comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acies dimicantes: tanti sceletis uĩ¬
dices aspicientes. ip̃a qͦ horrendore¬
boante basilica sonitu. Relictis gͦ
passim spoliis: t̾rita wandaloꝵ ag¬
mina. dũ diuinã met̾uunt ultio¬
nẽ irreuocabilit̾ ꝑ diu̾sa fugien¬
tes:inuasam trepidideserent ci¬
uitatem. Qua du sit manẽte soli¬
taria xͥanis qui admunitiones
montiũ sugerãt: ĩcutsiones paga¬
noꝵ trepidantib. paganps uͦ celes¬
tes qͦs ibiꝑtułant horrores ꝑtimes¬
centib: subdiuma dũtaxat angłi¬
caq custodia: scõꝵ seruabant᷑ inibi
martirũ corꝑa. ita ut innoctib a
longe celestia cernerent̃ lumina. ⁊ sua¬
uissum sydereis suꝑnaꝵ soniuirtutũ
choreis dulciter roboantib: audirẽ¬
tur a nõnulli carmina. Unde ⁊ cele¬
stis uictorie reuelatõne confortati tã¬
dẽ conciues. qͥ ad sepelienda scõꝵ cor¬
pora diuinaremanserant ꝓuidenti¬
a: cum p̃cũ uotis adubem regrediẽ¬

Expanded text:
acies dimicantes, tanti sceleris vinacies dimicantes, tanti sceleris vindices aspicientes, ipsa quoque horrendo reboante basilica sonitu. Relictis ergo passim spoliis, territa Wandalorum agmina, dum divinam metuunt ultionem, irrevocabiliter per diversa fugientes, invasam trepidi deserunt civitatem. Qua diu sic manente solitaria, Christianis qui ad munitiones montium fugerant, incursiones paganorum trepidantibus, paganis vero coelestes quos ibi pertulerant horrores pertimescentibus, sub divina duntaxat angelicaque custodia, sanctorum servabantur inibi martyrum corpora; ita ut in noctibus a longe coelestia cernerentur lumina, et suavissimi sidereis supernarum soni virtutum choreis dulciter reboantibus, audirentur a nonnullis carmina. Unde et coelestis victoriae revelatione confortati tandem concives, qui ad sepelienda sanctorum corpora, divina remanserant providentia, cum precum votis ad urbem regredien
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ suã ceupaganoꝵ litib reserua¬
tam: suꝑ eundẽ sacerdotis int̾fec¬
torem insiliens. magnoꝵ damore
increpitans: ⁊ ad maitirii sui bellũ
ꝓuocans: sacrilegi alapa faciem ꝑ¬
cussi. oculos duuni uirtute numĩ¬
nis euulsos: int̾tam ꝓditur effudis-¬
se. Que mox insamentiũ ferto iugu¬
lata. sacro fuso sanguine: palmam
uictorie cũ germanosuo pontifice
ci metuit. Fuere si quidẽ nõ nullitã
exclero qͣm ex laicalicetu coustantie
huiꝰconsectatores accomites. quiꝑ
p̾sentis tolerantie ꝑticipationem:
et̾ne beatitudinis cum hoc beatissi¬
mo patre suo consequi certauere
cõmunicatõnem. Int̾quos florentiꝰ
diaconꝰ. ⁊ beatꝰ iocundus extitisse
clarissimi referunt᷑. quoꝵ capita
remis:post altare sc̃e deigenitͥcis
marie: tumulata seruant᷑. Bar¬
baros igit᷑ de constantia uirginis
⁊ ꝓphani spiculatoris subitanea
multatione stupefactos. expleta
cede sacro inundante cruore: t̾ribi¬
lis om̃s horror inuasit. qͣi celestes

Expanded text:
 reservatam, super eumdem sacerdotis interfectorem insiliens, magnoque clamore increpitans, et ad martyrii sui bellum provocans, sacrilegi alapa faciem percussi, oculos, divini virtute numinis evulsos, in terram proditur effudisse. Quae mox insanientium ferro jugulata, sacro fuso sanguine, palmam victoriae cum germano suo pontifice promeruit. Fuere siquidem nonnulli, tam ex clero, quam ex laicali coetu, constantiae hujus consectatores ac comites, qui per praesentis tolerantiae participationem, aeternae beatitudinis cum hoc beatissimo Patre suo consequi certavere communicationem. Inter quos Florentius diaconus, et beatus Jocundus exstitisse clarissimi referuntur; quorum capita Remis post altare sanctae Dei genitricis Mariae tumulata servantur. Barbaros igitur de constantia virginis, et profani speculatoris subitanea mulctatione stupefactos, expleta caede, sacro mundante cruore, terribilis omnes horror invasit, quasi coelestes
Abbreviated transcription (Latin):
it. Regem regũ magnificat rex letꝰ:
celebri repletus leticia ppls. Exul¬
tat ingenti gaudio cunctis senatꝰ.
magnitudine ꝯgͣtulant᷑ mitaculi: t̃d̾tã
cito rex senserit ututem spiritalis medi¬
cam̃ti. ⁊ nullius cicatricis uestigia: nul¬
lius caliguns. uł glaucome resideret.
in oculosakiti reddito macula. Quãtis
honorib rex sublimaret. famulũ xp̃i
siuellet. a q̃ntis munetib uł digni¬
tatib remunaret. si ꝯceptoꝵ ip̃e dig¬
nitatũ ꝑmit̾et. Qͥd enim oculo in
corpore carnis: Sed humane laudis
⁊ mũdane retributõis refuga gratis
dare maluit: qd̃ gratis accepit. Atc
uir magne humilitatis sollicitꝰ. ne
regi foret uniuotus: petit ut ñ teode¬
ricus. de cet̾o. quin uocet᷑ teoderito
Tunc rexadiniratꝰ purissime simpli¬
citatis humłitatẽ: uenabiles manꝰ
de osculans sat̾dotis: benedictionẽ
deuote postulat. ⁊ eũ honorifice ad su¬
um deduci. monast̾ium mãdat. ¶n¬

Expanded text:
it. Regem regum magnificat rex laetus, it. Regem regum magnificat rex laetus, celebri repletur laetitia populus, exsultat ingenti gaudio cunctus senatus; magnitudine congratulantur miraculi, quod tam cito rex senserit virtutem spiritalis medicamenti, et ut nullius cicatricis vestigia, nullius caliginis, vel glaucomae resideret in oculo saluti reddito macula. Quantis honoribus rex sublimaret famulum Christi si vellet, ac quantis muneribus, vel dignitatibus remuneraret, si contemptor ipse dignitatum permitteret. Quid enim oculo in corpore charius? Sed humanae laudis et mundanae retributionis refuga, gratis dare maluit quod gratis accepit: atque vir magnae humilitatis, sollicitus ne regi foret univocus, petit ut non Theodericus de caetero, quin vocetur Theodorio. Tunc rex admiratus purissimae simplicitatis humilitatem, venerabiles manus deosculans, sacerdotis benedictionem devote postulat, et eum honorifice ad suum deduci monasterium mandat. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
cladis. hinc metꝰ stimulat amittẽdi
luminis: illinc imminentis pudor
deformitatis. Nam sirex ad foret lusc.
maximũ fiuss inppło de decus. Aut
euĩtutpit̾ regnando feditatis gesta¬
tet obprobrui. aut cũ luminis amissi¬
one forte ꝑdidisset: ⁊ regnũ. Ondegͥ
testabat regi ꝯsiliũ. qͣtinus uͥ reme¬
Diũ cessabat humanũ: diuinũ reqͥ¬
teret᷑ auxiliũ. Mittit gͥ ad uen̾ã¬
bilem teodericũ. cui uenienti. pan¬
dit miserabilis oculi morbũ. Pdit
p̃cib ꝑicula. q̃ ueret᷑. At uir dei uͥ¬
tutẽ sciens oꝑatõius ẽẽ diuine. ñ
fragilitatis humane: corpꝰ soloster¬
uit animũ supͣ celos erigit: orõni se
totum ꝯmttit. Tandem funitis fur¬
gens p̃cib ad sidera uultu sublato
sc̃ tͥnitatis nomẽ inuocans. olei scĩ¬
ficati paululũ sũmitati pollicis in¬
fundit. ⁊ oculo male habenti sigñ
salutifere crucis ĩprimens simul
cũ sospitate: lumẽ in mom̃to restitu¬

