comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłi studiosius u̾ba legissent: ista ñ dicerent.
Dicturꝰ etenĩ paulꝰ cũ uenisset petrꝰ antiochiã in
faciem ei restiti: ut de quo petro loqueretur
ostenderet: in ipso suȩ narrationis inicio p̾¬
dam qͥ scdam petri epłam. in qua eplẽ pauli
tussent. In ea qͥppe scͥptum ẽ. Uoce delapsa
ad eũ huicemodi a magnifica gła. hic ẽ filiu ᷤᷤ
meus dilectus. in quo mͥ complacui. Atq sub-¬
iungitur. Et hanc uocẽ nos audiuimꝰ cũ eẽ¬
mꝰ cũ eo in monte scõ. Legant itaq euangłi¬
Ipse gͦ hanc epłam scͥpsit qͥ hanc uocẽ de dño
in monte audiuit.mͦ łx. Caritas aũ in petro
ce miniᷤ t̾rentium pͥncipum fortiter restitit:¬
&e in curumcisione submouenda minoꝵ u̾¬
ba humilit̾ audiuit. karitas etiam in pau
lo manus ꝑsequentium humilit̾ ꝑtulit. &¬
tamen in circumcisionis negocio longe se
impares pͥores sensu audent̾ increpauit. Ex¬

Expanded text:
apostoli studiosius verba legissent, ista non dicerent. apostoli studiosius verba legissent, ista non dicerent. Dicturus etenim Paulus: Cum venisset Petrus Antiochiam, in faciem ejus restiti ; ut de quo Petro loqueretur ostenderet, in ipso suae narrationis initio pridam qui secundam Petri Epistolam, in qua Epistolae Pauli tuissent. In ea quippe scriptum est: Voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Atque subjungitur: Et hanc vocem nos audivimus, cum essemus cum ipso in monte sancto. Legant itaque EvangeliIpse ergo hanc Epistolam scripsit, qui hanc vocem in monte de Domino audivit. Charitas autem in Petro, et miniet in circumcisione submovenda minoris verba humiliter audivit. Charitas in Paulo, et manus persequentium humiliter pertulit, et tamen in circumcisionis negotio, longe se impares et priores sensu audenter increpavit.
Abbreviated transcription (Latin):
solueret eeñt soluta in celo:. ñ qͦd in mari pe¬
dib ambulauit:. ñ qͦd paraliticos in iħu no¬
mine iubendo erexerat:. ñ quod egͦs corporis
sui umbra sanauerat᷑: ñ qͦd m̃tientes u̾bo
occiderat:ñ qͦd mortuos oratione suscita¬
bat. Negͥ increpationis u̾ba dedignaret᷑
audire. omĩa dona quȩ acceꝑat qͣsi a memo¬
ria reppulit: ut unum fortiter humilitatis
ponum teneret. Quis rogo nr̃m si uł ex tremũ
aliqͦd signum fecisset᷑ a minore fr̃e inereꝑatus.
increpationis uerba audiret patienter: Nil
enĩ signi fecimꝰ. & siquis nos fortasse de actione
nr̃a reprehenderit. statim intumescimꝰ. Ma-¬
gnos qͦsdam nos taciti cogitamꝰ. uirtutes no¬
b ad animũ deducimꝰ etiam qͣs ñ habemꝰ. At
contra petrus cũ uirtutib. humilis in repre-¬
hensione ꝑmansit. S st̃ ñnulli:. qͥ ñ petrum
a paulo ẽ rep̾hensus accipiunt. Qͥ si pauli

Expanded text:
solveret essent soluta in coelo; non quod in mari pesolveret essent soluta in coelo; non quod in mari pedibus ambulavit, non quod paralyticos in Jesu nomine jubendo erexerat, non quod aegros corporis sui umbra sanaverat, non quod mentientes verbo occiderat, non quod mortuos oratione suscitabat. Ne igitur increpationis verba dedignaretur audire, omnia dona quae acceperat quasi a memoria repulit, ut unum fortiter humilitatis donum teneret. Quis ergo nostrum si vel extremum aliquod signum fecisset, a minore fratre increpatus, increpationis verba patienter audiret? Nil enim signi fecimus, et si quis nos fortasse de actione nostra reprehenderit, statim intumescimus, magnos quosdam nos taciti cogitamus, virtutes nobis ad animum deducimus, etiam quas non habemus. At contra Petrus cum virtutibus humilis in reprehensione permansit. Sed sunt nonnulli qui non Petrum a Paulo est reprehensus accipiunt; qui si Pauli
Abbreviated transcription (Latin):
discipłos ammoneret. & a qͥb dam detrahi pau¬
bis: loquens in eis de his in quib st̾ quȩdã
difficilia intellectu: quȩ indocti & instabi¬
les deprauant. sic̃ &e cȩteras scͥpturas: ad suã
ipsoꝵ ꝑditionẽ. Ecce paulus in epł̃is suis scͥ¬
bit petrũ rep̾hensibile: ecce petrus in epłis su¬
is asserit paulum in his quȩ scͥpserat ammi¬
randum. Certe enim nͥ legisset petrꝰ pauli e¬
pistolas. ñ laudasset. Siaũ legit: qa illic ipse
rep̾hensibilis diceret᷑ inuenit. Amicus gͦ ue¬
ritatis laudauit etiam qͦd rep̾hensus ẽ.: atq
ei & ipsum placuit qͦd in his non placuerat
quȩ aliter quam debuerat sensit: seq etiã
minori fratri ad consensum dedit: atq in
eadem re factus ẽ secutor minoris sui. in eti¬
am in hoc p̾iret: quatinꝰ qͥ pͥmꝰ erat in apła¬
re suo reprehenditur: et reprehen¬
di ñ dedignatur. Non ad memoriã reuocat.
cȩlestis accepit: ñ qͦd peccata quecumꝙ int̾ra

Expanded text:
discipulos admoneret, et a quibusdam detrahi Pauntiam scripsit vobis, loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant, sipsorum perditionem . » Ecce Paulus in Epistolis suis scribit Petrum reprehensibilem: ecce Petrus in epistolis suis asserit Paulum in his quae scripserat, admirandum. Certe enim, nisi legisset Petrus Pauli Epistolas, non laudasset. Si autem legit, quia illic ipse reprehensibilis diceretur invenit. Amicus ergo veritatis laudavit etiam quod reprehensus est: atque ei et hoc ipsum placuit, quia in his non placuerat quae aliter quam debuerat sensit, seque etiam minori fratrum ad consensum dedit, atque in eadem re factus est sequens minoris sui ut etiam in hoc praeiret, quatenus qui primus erat in apostolare suo et reprehenditur, et reprehendi non dedignatur. Non ad memoriam revocat coelestis accepit, non quod peccata quaecunque in terra
Abbreviated transcription (Latin):
gis consuetudinẽ uellet. in faciem restitit:
eũq hac in re fuisse rep̾hensibilẽ dicit: &
hoc eiꝰ studiũ discipłis loquens. ñ solum cul
nẽ nominat dicens. Cum uenisset petrꝰ anti¬
ochiam in faciẽ ei restiti. qͥa rep̾hensibilis e

