilium in hac. futitra quies
& beatitudo figurari. Uel certe quia illa a
solis filiis ifrł. hec autẽ a ꝓselitis ⁊ genti
b facta ẽ. possunt in illa pͥncipalit paties
& uet̾is testam̃ti. & antiquus ille ꝓpłs di
in hac autẽ conggata de gentib eccłia¬
cditholica figuralit expͥm. qmͣuis eãifici¬
um utriꝰq domꝰ enudeatiꝰ spuali sensu
excur sum. & labores p̃sentis eccłie cotid̃i¬
anos. & p̃mia in futuro ꝑhenina. gaudia¬
q: regni cȩlestis. & electioñẽ pͥme de ifit¬

Expanded text:
ipsa terra repromissionis et in civitate Jerusalem; illa ut de loco ad locum crebro Levitarum ministerio portata, tandem in terram promissae haereditatis induceretur, haec ut mox in patria ipsa et civitate regia constructa, inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figurarum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura requies et beatitudo figurari. Vel certe quia illa a solis filiis Israel, haec autem a proselytis etibus facta est. Possunt in illa principaliter patres, et Veteris Testamenti antiquus ille Dei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia, figuraliter exprimi. Quamvis aedificium utriusque domus enucleatius spiritali sensu, excursum et labores praesentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gaudiaque regni coelestis,
Abbreviated transcription (Latin):
adͥ suam ⁊psoꝵ conscientĩã ex aminanda.
qͣsi adi inspiciend̾a domũ suam reuerti.
& hanc orationib & ieuinis suꝑno in¬
spectore ac iusitatore dignam reddere.¬
milia eoꝵ qui onera portabant. & lx̃xi.
milia latomoꝵ inmonte absa ĩ posits. ⁊ eͦ¬

Expanded text:
entiam examinandam, quasi ad inspiciendam domum suam, reverti, et hanc orationibus, ac jejuniis superno inspectore, ac visitatore dignam reddere.lia eorum, qui onera portabant, et octoginta millia latomorum in monte, absque praepositis,
Abbreviated transcription (Latin):
Attorib suis debent obseruanda mon¬
strare. s & p̃mmia in celis futitra. que
denario solent figurari. & iꝑsi spare.
& auditorib suis sꝑanda debent semꝑ
recte ꝑ illum plenitudo uͥtutis eurusq
spũał ostenclit᷑. in q̃ mens fideliũ a dũo
cotidiana illustratione qͣsi luna a solei
respuit᷑. mnus n mensis qͦ ligna ad opꝰ
templi cedebant. elemosina ẽ.i. opus¬

Expanded text:
ditoribus suis debent observanda monstrare, sed et praemia in coelis futura, quae denario solent figurari, et ipsi sperare et auditoribus suis speranda debent semper recte per illum plenitudo virtutis cujusque spiritalis ostenditur, in qua mens fidelium a Domino quotidiana illustratione, quasi luna a sole respicitur. Unus vero mensis quo ligna ad opus templi caedebant, eleemosyna est,
Abbreviated transcription (Latin):
ppstim uideoꝵ ꝓ qͣ chnĩs p̃cabat᷑. paser
ignosce illis qͣutid em̃ fatiunt uest¬
unt. Qnaq die crediderunt tͥa m¬
lia & alia guinq milia. E ramus si¬
maul. o ultituđmms credentiũ e
tor itiũ & animna una. Nullusq aliꝰ
in domo nob̾tum exceptis nob anab
Non olaspbemantũ iudeoꝵ ñ gentibe¬
um ulos seruientiũ. Moetiuis e aut̃e
sinis nnulieris huius nocte. Dum etũ
lox scqtur obseruantĩa. & grãm eitugłii
tugo mosayce doctrmȩ copulat. tenen¬
hiao airote cooꝑta ẽ. oppssit᷑ eũ dlorm¬
ens mater fua. que ñ yoterat d icereli
ego diormiio. &e cor mneũ ingilat. Media
nocte ꝯsurgens tulit filiũ meũ. aela¬
tere eiłiȩ di ormientis. & in suo colloca¬

Expanded text:
 Pater, ignosce illis, quid enim faciunt nesciunt . » Unaque die crediderunt tria millia, et alia quinque millia . « Eramus simul . Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una » « Nullus quoque alius in domo nobiscum, exceptis nobis duabus. » non blasphemantium Iudaeorum, non gentilium idolis seruientium. mortuus est autem filius mulieris huius nocte. dum enim legis sequitur obseruantiam et gratiae euangelii iugum Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. oppressitque eum dormiens mater sua, quae non poterat dicere: ego dormio nocte consurgens tulit filium de latere. » Ecclesiae dormientis. « Et in suo colloca
Abbreviated transcription (Latin):
sepia equoꝵ curriliũ. & duodecĩ eques¬
łtiũ. nutebantq eos sup̃dicti regis pre
quadraginta annis in heremo manfit:
Duodenariꝰ uͦ numeruis p̃sens tempꝰ
significat. in qͦ apłica doctrina noui
testam̃ti ppłm nutrit. Bene qͦ. ꝑ qͣdra¬
genariũ suie duodenariũ numerũ
p̃sepia eguoꝵ salomonis numerant. quia

Expanded text:
sepia equorum currilium, et duodecim millia equestrium, nutriebantque eos supradicti regis praefquadraginta annis in eremo mansit. Duodenarius vero numerus praesens tempus significat, in quo apostolica doctrina Novi Testamenti populum nutrit. Bene quoque per quadragenarium, sive duodenarium numerum, praesepia equorum Salomonis numerantur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ scẽ eccłie bñ ꝓficiendo ꝑueniant:
docendo. castigando. temꝑalia cõmocla
impenaendo. itite exempla monstrando
laboiat. Duo autẽ religii menses. gitib
i domib suis manere. ac necesstratib
sutt uacare ꝑmissi. oratio ẽ & ieunnum.
quib p̃ter ea quȩ erga neressiatẽ frm̃¬

