comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ato hrebetẽ. sed uero esse atq conuinci
fortasse dixeris. Sed cum hebes animo
non sim & precipire non effe studeam.
nolo hebes animo irel putari recte sed
quo fine noli sed quero. Quod enim
in illis questionib aperiendis tibi & ex¬
plicandis nec nobis oneri esse dubitasti.
hanc causam & hunc finẽ esse dixisti. &
tamen necessarium ut eam numiam
necesfitatẽ appellares. ne scilic& dehis
in terrogatus neq respondens ab homi.¬
nib ad uituperandũ ꝓcliuius indoctus
& hebes puteris. Ego autẽ quȩro hoc¬
in totum sit cura nobis ista defideres. anetĩa
indoctus &e hebes putari propter aliud
aliquid nolis. Si hoc totum ẽ. cernis
ut arbitror hunc esse finẽ tam uehem̃tis
intentionis tuȩ qua nobis quoq oneri es
ut fateris. Quid autẽ adioscoro potest
nobis esse oneri. nisi quod ipsum dioscoꝵ
etiam nescientẽ monuerat quod non
sentiet nisi cum surgere uolurrit: Ato
utinam non sic alligentur harc onera.

Expanded text:
atque hebetem sed uere esse atque conuinci. atque hebetem sed uere esse atque conuinci. Fortasse dixeris: \'Sed cum hebes animo non sim et praecipue non esse studeam, nolo hebes animo uel putari\'. recte; sed quo fine nolis, id quaero. quod enim in illis quaestionibus aperiendis tibi et explicandis nec nobis oneri esse dubitasti, hanc causam et hunc finem esse dixisti et tam necessarium, ut eam nimiam necessitatem appellares, ne scilicet de his interrogatus neque respondens ab hominibus ad uituperandum procliuibus indoctus et hebes puteris. ego autem quaero, hocine totum sit, cur a nobis ista desideres, an etiam indoctus et hebes putari propter aliud aliquid nolis. si hoc totum est, cernis, ut arbitror, hunc esse finem tam uehementis intentionis tuae, qua nobis quoque oneri es, ut fateris. quid autem a Dioscoro potest nobis esse oneri, nisi quod ipsum Dioscorum etiam nescientem onerat? quod non sentiet, nisi cum surgere uoluerit; atque utinam non sic alligentur haec onera,
Abbreviated transcription (Latin):
efficere. ut tu quoq tã inani atq fallaci
humaue laudis bono minine mouereris.
cum tibi nos indicaremus ñ ad p̾standũ
tibi quod petis. qm̃ hȩc dete scribis. sed
ad te corrigendum moueri. mores ho.¬
minum inquis ꝓcliues sunt aduitupe.¬
randum. Quid deinde: Si in terro¬
gatus quis non responderit inquis.
in doctus & hebes putabitur. Ecce ego
in terrogo non deciceronis libris aliquid
cuius sensum fortasse legentes indagare
non possunt. sed de ipsa epła tua & desen¬
tentia uerboꝵ tuoꝵ. Quero enĩ cur
non dixeris qui non responderit indoctꝰ
& hebes manifestabitur. sed potius dixe.¬
ris indoctus & hebes putabitur: nisi qui
satis &iam ipse intelligis eũ qui talia
non responderit. non esse indoctum &
hebetẽ sed putari. At ego te ammoneo
eum oui talium putatoꝵ linguas tã quã
falcibus concidet immo numesse aridum
& ieleo num putari tantum indoctum

Expanded text:
efficere, ut tu quoque tam inani atque fallaci efficere, ut tu quoque tam inani atque fallaci humanae laudis bono minime mouereris, cum tibi m nos indicaremus non ad praestandum tibi, quod petis, quoniam haec de te scribis, sed ad te corrigendum moueri! \'mores hominum\', inquis, \'procliues sunt ad uituperandum\'. quid deinde? \'si interrogatus quis non responderit,\' inquis, \'indoctus et hebes putabitur\'. ecce ego te interrogo non de Ciceronis » libris aliquid, cuius sensum fortasse legentes indagare non possunt, sed de ipsa epistula tua et de sententia uerborum tuorum; quaero enim, cur non dixeris: \'Qui non responderit, indoctus et hebes manifestabitur\', sed potius dixeris: \'Indoctus et hebes putabitur\', nisi quia satis etiam ipse intellegis eum, qui talia non responderit, non esse indoctum et hebetem sed putari. at ego te admoneo eum, qui talium putatorum linguis s tamquam falcibus concidi timet, lignum esse aridum et ideo non putari tantum indoctum
Abbreviated transcription (Latin):
turus satis preclare te inafrica ꝓfecisfe
testaris: cum aliam obcausam te oneri
non esse asseris negotiosissimis & malia
longe distantia intentis ep̃is tibi expo.¬
nant ciceronẽ. nisi quia times homintᷤ
procliues aduituperandum ie in terro¬
gatus abris si non responderis in doctus
& hebes puteris. Orem dignam uigilus
& lugubrationib ep̃oꝵ. Non michi
inderis alnnde dies noctesq cogitare.
nisi ut instudus tuis atq doctrina lau.¬
daris ab hominib Quod oe si fempa
adcerta & recta tenchentib periculosum
esse iudicaui. nunc tamen inte maxi¬
me experior. Noneñĩ aliumdt quan
ex eadem ꝑnitiȩ non uidisti. qua tandẽ
re possemus moueri ut tibi quod petebas
daremus. Quam enĩ ꝑuerse tu ipse ñ
ob aliud adra discenda quȩ interrogas
raperis. nisi ut lauderis aut non uitupe.¬
reris ab hominib tam ꝑuersȩ etiam
nos putas in tua petitione talib causis
allegatis moueri. & utinam pofenuis

Expanded text:
turus satis praeclare te in Africa profecisse turus satis praeclare te in Africa profecisse testaris, cum aliam ob causam te oneri non esse adseris negotiosissimis et in alia longe distantia intentis episcopis, ut tibi exponant Ciceronem, nisi quia times homines procliues ad uituperandum, ne interrogatus ab eis, si non responderis, indoctus et hebes puteris! o rem dignam uigiliis et lucubrationibus episcoporum! Non mihi uideris aliunde dies noctesque cogitare, nisi ut in studiis tuis atque doctrina lauderis ab hominibus. quod etsi semper ad certa et recta tendentibus periculosum esse. iudicaui, nunc tamen in te maxime experior. non enim aliunde quam ex eadem pernicie non uidisti, qua tandem re possemus moueri, ut tibi, quod petebas, daremus. quam enim peruerse tu ipse non ob aliud ad ea discenda, quae interrogas, raperis, nisi ut lauderis aut non uitupereris ab hominibus, tam peruerse etiam nos putas in tua petitione talibus causis allegatis moueri. et utinam possemus
Abbreviated transcription (Latin):
quis responderit indoctus & hebes putabit̾.
Hoc loco uero exarsi ad rescribendum tibi
hoc enim languore animi tui penetrasti
tibi pectus. & in rupisti in curas meas ut
dissimulare non possem quantũ me deus
ad iuuar&x mederi tibi. non ut de tuis
questionib enueleandis explicandisq co.¬
gitarem. sed ut felicitatẽ tuani pendentẽ
ex linguis hominum atq nutantẽ a tam
infelici retinaculo abrumperẽ & euidã
sedi omnino ineursa estͣ habiliq religa¬
rem. Tune odioscore nec persium tuũ
respicis insultantẽ tibi contorto uersi.¬
culo sed plane pueribe caput si fensus
assit idoneo colafo contundentẽ atq coho.¬
centem: Seire tuum nihil ẽ. nisi te
scire. hoc sciat alter. Tot ut superius
dixi. legisti dialogos tot phylosophorum
altercationib cor inseruisti. die mihi
in fama uulgi aut inlingua hominum
uel bonoꝵ atq sapientium : Tu autẽ
& quod magis pudendũ ẽ. iam nauiga¬