Expanded text:
cladis. Hinc metus stimulat amittendi cladis. Hinc metus stimulat amittendi luminis; illinc imminentis pudor deformitatis. Nam si rex adforet luscus, maximum fuisset in populo dedecus, aut enim turpiter, regnando, foeditatis gestaret opprobrium, aut cum luminis amissione forte perdidisset et regnum. Unum ergo restabat regi consilium, quatenus ubi remedium cessabat humanum, divinum requireretur auxilium. Mittit igitur ad venerabilem Theodericum, cui venienti pandit miserabilis oculi morbum. Prodit precibus pericula quae veretur. At vir Dei virtutem sciens operationis esse divinae, non fragilitatis humanae, corpus solo sternit, animum supra coelos erigit, orationi se totum committit. Tandem finitis surgens precibus, ad sidera vultu sublato, sanctae Trinitatis nomen invocans, olei sanctificati paululum summitati pollicis infundit, et oculo male habenti signum salutiferae crucis imprimens, simul cum sospitate lumen in momento restitu
Abbreviated transcription (Latin):
mitantib płimis eadẽ aqͥla ceneba¬
t᷑. Que u̾o u̾tutũ oꝑa. qͣnta mira¬
culox miles xp̃i teodericꝰ mibi gesit
insignia: non humanꝰ enarrares
plere uolens officiũ sacͥdotis: p̃oi¬
care cepit om̃ib p̃cepta salutis. Ste¬
cialit̾ autẽ tangit animũ piissime
trone datorẽ largissimũ: de seruodi¬
aboli: xp̃i facit lib̾tum. Iam iaraꝙ
t̃ opinio. Et ne ueluti lucernacõ¬
decta lateret submodio: sed om̃i
in dei luceret domo qͣntũ sublts
erat meritis tm̃ choruscis cepil
insignis effulg̾e miraculis. Eiuᷤ
namq bĩssima fama ꝓuen̾at us¬
ꝙ ad francoꝵ regis palatia qͣr ide
tunc erat ceddericꝰ. dlodouer filius. Iu¬
⁊ oculus doloris subiti. nimis ctuciati¬
bita fuerat opp̾ssus: ut nullis diu̾si
genis medicaminib ad sanitatẽ psti¬
nã posset ullus eũ reduc̾e medicus.
inius ocłi lacͥmabilis egritudo mł¬
Mentẽ regis: uarii ꝯturbant exitus

Expanded text:
mirantibus plurimis, eadem aquila cernebamirantibus plurimis, eadem aquila cernebatur. Quae vero virtutum opera quanta miraculorum miles Christi Theodoricus inibi gessit insignia, non humanus sermo valplere volens officium sacerdotis, praedicare coepit omnibus praecepta salutis. Specialiter autem tangit animum piissimae trone datorem largissimum, de servo diaboli Christi facit libertum. Jam jamque tur opinio. Et ne veluti lucerna contecta lateret sub modio, sed omnibus in Dei luceret domo, quantum sublimis erat meritis, tantum coruscis coepit insignis effulgere miraculis. Ejus namque beatissima fama pervenerat usque ad Francorum regis palatia, quorum rex tunc erat Theodericus, Clodovei filius, cujus oculus doloris subiti nimis cruciatibus ita fuerat oppressus, ut nullis diversi generis medicaminibus ad sanitatem pristinam posset ullus eum reducere medicus. Unius oculi lacrymabilis aegritudo muMentem regis varii conturbant exitus
Abbreviated transcription (Latin):
iã sub integritatis honore mãcipatã.
nĩs cũ uirgine uͥgo: susanna cũ
teoderico. Est siluula ĩ monte sita: tͥ¬
b a ciuitate milib seꝑata: in quo
uisũ est uen̾abili semꝑ induunis
flagranti patͥs remigni ꝯstrui ceno¬
bium: quo sub pii reguine ducto¬
tis: quẽ ꝓfic̾e ꝓbabat exẽplo u̾ͥtu¬
tũ: tat᷑uam xp̃o militantiũ collige¬
ret fratrum. Conscenso deiq filuosi
montis u̾tice dum circũ ferentes celoꝵ¬
mittit᷑ aliger usdex aculmine: ꝑ ꝙ̃
celos scarifure locus int̾ris. Beato de¬
ꝓmeret᷑ teoderico. Nam misticus ale
aquila spaciendo girans. ⁊ girando cir¬
cũuolans: quantũ im p̃o fuit. Locũ
monasterii capacem: secans aera de¬
signauit. Et ut exp̃ssius ostenderet
qͥd dominꝰ uellet.: umꝰ fere hore spacu
supra ubi eccłia ꝯstrui debuit: lentib
uolatib stetit. Et ne Hoc abiucre¬
dulis casu ꝯtigisse putaret᷑: ip̃o na¬
talis dñi die. quadrienmo ꝯtinuo
suꝑuolando: mouast̾ium circumire

Expanded text:
am sub integritatis honore mancipatam. nis cum virgine virgo, Susanna cum Theoderico. Est silvula in monte sita, tribus a civitate millibus separata, in quo visum est venerabili semper in divinis flagranti patri Remigio construi coenobium: quo sub pii regimine ductoris, quem proficere probabat exemplo virtutum, catervam Christo militantium colligeret fratrum. Conscenso denique silvosi montis vertice, dum circumferentes oculomittitur aliger index a culmine, per quem coelos scansuro locus in terris beato depromeretur Theoderico. Nam mysticus ales aquila spatiando gyrans et gyrando circumvolans, quantum in ipso fuit, locum monasterii capacem secans aera designavit. Et ut expressius ostenderet quid Dominus vellet, unius fere horae spatio, supra ubi ecclesia construi debuit, lentis volatibus stetit, et ne hoc ab incredulis casu contigisse putaretur, ipso natalis Domini die, quadriennio continuo supervolando, monasterium circumire,
Abbreviated transcription (Latin):
ueat fynodus ⁊ de aliis quibdam uti¬
lib reb. Item de causa hildum abb̃is
defuncti. Item de causa gerardi co¬
mitis. Item decausa ludouiti. Regis
germanic fr̃is eidem karoli. Item de
causa lothariiregis italie. nepotis ip̃i
karoli. Itẽ de oꝑa pontis quẽ cumrex
ip̃o acet᷑is nonnullus fidelib suis
faciebat adpistas insequana. Itẽ de
causa hucmari nepotis sui montis
Item de infirmitate sua ⁊ deꝑegͥnis qͥ¬
bdam monachis suscipiendis Itẽ
de reb sci remigiisitis inꝑuincia i¬
post mortẽ nepotis eiꝰ imꝑatoris lo¬
tharii. quomͦ iter illud disponat.⁊
quomꝰ regnũ istud ordinatũ dmut¬
tat. Itẽ de qͥstionib cuidam manci¬
onis Itẽ de uilla nouiliaco ⁊ reb ad
ipãm ꝑtinentib. Itẽ plut̾is ludoui¬
ciregis fr̃ĩs ip̃ius latoli quas illiꝓ¬

