comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nulla recipiunt. nonnulla contẽpnunt: quasi ca-¬
meloꝵ more uelut mundũ animal rumunanti
sut inmundũ ungulã nequaꝗͣ findunt. Quãuis
& eos cameli ruminantes. sed tam̃ ungulã ñ fin-¬
dentes indicant. qui in udȩa iuxta litterã hẏstoriã
audierant : sed uirtutẽ eius discernere sp̃ualiter
nesciebant. Quos trib turmis chaldei rapiunt:
dũ pharisei. herodiani. & saducei ab om̃i sensus
rectitudine iniqua ꝑsuasione ꝑuertunt. Simulq
pueros gladio feriunt: qr & si qui in popło uti iã
racione poterant᷑. eis ipsi non uirtute rationis.
sed potestatis auctoritate contraibant. Dũq se
quasi prepositos imitari a subditis uolunt: & si
intelligere aliquid sequentes possunt: ex auctorita¬
te tam̃ suscepti regiminis eos ad ꝑnitiem ꝑtrahunt
A quib bene solus puer qui nuntiet fugit: qr pha¬
riseis. hcrodianis. atq saduceis inqua patrantib:

Expanded text:
nulla recipiunt, nonnulla contemnunt, quasi canulla recipiunt, nonnulla contemnunt, quasi camelorum more, velut mundum animal ruminant, sed ut immundum ungulam nequaquam findunt. Quamvis et eos cameli ruminantes, sed tamen ungulam non findentes, indicant qui in Judaea juxta litteram, historiam audierant, sed virtutem ejus discernere spiritaliter nesciebant. Quos tribus turmis Chaldaei rapiunt; dum Pharisaei, Herodiani et Sadducaei ab omni sensus rectitudine iniqua persuasione pervertunt. Simulque pueros gladio feriunt, quia etsi qui in populo uti jam ratione poterant, eis ipsi non virtute rationis, sed potestatis auctoritate contraibant; dumque se quasi praepositos imitari a subditis volunt, etsi intelligere aliquid sequentes possunt, ex auctoritate tamen suscepti regiminis eos ad perniciem pertrahunt. A quibus bene solus puer qui nuntiet fugit: quia Pharisaeis, Herodianis, atque Sadducaeis iniqua patrantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
feroces nouimꝰ. qui alii chaldeoꝵ nomine designant᷑.
nͥ ꝑsecutionis auctores. usq ad aꝑtos clamores ina¬
liciȩ ꝓrumpentes. cũ dict̃ crucifige crucifige:
Qui de semet ipsis tres turmas faciunt: cũ se ad
ꝓponeudas questiones dño pharisei: erodiani. &
saducei diuisert̃. Qui ore quidẽ sapientiȩ uicti st̃.
sed qr stultos quosdã post se eos traxisse credendũ ẽ.
factis turmis camelos tulerunt. Umusquisq uãq
eo ordo in praua quȩ sapuit: insipientiũ corcla
corrupit. & dũ ꝑsuadendo ad interitũ ꝑtraxit:
quasi tortuosas mentes infirmantiũ ad captiui¬
tatẽ duxit. Predicante quippe dño in samaria:
multi ex samaritanis fuerant in possessione eiusdẽ¬
nr̃i redemptoris asciti. Sed nũqͥd hi qui ꝓ septẽ
uiris unius mulieris mortus. de resurrectionis
desperatione dnm̃ tep̃tant. nequaꝗͣ. conati sunt
credentes samaritanos a fide reducere. qͦs constat
spem resurrectionis ignorare. Qui dũ ex lege non¬

Expanded text:
feroces novimus, qui alii Chaldaeorum nomine designantur, nisi persecutionis auctores usque ad apertos clamores malitiae prorumpentes, cum dicunt: Crucifige, crucifige ? Qui de semetipsis tres turmas faciunt, cum se ad proponendas quaestiones Domino Pharisaei, Herodiam et Sadducaei diviserunt. Qui ore quidem Sapientiae victi sunt: sed quia stultos quosdam post se eos traxisse credendum est, factis turmis camelos tulerunt. Unusquisque namque eorum ordo in prava quae sapuit, insipientium corda corrupit; et dum persuadendo ad interitum pertraxit, quasi tortuosas mentes infirmantium ad captivitatem duxit. Praedicante quippe in Samaria Domino, multi ex Samaritanis fuerunt in possessionem ejusdem Redemptoris nostri asciti. Sed nunquid ii qui pro septem viris unius mulieris mortuis, de resurrectionis desperatione Dominum tentant , nequaquam conati sunt credentes Samaritanos a fide reducere, quos constat spem resurrectionis ignorare? Qui dum ex lege non
Abbreviated transcription (Latin):
sit liberos tuos & mortui sunt: & effugi ego
regio deserti ẽ: inmundoꝵ spirituũ multitudo
derelicta. Quȩ dũ conditoris sui beatitudinẽ
deseruit: quasi manũ cultoris amisit. A quã
uentus uehenens uenit. & domũ subruit: qr
ab inmundis spiritib fortis temptatio subrepit. ⁊¬
& a tranquillitatis suȩ statu conscientiã eu̾tit.

Expanded text:
 effugi ego Regio deserti est immundorum spirituum multitudo derelicta: quae dum Conditoris sui beatitudinem deseruit, quasi manum cultoris amisit. A qua ventus vehemens venit, et domum subruit; quia ab immundis spiritibus fortis tentatio subripit, et a tranquillitatis suae statu conscientiam evertit.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e qđ mens patit᷑. ꝑseuerans discretio subtilit̾
respicit. Solaq mortis ꝑiculũ euadit: qr etiã ꝑt᷑ͦ¬
batis cogitationib discretio ñ succũbit: ut dãpna
sua animo renuntiet: & quasi dnm ad lam̃tũ¬

Expanded text:
omne quod mens patitur, perseverans discretio subtiliter omne quod mens patitur, perseverans discretio subtiliter respicit, solaque mortis periculum evadit; quia etiam perturbatis cogitationibus, discretio non succumbit, ut damna sua animo renuntiet, et quasi dominum ad lamentu
Abbreviated transcription (Latin):
ego solus ut nuntiarẽ tͥ. Quio ꝑ oues nͥ cogitatio¬
nũ innocentia: quid ꝑ oues nͥ bonoꝵ cordiũ mun¬
dicia designatur: Cęlum uͦ aereum dici paulo
ante iã diximꝰ: unde & auescęli nominamꝰ. & scimꝰ
qđ ininundi sp̃s qͥ e cȩlo ethereo lapsi sunt: in hoc
cęli terrȩq medio uagant᷑. Qui tantomagis corda
hominũ ascendere ad cȩlestia inuident: quanto
se a cęlestib ꝑ elationis suȩ inmunditiã ꝓiectos ui¬
dent. Quia gͦ ab aereis potestatib contra cogitati¬
onũ nr̃aꝵ munditiã fłama liuoris iuruit: de cȩlo
ignis ad ouesuenit. Sepe enĩ mundas mentis nr̃ȩ
cogitationes ardore libidinis accendunt: & quasi
igne oues concremant. dũ castos motus animi.
luxuriȩ temptatione ꝑtͣbant. Qui ignis dĩ dicit᷑:
quia & si non faciente dõ. tam̃ ꝑmittente generat᷑.
& quia impulsu subito ipsas nonnũꝗͣ circũspec¬
tiones mentis obruunt: qͣi custodeᷤ puero gladio
occidunt. Seo tam̃ unus incolumis fugit: dum