Expanded text:
quis non responderit, indoctus et hebes putabitur\'. quis non responderit, indoctus et hebes putabitur\'. hoc loco uero exarsi ad rescribendum tibi; hoc enim languore animi tui penetrasti mihi pectus et inrupisti in curas meas, ut dissimulare non possem, quantum me deus adiuuaret, mederi tibi, non ut de tuis quaestionibus enodandis explicandisque cogitarem, sed ut felicitatem tuam pendentem ex linguis hominum atque nutantem a tam infelici retinaculo abrumperem et cuidam sedi. omnino inconcussae stabilique religarem. tune, o Dioscore, nec Persium tuum respicis insultantem tibi contorto uersiculo sed plane puerile caput, si sensus adsit, idoneo colapho contundentem atque cohercentem: Scire tuum nihil est, nisi te scire hoc sciat alter? tot, ut superius dixi, legisti dialogos, tot philosophorum altercationibus cor inseruisti! dic mihi,in fama uulgi aut in lingua hominum uel bonorum atque sapientium. tu autem et, quod magis pudendum est, iam nauiga
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ aliud indicat quod cum dixis.¬
ses. in hac repenitus nihil esse dedecoris.
statim adiunxisti. tamen quod cumq
est peto prestes nauigaturo: Hoc enim
sonat uideri tibi quidem nihil in hac re
esse dedecoris. tamen quodcũq ẽ. dede¬
coris petieris ut prestẽ nauigaturo.
Sed quid ẽ. queso te quod ad didisti
nauigaturo: An ego nisi nauigaturus
esses prestare tibi aliquid dedecoris non
cdeberem: Nimirũ putas quo aqua
marina dedrcus abluatur. quod esset
meum certe qui nauigaturus non sum
inexpiatũ remanet. Seribis &iam
nosse me quã tibi mobestissimũ sit oneri
esse cupiam. & attestaris solum dm̃
nosse quod nimia necessitate inpulsus
hoc feceris. hic sant cũ epłam tuã begerẽ
satis aduerai animũ cognoscere necessitatẽ
tuam. cum ecce mihi ad fers & dicis. mo¬
res hominũ non ignoratis qui ꝓclures st̃
ad uituperandum. & quã si in terrogatus

Expanded text:
quid enim aliud indicat, quod, cum dixisquid enim aliud indicat, quod, cum dixisses in hac re penitus nihil esse dede. coris, statim adiunxisti: \'Tamen quodcumque est, peto praestes nauigaturo\'. hoc enim sonat uideri tibi quidem nihil in hac re esse dedecoris, tamen, quodcumque est dedecoris, petere te, ut praestem nauigaturo. sed quid est, quaeso te, quod addidisti \'nauigaturo\'? an ego, nisi nauigaturus esses, praestare tibi aliquid dedecoris non deberem? nimirum putas, quod aqua marina dedecus abluatur. quod si ita esset, meum certe, qui nauigaturus non sum, inexpiatum remaneret. Scribis etiam nosse me, quam tibi molestissimum sit oneri esse cuipiam, et adtestaris solum deum nosse, quod nimia necessitate inpulsus hoc feceris. hic sane, cum epistulam tuam legerem, satis aduerti animum cognoscere necessitatem tuam, cum ecce mihi adfers et dicis: Mores hominum non ignoratis, qui procliues sunt ad uituperandum, et quam, si interrogatus
Abbreviated transcription (Latin):
flagrantissimi studi tui. & tibi infruc.¬
tuosi & nobis molesti epła tua satis indi.¬
cas. Cum enim dissoluendis questioni.¬
b quas misisti apud me ꝑ litteras satage¬
res. ita scripsisti. Possem te inquis plus
&e ꝑmultos caros tuos exorare. sed noui
animũ tuum qui non rogari desiderat
sed omnib prestare. si tantũ absit quod
dedecet quod in hac repenitus nihil est
dehecoris. tamen quod cũq ẽ. pero prestes
nauigaturo. In his uerbis epłx̧ tue recte
quidem denre existimas quod omnibus
prestare desiderem. si absit quod dedicet.
sed inhac re nihil esse dedecoris. non mͥ
uidetur. Non enĩ dedecora facres re.¬
rum. attingit sensũ meũ. Cogito epm̃
tum atq distentum repente quasi obsur¬
descentẽ cohibere abhis omnib & dialo.¬
gorum tullianoꝵ questumeulas uni sco.¬
lastico exponere. quod quantũ deceat
quãꝗ tuoꝵ studioꝵ raptus ardore
prorsus nolis attendere tu sentis tamen.

Expanded text:
flagrantissimi studii tui et tibi infrucflagrantissimi studii tui et tibi infructuosi et nobis molesti, epistula tua satis indicas. cum enim de soluendis quaestionibus, quas misisti, apud me per litteras satageres, ita scripsisti: Possem te\\ inquis, plus et per multos caros tuos exorare, sed noui animum tuum, qui non rogari desiderat sed omnibus praestare, sdedecet, quod in hac re penitus nihil est dedecoris. tamen quodcumque est, peto praestes nauigaturo\\ in his uerbis epistulae tuae recte quidem de me existimas, quod omnibus praestare desiderem, si absit, quod dedecet; sed in hac re nihil esse dedecoris, non mihi uidetur. non enim dedecora facies rerum adtingit sensum meum, cum cogito etum atque distentum repente quasi obsurdescentem cohibere se ab his omnibus et dialogorum Tullianorum quaestiunculas uni scholastico exponere? quod quantum dedeceat, quamquam tuorum studiorum raptus ardore prorsus nolis adtendere, tu etiam sentis tamen.
Abbreviated transcription (Latin):
Ego de autẽ uellem abripere de mredio
diliciosarum inquisitionũ tuarũ & con.¬
stipare intercuras meas. ut uel disceres
non esse maniter curiosus. uel curiosita.¬
tem tuam cibandam atq nutriendam
inponere non auderes ei equoꝵ inter
curas uel maxima cura est reprimere
refrenare curiosos. Quanto enĩ melius
quantoq fructuosius stindandis ad te ullis
litteris tempus atq opera impenditur.
adhoc potius impenditur ut resecentur
uane atq fallaces cupiditates tue : Que
tanto magis cauende sunt. quanto facili¬
us decipiunt. Nescio qua umbra hones¬
tatis. & liberalium studioꝵ nominre
urlatȩ atq palliatȩ. nuã ut nr̃o ministo.¬
rio atq ut ita dixerim satellitio indomi.¬
natum quo tam bonam tuã mentẽ prar.¬
mant urhementius excitentur. Ecce
enim tot dialogi lecti si aduidendum
finr̃ & capesscendũ omniũ actionũ tuarũ
nihil te adiuuerunt. quid ꝓst̃ dic mihi :
Nam ubi finẽ constitueris totius huius

