comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domino ẜuiente adu̾sum nocet᷑ dreat c̾dentẽ. solet spnitem
diligentem adortet᷑ conantem adiuuet exaudiat dep̃cantem
nõ tibi deputat᷑ ad culpam ꝙ inuitus ignorasset ꝙ neggligi
q̃rere ꝙ ignoras n illud ꝙ uulu̾ata menbra nõ colligis: s¬
ꝙ nolentem sanare ⁊ tẽp̃nis: ista tra ꝓpͥa pcc̃a sunt. Nulli
ueniat qui nec errat dum sb̃uest: nec laborat. Nani illud ꝙ
ignorans quisq nõ retre facit. ⁊ ꝙ recre uolens fac̾e uon
pot᷑. iõ diat᷑ pcc̃aq de pcc̃o illo lib̾e uoluntatis origniẽ duct̃
Illud enĩ p̾̃cedens m̾uit ista sequenta. ¶lam sicut lĩguã
dicimꝰ. nõ solum inenbrũ ꝙ mouemꝰ more dum loqũ
s etiam illud. ꝙ hiꝰ menbri motum ꝯsequit᷑ .i. formani

Expanded text:
domino seruientem auersum nocet, doceat credentem, consoletur sperantem, diligentem a d hortetur, conantem adiuuet, exaudiat deprecantem, non tibi deputatur ad culpam quod inuitus ignoras, sed quod neglegis quaerere quod ignoras; neque illud quod uulnerata membra non colligis, squod volentem sanare contemnis: ista tua propria peccata sunt. Nulli veniat, qui nec errat dum subvenit, nec laborat. 54. Nam illud quod ignorans quisque non recte facit, et quod recte volens facere nontur peccata, quia de peccato illo liberae voluntatis originem ducunt: illud enim praecedens meruit ista sequentia. Nam sicut linguam dicimus non solum membrum quod movemus in ore dum loquimur, sed etiam illud quod hujus membri motum consequitur, id est formam
Abbreviated transcription (Latin):
subiugauit nł ei extorquẽsiuo lẽto dnãtu s suꝑĩs eũ lege
iustitie. ut qm̃ femina decepta ⁊ deiecio ꝑfeminã uiro cẽt
ꝓlem pͥmi hõis tanꝙͣ peteatde legib. modtis malicosa qͥ¬
nocendi cupiditate si tñ uire equissimo. uendicabit tam diu
potestas enuis uałet donec int̾fic̾et uistũ in quo nł dignum
ut quidꝙ̾ iñ nasc̾et᷑. conꝙͣ ꝯue arboris fructus pͣua quide
hñdi cupiditate. s tñ nõ iquo possidendi uire remm̾et¬

Expanded text:
subjugavit: nihil ei extorquens violento dominatu, sed superans eum lege justitiae; ut quoniam, femina decepta, et dejecto per feminam viro, omnem prolem primi hominis tanquam peccatricem legibus mortis, malitiosa qnocendi cupiditate, sed tamen jure aequissimo vindicabat, tamdiu potestas ejus valeret, donec interficeret justum, in quo nihil dignum ut quidquid inde nasceretur, tanquam suae arboris fructus, prava quidem habendi cupiditate, sed tamen non i
Abbreviated transcription (Latin):
possint eẽ o de illis lumiib ouiu litudo adhibita. id
docet quẽad̃m corꝑum diffẽntias cõtemplando uidens
cõm uniu̾sitatis refens omĩa. qͣnta mag̃ murꝰ ue ĩt̾ ste
cdara guut. tanto trag̃ c̾nis oĩa eẽ. nec tibi occrit ꝑ fc̃a
uniu̾sitas. nͥ u̾ rraiora sit p̾sto. suntiut minora non
desint. gic et̃ diffẽntias anuriaꝵ cogites. In quib hoc
quo inuemes ut uuyiam quam doles ad id quo uałe
cognoscas. ut unu̾sitatis ꝑfeccõi nec ille degũt amme
que miẜe fĩ debu̾nt. quia peccattes eẽ uoluerunt ¶Ca¬
tumiq abest. ut ds̃ tales fac̾e nõ debuerit ut ĩ cat᷑as
cet̾as laudibiłr fec̾it longe infi̾ores aĩmis miẜis. S ad¬

Expanded text:
possint esse. Sed de illis luminibus similitudo adhibita id docet, ut quemadmodum corporum differentias contemplando, videns tionem universitatis referens omnia, quanto magis minusve inter se clara sunt, tanto magis cernis esse omnia; nec tibi occurrit perfecta universitas, nisi ubi majora sic praesto sunt, ut minora non desint: sic etiam differentias animarum cogites, in quibus hoc quoque invenies, ut miseriam quam doles, ad id quoque valere cognoscas, ut universitatis perfectioni nec illae desint animae, quae miserae fieri debuerunt, quia peccatrices esse voluerunt. Tantumque abest ut Deus tales facere non debuerit, ut etiam caeteras creaturas laudabiliter fecerit longe inferiores animis miseris.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ erat tam difficile. aut laboriosum oĩpotenti dõ. ut oñ
q̃ cumq fecit sic hrent ordinem suum ut nulla c̾at᷑a
Usq ad miẜiam ꝑueniret uõ emim hoc aut oĩpotẽs it
potiut. aut bonus imudit. Rndẽbo ordinem caturru
asimima usq ad infimam gradib ustis ita decinere
ut ille inuideat qui dxx̃it ista nõ eẽt. muideat etiam ille

Expanded text:
Non erat tamen difficile aut laboriosum omnipotenti Deo, ut omnia quaecumque fecit sic haberent ordinem suum, ut nulla creatura usque ad miseriam perveniret; non enim hoc aut omnipotens non potuit, aut bonus invidit. Respondebo, ordinem creaturarum a summa usque ad infimam gradibus justis ita decurrere, ut ille invideat qui dixerit, Ista non esset; invideat etiam ille
Abbreviated transcription (Latin):
uellem. ei fĩ possit qr̃ illa nat᷑a nõ peccet. quam nõ pcãuiũ
dia int̾ utͣmq aliqũ peccet. aliqũ ad retre fatiend̾. u̾tatur
Que cã in has tres ꝑtes eam distͥbuit. o uolo mͥ R̾ndeat᷑
uoluntas. Ego enim cañi q̃ro ip̃ius uolinitatis. nõ enim
ome cã nũcouam uisit illa peccare. nuũꝙͣ ista nõ uult. qdã¬

Expanded text:
vellem, si fieri posset, quare illa natura non peccet, quam non peccaturam dia inter utramque aliquando peccet, aliquando ad recte faciendum convertatur. Quae causa in has tres partes eam distribuit? Sed nolo mihi respondeatur, Voluntas: ego enim causam quaero ipsius voluntatis. Non enim sine causa nunquam vult illa peccare, nunquam ista non vult, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mere. ⁊ erit malus atq inuidus. cum eã nõ uult esse
quam ĩfi̾oretri. laudare ad huc cog̾ uelus gidicat nõ esset
luna. cum ⁊̃ luc̾ae claritatendonge raf̾iorem instio tñ
gu̾e pulcͣm. ⁊ t̾renis tenebris cecoramatq aptam noctur
aut fateat᷑ aut scultissime aut cõtencõse noget. ¶ A nomõ
gͣ tecte deẽ audebit. luna nõ eẽt ĩ reb qui si drẽt luc̾na
ndeẽt deribend̾ se ẽẽ sentiret ¶q si nõ dicit luna non
eet e qualem polẽ ucet talem dicit uanam ẽẽ debiusse
nõ intlłigit it alud ce dic̾e quam nõ eẽt lima. o eẽnt
aliquid crpit. com d̾sidait alt̾m solem. ⁊ nunue cũ lunã
uuslt decħi hic fortasse dicat iõ nł se deluna conq̃ri qr
eẽ miẜumrut nec splendor soł sir beatus ¶ D iuis corͣ¬
eĩ celestia sit cooꝑa sunt tñ quantũ ad lucem istam autẽ

