comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reddenda ẽ. quare dapnent᷑ aĩȩ quȩ nouȩ
creant᷑ singłis qͥbusq nascentib. si pt̾ xp̃i
eas si sic de corꝑe exierit. ꝙ sc̃a scͥptura.
ꝙ scã testis est ȩccłia. Unde illa de aĩarum
nouarũ creatione sententia si hanc fide fun-¬
datissimã ñ obpugnat. sit ꝙ mea. Si obpug.¬
nat: non sit ꝙ tua. Nolo mͥ dicat᷑ ꝓ hac sen¬
tentia debere accipi qd̾ scͥptũ ẽ. qͦui finxit
sp̃m hoĩs in ipso: ꝙ qui finx̃ singillatim cor¬
da eoꝵs. Aliqͥd fortissimũ atq inuictissimum
reqͥrendu ẽ. qđ ñ nos cogat dm̃ credere ul¬
larũ aĩarũ sine culpa aliqua dapnatorẽ. Nlam
uł tantũdẽ ualet. uł plꝰ ẽ forsitan creare qͦ
singere: ꝙ tñ scͥptũ ẽ. cor mundu crea in me
ds: nec ideo putari potest aĩa hoc loco optare
se fieri pͥus ꝗͣ aliqd eẽt. Sic̃ gͦ iã existens creat᷑
in nouatione iusticiȩ. sic iam existens fingit᷑ con¬

Expanded text:
reddenda est, quare damnentur animae, quae nouae reddenda est, quare damnentur animae, quae nouae creantur singulis quibusque nascentibus, si praeter eas, si sic de corpore exierint, et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione sententia, si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea, si oppugnat, non sit et tua. Nolo mihi dicatur pro hac sententia debere accipi, quod scriptum est: qui finxit spiritum hominis in ipso et: qui finxit singillatim corda eorum. aliquid fortissimum atque inuictissimum requirendum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ carnes eoꝵs. ñ ꝓꝑt̾ aĩas currere:  Beatus
quidẽ cypͥatꝰ ñ aliqd decretũ condens nouũ.
s eccłiȩ fidẽ firmissimã seruans. ad corrigen-¬
dum eos qͥ ꝓutabant ante octauũ diẽ nati¬
uitatis ñ eẽ paruulũ baptirandu. ñ carnẽ
s aiãm dixit ñ eẽ ꝑdenda: & mox natũ rite
baptizari posse cũ suis quib da coep̃is cen¬
suit. Sed cont᷑ eypͥani aliquã opinionẽ uͥ qđ
uidendu fuit fortasse ñ uidit. sentiat qͥsq qd̃
libet: tantũ cont᷑ apłicã manifestissimã fide
nemosentiat. qͥ ex uniꝰ delicto om̃s in condep¬
nationẽ duci p̾dicat. ex qua condepnatione
in qͦ om̃s uiuificant᷑. quicũq uiuificant᷑. Con¬
tra eccłiȩ fundatissimũ morẽ nemo sentiat.
ubi ad baptismũ si ꝑpt̾ paruulors sola cor¬
pora curreret᷑. baptuandi offerrent᷑ & mor¬
tui. Quȩ cum ita sint: querenda causa atq

Expanded text:
propter. carnes eorum non propter animas currere? beatus propter. carnes eorum non propter animas currere? beatus quidem Cyprianus non aliquod decretum condens nouum sed ecclesiae fidem firmissimam seruans ad corrigendos eos, qui putabant ante octauum diem natiuitatis non esse paruulum baptizandum, non carnem sed animam dixit non esse perdendam et mox natum rite baptizari posse cum suis quibusdam coepiscopis censuit. Sed contra Cypriani aliquam opinionem, ubi. quod uidendum fuit. fortasse non uidit, sentiat quisque, quod libet; tantum contra apostolicam manifestissimam fidem nemo sentiat, qui ex unius delicto omnes in condemnationem duci praedicat. ex qua condemnatione no omnes uiuificantur, quicumque uiuificantur; contra ecclesiae fundatissimum morem nemo sentiat, ubi ad baptismum si propter paruulorum sola corpora curreretur, baptizandi offerrentur et mortui. Quae cum ita sint, quaerenda causa atque
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩẽm resurrectio mortuoꝵ: ipsa ẽ qͣ in
xp̃o om̃s uiuificabunt᷑ : qͥ aũ mala eger̃t
in resurrectionẽ iudicii. Qd gͦ hic de illis
infantib intelligendu ẽ. qͥ pͥusꝗͣ possent age¬
re uł bene uł male sine baptismo corꝑe exu¬
ti st̃ : Nichil hic de talib dictũ ẽ. Sed si caro
eoꝵ ido ñ resurget. qͥa nec boni aliqd ege¬
runt nec mali. nec illoꝵs resurrectura ẽ qͥ
ꝑcepta baptismi gr̃a in illa ȩtate defuncti
sunt. in qͦ nichil bene uł male agere potue¬
runt. Si aũ illi int̾ scõs resurgent. idẽ int̾
eos qui bene egerunt: int̾ qͦs & illi resurrectu¬
ri sunt. nͥ int̾ eos qͥ mala egerunt. ne aliqͣs hu¬
manas aiãs credamꝰ corꝑa sua ñ recepturas.
siue ĩ resurrectionẽ uite. siue in resurrectionẽ ui¬
dicii: Que sententia pͥusꝗͣ. refellat᷑. ipsa noui¬
tate iã displicet. Deinde qd sꝑant. si credt̃ se
illi qͥ ad baptismũ cũ suis paruulis currunt.

Expanded text:
 ipsa est, qua in Christo omnes uiuificabuntur, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. quid hic ergo de illis infantibus intellegendum est, qui. priusquam possent agere uel bene uel male, sine baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid egerunt nec mali, nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi gratia in illa aetate defuncti sunt, in qua nihil bene uel male agere potuerunt. si autem illi inter sanctos resurgent, id est inter eos, qui bene egerunt, inter quos et illi resurrecturi, sunt nisi inter eos, qui male egerunt, ne aliquas humanas animas credamus corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitae siue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouitate iam displicet. deinde quis ferat, si credant se illi, qui ad baptismum cum suis paruulis currunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dr. qͥd mali fecerunt ut ista paterent᷑: qͣsi pos¬
set ẽẽ innocentiȩ meritũ añꝗͦ. qͥsq noc̾ẽ aliqͥd
maloꝵs. cum paruuloꝵ suors. qͥ eis cari st̃ do-¬
lorib ac mortib flagellant᷑: cur ista ñ fiant.
qͣndo cũ transierint ꝓñ factis erunt in qͥb fa¬
cta sunt : Propt̾ quos aũ facta sc̃. aut meliores
erunt si tẽporalib incõmodis em̃dati rectiꝰ
elegerint uiuere. aut excusationẽ in futur
iudicii supplicio ñ habebt. si uitȩ huiꝰ angorib
ad ȩt̾nã uitã desideriũ conuert̾e noluerint.¬

