comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corruit: et ideo absconsus est a fa-
sus a facie di: habitauit in terra na¬
id. Si ad malorũ cõparationẽ ueni¬
leuare ocłos non patit᷑ ad cȩlũ: in a¬
lio autẽ ex desperatione nata contu¬
melia negligit dm̃. Non se gͦ ab¬
sconder̃t a facie mea: neq abscon-¬
ditȩ sunt iniqͥtates eorũ. contͣ ocłos
meos. Hii supra quas iniusticias
se absconder̃t a facie dei : Aliqñ
fuer̃t in peccatis quando erant in
mari: ex quo a piscatorib extra¬
cti sunt. He itaq suspicent᷑. quia
to de ꝑfundo ad montes aduene
et dicit: neq abscondite sunt
iniquitates eorũ contra ocłos me¬
os. Quȩ secunt᷑ difficultatem
siue uidentur non habere cũ suꝑiori-¬
bus quȩ de piscatorib ⁊ uenatorib
diximus. Et sic non modicũ nobis
scrupulũ generant. Et retribuã
illis primũ duplices in iusticias eoꝵ:
et peccata ipsorũ in quib contami¬
nauer̃t t̾ram meã in morticiniis
abhominationũ suarũ. ⁊ in iniqͥta¬

Expanded text:
corruerat, et ideo absconsus  Al. abscsus est a facie Dei, et habitavit in terra Naid . Si ad malorum comparationem venilevare oculos non patitur ad coelum. In alio autem ex desperatione nata contumacia negligit Dominum. Non se absconderunt ergo a facie mea, neque absconerunt sunt iniquitates eorum contra oculos meos. Justi super quas injustitias non se absconderunt a facie Dei? Aliquando fuerunt in peccatis, quando erant in mari, ex quo a piscatoribus extracti sunt. Ne itaque suspicentur, quia to de profundo ad montes vener dicit: Neque absconditae sunt iniquitates eorum contra oculos meos. Quae sequuntur difficultatem sive videtur non haerere cum superioribus, quae de piscatoribus et venatoribus diximus, et sic non modicum nobis scrupulum generant. Et retribuam illis primum duplices injustitias eorum, et peccata ipsorum in quibus contaminaverunt terram meam, in morticinis abominationum suarum, et iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
maris: obliuiscere ualliũ. ac ꝓfundo¬
rum. Ueni ad montes ꝓpħias. ueni ad
tua. ut cũ dies mortis aduenerit.
de monte. de altiori loco accipiant.
uide autẽ: si nõ sacrata uoce in ea¬
dem sentencia ꝓpħa consentit dicens.
Ecce ego mitto piscatores multos
dicit dñs. et piscabunt᷑ eos: et pꝰ hȩc
mittã uenatores multos. ⁊ capient
eos supra omnẽ montẽ. ⁊ supra om
nem collẽ. Siuis et tu abhis uena¬
torib capi. caue ne uerseris in ual¬
lib. ne in alia humili regione consi¬
stas. Quere colles. quere montẽ.
inquẽ uiso popło dñs ascendit. ⁊ se¬
cuti sunt eum discipłi: ex quo ape¬
nes. Neq uͦ putes licere his uenato¬
rib aliunde homines. nͥ de montib
et collib ascire: ⁊ qđ sequit᷑ de ca¬
uernis petrarũ. Unde possũ intelli¬

Expanded text:
maris: obliviscere vallium ac profundomaris: obliviscere vallium ac profundorum: veni ad montes, Prophetas; veni ad tua; ut cum dies mortis advenerit, ctis de colle et de monte, de altiori loco accipiant. Vide autem si non sacrata voce in eadem sententia Propheta consentit dicens: Ecce ego mitto piscatores multos, dicit Dominus, et piscabuntur eos: Et post haec mittam venatores multos, ut capiant eos supra omnem montem et collem . Si vis et tu ab his venatoribus capi, cave ne verseris in vallibus, ne in alia humili regione consistas. Quaere colles, quaere montem, in quem, viso populo, Dominus ascendit, et secuti sunt eum discipuli, ex quo apenes. Neque vero putes licere his venatoribus, aliunde homines, nisi de montibus ac collibus capere, et quod sequitur, de cavernis petrarum. Unde possum  Al
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ꝓfecerit exemplũ. Nemo blasphe-¬
met. nemo male laceret: non uocẽt᷑
crim̃ qđ ab alterius adductũ ẽ in¬
telligentia. Et tu gͥ cũ de scłi istius
fluctib ꝑ discipłos dñi fueris ex¬
tractus muta corꝑis uicia: muta
sensũ animȩ: non es ille piscis qui
insalsis uersabaris undis: s de
ꝓfundo gurgite erutus. ad melio¬
ra conuertere. sodm illud apłicum.
Nos autẽ om̃s reuelata facie głam¬
dm̃i contẽplantes. in eandẽ imaginẽ
transformam᷑. de gła in głam: qͣsi
a dñi sp̾u. Et cũ fueris ab apłis
ac discipłis iħu marinis fluctib
liberatus: noli querere ꝓfundum:
s in montib sit conuersatio tua:
ut iam non habeas pͣiscadorib qͥ
te rursus de Fluctib extrahant.
s aliis quibusdã quos uenatores
scriptura noͣncupat: qui te pꝰea
uenent᷑ de monte. de colle. de
locis altiorib. Ibi sit deãbulatio tua.
ibim̃tis gressus: et statĩ obliuiscere

Expanded text:
nobis profecerit exemplum. Nemo blasphenobis profecerit exemplum. Nemo blasphemet, nemo male laceret, non vocetur crimen quod ab alterius abductum est intelligentia. Et tu igitur cum de saeculi istius fluctibus per discipulos Domini fueris extractus, muta corporis vitia, muta sensum animae; non sis ille piscis qui in salsis versabaris undis, sed 857 de profundo gurgite erutus ad meliora convertere, secundum illud Apostolicum: Nos autem omnes, revelata facie, gini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur de gloria in gloriam, quasi a Domini spiritu . Et cum fueris ab apostolis ac discipulis Jesu marinis fluctibus liberatus, noli quaerere profundum, sed in montibus sit conversatio tua; ut jam non habeas opus piscatoribus, qui te rursus de fluctibus extrahant, sed aliis quibusdam, quos venatores Scriptura nuncupat, qui te postea venentur de monte, de colle, de locis altioribus: ibi sit deambulatio tua, ibi mens, gressus et statio: obliviscere
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenit dñs iacobũ zebedei. et ioħiem¬
E fratrẽ eius in nauicula cũ rebedeo pa-¬
tre eorũ reficientes recia sua. Quos
cũ similiter ad euangłii ministeriũ
ꝓuocasset: piscatores hominũ reddi¬
dit. Si quis gͦ iuxta hanc histori¬
am consicderet discipulos saluatoris.
turarũ ratione contextã. ut recia
giro artificis suꝑfundi: et consideret
hoc ipsũ cũ sũma ratione fieri: uide
hominũ piscatores. instituens eos de¬
mari animas liberare: et ex acerbis¬
simis fluctib ad aurã ꝓducere li¬
beriorẽ. Uesum illi pisces cũ sagenis.
retibus. atq hamis extracti de aqua
fuerint: moriuntur. Apud nos uͦ cũ
aliquis fuerit sermonis rete cõp̾hensus.
et eductus de mare scłi: moritur qͥdẽ
et ipse s peccato. s mundo. ut con-¬
surgens xp̃o. uiuat do. Si possis ad
intelligendum sensũ quẽ conam̃ expo-¬
nere. animũ inducere. pisces de mari
&x tractos aliã rursus uitã assumere.
⁊ aliud corpꝰ induere: tunc scies quo