Expanded text:
minus erit malus atque invidus, cum eam non vult esse, qua inferiorem laudare adhuc cogitur. Velut si dicat, Non esset luna, cum etiam lucernae claritatem longe inferiorem, in suo tamen genere pulchram, et terrenis tenebris esse decoram atque aptam nocturnaut fateatur, aut stultissime vel contentiose neget. Quomodo ergo recte dicere audebit, Luna non esset in rebus, qui si diceret, Lucerna non esset, deridendum se esse sentiret? Quod si non dicit, Luna non esset, sed qualem solem videt, talem dicit lunam esse debuisse, non intelligit nihil aliud se dicere quam, Non esset luna, sed essent aliquid cupit, cum desiderat alterum solem; et minuere, cum lunam vult detrahi. 25. Hic fortasse dicat, ideo nihil se de luna conqueri, quia esse miserum, ut nec splendor solis sit beatus. Quamvis enim corpora coelestia sint, corpora sunt tamen quantum ad lucem istam pertin
Abbreviated transcription (Latin):
aut si nillos se futos omĩo c̾did̾unt. uultomunꝰ tłi ełc¬
cõ. nicħ eligentium cõmouebit ¶Auomõ enĩ sequar eli¬
eligit. nõ eẽ ꝓfecio se n ͥ elig̾e etiamsi hoc nolit R̾nd̾e
hr̃e insensu ꝙ p̾t mortẽ nõ sit futus. tam ⁊ sialiquantũ
ħ in opĩce hãt. ¶ Ilam opĩo aut ĩerrore. aut inu̾itate rõ¬
posse aut̃ fi̾. ut aliud sit in opiõẽ. alud inẜu. uł ex hec
cognost̾e facile est: quia płrmq aliud faciend̾ ẽẽ c̾duꝰ
& aliud fac̾e dełctat. ⁊ alñ u̾icõr ẽ ssꝰ quam opĩo. ꝯi illa

Expanded text:
si nullos se futuros omnino crediderunt, multo minus falsa electio nihil eligentium commovebit. Quomodo enim sequar elieligit non esse, profecto se nihil eligere, etiamsi hoc nolit respondhabere in sensu quod post mortem non sit futurus; tametsi aliquantum hoc in opinione habeat. Nam opinio aut in errore, aut in veritate ratioPosse autem fieri ut aliud sit in opinione, aliud in sensu, vel ex hoc cognoscere facile est, quod plerumque aliud faciendum esse credimus, et aliud fa
Abbreviated transcription (Latin):
quo sunt iure landanda sunt quil eo ip̃o quosunt borast.
Q lito enĩ amplius eẽ amai̾̃us tanto amplius uitami etͥnã
desid̾abis teq ita formari exoptabis. ut affeccões tue non
gurit temꝑoses. de temꝑilium rerum amorib iniꝰbe ⁊ ĩpͥsse
q̃ temꝑalia ⁊ añ corꝑa sunt nõ sunt ⁊ cum sĩt fugiunt
⁊ cum fug̾unt nõ erut. Itaq cum fut᷑a ꝯunt. nõ dum
re solidabit᷑ ⁊ stabit ⁊ obanebit ip̃m eẽ ꝙ uolebat cum
timebat nõ eẽ ⁊ stare nõ pot̾at uretitꝰ amore fugientiũ
slon gͦ tͥ displiceat immo maxime plorat ꝙ maiꝰ esset
uł miser qͣ pp̃ea miser nõ eĩ quia nicħ eris huic enim
exordio quo esse uis si aditias magis mag̃q eẽ. cõsurgias
atq extrucris. in id ꝙ sumine est. Atq ita ce ab oĩ labe co¬
hibebis qua tempsit ut nõ sit ꝙ insime est. ⁊ sex aman¬
tis uires b̾ruit. hinic fiet ut qui mauult. nõ ẽẽ ne
miser sit quia nõ eẽ no pot̃. restet ut miser sit. Qui

Expanded text:
quo sunt, jure laudanda sunt; quia eo ipso quo sunt, bona sunt. Quanto enim amplius esse amaveris, tanto amplius vitam aeternam desiderabis, teque ita formari exoptabis, ut affectiones tuae non sint temporales, de temporalium rerum amoribus inustae et impressae: quae temporalia et antequam sint non sunt, et cum sunt fugiunt, et cum fugerint non erunt. Itaque cum futura sunt, nondum re solidabitur, et stabit, et obtinebit ipsum esse, quod volebat cum timebat non esse, et stare non poterat irretitus amore fugientium. Non igitur tibi displiceat, imo maxime placeat, quod mavis esse vel miser, quam propterea miser non esse, quia nihil eris. Huic enim exordio quo esse vis, si adjicias magis magisque esse, consurgis atque exstrueris in id quod summe est; atque ita te ab omni labe cohibebis, qua transit ut non sit quod infime est, et secum amantis vires subruit. Hinc fiet ut qui mavult non esse, ne miser sit, quia non esse non potest, restet ut miser sit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝓpinqͣs ei ꝙ summe est. In m̃i aut̃ putare melius
est. ut quisq nõ sit. quam ut misersit. in quant̃ non
uides ꝙ sũme est. ⁊ iõ tñ eẽ te uelle. qñi ab illo es qui
sumine est. si uis itaq nuiẜum fug̾e ama inte ħ ip̃m
qr eẽ uis. si eiuĩ mag̃ mag̃q eẽ uolueris ei ꝙ summe¬

Expanded text:
non propinquas ei quod summe est; in tantum autem putare melius esse, ut quisque non sit quam ut miser sit, in quantum non vides quod summe est: et ideo tamen te esse velle, quoniam ab illo es qui summe est. 21. Si vis itaque miseriam fugere, ama in te hoc ipsum, quia esse vis. Si enim magis magisque esse volueris
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ aut̾. ꝙ u̾a rõr cogitas. nõ pot̃ u enim tu potes aliquib
melius inc̾atum cogitare. ꝙ c̾ature artificem fug̾it. huma
cum dicit ħ meluis fi̾et quan illud. si u̾m dicit ⁊ uid qd̾
dicit mnilł quib ꝯnexa eit rõnib uidet cͥdat. gͦ dñi fecisse
ꝙ u̾a rõe ab eo faciend̾ fuisse cognouit. ⁊̃ si hoc in rebus
fc̃is nõ uidet quia et̃ si celum occuł uidere nõ posset: ⁊ tñ
rõne u̾a tale aliquid fatiendum tuisse collig̾et c̾d̾e debuit
fc̃m eẽ quanuuis id eccuł nõ uideret. nõ enim cogitacõꝵ
uideret fuisse fatiendum. uͥ in hus rõnib quib fc̃a st̃
onnra ¶Q aut ĩ nõ est tam nemo pot᷑ uerati cogitacõe
iuidere quam nõ est i̾rai ssn eo pleriq hommes er̾ant
quil meliorem cum mente ꝯspee̾nit. nõ madib cõgrus

Expanded text:
era ratione cogitas, non potest. Neque enim tu potes aliquid melius in creatura cogitare, quod creaturae artificem fugerit. Humancum dicit, Melius hoc fieret quam illud; si verum dicit, et videt quod dicit, in illis quibus connexa est rationibus videt. Credat ergo Deum fecisse quod vera ratione ab eo faciendum fuisse cognovit, etiamsi hoc in rebus factis non videt. Quia etiamsi coelum oculis videre non posset, et tamen ratione vera tale aliquid faciendum fuisse colligeret, credere debuit factum esse, quamvis id oculis non videret. Non enim cogitatione videret fuisse faciendum, nisi in iis rationibus quibus facta sunt omnia. Quod autem ibi non est, tam nemo potest veraci cogitatione videre, quam non est verum. 14. In eo plerique homines errant, quia meliora cum mente conspexerint, non in sedibus congruis
Abbreviated transcription (Latin):
eius cuiꝰ lũgib ac eris. uñ pͥsumam ꝙ sihec ita miustum¬
nõ at ero. Rudebo quil sit inti a potestate. Aut miset nõens
aut tu ip̃e te inuuste regen̾do iuste eris miser aut nolendo
aut nõ uolendo te iuste reg̾r nõ eris intua potãte. ⁊aut t̃
nullius ens. aut in alt̾ius. si innullius aut inuitꝰ aut
Si maritus. nicħ ẽẽ potes. nͥ teuis aliqͣ suꝑau̾t. porro ulła
in̾supari pot᷑ qui est in nille̾ potãte. Si aut̃ nolẽd ĩ ulłiꝰ
eris potãte ad hoc rõ recurrit ut sisintua ⁊ aut te ĩuste

