comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam tm̃mͦ signa eẽ. ut ille uidelicet
uitur : pꝰ modũ in ꝯfessione oris ab eis
ab solutꝰ ẽẽ ostendat᷑. Qd aũ in sola cordis
lunt. quo dr. Quac̃q hora ingemue¬
rit peccator saluus erit. Salibi. Quia
adhuc te loquente. dicam ecce ad sum.
Et psalmista. dix inquit ꝯfitebor ad¬

Expanded text:
igna esse, ut ille videlicet vitur, postmodum in confessione oris ab eis absolutus esse ostendatur. Quod autem in sola cordis lunt quod dicitur: Quacunque hora ingemuerit peccator, salvus erit . Et alibi: Quia adhuc te loquente dicam: Ecce adsum . Et Psalmista: Dixi, inquit, confitebor ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfirmationis .i. impositionis ma¬
inuum ⁊̃ querit᷑. utrum maiꝰ sit sacͣm̃¬
tum qmͣ baptismꝰ. S sic̃ sacͥ canones
diffiniunt. utrumq magnum õino
ẽ sacramentũ. ⁊ summa deuotione
sicib celebrat᷑ mori iudeatur reu̾en¬
tia colendum. s̾: hec duo ita ꝯiuncta
sunt in oꝑ atione salutis. ũ nͥ morte int̾.¬
ueniente omnino seꝑari non possus.¬

Expanded text:
 impositionis manuum etiam quaeritur utrum majus sit sacramentum quam baptismus. Sed sicut sacri canones definiunt, utrumque magnum omnino est sacramentum, et summa devotione ficibus celebratur, majori videatur reverentia colendum, sed haec duo ita conjuncta sunt in operatione salutis, ut nisi morte interveniente omnino separari non poss
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Sic̃ enim duob temꝑib pascha
uidelicet ⁊ penthecostes. baptisma ꝙ
his solum temꝑib gen̾alit̃ celebrand̃:
a ieiunis celebrari debet: ĩta ⁊̃ donũ
firmis ⁊ morte ꝑiclitantib. Quanto¬

Expanded text:
ant. Sicut enim duobus temporibus in Pascha videlicet et Pentecoste baptisma, quod illis solum temporibus generaliter celebrandum est, a jejunis celebrari debet, ita etiam donufirmis, et morte periclitantibus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
in capite uͥ.s. capita ñ lauent qui accipi¬
unt manꝰ unpositionẽ. atq tꝑ̃r baptis¬
terii. Quib respondi pot̃. conuenienseẽ.
ut tanto temꝑe aduentꝰ sp̃o scĩ apud u¬
nunquenq qui eum accepit celebret᷑.
qnͣto temꝑe gen̾ałr ab ȩccła celebratur

Expanded text:
in capite ut scilicet capita non lavent qui accipiunt manus impositionem, absque tempore baptisterii. Quibus responderi potest conveniens esse, ut tanto tempore adventus Spiritus sancti apud unumquemque qui eum accepit celebretur, quanto tempore generaliter ab Ecclesia celebratur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ occasionẽ ꝙ. mortis. ne forte ꝑ ab¬
sentiam epĩ. ⁊ difficultatẽ ꝯseqñdi cũ
sine manꝰ impositione baptizatum
ab hac uita migͣre ꝯtinget. Qtiod ꝙ̃
omnino ꝑicłosum eẽt. qr sicut inbap¬
tismo remissio pecc̃oꝵ accipit᷑ ĩta ꝑma
nus imposicione sp̃c ꝑ acħytus datur.
firmeris: ꝓpt̃ ea timend. ẽ. his qui ꝑ ne¬
gligentiam amittunt ep̃i p̃sentiã ⁊i ñ sus¬
cipiunt manꝰ impositionẽ. ne forte ꝑpea
dampnent᷑. q festinare debuerunt. dñ
potuerunt. Ypt̾ eos enĩ qui articło tẽ¬
poris p̃ueniunt᷑. instituta ẽ illa qͣ sac̾¬
dos baptizatũ statim inu̾tice linit sacͥ

Expanded text:
r occasionem quidem mortis, ne forte per absentiam episcopi, et difficultatem eum consequendi, sine manus impositione baptizatum ab hac vita migrare contingeret. Quod quidem omnino periculosum esset. Quia sicut in baptismo remissio peccatorum accipitur, ita per manus impositionem Spiritus Paracletus datur; onfirmeris? Propterea timendum est iis qui per negligentiam amittunt episcopi praesentiam, et non suscipiunt manus impositionem, ne forte propterea damnentur; quia festinare debuerunt dum potuerunt. Propter eos enim qui articulo temporis praeveniuntur, instituta est illa qua sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
Si corpus xͥ fuit ꝙ uidas ꝑ intinctam¬
Qd̃ sacramentum altaris ⁊ figura: qnͣ¬
Qã in spẽ panis ⁊uinixͨ. sacmentum
corꝑis ⁊ sanguinis sui in stituit.
Quał intelligenda : mutatio panis ⁊

Expanded text:
uod Judas per intinctamod sacramentum altaris et figura est quan in speciem panis et vini sacramentum corporis et sanguinis sui instituerit. Qualiter intelligenda est mutatio panis et
Abbreviated transcription (Latin):
sarium sit. cũ tam sollicite uniu̾sis ca¬
uet᷑. ne forte sine ip̃o ab hac uita subtͣ
ꝑ solos pontifices fiebat. S
pontificib reseruatur: Solus .ii. ponti¬
fex frontem ꝯsignare ac lire pot̃.¬

Expanded text:
m, cum tam sollicite universis cavetur ne forte sine ipso ab hac vita subtraper solos pontifices fiebat. Sedpontificibus reservatur. Solus enim pontifex frontem consignare et linire pot
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: ut castitas sac̾dotis nullo incen¬
tiuor estu dissoluat᷑. sic̃ sqͥptum est.
candida mundiciam. Tona uͦ ꝯtinenti¬
am significat. uͥ illic non sordescat. hͥ
non esftuat uita spũalis. ħ zona inue
ta inuenit᷑ .i. bẏsso. purpura. iacin¬

Expanded text:
gitur, ut castitas sacerdotis nullo incentivorum aestu dissolvatur, sicut scriptum est: candida munditiam, zona vero continentiam significat, ut illic non sordescat, hic non effluat vita spiritualis. Haec zona in ta invenit
Abbreviated transcription (Latin):
aucta ẽ ad ꝯsensum. pꝰ ea ꝓpͥa delectatiõe
attracta descens ad actum. In suꝑia ⁊
auariciaᷤꝰ p̃cii cupiditate allecta se ue̾¬
didit. Ingula aũ pꝰea delectata. libent̃
iam gc̃is seruire cepit. Nam cũ amore
ꝓmissionis pͥꝰ mens stulta flecteretur:

Expanded text:
t ad consensum, postea propria delectatione attracta descendit ad actum. In superbia et avaritia pretii cupiditate allecta se vendidit; in gula autem postea delectata libenter jam gratis servire coepit. Nam cum amore promissionis prius mens stulta flecteretur:
Abbreviated transcription (Latin):
tͥa uicia fuerunt. In obedientiȩ duȩ i
pecc̃m unum. Tria uicia fuerunt. Suꝑi¬
unum pecc̃m dñr. In uiciis pͥma fuit su¬
ꝑia. Sccła auaritia. Tcia gula. Insubia
⁊ auaricia in obedientia fuit. de p̃cepto
nature.In gula.sola inobedientia fuit.
dep̃cepto discipline. Nusqͣm N legit᷑ ds̾
ꝓhibuisse homini ne similitudinẽ di¬
uaricator extitit. De solo ligno scĩȩ .b.
ne illus ͦ ⁊ ing̾et. ⁊ iccirco dũ mulier il¬
lud appetñdo tetigit. de p̃cepto discipli¬
ne in obedientie reatum incurrit. Inł¬