Expanded text:
nus, Jacobum Zebedaei, et Joannem fratrem ejus, in navicula cum patre Zebedaeo reficientes retia sua . Quos cum similiter ad Evangelii ministerium provocasset, piscatores hominum reddidit. Si quis ergo juxta hanc historiam consideret discipulos Salvatoris, turarum ratione contextam ut retia, gyro artificis superfundi, et consideret hoc ipsum cum summa ratione fidei, videbhominum piscatores, instituens eos animas liberare de mari, et ex acerbissimis fluctibus ad auram producere liberiorem. Verum illi pisces cum sagenis, retibus atque hamis extracti de aqua fuerint, moriuntur. Apud nos vero cum aliquis fuerit sermonis rete comprehensus, et eductus de mari saeculi: moritur quidem et ipse, sed peccato, sed mundo: ut consurgens Christo, vivat Deo. Si ergo possis, ad intelligendum sensum quem conamur exponere, animo inducere, pisces de mari extractos aliam rursus vitam assumere, et aliud corpus induere, tunc scies quo
Abbreviated transcription (Latin):
goge plurimȩ in isrł. nichilominus
illi in desertis. et montib. et spelun¬
cis. ⁊ cauernis petrarũ latitabant.
Qͥ d gͦ est: Si quis uult imitari ui¬
tas ꝓpħarũ. increpet. arguatq pa¬
cantem: statĩ odiũ merebitur. statĩ
et detrahetur. statĩ pacietur insidi¬
as: qd etiã ut sepe in ecclesiis uideo
accidere. Peccauit quodlibet quispis̃
his qui p̃sidet popło. ⁊ regit eccli¬
siasticam disciplinam. eicit euar
de congregatione scõrũ. Ilico ille erreu¬

Expanded text:
gogae plurimae in Israel, nihilominus gogae plurimae in Israel, nihilominus illi in desertis, et 852 montibus, et speluncis, et cavernis petrarum latitabant. Quid ergo est? Si quis vult imitari vitas prophetarum, increpet, arguatque peccatores, statim odium merebitur, statim ei detrahetur, statim patietur insidias. Quod etiam nunc in Ecclesiis saepe videmus accidere. Peccaverit quodlibet quispiam: is qui praesidet populo, et regit Ecclesiasticam disciplinam, ejicit eum de congregatione sanctoru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħis: da cum apłis xp̃i tui. tribue
ut inueniam᷑ ad uestigiaunigeniti
tui. Hȩc loquentib nobis: ñ senti¬
mus quid petamꝰ. Rei enĩ hoc di¬
cimꝰ. Fac et nos sic odio haberi. ut odio
habiti sunt ꝓpħe: et da nob̾ uerbata¬
lia. suꝑ quȩ ꝑsecutionẽ patiamur:
da in istas incidere calamita tes. quas
apłi sustinuert̃. Dicere quippe damͥ
da mͥ partẽ cũ apłis. nolentẽ ex affec¬
tu pauli uere loqui. in laborib plu¬
rimũ: in plagis abundant̃: in carce¬
rib supra modũ : in mortib sepe. ⁊
reliqua: om̃iũ est iniquissimũ. Si ra¬
q uolumꝰ requiescere cũ ꝓpłus. consi¬
deremꝰ uitas ꝓpharũ: quomͦ ex eo
qd increpabant et arguebant delin-¬
quentes iudicati condẽpnatiq sint:
lapidati. ferrati. in occisione gladii
occubuer̃t circũ euntes in melotis
in caprinis pellib. in egestate. in tri¬
bulatione et miseria. in solitudinib
errantes. Eo tẽpore quo erant sina¬

Expanded text:
prophetis, da cum apostolis Christi tui, tribue prophetis, da cum apostolis Christi tui, tribue ut inveniamur ad vestigia Unigeniti tui. Haec loquentes non sentimus quae petimus: re enim hoc dicimus: Fac nos sic odio haberi, ut odio habiti sunt prophetae, et da nobis verba talia super quae persecutionem patiamur: da in istas incidere calamitates quas apostoli sustinuerunt. Dicere quippe, da mda mihi partem cum apostolis, nolentem ex affectu Pauli vere loqui: In laboribus plurimum, in plagis abundanter, in carceribus supra modum, et in mortibus saepe , et reliqua omnia est iniquissimum. Si itaque volumus requiescere cum Prophetis, consideremus vitas prophetarum, quomodo ex eo, quod increpabant et arguebant delinquentes, judicati condemnatique sunt: Lapidati, secti in occisione gladii occubuerunt, circumeuntes in melotis et in caprinis pellibus, in egestate, in tribulatione et miseria, in solitudinibus errantes . Eo tempore quo erant syna
Abbreviated transcription (Latin):
a contẽpnentib sermones tuos. Potest
fieri ut ꝓpħes hoc dicat contẽptus
a popło peccatore: suꝑ his quȩ p̃dica¬
bat. Ait quippe et alibi. Compleui
dies meos in irrisione. Obꝓbriũ gͦ
patit᷑ ab his qui sermones dei audire
contẽpnunt: et dep̃catur ut di habe¬
at auxiliũ. dicens. Scito qͦmͦ acce¬
perim ꝓꝑter te obꝓbriũ a contẽpnen-¬
tibus sermones tuos. Consumã eos.
Pocest hoc dicere ꝓpħes. s magis con¬
uenit saluatori: post cuiꝰpassionem
uenit consũmatio ihrłm: et int̾fectio
popłi iudeorũ. Post hȩc quia multa
passi sunt ꝓpħȩ. ꝓpt̾ legationẽ et in¬
crepationẽ uerbi dei. quas ad popu¬
lum ꝓferebant: oportet auditores
pauteꝰ cõmoneri de uita eorũ atq ꝓ¬
missis ⁊ nr̃a uoluntate : ut uixta
possibilitatẽ uiriũ si uolumꝰ requiẽ
consequi cũ ꝓpħis. etiã oꝑa eorũ face¬
re nitamur. Qd̾ autẽ loquor istius¬
modi est. Frequent̾ in oratione dici

Expanded text:
a contemnentibus sermones tuos. » Potest a contemnentibus sermones tuos. » Potest fieri, ut prophetes haec dicat, contemptus a populo peccatore, super quem praedicabat ea. Ait quippe et alibi: « Complevi dies meos in irrisione. » Opprobrium ergo patitur ab his qui sermones Dei audire contemnunt, et deprecatur, ut Dei habeat auxilium dicens: Scito quomodo acceperim propter te opprobrium a contemnentibus sermones tuos, consumma eos. potest hoc dicere, sed magis convenit Salvatori, cujus post passionem venit consumptio Jerusalem et interfectio populi Judaeorum. Post haec quia multa passi sunt prophetae propter legationem verbi et increpationes Dei, quas ad populum proferebant, oportet auditores paucis commoneri de vita eorum, atque promissis, et nostra voluntate, ut juxta possibilitatem virium, si volumus requiem consequi cum prophetis, etiam opera eorum facere nitamur. Quod autem loquor istiusmodi est: frequenter in oratione dicam:
Abbreviated transcription (Latin):
orationẽ: et priorib que secuntur
adiũgit. Tu cognouisti dñe. memor
esto mei. ⁊ uifita me: et innocentẽ me
fac a ꝑsequentib me. ñ in patientia
Et ꝓpħes potest hoc dicere ꝑsecu¬
tionẽ passus ab his quos increpabat:
qui ueritatẽ audire nolebant. Inimicꝰ
quippe eis factus ẽ uera dicens. Potest
autẽ et saluator hȩc dicere. usq ad
crucẽ ꝑsecutionẽ passus a popło non
in pacientia. Qͥd ẽ quod ait ñ in pa¬
cientia: Longanimis fuisti semꝑ
huic popło delinquentie s ꝑ hoc qd̾
etiã aduersũ me suã erex̃ temeritatẽ.
noli eẽ longanimis. Et re uera ñ
fuit patiens ds. Si enĩ consideres tẽ¬
pora passionis dñicȩ. et ruine ihrłm
quando subuersa ẽ : uideb̾ qͦmͦ ñ in
patientia abusus sit eis ds. Aqͥnto
tuerat modicũ aliquid tẽꝑis in pacien-¬
tia derelinqui: ꝓpter eos qui ꝑ signa
atq portenta apłorũ credituri erant
Scito qͦmͦ accepi ꝓpter te obꝓbrium