Expanded text:
tae Ecclesiae bene proficiendo perveniant, docendo, castigando, temporalia commoda impendendo, vitae exempla monstrando laboramus. Duo autem reliqui menses quibus in domibus suis manere, ac suis necessitatibus sunt vacare permissi, oratio est et jejunium, quibus praeterea quae erga necessitatem fr
Abbreviated transcription (Latin):
q ne setpis sin agoga & ȩccłia in scͥptutiᷤ
dicant᷑ nulla ctubitatio ẽ. & hoc pͥma
cronte uidet᷑ ẽẽ blasphemum. Cetin
si rerutramꝰ ad ꝓpħas. osee uideł. qui
arcep itxorẽ formicariã & gñauit siliᷤᷤ
fornicationis. & dem̃ adultam. & cdi
qo seutia sit amatores suos & diuiara¬
donaret matmonio & de duob gregib
umã ouile faieret. medioq patiete de¬
strudto in easdie caulas oues pͥus mor¬
bilas conggaret. Non dicimus eccł̃iam¬
ꝑman sirse meretrem .s. fuisso. Nam
pmanonis leysi domo saluator C brł
nusie conuiuiũ. utiq ñ qͥa lepsꝯ erat
co temmꝑe qͣ habebat hospit̾e saluatore

Expanded text:
et meretrices synagoga et ecclesia in scripturis dicantur, nulla dubitatio est. Et hoc prima fronte uidetur esse blasphemum; ceterum, si recurramus ad prophetas, Osee uidelicet, qui accepit uxorem fornicariam et generat filios fornicationis et deinde adulteram, et ad quod secuta sit amatores suos et diuarimeretrices donaret matrimonio et de duobus gregibus unum ouile faceret medioque pariete destructo in easdem caulas oues prius morbidas congregaret. permansisse meretricem, sed fuisse. nam et in Simonis leprosi domo saluator scribitur inisse conuiuium, utique non, qui leprosus erat eo tempore, quo habebat hospitem saluatore
Abbreviated transcription (Latin):
pingues. doctores decalogi. & iugniti
boues pascuales. p̃dicatores noui testam̃¬
ti. Qui qͣsi geminatũ decalogũ in sẽ bñt.
cũ nouũ & tietus testam̃tum eq̃liter p̃di¬
tant. plem dilectione dĩ & ꝓximi. Centũ¬

Expanded text:
pingues, » doctores decalogi; « et viginti boves pascuales, » praedicatores Novi Testamenti, qui quasi geminatum decalogum in se habent, cum Novum et Vetus Testamentum aequaliter praedicant, pleni dilectione Dei
Abbreviated transcription (Latin):
t̃aita designat᷑: Que dum tota multipli¬
cit̃ ꝑ allegoriaꝵ sensꝯ sub missio tͥnitatis
dissecit᷑. qͣsi tͥa milia parabolaꝵ nuncupa¬
tur. Carmina autẽ eiꝰ quinq milia. ꝑ
qumq sensus corꝑis intelligunt᷑. qͦs gui¬
in ditisis uͥtutib bene regit. beatus ẽ. &
ꝑ eos qͣsi qumq milia dño carmina cauit.
Dispittauit autẽ salomon a tectro usq ad

Expanded text:
multipliciter per allegoriarum sensus sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolarum nuncupantur. Carmina autem ejus quinque millia per quinque sensus corporis intelliguntur, quos qui diversis virtutibus bene regit, beatus est, et per eos quasi quinque millia Domino carmina canit. « Disputavit autem Salomon a cedro usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
pia scãꝵ scpͥtura tnuttant᷑ ut pabuilumn
ib sacre doctrine acciꝑent. qͣmiꝰ equiti¬
tin ainno regis habiles fierent. Nute¬
bantq eos sutp̃dicti regis p̃fecti. iũ uuiꝰ¬
qͣsq doctoꝵ sermone ficłi & exemplo
bone oꝑationis satagit pastum illis sa¬

Expanded text:
 Scripturarum invitantur, ut pabulum ibi sacrae doctrinae acciperent, quatenus equitatui summi regis habiles fierent. « Nutriebantque eos supradicti regis praefecti, » cum unusquisque doctorum sermone rectae fidei, exemplo bonae operationis, satagit pastum illis sa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse possidere. Uñ & illic ꝑuersa
mulier clamat. nec m̃s sit. nec istius.
Ut entm dixrinꝰ qͦs sͥ obseqͥ ñ uident
ad glam temꝑalem. eos aliis inuident
uiuere ꝑ uerttatẽ. Uera autẽ mat sa¬
tagit. ut eiꝰ filiũ saltẽ apd̾ extraneam
magistĩi laudẽ hañt. si tñ integͥtatem
uite idẽ discipłi ñ amitant. Per que
pietatis uiscera. hec eade mat᷑ agnoscit᷑.
om̃mo uera: quia magistium mexa¬
mine caritatis aꝑꝓbat᷑. I sola totũ reci