Expanded text:
tria vitia fuerunt, inobedientiae duae, et peccatum unum. Tria vitia fuerunt: superbiunum peccatum dicuntur. In vitiis prima fuit superbia, secunda avaritia, tertia gula. In superbia et avaritia, inobedientia fuit de praecepto naturae; in gula sola, inobedientia fuit de praecepto disciplinae. Nusquam enim legitur Deus prohibuisse homini ne similitudinem diaevaricator exstitit. De solo ligno scientiae bne illud contingeret; et idcirco dum mulier illud appetendo tetigit, de praecepto reatum disciplinae inobedientiae incurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
De modo temptationi.
Loc aut diligñter ꝯsicłand ÷ quã
callide hostis pͥmum. ꝙ mulier timu¬
it malum. negando remouit. ac dem̃
ꝙ. ip̃ẽ intendit: malum lib̾e ꝑsuasit.
N ouissime aut̃ ad ipãm ꝑsuasionẽ suf¬
fultiendã. ꝓmissionẽ ad uuxit: t̃ ñ ead̾e

Expanded text:
De modo tentationis. Hoc autem diligenter considerandum quam callide hostis primum quod mulier timuit malum negando removit, ac deinde quod ipse intendit malum libere persuasit. Novissime autem ad ipsam persuasionem fulciendam promissionem adjunxit, et ut eade
Abbreviated transcription (Latin):
litudinẽ di sciãm qb. ⁊ m. spopondit.
In ꝑ suasione gͥ cibi. hoĩem temptaũ
gula: in ꝓmissione d̾itatis ⁊ cognitio¬
nis. una gła ⁊ auaritia. Immodata
namq edendi ꝯcupiscentia: gula est
d esidium aũ in ordinatũ excellendi ua¬
si dendi auaritia. Quȩ mala fuert̃¬

Expanded text:
dit. In persuasione igitur cibi hominem tentavit gula. In promissione divinitatis et cognitionis vana gloria et avaritia. Immoderata namque edendi concupiscentia, gula est. Desiderium autem inordinatum excellendi, vasidendi avaritia.
Abbreviated transcription (Latin):
his aũ ꝑ actis: pontifer se ad orationẽ
ꝯfert. Petens uͥ om̃s qui eandẽ domũ
mraturi intͣui nt: ex auditos se ẽẽ gau¬
deant. Completa itaq expiatione.ꝯ
u̾titur ad altare. incipiens antipħam.
Introibo ad altare di cum ip̃o psalmo.
⁊ qͦd reliquum ẽ de aqͣ purificatioĩs:
ad basim altaris effund̃. Dem̃ ip̃m
altare linteo ext̾git᷑. ⁊ p ontifex incen¬
sum defert suꝑ illud pꝰ ea fac̃ cru¬
cem inmedio altaris. ⁊ ꝑ .iiii. angulos
eiꝰ. de oleo scificato. Bem̃ incͥciutu
ȩccłȩ .xii. cruces crismant᷑ in parie¬
tib ab ipõ pontifice. tres ꝑsingłos
figurate. Reu̾sꝰ deiñ itm ad altare
accensum. thꝰ suꝑ illud offert ĩmod̃
crucis. ⁊ sic ꝑacta deniq ꝯsecratione:

Expanded text:
His autem peractis, pontifex se ad orationem confert, petens ut omnes qui eamdem domum oraturi intraverint, exauditos se esse gaudeant. Completa itaque expiatione, convertitur ad altare incipiens antiphonam: Introibo ad altare Dei ; cum ipso psalmo; et quod reliquum est de aqua purificationis ad basim altaris effundit. Deinde ipsum altare linteo extergitur, et pontifex incensum defert super illud. Postea facit crucem in medio altaris et per quatuor angulos ejus, de oleo sanctificato. Deinde in circuitu ecim cruces chrismantur in parietibus ab ipso pontifice, tres per singulos figuratae. Reversus deinde itur ad altare accensum, thus super illud offert in modum crucis, et sic peracta denique consecratione
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃mꝰ ortat᷑ cunctos ad orandum.
his completis. incipit desinistͦ an-¬
gulo basilicȩ ab oriente ꝑ pauim̃tũ
scͥb̾e alphabetũ usq in dextrũ an-¬
gulũ occidentis. atq it̾m a dextro an-¬
gulo orientis. usq insinistrũ angulũ
occidñtis. De hinc. a altiora ꝯsendit.
⁊ stans añ altare. dm̃ sͥ in adiutoriũ ꝯ¬
inuocat dicens. Ds̃ in adiutorium

Expanded text:
modo hortatur cunctos ad orandum. His completis, incipit de sinistro angulo basilicae ab oriente per pavimentum scribere alphabetum usque in dextrum angulum occidentis, atque iterum a dextro angulo orientis usque in sinistrum angulum occidentis. Dehinc ad altiora conscendit; et stans ante altare. Deum sibi in adjutorium invocat, dicens: Deus in adjutorium
Abbreviated transcription (Latin):
mi̾cens. deiñ eccłam ipãm extͥnsetꝰ.t̃.
girando asꝑgit. clero ⁊ ppło subseq̃n¬
te. Int̾im uͦ in circuitu dedicande ec
uenieis qm obsac᷑menti figa̾m. clau¬
sam ẽẽ oportet. ꝑcutit uirga pasto¬
rali suꝑ liminare ip̃iꝰ. dicens. Tollite
pontifex cum cdero ⁊ ppło. dicensã
cio. Pax huic domui. Bem̃ cũ sac̾¬
dotib ⁊ leuitis ⁊ clericis ad orõnẽ¬

Expanded text:
miscens, deinde ecclesiam ipsam extrinsecus ter gyrando aspergit, clero et populo subsequente. Interim vero in circuitu dedicandae ecveniens, quam ob sacramenti figuram clausam esse oportet, percutit virga pastorali super liminare ipsius dicens: « Tollite pontifex cum clero et populo, dicens ter: Pax huic domui . Deinde cum sacerdotibus et levitis et clericis ad or
Abbreviated transcription (Latin):
S ħ aquã benedic̃. salem ⁊ cm̾em
admifeis. ⁊ faciens ter signũ crucis
additur. Pꝯ ħ tingit digitum in aqͦ
⁊ fac̃ crucẽ suꝑ .iiii. cornua altaris.
Indeuenit añ altare. ⁊ cͥcuiens asꝑg̃
illud .uii. uicib asꝑsorio facto de y¬
sopo. Circuit de hinc t̾ totam eccłi¬
am intͥnsecꝰ asꝑgens parietes ip̃iꝰ eadẽ
aqua. faciens ħ ⁊ t̾cio. Int̾m uͦ cantat᷑
psalmus. E xurgat ds̃ cũ antipħa. Can¬
tatur &̃ antipħa qui habitat in adiuto

Expanded text:
 aquam benedicit, salem et cinerem admiscens, et faciens ter signum crucis additur. Posthaec tingit digitum in aqua, et facit crucem per quatuor cornua altaris. Inde venit ante altare, et circuiens aspergit illud septem vicibus, aspersorio facto de hyssopo. Circuit dehinc totam Ecclesiam, intrinsecus aspergens parietes ipsius eadem aqua faciens hoc et tertio. Interim vero cantatur psalmus: Exsurgat Deus , cum antiphona. Cantat
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑexcellens. ⁊ efficax. ⁊ nutꝰ sui lib̾ta¬
te singłarit̃ ꝑfectum. ac ꝓpͥa potestate
plenum. Omne aũ ꝙ c̾atum ẽ ex parte
ẽ. ⁊ ex parte potñs ẽ.:⁊ sap iens. ⁊ lib̾um
ex parte. qr nec oĩs effectꝰ potestati c̾at᷑e
subicitur. nec omne occultum sapĩe ma¬
nifestatur. nec omnis euentꝰ electionem
sequit᷑. aut uoluntati famulat᷑. S ẜ ali¬

