comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ima uenientes ut gelu & alios asstringt̃.
Semet ipsũ tam̃ dñs hoc gelu gignere ꝑhi¬
bet: ñ quo prauoꝵ mentes ipse ad culpã
format: s quo a culpa ñ liberat. Sicut
scriptũ est. Ego indurabo cor pharao¬
nis. Qd̾ quia misericordit emollire no¬
luit: ꝑfecto districte se obdurare nuntia-¬
ris uirtus amittit᷑. ꝓpt̾ humanas lau-¬
des uirtutis imago retinet᷑: recte sub¬
uingit᷑. In similitudinẽ lapidis aque
durant᷑ : & suꝑficies abẏssi constringit᷑.¬
Aquȩ enĩ ꝑ glaciem in suꝑficie durescunt:
s fluuide in intimis remanent. Et qͥd
ꝑ aquas:. nͥ fluxa accipimus corda rep¬
boꝵ s Quȩ cũ ex ꝓposito uirtutẽ desert̃:
foras se in bonis operib ꝑ hypocrisin os¬
tendunt. Dũq in intimis suis ad uitia
defluunt. & foras se sc̃oꝵ ac fortium
imitatores fingunt: aquȩ in similitudi¬
nẽ lapidis durant᷑. et suꝑficies abyssi

Expanded text:
ima venientes ut gelu, et alios astringuat. ima venientes ut gelu, et alios astringuat. Semetipsum tamen Dominus hoc gelu gignere perhibet, non quod pravorum mentes ipse ad culpam formet, sed quod a culpa non liberat, sicut scriptum est: Ego obdurabo cor Pharaonis . Quod quia misericorditer emollire noluit, profecto districte se obdurasse nuntiaris virtus amittitur, propter humanas laudes virtutis imago retinetur, recte subjungitur: In similitudinem lapidis aquae durantur, et superficies abyssi constringitAquae enim per glaciem in superficiem durescunt, sed fluida in intima remanent. Et quid per aquas nisi fluxa accipimus corda reproborum? Quae cum et proposito virtutem deserunt, fortasse in bonis operibus per hypocrisim ostendunt, dumque in intimis suis ad vitia defluunt, et fortassis imitatores fingunt, Aquae in similitudinem lapidis durantur, et superficies abyssi
Abbreviated transcription (Latin):
tollit᷑. ira districti iudicis in ip̃so sacro
eloquio cecat᷑. ut exteriores fauores ꝑ illã
sequens eius iã interna ñ uideat: & qui
intus manens calere poterat. exeundo
frigescat: duratusq in ina corruat. qͥ
ad cognitionẽ dĩ prius tractabilis in sũ¬
mis liquidus stabat. An sacrũ eloqͥũ
cȩlũ ñ est. qd diem nobis intelligentię
aperiens sole nos iusticiȩ illustrat.
Qd̃̾ dũ nos uitȩ presentis nox continet:
stellis nobis mandatoꝵ fulget. Sed qr
oportet hereses eẽ. ut ꝓbati manifesti
fiant: cũ ab intellectu sano mens suꝑba
repellit᷑. ultione districti iudicii gelu
de cęlo generat᷑: ut cũ ipsa scriptura
saera in electoꝵ cordib caleat. eos qui
se suꝑbe scire appetunt. a se frigidos e¬
mittat. Ibi quippe errant: ubi corrigere
errata debuerant. Et dũ a suꝑna intelli¬
gentia resplendentis eloquii. & obdurati
ipsi & seducturi ceteros corruunt: ad

Expanded text:
tollitur, 945 ira districti judicis in ipso sacro tollitur, 945 ira districti judicis in ipso sacro eloquio caecatur, ut exteriores favores per illam sequens, ejus jam interna non videat; et qui intus manens calere poterat, exeundo frigescat, duratusque in ima corruat, qui ad cognitionem Dei prius tractabilis in summis liquidus stabat. An sacrum eloquium coelum non est, quod diem nobis intelligentiae aperiens, sole nos justitiae illustrat, quod dum nos vitae praesentis nox continet, stellis nobis mandatorum fulget? Sed quia oportet esse haereses, ut probati manifesti fiant , cum ab intellectu sano mens superba repellitur, ultione districti judicis gelu de coelo generatur, ut cum ipsa Scriptura sacra in electorum cordibus caleat, eos qui se superbe scire appetunt a se frigidos emittat. Ibi quippe errant ubi corrigere errata debuerant; et dum a superna intelligentia resplendentis eloquii, et obdurati ipsi, et seducturi caeteros, corrunt, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dona sua ad eius memoriã reuocantes:
dicunt. Dñe dñe. nonne in nomine
nia eiecimusͥ & in tuo noĩe uirtutes
multas fecimus as Sed quomͦ hanc gla-¬
ciem dñs ꝑiciat: ostendit dicens. Nescio
uos uude sitis: discedite ã me om̃s ope¬
rarii iniquitatis. Hanc glaciem uẽ in
utero dũs portat : quia intra sinũ ȩccłiȩ
tolerat. Sed tunc aꝑte eicit: cũ tales
a secretis cęlestib ꝑ extremũ & publi¬
cũ iudicium repellit. His itaq uerbis
quid aꝑte agit᷑. nͥ ut beatus iob de sũ-¬
mis suis uirtutib humiliet᷑: ne in hoc
qd̾ bene uiuendo caluerat. suꝑbien-¬
do frigescat: & ã diuinitatis utero re-¬
pulsus exeat. si intra sinũ sui cordis se
dicio suꝑbas mentes ad culpã egredi
accepta uirtute ꝑmittit: recte adhuc¬
mi subiungit᷑. Et gelu de cęlo qͥs genuit.
Plerũq enim sacri eloquii scientiã prestat:
sed dũ eadem scientia is qui accipit ex¬

Expanded text:
dona sua ad ejus memoriam revocantes, dona sua ad ejus memoriam revocantes, dicunt: Domine, Domine, nonne in nomine nia ejecimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus ? Sed quomodo hanc glaciem Dominus projiciat ostendit, dicens: Nescio vos unde sitis, discedite a me, omnes operarii iniquitatis . Hanc glaciem nunc in utero Dominus portat, quia intra sinum Ecclesiae tolerat. Sed tunc aperte ejicit, cum tales a secretis coelestibus per extremum et publicum judicium repellit. His itaque verbis quid aperte agitur, nisi ut beatus Job de summis suis virtutibus humilietur, ne in hoc quod bene vivendo caluerat, superbiendo frigescat, et a Divinitatis utero repulsus exeat, si intra sinum sui cordis se dicio superbas mentes ad culpam egredi ex accepta virtute permittit, recte adhuc subjungitur: Et gelu de coelo quis genuit? Plerumque enim sacri eloquii scientiam praestat, sed dum de eadem scientia is qui accipit ex
Abbreviated transcription (Latin):
roris pauore feruescẽ: & ꝑ pauoris exordia
usq ad uirtutũ sũma ꝑuenire. Sed dũ
de eisd̾e uͥtutibus quas accipiunt extollun¬
tͣ. inanis głȩ laqueo asstricti: ad anti-¬
quum torporẽ redeunt. Recte gͥ cum
tales picit dñs. dicit. De cuius utero
egressa est glacies s Quasi enun de d̃ĩ
utero glacies egredit᷑. quando hii qui
iam intus incaluerant. ex uirtutũ dono
frigescunt: & inde exteriorẽ głam tor-¬
pentes appetunt. unde ad interna di¬
ligenda ardentius flagrare debuerunt.
Dumq iste signis. ille scientia. iste ꝓphe¬
tia. ille magnis operib pollet. atq ꝑ
hec dona placere hominib appetit: om̃e
qd̾ prius intimũ caluerat. exteriorem
laudem diligens. in torporẽ uertit. Quasi
gͦ glacies de utero egredit᷑: dũ post bo¬
noꝵ beneficia. a uiscerib pietatis suꝑnę
separatur. An ñ sunt glacies. qͥ in uirtu¬
tib quas accipiunt. laudes ab homini¬
b quęrunt .s Et tam̃ uenienti iudici