Expanded text:
oves, nisi cogitationum innocentia, quid per oves, nisi bonorum cordium munditia designatur? Coelum vero aerium dici paulo ante jam diximus: unde et aves coeli nominamus. Et scimus quod immundi spiritus, qui e coelo aethereo lapsi sunt, in hoc coeli terraeque medio vagantur: qui tanto magis corda hominum ascendere ad coelestia invident, quanto se a coelestibus per elationis suae immunditiam projectos vident. Quia ergo ab aereis potestatibus contra cogitationum nostrarum munditiam flamma livoris irruit, de coelo ignis ad oves venit. Saepe enim mundas mentis nostrae cogitationes ardore libidinis accendunt; et quasi igne oves concremant, dum castos motus animi, luxuriae tentatione perturbant. Qui ignis Dei dicitur, quia etsi non faciente Deo, tamen permittente, generatur. Et quia impulsu subito ipsas nonnunquam circumspectiones mentis obruunt, quasi custodes pueros gladio occidunt. Sed tamen unus incolumis fugit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtuli̾t pensat. Aliis gͦ pereuntib unus ad domũ
redit: dũ tͣbatis in temptatione motib. discretio
ad conscientiam recurrit: ut qđ repentinis in¬
cursib preoccupata mens ꝑdidisse se pensat᷑. hoc
cõpunctionis studio afflicta recipiat. Cũq alhuc¬

Expanded text:
tulerit pensat. Aliis ergo pereuntibus unus ad domum tulerit pensat. Aliis ergo pereuntibus unus ad domum redit, dum turbatis in tentatione motibus discretio ad conscientiam recurrit; ut quod repentinis incursibus praeoccupata mens perdidisse se pensat, hoc compunctionis studio afflicta recipiat. CAPUT XL
Abbreviated transcription (Latin):
ut quo magis res queq diligit᷑. eo ꝑ eã facilius paci¬
entia tͣbet᷑. & quidẽ electoꝵ corda ad se semꝑ sollici¬
te redeunt: & sẽꝑ semetip̃a grauiter uel ꝑ leui motu
excessionis affligunt.& dũ mota discunt quomodo
stare debuerint: aliquaudo inelius concussa solidant᷑.
Seo antiquus hostis dũ tolerantię cogitationes uel
ad momentũ turbat: quasi abstulisse se ab agro cor-¬
dis asinas exultat. In his autẽ quȩ agere disponimꝰ:
racionabili custodia quid quib reb congruat solli¬
cite pensamus. Sed plerumq hostis dũ subita ad
nos ꝑturbatione tẽptationis uiruit: circũspectiones
cordis in opinate preueniens. quasi ipsos custodes pu¬
eros gladio occidit. Sed tam̃ unus fugit. qͥ alia ꝑisse
nuntiet: quia in eo qđ mens ab hoste patit᷑. ratio¬
nis diseretio semꝑ ad animũ redit. Et quasi solã
se euasisse indicat: quȩ apud semet ipsã fortit᷑ qͥcqͣt¬

Expanded text:
ut quo magis res quaeque diligitur, eo per eam facilius patiut quo magis res quaeque diligitur, eo per eam facilius patientia turbetur. Et quidem electorum corda ad se semper sollicite redeunt, et semetipsa graviter vel pro levi motu excessionis affligunt; et dum mota discunt quomodo stare debuerint, aliquando melius concussa solidantur. Sed antiquus hostis, dum tolerantiae cogitationes vel ad momentum turbat, quasi abstulisse se ab agro cordis asinas exsultat. In his autem quae agere disponimus, rationabili custodia quid quibus rebus congruat, sollicite 66 pensamus. Sed plerumque hostis, dum subita ad nos perturbatione tentationis irruit, circumspectiones cordis inopinate praeveniens, quasi ipsos custodes pueros gladio occidit. Sed tamen unus fugit, qui alia periisse nuntiet, quia in eo quod mens ab hoste patitur, rationis discretio semper ad animum redit; et quasi solam se evasisse indicat, quae apud semetipsam fortiter q
Abbreviated transcription (Latin):
tationes caritatis accipi. qͥb ꝓdesse aliis conam᷑: cũ
fr̾m cordis duriciã p̃dicando scindere cupimꝰ. Pot̃ ã
insana resistunt: pacientiȩ mansuetudo siguari. &
sepe hostis antiquus cũ uelle ꝓdesse nos loquendo
aliis conspicit᷑. in qͦd̾a torpore ocii mentẽ mergit:
ut aliis ꝓclesse nͣ libeat. etiã cũ a ꝓpriis uacat. Aran¬
tes gͦ boues subtrahit: cũ cogitationes m̃tis. fr̾nę
utilitatis fructib deditas. ꝑ sũmissũ negligentiȩ tor¬
porẽ frangit. Et quamuis electoꝵ corda intra ar¬
chana suę cogitationis inuigilant. & qͥd a tẽptato¬
re sustineant superantes pensant: eo tam̃ ipso ma¬
lignus inimicus aliqͥd rapuisse se gaudetͫ qͦ cogita¬
tionib bonoꝵ uel ad momentũ preualet. Sepe aũ¬
cũ p̃paratã ad tolerantiã m̃tẽ uidet: qͥd ab ea maxi¬
me diligat᷑ exquirit. & ibi scanclali laqueos inserit:

Expanded text:
tationes charitatis accipi; quibus prodesse aliis conamur, cum tationes charitatis accipi; quibus prodesse aliis conamur, cum fraterni cordis duritiam praedicando scindere cupimus. Potest insania resistunt, patientiae mansuetudo signari. Et saepe hostis antiquus cum velle prodesse nos loquendo aliis conspicit, in quodam torpore otii mentem mergit; ut aliis prodesse non libeat, etiam cum a propriis vacat. Arantes ergo boves subtrahit, cum cogitationes mentis fraternae utilitatis fructibus deditas, per submissum negligentiae torporem frangit. Et quamvis electorum corda intra arcana suae cogitationis invigilant, et quid a tentatore sustineat, superantes pensant, eo tamen ipso malignus inimicus aliquid rapuisse se gaudet, quo cogitationibus bonorum vel ad momentum praevalet.  tam mentem ad tolerantiam videt, quid ab ea maxime diligatur exquirit, et ibi scandali laqueos inserit,
Abbreviated transcription (Latin):
boues & pascentes asinas subtrahit: & pueros gla-¬
dio occidit. Quid arantes boues nͥ grauiores nrãs
cogitationes accipinꝰ : Quȩ dũ corstudiosa exerci¬
tatione conficiunt: uberes ꝓfectuũ fructus reddt̃.
Quid pacentes intelligimus asinas. nͥ simplices mo¬
tus cortdis: Quos dum studiose a duplicitatis errore
cõpescimus: quasi in campo liberȩ puritatis nutri¬
mus. Sed plerũq hostis callidus. cũ graues cogita-¬
tiones ui corcle conspicit: subintroducta eas uolup¬
tatis delectatione corrũpit. & dũ motꝰ cordis sun¬
plices uidet. subtilia inuentionũ acumina ostendit:
ut dũ laus de subtilitate querit᷑: puritatis simplicitas
amittat᷑. Ꝙ si usq ad opus prauũ ꝑtrahere ñ ualet᷑:
tẽptando tam̃ bonoꝵ cogitationib subripiens nocet:
ut dũ tͣbare bona mentis agnoscit᷑. ea quasi funditus
abstulisse uideat᷑. Possunt etiã ꝑ arantes boues cogi¬

