comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s exercituũ. Uade ⁊ ingredere ad
eũ qͥhabitat in tabernacło ad sob
excidisti tibi hic sepulchrũ ercidi¬
sti in excelso memoriã diligent᷑.
in petra thabernacłm tibi. Ecce
dñs asportari te faciet. sicut aspor¬
tatur gallus gallinatiꝰ.⁊ quasi a¬
mictũ sic subleuabit te. Coronãs

Expanded text:
Deus exercituum: Vade, ingredere ad eum, qui habitat in tabernaculo, ad Sobnexcidisti tibi hic sepulcrum, excidisti in excelso memoriam diligenter, in petra tabernaculum tibi. Ecce Dominus asportari te faciet, sicut asportatur gallus gallinaceus, et quasi amictum sic sublevabit te.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa subteruit. Misit rex assy rioꝵ
rapsacen de lachis in hierłm ad
regẽ ezechiã in manu graui: & ste¬
tit in aquȩ ductu piscinȩ suꝑioris
in uia agri fullonis. Egressusq est
ad eũ heliachim filiꝰ helchiȩ qui e

Expanded text:
cepit eas et misit rex Assyriorum Rabsacen de Lachis in Hierusalem ad regem Ezechiam in manu gravi et stetit in aquaeductu piscinae superioris in via agri Fullonis et egressus est ad eum Eliachim filius Helciae q
Abbreviated transcription (Latin):
đr ior. quia facili transit᷑ pede. ita
& tu terrã tuã in captutatẽ ducꝰ¬
ta transibis o filia maris: uel quia
insula ẽ. uel quia supͣ de te seriptĩ
est: dixit mare fortitudo maris¬
dicens. ñ parturiui ⁊ ñ peperi. Qtͦq
infert. ñ ẽ cingulũ ultͣ tibi. quem
sensũ habeat aꝑtiꝰ syminachus do
ad pugnandũ lumbos. ut possis ad¬
uersariis contraire. Manũ suã
extendit suꝑ mare. contur bauit
regna. ¶s extendit manũ : Haud
dubiũ ex ipsa sermonis continen¬
tia quin ds de qͦ supͣ dix̃. dñs excer¬
cituũ cogitauit hoc ut detraheret
suꝑbiã omis głȩ. Extendit gͦ ma

Expanded text:
dicitur IOR , facile transitur pede: ita dicitur IOR , facile transitur pede: ita et tu terram tuam, in captivitatem ducta, transibis, o filia maris, vel quia insula es, vel quia supra de te scriptum est: Dixit mare fortitudo maris, non parturivi, et non peperi. Quodque infert, non est cingulum ultra tibi, quem sensum habeat, apertius Symmachus docad pugnandum lumbos tuos, ut possis adversariis contraire. Manum suam extendit super mare, conturbavit regna. Quis extendit manum? haud dubium ex ipsa sermonis continentia quin Deus, de quo supra dixit: Dominus exercituum cogitavit hoc, ut detraheret superbiam omnis gloriae. Extendit ergo m
Abbreviated transcription (Latin):
to ante illa tp̃ra negotiatores tyri
pͥncipes ⁊ institores incliti descri¬
bunt᷑: ut ꝑ hoc ostendat᷑ opulentie
magnitudo. cũ negotiator. tyri
alteriꝰ urbis rex esse possit. Dñs
ecrercituũ cogitauit hoc. ut detra¬
heret suꝑbiã om̃is głȩ. ⁊ ad ignomi¬
niã deduceret uniuersos inclitos
terrȩ. Qui supͣ int̾rogantis modo
direrat. qͥs cogitauit hoc suꝑ tyrũ
quondã coronatã. nc̃ ipse respon¬
det. Non fatoꝵ ut stulti putant
sic fila deducta st̃: ñ fortune cu¬
currit rota: s di uiditio ⁊ ipsius
uoluntate ꝑfectũ ẽ: qui suꝑbis re¬
sistit & humilibꝰ dat grãm. ⁊ cõ¬
monet arrogantes conditionis
suȩ. ut discant potentiã eiꝰ per
miseriã. cuiꝰ clementiã ꝑ benefi¬
cia sentire noluerũt. Eransi
terrã tuã quasi flum̃ filia maris
ñ ẽ cingulũ ultra tͥ. Sicut inquit
fluins. siue ut in hebraico signi¬
ficantiꝰ habet᷑ riuulus hoc enim

Expanded text:
to ante illa tempora negotiato ante illa tempora negotiaprincipes et inclyti describuntur: ut per haec ostendatur opulentiae magnitudo, cum negotiator Tyri alterius verbis esse rex possit. Dominus exercituum cogitavit hoc, ut detraheret superbiam omnis gloriae: et ad ignominiam deduceret universos inclytos terrae. Quia supra interrogantis more dixerat: Quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam? Nunc ipse respondit: non fatorum, ut stulti putant, sic fila deducta sunt: non fortunae cucurrit rota, sed Dei judicio et ipsius voluntate perfectum est, qui superbis resistit, et humilibus dat gratiam : et commonet arrogantes conditionis suae, ut discant potentiam ejus per miseriam, cujus clementiam per beneficia sentire noluerant. Transi terram tuam quasi flumen, filia maris: non est cingulum ultra tibi. Sicut, inquit, fluvius, sive ut in Hebraico significantius habet, rivulus, hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
eoqͦo om̃s urbis opes translatȩ sĩt.
querint. Humqͥd ñ hic ur̃a est
que gloriabat᷑ a diebꝰ pristinis
in antiquitate sua. In quo argu¬
suȩ antiquitate sit głata. & ñ res¬
pererit ad dm̃. s nomina patrũ
recolens. se ȩt̾nã putauerit. Du¬
cent eã pedes sui longe ad peregͥ¬
nandũ. Eos dicit qͥ in urbe reman¬
serant. quia captiui ducti st̃ in
babylonẽ. Quis cogitauit hoc
suꝑ tyrũ quondã coronatã: Rur¬
sũ lege hiezechiel: & quante głe
tyrus fuerit. ex pͥncipis eiꝰ lam̃ta¬
cione cognosces. Coronatã uocat.
quod sicut rex int̃ plurimã ho¬
minũ multitudinẽ ornatũ dia¬
demate caput egerit: ita tyrus
arcelsa opibꝰ auroq ⁊ gemms:
serico ac purpura nitens regina
sit cunctis gentibꝰ estimata. Cuiꝰ
negotiatores pͥncipes. institoresq
esꝰ incliti terre. Miramur legatũ
pirri quondã dixisse de urbe ro¬
ma. uidi ciuitatẽ regũ. Eoce mul¬

Expanded text:
eo quod omnes urbis opes translatae sint eo quod omnes urbis opes translatae sint querint. Numquid non haec vestra est, quae gloriabatur a diebus pristinis in antiquitate sua? Argusuae antiquitate sit gloriata, et non respexit ad Deum: sed nomina patrum recolens, se aeternam putaverit. Ducent eam pedes sui longe ad peregrinandum. Eos dicit, qui in urbe remanserant, et captivi ducti sunt in Babylonem. Quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam? Rursum lege Ezechiel , et quantae gloriae Tyrus fuerit, ex principis ejus lamentatione cognosces. Coronatam vocat eam, quod sicut rex inter plurimam hominum multitudinem ornatum diademate erigit caput: ita Tyruscelsa opibus, auroque et gemmis et serico ac purpura nitens, regina sit in cunctis gentibus aestimata. Cujus negotiatores principes, institores ejus inclyti terrae. Miramur legatum Pyrrhi quondam dixisse de urbe Romana, Vidi civitatem regum. Ecce mul
Abbreviated transcription (Latin):
mittentia. que ꝑ naturã loqui ñ
sine causa de toto orbe opes ty
rũ contuli. Iua diues illa luxxuri¬
osa. ⁊ pͦpłoꝵ qͦndã gaudens mul¬
titudine. in qua nesciebat᷑ turba
mortaliũ. caterua pueroꝵ. iu¬
uentutis examina: cuiꝰ platee
uirginũ ⁊ infantiũ. ac iuuenũ.¬
pebant. nc̃ in solitudinẽ redacta :¬
sollẽpne ẽ. Cũ auditũ fuerit
in egypto dolebunt cũ audierĩt
de tyro. Hoc ꝑspicuũ ẽ quod egrp.¬
tii postꝗͣ audierint potentissi¬
mã ⁊ uicinã gentẽ longa obsi¬
dione deletã: sciant etiã sibi
interitũ ꝓpinquare. Crausite
maria. ululate qͥ habitatis in
insula. Et hic rursũ pro mari thar¬
sis.lxx cartaginẽ transtulerunt.
Legimꝰ in hystoriis assyrioꝵ obses¬
sos tyrios. postꝗͣ nullã spem eua¬
dendi uidebant. conscensis nauibꝰ
fugisse carthaginẽ. seu ad alias io¬
nii egeiq maris insulas. Unde in
hiezechiel dicit᷑. Merces ñ ẽ red¬
dita ei. neq exercitui eiꝰ de tyro.

