comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
strabant: Ergo qđ pasci uoluit. pasoenti p̃stitit.
Quid autẽ mirũ. si & de scõ hebya prestitit ui¬
aue quem priꝰ coruo ministrante pascebat. Nun¬
quid pascendo defecerat. q̃ndo ad uiduã mute¬
bat. Non pascendo defecerat q̃ndo ad uduã
mutebat. s religiosam uduã ꝑ obsequium ex¬
hibitum seruio sto benedicere disponebat. Sic gͦ
susceptus est dñs tanqͣm hospes. qui in sua ꝓpria
uenit & sui eum ñ receꝑunt. S quotqͣt receper̃t
eum dedit eis potestatem filios dĩ ficri. adoptans
seruos & frẽs faciens. redimens captiuos & fa¬
ciens coheredes. Ne quis tam̃ ur̃m forsitan dicat.
o beati qui xp̃m susciꝑe in domũ ꝓpriam me-¬
ruerunt. Noli dolere. noli murmurare. quia tem¬
porib natꝰ es quando iam dñm ñ uides in carne.
Non tibi abstalit istam dignationẽ. Cum ui
inquit ex minimis meis feccstis. mͥ fecistis. ex¬
pore dixerimꝰ ueniamꝰ add causam quã de iluitã¬

Expanded text:
istrabant ? Ergo quod pasci voluit, pascenti praestitit. istrabant ? Ergo quod pasci voluit, pascenti praestitit. Quid autem mirum, si et de sancto Elia praestitit viduae, quem prius corvo ministrante pascebat ? Numquid pascendo defecerat, quando ad viduam mittebat? mittebat: sed religiosam viduam, per obsequium exhibitum servo suo, benedicere disponebat. Sic ergo susceptus est Dominus, tanquam hospes, qui in sua propria venit, et sui eum non receperunt: sed quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri ; adoptans servos, et fratres faciens; redimens captivos, et faciens cohaeredes. Ne quis tamen vestrum forsitan dicat: O beati qui Christum suscipere in domum propriam meruerunt! Noli dolere, noli murmurare quia temporibus natus es, quando jam Dominum non vides in carne: non tibi abstulit istam dignationem. Cum uni, inquit, ex minimis meis fecistis, mihi fecistis pore dixerimus: veniamus ad causam, quam de unita
Abbreviated transcription (Latin):
uĩu xp̃i quȩ m̃ ex euugło recitata sunt.
ammonent nos esse unũ aliquid quo
tendamꝰ. q̃nd̾o in huiꝰ scł̃i multitudine labora¬
mus. Tendimꝰ autẽ adhuc ꝑegrinantes. nondũ
manentes: adhuc in uia. nondũ in patria: ad¬
huc desiderando. nondum fruendo: Tamen ten-¬
damꝰ. & sine pigritia & sine intermissione ten¬
damꝰ: ut aliquando ꝑuenire ualeamꝰ. Martha¬
& oraria duȩ sorores erant. ambȩ non solum
carne sed etiam religione germanȩ. Ambȩ dño
coheserunt. ambȩ dño in carne p̃senti concordit
seruierunt. Suscepit eum marcha sicut solent.
suscipi peregrini. s tam̃ suscepit famula. dñmn.
egta saluatorẽ. creatuia ceatorẽ. Suscepit autẽ
sp̃u pascenda. in carne pascendũ. Toluit enim
dñs formã serui accipere. & accepta forma serui
in illa pasci a seruis. dignatione ñ conditione.
Nam & ista dignatio fuit. se p̃bere pascendum.
Habebat carnẽ. in qua esuriret qͥdem & sitiret.
S nescitis quia in heremo esurienti angli mun¬

Expanded text:
ti, quae modo ex Evangelio recitata sunt, admonent nos, esse unum aliquid quo tendamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. Tendimus autem adhuc peregrinantes, nondum manentes; adhuc in via, nondum in patria; adhuc desiderando, nondum fruendo. Tamen tendamus, et sine pigritia et sine intermissione tendamus, ut aliquando pervenire valeamus. 2. Chet Maria duae sorores erant, ambae non solum carne, sed etiam religione germanae; ambae Domino cohaeserunt, ambae Domino in carne praesenti concorditer servierunt. Suscepit eum Martha, sicut solent suscipi peregrini. Sed tamen suscepit famula Dominum, aegra Salvatorem, creatura Creatorem. Suscepit autem Spiritu pascenda, in carne pascendum. Voluit enim Dominus formam servi accipere, et accepta forma servi in illa pasci a servis, dignatione, non conditione. Nam et ista dignatio fuit, se praebere pascendum. Habebat carnem, in qua esuriret quidem, et sitiret: sed nescitis quia in eremo esurienti Angeli min
Abbreviated transcription (Latin):
manebit. ido ñ auferetur ab ea. Qnta unum se
uoluit occupari. iam tenebat. Ilichi autẽ adhe.¬
rere deo bonuim est. Sedebat ad pedes capiti
ñri. Quanto humiliꝰ sedebat. tanto ampliꝰ a¬
piebat. Confluit enĩ ad humilitatẽ conuallis¬
aqua. denatat de tumorib collis. Nong̃ dnei
opus rep̃hendit. s muntus distiunrit. Quca mul

Expanded text:
on auferetur ab ea. Circa unum se voluit occupari. Jam tenebat: Mihi autem adhaerere Deo, bonum est . Sedebat ad pedes capitis nostri. Quanto humilius sedebat, tanto amplius capiebat. Confluit enim aqua ad humilitatem convallis, denatat de tumoribus collis. Non ergo Dominus opus reprehendit, sed munus
Abbreviated transcription (Latin):
c̃m ȩũugłm cum legeretus. audiumꝰ a fe-¬
mina religiosa susceptũ esse dñm hospi-¬
tio: ea quȩ martha uocabatur. & cũ
esset ipsa occupata in curam ministrandi. soror
eiꝰ maria sedebat ad pedes dm̃ & audiebat uer¬
bum eiꝰ. Taborabat illa. uacabat ista. Illa ero¬
gabat. hec implebat. Perũptamen martha multũ¬
laborans in illa occupatione & negocio minis¬
trandi interpellauit dñm. & de sorore sua con-¬
questa est quod eam laborantẽ ñ adiuuaret.
Dnis autem ꝓ oraria tespondit marchȩ . & ipse
euis factus est aduocatus. qui iuidex fuerat

Expanded text:
elium cum legeretur, audivimus a femina religiosa susceptum esse Dominum hospitio, eaque Martha vocabatur. Et cum esset ipsa occupata in cura ministrandi, soror ejus Maria sedebat ad pedes Domini, et audiebat verbum ejus. Laborabat illa, vacabat ista: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpellavit Dominum, et de sorore sua conquesta est, quod eam laborantem non adjuvaret. Dominus autem pro Maria respondit Marthae; et ipse ejus factus est advocatus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
lorem pastẽ elegit. quȩ non auferet᷑ ab ea
Nuauumꝰ enim & intespellationẽ int̃pellantis
Q sententia iudicis. qua sententia interpellan-¬
ti respondit: susceptam defendit. Erat eumm
Maria. intenta dulcedini uerbi dm̃. Iitenta
erat Martha quom pasceret dñm. intenta ora.¬
puia quom̃ pasceret᷑ a dño ꝑ marcha conuiuũ
dño parabatur. in cuiꝰ conuiuio iam maria
iocundabatur. Cum gͥ oraria suauiter audi¬
pet uerbũ aulcissimũ. & corde intentissimo ꝑas¬
ceretur. tater pellato dño a sorore sua quomͦ
putamꝰ eam tumtusse ne diceret ei dñs. surge
& adiuiua sororẽ tuam: Nira enĩ suauitãte
tenebatur. quȩ ꝓfecto est maior mentis qm̃

