comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
todit ossuum & linguam suam: Custodit ab angusts
animam suam
Superbus Eariogans uocatur indoctus piarum op¬
ratur superbiam: Desideria occidunt oporur
Noluerunt enim quicquam manus eius operaru
Totadie concupiscit & disiderat. Quiautem iustus ẽ
tribu& & noncessabit : Hostiae impiorum ab homi¬
nabiles qua e offeruntur ex scelere : Testis mendas
peribit : Vir oboediens loqu&ur uictoriam : Ilir
impius procaciter offirmat uultum suum. quiautẽ
ratus est corrigit ui am suam : Non est sapien¬
tia & non est prudentia : non est consilium contra
dnm : Equus paratur addiembelli: dñsautem salutẽ
tribu&: Melius ẽ nomen bonum quamdiuitia e
multae : superargentum &aurum gratiabona:
Diues & pauper obuiauerunt sibi : utriusq operator
ẽ dñs: Callidus uid&malum & abscondit se in nocens
pertransit. & afflictus est damno: Finis modestiae :
timordñi diuitiae &gloria &uita : Arma &gladii

Expanded text:
todit os suum et linguam suam custodit ab angustiis todit os suum et linguam suam custodit ab angustiis animam suam superbus et arrogans vocatur indoctus qui in ira operatur superbiam desideria occidunt pigrum noluerunt enim quicquam manus eius operari tota die concupiscit et desiderat qui autem iustus est tribuet et non cessabit hostiae impiorum abominabiles quia offeruntur ex scelere testis mendax peribit vir oboediens loquitur victoriam vir impius procaciter obfirmat vultum suum qui autem rectus est corrigit viam suam non est sapientia non est prudentia non est consilium contra Dominum equus paratur ad diem belli Dominus autem salutem tribuet melius est nomen bonum quam divitiae multae super argentum et aurum gratia bona dives et pauper obviaveruest Dominus. Callidus videt malum, et abscondet se innocens pertransiit, et afflictus est damno. Finis mtimor Domini, divitiae et gloria et vita. Arma et gladii
Abbreviated transcription (Latin):
uero diuitum multi Quidespicit proximũ suũ pec
cat : qui autem miser&ur pauperi beatus erit:¬
qui operantur malum. Miseri cordia &ueritas prȩ¬
parant bona : In omni opere bono eritabundan¬
tia. Vbi autem uerba sunt plurima ibi frequenter
aegestas : Corona sapientium diuitiae corum
fatuitas stultorum in prudentia: Liberat animas
testis fidelis & profertmendacia uersi pellis:
Intimore dñĩ fiducia fortitudinis: & filiuis eius erit
spes: Timordñi fonsuitae : ut declinent aruinamor¬
tis : In multitudine populi dignitas regis & in pauci¬
tate plebis ignominia principis quipatiens est mut
gubernatur prudentia. Qui autem in patiens ẽ ex¬
altat stultitiam suam : Vita carnium sanitas cordis
Putredo osiuum inuidia: qui calumniatur egentem
exprobrat factorieius.. Honorat autem eum : quimise¬
recur pauperi: Inmalicia sua expell&ur impius
sperat autem iustus in mortesua. Incorde pruden¬

Expanded text:
vero divitum multi. Qui devero divitum multi. Qui decat: qui autem miseretur pauperi, beatus eritqui operantur malum: misericordia et veritas praeparant bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Liberat animas testis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinent a ruina mortis. In multitudine populi dignitas regis: et in paucitate plebis ignominia principis. Qui patiens est, multa gubernatur prudentia: qui autem impatiens est, exaltat stultitiam suam. Vita carnium, sanitas cordis: putredo ossium, invidia. Qui calumniatur egentem, exprobrat factori eius honorat autem eum qui miseretur pauperis in malitia sua expelletur impius sperat autem iustus in morte sua in corde pruden
Abbreviated transcription (Latin):
et inuestigans composuit parabolas multas: Quaesiuit
uerba utilia & conscripsit sermones rectissimos
acueritate plenos : Verba sapientium sicut stimuli
& quasi claui maltum defixi. quae permagistorum
consilium data sunt a pastore uno: His amplius
filimi nerequiras. faciendi plures libros nullus est
finis frequens meditatio carnis afflictio est:
inem loquendi : omnes pariter audiamus:
dm̃time : & mandata illius obserua. hoc estenim
omnis homo: & cuncta quaefiunt: ad duc& ds̃ iniu¬
dicium proomnierrato. siuebonum siuemalum sit¬

Expanded text:
et inveet inveverba utilia, et conscripsit sermones rectissimos, ac veritate plenos. Verba sapientium sicut stimuli, et quasi clavi in altum defixi, quae per magistrorum consilium data sunt a pastore uno. His amplius, fili mi, ne requiras. Faciendi plures libros nullus est finis: frequensque meditatio, carnis afflictio est. Finem loquendi omnes pariter audiamus. Deum time, et mandata ejus observa: Hoc est enim omnis homo: et cuncta quae fiunt, adducet Deus in judicium pro omni errato, sive bonum, sive malum i
Abbreviated transcription (Latin):
quent anni dequibus dicas non mihi placent.
Antequam tenebrescat sol. &lumen &luna et
stellȩ & reuertantur nubes post pluuiam: quan¬
do commouebuntur custodes domus: & nuta.¬
buntur uirifortissimi. &otiosae Erunt molen
tes inminuto numero & tenebrescent uidentes
perforamina & claudent ostia Inplatea In humi¬
litate uocis molentis. Et consurgent ad uocem
uolucris: & obsordescent omnes filiae carminis:
excelsa quoquetimebunt & formidabunt inuia
lorebit amigdalum: inpinguabitur locusta & dissi¬
pabitur capparis. qm̃ibit homo indomum aecernitatis
suae. & circuibunt inplatea plangentes:
Antequam rumpatur funis argenteus & recurrat uit¬
ta aurea. & conteratur hydria superfontem : & con¬
fringatur rota super cisternam. & reuertatur puluis
interram suam unde erat : & sp̃s redeat ad dm̃ qui
dedit illum: Vanitas uanitatum dix ecclesiastes
&omniauanitas : Cumque ess& sapientissimus ecde¬
siastes : docuit populum & en arrauit quae fecerat :¬