Expanded text:
mittentia, quae per naturam loqui non sine causa de toto orbe in Tyrum opes contuli: illa dives, illa luxuriosa, et populorum quondam gaudens multitudine, in qua nascebatur turba mortalium, caterva puerorum, juventutis examina, cujus plateae virginum, et infantium, ac juvenumpebant: nunc ad solitudinem redacta solemne est. Cum auditum fuerit in Aegypto; dolebunt cum audierint de Tyro. Hoc perspicuum est, quod Aegyptii postquam audierint potentissimam, et vicinam gentem, longa obsidione deletam, sciant etiam sibi interitum propinquare. Transite Maria, ululate qui habitatis in insula. Rursum pro mari et Tharsis LXX Carthaginem transtulerunt. Legimus in historiis Assyriorum, obsessos Tyrios postquam nullam spem evadendi videbant, conscensis navibus fugisse Carthaginem, seu ad alias Ionii Aegaeique maris insulas. Unde et in Ezechiel dicitur: Merces non est reddita ei, neque exercitui ejus de Tyro ;
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc gͦ in circuitu ciuitatis hie¬
rusałe innumerabilis fusus est
sitũ erat hostili populatione re¬
seratũ. & ꝑ tunctas urbis partes
diuisis muris hostis ingressus ẽ.¬

Expanded text:
Tunc ergo in circuitu civitatis Jerusalem innumerabilis fusus est situm erat, hostili populatione reseratum, et per cunctas urbis partes divisis muris hostis ingressus e
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq scriptũ ẽ. Assume planctum¬
sr̃ pͥncipẽ isrł & dices. Quare¬
mat̾ tua leena int̾ leones cubaũ.
inmedio leuncłoꝵ enutͥuit ca
tulos suos: Acne putaremꝰ uere
scripturã scãm de leena & leo¬
ne dicẽ. contra naturã rerũ
loqͥt᷑. qͦd de leena ⁊ leone nata
sit uꝑa ⁊ reguł uolans. siue ge¬
nimina aspidũ uolantia. qͦd
uidelicet de malis parentibus
peiores generati st̃ liberi. De qͥbꝰ¬
⁊ eugłm loquebat᷑. Generatio ui¬
perar̃ qͥs ostendit uob̾ fugere ab
Tu es terra in qͣ ñ pluit. nec ym¬
ber uenit suꝑ te indie ire : cuiꝰ
pͥncipes in medio eiꝰ quasi leones
rugientes rapientes p̃dam. aĩaᷤᷤ
deuorantes. ꝑ potentiã. Ista geni¬
mina iuꝑar̃ siue aspidũ uolan¬

Expanded text:
ntellige, dicente Balaam in Numeris: Ecce populus ut leaena consurget, et quasi leo erigetur: Non accubabit, donec devoret praedam, et occisorum sanguinem bibat . In Ezechiele Scripturam sanctam de leaena et leone dicere, contra naturam rerum loquitur, quod de leaena et leone nata sit vipera et regulus volans, sive genimina aspidum volantia: quod videlicet de malis parentibus pejores generati sint liberi, de qm loquebatur: Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere ab Tu es terra in qua non pluit, nec imber venit super te in die irae, cujus principes in medio ejus, quasi leones rugientes, rapientes praedam, animas devorantes per potentiam . Ista genimina viperarum, sive aspidum volan
Abbreviated transcription (Latin):
rint se esse terrã: erit lum̃ lu¬
nȩ. sic̃ lum̃ solis. qñ dederit dñs
celũ nouũ ⁊ terrã nouã: ⁊⁊ tran¬
sierit habitꝰ mundi huiꝰ. ut lu¬
na ⁊ sol laboris & cursus sui pre¬
mia consequant᷑. Et enĩ expec̾¬
tatio creaturȩ reuelationẽ filioꝵ
dĩ prestolat᷑. quia ⁊ ipsa creatu
ra liberabit᷑ a seruitute corrup¬
tionis in lib̾tatẽ głȩ filioꝵ di: li¬
cet ea quida organa lucis intel¬
ligentes insensibilia esse conten¬
dant. Luna gͦ solis fulgorẽ acci¬
piet. Nec mirũ hoc de clarissi¬
mo sentire elem̃to. cui pͥncipatꝰ
noctis ẽ traditꝰ: cũ de scĩs quoq
scriptũ sit. Fulgebt̃ iusti quasi
sol. Et sol septuplu lum̃ accipiet.
sic fuit luxc septẽ dierii: qñ ab

Expanded text:
e se terram, erit lumen lunae, sicut lumen solis: quando dederit Dominus coelum novum, et terram novam, et transierit habitus mundi hujus, ut luna et sol laboris et cursus sui praemia consequantur. Etenim expectatio creaturae revelationem filiorum Dei praestolatur: quia et ipsa ra liberabitur a servitute corruptionis in libertatem filiorum Dei: licet ea quidam organa lucis intelligentes, insensibilia esse contendant. Luna ergo solis fulgorem accipiet. Nec mirum hoc de clarissimo sentire elemento, cui principatus noctis est traditus, cum de sanctis quoque scriptum sit, fulgebunt justi quasi sol: et sol septuplum lumen accipiet, sicut lux septem dierum, quando ab
Abbreviated transcription (Latin):
continent᷑ ad cȩlestẽ referunt
q̃n implebit᷑ illud qͦd scriptũ ẽ. qe¬
lũ ⁊ t̾ra transibunt. Alii ad helye
tp̃ra. s ipsũ dicunt esse. de qͦ supͣ
scriptũ ẽ. crunt ocłi tui uidenteᷤᷤ
p̃ceptorẽ tuũ. ⁊ aures tue audiẽt
uerbũ pꝰ tergũ monentis: ꝙ tc̃ de
montibꝰ & collibꝰ iuxta fabulas
poctarũ. & saturmi aureũ scłm.
lactis riuos fluere. & de arborũ
foliis stillare mella purissima.
Que qͥ recipiunt. mille quoq an¬
norũ fabulã ⁊ terrenũ saluato¬
ris imꝑiũ iudaico errore susci¬
pient. ñ intelligentes apocha¬
lypsim ioħis. in suꝑficie litterȩ
medullata eccłe sacramenta
contexere. Ex plicit libeR

