comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ecce defunctus efferebat᷑ filius unicꝰ
matris suȩ. Defunc tus hic qui extra por¬
tã ciuitatis multis est intuentib elatus.
significat hominẽ lȩtali eriminũ fune¬
re soporatũ. candẽq insuꝑ animȩ mortẽ
non cordis adhuc cubili tegentẽ. sed ad
Qui bene filius unicus matris suȩ fuisse
ꝑhibetꝰ: quia licet emultis collecta pso¬
nis. una sit ꝑfecta & immo culata uirgo
mater ȩccłia. singuli quiq tam̃ fideliũ.
uniuersalis se ȩcełiȩ filios rectissime faten¬
tur.
um& electus quilibet quando ad
fidem inbiit᷑. filius ẽ: quando alios
imbuit mat᷑. An non materno erga par¬
uulos angebatur affectu. qui ait. filioli
x p̃c inuobis: Portã ciuitatis qua de¬
functus efferebatur: puto aliquẽ desen¬
sib esse corporeis. Qui enĩ seminat intͣ
frͣs discordias: qui iniqͥt ate in exedsoloqͥ¬

Expanded text:
cit. Ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suae. Defunctus hic, qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad propalantem. Qui bene filius unicus matris suae fuisse perhibetur, quia licet e multis collecta p una sit perfecta et immaculata virgo mater ecclesia, singuli quique tamen fidelium universalis se ecclesiae filios rectissime fatentur. et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est, quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli e civitatis. Porta civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis, qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelso loqu
Abbreviated transcription (Latin):
emo potest duob dñis seruire. qͥ a ñ łc.
ualet simul transitoria & ȩterna
diligere. Si enĩ ęternitatẽ diligimꝰ:
cuncta temporalia inusũ ñ in affectu
possidemus: Aut enĩ unũ odiet & alte¬
sũ diliget. aut uni adherebit. & alterũ
contepnet. Hȩc uerba : diligenter con

Expanded text:
 potest duobus dominis servire. Quia non valet simul transitoria et aeterna diligere. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu, non in affectu possidemus. Aut enim unum odiet, et alterum diliget; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Haec verba diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
mini: consequent᷑ exponit dicens. Non
potestis dõ seruire. & mãmonȩ. Audiat
hoc auarus. audiat qui censet᷑ uoca¬
bulo xp̃iano. ñ posse simul mãmone
hoc diuitiis xp̃oq seruire. Et tam̃ ñ
dixit qui habet diuitias : sed qui ser¬
ut diuitus Qui enĩ diuitiarũ seruus
eͣ. diuitias eustodit ut seruus. Qui
autẽ seruitutis exrcussit ugũ: distri¬
buit eas ut cdominus: Ec. xͣ.¬
ed qui seruit diuitus. illi utiq ser¬
uit qui reb istis terrenis merito
suȩ ꝑuersitatis prepositus: princeps
buius scłi ad omino dicit᷑. frgo aut
unũ odiet & alterũ diliget. ut fieri
solet. Odiet scilicet diabolũ. diliget
am̃. Aut uni adherebit. & alterũ con¬
tmpnet. Adherebit scilicet diabolo: cũ
quaa cius prȩmia temporalia sec tatur.
sontempnet autẽ dm̃. nondixit odiẽt:
sed sicut solent minas eius post ponere
cupiditatib: suis: qui debonitate eius
adimpunitatẽ sibi blandiunt᷑. Quib
Psaomonẽ dicitur: Fili. ne adicias pec¬

Expanded text:
Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae, hoc est divitiis Christoque serviri. Et tamen non dixit: Qui habet divitias, sed qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit ut servus. Qum, distribuit eas, ut dominus: sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus princeps hujus saeculi a Domino dicitur. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet, odiet scilicet diabolum, diliget Deum; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur, contemnet autem Deum, non dixit odiet, sed siccupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias pec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuoce̾ carnẽ meam : & saluos faciam
aliqͦs ex illis. Si enĩ amissio eorũ re¬
conciliatio est mundi: quę̧ assũptio
ñisi uita ex mortuis: Quod si deliba¬
tio sc̃a ẽ: & massa. Et si radiao sc̃a. &
rami Quod si aliqui exramis fracti
sunt: tu autẽ cũ oleaster esses inser¬
tus es in illis. & socius radicis & pingue
dinis oliuȩ factus es: noli głari ad¬
uersus ramos. Quod sigłaris : non tu
radicẽ portas: sed radia te. .iiii.¬
icis ergo. fracti sunt rami. ut
ego inserar. Bene Propter in¬
credulitatẽ̾ fracti sunt: tu aucẽ fi¬
desta. Noli altũ sapere. sed time:
Si enĩ naturalib ram̃is ds non pe¬

Expanded text:
am aliquos ex illis. Si enim amissio eorum, reconciliatio est mundi: quae assumptio, nisi vita ex mortuis? Quod si delibatio sancta est, et massa: et si radix sancta, et rami. Quod si aliqui ex ramis fracti sunt, tu autem cum oleaster esses, insertus es in illis, et socius radicis, dinis olivae factus es, noli gloriari adversus ramos. Quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te. Dicis ergo: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene. Propter incredulitatem fracti sunt. Tu autem fide stas. Noli altum sapere, sed time. Si enim Deus naturalib
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omĩa ds̃ benedictus inscła amen:
Non aut̃ẽ excidit uerbũ dĩ Non
enĩ om̃s qui ex isrł. hu sunt israhe¬
litȩ. neq qui semen sunt abrahȩ om̃s
filii. sed inisa ac uocabit᷑ tibi semen.
id est non qui filii carnis. hu filii
di : sed qui filii sunt ꝓmissionis.
estimant᷑ insemine. Promissionis