Expanded text:
boves et pascentes asinas subtrahit, et pueros glaboves et pascentes asinas subtrahit, et pueros gladio occidit. Quid arantes boves, nisi graviores nostras cogitationes accipimus? quae dum cor studiosa exercitatione conficiunt, uberes provectuum fructus reddunt. Quid pascentes intelligimus asinas, nisi simplices motus cordis? quos dum studiose a duplicitatis errore compescimus, quasi in campo liberae puritatis nutrimus. Sed plerumque hostis callidus, cum graves cogitationes in corde conspicit, eas sub introducta voluptatis delectatione corrumpit; et dum motus cordis simplices videt, subtilia inventionum acumina ostendit; ut dum laus de subtilitate quaeritur, puritatis simplicitas amittatur; et si usque ad opus pravum pertrahere non valet, tentando tamen bonorum cogitationibus subripiens nocet; ut dum turbare bona mentis agnoscitur, ea quasi funditus abstulisse videatur. Possunt etiam per arantes boves, cogi
Abbreviated transcription (Latin):
atq hȩc ꝑ donti sp̃s. quasi primoge ita
ꝓles ꝓfert᷑. Quȩ ꝓfecto sapientia. nr̃a fides est:
ꝓpħa attestante qui ait. Nisi credideritis ñ intel¬
ligitis. Tunc enim uere ad intelligendũ sapimꝰ: cum
cunctis quȩ conditor dicit. credulitatis nr̃ȩ fidẽ
p̃bemus. In domo gͦ frĩs primogeniti conuiuant᷑
filii: cũ uirtutes reliquȩ sẽꝑ epulant᷑ in fide. Que si
ñ prima in corde nr̃o gignit᷑: reliqua queq ẽe
bona non possunt. etiam si bona uideant᷑. In domo
frĩs pͥmogeniti filii conuiuant᷑: dũ uirtutes nr̃ȩ
in habitaculo fidei. sacri eloquii cibo saciant᷑. Scͥp¬
tũ qͥppe e̾: sine fide inpossibile e̾ placere dõ. Tunc
gͦ uirtutes nr̃e ueras uitȩ epulas sumunt: cũ nutri¬
ri fidĩ sacramentis incipiunt. In domo frĩs pͥmoge¬
niti conuiuant᷑ filii: qr nͥ uirtutes reliquȩ sapientię
ȩpulis repletȩ. ea quȩ appetunt prudent̾ agant:
sapientiȩ epulis fideiq pascunt᷑: hostis nr̃ arantes

Expanded text:
donum Spiritus quasi primogenita proles profertur. Quae profecto sapientia, nostra fides est, propheta attestante, qui ait: Nisi credideritis non intelligetis . Tunc enim vere ad intelligendum sapimus, cum cunctis 65 quae conditor dicit, credulitatis nostrae fidem praebemus. In domo ergo fratris primogeniti convivantur filii, cum virtutes reliquae epulantur in fide. Quae si non prima in corde nostro gignitur, reliqua quaeque esse bona non possunt, etiamsi bona videantur. In domo fratris primogeniti filii convivantur, dum virtutes nostrae in habitaculo fidei, sacri eloquii cibo satiantur. Scriptum quippe est: Sine fide impossibile est placere Deo . Tunc ergo virtutes nostrae veras vitae epulas sumunt, cum nutriri fidei sacramentis incipiunt. In domo fratris primogeniti convivantur filii, quia nisi virtutes reliquae sapientiae epulis repletae, ea quae appetunt prudenter agant, sapientiae epulis fideique pascuntur, hostis noster arantes
Abbreviated transcription (Latin):
uniusciuusq bona sic tͥ tẽptanda exterius tribuo:
ut tam̃ ipse noueris. qr ꝑseuerantẽ mͥ illũ ĩ mentis
radice conseruo. Ubi & bene subdit᷑. Egressusq¬
cordis p̃ualere nequaꝗͣ ꝑmittit᷑: exclusus ab intimis
exterius uagat᷑. Qui etiã si uirtutes mentis plerũq
tͣbat. eo ipso foris ẽ: quo resistente dõ usq ad ĩt̾itũ
bonorũ corda ñ uulnerat. Tantũ qͥppe contra illa
seuire ꝑmittit᷑. in quantũ necesse ẽ. ut temptatio¬
nib erudita solident᷑: ne ea quȩ agunt bona suis
uirib tribuant᷑. ne in securitatis torpore se deseratł.
& ã formidiuis accinctione dissoluant: sed ad pro¬
uectus sui custodiã tanto sollertius inuigilent:
quanto se contra aduersariũ stare semꝑ in aciȩ tẽp¬

Expanded text:
uniuscujusque bona sic tibi tentanda exterius tribuo, ut tamen ipse noveris, quia perseverantem mihi illum in mentis radice conservo. Ubi et bene subditucordis praevalere nequaquam permittitur, exclusus ab intimis, exterius vagatur. Qui etiam si virtutes mentis plerumque turbat, eo ipso foris est, quo resistente Deo, usque ad interitum bonorum corda non vulnerat. Tantum quippe contra illa saevire permittitur, in quantum necesse est ut tentationibus erudita solidentur; ne ea quae agunt bona, suis viribus tribuant, ne in securitatis torpore se deserant, et a formidinis accinctione dissolvant: sed ad provectus sui custodiam tanto solertius invigilent, quanto se contra adversarium stare semper in acie te
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dũ uirtutũ frii ctus fecunde reddimus.
dũ continua ꝓsperitate pollemus: aliquantulũ
mens erigitur. ut a semet ipsa sibi existere bona
quȩ habet arbitret᷑. Quȩ nimirũ bona antiquus
hostis maliciose attrectare appetit. sed hȩc tẽptari
ds ñ nisi benigne ꝑmittit: ut dũ mens tẽptacione
pulsante in bonis de quib gaudebat concutitur:
inbecillitatis suȩ debilitate cognita. in spe diuini
adiutorii robustius solidet᷑. Fitq mira dispensa¬
tione pietatis. ut unde malignus hostis cor tẽptat.
ut interiat: inde misericors conditor hoc eru¬
diat ut uiuat. Unde & bene subiungit᷑. Ecce¬

Expanded text:
enim, dum virtutum fructus fecunde reddimus, dum continua prosperitate pollemus, aliquantulum mens erigitur, ut a semetipsa sibi existere bona quae habet, arbitretur. Quae nimirum bona antiquus hostis malitiose attrectare appetit; sed haec tentari Deus nonnisi benigne permittit, ut dum mens tentatione pulsante, in bonis de quibus gaudebat concutitur, imbecillitatis suae debilitate cognita, in spe divini adjutorii robustius solidetur. Fitque mira dispensatione pietatis, ut unde malignus hostis cor tentat, ut interimat, inde misericors conditor hoc erudiat, ut vivat. Unde et bene subjungitur: C
Abbreviated transcription (Latin):
mo popłm preibat. spleudore ignis non in die
seo in nocte radiabat: quia uidł. redẽptor nr̃
suȩ conuersationis exemplo ducatũ sequentib
prestans. de iusticia sua confidentib nulla luce
claruit: peccatoꝵ uͦ suoꝵ tenebras agnoscentib.
igne sui amoris infulsit. Nec qđ corruere iob
dr̃: indignũ mens hoc significationi redẽptoris
arbitretur. Scriptũ nãq ẽ. Uerbũ misit dñs
in iacob & cecidit in isrł. Iacob quippe sup¬
cecidit : quia eum quẽ ad se uenientẽ iudaicus
respuit᷑. hunc repente confitens popłs gentilis
inuenit. De sc̃o quoq spũ scriptũ est: cecidit