Expanded text:
quent anni, de quibus dicas: Non mihi placent. quent anni, de quibus dicas: Non mihi placent. Antequam tenebrescat sol, et lumen, et luna, et stellae, et revertantur nubes post pluviam: Quando commovebuntur custodes domus, et nutabunt viri fortissimi: Et otiosae erunt motes inminuto numero et tenebrescent videntes per foramina et claudent ostia in platea in humilitate vocis molentis et consurgent ad vocem volucris et obsurdescent omnes filiae carminis excelsa quoque timebunt et formidabunt in via florebit amigdalum inpinguabitur lucusta et dissipabitur capparis quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae et circumibunt in platea plangentes antequam rumpatur funis argenteus et recurrat vitta aurea et conteratur hydria super fontem et confringatur rota super cisternam et revertatur pulvis in terram suam unde erat et spiritus redeat ad Deum qui dedit illum vanitas vanitatum dixit Ecclesiastes omnia vanitas cumque esset sapientissimus Ecclesiastes docuit populum et enarravit quae fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
num quam m&& : quomodo ignoras quaesitiuia sp̃s.
& quaratione compingantur ossa inuentre preg¬
nantis : sic nescis operadĩ qui fabricator ẽ omniũ:
mane semina sementuum : & uespere necẽssa
manustua. qui a nescis quidmagis oriatur hoc aut
illud : & siut rumque simulmelius erit : dulce lumen:
& delectabile ẽ oculis uidere solem si annis multis
tuxerit homo & in his omnibus la&us fucrit
leminis sed eb& tenebrosi temporis: & dierum
multorum quicum uenerint : uanitatis arguun
ur a pra&erita : la&are ergo iuuenis madolis¬
fentiatua : & in bonosit cortuum indiebus iuuen¬
putscuae. &ambula inuiis cordistui : & in intui¬
hucadorum tuorum. Et scito quod pro omnibis
bis adduc& tedr̃ iniudicium
ufet iranacordetuo: & a moue maliciã a curne
tua: adoliscentia enim & uoluptas uana sunt.
xxuiii. Memento creatoris tui: Indiebus iuuentutistuae. Ante¬
quamueniat tempus afflictionis & ad propin¬

Expanded text:
numquam metet. Quomodo ignoras quae sit via spiritus, numquam metet. Quomodo ignoras quae sit via spiritus, et qua ratione compingantur ossa in ventre praegnantis: sic nescis opera Dei, qui fabricator est omnium. Mane semina semen tuum, et vespere ne cesset manus tua: Quia nescis quid magis oriatur, hoc an illud, et si utrumque simul, melius erit. Dulce lumen, et delectabile est oculis videre solem. Si annis multis vixerit homo, et in his omnibus laetatus fuerit: Meminisse debet tenebrosi temporis, et dierum muulo post: Laetare ergo, iuuenis, in adulescentia tua, et in bono sit cor tuum in diebus iuuentutis tuae, et ambula in uiis cordis tui et in intuitu oculorum tuorum. et scito quod pro omnibus his adducet te deus in iudicium. aufer iram a corde tuo, amoue malitiam a carne tua. adulescentia eniCap. XII. Memento Creatoris tui in diebus juventutis tuae, antequam veniat tempus afflictionis, et appropin
Abbreviated transcription (Latin):
afflig& eos quinesciunt in urbem pergere : Vae
tibi terra cuius rex ẽ puer &cuius principes mane x¬
comedurt
Heata terra cuius rex nobilis. ẽ: & cuius principes
uescuntur intemporesuo ad reficiendum & non
adluxoriam : Inpigritiis humiliabitur contignatio.
& in infirmitate manuum perstillabit domus.
Inrisum faciunt panem acuinum . utepulent᷑ bibentes
Et pecuniae oboediunt omnia : incogitatione tua regi
ned etrahas : & in secr&o cubiculitui nemale dixeris
diuiti. qui a auis caeli portabit uocem tuam: & qui
hab& pennas adnuntiabit sententiam
Mitte panemtuum super transeuntes aquas : quia post
multa tempora inuenies illum : Dapartes septem
necnon & octo : quia ignoras quid futurum sit mali su¬
perterram : si repl&ȩ fuerint nubes imbres supert̃rã
effundent: siceciderit lignum ad austrum autadaqui¬
lonem : in quocumque loco ceciderit ibierit: quiob¬
seruat uentum non seminat : & qui considerat nubes xxxi

Expanded text:
adfliget eos qui nesciunt in urbem pergere vae adfliget eos qui nesciunt in urbem pergere vae tibi terra cuius rex est puer et cuius principes mane comedunt beata terra cuius rex nobilis est et cuius principes vescuntur in tempore suo ad reficiendum et non ad luxuriam in pigritiis humiliabitur contignatio et in infirmitate manuum perstillabit domus in risu faciunt panem ac vinum ut epulentur viventes et pecuniae oboedient omnia in cogitatione tua regi ne detrahas et in secreto cubiculi tui ne maledixeris diviti quia avis caeli portabit vocem tuam et qui habet pinnas adnuntiabit sententiam mitte panem tuum super transeuntmulta tempora invenies illum. Da partem septem, necnon et octo: quia ignoras quid futurum sit mali super terram. Si repletae fuerint nubes, imbrem super terram effundent. Si ceciderit lignum ad austrum, aut ad aquilonem, in quocumque loco ceciderit, ibi erit. Qui observat ventum, non seminat: et qui considerat nubes,
Abbreviated transcription (Latin):
tuum nedimiseris. quia curatio cessare faci& peceata
maxima : Est malum quoduidi subsole: quasi per
errorem egrediens a facie principis: positum stul¬
tum in dignitate sublimi & diuites sed oredeorsum
uidi seruos in equis & principes ambulantes quasi
seruos superterram:
exI Quifodit foueam inciditin eam: & quidis sĩ pat seperi
mordebit eum coluber: quitrans fert lapides
afflig&ur incis : & quiscindit ligna uulnerabi¬
tur abeis si retunsum fuerit ferrum. & hoc non
ut prius sed he betatum erit: multo labore ex¬
acu&ur & postindustriam sequitur sapientia
Simordeat serpens insilentio: nihileo minus hab&
qui occulte detrahit: Verba orissapientis gratia
& labia hsipientis praecipitabunt eum: Initium
uerborum eius stultitia & nouissimum oris illius
error pessimus : stultus uerba multiplicat: Igno¬
rat homo quidante se fuerit. & quod post futurũ
est. qui silli poterit indicare Labor stultorum

Expanded text:
tuum ne dimiseris: quia curatio cessare faciet peccata tuum ne dimiseris: quia curatio cessare faciet peccata maxima. Est malum quod vidi sub sole, quasi per errorem egrediens a facie principis: Positum stultum in dignitate sublimi, et divites sedere deorsum. Vidi servos in equis, et principes ambulantes quasi servos super terram qui fodit foveam incidet in eam et qui dissipat sepem mordebit eum coluber qui transfert lapides adfligetur in eis et qui scindit ligna vulnerabitur ab eis si retunsum fuerit ferrum et hoc non ut prius sed hebetatum erit multo labore exacuatur et post industriam sequitur sapientia si mordeat serpens in silentio nihil eo minus habet qui occulte detrahit verba oris sapientis gratia et labia insipientis praecipitabunt eum initium verborum eius stultitia et novissimum oris illius error pessimus stultus verba multiplicat ignorat homo quid ante se fuerit et quod post futurum est quis illi poterit indicare labor stultorum
Abbreviated transcription (Latin):
homines tempore malo. cumeis extemplo super¬
uenerit: Hanc quoque uidi subsole sapientiam:
& probaui maximam: ciuitas parua: & pauci in ea
uiri Venit contra eam rex magnus. & uallauit eã
ex truxitque munitiones pergrrum: & per¬
fecta ẽ obsidio: Inuentusque inea uirpauper
& sapiens : liberauit urbem persapientiã suam &
nullus deinceps recordatus ẽ hominis illius paupe¬
ris: & dicebam ego: meliorem esse sapientiam
forcitudine : Quomodo ergo sapientia pauperis
contempta ẽ & uerba eius non sunt audita: uer¬
ba sapientium audiuntur insilentio : plusquam
damor principis interstultos : Melior ẽ sapientu
pra&ciosior est sapientia & gloria parua adtem¬
pus scultitia ⁊ corsapientis indextera eius : & cor
stulti insinistraillius sed &inuia stultus ambulans
cumipse insipiens sit : omnes stultos aeitimat
sisps potestatem habentis ascenderit superte. locũ

Expanded text:
homines in tempore malo, cum eis extemplo superhomines in tempore malo, cum eis extemplo supervenerit. Hanc quoque sub sole vidi sapientiam, et probavi maximam. Civitas parva, et pauci in ea viri: venit contra eam rex magnus, et vallavit eam: Exstruxitque munitiones per gyrum, et perfecta est obsidio. Inventusque est in ea vir pauper et sapiens, liberavit urbem per sapientiam suam. Et nullus deinceps recordatus est hominis illius pauperis. Et dicebam ego, meliorem esse sapientiam fortitudine. Quomodo ergo sapientia pauperis contempta est, et verba ejus non sunt audita? Verba sapientium audiuntur in silentio, plus quam clamor principis inter stultos. Melior est sapientia, retiosior est sapientia et gloria, parva ad tempus stultitia. Cor sapientis in dextera ejus, et cor stulti in sinistra illius. Sed et in via stultus ambulans, cum ipse insipiens sit, omnes stultos aestimat. Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum
Abbreviated transcription (Latin):
&odium & inuidiae simul perierunt nechabent
partem inhoc saeculo & in opere quod subsole
geritur: Vadeergo & comede in la&itia panem
tuum &bibecum gaudio uinumtuum: quia dõ
placent operatua Omni tempore sint uestimenta
tua candida & oleum de capit&uo non deficiat:
Perfruere uita cumuxore quam diligis cunctis die¬
bus uitae instabilitatistuae quidati sunt tibi sub
sole omni tempore uanitatis tuae: Haec ẽ enim
pars inuita: & in labor&uo quolaboras subsole:
Quod cumque potest manustua facere instanteropera¬
re : quia necopus necratio nec scientia nec sapien¬
tia erunt apud inferos: quotu properas. Vertime
alio : uidique subsole nec uel ocium esse cursum:
Nec fortium bellum nec sapientium panem. Nec
doctorum diuitias. nec artificum gratiam. sed tem¬
pus casumque i n omnibus : Nes cit homo finem
suum: sed sicut pisces capiuntur hamo. & sicut
aues conprehenduntur laqueo : sic capiuntur

Expanded text:
odium, et invidiae simul perierunt, nec habent odium, et invidiae simul perierunt, nec habent partem in hoc saeculo, et in opere quod sub sole geritur. Vade ergo, et comede in laetitia panem tuum, et bibe cum gaudio vinum tuum: quia Deo placent opera tua. Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat. Perfruere vita cum uxore, quam diligis, cunctis diebus vitae instabilitatis tuae: qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuae, Haec est enim pars in vita, et in labore tuo, quo laboras sub sole. Quodcumque potest manus tua facere, instanter operare: Quia nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec scientia erunt apud inferos, quo tu properas. Verti me ad aliud, et vidi sub sole, nec velocium esse cursum, nec fortium bellum, nec sapientium panem, nec doctorum divitias, nec artificum gratiam: sed tempus casumque in omnibus. Nescit homo finem suum: sed sicut pisces capiuntur hamo, et sicut aves laqueo comprehenduntur: Sic capiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
rit ad quaerendum: tanto minus inueniat: etiam¬
Omniahaec tractaui incordemeo : ut turiose intelli gerẽ
Sunt iusti atque sapientes. & opera eorum inmanudĩ
et tamen nescit homo utrum amore. an odio dignus
sit : sed omnia infuturum seruantur incerta:
eo quod uniuersa aeque eueniant. Iusto & impio
bono & malo mundo &inmundo immolanti uicti¬
mas & sacrificia contemnenti: ficut bonus sic & pec¬
cator ut periurus: Ita &ille quiuerum deiurat:
hoc ẽ pessimum inter omnia quae subsole fiunt
quia eadem cunctis eueniunt. Vnde & corda filio¬
rum hominum: implentur malitia & contemptu
inuita sua. Et posthaec ad inferos deducentur : Nemo
est qui semper uiuat: & quihuius rei habeat fiduciã:
N elior ẽ canis uiuus leone mortuo: uiuentes enim
sciunt se esse morituros : Mortui uero nihil noue¬
runt amplius nechabent ultra mercedem : quia
obliuioni tradita ẽ memoria eorum: Amor quoq¬

Expanded text:
rit ad quaerendum, tanto minus inveniat: Etiamrit ad quaerendum, tanto minus inveniat: Etiam. Cap. IX. Omnia haec tractavi in corde meo, ut curiose intelligerem: Sunt justi atque sapientes, et opera eorum in manu Dei: Et tamen nescit homo, utrum amore an odio dignus sit: sed omnia in futurum servantur incerta: Eo quod universa aeque eveniant justo et impio, bono et malo, mundo et immundo, Immolanti victimas, et sacrificia contemnenti. Sicut bonus, sic et peccator: ut perjurus, ita et ille qui verum dejerat. Hoc est pessimum inter omnia, quae sub sole fiunt, quia eadem cunctis eveniunt. Unde et corda filiorum hominum implentur malitia, et contemptu in vita sua, et post haec ad inferos deducuntur. Nemo est qui semper vivat, et qui hujus rei habeat fiduciam: Melior est canis vivus leone mortuo. Viventes enim sciunt se esse morituros. Mortui vero nihil noverunt amplius, nec habent ultra mercedem: quia oblivioni tradita est memoria eorum. Amor quoq
Abbreviated transcription (Latin):
Absque ullotimore filii hominum perp&rant mala:
Atramen peccator ex eo quodcenties facit malum: &
perpatientiam sustentatur. Ego cognoui quod
erit bonum timentibus dm̃ quiuerentur faciem eĩ:
Nonsit bonum impio: nec prolongentur dieseius.
sed quasi umbra transeant: qui nontiment faciem dñi
est & aliauanitas . quaefit super terram:
Sunt iusti quibus multa proueniunt: quasi opera ege¬
rint impiorum. Et sunt impii quiita securi sunt:
quasi iustorum facta habeant: sed & hoc uanissimum
iudico : Laud aui igitur laetitiam: quod non ess&
hominibonum subsole. nisi quod comeder& &bibe¬
r& atque gauder& : et hoc solum secum auferr&
delaboresuo Indiebus uitae quos dediteids̃ subsole :
&apposui cormeum ut scirem sapientiam: & intelle
bus somnum ocidis non capit : & intellexi quod omni¬
um operumdĩ nullam possit inuenire homorationẽ
eorum quaefiunt subsole : Et quantoplus laboraue¬

Expanded text:
absque ullo timore filii hominum perpetrant mala. absque ullo timore filii hominum perpetrant mala. Attamen peccator ex eo quod centies facit malum, et per patientiam sustentatur, Ego cognovi quod erit bonum timentibus Deum, qui verentur faciem ejus. Non sit bonum impio, nec prolongentur dies ejus, sed quasi umbra transeant qui non timent faciem Dei. Est et alia vanitas, quae fit super terram: sunt justi, quibus multa proveniunt, quasi opera egerint impiorum. Et sunt impii, qui ita securi sunt, quasi justorum facta habeant: sed et hoc vanissimum judico. Laudavi igitur laetitiam, quod non esset homini bonum sub sole, Nisi quod comederet, et biberet, atque gauderet: et hoc solum secum auferret de labore suo, in diebus vitae suae quos dedit ei Deus sub sole. Et apposui cor meum, ut scirem sapientiam, et intellibus somnum non capit oculis, Et intellexi, quod omnium operum Dei nullam possit homo invenire rationem, eorum quae fiunt sub sole: Et quanto plus laborave
Abbreviated transcription (Latin):
praecepta iuramentidĩ : Nefestines recedere a facie
eius neque permaneas inoperemalo quia omne
quod uoluerit faci& : et sermo illius potestate plenus
est. Necdicere ei quisquam potest quare lta facis:
quicustodit praeceptum : non experi&ur quicquã
mali : Tempus & responsionem corsapientis intelle¬
git omni negotio tempus ẽ & oportunitas & multa
hominis afflictio : quia ignorat pra&erita : & uentu¬
ra nullo scire potest nuntio: non ẽ in hominis dicione
prohibere sp̃m Nec hab& potestatem indie mortis
nec sinitur quiescere . ingruente bello neque salua¬
bit impi&as impium. Omma haec consideraui: &
dedi cormeum incunctis operibus quaefiunt subsole:
Interdum dominatur homo homini inmalum suum
malosuo: Vidumpios sepultos qui &iam cum adui¬
uerent in locoscõ erant. & laudabantur inciuitate
quasi iustorum operum sed & hoc uanitas est:
Etenim quia non profertur cito contramalos sententia:

Expanded text:
praecepta juramenti Dei. Ne festines recedere a facie praecepta juramenti Dei. Ne festines recedere a facie ejus, neque permaneas in opere malo: Quia omne, quod voluerit, faciet: et sermo illius potestate plenus est: nec dicere ei quisquam potest: Quare ita facis? Qui custodit praeceptum, non experietur quidquam mali. Tempus et responsionem cor sapientis intelligit. Omni negotio tempus est, et opportunitas, et multa hominis afflictio: Quia ignorat praeterita, et ventura nullo scire potest nuntio. Non est in hominis potestate prohibere spiritum, nec habet potestatem in die mortis: Nec finitur quiescere ingruente bello, neque salvabit impietas impium. Omnia haec consideravi, et dedi cor meum in cunctis operibus, quae fiunt sub sole. Interdum dominatur homm. Vidi impios sepultos, qui etiam cum aduiuerent, in loco sancto erant et laudabantur in ciuitate quasi iustorum operum. Etenim quoniEtenim quia non profertur cito contra malos sententia,
Abbreviated transcription (Latin):
Neforte audias seruum tuum maledicentem tibi. scit
enim tua conscientia quia &tucrebro maledixisti
aliis : cuncta temptaui insapientia dixi. sapienseffi¬
ciar: &ipsa longius recessit ame. Multo magis
quam erat. & alta profunditas quis inueni& eam
stulti. &errorem inprudentium. Et inuenia mariorẽ
morte mulierem .: quaelaqueus uenatorum est.
& sagena coreius. Vincula sunt manus illius : quipla¬
c&dõ effugi& eam. Qui autem peccator ẽ capi&ur
abilla. Ecce hoc hiueni dixit ecclesiastes unum & al¬
terum. utinuenirem rationem: quam adhuc quaerit
animamea Et noninueni uirum demille unum
repperi : mulierem ex omnibus non inueni solum mo¬
do hocinueni quod feceritds̃ hominem rectum.
Etipse se infinitis miscuerit quȩ stionibus : quistalis
ut sapiens ẽ : & quis cognouit solutionem uerbi
Sapientia hominis luc& inuultueius & potentissimis
sacien illius commutabit : Ego os regis obseruo : &

Expanded text:
ne forte audias servum tuum maledicentem tibi scit ne forte audias servum tuum maledicentem tibi scit enim tua conscientia quia et tu crebro maledixisti aliis cuncta temptavi in sapientia dixi sapiens efficiar et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat et alta profunditas quis inveniet eam stulti et errorem inprudentium et inveni amariorem morte mulierem quae laqueus venatorum est et sagena cor eius vincula sunt manus illius qui placet Deo effugiet eam qui autem peccator est capietur ab illa ecce hoc inveni dicit Ecclesiastes unum et alterum ut invenirem rationem quam adhuc quaerit anima mea et non inveni virum de mille unum repperi mulierem ex omnibus non inveni solummodo hoc inveni quod fecerit Deus hominem rectum et ipse se infinitis miscuerit quaestionibus quis talis ut sapiens est et quis cognovit solutionem verbi sapientia hominis lucet in vultu eius et potentissfaciem illius commutabit. Ego os regis observo, et
Abbreviated transcription (Latin):
solem: sicut enim protegit sapientia sic protegit pecu
nia. Hoc autem plus hab& eruditio & sapientia.
quoduitam tribuunt possessorisuo: Considera
operadĩ quod nemopossit corrigere que mille
despexerit : Indiebona fruere bonis. & malam diem
praecaue. sicut enimhanc sic &illam fecitds̃. ut non
inueniat homo contraeum iustasquerimonias:
H aec quo que uidi indiebus uanitatis meae: Iustus perit
iniustitia sua: & impius multo uiuit tempore in mali¬
tia sua: Noliesse iustus multum : nequepbus sapias
quam necesse est. Neobstupescas neimpieagas multũ
& noli esse stultus: nemoriaris intempore non tuo
Bonum e te sustentare iustum sedabillo nesub¬
trahas manum tuam. qui a quidm̃ tim& nihil negli¬
git : Sapientia confortauit sapientem. superdecẽ
principes ciuitatis: Non estenim homo iustus inter¬
ra qui faciat bonum & non pecc&. sed & cunc¬
tis sermonibus quidicuntur: neaccomodes cortuũ.

Expanded text:
solem. Sicut enim proteget sapisolem. Sicut enim proteget sapinia hoc autem plus habet eruditio et sapientia quod vitam tribuunt possessori suo considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit in die bona fruere bonis et malam diem praecave sicut enim hanc sic et illam fecit Deus ut non inveniat homo contra eum iustas querimonias haec quoque vidi in diebus vanitatis meae iustus perit in iustitia sua et impius multo vivit tempore in malitia sua noli esse iustus multum neque plus sapias quam necesse est ne obstupescas ne impie agas multum et noli esse stultus ne moriaris in tempore non tuo bonum est te sustentare iustum sed et ab illo ne subtrahas manum tuam quia qui Deum timet nihil neglegit sapientia confortabit sapientem super decem principes civitatis non est enim homo iustus in terra qui faciat bonum et non peccet sed et cunctis sermonibus qui dicuntur ne accommodes cor tuum
Abbreviated transcription (Latin):
uelut umbra pra&er it. Aut quis ei poterit in¬
dicare . quid posteum futurum subsolesit
U eliusẽniomen bonum : quamunguenta pra&iosa
& dies mortis. die natiuitatis: Melius est ire
addomum iuctus quam addomum conuiuii:
luilla enimfinis cunctorum a dmon&ur homi¬
num : et iuuens cogitat quod futurum sit Melior
ãnurun su quia pertristitiam uultus corrigitur
animus delinquentis: Corsapientium ubitristi¬
tia ẽ. & cor stultorum ubi la&itia : Melius ẽ
a sapiente corripi : quam stultorum addlatione
decipi. Eesicisonitus spinarum ardentium sub
oua sicrisus stulti. sed & hocuanitas : Calumnia
conturbat sapientem : et perd& robur cordis illis
lelior ẽ finisorationis quam principium melior¬
eloxsis adirascendum : quia ira insinu stulti
pruescit. Nedicas quidputas causae ẽ. quod
piora tempora meliora fuere quam nunc sunt.
Stubre ẽ enm huius cemodi interrogatio utilior ẽ
sapienda cumdiuidis & magis prodest uidentib

Expanded text:
velut umbra praeterit aut quis ei poterit invelut umbra praeterit aut quis ei poterit indicare quid post eum futurum sub sole sit melius est nomen bonum quam unguenta pretiosa et dies mortis die nativitatis melius est ire ad domum luctus quam ad domum convivii in illa enim finis cunctorum admonetur hominum et vivens cogitat quid futurum sit melior est ira risu quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinquentis cor sapientium ubi tristitia est et cor stultorum ubi laetitia melius est a sapiente corripi quam stultorum adulatione decipi quia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla sic risus stulti sed et hoc vanitas calumnia conturbat saMelior est finis orationis, quam principiumelox sis ad irascendum: quia ira in sinu stulti requiescit. Ne dicas: Quid putas causae est, quod priora tempora meliora fuere quam nunc sunt? stulta est hujuscemodi interrogatio. Utilior est sapientia cum divitiis, et magis prodest videntibus
Abbreviated transcription (Latin):
illius nonutatur bonis substantiae suae. sepul¬
turaque careat: De hoc ego pronuntio. quod me¬
lior illo sit auortiuus: frustra enim uenit & ꝑgit
ad tenebras : &obliuione delebitur nomen eius.
Nonuidit solem : neque cognouit distantiã boni
& mali : &iam siduobus milibus annis uixerit.
& non fuerit perfruitus bonis: Nonne adunũ
locum properant omnia : omnis labor hominis
inore eius sed anima illius non impl&ur
Quid hab& amplius sapiens abstulto : & quid pau¬
per nisi ut pergat illuc ubi est uita. Melius est
uidere quod cupias quam desiderare quod nes¬
cias: sed &hocuanitas ẽ : & prae sumptio sp̃s
Qui futurus ẽ : iam uocatumẽ nomeneius. & scitur
quod homosit & non possit contra fortiorem se in iu¬
dicio contendere: uerba sunt plurima: multamq
in disputendo habentia uanitatem.
Quid necesse ẽ homini maiora se quaerere cumig¬
nor& quid conducat sibi inuita sua. Numero
dierum peregrinationis suae & tempore quod