Expanded text:
non posse possidere. Unde et illic perversa non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat: « Nec meus sit, nec istius. » Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit ut ejus filius saltem apud extraneam magisterii laudem habeant, sed integritatem vitae iidem discipuli non amittant. Perque pietatis viscera haec eadem mater vera agnoscitur omnino, quia magisterium in examine charitatis approbatur. Et sol
Abbreviated transcription (Latin):
lis nequeunt. alienos ẽ attrahere ca¬
nant. qͣtmus dũ bonos se hr̃e seqͣ̃ces
ostendunt. apo uidicia hominũ ex¬
tusent mala que agunt. & qͣsi subcti¬
toꝵ uitã mortiferã tegant negligenti¬
am. Uñ & illic mulier quȩ filiam ex¬
treit ꝓpͥitm. questitit alienũ. S. t
uerã matrẽ salomonis gladiꝰ iue¬
tuiꝰ intẽat. extremo ex amme ita dis̃¬
tridi uidicis demonstirat. Ibi ⁊ illio
̃ sollerẽ intuendũ qd̃ siliꝰ iuens pͥns
diuidi p̃cipit᷑. ut soli postmodũ mat
reddat᷑. qͥa in hac uita qͣsi partiri con¬
cedit᷑. uita discipłi. dũ ex illa ñnumq̃
alt̃ apd̾ chnm mi̾tum. alt̾ uͦ apd̾ homines
laude hr̃e ꝑmutit᷑. S falsa mat eũ que
ñ genuit occidi ñ metuit. qͥa arrogan¬
tes magist᷑. & caritatis ignari. si nom̃¬
plenssimũ laudis ex aliens disciplis
ꝯsequi nequeunt. coꝵ uitã truddeliter
insequunt᷑. Inuidiȩ em̃ facib accensi
nolunt alii uiuere qͣs se conspiciunt

Expanded text:
alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt: et quasi subditorum vita mortiferam tegant negligentiam. Unde et illic mulier quae filium exstinxit proprium, quaesivit alienum. Sed veram matrem Salomonis gladius invecujus intereat, extremo examine, ira districti judicis demonstrat. Ibi et illud est solerter intuendum quod filius vivens prius dividi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur. Quia in hac vita quasi partiri conceditur vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Dominum meritum, alter apud homines e permittatur. Sed falsa mater eum quem non genuit occidi non metuit: quia arrogantes magistri et charitatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim facibus succensi nolunt aliis vivere, quod se conspiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
ditis. et̾nȩ beatitudinis głam consegiti
festinant: Uenatio qͦ diu̾soꝵ antina¬
luim. ñ inconuenient̃ accipi potest. ac¬
qͥsitio hominũ qͥ ex diu̾sis gentib coti
capiunt᷑. & in pastum nr̃i saluatoris re¬

Expanded text:
ernae beatitudinis gloriam consequi festinant? Venatio quoque diversorum animalium non inconvenienter accipi potest acquisitio hominum, qui ex diversis gentibus quotidcapiuntur, et in pastum Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
diuidere. ñ qͦ hoc p̃beat . s qͥ acl argu¬
enda calumnĩa fmnagoge hoc uelle se
dicat. Illa que nolebat eccłie filiũ in
grã uiuere. nec ꝑ baptismũ lib̾ari. li¬
bent̃ ht̃ diuidi puerũ ñ ut possideat.
C ut int̾ficiat. E ccłia quẽ suit sim̃ ẽe.
libent̃ ꝯcedit emulȩ dũ uiuat. saltẽ
apd̾ adũsariam. ue mt legem dutisꝯ
&̾ gram̃ saluatoris mucrone feriatur.

Expanded text:
diuidere, non quod hoc probet, sed quod ad arguendam calumniam synagogae hoc uelle se dicat. illa, quae nolebat ecclesiae filium in gratia uiuere nec per baptismum liberari, libenter habet diuidi puerum, non ut possideat, sed ut interficiat; ecclesia, quem scit suum esse, libenter concedit aemulae, dum uiuat saltem apud aduersariam, ne inter legem diuisus et gratiam saluatoris mucrone feriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
les ꝓpositi ꝓ eo qd̾ ex boms c̃iscipłis suis
ñ solũ aliis laudẽ ñ inuident s utili¬
tarẽ eis & ꝓfectum exorant. ipsi & inte¬
gros & uuentes filios recipiunt. qñ
dicens. Salomon aut̃ẽ erat in ehtione

Expanded text:
iti, pro eo quod ex bonis discipulis suis, non solum aliis laudem non invident, sed utilitatem eis etiam profectus exorant: ipsi et integros et viventes filios recipiunt, quando dicens: « Salomon autem erat in ditione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓlempsim dictum ẽẽ qd̾ fecerit gede¬
on ephod contͣ legem dĩ ex auro. qd̾
deuictis hostib erat ablatum. ut sim¬
liter diceret᷑ unde erit aurum. & qͥd
de illo factum. factum ẽ hoc peccatum
in fine dierũ gedeon. qñ consecuta ftͣ
mala. que annectit scpͥtura. postgmͣ
dixit quot annis in dieb gedeon t̾ra
requieuit. &ͦ ͤ factum ẽ cum mortuus
eẽt gedeon. & au̾si sunt filii ifrł. &. for¬
nicati sunt post baalim. & posuerunt
ipsi sibi baaberith. testamentũ. ut eẽs
religionis defensionem. Unde etiã
si ephod ñ in fine temꝑis gedeon
s ante factum ẽ: ita ds patienter
tulit. ut pax in terra ꝑseueraret.
quia licet factum erat qd̃ ꝓhibue¬
rat: ñ tamen longe recessum erat
ab illo. qui tale aliquid in tab̃na
culo suo in honorẽ suũ fieri ius¬
serat. Nunc gͦ grauiora commissa
& aꝑtam post idola formcationẽ
ppłi noluit esse impunitum.