Expanded text:
mo populum praeibat , splendore ignis non in die, mo populum praeibat , splendore ignis non in die, sed in nocte radiabat, quia videlicet redemptor noster, suae conversationis exemplo, ducatum sequentibus praestans, de justitia sua confidentibus nulla luce claruit; peccatorum vero suorum tenebras agnoscentibus, igne sui amoris infulsit. Nec quod corruere Job dicitur, indignum mens hoc significatione Redemptoris arbitretur. Scriptum namque est: Verbum misit Dominus in Jacob, et cecidit in Israel . Jacob quippe sup Israël cecidit, quia eum quem ad se venientem Judaicus respuit, hunc repente confitens populus gentilis invenit. De sancto quippe Spiritu scriptum est: Cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
facto iudicium redẽp̃toris exprimat᷑. Qui ĩ carue
apparens caput rasit: quia a iudaico sacerdotio p̃¬
ceptoꝵ suoꝵ sacramenta abstulit. Barbã rasit: qr
regnum israheliticũ deserens. decorẽ uirtutis eius
deret. constat quã reꝓba de gentilitate sentiret:
paulo adtestante qͥ ait. Nos natura iudȩi: & ñ
ex gentib peccatores. Mediator gͥ nr̃ quasi de¬
tonso capite in terrã corruit: quia iudȩã dese¬
rens.dũ sacramenta sua ab eius sacerdocio abstu
lit᷑ ad noticiam gentium uenit. Capillos enĩ
a capite rasit: qr sacramenta legis ab illo primo
suo sacerdotio sustulit. Et in terrã corruit: qr
saluandis se peccatorib dedit. Dumq eos qui
sibi iusti uidebant᷑ deseruit: hos qui se iniustos
& nouerant & fatebantur assumpsit. Hinc &
ipse in ȩugłio dicit. Ego in iudiciũ ueni ĩ hc̃
mundũ: ut qui ñ uident uideant: & qͥ uicdent
ceci fiant. Hinc & colũpna nubis quȩ in here¬

Expanded text:
facto judicium Redemptoris exprimatur, qui in carne facto judicium Redemptoris exprimatur, qui in carne apparens caput rasit, quia a Judaico sacerdotio praeceptorum suorum sacramenta abstulit; barbam rasit, quia regnum Israeliticum deserens, decorem virtutis ejus deret, constat quam reproba de gentilitate Paulo attestante, qui ait: « Nos natura Judaei et non ex gentibus peccatores . » Mediator noster quasi detonso capite in terram corruit: quia Judaeam deserens dum sacrlit, ad notitiam gentium venit. Capillos enim a capite rasit, quia sacramenta legis ab illo primo suo sacerdotio sustulit; et in terram corruit, quia salvandis se peccatoribus dedit; dumque eos qui sibi justi videbantur deseruit, hos qui se injustos et noverant, et fatebantur, assumpsit. Hinc et ipse in Evangelio dicit: Ego in judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Hinc et columna nubis, quae in ere
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ muuda. & ꝑ spem tensa monstrat᷑: ita cũ
incarnandũ eũ uidea credidit. adherendo
nichilominus uestis fuit. Sea quia expectatus
uenit. ueniens noua docuit. docens mira exer¬
euit. mira faciens praua tolerauit: uestẽ qua in¬
dutus fuerat scidit. dũ de iudea alios ab infide¬
litate sustulit : alios in infidelitate dereliquit.
Quid ẽ gͥ uestis scissaͥ. nͥ iudȩa in contrariis sen¬
tentiis diuisa : Si enĩ uestis eius scissa non esset
ȩugłista ñ diceret. qđ predicante dño contentio
oriebat᷑ inppłout alii dicerent bonus ẽ: alii aũ ñ.
sed seducit turbas. Quasi scissa uestis illius fuit:
quȩ diuisa ꝑ sententias uintatẽ concordiȩ ꝑdidit.
uit. Quid ꝑ decisos capillos. nisi sacramentoꝵ subti¬
litas : quid ꝑ caput nͥ sũma sacerdotii designat᷑:
sume tͥ gladiũ acutũ radentẽ pilos. & assumes eũ
& duces ꝑ caput tuũ & barbã : ut uidł. ꝓpħę¬

Expanded text:
onem munda, et per spem tensa monstratur. Ita cum onem munda, et per spem tensa monstratur. Ita cum incarnandum eum Judaea credidit, adhaerendo nihilominus vestis fuit. 56. Synagoga ejusvenit, veniens nova docuit, docens mira exercuit, mira faciens prava toleravit; vestem quam indutus fuerat scidit, dum in Judaea alios ab infidelitate sustulit, alios in infidelitate dereliquit. Quid est igitur vestis scissa, nisi Judaea in contrariis sententiis divisa? Si enim vestis ejus scissa non esset, evangelista non diceret quod praedicante Domino contentio oriebatur in populo, Ut alii dicerent, Bonus est; alii autem, Non, sed seducit turbas . Quasi scissa vestis illius fuit quae divisa 61 per sententias unitatem concordiae perdidit. » Quid per decisos capillos, nisi sacramentorum subtilitas? Quid per caput, nisi summa sacerdotii designatur?sume tibi gladium acutum radentem capillos, et assumes eum, et duces per caput tuum et barbam . »
Abbreviated transcription (Latin):
a longe steterunt. Dicens de cunctis ualde
formidantib: ꝑcuciã pastorẽ. & disꝑgentur
scidit uestimenta sua. Ruente domo. extinctiᷤ
filiis iob surrexit: quia uidȩa in infidelitate
ꝑdita. p̃dicatorib in pauoris morte cadentib.
redeptor humani gn̾is semetip̃m a carnis suȩ morte
suoꝰ deseruit demonstraũ. Surgẽ qͥppe eiꝰ ẽ. q̃ distͥctiõe
peccatorẽ delin qͣt ostend̾e. Quasi enim iacere eius est:
pacienter mala tolerare. Suigit gͦ: cũ contra reꝓbos
iudiciũ iusticie exerit. Uñ & recte uestim̃ta scidisse ꝑhi¬
bet᷑. d enĩ uestim̃tũ dñi nͥ synagoga extrtit: q̃ ꝓpħis p̃di¬
cantib expectatõni incarnatioĩs illiꝰ adhesit. SSic̃ enĩ
his nunc uestit᷑ a quib diligitur. paulo attestan¬
te qui ait. ut exhiberet sibi
gloriosam ȩccłiam non habentẽ maculã aut
rugam. quȩ enĩ maculam aut rugam non
habere dr. ꝓfecto uestis racionalis. & ꝑ acti¬