Expanded text:
tem referunt quando implebitur illud quod scriptum est: Coelum et terra pertransibunt . Alii ad Eliae tempora, et ipsum dicunt esse, de quo supra scriptum est: Erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum et aures tuae audient verbum post tergmontibus et collibus, juxta fabulas poetarum, et Saturni aureum saeculum lactis rivos fluere, et de arborum foliis stillare mella purissima. Quae qui recipiunt, mille quoque annorum fabulam, et terrenum Salvatoris imperium Judaico errore suscipient, non intelligentes Apocalypsim Joannis in superficie litterae, medullata Ecclesiae sacramenta contexere. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
& xp̃c uinea: comedent paleas
miatas cũ hordeo uentilato. Le¬
gimꝰ qͦd ⁊ hordeũ ysaac seuerit.
s quia apud allophy los erat cen¬
tenariam hordei frugẽ receꝑit.
Et osee. choro ⁊ dimidio choro
hordei conduxit mulierẽ adulte¬
rã. Saluator qͦq quinq milia ui¬
roꝵ qͥ adhuc sensibꝰ corꝑis serui¬
ebant. & legẽ sequebant᷑ moy si
hordeaceis panibꝰ saturauit: qͥ
in alio loco frangens septẽ paneᷤ.
numerũ sequebant᷑. Istiꝰmodi pͦpłi
comederunt ⁊ partẽ palearum
dũ in qͥbusd̾a sequunt᷑ litterã:
⁊ tam̃ ꝑ palcas & hordeũ paula¬
tĩ ꝓficiunt ut transeant ad fru¬
mentũ. Et erunt suꝑ omnẽ
montẽ excelsũ ⁊ suꝑ omnẽ collẽ
eleuatũ. riui currentiũ aquar.
in die int̾fectionis multoꝵ cũ ce¬
ciderint t᷑res. In hoc loco uides
multos int̾fectos ⁊ ruentes t᷑res:
ad romani imꝑii refert̃ poten¬

Expanded text:
 vinea : comedent paleas mixtas cum hordeo ventilato. Legimus quod Isaac hordeum severit, et quia apud allophylos erat, centenariam hordei frugem receperit . Et Osee coro et dimidio coro hordei conduxit mulierem adulteram . Salvator quoque quinque millia virorum qui adhuc sensibus corporis serviebant, et Legem sequebantur Moysi, hordeaceis panibus saturaverat . Qui in alio loco frangens septem Legis pnumerum sequebantur . Istiusmodi populi comedunt et partem palearum; dum in quibusdam sequuntur litteram, et tamen per paleas et hordeum paulatim proficiunt, ut transeant ad frumentum. Et erunt super omnem montem excelsum, et super omnem collem elevatum rivi currentium aquarum in die interfectionis multorum, cum ceciderint turres. In hoc loco Judaei multos interfectos et ruentes turres, ad Romani imperii referunt poten
Abbreviated transcription (Latin):
mitꝰ. qñ sub intrante gentium
isrł: aut certe qn ultio eoꝵ. ue¬
nerit. quoꝵ sub altari clamant
anime. Quousq ñ ulcisceris san¬
guinẽ nr̃m. de his qui habitãt
in terra. Et hoc considera. qͦd n
dixerit. qn̾ sanauerit contͥtione
ppł sui isrł siue iacob:. s absolu¬
te pͦpł sui. ut om̃s do significet

Expanded text:
 subintrante plenitudine Israel; aut certe quando ultio eorum venerit, quorum sub altari clamant animae: Usquequo non ulcisceris sanguinem nostrum de his qui habitant in terra ? Et hoc considera quod non dixerit, quando sanaverit contritionem populi sui Israel, sive Jacob; sed absolute, populi sui,
Abbreviated transcription (Latin):
ille uidelicet qͥ loquit᷑ ꝑ hiere¬
miã. Me dereliquert̃ fontẽ aq̃
uiue. Hoc aũ tc̃ fiet. cũ int̾fecti
fuerint siue perierit plurimi.
multi enĩ uocati pauci electi:
n cũ ceciderint turres. siue demo¬
nũ potestates. siue suꝑbi qͥ ⁊ arro¬
gantes ⁊ magni in isto scło. De
quibꝰ ⁊ in psalmis dr. Uidi impi¬
um exaltatũ ⁊ eleuatũ sic̃ cȩdroᷤᷤ
libani. Et transiui ⁊ ecce ñ erat:¬

Expanded text:
eremiam: Me dereliquerunt fontem aquae vivae . Hoc autem tunc fiet, cum interfecti fuerint, sive perierint plurimi: Multi enim vocati, pauci vero electi . Et cum ceciderint turres, sive daemonum potestates, sive superbi quique et arrogantes et magni in isto saeculo; de quibus et in psalmis dicitur: Vidi impium elevatum, et exaltatum sicut cedros Libani, et transi
Abbreviated transcription (Latin):
inpossessioe tua in die illo agnꝰ:
spaciose: ⁊ tauri tui ⁊ pulli asi¬
norũ qͥ oꝑant᷑ terrã cõmirtũ
mignia comedent: sic in area
ut uentilatũ ẽ. Laer. Et pascen¬
tur ium̃ta tua in die illa locũ
uentilato. In rerũ om̃ium ha¬
bundantiã cȩlesti pluuia des¬
cendente. & illo pane qͥ de cȩlo
descendit. quẽ qui comederit
nũꝙͣ esuriet: pascent᷑ agni in
loco spaciosissimo qͥ sequunt᷑
agnũ qͦcq uadit: ⁊ qui sẽper
ab dextera. st̃. Tauri aũ prin¬
cipes gregis de qͥbꝰ legimꝰ. congrega¬
tio tauroꝵ int̾ uaccas p̃płoꝵ: s pul¬
li asmor qͥbꝰ sedens dñs ingressus
comedent ut fuerit uentilatum.
ne qͥd uidelicet in cybo eoꝵ mectũ
sit palearũ: de qͥbꝰ in hieremia scͥp¬
tũ ẽ. qͥo paleis ad tͥticũ dicit dñs.¬

Expanded text:
in possessione tua in die illo agnus spatiose et tauri tui et pulli asinorum qui operantur terram commixtum migma comedent sic in area ut ventilatum est. LXX: Et pascentur jumenta tua in die illa locum ventilato. In rerum omnium abundantia, coelesti pluvia descendente, et illo pane qui de coelo descendit, quem qui comederit, numquam esuriet, pascentur agni in loco spatiosissimo, qui sequuntur agnum quocumque vadit, et qui semper ad dextram sunt. Tauri autem principes gregis, de quibus legimus: Congregatio taurorum in vaccis populorum : et pulli asinorum, quibus sedens Dominus ingressus comedent, ut fuerit ventilatum, ne quid videlicet in cibo eorum mixtum sit palearum, de quibus in Jeremia scriptum est: Quid paleis ad triticum, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Miror quomͦ in p̾senti loco u̾ba
hebraica. libana ⁊ hama. que aqͥ¬
la int̃pretat᷑ albam ⁊ calorẽ ꝑ
que luã solem q significat. su¬
pra idem lxx. laterẽ & murii tran¬
stulert̃. in eo loco ubi scriptu est
n erubescet luna & confundet᷑¬
sol. ꝓ quo illi int̃pretati st̃. lique
principio: s paulatĩ scriptorũ
uitio deprauatos. Neq enĩ fie¬
ri potest: ut qͥ in hoc loco eadẽ
uerba bene int̃pretati st̃ in su¬
perioribꝰ errauerint. In die gͦ
int̾fectionis multoꝵ cũ arrogan¬
tes suꝑbiq corruerint. & qui

Expanded text:
loco verba Hebraica LABANA , et HAMMA , quae Aquila interpretatur albam et calorem, per quae lunam solemque significat supra idem LXX laterem et murum transtulerint, in eo loco ubi scriptum est: Et erubescet luna, et sol confundetur. Pro quo illi interpretati sunt, liquefprincipio, sed paulatim scriptorum vitio depravatos. Neque enim fieri potest, ut qui in hoc loco eadem verba bene interpretati sunt, in superioribus erraverint. In die ergo interfectionis multorum, cum arrogantes superbique co
Abbreviated transcription (Latin):
uia ambulate in ea. neq ad
dexterã neq ad sinstrã. tc̃ om̃s
errores ⁊ idola ac similitudinẽ
ueritatis. que artifer lingua
cõposuerat. in splendore elog̃n¬
tie quod int̾pretat᷑ argentum.
⁊ in ratiõe sapientiȩ qͦd aurũ
sonat. cõminues atq disꝑges:
⁊ ita iudicab̾ inmnunda. ut men¬
struate mulieris sordidissimo
sanguini cõpares. quod uerb
aliis aquã menstruate.Lax. tͣn¬
ris in t̾ra: ⁊ panis frugũ t̾rȩ e¬
rit uberrimꝰ ⁊ pinguis .Lax. Tc̃
erit pluuia seminiterrȩ tuȩ⁊⁊¬
⁊ panis frugũ t̾re tuȩ erit habun¬
dans i pinguis. Seriptũ ẽ in regũ
uolumine quod postꝗͣ interfecti
st̃ ab helya pseudo ꝓpħȩ data sit
pluuia terrȩ isrł. & qͦo panis he¬
lisei ⁊ postea saluatoris uberri¬
mus fuerit atq pinguissimus.
⁊ tantã habuerit pulchritudi¬
nẽ. ut multa hominũ ear eo sa¬
turata sint milia. Ita ⁊ in p̃senti

