comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non scdm̃ potestatẽ dico:
sed secũdũ naturã. Nam
de potestate eius dictũ est.
In propria uenit. In na¬
tura etenĩ sua ante tẽpora
natus est qui per nostrã
uenit ex tempore. Qui er¬
go eternus permanens:
temporalis apparuit. pro¬
fecto alienũ est ubi descen¬
tib pastorib angelus ap¬
paruit. eosq daritas dei¬
curũfulsit. nisi quod illi
preceteris uidere sublimia
merentur. qui fidelibus
gregibus pre esse solicite
sciunt. Dumq ipĩ pie sr̃
gregem uigilant. diuina
ruscat. Regem uero natũ
angelus nũciat: eiusq
uoci angelorũ chori con-¬
cinũt: et cõgaudentes
clamant. Gloria ĩ excel¬
sis deo: et ĩ terra pax ho¬
minib bone uoluntatis.

Expanded text:
non secundum potestatem dico, non secundum potestatem dico, sed secundum naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descentibus pastoribus angelus apparuit, eosque Dei claritas circumfulsit? nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, qui figregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina ruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum chori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
nussarũ solempnia. ter
lodie celebraturi sumus.
lequi diu de euangelica
lectione nõ possumus. sed
nos aliquid uel breuiter
dicere: redemptoris nostri
natiuitas ipsa compellit
Quid est quod nascituro
dũo mundus describitur.
nisi lyc quod aperte mon¬
stratur. quia ille apparebat
ĩ carne: qui electos suos as¬
criberet ĩcternitate. Quo
contra de reprobis per pro¬
pletam dicitur. Delcãtur
de libro uiuentiũ: et cũ iu¬
stis non scribantur. Qui
bene etiam ĩ bechlcem nas¬
citur. Bethleem quippe domꝰ
panis ĩterpretatur. Ipse nã¬
qz est qui ait. Ego sũ panis
uuus: qui de celõ descendi.
Iocus ergo ĩ quo dñs nasci-¬
tur. domus panis ãtea uoca¬
tus est: quia futurũ profitõ
erat. ut ille ibi ꝑ materiã
carnis appareret: qui electo¬
rũ mentes ĩ eterna sacieta¬
te reficeret. Qui nõ ĩparen¬
tũ domo: sed ĩ uia nascitur:
ut profccto ostenderet quia
per humanitatẽ quã assũ¬
pserat: quasi ĩ alieno nas¬
cebatur. Alienũ uidelicet

Expanded text:
missarum solemnia ter hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi hoc quod aperte monstratur, quia ille veniebat in carne, qui electos suos ascriberet in aeternitate? Quo contra de reprobis per Prophetam dicitur: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Qui bene etiam in Bethlehem nascitur: Bethlehem quippe domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam quam assumpserat quasi in alieno nascebatur. Alienum videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
dum qued tota
lectionis euangelice series
illis cõuenit. qui eam pre¬
sentes audierut a dño..
Pars autẽ issius etiã no¬
bis qui post passionẽ ⁊ re¬
surrectionẽ dnicam adfi¬
dem uenimꝰ aptissime cõ¬
gruit. Quod ergo ait mo-¬
patrem. ad illos specialiter
ꝑtinet. qui eius discipula¬
ti predicantis ĩ carne ad¬
lyserr. et post tristiciã pas¬
sionis uisa resurrectione ⁊
ascensione eius leti ficart

Expanded text:
m quod tota lectionis hujus evangelicae series illis convenit qui eam praesentes audierunt a Domino: pars autem illius etiam nobis, qui post passionem et resurrectionem dominicam ad fidem venimus, aptissime congruit. Quod ergo ait: MoPatrem, ad illos specialiter pertinet, qui ejus discipulatui praedicantis in carne adhaerere, et post tristitiam passionis visa resurrectione et ascensione ejus laetificari
Abbreviated transcription (Latin):
cius. Oĩs compositio enus
ablata est. Que erat librra:
facta est ancilla. Et este sctã
nostra ⁊ pulchritudo nostra
et claritas nr̃a desolata est:
et coĩquinauer̃t eã gentes.
Quo ergo nobis ad huc ui¬
uere. Et scidit uestimẽta sua
matathias et filii eius.⁊ ope¬
ruerũt se ciliciis: ⁊ planxeĩt

Expanded text:
us? Omnis compositio ejus ablata est. Quae erat libera, facta est ancilla. Et ecce sancta nostra, et pulchritudo nostra, et claritas nostra desolata est, et coinquinaverunt eam gentes. Quo ergo nobis adhuc vivere? Et scidit vestimenta sua Mathathias, et filii ejus, et operuerunt se ciliciis, et planxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
rat eñi pulchra
ualde. Que remui¬
it: et ad regis ĩperiũ qd̃ per
eunichos mãdauerat uẽire
contẽpsit. Unde iratus uex.
et mmio furore succensus:
ĩterrogainit sapiẽtes qui ex
more regio semper enis a¬
derãt: et illoꝵ faciebat cũcta
consilio: scienciũ leges ac
nra maiorũ: erant autẽ
primi ⁊ ꝓrimi charsena et
zethat ⁊ admatha ⁊ tharsis
et mares et marsana et
ma mucha: septẽ duces ꝑ¬
sarũ atq medoꝵ. qui uide¬
bant faciẽ regis: et primi
post eũ residere soliti erant.
sui sentẽcie uasti regina sb̃¬
iaceret. q̃ assueri regis ĩpe¬
riũ quod per eunuchs mã¬
dauerat facere noluisset.¬
esponditq ma

Expanded text:
rat enim pulchra valde. Quae renuit, et ad regis imperium, quod per eunuchos mandaverat, venire contempsit. Unde iratus rex, et nimio furore succensus, interrogavit sapientes, qui ex more regio semper ei aderant, et illorum faciebat cuncta consilio, scientium leges ac jura majorum erant autem primiSethar, et Admatha, et Tharsis, et Mares, et Marsana, et Mamuchan, septem duces Persarum atque Medorum, qui videbant faciem ejus, et primi post eum residere soliti erant, cui sententiae Vasthi regina subjaceret, quae Assueri regis imperium, quod per eunuchos mandaverat, facere noluisset.sponditque Ma
Abbreviated transcription (Latin):
t qũ sicut dixit apo¬
stolus. lex spũalis
est. et spũalib spũalia cõparã¬
da sũt: Solem hic iusticie ar¬
bitror designari. hoc est ip̃m
dum̃i. qui nobis ignorancie
tenebris. et peccatorũ cecitate
submersis: celestis dactrine
suc lumẽ infudit. ⁊ quos nõ
halrbamus cculos cordis in¬
seruit. Et ueluti quosdã ra¬
dies apostolos sues misit. qͥ
nos denocte teterrima deliu-¬
quencie liberarrnt. et paulacĩ
irsolutis ĩ nobis tenebris pa¬
catorũ matutina susceptione
consuescerẽt. ut perfectius et¬
facilius possemus tolerare so-¬