Expanded text:
orationem, et prioribus quae sequuntur, orationem, et prioribus quae sequuntur, adjungit: Tu cognovisti, Domine, memor esto mei, et visita me: innocentem me fac a persequentibus me non in patientia . Et Prophetes potest hoc dicere, persecutionem passus ab his quos increpabat, qui veritatem audire nolebant, inimicus quippe eis factus est vera dicens. Potest autem et Salvator haec dicere, usque ad crucem persecutionem passus a populo, Non in patientia. Quid est hoc quod ait: Non in patientia? Longanimis fuisti semper huic populo delinquenti; sed super hoc quod etiam adversum me erexit temeritatem suam, noli esse lonfuit patiens Deus. Si enim consideres tempora passionis Dominicae et ruinae Jerusalem, quando subversa est, videbis quomodo non in patientia abusus sit eis Deus. A quinto tuerat modicum aliquid temporis in poenitentiam derelinqui, propter eos qui per signa atque portenta apostolorum credituri erant. « Scito quomodo accepi propter te opprobrium
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ: ⁊ sapientẽ auditorẽ. Hec omĩa
abstulit ab illis deus: et nob̾ qui ex
gentib sumꝰ. si tam̃ acciꝑe uoluerimꝰ
tradidit. Et thesauros tuos in dep̃¬
dationẽ. Dabo cõmutationem ꝓpt̾
omĩa peccata tua in omĩb finibus
tuis. Qđd dicit tale ẽ. Ista omĩa ꝓpt̾
peccata tua. quȩ in uniuersos fines tu¬
os ꝑuener̃t: tibi reddita sunt. Hullꝰ
quippe finis illiꝰ est popłi: qͥ ñ pecca¬
tis illius repletus sit. Hec poterat ñ
quantũ in se fuit int̾fecit iusticiã.¬
siest xp̃c ueritas. Unde ꝓpt̃ crude¬
les contra filiũ dĩ acclam᷑ationes:
s tantũ credentib sibi ex mortuis
uictor ostensus ẽ. Et dabo te in ser¬
uitutẽ inimicis tuis: in t̾ra quã nesci¬
ebas. Seruiuit popłs iudeorũ inimi¬
cis suis: et disꝑsus ẽ in t̾rã quã igno¬
rabat. Qm̃ ignis accensus ẽ in ira
mea: suꝑ uos ardebit. Post ista quȩ
exposuimꝰ et ꝯminationis uerba ad
popłm: ille qui suꝑiꝰ orauerat. ꝯplet

Expanded text:
ctum, et sapientem auditorem . Haec omnia abstulit ab illis Deus, et nobis qui ex gentibus sumus, si tamen accipere voluerimus, tradidit. Et thesauros tuos in depraedationem dabo, commutationem propter omnia peccata tua in omnibus finibus tuis. Quod dicit tale est: Ista omnia propter peccata tua, quae in universos fines tuos provenerunt, tibi reddita sunt. Nullus quippe finis illius est populi, qui non peccatis ejus repletus sit: 850 nec poterat nonquantum in se fuit, interfecere  Al.si est Christus veritas. Unde propter crudeles contra Filium Dei acclamationes hased tantum credentibus sibi ex mortuis victor ostensus est. Et dabo te in servitutem inimicis tuis, in terram quam nesciebas . Servivit populus Judaeorum inimicis suis, et dispersus est in terram quam ignorabat. Quoniam ignis accensus est in ira mea, super vos ardebit. Post ista quae exposuimus, et comminationis verba ad populum, ille qui superius oraverat, complet
Abbreviated transcription (Latin):
ctus sum sicut qui colligit stipulã in
non suꝑ sit botrus ad manducandum
reuerens a terra. ⁊ qui corrigat int̃
homines ñ est: om̃s in sanguine iu¬
dicantur. Uenit enĩ ut meteret fru¬
ctus: et quasi stipula in segete reꝑta.
ꝓpter plurimos peccatores ait. Heu
michi qm̃ factus sum sicut qui colli¬
git stipulã in messẽ. Uenit uindemia-¬
re botros uitȩ in hominib: ⁊ ĩmen-¬
sis scelerib inuentis. dicit. Et sicut
racemꝰ in uindemia: cũ non suꝑsit
botrus uuȩ ad manducandũ primiti¬
ua. In alio qͦ similia his ad patrẽ lo¬
quitur dicens: quȩ utilitas in sangui¬
ne meo dũ descendo in corruptionẽ :
nũ sanguine meo quẽ fudi ꝓ eorum
salute fecer̃t: Quȩ utilitas in sangͥ¬
porto coryꝰ humanũ: qͥd his om̃ib di¬
gnũ int̾ homines ꝑpetratũ ẽ: Que
utilitas in sanguine meo dũ descendo ĩ

Expanded text:
 sicut qui colligit racemos in sit botrio ad manducandum timoratus a terra: et qui corrigat, inter homines non est. Omnes in sanguine judicantur . Venit enim ut meteret fructus, et quasi stipula in segete reperta propter plurimos peccatores, ait: Heu mihi, quoniam factus sum sicut qui colligit stipulam in messe. Venit vindemiare botros uvae in hominibus, et in messe sceleribus inventis, dicit: Et sicut racemos in vindemia, cum non supersit botrus uvae ad manducandum primitiva. In alio quoque loco similia his ad Patrem loquitur dicens: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? in sanguine meo, quem fudi pro eorum salute, profecerunt? quae utilitas 845 in sanguporto corpus humanum? quid his omnibus dignum inter homines perpetratum est? Quae utilitas in sanguine meo, dum des
Abbreviated transcription (Latin):
me genuisti uirũ qui iudicer et discer¬
nar om̃i t̾ra : Possumꝰ et alit̃ intelli¬
iudicetur in om̃i t̾ra. Qs imꝓborũ
non condempnat xp̃ianã religionẽe
Qͥs gentiliũ saltẽ transitorie non
excutit eã ÷ Qs iudeorũ non de xp̃i¬
anis loquit᷑: Qͥs de philosophis.
quis de imperitis: Ubiq xp̃c condẽp¬
nat᷑ atq discernit᷑. Et ab aliis quidẽ
condẽpnat᷑ : ab aliis quidẽ ñ condẽp¬
natur. Si autẽ condẽpnat᷑ excipitur
ater et aperis ei ostiũ. ingreditur
ad te: Credis in eũ : uescitur tecũ.
Si uͦ de religione audiens xp̃iana
non ceꝑis eam: nichil aliud facis
quã condẽpnas iħm. ut mñdacẽ. ut st¬
Quẽ me genuisti uirũ: qui iudicer
et discernar omĩ terrȩe Quicũq
penitus ei ñ credt̃: condẽpnant il¬
lum. Qui autẽ credt̃ ⁊ ad huc a¬
bigunt: duudicant illũ. Duo gͥ
apud homines xp̃e ꝑpetitur. Abͦ
incredulis xp̃c condempnat᷑: ab ã¬
bigentib discerint᷑. Si portas ima¬

