comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in se scĩficatiois suscipuĩt. ac dem̃ quã ꝯtinet̃ inse sc̃ificati¬
onẽ ꝯfer̃. ut sint exscĩficatione scĩficantia. atq hȩc ex
sua sibiq celitus indita sc̃ĩficatione ꝯferat̃. qd̾ illa ꝑhȩc
exsola hoꝵ significatione ꝯferre ꝯsueuerãt. Passio nãq
saluatoris. q̃ primo loco sacͤm̃ta grȩ ad effectũ salutis scĩ¬
ficat. mediantib istis ⁊ illa pͥoris tẽpr̃is sacm̃ta scĩficabat.
ut eadẽ eẽt salus ⁊ his qͥ recta fide signa futurorũ in il¬
lis uena̾ti s. ⁊ his qͥ effectũ salutis mistis ꝑcipuit. Alia

Expanded text:
ficationis suscipiunt, ac deinde quam continent in se sanctificationem conferunt, ut sint ex sanctificatione sanctificantia, atque haec ex sua sibique coelitus indita sanctificatione conferant, quod illa per haec ex sola horum significatione conferre consueverant. Passio namque Salvatoris quae primo loco sacramenta gratiae ad effectum salutis sanctificat, mediantibus istis etiam illa prioris temporis sacramenta sanctificabat, ut eadem salus esset, et his qui recta fide signa futurorum in illis venerati sunt, et his qui effectum salutis in istis percipiunt. CA
Abbreviated transcription (Latin):
in quib hõ p̃cepti capar obedientia ex hib e. et pͥuaricatio¬
nẽ exhibendo canere ad disc̾et. Primũ gͥ an̾ legẽ parnulos
ꝯsilio nutrinit. pꝰ ea sub lege erercitatos pcepto tẽptauit.
nonissime sub gñ ꝑfectos inlib̾tate spc̃ ambulare ꝑmitit.
Ut gͥ buit̃ supͣ dicta ad memoriã renocemꝰ. q̃ sit diffrã
int̾ sacm̃ta noui testam̃ti.et illa q̃ sub nat̾ali ł subscͥpta
lege sacͣm̃ta fuer̃ attendendã ꝯ sidemꝰ. ł ma differentia:

Expanded text:
obedientiam exhiberet, et praevaricationem cavere addisceret. Primum igitur ante legem parvulos consilio nutrivit. Postea sub lege exercitatos praecepto tentavit. Novissime sub gratia perfectos in libertate spiritus ambulare permittit. Ut igitur breviter supradicta ad memoriam revocemus, quae sit differentia inter sacramenta Novi Testamenti, et illa quae vel sub lege
Abbreviated transcription (Latin):
femine in ppło eiroũcisionis. sola fide salnabant᷑. sacͥficis ⁊
oblacionib aliisq legis cerimoniis purificatȩ : ipsã qͦq eir¬
cũ cisionẽ fide suscipientes. ⁊ in eis qͥcarne illã susceꝑunt ne¬
n̾ando participantes. Mas culiis qͥmorte p̾nenti ad octam̃i
diẽ ꝑuenire ñ potuer᷑. ⁊ ob hoc sine circ̃cisioi̾s sacm̃to ab
hac uita recesser̃. sola fide parentũ cũ oblacioĩb ⁊ sac̾ficũs
int̾uenientib nõ improbabilit̾ saluati existimant᷑. ꝓeo qd̾¬

Expanded text:
feminae in populo circumcisionis sola fide salvabantur, sacrificiis et oblationibus, aliisque legis caeremoniis purificatae; ipsam quoque circumcisionem fide suscipientes, et in eis qui carnem illam susceperunt, venerando participantes. Masculi qui morte praeventi ad octavam diem pervenire non potuerunt, et ob hoc sine circumcisionis sacramento ab hac vita recesserunt, sola fide parentum cum oblationibus et sacrificiis intervenientibus non improbabiliter salvati existimantur, pro
Abbreviated transcription (Latin):
ta s. ista exp̃cepto. Neq it estimandũ ẽ. illa pͥma nat᷑ał
leg̃ sacͣm̃ta. sine decimas udelicet sine sacͥficia sine obla¬
tiones. ita hoĩ exnecessitate indicta. ut qͥ ea ñ erecutꝰ
fuisset. reatũ p̃naricatioĩs in curreret. quẽ ad modũ
ille qͥfidelit᷑ ea cołet. m̾itũ deuocioĩs suȩ inueniret.

Expanded text:
istimandum est illa prima naturalis legis sacramenta, sive decimas videlicet, sive sacrificia, sive oblationes; ita homini ex necessitate indicta, ut qui ea non exsecutus fuisset, reatum praevaricationis incurreret, quemadmodum ille qui fideliter ea coleret meritum devotionis suae inven
Abbreviated transcription (Latin):
diabolũ uelut ĩ abisso suꝑiꝰ intelligebamꝰ inclusũ. ⁊ ipse de iłł qͦ.¬
dã mͦ sese efferẽs. ⁊ ꝓcedẽs. ut illȩ sĩt tectũ. ipse de tecto. oͣre mͦ¬
tionẽ ꝗͣ pot̃ uł ui ł dolo ad seducẽdos hoĩes in partẽ suã co¬
gendo uolent̃. fraudulent᷑ ue fallendo. Qͦd si ꝑmitteret᷑ in ta lon.¬
go tꝑ̃ie .⁊ tãta infirmitate multoꝵ płimos tales. qͣles d̾s ꝑpeti ñ
uult. ⁊ fideles deic̃et: ⁊ ne cred̾ent ĩpediret. Qd ne fac̾et: alligͣ¬
suis totis. suoꝵq uirib seugt᷑us. ⁊ tales er̃t cũ qͥb ei belligerandũ ẽ:
ut uinci rant̾o eius impetu. insidiisq ñ possĩt. Soluet᷑. aũ sathanas
ĩ fine scłi. ut ꝗͣ fortẽ aduersariũ dei eiuitas suꝑau̾it: cũ ingenti

Expanded text:
diabolum uelut in abysso superius intellegebamus inclusum, et ipse de illis. quodam modo sese efferens et procedens, ut illae sint tectum, ipse de tecto. si am potest vel vi vel dolo ad seducendos homines in partem suam cogendo violenter fraudulenterve fallendo. Quod si permitteretur in tam longo tempore ac tanta infirmitate multorum, plurimos tales, quales Deus id perpeti non vult, fideles deiceret et, ne crederent, impediret. Quod ne faceret, alligasuis totis suorumque viribus saeviturus, et tales erunt cum quibus ei belligerandum est, ut vinci tanto ejus impetu insidiisque non possint. Solvetur autem Satanas in fine saeculi ut quam fortem adversarium Dei civitas superavit, c
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ñ qr fidem habiumꝰ aliis testib s qr nos uidisse sine dubio
recraam᷑.⁊ scinĩ. Constat gͦ ñra scicntia exx uisis reb ⁊ creditis.

