comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do & usq: in sempit̃ num: ⁊elus dm̃ex
ercituum faci&hoc: lax quia par¬
uulur natur ẽnob filius datur c̃ nob:
cuius principatus factusõ. sũphume¬
rum ciꝰ & uocatur nom̃eiꝰ magnicon¬
silununtiur. Adduca menim pacem
suꝑ principes & sanitate mciꝰ mag¬
nus principatus illius & pacisnonẽ
iniudicio &iustitia ex hocniinc&
usq: insaeculum: zelus dni abaotb
faci& hoc. Ideo diabolus & omnnes
uiolenta p̃datio quia humanumob¬
presserat genus & sanguinẽ sangui¬
nimis cuerat erit in combustionẽ
& cib ignis a& mquianatus ẽnobis
deuirgine puer.
de quo supra dietum ẽ ante quã
sciat puerreprobaremalum
& eligere bonum & postta
in generatione proph&issue an¬
tequam pueruocaret patrem siũ
& matrẽsuã : Isto igitur pueri
quinatus est deuirgine appellat̃ em¬
manubel id ẽ nobiscumdr̃ et depro¬
phetissa hoc ẽ descõ generatur spũ
nuncupatus ÷ ađera spolia de¬
trahereifestina praedari: ninc
multis nominibus cppellatur:

Expanded text:
ternum. Zelus Domini exercituum faciet hoc. LXX: Quia parvulus natus est nobis, filius datus est nobis, cujus principatus factus est super humerum ejus: et vocatur nomen ejus magni consilii nuntius. Adducam enim pacem super principes, et sanitatem ejus: magnus principatus illius, et pacis nonin judicio et justitia: ex hoc nunc et usque in saeculum. Zelus Domini sabaoth faciet haec. Ideo diabolus, et omnis ejus violenta praedatio, qua humanum oppresserat genus, et sanguinem sanguini miscuerat, erit in combustionem et cibus ignis aeterni: quia natus est nobis de Virgine puer, de quo supra dictum est: Antequam sciat puer reprobare malum et eligere bonum : et postea in generatione Prophetissae: Antequam sciat puer vocare patrem suum et matrem suam . Iste igitur puer, qui natus est de Virgine, appellatur Emmanuel, id est, nobiscum Deus: et de Prophetissa, hoc est, de Sancto generatus Spiritu, nuncupatus est, accelera, spolia detrahe festina praedari: nunc multis nominibus appellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
munitionib: & aggere comportando
nabucho donosor plurimũ laboraue¬
rat . & illis classefugientib fuerat
merae depriuatus. data ẽcia eg̃ ptꝰ
ꝓmercede & laboresuo Ergomnisa
nouacula acutissima & in his quiba¬
bitant transflum̃ eufraten in rege
uidelic& ass̃ rio : Om̃scapillos &
pilor totius corporis a capiteusq ad pe¬
des decorẽq barbae quodiuirilitatis¬
in illa forte nihilpulchrum resideat.
sed effeminatis hominib immoignomi¬
niosis mulierib comparentur. Ete
rit in dieilla nutri& homouaccambo¬
um & duas oues & p̃ubertate lac¬
tis comed& butrrũ, Butrrũ enĩ
& mel manducabit omnis quirelictus
fuerit in med ot̃rae. : Merit in dieilla
ominis locus ubi fuerint milleuites mã¬
leargenteis & in spinas & inuepres
er̃. cũ sagittis & arcuingredientur
illuc. ue pres enĩ & spinae er̃ inuniũs at̃

Expanded text:
munitionibus, et aggere comportando munitionibus, et aggere comportando Nabuchodonosor plurimum laboraverat, et illis classe fugientibus, fuerat mercede privatus, data est ei Aegyptus pro mercede et labore suo. Ergo in ista novacula acutissima, et in his, qui habitant trans flumen Euphratem, in rege videlicet Assyrio, omnes capillos et pilos totius corporis a capite usque ad pedes decoremqudaea, ut nihil in illa forte, nihil pulchrum resideat, sed effeminatis hominibus, imo ignominiosis mulieribus comparentur. « Et erit in die illa, nutriet homo vaccam boum et duas oves et prae ubertate lactis comedet butyrum butyrum enim et mel manducabit omnis qui relictus fuerit in medio terrae et erit in die illa omnis locus ubi fuerint mille vites mille argenteis et in spinas et in vepres erunt cum sagittis et arcu ingredientur i
Abbreviated transcription (Latin):
abae gyptus cae sumscm̃ regemiosiã
& populũ sił . Potestati aegr ptie sub¬
iugatũ itaut regẽ illis constituer&
& post non multũ tẽporis uenitnabu¬
chodonosor cuminnu merabilimulti¬
tudine bellatorum. captaq: herus alẽ
& c&eris iud a ee urbib dirutis incendit
templũ & habitatores assrrios posint
iniudiea. Indicilla rad& dñs in noua¬
cula conducta in his quitrans flum̃r̃
Sin rege asirriorũ caput & pilos pedũ
& barbamumũsã. haec quidã putant
deasseriis ꝓph& ariquimille trecentis
annis ante quã hierus alẽ subuertere
Regnũ asiȩ aegrptiq: & libiȩ porseder̃
qđ amedis ꝑsisq uincen disint : & eorũ
imperiũ destruendũ. Aliiuero arbi¬
trant᷑ quod trans flum̃ eustaten caesi
sint aegrptii: Nos aũt nouacu lã mer¬
cedẽ c̃ductã ipsũ arbitram᷑ assrriũ quẽ
in icromia obultionẽ populipec a¬
toris &iam columbam sũauocat : Diniq:
& inuisioneinteri qui a mextruendis

Expanded text:
ab Aegyptiis caesum sanctum regem Josiam, ab Aegyptiis caesum sanctum regem Josiam, et populum Israel potestati Aegyptiae subjugatum : ita ut regem illis constitueret. Et post non multum temporis, venit Nabuchodonosor cum innumerabili multitudine bellatorum, captaque Jerusalem, et caeteris Judaeae urbibus dirutis, incendit Templum, et habitatores Assyrios posuit in Judaea . In die illa radet Dominus in novacula conducta, in his qui trans flumen sunt, in rege Assyriorum, caput, et pilos pedum, et barbam universam. Haec quidam putant de Assyriis prophetari, qui mille trecentis annis, antequam Jerusalem subverterent, regnum Asiae Aegyptique et Libyae possederunt, quod a Medis Persisque vincendi sint, et eorum imperium destruendum. Alii vero arbitrantur, quod trans flumen Euphratem caesi sint Aegyptii. Nos autem novaculam mercede conductam, ipsum arbitramur Assyrium, quem in Jeremia ob ultionem populi peccatoris, etiam columbam suam vocat . Denique et in visione Tyri , quia in exstruendis
Abbreviated transcription (Latin):
erit duorum regumt̃ra deserta
decestaris & m&uis tunc adduc&
dñr. O domus uida suꝑte & popu¬
lum tuum dies. quos numquam ante
uidisti & regẽ assyriorum : frustra
igitur p̃sentia m& uissem iustostor¬
res & ignempaenitus ñ habentes.
scire enim debes quod sibilo suo dñr
muscas aegypti & fluminũ ciꝰ haud
dubium quinseptem diorrrasnili
signific& uocaturus sit . & apemq̃:
ẽ int̃ra assur Mus casaũt aegrptios
uocat ꝓpt̃ sordes idolatriae. & in¬
re potentis simũ regnũ erat & adbel¬
la pramptissimũ. uel obid quia om̃sp
peassyriorũ & ꝑsidis regiousum habeat
sagittarũ huigitur om̃s uenient &¬
occupabunt t̃ramtua mintorrenti¬
buallium & in cauernis p&rarũ
& inomnib frutecus & soraminib
lignisq nemoriosis: haccaũt ꝑ m&a¬
forã dicuntur ut quia semelinuscas
& a pes nomina uerit trans lationẽ
seruar& in reliquis. Lega mus regũ
& parali pome non libros & inuenicmꝰ