Expanded text:
illius non utatur bonis substantiae suae, sepulillius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat: De hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et pergit ad tenebras et oblivione delebitur nomen eius non vidit solem neque cognovit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat illuc ubi est vita melius est videre quod cupias quam desiderare quod nescias sed et hoc vanitas est et praesumptio spiritus qui futurus est iam vocatum est nomen eius et scitur quod homo sit et non possit contra fortiorem se in iudicio contendere verba sunt plurima multa in disputando habentia vanitatem quid necesse est homini maiora se quaerere cum ignoret quid conducat sibi in vita sua numero dierum peregrinationis suae et tempore quo
Abbreviated transcription (Latin):
quidergo prodest ei quod laborauit inuentum
cunctis diebus uitaesuae : comẽdit intenebris. & in
curis multis & in aerumna atque tristitia : Hocitaq
mihi uisum ẽ bonum: ut comedat quis &bibat¬
& fruatur la&itia ex labore suo: quod laborauitipse
subsole Numero dierum uitaesuae : quos dediteids
& haec ẽ pars illius : & omni homini cuidedit dr̃ diuiti¬
as atque substantiam : Potestatem que ei tribuit ut
comedat exeis. & fruatur parte sua : & la&etur dela¬
bore suo hoc est donumdĩ : Non enimꝰ satis recorda¬
Est ccaliud malum quoduidi subsole & quidem frequer
apud homines: Vircui deditds diuitias & substantiã¬
& honorem & nihilde est animaeeius ex omii¬
bus quae desiderat nec tribuit ei potestatem ds̃
ut comedat exeo. sed homo extraneus uorabitillud
hocuanitas : & magnamiseria ẽ: Si genuerit
quis piam centum liberos. &uixerit multos an¬
nos & plures dies a&atis habuerit : & anima

Expanded text:
Quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum, Quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum, cunctis diebus vitae suae? Comedit in tenebris et in curis multis, et in aerumna atque tristitia. Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis, et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo, quo laboravit ipse sub sole, Numero dierum vitae suae, quos dedit ei Deus: et haec pars illius. Et omni homini, cui dedit Deus divitias, atque substantiam, potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis, et fruatur parte sua, et laetetur de labore suo: hoc est donum Dei. Non enim satis recordaus. Cap. VI. Est et aliud malum, quod vidi sub sole, et quidem frequens apud homines: Vir, cui dedit Deus divitias, et substantiat honorem, et nihil deest animae ejus, ex omnibus quae desiderat: Nec tribuit ei potestatem Deus ut comedat ex eo. sed homo extraneus vorabit illud: Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima
Abbreviated transcription (Latin):
tuuero dm̃time : Siuideris calumnias egenorum: &uio¬
lenta iudicia & subuerti iustitiam i prouintia non mi¬
reris super hoc negotio quia excelso alius excelsior est :¬
& super hos quoque eminentiores sunt alii . & insuper
uni uersae terrae rex imperat seruienti:
Auarus nonimplebitur pecunia : & quiamat diuitias. fruc¬
tus non capi& ex eis: et hocergo uanitas: Vbi multae suNł
opes multi & qui comedunt eas: Etquid prodest possesso¬
ri. nisi quod cernit diuitias oculis suis : Dulcis ẽ somnus
operanti: siue parum siue multum comedat: Saturitas
autem diuitis. non sinit dormire eum: est & alia infirmi¬
tas pessima : quamuidi subsole : diuitiae conseruatȩ in
malum dominisui : pereunt enim iafflictione pessima
Cenerauit filium : qui in summa egestate erit: sicut
egressus ẽ nudus deutero matrissuae : sic reuert&ur
& nihil aufer& secum delabore suo: Miserabilis
prorsus infirmitas: quomodo uenit sicreuertelur

Expanded text:
tu vero Deum time: Si videris calumnias egenorum, et viotu vero Deum time: Si videris calumnias egenorum, et violenta judicia, et subverti justitiam in provincia, Non mireris super hoc negotio: quia excelso alius excelsior est, Et super hos quoque eminentiores sunt alii, et insuper universae terrae rex imperat servienti. Avarus non implebitur pecunia: et qui amat divitias, fructus non capiet ex eis, et hoc ergo vanitas. Ubi multae sunt opes, multi et qui comedunt eas. Et quid prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis suis? Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Generavit filium, qui in summa egestate erit: sicut egressus est nudus de utero matris suae, sic revertetur, et nihil auferet secum de labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas: quo modo venit, sic revertetur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuerunt ante eum: & qui postea. futuri sunt non
laccabuntur ineo : sed & hocuanitas & afflictio sps : Custo di
pedem tuum in grediensdomumdĩ. & acspropinqua ut audias
Multo enim melior ẽ oboedientia : quam stultorum uictimae
Quinesciunt quid faciant mali: n&ẽmere quidloquaris.
Neque cortuum sit uelox ad proferendum sermonem corã
dõ : Ds̃ enim in caelo &tu superterram. idcircosint
pauci sermonestui: Multascuras sequuntur somnia: & in
multis sermonibus hiuenitur stultitia:
Siquid uouistidõ: nemoreris reddere. displic& enimei
infidelis & stulta promissio: sed quod cumque uoueris:
redde. Multoque melius est non uouere : quampost
uotum promissa non reddere: Nededoris os tuum :
ut peccare facias carnem tuam. nequedicas coram angelo
non est prouidentia neforte iratus ds̃ super sermonestuos
dissip& cuncta operamanuum tuarum: ubimulta sunt
somnia: plurimae uanitates. & sermones innumeri:

Expanded text:
qui fuerunt ante eum: Et qui postea futuri sunt, et non qui fuerunt ante eum: Et qui postea futuri sunt, et non laetabuntur in eo: Sed et hoc vanitas et afflictio spiritus. Custodi peMulto enim melior est obedientia quam squi nesciunt, quid faciant mali. Ne temere quid loquaris, neque cor tuum sit uelox ad proferendum sermonem coram deo. deus enim in caelo et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. multas curas secuntur somnia, et in multis sermonibus inuenitur stultitia. si quid uouisti deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque uoueris redde: multoque melius est non uouere quam post uotum promissa non reddere. ne dederis os tuum, ut peccare facias carnem tuam, neque dicas coram angelo: non est prouidentia: ne forte iratus deus super sermone tuo dissipet cuncta opera mansomnia, plurimae vanitates, et sermones innumeri:
Abbreviated transcription (Latin):
quamplena utraque manus cum labore & afflictio¬
ne animi: Considerans. repperi &aliam uanitatem
subsole
Vnus ẽ : & secundum non hab&. Nonfilium : Nonfra¬
trem. & tamen laborare noncessat : nec satiantut
oculieius diuitiis. necrocogitat dicens: Cui laboro
simul esse : quamunum. Habentenim emolumentũ
soci&atis suae : Si unusceciderit ab altero fulci&ur:
uae soli quiacum ceciderit : non hab& subleuantẽ :
Et sidormierint duo . fouebuntur mutuo : Vnus quo¬
modo caleficcetsi quispiam praeualuerit contra
unum: duo resistunt ei:
uniculus triplex difficile rumpitur: Melior ẽ pau¬
per sapiens. rege sene stulto quinescit praeuidere
inposterum : quod & decarcere catenisq interdum
quis egrediatur ad regnum & alius natus in regno :
inopia consumatur : Vidicunctos uiuentes qui
ambulant subsole. cum adoliscente secundo. qui con¬
surg& proeo: Infinitus ẽ numerus populi omniũ

Expanded text:
quam plena utraque manus cum labore, et afflictioquam plena utraque manus cum labore, et afflictione animi. Considerans reperi et aliam vanitatem sub sole: unus est, et secundum non habet, non filium, non fratrem, Et tamen laborare non cessat, nec satiantur oculi ejus divitiis: Nec recogitat, dicens: Cui laboro, simul esse, quam unum: habent enim emolumentum societatis suae: si unus ceciderit, ab altero fulcietur: Vae soli; quia cum ceciderit, non habet sublevantem se. Et si dormierint duo, fovebuntur mutuo; unus quomodo calefiet? Et si quispiam praevaluerit contra unum, duo resistunt ei: funiculus triplex difficile rumpitur. Melior est pauper et sapiens, rege sene et stulto, qui nescit praevidere in posterum. Quod et de carcere catenisque interdum quis egrediatur ad regnum: et alius natus in regno, inopia consumatur, Vidi cunctos viventes, qui ambulant sub sole cum adolescente secundo, qui consurget pro eo. Infinitus numerus est populi omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
Idcirco unus interitus ẽ hominis & iumentorum &ae¬
qua utriusque condicio: Sicut moritur homo sic&illa
moriuntur : Similiter spirant omnia: &nihil hab&
homo iumento amplius: Cuncta subi acent uani¬
tati: &omnia pergunt ad locum unum: Deterra
facta sunt : & interram pariter reuertentur :
Iuis nouit si sp̃s filiorum adam ascendat sursum et sisp-
iumentorum descendat deorsum: & dep̃hendi Nihil
esse melius quam la&ari hominem inoperesuo. &
hancesse partem illius : quis enim eum adduc&. ut post
uiolentiae. cunctorum auxilio defitutos. &lauda¬
ui magis mortuos quam uiuentes. & feliciorem utro¬
que iudicaui qui necdum natus ẽ: Necuidit mala
quae subsole fiunt : Rursus contemplatus sum omes
labores hominum & industrias : Anim aduertipatẽ¬
re inuidiae proximi: & in hocergo uanitas: &cura
superflua est: stultus complicat manus suas : & come¬
dit carnessuas dicens: Melius ẽ pugillus cum requie:

Expanded text:
Idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aeIdcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur: similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumento amplius: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum: de terra facta sunt, et in terram pariter revertuntur. Quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum, et si spiritus jumentorum descendat deorsum? Et deprehendi nihil esse melius quam laetari hominem in opere suo, et hanc esse partem illius. Quis enim eum adducet, ut postviolentiae, cunctorum auxilio destitutos. Et laudavi magis mortuos, quam viventes: et feliciorem utroque judicavi, qui necdum natus est, nec vidit mala, quae sub sole fiunt. Rursum contemplatus sum omnes labores hominum, et industrias: Animadverti patere invidiae proximi: et in hoc ergo vanitas, et cura superflua est. Stultus complicat manus suas, et comedit carnes suas, dicens: Melior est pugillus cum requie,
Abbreviated transcription (Latin):
quidhab& amplius homo delaboresuo.
Vidi afflictionem quam deditds̃ filiis hominum.
ut distendantur inea: Cuncta fecit bona intempo¬
resuo : Et mundum tradidit disputationi eorum
ut noninueniat homo opus quod operatus ẽ ds
abinitio usque ad finem : Et cognoui quod non e&
melius nisi la&ari & facere bene inuita sua :
Omnis enim homo : qui comedit & bibit &uidẽ
bonum delaboresuo hocdonumdĩ. ẽ didici
quod omnia opera quae fecitds̃. perseuerent
ina & ernum : Non possumus eis quicquã addere
nec auferre quae fecit ds̃ ut timeatur: Quod factu
est ipsumperman&: quae sirtura sunt lam̃ fuerunt
&ds̃ instaurat quod abiit: Vidi subsoe. hi loco
iudicii impi&atem : & in loco iustitiae iniquitatem¬
Et dixi incordemeo: iustum &impium iudicabit
dns : & tempus omnis rei tunc erit: Dicuncor de
meo defiluis hominum ut probar& eosds. &osten¬
der& similes essebestus:

Expanded text:
Quid habet amplius homo de labore suo? Quid habet amplius homo de labore suo? Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Didici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet: quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus instaurat quod abiit. Vidi sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatemEt dixi in corde meo: justum et impium judicabit Deus, et tempus omnis rei tunc erit. Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis.
Abbreviated transcription (Latin):
& bibere. &ostendere animaesuae bona delabo¬
ribus suis : Et hoc demanudĩ ẽ : quisita uorabit & di¬
litus afflu& utego : Hominibono inconspectu suo
deditds̃ sapientiam &scientiam & la&itiam:
Peccatori autem dedit afflitionem: &curam super¬
fluam. utaddat & congreg&. &tradatei quipla¬
cuit dõ: sed & hocuanitas. & cassa sollicitudomentis
Omnia tempus habent. & suis spatus transeunt
uniuersa subcaelo.
Tempus nascendi: & tempus moriendi:
Tempus plantandi: &tẽpus euellendi qđ plantatũ ẽ
Tempus occidendi: & tempus sanandi:
Tempus flendi: & tempus ridendi:
Tempus plangendi: & tempus saltandi:
Tempus spargendi lapides & tempus colligendi:
Tempus amplexandi : & tempus longefieri a cõplexib:
Tempus adquirendi &c tempus perdendi:
Tempus custodiendi: & tempus abi ciendi:
Tempus scindendi & tempus consuendi:
Tempus tucondt: & tempus loquendi:
Tempus dilectionis: & tempus odu
Tempus belli: & tempus pacis:

Expanded text:
et bibere et ostendere animae suae bona de laboet bibere et ostendere animae suae bona de laboribus suis et hoc de manu Dei est quis ita vorabit et deliciis affluet ut ego homini bono in conspectu suo dedit Deus sapientiam et scientiam et laetitiam peccatori autem dedit adflictionem et curam superfluam ut addat et congreget et tradat ei qui placuit Deo sed et hoc vanitas et cassa sollicitudo mentis omnia tempus habent et suis spatiis transeunt universa sub caelo tempus nascendi et tempus moriendi tempus plantandi et tempus evellendi quod plantatum est tempus ocTempus flendi, et tempus ridendi. Tempus plangendi, et tempus saltandi. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri a complexibus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Tempus dilectionis, et tempus odii. Tempus belli, et tempus pacis.
Abbreviated transcription (Latin):
entis similiter ut stulti inperp&uum. Et futura tempo¬
ia obliuione cuncta pariter operient: moritur
doctus similiter ut indoctus. &id urco taed uitme
uitaemeae : uidens mala esse uniuersa subsole
&cuncta uanitatem : atquea fflictionem sp̃s:
Rorsus d&estatus sum omnem industriam meam
qua e subsole studiosissime laboraui. habiturus
ceredem postine : quemignoro utrum sapiens
ftaltus futurus sit & dominabitur iñ laboribus
mei sqiuibus de sudaui & sollicitus fui : & estquicquam
tamuanum undecessaui : renuntiauit que cormeum
ultra laborare subsole. Nam cum alius labor&
insapientia & doctrina. & sollicitudine homini otio¬
so quaesita dimittit: Et hocergo uanitas. & mag¬
num malum: Quid enim proderit homini deuni¬
uerso laboresuo & afflictionesps qua subsole
cruciatus est : Cuncti dies eius doloribus & aerum¬
nis plenisunt : Nec per noctem mente requiescit
& haec non uanitas. ẽ : Nonne melius ẽ comedere

Expanded text:
entis similiter ut stulti in perpentis similiter ut stulti in perpra oblivione cuncta pariter obruent moritur doctus similiter et indoctus et idcirco taeduit me vitae meae videntem mala esse universa sub sole et cuncta vanitatem atque adflictionem spiritus rursum detestatus sum omnem industriam meam quae sub sole studiosissime laboravi habiturus heredem post me quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit et dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et sollicitus fui et est quicquam tam vanum unde cessavi renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole nam cum alius laboret in sapientia et doctrina et sollicitudine homini otioso quaesita dimittit et hoc ergo vanitas et magnum malum quid enim proderit homini de universo labore suo et adflictione spiritus qua sub sole cruciatus est cuncti dies eius doloribus et aerumnis pleni sunt nec per noctem mente requiescit et haec non vanitas est nonne melius est comedere
Abbreviated transcription (Latin):
seuerauit mecum : &omnia quae desiderauerunt ocu¬
limei non negaui eis. Nec prohibui cor: quin omni
uoluntate fruer&ur. & oblectar& se h his quae para¬
ueram &hancratus sum partem meam siuterer
labore meo: Cumqueme conuertissem aduniuersa
opera quae fecerant manus meae. & ad labores inquibis
frustra sudaueram: uidi in omnibus uanitatem & af¬
flictionem animi. & nihil permanere subsole
Transiui ad contemplandam sapientiam: erroresque
& stultitiam: Quid ẽ inquam homo ut sc̃qui possit
regem factorem suum : & uidiquiatantum praecede¬
r& sapientia stultitiam : quantum differdux a tenebris:
Sapientis oculi incapite eius stultus in tenebris ambulat:
etdidici quod unus utriusque ess& interitus & dixi
incormeo: siunus & stulti & meus occasus erit quid inihi
prodest quod maiorem sapientiae dedi operam :¬
ocutusque cummente mea : anim aduerti: quod hoc
quoque ess& uanitas : Nonenim erit memoria sapi¬

Expanded text:
severavit mecum: et omnia, quae desideravunt ocuseveravit mecum: et omnia, quae desideravunt oculi mei, non negavi eis: Nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram, Vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Transivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus: stultus in tenebris ambulat: et didici quod unus utriusque esset interitus. Et dixi in corde meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapi
Abbreviated transcription (Latin):
Risum reputaui errorem : & gaudio dixi: quid srustra
deceperis : Cogitaui incordemeo abstrahere auino
carnem meam ut animum meum transferrem adsa¬
pientiam. deuitaremque stultitiam : donec uiderem
quidess& utile filiis hominum. quo facto opus est sub
sole : numero dierum uitaesuae: magnificaui
operamea
Aedificaui mihi domus plantaui uineas. feci hortos & po¬
meria : & conseui ea cunctigeneris arboribus. Et ex¬
struxi mihi piscinas aquarum : ut inrigarem siluam
lignorum germinantium: Possedi seruos & ancillas
multamque familiam habui. Armenta quoque
& magnos ouium greges ultraomnes quifuerunt
anteme in hierusalem Coaceruaui mihi argentũ
& aurum & substanttas regum ac prouinciarum:
fecimihi cantatores & cantatrices &dilicias filiorũ
hominum scrfos & urceos in ministerio ad uina
fundenda : Et super gressussum opibus omnes qui fue¬
runt ante me inbierusalem. Sapientia quoque per¬

Expanded text:
Risum reputavi errorem: et gaudio dixi: Quid frustra Risum reputavi errorem: et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam. ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Magnificavi opera mea: aedificavi mihi domos, et plantavi vineas: Feci hortos, et pomaria, et consevi ea cuncti generis arboribus; Et exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarem silvam lignorum germinantium; Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui: Armenta quoque, et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem: Coacervavi mihi argentum, et aurum, et substantias regum, ac provinciarum: Feci mihi cantores, et cantatrices, et delicias filiorum hominum, Scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda. et supergressus sum opibus omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem. Sapientia quoque per