Expanded text:
 sicut dicit Apostolus: Lex spiritualis est, et spiritualibus spiritualia comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror designari; hoc est Christum Dominum, qui nobis ignorantiae tenebris, et peccatorum caecitate submersis, coelestis doctrinae suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, et velut radios quosdam apostolos suos misit, qui nos de nocte teterrima delinquentiae liberarent, et paulatim, resolutis in nobis tenebris peccatorum, matutina nos susceptione consuescerent; ut perfecti facilius possimus tolerare so
Abbreviated transcription (Latin):
I quociensc̃uq¬
effunditur san¬
gius xpisti ĩ remissionẽ
peccatorũ fũditur. debeo
illũ semper accipere: ut sẽ¬
per michi peccata dimuictã¬
tur. Quia qui semper pec¬
co: debeo semper habere me¬
dicinã. Qui scelerate ui¬
uũt ĩ ecclesia. et coĩcare
non desinũt putantes se
tali cõmunione mũdari:
discant nichil admũda¬
cionẽ proficere. sibi dicẽ te
propleta. Quid est quod
dilectus meus. fecit in do¬
mo mea scelera multa:
Nũquid carnes sancte
auferũt ate malicias tu¬
as: Et apostolus. Probet
ĩ quit se ip̃m hono: ⁊ sic
de pane illo edat.⁊ de calice
bibat. Non iste panis est
qui uadit ĩcorpus: sed
panis uite eterne. qui a

Expanded text:
i quotiescumque funditur sanguis Domini, in remissionem peccatorum funditur, debeo illum semper accipere, ut semper mihi peccata dimittantur. Qui semper pecco, semper debeo habere me. Qui scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere sibi, dicente propheta: Quid est quod dilectus meus in domo mea fecit scelera multa? Nunquid carnes sanctae auferent a te malitias tuas ? Et Apoinquit, se homo et sic de pane illo edat et de calice bibat. qui vadit in corpus, sed panis vite ecterne qui a
Abbreviated transcription (Latin):
et. et ex illa dabo tibi filiũ tin
benedicturus sũ. eritq ĩ na¬
tiones. et reges populorũ ori¬
in faciem suam
et risit. dicens ĩ corde suo
Putas ne centenario nasce¬
tur filius: Et sara noua¬
genaria pariet: Diritqz ad
dm̃n. Utinã ysmael uiuat
coram te. Dixitq dñs ad
abrahan. Sara uxor tua¬

Expanded text:
ei, et ex illa dabo tibi filium cui ei, et ex illa dabo tibi filium cui benedicturus sum, eritque in nationes, et reges populorum oriin faciem suam, et risit, dicens in corde suo: Putasne, centenario nascetur filius? et Sara nonagenaria pariet? Dixitque ad Deum: Utinam Ismael vivat coram te. Et ait Deus ad Abraham: Sara
Abbreviated transcription (Latin):
ctoguita ⁊ sex
annorũ crat¬
Npeia ei agar. ismaclem.
Postꝙͣ uero nouaginta et
nouem annorũ esse ceperat.
apparuit ei dñs. dixitqz ad
cum. Ego dñs onmpotẽs.
Ambula coram me. et esto
perfectus. Ponãqz fedus me¬
um ĩter me ⁊ te: et multi¬
plicabo te uehemẽter nimis.
Cecidit abram pronus in
q ei deus. Ego sũ. ⁊ ponã
pactũ meũ tẽcũ. eris qz pa¬
ter multarũ genciũ. Nec
ultra uocabitur nomẽ tuũ
a bram: sed appellaberis
abraham: quia patrem
multarũ gentiũ constitui¬
aciamq te crescẽ
uelxmentissime.
et ponam te in gentibus.
regesqz ex te egredientur.
Et statuam pactũ meũ in¬
ter me et te. et ĩter semen
tuũ post te in generatioĩb
suis federe sempiterns. ut
sim deus tuus ⁊ seminis
tui post te. Daboq tibi et
semini tuo terram ꝑegrina¬
tionis tue: omnẽ terram
chanaam ĩ possessionẽ sem¬
piternã. eroq deus corum.
Dixitq dñs ad abraham. Su
ray brorem tuã. non uocabis
saray. sed saram. Et uuedicã

Expanded text:
ctoginta et sex annorum eratpeperit ei Agar Ismahelem postquam vero nonaginta et novem annorum esse coeperat apparuit ei Dominus dixitque ad eum ego Deus omnipotens ambula coram me et esto perfectus ponamque foedus meum inter me et te et multiplicabo te vehementer nimis cecque ei Deus: Ego sum, et ponam pactum meum tecum, erisque pater multarum gentium; nec ultra vocabitur nomen tuum Abram, sed appellaberis Abrmultarum gentium constituiaciamque te crescere vehementissime, et ponam te in gentregesque ex te egredientur et statuam pactum meum inter me et te et inter semen tuum post te in generationibus suis foedere sempiterno ut sim Deus tuus et seminis tui post te daboque tibi et semini tuo terram peregrinationis tuae omnem terram Chanaan in possessionem aeternam eroque Deus eorum dixit rai uxorem tuam non vocabis Sarai, sed Saram. Et benedicam
Abbreviated transcription (Latin):
stituã pactũ meũ illi ĩ fidꝰ
sempiternũ. et semini eiꝰ
post eũ. Super ysmael quo¬
q exaudiui te. Ecte benedi¬
cam ei. et augebo et multi¬
plicabo eũ ualde. Duodecim
duces generabit ex se. et fa¬
ciam illũ ĩ gentem magnã.

Expanded text:
um meum illi in foedus sempiternum, et semini ejus post eum. Super Ismael quoque exaudivi te: ecce, benedicam ei, et augebo, et multiplicabo eum valde, duodecim duces generabit, et faciam illum in gentem magnam.
Abbreviated transcription (Latin):
adam iuter urorem ⁊ dia¬
bolũ. inter cuam et hostẽ.
inter mulierem ⁊ serpentẽ
Diabolus ꝑsuadet ut noce¬
at. eua consencit ut peat
Diabolus mulierẽ astucia
fallendi circũuenit. mulier
ĩcauta serpẽtiuũ uirus exce¬
pit. Diabolus quod per se
non potuit. per uxorem adã
prothoplastum cutũuenit.