Expanded text:
erit duorum regum terra deserta,erit duorum regum terra deserta,detestaris et metuis, tunc adducet Dominus, o domus Juda, super te et populum tuum dies quos nunquam ante vidisti, id est regem Assyriorum. Frustra igitur praesentia metuis, semijustos torres, et ignem penitus non habentes. Scire enim debes quod sibilo suo Dominus muscas Aegypti et fluminum ejus, haud dubium quin septem diorigas Nili significet, vocaturus sit, et apem quae est in terra Assur. Muscas autem Aegyptios vocat propter sordes idololatriae, et imre potentissimum regnum erat, et ad bella promptissimum: vel ob id, quia omnis prope Assyriorum et Persidis regio usum habebat sagittarum. Hi igitur et omnes venient, et occupabunt terram tuam in torrentibus vallium, et cavernis petrarum, et in omnibus frutetis, et foraminibus, lignisque nemorosis. Haec autem per metaphoram dicuntur, ut quia semel muscas, et apes nominaverat, translationem servaret in reliquis. Legamus Regum et Paralipomenon libros, et inveniemus
Abbreviated transcription (Latin):
sũꝑ populũtuum & suꝑ domumpa¬
tristui dies quȩ necdumuenerunt
exqua die abstulit effraim a uida
regem assyriorum qđ quẽ sensum
habeat scire ñ possum. Nisi forteboc
dicendũ ẽ quod peccatorum suorum
magnitudine effraim iđ samaria
primũ adse asss riorũ feceritimp&ũ
declinare . Alit̃ interim. Nuncduo
reges rasi& facee quite obsident
& uasta refestinant. breui tempore
sub uertentur. Tua eaũt uastationis
tempus illud aduem& quando qđ
numquã speraueras. immonumquã
m&ueras Assyrius uenerit ꝑquȩ
doc& domudauidñ siriam& sama¬
riã sed assyrios ec̃ m&uendor p̃sen¬
tiergo formidine liberat. & de fu¬
turo tempore comminatur : Ete¬
rit indie illa sibilabit dñsmuscac
quae ẽ in extremo fluminum ae¬
grpti & apiquueẽ int̃ra assur&
uemient & requiesaent omnes in
tor rentib uallium & in cauertus
p&rarum & in omnib frutccts
& inuniuersis foraminib : Cum fu¬

Expanded text:
super populum tuum, et super domum pasuper populum tuum, et super domum patris tui dies, qui necdum venerunt, ex qua die abstulit Ephraim a Juda regem Assyriorum. Quod quem sensum habeat, scire non possumus, nisi forte hoc dicendum est, quod peccatorum suorum magnitudine Ephraim, id est, Samaria primum ad se Assyriorum fecerit impetum declinare. Aliter: Inreges Rasin et Phacee, qui obsident et vastare festinant, brevi tempore subvertentur. Tuae autem vastationis tempus illud adveniet, quando quod nunquam speraveras, imo nunquam metueras, Assyrius venerit. Per quae docet domui David non Syriam et Samariam. sed Assyrios esse metuendos. Praesenti ergo for midine liberat, et de futuro tempore comminatur. « Et erit in die illa, sibilabit Dominus muscae, quae est in extremo fluminum Aegypti, et api quae est in terra Assur, et venient et requiescent omnes in torrentibus vallium, et in cavernis petrarum, et in omnibus frutetis, et in universis foraminibus. » Cum fu
Abbreviated transcription (Latin):
latum autem adem̃. manuhel quđ
int̃p̃tatur nobiscum dr̃. facilem ha¬
bebit intellegentiam. quod ad mis¬
terium & inuocationem . Nominir
eiꝰ t̃ra syriae & samariae asrrio
dauio liber&ur. ad uobus regib
quos m&uit. Ra sinuidelic& &
suꝑ populumtuum. & suꝑ domũ
patristui. dies quinon dumuene¬
Irunt adieb separationis eframi
a uda cum rege assrriorum. lo¬
cus iste ꝑhiꝑbatđm legendurẽ
deniq: & nossecuti hebraicam
ueritatem : i tacum int̃p̃tatisumus
Odomus dauidaustulta quaedico
ut derelinquatur t̃ra frriae & sa¬
mariat a facie regum duciũ quos
tuue hementissime reformidas ad¬
duc& dñs dies suꝑte & suꝑdomum
patristui dauid. quos num quam ha¬
buisti. ex eotempore quox trib a
duabus tribubus separatȩ s̃. & reg¬
numinsa maria habere cocper : Ad¬
duc& aut̃ ipsos dies idẽ tempora cũ
rege assyriorum. ut illis supcratis
atq: subuersis: tuemma nuhelis
p̃sentia libereris. Vex hunclocum

Expanded text:
latum autem ad Emmanuel, quod latum autem ad Emmanuel, quod interpretatur, nobiscum Deus, facilem habebit intelligentiam. Quod ad mysterium et invocationem nominis ejus terra Syriae, et Samariae, Assyrio David liberetur a duobus regibus quos metuit, Rasin videlicet, et super populum tuum, et super domum patris tui dies qui non venerunt a diebus separationis Ephraim a Juda, cum rege Assyriorum. Locus iste per hyperbaton legendus est. Denique et nos secuti Hebraicam veritatem, ita eum interpretati sumus: O domus David, ausculta quae dico, ut derelinquatur terra Syriae et Samariae a facie regum duorum, quos tu vehementissime reformidas: adducet Dominus dies super te, et super domum patris tui David, quos numquam habuisti ex eo tempore quo decem tribus a duabus tribubus separatae sunt, et regnum in Samaria habere coeperunt. Adducet autem istos dies, id est, tempora cum rege Assyriorum, ut illis superatis atque subversis, tu Emmanuelis praesentia libereris. LXX hunc locum
Abbreviated transcription (Latin):
haec uerba nos camus in fantiam
humanicorporis. diumae nom p̃¬
iudicasse sapientiae. Deniq: iacen¬
temin p̃sepio. Angelipastorib nun¬
tiant. Magiadorant deorienteue¬
nientes . quo sutiq: electos ẽẽ creden¬
dumẽ . & ccontrario hero disscribȩ
acpharisa cirȩꝓbantur. Quia pu¬
noinfante multa paruulorummibia
trucidarunt, Prius enim quam sci¬
atprȩ ꝓbaremalum & eligerebonũ:
De relinqu&urt̾ra quã tud & esta¬
ris a faceduum regum suorum: Sex¬
toimperii anno er eciȩ : E ab assrri¬
tatis ipsius:. Sutaq: iste quina scitu¬
rus uel deuir gine ut nos ꝓbamus
uel de ad alescentula ut iuda euo¬
lunt butr rum & mel comed&
& tam paruulur erit ut malum
bono discernere queat & ante¬
quam ille tompus egrediatur in san¬
tiae t̃rafrriae & samariae uastan¬
daẽ ab asstrus. Respondeanthebraei
dis a&latis ut mel & butrrumco¬
medens iuxtaninduticos pueros
riec sinis tramnecdexteram. id ÷ nec
malum nec bonum nouerit. Re¬