Expanded text:
auferetur ab ea. Audivimus enim et interpellationem interpellantis, et sententiam judicis. Quae sententia interpellanti respondit, susceptam defendit. Erat enim Maria intenta dulcedini verbi Domini. Intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum: intenta Maria quomodo pasceretur a Domino. A Martha convivium Domino parabatur, in cujus convivio Maria jam jucundabatur. Cum ergo Maria suaviter audiret verbum dulcissimum, et corde intentissimo pasceretur, interpellato Domino a sorore sua, quomodo putamus eam timuisse, ne diceret ei Dominus, Surge, et adjuva sororem tuam? Mira enim suavitate teneb
Abbreviated transcription (Latin):
salutem. Bonum uͦ quo uere bonꝰ es nec inuitꝰ
accipis. nec inuitꝰ amitis. Quero gͦ. quale hoc
bonum. Psalmꝰ quidam ammonet nos reon mag¬
nam. forte quam querunꝰ. Ait enim. Filũ homi¬
num. quousq graues corde: Quousq arbor illa
in triennio: Eili hominũ. quousq graues corde:
Ouid gͥ graues corde: Utquid diligitis uanitatẽ.
& queritis mendacium: & a tergo ait quid que

Expanded text:
salutem: bonum vero quo vere bonus es, nec invitus salutem: bonum vero quo vere bonus es, nec invitus accipis, nec invitus amittis. Quaero ergo quale sit hoc bonum. Psalmus quidam admonet nos rem magnam, forte quam quaerimus. Ait enim: Filii hominum, quousque graves corde? Quousque arbor illa in triennio? Filii hominum, quousque graves corde? Quid est, graves corde? Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis
Abbreviated transcription (Latin):
cet optet & plantet. Cum enĩ se homo itanen¬
inanem intienerit melioꝵ bonoꝵ. utqͥd est auuidꝰ
exterioꝵ bonoꝵ: Ecce quid pdest plena boilł
nam tus habere. & bonus ñ ius esse.  Non uides
erubescit te debere bonis tuis. si domꝰ tua plena
nicam. postremo ñ caligam. & tam̃ uis habere.
malam uitam. Rogo te. p̃pone uitam tuã calige
tue. Om̃ia que cura iacent oculis tuis elegantia
est domꝰ tua. que habere optasti. que ꝑdere tre¬
miusti. nonne tibi clamarent: Sicut tu nos bo¬
na tus habere. sic & nos uolumꝰ bonum habere.
dñm. Gacita uoce. interpellant contra te dñm¬
dm̃ tuum. Ecce bona tanta dedisti huic. & ipse
quent quid sit bonum. quale bonũ. unde bonũ.
Bene iutellexisti hoc te querere debere. responde-¬
bo querenti & dicam. Hoc est bonum. qđ ñ potes
inuitꝰ amittere. Potes enim aurũ ꝑdere & nolenᷤᷤ.
potes domũ. potes honores. potes ipsam carnis

Expanded text:
cet, optet et plantet. Cum enim se homo cet, optet et plantet. Cum enim se homo inanem invenerit meliorum bonorum, utquid est avidus externorum bonorum? Et quid prodest plena bonis na vis habere, et bonus non vis esse? Non vides te erubescere debere de bonis tuis, si domus tua plena nicam, postremo non caligam: et tamen vis habere malam vitam. Rogo te, praepone vitam tuam caligae tuae. Omnia quae circumjacent oculis tuis, elegantiaplena domus tua, quae habere optasti, perdere timuisti; nonne et tibi clamarent, Sicut tu nos bona vis habere, sic et nos volumus bonum habere Dominum? Tacita voce interpellant contra te Dominum tuum: Ecce bona tanta dedisti huic, et ipse quaerit quid sit bonum, quale bonum, unde bonum. Bene intellexisti hoc te quaerere debere. Respondebo quaerenti, et dicam: Hoc est bonum, quod non potes invitus amittere. Potes enim aurum perdere, et nolens; potes domum, potes honores, potes ipsam carnis
Abbreviated transcription (Latin):
bonum: O si scires quid est bonũ. Qtiod habere
uis. ñ est ualde bonum: qđ esse ñ uis. hoc est bo¬
̃num. Uis eñ habere sanitatẽ corporis. est bonũ:
nec tamen putes magnũ bonũ esse qd habet &¬
malus. Aurũ & argentum habere uis. ecce & hoc
dico bonũ est. sed si bene usus fueris. Bene autẽ
non uteris. si malus fueris. ac ꝑ hoc autũ & aigti-¬
tum malis malum est. bonis honum est: ñ quia bo¬
nos eos facit aurum & argentum. sed quia qđ¬
bonus iuenit in usum bonũ conuertitur. Honosẽ
habere us. bonum est: sed & hoc si bene utaris.
Quam multis honot occasio exitii fuit. q̃m malus
honor ministeriũ boni oꝑis fuit. Discernamꝰ gͦ¬
bona ista si possumꝰ. quia de bonis arborib lo¬
quimur. & hic nichil est quod sic quisq cogita¬
re debeat. iisi ut in semetipsum occlos contet¬
tat. in se discat. se discutiat. se inspiciat. se que¬
rat : se muenat. & quod displicet necet. qđ pla¬

Expanded text:
bonum? O si scires quid est bonum! Quod habere bonum? O si scires quid est bonum! Quod habere vis, non est valde bonum: quod esse non vis, hoc est bonum. Vis enim habere sanitatem corporis; hoc est bonum: nec tamen putes magnum bonum esse, quod habet et malus. Aurum et argentum habere vis; ecce et hoc dico, bonum est; sed si bene usus fueris: bene autem non uteris, si malus fueris. Ac per hoc aurum et argentum malis malum est, bonis bonum est: non quia eos bonos aurum et argentum facit; sed quia bonos invenit, in usum bonum convertitur. Honorem habere vis, bonum est: sed et hoc si bene utaris. Quam multis honor occasio exitii fuit? Quam multis honor ministerium boni operis fuit? CAPUT ista bona, si possumus, quia de bonis arboribus loquimur. Et hic nihil est, quod sic quisque cogitare debeat, nisi ut in semetipsum oculos convertat, in se discat, se discutiat, se inspiciat, se quaerat, et se inveniat: et quod displicet, necet; quod pla
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. fecto inquit genua mea. ꝓ uob̾ ad patrem.
ut in caritate radicati & fundati ualeatis appre.¬
hendere cum om̃ib scĩs que sit latitudo & lon¬
gitudo. altitudo & ꝓfundum: cognoscere etiam
suꝑeminentẽ scientiã caritatis xp̃i. ut implea
mini in om̃em plenitudinẽ di. Flectendo genua
ꝓ nob̾ iut̾cedit ap̃ patrẽ familias ue cradicem᷑. G
quia necesse ẽ. ut ueniat agamꝰ ut fructuosos nos
uiciat. Circũfossio arboris ẽ humilitas penitentiꝰ ois
ciũ fossa humił. ꝑ cophinũ st̾coris. sordeᷤ penitentis. Qd
eni stcore sordidiꝰ: & tam̃ sibene utaris qͥd fructuosiꝰ Sit¬
gͦ unusqͥsq arbor bona. ñ se arbitret᷑ habere
fructꝰ bonos. si manet arbor mala. Non erit fru¬
ctus bonus. nͥ arboris bonȩ. Nuta cor. & mutab¬
tur opus. Extirpa cupiditatẽ. planta caritatem.
Sicut enĩ est radix om̃tum maloꝵ cupiditas. sic &
musitant inter se uel contendunt dicentes. quid est