Expanded text:
super omnia Deus benedictus in saecula. Amen. Non autem quod exciderit verbum Dei. Non enim omnes qui ex Israel sunt, ii sunt Israelitae: neque qui semen sunt Abrahae, omnes filii: sed in Isaac vocabitur tibi semen: id est, non filii carnis, hi filii Dei; sed qui filii sunt promissionis, aestimantur in semine. Promission
Abbreviated transcription (Latin):
quif resistit: Ohomo tu quis es qui
respondeas dõ. Nũqd dicit figm̃tũ¬
et qui se finxit. qͥd me fecisti sic:An
non habet potestate̾ figulus luti ea
eadem massa aliud quidẽ uas facere
uihonorẽ: aliud uero in contuineliã.¬

Expanded text:
ibi: o homo, tu quis e s, qui respondeas deo? numquid dicit figmentum figulo: quare me fecisti sic? an non habet potestatem figulus luti de eadem massa aliud quidem uas facere in honorem, aliud autem in contumelia
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Non uocaberis ultra derelicta.
& terra tua non uocabitur amplius
desolata : sed uocaberis uoluntas
mea inea. & terra tua in habitabit᷑.
quia complacuit dño inte. & terra

Expanded text:
. Non vocaberis ultra derelicta, & terra tua non vocabitur amplius desolata; sed vocaberis voluntas mea in ea, & terra tua inhabitata, quia complacuit Domino in te: & terra
Abbreviated transcription (Latin):
suo moriet᷑: & non erunt in memoria iuste¬
tiȩ eius quas fecit: sanguinẽ uͦ eius dema
nũ requira. Si autẽ tu annuntiaueris iusto
ut ñ peccet iustus. & ille non peccauerit. ui¬
uens uiuet quia tu annuntiasti ei: & tua-¬
nimã tuã liberasti.

Expanded text:
n erunt in memoria iustitiae eius, quas fecit: sanguinem uero eius de manu tua requiram. si autem adnuntiaueris iusto, ut non peccet iustus, et ille non peccauerit, uiuens uiuet, quia adnuntiasti, et animam tuam liberasti.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt adõ ordinata sunt. Itaq
qui resistit potestati: dĩ ordinationi
resistit. Qui autẽ resistunt: ipsi sibi
dãpnationẽ adquirunt Nam pͥn¬
cibes non sunt timori boni operis
sed maliꝰ. Uis autẽ non timere potes¬
tate᷑ Bonũ fac & habebis iaulen
ex illa: Dĩ enĩ minister ẽ tibi in

Expanded text:
taque qui resistit potestati, dei ordinationi resistit. qui autem resistunt, ipsi sibi damnationem adquirunt. nam principes non sunt timori boni operis, sed mali. uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa. dei enim minister est tibi
Abbreviated transcription (Latin):
post qua uitȩ labentis mortalitatẽ deumn¬
cens. inea qua passus ẽ carne stabilitatẽ
ꝑpetue quietis adiit. Turbarũ conuen¬
tus ad cũ: gentiũ infide concurrentiũ ty¬
pus ẽ. Dequib: isaias: Et fluent inquit
adcũ om̃s gentes. & ibunt popłi & dicent.

Expanded text:
postquam, vitae labentis mortalitatem devinpostquam, vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum gentium in fide concurrentium typus est. De quibus Isaias: Et fluent inquit ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi,
Abbreviated transcription (Latin):
scondita tenebrarũ. & manifestabit co¬
gitationes cordis. Sunt: quȩdã facta me-¬
dia. quȩ ignoramus quo animo fiant.
quȩ & bono & malo animo fieri possunt.
deqͥb temerariũ ẽ iudicare. marime
ut condẽpnemur: Horũ autẽ ueniet¬

Expanded text:
scondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis . Sunt ergo quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quae bono et malo fieri possunt, de quibus temerarium est judicare, maxime ut conde
Abbreviated transcription (Latin):
se uidelicet incęlis regnantẽ ueneran¬
tur. Nec habere de dignartͥ ¶ omi¬
nẽ sociũ: qui suꝑse. adorant hominẽ
dicemus morib dignitatẽ Nulla nos
luxuria inquinet: nulla tupis
cogitatio accuset. Non malitia mentẽ
mordeat : non in uidiȩ rubigo consu¬
mat : non elatio inflet. Non ambitio
ꝑ terrena oblectamenta dilaniet. non
ira inflãmet Di & enĩ uocati funt homines:
Defende ergo tibi homo contra uitia
honorẽ dĩ : quia ꝓpter te factus ẽ ds

Expanded text:
se videlicet in coeli Rege veneranse videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant hominem dicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo tibi, o homo, contra vitia honorem Dei, quia propter te factus es
Abbreviated transcription (Latin):
nos cognouimus regẽ nr̃m: recog¬
nouerunt nos angłi ciues suos Quia
enĩ rex cęli terrã nr̃ȩ carns assũp¬
sit: Infirmitatẽ nr̃am illa iam an¬
głica cessitudo non despicit: Ad
pacẽ nr̃am angłi redeunt: intentio¬
nẽ prioris discordiȩ postponunt. &
quos prius infirmos abiectosq despe¬
xerant : iam socios uenerantur: Hinc
est enĩ. quod loth & iosuę angłos ad¬
orant: nec tamen adorare ꝓhibentur:
ioħs uero in apocalipsi adorare ange¬
lũ uoluit: sed tam̃ isdem hunc angłs
ne se debeat ad orare compescit dicens.
Uide ne feceris: conseruus enĩ tuus
sum: & fratrũ tuorũ: Quid ẽ quod
ante redemptoris aduentũ angłi ab
hominib ad orant᷑ & tacent: post mo¬
dũ uero ad orari refugiunt. nisi quod
naturam nr̃am quã prius despexerant.
post quã hanc suꝑ se assũptam con¬
spiciunt: ꝓstratã sibi uidere ꝑtimes¬
cunt. Nec iam subse uelut infir¬
mã contempnere ausi sunt: quã suꝑ