Expanded text:
a longe steterunt ; dicens de cunctis valde a longe steterunt ; dicens de cunctis valde formidantibus: Percutiam pastorem, et dispergentur Christum adumbrat. --Ruente domo exstinctis filiis, Job surrexit, quia Judaea in infidelitate perdita, praedicatoribus in pavoris morte cadentibus, Redemptor humani generis semetipsum a carnis suae morte suos deseruit, demonstravit. Surgere quippe ejus est qua districtione peccatores derelinquat ostendere, quasi enim jacere ejus est patienter mala tolerare. Surgit ergo, cum contra reprobos judicium justitiae exerit. Unde et recte vestimenta scidisse perhibetur. Quid enim vestimentum Domini nisi Synagoga exstitit, quae pcantibus expectationi incarnationis illius adhaesit? Sicut enim his nunc vestitur, a quibus diligitur, Paulo attestante qui ait: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam . Quae enim maculam aut rugam non habere dicitur, profecto vestis rationalis et per acti
Abbreviated transcription (Latin):
deserti uentꝰ uenit. & quatuor domꝰ angulos con-¬
cutit: quia ab inmundis spiritib tẽptatio irruit:¬
& mentes quatuor ordinũ in maliciã ꝑsecutionis
excitauit. Quȩ domus corruens oppressit libe¬
ros : qr dũ uidea in crudelitatẽ dominicȩ ꝑse
micdine obruit. Teneri eiũ tantũ modo magistrũ
uidert̃: etiã negantes ꝑ diuersa fugiebant.
ad uitam tenuit: a uita tam̃ fidei eos interim
carnalis timor extinxit. Qui gͦ auctorẽ suum
idea seuiente reliquerunt: quasi concussis an¬
gulis domo euersa sunt necati. Quid aũ illo tp̃r
de grege fidelium factũ credimꝰ. quo fugisse ip¬
sos etiam arietes scimꝰ ᷤSed inter hȩc unus qͥ
ñtiet euadit : quia conualuisse se sermo ꝓphe¬
ticus qui hec denuntiauerat ostendit. dicens
de ꝑsecutore popło. Dilectus ms̃ in domo mea
fecit scelera multa. Dicens de bonis p̾cticatorib
sed tamen in passione fugͥentib proximi mei

Expanded text:
deserti ventus venit, et quatuor domus angulos condeserti ventus venit, et quatuor domus angulos concutit, quia ab immundis spiritibus tentatio irruit, et mentes quatuor ordinum, in malitiam persecutionis excitavit. Quae domus corruens, oppressit liberos, quia dum Judaea in crudelitatem Dominicae persnis formidine obruit. Teneri enim tantummodo magistrum viderunt, et jam negantes per diversa fugiebant. cientia ad vitam tenuit, a vita tamen fidei eos interim carnalis timor exstinxit. Qui ergo auctorem suum, Judae saeviente, reliquerunt, quasi concussis angulis domo eversa necati sunt. Quid autem illo tempore de grege fidelium factum credimus, quo fugisse ipsos etiam arietes scimus? Sed inter haec unus qui nuntiet evadit, quia convaluisse se sermo propheticus, qui haec denuntiaverat, ostendit, dicens de persecutore populo: Dilectus meus in domo mea fecit scelera multa ; dicens de bonis praedicatoribus, sed tamen in passione fugientibus: Proximi mei
Abbreviated transcription (Latin):
referunt᷑: quia in habitatione adhuc iudaici ppłi.
sacrȩ predicationis deliciis uescebant᷑. Repente
aũ uentus uehemens irruit a regione deserti.
Regio deserti ẽ cor infidelium. Quod dũ creator
deserit: nullus in habitator colit. Uentus autẽ
uehemens. quid aliud quã temptatio fortis accipit᷑
Uentus gͦ uehemens a regione deserti irruit: qr
in passione redep̃toris nr̃i. contra fideles eius for¬
tis temptatio a coredib iudeoꝵ uenit. Potest etiã
deserti regio: derelicta inmundoꝵ spirituũ multi¬
tudo non inconuenienter intelligi. A qua uen¬
tus uenit. & domũ concussit. qͥa ab eis temptatio
ꝓdiit. & ꝑsecuttꝵ corda cõmouit. Sed hȩc do¬
mꝰ in qua conuuabant᷑ filii: in quatuor angulis
stabat. Tres enĩ regentiũ oredines in synagoga
cognouimus : sacerdotũ scilicet. seribarũ. atq
senioꝵ popłi. Quib si & phariseos iungunꝰ: qua¬
tuor in hac domo angulos inuenimꝰ. A regione gͥ

Expanded text:
c Judaici populi sacrae praedicationis deliciis vescebantur. Repente autem vehemens ventus irruit a regione deserti. Regio deserti est cor infidelium, quod dum Creator deserit, nullus inhabitator colit. Ventus autem vehemens quid aliud, quam tentatio fortis accipitur? Ventus ergo vehemens a regione deserti irruit; quia in passione Redemptoris nostri contra fideles ejus, fortis tentatio a cordibus Judaeorum venit. Potest etiam deserti regio, derelicta immundorum spirituum multtudo non inconvenienter intelligi. A qua ventus venit, et domum concutit, quia ab 60 eis tentatio prodiit, et persecutorum corda commovit. 54. Emus, in qua convivabantur filii, in quatuor angulis stabat. Tres enim regentium ordines in synagoga cognovimus, sacerdotum scilicet, scribarum atque seniorum populi. Quibus si et Pharisaeos jungimus, quatuor in hac domo angulos invenimus. A regione igitur
Abbreviated transcription (Latin):
coutra hostem roborat. hunc quasi in satanȩ
aurib ds laudat. Laudare quippe eius est: &
pͥuᷤᷤ d̾m bona concedere. & post concessa custodi¬
re. Seo antiquus hostis eõcontra bonos grauiꝰ
seuit: quo uallari eos diuinȩ ꝓtectionis mu¬
nere conspicit. Unde & subiungens dicit.

Expanded text:
contra hostem roborat, hunc quasi in Satanae auribus Deus laudat. Laudare quippe ejus est, et prius bona concedere, et post concessa custodire. Sed antiquus hostis eo contra bonos gravius saevit, quo vallari eos divinae protectionis munere conspicit. Unde et subjungens dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
rum nequaquã quem temptat uelocit᷑ deserit: s uͥ
molle cor ĩueñ ibi pede misẽ ꝑsuasiõĩs fig̾. ut ĩmorando actõĩs
pͤuȩ uestigia inprimat. & ex suȩ iniquitatis sum-¬
litudine. quos ualet reꝓbos reddat. Sed con-¬
tra hunc beatus iob laudat᷑. & dr̃. Nuinqͥd con¬

Expanded text:
quaquam quem tentat velociter deserit; sed ubi molle cor invenit, ibi pedem miserae persuasionis figit, ut immorando actionis pravae vestigia imprimat, et ex suae iniquitatis similitudine, quos valet, reprobos reddat. Sed contra hunc beatus Job laudatur, et dic
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Satanȩ terrã circuire ẽ. carnalia corda
ꝑscrutari: & unde occasionẽ accusationis inue¬
nire possit exquirere. Terrã eircuit. qr huma¬
na corda circũuent. ut bona tollat. ut mala
mentib inserat: ut inserta cumulet. ut cumulata ꝑ¬
ficiat: & ꝑfectos in iniquitatib ad penam socios