Expanded text:
superexcellens et efficax et nutus sui libertate singulariter perfectum, ac propria potestate plenum. Omne autem quod creatum est ex parte est, et ex parte potens et sapiens et liberum ex parte; quia nec omnis effectus potestati creaturae subjicitur, nec omne occultum sapientiae manifestatur, nec omnis eventus electionem sequitur. aut voluntati famulatur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
intelligñtia sapientes erant. ⁊ libertate
uoluntatiꝰ ꝓmiͥti ad utrũliba: ⁊ ñ habileᷤ.
equale omnib erat: ⁊ tñ sufficͥt̃ erat.Istas
disc̾cones inuisibiles. iniusibiliũ ⁊ intel¬
ligibilium natarum. solꝰ pondare potuit.¬

Expanded text:
rant, et libertate voluntatis prompti ad utrumlibet et habiles; non aequale omnibus erat, et tamen sufficienter erat. Istas discretiones invisibiles invisibilium et intelligibilium natura solus ponderare potuit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥlq lib̾tas. ⁊ qͣntũ in his ꝯmune oĩb.
⁊ qͥd singłis ꝓpͥũ ł singłare ac differeis
datũ sit: ualde ineffabile ẽ.⁊ a sensu
humano remotũ. Sola enĩ duuna po¬
testas. ⁊ sapĩa diuina. nec t̃mino nec m̃¬
sura ꝯdudr: ⁊ arbitrii lib̾tas ȩt̃m aity

Expanded text:
que libertas, et quantum in his commune omnibus, et quid singulis proprium vel singulare ac differens datum sit; valde ineffabile est et a sensu humano remotum. Sola enim divina potestas et sapientia divina nec termino nec mensura concluditur; et arbitrii libertas aet
Abbreviated transcription (Latin):
ille rõnales q̃ sp̃s erant. ⁊ natura sim¬
Eplices. ⁊ uita immortales uniꝰ subtilitatiͤ
ł puritatis. siue iuigoris eiꝰdẽ. ł qͣlibet alio
nomine significandũ sit. qͣlib& ẽẽntiabo¬
na. siue alia melior aut dłientior forma
iure appellatur: c̃ate sint. Sic enĩ corpoꝵ
natura se demonsirat. ⁊ st̃ q̃dam corpora
solida mag̃ ⁊ firma. ⁊ alia puriora apꝑa
gilia ⁊ corruptioni ꝓxima. ⁊ insirma. ⁊ fe¬
culenta. ⁊ uilia. ⁊ pondasa. ⁊ in ꝯgrua. Et
est pulchra cũ in uniu̾sitatis ꝯpage ⁊ ordi¬
ne ista diu̾sitas. in qua minꝰ bonũ malũ ñ
est. ⁊ differens maiꝰ bonum bonum est.
Ad hc̃ gͦ modũ rõnabile ẽ illas qͦ sp̃italeᷤᷤ

Expanded text:
illae rationales quae spiritus erant; et natura simplices, et vita immortales, unius subtilitatis vel puritatis sive vigoris ejusdem vel quolibet alio nomine significandum sit quaelibet essentia bona, sive alia melior aut decentior forma jure appellatur, creatae sunt. Sic enim corporum natura se demonstrat; et sunt quaedam corpora solida magis et firma, et alia puriora appargilia et corruptioni proxima et infirma et feculenta et vilia et ponderosa et incongrua. Et est pulchra tamen in universitatis compage et ordine ista diversitas, in qua minus bonum malum non est, et differens bonum majus bonum est. Ad hunc ergo modum rationabile est illas quoque spirituales
Abbreviated transcription (Latin):
uartum p̃ceptum ẽ. Quartum.
non furtum facies. Fu̾rtũ accip̃r
in ħ loco ꝓ qualibet illicita usurpatiõe
rei alienȩ. siue occulta siue manifesta.
Qui enĩ furtum ꝓhibuit: rapinã ñ
ꝯcessit. cũ sit maiꝰ pecc̾m uͥ testantur
subtrahere. qr mauis odium uram ex-¬
citat. Sub furto ⁊̃ comp̃henditꝰ᷑ usura

Expanded text:
uartum praeceptum est: Non furtum facies . Furtum accipitur in hoc loco pro qualibet illicita usurpatione rei alienae, sive occulta sive manifesta. Qui enim furtum prohibuit, rapinam non concessit, cum sit majus peccatum ut testantur subtrahere, quia majus odium et iram excitat. Sub furto etiam comprehenditur usura
Abbreviated transcription (Latin):
sum cum dic̾et scͥptura filiũ dm̃. ne
putar&e hõ qui humana nou̾at. diui¬
na ñ nou̾at. minorationẽ qͣnda sensꝰ ⁊
intelligñtiȩ eẽ in filio. qͣsi ad huc infra
ꝑfectionẽ ctatis ꝯsummatȩ: addidit sa¬
pientẽ. ñ q singłarit̃ ħ ip̃e erat qd ẽẽ ꝯ¬
mune om̃ib erat. s qr singłr ip̃e erat.¬

Expanded text:
sum cum diceret Scriptura Filium Deum, ne putaret homo qui humana noverat, divina non noverat, minorationem quamdam sensus et intelligentiae esse in Filio, quasi adhuc infra perfectionem aetatis consummatae, addidit sapientem; non quia singulariter hoc ipse erat quod esse commune omnibus erat; sed quia singularit
Abbreviated transcription (Latin):
ds eĩnus ẽ. S hoc nefas est confit̾i
sapĩa semꝑ disposuit. qd̾ coȩt̃na potesta¬
te aliqñ facit. Eẜ erant simul semꝑ boni¬
tas. ⁊ sapĩa. ⁊ potestas. nec diuidi uł se
idem erant. Ꝙ abhis formã dedit oꝑi
suo artifex d̾s. qͥb ꝯsummata st̃ oĩa.
ab euo in choationis ⁊ ȩt̃nitatis pͥncipio

Expanded text:
aeternus est. Sed hoc nefas est confiteri.sapientia semper disposuit, quod coaeterna potestate aliquando facit. Et erant simul semper bonitas, sapientia, et potestas; nec dividi vel seidem erant, et ab his formam dedit operi suo artifex Deus, quibus consummata sunt omnia ab aevo inchoationis, et aeternitatis principio
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate fuit qñfieret. qd̾ futur̃̾ fuit.
Duoitaq ħ in c̾atore parit̃ erãt. bonitas.
testas coet̃na. Ꝙ bonitate uoluit. ⁊ sapĩa
disposuit. ⁊ potestate fecit. Et uid̾r qͣsi
q̃dam ẽẽ distinctio. ⁊ successio tẽꝑalis.
u demonstrat se ꝯsidationi pͥma boni
ꝑ eam disposuit. nouissima potestas.
uoluntas pͥma. ⁊ pꝰ eam dispositio. ⁊
nouissime oꝑatio subsetuta. Nisi eñi
uoluisset ñ disposuissce. ⁊ nͥ disposuis¬
set. ñ fecisset. Et occurrit magna rõ. qͥa

Expanded text:
voluntate fuit, quando fieret quod futurum fuit. Duo itaque haec in Creatore pariter erant bonitas etestas coaeterna, et bonitate voluit, sapientia disposuit, potestate fecit. Et videtur quasi quaedam esse distinctio et successio temporalis; et demonstrat se considerationi prima bonitentia, quia per eam disposuit, novissima potestas voluntas prima, et post eam dispositio, et novissime operatio subsecuta. Nisi enim voluisset non disposuisset, et si non disposuisset, non fecisset. Et occurrit magna ratio, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aliud ẽ gignens a genito qr łs :: ⁊
d̾s unus gignens ⁊ genitus. qr una
ditas gignentis ⁊ geniti. ꝑꝑt̃ ea unum
inuenti sunt in illo qi ds erant. qͥa
unum erant totum ꝙ erant. s unꝰ ñ in
uno. qr pat̃ erat qui anullo erat. ⁊ filiꝰ¬