Expanded text:
Apostolus: Flecto, inquit, genua mea pro vobis ad Patrem, Apostolus: Flecto, inquit, genua mea pro vobis ad Patrem, ut in charitate radicati et fundati, valeatis apprehendere cum omnibus sanctis quae sit latitudo et longitudo, altitudo et profundum; cognoscere etiam supendo genua, pro nobis intercedit apud patremfamilias, ne eradicemur. Ergo quia necesse est ut veniat, agamus ut fructuosos nos inveniat. Circumfossio arboris, est humilitas poenitentis. Omnis enim fossa humilis. Cophinus stercoris, sordes poenitentiae. Quid enim stercore sordidius? et tamen, si bene utaris, quid fructuosiusergo unusquisque arbor bona; non se arbitretur habere fructus bonos; si manet arbor mala, non erit fructus bonus, nisi arboris bonae; mutet cor, et mutabitur opus. Extirpa cupiditatem, planta charitatem. Sicut enim est radix omnium malorum cupiditas, sic et s inter se, vel contendunt, dicentes: Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
gło dicens. Ecce triennium est qͥd uenio ad hanc
arborem. & fructum in ea ñ inuenio. Non de¬
heo locum euacuare: Proinde amputet᷑. & in¬
tercedit colonus dicens. Dñe dimitte illi & hoc
anno. citumfodiam eam & adhibeo cophynum
stercoris. Si fecerit fructum. bene. si minꝰ uenies¬
& amputabis eam. Tanqͣm ꝑ trienniũ dñs uisita¬
uit genꝰ humanum. hoc est trib quibꝰdam tempo¬
rib primũ tempꝰ ante legẽ. scđm in lege. terciũ
mͦ est qđ tempꝰ est gr̃ȩ. Nam si ñ uisitauit genꝰ
humanttm ante legem. unde aba. unde enoch.
unde noc. unde abraham. unde ysaac. tinde ia¬
cob. quoꝵ dñm se dici uoluit: & cuiꝰ om̃s gentes
erant. quasi triũ hominũ ds esset: ego sum inqͥt
d̃s abraham & ysaac & iacob. In lege autẽ si ñ uisi¬
taret. ipsam legẽ ñ daret. Post legem uenit & ipse
paterfamilias. passus est. mortuus est & resurrexit.
Est quedam adhuc pars generis humani. ad huo
se ñ corrigit: intercedit colonꝰ. Pro plebe orans

Expanded text:
io, dicens: Ecce triennium est quod venio ad hanc arborem, et fructum in ea non invenio. Nunc debeo locum evacuare: proinde amputetur. Et intercedit colonus, dicens: Domine, dimitte illam et hoc anno; circumfodiam illam, stercoris: si fecerit fructum, bene; si quo minuset amputabis eam . Tanquam per triennium Dominus visitavit genus humanum, hoc est, tribus quibusdam temporibus. Primum tempus, ante Legem; secundum, in Lege; tertium modo est, quod tempus est gratiae. Nam si non visitavit genus humanum ante Legem, unde Abel? unde Enoch? unde Noe? unde Abraham? unde Isaac? unde Jacob? quorum se Dominum dici voluit; et cujus omnes gentes erant, quasi trium hominum Deus esset: Ego sum, inquit, Deus Abraham, et Isaac, et Jacob . In Lege autem si non visitaret, ipsam Legem non daret. Post Legem venit et ipse paterfamilias: passus est, mortuus est, resurrexit, SEst quaedam adhuc pars generis humani, quae adhuc se non corrigit. Intercedit colonus; pro plebe orat
Abbreviated transcription (Latin):
lam & ap̃c uenit. iam magnificatꝰ est. iam resur¬
rexit & ascendit in celum. iam nomen eius toti
mundo p̃dicatur. Quousq graues corde: Suffi¬
ciant p̃terita tempora: Iam magnificato illo scõ.¬
⁊ quousꝙ graues corle : Post trienniũ quid restat.
nisi securis: Quousq graues conle: Utquid di¬
ligitis uanitatẽ. & queritis mendacium: Aa¬
huc uana. adhuc inutilia. adhuc pompatica
& uolatica. ita axp̃o scõ magnificato adhuc ista
stquit unt̾. Iam damat ueritas. & adhuc que¬
forat uanitas. Quousq graues corde: Merito¬

Expanded text:
venit, jam magnificatus est, jam surrexit et ascendit in coelum, jam nomen ejus per totum mundum praedicatur: quousque graves corde? Sufficiant praeterita tempora: jam magnificato illo Sancto, quousque graves corde? Post triennium quid restat, nisi securis? Quousque graves corde? Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? Adhuc vana, adhuc inutilia, adhuc pompatica et volatica, ita Christo sancto magnificato, adhuc ista requiruntur? Jam clamat veritas, et adhuc quaeritur vanitas? Quousque graves corde? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
bit paucis Quare : Ut quetat uoluinetẽ añi sin.
Seraus gͥ nesaecns uoluntate hus crit in anae sai
anteq̃m magnificaret dñs sc̃m suum. Seruus erat.
est mͦ ex quo magnificauit deitas scm̃ siã. & ñ
faciens uoluntatẽ eiꝰ: uapulabit multis. Quid gͦ
mirum. si mundus multa uapulat. Seruus est
sciens uoluntatẽ dñi. & faciens digna plagis.
Nongͦ recuset uapulare multis. q̃m si ñ uult au¬
bire. preceptorẽ iniuste. uste patietur ultorem:
uel ñ murmuret contra castigatorẽ cum uideat

Expanded text:
ni sui. Servus ergo nesciens voluntatem, hoc erat mundus, antequam magnificaret Sanctum suum; servus erat nest modo, ex quo magnificavit Deitas Sanctum suum; et non faciens voluntatem ejus, vapulabit multis. Quid ergo mirum, si mundus multum vapulat? Servus est sciens voluntatem domini et faciens digna plagis. Non ergo recuset vapulare multis : quoniam si non vult audire praeceptorem injuste, juste patietur ultorem. Vel non murmuret contra castigatorem, cum videat
Abbreviated transcription (Latin):
uellet. que remaneret que ñ digna esset eradicari:
S uenit prerogare miscđiam ut postea exerceret
nem. Remissio entm peccatoꝵ. facit arbores bo-¬
nas. Distulit securun. dedit securitatem. De hac