Expanded text:
via, ambulate in ea, neque ad dextram, neque ad sinistram; tunc omnes errores et idola, ac similitudines veritatis, quae artifex lingua composuerat in splendore eloquentiae, quod interpretatur argentum, et in ratione sapientiae, quod aurum sonat, comminues atque disperges, et ita judicabis immunda, ut menstruatae mulieris sordidissimo sanguini compares, quod verbis aliis aquam menstruatae Seris in terra, et panis frugum terrae erit uberrimus et pinguis. LXX: Tunc erit pluvia semini terrae tuae, et panis frugum terrae tuae erit abundans et pinguis. Scriptum est in Regum volumine , quod postquam interfecti sunt ab Elia pseudoprophetae, data sit pluvia terrae Israel: et quod panis Elisaei et postea Salvatoris uberrimus fuerit atque pinguissimus, et tantam habuerit plenitudinem, ut multa hominum millia ex eo saturata sint .
Abbreviated transcription (Latin):
syon habitabit: sic int̾pretari pos¬
sumꝰ. ut dicamꝰ nullũ habitare.
in syon. nisi eũ qͥ sc̃s sit & audi¬
at dicentẽ dñm. scĩ estote quia
ego sc̃s sũ. Plorans nequaquã
plorab̾: miserans miserebit᷑ tui.
Ad uocẽ clamoris tui. statĩ ut au¬
dierit respondebit tͥ. Cũ reuer¬
ploraueras s fletꝰ tius uertet᷑
in gaudiũ. Beati enĩ flentes: qͣm
ipsiridebũt. Et postqͣ clama¬
ueris ad dm̃ ⁊ dixeris. clama

Expanded text:
 habitabit , sic interpretari possumus, ut dicamus nullum habitare in Sion, nisi eum qui sanctus sit, et audiat dicentem Dominum: Sancti estote, quoniam et ego sanctus sum . Plorans nequaquam plorabis, miserans miserebitur tui: ad vocem clamoris tui, statim ut audierit, respondebit tibi. Cum reverploraveras, sed fletus tuus vertetur in gaudium: Beati enim flentes, quia ipsi ridebunt . Et postquam clamaveri
Abbreviated transcription (Latin):
illo loquebat᷑. Quod in pͥncipio ca¬
płi uixta hebraicũ transtulimꝰ.
hec dicit dñs ad domũ iacob. qͥ
redemit quondã abrahã. & edux̃
de chaldeis. & int̾ram reꝓmissi¬
onis introduã. ꝑspicue patet. Ii¬
dicit dñs suꝑ domũ iacob quã
seꝑauit ab abrahã : sic intelligi
potest. qͦd scribas ⁊ phariseos qͥ
dñm blasphemabãt. seꝑauerit
ab abrahã: qͥ uidit diem dñs &
letatꝰ ẽ. Sieñ fuissẽt filii abra¬
ham: fecissẽt oꝑa abrahã. Et
enĩ apłs disputat. eos appellan¬
dos filios abrahã. qͥ habuerint

Expanded text:
loquebatur. Quod in principio capituli juxta Hebraicum transtulimus: Haec dicit Dominus ad domum Jacob, qui redemit quondam Abraham, et eduxit de Chaldaeis, et in terram repromissionis induxit , perspicue patet. Ilquam separavit ex Abraham, sic intelligi potest, quod Scribas et Pharisaeos, qui Dominum blasphemabant, separaverit ab Abraham, qui vidit diem Domini, et laetatus est . Si enim fuissent filii Abraham, fecissent opera Abraham. Et Apostolus disputat eos appellandos filios Abraham , qui habuerint
Abbreviated transcription (Latin):
clamaui. quod egyptii regnitan¬
tũ haberenti uocabulũ. ⁊ absq
uiribꝰ suꝑbiã. & isrł in t̾ra sua se¬
ab infirmis auriliũ petere. Nc̃
ingressus scribe eis suꝑ buxum.¬
⁊ in libro diligent̃ exara illud.:
& erit in die nouissimo in testi¬
moniũ usq in ȩt̃nũ. Aiunt he¬
brei qm̃ in ꝓpħis unꝰ sit sp̃c. &

Expanded text:
clamavi, quod Aegyptii regni tantum haberent vocabulum, et absque viribus superbiam: et Israel in terra sua seab infirmis auxilium petere. Nunc ingressus scribe eis super buxum. in libro diligenter exara illud: et erit in die novissimo in testimonium usque in aeternum. Aiunt Hebraei
Abbreviated transcription (Latin):
unus ⁊ alter resideãt ad di po¬
tentiã demonstrand̾a. Et tc in¬
quit scient om̃s reliquie iuda
qͥ nc̃ ingrediunt᷑ terrã egypti
ut habitent ibi cũ reuersi fuerĩt
interrã uideã: cuiꝰ sermo cõpleat᷑
m̃s an illoꝵr. Proptẽa expec̾¬
altabit᷑ parcens uobis : quia
d̾s iudicii dñs: beati om̃s qui
expectãt eũ. Orandis clem̃tia
di ut expectet nr̃a penitentiã:
⁊ donec nos a uitiis conu̾tamur
ille potentẽ contrahat manum
ne ferire cogat᷑. Id̾o aũ miseret᷑¬
fiat. Uel certe iuxta illud quod
in eugłio loquit᷑. cũ exaltatꝰ fue¬
ro oia trahã ad me: id circo eral¬
tat᷑ in cruce ut pareat omĩbꝰ.

Expanded text:
unus et alter resideant, ad Dei pounus et alter resideant, ad Dei potentiam demonstrandam. Et tunc, inquit, scient omnes reliquiae Juda, qui nunc ingrediuntur terram Aegypti, ut habitent ibi, cum reversi fuerint in terram Judaeam, cujus sermo compleatur, meus, an illorum. Propterea exspecaltabitur parcens vobis, quia Deus judicii Dominus: beati omnes qui exspectant eum. Grandis clementia Dei, ut exspectet nostram poenitentiam, et donec nos a vitiis convertamur, ille potentem contrahat manum, ne ferire cogatur. Ideo autem miseretur etfiat. Vel certe juxta illud quod in Evangelio loquitur : Cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, idcirco exaltatur in cruce, ut parca omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tc̃ intelligant ubi priꝰ fuerint
⁊ qͦd frustra inuanis sꝑauerint.
Cũq eos ad penitentiã cohortet᷑.
illi e contͣrio confidunt in falsis
magistris ⁊ in incerto scłi dĩq
uerba audire nolentes. ȩqͦs egyp¬
tios desiderant & eoꝵ uelocitate
letant᷑. qͦs multiplicari dñs ꝓhi¬
buit. Idcirco & eccłastici uiri
eos uelocit̾ ꝑsequent᷑. & uniꝰ bel¬
latoris uocẽ. siue qͥnq quod ad¬
mentẽ ⁊ ad quinq sensus re-¬
ferre debemꝰ.mille homines
⁊ incondita turba fugientiũ
sustinere ñ potert̃. Donec re¬
linquamini quasi malus na-¬
uis in uertice montis . & quasi
signũ suꝑ collem. Scribit &
hieremias. qͦd int̃fectis gladio
⁊ fame his qui in egyptũ confu¬
gerant pauci remanserint qui
reuersi sĩt in uideã: & qͦmͦ si frac̾¬
ta naui & cõpage illiꝰ dissoluta.
sola arbor que maluᷤ dicit᷑ re-¬
maneat ⁊ ponat᷑ ꝓ signo in sũmi¬
tate montis. siue in ercelso col¬
le: sic ꝓ signo atq uestigio uix