Expanded text:
dicitur: Quid mali fecerunt, ut ista paterentur? quasi posdicitur: Quid mali fecerunt, ut ista paterentur? quasi possit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid suorum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus flagellantur, cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt, propter quos autem facta sunt, aut meliores erunt, si temporalibus incommodis emendati rectius elegerint uiuere, aut excusationem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad aeternam uitam desideriu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃occupantib aĩarũ turbis. ipsa aliud ñ inue¬
nit. ꝙ sic̃ in spectaculo aliqͦ locũ. ita carnẽ non
quã uoluit. s qũã noluit occupauit: NIũ qͥd hec
ꝙ talia ił dicẽ possumꝰ. uł sentire debemꝰ: Do¬
ce gͥ qͥd sentire qͥd dic̾e debeamꝰ: ut constet nob
ratio nouarũ aĩarũ singłis corꝑib singillatiq
factarũ. Ego quide ñ de ingeniis. s saltẽ de
penis paruuloꝵ quas in hac uita patiunt᷑ di¬
xi aliqdͥ in lib̾s illis de libero arbitrio. Qđ qͣle
sit. ꝙ curmͥ in ista quã habemꝰ in manibꝰ ques¬
tione ñ sufficiat. intimabo: ꝙ eum ipsũ de t̾cio
libͦ locũ secerptũ his litt̾is inserã. Nlamita se ħt.
De eruciatib aũ corꝑis qͥb affligunt᷑ paruuli.
quoꝵs ꝑetatẽ nulla peccata sunt. si aĩȩ quib
animant᷑ ñ pͥus quã ipsi hoĩes eẽ ceꝑunt. ma¬
ior querela & quasi misericors deponi solet cũ

Expanded text:
praeoccupantibus animarum turbis, ipsa aliud non invepraeoccupantibus animarum turbis, ipsa aliud non invenit, et sicut in spectaculo aliquo locum, ita carnem non quam voluit, sed quam valuit, occupavit? Numquid haec et talia dicere possumus uel sentire debemus? doce igitur, quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio nouarum animarum singulis corporibus singillatimque factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista, quam habemus in manibus, quaestione non sufficiat, intimabo et eum ipsum de tertio libro locum secerptum his litteris inseram. nam ita se habet: \'De cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur paruuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, maior querela et quasi misericors deponi solet. cum
Abbreviated transcription (Latin):
ista patiunt᷑ solemꝰ dicẽ aut sic̃ in iob merita
examinari. aut sic̃ in herode peccata puniri:
ꝙ de qͥbdã exemplis q̃ d̾s manifesta ẽẽ uoluit.
alia qͦ obscura st̃ hõinũ comecturȩ conceditur.
Sed hoc in maiorib De paruulis aũ qͥd respon¬
deamꝰ edissere. si pęnis tantis nulla in eis st̃
punienda peccata. Nam utiq nulla ẽ in illis
in paruulis latet. s ab ipsis exordiis naturalib
ductũ apparet in grandibꝰ: quoꝵ ñnulli tam tar¬
ddi & obliuiosi sunt. ut ne pͥma quidẽ discere lit¬
terarũ elem̃ta potuerint. quida uͦ tantȩ sunt
fatuitatis. ut ñ multũ a pecorib differant.
qͥs moriones uulgo uocant: Respondet᷑ for¬
tasse. Corpora hoc faciunt. Sed nũqͥd sedm hãc
sententiã quã defendẽ uolumꝰ aĩa sͥ corpꝰ elegit.
ꝙ in eligendo cũ falleretꝰ errauit. aut cũ in eorpꝰ
cogeret᷑ intrare necessitate nascendi. alia corꝑa

Expanded text:
ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia, quae obscura sunt, hominum coniecturae concedi; sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda pin parvulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ducta, apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliviosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint: quidam vero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant; quos moriones vulgo vocant. Respondetur fortasse, corpora hoc faciunt. Sed numquid secundum hanc sententiam quam defendi volumus, anima sibi corpus elegit, et in eligendo cum falleretur, erravit? aut cum in corpus cogeretur 1008 intrare necessitate nascendi, alia corpora
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in hac uita dolentib nob̃ u̾sant᷑ ante ocu¬
los. Quas enumerare si uelim. pͥus tẽpꝰ ꝙͣ. exem¬
pla deficient. Langueseunt egͥtudinib. tor¬
quentꝰ᷑ dolorib. fame ꝙ siti cruciant᷑. debilitan¬
tur m̃bͥs. p̃uant᷑ sensib. uexant᷑ ab ĩmundis
spiritibꝰ. Demonstrandu ẽ utiq. qͦmͦ ista sine
ulla sua mala causa patiant᷑ iuste. Non enĩ di¬
ci fas ẽ aut ista ignorante do fieri aut eũ non
posse resist̾e facientibꝰ. aut in iuste ista uł facere
uł ꝑmitt̾e. Num qd nã sic̃ aĩalia irrationabilia
recte dicimꝰ in usꝰ dari naturis excellentiorib ꝙ¬
si uiciosis. sic̃ aꝑtissime in eũ głio uidemꝰ por¬
cos ad usũ desideratũ concessos ẽẽ dȩmonibꝰ.
hoc ꝙ de hoĩe recte possumꝰ dicere: Animal ẽ
enĩ. s rationale. ꝙ si mortale: aĩa ẽ rationalis in
paruulis iusta eausa dicat᷑. Nempe cũ maiores

Expanded text:
quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante ocuquae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quomodo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. numquidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores
Abbreviated transcription (Latin):
bona dͣm fac̾e etiã de nr̃is malis nr̃isq pec¬
catis. Animalis aũ cuiꝰcũq creatio si habeat pi¬
um prudentẽq consideratorẽ. in effabilem lau¬
dem ereatori excitat. qntomagis creatio non
cuiꝰlibet aĩalis s hõis: Si aũ causa ereandi que¬
rit᷑: nulla citiꝰ & meliꝰ respondet᷑. nͥ qͥa om̃is¬
creatura di bona ẽ. & qͥd digniꝰ. quã ut bona
faciat bonꝰ d̾s. quȩ nemo potest facere nͥ ds:
Hȩc ꝙ alia que possũ sic̃ possũ dico adu̾sꝰ eos qui
hanc opinionẽ qua credunt᷑ aĩȩ siẽ illa una sin¬
gulis fieri: labefactare eonant᷑. Sed cũ ad penas
uentũ ẽ paruuloꝵ magnis mͥ crede coartor
angustiis. nec qͥd respondeã ꝓrsꝰ inuenio
N on solum eas penas dico. qͥs ħt pꝰt hanc uitã
illa dapnatio. qͦ necẽe ẽ trahantꝰ si de corꝑe
exierint sine. xp̃ianȩ gr̃ȩ sacram̃to. s eas ipsas

