comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iiundum. dilexerunt homines. tenebras magis¬
qua luceni: Quia igitur. iste angłs. addeftruendam
uenit potentiã diaboli. recte fortis perhibet᷑ Ut pote
contra fortem fortior. contrarobustum robustior ad¬
uenisse insinuetur: Quia uero ad euacuandãhumana
nuntiatur: Ae sidiceritur. Contra tumentẽ scłi po¬
testatem magnapotestas. conera falseoctrine tene¬
bras. uerȩ scientie lux apparuit. Pocest &iã & iste angłs
intellegi primi ordo p̃dicatoꝵ. quifuit inapłis x apos¬
tolicis uiris: Nam &ꝑ ipsos loquebatur xp̃s. quiest

Expanded text:
exerunt homines magis tenebras quam lucem . Quia iste angelus ad destruendam venit potentiam diaboli, recte fortis perhibetur, utpote contra fortem fortior, contra robustum robustior advenisse insinuetur. Quia vero ad evacuandam humanam nuntiatur, ac si diceretur: Contra tumentem saeculi potestatem magna potestas, contra falsae doctrinae tenebras verae scientiae lux apparuit. Potest etiam et iste angelus intelligi primus ordo praedicatorum, qui fuit in apostolis et apostolicis viris. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Haecpotestas adutrãq eiꝰ naturã potest referri& addi¬
unã scilic& & adhumanã: Euit enĩ hec potestas in
ipso perdiuinitatẽ sine tẽpore ante om̃a scła. quisicut
scõ om̃a possibat: Hlaec&iã potestas data ẽ. ei intẽpr̃.
quando posttriumphũ resurrectionis data est ei potes¬
tas incȩlo & lnt̾ra. ut in nomine illũ om̃e genuflectatur.
cȩlestium terrestriũ & infernoꝵ: Dehac enĩ ipse surgeis
amortuis dic̃: Data est mihi omis potestas incęlo & in
terra: Deilla uero quȩ ante tempora habet cũpatre da¬
nihel dic̃: Potestas eiꝰ potestas et̃na: ET TERRA. id ÷

Expanded text:
Haec potestas ad utramque ejus naturam potest referri, et ad divinam scilicet et humanam. Fuit enim haec potestas in ipso per divinitatem sine tempore, ante omnia saecula, quia sicut ncto omnia possidebat. Haec etiam potestas data est ei in tempore, quando post triumphum resurrectionis data est ei potestas in coelo et in terra, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum . De hac enim ipse resurgens a mortuis dicit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra. De illa vero quam ante tempora habet cum Patre, Daniel dicit: Potestas ejus, potestas aeterna; et terra, id es
Abbreviated transcription (Latin):
constat reproborum. Inqua est custodia om̃is sp̃s
inmundi quia uidelicet ibi incordib prauorum
hominũ. ł incarcerib demones tenentur reclusi
Qui inmundi dicuntur. propt spurcitia om̃ium
peccatorum quib inuersantur: Ipsi quoq st̃ uolu¬
cres inmundę quiperhunc aera discurrunt.
usq addiem iudicii. expectantes dãpnationem

Expanded text:
constat reproborum, in qua est omnis custodia omnis spiritus constat reproborum, in qua est omnis custodia omnis spiritus immundi, quia videlicet ibi in cordibus pravorum hominum, velut in carceribus, daemones tenentur inclusi. Qui immundi dicuntur propter spurcitiam omnium peccatorum, in quibus versantur. Ipsi quoque sunt volucres immundae, qui per hunc aerem discurrunt usque ad diem judicii, exspectantes damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
apłos totum orbem clamore cõpleuit: et uax ista fortis fuit.
quia fortissima limina gentium regni destruxit. EECIDIT
post qua insuꝑbiam sẽ erexit. Vnde est Peiecisti eosdũ alleua¬
rentur. Velcecidit lm indĩ prescientia. Nouit enĩ dñs
quiꝑtineant ad babylonẽ et casurisunt inper petuam
dapnationẽ : Qui &ia iã ceciderat in suo capite de
celo. qui persuperbia ab illa cęlesti aedificatione in re¬
parabilit corruit: ETEACTA EST habitatio demo
numꝰ  Quantum adlitterã pertinet hoc debaby¬
lone dic̃. quę capta amedis & persis interfecto balta¬
sar destructa est: nec diu postea ibi habitauert̃ ho¬
mines ꝗ insolitudines sempiternas ẽ redacta alpq
est ꝓea edificata Etubi quondã erant pulcher¬
rime apcipue in habitationes hominũ. ibist modo
in habitationes demonũ & bestiarũ. ibiq inhabitant
dracones serpentes. & uolucres diuersi generis: Ipsaaut
babylor istam significabat. quȩ exmultituditie

Expanded text:
os totum orbem clamore complevit. Et vox ista fortis fuit, quia fortissima limina regni gentium destruxit. Cecidit, Postquam in superbiam se erexit. Unde est: Dejecisti eos dum allevarentur , vel cecidit jam in Dei praesentia. Novit enim Dominus, qui pertineant ad Babylonem, et casuri sunt in perpetuam damnationem. Qui etiam jam ceciderant in capite suo de coelo, qui per superbiam ab illa coelesti aedificatione irreparabiliter corruit. Et facta est habitatio daemondae. Quantum ad litteram pertinet, hoc de Babylone dicit, quae capta a Medis et Persis, interfecto Balthasar, destructa est, nec diu ibi postea habitaverunt homines, quia in solitudines sempiternas est redacta, viaque est pro ca aedificata. Et ubi quondam erant pulcherrimae et praecipuae inhabitationes hominum, ibi sunt modo inhabitationes daemonum et bestiarum, ibique inhabitant dracones, serpentes, et volucres diversi generis. Ipsa autem Babylon istam significabat, quae ex multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ostendent: sic̃ fec̃ beatꝰ iohanñ. qͥ erat indutꝰ pilis camelorũ:
Sedinhis duob testibus. om̃is eccła cõp̃hendit᷑ insuis p̃dicato¬
ribus: q̃ ꝑ om̃e tẽpꝰ istius uitȩ ꝓphetat. & p̃dicat mysteria filudĩ.
siuenc̃ scilic&: siue in extremis tẽporibus: Beneaũt eccła induob:
testib figurat᷑: ꝓpt̃ duo testam̃ta uidelic& quib roborat᷑. uel
siue &iã pot̃ duo martrrii genera: Insaccis uero humilitas
exprimitur scoꝵ quilicet sint magistri peccatores seesse fatent᷑
si dr̃. sol factus ẽ nigertã quã saccꝰ cilicin: HISUN DUEOUUE
cunt᷑ &iã & candelabra qr lucebt̃ aliisq lum̃ ueritatis ostende is