Expanded text:
per prolepsim dictum esse quod fecerit Gedeon Ephod contra legem Dei ex auro quod devictis hostibus erat ablatum, ut simul diceretur unde erat aurum et quid de illo sit factum. Factum est enim hoc peccatum in fine dierum Gedeon: quando consecuta sunt mala quae annectit Scriptura, postquam dixit quot annis in diebus Gedeon terra : Et factum est, cum mortuus esset Gedeon, et aversi sunt filii Israel, et fornicati sunt post Baalim; et posuerunt ipsi sibi Baalberith testamentum, ut esset religionis defensionem. unde etiam si illud ephud non in fine temporis Gedeon, sed ante factum est, ita deus patienter tulit, ut pax in terra perseueraret, quia, licet factum erat quod prohibuerat, non tamen longe recessum erat ab illo, qui tale alculo suo in honorem suum fieri jusserat. Nunc vero graviora commissa, et apertam post idola fornicationem populi noluit esse impunitam.
Abbreviated transcription (Latin):
rat. qͦd extra di tab̃naculum qdlibet ma¬
nufactum ꝓ do coleretur. cum illa ip¬
sa que uisa sunt in tab̃naculo fie¬
ri ad di potius cultum referrentur.
que significat a parte totũ. omnia
possunt intelligi que constituit ge¬
deon in sua ciuitare. uelut ad colen¬
coris infigne. ut hoc sit peccatum
gedeon qd̃ extͣ di tab̾natulum di fie¬
ret aliquod simile uͥ coleretur d̾s. ñ¬
qd̾ auro solido. uelut adorandũ cen¬
ta. uł instrumenta sacrarii. quȩ oĩa
ꝑ ephod significata sunt. Ipsum qͦ¬
hoc ẽ fuꝑhumerale sacerdotał uestis
que de spoliis acceꝑat gedeon. infer¬
rent. & fecit illud gedeon in ephud
sumens: s ex illo qnͣtum sufficiebat
impendens. Nam in illa interp̃tatione
quȩ ex ebreo ẽ sic legitur. fecitq ex eo

Expanded text:
rat, quod extra dei tabernaculum quodlibet manu factum pro deo coleretur, cum illa ipsa quae iussa sunt in tabernaculo fieri ad dei potius cultum referrentur qquae significat a parte totum, omnia possint intellegi quae constituit Gedeon in sua ciuitate ueluti ad colencommemorat, ut hoc sit peccatum Gedeon, quod extra dei tabernaculum fecerit aliquid simile, ubi coleretur deus. non quod solido auro uelut adorandum connta uel instrumenta sacrarii, quae omnia per ephud significata sunt, phoc est superhumerale sacerdotalis vestiquae de spoliis acceperat Gedeon, inferrent: et fecit illud Gedeon in ephud, sed ex illo quantum sufficiebat impendens. Nam in illa interpretatione quae ex hebraeo est, sic legitur, Fecitque ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
tanto auro fieri potuit: nam & ma¬
neum: qñ eum dedit dño in tem¬
plo nutͥendum. uͥ euidentiꝰ apparet
hoc genus eẽ indumenti. An ideo
dictum ẽ. statuit eũ in tuutate sua.
ut intelligeret᷑ aureũ fuisse factum :
Non eñ didum ẽ posuit. s statuit.
qͥaita erat. solidum factum. ut statui
posset .i. positum staret. Hoc gͥ illi¬
citum cũ fecisset gedeon. formcatus
do illud contra legem dĩ. Ubi non
frustra queritur cum idolum ñ fu
s ephud .i. unũ de sacram̃tis tab̾na¬
tuli. qd̾ ad uestem sacerdotalem ꝑ
que ibi usserat fieri d̾s. extra simi¬
le aliquid fieri uus ñ erat. Ido fac¬

Expanded text:
tanto auro fieri potuit? Nam et maneum, quando eum dedit Domino in templo nutriendum : ubi evidentius apparet hoc genus esse indumenti. An ideo dictum est, statuit illud in civitate sua, ut hinc intelligeretur aureum fuisse factum? Non enim dictum est, posuit, sed statuit; quoniam ita erat solidum et validum ut statui posset, hoc est, positum stare. Hoc ergo illicitum cum fecisset Gedeon, fornicatusdo illud contra Legem Dei: ubi non frustra quaeritur, cum idolum non fused ephud, id est unum de sacramentis tabernaculi quod ad uestem sacerdotalem pequae ibi fieri iusserat deus, extra simile aliquid fieri fas non erat. ideo
Abbreviated transcription (Latin):
stias ferocissimas quȩ in saltu erant.
hebrei autumant. a qͥb plures ꝯsum̃p¬
ti. quam gladio uorati fuerunt. xxxui.¬
ccidit autẽ ut occurreret absalon¬
c̃. Quod absalon mulo fugiens. in
quertu ꝑ cesariẽ capitis suspensus est.
risaicã legem corrumpentes. ꝑ ipsam quã
ad correctionẽ uite ꝑceꝑant. mortis occasi¬
qͦ ꝯfiditis. ille uos accusat. Gulit gͦ ioab¬
lanceas infigit. cũ antiquus hostis. suꝑbiã
auariciã. inuidiam. seu ꝑfidiam in cor ui¬
daiti ppłi nminisit. quȩ illis maxiie cau¬
sa ꝑditionis erant. Suꝑbi fuerunt. qui
in contemptũ dĩ ydola fabricauerunt.
Cupidi fuerunt. qͥ res tnͣsitorias. uͥtutum
delitiis p̃ponebant. Perfidi uͦ & muidi fa¬
erunt. qͥ ñ solum dictis legis & ꝓpħaꝵ re¬
pugnabant. s etiã ipsuis saluatoris p̃sen¬
tiam sꝑnebant. & bñficiis eiꝰ ingͣti duebagt
post int̾itum in foueã gnͣdem missus ẽ
cũ iniquus qͥsq post obitũ carns in la¬