Expanded text:
t ubi prius fuerint, et quod frustra in vanis speraverint. Cumque eos ad poenitentiam cohortetur, illi e contrario confidunt in falsis magistris, et in incerto saeculi: Deique verba audire nolentes, equos Aegyptios desiderant, et eorum velocitate laetantur, quos multiplicari Dominus prohibuit . Idcirco ecclesiastici viri eos velociter persequentur, et unius bellatoris vocem, sive quinqmentem et ad quinque sensus referre debemus mille homines et incondita turba fugientium sustinere non poterunt. Donec relinquamini quasi malus navis in vertice montis, et quasi signum super collem. Scribit et Jeremias quod interfectis gladio et fame his qui in Aegyptum confugerant, pauci remanserint qui reversi sint in Judaeam . Et quomodo si fracta navi et compage illius dissoluta, sola arbor quae malus dicitur, remaneat, et ponatur pro signo in summitate montis, sive in excelso colle: sic pro signo atque vestigio, vix
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ inuemet᷑ de fragm̃tis eiꝰ testa.
in qͣ portet᷑ ignicłs de incendio.
aut hauriat᷑ parũ aquȩ de fouea.
Quia inqͥt supͣ dixistis. cesset a
facie nr̃a sc̃s isrł. siue ut laer
transtulert̃. auferte a nob̾ u̾bũ
& nolentibꝰ uob̾ se ingerit: ut
quẽ negleristis cõmonentẽ sen¬
tiatis punientẽ. Habuistis fidu¬
ciã in egyptioꝵ calũpnia atq
mendatio. & innixi estis suꝑ tu¬
multũ eoꝵ. siue cortraditioẽ⁊¬

Expanded text:
s ejus testa in qua portetur igniculus de incendio: aut hauriatur parum aquae de fovea. Quia, inquit, supra dixistis: Cesset a facie nostra Sanctus Israel, sive ut LXX transtulerunt, auferte a nobis verbum et nolentibus vobis se ingerit, ut quem neglexistis commonentem, sentiatis punientem. Habuistis fiduciam in Aegyptiorum calumnia atque mendacio, et innixi estis super tumultu eorum, sive contradictio
Abbreviated transcription (Latin):
nimenta q̃ necdũ rationis sapi¬
ad dm. ut ium̾̃tũ factꝰ sũ apito
te. pascent᷑ in loco pinguissimo
⁊ spatioso: qui ñ affert spmas
⁊tͥbulos. s quasi t̾ra isrł lacte
⁊ melle decurrit. & plenã pascen¬
tibꝰ tͥbuit ubertatẽ. Tauri aũ
nboues qͥ oꝑant᷑ terrã. id apħ¬

Expanded text:
apiad Deum: Sicut jumentum factus sum apud te , pascentur in loco pinguissimo et spatioso, qui non affert spinas et tribulos, sed quasi terra Israel lacte et melle decurrit, et plenam pascentibus tribuit libertatem. Tauri autem et boves qui operantur terram, id
Abbreviated transcription (Latin):
lonẽ opibꝰ pͥncipibꝰq translatis
p̃positꝰ ẽ regii generis. his qͥ mn u¬
dea remanser unt godolias filiꝰ
aichã. Qͦ per dolũ cũ chaldeiᷤ
sotiis int̾fecto oms pͥncipes bel¬
latoꝵ & iohan nã filiꝰ caree &¬

Expanded text:
lone opibus principibusque translatis, praepositus est regii generis his qui in Judaea remanserant, Godolias filius Ahicam, quo per dolum cum Chaldaeis sociis interfecto, omnes principes bellatorum, et Johannan filius Chare
Abbreviated transcription (Latin):
bitabit in hierłm. Iudei hec ad
ciri tp̃ra referunt. qn de baby lo¬
ne in iudeã reu̾sus ẽ ppłs sub
rorobabel ⁊ hiesu pontifice. Noᷤᷤ
aũ ut sepe iã dicimꝰ. om̃s reꝓmis¬
siones q̃ excedunt mediocͥtatẽ il¬
liꝰ tp̃ris ad xp̃i referimꝰ aduen¬
tũ. in qͦ captiuus quondã ppłs pas¬
sione dñi liberatꝰ. habitauit in

Expanded text:
m. Judaei haec ad Cyri tempora referunt, quando de Babylone in Judaeam reversus est populus sub Zorobabel et Jesu Pontifice. Nos autem, ut saepe jam diximus, omnes repromissiones quae excedunt mediocritatem illius temporis, ad Christi referamus adventum, in quo captivus quondam populus passione Domini liberat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊iterũ. clamaui misere mei. ꝙ
custodiã mandata tua. ⁊ alibi.
expectaui in matutino ⁊ clama¬
ui: & tã clara fuerit uortua
ut cȩlos penetret: statĩ tͥ dñs res¬
pondebit. ⁊ similis eris moysi
de qͦ scriptũ ẽ. Loquebat᷑ moy ses.
⁊ dñs respondebat ei. Et da¬
bit uob̾ dñs panẽ artũ & aquã
breuẽ. Si ad zorobabet ħ referi¬
niꝰ tpra facilis int̾pretatio ẽ: qͦd
cente dauid. cũ conu̾terit ans
captiuitatẽ sion: facdi sumłꝰ sic̃
consolati: ut ñ consolationẽ ple¬
nã atq perfectã. s similitudinẽ
consolatiõĩs acceꝑint. Sin aũ ad
saluatoris referamꝰ aduentũ. pa¬

Expanded text:
erum: Clamavi, miserere mei, et custodiam mandata tua . Et alibi: Exspectavi in matutino et clamavi , et tam clara fuerit vox tua, ut coelos penetret: statim tibi Dominus respondebit, et similis eris Moysi, de quo scriptum est: Loquebatur Moyses, et Dominus respondebat ei . Et dabit vobis Dominus panem arctum, et aquam brevem. Si ad Zorobabel haec referimus tempora, facilis interpretatio est; quod cente David: Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati: ut non consolationem plenam atque perfectam, sed similitudinem consolationis acciperent. Sin autem ad Sal
Abbreviated transcription (Latin):
Terra aũ tͥbulatioĩs & angustiȩ.
latissimã heremi significat uasti
na filio careȩ & filiabꝰ regis se¬
dechiȩ sublatis omĩbꝰ q̃ habere
poterat ad egyptũ confugert̃.
Leenã qͦq & catulũ leonis hierłm¬

Expanded text:
Terra autem tribulationis et angustiae latissimam eremi significat vastitna filio Careae, et filiabus regis Sedeciae sublatis omnibus quae habere poterant, ad Aegyptum transfugerunt. Leaenam quoque et catulum leonis Jer
Abbreviated transcription (Latin):
deciꝑe festinãt: uirta illud qͦd
in psalmo legimꝰ. ut sagntent
in obscuro rectos corde: qͥ tantã
sibi assumunt auctoritatẽ. ut
seu dexterã doceant seu sinistrã.
idz siue bona siue mala. nolint
discipłos ratione discute. s se p̃¬
cessores seqͥ: tc̃ hi qͥ priꝰ decipiebãt.
accedere. pꝰꝗͣ se sentient intellec̃¬
tos. Porro iuixta hebraicũ ⁊ fa¬
cilis ⁊ uera explanatio ẽ. Cum
enĩ credentibꝰ dñs dederit panẽ
artũ ⁊ aquã breuẽ. nequa quã
ultra faciet auolare ab eis illũ
qͥ docet hominẽ scientiã. s sẽꝑ
⁊ aures illiꝰ audient uerbu