Expanded text:
ostendent, sicut fecit beatus Joannes, qui erat indutus pilis camelorum. ostendent, sicut fecit beatus Joannes, qui erat indutus pilis camelorum. Sed in his duobus testibus omnis Ecclesia comprehenditur in suis praedicatoribus, quae per omne tempus istius vitae prophetat et praedicat mysteria Filii Dei, sive nunc scilicet, sive in extremis temporibus. Bene autem Ecclesia in duobus testibus figuratur, propter duo Testamenta videlicet, quibus roboratur; vel sive etiam propter duo martyrii genera. In saccis vero humilitas exprimitur, qui, licet sint magistri, peccatores se esse fatentur; si dicitur, Sol factus est niger tanquam saccus cilicinus . Hi suncuntur etiam et candelabra, quia lucebunt, aliisque lumen veritatis ostendent
Abbreviated transcription (Latin):
unt: Alit̃: Legime inueteri testam̃to: qđ populꝰ isrł quad¬
ragesima scđa mansione. ingressus ẽ terrã repromissionis
Etqr infigura om̃a ẽtingebant illis: utiq & hoc iter adnos
ꝑtinet. qui in itinere deserti moramꝰ. & ad patriã repromissi¬
onis tendime postmarerubri baptismũ. in quo sub mersus est
pharao cũ suis exercitib .i. diabolꝰ cũ om̃ib peccatis origi
precesit: hochic ꝑmenses figurata locutio expressit: Mensib
ergo quadraginta duobe cilcat᷑ ciuitas qr quadiu inpsentis uite
itinere transic. ꝑsecutionẽ abimpus sustinet eccła: Et UADO
auob testib meis & ꝓphetabt̃. id est dabo ut ꝓphetent diebus
duoꝵ testiũ. manifeste ostendit᷑ ꝑ secutio & regnũ antixp̃i Dehis
quippe duob testibus añs ꝑmalachiã ꝓphetã dic: Leceego
mittã uob̾ enoch &heliã. ut conuertant corda patrũ adfilios.
Amicti saccis: quia penitentiã quã p̃dicabt̃ ore. &iã habitu

Expanded text:
teri Testamento, quod populus Israel quadragesima et secunda mansione ingressus est terram repromissionis, et quia in figura omnia contingebant illis, utique et hoc iter ad nos pertinet, qui in itinere deserti moramur, et ad patriam repromissionis tendimus post Rubri maris baptismum, in quo submersus est Pharao cum suis exercitibus, id est diabolus cum omnibus peccatis originpraecessit, hoc hic per menses figurata locutio expressit. Mensibus ergo quadraginta duobus calcatur civitas, quia quandiu in praesentis vitae itinere transit, persecutionem ab impiis sustinet Ecclesia. Et dabo duobus testibus meis, et prophetabunt, id est dabo ut prophetent, diebus duorum testium manifeste ostenditur persecutio, et regnum Antichristi. De his quippe duobus testibus Dominus per Malachiam prophetam dicit: Ecce ego mittam vobis Enoch et Eliam, ut convertant corda patrum ad filios, Amicti saccis, quia poenitentiam quam praedicabunt ore, etiam habitu
Abbreviated transcription (Latin):
ettorẽ incdinabit: Alios scilic& decipiens t̃roribus. alios
non potert̃ uinci. quiq antepotert̃ occidi quã asideseparari:
sed q̃dã pars maloꝵ intelligit᷑ qͣ sociata ẽ. corpori xp̃i. qͣuesiue
t̃rorib siue blandim̃tis iunciposse narrat᷑: Ẽ uero adiungit.

Expanded text:
errorem inclinabit, alios scilicet decipiens terroribus, alios errorem inclinabit, alios scilicet decipiens terroribus, alios non poterunt vinci, et qui ante poterunt occidi, quam a fide separari; sed quaedam pars malorum intelligitur, quae sociata est corpori Christi, quaeque sive terroribus, sive blandimentis vinci
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo & ꝑ ȩtatũ momenta ꝓficiendo. iuxta illud Fuat
dan coluber inuia. cerastes insemita &cet: Diabolus
enĩ ascendet de abrsso hoc est derȩꝓboꝵ cordib inꝗb
habitat. & ingredietꝰ illũ dãpnatũ hominẽ. ut ꝑ eum
signa faciat & eleuet᷑ itaut sedeat intẽplodĩ. tãquã sitdi
Om̃e quoq corpꝰ illiuꝰ cũ suo capite ascend& de abrsso qr
diuino dĩ iudicio efferari ꝑmittet᷑: Iuditia enĩdĩ: abrssꝰ
multa: Inde nãq ascend&: unde ad suꝑbiã eleuari ꝑmittet:
Laci& aut̃ contradĩ testes bellũ. & corporale & spũale: Exi¬
bebit enĩ cuncta q̃ in p̃cedentib martyrib st̃ adimpleta
laẽ. urgas. fustes. plumbatas. candentes ferri lamminas. ungu¬
las ferreas bestias ignes & carceres & siquast̃ similia torm̃tor
genera. Iterũ quossic ñ poterit uincere conabit᷑ doctrmnis su¬
perare: Exibebit enĩ dona. uerba ꝓmetdulcia: ad hibebit falsa
muracula: Et ꝑ utraq seuiens. multos afidei rectitudine ad

Expanded text:
ciendo, juxta illud: Fiat Dan coluber in via, cerastes in semita . Diabolus enim ascendet de abysso, hoc est, de reproborum cordibus in quibus habitat; et ingredietur illum damnatum hominem, ut per eum signa faciat, et elevetur ita, ut sedeat in templo Dei tanquam sit Deus. Omne enim corpus illius cum capite suo ascendet de abysso, quia divino Dei judicio efferari permittetur. Judicia enim Dei abyssus multa . Inde namque ascendet, unde ad superbiam elevari permittetur. Faciet autem contra Dei testes bellum, et corporale et spirituale, exhibebit cuncta quae in praecedentibus martyribus sunt adimpleta, id est virgas, fustes, plumbatas, candentes ferri laminas, ungulas ferreas, bestias, ignes, et carceres, et si qua sunt similia tormentorum genera. Iterum quos sic non poterit vincere, conabitur doctrinis superare, exhibebit dona, verba promet dulcia, adhibebit falsa miracula, et per utraque saeviens multos a fidei rectitudine ad
Abbreviated transcription (Latin):
tes uideis atq gentib olim iã uenisse. xp̃ñi. & sua passione
redemisse gene humanũ: Ainde & abeo tenti int̾ficient᷑
uersus eos bellũ. acet̃: Bestiȩ aut̃ uocabulo. ñsolũ dãpnatꝰ
illehomo: uerũ &iã habitator illiuꝰ diabolꝰ. qui ꝑ illũ ꝯal¬

Expanded text:
tes Judaeis atque gentibus olim jam venisse Christum, et sua passione tes Judaeis atque gentibus olim jam venisse Christum, et sua passione redemisse genus humanum, unde et ab eo tenti interficientuo, faciet adversus eos bellum. Bestiae autem vocabulo non solum damnatus ille homo, verum etiam habitator illius diabolus, qui per illum exal
Abbreviated transcription (Latin):
quoq potestatẽ ꝑcutere terrã omi plaga quotiens cũq uolu¬
erit quia in potestate illoꝵ est. ut quando uelint loquant. & iterĩ
quando uelint taceant: Utscilic& fidelib loquant᷑: infidelibud
aũt taceant: Et ideo quoties cũq infidelib duna mysteria
claudunt: totiens illos insanabili plaga ꝑcutiunt: Quoties cũq¬
uero fidelib sacram̃tadĩ pandunt: totiens alios ad uitã. alios
mortẽ: Dumq uerba corã impiis formant: sanguinẽ carnalis.
intelligentiae quo moriant᷑ porrigunt: Et notandũ qđ ñ dic̃
habebt̃ potestatẽ: sed habent. ut hoc ñ deduob tantũ enoch
& helia qui uenturist. sed &iã dep̃sentis nc̃ tẽporis eccłȩ p̃dica¬
torib dictũ intellegamꝑ: ETCŨFINIERINT Testimoniũ suũ
bestia q̃ ascendit de abysso faci& aduersꝰ eos p̃liuꝰ. Ho c testimo¬
niũ ñ adipsũ regnũ antrxp̃i ẽ referendũ. sed ad p̃ceders tepꝰ
quo illi p̃dicabunt. antequã ille incipiat regnare : Inreuela¬

Expanded text:
otestatem percutere terram omni plaga quotiescunque voluerint, quia in potestate illorum est, ut quando velint loquantur, et iterum quando velint taceant, ut scilicet fidelibus loquantur, infidelibus autem taceant. Et ideo quotiescunque infidelibus divina mysteria claudunt, toties insanabili plaga vero fidelibus Dei sacramenta pandunt, toties alios ad vitam, alios mortem; dumque verba coram impiis formant, sanguinem carnalis intelligentiae quo moriantur porrigunt. Et notandum quod non dicit, habebunt potestatem, sed habent, ut hoc non de duobus tantum, Enoch et Elia, qui venturi sunt, sed etiam de praesentis nunc temporis Ecclesiae praedicatorlos. Hoc testimonium non ad ipsum regnum Antichristi est referendum, sed ad praecedens tempus quo ipsi praedicabunt, antequam ille incipiat regnare. In revela
Abbreviated transcription (Latin):
antuap̃s. Incuiꝰ platea specialit̃ ddicuntꝰ iacere corporascõ
tãquã scilic& ubi principale erit certam̃ ibemibrtuoꝵ corpo
ra multiplicit. pereant: Libi &iã intelligit. qr itidaua plebs
specialit̃ adheribit antixp̃o. quousq enoclis& helia: p̃dicantib
quiexea saluandi fuerint reuertantꝰ ad xpni: Beneaut illa
ciuitas sodoma uocat᷑ & egyptꝰ qr opera sodonioꝵ & abomi¬
nationes egrptioꝵ scctasse cognoscitꝰ: Vnde tidias illis dice
Au dite principes sodomoꝵ necet  Altius ant poeiugate
magnã uqualacebunt corporacoꝵ tot humdtilt¬

Expanded text:
Antichristus. In cujus platea specialiter dicuntur jacere corpora sanctorum, tanquam scilicet, ubi principale erit certamen, ibi mortuorum cora multipliciter pereant; ubi etiam intelligitur, quia Judaica plebs specialiter adhaerebit Antichristo, quousque Enoch et Elia praedicantibus, qui ex ea salvandi fuerint, revertantur ad Christum. Bene autem illa civitas Sodoma vocatur et Aegyptus, quia opera Sodomorum atque abominationes Aegyptiorum sectasse cognoscitur. Unde Isaias illis dicit: Audite, principes Sodomorum . Altius autem per civitatem magnam in qua jacebunt corpora sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
Aqua scripturas significat: linde est: Aqua ꝓsunda uerba
&ore uiri: Ipsi itaq aquã insangiunẽ c̃uertunt. cũ occasionẽ
illis ꝗ bene plata male intellegunt administrant. & doctrinã
quã ꝑcepert̃. in sui pniciem conuertunt: Qđ id circo sci faceredi

Expanded text:
Aqua Scripturam significat. Unde est: Aqua profunda sermo Aqua Scripturam significat. Unde est: Aqua profunda sermo ex ore viri . Ipsi itaque aquam in sanguinem vertunt, cum occasionem illis qui bene prolata male intelligunt, administrant, et doctrinam quam perceperunt, in sui perniciem convertunt. Quod idcirco facere
Abbreviated transcription (Latin):
tira impletũ cognoscime inmorse & helia: quoꝵ unꝰ aquas
nuli siuminis conuertit insangiunẽ. eo qđ induratũ e& corpha¬
raonis: alt̃ uero clausit celũ. neplueret annis trib: &dimidio.
idola coluit. om̃isq populꝰ issł relinquens dm̃ patrũ suoꝵ adora¬
ret baal. & eos helsas reuocare addi cultũ ñ potuisset: iratus
dix̃. Uiuit dñs. sierit uob ros autpluuia. nisi iuxta oris mei
uerbũ: Qđ ita factũ ÷ donec populꝰ ageret pęnitentiã: Et iterũ
ille suapetitione obtineret pluuiã: Moyses quoq. t̾rã egypti
ꝑ cussit omĩ plaga. quoties cũq uoluit. id ÷ quousq liberaret
nepluant suꝑ eã imbrem: Claudt̃ itaq cęlũ .i. se ipsos. ñ quo
uero suã pluuiã impiis: Qm̃bonis & suscipere uolentib suam
p̃dicationẽ manifestant: contẽptorib: uero & irrisorib abscon¬
idunt: Undeest Nemisertis margaritis ur̃as ante portes.
Et potestatẽ suꝑ aquas habent. conuertendi cas in sanguinem:

Expanded text:
novimus in Moyse et Elia, quoniam unus aquas Nili fluminis convertit in sanguinem, eo quod induratum esset cor Pharaonis. Alter vero clausit coelum ne plueret annis tribus et dimidio. idola coluit; omnisque populus Israel relinquens Deum patrum suorum, adoraret Baal, et eos Elias revocare ad cultum Dei non potuisset, iratus dixit: Vivit Dominus, si erit vobis nos aut pluvia, nisi juxta oris mei verbum . Quod ita factum est, donec populus ageret poenitentiam, et iterum ille sua petitione obtineret pluviam. Moyses quoque terram Aegypti percussit omni plaga, quotiescunque voluit, id est, quousque liberaret ne pluant super eam imbrem . Claudunt itaque coelum, hoc est se ipsos, non quo vero suam pluviam impiis, quoniam bonis et suscipere volentibus suam praedicationem manifestant, contemptoribus vero et irrisoribus abscondunt. Unde est: Ne miseritis margaritas vestras ante porcos . Et potestatem habent super aquas convertendi eas in sanguinem.
Abbreviated transcription (Latin):
in suis doctorib: igne orissui inimicos deuorat: cũ uerbo eorta¬
tionis & ad ministratione caritatis eos ad sui amorẽ: ꝓuocat. ut
morian inimicitia & uiuant dilectionis grã: coaceruatis
dilectionis carbonib suꝑ caput eoꝵ. iuxta salomonis sententia:
UINIABENT potestatẽ claudere cęlũ nubib. &cet. usq. ꝑcute¬

Expanded text:
in suis doctoribus igne oris sui inimicos devorat, cum verbo exhortain suis doctoribus igne oris sui inimicos devorat, cum verbo exhortationis et administratione claritatis eos ad sui amorem provocat, ut moriantur inimicitia, et vivant dilectionis gratia, coacervatis dilectionis carbonibus super caput eorum, juxta Salomonis sententiam. Hi habent potestatem claudendi coelum nubibus ne
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ in libro regũ legimi ad uocẽ heliȩ descendit ignis decelo &
consumpsit duos quinquagenarios. cũ suis quin quaginta: Sed
specialit̃ hȩc uerba. sic̃ ꝑtinet ad illos duos ita generalit̃ & adom̃s
scõs: ꝑ ignẽ aũt. p̃dicatioscã figurat᷑: qr corda auditoꝵ ad amo¬
rem dĩ accendit: Ex isto itaq igne: pficiunt. maliuero deficiuNt:
aliis odormortis inmortẽ : Dũ enĩ scĩ bonacorã ipsis. ꝓfert̃: &iã
nolentes nocent. qr ipsibona q̃ audiunt: insui dãpnatione c̃uertt̃:
Dũq scõs ꝑsecunt᷑. quisibiuitã annuntiant: hoc igne .i. doctrina
digni & t̾nis suppliciis agunt᷑: ET SIQUIS EOS uoluerit ledere:
ita oport& eũ occidi: Sententia scilic& uerbidĩ: uł certe deore
testiũ ignis egrediens. inimicos eoꝵ int̾fic̃ : ꝙ nimirũ c̃traria
xp̃o sentientes atq in malo ꝑseuerantes. anathematis fu mine
scã eccła ꝑcutit: Qđ si& hoc inbonũ accipere uolumꝑ scã eccła

Expanded text:
 legimus , ad vocem Eliae descendit ignis de coelo, et consumpsit quinquagenarios cum suis quinquaginta. Sed specialiter haec verba sicut pertinent ad illos duos, ita generaliter et ad omnes sanctos. Per ignem autem praedicatio sancta figuratur, quia corda auditorum ad amorem Dei accendit. Ex isto itaque igne boni perficiunt, mali vero deficiunt, aliis odor mortis in mortem . Dum enim sancti bona coram ipsis proferunt, etiam nolentes nocent, quia ipsi bona quae audiunt, in sui damnationem vertunt; dumque sanctos persequuntur, qui sibi vitam annuntiant, hoc igne, id est doctrina digni suppliciis aeternis aguntur. Et si quis eos voluerit laedere, ita oportet eum occidi, sententia scilicet verbi Dei. Vel certe de ore testium ignis egrediens inimicos eorum interficit, quia nimirum contraria Christo sentientes, atque in malo perseverantes, anathematis fulmine sancta Ecclesia percutit. Quod si et hoc in bonum accipere volumus, sancta Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
presertim cũ insingulis partib mendatiũ sit qđ tenent:
Similit̃ qui fidẽ quã habent operib destruunt: Innume¬
ro infideliũ reputant᷑: ETCIUITATẼ scam̃ calcabunt. ipsa
scilic& atria. m̃sib quad raginta duobus: Cuutas scã olym
appellabat᷑ hierusalẽ: iuxta illud euuangelii: Multacor¬
porascõꝵ quidormierant surrecert̃: & apparuert̃ multis
inscam ciuitatẽ. Uerum tamen hic nondeilla ddr̃. sed potiuꝰ deecoła
Dequa scriptũ est: Gloriosa dictast̃ dete ciuitas dĩ: Hlanc ciuitatẽ
calcant .i. cõprimunt atria. id ÷ heretici. pagani. iudei & falsifrs.
& uerbo & tormento: Sed sicut silex calcata pedib hominũ eli¬
mare potest. cõnunui ñ potest & tanto magis elimat᷑ quanto
magis calcat᷑: ita scã eccła ex ꝑsecutione ꝑfidoꝵ. ruͦbustior red¬
ditur. & luculentior: Unde apłs: Quando infirmor tẽfor¬
tior sum & potens: Quad raginta aut̃ &duos m̃ses: possum

Expanded text:
praesertim cum singulis partibus mendacium sit quod tenent. praesertim cum singulis partibus mendacium sit quod tenent. Similiter qui fidem quam habent operibus destruunt, in numero infidelium reputantur. Et civitatem sanctam calcabunt, ipsa scilicet atria. Mensibus quadraginta duobus. Civitas sancta olim appellabatur Hierusalem, juxta illud Evangelii: Multa corpora sanctorum qui dormierant, surrexerunt et apparuerunt multis sancta civitate . Verumtamen hic non de illa dicitur, sed potius de Ecclesia, de qua scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Hanc civitatem calcant, id est comprimunt atria, id est haeretici, pagani, Judaei, et falsi fratres, et verbo et tormento; sed sicut silex calcata pedibus hominum, elimari potest, comminui non potest, et tanto magis elimatur, quanto magis calcatur: ita sancta Ecclesia ex persecutione perfidorum robustior redditur et luculentior, unde Apostolus: Quando infirmor, tunc fortior sum et potens . Quadraginta duos menses possumus
Abbreviated transcription (Latin):
intellegunt᷑ heretici. pagani & iudȩi. quib: ad scã scõꝵ nullꝰ
pat& ingressus: Dequib paulus dic̃: Quidenĩ mihi dehis qui
forissunt iudicare : Bicat᷑ ergo: Nemetiaris atriũ qđ est
qm̃ & illi simulachra colere uident᷑: mendatiũ ꝓuertate tenen¬
qui non habet filiũ necpatrẽ hab&: Et qui ñ honorificat filiũ
n honorisicat patrẽ quimisit illũ: Mendatiũ ergo colunt: ꝙ
ueritatẽ ñ adorant: Heretici quoque. diuersos errores. ded ño
fatent᷑ : inde quia aueritate recedt̃: similes gentib habent᷑:
Totinꝰ quoq affirmat eũ purũ hominẽ. nec fuisse antemariã.
& iste similis ⁊ gentibus: quisimulachrũ hominis mortui se ad¬
orante fatet᷑ dũ solũ modo xpm hominẽ fuisse dic̃. & dm̃ negat:
Etideo isti tales atq eoꝵ similes. uelint nolint. In illoꝵ tran¬
seunt numerũ. qui imagines mortuoꝵ hominũ adorant.

Expanded text:
intelliguntur haeretici, pagani, et Judaei, quibus ad sancta sanctorum nullus intelliguntur haeretici, pagani, et Judaei, quibus ad sancta sanctorum nullus patet ingressus, de quibus Paulus dicit: Quid autem mihi de his qui foris sunt judicare? Dicatur ergo, ne metiaris atrium quod foquoniam et illi simulacra colere videntur, mendacium pro veritate tenenFilium, nec Patrem habet, et qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Mendacium ergo colunt, qui veritatem non adorant. Haeretici quoque diversos errores de Domino fatentur, unde quia a veritate recedunt, similes gentibus habentur, Photinus quoque affirmat eum purum hominem, nec fuisse ante Mariam, et iste similis est gentibus, qui simulacrum hominis mortui se adorare fatetur, dum solummodo Christum hominem fuisse dicit, et Deum negat. Et ideo isti tales atque eorum similes, velint nolint, in illorum transeunt numerum, qui imagines mortuorum adorant hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
Beati estis. qui euuangelii p̃cepti ñ inmemores. cuncta t̃rena
ꝓxp̃o reliquistis sequentes eũ. a quo thesaurũ incęlo indefici¬
entẽ ꝑcipietis: Continentib uero: Beati estis. qui post licitum
nuptiarũ consortiũ sectantes continentiã. int̾ eos connumera¬
ri cont endistis de quib: merito dr̃ : Uirgines enĩ st̃. & secuntꝰ
agnũ quocũq ierit : Uel altare generalit̃ scam eccłam acci¬
piam : in quo dõ cotidie sacrificiũ laudis. & incensũ orationis
offertur: Metire templũ & altare .ĩ. scđm capacitatẽ unius¬
cuiusq sermonẽ ꝓfere. simplicib simpliciora ꝑfectis alta & ꝓ¬
funda committens : ATRIŨ AUTẼ qđ foris ẽ tẽplo eiceforas
& nemetieris eũ : Miranda ꝓrsus locutiotalis : q̃ illud foras
eici p̃cipit. qd iã foris ostendit᷑ : Quomodo enĩ foras eicipotest
si intꝰ ñ est: Sedtale. ẽ hoc : quale & illud: Deleant᷑ delibro
uiuentiũ : id ÷ ñ scribant᷑ in eo : ita ergo & hic dr̃ : ATRIUM

Expanded text:
Beati estis qui, Evangelici praecepti non immemores, cuncta terrena pro Christo reliquistis, sequentes eum, a quo thesaurum in coelo indeficientem percipietis. Continentibus vero: Beati qui post licitum nuptiarum, sectantes continentiam, internumerari contenditis his, de quibus merito dicitur: Virgines enim sunt, et sequuntur agnum quocunque ierit . Vel altare generaliter sanctam Ecclesiam accipiamus, in quo Deo quotidie sacrificium laudis, et incensum orationis offertur. Metire templum et altare, id est secundum capacitatem uniuscujusque sermonem profer, simplicibus simpliciora, perfectis alta et profunda committens. Atrium autem quod est foris templum ejice foras, et ne metiaris illud. Miranda prorsus locutio talis, quod illud foras ejici praecipit, quod foris esse ostenditur. Quomodo enim foras ejici potest, si intus non est? Sed tale est hoc, quale et illud: Deleantur de libro viventium, id est, non scribantur in eo. Ita ergo et hic dicitur, Atrium
Abbreviated transcription (Latin):
aũ dicunt᷑ oliue. cũ una sit oliua uniuersalis eccła. iuxta illud:
Ego aut̃ sic̃ oliua fructifera indomodĩ: ꝓpt̃ duotestam̃ta. &
dilectionẽ dĩ & ꝓximi. uł duo genera martrrii: Similit̃ &
eadẽ eccła cũ sit unũ candelabrũ ꝓpt̃ unitatẽ fidei : dicunt᷑
duo candelabra: ꝓpt̃ p̃dicta mysteria: Bene aut̃ in conspectu
dñi t̾re stare ꝑ hibentꝰ quia scĩ intima contẽplatione suicor¬
ditoris in suis p̃cordiis inherere ꝓbant᷑. & iugit̃ uoluntatẽ illiuꝰ
considerantes eafaciunt. in quib creatorẽ suũ ñ offendant:
Uinde helias dic̃: Uiuit dñs incuiꝰ conspectu sto: ł tpaulus

Expanded text:
illud: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei , propter duo Testamenta, vel dilectionem Dei et proximi, vel duo genera martyrii. Similiter et eadem Ecclesia cum sit unum candelabrum propter unitatem fidei, dicuntur duo candelabra propter praedicta mysteria. Bene autem in conspectu Domini terrae stare per hibentur, quia sancti intima contemplatione sui Conditoris in suis praecordiis inhaerere probantur, et jugiter voluntatem ejus considerantes, ea faciunt in quibus Creatorem suum non offendunt. Unde Elias dicit: Vivit Dominus in cujus conspectu sto . Et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in anis. sed similis uirge dr̃: Inuirga enĩ rectitudo sacre
scripture intelligit᷑. in qua nullũ ẽ. mendatiũ. nullꝰ error.
na plena. ẽ m̃daciorũ: Sacraaut̃ scriptura. ex omui partȩ
est recta : atq ideo bene uirge cõparat᷑. iuxta qđ psalmista
dic̃ : Virga recta ẽ. uirga regnitui : Alit̃: Reges insignum
potentiȩ suȩ uirgã inmanu portant: ꝑquã regi a illorũ

Expanded text:
non inanis, sed similis virgae dicitur. In virga enim rectitudo sacrae non inanis, sed similis virgae dicitur. In virga enim rectitudo sacrae Scripturae intelligitur, in qua nullum est mendacium, nullus error, na plena est mendacio. Sacra autem Scriptura ex omni parte est recta, atque ideo bene virgae comparatur, juxta quod Psalmista dicit: Virga recta est virga regni tui . Alpotentiae suae virgam manu portant, per quam regia illorum
Abbreviated transcription (Latin):
& cuncta eius iussa cassa ta. reuersus ẽ. ephesum. ubi & p̃fatã apo¬
calipsin. ecclesiis tradidit legendã: Ebione aũt. ualentino ac
cherinto contraxp̃m oblatrantibus. ep̃oꝵ p̃cib flexus. indicto
sed q̃ illi specialit̃ ad scribunt᷑ generalit̃ p̃dicatorib deputantur.
adquoꝵ ꝑsonã dicit. Oportet te iterũ p̃dicare regib & cetera:¬
Quia nimirũ aliis ad xp̃m migrantib: electorũ. eccła. in sulise¬
quentib p̃dicatorib. iterũ ñdesint p̃dicare : Iphetare autẽ
iohannes ꝓphetare iubet᷑. ut qđ doctores eccłe orep̃dicant.
facto iterato clament. Oport& enĩ ut his qui uerba uitae
credentib nuntiat: oꝑib &iã uitę clamare ñdesistat: Et
hanni: similit̃ c̃ueniunt om̃i ordini p̃dicatoꝵ: ł calamũ
aut̃ illud qđ calamo effici t intelligere debemꝑ .i. diuinã
scripturã qr antiqͥ calamo scribebant. Undebene ipse calamꝰ

Expanded text:
t cuncta ejus jussione cassata reversus est Ephesum, ubi et praefatam Apot cuncta ejus jussione cassata reversus est Ephesum, ubi et praefatam Apocalypsin Ecclesiis tradidit legendam. Ebione autem, Valentino et Cerintho contra Christum oblatrantibus, episcoporum precibus flexus, indicto Sed quae illi specialiter ascribuntur, generaliter praedicatoribus deputantur, ad quorum personam dicit: Oportet te iterum praedicare populis, quia nimirum aliis ad Christum migrantibus, electorum Ecclesia in subsequentibus praedicatoribus iterum non desinit praedicare. Prophetare autem Joannes prophetare jubetur, ut quod doctores Ecclesiae praedicant ore, facto iterato clament. Oportet enim ut hi qui verba vitae credentibus nuntiant, operibus etiam vitae clamare non desistantanni, similiter conveniunt omni ordini praedicatorum. Per calamum autem, id quod calamo efficitur intelligere debemus, id est divinam Scripturam, quia antiqui calamo scribebant. Unde bene ipse calamus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a. immo om̃a quȩ in hoclibro p̾missast : ñ specialit̃ esua. sed ge¬
neralit̃ ex electoꝵ ꝓtulit ꝑ sona nc̃ aut ea q̃ in hoc uersu narrantur.
& sue aalioꝵ ꝑsonis congruere docet: Quando enĩ istauidit ira
patmnos insula religatꝰ erat. & id circo ei dicit᷑: oport& te iterum
ꝓphetare .i. p̃dicare populis & gentib & regib & linguis: Acsiei
uox diuinadiceret: Nonmorieris in hac insula uttuputas: sed iterũ
ꝓphecabis. & hanc apocalypsin quã uidisti manutua scribes. &
alios docebis: nec solũ hanc ꝓphetiã adnuntiabis: sed altius ce¬
teris ad erudiendã fidẽ scõꝵ euuangłm scribes: Iterũ aut dic̃:
qr uidelicet iãfererat hoc corã regib & gentibus Unde & ado¬
mitiano impussimo cȩsarũ. inferuentis olei dolium missus: & in
eadẽ insula exiliofuerat deportatꝰ. ubi &iã hanc apocalypsin
rius ad xp̃m emundo migrare. int̃fecto ipso impissimo cȩsare.¬

Expanded text:
omnia, imo omnia quae in hoc libro praemissa sunt non specialiter ex sua, sed generaliter ex electorum protulit persona; nunc autem quae in hoc versu narrantur, et suae et aliorum personis congruere docet. Quando enim ista vidit, in Pathmos insula relegatus erat, et ideo ei dicitur: Oportet te iterum prophetaei divina vox diceret: Non morieris in hac insula, ut tu putas, sed iterum prophetabis, et hanc Apocalypsin quam vidisti, manu tua scribes, et alios docebis, nec solum hanc prophetiam annuntiabis, sed altius caeteris ad erudiendam fidem sanctorum Evangelium scribes. Iterum autem dicit, quia videlicet jam hoc fecerat coram regibus et gentibus, unde et a Domitiano impiissimo Caesio deportatus, ubi etiam hanc Apocalypsin rius ad Christum e mundo migrare, interfecto Domitiano, e
Abbreviated transcription (Latin):
quia uidebim⁊ eum sicuti est: amarũ aũt. quidic̃ se inxp̃o
manere. debet sic̃ ille ambulauit &ipse ambulare: Dulce
suit apł̃is. in regeneratione cũ sederit filius hominis in sede
maiestatissuȩ sedebitis & uossuꝑ sedes xii. & cȩt̃: dmarũ fuit illis¬

Expanded text:
quoniam videbimus eum sicuti est . Amarum autem: Qui dicit se in Christo quoniam videbimus eum sicuti est . Amarum autem: Qui dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . Dulce fuit apostolis: In regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duode
Abbreviated transcription (Latin):
secretũ mentis significet. hieremias ostendit. quicũ dixiss& uentĩ¬
meũ uentrẽ mcũ doleo: c̃tinuo subiecit. sensus cordismei con¬
turbatist̃ inme. Neq enĩ ad salutẽ ꝑtinebat p̾opłi. siuentrẽ¬
secorporeũ dolere p̃dicaret: Seduentrẽ doluit: qr m̃tis affuc¬
tionẽ sensit Uuelcete acceptꝰ liber & comestus in amaritudi¬
nẽ uertitur : cumquilib& doctor exsua p̃dicatione penitentes
conuersos aspiciens mentis affectu illis coniungit᷑. & cũ apostolo
dolet cũ dolentib. fl& cũflentibus Uelcerte dulcis est nob.
cum gaudia patrie cȩlestis ꝓmittit: Amarus uero : cũ austera
p̃cepta ꝑq̃ ad eandẽ patriã ꝑueniamꝑ indicit: Dulce est quippe
audire. fulgebunt sicut sol in regno patrissui. amarum fuit:
nisi efficiamini sicut paruuli: ñ in trabitis in regnũ cȩloꝵ:
terũ dulce ẽ audire. scim⁊ qr cũ apparuerit similes ei erimꝰ.

Expanded text:
secretum cordis significet, Jeremias ostendit, qui cum dixisset,secretum cordis significet, Jeremias ostendit, qui cum dixisset, Ventrem meum doleo, continuo subjecit, sensus cordis mei conturbati sunt in me . Neque enim ad salutem populi perrporeum dolere praedicaret, sed ventrem doluit, quia mentis afflictionem sensit. Vel certe acceptus liber et comestus in amaritudinem vertitur, cum quilibet doctor ex sua praedicatione poenitentes conversos aspiciens, mentis affectu illis conjungitur, et cum Apostolo dolet cum dolentibus, flet cum flentibus. Vel certe dulcis est nobis, cum gaudia patriae coelestis promittit; amarus vero cum austera praecepta, per quae ad eamdem patriam perveniamus indicit. Dulce quippe est audire: Fulgebunt justi sicut sol in regno Patris sui . Amarum autem: Nisi efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Item dulce est audire: Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus,
Abbreviated transcription (Latin):
qr terrenis uoluptatib deseruiunt: sermodĩ qui lnore doctoꝵ fu¬
erat illis tamquã meldulce. inuentre amarescit. Sic̃ uerbigrã:
cũ audiunt ñ concupisces uxorẽ. ꝓximitui. ndomũ. ñ agrum.
anisi quis oderit patrẽ aut matrẽ. uxorẽ & filios & filias ñ potest
ms eẽ discipulus: aiterũ: siquis uult postine uenire abneget sema¬
ipsum. amarescunt illis diuina eloquia. quia desperant se hoc
posse facere. uoluptatib suis uolentes deferiure: Alit̃: Ipsisscis
p̃dicatorib dulcis est sermodĩ in ore. ad p̃dicandũ. ad meditan¬
dũ. ad exponendũ. seddũ coguntꝰ ea cõplere operib q̃ docent
uerbis. uertit᷑ illis in amaritudinẽ: In orequoq p̃dicator dulcis:
sermo sic̃ dixime. adlegendũ. ad exponendũ. seddũ ꝓsua ipsa pre¬
dicatione c̃tepnunt. & insuper affligunt᷑. & diuersis modis cruci
simul & desu auexatione. et de contẽptor dãpnatione: Vinde apłs.
Tristicia ẽ michi magna & ingens dolor cordimeo: Qđenĩ uent̃

Expanded text:
 terrenis voluptatibus deserviunt, sermo Dei qui in ore doctorum fuerat illis tanquam mel dulce, in ventre amarescit, sicut verbi gratia cum audiunt: Non concupisces uxorem proximi tui, non domum, non agrum; et: Si quis non oderit patmeus esse discipulus . Et iterum: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum . Amarescunt illis divina eloquia, quia desperant se hoc posse facere, voluptatibus suis volentes deservire. Aliter: Ipsis sanctis praedicatoribus dulcis est sermo Dei in ore ad praedicandum, ad meditandum, ad exponendum; sed dum coguntur ea complere operibus, quae docent verbis, vertitur illis in amaritudinem. In ore quoque praedicatorum dulcis est sermo sicut diximus ad legendum, ad exponendum; sed dum pro ipsa sua praedicatione contemnuntur, et insuper affliguntur, et diversis modis cruciasimul, et de vexatione et de contemptorum damnatione, unde Apostolus: Tristitia est mihi magna et ingens dolor cordi meo . Qnod enim venter
Abbreviated transcription (Latin):
re aut intẽplo eminentiores significat in eccła fideles .i. uirgi¬
iuigis atq indeficiens scẽ c̃punctionis ꝑmanet ignis Qđ aut̃
sequit᷑. & adorantes in eo : taleẽ. tãquã sisub audiret᷑. a intẽ¬
plo & inaltari adorantes metire: Quo nimirũ dicto illi ex
tire tẽplũ & altare. & ad orantes in eo : hoc ÷ unicuiq ꝓfessi

Expanded text:
re autem in templo, eminentiores significat in Ecclesia fideles, id est virgijugis atque indeficiens sanctae compunctionis permanet ignis. Quod autem sequitur, et adorantes in eo, tale est, tanquam subaudiretur et in templo, et in altari adorantes metire. Quo nimirum dicto illi exptire templum et altare et adorantes in eo, hoc est, unicuique professi
Abbreviated transcription (Latin):
tiae capitibus. nc̃ inx cornibus ipsa bestia diuidit.
q̃ & fraude decipit. &ui premit: In uirtute scilic&
per apertã potentiã : insignis uero & prodigus
mendacib acseductione iniquitatis. ꝑ hẏpocri¬
sin si mula te uistutis: Qđ & generalit̃. de omi corpore
maloꝵ intelligere debemꝰ: Quamius quidã hoc re

Expanded text:
tiae capitibus, nunc in decem cornibus, ipsa bestia dividitur tiae capitibus, nunc in decem cornibus, ipsa bestia dividitur quae et fraude decipit, et vi premit; in virtute, scilicet per apertam potentiam, in signis vero et prodigiis mendacibus ac seductione iniquitatis, per hypocrisim simulatae virtutis. Quod et generaliter de omni corpore malorum intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
natus homo regnare coeperit. qui sexpm dicet eẽ.
cumsit antrxp̃s: Tc̃ enĩ om̃e corpus illius. maxime
dm̃ blasphemabit: qm̃ om̃a que antese fuert̃. dic&
quic quid modo tenem inueritate. totũ ille &
menbra eiꝰ negabunt. & mendaciũ fuisse dicent:
ta ut supra dictum ẽ. om̃s reges mali qui fuerunt
ł x aut cornua om̃a regna diabolo & antixpo
sub iecta: Unde & daniheł dic̃ bestia quarta.
regnũ quartũ erit int̾ra. qđ maius: erit om̃ib regous
Porro x cornua ipsius regni decẽ reges ert̃: Quos
uidelic& hec apocalypsis inseptẽ bestiae capitib ac
x. cornib cõmemorat. Et ipsienĩ reges & regna.
uit iłłm incarnẽ uenisse exdõ non est. & hic ẽ. antrꝙ̃s.
dequo audistis qm̃ ueniet. & nc̃ iã inmundo ẽ: Ealbi
Nunc multi antixp̃i factist̃: Nec mirũ si hoc signifi
datur : Ipter diuersitatẽ enĩ scelerũ. nc̃ in Nui bes¬

Expanded text:
natus homo regnare coeperit, qui se Christum dicet esse, natus homo regnare coeperit, qui se Christum dicet esse, cum sit Antichristus. Tunc enim omne corpus illius maxime Deum blasphemabit, quia omnia quae ante se fuerunt, dicet ros: et quidquid modo tenemus in veritate, totum ille et membra ejus negabunt, et mendacium fuisse dicent. ta ut supradictum est omnes reges mali, qui fuerunt Per decem autem cornua, omnia regna diabolo et Antichristo subjecta, unde et Daniel dicit: Bestia quarta quartum regnum erit in terra, quod majus erit omnibus regnis . Porro decem cornua ipsius regni decem reges erunt, quos videlicet haec Apocalypsis in septem bestiae capitibus ac decem cornibus commemorat. Et ipsi enim reges et regna, vit Jesum in carne venisse, ex Deo non est; et hic est Antichristus, de quo audistis quoniam veniet, et nunc jam in mundo est ; et alibi: Nunc multi antichristi facti sunt. Nec mirum si hoc significdatur; propter diversitatem enim scelerum nunc in septem bes
Abbreviated transcription (Latin):
exquaparte regnũ diaboli amplius p̃ualeat Bene
&iam muluer dr̃. quia amuliere peccati supsit
initiũ. perqua &iã utscriptura testat᷑ morim om̃s
Superbestia hec mulier sedet: ꝙ diabolo ducente
prona festur ad peccandũ: Ut uerbi gra. quando
quilibet homo pergit ad interficiendũ di seruum
aut ad suecendendã eccłam. sicuti modo faciunt
hi quinro tempr̃ paganis sunt iuncti. diabolꝰ eum
portat: cui ipse insidit: Qđ aũc̃ bestia coccinea
dr̃ tũ addiabolũ quã ad omẽ eiꝰ corpꝰ refestur
siue propter peccata innumerabilia quibus ẽ. cruen¬
tatũ. siue propter sanguinẽ scoꝵ quẽ fuderunt. siue
&iam pro eloquiis diuinarũ scripturarũ male intel¬
lectis: Dequa adhuc subditur: PLENA NOMINIB
blasphemiae: Ac sidiceret: Nulla pars in ea blasphe¬
mis udcat. quia uoce simul &opere dm̃ & eiꝰ seruos
blasphemat: Magis aut̃ hoc fiet. postquã ille dãp¬

Expanded text:
ex qua parte regnum diaboli amplius praevaleat. Bene ex qua parte regnum diaboli amplius praevaleat. Bene etiam mulier dicitur, quia a muliere peccati sumpsit initium, per quam etiam, ut Scriptura testatur, morimur omnes. Super bestiam haec mulier sedet, quia diabolo ducente prona fertur ad peccandum: ut verbi gratia, quando quilibet homo pergit ad interficiendum Dei servum, aut succendendam Ecclesiam, sicuti modo faciunt hi, qui nostro tempore paganis sunt juncti, diabolus eum portat cui ipse insidet. Quod autem bestia coccinea dicitur, tam ad diabolum quam ad omne ejus corpus refertur: sive propter peccata innumerabilia, quibus est cruentatum; sive propter sanguinem sanctorum, quem fuderunt; sive etiam pro eloquiis divinarum Scripturarum male intellectis. De qua adhuc subditur: Plenam nominibus blasphemiae. Ac si diceret: Nulla pars in ea blasphemiis vacat, quia voce simul et opere Deum et servos ejus blasphemat. Magis autem hoc fiet, postquam ille dam
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: ut ẽ illud hieremię: Quis dabit me insolitu¬
dine diuersoriũ uiatorũ. Significat quoq de¬
sertũ corda reproborũ: ut illud: Quomodo sedet
ciuitas plenapopło. Sienĩ sola. quomodo plena.
Aut siplena. quomodo sola: Sed sola .i. sinedõ: Hinc
intelligere debemꝑ corda reproborũ. absentia diuini¬
tatis uacua: Angłs uero personã xp̃i gerit. ut supͣ.
lohannes ꝑsonã eccłȩ: Quȩ indesertũ ducitur. quando
siue per interna inspirationem. siue &iã perpredicati¬
onẽ doctorum. ad consideranda reproboꝵ merita tra¬
hitur & propter eoꝵ peruersa opera. iustam illorũ
inspicit dapnatione futura. ET UIDI MULIERT̃
sedentẽ suꝑ bestia coccineã: Ipsa uocat muli¬
erem qua paulo superius appellauit meretrice. id:
omem maloru congregatione. Bestia aũt: diaboli
significat: Superquẽ oms reprobi sedent qm̃ eo
ortante per diuersa uitia currunt: Sic̃ enĩ citas di
diabolu: Que recte meretrix appellat᷑: ut ostendat̾

Expanded text:
uis dabit me in solitudine diversorum viatorum? Significat quoque desertum corda reproborum, ut est illud: Quomodo sedet sola civitas plena populo ? Si enim sola, quomodo plena? aut si plena, quomodo sola? sed sola, id est sine Deo. intelligere debemus corda reproborum, absentia Divinitatis vacua. Angelus vero personam Christi gerit, ut supra, Joannes personam Ecclesiae, quae in desertum ducitur, quando sive per internam inspirationem, sive etiam per praedicationem doctorum ad consideranda reproborum merita trahitur, et propter eorum perversa opera justam illorum inspicit damnationem futuram. Et vidi mulierem sedentem super bestiam coccineam. Ipsam vocat mulierem, quam paulo superius appellavit meretricem, id est omnium malorum congregationem. Bestia autem diabolum significat, super quem omnes reprobi sedent, qui eo hortante per diversa vitia currunt. Sicut enim civitas diabolum. Quae recte meretrix appellatur, ut ostendatur
Abbreviated transcription (Latin):
qua similes estis sepulchris. dealbatis: Ab ominari
quippe ẽ. ab ici: Unde & inpsalmo dr̃: Uirũ sangui¬
nũ & dolosũ ab ominabit᷑ dñs: Haee ergo mulier plena
est abominatione. hoc ÷ plena ẽ operib nequitię.
ꝓquib dignaẽ ab ominatione hoc ẽ. abiectione:

Expanded text:
qui similes estis sepulcris dealbatis . Abominari qui similes estis sepulcris dealbatis . Abominari quippe est abjici. Unde et in Psalmo dicitur: Virum sanguinem et dolosum abominabitur Dominus . Haec ergo mulier plena est abominatione, hoc est plena est operibus nequitiae, pro quibus digna est abominatione, hoc est abjection
Abbreviated transcription (Latin):
& hȩc mulier meretrix. cũ sit stultissima. ad hȩc ut ne¬
glegat q̃ sibi infuturũ ꝓspera succedere debeant
dic se eẽ. sapientẽ: &gloriat᷑ in libris philosophorum.
& sapientia humani uerbi: In lapide p̃cioso & marga
sibi usurpare nititur haec mulier peruersa. Id circo
aut hoc se habere simulat. qđ ñ habet. ut quos non
potuerit perpotentiã trahere aderrorẽ. decipiat ꝑ
simulatã scĩtatẽ. & fraudẽ ueri similẽ: FABENS
poculũ aureũ inmanusua. plenũ abhominatione. &
inmundicia fornicationis eiꝰ : Ipsa meretrix ẽ. pocu¬
lũ aureu. propt̃ simulatã scĩtatẽ. quã pretendit ex¬
terius. cũ sit interius plena om̃i iniquitate & ab omi¬
natione: Unde & hierenuas dic̃: Calix aureus babẏ lon
inmanudĩ: Aurũ enĩ simulate scĩtatis se pes hypocri¬
sin fingit. ut facilius ad in mundiciã fornicationis
quẽ libet bibendũ inuicet: Talib dñs dic: Ue uob̃

Expanded text:
et haec mulier meretrix, cum sit stultissima, adhuc ut neet haec mulier meretrix, cum sit stultissima, adhuc ut negligat quae sibi in futurum prospera succedere debeant, dicit se esse sapientem, et gloriatur in libris philosophorum, et sapientia humani verbi. In lapide pretioso et margsibi usurpare nititur haec mulier perversa. Idcirco se hoc habere simulat quod non habet, ut quos non potuerit per potentiam trahere ad errorem, decipiat per simulatam sanctitatem, et fraudem verisimilem. Habens poculum aureum in manu sua plenum abominatione et immunditia fornicationis ejus. Ipsa meretrix est poculum aureum propter simulatam sanctitatem, quam praetendit exterius, cum sit interius plena omni iniquitate et abominatione, unde et Jeremias dicit: Calix aureus Babylon in manu Dei . Aurum enim simulatae sanctitatis se per hypocrisim fingit, ut facilius ad immunditiam fornicationis quemlibet bibendum invitet. Talibus Dominus dicit: Vae vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ & regnũ futurũ accipiendũ: ETMUUER eraT
circũdata purpura & coccino & inaurata auro &
lapide p̃cioso. & margaritis Purpura. regiũ ÷ indum̃tũ.
atinguitur sanguine pisciũ maritimorũ: Quid itaq
ꝓ purpurã quacircũdabatur mulier. debem icelli¬
gere nisi sucũ regiminis: Qđ enĩ eccła habet inueri¬
satt hoc isti simulate habebt̃. Eccła nãꝙ habet pur¬
purã &coccũ .i. regiã dignitatẽ. qr habet regẽ xp̃m.
meretrix hoc ẽ. om̃is multitudo maloꝵ dic̃ sehabere
purpurã cũ ñ habeat. id ÷ fingit se habere reges. si
sfut nero. domicianꝰ. &cetr̃ĩ maloꝵ principes. qui di¬
uitias istius scłi q̃ maloꝵ animos illiciunt hab
potuert̃ quinpociuscipsi uitis seruiert̃. & alios suo
eẽplo aduitia ꝑpetranda traxert̃. Habet quoq eccła
inauratã uestẽ. id ÷ caritatẽ. siue &iã sapientiã. dequa
seriptum ẽ. Accipite sapientiã sic̃ aurũ : Etpsalmista:
Asstitit regina ad extris tius. inuestitu de aurato: Ita

Expanded text:
uturum accipiendum. Et mulier erat circumdata purpura et cocco, et in aurata auro, et lapide pretioso, et margaritis. Purpura regum est indumentum, et tingitur sanguine piscium maritimorum. Quid itaque per purpuram qua circumdabatur mulier debemus intelligere, nisi fucum regiminis? Quod enim Ecclesia habet in veritate, hoc isti simulate habebunt. Ecclesia namque habet purpuram et coccum, id est regiam dignitatem, quia habet regem Christum, meretrix, id est omnis multitudo malorum, dicit se habere purpuram cum non habet, id est se fingit habere reges, sicut fuit Nero, Domitianus, et caeteri malorum principes qui divitias istius saeculi, quae malorum animos illiciunt, habpotuerunt, quin potius et ipsi vitiis servierunt, et alios suo exemplo ad vitia perpetranda traxerunt. Habet quoque Ecclesia inauratam vestem, id est charitatem, sive etiam sapientiam de qua scriptum est: Accipite sapientiam sicut aurum; et Psalmista: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato . Ita
Abbreviated transcription (Latin):
principes mali intellegunt᷑: Per in habitantes t̾rã.
subiecti illorũ. Qui in ebriantur uino fornicationis
hoc ẽ om̃ib peccatis replent᷑. & reges sunt malorũ
auctores. In habitantes uero terrã. Immitatores
eorum accipiunt: Recte aũt incentiua carnis
& fornicationis uino cõparantꝰ ebrietatis: Uino
enĩ ebrius ita insensibilis efficitꝰ. utñ solũ animȩ
sed &iã mortis periculũ ñ trepidet Unde & audac¬
ter se in mortẽ mittit. Sic nimirũ libido ho¬
minis. sensũ arationabile intellectũ aufer ne
metuat dãpnationẽ inferni. ideoq & andacter &ã
contra suã conscientiã malũ operat᷑. Nlectimet
&iam propeccato dãpnari: qđ non potest puidere.
quia ipsum peccatum aufert illi rationabile sen¬
sum. ET ABSTULITEndesertũ inspũ: Hic manifes¬
te ostendit᷑. quia hȩc om̃a beatus iohannes non
corpore uidit: sed spũ &mentis intellectu: Desertũ
insacro elo quio. aliquando significat cęlũ. aliqͥndo

Expanded text:
principes mali intelliguntur, per inhabitantes terram subjecti illorum qui inebriantur vino fornicationis, hoc est omnibus peccatis replentur; et reges sunt malorum auctores, inhabitantes vero terram, imitatores eorum accipiuntur. Recte autem incentiva carnis et fornicationis vino comparantur ebrietatis. Vino enim ebrius ita insensibilis efficitur, ut non solum animae, sed etiam periculum mortis non trepidet, unde et audacter se in mortem mittit. Sic nimirum libido hominis sensum et rationabilem intellectum aufert, ut non metuat damnationem inferni, ideoque et audacter etiam contra suam conscientiam malum operatur, nec timet etiam pro peccato damnari, quod non potest praevidere, quia ipsum peccatum aufert illi rationabilem sensum. Et abstulit me in desertum in spiritu. Hic manifeste ostenditur, quia haec omnia beatus Joannes non corpore vidit, sed spiritu et mentis intellectu. Desertum, in sacro eloquio, aliquando significat coelum, aliquando