Expanded text:
stias ferocissimas, quae in saltu erant, Hebraei autumant, a quibus plures consumpti quam gladio vorati fuerunt. « Accidit autem ut occurreret Absalo quod Absalom, mulo fugiens, in quercu per caesariem capitis suspensus est, risaicam legem corrumpentes, per ipsam, quam ad correctionem vitae acceperant, mortis occasifiditis, ille vos accusat . » Joablanceas infigit, cum antiquus hostis superbiam, avaritiam et invidiam seu perfidiam in cor Judaici populi immisit, quae illis maxime causa perditionis erant. Superbi fuerunt, qui in contemptum Dei idola fabricaverunt. Cupidi fuerunt, qui res transitorias virtutum deliciis praeponebant. Perfidi vero et invidi fuerunt, quod non solum dictis legis et prophetarum repugnabant, sed etiam ipsius Salvatoris praesentiam spernebant, et beneficiis ejus ingrati exstpost interitum in foveam grandem missus est cum iniquus quisque post obitum carnis in la
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tideamꝰ ut ego qͥ pedagogꝰ sum paruulorum
possim discernere eos qͥ acquisi sunt quomͦ
subeant qnͣtum ꝓficunt. ut qualiter mitͥen¬
di sunt intelligam.
Non ẽ intuendum si uinee florent. s si flores
ad partum fructuum conualescant: quia ñ est
mirum si quis bona inchoat. s ualde mirabi¬
le ẽ. si intentione recta in bono oꝑe ꝑditret.¬
¶In agro xͥam. in itillis pagani. in uineis. eccłie.
designatur. In his singłis sponsa dilecti sin
cam̃tis. q̃ contͣ solliitudines mundi adducunt
quietem: q̃ nauseam uerbi dĩ excludunt. que
uitia ab omnib sine dolore excidi facurut.
q̃ ꝓferunt mala .i. eccłias suauiter redolentia
in confessorib similia malispunicis. In mar¬
tẏrib dederunt odorem: quia inaiorum ex¬
emplis confirmantur minores.¬
¶Seruaui tͥ .i. intellexi oninia p̃cepta ⁊ testimo¬
ma. uł ꝓmissiones utͥusq testamenti ẽẽ data.¬
a te. uł omnia poma .i. iustos utͥusq testam̃ti

Expanded text:
ideamus. Ut ego, qui paedagogus sum parvulorum, possim discernere eos, qui acquisiti sunt, quomodo se habeant, quantum proficiant: ut qualiter nutriendi sint, intelligam. Non est intuendum, si vineae florent, sed si flores ad partum fructum convalescant; quia mirum non est, si quis bona inchoet, sed valde mirabile est, si intentione recta in bono opereiani; in villis, pagani; in vineis, Ecclesiae; designatur. In his singulis sponsa dilecti sui camentis: quae contra sollicitudines mundi adducunt quietem, quae nauseam verbi Dei excludunt, quae vitia ab hominibus sine dolore excidi faciunt, quae proferunt mala, id est Ecclesias, suaviter redolentia in confessoribus, similia malis Punicis in martyribus: dederunt odorem, quia exemplis majorum minoresid est intellexi omnia praecepta et testimonia, vel promissiones utriusque Testamenti a te esse datas, vel, omnia poma, id est justos utriusque Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uem qui assumptam ꝓ me humanteatẽ
in celo locasti. ꝑ p̃sentiam diuine gr̃e insita
me. ut in agrum mundi spargere semen uer¬
¶ Mane .s. qͥa nox infidelitatis tͣnsiit. ⁊ lux ficti¬
apparet. ꝓcedens ex matuina resurrectione. xͥ.¬

Expanded text:
e. Qui assumptam pro me humanitatem in coelo locasti, per praesentiam divinae gratiae visita me: ut in agrum mundi semen veramus. Quia nox infidelitatis transiit, et lux apparet, procedens ex matutina resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
que bona putant᷑ defit. ⁊ nichilominꝰ stal¬
tssima partitate se truciat. aliis deuoran
multo detioris conditionis sit abortius.
qͥ statim tit natus uidet᷑ intit: ille enĩ nec
mala uidit nec hona. Iste uͦ cũ bona posse¬
derit. semꝑ in iͥsticiis ⁊ cogitatione tͦbatus
e magisq reqũe ht̃ abortiuus. qm̃ auarꝰ¬
longeuus: ⁊ tñ ambo eq̃li fine rapiuntuꝵ
dimꝰ ⁊ hic. ⁊ ille morte simili subtrahunt᷑¬

Expanded text:
ur bona, ei desit, et nihilominus stultissima parcitate se cruciet, aliis devorandmulto deterioris conditionis sit abortivo, qui statim ut natus videtur, interiit. Ille enim nec mala vidit, nec bona: iste vero, cum bona possederit, semper tristitiis et cogitatione cruciatus est: magisque requiem habeat abortivus, quam avarlongaevus: et tamen ambo aequali fine rapiantur, dum et hic et ille morte simili subtrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
locũ sapientia. ⁊ intelligendo bono ⁊ uutan¬
do malo. lib̃m homin relinqͣtur arbttͥum.
ne se dicat insenfibilem ⁊ stolitũ a do ẽẽ
gnãtum. s eũ uło fecisse diu̾sa. tit homo
qͣueri de sua conditione ñ poss. Iustus¬

Expanded text:
locum sapientia in eligendo bonum, et vitando malum, et liberum homini relinquatur arbitrium, ne se dicat insensibilem, et stolidum a Deo esse generatum; sed eum ideo fecisse diversa, ut homo queri de sua conditione non posset. Simu
Abbreviated transcription (Latin):
soł liquesat ieram:⁊ fiteat lutũ. ⁊ ꝓ substan¬
tia sia liquescit cera. ⁊ sicrat᷑ lutii. sic una
da tredenttũ.:⁊ incredilos ind̾itrabat. In¬
die bona fiuere bonis. ⁊ malam diem p̃cane.
Sicut eñ hant su ⁊ illam fẽc̃ ds. ut ñ iue¬
nat homo ꝯtͣ eũ iustas querimonias. Quafi.

Expanded text:
o liquefacit ceram, et siccat lutum, et pro substantia sua liquescit cera, et siccatur lutum: sic una da credentium, et incredulos indurabat, die bona fruere bonis et malam diem praecave sicut enim hanc sic et illam fecit Deus ut non inveniat homo contra eum iustas querimonias haec
Abbreviated transcription (Latin):
sensus suos nutrit. dum do caritate. congluti
dis manifestat. dicens. pulehriora.
in carne una. Ido simili laude altera alterũ
laudat. ⁊ ẽ doctrina xp̃i quia dat: ẽ ⁊ ecclie
quia ministrat.

