comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i. hoc est ipsam fidem tamquã primogenita
nr̃a. tamen in nobis metipsis ingemiscimus. ad¬
optionẽ expectantes redemptionẽ corporis nr̃i
Siergo magna dĩ gratia est ut conseruetur
fides nr̃a: inagna poena est occidere primoge¬
inta quan do homines mafflictione ecclesiae
constituti. ꝑ dunt fidem Affligunt enim
aecclesiam: ut ꝑdant fidem Nam& ipsa
ergo affligunt ȩcclesiã: quicũ que scandala
ȩcclesiȩ inmit tunt. & sixp̾iani appellentur.
moriuntur primo genita eorum: Frunt in¬
fideles. & erunt in anes: habentes nomen
tantum & signũ Incorde autẽ primo genitũ
suũ sepelieruit. usque ad eo ut quando ei aliquid
dixeris ꝓpterbonã uitam. ꝓpter speni uitae
aeternę & ꝓpter timorẽ ignis ȩterni: apud
se sub sannet. aut si talis est ut audeat coram te.
õs torqueat & dicat. Quis huc inde reuersus
est : dicunt sibi homines quod uolunt Et xp̃r¬
anus est: Sed quia affligens. occisus est primo¬

Expanded text:
nostri, hoc est, ipsam fidem tanquam primogenita nostri, hoc est, ipsam fidem tanquam primogenita nostra; «tamen in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri» . Si ergo magna Dei gratia est ut conservetur fides nostra; magna poena est occidere primogenita, quando homines in afflictione Ecclesiae constituti perdunt fidem. Affligunt enim Ecclesiam, ut perdant fidem: nam et ipsa ergo affligunt Ecclesiam, quicumque scandala Ecclesiae immittunt, etsi christiani appellentur, moriuntur primogenita eorum. Erunt infideles, erunt inanes, habentes nomen tantum et signum: in corde autem primogenitum suum sepelierunt; usque adeo, ut quando ei aliquid dixeris, propter bonam vitam, propter spem vitae aeternae, et propter timorem ignis aeterni, apud se subsannet; aut si talis cet ut audeat coram te, os torqueat et dicat: Quis huc inde reversus est? dicunt sibi homines quod volunt. Et christianus est; sed quia affligens, occisus est primo
Abbreviated transcription (Latin):
cens inquit uentos dethesauris suis Paululũ
& nimiũ terribilis plaga : mors primo genitorũ
Quȩ sunt primogenita nr̃a : Mores isti nr̃i
quibus nunc seruimus dõ. ipsa sunt primo ge
nita Primitias eni habemus. ipsam fidem nr̃a
unde incipimus. Aecclesiae quippe dictũ
est. uenies ꝑ transiens ab mitio fidei Et nemo
incipit bene uiuere:. nisi a fide: Fides ergo
nostra. in primogenitis nostris est Quando
custoditur fides nt̃a: cȩtera sub sequi possunt
Nam quod purgantur homines cotidie ꝓfi¬
ciendo in melius. meliusq uiuentlo. ⁊ pso inte¬
riore hornine renouato de die iudiem. sicut
dicit a postolus. & si exterior homo nr̃t. cor¬
rumpitur. sed interior renouatur dedie in
diem : ideo fit quia primogenita fides uiuit
Dequa primogenita fide.dicit & a postolus
Non solum autẽ : sed & nos ipsi primitias sp̃s
babentes: id est dantes iam dõ primitias sp̃s

Expanded text:
cens,» inquit, «ventos de thesauris suis.» Paululucens,» inquit, «ventos de thesauris suis.» Paululut nimium terribilis plaga, mors primogenitorum. Quae sunt primogenita nostra? Mores isti nostri, quibus nunc servimus Deo, ipsa sunt primogenita nostra. Primitias enim habemus ipsam fidem, unde incipimus. Ecclesiae quippe dictum est, «Venies, et pertransies ab initio fidei» : et nemo incipit bene vivere, nisi a fide. Fides ergo nostra in primogenitis nostris est. Quando custoditur fides nostra, caetera subsequi possunt. Nam quod purgantur homines quotidie proficiendo in melius, meliusque vivendo, ipso interiore homine renovato de die in diem, sicut dicit Apostolus, «Et si exterior noster homo corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem» ; ideo fit quia primogenita fides vivit, de qua primogenita fide et Apostolus ait, «Non solum autem, sed et nos ipsi primitias spiritus habentes;» id est, dantes jam Deo primitias spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tunc ueni& finis. excitat nubes ab extremot̾rȩ
Nim crescente euuangelio. unde erunt p̾dicato¬
res euuangelii infinibus terrȩ. nisi ibi excit& nubes
ab extremo terrȩ : De ipsis autẽ nubibus. quid
operatur  fulgura in pluiuiam fecit: Minas ad
miseri cordiam flexit: de terroribus in rigauit
Quomodo de t̾roribus inrigauit : quando tibi
minatur ds̃ ꝑ ꝓphetã : & ꝑ apostolum: & times:
nonne coruscatio t̾ruit te : Sed cũ pęnitendo
corrigeris & agnoscis boc misericordia fieri.
in pluuiã uertitur fulgoris terror Qui ȩ ducit
uentos dethes atirissuis. eosdem puto prę¬
dicatores & nub es & uentos Nubes ꝓpter
carnem. uentos propter sp̃m. Nubes enim
uidentur: uenti sentiuntur & nonuidentur
denique qm̃ carnẽ uidenius ẽ ẽ. de terra: nubes
in quit excitat ab extremo terrȩ Ex preserat
unde excit& nubes Venit aduentos. quia
sp̃s hominis ignoratur unde ueniat. Produ¬

Expanded text:
et tunc veniet finis» ; excitat nubes ab extremo terrae. et tunc veniet finis» ; excitat nubes ab extremo terrae. Nam crescente Evangelio, unde erunt praedicatores Evangelii in finibus terrae, nisi ibi excitet nubes ab extremo terrae? De ipsis autem nubibus quid operatur? «Fulgura in pluviam fecit:» minas ad misericordiam flexit, de terroribus irrigavit. Quomodo de terroribus irrigavit? Quando tibi minatur Deus per prophetam et per apostolum, et times; nonne coruscatio terruit te? Sed cum poenitendo corrigeris, et agnoscis hoc misericordia fieri, in pluviam vertitur fulguris terror. «Qui educit ventos de thesauris suis.» Eosdem puto praedicatores et nubes et ventos: nubes, propter carnem; ventos propter spiritum. Nubes enim videntur, venti sentiuntur et non videntur. Denique quoniam carnem videmus esse de terra. «Nubes,» inquit, «excitat ab extremo terrae.» Expresserat unde excitet nubes: venit ad ventos, quia spiritus hominis ignoratur unde veniat: «Produ
Abbreviated transcription (Latin):
erit Ergo & in om̃ibus abissis. om̃ia quȩ uoluit
fecit Latet corbonũ. lat& cor malum: Ab yssus
est . & in corde bono & incorde malo. Sed haec
nuda sunt dõ. quẽ iubil latet. Consolatur cor
bonum. torquet cor malum. Omĩa ergo quȩ uolunt
fecit incȩlo & in terra. in mari & in om̃ibus abyssis
Suscitans nubes ab extremo terrae. Quas nubes:
Praedicatores uerbi ueritatis suae. de quibus
nubibris alioloco irascens uineae suae dicit
Mandabo nubibus meis. nepluant suꝑ eam imbrẽ
Et parũ est dñm excitasse nubes dehierusalem
uel de isrł quos misit p̃dicare euuangeliũ suũ
in toto orbeterrarũ: de quibus nubibus dictum
est. in omnẽ t̾ram exiuit sonus eorũ. & infines
orbis t̾rae uerba eorum Parum est hoc. sed quia
ipse dñs ait. prȩ dicabitur hoc euuangeliũ regni
in toto orbe t̾rarũ. intestimoniũ om̃ibus gentib