Expanded text:
ego te autem uellem abripere de medio ego te autem uellem abripere de medio deliciosarum inquisitionum tuarum et constipare inter curas meas, ut uel disceres non esse inaniter curiosus uel curiositatem tuam cibandam atque nutriendam inponere non auderes eis, quorum inter curas uel maxima cura est reprimere ac refrenare curiosos. quanto enim melius quantoque fructuosius, si in dandis ad te ullis litteris tempus atque opera inpenditur, ad hoc potius inpenditur, ut resecentur uanae atque fallaces cupiditates tuae, quae tanto magis cauendae sunt, quanto facilius decipiunt nescio qua umbra honestatis et liberalium studiorum nomine uelatae atque palliatae, quam ut nostro ministerio atque, ut ita dixerim, satellitio in dominatum, quo tam bonam tuam mentem premant, uehementius excitentur! Ecce enim tot dialogi lecti si ad uidendum finem et capessendum omnium actionum tuarum nihil te adiuuerunt, quid prosunt? dic niihi. nam ubi finem constitueris totius huius
Abbreviated transcription (Latin):
te deo nauigaturus sum. & mores ho.¬
minũ non ignoratis qui ꝓcliues sunt
aduituperandum. & quã si in terroga¬
tus quis non responderit in doctus
& hebes putabitur uides. Ergo obse.¬
ero te adomĩa sine cunctatione respon¬
de. ne me tristem dimittas. Sic uideã
parentes meos. quia ꝑpter hoc solum
cerdonẽ misi. & ipsun expecto solum.
Frater zenobius. magister meinoriȩ fac.¬
tus ẽ. & misit nobis euectionẽ cũ annonis.
Si ego dignus non sum ut respondeas in¬
terrogatiunculis meis. saltim timeantur
annone. Incolunẽ te sũma diuinitas.
longa nobis turatur artate. Papas pluri.¬
mũ dignitatẽ tuam salutat. PPA
u me innumerabilium questionũ turba
repente circũ uallandũ uel potius obruendũ
putasti. etiam si uacantẽ ociosumq credi.¬
enim rerũ ipsarũ impedirer. etiam si mi.
etiam si pauci essent ociosissimũ me occu¬
pantes. magna mora temporis fatigarent
intentione. atq attererent ungues meos.

Expanded text:
te deo nauigaturus sum; et mores hote deo nauigaturus sum; et mores hominum non ignoratis, qui procliues sunt ad uituperandum, et, quam, si interrogatus quis non responderit, indoctus et hebes putabitur, uides. ergo, obsecro te, ad omnia sine cunctatione responde, ne me tristem dimittas; sic uideam parentes meos, quia propter hoc solum Cerdonem misi et ipsum expecto solum. frater Zenobius magister memoriae factus est et misit nobis euectionem cum annonis. si ego dignus non sum, ut respondeas interrogatiunculis meis, saltem timeantur annonae. incolumem te summa diuinitas longa nobis tueatur aetate. Papas plurimum dignationem tuam salutat. a u me innumerabilium quaestionum turba repente circumuallandum uel potius obruendum putasti, etiam si uacantem otiosumque credienim rerum ipsarum impedirer, etiam si nodietiam si pauci essent, otiosissimum me occupantes magna mora temporis fatigarent intentionem atque attererent ungues meos.
Abbreviated transcription (Latin):
ro hoc mirari apud te non solam
suꝑfluum ẽ. sed &iam mobestũ qui
rem ut uerba desideras. ideoq simplici
audi. Senex alipius. rogatus ane
sepius pollicitis erat tecun respondere
dialogorum pauculis in terrogatiuueu.¬
lis. & qm̃ in mauritania dicitur hodieq
esse. peto uirib omnib & rogo ut tu
solus respondere digneris. quod enam
presente ipso fratre tuo sine dubio fac.¬
turus eras. Non ẽ. pecunia. non ẽ.
a urũ. quod pro quouis lanirus eras
ꝓculdubio si haberes. nunc uero sure
labore loqueris quod requiro. Possem
te plus & ꝑ multos caros tuos exorare.
sed noui animũ tuum qui non rogari
desiderat sed omnib prestare si tantũ¬
absit quod dechecet. quod in hac re
penitus nihil ẽ. dedecoris. tameii qđ¬
cumq ẽ. peto prestes nauigaturo.
Nosti orua mihi molestissimum est
oneri esse. non dico sinceritati tuae
sed cui piam. solus autẽ ds̃. nouit
quomodo nimia recessitate inpul.¬
sus hoc feci. Cobis enĩ saluis & fauen¬

Expanded text:
rooemiari apud te non solum superfluum est sed etiam molestum, qui rem non uerba desideras, ideoque simpliciter audio senex Alypius rogatus a me saepius pollicitus erat tecum respondere dialogorum pauculis interrogatiunculis et, quoniam in Mauretania dicitur hodieque esse, peto uiribus omnibus et rogo, ut tu solus respondere digneris, quod etiam praesente ipso fratre tuo sine dubio facturus eras. non est pecunia, non est aurum, quod pro quouis daturus eras procul dubio, si haberes; nunc uero sine labore loqueris, quod requiro. possem te plus et per multos caros tuos exorare, sed noui animum tuum, qui non rogari desiderat sed omnibus praestareabsit, quod dedecet, quod in hac re penitus nihil est dedecoris. tamen quodcumque est, peto praestes nauigaturo. nosti, quam mihi molestissimum est oneri esse non dico sinceritati tuae sed cuipiam. solus autem deus nouit, quo modo nimia necessitate inpulsus hoc feci. uobis enim saluis et fauen
Abbreviated transcription (Latin):
sit inueneris. auferas de illa atq finias
dubitationẽ meam. Quod si prior potu.¬
ero cũ id donauerit dñs tibiq inꝑtiri
ualuero : ñ fraudabo dibectionẽ tuam.
Nc̃ autẽ quȩ me ibi moueant intimabo.
ut scđ̾m hȩc de illis uerbis apłicis. uel
ipse cogites uel quẽ idoneũ reppereris.
consulas. Cum dixisset xp̃m mortifi.¬
catũ carne uiuificatũ spũ: continuo
subrecit in eo ipso. spiritib qui in careere
erant conclusi. adueuientẽ p̃dicasse. qͥ
sp̃s aliquando increduli fuerant. cum¬
sustentaret indieb quib adhuce expecta¬
bat dĩ pacrentiam. Indieb noe cũ fabri