Expanded text:
sensus suos nutrit, dum Deo charitate conglutinadis manifestat dicens: Pulchriora in carne una: ideo simili laude alter alterum laudat. Doctrina est Christi, quia data est Ecclesiae, quia ministrat.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt secuti. Suꝑbos em̃ dum adhuc
passibilis uiueret ꝑtulit. Impassibili
uͦ uita mortutis strauit: hunc samson
ni semetipso dudum figuralit̾ exp̃ssti.
qui paucos dũ uiueret interemit.
Pestructo uͦ templo multos dũ more

Expanded text:
sunt. Superbos namque dum adhuc passibilis viveret pertulit, a passibili vero vita mortuus stravit. Quod bene Samson in semetipso dudum figuraliter expressit , qui paucos quidem dum viveret interemit; destructo autem templo, hostes innume
Abbreviated transcription (Latin):
festinat. Misit gͦ illuc rex syrie eqͦs
armis confidens . xͥ famulis insidias
p̃parat. nocte ꝑfidiȩ excecatus. contra
eccłiam pugnat. Consurgensq di¬
luculo minister uiri di egressus ẽ.¬
hec sententia denotat illos qui ꝓpter
pusillanmitatẽ cordis penas uerent᷑
ait. noli timere plures enim nob̃̾tum

Expanded text:
festinat. « Misit ergo illuc rex Syriae equos armis confidens, Christi famulis insidias praeparat, nocte perfidiae excaecatus, bellum contra Ecclesiam gerit. « Consurgens autem diluculo, minister viri Dei egressus eec sententia denotat illos qui propter pusillanimitatem cordis sui, poenas verentur ndit: « Noli timere, plures enim nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
raliter. Cum saul ab inmundo sp̃u arti¬
pitir: dauid canente. eius uesania temꝑa¬
titr. quia cum sensus potentium ꝑ elati¬
onem in furorẽ uertitur: dignũ ẽ ut ad
salutem mentis. qͣsi dulcedine cythare.
lotutionis nr̃e tnͣquillitate reuocetur.

Expanded text:
ergo Saul ab immundo spiritu arripitur, David canente, ejus vesania temperatur, quia cum sensus potentium per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis quasi ad dulcedinem citharae locutionis nostrae tranquillitate revocetur.
Abbreviated transcription (Latin):
filio fuo p̃cepit. & de iusta eoꝵ retͥbutiõe.
qͥ sibi solatio fuerunt. uł muiste notuie¬
riuit. licet ipse pacientissime cos regnans
ꝓ mercede penã ꝑpetuam. iusti autẽ eter¬
nam beatitudm̃e ꝑcipient. Gestat etiam¬

Expanded text:
filio suo praecepit de justa retributione eorum qui sibi solatio fuerunt, vel injuste nocuerunt, licet ipse patientissime eos regnans pro mercede poenam perpetuam, justi autem aeternam beatitudinem percipient? In pra
Abbreviated transcription (Latin):
more ꝑterritus. uidens gladdium an¬
gli dm̃. Dixitq dauid. Hec ẽ domꝰ dm̃
& hoc altare i holocaustum ifrł. Ip̃ce¬
pit ut cong̾garent᷑ om̃s ꝓseliti de t̾ra
isrł. & constituit ex eis latomos ad ce¬
dendos lapides. & poliendos ut edifica¬
retur domus dm̃. In illo si quide loco
ut hebrei autumant aliqñ contigerat.
abraham offerre filiũ suũ ysaac. qñdo
locaustum exhibere. in ꝓuiso aries ap¬
paruit. & altare circitinstetit. quẽ abra¬
ham ꝓ filio mimolauit. Mystice Area
areune uͥ dauid altare constrũx. eccłiam

Expanded text:
us, videns gladium angeli Domini. Dixitque David: Haec domus Domini, et hoc altare in holocaustum Israel. Et praecepit ut congregarentur omnes proselyti de terra Israel, et constituit ex eis latomos ad caedendos lapides et poliendos, ut aedificaretur domus Domini. » In illo siquidem loco, ut Hebraei autumant, aliquando contigerat Abraham offerre filium suum Isaac, quandoum, et in holocaustum exhibere, improviso aries apparuit, et altare circumstetit, quem Abraham pro filio immolavit. Potest vero area Areuna ubi David altare construxit altius i
Abbreviated transcription (Latin):
istum egyptiũ. semei filiũ iera ẽẽ arh¬
tratur. qui maledẽx dauid Scienditi
ẽ. qd̾ idẽ semer de baurim fuit. iđo egn
tus dictus. qͥa oꝑa illius egyptii deun
blasphemantis. quẽ moyses uibente
dño int̾fecit in ħemo. imitatus fuit. Ile
em̃ blasphemauit dm̃. & iste maleduct
ꝓpħam & regem. Dignũ spectacło Ha
intͥficeretur. Habentẽ in manu hastam.
.i. legem dĩ. Quã si meditatus fiissec
ras ierłm. iccirco in eo a banaia in utrga.
.i. reditudine iusticie descensum ẽ. &
hasta quã iam ñ rectam tenebat. u ab
eo extorsa ẽ. Quẽ sensum ñ refragam᷑.
s diligenti lectori relinquimꝰ. Descͥtus¬
ẽ enim ex parte catalogus uiroꝵ forti¬
um in figuram scõꝵ. qͥ qmͣuis uͥtutum
sublimitate ꝓfitiant. tñ usq ad excellen¬
tiam diuinȩ tͥnitatis. nequaqm̃ attm