Expanded text:
Adam inter uxorem et diabolum, inter Evam et hostem, inter mulierem et serpentem. Diabolus persuadet ut noceat, Eva consentit ut pereat. Diabolus mulierem astutia fallendi circumvenit, mulier incauta serpentium virus accepit. Diabolus quod per se non potuit, per uxorem Adam protoplastum circumvenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ddidit preterca le¬
gem. qua dei uolũ¬
tatem cognosceret: ⁊ quid cõ¬
tempnẽti euenire posset ad¬
disceret. Qui quidẽ homo
ĩcantus dũ diabolo ꝑsuadẽ¬
sic et uitam quã habuit ꝑ¬

Expanded text:
ddidit praeterea legem qua Dei voluntatem agnosceret, et quid contemnenti evenire posset, addisceret. Qui quidem homo incautus, dum plus diabolo persuadenet sic vitam quam habuit
Abbreviated transcription (Latin):
munice passionis. Quod cũ
per manus hominis ad illã
uisibilem speciem ꝑducat:
non sanctificatur. ut sit tã
magnũ sacranientũ iuisi
operante ĩuisibiliter spũ scõ.
cũ hec omniae que per corpo¬
iales motus ĩ ulo opere fiũt
deus operetur. huc est sacra

Expanded text:
minicae passionis. Quod quum per manus hominum ad illam visibilem speciem perducitur, non sanctificatur, ut sit tam magnum sacramentum, nisi operante invisibiliter spiritu Dei, quum haec omnia, quae per corporales motus in illo opere fiunt, Deus operetur. C. LXI. Per
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. uel quod ĩ montẽ
discipulis apparuit. In mõte
et enĩ appariit ut significa¬
ret quia corpus qued de coĩ¬
humani generis terra na¬
scendo susceperat. resurgẽ¬
do iam super terrena omĩa
subleuatũ. celesti uirtute ĩ¬
N monte apparuit.
ut ãmoneret fideles
si illic celsitudinẽ resurret¬
fionis eius cupiũt uidere:
ic ab ĩfimis cupiditati¬
bus ad superna studeant
desideria transire. Nomen
trum exp̃one notissimũ ẽ
Sed non ab re est sepius
nec esse est animo retinere
Galilea quippe transmigra¬
tio facta uel reuelacio dici¬
tur. Otraq autẽ interpre

Expanded text:
e discipulis apparuit. In monte etenim apparuit, ut significaret quia corpus, quod de communi generis terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum coelesti virtute innte apparuit, ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab infimis cupiditatibus ad superna studeant desideria transire. Nomen trum expositione notissimum est. Sed non ab re est saepiusnecesse est animo retinere. Galilaea quippe transmigratio facta, vel revelatio, dicitur. Utraque autem
Abbreviated transcription (Latin):
ponderis ꝓ amico
tuo: defixisti apud̃ eitraneũ
manũ tuam. Illa queatus
es uerbis oris tui. et captus
propriis sermoĩb. Ffac er¬
go quod dico fili mi. ⁊ temet¬
ip̃m libera: quia ĩ cidisti in
manũ proximi tui. Discur¬
re. festina: suscita amicũ
tuũ. Nedederis sõnũ oulis
tius: nec dormitent palpabre
tue. E ruere quasi damula
de manu: et quasi auis de
ĩ sidiis ancupis. Uade ad
formicam opiger et consi¬
dera uias eius: et disce sa

Expanded text:
ponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam; Illaquaetus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus. Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera: quia incidisti in manum proximi tui. Discurre, festina, suscita amicum tuum: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae. Eruere quasi damula de manu, et quasi avis de insidiis aucupis. Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sa
Abbreviated transcription (Latin):
daid adioab. ⁊ ad
omnẽ populũ qui erat cũ
eo. Scindite uestimẽta urã
et accingimini saccis: et
plangite ante exequias
abner. Porro rex dauid seque¬
batur feretrũ. Cũq sepelissẽt
abner ĩ hebron: leuauit rex

Expanded text:
David ad Ioab et ad omnem populum qui erat cum eo scindite vestimenta vestra et accingimini saccis et plangite ante exequias Abner porro rex David sequebatur feretrum cumque sepelissent Abner in Hebron levavit rex
Abbreviated transcription (Latin):
sũ resurrectionis sue mi¬
steriũ rebus discipulis
loqueretur dicens. Iam
uobis ĩ mari non appa¬
reo. quia uobiscũ influc-¬
tibus perturbationis nõ¬

Expanded text:
sum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis
Abbreviated transcription (Latin):
karissimi ex lectione euan¬
gelica cruditionẽ uestram.
audistis prriculũ nostrũ.
Ecce cñi is qui nõ ex accidẽti
dono. sed essencialiter bonꝰ
est. dicit. Ego sũ pastor bo

Expanded text:
arissimi, ex lectione evangelica eruditionem vestram, audistis et periculum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: E
Abbreviated transcription (Latin):
gnouit autẽ helchana ãnã
u̾xorem suã: et recordatus
est eius dñs. Et factũ est poꝰ
circulũ dierũ concepit an¬
na et peperit filiũ: Uocauit¬
qz nomen eius samuel: co
ꝙ adño postulasset eũ. ascẽ¬
dit autem uir eius helcha¬
na et om̃s domus euis ut
ĩmolaret dño hostiã solẽ
nem et uotũ suũ: et anna
rosuo. Non uadã
donec ablactetur ĩ fans: et
ducam eũ ut apparetit ante
conspectũ dñi. et maneat
ibi iugiter. Et ait helchana
blactes eũ. precorq ut in¬
pleat dñs uerbũ suũ. Mã¬
sit ergo mulier ⁊ lactauit
filiũ suũ: donec amoueret.c
ũ a lacte. et adduxit eñ saũ
postꝙͣ ablactauerat. in ui¬
tulis tribus. et tribus mo¬
diis farine: et amphora
uim et adduxit eñ addo¬
mũ domimi ĩ silo. Puer
lus. Et ĩmolauerũt uitu¬
lũ et obtulerũt puerũ he¬