Expanded text:
haec verba noscamus, infantiam haec verba noscamus, infantiam humani corporis divinae non praejudicasse sapientiae. Denique jacentem in praesepio Angeli pastoribus nuntiant: Magi adorant de Oriente venientes, quos utique electos esse credendum est. Et e contrario Herodes, Scribae ac Pharisaei reprobantur , quia pro uno infante multa parvulorum millia trucidarunt. Prius enim quam sciat puer reprobare malum et eligere bonum, derelinquetur terra, quam tu detestaris, a facie duorum regum suorum. Sexto imperii anno Ezechiae est ab Assyritatis ipsius. Sic itaque iste qui nasciturus, vel de Virgine, ut nos probamus, vel de adolescentula, ut Judaei volunt, butyrum et mel comedet, et tam parvulus erit, ut malum a bono discernere nequeat, et antequam ille tempus egrediatur infantiae, terra Syriae et Samariae vastanda ab Assyriis sit: respondeant Hebraei,dis aetatis, ut mel, et butyrum comedens, juxta Niniviticos pueros, nec sinistram, nec dexteram, id est, nec malum, nec bonum noverit. Re
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum factumẽ & habitabit in nob̵:
B utrrum& mel comed& ut sciatrep¬
bare malum & eligerebonum. ꝑquo
Lxx transtuler ante quam sciat qđ¬
q sequitur ad sumeremalum. in hebra¬
icum non hab&ur. Et ẽ sensus Odom
dauid cuidĩ sermone p̃cipitur. & uoces
idẽ in uoces inpericulo constituta nom̃
eminanuhelis iđẽ nobiscum dĩ non
miseris ad reinouitatẽ siuirgo
dm̃ pariat quitantam habcatpotes¬
tatem ut multo positem porenas¬
citurus tenunc liber & inuocatus.
ipscẽ enim quiuisus ẽ abraham &
locutus ẽ cummorse. Dicam & ali¬
ud mirabilius Ne cumputes in fan¬
tas matenasciturum. cibos utitur
infantiae. butrrum comed&&
proficiebat sapientia & a&ate &
gratia apud dm̃ & apud homines
& hocdicatur utueritas humani
corporis ad pb&ur tam̃ ad huc
pannis inuolutus. &butr rom
pastur acmelle habebit bonima¬
liq: iudicium. ut rȩꝓbans malae
e. ligatbona. Non quo hoc fecerit
dut reꝓbauerit ueleligerit. sed
quoscir& rȩꝓbare & eligere ut ꝑ

Expanded text:
tavit in nobis. Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum, et eligere bonum. Pro quo LXX transtulerunt, antequam sciat: quodque sequitur, assumere malum, in Hebraico non habetur. Et est sensus: O Domus David, cui Dei sermone praecipitur, ut voces, id est, invoces, in periculo constituta nomen Emmanuelis, id est, nobiscum Dei; non mireris ad rei novitatem, si Virgo Deum pariat, qui tantam habeat potestatem, ut multo post tempore nasciturus, te nunc liberet invocatus; ipse est enim qui visus est Abraham, et locutus est cum Mose. Dicam et aliud mirabilius, ne eum putes in phantasmate nasciturum, cibis utetur infantiae, butyrum comedet proficiebat sapientia et aetate et gratia apud Deum et homines : et hoc dicatur, ut veritas humani corporis approbetur: tamen adhuc pannis involutus, et butyro pastus ac melle, habebit boni malique judicium, ut reprobans mala, eligat bona. Non quod hoc fecerit, aut reprobaverit, vel elegerit; sed quod scierit reprobare et eligere, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
caelestemierusalem : Ad hucin
fortitudinẽ damasci. Doctrinam
uidelic& sapientiae saecularis. & au¬
fer& spolia samariae. Quib eccłam
her& icispoliauerant dicentes. Ñẽ nob
pars indauid neq: hereditas infilio
iesse: Psente ipso rege assyriorũ
diabolo quidis nom poterit auxilari:
Tales aũt filios non solum maria ꝓphe¬
tis uirgo ꝑ p&ua sed& scãe mulieres
& rebecca quȩ in linguanra patien¬
medicens. pro eo quod ab iecitpo¬
pulus iste aquas seloe quȩ uadĩł
cũsilentio & adsũpisit magisra sin
& filiũ romoliae : propt̃ hoc eccedñs

Expanded text:
coelestem Jerusalem, adhuc in coelestem Jerusalem, adhuc in fortitudinem Damasci, doctrinam videlicet sapientiae saecularis: et auferet spolia Samariae, quibus Ecclesiam haeretici spoliaverunt, dicentes: Non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Jesse, praesente ipso rege Assyriorum diabolo qui eis non poterat auxiliari. Tales enim filios non solum Maria prophetissa virgo perpetua, sed et sanctae mulieres et Rebecca, quae in lingua nostra patienme dicens: Pro eo quod abjecit populus iste aquas Siloe, quae vadunt cum silentio, et assumpsit magis Rasin, et filium Romeliae: propter hoc ecce
Abbreviated transcription (Latin):
cabatur emmanuhel. Nuncappel¬
l& accelera spolia d&raherofesti¬
na praedari: Ascendens enimin
altum. captiua m duxit captiuita¬
tem. accepit donai hominib: &
antequam humanũ corpus ad su¬
mer& & iuxtain fantiam patrẽ
uocar& dñ & matrem mariã :
Aufer&ur da masci fortitudo & spolia
samariae. ꝑregẽ assyriorunut nec¬
dum natuspopulũ suum domũ clauto
sola inuocatione saluar& : uria sin¬
t̃p̃tatur lux dñi . ⁊ acharias memo¬
ria chũi ieba rachias benedictiodũ
quibi testib xp̃i natiuita tͦs conpro¬
batur: ipse enim ineuangelio duob
euntib emmaus. incipiens a morse
& ꝓph&is: disseruit quod deseom̃a
p̃dixissent : Iuxta tropologiam in
anima uirginali & nulla sorde ma¬
culata despũs cõ di sermo conceptus
uelociter de aduersariis potestatib
spolia d& rahit & sibi facit uniuersa ser¬
uire : Cumq: ex parte nunc uide¬
at & expartȩ ꝓphec& prius quã
possit eẽ ꝑfectus & merito uoca
redm̃ patrem & matrem suam

Expanded text:
cabatur Emmanuel, nunc appellet, accelera, spolia detrahe, festina praedari. Ascendens enim in altum, captivam duxit captivitatem; accepit dona hominibus . Et antequam humanum corpus assumeret: et juxta infantiam patrem vocaret Deum, et matrem Mariam, auferetur Damasci fortitudo, et spolia Samariae per regem Assyriorum: ut necdum natus populum suum, domum David, sola invocatione salvaret. Urias interpretatur lux Domini; Zacharias, memoria Domini; et Barachias, benedictio Domini: quibus testibus Christi nativitas comprobatur. Ipse enim in Evangelio duobus euntibus in Emmaus . incipiens a Mose et Prophetis, edisseruit quod de se omnia prophetassent. Juxta tropologiam, in anima virginali, et nulla sorde maculata, de Spiritu sancto Dei sermo conceptus, velociter de adversariis potestatibus spolia detrahit, et sibi facit universa servire. Cumque ex parte nunc videat, et ex parte prophetet , priusquam possit esse perfectusre Deum patrem, et matrem suam
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ quiabscondit faciemsuum
ã domoiacob hoc ẽ. cudueis.
quic eum reciperenoluerunt:
lxx hunclocum itaunt̃ p̃tati sunt
tunc muni festierunt quisignantur
ut nondiscđt legẽ quod hunc sensum
hab&: quandocecider unt plurimi &
contritisuerint. & in pingerint in la¬
pidem offensionis et in petram scandali:
Tunc manisestier̃ quisignabunt᷑ in
populo ut nequaquum discant legẽ
morsi sedoboediunt praeceptis
euuangelicis: Ecceego & pueri
portentu israhelis ad nõ exercituũ
qui habitut inmontesion. praece¬
pitmihi cutdñs ut ligarẽ testimoniũ
in iudae ir. et legem dircipulir eius
traderẽ at quesignarẽ. quic ubscon¬
dirs& faciemsuam adomoia cob:
bodnm̃meum. et non solum ego
s&d & pueri quos mihi dedit dnr
Alui uidelic& pnophȩte & filu
proph&crum. qui non exuolun¬
tate carnis et sunguinis sed ex dõ
natisunt. de quibus & a posto¬
lus loquebatur: filiolimei
quositerum parturio. donec

Expanded text:
Dominum qui abscondit faciem suam Dominum qui abscondit faciem suam a domo Jacob, hoc est, a Judaeis, quia eum recipere noluerunt. LXX hunc locum ita interpretati sunt: Tunc manifesti erunt qui signantur, ut non discant legem. Quod hunc sensum habet, quando ceciderint plurimi, et contriti fuerint, et impegerint in lapidem offensionis, et in petram scandali, tunc manifesti erunt qui signantur in populo, ut nequaquam discant legem Mosis; sed obediant praeceptis evangelicis. Ecce ego et pueri portenta Israelis a Domino exercituum, qui habitat in monte Sion. » Praecepit mihi ait Dominus, ut ligarem testimonium in Judaeis, et legem discipulis ejus traderem atque signarem, qui abscondit faciem suam a domo Jacob: ictabo Dominum meum. Et non solum ego, sed et pueri mei quos mihi dedit Dominus, alii scilicet prophetae filii prophetarum: « qui non ex voluntate carnis et sanguinis, sed ex Deo nati sunt. » De quibus et Apostolus loquebatur: « Filioli mei quos iterum parturio, donec
Abbreviated transcription (Latin):
peccata sociantes. & uncti laque¬
is delictorum : Ligatestinoniũ.
signalegẽ indiscipulis meis & expec¬
tabo dnm̃ quiabs c̃dit faciẽ suã ado¬
moiacob & prestolaborcũ. Uox di¬
factus est dnr̃ in lapidem offensionis
& in petram scandali. duabur domib:
irrahel. & mirsũ adse emmanu hel.
suscipere noluer̃ liga testimonia
ueteris instrumenti. et trade illa
discipulis meis quicuuangelium
susceper̃. A postolis ui delic& siue
a postolicis uiris. ueloer telex & ꝓphe
tue usque ad iohannẽ legitur apud
lis enim. iuxtuhe bruici sermonis
umbiguitutẽ possumus & doctrinus
interprȩturi :: Vnde prophetu
respondit. quia euuange lion suc¬
cedente: lex apudiudȩor dausc ẽ
utq signata. & iubestã nequaquã
iudueis. sed gentib ud signuri:
Idcirco ego expectubo emmanu¬
helem quẽ promitatis esse
uenturum. de quosupradixisti
quodipsesit pauor noster &ip
sesit terror noster & sit nobis
inscĩficationem. & presto labor

Expanded text:
peccata sociantes, et vincti laquepeccata sociantes, et vincti laqueis delictorsigna legem in discipulis meis: expectabo Dominum, qui abscondit faciem suam a domo Jacob et prestolabor eum. Ecce efactus est Dominus in lapidem offensionis et in petram scandali duabus domibus Israel, et missum ad se Emmanuel suscipere noluerunt: Liga testimonia veteris Instrumenti, et trade illa discipulis meis, qui Evangelium susceperunt, Apostolis videlicet, sive apostolicis viris. Vel certe lex tia usque ad Joannem. Legitur apud lis enim, juxta Hebraici sermonis ambiguitatem, possumus et doctrinas interpretari. Unde Propheta respondit: quia Evangelio succedente, Lex apud Judaeos clausa est atque signata, et jubes eam nequaquam Judaeis, sed gentibus assignari: idcirco ego exspectabo Emmanuelem, quem promittis esse venturum, de quo supra dixisti, quod ipse sit pavor noster, et ipse terror noster, et nobis sit in sanctificationem; et praestolabor
Abbreviated transcription (Latin):
unde p̃cipit᷑ cis ut dñoraudiente
ipsum solũtimeant. sienĩ in ipso
c̃sisi suerint habebunt eũ in scĩ fica¬
tionẽ. & ñimpingent quusi lapidẽ
scandali & quusi inpetrã ruinȩ:
de hocloco & apostolus sumit testimoni¬
ũ quod e ps̃ iudȩis. factus sit scandu¬
liegentib: aut̃ stultitia . & rur sũ.
inrł sectando legẽ iustitiȩ in legẽ
ñ peruenit. quuro : quianon ex
fide sed quasi exoperib: legis of¬
fender̃ in lapidẽ offensionis. sicut
scriptũ est. Ecceponã insionla¬
pidẽ offensionis & petram scanda¬
li: Omnis quicredit in co ñ c̃sunde¬
ł : Irgo quia non receper̃ enmunu¬
helẽ sed sactus ẽ cis in lupidẽ ofsen¬
sionis & petrã scandali : conteren¬
t̃ captiuiq ducentur: quodq ait
domus aut̃ iacob inlaqueo & in
conualle sedentibur inhierus alẽ
hoc significat quod non habitent
inmontib nec in excelsis scriptu¬
rarũ uersentur locis. sed semꝑ
humilia intellegant. peccatis

Expanded text:
Unde praecipitur eis ut Dominum audiant, et Unde praecipitur eis ut Dominum audiant, et ipsum solum timeant. Si enim in ipso confisi fuerint, habebunt eum in sanctificationem, et non impingent quasi in lapidem scandali, et quasi in petram ruinae. De hoc loco et Apostolus sumit testimonium, quod Christus Judaeis factus sit in scandalum: gentibus autem in stultitiam . Et rursum: Israel sectando legem justitiae, in legem n peruenit. quare? quia non ex fide, sed quasi ex operibfenderunt in lapidem offensionis, sicut scriptum est: Ecce ponam in Sion lapidem offensionis et petram scandali: omnis qui credit in eo, non confundetur . Ergo qui non receperunt Emmanuelem, sed factus est eis in lapidem offensionis et in petram scandali, conterentur, captivique ducentur. Quodque ait: Domus autem Jacob in laqueo et in convalle erit sedentibus in Jerusalem, hoc significat, quod non habitent in montibus, nec in excelsis Scripturarum versentur locis; sed semper humilia intelligant, peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
pcpuc autẽ in laqueum & inruinam.
habicanti hierusalem in quompingent
plurimi et cadent. et conterentur
peccatorumque suorum uinculis
in retito ducentur incaptiuta¬
tem: duasdomus nazarei
seruationes legis ueteris.
non ammittant : duasfami¬
lias incerpretantur saniaaĩ.
pethellel ex quibus hortiñ eribȩ
et pharisaei quorum suscepit
iohanna filiur ⁊ accher &
postcum elieter. & pordinẽ
thelphon: &rursũ iosephgali¬
leus. et urque ad captiuita tẽ
hicrusalem iosue: Sami maĩ.
igitur & hellel. non multo prius
quam dñỹ nas ceretur ortisunt
iniudaca quorum prior int̃¬
praetatur. dissipator. sequens
ꝓsanus. eoquod pertraditioner¬
cepta dirsipauerit atquemacu¬
lauerit. et has cẽ duas domꝰ:
quac saluatorẽ ñ reciperint. qui
factus sit eis inrunã & inscan¬
dalũ: Iuxta lxx manuforti
resistit populur dñi uoluntati
et dicit omã dura ẽe. quae d nr p̃¬
cepit. secundũ illud quod in
cuu angolio legimus durus est
istesermo quis poterit audire cũ.

Expanded text:
pue autem in laqueum et in ruinam habitantibus in Jerusalem. in quo impingent plurimi, et cadent, et conterentur, peccatorumque suorum vinculis irretiti, ducentur in captivitatem. Duas domus, Nazaraeiservationes legis veteris non omittant, duas domus interpretatur Sammai, et Ellel; ex quibus orti sunt Scribae et Pharisaei. Quorum suscepit Johannan filius Zachaei et post eum Eliezer, et per ordinem Thelphon, et rursum Joseph Galilaeus, et usque ad captivitatem Jerusalem Josue. Sammai igitur, et Ellel, non multo prius quam Dominus nasceretur, orti sunt in Judaea: quorum prior interpretatur dissipator, sequens profanus: eo quod per traditioneaecepta dissipaverit atque maculaverit. Et has esse duas domus, quae Salvatorem non receperint, qui factus sit eis in ruinam et scandalum. Juxta LXX, manu forti restitit populus Dei voluntati, et dicit omnia dura esse quae Dominus praecepit, secundum illud quod in Evangelio legimus: Durus est hic sermo, quis poterit audire eum ?
Abbreviated transcription (Latin):
dequa scriptum est : uincã deae¬
grp̃to transtulisti : et in hoc eodẽ
ꝓpheta uinca dni sabaoth dom:
ẽ irrł. hanc uineã & in euangelio
locauit dñr agricolir pessimir: qui
missum ad sepatrir familiȩ filium
interfecer: Rapinaait pauperis
indombururis ꝓpauperẽ uł simpli¬
citer accipe qui indig& clemosy¬
na uł ceste pauperẽ spũde quo
s criptum ẽ bcatur qui intellegit
suꝑ egenũ & pauperẽ: Et paulus

Expanded text:
de qua scriptum est: Vineam de Aede qua scriptum est: Vineam de Aegypto transtulisti . Et in hoc eodem propheta: Vinea Domini sabaoth, domus est Israel . Hanc vineam et in Evangelio locavit Dominus agricolis pessimis, qui missum ad se patrisfamilias filium iuterfecerunt . Rapina, ait, pauperis in domibus vestris. Pauperem vel simpliciter accipe, qui indiget eleemosyna: vel certe pauperem spiritu, de quo scriptum est: Beatus qui intelligit super egenum et paupere
Abbreviated transcription (Latin):
uolens eos starequorum uia fue¬
rat dissipata : Contra princi¬
pes autem & presbiteros popu¬
lisui uenit adiudicium. non ut
iudic& sed ut pariter iudic&ur :
dans eis locũ defensionis si potue¬
suoloco interp̃tatisumus : Ergo
contra pharisacos & delterotas.
pitur. Inter senes autem & prin¬
cipes hoc fuissereor inueteripo¬
pulo qđ nunc ẽ int̃ prbror &epos:
Vosenim depastiestis uineam
rapina pauperis indomo ũra
quare ad teritis populumincũ
& facios pauperum commoli¬
tis siue conteritir: & ut lox int̃¬
pra&ati sunt confunditir
Seruat consu&udinem prophe¬
talem: ut mut& repente ꝑsonas :
Supra cnũ psedñr dixerat populus
quibeatum tedicunt i psdecipiunt:
& postea ꝓpheta subicerat. Stat
adiudicandum dñs: dñr adiu di¬
candumueni& Igturpost pro¬
phoca ipsed ñs qui adiudicandã
uonerat cum senibus populi sui
& principibus cius. loquitur at
cos & corripit delinquentes : qua¬
redeparc flir uin eam meam .s

Expanded text:
volens eos stare, quorum via fuevolens eos stare, quorum via fuerat dissipata. Contra principes autem et presbyteros populi sui venit ad judicium, non ut judicet, sed ut pariter judicetur: dans ei locum defensionis, si potuesuo loco interpretati sumus. Ergo contra Pharisaeos et pitur. Inter senes autem et principes hoc fuisse reor in veteri populo, quod nunc est inter presbyterovos enim depasti estis vineam meam et rapina pauperis in domo vestra quare adteritis populum meum et facies pauperum commolitis, sive conteritis, et ut LXX interpretati sunt, confunditis. Servat consuetudinem prophetalem, ut mutet repente personas: supra enim ipse Dominus dixerat: Popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt: et postea Propheta subjecerat: Stat ad judicandum Dominus: Dominus ad judicium veniet. Igitur post prophetam ipse Dominus, qui ad judicium venerat cum senibus populi sui et principibus ejus, loquitur ad eos, et corripit delinquentes: Quare depascitis vineam meam?
Abbreviated transcription (Latin):
rectã uiã & tritas a scĩs prophetis
semitas: Audiamusq: hiere miã
nas. quae situiabona & ambu¬
lateinea : quodsiquando erra¬
uimus & qua si homines peruer¬
soitinere perreximus. dñi per
hiezechihel expectemur pro¬
missadicentis: dabo eis uiam
alteram & coraliud exactores
aut̃ peruesterunt aq turbaue¬
runt uiã dñĩ uthabentes clauẽ
scientiȩ necaͣpsi intrent nec po¬
pulum intraro paterentur .: sed
facerent cos perdereuiã uerita¬
tis. quaelo quitur in cuangelio:
ego sumuia & uita & ueritas:
Stat adiudicandum dñs & stat
adiudicandum populor dñsao
iudicium ueni& cum senibus po¬
puli sui &cũ principiburcius popu¬
lus qui ꝓpter simplicitatẽ imperi¬
tiamq deceptur ẽ adhucuocat᷑
populurdĩ: & propterea iudica¬
tur utsaludur: Ne sed & dñs
habituiudi cantis utindanihelede.¬
gimus thronipositisunt & libri
a portisunt: sed stat adiudican¬
dum: & stat utiudic& populos

Expanded text:
rectam viam, et tritas a sanctis prophetis rectam viam, et tritas a sanctis prophetis semitas: audiamusque Jeremiam pnas, quae sit via bona: et ambulate in ea . Quod si quando erraverimus, et quasi homines perverso itinere perrexerimus, Domini per Ezechiel exspectemus promissa dicentis: Dabo eis viam alteram, et cor aliud . Exactores autem perverterunt atque turbaverunt viam Domini: ut habentes clavem scientiae, nec ipsi intrarent, nec populum intrare paterentur; sed facerent eos perdere viam veritatis, quae loquitur in Evangelio: Ego sum via, et vita, et veritas . Stat ad judicandum Dominus: et stat ad judicandos populos. Dominus ad judicium veniet cum senibus populi sui, et cum principibus ejus. Populus, qui propter simplicitatem imperitiamque deceptus est, adhuc vocatur populus Dei: et propterea judicatur, ut salvetur. Nec sedet Dominus in habitu judicantis, ut in Daniele legimus: Throni positi sunt, et libri aperti sunt : sed stat ad judicandum: et stat ut judicet populus,
Abbreviated transcription (Latin):
senatus quȩ dominantur in ecclesus
Et desacerdo taluordu fauor iudicat
feminarum: Populemeur qui
beatum tedicunt. ipsidecipiunt
& uiam grossuũ tuorũ dissipant si¬
ue conturbant : Scribar & pharire¬
gistror: & supra in lusorerqui ꝓpt̃
munera quae excecant oculor
etiam rapientum. non solũ pecca¬
tores in populo. non corripiebant:
sed ꝓdiuitur atq: compendur esfere¬
bant laudibur : Beatos uocant esse¬
& coldm nar domurdĩ & cetera quȩ
solent adblato rerdicere: Ille est
ergo doctor eclesiasticur quilacri¬
mas non risum mou& qui corri¬
pit peccatorer. Quinullũ beatum.
nullum dicit. eẽ felicem Nec
preuenit sententiã iudicir sui:
dicente scriptura sc̃a nebeatũ
dicar quem quã hominem ante
mostem: sedĩnalio loco legimur :
qui benedicit amico mane
grandiuoce maledicenti
nihil differt. Vn despernentes
hominum iudicia Neclaudibuseoꝵ
ex tollamur. Nec obtrectationibus
contristemur. sed ingrediamur

Expanded text:
senatus, quae dominantur in Ecclesiis, senatus, quae dominantur in Ecclesiis, et de sacerdotali gradu favor judicat feminarum. Popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant, sive conturbant. Scribas gistros; et supra illusores, qui propter munera, quae excaecant oculos etiam sapientium, non solum peccatores in populo non corripiebant, sed pro divitiis atque compendiis efferebant laudibus: beatos vocantes, et columnas domus Dei, et caetera quae solent adulatores dicere. Ille est ergo doctor Ecclesiasticus, qui lacrymas, non risum, movet, qui corripit peccatores, qui nullum beatum, nullum dicit esse felicem: nec praevenit sententiam judicis sui, dicente Scriptura sancta : Ne beatum dicas quemquam hominem ante mortem. Sed et in alio loco legimus ; Qui benedicit amico mane grandi voce, a maledicente nihil differt. Unde spernentes hominum judicia, nec laudibus eorum extollamur, nec obtrectationibus contristemur: sed ingrediamur
Abbreviated transcription (Latin):
sem& ipsor & animã suã : & nunc fruc¬
tus operũ suorũ comedant quȩ enĩ
semina uerit homo haec & m&et
& unusquirq onussuũ portabit:
Promulieribur quarsolus int̃preta¬
tus ẽ. & srmmachur & hebreicedicit᷑.
nũsim : aquila & la& tranrtuler̃
ex actorer: Theo dotio. dapictac
id est feneratores: Loquit᷑ aũt ser¬
mo ꝓpheticur contra scribas & pha¬
riseos quiturpir iucrigratia. utac¬
ciperłit decimar & primitiar : difiliũ
negauer̃ : Et ñ eos uocat magistros
scribas adq doctorer. sed exasctorer:
qui quȩstũ putaũ eẽ pi&atẽ & de¬
uorant :: Niuxta a postulũ domur¬
tantũ uiduarũ seduniuersũ populũ:
Accus anrque luxdriameorum
& turpem conuersationẽ. non
solum ex actorer appellat. ut ab in¬
uitir pecuniã uideantur exĩ gere
sed muliererqr propt̃ libidinẽ omnia
faciant & sint dediti uoluptatibus:
caueamus ergo & norne ex atorersimꝰ
inpopulo: Ne iuxta impiũ porprriũ
matronȩ et mulieres sint noster

Expanded text:
nunc fructus operum suorum comedant. Quae enim seminaverit homo, haec et metet , et unusquisque onus suum portabit. Pro mulieribus, quas solus interpretatus est Symmachus, et Hebraice dicuntur NASIM : Aquila et LXX transtulerunt exactores: Theodotio δανειστὰς, id est, foeneratores. Loquitur autem sermo propheticus contra Scribas et Pharisaeos, qui turpis lucri gratia, ut acciperent decimas et primitias, Dei Filium negaverunt. Et non eos vocat magistros, scribas atque doctores, sed exactores , qui quaestum putant esse pietatem: et devorant, non juxta Atantum viduarum, sed universum populum; accusansque luxuriam eorum, et turpem conversationem, non solum exactores appellat, ut ab invitis pecuniam videantur exigere; sed mulieres: quia propter libidinem omnia faciant, et sint dediti voluptatibus. Caveamus ergo et nos, ne exactores simus in populo; ne juxta impium Porphyrium matronae et mulieres sint noster
Abbreviated transcription (Latin):
deoriente : ueniant in cãpũ senna¬
gͣ ar qui int̃ p̃tat᷑ excussiodentiũ
& aedificant ciuitatẽ confusions
turrẽq suꝑbiae & audiunt sub
uerbis aliis : Auditebaec ducer
domꝰ iacob & residuidomꝰ irł qui
ab hominamini iudiciũ & om̃e
recta ꝑ uertitis. qui a edificatissuomn
infanguinib: & hieru salẽ in iniqui¬
tate : ⁊stidomꝰ domib: idẽ dogina¬
ta c̃iungunt doginatib: quib dr̃ ꝑ
micheã: nolite aedificare indomo
eraũ aedificare aurũ argentũ lapi¬
des precosor. ec̃trario aedificent
ligna faenũ stipulã quoꝵ̃ finis
incendiũ ẽ : dehuĩ cemodidomib:
saluator in euangłio loquit᷑
om̃is qui a udierit uerba mea : & non
seceriteo ad similabit᷑ uiro stulto :

Expanded text:
um Sennaar, qui interpretatur excussio dentium: et aedificant civitatem confusionis, turrimque superbiae, et audiunt sub verbis aliis: Audite haec, duces domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia recta pervertitis, qui aedificatis Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate . Isti domos domibus, id est, dogmata conjungunMichaeam, Nolite aedificare in domo erant aedificare aurum, argentum, lapides pretiosos: econtrario aedificent ligna, fenum, stipulam, quorum finis incendium est. De hujuscemodi domibus Salvator in Evangelio loquitur: Omnis qui audierit verba mea, et non fecerit ea, assimilabitur viro st
Abbreviated transcription (Latin):
batꝰ uenite ad me om̃s quil aboratis
& oncratiestis & egoreficiãuor fari¬
seis ergo & scribis ñ credentib: quiha¬
bebant legis clauẽ atq notitiam
& uere appellabantur irrł id ẽ niens
uidens dm̃ Credidit pars populi
iudeonim ut unadie ũi. mił simul
doctanationũ turba suscepit und
& a postolus loquebatur. Videteuo ca

Expanded text:
batur: Venite ad me omnes qui laboratis, batur: Venite ad me omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam vos . Pharisaeis ergo et Scribis non credentibus, qui habebant Legis clavem atque notitiam, et vere appellabantur Israel, id est, mens videns Deum, credidit pars populi Judaeorum, ut una die tria millia simul docta nationum turba suscepit. Unde et Apostolus loquebatur: Videte voca
Abbreviated transcription (Latin):
uidit & laetatus ẽ & incuius
aduentu omniũ ꝓphecunim uo¬
tu pendebant. Qui& in euange
lio ad hicrusalẽ loquitur. quo¬
ties uolui congregare filiostuor
sic̃ gallina pullos subalas suas
& noluisti : Querimus ubi parit̃
legeremus bouẽ &asinũ: indeute¬
ronomio scriptũ ẽ: non arabis
inuitulo simul &asino. Et hoc in
eodẽ isaia: beatus quiseminat
suꝑ omnẽ aquũ ubibos calcat &
asinur: simularat inboue& asi no
lebion dignus prohumilitate sen¬
surpuuptute nomini: sui quisicre¬
cipit euangeliũ ut iude icarĩ sup¬
stitionũ quue inumbra & imagine
praccesserunt cerimonias ñ relin¬
quat. Seatus ẽ. aut̃ qui seminat in
doquur scripturanim tã ueteris
quã noui histrum̃ti t talcutuquas
occidentis litterȩ ut metat fructũ
spruiuificantis: bos iuxta anugogep
resertur adisrł qui legirportauit
iugũ : & mundũ animalẽ Asinus
peccatorĩ onerepre grauatus. genti¬
ũ populus accipitur. cuidñrloque¬

Expanded text:
vidit, et laetatus est: et in cujus vidit, et laetatus est: et in cujus adventum omnium Prophetarum vota pendebant.alem loquitur: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos sub alas suas, et noluisti ! Quaerimus ubi pariter legerimus bovem et asinum? In Deuteronomio scriptum est: Non arabis in vitulo simul et asino . Et in hoc eodem Isaias: Beatus qui seminat super omnem aquam, ubi bos calcat et asinus . Simul arat in bove et asino Ebion, dignus pro humilitate sensus, paupertate nominis suicipit Evangelium ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserant, caeremonias non derelinquat. Beatus est autem qui seminat in eloquiis Scripturarum tam veteris quam novi Instrumenti: et calcat aquas occidentis litterae, ut metat fructum spiritus vivificantis. Bos juxta anagogen refertur ad Israel; qui Legis portavit jugum, et mundum animal est. Asinus peccatorum onere praegravatus, gentium populus accipitur, cui Dominus loque
Abbreviated transcription (Latin):
is rł aut̃ me ñ cognouit & populus
me ñ intellex̃ . ut iuxta ceteror &
hebrdicũ possessorẽ suũ isrł non
cognouerit. & praesspe dñi suipo¬
pulur ñ intellex et ẽ sensus ꝑ¬
spicuus. ego eos adoptaui infili¬
os & fecipopulũ peculiarẽ & par¬
tẽ meã ac funiculũ hereditatis
meg appellauiq primogenitos
illiaut̃ nec hoc quidem fecer̃ quod
bruta faciunt animalia: ut bene¬
ficus uincerentur. ut intelloge¬
rent pastorẽ ac nutritiũ suum
nec conparauit eos canibur quia
sagacissimum genus animantiũ ẽ.
et proparuocibo dominorũ tecta
defendit sed stolidioris sensus
boui et asino : quorũ altenĩ car¬
penta trahens durissimas t̃rȩ
glebas uertit uomere : Alteru
.portut onera: & hominũ in
gradiendo laborẽ temperat :
Vnde & ium̃ta appellantur ab
co quodiuuent homines: potest
hiclocus & dedõpatre intellegi
sed magis refestur ad filiũ qđ ñ
cognouerit eũ. neq susceperit
populus is rł cuius diẽ abrahã

Expanded text:
us me non intellexit. Ut juxta caeteros et Hebraicum, possessorem suum Israel non cognoverit, et praesepe Domini sui populus non intellexerit. Et est sensus perspicuus: Ego eos adoptavi in filios, et feci populum peculiarem, et partem meam ac funiculum haereditatis meae, appellavique primogenitos; illi autem nec hoc quidem fecerunt, quod bruta faciunt animalia, ut beneficiis vincerentur, et intelligerent pastorem ac nutricium suum. Nec comparavit eos canibus, quod sagacissimum genus animantium est, et pro parvo cibo dominorum tecta defendit: sed stolidioris sensus bovi et asino, quorum alterum carpenta trahens, durissimas terrae glebas vertit vomere, alterum portat onera, et hominum in gradiendo laborem temperat: unde et jumenta appellantur ab eo, quod juvent homines. Potest hic locus et de Deo Patre intelligi: sed magis refertur ad Filium, quod non cognoverit eum, neque susceperit populus Israel: cujus diem Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
flagellum illud quod quondã
aduersum madianitas. sub
gedeone qui altero nomineuo¬
cabatur hieroba alsuscituui.
quando horeb: et rebee. prin¬
cipes madianitarum. occisir
suꝑ pecrã durissimã idẽ silicẽ
quae he braice appellatur sun
ita ut expetra & exrege quim
ca occisus ẽ. locus petraehoreb
Nomer acciper& : leuabit ergo
uirgam suam suꝑmarerubrũ¬

Expanded text:
flagellum illud, quod quondam flagellum illud, quod quondam adversum Madianitas sub Gedeone , qui altero nomine vocabatur Jerobaal, suscitavi: quando Oreb et Zebee principes Madianitarum occisi sunt super petram durissimam, id est, silicem, quae Hebraice appellatur SUR , ita ut ex petra et ex rege, qui in ea occisus est, locus petrae Oreb nomen acceperit. Levabit ergo virgam suam super
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea quod iuxta he braicum.
int̃p̃tatus est aquila simmachis
et theodotio. ipsum uerbum. po¬
suere hebraicum. sur honeb.
ꝓ quolxx int̃praetatisunt. lo¬
cum tribulationis. dequo in suo
dicemus loco: Difficile in quiđ
tibi uidetur. Ohabitatorsi¬
on. ut cunctis incircuitu assyrio
gentibus subiugatis: Tus olus de
eius manibus libereris ausculta
quae diconolitimere . populus
meus. quod assur uincente capi¬
aris: licet enim annoxiiii re
gis ez echiae ascensurus sit sen¬
nacerib rexassrrius suꝑ om̃s ci¬
uitates iudamunitas. & capiat
eas. et missurus Rapsaceꝵ
qui obsessum in hierusa lem
populum terreat. Tamen hoc
scire debes quod nonte gladio
sed uirga ꝑcussurursit . et per¬
gens contra. Taracam regem
actiopiae. & ȩgrptios acmare
rubum ꝑuiam aegrpti. bacu¬
lum tantum suum eleuet con¬
trace. et ferire ponpossit :
Adhuc enim paulglum. etre¬
uersus de acgrpto. cum infini¬
ta exercitus multitudine at¬
q obsidere tecupiens. statim
mea in dignatione ferietur. et

Expanded text:
ra, quod juxta Hebraicum interpretatus est Aquila, Symmachus et Theodotio ipsum verbum posuerunt Hebraicum SUR OREB . Pro quo LXX interpretati sunt, locum tribulationis: de quo in suo dicemus loco. Difficile, inquit, tibi videtur, o habitator Sion, ut cunctis in circuitu ab Assyrio gentibus subjugatis, tu solus de ejus manibus libereris. Ausculta quae dico: noli timere, populus meus, quod Assur vincente capiaris. Licet enim anno quarto decimo regis Ezechiae ascensurus sit Sennacherib rex Assyrius super omnes civitates Judae munitas, ut capiat eas, et missurus Rabsacen, qui obsessum in Jerusalem populum terreat; tamen hoc scire debes, quod non te gladio, sed virga percussurus sit, et pergens contra Taracham regem Aethiopiae, et Aegyptios ac mare Rubrum per viam Aegypti, baculum tantum suum elevet contra te, et ferire non possit. Adhuc enim paululum, et reversus de Aegypto cum infinita exercitus multitudine, atque obsidere te cupiens, statim mea indignatione ferietur, et
Abbreviated transcription (Latin):
isrł & dis ꝑsor iuda colligen¬
dos. a quattuor plagis terrȩ
quia seminarium euangelu ꝑ
a postolos qui ex iudueis crant
ir specu liur dũt ẽ utsion id ẽ specu¬
lã in nibliiib comlocatũ int̃¬
p̃tem ecclesiã dequa & quin¬
qua gesimur psalmuscant:
Denignefac inbona uoluntate
tua sion. & uedificentur mu¬
rihierus alẽ ut acceptabilefi¬
at in ea. dño sacrificiũ iuste¬
tiȩ oblationer & holocausta
& uitulus quẽ filio pueniten¬
tũpat̃ clementirsimus im mo

Expanded text:
Israel, et dispersos Juda colligenIsrael, et dispersos Juda colligendos a quatuor plagis terrae: quia seminarium Evangelii per Apostolos, qui ex Judaeis erant, l. Melius autem est, ut Sion, id est, speculam in sublimibus collocatam, interpretemur Ecclesiam, de qua et quinquagesimus psalmus canit: Benitua, Sion, ut aedificentur muri Jerusalem. » Ut acceptabile fiat in ea Domino sacrificium justitiae, oblationes et holocausta, et vitulus, quem filio poenitenti pater cle
Abbreviated transcription (Latin):
Et dicitis in illadie: confitemi¬
nidño inuoca tenomen eius :
Notas facite in populir adinuen¬
tioner mementote quoni am
excelsum ẽ. nomeneius : Can¬
tate dño qnm̃ magnifice fecit:
adnuntiate hoc in uniuerra
terra : Huec praecipiun
diderunt ut roli confite an¬
tur dño &idolis derelictir:
inuocent nomen eiur. &
cuncta eius opera p̃dicea
infidelibus ut sciant quo
niam solus excelsus est
cui cantandum est quod
magnifice fecerit. & inom¬
ni arbe illiur misericordia
pruedicetur : Exulta &
lauda habitatiosion: quia
magnus in mediotui sc̃rirrł :
Primum dicendum iuxta
litteram : Ohabitatiosion
exulta & lauda dm̃tuum
quod quituus ante uideba¬
tur dñ & modicis iudeceter¬
rȩclaudebatur angustur:
Nunc repleuerit omnẽ terrã
scientia sua. & demorte con¬
surgens regn& ingentibus
& ipsum nationes deprȩcen¬
tur adque adorent. it adum¬
taxat. ut adiciat secundo
manum suam ad porsiden¬
dũ quodreliquũ ẽ. populir
sui. & congregandor ꝓfugor

Expanded text:
icetis in illa die: confitemini domino et inuocate nomen eius, notas facite in populis adinuentiones eius, mementote quoniam excelsum est nomen eius. cantate domino, quoniam magnifice fecit, adnuntiate hoc in uniuersa terra. ediderunt, ut soli confiteantur Domino et, idolis derelictis, invocent nomen ejus, et cuncta ejus opera praedicent infidelibus, ut niam solus excelsus est: cui cantandum sit quod magnifice fecerit, et in omni orbe illius misericordia praedicetur. Exsulta et lauda, habitatio Sion: quia magnus in medio tui Sanctus Israel. Primum dicendum juxta litteram: O habitatio Sion, exsulta et lauda Deum tuum, quod qui tuus ante videbatur Deus, et modicis Judaeae terrae claudebatur angustiis, nunc repleverit omnem terram scientia sua, et de morte consurgens, regnet in gentibus, et ipsum nationes deprecentur, atque adorent; ita dumtaxat, ut adjiciat secundo manum suam et possidendum quod reliquum est populi sui, et congregandos profugos
Abbreviated transcription (Latin):
qđ de caelo dimissum ẽ. seui dir¬
se testatur. habentem iͦiͦ prmci¬
pia quar quat tuor mundipla¬
gas intellegimus. ut repletã ter¬
ram dĩ scientiã cognorcamur : In
quo uaseerant quad rupedia &
serpenter. & bestiae. & uola tilia
cs li ut qđ arta in diluiuo. hoc ec desia
prestet inmundo: Indic illa ra

Expanded text:
quod de coelo dimissum est, se vidisquod de coelo dimissum est, se vidisse testatur, habente quatuor principia, quae quatuor mundi plagas intelligimus, ut repletam terram Dei scientia cognoscamus: in quo vase erant quadrupedia, et serpentes, et bestiae, et volatilia coeli, ut quod Arca in diluvio, hoc Ecclesia praestet in mun