Expanded text:
gis consuetudinem vellet, in faciem gis consuetudinem vellet, in faciem eumque hac in re fuisse reprehensibilem dicit . Et hoc ejus studium, discipulis loquens, non solum culnem, nominat, dicens: Cum venisset Petrus Antiochiam, in faciem ei restiti, quia reprehensibilis
Abbreviated transcription (Latin):
agere. & tam̃ ad hec cȩteros tacere: ipse sibi¬
met testis ẽ. qͥa plus ueritate se appetit. dili¬
gi: quam contra se non uult defendi. Ne¬
mo quippe est: qͥ ita uiuat. ut aliquatenꝰ
ñ delinquat. Ille gͦ seipso amplius uerita¬
tem desiderat amari: qui sͥ a nullo uult
contra ueritatem parci. icet enim que¬
dam iusta &e recta ut sunt ꝑspiciamꝰ: qued̃a¬
comp̃hendimꝰ: & aliud ignoramꝰ. Petrus tan¬
to fidei tanto miracłoꝵ fulgore claruerat. &
tam̃ conu̾sis gentib dum curũcisioniᷤ pon¬
dꝰ imponeret quid recte diceret nesciebat. Qͥa
gͦ sibi contͣ ueritatẽ parci noluit. increpatio¬
nem pauli libent̾ accepit. In omł ui. sccle par¬
. Paulus quippe qͥ se legi mor¬
tuum ꝑ legẽ dicit. qͥa ut in xp̃o crederet hoc
eilex ip̃sa p̾dicauit᷑ magno fidei sucensus ar¬
dore p̾cepta legis teneri carnaliter noluit:
cucũcisionẽ in gentib fieri uetauit. Et cum
petrus apłs seruari adhuc in circũcisione. le¬

Expanded text:
agere, et tamen ad haec caeteros tacere, ipse sibimet testis est, quia plus veritate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo seipso amplius veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem parci. Licet enim quaedam justa et recta ut sunt prospiciamcomprehendimus, et aliud ignoramus. Petrus tanto fidei, tanto miraculorum fulgore claruerat, et tamen conversis gentibus, dum circumcisionis pondus imponeret, quid recte diceret curabat. Quia ergo sibi contra veritatem parci noluit, increpationem Pauli libenter accepit. Paulus quippe q. Paulus quippe qui se Legi mortuum per Legem dicit, quia ut in Christo crederet hoc ei Lex ipsa praejudicavit, magno fidei succensus ardore, praecepta Legis teneri carnaliter noluit, circumcisionem in gentibus fieri vetuit. Et cum Petrus apostolus servari adhuc in circumcisione Le
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriosis. auari cum auaris. fallaces cũ
fallacib. inuidi cum inuidis. infideles
cum infidelib ardeant: &e ut qͦs similis cul¬
pa inquinat. par etiam pena constringat.
Cum gͦ similes in culpa ad torm̃ta similia
ducuntur: quia in locis pęnalib eos angłi
deputant: qͣsi titanioꝵ fascicłos ad combu¬
rendum ligant:¬

Expanded text:
luxuriosis, avari cum avaris, fallaces cum luxuriosis, avari cum avaris, fallaces cum fallacibus, invidi cum invidis, infideles cum infidelibus ardeant; et ut quos similis culpa inquinat, par etiam poena constringat. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia ducantur, quia in locis poenalibus eos angeli deputant, quasi zizaniorum fasciculos ad comburendum ligant
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut in domo patris mansiones multe
sunt pro diu̾sitate uirtutis:. sic dampnatos
diu̾so supplicio gehennȩ ignib subicit dis¬
parilitas criminis. Quȩ uidelicet gehenna
licet cunctis una sit: ñ tam̃ cunctos una ea¬
deinq qualitate succendit. Nam sicut uno
sole om̃s tangimur. nec tam̃ sub eo uno or¬
dine om̃s estuamus: quia uixta qͣlitatem
corporis sentitur etiam pondus caloris:
sic dampnatis una ẽ gehenna quȩ afficit:
&e tamen ñ una om̃s qualitate comburit:
quia quod hic agit dispar ualitudo cor¬
poꝵ: hocillio exhibet dispar causa mĩtoꝵ.¬
Nisi enim tormentoꝵ summnam mi̾toꝵ
acta dirimerent: nequa quã uidex uenieis
ad iudicium. se messorib ꝑhiberet eẽ dic¬
turum. Colligite ⁊uania: & ligate ea fasci¬
culos ad comburendum. Messores quippe
angłi tirania ad comburendũ in fasciclĩs
ligant: cum eos qui et̾no igni tradendi
sunt. pares parib in tormentis similib so¬
ciant: ut suꝑbi cum suꝑbis. luxuriosi cũ

Expanded text:
Sicut in domo Patris mansiones multae sunt pro diversitate virtutis, sic damnatos diverso supplicio gehennae ignibus subjicit disparilitas criminis. Quae scilicet gehenna licet cunctis una sit, non tamen cunctos una eademque qualitate succendit. Nam sicut uno sole omdine omnes aestuamus, quia iuxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris, sic damnatis et una est gehenna, quae afficit, et tamen non omnes una qualitate comburit, quia quod hic agit dispar valitudo corporum, hoc illic exhibet dispar causa meritoNisi enim tormentorum summam meritorum acta dirimerent, nequaquam judex veniens ad judicium se messoribus perhiberet esse dicturum: Colligite zizania, et ligate in fasciculos ad comburendum. Messores quippe angeli zizania ad comburendum in fasciculos ligant, cum eos qui aeterno igni tradendi sunt, pares paribus, in tormentis similibus sociant; ut superbi cum superbis, luxuriosi cum
Abbreviated transcription (Latin):
uida radix dauid aꝑire librũ & soluere
septem signacła. eiꝰ. Sacrȩ scͥpturȩ
ꝓfunditas ẽ qͣsi puteus: quã nob̃ ad irrigati-¬
onem m̃tis p̾buit omp̃c d̃s. Et ut ad intelli¬
gentiã scͥpturaꝵ ꝑueniremꝰ. facta ẽ nob̃ uia
humilitas passionis unigeniti: ꝑ quã nobis
enta loquebant᷑. Nisi enĩ unigenitꝰ di filius
incarnatꝰ. temptatꝰ. app̾hensus. colaphis cesus.
sputis illitꝰ. crucifixus ac mortuus fuisset. no¬
bis huiꝰ putei. id est sacrȩ scripturȩ ꝓfunditas
ñ pateret. Quid gͦ fidelib humilitas passioĩs
eiꝰ facta est nͥ claiuis aꝑtioniẽ ꝑ quã mist̾ioꝵ di
puteũ inuenimꝰ ut aquam scientiȩ de ꝓfundo
biberemꝰ: Incarnationẽ quippe passionẽ. mor-¬
tẽ. resurrectionẽ &e ascensionẽ illiꝰ sacri eloquii
paginȩ loquunt᷑. Que qͥa facta cognouim:iam
nunc intelligimꝰ audita. Hec autẽ pͥus legi po¬
terant: s qͥa ñdum euenerant. intelligi ñ ua

Expanded text:
uda, radix David, aperire librum, et solvere septem signacula ejus . Sacrae Scripturae profunditas est quasi puteus, quam nobis ad irrigationem mentis praebuit omnipotens Deus. Et ut ad intelligentiam Scripturarum perveniremus, facta est nobis via humilitas passionis Unigeniti, per quam nobis enta loquebantur. Nisi enim unigenitus Dei Filius incarnatus, tentatus, apprehensus, colaphis caesus, sputis illitus, crucifixus ac mortuus fuisset, nobis hujus putei, id est sacrae Scripturae, profunditas non pateret. Quid ergo fidelibus humilitas passionis ejus ejus facta est, nisi clavis apertionis, per quam mysteriorum Dei puteum invenimus, ut aquam scientiae de profundo biberemus? Incarnationem quippe, passionem, mortem, resurrectionem atque ascensionem illius, sacri eloquii paginae testantur. Quae quia facta cognunc intelligimus audita. Haec autem prius legi poterant, sed quia nondum evenerant, intelligi non val
Abbreviated transcription (Latin):
anglis in secreto st̃ cognita. De quib tam̃ oc¬
cultis iam partẽ ꝑ sp̃ual̃e. intelligentiam sen
necdum cognouimꝰ. & tam̃ medullitꝰ amamꝰ:
& in multis sp̃ualib sensib qͦs iam cognoui¬
mꝰ ueritatis pabulo pascim. Dicat gͦ qui erat