Expanded text:
tem Helcana Annam uxorem suam et recordatus est eius Dominus et factum est post circulum dierum concepit Anna et peperit filium vocavitque nomen eius Samuhel eo quod a Domino postulasset eum ascendit autem vir Helcana et omnis domus eius ut immolaretsuum, et Anna ro suo: Non vadam, donec ablactetur infans, et ducam eum, et appareat ante conspectum Domini, et maneat ibi jugiter. Et ait ei  Vulgblactes eum: precorque, ut impleat Dominus verbum suum. Mansit ergo mulier, et lactavit filium um a lacte. Et adduxit eum secum, postquam ablactaverat, in vitulis tribus, et tribus modiis farinae, et amphora vini, et adduxit eum in domum Domini in Silo. Puer lus: et immolaverunt vitulum, et obtulerunt puerum He
Abbreviated transcription (Latin):
i cũ unũ int. aĩa
sola suscpit uitã.
ratio sola suscipt sapien¬
ciam. Et tamei nes asa
sine ratione: nt ratio si
ro. sicut ad soln rationẽ
pertinet sapicitia: licet nõ
recedat ab aĩa. Ecce aliud
ĩ sole. Calor esplendor in
uno radio sũ. sed calor
erticcat: spleror illumĩat.
aliud suscipitcalor. aliud
splendor. Et leet calor et
splendor abĩn icem non
queant sepapri. splendor
suscipit illumnationem
nõ feruorẽ. si scipit calor
feruorẽ nõ ilumĩationẽ.
aeliud simu. aliud singu¬
lariter agũt et tamen ab
ĩuicem nõ separantur. Sic ⁊ fi

Expanded text:
 cum unum sint, anima sola suscipit vitam, ratio sola suscipit sapientiam: et tamen nec anima sine ratione, nec ratio sinro: sicut ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima. Ecce iterum aliud. In sole calor et splendor in uno radio sunt: sed calor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illuminationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et tamen ab invicem non separantur
Abbreviated transcription (Latin):
celeab de abigail urore na¬
orro tercius absalon
filius maacha: filie
tholomai regis gessur. Quar¬
tus autẽ adomas filius agich.
et qũĩtus saphacias filius a¬
bichal. Sextus quoq hitraã
de egla urore dauid. Hi nati
sunt dauid ĩ hebron. Cũ ergo
esset preliũ ĩter saul ⁊ domũ
dauid: abner filius ner rege
sauli concubina noĩe raspha
filia achia: ĩ gressus q est ad
iritq isboseth ad
abner: Quare in¬
gressus es ad concubmã pa¬
tris mei: Qui iratus ni¬
mis propter uerba isboseth
ait. Nũquid caput canis ego
sũ aduersũ iudam hodie qui
feccrim mĩam super donũ saul
patris tui: et super fratres et
prorimos cius: et nõ tradidi
te ĩ manu dauid: ⁊ tu reqͥsisti
ĩme ꝙ argueres ꝓ muliere ho¬
die. Lec faciat deus abner et
hec addat ei: nisi quomodo iu¬
rauit dñs dauid sic faciã cũ
eo: ut transferatur regnũ de
domo saul. et eleue tur thro¬
nus dauid super israel. et sr̃
uidam adan usq bersalre.
Et nõ potuit respondere ei

Expanded text:
ore Naorro tertius Absalom, filius Maacha filiae Tholmai regis Gesur. Quartus autem Adonias, filius Aggith, et quintus Saphatia, filius Abital. Sextus quoque Jethraam, de Agla uxore David. Hi nati sunt David in Hebron. Cum ergo esset praelium inter domum Saul et domum David, Abner filius Ner h. nFuerat autem Sauli concubina nomine Respha, fixitque Isboseth ad Abner: Quare ingressus es ad concubinam patris mei. Qui iratus nimis propter verba Isboseth, ait: Numquid caput canis ego sum adversum Judam hodie, qui fecerim misericordiam super domum Saul patris tui, et super fratres toximos eius et non tradidi te in manu David et tu requisisti in me quod argueres pro muliere hodie haec faciat Deus Abner et haec addat ei nisi quomodo iuravit Dominus David sic faciam cum eo ut transferatur regnum de domo Saul et elevetur thronus David super Israhel et super Iudam a Dan usque Bersabee et non potuit respondere ei
Abbreviated transcription (Latin):
ulerunt q asalxl:
et sepelierũt eũ in sepulcro
patris siu ĩ bethleeni. Et ã¬
bulauerũt tota nocte ioab et
biri qui erant cũ eo: et ĩ ipso
crepusculo ꝑuenerũt ĩ lebron.
ffacta est ergo longa concerta
mus autẽ saul de crescens

Expanded text:
uleruntque Asahel et sepelierunt eum in sepulchro patris sui in Bethleem et ambulaverunt tota nocte Ioab et viri qui erant cum eo et in ipso crepusculo pervenerunt in Hebron facmus autem Saul decrescens
Abbreviated transcription (Latin):
nãq extensione
designauit dñs quod per
mortẽ crucis martirio pe¬
cinctione alterius.quod
uinciẽdus a persecutore.
Inductu quo non uellet
quod tormenta passionis
contra uolũtatem esset
passurus hũane fragilita¬
tis. Sed ne grauis uidere¬
tur petro predicta a dño
passio crucis: hunc suo
confestin lenire curauit
exemplo. ut cruciatum
quo se meminisset similẽ
sro redemptori mortis as
enĩ significauit et qua
morte clarificaturus esset
deũ. protinus adiũgit qd̃
quere me. Ac li aperte di¬
sat. Quia ipse prius pro
tua redemptione crucis
suppliciũ subirx nõ timlui.
cur tu pro confessione mei¬
noĩs crucẽ pati formides:
quia eo glõsiore martirii
palima clarificaberis. quo
in hac ꝓmerenda magistri
iter sequeris. Tu autem

Expanded text:
namque extensione designavit quod per mortem crucis martyrio cinctione alterius, quod vinciendus a persecutore; in ductu quo non vellet, quod tormenta passionis contra voluntatem esset passurus humanae fragilitatis. Sed ne gravis forte videretur Petro praedicta a Domino passio crucis, hanc suo confestim lenire curavit exemplo, ut cruciatum quo se meminisset similem suo Redemptori mortis excenim significavit ei qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit quod quere me. Ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, quid tu pro mei confessione nominis crucem pati formides, qui eo gloriosiore martyrii palma glorificaberis, quo in hac promerenda magistri iter sequeris? Jam
Abbreviated transcription (Latin):
deus orationem
meã cũ deprecoꝵ: atimore
ĩnmuci eripe aĩam meam.
a parte hũanitatis assũ¬
ꝑte ĩ qua passurus erat.
postulat dñs xpistus. ut
enĩ postulat. ut minime
pro oĩm salute moriatur.
Unde petrũ arguit dicen¬
tem. Propicius esto tibi¬
dñe nõ crit t hoc. s ut atĩore
populi ꝑsequentis aĩa eiꝰ
erepta: sancte dispensatio¬
nis sue compleat passio¬
nem. Sic enĩ proposita
tũ. quando persequens
non timetur. Nam si hu¬
mana cedat ĩfirmitas. ĩ¬
iquitas non uincitur. s
pocius aucta roboratur.

