comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad orientem qͣsi scdi diei. mane nulla
int̾uemente nocte facturus aduola¬
ret. Nam & hii qui in insula thile. qͥ
ultra brittanniam ẽ. uł. in uliamis
scithaꝵ finb degunt. omi estate. cdieb al¬
quot. sieri uident. qͥa sol cetero orbi in ot¬
casu & sub t̾ra positus. ipsis nichilominus¬
tota nocte suꝑ t̾ram appareat. & qͦmͦ a par¬
te octidentis ad orientẽ humilis redeat.
manifeste uideatur. donec oportuno tem¬
pore denuo toto orbi cominum ortu re¬
datur. sicut & ueterũ hystorie. & nr̃i ho¬
mines eui. qui de partib illis aduenim¬
habundantissime ꝓditiit. Num qmͣ autẽ
hii qui int̾iora austri incolunt itident
solem ꝑ meridianas plagas ad orientẽ
ab occasu redire. Quod signum & p̃stn¬
tis temꝑis & futuri typus erat. ut qͣm
sol reuerteretur ad exordium sui: ta
& erechie uita ad detextos annos redi¬
ret. nobisq in ebdomade. & ogdoade
uiuentib ꝑ resurrectionẽ xp̃i utte spa¬

Expanded text:
ad orientem, quasi secundi diei mane, nulla ad orientem, quasi secundi diei mane, nulla interveniente nocte facturus advolaret. Nam et hoc qui in insula Thyle, quae ultra Brittanniam est, vel in ultimis Scytharum finibus degunt, omni aestate diebus aliquot fieri vident; quia sol caetero orbi in occasu, et sub ttota die super terram appareat; et quomodo a parte Occidentis ad Orientem humilis redeat, manifeste videatur, donec tempore opportuno denuo toto orbi communi exortu reddatur, sicut et veterum historiae, et nostri homines aevi, qui illis de partibus adveniabundantissime produnt, nunquam autem hi qui interiora austri incolunt, videre solem per meridianas plagas ad orientem ab occasu redire. Quod signum et praesentis temporis et futuri typus erat, ut quomodo sol reverteretur ad exordium sui, ita et Ezechiae vita, ad detextos annos rediret: nobisque in hebdomade et ogdoade viventibus per resurrectionem Christi, vitae spa
Abbreviated transcription (Latin):
chũ in lineas & horologiũ uertimꝰ. qti
gradus intellexit in lineis. ut manife¬
stiorem sensum legentib faceret. Sed
ita erant exstructi gradꝰ arte mecha¬
ncha. ut ꝑ singłos umbra descendens.
horaꝵ spacia t̾minaret. Erat autẽ ho¬
ra diei detima. qnͣdo hec regi ꝓpħa lo¬
quebatur. Uis gͦ inquit ut ascendat
umbra decem lineis ꝓcedente sole suꝑ
t̾ram. ꝑ boreales plagas usq ad orientẽ.
quod subtus t̾ram cotidianã consuetu¬
dinem sui cursus erat factitrus. an ut
reu̾tatur umbra totidem gradib con¬
u̾sa retrorsum facies soł. ip̃oq ꝑ aust̃¬
lem plagam. ad orientem reu̾so: At rex
facile ẽ inquit umbram crescere decẽ
lieis. nec hoc uolo ut fiat. s ut reu̾ta¬
tur retrorsum decem gradib. Uidie
namq quia maioris miratuli ẽẽ pote¬
rat. si sol contrartũ suo mori cursum
ageret. qͣsi consuetu ꝓcessu incedens. tã¬
& si multo altius .i. suꝑ t̾ram elatus.

Expanded text:
chum in lineas et horologium vertimus, qui chum in lineas et horologium vertimus, qui gradus intellexit in lineis, ut manifestiorem sensum legentibus faceret; sive ita erant exstructi gradus arte mathematica, ut per singulos umbra deshorarum spatia terminaret. Erat autem hora diei decima quando hoc regi propheta loquebatur. Vis ergo, inquit, ut ascendat umbra decem lineis procedente sole supra terram per boreales plagas usque ad orientem? quod subtus terram juxta quotidianam consuetudinem sui cursus erat facturus: an ut revertatur umbra totidem gradibus, conversa retrorsum facie solis, ipsoque per australem plagam ad orientem regresso. « At rex: Facile est, inquit, umbram crescere decem lineis, nec hoc volo fiat, sed ut revertatur retrorsum decem gradibus. » Vidit namque quia majoris miraculi esse poterat, si sol contrarium suo mori cursum ageret, quam si consueto processu incedens, taetsi multo altius, id est super translatus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenti seturitas reꝑmittit᷑. Sin aũ
ut quidã putant in corꝑe uiuere con
educ de cartere ammã .m. optandũ
ẽ uiris ut de carcere liberent᷑. qͦmͦ
nune donat dñs ꝓ beneficio. ut qui
liberandus erat. adhuc qndecim an¬
ins uiuat in carcere. Dixitq ysaias.
Afferte massam fitorum. Quam cum
attulissent. & posuiss suꝑ ultus eiꝰ. ic.¬
Nam aquila & syminachus & theodotio
cakoc interp̃tati sunt ꝑ quod morbum
regium intelligi uolunt. eui contraria
putant᷑. uł sumpta in cibo. uł apposita
di potentia monstraret᷑. ꝑ res noxias &
adusas santas restituta ẽ. Alii sm. ñ ul¬
tus. s: apostema suspicant᷑. qͣndo tumeis
corpꝰ noxio & putrescente pure complet᷑.
&ͦs uixta medicoꝵ artem omis sames
sicciorib ficis atq contusis in cutis suꝑ¬
meditinã. quȩ tisu constet & exꝑm̃to.
quia & hanc fecit dñs. Dixit aut̃ẽ ys¬
erechias ad ysaiam. Quod erit signum
qͥa dñs me sanabit. & ascensirus sum

Expanded text:
ni securitas repromittitur. Sin autem ut quidam putant in corpore vivere cond« Educ de carcere animam meam, » optanda est mos, ut de carcere liberemur quomodo nunc donat pro beneficio, ut qui liberandus erat adhuc quindecim annis vivat in carcere? « Dixitque Isaias: Afferte massam ficorum: quam cum attulissent et posuissent super ulcus ejus, cNam Aquila, Symmachusque et Theodotion ἕλκος interpretati sunt, per quod morbum regium intelligi volunt. Cui contraria putantur vel sumpta in cibo, vel apposita Dei potentia monstraretur, per res noxias et adversas sanitas restituta est. Alii Sim non ulcus, sed apostema suspicantur, quando tumens corpus cocto et putrescente pure completur. Et juxta artem medicorum omnis sanies, siccioribus ficis atque contusis, in cutis supmedicinam, quae usu constet et experimento, quia et hanc fecerit Deus. « Dixerat autem Ezechias ad Isaiam: Quod erit signum, quia Dominus me sanabit, et quia ascensurus sim
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ qͦ erechie narrat scͥpͥtura manas¬
sen filium eius regnasse in ierłm. Qui
cũ ad ydola colenda & abhominatiões
faciendas se conu̾teret. relinquens dm̃
patrũ suoꝵ. & bona exempla que in ge¬
nitore suo exechia conspexerat. locitus
noluerunt. Iccirco suꝑidux̃ ers pͥnci¬
pes exercitus regis assirioꝵ. ceꝑuntq