Expanded text:
Satanae terram circuire, est carnalia corda perscrutari, et unde occasionem accusationis invenire possit, exquirere. Terram circuit, quia humana corda circumvenit, ut bona tollat, ut mala mentibus inserat, ut inserta cumulet, ut cumulata perficiat, ut perfectos in iniquitatibus ad poenam socios
Abbreviated transcription (Latin):
circu̾spectionib uacat᷑: repentino turbata cu¬
ius libet cause emergentis articulo. ita in pre¬
ceps rapitur: ut ab ea subito cuncte circum¬
spectiones eius obruant᷑. Unde & custodes
cameloꝵ pueros caldei gladio feriunt. seo
tamen unus redit: qͥa inter hȩc discretionis
ratio mentis nr̃ȩ oculis occurrit᷑. & sollicita
sibimet anima quid subito inpulsu tẽptationis
intrinsecus amutat. intelligit. Adhuc loquȩ

Expanded text:
circumspectionibus vacat, repentino turbata cucircumspectionibus vacat, repentino turbata cujuslibet causae emergentis articulo, ita in praeceps rapitur, ut ab ea subito cunctae circumspectiones ejus obruantur. Unde et custodes camelorum pueros Chaldaei gladio feriunt. Sed tamen unus redit; quia inter haec discretionis ratio mentis nostrae oculis occurrit, et sollicita sibimet anima quid subito impulsu tentationis intrinsecus amittat, intelligit. Sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ torpente uel precipitata actione feriunt.
modo pigra uł inmoclerata locutione confun-¬
dunt. pene aũ semꝑ nimiis cogitationũ moli¬
b p̃munt : trib turmiꝰ chaldei camelos rapiunt.
Quasi enĩ tres tͣmas contra camelos facere ẽ:
terrenarũ dispensationũ studia. mͦ illicito oꝑe.
mͦ suꝑflua locutione. mͦ in ordinata cogitatione
uastare: ut dũ se ad ministranda exteruis mens
efficaciter extendere nitit᷑. a sui consideratione
separet᷑: et eo dampna quȩ de semet ipsa pa¬
tit᷑ nesciat. quo erga aliena fortiori studio ꝗͣ
decet elaborat. Recte aũ mens cum curas dis¬
pensationis suscipit. quid sibi. qͥd proxins de¬
beat attendit᷑: et nec ꝑ aliene sollicitudinis
in moderationẽ sua studia negligit. nec ꝑ suȩ
utilitatis uigilantiã aliena postponit. Seo tam̃
plerũq dũ ad utraq mens sollerter inuigilat.
dum magnis erga se & ea quę sibi cõmissa st̃

Expanded text:
modo torpenti vel praecipitata actione feriunt, modo torpenti vel praecipitata actione feriunt, modo pigra vel immoderata locutione confundunt, pene autem semper nimiis cogitationum molibus premunt, tribus turmis Chaldaei camelos rapiunt. Quasi enim tres turmas contra camelos facere, est terrenarum dispensationum studia modo illicito opere, modo superflua locutione, modo inordinata cogitatione vastare; ut dum se ad administranda exterius mens efficaciter extendere nititur, a sui consideratione separetur; et eo damna quae de semetipsa patitur nesciat, quo erga aliena fortiori studio quam decet elaborat. Recta autem mens cum curas dispensationis suscipit, quid sibi, quid proximis debeat attendit; et nec per alienae sollicitudinis immoderationem sua studia negligit, nec per suae utilitatis vigilantiam aliena postponit. Sed tamen plerumque dum ad utraque mens solerter invigilat, dum magnis erga se, et ea quae sibi commissa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dum se lacius relaxat: dicit etiã quȩ loqui ñ
debunt. ꝑ ierumq aũ tantis cogitatianũ uolu¬
minib implicatur. ut ipsa ferre uix ualeat:
quȩ intra se prouidus uersat. Et cũ niloꝑe
faciat: sub magno cortus sui pondere uehem̃t
insudat. Quia enĩ dura sunt quȩ apud semet¬
ipsũ intus patit᷑: quietus foras ociosusq lassat᷑.
Dierumq enĩ quasi uentura animus conspicit:
totamq contra hȩc intentionẽ ꝓpouit. Magnꝰq
arcior contentioni se inserit : sopor fugit: nox
in diem uertit᷑. Et cũ quieta foras mẽbra le¬
ctulus teneat: intus magnis clamorib ĩ cordis
foro litigat᷑. Ꝙ fit plerũq ut nulla eueni¬
ant quȩ p̃uident᷑ : totaq illa cogitatio quȩ
diu se plena intentione parauerat. repente
uacua quiescat. Tanto aũ longius mens a
necessariis cessat: quanto inania lacius cogi¬
tat. Quia gͥ dispensationis curas maligni sp̃s

Expanded text:
dum se latius relaxat, dicit etiam quae loqui non dum se latius relaxat, dicit etiam quae loqui non debuit. Plerumque autem tantis cogitationum voluminibus implicatur, ut ipsa ferre vix valeat, quae intra se providus versat; et cum nil opere faciat, sub magno cordis sui pondere vehementer insudat. Quia enim dura sunt quae apud semetipsum intus patitur, quietus foris otiosusque lassatur. Plerumque enim quasi ventura animus conspicit, totamque contra haec intentionem proponit; magnusque ardor contentionis se inserit, sopor fugit, nox in diem vertitur; et cum quieta foris membra lectulus teneat, intus magnis clamoribus in cordis foro litigatur. Et fit plerumque ut nulla eveniant quae praevidentur: totaque illa cogitatio, quae diu se plena intentione paraverat, repente vacua quiescat. Tanto autem longius mens a necessariis cessat, quanto inania latius cogitat. Quia igitur dispensationis curas maligni spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ camelos qui mundũ aliquid habent dũ ru-¬
minant. & inmundũ dũ nequaquã ungulam
findũt: supra iã diximus bonas rerũ tẽporaliũ
dispensationes intelligi. In quib quo ẽ cura
distensior: eo nobis multiplicius insidiat᷑ inum-
cus. Om̃is enim qui dispensandis terrenis reb
p̃sidet: occulti hostis iaculis latius patet. Non-¬
nulla enĩ ꝓuidens agere uititur. & sepe dum
cau tus futura subtiliter preiuidet: incautus
dãpna p̃sentia nequaꝗͣ. uidet. Sepe dũ p̃sentib
inugilat: ad instantia p̾uidenda dormitat.
Sepe dũ aliqua torpens agit: quȩ uigilant̃ agen¬
da sunt negligit. Sepe dũ plus iusto iugilantẽ
se in actione exhibet: ipsa actionis suȩ inquie¬
tudine reb subditis peiꝰ nocet. Aliqͣndꝰ aũ mo-¬
dũ unguȩ ponere nitit᷑: sed onere dispensatio-¬
nis exigente sulere ꝓhibet᷑. Alquando dũ ni¬
mia se censura restringit: tacet etiã quȩ loqui
debuit. Aliquando ad inferenda necessaria