Expanded text:
Deus, orationem meam cum tribulor; a timore inimici eripe animam meam. A parte humanitatis assumptae, in qua passurus erat, postulat Dominus Christus, ut n postulat ut minime pro omnium salute moriatur, unde Petrum arguit dicentem, Propitius tibi esto, Domine, non erit tibi hoc ; sed ut a timore populi persequentis anima 284 erepta sanctae dispensationis suae compleat passionem. Sic enim proposita unt, quando persequens non timetur. Nam si humana cedat infirmitas, iniquitas non vincitur, sed potius aucta roboratur.
Abbreviated transcription (Latin):
deũ: ut offerat dona et sa¬
crificia pro peccatis. Qui
condolere possit his qui i¬
gnorant et errant: qm̃ et
ipse circũdatus est ĩfirmi¬
tate. Et propterca debet
quẽadidũ et pro populo:
ita etiam et pro semetipso
offerir propeccatis. Nec quis¬
quã sumit sibi honorẽ: scd
qui uocatur adeo tanquã

Expanded text:
um ut offerat dona et sacrificia pro peccatis qui condolere possit his qui ignorant et errant quoniam et ipse circumdatus est infirmitate et propter eam debet quemadmodum et pro populo ita etiam pro semet ipso offerre pro peccatis nec quisquam sumit sibi honorem sed qui vocatur a Deo ta
Abbreviated transcription (Latin):
est omnibz obtemperãtib
sibi causa salutis eterne.
appellatus adco pontifer iuxͣ
ordinẽ melchisedech. De
quo nobis grandis ẜmo.
et interpretabilis ad dicen¬
dum: quĩ ĩbecilles facti
estis ad aubiendũ. E teĩ tũ
deleretis magistri esse pro¬
pter tempus. rursus indi¬
grtis ut uos doccanum q̃
sũt cleuicta exordii sermo¬
nũ dei. et facti estis quib
lacte opus sit: non soldo
cibo. Omnis eñĩ qui lactis
est particeps: expers est ser¬

Expanded text:
t omnibus obtemperantibus sibi, causa salutis aeternae, appellatus a Deo pontifex juxta ordinem Melchisedech. De quo nobis grandis sermo, et ininterpretabilis ad dicendum: quoniam imbecilles facti estis ad audiendum. Etenim cum deberetis magistri esse propter tempus, rursum indigetis ut vos doceamini, quae sint elementa exordii sermonum Dei: et facti estis quibus lacte opus sit, non solido cibo. Omnis enim, qui lactis est particeps, expers est ser
Abbreviated transcription (Latin):
Inde potestatẽ con¬
cessam dum in
contemptũ protulit. et ui¬
te pruulegiũ perdidit. et
mortis sibi sentenciã acqͥ¬
siuit. Et tamen creatura¬
ad huc cius seruat ĩperiũ.
licet ipse creatori sĩi de ne¬
gant obseqͥñ. Unde appa
tarc non possunt. Grauaris¬
excusabilis pena astringe¬
us: Contempnis creatorẽ
et eius ĩ peras creature. De¬
spicis dnm̃i. et exigis acrea¬

Expanded text:
nde potestatem concessam dum in contemptum protulit, et vitae privilegium perdidit, et mortis sibi sententiam acquisivit. Et tamen adhuc creatura ejus servat imperium, licet ipse Creatori suo denegaret obsequium. Unde appar non possunt. Gravarisexcusabili poena astringeris. Contemnis Creatorem, et ejus imperas creaturae. Despicis Dominum, et de ejus crea
Abbreviated transcription (Latin):
nostri similes multa q̃ pa¬
trem ĩ ipisti nomĩe uident
petere non accipiant: Uerũ
eciam ipse apostolus paulꝰ
tercio duñi rogauerit. Ut
asc angelus sathane aquo
tribulabatur abscederet net¬
ĩ petrare potuerit. Sed huꝰ
netrs questionis antiqua
iam patrũ explanatione
reserata est. qui ueraciter ĩ¬
tellexerũt illos solũ ĩ noĩe
saluatoris petere. qui ca que¬

Expanded text:
nostri similes multa, quae Patrem in Christi nomine videntur petere, non accipiunt, verum etiam ipse apostolus Paulus tertio Dominum rogaverit, ut a se angelus Satanae, a quo tribulabatur, abscederet, neimpetrare potuerit. Sed hujus motio quaestionis antiqua jam Patrum explanatione reserata est, qui veraciter intellexerunt illos solum in nomine Salvatoris petere, qui ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
molasset uictimã. ueibat
puer sacerdotis dũ coque¬
rentur carnes. et halebat
fuscinulã tridentẽ ĩ manu-
sua. et mictebat eam ĩ lebe-¬
tem uel ĩ caldariam. aut
quod leuabat fuscinula

Expanded text:
molasset victimam, veniebat puer sacerdotis, dum coquerentur carnes, et habebat fuscinulam tridentem in manu sua, et mittebat in lebetem, vel caldarium, aut quod levabat fuscinu
Abbreviated transcription (Latin):
atoz ut aduertamus nou
ac ueteris testamẽti. unũ eẽ
consensũ unũq consiliũ.
Ait enĩ beatissimus lucas
dnũce generatioĩs relator
egregius. dicens. saissus
est angelus gabriel a deo.
ad uirginẽ desponsatã uiro
cui nomen erat ioseph. et
ait ad illam. Ecce concipi¬
es ĩutero et paries filiũ. et
uocabis nomẽ eius ihesũ.
Ihesus autẽ karissimi la¬
tino sermone saluator

Expanded text:
, ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: Missus est angelus Gabriel a Deo ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, et ait ad illam: Ecce concipies in utero, et paries filium, et vocabunt nomen ejus Jesum . Jesus autem, carissimi, Latino sermone Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
de carne. nõ tamẽ generata
per carnẽ. Et secreto quodã
ĩ comprehensoqz conceptu:
procedit de mortali femina
diuina progenies. Nec mox
sane si extitit diuina nati¬
uitas: ubi nõ erat hũana
conceptio. aut si illã mr̃ez
nõ uiolauit partus. quã
coitus non fedauit. Tu aũt.¬
ysaias populis et gentib
siguũ noue salutis apiẽs:
Ecce ĩ quit uirgo concipiet