Expanded text:
sunt; non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos vidisse sine dubio sunt; non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos vidisse sine dubio recordamur et scimus. Constat igitur nostra scientia ex rebus visis et creditis,
Abbreviated transcription (Latin):
mundo corde uidebit᷑. qͥ nec in loco uidet᷑. nec ocłis corꝑalib
q̃̾rit᷑. nec circunscribit᷑ uisu. nec tactu tenet᷑. nec audit᷑ affa¬
dunt᷑ abfentia. P lane forsitan satis ẽ si p̾sentia. illa hoc lo¬
co intelligamꝰ dicta. q̃ pr̃o s̃ sensib siue animi. siue corꝑis. ũn
2. ducto uocabło p̾sentia nomuant᷑. Sic̃ eiũ hanc lucem cor¬
ꝑis sensu. sic ⁊ meã uoluntatem plane uidõ. qr p̾ro ẽ animi
nũ sensibꝰ: atq int᷑ mͥ p̾sens. ẽ. Siqͥs uero indicet mͥ uolunta¬
tem fuã. cuiꝰ os. ⁊ uoa mͥ p̾sens ẽ. tam̃ qr ip̃a uoluntas latte.¬
quã mͥ nõ padicat sens corꝑis. ⁊ animi mĩ: credo ñ iuidico.
aut si tam̃ intiri excistimo nõ credo. &e si forte uͥ dicit ita sit.
Credunt᷑ gͦ illa quȩ ab s̃ asensib nr̃is. si uidet᷑ idoneum q̃¬
destimontum ꝑhibet᷑. Nec qr dixi ea creoiꝰ q̃ ab s̃ a sensib nris.
sic accipiant᷑ ut int̾ illa deputent᷑ quȩ aliqñ udimnꝰ. ⁊ nos

Expanded text:
mundo corde videbitur, qui nec in loco videtur, nec oculis corporalibus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affaduntur absentia. Plane forsitan satis est si pco intellegamus dicta, quae praesto sunt sensibus siue animi sine corporis, unde etiam ducto uocabulo praesentia nominantur. sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane uideo, quia praesto est animi mei sensibus atque intus mihi praesens est. si quis uero mihi indicet uoluntatem suasensum corporis et animi mei, credo, non uideo aut, si eum mentiri existimo, non credo, etsi forte, ut dicit, ita sit. creduntur ergo illa, quae absunt a sensibus nostris, si uidetur idoneum, qestimonium perhibetur. Nec quia dixi ea credi quae absunt a sensibus nostris sic accipiantur, ut inter illa deputentur, quae aliquando vidimus et nos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ enĩ qͣntũ exig̃ cłpa: tantum illic sentiet᷑ pęna. Nam sic̃ in hoc
mundo sub uno sole młti ꝯftituunt᷑. nec t̃n eiꝰd̃ soł ardorem ȩqͣlit̃
ñ unꝰ ÷ modꝰ incencdi: qr qͥ hic diũsitas corpoꝵ. hoc illic ag̃ diu̾si¬
tas pec̾coꝵ. ũ ⁊ ignem ñ dissimilem habeant. ⁊ t̾n cosdem sin-¬
głos dissimilit exurat. ꝗͦmͦ iustũ sit ut ꝓ tp̃rali culpa etͥna

Expanded text:
enim quantum exigit culpa, tantum illic sentietur poena. Nam sicut in hoc mundo sub uno sole multi consistunt, nec tamen ejusdem solis ardorem aequaliter non unus est modus incendii; quia quod hic diversitas corporum, hoc illic agit diversitas peccatorum, ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dissimiliter exurat.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia fut᷑oꝵ⁊ p̾scia ab ip̃a m̃di origine gehẽnȩ igne credũ. qͥ in pena re. ⁊ẽ¬
ꝓboꝵ semel ẽẽ inciꝑet: s ardorẽ suũ ⁊̃ sine lignis nũꝙͣ fmiret. Ignis nãq
t. ꝑ ꝯgesta ligna ꝓcułdubio nutͥt᷑: nec ualet nͥ succensꝰ eẽ. ⁊ nͥ refotꝰ sub.¬
sisf̾e. At ꝯtͣ gohẽnȩ ignis cũ sit corꝑeꝰ. ⁊ ĩmissos reꝓbos corꝑalit̃ eccurat.
nec studio humano succẽdit᷑. nͨ lignis nutͥt᷑. s creatꝰ semel durat ĩ extĩ¬
guibił. ⁊ succẽsiõe ñ indiget: ⁊ arcdore ñ caret. Bene gͦ de inqͦ dr.¬

Expanded text:
ustitia futurorum prescia ab ipsa mundi origine gehennae ignem creavit: qui in poena rorum semel esse inciperet, sed ardorem suum etiam sine lignis nunquam finiret. Ignis namqueper congesta ligna, procul dubio nutritur, nec valet nisi succensus esse, et nisi refotus subsistere. At contra gehennae ignis cum sit corporeus, et immissos reprobos corporaliter exurat, nec studio humano succenditur, nec lignis nutritur; sed creatus semel durat inexstinguibilis, et succensione non indiget, et ardore non caret. Bene ergo de iniquo d
Abbreviated transcription (Latin):
solubiles nel ĩmortales erant. equale omĩbꝰ
erat. Quod aũt natura potentes erant. qd̵ eẽnti¬
a subtiles erant. qd̾ in telligentia sapientes erãt.
⁊ librate uoluntatis ꝓmpti: ad utrũlibet &e habiles.
non ȩquale omĩb eit.⁊ tam̃ sufficienter enit᷑.
Istas discreciones inusibiles in isibilium ⁊ in telligi
natum. Nos nͦ caligante intelligentia. timide in¬
cedimus ad illa. ⁊ palpamꝰ sensu cognitionis infir¬
⁊ quid singłis ꝓprium ł singłare ac differens da¬
tum sit. ualde in effabile est ⁊ a sensu humano
remotum. Sola enim diuma potestas ⁊ sapĩa di¬
uina.nec t̾mino nec m̃suracõ clubit᷑.⁊ arbitrii
lib̃tas et̃ni. atq in cõmutabił uoluntatis conpla

Expanded text:
solubiles vel immortales erant: aequales omnibus solubiles vel immortales erant: aequales omnibus erant. Quod autem natura potentes erant, quod essentia subtiles erant, quod intelligentia sapientes erant, et libertate voluntatis prompti ad utrumlibet et habiles; non aequale omnibus erat, et tamen sufficienter erat. Istas discretiones invisibiles invisibilium et intelligibnatum. Nos vero caligante intelligentia timide incedimus ad illa, et palpamus sensu cognitionis infiret quid singulis proprium vel singulare ac differens datum sit; valde ineffabile est et a sensu humano remotum. Sola enim divina potestas et sapientia divina nec termino nec mensura concluditur; et arbitrii libertas aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ meẽntia ⁊ informa differentias⁊ gͣdus in ipso¬
mar erordio conditionis suȩ accepisse. quibus alii
suꝑiores alii in feriores possent constitui scđm mo¬
denam̃ sapientiȩ cuncta bona creantis ⁊ bene ordi
ores s̃ ꝯstititi. Qii nͦ ⁊ natura mimis subtiles ⁊ sapia
minꝰ ꝑspicaces conditi s̃ : merito dignitatis in feriꝰ
st̃ ordinati. ita tam̃ ut ⁊ hi qui excellentiores s̃¬
constituti. sine suꝑbia p̾lati ẽẽnt. ⁊ qui in feriores
positi s̃ sine miseria subiecti. De differentia lib̃ri
lib̾tatem scđm differentem naturȩ̨ uirtutẽ
⁊ sapĩę ⁊ cognitionis ⁊ in telligentiȩiim. siquis dif¬
ferentem assignare uoluerit. ñ ẽ qui ex rõne occur¬
rat. q sic̃ differens uigor ⁊ subtilitas naturȩ infir¬
mitatem ñ ad ducit. minorq cognitio sapĩȩ ignoraĩ¬
tiam ñ ingerit. sic lib̾tas inferior nullam arbitrio
uoluntatis necessitatem in poni ⁊̃.¬

Expanded text:
essentia, et in forma differentiae gessentia, et in forma differentiae gmox exordio cognitionis suae accepisse, quibus alii superiores, alii inferiores possent constitui secundum moderamen sapientiae cuncta bona creantis et bene ordinores sunt constituti. Qui vero et natura minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, merito dignitate inferiores sunt ordinati, ita tamen ut ii qui excellentiores constituti sunt sine superbia praelati essent, et qui inferiores positi sunt, sine miseria subjecti. CAP. XI. De differentia liberi libertatem secundum differentem naturae virtutem et sapientiae et cognitionis et intelligentiae vim; si quis differentem assignare voluerit non est qui ex ratione occurrat. Quia sicut differens vigor et subtilitas naturae infirmitatem non adducit, minorque cognitio sapientiae ignorantiam non ingerit; sic libertas inferior nullam arbitrio voluntatis necessitatem imponit.
Abbreviated transcription (Latin):
oc ergo q̃ritur si essentiȩ ille rõnales sube
et uita ĩmortales uniꝰ subtilitatis uel puritatis. sine
uigoris eiꝰdem. uel qͦlibet alio nomine significand̃ sit
q̃libet eentia bona. siue alia melior aut decentior for¬
ma iure appellat᷑ create sint. Sic enim corpr̃m nat̾a
se de monstrat.⁊ s̃ q̃dam corpña solida mag̃ ⁊ fir¬
ma. ⁊ alia puriara apparent ⁊ extersa magis.
munda ⁊ dara ⁊ quasi meliorem ⁊ digniorem sub̃ã
uel eentiam ł formam habentia ⁊ alia leuia ⁊ coap¬
tata ⁊ ꝓmpta ⁊ in tegra ⁊ in corrupta magͦ.⁊
alia fragilia ⁊ corruptioni ꝓxia.⁊ infirma ⁊ fe¬
culenta ⁊ uilia.⁊ ponderosa ⁊ mẽgrna. Et ẽ
pulcra tñ in uniuersitatis ꝯpage ⁊ ordine ista di̾¬
sitas. in qua minus bonum malum ñ ẽ.⁊ differens
bonum maiꝰ bonum ⁊. Adhc̃ gͦ modum rõnabile
ẽ illas qͦ sp̃ales natimus q̃ uniu̾salit̃ benene conditȩ
s̃ conuenientes suę puritati ⁊ excellentiȩ ñ indignaᷤ.