Expanded text:
bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque pecbona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumque creatio si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia. omona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio; non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas,
Abbreviated transcription (Latin):
animũ humanũ ideo ẽẽ ĩmortalem qd ante
omĩa tempora sit creatꝰ: ñ mouet fidem nr̃am.
Ut enĩ alia taceam: cepit ẽẽ in tẽpore ĩmortali¬
num posuisti. qͦs d̾a huic sententiȩ calũpniari.
qd̾ dm dare animas adult̾ins conceptibꝰ ui¬
deat᷑ indignũ. unde conantꝰ astruere meritis
gestȩ ante carnẽ uitȩ. aĩas quasi ad ergastula
huiꝰ mundi iuste posse ꝑduci: ñ me mouet
multa cogitantẽ. qͥb hȩc posset calũpnia re¬
futari. Ꝙ qd ipse respondisti. ñ ẽẽ uitiũ sem̃¬
tis in tͥtico qd furto dr ẽẽ sublatũ. s in eo qͥ
frum̃ta furatꝰ ẽ. nec ideo t̾rã ñ debuisse gre¬
mio suo semina confouere. quia sator ea im¬
munda ꝓiecerit manu: elegantissima simili.¬
tudo ẽ. Qũã & anteꝗͦ legerẽ. nullas mͥ obie¬
ctio ista de adult̾inis fetib in hac questione
faciebat angustias: generalit̾ intuenti multa

Expanded text:
animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non mouet fidem nostram; ut enim alia taceam, coepit esse in tempore inmortalinum posuisti quosdam huic sententiae calumniari, quod Deum dare animas adulterinis conceptibus videatur indignum: unde conantur astruere meritis gestae ante carnem vitae, animas quasi ad ergastula hujus mundi juste posse perduci: non me movet multa cogitantem, quibus haec potest calumnia refutari. Et quod ipse respondisti, non esse vitium sementis in tritico,. quod furto dicitur esse sublatum,. sed in eo, qui frumenta . furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa
Abbreviated transcription (Latin):
nec ado dapnari aliqũa credo. ꝗͣ uidet nullũ
hab̾e peccatũ. An forte dicendũ ẽ in paruulo
carnẽ solã ẽẽ peccati. nouã uͦ illi aiãm fieri. qͣ
scdm di p̾cepta uiuente in adiutorio grẽ xp̃i.
corruptionis meritũ cõparari. s quia in par¬
uulo aĩa nondũ id agere potest. nͥ xp̃i acce¬
perit sacram̃tũ. ꝑ hanc grãm carni eiꝰ adqͥ¬
ritur. qd̾ illiꝰ morib ñdum potuit. si aũ
sine illo sacram̃to aĩa paruuli exierit. ipsa
quide in ȩt̾na uita erit. uñ eã nullũ pecea¬
tum potuit separare. caro uͦ eiꝰ ñ resurget
in xp̃o. ñ ꝑcepto ante mortẽ illiꝰ sacram̃to:
Hanc opinionẽ ñꝗͣ audiui. nũꝙͣ legi. s plane
audiui & credidi. ꝓpt̾ qđ & locutꝰ sũ. quia
ueniet hora qnͣdo om̃s qͥ in monum̃tis st̃¬

Expanded text:
nec a deo damnari aliquam credo, quam uidet nullum nec a deo damnari aliquam credo, quam uidet nullum habere peccatum. An forte dicendum est in paruulo carnem solam esse peccati, nouam uero illi animam fieri, qua secundum dei praecepta uiuente in adiutorio gratiae Chrcorruptionis meritum comparari? sed quia in paruulo anima nondum id agere potest, si Christi acceperit sacramentum, per hanc gratiam carni eius adquiritur, quod illius moribus nondum potuit, si autem sine illo sacramento anima paruuli exierit, ipsa quidem in aeterna uita erit, unde eam nullum peccatum potuit separare, caro uero eius non resurget in Christo non percepto ante mortem illius sacramento? Hanc opinionem numquam audiui, numquam legi, sed plane audiui et credidi, propter quod et locutus sum. quia ueniet hora, quando omnes, qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quis ñ dixerit. queꝙͣ resurrectione mortuoꝵs
uiuificari ñ posse nͥ in xp̃o: tanꝗͣ pestis cõmu¬
nis fidei detestandꝰ ẽ. Itẽ qͥs qͥs dixerit qđ in
xp̃o uiuificabunt᷑ etiã paruuli. qͥ sine sacra¬
menti eiꝰ participatione de uita exeunt. hic
ꝓfecto & contͣ apłicã p̃dicationẽ uenit. &
totam cõdepnat eccłiam. uͥ ꝓpt̾ea cũ bapti¬
tandis paruulis festinat᷑ ꝙ currit᷑. qͥa sine
dubio credit᷑ alit̾ eos in xp̃o uuificari om̃i¬
no ñ posse. Qui aũ ñ uiuificat᷑ in xp̃o: restat
los nasci. & omĩs credit eccłia. ꝙ ipse iam con¬
tra iouinianũ disputans ꝙ exponens ioña
ꝓpħam. sic̃ paulo ante cõmemoraui fide ue¬
racissima definist. credo ꝙ in aliis locis opꝰcu¬
loꝵ tuoꝵs. quȩ uł ñ legi uł in p̾sentia ñ recordor.
uiꝰ gͥ dapnationis inparuulos causam
requiro. qͥa neq aĩarum si nouȩ fiunt sin¬
gulis singłȩ uideo ẽẽ ullũ in illa ȩtate peccatũ.