Expanded text:
erit» . Ergo, «et in omnibus abyssis omnia quaecumque voluit, erit» . Ergo, «et in omnibus abyssis omnia quaecumque voluit, fecit.» Latet cor bonum, latet cor malum; abyssus est et in corde bono, et in corde malo: sed haec nuda sunt Deo, quem nihil latet. Consolatur cor bonum, torquet cor malum. «Omnia» ergo «quae voluit, fecit in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssisSuscitans nubes ab extremo terrae.» Quas nubes? Praedicatores verbi veritatis suae. De quibus nubibus alio loco irascens vineae suae dicit, «Mandabo nubibus meis ne pluant super illam imbrem» . Et parum est excitasse nubes de Jerusalem vel de Israel, quas misit praedicare Evangelium suum in toto orbe terrarum; de quibus nubibus dictum est, «In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines obis terrae verba eorum» ; parum est hoc: sed quia ipse Dominus ait, «Praedicabitur hoc Evangelium regni in toto orbe terrarum, in testimonium omnibus gentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ego plantiaui a pollorigauit. sed ds incrementum
dedit Ergo & in aecclesia sua& in p̃dicatoribus
suis. & in plebibus suis. tamquã incaelo & interra
om̃ia quȩ cũque uoluit᷑. Parum est in eis. iu mari
& in om̃ibus abyssis. om̃ia quȩ cũque uoluit fecit
Mare. sunt om̃s infideles. om̃s uondum credentes.
&in eis. om̃ia quȩ cumque uoluit fecit. Non
enĩ saeuiunt infideles. nisi permittantur. aut uin¬
dicatur in eos. quando ꝑuersi sunt. nisiuisserit ille
qui fecit om̃s gentes s Puta quia mare est. non t̃ra:
nunquid ideo apotestate dĩ om̃i potentis alienũ est :¬
& in mari. & in om̃ibus abyssis. quȩ cũ que uoluit
fecit Qui sunt abyssus: latentia corda mortaliũ
ꝓfundae cogitationes hominũ. Quomodo &ibi
facit ds̃ quoduult: quia dñs interrogat iustum
& impium. qui autẽ diligit iniquitatem odit
animã suam: Et ubi illum in terrogat : alibi
scriptum est: in cogitationibus impii. in terrogatio

Expanded text:
antavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit» . Ergo et in Ecclesia sua, et in praedicatoribus suis, et in plebibus suis, tanquam in coelo et in terra, omnia quaecumque voluit, fecit. Parum est in eis: «In mari et in omnibus abyssis omnia quaecumque voluit, fecit.» Mare sunt omnes infideles, omnes nondum credentes, et in eis «omnia quaecumque voluit, fecit.» Non enim saeviunt infideles, nisi permittantur; aut vindicatur in eos, quando perversi sunt, nisi jusserit ille qui fecit omnes gentes. Puta quia mare est, et non terra; numquid ideo a potestate Dei omnipotentis alienum est? «Et in mari et in omnibus abyssis quae voluit, fecit.» Qui sunt abyssus? Latentia corda mortalium, profundae cogitationes hominum. Quomodo et ibi facit Deus quod vult? Quia «Dominus interrogat justum et impium: qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam» . Et ubi illum interrogat? Alibi scriptum est: «In cogitationibus impii interrogatio
Abbreviated transcription (Latin):
beati esse incipiant. non habebit finẽ : ideo
in aet̾num miseri cordia eius. Quod enim
iusti erimus ex iniquis: sani ex infirmis. uiui
ex inortuis in mortales ex mortalibus. bea¬
tiex miseris: misericordia eius est. Hoc autẽ
quod ita erimus. inęternũ erit. Ergo in
ȩternũ misericordia eius. Pro inde Con¬
fitemini dño. id est confitendo laudate dñm.
q̃m bonus. Nec ꝓhac confessione aliquid
corditer prestat. ęt̾num est. Quod autẽ hab&
qm̃ bonus. grecus hab& agathos: non sicest in¬

Expanded text:
beati esse incipiant, non habebit finem, ideo beati esse incipiant, non habebit finem, ideo «in aeternum misericordia ejus.» Quod enim justi erimus ex iniquis, sani ex infirmis, vivi ex mortuis, immortales ex mortalibus, beati ex miseris, misericordia ejus est. Hoc autem quod ita erimus, in aeternum erit: ergo «in aeternum misericordia ejus.» Proinde, «Confitemini Domino,» id est, confitendo laudate Dominum; «quoniam bonus.» Nec pro hac confessione aliquid corditer praestat, aeternum est. Quod autem habet, «Quoniam bonus,» graecus habet
Abbreviated transcription (Latin):
salorus iste laudeocourin et dĩer
eodeo modo INΟMNBUsStIs uΕRS¬
BTIS TERONATUR. Pro inde quã uis
hic in laudem dĩ multa dicantur: maxime tam̃
eiꝰ misericordia commendatur sine cuius
commendatione a pertissima nullum uersũ
Meniini autem me inpsalmo centesimoquin¬
to. qui similiter incipit. qm̃ codex quẽ uitu¬
disseruerim: & iam hic retexere logum est
In isto autem psalmo: etiam idem ĩpse codex
non habet in scłm quod pleriq habent: sed
maeternũ misericordia eius Quod & si post
uidicium quo infine scłi uiui & mortui iudi¬
andi sunt: missis iustis inuitam aeternam.
mniquis autẽ in ambustionẽ ȩternã non sint
de inceps futuri. quorũ ad huc misereatur ds.
recte tamen intelligi potest in aeternum.
futurã inisericordiã eius. quã suis sc̃ĩs fidelibq
largitur. Non quia in ȩternũ miseri erunt:
& ideo inȩternũ misericordia eꝰ indigebunt.
sed quia ipsa beatitudo quã misericor diter
miseris prȩstat. ut esse miseri desinant. &¬

