comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Reges appellat eos. qui conuocantur ad audien¬
dũ uerbũ di. Exulta ppłe di audiens tue no¬
bilitatis insignia. Tu uocaris ad audiendum
uerbũ di. & ñ ut plebs. s ut rex uocaris. libi
betis quid agendo unusquiq ur̃m fiat rex
Quod uobis ita breuit̾ definã. Regẽ te ẽẽ omniũ
facit. si regnet xp̃c in te. Rex nãq a regendo¬
as dictus ẽ. Si gͦ & in te animꝰ regnat. & corpꝰ
obtemꝑat. si concupiscentias carnis sub iugo
imꝑu tui mittas. si uicioꝵ gentes sobrietatis
tue frenis artiorib premas. merito rex diceris
qui te recte regere noueris. Cũ gͦ talis fueris
effectus digne ut rex ad audienda diuina
uerba uocaberis. hoc uͦ qd̃ subsequit᷑. magis
corporeũ aliquid indicat. qđ dicit aurib ꝑci¬
pite om̃s satrape. Sic̃ enĩ inferior ẽ rege satra¬
pa. ita & aurib ꝑciꝑe inferiꝰ uidetur eẽ quam
audire. Audire namq ad interiorẽ ꝑtinet ho¬
minẽ. sic̃ & dñs dicebat. qͥ habet aures audien¬

Expanded text:
Reges appellat eos qui convocantur ad audiendum verbum Dei. Exsulta, popule Dei, audiens tuae nobilitatis insignia; tu vocaris ad audiendum verbum Dei, et non ut plebs, sed ut rex vocaris. Tibi betis quid agendo unusquisque vestrum fiat rex, quod vobis ita breviter definiam. Regem te esse omnium facit, si regnet Christus in te: rex namque a regendo dictus est. Si ergo et in te animus regnat et corpus obtemperat, si concupiscentias carnis sub jugum imperii tui mittas, si vitiorum gentes sobrietatis tuae frenis arctioribus premas, merito rex diceris, qui te recta regere noveris. Cum ergo talis fueris effectus, digne ut rex ad audienda divina verba vocaberis. Hoc vero quod subsequitur, magis corporeum quiddam indicat quod dicit: Auribus percipite, omnes satrapae. Sicut enim inferior est rege satrapa, ita et auribus percipere inferius videtur esse quam audire: audire namque ad interiorem pertinet hominem, sicut et Dominus dicebat: Qui habet aures audien
Abbreviated transcription (Latin):
quib impugnabat ppłm di suꝑa¬
tus ẽ. Qd ita futurũ ꝓpħia p̃ceci¬
nit ꝑ debborã. & postea quã in
manu mulieris facta uictoria ẽ.
canticũ istud debbora uelut uictorie ipsius lau¬
dẽ cecinisse descͥbitur. Uerũ si meminimꝰ eoꝵ que
in suꝑiorib dicta sunt scđm misticã formã que
sit figura debbore. que etiã barach. quid imagi¬
nis teneat iahel mulier que aduetsartũ ppłi di
sola deiecit. quȩetiã iago sit sisare ipsiꝰ qͥ a mu¬
liere alienigena ligni uirtute ꝓstratus ẽ. intelli¬
gimꝰ hec oĩa sacram̃ta ẽẽ. que in nouissimis tem¬
porib & in fine scłi ꝑ eccłiã consũmant᷑. & in can
tico hoc uelut ep̃iniceios id ẽ uictorie laudẽ ẽẽ
descͥptã. illiꝰ scilicet tẽporis cũ nouissima inmica
destruetur mors. Tunc enĩ exultabit debbora

Expanded text:
mpugnat populum Dei, superatus est; quod ita futurum prophetia praececinit per Debboram, et posteaquam in manu mulieris facta victoria est, canticum istud Debbora, velut victoriae ipsius laudem, cecinisse perscribitur. Verum si meminimus eorum quae in superioribus dicta sunt secundum mysticam formam, quae est figura Debborae, quae etiam Barach, quid imaginis teneat Jael mulier, quae adversarium populi Dei sola dejecit, quae etiam imago sit Sisarae ipsius qui a muliere alienigena ligni virtute prostratus est, intelligimus haec omnia sacramenta esse, quae in novissimis temporibus et in fine epinicia ejus, id est, victoriae laudem esse descriptam: illius scilicet temporis, cum novissima inimica destruetur mors; tunc enim exsultabit Debbora,
Abbreviated transcription (Latin):
habeatur. qͥa sine gr̃a ẽ sp̃c sc̃i. in fine tam̃ se¬
culi cũ plenitudo gentiũ introierit. & omnis
baptrati sumꝰ. Consepultiem̃ sumꝰ cũ ipso ꝑ
baptismũ in morte. Et iterũ. Si enĩ cõmoria¬
mur. & conregnabimus. Et sic uere cõplebit᷑¬
in intelligibili balaã. ut moriat᷑ anima eiꝰ int̾
animas ustoꝵ. Qd̃ autẽ dicit fiat sem̃ meũ¬

Expanded text:
habebatur, qui sine gratia Spiritus sancti in fine tamen saeculi cum plenitudo gentium introierit, et omnis istbaptizati sumus, consepulti enim sumus cum illo per baptismum in morte . Et iterum: Sicut commorimur, ita et conregnabimus . Et sic complebitur intelligibili Balaam, ut moriatur anima ejus inter animas justorum. Quod autem dicit: Et
Abbreviated transcription (Latin):
tib iustificati st̃. Unde manifestũ ẽ quia sic̃
apłs dicit. neq cirtũcisio ẽ aliqͥd neq p̃putium.
s fides que ꝑ caritatẽ oꝑat᷑. Et ideo nemo aut
circũcisionis antiquitate se iactet. aut in p̃putii
nobilitatt gletur. s ut apłs dicit. ꝓbet unusqͥsq
opus suũ. & t̾c in semet ipso tantũ głam habe¬

Expanded text:
 quia sicut Apostolus dicit: Neque circumcisio aliquid est neque praeputium, sed fides quae per charitatem operatur . Et ideo nemo aut incircumcisionis antiquitate se jactet, aut in praeputii novitate glorietur, sed, ut Apostolus dicit, Probet unusquisque opus suum, et tunc in semetipso tantam gloriam habe
Abbreviated transcription (Latin):
distinctione dicit. intuebor & intelligã. ut futurũ
tempꝰ significet. illud sine dubio quando omnis
collib intuebit᷑. ab his sine dubio qui excelsam
& celestẽ uitã consurgentes cũ xͦ exercuerunt suꝑ
t̾ram. S & qd̃ dixit de iacob quidẽ uidebo. de
isrł autẽ intelligã. etiã hoc aptissi ina distinctiõe
suscipiendũ ẽ: ut aliud ad actus insibiles aliud
ad inuisibilẽ fidẽ. atq intelligibilẽ scientiã con-¬
feratur. Aut si ad futurũ scłm ista conũtimus.
id ẽ ad resurrectionis tẽpus. iacob uidebo. pot̾
de corporib dictũ intelligi. isrł autẽ intelligã
sp̃c & animas significare surgentiũ. Ecce inqͥt
ppłs solus habitabit. & in nationib ñ reputabi¬
tur. Potest qͥdẽ & scd̾m litterã stare. Solus enĩ
ppłs iacob ñ ẽ ꝑmixtus cet̾is hominib. nec int̾
cetas gentes teputatus ẽ. Habuit enĩ certa queq