Expanded text:
sit, inueneris, auferas de illa atque finias sit, inueneris, auferas de illa atque finias dubitationem meam. quod si prior potuero, cum id donauerit dominus, tibique inpartire ualuero, non fraudabo dilectionem tuam; nunc autem, quae me ibi moueant, intimabo, . ut secundum haec de illis uerbis apostolicis uel ipse cogites uel, quem idoneum reppereris, consulas. -Cum diiisset Christum mortificatum carne. uiuificatum spiritu, continuo subiecit in eo ipso spiritibus, qui in carcere erant conclusi, aduenientem praedicasse, qui spiritus aliquando increduli fuerant in diebus, quibus adhuc expectabat dei patientia, in diebus Noe, cum fabri
Abbreviated transcription (Latin):
eius iam uirib & magnitudine roborata
etiam cõpelli homines ad conuiuiũ salutis
art̾nȩ. postea qu̾a dictũ ẽ. factũ ẽ. quod
iussisti & adhuc ẽ. locꝰ. exi inquit inuias
& sepes & cõpelle intrare. Qua propt̃
si ambularetis qureti. extra hoc conuiui.
in ireniremus. Nunc uero quia per
multa mala & sicua orirȩ ⁊nuros cõmit.¬
titis tãꝗ spinis & asperitate pleni estis.
uos t̃aꝗ insepib inuenimꝰ & intrare com¬
pellimus. Qui cõpellitur quo ñ uult
cogitur. Sed cũ intrauerit.⁊am uolens
pascitur. Eohibe itaq iam iniquũ & in¬
pacatũ animũ. ut in uera ȩccłi xp̃i inue.¬
nias faluta s conuiuium. EPRAS ẽi¬
omino beatissimo frĩ & coep̃o
apłi petri. solet nos ut te latere ñ arbitror
uehe m̃tissimȩ cõmouere quomodo illa
uerba accipienda sint tãq de inferif dic.¬
ta. Replico ergo tibi eandẽ questionẽ.
ut sure ipse potueris siur aliquẽ qui pos¬

Expanded text:
eius iam uiribus et magnitudine roborata eius iam uiribus et magnitudine roborata etiam compelli homines ad conuiuium salutis aeternae, posteaquam dictum est: Factum est, quod iussisti, et adhuc est locus, exi, inquit, in uias et saepes et compelle intrare. quapropter, si ambularetis quieti extra hoc conuiuiumuiis uos inueniremus; nunc uero, quia per multa mala et saeua, quae in nostros committitis, tamquam spinis et asperitate pleni estis, uos tamquam in saepibus inuenimus et intrare compellimus. qui compellitur. quo non uult, cogitur, sed, cum intrauerit, iam uolens pascitur. cohibe itaque iam iniquum et inpacatum animum, ut in uera ecclesia Christi inuenias salutare conuiuium. CLXXIOMINO BEATISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO  epistula apostoli Petri, solet nos, ut te latere non arbitror, uehementissime commouere, quo modo illa uerba accipienda sint tamquam de inferis \' dicta. replico ergo tibi eandem quaestionem, ut, siue ipse . potueris siue aliquem, qui pos
Abbreviated transcription (Latin):
dif quia tunc primũ ȩccła nouello germi.¬
ne pullulabat. nondũq inea furrat com.
quanto magis impletur. tanto maiore uti.¬
tur ȩccła potestate. ut ñ solũ inuitet sed
etiam cogat adbonũ. Hoc tunc dñs signi.¬
ficare uolebat. qui quãuis haberet mag.¬
nam potestatẽ. prius tamen elegit cõm̃¬
dare humilitatẽ. Hoe & in illa conuiuii
similitudine satis euidenter ostendit.
ubi misit ad inuitatos & uenire nolue.¬
runt. & ait seruo. Exi inplateas & ui¬
cos ciuitatis. & pauperes & debiles & cę̧cos
& claudos introdue hue. Et ait seruus
dño. Factũ ẽ. ut imperasti. & ad huc locus
est. Et ait dñs feruo. Exi inuias &
sepes. & cõpelle intrare. ut impleatur do¬
mus mea. Uide nc̃ quead modũ dehis qui
prius uenert̃ dictũ ẽ. introduc eos. non
dictũ ẽ. cõpelle. Ita significata sunt ȩxcłȩ
primordu adhuc crescentis. ut eẽnt uires
etiam cõpellendi. Proinde quia oportebat

Expanded text:
dis, quia tunc primum ecclesia nouello germidis, quia tunc primum ecclesia nouello germine pullulabat nondumque in ea fuerat complquanto magis impletur, tanto maiore utitur ecclesia potestate, ut non solum inuitet, sed etiam cogat ad bonum. hoc tunc dominus significare uolebat, qui quamuis haberet magnam potestatem, prius tamen elegit commendare humilitatem. hoc et in illa conuiuii similitudine satis euidenter ostendit, ubi misit ad inuitatos et uenire noluerunt; et ait seruo: Exi in plateas et uicos ciuitatis et pauperes et debiles et caecos et claudos introduc huc. et ait seruuserasti, et adhuc locus est\'. et ait dominus seruo: Exi in uias et saepes et compelle intrare, ut impleatur domus mea. uide nunc, quem ad modum de his, qui prius uenerunt, dictum est: Introduc eos, non dictum est \'compelle,\' ita significata sunt ecclesiae primordia adhuc crescentis, ut essent uires etiam compellendi. proinde, quia oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
cetera lege cetera discute. uide utrum in
ipsũ cecilianũ decuius ꝑsona p̃iudicare
conabatur. excłx aliquid mali ꝓbare potu.¬
erint. uide utrũ ñ potius etiam pro illa
miulta egerinit. & plurib lectionib quas
contra se ꝓtulert̃ & recitauert̃ causã eius
bonã omnino firmauerint. Lege ista
uel legantur tibi. considera omĩa. retracta
diligenter & elige quid fequaris. utrum
nobiscũ inxp̃i pace in eccłȩ catholicȩ uni.¬
tate in fraterna caritate gaudere: an pro
nefaria dissensione ꝓdonati parte ꝓsacri.¬
lega diuisione inportunitatẽ nr̃ȩ caritate
dilectionis diutius sustinere. Attendis
enĩ & fepe repetis sicut audio qđ in euan¬
gelio scriptũ ẽ. recesfisse ad nõ septuaginta
discipulos. & arbitrio suȩ malȩ atq imprȩ
discessionis fuisse ꝑmissos. ceterisq duode.¬
cim qui remanserant fuisse responsum.
Numoruid & uos uultis ire. Eit ñ atten.¬