Expanded text:
quis nobis dixerit quemquam resurrectione mortuorum uiuificari nisi in Christo. tamquam pestis communis fidei detestandus est. item quisquis dixerit, quod in Christo uiuificabuntur etiam paruuli, qui sine sacramenti eius participatione de uita exeunt, hic profecto et contra apostoli praedicationem uenit et totam condemnat ecclesiam, ubi propterea cum baptizandis paruulis festinatur et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo uiuificari omnino non posse. qui autem non uiuificantur in Christo, restat, los nasci et omnis credit ecclesia et ipse iam contra Iouinianum disputans et exponens Ionam prophetam, sicut paulo ante commemoraui, fide ueracissima definisti, credo et in aliis locis opusculorum tuorum, quae uel non legi uel in praesentia non recordor. huius igitur damnationis in paruulos causam requiro, quia neque animarum, si nouae fiunt singulis singulae, uideo esse ullum in illa aetate peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
dem suã nondu habentib ꝓdest: ñ tñ de dapna¬
tione eoꝵs paruuloꝵs qͥ sine ullo examine ex hac
uita migrant tunc aliqd dicendũ putaui. qͥa
ñ qd nc̃ agit᷑ agebat᷑. Sed ut omittamꝰ ꝙ con¬
tẽpnamꝰ ea quȩ breui tẽꝑe patiunt᷑. nec tnsac¬
ta reuocant᷑. nũqͥd similit̾ contẽpn̾e possumꝰ. qd̾
per unũ hoiẽm mors. & ꝑ unũ hoĩem resur¬
rectio mortuoꝵ  Sic̃ enĩ in adam om̃s mo-

Expanded text:
m suam nondum habentibus prodest, non tamen de damnatione eorum paruulorum, qui sine illo ex hac uita emigrant, tunc aliquid dicendum putaui, quia non, quod nunc agitur, agebatur. Sed ut omittamus et contemnamus ea, quae breui tempore . patiuntur nec transacta reuocantur, numquid similiter contemnere possumus, quod per unum hominem mors et per unum hominem resurrectio mor
Abbreviated transcription (Latin):
re: uł ex fonte aliqͦ siue thesauro quodã qũe
tunc fecit eas mittere: facile respondetꝰ etiã
illis sex dieb multa dm̃ creasse ex his naturiꝰ
quas iam creauerat. sic̃ ex aqͥs alites ꝙ pisces.
ex t̾ra aũ arbores. fȩnum. aĩalia: s qđ ea gͦ
ñ erant tunc fecerit manifestũ ẽ. Nulla enĩ
erat auis. nullꝰ piscis. nulla arbor. nullũ
animal. Et bene intelligit᷑ ab his creatis reqͥe¬
uisse qͦ ñ erant ꝙ creata sunt. idẽ cessasse ne
se ipso tanꝗͦ suas particulas inrorare. nec de
illa una originalit̾ trahere. nec ꝓ delictis
ante carnẽ cõmissis carneis uinculis cõpedire.
enĩ sexto die fecerat hoiẽm ad imaginẽ suã.
qͦd utiq scd̾m aiãm rationalẽ fecisse intelligi¬
tur. Hoc ꝙ nẽ facit. ñ instituendo qđ ñ erat.

Expanded text:
re uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem re uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, sicut ex aquis alites et pisces, ex terra autem arbores, faenum, animalia. sed quod ea, quae non erant, tunc fecerit, manifestum est. nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieuisse, quae non erant et creata sunt, 2 id est cessasse, ne se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem fecisse intellegitur. hoc et nunc facit n
Abbreviated transcription (Latin):
hanc opinione facile me puto posse refellere:
requieuerit. si nouas adhuc aiãs ereat. Quibꝰ
si dixerimꝰ qͦd ex euglio in supͣdictã epłam posuisti.
est institutas amministrando. ñ nouas instituendo
naturas. ne scͥpturȩ geneseos contradicat᷑. ubi
aꝑtissime legit᷑ consũmasse dm om̃ia oꝑa sua. Nã
& qͦd eũ scͥptũ ẽ reqͥeuisse. utiq a creandis nouis
creaturis intelligendũ ẽ. nͨ a gubernandis. qͥa tẽ
ea quȩ nͨ erant fecit. a qͥbꝰ faciendis reqͥeuit. quia
consũmauerat om̃ia qͤ anteꝗͣ eẽnt uidit eẽ facien¬
da. ut deinceps nͨ ea qͦ nͨ erant. s ex his qͤ ia erant
crearet & faceret qͥcqͥd faceret. Ita utrũq uerũ esse
monstrat᷑. & qͦd dictũ ẽ reqͥeuit ab oꝑibꝰ suis. &. qͦd dictũ
ẽẽ cont̾rium. Uerum his qͥ hȩc ideo dicunt
ne credat᷑ mͦ ds sic̃ illam unã nouas aĩas quȩ
ñ erant fac̾e. s ex illa una q̃ iam erat eas erea¬

Expanded text:
hanc opinionem, facile puto me posse refellere, hanc opinionem, facile puto me posse refellere, requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis. quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: Requieuit ab operibus suis et quod dictum esse contrarium. Uerum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas crea
Abbreviated transcription (Latin):
tis m̃bͥs mortalibꝰ inserunt᷑. ut eas nͥ ꝑ eccłiam
subuentũ fuerit dapnatio consequat᷑. cum in
earum potestate ñ sit ut eis possit gr̃a baptismi
subueniri. Tot gͥ aĩarũ milia q̃ in mortib par¬
uuloꝵ sine indulgentia xp̃iani sacram̃ti de
corꝑib exeunt. qua equitate dampnant᷑. si
nouȩ creaturȩ nullo suo p̾cedente peccato. s
uoluntate creatoris singłȩ singłis nascentib
adheserunt. quibꝰ eas animandis ille creaure &
dedit. qͥ utiq nouerat qđ unaqueq earũ nulla
sua culpa sine baptismo xp̃i de corꝑe fuerat exi
tes. neq negare fas nob ẽ eas quȩ sine xp̃i sa¬
cram̃to de corꝑib exierint etiã paruuloꝵs ñ
nͥ in dampnationẽ trahi: obsecro te qͦmͦ hȩc
opinio defendit᷑. qua credunt᷑ aĩe ñ ex illa
una pͥmi hoĩs fieri om̃s. s sic̃ illa unauni.
ita singłis singłȩ:  Eauͦ quȩ dicunt᷑ alia contra

Expanded text:
tis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam tis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat exittes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum, non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra
Abbreviated transcription (Latin):
magistrũ delectat audiri. Recolo enim qͥd dixe¬
rit eis. qͦs p̃ceteris elegit. Nos aũ in qͥt nolite uo¬
euit moysen etiã ꝑ iethro. nec aliꝰ corneliũ etiã
ꝑ pͥorem petrũ. nec aliꝰ petrũ etiã ꝑ pꝰteriorẽ
paulum. a qͦcũq uerũ dr. illo donante đr. qͥ ẽ
ipsa ueritas. Qd si ideo ista nescimꝰ adhuc. & ea
neq orando neq legendo & cogitando & ratio¬
cinando inuenire potuimꝰ. ut ꝓbem᷑ ñ solum
indoctos quanta caritate doceamꝰ. uerũ etiã¬
a doctis qnͣta humilitate discamꝰ: doce gͦ q̃so
qd̾ doceã. doce qd̾ teneã. ꝙ dic mͥ si aĩȩ singillatĩ
singulis hodieq nascentib fiunt. uͥ in paruulis
peccent. ut indigeant in sacram̃to xp̃i remissio¬
ne peccati peccantes in ada ex qͦ caro est ꝓpaga¬
ta peccati: aut sinon peccant qua iusticia crea¬
toris ita peccato obligant᷑ alieno. cũ ex in ꝓpaga¬