Expanded text:
distinctione dicit, ut intuear et intelligam, ut futurum tempus significet illud sine dubio, quando omnis salvabitur, ab his sine dubio, qui excelsam et coelestem vitam consurgentes cum Christo, exercuerunt super terras. Sed et quod dixit: De Jacob quidem videbo, de Israel autem intelligam, etiam hoc aptissima distinctione suscipiendum est, ut aliud ad actus visibiles, aliud ad invisibilem fidem atque intelligibilem scientiam conferatur. Aut si ad futurum saeculum convertimus, id est, ad resurrectionis tempus, Jacob videbo, potest de corporibus dictum intelligi, Israel autem intelligam, spiritus et animas significare resurgentium. Ecce, inquit, populus solus habitabit, et in nationibus non reputabitur. Potest quippe et secundum litteram stare. Solus enim populus Jacob non est permistus caeteris hominibus, nec inter caeteras gentes reputatus est. Habuit enim certa
Abbreviated transcription (Latin):
tib accersit᷑ & balaã hic. Quales autẽ st̃ isti mon¬
tes: talẽ habent & orientẽ. habet enĩ & ortũ lumi¬
nis sui ille qͥ conũtit se sic̃ angłm lucis. habet illã
lucẽ de qua scͥptũ ẽ. lux impioꝵ extinguet᷑. Et
sic̃ ista lux impioꝵ. & illa que conũtit se sic̃ an
głm lucis contraria ẽ illi luci que dicebat ego
sũ lux mundi. ita & iste oriens contrariꝰ ẽ illi o¬
rienti de qͦ scͥptũ ẽ in ieremia. ecce uir oriens
nom̃ eiꝰ. Ex illĩ gͦ ñ huniꝰ orientis finib uenit ba¬
laã. illuminatꝰ sine dubio ab illo lucifero de

Expanded text:
tibus accersitur et Balaam hic. Quales autem sunt isti montibus accersitur et Balaam hic. Quales autem sunt isti montes, talem habent et Orientem. Habet enim et ortum luminis sui ille, qui convertit se sicut angelum lucis. Habet illam lucem de qua scriptum est: Lux impiorum exstinguetur, et sicut ista lux impiorum, et illa quae convertit se sicut in angelum lucis, contraria est illi luci, quae dicebat: Ego sum lux mundi , ita et iste Oriens, contrarius est illi Orienti, de quo scriptum est in Jeremia: Ecce vir, Oriens nomen ejus. Ex illius ergo non istius Orientis finibus veniebat Balaam, illuminatus sine dubio ab illo Lucifero de
Abbreviated transcription (Latin):
mia inqͥt uocauit me balac rex inoab. ex monti¬
b orientis. Mesopotamiã dicit t̾rã que int fiumi¬
na babilome iacet. de qͥb scͥbit᷑ suꝑ flumina ba¬
bilonis illic sedimꝰ & fleuimꝰ. cũ recordarem᷑ syon.
tib libidinis inundat᷑. & luxurie estib circũluit᷑.
cordarem᷑ syon. S ne fiere qͥdẽ ante posst̾. nͥ cũ re¬
cordati fuerint syon. Bonoꝵ nãq recondatio.
maloꝵ causas lam̃tabiles facit. Nisi enĩ qͥs recor-¬
det᷑ syon. nͥ legẽ di & scͥpt᷑arũ montes aspiciat. ma¬
la sua fiere ñ incipit. Ex istis gͦ flumruib uocat᷑
balaã. & ab istis orientis montib iniitat᷑. Montes
ut ciuitas. citꝰ participatio eiꝰ in idipsũ. Montes
in circuitu eiꝰ. & dñs in cutuitu ppłi sui. Non st̃ gͦ
tales mesopotamie montes. s illi de qͥb dr montes
corrupte. Isti st̃ montes. in qͥb ẽ oĩs altitudo.
extollens se adu̾sus scientiã di. Ab istis gͦ mon¬

Expanded text:
mia, inquit, vocavit me Balac rex Moab, et ex montibus Orientis. Mesopotamiam dicit terram, quae inter flumina Babyloniae jacet, de quibus scribitur: Super flumina Babylonis, illic setibus libidinis mundatur, et luxuriae aestibus circumvolvitur, cordaremur tui, Sion. Sed nec flere quidem ante possunt, nisi recordati fuerint Sion. Bonorum namque recordatio, malorum causas lamentabiles facit. Nisi enim quis recordetur Sion, nisi legem Dei et Scripturarum montes aspiciat, mala sua flere non incipit. Ex istis igitur fluminibus vocatur Balaam, et ab istis Orientis montibus invitatur. Montes s, cujus participatio ejus in idipsum. Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . Non sunt ergo tales Mesopotamiae montes, sed illi de quibus dicitur: Montescorrupte. Isti sunt montes, in quibus est omnis altitudo extollens se adversus scientiam Dei. Ab istis ergo mon
Abbreviated transcription (Latin):
corde ñ carne. Ipse ẽ gͦ solus qͥ dinumerare po¬
test & inuestigare. & ipse scłm meffabibilẽ &
incõp̃hensibilẽ sapientiã suã. ad illã celestem
formã quã ipse solus scire potest. posuit etiã
istos numeros quos habemꝰ in manib. in qͥb
p̃cepit ut scdm cognationes suas. scdm domos fa¬
miliarũ suarũ ex nomine omnis masculus ꝑ

Expanded text:
rare potest et investigare; et ipse, secundum ineffabilem et incomprehensibilem sapientiam suam, ad illam coelestem formam quam ipse solus scire potest, posuit etiam istos Numeros quos habemus in manibus. In quibus praecepit ut secundum cognationes suas, secundum domos familiarum suarum, ex nomine
Abbreviated transcription (Latin):
illi qd scͥptũ est qͥa eduxit ds̃ abrahã foras. &
ait illi. Respice ad celũ. & dinumera stellas
si potes dinumerare eas. sait. ita erit sem̃tuũ. Etcre¬
didit abrahã dõ. & reputatũ ẽ ei ad iustitiam.¬

Expanded text:
illi hoc quod scriptum est, quia eduxit Deus Abraham foras et illi hoc quod scriptum est, quia eduxit Deus Abraham foras et ait illi: Respice ad coelum, et dinumera stellas si potes dinumerare. E ait: Ita erit semen tuum. Et credidit Abraham Deo, et reputatum est
Abbreviated transcription (Latin):
que ẽ portio dm̃ & int̾ris positi ibi habemꝰ comũ¬
sationẽ. uere ñ reputam᷑ int̾ cet̾as gentes. nec reli¬
quarũ nationũ fines cũ nr̃is finib admiscent᷑
etiã si restituat᷑ sodoma in antiquũ. & egiptꝰ in
statũ suũ redeat. siqͥo aliud tale in ꝓpħis scͥptũ
ẽ. tam̃ uero illo iacob & sp̃uali isrł cũ ad eccłiam
pͥmitiuoꝵ ascenderint nullus exeqͣbit᷑. millus
admiscebit᷑. etiã si iste gentes scd̾m dicta ꝓpħica
fuerint restitute. Nisi enĩ insertꝰ fueritꝰ ramus
oleastri. & socuis factus fuerit radicis & pingue¬
dinis oliue. qͦmͦ potest sociari & comungi adia¬
cob uł isrł. cũ sine ista radice nec iacob qͥsquã pos¬
sit appellari nec istł :. Neq gͦ ex iacob. uł siqͥ¬
peccat iacob dici uł isrł potest : neq ex gentib
siqͥ ingressus fuerit eccłiam dñi int̾ gentes ultra
reputabit᷑. Quis inuestigabit sem̃ iacob.
& qͥs dinumerabit plebes isrł : Simile ẽ hoc