Expanded text:
salmus iste laudem continet Dei, et eodem modo in omnibus suis versibus terminatur. Proinde, quamvis hic in laudem Dei multa dicantur, maxime tamen ejus misericordia commendatur, sine cujus commendatione apertissima nullum versum Psalmum. Memini autem me in psalmo centesimo quinto, qui similiter incipit, quoniam codex quem intudisseruerim, etiam hic retexere longum est. In isto autem psalmo etiam idem ipse codex non habet, «in saeculum,» quod plerique habent; sed, «in aeternum misericordia ejus.» Quod etsi post judicium, quo in fine saeculi vivi et mortui judicandi sunt, missis justis in vitam aeternam, iniquis autem in ambustionem aeternam, non sint deinceps futuri quorum adhuc misereatur Deus; recte tamen intelligi potest in aeternum futura misericordia ejus, quam suis sanctis fidelibusque largitur: non quia in aeternum miseri erunt, et ideo in aeternum misericordia ejus indigebunt; sed quia ipsa beatitudo quam misericorditer miseris praestat, ut esse miseri desinant, et
Abbreviated transcription (Latin):
grecus. cħrestos: ideo non nulli illud interprȩtati bab.
bonus: sed excellentissime bonus est. Deinde se¬
nã sint dii& domini. quorũ daeorum & domi¬
uorũ sit ds̃ & dñs qui est uerus ds̃: merito quȩri
sol& Et scriptũ inuenimus in alio psalmo dȩos
& iam homines appellatos. sicuti est. Ds ste¬
tit iiisy nagoga dȩorũ. in medio autẽ dȩos dis¬
cernit & paulo post Ego dixi dii estis. & filii
excelsi om̃s. Uos autem ut homines morie¬
mini & sicut unus ex principibus cadetis
Qđ testimonium. &iã dñs in euuanglio
cõmemorat dicens. Nonne scriptũ est in
lege ur̃a quia ego dixi di estis & filii excelsi¬

Expanded text:
et χρηστός. Ideo nonnulli illud interpretati sunt, bonus, sed excellentissime bonus est. 2. «verseorum et dominorum sit Deus et Dominus, qui est verus Deus; merito quaeri solet. Et scriptum invenimus in alio psalmo, deos etiam homines appellatos, sicuti est, «Deus stelit in synagoga deorum; in medio autem deos discernit:» et paulo post, «Ego dixi, Dii estis et filii Excelsi omnes; vos autem ut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadetis.» Quod testimonium etiam Dominus in Evangelio commemorat dicens: «Nonne scriptum est in Lege vestra, quia, Ego dixi, Dii estis? Si ill
Abbreviated transcription (Latin):
ad quod possumꝰ. & credatur ad qđ non possumꝰ.
Ad quoed possumus audiatur. qm̃ iacobelegit
sibi dñs isrł in possessionẽ sibi. Ad quod non
possumus credatur. quia ipse cognouit qđ
magnus est dñs: Si illi diceremus. rogamus
te. ex plica magnitudinẽ ipsius. nonne forte
responder& nõbis. non est ualde magnus
quẽ uideo siame poterit explicari. Redeat
ergo ad opera eiꝰ & dicat nobis. habeat ipse in
conscientia magnitudinẽ dñi quã uidit. qua
nobis credendam cõmendauit . quo nr̃os ocu¬
los ꝑducere non potuit : & enumer& quȩdam
quȩ hic dñs fecit. ut & nobisqui magnitudinẽ
illius. sicut ille uidere non possumus dulcescat
ex operibus suis. quȩ capere possumus : Quoni
& si sunt quidicantur dii incȩlo & interra. sicuti
dii sunt multi. & domini multi: nobi ftamen
unus est ds̃ pat̃. ex quo om̃ia & nos in ipso & iniꝰ

Expanded text:
ad quod possumus, et credatur ad quod non possumus. ad quod possumus, et credatur ad quod non possumus. Ad quod possumus audiatur, «Quoniam Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi;» ad quod non possumus credatur, quia ipse cognovit «quod magnus est Dominus.» Si illi diceremus, Rogamus te, explica magnitudinem illius; nonne forte responderet nobis: Non est valde magnus quem video, si a me poterit explicari? Redeat ergo ad opera ejus, et dicat nobis. Habeat ipse in conscientia magnitudinem Domini, quam vidit, quam nobis credendam commendavit; quo nostros oculos perducere non potuit: et enumeret quaedam quae hic Dominus fecit; ut et nobis, qui magnitudinem illius, sicut ille videre, non possumus, dulcescat ex operibus suis, quae capere possumus. «Quonia«Etsi sunt qui dicantur dii in coelo et in terra; sicut sunt dii multi et domini multi; nobis tamen unus Deus, Pater ex quo omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Apostolus dixit quod meritũ habere nondũ
nati potuerunt. antequã quisquã eorũ ȩgiss&
aliquid boniaut mali. Non ergo se extollat
iacob nonglorietur. non suis meritis tribuat.
Ante est p̃cognitꝰ. ante p̃destinatꝰ: ante elect:
Non suis meritis electus. sed gratiadĩ inuentꝰ.
& uiuificatus. Sic & om̃s gentes. Nam ut in¬
sereretur quid meruit oleaster. amarituline
bacarũ. sterilitate siluestrie lignũ qui ppe erat
silue. non agridominici. Et tam̃ ille ꝑ miseri¬
cordiã suã. & oleastrũ inseruit inoliuam: Sed
adhuc non erat insertus oleaster. quando iacob
est dñs. Mente uolante ad suꝑna. erecta acar¬
ne. transcendente cretu rã. cognouit quia
magnus est dñs: Propheta loquebatur qui in¬
trauit inscu̾arium dĩ. qui audiuit forte ineffa¬
bilia uerba quȩ non licer& homini loqui. Qui
dixit quod poss& hominib dici. & tenuit
apud se qđ non poss& dici. Ergo & audiatur

Expanded text:
Apostolus dixit. Quod meritum habere nondum Apostolus dixit. Quod meritum habere nondum nati potuerunt, antequam quisquam eorum egisset aliquid boni aut mali? Non ergo se extollat Jacob, non glorietur, non suis meritis tribuat. Ante est praecognitus, ante praedestinatus, ante electus: non suis meritis electus, sed gratia Dei inventus et vivificatus . Sic et omnes gentes: nam ut insereretur, quid meruit oleaster amaritudine baccarum, sterilitate silvestri? Lignum quippe erat silvae, non agri dominici; et tamen ille per misericordiam suam et oleastrum inseruit in olivam. Sed adhuc non erat insertus oleaster, quando «Dominest Dominus.» Mente volante ad superna, erecta a carne, transcendente creaturam, cognovit quia magnus est Dotravit in sanctuarium Dei, qui audivit forte ineffabilia verba quae non licet homini loqui ; qui dapud se quod non posset dici. Ergo a
Abbreviated transcription (Latin):
in manu in sertoris. multi ab oriente & occidente
uenient. Uidemus quid ferat inserendũ. ubi
in serat uideamus : Et recumbent inquit cum
abraham & isaac & iacob in regno caelorũ. Ui¬
demus & quid inseruerit: & ubi inseruerit. De
ramis suꝑbisnaturalibus quid dicis filii autem
regni ibunt intenebras exteriores. ibi erit fletꝰ
& stridor dentiũ : Res prȩnuntiata: resimpleta
circa nos fecerit: Quoniam iacos elegit sibi
dñs. isrł in possessionẽ sibi. laudate. psallite. qm̃
fecit ista: Ialia dico. quȩ capere ualeatis: Cae¬
teras gentes sub angelis posuit. iac obelegit sibi
dñs. i srł inpossessionem: Gentẽ suã fecit agrũ
quẽ coleret. quẽ ipse seminar&. quauis i pse om̃s
gentes condiderit. Caeteras angelis cõnusit
sibi istam possidendã seruandãq de pritauit hunc
populũ hunc iacob Merito illius angratia suae
de nondũ natisait. quia maior serui& minori.

Expanded text:
in manu insertoris: «Multi ab oriente et occidente in manu insertoris: «Multi ab oriente et occidente venient.» Videmus quid ferat inserendum; ubi inserat videamus: «Et recumbent,» inquit, «cum Abraham, Isaac et Jacob, in regno coelorum.» Videmus et quid inseruit, et ubi inseruit. De ramis superbis naturalibus quid dicit? «Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Res praenuntiata, res impleta.circa nos fecit. «Quoniam Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Laudate, psallite, quoniam fecit ista. Talia dico quae capere valeatis. Caeteras gentes sub Angelis posuit; «Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Gentem suam fecit agrum, quem coleret, quem ipse seminaret: quamvis ipse omnes gentes condiderit, caeteras Angelis commisit, sibi istam possidendam, servandamque deputavit; hunc populum, hunc Jacob. Merito illius, an gratia sua? De nondum natis ait, «Quia major serviet minori;»
Abbreviated transcription (Latin):
gloriaris non tu radicem portas sed radix te :
Haec una arbor. ꝑ tinens ad abraham & isaac
& iacob Et quod plus est. magis ad abraham &
isa ac & iacob. oleaster insertus. quã rami confracti:
Illi eñi ꝑ frac mentũ iam non ibi sunt. oltaster
non ibi erat: & ibi est:Illi ꝑsuꝑbiam frangi me¬¬
ruerunt. iste ꝑhumilitatẽ inseri meruit :
Illi amiserunt radicem: iste tenuit eam: Cũ
ergo auditis israbel. de israhel ꝑtinente ad dnm:
nolite. Inde uos facere alienos : Ole aster qui¬
dem fuistis. sed oliua estis: participes pingue¬
dinis oliuae. Nam uultis nosce in abraham
& isaac & iacob. quomodo sit insertus oleaster.
neputetis uos ad hanc arborẽ non ꝑtinere.
quia non ꝑtinetis carnaliter ad semen abrabam:
dñs quando miratus est fidem centurionis ilius
qui non erat de populo israhel. sed erat de populo
gentium : ꝓpterea inquit dico uobis. quia multi
aboriente & occidente uenient: Ecce iam oleast̃

Expanded text:
gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te» . gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham et Isaac et Jacob; et quod plus est, magis ad Abraham et Isaac et Jacob oleaster insertus, quam rami confracti. Illi enim per fragmentum jam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, et ibi est: illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit; illi amiserunt radicem, iste tenuit eam. Cum ergo audistis Israel Dei, Israel pertinentem ad Deum, inde nolite vos facere alienos. Oleaster quidem fuistis, sed oliva estis, participes pinguedinis olivae. Nam vultis nosse in Abraham et Isaac et Jacob quomodo sit insertus oleaster, ne putetis vos ad hanc arborem non pertinere, quia non pertinetis carnaliter ad semen Abraham? minus quando miratus est fidem Centurionis illius qui non erat de populo Israel, sed erat de populo Gentium: «Propterea,» inquit, «dico vobis, quia multi ab oriente et» «occidente venient.» Ecce jam oleaster
Abbreviated transcription (Latin):
iacob: sed quia ds̃ illos facit ȩternos postea sine
fine. Habuerunt quippe initium. sed finem non
habebunt. In abraham & isa ac & iacob totam
aeccłam eius cognate. om̃e semen isrł cogntate aũ qđ est¬
Apostolus eñi gentibus loquebatur: quibus
estis. secundum ꝓ missionẽ heredes : Bene dicim᷑
ergo om̃s in dõ abraham & isaac & iacob Arborẽ
quidem benedixit quandam eandẽ que oleam
creauit. sicut dixit apłs. ipsos patriarchas sc̃õs.
unde & floruit populus dĩ. Sed hȩc arbor oliuȩ
putata est. non amputata: Et insuꝑ rami fracti
sunt: ipse blas phemus & impius populus iudȩorũ:
manserunt tamen rami boni & utiles Nam inde
apłs: Et cum ibirami utiles relicti essent: ꝑ dĩ
misericordiã insertus est & oleaster gentium.
cuidicit apłs: Tuautẽ cũ esses oleaster: insertꝰ
esiillis. & particeps pinguedinis oleȩ factus
es: noligloriari aduersus ramos Quod si

Expanded text:
Jacob, sed quia Deus illos facit aeternos postea sine Jacob, sed quia Deus illos facit aeternos postea sine fine: habuerunt quippe initium, sed finem non habebunt. 7. In Abraham et Isaac et Jacob totam Ecclesiam ejus cogitate, omne semen Israel cogitate: omne aApostolus enim Gentibus loquebatur, quibus estis, secundum promissionem haeredes» . Benedicimur ergo omnes in Deo Abraham et Isaac et Jacob. Arborem quidem benedixit quamdam, eamque olivam creavit, sicut dixit Apostolus, ipsos Patriarchas sanctos, unde effloruit populus Dei: sed haec arbor olivae putata est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; ipse est blasphemus et impius populus Judaeorum. Manserunt tamen rami boni et utiles; nam inde Apostoli. Et cum ibi rami utiles relicti essent, per Dei misericordiam insertus est et oleaster Gentium, cui dicit Apostolus: «Tu autem cum esses oleaster, insertus es in illis, et particeps pinguedinis olivae factus es. Noli gloriari adversus ramos: quod si
Abbreviated transcription (Latin):
ds abraham .q. d̃sisaac. & d̾sia cob: ad te ꝑtinet:
Et si deficis. in eo quod mihi sum: cape qđ tibi suꝰ
Et ne forte quis quã putaret illud quod dixit ds
ego sum qui sum. & qui est misit me aduos: hoc
solum aeternũ ei nomen esse . quod autẽ dixit
ego sum ds̃ abraham & ds isaac. ꝙ ds iacob. tem¬
porale nomen esse: non curauit ds. cũ dixiss&
ego sum qui sum. & qui est mi sit me ad uos direre.
quod hoc ei nomen sit in aeternum. Quia &¬
si hoc non dicer&. intellegeretur. Est enim
termino est: Quod uero ꝓpter homines. ego
sum ds abraham. & dsisaac. & ds̃ iacob: ne ibi
sub oriretur humana solicitudo. quia hoc tempo¬
rale est non sempiternũ: securos nos fecit. quia
de temporalibus ad aeternã uitã nos ꝑducit:
Hoc mihi inquit nomen est in aeternum. Non
quia ȩternus abraham. & ȩternus i saac & ȩternus

Expanded text:
«Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ad te pertinet: «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ad te pertinet: et si deficis in eo quod mihi sum, cape quod tibi sum. Et ne forte qnisquam putaret illud quod dixit Deus, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» hoc solum aeternum ei nomen esse; quod autem dixit, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» temporale nomen esse: non curavit Deus, cum dixisset, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» dicere quod hoc ei nomen sit in aeternum; quia etsi hoc non diceret, intelligeretur. Est enim,termino est. Quod vero propter hominem est, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ne ibi suboriretur humana sollicitudo, quia hoc temporale est, non sempiternum, securos nos fecit, quia de temporalibus ad aeternam vitam nos perducit. «Hoc,» inquit, «mihi nomen est in aeternum,» non quia aeternus Abraham, et aeternus Isaac et aeternus
Abbreviated transcription (Latin):
temperauit laudem suam: ut & firmorũ ẽ ẽt&
infirmorũ. Nam & in illa missione serui sui moysi.
cum dicer& ego sum qui sum: & dices filiis isrł qui
est misit me aduos. quia ipsum proprie esse. ienti
humanae difficile erat capere : & mittebatur
homo adhomines. quã uis non ab homine: continuo
ds̃ temperauit laudem suam. & hoc de se dixit.
quod capi dulciter poss&. Non in eo uoluit rema¬
nere quo laudabatur. quo non posset laudator ad¬
tingere. Uade inquit dic filus isrł. Ds abraham.
& ds isaac. & dsia cob. misit me ad uos: Hoc mihi
nomen est in aeternum. Certe dñe nomen illud
habes. quia & tudixisti ego sum quisum. & tu¬
dixisti: qui est misit meaduos. Vnde modo nom
mutasti ut diceres. õs abraham & dsisa ac. & d̃s
sed non capis: Quod autẽ dixi egosum d̃s abrahã.
& ds isaac & ds iacob. & uerũ est ꝙ capis: Quod
eñiego sum qui sum: ad me ꝑtinetꝰ Quod autem

Expanded text:
temperavit laudem suam, ut et firmorum esset et temperavit laudem suam, ut et firmorum esset et infirmorum. Nam et in illa missione servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos:» quia ipsum proprie esse menti humanae difficile eracapere, et mittebatur homo ad homines, quamvis non ab homine; continuo Deus temperavit laudem suam, et hoc de se dixit quod capi dulciter posset; non in eo voluit remanere quod laudabatur, quo non posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic filiis Israel, Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: hoc mihi nomen est in aeternum.» Certe, Domine, nomen illud hahes; quia et tu dixisti, «Ego sum: Qui est, misit me ad vos:» unde modo nomen mutsed non capis: quod autem dixi, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob» ; et verum est, et capis? Quod enim «Ego sum qui sum,» ad me pertinet, quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum est. & habitauit in nobis: Ut ergo
panẽ angelorũ manducar& homo. creator angeloꝵ
factus est homo: Psallite ergo nomini eiꝰ. qm̃ suauis
est: Si gustatis psallite. Sigustastis quã suauis est dñs:
psallite: Sibene sapit quod gustastis: laudate. Quis
tam ingratus est uel quoquenti uel pascenti. ut cũ
fuerit pulmento aliquo delectatus. non redelat
gratiam laudando quod gustat: Si dehis non ta-¬
cemus: de illo qui dedit om̃ia tacebimus : Psallite
enĩ uos fortassis uidere bonũ. om̃iũ bonorum bonũ
a quo sunt omĩa bona. Bonũ sine quo nihil est
bonum. & bonum quod sine caeteris bonum est
Tendebatis uos ut uideretis. & forte in ex tenden¬
da acie mentis urãe deficiebatis. hoc eñi ex me
sic patior. Sed & si est aliquis. sicut fieri potest.
& ualde potest. ane mentis fortior me. & con¬
tuitum cordis sui diu fugit in eo quod est: lau¬
det ille ut potest: & quomodo nos possumus lau¬
demus: Era tias tamen illi qui in hoc psalmo

Expanded text:
caro factum est, et habitavit in nobis» . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, Creator Angelorum factus est homo. «Psallite ergo nomini ejus, quoniam suavis est.» Si gustastis, psallite; si gustastis quam suavis est Dominus, psallite; si bene sapit quod gustastis, laudate. Quis tam ingratus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit pulmento aliquo delectatus, non reddat gratiam laudando quod gustat? Si de his non tacemus, de illo qui dedit omnia tacebimus? «Psallite enim vos fortassis videre bonum omnium bonorum, bonum a quo sunt omnia bona, bonum sine quo nihil est bonum, et bonum quod sine caeteris bonum est; tendebatis vos ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae deficiebatis. Hoc enim ex me conjicio; sic patior. Sed etsi est aliquis, sicut fieri potest, et valde potest, acie mentis fortior me, et contuitum cordis sui diu figit in eo quod est; laudet ille ut potest, et quomodo nos non possumus, laudet. Gratias tamen illi, qui in hoc psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
collecti sumus& nonne cogitandũ est quia om̃s
impii dñm non quę rebant. & ipse illos non que¬
rentes quȩ siuit. Ipse inuentos ex̾itauit. ipse
exitatos uocauit: Ipse uocatos introduxit: &
indomo sua starefecit: Haec quisquis cogitat. ñ¬
& in gratus non est : om̃ino despicit se p̃amore
dñi sui. a quo sibi tanta prestita sunt Et qm̃
non hab& quid ꝓtantis bene ficiis dõ retribuat.
quid ei restat nisi gratias agere  ad ips am
gratiarum act̾ionẽ ꝑtinet calic̾em dñi ac cipere.
& nomeneius inuocare: Nam quid retri-¬
buat dño seruus. ꝓ om̃ibus retribuit ei e Frgo

Expanded text:
i jacebamus, et quo collecti sumus? nonne cogitandum est quia omnes i jacebamus, et quo collecti sumus? nonne cogitandum est quia omnes impii Dominum non quaerebant, et ipse illos non quaerentes quaesivit, ipse inventos excitavit, ipse excitatos vocavit, ipse vocatos introduxit, et in domo sua stare fecit? Haec quisquis cogitat et ingratus non est, omnino despicit se prae amore Domini sui, a quo sibi tanta praestita sunt: et quoniam non habet quid pro tantis beneficiis Deo retribuat, quid ei restat nisi gratias agere, non rependere? Ad ipsam gratiarum actionem pertinet, et calicem Domini accipere, et nomen ejus invocare. Nam quid retribuat Domino servu
Abbreviated transcription (Latin):
se laudem dñi: continuo qualessint qui lauoare
debeant dnm. subicit &doc&: QUSTATIST
IN DOMO DÑT IN ATRUS DoMUS DĨ NR̃I
Qui statis. non qui iacetis. Illi enĩ stare dicunt᷑
qui in mandatis dĩ ꝑseuerant. qui in fide non ficta
& spe firma. & caritate sincera seruiunt dõ & hono¬
rant aeccłam eius. & non dant offensionẽ male
uiuendo eis qui uenire uolunt: & in uia lapides
offensionis inueniunt Ergo qui statis in
domo dni: laudate nomen dni. Grati estote.
foris eratis & intusstatis. Quia ergo statis: parũ¬
ne est uobis. libi laudandus est qui uos erexic
iacentes. & fecit in domo sua stare & ipsũ agnos.¬
cere ipsũ laudare e Parumne hoc beneficium ⁊¬
est. quod stamus in domo dñi. hic interim in
hac peregrinatione. in hac domo quae etiam
peregrinationis tabernaculũ dicitur: Quia :¬
hic stamus. nũquid in grati esse debemus : Nonne

Expanded text:
se laudem Domini, continuo quales sint qui laudare se laudem Domini, continuo quales sint qui laudare debeant Dominum, subjicit et docet: «Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Qui statis,» non qui ruitis. Illi autem stare dicuntur, qui in mandatis ejus perseverant, qui in fide non ficta, et spe firma, et charitate sincera serviunt Deo, et honorant Ecclesiam ejus, et non dant offensionem male vivendo, eis qui venire volunt, et in via lapides offensionis inveniunt. Ergo, «Qui statis in domo Domini, laudate nomen Domini.» Grati estote; foris eratis, et intus statis. Quia ergo statis, parumne est vobis, ubi laudandus est qui vos erexit jacentes, et fecit in domo sua stare, et ipsum agnoscere, ipsumque laudare? parvumne hoc beneficium est, quod stamus in domo Domini? Hic interim, in hac peregrinatione, in hac domo, quod etiam peregrinationis tabernaculum dicitur, quia hic stamus, numquid parum grati esse debemus? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
perationibus hominum: quanto magis ipse incõ¬
mutabi lis suꝑ om̃ia. qui haec doc&. non uti que
maior fit si laudaueris. nec minor si uitupera¬
ueris  sed qm̃ nobis expedit laudare dñmi mise¬
ricorditer iub&. ut laudemus eum. non arrogan¬
ter Audiamus ergo quid dicit. Laudate Noõ
serui essetis. deberetis laudare clare dñm quan¬
to magis debetis laudare dñm serui. ut esse me
rectos dec& conlaudatio : & item alibi scriptũ est.
Non est spetiosa laus in ore peccatoris. Itemq
alibi dicitur. Sacrificiũ laudis glorificabit me.
&ibi uia est in qua ostendam illi salutare meũ:
& consequent peccatori autẽ dicit ds. ut qui a
tue narras iustitias meas & ad sinis testamen¬
tũ meũ ꝑ ostuum. tu autẽ odisti disciplinam¬
s & ab iecisti sermones meos poste. Ne forte quif¬
quã qm̃ dictũ est. laudate serui dñm etiã su n
domo ista fuerit malus seruus. puta sibi ꝓdes¬

Expanded text:
perationibus hominum; quanto magis ipse incomperationibus hominum; quanto magis ipse incommutabilis super omnia qui haec docet, non utique major fit si laudaveris, nec minor si vituperaveris? Sed quoniam nobis expedit laudare Dominum, misericorditer jubet ut laudemus eum, non arroganter. Audiamus ergo quod dicit: «Laudate nomentummodo servi essetis, deberetis laudare Dominum; quanto magis debetis laudare Dominum servi, ut esse «Rectos decet laudatio» ; et item alibi scriptum est, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» ; itemque alibi dicitur, «Sacrificium laudis glorificabit me, et ibi via est in qua ostendam illi salutare Dei;» et consequenter, «Peccatori autem dixit Deus, Utquid tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te» : ne forte quisquam, quoniam dictum est, «Laudate, servi, Dominum,» etiamsi in domo ista magna fuerit malus servus, putet sibi prodes
Abbreviated transcription (Latin):
sentiant dñm̃ne Neque eñĩ seruus ingratus si dñm
suũ laudare noluerit: ideo efficit ut seruus nonsit:
laudes. non laudes. seruus es Silaudes: ꝓpitiabis:
Si non laudes: offendes : Bona ergo exortatio & uti¬
lis: unde magis satagere debemus. quẽ ad modum
laudandus sit dñs. quã dubitare laudandum: Larida
tatur nos ꝓphȩta hortatur nos sp̃s dĩ. hortaturnos
postremo ipse dñs. ut laudemus dnm Non eñ rut
laudibus nr̃is ille crescat : sed nos: Os nec melior
fit silaudaueris: nec deterior si uitu peraueris
Sed tu laudando bonũ melior eris. ui tuperando
de terior: bonus autẽ ille manet ut est : Si enim
seruos suos ipsos bene de se meritos. p̃dicatores uer¬
bi sui. rectores aeccłȩ suae. ueneratores nominis
sui. obtemperatores mandati sui id doc&. ut in
conscrentia sua habeant dulcedinẽ. bonȩ uitȩ suȩ.
nec corrũ pantur laudibus. nec frangantur uitu¬

Expanded text:
sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum suum laudare noluerit, ideo efficit ut servus non sit. Laudes, non laudes, servus es: sed si laudes, propitiabis; si non laudes, offendes. Bona ergo exhortatio et utilis; unde magis satagere debemus quemadmodum laudandus sit Deus, quam dubitare laudandum. «Laudattatur nos Propheta, hortatur nos Spiritus Dei, hortatur postremo nos ipse Dominus, ut laudemus Dominum. Non enim laudibus nostris ille crescit, sed nos. Deus nec melior fit, si laudaveris; nec deterior, si vituperaveris: sed tu laudando bonum, melior eris; vituperando, deterior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim servos suos ipsos bene de se meritos, praedicatores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis sui, obtemperatores mandati sui id docet, ut in conscientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, ne corrumpantur laudibus, ne frangantur vitu
Abbreviated transcription (Latin):
dnm. Benedicat te dñs exsion: quifecit cȩlũ etter¬
rã. Plures ortat᷑ ut benedicant. et ipse unũ benedi¬
cit. quia explurib unũ fecit . quia bonũ et iocundũ
.ẽ. habitare fr̃s in unũ. Pluralis numerus fr̃s. sed
singularis. habitantes in unũ. Ideo benedicat te
dñs exsion qui fecit caelũ & terrã. Nemo ur̃m
dicat : adme non peruenit. Putas quis est quen
benedix̃  Benedicatte dñs exsion. Vnum
benedixit. Esto inuno. et peruenit ad te
Ualde dulce nobis esse deb&. & dulce nobis esse
gaudendum est. quo nos psalmꝰ iste cohortatur.
dicit enim
AUDATE NOMEN DĨI: Causam que ipsam
quare iustum sit ut laudem nomen dñi. continuo
subiecit. Laudate serui dñm. Quid iustius. quid
dignius. quid gratius : & enĩ si non laudauerint
serui dnm. suꝑbi. ingrati. in religiosierunt : Et
quid facient non laudando dñm. nisi ut seuerum

Expanded text:
 Benedicat te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et ter Benedicat te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram.» Plures hortatur ut benedicant, et ipse unum benedicit, quia ex pluribus unum fecit; quia «bonum et jucundum» est «habitare fratres in unum» . Pluralis numerus, «fratres;» sed singularis, «habitare in unum:» ideo, «Benedicat te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram.» Nemo vestrum dicat: Ad me non pervenit. Putas quis est quem dixit, «Benedicat te Dominus ex Sion?» Unum benedixit: esto unum, et pervenit ad te alde dulce nobis esse debet, et dulce nobis esse gaudendum est, quo nos psalmus iste cohortatur. Dicit enim: «Laudate nomen Domini.» Causamque ipsam quare justum sit ut laudemus nomen Domini, continuo subjecit: «Laudate, servi, Dominum.» Quid justius? quid dignius? quid gratius? Etenim si non laudaverint servi Dominum; superbi, ingrati, irreligiosi erunt. Et quid faciunt non laudando Dominum, nisi ut severum
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs dedit dñs abstulit. sic̃ dño placuit ita factũ ẽ
sit nom̃ dñi benedictũ. Quã atrox nox ꝑcussus
uulnere a capite usq ad pedes. putrefactus. liques¬
cebat inse : Tunc ͤ eua. ausa .ẽ. tẽptare. Dic aliquid unbi
indnm tuũ : et morere. Audibenedicentẽ in noctib
locuta es inquid tãquã una ex insipientib muligrib
Sibona fuscepimꝰ demanu dm̃. mala non ecce quodet¬
.ẽ. in noctib extollite manꝰ ur̃as in sc̃a et benedicite
diim: quid dix̃ iob Locutaes tam quã una exxin¬
sipientib: mulieribus. Adam pat᷑ non reppulit euã . au¬
tam quã dicens. Sufficit. quia propt̃ mortalis
effectussũ : Ualueris in parad̃so. sed uinceris in st̃¬
core. Magna gra dĩ. Sed unde hoc. nisi quia ros
hermon compluerat illã animã. et dederat dñs
suauitatẽ. ut terra nr̃a daret fructũ suũ. In aoc¬
tibus extollite manus ur̃as in sc̃a. et benedicite

Expanded text:
Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibus: «Locuta es,» inquit, «quasi una ex insipientibus mulieribus. Si bona suscepimest, «In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum.» Quid dixit Job? «Locuta es tanquam una ex insipientibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite
Abbreviated transcription (Latin):
dicore indieb Quid .ẽ. indiebus: inreb ꝓsperis.
Nox enĩ tristis res .ẽ. Dies. lacta res .ẽ. Quando tib
bene .ẽ. benedicis dnm̃. Quando filiũ desideraset
nascit᷑. benedicis dnm. liberata ẽ uxor tua aperi¬
culo partus. benedicis dnm. Ae grotabat filius
liberatur filius. benedicis dñm. Ae grotabat filiuis
forte quaesisti mathematicũ. sortilogũ: forte
non delingua sed demorib: tuis exit maledictio
in dnm̃: et exut demoribus etuita tua. Noli glo¬
riari. quia lingua benedicis : siuita maledicis.
Quomodo inquis uita maledico: quia adtendit᷑
uita tua etdicit᷑. Ecce dep̃ianus ecce quales sunt
xp̃iani. Blasphemat᷑ propt̃ te xp̃o. Ecce cũ uitar
tua maledicat : quid prodest quod lingua tua bene¬
dicit Benedicite ergo dnm. Quando  in noctib:
Quando benedix̃ iob: quã tristis nox erat: ablatast̃
om̃a quȩ possidebant᷑. ab lati filii quib seruabant᷑.
Quã tristis nox  uideamꝰ si non in noctib benedicit

Expanded text:
s? In rebus prosperis. Nox enim tristis res est; dies res est laeta. Quando tibi bene est, benedicis Dominum. Quando filium desideras et nascitur, benedicis Dominum. Liberata est uxor tua a periculo partus; benedicis Dominum. Aegrotabat filius, liberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua benedicis, si vita maledicis. Quomodo, inquis, vita maledico? Quia attenditur vita tua, et dicitur: Ecce christianus, ecce quales sunt Christiani. Blasphematur propter te Christus. Ecce cum vita tua maledicat, quid prodest quod lingua tua benedicit? BeQuando benedixit Job, quando tristis nox erat? Ablata sunt omnia quae possidebantur, ablati filii quibus servabantur. Quam tristis nox? Sed videamus si non in noctibus benedicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ab extremo terrȩ: Siue abhis. siue acireu̾dati¬
one finiũ terrę. unde uult excitat nubes
Nam fulgora. in pluuiam fecit .Nam fulgora
sine pluuia terrerent te. & nihil cibi darent.
fuloura iNplesao fecit. fulgura sunt. con¬
tremi scis pluit. gaudes: fulgura in pluuiam
fecit. Qui terruit. ipse ut gauderes fecit: Qui
educit uentos de thesauris suis. Ocultis causis.
unde nescis. Quia eñi flat uentus sentis. qua
causa flat. uel de quo thesauro rationis eductus
sit  nescis : debes tamendõ pietatẽ credendi.
quia non flar&. nisi iussiss& ille qui fecit. nisi ꝓ¬
duxiss& ille qui creauit. Uidemus ergobaec¬

Expanded text:
«ab extremo terrae,» sive ab imo, sive a circumdati«ab extremo terrae,» sive ab imo, sive a circumdatione finium terrae, unde vult excitat nubes, «Fulgura in pluviam fecit.» Nam fulgura sine pluvia, terrerent te, et nihil tibi darent. «Fulgura in pluviam fecit.» Fulgura sunt, contremiscis; pluit, gaudes. «Fulgura in pluviam fecit;» qui terruit, ipse ut gauderes fecit. «Qui educit ventos de thesauris suis:» occultis causis, unde nescis. Quia enim flat ventus, sentis; qua causa fiat, vel de quo thesauro rationis eductus sit, nescis: debes tamen Deo pietatem credendi, quia non flaret nisi jussisset ille qui fecit, nisi produxisset ille qui creavit. 14. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
legem in menbris meis repugnantẽ legimentis
meae. & captiuum me ducentẽ in lege peccati.
quȩ est ͣnibris meis: Quia non solũ indomo
sua. nec solum in agro. sed incarne sua. uel in
sp̃u suo non implerit quę uolebat: Clamauit
acl dm̃. qui om̃ia quȩ cũq uoluit fecit. incę̧lo
& in terra. & clixit. Infelix ego homo: quis me¬
liberabit decorpore mortis huuis: & illebonus.¬
& ille suauis: Tamquã responderet ei. continuo
Hanc ergo suauitatẽ a mate hanc suauitatẽ
laucdate: intelligne dnm qui om̃ia quȩ cum que
uoluit fecit. in cęlo & in terra : ipse & in uobis
faciet quod uultis: Ipso ad iuuante uoluntatẽ
uestram implebitis. sed dum non potestis. consi¬
temini quod potestis: gratias agite iacentes. cla¬
mate. erecturus est uos subire nolite. Ille ergo
incȩlo& interra. om̃ia quȩ cũ que uoluit fecit.
in eius creatura Ueniunt en̾i nubes ab ex¬
tremo t̾rae ad mediũ & pluunt Unde sur¬
rexerint nescis : Ergo indicat illud ꝓpheta.

Expanded text:
in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis:» quia non solum in domo sua, nec solum in agro suo, sed in carne sua vel in spiritu suo non implevit quae volebat, clamavit ad Deum, qui «omnia quaecumque voluit, fecit in coelo et in terra;» liberabit de corpore mortis hujus? Et ille bonus, ille suavis, tanquam responderet ei continuo sHanc ergo suavitatem amate, hanc suavitatem laudate. Intelligite Deum, qui omnia quaecunque voluit fecit in coelo et in terra, ipse et in vobis faciet quod vultis, ipso adjuvante voluntatem 209 vestram implebitis, sed nondum potestis, confitemini; cum poteritis, gratias agite: jacentes, clamate; erecti, superbire nolite. Ille ergo «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit, in ejus creatura: veniunt enim nubes ab extremo terrae ad medium, et pluunt; unde surrexerint nescis. Ergo indicat illud Propheta:
Abbreviated transcription (Latin):
tuarũ. & tamen caro concupiscit aduersus sp̃m.¬
Ipse tibi d& gratiam. ut inte ipso facias qđ uis:
Nisi eñi ipso adiuuante. nec inte facis quoduis:
Et eñi cum ille non facer& inse quod uell&. qui
ait. caro concupi scit aduersus spiritum. sp̃s
autẽ aduersus cannẽ. ut non eaquȩ uultis
faciatis: cũ de se ipse gemeret dicen s. cũ delector

Expanded text:
habet, et tamen caro concupiscit aduersus spil\'itumehabet, et tamen caro concupiscit aduersus spil\'itumeIpse tibi det gratiam, ut in teipso facias quod vis; nisi enim ipso adjuvante, nec in te facis quod vis. Etenim cum ille non faceret in se quod vellet, qui ait, «Caro concupiscit adversus spiritum, spiritus autem adversus carnem, ut non ea quae vultis, faciatis;» cum de se
Abbreviated transcription (Latin):
mas sacras in ponis: Et respondetur tibi: pax
interra hominibus bonȩ uoluntatis. Ille igit̾
ds qui omp̃s est incȩlo & interra.: om̃ia quȩ cũque
uoluit fecit: Iu nine indomo tua non facis
omĩa quȩuis. ille incȩlo & in terra omĩa quecũque
uoluit fecit. Tu fac uel in agro tuo om̃ia quȩ uis:
multa us& non potes indomotua fecere omia
quȩ uis: Contra dicit forte uxor. contradicunt¬
& filii: Aliquando & seruis contumatia contra¬
dicit: & non facis quod uis Sed facio inquis qđ
uolo. quia in non oboediente. ac contradicente.
uindico. Nec hoc facis cũ uis Aliquando uin¬
dicare uis& non potes. aliquando minaris. & an¬
te quã facias quod minaris. moreris. Putamus
inte ipso. facis quod uis: frenas om̃s cupiditates
tuase Forsitan frenas: Num quid efficis ipse¬
ut cupiditates non surgant. quas frenas: Certe
eñi hoc uis. nontitillari molestia cupiditatũ

Expanded text:
mas sacras imponis; et respondetur tibi, «Pax mas sacras imponis; et respondetur tibi, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . 12. Ille igitur Deus qui omnipotens est, «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit;» tu in domo tua non facis omnia quae vis: ille «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit;» tu fac vel in agro tuo omnia quae vis. Multa vis, et non potes in domo tua facere omnia quae vis: contradicit forte uxor, contradicunt filii, aliquando et servulus contumacia contradicit, et non facis quod vis. Sed facio, inquis, quod volo; quia in non obediente ac contradicente vindico. Nec hoc facis, cum vis: aliquando vindicare vis, et non potes; aliquando minaris, et antequam facias quod minaris, moreris, Putamus, in teipso facis quod vis? frenas omnes cupiditates tuas? Forsitan frenas, numquid efficis ut ipsae cupiditates non surgant, quas frenas? Certe enim hoc vis, non titillari molestia cupiditatum
Abbreviated transcription (Latin):
futurorũ : forte non inuenires ingrege tuo
placiclum taurum: & in capris hyrcum arae
dñi dignũ. nec in ouili tuo arietem dignũ.
inuictimam dño tuo Et nonineniens. sata¬
geres quid faceres. & diceres forte dõ. uolui
& non habui. Num quid de laude potes di¬
cere. uolui& non habuis ipsũ uoluisse. laudas¬
se est. Noneñi uerba a te quęrit ds sed cor:
denique potes dicere. & linguam non habri.
Siquis obmutescit aliqua ualituline: linguam
non habuit. & tamen laudem habuit. Si eni ds̃
aures carnales haber& & sono tui corporis in¬
diger&. cũ remansisses sine lingua: sine laude
etiam remaneres: Nunc uero quia cor quęrit.
cor inspicit. intus testis est iudex: ad ꝓbator
auditor: coronator. Sufficit ut offeras uolun-¬
tatẽ cũ potes : ore confiteris ad salutẽ: Cũ autẽ
non potes: corde credis adiustitiã: Corde laudas:
corde benedieis. corde in ara conscientiae.: iuicti¬

Expanded text:
futurorum; forte non invenires in grege tuo futurorum; forte non invenires in grege tuo placitum taurum, et in capris hircum arae Domini dignum, nec in ovili tuo arietem dignum ad victimam Domino tuo; et non inveniens satageres quid faceres, et diceres forte Deo: Volui, et non habui. Numquid potes de laude dicere, Volui, et non habui? Ipsum voluisse laudasse est. Non enim verba a te quaerit Deus, sed cor. Denique potes dicere: Et linguam non habui. Si quis obmutescit aliqua valetudine, linguam non habuit, et tamen laudem habuit. Si enim Deus aures carnales haberet, et sono tui corporis indigeret, ideo cum remansisses sine lingua, sine laude etiam remaneres: nunc vero quia cor quaerit, cor inspicit, intus testis est, judex, approbator, adjutor, coronator; sufficit ut offeras voluntatem. Cum potes, ore confiteris ad salutem; cum autem non potes, corde credis ad justitiam : corde laudas, corde benedicis, corde in aram conscientiae victi