Expanded text:
e festinant, juxta illud quod in psalmo legimus: Ut sagittent in obscuro rectos corde , qui tantam sibi assumunt auctoritatem, ut seu dextera doceant, seu sinistra, id est, sive bona, sive mala, nolint discipulos ratione discutere, sed se praecessores sequi. Tunc hi qui prius decipiebant, accedere postquam se senserint intellectos. Porro juxta Hebraicum et facilis et vera explanatio est. Cum enim Dominus credentibus dederit panem arctum, et aquam brevem, nequaquam ultra faciet avolare ab eis illum qui docet hominem scientiam; sed semper et aures illius verbu
Abbreviated transcription (Latin):
ad ppłm qͥ eis ꝓdesse ñ poterit.
Egyptꝰ enĩ frustra ⁊ uane aucci¬
liabit᷑. Lax. In tͥbulatiõe & an¬
gustia leo & catułꝰ leonis. inde
aspides & genimina aspidum
uolantiũ. qui ferebãt suꝑ asinoᷤ
⁊ camelos diuicias suas ad gen¬
tẽ que eis ꝓdesse ñ poterit. Egyp¬
ti inania ⁊ uacua ꝓderunt uob̾:¬

Expanded text:
ad populum qui eis prodesse non poterit: Aegyptus frustra et vane auxiliabitur. LXX: In tribulatione et angustia leo et catulus leonis: inde aspides et genimina aspidum volantium: qui ferebant super asinos et camelos divitias suas ad gentem, quae eis non proderit: Aegyptii inania et vacua proderunt vob
Abbreviated transcription (Latin):
runt ei. Noli nob̾ uidere qͦd nolu¬
mus. Nol nob̾ int̾dice̾ uiã egypti.
nec q̃ recta st̃ p̃dices: s loquere
qͦd nob̾ placet: ut ꝑgamꝰ in egrꝑ¬
tũ. qͦd cumulet pecca peccis. ¶
nob̾ ingeris qͦd ñ libent̃ audimꝰ:
Qͥa monstras uiã ꝑ ꝙͣ ingredi no¬
lumus : Qd frequent̾ ingeminas.
interioris hoĩs auribꝰ legẽ di
ȩccłarũ loquunt᷑ magistris. No¬
lite nob̾ uidere q̃ recta st̃: nec
ifrahelis: qͦd mei pectoris archa¬
na ñ penetrat: ¶ͦd qͥde & ad

Expanded text:
runt ei: Noli nobis videre quod nolumus: noli nobis interdicere viam Aegypti nec quae recta sunt praedices; sed loquere quod nobis placet, ut pergamus in Aegyptum, quod cumulet peccata peccatis. Quid nobis ingeris quod non libenter audimus? quid monstras viam per quam ingredi nolumus? Quid frequenter ingeminas ainterioris hominis auribus Legem Dei, et Ecclesiarum loquuntur magistris: Nolite nobis videre quae recta sunt, nec gIsraelis, quod mei pectoris arcana non penetrat? Quod quidem et ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ita destructũ & cõminuta ut
nichil in ea remaneat qͦd possit
ignẽ emortuũ reacoendere: &
saltẽ cenosã ⁊ paruuła aquã po¬
płis p̃bere sitientibꝰ. Quia ħ
ur̃a: & noluistis ⁊ dixistis. Neqͣꝙͣ:.
q ad ȩquos fugiemꝰ. Ido fugietis.
Et suꝑ ueloces ascendemꝰ. Idõ
ueloces erunt qͥ ꝑsequent᷑ uos.
Mille hoĩes a facie terroris uniꝰ:
⁊ a facie terroris quinq fugietiᷤᷤ.
lxx. Hec dicit dñs ds sc̃s isrł.
Tũ reuersus ingemueris. tẽ sal¬
inis eris: scies ubi fuerisꝰ quia

Expanded text:
et ita destructa et comminuta, ut et ita destructa et comminuta, ut nihil in ea remaneat quod possit ignem emortuum reaccendere, et saltem coenosam, et parvulam aquam populis praebere sitientibus. Quia haec noluistis, et dixistis: Nequaquam; sed ad equos fugiemus: ideo fugietis et super veloces ascendemus: ideo veloces erunt qui persequentur vos. Mille homines a facie terroris unius: et a facie terroris quinque fugietis. LXX: Haec dicit Dominus Deus Sanctus Israel: Cum reversus ingemueris, tunc salvus eris, et scies ub
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͦs in gladiũ in gladiũ. ⁊ succen¬
det ignẽ in delubris dor egypti.
&̃ cõburet ea. & captiuos ducet
illos. & amiciet᷑ t̾ra egypti sicut
amicit᷑ pastor pallio suo & egre¬
diet᷑ inde in pace. Suꝑatis enĩ¬
egyptiis enĩ egyptiis capti st̃ &
uidei: qͥ ad egyptios confugerãt.
cipes suos ad tanim urbẽ egypti
miserint in qua domꝰ pharao
regia fuit. & sub moyse signa ac
portenta plurima ꝑpetrata st̃.
dicente psalmo. Que fecit mira¬
bilia int̾ra egypti in cãpo tha¬
neos. Et ide ssaias contͣ egyptũ
loqͥt᷑. Ubi st̃ nc̃ sapientes tui:
annuntient tͥ & dicat. qͥd cogi¬
tauerit dñs sabaoth contͣ egyp¬
tũ. De fecert̃ pͥncipes thaneos :
qͦs eode tpr̃ defecisse cõmemo¬
rat. qñ dñs ingressus ẽ egyptũ
suꝑ nubẽ leuẽ. Anes aũ urbẽ
egypti in alio loco ñ legimus.
s exr eo qͦd ait. nuntii tui usq¬

Expanded text:
succendet ignem in delubris deorum Aegypti, et comburet ea, et captivos ducet illos. Et amicietur terra Aegypti, sicut amicitur pastor pallio suo et egredietur inde in pace . Superatis enim Aegyptiis, capti sunt et Judaei, qui ad Aegyptios fugerant. io principes suos ad Thanis urbem Aegypti miserunt, in qua domus Pharaonis fuit regia: et sub Mose signa ac portenta plurima perpetrata sunt, dicente psalmo: « Qui fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Thaneos . » Et idem Isaias contra Aegyptum loquitur: « Ubi sunt nunc sapientes tui? Annuntient tibi et dicant quid cogitaverit Dominus Sabaoth contra Aegyptum: defecerunt principes Thaneos . » quos eo tempore defecisse commemorat, quando Dominus ingressus est Aegyptum super nubem levem. Hanes autem urbem Aegypti in alio loco non legimus, sed ex eo quod ait: Nuntii tui usq
Abbreviated transcription (Latin):
lo qͥt᷑. Si agatis penitentiã & uel
uitia relinquatis. ł errorẽ pra-¬
ui consilii. & maneatis in tudea
ñ babylonioꝵ impetũ. s mea
p̃cepta metuentes: salui eritis:
quiescite ⁊ sꝑate in dño. & fidi
in ꝓmissis meis robur arripite
Qͥ contẽpnentes p̃cepta uitalia.
desꝑatiõẽ diristis. Nequaquã
ita erit ut loqueris. s ad ȩqͦs
confugiemꝰ ȩgyptios. & concito
ad eos atq ueloci ꝑgemꝰ gͣdu.
Quia gͥ ista dicistis: fugietis
qͥdem ⁊ ꝑniqi cursu intrabitis
egyptũ: s uelociores erunt
babylonii qͥuos usq ad egrptũ
ꝑsequent᷑. Tantꝰq terror atq
formido obtinebit ȩgyptũ. ut
uni chaldȩo mille egyptii re¬
sistere nequeant. ⁊ quinq hosti¬
bus fugientiũ plurima multi¬
tudo. iuuixta illud qͦd in deutero¬
nomio legimꝰ. Dabit te dñs ut
corruas in conspectu inimicoꝵ
tuoꝵ. Uia una egredieris ad
eos: & septẽ uiis fugies a facie
cor.: ⁊ eris in desꝑatiõe in cunc̾¬

