comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nit quidam uir de
pside partib cum
uxore sua & filiis no¬
mine marus Mar¬
tha audifax & abba¬
orationẽ apłorum. Uenientes gͦ romã:

Expanded text:
nit quidam vir de Perside partibus cum uxore sua et filiis, Marius, Martha, Audifax et Abaorationem apostolorum. Venientes Romam,
Abbreviated transcription (Latin):
tempore cruci dñi astans: ussus apon¬
tio pilato p̃side. latus dñi lancea ꝑcu-¬
tiens aꝑuit. Et uidens signa que fie
Et ꝑcutiens pectus suũ: uoce magna
dicebat. Uere. filius dei erat hic. Et inde
recedens amͥlitia: instruebat᷑ dñi pre¬

Expanded text:
cem domini adstans usus| a poncio pilato . praeside latus domini lancea| percuciens aperuit . et uidens signa que| fieet percutiens pectus suum| uoce magna dicebat. Vere dei filius est hic . et post| hec recidens de milicia instruebatur domini prae
Abbreviated transcription (Latin):
Ropnta loquitur
ad dm̃. Scdm alti¬
tudinẽ tuã mul¬
tiplicasti filios
hominũ. In ipsa
multiplicatione
illi specialit̾ ad
dm̃ ꝑtinent qui uitam suã uouerunt
creatori: ita & corpꝰ & animã intentis¬
simã xp̃o faciant. Unde beatus uir
uiuendo meruit uirtutib adherere:
hominẽ om̃i mundo credentiũ animiᷤᷤ
tradiderunt. Cum gͥ athenienses nobi¬
les nati proculus eiifimus ce apolloniuᷤ
scolastici uiri apud grecos latina studia
desiderassent: apud cratonẽ ciuẽ suũ
oratorẽ utriꝰq lingue in urbe roma
hospitabant᷑. huiꝰ & magisterio foue

Expanded text:
ropheta loquitur ad Deum: “Secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum”. In ipsa multiplicatione illi specialiter ad Deum pertinent, qui uitam suam uouerunt Creatori, ita ut corpus et animam intentissima Christo faciant. Vnde beatus uir uiuendo meruit uirtutibus adherere, hominem omnis mundi credentium animis tradiderunt. Igitur Athenienses nobiles nati Proculus, Efibus et Apollonius, scolastici uiri, cum apud Grecos Latina studia desiderassent, apud Cratonem ciuem suum, oratorem utriusque linguae, in urbe Roma hospitabantur, huius et magisterio e
Abbreviated transcription (Latin):
lata radiante congeno
qua dono imꝑatoris ȩt̾u
obmerita p̾sulis almia¬
la repletur eccłie. uitur¬
tum lampade choruscante: & simis
ioonee digna possumꝰ eloqui. tamt
uł sermonẽ tenuẽ deuote plebis ar̃¬
rib temptamꝰ inferre. maxime
audientiũ sit tructꝰ uiroꝵ gesta f¬
deliũ reuoluere calamo ꝓ memoris
ppłorum. Et licer nicħ egeat mori¬
liũ uirtus in litcera. cuiꝰ nom̃ cele
iam continet᷑ in pagina: tam̃ fide
succrescunt augmenta. dum sc̃oeruema
recentia replicant᷑ exempla. cũ &e cont¬
horti xp̃icole pastor clausus parade¬
so t̾reno rep̾sentat᷑ stilo. & grexe¬
plis accitus ad ethera tendat gren
quatinꝰ uixta danihelis oraculum
doctus patromi magist̾io ppłs ut
dor firmam̃ti rutilet. & doctor sỹi¬
rea sibi luce cumulata choruscet.
sertim cum obsui declarationẽ m¬

Expanded text:
lara radiante congerie qua dono imperatoris aeterni ob merita praesulis almi aula repletur Ecclesiae, virtutum lampade coruscante, etsi minus idonee digna possumus eloqui, tamen vel sermonem tenuem devotae plebis auribus tentamus inferre, maxime cum audientium sit fructus, virorum gesta fidelium revolvere calamo pro memoria populorum. Et licet nihil egeat mortalium justus littera, cujus nomen coelesti jam continetur in pagina, tamen fidei succrescunt augmenta, dum sanctorum recentia replicantur exempla, cum et cohorti Christicolae pastor clausus paradiso terreno repraesentatur stylo, et grex exemplis accitus ad aethera tendat gressu, quatenus, juxta Danielis oraculum , et doctus patroni magisterio populus ut splendor firmamenti rutilet, et doctor siderea sibi luce cumulata coruscet, praesertim cum ob sui declarationem m
Abbreviated transcription (Latin):
nuit iterũ beatũ Marcellũ & iussie
in eandem eccłiam iterũ plancas ex¬
terni: ut ibidẽ animalia catabuli q̾¬
gregata starent. & ipsis beatꝰ mari¬
lus deseruiret. Qui tam̃ in seruitio
animaliũ nudus. amictus cilitiodi
functus ẽ. Cuiꝰ corpꝰ collegit beata li¬
cina & sepeliuit in cymiterio pͥscilb
februarii: & cessauit ep̃atus dies ug̃

Expanded text:
nuit iterum beatum Marcellum, et jussit in eadem ecclesia iterum plancas exsterni, ut ibidem animalia catabuli congregata starent, et ipsis beatus Marcellus deserviret, qui tandem in servitio animalium functus est. Cujus corpus collegit beata Lucina, et sepelivit in cimiterio Priscillae, Febr. et cessavit E
Abbreviated transcription (Latin):
laria: & iuginti qͥnq titulos in urbe
Roma constituit quasi dioceses ꝓpter
baptismũ & penitentiã multorũ qui
conũtebant᷑ a paganis. & ꝓpt̃ sepultu¬
ras martyrũ. Hic ordinauit uginti
artatus &e tentꝰ eo quod eccłias ordina¬
ret: & comp̃hens amaxentio ut ne
liaret demoniorũ. Qo̾ semꝑ contemp¬
nens. deridens dicta & p̃cepta maxen¬
tii: dampnatꝰ ẽ in catabulũ. Qͥ dum
multis dieb seriuret incatabulo: o¬
ñ cessabat. Mense aut̃ nono nocteue¬
nerunt clerici eiꝰ om̃s. & exuerũt eũ¬
nocte de catabulo. Matrona quedã
nomine lucina uidua. que fecerat
cũ uiro suo marco annos quindecĩ. ce
in uiduitate sua habens annos decẽ¬
& nouẽ: suscepit beatũ uirũ. Que do¬
mũ suã nomine beati marcelli titulũ
dedicauit: ubi die noctuq hymniᷤᷤ &

Expanded text:
laria, et XXV titulos in urbe Roma constituit, quasi dioeceses, propter baptismum et poenitentiam multorum qui convertebantur ex paganis, et propter sepulturas martyrum. Hic ordinavit viginti arctatus est et tentus eo quod Ecclesiam ordinaret, comprehensus a Maxentio, ut negliaret daemoniorum: qui semper contemnens, deridens dicta et praecepta Maxentii, damnatus est in catabulo, qui dum multis diebus serviret, in catabulo on cessabat. Mense autem nono nocte venerunt clerici ejus omnes et emerunt eum de catabulo. Matrona autem quaedam, nomine Lucina, quae fecerat cum viro suo Marco annos quindecim et in viduitate sua habebat annos novem decim suscepit beatum Marcellum, quae domum suam nomine beati Marcelli titulum dedicavit, ubi die noctuque hymnis et
Abbreviated transcription (Latin):
& ab om̃i scientie fecunditate ieumꝰ.
Qualibet gͦ inualidis humeris: impo¬
situm onꝰ obedientie amore suscipiam.
Dabit dñs oratione beati antistis di¬
cendi uires: qͥ diuitias bonitatiꝰ sue
sine ullo defectu scit effundere. & nes-¬
cit cũ effudit uacuari. Explicit prolo¬
gus. Incipit uita

Expanded text:
et ab omni scientiae fecunditate ieiunus. et ab omni scientiae fecunditate ieiunus. Quamlibet ergo invalidis humeris inpositum onus oboedien tiae amore suscipiam, dabit Dominus oratione beati antistitis dicendi vires, qui divitias bonitatis suae sine ullo defectu scit effundere et nescit, cum effuderit, vacuari. EXPLICIT PRAE INCIPIT VITA
Abbreviated transcription (Latin):
euerentissimo atꝙ scĩs¬
simo p̃suli urbiꝰ taruen¬
ne. abbatiq cenobiĩ
fontanelle Bainoulti
situdo. ut almi patreᷤ
ulfranni s enomii archiep̃i meo stude¬
am stilo condere uitam. Qui tempore
Regiminis sci aNsberti abbatis fon¬
tinellensis cenobii. futuri p̃sulis ro¬
tbomagensis eccłie hoc adiens ceno¬
biũ. abruptis scłi laqueis militiam
xp̃i ꝑseueranti definitione suscepit:
atq ad p̃dicandum fresionũ genti
eatenus in ignorantie cecitate seden¬
ti: euangłici ministeriĩ opꝰ assumenᷤ
animũ conũtit. Nam penes uos suꝑ¬
stes manet uenerabilis uite prb̃r ouo
ex ipsa fresionũ natione oriundus:
qui uiua uoce narrat. quanta ꝑeun.¬
dem pontificẽ scm̃ in eadem gente
xp̃c uirtutũ miracula oꝑari sit dig¬
natus. Ex quib pauca ꝓ captu inge¬
nũ & oportunitate audientuĩ: fideli
sermone inseremꝰ. Sed tam p̃claro
oꝑi pauꝑ subcumbit ingeniũ: tãꝙ
ꝓfunde rei ñ sufficit sermo sterilis

Expanded text:
EVERENTISSIMO ATQUE SANCTISSIMO PRAESULI URBIS TARVENNAE ABBATIQUE COENOBII FONTANELLAE BAINO ULTIMsitudo, ut almi patris Vulframni Senonum archiepiscopi meo studeam stilo condere Vitam. Qui tempore regiminis sancti Ansberti abbatis Fontanellensis coenobii, futuri praesulis Rotomagensis ecclesiae, hoc adiens coenobium, abruptis saeculi laqueis, militiam Christi perseveranti definitione suscepit atque ad praedicandum Fresionum genti eatenus in ignorantiae cecitate sedenti euangelici ministerii opus assumens animum convertit. Nam paenes vos superstes m an et venerabilis vitae praesbiter Ovo ex ipsa Fresionum natione oriundus, qui viva voce narrat, quanta per eundem pontificem sanctum in eadem gente Christus virtutum miracula operari sit dignatus. Ex quibus pauca pro captu ingenii et oportunitate audientium fideli sermone inseremus. Sed tam praeclaro operi pauper succumbit ingenium, tamque profundae rei non sufficit sermo sterilis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓte. cũ dolentib dolens extitit. ꝓte. multos liboret
sustinuit. ꝓte pauꝑib multa ministrauit.
Ecqͥddicã dñc : licet sanguinẽ ꝓtẽ nͣfuderit.
tam̃ mar trrii fructu ñcarebit. qͥ ahoc sinecesse
cc̃t. totis uirib strret. Et qͥa hoc cẽ ñ potuit. ipsi
sui diut̾ni crucutꝰ &c labores. passionib scoͣꝵ tuoꝵ
refulsit : totũ dituo & suo fuit. Dicuo ꝑ gram.
desuo ꝑuoluntariã obedicntũ. Tui gripccisit.
illius õꝑis effectus successit. Iã animarũ scĩrum
susceptor. fili dĩ ibũxp̃e. laborũ illius sisꝑpctuuꝰ
consolator. qͥuiuis & regnas ꝑomia scłiscłoꝵ amen

Expanded text:
te cum dolentibus dolens extitit, pro te multos labores sustinuit, pro te pauperibus multa ministravit. Et quid dicam, domine? Licet sanguinem pro te non fuderit, tamen martirii fructu non carebit, quia hoc, si necesse esset, totis viribus ferret. Et quia hoc esse non potuit, ipsi sui diuturni cruciatus et labores passionibus sanctorum tuorum refulsit, totum de tuo et suo fuit. De tuo per gratiam, de suo per voluntariam obędientiam. Tua gratia precessit, illius operis effectus successit. Iam, animarum sanctarum susceptor, fili dei Iesu Christe, laborum illius sis perpetuus consol
Abbreviated transcription (Latin):
AGNUM IN NOSIS QUODAMMOdO
IGNICUIUM. AD IUSTICIA SUA
adipiscendam semitam. pietas diuina
succendit: cum dicit: oculi dñi suꝑ
ustos. &aures eius ad p̃ces eorũ: ostendens qđ qui iusticiã
extoto corde dilexerit. cũ dep̃catus fuerit. audiat᷑ adño
U tinam quisq nr̃m. cũ hȩc cantare cȩperit: statim sp̃tis
mundi scandalis. neglectis concupiscentiis uanis. dere¬
lictisq semitis prauis: iusticia uiã expeditus & sine
impedim̃to secularium actionũ. conaretur irrepere
Per hanc enim uiã abel iustus suscipit᷑: enoc beatus
assumitur: noe reseruatur. abraham eligitur. isahac
benedicitur: ĩacob dilatatur. ioseph custoditur. moyses
scificatur. dauid p̃destinatur: salomon ditatur. tres
pueri inter incendia rorulenta uaticinantur : da¬
niel inter in nocuas bestias pascitur. Per hanc uiam
apłi diriguntur: martyres beati glorificantur. &
qualiter inquis: Scilic& dum infirma curant. mor¬
tuos suscitant. p̃sentia contemnunt. futura desiderañ.

Expanded text:
agnum in nobis quodam modo igniculum ad iustitiae suae adipiscendam semitam pietas divina succendit, cum dicit: Oculi Domini super iustos, et aures eine ad preces eorum; ostendens, quod qui iustitiam ex toto corde dilexerit, cum deprecatus fuerit, audiatur a Domino. Utinam quisque nostrum, cum haec cantare coeperit, statim spraetis mundi scandalis, neglectis concupiscentiis vanis, derelictisque semitis pravis, iustitiae viam expeditus et sine inpedimento saecularium actionum conaretur inrepere. Per hanc enim viam Abel iustus suscipitur, Enoch beatus adsumitur, Noe reservatur, Abraham elegitur, Isaac benedicitur, Iacob dilatatur, Ioseph custoditur, Moyses sanctificatur, David praedestinatur, Salomon ditatur, tres pueri inter incendia rorolenta vaticinantur, Danihel inter innocuas bestias pascitur. Per hanc viam apostoli diriguntur, martyres beati glorificantur. 'Et qualiter?' inquis. Scilicet dum infirma curant, mortua suscitant, praesentia contemnunt, futura desiderant,
Abbreviated transcription (Latin):
As kaũ inhac die qua cȩlebramus natale
gloriose dnȩ nrȩ matris uidelicae redẽptoris
nri miariȩ : uolumus uobis aliqua referre
atq dauid regis quib adeo ꝓmissio facta est.
& scriptura scõꝵ patrum in ciuitate nazar& patre
nõe ioachim exeadem urbe oriundo. matre uero
anna noẽ. oriunda exciuitate bahleem. Uica
eorũ simplex &recta ante đm: Apud homines
in rep̃hensibilis &pia erat. nam omem substan.¬
tiam suam trifarie diuidebant.¶ Unã partẽ
templo & templi seruitoribus impendebant.
aliam peregrinis epauꝑib erogabant. terciã
sibi & sue familiolȩ usibus reseruabant. Ita
iusti deo. hominibus pii. ꝑ annos circiter.xx.
castum domi c̃iugium sine liberoꝵ ꝓcreatione
exertebant ulouer̃ tamen si forte ds̃ donarae
eis sobolem. ea se dei seruitio mancipaturos
E uolutis gͦ tot annorꝰ curricuł. missus ÷ angłs
dñi prius adioachim de inde ad annã ñcians

Expanded text:
simi, in hac die celebramus natale gloriosae Dominae nostrae Mariae videlicet Redemptoris nostri Matris. Volumus vobis aliquid referre atque David regis, quibus a Deo promissio facta est, et scripturas sanctorum Patrum in civitate Nazareth, patre nomine Joachim ex eadem urbe oriundo, matre vero Anna nomine oriunda ex civitate Bethlehem. Vita quorum simplex et recta ante Dominum, apud homines irreprehensibilis et pia erat. Nam omnem substantiam suam trifarie dividebant, unam partem templo et templi servitoribus impendebant, aliam peregrinis et pauperibus erogabant, tertiam sibi et suae familiae usibus reservabant. Ita justi Deo, et hominibus pauperes, annos circiter viginti, castum Domini conjugium, sine liberorum procreatione exercebant. Voverunt tamen, si forte Deus donaret eis sobolem, eam se Domini servitio mancipaturos. Evolutis ergo tot annorum curriculis, missus est angelus Domini prius ad Joachim, demum ad Annam, nuntians
Abbreviated transcription (Latin):
pori: nocent & corpori. Si autẽ ꝑfidem non parcant
corpori: p̾stant & corpori. Ecce hoc attendite: & fide
ur̃am int̾rogate. Sc̃s GINcentios si formidine tor
dã aut̾e conditione mortali: corpore solueretur. Qd
ageret in resurrectione. cũ in et̾nũ ignẽ p̃cipitaret᷑.:

Expanded text:
pori, nocent et corpori. Si autem per fidem non parcant pori, nocent et corpori. Si autem per fidem non parcant corpori, praestant et corpori. vestram interrogate. Sanctus Vincentius si formidine tormdam autem conditione mortali, corpore solveretur. Quid ageret in resurrectione, cum in aeternum ignem praecipitaretur?
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: Dñm confessus. ẽ. uiuus. in imicũ suꝑauit & mor¬
tuus. Qd putamꝰ fr̃s: Qdistũ honorẽ ꝓuidentia & consi¬
liũ om̃ĩpotentis creatoris eiꝰ etiã defuncto corpori detu
rabat ille unde suscitaret᷑: Illi & inuictoria corona. &
in resurrectione seruata.ẽ. uita ęt̾na: sed decorpore eiꝰ ȩc¬
cłiȩ prestita. ẽ consolationis memoria. Sic plerunq ds̃ de
magis ꝓsit ei cui datur. quã ei de quo datur. Sic heliam
Sc̃m. deus ꝑ auem pascebat. Non autẽ miscdia dĩ & om̃i poten¬
tia defecerat: ut semꝑ sic pasceret. Mittitur tam̃ pascen¬
dus aduiduã: non qͥa nonerat qͦmͦ dĩ seruus aleretur.
s ut fidelis uidua benedictionẽ mereretur. Prestitrt
ergo martyrũ corpora scõrũ eccłiis suis ad memoriaᷤ
orationũ: non ad głas martirũ. Illi enĩ habent integram
glam suam: apud creatorem suũ. Nec ipsi corpori ali¬
qd timent: qm̃ ñ. ẽ. qd timeant. Magis si parcant cor¬

Expanded text:
 vivus: inimicum superavit et mortuus. Quid putamus, fratres, quod istum honorem providentia et consilium omnipotentis Creatoris cum etiam defuncto corpori detulrabat ille unde suscitaretur? Illi et in victoria corona, et in resurrectione servata est vita aeterna. Sed de corpore ejus, Ecclesiae praestita est consolationis memoria. Sic plerumque Deus dmagis prosit ei cui datur, quam ei de quo datur. Sic Eliam sanctum Deus per avem pascebat: non autem misericordia Dei et omnipotentia defecerat, ut semper sic pasceret. Mittitur tamen pascendus ad viduam : non quia non erat quomodo Dei servus aleretur, sed ut fidelis vidua benedictionem mereretur. Praestitit ergo sanctorum corpora Ecclesiis suis ad memorias orationum, non ad glorias martyrum. Illi enim habent integram gloriam suam apud Creatorem suum. Nec ipsi corpori aliquid timent, quoniam non est quod timeant. Magis si parcant cor
Abbreviated transcription (Latin):
cogita. mariã in uoca. Uon recedat
abore. ñ recedat acorde. ⁊ ut impe¬
tres orationis suffragium. ñ deseras
conũsationis exemplũ. Ip̃am seq̃ns
ñ deuias: ip̃am rogans ñ desꝑas. ip¬
sam cogitans ñ erras. Ip̃a tenente
ñ corruis. ipsa ꝑtegente ñ metius. ip̃a
duce ñ fatigaris: ip̃a ꝑpicia ꝑuenis
⁊ sic intemet ip̃o exꝑiris quam m̾ito
dictum sit: ⁊ nom̃ uirginis maria.
S iam modice pensandum ne ⁊ nos in
intueamur. Ut enim uerbis apłicis
utar bonum ẽ nos hic ẽẽ ⁊ libet dul¬
citer contemplari insilentio quod la
tione feruentior reꝑabitur in his dis¬

Expanded text:
cogita, Mariam invoca. Non recedat ab ore, non recedat a corde; et ut impetres ejus orationis suffragium, non deseras conversationis exemplum. Ipsam sequens non devias: ipsam rogans non desperas: ipsam cogitans non erras. Ipsa tenente non corruis; ipsa protegente non metuis; ipsa duce non fatigaris; ipsa propitia pervenis: et sic in temetipso experiris quam merito dictum sit, Et nomen Virginis Maria. Sed jam modice pausandum est, ne et nos in intueamur. Ut enim verbis apostolicis utar, Bonum est nos hic esse : et libet dulciter contemplari in silentio, quod labtione, ferventior reparabitur in his
Abbreviated transcription (Latin):
innocentie in derisum. ñ ut puta
tus suos exꝑiretur infirmos. lanta si¬
quidem celeritate omĩa sunt sedata.
ut ꝑsonas illas que ꝓpĩ astabant. oĩo
latuerit qd̵ accid̾at: ⁊ malignꝰ hostis
uelociter increpatus. ñ mͦ scandalum
eis qd̃ parabat inferre nequiuit. sed
exeo. ut ampliori custodia sese fr̃s miui¬
inrent. ⁊ m̾ito. ⁊ numo. ⁊ possessiõib
deinceps cresc̾et clareuallis: ⁊ mul¬
tiplieatis conuentib. fere ꝑ omnẽ la¬
titudinem loci illiꝰ dilataretur reli¬
gio. ip̃e etiam abbas scs. ex tunc am¬
plius solito miraculis clareret et
ugnis.