Expanded text:
vellet; quae remaneret, quae non digna esset eradicari? vellet; quae remaneret, quae non digna esset eradicari? Sed venit praerogare misericordiam, ut postea exerceret Dedit remissionem peccatorum, fecit arbores bonas. Distulit securim, dedit securitatem. C
Abbreviated transcription (Latin):
ut bonȩ arbores simꝰ. & ut bonos frue¬
tus habete possimꝰ. Ait enim. Aut facite
arborem bonã & fructum eiꝰ bonum. aut facite
arborem malam & fructum eiꝰ malum. De fruc¬
tu enim. arbor cognoscitur: Ubi ait facite arbo¬
rem bonam & fructum eiꝰ bonũ. hoc utiq ñ ẽ am¬
monitio sed preceptum salubre. cui obedientia
necessatia est. Quod autẽ dicit facite arborem
malam & fructum eiꝰ malũ. ñ preceptum est ut fa-¬
cias: sed monitio ut caueas. Contra hos enim
dixit. qui putabant se cum mali essent bona lo¬
qui posse. uel bona oꝑa habere. Hoc dñs m̃c
dicit non posse. Priꝰ est enim mutandus homo.
ut oꝑa mutentur. Si enim manet homo in eo qͦa
malus est. bona opera habere ñ potest. Si manet
in eo qđ bonus est. mala oꝑa habere ñ potest. Qͥs
nit. scd dedit potestatem filios di fieri credentib
in nomine eiꝰ. Quisquis gͥ hodie homo bonꝰ est
id est arhor hona. mala inuenta est & bona facła
est. & si q̃ndo uenit malas arbores eradicare

Expanded text:
ut bonae arbores simus, et fructus bonos habere possimus. Ait enim: Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum. De fructu enim arbor cognoscitur. Ubi ait, Facite arborem bonam, et fructum ejus bonum: hoc utique non est admonitio, sed praeceptum salubre, cui obedientia necessaria est. Quod autem dicit, Facite arborem malam, et fructum ejus malum: non praeceptum est, ut facias; sed monitio, ut caveas. Contra hos enim dixit, qui putabant se, cum mali essent, loqui bona posse, vel bona opera habere. Hoc Dominus Jesus dicit non posse. Prius est enim mutandus homo, ut opera mutentur. Si enim manet homo in eo quod malus est, bona opera habere non potest: si manet in eo quod bonus est, mala opera habere non potest. 2. nit, sed dedit potestatem filios Dei fieri, credentibus in nomine ejus . Quisquis igitur homo hodie bonus est, id est, arbor bona, mala inventa est et bona facta est. Et si quando venit, malas arbores eradicare
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ inquit: Ipse tecũ loquit᷑. tu si audires
& intelligeres & crederes dũm: ipse tibi diceret.
Ego sum panis uiuus. qui de oelo descendi.
Nonne istũ panẽ primũ dares animȩ tuȩ. &
faceres cum illa elemosinam: Si gͦ credis. debes
facere ut priꝰ pascas animã tuã: crede in xp̃m
& mundabunt᷑ quȩ intꝰ sunt. & quȩ foris st̃
munda erunt. C onuersi ad dñm d̾m̃ patrem ẜ̃¬
om̃ipotentẽ. puro corde ei quantũ potest par¬
uitas nr̃a maximas atq uberes gr̃as agamꝰ.
p̃cantes toto animo singulatẽ mansuetudinẽ
eius ut p̃ces nr̃as in beneplacito suo exaudire
dignetur. inimicũ quoq a nr̃is actib & cogitatio¬
nib sua uirtute expellat nobis multiplicet
fidem. mentẽ gubernet:. spiritales cogitationes
concedat. & ad beatitudinẽ suã ꝑducat per

Expanded text:
panem, inquit? Ipse tecum loquitur. Tu si audires, panem, inquit? Ipse tecum loquitur. Tu si audires, et intelligeres, et crederes Domino, ipse tibi diceret: Ego sum panis vivus, qui descendi de coelo . Nonne istum panem primum dares animae tuae, et faceres cum illa eleemosynam? Si ergo credis, debes facere, ut prius pascas animam tuam. Crede in Christum; et mundabuntur quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt. Conversi ad Dominum, etc. omnipotentem, puro corde ei, quantum potest parvitas nostra, maximas atque veras gratias agamus; precantes toto animo singularem mansuetudinem ejus, ut preces nostras in beneplacito suo exaudire dignetur; inimicum quoque a nostris actibus et cogitationibus sua virtute expellat, nobis multiplicet fidem, mentem gubernet, spirituales cogitationes concedat, et ad beatitudinem suam perducat: per
Abbreviated transcription (Latin):
egentẽ s egestate obmutescentẽ. Nam si mendi¬
at. esurit usticiam. Quando iiueneris talem
aiiuã tuã. intꝰ in conde tuo sint illa. Fac priꝰ
e mosiuiã. da illi panem. Quem panẽ si pharise¬
d iuter rogaret. diceret illi dñs fac demosinã
ain amma tua: hoc enĩ illi dixit s ille ñ intel¬
etit. quando enarrauit illis elemosinas quas
sacuebant & putabant latere axp̃m: & ait illis.
Ioui quia facitis. decimatis mentã. qyminum
semuitis udicium & caritatẽ. In iudicio & ca¬
nate. fac lemosinã cum anima tua. Quid est
in uidicio: Respice & inueni. displice t̃ ꝓnun
sti miscłiam priꝰ cum anima tua in consci¬
entia tua. Hanc autẽ elemosinã si pretermit¬
tis.da quantũ ius. dona q̃ntum us. retrahe
de fructib tuis ñ decimas s dimidias. nouẽ
partes da & unã tͥ dimute. nichil facis q̃ndo
tecum ñ facis. & tecum pauꝑ es. Anima tua
uescatur ne. fame pereat. da illi panẽ. Quẽ

Expanded text:
egentem, sed egestate obmutescentem. Nam si mendiegentem, sed egestate obmutescentem. Nam si mendicat, esurit justitiam. Quando inveneris talem animam tuam intus in corde tuo sunt illa, fac prius eleemosynam, da illi panem. Quem panem? Si Pharisaeus interrogaret, diceret illi Dominus: Fac eleemosynam cum anima tua. Hoc enim illi dixit; sed ille non intellexit, quando enarravit illis eleemosynas quas faciebant, et putabant latere Christum; et ait illis: Novi quia facitis; decimatis mentam et anethutemnitis judicium et charitatem. In judicio et charitate fac eleemosynam cum anima tua. Quid est in judicio? Respice, et inveni; displice tibi, prsti misericordiam prius cum anima tua, in conscientia tua. Hanc autem eleemosynam si praetermittis, da quod vis, dona quantum vis; retrahe de fructibus tuis, non decimas, sed dimidias; novem partes da, et unam tibi dimitte: nihil facis, quando tecum non facis, et tecum pauper es. Anima tua vescatur, ne fame pereat. Da illi panem. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
& caritatẽ. Attendite. reliquistis iudicium &
caritatem: & decimatis olera. ñ est hoc face¬
re elemosinã. E hȩc inquit oportet facere. &
illa ñ omittere. Que facere: Iudiciũ & carita¬
tem. iusticiã & miscł̾iam: & illa ñ omittere.
quid illis dixit facite elemosinaᷤᷤ s ecce oĩa inun¬
di sunt uob  Quid est facite elemosinã
Facite nuscđiam. Quid est facere misciłiam:
ẜi intelligis. a te incipe. Quomͦ enun miseri¬
cors es alten. si crudelis sis tibi: Date elemosinã.
& om̃ia munda sunt uobis. facite ueram elemo¬
sinam. Quid est elemosina: Disccłia. Audi
scͥpturam. Niserere animȩ tuȩ placens deo.
Mendicat ante te anima tua. redi ad conscien-¬
tam tuam. Quicũq male uuitus. quicũq infide¬
liter uius redi ad conscientiã tuã. & ibi inuenis
uendicantẽ animã tuã: inuenis egentẽ. inuenis
pauꝑem. inuenis erumnosam. inuenis forte nec

