comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia auctore ui.¬
deo breuit lectionẽ
euuͣgłicam exponendo tͣns¬
currimus: restat ut aliqͥd
tȩ sollempnitatis dicamꝰ.¬
rendũ est: quidnam sit qd̾
nato dño apparuerunt
angłi: & tamen ñ legunt᷑
in albis uestib apparuis¬
se: ascendente autem dño
missi angłi in albis legun¬
tur uestib apparuisse. Sic
etenim scriptũ estꝰUiden¬
tib illis eleuatus est: & nu¬
bes suscepit eũ ab oculis
eoꝵ. Cumq intuerentur
in celũ euntem illũ: ecci
ouo uiri astiterunt iux¬
ta illos in uestib albis. In
albis audẽ uestib: gaudi
& sollempnitas mentis os¬
tenditur. Quid est gͦ quod
magna t̾c sollempnitas
angłis facta est. cũ cȩlum
d̃s homo penetrauit. Quia
nascente deo uidebatur di¬
umnitas humiliata: ascen¬
dente uͦ dño est humani¬
tas exaltata. Albȩ etenim
uestes exaltatiom magis

Expanded text:
ed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus, restat ut aliquid e solemnitatis cnobis est quidnam sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse: ascendente autem Domino missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse? Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est; et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Cumque intuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri steterunt juxta illos in vestibus albis . In albis autem vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est ergo quod magna solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata; ascendente vero Domino, est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis
Abbreviated transcription (Latin):
Menbra carniũ erus:cohe¬
rentia sibi. Mitcet contra
malleatoris incus. Cum
buntur. Cũ app̃henderit
eũ gladius.sustinere non
poterit: neq hasta neq
thorax. Reputabit enim
quasi paleas ferrũ: & qͣsi
lignũ putridũ es.
on fugabit eũ uir
sagittarius: in sti¬
pulam uersi sunt ei lapi
des funde. Quasi stipulã
maris: & ponet quasi cũ
ungenta bulliunt. Post

Expanded text:
Membra carnium ejus cohaerentia sibi, mittet contra malleatoris incus  Al.buntur. Cumque apprehenderit eum gladius, subsistere non poterit, neque hasta, neque thorax. Reputabit enim quasi paleas ferrum, et quasi lignum putridum, aes. Non fugabit eum vir sagittarius, in stipulam versi sunt ei lapides fundae. Quasi stipulam mare ponet quasi cum unguenta bulliunt. Post
Abbreviated transcription (Latin):
pulsi. & bonos horte¬
mur ut in bono ꝑmane¬
ant: & malos compellamꝰ
ut a malo discedant. p̃ser¬
tim q̃m in istis duob sc̃is.
geminũ nobis monstrat᷑
salutis inditiũ: ut si quis
bonus est imitetur ꝑseue¬
rantiam caritatis in stepha¬
noͥ qui autẽ malus est: sec¬
detur exemplũ conuersio¬
nis in paulo. Et qui bonꝰ
est equitadem usq in finẽ
teneat: qui autẽ malus est.
qͣmtotius a sua ꝑuersitate

Expanded text:
pulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate
Abbreviated transcription (Latin):
ormiebat xi.¬
itaq corpore. lit
apłos suscitaret: & ugi¬
lare faceret. Precipue ergo
animo dormiamus. nec
intellectu aut pruden¬
tia. sed uigilare om̃i tẽ¬
pore aut iubilare dño:
& salutem ab eo postu¬
lare studeamus. Nam
ipse qui dormiebat cor¬
cit. Ego dormio: ce cor
meũ uugilat. Ad quem
accedentes discipuli:su¬
scitabant eũ dicente.¬
Dñe salua nos:perimus.
Tanto fuerant metu con¬
derriti. & pene animo ali¬
enati:ut irruerent in
eũ. & ñ modeste ac lemit̃
suggererent:sed turbu¬
lenter suscitarent eũ
dicendes. Dñe. salua nos:

Expanded text:
ormiebat itaque corpore, ut apostolos suscitaret et evigilare faceret, praecipue autem animo dormiamus, neve intellectu aut prudentia, sed vigilare in omni tempore et jubilare Domino, et salutem ab eo postulare studeamus. Nam ipse qui dormiebat corcit: Ego dormio, et cor meum vigilat ; ad quem accedentes discipuli, suscitaverunt eum, dicentesDomine, salva nos, perimus. Tanto fuerunt metu conterriti, et pene animo alienati, ut irruerent in eum, et non modeste aut leniter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum, dicentes: Domine, salva nos
Abbreviated transcription (Latin):
rint. ut sagictent in abs¬
condito ĩmaculatũ: Mag¬
na mniquitas. Ecce de abs¬
condico uenit sagicta.
Quam maculã ferit. qui
nec tantam habebat ma¬
culam qͣnta potest pungi
a sagita: Agnus quippe
ĩmaculatus. totus inima¬
culatus: semꝑ ĩmaculatꝰ.
Non cui maculȩ ablatȩ
sint:sed qui maculas nul¬
las contraxerit. Nam fecit
multos ĩmaculatos donan¬
do peccata: ipse ĩmaculatꝰ
ñ habendo peccata. Yt sa¬
gittent ii. abscondito im-¬

Expanded text:
rint, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Magna iniquitas! Ecce de abscondito venit sagitta quae immaculatum ferit, qui nec tantum habebat maculae, quantum potest pungi a sagitta. Agnus quippe immaculatus, totus immaculatus, semper immaculatus; non cui maculae ablatae sint, sed qui maculas nullas contraxerit. Nam fecit multos immaculatos donando peccata; ipse immaculatus non habendo peccata. Ut sagittent in abscondito im
Abbreviated transcription (Latin):
uillicus iniquitatis.
qui dñi uoce laudatur:
cuius cũ uellem scire rati¬
onem & de quo fonte ꝓ¬
cederet: reuolui uolum̃
euͣgłicũ. & int̾ cetera rep¬
peri. qd appropinqͣntib
saluatori publicanis & pec¬
catorib ut audirent eũ.
murmurabant pharisei

Expanded text:
uilicus iniquitatis, qui domini uoce laudatus est. cuius cum uellem scire rationem et de quo fonte processerit, reuolui uolumen euangelicum et inter cetera repperi, quod adpropinquantibus saluatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei
Abbreviated transcription (Latin):
ecdum angłs uer¬
ba finierat & ecce
stores trepidi ꝑspexissent.
& angłs recessisset ab eis:
uixerunt aõ se inuicem.
deantus factũ qd̃ dñs os

Expanded text:
ecdum angelus verba finierat, ecce mstores trepidi perspexissent, et angelus recessisset ab eis, dixerunt ad invicem: deamus fac
Abbreviated transcription (Latin):
ceptus est illi. Conciit
his beatȩ mariȩ uerbis ip¬
sius dñi sermo. quo non
tantũ matrẽ que se corpo¬
sed & om̃s qui sua p̃cepta
seruarent ꝓnuntiauit ẽe
beatos. Cum enĩ docente
illo popłm quodam loco
& miracula faciente. om̃s¬
eius sapientiam ac uirtu¬
des mirarentur: extollens
uocem quedam mulier de
turba dixit illi. Beatus
uenter qui te portauit :¬
& ubera que suxisti. At ille
destimoniũ ueritatis ꝓla¬
tũ libenter accipiens: conti¬
nuo respondit. Beati qui
audiunt uerbũ dei & custo¬
diunt illud. ut ipsa quoꝙ
mulier. immo unruersi
qui audiebant se beatos

Expanded text:
ceptus est illi . Concinit autem his beatae Mariae verbis ipsius Domini sermo, quo non tantum matrem, quae se corposed et omnes qui sua praecepta servarent, pronuntiavit esse beatos. Cum enim docente illo populum quodam loco, et miracula faciente, omnes sapientiam ejus ac virtutes mirarentur, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . At ille testimonium veritatis prolatum libenter accipiens, continuo respondit: Beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud, ut ipsa quoque mulier, imo universi qui audiebant, se beatos
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ in fide mediatoris
dei & hominũ hominis xp̃i
iħu. & gentilitas plenitu¬
dinem gr̃ȩ accepit: & ru¬
dea ꝑ errorem ꝑfidiȩ hoc
unde tumebat ꝑdidit.
Om̃is enim uallis imple¬
bitur. quia corda hitmilrũ
sacrȩ doctrinȩ eloquio.uir¬
tutũ gr̃a replebunt᷑. iuxta
hoc quod scriptũ est. Qui
emitcit fontes in conualli¬
bus. Et unde rursũ di-¬
citur. E conualles habun¬
oabunt frum̃to. A mon¬
tib namq aqua dilabit᷑.
quia suꝑbas mentes ue-¬
ritatis doctrina deserit.
Sed fontes in conuallib
surgunt:
quia men

Expanded text:
ia in fide mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi, et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae, hoc unde tumebat, perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia men
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓ eo ipso qd̃ in regimi¬
ne laborat: hic qd querit
inueniat. & ab hereditate
gregis in posterũ alienus
existat. Utrũ uͦ pastor ue¬
re sit an mercennarius
cognosci ueraciter ñ po¬
dest: si occasio necessitatis
deest.¬
Estranquillitatis enim¬
M. I tempore: plerũq ad
gregis custodiam sicut ue¬
rus pastor. sic etiam mer¬
cennarius stat. Sed lupuis
ueniens indicat: quo qͥsq
animo suꝑ gregis custodi¬
am stabat. Lupuis etenim
suꝑ oues uenit: cũ quilibet
iniustus & raptor fideles
quosq atq humiles oppri¬
mit. Sed is qui pastor es¬
se uidebatur & ñ erat. re¬
liquit oues & fugit: quia
dũ sibi ab eo periculurm

Expanded text:
ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deestTranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum
Abbreviated transcription (Latin):
abel nulla est ambiguitaᷤ
sed & ex genesis testimonio
compbatur: ubi accepta
eius a do narrant᷑ munera.
uerimus x.¬
quis sit iste zachari¬
as filius barachiȩ:quia mul¬
dos legimus zacharias. Et
ne libera nobis tribuatur
erroris facultas. quem occi-¬
distis int templũ & altare.
In diuersis diuersa legi: &
debeo singłoꝵ opiniones ex¬
ponere. Alii zachariam fili¬
um barachiȩ dicunt. qui in
templũ & altare scriptura
ñ loquitur: maxime cũ tẽ
Alii zachariam patrem io¬
hannis intelligi uolunt. ex
quibdam apocriphoꝵ som¬
niis approbantes. qd̃ ꝓpterea
occisus sit: quia saluatoris
litate contempnit᷑ qua ꝓ¬
batur̾. Alii istũ uolunt esse¬
zachariam. qui occisus est
a ioas rege iudeȩ. int̃ tem¬
plũ &e altare. ficut regnoꝵ
narrat historia. Sed obser¬
uandũ qd̃ ille zacharias
ñ sit filius barachiȩ. sed filiꝰ
ioiadȩ sacerdotis:Unde &
scriptura refert. Non fuit
recordatus ioas patris ioia
de: que sibi fecisset bona:
ym ergo xi.

Expanded text:
Abel nulla est ambiguitas, sed ex Genesis testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera. Quaerimus quis iste sit Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribueretur erroris facultas, addidistis inter templum et altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in templum et altare Scriptura non loquitur: maxime cum tempAlii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum somniis approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris litate contemnitur, qua probatur. Alii istum Zachariam, qui occisus sit a Joas rege Judaeae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis: unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, quae sibi fecisset bona Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Escce ego: quia uocasti
Indellexit igitur heli. quia
dñs uocaret puerũ: & ait
ad samuhel. Llade & dor¬
mi. & si deinceps uocauerit
te: dices. Loquere dñe: qͥa
audit seruus tirus. Abiit

Expanded text:
it ecce ego quia vocasti ntellexit igitur Heli quia Dominus vocaret puerum et ait ad Samuhel vade et dormi et si deinceps vocaverit te dices loquere Domine quia audit servus tuus abiit
Abbreviated transcription (Latin):
ditores legũ iusta decerñt
Beatus homo qui audit
me & qui uigilat ad foreᷤᷤ
meas cotidie: & obseruat
ad postes ostii mei. Ipsa
homine induta. ad audi¬
endos homines aduenire
dignata est: ut nimirũ
hominib qͣmuis sũmo
ingenio p̃ditis. necessariã
discendi uerbi formã pre¬
rogaret: ne si qui discipłi
ueritatis fieri refugerent:
magistri efficerentur er¬
roris. Et bene qui iuue¬
nis erat doctrinȩ subitu¬
rus offiqũ. puerulus ad¬
huc. semores audit & int̃¬
rogat: ut uidelicet eoꝵ
ꝓuida dispensatione com¬
pescat audaciam. qui ñ
solum in docti. s etiã

Expanded text:
um justa decernunt. Beatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
&e ipsa die paschȩ. id est qͣr¬
tadecima luna ad uesperũ
iussus est immolari:sig¬
nificans eũ qui nos suo
sanguine redempturus
ante quinq dies paschȩ.

Expanded text:
e dies paschae, id est quarta decima luna, ad vesperam jussus est immolari: significans eum qui nos suo sanguine redempturus ante quinque dies pasch
Abbreviated transcription (Latin):
uitus sed sponte pateret᷑.
In asino uenire & a durbiᷤᷤ
rex appellari ac laudari uio¬
luit: ut etiam ꝑ hoc eru
sũ esse xp̃mꝰ quem sic illo
uenturũ ꝓphetia olim sig
paschȩ uenire uoluit.sic̃
ex ioh̃is euͣgelio didicimuᷤ:
ut etiam ꝑ hoc ostenderet
se esse agnũ immaculatũ.
qui peccata tolleret mun¬
di. Agnus quippe pascha¬
lis cuius immolatione po¬
pulus isrł est ab egiptia
seruitute liberatus: ante
quinq dies paschȩ id est de-¬

Expanded text:
itus sed sponte pateretur. In asino venire, et a turbis rex appellari et laudari voluit, ut etiam per hoc erudsum esse Christum, quem sic illo venturum prophetia olim praepaschae venire voluit, sicut ex Joannis Evangelio didicimus, ut etiam per hoc ostenderet se esse Agnum immaculatum qui peccata tolleret mundi. Agnus quippe paschalis cujus immolatione populus Israel est ab Aegyptia servitute liberatus, ante quinque dies paschae, id est
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis p̃parauit uterũ:
ipse martyri suo aperire
dignatus est cȩlũ. Dñs xp̃c
latitudo susciperet cȩli.

Expanded text:
irginis praeparavit uterum, ipse martyri suo aperire dignatus est coelum. Dominus Chlatitudo susciperet coeli.
Abbreviated transcription (Latin):
denuntiat sollempnitatiꝰ.
Nr̃ȩ dicamus an suȩ:Sed
ut fateamur uerius: & sue
dicamus & nr̃ȩ. Illa quippe
redemptoris nr̃i resurrec¬
tio & nr̃a festiuitas fuit.
quia nos ad ĩmortalitatẽ
reduxit: & angłoꝵ festrui¬
tas extitit. quia nos reuo¬
cando ad celestia. eoꝵ nu¬
merũ impleuit. In sua gͦ
ac nr̃a festiuitate angłs
in albis uestib apparuit:
quia dũ ꝑ resurrectionẽ
dñicam ad suꝑna reduci¬
mur: celestis patriȩ dãpna
reꝑantur. Sed quid ueni¬
entes feminas affat᷑ audiamꝰ.
Nolite expauescere. Ac si
aꝑte dicat. Queant illi qͥ
ñ amant aduentũ super¬
noꝵ ciuiũ: ꝑtimescant
qui carnalib desideriis

Expanded text:
denuntiat solemnitatis. Nostrae dicamus, an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus, et nostrae. Illa quippe Redemptoris nostri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestiquia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimus, coelestis patriae damna reparantur. Sed quid venientes feminas affatur audiamus. Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui carnalibus desiderii
Abbreviated transcription (Latin):
crantis. ut translatũ in
latinam linguã de he¬
breo sermone. penthateu¬
cũ ur̃oꝵ aurib traderem.
sericulosũ opus certe. et
obtrectatoꝵ meoꝵ latrati¬
bus patens. qui me asserẽ
in septuaginta incerp̃tũ
suggillationem. noua ꝓ
ueterib cudere ita inge¬
nũ quasi uinũ ꝓbantes:¬

Expanded text:
translatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe, et obtrectatorum meorum latratibus patens, qui me asserunt in Septuaginta Interpretum suggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ierunio fatigatũ. diabolus
hominem cognouerat:nec
temptando ualebat an et
dei filius esset experiri: iã
nc̃ ꝑ signoꝵ potentiam uł

Expanded text:
ejunio fatigatum diabolus hominem cognoverat, nec tentando valebat, an et Dei Filius esset experiri, jam nunc per signorum potentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligamus sub alia
significatione dictam uir-¬
gam. que scd̃m marcũi fe-¬
renda est. & sub alia illam
que scđm matheũ & lucã
ñ est ferenda: sicut sub
alia significatione intelli¬
gitur temptatio de qua
dictũ est: d̃s neminẽ tẽp
tat. & sub alia de qua dic¬
tũ est: demptat uos dñs
d̃s ũr. ut sciat si diligatis
eũ. Illa seductionis est: hec
ꝓbationis. Udrũq gͦ acci¬
piendũ est a deo apłis dic-¬
tũ. & ut nec uirgam fer¬
rent: & ut ñ nisi uirgam
ferrent. Cũ enim scd̾m
matheũ diceret eis. nolite
possidere aurũ neq argen

Expanded text:
ut intelligamus sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est; et sub alia illam quae secundum Matthaeum et Lucam non est ferenda: sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est, Deus neminem tentat ; et sub alia de qua dictum est, Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligitis eum ; illa seductionis est, haec ationes. Vtrumque ergo accipiendum est a domino apostolis dictum, et ut nec uirgam ferrent et ut non nisi uirgam ferrent. cum enim secundum Matthaeum diceret eis: nolite possidere aurum neque argen
Abbreviated transcription (Latin):
nudus essem: & abscondi
me. Qui dixit. Quis enim
indicaurit tibi qd̃ nudus
esses. nisi qd̃ ex ligno de qͦ
p̃ceperam tibi ne comẽde

Expanded text:
nudus essem, et abscondi me. Qui dixit: Quis enim indicavit tibi quod nudus esses, nisi quod ex ligno de quo tibi praeceperam ne comede
Abbreviated transcription (Latin):
equitur. Sic uiii.¬
autẽ comedetis illũ.
Renes ur̃os accingetis.Qd
in renib: nisi delectatio
carnis accipitur:Unde &
psalmista postulat dicens.
Ure renes meos. Sienim
uoluptatem libidinis in re¬
nib esse nesciret: eos uri mi¬
nime petisset. Unde quia
potestas diaboli in huma¬
no genere maxime ꝑ luxu¬
riam p̃ualuit: de illo uoce
dñica dicitur. Potestas erus.
in lumbis etus. Qui gͦ pa¬
scha comedit: habere renes
accinctos debet ut qui sol¬
lẽpnitatem resurrectionis
atq incorruptionis agit:
corruptiom iam uitia nul¬
li subraceat. uoluptates
elomet: carnem a luxuria
restringat. Neq etenim
cognouit. que sit sollẽpni¬
tas incorruptionis: qui ad¬
huc ꝑ incontinentiam cor¬
ruptioni subiacet. Hec qui