Expanded text:
ergo quaeritur utrum essentiae illae rationales quae et vita immortales, unius subtilitatis vel puritatis sive vigoris ejusdem vel quolibet alio nomine significandum sit quaelibet essentia bona, sive alia melior aut decentior forma jure appellatur, creatae sunt. Sic enim corporum natura se demonstrat; et sunt quaedam corpora solida magis et firma, et alia puriora apparent et extersa magis et munda et clara et quasi meliorem et digniorem substantiam vel essentiam vel formam habentia; et alia levia et coaptata et prompta et integra et incorrupta magis; et alia fragilia et corruptioni proxima et infirma et feculenta et vilia et ponderosa et incongrua. Et est pulchra tamen in universitatis compage et ordine ista diversitas, in qua minus bonum malum non est, et differens bonum majus bonum est. Ad hunc ergo modum rationabile est illas quoque spirituales naturas quae universaliter bene conditae s convenientes suae puritati et excellentiae, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Iueo si ꝯtingat aliqͣn sic̃ ꝯtig̾e sole. uuidas aliqͣ fieri ĩ ħ
sac̃m̃to. q̃ intñ oigna ee̾ uidebitnt᷑. noli horrere sola spes q̃ appa¬
ret ħ ht̃. T̃ mõstrat spe̾m: sͥseruat u̾itatẽ. Ex hib&e sensui tuo
corꝑi suo u̾itatẽ nat᷑e ũuolabił. ⁊ ĩmortaħ ne ĩ suo corrũpat :
Si ĩ a liq asimilitudiẽ receda: uͥũ sacm̃tũ ñ eet ͤ ͤ ꝓd̾ce se ibi ⁊

Expanded text:
tingat aliquando sicut contingere solet, ut videas aliqua fieri in hoc sacramento, quae minus digna esse videbuntur, noli horrere. Sola species quae apparet hoc habet. Tibi monstrat speciem, sibi servat veritatem. Exhibet sensui tuo corpori suo veritatem naturae inviolabilis et immortalis, ne in suo corrumpatur. Si in aliquo a similit
Abbreviated transcription (Latin):
dom᷑: ãaꝵ corꝑa. domꝰ cogitationũ corda. Hȩc sangͥne tigimꝰ.
ꝑ passiõĩs fide̾ illã sangͥne tigimꝰ ꝑ passiõis imitationẽ. crucis
signũ intꝰ ⁊ foris opponentes ꝯtͣ adusarias potestatẽ. Deniq car¬
mauoucat᷑. ñ qͥ manducat᷑. s qͥ manducat ei quẽ manducat ĩ¬
corporat᷑. Iecͥco uoluit &ͦ ã nob̾ manducari: uͥ uos sͥ ĩ corꝑare.

Expanded text:
nguine tingimus per passionis fidem, illa sanguine tingimus per passionis imitationem: crucis signum intus et foris opponentes contra adversarias potestates. Denique carmanducatur, non quod manducatur, sed qui manducat ei quem manducat incorporatur. Idcirco voluit Christus a nobis manducari, ut nos sibi incorporaret.
Abbreviated transcription (Latin):
talitẽ depon̾ce. Quia gͦ uolitntate ũ necessitate mortał fuit:
posuit. ⁊ rursũ qñ uoluit recep̃. u ĩ ħ ip̃o ꝓbaroe. qr ĩqͣntũ
eã sustinuit ex necessitate ñ ee̾t. qͥ sic ꝓ potestate ĩqͣntũ uoluit
eã ñ he. sustiu̾e õtuo ñ possee. legit᷑ ĩ eugłio qr dñs iħs xͦ c̃ u̾bũ
iute pͣdicaret. ⁊ ad uitã mortales:⁊ morit᷑os tiriutaret: zelan¬
tis hostes quẽ rõne ꝯuicͥe ñ pot̾ant. furore exting̾e uolebant:
Itaq qͣsi in eũ qͥ nicħ ãpliꝰ mortal ħet. manꝰ iniecer̃ ĩ ipsũ. ⁊
duxer̃ eũ in sr̃ciliũ montis. uͭ illinc eũ p̾ctpitarẽt. Ipse aũ

Expanded text:
uit, posuit, et rursum quando voluit recepit. Ut in hoc ipso probaret, quod inquantum eam sustinuit, ex necessitate non esset, qui sic pro potestate inquantum voluit eam non habere, sustinere omnino non posset. Legitur in itae praedicaret, et ad vitam mortales et morituros invitaret, zelantes hostes quem ratione convincere non poterant, furore exstinguere volebant. Itaque quasi in eum qui nihil amplius mortali haberet: Manus injecerunt in ipsum, et duxerunt eum in supercilium montis
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑: pͣsentia corꝑal ñ aufert᷑. Postꝗͣ aũ sensꝰ corꝑał in ꝑcipiendo
Dispensatio cõpleta ÷ ꝑfectũ sacm̃tũ: uirtꝰ manet ⁊ p̃c de ore ad
cor tͣnsit. Meliꝰ ÷ tͥ u eat in m̃tẽ tuã: ꝗͣ in uentr̃s tuũ.Sib iste
ad te u comedat᷑: ñ uͥ ꝯsuinat᷑. Uenit ut gustetur: ñ uͥ ĩ¬
corꝑet᷑. Augtmnꝰ uocẽ de celo audit. qr ħ a t̾renis illi dici. auuit
respondi ñ potuit. Cib sũ gͣndiũ. cresce ⁊ manducab ine. Nõ
ũ me nutes ĩ te sic̃ carnis tuȩ : s tu mutab̾is ĩ me. Itaq pru¬

Expanded text:
corporalis non aufertur. Postquam autem sensus corporalis in percipiendo dispensatio completa est, perfectum sacramentum virtus manet; Christus de ore ad cor transit. Melius est tibi ut ea in mentem tuam, quam in ventrem tuum. Cibus iste ad te ut comedatur, non ut consumatur. Venit ut gustetur, non ut incorporetur. Augustinus vocem de coelo audivit, quia hoc a terrenis illi dici aut responderi non potuit. Cibus sum grandium, cresce et manducabis me; non ut me mutes in te, sicut cibum carnis tuae, sed tu mutaberis i
Abbreviated transcription (Latin):
mutit qͣntũ ad se ĩuiolabił corꝑiᷤ uitatẽ. Uidet᷑ cotrodi ⁊ manoe
ĩ corruptꝰ. uidet᷑ affici ł macłari: ⁊ ꝑseu̾at ĩuzolatꝰ. Sustin&e ħ
fieri tirca se. ne seni nr̃ aliqͥd alienũ ꝑcipiat. s ñ regpit ħ
ĩ se. ne incorruptibił nat᷑a sincitatẽ suã amittat. Tanta ẽ
possit: nec sordib macłari. Itaq si qͣu ħ fieri uidis. noli tim̾e
ip̃i : s sollicitꝰ esto tͥ. Ip̃e leci ñ pot̃. tu nocͥi potes. qr male¬