Expanded text:
et charitatem. Attendite. Reliquistis judicium et et charitatem. Attendite. Reliquistis judicium et charitatem, et decimatis olera. Non est hoc facere eleemosynam. Et haec, inquit, oportet facere, et illa non omittere. Quae facere? Judicium et charitatem, justitiam et misericordiam; et illa non omittere. quid illis dixit, Facite eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis? Quid est, Facite eleemosynam? Facite misericordiam. Quid est, Facite misericordiam? Si intelligis, a te incipe. Quomodo enim es misericors alteri, si crudelis sis tibi? Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis. Facite veram eleemosynam. Quid est eleemosyna? Misericordia, Audi SMendicat ante te anima tua, redi ad conscientiam tuam. Quicumque male vivis, quicumque infideliter vivis, redi ad conscientiam tuam: et ibi invenis mendicantem animam tuam, invenis egentem, invenis pauperem, invenis aerumnosam, invenis forte nec
Abbreviated transcription (Latin):
mosinas. & ecce om̃ia munda sunt uobis: A¬
nas. & quom̃ dabant: Om̃ia sua decimabanse
de om̃ib fructib decimã partẽ detrahebant.¬
& ipsam dabant. Non facile hoc aliqͥs fade
cxp̃ianꝰ Ecce qđ faciebant iudei. ñ triticũ solĩ
s & iunum & oleum: neꝙ hoc solũ s eta
& res contẽptibiles ꝓpter p̃ceptum di. ꝙ ni¬
num. tutam. mentã. & anecũ. totũ decinsa¬
bant. id est decimã partẽ detrahebant. & ele¬
quasi eis qui ñ facerent elemosinas. cum ipsi
scirent oꝑa sua. qd̾ et minutissima & contẽp¬
tibilia fructuũ suoꝵ decimabant. & elemosi.¬
nas dabant. Irriserunt illum apud se talia
Perum ue uobis scribȩ & pharisei qui decima¬
tis mentã. cyminũ & rutã & om̃e olus. ut
sciatis noui elemosinas ur̃as. Certe istȩ sunt
demosine ur̃ȩ. istȩ sunt decimȩ: etiam minu¬
ta queq & contẽptibilia fruduũ ur̃oꝵ de¬
cimatis. & relinquitis grauiora legis: udicium

Expanded text:
emosynam, et ecce omnia munda sunt vobis? Aemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis? Anas. Et quomodo dabant? Omnia sua decimabant, de omnibus suis fructibus decimam partem detrahebant, et ipsam dabant. Non facile hoc aliquis facit Christianus. Ecce quod faciebant Judaei. Non triticum solum, sed et vinum et oleum: neque hoc solum, sed etiam et res contemptibiles propter praeceptum Dei, cuminum, rutam, mentam et anethum totum decimabant: id est, decimam partem detrahebant, et elequasi eis qui non facerent eleemosynas: cum ipsi scirent opera sua, quod et minutissima et contemptibilia fructuum suorum decimabant, et eleemosynas dabant. Irriserunt illum apud se talia Verumtamen vae vobis, Scribae et Pharisaei, qui decimatis mentam, cuminum et rutam, et omne olus. Ut sciatis, novi eleemosynas vestras. Certe istae sunt eleemosynae vestrae, istae sunt decimae: etiam minuta quaeque et contemptibilia fructuum vestrorum decimatis: Et relinquitis graviora Legis, judicium
Abbreviated transcription (Latin):
i epła sua sic loquitur. Sic inquit & uobis de¬
dit similitudinẽ de archa noe. quomͦ octo
honnines salui facti sunt ꝑ aquam. Et adiua-¬
xit sic. E uos simili forma saluos faciet bap-¬
tisma. ñ carnis depositio sordium. s conscien¬
tiȩ bonȩ interrogatio. Hanc conscientiȩ honȩ
tamen date elemosinã. & ecce om̃ia munda sunt
uobis. Taudata est elemosina. facite & ꝓbate
S paulisꝑ attende. phariseis dictum est. Phat¬
sei isti uidei erant quasi egregũ iudeoꝵ. nobilio¬
res enĩ atq doctiores tunc pharisei uocabantur.
baptismo xp̃i abluti ñ erant. in xp̃m filium di
unigenitũ qui inter illos ambulabat & ab ei
non agnoscebat᷑ nondũ crediderant: Quomͦ
eis dicit date elemosinã. & ecce om̃ia munda
sunt uobis: Si audirent illũ pharisei & da¬
rent elemosinas. iam scđm uerbũ eiꝰ munda il¬
lis essent om̃ia. Quid opus erat. ut crederent
in eo: Si autẽ mundari ñ possent nͥ credentes
in eum qui fide mundat cor: quid est date ele¬

Expanded text:
istola sua ita loquitur: Sic, inquit, et vobis dedit similitudinem de arca Noe, quomodo octo animae salvae factae sunt per aquam. Et adjunxit: Sic et vos simili forma Baptisma salvos faciet; non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hanc conscientiae bonae tamen date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Laudata est eleemosyna, facite et probate. Sed paulisper attendite: Pharisaeis dictum est. Pharisaei isti Judaei erant, quasi egregii Judaeorum. Nobiliores enim atque doctiores tunc Pharisaei vocabantur. Baptismo Christi abluti non erant: in Christum Filium Dei unigenitum, qui inter illos ambulabat, et ab eis non agnoscebatur, nondum crediderant. Quomodo ergo eis dicit, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis? Si audirent illum Pharisaei, et darent eleemosynas, jam secundum verbum ejus munda illis essent omnia; quid opus erat ut crederent in eum? Si autem mundari non possent, nisi credentes in eum qui fide mundat cor; quid est, Date ele
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nĩc in eo qd̾ phariseis dicebat. su¬
os utiq discipulos commonebat: ne
i corꝑis mundatione putarent esse iusticiã.
Om̃i enim die pharisei anteq̃m pranderent
abluebant se aqua. quasi cotidiana lauatio
possit cordis esse mundatio. Deniq quales
essent ostendit. Ille dicebat qui uidebat. ñ eñ
ut hoc sciatis. ille phariseus cui respondit xp̃e
apud seipsum cogitauit. uoce ñ sonuit. Et
ille tam̃ audiuit. apud se enim rep̃hendit dm̃m
ap̃m. quia sic uenit ad coniuuiũ eiꝰ ñ lotus.
Ille cogitabat. hic audiebat: id̃o respondebat.
Quid gͦ respondit. Nunc uos pharisei qd̾ foris
est parapsidis lauatis. intus autẽ pleni estis dolo
gando peꝑcit. ut correcto in iudicio parceret
Hcinde quid ostendit nobis:. Quia & baptismũ
qd̾ semel adhibetur ꝑ fidem mundat. fides autẽ
uitꝰ est non foris. Unde dicit᷑ & legit̃ in adib¬

Expanded text:
s, in eo quod Pharisaeis dicebat, suos utique discipulos commonebat, ne in corporis mundatione putarent esse justitiam. Omni enim die Pharisaei, antequam pranderent, abluebant se aqua: quasi quotidiana lavatio possit cordis esse mundatio. Denique quales essent, ostendit. Ille dicebat qui videbat: non eniut hoc sciatis, ille Pharisaeus cui respondit Christus, apud se ipsum cogitavit, voce non sonuit, et ille tamen audivit. Apud se enim reprehendit Dominum Christum, quia sic venit ad convivium ejus non lotus. Ille cogitabat, hic audiebat, ideo respondebat. Quid ergo respondit? Nunc vos, Pharisaei, quod foris est paropsidis lavatis: intus autem pleni estis dolo  objurgando pepercit, ut correcto in judicio parceret. Deinde quid ostendit nobis? Quia et Baptismum, quod semel adhibetur, per fidem mundat. Fides autem intus est, non foris. Unde dicitur et legitur in Actib
Abbreviated transcription (Latin):
Sainnemo enĩ potest qͣmitis uni año obtemperare
sepugnantia iubenti. qm̃inemo potest etiã duobus
dm̃s sertire. Quod eodem sermone saluator ipse testa¬
tus est. Quid gͥ faciet animꝰ nutans. cum se obtem¬
ꝑare ñ pͥosse existimat. & ñ obtemꝑare formidat :
Si enim bona oꝑa sua in luce posuerit hommibus
intuenda ut faciat qđ p̃ceptum est. sic luceat lumen
ur̃m corã hominib ut uideant bona oꝑa ur̃a &
glorificent patrẽ ur̃m qui in cęlis est. reum se teneri
arbitrabitur. quia cont̃ p̃ceptum fecit. ubi dr̃. Attendi¬
te ne iusticiã uiãm faciatis corã hominib. ut uidea¬
mini ab cis. Rursusq si hoc timens & cauens ea que
bene facit absconderit. ñ se putabit seruire imꝑanti
& dicenti. I. uceat lumen ur̃m corã hominib. ut uide¬
implet. & seruiet unuiersissimo dño. qui seruum
pigrũ ñ damnaret. si ea que fieri nullo mͦ pot̾ant
imꝑaret. Audi enĩ paulum seritũ xp̃i iñu uocatũ

Expanded text:
emo potest quamvis uni domino obtemperare repugnantia jubenti, quam nemo potest etiam duobus dominis servire: quod eodem Sermone Salvator ipse testatus est . Quid ergo faciet animus nutans, cum se obtemperare non posse existimat, et non obtemperare formidat? Si enim bona opera sua in luce posuerit hominibus intuenda, ut faciat quod praeceptum est, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est; reum se teneri arbitrabitur, quia contra praeceptum fecit, ubi dicitur, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. Rursusque si hoc timens et cavens, ea quae bene facit absconderit, non se putabit servire imperanti et dicenti, Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videimplet, et serviet universissimo Domino, qui servum pigrum non damnaret, si ea quae fieri nullo modo poterant, imperaret. Audite enim Paulum servum Christi Jesu, vocatum
Abbreviated transcription (Latin):
deamini ab eis. nͥ quia sunt quidã qui sic faciunt
iusticiã fuã corã hominib ñ ut uideant᷑ ab eis. sed
ut ipsa oꝑa uideant᷑ & głificetur pater qui in celis¬
est. quia iustificatis imp̃us donare dignatꝰ est qd̾ ta-

Expanded text:
deamini ab eis: nisi quia sunt quidam, qui sic faciunt deamini ab eis: nisi quia sunt quidam, qui sic faciunt justitiam suam coram hominibus, non ut videantur ab eis, sed ut ipsa opera videantur, et glorificetur Pater qui est in coelis, qui ea justificatis impiis donare dignatus est?
Abbreviated transcription (Latin):
tionem uͦ innotescendi ñ habeat insi in laudib dĩ.
ꝓpter eoꝵ quib innotescit utilitatẽ. quib hoc ꝓ¬
dest ut d̾s placeat qui hoc p̃stitit homini. atq ita
ñ desꝑent etiam si sibi uoluerint hoc posse presta.¬
ri. Itaq aliam audite sententiã ubi ait. attendite
ne iusticiã ur̃am faciatis corã hominib Non alibi
terminauit qͣm ubi dixit ut uideamini ab eis. nec
addidit. & głificent patrẽ ur̃m qui in celis est: s
potiꝰ addidit. alioqͥn mercedem ñ habebitis apud
patrẽ ur̃m qui in celis est. Hinc enĩ ostendit cos
qui tales sunt quales fideles suos esse ñ uult in eo-
ipso inrcedem querere qđ uident̃ ab hominib ibi
constituere bonũ suum. ibi oblectare uanitatẽ condis
sui. ibi exinaniri & inflari. ibi tumescere & contabesce.¬
re. Cur enĩ ñ sufficit ut diceret. attendite ne facia¬
tis iusticiam urãm corã hominib. s addidit ut ui-¬

Expanded text:
tionem vero innotescendi non habeat nisi in laudibus Dei, tionem vero innotescendi non habeat nisi in laudibus Dei, propter eorum quibus innotescit utilitatem; quibus hoc prodest, ut Deus placeat, qui hoc praestitit homini; atque ita non desperent, etiam sibi si voluerint hoc posse praestari. Itaque aliam sententiam, ubi ait, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, non alibi terminavit, quam ubi dixit, ut videamini ab eis: nec addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est; sed potius addidit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est. Hinc enim ostendit eos qui tales sunt, quales fideles suos esse non vult, in eo ipso mercedem quaerere, quod videntur ab hominibus, ibi constituere bonum suum; ibi oblectare vanitatem cordis sui, ibi exinaniri et inflari, ibi tumescere et contabescere. Cur enim non sufficit, ut diceret, Attendite ne faciatis justitiam vestram coram hominibus; sed addidit, ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
& quid expectet. intuendũ est. Si enĩ qui uult ui¬
deri ab hominib bona oꝑa sua. głam & utilitatẽ suã
ponit ante homines. & hanc in conspectu hominũ
querit. nichil eoꝵ que de hac re dñs p̃cepit implebit.
quia & attendit facere iusticiã suã coram hominib
ut uideretur ab cis. & sic ñ cluxit lum̃ eiꝰ coram
homunib. ut ad hoc uiderent bona oꝑa eius. ut
głificarent patrem qui in celis est. Sie quippe uolu¬
it glificari ñ d̃m. & suam quesuit utilitatem.
non dilexit dñi uoluntatem. De qualib dicit apł̃s.
Om̃s enim que sua sunt querunt. ñ que iñu
xp̃i. Itaq ñ illic sententia terminata est ubi ait.
sic luceat lux ũra coram hominib ut uideant bo-¬
na oꝑa ur̃a. sed continuo subunxit cur faciendũ
sit:. ut głificent inquit patrẽ ũm qui in celis est.
ut homo cum benefaciens uidet᷑ ab hominib in¬
tentionẽ boni facti habeat in conscientia sua. inten¬

Expanded text:
et quo spectet, intuendum est. Si enim qui vult viet quo spectet, intuendum est. Si enim qui vult videri ab hominibus bona opera sua, gloriam et utilitatem suam ponit ante homines, et hanc in conspectu hominum quaerit; nihil eorum, quae de hac re Dominus praecepit, implevit: quia et attendit facere justitiam suam coram hominibus, ut videretur ab eis; et non sic eluxit lumen ejus coram hominibus, ut ad hoc viderent bona opera ejus, ut glorificarent Patrem qui in coelis est. Se quippe voluit glorificari, non Deum; et suam quaesivit utilitatem, non dilexit Domini voluntatem. De qualibus dicit Apostolus: Omnes enim quae sua sunt quaerunt, non quae Jesu Christi . Itaque non illic sententia terminata est, ubi ait, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra: sed continuo subjunxit cur faciendum sit, ut glorificent, inquit, Patrem vestrum, qui in coelis est: ut homo cum bene faciens videtur ab hominibus, intentionem boni facti habeat in conscientia sua, inten
Abbreviated transcription (Latin):
lum coram do. s etiã corã hominib. Et ittrũ. ꝑ lace¬
te om̃ib ꝑ om̃ia. sicut & ego ꝑ om̃ia om̃ib placeo.
Clidete rursꝰ quam attendat ne faciat iusticiã suam
coram hominib. ut uideatur ab eis. Opus autẽ suũ
testimoniũ conscientiȩ m̃e. Et illud qͦ nichil est ma-¬
nifestiꝰ. Si adhuc inqͥt hominib placerem. xp̃i seruus
ñ essem.S ne quisq̃m eoꝵ qui de p̃ceptis quasi repug¬
nantib titubant ipsiꝰ dñi moueatur. inultonagis apło
eius ingerat questionẽ. & dicat. Quomͦ tu dicis place¬
le om̃ib ꝑ om̃ia sicut & ego om̃ib ꝑ om̃ia placto. &
tu idem dicis. si adhuc hominib placerem. xp̃i ser¬
uus ñ essem: Assit ipse dñs qui etiam in suo seruo
& apło loquebatur. & aꝑiat nobis uoluntatẽ suam.
& tribuat obediendi facaltatẽ. Ipsa quippe uerba
terludunt ora esurientiũ. quia pascunt conla pul¬
santiũ. Intentio qͥppe conlis humani quo dirigatur

Expanded text:
hominibus : et iterum, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo . Videte rursus quemadmodum attendat, ne faciat justitiam suam coram hominibus, ut videatur ab eis. Opus autem suum testimonium conscientiae nostrae : et illud quod nihil est manifestius, Si adhuc, inquit, hominibus placerem, Christi servus non essent . Sed ne quisquam eorum qui de praeceptis quasi repugnantibus ipsius Domini moventur, multo magis Apostolo ejus ingerat quaestionem, et dicat, Quomodo tu dicis, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo: et tu idem dicis, Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem? Adsit ipse Dominus, qui etiam in servo suo et Apostolo loquebatur, et aperiat nobis voluntatem suam, et tribuat obediendi facultatem. 3. Conciliantur dutercludunt ora esurientium, quia pascunt corda pulsantium. Intentio quippe cordis humani quo dirigatur,
Abbreviated transcription (Latin):
set placete om̃ib ꝑ om̃ia sicut & ego om̃ib ꝑ
om̃ia placeo. qͥmꝰ ñ ibi temansit. quas ibi con¬
stituerit finẽ intentionis suȩ ut placeret homi-¬
nib ⁊ alioquin falsum dixisset. si adhuc homini¬
bus placerẽ. xp̃i seruus ñ essem. S statim sub¬
iunxit. quare om̃ib placeret. Non querens in¬
quit qd mͥ uule est s qd̃ mulus. ut salui fiant.
Ita & ñ placebat hominib ꝓpter suã utilitatem.
ne ap̃i seruus ñ esset: & placebat hominib ꝓpt̃
illoꝵ salutem. ut xp̃i esset dispensatos idoneus.
quia & illi coram d̾o conscientia sufficiebat. &¬
de illo coram hominib qd imitarent᷑ elucebat.¬

Expanded text:
set, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per set, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo; quomodo non ibi remansit, quasi ibi constituerit finem intentionis suae, ut placeret hominibus; alioquin falsum dixisset, Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem: sed statim subjunxit quare hominibus placeret. Non quaerens, inquit, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant . Ita et non placebat hominibus propter suam utilitatem, ne Christi servus non esset; et placebat hominibus propter illorum salutem, ut Christi esset dispensator idoneus: quia et illi coram Deo conscientia sufficiebat, et de illo coram hominibus quod imitarentur, elucebat.
Abbreviated transcription (Latin):
faciam & inueniar in illo ñ habens meã iusticiam.
que ex lege est. sed eam que est ꝑ fidem xp̃i. que est
ex deo iusticia ex fide Et in alio loco. Ut nos simꝰ¬
iusticia di in illo. Unde & udeos ita rep̃hendit.
Ignorantes inqͥt dĩ iusticiã & suã uolentes con-¬
stituere. iusticiȩ di ñ sunt subiecti. Qiusqͥs g̃ ita
uult uideri ab hominib oꝑa sua. ut ille głificet᷑
a quo ea que in illo uidentur accepit. & sic ad
imitandũ bonũ idem ipsi qui uident pietate fidĩ
ꝓtiocentur: ucre lumen eiꝰ lucet coram hominib.
quia lux de illo caritatis radiatur. ñ suꝑbiȩ.
fumꝰ euomitur. & in eoipso cauet ne iusticiã suã
faciat coram hominib ut uideatur ab eis. qͥa
nec suã deputat illã iusticiam. nec idõ facit ut
ipse uideatur. sea ut ille intelligat᷑ qui laudatur
in homine iustificato. ut faciat & in laudante
qđ laudatur in altero. id est ut laudantẽ faciat
esse laucdabilem.: Attendite & apł̃m. Cum dixis¬

Expanded text:
faciam et inueniar in illo non habens meam iustitiam, quae ex lege est, sed eam, quae est per fidem Christi, quae est ex deo iustijustitia Dei in illo . Unde et Judaeos ita reprehendit: Ignorantes, inquit, Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Quisquis ergo ita vult videri hominibus opera sua, ut ille glorificetur, a quo ea quae in illo videntur accepit, et sic ad imitandum bonum iidem ipsi qui vident pietate fidei provocentur, vere lumen ejus lucet coram hominibus: quia lux de illo charitatis radiatur, non superbiae fumus evomitur: et in eo ipso cavet, ne justitiam suam faciat coram hominibus, ut videatur ab eis; quia nec suam deputat illam justitiam, nec ideo facit ut ipse videatur; sed ut ille intelligatur, qui laudatur in homine justificato, ut faciat et in laudante quod laudatur in altero, id est, ut laudantem faciat esse laudabilem. Attendite et Apostolum, cum dixis
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli. id quoq uobis d̾s reulabit. Uerump¬
tamen in quo ꝑuenimꝰ in eo ambulemꝰ. it re¬
uelet nobis d̾s. Et qd̾ aliter sapimꝰ in eo qͦ¬
ꝑuenimꝰ. ñ in eo remaneamꝰ: s in eo ambule¬
mus. Uidetis quia uiatores sumꝰ. Dicitis. ꝯd
est ambulare: Breuiter dico: ꝓficere. ne for¬
te ñ intelligatis & pigrius ambuletis. Profici¬
te frẽs mei. discutite uos semꝑ sine dolo. sine
adulatione. sine palpatione. ñ enĩ aliquis est
intus tecũ cui erubescas & iactes te ibi. s cui
placet humilitas. Ipse te ꝓbet. ꝓba & teip¬
sum tu ipse. Semꝑ tibi displiccat qd̾ es: si uis
ꝑtienire ad qd̾ nondũ es. Nam ubi tibi pla¬
cuisti ibi remansisti. si autẽ dixeris sufficit:¬
& peristi. Semꝑ adde. semꝑ ambula: semꝑ
ꝓfice: noli in tua remauere. noli retro redire.
noli deuiare. Remanet qui ñ ꝓficit. retro redit
qui ad ea reuoluitur uude iam recesserat: deuiat

Expanded text:
parvuli; id quoque vobis Deus revelabit. Verumparvuli; id quoque vobis Deus revelabit. Verumtamen in quo pervenimus, in eo ambulemus. Ut revelet nobis Deus et quod aliter sapimus, in quo pervenimus, non in eo remaneamus, sed in eo ambulemus. Videtis quia viatores sumus. Dicitis, Quid est ambulare? Breviter dico, Proficere; ne forte non intelligatis, et pigrius ambuletis. Proficite, fratres mei, discutite vos semper sine dolo, sine adulatione, sine palpatione. Non enim aliquis est intus tecum, cui erubescas, et jactes te. Est ibi, sed cui placet humilitas, ipse te probet. Proba et te ipsum tu ipse. Semper tibi displiceat quod es, si vis pervenire ad id quod nondum es. Nam ubi tibi placuisti, ibi remansisti. Si autem dixeris, Sufficit; et peristi: Semper adde, semper ambula, semper profice: noli in via remanere, noli retro redire, noli deviare. Remanet, qui non proficit; retro redit, qui ad ea revolvitur unde jam abscesserat; deviat,
Abbreviated transcription (Latin):
tro oblitꝰ in ea quȩ ante sunt extentꝰ scđm
intentionẽ sequor. adhuc sequor ad palmam
suꝑnę uocationis dĩ in xp̃o uĩu. Adhuc se-¬
quor. adhuc ꝓficio. adhuc ambulo. adhuc in
uia sum: adhuc me extendo. nondũ ꝑueni.
Ergo si & tu ambulas. si te extendis. si ca
quȩ uentura sunt cogitas: obliuiscere p̃terita.
noli in ea respicere. ne ibi remaneas tibi res-¬
pexeris. Mementote uxoris loth. Q uotqͦt gͦ
ꝑfecti. hoc sapiamꝰ. Dixerat ñ sum ꝑfectus.
& dicit qͦtqͦt ꝑfecti hoc sapiamꝰ. Perfecti &¬
ñ ꝑfecti. ꝑfecti uiatores: nondũ ꝑfecti posses-
Qui iam in uia ambulant. ꝑfecti uiatores
sunt. Ut scias uiatores eũ dixisse ñ habita¬
ne forte subrepat uobis quia uos aliqͥd estis.
¶ui autẽ seipsum putat esse aliquid cum
nichil sit: scipsum seducit. Et qui se putat
aliquid scire. necdum scit quẽ admodũ oportet¬
eum scire. Eigo & siquid altter sapitis quasi

Expanded text:
tro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum tro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor. Adhuc sequor: ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Adhuc sequor, adhuc proficio, adhuc ambulo, adhuc in via sum, adhuc me extendo, nondum perveni. Ergo si et tu ambulas, si te extendis, si ea quae ventura sunt cogitas; obliviscere praeterita, noli in ea respicere, ne ibi remaneas ubi respexeris. Mementote uxoris Lot . Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. Dixerat, Non sum perfectus, et dicit, Quotquot perfecti, hoc sapiamnon perfecti: perfecti viatores, nondum perfecti possessoqui jam in via ambulant, perfecti viatores sunt: ut scias viatores eum dixisse, non habitane forte subrepat vobis, quia vos aliquid estis. Qui autem se ipsum putat esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit . Et qui se putat aliquid scire, necdum scit quemadmodum oportet scire . Ergo, Et si quid aliter sapitis, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
rium. Meliorẽ maria partẽ elegit. quȩ ñ au-¬
feretur ab ea. Tu bonã. s illa meliorem. Tu
bonam. bonũ est enĩ conuersari in obsequio
scõꝵ: s ista meliorẽ: Deniq qd̾ tu elegisti
tͣnsit. Ministras esurientib. ministras siti¬
entib. ministras lectulos dormituris. p̃bes
domũ habitare uolentib: om̃ia ista tͣnseunt
Erit tempꝰ ubi nemo esuriat. nemo sitiat:
nemo dormiat. Ergo cura tua auferetur
a te. Maria meliorem partẽ elegit. quȩ ñ
auferetur ab ea. Non auferetur. contẽplari
elegit: uerbo uiuere elegit. Qualis erit ui-¬
ta de uerbo sine uerbo: Modo ista uiuebat
de uierbo s sonante uerbo. erit uita de uer-¬
bo: nullo sonante uerbo. Ipsum uerbũ uita
est. Similes ei erimꝰ. quando uidebimꝰ egm
sicuti est. Ipsa erat una ut comtẽplaretur de¬
lectationẽ dñi. hoc ui scłi huiꝰ nocte-
ñ possumꝰ. Nane asstabo tibi &
contẽplabor. Ergo ego inqͥt me ñ arbitor¬

Expanded text:
rium. Maria meliorem partem elegit, quae non aurium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea . Tu bonam, sed ista meliorem. Tu bonam bonum est enim conversari in obsequio sanctorum, sed ista meliorem. Denique quod tu elegisti, transit. Ministras esurientibus, ministras sitientibus, ministras lectulos dormituris, praebes domum habitare volentibus: omnia ista transeunt. Erit tempus ubi nemo esuriat, nemo sitiat, nemo dormiat. Ergo cura tua auferetur a te. Maria meliorem elegit partem, quae non auferetur ab ea. Non auferetur: contemplari elegit, verbo vivere elegit. Qualis erit vita de Verbo sine verbo? Modo ista vivebat de Verbo, sed sonante verbo. Erit vita de Verbo, nullo sonante verbo. Ipsum Verbum vita est. Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Ipsa erat una, ut contemplaretur delectationem Domini. Hoc in saeculi hujus nocte non possumus. Mane astabo tibi, et contemplabor . Ergo, Ego, inq