comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mox det̾minat clicens.
Conscĩam aũt clico ñ
tuam que firma est. si
dimittendũ est qr si alit̾
peritis qui putarẽt me

Expanded text:
mox determinat dicens: Conscientiam autem dico non tuam, quae firma est, seddimittendum est, quia si aliter peritis qui putarent me
Abbreviated transcription (Latin):
dicula. dum eoꝵ exemplo
adherent hiis que in mi¬
ca sunt deo. estote dico ĩt
placeatis omnib sicut¬
et ego qui ꝑomĩa omĩbuᷤ
placeo. sine scandalo cuiꝰ¬
ꝙͣ agens. hoc est enĩ ꝑ oĩa
omnib placere sine scãda¬
cere quererem: seruus xp̃i non eẽm. Qut aũt homĩb
dici pot̾ ⁊ ego placeo. ⁊ ego ñ placeo. si enĩ absit boms
intellector priusq pulsator patebiit utrumꝙ ⁊ nul¬
la int̾ se repugnantia repellet intrantẽ. illud ⁊̃ nõ
moueat qd dicit. placeo omnib. Nunquid placebat

Expanded text:
dicula, dum eorum exemplo adhaerent his quae inica sunt Deo. Estote, dico, ut placeatis omnibus, sicutet ego, qui per omnia omnibus placeo, sine scandalo cuam agens. Hoc est enim per omnia omnibus placere, sine scandacere quaererem, servus Dei non essem. Qui autem hominibus dici potest: Et ego placeo, et ego non placeo. Si enim adsit bonus intellector piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem. Illud etiam non moveat quod dico, placeo omnibus. Nunquid placebat
Abbreviated transcription (Latin):
tores tradunt ĩ monte olineti .s. in papilione. ⁊ in
illo aũt int̾fecto ñ statun ueniet xp̃e. s ut exlibr¬
o danyelis intelligit᷑ ꝯcedent᷑ electis ad pñam di¬
esꝰ xlu. quantum dñs post uenturus sit penitus
ignoratur. ⁊ quomͦ tenebre fugant solis presẽ¬
tia. ita et dñs destruet eũ .i. antixp̃m cũ omĩb

Expanded text:
es tradunt in monte Oliveti in papilione, et in Illo autem interfecto non statim veniet Christus, sed ut ex libro Danielis intelligitur, concedentur electis ad poenitentiam dies XLV quantum Dominus post futurus sit penitus ignoratur. Et quomodo tenebrae solis fugantur praesentia, ita et Dominus, destruet eum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
cut estis fcĩ inlap̃mo azimi .i. a corruptione ptc̃i ꝓu¬
ri. Conspersio .ii. est farma ꝑ aꝙͣ glutinata sine fer¬
mento idem est ⁊ atima. uult gͦ apłs ut isti sint no¬
ua conspersio .i. unũ quid ꝑ dilectionẽ ⁊ acorrupti¬
one ꝑcc̃i puri. sicut inbapõ sunt fc̃i azimi .i. mũ
di sine corruptõe. ⁊ ima .it. groce. latina dr̃ fermẽ¬

Expanded text:
cut estis, facti in baptismo azymi, id est a corruptione peccati puri. Conspersio enim est farina per aquam glutinata, sine fermento: idem est et azyma. Vult ergo Apostolus ut isti sint nova conspersio, id est unum quid per dilectionem, et a corruptione peccati puri sicut in baptismo, sunt facti azymi, id est mundi, sine corruptione. Zyma enim graece, latine dicitur fermen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ xp̃c diligit ⁊ nutrit eccł̃iam ut carnem suam
⁊ est sensus. ita debet uir facere de uxore que ÷ͥ
am cibo corporis sui ⁊ fouet eam spũalib ĩdu¬
m̃tis. preceptoꝵ uirtutum ⁊ bonoꝵ oꝑm ⁊ bñ¬
xp̃c diligit ⁊ nutrit eccłiam ut camem suam.
quia corpus eius est. ⁊ huius corporis sumus m̃¬
bra. om̃s fideles et alii docarne eius sunt .i. infir¬
mi qui indigent sustentari fortib ut caro sus¬
incuius rei figura adam qui erat forma futu¬
ri cum de costa sua frãm mulierem udisset
ingenesi dicit. hoc os de ossib meiꝰ ⁊ caro de ca¬
mi ⁊ ideo ait. ex carne eius .i. infirmi sumus a
nili infirmitatis eius quam hũit in homine.

Expanded text:
t diligit Ecclesiam, ut carnem suam. Et est sensus: Ita debet vir facere de uxore, quae cam cibo corporis sui, et fovet eam spiritualibus indumentis praeceptorum, virtutum, bonorum  diligit et nutrit Ecclesiam ut carnem suam, quia corpus ejus est, et hujus corporis sumus membra omnes, fideles, et alii de carne ejus, id est infirmi qui indigent sustentari fortibus ut caro sust fortes. In cujus rei figura Adam qui erat forma futuri, cum de costa suam factam mulierem vidisset, in Genesi dixit: Hoc os de ossibus meis, et caro de cami. Et ideo ait, ex carne ejus, id est infirmi sumus a simili infirmitatis ejus quam habuit in ho
Abbreviated transcription (Latin):
pacem ñ aliud habeat inꝓfessione oris aliud in
archano cordis. nicħ enĩ ꝓdest ħ eẽ incorde quod
s corde creditur. qr cetera pot̾ens hõ uolens credere
n nͥ uolens intrare eccłiam ⁊ acced̾e ad altare potest
uolens s ñ cred̾e. Ideoq ꝯgrue ait. corde credr᷑. d̾e
hac aũt radice cordis surgit confessio confiteri e¬
nim est dr̃e quid sit incorde. Si enĩ aliud ẽ in corde
aliud mnore: lequi est ñ confiteri. Qd ergo ẽ in corde
debet ẽẽ inore. qr ñ cͥausa signũ crucis. fit ĩ fronte
.i. insede pudoris. ne xp̃i obprobri xp̃ianus erubesca.
pcẽm enĩ fuit petro ore negare cũ crederet corde dͣis¬
cedat gͦ mala u̾ecundra. accedat salubris confessio.
ñ enibescamꝰ de xp̃i noie. insultet᷑ nobis qr credimus
incrucifiycum inoccisum plane dico qi moccisum. s
hoc in illo cccisum est qd sumpsit demeñ qꝰ fec̃ me.
icit enim ser¬
iptura. omniᷤ¬

Expanded text:
pacem non aliud habeat in professione oris, aliud in arcano cordis. Nil enim prodest hoc esse in corde quodsed corde creditur, quia caetera potest homo nolens credere non nisi volens, intrare ecclesiam, et accedere ad altare potest nolens, sed non credere, ideoque congrue ait, corde creditur. De hac autem radice cordis surgat confessio. Confiteri enim est dicere quid sit in corde. Si enim aliud est in corde, aliud 50 in ore, loqui est, non confiteri. Quod ergo est in corde debet esse in ore, quia non sine causa signum crucis fit in fronte, id est in sede pudoris, ne Christi opprobrio Christianus erubescat. Peccatum fuit Petrum ore negare, cum corde crederet. Discedat ergo mala verecundia, accedat salubris confessio, non erubescamus de Christi nomine. Insultetur nobis, quia credimus in Christum crucifixum, plane dico, quia in occisum, sed hoc in illo occisum est quod sumpsit de me, non quo fecit me. Dicit enim Scriptura.
Abbreviated transcription (Latin):
excecat deus sicut obdurat qd̵ est deserendo ñ faciẽdo
⁊ hoc m̾uit uoluntas. ħ enĩ uiciĩ cecitatis ⁊ duricie
suꝑbientis audatia uoluritatis inflixit. Si ergo dicit
ñon possunt uidei credere. qr ysaias predixit. s̾deo
ĩmo ñ possũt. qr nolũt. qd̾ deus presciuit ⁊ predixit