Expanded text:
cetera lege, cetera discute. uide, utrum in cetera lege, cetera discute. uide, utrum in ipsum Caecilianum, de cuius persona praeiudicare conabantur ecclesiae. aliquid mali probare potuerint. uide, utrum non potius etiam pro illo multa egerint et pluribus lectionibus, quas contra se protulerunt et recitauerunt, causam eius bonam omnino firmauerint. lege ista uel legantur tibi. considera omnia, retracta diligenter et elige, quid sequaris, utrum nobiscum in Christi pace, in ecclesiae catholicae unitate, in fraterna caritate gaudere an pro nefaria dissensione, pro Donati parte, pro sacrilega diuisione importunitatem nostrae circa te dilectionis diutius sustinere. Adtendis enim et saepe repetis, sicut audio, quod in euangelio scriptum est recessisse a domino septuaginta discipulos et arbitrio suae malae atque impiae discessionis fuisse permissos ceterisque duodecim, qui remanserant, fuisse responsum: Numquid et uos uultis ire? et non adten
Abbreviated transcription (Latin):
inuna uilla mutugenna concluditur. sed
toto terrarũ orbe diffunditur: Sed ecce
facimus oruod uoluisti. sic tecũ agimus ac
si ñ dixerint ur̃i irec causa cause. nec ꝑsona
ꝑsonȩ p̃iudicat. Tuinireni quid illi dicere
debuerint. cum eis abiecta eẽt causa & ꝑso¬
na primian. qui damnatores suos & dam.¬
nauit cũ ceteris. & damnatos ac detestatos
in suo rursus honore fuscepit. & baptismũ
quẽ mortui dederant. quia de ipsis in
illa p̾clara fententia dictũ erat. quod mor¬
tuoꝵ funerib plena sint litora. agnoscere
potius & accrptare qua exsufflare & rescin.¬
dere maluit. totũq dissoluit quod mabe
intelligentes dicere solrtis qui baptizatur
amortuo quid ei prodest lauacrum rius.
Si ergo ñ diceret nec causa causȩ nec per.¬
sona ꝑsone p̾iudicat. rei tenerentur in
causa primiani. Cum autẽ hoc dixert̃.
inmunẽ fecert̃ aeccłam catholicã. ficut
nos asferebamus a causa cȩxiliani. Sed

Expanded text:
in una uilla Mutugenna concluditur, sed in una uilla Mutugenna concluditur, sed toto terrarum orbe diffunditur! Sed ecce facimus, quod uoluisti; sic tecum agimus, ac si non dixerint uestri: Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\\ tu inueni, quid illic dicere debuerint, cum eis obiecta esset causa et persona Primiani, qui damnatores suos et damnauit cum ceteris et damnatos ac detestatos in suo rursus honore suscepit et baptismum, quem mortui dederant. quia de ipsis in illa praeclara sententia dictum erat. quod mortuorum funeribus plena sint litora, agnoscere potius et acceptare quam exsufflare et rescindere maluit totumque dissoluit, quod male intellegentes dicere soletis, quia qui baptizatur a mortuo, quid ei prodest lauacrum eius? si ergo non dicerent: \'Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\'. rei tenerentur in causa Primiani; cum autem hoc dixerunt. immunem fecerunt ecclesiam catholicam, sicut nos adserebamus, a causa Caeciliani. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
conuentu carthaginẽ ueniremus. atque
inter nos de ipsa dissensione ordinatissime
conferremus. E esta conscripta sunt. nr̃ȩ
etiam subscriptiones tenentur. lege uel pa.¬
tere ut tibi legatur. & tunc elige quod uo¬
lurris. Audiui quod dixeris posse te nobis.¬
cum de ipsis gestis aliquid agere. si omittamꝰ
omittamꝰ ubi ꝑ eos nescrentes ueritas ipsa
locuta ẽ. sed tu dicturus es. hic eos errasfe
& in falsam sententiam in cautus cecidisse.
nos autẽ dicimus hoo eos uerum dixisse.
& hoc ꝑte ipsum facillime ꝓbamus. Si eñĩ
ep̃i ur̃i electi ab unurersa parte donati qui
causam om̃iũ sustinerent. & siquid egissent
gratum & acceptũ ceteri haberent. tamen
in eo quod illos temere & ñ recte dixisse
arbitrares. nonuis ut tibi prȩiudicent.
Uerum ergo dixerunt. quia nec causa cau.
Quantominus ñ debet p̾iudicare cȩciliã
ꝑsona. etiam si mali aliquid ⁊ nillo esset
inuentum uniuersȩ unitati xp̃i. quȩ ñ

Expanded text:
conuentu Carthaginem ueniremus atque conuentu Carthaginem ueniremus atque inter nos de ipsa dissensione ordinatissime conferremus. gesta conscripta sunt, nostrae etiam subscriptiones tenentur. lege uel patere. ut tibi legatur, et tunc elige, quod uolueris. audiui, quod dixeris posse te nobiscum de ipsis gestis aliquid agere, si omittamusomittamus, ubi per eos nescientes ueritas ipsa locuta est. sed tu dicturus es hic eos errasse et in falsam sententiam incautius cecidisse; nos autem dicimus hoc eos uerum dixisse et hoc per te ipsum facillime probamus. si enim episcopi uestri electi ab uniuersa parte Donati, qui causam omnium sustinerent et, si quid egissent, gratum et acceptum ceteri haberent, tamen in eo, quod illos temere et non recte dixisse arbitraris, non uis ut tibi praeiudicent, uerum ergo dixerunt, quia <nec causa causquanto minus non debet praeiudicare Caeciliani persona, etiamsi mali aliquid in illo esset inuentum, uniuersae unitati Christi, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. si tradidero corpus nreũ ut ardeam.
Quod autẽ sequitur uide. Si caritatẽ
ñ habeã. nihil mͥ ꝓdest.Adistã caritat̃
uocaris. ab ista caritate perire ñ sineris.
Et putas tibi aliquid ꝓdesse si te ipse
p̃cipites ininteritũ. cum tibi nihil ꝓdesse
etiam si alter te occideret caritatis inimi.¬
cum : Foris autẽ ab aeccła constitutus
& separatus a cõpage unitatis & uincu.¬
lo caritatis. aeterno supplicio puniras.
etiam si ꝓ xp̃i nomine uiuus incenderi.¬
ris. Hoc ẽ. eñi quod ait apłs. & si tradide¬
ro corpus meũ ut ardeam. caritatẽ non
habram. nihil mihi ꝓdest. Rruoca ergo
animũ ad sanã considerationẽ & sobrum
cogitationẽ. ad tende diligenter utrum
ad errorẽ & impietatẽ uoceris. & patere
ꝓueritate quas libet molestias. Si autem
tu potius inerrore atq inimpittate
uersaris. quo autẽ uocaris ubi t̃. ueritas
inimicus : Ideo prestitit miscđia de

Expanded text:
apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam. apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam. Quod autem sequitur, uide: Si caritatem non habeam, nihil mihi prodest. ad istam caritatem uocaris, ab ista caritate perire non sineris et putas tibi aliquid prodesse, si te « ipse praecipites in interitum, cum tibi nihil prodesset, etiamsi alter te occideret caritatis inimicum. foris autem ab ecclesia constitutus et separatus a compage unitatis et uinculo caritatis aeterno supplicio punireris. etiamsi pro Christi nomine uiuus incendereris. hoc est enim. quod ait apostolus: Et si tradidero corpus meum. ut ardeam, caritatem autem non habeam. nihil mihi prodest. reuoca ergo animum ad sanam considerationem et sobriam cogitationem; adtende diligenter, utrum ad errorem et impietatem uoceris, et patere pro ueritate quaslibet molestias. si autem tu potius in errore atque in impietate uersaris, quo autem uocaris, ibi est ueritas inimicus? Ideo praestitit misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
tia & om̃is fides ita ut montes transferant᷑.
& rerũ fuarũ distributio pauperib prosit.
icheo indetur tibi etiam hoc inter bona
numerasse. ut sibi quisq inferat mortẽ.
Sed ad tende diligenter & cognosce qu̾a
ad modum dicat scriptura quod tradat
quisq suũ corpus ut ardeat. non utiq
ut ipse se inignr̾ mittat quando ꝑsequen¬
tẽ patitur inimicũ. sed quando ei ꝓponi¬
tur. ut aut mali aliquid faciat. aut mali
aliquid patiatur. elegit non facere mala
quã ñ pati mala. atq ita corpussuũ trade
in potestatẽ in terfectoris. ficut tres illi
uiri fecerunt qui auream statuam coge.¬
bantur adorare. & nisi facerent minabat᷑
eis ille qui cogebat caminũ ignis ardenti
idolum ad orare uoluert᷑. non ipsi se iig.¬
nẽ miserunt. & tamen etiam de illissic
scriptũ ẽ. quod tradiderunt corpora sua
ut neq seruirent neq ad orarent ullum
dm̃ sed dm̃ suum. Ecce quomodo dix