Expanded text:
quae est portio Dei, et in terris positi ibi habemus conversationem, vere non reputamur inter caeteras gentes, nec reliquarum nationum fines cum nostris finibus admiscentur, etiamsi restituatur Sodoma in antiquum, et Aegyptus in sverumtamen illi Jacob et spiritali Israel, cum ad Ecclesiam primitivorum ascenderint, nullus exaequabitur, nullus admiscebitur, etiam si istae gentes secundum dicta prophetica fuerint restitutae. Nisi enim insertus fuerit ramus oleastri, et socius fuerit factus radicis pinguedinis olivae, quomodo potest sociari et conjungi ad Jacob vel Israel, cum sine ista radice nec Jacob quisquam possit appellari, nec Israel. Neque ergo ex Jacob vel Ipeccat, Jacob dici vel Israel potest; neque ex gentibus si quis ingressus fuerit Ecclesiam Domini, inter gentes ultra reputabitur. Quis investigabit semen Jacob et quis dinumerabit plebes Israel? Simile est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimatur. Et tam̃ quid cause sit qđ ñ maledi¬
cat dñs iacob. neq ifrł ab ipso nichilommꝰ ba¬
laã. immno a u̾bo qđ posuit dñs ĩore eiꝰ diligen
intuebor eũ. & acollib intelligã eũ. Quia
inqͥt mexte Cisis montib & altis collib posi¬
tus ẽ isrł. hoc ẽ in edita uita & ardua. ad quã con¬
tuendã & intelligendã ñ facile qͥs idoneus fiat.
nͥ ascendat ad eminentẽ & excelsã scientiã. iccirco
inquit ñ ei maledicit deus. Est enĩ uita eiꝰ alta &
p̃celsa. ñ humilis & deiecta. Qd̃ tam̃ ñ mͥ uidetur.

Expanded text:
perimatur. Et tamen quid causae sit, quod non malediperimatur. Et tamen quid causae sit, quod non maledicat Dominus Jacob neque Israel, ab ipso nihilominus Balaam, imo a verbo quod posuit Deus in ore ejus, diligenintuebor eum, et a collibus intelligam eum. Quia, inquit, in excelsis montibus et altis collibus positus est Israel, hoc est in edita vita et ardua, ad quam contuendam et intelligendam non facile quis idoneus fiat, nisi ascendat ad eminentem et excelsam scientiam, idcirco, inquit, non ei maledicit Deus. Est enim vita ejus alta et praecelsa, non h
Abbreviated transcription (Latin):
ctis eos uidetur urgere. S qͥd dicimꝰ qͦd manda¬
tum ꝑ apłm datur. uͥ dicit. benedicite & nolite
maledicere. Qđ̃ gͦ ab hominib ñ uult fieri.
hoc ipse facit. qͥ exẽplũ hominib pouit: Non
ita ẽ. Deus eñ quib maledicit meritũ desi¬
gnat eiꝰ cui maledicit. & sententiã ꝓmit. ut¬
pote quẽ ñ fallit neq peccati qualitas. neq
peccantis effectus. Homo autẽ qͥa hec ñ potest
agnoscere potest. Ioento etiã si iudicantis aut
sententiã ꝓmentis intuitu ꝓferat maledictũ. ñ potest
ẽẽ iusta maledicentis causa. uͥ ignorat᷑ peccantis effe¬
ctus. maxime cũ humanũ inciũ tc̃ sciat maledicta
ꝓferre. cũ forte conuiciis aut iniuriis ꝓuocat᷑. Qđ
uiciũ resetare apłs uolens. ne maledictis maledic¬
ta & conuicus conuicia ꝓuocemꝰ. mandatũ neces¬
sariũ ponit. ut benedicamꝰ & ñ maledicamꝰ. quo
conuiciandi uiciũ resecet᷑. ñ qͦ iudicandi ueritas
que homines latet. & ꝓnuntiandi auctoritas

Expanded text:
diximus, quod mandatum per Apostolum datur ubi dicit: Benedicite et nolite maledicere? Quod ergo ab hominibus vult fieri, hoc ipse facit, qui exemplum vitae omnibus ponit? Non ita est. Deus enim quibus maledicit, meritum designat ejus cui maledicitur, et sententiam promit, utpote quem peccantis affectus. Homo autem, quia haec non potest ignoscere potest, idcirco etiam si judicantis vel sententiam promentis intuitu proferat maledictum, non potest esse justa maledicendi causa, ubi ignoratur peccantis effectus: maxime cum humanum vitium tunc sciat maledicta proferre cum forte conviciis aut injuriis provocatur. Quod vitium resecare Apostolus volens, ne maledictis maledicta, et conviciis convicia provocemus, mandatum necessarium ponit, ut benedicamus et non maledicamus : quo conviciandi vitium resecetur, non quo judicandi veritas, quae homines latet, et pronuntiandi auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdã sacratꝰ numerꝰ. de qͦ iã fuꝑius ꝓ ut donauit
dñs diximꝰ. S iste numerꝰ tẽ demũ sacratꝰ ẽ &
plac itꝰ do. cũ ipso p̃cipiente numerat᷑. Si autẽ
contra p̃ceptum dñi uoluerit aliqͥs numerare.
licet ille dauid sit. licet magnꝰ ꝓpħa. contra

Expanded text:
am superius pro ut donavit Dominus, diximus. Sed iste numerus tunc demum sacratus est et placidus Deo, cum ipso praecipiente numeratur. Si autem contra praeceptum Domini voluit aliquis numerare, licet ille de Deo sit, licet magnus propheta, contra
Abbreviated transcription (Latin):
tudine plenũ erat. & sub lingua eiꝰ labor & do¬
lor. & sedebat in insidus cũ diuitib expectabat
micis oꝑat᷑ salutẽ. Iniecit enĩ u̾bũ in os eiꝰ. quã¬
ius ñdũ cor eiꝰ cape posset ũbũ dĩ. Adhuc enĩ
erat in cotde eiꝰ mercedis cupiditas. ꝓ pt̾ qđ etiã
post u̾bũ di qd̃ habuit in ore suo dicebat ad
balac. Ueni et do tͥ consiliũ. Et docebat eum
qͦmͦ mitteret scandalũ in conspectu filioꝵ isrł
ut manducarent idolis imnmolata & fornica¬
rent᷑. ꝓpt̃ qd & cecidit ppłs. & plaga magna
facta ẽ in eo: donec phinees ꝑempto ifrłite qͥ
fornicabat᷑ cũ madianitide sedauit furorem
dñi. Et post hec inqͥt ꝓduxit phynees exer¬
citũ contra madianitas & int̾fecerunt duodecĩ
milia uiros. & balaã filiũ beor in gladio. S
hec ante tẽpus ꝑ excessũ quendã introduximꝰ.
ut ostenderemꝰ qͥa balaã ñ in corde s in ore tantũ

Expanded text:
ine plenum erat, et sub lingua ejus labor et dolor, sed et in insidiis cum divitibus . Exspectabat micis operatur salutem. Injecit verbum in os ejus, quamvis nondum cor ejus capere posset verbum Dei. Adhuc enim erat in corde ejus merces cupiditatis, propter quod etiam post verbum Domini, quod habuit in ore ejus, dicebat ad Balac: Veni et do tibi consilium. Et docebat eum quomodo mitteret scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et ut fornicarentur. Propter quod et cecidit populus, et plaga magna facta est in eo, donec Phinees perempto Israelita qui fornicabatur cum Madianitide, sedavit furorem Domini. Et post haec, inquit, produxit Phinees exercitum contra Madianitas; et interfecerunt duodecim millia viros: et Balaam filium Beor in gladio. Sed haec ante tempus per excessum quemdam introduximus, ut ostenderemus, quia Balaam non in corde, sed in o
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Culpabilis ẽ cũ edificat atas. & uictimas impo¬
nit demonib. & apparatu magico poscit diuina con¬
sulta. Culpabilis ẽ cũ consiliũ pessimũ dat. ut po¬
płs decipiat᷑ ꝑmulieres madianitas. & cultũ idoloꝵ
Rursus laudabilis ostendit᷑. cũ u̾bũ dĩ ponit᷑ in

Expanded text:
uperabilis est, cum aedificat aras, et victimas imponit daemoniis, et apparatu magico poscit divina consulta: culpabilis est, cum consilium pessimum dat, ut populus decipiatur per mulieres Madianitas, et cultum idolorum. Rursus laudabilis ostenditur, cum verbum Domini ponitur in
Abbreviated transcription (Latin):
tua. & si posueris in petra nidũ tuũ. & si fuerit
tͥ beor nidus astutie. assirii de captiuũ ducent.
Hidet᷑ mͥ qd cineũ ñ ualde culpabilit nominet.
Ipse ẽ enĩ cui & in suꝑiorib dicebat saul. Disce¬
de de medio amalech. & ñ ꝑcutiã te: qͥa tu feci¬
sti misccłiã in istł. cũ ascendetet de egipto. De
hoc gͦ &e nc̃ dr. qͥa ualida sit habitatio eiꝰ: si ponat¬

Expanded text:
nidum tuum, et fuerit tibi Beor nidus astutiae, Assyrii captivum te ducent. Videtur mihi quod Cinaeum non valde culpabiliter nominet. Ipse est enim cui in superioribus dicebat Saul: Discede de medio Amalec, et non percutiam te, quia tu fecisti misericordiam in Israel, cum ascenderet de Aegypto. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ possidens. caueat inquã etiã si possideat
& ꝓmereat᷑ istã gr̃am ut in eccłia xͥ sit. ne for¬
blasphemant in eccłia positi tradunt᷑ satane.
sic̃ figelus & hermogenes. de qͥb paulus dicit.
Q uos tradidi inquit satane. ut discant ñ blas¬
phemare. ꝓpterea gͦ assiriis traditur. qͥ decli¬
nauerit in hereticã blasphemiã. qͥa assirii in¬
t̃pretant᷑ dirigentes. & ob hoc traduntur qͥ
tradunt᷑ ñ ut ꝑeant neq ut penitus intere¬
ant. s ut dirigantur & corrigantitr. & sic̃ ipse
paulus dicit. ut discant ñ blasphemare.
P ost hec uͦ balaã ꝓpħie sue sermonẽ in his
concludit dicens. Et assũpta parabola

Expanded text:
etatur possidens, caveat, inquam, etiam si possideat etatur possidens, caveat, inquam, etiam si possideat et promereatur istam gratiam, ut in Ecclesia Christi sit, ne forblasphemant in Ecclesia positi, traduntur Satanae: sicut Phigelus et Hermogenes, de quibus Paulus dicit: Quos tradidi, inquit, Satanae, ut discant non blasphemare . Propterea ergo Assyriis traditur, quia declinaverit in haereticam blasphemiam, quia Assyrii interpretantur dirigentes. Et ob hoc traduntur eis, qui traduntur non ut pereant, neque ut penitus intereant, sed ut dirigantur et corrigantur, et sicut Paulus ipse dicit, ut discant non blasphemare. Post haec vero Balaam prophetiae suae sermonem in his concludit dicens: Assumptaque parabola
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fiat ei beot nidus astutie. Beot pat̾ est ba¬
laã. qͥ potest accipi in ꝑsona hereticoꝵ. ut hoc
dici indeat᷑. qđ saluus possit ẽẽ cineus si po¬
nat in petra nidũ suũ hoc ẽ in xͦ collocet spem
suã & ñ eũ hereticoꝵ circũdet & circũ scͥbat au¬
datia. Nã si hoc fuerit. nichil ei proderit quod
rus enĩ captiuabitur. malignis scilicet uirtu¬
tib que eos captiuos ducunt. & in potestatẽ
accipiunt quos heretieꝰ ertor inuoluerit. Ui¬
detur sane scdm hanc expositionẽ quã de
cineo edidimꝰ. & coniunctio int̾turbare sensum.
S sciendũ ẽ qđ ũnacłm ẽ hebrẽe lingue. & con¬
unctione frequent᷑ uti. ita ut ñ inc̾dũ abundet
et in non necessarus. ut in nr̃a apparet lingua
uideatur inserta. quod utiq cũ uenia accipi¬
endũ ẽ. Habet enim unaqueq lingua aliqͥd
ꝓpͥetatis. quod apud alias linguas ociosũ ui¬
deat᷑. Et hic gͦ conunctio quasi abundans ha¬
benda ẽ & suꝑflua. Caueat gͦ cineus qͥ interp̃¬

Expanded text:
ater est Balaam, qui potest accipi in persona haereticorum: ut hoc dici videatur, quod salvus possit esse Cinaeus, si ponat in petra nidum suum, hoc est in Christo collocet spem suam, et non cum haereticorum circumdet et circumscribat astutia. Nam si hoc fuerit, nihil ei proderit, quod riis enim captivabitur, malignis scilicet virtutibus quae eos captivos ducunt, et in potestatem accipiunt, quos haereticus erroribus involverit. Videtur sane, secundum hanc expositionem quam de Cinaeo edidimus, et conjunctio interturbare sensum. Sed sciendum est quod vernaculum est Hebraeae linguae et conjunctione frequenter uti, ita ut interdum abundet et in necessariis, ut in nostra apparere lingua videatur inserta. Quod utique cum venia accipiendum est. Habet enim unaquaeque lingua aliquid proprietatis, quod apud alias linguas vitiosum videatur. Et hic ergo et conjunctio quasi abundans habenda est et superflua. Caveat ergo Cinaeus, qui interpr
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ẽ amalech. Et sem̃ eiꝰ ꝑibit. Sem̃ eoꝵ est
ꝑsuasio & doctͥna. qͣ docuert̃ om̃s nos̃ declinare adõ.
Istud gͦ scm̃ malũ & doccrina pessima. ñ ipsi in
qͥb semmatũ ẽ ꝑibunt. Ipsi enĩ cũ conũsi in¬
gemueruit. salui erunt. Et inde si talis ñ expo¬
sitio etiã illis conuenient̃ obsistat qͥ dm̃ legis ue¬
lut duricie & crudelitatis accusant. qͥ ñ solum
gentẽ amalech. s & sem̃ eiꝰ ꝓnuntiet ꝑiturũ.
cũ gens quidem ad sp̃uales neqͥtias referat᷑. sem̃
uͦ eiꝰ doctrina suꝑstitionis gentiliũ & cultꝰ ido¬
loꝵ atq omnis secta que a do ppłm declina¬
re suadeat exponat᷑. Cõmemorat autẽ ꝓpłna
post amalech cincũ dicens. Et uidens cmeũ.¬

Expanded text:
it. Semen eorum est persuasio et doctrina, qua docuerunt homines declinare a Deo. Istud ergo semen malum, et doctrina pessima, non ipsi in quibus seminatum est, peribunt. Ipsi enim cum conversi ingemuerint, salvi erunt. Et vide, si non talis expositio, etiam illis convenienter obsistat, qui Deum legis velut duritiae et crudelitatis accusant; qui non solum gentem Amalec, sed et semen ejus pronuntiet periturum, cum gens quidem ad spiritales nequitias referatur, semen vero ejus, doctrina supersitionum gentilium, et cultus idolorum, atque omnis secta, quae a Deo populum declinare suadeat, exponatur. Commemorat autem prohetia post Amalec, Cinaeum dicens: Vidit qu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qͥ laborabant post te. Tu autẽ esuriebas
& laborabas. & ñ timuit dm̃. Obserua gͥ & in
his quomͦ amalech obstitit isrł in uia. s tam̃
ñ potuit caput eiꝰ abscidere nͥ caudã tantum.
id ẽ eos potuit optinere qͥ retro positi erant.
qͥ ultini sequebantur. nec ea que retro erant
obliuiscentes extendebant se ad ea que in an¬
te st̃. Et ideo puco qͥa dñs p̃cipiebat in euan¬
głio dicens. Nemo mittens manũ suã ad ara¬
trũ & retro aspiciens. aptus ẽ regno di. Et merito.
Si cnĩ qͥs retro inuentꝰ fucrit in cauda. abscidet eũ

Expanded text:
omnes qui laborant post te. Tu autem esuriebas et laborabas, et non timuit Deum . Observa ergo et hic quomodo Amalec obstitit Israeli in via, sed tamen non potuit caput ejus abscindere, nisi caudam tantum, id est, in eos potuit obtinere, qui retro positi erant, qui ultimi sequebantur; nec ea quae retro erant obliviscuntur, extendebant se ad ea quae inante sunt. Et ideo puto, quia Dominus praecipiebat in Evangeliis dicens: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro respiciens, aptus est regno Dei . Et merito. Si enim retro quis intuens fuerit, in cauda abscindet eum
Abbreviated transcription (Latin):
N ecessariũ mͥ uidetur reqͥrere in scͥpturis
diuinis quib in locis uł quo in tempore no¬
men amalech scͥptũ sit. quoue ex genere gens
ista descendat. Facilius enĩ qđ̃ querit᷑ agno¬
scetur. si ex plurib locis que de eadẽ re scri-¬
pta sunt ꝓferant᷑. Igitur in genesi lectione
ui qͥnq reges conuenert̃ ut pugnarent contͣ

Expanded text:
necessarium mihi videtur requirere in Scripturis divinis, quibus in locis vel quo in tempore, nomen Amalec scriptum sit, quo vel ex genere gens ista descendat. Facilius enim quod quaeritur agnoscitur, si ex pluribus locis, quae de eadem scripta sunt, proferantur. Igitur in Genesis lectione, ubi quinque reges conve
Abbreviated transcription (Latin):
nit atq ĩpositã in humeris suis reportauit.¬
& illi numero qͥ in suꝑiorib saluus mane¬
bat adiunxit. Iste autẽ assur qͥ in fine om̃i¬
um dr ꝑiturus. nescio si aliquando aut que¬
ri possit aut inueniri. Perit enĩ nou erro¬
re s iudicio. nec lapsu motꝰ. s ꝑseuetantia p̃¬

Expanded text:
nit, atque impositam humeris suis reportavit, et illi numero, qui in superioribus salvus manebat, adjunxit. Iste autem Assur, qui in fine omnium dicitur periturus, nescio aliquando aut quaeri possit, aut inveniri. Perit ergo non errore, sed judicio; nec lapsu motus, sed perseverantia p
Abbreviated transcription (Latin):
tes interp̾̃tantur. Ipse gͦ iste ppłs etiã hebre¬
us dr. quia transit de egipto ad t̾ram repro¬
missionis. de tenebris ad lucẽ. de morte ad
uitã. S qm̃ hec ut diximꝰ ñ fine agone nec
sine magno certamine poterit optinere quasi
in agone positꝰ nc̃ affligit nc̃ affligit᷑. Et nẽ
cedit aduersariũ. nc̃ ipse ab aduersario uerbe¬
rat᷑. Affugent gͦ etiã ipsi assiri hebteos hoc
ẽ ppłm dĩ sic̃ affligunt᷑ ab eis. & ipsi idem as¬
siru cũ hec feceruit. & cũ uires suas om̃s erga
hebreos affugendo effuderint. statim etiã
ipsi ꝑibunt. Qd gͦ ait. & affugent hebteos.
& ipsi ꝑibunt parit. ñ ita accipiendũ ẽ. qua¬
si parit̾ cũ hebreis ꝑibunt assirii. s parit̃
id ẽ statim ut hec fecerint ut hebreos affli¬
xerint. etiã ipsi ꝑibunt. Parit̾ enĩ grecus
sermo ꝓstatim ponit. Hic gͦ erit finis om̃iũ.
ut & assur cui tradebant᷑ hii qͥ derelinque¬

Expanded text:
tes interpretantur. Iste ergo ipse populus etiam Hebraetes interpretantur. Iste ergo ipse populus etiam Hebraeus dicitur, quia transit de Aegypto ad terram repromissionis, de tenebris ad lucem, de morte ad vitam. Sed quoniam haec, ut diximus, non sine agone, non sine magno certamine poterit obtinere, quasi in agone potius, nunc affligit, nunc affligitur; et nunc caedit adversarium, nunc ipse ab adversario verberatur. Affligent ergo ipsi etiam Assyrii Hebraeos, hoc est, populum Dei, sicut affliguntur ab eis. Sed ipsi, id est, Assyrii, cum haec fecerint, et cum vires suas omnes erga Hebraeos affligendos effuderint, statim etiam peribunt ipsi. Quod ergo ait: Et affligent Hebraeos, et ipsi pariter peribunt, non ita accipiendum est, quasi pariter cum Hebraeis peribunt et Assyrii; sed pariter, id est, statim ut haec fecerint, ut Hebraeos afflixerint, etiam ipsi peribunt. Pariter enim Graecus sermo pro statim ponit. Hic ergo erit finis omnium ut et Assur, cui credebantur hi qui delinque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singła loqͥ d̾r. legenti incutit pudorẽ. de qͦ
in his que dicuntur. ñ quasi in parabolã s
scdm litterã dictũ putet. Ait gͦ. Oqͥs inuet
cũ fecerit hec ds: Hic uitã ñ hanc cõmunẽ
s illã nominat que scd̾m dm ẽ. Et hoc ẽ
qđ dicit. qͥa tẽ hec fient oĩa cũ orietur astrũ
ex iacob & cxurrexerit homo ex isrł. & dele¬
uerit amalech & scm̃ eiꝰ ꝑdiderit. hoc ẽ cũ
aduenerit xp̃c. & idolorũ cultũ destruxe¬
rit atq omniũ demonũ subiecerit potesta¬
tem. quis erit ille tam beatꝰ tam felix qui
hoc uideat. hoc ẽ qͥ sentiat & intelligat &
nib cithioꝵ. & affligent assirios. Cychi in¬
scłi impiis ueniet effugiunt. ipsi affligent
assirios. hoc ẽ hii quib in agone pietatis
positis conteret sachanan as sub pedib.
ipsi assirios affligent. demonũ scilicet gentẽ
Calcabunt nãq suꝑ serpentes & scotpiones. &
suꝑ omnẽ uirtutẽ iiunci. & afflgent he¬
breos. & ipsi patit̾ ꝑibunt. Hebrei. transeun¬

Expanded text:
 Balaam, legenti incutit pudorem, ne quid in his quae dicuntur, non quasi in parabola, sed secundum litteram dictum putet. Ait ergo: O quis vivet cum fecerit haec Deus? Hic vitam non hanc communem, sed illam nominat quae secunda est. Et hoc est quod dicit, quia dum haec omnia fient, cum orietur astrum ex Jacob, et surrexit homo de Israel, et deleverit Amalec, et semen ejus perdiderit, hoc est, cum advenerit Christus, et idolorum cultum destruxerit, atque omnium daemonum subjecerit potestatem, quis erit ille tam beatus, tam felix, qui haec videat, hoc est, qui sentiat et intelligat et nibus Citiorum, et affligent Assyrios. Citii insaeculi impiis veniet effugiunt, ipsi affligent Assyrios: hoc est, hi qui in agone pietatis positi conterent Satanam sub pedibus, ipsi affligent Assyrios, daemonum scilicet gentem. Calcabunt namque super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici; et affligent Hebraeos, et ipsi pariter peribunt. Hebraei transeun
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ istũ amalech filiũ eliphas pͥmogeni¬
ti esau quẽ peꝑit ei thãnas concubina sua.
cuiꝰ pater ẽ elyphas : qͥ interpretat᷑ ds̃ me disꝑ¬
sit. Mater autẽ tamnas que & ipsa qͥdẽ pͥmo¬
ẽ de genere. deinde interp̃tat᷑ desertio cõmuta¬
ta. cõmota. Et necessario utiq que ab his ta¬
lib gignitur hostis ẽ isrł ablingens uł decli¬
nans ppłm. Primus enĩ ipse hebreos egressos
ex egipto bello aggressus ẽ. & in raphidin.
Tunc moises ait ad iħm. Elige tͥ uiros & exi.
& confuge cũ amalech crastino. & ecce ego sto
in uertice collis. & uirga di in manu mea.
erit. Et fecit iħc sicut dixit ei moyses. & con¬
fuxit cũ amalech. Moyses autẽ & aaron & ur
ascenderunt in uerticẽ collis. Et factũ ẽ ut cũ
eleuaret manus moyses inualesceret isrł: cũ
autẽ deponeret manus inualescebat amal ech.
Et post pauca iterũ scͥptũ est qͥa fugauerit iħc
amalech. & ppłm eiꝰ gladio deiecerit. Tũ ciũ

Expanded text:
videamus et istum Amalec, filium Eliphaz primogeniti Esau, quem peperit ei Thamnas concubina sua: cujus pater est Eliphaz, qui interpretatur Deus me dispersit. Mater autem Thamnas, quae et ipsa primo quidem est deneger, deinde interpretatur defectio commota. Et necessario utique, qui ab his talibus gignitur, hostis est Israel, vel declinans populum. Primus enim ipse Haebraeos egressos ex Aegypto, bello aggressus est in Raphidim, tunc cum Moyses ait ad Jesum: Elige tibi viros et exi, et conflige cum Amalec crastino; et ecce ego sto in vertice collis, et virga Dei in manu mea erit. Et fecit Jesus sicut dixit ei Moyses, et conflixit cum Amalec. Moyses autem et Aaron, et Hur, ascenderunt in verticem collis. Et factum est ut cum levaret manus Moyses, invalesceret Israel. Cum autem deponeret manus suas, invalescebat Amalech . Et post pauca iterum scriptum est, quia fugaverit Jesus Amalec, et populum ejus gladio dejecerit, tunc cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad sc̃imoniã conũtit habet ante ocłos suos
fontẽ iudicii. aꝓspicit enĩ iudicu diem. & pu¬
rificato corde tã maloꝵ penas quã pioꝵ bea¬
titudines contuet᷑. Et hec faciens. om̃s ama¬
lechitarũ pͥncipes ꝓsternit & deicit. Siqui
autẽ ñ se conuerterint ad cades id ẽ ad scĩ¬
moniã fontẽq iudicu. neq futurũ iudicu
cogitant dicm. isti subiecti sunt pͥncipib¬

Expanded text:
ad sanctimoniam convertit, habet semper ante oculos suos fontem judicii. Prospicit enim judicii diem, et purificato corde tam malorum poenas, quam piorum beatitudines contuetur. Et haec faciens omnes Amalecitarum principes prosternit et dejicit. Si qui autem non se converterint ad Cades, id est, ad sanctimoniam fontemque judicii, neque futurum judicii cogitant diem, isti subjecti sunt p
Abbreviated transcription (Latin):
Dux theman. dux gomer. dux sephar. dux ce¬
nes. dux chore. dux gothan. dux amalech.
Hic gͥ amalech filius fuit eliphas pͥmogeniti
filii esau: natus ex concubina nomine thãnã
morationẽ. uͥ hii qui reuersi st̃ & uenerait
ad fontẽ indicu qͥ uocat᷑ cades int̾ficiunt om̃s¬

Expanded text:
Dux Theman, dux Omar, dux Sephu, dux Cenez, dux Chore, dux Gathan, dux Amalec . Hic ergo Amalec, filius fuit Eliphaz primogeniti filii Esau, natus ex concubina nomine Thamna. morationem, ubi qui reversi sunt et venerunt ad fontem judicii, qui vocatur Cades, interficient om
Abbreviated transcription (Latin):
beantur. qm̃qͥdẽ in catalogo filioꝵ esau & du¬
cũ qͥ ex eiꝰ genere descenderant. refertur ama¬
lech. Ita enĩ scͥptũ ẽ. Iste sunt autẽ generatio¬
nes esau patris edom in monte seir. & hec
nomina filioꝵ esau. Eliphas filius adas
uxoris esau: & reguel filiꝰ besemath urotis¬

Expanded text:
em et in catalogo filiorum Esau, et ducum qui ex ejus genere descenderant, refertur Amalec. Ita enim scriptum est: Haec sunt autem generationes Esau patris Edom, in monte Seir. Et haec nomina filiorum ejus: Eliphaz filius Adae uxoris Esau; Raguel quoque filius Basemath u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibit. Quod ait mitiũ gentiũ amalech: cer¬
tum ẽ quia nullo pacto ad illũ qͥ tẽ erat ama
tis origuie. s ad inuisibilẽ amalerh melius re¬
fertur. quia declinando a deo ppłos & facien¬
do gentiles. ex d̃i cultorib amalech nomina¬
tur. & ideo recte iniciũ gentiũ dr. quasi talis
quedã uirtus contratia. que pͥma iiciũ dede¬
rit ut homines gentiles fietent mitando głam
incorruptibilis di in similitudinẽ imaginis cor¬
ruptibilis hominis. & uolutrũ & quadrupedũ¬

Expanded text:
Amalec. Quod ait, initium gentium Amalec, certum est, quia nullo pacto ad illum qui tunc erat intis origine, sed ad invisibilem Amalech melius referetur, qui declinando populos a Deo, et faciendo gentiles, ex Dei cultoribus Amalec nominatur. Et inde recte initium gentium dicitur, quasi talis quaedam virtus contraria quae prima initium dederit, ut homines gentiles fierent, mutando gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et volucru
Abbreviated transcription (Latin):
tiones nr̃as. & tc̃ uidebimꝰ eos qͦs plangunꝰ in
nob̾ intrinsecꝰ contineri. & quia sodomitica
& egiptia & assiria. & alia uniu̾sa pectata
que castigans scͥpt᷑a enumerat u̾sent᷑ in nob̾. Pol¬
liciti supta sumꝰ. maiꝰ aliquid de scͥpt᷑a nos ẽẽ di¬
cturos sodome. in saturitate panis & in abun¬
dantia atq deliciis. & istiꝰ modi peccatis delin¬
qͣnti. lex loquit᷑. Attende tͥ. ne comedens & bi¬
bens & tepletꝰ. & domos bonas edificans. ouib:
tuis & bob tuis multiplicatis tͥ. argento & au-
ro multiplicatuᷤ. obliuiscaris dñm dm̃. & ĩ alio
loco. Manducauit & bibit. & sat᷑atꝰ ẽ & incras¬
satꝰ. & recalcit᷑uit dilectꝰ. Similia his salomon

Expanded text:
tiones nostras, et tunc videbimus eos quos plangimus, in tiones nostras, et tunc videbimus eos quos plangimus, in nobis intrinsecus contineri, et quia Sodomitica, et Aegyptia, et Assyria, et alia universa peccata, quae castigans Scriptura enumerat, versentur in nobis. Polliciti supra sumus majus aliquid de Scriptura dicturos. Sodomae in saturitate panis, et in abundantia, atque deliciis, et istius modi peccatis delinquenti lex loquitur: Attende tibi, ne comedens et bibens repletus, et domos bonas aedificans, ovibus tuis et bobus tuis multiplicatus tibi, argento et auro 968 multiplicatus obliviscaris Dominum Deum. Et in alio loco: Manducavit et bibit, et saturatus est et incrassatus, recalcitravit dilectus . Similia his Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
hinc seqͥt᷑ aliud sodome delictũ. qđ debemꝰ di¬
cere ne in simili cͥmine repꝑiamt᷑. Et manũ pau¬
ꝑis & egentis ñ suscipiebat. Considera diligen¬
ter enumerationẽ peccatoꝵ sodome. Ego ipse
si uixta uires meas manũ pauꝑis & egentis ñ
adiuuero: sodomiticũ habeo peccatũ. Seqͥt᷑ alia
accusatio. Et suꝑbe głabat᷑. & iactatio głe. so¬
domiticũ cͥmen ẽ. St aut̃ quedã egiptia pecca¬
ta. quedã sodomitica. st̃ alia babilonia. alia
assitia. alia moabitica. alia ãmanitica. As sapi¬
ens & intelliget ista. aut qͥs intelligens & agno
scit ea: Quotienscũq legimꝰ ea que de sodomoꝵ
subũsione c̃scͥpta st̃. ñ dicamꝰ miserabiles sodo¬
mite quoꝵ ulteriꝰ fructꝰ t̾ra ñ affert. misera¬
biles multũq plangendi qͥtã lugubria &
tam dira ꝑpessi st̃. qͥn potiꝰ c̾u̾tamꝰ hunc in
corda nr̃a sermonẽ. scrutem᷑ renes. & cogita¬

Expanded text:
hinc sequitur aliud Sodomae delictum, quod debemus dihinc sequitur aliud Sodomae delictum, quod debemus dicere, ne in simili crimine reperiamur: Et manum pauperis et egentis non suscipiebat. Considera diligenter enumerationem peccatorum Sodomae. Ego ipse si juxta vires meas manum pauperis et egentis non adjuvero, Sodomiticum habeo peccatum. Sequitur alia accusatio: Et superbe gloriabatur. Et jactatio gloriae Sodomiticum crimen est. Sunt autem quaedam Aegyptia peccata, quaedam Sodomitica: sunt alia Babylonica, alia Assyria, alia Moabitica, et alia Ammantica, Quis sapiens, et intelligit ista? ascet ea ? Quotiescumque legimus ea, quae de Sodomorum subversione conscripta sunt, non dicamus, miserabiles Sodomitae, quorum ulterius fructus terra non affert: miserabiles multumque plangendi, qui tam lugubria et tam dira perpessi sunt; quin potius convertamus hunc in corda nostra sermonem, scrutemur renes et cogita
Abbreviated transcription (Latin):
illud qđ in euangłio đr. uideb̾ quia & illiꝰ ma¬
ximũ peccatũ int̾ uniu̾sa peccata suꝑbia fue¬
rit. ĩ satitate panũ & in abundantia affluens
ñ habuit miserationis affectũ ad eũ qui ante
portas suas confectꝰ ulcerib iacebat. s ĩ tantã su¬
ꝑbiã elatꝰ ẽ despiciens pauꝑtatẽ. ut ñ cõputa¬
ret neq inferoꝵ supplicia. neq cõmunia hu¬
manitatis iura. qͥa oporteret hominẽ huma¬
na saꝑe. & ĩ alienis calamitatib ꝓ simili ꝯdi¬
tione sui qͦdã mͦ misereri. Est gͥ & diues ille
sodomnita. Si enĩ talia erant peccata sodome. ut
ĩ satitate panũ & ĩ abundantia fuerit. talis aũ
ẽ et diues qͥ in euangłio describit᷑. nulli dubiũ qͥn
diues ille sodomita sit. Quomͦ autẽ sodome
& filie sodomoꝵ suꝑbe fuert̃. tales st̃ arro¬
gantes aĩe & filie sodomorũ quec̃q nesciunt
dictũ. Oĩs qͥ se exaltat humiliabit᷑. & qͥ se humi¬
liat exaltabitur. hoc erat ei & filiab eiꝰ. De¬

Expanded text:
illud quod in Evangelio dicitur, videbis quia et illius maximum peccatum inter universa peccata superbia fuerit: in saturitate panum et in abundantia affluens non habuit miserationis affectum ad eum, qui ante portas suas 967 confectus ulceribus jacebat: sed in tantam superbiam elatus est, despiciens paupertatem: ut non computaret neque inferorum supplicia, neque communia humanitatis jura, quia oporteret hominem humana sapere, et in alienis calamitatibus pro simili conditione sui quodammodo misereri. Est igitur et dives ille Sodomita. Si enim talia erant peccata Sodomae, ut in saturitate panum et in abundantia fuerit, talis autem est et dives, qui in Evangelio describitur, nulli dubium quin dives ille Sodomita sit. Quomodo autem Sodoma, et filiae Sodomorum superbae fuerunt, tales sunt arrogantes animae et filiae Sodomorum, quaecumque nesciunt dictum: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Hoc erat ei et filiabus ejus. De
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtas. & hec dix̃ qͥa uisitatio di ꝓpt̾ conscientiã
& uite beatitudinẽ eidẽ p̃sentaret᷑. tẽptatꝰ ẽ &
nudatꝰ auxilio. ut uidet qͥd humana possit in¬
firmitas. Recedente qͥppe p̾sidio di. ille castis¬
simꝰ. ille admirabił ĩ pudicitia. qͥ audierat. si
mundi pueri maxime a muliere. & acceꝑat eu¬
charistiã qͣsi mundꝰ. ñ potuit ꝑseuerare: s in
eo teꝑtꝰ ẽ cͥmine in qͦ sͥ qͣsi continens applaude¬
bat. Siqͥs gͦ consciꝰ puritatis sue seipsũ głifica¬
his bonis quoꝵ sͥ consciꝰ erat. ñ tam ipse sui
exticit causa ꝗͣ d̾s qͥ uirtutũ om̃iũ fons est.
Ex qͥb apparet. & saturitatẽ panũ & dona sp̃ita¬
lia ei qui ea ñ pot̾ sustinere generare suꝑbiã.
Idcuco fugiamꝰ a sodomis & peccatis eiꝰ. fugiamꝰ
a samaria. & cͥminib quib castigat᷑ misera ie

Expanded text:
pter conscientiam, et vitae beatitudinem eidem praesentaretur, tentatus est, et nudatus auxilio, ut videret quid humana possit infirmitas. Recedente quippe praesidio Dei, ille castissimus, ille admirabilis in pudicitia, qui audierat: Si mundi sunt pueri maxime a muliere : et acceperat Eucharistiam quasi mundus, non potuit perseverare, sed in eo repertus est crimine, in quo sibi quasi continens applaudebat. Si quis ergo conscius puritatis suae seipsum glorificahis bonis quorum sibi conscius erat, non tam ipse sui exstitit causa quam Deus, qui virtutum omnium fons est. Ex quibus apparet et saturitatem panum, et dona spiritalia ei qui ea non potest sustinere, generare superbiam. Idcirco fugiamus a Sodoma et peccatis ejus: fugiamus a Samaria et criminibus, quibus castigat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sodomis fuit. Erat qͥppe t̾ra eoꝵ ut paradisꝰ
di. & ut t̾ra egipti. Si aũ a carnali iutellectu
ad sp̃italẽ conscenderis: ut uideas qͦmͦ suꝑbia
sodomoꝵ ĩ satitate panũ & ĩ abundantia fiu¬
xent. utilitatẽ capies. & ad uite officiũ. & ad alil
quedã maiora maiorib corrigenda. A ponamꝰ
pͥmũ id qđ ante multos dies lectũ est: uestitũ
uysso & purpura diuitẽ cotidie delicus luxu¬
riaq letantẽ. & lazarũ uulneratũ tabo & ues¬
miũ pedore confectũ. querentẽ solatiũ famis
sue. micas que de m̃sa eiꝰ decidebant. Opor¬
tune autẽ nc̃ in hunc locũ exẽplũ istud in¬
cidit. ut ꝑspicuũ fiat que miqͥtas diuitis fu¬
erit. Locuples erat. abundabat delicus. Non eũ
accusauit scͥpt᷑a quasi diuitias ex iniqͥtate pos¬
sederit. ñ eũ criminatꝰ ẽ sermo diuinꝰ & meretri

Expanded text:
in Sodomis fuit. Erat quippe terra eorum ut paradisus in Sodomis fuit. Erat quippe terra eorum ut paradisus Dei, et ut terra Aegypti. Si autem a carnali intellectu ad spiritalem conscenderis, ut videas quomodo superbia Sodomorum in saturitate panum et in abundantia fluxerit, utiquaedam majora majoribus corrigenda. Proponamus primum id, quod ante multos dies lectum est, divitem vestitum bysso et purpura, quotidie deliciis luxuriaque laetantem, et Lazarum vulnerum tabe et vermium pedore confectum, quaerentem, solatium famis suae, micas, quae de mensa ejus decidebant . Opportune autem nunc in hunc locum exemplum istud incidit, ut perspicuum fiat quae iniquitas divitis fuerit. Locuples erat, abundabat deliciis. Non enim accusavit eum Scriptura, quasi divitias in iniquitate possederit: non eum criminatus est sermo di
Abbreviated transcription (Latin):
mem ñ defert lum̃ xͥ sui. alioqͥn puniet ine.
defert uͦ lum̃ minoꝵ. cõparat mͥ inferiores
quosq. Quanto ampliꝰ maiores mͥ melioresq
contulerit. tanto plus iustꝰ ero. si illi a me reꝑ¬
ti fuerint minores. Similit̾ ẽ illud intellige¬
alia gła stellarũ: stella enĩ ab stella differt in
cdaritate. sic & resurrectio mortuoꝵ. Uerbigr̃a
fulgens & illud sidus: ñ in c̾spectu lucidioris
stelle. s obscurioris micat. Qs nr̃m potest ad
iustar fulgere lune: Qs lucidioꝵ siderũ chocusca¬
re lumine: Scdm id qđ scͥptũ ẽ in damel. fulge¬
bunt sic̃ stella in scła. Et hec quidẽ necessario
disputauimꝰ. ut ꝓcul a suꝑbia recedamꝰ. sodo¬
miticũ quippe pͥeccatũ ẽ suꝑbia. iniqͥtas. hac
sodomoꝵ sororis tue suꝑbia. Unde nascat᷑ su¬
ꝑbia. & quas habeat tadices adiungit. In sa¬
turitate panũ. & in abundantia asfiuebant.
Si soli litt̾e intendas. multa abundantia antigͥꝰ

Expanded text:
niet me; defert vero lumen minorum, comparans mihi inferiores quosque. Quanto amplius majores mihi melioresque contulerit, tanto plus justus ero, si illi a me reperti fuerint minores. Similiter est illud intelligeellarum: stella enim a stella differt in claritate: sic resurrectio mortuorum . Verbi gratia: fulgens et illud sidus non in conspectu lucidioris stellae, sed obscurioris micat. Quis nostrum potest ad instar fulgere lunae? Quis lucidioris siderum coruscare lumine? Secundum id quod scriptum est in Daniele: Fulgebunt sicut stella in saecula . Et haec quidem necessario disputamus, ut procul a superbia recedamus: Sodomiticum quippe peccatum est superbi iniquitas. Haec Sodomorum sororis tuae superbia unde nascatur, et quas habeat radices, adjungit: In saturitate panum, et in abundantia affluebant . Si soli litterae attendas, multa abundantia antiquitus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa orans & dep̾cans dm̃ ĩpet̾uit ꝓ multis sepe
qđ petiit. Cũ aũ etiã ꝓ hoc petisset. nec cẽt qd̾
petierat c̃secutꝰ. dictũ ẽ ei. Suffic̃ tͥ gr̃a mea: uir¬
tus enĩ in infirmitate ꝑficitur. Oportet itaq
timere eũ qͥ ad huc in genere humano & in
hac p̾senti luce u̾sat᷑. non solũ ea que bona pu¬
tantur ĩ scło. s etiã ea que uere bona sc̃. Ca
magna ñ possumꝰ sustinere. exhibebo ad ꝓbatio¬
nẽ p̃sentis sententie historiã dauid. in quacon¬
scͥbit᷑. in uriã eũ cõmisisse peccatũ. Ante uriã
nullũ delictũ reꝑit᷑ in dd̃. Beatꝰ homo erat.

Expanded text:
a orans et deprecans Deum, impetravit pro multis saepe, quod petiit: cum autem etiam pro hoc petiisset, nec esset quod petierat consecutus, dictum est ei: Sufficit tibi gratia mea, virtus enim in infirmitate perficitur. Oportet itaque timere eum, qui adhuc in genere humano, et in hac praesenti luce versatur, non solum ea, quae bona putantur in saeculo, sed etiam quae vere bona sunt: quia magna non possumus sustinere. Exhibeo ad probationem praesentis sententiae historiam David, in qua conscribitur in Uriam eum commisisse peccatum. Ante Uriam nullum delictum reperitur in David: beatus homo erat
Abbreviated transcription (Latin):
Sĩplicit̾q dicendũ. qͥa nichil sic in atrogantiã ẽ¬
leuet ut diuitie & satitas & cib opũ plurimarũ
dignitas qͦq & potestas. Est aut̃ etiã ad altiora
transgressũ uidere. qͥa suꝑbiã freq̃nt̃ nutriã.
si diuinũ sermonẽ intellexero. si sapientior ce¬
teris fuero. scientia quippe inflat. ñ ego dico
s apłs. & ideo uereor. ne & ipse sustollar. Dan¬
tur & charismata ad id qd expedit. Si ad hoc
dant᷑ qd expedit. qͥs ẽ ille cui ñ expedit & cur
ñ expediat audi. Infetiori subic̃ inflationẽ.
& quandã placitionẽ sui. dũ se putat int̾ cet̃os
eminere. Sepe gͥ sacͣitas panũ & abundantia. ma¬
teria ẽ arrogantie. Sepe aũ & de sp̃italib donis

Expanded text:
a nihil sic in arrogantiam elevet, ut divitiae et saturitas, et cibus opum plurimarum, dignitas quoque et potestas. Est autem etiam ad altiora transgressum videre, quia superbiam frequenter nutriam si divinum sermonem intellexero, si sapientior caeteris fuero. Scientia quippe inflat : non ego dico, sed Apostolus. Et ideo vereor, ne et ipse sustollar. Dantur et charismata ad id, quod expedit. Si ad hoc dantur, quod expedit, quis est ille cui non expedit? Et cur non expediat, audi. Inferior sufficit inflationem, et quamdam placitionem sui, dum se putat inter caeteros eminere. Saepe igitur saturitas panum, et abundantia materia est arrogantiae. Saepe autem et de spiritualibus donis
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ ñ st̃ nusti. Lux eoꝵ cũ eiꝰ luce cõposita: tenebre
repiunt᷑. Et qͦmͦ lum̃ lucerne ad solis racdios
obscurat᷑. & uelut alia quedã ceca materies
c̃tenebrescit: sic licet fulgeat iustoꝵ õiũ lum̃
ante hoĩes ñ tam̃ fulget ante xp̃m. luceat qͥp¬
pe lum̃ ur̃m ñ sĩplicit̾ dictũ ẽ: s luceat ante
hoiẽs. Ante xp̃m ñ potest lum̃ fulgere iustoꝵ.
ut splendor lune. & micantia celi sydera pͥus¬
ꝗͣ sol oriat᷑ in stationib suis rutilant. orto uͦ

Expanded text:
sunt justi. Lux eorum cum ejus luce composita tenebrae reperiuntur. Et quomodo lumen lucernae ad solis radios obscuratur, et velut alia quaedam caeca materies contenebrescit: sic, licet fulgeat justorum omnium lumen ante homines, non tamen fulget ante Christum. Luceat quippe lumen vestrum, non simpliciter dictum est, sed luceat ante homines . Ante Christum non potest lumen fulgere justorum. Ut splendor lunae, et micantia coeli sidera, priusquam sol oriatur in stationibus suis