Expanded text:
nos cognovimus Regem nostrum, recognos cognovimus Regem nostrum, recognoverunt nos angeli cives suos. Quia enim coeli Rex terram nostrae carnis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non despicit. Ad pacem nostram angeli redeunt, intentionem prioris discordiae postponunt; et quos prius infirmos abjectosque despexerant, jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth et Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur; Joannes vero in Apocalypsi sua adorare angelum voluit, sed tamen 1463 idem hunc angelus ne se debeat adorare compescuit, dicens: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et fratrum tuorum . Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur, et tacent, postmodum vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super
Abbreviated transcription (Latin):
at indigenti ꝓximo & ipse misereri:
Ad hoc abies ponit᷑ : ut quisquis intu¬
etur eũ qui habere uirtutum frucłũ
spiritaliũ non ualet: sed tamen eo
qui spiritalib donis plenisunt sus¬
tentat : ipse quoq sc̃orũ uitȩ quan¬
ta ualet largitate inseruiat: & cȩle¬
tiũ bonorũ hotros quos gignendo ñ
ualet. sustentando ferat Ad hoc
buxus ponit᷑. ut qui habere mul¬
tos ad huc in infirmitate positos uł¬
rę fidei uiriditatẽ considerat etã
ipse esse infidelis erubescat. Bene
tiat. eiusq uoci angłoꝵ chori con¬
cinunt. & congaudentes clamant:
Ota in excelsis dõ: & in terra pax
hominib bonę uoluntatis: Prius
quippe quã redemptor nr̃ ꝑ carnẽ
buimus: a quorũ claritate atq mun¬
ditia. ꝑ primȩ culpę meritũ. ꝑ coti¬
diana delicta. longe distabamus:
Quia enĩ peccando extranei eramꝰ
adõ: ex traneos nos a suo consortio
deputabant angłi ciues dĩ: Sed qͥa

Expanded text:
at indigenti proximo et ipse misereri. at indigenti proximo et ipse misereri. Ad hoc abies ponitur, ut quisquis fuerit eum qui habere virtutum fructum spiritalium non valet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Benetiat, ejusque voci angelorum chori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prius quippe quam Redemptor noster nascerbuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant angeli cives Dei. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
mitate bona opera ferre non ualent
sed tamen parentũ fideliũ creduli¬
tatẽ sequentes. fidem ꝑpetuę uiri¬
ditatis tenent: Post quȩ omĩa aptes
sub iungitur: Ut uideant. & scian
& recogitent. & intelligant pariter:
Ad hoc eñi cedrus inęccła ponitur. ui
quis quis a proximo odorẽ uirtuu
spiritaliũ trahit : ipse quoq inter¬
nȩ uitȩ dilectione non torpeat: sed
ad donorũ cęlestiũ desideria ignes¬
cat: Ad hoc spina ponit᷑. ut qui pri¬
dicationis cius uerbo cõpunctus fu¬
erit. ipse quoq exemplo illius disca
corda sequentiũ predicationis uer¬
bo compungere. Ad hoc mirtus po¬
nitur : ut qui in ardore tribulationis
ab ore uel opere ꝓximi cõpatientis
temperamentũ consolationis accepe¬
rit : ipse etiam discat quẽ ad modũ
afflictis ꝓximis suȩ consolationis
temperamentũ ꝓferat Ad hoc oliua
ponit᷑ : ut qui alienȩ miscdiȩ opera
cognoscit: discat quead modũ debe¬

Expanded text:
mitate bona opera ferre non valent, mitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viriditatis tenent? Post quae omnia apte subjungitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter. Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis a proximo odorem virtutum spiritalium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectione non torpeat, sed ad bonorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur, ut qui praedicationis ejus verbo compunctus fuerit, ipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compungere. Ad hoc myrtus ponitur, ut qui in ardore tribulationis ab ore vel opere promixi compatientis, temperamentum consolationis acceperit, ipse etiam discat quemadmodum afflictis proximis suae consolationis temperamentum proferat. Ad hoc oliva ponitur, ut qui alienae misericordiae opera cognoscit discat quemadmodum debe
Abbreviated transcription (Latin):
huc in ꝓmissione sub iungitur: Ponã
ad aeris alta sustollit᷑. nisi hi designa¬
ti sunt. qui intra scãm ęccł̃am ad huc
interrenis corporib positi. iam cęles¬
tia contẽplantur: & quam uis nascen¬
do deterra exeunt: contemplando ta¬
men iam iuxta ȩthera uertic̃e men¬
tis tollunt: Et quid ꝑ ulmũ: nisi sȩ¬
culariũ mentes ex pressȩ sunt: quedũ
terrenis adhuc curis inseruiunt: nullũ¬
fructũ uirtũtum spiritaliũ ferunt.
Sed & si fructũ ꝓpriũ ulmus non ha¬
bet : portare tamen uitẽ cũ fructu
solet: quia & scłares uiri intra scãm
ȩccłam quamuis spiritaliũ uirtutum
dona non habeant: dũ tamenscõs ui¬
ros donis spiritalib plenos sua largi¬
tate sustentant: quid aliud quã ui¬
tem cũ botris portant: Buxus aũt
quos alios designat: quȩ in altũ non
ꝓficit: & quamuis fructũ non habeat.
uiriditatẽ habet. nisi eos qui intra
scãm ȩccłam adhuc aex ȩ̨tatis infir¬

Expanded text:
huc in promissione subjungitur: Ponam huc in promissione subjungitur: Ponam ad aeris alta sustollitur, nisi hi designati sunt qui, intra sanctam Ecclesiam adhuc in terrenis corporibus positi jam coelestia contemplantur? Et quamvis nascendo de terra exierunt, contemplando tamen jam juxta aethera verticem mentis extollunt. Et quid per ulmum nisi saecularium mentes expressae sunt? Quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum virtutum spiritalium fructum ferunt. Sed etsi fructum proprium ulmus non habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infir
Abbreviated transcription (Latin):
& modo eterna supplicia minant᷑.
modo cęlestis regni gaudia ꝓmit¬
tunt. cor audientiũ pungunt: sicq
mentẽ dolore compunctionis ꝑforant.
ut ab eorũ oculis quasi quidã san¬
guis animȩ. lacrimȩ decurrant:
Myrtus uero temperatiuȩ uirtutisẽ.
itã ut dissoluta membra temperan¬
do constringat: Qui itaq ꝑ myrtũ
nisi hisignati sunt qui afflictionib
ꝓrimorũ compati sciunt: eorũq tri¬
bulationẽ ꝑ cõpassionẽ tẽperant:
iuxta hoc quod scriptũ ẽ: Grãs aut̃
dõ. qui consolat᷑ nos in omĩ tribula¬
tione nr̃a: ut possimus & ipsi conso¬
lari eos qui in omĩ pressura sunt:
Qui dũ afflictis ꝓximis uerbũ uel
opem consolationis ferunt: eos ꝓcul
dubio ad statũ rectitudinis ꝑstrin¬
gunt. ne immoderata tribulatione
in desperationẽ soluant᷑ Quos autẽ
ꝑ oliuã. nisi misc̾des accipimus: quia
si oliuȩ liquor ante omĩpotentis dĩ
oculos. misediȩ fructus lucet Cui ad¬

Expanded text:
et modo aeterna supplicia minantur, et modo aeterna supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem Deo, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos autem per olivam, nisi misericordes accipimus? quia si olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. 1523 Cui ad
Abbreviated transcription (Latin):
rã inuiam in riuos aquarũ posuit.
quia gentilitati quȩ prius ꝑ ariditatẽ
mentis nullos bonorũ operũ fructus
ferebat : fluenta sc̃e predicationis dedit.¬
& ipsa ad quã prius ꝓ asperitate suȩ sic¬
citatis uia prędicatorib non patebat:
doctrinȩ post modũ riuos emanauit:
Cui adhuc ex munere magno ꝓmitti¬
t᷑. Dabo insolitudine cedrũ & spinã:
Cedr̃u quia magni odoris est. atq im¬
putribilis naturȩ : iure accipimus in
ꝓmissione Despina uero cũ peccan¬
ti homini dictũ sit. terra tua spinas
& tribulos germinabit tibi. quid mi¬
rũ si sc̃ȩ ęccłȩ illud ꝓmittit᷑ . quo pec¬
canti homini ꝓ pęna multiplicatur.
uirtutes & signa exhibent in sua ope¬
ratione: qui dicere cũ paulo ualent.
Xp̃i bonus odor sumus dõ. Quorũ
corda ita interno amore solidata sunt.
ut ea iam terreni amoris putredo
nulla corrũpat. Per spinã uero sig¬
nati sunt doctrinȩ spiritalis uiri. quidũ
de peccatis ac uirtutib disserunt.

Expanded text:
ram inviam in rivos aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
hannẽ tachariȩ filium indeserto: Qui-¬
a enĩ illũ nuntiare ueniebat. qui &
ex udȩa quodam. & multos ex genti¬
bus redempturus erat. ꝑ regem genti¬
um & principes uidȩorũ. pͣdicationis
eius tempora designantur Quia au
tẽ gentilitas colligenda erat. & iudę a
proculpa ꝑfidiȩ disꝑgenda: ipsa quoq
descriptio terreni principatus osten¬
dit. qm̃ & in romana re pũblica. unus
prefuisse describitur : & in iudȩȩ reg¬
no ꝑ quartã partẽ plurimi prin¬
cipabantur Uoce & enĩ nr̃i redemp¬
toris dicitur Omẽ regnũ inse ipso
diuisũ desolabit᷑: Liquet ergo. quod
ad finẽ rogni iudȩa ꝑuenerat : quȩ
tot regib diuisa subiacebat Apte
quoq non solũ quib regib sed qͥb
etiam sacerdotib. actũ sit demon¬
stratur : ut quia illũ iohannes bap¬
tista prȩdicaret. qui simul rea &sa¬
cerdos existeret : lucas euangłista
predicationis cius tempora. ꝑ regnũ
& sacerdotiũ designauit Et uenit

Expanded text:
Joannem, Zachariae filiunt in deserto. Quia enim illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis ejus tempora designantur. Qtem gentilitas colligenda erat, et Judaea pro culpa perfidiae dispergenda, ipsa quoque descriptio terreni principatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur. Ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos existeret, Lucas evangelista praedicationis ejus tempora per regnum et sacerdotium de
Abbreviated transcription (Latin):
precursor. quo tempore uerbũ¬
p̃dicationis acceperit. memorato ro¬
manȩ rei publicȩ principe. & iudeȩ
regib designatur : cũ dicit᷑ Anno
quinto decimo imperu tiberi cęsaris.

Expanded text:
aecursor quo tempore praedicationis verbum acceperit, memorato Romanae reipublicae principe, et Judaeae regibus, designatur, cum dicitur: Anno quinto decimo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ ȩccłiş membra ꝑtinet: de qubꝰ supra
dicit᷑. Dͣ autẽ ñ faciet uindictã electorũ
suoꝵ elamantiũ adse. Phariseus autẽ
merita iactans. ad ea dequib terribilis
in conclusione sententia subdit᷑. Uerũta¬
men filius hominis ueniens: putas in ue¬
miet fidem intra. Lc. Miͦ.

Expanded text:
 membra pertinet, de quibus supra dicitur: Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se . Pharisaeus autem merita jactans, ad ea de quibus terribilis in conclusione sententia subditur: Verumtamen Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra? Phari
Abbreviated transcription (Latin):
rate & non deficere docebat. ita
conclusit ut diceret. ueniente iudice
difficile in terra fidẽ repꝑiendã. ne
quis sibi forte desuꝑuacua fidei cog¬
rutione. uel etiã confessione blandire¬
tur: mox altera iuncta parabola. dili¬
gentius ostendit adõ fidei ñ uerba exa¬
minanda sed oꝑa. inter quȩ nunirũ opa
mxrime regnat humilitas Unde & supͣ.
eũ fidẽ grano sinapis minuto quidem.
sed ex contritione fraglanti compararet
quasi ex ponendo sub unxit: Cũ fece¬
ritis om̃ia quȩ pͣcepta sunt uobis. dicite.
serui in utiles sumꝰ: Ec .xͣ.¬
o contra suꝑbi. eũ nequaqũa om̃ĩa
ed modicũ quid eorũ quȩ p̾cepta
sunt faciant: non solũ mox desua us¬
titia p̃sumunt. sed infirmos quosq des¬
piciunt: atq ideo quasi fide uacui. cũ
orauerit ñ exaudiunt᷑ Duo homines
ascenderunt intemplũ ut orarent. unꝰ
phariseus. & alter publicanus: Publica

Expanded text:
deficere docebat, ita conclusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fidei cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo fidei non verba examinanda, sed opera: inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite, Servi inutiles sumus . Cui contra superbi cum nequaquam omnia, sed modicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justitia praesumunt, sed et infirmos quosque despiciunt, atque ideo quasi fide vacui, cum oraverint, non exaudiuntur. Duo homines ascenderunt in templum ut orarent: unus Pharisaeus,
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽplo colũbe uendebant᷑: S qͥd ꝑ
colu̾bas. nisi scĩ spͥs donũ accipitur:
Sed uendentes & ementes ex templo
eliminat.: quia uel eos qui ꝙ munere im.¬
positionẽ manuũ tribuunt. uel cos qui
donũ seĩ sp̃s nitunt᷑ emere. dãpnat. De
quo tẽplo max subdit᷑ Domus mea
domus orationis ẽ Uos autẽ fecistis
al ã speluncã latronũ: Qui eñĩ adac
cipienda munera in templo residebant.
ꝓfefce to quia quibusda nondantib
lesiones ex quirerent. dubiũ nonerat.
Samiis ergo orationis spelunca latronũ¬
te facta fuerat: quia ad hoc intẽplo
assistere nõuerant. ut aut nondantes
munera studerent corporalit᷑ p̃sequi.
aut dantes sp̃ualit̃ necare: Quia ue.¬
ro redẽptor nr̃ predicationis uerba
nec indignis & ingratis subtrahit.
postquã disciplinȩ uigorẽ. eitiendo
ꝑuersos tenuit: donĩ mox gr̃e osten.¬
dit. Nam sabdit᷑. Et erat cotidie do¬

Expanded text:
lo columbae vendebantur . Et quid per columbas nisi sancti Spiritus donum accipitur? Sed vendentes et ementes e templo eliminat, quia vel eos qui pro munere impositionem manuum tribuunt, vel eos qui donum Spiritus emere nituntur damnat. De quo templo mox subditur: Domus mea, domus orationis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui cipienda munera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesiones exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera studerent corporaliter persequi, aut dantes spiritaliter necare. Quia vero Redemptor noster praedicationis verba, nec indignis et ingratis subtrahit, postquam disciplinae vigorem ejiciendo perversos tenuit, donum mox gratiae ostendit; nam subditur: Et erat docens quo
Abbreviated transcription (Latin):
fugit non necessitate : sed potestas:
Ideo autẽ dignatus ẽ inegyptũ fu¬
gere : ut postea crucẽ dignaretis
ascendere. Et illa potestate latus
puer in ȩgipto: qua potestate
niuenis padit in ligno: Unus enĩ
ioem q est mortis susceptor. Quiȩ q larguor uitꝰ
idemq inmortasis ex patre: morta¬
lis ex matre : ꝓpria potestate mori¬
ens. ꝓpria potestate resurgens Iste
itaq puer qui natus ẽ ideo non inue

Expanded text:
fugit non necessitate, sed potestate. fugit non necessitate, sed potestate. Ideo autem dignatus est in Aegyptum fugere, ut postea crucem dignaretur ascendere; et illa potestate puer latuit in Aegypto, qua potestate juvenis pependit in ligno. Unus enim idemque est mortis susceptor, vitaeque largitor: unus idemque immortalis ex Patre, mortalis ex matre; propria potestate moriens, propria potestate resurgens. 7. Iste itaque puer qui natus est ideo non i
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ non inuenisti: sed nec illis pu¬
eris aliquid nociusti . immo inscus
quod illis ꝓfuerat hoc egisti. Pers¬
uitiã quipye tuã facti sunt marti¬
res. qui ꝑ infantiã suam fuerant in¬
nocentes: quando ꝑ gratiã huius pu¬
eri ꝓ eo meruerunt mori. prius quã
cũ possent corã hominib confiteri:
ste itaq puer qui mundũ creauit
qui mundũ regit. qui omĩa quecũ
uult facit. qui cuncta mirabili au
insuperabili diuinitate disponit.
hoc ordinauit. hoc egit. ut ꝑ tuan
inuidiã furiosam. illi pueri morten
susceperint pretiosam: & quod eis a
salutẽ tuã prestare non posses ami¬
cus: hoc addãpnationẽ tuam face¬
res inimicus. Ad hoc enĩ te ꝑmis
infantes occidere : ut illos dete fars¬
ret triũ phare: Te gͦ ꝑmisit adi
quitiã : illos ꝑduxit ad palmam:
paruulus uagiens : uus idemq et
qui tuã crudelitat̾e dignatus ẽ fu¬
gere : cuius maiestate̾ non potes
effugere Fugit enĩ non formidins
humana : sed dispensatione diuina.

Expanded text:
puerum non invenisti, sed nec illis pueris aliquid nocuisti: imo inscius, quod illis proderat, hoc egisti. Per saevitiam quippe tuam facti sunt martyres, qui per infantiam suam fuerant innocentes: quando per gratiam hujus pueri pro eo meruerunt mori, priusquam eum possent coram hominibus confiteri. Iste itaque puer, qui mundum creavit, qui mundum regit, qui omnia quaecunque vult facit, qui cuncta mirabili atque insuperabili ordine disponit, hoc ordinavit, hoc egit, ut per tuam invidiam furiosam illi pueri mortem susciperent pretiosam, et quod eis ad salutem tuam praestare non posses amicus, hoc ad damnationem tuam faceres inimicus. Ad hoc ergo te permisit infantes occidere, ut illos de te faceret triumphare. Te ergo permisit ad nequitiam, illos perduxit ad palmam. parvulus vagiens; unus idemque est, qui tuam crudelitatem dignatus est fugere, cujus majestatem non potes effugere. Fugit enim non formidine humana, sed dispensatione divina;
Abbreviated transcription (Latin):
st in illa sp̃s intelligentiȩ : sc̃s. unicꝰ:
lis: in comquinatus. certus. suauis: amans
bonũ. acutus. qui nichil uetat bene facere :
humanus. benignus. stabilis. certus. secu¬
rus. omne̾ habens uirtutẽ. omia ꝓstaciens.
& qui capiat om̃s sp̃s intelligiles: mundus.

Expanded text:
 in illa spiritus intelligentiae, sanctus, unicus, rtus, incoinquinatus, certus, suavis, amans bonum actum, qui nullum vetat benefacere, humanus, benignus, stabilis, certus, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens, et qui capiat omnes spiritus intelligiles, mundos,
Abbreviated transcription (Latin):
go bonitatis illius: Et cũ sit una. omĩa
potest: & ꝑmanens inse. onĩa in nouat:
& pnationes in animas scãs se tranfert:
dinicos dĩ & ꝓphetas constituit:

Expanded text:
go bonitatis illius. Et cum sit una, omnia potest; et permanens in se, omnia innovat; et per nationes in animas sanctas se transferens, amicos Dei et prophetas constituit
Abbreviated transcription (Latin):
poris colore apparentia significant lepr̃a:¬
tanquã ueris falsisq colorũ locis huma¬
na corpora uariantẽ atq maculantem:
Hii autẽ tam uitandi sunt ęcelis: ut si fi¬
eri potest longius remoti. magno elamo¬
re xp̃m interpellent. Unde & apte sub¬
iungit᷑. Qui steterunt alonge: & leuaue¬
runt uocẽ dicentes Ihu p̃ceptor. miserere
bis se errasse significant: huine saluandi
humilit᷑ preceptorẽ uocant. Cũq ad cogni¬
tionẽ preceptoris redeunt: mox ad forinã

Expanded text:
apparentia, significant lepram veris falsisque colorum locis humana corpora variantem, atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe, et levaverunt vocebis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant. Cumque ad cognitionem praeceptoris re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑciperet: & uerus eius. pꝓbaret᷑ color.
non qͥa ñ potest ꝑscipsũ dñs omĩa face¬
re: nã quis alius hȩc facit etiam inȩccł̃ia:
sedut ipsa societas congregatorũ fideliũ ap¬
ꝓbando in inuicẽ. atq cõmunicando uerȩ
fidei doctrina. inom̃ib quȩ dicuntur uer¬
bis uel signant᷑ sacram̃tis. tanqu̾a unã spe¬
ciem ueri coloris obduicat Cornelius etiã
cũ elemosinȩ eius acceptȩ & preces auditȩ
illi ab angło nuntiarent᷑: ꝓpt̾ doc trinȩ ta¬
men sacram̃torũq unitatẽ ad petrũ iubet᷑
mit tere: tanquã illi & suis diceret᷑ Ite os¬
tendite uos sacerdotib Nam & cũ irent
mundati sut. Iã em̃ ad eos uenerat petrꝰ

Expanded text:
erciperet, et verus ejus approbaretur color. erciperet, et verus ejus approbaretur color. Non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia? sed ut ipsa societas congregatorum fidelium approbando in invicem atque communicando vere fidei doctrinam, in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. Cornelius etiam cum et eleemosynae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntientur, propter doctrinae tamen sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere, tanquam illi et suis diceretur: Ite, ostendite vos sacerdotibus; nam et cum irent, mundati sunt. Jam enim ad e
Abbreviated transcription (Latin):
iestas: & quicquid in dispositione om¬
niu̾ rerũ agit diuina moderatio: ex
tocius ueuit ꝓuidentia trinitatis.
Una ẽ ibi benignitas misc dię. una ẽ¬
censura iusticię. Nec aliquidõ in ac¬
tione diuisũ. ubi nichilẽ in uoluntate¬
diuersũ:
ue ergo illuminat pater. illumi
ꝓmictentis: simul nobis & initas mant¬
festat᷑ & trinitos. ut essentia. Hbenss
qualitatẽ. & non recipiens solitudi¬

Expanded text:
jestas. Et quidquid in dispositione omnium rerum agit divina moderatio ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura justitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntatediversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminpromittentis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas; ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudi
Abbreviated transcription (Latin):
mistã desc̃is predicatorib dicit᷑. Cęli eu¬
rant głam di. XI.
quia dũ eorũ corda interra nila
suspirant. iã in eis dñs quasi incelest¬
regnat. Dicatꝰ ergo. Simile ẽ regnul
cęloꝵ homini regi : quifecit nuptis
ẽ rex regis filii pater Ille nimirũ.
cui psalmista ait Ds iudiciũ tuũ
regi da: & iustitiã tuã filio regis.
Quifecit nuptias filio suo. Tunc eni
ds̃ pater dõ filio nuptias fecit. quan
do hunc inutero uirginis bumanȩ
naturȩ̨ coniunxit: quando dm̃ ante
scła fieri uoluit hominẽ infine scło¬
rũ Sed quia ex duab ꝑsonis fieri
solet ista coniuinc tio: absit hoc ab in
b ꝑsonis credamus unitã. Exduab
quippe atq induab hunc naturisex¬
istere dicimus: sed exduab ꝑsonis

Expanded text:
catoribus dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei . Quia dum eorum corda in terra nihil suspirant jam in eis Dominus, quasi in coelesregnat. Dicatur ergo: Simile est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias rex, regis filii pater? ille nimirum cui per Psalmistam ait: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis, qui fecit nuptias filio suo . In hoc Pater regi Filio nuptias fecit, qdo hunc in utero Virginis humanae naturae conjunxit, quando Deum ante saecula fieri voluit hominem in fine saeculorum. Sed quia ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intti ex duabus personis credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis
Abbreviated transcription (Latin):
t siquis forte contendat hane ean¬
dẽ ec̃ lectionẽ. ego melius putosal¬
ua fide alieno intellectui cedere. quã
contentionib deseruire: qm & intelligi
congrue forsitan potest. quia depiecto
eo qui cũ nuptiali ueste non uenerat.
quod lucas tacuit matheus dixit Eg
obsistit: quia cũ ad horã nonã apud
antiquos cotidie prandiũ fieret. ĩpsu
quoq prandiũ cęna uocabat᷑: Sepe
autẽ iã dixisse mememini. quod ple¬
rũq in scoͣ euangłio regnũ cęlorũ. p̃sꝗ
ȩccłia nominat . Congregatio quippe
iustorũ: regnũ celorũ dicitur. Quia

Expanded text:
t si quis forte contendat hanc eamdem esse lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, quam contentionibus deservire, quoniam et intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nuptiali veste non venerat quod Lucas tacuit Matthaeus dixit. Qobsistit, quia cum ad horam nonam apud antiquos quotidie prandium fieret, ipsum quoque prandium coena vocabatur. 2. Saepe autem jam me dixisse memini quod plerumque in sancto Evangelio regnum coelorum praesens Ecclesia nominatur. Congregatio quippe justorum regnum coelorum dicitur. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
impendit : quia prędicatorib uer¬
bi illius ꝑagrandi om̃em facultatẽ
tribuit : & ubicũq uellent ęuangłu
grãm disseminandi. Quod fieri mi¬
nime posset : si non uno totus orbis
regeret᷑ imꝑio. Sed ipsa totius. des
scriptio. quȩ a terreno rege facta
memoratur. cęlestis oꝑa regis mani¬
feste designat : qui ad hoc nimirũ
apparuit in mundo. ut de cunctis
ꝑ orbem nationib electos in uint atẽ
fidei suȩ colligeret: ac nomina eorũ
sicut ipse ꝓmisit in ęternũ scribe¬
ret incęlo: Hoc quoq quod ade¬
dictũ augusti ibant om̃s. ut ꝓfi¬
terentur singłi insuam ciuitatem.
in nr̃i regis nobis seruitio spirita¬
liter eͣ agendũ. Nrͣa quippe cui¬
tas sc̃a ęccłia ẽ: quȩ partĩ ad huc
peregrinatur ad ño interris. parũ
iam cũ dño regnat incęlis. & post
fine̾ huius scłi. ꝑfecta in ȩternum
tota cũ illo regnabit: In hanc gͦ enu¬
tatẽ debemus om̃s ire Nullo nos¬
prauo opere. atam salubri itinere

Expanded text:
edicatoribus verbi illius peragrandi orbem facultatem tribuit, et ubicunque vellent Evangelii gratiam disseminandi. Quod fieri minime posset, si non uno totus orbis regeretur imperio. Sed et ipsa totius orbis descriptio, quae a terreno rege facta memoratur, coelestis opera regis manifeste designat; qui ad hoc nimirum apparuit in mundo, ut de cunctis per orbem nationibus electos in unitatem fidei suae colligeret, ac nomina eorum, sicut ipse promisit, in aeternum scriberet in coelo. Hoc quoque quod ad edictum Augusti ibant omnes, ut profiterentur, singuli in suam civitatem, in nostri regis est nobis servitio spiritualiter agendum. Nostra quippe civitas sancta Ecclesia est, quae partim adhuc peregrinatur a Domino in terris, partim jam cum Domino regnat in coelis, et post finem hujus saeculi perfecta, in aeternum tota cum illo regnabit. In hanc ergo civitatem debemus omnes ire, nullum a tam salubri itinere
Abbreviated transcription (Latin):
me. Certe uidisti. fili hominis. Nũqͥd
leue ẽ domui uida. ut facerent abomi¬
nationes istas. quas fecerunt hic: Quia
replentes terrã iniquitate conuersift̃
adirritandũ me : & ecce applicant ra

Expanded text:
me: Certe vidisti, fili hominis: numquid leve est hoc domui Judo, ut facerent abominationes istas, quas fecerunt hic, quia replentes terram iniquitate, conversi sunt ad irritandum me? Et ecce applicant ra
Abbreviated transcription (Latin):
diues qui habebat uillicũ. siue dispen¬
Uillicus autẽ. proprie uillȩ gub̃nator
ẽ. Unde & auilla. uillicus nom̃ accepit:
Yconomos autẽ. tampecuniȩ quã frugũ
&. om̃iũ quȩ dñs possidet dispensator ẽ.
Unde & ẏconomicus xenophontis pul¬
cherrimus liber ẽ: qui non guberna¬
tionẽ uillę. sed dispensationẽ uniuerse
Domus tullio interpretante significat:
.XIIste gͥ dispensator accusatus ẽ ad dñm
suũ. quod dissiparet substantiã eis
Quo uocato. dixit. Quid hoc audio dete.
Fodere ñ ualeo: mendicare erubesco: Scio
qͥd. faciam: ut quando mͥsublata fuerit
dispensatio: suscipiant me indomos suas:
Uocauitq singulos debitorũ dm̃i sui. adiꝰ
cados olei. Ait illi Accipe cautionẽ tuo
& sedens cito scribe qͥnquaginta: Demdͭ
ad aliũ locutus ẽ. Tu autẽ quantũ de¬
bes: Atille respondit. Centũ choros trili¬
ci Dicit ei. Tolle cautionẽ tuã: ae scribe ꝙ

Expanded text:
dives, qui habebat villicum sive dispendives, qui habebat villicum sive dispenVillicus autem proprie villae gubernator est, unde et a villa villicus nomen accepit. Οἰκονόμος autem tam pecuniae, quam frugum, et omnium quae dominus possidet, dispensator est. Unde, et οἰκονομικὸς Xenophontis pulcherrimus liber est, qui non gubernationem villae, sed dispensationem universae domus Tullio interp. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t efodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocauitque singulos debitorum domini sui et dbatos olei. ait illi: tolle cautionem tuam et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locutus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle cautionem tuam et scribe oct
Abbreviated transcription (Latin):
liam quoq parabolam dece̾dr
dragmarũ. uniusq ꝑditȩ atq
reptȩ cũ ꝓposuisset. sunili eã fine
cõpleuit Sic dico uobis gaudiũ erit
corã angłis dĩ suꝑ uno peccatore pe¬
nitentiã agente. Tertiam quoq pa¬
rabolã ꝓposuit hominis habentis
duos filios. & diuidentis inter eos sub
quas porcoꝵ cibũ: reuersus ad patrẽ
susceptus ẽ abeo frater qͦq inuidens
senior patris uoce corripit᷑. qͣd lȩta¬
ri debiusset & gaudere. quia frater
eius mortiuus fuerat & reiuxit: ꝑierat.
& inuentus ẽ. Has tres parabolas lo
qui nolebant reciꝑe penitentiã pec¬
catorũ. & publicanorũ salutẽ:. XI¬
icebat autẽ dt̃is & ad discipłos suos.
haud dubiũ qͥn parabolã sicut
prius ad seribas & phariseos. Qua para¬
bola adclementiam discipłos hortabat᷑
& aliis uerbis enͣ diteret. Dinuctite &
dimittet᷑ uobis: ut in oratione dñica lib̾a
fronte poscatis. dimitte nobis qͥebita
nr̃a sicut & nos: dimittimus dẽbitori¬

Expanded text:
m quoque parabo!am decem dragmarum uniusque perditae et repertae cum proposuisset, simili eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos subsquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus est. has tres parabolas con, qui nolebant recipere paenitentiam peccatorum et publicanorum salutem. dicebat autem, inquit, et ad discipulos suos — haud dubium, quin \'parabolam\'—, sicut prius ad scribas et pharisaeos, qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur et aliis uerbis diceret: dimittite et dimittetur uobis, ut in oratione dominica libera fronte poscatis: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitori
Abbreviated transcription (Latin):
murabant pharisȩi & seribȩ dicentes.
Quare hic peccatores suscipit: & come¬
dit cũ illis: Qui locutus ẽ parabolam
centũ ouiũ. & unius ꝑditę. quȩ inuen¬
ta pastoris humeris reportata est. &
cur esset ꝓposita statĩ intulit: Dicouo¬
bis quod ita gaudiũ erit incęlo suꝑ uno
peccatore pęnitentiã agente. quã supra
nonaginta noue̾ ustis: qui non in

Expanded text:
Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nou
Abbreviated transcription (Latin):
rent: uel ea quȩ recte docuissent ꝑ¬
uerse uiuendo negarent: Inuenietis
inquit asinã alligatam. & pullu̾ cũ ea:
Sõluite: & adducite mithi: Pullũ quo¬
q alligatũ fuisse. alii euangłistȩ testan¬
tur: uterq enĩ populus funib peccatoꝵ
erat circũ plexus. & solutione diuina
opus habebat: Iste lege quã acceperat
male utendo: ille nũ quã accipiendo pec¬
cauerunt: Unde bene dicit apłs. quia
non ẽ distinctio. om̃s eni peccauerunt.
ipsius Et pulchre alii tres euangłistę
qui gentib scripserunt. pullũ solũ i nodo
dño allatũ memorant: Matheus aute
euangłista. qui hebreus ex hebreis. &
hebreo sermone seripsit euangłm. etiã
asinȩ facit mentionẽ. ꝓuida utiq dis.¬
pensatione. ut quorũ salutẽ seribendo
quę̧sierunt: hos saluandos a dño in ys¬
dñe uberd̃ tice docerent ec̾ figuratos: Fẽ quinita

Expanded text:
rent, vel ea quae recte docuissent prent, vel ea quae recte docuissent perverse vivendo negarent. Invenietis, inquit, asinam alligatam et pullum cum ea, solvite et adducite mihi. Pullum quoque alligatum fuisse alii evangelistae testantur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat circumplexus, et solutione divina opus habebat; iste lege quam acceperat male utendo, ille nunquam accipiendo peccaverat. Unde bene dicit Apostolus: Quia non est distinctio: omnes enim peccaveruntis. Et pulchre alii tres evangelistae, qui gentibus scripserunt, pullum solummodo Domino adductum memorant. Matthaeus autem evangelista, qui ex Hebraeis et Hebraeo sasinae facit mentionem, provida utique dispensatione, ut quorum salutem scribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystice docerent esse praefiguratos. Et nota
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ dñicȩ dilectionis qua nos mi¬
sericorditer illustrare ac saluare digna¬
tus est insinuat. nonsolũ quia olei na¬
tura lucis ministra ẽ. & laborũ dolorũq
solamen: uerũ etiã quia eunctis quib
miscetur solet eaxcellere liquorib Et
aplũs de caritate locuturus. adhuc
inquit excellentiorẽ uiã uobis de¬
Id montẽ igitur oliueti ueniens dñs.
asinos sibi quib hierosolimã petat
precipit exhiberi : figurate significans
hoc quod alibi dicit aꝑte. quia sic dileacit¬
ds mundũ. ut filiũ suu̾ unigenitũ daret:
ut om̃is qui credit in ipso non pẽreat.
sed habeat uit᷑a ȩternã: Duos ad exhi¬
benda sibi iumenta misit disciplõs. ut
significaret inutrũq populũ circucisio.¬
nis scilicet & preputii predicatores esse
destinandos. Uel certe duos misit. ut
cosdẽ predicatores doctrina simul &
operatione ꝑfectos esse moneret. neuel
erroris uerbo indocti ueritatẽ miscẽ¬

Expanded text:
tudinem Dominicae dilectionis, qua nos mitudinem Dominicae dilectionis, qua nos misericorditer illustrare ac salvare dignatus est, insinuat; non solum qui olei natura lucis ministra est, et laborum dolorumque solamen, verum etiam quia cunctis quibus immiscetur, solet excellere liquoribus. Et Apostolus de charitate locuturus: Adhuc, inquit, excellentiorem vobis viam deAd montem igitur Oliveti veniens Dominus, asinos sibi quibus Hierosolymam petat, praecepit exhiberi, figurate significans hoc quod alibi dicit aperte: Quia sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Duos ad exhibenda sibi jumenta misit discipulos, ut significaret in utrumque populum, circumcisionis videlicet et praeputii, praedicatores esse destinandos. Vel certe duos misit, ut eosdem praedicatores doctrina simul et operatione perfectos esse moneret: ne vel erroris verba indocti veritati misce