Expanded text:
tia et omnis fides ita, ut montes transferantur, tia et omnis fides ita, ut montes transferantur, et rerum suarum distributio pauperibus, ideo uidetur tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut sibi quisque inferat mortem. sed adtende diligenter et cognosce, quem ad modum dicat scriptura, quod tradat quisque suum corpus, ut ardeat, non utique, ut ipse se in ignem mittat, quando persequentem patitur inimicum. sed, quando ei proponitur, ut aut mali aliquid faciat aut mali aliquid patiatur, eligat non facere mala quam non pati mala atque ita corpus suum tradat in potestatem interfectoris, sicut tres illi uiri fecerunt, qui auream statuam cogebantur adorare et, nisi facerent, minabatur eis ille, qui cogebat. caminum ignis ardentem. idolum adorare noluerunt, non ipsi se in ignem miserunt et tamen etiam de illis scriptum est. quod tradiderunt corpora sua, ut neque seruirent neque adorarent ullum deum sed deum suum. ecce quo modo dixit
Abbreviated transcription (Latin):
quantomagis illa spiritalis incuius deser.¬
tione mors aet̾na metuitur: Quaqua
in ista morte qua tibi tuipse inferre uo.¬
luisti. non solum ad tempis sed etiam
inet̃nũ morereris. quia &e si ñ ad salutẽ
ñ ad aeccłat pacẽ ñ ad xp̃i corporis unita¬
tẽ ñ ad scam & indiuiduam caritatem.
sed ad mala aliqua cogereris. neo sic tͥ
ipse mortẽ inferre debuisti. Confide.¬
ra scripiuras diuinas. & discute qntũ
potes. & uide utrũ hoc fecerit aliquis.
ali quando iustoꝵ atq fidelium cũ ab
eis tanta mala ꝑpessi fint. qui eos ad
art̃̾nũ interitũ ñ ad uitã Art̾nã ouo tu
cõpelleris adigebant. Audiui quod
dixeris apłm paulũ significasse hoc fieri
debere ubiait. & si tradidero corpus meũ
ut ardeam. quia uidelacet omĩa bona di.¬
cebat que si ne caritate nibil ꝓst̃. sicut
sunt lingue hominũ & angłoꝵ & omĩa
sacramenta & om̃is screntia & om̃is ꝓphe.¬

Expanded text:
quanto magis illa spiritalis, in cuius deserquanto magis illa spiritalis, in cuius desertione mors aeterna metuitur! quamquam in ista morte, quam tibi tu ipse inferre uoluisti, non solum ad tempus sed etiam in aeternum morereris, quia, etsi non ad salutem, non ad ecclesiae pacem, non ad Christi corporis unitatem, non ad sanctam et indiuiduam caritatem sed ad mala aliqua cogereris, nec sic tibi ipse mortem inferre debuisti. Considera scripturas diuinas et discute, quantum potes, et uide, utrum hoc fecerit aliquis aliquando iustorum atque fidelium, cum ab eis tanta mala perpessi sint, qui eos ad aeternum interitum non ad uitam aeternam, quo tu compelleris, adigebant. audiui, quod dixeris apostolum Paulum significasse hoc fieri debere, ubi ait: Et si tradidero corpus meum, ut ardeam. quia uidelicet omnia bona dicebat, quae sine caritate nihil prosunt, sicut sunt linguae hominum et angelorum et omnia sacramenta et omnis scientia et omnis prophe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditos. melius eñĩ facimus uoluntatẽ dñi
monentes. ut uos ad enis ouile redire co.¬
gamus. quã confentimꝰ uoluntati ouium
errantium ut perire uos ꝑmittamus.
Noli ergo ⁊am dicere quod te assiduȩ au¬
dio dicere. sic uolo errare. sic uolo perire.
Melius enĩ nos hoc omnino ñ ꝑmittimꝰ
quantũ possumus. Modo quod te in pu.¬
teum ut morereris mifisti. utiq libera
uoluntate fecisti. Sed quã crudeles ẽẽnt
serui dĩ. si huic malx tux̧ uoluntati te per¬
mitterent & ñ te de illa morte liberarent:
Quis eos ñ merito culparet quis ñ impi¬
os recte iudicaret: Et tanten tute uo¬
bens in aquã misisti ut morereris. illi te
nolentẽ deaqua leuauert᷑ ne morereris.
Tu fecisti scđm uoluntatẽ tuã. sed inꝑni.¬
ciem tuam. Illi contra uoluntatẽ tuam.
sed ꝓpt̃ salutẽ tuam. Si ergo salus ista
corporalis sĩ eustodrenda ẽ. ut etiam in
nolentib ab eis qui eos diligunt ferurtur.

Expanded text:
perditos; m�lius enim facimus uoluntatem domini perditos; m�lius enim facimus uoluntatem domini monentis. ut uos ad eius ouile redire cogamus, quam consentimus uoluntati ouium errantium, ut perire uos permittamus. noli ergo iam dicere, quod te assidue audio dicere: \'Sic uolo errare. sic uolo perire\'; melius enim nos hoc omnino non permittimus. quantum possumus. Modo quod te in puteum, ut morereris, misisti, utique libera uoluntate fecisti. sed quam crudeles essent serui dei. si huic malae tuae uoluntati te permitterent et non te de illa morte liberarent! quia eos non merito culparet? quis non impios recte iudicaret? et tamen tu te uolens in aquam misisti, ut morereris, illi te nolentem de aqua leuauerunt, ne morereris; tu fecisti secundum uoluntatem tuam sed in perniciem tuam, illi contra uoluntatem tuam sed propter salutem tuam. si ergo salus ista corporalis sic custodienda est, ut etiam in nolentibus ab eis, qui eos diligunt, seruetur,
Abbreviated transcription (Latin):
cõpellabantur : Si uoluntas mala suȩ per¬
mittenda ẽ. libertati. quare paulus non est
ꝑmissus uti pessima uoluntate qua ꝑseque.¬
batur aeccłam. sed ꝓstratus ẽ. ut excecaret᷑.
excȩcatus ut mutaretur. mutatus. ut mit.¬
teretur. missus: ut qualia fecerat inerrore.
talia ꝓ ueritate pateretur : Si uoluntas
mala femꝑ suȩ ꝑmittenda ẽ. libertati.
quare monetur pater inscripturis scĩs
filium durũ ñ solum uerbis corripere.
sed etiam latera eiꝰ tundere. ut adbonam
disciplinam coactus & domitꝰ dirigatur :
Unde itẽ dicit. Tu quidẽ ꝑcutis eũ uirga.
animã autẽ eiꝰ liberas amorte. Si mala
uoluntas semꝑ fuȩ ꝑmitrenda ẽ libertati.
Errantẽ non reuocastis. ꝑditã ñ inquisistis:
Et uos oues xp̃i estis. caracterẽ dominicũ
portatis in sacramento quod accepistis sed
erratis & peristis. Non ideo uobis displicea.¬
mus quia reuocamus errantes & querimꝰ

Expanded text:
compellebantur? si uoluntas mala semper suae percompellebantur? si uoluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare Paulus non est permissus uti pessima uoluntate, qua persequebatur ecclesiam, sed prostratus est, ut excaecaretur, excaecatus, ut mutaretur, mutatus, ut mitteretur, missus, ut, qualia fecerat in errore, talia pro ueritate pateretur? si uoluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare monetur pater in scripturis sanctis filium durum non solum uerbis corripere sed etiam latera eius tundere, ut ad bonam disciplinam coactus et domitus dirigatur? unde idem dicit: Tu quidem percutis eum uirga, animam autem eius liberabis a morte. si mala uoluntas semper suae permittenda est libertati. Errantem ouem non reuocastis, perditam non inquisistis? et uos oues Christi estis; characterem dominicum portatis in sacramento, quod accepistis, sed errastis et peristis. non ideo uobis displiceamus, quia reuocamus errantes et quaerimus
Abbreviated transcription (Latin):
fusciprendi operis boni. Quantomagis
uos aberrore ꝑnitioso in quo uobis inimi.¬
ei estis. trahendi estis & ꝑducendi adueri.¬
tatẽ uel cognoscendam irel eligendam.
non solum ut honorẽ salubriter habeatis.
sed etiam ne pessime pereatis: Dicis dm̃
cdedisse liberũ arbitriũ. ideo ñ debere cogi
hominẽ nec adbonũ. Quare ergo illi de
quib supradixi coguntur adbonũ: Atten.¬
de ergo quod considerare non uis. Ideo uo.¬
luntas bona misericorditer impenditur.
ut mala uoluntas hominis dirigatur.
Nam quis uesciat nec damnari hominẽ.
nisi merito male uoluntatis. nec liberari.
nisi bonã habuerit uoluntatẽ : Non
tamen ideo qui diliguntur malȩ suae
uoluntati inpune & erudeliter ꝓmitten.¬
di sunt. sed ubi potestas datur & amalo
ꝓhibendi. & adbonũ cogendi. Nam si
uoluntas mala semꝑ fuȩ ꝑmitrenda est
libertati. quare israhelite reousantes &
murmurantes. tam duris flagellis amalo
ꝑhbebantur. & ad terram promissionis

Expanded text:
suscipiendi operis boni; quanto magis suscipiendi operis boni; quanto magis uos ab errore pernicioso, in quo uobis inimici estis, trahendi estis et perducendi ad ueritatem uel cognoscendam uel eligendam, non solum ut honorem salubriter habeatis, sed etiam ne pessime pereatis! dicis deum dedisse liberum arbitrium, ideo non debere cogi hominem nec ad bonum. quare ergo illi, de quibus supra dixi, coguntur ad bonum? adtende ergo, quod considerare non uis. ideo uoluntas bona misericorditer inpenditur, ut mala uoluntas hominis dirigatur. nam quis nesciat nec damnari hominem nisi merito malae uoluntatis nec liberari, nisi bonam habuerit uoluntatem? non tamen ideo, qui diliguntur, malae suae uoluntati impune et crudeliter permittendi sunt, sed, ubi potestas datur, et a malo prohibendi et ad bonum cogendi. Nam si uoluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare Israhelitae recusantes et murmurantes tam duris flagellis a malo prohibebantur et ad terram promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
onato presbitero partis donati.
Si possis uidere dolorem cordis mei & sol¬
licitudirẽ ꝓsalute tua. fortassis misereris
animȩ tue placens deo mnaudiendo uerbo
non nr̃o sed ipsius. nec eiꝰ scripturas sic in
memoria tua figeres. ut contra eas cor
clauderes. Displicet tibi quia traheris
ad salutẽ. cũ tã multos nr̃os ad ꝑnierem
traxeritis. Quid enĩ uolumus nisi te
conp̃hendi & p̃sentari & seruari ne pe.¬
ipse tibi fecisti. qui iumento tibi mox
ammoto uti noluisti. & te ad terram
grauiter conlisisti. Nam utiq alius
qui adductus ẽ tecũ collega tuus inbesus
uenit. quia talia fibi ipse ñ fecit. Sed
neq hoc putas tibi freri debuisse. quia
neminẽ estimas cogendum eẽ adbonũ.
attencde quid apłs dixerit. Qui episco.¬
patũ desiderat. bonũ opus concupiscit.
Et tanren tã multi ut episcopatum
suscipiant tementur inuiti. ꝑducuntur.
includuntur. custodiuntur. paciuntur.
tantaq nolunt donec eis adsit uoluntas

Expanded text:
ONATO PRESBVTERO PARTIS DONATI AOLICAE. Si posses uidere dolorem cordis mei et sollicitudinem pro salute tua, fortasse miserereris animae tuae placens deo in audiendo uerbo non nostro sed ipsius nec eius scripturas sic in memoria tua figeres, ut contra eas cor clauderes. displicet tibi, quia traheris ad salutem, cum tam multos nostros ad perniciem traxeritis. quid enim uolumus, nisi te comprehendi et praesentari et seruari, ne peipse tibi fecisti, qui iumento tibi mox admoto uti noluisti et te ad terram grauiter conlisisti. nam utique alius, qui adductus est tecum, collega tuus inlaesus uenit, quia talia sibi ipse non fecit. Sed neque hoc putas tibi fieri debuisse, quia neminem aestimas cogendum esse ad bonum. adtende, quid apostolus dixerit: Qui episcopatum desiderat, bonum opus concupiscit, et tamen tam multi, ut episcopatum suscipiant, tenentur inuiti, perducuntur, includuntur, custodiuntur, patiuntur tanta, quae nolunt, donec eis adsit uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
misisset siesfet prȩsens. aut ego illo irel
iubente uel ꝑmittente scripsissem. Sed
illo absente cum diaconi rebaptizatio recens
Aut eẽ. dicitur frigescere actionẽ ipsam
dilatione non passus sum. de fraterna oe
urra morte a cerbissimi doloris aculris ex¬
citatus. quẽ dolerẽ meum adiuuante
miscłia & ꝓuidentia dñi pacis fortasfe
conpensatio linitura ẽ. Ds̃ & dñs noster
tibi mentẽ pacatũ in spirare dignetur.
dne dilectissime frater. EPLA S C̃i¬

Expanded text:
misisset, si esset praesens, aut ego illo uel misisset, si esset praesens, aut ego illo uel iubente uel per- 15 mittente scripsissem. sed illo absente cum diaconi rebaptizatio recens aut est aut esse dicitur, frigescere actionem ipsam dilatione non passus sum de fraterna et uera morte acerbissimi doloris aculeis excitatus. quem dolorem meum adiuuante misericordia et prouidentia domini pacis fortasse compensatio lenitura est. deus et dominus noster tibi mentem pacatam inspirare dignetur, domine dilectissime frater. XXIV.
Abbreviated transcription (Latin):
cogantur. sed ut quienssime querentib
ueritas in notescat. Cessabit anris partib
terror tẽporalium potestatũ. cesset etia
aur̃is partib terror congregatoꝵ cerei ee¬
lionũ. Reagamus. ratione aganius.
diumnarũ seripturarũ auctoritatibus
agamus. qureti atq tranquilli qͣntum
possumus prtamꝰ. queramus. pulsemus
ut accipiamus & inireniamꝰ. & aꝑiatur
nobis: ne forte freri posfet ut adiuuante
dño concordes conatus. & orationes nr̃as
tanta deformitas atq impretas africa.¬
narũ regionũ de nr̃is terris incipiat ab¬
oleri. Si ñ oredis post discessum militũ
me irelle agere. post discessum militum
tu rescribe. Si enim ego prȩfente milite
litteras mras legere populo uolitero ꝓliti
epła mea demonstrabit me fidei uiolato.¬
rẽ. quod miscđia dñi auertat amorib
atq instituto meo quod mihi ꝑ iugum
suum infpirare dignatus ẽ. Ep̃s m̃s
beniuolentiar tuȩ fortasse potius litgras

Expanded text:
cogantur, sed ut quietissime quaerentibus cogantur, sed ut quietissime quaerentibus ueritas innotescat. cessabit a nostris partibus terror temporalium potestatum; cesset etiam a uestris partibus terror congregatorum Circumcellionum. re agamus, ratione agamus, diuinarum scripturarum auctoritatibus agamus, quieti atque tranquilli, quantum possumus, petamus, quaeramus, pulsemus, ut accipiamus et inueniamus et aperiatur nobis, ne forte fiere possit, ut adiuuante domino concordes conatus et orationes nostras tanta deformitas atque impietas Africanarum regionum de nostris terris incipiat aboleri. si non credis post discessum militum me uelle agere, post discessum militum tu rescribe. si enim ego praesente milite litteras meas legere populo uoluero, prolata epistula mea demonstrabit me fidei uiolatorem. quod misericordia domini auertat a moribus atque instituto meo, quod mihi per iugum suum inspirare dignatus est. Episcopus meus beniuolentiae tuae fortasse potius litteras
Abbreviated transcription (Latin):
eificis consolationib nr̃is omnes qͥ nobis
cõmunicant nouerint ab heresib dut
chismatib quantũ catholica chstet arccła
& quantum sit cauenda ꝑnitres irel ⁊rra¬
nioꝵ uel p̃ciosoꝵ deuite dni sarmentoꝵ
Quã oblationẽ mecum si labenti animo
susceperis. ut concordib nobis amborum
littere populis recitentur. ⁊neffabili exu¬
tabo leatia. Si autẽ id arquo animo ñ
accipis. quid faciam frater nisi ut te quoq
in into epłas nr̃as populo catholico legam
quo eẽ. possit instructior: Quod si re¬
scribere dignatus ñ fueris. uel meas solas
legere decreui. ut salam diffidentia ur̃i
cognita rebaptizari erubescant. Neq id
agam cũ miles pręsens ẽ. nequis uestrũ
arbitretur tumultuosius me agere uolu¬
isse quã ratio pacis desiderat. sed post ab¬
scessũ militis. ut om̃s qui nos audiunt
intelligant ñ hoc ẽẽ. ꝓpositi nrei ut in¬
uiti homines ad euius quã cõmunionẽ

Expanded text:
cificis conlationibus nostris omnes, qui nobis cificis conlationibus nostris omnes, qui nobis communicant, nouerint, ab haeresibus aut schismatibus quantum catholica distet ecclesia et quantum sit cauenda pernicies uel zizaniorum uel praecisorum de uite domini sarmentorum. quam conlationem mecum si libenti animo susceperis, ut concordibus nobis amborum litterae populis recitentur, ineffabili exultabo laetitia. si autem id aequo animo non accipis, quid faciam, frater, nisi ut te quoque inuito epistulas nostras populo catholico legam, quo esse possit instructior? quod si rescribere dignatus non fueris, uel meas solas legere decreui, ut saltem diffidentia uestra cognita rebaptizari erubescant. Neque id agam, cum miles praesens est, ne quis uestrum arbitretur tumultuosius me agere uoluisse, quam ratio pacis desiderat, sed post abscessum militis, ut omnes, qui nos audiunt, intellegant non hoc esse propositi mei, ut inuiti homines ad cuiusquam communionem
Abbreviated transcription (Latin):
faciam non inuenio. nisi ut inspiciendũ
sermonẽ mrũ tibi offerã. animum deo.
Tollamus de medio mania obrecta quȩ
a partib imperitis iactari contra in uicẽ
solent. nec tu obicias tẽpora macariana
nec ego seuitiam cercicelliomĩ. Si hoc
adte ñ ꝑtinet. nec illud adine. Area
dominica nondũ uentilata ẽ. sine paleis
ẽẽ. ñ potest. Nos oremus atq agamus
quantũ possimꝰ. ut frumentum simus.
E go rebaptizato diacono fibere ñ possũ.
fero enĩ quod mihi sibentiũ ꝑnitiosũ sit.
Non enĩ cogito maeccbesiasticis honorib
tẽpora uentosa transigere. sed cogitato
nie principi pastoꝵ omniũ rationẽ de
cõmissis ouib redditurũ. Si forte nolles
ut hȩx tibi seriberẽ. oportet te frater ignoᷤᷤ¬
cere timori meo. Multũ enĩ timeo ne
ne tacente & dissi mulante. alii quoq
rebaptizentur auobis. Deereui ergo
quantũ uires & facultatẽ dñs prebere
dignatur causam istam sic agere. ut pa¬

Expanded text:
faciam, non inuenio, nisi ut inspiciendum faciam, non inuenio, nisi ut inspiciendum sermonem meum tibi offeram, animum deo. Tollamus de medio inania obiecta, quae a partibus inperitis iactari contra inuicem solent, nec tu obicias tempora Macariana nec ego saeuitiam Circumcellionum. si hoc ad te non pertinet, nec illud ad me. area dominica nondum uentilata est; sine paleis esse non potest. nos oremus atque agamus, quantum possumus, ut frumentum simus. ego rebaptizato diacono nostro silere non possum; scio enim, quam mihi silentium perniciosum sit. non enim cogito in ecclesiasticis honoribus tempora uentosa transigere, sed cogito me principi pastorum omnium rationem de commissis ouibus redditurum. si forte nolles, ut haec tibi scriberem, oportet te, frater, ignoscere timori meo; multum enim timeo, ne me tacente et + dissimulante alii quoque rebaptizentur a uobis. decreui ergo, quantum uires et facultatem dominus praebere dignatur, causam istam sic agere, ut pa