Expanded text:
udicer et discernar omni terrae. Possumus et aliter intellijudicetur in omni terra. Quis improborum non condemnat Christianam religionem? quis Gentilium saltem transitorie non excutit eam? quis Judaeorum non de Christianis loquitur? quis de philosophis? quis de imperitis? Ubique Christus condemnatur atque discernitur: et ab aliis quidem condemnatur, ab aliis non condemn. Aperis ei ostium, ingreditur ad te: credis in eum, vescitur tecum. Si vero de religione audiens Christiana non susceperis eam, nihil aliud facis, quam condemnas Jesum, ut mendacem, ut seQuasi quem me genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae. Quicumque penitus ei non credunt, condemnant illum. Qui autem credunt, et adhuc ambigunt, dijudicant illum. Duo igitur apud homines Christus perpetitur: ab incredulis condemnatur, ab ambigentibus discernitur. Si portas ima
Abbreviated transcription (Latin):
positũ: sic et in p̾senti loco int̾preta¬
mur. Adnotauimꝰ in principio huius
libri dictũ. Propham in gentib posui
te: regna eradicare. et subuertere.
et disꝑdere : ⁊ edificare. ⁊ plantare.
Porro ieremias ista ñ fecit: s iħe dñs
meus qui eradicaũ regna peccati: et
edificatione nequiciȩ subuersa fecit
in animab nr̃is iusticiã ueritatẽq
regnare. Quomͦ gͥ magis illa con¬
ueniunt. xp̃o quã ieremiȩ: sic arbitror
uidendũ ẽ an possit id qđ in congru¬
um et blasphemũ uidet᷑ ẽẽ. si refera¬
tur ad dñm id est heu mͥ ego mater:
saluator nr̃ dicere miserdons alios.
Ad qd̃ ꝓbandũ exibenda sunt testi¬
monia que manifeste nulli alii sunt
fleuerit suꝑ eã et dixerit. Ihrłm¬

Expanded text:
positum, sic et in praesenti loco interpretemur. Annotavimus in principio hujus libri dictum: Prophetam in gentibus posui te, regna eradicare, et subvertere, et disperdere, et aedificare, et plantare. Porro Jeremias ista non fecit, sed Dominus meus Jesus qui oradicavit regna peccati, et aedificatione nequitiae subversa, fecit in animabus nostris justitiam, veritatemque regnare. Quomodo igitur magis illa conveniunt Christo quam Jeremiae, sic, arbitror, videndum est an possit id quod incongruum, et blasphemum videtur esse si referatur ad Dominum, id est: Heu mihi, mater, Salvator noster dicere miserans alios. Ad quod probandum exhibenda sunt testimonia, quae manifeste nulli alii apta fleverit super eam, quia dixerit: Jer
Abbreviated transcription (Latin):
ne sibi reuelata ait. Ue mͥ miser ego¬
habens in medio populi ĩ munda la¬
bia habentis ego habito: et regẽ dñm
sabaoth uidi ocłis meis. Et missus ẽ¬
ad me unꝰ de seraphin. et tetigit labia
mea et dixit. Ecce abstuli iniquitates
tuas: ⁊ peccata tua purgaui. Post pristi¬
similia si queras: repperies. At ñ talis
ieremias. Ab ipsis enĩ cunabuł sc̃o sp̃u¬
plenus : ꝓpħare orsus ẽ. Propt̾ qd̾ ant:
sedm cõmunẽ quippe sensũ primũ de¬
bemꝰ exponere. heu mͥ ego mat̃ quare
me geniusti uirũ qui uidicer et discer¬
nar ab omi t̾ra. Quidã autẽ hunc in
terp̾tans ait. ꝓpħam ñ ad matrẽ cor¬
poralẽ hȩc locutũ fuisse: s ad eã que

Expanded text:
ne sibi revelata, ait: Vae mihi misero, quone sibi revelata, ait: Vae mihi misero, quohabens in medio populi inmundalabia habentis habitem, regem dominum sabaoth uidi ocad me unum de Seraphim, et tetigit labia mea, et dixituas et peccata tua purgaui. Sagitsimilia si quaeras, reperies. At non talis Jeremias; ab ipsis enim cunabulis Spplenus prophetare orsus est: propter quod ait secundum communem quippe sensum primum debemus exponere: Heumihi, mater, quare me genuisti virum, qui judicer discernar ab omni terra? Quidam autem hunc locum interpretans, ait prophetam non ad matrem corporalem haec locutum fuisse, s
Abbreviated transcription (Latin):
non potest dicere non debui. Cũ
enim debuerit: non exsoluit. Qdꝰ autẽ
sequit᷑ ñ debuit mͥ quisquã: sic intelli¬
gendum est. Ego quidẽ feneraui.⁊
uolui spiritales pecunias cõmodare: s
illi auertert̃ aures suas ab his quȩ dice¬
ut mͥ deberent quȩ audiebant: idcirco
non debuit mͥ quisquã. Si quis enim
uoluerit sermones qui dicunt᷑ audire.
debitor fit eorũ: et qͣsi debitor etiã
rib acciꝑe disciplinȩ uerba cũ fenore
et fieri debitores: quã non acciꝑe nec
debere. Accusant᷑ quippe tales: dicente
ꝓpħa. Nec debuit michi quisquã. Qd̃¬
me geniusti uirũ qui iudicer ⁊ discer¬
nar om̃i t̾re. non sic existimo conue¬
nire. aliis ꝓpłnsiut iereie. Multi
mus de scripturis acciꝑe testimoniũ.
lsaias non audiuit anteꝗͣ te plasma-¬
rem in ut̾o noui te. et antequã exi¬
res de uulua scĩficaui te ⁊ ꝓpham
in gentib posui te: neq ait nescio
loqui. quia iuuenis ego sum: s uisio¬

Expanded text:
non potest dicere: Non debui; cum non potest dicere: Non debui; cum enim debuerit, non exsolvit. Quod autem sequitur: Non debuit mihi quisquam, sic intelligendum est: Ego quidem fenerari volui: et spiritales pecunias commodare, sed illi averterunt aures suas ab iis quae diceut mihi deberent quae audiebant. Idcirco non debuit mihi quisquam. Si quis enim voluerit sermones qui dicuntur audire, debitor fit eorum, et quasi debitor etiam ribus accipere disciplinae verba cum fenore, et fieri debitores, quam non accipere, nec debere. Accusantur quippe tales, dicente propheta: Non debuit mihi quisquam. Qme genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae ? non sic existimo convenire aliis prophetis ut Jeremiae; multi mus de Scripturis accipere testimonium. Isaias non audivit: Antequam te plasmarem in utero, novi te, et antequam exires de vulva, sanctificavi te, et prophetam in gentibus posui te: neque ait: Nescio loqui, quia juvenis ego sum: sed, visio
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩcũq discipłis p̾cipit. si ingeniosos
⁊ ardentis nature habeat auditores:
quanto plus p̾cipit. tanto plus ꝓfic̃.
illis int̾rogantib ⁊ de eo qd̃ dicit. sepe
querentib quis sit sensus in dicto:
qui ordo: que scripti uoluntas. Un¬
de contrariis ait. ñ ꝓfuit neq ꝓfuit
mͥ quisquã. Qa autẽ et alia nobis
expositio residua ẽ: ꝓpt̾ exemplaria
cerciora in quib continet᷑ ñ debui.
neq debuit mͥ quisquã. et hunc locũ
consideremꝰ. Qui omĩb omĩa resti
tuit: cui uectigal uectigal: cui timo¬
rem timorẽ: cui tributũ tributũ: cui
honorẽ honorẽ: ⁊ uniuersis omĩa re¬
p̃sentat. nulli debens aliqd officium:
uerbi gr̃a honorãs parentes ut paren-
tes: frͣs ut fr̃s. filios ut filios. epõs
ut diaconos. fideles ut fideles. cathe¬
cuminos ut cathecuminos. si om̃ĩbus
omĩa reddat: nulli debet officiũ.
Si uͦ reddere debet et nõ reddit:

Expanded text:
Quicumque discipulis praecipit, iste, si ingeniosos, Quicumque discipulis praecipit, iste, si ingeniosos, et audientis naturae habeat auditores, quanto plus praecipit, tanto plus proficit, illis interrogantibus, et de eo quod dicit saepe quaerentibus, qui sit sensus in dicto, qui ordo, quae scripti voluntas. Unde econtrario ait: Non profui, neque profuit mihi quisquam. Quia autem et alia nobis expositio residua est, propter exemplaria certiora, in quibus continetur: Non debui, neque debuit mihi quisquam, et hunc locum consideremus. Qui omnibus ovectigal, cui timorem timorem, cui tributum tributum, cui honorem honorem , et universis omnia repraesentat, nulli debens aliquod officium, verbi gratia, honorans parentes, fratres ut fratres, filios ut filios, episcout diaconos, fideles ut fideles, catechumenos, ut catechumenos; si omnia omnibus reddat, nulli debet officium. Si vero reddere debet, et non reddit,
Abbreviated transcription (Latin):
Quã obrẽ quasi medicus libens ac
ꝓmptus medicamina languentibus
tribuit: et illis non scd̃mꝰ artificiũ
curantib. s iuxta uoluntatẽ suam
agentib dicit. Non ꝓsui: neq ꝓfuit
michi quisquã. Quodãm enĩ bene¬
ficiũ consequit᷑ ipse qui curat. si fru¬
ctum laboris sui in ȩgrotante conspi-¬
ciat: ⁊ ꝑ leticiãm̃tis ñ ipse consequit᷑
utilitatem: scdm illud quod alibi dr̃.
Beatꝰ qui loquit᷑ in aures audientiũ.
Hanc gͥ utilitatẽ quã consequitur
magister ab auditorib suis. si ꝓfi¬
ciunt ad audiendũ. dũ fructus ꝑci¬
ꝓfuit mͥ quisquã. Si enĩ debet audi¬
torib ꝓdesse qđ loquor: auditores
uͦ quȩ dicuntur abiciunt: et ego di¬
co non ꝓfui. neq ꝓfuit mͥ quisquam:
quia hanc utilitatẽ ñdũ sum conse¬
cutus. quã consequit᷑ his qui beatus
efficitur : dum in aures loquit᷑ audi¬
entiũ. Pocest autẽ ⁊ aliter intelligi.

Expanded text:
Quamobrem quasi medicus libens ac Quamobrem quasi medicus libens ac promptus medicamina languentibus tribuit, et illis non secundum artificium curantis, sed juxta voluntatem suam agentibus dicit: Non profui, neque profuit mihi quisquam. Quodammodo enim beneficium consequitur ipse qui curat, si fructum sui laboris in aegrotante conspiciat, et per laetitiam mentis etiam ipse consequitur utilitatem, secundum illud, quod alibi dicitur: Beatus qui loquitur in aures audientium. Hanc igitur utilitatem quam consequitur magister ab auditoribus suis si proficiant audiendo, dum fructusofuit mihi quisquam. Si enim debet auditoribus prodesse, quod loquor: auditores vero quae dicuntur, abjiciunt: et ego dico: Non profui, neque profuit mihi quisquam; quia hanc utilitatem non sum consecutus, quam consequitur is qui beatus efficitur, dum in aures loquitur audientium. Potest autem et aliter intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde istiusmodi aliquando loquit᷑.
Et dixi. Hon loquar: neq nomi¬
nabo nom̃ dñi. Et factũ est ut ig¬
nis ardens in ossib meis: et dissolu̾tꝰ
inquit ego mat̃. Ut quid me genu¬
istiuirũ qui iudicer: et discernar¬
in omĩ terra: Et quia egrotan¬
tes bene sibi consulentẽ iuixta me¬
dicine disciplinã audire contẽpse¬
runt: ñ ꝓfui inquit. Rursũq qͥa
illo spiritales pecunas cõmodante
auditores acciꝑe noluerant ut utilitatẽ
consequerentur. et fructũ ex his quȩ ac-¬
ceꝑant redderent: ait. Neq profuit
mͥ quisquã. uerũ hec anticipans locutꝰ
sum: priusquã exponerẽ non ꝓfui:
neq ꝓfuit michi quisquã. Duplex
quippe scriptura est. Nam in multis
exemplarib continetur ñ ꝓfui : neq
ꝓfuit mͥ quisquã. In his uͦ que uerio
neq debuit mͥ quisquã. Oportet gͥ
et id qđ in usu ẽ atq in ecclesiis legi¬
nemo his quȩ p̃dicabant᷑ attendit.

Expanded text:
ibus istiusmodi aliquando loquitur: ibus istiusmodi aliquando loquitur: Et dixi: Non loquor, neque nominabo nomen Domini. Et factum est ut ignis ardens in ossibus meis, et dissolutus inquit, mea mater, ut quid me genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae? Et quia aegrotantes ben consulentem, et juxta medicinae disciplinam audire contempserunt: Non profui, inquit. Rursusque quia illo spiritales pecunias commodante, auditores accipere noluerunt, ut utilitatem consequerentur, et fructum ex his quae acceperant, redderent, ait: Neque profuit mihi quisquam. Verum haec anticipans locutus sum, priusquam exponerem: Non profui, neque profuit mihi quisquam . Duplex quippe scriptura est: nam in multis exemplaribus continetur: Non profuit, neque profuit mihi quisquam. In his veroneque debuit mihi quisquam. Oportet igitur et id quod in usu est, atque in Ecclesiis leginemo his quae praedicabantur attendit.
Abbreviated transcription (Latin):
curari nolunt. Odio quippe habẽ¬
tur quasi p̾cipientes. aduersũ deside¬
ria languentiũ: quasi ꝓhibentes de¬
liciis ⁊ cibis uariis uti eos. qui cũ sint
infirmi. nolunt escis infirmorum
uesci. Fugiunt gͥ inobedientes atq
languentes medicos: et maledictis
ex eorũ dispositione nascant᷑: quomͦ
acutissimo ferro corꝑa secent: et exe¬
crant᷑ eos quasi auctores tantorũ
cruciatuũ : et non sanitatis. que ex
dolorib redditur. Popłs gͥ egrota¬
bat uariis languorib: misit illis
medicos ꝓpħas ds. Unus ex medicis
iereinias fuit. corripiens peccatores:
n ꝯu̾te uolens a uiciis ad uirtutes.
Illi uͦ cum deberent ea que diceban¬
tur audire: econtrario accusabant
propħam apud iudices similes sui.
Ex quo factũ ẽ ut semꝑ in calũpmĩs
et in tristiciis fuerit ieremias. ob eorũ
ꝑuersitatẽ. qui quantũ inse fuit cu¬
ram gerebat eorũ: iuxta ꝓpriã autẽ
incredulitatẽ adhuc illi egrotabãt.¬

Expanded text:
curari nolunt. Odio quippe habencurari nolunt. Odio quippe habentur quasi praecipientes adversum desideria languentium, quia prohibent deliciis et cibis variis uti eos, qui cum sint infirmi, nolunt escis infirmorum vesci. Fugiunt ergo inobedientes atque languentes medicos, et maledictis ex eorum dispositione nascantur: quomodo acutissimo ferro corpora secent; et exsecrantur eos quasi auctores tantorum cruciatuum, et non sanitatis quae ex doloribus redditur. Populus igitur aegrotabat variis languoribus, et misit illis medicos prophetas Deus. Unus ex medicis et Jeremias fuit, corripiens peccatores, et convertere volens a vitiis ad virtutes. Illi vero cum deberent ea quae dicebantur audire, econtrario accusabant prophetam apud judices 841 similes sui. Ex quo factum est ut semper in calumniis et in tristitiis fuerit Jeremias, eorum perversitatis, quantum in se fuit, curam gerens. Juxta propriam autem incredulitatem adhuc aegrotant
Abbreviated transcription (Latin):
porum
egrotantib as¬
sistentes. et
iuxta discipli¬
nam aras suȩ
uolentes curare eos qui in infirmitati-¬
bus constituti sunt. uidentes eos uxari¬
tristant᷑: in iocunda ꝑtractant: et in
aliens calamitatib mer ore ꝓprio con¬
ficiuntur. Semꝑ enim conuersatio eorũ
in gemitu: semꝑ in curis est. Hũquã
cũ lȩtis consortium habent. Cũ uul¬
neratis. cũ his quorũ carnes incõmodiꝰ
uariis debilitantur: qui febrib ȩstu-¬
ant: qui dolore torquent᷑: iugi ser¬
uitio ꝑseuerãt. Et si quis eorũ uult
implere medicinã. ñ indignatur. non
obliuiscitur ꝓpositi artis suȩ: pꝰquã
cum his fuerit quos sermo p̾fatus ẽ.
Hec idcirco in ꝑemio diximus. quia
et ꝓpħȩ medici quodãmͦ sunt amma¬
rum: et illic semꝑ ire iubentur ubi
languentes sunt. Non enĩ necesse ha-¬
bent sani medicũ: s hi qui se male
habent. Qd̃ autẽ a luxuriosis egro¬
tantib medici patiunt᷑: hoc susti¬
nent ꝓpłiȩ ac magistri ab his qui

Expanded text:
porum, aegrotantibus assistentes et juxta disciplinam artis suae volentes curare eos qui in infirmitatibus constituti sunt, vident tristia, injucunda pertractant, et in alienis calamitatibus moerore proprio conficiuntur: semper enim conversatio eorum in gemitu, semper in curis est, numquam cum laetis consortium habent: cum vulneratis, cum his quorum carnes incommodis variis debilitantur, qui febribus aestuant, qui dolore torquentur, jugi servitio perseverant. Et si quis eorum vult implere medicinam, non indignatur, non obliviscitur propositi artis suae, postquam cum his fuerit quos sermo praefatus est. Haec idcirco in prooemio diximus, quia et prophetae medici quodammodo sunt animarum, et illuc semper ire jubentur, ubi languentes sint: Non enim necesse habent sani medicum, sed ii qui se male habent . Quod autem a deliciosis aegrotantibus medici patiuntur, hoc sustinent prophetae ac magistri ab his 840 qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis mortuus ẽ. Si astiti tibi ĩ
temꝑe malorũ meorũ. ⁊ in tẽpore
tribulationis eorũ: et surgat inimi¬
bat nos. et iugo seruitutis p̾mebat:
Aduersũ quẽ astitit patri saluator:
et de captiuitate nos liberans. reddi-¬
dit libertati. Hȩc ꝓpħicȩ dñs dixe¬
se popło. et in tẽpore malorũ ineorũ:
suꝑ quẽ respondet dñs. et loquit᷑ ad
popłm. qui a saluatore siue ꝓpħa fue¬
rat accusatus dicens. Ferrũ et oꝑtori¬
um ereũ uirtus tua: dura. indomabi¬
lis. quȩ molliri ñ queat: quȩ uix ꝓ¬
ducatur. Ferrũ et oꝑtoriũ ęreũ uirtꝰ
tua: idẽ secans et diuidens. et bene
cõposita disturbans: in malo ñc dicta

Expanded text:
 nobis mortuus est. Si non astiti tibi in tempore malorum eorum, et in tempore tribulationis eorum, exsurgat inimibat nos, et jugo servitutis premebat; adversum quem astitit Patri Salvator, et de captivitate nos liberans, reddidit libertati. Haec prophetice Dominus dixet in tempore malorum eorum. Super quem respondit Deus, et loquitur ad populum, qui a Salvatore sive propheta fuerat accusatus, dicens: Ferrum et opertorium aereum virtus tua dura, indomabilis, quae molliri non quaerit, quae vix producatur . Ferrum et opertorium aereum virtus tua, id est secans et dividens, et bene composita disturbans, maledicta
Abbreviated transcription (Latin):
uolumina diuinarũ litterarũ: s qd̾¬
ñ intellig̃t eq: atq ita regnũ dei ab¬
latũ ẽ ab eis. dũ scripture sensus au¬
fert᷑. Cessauit apud eos legis ⁊ ꝓpha¬
rũ int̾pretatio. Legunt omĩa et ñ
ditione audietis et ñ intelligetis:
et cernentes uidebitis et ñ scietis. In¬
crassatũ est enĩ cor popłi huiꝰ. Nec ñ
et illud qđ ab ysaia dr̃. Auferet dñs

Expanded text:
divmarum litterarum, sed absque intelligentia, atque ita regnum Dei ablatum est ab eis, dum Scripturae sensus aufertur cessavit apud eos; legis et prophetarum interpretatio. Legunt omnia et nonditione audictis et non intelligetis, et cernentes videbitis et non scietis: incrassatum est enim cor populi hujus . » Nec non et illud quod ab Isaia dicitur: « Auferet Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ne his quos sibi in t̾ra thesaurizaue¬
rint: Unusquisq enĩ homo: thesau¬
ritat sibi. Si ẽ peccator in t̾ra. si iustꝰ
as: thesaurus erat ⁊ moyses. ⁊ reliqͥ.
Hos thesauros abstulit ds a popło:
fructus eius: largitꝰ ẽ nobis. Dabo
gͦ ꝓpter peccata tua the̾sauros tu¬
os. in depredationẽ. Dedit nobis
thesauros illius popłi dñs: quia
primũ illis credita sunt eloquia
dei: et nob̾ deinceps attributa. Idq¬
qđ scriptũ ẽ auferet᷑ a uobis regnũ
dei. ⁊ dabitur genti facienti fructꝰ
eius: asserimꝰ iam eẽ cõpletũ. Hon