Expanded text:
istum Aegyptium Semei filium Gera esse arbitratur, qui maledixit David . Sciendum vero, quod idem Semei de Baurim fuerit, id est, ptius dicitur: quia opera illius Aegyptii Deum blasphemantis, quem Moyses jubente Domino interfecit in eremo, imitatus fuit . Ille enim blasphemavit Deum, et iste maledixit prophetam et regem. Dignum spectaculo: iinterficeretur. Habentem in manu hastam, id est, legem Dei: quam si meditatus fuisset,ras Jerusalem: idcirco in eum a Banaia in virga, id est, rectitudine justitiae descensum est: et hasta quam eo extorta est: quem sensum non refragamus, sed diligenti lectori relinquimus. Descriptus enim ex parte catalogus virorum fortium in figuram sanctorum, qui quamvis virtutum sublimitate proficiant, tamen usque ad excellentiam divinae Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
.i. cerethi. & phereti. qui int̾prerant᷑ octi¬
dentes. & uiuificantes. Ipse em̃ ꝑtussit
ligi duos potentes ac fortissimos utros
tn regno moab. Quos ꝑalipomeñ duos
leo dĩ. Quos banaias dum ꝓuocatꝰ eẽt
ab illis. suꝑatos int̾fecit. Qnͣdo em̃ da¬
uid eosdẽ moabitas bello aggressꝰ ẽ. &
fecit tres funiculos. duos ad mortifican¬
dum. unũ ad uiuificandum asti poten¬
tes moabitas tuebant᷑. Quod dr debana¬
ia. & ipse descendit & ꝑcussit in media
tisterna dieb nuis. leonẽ. qͣmͦ factum¬
sit. iosephus narrat aꝑtius. qͥa uideł
tisterna fui̾t mimum ꝓfunda. que hy¬
einis temꝑe. cũ eeñt omnia nuib ple¬
na . ipsa qͦ minio nuiui aggere. uł ag¬
gestu fuit coequata Quam cim leo suꝑ¬
ueniens ꝑicli nescius incidisset ibidemq
condusus. grandi rugitu damaret. actur¬
rebant homines uide quid eẽt. o ͤ dum
tũ aliis ad tale spectaculum aduentret.¬
& banaias dissiluit statim in tisternam
& aggressum mediis in nitib ꝑcussit.

Expanded text:
id est Cerethi et Pherethi, qui interpretantur occidentes et vivificantes. Ipse enim percussit unt, duos potentes ac fortissimos viros in regno Moab. In quo eleo Dei. Quos Banaias, dum provocatus esset ab illis, superatos interfecit. Quando enim David eosdem Moabitas bello aggressus est, et fecit tres funiculos duos ad mortificandum, et unum ad vivificandum, isti potentes Moabitas tuebantur. Quod dicitur de Banaia: « et ipse descendit et percussit in media cisterna diebus nivis leonem » , quhus narrat apertius: quia videlicet cisterna fuerit nimium profunda, quae tempore hiemis cum essent omnia nivibus plena, ipsa quoque nimio nivium aggere, fuerit coaequata. In quam cum leo superveniens periculi nescius incidisset, ibidemque conclusus grandi rugitu clamaret, accurrebant homines videre quid esset. Et dum cum aliis ad tale spectaculum adveniret Banaias, desiliit statim in cisternam: et aggressum mediis in nivibus percussit
Abbreviated transcription (Latin):
bumam generis figurauit uetustatẽ.
In quib quia fides defecerat. uelut
in daud dilectio dĩ friguerat. Uesti¬
menta eius quib adoꝑtus calefieri
ñ poterat. tẏpitm habe udaiȩ
plebis ñ dubiũ ẽ. quȩ ante adueniũ
saluatoris ꝑ cognitionẽ legis uelut ue¬
sttm̃ta dño adheserat. S quia eađe

Expanded text:
humani generis figuravit Vetus Testamentum, in quo quia fides defecerat velut in David, dilectio Dei friguerat. Vestimenta ejus, quibus adopertus calefieri non poterat, typum habuisse Judaicae plebis non dubium est. Quae ante adventum Salvatoris per cognitionem legis, velut ves
Abbreviated transcription (Latin):
ppistior consetus. tumere reperane
alati oits: inflatius. płm intmnerando
peccauit. & tñ uindictam ppłs dauid pec
madu̾sione corripint. ex quoꝵ causa
peccauit. S quia ipse sua .s. uolntate
suꝑbiens. a culpa abienus ñ fuit. uin¬
dictam culpe etiam ipse suscepit. xlyuii¬

Expanded text:
conscius, tumore repentinae elationis inflatus, populum numerando peccavit, et tamen vindictam populus, David peccimadversione corripuit ex quorum causa peccavit. Sed quia ipse sua scilicet voluntate superbiens a culpa alienus non fuit, vindictam culpae etiam ipse suscepit. Nam i
Abbreviated transcription (Latin):
dum qd̾ quidã hebreoꝵ leonẽ hunc qu̾e
banaias it̾fecit. ioab intelligi uolunt
qͥ in media tisterna.i. in domo dm̃i. ibi
cornua altaris tenebat. occisus ẽ I pu
tant cisternã altare significare. utidẽ
qͥa inquit sicut aqua cisterne mundi¬
tiam affert. ita nichilominꝰ scũarutm
dni expiabat peccata. In dieb ntius
qͥa ꝑ mortẽ expiauit peccatũ. uocta il¬
tum ẽ in media tisterna.: suꝑ niuen
dealbabor. Quod impletũ ẽ in eo qued