Expanded text:
idetur corrodi, et manet incorruptus. Videtur affici vel maculari, et perseverat inviolatus. Sustinet haec fieri circa se, ne sensus noster aliquid alienum percipiat, sed non recipit haec in se, ne incorruptibilis natura sinceritatem suam amittat. Tanta estaffici possit, nec sordibus maculari. Itaque si quando haec fieri videris, noli timere ipsi, sed sollicitus esto tibi. Ipse laedi non pot
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m susceptã hiuinanitatẽ. qr si mortalẽ firesse ñ credemꝰ : mor¬
tuũ negarem̃. Hitmana gͦ nat᷑a ĩ cͦ mortał fuit. s uolũtate.
ñ necessitate. Ex eo eñĩ qd̃ ꝑ grã ab oĩ peccõ munda u̾bod̾i in
unitatẽ ꝑsone ruuncta ÷ e ab oĩ mortis necessitate ⁊ debito
liba facta ÷ : ũ nich morti oeb̾ae. ꝓ eo qͥ peccĩ nicħ hab̾et.
Sustinuit tñ sponte mortalitatẽ. qr mortẽ sustin̾e uolebat.¬

Expanded text:
em fuisse non crederemus, mortuum negaremus. Humana ergo natura in Christo mortalis fuit, sed voluntate, non necessitate. Ex eo enim quo per gratiam ab omni peccato munda verbo Dei in unitatem personae juncta est, ab omni mortis necessitate et debito libera facta est, ut nihil morti deberet pro eo quod peccati nihil haberet. Sustinuit t
Abbreviated transcription (Latin):
tͣoidit. ħ ÷ passibile. an ĩ passibile. mortale. an ĩ mortale. ⁊
cetͥa q̃ ad hanc ꝑtinẽt q̃stionẽ. Ego ĩ eiꝰmodi sic ⁊ ĩ aliis ꝓfessꝰ
sũ: diugna secreta magũ uen̾anda ꝗͣ. discutiẽda censeo. Sim¬
plicitati fid̾i ħ susfic̾e puto. si dicimꝰ qr tale dedit qͣle uoluit: ⁊
rursũ qͣle oidit ip̃e nouit. Id̾̃o .N. tale dedit qͣle uoluit. qr¬

Expanded text:
an immortale, et caetera quae ad hanc quaestionem pertinent. Ego in ejusmodi sicut et in aliis professus sum divina secreta magis veneranda quam discutienda censeo. Simplicitati fidei hoc sufficere puto, si dicimus quod tale dedit quale voluit, et rursum quale dedit ipse novit. Ideo enim tale dedit quale voluit, q
Abbreviated transcription (Latin):
uñ scđm uniꝰ cq m̃surã se ꝑcuncta m̃bra eiꝰ diffundit.
hab̾ et ille peccatũ. Sic gͦ factũ ẽ ꝑgr̃am. ut caro illa apec¬
cato sub qͦ ab origine sua erat mundaret᷑. ⁊ mundata in illo
qͥ lib̾ ab oĩ pecc̃o in ea fut̾us erat. apeccato lib̾a assume̾t᷑. ut nec
si caro eiꝰ ibi peccõ obnoxia fuit : S sciendũ ÷ qd̾ licet caro
xͥ sic̃ caro leuĩ adhuc in lũbis abrahȩ sub peccato fuit. tam̃
ipsũ peccatũ eiꝰ ñ fuit. sub qͦ caro eiꝰ fuit. Hoc enĩ solũ ibi
eiꝰ fuit. qd inde futurũ eiꝰ fuit. Qͣ ꝓpt̾ leui illic ⁊ nat᷑am.
hu̾it. ꝓpt̾ea qd iñ ipsã solã accepturꝰ fuit. ꝓculdubio obla
Oblatio enĩ ñ ꝓ nat᷑a. s ꝓculpa offert᷑. q si ꝓculpa ñ eẽt.
cui ipsa q̃ eiꝰ fut᷑ã enit sine culpa nat᷑a insua origine culpȩ

Expanded text:
uniuscujusque mensuram se per cuncta membra ejus diffundit. uniuscujusque mensuram se per cuncta membra ejus diffundit. haberet ille peccatum. Sic ergo factum est per gratiam, ut caro illa a peccato sub quo ab origine sua erat mundaretur; et mundata in illo qui liber ab omni peccato in ea futurus erat a peccato libera assumeretur, ut nec si caro ejus ibi peccato obnoxia fuit? Sed sciendum est quod, licet caro Christi sicut caro Levi adhuc in lumbis Abrahae sub peccato fuit, tamen ipsum peccatum ejus non fuit, sub quo caro ejus fuit. Hoc enim solum ejus ibi fuit, quod inde futurum ejus fuit. Quapropter Levi illic, et naturam habuit, propterea quod ipsam solam tamen accepturus fuit, procul dubio oblatoblatio enim non natura, sed pro culpa offertur, quia si pro culpa non esset, cui ipsa quae ejus futura erat sine culpa natura, in sua origine culpae
Abbreviated transcription (Latin):
decimas dedisse ꝯuncam᷑. Quomͦ aũt leui qͥ scđ̾m carnẽ
nͥ q caro leui cũ culpa ibi fuit. caro xͥ ñ fuit. Atq iõ qd̾
peccato obnoxiũ erat expiatiõe eguisse. qd̾ aũ mundũ. atq
apeccato liberũ erit ñ egnisse. Tali gͦ se rõne ꝓbare pu¬
tat̃. qd̾ caro illa q̃ au̾bo assũpta ẽ nunꝗͣ obnoxia peccato
fuit. s ab micio sine in et aqͦ descendit. siue inhis ꝑ qͦs descen¬
dit munda sernata sit apeccato. uͥ aliqnͣdo eẽ poss hostia
ꝓpeccato. S catholicȩ u̾itatis diffincio filiũ dĩ qͥ ꝓpecca¬
toribꝰ natꝰ : decarne obnoxia peccato carnẽ assũpsisse as¬
serit lib̵̾ã apeccato. ⁊ idõ lib̾am. q lib̾atã. Idõ lib̾am. ñ
q sub illo ñ ꝗͣ fui̾t : s q sub illo eẽ aliqñ cessauit. Qndo
assũpta ⁊ mundata ÷ ꝑ eandẽ qͥppe gr̃am nat᷑a humaᷤ¬
na mundata ẽ. ut u̾bo dĩ lib̾a apeccato uniret᷑. ꝑ ꝗͣ xͥ

Expanded text:
decimas dedisse convincamur. Quomodo autem Levi qui secundum carnem nisi quia caro Levi cum culpa ibi fuit, caro Christi non fuit. Atque ideo quod peccato obnoxium erat expiatione eguisse, quod autem mundum atque a peccato liberum erat, non eguisse. Tali ergo se ratione probare putant quod caro illa quae a Verbo assumpta est, nunquam obnoxia peccato fuit; sed ab initio sive in eo a quo descendit, sive in iis per quos descendit, munda servata sit a peccato, ut aliquando esse posset hostia pro peccato. Sed catholicae veritatis definitio Filium Dei qui pro peccatoribus natus est de carne obnoxia peccato carnem assumpsisse asserit liberam a peccato, et ideo liberam quia liberatam. Ideo liberam non quia sub illo unquam fuit, sed quia sub illassumpta est, mundata est. Per eamdem quippe gratiam natura humana mundata est, ut Verbo Dei libera a peccato uniretur, per qua
Abbreviated transcription (Latin):
qntũ nr̃a facultas suppetit adunando. S et de patͥb
qͥb obedientiã debemꝰ. quantũ nr̃a. ht̃ possibilitas ⁊ an
aoiliñ ĩmo sernienĩ. quantũ suppetit. fa eultas. Sedm¬
cłm p̃ceptũ scd̾e tabulȩ ẽ. Hõ occides. Homieidi¬
um fit multis modis. Manu. lingua. ꝯsensu.
Manu fit eũ qͥs aliũ actualit̃ uita pͥuat. uł inlocũ mor¬
tis ubi uita pͥuet᷑ p̃cipitat. ut in carcerẽ uł in aliũ qͣuelibet
talẽ locũ. Linga sit duob modis idẽ p̃cipiendo uel sug¬
gerendo. Iudei qͥppe xp̃m occidert̃. dũ ut occidet᷑ uidici
suggesser. Cõ sensu simiłr duob modis. fit homicidiũ.
dũ uł mortẽ alt̾iꝰ desidamꝰ et cupinꝰ. uł si dũ eũ amor¬
te lib̾are possumꝰ uitã eiꝰ negligimꝰ. iđ adiutoriũ non