Expanded text:
de carne, non tamen generata de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali femina divina progenies. Nec mirum sane, si exstitit divina nativitas, ubi non erat humana conceptio, aut si illam matrem non violavit partus, quam coitus non foedavit.saias populis et gentibus signum novae salutis aperiens: Ecce, inquit, virgo in ut
Abbreviated transcription (Latin):
ustissime frẽs
festiuitate pre¬
sentis diei ĩ cẽ
se gaudiũ totus ubiq susci¬
tat mũdus quia hodie pro¬
missus aseculis uniuerso or¬
bi uidex natus est: ⁊ redemp¬
tor. Et necesse est ut in cõ¬
mune nes ẽs qui fu turi
examinis resurrectionisq
pmisse salutarẽ suscepimꝰ
fidez. habramus metũ quidẽ
de iudice. sed de redemptore
leticiã. Om̃is namq fide¬
lis anma. tunore corrigit:
corrcitione letatur. Et in
hoc karissimi quãta erga
hũanũ genus omĩpoten¬
tis patris dispensatio est:
quãta ue benignitas. ut
quẽ iudicem preparabat ĩ¬
credulis. hũc credituris pre¬
mitteret redemptorẽ: quati¬
nus mĩa precurrens. seue
ritatẽ aduẽtantis. iudicis
odie itaq natus ẽ
te eius: nrã oĩm habet uita
natalem. Quia qui priui¬
legia prime natiuitatis
amisimus. uisitante nos
xp̃o sanctiore partu redimus
ad bitã. L odie maria peperit
dit hoĩem. quẽ nõ suscepit
ab homĩe. Quid est hoc mira¬
culi fratres: Nascitur caro

Expanded text:
ustissime, fratres, festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrigitur, correctione laetatur. Et in hoc, carissimi, quanta erga humanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens miseicis odie itaque natus est te ejus nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit do hominem quem non suscepit ab homine. Quid hoc est miraculi, fratres? Nascitur caro
Abbreviated transcription (Latin):
nterdũ autẽ ⁊ semꝑ
mors est per seculi
uitam posteris nũcianda.
ut discant qua caritate di¬
lexit suos qui pro eis mori
dignatus est: cui om̃s uicẽ
delemus rependere caritatis
Quia ad hoc prior nes dile¬
xit cũ essemus gelxune fi¬
lii.ut diligeremus eũ iã
amorte lilerati. Quici mor¬

Expanded text:
nterdum autem semper mors Christi pro saeculi vita posteris nuncianda est, ut discant, qua charitate dilexit suos, qui pro eis mori dignatus est, cui omnes vicem debemus rependere charitatis, quia ad hoc nos prior dilexit, quum essemus gehennae filii, ut diligeremus eum a morte jam liberati C.
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sancti euan¬
gelii quam mo¬
do fratres audistis exposi¬
tione non indiget. sed
ne hans tacite preterisse
bideamur: exhortando po¬
tius ꝙͣ exponendo in ea a¬
liquid lequannur.l ux au¬
tem nobis solummodo de
expc̃c uideo esse requiren¬
dum. cur is qui ad salutẽ
petendã uenerat audiuit.
nisi signa et prodigia uide¬
ritis: nõ creditis. Qui em̃
salutẽ filio querebat: pro

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui enim sa
Abbreviated transcription (Latin):
tes. de quorũ confusione
conturbabãtur alii. ꝙ illo¬
rũ propteru itas ad peni¬
tudine non poterat incli¬
nari. Conturbati sũt eñi
ex illis quidam credentes.
quando ad apostolos uene¬
rũt et dixerut. Quid facie¬
mus uirt fratres: A quib
salutaria monita percpi¬
entes. per sctm̃ baptisma
dilui meruerũt adampna¬
cione perpetua. Sequitur.
Et timuit oĩs homo. Oĩs¬

Expanded text:
tas! De illorum confusione turbabantur alii, et illorum protervitas ad poenitudinem non poterat inclinari. Conturbati sunt enim ex illis quidam credentes, quando ad apostolos venerunt et dixerunt: Quid faciemus, viri fratres ? A quibus salutaria monita percipientes, per sanctum baptisma dilui meruerunt a damnatione perpetua. Vers. 9. Et timuit omnis homo;
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est adosce
filiũ beeri ĩdie¬
bus ozit ioathan. achaz.
ezechie regũ uida et ĩ dieb
ilxroboam filii ioas regis is¬
rael. Principiũ lequẽdi dñz
ĩosee. Et dixit dñs ad osce.
Uade sume tibi uxorẽ form¬
cationuĩ: et fac tibi filios for¬
nicationũ: quia fornicas
forncabitur terra adño. et
abiit ⁊ accepit gomer filiã
debelaini: et concepit ⁊ pepe

Expanded text:
e filium Beeri, in diebus Oziae, Joathan, Achaz, Ezechiae regum Juda, et in diebus Jeroboam filii Joas regis Israel. Principium loquendi Domino in Osee: Et dixit Dominus ad Osee: Vade, sume tibi uxorem fornicationum, et fac tibi filios fornicationum: Quia fornicans fornicabitur terra a Domino. Et abiit, et accepit Gomer filiam Debelaim: et
Abbreviated transcription (Latin):
ilie ifrael super
saul flete qui uestiebat uos
coccino ĩ deliciis: qui prebe¬
bant ornamenta aurea
cultui uestro. Quomodo ce¬
ciderũt fortes ĩprelio: iona¬
chas ĩ excelsis tius cocisus ẽ.
Doleo super te frater mi-
ionatha decore nimis et a¬
mabilis super amorẽ mu¬
lierũ. Sicut mater unicũ
amat filiũ suũ. ita eꝰ te di¬
ligelam. Quoindo cecider̃t
robusti. et perierũt arma

Expanded text:
ilii Israel super Saul flete, qui vestiebat vos coccino in deliciis, qui praebebat ornamenta aurea cultui nostro. Quomodo ceciderunt fortes in praelio? Jonathas in excelsis tuis occisus es? Doleo super te frater mi Jonatha decore nimis, et amabilis super amorem mulieris. Sicut mater unicum amat filium, ita et ego te diligebam. Quomodo ceciderunt robusti, et perierunt arma
Abbreviated transcription (Latin):
lingue eorũ. quaudo di¬
xerunt. Si filius dei est:
descendat de cruce. Et uide¬
rũt postea resurgentem
desepulcro. quẽ de crucis nõ
patibulo. Ubi est iudei in¬
fidelitas uestra: ad huc
de biuo dicebatis. si rexis¬
rael est: descendat de cruce.
Dos ipsos consulo: uospp¬
sos iudices peto. Quanto
mirabiliꝰ ẽ mortuũ posse
resurgere. quã ad huc ui¬
uũ decruce uelle descendere
Parua petistis: dũ maio¬
ra ꝓuenerũt. Sed ĩ fideli¬
tas uestra non potuit sa¬
nari: multo fortioribus
quam petistis. Ictõ uiͣ.¬

