comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hanc m difficultatẽ. inmo impos¬
sibilitatẽ imposuerit dando suꝑ
me illã sentenc iã Insudore uultꝰ
tui comedes panẽ tuuͣ. Qͦo si ñ fece¬
rit legit᷑. s fecerim: arguit se qͦd qͦsi
culpã in auctorẽ retorserit. eũ de
natura causatꝰ ẽ. s. totũ sibi impu¬
tat. & suis peccatis dicens. Qd dicã. aut
qͥs respondebit mͥ cũ ipse fecerim:
hoc ẽ ut qͦd pacior. pcccando meru¬
erĩ. Quã obrẽ qͦd unũ facere possũ:
recogitabo tͥ om̃s annos meos. in a-¬
maritudine animȩ meȩ. Nempe ñ
sũ dignꝰ ut ualeã recogitare cũ dulce¬
dine: faciã qͦd possũ. cogitabo me
ipsũ in amaritudine animȩ meȩ. Lu¬
cẽ habitas in accessibilẽ: nec quȩo
diu infirmã mentis aciem. radio
tui fulgoris infigere .&. ob hoc eon¬
fusus. redeo adẽsuctas ꝙ familiares
mͥ tenebras uitȩ meȩ p̾stinȩ: ñ qͥdẽ
in eis iterũ iacendo cũ mortifera
delectacione: s pumendo eas & re¬

Expanded text:
hanc mihi difficultatem, imo imposhanc mihi difficultatem, imo impossibilitatem imposuerit, dando super me illam sententiam: In sudore vultus tui comedes panem tuum? 6. Quod si non fecerit, legitur, sed, fecerim; arguit se, quod quasi culpam in auctorem retorserit, cum de natura causatus est; et totum sibi imputat et suis peccatis, dicens: Quid dicam, aut quid respondebit mihi, cum ipse fecerim? hoc est, id quod patior, peccando meruerim. Quamobrem unum est quod facere possum: Recogitabo tibi omnes annos meos in amaritudine animae meae. Nempe non sum dignus ut valeam te recogitare cum dulcedine: faciam quod 1093 possum; cogitabo me ipsum in amaritudine animae meae. Lucem habitas inaccessibilem, nec queo diu infirmam mentis aciem radio tui fulgoris infigere, et ob hoc confusus redeo ad consuetas et familiares mihi tenebras vitae meae pristinae: non quidem in eis iterum jacendo cum mortifera delectatione, sed puniendo eas et re
Abbreviated transcription (Latin):
& a suo qͦdãm᷑ acumine imminuti
iurta illud. Defecert̃ ocłi mei ine¬
loqͥũ tuũ. E rursus. Memor fui dĩ
Siue gͦ illo. siue hoc mͦ accipiat᷑. ñ
al iud quã c̃tẽplacio de signat᷑ Cȩte¬
rũ posterior exposicio: sequentibꝰ
magis conuenire uidet᷑ Ait eñĩ Dñe
ũi pacior. Quasi dicat. Iñe. ñ sponte
s inuitꝰ retrahor .&. arceor a tui con¬
tẽplacione: qͥa corpꝰ qͦd corrũpitur
aggrauat animã. & depͥmit t̃rena
in habitacio sensũ multa cogitan¬
tẽ. Responde gͦ tu o conditor ꝓ me
qͥ nosti naturȩ c̃dicionẽ. Aut si pecca¬
ta mea hoc faciunt. nec est culpana.¬
turȩ. s meȩ pessime c̃suetudinis:
etiã sic nichilominꝰ responde ꝓ me.
affigens peccata cruci.&. sangume
tuo delens: ut ñ sit qͦd me impediat
contẽ plantẽ. Nã qͥd dicã. aut qͥs res¬
pondebit mn: eũ ipse fecerit. Ad quẽ
indelicetꝰ alnĩ uert̃a. aut qͥs auus
respondebit ꝓ me. cũ ipse ñ alius

Expanded text:
et a suo quodam modo acumine imminuti, et a suo quodam modo acumine imminuti, juxta illud: Defecerunt oculi mei in eloquium tuum ; et rursum: Memor fui Dei, sive ergo illo, sive hoc modo accipiatur, non aliud quam contemplatio designatur. Caeterum posterior expositio sequentibus magis convenire videtur. Ait enim: Domine, vim patior. Quasi dicat: Domine, non sponte, sed invitus retrahor et arceor a tui contemplatione; quia corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Responde ergo tu, o Conditor, pro me, qui nosti naturae conditionem. Aut si peccata mea hoc faciunt, nec est culpa naturae, sed meae pessimae consuetudinis etiam sic nihilominus responde pro me, affigens peccata cruci, et sanguine tuo delens, ut non sit quod me impediat contemplantem. Nam quid dicam, aut quid respondebit mihi, cum ipse fecerit? Ad quem me videlicet alium vertam, aut quis alius respondebit pro me, cum ipse, non alius,
Abbreviated transcription (Latin):
intypũ utriusq uitȩ: dicꝰtũ ẽ a la¬
ban. Non ẽ c̃suetudinis: ut minores
ante tradamꝰ ad nupcias. Quãꝗͣ. in¬
different᷑ de altera ad alterã transe¬
at᷑ Qͦd significare iob puto. ubiait.
Si dormiero. dico. quando surgã. &
rursũ expectabo uesꝑã. Quiescens
qͥppe inuesꝑa c̃tẽplacionis. mane
desid̾abat qͦ surgeret ad actionẽ.
Rursũq negociis fatigatꝰ ex pecta¬
bat uespã libent̃. repetens oeia ẽ¬
tẽ placionis. Potest & ꝑ garrulam
auculã. eantꝰ simul psallencnum
in eccła. & ꝑ gementẽ colũbam.
pͥmuata oracionũ suspiria desis¬
nari. Sed mediã sentenciã. magis uel¬
le uidet᷑ sequens uersiculus. attenu¬
atistͥ ocłi mei. suspieientes inex¬
celso. Siue enĩ dieat᷑ attenuati. hoc
ẽ subtiles facti ꝓ assiduitate suspi¬
ciendi in excelso: uidelicet sublumma
atq excelsa contẽplandi: siue intel¬
ligat᷑ attenuati. idest reuerberati.

Expanded text:
in typum utriusque vitae dictum est a Lain typum utriusque vitae dictum est a Laban: Non est consuetudinis ut minores ante tradamus ad nuptias . quanquam indifferenter de altera ad alteram transeatur. Quod significare Job puto, ubi ait: Si dormiero, dico: Quando surgam? et rursum exspectabo vesperam . Quiescens quippe in vespera contemplationis, mane desiderabat, quo surgeret ad actionem: rursumque negotiis fatigatus exspectabat vesperam, libenter repetens otia contemplationis. 5. Potest et per garrulam aviculam cantus simul psallentium in Ecclesia, et per gementem columbam privata orationum suspiria designari. Sed mediam sententiam magis velle videtur sequens versiculus: Attenuati sunt oculi mei, suspicientes in excelso. Sive enim dicatur, attenuati, hoc est subtiles facti, pro assiduitate suspiciendi in excelso, videlicet sublimia atque excelsa contemplandi; sive intelligatur, attenuati, id est reverberati,
Abbreviated transcription (Latin):
E in mane qͥdẽ. sic̃ pullus hirun¬
dinis sicelamabo: in uesꝑe aũ me¬
ditabor ut colũba: quatinꝰ & cũ
nigr̃e matitinũ arriserit in modũ
hirundinis exultans & clamitans.
gr̃as ag̃a. ꝓ uisitacione: &. cũ uespa
ingruerit nͣ deerit sacrificiũ ues¬
ꝑ tinũ: cũ instar colũbe gemens. la¬
crimas fund̾a intribulacione. Sic
enĩ deseruiet tẽpꝰ utrũq deo: eũ&
ad uesꝑpũ demorabit᷑ fletꝰ. .&. ad ma.¬
tutinũ lȩticia. Merens. merebor in
uesꝑa: qͦ lȩtꝰ fruar matutino. Pla.¬
cet ut̃q deo. & peccator cõpunctꝰ
&. iustꝰ deuotꝰ. cui e regione displi¬
cet tã ingratꝰ iustꝰ. quã peccator se¬
curꝰ. Aut certe sic̃ pullus hirundi.¬
nis hac illacq disc urrens. marthȩ
me officiis mancipabo: hilarẽ dato¬
rẽ me exhibens. omni necessitate
pacienti. & meditabor ut colũba. ge¬
mendo utiq qͦd obstat: qũ qͦd restat
intueor. Noc aũ faciã mane &. uesꝑ¬
e. hoc ẽ pͥus &. posterius. Iuxta qͦd

Expanded text:
 pullus hirundinis, sic clamabo, in vespere autem meditabor ut columba: quatenus et cum gratiae matutinum arriserit, in modum hirundinis exsultans et clamitans gratias agam pro visitatione; et cum vespera ingruerit, non deerit sacrificium vespertinum, cum instar columbae gemens, lacrymas fundam in tribulatione. Sic enim deserviet ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia. Moerens moerebo in vespera, quo laetus fruar matutino. Placet uterque Deo, et peccator compunctus, et justus devotus: cui e regione displicet tam ingratus justus, quam peccator securus. Aut certe sicut pullus hirundinis hac illacque discurrens, Marthae me officiis mancipabo, hilarem datorem me exhibens omni necessitatem patienti: et meditabor ut columba; gemendo utique quod obstat, dum quod restat intueor. Hoc autem faciam mane et vespere, hoc est prius et posterius, juxta quod
Abbreviated transcription (Latin):
domo dñi. Cui simile ẽ illud. Aꝑi¬
te mͥ portas iusticiȩ: & ingressus
ineas. confitebor dño. Et qͥ timet
ire ad portas inferi. & qͥ deũ cu¬
pit uidere. ꝓpt qͥetẽ sui: ut᷑q
ꝓfecto q̃rit quȩ sua st̃. Porro
qͥ psalmos cantare desiderat
indomo dñi ñ sua uel ꝑ ieula
fugit. uel lucra appetit: s il¬
lũ ꝓculdubio diligit. quẽ lau¬
dare gestit eunctis diebꝰ ui-¬
te suȩ. Laudat᷑ ñ immerito
inetͣnũ: qui uiuit & regnat
ꝑ omnia secła secłor. Arepy :¬

Expanded text:
domo Domini. Cui simile est illud: Aperidomo Domini. Cui simile est illud: Aperite mihi portas justitiae; ingressus in eas confitebor Domino . Et qui timet ire ad portas inferi, et qui Deum cupit videre propter quietem sui, uterque profecto quaerit quae sua sunt. Porro qui psalmos cantare desiderat in domo Domini, non sua vel pericula fugit, vel lucra appetit; sed illum procul dubio diligit, quem laudare gestit cunctis diebus vitae suae. Laudatur non immerito in aeternum, qui vivit et regnat per omnia saecula saeculor
Abbreviated transcription (Latin):
et ueritatẽ suã: quẽ audit di-¬
cent̾e. Uerũtam̃ ñ qͦd ego uolo:
s qͦd tu patͣ. Reuelat᷑ itaq ser¬
uo. dei potestas: mercennario.
felicitas: filio. ueritas. Non qͦd
indeo ista discreta sint: eui idẽ
posse. qͦd felicẽ. & ueracẽ ee̾ sed
qͦd a creatura creator. ꝓ diuer¬
sis eiꝰdẽ creature affectibꝰ. di¬
uersis senciat᷑ respecꝰtibꝰ. Eũ scõ
sus. Audi deniq uoeẽ filii. Inẽ:
saluũ me fac. Quare.: Forte ne
arqeat in inferno: forte ne frau¬
detͣ prȩmio. Non inqͥt. s psal.¬
mos nr̃os cantabimꝰ cunctis
diebꝰ uite nr̃e in domo dñi. Ñ
inqͥt q̃ro salutẽ ut pęnas uitẽ.
aut incȩlo regne̾ s ut te in
ȩtͣnũ cũ illis laudẽ. de qͥbꝰ scrip¬
tũ ẽ. Beati qͥ habitant in domo
tua dñe: in secła secłoꝵ lauda¬
bunt te. Seruus dicit uadã ad
portas inferi. mercennarius. ñ
uidebo dñm deu̾ in terra uiuen¬
eiũ. filius. psalmos nr̃os canta¬
bimꝰ cunctis diebꝰ uite nr̃e in

Expanded text:
ritatem suam, quem audit dicentem: Verumtamen non quod ego volo, sed quod tu, Pater . Revelatur itaque servo Dei potestas; mercenario felicitas, filio veritas. Non quod in Deo ista discreta sint, cui idem posse, quod felicem et veracem esse: sed quod a creatura Creator pro diversis eversis sentiatur respectibus. Cum sancto sus . Audi denique vocem filii. Domine, salvum me fac. Quare? forte ne ardeat in inferno, forte ne fraudetur praemio? Non, inquit; sed psalmos nostros cantabimus cunctis diebus vitae nostrae in domo Domini. Non, inquit, quaero salutem ut poenas vitem, aut in coelo regnem; sed ut te in eternum cum illis laudem, de quibus scriptum est: Beati qui habitant in domo tua, Domine; in saecula saeculorum laudabunt te . Servus dicit Vadam ad portas inferi. Mercenarius: Non videbo Dominum Deum in terra viventium. Filius: Psalmos nostros cantabimus cunctis diebus vitae nostrae in
Abbreviated transcription (Latin):
ut in qͦ ego me condẽpno. tu iusti¬
ficeris: & uincas miscdia. cũ de me
uidicaris. Iã qͥdẽ & ante cogitauerã
ea s qͥa ñ satis punita st̃ q̃ me ad¬
huc impedire possunt. rursũ redeo
ad ea recogitanda in amaritudine
sint penitꝰ. ut iã impedire nͣ possint:
nec infructuosũ ut arbitror exit

Expanded text:
no, tu justificeris, et vincas misericordia, cum de me judicabis. Jam quidem et ante cogitaveram ea; sed quia non satis punita sunt quae me adhuc impedire possunt, rursum redeo ad ea recogitanda in amaritudine sint ut jam impedire non possint. 7. Nec i
Abbreviated transcription (Latin):
me quasi tab̃nacłm pastor: ad tẽpꝰ
utiq credita ñ tradita mȩt̃mom.
Itẽ adiecit. Precisa eͣ uelut a texen¬
te uita mea. ut diseers̃. ꝓfectꝰ uite
meȩ ñ in mea. s in manu omnipo¬
tentis. Siẽ tesã inmam terentis.
quandoqͥdẽ dũ adhie or direr hoc ẽ¬
stat᷑i mninicio succidit me: quatmꝰ eo¬
dẽ pene tẽpore.&. ded̾it . & tulerit qͦd
donarat. Sed si deficit uirtꝰ mea. ñ ta¬
m̃ de reliqͥt me. neqͥ cȩꝑat. ñ posse ꝑ¬
ficere uidet᷑. ¶d multa: Inueritate
mor cõprꝰ qͥa uirtꝰ minfirmitate ꝑfi¬
citur. & aio. Bonũ mͥ qͦd humili asti
me. Cognoui enĩ qͥa de mane usq ad
uespã finies me: idest c̃sũmabis me. N
insolo mane uisitacionis. aut tantũ in
fectio mea. Stultꝰ ego qͥ tantũ sꝑabã
usq add mane: cũ dauid dicat. acusto.
leo sie c̃triuit omnia ossa mea. robur
omne uidelicet de qͦ ad huc sub tu¬
tela grẽ futuror in ꝓuidꝰ confidebã.
Contriunt aũ qͥs. nͥ aduersarius nr̃

Expanded text:
m pastorum: ad tempus utique credita, non tradita in aeternum. Item adjecit: Praecisa est velut a texente vita mea: ut discerem profectus vitae meae non in mea, sed in manu Omnipotentis, sicut tela in manu texentis; quandoquidem dum adhuc ordirer, hoc estatim in initio, succidit me, quatenus eodem pene tempore et dederit et tulerit quod donarat. Sed si defecit virtus mea, non tamen dereliquit me; ne, qui coeperat, non posse perficere videretur. Quid multa? In veritate mox comperi quia virtus in infirmitate perficitur ; et aio: Bonum mihi quia humiliasti me . Cognovi enim quia de mane usque ad vesperam finies me, id est consummabis me. Non in solo mane visitationis, aut tantum in ul erit perfectio mea. Stultus ego, qui tantum sperabam usque ad mane, cum David dicat: A custodleo sic contrivit omnia ossa mea: robur omne videlicet, de quo adhuc sub tutela gratiae futurorum improvidus confidebam. Contrivit autem quis, nisi adversarius noster
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplacionis. in locũ ꝓpriȩ diffi¬
denciȩ. forte de uolui contige¬
rit. Qͦͦ ꝓeuldubio fit. eũ nimi¬
a qͥs tristicia. post acceptã tan¬
tã lȩticiã absorbet᷑. At uero
uiuens. iuuens ipse c̃fitebit᷑ tibi.
Est qͥ uiuens carne. mortuus ẽ
sꝑur &. est q mortuus carne. ni¬
cinlomiiꝰ mortuus ẽ sꝑu. Sed
hoꝵ neut̃ laudabit te: aut con¬

Expanded text:
ntemplationis in lacum propriae diffintemplationis in lacum propriae diffidentiae forte devolvi contigerit. Quod procul dubio fit, cum nimia quis tristitia post acceptam tantam laetitiam absorbetur. At vero vivens, vivens ipse confitebitur tibi. Est qui vivens carne, mortuus est spiritu; et est qui mortuus carne, nihilominus mortuus est spiritu; sed horum neuter laudabit te, aut con
Abbreviated transcription (Latin):
immerito. Neq enĩ infernꝰ ẽfitebr᷑
tͥ. qͦ utiq ego pene descendera: cũ
irruentib pulsarer tẽp̃tacionibꝰ.
lominꝰ habitasset in inferno ani¬
ma mea. Sed neq mors laudabit
te: qua nimirũ aliqͣndo detne¬
bar. dũ ad huc lacerẽ mortuus
inpeccatis. Nec expectabunt qͥ
descendunt in lacũ ueritatẽ tuã.
qͥ seilicet post gustatã dulcediñe
contẽ placionis: in lacũ descen.¬
dunt desꝑacionis. Mors siqͥdem
ẽ iacenti inpeccatis: ante ẽuer¬
sionẽ. Infernꝰ succũbenti tẽpta¬
cionibꝰ post acceptã remissionẽ.
lacus uͦ desꝑanti post exꝑt̃a con¬
tẽplacionẽ. Nã quanto qͥs ad al¬
ciora ꝓfecerit. tanto grauius
si corruerit colliqͥt᷑. quando ru
dabit te: hi utiq qͥ needũ con¬
uersi aut c̃fessi lȩtant᷑ pocuis
cũ malefecerint: & exultant in
rebꝰ pessimis. A mortuo qͥppe qͣsi
qͥñ sit ꝑit c̃fessio. Nec expecta¬
bunt qͥ descendunt in lacũ ueri¬
tatẽ tuã: qͦs de fastigio dininȩ ẽ¬

Expanded text:
immerito; neque enim infernus confitebitur tibi, quo utique ego pene descenderam, cum irruentibus pulsarer tentationibus: lo minus habitasset in inferno anima mea . Sed neque mors laudabit te, qua nimirum aliquando detinebar, dum adhuc jacerem mortuus in peccatis. Nec exspectabunt qui descendunt in lacum veritatem tuam: qui scilicet post gustatam dulcedinem contemplationis in lacum descendunt desperationis. Mors siquidem est jacenti in peccatis ante conversionem: infernus succumbenti tentationibus post acceptam remissionem; lacus vero desperanti post expertam contemplationem. Nam quanto quis ad altiora profecerit, tanto gravius, si corruerit, colliditur, quando ruidabit te, hi utique qui necdum conversi aut confessi, laetantur potius cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . A mortuo quippe, quasi qui non sit, perit confessio . Nec exspectabunt qui descendunt in lacum veritatem tuam: quos de fastigio divinae co
Abbreviated transcription (Latin):
&. intalibꝰ uita sꝑs mei. hoc ẽ tã i
mei ẽsid̾acione quã in tui contem¬
placione magis ac magis corripi¬
es. me .&. uiuificabis me : siqͥd̾e cor¬
ripior cũ me cogitando cõpungor
Reuiisco: eñ te subleuatꝰ ut cũq
intueor. Itaq ostendendo me mͥ.
corripies: ostendendo te uiufica¬
bis. Porro uiuifices necesse ẽ: qͥa ec¬
ce inpace a maritudo mea amaris¬
sima. dmar̾a passus sũ amaritudi¬
nẽ ꝓ peccatis: inpͥncipio ẽuersio¬
nis. Unde exclamaui. uadã add por¬
tas inferi. Amariorẽ ꝓtͣroribꝰ in
ꝓfecꝰtu c̃uersionis: quando dixi.
Non uidebo dnm deũ in terra ui¬
ueneiũ. Sed ecce ĩa peccatis pe¬
nitencia punitis & sopitis t̾roribꝰ
quȩ impugnare solebant: in hac
tam̃ pace a marissimã sustineo
amaritudin̾e. ꝓ defecꝰtu contem¬
placionis. Uerũ qͥ & peccata mise¬
rando donasti. & tẽptaciones iu¬
uando suꝑasti:etiã nc̃ o dñe. red¬
des lȩticiã salutaris tui. Noc qͥp¬

Expanded text:
 in talibus vita spiritus mei, hoc est tam in mei consideratione quam in tui contemplatione, magis ac magis corripies me, et vivificabis me. Siquidem corripior, cum me cogitando compungor: revivisco, cum te sublevatus utcunque intueor. Itaque ostendendo me mihi, corripies; ostendo te, vivificabis. Porro vivifices necesse est; quia ecce in pace amaritudo mea amarissima. Amaram passus sum amaritudinem pro peccatis in principio conversionis, unde exclamavi: Vadam ad portas inferi: amariorem pro terroribus in profectu conversationis, quando dixi: Non videbo Dominum Deum in terra viventium. Sed ecce jam peccatis poenitentia punitis, et sopitis terroribus, qui impugnare solebant, in hac tamen pace amarissimam sustineo amaritudinem pro defectu contemplationis. Verum qui et mihi peccata miserando donasti, et tentationes juvando superasti, etiam nunc, o Domine, reddes mihi laetitiam salutaris tui. Hoc quip
Abbreviated transcription (Latin):
uetustate usq ad morte. & hoc
qͥa ñ timent dnmñ. Uerũ qͥ timore
deiiniciat᷑ ad sapienciã. is continu.¬
o dimidiat diessuos. erelamans
prȩtimore. Uada̾ ad portas inferi.
Cuiꝰ utiq inferi metu eũ ceꝑit
qͥescere a malis. incipit de bonis
q̃rere ẽsolacione:qͥa necesse ẽ in
alterutro ẽsolari. Est aũ bona ẽ¬
solacio de spe salutis ȩtͣnȩ. inquã¬
transiatis peccatis quȩ separabãt
int̃ ipsũ & deũ ꝑ dei gram̃ reui¬
iuscit &. hilareseit. inqͦ eũ ceꝑit¬
oꝓficere. qͥa hoc ẽ piȩ uiuere inxꝑo
necesse ẽ teste scriptura ꝑsecuci¬
onẽ paciat᷑. ut recens gaudiũ uer¬
tat᷑ in merorẽ:ꝙ. dulcedo boni. uix
sũmis ut ita dic̃a labiis attacta in
amaritudinẽ cõmutet᷑: ita ut li¬
beat dicere. Uersa ẽ eythara mea
in luctũ & cantacio mea inplora¬
cionẽ. Porat gͦ amarius amissam
dulcedinẽ. quã prius fleuerat ad¬
missã peccatoꝵ. amaritudinẽ. &.
hoc tãdiu facit. donec deo mise¬

Expanded text:
etustate usque ad mortem; et hoc quia non timent Dominum. Verum qui timore Dei initiatur ad sapientiam, is continuo dimidiat dies suos, exclamans prae timore: Vadam ad portas inferi. Cujus utique inferi metu cum coeperit quiescere a malis, incipit de bonis quaerere consolationem, quia necesse est in alterutro consolari. Est autem bona consolatio de spe salutis aeternae, in quam, sublatis peccatis quae separabant inter ipsum et Deum, per Dei gratiam reviviscit oficere, quia hoc est pie vivere in Christo, necesse est, teste Scriptura, persecutionem patiatur : ut recens gaudium vertatur in moerorem, et dulcedo boni, vix summis, ut ita dicam, labiis attacta, in amaritudinem commutetur, ita ut libeat dicere: Versa est cithara mea in luctum, et cantatio mea in plorationem . Plorat ergo amarius amissam dulcedinem, quam prius fleverat admissam peccatorum amaritudinem: et hoc tandiu facit, donec, Deo mise
Abbreviated transcription (Latin):
gine t̃restris hominis. imaginẽ cȩ¬
lestis uelle portare cȩpi: a timore
ut scriptũ ẽ dei concipiens excla¬
maui uadã ad portas inferi. Quo
tam̃ timore nequaꝗͣ. desꝑans. q̃siui
residuũ annor meoꝵ: ut iaͣ mͥ iiue¬
re inciꝑem. qͥ contra me uixerã us¬
q adhuo. Quesiui aũ ab illo qͥ dix̃.

Expanded text:
gine terrestris hominis, imaginem coegine terrestris hominis, imaginem coelestis velle portare coepi; a timore, ut scriptum est, concipiens exclamavi: Vadam ad portas inferi. Quo tamen timore nequaquam desperans, quaesivi residuum annorum meorum, ut jam mihi vivere inciperem, qui contra me vixeram usque adhu
Abbreviated transcription (Latin):
Crebris itaq huiꝰce modi iucis¬
situdinibꝰ. int̾ gr̃e uisitacionẽ & tẽp¬
tacionis ꝓbacionẽ in scola uirtutũ
ꝓficiens. faciente utiq uisitaciõe
ne deficiat: tẽp̃tacione ne suꝑbi¬
at. Iali tandẽ exercicio mundato o¬
cło interiori. stat̾i adest lux eui fi¬
delit᷑ inherere cupiens. s corꝑe pres¬
sus ñ preualens: ad se ipsũ nolens
dolensq resihit. Gustato tam̃ aliqͣ¬
tenꝰ quã dulcis ẽ dñs eiꝰ. etiã cũ ad
sua redierit. incordis palato sapo¬
rẽ retinet: qͦ fit ut iã ipsũ ñ ipsius
q̃cũq bona desidet. Et hec ẽ caritas.
ñ q̃rens q̃ sua st̃. Nec facit filiũ nͣ q̃¬
rentẽ sua. s patre diligente̾. Timor
qͥppe faceret sertuũi suũ in cõmoda
declinantẽ. spes mercennarii ut
sua lucra sectantẽ. Per hos ꝓculdu¬
bio gradꝰ ex echias transiit. s inno¬
tuit transituris. Ego dixi indi¬
midio dierũ meoꝵ: uada ad portas
inferi.de si dieeret. Cũ deposita ima¬

Expanded text:
di vicissitudinibus inter gratiae visitationem et tentationis probationem in schola virtutum proficiens, faciente utique visitatione ne deficiat, tentatione ne superbiat: tali tandem exercitio mundato oculo interiori, statim adest lux, cui fideliter inhaerere cupiens, sed corpore pressus non praevalens, ad se ipsum nolens dolensque resilit. Gustato tamen aliquatenus quam dulcis est Dominus, ejus etiam, cum ad sua redierit, in cordis palato saporem retinet: quo fit ut jam ipsum, non ipsius quaecunque bona desideret. Et haec est charitas non quaerens quae sua sunt; haec facit filium non quaerentem sua, sed Patrem diligentem. Timor quippe faceret servum in sua commoda declinantem, spes mercenarium sua lucra sectantem. 2. Per hos procul dubio gradus Ezechias transiit, et innotuit transituris: Ego dixi in dimidio dierum meorum: Vadam ad portas inferi. Ac si diceret: Cum, deposita ima
Abbreviated transcription (Latin):
s nec conuerti qͥdẽ poterã utpote
sꝑs uãdens & ñ rediens. Quescai gͦ
residuũ anrior meoꝵ. qͦ cceptos
ñ enĩ negat qͥ incitat ad q̃rendũ: stati
fili accedens ad seruitutẽ dei. sta in
timore: & prȩpara animã tuã ad tẽp.¬
tacionẽ. Tẽptacionibꝰ itaq cũ urgerer.

Expanded text:
teram: utpote spiritus vadens et non rediens. Quaesivi, ergo, residuum annorum meorum. Quo accepto non enim negat qui incitat ad quaerendum statim Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Tentationibus i
Abbreviated transcription (Latin):
ficiant. Igit᷑ c̃tra nimietat̾ẽ. opponen¬
da ẽ consida̾cio ꝓpͥe fragilitatis. Ipsa
ẽ enĩ: q̃ odiosã p̃ sũpcionẽ potissimũ
deicit Contra pusillanimitatẽ. ha
us adiutorio possis: &. eũ apło dieas.
Om̃ia possũ: in eo qͥ mȩ c̃fortat. xꝑs.¬

Expanded text:
ficiant. Igitur contra nimietatem opponenficiant. Igitur contra nimietatem opponenda est consideratio propriae fragilitatis. Ipsa enim est quae odiosam praesumptionem potissimum dejicit. Contra pusillanimitatem habeus adjutorio possis, et cum Apostolo dicas: Omnia possum in eo qui me confortat,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi unꝰ eẽ ꝑ integritat᷑e uirtutis:
q. umũ cũ ꝓrimis ꝑ uincłm dilee¬
⁊ iõis. Hane imitacionẽ loquens de
caritate cõmendat nobis apłs ioħs
quã quẽq sibi ipsi diximꝰ debere
habere. tria st̃ q̃ solent impedire:
nimietas. pusillanimitas. leuitas.
¶ nimii qͥdẽ st̃. qͥ putant se posse
q̃ ñ possunt . &. q̃ ñ acceper̃t prę¬
sumunt. Quoꝵ speciem tenẽbat
petrus inpassione dñi: cũ diceret.
Dñe: tecũ paratꝰ sũ & in carcetẽ
& in mort̾ẽ ire. Pusillanimes: con¬
trarii st̃ nimiis . &. hoꝵ qͦq tenu¬
it imaginẽ petrus cũ diceret.
Exia me: qͥa homo peccator sum
dñe. Leues stͥ & inconstantes qͥ
eire ũferunt᷑ om̃i uento doctri¬
ne: qͥbꝰ qͦd paulo ante placuit
nẽ displicet. .&. qͦd nc̃ eligunt. post
paululũ reꝓbabunt. Sed qͥd ꝓ¬
dest hec uicia enumerasse. nisi
etiã doceamꝰ qͥbꝰ remediis ea possit
tatis iniicos: nec eͣuertamꝰ donec de¬

Expanded text:
sibi unus esse per integritatem virtutis, sibi unus esse per integritatem virtutis, et unum cum proximis per vinculum dilectionis. Hanc imitationem, loquens de charitate, commendat nobis apostolus quam quemque sibi ipsi diximus habere debere, tria sunt quae solent impedire: nimietas, pusillanimitas, levitas. Et nimii quidem sunt, qui putant se posse quod non possunt; et quod non acceperunt, praesumunt. Quorum speciem tenebat Petrus in passione Domini, cum diceret - Domine, tecum paratus sum et in carcerem et in mortem ire . Pusillanimes contrarii sunt nimiis. Et horum quoque tenuit imaginem Petrus, cum diceret: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine, . Leves sunt et inconstantes, qui circumferuntur omni vento doctrinae: quibus quod paulo ante placuit, nunc displicet; et quod nunc eligunt, post paululum reprobant. Sed quid prodest haec vitia enumerasse, nisi etiam doceamus quibus remediis ea possit tatis inimicos, nec convertamur donec de
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑanda ẽ. res ẽ eñ futuri tẽpo¬
ris magis quã p̃sentis. eã inter̃i
omittamꝰ.q. ado sꝑemꝰ pocius
quã trac temꝰ. Illã uͦ q̃ iustificat
q̃ etiã nc̃ potissimũ necessaria
ẽ: inusũ nr̃i oꝑis assumamꝰ. Ip¬
sa ẽ eñi decꝰ suauitatis: quã dul¬
cedine saera insonat psalmista.
bece quã bonũ .&. quã ioeundũ
habitare fr̃s inunũ. Cuiꝰ unita¬
tis cũ deseripsisset sermo ꝓpħicꝰ
pulcrhitudine. eiꝰ etiã ñ tacuit
tas. quã suma diligeneia obser¬
uandã tradidit apłs dicens. Sol
tis bonũ duobꝰ modis ab his qͥ
cur̃a ger̃t seruandi. Debet qͥsq
ꝑfectus unitat᷑e habere ad se
ipsũ. debet & ad ꝓximũ. ad se
ipsũ ꝑ integritatẽ: ad ꝓximũꝑ eͣ
formitatẽ. Om̃is qͥppe ereatura &
maximȩ racionabilis: debet suc̃i
id̃e. atq inse ipso ꝑ fectꝰ. nec ullo
indigens. in ẽ ei tam̃ benignitas
erga nos. & amor ex beniuolencia
in nos ueniens: debemꝰ & nos qͥsq

Expanded text:
speranda est res est enim futuri temporis magis quam praesentis, eam interim omittamus, et a Deo speremus potius quam tractemus. Illam vero quae justificatissimum necessaria est in usum nostri operis assumamus. Ipsa est enim decus suavitatis, quam dulcedine sacra insonat Psalmista: Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum! Cujus unitatis cum descripsisset sermo propheticus pulchritudinem, ejus etiam non tacuit tas, quam summa diligentia observandam tradidit Apostolus, dicens: Solltis bonum duobus modis ab his qui curam gerunt servandi. Debet quisque perfectus unitatem habere ad se ipsum, debet et ad proximum. Ad se ipsum, per integritatem; ad proximum, per conformitatem. Omnis quippe creatura, et maxime rationalis, debet suum pidem atque in se ipso perfectus, nec ullo indigens, inest ei tamen benignitas erga nos, et amor ex benevolentia in nos veniens: debemus et nos quisque
Abbreviated transcription (Latin):
mit t̾rena in habitacio sensũ
multa cogitantẽ. Nũqͥd & oꝑan¬
tẽ. Martha gͥ in domũ suã excipit
saluatorẽ interris maria pocius
cogitat quead modũ suscipiatur
ab eo in domo ñ manufacta et̾na
incelis. Forte tamͣ &. ipsa dnm̃ sus¬

Expanded text:
nhabitatio sensum multa cogitantem . Nunquid et operantem? Martha igitur in domum suam excipit Salvatorem in terris: Maria potius cogitat quemadmodum suscipiatur ab eo in domo non manu facta, aeterna in coelis. Forte tamen et ipsa Dominum sus
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc tͣcio. idest eura actionis.
poterat ab intencione sua
ñpediri maria: idoq maꝵ¬
tha ministrante sedet ipsa ma.
mis paras necessitatis impensa.
Nã ut cͣtine neiã habeas. sollici¬
ta es uigilare. ieuinare: corpꝰ
tuu castigare. Ut cȩteris pres¬
tes. in stas oꝑi: ut habeas unde
tribuas necessitatẽ pacienti.
Porro erga plurima hec. t᷑ba¬
ris s unũ ẽ necessariũ. Nisi enĩ
opꝰ tuũ in unitate feceris: deo
Seriptũ qͥppe ẽ.Non ẽ qͥ faciat
bonis ñ ẽ usq ad unũ. Ninc ẽ
qͦd in illa piscina mouebat᷑ aqͦ:
&̾ sanabat᷑ unꝰ Hinc etiã qͦdde¬
eẽ lepsis mundatis: unꝰ regres¬
sus eͦst eũ magna uoce magnifi¬
cans d̾m. Cui etiã dñs cȩteris
repbatis: testimoniũ laudis as¬
cripsit dicens. Nonne decẽ mun¬
dati st̃ .&. noue ubi st̃. Nonẽ in¬
uentꝰ qͥ rediret & daret głam
deo: nͥ hic alienigena. Paulus
accipit brauiũ His itaq & aliis
quã plurimis sc̃arũ scriptura

Expanded text:
Hoc tertio, id est cura actionis poterat ab intentione sua praepediri Maria. Ideoque, ministrante Martha sedet ipsa manemis paras necessitatis impensam. Nam ut continentiam habeas, sollicita es vigilare, jejunare, corpus tuum castigare: ut caeteris praestes, instas operi, ut habeas unde tribuas necessitatem patienti. Porro erga haec plurima turbaris, sed unum est necessarium. Nisi enim opus tuum 686 in unitate feceris, Deo Scriptum quippe est: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Hinc est quod in illa piscina movebatur aqua, et sanabatur unus . Hinc est quod decem leprosis mundatis, unus regressus est cum magna voce magnificans Deum. Cui etiam Dominus caeteris reprobatis, testimonium laudis ascribit, dicens: Nonne decem mundati sunt? et novem ubi sunt? Non est inventus qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena . Paulus accipit bravium . His itaque et aliis quamplurimis Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus cariamo. Quod aũ Ma¬
Ria quandoq murmurauerit
aduersus auethã. eoqͦd eiꝰ actio¬
nibꝰ implicari uellet: nusquam
om̃ino reꝑit᷑. Neq eñĩ utrũq fr¬
mul agere cõpetent᷑ sufficeret:¬
& curis scilieet ex terioribꝰ de¬
seruire. & int̾nis sapienciȩ desi.¬
deriis uacare. De ipsa qͥppe sapi¬
encia seriptũ ẽ .&. qͥ minoratur
actu ꝑcipiet illã. ꝓpterea ma¬
sia sed̃et. immotaq manet. nec
uult int̾rũꝑe silencii qͥetẽ ne
ioeundã am̃ittat ẽtẽplacionis
Duleedme: prȩsertim cũ ipsius

Expanded text:
us Mariam. Quod autem Maria quandoque murmuraverit adversus Martham, eo quod ejus actionibus implicari vellet, nusquam omnino reperitur. Neque enim utrumque simul agere competenter sufficeret, et curis scilicet exterioribus deservire, et internis sapientiae desideriis vacare. De ipsa quippe sapientia scriptum est: Et qui minoratur actu, percipiet illam . Propterea Maria sedet, immotaque manet, nec vult interrumpere silentii quietem, ne jucundam amittat contemplationis dulcedinem: praeser
Abbreviated transcription (Latin):
portas. portas soilicet iusticie. ut
aꝑiantur nobis. ingressiq ꝑ eas
uideamꝰ intus magna oꝑa dñi ex¬
qͥsita in om̃s uoluntates eiꝰ. Ibi
eni oꝑante ipso c̃struit᷑ taꝙͣ. in
monte syon euangelica illa tur

Expanded text:
portas, portas scilicet justitiae, ut aperiantur nobis, ingressique per eas videamus intus magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus. Ibi enim operante ipso construitur, tanquam in monte Sion, evange
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus. Unde etiã ab apło p̃¬
dicat᷑ dei uirtꝰ & dei sapiencia.
Sed qͥd ẽ qͦd intrantẽ eũ martha
excepit. discurrit ministrat.
maria uͦ secus pedes sedens ingres¬
si. in eiꝰ uerbũ cor suspendit.: nisi
qͥa pͥus ẽ actio. postea uͦ contem¬
placio: Quisqͥs enĩ ad intelligen¬
ciã ꝑuenire desid̾at. ꝓfecto ne¬
cesse ẽ ut prius ꝑ oꝑabona sese

Expanded text:
. Unde etiam ab Apostolo praedicatur Dei virtus, et Dei sapientia . Sed quid est, quod intrantem eum Martha excipit, discurrit, ministrat; Maria vero secus pedes sedens ingressi, in ejus verbum cor suspendit; nisi quod prius est actio, postea vero contemplatio? Quisquis enim ad intelligentiam pervenire desiderat, profecto necesse est ut prius
Abbreviated transcription (Latin):
rũ eloqͥis p̃c ipue docem᷑. quã u¬
nitas ꝓbabilis sit. maxime autẽ
ex p̃senti loeo ubi dñs ait. Porro
unũ ẽ necessariũ. Sed soiendũ
qͦd alia ẽ unitas scõꝵ quã exscͥp¬
turis iã cõmendauimꝰ alia est

Expanded text:
rum eloquiis perspicue docemur, quam unitas probabilis sit, maxime autem ex praesenti loco, ubi Dominus ait: Porro unum est necessarium. 10. Sed sciendum quod alia est unitas sanctorum, quam ex Scripturis jam commendavimus: alia e
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis innuit᷑. qͦd triplicẽ gram
diuinitꝰ accepimꝰ: unã qua ẽuer¬
tim᷑ aliã qua intẽptacionibꝰ ad¬
iuuamur.tͣciã qua ꝓbati remu¬
neram᷑. Prima nos iniciat ꝑ quã
uocamur: scdã ꝓuehit qua iusti¬
ficamur. t̾cia c̃sũmat qua glo¬
rificam᷑. Et pͥma qͥde beneplaei¬
tũ ẽ. sedã meritũ. t̾cia premiũ
De pͥma dictũ ẽ. de plenitudine

Expanded text:
plicem gratiam divinitus accepimus: unam, qua convertimur; aliam, qua in tentationibus adjuramur; tertiam, qua probati remuneramur. Prima nos initiat, per quam vocamur: secunda provehit, qua justificamur: tertia consummat, qua glorificamur. Et prima quidem beneplacitum est: secunda, meritum: tertia, praemium. De prima dictum est: Et de plenit
Abbreviated transcription (Latin):
mea reliqͥt me solã ministrare
Dic gͦ illi: ut me adiuuet. Uui
sane aduertenda de lacio q̃ dã
sa martba euocare mariam.
qͥnimino & apud ipsũ gͣrelã de¬
posuit ipsũq dñm uocauerit.
incuiꝰ pote state sit imꝑare so¬
tori qͥeqͥd necesse fuerit. slongꝰ
mirem᷑ si quẽpiã laborantẽ &. be¬
ne oꝑantẽ. aduersũ fratrẽ uacan

Expanded text:
ea reliquit me solam ministrare? Dic ergo illi ut me adjuvet. Ubi sane advertenda est delatio quaedam, sa Martha evocare Mariam, quinimo et apud ipsum querelam deposuerit, ipsamque Dominum vocaverit, in cujus potestate sit imperare sorori quidquid necesse fuerit. Non ergo miremur, si quempiam laborantem et bene operantem adversu
Abbreviated transcription (Latin):
te iusticiȩ in sẽificacione. Dũgͦ
parandis talibꝰ epulis occupat᷑ mar¬
tha. multũ satagens ꝓ parte sua
uult & mar lam idest intellectũ
& omnia interiora sua actioni
insistere: oꝑiq suo ꝑficiendo o¬
perã dare. Itaq cͣqͣrit᷑ de sorore
qͦd ab ea ñ adiuuetur: ñ tam̃ ad

Expanded text:
e justitiae in sanctificationem . Dum ergo parandis talibus epulis occupatur Martha, multum satagens pro parte sua; vult etiam Mariam, id est intellectum, et omnia interiora sua actioni insistere, operique suo perficiendo operam dare. Itaque conqueritur de sorore quod ab ea non adjuvetur, non tamen a
Abbreviated transcription (Latin):
lex diuina p̃cepit. Int̾roga patr̃e tu¬
ũ &. adminciabit tibi: maiores tuos
& dicent tͥ. Diximꝰ de illa unitate. ꝗͣ
habet qͥsq ad se ipsũ. Dicamꝰ etiã & de
illa : qͣ. habet ad ꝓrimũ. Sed &. illa
duobꝰ modis habet᷑ dũ & nos ꝑ dilec¬
⁊ionẽ tendimꝰ in alterũ: ꝙ alterius
qͦq uicissim in nobis recipimꝰ affec̾tũ.
¶ hoc etiã duobꝰ modis impedit᷑. ob¬
stinacione. & suspicione. Obstinacio
ñ ꝑmittit nos ad alterius cor ingre¬
di. nec suspicio patit᷑ credere. nos
ab aliis amari. Ita fit. ut dũ nos ali¬
ũ obstinati diligimꝰ. nec ab aliis dili¬
gi suspiciosi putamꝰ unitas q̃ cũ ꝓ¬
ximis habenda ẽ impediat᷑. Uerũ
huic duplici morbo. duplex caritas
medet᷑. illa scilicet q̃ ñ sua q̃rit.ꝙ.
iterũ illa q̃ omnia credit nabeat
st᷑. & alios diligat. flabeat suspicio¬
sus caritatẽ om̃ia credentẽ: .s. ab aliis
se diligi sine dubio credat. Dñica infra

Expanded text:
lex divina praecipit, interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi; majores tuos, et dicent tibi . 13. Diximus de illa unitate, quam habet quisque ad se ipsum: dicamus et de illa, quam habet ad proximum. Sed illa duobus modis habetur; dum et nos per dilectionem tendimus in alterum, et alterius quoque vicissim in nobis recipimus affectum. Et haec etiam duobus modis impeditur, obstinatione et suspicione. Obstinatio non permittit nos ad alterius cor ingredi, nec suspicio patitur credere nos ab aliis amari. Ita fit ut, dum nec nos alium obstinati diligimus, nec nos ab aliis diligi suspiciosi putamus, unitas, quae cum proximis habenda est, impediatur. Verum huic duplici morbo duplex charitas medetur: illa scilicet quae non sua quaerit; et iterum, illa quae omnia credit. Habeat ae sua sunt, et alios diligat: habeat suspiciosus charitatem omnia credentem, et ab aliis se diligi sine dubio credat.
Abbreviated transcription (Latin):
diligent᷑ exerceat. sic̃ scͥptũ ẽ . Fili.
concupiscens sapienciã. c̃serua ui.¬
sticiã .&. ds prebebit illã tͥ. E ali.¬
bi. Amandatis tuis intellexi. a.
fide purgans corda eoꝵ. Qua fide:
Fide ꝑ dilectionẽ oꝑante. Nabet
Martha dũ agit. formã bene ope¬
rantis: mraRia uͦ speciem ex pͥmit
c̃tẽplacionis. dũ sedet. dũ tacet
qũ intͣpellata ñ respondet. sed̃
tantũ indei uerbũ toto men¬
tis studio intendit. ac solã quã
diligit gram diuine eognieio¬
nis. cȩtera respuens. medullitꝰ
haurit. Forisq uelut insensibi.¬
lis reddit᷑. dũ intꝰ ad ẽtẽplanda
dñi sui gaudia felicissime rapi.¬
t᷑. Sine dubio talis ẽ illa q̃ incan¬
ticis loqͥt᷑. Ego dormio e. corme¬
ũ uigilat. Duobꝰ aũ modis mar.¬
tha excipit dnm .&. duplex ei
conuiluiũ parat: qͥa duob mo¬
dis excluserat eũ. Duo qͥppe st̃
inoꝑacione q̃ a nobis deũ aufe¬
rͣt. Flagicia scilicet &. facinora
Flagicia dicimꝰ soilicet q̃ inno¬

Expanded text:
t, sicut scriptum est: Fili, concupiscens sapientiam, conserva justitiam; et Deus praebebit illam tibi ; et alibi A mandatis tuis intellexi ; et: Fide purgans corda eorum . Qua fide? Fide per dilectionem operante. Habet Martha, dum agit, formam bene operantis: Maria vero speciem exprimit contemplationis, dum sedet, dum tacet, dum interpellata non respondet; sed tantum in Dei verbum toto mentis studio intendit, ac solam quam diligit gratiam divinae cognitionis, caetera respuens, medullitus haurit; forisque velut insensibilis redditur, dum intus ad contemplanda Domini sui gaudia felicissima rapitur. Sine dubio talis est illa, quae in Canticis loquitur: Ego dormio, et cor meum vigilat . 7. Duobus autem modis Martha excipit Dominum, et duplex ei convivium parat, quia duobus modis excluserat eum. Duo quippe sunt in operatione, quae nobis Deum auferunt, flagitia scilicet et facinora. Flagitia dicimus scilicet quae in no
Abbreviated transcription (Latin):
cubuerat. Ia ponit᷑ murꝰ ẽtinen¬
eiȩ: ante murale paciencie. Sur¬
git aũ hoc opus a fundam̃tofidi.
erescit ꝑ dilectionẽ. ꝓximi: usq
ad caritatẽ dei ꝗͣ ẽ insuꝑiori
tabulatu .&. inꝓpugnaculis eiꝰdẽ
murl: qͥa nimitũ te ꝑfecta ẽ uirtꝰ
õtinenciȩ. quando inunitate fi¬
qi cũ. ꝓrimis cõmunit̃ uiuentes.
ñ supplicii metu. uel humane
laudis appetitu. s solo diuini a-¬
moris optentu. a peccatis nos
ẽtinemꝰ Uel certe ido caritas
dei qua scilieet nos diligit suꝑ
murũ ẽẽ uideat᷑ ut ꝓ continen¬
ti suo pugnare significetur. &
qͥa c̃tinencia crebris ualidisq tẽp̃¬
ne ad impugnandã c̃tine neiã
facilis diabalo pateat accessus.
Oui gͦ. ꝓtegente paciencia con¬
tinent̃ uiuunt: ipsi bene cũ
nos seꝑabit a caritate xꝑi ͨ. Tri¬
bulacio. anangustia. an ꝑsecucio.
anfames. an nuditas: an ꝑ icłm.
angladius : Uides quã solidus sit

Expanded text:
cubuerat. Jam ponitur murus continencubuerat. Jam ponitur murus continentiae, antemurale patientiae. Surgit autem hoc opus a fundamento fidei, et crescit per dilectionem proximi usque ad charitatem Dei, quae est in superiori tabulatu, et in propugnaculis ejusdem muri: quia nimirum tunc perfecta est virtus continentiae, quando in unitate fidei cum proximis communiter viventes, non supplicii metu, vel humanae laudis appetitu, sed solo divini amoris obtentu a peccatis nos continemus. Vel certe ideo charitas Dei, qua scilicet nos diligit, super murum esse videtur, ut pro continenti suo pugnare significetur: et quia continentia crebris validisque ten ponitur, ne ad impugnandam continentiam facilis diabolo pateat accessus. Qui ergo protegente patientia continenter vivunt, ipsi bene cum nos separabit a charitate Christi? Tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum? a
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dã martha nomine excepit eũ.
uallat᷑ muroq obstinacionis
claudit᷑: atq ininteriori lattu¬
dine sua. babiloniea turre eri¬
git᷑ Tria certe in om̃i oppido
st̾ maxime necessaria: uic tua¬
lia qͥb sustentent᷑: municio qua
ꝓtegant᷑ arma qͥb hostibꝰ resi¬
stant. Sic gͦ & huiꝰ castelli inco¬
le uictũ habent uoluptatẽ eor¬
tur. habent &. qua tegunt᷑ ꝓ
prii cordis durieiã. ut uerbi
dei sagntis potentib uix aut
nũꝗͣ. ualeant penetrari. Accine¬
ti sunt armis. carnalis scilicet
sapienciȩ argum̃tis: qͥb contra
hostes repugnant. Unde scrip
trante. castellũ hoc euergtur.
&. ꝓ eo nomn aliud pulerhũq
ac sꝑitale ẽstituitur: implet᷑qͣ
qͦd dieit᷑. Si qua inxꝑo noua
ereatura. uetera transier̃t: &
ecce facta st̃ om̃ia noua. Sub¬
lata qͥppe cupiditate. expandit᷑
ingens sinꝰ desidni: ut ad eiꝰ aduen-¬
tũ̃ multo magis anhelet mens
ad cȩlestia. quã prius t̾renis in¬

Expanded text:
a nomine excepit illumvallatur, muroque obstinationis clauditur, atque in interiori latitudine sua, Babylonica turre erigitur? Tria certe in omni oppido sunt maxime necessaria: victualia, quibus sustententur; munitio, qua protegantur; arma, quibus hostibus resistant. Sic ergo et hujus castelli incolae victum habent, voluptatem cortur. Habent et qua teguntur, proprii cordis duritiam; ut verbi Dei sagittis potentibus vix, aut nunquam penetrari valeant. Accincti sunt armis, carnalis scilicet sapientiae argumentis, quibus contra hostes repugnant. Unde scripttrante, castellum hoc evertitur, et pro eo novum aliud pulchrum ac spirituale construitur, impleturque quod dicitur: Si qua in Christo nova creatura, vetera transierunt, et ecce facta sunt omnia nova . Sublata quippe cupiditate, expanditur ingens sinus desiderii, ut ad ejus adventum multo magis 683 anhelet mens ad coelestia, quam prius terrenis in
Abbreviated transcription (Latin):
galeã salutis .&. gladiũ sꝑs qͦd ẽ
uerbũ dei. Nec quẽꝗͣ moueat
quod idem uerbũ dixeri ẽẽ &.
cibũ. &. gladiui: quasi impossibi¬
le sit uel absurdũ. In rebꝰ qͥppe ma¬
te rialibꝰ aliud hoc. aliud ẽ illud.
& alibi q̃rit᷑ hoc. alibi illud. In rebꝰ
uͦ sꝑitalib ñ aliuld hoc ẽ quã il¬
lua: nec alibi q̃rit᷑ hoc. alibi il¬
lud. s omĩa st̃ nobis in deo. & ẽ ds
omnia in om̃ibꝰ. Ecce eñĩ in natu¬
ra rerũ: qͥd tã diuersũ quã panis
&. lapis: e. tamͣ si ad intellectũ
lapis quẽ reꝓbauert̃ ȩdificantes.
Vtrũq qͥd̾e ẽ ꝑ significaciones:
licet neut̾ sit ꝑ ꝓprietatẽ. Sedĩa
reuertam᷑ ad ꝓp̾ositũ. Intrante
iħu in hoc castellũ: duȩ sorores
martha & aria. idest oꝑacio
.&. intellectꝰ excipiunt istũ. Exci¬
piunt dixerĩ: an excipiunt᷑: Sed
siue hoc siue illud dicat᷑ utrũq
ꝓdest illis ñ iħu. Et iħs qͥde cũ

Expanded text:
galeam salutis, et gladium spiritus, quod est galeam salutis, et gladium spiritus, quod est verbum Deidixerim esse et cibum et gladium; quasi impossibile vel absurdum sit. In rebus quidem materialibus aliud hoc, aliud est illud: et alibi quaeritur hoc, alibi illud. In rebus vero spiritualibus non aliud hoc est, quam illud; nec alibi quaeritur hoc, alibi illud: sed omnia sunt nobis in Deo, et est Deus omnia in omnibus. Ecce enim in natura rerum quid tam diversum, quam panis et lapis? et tamen si ad intellectum lapis quem reprobaverunt aedificantes . Utrumque quidem est per significationem, licet neutrum sit per proprietatem. 6. Sed jam revertamur ad propositum. Intrante Jesu in hoc castellum, duae sorores Martha et Maria, id est Operatio et Intellectus, excipiunt illum. Excipiunt dixerim, an excipiuntur? Sed sive hoc, sive illud dicatur, utrumque prodest illis, non Jesu. Et Jesus quidem cum
Abbreviated transcription (Latin):
huc erant in muro ẽtinenciȩ &
in acie stabant. impugnari po¬
terant . &. pͥmo taꝗͣ. adiutor no¬
tꝰ erat iniudea deus. Cũ uero
iã in ista stacione ẽsistunt ubi
dñm specul ant᷑. in isrł magnũ
bitacio eiꝰ insyon. Ibi ẽfregit po¬
tençias. arcũ. scutũ. gladiu̾ & bel¬
lũ: qͥa ibi nullus motus carnis re¬
sistit s om̃imodis subiecta ẽ sꝑui
Hunc locũ ardent᷑ desidabat.ꝓ¬
pħa cũ diceret.Si dedero somnũ
ocłis meis. & palpebris meis dor¬
mitacionẽ. & reqͥem tẽporibꝰ me
is. donec inueniã locũ dño. Nuc¬
etiã uolare cupiens. qͥs inqͥt da¬
bit mͥ pennas fic̾ colũbe & uola¬
stelli huiꝰ habitatoribꝰ qͥs cibꝰ ad
sustentandũ. qͦd munim̃ ad ꝓte¬
gendũ quȩue arma suppet̾ant
ad repugnandũ possumꝰ satis
racionabilit̾ respondere. qͦd quẽ¬
admodũ carnalibꝰ carnis opera
fuerͣt uictꝰ ita his multo meli
solo uirit hõ : s in om̃i uerbo qͦd
apłs. Loricã iusticiȩ. scutũ fidi

Expanded text:
huc erant in muro continentiae, et in acie stabant, impugnari poterant, et primo tanquam adjutor notus erat in Judaea Deus: cum vero jam in ista statione consistunt, ubi Dominum speculantur, in Israel magnum bitatio ejus in Sion. Ibi confregit potentias arcuum, scutum, et gladium, et bellum: quia ibi nullus motus carnis resistit, sed omnimodis subjecta est spiritui. Hunc locum ardenter desiderabat Propheta, cum diceret: Si dedero somnum oculis meis, et palpebris meis dormitationem, et requiem temporibus 684 meis, donec inveniam locuvolare cupiens, Quis, inquit, dabit mihi pennas sicut columbae, et volastelli hujus habitatoribus, quis cibus ad sustentandum, quod munimen ad protegendum, quaeve arma suppetant ad repugnandum; possumus satis rationabiliter respondere, quod quemadmodum carnalibus carnis opera fuerunt victus, ita his multo meliopane vivit homo, sed in omni verbo quod Apostolus, loricam justitiae, scutum fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
mone.eẜ ĩterũ. Collegert pon¬
tifices & pharisei coneiliũ. ut¬
qͥd hoc : Sicut ioħs testat᷑ ut i¬
nax sit ista reꝓboꝵ unitas. do¬
cet ipse dñs: qui de corꝑe diabo¬
li ad beatũ iob loqͥt᷑ dicens. Corp
illius quasi scuta fusilia . &. com¬
pacta squamis se p̃mentibꝰ. u¬
na uni coniungitut. & ne spira.¬
culũ qͥdẽ incedit ꝑ eas.Una al¬
teri adhetebunt. &. tenentes se
ne quaꝗͣ. seꝑabunt᷑. Talis unitas
immo uͦ ꝑuersitas. solet ẽẽ ali¬
quoꝵ fratrũ tepide ac remisse
conuersanciũ: qͥbꝰ si qͥd honesta¬
tis aut insigne cuiꝰquã bonȩ con¬
suetudinis ꝑsuadere uelis. pr̃p¬
eiores st̃ maiori dispendio ac dif¬
ficultate grauiori resistere quã
facii cõpendio asseq uelle quod
rectũ ee̾ constiterit. Puersa & exe¬
eranda talis unitas. Hac gͦ a cordibꝰ
.&. sermonibꝰ nr̃is exclusa: illã ꝗͣbo
¶ ipsa qͥdẽ gemina ẽ. Aua ẽ eñi
q̃ iustif ieat. alia q̃ glorificat. Illa

Expanded text:
ontifices et Pharisaei concilium. Utquid hoc? Sicut Joannes testatur, ut inax sit ista reproborum unitas, docet ipse Dominus, qui de corpore diaboli ad beatum Job loquitur, dicens: Corpus illius quasi scuta fusilia, et compacta squamis se prementibus. Una uni conjungitur, et ne spiraculum quidem incedit per eas. Una alteri adhaerebit, et tenentes se nequaquam separabuntur . Talis unitas, imo vero perversitas solet esse aliquorum fratrum tepide ac remisse conversantium: quibus si quid honestatis, aut insigne cujusquam bonae consuetudinis persuadere velis, promptiores sunt majori dispendio, ac difficultate graviori resistere, quam facili compendio assequi velle, quod rectum esse constiterit. Perversa et exsecranda talis unitas. 11. Hac ergo a cordibus et sermonibus nostris exclusa, illam quae Et ipsa quidem gemina est. Alia est enim quae justificat, alia
Abbreviated transcription (Latin):
lis corde robur. afflictis ẽsolaei¬
libacionẽ. sc̃is tuis p̃cib obtnen¬
do. Inhac qͦq die sollẽpnitatis
&.lȩticiȩ: dulcissimũ Maris no¬
men eũ laude iuocantib ser¬
uulis. ꝑ te regina elemens gr̃ẽ
omnia deus benedictus inse¬
cła. arcun.

Expanded text:
lis corde robur, afflictis consolatilis corde robur, afflictis consolatiliberationem sanctis tuis precibus obtinendo. In hac quoque die solemnitatis et laetitiae dulcissimum Mariae nomen cum laude invocantibus servulis per te, regina clemens, gratiae omnia Deus benedictus in saecula. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
sublimitatẽ &. ꝓfundũ queat
inuestigare. Nã longitudo eiꝰ
usq indiem nouissimũ: in uo¬
cantibꝰ eã subuenit uniuersis.
Latitudo replet orbẽ t̃rarur ut
tua qͦq miscdia plena sit terra
nẽ : &. ꝓfundũ eiꝰ sedentibꝰ intene¬
bris &. ũbra mortis. optinuit re¬
dẽpeionẽ. Per te enĩ cȩlũ imple¬
tũ ẽ. infernꝰ euacuatꝰ. in staura.¬
te ruinȩ cȩlestis ih rłm: expectan¬
tibꝰ miseris uita ꝑdita data. Sic
potentissima &. purissima cari¬
tas.&. affectu cõpaciendi &. sub¬
ueniendi abundat effecꝰtu. e¬
quȩ locuples in utroq. Adhunc
igit᷑ font̾e sitibunda ꝓꝑet anima
nr̃a: ad hunc miscdiȩ cumulũ
tota sollicitudine miseria nr̃a
recurrat. Eece ia qͥbꝰ potuimꝰ uo¬
tis ascendentẽ te ad filiũ dedu¬
ximꝰ. & ꝓsecuti sumꝰ saltẽ alon¬
ge uirgo benedicta. Sit de inceps
pietatis tuȩ. ipsã quã apud deũ
inuenisti grãm. nota facere mun¬
do: reis ueniã. medelã egris. pusil¬

Expanded text:
fundum queat investigare? Nam longitudo ejus usque in diem novissimum invocantibus eam subvenit universis. Latitudo ejus replet orbem terrarum, ut tua quoque misericordia plena sit omnis nem, et profundum ejus sedentibus in tenebris et in umbra mortis obtinuit redemptionem. Per te enim coelum repletum, infernus evacuatus est, instauratae ruinae coelestis Jerusalem, exspectantibus miseris vita perdita data. Sic potentissima et piissima charitas et affectu compatiendi, et subveniendi abundat effectu, aeque locuples in utroque. 9. Ad hunc igitur fontem sitibunda properet anima nostra: ad hunc misericordiae cumulum tota sollicitudine miseria nostra recurrat. Ecce jam quibus potuimus votis ascendentem te ad Filium deduximus, et prosecuti sumus saltem a longe, Virgo benedicta. Sit deinceps pietatis tuae ipsam, quam apud Deum gratiam invenisti, notam facere mundo; reis veniam, medelam aegris, pusil