Expanded text:
angelis in secreto sunt cognita. De quibus tamen ocangelis in secreto sunt cognita. De quibus tamen occultis jam partem per spiritualem intelligentiam sentnecdum cognovimus, et tamen medullitus amamus, et in multis spiritualibus sensibus quos jam cognovimus veritatis pabulo
Abbreviated transcription (Latin):
recħ. Per librũ qui ẽ in dextera sedentis suꝑ
thronũ scͥpturȩ sacrȩ paginȩ signant᷑ quȩ ꝓfũ¬
ditate sententiaꝵ sic elaudunt᷑. ut ñ facile sen¬
su omniũ penetrent᷑. Qui liber sacri eloquii
intꝰ sc̃ptuᷤ ẽ ꝑ allegoriam: foris ꝑ hystoriam. In¬
tꝰ ꝑ sp̃ũalem intellectũ. foris uͦ ꝑ sensum lutere
simplicẽ. adhuc infirmantib congruentẽ. Intꝰ.
qm̃ inuisibilia ꝓmitit. foris. quia uisibilia
p̾ceptoꝵ suoꝵ rectitudine disponit. Intꝰ quia &¬
lestia pollicet᷑ foris autẽ. quia t̾rena & contẽpti¬
bilia qualit̾ sunt uł in usu habenda. uł ex de¬
sidio fugienda p̃cipit. Alia namꝙ de secretis
celestib loquit᷑: alia uͦ in ext̾iorib actionib ui¬
bet. Et ea qͥdem quȩ foris p̃cipit patent.s illa
quȩ de int̾nis narrat plane dep̾hen di neque¬
unt. Ea enim quȩ de natura diuinitatis uł de
ȩt̾nis gaudiis narrat: nob̾̃ adhuc nescientib sol

Expanded text:
edentis super thronum Scripturae sacrae paginae signantur, quae profunditate sententiarum sic clauduntur, ut non facile sensu omnium penetrentur. Qui liber sacri eloquii intus scriptus est per allegoriam, foris per historiam: intus per spiritualem intellectum, foris vero per sensum litterae simplicem, adhuc infirmantibus congruentem. Intus, quoniam invisibilia promittit: foris, quia visibilia praeceptorum suorum rectitudine disponit. Intus, quia coelestia pollicetur; foris autem, quia terrena et contemptibilia qualiter sint vel in usu habenda vel ex desiderio fugienda praecipit. Alia namque de secretis coelestibus loquitur, alia vero in exterioribus actionibus jubet. Et ea quidem quae foris praecipit patent, sed illa quae de internis narrat plane deprehendi nequeunt. Ea enim quae de natura divinitatis, vel de aeternis gaudiis narrat, nobis adhuc nescientibus, solis
Abbreviated transcription (Latin):
modum ꝑ leonẽ de tribu uida dicit ioħes aꝑi-¬
ri. In qͦ uidelicet libro quid aliud quã sacra
scͥptura signat᷑. Quã solus redemptor nr̃ aꝑu¬
it.: qͥ homo factꝰ moriendo. resurgendo. ascendẽ¬
do. cuncta mystia quȩ in ea fuerant clausa pa-¬
tefecit. Et nullꝰ in cęlo. qͥa neq angłs. nullꝰ in
t̾ra. qͥa neq homo uiuens in corpore. nullus
subtꝰ t̾ram dignus inuentꝰ ẽ: qͥa neq animȩ
corpore exute. aꝑire nob̾ p̾ter dñm sacri eloqͥi
secreta potuerunt. Preterea cum ad soluendũ
librũ nullus subtꝰ t̾ram inuentꝰ ẽẽ dignꝰ dicit᷑:
quid obstet ñ uideo ut sub t̾ra infermis ẽẽ cre¬

Expanded text:
modum per leonem de tribu Juda dicit aperiri. In quo videlicet libro, quid aliud quam sacra Scriptura signatur, quam solus Redemptor noster aperuit, qui homo factus moriendo, resurgendo, ascendendo cuncta mysteria, quae in ea fuerant clausa, patefecit. Et nullus in coelo, quia neque angelus; nullus in terra, quia neque homo vivens in corpore: nullus subtus terram dignus inventus est, quia neque animae corpore exutae aperire nobis praeter Dominum sacri eloquii secreta potuerunt. Praeterea cum ad solvendum librum nullus subtus terram inventus esse dignus dicitur, quid obstet non video ut sub terra infernus esse cre
Abbreviated transcription (Latin):
ad ilłu referant glam laudiᷤ a qͦ se scuĩt uireᷤ acce¬
t᷑. quisqͥs sibi tribuit qͦd oꝑatur. Et dm ne¬
gat: cuiꝰ despecta gr̃a sibi uires boni oꝑis ar¬
rogat. Omẽ autẽ peccatũ qͦd ex infirmitate ẽ.
spem nequaquã ꝑdit: q̃m a suꝑno uidice
ueniam requirit: p̃sumptio u uirtutis ꝓpͥȩ
tanto grauiꝰ est in desꝑatione: quanto longiꝰ
ab humilitate. Cumq uires sibi tribuit opis.
ad adiutorium ñ recurrit auctoris. fitq ut
eo grauiꝰ peccator ꝑeat: qͣ & ipsum hoc qͥa pa¬
cator est ignorat

Expanded text:
ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accetur quisquis sibi tribuit quod operatur; et Deum negat, cujus despecta gratia, sibi vires boni operis arrogat. Omne autem peccatum quod ex infirmitate est spem nequaquam perdit, quoniam a superno Judice veniam requirit. Praesumptio vero virtutis propriae tanto gravius est in desperatione, quanto longius ab humilitate. Cumque vires sibi tribuit operis, ad ajutorium non recurrit auctoris, fitque ut eo gravius peccator pereat, quo et ipsum hoc quia peccator est ignorat
Abbreviated transcription (Latin):
nisti: mͦ ł iͦ. Illos qui nobis adu̾sant᷑
amicos nominare debemus: sic a dño ipsi
qͦq traditori dicitur. Amice. ad qͦd uenisti:
Et diues qui in inferni igne exurit᷑. ab abͣ¬
ham filiꝰ uocat᷑: qͥa &e si ꝑ nos mali regi ne¬
gligunt: dignum tamen ẽ. ut a nob̾ ñ ex
sua nequitia.s ex nr̃a benignitatenõient̃.¬

Expanded text:
nisti ? Illos qui nobis adversantur amicos nominare debemus, sicut a Domino ipsi quoque traditori dicitur: Amice, ad quid venisti? Et dives qui inferni igne exuritur, Abraham filius vocatur, quia etsi per nos mali corrigit negligunt, dignum tamen est ut a nobis non ex sua nequitia, sed ex nostra benignitate nominent
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod ipsi certum ac solidum sentiunt.
quasi ex dubietate aliquid ꝓferre: ut in¬
firmoꝵ in se uerba transferant. S rursũ
ꝑ fortẽ sententiam infirmantiũ dubietati
om̃imodo contradicunt: qͣtinꝰ ꝑ hoc quod
dubie ꝓferre cernunt᷑. infirmis aliqͣtenꝰ
condescendant: & ꝑ hoc qͦd certã sententi¬
am ꝑferunt. infirmoꝵ mentes dubias ad
soliditatẽ trahant. Qd̾ nimirũ dũ faci¬
unt: exemplũ capitis nr̃i secunt᷑. Passioni
qͥppe dñs ꝓpinquans: infirmantiũ in se
uocẽ sumpsit dicens. Pater mi si possibile
ẽ transeat a me calix iste: eoꝵq timorẽ ut
abstraheret suscepit. E rursus ꝑ obedienti¬
am uim fortitudinis ostendens. ait. ue¬
rũptamen ñ sicut ego uolo s sicut tu: ut
cũ imminet quod fieri nolumꝰ sic ꝑ infir-¬
mitatẽ petamꝰ ut ñ fiat: quatinus ꝑ forti¬
tudinẽ parati simꝰ. ut uoluntas conditoriᷤ
nr̃i etiam contͣ nr̃am uoluntatẽ fiat. Hoc¬

Expanded text:
eo quod ipsi certum ac solidum sentiunt quasi ex dubietate aliquid proferre, ut infirmorum in se verba transferant. Sed rursum per fortem sententiam infirmanti dubietate omnimodo contradicunt, quatenus per hoc quod dubie proferre cernuntur infirmis aliquatenus condescendant, et per hoc quod certam sententiam proferunt, 399 infirmorum mentes dubias ad soliditatem trahant. Quod nimirum dum faciunt exemplum nostri capitis sequuntur. Passioni quippe Dominus propinquans infirmantium in se vocem sumpsit, dicens: Pater mi, si possibile est, transeat a me calix iste , eorumque timorem, ut abstraheret, suscepit; et rursus per obedientiam vim fortitudinis ostendens ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ut cum hoc imminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus ut voluntas conditoris nostri etiam contra voluntatem no
Abbreviated transcription (Latin):
&e ordinans. mala uͦ ñ faciens. s ab iniquis
facta ne mnordinate eueniant ipse dispo¬
nens. considerat uniu̾soꝵ finẽ &e patient̾
tolerat omĩa. atq intuetur electoꝵ t̾minũ
qͦ a malo mutent᷑ ad bonũ. intuet᷑ etiã reꝓ¬
boꝵ finem qͦ de malo oꝑe dignũ retrahan¬
tur ad supplicium. Uidit finem ꝑsequen¬
tis sauli quo ꝓstratus diceret. dñe quid me
uis facerẽ. uidit finem qͣsi obsequentis
discipłi. qͦ pro commisso scelere guttur laqͤo
stringeret: seq &e peccantẽ puniret. & de¬
n̾nulli exire a prauis actib cupiunt: sed
qͥa eoꝵdem actuũ pondere p̾munt᷑. in ma-¬
le consuetudinis carcere inclusi. a semetip¬
sis exire ñ possunt. Et qͥdam culpas ꝓpͥas
punire cupientes. hoc quod recte se age¬
re estimant. in grauiorib peccatis uertunt:
fitq mͦ miserabili. ut quod exitum putaib
hoc inclusionẽ inueniant. Sic uidelicet re¬
ꝓb iudas cum mortẽ sͥ contra peccatũ in¬

Expanded text:
 Deus, mala vero non faciens, sed ab iniquis facta ne inordinate eveniant, ipse disponens, considerat universorum finem, et patienter tolerat omnia, atque intuetur electorum terminum, quo ex malo mutentur ad bonum. Intuetur etiam reproborum finem, quo de malo opere dignum se trahantur ad supplicium. Vidit finem persequentis Sauli, quo prostratus diceret: Domine, quid me vis facere? Vidit finem quasi obsequentis discipuli, quod pro commisso scelere guttur laqueo stringeret , seque et peccantem puniret, et dennulli exire a pravis actibus cupiunt; sed quia eorundem actuum pondere premuntur, in malae consuetudinis carcere inclusi, a semetipsis exire non possunt. Et quidem culpas proprias punire cupientes hoc, quod recte se agere aestimant, in gravioribus peccatis vertunt, fitque modo miserabili, ut quod exitum putant, hoc inclusionem inveniant. Sic videlicet reprobus Judas, cum mortem sibi contra peccatum in
Abbreviated transcription (Latin):
dit dicens. Qui sine peccato ẽ ur̃m: pͥmꝰ
in illam lapidem mittat. Dat simplicita¬
tẽ mansuetu dinis qui sine peccato ẽ ur̃m:
dat zelum iusticiȩ pͥmꝰ in ilła lapide mit¬
tat. Plerĩiq autẽ nos cũ iusticiȩ rectitudi¬
nẽ exsequim᷑. mansuetudinẽ relinqͥmꝰ. &
cũ mansuetudinẽ seruare cupimꝰ. iustici-

Expanded text:
dit, dicens: Qui sine peccato est vestrum, primus dit, dicens: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Dat simplicitatem mansuetudinis, qui sine peccato est: dat zelum justitiae, primus in illam lapidem mittat. Plerumque autem nos cum justitiae rectitudinem exsequimur, mansuetudinem relinquimus; et cum mansuetudin
Abbreviated transcription (Latin):
care ñ ualet: cui conscientia in nocentiȩ
ꝓp̾e nullam udicii regłam p̾bet. Hinc est
enim qͦd qͥbdam insidiantib & puniendã
a dulteram deducentib dicit᷑. Qui sine pec¬
cato ẽ urm: pͥmꝰ in illam lapide mitat.
Ad aliena qͥppe punienda peccata ibant:¬
& sua reliquerant. Reuocant᷑ itaq intꝰ ad
conscientiã. ut pͥus ꝓpͥa corrigant: & tunc
aliena rep̾hendant. Ordo quippe corrigen¬
di iste ẽ. ut pͥmũ contͣ nos. & postinodum
contͣ malos corrigendos erigamur: nam
qͥ contͣ bonos erigitur: ꝑsuꝑbiam inflat᷑.¬
mͦ ł iͦ. Considerandii ẽ aũ qͦd incarnatus
dñs simplicitatẽ cum rectitudine tenuit:
qͥa nec in mansuetudine distctionẽ iusti¬
ciȩ. nec rursum in distͥctione iusticiȩ. uͥtu¬
tẽ mansuetudinis amisit. Unde cũ qͥda ut
p̾dictũ ẽ. adulta deducta ħc uoluissent
temptare ut in culpã aut mansuetudinis¬
nis. aut iniusticiȩ laberet᷑ ad utraq respõ¬

Expanded text:
care non valet, cui conscientia innocentiae care non valet, cui conscientia innocentiae propriae nullam judicii regulam praebet. Hinc est enim quod quibusdam insidiantibus et puniendam adulteram deducentibus dicitur: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat; ad aliena quippe punienda peccata ibant, et sua reliquerant; revocantur itaque intus ad conscientiam, ut prius propria corrigant et tunc aliena reprehendant. Ordo quippe corrigendi iste est ut primum contra nos, et postmodum contra malos corrigendos erigamur, nam qui contra bonos erigitur, per superbiam inflatur. Considerandum est autem quod incarnatus Dominus simplicitatem cum rectitudine tenuit, quia nec in mansuetudine districtionem justitiae, nec rursum in districtione justitiae virtutem mansuetudinis amisit. Unde cum quidam, ut praedictum est, adultera deducta hunc voluissent tentare, ut in culpam aut immansuetudinis aut injustitiae laberetur, ad utraque respon
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ur̃m. pͥus in illam lapidem mittat.¬
mͦ łxiiii. Contra nosmetipsos corrigen¬
dos erigi debemꝰiut mala ꝓp̃a recognoscẽ¬
tes districta nosmetipsos ultione peni-¬
tentiȩ feriamꝰ. & nullis erga cogitationũ
illecebras blandim̃tis inclinantes neqͣ qͣm
nob̾ in peccatiᷤ parcamꝰ. Qui si districte nr̃a
pͥus in nob̾ mala inseqͥmur: iustũ qͦq est
ut etiam contͣaliena mala utilit̾ erigam᷑:
& ea quȩ in nob̃ punimꝰ. etiam in aliis re¬
darguendo suꝑemꝰ. S hanc corrigendi
erectionẽ mali nesciunt: qͥa sexelinquinł
& bonos impetunt. sibiq se intͣ conscienti¬
am suã molliciȩ adulationis blandȩ in¬
clinantes. contͣ bonoꝵ uitam distͥctione
asꝑitatis erigunt᷑. semetipsos redarguen¬
dos relinquentes. alios distͥctis sententiis
increpant. Qui uͦ semetipsum pͥus ñ iu¬
dicat: qͥd in alio rectũ indicet ignorat.¬
& si nouit fortasse ꝑ auditũ qͦd rectũ iudi¬
care debeat: recte tam̃ aliena merita iudi¬

Expanded text:
 primus in illam lapidem mittat . Contra nosmetipsos corrigedos erigi debemus, ut, mala propria recognoscentes, districta nosmetipsos ultione poenitentiae feriamus, et nullis erga cogitationum illecebras blandimentis inclinantes, nequaquam nobis in peccatis parcamus. Qui si districte nostra prius in nobis mala insequimur, justum quoque est ut etiam contra aliena mala utiliter erigamur, ut ea quae in nobis punimus, etiam in aliis redarguendo superemus. Sed hanc corrigendi erectionem mali nesciunt, quia sese relinquunt et bonos impetunt sibique se intra conscientiam suam mollitie adulationis blandae inclinantes, contra bonorum vitam districtione asperitatis eriguntur; semetipsos redarguendos relinquentes, alios districtis sententiis increpant. Qui vero semetipsum prius non judicat, qet si novit fortasse per auditum, quod rectum judicare debeat, recte tamen judi
Abbreviated transcription (Latin):
ueniȩ. nulla conu̾sionis emendatione reuo¬
catur. Sic qͥppe illum ꝑpetrate suꝑbiȩ ceci¬
tas grauat ut nequaquã ulteriꝰ ad lucẽ pe¬
nitentiȩ diuini respectus memoria resurgat.
nec ad ueniam cum electis. nec ultra ad illa
claritatis intimȩ agmina suꝑna redeat.

Expanded text:
veniae, nulla conversionis emendatione revoveniae, nulla conversionis emendatione revocatur. Sic quippe illum perpetratae superbiae caecitas obruat, ut nequaquam ulterius ad lucem poenitentiae per divini respectus memoriam rnec ad veniam cum electis, nec ultra ad illa claritatis intimae agmina superna redeat.
Abbreviated transcription (Latin):
ex nichilo bona facere po¬
tuit: ita cũ uoluit ꝑ incarnationis suȩ misti¬
um. etiã ꝑdita bona reparauit. Duas aũ ad
intelligendũ se creaturas fecerat: angłicam
&e ab ingenitȩ statu rectitudinis deiecit. S
una tegm̃ carnis habuit: alia uͦ nicħ infirmũ
meret: illam ad se debuit reducere. quã in ꝑ-¬
petratione culpe ex infirmitate constat ali¬
qͥd habuisse. Et eo altius debuit apostatã an¬
głm repellere: qͦ cũ a ꝑsistendi fortitudine
corruit. nichil infirmũ ex carne gestauit.
hinc enim scͥptũ ẽ. Nusquã angłos app̾hen¬
redemit᷑. ut &e ꝑditũ angłm ñ app̾hendendo
besereret: & hominẽ in semetipso app̾henden¬
dorepararet. Est adhuc aliud q̃ ꝑditꝰ homo re¬
parari debuit. &e suꝑbiens sp̃e reparari ñ poᷤ¬
sit. qͥa mimirũ angłs sua malicia cecidit. ho¬
minẽ uͭ aliena ꝓstrauit. Humanũ gͣ genꝰ
ad penitentiã redemptoris aduentu reducit᷑:
apostata uͦ angłs ad restaurationẽ nulla spe

Expanded text:
ex nihilo bona facere potuit, ita cum voluit per incarnationis suae mysterium etiam perdita bona reparavit. Duas autem ad intelligendum se creaturas fecerat, angelicam et ab ingenitae statu rectitudinis dejecit. Sed una tegmen carnis habuit, alia vero nihil infirmum meret illam, ad se debuit reducere quam in perpetratione culpae ex infirmitate constat aliquid habuisse. Et eo altius debuit apostatam angelum repellere, quo cum a persistendi fortitudine corruit, nihil infirmum ex carne gestavit. Hinc enim scriptum est: Nusquam angelos apprehenredemit; ut et perditum angelum non apprehendendo desereret, et hominem in semetipso appdo repararet. Est adhuc aliud quo et perditus homo reparari debuit, et superbiens spiritus reparari non possit, quia nimirum angelus sua malitia cecidit, hominem vero aliena prostravit. Humanum ergo genus ad poenitentiam Redemptoris adventu reducitur, apostata vero angelus ad restaurationem nulla spe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliis obuiaret. In factis gͥ petri. quodda
ante nr̃os ocłos auc̃toritatis &e humilitatiᷤ
exemplum ponitur: ut nicħ adu̾sitatis me¬
tuentes resistentes dõ potestates scli etiam
eum corporis laceratione contempnamꝰ.: et
in his etiam quȩ int̾ fideles positi senserimꝰ
nequaqͣm nos cȩtis p̃ponamꝰ. nec nr̃a confilia
magis eligentes nob potius quã aliis creda¬

Expanded text:
cum aliis obviaret. In factis igitur Petri quoddam cum aliis obviaret. In factis igitur Petri quoddam ante nostros oculos auctoritatis et humilitatis exemplum ponitur, ut nihil adversitatis metuentes, resistentes Deo potestates saeculi etiam cum corporis laceratione condemnemus; et in his etiam quae inter fideles positi senserimus nequaquam nos caeteris praeponamus, nec nostra consilia magis eligentes nobis potius quam aliis creda
Abbreviated transcription (Latin):
pati xp̃m suum impleuit. sic: Quos ad ui¬
tam miscditer trahit dicens. Penitemini gͥ
ce conu̾timini: ut deleant᷑ peccata ur̃a. Petrꝰ
gͦ flagellatus a pͥncipib ppłrcũ id curo se re.¬
laxari conspiceret ut a predicatione. cessaret.:
cum ꝓhiberet᷑ loqui in posterũ nequaquã
saltim in p̾sens cessit: nam respondit ꝓtinus
dicens. Obedire oportet dõ. magis qͣm hoĩ¬
b Et rursus. Non enĩ possumꝰ quȩ uidimꝰ
&e audiuimꝰ ñ loqui. Postquã aũ libertate uo¬
cis auctoritatẽ pͥncipum pressit: postea per
humilitatẽ cordis de ñ circũcidendis gentib
pauli consilium audiuit. Sic enim semetip¬
sum contra adu̾sarios ex auctoritate curabat
erigere. ut tam̃ sibimetipsi ñ crederet in his
quȩ ñ recte sentiret: ut &e lib̾tate fortitudi¬
nis tum̃tes potestates excederet: &e humilita¬
te mansuetudinis. obedientiam in recto
consilio etiam minorib fratrib exhiberet:
&e mͦ ꝑ semetipsum aliis. mͦ &e sibimetipsi

Expanded text:
tum suum, implevit sic ? quos ad vitam misericorditer trahit, dicens: Poenitemini igitur, et convertimini ut deleantur peccata vestra . Petrus ergo flagellatus a principibus populi, cum idcirco se relaxari conspiceret ut a praedicatione cessaret cum prohiberetur loqui in posterum, nequaquam saltem in praesens cessit, nam respondit protinus, dicens: Obedire oportet Deo magis quam hominibus. Et rursus: Non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui. Postquam autem fibertate vocis auctoritatem principum pressit, postea per humilitatem cordis de non circumcidendis gentibus Pauli consilium audivit. Sic enim semetipsum contra adversarios ex auctoritate curabat erigere, ut tamen sibimetipsi non crederet in his quae non recte sentiret; ut ex libertate formidinis tumentes potestates excederet, ex humilitate mansuetudinis obedientiam in recto consilio etiam minoribus fratribus exhiberet, et modo per semetipsum aliis, modo et sibimetipsi
Abbreviated transcription (Latin):
scõ sp̃u qui suꝑ discipłos uenit. acceperunt
ipsi ornam̃ta uirtutis: qͦs imm̃sa possederat
ante feditas timoris. Scimus enĩ qͦd ille apo¬
dum mori timuit. uitã negauit. Qui non
penis. ñ afflctionib ñ terribili potestate
cuiusqͣm. s uniꝰ mancipii sola ẽ int̾ro gatio¬
ne ꝓstratus. Et qͥdem mancipiũ ne sexus fir
mioe t̾ribilis demonstraret᷑. ancilla ẽ inqͥe
tante temptatꝰ. Rursusq ut talis sexus iir¬
mitas etiam officii sui deiectione uilesceret:
ñ ab ancilla tantummͦ. s ab ancilla ostiari¬
a ẽ requisitus. E cce qͣm uilis ẽ ad tẽptandu
ꝑsona requisita: utapte ꝑderet᷑ quantũ eũ
timoris infirmitas possideret: qui nec aute
uocẽ ostiariȩ ancillȩ subsisteret.S iam hie
pauloante timidus: qualis post aduentũ
cimꝰ contra sacerdotes e pͥncipes qͣnta do¬
minũ auctoritate p̾dicauit. N am cũ facto
miracło questio fuisset exorta. & sacerdotũ
concurrerent: eos in medio statuentes. in

Expanded text:
Spiritu qui super discipulos venit acceperunt ipsi ornamenta virtutis, quos immensa possederat ante foeditas timoris. Scimus enim qdum mori timuit, vitam negavit. Qui non poenis, non afflictionibus, non terribili potestate cujusquam, sed unius mancipii sola est interrogatione prostratus. Et quidem mancipium mior terribile demonstraret, ancilla inquirente est tentatus. Rursumque ut alius sexus infirmitas etiam officii sui dejectione vilesceret, non ab ancilla tantummodo, sed ab ostiaria est ancilla requisitus. Ecce quam vilis est ad tentandum persona requisita! ut aperte proderetur, quanta eum timoris infirmitas possideret, qui nec ante vocem ostiariae ancillae subsisteret. Sed jam hic paulo ante timidus, qualis post adventum cimus contra sacerdotes et principes quanta Dominum auctoritate praedicavit. Nam cum facto miraculo quaestio fuisset exorta, et sacerdotum cutionem concurrerent, eos in medio statuentes, in
Abbreviated transcription (Latin):
uim ꝑsequentium auctoritatis uocẽ exere-¬
re. nec moriturꝰ expauit dicens. Dura ceruice
& incnruncisis cordib &e aurib uos semꝑ¬
sc̃i uiri ad uerba tantȩ altitudinis relo ueri¬
tatis ñ autẽ uitio elationis exiliunt. ipsi pa¬
tenter indicant. qui factis dictisq aliis et
quanta humilitate polleant: &e erga eos qͦs
redarguunt qͣnta caritate ferueant manife¬
stant. Suꝑbia qͥppe odium generat: humi¬
litas amorẽ. Uerba itaq quȩ amor exasꝑat:
ꝓfecto ex fonte humilitatis manant. Quo¬
mͦ gͦ stepħs increpationẽ ꝓferre potuit ꝑ
elationem: qͥ pro eisdem qͦ increpauerat ad
deteriora crescentib seq lapidantib flexiᷤ
genib orauit dicens: dñe ne statuas illis
hoc peccatũ: Quomͦ paulus contra gentis
suȩ sacerdotem &e pͥncipem asꝑitatis uerba
suꝑbiens intulit: qui humilitate se etiam deˢ¬
cipłoꝵ seruitio substernit dicens. non enim

Expanded text:
vim persequentium auctoritatem vocis exerevim persequentium auctoritatem vocis exerere nec moriturus expavit, dicens: Dura cervice et incircumcisi cordibus et auribus, vos Spisancti viri ad verba tantae altitudinis zelo veritatis, non autem vitio elationis exiliunt, ipsi patenter indicant qui, factis dictisque aliis, et quanta humilitate polleant, et erga eos quos redarguunt quanta charitate ferveant manifestant: superbia quippe odium generat, humilitas amorem. Verba itaque quae amor exasperat profecto ex fonte humilitatis emanant. Quomodo ergo Stephanus increpationem proferre potuit per elationem, qui pro eisdem quos increpaverat ad deteriora crescentibus seque lapidantibus flexis genibus oravit, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Quomodo Pausuae sacerdotem ac principem asperitatis verba superbiens, intulit, qui humilitate se etiam discipulorum servitio substernit, dicens: Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓmissa paracliti dona ꝑciperent. nullo de¬
core fortitudinis claruissent: s qͥa sc̃i sunt¬
apłi uirtutũ gr̃a decorati. uite p̾dicatio contͣ
infidelium corda conualuit.mͦ ł uii. & xxuiii.¬
Unde nullis contra ueritatẽ potestatib par¬
cunt: s quos attolli ꝑ elationem conspiciuil:¬
ꝑ scĩ sp̃c auctoritatẽ p̾munt. Hinc ẽ quod pe¬
trus cũ eum sacerdotes & pͥncipes etiam per
flagella seuientes in nomine iħu loqui ꝓhi-¬
berent: cũ magna ꝓtinus auctoritate respõ¬
dit. dicens. Si iustũ est in conspectu dĩ uos
potiꝰ audire qͣm d̃m: iudicate. Non enĩ pos
ẽ quod paulus cum residentẽ contra ueritatẽ
sacerdotũ pͥncipem cerneret. eumq ministͥ
illiꝰ alapa ꝑcussisset: ñ maledictũ ꝑturbatus
intulit: s repletꝰ sp̃u libera uoce ꝓpħauit di¬
cens. Ecutiet te d̃s paries dealbate. Er tu se¬
dens iudicas me scđm legẽ: & contͣ legem u¬
bes me ꝑcuti. Hinc ẽ quod stephanus contra

Expanded text:
nisi promissa Paracliti dona perciperent, nullo fortitudinis decore claruissent. Sed quia sanctis apostolis virtutum gratia decoratis, vitae praedicatio contra infidelium corda convaluit, Unde nullis contra veritatem potestatibus parcunt, sed quos attolli per elationem conspiciu Spiritus auctoritatem premunt. Hinc est quod Petrus, cum eum sacerdotes et principes etiam per flagella saevientes in nomine Jesu loqui prohiberent, cum magna protinus auctoritate respondit, dicens: Si justum est in conspectu Dei, vos potius audire quam Deum, judicate. Non eest quod Paulus cum resistentem contra veritatem sacerdotum principem cerneret, eumque minister illius alapa percussisset, non maledictum perturbatus intulit, sed repletus Spiritu, libera voce prophetavit, dicens: Percutiet te Deus, paries dealbate: et tu sedens judicans me secundum legem, et contra legem jubes me percuti ? Hinc est quod Stephanus contra
Abbreviated transcription (Latin):
narareni quẽ crucifixistis quẽ ds suscitauit
a mortuis: in hoc iste astat coram uob̾ sanꝰ.
Cumq erga hec ꝑsequentiũ furor excrescere.
eosꝙ sacerdotes ac pͥncipes ihm p̃dicare ꝓhi¬
berent: contra iram pͥncipum qͣ auctoritate
petrus excreuerit indicat᷑: cũ illic ꝓtinꝰ sub¬
dit᷑. Petuus uͦ &e apłi dixerunt. Obedire opor¬
tet do magis qͣm hominibꝰ. S cum auctori¬
tatẽ predicantiũ resistentiũ p̃cepta ñ p̾merea.
ad flagella ꝑuenit᷑. siam subditur. T̃ unc pͥn¬
eipes sacerdotũ cesis denuntiauert᷑. ne loq̃¬
rent᷑ in nomine iħu: & dimiserunt eos S
quia uirtutẽ apłoꝵ p̾mere nec flagella ua¬
luert̃ patent᷑ ostendit᷑ cum subinfert᷑. Et
illi qͥdem ibant gaudentes a conspectu con-¬
cili.: qm̃ digni habiti st̃ ꝓ nõie iħu contu

Expanded text:
ixistis, quem Deus suscitavit a mortuis, in hoc iste adstat coram vobis salvus . Cumque erga haec persequentium furor excresceret, eosque sacerdotes ac principes Jesum praedicare prohiberent, contra iram principum qua auctoritate Petrus excreverit indicatur cum illic protinus subditur: Petrus vero et apostoli dixerunt: Obedire oportet Deo magis quam hominibus. Sed cum auctoritatem praedicantium resistentium praecepta non premerent, ad flagella pervenitur, nam subditur: Tunc priipes sacerdotum caesis denuntiaverunt ne loquerentur in nomine Jesu, et dimiserunt eos . Sed quia virtutem apostolorum premere nec flagella valuerunt patenter ostenditur cum subinfertur: Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concili
Abbreviated transcription (Latin):
timidus iam linguis loquit᷑ choruscat mi¬
racłis infidelitatẽ sacerdotũ &e pͥncipũ lib̾a
uoce increpat: ad p̾dicandu ih̾m exemplum
auctoritatis cȩtis p̾stat. Ne in nomine eiꝰ lo¬
qui debeat uerberib ꝓhibet᷑ nec tam̃ copes¬
citur: Contempnit flagella cedentiũ. qͥ pau¬
loante reqͥrentium uerba timiierat: & qui
uires ancille requisitꝰ expauit̾ uires pͥncipũ
cesus pͥmit Sei enim iam spc̃ uirtute solidatꝰ
huiꝰ mundi altitudines lib̾tatis calce depͥ¬
mebat. ut in imo ẽẽ cerneret. qͥ eqͥd contͣ ere¬
atoris gr̃am altum tumeret. Hec sunt orua¬
menta ddiscipłoꝵ hec sunt dona sp̃c que di¬
uersis manifestari uirtutib solent. quas oe¬
culte dispensationis munere diuisas paulꝰ
enumerat dicens. Alii qͥdem ꝑ sp̃m datur
sermo sapientiȩ: alii sermo scientie scdmeũ¬
dem sp̃m: alti fides in eodem sp̃u: alii gr̃a sa¬

Expanded text:
timidus, jam linguis loquitur, coruscat miraculis, infidelitatem sacerdotum ac principum libera voce increpat, ad praedicandum Jesum, exemplum auctoritatis caeteris praestat, ne in nomine ejus loqui debeat verberibus prohibetur, nec tamen compescitur. Contemnit flagella caedentium, qui paulo ante requirentium verba timuerat; et qui ancillae vires requisitus expavit, vires principum caesus premit. Sanhujus mundi altitudines libertatis calce deprimebat, ut in imo esse cerneret quidquid contra Creatoris gratiam altum tumeret. Haec sunt ornamenta coelorum, haec sunt dona Spiritus, quae diversis manifestari virtutibus solent, quas occultae dispensationis munere divisas Paulus enumerat, dicens: Alii quidem per spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem spiritum, alteri fides in eodem sp
Abbreviated transcription (Latin):
S p̾dicatoꝵ suoꝵ loquitur uoce. ut corda ad¬
huc carnalia carnis lingua pulset: & tanto
faciliꝰ insueta ꝑcipiant: quanto ea ꝑsonitum
consuetȩ uocis audiunt. At postqͣm ꝑ mor¬
tẽ in puluere caro resoluet᷑ & ꝑ resurrectionẽ
puluis animabit᷑. tunc de deo uerba audire
ñ queremꝰ: qͥa unũ ipsũ qͦd implet omĩa iam
ꝑ speciem di uerbũ uidebimꝰ & ultra a docto¬
rib uitȩ p̾dicationẽ acciꝑe ñ reqͥremꝰ. Tutc
qͥppe implebit᷑. qͦd ꝑ iheremiam dñs dicit.
Non docebit uir ultra ꝑximũ suũ. & uir fra¬
trẽ suũ dicens cognosce dñm om̃s enĩ cognos¬
cent me a minimo eoꝵ usq ad maximũ dic̃

Expanded text:
sed praedicatorum suorum loquitur voce, et corda adhuc carnalia carnis lingua pulsat, ut tanto facilius insueta percipiant, quanto ea per sonitum consuetae vocis audiunt. At postquam per mortem in pulverem caro resolvetur, et per resurrectionem pulvis animabitur, tunc de Deo audire verba non quaeremus, quia unum ipsum quod implet omnia jam per speciem Dei Verbum videbimus, et ultra a doctoribus vitae praedicationem accipere non requiremus; tunc quippe implebitur quod per Jeremiam Dominus dicit: Non docebit ultra vir proximum suum, et vir patrem suum, dicens: Cognosce Dominum; omnes enim cognoscent me a min
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iam ñ in ꝓu̾biis loquar uob̾:s palam de
patre annuntiabo uob̾. filiꝰ em̃ de patͤ pala an¬
nuntiat: qͥa ꝑ hoc qͦd uerbũ ẽ. ex natura nos
diuinitatis illustrat. Palam itaq de patre
annuntiare se asserit: qͥa ꝑ patefactã tunc
maiestatis suȩ speciem. & qͣm̃ ipse gignenti

Expanded text:
 palam de Patre annuntiabo vobis. Filius enim de Patre palam annuntiat quia per hoc quod Verbum est ex natura nos divinitatis illustrat. Palam itaque de Patre annuntiare se asserit, quia per patefactam tunc majestatis suae speciem, et quomodo ipse Genitori
Abbreviated transcription (Latin):
leuans autẽ ocłos cum eẽt in torm̃tis:
uidit abraham a longe &e lararum in si¬
nu eiꝰ. Diues iste id circo ẽ punitꝰ & infer-¬
ni dampnatione ꝑcussus. ñ quia ui quẽ¬
piam oppresserit: uł quia aliena diripieis
abstulerit: s quia ꝓpͥa ñ dederit: & accep¬
tis reb semetipsum male derelinquens se
extollent̾̃ extulerit.

Expanded text:
levans autem oculos cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus . Dives iste idcirco punitus, et inferni damnatione percussus, non quia vi quempiam oppresserit, vel quia aliena diripiens abstulerit, sed quia propria non dederit, et acceptis rebus, semetipsum male derelinquens, se extollenter elevaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
Adest testis diuinȩ miscdiȩ maria mag-
sciret utiq quȩ & qualis ẽ mulier q̃ tang̃
eum: qͥa peccatͥr ẽ. S lauit lacͥmis macu¬
las cordis &e corporis: &e redemptoris sui
uestigia tetigit: quȩ itinera sua praua
dereliquit. Sedebat ad pedes iħu: u̾bũq
de ore illiꝰ audiebat. Uiuenti adheserat:¬
repꝑit quẽ mortuũ quesiuit: tantũq apd̾
eum gr̃ȩ locũ inuenit. ut hunc ipsis q̃q
Quid itaq fr̃s. quid in hac debemꝰ aspicẽ.
nob̾ eam uelut insigno exempłu peniten¬
tiȩ posuit. qͣm ꝑ pęnitentiã uuiere post
lapsum fecit: Si aliquis libidinis igne
succensus carnis mundiciã ꝑdidit: aspi¬
ciat mariã. quȩ in se carnis amorẽ igne
mentis ocłos reducite: & penitentẽ peccatͥ¬
cem mulierẽ uob̾ in exempłu imitationiᷤ
anteferte. Redemptoris nr̃i uestigia quȩ
peccando contempsistis amate: quȩq uoᷤᷤ
in adolescentia. queq uos in iuuentute
deliquisse meministis deflete. moꝵ oꝑũq

Expanded text:
Adest testis divinae misericordiae, haec sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est . Sed lavit lacrymis maculas cordis et corporis, et Redemptoris sui vestigia tetigit, quae sua itinera prava dereliquit. Sedebat ad pedes Jesu, verbumque de ore illius audiebat. Viventi adhaeserareperit, quem mortuum quaesivit. Tantumque apud eum locum gratiae invenit, ut hunc ipsis quoquQuid itaque, fratres, quid in hac re debemus aspicere, nobis velut in signo ad exemplum poenitentiae posuit eos quos per poenitentiam vivere post lasuccensus carnis munditiam perdidit, aspiciat Mariam quae in se carnis amorem igne mentis oculos reducite, et poenitentem peccatricem mulierem vobis in exemplum imitationis anteferte. Redemptoris nostri vestigia, quia peccando contempsistis, amate; quaeque vos in adolescentia, quaeque in juventute deliquisse meministis, deflete; morum operumque
Abbreviated transcription (Latin):
miletã ueniens. & plenam infidelib insu-¬
lam sciens. patre publii dissenteria febrib¬
machi lassescentẽ ñ u̾bo curat᷑s medici¬
nali arte mederi parat dicens. Modico ui-¬
no utere ꝓpter stomachũ: &e frequentes tu¬
as infirmitates. Qui gͦ infirmũ infidełe¬

Expanded text:
litem veniens, et plenam infidelibus insulam sciens, patrem Publii dysenteria febribumachi lassescentem non verbo curat, sed medicinali arte mederi parat, dicens: Modico vino utere propter stomachum, et frequentes tuas infirmitates . Qui ergo infirmum infide
Abbreviated transcription (Latin):
transit unde ęt̾nus ẽ. inde uͦ transit unde
ꝓpter nos apparuit temporalis. Sic namq &
in ȩuangłio scͥptum est: quia dñs egredieis
ab iberico transibat. Duo autẽ ceci sedenteᷤ
uixta uiam: clamauerunt dicentes. Dne
miserere nr̃i fili dauid. Ad quoꝵ uoc̃e sic̃
illic scͥptum est stetit iħc: & lumen reddidit.
Quid est autẽ transeundo audire. stando
lum̃ restituere: ñ id quod ꝑ humanitatem
suam nob̾ misertus est. qui ꝑ diuinitatis
potentiam a nob̾ mentis nr̃ȩ tenebras ex¬
clusit: Quod enim ꝓpter nos natꝰ e passus
est. quod resurrexit &e ascendit in celum. qͣ¬
poralis est. S stans eos tetigit & illumina¬
uit: quia ñ sicut illa dispensatio tẽporalis.
ita uerbi et̾nitas transit. quȩ in se manens
innouat omĩa. Stare enim dĩ ẽ: incõmuta¬
bili cogitatione mutabilia cuncta dispõ¬
nere. Qui gͦ uoces petentium transiens
audiuit. stans lum̃ reddidit: qͥa & si ꝑpter
nos temporalia ꝑtulit: inde tamen nob̾ lum̃

Expanded text:
transit. unde aeterna est; sed inde transit, unde propter nos apparuit temporalis. Sic namque in Evangelio scriptum est: Quia egrediens ab Jericho Dominus transibat; duo autem caeci sedentes juxta viam clamaverunt, dicentes: Domine, miserere nostri fili David . Ad quorum vocem, sicut illic scriptum est, stetit Jesus, et lumen reddidit. Quid est autem transeundo audire, stando lumen restituere, nisi quod per humanitatem suam nobis misertus est, qui per divinitatis suae potentiam a nobis mentis nostrae tenebras exclusit? Quod enim propter nos natus et passus est, quod resurrexit, ascendit in coelum, quporalis est. Sed stans eos tetigit et illuminavit, quia non sicut illa dispensatio temporalis, ita Verbi aeternitas transit quae in se manens innovat omnia; stare enim Dei est incommutabili cogitatione mutabilia cuncta disponere. Qui ergo voces petentium transiens audivit, stans lumen reddidit, quia et si propter nos temporalia pertulit, inde tamen nobis lucem
Abbreviated transcription (Latin):
nariꝰ numerꝰ ꝓ uniu̾sitate solet intelligi. Hĩc
etenim psalmista ait. u̾bi qͦd mandauit in mil¬
le generationẽ. cũ constet ꝓfecto qͦd ab ipso¬
mundi exordio usq ad redemptoris aduentũ.
ꝑ euangłistam ñ ampliꝰ quã septuaginta oe¬
septẽ ꝓpagines numerent᷑. Quid gͥ in millena¬

Expanded text:
narius numerus pro universitate solet intelligi. Hinc etenim Psalmista ait: Verbi quod mandavit in mille generationes ; cum profecto mundi exordio usque ad Redemptoris adventum per Evangelistam non amplius quam septuaginta septem propagines numerentur , quid hoc loco mille
Abbreviated transcription (Latin):
nos uirib solutus exeireat. Clecti itaq angłoꝵ
sp̃c. suꝑbum apostatam nc̃ in abyssi puteo clau¬
sum compͥmunt. qͥ humiles hunc seqͥ nolue¬
runt. ipsisq amministrantib disponit᷑ ut ad
intentionẽ aꝑti certamini quandoꝙ destruen-¬
eatus ce sc̃s qui habet partẽ in resur luii.¬
rectione pͥma. oͦ ł .xiiii. Mors peccatũ ẽ:
qͦd ab int̾iore uita aminã occidit. Ille itaq
post in carne feliciter resurgit qui in hac uita
positus a mentis suȩ morte surrexerit. de sig¬

Expanded text:
nos viribus solutus exerceat. Electi itaque angelonos viribus solutus exerceat. Electi itaque angelorum spiritus superbum apostatam nunc in abyssi puteo clausum comprimunt, qui humiles hunc sequi noluerunt; ipsisque administrantibus disponitur, ut ad intentionem aperti certaminis destruent partem in resurrectione prima . Mors peccatum est quod ab interiore vita animam occidit. Ille itaque post in carne feliciter resurgit qui, in hac vita positus, a mentis suae morte surrexit.