Expanded text:
rit, Unde praesumam quod si hoc injustumro? respondebo, Quia si eris in tua potestate, aut miser non eris, aut tu ipse te injuste regendo, juste eris miser; aut volendo et non valendo te juste regere, non eris in tua potestate, et aut in nullius eris, aut ins esse nihil potes, nisi te vis aliqua superaverit; porro nulla vi superari potest, qui est in nullius potestate: si autem volens in nullius eris potestate, ad hoc ratio recurrit, ut sis in tua; et aut te injuste
Abbreviated transcription (Latin):
entit ꝙ ad euam naturam ꝓpͥe ꝑtinet. ¶ominune aut̃ et
quasi publicum ꝙab omĩb sentientib nulla sui corrupcõꝵ
utrum inueniat᷑ iliquid ꝙ omnes r̃cinantes ꝯua quisq rõe
nec in usum eoꝵ quib pͥsco est comiuitetur. quasi cib aut
potacõ. s incorrupc̃a mtegrumq ꝑmaneat. si̾i illi uideãt
quisq rõe ⁊ intlłigentu conet᷑ app̃hende̾. ⁊ alius id faciluis aliꝰ
difficilius possit. alius omĩo nõ possit aui tñ ip̃a equllit̾ se oĩ¬
bus p̃beat ualentib eam coꝑe. nec cum eam quisq ꝑcipit ui
Sui ꝑceptoris quasi alimentum u̾tat᷑. atq mutat᷑. nec cũ ĩ ea
quisq fallit̾ ip̃a dełiuat. s ea u̾a ⁊ integra ꝑmanente ille m

Expanded text:
sentit, quod ad suam naturam proprie pertinet: commune autem et quasi publicum, quod ab omnibus sentientibus nulla sui corruptione utrum inveniatur aliquid quod omnes ratiocinantes sua quisque ratione it omnibus, nec in usum eorum quibus praesto est commutetur, quasi cibus aut potio, sed incorruptum integrumque permaneat, sive illi videant, quisque ratione et intelligentia conetur apprehendere; et alius id facilius, alius difficilius possit, alius omnino non possit: cum tamen ipsa aequaliter omnibus se praebeat valentibus eam capere; nec cum eam quisque percipit, in sui perceptoris quasi alimentum vertatur atque mutetur; nec cum in ea quisque fallitur, ipsa deficiat, sed ea vera et integra permanente, ille in
Abbreviated transcription (Latin):
mis. nõ solum bene si et̃ male quisq uti pot. ¶ Et iõ u̾tute
nemo male utit᷑ quia opus u̾tutis est bomuis usus istoꝵ quib
etiam nõ bñ uti possimꝰ Nemoant̃ bñ utendo male utit᷑
Qͣre habundantia ⁊ magnitudo bonitatis d̾i. nõ solũ magna
S et̃ media. ⁊ minina bona eẽ p̃stitit. Mag̃ laudanda est
bonicas enis ui magnis quam in mediis ⁊ quan in minimis
bonis. s magis in oinĩb quam si nõ omĩa tͥbuisset. assẽ¬

Expanded text:
mis, non solum bene, sed etiam male quisque uti potest. Et ideo virtute mis, non solum bene, sed etiam male quisque uti potest. Et ideo virtute nemo male utitur, quia opus virtutis est bonus usus istorum, quibus etiam non bene uti possumus. Nemo autem bene utendo male utitur. Quare abundantia et magnitudo bonitatis Dei non solum magna, sed etiam media et minima bona esbonitas ejus in magnis, quam in mediis, et magis in mediis, quam in minimis bonis; sed magis in omnibus, quam si non omnia tribuisset
Abbreviated transcription (Latin):
quo anusso tñ adrecre iuend̾. nõ impedit᷑ hõ. uolinitas lib̾a
tibi uidebr̃ nullam bonum. sui qua recte nemo uiuit. In¬
tueris et̃ iustitiam. qua nemo male utit᷑. ħ int̾ sumia br̃a
que in ip̃o sunt homine nu̾iat᷑. om̃sq u̾tutes auimi ꝗb
ip̃a recra uita ⁊ honesta constat. Nami n prudentia. n forti¬
tudine. n temꝑantia. male quis utit᷑. ¶Et iam ui hus enimi
omuib. sicut in ip̃a quam tu ꝯmemorasti ustitia recta rõ
uiget. sine qua u̾tuces eẽ nõ possunt. retra aut̃ rõe male uti
golum magna. s etiam minima bona nõeẽ posse. nͥ ab illo a
quo sunt omĩa bona lic est a dõ. Id enmmi suꝑior dispritacõ
ꝑ guasiticui totiens canquam letus assensus es u̾tutes igͥ
quib retre uinitur. magna bona sunt. spẽs aut̃ quoꝵl
tie u̾o aunui sine quib recte uiui nõ pot: media bona sunt
u̾tutib nemo male utit᷑. Cet̾is aut̃ bonis .i. medus ⁊ mini¬

Expanded text:
quo amisso tamen ad recte vivendum non impeditur; voluntas libera tibi videbitur nullum bonum, sine qua recte nemo vivit? 50. Intueris enim justitiam, qua nemo male utitur. Haec inter summa bona quae in ipso sunt homine numeratur, omnesque virtutes animi quibus ipsa recta vita et honesta constat. Nam neque prudentia, neque fortitudine, neque temperantia male quis utitur: in his enim omnibus, sicut in ipsa etiam quam tu commemorasti justitia, recta ratio viget, sine qua virtutes esse non possunt. Recta autem ratione male uti illo a quo sunt omnia bona, hoc est Deo. Id enim superior disputatio persuasit, cui toties tamque laetus assensus es. Virtutes igitur quibus recte vivitur, magna bona sunt: species autem quotiae vero animi sine quibus recte vivi non potest, media bona sunt. Virtutibus nemo male utitur: caeteris autem bonis, id est, mediis et mini
Abbreviated transcription (Latin):
rauemre qñ nõ ei deputetur. quidquid menis c̾atura fĩne
cesse est. ego tͣ nõ uiueniam modum. n mberiri posse
atq omnso nõ eẽ confinem. quo ei deputet᷑. quiꝗd meiꝰ
enim quis dix̾it. nõ eẽ quam miẜum ẽẽ me mallem. Rn¬
debo mentiris. Nam ⁊ nc̃ miser es. nec obaliud. mori nõ ius
nͥ ut sis. Ita cum miser nolis eẽ ẽẽ uis tñ. ¶ Age gͥ grãs ex
eoꝙ es nolens. ut ꝙ iuitus es aufat᷑. uolens eĩes. ⁊ nuẜ