Expanded text:
n alius est gignens a genito, quia Deus est; et Deus unus, gignens et genitus, quia deitas una gignentis et geniti. Propterea unum inventi sunt in illo quod Deus erant; quia unum erant totum quod erant; sed non unus in uno, quia Pater erat qui a nullo erat; et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ ẽ inłitate pat̾. qm̃ ibi erat a cͦ
erat. qͥ de sub̾a sua erat. Sic̃ qui gignit.
de sua suba⁊ gignit. ⁊ ñ ẽ quigignit
ip̃e quem gignit. s alt̃ ab alto. ⁊ ñ alt̾a̾
natura.gignentis. ⁊ geniti. Et erat inħ
similitudo int̃ diuina ⁊ humana

Expanded text:
dictus in deitate Pater, quoniam ibi erat a quo erat qui de sua substantia erat. Sicut qui gignit de sua substantia gignit, et non est qui gignit ipse quem gignit, sed alter ab altero. Et non altera natura gignentis et geniti. Et erat in hoc similitudo inter divina et humana
Abbreviated transcription (Latin):
de ipõ solo magis dubitari pot̾at. qͣsi de
postĩore. ⁊ etate adhuc maturo. ⁊ sensu
imꝑfecto. Iccuto dictꝰ ẽ pat̃ potñs. nepu¬
tetur pͥor filio. ⁊ filiꝰ sapiens. ne c̾datur
nignus. ne crudeł existimaret᷑ ds. ⁊ ꝯ
sternaretur ad eum ꝯscĩa humana. si
spm̃ hab̾e dic̾etur d̾s.⁊ non additũ fu¬

Expanded text:
dubitari poterat quasi de posteriore et aetate adhuc immaturo et sensu imperfecto. Idcirco dictus est pater potens, ne putetur prior Filio; et Filius sapiens, ne credatur nignus, ne crudelis existimaretur Deus et consternaretur ad eum conscientia humana, si Spiritum habere diceretur Deus, et non additum fu
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ sc̃s donum cdłi ẽ. qr domum ẽ patͥs
⁊ filii. ⁊ cum datur eẽ extemꝑa dat᷑.⁊
clatur apatre ⁊ filio. ⁊ dari apatre ⁊ filio.
non aliud ẽ qͣm cum clatur eẽ a patre ⁊
a seipõ. filius a solo patre. sp̃s sc̃s a patͤ
⁊ filio. & quia unanat᷑a ẽ ⁊ una sub̃a.
una tͥnitas ẽ in una nat᷑a. ⁊ una sub̾a
et cum mens una q̃ disc̾cast̃. ⁊ ppͥa intͥn

Expanded text:
s donum Dei est, quia donum est Patris et Filii. Et cum datur ex tempore datur et datur a Patre et Filio; et dari a Patre et Filio, non aliud illi est quam cum datur esse a Patre et a seipso; Filius a solo Patre; Spiritus sanctus a Patre et Filio. Et quia una natura est et una substantia; una trinitas est in una natura et una substantia. Et cum mens una quae discreta sunt et propria in
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ dubitare lice̾t. nec qͦmͦ sit. facile sciri
possit. Et tñ uidet aliquid ex eo ꝙ totũñ
uidet. nec ignorare ꝑmittitur qd̾ ñ sim¬
tur app̃hende. Nidet enim qm̃ q̃ in m̃te
sunt: ñ u̾e idem st̃. qd ẽ ip̃a mens. Se¬
ꝑatur enim a mente ħ aliqñ. ⁊ cũ afue¬
rint recedunt. ⁊ redeunt itm cũ abierũ.
cum ip̃a. s qͣsi affectiones ⁊ q̃damꝰ for¬

Expanded text:
it, cum nec ita esse dubitare liceat, nec quomodo sit facile sciri possit. Et tamen videt aliquid ex eo quod totum non videt, nec ignorare permittitur quod non sinitur apprehendere. Videt enim quoniam quae in mente sunt non vere idem sunt quod est ipsa mens. Separantur enim a mente haec aliquando; et cum adfuerint recedunt, et redeunt iterum cum abierint cum ipsa, sed quasi affectiones quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit fides unam intͥm ⁊ tate ꝑsonã
cum inspiratur scificã Idis: ⁊ ñ tñue
uit sine patre ⁊ filio. qm̃ tͥnitas ẽ in
etña ꝓcessione ab ilł. ⁊ tẽꝑali aduentu ad
ed inspirari a patre ⁊ filio.¶ nos.
h ẽ illi uenientẽ eẽ ãpatre ⁊ filio.
Qd̃ etñum illi ẽ. ne nomen sit ꝑfunctioniᷤ
qͥ datur extemꝑe ⁊ accipiat᷑. qr tẽꝑale
non ẽ illi eẽ a patre ⁊ filio s etnum ꝓ qͦ¬

Expanded text:
oluit fides unam in Trinitate personam cum inspiratur sanctificandis. Et non tantum venit sine Patre et Filio, quoniam Trinaeterna processione ab illis, et temporali adventu ad nos. Sed inspirari a Patre et Filio: hoc est illi venientem esse a Patre et Filio. Quod aeternum illi est ne nomen sit perfunctionis qui datur ex tempore et accipitur; quia temporale non est illi esse a Patre et Filio, sed aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
benigni :⁊tres boni. s tinus benigͣus.
iunis bonus. qr benignitas una. ⁊ bo¬
nitas una. in natura una .⁊ sub̾a una.
S casit scͥptura ꝯscientie humane
ñe erraret in ło suo. similia hõib q̃ñ
erant in ipõ arbitns. qm̃ ab hominib
sumpta erant uocabła q̃dam. ñ ad õẽm
similitudinẽ. s ad significanda q̃ cli
erant supͣ homines. Ꝙ erat aliqui d

Expanded text:
benigni et tres boni, sed unus benignus et unus bonus; quia benignitas una, et bonitas una in natura una, et substantia una. Sed cavit Scriptura conscientiae humanae ne erraret in Deo suo similia hominibus quae non erant in ipso arbitrans, quoniam ab omnibus sumpta erant vocabula quaedam, non ad omnem similitudinem sed ad significanda quae Dei erant supra homines; et erat ali
Abbreviated transcription (Latin):
In hͦ pͥmũ tͥnitatis uestigium inuentũ ẽ.
cũ agnosc̾e cep̃ ip̃a qd̾ erat in se. ⁊ ex eo ꝯsi¬
cłauit qd erat supͣ se. Uidit cñi qd ex ip̃a
nascitur sapientia q̃ ẽ in ip̃a. ⁊ dilig̃ ip̃a
sapĩam suam.⁊ ꝑcedit amor ex ip̃a:⁊ sapĩa
sua. qͦ amat eam genitam de se.: unse ma¬
nentẽ ñ diuidit ase. Et apparent tͥa quedã
in uno. mens. sapĩa. ⁊ amor. Et est mens ⁊

Expanded text:
ergo primum Trinitatis vestigium inventum est cum agnoscere coepit ipsa quod erat in se, et ex eo consideravit quod erat supra se. Vidit enim quod ex ipsa nascitur sapientia quae est in ipsa; et diligit ipsa sapientiam suam; et procedit amor ex ipsa; et sapientia sua quo amat eam genitam de se, et in se manentem non dividit a se. Et apparent tria quaedam in uno: mens, sapientia et amor: et est mens et
Abbreviated transcription (Latin):
erat idem quod ip̃e erat. pr̃ dictus ẽ qr ab
ipõ erat filius. Qui aũt ab utͦq erat. utͥuᷤ¬
q filius non erat. neduo eent patreᷤ uniꝰ
filii. ⁊ pat̃ qui filiꝰ dic̾e̾tur. ⁊ ꝯfuncłetur
trinitatis disc̾tio. s spc̃ sc̃s patris ⁊ filii.

Expanded text:
erat idem quod ipse erat, Pater dictus est; quia ab ipso erat Filius Qui autem ab utroque erat, utriusque Filius non erat, ne duo essent patres unius Filii; et Pater qui Filius diceretur, et confunderetur Trinitatis discretio; sed Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
It sunt in his simulat᷑ q̃dam qͣsi delon¬
ge sig̃cantia. ⁊ ħncia similitudinẽ ꝓ
parte. Queda uͦ exp̃ssa imagine ꝑfecta e¬
mulatione ꝯsignata. claram demonstra¬
tionẽ efficiunt. In his gͦ citiꝰ ꝙ. inuisibi¬
le ẽ d̃i agnoscitur. in quib eiudñtiuᷤ
manifesta dedaratione demonstratur.
Ea namq ꝑfectiꝰ auctorẽ suũ manifestãt.
q̃ iliꝰ similitudim uicimiꝰ apꝑpinqͣnt.

Expanded text:
t sunt in his simulacra quaedam quasi de longe significantia et habentia similitudinem pro parte. Quaedam vero expressa imagine, et perfecta aemulatione consignata, claram demonstrationem efficiunt. In his ergo citius quod invisibile Dei est agnoscitur in quibus evidentius manifesta declaratione demonstratur. Ea namque perfectius auctorem suum manifestant: quae illius similitudini vicinius appropinquant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uidñtia di alia necessitas in rebꝰ factiꝰ
uł faciendis ꝓuenire. quasi fieri ñ possit
ut non eueniat qd ꝓuisum ẽ. uł p̃scitũ
a do.ꝙ. utr̃q pari in ꝯuenientia animũ
pulsat. ⁊ ꝯsicłationem ꝑturbat. Pmũ gͦ
consicłand̾ ẽ. q rõne rerum faciendarũ

Expanded text:
identia Dei alia necessitas in rebus factis vel faciendis provenire, quasi fieri non possit ut non eveniat quod praevisum est vel praescitum a Deo; quod utrumque pari inconvenientia animum pulsat et considerationem perturbat. Primum ergo considerandum est qua ratione rerum faciendarum
Abbreviated transcription (Latin):
sciebantur uͭ habebantur: ⁊ eomͦ sciebã¬
tur qͦ habebant᷑. ⁊ ñ cognoũ aliqͥd extͣ
se ds. qͥ om̃ia habebat inse. nec iõ ibi qr¬
fuerunt hic fut᷑s fuerunt. ne causa iloꝵ¬
fuisse c̾datur ex istis. neq io uenerunt. qr
ibi fucrunt. quasi ñ potuissent cẽ illa sñ
istis. Nam ⁊ illa fuissent ⁊̃ siista er uł fut᷑a¬

Expanded text:
iebantur ubi habebantur; et eo modo sciebantur quomodo habebantur; et non cognovit aliquid extra se Deus qui omnia habebat in se? Nec ideo ibi fuerunt, quia hic futura fuerunt; nec causa illorfuisse credatur ex istis, neque ideo huc venerunt quia ibi fuerunt, quasi esse non potuissent illa sine istis. Nam et illa fuissent eti
Abbreviated transcription (Latin):
ds homini. Unum temꝑale: ⁊ ali¬
ud ȩtͣnum. Ut temꝑali ut̾etur. et̃no frue¬
rtur. s bonis q ut aut faui laudabile
non est. nͥ bñ utaris ⁊ fruaris. definita est
hominis mensura: ẜ qͣm bonis suis temꝑa

Expanded text:
ini, unum temporale, alterum aeternum, ut temporali uteretur et aeterno frueretur. Sed quia bonis uti vel frui laudabile non est, nisi bene utaris et fruaris: definita est homini mensura secundum quam bonis suis tem
Abbreviated transcription (Latin):
qd debitum ẽ dispensat. u̾nicħ in regno
suo iustam ordinationẽ euadat. Nam
⁊ ip̃a iniquitas ex hac ꝓuidñtia stip̃ẽ ht̃.
⁊ ñ potuit uł ip̃a malitia in obliuionẽ
uenire: aps ꝓuisorẽ õĩum. Nis scire q̃ sis
inquitatis ⁊pcc̃ci stipendia: S cͥptumẽ:
stipñdia aũ pecc̃i. mors. Grã aũ dĩui¬
ta ȩt̃na. Stipendia pecc̃i mors. Stip̃ndi¬
a iusticiȩ uita. Peccõ datur mors. iu

Expanded text:
quod debitum est, dispensat, ut nihil in regno suo justam ordinationem evadat. Nam et ipsa iniquitas ex hac providentia stipem habet, et non potuit vel ipsa malitia in oblivionem venire apud provisorem omnium. Vis scire quae sunt iniquitatis et peccati stipendia? Scriptum est: Stipendia autem peccati mors; gratia autem Dei vita aeterna . Stipendia peccati mors; stipendia
Abbreviated transcription (Latin):
mutata fuisset. s ñqͣmhabita. qr futum
non fuisset. Qd aut̃ p̃destinauit ds: se
facturum disposuit. Nec p̃destinauit:
nͥ qd facturꝰ fuit. Prescuuit aũt q̃dã q̃
facturꝰ ñ fuit: qr p̃sciut om̃e q. fuit

Expanded text:
mutata fuisset; sed nunquam habita, quia futurum non fuisset. Quod autem praedestinavit Deus facturum se disposuit; nec praedestinavit nisi quod facturus fuit. Praescivit autem quaedam qui facturus non fuit; quia praescivit omnem quod fut
Abbreviated transcription (Latin):
fuindo. non audientib ⁊ ñ intelligentib
loqñs. Ecce dicamꝰ. non audiunt᷑. sũqͥd¬
ñ cłs audit: Quid gͦ labores inuestigi¬
re quid audiunt ⁊ qnͣtum audiunt sc̃i.
quos oras. cum ip̃e ds audiat ꝑꝑ qͣ. oralͤ
Ipse uidet humilitatem tuãqui temu¬
n̾aturꝰ ẽ deuotionem tuiã . ⁊ ñ siatidũt
⁊ qnͣtum audiunt quid ẽ audire nͥ sci¬
re: Unum ẽ lum̃ in quo ⁊ audiunt ad
ꝑcipiendũ: ⁊ uident ad cognoscendũ
In quo si quid forte foris agitur. ꝙ mͦ
int̾m non audiunt. aut ñ uidẽt. misti¬
um ẽ dispensationis. ñ detͥmentũ feliu¬
tatis. Inuentuntur tñ quidã sc̃oꝵ pa

Expanded text:
fundo, non audientibus et non intelligentibus fundo, non audientibus et non intelligentibus loquens. Ecce dicamus. Non audiunt sDeus non audit? Quid ergo labores investigare, quid audiant et quantum audiant sancti quos oras, cum ipse Deus audiat propter quem oras? Ipse videt humilitatem tuam, qui remuneraturus est devotionem tuam. Tamen si audiunt et quantum audiunt, quid est audire nisi scire? Unum enim est lumen in quo et audiunt ad percipiendum; et vident ad cognoscendum. In quo si quid forte foris agitur quod modo interim non audiunt, aut non vident mysterium est dispensationis non detrimentum felicitatis. Inveniuntur tamen quidam sa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. sũmis uma sociari. tr̃am celestibꝰ iun¬
gi. unũ qͥddã ex uisibilib atqinuisi¬
bilib fierstap̃ .xu. si animȩ sciunt q̃ in
ħ scło geruntur. Querunt ñ nulli de
animab a carne solutis. utrũ cognitiõẽ
habeat eoꝵ ꝗ̃ in hac uita geruntur.
marime illoꝵ qui iã in gaudio dm̃ su
⁊ in abscondito faciei eiꝰ t̾n luminis illu¬
sitatione lȩtantur. Aditiunt qͦ illud de
⁊ cũ ad int̾cedendũ inucant᷑. Siuota
postulantiũ. usq ad ip̃orũ cognitionẽ
ꝑueniunt. difficile ẽ de huiꝰmͦi uidicare.
Quomͦ eñĩ scĩa nr̃a c̾ta eẽ pot̾ de ip̃is qͥ
eam quã de nob̾ hñt sciãm nec caꝑe pos¬
sumꝰ nec inuestigare: Hoc unum c̾tũ ẽ
scõꝵ animas in secreto diuinȩ ꝯtempla¬
querimꝰ apud dm̃. Quid ampliꝰ uis : li¬
mes ne forte non orent qui semꝑ orant:
Quomͦ non orabunt ꝓte qñ tu ora s qͥ
⁊ qñtunon oras orare non cessant.S ñ
audiunt inquis ⁊ ego inuentum u̾ba ef¬

Expanded text:
stibus jungi; unum quoque ex visibilibus atque invisibilibus fieri? CAP. XI. Utrum animae sciunt quae in hoc saeculo geruntur. Quaerunt nonnulli de animabus carne solutis, utrum cognitionem habeant eorum quae in hac vita geruntur, maxime illorum qui jam in gaudio Domini sui et in abscondito faciei ejus, veri luminis illustratione laetantur. Adjiciunt quoque illud de et cum ad intercedendum invocantur, utrum vota postulantium usque ad ipsorum cognitionem perveniunt. Difficile est de hujusmodi judicare. Quomodo enim scientia nostra certa esse potest de ipsis, qui eam quam de nobis habent scientiam nec capere possumus nec investigare? Hoc unum certum est sanctorum animas in secreto divinae contemplaquaerimus apud Deum. Quid amplius vis? Times ne forte non orent, qui semper orant? Quomodo non orabunt pro te quando tu oras, qui quando tu non oras, orare tamen non cessant? Sed non audiunt, inquis; et ego in ventum verba in
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc reuelabitur ille iniquus .i.
stodia sua. ⁊ exibit ad seducẽ¬
das nationes. quȩ surt in .iiiiͬ. an¬
gulis terregog. ⁊ magog. Quoꝵ int̾p̃¬
tationem nominum eẽ ꝯꝑimꝰ. Gog.
tectĩmagog. de tecto. tanquã domꝰ.⁊
ip̃e qui ꝓcedit de domo. Gentes gͦ
sunt inquib diabolũs uelut abys¬
so in suꝑiꝰ intelligebamꝰ inclusum.
luu. ⁊ ip̃e de ilł qͦdammꝰ sese efferens ⁊ ꝓ-
cedens ut illȩ sint tectum. ip̃e detccto:
lligatio diaboli ẽ non ꝑmutĩdo
exercere
tam tẽptationem. quã pot̃ ł ui.
r dolo. ad seducendos homines inpar¬
tem suam cogendo uiolent̃. fraudu¬
lent̃ ue fallendo. Qd̾ si ꝑmittet᷑ in tã
longo temꝑe ⁊ tan  infirmitate mul-¬
toꝵ plurimos tales quales łs ppet
id non uult ⁊ fideles deic̾et ⁊ ne crede¬
rent impediet. Qd̾ ne face̾t alligatꝰ ẽ.
tͥb annis ⁊ sex mensib legitur suis to¬
tis suoꝵq uirib seuiturꝰ. ⁊ tales erunt

Expanded text:
« Tunc revelabitur ille iniquus, » i« Tunc revelabitur ille iniquus, » istodia sua, et exibit ad seducendas nationes, quae sunt in quatuor angulis terrae, Gog et Magog , quorum interpretationem nominum esse comperimus: Gog tectum, Magog de tecto, tamquam domus et ipse qui procedit de domo. Gentes ergo sunt, in quibus diabolum, velut in abysso superius intelligebamus inclusum, et ipse de illis quodamcedens, ut illae sint tectum, ipse de tecto.atur. Alligatio diaboli est non permitti exercere totam tentationem quam potest vel vi, vel dolo ad seducendos homines in partem suam cogendo violenter, fraudulenterve fallendo. Quod si permitteretur in tam longo tempore et tanta infirmitate multorum plurimos tales quales Deus perpeti id non vult et fideles dejiceret et ne crederent impediret, quod ne faceret alligatus est. tribus annis et sex mensibus legitur suis totis suorumque viribus saeviturus, et tales erunt
Abbreviated transcription (Latin):
e saluatoris aduentu qui
expectat᷑. in fine. tempora
dinumerare non auded. nec
aliquem ꝓpħam de hac re numerũ an-¬
noꝵ existimo p̃finiᷤse. s illud potuis p̃¬
ualere ꝙ ipse dñs ait. Nemo pot̾ cognos¬
ce temꝑa qͣ pat̾ postut insua potestate.¬
Temꝑa gͦ computare ħ ẽ cionois. ut scia¬
mus qnͣ sit sinis huiꝰ scłi a duentus dm̃.¬
nicħ michi aliud uiclet᷑ quam scire
uelle ꝙ ipse ait. scire neminem posse.
Oportunitas uͦ illiꝰ temꝑis ꝓfecto ñ erit:
añ quã p̃dicetur cũgłium imit̾iso orbi.
in testimoniũ omnib gentib. Aꝑtis¬
sima enĩ dehac relegit᷑ sententia salua¬
toris. dicentis. Et p̃dicabitur euũgłiũ¬
ħ regni in inuniu̾so orbe in testimo¬
nium om̃ib gentib Tunc ueni et finis.
Tunc ueniet. qͥd ẽ. nͥ añ non ueniet: Qñ
Si gͦ latet qñ eccła fructificante. atq
crescente. uniu̾sꝰ omnino amari usq
ad mare implebitur orb̾. ꝓcul dubio
latet qñ finis erit. añ quippe ñ erit.

Expanded text:
e saluatoris aduentu, qui expectatur in fine, tempora dinumerare non audeo rec aliquem prophetam de hac re numerum annorum existimo praefinisse sed illud potius: praeualere, quod ipse dominus ait: Nemo potest cognoscere temis, ut sciamus quando sit finis hujus saeculi vel adventus Domini. Nihil aliud mihi videtur quam scire velle quod ipse ait: « Scire neminem posse . » Opportunitas vero illius temporis profecto non erat, antequam praedicetur Evangelium universo orbi in testimonio omnibus gentibus. Apertissima enim de hac re legitur sententia Salvatoris dicentis: Et praedicabitur hoc euangelium regni in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus et tunc ueniet finis. \'tunc ueniet\' quid est nisi \'ante non ueniet\'? quSi ergo latet quando Ecclesia fructificante atque crescente universus a mari usque ad mare orbis implebitur, procul dubio latet quando finis erit. Ante quippe non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtño int̾tu animã saluat. q̃ illã nobis
mortem unigeniti ꝑ mistĩum resurrecti¬
onis rep̃sentat. Quilicet surgens a mor¬
titis ñ moritur ĩam. ⁊ mors illi ultͣ ñ
dominabitur. tñ in se ipo immortaliter
atq incortuptibilit uiuens ꝓ nob̾ tt̾m
in ħ misti̾o sacrȩ oblationis ĩmolatur.
Eiꝰ quippe ibi corpꝰ sumit᷑. eiꝰ caro in po¬
puli salute parut᷑. eiꝰ sanguis ñ iã in
manus infideliũ s. mora fideliũ fun-¬
ditur. H inc gͦ pensemꝰ quale sit ꝓ nob̾
ħ sacrificium. ꝙ. ꝓ absolutione nr̃a passi¬
onem unigeniti filii semꝑ imitat᷑. Qͥs
enim fidelium hab̾e dubiũ possit. in ip̃a
immolationis hora ad sac̾dotis uocẽ¬

Expanded text:
aeterno interitu animam salvat, quae illam nobis mortem Unigeniti per mysterium repraesentat; qui licet surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, tamen in seipso immortaliter atque incorruptibiliter vivens, pro nobis iterum in hoc mysterio sacrae oblationis immolatur; ejus quippe ibi corpus sumitur, ejus caro in populi salute patitur, ejus sanguis non jam in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus quale sit pro nobis hoc sacrificium, quod pro absolutione nostra passionem unigeniti Filii semper imitatur. Quis enim fidelium habere dubium possit in ipsa immolationis hora ad sac
Abbreviated transcription (Latin):
luit ds ȩt̃na bonitate suȩ beatitudinis par¬
ticipes fieri. ꝙͣ uid̾ ⁊ ꝯmunicari posse. ⁊ mi¬
nui omnino ñ posse. Illuditaq bonũ qd̾
ipẽ erat. ⁊ qͦ ip̃e beatꝰ erat. bonitate sola ñ
necessitate tͣhebat᷑ ad ꝯmunicand̾. qm̃⁊
optimi erat ꝓdesse uelle. ⁊ potentissimi no¬

Expanded text:
erna bonitate suae beatitudinis participes fieri quam vidit et communicari posse, et minui omnino non posse. Illud itaque bonum quod ipse erat et quo ipse beatus erat, bonitate sola non necessitate trahebatur ad communicandum. Quoniam et optimi erat prodesse velle, et potentissimi no
Abbreviated transcription (Latin):
erant. qm̃ opꝰ ⁊ factor nat᷑a id̾e eẽ ñ pot̾ais.
Sic̃ gͦ infaciendis se ñ minuit etͣ̃nitas sic
in factis. se ñ aunt imm̃sitas. S añ fa¬
cta sñ defectu plena ꝯstitit .⁊. pꝰ factasñ
motu indefieis ꝑmansit. nicħ nouũ as¬
sum̃s. nicħ antiquũ amiteis. totũ cdais
aliunde causam oꝑandi ñ hũit. Fecit i
ad similitudinẽ suã ꝙ disponebat ad par¬
ticipationẽ suã. ũ ex ipã eand̃ formã tͦ¬
heret:ꝙ. cum ip̃a idẽ bonũ posside de¬
buisset. I sit pͥma causa ꝯclitionis¬

Expanded text:
erant, quoniam opus et factor natura idem esse non poterant. Sicut ergo in faciendis se non minuit aeternitas; sic in factis se non auxit immensitas. Sed ante facta sine defectu plena consistit; et post facta sine motu indeficiens permansit. Nihil novum assumens, nihil antiquum amittens; totum dans aliunde causam operandi non habuit. Fecit enim ad similitudinem suam, quod disponebat ad participationem sui, ut ex ipsa eamdem formam traheret, quod cum ipsa idem bonum possidere debuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ge n̾atione causarum pͥmordialumi
sc aut̃ sine motu efficiunt. gͥn̾ant
sñ tͣdutione qm̃ ęt̾nitas nec in suo
.statum deseruit tꝑ̃ta ordinais neq ex suo
subã ministraũ corruptibilia c̾ais: s ma¬
neis qd erat. fec̃ qd̾ ñ erat. in se ꝯtineis po¬
testatẽ faciendiñ sumeis ex se ñat᷑am facti.
Neq n degn̾auit inferiora rdñsunat᷑a
in ipã descendet. quib dedit initiũ: qm̃¬

Expanded text:
generatione causarum primordialium. Hae autem sine motu efficiunt et generant sine traductione; quoniam aeternitas nec in suo statu desernit tempora ordinans neque ex suo substantiam ministravit corruptibilia creans; sed manens quod erat, fecit quod non erat, in se continens potestatem faciendi, non sumens ex se materiam facti. Neque enim degeneravit inferiora condens, ut natura in ipsa descenderet, quibus dedit initium; q
Abbreviated transcription (Latin):
libros distinxi. qͣtinus in tanta rerum
multitudine ⁊ ꝓlix itate in ciso narrati¬
onis legentib tedium tolleret: ⁊ simul
utrumq scͥb̾e ñ ualentib. aut diuisum
hab̾e uolentib: ꝯmodiorẽ formã ex hib̾&

Expanded text:
libros distinxi; quatenus in tanta rerum multitudine et prolixitate incisio narrationis legentibus taedium tolleret, et simul utrumque scribere non valentibus aut divisim habere volentibus commodiorem formam exhib
Abbreviated transcription (Latin):
tͥb his tͥnitas inessabił. q̃ in c̾atore
quidem unum sunt: s ꝑc̾ature spẽm
diuisim se ad cognitionẽ effundt̃. Susce¬
pit eñi formam potestatis rer̾ imm̃sitas.
sapĩe uͦ pulchritudo. bonitatis utilita ᷤ.
⁊ uidebantur ħ foris. ⁊̃ currebant c̃ alio

Expanded text:
rinitas ineffabilis quae in Creatore quidem unum sunt, sed per creaturae speciem divisium se ad cognitionem effundunt. Suscepit enim formam potestatis rerum immensitas; sapientiae pulchritudo, bonitatis utilitas. Et videbantur haec foris et concurrebant cum alio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectiomi ꝯgrua fuit. ꝑfectam. mex ꝯditũ
accepisse putamꝰ. ⁊ ad illam ñ studio aut
disciplina aliqua ꝑ int̾ualla temꝑis ꝑfe¬
cisse: s simul ⁊ semel ab ip̃o suȩ ꝯditio¬
nis exordio. una ac sĩ plici diuine aspi¬
rationis illuminatione illam ꝑcepisse.
Triplici aũt cognitione pͥmũ homine̾ e¬
ruditũ ꝯstat. cognitione.s. sui c̾atoris. uͥ¬

Expanded text:
perfectioni congrua fuit perfectam mox conditum accepisse putamus, et ad illam non studio aut disciplina aliqua per intervalla temporis profecisse; sed simul et semel ab ipso sui conditionis exordio una ac simplici divinae aspirationis illuminatione illam percepisse. Triplici autem cognitione primum hominem eruditum constat, cognitione scilicet creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. agnosc̾et id qfuit. ꝓpt̃ea in ce¬
tĩs reb pꝰ informis mat̾ies facta ẽ. ac
dem̃ formata: ut eo ipso demonst᷑ret᷑.
qd̾ ab illo pͥꝰ ñ existentia accepissent
eẽn tiam. sñ qͦmͦ formã ⁊ ordinẽ ñ po¬
terant hr̃e ꝯfusa. Eod mͦ ipsa rõnał
c̃atura ꝑid qd̾ foris fił at in se agnoᷤ¬
cet. ⁊ ab illo eẽ qd̾ erat. atq ab illo
dum. ĩ ipsum. affectum dilectionis di¬
lataret Nam ⁊ ipsa rõnał c̾atura. qͦdã
suo mnͣ ĩnformis facta ẽ. pꝰmodũ ꝯu̾siõẽ¬

Expanded text:
accipit agnosceret id quod fuit. Propterea in caeteris rebus prius informis materies facta est ac deinde formata, ut eo ipso demonstraretur quod ab illo prius non existentia accepissent essentiam, sine quo modo formam et ordinem non poterant habere confusa. Eodem modo ipsa rationalis creatura per id quod foris fiebat, in se cognosceret, et ab illo esse quod erat, atque ab illo dum in ipsum affectum dilectionis dilataret. Nam et ipsa rationalis creatura quodam suo modo prius informis facta est, postmodum pe
Abbreviated transcription (Latin):
dtenta ẽẽt co qͥ ꝑ ꝯditionẽ a c̾atore ẽe ac¬
ceꝑat : donec ⁊ pulchrum cẽ. atq beatũ
adipisceretur. qd̾ ꝑ amoris du̾sionẽ ac̾a¬
tore acceptura erat. Qđ siquis querat
q̃ rõnał c̾atura. iam tc̃ in ipso mundi pͥ¬
mordio extit̾it. cui ħ exemplũ ꝓponi de¬
biiss. facile respondetur: iam tt̃ c̾atos
fuisse angłos. qͥħ facto ammon̾entur
seipsos agnosc̾e. ⁊ usq infinem hõies fu¬
turos. qui lic&e ħ qñ factum ẽ ñ uid̾int.
tñ ꝑ scͥpturas edocti. factum fuisse oĩno

Expanded text:
e acceperat, donec et pulchrum esse atque beatum esse adipisceretur, quod per amoris conversionem a Creatore acceptura erat. Quod si quis quaerat quae rationalis creatura jam tunc in ipso mundi primordio exstiterit cui hoc exemplum proponi debuisset, facile respondetur jam tunc creatos fuisse angelos qui hoc facto admonerentur seipsos agnoscere, et usque in finem homines futuros, quod licet hoc quando factum est non viderint, tamen per Scripturas edocti, fa
Abbreviated transcription (Latin):
rõ minꝰ sufficiens uidebitur ad ꝯꝓban¬
dam nr̃am existimationẽ de rerũ c̾atiõe:
ꝯceclimꝰ ut salua pace. łaliam adide
euidentius ꝯꝑbandum meliorẽ atq sub¬
tiliorem exquirat: aut sihꝰ partis asertio
ei non placet. alteram ꝓut libet assumat.

Expanded text:
sufficiens videbitur ad comprobandam nostram existimationem de rerum creatione, concedimus salva pace, ut vel aliam ad idem evidentius comprobandum meliorem atque subtiliorem exquirat; aut si hujus partis assertio illi non placet, alteram prout libet assumat.
Abbreviated transcription (Latin):
Iobis autem uiłr excepto ꝙͣ pulcrũce¬
eo qd̾ nicħ in hac re tem̾e diffini¬
re uolumꝰ. omnipotñtiȩ c̾atoris in nul¬
ita ⁊̃ in eis omnib faciendis. illũ p̃ci¬
pue modum seruare debuit. qͥ ipsiꝰ

Expanded text:
obis autem videtur excepto eo quod nihil in hac re temere diffinire volumus omnipotentiae Creatoris in nulita etiam in eis omnibus faciendis illum praecipue modum servare debuit, qui ipsiu
Abbreviated transcription (Latin):
manauit agnitio. sic ambigue deoꝑa¬
tione .ui. dierum loquitur. ũ sepe nũo
omĩa potiꝰ simul facta fuisse ꝓbare ui
dierum distͥbutionẽ. rei u̾itate ante
om̃em c̾ataͣm. ab ipso tp̃ris exordio
qͦ eẽ cepit. talem cepisse. taliq forma
uersitatis dispositionem ꝑtinet. Rõ¬

Expanded text:
manavit agnitio sic ambigue de operatione sex dierum loquitur, ut saepenumero omnia potius simul facta fuisse probare vdierum distributionem, rei autem veritate omnem creaturam ab ipso temporis exordio quo esse coepit, talem coepisse talique forma, versitatis dispositionem pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
isrł carnalit̃ custodiendũ mandatur.
Terciũ illud ꝙ. ppło di seruandũ p̃cipit᷑.
Quartũ. illd̾ ꝙ in ꝓmissione sabbatũ
ꝑ sabbato suis dilectorib ds polli ret᷑.
Duo gͥ sunt sabbata ext̾ius. unum dĩ.
⁊ unũ hominis. ⁊ duo int̾tus. unũ di.
⁊ unum hominis. Sabbatum di ills
immortał q ȩt̾nitas in concusa beati.¬
tudine ꝑfruens: nullo unꝙͣ labore
mentũ ẽ int̾ioris sabbati. uͭ mens sca ꝑ
bonam ꝯtinentiam a seruitute peccĩ
quiescens. in gaudio sp̃s scĩ iocundat᷑.
ħ sabbatũ quisqͥs in p̃senti uita serua¬
u̾it uͥ nullis ꝯsentiat malis: ꝑuenic
in futura uita ad illud clĩ ȩt̾num salba¬
tum. u̾ nulla sentiat mala. Sicut
dicdum ẽ. ⁊ erit sabbatũ ꝓsalbato.
mensis ꝓmense. Istud itaq p̾ceptũ¬
cum dr̃. Obserua sabbatũ. ũ uideł
in p̃senti eum suscipiamꝰ :⁊ custodia.¬
mus intͣ nos in gaudiumbonȩ ꝯscĩe.
quatinꝰ eum in futo᷑ susciꝑe ⁊ possidẽ

Expanded text:
Israel carnaliter custodiendum mandatur. Tertium illud quod populo Dei servandum praecipitur. Quartum illud quod in promissione Sabbatum pro Sabbato suis Deus dilectoribus pollicetur. Duo igitur sunt Sabbata exterius: unum Dei, et unum hominis; et duo interius unum Dei, et unum hominis. Sabbatum Dei quo immortalisque aeternitas inconcussa beatitudine perfruens, nullo unquam labore mentum est interioris Sabbati, ubi mens sancta per bonam conscientiam a servitute peccati quiescens; in gaudio Spiritus sancti jucundatur. Hoc Sabbatum quisquis in praesenti vita servaverit, ut nullis consentiat malis, perveniet in futura vita, ad illud aeternum Dei Sabbatum, ubi nulla sentiet mala. Sicut dictum est: Et erit Sabbatum pro Sabbato, mensis pro mense . Illud itaque praeceptucum dicitur: Observa Sabbatum, ut videlicet in praesenti eum suscipiamus, et custodiamus intra nos in gaudium bonae conscientiae, quatenus eum in futuro suscipere et possidere
Abbreviated transcription (Latin):
it̃ scĩficabantur. sacramentis qͣsi qͥb dã
armis muniti atq p̾cincti: Qͥd itẽ eos
qͥpꝰ incarnationẽ usq ad finẽ electi sub¬
secuntur. nͥ alios milites ñ tñ alium s¬

Expanded text:
tunc sanctificabantur sacramentis quasi quibusdam tunc sanctificabantur sacramentis quasi quibusdam armis muniti atque praecincti? Quid item eos qui post incarnationem usque ad finem electi subsequuntur, nisi milites
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatis. P posuit itaq edictum infor¬
mais hominẽ ⁊erudiens. ũ quicũq
eum saluatorem ac lib̾atorẽ ex pectare
eligẽt: eius dẽ suȩ electionis uotũ in ꝑ¬
ceptione sacͣmentoꝵ eiꝰ aꝑꝓbare debu¬
isset. Pposuit ⁊ diabolus sacͤmenta
sua quib suos sͥ alligaret. quatimis
ab ilł qui cuis inꝑium detractaban.
qnto eos manifestius discerñet. tanto secu¬
rius possidet. Cepit gͦ genꝰ humanum
mox in partes ꝯtrarias diuidi: aliis di¬
aboli sacramenta suscipientib. aliis
uͦ suscipientib sacͣmenta .xͥ. Et facte
sunt duȩ familię. Una .xͥ. alta diaboli.¬
Quid enim u̾bum incarnatum dix̾m. nͥ
regem qui hunc mundũ intrauit ꝑ as¬
sumptã humanitatẽ cum diabolo bel¬
laturus. ⁊ eum exiñ quasi tyrannum.
uiuolent̃ in alieno dominantẽ expul¬
surus : & quid om̃s pͥores scõs qui añ
incarnationẽ ab initio fuerunt electi
appellau̾m. nͥ milites qͦsdã optimos
regem uent᷑um in acie p̃cedñtes. ip̃is qͥb

Expanded text:
ineret. Proposuit itaque edictum informans et hominem erudiens, ut quicunque eum salvatorem atque liberatorem exspectare eligeret, ejusdem suae electionis votum in perceptione sacramentorum ejus approbare debuisset: « Proposuit et diabolus sacramenta sua quibus suos sibi alligaret, quatenus ab illis qui ejus imperium detrectabant quanto eos manifestius discerneret tanto securius detineret. Coepit ergo genus humanum mox in partes contrarias dividi aliis diaboli sacramenta suscipientibus, aliis vero suscipientibus sacramenta Christi: et factae sunt duae familiae: una ChristQuid enim verbum incarnatum dixerim, nisi regem qui hunc mundum intravit per assumptam humanitatem cum diabolo bellaturus, et eum exinde quasi tyrannum et violenter in alieno dominantem expulsurus? Et quid omnes priores sanctos qui ante incarnationem verbi ab initio fuerunt electi appellaverim, nisi milites quosdam optimos regem venturum in acie praecedentes ipsis quibus