Expanded text:
innocentiae in derisum, non, ut putabinnocentiae in derisum, non, ut putabtus suos experiretur infirmos. Tanta siquidem celeritate omnia sunt sedata, ut personas illas, quae prope astabant, omnino latuerit quod acciderat; et malignus hostis velociter increpatus, non modo scandalum eis quod parabat, inferre nequiverit, sed ex eo, ut ampliori sese custodia fratres munirent: et merito, et numero, et possessionibus deinceps cresceret Clara-Vallis, et multiplicatis conventibus, fere per omnem latitudinem loci illius dilataretur religio; ipse etiam Abbas sanctus extunc amplius solito miraculis clareret et signis
Abbreviated transcription (Latin):
morib pot̾at in hiare ambitio. nec
dampnosa pot̾at ẽẽ frĩb huiꝰmodi
p̃da: cum miniri ñ posset absporta¬
ta religio. Gaudebant om̃s indrĩo:
⁊ sollempnitas ñ cybis s uirtutib
agebatur. Panis ibi opyrus ꝓ suni¬
la. ꝓ careno saꝑa. ꝓ rumbis olera:
ꝓ qͣuiblibet diuitiis legumina
ponebantur. Si forte pistis inrien¬
tus ẽ domino pape appositus ẽ:⁊
uidit diabolus ⁊ seruoꝵ dei głam qͦs
tanti hospitis nobilitabat presen¬
tia. ferre ñ ualens: dum inchoro ala
ñnullis ex cardinalib qui auditu
⁊ aspectii eoꝵ delectabantur. aliqͣn¬
tos fr̃m horribili pauore turbauit
Nam ⁊ unus p̃ocupatus. blasphe
ti ⁊ tremebundi. ad beati patris ues¬
tigia ꝯfug̾unt. At ille conuersus ad
ceteros orate inquit ac deinceps. sub
silentio eos qui turbati uidebantur
adduxit atq compescuit: ut neqͥssi¬
mus ille qui ꝯuentum pietatis trãs¬
ferre conabatur intheatrũ. ⁊ scolã

Expanded text:
moribus poterat inhiare ambitio, nec moribus poterat inhiare ambitio, nec damnosa poterat esse fratribus hujusmodi praeda, cum minui non posset asportata religio. Gaudebant omnes in Domino, et solemnitas non cibis, sed virtutibus agebatur. Panis ibi autopyrus pro simila, pro careno sapa, pro rhombis 1095 olera, pro quibuslibet deliciis legumina ponebantur. Si forte piscis inventus est, domino Papae appositus est, et Invidit diabolus, et servorum Dei gloriam, quos tanti hospitis nobilitabat praesentia, ferre non valens, dum in choro alacus etiam nonnullis ex cardinalibus, qui in auditu et aspectu eorum delectabantur, aliquantos fratrum horribili pavore turbavit. Nam et unusti et tremebundi, ad beati Patris vestigia confugerunt. At ille conversus ad caeteros, « Orate, » inquit: ac deinceps sub silentio eos qui turbati videbantur eduxit, atque compescuit; ut nequissimus ille, qui conventum pietatis transferre conabatur in theatrum, et scholam
Abbreviated transcription (Latin):
oestendisse: quamn declinauant rome.
Neossilium suppetebat: donec murũ
se opposutt abb̃s sc̃s. Audatit̾ enun re¬
sistens regi. u̾bum malignũ mira li¬
b̃tate redarguit: mira auctoritate
compescuit. Rediens aũ leodio: cla¬
ramuallem dominus pp̃ ꝑ se ip̃m
uoluit uisitare. Ubi a pauꝑib xp̃i
deauratis euangłiis occurrentib.
s pannosis agminib scopulo sam
baiulantib erucem: ñ tunrultu¬
artiũ elassicoꝵ thonitruo. ñ ela¬
mosa ilibilatione s suppressa mo¬
dulatione. affectuosissime susce ptꝰ ẽ.
febant ep̃i. flebat ip̃e sũmus ponti¬
fex. inirabantur ꝯgregatioĩs illius
grauitatem. qd̃ intam sollep̃m gau¬
dio ocłi om̃iũ humi defixi. nusqm ua¬
gabunda curiositate circiunferrent᷑.
s complosis palpebris ip̃i neminẽui¬
derent. ⁊ ab om̃ib uidentur. Nichil
in eccłia illa uidit romanus qd̵ eu¬
ꝑet. nulla ibi suppellex eorum solli¬
citauit aspectum: nicħ in oratorio
nisi nudos uid̾unt parietes. Solis

Expanded text:
offendisse, quam declinaverint Romae. Nec consilium suppetebat, donec murum se opposuit Abbas sanctus. Audacter enim resistens Regi, verbum malignum mira libertate redarguit, mira auctoritate compescuit. 6. Rediens autem Leodio, Claram-Vallem dominus Papa per se ipsum voluit visitare: ubi a pauperibus Chdeauratis Evangeliis occurrentibus, sed pannosis agminibus scopulosam bajulantibus crucem, non tumultuantium classicorum tonitruo, non clamosa jubilatione, sed suppressa modulatione affectuosissime susceptus est. Flebant episcopi, flebat ipse summus Pontifex: et omnes mirabantur congregationis illius gravitatem, quod in tam solemni gaudio oculi omnium humi defixi, nusquam vagabunda curiositate circumferrentur; sed complosis palpebris ipsi neminem viderent, et ab omnibus viderentur. Nihil in ecclesia illa vidit Romanus quod cuperet, nulla ibi supellex eorum sollicitavit aspectum; nihil in oratorio nisi nudos viderunt parietes. Solis
Abbreviated transcription (Latin):
anct̾oꝵ gesta ca¬
lamo pandere:
ꝑ raphaelem edo¬
cenuir archange¬
lum. ad cobiam
loquenteaz
Consiliũ inqͥt regis boñ ẽ abscondere
opera autẽ dei p̾clarũ ẽ euarrare.
Sed ⁊ mũdi lucerna iheronimꝰ. ad iffd̃
nos ꝓuocauit exemplũ: qͥ postꝗͣ tes¬
tament̃ uetꝰ ⁊ nouũ p̃claro tnstulit
eloqͥo. etiã uitas anachoritar᷑ hyla¬
rionis. pauli. malchi. ⁊ alioꝵ floren¬
tissimo depinxit stilo: ĩ memoriam
pꝰteris ꝑfuturũ. Et licet humanis
laudib iustꝰ ñ egeat que p̃sentia xp̃i
claricat. ⁊ aula ꝑadysi uł societas ã¬
głica iã retentat: tñ fidei ꝓpagant᷑

Expanded text:
anctorum gesta calamo pandere er Raphahel docemur archangelum ad Tobiam loquentem: Consilium, inquid, regis bonum est abscondere; opera autem Dei praeclarum est enarrare. Sed et lucerna mundi Hieronimus ad istud nos provocavit exemplum, qui postquam testamentum vetus et novum praeclaro transtulit eloquio, etiam vitas anachoritarum Hylarionis, Pauli, Malchi et aliorum florentissimo depinxit stilo in memoriam posteris profuturum. Et licet humanis laudibus iustus non egeat, quem praesentia Christi clarificat et aula paradisi vel societas angelica iam retentat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuenit᷑ qr ⁊ semet ip̃m iac̾tantie spicu¬
lo interimit: et in suꝑ audicoꝵ infirmi¬
tati minime consulit.¬
Sed qr rei geste fidei anchorã anne¬
c̃tere opꝰ ẽ: more historiogͣphis solito.
tͥa in fronte narratõnis iustrumenti
gr̃a ponimꝰ. qͥb ad contexendũ ꝓpositũ¬

Expanded text:
invenitur, quia et semetipsum jactantiae spicuinvenitur, quia et semetipsum jactantiae spiculo interimit, et insuper auditorum infirmitati minime consulit.quia rei gestae fidei anchoram annectere opus est more historiographi solito, tria in fronte narrationis instrumenti gratia ponimus, quibus ad contexendum propositu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ laudabilef
ꝓuectus i
qui desid̾is celestiũ
flagͣntes p̾mioꝵ. infirmiorib ꝓxi¬
mis planiorẽ uiã fidei reliquerunt:
ob id ꝓcul dubio actitari credit᷑. qͦtinꝰ
ille diuini amoris ardor qͥ cotidie ha¬
bũdante iniqͥtate etiã in scĩs uiris fla¬
tu qͦdã sinst᷑ agente corpescere solet:
iterũ qͥsi gͣtissimo austri fomine re¬
accendatut. Unde eccłia in canticis.
Surge inqͥt aqͥlo ⁊ ueni auster. Hĩe
ẽ qd nos pene ydiote atꝙ inerces. p̃cio¬
sissimi lilii xp̃i. id ẽ beati s eueri archi¬
p̃sulis uitã. ordinatõnẽ. nͨnõ et obitũ
sacͣtissimũ qualic̃ stilo palificare ge¬
stientes: simplicit̾ ea que de tãto uiro
ad nr̃e ꝑuitatis noticiã ꝑuolare potu¬
erũt. aurib fideliũ intimare ꝓposui¬
mꝰ. plus ꝓspicientes illoꝵ edificatoni ⁊
saluti: quã curiosoꝵ pompatice ur¬
banitati. Qui eñ iuxta salomonem
sophistice loqͥtur: deo ꝑ om̃ia odibilis

Expanded text:
 laudabiles provectus in qui desiderio coelestium flagrantes praemiorum infirmioribus proximis planiorem viam fidei reliquerunt, ob id procul dubio actitari creditur, quatenus ille divini amoris ardor, qui quotidie abundante iniquitate etiam in sanctis viris flatu quodam sinistro agente torpescere solet, iterum quasi gravissimo hausto flamine reaccendatur. Unde Ecclesia in Canticis: Surge, inquit, Aquilo, et veni, Auster. Hinc est quod nos pene idiotae atque inertes pretiosissimi lilii Christi beati Severi archipraesulis vitam, ordinationem, nec non et obitum sacratissimum qualicunque stylo palificare gestientes, simpliciter ea quae de tanto viro ad nostrae parvitatis notitiam pervolare potuerunt auribus fidelium intimare proposuimus, plus prospicientes illorum aedificationi et saluti, quam curiosorum pompaticae urbanitati. Qui enim juxta Salomonem sophistice loquitur, Deo per omnia odibilis
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. illustres sanctorũ
describe uitas: ut sint in
speculũ ⁊ exemplũ ac qͦ¬
dam ueluti ꝯdimentũ
uite hominũ suꝑ t̾ram. ꝑhoc enĩ
quodãmͦ ap̃ nos etiam pꝰ mortẽ ui¬
uunt: multosq ex his qui uiuen¬
des mortui sunt: ad ueram ꝓuocãt
⁊ reuocant uitã. Uer̃ nẽ maxime
id requirit raritas scĩtatis: ⁊ nr̃a
plane etas mops uiroꝵ. Quã sane
iopiam suꝑ nos ad eo inualiusse
sentimꝰ: ut nulli sit dubiũ illa sen¬
tentia nos feriti. qm̃ habundabit
iniquitas. rifrigescet caritas mul¬
torũ. Et uit suspicor ego. aut p̾sto

Expanded text:
fuit illustres Sanctorum describere vitas, ut sint in speculum et exemplum, ac quoddam veluti condimentum vitae hominum super terram. Per hoc enim quodammodo apud nos etiam post mortem vivunt, multosque ex his, qui viventes mortui sunt, ad veram provocant et revocant vitam. Verum nunc maxime id requirit raritas sanctitatis, et nostra plane aetas inops virorum. Quam sane inopiam super nos adeo invaluisse sentimus, ut nulli sit dubium illa sententia nos feriri: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Et ut suspicor ego, aut praesto
Abbreviated transcription (Latin):
tam futuris quam et p̾sentibus
aliq̃d officii mei. munus ĩpemd̾e.
Quos eo q̃d offend̾e sumoꝑe caue¬
bam: dedi oꝑam uoluntati eoꝵ
ꝓ posse morem gerẽ. Opus gͥ ip̃m.
de uita et conu̾satione anselmi
airhiepi cantuariensis titulatĩs.
talit̾ deo adiuuante curaui dis¬
poñe ut quamius aliud opꝰ qͣd
u̾signauimus. ex maiori parte
de eiusoem uiri duensatione sub¬
sistat: ita tñ insua matenia in¬
tegre nairationis formam p̾ten¬
dat: ut nec illud istuis. nec istuo
illius ꝓmutua suicognitione
multum uideatur indigere. Ule¬
ne tamen auctꝰ eius scire uolen¬
tibꝰ: nec illud sine isto. nec istud
sine illo sufficẽ posse ꝓnumcio.

Expanded text:
tam futuris quam et praesentibus aliquod officii mei munus impendere. Quos eo quod offendere summopere cavebam, dedi operam voluntati eorum pro posse morem gerere. Opus igitur ipsum de vita et conversatione Anselmi archiepiscopi Cantuariensis titulatum, taliter, Deo adjuvante, curavi disponere, ut quamvis aliud opus quod praesignavimus ex majori parte de ejusdem viri conversatione subsistat; ita tamen in sua materia integrae narrationis formam praetendat, ut nec illud istius, nec istud illius pro mutua sui cognitione multum videatur indigere. Plene tamen actus ejus scire volentibus, nec illud sine isto, nec istud sine illo sufficere  al. omit.
Abbreviated transcription (Latin):
dosid̾io aulam ꝑadysi anhelare: le ui¬
Sed ⁊ cũ fama illiꝰ longe late ꝙ ꝑcur¬
reret. ⁊ amor ĩ bonoꝵ p̃cordiis glome¬
ratꝰ succresceret: mox ut papa arthe¬
miꝰ senonis defunctꝰ ⁊: ut ia dicte ci¬
uitatis cathedra sẽs lupꝰ susciperet.
elerꝰ ⁊ popłs urbis senonice aures regis
un animiter pꝰtulauit. Diuino gͥ de
erito põtificali locatus in solio: cepit
uͥtutib pollere. miraculis chorusca¬
r. Agebant gr̾as euncti diuine ele¬
metie q̃ calem senonicis dedisset po¬
tifice. Uirtutib egͥgiũ amatñ deror
iciunũs deditu. elemosinis largũ iug

Expanded text:
desiderio aulam paradisi anhelare; desiderio aulam paradisi anhelare; sed cum fama illius longe lateque percurreret et amor in bonorum praecordiis glomerate succresceret, mox ut papa Artemius Senonas diem functus est, ut iam dictae civitatis cathedram sanctus Lupus susciperet, clerus vel populus urbis Senonicae aures regis unanimiter postulavit. 5. Divino igitur decreto pontificali locatus in solio, coepit virtutibus pollere, miraculis coruscare. Agebant gratias cuncti divinae clementiae, qui talem Senonicis dedisset pontificem, virtutibus egregium, amatum clero vel ieiuniis d
Abbreviated transcription (Latin):
geris ꝓuincia. aurelianensiũ ciuita¬
tis siuꝰ genitor becto. genitͥe aust̃¬
gildis uocabulo aga auũculi cogno¬
mẽto. Qui duuna reuelatõne ⁊ moni¬
a qͥd digñ deo antistitẽ funderẽt mũ¬
doplem: mox editũ paruulũ lactis pa¬
bulo enuttũ expleto tẽpore cunarũ
plenduit: ut cunctos sodales suos in
scola p̃cederet ⁊ flore sapientie ac ri¬
uo gorrentis facundie superaret. łe li
Erant fr̃s illius genitcis uenerandi
antistites. austreniꝰ aurelianor põ¬
ti fex. aunariꝰ p̃sul autisio dorensis:
u̾tutũ signis esfulgentes. Q cũ cerne¬
rẽt p̾ dictũ puerũ norm̃ã religionis
amare: ⁊ xp̃i p̃cepta diligere. eũ cle
Cũ q ĩa etate crescente officia diuina
cẽpisset digne ꝑsoluere: studebat ore
melli fluo cantꝰ xp̃i armoniã in sona¬
re. atq rigore abstinẽtie camis re¬
bellionẽ domare. Oratu assiduo scõꝵ
sectari: caritate resplendere. elemosi¬
nis insudare: mũdũ ꝯtẽpnere. ac toto

Expanded text:
geris provintia Aurelianensium civitauius genitor Betto, genitrix Austregildis vocabulo, Aga avunculi cognomento; qui divina revelatione commoniti, quod dignum Deo antistitem funderent mundo prolem, mox editum parvulum, lactis pabulo enutritum, expleto tempore cunarum,ae ita resplenduit, ut cunctos sodales suos in scola praecederet et flore sapientiae ac rivo torrentis facundiae superaret. Erant fratres illius genitricis venerandi antistites Austrenus Aurelianorum pontifex, Aunarius praesul Autisiodorensis, virtutum signis effulgens; qui cum cernerent praedictum puerum normam religionis amare et Christi praecepta diligere, eum cler4. Cumque iam, aetate crescente, officia divina coepisset digne persolvere et ore mellifluo cantus Christi armoniam insonare atque rigore abstinentiae carnis rebellionem domare, oratu assiduo sanctosectare, caritate resplendere, elemosinis insudare, mundum contempnere ac toto
Abbreviated transcription (Latin):
luxũ ꝑtinet. uitã pauperẽ duxit. qͥa
ut ueracissimis fert᷑ relatorib. una cũ
ꝯiuge quã sibi iãdudũ castissimo copu¬
larat matͥmonio. ñ nͥ lanificii oꝑe sũp-¬
tus cotidianos carpebat. Nam ut pote
religiosus. ⁊ ortho doxis catholicꝰ: de
labore manuu̾ c̃ apło uiuebat nulliq
homiñ ium uel fraudẽ inferebat. Neꝙ¬
etenĩ surda aure p̃teriit psalmistam
intonãtẽ labores manuũ tuar̃ man¬
Ducabis. beatus es et bñ tͥ erit łe niui¬
n hoc loco siqͥs suꝑciliosus cruginata
ae
e

Expanded text:
luxum pertinet, pauperem vitam duxit, quia, luxum pertinet, pauperem vitam duxit, quia, ut veracissimis fertur relatoribus, una cum conjuge, quam sibi jamdudum castissimo copulabat matrimonio, nonnisi lanificii opere sumptus quotidianos carpebat, nam ut pote religiosus et orthodoxus Catholicus de labore manuum cum Apostolo vivebat, nullique hominum vim vel fraudem inferebat, neque enim surda aure praeteriit Psalmistam intonantem: Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es, et bene tibi erit. In hoc loco, si quis superciliosus, eruginata te e
Abbreviated transcription (Latin):
tͥam. ac condicõnẽ. Nam ut de ꝑsonaeiꝰ
paucis uera ꝑstͥngamꝰ nõ sũ diuino qͦ¬
dã auspicio. seuerus ẽ aparentib uoci¬
tatꝰ. nõ enĩ si ppensiꝰ inspice̾ echimolo¬
giam nitim: seueritatẽ uł seuiciã so¬
nat. s potiꝰ pat̾nã gͣuitatẽ. de qͣ psal¬
mista. in popło inqͥt graui laudabo te.
Nec ĩmerito. qr futurꝰ ꝓfecto erat. et
uicioꝵ extirpacor austerrimꝰ. ⁊ uͥtutũ
corrasor auidissimꝰ. Patͥa uͦ eiꝰ satis om̃i¬
b in promptu habet᷑. qͥa ciuis rauẽnas
extitit. et sic̃ de beato papa Gregoriodi¬
honorem.łe.iii. Cuius autẽ cõdi¬
tõnis fuerit scĩssime eiꝰ uite sũma cõ¬
ꝓbat. qͥ a uere xͥanus erat. ⁊ colũbinã
uitã in simplicitate cordis agebat.
Pauperẽ qͥdẽ uitã cũ tobia gessit. sed¬
qͥa diuinã p̃sentiã cimuit. ⁊ cͥcũspec̾ti¬
onem om̃ipotẽtis semꝑ cogitauit:
omĩa bonapossedit. qͥa caritatẽ q̃ deus
ẽ om̃imodis habuit. Qũatũ enĩ ad scłi

Expanded text:
triam, ac conditionem. Nam, ut de persona ejus paucis vera perstringamus, non sine divino quodam auspicio Severus est a parentibus vocitatus. Non enim si propensius inspicere etymologiam nitimur, severitatem, vel saevitiam sonat, sed potius paternam gravitatem, de qua Psalmista: In populo, inquit, gravi laudabo te. Nec immerito, quia futurus profecto erat et vitiorum extirpator austerrimus et virtutum corrasor avidissimus. Patria vero ejus satis omnibus in promptu habetur, quia civis Ravennas extitit, et sicut de B. papa Gregorio dihonorem. Cujus autem conditionis fuerit, sanctissimae ejus Vitae summa comprobat, quia vere Christianus erat, et columbinam vitam in simplicitate cordis agebat. Pauperem quidem vitam cum Tobia gessit, quia divinam praesentiam timuit, et circumspectionem Omnipotentis semper cogitavit, omnia bona possedit, quia charitatem, quae Deus est, omnimode habuit. Quantum enim ad saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
xium. Et aut iudicabor suꝑfluus.
aut p̾sumptor. quod uidelicet pꝰ
patres qui hẽ ip̃m locum plenissi¬
me exposuerunt. rursus in eodẽ
nouus expositor ausus fuerĩ mit¬
tere manũ. S quid dictum ẽ pꝰ
patres quod ñ sit contra patres:
nes patrib arbitror nec cuiquam¬
alii displicere deb̾e. Ubi aũ dixi qd̾
apatrib accepi. dum sic absit ty¬
pus p̃sumptionis. ut ñ desit frue¬
tus deuotions. patienter audiam
de suꝑtluitate causantes. Noue¬
rint tam̃ qui me tanqͣm de ocio¬
sa ⁊ ñ necessaria explanatione
suggillant ñ tam intendisse expo¬
nere eungłium: quam de euan¬
głio sumere occasionẽ loquendi
q̃uod loqui delectabat. Si uero pec¬
caui. quod ꝓpriam magis ex hoc ex¬
citari deuotionem quam comiiunẽ
quesierim utilitatem: potenserit
pia uirgo apud suum misodem fi¬
lium hoc meũ excusare peccatum.
cui hoc meũ qualecũq ꝯpusculũ
deuotissime destinaui

Expanded text:
xium; et aut judicabor superfluus, xium; et aut judicabor superfluus, aut praesumptor, quod videlicet post Patres, qui hunc ipsum locum plenissime exposuerunt, rursus in eodem novus expositor ausus fuerim mittere manum. Sed si quid dictum est post Patres quod non sit contra Patres; nec Patribus arbitror, nec cuiquam displicere debere. Ubi autem dixi quod a Patribus accepi, dum sic absit typhus praesumptionis, ut non desit fructus devotionis, patienter audiam de superfluitate causantes. Noverint tamen qui me tanquam de otiosa et non necessaria explanatione suggillant, non tam intendisse exponere Evangelium, quam ex Evangelio sumere occasionem loquendi quod loqui delectabat. Si vero peccavi, quod propriam magis ex hoc excitarim devotionem, quam communem quaesierim utilitatem: potens erit pia Virgo apud suum misericordem Filiam hoc meum excusare peccatum, cui hoc meum qualecumque opusculum devotissime destinavi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi michi congruere uideo. sc̃orum
pulchritudine gratiora fiant que
in eis lectori apposuerim. Ut autẽ¬
sp̃e uẽ oꝑatione. Couidelicet m fiat
michi. quo nemin ante me factũ ẽ:
nemini pꝰ me faciendum. Porro
multipharie multisq modis olun
d̾s locutus ẽ patrib in ꝓpħis: ⁊ aliis
quidem in aure. aliis inore. aliis ⁊̃
in manu factum ẽẽ u̾bum dñi me¬
moratur. Michi aut̃ oro ut ⁊ ĩ itt̃o
fiat scłm ũbum tuum. Nolo ut
fiat michi aut declamatorie p̃dica¬
tum. aut figuralit̾ significatum.
aut imaginatorie sompniatum:
s silenter inspiratum. ꝑsonalit̾
incarnatum. corporaliter inuis¬
ceratum. Uerbum gͥ quod in se nͥ
pot̾at fieri nec indigebat. dignet
inme: dignetur⁊ michi fier scd̾m
ũbum tuum. fiat quidem gene¬
ralit̾ om̃i inundo: sed specialiter
frat michi sodm ũbum tuum. Ex
euangłicam exposui sicut potui.
nec ignoro quod ñ om̃ib placitu¬
rum sit: s scio me obhanc rem
multoꝵ fore indigirationi obno¬

Expanded text:
ubi mihi congruere video, verba sanctorum pulchritudine gratiora fiant quaecunque in eis lectori apposuerim. Ut auteoperatione. Eo videlicet modo fiat mihi, quo nemini ante me factum est, nemini post me faciendum. Porro multifariam multisque modis olim Deus locutus est Patribus in prophetis; et aliis quidem in aure, aliis in ore, aliis etiam in manu factum esse verbum Domini memoratur: mihi autem oro ut in utero fiat juxta verbum tuum. Nolo autem ut fiat mihi aut declamatorie praedicatum, aut figuraliter significatum, aut imaginatorie somniatum; sed silenter 755 inspiratum, personaliter incarnatum, corporaliter invisceratum. Verbum igitur, quod in se nec poterat fieri, nec indigebat, dignetur in me, dignetur et mihi fieri secundum verbum tuum. Fiat quidem generaliter omni mundo, sed specialiter fiat mihi secundum verbum tuum. Exelicam exposui, sicut potui: nec ignoro quod non omnibus placebit. sed scio me ob hanc rem multorum fore indignationi obno
Abbreviated transcription (Latin):
religio ⁊ scola magisterii abom̃ime
lib̾et suspitione falsi. adhuc etiam
ad testimonium sibi asciscunt ꝓba¬
bilium auctoritatem ꝑsonarum.
ep̃orum. ełicorum. ⁊ monachorũ:
quib fidem ñ hr̃e nulli fideliũ licet.
Quãquam id suꝑflus dixim. cum to¬
tus ea nouent mundus: ⁊ uirtutes
eius narret om̃is eccłia scõrum. Qua¬
ꝓpter attendens diuine laudis miri¬
ficam mat̾iam. omnib se offerentẽ.
neminem uͦ suscipientem. dissimu¬
lantib eis qui melius hoc aedigniꝰ
pot̾ant: suscepi inea ãgere ip̃e que po¬
tero: ñ uanitate p̃sumentis. s fidutia

Expanded text:
religio, et schola magisterii ab omni me religio, et schola magisterii ab omni me liberet suspicione falsi; adhuc etiam ad testimonium sibi adsciscunt probabilium auctoritatem personarum, episcoporum, clericorum, et monachorum, quibus fidem non habere nulli fidelium licet. Quanquam id superfluo dixerim, cum totus ea noverit mundus, et virtutes ejus narret omnis ecclesia sanctorum. Quapropter attendens divinae laudis mirificam materiam omnibus se offerentem, neminem vero suscipientem, dissimulantibus eis qui melius hoc ac dignius poterant; suscepi in ea agere ipse quae potero, non vanitate praesumentis, sed fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
tione hominum: ⁊ꝯtradictiõe lu¬
guarum. At ille uigens ⁊ ualens. qnͣ¬
to infirmior corpore. tanto fortior fi.¬
et potens: ñ cessans agere digna me¬
morie. ⁊ magna maiorib semꝑ accu¬
mulans: que ip̃o tacente scriptorem
requirant. Ego uero iam deliborur¬
gentib infirmitatib mortis corꝑis
huius: ⁊ meis omnib incipientib
hr̾e responsum uicine mortis. sen¬
tio instare tempꝰ resolutionis meẽ.
plurimũq timeo ne sero mepenite¬
attam dui distulisse: quod pͥusqͣm
ꝑeffluam. uelim om̃imodis ꝑegisse
S & me fr̃m quoꝵdam pia beniuo¬
lentia płimum ad hoc impellit & co¬
hortatur. qui cum uiro dei iugiteras¬
sistant. omnia eius nouerunt: inge¬
rentes q̃dam diligenti inquisitiõe
uestigata. plura etiam quib cum
fierent. ip̃i int̾fuerunt: ⁊ uidunt
⁊ audierunt. Qui cum multa sugge¬
rant. ⁊ preclara que ꝑ seruum suũ
d̃s ip̃is presentib oꝑatur. nota eoꝵ

Expanded text:
tione hominum, et contradictione lintione hominum, et contradictione linguarum. At ille vigens et valens, quanto infirmior corpore, tanto fortior fiet potens, non cessans agere digna memoriae, et magna majoribus semper accumulans, quae ipso tacente scriptorem requirant. Ego vero jam delibor, urgentibus infirmitatibus corporis mortis hujus, et membris omnibus incipientibus habere responsum vicinae mortis, sentio instare tempus resolutionis meae; plurimumque timeo, ne sero me poeniteat tamdiu distulisse, quod, prius quam pereffluam, velim omnimodis peregisse. Sed et me fratrum quorumdam pia benevolentia plurimum ad hoc impellit et cohortatur, qui cum Viro Dei jugiter assistant, omnia ejus noverunt, ingerentes quaedam diligenti inquisitione vestigata, plura etiam, quibus, cum fierent, ipsi interfuerunt, et viderunt, et audierunt. Qui cum multa suggerant et praeclara, quae per servum suum Deus ipsis praesentibus operatur, et nota eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cripturus uitam ser¬
ui cuz. adhonorem no¬
minis tui. ꝓut tu de¬
reflorere: eum inuoco aduitorem. ꝙͥ
iam olim habeo incentorem.amorẽ.
tuum. Quis enim de amore tuo
quantulũcunq spiraculum uite.
hñs. ⁊ uidens testimonium głe &
honoris tui. tam p̃elarum ⁊tam fi¬
dele mundo in solitum effulsisse. ñ
det oꝑam qͣntamcunq pot̾ure. ne
lumen ate accensum. tuoꝵ quẽpiã
lateat. s qͣntum humano fieri ftilo
potest. quod melius ip̃e tamen ꝑ
uirtutem oꝑm facis. manifestatũ
⁊ exaltatum luceat omnib qui sũt
indomo tua: In quo cum ego iam
olim uellem qualecunq ministi¬
um agere uicis mee. seu timore seu
u̾ecundia ꝓhibitus sumusq adhuc:
modo quidem supͣ me iudicans esse
dignitatem materie.⁊ digniorib opi¬
ficib reseruandam. mnͦ etiam pꝰ obitũ
eius qͣi suꝑuicturus ei. melius hoc ⁊
competentius delibans actitandũ:
cumiam homo ñ grauaretur lau¬
dib sius. ⁊tutius id fieret aturba¬

Expanded text:
cripturus vitam Servi tui ad honorem nominis tui, prout tu dereflorere, eum invoco adjutorem, quem jam olim habeo incentorem, amorem tuum. Quis enim de amore tuo quantulumcumque spiraculum vitae habens, et videns testimonium gloriae et honoris tui tam praeclarum et tam fidele mundo insolitum effulsisse, non det operam, quantamcunque potuerit, ne lumen a te accensum, tuorum quempiam lateat; sed quantum humano fieri stylo potest quod melius ipse tamen per virtutem operum facis, manifestatum et exaltatum luceat omnibus qui sunt in domo tua? In quo cum ego jam olim vellem qualecumque ministerium agere vicis meae, seu timore, seu verecundia prohibitus sum usque adhuc, modo quidem supra me judicans esse dignitatem materiae, et dignioribus opificibus reservandam; modo etiam post obitum ejus, quasi supervicturus ei, melius hoc et competentius, deliberans actitandum, cum jam homo non gravaretur laudibus suis; et tutius id fieret a conturba
Abbreviated transcription (Latin):
ernardus burgundie
partib fontanis opido
patris sui oriundꝰ fuit:
parentib claris scdm
dignitatem scli. s dig¬
morib ac nobiliorib
cultor dei: iusticie denar. sunghicã

Expanded text:
ernardus Burgundiae partibus, Fontanis oppido patris sui oriundus fuit, parentibus claris secundum dignitatem saeculi, sed dignioribus ac nobilioribuscultor Dei, justitiae tenax. Evangelicam
Abbreviated transcription (Latin):
religio ⁊ scola magisterii abom̃i me
lib̾et suspitione falsi. adhuc etiam
ad testimonium sibi asciscunt ꝓba¬
bilium auctoritatem ꝑsonarum.
ep̃orum. cłicorum. ⁊ monachorũ:
quib fidem ñ hr̃e nulli fideliũ licet.
Quãquam id suꝑfluo dix̾im. cum do¬
tus eanouent mundus: ⁊ uirtutes
eius narret om̃is eccłia scõrum. Qua¬
ꝓpter attendens diuine laudis miri¬
ficam mat̾iam. omnib se offerentẽ.
neminem uͦ suscipientem. dissimu¬
lantib eis qui melius hoc aedigniꝰ
pot̾ant: suscepi inea agere ip̃e que po¬
tero: ñ uanitate p̃sumentis. s fidutia

Expanded text:
religio, et schola magisterii ab omni me religio, et schola magisterii ab omni me liberet suspicione falsi; adhuc etiam ad testimonium sibi adsciscunt probabilium auctoritatem personarum, episcoporum, clericorum, et monachorum, quibus fidem non habere nulli fidelium licet. Quanquam id superfluo dixerim, cum totus ea noverit mundus, et virtutes ejus narret omnis ecclesia sanctorum. Quapropter attendens divinae laudis mirificam materiam omnibus se offerentem, neminem vero suscipientem, dissimulantibus eis qui melius hoc ac dignius poterant; suscepi in ea agere ipse quae potero, non vanitate praesumentis, sed fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
tione hominum: ⁊ ꝯtradictiõe lin¬
guarum. At ille uigens ⁊ ualens. qͣn¬
to infirmior coipore. tanto fortior fi.¬
et potens: ñ cessans agere digna me¬
morie. ⁊ magna maiorib semꝑ aceu¬
mulans: que ip̃o tacente scriptorem
requirant. Ego uero iam deliborur¬
gentib infirmitatib mortis corꝑis
huius: ⁊ meis omnib mncrplentib
hr̾e responsum uicine mortis. sen¬
tio instare tempꝰ resolutionis meẽ.
plurimũq timeo ne sero me penite¬
at. tam dui distulisse: quod pͥusqͣm
ꝑeffluam. uelim om̃imodis ꝑegisse
S & me fr̃m quoꝵdam pia beniuo¬
lentia płimum ad hoc impellit & co¬
hortatur. qui cum uiro dei iugiteras¬
sistant. omnia eius nouerunt: inge¬
rentes q̃dam diligenti inquisitiõe
uestigata. plura etiam quib cum
fierent. ip̃i int̾fuerunt: ⁊ uidunt
⁊ audierunt. Qui cum multa sugge¬
rant. ⁊ preclara que ꝑ seruum suũ
d̃s ip̃is presentib oꝑatur. Nota eoꝵ

Expanded text:
tione hominum, et contradictione lintione hominum, et contradictione linguarum. At ille vigens et valens, quanto infirmior corpore, tanto fortior fiet potens, non cessans agere digna memoriae, et magna majoribus semper accumulans, quae ipso tacente scriptorem requirant. Ego vero jam delibor, urgentibus infirmitatibus corporis mortis hujus, et membris omnibus incipientibus habere responsum vicinae mortis, sentio instare tempus resolutionis meae; plurimumque timeo, ne sero me poeniteat tamdiu distulisse, quod, prius quam pereffluam, velim omnimodis peregisse. Sed et me fratrum quorumdam pia benevolentia plurimum ad hoc impellit et cohortatur, qui cum Viro Dei jugiter assistant, omnia ejus noverunt, ingerentes quaedam diligenti inquisitione vestigata, plura etiam, quibus, cum fierent, ipsi interfuerunt, et viderunt, et audierunt. Qui cum multa suggerant et praeclara, quae per servum suum Deus ipsis praesentibus operatur, et nota eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cripturus uitam ser¬
ui cu. ad honorem no¬
minis tu. ꝓut tude¬
reflorere: eum inuoco aduitorem. ꝙͥ¬
iam olim habeo incentorem.Amorẽ.
tuum. Quis enim de amore tuo
quantulũcunq spiraculum uite.
hns. ⁊ uidens testimonium głe &
honoris tui.tam p̃clarum ⁊tam fi¬
dele mundo insolitum effulsisse. ñ
det oꝑam qͣntamcunq pot̾uit. ne
lumen ãte accensum. tuoꝵ quẽpiã
lateat. s qͣntum humano fieri ftilo
potest. quod melius ip̃e tamen ꝑ
uirtutem oꝑm facis. manifestatũ
⁊ exaltatum luceat omnib qui sũt
in domo tua: In quo cum ego iam
olim uellem qualecunq ministĩ¬
um agere uicis meẽ. seu tunore seu
u̾ecundia ꝓhibitus sumusq adhuc:
Imodo quidem supͣ me iudicans esse
dignitatem materie. ⁊ digniorib opi¬
ficib reseruandam. mͦ etiam pꝰ obitũ
eius ꝙͣi suꝑ uicturus ei. melius hoc ⁊
competentius delib̃ans actitandũ:
cumiam homo ñ grauaretur lau¬
dib siuis.⁊tutius id fieret aꝯturba¬

Expanded text:
cripturus vitam Servi tui ad honorem nominis tui, prout tu dereflorere, eum invoco adjutorem, jam olim habeo incentorem, amorem tuum. Quis enim de amore tuo quantulumcumque spiraculum vitae habens, et videns testimonium gloriae et honoris tui tam praeclarum et tam fidele mundo insolitum effulsisse, non det operam, quantamcunque potuerit, ne lumen a te accensum, tuorum quempiam lateat; sed quantum humano fieri stylo potest quod melius ipse tamen per virtutem operum facis, manifestatum et exaltatum luceat omnibus qui sunt in domo tua? In quo cum ego jam olim vellem qualecumque ministerium agere vicis meae, seu timore, seu verecundia prohibitus sum usque adhuc, modo quidem supra me judicans esse dignitatem materiae, et dignioribus opificibus reservandam; modo etiam post obitum ejus, quasi supervicturus ei, melius hoc et competentius, deliberans actitandum, cum jam homo non gravaretur laudibus suis; et tutius id fieret a conturba