Expanded text:
magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixemagistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit eis, quos prae ceteris elegit: uos autem, inquit, nolite uoc alius Cornelium etiam per priorem Petrum nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum; a quocumque uerum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa ueritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus et ea neque orando neque legendo neque cogitando et ratiocinando inuenire potuimus, ut probemur, non solum indoctos quanta caritate doceamus, uerum a doctis etiam quanta humilitate discamus? - Doce ergoquod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propaga
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit cunctationẽ meã: Unde me in consul¬
to facere uoluit. quãqũa etiã si consuleret. ma¬
gis hortarer & grãs agerẽ qdđ nob conferre om̃i¬
bus posset. nͥ tubreuit᷑ rescribere quã respondẽ
malusses: credo ne suꝑfluo laborares uͥ ego eẽm.
quẽ putabas id optime scire qđ ille quesierat.
Ecee uolo. ut illa sententia etiã mea sit. Sed non-¬
dum ẽẽ confirmo. Al isisti ad me discipulos. ut
ea doceã. quȩ ñdũ ipse didici. Doce gͦ qd̃ docẽã.
Nam ut doceã multi ame flagitant. eisq me sic̃
alia multa & hoc ignorare confiteor. ꝙ fortas¬
se quãuis in os meũ uerecundent᷑. tñ ap̃ se dic̃t.
Tu es magist̾ in ifrł. & hȩc ignoras: Qd quidẽ dñs
ei dixit. qui erat unꝰ illors. quos delectabat uoca¬
ri rabbi. Unde etiã aduerum magistrũ nocte ue¬
nerat. qͥa fortassis erubescebat discẽ. qͥ doc̃ẽ consue¬
uerat. Me aũ potiꝰ magistrum audire. quã uelut

Expanded text:
nouerit cunctationem meam, unde me inconsulnouerit cunctationem meam, unde me inconsulto facere uoluit. quamquam, etiam si consuleret, magis hortarer et gratias agerem, quod nobis conferri omnibus posset, nisi tu breuiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo laborares, ubi ego essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesierat. ecce uolo, ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. Misisti ad me discipulos, ut eam rem doceam, quam nondum ipse didici. doce ergo, quod doceam. nam ut doceam, multi a me flagitant eisque me sicut alia multa et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecundentur, tamen apud se dicunt: tu es magister in Israhel et haec ignoras? quod quidem dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magistrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueuerat. me autem magistrum potius audire quam uelut
Abbreviated transcription (Latin):
itaq excepto hereticȩ opmionis errore: ex quatuor
reliqͥs opinionib quenã sit eligenda scire deside¬
ro. Quȩcũq em̃ eligenda ẽ: absit ut inpugnet
hanc fidem de qͣ certi sumꝰ. om̃i aniiȩ ꝙĩa par-¬
uuli infantis necessariã ẽẽ lib̾ationẽ ex obliga¬
ꝙ hunc crucifixum. Proinde ne longum facia¬
mus: hoc certe sentis. qd̾ singłas aiãs singulis
nascentib etiã mͦ ds̃ faciat. Cui sententiȩ ne
obitiat᷑ qd̾ om̃s creaturas sexto die consũmaue¬
rit d̾s. & septimo requieuerit: adhibes testimo¬
oꝑor. Sic enim ad marcellinũ scͥpsisti. In qua
epła etiã mei cõmemorationẽ beniuolentissime
facere dignatꝰ es. qd̾ hic haberet me in affrica.
qui ei ipsam faciliꝰ possem explieare sententiã.
Qđ̃ si potiussem: ñ ille hoc abs te tam longe po¬
sito inqͥreret. si tñ idt̾ ex affrica scͥpsit. Nam qnͣ¬
do scͥpsit nescio. tantũ scio qđ de hoc bene cog.¬

Expanded text:
itaque excepto hereticae opinionis errore ex quattuor itaque excepto hereticae opinionis errore ex quattuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda, scire desidero. quaecumque enim eligenda est, absit, ut inpugnet hanc fidem, de qua certi sumus omni animae etiam paruuli infantis necessariam esse liberationem ex obligaristum et hunc crucifixum. Proinde, ne longum faciamus, hoc certe sentis, quod singulas animas singulis nascentibus etiam modo deus faciat. cui sententiae ne obiciatur, quod omnes creaturas sexto die consummauerit deus, septimo requieuerit, adhibes testimotur. sic enim ad Marcellinum scripsisti, in qua epistula etiam mei commemorationem beniuolentissime facere dignatus es, quod hic me haberet in Africa, qui ei possem istam facilius explicare sententiam. quod si potuissem, non ille hoc abs te tam longe posito inquireret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. nam, quando scripserit, nescio; tantum scio, quod de hoc bene cog
Abbreviated transcription (Latin):
pio editam adũsꝰ d̾m̃ conant᷑ inducere. id ẽ
contra manicheos. Nam de pͥscillianistis
nichil adhuc audierã. qͥ non multũ abistis
dissimiles blasphennias fabulant᷑. Ideo qͥntam
opinionẽ ñ addidi. quã in tua epła int̾ ceteras
cõmemorasti: ne aliquã p̾t̾ires. uͥ de hac questi¬
one int̾roganti rescͥpsisti religiosȩ memoriȩ ui¬
ro. nob̾q in xp̃i caritate gratissimo marcellino qͦd
aĩa ñ sit pars di: pͥmo quia ñ de incarnatione
eꝰ s de natura querit᷑ cũ hoc querit᷑. deinde
quia hoc sentiunt illi contra qͦs agebam. & id
maxime agebam ut creatoris in culpabilem
inuiolabilẽq naturã a creaturȩ uiciis ꝙ labe
secernerẽ. cũ illi a sub̃a mali cui ꝓpͥum pͥncipi¬
um pͥncipesq tͥbuunt. ipsã di boni sub̾am ex
parte qua capta est corruptã & opp̾ssam. ꝙ ad
peccandi necessitatẽ ꝑductã ẽẽ contendunt. Hoc

Expanded text:
pio praeditam aduersus deum conantur inducere, id est pio praeditam aduersus deum conantur inducere, id est contra Manicheos. nam de Priscillianistis adhuc nihil audieram, qui non multum ab istis dissimiles blasphemias fabulantur. ideo quintam opinionem non addidi, quam in tua epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac quaestione interroganti rescripsisti religiosae memoriae uiro nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino, quod anima sit pars dei, primo quia non de incarnatione eius sed de natura quaeritur, cum hoc quaeritur, deinde quia hoc sentiunt illi, contra quos agebam, et id maxime agebam, ut creatoris inculpabilem inuiolabilemque naturam a creaturae uftiis et labe secernerem, cum illi a substantia mali, cui proprium principiuparte, qua capta est, corruptam et oppressam et ad peccandi necessitatem perductam esse contendant. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ p̃uaricationis adȩ. ꝙ lib̾ tuus in
ionam ꝓpħ̾am satis hoc insignit̾ dilucideq de¬
clarat. uͥ ieuinare paruulos ꝑpt̾ ipsum origina¬
le peccatũ merito coactos eẽ dixisti: ñ in con¬
uenient̾ abs te quero hunc reatũ aĩã uͥ contra¬
xerit. unde oporteat eã etiã in illa ętate ꝑ sa¬
cram̃tũ xp̃ianȩ gr̃e liberari. Ego quid̾e ante
aliqͦt annos cũ libros qͦs da scͥberẽ de libero ar¬
bitrio. qͥ in multoꝵ manꝰ exier̃t & habent᷑ a
plurimis: qͥtuor opiniones de aĩȩ mearnatione
utrũ ex illa una q̃ pͥmo hõi data ẽ cȩterȩ ꝓpa¬
gent᷑. an singulis quibꝰq nouȩ etiã mͦ fiant.
an alicubi existentes uł mittant᷑ diuinitꝰ. uł
sponte labant᷑ in corꝑa. ita putaui ẽẽ tractan¬
das. ut quelibet earũ uera eẽt ñ impediret
intentionẽ meã. qͦ tunc adũsꝰ eos quantis po¬
teram uiribꝰ agebam qͥ naturã mali suo pͥnci¬

Expanded text:
similitudinem praeuaricationis Adae\\ et liber tuus in similitudinem praeuaricationis Adae\\ et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc insigniter dilucideque declarat, ubi ieiunare paruulos propter ipsum originale peccatum merito coactos esse dixisti, non inconuenienter abs te quaero, hunc reatum anima ubi contraxerit, unde oporteat eam etiam in illa aetate per sacramentum Christianae gratiae liberari. Ego quidem ante aliquot annos, cum libros quosdam scriberem de libero arbitrio, qui in multorum manus exierunt et htione, utrum ex illa una, quae primo homini data est, ceterae propagentur, an singulis quibusque nouae etiam modo fiant, an alicubi iam existentes uel mittantur diuinitus uel sponte labantur in corpora, ita putaui esse tractandas, ut, quaelibet earum uera esset, non inpediret intentionem meam, qua tunc aduersus eos, quantis poteram uiribus, agebam, qui naturam mali suo princi
Abbreviated transcription (Latin):
in qualibet corꝑis ȩtate de corꝑe exierit. ꝙ in
pęnã futurã & in ultimo iudicio recepturã corpꝰ
ad penã: siaũ ptͦ generationẽ humanã q̃ facta
est ex adam regeneret᷑ in xp̃o. ad eꝰ ꝑtinens
societatẽ. ꝙ requiẽ pꝰt mortẽ corꝑis habitu¬
ram. ꝙ corpꝰ ad głam recepturã. Hȩc st̃ quȩ
de aĩa firmissime teneo. Nunc accipe obsecro
pro nob̾ dignatꝰ est sꝑni.
iero uͦ contrarerit aĩa reatũ qͦ t̾hat᷑ ad
condepnationẽ etiã infantis morte
quimͦ noua quȩda garrire ceꝑunt. dicentes
nullum reatũ eẽ ex ada tractũ qͥ ꝑ baptismũ
in infante soluat᷑. Quod te saꝑe si scirẽ: immo
nͥ te idñ saꝑe scirẽ. nequaꝗͣ. id abs te quererẽ.
aut querendu putarẽ. Sed quia tenemꝰ de hac
re sententiã tuam concinentẽ catholicȩ fidei.
guens. adhibiusti testimoniũ ex libͦ iob. nemo
mundꝰ in conspectu tuo. nec infans cuiꝰ ẽ diei uniꝰ
uita suꝑ t̾ram. dem̃ adiunxisti. tenem᷑q rei in

Expanded text:
in poena futuram et in ultimo iudicio recepturam corpus ad poenam. si autem post generationem humanam, quae facta est ex Adam, regeneretur in Christo ad eius pertinens societatem, et requiem post mortem corporis habituram et corpus ad gloriam recepturam. haec sunt, quae de anima firmissime teneo. Nunc accipe, obsecropro nobis dignatus est sperni. quaero, ubi contraxerit anima reatum, quo trahitur in condemnationem etiam infantis morte qui modo noua quaedam garrire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam tractum, qui per baptismum in infante soluatur. quod te sapere si scirem, immo nisi te id non sapere scirem, nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatiguens adhibuisti testimonium ex libro Iob: Nemo mundus in conspectu tuo nec infans, cuius est diei unius uita super terram, deinde adiunxisti: 'Tenemurque rei in
Abbreviated transcription (Latin):
nouit qͥd paruulis de quoꝵ cruoiatib duri¬
tia maioꝵs contundit᷑. aut exercet᷑ fides. aut
miscdia ꝓbat᷑. qͥs aũ nouit. qͥd ipsis paruulis
in secreto iudicioꝵ suoꝵ bonȩ cõpensatioĩs
reseruet dsSed hoc ñ ĩmerito dici uideo de
his qui uł ꝓ. xp̃i noĩe ac uera religione tale
aliqd̾ ꝙ ĩa nescientes patiunt᷑. uł sacram̃to. xp̃i
iam imbuti st̃. quia sine societate uniꝰ mediato¬
ris lib̾ari a d̾apnatione ñ possunt. ut possit eis
& iã ꝓ illis malis ꝗͦ hic in diu̾sis affuctionib ꝑ¬
tulerunt cõpensatio illa p̾starr Nunc aũ cum
ista questio ñ possit absolui. nͥ etiã de his paruu¬
lis respondeatur qͥ pt grauissimos cruciatꝰ sine
sacram̃to xp̃iane societatis expirant: qͦ cͥca eos cõ¬
pensatio cogitanda ẽ. qͥb insuꝑ ꝙ dapnatio p̃pa¬
rata ẽ:Nam & de baptismo paruuloꝵs in eode

Expanded text:
novit quid parvulis, de quorum cruciatibus durinovit quid parvulis, de quorum cruciatibus duritia majorum contun nouit, quid ipsis paruulis in secreto iudiciorum suorum bonae compensationis reseruet deus?\' sed hoc non inmerito dici uideo de his, qui uel pro Christi nomine ac uera religione tale aliquid etiam nescientes patiuntur uel sacramento Christi iam inbuti sunt, quia sine societate unius mediatoris liberari a damnatione non possunt, ut possit eis etiam pro illis malis, quae hic in diuersis afflictionibus pertulerunt, compensatio illa praestari. nunc autem, cum ista quaestio non possit absolui, nisi etiam de his paruulis respondeatur, qui post grauissimos cruciatus sine sacramento Christianae societatis expirant, quae circa eos compensatio cogitanda est, quibus insuper et damnatio praeparata est? nam et de baptismo paruul
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c necand̾ ab herode quereret᷑ occisi sẽ: in
honore martyrũ receptos cõmendat ȩccłia
Hȩc tunc dixi. cum hanc ipsã de qͥ nẽ agit᷑ uellẽ
cõmunire sententiã. Sic̃ enĩ paulo ante cõme¬
moraui quȩcũq illarũ de aĩȩ incarnatione qͣ¬
tuor opinionũ uera eẽt. inculpatã sub̃am cre¬
atoris. ꝙ nr̃oꝵ peccatoꝵs societate remotissi¬
mam nitebar ostendẽ : & ideo quȩcũq illaꝵ
ueritate possit conuinci ꝙ repudiari. ad curã
intentionis meȩ quã tunc habebã ñ ꝑtinebat.
quando qͥđe cunctis diligentiori disputatione
discussis. quȩcũq illarũ recte uinc̾e̾t cęt̾as.
me securissimo fieret. qnͣdo etiã seđm om̃s
id qđ agebã inuictũ ꝑsist̾e demonstrabã. Nunc
uͦ unã uolo si possũ ratione recta elig̾e ex om̃i
bus. ꝙ ꝓꝓt̾ea huiꝰ ipsiꝰ de qͣ nc̃ agimꝰ defensionẽ
in his qͣ cõmemoraui de illo libͦ ubis meis atten
lut firmam̃tũ eiꝰ illud ẽ qđ ibi dixi. Qs aũ

Expanded text:
 necandus ab Herode quaereretur, occisi sunt, in honorem martyrum receptos commendat ecclesia\'. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur, uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quando quidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, ratbus: et propterea hujus ipsius, de qua nunc agimus defensionem, in his, quae commemoravi de illo libro, verbis meis attentlut firmamentum ejus illud est, quod ibi dixi, Quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
assumit᷑. Demq saluator quia hoĩem ẽ di¬
gnatꝰ assume. ꝙ uenit ad t̾ras. multiq tunc
non in turturẽ u̾tit᷑. s colũba fit. Int̾ nos
ꝓꝓt̾ hõinũ multitudinẽ auis mansuetior
conu̾sat᷑. Turtur aũ uidet᷑ u̾b gr̃a moysẽ &.
unũ quẽlibet intelligẽ ꝓpħarũ. recedentiũ
in montes & deserta: ꝙ ibi accipientiũ ser
mones di. Uox gͦ turturis audita ẽ in t̾ra
nr̃a. fieꝰ ꝓ dur̃ grossos suos.
A ficu dinosei¬
te parabolam. Cum ramꝰ eiꝰ tener factꝰ fuerit.
ꝙ folia miserit: scitote qͥa iuxta ẽ ȩ̨stas. Nult
nob̾ d̾s eloqͥũ suũ nuntiare pt hyemẽ. pꝰt
ꝓcellas. aĩarũ appropinqͦsse messẽ. Gait. He

Expanded text:
m est dignatus assumere, et venit ad terras, multique tunc non in turturem vertitur, sed columba fit. Inter nos, propter hominum multitudinem, avis mansuetior conversatur. Turtur autem videtur, verbi gratia, Moysen et unumquemlibet intelligere prophetarum recedentium in monmones Dei. Vox ergo turturis audita est in terra nostra. Ficus produxit grossos suos. A ficu cognoscite parabolam. Cum ramus ejus tener factus fuerit, et folia miserit, scitote quia juxta est aestas. Vult nobis Dei eloquium nuntiare, post hyemem, post procellas, animarum appropi
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. tẽpestate cõp̾ssa tranqͥllitatẽ reddidi. ꝙ
quia sed̾m dispensationẽ carnis ex uͥgine ꝙ
enĩ ait ramũ in me manentẽ & afferentem
fructũ pat̾ ms̃ mundat. ut fructꝰ maiores
afferat. Habeto fructꝰ. & prigra quȩ in te
infructuosa sunt auferent᷑. Tempus qͥppe
sectionis ad est.
tur par turturũ. aut duo pulli columba¬
rum: nam ide ualent. & nũꝗͣ dictũ ẽ sepa¬
ratim. par tantũmͦ colũbarũ s par turtu¬
rum. aut duos pullos columbarũ. Colũba

Expanded text:
 tempestate compressa, tranquillitatem reddidi. Et quia secundum dispensationem carnis ex Virgine, et enim ramum, ait, in me manentem et afferentem fructum, Pater meus mundat, ut fructus majores afferat . Habeto fructus, et priora quae in te infructuosa  Al. fructuosa sunt, auferentur. Tempus quippe sectionis adest. Vtur par turturum, aut duo pulli columbarum: nam idem valent, et numquam dictum est separatim, par tantummodo columbarum: sed par turturum, et duos pullos columbarum . Columba
Abbreviated transcription (Latin):
Deuotus filis obediendo ꝓmotꝰ ẽ: qui nolens ma¬
ternã aliquateno ledere pietatẽ. ꝑpetuã uitam
passione suscepit. qui dñm confitendo meretur
cum fr̃ib a dño cũ angłis coronari. Hieronimꝰ¬

Expanded text:
Devotus filius obediendo promotus est, qui nolens maDevotus filius obediendo promotus est, qui nolens maternam aliquatenus laedere pietatem, perpetuam vitam passione suscepit: qui Dominum confitendo, meretur cum fratribus a Domino coram angelis coronari. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
conspiciunt. & eoꝵ labris dulcib osculis in he¬
rete. quia eoꝵ oscula adhuc habetis in m̃b̃s.
S enibꝰ seruire per facile ẽ: quos nemo portat
nemo nutrit sueco corporis sui. foueat᷑ itaq
parentũ senectꝰ. & factis eoꝵ uicissitudo reddat᷑.
Habet enĩ quandã senectus infantiã. Uideant li¬
mitamini filiũ machabeũ qui mat̾ mortẽ suaden¬
ti seruiuit ꝙ durũ imꝑium gratant̾ aggressus
est: ꝙ ne offenderet genitricẽ maluit fr̃m so¬
ciari funeribꝰ. quã uoluntati matris obsistere.
ta enĩ matris suadentis uoluntas ꝑfecta ẽ: ut
do filium faceret martyrem. ꝙ fr̃m coronis cõ¬
participẽ. Deniq obsequiũ suũ meliꝰ morte
probans. suasionẽ mat̾s sermonis impleuit. &
lucẽ istã moriendo contẽpnens consors marty.¬
rum factus ẽ: ut illa germanitas ęt̾no collegio
firmaret᷑. Ecce quid p̾stitit animꝰ mat̾ subiectꝰ.

Expanded text:
conspiciunt, et eorum labris dulcibus osculis inhaeconspiciunt, et eorum labris dulcibus osculis inhaerete, quia eorum oscula adhuc habetis in membris. Senibus servire perfacile est, quos nemo potat, nemo nutrit succo corporis sui. Foveatur itaque parentum senectus, et factis eorum vicissitudo reddatur. Habet enim quamdam senectus infantiam. Videant liImitamini filium Machabaeum, qui matri mortem suadenti servivit, et durum imperium gratanter aggressus est, ne offenderet genitricem . Maluit fratrum sociari funeribus, quam voluntati matris obsistere. Ita enim matris suadentis voluntas perfecta est, ut Deo filium faceret martyrem, et fratrum coronis comparticipem. Denique obsequium suum melius, morte probans, suasionem sermonis matris implevit: et lucem istam moriendo contemnens, consors martyrum factus est, ut illa germanitas aeterno collegio firmaretur. Ecce quid praestitit animus matri subjectus.
Abbreviated transcription (Latin):
qui nũꝗͣ tuos uagitꝰ horrentes totum inte lam¬
bebant oculis corpꝰ. Sit tͥ grata salus ipsors
quib carior ẽ tua uita quã ꝓpria. R edde amo¬
ris uicem colende pietatis. facta parentũ tius
cunabulis cõmoda. officiis ꝓpriis ex solue. Paren¬
tes enĩ adeo debent haberi duleiores. quia
per alios reꝑari ñ possunt. Et cũ eos lex naturȩ
subtrarerit. nec patrẽ tͥ alterũ poteris inueni¬
re nec matrẽ. Mutato coniugio uitricꝰ pater ẽ.
nec nouerca potest nom̃ matris implere. Nul¬
ius igitꝰ filioꝵ auctor ẽ lucis suȩ. Cedat in iu¬
ex illo ore ꝓt̾uum audire sermon̾ẽ. aut illis
rum timete sententiã. quã dñs ꝓmisit ingratis
Meretꝰ enĩ cęcitatis suę subire supplicium. qui
parentũ uultꝰ uł toruo uisu despexerit. ꝙ elatis
oculis leserit pietatẽ. Si quicꝗͣ. sapitis filii. eo
animo uidete uenerabiles faties. quo uos ipsȩ

Expanded text:
qui numquam tuos vagitus horrentes, totum in te lamqui numquam tuos vagitus horrentes, totum in te lambebant osculis corpus. Sit tibi grata salus ipsorum, quibus charior est tua vita quam propria. Redde amoris vicem colendae pietatis. Facta parentum tuis cunabulis commoda, officiis propriis exsolve. Parentes enim ideo debent haberi dulciores, quia per alios reparari non possunt: et cum eos lex naturae subtraxerit, nec patrem tibi alterum poteris invenire, nec matrem. Mutato conjugio nec vitricus pater est, nec noverea potest nomen matris implere. Nullus igitur filiorum auctorem lucis suae caedat injuex illo ore protervum audire sermonem, aut illis rum timete sententiam, quam Dominus promisit ingratis. Meretur enim caecitatis suae subire supplicium, qui parentum vultus vel torvo visu despexerit, et elatis oculis laeserit pietatem. Si quidquam sapitis, filii, eo animo videte venerabiles facies, quo vos ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
trem iusserit dici. In reuerens aũ filiꝰ qd̃ de dño
ipso mereat᷑. salomonis dicta testant᷑. C ontu¬
meliis afficiens patrẽ ꝙ contẽpnens senectam
matris. confundet᷑. ꝙ in obꝓbris erit. filiꝯ de¬
relinquens custodire disciplinã patris. medita¬
bit᷑ sermones malitiȩ. Maledicenti patrẽ ꝙ
matr̃ẽ extinguet᷑ lum̃. & pupillȩ oculoꝵ eiꝰ
uidebunt tenebras. Audi fili patrẽ qui genuit¬
te. & ne contẽpseris cũ senuerit mat̾ tua. Pare¬
at patͥ lingua quã genuit. & matrẽ suã nemo
crudeli u̾bo ꝑcutiat. Sic te rapiat fili iuuenilis
ȩtatis auctoritas. ut noueris unde sis natus.
dictum ẽ: quia qui maledixerit patri aut ma¬
tri morte moriat᷑. Mem̾to gͦ parentũ ẽe̾ quod
talis es: quoꝵs manib crem̃ta sumpsisti. fau¬
tibi mat̾ pia infundens lingũa istã pau̾it potu
corporis. Impende debitũ patͥ matriq seruitiũ.

Expanded text:
trem jusserit dici. II. Irreverens autem filius, quid de Domino trem jusserit dici. II. Irreverens autem filius, quid de Domino ipse mereatur, Salomonis dicta testantur: Contumeliis afficiens patrem, et contemnens senectam matris, confundetur, et in opprobriis erit. Filius derelinquens custodire disciplinam patris, meditabitur sermones malitiae. Maledicenti patrem et matrem exstinguetur lumen, et pupillae oculorum ejus videbunt tenebras . Audi, fili, patrem qui te genuit: nec contempseris quia senuit mater tua. Pareat patri lingua, quam genuit, et matrem suam nemo crudeli verbo percutiat. Sic te rapiat, fili, juvenilis aetatis auctoritas, ut noveris unde sis natus. dictum est: Quia qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur . Memento ergo parentum esse quod talis es: quorum manibus crementa sumpsisti. Faum tibi pia mater infundens, linguam istam pavit potu corporis. Impende debitum patri matrique servitium: