comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus in ꝓsꝑitate in aduersitate die ac
nocte mane meridie uesꝑe in eccłia.
in plateain uia in agro interra in ma-¬
ri. om̃ibus semꝑ bonum ubiq quõd
nouit dicat. si adsit qui audire uelit.
Sunt namq multi qui inhis omibus
spectabiliora semꝑ considerant &e his
oppositis p̃dicare recusant quasi deus
suꝑiora respiceret. & inferiora non cu¬
raret cũ ñnũquã que hominib uident᷑
infima apud đm habeantur sumina
Sunt etiam quidam qui numerosiori
cieum se obligant: qͥa uerbum dĩ
siue ꝓ pudore siue ꝓ suꝑbia & pom¬
pa diuitiarum penitus ꝓferre reru¬
sant. Quigͥ talentum cogniti boni
p̃dicando expendit. largitori talenti
lucrum facit. & si non in alio tamen
in semet ipso. quia quamuis ille qui
audit malum non derelinquat. bo.¬
num non faciat ille tamen quiloqͥt᷑
extusat. & ido illum diuina senten¬
tia iustuis damnat. Nemo autemẽ
qui possit se ab hac talenti erogatiõe

Expanded text:
bus, in prosperitate, in adversitate, die, bus, in prosperitate, in adversitate, die, nocte, mane, meridie, vespere; in Ecclesia, in platea, in via, in agro, in terra, in mari, omnibus semper, ubique bonum quod novit dicat, si adsit qui audire possit. Sunt namque multi, qui in his omnibus spectabiliora semper considerant, et his oppositis praedicare recusant, quasi Deus superiora prospiceret, et inferiora non curaret, cum nonnunquam quae hominibus videntur infima, apud Deum habeantur summa. Sunt etiam quidam, qui numerosiori Deum se obligant, quia verbum Dei sive prae pudore, sive prae superbia et pompa divitiarum penitus proferre recusant. Qui igitur talentum cogniti boni praedicando expendit, largitori talentum lucrifacit, etsi non in alio, tamen in semetipso, quia quamvis ille qui audit, malum non derelinquat, bonum non faciat, ille tamen, qui loquiexcusat, et ideo illum divina sententia justius damnat. Nemo autem est qui possit se ab hac talenti erogatione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuideat itaq sibi humana conscien-¬
tia nunc intempore ut postinodum
de p̾mio gaudeat in eternitate. Sic
talentum doni celestis expendat ut
non ad cdannationẽ. s saluationem
in fine recipiat. Nemo dieat sufficit
mͥ ipsi intendere mͥ soli ꝓuidere. ̾e
me redditurus sum rationem. nolo
salutem alterius querens ꝑiclitari
non sum eruditus inscripturis. nec
expeditus in uerbis modicum scio nũ-¬
quam ꝑ tantillo si non p̃dicetur deus
queinquam accusabit aut damnabit
Quot &e enim hominib quisq quan¬
tum ad se ꝑtinet ꝓdẽe potest uerbo
de tot do damnum facit ex silentio
& de tot non iniuste rẽdditurus est
rationem in iudicio. Quigͥ multa no¬
uit multa dicat. & qui pauca. pauca
dicat & quantũ quisq nouit tm̃dicãt.
uirtutis exemplum. quicquid seit
ꝑ cognitionem aliis tribuat ꝑ p̃di¬
cationem. Non consideret secum eta¬
nis. senibus iuuenibus diuitibus pauꝑi¬

Expanded text:
Provideat itaque sibi humana conscienProvideat itaque sibi humana conscientia nunc in tempore, ut postmodum de praemio gaudeat in aeternitate. Sic talentum doni coelestis expendat, ut non damnationem, sed salvationem in fine recipiat, Nemo dicat: Sufficit mihi ipsi attendere, mihi soli providere, de me redditurus sum rationem, nolo salutem alterius quaerens, periclitari; non sum eruditus in Scripturis, nec expeditus in verbis; modicum scio, nunquam pro tantillo si non praedicetur Deus quemquam accusabit, vel damnabit. Quot etenim hominibus quisque, quantum ad se pertinet, prodesse potest verbo, de tot Deo damnum fecit ex silentio et de tot non injuste redditurus est rationem in judicio. Qui igitur multa novit, multa dicat; et qui pauca novit, pauca dicat; et quantum quisque novit, tantum dicat: virtutis exemplum, quidquid acceperit per cognitionem, aliis tribuat per praedicationem. Non consideret sexum, aetanis, senibus, juvenibus, divitibus, pauperi
Abbreviated transcription (Latin):
Nummularii sunt qui multa p̃dica¬
tione audita facto & uerbo ea que audi¬
erint multiplicare satagunt. Acsidicẽt.
Accepta gr̃a mea bone oꝑationi & p̃di¬
cationi intendere debuisses. Qudo si fe¬
cisses non solumte. s & alios multosex¬
emplo tuo a& uerbo michilucͥfẽcisses.
Sed quia ꝑ pigritiam tuam qua a bono
cessasti. & ꝑ maliciam tuam qua malum
fecisti. damnum mͥ nonsolum ustifiea-¬
tionis tue s & aliene intulisti ileo de
malicia &e pigricia tira iuste te arguo
& condemno. Tollite ab eo tabentumee
date ei qui habet decem talenta. Omm
enĩ habentidabitur & habunilabit. &¬
cetera. Habenti meritum. clabitur p̃miũ
Dabitur quantum ad remunerationẽ
habundabit quantũ ad beatitudinem.
i autem qui non habet. etiamid quod ha
ne nec nomen xp̃ianitatis ꝑmittetur
habere. & sicut nunc midus ẽ a sarramen¬
torum interim ueritate interiorĩ. sic tuns
foris nudabitur ȩxteriori obumbratione

Expanded text:
Nummularii, sunt qui, audita praedicaNummularii, sunt qui, audita praedicatione, facto et verbo quae audierunt multiplicare satagunt; ac si diceret. Accepta gratia mea, bonae operationi et praedicationi intendere debuisses. Quod si fecisses, non solum te, sed et alios multos, exemplo tuo, et verbo mihi lucrifecisses. Sed quia per pigritiam tuam qua a bono cessasti, et per malitiam tuam qua malum fecisti, damnum mihi non solum justificationis tuae, sed et alienae intulisti; ideo de malitia et pigritia tua te juste arguo et condemno. Tollite ab eo talentum, et date ei, qui habet decem talenta. Omni enim habenti dabitur, et abundabit, etc. Habenti meritum, dabitur praemium. Dabitur, quantum ad remunerationem; abundabit, quantum ad beatitudinem. Ei autem, qui non habet, etiam id, quod hane nec nomen Christianitatis permittetur habere. Et, sicut nunc nudus est a sacramentorum interiori veritate, sic tunc foris nudabitur exteriori obumbratione.
Abbreviated transcription (Latin):
fectio ascensio bonadona quinq talen¬
ta. exterior scientia quinq sensibus
acquisita. duo talenta intelleclus &
oꝑatio bona. unum talentũ intellec¬
tus tantum. multiplicatio talentorũ
exercitatio uirtutum & exhibitio bo¬
norum oꝑum ad iustificationem ꝓpri-¬
am & ad utilitatem alienam. Seruuᷤ
qui pecuniam dñi in terram abscon-¬
dit. significat falsos xp̃ianos qui ac-¬
ceptum ingenium in rebus terrenis &
transitoriis expendunt. artioris uite
uias ingredi metuunt. acceptam di¬
uinitus scientiam aliis p̃dicando mul-¬
tiplicare paruipendunt. erubescunt
& contemnunt. Meto ubi non semina¬
iii.congrego ubi non sparsi. Quasi di¬
cat. N onsolum ab illis quibus grãm
oꝑandi & p̃dicandi tͥbui. fructum
quibus nichil grẽ tribut ꝓ infructuosi¬
tate & sterilitate condemno. Serue
male & piger. Serue.quia michiser¬
uire debiuisses oꝑando p̾dieando. ma¬
le.malum faciendo.piger abono cessan-¬
do. Oportuit te cõmitere pecuniam

Expanded text:
fectio ascensio, bona dona, quinque talenta exterior scientia quinque sensibus acquisita, duo talenta intellectus et operatio bona, unum talentum intellectus tantum, multiplicatio talentorum, exercitatio virtutum et exhibitio bonorum operum ad justificationem propriam et ad utilitatem alienam. Servus, qui pecuniam Domini in terram abscondit, significat falsos Christianos, qui acceptum ingenium in rebus terrenis et transitoriis expendunt, arctioris vitae vias ingredi metuunt, acceptam divinitus scientiam aliis praedicando multiplicare parvipendunt, erubescunt vel contemnunt. Meto quod non seminavi, et congrego ubi non sparsi. Quasi diceret: Non solum ab illis, quibus gratiam operandi et praedicandi tribui, fructum quibus nil gratiae tribui, pro infructuositate et sterilitate condemno. Serve male et piger; serve, quia mihi servire debuisses operando, et praedicando; male, malum faciendo; piger, a bono cessando. Oportuit te committere pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
serui. boni & mali. culpa seruoꝵ.
originale pecc̃m. carcer mundꝰ.
ioseph p̾lati. somnia conscientiȩ.
tres dies tͥa tempora. restitutio
pincernȩ. restitutio iusti in gra¬
dum innocentiȩ. & beatitũdinis
ȩt̾nȩ. pistoris suspendiũ. ȩt̾nũ

Expanded text:
servi boni et mali; culpa servorum, servi boni et mali; culpa servorum, originale peccatum; carcer, mundus; Joseph, praelati; somnia, conscientiae; tres dies, tria tempora; restitutio pincernae, restitutio justorum in gradum innocentiae et beatitudinis aeternae; pistoris suspendium, aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
Pincerna bonos. pistor malos.
Tulpa seruoꝵ: originale peccatũ
ꝓ quo om̃s sicut in adam pecca¬
uerunt. itaetiam in adamde pa¬
radyso eiecti sunt. Carcer uͦ mi¬
seriam huiꝰ mundi significat.
Somnia sunt conscientiȩ. quȩ
mͦ in nocte huiꝰ scłi futura p̃cur¬
runt stipendia. Boni ꝑbonam
conscientiam consequentur bo¬
na. quia desicdium suũ iustis da¬
bitur. Mali uͦ ex mala conscien¬
tia quasi ex malosomnio conse¬
quentur mala. quia q̃d timet
impius ueniet ei. Ioseph desig¬
nat p̃latos. qui ex auditu con¬
scientiarũ & bona ꝓmittunt
bonis. & mala min̾antur malis.
Tres dies tͥa tempora sunt.tem¬
pus naturalis legis. tempꝰ scͥp¬
tȩ legis. tempusgr̃e. Cempus
naturalis legis fuit ab adam us¬
istatͥa tempora quasi post tres
dies. auferet ds de carcere p̃sen¬
tis scłibonos & malos. & bonos
quidem restituet ingrãdum be¬
atitũdinis et̃nȩ. malos autẽ su¬
spendet intorm̃to gehennȩ. Rex
gͣ łs. domus eiꝰ paradysus. duo

Expanded text:
pincerna, bonos; pistor, malos. Culpa servorum originale peccatum, pro quo omnes sicut in Adam peccaverunt, ita et in Adam de paradiso ejecti sunt. Carcer vero miseriam hujus mundi significat. Somnia sunt conscientiae, quae modo in nocte hujus saeculi futura praecurrunt stipendia. Boni per bonam conscientiam consequuntur bona, quia desiderium suum justis dabitur; mali, ex mala conscientia quasi a malo somnio consequuntur mala, quia quod timet impius, veniet ei. Joseph designat praelatos qui, ex auditu conscientiarum, et bona promittunt bonis, et mala minantur malis. Tres dies tria tempora sunt, tempus naturalis legis, tempus scriptae legis, tempus gratiae. Tempus naturalis legis fuit ab Adam usista tria tempora, quasi post tres dies auferet Deus de carcere praesentis mundi bonos et malos. Bonos quidem restituet in gradum beatitudinis supernae, malos autem suspendet in tormento gehennae. Rex igitur, Deus; domus ejus, paradisus; duo
Abbreviated transcription (Latin):
na oꝑa. thamar anima. sessio
inbiuo confessio de peccato. a¬
nulus fides. armilla bona ac¬
tio. baculus iusticiȩ rectitũdo.
inpregnatio gr̃ȩ infusio. gemi
suis. quoꝵ alter pincernispre¬
erat. alter pistorib. & misit eos
incarcerem in quoerat ioseph.
Qibi iũderunt somnia iuxtaĩ¬
terp̃tationẽ congruam sͥ. ꝙ resti¬
tutus ẽ pͥnceps pincernarũ in
gradum pͥstinum. pͥnceps uͦ pisto¬

Expanded text:
na opera; Thamar, anima; sessio na opera; Thamar, anima; sessio in bivio, confessio de peccato; annulus, fides; armilla, bona actio; baculus, justitiae rectitudo; impraegnatio, gratiae infusio; geminsuis, quorum alter pincernis praeerat, alter pistoribus, et misit eos in carcerem, in quo erat Joseph. Qui ibi viderunt somnia juxta interpretationem sibi congruam. Et restitutus est princeps pincernarum in gradum pristinum, princeps vero pisto
Abbreviated transcription (Latin):
iudas ad tonsores ouium
suarum. & inuenit thamar
sedentem in buuo. & dato pro
arrabone anulo. armilla. ba
culo. dormiuit cũ ea: & concepit
mulier. & peꝑit phares & Zarã.
Iudas sig̃cat xp̃m. oues eiꝰ fide
les eiꝰ. Pastores eiꝰ sunt doctores.
qui adipe frum̃ti ĩdest uerbi
dei gregem xp̃i pascunt. Lana
designãt oꝑabona.Iudas autẽ
de ouib suis lanam colligit. qnͣ
cipit. Camar cũ habitu meretͥ¬
cio: ẽ anima cũ peccato. Que be¬
ne ad biuiũ uenit. qͣnͣdo ad con¬
fessionem anima accẽdit. Mere¬
trix namꝙ sedens in buuo ma¬
nifestat officium suũ : & anuna
thamar pregnantẽ facit: qͣndo
illi post confessionẽ peccati sui
dona sp̃c scĩ infundit. Datꝙ ei
pro arrabone futurȩ retͣbutioĩs
anulum qui significat fidem.
& armillam quȩ sig̃cat bonam
nificat iusticiȩ rectitũdinem.
Thamar ꝑ uidam fecundata e¬
didit gemunã ꝓlem. & anima
diuino sp̃u fecundata. parit uir
deles. pastores doctores.lana bo¬

Expanded text:
Judas ad tonsores ovium suarum, et invenit Thamar sedentem in bivio: et dato pro arrhabone annulo, et armilla, et baculo, dormivit cum ea: et concepit mulier, et peperit Phares et Zaram . Judas sles Christi. Pastores ejus sunt doctores, qui adipe frumenti, id est verbo Dei, gregem Christi pascunt. Lana designat bona opera; Judas autem de ovibus suis lanam colligit, quando cipit. Thamar cum habitu meretricio est anima cum peccato. Quae bene ad bivium vertit quando ad confessionem accedit. Meretrix sedens in bivio manifestat officium suum, vel consiThamar praegnantem facit, quando ei post confessionem peccati sui, dona Spiritus sancti infundit. Datque illi pro arrhabone futurae retributionis, annulum, qui significat fidem; et armillas, quae significant bona nificat justitiae rectitudinem. Thamar per Judam fecundata, edidit geminam prolem; et anima Spiritu sancto fecundata, parit virtdeles; pastores, doctores sunt; lana, bo
Abbreviated transcription (Latin):
es resedisset. magna tactus eu¬
piditate uaria ornam̃toꝵ gene¬
ra exere& marmore quib urbs
decorabatur intyberim uexit.
ut ea constantinopolim ferroe.
Inter quȩ basilicam sc̃e ołi geni¬
tricis mariȩ & omniũ marty¬
rum. quȩ pantheos antiquitꝰ
uocabatur. ereis tegulis disco¬
oꝑuit. Quib patratis. statuit
remeare retrorsum. Igitur a ro¬
ma digressus ad siciliam naui¬
gauit. Quo cũ qͦdam die secretiꝰ
in balneum lauaret᷑. a suis in¬
terficitur. Post cuiꝰ decessum
milites assumentes merentiũ
quendam armeniũ sͥ creauer̃t
imꝑatorem. Sr ñ post multos
dies constantinus constantis au¬
gusti defunctifilius. cũ multo
ibidem ueniens nauigio. & imꝑi¬
alem purpurã sumpsit. & metẽ¬
tium eũ int̾fectorib patͥs sui mor¬
te pessima condempnauit. De con
onstantinꝰ stantino ꝯstantis filio

Expanded text:
es recedisset, magna tactus cues recedisset, magna tactus cupiditate varia ornamentorum genera ex aere et marmore, quibus urbs decorabatur, in Tiberim vexit, ut ea Constantinopolim ferret, inter quae basilicam sanctae Dei genitricis Mariae, et omnium martyrum, quae Pantheon antiquitus vocabatur, aereis tegulis discooperuit. Quibus patratis, statuit remeare retrorsum. Igitur a Roma digressus ad Siciliam navigavit. Ubi cum quodam die secretius in balneo lavaretur, a suis interficitur. Post cujus decessum milites assumentes Mezentium quemdam Armenium sibi creaverunt imperatorem, sed non post multos dies Constantinus Constantis Augusti defuncti filius cum multo illuc veniens navigio, et imperialem purpuram sumpsit, et Mezentium cum interfectoribus patris sui morte pessima condemnavit. CAP. XII. De Constantino Constantis filio
Abbreviated transcription (Latin):
no potitus imꝑio anno incar¬
am in molothelitarũ heresim
incidit. ficut & auus eius hera¬
clius augustus. suggerente ei
uenenum ꝑfidiȩ paulo constã¬
tinopolitanȩ urbis ep̃o. qͥ pyr¬
ro suocesserat in episcopatu.
Multos etiam orthodoxoꝵ uer¬
berib & exiliis condemnauit.
eo qd̾ heresi suȩ nullatenus ac¬
quiescere uellent. ꝓpter quõd
eum apud birantiũ peue om¬
nib ẽẽt exosus. ad italiam na¬
iugauit uolens illam & a po¬
testate longobardoꝵ eruere. ꝙibi
aliqnͣtulum manere. Egres¬
susgͥ ole regia urbe uenit athenaᷤᷤ
ibiq mare transiens beneuenta¬
noꝵ fines inuasit. S eius exerci
titer attriuit. Igitur cernens au¬
gustus q̃d̾ nichil contra longobar¬
dos ꝓficeret: romã ꝑ rexit. eui
sext᷑o ab urbe miliario iulianꝰ
papa reuerent̃ occurrit. & eum
ad beati petͥ limina eũ magna
popłi ꝑ̃duxit frequentia. Quo
cum ꝑuenisset. obtulit sc̃õ petͦ
pallium optimũ auro textũ.
Et cum in urbe iam ꝑ .xii. di¬

Expanded text:
anno Incaram in Monotheiitarum haeresim incidit, sicut et avus ejus Heraclius Augustus, suggerente ei venenum perfidiae Paulo Constantinopolitanae urbis episcopo, qui Pyrrho successit in episcopatu. Multos etiam orthodoxorum verberibus et exsiliis condemnavit, eo quod haeresi suae nullatenus acquiescere vellent. Propter quod cum apud Byzantium pene omnibus esset exosus, ad Italiam navigavit, volens illam et a potestate Longobardorum eruere, et ibi aliquantulum manere. Egressus igitur de regia urbe venit Athenas, ibique mare transiens Beneventanorum fines invasit. Sed ejus exercittiter attrivit. Igitur cernens Augustus, quod nihil contra Longobardos proficeret, Romam perrexit, cui sexto ad urbe milliario Julianus papa reverenter occurrit, et eum ad beati Petri limina cum magna populi perduxit frequentia. Quo cum pervenisset obtulit sancto Petro pallium optimum auro textum. Et cum in urbe jam per duodecim di
Abbreviated transcription (Latin):
Pautolus & herinus & meander
in minori asia. Hebrus in tracia.
& eurotas in thessalia. Inacus in
achaia. Padus & tybẽris in italia.
Danubius & renus in germania.
Rodanus. arar. mosa. sequana.
ligeris. in gallia. Hyberus inhy¬
spania. Mineus in galacia. tagus
& bagrãda in carthagine..uii.¬
probane.tile. argira.crisa. In oc¬
ceano septentͥonali ab oriente ad
occĩdentẽ: insula phanesioꝵ. ab¬
batia biꝑborea. apolitana. gan-¬
gauia. glosoaria. norimannia.
orcades. tile. scotia. britannia.
hybernia. In occeano occĩdentali
fortunate hesꝑidũ. gorgãdes. In
occeano australi. gauleũ. ictiofa¬
gorum. adamus. coneus. malicꝰ.
In eo mari q̃d diuĩdit europam
& affricam. ab occĩdente ad ꝙien¬
tem. sunt gades. baleares. strica¬
des. sardinia. corsica. scicilia. ce¬
phalina. In mari magno sunt
cyelades. rõdos. tenedos. carpa

Expanded text:
Pactolus, et Hermus, et Meander Pactolus, et Hermus, et Meander in minori Asia. Hebrus in Thracia, et Eurotas in Thessalia. Inacus in Achaia. Padus et Tiberis in Italia. Danubius et Rhenus in Germania. Rhodanus, Arar, Mosa, Sequana, Ligeris in Gallia. Hiberus in Hispania. Mineus in Gallicia. Tagus et Bagrada in Carthagine .probane, Tyle, Argyria, Chrysa. In oceano Septentrionali ab oriente in occidentem insula Phanesiorum, Albatia, Hyperborea, Apolitana, Gangania, Glossaria, Northmannia, Orcades, Tyle, Scotia, Brittania, Hybernia. In oceano Occidentali Fortunatae Hesperidum Gorgades. In oceano Australi Gauleum, Ichthyophagorum, Adamus, Coneus, Malicus. In eo mari, quod dividit Europam et Africam ab occidente in orientem, sunt Gades, Baleares, Storchades, Sardinia, Corsica, Sicilia, Cephalonia. In mari Magno sunt Cyclades, Rhodos, Tenedos, Carpa
Abbreviated transcription (Latin):
upra occeanũ. inolicũ in parte
australi ẽ calidar gamera. ad a¬
quilonem samara. In sicitia. inma¬
nus. caucasus. parapamsades. tau¬
rus. oscobares. partau. memarmo¬
li. ariobartanes. acroceraunꝰ. cau¬
casus. In ar menia. parcoatras.
Incilitia. tau rus. In borea.riphei
montes. In phenitia. libanus. In a¬
rabia. niseus. In oleserto arabie.
monsphasga. mons scorpion.mõs
syna. mons hor. mons abarim. In
idumea mons seir. In ũdea mons
hermon. carmelus. mons gelboe.
In thessalia. olimpus. piñdus. ossa.
In phocida. parnasus. In macedo¬
nia. athos. In eilitia. echua. In ita¬
lia. apenninus. alpes. Int̾ galliã
& italiam. licabantus. Int̃ aquita¬
niam & hyspaniam. pyreneus.
In hẏspania solurius. calpes.In
cidente eiꝰ. In partia. araris.
Batrus in bactria. Eygris int̃ assy¬
riam & mesopotamiam. Euphra¬
tes int̃ mesopotaniã & syriam.
Nilis in egẏpto. Iordanis in iũdea.
Cignꝰ in cilitia. Arauxes in arme¬
nia. Thanais in inferiori scitia.

Expanded text:
ra oceanum Indicum in parte australi est Calidargamera, ad aquilonem Samara. In Scythia Imaus, Caucasus, Parapamsades, Taurus, Oscabares, Parcan, Memarmoli, Ariobarzanes, Acroceraunus, Caucasus. In Armenia Parcoatras, in Cilicia Taurus, in Borea Riphaei montes, in Phoenicia Libanus, in Arabia Nyseus, in deserto Arabiae mons Phasga, mons Scorpion, mons Sina, mons Hor, mons Abarim. In Idumaea mons Seur, in Judaea mons Hermon, Carmelus, Gelboe. In Thessalia Olympus, Pindus, Ossa. In Phocide Parnassus. In Macedonia Athos. In Sicilia Aethna. In Italia Apenninus, et Alpes. Inter Galliam et Italiam, Licabantus. Inter Aquitaniam et Hispaniam, Pyrenaeus. In Hispania Solurius, Calpe. In cidente ejus. In Parthia Tigris. Bactrus in Bactria. Tigris item inter Assyriam et Mesopotamiam. Euphrates inter Mesopotamiam et Syriam. Nilus in Aegypto, Jordanis in Judaea. Cygnus in Cilicia. Araxes in Armenia. Timaus in inferiori Scythia.
Abbreviated transcription (Latin):
anus imꝑiũ adept᷑. impera¬
uit annis .xxi. Hic erat musicꝰ.
geometricꝰ. pictor. fictorq ex ere.
atq facetꝰ. sdẽ acer nimis. ad pro¬
uocandum & respondendũ. se¬
riis. ioco. maledictis. Hic edoctꝰ
ꝑ quadratum ⁊ aristidẽ scͥpsit
epłam ad municiũ ꝓconsulem
asiȩ. nemini licere xp̃ianũ sine
eriminis obiectu & ꝓbatitione
dampnare. Iudeos deniq pro¬
uinciam palestinã qͦndam su¬
am depopulantes ultima cẽde
ꝑdomuit. & ierosolimã reedifi¬
cauit. ⁊ heliam de suo nomine
appellauit. Cuiꝰ oꝑe factum est
ut loca sc̃a dnĩce passionis & re¬
surredionis qͦndam extra ur¬
bem iacentia. nunc urbis mu¬
ro septẽtrionali circũdentur.
Deniq p̾̃cepit ne quis eam u-
deus intraret. xpĩanis tantum
euutate ꝑmissa. Floruit ꝑ idẽ

Expanded text:
anus, imperium adeptus, imperavit annis viginti uno. Hic erat musicus, geometra pictor, fictorque ex aere, atque facetus, id est acerrimus ad provocandum, et respondendum serio, joco, maledictis. Hic edoctus per Quadratum et Aristidem scripsit epistolam ad Minutium proconsulem Asiae nemini licere Christianum sine criminis objectione et probatione damnare. Judaeos denique, provinciam Palaestinam quondam suam depopulantes, ultima caede perdomuit, et Jerosolymam reaedificavit, et Aeliam de suo nomine appellavit. Cujus opera factum est ut loca sancta Dominicae passionis, et resurrectionis quondam extra urbem jacentia, nunc urbis muro septentrionali circumdentur. Denique praecepit ne quis Judaeus eam intraret, Christianis tantum urbe permissa. Floruit per idem
Abbreviated transcription (Latin):
odo narrabo quo¬
mõdo ab initio
regna mundi cu¬
currerunt usq
ad aduentũ xp̃i.
Post oliluiũ .iiiͦi. pͥmũ in huma¬
no genere excellentia regna exor¬
ta sunt. Scitarũ ab aquilone uͥ
tanus. assyrioꝵ ab oriente ubi be¬
lus. egyptioꝵ a meridie. ubi mi¬
neus. sitionioꝵ ab occĩdente. ubi
egidleus. primi regnauerunt.
S de regno seitarũ. ⁊ de regnosi¬
cionioꝵ rara in scͥpturis memo
sima sub septenitͥone posi¬
ta. ñ minꝰ illustria pͥncipia qmͣ
impia habuit. nec iu̾roꝵ. magis
qm feminarũ urtutib daruit.
Scithȩ ꝑ multas solitũdines erra¬
re soliti. ñ agrũ exercent. si uxoreᷤ.
⁊ liberos secũ in plaustris uebũt.
coriis imbrẽ & hyemis asꝑitatem
euitantes. arm̃ta ⁊ pecora cũ eis¬
gradiuntur. lacte & melle uescũ¬
tur. Gens laborib & bellis asꝑa.
uires corpoꝵ immensȩ. Scitarũ
regnum sub ragau putatur ex
ortum. De regno assyriorium. iii.

Expanded text:
odo narrabo quomodo ab initio regna mundi cucurrerunt usque ad adventum Christi. Post diluvium quatuor primum in humano genere excellentia regna exorta sunt. Scytharum ab aquilone, ubi Tanus. Assyriorum ab oriente, ubi Belus. Aegyptiorum a meridie, ubi Mineus. Sicyoniorum ab occidente, ubi Aegialeus, primi regnaverunt. Sed de regno Scytharum, et de regno Sicyoniorum rara in Scripturis memors antiquissima sub septentrione posita, non minus illustria principia quam imperia habuit, nec virorum magis quam feminarum virtutibus claruit. Scythae per incultas solitudines errare soliti non agrum exercent, sed uxores et liberos secum in plaustris vehunt, coriis imbrem et hiemis asperitatem evitantes, armenta et pecora secum pertrahunt. Lacte et melle vescuntur; gens laboribus et bellis aspera, vires corporum immensae. Scytharum regnum sub Ragan putatur exortum . CAP. III. De regno Assyriorum.
Abbreviated transcription (Latin):
uł templum dñi in scͥpturis
eccłia solet appellari: qͣa
ordinib se credentium
sꝑantium diligentiũq
bitare consueuit. Uñ scͥptum ẽ.
Siqͥs diligit me sermonẽ meum
seruabit. & pater m̃s diliget eũ

Expanded text:
 templum Dei in sacris Ecclesia solet appellari, quia in cordibus in se credentium, et sperantium, diligentiumque habitare consuevit. Unde scriptum est: Si quis diligit me, sermones meos servabit, et Pater meus di
Abbreviated transcription (Latin):
.lxx. annos lib̾antur. & domum
dei ce euutatem scum reedificant.
significat hoc qd̾ quid̾a qui ꝑ pec¬
cata sua a cõmunione ȩccłiȩ seꝑa
domꝰ scilicet & ciuitatis di de qua
ciecti fuerant recipiunt. Notan¬
dum enĩ qd eandem penitendo
incendium reedificata. & ciuitas
restaurata & ppłs post captiui

Expanded text:
 annos liberantur, et domum Dei, et civitatem sanctam reaedificant significat hoc quod quidam per peccata sua a communione Ecclesiae sepadomus scilicet et civitatis Dei, de qua fuerant ejecti recipiunt. Notandum enim quod eamdam poenitenti, et incendium reaedificata, et civitas restau
Abbreviated transcription (Latin):
arthi postqmͣ a seleucho re¬
ge defecerunt. ꝓprios reges
habere ceperunt quoꝵ ista st̃
nomina. Arsaces. arsaces. Pri
tes. orodes. His temporib crassus
romanũ assecutꝰ consulatũ. p̃ me¬
sopotamiam tendens in parthi¬
am. eufraten fluuiũ contra fedꝰ
luculli & pompei consulũ roma¬
nit. ubi a parthis circũuent᷑ ex¬
ercitum amisit. & ipse ẽ extine¬
tus. Porro orodi successit pachoiꝰ.
⁊ pachoro metridates magnus.
& metridati magno pharnaces.
filius eius. Hic ẽ pharnaces qui
iu bello pharsalico pompeio au¬
xilium tulit. quẽ post mortem
pompeii iuluis cesar in ponto
deuicit. De regnonumidie. x¬
eges numidiȩ sunt. uiii.¬
Gala. Massinissa. micipsa.
atherbal. hiemsal. Iugurta.

Expanded text:
arthi postquam a Seleuco rege defecerunt, proprios reges habere coeperunt, quorum ista sunt nomina: Arsaces, Arsaces, Priates, Orodes. His temporibus, Crassus, Romanum assecutus consulatum, per Mesopotamiam tendens in Parthiam, Euphratem fluvium, contra foedus Luculli et Pompeii, consulum Romanit, ubi a Parthis circumventus exercitum amisit, et ipse est exstinctus. Porro Orodi successit Pacorus, et Pacoro Mithridates magnus, et Mithridati magno Pharnaces filius ejus. Hic est Pharnaces, qui in bello Pharsalico Pompeio auxilium tulit, quem post mortem Pompeii Julius Caesar in Ponto devicit. CAP. XVIII. De regno Numidiae. Reges Numidiae, sunt Gala: Masinissa, Mycipsa, Adherbal, Hiempsal, Jugurtha.
Abbreviated transcription (Latin):
potest uasa fortis ingressus domum
eius diri ꝑe: nisi pͥus fortem alliget.
mus fortis mundus. uasa homines. fortis
alligatio di aboli refrenatio ne temptet
nos ultra uires nr̃as. direptio uasorum
conuersio hominum ad fidem uenien¬
tium. Fortior fortem domum illius in¬
trans alligauit & uasa illius diripuit
cum xp̃c ꝑ carnemin mundãm ueni¬
ens & diabolum a seuitia temptationũ
cohibens homines adiabolo possessos

Expanded text:
potest vasa fortis ingressus domum ejus diripere, nisi prius fortem alliget . mus fortis, mundus vasa, homines; fortis alligatio, diaboli refrenatio, ne tentet nos ultra vires nostras. Direptio vasorum, conversio hominum ad fidem venientium. Fortior fortem, domum ejus intrans, alligavit, et vasa illius diripuit; cum Christus per carnem in mundum veniens, et diabolum a sententia tentationum cohibens, homines a diabolo possessos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quos nob̾ forma fidei & recte oꝑa¬
tionis ꝑ qmͣ eccłiam intremꝰ minist᷑¬
tur. quorumq uerb̃ adu̾sarios ue¬
ritatis redarguere & repellere disci¬
mus. Qͥ uͦ reliqua urbis extruunt
pastores & doctores qͦs sccło loco po
cata fide catholica ꝑ totum orbem
seruatur. Et sicut neemias ex or¬
dine eunctos euutatis structores
enumerans ꝑpetuȩ memorie com
mendat. ita consolator nr̃e pauꝑ¬
electis edificant nomina seribit
in cȩlõ. De saraballath. & sociis eiꝰ.¬

Expanded text:
 quos nobis forma fidei et rectae operationis, per quam Ecclesiam intramus, ministratur; quorumque verbis adversarios veritatis redarguere discimus. Qui vero reliqua urbis exstruunt, pastores sunt et doctores, quos secundo loco poscata fides catholica per totum orbem servatur: et sicut Nehemias ex ordine civitatis structores enumerans, perpetuo memorales facit; ita consolator nostrae paupelectis aedificant, nomina conscribit in coelo. Se
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium a terrenis affectib erigit᷑.
& que sint uͥtutes ꝑfecte &e oꝑa po¬
ciora quib intratur ad uitam. in¬
stanter demonstratur. Generalis
sententia de toto eclificio. xii.¬
ongum ẽ de siuigulis edificiis
uł edificatorib mistice disserere. qͤ
etiam ꝑse peritꝰ lector potest cogno¬
scere. tantum hoc notandũ quia qͥ
portas & turres ẽdificant ꝑ quas
ciues ingrediant᷑. uł inimici arceã

Expanded text:
fidelium a terrenis affectibus erigitur, et quae sint virtutes perfectae, et opera potiora, quibus intratur ad vitam, instanter demonstratur. CAP. XII. Generalis sententia de toto aedificio. Longum esset de singulis aedificiis, vel aedificationibus mystice disserere, quae per se etiam peritus lector potest cognoscere: tamen hic notandum quod qui portas et turres aedificant, per quas cives ingrediantur, vel inim
Abbreviated transcription (Latin):
hereses & scismata & mala oꝑa se¬
impietas muros fid̃i edificari me¬
tuunt. Hȩc subsannatio ẽ omĩũ
qui dicunt se nosse dm̃: factis aũ
negant. Samarite enĩ ita dũo ser¬
uiebant ut iis suis ñ renuutia¬
rent. quos hõdie imitant᷑ qui ita
xp̃iani sut ut uentrem suũ dm̃
habeant. aut auaritiam sequan¬
tur. qd ẽ ydoloꝵ seruitꝰ aut cet̾is
mundi illecebris mancipati erea¬
turȩ magis seruiant quã creato¬
ri. Cales gͦ sicut heretici nolunt
te statu pietatis a sua cogantur
impietate recẽdere. Cales solent
imbecilles appellare iũdeos .i.
suꝑandos dum in cotidiano ani¬
marum certamine plus amant
uicia quam uirtutes uictoriȩ pal

Expanded text:
haereses aut schismata, aut mala opera seimpietas, muros fidei aedificari metuunt. Haec subsannatio omnium qui dicunt se nosse Deum, factis autem negant. Namque Samaritae ita Domino serviebant, ut diis suis prrent. Quos hodie imitantur, qui ita Christiani sunt, ut ventrem suum deum habeant , et aut avaritiam sequantur, quod est idolorum servitus , aut caeteris mundi illecebris mancipati, creaturae magis serviant quam Creatori . Tales ergo sicut haeretici nolunt te statu pietatis a sua cogantur impietate recedere. Tales solent imbecilles appellare Judaeos, id superandos, cum in quotidiano animarum certamine, plus amant vitia, quam virtutes victoriae pal
Abbreviated transcription (Latin):
es. lanificiũ. armaturã. naui¬
gationem. agculturã. uenationẽ.
mẽdicinã. theateam. Ad hanc õ¬
nium rerũ fabrica concurrere
iũdetur. Ad hanc enĩ ꝑtinent
uniuersa quȩ humanis necessi¬
tatib inueniunt᷑ grata. commo¬
da. necessaria. & quecũq sub p̃¬
dictis septem specieb eus. com
cies mechanicȩ. Ad hanc ꝑti¬
net om̃is oꝑa nendi. retorqñdi.
consuendi. qͥcquid fit instrum̃¬
to. colo. fuso. acu. pectine. calami¬
stro. girgillo. allibro. subula. in
materia lim. lanȩ. canabi. & su¬
Irmatura duas habet species.
architectoricã. & fabrilem. Archite¬
ctorica di iuditur in cementͣriã
quȩ ad latomos. & cementarios.

Expanded text:
ium, armaturam, navigationem, agriculturam, venationem, medicinam, theatricam. Ad hanc omnium rerum fabrica concurrere videtur. Ad hanc enim pertinent universa, quae humanis necessitatibus inveniuntur grata, commoda, necessaria, et quaecunque sub praedictis septem speciebus ejus com prima species mechanicae. Ad hanc pertinet omnis opera nendi, retorquendi, consuendi, quidquid fit instrumento, colo, fuso, acu, pectine, calamistro, girgillo, allibro, subula; in materia lini, lanae, canabis, et su. De armatura. Armatura duas habet species architectonicam et fabrilem. Architectonica dividitur in caementariam, quae ad latomos et caementarios
Abbreviated transcription (Latin):
re collocarentur. Misit etiam ar¬
tifices .i. phy losophos ad ueram sa¬
pientiam conũsos. qͥ ppłis regen¬
dis grã erũditionis p̃ponerentur.
qualis fuit temporib apłoꝵ dyo
pientia & ingenio elaros. ꝓ qͥb
expectat dona gr̃e celestis: triticũ

Expanded text:
re collocarere collocaretifices, id est philosophos ad veram sapientiam conversos, qui populis regendis gratia eruditionis praeponerentur, qualis fuit temporibus apostolorpientia et ingenio claros, pro quibus exspectat dona coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad xp̃m gentilitas ut aũdi¬
ret sapĩam xͥ. Presentauit regina
austri salomoni aromata multa:¬
iurtutes & bona oꝑa. longe late
ꝙ ꝑ bonam opinionẽ redolentia.
Habuit salomon quasi septingẽ¬
tas reginas. & trecentas concubi¬
nas. ꝙ xp̃c habet fideles animas.
ꝑ septiformem grãm renatas. &
ꝑ fidem sꝙ̃ trinicatis p̃claras. Sa
edificaui ȩccłiam. In ẽdificatione tẽ¬
pli fuerunt artifices. latomice lig¬
noꝵ cesores: in edificatione uͦ ȩccłiȩ
sunt axtifices. p̃dicatores. & docto¬
res. Triplicem materiam misit sa¬
lomon in constructione tẽpli. lapideᷤᷤ lig¬
na aurum. Lapides significant fi¬
dei firmitatẽ. ligna spei sublimi¬
tatenraurum caritatis fulgorem.
Quarto anno regnisalomonis ce¬
nari. Misit yram salomoni ligna
cẽdrina de libano p̃cisa. & abieg¬
na quȩ in domo diũ ponerentur.
quia conũsagentilitas misit ad
dnm̃ uiros in scło elaros. si securi
increpationis de monte suꝑbiȩ de¬

Expanded text:
venit ad Christum gentilitas ut audiret sapientiam ejus. Praesentavit regina austri Salomoni aromata multavirtutes et bona opera, longe lateque per bonam opinionem redolentia. Habuit Salomon quasi septingentas reginas, et trecentas concubinas, et Christus habet fideles animas per septiformem gratiam renatas, et per fidem sanctae Trinitatis praeclaras. CAP. edificavit Ecclesiam. In aedificatione templi, fuerunt artifices latomi, lignorum caesores ; in aedificatione vero Ecclesiae, sunt artifices, praedicatores et doctores. Triplicem autem materiam misit Salomon in constructionem templi: lapides, ligna, aurum. Lapides, significant fidei firmitatem; ligna, spei sublimitatem; aurum, charitatis fulgorem. Quarto anno regni, Salomon coenari. Misit Hiram Salomoni ligna cedrina de Libano praecisa, et abiegna, quae in domo Domini ponerentur ; quia conversa gentilitas misit ad Dominum viros in saeculo claros, sed securi increpationis de monte superbiae e
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbuit. Salomon de cẽdro & ysopo.
de iumentis. de uolucͥb. de reptibi¬
& ñ ẽ ulla creatura inuisibilis in
conspectu eiꝰ. Et rerum conditarũ
rationes multiformiter nob̾ exponit.
Duodecim p̃fecti domui salomonis
rant diũsarum pͥncipes regionũ:

Expanded text:
tribuit. Salomon de cedro et hyssopo, de jumentis et volucribus, et de reptiet non est ulla creatura invisibilis in conspectu ejus; et rerum cunctarum rationes multiformiter nobis exposuit. Duodecim praefecti Salomonis rant d
Abbreviated transcription (Latin):
Tria tabulata. tres ordines desig¬
nant in sc̃a eccłia: coniuigatoꝵ:
continentiũ. uͥginũ. Nichil erat
in templo q̃d̾ auro ñ tegeretur: qͥa
nichilẽ in sc̃a eccłia q̃d̃ caritate ñ
iudicatur. Deaurata erat porticꝰ
quia patres uetĩs testam̃ti ꝑ cari¬
tatem do placuerunt. Deaura¬
tum ipsum templũ: qͥa eadem
ipsa caritas diffusa ẽ in cordib
ta: ad idem respicit. Uariȩ celaturȩ
uarie sunt uͥtutes eccłiȩ. Mare
eneum significat baptismũ. Sa¬
quia xp̃c scãm eccłiam in p̃sentise¬
iustificat. & post resurrectionem
octonario beatitudinũ głificat.
Mensa aurea ẽ sacra scͥptura. ui¬
telligentia sp̃uali clara. Diuersa¬
uasa templi. diu̾sȩ sunt animȩ¬
& ferram̃toꝵ in templo ponebant᷑.
designat qd̾ in mundo ꝑtͥbulatio¬
nes ad iusticiam reformamur. &
premiis remuneramur. Meiri

Expanded text:
Tria tabulata tres ordines designant in sancta Ecclesia conjugatorum, continentium, virginum. Nil erat in templo, quod auro non tegeretur; quia nihil est in sancta Ecclesia quod charitate non judicatur. Deaurata erat porta ejus, quia Patres Veteris Testamenti per charitatem Deo placuerunt. Deauratum ipsum templum, quia eadem charitas diffusa est in cordibus ta, ad idem respicit. Variae coelaturae, variae sunt virtutes Ecclesiae. Mare aeneum, significat baptismum; Saanctam Ecclesiam in praesenti saevivificat, et post resurrectionem octonario beatitudinis glorificat. Mensa aurea, est sacra Scriptura, intelligentia spirituali clara. Diversa templi vasa, diversae sunt animet ferramentorum in templo ponebantur, designat quod nos in mundo per tribulationes ad justitiam reformamur, inuille praemiis remuneramur.
Abbreviated transcription (Latin):
łr a messiũ ꝓuentu. hystria ab hy¬
stro ĩdẽ cdanubio. Tracie tẏras filiꝰ
iaphet nomen dedisse ꝑhibetur.
macecdonia a maceodone dicta est
patͥa alexandri magni. Archadia
olim sicionia uocabat᷑. Habet albe¬
stonlapĩdem. qui semel accensus
nunqmͣ extinguit᷑. habet & candi¬
das merulas. hellada ab hellana
rege dicta ẽ. In ipsa fuit athena ei¬
uitas: phylosophoꝵ nutrix. Thessa¬
lia a tessalo rege dicta ẽ. In hac inuẽ¬
tꝰ ẽ usus domadoꝵ equoꝵ. Achaia: ab
co. int̾ alpes & mare medit̾raneũ.
sunt campania. apulia. tuscia. ca
umbria. Porro italia ab italo rege uo¬
cata ẽ. terra omnib in reb pulcher¬
rima. soli fertilitate soli ubertate
gratissima. Gignit geminas. serti¬
tem. liguriũ. coraulũ. boam serpẽ¬
tem. lincem feram. diomẽdias aueᷤ
Inter alpes cotias & montẽ apennu¬
num. ẽ longobarclia. ualeria. Int̃
tirrenũ sinũ & montes pireneosẽ

Expanded text:
dicitur a messium perventu. Histria ab Hidicitur a messium perventu. Histria ab Histro, id est, Danubio. Thraciae Thyras filius Japhet nomen dedisse perhibetur. Macedonia a Macedone dicta est, patria Alexandri Magni. Arcadia olim Syciona vocabatur; habet albestum lapidem, qui semel accensus nunquam exstinguitur, habet et candidas merulas. Hellada ab Hellene rege dicta est. In ipsa fuerunt Athenae civitas, philosophorum nutrix. Thessalia a Thessalo rege dicta est. In hac inventus est usus domandorum equorum. Achaia ab Aco inter Alpes et mare Mediterraneum, sunt Campania, Apulia, Tuscia, Calabria, Umbria. Porro Italia ab Italo rege vocata est, terra omnibus in rebus pulcherrima, soli fertilitate seu ubertate gratissima, gignit gemmas, sertitem, ligurium, corallium, boam serpentem, lyncem feram, diomedias aves. Inter Alpes coccias et montem Apenninum est Longobardia, Valeria. Inter Thyrrenum sinum et montes
Abbreviated transcription (Latin):
regiones europȩ uł gentesa flu¬
uio tanay secus litus occeani ad
occidentẽ porrectȩ. Scitȩ inferiores
daci. gothi. alani. gepidi. rugi.
burgari. huni. uł hungari. nores.
sclaui. germania. alemannia.
gallia.a quitania. hispama. Ger¬
mania dicta ẽ ꝓpt̾ fecunditatem
gignendoꝵ populoꝵ. Signit aueᷤ
ercinias. quarũ pennȩ nocte lu¬
cent. uisuntes feras. cristallũ lapi¬
dem. Alemannia gleba uberi ad
usum animaliũ est apta. Gallia¬
a candore populi nuncupata est.
hanc ab oriente uiga alpiũ tuent᷑.
ab occidente occeanus ineludit.
mania. Aquitanla ab obliquis a¬
quis ligeris nomen habet.Hyspania
ab hibero flumine priꝰ hyberia. de¬
inde ab hyspalo rege hyspania cdie¬
ta ẽ. terra omĩum frugũ generib
ditissima. geminarũ metalloꝵ co¬
piis plena. Inter danubiũ & mare
medit̃raneum sub eusimo & hel¬
lesponto sunt. mesia. hystria. tra¬
cia. macẽdonia. & sub maceolonia
ab aquilone ad austrũ. archadia.
hellada. thessalia. achaia. mesia

Expanded text:
regiones Europae, et gentes, a fluvio Tanai secus littus Oceani ad Occidentem porrectae. Scythae inferiores, Daci, Gothi, Alani, Gepidae, Rugi, Bulgari, Unni, vel Hungari, Nores, Sclavi, Germania, Alemania, Gallia, Aquitania, Hispania. Germania dicta est propter fecunditatem gignendorum populorum. Gignit etiam aves hercinias, quarum pennae nocte lucent, bisontes feras, crystallum lapidem. Alemania gleba uberi, ad usum animalium est apta. Galliaa candore populi nuncupata est. Hanc ab oriente juga Alpium tuentur, ab occidente Oceanus includit. maniam. Aquitania ab obliquis aquis Ligeris nomen habet. Hispania, ab Hibero flumine prius Hiberia, deinde ab Hispalo rege Hispania dicta est, terra omnium frugum generibus ditissima, gemmarum, metallorumque copiis plena. Inter Danubium et mare Mediterraneum sub Euxino et Hellesponto sunt Mesia, Histria, Macedonia, et sub Macedonia ab aquilone ad austrum, Arcadia, Hellada, Thessalia, Achaia. Mesia
Abbreviated transcription (Latin):
cunt fr̃i fatue. & qui uident mulierẽ
ad concupiscendum eam. & quicũq
sinon oꝑe tamen mali sunt uolunta¬
te. om̃s inquam tales qui ꝑculpam
sunt a do seꝑati. a sacerdotibus legem
cl̃ scientibiis &e custodiencibus uidicant᷑
eẽ leprosi &e acetu fidelium & si non
corꝑaliter tamen spũaliter segregati
modi impium iustificat. recte lȩꝓsum
mundat. Quandui aut̃ homo ẽ impi.
tam diui ẽ lȩꝓsus. quando uͦ iustificat᷑.
mundatur. Q quicũq ẽ modo segregat᷑¬
a cetu scõrum ꝑ culpam. nisi interini mũ¬
detur ꝑ grãm. longuis infuturo remo¬
uebitir ꝑ penam. Sicut autẽ ꝑ leprã
peccata damnabilia. sic ꝑ scabiem de
cogitatio otiosus aliquando sermo es
risus &e hunismodi. & notandum qudd
nemo ꝓ scabie de ciuitate pellitur. nemo
a cunbus segregandus uidicatur. quia
& si quando ꝓ nr̃a fragilitate uenialia¬
peccata cõmittimꝰ nequaquam tamen

Expanded text:
cunt fratri, fatue, et qui vident mulierem cunt fratri, fatue, et qui vident mulierem ad concupiscendum eam, et quicunque etsi non opere, tamen mali sunt voluntate: omnes, inquam, tales qui per culpam sunt a Deo separati, a sacerdotibus, legem Dei scientibus et custodientibus, judicantur esse leprosi, et a coetu fidelium etsi non corporaliter, tamen spiritualiter segregati.hujusmodi impium justificat, recte leprosum mundat. Quandiu autem homo est impius, tandiu est leprosus: quando vero justificatur, tunc mundatur. Quicunque modo eatus per culpam: nisi interim mundetur per gratiam, longius in futuro removebitur per poenam. Sicut autem per lepram peccata damnabilia, sic per scabiem p inutilis cogitatio, otiosus aliquando sermo, risus, et hujusmodi. Et notandum, quod nemo propter scabiem de civitate pellitur, nemo a civibus segregandus judicatur: quia et si quando pro nostra fragilitate venialia committimus, neq
Abbreviated transcription (Latin):
ihc tetigit eum dicens. Uolo mundare
& confestim mundata lepra eius. Mons
in loco isto significat sublimitatẽ diume
maiestatis. campestria uͦ humilitatem
incarnationis. Unigenitus namq cli
ante incarnationem in monte fuit. nr̃am
autem carnemsumens adima descendit
In monte manens in forma cłi. in campe¬
stribus apparens in forma serui. Lepsus
quẽ dñs sanauit in planitie campi.
genus designat humanum. disꝑsum
ꝑ latitudinem mundi. Quod uere fuit
leprosum quia non solum originali cul-¬
pa. uerum & multis actualibus extitit
tis Nagitiorum criminibus. Dñs autem
leꝓsum tetigit. quando
diuinita
tem humane fragilitati
prosum
munda¬
uit. quandom
cruce cul
S ed̾ dñs sicut supra dictum ẽ beꝓsum
dedignatur. Sunt & enĩ multi intra
ambitum scẽ eccłie uitiorum lepra fedi.
& peccatorum contagio quasi lepra pol¬
luti. Omnes enĩ immundi fornicarii cõ¬
cubmarii incestuosi adulteri auari.fene¬
ratores falsi testes ꝑuiri. qui etam di¬

Expanded text:
ns: Volo, mundare. Et confestim mundata est lepra ejus. Mons in hoc loco, significat sublimitatem divinae majestatis; campestria vero, humilitatem incarnationis. Unigenitus namque Dei ante incarnationem fuit in monte: nostram autem carnem assumens, ad ima descendit: in monte manens in forma Dei, in campestribus apparens in forma servi. Leprosus, quem Dominus sanavit in planitie campi, genus designat humanum, dispersum per planitiem mundi. Quod vere fuit leprosum: quia non solum originali culpa, verum etiam multis actualibus exstitit tis flagitiorum criminibus; Dominus autem leprosum tetigit quando divinitatem suam humanae fragilitati prosum mundavit, quando in cruce culpSed Dominus sicut supra dictum est leprosum dedignatur. Sunt etenim multi intra ambitum sanctae Ecclesiae vitiorum lepra foedi et peccatorum contagio, quasi lepra polluti. Omnes enim immundi fornicarii, concubinarii, incestuosi, adulteri, avari, feneratores, falsi testes, perjuri, qui etiam di
Abbreviated transcription (Latin):
non curanda. debemus inquam in quan¬
tum ualemus & dñs adiuuerit ea de
nobis ꝓpulsare. Quodlibet enĩ pecratũ
lioet hommibus uideatur minimum
si non displiceat potest apud iustum¬
udicem fieri magnum. Dicit namq
sicut ab aliis auctiuimus sc̃s augusti¬
nus. N ullum peccatũ criminale dũ
displicet. nullum ueniale dũ placet
Studeamus gͥ non solum magna. s
& minima uitare peccata. ne simini¬
ma congemnimus paulatim deflua

Expanded text:
 curanda debemus, inquam, in quantum valemus, et Dominus adjuverit, ea de nobis propulsare. Quodlibet enim peccatum licet hominibus videatur esse minimum: si non displiceat, potest apud justum fieri magnum. Dicit namque sicut ab aliis audivimus, B. Augustinus. Nullum peccatum criminale dum displicet; nullum veniale dum placet. Studeamus igitur non solum magna, sed et minima vitare peccata: ne si minima contemnimus, paulatim in
Abbreviated transcription (Latin):
pacificus. & noĩe
& serenissimosta¬
tu regni xp̃m sig¬
nificat. Cibꝰ salomonis. refectio xͥ
namq chori. stmile. fidem designãt
scẽ tͥnitatis. Sexaginta uͦ chori fari¬
ne. ꝑfectionẽ boni oꝑis. In senario
namꝙ ds opꝰ creationis ꝑfecit. De¬
cem boues pingues decalogi figu¬
onem. Centiun arietes ꝑfectam ȩc¬
clesiasticam expͥmunt p̃lationẽ.
Uenatio ferarum & captio auium.
quoꝑlibet gentium & suꝑboꝵ. ce
ferocium conu̾sionẽ. Equi salomo¬

Expanded text:
pacificus et nomine, t serenissimo statu, regni Christum significat. Cibus Salomonis, refectio estnamque cori similae fidem designant sanctae Trinitatis. Sexaginta vero cori farinae, perfectio boni operis. In senario namque Deus opus creationis perfecit. Decem boves pingues Decalogi o. Centum arietes, perfectam ecclesiasticam praelationem; venatio ferarum, captio avium, quarumlibet gentium et superborum et ferocium conversionem. Et ha
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipalia dedit ds homini ĩ
creatione. Primũ bonũ fuit qd
eum fecit as ad imaginẽ suam:
militudinẽ suam: t̾eium bonũ fuit
Immortalitas corporis. si ꝑstitisset
homo in obseqͥo conditoris. Ista tria
bona fuerunt homini in coñditio¬
ne diuinitꝰ data: & naturalit̃ & o¬
rigualiter insita. fuerunt & alia
duo bona hominis quasi extͣ eum:
unum subtꝰ eũ. aliud supra eum.
Subtus eũ muñdus: supͣ eum ds.
Mundus uisibile bonũ & tnͣsitori¬
um: s inuisibile bonũ & et̾num
Inisto fuit homo ereatus: in illo
beatificañdus. Sub đo fuit homo
conditione: supͣ muñdum digni¬
tate. De inferioribono recessurꝰ ad
suꝑius bonũ ꝑuenturus. Sunt
itaq tria pͥmordialia bona homi
dei. immortalitas corꝑis. si ꝑseue¬
rare uoluisset in obsequio creato¬

Expanded text:
rdialia dedit Deus homini in creatione. Primum bonum fuit quod eum Deus fecit ad imaginem suam; militudinem suam; tertium bonum fuit immortalitas corporis, si perstitisset homo in obsequio Conditoris. Ista tria bona fuerunt homini in conditione divinitus data, et naturaliter et originaliter insita. Fuerunt et alia duo bona hominis quasi extra eum, unum subtus eum, alterum supra eum. Subtus eum mundus, supra eum Deus. Mundus visibile bonum et transitorium, Deus invisibile bonum et aeternum. In isto fuit homo creatus, in illo beatificandus. Sub Deo fuit homo conditione, supra mundum dignitate, de inferiori bono recessurus, ad superius bonum perventurus. Sunt itaque tria primordialia bona hominDei, immortalitas corporis, si perseverare voluisset in obsequio Creato
Abbreviated transcription (Latin):
nullam sui nisi obscenitatis me¬
moriam dereliquit. Hie tumł¬
meas senatus & militum
uoluntate imꝑiũ adeptꝰ. in ꝑ¬
sas expeditione cõmota xersem
eoꝵ regem uictor opp̃ssit. Huiꝰ ma¬
ter mamieas xp̃iana origenẽ
audire curauit. his qͦ tempo¬
rib tyburtiꝰ & ualerianus cum
cecilia uirgine romȩ martyri¬
zati sunt. P̾orro alexander ap̃d
magunciacũ a maximo iulio

Expanded text:
nullam sui, nisi obscoenitatis memoriam dereliquit. Hic tumumeas, senatus et militum voluntate imperium adeptus, in Persas expeditione commota, Xerxem eorum regem victor oppressit. Cujus mater Mammea Christiana Origenem audire curavit. His quoque temporibus Tiburtius et Valerianus cum Caecilia virgine Romae martyrizati sunt. Porro Alexander apud Maguntiacum a Maximo filio