Expanded text:
quomodo non ei deputetur quidquid in ejus creatura fieri necesse est; ego contra non inveniam modum, neque inveniri posse atque omnino non esse confirmem, quo ei deputetur quidquid inenim quis dixerit, Non esse, quam miserum me esse mallem: respondebo, Mentiris. Nam et nunc miser es, nec ob aliud mori non vis, nisi ut sis: ita cum miser nolis esse, esse vis tamen. Age igitur gratias ex eo quod es volens, ut quod invitus es auferatur. Volens enim es, et miser
Abbreviated transcription (Latin):
beatum faat. ¶ Oꝑtume de te u̾itas clamat. Non enĩ
posses aliud sentare cẽ in potestate. quani ip̃a uoliutas est¬
ea enrm ꝓrsꝰ nullo unt̾uallo mox ut nolumꝰ pͥscoest a io
mur. s nccͣitate ⁊ si quid aliud hiꝰ. Non uoluntate uit uo¬
lumiꝰ quis uł oe linis audeat dice̾. ¶ Q mobrem ꝙ̃ius p̃stiat
dd̃ nr̃as uoluntates futuras: nõ ex eo tã conficitur. ut nou
uolintate aliquid uelimꝰ. nani ⁊ de bĩtudĩe ꝙ dyxisti non
absde ipõ betum fi ita dixisti qł hoc ego negau̾un. q diooẽ¬

Expanded text:
beatum facit. A. Optime de te veritas clamat. Non enim posses aliud sentire esse in potestate nostra, niEa enim prorsus nullo intervallo, mox ut volumus praesto est. Et ideo mur, sed necessitate; et si quid aliud hujusmodi: non voluntate autem volumus, quis vel delirus audeat dicere? Quamoras voluntates futuras, non ex eo tamen conficitur ut non voluntate aliquid velimus. Nam et de beatitudine quod dixisti, non abs teipso beatum fieri, ita dixisti, quasi hoc ego negaverim: sed dico
Abbreviated transcription (Latin):
etas. ut nicħ ꝙ ad t̾re ꝑtinet spẽm cogitanti occurrat. ꝙ nõ
intota eius mole ds̃ om̃um ꝯditor fec̾it ¶saniq at̾ra fe¬
racissima. ⁊ amienissura. us ad salsissimaut̃ ⁊ infeddis¬
simam ita gͣdatim ad medias ꝑuenit᷑. ut nullam rep̃hẽd̾e
aud̃as nͥ in comꝑacõe meboris atq ita ꝑ oms gͣdus laudis
ascendas. ut ꝙ simimũ gñs t̾re iuen̾iis solum tñ eẽ nolis
Iam u̾o int̾ totam t̾mni ⁊ celum quanta distantia ẽ. int̾po

Expanded text:
ad terrae pertinet speciem cogitanti occurrat, quod non in tota ejus mole Deus omnium conditor fecerit. Namque a terra feracissima et amoenissima usque ad salsissimam et infecundissimam, ita gradatim per medias pervenitur, ut nullam reprehendere audeas, nisi in comparatione melioris; atque ita per omnes gradus laudis ascendas, ut quod summum genus terrae inveneris, solum tamen esse nolis. Jam vero inter totam terram et coelum quanta distantia est? Interpo
Abbreviated transcription (Latin):
fendos. dilamandos libidinib diuina udita negnites
humana fallentes. eos a quib accusant᷑ fortume patretimo
ꝓpulsare se putant. qͣ tñ cecami effing̾e. ac ꝓingͥe ⁊ fues̾ut
ut aut meliores ea guit aqua regi aͦrbitut᷑ uit se quo cũ
eadem cecitate ⁊ sentire ista saiteancꝰ a dr̃e. ¶Lec enim talibus¬

Expanded text:
feriendos et dilaniandos libidinibus, divina judicia negantes, humana fallentes, eos a quibus accusantur, fortunae patrocinio propulsare se putant; quam tamen caecam effingere ac pingere consueverunt, ut aut meliores ea sint a qua se regi arbitrantur, aut se quoque cum eadem caecitate et sentire ista fateantur et
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝵ ds̃ p̾scius est. nõ uoluntate s ncc̃itate fi̾ putas. oĩo
aut̃ puto. ¶ Ex ꝑsist̾e tandem ceq ipm paululum in¬
tũe: ⁊ dic mͥ si potes qualem sis hĩturꝰ cras uoluntatem. utr̃
pecrandi. aut recre fatiendi. ¶Nlescio. Qind dm̃ ĩde
nescire hoc  putas. ¶ Plllo mõ id putau̾um. Si ẽgo
p̾idet. quid d̾ iustis impus. s fcũius sit. ¶ Pr sus si
meoꝵ oꝑum p̃scnt deimi. dico młto fidentus eũ dixuri

Expanded text:
scius, non voluntate sed necessitate fieri putas. E. Omnino ita puto. A. Expergiscere tandem, teque ipsum paululum intuere, et dic mihi, si potes, qualem sis habiturus cras voluntatem, utrum peccandi, an recte faciendi. E. Nescio. A. Quid? Deum itidem nescire hoc putas? E. Nullo modo id putaverim. A. Si ergo praevidet quid de justis impiisque facturus sit. E. Prorsus si meorum operum praescium Deum dico, multo f
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis sue nec alit̾ aliquid fi̾ possit quami ille pstiuit ali¬
equũ mulla p̃scia est. nõ tñ ex eo cogimꝰ sentire ꝙ abẜdisssmũ
est ⁊ longe au̾itate seclusum nõ te uolentem bealm fu¬
tarum. situtaut᷑ uolinitatem bĩtudinis cum eẽ corporis
ne cͥa est. sic eriani uoluntas culpabił. si qua uite futura
est. nõ ip̃ea noluntas nõ erit. qũi ds̃ eam futuram eẽ p̾sci¬
uit. ¶ Accende .ii. q̃so qõ quanta cecitate dieat᷑ si p̃stuutd̃s

Expanded text:
tudinis tuae, nec aliter aliquid fieri possit quam ille praescivit, alioquin nulla praescientia est; non tamen ex eo cogimur sentire, quod absurdissimum est et longe a veritate seclusum, non te volentem beatum futurum. Sicut autem voluntatem beatitudinis, cum esse coeperis ne certa est: sic etiam voluntas culpabilis, si qua in te futura est, non propterea voluntas non erit, quoniam Deus eam futuram esse praescivit. 8. Attende enim, quaeso, quanta caecitate dicatur, Si praes
Abbreviated transcription (Latin):
no dum posse dixiti. ubi ego sbieci de ce claminasse u̾itate
non adest quod uolumᷤ. Qum antem uolumus. ꝯwo¬
linitas ip̃a de est nobis non utiq uolumus. ꝙ si fi̾ non pot᷑
ut dum uolumꝰ non uelunꝰ. ad est utiq uoluntas uolentib
necaliud quicquam est in potestate nͥ ꝙ uolentib ad e̾st
uoluntas gͥ nr̃a nec uoluntas eẽt nͥ eẽt in nr̃a porestate.¬

Expanded text:
se veritatem: non adest quod volumus; dum autem volumus, si voluntas ipsa deest nobis, non utique volumus. Quod si fieri non potest ut dum volumus non velimus, adest utique voluntas volentibus; nec aliud quidquam est in potestate, nisi quod volentibus adest. Voluntas igitur nostra nec voluntas esset, nisi esset in nostra potestate.
Abbreviated transcription (Latin):
2x nim̾i aut̃ simmitate. acq afine usq ad fidem ꝑ¬
tendente potentiaq que locuti fu̾nirꝰ exadit tibi. Q ue
igͥ ista est tanta ꝑu̾sitas capillos nr̃os quamins int̾ exi¬
gua ⁊ omininoabiecrissima tñ int̾ bõa num̾are. neo
inuenire cm auada tͥbuant̾ n̾ bonoꝵ oĩm cõditori dõ
quil ⁊ maxmia ⁊ miuiuia bona ab illo a quo ẽ om̃e bonuini
⁊ dubitare de lib̾a uoluntate sine qua recre uini nõ p̾se ꝯced̾et
etiam qui pessime iuuunt᷑. ¶Et c̾te nõ R̾nd̾e̾ q̃so quid tibi eẽ¬
melius uideat᷑ in nob̾ siue quo rerre. inuni nõ pot. ¶Iam¬

Expanded text:
 numeri autem summitate, et a fine usque ad finem pertendente potentia, quae locuti fuerimus, excidit tibi? Quae igitur ista est tanta perversitas, capillos nostros quamvis inter exigua et omnino abjectissima, tamen inter bona numerare, nec invenire cui auctori tribuantur nisi bonorum omnium conditori Deo, quia et maxima et minima bona ab illo sunt, a quo est omne bonum; et dubitare de libera voluntate, sine qua recte vivi non posse concedunt, etiam qui pessime vivunt? Et certe nunc responde, quaeso, quid tibi melius esse videatur in nobis, sine quo recte vivi po
Abbreviated transcription (Latin):
cara firme atq uituue sencõ quara me hr̃e uoluntatem
eaq me mou̾i ad aliquid fruendim Quidaut̃ dicam i¬
eum ꝓrsus nõ uuenio. si uoluntas quam uolo ⁊ uolo nõ est
mea. ¶ Qua pp̃ cui t̾buend̾ est si quid ꝑ illam male fatio
nͥmi¶Tum enim bonus ds̃ me fec̾it. nec bñ aliqd fatiam
uisi ꝑ uoliutatem ad hoc potiꝰ dacam eẽ a bõ dõ satis apparet
tarius atq in pura poĩtus potãte. n laudandus. cum ad suꝑ¬
iora n culpandus hõ eẽt cum ad inf̾iora detorquet qͣi ꝙͣdã
cardinem uoluntatis. n oĩo mouendus eẽt.ut istis neglectis
et̾na uellet adipisci. ut male nolle uu̾e. ulłet aut̃ bene
ħ aut᷑ mouend̾ nõ eẽ hominem quisꝗs existimat de hoĩm

Expanded text:
quam tam firme atque intime sentio, quam me habere voluntatem, quam tam firme atque intime sentio, quam me habere voluntatem, eaque me moveri ad aliquid fruendum; quid autem meum dicam, prorsus non invenio, si voluntas qua volo et nolo non est mea: quapropter cui tribuendum est, si quid per illam male facio, nisi mihi? Cum enim bonus Deus me fecerit, nec bene aliquid faciam nisi per voluntatem, ad hoc potius datam esse a bono Deo, satis apparet. tarius, atque in nostra positus potestate, neque laudandus cum ad superiora, neque culpandus homo esset cum ad inferiora detorquet quasi quemdam cardinem voluntatis; neque omnino monendus esset ut istis neglectis aeterna vellet adipisci, atque ut male nollet vivere, vellet autem bene. Hoc autem monendum non esse hominem, quisquis existimat, de hominum
Abbreviated transcription (Latin):
tiem mouet᷑ ciature sue tñ necessitate complłit̾. porro qua
isturm motum nõ dubitamꝰ ẽẽ culpabilem: oĩ modo negã
quia uõ potest. ¶ Restat igit᷑ ut eius sit ꝓpͥus iste motus ꝙ
fruenidi uoluntatem ad c̾atorem acͥatore com̾tit qui motus
ꝯi culpe deputat᷑. uñ qui dubitat irriosione dignus. tͥ uisus
est. nõ est utiq naturalis o⁊ uoluntariꝰ. In eoq sumilis
est sili moti quo teorsum u̾sus lapis ftar ꝙ sicut iste ꝓpͥꝰ
est lapidis: sic ille animi. u̾mptũ in eo dissimił: ꝙ mpotes¬
hinc est ꝙ lapidem si quis dicot peccare ꝙ pond̾e suo tẽdit
fruendum infi̾ora p̃pon̾e. pp̃ea quid opus est q̃re uñ iste motus
ex utat quo uolinitas au̾titur ab in cõnuitabisi bono ad cõnui¬
tabile bonum cum euui nõ uͥ animi ⁊ uoliuntarium. ⁊ obħ
culpabile ẽẽ fateam. omĩsq de hac redisciplina utił ad id
ualeat. ut eo motu impbato atq cohibut uolutatẽ nr̃ãn

Expanded text:
iem movetur, naturae tamen suae necessitate compellitur. Porro quia istum motum non dubitamus esse culpabilem, omnimodo negandquia non potest. Restat igitur ut ejus sit proprius iste motus, quo fruendi voluntatem ad creaturam a Creatore convertit: qui motus si culpae deputatur unde qui dubitat, irrisione dignus tibi visus est, non est utique naturalis, sed voluntarius; in eoque similis est illi motui quo deorsum versus lapis fertur, quod sicut iste proprius est lapidis, sic ille animi: verumtamen in eo dissimilis, quod in potesHinc est quod lapidem si quis dicat peccare, quod pondere suo tendit fruendum inferiora praeponere. Propterea, quid opus est quaerere unde iste motus existat, quo voluntas avertitur ab incommutabili bono ad commutabile bonum, cum eum nonnisi animi, et voluntarium, et ob hoc culpabilem esse fateamur; omnisque de hac re disciplina utilis ad id valeat, ut eo motu improbato atque cohibito, voluntatem nostram
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ nõ dubitas. ¶ Ego autem spm̃ motum culpabilem dya
detͣit᷑ nego ẽẽ culꝑandam. Si enim naturał est. ut eo necess
motu ammũ mou̾i. Non uego. ¶Ilegas gͦ motu
quomouet lapis. uotum ẽẽ lapidis. in enim illum dico mo¬
tum quo eum nos mouemꝰ. uł aliqua ui aliena mouet᷑ nelu¬
ti cum inceham iacitur. s eum quo ad t̾rm iuitu suo u̾git
⁊ cadit¶Ilon equiden nego motum quo ita ut dias incti¬
natur ⁊ una petit. ⁊ motum ẽẽ lapis. S naturalera. Si cit̃
hoc mõ q̃ illum motum ht̃ amiia ꝓfcõ etiam ipẽ nł est uec¬

Expanded text:
e non dubitas. E. Ego ipsum motum culpabilem dixidetrahitur, nego esse culpandam, si ejus natura talis est, ut eo necessamotu animum moveri? E. Non nego. A. Negas ergo motum quo movetur lapis, motum esse lapidis? Neque enim illum dico motum quo eum nos movemus, vel aliqua vi aliena movetur, veluti cum in coelum jacitur, sed eum quo ad terram nutu suo vergit et cadit. E. Non equidem nego motum quo ita ut dicis inclinatur, et ima petit, motum esse lapidis, sed naturalem. Si autem hoc modo etiam illum motum habet anima, profecto etiam ipse natu
Abbreviated transcription (Latin):
aencienti ł imnelłigenti uł quoquo mõ cogitanti occ̾rat ꝙ ñ sit
ex dõ. Ita enim milla nat᷑a occurrit q̃ nõ sit dõ. ¶mnem ꝗipe
tem ubi mensuram ⁊ niui̾ium ⁊ ordinem uid̾is dõ artisicrtu¬
bũe ne cuncteris. uñ aut̃ ista peritus detxeris. uł oĩõ remane¬
bit. quia ⁊ si remanẜit aliqua forme alicurꝰ in coacõ. un m̃¬

Expanded text:
uo modo cogitanti occurrat quod non sit ex Deo. Ita enim nulla natura occurrit quae non sit ex Deo. Omnem quippe rem ubi mensuram et numerum et ordinem videris, Deo artifici tribuere ne cuncteris. Unde autem ista penitus detraxeris, nihil omnino remanebit: quia etsi remanserit aliqua formae alicujus inchoa
Abbreviated transcription (Latin):
ti sic ꝑcurrat occuł ut meum qui fabricau̾it recurrat affec¬
bus qui cum audiũt aliquem facundum sapientẽ. dũ nimis¬
ꝯapientem sumuitatem uocis eius ⁊ structuras silłaꝵ aꝑte lo¬
tanquam signa sonueruut. uequi se au̾tunt a lumine tuo ꝙ
obscurti sue dulcit᷑ inherent. tanꝙͣ enim deorsum ad te ponẽ¬
dum amat᷑ langusdioreui facit occulum animi. ⁊ inualidio
lit inꝓiudum aut allicit iutdignum. aut captum excrutiat
¶i ea ꝓ n̾uto patiat᷑ au̾sionis sue ⁊ quicquid uistũ est ma¬
lum eẽ nõ possit. Si gͦ quicquid mutabile aspex̾is. uł sensucor¬
leanti ⁊ ꝓsuo gn̾e iplere atq agere lccoꝵ ac temꝑũ nũos.
Ormnis enim res mutabilisettaum formabił sic nc̃oe ẽ. Sicut
aut᷑ mnucabile dicinrꝰ ꝙ mutari pot. ita formabile ꝙ formari
ĩp̃ quel ressi quam ht̃ formam nõ emmopus ẽ accipe ꝙ ht̃¬

Expanded text:
ti sic percurrat oculis, ut in eum qui fabricaverit recurrat affecti sic percurrat oculis, ut in eum qui fabricaverit recurrat affec amant, qui cum audiunt aliquem facundum sapientem, dum nimis suavitatem vocis ejus, et structuras syllabarum apte lotanquam signa sonuerunt. Vae qui se avertunt a lumine tuo, et obscuritati suae dulciter inhaerent! Tanquam enim dorsum ad te ponendum amatur, languidiorem facit oculum animi, et invalidiolit improvidum, aut illicit indigum, aut captum excruciat, cum ea pro merito patiatur aversionis suae, et quidquid justum est, malum esse non possit. leant et pro suo genere implere atque agere locorum ac temporum numeros. Omnis enim res mutabilis etiam formabilis sit necesse est. Sicut autem mutabile dicimus, quod mutari potest, ita formabile, quod formari ibet res si quam habet formam, non ei opus est accipere
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit meatũ ni̾ius ¶lec eis regio spacõꝵ est: nec etas
dierumn. ¶Et discende articum se acrõmodant qui se artifices
t̾i uolunt corpus suum ꝑ locos ⁊ temꝑa mouent mniniũ u̾o
ꝑ temꝑa. acoessu quippe temꝑis ꝑicõres fuint. ¶Transdende
gͦ ⁊ amimum artificis ut niu̾um sempit̾num uideas. Ia
tibi sapĩa de ip̃a int̾iori sede fulgebit: ⁊ de ip̃o sec̾tario u̾itatis
que si ad huc languidiorem aspettum tuum red̾b̾at refer
occulum nĩtis millam uam ubi se ostendebat hillarit̾. Me¬
mento aone distulisse te iusione quama forcõr samorq.
iepetas. Re qm dere linquint te ducem. ⁊ oberuant inuestigiis
tius qui nutus tuos. ꝓte aniant. ⁊ obliuiscunt quid innuas. O
s uanissiia lux purgate mentis sapiã nõ enu cessas mnnu¬
ere nobis que ⁊ quanta sis. ⁊ mitus tͥ sunt oẽ cͥaturaꝵ decus
Et artifex enim quodamino innuit spectatori oꝑis sui de ip̃a
oꝑis pulctudine. ne ibi totus hereat. s spẽm corꝑis fabrita¬

Expanded text:
tamen numerus: nec ejus regio spatiorum est, nec aetas dierum; et discendae arti tamen cum se accommodant, qui se artifices fieri volunt, corpus suum per loca et tempora movent, animum vero per tempora: accessu quippe temporis peritiores fiunt. Transcende ergo et animum artificis, ut numerum sempiternum videas; jam tibi sapientia de ipsa interiore sede fulgebit, et de ipso secretario veritatis: quae si adhuc languidiorem aspectum tuum reverberat, refer oculum mentis in illam viam, ubi se ostendebat hilariter. Memento sane distulisse te visionem quam fortior saniorque repetas. 43. Vae qui derelinquunt te ducem, et oberrant in vestigiis tuis, qui nutus tuos pro te amant, et obliviscuntur quid innuas, o suavissima lux purgatae mentis sapientia! non enim cessas innuere nobis quae et quanta sis; et nutus tui sunt omne creaturarum decus. Et artifex enim quodammodo innuit spectatori operis sui de ipsa operis pulchritudine, ne ibi totus haereat, sed speciem corporis fabrica
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientem. ⁊ ex hus q̃ concessi uid̾o eẽ consequens. ut me ĩ si¬
pientem non dubitem dic̾e̾. Non gͦ insipiens sapĩam. nõ
erum sicut iam dc̃m est c̾tus eẽt se ulłe eẽ sapientem idq oꝑ¬
tere nisi nocõ sapĩe isiti euis inħieret. Sicut eaꝵ rr̃ de quibus¬
i Sigillatim int̾rogatus. Rndisti que ad ip̃am saꝑĩam ꝑtinent
quaꝵ cognicõe lecatus es. Ita est ut dicis. ¶Quid igͥ aliud¬
agrinuis cum studemus ẽẽ sapientes. nͥ ut quanta possumus
alacͥtate ad id ꝙ m̃te ꝯtingimiꝰ totam aĩam nr̃am quodãmõ
colliganiꝰ ⁊ pouaurꝰ ĩ atq itabilit̾ iufigamꝰ. ut nõ iam pͥuato

Expanded text:
sapientem; et ex iis quae concessi, video esse consequens ut me insipientem non dubitem dicere. A. Novit ergo insipiens sapientiam. Non enim, sicut jam dictum est, certus esset velle se esse sapientem, idque oportere, nisi notio sapientiae menti ejus inhaereret, sicut earum rerum de quibus singillatim interrogatus respondisti, quae ad ipsam sapientiam pertinent, quarum cognitione lagimus cum studemus esse sapientes, nisi ut quanta possumus alacritate, ad id quod mente contingimus, totam animam nostram quodammodo colligamus, et ponamus ibi, atque stabiliter inf
Abbreviated transcription (Latin):
paitendi humilitate alticudinem suam recipit. slan
i ab ila c̾ata quam p̃scuut dd̃ nõ eolum pͥcaturamꝰ. s
etum in peceandi uoluntate mansiuam abstunut lar¬
gitatis bonitatẽ sue ut eã nõ od̾eti ꝯic enim melior est
peccat quam q̃ pp̃ea nõ peccat. quil nõ ht̃ lib̾am uolunta¬
tem. ⁊ sicut laudarrem uinũ in suo gn̾e bono de quo uino
mnebriatum hominẽ uituꝑarem. ⁊ tñ euridem hominen
iam uituꝑatum. ⁊ ad huc ebriũ laudato illi uio de quo e¬
brius fc̃s est an pou̾em. ita corꝑał c̾at᷑a inscio gradu. in¬
re laudanda ẽ. cum illi uituꝑandi suit qui eiꝰ in mod̾ato

Expanded text:
em suam recipit. Nam neque ab illa creatura, quam praescivit Deus non solum peccaturam, sed etiam in peccandi voluntate mansuram, abstinuit largitatem bonitatis suae, ut eam non conderet. Sicut enim melior est peccat, quam quae propterea non peccat, quia non habet liberam voluntatem. Et sicut laudarem vinum in suo genere bonum, de quo vino inebriatum hominem vituperarem, et tamen eumdem hominem jam vituperatum et adhuc ebrium, laudato illi vino, de quo ebrius factus est, anteponerem: ita corporalia creatura in suo gradu jure laudanda est; cum illi vituperandi sint, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uł potus nos ⁊ cet̾a ⁊ ip̃ãm ꝑ ip̃am meniiminꝰ. uoluntas gͦ
q̃ mediuni bonum ẽ. cũ inħret inꝯmutabili bono eiq cõmuu¬
m nõ ꝓpͥo sicuti ẽ illa d̾ qua młtum locuti sumrꝰ ⁊ nłdigne dix
mum est homimnis boniu: In eo sunt etiam u̾tutes omnes
quib male uti nẽo pt̃. Nam ħ quamuus magna in honisẽ et
i̾tate enini atq cipĩa q̃ cõmunis ẽ omĩb onĩs sapientes. ⁊ be¬
ati funt inħrendo illi. beatitudĩe aut̃ alt̾ius hõis nõ fit alt̾ bea¬
tus: quia ⁊ cum eum inutat᷑ ut sit. uide appetit beatꝰ Ri̾. uñ il
dentia fit prudens aluis aut fortis forticudine aut cemꝑans
temꝑantia. aut ustus iustici alt̾us hõis quisquã efficit᷑. sec¬

Expanded text:
 potius nos et caetera et ipsam per ipsam meminimus. 52. Voluntas ergo quae medium bonum est, cum inhaeret incommutabili bono, eique communi non proprio, sicuti est illa de qua multum locuti sumus, et nihil dignmum est hominis bonum. In eo sunt etiam virtutes omnes, quibus male uti nemo potest. Nam haec quamvis magna in homine et itate enim atque sapientia, quae communis est omnibus, omnes sapientes et beati fiunt, inhaerendo illi. Beatitudine autem alterius hominis non fit alter beatus; quia et cum eum imitatur ut sit, inde appetit beatus fieri, unde prudentia cujusquam fit prudens alius, aut fortis fortitudine, aut temperans temperantia, aut justus justitia hominis alterius quisquam efficit
Abbreviated transcription (Latin):
fuescinit. sicuti ꝯunt mnune ib̃uals. ea uõ que remocõra sũt
Sicuti corꝑa. nõ attingit calore ꝯapiendi. s ꝑfundit lumĩe
num̾oꝵ. ¶N tͥ fortassis obscurum est. ¶on enĩ ulla uisibił
Sumilitudo muisibili rei pot̃ ad omnem sentiam captari
⁊ humiliorib etiam m̃tibus. quałs nos sumrꝰ sese manifestat
quia ⁊ si clarum nob̾ eẽ nõ pot̃ utr̃ in sapĩa. uł ex sapientu
num̃us an ip̃a sapĩa ex mum̾o. an miu̾o sit. an utiq noisi¬

Expanded text:
escunt, sicuti sunt animae rationales; ea vero quae remotiora sunt, sicuti corpora, non attingit calore sapiendi, sed perfundit lumine numerorum: quod tibi fortassis obscurum est. Non enim ulla visibilis similitudo invisibili rei potest ad omnem convenientiam coaptari.et humilioribus etiam mentibus, quales nos sumus, sese manifestat, quia etsi clarum nobis esse non potest utrum in sapientia, vel ex sapientia numerus, an ipsa sapientia ex numero, an in numero sit, an ut
Abbreviated transcription (Latin):
contumo tũ petrare cogͥes quem petcaturum ee p̃scires u ip̃a
p̾sciã tua euni peccare negaret. quamuis sme dubio pecca¬
turꝰ eẽt nõ enim alit̾ id fcũrum eẽ p̾scires. sicut itaq sͥ non
rus est. ita ds̃ ueniẽ ad peccandum cogens. p̃uidet tũ
eos qui ꝓpͥa uoluntate peccabunt. ¶Cur gͦ nõ iudicet iꝰtus
q̃ sĩ nõ cogit. p̃scrꝰ. sicut enim memoria tua nõ cogis fc̃a eẽ¬

Expanded text:
peccare cogeres, quem peccaturum esse praescires, neque ipsa praescientia tua peccare eum cogeret, quamvis sine dubio peccaturus esset. Non enim aliter id futurum esse praescires. Sicut itaque non sirus est, ita Deus neminem ad peccandum cogens, praevidet tamen eos, qui propria voluntate peccabunt. Cur ergo non vindicet justus, quae fieri non cogit praescius. Sicut enim tu memoria tua non cogis facta e
Abbreviated transcription (Latin):
s nescio an ulla culpa sit relicto incõmutabili bono ad
mutabilia com̾ti.  Rep̃hendis gͦ ꝙ nestis. Noligꝰ u̾bo
pͥm̾e. ¶ Ita enim dixi nestio. an ulla culpa sit. ut intlłigi
nolu̾im siue dubio culpam ẽẽ. Nlam hoc u̾bo ꝙ dixi nestio
Sotis ꝓ fecro irrisi dubitac̃em de re manifesta. Puide ꝗt
sit t̾tissima u̾itas que te cogit tam cito obliuisa ꝙ poulo
añ dixiti. Si enim natura uł nccͣitate iste motus existit
culpabił nullo pacio eẽ pt̃. tu u̾o eẽ culpabilem ita fmissiẽ
tenes ut dubitacõem de hac re tam c̾ca ĩ irrid̾e putaueris
Cur gͦ tibi. uł asf̾mandum. ułc̾te cum aliqua dubitacõne
erm si ita data ẽ uoluntas lib̾a. ut nͣlem hãt istũ motũ
iam nccͣitate ad huc ꝯu̾ltit᷑. n ulla culpa dephendi potest¬

Expanded text:
sed nescio an ulla culpa sit, relicto incommutabili bono ad commutabilia converti. A. Reprehendis ergo quod nescis. E. Noli verbo premere: ita enim dixi, Nescio an ulla culpa sit, ut intelligi voluerim sine dubio culpam esse. Nam hoc verbo quod dixi, Nescio, satis profecto irrisi dubitationem de re manifesta. A. Vide quid sit certissima veritas, quae te coegit tam cito oblivisci quod paulo ante dixisti. Si enim natura vel necessitate iste motus existit, culpabilis esse nullo pacto potest: tu vero esse culpabilem ita firmissime tenes, ut dubitationem de hac re tam certa etiam irridendam putaveris. Cur ergo tibi vel affirmandum, vel certe cum aliqua dubitatione enim: Si ita data est voluntas libera, ut naturalem habeat istum motum, jam necessitate ad haec convertitur; neque ulla culpa depre
Abbreviated transcription (Latin):
ducq rursus hõĩum alioꝵ etnas alioꝵ temꝑales sequẽtiũ
⁊ diligẽtiũ leges sitis aꝑceq distĩta sũt ¶ Quid ant̃ ꝗsq¬
i secrandũ est ⁊ amplectendum eligat in uoluntate esse
poĩtum ꝯsistit nullaq re de arte dñandi rectoq ordine m̃¬
tem deponi. si uolutitate ⁊ est manifm. nõ rem ullã. cũ
ea quisq male utit᷑. s ip̃m male utentẽ eẽ arguendum
resamꝰ nos si placet ad qdem ĩ exordio ẜmonis hiꝰ ꝓpoĩtã¬

Expanded text:
es sequentium et diligentium, satis aperteque distincta sunt: quid autem quisque sectandum et amplectendum eligat, in voluntate esse positum constitit ; nullaque re de arce dominandi, rectoque ordine mentem deponi, nisi voluntate: et est manifestum, non rem ullam, cum ea quisque male utitur, sed ipsum male utentem esse arguendum: referamus nos, si placet, ad quaestionem in exordio hujus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
fornia penitus sp̾tͣcta. milla erit : forma ip̃a iꝯmut abił
ꝑ quam nutabilia cuncra sbsistunt. ut formaꝵ suaꝵ m
m̃is impleauit᷑ ⁊ agant᷑. ip̃a est eaꝵ ꝓuidentia. ud eiũ ista
essentr s illa nõ eẽt. ¶Intimis gͦ ⁊ consid̾ans uniu̾sam c̾at᷑¬
am quicumq it̾ agit ad sapĩam sentit sapiãm inua se sibi
ostendere. hylarit᷑. ⁊ in omui ꝓuidenta occurtere sibi et
tanto alacrius arderat uiami istam ꝑag̾e quanto ⁊ ipsa
ua ꝑ illam pulcra est ad quam exestuat ꝑuenire ¶ Qua
aliꝙ aliud c̾aturaꝵ genus. tunc aude dic̾e aliꝙ bonum eẽ
ꝙ nõ sit ex deo. ¶ ¶ria enim ħ duob ĩ nominb enũtiari

Expanded text:
forma penitus subtracta nulla erunt, forma ipsa incommutabilis, per quam mutabilia cuncta subsistunt, ut formarum suarum numeris impleantur et agantur, ipsa est eorum providentia: non enim ista essent, si illa non esset. Intuens ergo et considerans universam creaturam, quicumque iter agit ad sapientiam, sentit sapientiam in via se sibi ostendere hilariter, et in omni providentia occurrere sibi: et tanto alacrius ardescit viam istam peragere, quanto et ipsa via per illam pulchra est, ad quam exaestuat pervenire. 46. aliquod aliud creaturarum genus; tunc aude dicere aliquod bonum esse, quod non sit ex Deo. Tria enim haec duobus etiam nominibus enuntiari
Abbreviated transcription (Latin):
sĩnõ posse atq ad id potius hoc dñi dedisse. asscu̾arem. Rn¬
disti lib̾am uoluncatem ita nob̾ dan debuisse ut iꝰtitia data
est qͣm nemo un nͥ recre potest N responsio tua incãtos
cͥcuitus disputacõis nos ire compulit quib tͥ ꝓbaremus
⁊ maiora ⁊ minora bona nõ eẽ nͥ ex dõ ¶¶ non tam dilucide
ostendi posset. nisi prius adu̾sus oppimones impie stulti¬
tie quadicit insipiens incorde suo nõ est ds̃. quałcũq de

Expanded text:
io, atque ad id potius hoc Deum dedisse asseverarem; respondisti liberam voluntatem ita nobis dari debuisse, ut justitia data est, qua nemo nisi recte potest uti. Quae responsio tua in tantos circuitus disputationis nos ire compulit, quibus tibi probaremus et majora et minora bona non esse nisi ex Deo. Quod non tam dilucide ostendi posset, nisi prius adversus opiniones impiae stultitiae, qua dicit insipiens in corde suo, Non est Deus , qualiscumque de
Abbreviated transcription (Latin):
utunt᷑. laudas illum qui ħ dedit bõa. sic lib̾am uolun¬
uinitus datum. ⁊ potius eos dampiuandos qui ħ bono
maleutunt᷑. quam eum qui ded̾it dare nõ debuisse fate¬
aris. ¶⁊POrius gͦ uellem. ut mͥ ꝓbares aliꝙ bomun
eẽ lib̾am uoluntatem ⁊ ego cõoedẽrem dñi illam dedisse
nob̾ quia fateor ex dõeẽ onũa bona. ¶Ita ne tandem
non ꝓbam tanto uolumme ꝯuꝑioris disputacõis cum
omnem spẽm formamiq corꝑas a summma om̃ĩum rer̃

Expanded text:
utuntur, laudas illum, qui haec dedit bona: sic liberam volunutuntur, laudas illum, qui haec dedit bona: sic liberam volunvinitus datum, et potius eos damnandos qui hoc bono male utuntur, quam eum qui dederit dare non debuisse fatearis. 49. E. Prius ergo vellem ut mihi probares aliquod bonum esse liberam voluntatem, et ego concederem Deum illam dedisse nobis, quia fateor ex Deo omnia bona esse. A. Itane tandem non probavi tibi tanto molimine superioris disputationis, cum omnem speciem formamque corporis a summa omnium rerum
Abbreviated transcription (Latin):
utipossumtꝰ. s quiabona sut non potant dari nͥ ab illo
aliquo sunt oinia. uides enim ꝙͣtum bomi desit corꝑi cui
desunt manus. ⁊ tñ manib male utit᷑ qui eis oꝑat᷑. uł
deua uł turpia. ꝯine pedib aliquem si aspic̾es. fat̾eris
deeẽ integͥrati corꝑis plurintũ bonum. ⁊ tñ eumquiad
nocend̾ cupiam. uł se ip̃m dehonestand̾ prdib ut̾etur
male uti pedib nõ negares ¶ Scculis hmo lucem u¬
demꝰ formasq int̾ nostimꝰ corꝑum. idq ⁊ spetiocissimũ
est inr̃o corꝑe. unde infatigio quodam dignitatis. ħ mẽ
bra locat᷑a gunt ⁊ ad ealutem mendam. multaq alia iu¬
te cominoda rest usus occuloꝵ. ecislis tñ płriq plemq
agunt turpit᷑ ⁊ eos mulitare cogunt libidmmi. ⁊ uides ꝙͣ¬
tum bonim desit iustitie. si occuli desint. ¶¶um autez
ad ꝯunt. quis hos dedit. nͥ bonoꝵ oĩm largitor ds̃. Quẽ¬
ad̾m gͦ ista ꝓbas incorꝑe ⁊ nõ intuens eos qui male his

Expanded text:
us, sed quia bona sunt, non potuerunt dari nisi ab illo a quo sunt omnia bona? Vides enim quantum boni desit corpori cui desunt manus, et tamen manibus male utitur qui eis operatur vel saeva vel turpia. Sine pedibus aliquem si aspiceres, fatereris deesse integritati corporis plurimum bonum; et tamen eum qui ad nocendum cuipiam, vel seipsum dehonestandum pedibus uteretur, male uti pedibus non negares. Oculis hanc lucem videmus, formasque internoscimus corporum; idque et speciosissimum est ibra locata sunt, et ad salutem tuendam, multaque alia vitae commoda refert usus oculorum. Oculis tamen plerique pleraque agunt turpiter, et eos militare cogunt libidini. Et vides, quantum bonum desit in facie, si oculi desunt. Cum autem adsunt, quis hos dedit, nisi bonorum omnium largitor Deus? Quemadmodum ergo ista probas in corpore, et non intuens eos, qui male his
Abbreviated transcription (Latin):
quo et̃ fat̾i cogimir eam diuiritus datamẽẽ dari¬
q oꝑtlusse.iam si oꝑtunum existrmans cupio ꝑ te cognoscere
uñ ille motus existat quo ip̃a uoluntas au̾tit᷑ a cominuui at
in commutabili bono. ⁊ ad ꝓpͥa uł a liena. ułinfura atq
omina comiuitabiha bona conu̾tit᷑. ¶Quid enim opus

Expanded text:
quo etiam fateri cogimur eam divinitus datam esse, darique oportuisse: jam si opportunum existimas, cupio per te cognoscere unde ille motus existat, quo ipsa voluntas avertitur a communi atque incommutabili bono, et ad propria vel aliena vel infima, atque omnia
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑearum artifices homines in arte hñt nu̾os quib captãt
oꝑa sua ⁊ tam du manus atq instrumenta in fabricando
mouent. donec illud. ꝙ format᷑ foris ad eam que intꝰ est. luce
nui̾oꝵ relatum quantum pot̃. impetret absolucõm place¬
atq ꝑĩtp̃tem sensum in t̾no uidic: suꝑ nos mim̾os intuẽ¬
ti quere dem̃ artificis ip̃nis menbra quis moneat nũs erit
nam monent᷑ ⁊̃ illa niun̾ose. ⁊ si detͣhas de manib opus et
de anima intercõem fabricandi motusq ille menboꝵ adde¬
lecracõm ref̾at᷑ saltacõ uorabit᷑. ¶ Quere gͦ quid insaltacõe

Expanded text:
orearum artifices homines in arte habent numeros, quibus coaptant opera sua: et tamdiu manus atque instrumenta in fabricando movent, donec illud quod formatur foris, ad eam quae intus est lucem numerorum relatum, quantum potest impetret absolutionem, placeatque per interpretem sensum interno judici supernos numeros intuenti. Quaere deinde artificis ipsius membra quis moveat; numerus erit: nam moventur etiam illa numerose. Et si detrahas de manibus opus, et de animo intentionem fabricandi, motusque ille membrorum ad delectationem referatur, saltatio vocabitur. Quaere ergo quid in saltatione