Expanded text:
se. Sicut enim excaecat Deus, sic obdurat, quod est deserendo, non faciendo, et hoc meruit voluntas. Hoc enim meritum caecitatis et duritiae superbientis audacia et voluntatis, inflixit. Si ergo dicitur, non possunt Judaei credere, quia Isaias praedixit, respondeo imo non possunt quia nolunt, quod Deus p
Abbreviated transcription (Latin):
aperit sensũ premissoꝵ u̾loꝵ moysi. Sequit᷑. aut
nullus descendet ꝙ est pro ñ obseruata lege. Iteoͥ ͤo¬
gites quia lec cogitare est. xp̃m reuo. a mortuis .i.
ticiam ñ obseruant ñ descendũt. tunc abraham ⁊
antiqui prẽs multo minuis descendert̃. Si aũt illi
est xp̃m ⁊c. ut̾ ita nedixeris . q. diceret cum aͣdieris
ne dixe .i. nolite dĩe incorde tuo. mendatiũ est qͥs
tas quantũ inte est xp̃m de celo ad t̾ram deducit.
cendit: noli dr̃e mendatiũ est quis enĩ. de. in. absᷤ.

Expanded text:
aperit sensum praemissorum verborum Mosi. Aut fernum, id est nullus descendet, quod est pro non observata lege. Ideo ne cogites, quia hoc cogitare est Christum revocare a mortuis, id stitiam non observant, non descendent, tunc Abraham et antiqui patres multo minus descenderunt. Si autem illi est Christum. Vel ita, ne dixeris. Quasi dicat: Cum audieris, id est noli dicere in corde tuo, mendacium est. Quiitas, quantum in te est, Christum de coelo ad terram deducit. cendit, noli dicere mendacium est. Quis enim descendet in
Abbreviated transcription (Latin):
credere in xp̃m. ñ qr mutari homimes in meliꝰ ñ posst̃
s quã diutalia sapunt ñ possint credere. sicut ergo
qd̾ deus se ip̃m negare ñ potest. laus est uoluntatis di¬
uine. ita quod illi ñ poterãt credere. culpa est uolun¬
tatis humane. si cuis istam qõnem melius nouit ex¬
ponere. absit ut non sim paratior discere quam
docere. Sequitur. Ergo qi qd̾ aliquis credit audit¬
ui ⁊ si ñ om̃ĩs ergo fides ali¬

Expanded text:
Christum, non quia mutari homines in melius non possunt, sed quandiu talia sapiunt, non possunt credere. Sicut ergo quod Deus seipsum negare non potest, laus est voluntatis divinae, ita quod illi non poterant credere culpa est voluntatis humanae. Si quis istam quaestionem melius novit exponere, absit, ut non sim paratior discere quam docere. Ergo quasi dicat quia aliquis credit auditui et si non omnes. Ergo fides, ali
Abbreviated transcription (Latin):
preciss mala coꝵ uͥ mala ea hr̃ent ñ enĩ ideo ꝙͣ¬
quã ad pecrandũ cogit. quia futura hominũ pec¬
cata prenouit. illoꝵ enĩ pcc̃a presciuit. non sua.
Ideoq si ea que ille prescunt ip̃oꝵ: ñ sunt ip̃orũ:¬
ñ u̾a ille presciuit. s qr illoꝵ presciuit ⁊ presci̾a fal

Expanded text:
praescisset mala eorum, nisi ea haberent. Non enim ideo quemdam ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata praenovit; illorum enim praescivit peccata, non sua. Ideoque si ea quae ille praescivit ipsorum non sunt, non vera ille praescivit; sed quia illius praescientia
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis credidit ñ om̃s. Quidam int̾ se muisi¬
tant. ⁊ uͥ possunt ꝓclamãt. ⁊ turbulenta discep¬
tõne contendunt dicentes. quid fecerũt iuderꝰ
uł que culpa coꝵ suit. si necce erat ut sermo um¬
qõnem plus urgent ⁊ profundiorẽ faciũt ea que

Expanded text:
Aliquis credidit, non omnis. Quidam inter se mussitant, et ubi possunt proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat, ut sermo imonem urgent et profu
Abbreviated transcription (Latin):
ħ obscurũ est. quia qui predicanti resistit aucto¬
rem eiꝰ ñ recipit. Quomͦ u̾o predicabunt nͥ mit¬
tantur. neq istud recipit qõnem quia ñ sunt
u̾i apłi nisi apłi misi. nec p̾dicabunt nisi mittã¬
tur. Nulla enĩ signa uircutũ hiis ꝑhibent tes

Expanded text:
hoc obscurum est, quia qui praedicanti resistit, auctorem ejus non recipit. Quomodo vero praedicabunt, nisi mittantur? Neque istud recipit quaestionem, quia non sunt veri apostoli nisi missi, nec praedicabunt nisi mittantur. Nulla enim signa virtu
Abbreviated transcription (Latin):
filium prĩs inuocauerit
lene se ei subiciendo saluꝰ
erit inet̾na bĩtudine.
Oratio erga necessaria
est. oransenĩ inuocat s
ħ uero ñ pot̾ nisi priꝰ cre¬
dat. qui gͦ uere ĩuocãt:
ñ modo credũt. s orant
ut postꝙͣ crediderit ali¬
cuius animꝰ ñ desinat
id postulare qd promisit
deus toto corde uigilan
subdit. Qũo ergo uel

Expanded text:
Filium Patris, invocaverit, bene se ei subjiciendo, salvus erit, in aeterna beatitudine. Oratio ergo necessaria est. Orans enim invocat, sed hoc vere non potest nisi prius credat. Qui ergo vere invocant, non modo credunt, sed etiam orant, ut postquam crediderit alicujus animus non desinat id postulare quod promisit Deus toto corde vigilantsubdit, quomodo ergo, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ita conturna si est ibi autem qiͣ qui inuocat saluꝰ
erit. ħ aũt ñ potest aliquis adu̾sus. quia quomͦ
inuocabunt. inc̃m ñ crediderũt. ñ inuocabunt
nisi credant aut quomͦ. cre .ei. qͣm ñ audierunt ⁊
quasi ũ credent nis audiant. noc olim aliguis cre¬

Expanded text:
ita continua si est ibi autem. Quasi dicat qui invocat salvus erit. Hoc autem non potest aliquis adversus, quia quo modo invocabunt in quem non crediderunt? non invocabunt nisi credant. Aut quomodo credent ei quem non audierunt. Quasi dicat: Non credent nisi audiant, nec olim aliquis cre
Abbreviated transcription (Latin):
ticia que est ex. fi. sic.
di. incorde hominis. s.¬
ꝙ obseruata ducit
ad celum. ñ obserua¬
ta ducit ad abysum¬
ris. hec aũt iusticia
sidei est. ne dubitet᷑¬
de spe dei que ẽ in xp̃o
ne diffidat homo sp¬
oliasse infernum et
cum animab celum¬
ascendisse exquib istu ᷤ¬
efficit᷑ de hac ergo dicit mo¬
yses uł ip̃a incorde homĩs¬
hoc dicit. o homo nedix̾eᷤ¬
cogites. Quis ascend in

Expanded text:
titia, quae est ex fide sic dicit in corde hominis, sd observata ducit ad coelum, non observata ducit ad abyssumris. Haec autem justitia fidei est, ne dubitetde spe Dei quae est in Christo, ne diffidat homo Choliasse infernum, et cum animabuascendisse, ex quibujustus. De hac ergo dicit Moses, vel ipsa in corde hominhoc dicit, O homo, ne dixcogites: Quis ascendet in
Abbreviated transcription (Latin):
diuina uero ait ibi. Q
aũt est. ⁊ c̾ de humana
itaq priꝰ agens subdit
ex lege est qui
ad presentẽ uitam ual
⁊ ħostendit moyses. Mo¬
yses enĩ scripsit innum¬
eris ⁊ inleuitio qm̃ hõ¬
qui fecerit.q. si ne grã
adiuuante. iusticiam
pena. qͥr lex moysi rros illos ñ faciebat. si seruaret᷑.
i. uiueb̾ant faciendo legem ⁊ uocat hic iusticiam le¬
gis opera illa legalia. Unde in moyse ita hẽtur qui
fec̾it ea uiuet iiłł. Timebãt utiq ne sine ea fecis¬
Nõ est gͦ magna iusticia timere. nec ht̃ m̾itum
ap̃ deũ. asiud ẽ igit᷑ ñ iustificari. ap̃deum. aliud
ñ oño iustifican. qui oĩo ñ iustificat᷑. nec illa ser¬
uat q̃ tẽporale hñt premiũ. non illa qd et̾nũ qui uͦ
inoperib legis iustificant᷑ temporalem inde ex¬
pectãt mercedeᷤ. nec iustificant᷑ apud deũ. s tñ ⁊
istaq̃dã est ut sic dicã t̾rena carnał ꝙ iusticia. de¬
ride de iusticia fidei subdi
iusticia legis. ita dixit

Expanded text:
divina vero ait ibi, quae autem, etc. De humana ue prius agens subdit: ex lege ad praesentem vitam valet. Et hoc ostendit Moses: Mses enim scripsit in Numeris et in Levitico, quoqui fecerit, quasi sine gratia adjuvante, justitiampoena, quia lex Mosi reos illos non faciebat, si servaretur, id est vivebant faciendo legem. Et vocat hic justitiam legis opera illa legalia. Unde et in Mose ita habetur: Qui fecerit ea, vivet in illis . Timebant utique ne si non ea fecisNon est ergo magna justitia timere, nec habet meritum apud Deum. Aliud est ergo non justificari apud Deum, aliud non omnino justificari. Qui omnino non justificatur, nec illa servat quae temporale habent praemium, nec illa quae aeternum; qui vero in operibus legis justificatur, temporalem inde exspectat mercedem, nec justificatur apud Deum; sed tamen et ista quaedam est, ut sic dicam, terrena carnalisque justitia. Deinde de justitia fidei subdit, justitia legis ita dixit
Abbreviated transcription (Latin):
uideis tm̃ p̾dicand̃ eẽ euangłium. ħ aũt ad ip̃am
gr̃ãm ꝯmendandã ualent ut pħ totũ bonũ nr̃m
a gra ꝓuenire ostendatur. dicit enĩ qd̾ credere ex
auditu est audire expredicatõe preditare: exmiᷤ¬
sione dei. ut ita totum descendat exfonte gr̃e pre¬
dicatõ aũt uere ẽ exmissione qr ⁊̃ pseudo bene
muntiantes misit deus qui in bono malis noũ
ꝑse pereant situt iustũ est m̾itis eoꝵ exigentib¬
sequitur sicut scriptum est. qi ñ predicabunt nͥ¬

Expanded text:
icandum esse Evangelium. Haec autem ad ipsam gratiam commendandam valent, ut per hoc totum bonum nostrum a gratia provenire ostendatur. Dicit enim quod credere ex auditu est, audire ex praedicatione, praedicare ex missione Dei, ut ita totum descendat ex fonte gratiae. Praedicatio autem vere est ex missione, quia etiam pseudo bene nuntiantes misit Deus, qui in bono malis novitper se pereant, sicut justum est meritis eorum exigentibus. Sicut scriptum est. Quasi dicat: N
Abbreviated transcription (Latin):
dat iusticiam que est
pius. ore aũt. post cordiᷤ¬
fidem. alit̾ enĩ ñ ualet
corde tenebant. ore ꝯfessi sc̃. Noͣn ergo incassũ adda¬
tum est. ore aũt ꝯfessio fit ad salutem. Nam pene
om̃s qui xp̃m coram ꝑsecutorib negauert qd de
illo credebant corde tenuert̃ ⁊ tñ ore ñ ꝯfitendo peri¬
erunt. nͥ illi qui pnĩa reuixerũt. ut petrus qͥ ĩ iłla
negatõe intus u̾itatem tenebat. ⁊ foris m̃datium

Expanded text:
 justitiam, id est pius; ore autem, post cordifidem, aliter enim non valet, corde tenebant, ore confessi sunt. Non ergo incassum additum est, ore confessio fit ad salutem. Nam pene omnes qui Christum coram persecutoribus negaverunt, quod de illo credebant, corde tenuerunt, et tamen ore non confitendo perierunt, nisi illi qui poenitentia revixerunt, ut Petrus qui illa negatione intus veritatem tenebat, et fori
Abbreviated transcription (Latin):
dum hic ñ punit ⁊ infuturo iam ñ memo¬
rabit qñ non puniet. Sciendũ u̾o ꝙ inqui¬
bdam libris ptõꝵ ubi scribimus pec̃oꝵ. inue¬
nit᷑ scriptum pcc̃m. ⁊ turic de originali accip᷑.
quare aũt hanc de ieremia auctoritate

Expanded text:
dum hic non punit, et in futuro jam non memorabit quando non puniet. Sciendum vero quod in quibusdam libris ubi scribimus peccatorum, invenitur scriptum peccatum, et tunc de originali accipitur. Quare autem hanc de Jeremia auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisqꝙ ꝓxi. suũ
quem amat ⁊ unus¬
suum quem plus di¬
docebit quia omnes
infuturo scient .i. iii
.s. alt̾m ñ doceat. sci¬
ent dico: aminimo
usq ad maiorẽ eoꝵ.
Nõn interẽ si dicatur
ꝙ ad minorem: sicut
dc̃m est. a mi usꝙ ad
maiorẽ. ꝙ intelligi¬
diuersis modis potest
tauert̃ indenario ac¬
tute. qui .s. intellig̾e
ualuerũt lum̃ ĩ cor¬

Expanded text:
unusquisque proximum suum quem amat, et unussuum quem plus diocebit, quia omnes in futuro scient id est vcet alterum non doceat. Scient, dico, a usque ad majorem eorum. Non interest si dicatur que ad minorem, sicut m est, a minore usque ad majorem. Quod intelligidiversis modis potest,nt in denario acrtute. Qui scilicet intelligere valuerunt lumen incor
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ qͥs minoros tiñ mnoeo ciedeut ⁊otuetiunt. sũ
ergo uenent quod ꝑfectũ est. ⁊ euacuatũ
fũt cuiod ex parte est. tunc quod assumpta
carne carn apparuit. ostendet se ip̃m dilectori
hoc incorde ibi nices t̾ra. hic uisio dei uł ita ab
illo loro precedentib mutatis ⁊ ñ doce.q. ego¬

Expanded text:
 minores tantummodo credere potuerunt. Cum ergo venerit quod perfectum est et evacuatum fuerit quod ex parte est , tunc qui assumpta carne carni apparuit, ostendet seipsum dilectoribhoc in corde, ibi merces terra, hic visio Dei. Vel ita ab illo loco, praecedentibus non mutatis; et non docebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenientia secunt᷑. qd
fides est exmnanita .i.
frustrata qua ꝯstat
iustũ fuisse abrahã.¬
⁊ ꝓmissio est abolita
sint heredes lex enĩ. ñ
facit aliquos heredes
faceret delinquentes¬
ñ efficienti causa s ñ
reos faceret tẽporali
pena. iram operatur.
nam p̾uaricatõem ex

Expanded text:
venientia sequuntur, quod fides est exinanita, id frustrata, qua constat justum fuisse Abraham.promissio est abolita,sint haeredes. Lex enim, non facit aliquos haeredesfaceret delinquentesn efficienti causa, sed non reos faceret temporalibus poenis, iram operatur, aevaricationem: ex
Abbreviated transcription (Latin):
sit gr̃e dei .q. ñ solum
cura uobis. Siligenter¬
attendite. ⁊ ꝯsiderate.
nequis ur̃m desit gr̃ẽ di¬
quam humane praut¬
tatis mitum sepe repel¬
lit. ħ aũ mͦ potestis retiñe grãm cauete. neciua
radix .s. mala cogitatõ amaritudinis .i. noxie
delectatõnis exqua prouenit amartcudo sursum gͥ
at illam gr̃am ⁊ ꝑ illam amaritudine̾ ñ solũ
ille inquo est. s ⁊ enis exemplo inquinentur
multi alii. ⁊ ideo graue est. Radix amarttudi¬
nis est mala cogitatio qr sicut radix amara
dulces fructus non profert s sui similes .i. ama¬
tos. ⁊ fons sulphureus aquas ñ habiles ad biben¬
iter ad celum. deinde qũo ꝯtemplari debeant. ne qͥ
radix amaritudinis gminet. ostendit ꝑ partes ĩ
quibus aliquos de illis notat subdert. Nequis

Expanded text:
 solum cura vobis. Diligentattendite et considerate ne quis vestrum desit gratiquam humanae prtatis meritum saepe repellit. Hoc autem modo potestis retinere gratiam. Cavete ne qua radix, scilicet mala cogitatio, amaritudinis, id est noxiae delectationis, ex qua provenit amaritudo, sursum geat illam gratiam, et per illam amaritudinem, non solum ille in quo est, sed etiam ejus exemplo inquinentur multi alii. Et ideo grave est. Haimo Radix amaritudinis mala cogitatio est, quia sicut radix amara dulces fructus non profert, sed sui similes, id est amaros, et fons sulphureus aquas non habiles ad bibeniter ad coelum. Deinde quomodo contemplari debeant ne qua radix amaritudinis germinet, ostendit per partes in quibus aliquos de illis notat, subdens: Ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
sus exertitatos. Qui aũt in¬
te ħ non posst̃. ꝓfecto nͥ quodam fidei lacte tene¬
antur ut ⁊ inuisibilia q̃ non uident ⁊ intelligi¬
bilia q̃ nundũ intelligi credant facile ad uana̾
⁊ sacrilogas fabulas ꝓmissione scĩe seducuntur.
ut ecbonũ ⁊ malũ nõ nisi corporalib ymagiru¬
b cogitent ⁊ ip̃m deũ ñ nisi corpus aliquod ẽẽ
exiffiment ⁊ malũ nisi fub̾am putare ñ posst̃
eũ sit pocius ab in mutabili sub̾a mutabiliũ sub

Expanded text:
sus exercitatos. Qui autte hoc non possunt perfecto nisi fidei quodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident et intelligibilia quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae seducuntur, ut etiam bonum et malum non nisi corporalibus imaginibus cogitent, et ipsum Deum non nisi corpus aliquod esse existiment, et malum nisi substantiam putare non possint, cum sit potius ab immutabili subst
Abbreviated transcription (Latin):
fecto ꝗuisquis ñ solum credit: u̾m ⁊̃ ex̾citatis
mext̾iorib anmi sensib intelligit ꝑcipit. no¬
uit. non ẽ iam metuendũ ne seducatur ab eis
qui malum pitando ẽẽ sub̾am quã ñ fecit
deus mutabilem subam faciunt ip̃m deũ ficut
manichei. uł si que alie pestes

Expanded text:
credit, verum etiam exercitatis in exterioribus animi sensibus intelligit, percipit, novit. Non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sicut Manichaei, vel si quae aliae pestes
Abbreviated transcription (Latin):
tate ampliatum dilec¬
tissimũ michi in dño.
Iste amicus erat apłõ
ptiuus. Salutate ur¬
banum adiutorem no¬
mͥc⁊ aliis in exhortatõe
ꝓprius est. ⁊ si non adiu¬
tor est .i. particeps operis.
Salutate appellem pro¬
per temptationes enim
inuentus est iste fidelis
inxp̃o quem salutat. et¬
si non suus amicus esset
uel particepsoperis. Ea¬
lutate eos qui sunt ex
aristoboli domo. aristo¬
bolus ille solebat ꝯgrega
bans factum illius Sa

Expanded text:
tate Ampliatum dilectissimum mihi in Domino. Iste amicus erat Apostolo ptivus. Salutate Urbanum adjutorem no aliis in exhortatione prorius est, etsi non adjutor et particeps operis. Salutate Apellen proPer tentationes enim iste inventus est fidelis in Christo, quem salutat, etsi non amicus esset vel particeps operis. Salutate eos qui sunt ex Aristoboli domo. Aristobolus ille solebat congregbans factum illius. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
o fiat or̃o. ⁊ bene utiq
rogat apłc minores pro
se orare. Mlulti enĩ mini¬
mi dum ꝯgregant᷑ un¬
animes fiunt magni
⁊ multoꝵ preces imposi¬
bile est ut ñ impetrent.
Sigͦ cupiunt eũ uidere.
orent ut lib̾atum eura
recipiant cũ gaudio ca¬
ritatis unde subdit. ut

Expanded text:
o fiat oratio. Et bene utique rogat Apostolus minores pro se orare. Multi enim minimi, dum congregantur unanimes, fiunt magni, et multorum preces impossibile est ut non impetrent. Si ergo cupiunt eum videre, orent ut liberatum eum recipiant cum gaudio charitatis. Unde subdit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tate mariam que mul¬
tum laborauit innobis
que impensuis laboraũ
ad hortationem eoꝵ qui
discordiam ꝑtulit ad a¬
postolum. Ealitate an¬
dronicum ⁊ uiliam cog¬
natos meos. qͣluia uidei
sunt. ⁊ concaptiuos meoᷤ
quia causa fidei passi st̾

Expanded text:
tate Mariam, quae multum laboravit in vobis, quae impensius laboravit ad exhortationem eorum quae discordiam protulit ad Apostolum. Salutate Andronicum et Juniam cognatos meos, quia Judaei sunt; et concaptivos, quia causa fidei passi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
funt. qui coadiutores
pauli fuert ⁊ romam
ñ ociose s ad ꝯfirmatõ¬
nem romanoꝵ uen̾ãt.
sicut ⁊ om̃s alii quos
salutat hic rome fuis¬
se intelligunt᷑. hos aũt
pro ea pati ñ abimisse
dicat subdens qui pro
amma mea ⁊ utalibe-¬
randa suasceruices sub¬

Expanded text:
fuit, qui adjutores Apostoli fuerunt, et Romam non otiose, sed ad confirmationem Romanorum venerant: sic et omnes alii quos salutat hic, Romae fuisse intelliguntur. Hos autem pro eo pati non abnuisse dicat, subdens · Qui pro anima mea, id est liberanda, supposuerunt su
Abbreviated transcription (Latin):
defero auferant ⁊ ita
oblatio obsequii mei.i.
inuta sc̃s qui sunt ĩ
accepta. ut illi intellec¬
ta caritate apli erga se¬
ip̃os cum illo unanime ᷤ
deo gras agant magnꝰ
enĩ profectus estͣ cutus¬

Expanded text:
defero auferant. Et ita oblatio obsequii mei, id est inuta, sanctis qui sunt in accepta, ut illi intellecta charitate Apostoli erga seipsos, cum illo unanimes Deo gratias agant. Magnus enim profectus est ei, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
olentia quia płmꝙ sic ut offendeatur deus. neofꝰ¬
fendatur amicus. quod eum facere ñ debuisse diuine
sñe iustus exitus indicauit. gͦ alio quodã mͦ ⁊̃ ip̃e de¬
ceptus est. Inexpertꝰ enĩ diuine seu̾itatis in eo falli
potuit ut ueniale crederet ẽẽ ꝯmissum. s dolo illo
serpentino quo mulier seducta est nullo mͦ illum

Expanded text:
olentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus, ne ofolentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus, ne offendatur amicus: quod eum facere non debuisse divinae sententiae justus exitus indicavit: Ergo alio quodammodo etiam ipse deceptus est. Inexpertus enim divinae severitatis in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo illum
Abbreviated transcription (Latin):
non est seductus. Cũm enim preuaricatorem
a płc dicat insimilitudinem preuaricationis-
a de seductum tñ negat. Unde ⁊ int̾rogatus non
ait. Mlulier seduxit me. s dedit mͥ ⁊ comedi sil¬
ulier u̾o ait. serpens seduxit me. hanc aũt sedu
lignũ illudideo tangere prohibiũt: qd sciebat e¬
os si tetigissent. sicut deos fututos tamquam eis
diuinitatem inuideret qui eos homines fec̾at.
s ⁊̃ si uirum pp̃ aliquã m̃tis elationem q̃ deũ
int̾noꝵ scrutatorem latere ñ poterant. sollicita¬
uit aliqua experiendi cuꝑiditas cũ mulierem
uideret accepta illa esca ñ ^moriturã. ñ tñ eum
mͦ credidisse qđ diabolus suggerebat. ideo ait. a
ut .s. illud crederet eẽ u̾m. eritis sicut dii. sed
quam enim mulier seducta manducauit eic
dedit ut simul ederent noluit eam ꝯtristare ꝙͣ
credebat sine suo solatio contabesce̾. ⁊ͣ se alienatã
omnino int̾ire. ñ quid carnali uictus ꝯcupiscĩa
quã nũcdum senserat. s amicali quadã beniu¬

Expanded text:
non est seductus cum eum praevaricatorem Apostolus dicat in similitudinem praevaricationis Adae, seductum tamen negat. Unde et interrogatus non ait: mulier seduxit me, sed dedit mihi et comedi . Mulier vero ait: serpens seduxit me . Hanc autem sedod Deus lignum illud ideo tangere prohibuerit, quod sciebat eos si tetigissent, sicut deos futuros, 213 tanquam eis divinitatem invideret qui eos homines fecerat; sed etiam si virum propter aliquam mentis elationem quae Deum internorum scrutatorem latere non poterat, sollicitavit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem videret accepta illa esca non esse mortuam: non tam credidisse quod diabolus suggerebat. Ideo ait, Adut scilicet illud crederet esse verum: Eritis sicut dii , sed quam enim mulier seducta manducavit, eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alienatam omnino interire. Non quidem carnali victus concupiscentia quam nondum senserat, sed amicali quadam benev
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ intendit. cutam coꝵ. s. gerens. Scopos enĩ inten¬
tio est. iñ ep̃c latine suꝑ intendens dr᷑. ut intelligat
se ñ eẽ ep̃m qui preesse dilexerit ñ prodesse. ep̃atus e¬
nĩ est suꝑ suam ⁊ alioꝵ uitam intentio. Icac a stu¬
dio cognoscende u̾itatis nemo prohibet᷑ qd ad lau¬
dabile ꝑtinet ocium. locus u̾o suꝑior sine quo regi
ppłs ñ potest. ⁊ si ita teneat᷑. ⁊ administret᷑ ut de¬
ceat: tñ indecent̾ appetitur. ideo ocium scm̃ querit
caritas u̾itatis negociũ iustum suscipit necc̃itas
cantatis ꝙͣ sarrinam si ntsus imponit ꝑcipien
nit᷑ suscipienda est pp̃ caritatis neccĩtatẽ. s nec sic
deserenda est dilectio u̾itatis. ne sub trahatur ip̃a
portet autẽ

Expanded text:
s. Scopos enim intentio est, inde episcopus Latine superintendens dicitur, ut intelligat se non esse episcopum qui praeesse dilexerit, non prodesse. Episcopatus enim est super suam et aliorum vitam intentio. Itaque a studio cognoscendae veritatis nemo prohibetur quod ad laudabile pertinet otium. Locus vero superior sine quo regi populus non potest, et si ita teneatur et administretur ut decet, tamen indecenter appetitur. Ideo otium sanctum quaerit charitas veritatis, negotium justum suscepit necessitas charitatis, quam sarcinam si nususcipienda est propter charitatis necessitatem; sed nec sic deserenda est delectatio veritatis, ne subtrahatur ipsa Oportet. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾at. õpus uere non dignitatẽ. labo¬
rem ñ delicias nõ cresc̾e fastigio s humilitate dec̾s¬
⁊̃ int̾missa rachele decora facie. s non relicta cum
iacob intret ad lyam oculis lippam ⁊ de monte cũ
ad laborem actionis. Non enĩ sit ẽẽ quisq delet
ociosus. nͣ meodem ocio utilitatẽ ñ isi cogitet ꝓxi¬
mi. nec sic actuosus ut ꝯtemplatõem ñ requirat
dei inocio ñ iners uacatõ delectare debet. s uł inqui
sitio uł inuentio u̾itatis. ut inea quisq proficiat
⁊ qd inuen̾it ñ alt̾i inuideat inactione uero non
a mandꝰ est honor in hac uita sine potentia quia¬

Expanded text:
s opus vere, non dignitatem; laborem, non delicias; non crescere fastigio, sed humilitate decreshristum, ut etiam intermissa Rachele decora facie, sed non relicta cum Jacob intret ad Liam, oculis lippam, et de monte cum ad laborem actionis. Non enim sic esse debet quisque otiosus, ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi; nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otisitio aut inuentio ueritatis, ut in ea quisque proficiat et quod inuenerit ne alteri inuideat. In actione uero non amandus est honor in hac uita siue potentia, qu
Abbreviated transcription (Latin):
magiscontinens: non ne magis uirgo deis s mu¬
lier ⁊ typus carmis. adam rõnis qui pennis uirtu¬
tum uolat ad deũ. ut passer ad domum. uñ. ꝓph̃a.
est rõ. turtur est caro que gen̾at filios .i. opera bo¬
ñ ambicit eos ubicumꝙ .i. opera bona facit. s ĩ ni¬
do .i. inunitate eccłie infide catholica. hec est que
primo seducit᷑ ⁊ seducit uirum .q. ꝑ carnẽ seducit᷑

Expanded text:
magis et continens? Nonne magis virgo Dei? Sed mulier typus est carnis, Adam rationis, quae pennis virtutum volat ad Deum, ut passer ad domum. Unde Prophetest ratio, turtur est caro, quae generat filios, id est opera bonon abjicit eos ubicunque, id est opera bona facit; sed in nido, id est unitate Ecclesiae in fide catholica. Haec est quae prima sed
Abbreviated transcription (Latin):
s tm̃ saluabr᷑ per filioꝵ¬
generatõnem si pennan¬
serit infide .i. augmen
tum salutis ht̃ si filios
generat deo cotidie iust¬
ruendo ut maneant ĩ
fide ⁊ dilectõne dei ⁊ ꝓͣ¬
ximi ⁊ scĩficatione. qmͣ
inbap̃o ꝑcepert̃. cum so

Expanded text:
per filiogenerationem, si permanserint in fide, Haimo entum salutis habet, si filios generat Deo quotidie iruendo, ut maneant in fide et dilectione Dei ximi; et sanctificatione, quam in baptismo perceperunt, cum so
Abbreviated transcription (Latin):
.s. iusti predicti sunt ex cͥ¬
cumcisione. ⁊ idem tam̃
mecũ asserunt de grã
hii soli de iudeis st̃ mͦ
adutores mei in regn¬
o dei p̾dirando qui mͥ po¬
sito intribulatõe sunt
solatio uicem meam sup¬
plẽdo. Salutat .i. epa.
qui ex nobis est seruus.¬

Expanded text:
cet isti praedicti, sunt ex circumcisione, et idem tamen mecum asserunt de gratia. Hi soli de Judaeis, sunt modo adjutores mei in regno Dei praedicando, qui mihi, posito in tribulatione, sunt solatio, vicem meam supplendo. Salutat vos Epaphras qui ex vobis est servus
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ⁊ dehiis omnib¬
grati estote deo doce̾¬
docentes ⁊ cõ
⁊ alios qͣ ignoratis
monentes
uosmet ip̃os descitis
ut doctrina fiat ilł.
qui nesciunt. ⁊ ꝯmo¬
nicie ilł qui sciunt.
s pigri sunt. docenteᷤᷤ
dico ⁊ ꝯmonentes de
nis. qui de laudib dei¬

Expanded text:
tas. Et de his omnibgrati estote Deo docentes, et vos et alios quem ignoratis monentes vosmetipsos de scitis, ut doctrina fiat illis qui nesciunt, et commonitio illis qui sciunt, d pigri sunt. Docentes, dico, et commonentes de  hymnis, qui de laudibus De
Abbreviated transcription (Latin):
.q. ñ impotentẽ ⁊ ideo
talia exigite qualia
ita faciunt uiri ius¬
ti. boni enĩ ex fide ui¬
uentes ⁊̃ ad huc ab
illa ciuitate ꝑegrin¬
antes qui imperãt
seruiunt eis quibus
uidentur imperare.
qr ñ cupiditate imn¬
monis .i. os meum
faciat aꝑtum quod
ad hoc datum est u̾
inde prodeat u̾bum¬

Expanded text:
quasi non impotentem, et ideo talia exigite qualia ita faciunt viri justi. Boni enim ex fide viventes, etiam adhuc ab illa civitate peregrinantes, qui imperant, serviunt eis, quibus videntur imperare, quia non cupiditate imId est os meum faciat apertum: quod ad hoc datum est, ut inde prodeat verbum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fideli fre qui ẽ ex uob̾.
imus omnia nota fa¬
que hic aguntur.
Galutat uos aris. con¬
captiuus m̃s .i. partice¬
ps ⁊ socius labor meoꝵ
de quo marco uł barna¬

Expanded text:
et fideli fratre qui est ex vobis, icus, omnia nota fauae hic aguntur. Salutat vos Aristarchus concaptivus meus, id est particeps, et socius laborum meorum; de quo, Marco vel Barna
Abbreviated transcription (Latin):
s. potentes diutiꝰ pati
ab illis deliñquant
m illos. ⁊ deum offendẽ
ira enim ĩ ꝯ sid̾ata res
est. ita si aliqñ ne sibi
parrat qui irascitur:
⁊ uos serui obedite ꝑ

Expanded text:
 potentes diutius patiab illis delinquant in illos, et Deum offendant. Ira enim inconsiderata res est, ita ut aliquando nec sibi parcat qui irascitur. Et vos, servi, obedite per
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝯstant̾ ⁊ disc̾te ut
oportet me qui apls
sum. loqui uos ⁊̃ ipsi.
nsapĩa dei ꝙͣ habetis:
ambulate .i. proficite.
ñ quia adeos illumi¬
dalizent᷑. ne fiat eis

Expanded text:
ita, constanter et discrete, ut oportet me, qui Apostolus sum, loqui. Vos etiam ipsi, in sapientia Dei, quam habetis, ambulate, id est proficite usque ad eos illumidalizentur, ne fiat eis
Abbreviated transcription (Latin):
tia. simulata cquitaᷤ
si est equitas. s dupli¬
catum ptcm̃ inquo ẽ
⁊ iquitas ⁊ simula¬
tio operamini. dico:

Expanded text:
tia; simulata aequitas non est aequitas: sed duplicatum peccatum, in quo est et iniquitas et simulatio. Operamini, dico,
Abbreviated transcription (Latin):
oran dñi emollit. ut
potestate qua pͥualet
quis indñatu uxoris
ñminis seu̾e utatur
⁊ uõ filii obedite. pa.¬

Expanded text:
ominii emollit, ut potestate qua praevalet quis in dominatu uxoris, non nimis severe utatur. Et vos filii, obedite pa
Abbreviated transcription (Latin):
nit̾ nũc tnrͣsit ad sin¬
gulania precepta
mouens diu̾sos sepaz¬
atim ut inuicem si bi
seriuant: ñ solum ob¬
ediendo ut mulieres
hec ẽst enim pax dome¬
stica ⁊ cohabitantiũ
ordinata a deo ꝯcordia.¬

Expanded text:
niter, nunc transit ad singularia praecepta monens diversos separatim, ut invicem sibi serviant, non solum obediendo ut mulieres Haec est pax domestica, et cohabitantium ordinata a Deo concordia
Abbreviated transcription (Latin):
ait ⁊ omĩs quid̾ sacer
legis presto est ut spõ¬
taneus cotidie minis.
or̃ones ⁊ mun̾a ml̾ta.
⁊ easdem hostias de aĩ¬
malib seꝑe offerens qi
non integre mũdãt
unde subdit que nũꝙͣ¬
dicit sedens subdens.
serens. unam. hos. que
saluare potest ꝑacta
dextera dei. De
cetero expect¬
ans donec po¬
nant᷑ inimici
eius scabellũ

Expanded text:
am omnis quidem sacerdos legis, praesto est, ut spontaneus, quotidie ministrans orationes et munera multa, et easdem hostias de animalibus saepe offerens, quia non integre mundant. Unde subdit: Quae nudicit sedere, subdens: ferens unam hostiam, quae salvare potest peracta dextera Dei de cetero expectans donec ponantur inimici eius scabillu
Abbreviated transcription (Latin):
a.nullo tempore quantumq fiant possunt
addit. tunc dixi ecce
num sacrificiũ ⁊ cũ
sen datum est ut sta¬
tuat .q. stabile sequẽᷤ
.i. nouum sacrificiũ
tatem dei fc̃a. scĩficati
hoc non potuit presta¬
re. Et omnis am¬
plius exponit inrtutẽ
retur sanguis ꝑponti¬
fices semel manno ob¬
latus minus ꝓfuisse.
sacrificia cotidie fc̃a
ꝑ sacerdotes ꝑfectos fa¬
cere ħ addit .q. ponti

Expanded text:
nullo tempore quantumcunque fiant, possuntaddit: Tunc dixi: Eccemum sacrificium et cumsen datum est, ut statuat, quasi stabile, sequens, id est novum sacrificium, tathoc non potuit praestare. Et omnis. Amplius exponit virtutem retur sanguis per pontifices semel in anno oblatus minus profuisse, et sacrificia quotidie facta per sacerdotes perfectos facere, hoc addit. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dit enĩ deus quantũ fecit eis quos lib̾auit ⁊ głifica¬
uit.cum illi quos deseruit penam hs̃t que pariter
oĩb debebat. Nota qi ex u̾bis apłi quib usus est inħ
sermone dicens iacob gratis cdilectũ ⁊ electũ adeo esa¬
u aũt iuditio reprobatũ. sicut ⁊ pħaonẽ ⁊ alios cͦ ᷤ
uoluntate sua deus obdurat ostendit᷑ qd̾ quidã st̃
quib nec gr̃am apponit deus ut esauci pħa. cũ alie
luntatis futuros ñ hũit eos in nũo bonoꝵ sicut
⁊ de prescĩa pħaonem dampnand̃ censuit scienᷤ
quib gra data est musũ ut sauli. iude: ⁊ uł disci¬
scripta st̃ incelo. ⁊ post abiert̃ retro. s ħ de eis dñs
dixit. pp̃ iusticiam cui deseruiebant. qr ħ ÷ iustum
uita et̾na qr erant boni frequent̾ enĩ ante sunt
mali qui futur sunt bomi ⁊ aliquociens prius sũt

Expanded text:
dit enim quantum fecit eis quos liberavit et glorificadit enim quantum fecit eis quos liberavit et glorificavit, cum illi quos deseruit poenam habent, quae pariter omnibus debebatur. Nota quia ex verbis Apostoli quibus usus est in hoc sermone, dicens: Jacob gratis dilectum et electum a Deo; Esau autem judicio reprobatum sicut Pharaonem, et alios quos voluntate sua Deus obdurat, ostenditur quod quidam sunt, quibus nec gratiam apponit Deus, ut Esau et Pharaoni, cum aliis luntatis futuros, non habuit eos in numero bonorum, sicut et de praescientia Pharaonem damnandum esse censuit, sciens quibus gratia data est in usum, ut Sauli, Judae, et illis discit in coelo , et post abierunt retro. Sed hoc de eis Dominus dixit, propter justitiam cui deserviebant, quia hoc est justum vita aeterna, quia erant boni. Frequenter enim ante sunt mali, qui futuri sunt boni; et aliquoties prius sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dat bona malis ⁊ tam diu cos colat ut ꝯuincat eos
iuste dampnari. ut fideles magis eũ diligãt. quib
grãm malis ñ cõem ip̃e ꝯseruauit. ut ostenderet
sam ⁊ głiosam suam mĩam ꝑfornacẽ tribulatõis¬
ꝙͣ cołant lboni amalis. a quib quãto mag̃ tribula¬
tõnib exercent᷑: tanto puriores ⁊ meliores grã d̾i
operante reddunt᷑. uł de futuro potest legi sic ꝙ
ret. s quid dices: si ⁊̃ boria dedit: utiq ⁊ dedit uti.
quos cũ poss iudicare statim diu sustinuit ut cõ
ut in excus abiles deperirent quos presciuit nou
ciedrturos. deus dico: uolens ostendere infuturo
fram suam .i. penam et̾nam. in ꝑditis quos male
sanguinis eoꝵ suꝑ malos exercebit. qui cũ añ pu¬
taret᷑ ñ iudicaturus. qr diu dissimulauit iudic¬
ando potens indebr̃. ut ostenderet. Qĩ ideo ita mͦ
sustinuit uasa ireait infuturo scło ostenderet ꝑ
comparatõem repb̃oꝵ in.ua. mĩe .i. electis ꝑmĩam.

Expanded text:
t bona malis, et tandiu eos tolerat, ut convincat eos juste damnari; et ut fideles magis eum diligant, quibus gratiam malis non communem ipse conservavit. Vel ostenderet  fornacem tribulationis, quam tolerant a malis, quia quanto magis tribulationibus exercentur, tanto puriores et meliores gratia Dei operante redduntur. Vel de futuro potest legi sic quret. Sed quid dices, si etiam bona dedit, et dedit utique quos cum posset judicare statim, diu sustinuit ut conqut inexcusabiles deperirent, quos praescivit non credituros. Deus dico volens ostendere, in futuro, iram suam, id est poenam aeternam, in perditis quos male sanguinis eorum super malos exercebit, qui cum ante putaretur, non judicaturus quia diu dissimulavit, judicando potens videbitur. Ut ostenderet, quasi dicat: ita modo sustinuit vasa irae, ut in futuro saeculo ostenderet, per comp
Abbreviated transcription (Latin):
qui nolunt recte iu̾e dacentes. quid nos fecimus.
qui male uiuimꝰ. cũ grãm unde bene uiu̾emꝰ. non
accepimꝰ. si u̾acit̾ posst̃ se excusare. si enĩuasa ire st̃
quib debita ꝑditio reddit᷑ ħ sibi imputent quia ex
massa st̃ ꝙͣ m̾ito pcc̃i deus iuste dampnauit. Si aũ¬

Expanded text:
qui nolunt recte vivere dicentes: Quid nos fecimus qui nolunt recte vivere dicentes: Quid nos fecimus quod nos male vivimus, cum gratiam unde bene viveremus non accepimus? Non veraciter possunt se excusare. Si enim vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi imputent, quia ex massa sunt quam merito peccati Deus juste damnavit. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
tat uasa ire p̾parauit dico ingłiam futurã. Oñe
enĩ sustinet deus sciens exitum singuloꝵ ⁊ utiq
bonis prodest ꝙ ⁊ malos expectat. quos ⁊ uocauit. Cũ¬
ostensum sit quod ex sola grã sint fillii incipit pro
bari ꝑ auctoritates ꝓpħ x quod hii sunt ex utroꝙ
⁊ uocauit ꝑ predicatores ⁊ int̾ius cum sint ex una
massa ade dequa ⁊ mali qui sunt uasa ire cur de¬
bita erat dampnatio ⁊ tota quitpe ista massa iuste¬
dampnationis reciperet debitũ nisi ex ea fac̾et ñ solũ
iustus s ĩ minus misericors figulus alia uasa ĩ ho
subuenit quoꝵ nulla m̾itam dici possũt. ⁊ maio¬
res preuenit. ut hr̃s aliqui bona m̾ita possint qr de
styrpe mobedĩe ducit᷑ propago pcc̃i atq supplicii ñ
conditõe diuina s uoluntatis iniquitate uiciata
natura que a deo ꝯdita est lona. E igitur male
uiuunt homines de suo est uł qd̾ oreginałr traxert̃.
uł qd̾ insuꝑ addidert̃. Iteo ñ se excusent homines

Expanded text:
tinus Praeparavit dico, in gloriam futuram. Omnes enim sustinet Deus, sciens exitus singulorum, et utique bonis prodest quod malos exspectat. VERS. 24-26.-- « Quosbare per auctoritates prophetarum quod hi sunt ex utroque t vocavit, per praedicatores et interius, cum sint ex una massa Adae, de qua et mali qui sunt vasa irae cui debita erat damnatio. Tota quidamnationis reciperet debitum. nisi ei ea faceret non solum iustus sed etiam misericors figulus alia uasa in hosubvenit quorum nulla merita dici possunt; et majores praevenit, ut habere aliqua bona merita possint, quia stirpe inobedientiae ducitur propago peccati atque supplicii, non conditione divina, sed voluntatis iniquitate vitiata natura quae a Deo est condita bona. Si ergo male vivunt homines de suo est, vel quod originaliter traxerunt, vel quod insuper addiderunt; ideo non se excusent homines,
Abbreviated transcription (Latin):
ritante me delelo eum delibro uite ut scd̾m iustici¬
am iudicis uideat᷑ deleri cũ peccat. nixta prescĩam tñ
in libro uite nũꝙͣ fũat. unde ioħesait. ex nobis exieit̃.
s ex nobis s̃ erãt. eccͣ uero tunc aliquis uidet᷑ ascribi
cũ malus ẽẽ desinit. qui tñ scd̾m prescĩam numꝙͣ
defuit. cum gͥ ex gratuita mĩa apponat grãm quib¬

Expanded text:
ustitiam judicis videatur deleri cum peccat, juxta praescientiam tamen in libro vitae nunquam fuerat. Unde Joannes ait: Ex nobis exierunt, sed ex nobis non erant . Econtrario vero tunc aliquis videtur ascribi, cum malus esse desinit, qui tamen secundum praescientiam nunquam defuit. Cum igitur ex gratuita misericordia apponat gratiam quib
Abbreviated transcription (Latin):
unquitas ut ex ea fier
ex co fiunt uasa fiunt in honorẽ. ñ est ip̃iꝰ iusticie
que grãm nullam p̾cessit. s dei mĩe. ꝙ u̾o inꝯtume¬
liam ñ inquitati.i.deique penitus nulla est. s iu¬
ditio deputandum est. tene asit cdispensauit dñs uͭ
nec om̃s dampnaret nec om̃s lib̾aret. Si enĩ omne ᷤ
liberarent: lateret quid ptc̃o ꝑ iusticiam deberet᷑: Si uͦ¬
ñ liberarent᷑: lateret quid grã largiret. qr procul
dubio quantũ ꝑtinet ad originale ptc̃m. om̃s pareᷤᷤ
indulgentia ubi iusta poss eẽ uindcã Ecce exhi

Expanded text:
quitas, ut ex ea fiereex ea fiunt vasa in honorem, non ipsius justitiae, quae gratiam nulla praecessitliam, non iniquitati Dei, quae penitus nulla est, sed judicio deputandum est. Bene autem dispensavit Dominus, ut nec omnes damnaret, nec omnes liberaret: si enim omnes liberarentur, lateret quid peccato per justitiam deberetur; si nemo liberaretur, lateret quod gratia largiretur, quia procul dubio, quantum pertinet ad originale peccatum, omnes parindulgentia, ubi justa posset esse vindicta. Ecce ex hi
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ ñ exfigulo sic tota
massa humani gen̾is
ñ ex deo s suo uicio ius¬
te cormupta ⁊ lutosa est.
Ideoq si inde uas fit in

Expanded text:
t, non ex figulo; sic tota massa 47 humani generis, non ex Deo, sed suo vitio juste corrupta et lutosa est. Ideoque si inde vas in
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ꝟmptñ caueat precipiui quare gͦ illũ lid̾et
⁊ ñ illũs nolo ut ame q̃ras homo sum ꝓfundũ
nimis eẽ adu̾to. ñ renetro expauesco. ñ scrutor
inscrutabilia .ii. sũt iuditia deĩ. P iet̾ea notad̾
est qd̾ obduratõ dei tm̃ temporalis est. Obdurat
enĩ temporałr ñ ab et̾no. ałr temporałr ixꝓbatõ
est idem est qd̾ obduratõ. s. desertio. q̃ aũ ab et̾no ÷:¬

Expanded text:
en caveat praecipitium. Cur ergo illum liberet et non illum, nolo ut a me quaeras, homo sum, profundum nimis esse adverto, non penetro, expavesco, non scrutor. Inscrutabilia enim sunt judicia Dei. Praeterea notandum est vel obduratio Dei tantum temporalis est. Obdurat enim temporaliter, non ab aeterno. Reprobatio est, idem est quod obduratio, scilicet desertio. Quae autem ab aeterno e
Abbreviated transcription (Latin):
differre opificis uolu¬
tate ita ⁊ deus cũ om̃s
ex una cadẽq massa
simus insuba: ⁊ cuncti
ptc̃ores. alii miseretur:
⁊ alt̾m despieit ñ sine
iusticia. Infigulos enĩ
sola uoluntas est. ind̾o

Expanded text:
differre opificis voluntate. Ita et Deus, cum ex una eademque massa omnes simus in substantia, et cuncti peccatores, alii miseretur, et alterum despicit, non sine justitia. In figulo enim sola voluntas est; in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ligas que deus facit . ⁊. cur huiꝰ miseret᷑. ⁊ te ĩduret:¬
litate. nec te ad ħ uiuat sapĩa tua nec aliqͣ uircus
ccͣ deũ agas: ꝙ imuste eligat uł repbet. magna
indignitas est ⁊ presuptio hominẽ ccͣic̾e deo. ini¬
quum iusto. malum bono. imꝑitũ ꝑfecto. ĩ firmũ
fortissimo. mortalem ĩmortali. seruũ dño. creatu¬
ram creatori. ¶oueat᷑ aũt iniquus eo ꝙ de ead̾
massa creatoĩ alios uistificat deus. alios reprobat.
ei qui se furit .i. ei aquo ftm̃ est ⁊ qui nich ei de

Expanded text:
quae facit, id est cur hujus miseretur, et te induratlitate, nec te ad hoc juvat sapientia tua, nec aliqua virtus  Deum agas quod injuste eligat vel reprobet? Magna indignitas est, et praesumptio hominem contradicere Deo, iniquum justo, malum bono, imperitum perfecto, infirmum firmissimo, mortalem immortali, servum domino, creaturam Creatori. Movetur autem iniquus eo quod de eadem massa creatos alios justificat Deus, alios reprobat. ei qui se finxit, id est ei a quo factum est, et qui nil ei de
Abbreviated transcription (Latin):
ducta ꝑdicionis causa cõmumi. uniu̾sum
quippe genus humanũ tam iusto dei iuditõ
mapostatica radice dampnatũ est ut ⁊̃ si nlłs
in de liberaret᷑: nemo recte poss dei uituꝑare
ditur plurib ñ liberatis ⁊ indampnatõe ius
dũ est qđ̾ deus toͥta induret .q. q̃mꝙͣ pectare co

Expanded text:
ducta perditionis causa communis. Universum quippe genus humanum tam justo judicio Dei in apostatica radice damnatum est, ut etiam, si nullus inde liberaretur, nemo recte posset vituperare ditur, pluribus non liberatis, et in damnatione justdum est quod Deus ita induret, quasi quemquam peccare co
Abbreviated transcription (Latin):
conqueri. sic ⁊ tu o lymo fingeris a deo ⁊ ideo neqͥᷤ
opecus tu quis es qui respondeas deo: qr u̾o qõnis¬
an ñ ht̃ iustam potes¬
tatem facere ex eadem
massa aliud quidem

Expanded text:
conqueri, sic et tu homo fingeris a Deo, et ideo nequis O pecus, tu quis es qui respondeas Deo? quiAn non habet justam potestatem facere ex eadem massa aliud quidem
Abbreviated transcription (Latin):
cans ab hi presumptõe ⁊ huiꝰ impudentiã qõnis ita¬
recundit. Ohomo ⁊
ad sue capacitatis consi¬
datoem reuocat dicens.
tu miser cui displicet ꝙ¬

Expanded text:
smodi praesumptione, et hujus impudentiam quaestretundit. O homo, ad suae capacitatis consiationem revocat dicens,  spiritualis; tu miser cui displicet
Abbreviated transcription (Latin):
Sie.q. re sͣ uel ita cũ ex uolutate dei sit obduratro Q¬
deus si offendimꝰ ad huc
.a. curconq̃rit᷑ de pcc̃ĩs
hominũ cũ ip̃i neque¬
ant uitaie quod deus

Expanded text:
sistit? Vel ita cum ex voluntate sit obduratio, qDeus si offendimus? Adhuc,  cur conqueritur de peccatis hominum, cum ipsi nequant vitare q