Expanded text:
ra thesaurizaverint? unusquisque enim hominum thesaurizat sibi; si est peccator, in terra; si justus, as; thesaurus erat et Moyses, et reliqui. Hos thesauros abstulit Deus a populo, fructus ejus . » Largitus est nobis: Dabo ergo propter peccata tua thesauros tuos in depraedationem. Dedit nobis thesauros illius populi Dominus, quia primum illis credita sunt eloquia Dei, et nobis deinceps attributa. Id quod scriptum est: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus, » asserimus jam e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetitur. Ut enim in maledicentib defe¬
cerat: sic in benedicentib crescit. Fiat
ne consideret. His ipsis dñe dirigenti¬
bus qui maledicebant mͥ. uirtus que
deficiebat in eis fiat in eis: cũ ad pe¬
nitentiã conuersi post maledicta. qui¬
bus me ꝑsequebantur: ambulare ce¬
perint rectã uiã. Fiat dñe dirigenti¬
bus eis: si astiti tibi. Reddit rationẽ
quare his qui maledicebant sibi:
postulat directionẽ atq uirtutẽ di¬
cens. Si astiti tibi: intẽpore malorũ
meorũ. Astitit patri ꝓpitiatio ꝓ pec

Expanded text:
perpetitur, ut enim in maledicentibus defeperpetitur, ut enim in maledicentibus defecerat; sic in benedicentibus 848 crescit: Fiat,ne consideret. His ipsis, Domine, dirigentibus, qui maledicebant mihi, virtus quae deficiebat in eis, fiat in eis, cum ad poenitentiam conversi post maledicta quibus me persequebantur, ambulare coeperint rectam viam. Fiat, Domine, dirigentibus eis, si non astiti tibi. Reddit rationem quare, iis qui maledicebant sibi, postulat directionem atque virtutem dicens: Si non astiti tibi in tempore malorum eorum. Astitit Patri propitiatio pro pec
Abbreviated transcription (Latin):
quid manifestius ab eis que dicta st̃
dicere. Erat lux uera: que illumi¬
nat omnẽ hominẽ uenientẽ in
mundũ. Lux uera filius ẽ dei: quȩ
illuminauit omnẽ hominẽ uenien
tem in mundũ. Quicũq ratio¬
nabilis ẽ: particeps uere lucis ef
rationis auget᷑: in quibusdã minu¬
itur. Si uideris animã uitiis et ꝑtͣ
in eã : et hoc qđ scribit᷑ de iħu. ap¬
tabis ei. Heq enĩ tantũmͦ iħc ꝓfi
singłis ꝓfectũ sapientiȩ et etatis:
et gr̃ȩ recipientib ꝓficit iħe sapi¬
entia. etate. et gr̃a. apud dm̃ et ho¬
mines. Sermo ergo filius di qͥ erat
ds uerbũ qui habitabat in dicente.
heu mͥ ego mat̃. et reliqͣ: iuxta na-¬
turã maiestatis suȩ loquit᷑. uirtꝰ
mea defecit in maledicentib mͥ.
Si quis maledixerit uerbo. statĩ
recipit uicẽ: et torm̃ta ꝑpetitur
Uirtꝰ quippe iħu: deficit in eo:
et ratio minuit᷑. Si qͥs econtrario
benedixerit et receꝑit iħm: uirtus eius
di uersũ quã ẽ in maledicentib ei passa

Expanded text:
quid manifestius ab eis quae dicta sunt dicere. Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Lux vera Filius est Dei, quae illuminattem in hunc mundum. Quicumque rationalis est, particeps verae lucis effrationalis augetur, in quibusdam minuitur. Si videris animam vitiis plenam,in ea: et hoc quod scribitur de Jesu, aptabis ei. Neque enim tantummodo in se  sapientiae, et aetatis, et gratiae recipientibus, proficit Jesus sapientia, aetate, et gratia apud Deum et homines. Sermo ergo Filius Dei qui erat Deus Verbum, qui habitat in dicente: Heu mihi, mater mea, et reliqua, juxta naturam majestatis suae loquitur: Virtus mea defecit in maledicentibus mihi. Si quis maledixerit Verbo, statim recipit vicem, et tormenta perpetitur. Virtus quippe Jesu defecit in eo, cum ratio minuitur. Si quis econtrario benedixerit et receperit Jesum, virtus ejus diversa, quam est in maledicentibus ei, passa,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposita sedere in consilio ludentium
et offendere maiestatẽ tuã: aut cer¬
te surgere de eo. et ea facere quȩ tͥ
placita erant: magis elegi surgere
de congregatione ludentiũ. ⁊ amicus
tuus esse: quã contraria faciens.
int̃ eos qui tui hostes sunt cõputari.
Hon sedi in consilio ludentiũ: s ti¬
mebam a facie manꝰ tuȩ. Et salua¬
tor nr̃ non sedit in consilio luden¬
tium: s surrexisse se docẽs ait. Di¬
mitetur uob̾ domꝰ ur̃a deserta.
Reliquit gͦ sermo diuinꝰ consiliũ
iudeorũ: et aliud sibi consiliũ ex gentibus
congregauit. Solus sedebã. Et ipse tan¬
tum sine expositione sermo edificat audi¬
entes. Quando ẽ multitudo peccantiũ.
rum.⁊ imitari ꝓpħam loquentẽ. so¬
lus sedebam: imitari heliã miserabili¬
ter conquerentẽ. Dñe ꝓpħ̃as tuos oc-¬
ciderunt: altaria tua suffoderu̾t :¬

Expanded text:
proposita, sedere in concilio ludentium, proposita, sedere in concilio ludentium, et offendere majestatem tuam, aut certe surgere de eo, et ea facere quae tibi placita erant, magis elegi surgere de congregatione ludentium, ut amicus tuus essem, quam contraria faciens, inter eos, qui hostes sunt, computari. Non sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie manus tuae. Et Salvator noster non sedit in concilio ludentium, sed surrexisse se docens ait: Dimittetur vobis domus vestra deserta . Reliquit enim sermo divinus concilium Judaeorum, et aliud sibi concilium ex gentibus congregavit. Solus sedebam. Et ipse tantum sine expositione sermo aedificat audientes, quando est multitudo peccantium, rum, et imitari prophetam loquentem: solus sedebam: imitari Eliam miserabiliter conquerentem: Domine, prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt
Abbreviated transcription (Latin):
in p̾senti tẽꝑe carceres. exilia. contu¬
melias: ac sabores mͥ tribuit: s ho¬
rũ omĩum erit finis leticia. Et
erit sermo tuus mͥ in leticiã. ⁊ gau¬
diũ cordis mei: quia inuocatũ est
tellectu. Nom̃ quippe patris inuoca¬
tũ est suꝑ eũ. Non sedi in consilio ludẽ¬
tium. Si quando uidebat ꝓpħes non
sollicitorum consiliũ s ludentiũ: fugie¬
bat illud. Unde oportet apud nos esse
differentias consiliorũ solliciti atq lu¬
dentis. Si hoc consiliũ nr̃m sollicitũ
est: si omĩa cum ecclesiastica diligen¬
tia querit: si sermo cũ disciplina. si
uita sollicita ẽ. si negotia cũ cautela:
consiliũ ẽ non ludentiũ. s sollicitorũ.
Si autẽ dereliquerit studiũ religio¬
nis. ⁊ uacauerit lusib mundi utius
qui ueniunt a prauitate: fit consili¬
um ludentiũ. Ait itaq ꝓpħes. Hon se¬
di in consilio laidentium s timebam
a facie manus tuȩ. Cum duo mͥ essẽt

Expanded text:
in praesenti tempore carceres, exsilia, contuin praesenti tempore carceres, exsilia, contumelias, ac labores mihi tribuit, sed horum omnium finis erit laetitia. Et erit sermo tuus mihi in laetitiam, et gaudium cordis mei, quia invocatum est tellectu: nomen quippe Patris invocatum est super eum. Non sedi in concilio ludentium. Si quando videbat prophetes non sollicitorum concilium, sed ludentium, fugiebat illud. Unde oportet nosse differentias conciliorum, solliciti atque ludentis. Si hoc concilium nostrum sollicitum est, si omnia cum Ecclesiastica diligentia quaerit, si sermo cum disciplina, si vita sollicita est, si negotia cum 853 cautela, concilium est, non ludentium, sed sollicitorum. Si autem dereliquerit studium religionis, et vacaverit lusibus mundi istius, qui veniunt a pravitate, fit concilium ludentium. Ait itaque prophetes: Non, sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie manus tuae. Cum duo mihi essent
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicationẽ sui. tã p̾positos quã
omnẽ eccłȩ conuentũ uesano ore di¬
lacerant. Beati apłi uͦ omi admirati¬
one digni: innumerabilib ꝓꝑter ue¬
ritatẽ inuiriis affecti loquebantur
Propterea cõplaceo mͥ in infirmitati¬
bus. in contumeliis. in necessitatibus.
in ꝑsecutionib : in angustiis ꝓ xp̃o.
Hoc tantũ laborare nos conuenit: ut
ꝑ nulla alia re. nisi ꝓ xp̃o sustinea¬
mus contumeliã: et necessitatis causa
sit xp̃c. Id optemꝰ ut maledicta ꝑpes¬
si. ꝓ ueritate nos maledici sciamꝰ. qui
eam defendimꝰ: et scripturarũ uolũ¬
tatẽ omĩ cũ fiducia p̃dicamꝰ. Igitur
quantũ possumꝰ ad uitã ꝓpħarum.
et apłorum conuersationem imitan¬
dam nos extendamꝰ: molestias ⁊ ꝑicu¬
la non uitantes. Athleta enĩ si diffi¬
cul tatẽ certaminis fugerit. leticia non
coronatur: et laudis głam ñ conse¬
quitur. Et erit sermo tuus in leti¬
ciam. Non ait ẽ s erit. Siquidem

Expanded text:
communicationem sui tam praepositos, quam omnem Ecclesiae conventum vesano ore dilacerant. Beati vero apostoli omni admiratione digni innumerabilibus propter veritatem injuriis affecti loquebantur: Propterea complaceo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in necessitatibus, in persecutionibus et angustiis pro Christo . Hoc tantum laborare convenit, ut pro nulla alia re nisi pro Christo sustineamus contumeliam, et necessitatis causa sit Christus. Id optemus ut maledicta perpessi, pro veritate nos maledici sciamus, qui eam defendimus, et Scripturarum voluntate omni cum fiducia eam praedicamus. Igitur, quantum possumus, ad vitam prophetarum et apostolorum conversationem imitandam nos extendamus, molestias et pericula non vitantes. Athleta enim si difficultatem certaminis fugerit, cum laetitia non coronatur, et laudis gloriam non consequitur. Et erit sermo tuus mihi in laetitiam. Non ait, Est: sed, Erit; siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
tor dicit heu mͥ mater. s iuxta id
quod homo est. sicut et in alio ꝓpħa
Heu mͥ inquit anima: quia ꝑiit reue
rens a terra. Anima autẽ hominis est
quȩ conturbat᷑ et tristis ẽ usq ad
mortẽ: non uerbũ qd erat a princi¬

Expanded text:
tor est, dicit: Heu mihi, mater, sed juxta id quod homo est, sicut in alio propheta: Heu mihi, inquit, anima mea, quia reverens periit a terra. Anima autem hominis est quae conturbatur, et tristis est usque ad mortem, non Verbum quod erat a princi
Abbreviated transcription (Latin):
cer ⁊ discernar om̃i t̾ra: ñ possumꝰ
exponere qͥd sit omĩ t̾ra. Heq enĩ
ab om̃i t̾ra duudicatus ẽ ieremias ᷤ
nisi forte uiolent̃ scripturã trahen-¬
tes dicamꝰ positũ ẽẽ omĩ t̾ra ꝓ om̃i iu¬

Expanded text:
 discernar terrae? non possumus exponere quid sit, omni terrae; neque enim ab omni terra dijudicatur Jeremias, nisi forte violenter Scriptura trahentes, dicamus positum esse, omni terrae, 844
Abbreviated transcription (Latin):
s homo qui istos patit᷑ affectꝰ: ut se¬
pe exposuimꝰ. Quẽ me genuisti ui¬
rum: qui iudicer et discernar om̃i
terrȩ:: Si consideres ubiq marti¬
res condẽpnatos. ⁊ de singulis ȩcclesiis
exhibitos ad tribunal: uideb̾ quomͦ
Ipse est enĩ qui in ꝑbibentib deita¬
ti testimoniũ iudicatur. Et hoc fide
in carcere cum fueris in carcere: ñ te
semetipsum. In carcere inqͥt fui: et
uenistis ad me. Esuriui: et dedistis
mͥ manducare. Sitiui: et potastis
me. Itaq etiã si condẽpnatur xp̃ia

Expanded text:
sed homo qui istos patitur affectus, ut saepe exposuimus: Quare me genuisti virum, qui judicer, et discernar omni terrae? . Si consideres ubique martyres condemnatos, et de singulis Ecclesiis exhibitos ad tribunal, videbis quomoIpse enim est qui in perhibentibus veritati testimonium judicatur: et hoc fidelin carcere, cum fueris in carcere: non te semetipsum. In carcere, inquit, fui et venistis ad me: esurivi et dedistis mihi manducare: sitivi et potastis me . Itaque si condemnatur etia
Abbreviated transcription (Latin):
dix in t̾ra sicienti. ñ est species ei
neq gła. uidimꝰ eũ et non habebat
speciẽ neq formã: s species eiꝰ inho¬
norata. et deficiens circa filios homi¬
num. Homo in plaga et dolore sci¬
ens ferre infirmitatẽ: quia auersa
est facies eius app̃ciatus est nec cõpu¬
tatꝰ. Hic peccata nr̃a fert. ⁊ ꝑ nobis
dolet: et nos existimauimꝰ in dolori¬
bus eũ ẽẽ. ⁊ in plaga et uexatione:
ipse autẽ uulneneratꝰ ẽ et infirma¬
tus ẽ ꝓꝓter inquitates nr̃as. Doc¬
trina pͥacis nr̃ȩ suꝑ eũ: et liuore
eius nos sanati sumus. Igit᷑ suscepit
infirmitates peccatorũ nr̃orũ. et
portauit nos. Et uenit ad eos qui
maledicebant sibi: et uirtꝰ eiꝰ defe¬
cit ab eis. qͥ maledicebãt e celestib
descendentẽ. Simul enĩ ut assũpsit
serui formã: uerbũ caro factũ exi

Expanded text:
itienti. Non est species ei neque gloria; vidimus eum et non habebat speciem neque formam, sed species ejus inhonorata et deficiens circa filios hominum. Homo in plaga et dolore, sciens ferre infirmitatem, quia aversa est facies ejus, depretiatus est nec computatus. Hic peccata nostra fert, et pro nobis dolet; et nos existimavimus in doloribus eum esse, et in plaga et in vexatione. Ipse autem vulneratus et infirmatus est propter iniquitates nostras. Doctrina pacis nostrae super eum: livore ejus sanati sumus . Igitur 847 suscepit infirmitates peccatorum nostrorum, et portavit nos, et venit ad eos qui maledicebant sibi, et virtus ejus defecit ab eis qui maledicebant e coelestibus descendentem. Simul enim et assumpsit servi formam; Verbum caro fact