Expanded text:
roris pavore fervescere, et per pavoris exordia usque ad virtutum summa pervenire; sed dum de eisdem virtutibus quas accipiunt extolluntur, inanis gloriae laqueo astricti, ad antiquum torporem redeunt. Recte ergo cum tales Dominus projicit dicit: De cujus utero egressa est glacies? Quasi enim de Dei utero glacies egreditur, quando hi qui jam intus incaluerant ex virtutum dono frigescunt; et inde exteriorem gloriam torpentes appetunt, unde ad interna diligenda ardentius flagrare debuerunt. Dumque iste signis, ille scientia, iste prophetia, ille magnis operibus pollet, atque per haec dona placere hominibus appetit, omne quod prius intimum caluerat, exteriorem laudem diligens, in torporem vertit. Quasi ergo glacies de utero egreditur, dum post donorum beneficia a visceribus pietatis supernae separatur. An non sunt glacies, qui in virtutibus quas accipiunt laudes ab hominibus quaerunt? Et tamen venienti judici
Abbreviated transcription (Latin):
Traxerunt uentos quasi dracones: quia
spũ elationis inflati. suꝑbia malitiosa
tumuerunt. Defecerunt oculi eoꝵ: qr
scilicet spes eoꝵ ab eo qd̃ intendebat
corruit. quȩ temporalia diligens pres¬
tolari ȩterna neglexit: & terrena ideo
quia do p̃posuit amisit. dixerunt enĩ.
Si dimittimus eum sic. om̃s credent in
eum: & uenient romani & tollent
nr̃m locum & gentem. Timuerunt ue
locũ ñ occiso dño ꝑderent: & tam̃ occi¬
so ꝑdiderunt. Sed cur ista miseris eue¬
nerint subdat. Quia ñ erat herba.
Id est quia eoꝵ cordib defuit ȩt̾nitatis
scientia: & nullo eos refecit pabulo
uiriditatis ĩterne doetrina. Hoc gͥ lo¬
co quid aliud uirentes herbas. nͥ sc̃ȩ
doctrinȩ scientiam. uel congruas opera¬
tiones accipimus a deserta gͥ terra com¬
pluit᷑. ut ab ea uirentes herbe ꝓdu¬
cant᷑: quia dũ sc̃ȩ predicationis ymbrẽ

Expanded text:
Traxerunt ventos quasi dracones, quia Traxerunt ventos quasi dracones, quia spiritu elationis inflati superbia malitiosa tumuerunt. Defecerunt oculi eorum, scilicet spes eorum ab eo quod intendebat corruit. Quae temporalia diligens, praestolari aeterna neglexit, et terrena ideo quia Deo praeposuit amisit. Dixerunt enim: Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem . Timuerunt ne locum non occiso Domino perderent, et tamen occiso perdiderunt. Sed cur ista miseris evenerint, subdit: Quia non erat herba; id est, quia eorum cordibus defuit aeternitatis scientia, et nullo eos refecit pabulo viriditatis internae doctrinae. Hoc igitur loco quid aliud virentes herbas nisi sanctae doctrinae scientiam vel congruas operationes accipimus? Deserta igitur terra 941 compluitur, ut ab ea virentes herbae producantur, quia dum sanctae p
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ : cũ sublimes huius scłi ad fidei
cognitionem uocati. scĩs predicatorib
in huius uitȩ itinere transitoria alim̃
ta largiunt᷑. Herba bona oꝑatio ponit᷑.
sic̃ scriptum est. G erminet terra her¬
bã uirentẽ. Qd̃ licet in conditione mun-¬
di ita hẏstorice factum tenemus: terrã
tam̃ ȩccłiam figurasse ñ inconuenient̃
accipimus. Quȩ in eo germinauit her¬
bam uirentem: in quo ad uerbũ di
aliquando scientiam atq doctrinã ȩ̃tnȩ
uiriditatis accipimus: sic̃ ꝑ hieremiam
dr. O nagri steterunt in rupib: traxe¬
runt uentos quasi dracones: defecert̃
oculi eoꝵ quia ñ erat herba. Quo dicto.
suꝑba ac nequissima iudeoꝵ est ꝑsequu¬
tio ꝓphetata. Ipsi quippe onagri ꝓ m̃tis
elatione: ipsi dracones ꝓ uirulenta cogi¬
tatione uocati sunt. Qui steterunt in
rupib: quia non ĩ do. sed in sũmis
potestatib huius mundi confisi sunt
dicentes. Regẽ ñ habemus: nͥ cesarem.

Expanded text:
citur, cum sublimes hujus saeculi ad fidei citur, cum sublimes hujus saeculi ad fidei cognitionem vocati, sanctis praedicatoribus in hujus vitae itinere tranta largiuntur. Herba bona operatio ponitur, sicut scriptum est: Germinet terra herbam virentem . Quod licet in conditione mundi ita historice factum teneamus, terram tamen Ecclesiam figurasse non inconvenienter accipimus, quae in eo germinavit herbam virentem, in quo ad verbum Dei aliquando scientiam atque doctrinam aeternae viriditatis accipimus, sicut per Jeremiam dicitur: Onagri steterunt in rupibus, traxerunt ventos quasi dracones, defecerunt oculi eorum, quia non erat herba . Quo dicto superba ac nequissima Judaeorum est persecutio prophetata. Ipsi quippe onagri pro mentis elatione, ipsi dracones pro virulenta cogitatione vocati sunt. Qui steterunt in rupibus, quia non in Deo, sed in summis potestatibus hujus mundi confisi sunt dicentes: Regem non habemus nisi Caesarem .
Abbreviated transcription (Latin):
ui rescerent: clausa patescerent. inania
cõplerent᷑: infecunda germinarent.
herba uiror głȩ temporalis accipitur:
aliquando refectio diaboli. aliquando
sustentatio predicatoꝵ: aliquando bo¬
na operatio. aliquando ȩternȩ uitȩ
scientia atq doctrina. Uiror namq
głȩ temporalis accipitur: sicut ꝓpħa ait.¬
Mane sicut herba transeat: mane floreat
& ꝑtranseat. Mane namq sicut herbã
florẽre atq transire est: in ꝓsperitate
huius scłi. temporalis głȩ uelociter de¬
cus arescere. Herba refectio diaboli ac-¬
cipitur: sic̃ de illo a dño đr. Huic
montes herbas ferunt. Ac si diceret.
Suꝑbi ac tumidi dũ se illicitis cogitatio¬
nib atq actionib efferunt: suis illũ
iniquitatib pascunt. Herba sustenta¬
tio predicantium demonstrat᷑: cũ dr̃.
Producit in montib fenum: & herbam
seruituti hominũ. In montib quippe
fęnũ. & seruituti hominũ herba ꝓdu¬