Expanded text:
 camelos, qui mundum aliquid habent, dum ruminant, et immundum, dum nequaquam ungulam findunt, supra jam diximus bonas rerum temporalium dispensationes intelligi, in quibus quo est cura distensior, eo nobis multiplicius insidiatur inimicus.  Vet. XXXV.  Omnis enim, qui dispensandis terrenis rebus praesidet, occulti hostis jaculis latius patet. Nonnulla enim providens agere nititur, et saepe dum cautus futura subtiliter praevidet, incautus damna praesentia nequaquam videt; saepe dum praesentibus invigilat, ad instantia praevidenda dormitat; saepe dum aliqua torpens agit, quae vigilanter agenda sunt negligit; saepe dum plus justo vigilantem se in actione exhibet, ipsa actionis suae inquietudine rebus subditis pejus nocet. Aliquando autem linguae modum ponere nititur, sed onere dispensationis exigente, silere prohibetur. Aliquando dum nimia se censura restringit, tacet etiam 67 quae loqui debuit. Aliquando ad inferenda necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
nunt᷑. Quos gladio hostis ꝑcutit: qr ęt̾nitatis
uenit qui diceret: euasi ego solus : Quis ẽ iste
nuntius qͥ aliis ꝑeuntib solus euadit᷑. nͥ ꝓpheticus
sermo: Qui dũ fiunt mala omĩa quȩ p̾redixit:
quasi sanus ad dnm solus redit. Dũ enĩ uera dix¬
isse de ꝑditoꝵ casu cognoscit᷑: quasi int̾ mortuos
uixisse monstrat᷑. Hinc e̾ qđ ad rebeccã in ysaac
coniugio deducendã puer mittit᷑: qr uidł. ad
famulat᷑. Sabeis gͦ irruentib solus puer qͥ nun¬
tiaret euasit: quia malignis spiritib infirmors
mentes in captiuitatẽ ducentib. sententia ꝓphe¬
tie conualint. quȩ eandẽ captiuitatẽ p̃nuntians dicit.
Propterea captiuus ductus ẽ ppłs ms̃: qr ñ habu

Expanded text:
nuntur. Quos gladio hostis percutit, quia aeternitatis nuntur. Quos gladio hostis percutit, quia aeternitatis venit, qui diceret: Evasi ego solus? Quis est iste nuntius, qui, aliis pereuntibus, solus evadit, nisi propheticus sermo, qui, dum fiunt omnia mala quae praedixit, quasi sanus ad Dominum solus redit? Dum enim vera dixisse de perditorum casu cognoscitur, quasi inter mortuos vixisse monstratur. Hinc est, quod ad Rebeccam in Isaac conjugio deducendam puer mittitur , quia videlfamulatur. Sabaeis ergo irruentibus, solus puer qui nuntiaret evasit, quia malignis spiritibus infirmorum mentes in captivitatem ducentibus, sententia prophetiae convaluit; 58 quae eamdem captivitatem praenuntians dicit: Propterea captivus ductus est populus meus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
arẽ tibi. Quid aliud ꝑ figurã boues quã bene
oꝑantes ⁊ quid aliud asinas. quã quosdã simpli¬
citer uiuentes accipimus:Quȩ bene iuxta bo¬
ues pasci referunt᷑: qr mentes simpliciũ etiã cũ
alta capere ñ posst̃. eo magis uicinȩ st̃: qͦ & fra-¬
terna bona sua ꝑ caritatẽ credunt. Cũq inuide¬
re alienis sensib nesciunt: quasi tu pastu se mi-¬
nime diuidunt. Simul gͦ se asinȩ cũ bob refici¬
unt: quia prudentib coniuncti tardiores. eoꝵ
intelligentia pascunt᷑. Sabei aũ. captiuantes inter¬
p̃tant᷑. Et qui alii captiuantiũ nomine. nͥ inmun¬
di sp̃c designant᷑: qui cunctos quos sibi subiciunt.
in infidelitatẽ captiuos ducunt: Qui & pueros
gladio ferunt: quia eos temptationis suę grauit᷑
iaculis uulnerant. quos nec dũ iuuenilis constantia
liberos uel robustos seruat. Qui bene quide bona
incipiunt: sed in ipsa adhuc inchoationis suȩ te¬
neritudine. captiuantib inmundis spiritib subster¬

Expanded text:
r. --Quid aliud per figuram boves, quam bene operantes; quid aliud asinas, quam quosdam simpliciter viventes accipimus? Quae bene juxta boves pasci referuntur; quia mentes simplicium etiam cum alta capere non possunt, eo magis vicinae sunt, quo et fraterna bona, sua per charitatem credunt; cumque invidere alienis sensibus nesciunt, quasi in pastu se minime dividunt. Simul ergo se asinae cum bobus reficiunt, quia prudentibus conjuncti tardiores, eorum intelligentia pascuntur. Sabaei autem captivantes interpretantur. Et qui alii captivantium nomine, nisi immundi spiritus designantur, qui cunctos quos sibi subjiciunt in infidelitatem captivos ducunt? Qui et pueros gladio feriunt, quia eos tentationis suae graviter jaculis vulnerant, quos necdum juvenilis constantia liberos vel robustos servat. Qui bene quidem bona incipiunt, sed in ipsa adhuc inchoationis suae teneritudine captivantibus immundis spiritibus subster
Abbreviated transcription (Latin):
primogeniti. Beati iob filios ac filias. uel apłoꝵ x ix
ordinẽ: uł cunctoꝵ fidelium diximꝰ multitudinẽ
designasse. Incarnatus aũ dñs prius ex iudȩa
ad fidem paucos elegit: & post sibi multitudi¬
nẽ popłi gentilis aggregauit. Quis aũ maior
diũ filius nͥ udaicus accipi popłs debet᷑. qui ei
dudũ date legis fuerat doctrina generatꝰ. Mi¬
nor aũ gentilis popłs. qui & in mundi extremi¬
tate collectus ẽ. Quia gͥ cũ satan utilitati homi¬
nũ nesciens deseruiret. & corruptis ꝑsecutoꝵ
cordib licentiã dominicȩ passionis expeteret:

Expanded text:
populus. --Beati Job filios ac filias, vel apostolorum ordinem, vel cunctorum fidelium multitudinem diximus designasse. Incarnatus autem Dominus prius ex Judaea ad fidem paucos elegit, et post sibi 57 multitudinem populi gentilis aggregavit. Quis autem major Domini filius, nisi Judaicus accipi populus debet, qui ei dudum datae legis fuerat doctrina generatus: minor autem gentilis populus, qui et in mundi extremitate collectus est? Quia igitur cum Satan utilitati hominum nesciens deserviret, et corruptis persecutorum cordibus licentiam Dominicae passionis expete
Abbreviated transcription (Latin):
manifestat quȩ ait. Telus apprehendit popłm in¬
eruditũ. Ac si aꝑte dicat. Dũ ꝓphetarũ uerba plebs
discutere noluit. sed credulitatẽ suã uerbis inui¬
dentiũ dedit. zeli igne periit: quia in alienȩ uiui¬
diȩ se flamma coneremauit. Sequit᷑. Sed & illo¬

Expanded text:
manifestat, quae ait: Zelus apprehendit populum inmanifestat, quae ait: Zelus apprehendit populum ineruditum. Ac si aperte dicat: Dum verba prophetarum plebs discutere noluit, sed credulitatem suam verbis invidentium dedit, zeli igne periit, quia in alienae invidiae se flamma concremavit. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
principũ tolerare timuert̃: infidelitatis concre¬
matione consũpti sunt. Dicat᷑ gͦ. Ignis di cecidit
e cȩlo. & tactas oues puerosq consumpsit: id est
a p̃positoꝵ cordib flãma inuidiȩ corruit: & qͥcqͥd
bom in plebib oriebat᷑. incendit. Quia dũ mali
p̃positi suũ contra ueritatẽ honorẽ exigunt: ab
om̃i rectitudine corda sequentiũ subuertunt.
Uui & bene adiungit᷑. & effugi ego solus. ut ñ¬
tiarẽ tibi. Quia dũ implet᷑ p̃dicta causa malitiȩ:
fallaciȩ interitũ euadit sermo ꝓpheciȩ qui ait.
Et nc̃ iguis aduersarios consumit. Ac si aꝑte dicat.
Malos non solũ ignis ꝑ uindictam post cruciat:
sed nunc etiã ꝑ liuorẽ cremat. Quia qͥ post pum¬
endi sunt retͥbutionis supplicio: nẽ semet ipsos af-¬
ficiunt inuidiȩ tormento. Puer gͦ solus fugiens
remeat᷑. & igne ꝑisse oues puerosq denuntiat:
dũ ꝓphecia iudaicũ popłin deserens. uera se dixisse

Expanded text:
principum tolerare timuerunt, infidelitatis concreprincipum tolerare timuerunt, infidelitatis concrematione consumpti sunt. Dicatur ergo: Ignis Dei cecidit de coelo, et tactas oves, puerosque consumpsit, id est, a praepositorum cordibus flamma invidiae corruit, et quidquid boni in plebibus oriebatur, incendit; quia dum mali praepositi suum contra veritatem honorem exigunt, ab omni rectitudine corda sequentium subvertunt. Ubi et bene adjungitur: Et effugi ego solus, ut nuntiarem tibi; quia dum impletur praedicta causa malitiae, fallaciae interitum evadit sermo prophetiae, qui ait: Et nunc ignis adversarios consumit . Ac si aperte dicat: Malos non solum ignis per vindictam post cruciat, sed nunc etiam per livorem cremat, quia qui post puniendi sunt retributionis supplicio, nunc semetipsos afficiunt invidiae tormento. Puer ergo solus fugiens remeat, et igne periisse oves puerosque denuntiat, dum prophetia Judaicum populum deserens, vera se dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
subditã plebem. Hoc gͥ loco. cęlũ sacerdotes uł
phariseos. uł legis doctores ñ inconuenient̾ acci¬
punus: qui ante oculos hominũ dũ cȩlestib officiis
inseruirent. quasi desuꝑ lucere uidebant᷑. Sed quia
ipsi sũmoꝑe in redemptoris nr̃i aduersitate cõmoti
st̃ : quasi ignis de cęlo ceciditꝰ. dũ ad decipiendũ
imperitũ popłm. ab his etiam qͥ uera docere puta¬
bant᷑. flamma exarsit inuidiȩ. Teste quippe ȩugło
nouimꝰ. qđ doctrinę ueritatis inuidentes. oportu¬
nitatẽ dominicȩ tradicionis exquirebant: seo me¬
tuentes ppłm. quȩ moliebant᷑ innotescere ñ aude¬
bant. Hinc etiã in eo scriptũ ẽ: qđ desuadendis
popłis dicunt. Nũqͥd aliqͥs ex principib credidit
in eũ aut ex phariseis. Sed turba hȩc quȩ ñ no¬
uit legem: maledicti sunt. Quid aũ in ouib atq
pueris. nͥ umocentes quosq. sed tam̃ adhuc infir-¬
mos accipimꝰ : Qui dũ aduersitatẽ phariseoꝵ ac

Expanded text:
tam plebem. Hoc igitur loco coelum, sacerdotes, vel Pharisaeos, vel legis doctores non inconvenienter accipimus, qui ante oculos hominum dum coelestibus officiis inservirent, quasi desuper lucere videbantur. Sed quia ipsi summopere in redemptoris nostri adversitate commoti sunt, quasi ignis de coelo cecidit, dum ad decipiendum imperitum populum, ab his etiam qui vera docere putabantur, flamma invidiae exarsit. Teste quippe Evangelio novimus quod doctrinae veritatis invidentes, opportunitatem Dominicae traditionis exquirebant; sed metuentes populum, quae moliebantur innotescere non audebant. Hinc etiam in eo scriptum est, quod dissuadendis populis dicunt: Nunquid aliquis ex principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit legem, maledicti sunt . Quid autem in ovibus atque in pueris, nisi innocentes quosque, sed tamen adhuc infirmos, accipimus? qui dum adversitatem Pharisaeorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
tis tpr̃ dĩ grã custoditũ credidit : peccare posse
ꝑ passionẽ putauit. Ac si aꝑte dicat. Interrogatꝰ
affuctionib homo peccator agnoscit᷑: qͥ ui mi¬
raculis putat᷑ as. Dixit gͦ dñs ad satan. Ecce uni¬
sub figurali intellectu discutimꝰ: satanȩ manus
ñ potestas. sed temptatio debet intelligi. Uniu̾sa
itaq quȩ habet in manu temptautis dant᷑. &
in eũ tẽptationis manus extendi ꝓhibet᷑: qđ tanĩ
fieri substantia amissa concedit᷑: quia nimirũ
prius iudea. quȩ possessio eiꝰ fuerat in infidelita¬
teeiꝰ sublata ẽ. & post eiꝰ caro patibulo crucis
affixa. Qui gͥ prius iudeã aduersantẽ ꝑtulit.
& postmodũ usq ad crucẽ uenit: quasi prius
habita amisit᷑. & post in semetipso aduersantis

Expanded text:
tis tempore, Dei gratia custoditum credidit, peccare posse  passionem putavit. Ac si aperte dicat: Interrogatus afflictionibus homo, et peccator agnoscitur, qui in miraculis Deus putatur, Dixit ergo Dominus ad Satan: CAPUsub figurali intellectu discutimus, Satanae manus non potestas, sed tentatio debet intelligi. Universa itaque quae habet, in manum tentantis dantur, et in eum tentationis manus extendi prohibetur, quod tamen fieri substantia amissa conceditur: quia nimirum prius Judaea, quae possessio ejus fuerat, in infidelitate sublata est, et post ejus caro patibulo crucis affixa. Qui igitur prius Judaeam adversantem pertulit, et postmodum usque ad crucem venit, quasi prius habita amisit, et post in semetipso adversantis
Abbreviated transcription (Latin):
rant. & soli uidȩe fidei archana p̃dicabant: cũ
satan exisse a dño dr̃. filii & filiȩ in domo frĩs
primogeniti conuiuari referunt᷑. dictũ quippe
eis fuerat. in uiã gentiũ ne abieritis. Post mor¬
tẽ nãq resurrectionẽq dñi. ii gentiũ p̃dicationẽ.xx.
comiersi sunt: uude & in suis actib dicunt. Uob̃
oportebat pͥmũ loqui uerbũ di. sed quia repelli¬
tis illud. & indignos uos iudica̾tis ȩternȩ uitȩ:
ecce conuertim᷑ ad gentes. Hi itaq filii sponsi
filii sponsi quãdiu cũ illis ẽ sponsus: in domo fr̃is

Expanded text:
 cum Satan exiisse a Domino dicitur, filii et filiae in domo fratris primogeniti convivari referuntur. Dictum quippe eis fuerat: In viam gentium ne abieritis . Post mortem namque resurrectionemque Domini in gentium praedicationem conversi sunt. Unde et in suis Actum verbum Dei; sed quia repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Hi itaque filii sponsi, filii sponsi, quandiu cum illis est sponsus , in domo fratr