Expanded text:
 leonem hunc quem Banaias interfecit, Joab intelligi volunt: qui in media cisterna, id est, in domo Domini, ubi cornua altaris tenebat, occisus est. Et puta altare cisternam significare: videlicet quia, inquit, sicut aqua cisternae munditiem affert, ita nihilominus sanctuarium ni purgat peccata. In diebus nivis, quia per mortem expiavit peccatum. Utum est in medio cisternae; et super nivem dealbabor, quod impletum est in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ascende constitue dño altare in area areu
archa & ornan latine resonat lumen
nob̾. Bñ gͦ dauid tum dm ꝓ offensa q̃
peccauit placare uellet. altare iubetur
in area areune uł oran construere. ut
nide unusqͥsq coniciat. qͥa alit̃ diumnitaᷤ
ab homine placari ñ potest. nͥ tu archa
cordis ꝑ lumen recte fidi. & uere dilecti¬
oms altare. illi deuotȩ humlitatis con¬
stituat. in quo sacͥficium piȩ confessiomᷤ
& landis d̃o acceptabile offerat. xlyiii.¬
mit gͦ dauid aream & boues argen¬
ti siclis quinquaginta. Quod i ꝑa¬
lipomenon ita legitur. Dedit gͦ dauid
ornan ꝓ loco siclos auri iustisfimi pon¬
deris. sexcentos. Intelligendum namq
Eboues argenti siclis. qum quagnita.
aream uͦ sexcentis aureis eimsse. Iedifica¬
uit dauid altare. ⁊c̾. Hic qͦ uerba dierũ¬

Expanded text:
Ascende, constitue Domino altare in area Ornanpretatur area, et Ornan latine resonat lumen nobis. Bene ergo David cum Dominum pro offensa, qua peccavit, placare vellet, altare jubetur in area Areuna vel Ornae construere, ut inde unusquisque conjiciat quia aliter Divinitas ab homine placari non potest, nisi in area cordis per lumen certae fidei et verae dilectionis altare illi devotae humilitatis constituat, in quo sacrificium piae confessionis ac laudis Deo acceptabile offerat. mit ergo David aream et boves argenti siclis quinquaginta, quod in Paralipomenon ita legitur: « Dedit ergo David Ornam pro loco siclos auri justissimi ponderis sexcentos . » Intelligendum namque est, boves argenti siclis quinquaginta, aream vero sexcentis aureis emisse. « Et aedificavit ibi David altare
Abbreviated transcription (Latin):
rrn. sola sapientia ñ dico inuiuienib
s etiam in semb qͥ tn lege dm̃ media¬
ti siuint die ac nocte ꝑmanet. & dulcissi¬
mos fructus stuctioꝵ metit. ñ abisach
met̃o tinterp̃r patͥs mei gaudiũ. iłi pa¬
ts mer rugitus qͦd m p̃senti loto litu¬
tem sonat. qͣd amplior in serib. & re¬
dimlans ẽ larga sapientia. & bñ ru¬
gitus q̃ d inanis fluctus resonat auntt
sta dicam de pelago ueniens fremitus
audit̃. E x qͦͥ ostendit᷑ habundantissi¬
iitin & ułtra humanã uoc̃e in senib
duimi sermonis tonitruũ commorari
S unamitis uͦ toctinea in lingua nr̃a so¬
nat. ut significet calere sapientiã. dun¬
naq lectione feruere. Quod licet dm̃ci
saugumis mdicet sacram̃tum tñ & fer¬
uorẽ ostendit sapientiȩ. Potest etiam

Expanded text:
dico in juvenibus, sed etiam in senibus qui in lege Domini meditati sunt die ac nocte permanet: et dulcissimos fructus studiorum metit. Unde Abisac merito interpretatur patris mei gaudium, vel patris mei rugitus. Quod in praesenti loco virtutem sonat, quod amplior in senibus et redundans est, ac larga sapientia. Et fit bene rugitus, quod maris fluctus resonat, et ut ita dicam de pelago veniens fremitus auditur, ex quo ostenditur abundantissimum et ultra humanam vocem in senibus divini sermonis tonitruum commorari. Sunamitis vero coccinea in lingua nostra sonat. Ut significet callere sapientiam, divinaque lectione fervere. Quod licet Dominici sanguinis indicet sacramentum, tamen et fervorem ostendit sapientiae. Hinc Dom
Abbreviated transcription (Latin):
erat de t̾b Sciendum ẽ quod isti
tres pͥmi ad qͣs abisai qui erat inter tres
Nernon etiã feruenti astu libros antiqͥ¬
tatu iosephi ꝑlustrantes intimme tnue¬
nire potitimus. nͥ forte iłli intelligunt᷑
ficut hebrei tracdunt. qͦs sutꝑiꝰ iam no¬
itimus. aut illi quos iosephus narrat.
aquã datuid ãe cisterna bethleemttaca
attuliese. quos nominat resbaam filium
a comom. quẽ alibi eusebiũ filiũ actine
nuncupat. & elearatũ filiũ achoi. quem
dicit eẽ filutm dodi. atq semmaa filium¬
agge quẽ appellat alibi semegem filiuum

Expanded text:
erat. » Sciendum est quod isti tres primi ad quos Abisai, qui erat inter tres necnon etiam ferventi aestu, libros Antiquitatum Josephi perlustrantes, minime invenire potuimus, nisi forte illi intelliguntur sicut Hebraei tradunt quos superius jam nominavimus: aut illi, quos Josephus narrat aquam David de cisterna Bethlehem attulisse, quos nominat Jesbaam filium Accamoni, quem alibi Eusebius filium Achimei nuncupat, et Eleazarum filium Ochoi, quem dicit esse filium Dodim, atqAge, quem nuncupat Semegem filium
Abbreviated transcription (Latin):
ligi uolunt. sapientiã utideł. humilitatẽ.
& fortinudmẽ. sicut in p̃cedentib dicit᷑.
Sedens in cathedra sapientissimꝰ. Ecce
sapientiam Ipse ẽ qͣsi tenerrimꝰ ligni
uermiculus. Ecte humilitatẽ. Qui oc¬
tingentos int̾ferit impetu uno. Scce
fortitudinẽ Ad has tres uͥtutes. nemo
fortium daiud ꝑuenit. ic̃oq ipse ẽ pͥn¬

Expanded text:
umilitatem, et fortitudinem, sicut in praecedentibus dicitur, « sedens in cathedra sapientissimus, » ecce sapientiam. « Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus, » ecce humilitatem. « Qui octingentos interfecit impetu uno, » ecce fortitudinem. Ad has tres virtutes nemo fortium David pervenit, ideoque ipse est prin