Expanded text:
equitur: Sic autem comeditis illum: renes vestros accingetis. Quid in renibus, nisi delectatio carnis accipitur? Unde et Psalmista postulat dicens: Ure renes meos . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petiisset. Unde quia potestas diaboli in humano genere maxime per luxuriam praevaluit, de illo voce Doninica dicitur: Potestas ejus in lumbis ejus . Qui ergo pascha comedit, habere renes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulla subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Neque etenim cognovit quae sit solemnitas incorruptionis, qui adhuc per incontinentiam corruptioni subjacet. Haec q
Abbreviated transcription (Latin):
& admiranda mentis de
utpote gentilis a diuinoꝵ
eloquioꝵ funditus erat
segregata doctrinis.nec
eloquia p̃dicant est pri-

Expanded text:
t admiranda mentis devutpote gentilis a divinorum eloquiorum funditus erat segregata doctrinis, nec eloquia praedicant, sit pri
Abbreviated transcription (Latin):
eꝙ enim fr̃es
existimandus ẽ ste¬
phanus t̾c inimicos dilexis¬
se cũ ꝓ eis oraret: & ñ dile¬
xisse cũ eoꝵ incredulitatẽ
arguendo corriperet. Absit
hoc ab anima martyris:
ad cȩli palatiũ festriantiᷤ.
Ipsa enim sc̃a caritas firmã
seruauit in oratione pati¬
entiam: que rigidam te¬
nuit in correptione censu¬
ram. Et ideo in oratione
audiri meruit lenitas: qͥa
sine caritate ñ fuit in cor¬
reptione seueritas. Ac per
hoc siue orando siue corripi¬
endo caritatem beatus ste¬
phanus reseruauit. quia
utrobiq salutem errantiũ
cogitauit: & indicio sc̃e ora¬
tionis ostendit increpatio¬
nem illam ñ fuisse odii: sed
amoris. Hoc autẽ faciens.
& p̃sentib caritatem beatꝰ
martyr exhibuit: & utile

Expanded text:
e enim, fratres, existimandus est Stephanus tunc inimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione audiri meruit lenitas, quia sine caritate non fuit in correptione severitas: ac per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavit, quia utrobique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile
Abbreviated transcription (Latin):
sermo quem loquit᷑ filrus.
ñ est filii sed patris: quia
ipse filius uerbũ est pa¬
tris. Hec locutus sũ uobis:
apud uos manens.Quan
do ñ maneret apud eos:
qui ascensurus in cęlum
ꝓmitcit dicens. ecce ego uo¬
biscũ sum om̃ib diebus
usq ad consũmationem
scłi: Sed uerbũ incarnatũ:
& manet. & recedit. Rece¬
dit corꝑore: sed manet di¬
tate. Apud eos gͦ t̃e man¬
sisse se ꝑhibet: quia qui
inuisibili semꝑ potestate
p̃senserat: corporali iam̃
uisione recedebat. Paracli¬

Expanded text:
sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit corpore, manet divinitate. Apud eos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili semper potestate praesens erat, corporali jam visione recedebat. 3. Paracli
Abbreviated transcription (Latin):
roinde quia ui.¬
ueritas & pax. & iusti
cia xp̃c est: hunc fide con¬
cipite: oꝑibus edite. ut qd̃
egit uterus mariȩ in carne
xp̃i: agat cor ur̃m in lege
xp̃i. Quomͦ autẽ non ad
partũ uirginis ꝑtinetis:
quando xp̃i menbra estis:
Caput ur̃m peperit maria
uos eccłia. Nam ipsa quoq
& mater & uirgo est. Mat̃
uiscerib caritatis: uirgo
integritate fidei & pietatiᷤ
Populos parit. sed eius men¬
bra sunt: cuius ipsa est &¬
corpus &e comunx: etiã in
hoc similitudinem gerens
illius uirginis: quia & in
multis mater est unitatis.

Expanded text:
roinde quia veritas et pax et justitia Christus est, hunc fide concipite, operibus edite; ut quod egit uterus Mariae in carne Christi, agat cor vestrum in lege Christi. Quomodo autem non ad partum Virginis pertinetis, quando Christi membra estis? Caput vestrum peperit Maria, vos Ecclesia. Nam ipsa quoque et mater et virgo est: mater visceribus charitatis, virgo integritate fidei et pietatis. Populos parit, sed unius membra sunt, cujus ipsa est corpus et conjux, etiam in hoc similitudinem gerens illius virginis, quia et in multis mater est unitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
talis dñi diem celebremus.
quo die sicut istũ sermo¬
nem orsi sumus: ueritas
de terra orta est. Iam enĩ &
qd̾ in eodem psalmo sequi¬
tur factũ est. Nam cũ ille
de terra ortus est. hoc est
de carne natus est: qui de
cȩlo uenit & suꝑ om̃s est:
ꝓculdubio cũ ascendit ad
patrem. etiam iusticia de
cȩlo ꝓspexit. Hanc enĩ rusti¬
ciam uerbis suis ipse cõmen
Iue inquit arguet mundũ
de peccato. & de iusticia. &
de iudicio. De peccato qui¬
dem. quia ñ crediderunt
in me: de iusticia. quia ad
patrem uado: & iam ñ ui¬
debitis me. Hec est iusticia:
que de cȩlo ꝓspexit. A sũmo
enim cȩlo egressio eius: & oc¬
cursus eius usq ad summũ
ret ueritatem. quia de t̃ra
orta est: cũ ficut sponsus
ꝓcessit de thalamo suo.id
est de utero uirginali. ribi
uerbũ dei creaturȩ huma¬
nȩ quodam ineffabili con¬
rugio copulatũ est: ne hoc
gͦ quisqͣm contẽpneret. et
qͣmuis mirabilit natũ edi¬

Expanded text:
talis Domini celebremus: quo die, sicut istum sermonem exorsi sumus, Veritas de terra orta est. Jam enim et quod in eodem psalmo sequitur, factum est. Nam ille qui de terra ortus est, hoc est, de carne natus est, quia de coelo venit, et super omnes est ; procul dubio cum ascendit ad Patrem, etiam justitia de coelo prospexit. Hanc enim justitiam verbis suis ipse commendtum: Ipse, inquit, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. De peccato quidem, quia non crediderunt in me: de justitia, quia ad Patrem vado; et jam non videbitis me . Haec est justitia, quae de coelo prospexit. A summo enim coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ret veritatem, quia de terra orta est, cum sicut sponsus processit de thalamo suo, id est, de utero virginali, ubi Verbum Dei creaturae humanae quodam ineffabili conjugio copulatum est: ne hoc ergo quisquam contemneret, et quamvis mirabiliter natum, e
Abbreviated transcription (Latin):
rendam uiam.continuo
subrunctũ est: a sũmo cȩ¬
lo egressio eius. Qd̃ gͦ audi¬
stis ueritas de terra orta ẽ:
dignatio est ñ conditio.
miscłia est: ñ miseria.
Ueritas ut ẽ terra oriret᷑.

Expanded text:
continuo subjunctum est, A summo coelo egressio ejus . Quod ergo audis, Veritas de terra orta est, dignatio est, non conditio; misericordia est, non miseria. Veritas ut de terra oriret
Abbreviated transcription (Latin):
Et effuderunt sanguinẽ
innocentem ꝑ greuitum
scĩficationis: & contamina¬
uerunt sc̃ificationẽ. Est
fugerunt habitatores ihe¬
rłm ꝓpter eos: & facta est
habitatio exteroꝵ. Ee fac¬
ta est extera semini suo:
& nati erus reliquerunt
eam. Scificatio erus deso¬
lata est: sicut solitudo.
Dies festi eius conuersi st̃
in luctũ: sabbata erus in
opprobriũ: honores eius
in nichilũ. Scdm głam eiꝰ
multiplicata est ignomi

Expanded text:
et effuderunt sanguinem innocentem per circuitum sanctificationis et contaminaverunt sanctificationem et fugerunt habitatores Hierusalem propter eos et facta est habitatio exterorum et facta est extera semini suo et nati eius reliquerunt eam sanctificatio eius desolata est sicut solitudo dies festi eius conversi sunt in luctum sabbata eius in obprobrium honores eius in nihilum secundum gloriam eius multipl
Abbreviated transcription (Latin):
eres & natos. & pecora pos¬
sederunt. & edificariert̃
ciuitatem dauid muro
magno & firmo. & turribꝰ
firmis: & facta est illis in
arcem. Et posuerunt gen¬
tem peccatoꝵ illic. uiros
iniquos: & conualuerunt
in ea: & posuerunt arma
& escas. Et congregauer̃t
spolia iherłm. &e reposue¬
runt illic: & facti sunt in
laqueũ magnũ. uii¬
t factum est hoc ad

Expanded text:
possederunt et aedificaverunt civitatem David muro magno et firmo et turribus firmis et facta est illis in arcem et posuerunt illic gentem peccatorum viros iniquos et convaluerunt in ea et posuerunt arma et escas et congregaverunt spolia Hierusalem et reposuerunt illic et facti sunt in laqueum magnum et factum est h
Abbreviated transcription (Latin):
demonio liberatũ.
moralit̾ animũ ab im¬
munda cogitatione pur¬
gatũ significare dixerimꝰ:
consequent̃ femina febri¬
b tenta. sed ad imꝑrũ dñi
curata: carnem ostendit
a concupiscentiȩ suȩ fer¬
uore. ꝑcontinentiȩ p̃cep¬
ta frenatam. Om̃is enim
amaritudo & ira & indig¬
natio. & clamor & blasphe¬
mia: sp̃c ĩmundi furor est.
Fornicationẽ uͦ. ĩ mundici¬
am. libidinem. concupiscen

Expanded text:
daemonio liberatum moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia, spiritus immundi furor est. Fornicationem vero, immunditiam, libidinem, concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
neq senũ miserti sunt.
Cum adhuc subsisteremꝰ
defecerunt oculi ñr̃i ad
auxiliũ nr̃m uanũ: cum
respiceremus attenti ad
platearũ nr̃arũ. Appropin¬
quauit finis ñr. compleci
sunt dies nr̃i: quia uenit

Expanded text:
 senum miserti sunt.  Ain.  Cum adhuc subsisteremus, defecerunt oculi nostri ad auxilium nostrum vanum, cum respiceremus attenti ad platearum nostrarum, appropinquavit finis noster; completi sunt dies nostri, quia venit
Abbreviated transcription (Latin):
sed gratiarũ actionem signi¬
ficat: ut in psalmis sepissime
legimus. Audiant qui salua¬
torem ñ natum sed creatum
calumpniant᷑: qd patrem
suũ uocet: celi autẽ & terre
dum. Si enum & ipse creatu¬

Expanded text:
et gratiarum actionem significat, ut in Psalmis saepissime legimus. Audiant qui Salvatorem non natum, sed creatum calumniantur, quod Patrem suum vocet coeli et terrae Dominum. Si enim et ipse creatu
Abbreviated transcription (Latin):
nem domũ suam. Uenit
autẽ fames in unruersã
egiptũ. & chanaan: & tri¬
bulatio magna. & ñ inue¬
miebant cibos patres nr̃i:
ym audisset iii.¬
autẽ iacob esse fru¬
menta in egipto. misit pa¬
tres nr̃os primũ: & in scd̃o
cognitus est ioseph a fr̃ib
suis: & manifestatũ est
pharaoni genus eius. Mit¬
tens autẽ ioseph accersiuit
lacob patrem suũ. & om¬
nem cognationem suam
in animab septuaginta
quinq. Et descendit ia-¬
cob in egiptũ. & defunctꝰ
est ipse & patres nr̃i. & tͣns¬
lati sunt in sichen. & posi¬
ti sunt in sepulchro quod
emit abraham p̃tio argen¬
ti. a filiis emor filii sichen.
Cum appropinquaret au¬
dem tempus reꝓmissionis
qͣm confessus erat dd̃s abra-¬
hȩ: creuit popłs &e multi¬
plicatus est in egipto. quo¬
adusq surrexit rex alius
in egipto: qui ñ sciebat io¬
seph. Hic circũueniens ge¬
nus nr̃m. afflixit patres¬
nr̃os ut exponerent infan

Expanded text:
m domum suam venit autem fames in universam Aegyptum et Chanaan et tribulatio magna et non inveniebant cibos patres nostri cum audisset autem Iacob esse frumentum in Aegypto misit patres nostros primum et in secundo cognitus est Ioseph a fratribus suis et manifestatum esPharaoni genus ejus. Mittens autem Joseph accersivit Jacob patrem suum, et omnem cognationem suam in animabus septuaginta quinque. Et descendit Jacob in Aegyptum, et defunctus est ipse et patres nostri et translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulchro quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor filii Sychem cum adpropinquaret autem tempus repromissionis quam confessus erat Deus Abrahae crevit populus et multiplicatus est in Aegypto quoadusque surrexit rex alius in Aegypto qui non sciebat Ioseph hic circumveniens genus nostrum adflixit patres ut exponerent infan
Abbreviated transcription (Latin):
festruitatem to¬
to terrarũ orbe
uenerabilem.
ile scĩ sp̃c consecrauit ad¬
uentus: qui post resur¬
rectionem dm̃i quinqua¬
gesimo die in apłos popii¬
lũꝙ credentiũ sicut ĩpe¬
rabatur influxit. Sꝑabat᷑
autẽ quia illũ dñs iħc spo¬
ponderat affuturũ. non
tator inciperet. sed ut sa¬
crata sibi pectora & feruen¬
tius accenderet. & copiosuᷤ
imundaret. cumulans sua
dona ñ inchoans: nec ideo
nouus oꝑe. quia ditior
largitate.

Expanded text:
festivitatem toto terrarum orbe venerabilem, ille sancti Spiritus consecravit adventus, qui post resurrectionem Domini quinquagesimo die in apostolos populumque credentium, sicut sperabatur, influxit . Sperabatur autem, quia illum Dominus Jesus spoponderat affuturum , non tator inciperet, sed ut sacrata sibi pectora et ferventius accenderet, et copiosius inundaret; cumulans sua dona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia ditior largitate.
Abbreviated transcription (Latin):
id est domũ panis uiui. ñ
manufactam: sed eternã
in cęlis. & recolamus aman¬
uo. quia uerbũ qd caro fac¬
tum est:illuc carne ascen¬
oit. ubi in dextera di pa¬
tris sedet. Illo eũ dota uir

Expanded text:
mum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota vir
Abbreviated transcription (Latin):
oc ipsũ autẽ dilectis¬
simi qd xp̃c nasci ele¬
git ex uirgine. nonne ap¬
siliũ rationis. ut scilicet
natam humani generis.
salutem diabolus igno¬
raret: & sp̃uali latente con¬
ceptu. quem ñ aliud uide¬
ret qͣm alios: ñ aliter cre¬
deret natũ esse qm ceteros:
Cuiꝰ enim similem. cura
liniuersis aduertit natu¬
ram: parem habere arbi¬
tratus est cũ om̃ib causã.
Nec intellexit a transgres¬
sionis uinculis liberũ: quẽ
ab infirmitade mortalita¬
tis ñ inuenit alienũ. Ne¬
rax namq misccłia dei cũ
ad reparandũ humanũ

Expanded text:
oc ipsum autem, dilectissimi, quod Christus nasci elegit ex Virgine, nonne apuisse rationis? ut scilicet natam humano generi salutem diabolus 70 ignoraret, et spiritali latente conceptu, quem non alium videret quam alios, non aliter crederet natum esse quam caeteros. Cujus enim similem cum universis advertit naturam, parem habere arbitratus est cum omnibus causam; nec intellexit a transgressionis vinculis liberum, quem ab infirmitate mortalitatis non invenit alienum, Verax namque misericordia Dei, cum ad reparandu
Abbreviated transcription (Latin):
amplius ꝑurgebant pug¬
nas conuersus est. Hii ue¬
ro qui cũ symone erant
cupiditate ducti. a qi rib¬
oam qui in turrib erant

Expanded text:
amplius perurguebant pugnas conversus est hii vero qui cum Simone erant cupiditate ducti a quibusdam qui in turribus erant
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ figuratur. Quia gͥ
discipuli adhuc fluctib
mortalis uitȩ inerant in
mari laborabant. Quia
autẽ redemptor ñr iam
corruptionem carnis ex¬
cesserat. post resurrectio¬
nem suam in litcore sta¬
bat. acsi ipsũ resurrectio¬
nis suȩ mistercũ discipu¬
lis loqueretur dicens. Iã
uobis in mari ñ appareo:
quia uobiscũ in ꝑturba¬
tionis fluctib ñ sum. iiͣi.¬
inc est qd̃ alio loco

Expanded text:
e figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco
Abbreviated transcription (Latin):
ra. uir simplex & rectus
ac timens dm̃. & recẽdns
a malo. & adhue retinens
innocentiã suam: Tu au¬
tem cõmouisti me aduer¬
sus eũ: ut affligerem illũ
frustra. Cui respondens
sathan ait. Pellem ꝓ pel¬
le: & cuncta que habet
homo dabit ꝓ anima sua.
Alioqui mitte manũ

Expanded text:
rra, vir simplex et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo, et adhuc retinens innocentiam? Tu autem commovisti me adversus eum, ut affligerem illum frustra. Cui respondens Satan, ait: Pellem pro pelle, et cuncta quae habet homo, dabit pro anima sua: alioquin mitte manu
Abbreviated transcription (Latin):
nem narrat. ut nouam in
carne natiuitatem filii dĩ
p̃dicaret: ꝑ qͣm nos abiecta
uetustate noxia. renouari.
atq inter filios dei compu¬
tari possimus. Ut gͦ ad ꝓ¬
missȩ salutis mereamur do¬
na ꝑtingere: primordiũ eiꝰ

Expanded text:
n carne nativitatem Filii Dei praedicaret, per quam nos, abjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia e
Abbreviated transcription (Latin):
orgias autẽ cũ esset
dux locoꝵ: assũptis
aduenis. frequent̃ rudeos
oebellabat. Iudei uͦ qui te¬
nebant oportunas muni¬
tiones. fugatos ab iheroso¬
limis suscipiebant: & bel¬
lare temptabant. Hii ue¬
ro qui erant cũ machabeo
ꝑorationes dñm rogantes.
ut esset sibi adiritor: im¬
petũ fecerunt in mirniti¬
ones idumeoꝵ. Multaq
ui insistentes loca obtimi¬
erunt.occurrentes inter¬
emerunt: & om̃s simulñ
minus auiginci qurnq¬

Expanded text:
orgias autem cum esset dux locorum adsumptis advenis frequenter Iudaeos debellabat Iudaei vero qui tenebant oportunas munitiones fugatos ab Hierosolymis suscipiebant et bellare temptabant hii vero qui erant cum Macchabeo per orationes Dominum rogantes ut esset sibi adiutor impetum fecerunt in munitiones Idumeorum multaque vi insistentes loca obtinuerunt occurrentes interemerunt et omnes simul non minus a vigin
Abbreviated transcription (Latin):
lios hominũ ut cont̾eret
sub pedib suis om̃s uinc¬
tos derrȩ: ut declinaret u¬
diciũ uiri in conspectu uul¬
tus altissimi. ut ꝑuerteret
hominem in iudicio suo.
mino ñ iubente: Ex ore
altissimi: ñ egredientur
nec bona nec mala. Quid
murmurauit homo iste.¬
Scrutemir uias nr̃as: et
queramus. & reuertamur
ad dñm. Leuemus corda
nr̃a cũ manib ad dm̃. in
re & ꝑcussisti nos: occidisti
nec peꝑcisti. Opposuisti nii¬
bem tibi: ne transeat ora¬
tio. Eradicationem & abiec¬
tionem posuisti mȩ: in me
ci. formido & laqueus fac¬
ta est nobis uaticinatio: &
contritio. Dyuisiones aqͣ¬
rũ eduxit ocrilus meus: in
contritione filiȩ popł̃i mei.
Oculus meus afflictus est.
nec tacuit. eo qd̃ non esset
requies: donec respiceret
& uideret dñs de cȩlis. Ocu¬
lus meus dep̃datus est ani¬
mam meã: in cunctis filia¬
bus urbis meȩ. Uenatione
immici mei gratis. Lapsa
est in lacũ uita mea: &e po

Expanded text:
 Ut contereret sub pedibus suis omnes vinctos terrae. Ut declinaret judicium viri in conspectu vultus Altissimi. Ut perverteret hominem in judicio suo, mino non jubente? Ex ore Altissimi non egredientur nec mala nec bona? Quid murmuravit homo Scrutemur vias nostras, et quaeramus, et revertamur ad Dominum. Levemus corda nostra cum manibus ad Dominum in re, et percussisti nos: occidisti, nec pepercisti. Opposuisti nubem tibi, ne transeat oratio. Eradicationem, et abjectionem posuisti me in medioci. Formido et laqueus facta est nobis vaticinatio, et contritio. Divisiones aquarum deduxit oculus meus, in contritione filiae populi mei.  Ain.  Oculus meus afflictus est, nec tacuit, eo quod non esset requies. Donec respiceret et videret Dominus de coelis. Oculus meus depraedatus est animam meam in cunctis filiabus urbis meae.  Sade.  inimici mei gratis. Lapsa est in lacum vita mea, et po
Abbreviated transcription (Latin):
testatur dicens. Etenĩ dñs
dabit benignitatem: & ter¬
ra nr̃a dabit fructũ sitũ.
Dabit quippe dñs benigni¬
tatem. quia genis huma¬
nũ a reatu primȩ p̃uarica¬
tionis ꝑ unigenitũ suũ li¬
berare disposuit. Dedit
benignitatem: quia erus
ingressui uirginalis uteri
rat filiũ genuit. diuinita¬
te quidem do patri coequa¬
lem. sed sibi carnis ueritate
consubstantialem. De hoc
redemptionis intuens ait.
In illa cdie erit germen dñi
in magnificentia & in gła:
& fructus derre sublimis.
Germen namq dñi fuit in
magnificentia & gła: cum
sempit̃nus d̃i filius in carne

Expanded text:
cens: Etenim Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Dedit quippe Dominus benignitatem, quia genus humanum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare disposuit: dedit benignitatem, qui ejus ingressui virginalis uteri rat, Filium genuit divinitate quidem Deo Patri coaequalem, sed sibi carnis veritate consubstantialem. De hoc redemptionis tempus intuens, ait: In illa die erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Germen namque Domini fuit in magnificentia et gloria, cum sempiternus Dei Filius in carne
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝑ duplicitatem
fecit sed talem se eis exhi¬
buit in corpore: qualis
apud illos habebatur in
mente. Probandi autem
erant sibi. qui eũ & si nec¬
dũ ut dñm diligerent:

Expanded text:
tas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore, qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant sibi, qui eum etsi necdum ut Dominum diligerent
Abbreviated transcription (Latin):
de certamina doleramꝰ.
eus uͦ qui mn xi.¬
utero uirginis incar¬
natus. in mundũ sine pec¬
cato uenerat: nichil con¬
tradictionis in semet ip¬
so tolerabat. Temptari gͦ
ꝑsuggestionem potuit:
sed eius mentẽ peocati de-¬
lectatio ñ momordit. atq
ideo om̃is illa diabolica
demptatio foris non intꝰ
fuit. Sed si ipsũ ordinem
temptationis erus aspici

Expanded text:
de certamina toleramus. Deus vero, qui in utero virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat, tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio feris non intus fuit; sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspici
Abbreviated transcription (Latin):
quidem inimici ꝓpt̃ uos:
scđm electionem autẽ ca¬
rissimi ꝓpter patres. Sine
penitentia enĩ: sunt do¬
na & uocatio dĩ. Sicut enĩ
aliqͣndo & uos ñ credidi¬
stis deo. nunc autẽ miscd̾i¬
am consecuti estis ꝓpt̃ illoꝵ
incredulitatem: ita & isti¬
diderunt in ur̃am miscd̾i

Expanded text:
quidem inimici propter vos secundum electionem autem carissimi propter patres sine paenitentia enim sunt dona et vocatio Dei sicut enim aliquando et vos non credidistis Deo nunc autem misericordiam consecuti estis propter illorum incredulitatem ita et istid
Abbreviated transcription (Latin):
da in terra nichil ambi
Dicatur ergo. Simile est
regnũ cȩloꝵ homini regi:
qui fecit nuptias filio suo.¬
quis est rex regis filii pat̃.
Ille nimirũ: cui psalmista
ait. Ds̃ iudicrũ tuũ regi

Expanded text:
da in terra nihil ambiuDicatur ergo: Simile est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo.Quis est rex, regis filii pater? ille nimirum cui per Psalmistam ait: Deus, judicium tuum regi
Abbreviated transcription (Latin):
natus est: sed ipsa timoris
est.Unde etiam ꝑ ꝓpħam
in increpatione cordis hu¬
mani. aues cęli ad testimo¬
niũ deducunt᷑: dũ dicit᷑.
Miluus in cęlo cognouit

Expanded text:
natus est, sed ipsa timoris est. Unde etiam per prophetam in increpatione cordis humani aves coeli in testimonium deducuntur: « Milvus, inquit, in coelo cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
bant in concilio: uider̃t
faciem eius. tanqͣm faciẽ
angłi. Dixit autẽ prin¬
Si hec ita se habent:Qui
ait. Uiri fr̃es & patres: au¬
dite. Ds̃ glȩ apparuit pa¬
tri ñro abraham. cũ esset
in mesopotamia priusqͣm
moraretur in charram:
& dixit ad illũ. Exide t̃ra
tua. & de cognatione tua:
& ueni in t̾ram qͣm tibi
monstrauero. Tunc exiit

Expanded text:
derunt faciem eius tamquam faciem angeli dixit autem prinsi haec ita se habent qui ait viri fratres et patres audite Deus gloriae apparuit patri nostro Abraham cum esset in Mesopotamiam priusquam moraretur in Charram et dixit ad illum exi de terra tua et de cognatione tua et veni in terram quam tibi monstravero tunc exiit
Abbreviated transcription (Latin):
otandũ sane. quia
sunt quos ab p̃dica¬
tionis officio. uel imꝑfectio
uel etas ꝓhibet: & tamen
p̃cipitatio impellit. Qui
ãmonendi sunt:ut con¬
siderent qd̃ ipsa ueritas
que repente quos uellet
roborare. potuisset: ut
exemplũ sequentib da-¬
ret. ne imꝑfecti p̃dicare
p̃sumerent: postqͣm ple¬
ne discipłos de uircute
p̃dicationis instruxit. ili¬
co adiungit. Uos autem
sedete in eruitate:quoad.¬
usq induamini uirtute
ex aldo. In cruitate quippe
consedemus.si intra men¬
tiũ nr̃arũ claustra constrin¬
gimur: ne loquendo exte¬
rius euagemur: ut cum

Expanded text:
dum sane quod sunt quos a praedicationis officio vel imperfectio, vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit, qui admonendi sunt ut considerent quod ipsa Veritas quae repente quos velle roborare potuisset, ut exemplum sequentibus daret ne imperfecti praedicare praesumerent, postquam plene discipulos de virtute praedicationis instruxit, illico adjunxit: Vos autem sedete in civitate quoadusque induamini virtute ex alto . In civitate quippe considemus, si intra mentium nostrarum nos claustra constringimus, ne loquendo exterius evagemur; ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ honorate in hominibꝰ.
quib tam̃ cõmissi ñ estis:
qd̃ facti sunt ad imaginẽ
dei. Qd̃ tunc ꝓximis uere

Expanded text:
m honorate in hominibus, quibus tamen commissi non estis, quod facti sunt ad imaginem Dei. Quod tunc proximis vere
Abbreviated transcription (Latin):
pore uidebitis. quia non
semꝑ in terra corporaliter
mansurus: sed ꝑ humani¬
tatem qͣm assumpsi. iam
sũ ascensurus in cęlũ. Hec
quidem uerba dñi ut di¬
ximus. illis spetiatim qui
eius resurrectionem uidere
potuerunt:conuenrunt.
Qd̃ uero illis querentib
exponendo subrungit. añ
amen dico uobis: quia plo¬
rabitis & flebitis uos. mun¬
dus autẽ gaudebit. uos

Expanded text:
pore videbitis, quia non semper in terra corporaliter mansurus, sed per humanitatem quam assumpsi jam sum ascensurus in coelum. Haec quidem verba Domini, ut diximus, illis specialiter qui ejus resurrectionem videre potuerunt conveniunt. Quod vero illis quaerentibus exponendo subjungit: Amen, amen dico vobis quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem
Abbreviated transcription (Latin):
icut autẽ ioseph a
fr̃ib uenditus. uen¬
ditionem redemptoris nr̃i
figurauit: sic enoch trans¬
latus ad celũ aeriũ helias
subleuatus: ascensionem
legem & aliũ sub lege. ut
quandoq ueniret ipse qui
ueraciter cȩlos penetrare
potuisset.Unde & ipse or¬
do in eoꝵ quoq utroꝵ sub¬
leuatione: ꝑ quedam incre¬
menta distinguit᷑. Nam
enoch translatus. helias uͦ
ad celũ subleuatus esse me

Expanded text:
icut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus, atque ad coelum aereum Elias sublevatus, Ascensionem legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus , Elias vero ad coelum subvectus esse me
Abbreviated transcription (Latin):
ane etenim mundi
fuit. ab adam.usq
ad noe. Hora uero tercia.
a noe: usq ad abraham.
Sexta quoq ab abrahã:
usq ad moysen. Nona au¬
tem: a moyse. usq ad ad¬
ab aduentu dñi usq ad
finem mundi: in qua p̃¬
dicatores scĩ apłi missi sc̃.
qui mercedem plenam.
& tarde uenientes accepe¬
runt. Ad erudiendam gͦ
oñs plebem suam. quasi
ad excolendam uineam
suam. nullo dempore de¬
stitit oꝑarios mitcere. qͥa
& prius ꝑ patres. & post¬
modũ ꝑ legis doctores. &
ꝓphas: ad extremũ uero ꝑ¬
apłos. dũ plebis suȩ mores
excoluit. quasi ꝑ oꝑarios
in uineȩ cultura labora¬
uit: qͣmuis in quolibet mo¬
dulo uel mensira. quis¬
quis cũ fide recta bonȩ ac¬
tionis extitit: huiꝰ uineȩ
oꝑarius fuit. xi.¬
perator ergo mane

Expanded text:
ane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adab adventu Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis doctores et prophetas, ad extremum vero  dum plebis suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane
Abbreviated transcription (Latin):
ribilis est peccatorib
& blandus iustis: recte te¬
stis resurrectionis eius an¬
gelus & in fulgore uultus.
& in candore habitus de¬
monstratur: ut de ipsa
sua specie & derreret repro¬
bos: & mulceret pios. Un¬
de recte qͦ popłm ꝑ deser¬
ta gradientem colũpna
ignis in nocte: & colũpna
nubis p̃ibat in die. In ig¬
ne etenim terror timoris ẽ:¬
in nube autẽ uisionis le¬
nȩ blandimentũ. Dies uͦ
iuta rusti: & nox accipitur
uit.i peccatoris. Unde et
conuersis peccatorib pau¬
lus dicit. fuistis aliqͣndo
tenebrȩ: ñc autẽ lux in dño.¬

Expanded text:
ribilis est peccatoribus et blandus justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos et mulceret pios. Unde recte quoque populum per desertum gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die. In igne etenim terror est, in In nube autem visionis lene blandimentum. Dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Do