Expanded text:
beat synodus, et de aliis quibusdam utibeat synodus, et de aliis quibusdam utilibus rebus; item de causa Hilduini abbatis defuncti; item, de causa Gerardi comitis; item, de causa Ludovici regis Germaniae fratris ejusdem Karoli; item, de causa Lotharii regis Italiae, nepotis ipsius Karoli; item, de opera pontis, quem rex cum ipso ac caeteris nonnullis fidelibus suis faciebat ad Pistas in Sequana; item, de causa Hincmari nepotis sui, montis item, de infirmitate sua, et de peregrinis quibusdam monachis suscipiendis; item, de rebus sancti Remigii sitis in provincia Vipost mortem nepotis ejus imperatoris Ludovici, quomodo iter illud disponat, et quomodo regnum istud ordinatum dimittat; item, de quaestionibus cujusdam Mancionis; item, de villa Noviliaco, et rebus ad ipsam pertinentibus; item, pro litteris Ludovici regis fratris ipsius Karoli
Abbreviated transcription (Latin):
ne eoꝵ de quib tatiouentilabat᷑.I
tem de causa lotharii imꝑatoris fta¬
tͥs ip̃ius qualit̾ rome habebat᷑. ⁊ q̃n
uenturus esset inistas partes ĩstru¬
ensetiam huucregem qualemse
tamcoram deo qͣm etiam corã hõib
exhibere deberet. unde reginã qͦ ad¬
monet ut regẽ adhonestã ⁊ regi cõ¬
gruam studeat exhortari conu̾̃satõ¬
nem. Item derei militatis dispõitõ¬
le. prosoluenda deluacensis urb̃
obsid ione. inqua designare curauit
¶ͣlit ecl̃iam s̃ cõmissam tctaret. Et¬
csiasticas scil actiones ꝑmonastĩoꝵ p̃¬
positos ⁊ archipib̾ros çuram uillax
ac dispensatõnis domiꝰ regaliũ que ser¬
uitõꝵ ⁊ hospitum. querelasꝙ claman¬
tiũ. uelint̾pellantiũ ꝑfidelissimos lai¬
cos. Item deitinere ad suꝑiorẽ franti¬
am qualiter disponat᷑. ⁊ quomodo reg¬
num istud ordinatũ dimitat᷑. Itẽ de
sẏnodo qͣm p̃cipiebat rex conuoceri de

Expanded text:
ne eorum, de quibus ratio ventilabatur; ne eorum, de quibus ratio ventilabatur; item de causa Lotharii imperatoris fratris ipsius, qualiter Romae habebatur, et quando venturus esset in istas partes. Instruens etiam hunc regem, qualem se tam coram Deo quam etiam coram hominibus exhibere deberet. Unde reginam quoque admonet, ut regem ad honestam et regi congruam studeat exhortari conversationem; item, de militaris rei dispositione, pro solvenda Belvacensis urbis obsidione, in qua designare curavit, qualiter Ecclesiam sibi commissam tractaret, ecclesiasticas scilicet actiones per monastpositos, et archipresbyteros, curam villarum ac dispositionis domus, regaliumque servitiorum et hospitum, querelasque clamantium vel interpellantium, per fidelissimos laicos; item, de itinere ad superiorem Franciam, qualiter disponatur, et quomodo regnum istud ordinatum dimittatur; item, de synodo q
Abbreviated transcription (Latin):
benedic̾e qͣm et̾̃na secura maldiͦ¬
ne maledicere. Item̃ ꝓpella
uobat᷑ iniuste a uire ip̃ius auferre.
tenproquadam refuga quiqͣndam
anonalem s̾ copulauat. suggerens
Mut eum comp̾hendi faceret atce
siaregia potestate sepmaret abħcri¬
mine qui ip̃e stuprator ep̃ali iuditio
tenuerat obedire Itempro causa no¬
auerat. ⁊ aduocatũ dirig̾e p̃cȩꝑat
qurespondeat contͣ hominũ quendã
ipius rothardi debenefitõ ip̃ius un¬
diint̃ eos causa ũsabat᷑ ꝑ qua resb̾¬
tilit̾ ac diligent̾ eundem regem rep̃¬
hendit. abhac intentõne sacris auc¬
toritatib int̾positis reuocare gesti¬
ens stem demissatico suo qd̃ exsecutꝰ
est aput lotharium imꝑatorẽ. ⁊ ludo¬
uicum traurenensem fr̃s ip̃iꝰ katoli
propacto pacis int̾ eosdẽ tres fr̃s cõ¬
ponendo. Item aliameplam de cadẽ
re. inqua eũdem regem karolũ instr¬
uxit. qualit̾ agere erga fr̃s suos de¬
beret. simulq de receptõne uł reiectõ¬

Expanded text:
benedicere, quam aeterna secum maledictione maledicere; item, pro celnabatur injuste a jure ipsius auferre; item, pro quodam refuga, qui quamdam sanctimonialem sibi copulaverat, suggerens regi, ut eum comprehendi faceret, atque sua regia potestate separaret ab hoc crimine, quia ipse stuprator episcopali judicio renuerat obedire; item, pro causa Rocaverat, et advocatum dirigere praeceperat, qui responderet contra hominem quemdam ipsius Rothadi de beneficio ipsius, unde inter eos causa versabatur, pro qua re subtiliter ac diligenter eumdem regem reprehendit, ab hac intentione, sacris auctoritatibus interpositis, revocare gestiens; item, de missatico suo, quod exsecutus est apud Lotharium imperatorem, et Ludovicum Transrhenensem, fratres ipsius Karoli, pro pacto pacis inter eosdem tres fratres componendo; item aliam epistolam de eadem re, in qua eumdem regem Karolum instruxit, qualiter agere erga fratres suos deberet, simulque de receptione vel rejectio
Abbreviated transcription (Latin):
humana non potest edice lingua.ui¬
Ditꝙ inibi młtitudinem homiũdi¬
u̾si ordinis in alb̃ uestib colletantiũ
⁊ q̃dam sedilia lucida. inquib nemoa¬
huc sedebat eoꝵ quib pp̃arata erant¬
⁊ in illo itinere egressus est eccł̃iamp̃¬
li hoc qd̃ karolus ei mandau̾at. Iti¬
tim reg̾ssus ad locũ ubi eundẽ regẽ
iacentẽ uiderat. inuenit eum ĩlao
lucido sanuni corꝑe ⁊ indutꝰ regipre¬
stib. dixitq illi Uides quomͦ ireso¬
uuit tuus missaticus ⁊ cet̾a. qͥu
uisionem dõnus huicinarus sibi
relatam describens. ⁊ ꝑ loca uͥ necc̃e
uisum est exponens ad mltoꝵ not¬
ciam ꝑuenire fecit. ⁊ tam ꝑ se qͣmpe
lios regis fideles dͥ quoq subiecta
ꝓ ip̃ius absolutõne aĩe. ⁊ adipiscen¬
da requie. ꝑie fidelit̾ꝙ laboranit.i¬
dem uͦ p̃sul de multis regi necessariẽ.
sepissime suggerebat. int̾ꝙ scͥbitad
eum proelectione beluacensis ep̃
pꝰ obitum hildematini p̃suł ip̃ius
urb̾. inqua epłaregem studeras

Expanded text:
humana non potest edicere lingua. Viditque inibi multitudinem hominum diversi ordinis in albis vestibus collaetantium, et quaedam sedilia lucida, in quibus nemo adhuc sedebat eorum quibus praeparata erant. Et in illo itinere ingressus est ecclesiam quamilli hoc quod Karolus ejus mandaverat. Statim regressus ad locum ubi eumdem regem jacentem viderat, invenit eum in loco lucido sanum corpore, et indutum regiis vestibus, dixitque illi: Vides quomodo me adjuvit tuus missaticus? et caetera. Quam visionem domnus Hincmarus sibi relatam describens, et per loca ubi necesse visum est exponens, ad multorum notitiam pervenire fecit, et tam per se quam per alios regis fidelis sibi quoque subjectos, pro ipsius absolutione animae, et adipiscenda requie, pie fideliterque laboravit. Idem vero praesul de multis regi necessariis saepissime suggerebat. Inter quae scribit ad eum pro electione Belvacensis episcopi, post obitum Hildemanni praesulis ipsius urbis. In qua epistola regem studet a
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd̾s est anno uirgine natus homo.
Terciꝰ ⁊karolus regni ꝯponẽt actus
Octimb̃ pͥmã cum daretatꝵ diem
Ac t̾ centenꝰos octauus tangẽt amiꝰ.
Hic iustꝰ dñi quo petit astra poli.
Ter centũ fu̾ant tres ⁊ deni qͣte anni.
Quite francos gurgite lauit ouãs.
Ip̃iꝰ is p̃cib celesti in sede locetur
Quẽ t̾ris coluit uerꝰ amator. Am̃.
A ccidit autẽ postea. pecc̃oꝵ meri¬
Otis exigentib: ut dnĩce ĩ caa¬
gekarlomanno. p̃dicto domnohĩc¬
mraro archiep̃o satagente tͣnsfere¬
Euenerabile pignus corporishu¬
Cuius obtentu: totius tunc pagi
ad quẽ delatũ munꝰ hoc habet᷑ amã¬
tissimum: ꝓuisa ꝓbatur salus a ꝑ¬
uasione barbaroꝵ. uel incursu p̃¬
donum. Post hincmari demq põ¬
tisitis obitũ desiderabilis hic the¬
sacroꝵ thesarirꝰ m̃broꝵ: ad orbacẽ¬
se ꝑducit᷑ monast̾ium. hic quoꝵꝵ
beatissimi huiꝰ patroni nr̃i suffra¬
giis. om̃is ꝯmoditas aetis cucũqͣ¬

Expanded text:
Quo Deus est anno virgine natus homo: Quo Deus est anno virgine natus homo: Tertius et Karolus regni componeret actus, Octimber primam cum daret atque diem, Ac ter centenus octavus tangeret annus Hic justus Domini quo petit astra poli. Ter centum fuerant, tres et deni quater anni, Quo vitae Francos gurgite lavit ovans. Ipsius is precibus coelesti in sede locetur, Quem terris coluit verus amator. Amen. Accidit autem postea, peccatorum meritis exigentibus, ut Dominicae incarge Karlomanno, praedicto domno Hincmaro archiepiscopo satagente, transferretur venerabile pignus corporis huCujus obtentu totius tunc pagi, ad quem delatum munus hoc habetur amantissimum, provisa probatur salus a pervasione barbarorum, vel incursu praedonum. Post Hincmari denique pontificis obitum, desiderabilis hic sacrorum thesaurus membrorum ad Orbacense perducitur monasterium. Hic quoque beatissimi hujus patroni nostri suffragiis omnis commoditas aeris circumqu
Abbreviated transcription (Latin):
legunt᷑ in sculpti.
ic famulus huicmar dñi sacra
mibra locauit. Dulcis Renngii
ductus amore pio. Qͥ puꝰ est sc̃s̃. inũ¬
do qͣm matre creatꝰ. Et maguꝰ diclꝰ ce¬
lit̾ ore dei. Bis denos binosq gerens
felicit̾ annos. Sorte d̾i sũpsit põtifica¬
le decꝰ Sexaginta simł bis septẽ mã¬
serat annis: Istiꝰ uibis honoͭ p̃sul.
⁊ orbis amor. Uitam defunctis red¬
detis quoꝙ lumina cecis. Egerat
⁊ uiuens płima mira satis. Nam
domuit fera corda aĩo pius ore ꝓ¬
fusus. Sicãbre gentis. regia scep¬
tra sacrans. Nonaginta qͥdẽ sex cũ
ꝯpleuerat aunos: Splendida lux.
nr̃as deseruit tenebaas. Idus iã
plenas cũ ianꝰ m̃sis haberet. Eme¬
titus miles: p̃mia digna capit.
Isdẽ hincmnatꝰ primꝰ hac sede sacerdos.
Post triguita: loco ꝯstit ⁊ numero
Qsextꝰ decimꝰ subhac radiante luc̾na
Remigio uenus. mnunia cara dedit.
Amis septens qͥnis i  m̃sib egit.
Pastoris curã. hec recolenda patrans
Octingenteno: qͥnquagenoq scd̃o

Expanded text:
leguntur insculpti. Hic famulus Hincmar Domini sacra membra locavit. Dulcis Remigii, ductus amore pio. Qui prius est sanctus, mundo quam matre creatus, Et magnus dictus coelitus ore Dei. Bis denos, binosque gerens feliciter annos, Sorte Dei sumpsit pontificale decus, Sexaginta simul bis septem manserat annis Istius urbis honor, praesul, et orbis amor. Vitam defunctis, reddens quoque lumina caecis: Egerat et vivens plurima mira satis. Nam domuit fera corda animo pius, ore profusus, Sicambrae gentis, regia sceptra sacrans. Nonaginta quidem sex cum compleverat annos, Splendida lux nostras deseruit tenebras. Idus jam plenas cum Janus mensis haberet, Emeritus miles praemia digna capit. Isdem Hincmarus primus hac sede sacerdos Post triginta, loco constitit et numero: Qui sextus decimus sub hac radiante lucerna Remigio, Remis munia chara dedit. Annis septenis, quinis ac mensibus egit Pastoris curam, haec recolenda patrans. Octingenteno quiquagenoque secundo
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc darificare xp̃c mirificare at
głisicare disponens hunc bĩssimũ
prẽmnr̃m in t̾ris: quẽ magnificare cum
angłis elegerat incelis. quanti sit apõ
semeriti: ꝯcurrenti ꝓpalare deceruit mł¬
ca nõie doda: manui sͥ gressũ regẽ¬
tis innixa. que moꝵ ut cõminꝰ appro¬
ꝑat. uisum sͥ restitui corã om̃ib im¬
petrat. Quod p̾sul audiens: ymnũ
ultatione celum replentes. ⁊ ecce fru¬
stratus quidã multis gressudieb:

Expanded text:
adhuc clarificare Christus, mirificare, atque glorificare disponens hunc beatissimum Patrem nostrum in terris, quem magnificare cum angelis elegerat in coelis, quanti sit apud se meriti concurrenti propalare decernit munomine Doda, manu sibi gressus regentis innixa: quae mox ut cominus approperaret, visum sibi restitui coram omnibus impetrat. Quod praesul audiens, hymnum xsultatione coelum replentes, et ecce frustratus quidam multis gressu dieb
Abbreviated transcription (Latin):
eidem sỹnodi statuta destinari de¬
buissent. p̃cipue cũ ibidẽ legatise¬
dis apłice p̃sentes non fu̾iñt: ⁊
quia hii quos ille auctoritate sino¬
diaffirmabat depositos ꝑ ꝓpͥas lit¬
t̾as ad sedem aplicam appellaue-¬
rint: ⁊ uellent iteꝵ se apłice sedis
audiri p̃sentia. ꝑcepisse queq̃ eun¬
dem papam ut buncinar̾ p̾sulad cõ¬
cilum cũ illis occurreret ad quod
suũ tp̃e legatũ. petrũ uidelicet ⁊¬
ep̃m spelotanum. elat̾e̾ suo direx̾at.
adrenoriandũ scilicet iudiciũ uicẽ
sua. suieuidentie. qm̃ domnꝰ hinc¬
marꝰ suam non exhibuit p̾sentiã.
uoti effectu frustrato leo pontifex
abhacluce subtractus est bñdic¬
tio autẽ uiro apłico fuccedente eiꝰ¬
dem fubreptũ fuisse ⁊ imp̃o ꝯsecra¬
tõnis eiꝰ pͥncipio sua sum: ut illd̃
firmaret ꝯciliũ nõ tamen ei suade¬
ripotius se: ut a iuste diffinitõis
tranite declinaret. Uerum ita ꝑ

Expanded text:
ejusdem synodi statuta destinari deejusdem synodi statuta destinari debuissent, praecipue cum ibidem legati sedis apostolicae praesentes non fuerint. Et quia hi quos ille auctoritate synodi affirmabat depositos, per proprias litteras ad sedem apostolicam appellaverint, et vellent iterum se apostolicae sedis audiri praesentia, praecepisse quoque eumdem papam, ut Hincmarus praesul ad concilium cum illis occurreret, ad quod suum ipse legatum, Petrum videlicet episcopum Spoletanum, e latere suo direxerat, ad renovandum scilicet judicium vice sua. Cui audientiae, quoniam domnus Hincmarus suam non exhibuit praesentiam, voti effectu frustrato Leo pontifex ab hac luce subtractus est. Benedicto autem viro apostolico succedente, eidem subreptum fuisse, et in ipso consecrationis ejus principio suasum, ut illud firmaret concilium; non tamen ei suaderi potuisse, ut a justae definitionis tramite declinaret. Verum ita per
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ppͣa leonis successore corroborata
est.qͥ etiã benedictus papa p̾ui
legiũ auctoritate beatipet̾.⁊ a
huicmaro ꝯtulit. sanctiens ne
qͥlibet huiꝰ dioceseos regulis sũb¬
iectus. eo ꝯtempto inpune aude¬
ret seu ualeret: aliena expetere
aut expectare iudicia. Sed dom¬
nꝰ ncholaus eiꝰdem benedicti su¬
cessorpetentib sedem apłicam
p̃notatis deiectis: p̃memorate
gesta synodi retͣctasse atq rep̃¬
hendisse repꝑit᷑ p̃cipue qd̃ sola
obedientia subditoꝵ: reputata
fuisset inculpam. ⁊ qͥ p̃latiuidi¬
tõ temere ñ restiterunt. sed hu¬
milit̾ colla subdiderunt seuerissiẽ
hec iustumut asserit iuditum me¬
ruerint. Intimat etiam quora dõ¬
ms hincimnatus. ꝓhis actis acibi
leonis pape. nõ semel. non supplices
iit̾as miserit: quatmus iden ꝯcili¬
um approbans auctoritate synodi¬
apłica toboraret. Quod ille agere sol¬
licite renuerit: eo qd̃ ꝑ aliquos ex
his ep̃is qui synodo recederant. ut
dubitats̃ foret radicitꝰ euuilsa:

Expanded text:
 Leo IV successore corroborata est. Qui etiam Benedictus papa privilegium auctoritate beati Petri, eHincmaro contulit , sanciens ne quilibet hujus dioeceseos regulis subjectus, eo contempto impune auderet, seu valeret aliena expetere, aut exspectare judicia. Sed domnus Nicolaus ejusdem Benedicti successor, petentibus sedem apostolicam praenotatis dejectis, praememoratae gesta synodi retractasse atque reprehendisse reperitur , praecipue quod sola obedientia subditorum reputata fuisset in culpam, et qui praelati judicio temere non restiterunt, sed humiliter colla subdiderunt, severissime nec justum, ut asserit, judicium meruerint. Intimat etiam quomodo dominus Hincmarus pro his actis concilii Leoni papae non semel supplices litteras miserit, quatenus idem concilium approbans, auctoritate apostolica roboraret. Quod ille agere sollicite renuerit, eo quod per aliquos ex his episcopis, qui synodo resederant, ut dubitatio foret radicitus evulsa,
Abbreviated transcription (Latin):
stre auctoritati transmittimꝰ. Scͥpta
quoꝙ que hinca nr̃a auctoritate di¬
recta: ⁊ ur̃e scĩtati remissa religimꝰ or¬
dine quo missa uel remissa fũnt: sec̃¬
dum urãm ĩsionem in uolumine isto
congessimus. ⁊ si forte alia ex hoc nego¬
cio aut a nob̃. aut ad nos missa fu̾nt:
nos tamennos legimꝰ. q̃ etiam fr̃ ⁊ cõ¬
sacerdos nr̃. Hincmarꝰ nob̃ ur̃e aucto¬
ritatimittenda dedit. scd̃m qd̃ p̃ce¬
pistis dicentes int̾ alia. Quecũꝙ sr̃
hac re scͥpta tam anobis pͥus quam
nunc a uobis edita reppiunt᷑ ⁊ qͥd hinc
coep̃s hinciatꝰ ⁊ illi deiecti cłici sed: apłi¬
ce suggessetint. atꝙ retulerint: ĩuo¬
lumẽ unũ ordine quo missa sunt re¬
Digant᷑. ⁊ aplĩce sedi ut competens est:
uob̾ eoꝵ exemplarib reseruatis. sum¬
mo studio dirigant᷑: his subiuncta

Expanded text:
strae auctoritati transmittimus. Scripta strae auctoritati transmittimus. Scripta quoque, quae hinc a vestra auctoritate directa, et vestrae sanctitati remissa relegimus, ordine quo missa, vel remissa fuerunt, secundum vestram jussionem in volumine isto congessimus. Et si forte alia ex hoc negotio, aut a nobis aut ad nos missa fuerunt, nos tamen non legimus. Quae etiam frater et consacerdos noster Hincmarus nobis vestrae auctoritati mittenda dedit, secundum quod praecepistis , dicentes inter alia: Quaecunque super hac re scripta tam a nobis prius, quam nunc a vobis edita reperiuntur, et quid hinc coepicopus Hincmarus et illi dejecti clerici sedi apostolicae suggesserint, atque retulerint, in volumen unum, ordine quo missa sunt, redigantur, et apostolicae sedi, ut competens est, vobis eorum exemplaribus servatis, summo studio dirigantur, his subjuncta
Abbreviated transcription (Latin):
naret᷑ restitutõ. attribueret᷑ refor¬
matio: ascͥberet᷑ redintegratio. Unde
postea unanimitas nr̃a in qͣmcum¬
q partem non declinauit: ⁊ si qͥdam
quacumq necessitate exinde: nob̾
ignorantib diu̾terunt. Egimus
itaꝙ ꝓut potuimꝰ insuccincta collc¬
tione: de gestis regum. ⁊ epõꝵ excau¬
sa chonis ⁊ ut p̃cepistis utr̃e aucto¬
ritati transmittimꝰ. Post haꝵ reꝵ
gestaꝵ ordinẽ descͥptum ita subiũ¬
xerant. hec sicut ur̃a iussit auctori¬
tas: que de ebonis quondamremoꝵ
archiep̃i que ante tͥginta. ⁊ tios ciit̃
annos extitit depositione. ⁊ p̾ de ip̃ius
bonis. it̾ata nepulsione ad aliamq et¬
add̾m p̃cesserunt scͥptis ueꝵ ⁊ que il¬
loꝵ qui int̾fuetunt ueridicis nelatio¬
nib compimus. q̃ etiam ex magna par¬
te ingestis ep̃oꝵ .i. belgice gallie. neus¬
trie. ⁊ aquitanie ꝓuinciaꝵ: pape Ser
gis ex inde directis continent᷑: quas
inscrinto ramano credimꝰ ꝯseruari. ue¬

Expanded text:
naretur restitutio, attribueretur reformatio, ascriberetur redintegratio. Unde postea unanimitas nostra in quamcunque partem non declinavit, etsi quidam quacunque necessitate exinde nobis ignorantibus, diverterunt. Egimus itaque prout potuimus, in succincta collectione de gestis rerum et episcoporum ex causa Ebonis, et ut praecepistis vestrae auctoritati transmittimus. gestarum ordinem descriptum ita subjunxerant: « Haec sicut vestra jussit auctoritas, quae de Ebonis quondam Remorum archiepiscopi, quae ante triginta et tres circiter annos exstitit depositione, et post de ipsius bonis iterata repulsione, atque ad aliam Ecaecesserunt scriptis, verum et quae illorum, qui interfuerunt, veridicis relationibus comperimus. Quae etiam ex magna parte in gestis episcoporum Belgicae, Galliae, Neustriae, et Aquitaniae provinciarum papae Serggis exinde directis continentur, quas in scrinio Romano credimus conservari, ve
Abbreviated transcription (Latin):
Ert᷑ ⁊ aliud ñ etẽpuende reimi¬
raculũ: huiꝰ bĩ ꝯfessoris sui m̾iti
a dño p̃rogatũ. qd̃ suspensus laq̃o qui¬
Dam nõie regenulfus. ab adu̾sariis
cũ ĩ sup̃mo mortis ꝑiculo. oculos ad

Expanded text:
et aliud non contemnendae rei miraculum hujus beati confessoris sui meritis, a Domino praerogatum, quod suspensus laqueo quidam, nomine Ragenulfus, ab adversariis, cum in supremo mortis periculo oculos ad
Abbreviated transcription (Latin):
nntatẽ fieri dignatꝰ est: qualit̾ contra
peccantes in ip̃m uł ieccl̃iam atq rebel¬
les.⁊erga post recognoscentes ac peni

Expanded text:
nitatem fieri dignatus est qualiter contra peccantes in ipsum, vel in Ecclesiam atque rebelles, et erga post recognoscentes ac poeni
Abbreviated transcription (Latin):
Eq̃nti anno igne remis incelo discr̃e¬
re uise st̃ acies. ⁊ iacula q̃dam. s ⁊ ser¬
pens igneus celeri deferri meatu. moxq
subsecuta pestis diu̾sis affecit humana cor¬
pora morbis. Aino post istũ secuto: sincdꝰ sep
cante cõuenit: in qͣ p̃dones ⁊ eccl̃iaꝵ reꝵ¬

Expanded text:
equenti anno 934 igneae Remis in coelo discurrere visae sunt acies, et jacula quaedam. Sed et serpens igneus per coelum celeri deferri meatu, moxque subsecuta pestis diversis affecit humana corpora morbis. Anno post istum secuto 935 synoduvocante convenit: in qua praedones et eccle
Abbreviated transcription (Latin):
trebris dep̃dant᷑ infestatõib. int̾ea rex
ludouic accersitꝰ ad artoldo ep̃o laudu¬
nũ uenit. ⁊ arcẽ nouã inbimiꝑ abherib̾¬
to editã uallat obsidione młtis ꝙ tẽpta¬
to machinis muro: tandẽꝙ suffessionedi¬
ruto magnocapit irtuptũ labore. Cor¬

Expanded text:
ea rex Ludovicus, accersitus ab Artoldo episcopo, Laudunum venit, et arcem novam inibi nuper ab Heriberto editam vallat obsidione, multisque tentato machinis muro, tandemque suffossione diruto magno capit irruptum labore. Cor
Abbreviated transcription (Latin):
Enno deniq subseq̃nte.
E defuncto rege rodulfo: hugo comes
tͣnsmare mittit: ꝑ accersiendo ludouico
karoli filio: ꝙ̃ rexalstãnus auuncłs ip̃i
nut̾ebat. Quiq accepto iure iurando a
francoꝵ legatis: eũ infranciã dirigit. Cui
hugo cet̾iq francoꝵ ꝓceres adeũ susci¬
piendũ ꝓfecti: moxnauẽ egresso ĩp̃is
lutoreis harenis apudbononiã sesecõ¬
mittunt. ut erat ut̃q depactũ. inde
laudunũ deductus ab ip̃is: regalibñ¬
dictõne ditat᷑. ungit᷑ atq coronat᷑ ab
artoldo archiep̃o p̾sentib regni pͥncipi
b. ⁊ ep̃is ampliꝰiuginti. Ep̃atꝰ etiã lau¬
dunẽsis: dat᷑ rodulfo eiꝰdẽ loci prb̃o: cõ¬
cordit̾a ciib suis electo. Quẽ p̃fatꝰ
nẽsi ⁊ ambianẽsi:diu̾sos ordinauit
epõs. herib̾to denuo cũ hugone pac

Expanded text:
nno denique subsequente 936 defuncto rege Rodulfo, Hugo comes trans mare mittit pro accersiendo Ludovico Karoli filio quem rex Alstannus avunculus ipsius nutriebat, quique accepto jurejurando a Francorum legatis, eum in Franciam dirigit. Cui Hugo, caeterique Francorum proceres ad eum suscipiendum profecti, mox navem egresso in ipsis littoreis arenis apud Bononiam sese committunt; ut erat utrinque depactum. Inde Laudunum deductus, ab ipsis regali benedictione ditatur, ungitur, atque coronatur ab Artoldo archiepiscopo praesentibus regni principipis amplius viginti. Episcopatus etiam Laudunensis datur Rodulfo ejusdem loci presbytero concorditer a civibus suis electo, quem praefatnensi et Ambianensi, diversos ordinavit episcopos, Heriberto denuo cum Hugone pacato
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑur̃am discordiam qd̃ absit regula¬
ris electio de ur̃o monast̾ĩo ꝑeat. aduna¬
te uos addei uoluntatẽ. ⁊ regularis de¬
uotõnis unanimitatẽ. ur̃amꝙ ip̃ã
salut̃p̾sentẽ scilicet et̾namq cũ carita
tis concordia q̃ est om̃ium uͥtutũ mat̾.
icumhumilitate q̃ est custos ip̃ar uir¬
tutũ atq cum uera obedientia. que
stringite ac conseruate. quia alit̾ sic̃
meliꝰ ip̃e scitis. salue ẽẽ nequaqͣm uale¬
lis. Et sicut ammos ab imqͥetis moti¬
b ita tlinguas a ꝓuccaturis iracun¬

Expanded text:
estram discordiam, quod absit, regularis electio de vestro monasterio pereat, adunate vos ad Dei voluntatem, et regularis devotionis unanimitatem, vestramque ipsam salutem, praesentem scilicetis concordia, quae est omnium virtutum mater, et cum humilitate, quae est custos ipsarum virtutum, atque cum vera obedientia, quae stringite ac conservate; quia aliter, sicut melius ipsae scitis, salvae esse nequaquam valetis. Et sicut animos ab inquietis motibus, ita
Abbreviated transcription (Latin):
contestante apło. Om̃is clamor ⁊ indig¬
natõ auferat᷑ auob̃cũ õi malicia. ⁊ om̃is
sermo malꝰ exore ur̃o non ꝓcedat. Ne sic̃
solent hoiẽs pͥus dolore cõmoti. ⁊ pꝰea ali¬
quo gaudio qͣsi uctoriosi obtinẽtes q̃
desideraua̾nt exhilerati: de quocũꝙ ho¬
mine que ñ ꝯuenunt aliqua ur̃m dicat:
ne ⁊ patĩe meritum inutilib sermoni-¬
b coramdeo ꝑdatis: ⁊ si aliqͥs fu̾it qui a¬
gare uolu̾it. ut q̃cumq ĩdebita de quocũ
ꝙ ꝓferat. qualit̾ illam cõp̾hendere pos¬
sit: ut rationabilit̾ dampnare p̃uale¬
at locum nec diabolus nec astutus ho¬
mo exinde aliquomͦ habeat. s tales uoᷤᷤ
exhibete. ut int̾ius ext̾uisq decenter
ornate. dignas atqz exaudiles oratões.¬
micis ad aures dei mutere ualeatis. Te¬
utb̃ge abbatisse ꝓ ordinatõne auenna¬
ci monastĩi: qͣm ip̃e qͣndam cũ irmintru¬
de regina disposuerat de numero cłicoꝵ
monastii. undelicet mille centũ qͥnqua¬

Expanded text:
o: Omnis clamor et indignatio auferatur a vobis cum omni malitia, et omnis sermo malus ex ore vestro non procedat . Ne sicut solent homines prius dolore commoti, et postea aliquo gaudio, quasi victoriosi, obtinentes quae desiderant, exhilarati, de quocunque homine, quae non conveniunt aliqua vestrum dicat: ne et patientiae meritum inutilibus sermonibus coram Deo perdatis, et si aliquis fuerit, qui agare voluerit, ut quaecunque indebita de quocunque proferat, qualiter illam comprehendere possit, ut rationabiliter damnare praevaleat, locum nec diabolus, nec astutus homo exinde aliquo modo habeat; sed tales vos exhibete, ut interius exteriusque decenter ornatae dignas atque exaudibiles orationes,micis, ad aures Dei mittere valeatis. » Teutbergae abbatissae pro ordinatione Avennaci monasterii, quam ipse quondam cum Irmintrude regina disposuerat, de numero clericorum monasterii, videlicet mille centum quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ hactenꝰ uit̾ nos orite fu̾it. ut nulla de so¬
iresua uindictam aut pro sermone aut
pofacto uel pro aliquo despectu q̃rat. aut
ado. aut in scł̃o: quia sicut dñs ꝓtestatur
ine concordia quicq̃d ei obtulerits nõ
ili placebit. Siue enim orau̾itis. suie¬
tis. siue uos afflixeritis. sine hac caritatis
oncordia: nichis deo placabile erit. Qͥa
sĩ dicit apłs. etiam si tradidero corpus
meũ uit ardeat: caritatẽ autẽ nõ habeam
nicħsum. ⁊ scitis qr regula qͣm ꝓfesse estiᷤ.¬
illam audrant a pͥore orari p̃cipit. ut
timentes conuenientiã qua dicimꝰ. di¬
mitte nob̃ debita nr̃a. sicut ⁊ nos dunit¬
timꝰ debitorib nr̃is: omnẽ ranchorẽ de¬

Expanded text:
quae hactenus inter vos ortae fuerunt: ut nulla de soquae hactenus inter vos ortae fuerunt: ut nulla de sorore sua vindictam, aut pro sermone, aut pro facto, vel pro aliquo despectu quaerat, aut a Deo, aut in saeculo. Quia sicut Dominus protestatur, sine concordia quidquid ei obtuleritis non illi placebit: sive enim oraveritis, tis, sive vos afflixeritis, sine hac charitatis concordia nihil Deo placabile erit. Quia sicut dicit Apostolus: Etiamsi tradidero corpus meum ut ardeat, charitatem autem non habeam, nihil sum . Et scitis, quia regula quam professae estiillam audiant, a priore orari praecipit, ut timentes convenientiam, qua dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nos
Abbreviated transcription (Latin):
seruitiũ ueniens: que ip̃i necessaia
fu̾int notificans ip̃ius aurib pandat.
et sic que deo sint placita ⁊ illis urilia
Dño annuente disponere ꝓcuret. No¬
trd̃di deo sacrate. ⁊ cet̾is sororib mona¬
stii scẽ crucis ⁊ scẽ radegundis. ꝓelectẽe
abbatisse ip̃iꝰ monast̾ii pro qua rexp̃¬
ceꝑat frotario archiepõ. ⁊ erardo at
angenoldo ad p̾fatũ monastiũ ꝯger.
⁊ electõnem regulatẽ ibi fac̾e ⁊ sicundi
concors congregatõ uł pars qͣmuiste¬
nor tamenmelior rotrudem elegisset
ꝯstitueret᷑ in ordine abbatisse. Siait
om̃is congregatõ concors illamabir¬
cisset. ⁊ aliam eligeret: illa qͣm conai¬
dit̾ elegisset inordine albatisse mare¬
fuisset electa: onus afbatisse suicꝑ
⁊ odila ad suũ monast̾iũ reu̾tent᷑. I¬
mores atitem cłici ⁊ uasalli adregina
uenirent. subcuiꝰ defensione post de
bur̃is om̃s iuiurias ⁊ scandaloꝵ fomiteᷤ:

Expanded text:
ejus servitium veniens, quae ipsi necessaria ejus servitium veniens, quae ipsi necessaria fuerint notificans, ipsius juribus pandat; et sic quae Deo sint placita, et illis utilia, Domino annuente, disponere procuret. Rotrudi Deo sacratae, et caeteris sororibus monasterii Sanctae Crucis, et sanctae Radegundis, pro electione abbatissae ipsius monasterii, pro qua rex praeceperat Frotario archiepiscopo, et Erardo, atque Angenoldo, ad praefatum monasterium pergere, et electionem regularem ibi facere: et si cuncta concors congregatio, vel pars quamvis minor, tamen melior, Rotrudem elegisset, constitueretur in ordine abbatissae. Si autem omnis congregatio concors illam abjecisset, et aliam eligeret, illa quam concorditer elegisset, in ordine abbatissae manee ibi fuisset electa, onus abbatissae susciperet, et Odila ad suum monasterium reverteretur. Primores autem clerici et vassalli ad reginam venirent, sub cujus defensione, post Devestris omnes injurias, et scandalorum fomites,
Abbreviated transcription (Latin):
mensis eccłie paciebant᷑ ab hoĩb ip̃i.
postqͣmin hoc regnum illa deuenerat.
unde petit ut diligentiã studiumq ad¬
hibeti iubrat: ne tanta ⁊ sic insolita
p̃uidicia hec patiat᷑ eccłia de ip̃iꝰ mci¬
nitate. de quasolamen ⁊ gaudiũ ꝓip̃iꝰ
bona uita ⁊ sobria conũsatõne habe
debebat. Quod siegisset dĩn ꝓ inde pla¬
cabilem sͥ faceret. ⁊ scam mariam sc̃ĩq
Remigium s conciliaret ab ip̃o quoꝙ ob¬
seqͥum ep̃ale haberet. Si u̾o suos corui¬
g̾e̾ paruipenderet: ip̃e licet iuitus au¬
tes regis inde pulsaret: ut si necessefo¬
ret. ut in tm̃ causa ex resceret: minist̾iũ
eccłiasticũ scd̃m regulas canonicas. in
eam suosꝙ exereret Itmint rudiregi
ꝓbeluacensis eccł̃ie dispositõner in
pastoris electõne. petens ut suggerat
regine a quocumq. inquamcumo pr¬
tem animꝰ illiꝰ indebite possit unflet.
dehuiꝰ eccłie dispositõne: donec ipmeꝰ

Expanded text:
mensis ecclesiae patiebantur ab hominibus ipsius, mensis ecclesiae patiebantur ab hominibus ipsius, postquam in hoc regnum illa devenerat. Unde petit ut diligentiam studiumque adhiberi jubeat, ne tanta et sic insolita praejudicia haec patiatur ecclesia de ipsius vicinitate, de qua solamen et gaudium pro ipsius bona vita et sobria conversatione habere debebat. Quod si egisset, Deum proinde placabilem sibi faceret, et sanctam Mariam, sanctumque Remigium sibi conciliaret, ab ipso quoque obsequium episcopale haberet. Si vero suos corrigere parvipenderet, ipse licet invitus aures regis inde pulsaret, ut si necesse foret, ut in tantum causa excresceret, ministerium ecclesiasticum, secundum regulas canonicas, in eam, suosque exereret. Irmintrudi reginae, pro Belvacensis Ecclesiae dispositione in pastoris electione, petens ut suggerat regi, ne a quocunque in quamcunque partem animus illius indebite posset inflecti de hujus Ecclesiae dispositione, donec ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
mandastis: alit̾ qͣm uerum dixit. Male
autem int̾pretatus est benedicta. siuo¬
luiss cognosc̃ẽ. Herum ⁊ aliqͥs missus mͥ
de sua pete ueniret. ut uera ex me cog
suo aĩo satisfacerẽ. de meo autẽ misso
sicut dominatõ benignissima ur̃a mã¬
dauit: ut ad eum dirigam qui eihoc
affirmet. qd̾ de eius infidelitate nich
uelim fictare. scitis qͣnta mendatia nc̃
ꝑistuduadunt scd̾m: ⁊ qͣnta sinceritaᷤᷤ
debeat ẽẽ in sac̾dotem ⁊ qͣntam merito
domino mõ uelim seruare fidelitatẽ.
⁊ idcirtone mali int̾pretes. male bonũ
int̾pretent᷑. hoc adhuc fac̾e nõ possũ:
Tamẽsi uult cred̾e dominꝰ ms̃ lochauiꝰ.
potest ueracit᷑ cognoscẽ qi ñ tam̃ illi:
nulli hominunmundo suminfidelis.
⁊ si uult credere credat. sin autẽ cum
ille int̾ pͥncipes. ⁊ ego int̾ ep̃os añ re¬
quid indeuerũ sit plenissime sinea¬
licuiꝰ indicatõne cognoscet ⁊ cet̾a Ber¬
te albatisse auennaci monast̾ii: pro

Expanded text:
mandastis, aliter quam verum sit dixit, male autem interpretatus est bene dicta. Si voluisset cognoscere verum, et aliquis missus mihi de supra veniret, ut vera ex me cognsuo animo satisfacerem. De meo autem misso, sicut dominatio benignissima vestra mandavit, ut ad eum dirigam qui ei hoc affirmet, quod de ejus infidelitate nihil velim tractare, scitis quanta mendacia nunc per istud vadunt saeculum, et quanta sinceritas debeat esse in sacerdote, et quanta merito domno meo velim servare fidelitatem. Et idcirco ne mali interpretes male bonum interpretentur, hoc adhuc facere non possum. Tamen si vult credere domnus meus Lotharius, potest veraciter cognoscere quia non tantum illi, sed nulli homini in mundo sum infidelis, et si vult credere, credat: sin autem, cum ille inter principes, et ego inter episcopos ante requid inde verum sit, plenissime sine alicujus indicatione cognoscet, » etc. Berthae abbatissae Avannaci monasterii pro i
Abbreviated transcription (Latin):
Ocuiꝰ scĩtatis ĩno¬
centiã ñ solũ racõnabiliũ s etiã
irracõnabiliũ consuerant agrestia
corda mãsuescere. adeout dũ int̾ do¬
mesticos secretius eũ contigiss hab̾e
conuiuiũ: ⁊ delectaret᷑ in hilaritate
catoꝵ: passeres ad eũ sine trepidatõ¬
ne descenderent:⁊mense reliquias
ab eiꝰ manu colligerent. Discederent
alii saturi accederent alii saturan¬
di. Qd̃ abiodẽ nequaꝙͣ iactantia
ꝓpalabat᷑ mũtoꝵ. s id dñs agi certa
disposuerat utilitate conuiuanti¬
ũ. ut hoc aliisꝙ freq̃ntissimis ꝑ hũc
xp̃i famulũ uisis iniraculis: se se

Expanded text:
ujus sanctitatis innocentiam, non solum rationabilium, sed etiam irrationabilium consueverant agrestia corda mansuescere, adeo ut dum inter domesticos secretius cum contigisset habere convivium, et delectaretur in hilaritate charorum, passeres ad eum sine trepidatione descenderent, et mensae reliquias ab ejus manu colligerent, discederent alii saturi, accederent alii saturandi. Quod ab eodem nequaquam jactantia propalabatur meritorum, sed id Dominus agi certa disposuerat utilitate convivantium, ut hoc aliisque frequentissimis per hunc Christi famulum visis miraculis, sese
Abbreviated transcription (Latin):
gauerat. Qui nagẽbaldus eaꝵdẽ rex
colonos ualde a ffligebat. Ip̃i u̾o ꝓ af¬
flictione sua: sepe ad scm̃ remigiũ la¬
mabant.Remis uementes.⁊ ip̃ius

Expanded text:
gaverat. Qui Ragenbaldus earumdem rerum colonos valde affligebat. Ipsi vero pro afflictione sua saepe ad sanctum Remigium clamabant, Remis venientes, et ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
signa. At ille duo pandit sͥ de qua¬
dam eccł̃ia sua furtim ablata:
arbitrariq se ne forte sint ea. Qb
sibi ostensis. ut asserit sua fuisse:
exꝑimenti gr̃a. rogat᷑ pulsare illa.
AD cuius impulsum his altisone
roboantib uera dixisse compbat᷑.
ita cunctis suꝑ huitemodi facto stu¬
pentib: sue sibi nole redduntur.
⁊ ip̃e tamadmiratione: quã uen̾ã¬
tione dignus habet᷑. Que pꝰmo¬
dum infranciã relate: ⁊ eccl̃ie ger¬
mace cortis sũt restitute.
Dert̃ hunc uirũ dei: p̃fatꝰ milo
cui episcopium remense datũ

Expanded text:
signa. At ille duo pandit sibi de quadam ecclesia sua furtim ablata, arbitrarique se, ne forte sint ea. Quibus sibi ostensis, ut asserit sua fuisse, experimenti gratia rogatur pulsare illa. Ad cujus impulsum his altisone reboantibus, vera dixisse comprobatur. Ita cunctis super hujuscemodi facto stupentibus, suae sibi nolae redduntur; et ipse tam admiratione quam veneratione dignus habetur, quae postmodum in Franciam relatae, et ecclesiae Gerniacae cortis sunt restitutae. Fertur hunc virum Dei praefatus Milo cui episcopum Remense datu
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc scire se testant᷑. quidam epoꝵ
regni dochaui zelo amaro contranos
ducti: quia eoꝵ consiliis de uualdrada
non adquieuimꝰ. ⁊ etiam aliꝙͥ de ger¬
mana ut qͥdam dicunt ad ludouici
suiregis suasionem: qm̃ cum eo nõ
fe sic ut rothald̾̃. in fr̃is sui de reg¬
no expulsione: ꝑsuaserunt eidem
nochado. ut non se aseditione moueu¬
da concrederet: ⁊ ip̃i aput uos obti¬
nerẽt ut resticueret᷑. Nunc aũt̃ sicut
uussistis ad urãm p̾sentiam ⁊ dispo
sitionem illum ꝑduci: ap̃dõnũ nr̃m
regem filium nr̃m obtiniumꝰ. credẽ¬
tes quia qd̃ dño inde placabilius e¬
rit:cordi ur̃o ĩspirare dignabit᷑.

Expanded text:
qui hoc se scire testantur, quidam episcoporum qui hoc se scire testantur, quidam episcoporum regni Lotharii zelo amaro contra nos ducti, quia illorum consiliis de Waldrada non acquievimus, et etiam aliqui de Germania, ut quidam dicunt, ad Ludovici sui regis suasionem, quoniam cum eo non feci sicut Rothadus, in fratris sui de regno expulsione, persuaserunt eidem Rothado, ut non se a seditione movenda concrederet: et ipsi apud vos obtinerent, ut restitueretur. Nunc autem, sicut jussistis, ad vestram praesentiam et disitionem illum perduci apud domnum nostrum regem filium vestrum obtinuimus, credentes quia quod Domino inde placabilius erit, cordi vestro inspirare dignabit