Expanded text:
virescerent, clausa patescerent, inania virescerent, clausa patescerent, inania complerentur, infecunda germinarent. herba viror gloriae temporalis accipitur, aliquando refectio diaboli, aliquando sustentatio praedicatorum, aliquando bona operatio, aliquando aeternae vitae scientia atque doctrina. Viror namque gloria temporalis accipitur, sicut PMane sicut herba transeat, mane floreat, et pertranseat . Mane namque sicut herbam florere atque transire est, in prosperitate hujus saeculi per temporalis gloriae velociter decus arescere. Herba refectio diaboli accipitur, sicut de illo a Domino dicitur: Huic montes herbas ferunt . Ac si diceret: Superbi ac tumidi, dum se illicitis cogitationibus atque actionibus efferunt, suis illum iniquitatibus pascunt. Herba sustentatio praedicantium demonstratur, cum dicitur: Producit in montibus fenum, et herbam servituti hominum . In montibus quippe fenum servituti hominum herba produ
Abbreviated transcription (Latin):
deserta & absq homine terra cõpluit᷑:
quia disꝑsa in iudeȩ regionib ꝑsequu¬
tione fidelium. derelicta dudũ & qͣsi ab ĩfu-¬
sione rationis aliena. predicationis guttis
gentilitas irrigatur. Quȩ gentilitas qua¬
lis adhuc a predicatorib sit iuuenta.
ostendit᷑: cũ subditur. Ut impleret
inuiam & desolatam. Quid uͦ cõpluta
reddidit demonstrat᷑: cũ ilico adiun¬
git᷑. Et ꝓduceret herbas uirentes.
In uia nãq dudũ gentilitas fuit: ad qũa
uia dĩ uerbo ñ patuit. Redẽptore quippe nr̃o
ut non in ea prius fuerit uia ꝓphetiȩ.
Desolata etiam recte uocata est: uel ra¬
tione uidelic& consilii. uel fructu
boni oꝑis desti tuta. Dedit gͦ dñs
uehementissimo ymbri cursum. & uiã
sonanti tonitruo. ut in deserto plue¬
ret. & impler& inuiam & desolatam.
& ꝓduceret herbas uirentes: id est ex¬
teriori predicationi internã aspiratio¬
nẽ contulit. ut corda gentiliũ arentia

Expanded text:
deserta et absque homine terra compluitur; deserta et absque homine terra compluitur; quia dispersa in Judaeae regionibus persecutione fidelium derelicta dudum, et quasi ab infusione rationali aliena, praedicationis guttis gentilitas irroratur. Quae gentilitas qualis adhuc a praedicatoribus sit inventa ostenditur, cum subinfertur: Ut impleret inviam et desolatam. Quid vero compluta reddidit, demonstratur, cum illico adjungitur: Ut produceret herbas virentes. Invia namque dudum gentilitas fuit, ad quam Dei verbo via non patuit. Redemptore quippe nostro ut non in ea prius fuerit via prophetiae. Desolata etiam recte vocata est, ratione videlicet consilii, vel fructu boni operis destituta. Dedit ergo Dominus vehementissimo imbri cursum, et viam sonanti tonitrui, ut in deserto plueret, et impleret inviam et desolatam, et produceret herbas virentes; id est, exteriori praedicationi internam aspirationem contulit, ut corda gentilium arentia
Abbreviated transcription (Latin):
moratur. Suꝑ terram absq homine
in deserto pluere est: uerbũ dĩ genti-¬
litati predicare. Quȩ dũ nullũ cul¬
tũ diuinitatis tenuit. nullã in se spe¬
ciem boni oꝑis ostendit: uidelicet
desertum fuit. In qua quia legis¬
lator non fuit. & qui racionabilit
dm̃ quereret non fuit. quasi homi¬
num nullus fuit: & uelut solis
bestiis occupata. uacua a mortalib
ȩititit. De hac deserti terra. alias dr̃.
Posuit in deserto uiam. de hac pre¬
dicatione gentilitati concessa: psal¬
mista testat᷑ dicens. Posuit flumina in
to plueret: quia postquã in iudea as-¬
peritas ꝑsequutionis inhorruit. ut ñ
solum fidem minime reciperet. seo eã
etiam gladiis impugnaret: ad isrł mis¬
sus quisq predicator. ad euocandas
gentes deflexit. Vnde sc̃i apłi hebreis
ꝑsequentib. quos deserunt dicunt.
U obis oportebat primum loqui uerbũ
đi: seo quia repellitis illud & indig¬
nos uos iudicastis ęterne uite. ecce
conuertimur ad gentes. Diuiso gͥ ęstu.

Expanded text:
oratum.---Super terram absque homine in deserto pluere est verbum Dei gentilitati praedicare. Quae dum nullum cultum Divinitatis tenuit, nullamque in se speciem boni operis ostendit, videlicet desertum fuit. In qua quia legislator non fuit, et qui rationabiliter Deum quaereret non fuit, quasi hominum nullus fuit, et velut solis bestiis occupata, vacua a mortalibus exstitit. De hac deserti terra alias dicitur: Posuit in deserto viam . De hac praedicatione gentilitati concessa Psalmista testatur, dicens: Posuit flumina in to plueret, quia postquam in Judaea asperitas persecutionis inhorruit, ut non solum fidem minime reciperet, sed etiam eam gladiis impugnaret, ad Israel missus quisque praedicator ad evocandas gentes deflexit. Unde sancti apostoli Hebraeis persequentibus, quos deserunt, dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quia repellitis illud, et indignos vos judicaconvertimur ad gentes . Diviso igitur aestu,
Abbreviated transcription (Latin):
deos aspiciens se de stemate generatio¬
nis extollere. & gentiles preuidens
ad abrahe ꝓlem fidei cognatione tran-¬
sire: ait. Ne uelitis dicere intra uos:
patrẽ habemus abraham. Dico enim
uobis. quia potens ẽ d̾s de lapidibus
istis suscitare filios abrahȩ: lapides
utiq duros ꝑfidia gentiles uocans.
Quia gͦ primũ iudȩa dõ credidit. gen¬
tilitate om̃i in ꝑfidię suȩ obstinatione
remanente : postinodũ uͦ ad fidẽ gen¬
tilium corcda mollita st̃. & iudeoꝵ in¬
fidelitas obdurata: bene dictũ ẽ. in si¬
militudinẽ lapidis aquȩ durantur.
At si diceret. Illa mollia & penetrabi¬
lia fidei corda iudeoꝵ: in insensibilita¬
tẽ uertunt᷑ gentium. Cũ eiũ misericors
gentes traxit: iratus uideã reppulit.
Actũq ẽ. ut sicut dudũ ad ꝑcipiendã
fidem gentilitas fuerat obdurata: ita
postmnodũ ad fidem gentilitate suscep¬
ta. udeȩ popłs ꝑfidiȩ̨ torpore dures¬

Expanded text:
daeos aspiciens se de stemmate generatiodaeos aspiciens se de stemmate generationis extollere, et gentiles praevidens ad Abrahae prolem fidei cognatione transire, ait: « Ne velitis dicere inter vos: Patrem habemus Abraham. Dico enim vobis quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ; lapides utique duros perfidia gentiles vocans. Quia ergo primum Judaea Deo credidit, gentilitate omni in perfidiae suae obstinatione remanente, postmodum vero ad fidem gentilium corda mollita sunt, et Judaeorum infidelitas obdurata, bene dictum est: In similitudinem lapidis aquae durantur. Ac si diceret: Illa mollia ac penetrabilia fidei corda Judaeorum in insensibilitatem vertuntur gentium. Cum enim misericors Deus gentes traxit, iratus Judaeam repulit. Actumque est ut sicut dudum ad percipiendam fidem gentilitas fuerat obdurata, ita postmodum ad fidem gentilitate suscepta, Judaeae populus perfidiae torpore dures
Abbreviated transcription (Latin):
torpore frigidi. de illoꝵ patrum ꝓge¬
niȩ ꝓcesserunt. quasi de cęlo gelii ex¬
frigida plebs infidelium. Cũ enĩ de
abraham natus ẽ caiphas. quid aliud
nͥ gelu de cęlo ꝓcessit. Qd̾ tam̃ gelu
idcirco dñs genuisse se dicit: quiã iu¬
deos quos naturaliter ipse bonos con¬
didit÷ iusto iudicio ꝑ eoꝵ malitiam
frigidos a se exire ꝑmisit. dñs enim
auctor est nat᷑e :ñ culpȩ. Genuit gͦ
creando naturaliter: quos iniqͦs ꝑmi¬
sit uiuere tolerando pacienter. Et qr
illa quondã tenera ac fidei penetrabi¬
lia corda iudeoꝵ. in ꝑfidię postinodũ
obstinatione durata st̃: recte subiungit᷑.¬
n similitudinẽ lapidis aquȩ durant᷑.
A quas enim popłos accipi: iã sepius
duritia: aliquando gentiles popli
designant᷑. Ipsi quippe lapides colu¬
erunt: & de eis ꝑ ꝓpħam dictum est.
Similes illis fiant qui faciunt ea: & om̃s
qͥ confidunt in eis. Unde iohannes u¬

Expanded text:
torpore frigidi de illorum patrum progetorpore frigidi de illorum patrum progenie processerunt, quasi de coelo gelu exfrigida plebs infidelium. Cum enim de Abraham natus est Caiphas, quid aliud nisi gelu de coelo processit? Quod tamen gelu idcirco Dominus genuisse se dicit, quia Judaeos, quos naturaliter ipse bonos condidit, justo judicio per eorum malitiam frigidos a se exire permisit. Dominus enim auctor est naturae, non culpae. Genuit ergo creando naturaliter quos iniquos permisit vivere tolerando patienter. Et quia illa quondam tenera ac fidei penetrabilia corda Judaeorum, in perfidiae postmodum obstinatione durata sunt, recte subjungitn similitudinem lapidis aquae durantur . » Aquas enim populos accipi jam saepius duritia aliquando gentiles populi designantur. Ipsi quippe lapides coluerunt, et de eis per Prophetam dictum est: « Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . » Unde Joannes Ju
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ aliud in gelu uel glacie: nͥ
frigida & ꝑfidie torpore constricta.
accipimus corda iudeoꝵ .s Qui quondã
ꝑ acceptionẽ legis. ꝑ custodiã manda¬
toꝵ. ꝑ mysteria sacrificii. ꝑ mẏsteria
ꝓphetiȩ. sic intra sinum grȩ. quasi intͣ
uterũ creatoris habebant᷑. Sed quia
ueniente dño constricti frigore ꝑfidiȩ.
feruorẽ fidei & caritatis amiserunt:
a secreto gr̃ȩ̃ sinu ꝓiecti. quasi glacies
de utero creatoris egressi sunt. Et ge¬
lu de cęlo quis genuit o Quid hic aliud
cęlũ: nͥ sublimis debet intelligi uita
quar. Non enim insensibili: s raciona¬
bili creature loquebat᷑. De hoc celo
ait dñs. Celum mͥ sedes est. de qua
sede alias scriptum est. Anima usti
sedes sapientiȩ. Quia gͦ sapientia ẽ
ds si sedes dĩ cęlum est. & anima
iusti sedes ẽ sapientiȩ: cęlũ est utiq
anima iusti. Cęlum fuit abraham:¬
cȩlũ ysaac. cęlũ iacob. Sed quia ꝑse¬
quutores dñi pontifices uideoꝵ. ꝑfidiȩ

Expanded text:
Quid enim aliud in gelu vel glacie nisi frigida et perfidiae torpore constricta accipimus corda Judaeorum? Qui quondam per acceptionem legis, per custodiam mandatorum, per ministeria sacrificii, per mysteria prophetiae, sic intra sinum gratiae, quasi intra uterum creatoris, habebantur. Sed quia, veniente Domino, constricti frigore perfidiae, fervorem fidei et caritatis amiserunt, a secreto gratiae sinu projecti, quasi glacies, de utero creatoris egressi sunt: Et gelu de coelo quis genuit? Quid hic aliud coelum, nisi sublimis debet intelligi vita quar . Non enim insensibili, sed rationabili creaturae loquebatur. De hoc coeloait: « Coelorum mihi sedes est . » De qua sede alias scriptum est: « Anima justi sedes est sapientiae. » Quia ergo sapientia est Deus, sedes Dei coelum est, anima justi sedes sapientiae. Coelum est utique anima justi. Coelum fuit Abraham,coelum Isaac, coelum Jacob. Sed quia persecutores Domini pontifices Judaeorum perfidiae
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes dũ plus quã necesse ẽ exuberan:
ultra mensurã ꝓfectus premit: ne si aut
ante quã debent. aut plus quã debent
post peccata cõpungit᷑: terra quȩ aru¬
erat infusione pluuiȩꝰ rigat᷑. Et cũ relic¬
tis iniquitatib bona exsequi oꝑa ꝓponit:
quasi post infusionẽ semina accipit. Et
pleriq cũ desideria scã concipiunt. in
sũmis exerceri iã uirtutib in ardescunt:
ut ñ solũ culpa oꝑationẽ ñ inquinet.
s nec cogitationẽ pulset. Et adhuc qͥdẽ
in corpore positi st̃: s nil iã ꝑperi de
cõmunione uitȩ p̃sentis uolunt. Imita¬
ri ꝑ intentionẽ ęternã mentis stabilitatẽ

Expanded text:
irtutes dum plus quam necesse est exuberant ultra mensuram profectus premit, ne si aut antequam debent, aut plus quam debent,post peccata compungitur, terra quae aruerat infusione pluviae rigatur; et cum relictis iniquitatibus bona exsequi opera proponit, quasi post infusionem semen accipit. Et plerique cum desideria sancta concipiunt, in summis jam exerceri virtutibus inardescunt ut non solum culpa operationem non inquinet, sed nec cogitationem pulset. Et adhuc quidem in corpore positi sunt, sed nil jam perpeti de communione praesentis vitae volunt; imitari per int
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ds omĩa ĩ incredulitate: ut om̃iũ
misereat᷑. Quã sententiã suã primũ
quidem de uocatione iudeoꝵ &
repulsione gentium. postmodũ uͦ
de uocatione gentium & repulsione
iudeoꝵ subtiliter pensans. seq occulta
di uidicia cõprehendere ñ posse con¬
siderans: exclamando subiunxit.
Galtitudo diuitiarũ sapientiȩ & scien¬
tiȩ di: quã incõprehensibilia sunt
iudicia eius. & inuestigabiles uiȩ eiꝰ.
Unde hic quoq cum de uideoꝵ ꝑfidia
dñs diceret. in similitudinẽ lapidis
aque durantur: ut de repulsione
eoꝵ occulta ẽẽ sua iudicia demonstra¬
ret. apte subdit. Et suꝑficies ab¬
yssi constringitur: quia suꝑiecto
quodã ignorantiȩ nr̃ȩ uelamine. in¬
cõprehensibilitas diuim iudicii. hu¬
manȩ mentis oculis nullatenus pe¬
netrat᷑. Scriptum quippe ẽ. Iudicia
tua abyssus multa. Nemo gͦ ꝑscru¬
tari appetat. cur cũ alius repellit᷑.
alius eligatur. uel cur cũ alius eli¬

Expanded text:
a in incredulitate, ut omnium misereatur. Quam sententiam suam primum quidem de vocatione Judaeorum et repulsione gentium, postmodum vero de vocatione gentium et repulsione Judaeorum subtiliter pensans, seque occulta Dei judicia comprehendere non posse considerans, exclamando subjunxit: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejuUnde hic quoque cum de Judaeorum perfidia Dominus diceret: « In similitudinem lapidis aquae durantur, » ut de repulsione eorum occulta esse sua judicia demonstraret, apte subdidit: « Et superficies abyssi constringitur , » quia superjecto quodam ignorantiae nostrae velamine, incomprehensibilitas divini judicii humanae mentis oculo nullatenus penetratur. Scriptum quippe est: « Judicia tua abyssus multa . » Nemo ergo perscrutari appetat cur cum alius repellitur, alius eligatur; vel cur cum alius eli
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ros tenerũ asꝑgunt. Quando
uͦ ea quȩ de suꝑnis sentiunt. uirtute
qua preualent loquunt᷑: quasi uber¬
tim manantẽ pluuiã fundunt. Ros
aspergebat paulus: cum corinthiis
diceret. Non enim iudicaui scire me
bat dicens. Os nr̃m patet ad uos o
corinthii: cor nr̃m dilatatũ ẽ. Hinc
ẽ qd moyses quia & ualida fortib.
& tenera infirmis dicturũ se nouerat:
dicebat. Expectetur sicut pluuia
eloquium meũ: & desendant sicut¬
.xxiii ros uerba mea. Sed ecce audiuimus
quo munere gentilitas uocat᷑: audia¬
mus nunc quã districtione iudea re¬
pellit᷑. Audiuimꝰ quomͦ deserta ex¬
colat. arentia infundat: audiamꝰ nẽ
quomͦ ea quȩ quasi uident᷑ interna
proiciat. Neq enun sic colligit electos
ut ñ etiam iudicet reꝓbos: neq sic
quibusdam culpas relaxat. ut nͥ &
in quibusdã feriat. Scriptũ quippe
est. Miscđia enĩ & ira ab illo. Unde
hic quoq postquã tot dona gr̃ę intu¬

Expanded text:
quasi rorem tenerum aspergunt. Quando quasi rorem tenerum aspergunt. Quando vero ea quae de supernis sentiunt virtute qua praevalent loquuntur, quasi ubertim manantem pluviam fundunt. Rorem aspergebat Paulus, cum Corinthiis diceret: Non enim judicavi scire me bat, dicens: Os nostrum patet ad vos, o Corinrinthii, cor nostrum dilatum est . Hinc est quod Moyses, qui et valida fortibus, et tenera infirmis dicturum se noverat, dicebat: Exspectetur sicut pluvia eloquium meum, et descendant sicut ros verba mea . Sed ecce audivimus quo munere gentilitas vocatur; audiamus nunc qua districtione Judaea repellitur. Audivimus quomodo deserta excolat, arentia infundat; audiamus nunc quomodo ea quae quasi videntur interna projiciat. Neque enim sic colligit electos, ut non etiam judicet reprobos; neque sic quibusdam culpas relaxat, ut non et in quibusdam feriat. Scriptum quippe est: Misericordia enim et ira ab illo . Unde hic quoque postquam tot dona gratiae intu
Abbreviated transcription (Latin):
herbis scientiȩ uiriditate uestit᷑. Quȩ
conditoris nr̃i gr̃a adhuc nobis altiꝰ
cõmendat᷑: cum subdit᷑. Quis ẽ pluuiȩ
pater: uel quis genuit stillas roris as
Ac si diceret. nisi ego ÷ qui siccã terrã
humani cordis. gu̾ttis scientię gratuito
uiam hereditati suȩ dñs segregat: qr
non eam nobis ꝓ nrĩs meritis. sed pro
suȩ munere benignitatis prestat. Et
idcirto hoc loco pat̾ pluuiae. dr̃: quia
suꝑna nobis predicatio. ñ de nr̃o meri¬
to. s de eius grã generat᷑. Stille enim
roris ipsi scĩ predicatores sunt: quia
arua pectoris nr̃i. inter mala uite p̾-¬
sentis quasi inter tenebras siccȩ noctis
arentia. grã suꝑnę largitatis infun¬
dunt. De his stillis contumaci iudeȩ
dr̃. Propterea ꝓhibite st̃ stillȩ plu-¬
uiarũ : & serotinus ymber ñ fuit.
Ipse quippe stille roris st̃: quȩ stille
pluuiarũ. Quando enim dispensatio¬
ne aliqua predicationẽ temperant:

Expanded text:
herbis, scientiae viriditate vestitur. Quae herbis, scientiae viriditate vestitur. Quae Conditoris nostri gratia adhuc nobis altius commendatur, cum subditur: Quis est pluviae pater? vel quis genuit stillas roris? Ac si diceret: Quis nisi ego, qui siccam terram humani cordis guttis scientiae gratuito viam haereditati suae Dominus segregat, quia non eam nobis pro nostris meritis, sed pro suo munere benignitatis praestat, et idcirco hoc loco pater pluviae dicitur, quia superna nobis praedicatio, non de nostro merito sed de ejus gratia generatur. Stillae enim roris ipsi sancti predicatores sunt, qui arva pectoris nostri, inter mala vitae praesentis, quasi inter tenebras siccae noctis arentia gratia supernae largitatis infundunt. De his stillis contumaci Judaeae r: Propterea prohibitae sunt 942 stillae pluviarum, et serotinus imber non fuit . Ipsae quippe stillae roris sunt quae stillae pluviarum. Quando enim dispensatione aliqua praedicationem temperant,
Abbreviated transcription (Latin):
& si quando in eoꝵ conscientia racio¬
nabilium sensuum cogitationes ueniuts.
ñ ꝑsistunt. Praua enim desideria in
eoꝵ cordib sedem inueniunt: recta uͦ
si quando uenerit. ac si impellantur
decurrunt. Sed cũ misericors ds̃ imbri
suo cursũ. & sonantis tonitrui uiã da¬
re dignat᷑: cõpuncti ꝑ internã gram̃.
uerbis uitȩ aures cordis aperiunt.
Et impletur terra inuia: quia dũ pre¬
bet aditum uerbo. cumulat᷑ mysterio.
Et ꝓducit herbas uirentes: quia ꝑ grãm
cõpunctionis infusa. predicationis u̾ba
ũ solũ libenter recipit. sed etiã ubertim
reddit: ut qd̾ audire non poterat. iã
loqui concupiscat: & quȩ ñ audiendo
etiam intrinsecus aruerat. ia loquen¬
do quȩ sc̃a sunt. uiriditate sua quos¬
lib& esurientes pascat. Unde bene ꝑ
uirtutę renouationis ĩmutat᷑. dũ sicca
dudũ mens grã ueniente cõpluit᷑ : &¬
post ariditatẽ pristinã quasi ꝓductis¬

Expanded text:
et si quando in eorum conscientia ratioet si quando in eorum conscientia rationabilium sensuum cogitationes veniunt, sistunt. Prava enim desideria in eorum cordibus sedem inveniunt, recta vero si quando venerint, ac si impellantur, decurrunt. Sed cum misericors Deus imbri suo cursum et sonanti tonitrui viam dare dignatur, compuncti per internam gratiam verbis vitae aures cordis aperiunt. Et impletur terra invia, quia dum praebet auditum verbo, cumulatur mysterio. Et producit herbas virentes, quia per gratiam compunctionis infusa, praedicationis verba non solum libenter recipit, sed etiam ubertim reddit, ut quod audire non poterat jam loqui concupiscat; et quae non audiendo etiam intrinsecus aruerat, jam loquendo quae sancta sunt viriditate sua quoslibet esurientes pascat. Unde bene pevirtute renovationis immutatur, dum sicca dudum mens gratia veniente compluitur, et post ariditatem pristinam, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tas: uoce ꝓphetica deserte terrȩ pollicet᷑:
cũ. dr̃. In cubilib in quib prius dra¬
cones habitabant: oriet᷑ uiror calami
& iunci. Quid enim ꝑ calamũ: nͥ pre¬
dicatores a Quid ꝑ iuncũ qui iuxta
aque semꝑ humorem nascitur: nͥ pu¬
silli ac teneri auditores sacri eloquii
designant᷑. In draconũ gͦ cubilib
uiror calami & iunci oritur: quia in
eis popłis quos antiqui hostis malitia
possidebat. & doctoꝵ scientia. & audi¬
toꝵ obedientia coaceruat᷑. hȩc tamen¬
quȩ generaliter de gentilitate dicta st̃:
si sollerter aspicimus: intra sinũ scȩ
ȩccłiȩ agi in singulis uidemus. Sunt
enim pleriq ad uerba di ualde insensi¬
biles: fidei quidẽ nomine censent᷑: uer¬
ba uitȩ aurib audiunt: sed ea transire
usq ad interna cordis minie ꝑmittuns
Hii quid aliud quam deserta terra sunt as
Quȩ scilicet terra hominẽ ñ habet: quia
eoꝵ mens sensu rationis caret. Et nullꝰ
mortalium in hac terra cõmorat᷑: quia

Expanded text:
terrae pollicetur, cum dicitur: In cubilibus in quibus prius dracones habitabant orietur viror calami et junci . Quid enim per calamum nisi praedicatores, quid per juncum qui juxta aquae humorem semper nascitur nisi pusilli ac teneri auditores sacri eloquii designantur? In draconum ergo cubilibus viror calami et junci oritur, quia in eis populis quos antiqui hostis malitia possidebat, et doctorum scientia, et auditorum obedientia coacervatur. Vequae generaliter de gentilitate dicta sunt, si solerter aspicimus, intra sinum sanctae Ecclesiae in singulis agi videmus. Sunt enim plerique ad verba Dei valde insensibiles, qui fidei quidem nomine censentur, verba vitae auribus audiunt; sed ea transire usque ad interna cordis minime permittuntur. Hi quid aliud quam deserta terra sunt, quae scilicet terra hominem non habet, quia eorum mens sensu ratimortalium in hac terra commoratur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quasi bona ꝑsuasionis eius species. ue¬
lut solida desuꝑ glacies ostendit᷑: in
ꝓfundũ latens eius mnalitia ñ uidet᷑.¬
yxri C uncta tam̃ hȩc intelligere & aliter pos¬
sumus: si moraliter exquiramꝰ. Mentes
re firmat. quasi concipit: easq ad
aꝑtas uirtutes dũ ꝓuehit gignit᷑. s
si de acceptis uirtutib extollunt᷑ relin-¬
quit. Et sepe quosdã cognouimus

Expanded text:
quasi bona persuasionis ejus species vequasi bona persuasionis ejus species velut solida desuper glacies ostenditur, in profundo latens ejus malitia non videtCuncta tamen haec intelligere et aliter possumus, si moraliter exquiramus. Vet. re format, quasi concipit, easque ad apertas virtutes, dum provehit, gignit; sed si de acceptis virtutibus extolluntur, relinquit. Et saepe quosdam cognovimus
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. de cuius utero egressa ẽ
glacies. & gelu de cȩlo quis genuit:
etiam satan in gelu & glacie nil obstat
intelligi. Ipse quippe quasi de dĩ ute-¬
ro glacies ꝓcessit: quia a calore secre¬
toꝵ eius. malitiȩ torpore frigidus ma¬
gister inquitatis exiuit. Ipse gelu de
cȩlo est genitus: quia constricturꝰ corda
repboꝵ. a sũmis cadere ẽ ad ima ꝑmis¬
terrã ueniens. quid in hominib ege¬
rit explet᷑: cũ subdit᷑. In similitudiꝰ
nãq popłi: ꝑ lapidem uͦ eiusdẽ satan
duritia designatur. Illo gͥ ad ima ue¬
niente. in similitudinẽ lapidis aquȩ
durate st̃: quia eiusdẽ malitiã imitati
hendi non possunt: recte subiungit᷑.
Et suꝑficies abyssi constringit᷑. Aliud
quippe ei intrinsecus latet: atq ali-¬
ud extrinsecus ostendit. Transfigurat
enim se uelut angłm lucis: & calli¬
da deceptionis arteꝰ plerũq ꝓponit
laudabilia. ut ad illicita ꝑtrahat.
Abyssi gͦ suꝑficies constringit᷑: quia dũ

Expanded text:
dictum est: De cujus utero egressa est glacies, et gelu de coelo quis genuit? etiam Satan in gelu et glacie nil obstat intelligi. Ipse quippe quasi de Dei utero glacies processit, quia a calore secretorum ejus, malitiae torpore frigidus, magister iniquitatis exivit. Ipse gelu de coelo est genitus, quia constricturus corda reproborum, a summis cadere est ad ima permisterram veniens, quid in hominibus egerit, expletur cum subditur: In lapidis namque populi, per lapidem vero ejusdem Satanae duritia designatur. Illo igitur ad ima veniente, in similitudinem lapidis aquae duratae sunt, quia ejus malitiam imitati ehendi non possunt, recte subjungitur: Et superficies abyssi constringitur. Aliud quippe ei intrinsecus latet, atque aliud extrinsecus ostendit. Transfigurat enim se velut angelum lucis , et callida deceptionis arte plerumque proponit laudabilia, ut ad illicita pertrahat. Abyssi ergo superficies constringitur, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
quęrebat. Hanc uiam nequaquã se
iohannes dare posse cognouerat: qui
dicebat. Non necesse habetis ut aliqͥs
doceat. uos: sed sicut unctio eius do¬
cet uos de om̃ib. Hanc uiã rursum
paulus quis daret intimabat dicens.
Neq qui plantat est aliquid. neq qui
rigat: sed qui incrementũ dat ds.
Accepta gͥ uia: quid iste ymber ac toni

Expanded text:
quaerebat. Hanc viam nequaquam se quaerebat. Hanc viam nequaquam se Joannes dare posse cognoverat, qui dicebat: Non necesse habetis ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus . Hanc viam rursum Paulus quis daret intimabat, dicens: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Accepta igitur via quid
Abbreviated transcription (Latin):
boan erges id est filũ ton̾itrui sunt
uocati. Aliquandoͣ  sicut dictũ ẽ
qͥlibet ille p̃dicator u̾ba dare auribus po¬
test. corda uero aꝑire non potest:
& nisi ꝑ internam grãm solus omp̃s
ds. predicantium uerbis ad corda
audientium inuisibiliter aditũ p̾stet.
incassum predicatio aure audientis ꝑ¬
cipit᷑. quȩ ꝑuenire ad intima surdo
corde ꝓhibetur: se dñs uiã sonantis to-¬
nitrui dare asserit: qui cum predica-¬
tionis uerba tribuit. ꝑ terrorẽ corda
cõpungit. Hanc uiam paulus p̃di¬
cator egregius. dum suꝑna mysteria
terribiliterꝰ insonaret. se a se habere
ñ posse conspiciens: discipulos ãmo¬
nebat dicens. Orantes simul & pro
nobis: ut ds aperiat nobis hostium
uerbi. ad loquendũ mysterium xp̃i.
Qui gͦ loquebatur inysteria. sed in corde
audientium eisdem mysteriis ã dño
aperiri ostium precabat᷑: habebat qͥdẽ
iam tonitruum: sed dari ei desuꝑ uiã

Expanded text:
Boanerges, id est filii tonitrui sunt Boanerges, id est filii tonitrui sunt vocati . Aliquando autem, sicut dictum est, quilibet praedicator verba dare auribus potest, corda vero aperire non potest; r internam gratiam solus omnipotens Deus praedicantium verbis ad corda audientium invisibiliter aditum praestet, incassum praedicatio aure audientis percipitur, quae pervenire ad intima corde surdo prohibetur, se Dominus viam sonanti tonitrui dare asserit, qui cum praedicationis verba tribuit, per terrorem corda compungit. Hanc viam Paulus praedicator egregius, dum superna mysteria terribiliter insonaret, se a se habere non posse conspiciens, discipulos admonebat, dicens: Orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi, ad loquendum mysterium Christi . Qui ergo loquebatur mysteria, sed in corde audientium eisdem mysteriis a Domino aperiri ostium precabatur, habebat quidem jam tonitruum, sed dari ei desuper viam
Abbreviated transcription (Latin):
sed uehementissimũ uocat. Imber ue¬
hemens est uis magna: ymber uͦ uehe¬
m̃tissimus uis immensȩ predicationis.
U ehemens nãq ymber erat. cũ p̃dicato
lia ꝓpter inuisibilia contempni: &
ꝓpt̃ audita gaudia. presentes pęnas
cruciatusq tolerari. Sed cũ fide cog¬
nita seuiente ȩstu ꝑsequutionis. totꝰ
electi possessa reliquerunt. carnales
quid aliud dñs fecit. nisi etiã uehe¬
mentissimo ymdri cursum prebuit ⁊
qui usq ad exsequenda sũma precepta.
irrigauit : Ubi & apte subiungitur.
T uiam sonantis tomtrui. Quid enĩ¬
ꝑ tonitruum: nisi predicatio suꝑni
terroris accipit᷑ d Quẽ terrorẽ dũ
ꝑcipuint humana corda. quatiuntur.
Aliquando uͦ in tonitruo ipse inear¬
natus dñs figuratur: quia ex anti-¬
quoꝵ patrumꝰ conueniente ꝓphetia.
ad notitiam nram̃ quasi ex nubiũ
concursione ꝓlatus est. Qui int̾ nos
uisibiliter apparens : ea quȩ suꝑ nos
erant terribiliter sonuit. Unde &
ipsi scĩ apłi de eius gr̃a generati:

Expanded text:
mber vehemens est vis magna. Imber vehementissimus vis immensa praedicationis. Vehemens namque imber erat, cum praedicatlia propter invisibilia contemni, et propter auditam gratiam praesentes poenas cruciatusque tolerari. Sed cum fide cognita saeviente aestu persecutionis tot electi possessa relinquentes, carnales quid aliud Dominus fecit, nisi etiam vehementissimo imbri cursum praebuit, qui usque ad exsequenda summa praecepta irrigavit? Unde et apte subjungitur: Et viam sonantis tonitrui. Quid eniper tonitruum, nisi praedicatio superni terroris accipitur? Quem terrorem dum percipiunt humana corda quatiuntur. Aliquando vero in tonitruo ipse incarnatus Dominus figuratur, qui ex antiquorum patrum conveniente prophetia ad notitiam nostram quasi ex nubium concursione prolatus est. Qui inter nos visibiliter apparens, ea quae super nos erant terribiliter sonuit. Unde et ipsi sancti apostoli de ejus gratia generati,
Abbreviated transcription (Latin):
di non est alligatum. De hoc ymbre
alias dr̃. Mandabo tubib: ne plu¬
ant suꝑ eam ymbrem. De hoc cur¬
su ymbris qui in electoꝵ cordib agit᷑:
psalmista testatur dicens. Velociter
currit sermo eius. Plerumq uͦ ym¬
ber est. & cursum non habet: quia
predicatio ad aures uenit: s cessan¬
te interna gr̃a ad corda audientiũ
ñ ꝑtransitꝰ de cuius predicationis
uerbis: propter electos dr̃. Et enim
sagute tuȩ ꝑtranseunt.. Sagitȩ
quippe dĩ ꝑtranseunt: quando uerba
predicationis eius ab aurib ad corda
descendutit. Quod quia solo diuino
munere agitur: ymbri cursũ dñs

Expanded text:
Dei non est alligatum . De hoc imbre Dei non est alligatum . De hoc imbre alias dicitur: Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . De hoc cur imbris, qui in electorum cordibus agitur, Psalmista testatur dicens: Velociter currit sermo ejus . Plerumque vero imber est, et cursum non habet: quia praedicatio ad aures venit, sed cessante interna gratia, ad corda audientium non pertransit. De cujus praedicationis verbis, propter electos dicitur: Etenim sagittae tuae pertransierunt. Sagittae quippe Dei pertranseunt, quando verba praedicationis ejus ab auribus ad corda descendunt. Quod quia solo divino munere agitur, imbri cursum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
cantium uerbis adiuuamur: recte¬
.xioii. post diuisum ęstum subditur. Quis
dedit uehementissimo ymbri cursum.ᷤ
nomine. illa in iudeȩ regionib ꝑsequu-¬
tio designatur. quia ipsa ꝑsequutionis
asperitas. predicatores scõs suꝑno mu¬
nere adiutos. ã predicationis suȩ my-¬
sterio nullo timore cõpescuit: apte
subiunxit. Quis dedit uehementissi¬
mo ymbri cursum as Ac si diceret.
Nisi ego. Diuiso enim ȩ̨stu cursũ ue¬
hementissimo ymbri dedisse est: int̾
ipsas ꝑsequutionis angustias predica¬
tionis impetum roborasse: ut tanto
magis uirtus predicantium crescer&.
quanto magis ꝑsequentium crudelitas
obiiaret: quatinus arentia corda au¬
dientium. pluuiȩ guttis infunderent.
& siccitatem ꝑfidięꝰ uberius irrigarent:
ut quãuis contra eos seuitiȩ ȩstus
candesceret. ꝑ eos tamen uox gr̃ȩ
ñ taceret. Hunc ꝑsequutionis estum
cũ diceret. Laboro usq ad uin¬
cula quasi male operans: seo uerbũ

Expanded text:
cantium verbis adjuvamur; rectecantium verbis adjuvamur; recte post divisum aestum subditur: Quis dedit vehementissimo imbri cursum? nomine illa Judaeae regionis persecutio designatur; quia ipsa persecutionis asperitas praedicatores sanctos superno munere adjutos a praedicationis suae mysterio nullo timore compescuit, apte subjungit: Quis dedit vehementissimo imbri cursum? Ac si diceret: Nisi ego? Diviso enim aestu cursum vehementissimo imbri dedisse, est inter ipsas persecutionum angustias praedicationis impetum roborasse, ut tanto magis virtus praedicantium cresceret, quanto amplius persecutionum crudelitas obviaret; quatenus arentia corda audientium pluviae guttis infunderent, et siccitatem perfidiae uberius irrigarent, ut quamvis contra eos saevitiae aestus candesceret, per eos tamen vox gratiae non taceret. Hunc persecutionis aestum cum dicebat: Laboro usque ad vincula, quasi male operans: sed verbum
Abbreviated transcription (Latin):
estus suꝑ terram. Sed cum premittit᷑
ꝑ quã uiam spargit᷑ lux. statimq
subiungitur. diuidit᷑ ęstus suꝑ terrã:
nimirum ꝑ eandem uiam ꝑ quã lux
spargit᷑. etiam diuidi ęstus indicat᷑.
Alta quippe atq in comprehensibilis
irradiat. etiam temptationes aduer-¬
sarii dispensando modificat: ut si¬
mul multȩ non ueniant: ut ipse
tantũmodo quȩ ferri possunt ilus¬
tratam iam do animã tangant:
ut cum tactus sui ardore nos cru¬
ciant. ꝑfectionis incendio ñ exurant:
paulo attestante qui ait. Fidelis aũ
ds qui non pacietur uos temptari
supra quã potestis: seo faciet cum
temptatione etiam exitum ut possitiᷤ
sustinerȩ. Hunc gͦ estum aliter diui¬
dit callidus supplantator: alit̾ miseri-¬
cors conditor. Ille diuidit ut ꝑ illũ
citius interimat: iste ut eum tolerabi¬
lem reddat. Et quia cũ temptatione
fatigamur. ñ solum interno đi sp̃u
instruimur. s etiam exteriorib predi-¬

Expanded text:
aestus super terram. Sed cum praemittitur, aestus super terram. Sed cum praemittitur, per quam viam spargitur lux; statimque subjungitur: Dividitur aestus super terram. Nimirum per eamdem viam per quam lux spargitur etiam dividi aestus indicatur. Alta quippe atque incomprehensibilis irradiat, etiam tentationes adversarii dispensando modificat, ut simul multae non veniant, aut ipsae tantummodo quae ferri possunt illustratam jam a Deo animam tangant, ut cum tactus sui ardore nos cruciant, perfectionis incendio non exurant; Paulo attestante qui ait: Fidelis autem Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam exitsustinere . Hunc ergo vitiorum aestum aliter dividit callidus supplantator, aliter misericors Conditor. Ille dividit, ut per illum citius interimat, iste ut eum tolerabilem reddat. Et quia cum tentatione fatigamur, non solum interno Dei Spiritu instruimur, sed etiam exterioribus praedi
Abbreviated transcription (Latin):
etiã diuidi ȩstus dr̃: quia nimirum
antiquus aduersarius ꝑspicit: & tunc
temptationis laqueos apponit. Alius
nãq lȩtis. alius tristib. alius timicus.
alius elatis morib existit. Quo gͦ oc¬
cultus aduersarius facile capiat: ui¬
ciuas consparsionib deceptiones parat.
sticia in iram facile labitur : tristibus
poculum discordiȩ porrigit. Quia
timidi supplicia formidant᷑: pauentib
terrores intentat. Et quia elatos ex¬
tolli laudib consp̃icit: eos ad queq
uoluerit blandis fauorib trahit.
Singulis gͥ hominib: uitiis conuenienti¬
b insidiatur. Neq enim facile captiua¬
ret. si aut luxuriosis premia. aut aua¬
ris scorta ꝓponeret: si autuoraces de¬
abstinentiȩ gła. aut abstinentes de gu¬
le imbecillitate pulsaret : si mites ꝑ
studium certaminis. aut iracundos
capere ꝑ pauorem formidiuis querer&.
Quia gͦ in temptationis ardore callide
singulis insidians. uicinos morib la¬
queos ahscondit: recte dr̃. diuiditur

Expanded text:
etiam dividi aestus dicitur, quia nimirum antiquus adversarius perspicit, et tunc tentationis laqueos apponit. Alius namque laetis, alius tristibus, alius timidis, alius elatis moribus existit. Quo ergo occultus adversarius facile capiat, vicinas conspersionibus deceptiones parat. stitia in iram facile labitur, tristibus poculum discordiae porrigit. Quia timidi supplicia formidant, paventibus terrores intentat. Et quia elatos extolli laudibus conspicit, eos ad quaeque voluerit blandis favoribus trahit. Singulis igitur hominibus vitiis convenientibus insidiatur. Neque enim facile captivaret, si aut luxuriosis praemia, aut avaris scorta abstinentiae gloria, aut abstinentes de gulae imbecillitate pulsaret; si mites per studium certaminis, aut iracundos capere per pavorem formidinis quaereret. Quia ergo in tentationis ardore callide singulis insidians, vicinos moribus laqueos abscondit, recte dicitur: Dividitur
Abbreviated transcription (Latin):
aduersario contra fulgentẽ mentẽ tep¬
tamenta succrescunt: recte subiungit᷑.
diuidit᷑ ęstus suꝑ terrã. Hostis namq
callidus quos luce iusticiȩ enitescere
conspicit. eoꝵ mentes illicitis desideriis
inflãmare contendit: ut plerumq plꝰ
Unde & israhelite postquã uocati st̃:
contra moysen de excrescenti labore
conquerunt᷑ dicentes. Uideat dñs &
iudicet: qm̃ fetẽre fecisti odorẽ nr̃m
coram pharaone & seruis eius: & pre¬
buisti ei gladium ut interficeret nos.
Uolentib quippe ex egypto discedere.
pharao paleas subtraxerat: & tamen
eiusdem mensurȩ oꝑa requirebat.
Q uasi gͦ contra legem mens submurmu-¬
rat : post cuius cognitionẽ temptatio¬
nũ stimulos acriores portat. Et cũ
sibi labores crescere conspicit: in eo

Expanded text:
adversario contra fulgentem mentem tentamenta succrescunt, recte subjungitur: Dividitur aestus super terram. Hostis namque callidus, quos luce justitiae enitescere conspicit, eorum mentes illicitis desideriis inflammare contendit; ut plerumque pluUnde et Israelitae postquam vocati sunt, contra Moysem de excrescenti labore conqueruntur, dicentes: Videat Dominus et judicet; quoniam fetere fecisti odorem nostrum coram Pharaone et servis ejus et praebuisti ei gladium, ut interficeret nos . Volentibus quippe ex Aegypto discedere, Pharao paleas subtraxerat, et tamen ejusdem mensurae opera requirebat. Quasi ergo contra legem mens submurmurat, post cujus cognitionem tentationum stimulos acriores portat. Et cum sibi labores crescere conspicit; in eo
Abbreviated transcription (Latin):
homo nesciens ꝑ quã uiam spargit᷑ lux:
ac si ei patenter dicat᷑. dum dura corda
emollio. dũ rigida inflecto. dũ aꝑa
mitigo. dũ frigida accendo. dũ debilia
roboro. dũ uaga stabilio. dũ nutantia
quippe om̃ia nos facta cernimus: nã
qualiter intrinsecus efficiant᷑ ignoramꝰ.¬

Expanded text:
homo nesciens per quam viam spargitur lux. Ac si ei patenter dicatur: Dum dura corda emollio, dum rigida inflecto, dum aspera mitigo, dum frigida accendo, dum debilia roboro, dum vaga stabilio, dum nutantia quippe omnia nos facta cernimus: nam qualiter intrinsecus efficiantur ignoram