Expanded text:
 Si agatis poenitentiam, et vel vitia relinquatis, vel errorem pravi consilii: et maneatis in Judaea, non Babyloniorum impetum, sed mea praecepta metuentes, salvi eritis. Quiescite et sperate in Domino, et fidei in promissis meis robur arripite, qui contemnentes praecepta vitalia, desperatione dixistis, nequaquam ita erit ut loqueris; sed ad equos confugiemus Aegyptios, et concito ad eos atque veloci pergemus gradu. Quia igitur ista dixistis, fugietis quidem et pernici cursu intrabitis Aegyptum; sed velociores erunt Babylonii, qui vos usque ad Aegyptum persequentur, tantusque terror atque formido obtinebit Aegyptum, ut uni Chaldaeo mille Aegyptii resistere nequeant, et quinque hostibus, fugientium plurima multitudo, juxta illud quod in Deuteronomio legimus: Dabit te Dominus ut corruas in conspectu inimicorum tuorum. Via una egredieris ad eos, et per septem vias fugies a facie eorum, et eris in dispersione in cunc
Abbreviated transcription (Latin):
in sermone peccare uariis dogma¬
tibꝰ blasphemantes: & arguentẽ
in porta atq iuditio quantũ in
se erat supplantabat. ⁊ a iusticia
declinare faciebãt: qͥq in portis
filiȩ syon ecaltatꝰ de portis mor¬
tis. corripiebat eos qͥ oderãt in
portis arguentẽ. Que nos super
diabolo ⁊ angłis eiꝰ intelleximus:
nazarei contra scribas ⁊ pharise¬
os dicta arbitrant᷑. qͦd defecerĩt
traditionibꝰ pessimis. ⁊ ad decipi¬
endos pͥncipes die noctuq uigi¬

Expanded text:
homines in sermone peccare, variis dogmatibus blasphemantes, et arguentem in porta atque judicio, quantum in se erat, supplantabant, et a justitia declinare faciebant, qui erat in portis filiae Sion, exaltatus de portis mortis; et corripiebat eos qui oderant in portis arguentem. Quae nos super diabolo et angelis ejus intelleximus, Nazaraei contra Scribas et Pharisaeos dicta arbitrantur, quod defecerint traditionibus pessimis; et ad decipiendos
Abbreviated transcription (Latin):
dñm respuert̃. Proptẽ̾a additu¬
rũ se esse cõminat᷑ iuxta larac.
ut nequaquã ad assyrios & ba¬
bylonios eos transferat: s in
toto orbe disꝑgat. Iuxta hebra¬
icũ ammirationẽ magnã ppło ui¬
deoꝵ. stupendũq miracłm factu
rũ esse se dicit. ut ꝑdat eoꝵ sa¬
pientiã qͥ ñ recepert̃ dĩ uͥtutẽ d̾iq
sapientiã : ⁊ intellectũ prudentiũ
abscondat  cęlet: ne scilicet eũ
repperiãt qͥ in littera continet᷑. De
hoc loco apłs pauł scribens ad
chorinthios posuit testimoniũ.
ꝑdã sapientiã sapientiũ. ⁊ intel¬
lectũ prudentiũ reꝓbabo. aliis

Expanded text:
num respuerunt : Propterea additurum se esse comminatur, juxta LXX, ut nequaquam in Assyrios et Babylonios eos transferat, sed in toto orbe dispergat. Juxta Hebraicum, admirationem magnam populo Judaeorum stupendumque midat eorum sapientiam qui non receperunt Dei virtutem Deique sapientiam, et intellectum prudentium abscondat et celet: ne scilicet eum reperiant qui in littera continetur. De hoc loco Apostolus Paulus scribens ad Corinthios posuit testimonium: Perdam sapientiam sapientium, et intellectum prudentium reprobabo : aliis
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlis scificet᷑ nom̃ tuũ. Iui enĩ
sc̃ificabt̃ scm qͥ ortus ẽ de iacob.
⁊ dm̃ isrł docebt in gentibꝰ. ut
idolis derelictis dicant. Quã fal¬
sa possedert̃ patres nr̃i idola:÷
ñ ẽ in illis qui pluat: ⁊ tc̃ scient
qͥ nc̃ errant sꝑu intelligentiã di:
& qͥ quondã in solitudine murmu¬
rabãt cont᷑ dnm discent legem.
cuiꝰ prius noticiã ñ habebãt. Si
enĩ recepissẽt moysen. recepissẽt

Expanded text:
 tuum . Illi enim sanctificabunt Sanctum qui ortus est de Jacob, et Deum Israel docebunt in gentibus, ut idolis derelictis, dicant: quam falsa possederunt patres nostri idola, et non est in illis qui pluat; et tunc scient qui nunc errant spiritu, intelligentiam Dei, et qui quondam in solitudine murmurabant contra Dominum, discent Legem, cujus prius notitiam non habebant. Si enim recepissent Moysem, recepissent
Abbreviated transcription (Latin):
formidatis ibi cõprehendet uos
i fames ꝓ qua estis solliciti adhe¬
rebit uob̾ in egypto ⁊ ibi morie¬
mini. respondert uiri suꝑbi di¬
centes ad hieremiã. Wendatiũ
tu loqueris. Non misit te dñs ds
egyptũ ut habitetis illic: s baruch
filiꝰ neriȩ incitat te aduersũ nos.
ut tradat nos in manibꝰ chaldeoꝵ
ut int̾ficiat nos ⁊ transduci faci
lieribꝰ ⁊ paruulis ⁊ filiabꝰ regis.
ñ audientes uoce dñi ingressi st̃¬
in egyptũ. assũptis secũ hiere

Expanded text:
formidatis, ibi comprehendet vos: et fames pro qua estis solliciti, adhaerebit vobis in Aegypto, et ibi moriemini . Responderunt viri superbi, dicentes ad Jeremiam: Mendacium tu loqueris: non misit te Dominus Aegyptum, ut habitetis illic; sed Baruch filius Neriae incitat te adversum nos, ut tradat nos in manibus Chaldaeorum, ut interficiat nos et transduci facialieribus et parvulis et filiabus regis, non audientes vocem Domini, ingressi sunt Aegyptum, a
Abbreviated transcription (Latin):
netioẽ in tantũ ut tradant he¬
brȩi. priusꝗͣ nabuchodonosor
egyptũ caperet. hieremiã ꝙ ba¬
ruch imminentẽ captiuitatẽ
morte uitasse. Leenã ⁊ leonẽ¬

Expanded text:
necionem, in tantum ut tradant Hebraei, prius quam Nabuchodonosor Aegyptum caperet, Jeremiam et Baruch imminentem captivitatem morte vitasse. Leaenam e
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatẽ. s in confusionẽ & obpro¬
briũ. Latr. Ue filii p̃uaricatores
dicit dñs: fecistis consiliũ ⁊ ñ ꝑme:
datis in egyptũ & me ñ int̾rogas
gamini ab egyptiis. Erit uobis
ꝓtectio pharaonis in confusioẽm:
⁊ his qͥ confidũt in egypto in ob¬
ꝓbriũ. St̃ enĩ in tanis pͥncipes
nuntii pessimi. frustra labora¬
bunt ad p̾płm qͥ eis ñ ꝓderit
ad auaciliandũ: neq in utilita¬
te s in confusionẽ & obꝓbriũ.
Post ꝓphetiã contͣ arihel & cete¬