Expanded text:
quantum facultas quantum facultas quibus obedientiam debemus quantum nostra habet possibilitas, et auxilium imo servitium, quantum suppetit facultas. Secundum praeceptum secundae tabulae. Non occides . Homocidium sit multis modis, manu, lingua, consensu. Manu fit cum quis alium actualiter vita privat, vel in locum mortis ubi vita privetur praecipitat, ut in carcerem, vel alium quemlibet talem locum. Lingua fit duobus modis, id est, praecipiendo vel suggerendo. Judaei quippe Christum occiderunt, dum ut occideretur, judici suggesserunt. Consensu similiter duobus modis fit homicidium, vel dum mortem alteruis desideramus et cupimus, vel si dum eum a morte liberare possumus, vitam ejus negli
Abbreviated transcription (Latin):
tio p̾uenit᷑. et nr̃a dilectio ꝑ eiꝰ grãm excitata subsequit᷑.
Inpatͥb aut̃ carnis nr̃ȩ. si adid solũ beneficiũ nr̃a dilec¬
tio tendit᷑. quo carnalit᷑ abhis nr̃m meritũ p̾uenit᷑. q ultͣ
carnis affectã. et supͣ carnis in tuitũ ñ ꝓfic̃. adꝑfectionẽ¬
p̃mii spuał ñ ꝑtingit. G ꝓpt̃ uitã. et̾ritatis diligendus ẽ
auctor iitȩ tẽꝑał. ut scilicet ñ ħ diligat᷑ quia hanc abillo
immo ꝑ illũ uitã accipimꝰ. s q ꝑͥanc ad illã uitã. intra¬
turi sumꝰ. B ene gͦ cũ dictũ eẽt honora patrẽ tuũ⁊¬
matre tuã.subuincta ẽ causa. ut bene sit tͥ.⁊ fis lon¬
geu̾s suꝑ trã scilicet inuentiũ. q hoc dilige̾ debemꝰ in auc¬
ti sumꝰ. & puldre honoranti pͥncipiũ suũ longeiatas
Sane qnͣtũ spectat ad sensũ litterȩ duob modis paren¬
tes nr̃os honorare debemꝰ. ⁊ obediendo eis ideł in oĩ¬
b exceptis his in quib dilectio patris offendit᷑: et eos

Expanded text:
tio praevenitur, et nostra dilectio per ejus gratiam excitata subsequitur. In patribus autem carnis nostrae si ad id solum beneficium nostra dilectio tenditur, quo carnaliter ab his nostrum meritum praevenitur, quia ultra carnis affectum, et supra carnis intuitum n pertingit. Ergo propter vitam aeternitatis diligendus est auctor vitae temporalis, ut scilicet non ob hoc diligatur quia hanc ab illo, imo per illum vitam accepimus, sed quia per illum vitam intraturi sumus. Bene ergo cum dictum esset: Honora patrem tuum, subjuncta est causa, ut bene sit tibi, et sis longaevus super terram, scilicet viventium, quia hoc diligere debemus in aucncipium suum, longaevitas Sane quantum spectat ad sensum litterae, duobus modis parentes nostros honorare debemus, et obediendo eis videlicet in omnibus exceptis his in quibus dilectio Dei Patris offenditur et eos
Abbreviated transcription (Latin):
soli ⁊ ñ alteri seruiendũ ẽ. ea scilicet sernitute. q̃ ei soli
debita ẽ. Nã ⁊ in en angelio cũ dr̃. nemo nouit patrẽ
ȩtiã ꝓfunda dĩ teste apło scrutet᷑. Sed ẽ enismodi loquen¬
di genꝰ. ut dicat᷑ memo nisi ille udelicet qͥ ñ hoc ẽ qͣ ille.
His buitate tnͣs cursis ad sequẽs mandatũ discuciendũ tn¬
on assumas nom̃ dĩ tui in nanũ. Hoc a̾simplicẽ
litt̾ȩ sensũ talit̃ intelligi debet. ut nom̃ dĩ homo
in nanũ ñ assumat. idest uł adm̃datiũ affirmandũ. uł ad
ydolũ ad orandũ. scilicet ut neq ydola nomine diuino
honoret. neq falsitati nom̃. dminũ associet. M istice aũt¬

Expanded text:
soli et non alteri serviendum est, ea videlicet servitute quae ei soli debita est. Nam et in Evangelio, cum dicitur: Nemo novit Patrem etiam profunda Dei, teste Apostolo , scrutetur. Sed est ejusmodi loquendi genus, ut dicatur, nemo nisi ille videlicet qui non, hoc est quod ille. His pro brevitate transcursis, ad sequens mandatum discutiendum tranon assumas nomen Dei tui in vanum . Hoc ad simplicem litterae sensum taliter intelligi debet, ut nomen Dei homo in vanum non assumat, id est vel ad mendacium affirmandum vel ad idolum venerandum; scilicet ut neque idola nomine divino honoret, neque falsitati nomen divinum associet. Mystice aut
Abbreviated transcription (Latin):
mas illi. Hoc ẽ pͥmũ p̃ceptũ. In adonatione agnosce fidẽ.
m̾tatis in ore tuo sit ꝓpt̾ u̾itatẽ: ut pꝰ fidẽ cordis seqͣtur
cõfessio oris. Eximũ denocio adbonã ꝯscientiã. pꝰca erẽ¬

Expanded text:
uum, et servias illi . Hoc est primum praeceptum. In adoratione agnosce fidem, uum, et servias illi . Hoc est primum praeceptum. In adoratione agnosce fidem, veritatis in ore tuo sit, propter veritatem, ut post fidem cordis, sequatur confessio oris. Primum devotio ad bonam conscientiam; p
Abbreviated transcription (Latin):
id ipsũ quod enangłium abiecisse c̾dit᷑. inlege scͥptũ pͥᷤ
inueniat᷑ Qui enĩ dir̃ ñ mechabis corꝑalẽ mechiam.
cauendã eẽ ostendes. Qd gͦ nona lex suppleuit qd̃ uetꝰ
cohibuit. in ꝓpͥa tñ minime tẽꝑauit. q qͥ dir̃ nõ cõ cupisces
uxorẽ ⁊ rẽ ꝓrimi tui. mulierẽ  rẽ om̃o c̃cupiscendã ñ
netuit. s ab aliena tantũ appetitũ cohibendũ demõstranit.
Nona aũt ler ⁊ in ꝓpͥis tẽꝑatũ eẽ deb̾e edoeuit. ut omnẽ illi
nient̃ dici uet̾em legẽ ꝑc̾cupiscentiã uroris siue rei alienȩ
nõ illã significasse q̃ sola uoluntate agit᷑. sed abicionẽ ⁊ ma¬
chinationẽ quȩ studio quodã ⁊ adiusu adimplendũ desideri¬
ũ ⁊ adoptinendũ id qd̾ in desiderio ẽ. extiꝰ oꝑe erercet᷑. Nona
oꝑis. sed intꝰ qͦq damnabilẽ eẽ ostendit in desidio uolũtatis.
ipseꝵ p̃ceptaꝵ dĩ. sine cõsidãtione transire
non oportet. Nã si ordo inuendi ẽ. ẽ utiq ⁊ ordo p̃cipi

Expanded text:
 in lege scriptum prius inveniatur? Qui enim dixit: Non moechaberis corporalem moechiam cavendam esse ostendens. Quid ergo nova lex supplevit, quod vetus cohibuit, in propria tamen minime temperavit. Quia qui dixit: Non concupisces uxorem et rem proximi tui, mulierem et rem omnino concupiscendam non vetuit, sed ab aliena tantum appetitum cohibendum demonstravit. Nova autem lex et in propriis temperatum esse debere edocuit, ut omnem nienter dici veterem legem concupiscentiam uxoris sive rei alienae non illam significasse, quae sola voluntate agitur; sed ambitionem et machinationem quae studio quodam et ad nisu ad implendum desiderium et ad obtinendum id quod in desiderio est exterius opere exercetur. Nova operis, sed intus quoque damnabilem esse ostendit in desiderio voluntatis. rum Dei sine consideratione transire non oportet. Nam si ordo vivendi est, est utique et ordo praecipie
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipiũ eristendi ꝑ ꝯdicionẽ accepimꝰ ado patre.⁊ pat¬
nitas hominis sacͣm̃tũ ẽ. ⁊ imago diuinȩ pat̾nitatis. ut
discat cor humanũ in eo pͥncipio quod uidet. qͥd debeat
illi pͥncipio a quo ẽ.⁊ qd̾ nõ uidet. Sicgͦ dictũ ẽ honora
patre tuũ ⁊ matrẽ tuã ut bene sit tͥ. ⁊sis longeuus sr̃

Expanded text:
existendi per conditionem accepimus a Deo Patre; et paternitas hominis sacramentum est et imago divinae paternitatis, ut discat cor humanum in eo principio quod videt, quid debeat illi principio a quo est, et quod non videt. Sic ergo est dictum. Honora patrem tuum et matrem tuam, ut bene sit tibi, et sis longaevus
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Qui cauet sollicite ne in sua seruitute uł ꝓtimore
hoĩs cõtͣ dm̃ qͥd faciat uł t̾renȩ retͥbutiois lucrũ in inten¬
tione cȩlesti p̃mio ante ponat. Sed ingco manifestior
sententia ex p̾ssa ẽ. Oreca nãq locutio diuinã seruitutẽ
abhumana ꝓpͥo uocabulo distinguit. qͥ latinitas non habet.
Ibi enĩ dĩ scruitus latria. ⁊ humana dulia nocat᷑ ⁊ obhoc
ydolatre appellati s̃ qͥ eã seruitutẽ ꝗͣ dõ debuer̃ ydolis exhi¬
bebat᷑. Sed latina lingua utrãq sub eodẽ nomine seruitu¬
tẽ comphendit. ⁊ ꝓpt̾ea obscurior significatio facta ẽ c̃
dr̃. ei soli sermes. qd̾ ing̾to ambiguũ nõ ẽ. S ed eũ hoc p̃¬
ceptũ ad patrẽ ꝑtinead. qͣre dictũ ẽ ei soli seruies. qͣsi ⁊̃

Expanded text:
itute vel per timorem hominis contra Deum quid faciat, vel terrenae retributionis lucrum in intentione, coelesti praemio anteponat. Sed in Graeco manifestior sententia expressa est. Graeca namque locutio divinam servitutem ab humana proprio vocabulo distinguit, quod latinitas non habet. Ibi enim Dei servitus latria, et humana dulia vocatur. Et ob hoc idololatrae vocati sunt, qui eam servitutem quam Deo debuerunt idolis exhibebant. Sed Latina lingua utramque sub eodem nomine servitutem comprehendit, et propterea obscurior significatio facta est cum dicitur. Ei soli servies, quod in Graeco ambiguum non est. Sed cum praeceptum ad Patrem pertineat, quare dictum est: ei so
Abbreviated transcription (Latin):
Queri aũt pot̾. si id qd̾ dixit. eisoli ad utrũq sit referen
cdũ ut dicat᷑. Ipsũ solũ ad orabis. ⁊ ei soli seruiers. Sedħ
qͦmͦ stare potit. quia sepe in ueti testam̃to scõs uiros nõ
solũ angelos adonisse s ⁊̃ homines legimꝰ. nec tñ ꝓpt̾ea ali¬
cubi rep̃hensos in uenimꝰ : Et innouo ⁊̃ apłs quidẽ fide¬
los ad seruendũ suꝑiorib ⁊ p̾latis sũmoꝵe exortat᷑. Sciendũ gͦ cͥ
qr alio mͦħoĩes. alio mods as̃ adorari p̃cipit᷑. Usu nãq uetĩ
suꝑioris qͥcq ab inferiorib adorari dicebant᷑. qñ eis siue
in curniationẽ genuũ. sine capitis in clinatione. ab his re¬
uerentia exhibebat᷑. Dm̃ aut̃ ad orare ẽ : ei tota m̃te ꝑ
humilitatẽ ac deuocionẽ substerne̾.⁊ ipsũ pͥncipiũ acfinẽ¬

Expanded text:
Quaeri autem potest an id quod dixit; ei soli ad utrumque referendum Quaeri autem potest an id quod dixit; ei soli ad utrumque referendum sit, ut dicatur: Ipsum solum adorabis, et ei soli servies. Sed hoc quomodo stare poterit, quia saepe in Veteri Testamento, sanctos viros non solum angelos adorasse, sed etiam homines legimus; nec tamen propterea alicubi reprehensos invenimus? Et in Novo etiam Apostolus fideles ad serviendum superioribus et praelatis summopere alio modo homines, alio modo Deus adorari praecipitur. Usu namque veteri superiores quique ab inferioribus adorari dicebantur, quando eis sive incurvatione genuum, sive capitis inclinatione ab his reverentia exhibebatur. Deum autem adorare, est ei totam mentem per humilitatem ac devotionem substerne
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parat᷑. Andi isrł. Hic nota obedientiã. Ds̃ tuus. hic nota
gr̃am. Ds unꝰ ẽ. Hic doctrinã. Quasi diceret᷑. O bedientiã
exhibe: gr̃a intellige. u̾itatẽ agnosce. Quod audis hoc ẽ obe¬
dientia. quã erigeris. Quod ds̃ tuus ẽ. gr̃a qua p̃ueniris.
qd̾ dĩ imiꝰ ueritas qͣ illuminaris ⁊ ꝑfic̾is. Dm̃ tuũ audi qͥ tͥ
mĩã iã exhibuit ⁊ nec dũ tam̃ ate seruiciũ accep̃. ut scias
mittit p̃mium retribucionis. Audi isrł hoc ẽ ausculta. ac¬
quiescet. Omnis enĩ uirtꝰ ab obedientia incipit. quẽ ad mod̾
omẽ uiciũ ab iobedientia. ꝓced. Frusit᷑ nãq uel mobedien¬
ti grã. uł tõtumaci doctrina. uel non intelligenti p̾ceptũ
tũ. Ipsũ ad orabis. h oc ꝑtinet ad fidẽ. et ei soli seruies. hoc
ꝑtinet ad oꝑationẽ. Fides enĩ oꝑas ex dileclione ꝑfec tum
fac̃. q nec opꝰ sine fide. nec fides cui tẽpꝰ suppetit accepta ẽ
sine oꝑe. ꝓpt̃ea ad om recte credendo. serui bene oꝑando.

Expanded text:
ta gratiam; Deus unus est, hic nota doctrinam, quasi diceretur: obedientiam exhibe, gratiam intellige, veritatem agnosce. Quod audis, hoc est obedientia quam exigeris; quod Deus tuus, est gratia qua perveneris; quod Deus unus, veritas qua illuminaris et perficeris. Deum tuum audi qui tiam jam exhibuit, et necdum tamen a te servitium accepit, ut scias promittit praemium retributionis. Audi, Israel, id est, ausculta, acquiesce. Omnis enim virtus ab obedientia incipit, quemadmodum omne vitium ab inobedientia procedit. Frustra namque vel inobedienti gratia, vel contumaci doctrina, vel non intelligenti praeceptutum: Ipsum adorabis, hoc pertinet ad fidem; et ei soli servies, hoc pertinet ad operationem. Fides enim operans ex dilectione perfectum facit, quia nec opus sine fide, nec fides cui tempus suppetit accepta est sine opere. Propterea adora recte credendo, servi bene operando.
Abbreviated transcription (Latin):
spũ locum uniu̾salit̾ remou̾e̾ uoluisse. qm̃ scđm dim̾sio¬
nem solum ⁊ cucũ scͥptionem corꝑalem locum ꝯstare ꝓ¬
bauerunt. S hoꝵ ut supͣdirimus ꝯsicd̾atio nimis a ꝯnu¬
ni estimatione. ⁊ possibilitate recessit. Magis aũt ea po¬
nenda in usum loqͣndi quȩ se sponte accõmodãt : ⁊ nicħ a
lat̾e ingerant alienum auitate. Ratio qͣlit̾ ds ñ solũ unꝰ s¬

Expanded text:
dimensionem solum et circumscriptionem corporalem locum constare probaverunt. Sed horum, ut supra diximus, consideratio nimis a communi existimatione et possibilitate recessit. Magis autem ea ponenda in usum loquendi quae se sponte accommodant; et nihil a latere ingerant alienum a veritate. CAP. XIX. Ratio
Abbreviated transcription (Latin):
de dõ dñr. ⁊ credͥeͥntur n̾atiter in dõ. ad hȩc tria
referuntur. ⁊ ꝯstant in cħis tribus in ipso. quib ut dictũ
÷ siqͥd tollas ꝑfectum non ẽ. qd̾ relinquitur. siqͥd adic̾e̾ cone¬
si scrutantem occulta. ⁊ intelligentem. ħ totum sapi̾e est.
Siꝓuim si mansuetum. si misedem. ⁊ patientem. totum ħ
bonitatis ÷.⁊ ñ pot̃ his adic̾e u̾itas qͥc qm. q totum in
tem monstrauer̃ insimulachro ꝑfecto. ⁊ ꝑsuaser̃ nicħ adi¬
erant. sed distincta in uenta st̃. hic nͥ ñ erant unũ. ⁊ ꝓpt̃ea
trmnitatis imago facta s. oe seeuta ÷ ꝯsidertio ꝓpͥetatem in¬
uentam hic usq ad in esfabilem trinitatem. ⁊ disturr̃ ibi
ꝓpͥũ qd ꝓprium hic erat im̃. ⁊ differens inuentum ẽ. Ibi
at᷑ in uno erat totum. ⁊ unum totum.

Expanded text:
Deo dicuntur, et creduntur veraciter in Deo: ad haec tria referuntur et constant in his tribus in ipso, quibus, ut dictum est, si quid tollas perfectum non est quod relinquitur; si quid adjicere conenspectorem, si scrutantem occulta, et intelligentem, hoc totum sapientiae est; si pium, si mansuetum, si misericordem, si patientem, totum hoc bonitatis est. Et non potest his adjicere veritas quidquam, quia totum in tem monstraverunt in simulacro perfecto et persuaserunt nihil adjierant, sed distincta inventa sunt hic ubi non erant unum; et propterea Trinitatis imago facta sunt. Et secuta est consideratio proprietatem inventam hic usque ad ineffabilem Trinitatem; et distinxit ibi proprium quod proprium hic erat tantum, et differens inventum est; ibi autem in uno erat totum et unum totum.
Abbreviated transcription (Latin):
ratio in uentum inse ꝓbat. ⁊ in his quę uidet ex¬
tinse. quia ortum ⁊ occasum habentia cuncta. siñ aucto¬
re nec originem habe possent. nec reꝑationem. Quȩ in
toto aliquando cepisse ietirco dubium ẽẽ non pot᷑: qr in par¬
tibus suis siñ cessatione cotidie et orriri uidetur quod non
est : ⁊ p̃terire quod est. O mẽ aũt quod mutabile est.
aliquando non fuisse necesse ẽ quia quod stare non po¬
tuit cũ p̾sens fuit. indicat se aliquando nõ fuisse priuᷤ¬
quam fuit. Sic respondent quȩ foris sunt his que
in tus uidentur. adueritatem conpbandam.⁊ auctorẽ
suũ naturc lamat quȩ se abillo factam ostend.

Expanded text:
ratio inventum in se probat, et in his quae videt extra se; quia ortum et occasum habentia cuncta, sine auctore nec originem habere possent nec reparationem. Quae in toto aliquando coepisse idcirco dubium esse non potest; quia et in partibus suis sine cessatione quotidie et oriri videtur quod non est et praeterire quod est. Omne autem quod mutabile est, aliquando non fuisse necesse est; quia quod stare non potuit cum praesens fuit, indicat se aliquando non fuisse priusquam fuit. Sic respondent qui foris sunt iis quae intus videntur ad veritatem comprobandam et auctorem suum natura clama
Abbreviated transcription (Latin):
tran. neq sapĩa sed signum tantum. neq amor ł boni¬
tas s signum tuntum. ⁊ ipsa signa nec potentia erant.
nec sapĩa. nec amor sicut intus. sed signa tantum potñ¬
tiȩ sapi̾e.⁊ amoris. Pot̾ntiȩ enĩ signum. fuit rerum
imensitas. sap̾ie. pulchritudo. bonitatis utilitas. ⁊ñ
enaint ipsa signa potñtia .ł. sapia.ł. bonitas. s tantũ
signa horum attestantꝑa. his q̃ intus erunt ꝓpria. &
ꝓbata ÷ trinitas n̾a in oꝑibus suis. neo potuit ratiohis¬
dicreta. St̃ .n. tria hec q om̃e rõnale ꝑficiũt. nec siñ his
ꝯsummantar. Hec s̃ potñtia. scientia. ⁊ uoluntas. ex quibꝰ
si tollas unum aliqd̾. ꝑfectionem inminuis. Si cunc ta pa¬
riter ꝯstituas: nicħ de e̾e̾ ꝯfiteris. His gͦ upse rerum ꝯdi¬

Expanded text:
tum; neque sapientia sed signum tantum; neque amor vel bonitum; neque sapientia sed signum tantum; neque amor vel bonitas, sed signum tantum; nec et ipsa signa, neque potentia erant neque sapientia neque amor sicut intus, sed signa tantum potentiae, sapientiae et amoris. Potentiae enim signum fuit rerum immensitas; sapientiae pulchritudo; bonitatis utilitas. Et non erant ipsa signa potentia vel sapientia, vel bonitas; sed tantum signa eorum attestantia, his quae intus erant propria. Et probata discreta. Sunt enim tria haec quae omne rationale perficiunt, nec sine his consummantur Haec sunt potentia, scientia et voluntas; ex quibus si tollas unum aliquod, perfectionem imminuis; si cuncta pariter constituas, nihil deesse confiteris. His ergo et ipse rerum condi
Abbreviated transcription (Latin):
diligñter cauendum ne in ꝯmunione ꝯfundatur qd̃
distinguend̃ ÷ : neq in singłaritate distingnatur quod
ꝓprium ÷. ħ oc ÷ cum ꝑsonas intrinitate distinguere uo¬
Qd uestigiũ trinitatis ñ solũ ĩ rõnali creat̾a. s ariam¬
CCE in corporea reperit᷑.
demonstrauimꝰ uestigium aliqd̃ trinitatis sũmȩ.
quantum ualet ratio humana de modico qd̾ suĩ ÷ ⁊ da¬
tum ÷ illi.⁊ ÷ in illa. et modicum ÷ ad ꝑfectum totum.
T̾ria .N. inueñ in se. et exhis trimitatem dep̾hendit
q̃ enit supͣ se. ⁊ ꝯtestata ÷ illa natura foris. sic̃ de unita¬
te dĩtatis. ⁊ apparuer̃ tria foris signa trinitatis. s ñ ina¬
go ut illa q intus erant : ⁊ hȩc ipsa inꝑfecta similitu¬
dine erant. Erat.N. potentia in tus. ⁊ sapi̾a. ⁊ amor
et tria ħȩc imago erant potentiȩ. creatoris. ⁊ spĩȩ ⁊ a¬
erat qd̵ ibi erat. S qd̵ hic erat imago erat. qd̾ ibi erat.
i̾tas erat. foris at̃ potentia non erat. s signium tan¬

Expanded text:
munione confundatur quod distinguendum est, neque singularitate distinguatur, quod proprium est: hoc est cum personas in Trinitate distinguere vostigium Trinitatis non solum in rationali creatura sed, etiam in corporea reperitur. demonstravimus vestigium aliquod Trinitatis summae quantum valet ratio humana de modico quod suum est, et datum est illi et est in illa, et modicum est ad perfectum totum. Tria enim invenit in se et ex his Trinitatem deprehendit quae erat supra se. Et contestata est illi natura foris, sicut de unitate deitatis. Et apparuerunt tria foris signa Trinitatis, sed non imago ut illa quae intus erant: et haec ipsa imperfecta similitudine erant. Erat enim potentia intus, et sapientia, et amor. Et tria haec imago erant potentiae Creatoris; et sapientiae, et aerat quod ibi erat. Sed quod hic erat imago erat, quod ibi erat veritas erat. Foris autem potentia non erat, sed signum tan
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ potñtia añ sapientiã erat. et de ipsa sapi̾a exierat.
Neq rursum amor potñtia ł sapi̾a dici potat. qr ꝓcesse¬
nt tm̃ abipsis. ⁊ ipsa aliqñ sine ipso extita̾nt. Et erãt
ta ħ discreta in aĩa. uħis tͥbus trintas aĩȩ ĩuenta ÷̃.
Q ascendit aĩa abhis ad sũmam trinitatem. ⁊ ĩ uenit
ibi patrẽ. qui anullo erat. sic̃ inse potentia. ⁊ filium q
erat. sic̃ in se dilectio a pot̾ñtia. ⁊ sapi̾a ꝓcesserat. Et io
potñtiam patri tribuit. q in se similitudo fuerat illius.
orta erat. & dilectionem spm scõ attribuit. qm̃ inse a
potñtia ⁊ sapi̾a ꝓcessit. sic̃ scs sp̃c apatre. ⁊ filio. qui dilec¬
Et q tñ dõ totum qd̾ ẽ. e̾e̾. unum ÷ et non pot̾ esse di

Expanded text:
 potentia, ante sapientiam erat et de ipsa sapientia exierat. Neque rursum amor potentia vel sapientia dici poterat; quia processerat tantum ab ipsis, et ipsa aliquando sine ipso exstiterant. Et erant tria haec discreta in anima; et in his tribus Trinitas animae inventa est. Et ascendit anima ab his ad summam Trinitatem, et invenit ibi Patrem qui a nullo erat, sicut in se potentia; et filium qui erat, sicut in se dilectio a potentia et sapientia processerat. Et ideo potentiam Patri tribuit, quia in se similitudo fuerat illius; orta erat; et dilectionem Spiritui sancto attribuit, quoniam in se a potentia et sapiEt tamen quia Deo totum quod est, esse unum est; et non potest di
Abbreviated transcription (Latin):
reterea ꝓpt̃ simulacrum suum discreta.¬
quo inuenta ÷ trinitas sũma.⁊ ipsum simi¬
lit᷑ trinitatẽ p̾ferebat. qͣsi uestigium qͦddam ⁊ imagi
gaudiũ m̃tis ad sapientiã suã. et ipse solum dilectio
erat. q sine ipso inm̃te. ⁊ sapi̾a dilectio ñ erat. Et po
ipsa sapi̾a. qͥ depotentia nata fua̾t. Ncuissime amor. qͥ
d̾e potentia simul ⁊ sapi̾a ꝓcesserat. ⁊ distinguebãtur ħ:¬
q ꝓrsus hic idem ñ erunt. qͦ seꝑabant᷑ ab inuicem. ⁊ ñ
ꝯstabant inuno. P ropt̾ea in mente rõnali aliud poten¬
tia erat. qr prior erat sine sapi̾a. ⁊ adhuc sapi̾a ñ erat.
Et ueñ pꝰea sapia. ⁊ cũ potñtia eẽ. cep̃. quasi aliud
in alio.⁊ erant iam duo potentia. et sapi̾a. ⁊ ad ditum
erat potentia de aliqͦ.⁊ de ipsa sapi̾a erat. amor aũ

Expanded text:
eterea propter simulacrum suum quo est inventa Trinitas summa et ipsum similiter trinitatem praeferebat quasi vestigium quoddam et imagingaudium mentis ad sapientiam suam; et ipse solum dilectio erat, quia sine ipso in mente et sapientia dilectio non erat. Et posipsa sapientia, quae de potentia nata fuerat; novissime amor qui de potentia simul et sapientia processerat. Et distinguebantur rsus haec idem non erant qui separabantur ad invicem, et non constabant in uno. Propterea in mente rationali aliud potentia erat quia prior erat sine sapientia et adhuc sapientia non erat. Et venit postea sapientia, et cum potentia esse coepit, quasi aliud in alio. Et erant jam duo, potentia et sapientia: et additum erat pote
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ genitis. qr dĩtas una gignentis ⁊ geniti. ꝓpt̾e̾a unũ in¬
uenti s̃ in illo. qr ds̃ enint. q unum erant totum qd̾ erãt.
s non unis in uno. q pat̾ erat qͥ anullo erat. ⁊ filus qͥ
a patre erat : sp̃s sc̃s qui ab utroq enit. qui filius non erat.
qm̃ ab utroq erat.⁊ ȩqͣlit̾ erat. Et dictȩ s̃ tres ꝑso¬
nȩ tͥa hȩc. qr unum qͦdq trium totum hoc erat. ⁊ꝑso¬
na erat. nec tñ una ꝑsona ꝙ unum ħ totum. s tres ꝑ¬
sonȩ.q tria in ħ uno. ⁊ hoc unum totum. Et ħ tria

Expanded text:
et genitus, quia deitas una gignentis et geniti. Propterea unum inet genitus, quia deitas una gignentis et geniti. Propterea unum inventi sunt in illo quod Deus erant; quia unum erant totum quod erant; sed noius non erat; quoniam ab utroque erat et aequaliter erat, et dictae sunt tres personae tria haec; quia unumquodque trium totum hoc erat; et persona erat; nec tamen una persona, quia unum hoc totum; sed tres personae, quia tria in hoc uno, et hoc unum totum; et haec tr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spc̃ sc̃s. nec tam̃ tres benigni. ⁊tres boni. s unus be¬
nignus. ⁊ unus bonus. qr benignitas una. ⁊ bonitas una.
in natum una.⁊ sub̃a una. S casu scͥptura ꝯscientiȩ hu¬
manȩ non erraret in dõ suo. similia hoĩbus quȩ non enĩt
i ipso arbitrans. qm̃ ab hoĩbus sũpta erant uocabula
q̃dã. ñ ad om̃ẽ similitudinem. ad significanda ꝗͣ dĩ eĩt
supra hoẽs. Et erat aliquid simile ibi. ne mutatio aliena
e̾ẽt᷑. s ñ totum ne id credetur. qd̾ in tantum differebat. ⁊¬
dictus ÷ indĩtate pat̾. qm̃ ibi erat aquo erat: qui de sua
suba erat. Sic̃ qͥ gignit de sua sub̃a gignit. ⁊ñ ⁊ qͥgig¬
tis. ⁊ geniti. Et eiat inħ similitudo int̾ diuina. ⁊ hu¬
mana. ⁊ ꝓpte̾a ex ħ dictus ÷ pat᷑. ⁊ siluis. q genuit ille.
uste genitus ẽ. ⁊ ñ ÷ qui genuit pat̾ ille qͥ genitus ÷
filus. ⁊ tñ qr nat᷑a una ÷ gignentis ⁊ geniti. ⁊ suba una.

Expanded text:
s sanctus. Nec tamen tres benigni et tres boni, sed unus benignus et unus bonus; quia benignitas una, et bonitas una in natura una, et substantia una. Sed cavit Scriptura conscientiae humanae ne erraret in Deo suo similia hominibus quae non erant in ipso arbitrans, quoniam ab omnibus sumpta erant vocabula quaedam, non ad omnem similitudinem sed ad significanda quae Dei erant supra homines; et erat aliquid simile ibi ne imitatio aliena esset, sed non totum, ne idem crederetur quod in tantum differebat; et dictus in deitate Pater, quoniam ibi erat a quo erat qui de sua substantia erat. Sicut qui gignit de sua substantia gignit, et erat in hoc similitudo inter divina et humana; et propterea ex hoc dictus est Pater et Filius, quia genuit ille, et iste genitus est. Et non est qui genuit Pater, iste qui genitus est Filius; et tamen quia natura una est gignentis et geniti; et substantia una