comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cius gnoscentibo uirtutẽ ⁊ sb̃icctis agͦ¬
secntib legemq suantibꝰ sic iuislioĩ¬
no crit declmnacio ut mrãimcustodiant
legeni nõa nouiuiꝰ defficiẽtiũ u fringi
uoluitates omĩb qui dẽstudemus mo¬
dis intus cas ꝯstitucre curcĩculpabuũ
cos q positas nras ignorauĩt ostõnes

Expanded text:
tibus virtutem et subiectis agnoscentibus legemque servantibus. Sic nulli omnino erit declinatio, ut nostram custodiant legem. Non enim volumus deficientium infringi voluntates, omnibus siquidem studemus modis ratas eas constituere. Cur enim culpabimus eos qui positas nostras ignoraverunt cons
Abbreviated transcription (Latin):
nit. ⁊ fucis intenciones ercẽ uolu¬
it: ibcius inditem modis oib
et pensas l sumptus quos pp̾litem
pulsatus pmancns iniudicios¬
stimut anteoinia erige̾ actorcin
⁊ pulsatodare ⁊ sic actorempia¬

Expanded text:
nerit et suas intentiones exercere voluerit, iubemus iudicem modis omnibus expensas vel sumptus, quos propter litem pulsatus permanens in iudicio sustinuit, ante omnia exigere actorem et pulsato dare, et sic actorem perma
Abbreviated transcription (Latin):
lumus optiue in quascientes ⁊ iõ¬
uantes eptores disceriumus ⁊ h ad¬
iciendũesse ꝓsperiums ut silite de
relitigiosa pendente puisatimti¬
git abhatlisce eccece: hrdes autem
ciis ucile diuisionem ierum fa¬
cẽ sũ.ialiquo obstacuio liceaeis¬

Expanded text:
lumus obtinere, in qua scientes et ignorantes emptores discrevimus. Et hoc adiciendum esse perspeximus, ut si lite de re litigiosa pendente pulsatum contigerit ab hac luce recedere, heredes autem eius velle divisionem rerum facere, sine aliquo obstacu
Abbreviated transcription (Latin):
ocaxnsz ad debitiquantititẽ sat¬
facet creditori. ¶Si. uutem
debitor nõfccit: damus creditori
licentian quiremucuditam sup¬
positanilabz canidemrem uendi¬
care donec eisatis ꝓdebito fiat y
autemptepius obsuarisi nonõ
specialem nocatim ypothecrunca¬
dem res fiit credito⁊ib obligata

Expanded text:
 ad debiti quantitatem satisfaceret creditori. Si autem hoc debitor non fecerit, damus creditori licentiam, qui rem venditam suppositam habet, eandem rem vindicare, donec ei satis pro debito fiat. Haec autem praecipimus observari, si non specialem nominatim hypothecam eadem
Abbreviated transcription (Latin):
dicuundicentes legem eẽ que deci¬
int neiem ꝯpelli aciones suas erte
nolenteui ⁊ haucgͥ prauitatemer¬
tinguefestinantes iubemius meo¬
intelegis aurilio nõ eos utiqui ꝯt
aliquem suas sposũunt actiones
ductas⁊ sõ legituno udicis ceptuᷤ
cr annue inst̾e ei agẽ recusat quip¬
atus aduscriũ suuui aduidicũ:¬

Expanded text:
ntes legem esse quae decernit neminem compelli actiones suas exercere nolentem. Et hanc igitur pravitatem extinguere festinantes iubemus memoratae legis auxilio non eos uti, qui contra aliquem suas proposuerint actiones ductas, vel sub legitimo iudicis coeptas examine. Iniuste enim agere recusat, qui paratus adversarium suum ad iudic
Abbreviated transcription (Latin):
tas erurisdictõne
uitiodurit ueluti. ad¬
uersus eum quiꝙ
ex albo eius corrupi¬
sset ⁊ in eunquipa¬
tronum nel parentẽ
ni ius uocusset cum
id nonimpetuasset
tem aduersus eũi
qui uius uocatus¬
lius crement. et a

Expanded text:
a iurisdictione introduxit: veluti adversus eum qui quid ex albo eius corrupisset: et in eum qui patronum vel parentem in ius vocasset, cum id non impetrasset: item adversus eum qui in ius vocaretlius exeme
Abbreviated transcription (Latin):
gerendo aut ⁊ muda nom̃tate
suscipiende urditatis heres fi
phr̃de autem gẽre quis iudet
si rebus hrditariis tanꝙͣ here
utatur ł ueudendo ies hrditai¬
rias aut pdia tosendo licaudo¬
ue ⁊ quoquomiodo siuolunt. itẽ
suamdeclaret. Prel obis deade¬
uuda hrditate dum mͦ sciat eñ
uoluntate erͣneus fit hr̃s. fit ĩ¬

Expanded text:
gerendo vel etiam nuda voluntate suscipiendae hereditatis heres fieri. pro herede autem gerere quis videtur, si rebus hereditariis tamquam heres utatur vel vendendo res hereditarias aut praedia colendo locandove et quoquo modo, si voluntatem suam declaret vel re vel verbis de adeunda hereditate, dummodo sciat, eum voluntate extraneus heres fit, i
Abbreviated transcription (Latin):
q in iudiciis arbitrariũoptẽ
at nõ ẽeres illius dequo dicit. ic¬
tor ⁊ cogat qui accõm infertaut
documentis aut cestibꝰ. aliisnti
laboribꝰ ut ostendat res illiuis
lius nire ⁊ drẽ quia erypotheca
aut aliis causis nullam psonã
irlatis ꝓpinqor est ꝙ uieqͥcam
mouet qdsũuacent que porib
na abnegantib inferat᷑ pab

Expanded text:
 in iudiciis arbitramur oportere at non esse res illius, de quo dicit actor, et cogatur, qui actionem inferet, aut documentis aut testibus aut aliis uti laboribus, ut ostendat res illius elius iure et dicere, quia ex hypotheca aut aliis causis in illam personam relatis propinquior est quame vacent, quae prioribus na abnegantibus inferatur. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
tem siguĩ quamuetis licentia
scipuit moreusq in p̃sentẽ dic̃
ydliante ꝑxipiant mansurape¬
ula neos qui ad trrigacionẽ agͦ
ꝵ sortorum deliciis fituus aqͦ
ꝵieatib abutunt᷑.¶Mp̃r.

Expanded text:
tem singuli, quam veteri licentia percipiunt, more usque in praesentem diem perdurante percipiant: mansura poena in eos, qui ad inrigationes agrorum vel hortorum delicias furtivis aquarum meatibus abutuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
c deplunbeis fistuł ducẽtimar
arthenmas que achues mincu¬
pantur quas pidencia tuemag¬
ticencie fc̃as fuisse cognommns
cauidemformam ẜuan cẽsenus
Et enĩ mẽoratas fistulas th̃uni

Expanded text:
 de plumbeis fistulis ducentibus ad thermas, quae Achillis nuncupantur, quas providentia tuae magnificentiae factas esse cognovimus, eandem formam servari censemus. Etenim memoratas fistulas thermi
Abbreviated transcription (Latin):
madiisionib̃ ꝓuigore tuicuu¬
uis sõuigandis. ¶ Et. imuplissic
tua sede dispoĩtira quio i publi¬
cis cherms quid nmpheis ꝓha
bundanciacunum ꝯueĩt deputa¬
it quidhus psoius qu mũphẽ¬

Expanded text:
madversionibus pro vigore tui culminis subiugandis: et amplissima tua sede dispositura, quid in publicis thermis, quid in Nymphaeis pro abundantia civium convenit deputari, quid his personis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uuc hẽt᷑ obuoria ad noui dnĩn
ialmigrauit ut siquid adiccit sũ¬
pt curial souercia quicqd mãcipi¬
canonis augienta non paciat᷑ s
uł.ãnis nõ solu̾it debitũ et reipur¬

Expanded text:
unc habetur obnoxia ad novi domini iura migraverit, ut, si quid adiecerit sumptus cura sollertia, quidquid mancipicanonis augmenta non patiatur, ssingulis non solverit debitum, ex re ip
Abbreviated transcription (Latin):
unt quis stepamus carũdeni po¬
ssonum triẽm ũmitate icepta de
sollempibꝰ satistacẽ suatoh̾teno¬
re icipimus ut si ꝯstitĩt. adsuscipi¬
endas eas possoes ordies intinue

Expanded text:
unt, quos praeceperamus earumdem possessionum triennii immunitate percepta de solemnibus satisfacere: servato hoc tenore praecipimus, ut si constiterit ad suscipiendas easdem possessiones ordine
Abbreviated transcription (Latin):
tum deuocõis solite ⁊ nõ su̾cltis
calup̃mis tua sb̃lunitas faciat
imputart ut ⁊ puincialib sb̃cũ¬
di dispendi nccitas auftratur
⁊ ossiciis ingerẽdi dampnaluĩa

Expanded text:
tum devotionis solitae, non subitis calumniis, tua sublimitas faciat imputari, ut et provincialibus subeundi dispendii necessitas auferatur et officiis ingerendi damna li
Abbreviated transcription (Latin):
les nõ sunt penitus eis iudices neq
ꝯfundant corum bonestatenicũ ydo¬
uetsunt dõ. unabiles singuraꝵ cun

Expanded text:
iles non sint penitus eis iudices neque confundant eorum honestatem, cum idonei sint deo amabiles singularu
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑ aliũ camid rem manda¬
tore req̃tur. ¶ Nami nõ ita
renũciet᷑ ut integra cõuian
nuntiandi aut intepestiue re¬
nũciaudi. ¶Maudatũ ⁊

Expanded text:
aut per alium eandem rem mandator exsequatur. nam nisi ita renuntiatur ut integra causa mandnuntiandi aut intempestive renuntiandi. Mandatum et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtur uandatũ uõd excedc̃ fi¬
ues maudati ut ccce. siqs us
ao centũ aureos mandau̾ittꝰ
pliorem peciũam fideiubeir.
Anoqu nouhz habebicimieo
mandati actõnem. ¶Adoq
ut sabino ⁊ cassio piacũit. ⁊ q̃
sius ad centũ. uirxos cñ coa¬

Expanded text:
tur mandatum non debet excedere fines mandati. ut ecce si quis usque ad centum aureos mandaverit tpliorem pecuniam fideiubere; alioquin non habebis cum eo mandati actionem: adeo quidem, ut Sabino et Cassio placuerit, etiam si usque ad centum aureos cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
namuz filianeq soror forte nomuir¬
orfilii⁊ multoragis sinecptiuẽs
adgenus sit h̃n ⁊ pure islicitileriste¬
uatssparge autem i septebiis ꝓces¬
sionib ppło ꝯsulem melius nos de¬
signauinꝰ sicut marciam diueme¬
morie ꝯ stitucõ dicit illa qd̾ abnega¬
uit oĩo muificencia nos aut corrig¬

Expanded text:
neque filia neque soror forte, non uxor filii, et multo magis si nec pertinens ad genus sit: hoc enim et pure illicitum existebat. Spargere autem in septem his processionibus populo consulem melius nos designavimus, sicut Marciani divae memoriae constitutio dicit. Illa quidem abnegavit omnino munificentiam, nos autem corrig
Abbreviated transcription (Latin):
spectacłi equoril certacium editi
seu quocat m appa. Sectumagrns
hũc ꝯuentumerh̃ depouit. an. uem
huc̃honorem indeposicõm agens
souempnemedicõm⁊ ita septem
nocitũ ⁊ pcessum ꝯplebit᷑ cursus ur¬

Expanded text:
pectaculum equorum certantium edit seu quae vocatur mappa, sextum agens hunc conventum. Ex hoc deponit annalem hunc honorem, in depositione agens sollemnem editionem. Et ita septem noctium et processuum complebitur cursus nul
Abbreviated transcription (Latin):
formidantib penam. Consiliart
ab eloquentissimoꝵ. ad nocatoꝵ co¬
llegio. siuo aduocati nonsint s ali

Expanded text:
formidantibus poenam, consiliariiab eloquentissimorum advocatorum collegio, si vero advocati non sunt sed ali
Abbreviated transcription (Latin):
naturales ⁊ cos qs pr̃ cor. adopta¬
guineisunt appellant᷑. ¶ tem
esse non dubitatur. ¶ Cetui ĩt
masculos qd̾ agnacõĩs ntre h̾rd¬
itas ⁊ si longissimo gradu sint¬
ultro citro capit᷑. qd̃ ad feiãs uo
ita placebat ut ip̃e ꝯsanginuita¬
tis iure tiũ accipiant hrditatem
si sorores sunt. ult̾ius non capi¬
ant. ¶Mascultuio ad eaxhr̃¬

Expanded text:
naturales et eos quos pater eorum adoptaguinei appellentur: item esse non dubitatur. Ceterum inter masculos quidem adgnationis iure hereditas etiam longissimo gradu ultro citroque capitur. quod ad feminas vero ita placebat ut ipsae consanguinitatis iure tantum capiant hereditatem si sorores sint, ulterius non capiant: masculi vero ad ear
Abbreviated transcription (Latin):
tebat ⁊ penitꝰ cas asuccessione ag̃¬
toꝵ repellellebat. oĩ aliasuccessio¬
ue incognita. donec p̃tores paul
ꝓpoito aliũoromẽsius edictis ad¬
tis noie ntroducta ꝑtonoꝵ pos¬

Expanded text:
cebat et penitus eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia successione incognita, donec praetores, paulproposito alium ordinem suis edictis adtis nomine introducta, p
Abbreviated transcription (Latin):
atisli mittut erecutores p̃sum̃tes ac¬
quemonastrias autassistias inqͥe¬
sare forsãs eas quenon in dẽt ⁊ hiu
inuiriam ⁊ fusionem nõmndẽtur ꝑ¬
uani adorabilibsi locis. ¶ Prop¬

Expanded text:
At illi mittunt exsecutores praesumentes acatque monastrias, vel ascetrias inquietare forsan eas quae non videntur. Et hinc injuriam et confusionem non parvam adorabilibus fieri locis. Prop
Abbreviated transcription (Latin):
fines formaꝵ meatus cuͣ¬
seunt ab crordiarus hon¬
io uoluuius ẽẽ ĩmunes ut cor
opaaquar ductus sordibꝰ ꝯpice¬
i uiundent nec. ad alud sr̃m̃dc̃e
tethonus husciem posforib at¬
tiuendis uccrrca res alias occu

Expanded text:
fines formarum meatus transeunt, ab extraordinaris oneribus volumus esse immunes, ut eorum opera aquarum ductus sordibus oppleti mundentur, nec ad aliud superindicate rei onus iisdem possessoribus attinendis, ne circa res alias occup
Abbreviated transcription (Latin):
quos spotancos ipõ metano¬
giasti munificossius error¬
taciduib ad pubucas nonnau¬
millus nicusat turre ad meino¬
ratum indicẽ tamuoĩatiꝙͣ ⁊ cit¬

Expanded text:
quos spontaneos hypomnematographi munificos suis exhortationibus ad publicas nominavnullus incusat: tunc ad memoratum iudicem tam nominati
Abbreviated transcription (Latin):
talibus utitur improbis
rnt inipsototodie quo ꝯfi¬
ficiebatur instrumentum
sese uel aduersaruuui su¬
um iialiis locis esse. uel ꝑ¬

Expanded text:
talibus utitur improbis rit, in ipso toto die quo conficiebatur instrumentum sese vel adversarium suum in aliis locis esse.
Abbreviated transcription (Latin):
sit ⁊ finis negocio impositus ẽ
licent᷑. Nanicũ inieius iocunia¬
ꝓmortuo hẽtur. ¶Itemsiqs
ex sociis mole debiti p̾grauat᷑
boins sius cessit. Et so pp̃ publi

Expanded text:
t finis negotio impositus estlicentur: nam cum in eius locum amortuo habetur. Item si quis ex sociis mole debiti praegravatus bonis suis cesserit et ideo propter publi
Abbreviated transcription (Latin):
uocant aut ꝑ alquos clĩcos hũc de¬
stinatos aut ycononios suos notã
impio facẽ aut irris admuĩstrato¬
h dõ amabilibꝰ episetroris ⁊ ab¬
casione fitam niꝓutucia eccast¬

Expanded text:
vocant, aut per aliquos clericos huc destinatos, aut oeconomos suos notam imperio facere, aut nostris administratohoc Deo amabilibus episcopis erroris et abcas
Abbreviated transcription (Latin):
nissimꝰ et hac feucissimãciuitatẽ
castitatis ft̃os ⁊ lbas aucillas:
regrentes ⁊ deducentes ad huuis¬
modinccitem⁊ decipientes ⁊ ha¬
bentes educatas admiĩsam ꝯ

Expanded text:
issimam civitatem castitatis factos, et liberas ancillasque requirentes et deducentes ad huiusmodi necessitatem et decipientes et habentes educatas ad universam
Abbreviated transcription (Latin):
lida manebit ⁊ ipẽsicut p̾diriniꝰ i
corpe suppucium sustinebit ⁊ amiag̃
tac longissume ciuitate expelletur
ulieres Itaz caste ꝗdem uiu̾eno¬
lumus ⁊ oramus. non A t̾uitas ad
lrruriam intam deducinecmpie

Expanded text:
lida manebit; et ipse, sicut praediximus, in corpore supplicium sustinebit et magna hac longissime civitate expelletur. Mulieres itaque caste quidem vivere volumus et oramus, non autem invitas ad luxuriosam vitam deduci nec impie
Abbreviated transcription (Latin):
ducia possibilis e hom̃i. uãs p̾sẽ¬
tare. Quia uõ piuruna sunt hu¬
ciam eẽ pasce̾m̃etͥiẽ ⁊ indomo ha¬
bẽ mł̾res aut puplice testitue ad
luxurtam⁊ palio quod negõta

Expanded text:
ducia possibilis est hominum animas praesentare. Quia vero plurima sunt huciam esse pascere meretricem et in domo habere mulieres aut publice prostituere ad luxuriam, et pro alio quodam negotio
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ coiois ⁊ nõ ꝯtradicenti¬
b adpuoicum tributanas.
fũctiones mĩme inferctant.
detur eun dẽ fi deulore dicimus
sine p̾uidicõlitis cantam sĩuã
nfẽre qͣ tanitributa publicai
faciunt ut hͥ adiũs publicis
ħ coionis p̾iudicio gũ. andoi
iup redditib em̃ dominfidenisso¬
res fiant tenti. ¶Sinantem
publicas accipiat securitates

Expanded text:
tibus colonis et non contradicentibus ad publicum tributarias functiones minime inferebant. detur, eundem fideiussorem dominis sine praeiudicio litis tantam summam inferre, quantam tributa publica faciunt, ut a dominis publicis colonis praeiudicio generando. super reditibus enim domini fideiussore fiant contenti. Sin autem am persolvens publicas accipiat securitates
Abbreviated transcription (Latin):
mnt suph ipo dubitantes utr¬
eos tin dños dicimus qui non
erlongo pliro quetempr̃. s lõ¬
guiqua⁊ nuctata redoituũ
susceptione sufficientẽ habent
quatur longitempis pscripti¬
oues rectouiũ ficquentissiuia
reciditiũ ⁊ puolicaꝵ functõi¬
mnu pstuciones formam cẽse¬
mus. ut sitales coionoi quales
supradirinins yloneũ fidem¬
ssoremtocius sũme que abhi¬
is dessendit pstitint ꝙ omis rx¬

Expanded text:
nt super hoc ipso dubitantes, utrne  eos tamen dicimus, qui non ex longo prolixoque tempore vel longinqua et inveterata redituum susceptione sufficientem habent quitur, longi temporis praescriptione vel redituum frequentissima redituum vel publicarum functionum praestatione formam censemus, ut, si tales coloni, quales supra diximus, idoneum fideiussorem totius summae quae ab his dependitur praestiterint, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tariis gauuritani iustit¬
ucioniun quani reꝵ cotid¬
tariis ꝯpositas cumtres p¬
dicti nut prudentes nob¬
uiri optulerũt. ⁊ legimus

Expanded text:
tariis Gaii nostri tam institutionum quam rerum cottidntariis compositas cum tres praedicti viri prudentes nobis optulerunt, et legimus
Abbreviated transcription (Latin):
piant. Et qd inprioritẽpe
uix post q̃dricuiuũ prioribo
ꝯtigebat ut tune ꝯstones
iupatorias legeirut. Huos
apmordio ingrediamm
digui tantohonore tauta
rep̾ti felicitate ut ⁊ nuciur
uobis ⁊ fuus legum erudi
dat. ¶Igctur post librõs ⁊¬
quq̃guica digestoꝵ seu pa̾¬
dectar in quibꝰ om̃e ius ã¬
tiquum collatum est qs¬

Expanded text:
cipiant, et quod in priore tempore vix post quadriennium prioribus contingebat, ut tunc constitutiones imperatorias legerent, hoc vos a primordio ingrediamini, digni tanto honore tantaque reperti felicitate, ut et initium vobis et finis legum eruditedat. Igitur post libros quinquaginta digestoram seu pandectarum, in quos omne ius antiquum collatum est q
Abbreviated transcription (Latin):
dentur posse tiudi ꝯmodissini
c.si po leui. ac simplict uia p̃
deuide diligentissĩa atq erac¬
tissĩa ntprẽtacoc singiuiatin¬
osi multitudie.ac uarietatere¬
aut desertorem studior esfici¬
euus aut cum magnolabo¬
re cius seꝑe ⁊ cum diffidẽcia

Expanded text:
i primo levi ac simplici, post deinde diligentissima atque exactissima interpretatione singula traosi multitudine ac varietate reaut desertorem studiorum efficiemus aut cum magno labore eius, saepe etiam cum diffidentia
Abbreviated transcription (Latin):
oricutis ⁊ illiricũ ĩuitatoꝵ arissi
padarior coꝵ ꝯsacris scͥniis depu¬
tatisunt decanoꝵ ptis. augusti ⁊
cursor ptis auguste officui uiro¬
dum spectabiluumt oucũ cufraten¬

Expanded text:
Orientis et Illyrici, invitatorum, admissiopadariorum eorum, qui sacris scriniis deputati sunt, decanorum partis Augustae, cursorum partis Augustae, officii virorum spectabilium ducum Pa
Abbreviated transcription (Latin):
incicredidint eẽ dit̾pnenda. hiiscĩ
adclimnus ut cũiam optatã. quietẽ
accepint ⁊ int̾ miros illustres seuato
pociant᷑ ut dignitatem solã hẽ. at ex
senatu sõ hac uidel diffuncione ut

Expanded text:
i crediderint esse contemnenda. His addimus, ut, cum optatam quietem acceperint et inter viros illustres senatorpotiantur, ut dignitatem solam habeant ex senatu: sub hac videlicet definitione, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nes agittant inucinentes qͥmurd̃¬
tenus millus obligatus etistã. ori.¬
mnoribo. int obuigntes cos hr̃ẽse
dicens curamcr̾teut neforteniipo¬
testate recilui fr̃s agat aliquidc
cuminorem malignitans ⁊ icrip̃a

Expanded text:
nos agitantur invenientes, quatenus nullus obligatus existens minoribus aut obligatos eos habere se dicens curam exerceat, ne forsantestate rerum factus agat aliquid minorem malignitatis. Et lex ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
qui hii qui tempĩ iudiciis designatit
cum incertis ill ⁊ autiquis lrĩs h decla¬
rant obfuetur monĩt indicio ut p̾u
las lĩs antiquitatis anas sb̃dant id
ẽ has comunes ⁊ om̃ion notas ⁊ q̃le¬

Expanded text:
quoniam hi qui tempus in iudiciis designant, cum incertis illis et antiquis litteris hoc declarant, observetur in omni iudicio, ut post illas litteras antiquitatis alias subdant, id est has communes et omnibus notas
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur qr utintatem ꝙͣ huĩt
ꝓiussor si ephesi sotĩet adi¬
alioloco petenti arbitratia ac¬
oleret᷑ utuitatis que ꝓuussori
ꝯpetitura fuiss si iioioco souie¬

Expanded text:
llegitur, quia utilitatem quam habuit promissor, si Ephesi solveret, adiuam causam alio loco petenti arbitraria aco habetur utilitatis quae promissori competitura fuisset si illo loco solve
Abbreviated transcription (Latin):
ueuit .i. ad uius aures quosdamĩ
quosdam fencraticios fecisse tractus
⁊ pancam meusuram fructiũ don
causa quosdam colonorum fugela¬
trbras prccisse. alios fame eẽ neca¬
tos ⁊tristissimam pestem hoĩes in¬
nasisse nicursione barbatica nõmi¬

Expanded text:
enit enim ad nostras aures quosdam in quosdam feneraticios fecisse contractus, et paucam mensuram fructuum dante, et ex hac causa quosdam colonorum fugae latebras petisse, alios fame esse necatos, et tristissimam pestem homines invasisse incursione barbarica non mi
Abbreviated transcription (Latin):
succid̾it. aut feracumi rauio¬
D fetus necauit quo declinet fidẽ
ceususi ⁊ menci.at cauide paupta¬
tis ingenũ mor detetus ꝯpetẽti
indignatione sbiciat. ¶ No ui

Expanded text:
succiderit aut feracium ramorum fetus hebetaverit, quo declinet fidem censuum et mentiatur callide paupertatis ingenium, mox detectus competenti indignationi subiciatur. Illo vi
Abbreviated transcription (Latin):
uideucet euitantem calluymam
qui forte detegitur latorasse ꝓ
copia at repandis agrorum foci¬
b non stilitatem. aut mnopiani

Expanded text:
idelicet evitante calumniam, qui forte detegitur laborasse pro copia ac reparandis agrorum fetibus, non sterilitatem aut inopiam
Abbreviated transcription (Latin):
mo. alioriuul uĩm suffice̾ ad casir
ect̃asticaꝵ aut ꝓtochicaꝵ em phith¬
osium ꝓ nõ soluto canone pontuuiꝰ si¬
ent oĩo ertraneiemphithoniatis
licebit p̾dia aut domos deffende̾ nł¬
laui metucutib melioracionũ red¬
dicomi s siqd̃ det̾ius fecit p̾diũ aut
sõurbannum aut̃ domuꝙ emphi
teosim ꝑcepit cogieu desuo diligẽ¬
tiãrestitucionem p̾sci status facẽ¬

Expanded text:
o aliorum hominum sufficere ad casum ecclesiasticarum aut ptochicarum emphyteosium pro non soluto canone ponimus, fient omnino extranei emphyteomatis, licebit praedia aut domos defendere, nullam metuentibus meliorationum redditionem. Sed si quidem deterius fecit praedium aut suburbanteusin percepit, cogi eum de suo diligentiam ac restitutionem prisci status facer
Abbreviated transcription (Latin):
uo posunus legemut in pecu¬
mianis cansis uoientes testifi¬
cart illos non ꝯpellendos testĩõ¬
niundate qui ante mediato¬
ces frisunt ipis ⁊ quidam ab
ticator ꝓponaturca queabeo¬

Expanded text:
o posuimus legem, ut in pecuniariis causis nolentes testificari illos non compellendos testimonium dare qui ante mediatores facti sunt ipsis, et quidam abuficator, componantur e
Abbreviated transcription (Latin):
desseusores aut apud clanssi¬
teut assolet hic. ⁊p̃ iitumcla¬
rissumini magñucensus in¬
grẽdiuint ⁊ querũt tanquã:¬
⁊ non ꝑmetcusabilem aliꝙͣ
uccĩtem deduci non possint
sił aduementierit ⁊ nullum

Expanded text:
defensores, aut apud clarissiam, ut assolet, hic apud virum clarissimum magistrum census ingrediuntur, et queruntur tanquaet non per inexcusabilem aliquam necessitatem deduci non possit, similis advenienti erit, et nullum
Abbreviated transcription (Latin):
festas casdemieges firmantes in be¬
uius ⁊ spectabiles it feudarios ini ca¬
usis quas docent scu refinit ad nrãz
transqslitatem millambrelicenci¬
amees. autem adiitores eorum ły
uẽ aliquem aut sõfidcuissoresface
aut aliquid erige aut cogere tinus¬
actiones aut pacta quecam cumsi
ladiisatiis erpon̾e aut quolib mͦ
ini quacumq tausa sepiniscẽt inth¬
cĩ ad alito facẽ eos uedinius nisi

Expanded text:
festas, easdem leges firmantes iubemus spectabiles referendarios in causis quas docent seu referunt ad nostram tranquillitatem nullam habere licentiam, eos aut adiutores eorum, nere aliquem aut sub fideiussores facere aut aliquid exigere, aut cogere transactiones aut pacta quaedam cum suis adversariis exponere, aut quolibet modo in quacumque causa se permiscere. Nihil enim aliud face
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pbitos acramento ipẽ quid lib̃
sit litigatorautem qui non potu¬
it ostende: in peccumariis pecuniis¬
connte priuat. ꝵ crigatur litenqp¬
pe cuentum ꝓprium sustinente uc
nimalib autem ꝯfiscationẽ suaꝵ
tauit iusuuiurdũ tam icriĩa¬
libꝰtam ꝙm pecuuiaruis causis me¬
moratis sõiaceat penuis. siquis ãt
titiganctũ mram̃t non dedisse aut
untur sacramentaꝙ tutores aux
cinntores prestent. ¶St qua uo
memorataꝵ penarum ocumhabũ¬
it ptaliasacramenta hẽat tutores
lcuratores sistiuieant iullo crh̃ p̃¬
idiciogũandohuis que sb̃tutela

Expanded text:
bito sacramento ipse quidem liber sit, litigator autem, qui non potuit ostendere, in pecuniariis quicomite privatarum exigatur, lite quippe eventum proprium sustinente, in criminalibus autem confiscationem suarum taverit iusiurandum, tam in criminalibus quam in pecuniariis causis memoratis subiaceat poenis. Si quis autem litigantium iuraverit non dedisse aut untur, sacramenta quidem tutores aut curatores praestent, si qua vero memoratarum poenarum locum habuerit per talia sacramenta, hanc tutores aut curatores sustineant, nullo ex hoc praeiudicio generando his qui sub tutela
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsultuciones intronuttuut ut sb̃psẽ¬
cia satrisenatus memoratasacia pstẽ
tursi autemut ꝯtingit aliquilitigã¬
tumi nequeuntaduidices adueuite
tunt uibemus p̾sentes quidem iurare
p̃dcmn uisuirand̃ ad absentes aitẽ di¬
ligi ⁊ officus mnĩstrautibꝰ aliquos cũ
adu̾sapte ut eis pscntib memora¬
erit quepp̃honestatẽ inte extraneis in¬
ris se mostrare non ꝯsuenittunc ⁊ ab¬
sente.aduscrio exosticiomssos in eor¬
ata suscipe sacraĩta. ¶ Si autẽ. alxẽ
ptes in aliis locis ꝯtiugat aut uiam
corum p̾cipimus absentem inꝓmu¬
cia in qua deget iusmrandum modo
anob dicto sb gestis inurumtoru
ap̃ iudiceu ꝓu̾untie aut apudlocoꝵ
desfensorem p̃beillo indelicet gn̾ali
obsuando ut siquis litigancium.¬
uolũit ⁊hmanifestetur uidici p̾sen¬
teutian enis achorqd casũ accionis
reus autem ꝯdempnacionẽ sb̃stine¬
at. ¶Siquis auteui autem exliti¬
gatorib dic̾it dedisse se alicui ant ꝓ¬
iuississe ⁊ psonam declarau̾it ⁊ hꝓba¬

Expanded text:
consultationes intromittuntur, ut sub praesentia sacri senatus memorata sacramenta praestentur. Si autem, ut contingit, aliqui litigantium nequeunt ad iudices advenire, tunc iubemus praesentes quidem iurare praedictum iusiurandum, ad absentes autem dirigi ex officiis ministrantibus aliquos cum adversa parte, ut eis praesentibus memorahonestatem vitae extraneis viris se monstrare non consuevit, tunc et absente adversario ex officio missos memorata suscipere sacramenta. Si autem abesse partes in aliis locis contingat aut unam earum, praecipimus absentem in provincia in qua deget iusiurandum modo a nobis dicto sub gestis monumentorum apud iudicem provinciae aut apud locorum defensorem praebere. Illo videlicet generaliter observando, ut si quis litigantiumoc manifestetur iudici, per sententiam eius actor quidem casum actionis, reus autem condemnationem sustineat. Caput II Si quis autem ex litigatoribus dixerit dedisse alicui aut promisisse, et personam declaraverit et h
Abbreviated transcription (Latin):
dare deo amabilem ⁊ decibulemn
t̾ñuul qui ⁊ detentem orthodo¬
rani custodiat fidemi ⁊ in demip¬
uitatem ꝓcuxet fiscalib ⁊ nr̃os
sb̃iectos suet inuiolatosio aut̃¬

Expanded text:
dare deo amabilem et decibilem terminum, qui et decentem orthodoxam custodiat fidem et indemnitatem procuret fiscalibus et nostros subiectos servet inviolatos. Caput
Abbreviated transcription (Latin):
uni adcuicẽ cum uirtutẽ coꝵ senciant sũ¬
icctu x̾bunt aut spectabilos ppsorum pto¬
tulites ⁊ matricari tricera quos nũc uos
nos ꝯstituuus dispoĩcionib obsequẽ¬
tes cos ⁊ subi ubi loneos qui indecent agũ¬

Expanded text:
um adducere, eorum virtutem sentiant subiecti. Habebunt autem spectabiles populorum pramilites et triceni matricarii, quos nunc nos constituimus, dispositionibus obsequentes
Abbreviated transcription (Latin):
pplitranseñtiobedire ⁊ adusarii ⁊ mund¬
irti mauib ⁊ resecartonũ.a que pcepta silt
sũ de furto sũ de aliis delictis ⁊ ciuitatem no¬
bemũdai abhus qui fuit aopanturte¬
stus ⁊ uiris in dustriis ut adh̾ mũstris ⁊ ꝑ

Expanded text:
li transeunt, odire et aversari et mundis uti manibus et resecare omnia quae praecepta sunt sive de furto sive de aliis delictis, et civitatem nobis emundare ab his qui furta operantur bestiis, et viris industriis uti ad haec ministris, et
Abbreviated transcription (Latin):
sumfrequentatan spiendident temꝑib
nonsoluni quiimpatores habuunt s ad
Uuc longius ⁊ magiacutatis hsuscipi¬
entes diguitatem non despectauihuit
ciuius aliquas magnas dignitutes ad
it ares adiecta iussa ẽ ⁊ nulle rel dignã ut

Expanded text:
in temporibus non solum quae imperatores habuerunt, sed et adhuc longius, et magna civitas haec suscipiens dignitatem non despectam habuit. cimus aliquos magnas dignitates admita res abiecta visa est et nullae rei digna, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tus dabimus quatenus his sufficientes:
alicii occõne dignitatisꝙ ⁊ siftm̃ fuit. ab¬
ad obsequiurcẽ officia maligna. dicimĩ
et iatronũ coguitores ⁊ i eueficiarios ⁊ cru¬
gulorum incisores ⁊ aliam niultitudinẽ

Expanded text:
 annis singulis dabimus, quatenus hi sufficientes alicui occasione dignitatis, et qui, ad obsequium esse officia maligna; dicimus autem latronum cognitores et beneficialios et cingulorum incisores et aliam multitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
ess ꝙ ꝓhibẽ sr̃. appellacionẽ istam ⁊ digni¬
tatem clam esto norẽ nocitart. si n. duu¬
di diguitates possunt ⁊gloriosum qui¬
dem pfcĩnfelicissuue huiꝰ cuntatis esse
tem ⁊ obscumm ⁊ noctis p̃nom̃ fortasse re¬
fuguit omĩs ⁊ penamesse hanc adiũstra¬

Expanded text:
r appellationem istam etiam dignitatem illam isto nomine vocitari. Si enim dividi dignitates possunt, et gloriosum quidem praefectum felicissimae huius civitatis esse tem et obscuram et noctis praenomen fortassis refugiunt omnes et poenam esse hanc administra
Abbreviated transcription (Latin):
aut dispoĩcõi in hacregiacuntate
spectabilium utõrum iefendacioꝵ
aut alts cuislz disponenteuicos
quõ decet inchoatam examinare
poitum C̃ptãte: uonegebit aliqͣee¬
truisctus dissoĩcõne. ¶Siqs

Expanded text:
egia civitate spectabilium nostrorum referendariorum aut alterius alicuius disponentem eos, quomodo decet incohatum examinare positum est potentate, non egebit aliqua extrinsecus dispositione. Si quod
Abbreviated transcription (Latin):
ututeifnari studentes pspcxis ge¬
mus ꝓ̃sentem scribe legemnalesle
adiparninlegũobẜuationem. ai¬
usari ⁊ celare suas festinantes di¬
lones ertusant sefrequent dicenteᷤ¬

Expanded text:
servari studentes perspeximus praesentem scribere legem ad ipsarum legum observationem. Aversari et celare suas festinantes dilationes excusant se frequenter dicente
Abbreviated transcription (Latin):
abrelcisuatorem xedinius. ¶I¬
cipue quidem inbenius ꝓimiciaꝵ rec¬
tores sicrecte dscruari ꝯuscri aut res
gub̃uart ut non necessitus fiat de qua

Expanded text:
abere loci servatorem concedimus. Praecipue quidem iubemus provinciarum rectores sic recte conversari et res gubernare, ut non necessitas fiat de qua
Abbreviated transcription (Latin):
luunfilioꝵ prẽs sũ morinondũ
no de Huiꝰ negõ aut dec̾to aut trã¬
sactõne finis acceptus ẽs h talis
ceptis illis negotis de ducauitꝰ li¬
aanleges a nobꝰ poitas. int decie

Expanded text:
ium filiorum patres sive mori, nondum vero de huiusmodi negotio aut decreto aut transactione finis acceptus est. Secunduceptis illis negotiis, qualeges a nobis positas aut decre
Abbreviated transcription (Latin):
ne pompaq rex famiuarium ⁊ pa¬
uptatis detegi iulitatẽ ⁊ iuidie
patẽ diuicias. ¶Iuerigendis
tareuolunt cancionibꝰ uirataq¬
dẽ fidc platis in meclũ iuiquisq¬

Expanded text:
ne pompaque rerum familiarium et paupertatis detegi vilitatem et invidiae patere divitias? In exigendis tare noluerint, cautionibus iurata fide prolatis in medium unusq
Abbreviated transcription (Latin):
mlites p̾sentales puissidẽ iuri sp¬
tabił ducis incusati at moĩt fiu̾it
incusatoxlina denege agenti pos¬
tue sb̃luntatis itra cuidem nuli¬
tcuił eosd̾ milites deron̾e nec sicũ¬

Expanded text:
lites praesentales iussione viri spectabilis ducis incusati ac moniti fuerint, licentia denegetur agenti postuae sublimitatis contra eundem militem vel eosdem milites deponere.
Abbreviated transcription (Latin):
torih eor curesit siqũ ad ecas du¬
tes mlites fu̾nit.icusati ł de locis
in qb ꝯstituti sunt moue teptuc
uit intispectabsis duces ⁊ in p̃sen¬
tales deuotissiõs muites adhibẽñ
ĩmolicã mlctudĩem eoꝵ tẽpe racis

Expanded text:
toribus eorum curae sit, si quando ad eosdem duces milites fuerint arcessiti vel de locis in quibus constituti sunt movere praecrint viri spectabiles duces etiam praesentales devotissimos milites adhibere, non immodicam mult
Abbreviated transcription (Latin):
uenda sit duplicata ꝙͣtite te tñmͦ
sportulas accipiat in hiis ⁊ cĩcais
nec ꝑiures ꝙ duos primates qr uo
ima semclac primũ gestis int̾ucĩ¬
entib fumt publicata ratimur

Expanded text:
nenda sit, duplicata quantitate tantummodo sportulas accipiant: in his etenim causis nec plures quam duos primates, quorum nomina semel ac primum gestis intervenientibus fuerint publicata, patimur
Abbreviated transcription (Latin):
spẽb bui satis accerbũ not in
oetur dno p̾uidicaricolonorum
cum eĩps q̾uoclam niodo corpis
cius ꝑcognacionemin fundo re
at ituq dnõ ius uixcussũ ⁊ donec
mus quem admodum nicuria¬
lium xłone nemo ex tempalicur

Expanded text:
speciebus satis acerbum nobis videtur domino praeiudicari colonorum Cum enim pars quodammodo corporis eius per cognationem in fundo remat itaque domino ius inconcussum, et donec mus, quemadmodum in curialium condicione nemo ex temporali cur
Abbreviated transcription (Latin):
feruenentio. ap̃ ꝯpetente i¬
dicẽ manfestauit p̾sente coq
adoptatur ⁊ nonꝯtradicẽte uec
nõ coqadoptat soluitut quio.¬
ius ptatis patris naturas trã¬

Expanded text:
entibus, apud competentem iudicem manifestavit, praesente eo adoptatur, et non contradicente nec non eo qui adoptat, solvitur quidpotestatis patris naturalis, tra
Abbreviated transcription (Latin):
ab hostibus captus fuerit pa¬
iens quanus suus postii
fiat. tũ pend ius liborum p̃
uis postlimu. quiahi qui
abhostibꝰ capti sunt si reu̾si
fũunt omia prestia uira reci
qui captus est semp icunta¬

Expanded text:
ab hostibus captus fuerit parens, quamvis servus hostium fiat, tamen pendet, ius liberorum propter ius postliminii: quia hi qui ab hostibus capti sunt si reversi fuerint, omnia pristina iura recipqui captus est semper in
Abbreviated transcription (Latin):
deilis fr ĩs filiis quorum pr̃erutroꝵ
pente mugebatur defuncto ⁊ absomi
cant frĩb cuindem eos hr̃e ibeims
⁊ qñ cumfribꝰ uocantur aliqmiascen¬
dentiũ. adprditatem hmbente er¬
klis iauuar p̾sentis undetimem

Expanded text:
de illis fratris filiis quorum pater ex utroque parente iungebatur defuncto, et absolcantur fratribus, eundem eos habere iubemus et quando cum fratribus vocantur ascendentium ais Ianuariis praesentis undecimae
Abbreviated transcription (Latin):
torib nenabilł uttiusq: domus s
Eauo que ab impialidonioniquẽ¬
lior uena bilem locum puen̾unt
ũiint uendi aut suppot pignori
aut punitart aut ouũto alienar

Expanded text:
nerabilis domus, sed Ea vero, quae ab imperiali domo in quemlibet venerabilem locum pervenerunt  vendi aut supponi pignori aut permutari aut omnino alienari
Abbreviated transcription (Latin):
domaobnorii debitis obuorii fiaut
⁊ non ẽ possibile de rebus inobilib
cadem psonu debita ⁊ pͥmoquid̾or
or dine inspecialipignore dart ĩmo¬
bilemreni cieditori ut eius fructus
colligens ieputet dͥf̃ mupĩs debi¬
tis mutius pecuniis quam inusu¬
ris nõ amplius qr ta ꝑte centesu¬
c. Sius uolu̾it istomodo tilsigẽ
debitum ibemus ꝓcos quidem
qui asaissimo prĩartba ordinan¬
siarth unandrice sũ orphanotro

Expanded text:
omus debitis obnoxiae fiant, et non est possibile de rebus mobilibus eadem persolvi debita, primo quidem ordine in speciali pignore dari immobilem rem creditori, ut eius fructus colligens reputet sibi tam in ipsis debitis mutuis pecuniis quam in usuris non amplius quarta parte centesimae. Si vero noluerit isto modo transigere debitum, iubemus eos quidem qui a sanctissimo patriarcha ordinansive archimandritae sive orphanotro
Abbreviated transcription (Latin):
tra ita rusticos censitosq
pent iegis illusio ꝙ morignna¬
cone tircmptortradituomĩs
nitegri fuindicultura. adiuuat
sicum solditas fundorim ł ter
runt: ¶ Et emytor ytiumꝙ de¬
ditori. ad repetendos suos cum
agnacionc eorum uendicatio
caufa dissiłauit legis legis it¬

Expanded text:
ra, ita rusticos censitosquepet legis illusio, quod ine emptori tradita omnis integri fundi cultura adimatur. Sed cum soliditas fundorum vel cerunt: et emptor pretium quod deinus venditori ad repetendos servos cum agnatione eorum vindicatione causa dissimulaverit legis u
Abbreviated transcription (Latin):
filleat fiscus meus scse non int̾po¬
nat ꝙ cĩuis hfiscus in aueua ca¬
din sectetur: IMpr.¬
cicindicẽ ei uidelz in qua res agri¬
adut festinet ac ꝓbetap̾cũ testi¬
beuentũ relacioq ⁊ ad sb̃limis¬

Expanded text:
ineat: fiscus meus sese non interponim ius habet fiscus in aliena cadium sectetur? Impiudicem, eius videlicet, in qua res agifestinet ac probet apud eum testibus eventum relatioque ad sublimis
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscẽcla. s itaut si decimlb an¬
noms sen tutela lcuraciones nomi
opis mĩciacionentẽ eos sõire ꝯtig¬
it in maiore qd̃iudicio.ad siĩtudi¬
et dephende pcepti sunt. ap̃iurũ aut
clarissimũ pfciũ. annone senfisciur¬

Expanded text:
gnoscenda: ita ut, si de civilibus annonis vel tutela seu curatione vel novi operis nuntiatione litem eos subire contigerit, in maiore quidem iudicio ad similitudituae dependere praecepti sunt, apud virum autem clarissimum praefectum annonae seu fisci
Abbreviated transcription (Latin):
cunc rinichalie ꝓtribuua¬
lisedemus apricipaubr
ycalicis tamrectoꝵ eccuiaꝵ¬
tiquã. aliis fidelib regiũ
lusione noĩe belluenbid¬

Expanded text:
curia Roncalie pro tribunali sederemus, a principibus Italicis tam rectoribus ecclesiarum quam aliis fidelibus regni non lusione nomine libelli vend
Abbreviated transcription (Latin):
gat. ¶ Nos autẽ ad ple¬
dentes nõ solum in postĩn
cassannus ⁊ mirritum dech¬
ducunꝰ uullius tentpis p̾¬
sqͥtione impedicutequia¬

Expanded text:
gavit; nos autem ad pleovidentes, non solum in posterumcassamus et in irritum deducimus; nullius temporis prescriptione impediente
Abbreviated transcription (Latin):
anuĩ ⁊ diem stet̾it ꝙ feudi
imestiturã apprio dnõ nõpe¬
cierit tunsactoh̾spaciofeu¬
dum anuttut ⁊ ad dm̃n rede
mpiscoronam uocat ꝰ ad nõ
suo adcamidem erpedicione
spacio ꝯpecentuciure tem̾e.¬

Expanded text:
diem steterit, quod feudi investituram a proprio domino non petierit, transacto hoc spatio feudum amittat et ad dominum redeimperii coronam vocatus a domino suo in eadem expeditione spatio competenti teme
Abbreviated transcription (Latin):
ũ tominiscũit quo natutal
bonitas inuisolei cortũpet
ex hac pte legis eũ temi¶Illud
palcmẽ sicut ex p̃o capite ita
eius hõ ant quaorupes occis

Expanded text:
serit quo naturalis bonitas vini vel olei corrumperetur, ex hac parte legis eum teneri. Illud palam est, sicut ex primo capite ita eius homo aut quadrupes occisu
Abbreviated transcription (Latin):
spspectabilium siema mordi¬
ne satriauditoriinego motor
pit̾ audientetua celsitudinctit̃
glosissimo inõqͥstoreutrius ꝑ
tis totum sͥ n applicarent doͣ¬

Expanded text:
spectabilium schema in ordine sacri auditorii negotio moto et pariter audiente tua celsitudine cum gloriosissimo nostro quaestore utriusque partis totum sibimet applicarent, co
Abbreviated transcription (Latin):
nes gͥ sumcutes erhꝰ eccasionẽertĩa¬
uimus opte ⁊ antiquaui diffincio¬
uemi et demceps discrctionẽ hancq¬
ordinemcum quo ꝯpecit talia discc̃
⁊iudicare. Nouimus gͥ ap̃ papin¬
iamũs sapientissimuꝰ doñ iuon¬
ad soluendum fid̃i missumeistur¬
dio qui hochoneratus est ad alienc¬
tioneui nemt ⁊ tanquampbiloso¬
phatus int̾pres martus taliquo¬
dam ppoĩto cãintibom arbitratił
ulideriicetalia talib ubis dispo¬
suit. ¶ Nobis gͥ recteisumẽ

Expanded text:
 occasionem aestimavimus oportere et antiquam indefinitionem et deinceps discretionem hanc qordinem, cum quo competit talia et discere et iudicare. Novimus igitur apud Papinianum sapientissimum diad solvendum fideicommissum ex studio qui hoc oneratus est ad alienationem venit. Et tamquam philosophatus inter imperatores Marcus tali quodam proposito casu viri boni arbitratum videri inesse talibus verbis disposuit. Caput I Nobis ergo recte visum
Abbreviated transcription (Latin):
lõta. siud cresit fidei missumqua¬
le sb̃iacet ⁊ ea que nuiciuntur sẽ¬
uren seu remanent intempemor¬
tis testaror sbmittet ⁊ sola fidciom
diam solum suenstitutionis ne¬
cessitatem habe ⁊ fuare eumq po
ueratus ẽfideimissi rescitucione
⁊ nou posse aliquid penitus erula¬

Expanded text:
o tale sit fideicommissum quale subiacet, et ea quae inveniuntur seu remanent in tempore mortis testator submittet sola fideicommidiam solum suae institutionis necessitatem habere servare eum qui oneratus est fideicommissi restitutione, et non posse aliquid penitus e
Abbreviated transcription (Latin):
uarias transferentes nec xussio¬
nes ppetinec anꝙ geuus in inio¬
das sueientes acremeantes oĩ
securitate potiri .c. auribraꝵi
micta pponenca hiisqcos inqc

Expanded text:
arias transferentes nec concussiones perpeti nec aliquod genus incommodi, sed venientes ac remeantes omni securitate potiri: decem auri librarum multa proponenda his, q
Abbreviated transcription (Latin):
pragnnaticas formas mag̃. ã
cumpitulo suscipe ⁊ aguosce qr
cirta ipĩn sac̃̾docium piculũ sus¬
tinebunt si negligentes leges
batq̃itafiunt praginaticas se¬
⁊gnalr̃ ⁊ monitum utilitate sãc¬
aliquos student ad corruptone¬
Sumagilegum. ¶ Huis solũ
osis daudis rebꝰ quascumqi¬

Expanded text:
pragmaticas formas, magis autem cum periculo suscipere et agnoscere, quia circa ipsum sacerdotium periculum susinebunt, si negligentes has leges, quae ita fiunt, pragmaticas sen omnium utilitatem sancaliquos studentur ad corruptioneium agi legum. His solis osi dandis rebus, quascumq
Abbreviated transcription (Latin):
tucnda que astis forterosronib
iequinuit prĩmoniũ siũ publices
iuplicet uerib. Siuũo minor
facultatio. Ibaõr datis fidenisso¬
nb ycioncis ademphithõsin ac¬
cedat scientibhiis quos taliũ rex
cum soiicitat in se neglie dãpnasi
mesopotamiam orphxnamꝑ
uincias quos ꝯstut duoꝵ retro pn¬
cipũ scĩonib initi deputatos ad
nis pristinũ sũ ullĩ ast̾tioiuis reuo¬
aña nurendenda nccitatibꝰ liñ

Expanded text:
tuenda, quae desertis forte possessionibus requirentur, patrimonium suum publicis implicet nexibus. Si vero minor facultatibus probabitur, datis fideiussoribus idoneis ad emphyteusin accedat: scientibus his, quos talium rerum cura sollicitat, in se neglegentimesopotamiam et osrhoenam provincias, quos constat divorum retro principum sanctionibus limiti deputatos, ad ius pristinum sine ullius adsertionis revoantea impendenda necessitat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uocat᷑ot sequiu ⁊ reu̾enciam iecte
legibꝰ introductam quinr ⁊̃ abstine
suitutẽ sustincãt s ui dehiis scp̃ras
leges ⁊ resticuunt priori dcõmi nã
sismullum penitus ingratum essecͥ¬
cadonatorem ꝑinisimus licet fu̾it
bũuatus s douatioues inficinas ꝓ¬
mĩciamus in his que dudum ano¬
b̾scpͥtasunt legib ⁊ tuhus q̃ auob̾

Expanded text:
 vocatur obsequium et reverentiam recte legibus introductam; quin etiam abstineaservitutem sustinent secundum de his scriptas leges et restituuntur priori condicioni. Nam si nullum penitus ingratum esse circa donatorem permisimus, licet fuerit bene natus, sed donationes infirmas pronuntiavimus in his quae dudum a nobis scriptae sunt legibus
Abbreviated transcription (Latin):
postioribo tpr̃ib ecquo ftãẽ locum
babeat ⁊ hiis quipostea dutũtur ii¬
ris acmuuerib positasirsq potes¬
tatem nullis custodiat nich̃ horum
que antc eam fu̾at ꝑscrutandocum
liãsit poriboiuris ac mulrecib q

Expanded text:
uo facta est locum habeat et his qui postea convertentur viris ac mulieribus posita sit, sibique potestatem in illis custodiat, nihil horum quae ante eam fuerunt perscrutando, cum licentia sit prioribus viris ac mulieribus q
Abbreviated transcription (Latin):
iuiiisfilio aut filus transinittc̃. aut
prus melegimipedim̃tũ penitus fa-¬
ciente eoꝙ n possibile sit hfi̾ ut op¬
tuissz s prius disponẽ ⁊ ita ingredi
ĩmionast̾ium suio uullatunc talile¬
monastium illa facẽquep̾us iguor¬
aita postea ysacram nbai ꝯstonẽ st

Expanded text:
filio aut filiae transmittere, aut  lege impedimentum penitus faciente, eo quod neque possibile sit hoc fieri. Et oportuisset prius disponere et ita ingredi in monasterium; si vero nulla tunc tali lemonasterium illa facere quae prius ignorata postea per sacram nost
Abbreviated transcription (Latin):
m ⁊ annoiis orta uideturcã. ¶z
aliisuõ cansis tñ peciũ. ariis ꝙͣ cri¬
minalib ap̃iuros illustrestĩ mͦ
ꝯmites suos respõde. ¶ Nectorib
cansis rublicis occupitos cognos¬

Expanded text:
is orta videatur causa: in aliis vero causis tam pecuniariis quam criminalibus apud viros illustres tantummodo comites suos respondere. Rectoribuscausis publicis occupatos cognos
Abbreviated transcription (Latin):
re dec̾ĩ itatir ut nullam nictio
nullam sollicitudic̃m priu. tatis
pnoliciucgocii quolz uirdiciario p̃¬
cepto sustiue possit. szcrcepta ouĩ
dempta dignitatis unore pociãt

Expanded text:
 ita tamen, ut nullam iniunctionem nullam sollicitudinem privati vel publici negotii quolibet iudiciario praecepto sustinere possint, sed excepta omni ndeptae dignitatis honore potiant
Abbreviated transcription (Latin):
resedit scusculpa aut cã incad p
uncia fu̾it delctũ.
Quod sicractospacõ ammcius
regioms inscib Pdator insidi¬
as deplensus fu̾it remoii tuc
absolut᷑ cingło nulicie abicietꝰ
prioribꝰ eiꝰ milicie .x. lib̾. auri

Expanded text:
resederit vel cuius culpa aut causa in eadem provincia fuerit derelictum. Quod si exacto spatio anni eius regionis visceribus praedator insidens deprehensus fuerit remorari, tunc absolutus cingulo militia abicietur, primoribus eius militiae decem librar
Abbreviated transcription (Latin):
uantes ut n late⁊ aliqd horum
que delinqunt᷑ n lateudositĩpu¬
uitum. s oĩs equitas. itq iusti
ciaurĩs sb̃iectis florcat. suĩo ⁊
hactenus indites nõ possut in¬
sinuacoñ hinus legis oĩmab¬
stununt furto. Sciant ⁊ ipĩhꝰ le¬
gis pene secẽ sb̃iectos. Iusumau

Expanded text:
lateat aliquid horum quae delinquuntur neque latendo sit inpunitum, sed omnis aequitas atque iustitia nostris subiectis floreat. Si vero etiam hactenus iudices non post insinuationem huius legis omni abstinuerint furto, sciant et ipsi huius legis poenae se esse subiectos. Da
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾quis piã qui cut. acos sut illi
quadruplum restituentq accep¬
unt ⁊ bac solliciti dine repellen¬
tur in supccilio ppetuo mnulctabt̃
⁊ incorpe castigatt reddent ꝑnin¬
ciam uir̃ bois pm al deffendẽdã

Expanded text:
alter quispiam, qui circa eos sunt, illi quadruplum restituent quod acceperunt, et hac sollicitudine repellentur, insuper exilio perpetuo multabuntur et in corpore castigati reddent provinciam viris bonis pro malis defendendam.
Abbreviated transcription (French):
meliꝰ ⁊ illichĩtantibꝰ uniu̾sis
hoĩbꝰ utilius si cam sculpente
aut tabus ant lapidibi m por¬
tibꝰ scĩssime eccẽ describatis pe¬
scĩtasunt icõrem acq possesliõ¬

Expanded text:
melius et illic habitantibus universis hominibus utilius, si eam sculpentes aut tabulis aut lapidibus in porticibus sanctissimae ecclesiae describatis, prsancita sunt lectionem atque possessio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmocus ꝓfuturum occulte. aut
caucionis aut spõsionis fident
debitorreaditurus sĩnt̃ auc¬
toritate. accepit ablatis boius
omĩb ppetue deptacionis sb̾̃cde¬

Expanded text:
modis profuturum occulte aut cautionis aut sponsionis fide ut debitor redditurus sine nostra auctoritate acceperit, ablatis bonis omnibus perpetuae deportationis subde
Abbreviated transcription (Latin):
bemius. atqz dampuamus it̾m for¬
te cemptauit nõ sommeiꝰ quaui
uictur infanue notam sbeat uer
ipĩs mnĩmodo discipulis uacare
maliunt quos nitiu pietes docẽt¬
domesticos mllabinus int̾iinci¬

Expanded text:
bemus atque damnamus iterum forte temptaverit, non solum eius quam meretur infamiae notam subeat, verum ipsis tantummodo discipulis vacare maluerint, quos intra parietes domesticos docen
Abbreviated transcription (Latin):
dispoĩtũ ẽ transcenoit ritent pote no¬
quam certissimumpitm refugien¬
firinitateẜ uarihanc millus gͥea̾m
egredi p̾simiat nec si uebenient᷑ ydo¬
neus sit net sinrõrum sit iudicum is

Expanded text:
dispositum est transcendit, rite utpote noquam certissimum perifirmitate servari hanc. Nullus igitur eam egredi praesumat, nec si vehementer idoneus sit, nec si nostrorum sit iudicum, nec