Expanded text:
mortem quoque Ezechiae narrat Scriptura Manassen filium ejus regnasse in Jerusalem. Qui cum ad idola colenda et abominationes faciendas se converteret, relinquens Deum patrum suorum, et bona exempla, quae in genitore suo Ezechia conspexerat, locutus noluerunt. « Idcirco superinduxit eis principes exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
achar multos de uidea damascũ tnͣstu¬
lisse. & faceȩ filiũ romelie. regẽ decem
tͥbuum. quȩ appellabant᷑ isrł. & regna¬
bat in samaria una die centũ uigint
captiua. Rursum ueniunt ad iudam
tuerunt: qͥa auxiliatus ẽ ei dñs. ut sub¬
obsessum. filiũ suũ nuntiaret de uͥgi
memorat huic ñ suo mĩto. s: dm̃ gr̃a
ostendente eg̾ili ysaias in occur sum
iubet᷑. ad extremũ aque ductus pisci

Expanded text:
cum transtulisse, et Phacee filium Romeliae regem decem tribuum, quae appellabantur Israel, et regnabant in Samaria, una diecentum viginti captiva. Rursum veniunt ad Judaeatuerunt, quia auxiliatus est ei Dobsessum, filium suum nuntiaret de Virgimemorat. Huic non suo merito, sed Domini gratia ostendenda, egredi in occursum Isaias jubetur ad extremum aquaeductus pis
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis. Emath que nune epipha.
Mare autẽ solitudinis. qͦd hebraue
dr araba: mare mortuũ designat.
qͦd in longitudine ꝑ stadia qngenta¬
ostoginta. usq ad oaros arabiȩ. in la¬
titudine centũ qͥnquaginta. usq ad
uicinia sodomoꝵ ꝓgͥditur. Cuiꝰ loci
iosephꝰ ita meminit dicens. Auno aũ
qnͣto decimo regni amasie. regnant
in isrł filius ioas ieroboam in sana¬
ria annos .xl. Hic aut̃e rex tirca dñ
quidẽ imuriosus & iniquus extatt
uehem̃ter idola colendo. & multa
incongrua. & oꝑa extranea faciendo
ppło autẽ isrłitaꝵ multoꝵ bonoꝵ fut
occasio. Huic quidẽ ioas ꝓpħauit:
qͥa oporteret eum syros uincere di¬
micando. & regnũ ꝓpͥum dilatare
in partib quidẽ aquilonis usq ad
emachi ciuitatẽ. a meridie uͦ usq
ad asfaltidem. Antiquitus enĩ t̾um
chananei isti fuerunt. sicut pnceps
iħe ea loca det̾minauit. Igit᷑ ierobo¬
am castra metatus contͣ syros. om¬
uerat deuastauit. xix.¬

Expanded text:
Emath, quae nunc Epiphani Mare autem solitudinis, quod Hebraice dicitur Araba, mare Mortuum designat, quod in latitudine per stadia octoginta usque ad zearos Arabiae, in longitudine centum quinquaginta usque ad vicinia Sodomorum progreditur; cujus loci Josephus ita meminit dicens: Anno autem quintodecimo regni Amasiae, regnavit in Israel filius Joas Jeroboam, in Samaria annos quadraginta. Hic autem rex circa Deum quidem injuriosus et iniquus exstitit vehementer, idola colendo et multa incongrua et opera extranea faciendo. Populo autem Israelitarum multorum bonorum fuit occasio. Huic quidem Jonas prophetavit, quia oporteret eum Syrios vincere dimicando, et regnum proprium dilatare, in partibus quidem Aquilonis, usque ad Etham civitatem: a meridie vero usque ad Asphaltum. Antiquitus enim termini Chananaei isti fuerunt, sicut princeps Jesus ea loca determinat. Igitur Jeroboam castrametatus contra Syrios omtaverat, devastavit.
Abbreviated transcription (Latin):
bores. ut ꝑ te q̃si securi & serra mea sue¬
ciderent᷑ & caderent. Itaq ponã circu¬
lum & chamum in narib tuis. ut blas¬
phemantia ora constringã. & nequaqm̃
ultra talia loqui audeas. fremĩq m
mittam labiis tuis. qͦd tuam ferociam
domet. & te reducat in asfirios. Gibi
autẽ ezechia hoc erit signum. Come¬
de hoc anno quod repperis. in scd̃s
autẽ anno que sponte nascunt᷑. Por¬
ro in anno t̾cio seminate & metite.
Notandum autẽ qͣd in libro ysaie uͥ
u̾ba ipsius ꝓpħe ad regem erechiam

Expanded text:
bores ut per te, quasi securim et serram meam, sucbores ut per te, quasi securim et serram meam, succiderentur et caderent. « Itaque ponam circulum sive chamum in naribus tuis, » ut blasphemantia ora constringam, nequaquam ultra talia loqui audeas. « Frenum quoque injiciam labiis tuis, » quod tuam ferociam domet, et te reducam in Assyriis. « Tibi autem, Ezechia, hoc erit signum: Comede hoc anno quae repereris; in secundo autem anno, quae sponte nascuntur. Porro in anno tertio seminate, et metite, » etc. Notandum autem quod in libro Isaiae, ubi verba ipsius prophetae ad regem Ezechiam
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ad blasphemiam euis responderit
oñs. Num ignoras quod hec que fecisti.
mea feceris uoluntate: & hec ego futu¬
ra p̃dixerim. ac ꝑ te fatienda mandaue¬
rim: Itaq quod olim decreui. hoc est.
expletũ temꝑe. ut colles .i. pͥncipes qͥ int̾
se pugnabant. & tiutates munitissi¬
me. me contͣhente manũ mẽã. nec soli
rentur ñ oliue aut uineȩ. fructuosisq
arborib s feno & gramini. herbisq
domatũ que fructib impedim̃ta funt.¬
& ante marcescunt. qmͣ ad maturita¬
tem ꝑueniant. Itaq & sessionẽ & egͥs¬
sum & intͦitum tuũ ante cognoui. &
insaniam qua contͣ me debachaturꝰ
eras. ꝓph̃is uatitinantib sum locutus.
ꝑ qͦs olim dicturũ te ẽẽ noueram. in
celum ascendam. suꝑ sydera celi ponã
nequaqm̃ te ultra portabo: ut intel¬
ligas quod potiusti ñ tuis potusse
te uirib. s meo arbitͥo. Merebantur
enim impiȩ gentes. & infructuosȩ ar¬

Expanded text:
quod ad blasphemiam ejus sic responderit quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus. Num ignoras, quod haec, quae fecisti, mea feceris voluntate, et ego haec futura praedixerim, ac per te facienda mandaverim? Itaque quod olim decreveram, hoc est expletum tempore, ut colles, id est principes qui inter se pugnabant, et civitates munitissimae me contrahente manum meam, nec solitrarentur non olivae, et vineae, fructuosisque arboribus, sed feno, et gramini, herbisque domatum, quae frugibus impedimenta sunt, et ante marcescunt, quam ad maturitatem perveniant. Itaque sessionem, et egressum, et introitum tuum ante cognovi, et insaniam, qua contra me debacchaturus eras, prophetis vaticinantibus sum locutus; per quos olim dicturum esse te noveram. In coelum ascendam super sidera coeli ponam nequaquam te ultra portabo, ut intelligas quod potuisti, non tuis potuisse te viribus, sed meo arbitrio. Merebantur enim impiae gentes et fructuosae ar
Abbreviated transcription (Latin):
ut pͥus fecit. Non ip̃e ꝓpħa ꝑgit ad
cum.s nuntios mitutꝰ. qui cłi respon¬
sum deferant ad eum. Uirgo syon.
& filia ierłm. que idem uirgo đr &¬
qͥa cunctis gentib simula chra mor¬
tuoꝵ adorantib. hec sola conseruat
castitatẽ religionis dĩ. & uniꝰ dutm¬
tatis cultum. & que ne ad maiorem
blasphemiam concitaret. p̃senti non
respondit. post ab eunt̾ẽ moute. ca¬
put sitũ certa de ultione. setura
de pena. In manu sertioꝵ tuorum
arrogantia dnm blasphemasti. Alatu
potentes & optimates. Altitudo sum¬
mitatis & saltus carmeli templum est.
Quodq infert. ego sodi & bibi aquam.
& sitcaui uestigio pedis mei. om̃s riuos
aggerum. uł ob hoc dix̃. qͥa ꝓ multitudi¬
ne exertitus omĩa fluenta ficcauerit:
ut puteos sibi fodere compulsus sit. uł
qͥa om̃s ppłos quos aque significant.
suo uastauit exertiti. Num qͥd ñ audisti
na dĩ contͣ uerba assirii sentienda suił.

Expanded text:
ut prius fecit, non ipse propheta pergit ad ut prius fecit, non ipse propheta pergit ad eum, sed nuntios misit qui Dei responsum deferant ad eum: « Virgo Sion, et filia Hierusalem. » Quae ideo virgo a cunctis gentibus simulacra mortuorum adorantibus, haec sola conservat castitatem, religionis Dei et unius divinitatis cultum; et quae ne ad majorem blasphemiam concitaret, praesenti non respondit, « post abeuntem movit caput suum, » certa de ultione, secura de poena. In manu servorum tuorumarrogantia, Dominum blaphemasti. Altitupotentesque et optimates. Altitudo summitatis et saltus Carmeli, templum est. Quodque infert: « Ego fodi et bibi aquam; et siccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum, » vel ob id dixit, quia pro multitudine exercitus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere compulsus sit: vel quia omnes populos quos aquae significant, suo vastavit exercitu. « Nunquid non audisti na Domini contra verba Assyrii sentienda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
te ezechie regi uide. Non te seducat
d̾s tuus in quo habes fidutiam. neq
dicas. ñ tradetur ierłm in manu re¬
gis asfirioꝵ. ⁊ c̾. Iuxta uoluntatẽ dm̃
rabsaces deseruit obsidionem ierłm
uł deserta lachis. iuenit obpugnantẽ
lobnam. Sennacherib autẽ occurrens
regi ethiopum. misit ad erechiam epł̃as
sermone terreret. Pugnasse autem
sennacherib contͣ egyptios. & obsedis¬
se pelusium. iamq exstructis aggerib
urbe capienda uenisse tharacham re¬
gem ethiopum in auxilium narrat
herodotus. Itaq cum accepiss: erechi¬
as litteras de manu nuntioꝵ. & le¬
gisset eas. ascendit in domũ dm̃. &
chias timore dñi ꝑterritus orare m
templo ñ audebat. uł liberas fundere
p̃ces: nunc autẽ qͥa audit ysaiam ducen¬
tem. ne timeas a facie uerbo que au¬
disti. & Reliqͣ. audacter dnm dep̃catur.
Misit autẽ ysaias filius amos ad eie¬
dnm dep̃cabatur: nec misit ad ysaĩã

Expanded text:
te Ezechiae regi Judae: Non te seducat te Ezechiae regi Judae: Non te seducat Deus tuus, in quo habes fiduciam, neque dicas: Non tradetur Hierusalem in manus regis Assyriorum. » Juxta voluntatem Dei Rapsaces deseruit obsidionem Hierusuem vel capta vel deserta Lachis invenit oppugnantem Lobnam. Sennacherib autem occurrens regi Aethiopum, misit ad Ezechiam nuntiossermone terreret. Pugnasse autem Sennacherib contra Aegyptios, et obsedisse Pelusium, jamque exstructis aggeribus urbe capienda, venisse Tharacam regem Aethiopum in auxilium, narrat Herodotus. « Itaque cum accepisset Ezechias litteras de manu nuntiorum, et legisset eas, ascendit in domum Domini, et chias Domini timore perterritus, orare in templo non audebat, vel liberas fundere preces: nunc autem, quia audit Isaiam dicentem: « Ne timeas a facie verborum quae audisti , » et reliqua, audacter Dominum deprecatur. « Misit autem Isaias filius Amos ad EzeDominum deprecatur, nec misit ad Isaiam
Abbreviated transcription (Latin):
ire ñ poterat. Ad parietẽ autẽ templi
uixta quod salomon palaciũ construx¬
erat. uł absolute ad parietẽ ne lacri
mas assistentib ostentare uideretur.
aut certe uixta ieremiam ad cor suũ.
qͥ circũ .i. parietẽ cor appellat. ut tota
m̃te dum dep̃caretur. Obsecro dñe me¬

Expanded text:
ire non poterat, etc. Ad parietem autem templi, juxta quod Salomon palatium exstruxerat, vel absolute ad parietem, ne lacrymas suas assidentibus ostentare videretur. Aut recte, juxta Jeremiam, ad cor suum, qui circum, id est, parietem, cor appellat, ut tota mente Dominum precaretur. « Obsecro, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃i: cum antiquus hostis qͥ rex confu¬
sionis. ⁊ pnceps omĩum iiquoꝵ ẽ. qñ
malignoꝵ sp̃uum. qmͣ etiã impiorum
hominũ. plebem inuadit fideliũ. ⁊ do
inflammnatos cupiditate subu̾tit. Om¬
nemq domũ combussit igni. cũ unius¬
cuiꝰq: conscientĩa ꝑ flaminã illiciti amo¬
cuitu destruxit: cũ intentionẽ orano¬
nis. ⁊ uͥtutum studia que contra seua¬
lere nouit. in desꝑantib dissoluit. ne
ꝑ spem uenie ad diuina recurrant as¬
lia ⁊ correctioris utte apphendant imumi¬
mina. łopulumq in captiuitatẽ duceis.
de pauꝑib t̾re religuit uiitores ⁊ agͥ¬
colas: quia eos qui utiles u̾bo ⁊ exemplo
cẽ poterant. ꝑ uitia captiuans. stultis
hebetib comm̃dat agͥculturam. q̃tmus

Expanded text:
confusionis et princeps omnium iniquorum est, tam malignorum spirituum quam etiam impiorum hominum, plebem invadit fidelium, et doinflammatos cupiditate subvertit, omnemque domum combussit igni, cum uniuscujusque conscientia per flammam illiciti amocuitu destruxit, cum intentionem orationis et virtutum studia, quae contra se valere novit, in desperantibus dissolvit, ne per spem veniae ad divina recurrant auxilia, et correctioris vitae apprehendant munimina: populumque in captivitate ducens, de pauperibus tcolas, » quia eos qui utiles verbo et exemplo esse poterant, per vitia captivans, stultis et hebetibus commendat agriculturam, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ẽ qnͣtum in ip̃a uita mortali tem¬
ꝑaliter uiuatur. Nam & si annos
erechie qnͥdecim regi ad uitã adidi¬
dit: omp̃c ds cum eum mori ꝑmisto
tunc p̃sciit ẽẽ moriturum Qua
ta ẽ: ꝓtinus ad euis latͥmas ẽ uita ad¬
dita S cum ꝑ ꝓpħam dñs dixit quo
temꝑe mori ip̃e merebatur. nec dnĩca
instituta conuulsa sunt. Cui aũ ex largi¬
tate di anni uite crescerent. hoc qͦ: añ
mopinate foris ẽ additum. sine aug¬
mento p̃scientie fuit intus statutum.

Expanded text:
a vita mortali temporaliter vivatur, nam etsi annos quindecim Ezechiae regi ad vitam addidit omnipotens Deus; cum eum mori permisit, tunc praescivit esse moriturum: quata est, protinus ad ejus lacrymas est vita addita. Sed per prophetam Dominus dixit, quo tempore mori ipse merebatur, nec dominica instituta convulsa sunt, quia ut ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque ainopinate foris est additum sine augmento praescientiae fuit intus statutum.
Abbreviated transcription (Latin):
nomen. aneugaua posurt. Qͦ quide in
hebreo ira scͥptum ẽ. Uerũ quia qͣnta
sillaba .ii. que in medio nominis posi¬
ta ẽ. coniunctionẽ & apd eos significat.
potest ita distingui. ut dicat᷑ ane &
gaue. ut aquila tnͣstulit. siue ana &
uno do p̃sule uncemus: Uerum
uistus erechias omĩa agens tum consilio
ꝓhibuit ei respondere. ne eũ ad maio¬
res blasphemias ꝓuocaret. Uenitq he¬
liachim filiꝰ helchie p̃positus domꝰ. &
sobna scͥba. & ioahe filiꝰ asaph a comm̃¬

Expanded text:
nomen Anetigavam posuit; et quidem in nomen Anetigavam posuit; et quidem in Hebraeo ita scriptum est. Verum quia quinta syllaba ti quae in medio nominis posita est, conjunctionem et apud eos significat, potest et ita distingui, ut dicatur, ane et gave, ut Aquila transtulit, sive Ana et uno Deo praesule vincemus? Vere ustus Ezechias omnia regens cum consilio prohibuit ei respondere, ne eum ad majores blasphemias provocaret. « Venitque Eliacim filius Helciae praepositus domus, et Sobna sc
Abbreviated transcription (Latin):
litudinẽ ponit. Hoc enim unusqͥsq
uult. in quo natus ẽ Alii putant
t̾ram medie eis reꝑmitti. que t̾rȩ uidee
similitudinẽ habeat. tam in situ gm̃
in fructib. Quod ait rabsaces int̾ alia
qͥb dm̃ blasphemabat clamans contra
sepharuai. ana. & aua. numquid li¬
berauerunt samariam de manu mea.
ostendit haꝵ omĩum ciuitatũ siue gen¬
tium diis seruisse samaritas. & qͥ ñ
erant dii s ydola. mi̾to cultores uam¬
tatis ut decebat ẽẽ subu̾sos. Est autẽ
emath urbs selefirie que nunc epipha¬
nia d̾r. uixta emessam ut supͣ monu¬
imus. Arphat urbs damasci. quam ex¬
pugnatã a rege assirioꝵ & ieremias
scͥbit. Sepharuaim quod nitmero plu¬
rali libros uł litteras sonat. nomen
ẽ locoꝵ de qͥb assirii tnͣfingrantes ha-¬
bitauerunt in samaRia. ut in locoꝵ
libris inuemmꝰ. Uerũ in ysaia hoc qͦ¬
pluralit̾ dictum. ut thebaꝵ. athenaꝵ
Pana & aua. uetus editio qͣsi irmꝰ urbis

Expanded text:
litudinem non ponit; hoc enim unusquisque litudinem non ponit; hoc enim unusquisque vult, in quo natus est. Alii putant terram Mediae eis repromitti, quae terrae Judaeae similitudinem habeat, tam in situ quam in fructibus. Quod ait Rabsaces, inter alia, quibus Deum blasphemabat, clamans contraSepharvaim, Ana, et Ava? Nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? Ostendit harum omnium civitatum, sive gentium diis servisse Samaritas, et quia non erant dii, sed idola, merito cultores vanitatis, ut decebat esse submersos. Est autem Emath urbs Celesyriae, quae nunc Epiphania dicitur: juxta Emesan, ut supra monuimus. Arphat urbs Damasci, quam expugnatam a rege Assyriorum etiam Hieremias scribit: Sepharvaim, quod numero plurali libros, vel litteras sonat, nomen est locorum, de quibus Assyrii transmigrantes habitaverunt in Samaria, ut in locorum libris invenimus. Verum in Isaia hoc qpluraliter dictum ut Thebarum, Athenarum. Pro Ana et Ava, vetus editio, quasi unius urbis
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ⁊ cͥ. Rabsacis accusatio. testimoniũ
oño do confisus sit. & confortauit ppłm
ut in dño sꝑaret. Uñ rabsaces destrue¬
re uult. que ille construxit & dixit
ad ppłm. Non seducat uos erechias.
& ñ uob tͥbuat sidutiam suꝑ dño do.
Quod autẽ eliachim & sobna & iohe
humiliter dep̃cantur rabsacen. ut
sẏriace loquatur: hunc sensum ht̃.
Quid necesse ẽ ppłm falsis errorib cõ¬
moueri. & falsam iactare uͥtutem Lo¬
quere linguam quã ppłs ñ nouit.
Nam & nos linguȩ tuȩ habemꝰ scien¬
tiam Ad qͦd ille arroganter. num ait
iungit timori: ut quos t̾rore ñ ui¬
tit. ꝑsuasione decipiat. & dicit ex
ꝑsona regis. Facite mecũ bñdictionẽ
hoc ẽ. facite quod in ur̃am benedic¬
tionem ꝓficiat. Benedicite regi as¬
sirio & eum dnm confitemim. ut p̃mia
consequamini. Donet reu̾tar de egyp¬
stea ducam uos in similem t̾re ur̃e
t̾ram. Quam tñ ñ nominauit. quia
similem ei inuentre ñ potuit: s frmi¬

Expanded text:
 etc. Rabsacis accusatio Ezechiae testimonium Domino confisus sit, et confortavit populum, ut in Domino speraret. Unde Rabsaces destruere vult quae ille construxit, et dicit ad populum: « Non seducat vos Ezechias, et non vobis tribuat fiduciam super Domino Deo. » Quod autem Eliacim et Sobna et Joahe humiliter deprecantur Rabsacen, ut Syriace loqueretur, hunc sensum habet: Quid necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem? Loquere linguam, quam populus non novit, nam et nos linguae tuae habemus scientiam. Ad quod ille arroganter: « Num, ajungit timori, ut quos terrore non vincit, persuasione decipiat. Et dicit ex persona regis: « Facite mecum benedictionem, » hoc est, facite quod in vestram benedictionem proficiat. Benedicite regi Assyrio, et eum dominum confitemini, ut praemia consequamini, donec revertar de Aegypstea ducam vos in similem terrae vestrae terram. Quam tamen non nominavit, quia similem ei invenire non potuit, sed simi
Abbreviated transcription (Latin):
& comedite fructum earum Qͦ ͦ mitiet
id qͦd saluatũ fui̾t de domo uida. &
qͦd reliquũ ẽ radicem deorsum. & fa¬
uet fructum sursum. qͥa de ⁊erłm exi-¬
bunt reliquiȩ. & saluatio de monte
syon. Telus dm̃ exercituũ faciet hoc.
Nunc ad ipm ezechiam loqͥtur. hoc erit
inquit signũ eoꝵ que futura p̾nuntio.
qͦd hoc anno ea comedes que sponte
ras. Anno autẽ scd̃o iuixta symachum
pomis uescere. siue uixta eiusde. qui
de p̃teritis segetib & cadente in t̾ram
semine pullulauerint. In anno aut̃e
laxata. seminate & metite. & plantate
Si quidẽ parue huius urbis reliquie.
que nunt hostili uallant᷑ exercitu. &
euasuras ẽẽ ñ tredunt. tant̾a recipien
rerũ omĩum habundantĩa ac felicitatẽ
ite instar arboris alta radice fundatȩ.
pomis densissimis repleant᷑. de ierłm¬

Expanded text:
rum. Et mittet id quod salvatum fuerit de domo Juda, et quod reliquum est radicem deorsum, et faciet fructum sursum, quia de Jerusalem exibunt reliquiae, et salvatio de monte Sion: zelus Domini exercituum faciet hoc . » Nunc ad ipsum Ezechiam loquitur. Hoc erit, inquit, signum eorum quae futura praenuntio, quod hoc anno ea comedes quae sponteras. » Anno autem secundo juxta Symmachum pomis vescere, sive juxta eosdem quae de praeteritis segetibus et cadente in terram semine pullulaverint. In anno autem laxata, seminate, et metite. SiquideSiquidem urbis hujus reliquiae, quae nunc hostili vallantur exercitu, et evasuras esse non credunt, tantam recipient rerum omnium abundantiam ac felicitatem, ut instar arboris alta radice fundatae, pomis densissimis impleantur
Abbreviated transcription (Latin):
cta idolatͥa. & ueteriꝰ errore. uibereu
dm̃ adorari in ierłm: uͥ fuit tem¬
plum eiuis. Quodq ut pauertatem
pollicetur. quoꝵ ascensores erechias ñ ba¬
beret ñ de imbecillitate ppłi uenit. qͣsi
equitandi ignari .s de obseruatione
p̃ceptorum dĩ. qui moysi p̃cepit ne rex
isrł eqͥs ⁊ uxores sibi multi plicares Sm
autẽ in quit me. minimũ seruũ regis
qͦd dixit si responderis mͥ in dño dõ ton¬
fidimus. callide respondit se ñ sua uo¬
&s ẽ argum̃tum. Certe sine dm̃ uolun¬
tate huc uenire ñ poteram Cum autẽ
uenerim & multas urbes ceꝑim . & pais
ierłm maneat intacta. mamfestum ẽ
me in eius uoluntate uenisse. Dixeritł
autẽ heliachmn filius helchie & sobna

Expanded text:
cta idololatria et caetero errore, juberet Deum adorari in Hierusalem, ubi fuit templum ejus. Quique ut paucitatem pollicetur, quorum ascensores Ezechias non haberet. Non de imbecillitate populi venit, quasi equitandi ignari, sed de observatione praeceptorum Dei, quia Moysi praecepit, ne rex Israel equos et uxores sibi multiplicaret. Si autem inquit me minimum servorum regis quod dixit: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » callide respondit se non sua vo» Et est argumentum: Certe sine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim, et multas urbes ceperim, et pars Jerusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. « Dixit autem Eliacim filius Helciae, et Sobna
Abbreviated transcription (Latin):
afferre: nͥ quod redemptor nr̃ rec¬
łorib eccł̃iȩ arinis sp̃italib se indi.
& contͣ hostem antiquũ p̾cipit p̾li¬
ari. Arcus enim ñnumqm in saco
eloquio ꝓ ip̃o sacro eloquio pomso¬
let: quod ex utͦq testam̃to uelut ex
corm & corda constat. Per uetus qͥpo
testam̃tum figurat᷑ cornu ꝓpt̾ duri¬
tiam: ꝑ nouum. qͦd in carnato domi¬
no figuratũ est. signatur corda
& dum corda trahitur cornu curuatur.
qͥa ddum nouũ testam̃tum disseritur.
a duritia littere uetus inlinat᷑. & ad
intellectum sp̃ualem flectitur. qͥa xi¬
gore & duritia ñ tenetur. Sagitie em̃
sunt hec ip̃a u̾ba: que doctores ꝓfe¬
runt. Uñ bñ etiã de scĩs doctorib ꝑ¬

Expanded text:
quod Redemptor noster rectoribus Ecclesiae, armis spiritualibus se indui, et contra hostem antiquum praecipit praeliari? Arcus enim nonnunquam in sacro eloquio, pro ipso sacro eloquio poni solet, quod ex utroque Testamento velut ex cornu et chorda constat. Per Vetus quippe Testamentum figuratur cornu propter duritiam. Per Novum, quod incarnato Domino figuratum est, signatur chorda, et dum chorda trahitur, cornu curvatur, quia cum Novum Testamentum discutitur, a duritia litterae Vetus inclinatur, et ad intellectum spiritualem flectitur, quia rigore ejus duritiae non tenetur. Sagittae enim sunt haec ipsa verba quae doctores proferunt. Unde etiam bene de sanctis doctorib
Abbreviated transcription (Latin):
rant samasiam &̾ ñ multopt subse¬
quit᷑ dicens Euerunt gͥ gentes iste
timentes quidẽ dm̃.s nichilominꝰ
idolis suis seruientes. Nam filii eoꝵ
& nepotes. sicut fecerunt patres sui
ita faciunt usq in p̾sentem diem. &
qͥa in samaritanoꝵ ꝑsona heretici
accipiunt᷑. in p̃dicta sententia illorum
nequitia conuenient᷑ expͥmitur. Hñt
enĩ heretici queda sacram̃ta cominu¬
nia cũ scã eccłia. & quasdã sententias

Expanded text:
rant Samariam, et non multo post subserant Samariam, et non multo post subsequitur, dicens: « Fuerunt igitur gentes istae timentes quidem Deum, sed nihilominus et idolis suis servientes; nam et filii eorum et nepotes, sicut fecerunt patres sui, ita faciunt usque in praesentem diem. » Et quia in Samaritanorum persona haeretici accipiuntur, in praedicta sententia illorum nequitia convenienter exprimitur. Habent enim haeretici quaedam sacramenta communia cum sancta Ecclesia, et qua
Abbreviated transcription (Latin):
ad me de babylone:. qͦd qnͣto t̾ra longin
quior uñ uenerunt. tanto iste głosior.
gnitudine de babylone. quȩ urbs in
toto orbe potentissima ẽ. Rursumq
ysaias. Quid in qͥt uiderunt in domo
qͦd omĩa uiderint in domo illius. nec
fu̾it res quã ñ ostendte eis. in thesau¬
ris suis. S alterum tacet im̃ uerebat᷑
offensam. qͦd eis ostendit cuncta que
haberet in potestate sua. haut dubiũ
qnͥ & templi suppellectilem. ꝓpt̃ que
ysaias di sermone ꝓfert sententiã Aua
omĩa hec que in domo tua sunt. & ñ
tuo. s patrũ tuoꝵ labore quesita. in ba¬
bylonẽ tnsferant᷑. & de semine tuo fi¬
ant eunuchi in aula regia. Ex qͦ he¬
brei uolunt damelem. anamã. misae¬
lem azariam. qui fuere de semine re
gio eẽ eunuchos. qͦs in ministio nabu¬
godonosor fuisse ñ dubiũ ẽ. Dixitq
ezechias. B onũ uerbũ dm̃i qͦd locutus

Expanded text:
ad me de Babylone. » Quod, quanto terra longior ad me de Babylone. » Quod, quanto terra longior sit unde venerunt, tanto iste gloriosio pro signi magnitudine de Babylone, quae urbs in toto orbe potentissima est. Rursumque Isaias: « Quid, inquit, viderunt in domo quod omnia viderint in domo illius, nec fuerit res quam non ostenderit in thesauris suis eis: sed alterum tacet, de quo verebatur offensam, quod ostenderit eis cuncta quae haberet in potestate sua, haud dubium quin et templi supellectilem, propter quae Isaias Dei sermone profert sententiam: « Audi omnia haec, quae in domo tua sunt, et non tuo, sed patrum tuorum labore quaesita, in Babylonem transferantur, et de semine tuo fiant eunuchi in aula regia. » Ex quo Hebraei volunt Danielem, Ananiam, Misaelem, Azariam, qui fuere de regio semine, factos esse eunuchos, quos in ministerio Nabuchodonosor fuisse, non dubium est . « Dixitque Ezechias: Bonum verbum Domini, quod locutus
Abbreviated transcription (Latin):
tum. & ppłs eius simpliciter credens in
arborib frugiferis. s infructuoso sal¬
tui comꝑatur. Eosdem autẽ hereticos
atq gentiles contͣ domũ dauid argu¬
mentoꝵ. & dialectice artis gladiis drmi¬
care nulli dubium ẽ: ut qui inter se
discrepant. in ȩccłiȩ oppugnatione con¬
sentiant. scđm illud quod pẏlatus &
hetodes inter se discordantes. in dm̃
passione amicitia sederant᷑ Impio re¬
gi ysaias iubetur occurrere. exiens de
loco ñ in pͥncipio aque ductus .s in ex¬
tremis sinib piscine suꝑioris. que erat
in agͦ fullonis. uͥ sordes & macłe pur
gabantur. Qmͣuis enim achaz regna¬
ret suꝑ uidam. tñ qͥa impius erat
in suꝑioris piscine extremis finib
morabat᷑. Ergo dñs ñ tam miseretur
quẽ indignũ estimabat salute quam
ppłi sui. Duas autẽ caudas torrium
fumigantiũ ut diximꝰ pͥus uocat sa¬
pientiã scłarem. hereticũq sermone
quoꝵ finis exustatio ẽ. Qui frustra

Expanded text:
tum, et populus ejus simpliciter credens in tum, et populus ejus simpliciter credens in arboribus frugiferis, sed infructuoso saltui comparatur. Eosdem autem haereticos atque gentiles contra domum David argumentorum et dialecticae artis gladiis dimicare nulli dubium est, ut qui inter se discrepant, in Ecclesiae oppugnatione consentiant, juxta illud, quod Herodes et Pilatus inter se discordantes, in Domini passione amicitia foederantur . Impio regi Isaias jubetur occurrere exiens de loco suo non in principio aquaeductus, sed in extremis finibus piscinae superioris, quae erat in agro fulgabantur. Quamvis enim Achaz regnaret super Judam, tamen quia impius erat, in superioris piscinae extremis finibus morabatur. Ergo Deus non tam regis miseretur, quem indignum aestimabat salute, quam populi sui. Duas autem caudas torrium fumigantium, ut prius diximus, vocat sapientiam saecularem, haereticumque sermonem, quorum finis exustio est, qui frustra
Abbreviated transcription (Latin):
uire ñ cessant. Uidetur enĩ eis timo¬
rem dĩ rite se custodire. cũ scđm sen¬
sum suũ ueritati se putant fauere.
S qͥa catholice fidĩ unitatẽ sꝑnunt
habere. malignoꝵ sp̃uum uoluntatib
se ueraciter manifestant. obtemꝑare.
qͦs patres samaritanoꝵ significant
hoc faciunt: s & sequates eoꝵ. quos
tilioꝵ nomine & neporũ exp̃ssos rec¬

Expanded text:
ire non cessant. Videtur enim eis timorem Dei rite se custodire, cum secundum sensum suum veritati se putant favere. Sed quia catholicae fidei unitatem spernunt habere, malignorum spirituum voluntatibus se veraciter manquos patres Samaritanorum significant, hoc faciunt, et sequaces eorum quos filiorum nomine et nepotum expressos
Abbreviated transcription (Latin):
Subu̾sio autẽ i frłitaꝵ. que ab assi¬
rioꝵ regib ꝑpetrata ẽ. qͥd signifi¬
cat nͥ miserabilem & minis deflen¬
dam rumã ppłi eccł̃iastiti: Quẽ rex
assiriꝰ hoc ẽ diabolus. cum suo exerci¬
tu deuastans. atq obfidendo cotidie
affitit: tũ eos ꝓpt̾ peccata cominissa de
sedib ꝓpͥs euellens. defert in terram
alienã. q̃ mag̃ lugere delectat. quam
cantica leticie ꝓferre: Uñ & psalmista
mistico eloqͥo hoc iłe cominemorat
Quod dr de his qͥ in samariã a rege
assirioꝵ abducte sunt nationib. &
unaqueq gens fabricata ẽ dm̃ suũ.
posueruntq eos in fanis excelsis. que
fecerant samarite gentes. & gens in
urbib suis in qͥb habtrabant. Utri
tm̃ babylonii fecerunt soccoth benoth.
& uiri emath. fecerunt asima. por¬
ro euei secerunt nabaat. & thartha:
in libro quidẽ locoꝵ legitur. quod
benoth & nergel fuerint cuutates
quas constuxerunt in regione uidee
samaritani. qͥ de babylonia tnsieraił.

Expanded text:
Subversio autem Israelitarum, quae ab Assyriae regibus perpetrata est quid significat, nisi miserabilem et nimis deflendam ruinam populi ecclesiastici? quam rex Assyrius, hoc est diabolus, cum suo exercitu devastando atque obsidendo quotidie efficit, cum eos propter peccata commissa, de sedibus propriis evellens, defert in terram alienam, quo magis lugere delectat, quam cantica laetitiae proferre. Unde et Psalmista mystico eloquio hoc idem commemorat, Quod dicitur de his quae in Samaria a rege Assyriorum adductae sunt nationibus: « Et unaquaeque gens fabricata est Deum suum: posueruntque eos in fanis excelsis, quae fecerant Samaritae, gens et gens in urbibus suis, in quibus habitabant. Viri enim Babylonii fecerunt Sochoth-Benoth: et viri ro Evaei fecerunt Nebaaz et Tharthac. » In libro quidem Locorum legitur quod Benoth et Nergel fuerint civitates quas construxerunt in regione Judaeae Samaritani, qui de Babylonia transierant.
Abbreviated transcription (Latin):
taliter narrat. Porro ioatham mui¬
tauit uit᷑a cũ uixisset annos unũ
nitq regnũ ad eiꝰ filium achar. qui
impuis ctrta dm̃ existens. & pat̾ne p̃¬
uaricator legis. reges ifrłitaꝵ minta¬
tus. in ierosolimis idoloꝵ aras consti¬
tuit. & suꝑ eas sacͥficauit. In qͥb eti¬
am suũ in holocaustum optulit. fili
um. more chananeoꝵ: & suꝑ hec mul¬
ta alia scelera ꝑpetrauit. Musach qͦ.
sabbi quod edisicauerat in templo. &
egͥssum regis ext̾ius conu̾tit in tem¬
plum dñi ꝓpt̃ regem assirioꝵ. Legi
in cuiusda libro musach sabb̃i expo¬
situm. lucũ quendã uł edificiũ qͦd¬
dam ẽẽ positum in uestibulo templi
dñi. uͥ reges qnͣdo sabbo orationis
causa ad templum ibant. pecunã
ꝓ elemosina mittebant. & tra mu¬
sach sabb̃i garophilatiũ ẽẽ regũ. sic̃t
corbanam ẽ sacerdotum. Uidet᷑ emin
achar ip̃m edificiũ & ing̾ssum regis
ext̾ius ñ id̾o conu̾tisse in templum
dm̃ qͦd in eo cultui seruiret᷑ diumno.

Expanded text:
taliter narrat: « Porro Joathan mutavit vitam, cum vixisset annos unum nitque regnum ad ejus filium Achaz, qui impius circa Deum existens, et paternae praevaricator legis, reges Israelitarum imitatus, in Jerosolymis idolorum aras constituit, et super eas sacrificavit, in quibus etiam um more Chananaeorum, et super haec multa alia scelera perpetravit. Musach quoque sabbati quod aedificaverat in templo, et ingressum regis exterius, convertit in templum Domini, propter regem Assyriorum. Legi in cujusdam libro, Musach sabbati, expositum locum quemdam, vel aedificium quoddam esse positum in vestibulo templi Domini, ubi reges quando sabbato orationis causa ad templum ibant, pecuniam pro eleemosyna mittebant. Et ita Musach sabbati, gazophylacium esse regum, sicut Corbanan est sacerdotum. Videtur enim Achaz ipsum aedificium et ingressum regis exterius, non ideo convertisse in templum Domini, quod in eo cultui serviretur divino,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sertim tum & statuta nitnt mortis
necessitas differatur. & post mortem
resuscitatos plurimos legerimus.
Reu̾titur autẽ ad regem ꝓpħa dñ
uissione: ut tp̃e sanaret qui ꝑcussetat
qͦ uocatur erechias dux ppłi eius &
filus daiid tuius oꝑa sectabat᷑. Fete¬
rat enim rectum uixta omĩa que fece¬
rat. dauid pater eus. & ͤ auditur eiꝰ

Expanded text:
Praesertim cum et statuta nunc mortis Praesertim cum et statuta nunc mortis necessitas differatur, et post mortem resuscitatos plurimos legamus. Revertitur autem ad regem propheta Domini jussione, ut ipse sanaret qui percusserat, et vocatur Ezechias dux populi mei, et filius David, cujus opera sectabatur: fecerat enim rectum juxta omnia quae fecerat David p
Abbreviated transcription (Latin):
uicib t̾ram iaculo ꝑcutere. nͥ tͥnta¬
tis fidem tarnalib ꝑ doctnam insi¬
nuare: S cum hȩc agit satis doc¬
tor. hominesq ad fidem ꝑducit. ne¬
cesse ẽ ut adhuc instet u̾bo. donec il¬
ñ & scientiam sp̃italem instanter me¬
ditari. quã septiformis sp̃t gr̃a in scͥ¬
turis sacris constituit: atq ad salutẽ
humam generis gemino testamento

Expanded text:
vicibus terram jaculo percutere, nisi Trinitatis fidem carnalibus per doctrinam insinuare? sed cum agit hoc satis doctor, hominesque ad fidem perducit, necesse est ut adhuc instet verbo, donec ilnon et scientiam spiritualem instanter meditari, quam septiformis Spiritus gratia in Scripturis sacris constituit atque ad salutem humani generis gemino Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
Mira regis humilitas & sapientia. Dimis¬
so regio cultu. obuolutus sacco. ad tem¬
plum ꝑgit de palatio pͥncipes sacerdo¬
tum ñ stolis s cilitiis mittit. ad ysaiam
cooꝑtos & dixit. Dies hec tͥbulationis
nr̃e. correctionis dĩ. blasphemiȩ hostiũ.
Ponitq similitudinẽ parturientis femi

Expanded text:
Mira regis humilitas et prudentia! Dimisso regio cultu, obvolutus sacco, ad templum pergit de palatio; principes sacerdotum, non stolis, sed ciliciis mittit ad Isaiam coopertos, et dixit: « Dies haec tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemiae hostium. » Ponitque similitudinem parturientis f
Abbreviated transcription (Latin):
dicentib dñs comminat᷑. qͦd ñ stec
consiliũ ipsoꝵ. s interim qmͣdui iste
mundꝰ stat. & ea que mundi sunt
in suis finib & in suis urbib dnẽn¬
tur: cũ autẽ consummationis tem¬
pus aduenerit. hoc ẽ sexaginta qͥnq
aini & tam mundi res. que in sex di¬
eb factȩ sunt. qm̃ ad omĩa que ad
qñq sensus ꝑtinent. sinẽ accepint.

Expanded text:
centibus Dominus dominator, quod non stet consilium ipsorum, sed interim quandiu nunc iste mundus stat, et ea quae mundi sunt, in suis finibus et in suis urbibus dominentur. Cum autem consummationis tempus advenerit, hoc est sexaginta quinque anni, et tam mundi res quae in sex diebus factae sunt, quam omnia quae ad quinque sensus pertinent finem acceperint,
Abbreviated transcription (Latin):
sa que subsequens sermo monstra
Tale quiddam & in exodo scͥptum est.
dum pharao uixit. ppłs isrł ex luti
& lateris & palearũ oꝑe ñ suspirauit
ad dnm. dum ille regnauit. nemo
quesiuit dm̃ patrem abraham & ysa¬
at & lacob. Qñdo uͦ ille mortuus ẽ. sus¬
pirauitunt filii ifrł ut scpͥtura dicit.
& ascendit clamor eoꝵ ad dm̃. tũ utiq
iuixra hẏstoriã. tunc magis gaudere
int̾itum. cetidi inquit suꝑ facĩe mẽa.
& clamaui uoce magna & dixi. heu
mationẽ tu facis reliquias isrł Si gͦ
intelligas in oria. & pharaone & fal
thia. & cetis huiusmodi contrarias
fortitudies. uideb̾ qͣm illis uiuentib
nullus nr̃m uideat aut suspiret.
in penitentiã corruat. Non regnet
in cinere u̾samur & in sordib ꝓ fri
m̃to paleas. ꝓ solida petra. luti õꝑa

Expanded text:
ersa quae subsequens sermo monstraversa quae subsequens sermo monstravTale quod et in Exodo scriptum est: Dum Pharao vixit, populus Israel ex luti et lateris et palearum opere non suspiravit ad Dominum. Dum ille regnavit, nemo quaesivit Deum Patrem Abraham, Isaac et Jacob. Quando vero ille mortuus est, suspirauerunt filii Israhel, ut scriptura dicit: et ascendit clamor eorum ad dominum, cum utique iuxta historiam tunc magis gaudere interitum: cecidi, inquit, super faciem meam et clamaui uoce magna et dixi : heu mationem tu facis reliquias Israhel. si ergo intelcontrarias fortitudines, uidebis, quomodo illis uiuentibus nullus nostrum uideat ac suspiret et in paenitentiam corruat. non regnet,in cinere uersamur et sordibus, pro frumento paleas, pro solida petra luti opera
Abbreviated transcription (Latin):
Sedecim annoꝵ erat tum regnare
cepisset. & qͥnquagnita duob annis
regnauit in ierłm ⁊ cͥ. Ararias ipse ẽ
orias. qui ꝓpt̃ contemptũ dm̃ dũ sacͥ¬
ficare in templo uellet contͣ legẽ moy¬
si: ꝑcussus ẽ lepra a dño. iuxta altare
stans. & holocausta nitens offerre Po¬
test quippe orias rex leꝑsus significa¬
re diabolum. cuiuis lepra inquitatis.
insanabił ẽ: qui cũ suam m̃suram ñ
uellet cognoscere. & maiora temprasset.
appetere. feditate pessime lepre norabi¬
lis effectus. de domo eiectus ẽ. & ꝑseue¬
rauit usq in finẽ leꝓsus. seꝑatus a ppło
in se ẽ sacerdotiũ dissipante. ysaias ꝓ¬
pħa uisionẽ illam magnificam qua
uiderat dnm̃ sedentẽ suꝑ solium excel¬
sum uidere ñ potuit. Qmͣdui ille reg¬
num tenuit in uidea. ꝓpħa oculos ñ
leuauit. ad celum. ñ sunt ei reserata
celestia. ñ apparuit ei dñs sabaoth:
nec in misti̾o fideliter scĩ nomen au¬
ditum ẽ. Qnͣdo ille mortuus ẽ. unu̾¬

Expanded text:
Sedecim annorum erat, cum regnare coepisset, et quinquaginta duobus annis regnavit in Jerusalem, » etc. Azarias ipse est Ozias, qui propter contemptum Domini dum sacrificare in templo vellet contra legem Moysi, percussus est lepra a Domino juxta altare astans, et holocausta nitens offerre . Potest quippe Ozias, rex leprosus, significare diabolum, cujus lepra iniquitatis insanabilis est. Qui cum suam mensuram non vellet cognoscere, et majora tentasset appetere, foeditate pessimae leprae notabilis effectus de domo Dei ejectus est, et perseveravit usque in finem leprosus, separatus a populo in se est sacerdotium dissipante Isaias propheta visionem illam magnificam, qua viderat Dominum sedentem super solium excelsum, videre non potuit. Quandiu ille regnum tenuit in Judaea, propheta oculos non levavit ad coelum, non sunt ei reserata coelestia, non apparuit Dominus sabaoth, nec in mysterio fideliter sancti nomen auditum est. Quando ille mortuus est, univ
Abbreviated transcription (Latin):
ibunt. Collegit autem puer ionathe
sagitas. & attulit ad cdnm suum. & qͥd
ageretur penitus ignorabat. Sic iudeoꝵ
q̃iumitus conscͥptos ignorabat. S & eitm
quem moyses & ꝓpħȩ fignauerant p̃sen¬
tialiter inter se manentẽ ñ cognoueranł̃.

Expanded text:
iqua. Collegit autem puer Jonathae sagittas, et attulit ad Dominum suum: et quid ageretur penitus ignorabat. Sic et Judadivinitus conscriptos ignorabat, sed eum, quem Moyses et prophetae figuraverant, praesentialiter inter se manentem non cognoverat. C
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd dixerat. qnͣdo eradicauerit imnricos
dauid. unũquẽq de terra. uerũ ẽẽ com¬
ꝓbaret: quia uideł eradicati sunt timmi¬
ci dauid de terra. ñ ipso dauid se de ad¬
uersariis ultiscente: s uidicante dño
ꝑ illo. Bene autẽ subiungitur. cꝰ addi¬
dit ionathan deierare dauid: eoqͦd dili¬
geret illum: sicut em̃ aminã suam. ita
diligebat eum. ut ille iinirũ qui tam
ꝑfecto uixta legem dĩ amore complecte¬
batur dauid. a ꝑditione imimicoꝵ etus
ostenderet᷑ tmmunis. Qui & si cita mor¬
te ꝑemptus. regnũ cũ eo ut sꝑabat terre
num habere nequiuit cõmune. absq ul¬
la tantũ contradictione regii celestis con¬
sortium cũ eo. quẽ gła uͥtutum tantisꝑ
dilexit. cũ eẽt & ipse uͥtutum amator

Expanded text:
imicos David, unumquemque de terra, » verum esse comprobaret quia videlicet eradicati sunt inimici David de terra, non ipso David se de adversariis ulciscente, sed judicante Domino pro illo. Bene autem subjungit: « Et addidit Jonathan dejerare David, eo quod diligeret illum. Sicut enim animam suam, ita diligebat eum » : ut ille nimirum qui tam perfecto juxta legem Dei amore complectebatur David, a perditione inimicorum ejus ostenderetur immunis. Qui etsi cito morte praereptus, ree nequivit commune, absque ulla tamen contradictione regni coelestis consortium cum eo quem gloria virtutum tantisper dilexit, cum esset et ipse virtutum amator
Abbreviated transcription (Latin):
umĩquẽq de terra. &. post pauca sub
multo post temꝑe factum ẽ. cum int̾fecto
saule regnũ ad domũ dauid tnͣslatũ ẽ.
& qui innocentẽ eum muiste ꝑseque¬
bant᷑: iuste sunt diumitus ultione
multati. Tunc eñ requisiuit dñs de
manu iminicoꝵ. qͣre utrũ scm̃ afflice¬
rint. Tunc cogebant᷑ rationẽ reddere
odioꝵ. quib contͣ illum tauto temꝑe
seuierant. Quod & de absalon. &. de
syba filio bocbri. & de cȩteris hostib
dauid potest intelligi Aliter. Si scire uis
quid de manu minicoꝵ dauid requifierit.
dñs: potest nͥ fallor a suꝑioei sententia qua
dictum ẽ. quia fedus pepigerit ionathan
tum domo dauid. intelligi. quia hoc de
manu iimicoꝵ dauid requisierit .i. qͣre

Expanded text:
ubjmulto post tempore factum est, cum interfecto Saule, regnum ad domum David translatum est. Et qui innocentem eum injuste persequebantur, justa sunt divinitus ultione multati. Tunc enim requisivit Dominus de manu inimicorum, quare virum sanctum afflixerint: tunc cogebantur rationem reddere odiorum, quibus contra illum tanto tempore saevierant, quae et de Absalon et de Siba filio Bochri, et de caeteris hostibus David potest intelligi. Aliter: Si scire vis quod de manu inimicorum David requisierit Dominus, potest nisi fallor a superiori sententia, qua dictum est, quia foedus pepigerit Jonathas cum domo David, intelligi, quia hoc de manu inimicorum David requisierit. Id e
Abbreviated transcription (Latin):
runt: in lapidem offensionis. tamqm in
eis agnus: quia i quo peccatũ ñ inuene¬
runt. qͣsi peccatorẽ ꝑsecuti sunt. xxii¬
cce in naioth sunt in rama. Naioth
locus ẽ in rama. ubi sedit dauid.
Tama uͭ in tbu beiamin. cuutas ẽ saulis
in septino miliario ab elia ad septemtͥona¬
lem plagam contͣ bethel. Alia ẽ autẽ i
tbu aser. Naioth interpr̃ pulchritudo
& rama excelsitm. Bene gͦ conueniunt
hec nomina locoꝵ reb in his expletis. qͥa &
ꝓpħaꝵ dicta. & celsitudinẽ hñt scientie.
ac uenustatẽ locutionis. Misit gͦ saul lic¬
tores ut raꝑent dauid. Questio magna¬
hic oritur. cũ in p̃cedentib legatur. & ñ
uidit samuel saulem. usq ad diem mortiᷤᷤ
suȩ: & hic ꝓpħasse coram samuele dicat᷑.
cuneo ꝓpħaꝵ: abscondit se samuel ne ui¬
deret᷑ ab eo Aut ñ uidit eũ usq in diem¬

Expanded text:
runt in lapidem offensionis tamquam in erat agnus, quia in quo peccatum non invenerunt, quasi peccatorem persecuti sunt. XXI in Naioth in Rama. » Naioth locus est in Rama; ubi sedit David. Rama vero in tribu Benjamin civitas est Saulis, in sexto milliario, ab Helia ad septentrionalem plagam contra Bethel. Alia est autem in tribu Aser. Naioth interpretatur pulchritudo, et Rama excelsum. Bene ergo conveniunt haec nomina locorum, rophetarum dicta et celsitudinem habent scientiae ac venustatem locutionis. « Misit ergo Saul lictores, ut caperent David. Quhic oritur, cum in praecedentibus legatur: Et non vidit Samuel Saulem, usque in diem mortis suae, et hic prophetasse coram Samuele dicatur.cuneo prophetarum, abscondit se Samuel ne videretur ab eo: aut non vidit indutus habi
Abbreviated transcription (Latin):
put eius incidunt. Dauid gladiũ goliȩ
in ierłm detulit: similiter & xp̃c eos quos
de potestate diaboli rapuit. ad defenden¬
dum altare fidĩ in ęccłiam suam tnͣstulit.¬
abner: Hoc querit saul cum in conspec¬

Expanded text:
put inciditur. David gladium Goliath in Jerusalem detulit, similiter et Christus eos quos de potestate diaboli rapuit, ad defensionem altaris fidei in Ecclesiam suam transtulit.Abner