Expanded text:
utilitatem, sed in confusionem et in opprobrium. LXX: Vae filii praevaricatores, dicit Dominus. Fecistis consilium, et non pedatis in Aegyptum; et me non interrogastgamini ab Aegyptiis. Erit vobis protectio Pharaonis in confusionem; et his, qui confidunt in Aegypto, opprobrium. Sunt enim in Tani principes, nuntii pessimi. Frustra laborabunt ad populum, qui eis non proderit ad auxiliandum: neque in utilitatem, sed in confusionem et opprobrium. Post p
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt quadrupedes in deserto.
Significat aũ tribũ iuda quȩ
in australi parte sita. heremo con¬
finis ẽ: & eos qͥ hierennie uatici¬
niũ respuentes capta hierosoli¬
ma noluert̃ habitare in iudea. S
ꝑ desertũ ad egyptios confugert̃.
Et recte ium̃ta austri appellant᷑.¬
eiꝰ imꝑio ad egypti simulacra
confugert̃. spem habentes in pha¬
raone: cui qͥ innisus fuerit. quasi
si incũbat harundini. que fracta
manũ uulneret innitentis. De
istiꝰmodi ium̃tis . filii chore loq̃
telligi pot̃. qͦd uia deserti illis
fuerit in rumã. Legisse me noui
ium̃ta austri ⁊ quadrupedes in
deserto. qͥ iuudeş terminos relin¬
quentes ad egypti tenebras con
fugert̃. referri ad sꝑualia neqͥtiȩ
in cȩlestibꝰ ⁊ rectores tenebrar
istarũ. qͥ uniu̾sas diuitias & pͥsti¬
nas opes. egypti desiderio ꝑdi-¬
dert̃. Hoc ille dixerit: nos iuxta
tͦpologiã ut q̃ necdũ ꝓposuimꝰ
disseramꝰ : dicimꝰ õs qͥ creatore
quadrupedes in deserto istiꝰ scħ:

Expanded text:
lerunt, quadrupedes in deserto. Significat autem tribum Juda, quae in australi parte sita, eremo confinis est; et eos qui Jeremiae vaticinium respuentes, capta Jerosolyma, noluerunt habitare in Judaea; sed per desertum ad Aegyptios confugerunt. Et recte nsilio, ad Aegypti simulacra fugerunt, spemque habentes in Pharaone: cui qui innisus fuersi incumbat arundini, quae fracta manum vulneret innitentis. De istiusmodi jumentis et filii Chore loquetelligi potest, quod via deserti illis fuerit in ruinam. Legisse me novi, jumenta Austri et quadrupedes in deserto, qui Judaeae terminos relinqt, referri ad spiritualia nequitiae in coelestibus; et rectores tenebrarum istarum, qui universas divitias et pristinas opes Aegypti desiderio perdiderunt. Hoc ille dixerit. Nos juxta tropologiam, ut quae necdum proposuimus, disseramus, dicimus omnes qui Creatore quadrupedes in deserto istius saeculi,
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝑ sp̃m dñi: addunt pecc̃a pecc̃is:
ut suꝑati blandientibꝰ uiciis etiã
dogmatũ recipiãt prauitatem:
& descendãt in ȩgyptitenebras.
querentes auxiliũ pharaonis qͥ
regnat in egẏpto: cuiꝰ ꝓtectio edu¬
cit cos in ignominia & in obꝓbriũ
sẽpit̾nũ. St̃ enĩ in thanis ĩ man

Expanded text:
 Domini, adduntque peccata peccatis: ut superati blandientibus vitiis, etiam dogmatum recipiant pravitatem, et descendant in Aegypti tenebras, quaerentes auxilium Pharaonis, qui regnat in Aegypto, cujus protectio ducit in ignominiam, et in opprobrium sempiternu
Abbreviated transcription (Latin):
rit filios suos oꝑa mea ꝓpt̾ me
scĩficabt̃ nom̃ meũ. & scificabũt
scm iacob ⁊ dm̃ isrł timebunt.
Et scient qͥ errãt sꝑu intelligen¬
tiam: ⁊ musitatores discent obe
derint. libanꝰ q conuersus fue¬
rit in chermel & chermel repu¬
tatꝰ in saltũ: ita ut mites ⁊ pau¬
peres letent᷑ in dño. & suꝑbꝰ illu¬
sorq deficiat. tẽ confundet᷑ ia¬
cob qui modo interim ñ confun¬
detur: Significat aũ isaie tp̃ra.
& uultꝰ illiꝰ erubescet. ut rubor
atq confusio occasio sit salutis.
p̃cipue cũ uiderit filios apłos

Expanded text:
rit filios suos opera mea: propter me sanctificabunt nomen meum, et sanctificabunt sanctum Jacob: et Deum Israel timebunt: et scient qui errant spiritu, intelligentiam: et mussitatores discent obedderint: Libanusque conversus fuerit in Charmel, et Charmel reputatus in saltum, ita ut mites et pauperes laetentur in Domino, et superbus illusorque deficiat: tunc confundetur Jacob qui modo interim non confunditur. Significat autem Isaiae tempora. Et vultus illius erubescet, ut rubor atque confusio occasio sit salutis, praecipue cum viderit filios suos
Abbreviated transcription (Latin):
diant libanũ. qͥ int̾pretat᷑ deal¬
batio referri ad p̾płm gentiũ qͥ
lotꝰ in dño ⁊ purgatis sordibꝰ pͥsti¬
suꝑ fratruelẽ suñ: ⁊ istũ p̾płm
transferri in chermel hoc ẽ in
circũcisiois scientia: ut sꝑualis
⁊ nere circumcisionis mysteria re¬
cognoscat: & sit in loco quonda
pere noluerit. reputari in saltũ
⁊ in arbores steriles q̃ñ posst̃ cũ
lignis fructiferis laudare dñm.
Cũ aũ libanꝰ in chermel. & chermel
in saltũ fuerit cõmutatꝰ. tc̃ qͥ pͥ
surdi erant. ⁊ u̾ba libri ꝓpħici au¬

Expanded text:
diant Libanum, qui interpretatbatio, referri ad populum gentium, qui lotus in Domino et purgatis sordibus pristisuper fratruelem suum : et istum populum transferri in Charmel, hoc est, in circumcisionis scientiam, ut spiritualis et verae circumcisionis mysteria recognoscat: et in loco sit quondam pere noluerunt reputari in saltum, et in arbores steriles, quae non possunt cum lignis fructiferis laudare Dominum. Cum autem Libanus in Charmel, et Charmel in saltum fuerit commutatus, tunc qui prius surdi erant,
Abbreviated transcription (Latin):
ego sc̃s sũ. Omisq ẽ exultatio. qm
defecit qͥ p̃ualebat: consũmatꝰ:
illusor siue arrogans ⁊ suꝑbus:
qͥ dixerat. fortitudinẽ faciam.
⁊ sapientiã auferã.⁊ fines gen-¬
tiũ ⁊ fortitudinẽ eoꝵ uastabo.
qͥ omibꝰ illudebat in tantũ ut sc̃s
qͦq diceret. lũbi mei impleti st̃
illusionibꝰ:  succisi st̃ siue de¬
leti õs qͥ ingilabãt suꝑ iniqͥtatẽ.

Expanded text:
. Omnisque est exsultatio: quoniam defecit qui praevalebat. Consummatus est illusor, sive arrogans, et superbus, qui dixerat: Fortitudine faciam et sapientia, auferam fines gentium et fortitudinem earum vastabo; qui omnibus illudebat, in tantum ut sanctus quoque diceret: Lumbi mei repleti sunt illusionibus . Et succisi sunt, sive deleti omnes qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
spaciũ ẽ: libanꝰ mons phenicis u̾suᷤ
sit atq translatꝰ in montẽ char¬
melũ. qͥ hebraice chermel r. ⁊ ẽ
in confinio palestinȩ atq pheni¬
cis ptolomaidi imminens. licet
n alius in scripturis scĩs mons
charmeł appellet᷑. in qͦ fuit na¬
qͥ uxorẽ habuit abiga il. q̃ mor¬
tuo uiro nupsit dauid. illo eni
uiuente uirũ dauid acciꝑe ñ po¬
terat ne uocaret᷑ adultera si fie

Expanded text:
Salvatoris Libanus mons Phoenicis versus sit atque translatus in montem Carmelum? qui Hebraice CHERMEL dicitur; et in confinio Palestinae atque Phoenicis Ptolemaidi imminens: licet et alius in Scripturis sanctis mons Carmelus appelletur, in quo fuit Naqui uxorem habuit Abigail, quae mortuo viro, nupsit David; illo enim vivente, virum David accipere non poterat; ne vocaretur adulter