Expanded text:
linguae Judaeorum, quando dixerunt: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Et viderunt postea resurgentem de sepulcro, quem de crucis descpatibulo. Ubi est, Judaei, infidelitas vestra? Adhuc de vivo dicebatis: Si Rex Israel est, descendat de cruce . Vosipsos consulo, vosipsos judicium peto; quanto mirabilius est mortuum posse resurgere, quam adhuc vivum de cruce velle descendere! Parva petistis, dum majora provenerint. Sed infidelitas vestra non potuit sanari signis multo fortioribus quam petistis. Addi
Abbreviated transcription (Latin):
blationẽ benc¬
benedicimur. Ascriptani:
per quam ĩ celo ascribũtur¬
uisceribus ipisti esse cense¬
amur. Racionabilẽ. ꝑ quã
abestiali sensu eruamur.
acceptabiles eius unico fi¬
lio simus. Nichil enĩ ra¬
cionabilius qmͣ ut quia¬
nos iam similitudinẽ
mortis eius ĩ baptismo
accepimus. similitudinẽ
sumamus. ita ut ueritas
non desit ĩ sacramento. ⁊
ridiculũ nullũ fiat apa¬
ganis: ꝙ cruorẽ occisi hoĩs
redendũ est quod
ĩuerbis christi:
sacramenta conficiãtur.
Cuius enĩ potencia creã¬
tur prius: eius utiq uer¬
bo ad melius ꝓcreantur.
Reliqua omnia que sacer¬
dos dicit: aut clerus chori.
nichil aliud ꝙͣ laudes et
gratiarũ actiones sũt. aut
certe obsecrationes ⁊ fideli¬
um petitiones. Omĩa que¬

Expanded text:
blationem benebenedicamur, ascriptam, per quam omnes in coelo ascribamurin visceribus Christi esse censeamur, rationabilem, per quam a bestiali sensu exuamur, cceptabiles ejus unico Filio simus. Nihil rationabilius ut quod similitudinem mortis ejus in baptismo accepimus, similitudinem sumamus, ita ut veritas non desit in sacramento, et ridiculum nullum fiat paganis, quod cruorem occisi hominis e est quod in verbis Christi sacramenta conficiantur. Cujus enim potentia creantur prius, ejus utique verbo ad melius recreantur. Reliqua omnia, quae sacerdos dicit aut clerus canit, nihil aliud quam laudes et gratiarum actiones sunt, aut certe obsecrationes, fidelium petitiones, postu
Abbreviated transcription (Latin):
aliud quã caro ipisti et
sanguis: post consetracio¬
nẽ christi credenda est. Unde
ipsa ueritas ad discipulos.
Hec ĩquit. caro mea est pro

Expanded text:
aliud quam caro Christi et sanguis post consecrationem credenda sunt: unde ipsa Veritas ad discipulos: Haec, inquit, caro mea est pro
Abbreviated transcription (Latin):
tes ĩscientia dei. ĩ ommi
uirtute confortati scdm
potenciam claritatis erꝰ
In omni pacientia ⁊ lõ¬
ganimitate. cũ gaudio
gratias agentes deo et pa¬
tri. qui dignos nos fecit
ĩpartem sortis sanctorũ
in lumine. Qui eripuit
nos de potestate tenebraꝵ
et transtulit ĩ regnum
filii dilectionis sue: in

Expanded text:
 in omni virtute confortati secundum potentiam claritatis ejus in omni patientia et longanimitate, cum gaudio gratias agentes Deo et Patri, qui dignos nos fecit in partem sortis sanctorum in lumine. Qui eripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
nec curata ueoisamine:
neq fota olco. Terra ur̃a
deserta: cinitates uestre sus¬
cense susit ani. Regionẽ
uestram: coram uobis a¬
lieui deuorant: et desola¬
bitia f utr̃ uastitate hosti¬
li. Et derelinquetur filia
sion ut umbraculũ ibi
et sicut tiguriũ ⁊̃ cucu¬
rario: et sicut ciuitas quo
bastatur. Nisi dñs excr¬
tuũ reliquisset nob̾ iemẽ:

Expanded text:
ata medicamine, neque fota oleo. Terra vestra deserta, civitates vestrae succensae igni; regionem vestram coram vobis alieni devorant, et desolabitur sicut in vastitate hostili. Et derelinquetur filia Sion ut umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario, sicut civitas quae vastatur. Nisi Dominus exercituum reli
Abbreviated transcription (Latin):
nem quia ĩ diui¬
nitatis sue specie
uidere nequiuiꝰ magna
rursũ dilectionis arte pro¬
uidit. ut hunc factũ ex ml¬
ere. hor est ex materne car¬
nis substancia sine uirili
admixtione conceptũ. ad
hunianos uerũ hominẽ ꝓ¬
ferret aspectus. Ut qui m
diuina uirtute ac substã¬
cia manens per omĩa qd̃
erat. ueram nature morta¬
lis ĩfirmitatẽ. quã nõ ha-¬
bebat ĩdueret. Et ut nob̃
nesessariã obediendi uir¬
cutem precipuo cõmenda¬
ret exemplo. factũ sub lege
filiũ suũ misit ĩmũdũ. nõ
quia ipse legi quicquã de¬
beat. quia unus est magr̃
noster. unus est legis lãtor
et iudex. sed ut cos qͥ sb̃ lege
positi. legis onera portare
nequiuerant: sua cõpassio¬

Expanded text:
em quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassio
Abbreviated transcription (Latin):
amen dico tibi: nisi qui
natus fuerit de muo. non
potest uidere regnũ dei.
Que sentencia tanto ap¬
cius cũctis fidelibus lucet.
quanto constat quia sine
huius luce. fideles esse ne¬
queñt. Quis et enĩ sine
lauacro regenerationis
remissionẽ pecratorũ con¬
sequi. et regnuĩ ualet in¬
trare celoris. Sed nichode¬
mus qui nocte uenit ad
ihm̃ niecdũ lucis miste¬
ria capere nouerat. Nam
et nox inqua uenit. ipãm
eius qua premebatur
ignoranciã designat. Noc¬
dum enĩ eorũ numero
sociatus erat: quibus ait
apostolus. Ffiuistis aliqñ
tenebre. mũc autem lux
ĩ domino. Sed inter eos
pocius remanebat quib
loquitur ysaias. Surge
illuminare iherusalẽ quia
uenit lumen tuũ: ⁊ glona
dnĩ super te orta est. Tu ãt¬
espondit lectio ix̃.

Expanded text:
: Nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis, remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Jesum, necdum lucis mysteria capere noverat; nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat; necdum enim eorum numero sociatus erat, quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino ; sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: Surge, illuminare Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est . Respondit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
et alege dei discerere. Et mul¬
ti de populo israel consencie¬
tes accesserũt ad eos: s mata¬
thias st filii eius constanttr
steterunt. Et respondẽtes qui
missi erant ab antiocho. di¬
rcrunt matachie. Prĩceps ⁊
clarissimus ⁊ magnus es in
hac siuitate: et ornatꝰ filiis ⁊
frĩb. Ergo accede prior ⁊ fac
iussũ regis sicut fecerũt ões
gentes et uiri iuda et qui re¬
manserũt ĩ ilxrusalẽ: ⁊ cris
tu ⁊ filii tui inter amicos re¬
gis et amplificatus auro ⁊¬

Expanded text:
multi de populo Israhel consentientes accesserunt ad eos sed Matthathias et filii eius constanter steterunt et respondentes qui missi erant ab Antiocho dixerunt Matthathiae princeps et clarissimus et magnus es in hac civitate et ornatus filiis et fratribus ergo accede prior et fac iussum regis sicut fecerunt omnes gentes et viri Iuda et qui remanserunt in Hierusalem et eris tu et filii tui inter amicos regis et amplificatus
Abbreviated transcription (Latin):
suerus iussit ut regina ua¬
sti ĩtraret adeũ:⁊ulla no¬
luit. acqz lhec exemplo õs
prĩcipũ cõiuges persarũ
atq medoꝵ pramipendent
ĩperia maritoꝵ. Unde re¬
gis iusta est ĩdignacio.
Si tibi placet egrediatur
edictũ a facie tua: et scriba¬
tur unta legẽ per sarũ alz
medoruĩ quã preteriri illicitũ
ĩgrediatur ad regẽ. sed regnũ
illius altera q̃ melior est illa
tho ĩomne quod la¬
tuaꝵ diuulgetur ĩperiũ: et
cũcte urores tam maiorum
qͣmͣ minorum defe¬
rant maritis siuis honorẽ.
Placuit consiliuĩ eius regi ⁊
principibz: fecitq iuixta con¬
siliũ mamucha: et iussit
epistolas ad uniuersas pro¬
uincias regni sui: ut queq
gens audire ⁊ legere poterat
diuersis lĩguis ⁊ litteris: esse
biros principes ac maiores
i domibz sius: et hoc ꝑcũctos
populos dinulgari. Tu ãt.

Expanded text:
suerus iussit ut regina Vasthi intraret ad eum et illa noluit atque hoc exemplo omnes principum coniuges Persarum atque Medorum parvipendent imperia maritorum unde regis iusta est indignatio et si tibedictum a facie tua, et scribatur juxta legem Persarum atque Medorum, quam praeteriri illicitum ingrediatur ad regem, sed regnum illius altera, quae melior est illa, n omne quod latuarum divulgetur imperium, et cunctae uxores tam majorum, quam minorum, deferant maritis suis honorem. Placuit consilium ejus regi, et principibus: fecitque rex juxta consilium Mamuchan, et misit epistolas ad universas provincias regni sui, ut quaeque gens audire et legere poterat, diversis linguis et litteris, esse viros principes ac majores in domibus suis: et hoc per cunctos populos divulgari. Cap.
Abbreviated transcription (Latin):
ie sion lugent: eo
quod non sint qui
ueniant ad solẽnitatem.
Omnes porte ẽus destru-¬
cre. sacerdotes eius gemen¬
tes uirgines eius squalide.
et ipsa oppressa amaritu¬
dine. hx. facti st̃ hostes eiꝰ
ĩ capite: ñmici illius lecu¬
pletati sunt: quia dñs lo

Expanded text:
e Sion lugent, eo quod non sint qui veniant ad solemnitatem: omnes portae ejus destructae: sacerdotes ejus gementes: virgines ejus squalidae, et ipsa oppressa amaritudine.  He.  Facti sunt hostes ejus in capite, inimici ejus locupletati sunt: quia Dominus l
Abbreviated transcription (Latin):
am tunc ergo ce¬
li euarrant glori¬
am dei. et ĩ omnẽ terram
sonus ueritatis exiuit
quando et pastoribus ex¬
ercitus angelorũ saluato¬
ris editi annunciator ap¬
paruit. et magos ad eũ
adorandũ preuia stella ꝑ¬
duxit. Ut a solis ortu usq
ad occasũ ueri regis gene¬
iatio claresceret. cum fidẽ
uerũ ⁊ regna orientis per
magos discerent: et ro¬
manũ ĩperium non la¬

Expanded text:
am tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non la
Abbreviated transcription (Latin):
ere em̃ deũ dilig¬
mus. si ad man¬
data enis a nostris nos¬
uoluptatibus coartamꝰ
Nam qui ad huc per illi¬
cita desideria diffluit. pri¬
fecto deũ non amat. qua
et ĩ sua uoluptate conta¬
dicit. Et pater meus d¬
liget eũ. et ad eũ ueĩem.¬

Expanded text:
etenim Deum diligimus, si ad mandata ejus nos a nostris voluptatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria diffluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit. 1576 2. Et Pater meus diliget eum, et ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
subditur. Qui nõ diligit
me. sermones meos non
seruat. Ad uosmetipsos fra
tres karissimi ĩtrorsus re¬
dite. si deũ uere amatis ex¬
quirite. Nec tamen sibi a¬
liquis credat quicquid sibi
animus sine operis acte¬
stacione responderit. De di¬
lectione conditoris. lĩgua
mens ⁊ uita requiratur.
Nũquam est amor ociosus
Operatur et enĩ magna si
est. Si uero operari renuit.
amor non est. Et sermonẽ
quẽ audistis nõ est meus.
tur unigenitus dei filius
sermo quẽ loquitur filius.
non est filii. sed patris: qr
ipse filius. uerbũ est prĩs.
Hec locutus sũ uobis. apd̃
uos manens. Quomodo nõ
maneret apud eos. qui as¬
censurus promisit dices̃:
Ecte ego uobiscũ sũ. oĩb
diebus. usq ad consũma¬
tionem seculi. Tu autem¬

Expanded text:
subditur: Qui non diligit subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ad vosmetipsos ergo, fratres charissimi, introrsus redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, tur unigenitus Filius sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi