comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
romeliȩ. regnauit achar filiꝰ io athan re¬
gis iuda. Uiginti annorũ erat acha⁊ cũ reg-¬
nare cȩpisset. & sedecim annus regnauit in
ierłm. Non fecit qd̃ erat placitum in conspec̃¬
tu dñi dĩ sui. sicut dauid pat̾ eiꝰ. s ambulauit
in uia regũ isrł insuꝑ & filiũ suũ ꝯsecrauit
tnͣsferens ꝑ ignẽ scdm ydola gentiũ quȩ dissi¬
narrat. Porro ioathan mutauit uitã cũ uix¬
isset annos unũ & qͣdraginta. ex quib regna¬
uit sedecim. sepultꝰq est in regiis monum̃tis.
l enitq regnũ ad ei filiũ achar qͥ impiꝰ circa d̾m̃
existens & pat̾nȩ p̾uaricator legis. reges isrłi¬
tarũ imitatꝰ. in ierosolimis ydoloꝵ aras con¬
stituit. ⁊ suꝑ eas sacͥficauit. In quib etiã suũ

Expanded text:
omeliae, regnavit Achaz filius Joatham regis Juda. Viginti annorum erat Achaz cum regnare coepisset, et sedecim annis regnavit in Hierusalem. Non fecit quod erat placitum in conspectu Domini Dei sui, sicut David pater ejus, sed ambulavit in via regum Israel. Insuper et filium suum consecravit, transferens per ignem snarrat: « Porro Joathan mutavit vitam, cum vixisset annos unum et quadraginta, ex quibus regnavit duodecim, sepultus est in regiis monumentis. Venitque regnum ad ejus filium Achaz, qui impius circa Deum existens, et paternae praevaricator legis, reges Israelitarum imitatus, in Jerosolymis idolorum aras constituit, et super eas sacrificavit, in quibus etiam s
Abbreviated transcription (Latin):
naearenꝰ uocatꝰ est. S & nos ap̃ ueteres qͣsi pro¬
Naim. oppidulũ in qͦ filiũ uiduȩ a mortuis
dñs suscitauit. & usq hodie in scd̃o miliario
thabor montis ostenditur contra meridiem
iuxta endor.
pe Genesi.

Expanded text:
Nazaraeus vocatus est: sed et nos apud Veteres quasi Naim, oppidulum, in quo filium viduae a mortuis Dominus suscitavit, et usque hodie, in secundo milliario Thabor montis ostenditur, contra meridiem juxta Aendor. DE GENESI.
Abbreviated transcription (Latin):
aieoth. locꝰ in rama. ubi dauid sedit. e
de hoc in libris hebraicarũ questionũ dixi¬
mus. Nachon. archa nachon. ꝓ quo aquila
in t̾pretat᷑ archa p̃parata. Nephath. eiuitas
pͥncipis uniꝰ salomonis. Nerigel. & hanc extrux¬
erunt in regione udeȩ samaritani. qui de ba¬
bilonia sunt ꝓfecti. Neeab. quã condiderunt

Expanded text:
ioth, locus in Rama, ubi sedit David et de hoc in libris Hebraicarum Quaestionum diximus. Nachon, area Nachon: pro quo Aquila interpretatur, area praeparata. Nephath, civitas unius principum Salomonis. Nerigel, et hanc exstruxerunt in regione Judaea Samaritani, qui de Babylonia sunt profecti. Nezab, quam cond
Abbreviated transcription (Latin):
aliquantisꝑ dieb intab̾naculo dñi immora¬
ret᷑ & orationi uacaret: iudȩ ꝓditoris ꝑsona
consistit. ꝑ quẽ ista oꝑatus est ⁊abulꝰ: ut eius
ꝓditione facta in xp̃o. postea ꝑsecittionẽ ȩccł̃ia
pateretur: & occiderentur ꝙͣ plurimi disci¬
puli xp̃i. & sacerdotes pro nomine eiꝰ ꝑse¬
cutiones grauissimas ꝑferrent. His gͦ a qͥbꝰ
receptus est xp̃c: tribulationes induxit dia¬
bolus & mortẽ. Om̃s enĩ ut ait apłs qui in
xp̃o pie uolunt uiuere: ꝑsecutionẽ patiuntur.
Et dñs ait. Si me ꝑsecuti sunt: & uos ꝑsequentur.

Expanded text:
aliquantisper in tabernaculo Domini immoraaliquantisper in tabernaculo Domini immoraretur, et orationi vacaret, Judae proditoris persona consistit, per quem ista operatus est Zabulus, ut ejus proditione facta in Christo, postea persecutionem Ecclesia pateretur, et occiderentur quamplurimi discipuli Christi et sacerdotes, et pro nomine ejus persecutiones gravissimas perferrent. His ergo quibus receptus est Christus, tribulationes induxit diabolus, et mortem. Omnes enim, ut ait Apostolus, isto volunt pie vivere, persecutionem patiuntur . Et Dominus ait: Si me persecuti sunt, et vos persequentur
Abbreviated transcription (Latin):
fiat eoꝵ pͥnceps. quia ipse est qui constitutus
est ã cdo uidex uiuoꝵ & mortuoꝵ. ds. fortis. pat̃
futuri scłi. pͥnceps pacis. cuiꝰ regni ñ erit fi¬
nis: & dominabit᷑ a mari usq ad mare: potes¬
tas eiꝰ potestas est ȩt̾na: & reguũ eiꝰ alteri
N e moreris inp̃sidio: s uade interram iuda.
iromͦ hic introducitur gad ꝓpħa: cum in
p̃cedentib eiꝰ nulla facta fͤuerit mentio. Sic
itaq hic introducit᷑. sicut helyas ꝓħa in loco
ubi dicitur.  dixit helias thesbites de ha¬
bitatorib galaad. Ex ore itaq dñi gad ꝓpħa
dauid dixit. ut ñ moraretur inter gentes.
& iun terra polluta: s in terra uida redira:
& ibi uixta uoluntatem dñi ꝑsecutionem
inimicoꝵ ferret. Dixitq doech idume¬
us ad saul. Uidi filiũ ysai in nobee. & reliqͣ.
uantũ ad sꝑualem intelligentiã ꝑtinet.
in doech idumeo qui uoto se obligauerat sic̃
in hebreo legitur. prout iudei tradunt ut

Expanded text:
fiat eorum princeps; quia ipse est qui « constitutus fiat eorum princeps; quia ipse est qui « constitutus est a Deo judex vivorum et mortuorum. Deus fortis, Pater futuri saeculi, pnis, et dominabitur a mari usque ad mare potestas ejus, potestas aeterna, et regnum ejus alteri Ne moreris in praesidio: sed vade in terram Juda. » Miro modo hic introducitur Gad propheta, cum in praecedentibus ejus nulla facta fuerit mentio. Sic itaque hic introducitur, sicut Elias propheta in loco ubi dicitur: Et dixit Elias Thesbites de habitatoribus Galaad. Ex ore itaque Domini Gad propheta David dixit, ut non moraretur inter gentes, et in terra polluta, sed in terram Judam rediret, et ibi juxta voluntatem Domini, persecutionem inimicorum ferret. « Dixitque Doeg Idumaeus ad Saul: Vidi David filium Isai in Noba, » et reliqua. Quantum ad spiritalem intelligentiam pertinet, in Doeg Idumaeo, qui voto se obligaverat, sicut in Hebraeo legitur, prout Judaei tradunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uid est qd̃ manente dauid inspelunca. ue¬
nerunt ad eum om̃s fr̃s eiꝰ. & om̃is domꝰ pa¬
tris en: nͥ qd redemptor nr̃ ꝑacta passione sua
acredemptione humani generis. de plebe is¬
rłitica in iudea pͥmum ęccłiam collocauit. de
gente in qua carnẽ assumere dignatus est:
li qui ex synagoga in eum crediderant: uene¬
runt ad illum. Et conuenerunt ad eũ om̃s
qui erant in angustia constituti. ꝙ opp̾ssi ere
alieno: hoc est quos ipse ad se uenire inuitans
dixit. Uenite ad me om̃s qui laboratis & onera¬
ti estis: & ego reficiam uos. Cȩcerum om̃s qui se
agnoscunt in angustia constitutos uicioꝵ. nec
habent latitudinem caritatis. & opp̾ssi sunt
ere alieno. hoc est sensu peccatoꝵ quẽ ex solue ban
diabolo. quando exhibuerunt menbra sua ser¬
uire inquitati ad iniquitatẽ: necesse est ut
amaro sint anuno. hoc est ut digne penitenti¬
am gerant de delictis suis p̾terits. & ueniant
ad dauid desideratũ uidelicet nrm. quatinus

Expanded text:
in spelunca, venerunt ad eum omnes fratres ejus et omnis domus patris ejus, nisi quod Redemptor noster, peracta passione sua ac redemptione humani generis, de plebe Israelitica in Judaea primum Ecclesiam collocavit, de gente in qua carnem assumere dignatus est? li qui ex Synagoga in eum crediderant, venerunt ad illum, et convenerunt ad eum omnes qui erant in angustia constituti et oppressi aere alieno, hoc est quod ipse ad se venire invitans dixit: « Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . » Caeterum omnes qui se agnoscunt in angustia constitutos vitiorum, nec habent latitudinem charitatis, et oppressi sunt aere alieno, hoc est, censu peccatorum quem exsolvebant diabolo quando exhibuerunt membra sua servire iniquitati ad iniquitatem , necesse est, ut amaro sint animo, hoc est, ut digne poenitentiam gerant de delictis suis praeteritis, et veniant ad David, ad desideratum videlicet nostrum, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
hebraice dicit᷑ sor. int̾pretat᷑ tͥbulatio. siue
a malicia intelligendum. siue timpanũ aꝑ¬
tum. Thaanac. respondens. siue humilitas.
Halme. sulcus. ł dependens. Thamna. nume¬
rus. ł fidelis. siue numerata. aut consũma¬
tio eoꝵ. hennath. ficus. Therela. uidisti the¬
rebintũ. habor. ueniens lum̃. ł halli. a ger
en. uel appensio. Tham nathsare. numerus
uacundiam ꝓuocans.
ebdi. dotis meȩ. :abdi. fluxus uehemenᷤ
pulit. ł iste requieuit.

Expanded text:
Hebraice dicitur SOR   et interpretatur tribulatio, sive a malitia intelligendum, sive tympanum apertum. Thaanac, respondens, sive humilitas. halme, sulcus, vel dependens. numerus, vel fidelis, sive numerata, aut consummatio eorum. Thenac, ficus. Therela, vidisti terebinthum. Thabor, veniens lumen. Thalla, ager ejus, vel appensio. Thamnatsare, numerus cundiam provocans. Zebdi, dotis meae. Zabdi, fluxus vehemens, pulit, vel iste requievit.
Abbreviated transcription (Latin):
temptano . tineri. Sc i ci. pͥnceps tristiciȩ
Semiroi amarom. custos amari meroris. Saba¬
ma. leua excelsã. siue ꝯuersio quecła. Sarth.
angustia. siue uinculũ eiꝯ. Sin. egrediens. Se¬
chrona. ebrii. ł tab̾nacła. Sisai. longeuuis. Se
tio uocis adductȩ. siue effudit sextariũ. Sene
sanna. tollens rubrũ. siue tẽptationes. Salo¬
im. conũsiones. ł remssiones. Saraa. carbones
siue angustia maloꝵ. Socha. tabnacłm. ł uni¬

Expanded text:
tentatio itineris. Saron, princeps tristitiae. Semronmaron, custos amari moeroris. Sabama, leva excelsam, sive conversio quaedam. Sarth, vinculum, sive angustia ejus. Sin, egrediens. Sechrona, ebrii, vel tabernacula. Sisai, longaevus. Sem defecatio vocis adductae, sive effudit sextarium. Senesanna  Sensenna , tollens rubrum, vel tentationes. Saloim  Selim , emissiones. Saraa, carbones, sive angustia malorum. Socha  Socho , tab
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝙͣ attingunt. Inde est qd̾ ibi scp̃tum est de¬
dño. aut quis similis erit dõ int̾ filios dei:
Ac ꝑ hoc uera potest illa solutio ẽẽ. quã suꝑiꝰ
de trib pͥmis fortissimis uidelicet trib uir¬
tutib clauid desepͥsimꝰ. ad quas nemo fortium
ꝑuenire potuit. Et ideo tropice sermo diui¬
nus in siguram saluatoris ita ꝓtulit dicens:
s usq ad tres pͥmos non ꝑuenerat.

Expanded text:
quaquam attingunt. Inde est quod ibi scriptum estquaquam attingunt. Inde est quod ibi scriptum estDomino, aut quis similis erit inter filios Dei? Ac per hoc vera potest illa solutio esse, quam superius de tribus primis fortissimis, videlicet tribus virtutibus David, descripsimus: ad quas nemo fortium pervenire potuit. Et ideo tropice sermo divinus in figuram Salvatoris ita protulit dicens, sed usque ad tres primos non «
Abbreviated transcription (Latin):
subsequenternarratur. ipse qͦq int̾fecit uir um
egyptium uirũ dignũ spectaculo: uirum
istũ egyptiũ semei filiũ iera ẽẽ arbitrãtur qͥ
maledixit dauid. Seiendum ẽ qd̃ idẽ semei
de baurim fuerit. idõ egẏptiꝰ dictus. quia
oꝑa illiꝰ egẏptii dm̃ blaspemantis quẽ moy ses
iubente dño int̾fecit in heremo. imitatus fuit.
Ille enĩ blasphemauit đm. & iste maledixit
enim. ut si egrederetur ierłm int̾ficeretur.
Habentẽ in manu hastam. idest legem cłi. Quã
exeundo foras ierłm. iocirco in eum a banaia
in uirga idest rectitudine iusticiȩ descensũ
est. ⁊ hasta quã iam ñ rectam tenebat. ui ab
eo extorsa est. Quem sensum ñ refragam᷑pꝵ.
s diligenti lectori relinquima. Descptus est enĩ
ex parte cathalogꝰ uiroꝵ fortium in figurã sc̃oꝵ.¬
qͥ qu̾auis uirtututũ sublimitite ꝓficiant. ta¬
men usq ad excellentiam diuinȩ tͥnitatis ne¬

Expanded text:
subsequenter narratur: « Ipse quoque interfecit virum subsequenter narratur: « Ipse quoque interfecit virum Aegyptium, virum dignum spectaculo. » Virum istum Aegyptium Semei filium Jera esse arbitrantur, qui maledixit David. Sciendum est quod idem Semei de Bahurim fuerit ideo Aegyptius dictus, quia opera illius Aegyptii, Deum blasphemantis quem Moyses, jubente Domino, interfecit in eremo imitatus fuit. Ille enim blasphemavit Deum, et iste maledixit enim, ut si egrederetur Jerusalem, interficeretur. « Habentem in manu hastam, » id est legem Dei, quam exeundo foras Hierusalem, idcirco in eum a Bannia, « in virga, » id est rectitudine justitiae, descensum est: et hasta, quam jam non rectam tenebat, vi ab eo extorta est: quem sensum non refragamus, sed diligenti lectori relinquimus. Descriptus enim exitur catalogus virorum fortium in figura sanctorum; qui licet virtutum sublimitate proficiant, tamen usque ad excellentiam divinae Trinitatis ne
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiam contulit. Hȩc fecit banaias filiꝰ¬
ioiadȩ ⁊ ipse nominatꝰ int̾tres robustissimos
qͥ erant int̾ trignita nobiliores. uerũtamen
usq ad tres ñ ꝑuenerat. ntelligitur qͥa
ipse nominari dignꝰ ẽẽt inter tres robustos.
id ÷ abisai. ⁊ subbochai. ⁊ ionathan. qͥppe qui
uirib eis equiperari posset qui etiam erant
int̾ triginta. Notandũ qd quidam hebre¬
orũ leonẽ hunc quẽ banaias int̾fecit ioab
intelligi uult̃. qui in media cisterna id est
in domo dñi ubi cornua altaris tenebat oc¬
cisus est. Et putant altare cisternã significa¬
re. uidelicet quia inquit sicut aqua cisternȩ
mundiciã affert. ita nichilominꝰ sc̃uar ium
dñi peccata expiabat. In dieb niuis. quia per
mortem expiauit peccatũ iuxta illud psal¬
mistȩ. lauabis me. Qd̃ impletũ est in media
cisterna. Et suꝑ uiuẽ dealbabor. Qd̃ impletũ
est in eo qd̃ ait. dieb niuis. De eo autẽ quod

Expanded text:
ligentiam contulit. ligentiam contulit. robustissimos qui erant inter triginta nobiliores. Verumtamen usque ad tres non pervenerat. » Intelligitur, quia ipse nominari dignus esset inter robustos, id est Abisai et Subochai et Jonathan, quippe qui viribus eis aequari posset, qui etiam erant inter triginta. Notandum quod quidam Hebraeorum leonem hunc quem Banaias interfecit, Joab intelligi volunt: qui in media cisterna, id est, in domo Domini, ubi cornua altaris tenebat, occisus est. Et puta altare cisternam significare: videlicet quia, inquit, sicut aqua cisternae munditiem affert, ita nihilominus sanctuarium Domini peccata expiabat. « In diebus nivis, » quia per mortem expiavit peccatum, juxta illud Psalmistae: « Lavabis me, » quod impletum est in media cisterna: « et super nivem dealbabor : » quod impletum est in eo quod ait, « diebus nivis. » De eo autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
na dieb niuis leonem. qͦmͦ sit factũ iosephus
narrat aꝑtio. quia uidelicet cisterna fuerit iu¬
mium ꝓfunda. quȩ tẽpore hẏemis cũ eẽnt oĩa
niuib plena. ipsa qͦq nimio niuiũ aggere¬
uł aggestu fuerit coȩquata. Quã cum leo suꝑ¬
ueniens ꝑiculi nescius incidisset. ibidemq
conclusꝰ grandi rugitu clamaret. accurrebans̃
homines uidere quid esset. Et dũ cũ aliis ad
tale spectaculum aduenirer & banaias. desiluit
statim in cisternam. & aggressum mediis in ni¬
uib ꝑcussit & int̾fecit leonem. Sp̾ualit̾ bana¬
ias qui int̾pretatur edificator dñs psonã in se ex
constructã etiã uidens aiebat: dĩ ȩdificatio esti.
Qui de cȩlo descendit in lacum scłi istiꝯ. qͥ calen¬
tes aquas hoc est mentes hominũ in malicia
cit leonẽ hoc est diabolũ gladio uerbi sui.
Ipse enĩ est auriculariꝰ dauid. dĩ scilicet pat̾s.
cui uera diuinitas omnẽ scientiã atq intel¬

Expanded text:
na diebus nivis leonem » , quomodo sit factum, Josephus na diebus nivis leonem » , quomodo sit factum, Josephus narrat apertius: quia videlicet cisterna fuerit nimium profunda, quae tempore hiemis cum essent omnia nivibus plena, ipsa quoque nimio nivium aggere, fuerit coaequata. In quam cum leo superveniens periculi nescius incidisset, ibidemque conclusus grandi rugitu clamaret, accurrebant homines videre quid esset. Et dum cum aliis ad tale spectaculum adveniret Banaias, desiliit statim in cisternam: et aggressum mediis in nivibus percussit et interfecit leonem. Spiritaliter Banaias, qui interpretatur aedificator Dominus, personam in se expconstrui videns aiebat: « Dei aedificatio estis : » Qui de coelis descendit in lacum saeculi istius: qui calentes aquas, hoc est mentes hominum, in malitiacit leonem, » hoc est diabolum, gladio verbi sui. « Ipse enim est auricularius David, » Dei scilicet Patris: cui vera divinitas omnem scientiam atque intel
Abbreviated transcription (Latin):
dieb niuis. N otandũ qd̃ in hebreo ñ habet᷑
sicut incuiꝰ dam uolumine repperi magnoꝵ
oꝑum s magister tantũ. capsahel enĩ int̾ꝑre¬
tatur congregatio cłi. Magister enim erat de
congregatione & legione di id est cerethi &
pherethi. qͥ int̾pretantur occidentes & uiuifi¬
cantes. Ipse enĩ ꝑcussit duos leones moab. qͦs ĩmul¬
li intelligi uolunt duos potentes ac fortissimoᷤᷤ
uiros in regno moab. In qͦ etiã intellectu uir
quidam doctꝰ in scpturis & sollers i amore sa¬
pientiȩ qͥ me in sacris litteris erudire consue¬
uit. consentire uidetur. Quos paralipomenon du¬
os arihel moab nominat. unde & arihel uł leoneᷤ
Qͦs banaias dũ ꝓuocatꝰ ẽẽt ab illis suꝑatos int̾se¬
cit. Quando enĩ dauid eosdem moabitas bello
aggressus est. & fecit tres funiculos duos ad
mortificandum. & unũ ad uiuificandum. isti
potentes moabitas tuebant᷑. Ed dicitur de ba¬
naia & ipse descendit & ꝑcussit in media cister¬

Expanded text:
eo non habetur, sicut in cujusdam volumine reperitur magnorum operum, sed magister operum. Capseel enim interpretatur congregatio Dei: magister enim erat de congregatione et legione Dei, id est Cerethi et Pherethi, qui interpretantur occidentes et vivificantes. Ipse enim percussit duos leones Moab, quos nonnulli intelligi volunt, duos potentes ac fortissimos viros in regno Moab. In quo etiam intellectu, vir quidam doctus in Scripturis, et solers in amore sapientiae, qui me in sacris litteris erudire consuevit, consentire videtur. Quos Paralipomenon, duos Ariel Moab nominat. Unde et Ariel vel viri pQuos Banaias, dum provocatus esset ab illis, superatos interfecit. Quando enim David eosdem Moabitas bello aggressus est, et fecit tres funiculos duos ad mortificandum, et unum ad vivificandum, isti potentes Moabitas tuebantur. Quod dicitur de Banaia: « et ipse descendit et percussit in media cister
Abbreviated transcription (Latin):
randum est. ne eoꝵ corda estimatione singu
laris sapientię locus suꝑior extollat. ita sub¬
iectis ꝓuidendum est. ne ͥ rectoꝵ facta dis¬
pliceant. Si autẽ magistroꝵ uita iure rep̃¬
henditur. oportet ut en subditi etiam cũ dis¬
uenerareͥ contemnas. Suptilis & enĩ uia tenen¬
da est rectitudinis & humilitatis. ut sic rep̃¬
hensibilia magistroꝵ facta displiceant. qͣtinꝰ
subditoꝵ mens a seruanda magisterii reuerentia
ñ recedat. Erat autẽ angłs dñi iuxta aream
ita scriptũ est. Porro angłs dñi stabat iuxta
aream ornan iebusei. Leuansq dauid oculos
suos uidit angłm dñi stantẽ int̾ celũ & t̾ram.
& euaginatũ gladiũ in manu eiꝰ. & uersum

Expanded text:
ranranlaris sapientiae locus superior extollat, ita subjectis providendum est, ne sibi rectorum facta displiceant. Si autem magistrorum vita vere reprehenditur, oportet utique subditi, etiam cum disvenerari contemnas. Subtilis etenim via tenenda est rectitudinis et humilitatis, ut sic reprehensibilia magistrorum facta displiceant, quatenus subditorum mens a servanda magisterii reverentia non recedat. « Erat autem angelus Domini juxta aream quoque scriptum est: Porro angelus Domini stabat juxta aream Ornan Jebusaei. Levansque David oculos suos vidit angelum Domini inter coelum et terram, et evaginatum gladium in manu ejus, et versum
Abbreviated transcription (Latin):
cessant̃ edomat᷑. Has uires nr̃as ueracit̾ exa¬
minare negligimꝰ.⁊ quia de nob̾ fortiora cre¬
dim. icciico eos qui nob̾ p̾lati sunt districte
iudicams. Quo enĩ nosmetipsos minꝰ agnosci¬
mꝰ. eo illos qͦs rep̃hendere nitimur plus uis¬
mꝰ. Singula hȩc mala suit. quȩ a subditis
sepe in p̾latis sepe a p̾latis in subditis com¬
mittunt᷑. quia & om̃s subditos hi qͥ p̾sunt
minꝰ ꝗͣ. ipsi sunt sapientes arbitrant᷑. ⁊ rur¬
sum qͥ subiecti sunt rectoꝵ suoꝵ actiones iu¬
dicant. & si ipsos regimen tenere continge¬
ret. se potuisse agere meliꝰ putant. Unde
plerumq fit. ut & rectores minꝰ prudenter ea
quȩ agenda sunt uideant. quia eop oculos
ipsa nebula elationis obscurat. & ñ nunquam
is qͥ subiectꝰ est. hoc eum p̃latus fuerit faciat.
qd dudũ fieri subiectus arguebat. & pro eo
qd̃ illa quȩ iudicauerat ꝑpetrat. saltem qͦuuia
iudicauit erubescat. Igitur sicur p̃latis cu¬

Expanded text:
cessanter attenditur. Has vires nostras veraciter exacessanter attenditur. Has vires nostras veraciter examinare negligimus, et quia de nobis fortiora credimus, idcirco eos qui nobis praelati sunt districte judicamus. Quo enim nosmetipsos minus agnoscimus, eo illos, quos reprehendere nitimur, plus videmus. Signa haec mala sunt, quae a subditis saepe in praelatis, saepe a praelatis in subditis committuntur, quia et omnes subditos hi qui praesunt minus quam ipsi sunt sapientes arbitrantur; et rursum qui subjecti sunt, rectorum suorum actiones judicant; et si ipsos regimen tenere contingeret, se potuisse agere melius putant. Unde plerumque fit ut et rectores minus prudenter ea quae agenda sunt videant, quia eorum oculos ipsa nebula elationis obscurat; et nonnunquam is qui subjectus est hoc, cum praelatus fuerit, faciat quod dudum fieri subditus arguebat, et pro eo quod illa quae judicaverat perpetrat, saltem quia judicavit, erubescat. Igitur sicut praelatis cu
Abbreviated transcription (Latin):
frustra ꝑ semetipsum dñs & nũmularioꝵ es fu¬
dit. & cathedras uendentiũ colũbas euertit. ni¬
mirũ significans. quia ꝑ magistros qͥdem uitã
iudicat plebiũ. s ꝑ semetipsum facta examinat
magistroꝵ. quauis etiam subditoꝵ uicia quȩ
a magistris mͦ uł dissimulant᷑ iudicari uel
nequeunt. eiꝰ ꝓcul dubio iudicio reseruantur.
Igitur dũ salua fide res agitur. uirtutis est me¬
ritũ. si qͥcqͥd pͥoris est tolerat᷑. Bebet tantũmͦ
humilit̾ suggeri si fortasse ualeat qd̃ dĩplicet
emendari. S curandũ sũmoꝑe ẽ. ne in suꝑ¬
biam tͣnseat iusticiȩ mordinata defenisio. ut
dum rectitudo in caute diligitur. ipsa magis¬
tra rectitudinis humilitas amictat᷑. ne eum
sibi p̃esse qͥsq despiciat. quẽ fortasse contingit
ut in aliqua actione rep̃hendat. Cont᷑ hunc¬
tumor̃e suꝑbiȩ subditoꝵ mens ad custodiam
humilitatis edomat᷑. si infirmitas ꝓpria in¬

Expanded text:
frustra per semetipsum Dominus aes nummulariorum fufrustra per semetipsum Dominus aes nummulariorum fudit, et cathedras vendentium columbas evertit : nimirum significans, quia per magistros quidem vitam judicat plebium, sed per semetipsum examinat magistrorum. Quamvis etiam subditorum vitia, quae a magistris modo vel dissimulantur judicari, vel nequeunt, ejus procul dubio judicio reservantur. Igitur dum salva fide res agitur, virtutis est merito, si quidquid prioris est tolleretur. Debet tamen humiliter suggeri, si fortasse valeat, quod displicet emendare. Sed curandum summopere est, ne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio, ne, dum rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittatur: ne eum sibi praeesse quisque despiciat, quem fortasse contigit, ut in aliqua actione reptumorem superbiae subditorum mens ad custodiam humilitatis edomatur, si infirmitas propria in
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatib subditoꝵ disponunt᷑ acta regentiũ.
ut sepe ꝓ malo gregis etiam uere boni delinqͣt
uta pastoris. Ille enĩ do attestante laudatus.
peccauit. & tam̃ uindictam ppłs dauid peccan¬
te suscepit. Cur hoc: Quia uidelicet scđm me¬
ritũ plebium disponunt᷑ corda rectoꝵ. iustꝰ uͦ
uidex peccantis uiciũ ex ipsoꝵ animaduersione
corripuit. ex quoꝵ causa peccauit. S quia ipse¬
sua scilicet uoluntate suꝑbiens a culꝑa alienꝰ ñ
fuit. uindictam culpȩ etiã ipse suscepit. Nam
ira sȩuiens quȩ corporalit̃ ppłm ꝑculit. rectorem
q̃q ppłi intimo cordis dolore ꝓstrauit. Certũ uͦ
est. qd̾ ita sibi inuicem & rectoꝵ merita conec¬
tant᷑ & plebiũ. ut sepe ex culpa pastoꝵ deterior
fiat uita plebium. & sepe ex merito plebium
mutetur uita pastoꝵ. S quia rectores habent
iudicẽ suũ. magna cautela subditoꝵ est non
temere uitam iudicare regentiũ. Neq enim

Expanded text:
qualitatibus subditorum, disponuntur acta regentium: qualitatibus subditorum, disponuntur acta regentium: ut saepe pro malo grege, etiam vere boni delinquat ta pastoris. Ille enim, Deo attestante, laudatus, peccavit, et tamen vindictam populus, David peccante, suscepit . Cur hoc? quia videlicet secundum meritum plebium disponuntur corda rectorum. Justus vero judex peccantis vitium ex ipsorum animadversione corripuit, ex quorum causa peccavit. Sed quia ipse scilicet sua voluntate superbiens, a culpa alienus non fuit, vindictam culpae etiam ipse susira saeviens, quae corporaliter populum perculit, rectorem quoque populi intimo cordis dolore prostravit. Certe verum est, quod ita sibi invicem et rectorum merita connectantur, et plebium, ut saepe ex culpa pastorum deterior fiat vita plebium, et saepe ex merito plebium mutetur vita pastorum. Sed quia rectores habent judicem suum, magna cautela subditorum est non temere vitam judicare regentium. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
hec communẽ potio passionẽ ⁊ regũ ⁊ subiectoꝵ
elegit. in qua timor om̃ib est ȩqualis dicens. qͥa
multo meliꝯ est in di quã in hostiũ manꝰ inci¬
dere. Hȩc audiens ꝓpħa renuntiabat dõ. Qui
morbum & interitũ misit in exercitũ hebreoꝵ.
Aloriebant᷑ enĩ ut idem hystoriographꝰ ait ñ uno mͦ
ut facile languor potuisset agnosci. s mors qͥde
in om̃ib. multis uͦ languoꝵ occasionib & quę
ñ possent agnosci facile ꝑibant. Aliꝰ enĩ super
alium moriebatur. alii suꝑ mortuos quos sepelie¬
bant ipsi qͦq moriebantur. Sic diuersis morbis
sicut ille refert interibant. Incipiente itaq
pestifero languore. eos ab hora matutina ꝑime¬
re. usq ad horam prandii consũmata sunt sep-¬
tuaginta milia. Fic enĩ nichil aliud dicere ua¬
lemsꝰ. nͥ qd̾ papa gregoriꝰ moraliter egregiꝰ trae¬
tator in hoc facto dauid ꝓtulit. A it enĩ. Pro

Expanded text:
haec autem communem potius passionem et regum et subjectorum haec autem communem potius passionem et regum et subjectorum elegit, in qua timor omnibus est aequalis, dicens: Quia multo melius in manus Dei, quam in hostium manus incidere. Haec audiens propheta renuntiabat Deo: qui morbum et interitum misit in exercitum Hebraeorum. Moriebantur enim ut idem historiographus ait non uno modo, ut facile languor potuissm hominibus multorum languorum occasionibus, et quae non possent cognosci, facile peribant. Alius enim super alium moriebatur, et bant, ipsi quoque moriebantur. Sic diversis morbis sicut ille refert interibant. Incipiente itaque pestifero languore eos ab hora matutina perimere usque ad horam prandii, consumpta sunt septuaginta millia. Hic enim nihil aliud dicere valemus, nisi quod papa Gregorius moraliter, egregius tractator, in hoc facto David protulit. Ait enim: Pro
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ei ds irasceretur. supplicare cępit eũq rogare
ut ꝓpitius esset & ueniam peccati conceder&.
Tunc gͦ gad ꝓpħam misit ad eum d̾s. tres suppli¬
cii conditiones portantẽ. ut earũ quã ꝓbaret
eligeret. utrũ uellet famem inꝓuincia gene¬
rari seꝑtẽ annis. aut trib mensib pugnando uin¬
ceretur ab hostib. aut certe morbꝰ & languor ac¬
cideret trib dieb hebreis. Cumq ille esset in
anxietate & uehement̾ animo confusus. & ꝓpħa
diceret hoc om̃imodis ĩminere. & responsum
exigeret. ut electam ab ed conditionẽ renuntu¬
ret dõ. cogitans rex quia si famem eligeret contra
alios hoc facere uideretur. qͣndo ipse quidem ha¬
bens multa frumenta ñ pateretur inopiam. re¬
liqui uͦ ẽẽnt in angustia. item si eligeret trium
mensiũ uictoriam hostium. ipse quidẽ habens
circa se uiros fortissimos & custodes nichil om̃ino
metueret. neci uͦ eiꝰ exercitꝰ subiaceret. inter

Expanded text:
quod ei Deus irasceretur, supplicare coepit eumque rogare, quod ei Deus irasceretur, supplicare coepit eumque rogare, ut propitius esset, et veniam peccati concederet. Tunc ergo Gad prophetam misit ad eum Deus, tres supplicii conditiones portantem, ut earum quam probaret, eligeret, utrum vellet famem in provincia generari septem annis, aut tribus mensibus pugnando vinceretur hostibus, aut certe morbus et languor accideret tribus diebus Hebraeis. Cumque ille esset in anxietate et vehementer animo confusus, et propheta diceret hoc omnimodo imminere, et responsum velociter exigeret, ut electam ab eo conditionem renuntiaret Deo, cogitans rex, quia si famem eligeret, contra alios hoc facere videretur, quando ipse quidem habens multa frumenta, non pateretur inopiam, reliquis vero esset angustia; item si eligeret trium mensium victoriam hostium, ipse quidem habens circa se viros fortissimos et custodes, nihil omnino metueret, neci vero ejus exercitus subjaceret; inter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitietur animab eoꝵ. Hoc gͦ oblitus ẽ dauid
facere. iccirco offendit dm̃ ⁊ ob hoc plaga uenit
uisrł. Cumq uenisset gad ad dauid. nuntia¬
uit ei dicens: aut septẽ annis ueniet tͥ fames
in t̾ra tua. & cęt̾a. Sed mẏstice hic intelligi
potest fames septẽ annoꝵ. & cȩt̾a: si cui placuerit.
Septem annis infideles iudei famem sustinent. qͥa
paseit. Ipsi enim trib mensib inimicis suis se
sunt. hostib hoc est immundis spiritib resis-¬
tere ñ ualentes terga dant. Ipsos deniq angłs
ꝑcutiens quasi trib dieb flagellat. quia negan
poterant in impietate sua inereduli moriuntur.
mmisitq ds̃ pestilentiã in isrł de mane usq ad
tempꝰ constitutũ. & mortui sunt ex ppło a dan
usq ad bersabee septuaginta milia uiroꝵ.
t hoc qualiter gestum sit. iosephꝰ refert u̾bis
plurib dicens. Prophetis itaq declarantib dauid.

Expanded text:
propitietur animabus eorum. Hoc ergo oblitus est David propitietur animabus eorum. Hoc ergo oblitus est David facere, idcirco offendit Deum, et ob hoc plaga venit « Cumque venisset Gad ad David, nuntiavit ei dicens: Aut septem annis veniet tibi fames in terra tua, » etc. Sed mystice hic intelligi potest fames septem annorum, etc., si cui placuerit. Septem annis infideles Judaei famem sustinent, quias nequaquam pascit. Ipsi enim tribus mensibus inimicis suis se sunt: hostibus, hoc est immundis spiritibus resistere non valentes, terga dant. Ipsos denique angelus percutiens, quasi tribus diebus flagellat: quia negantide vivere poterant, in impietate sua increduli moriuntur. « Immisitque Deus pestilentiam in Israel, de mane usque ad tempus constitutum, et mortui sunt ex populo, a Dan usque Bersabee, septuaginta millia virorum. » Et hoc qualiter gestum sit, Josephus refert verbis plurimis dicens: Prophetis itaque declarantibus David
Abbreviated transcription (Latin):
tuaginta nulia. qͦs quidem ab ioab intelli¬
luisse ostendere dauid. nͥ tantum quantum
in samuhelis libro scribituꝵ.
Percussit autẽ cor dauid postꝗ̃ numeratus ẽ
ppłs. ⁊ dixit dauid ad dñm. Peccaui ualde in
hoc facto. s p̾cor dñe ut tnsferas iniquitatẽ
serui tui. quia stulte egi ninus. & reliqua.
N libro qͦꝙ exodͥ p̃cepit dñs moy si dicens. Qn¬
do tuleris summã filioꝵ isrł iuxta numerum.
dabunt singłi p̃cium ꝓ animab suis dño. &
ñ erit plaga in eis cum fuerint recensiti. Hoc
autẽ dabit om̃ĩs qͥ tͣnsit ad nomen. dimidium
sicli iuxta mensuram tẽpli. Siclus .xxͣ. habet
obolos. Media pars sicli offertur dño. qui ha¬
betur innumero a.xx. annis ⁊ supͣ dabit p̾ci¬
um. Diues ñ addet ad medium sicli. ⁊ pauꝑ
nichil minuet. Susceptãq pecuniam quȩ col¬
lata est a filiis isrł trades in usus tab̾naculi
testimonii. ut sit monimentũ eoꝵ corã dño. &

Expanded text:
tuaginta millia, quos quidem ab Joabtuaginta millia, quos quidem ab Joabluisse ostendere David, nisi tantum quantum in Samuelis libro scribitur. « Percussit autem cor David postquam numeratus est populus, et dixit David ad Dominum: Peccavi valde in hoc facto: sed precor, Domine, ut transferas iniquitatem servi tui, quia stulte egi nimis, » et reliqua. In libro quoque Exodi, praecepit Dominus Moysi, dicens: « Quando tuleritis summam filiorum Israel, juxta numerum dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino, et non erit plaga in eis cum fuerint recensiti . » Hoc autem dabit omnis qui transit ad nomen dimidium sicli, juxta mensuram templi. Siclus viginti habet obolos. Media pars sicli offeretur Domino, qui habetur in numero, a viginti annis et supra dabit pretium. Dives non addet ad medium sicli, pauper nihil minuet. Susceptamque pecuniam quae collata est a filiis Israel, trades in usus tabernaculi testimonii, ut sit monumentum eorum coram Domino, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad ficde scȩ tͥnitatis. septenariꝰ autẽ ad septifor¬
e addidit furor dñi irasci contͣ xxxi.¬
ssrł. cõmouitq daiud in eis dicentem. ad Ioab¬
Uade numera isrł & iudam. Dixitq rex ad
ioab pͥncipem exercitus sui. Perambula om̃s
tͥb isrł ã dan usq bersabee. & numera ppłm.¬
⁊ relie. Fastu enĩ suꝑbiȩ tactus⁊ repenti¬
no tumore el ationis inflatus ꝓ culpa ppłi max¬
ime qͥa eũ in ꝑeundo uria ñ redarguit. occul¬
to iudicio di contͣ uoluntatẽ dñi eundem
ppłm numerare compulit. Culpa enĩ illius
punita fuerat s peccatũ ppłi ut dictum est
multũ manebat. Dedit gͦ ioab numerũ
descͥptionis ppłi regi. & inuenta sunt de
isrł octingenta milia uiroꝵ fortiũ qͥ edu¬
cerent gladium.⁊ de iuda quingenta milia
pugnatoꝵ. Notandum autẽ qd̵ in para¬
lipomenon legitur mille milia. & centum
milia de isrł. de iuda quadringenta sep¬

Expanded text:
ad fidem sanctae Trinitatis; septenarius autem ad septiforad fidem sanctae Trinitatis; septenarius autem ad septiforet addidit furor Domini irasci contra Israhel commovitque David in eis dicentem vade numera Israhel et Iudam dixitque rex ad Ioab principem exercitus sui perambula omnes tribus Israhel a Dan usque Bersabee et numera reliqua. Fastu enim superbiae tactus, et repentino tumore elationis inflatus pro culpa populi, maxime qui eum in proditione Uriae non redarguit, occulto judicio Dei contra voluntatem Domini eumdem populum numerare compulit: culpa enim illius punita fuerat, sed peccatum populi ut dictum est inultum manebat. « Dedit ergo Joab numerum descriptionis populi regi, et inventa sunt de Israel octingenta millia virorum fortium, qui educerent gladium. Et de Juda quingenta millia pugnatorum. » Notandum autem quod in Paralipomenon legitur mille millia et centum millia de Israel: de Juda quadringenta sep
Abbreviated transcription (Latin):
xxx.⁊ septem. Notandum est quia cum
his.xxͣx. etiã septem fortiores & nominati in
hoc calculo comp̃hendunt᷑. dauid uidelicet
qͥ appellatus ẽ adeodatus. abisai. ⁊ subochai.
septem. Triginta hi sunt. asahel. eleanan. sem¬
ma de arach. elicha. eles. ira. abiezer. mobun
nai. selmon. maarri. elebithai. banaui. eufro¬
nites. addas. albiabbon. ac̃ imaueth. eliaba. se¬
ma de arari. aiani. eliphelech. eliam. efrai. farai.
giga. abbani. seleth naarai. ira. iareb. uria. ȩtheꝰ.
Ideo cͦ urisetheus ultimꝰ ponit᷑. ꝓpt̃ id qd seqͥt᷑¬
in sequentib. & addit furor dñi irasci contͣ
ifrł. Iam enĩ ultio facta fuerat in dauid ⁊ in
domo ei. in ppło uͦ qͥ noluit resistere dauid
inꝑeunte uria. hȩc ũdum ultio diuina fac¬
ta fuerat. Iccirco hic ultimꝰ ponit᷑. ut ultio
mortis eiꝰ in ꝓpło monstraret᷑. Cȩcerum in hoc
numero om̃is ꝑfectio scõꝵ designat᷑. Denariꝰ
numerꝰ ad decalogũ legis ꝑtinet. ternariꝰ uͦ

Expanded text:
 septem. » Notandum est, quia cum his triginta, etiam septem fortiores, et nominati in hoc calculo comprehenduntur, David videlicet,  appellatur Adeodatus, Abisai, Sibbachai, septem. Triginta autem hi sunt, Asael, Eleanan, Semma de Aradi, Elicha, Elez, Hira, Habiezer, Mobunai, Selmon, Maarai, Eled, Itai, Banaian, Eufronites, Abdas, Abialbon, Azmavet, Eliaba, Semma de Arari, Aiam, Elipheleth, Eliam, Esrai, Farai, Giga, Albani, Seleth, Naarai, Ira, Iareb, Uria Ethaeus. Ideo ergo Uria Ethaeus ultimus ponitur propter id quod seqin sequentibus. « Et addidit furor Domini irasci contra Israel. » Jam enim ultio facta fuerat in David et in domo ejus. In populo vero qui noluit resistere David in pereundo Uria, et haec nondum ultio divina facta fuerat: idcirco hic ultimus ponitur, ut ultio magni ejus peccati monstraretur. Caeterum in hoc numero omnis perfectio sanctorum designatur. Denarius numerus ad decalogum legis pertinet; ternarius vero
Abbreviated transcription (Latin):
ł ion. exercitꝰ fortitudo. Elisane. ds m̾s audi¬
uit. Elisama. ds m̃s audiens. Elisamath.
sio. Enan. nubes. Edrai. inundatio pascet
me. Er. uigilans. siue ꝯsurgens. ł pelliceus.
locoꝵ pleniꝰ diximꝰ. Eran. uacue fecit. Ethã.
dinis. Enon. fons tristiciȩ. E udad. d̾s m̃s
patruelis. ł d̾s m̃s patruus

Expanded text:
on, exercitus fortitudo. Elisame, Deus meus audivit. Elisama, Deus meus audiens. Elisaphat sio. Enan, nubes. Edrai, inundatio pascet me. 28 Er, vigilans, aut consurgens, vel pellicius.Locorum plenius diximus. Eran, vacuefecit. Etthan, dinis. Enon  Enan , fons tristitiae. Elidad, Deus meus patruelis, vel Deus meus patruus
Abbreviated transcription (Latin):
ffraim. crescens. siue frugifer. Eldad.
ad solum. siue solitariũ. aut ad unũ.
Eria. anathema eiꝰ. Esebon. cogitatio. siue
cingulũ meroris. Edraim. descensio pastoꝵ.
Elchan. pars eoꝵ. siue testimoniũ eoꝵ. Esbel.
ignis uetꝰ. siue uanꝰ. eui desideraui. Elade.
ad ascensum. Ebrona. trans gressꝰ. siuȩ trans¬
gressio. ꝑ nihel. gr̃a mea ds. E photh. suꝑ in¬
dumentũ. ł suꝑ humerale. Eschol. botrus.
siue ignis nouus. Hucusq ꝑ .e. breuiẽ lit¬
terã legerimꝰ. ex in ꝑ extensum legamꝰ ele¬

Expanded text:
fraim, crescens, sive frugifer. Elaad  Eldad , ad solum, sive solitarium, aut ad unum. Erma, anathema ejus. , cogitatio, sive cingulum moeroris. Edraim, descensio pastorum. Elcan, pars eorum, sive testimonium eorum. Esbel, ignis vetus, sive vanus. , desideravi. Elale, ad ascensum. Ebruna, transcensus, sive transgressio. Eniel, gratia mea Deus. Ephod, superindumentum, vel superhumerale. Escol, botrus, sive ignis omnis. Hucusque per E brevem litteram legerimus: exin per extensum legum
Abbreviated transcription (Latin):
eũgłm lucȩ. Diximꝰ de hac ae supͣ. Est autem
trans bostram arabiȩ cuutatẽ indeserto contͣ
australẽ plagã. quasi ad damascũ respiciens.
Hucusq ꝑ .t. simplicẽ litt̾am legerimꝰ tierũ

Expanded text:
um Lucae. Diximus de hac et supra. Est autem trans Bostram Arabiae 282 civitatem in deserto, contra australem plagam, quasi ad Damascum respiciens. Hucusque per T simplicem litteram legerimus. Veru
Abbreviated transcription (Latin):
epulas sedens filiũ inortis eum iudicabat: &
iudaica plebs in paschȩ epulis conuiuans. de
nece xp̃i tractabat. Cumsꝰ illiꝑxisset
mane. uenit ionathan in agrum iuxta placi¬
tum dauid: & puer paruulꝰ cũ eo. lecit unã
sagittã: & iecit aliam. Et ds pat̾ illuces¬
cente mane credulitatis. primũ testimoniũ
legis de xp̃o ꝓtulit: deinde ꝓpħas misit qui de
aduentu eiꝰ testificarentur. Und̾ abaeue ait.
In lumine iacula tua ibunt: & reliqua.¬
ollegit autẽ puer ionathȩ sagittas & at¬
tulit ad dñm suñ: & quid ageretur penitus
ignorabat. Sic & iudaicus ppłs libros le¬
gis & ꝓpħarum portans. qͣsi diuinitus conseͥp¬
tos ignorabat: s & eum quẽ moy ses & ꝓhetȩ
signauerant p̃sentialit int̾ se manentem ñ
cognouerant.

Expanded text:
epulas sedens, filium eum mortis esse judicabat. Et epulas sedens, filium eum mortis esse judicabat. Et Judaica perfidia, in paschae epulis convivans, de nece Christi tractabat. Cum ergo illuxisset mane, venit Jonathas in agrum juxta placitum David, et puer parvulus cum eo. Jecit unam sagittam, jecit et aliam. Et Deus Pater, illucescente mane credulitatis, primum testimonium legis de Christo protulit. Deinde prophetas misit, qui de adventu ejus testificarentur. Unde scriptum est: « In lumine jacula tua ibunt, iCollegit autem puer Jonathae sagittas, et attulit ad Dominum suum: et quid ageretur penitus ignorabat. Sic et Judaicus populus libros legis et prophetarum portans, quasi divinitus conscriptos ignorabat, sed eum, quem Moyses et prophetae figuraverant, praesentialiter inter se manentem non cognoverat.
Abbreviated transcription (Latin):
ille nimirum qui tam ꝑfecto iuxta legẽ dei
amore complectebat᷑ dauid. a ꝑditione inimi¬
coꝵ eiꝰ ostenderetur immunis. Qui & si eita
morte ꝑemptꝰ. regnũ cumeo ut sꝑabat ter¬
renum habere nequiuit cõmune: absq ulla
tantũ contradictione. regni cȩlestis consortiũ
cum eo. quẽ gła uirtutũ tantisꝑ dilexit. cũ¬
Quid est qd̾ ionathan dauid seruare uolens.
cum ille lateret in agro iuxta lapidem. ad
signũ duas iecit sagiitas. quas puer paruu¬
lus ignorans quid fecerit. collegit & inciu¬
tate retulit: nͥ qd̾ d̾s pat̾ filiũ suũ unigeni¬
tum quẽ ad salutem humani generis mit¬
tendum decreuerat. inlittera legis iudeis nesci
entib abscondicũ habuerat ⁊ Darud sͦ abscondi¬
tus est inagro. xp̃c celatus est in mundo. In
niundo inquit ioħs erat: & mundꝰ eum ñ cog¬
nouit. Iuxta lapidem sedebat: quia in tabulis
legis scriptus erat: ut est illud. Audi isrł. dñs

Expanded text:
ille nimirum, qui tam perfecto juxta legem Dei ille nimirum, qui tam perfecto juxta legem Dei amore complectebatur David, a perditione inimicorum ejus ostenderetur immunis. Qui, etsi ita morte praereptus regnum cum eo, ut sperabat, terrenum habere nequivit commune, absque ulla tamen contradictione regni coelestis consortium cum eo, quem pro Quid est quod Jonathan David servare volens, cum ille lateret in agro juxta lapidem ad signum duas jecit sagittas, quas puer parvulus, ignorans quid fecerit, collegit, et in civitatem retulit: nisi quod Deus Pater Filium suum unigenitum, quem ad salutem humani generis mittendum decreveentibus, absconditum habuerat? David ergo absconditus est in agro, Christus celatus est in mundo. « In mundo, » inquit Joannes, « erat, et mundus eum non cognovit . » Juxta lapidem sedebat quia in tabulis legis scr
Abbreviated transcription (Latin):
contra illum tanto tẽpore seuierant. Qd̾ &
de absalon & de siba filio bocri: & de cȩt̾is
hostib dauid potest intelligi. Alit̾ si scire
uis quid de manu mimi coꝵ dauid reqͥsierit
dñs. potest nͥ fallor a suꝑiori sententia qua
dictum est. quia fedus pepigerit ionathan
cum domo dauid intelligi: quia hoc de manu
mumicoꝵ dauid requisierit. idest qͣre ñ & ipsi
fȩdus cum eo pacis inire uoluerint. cũ qͦ esse
dnm̃ uiderint: iccirco autẽ script᷑a hic sen¬
tentiam hanc p̾occupari dum int̾ponere ui¬
detur. ut testimoniũ ionathȩ quod dixerat.
quando eradicauerit immicos dauid unũ¬
quẽq de terra. uerũ ẽẽ comꝓbaret: qͥa uidelieot
eradicati sunt mimici dauid de terra. ñ ipso
dauid se de aduersariis ulciscente: s iudicante
dño ꝓ illo. Bene aut̃ subiungitur. & addicdit
ionathan degerare dauid eo qd̃ diligeret illũ ÷
sicut enĩ animam suam ita diligebat eũ: ut

Expanded text:
contra illum tanto tempore saevierant. Quod et contra illum tanto tempore saevierant. Quod et de Absalon, et de Seba filio Bochri, et de caeteris hostibus David aeque potest intelligi. Aliter, si scire vis quid de manu inimicorum David requisierit Dominus, potest, ni fallor, a superiore sententia, qua dictum est, quod foedus pepigerit Jonathan cum domo David, aperte intelligi, quod hoc de manu inimicorum David requisierit, id est, quare non et ipsi foedus cum eo pacis inire voluerint, cum quo esse Dominum viderant. Idcirco autem Scriptura haec sententiam hanc praeoccupando interponere videtur, ut testimonium Jonathae quo dixerat: Quando eradicaverit Dominus inquemque de terra, verum esse comprobaret, quia videlicet eradicati sint inimici David de terra, non ipso David sede adversariis ulciscente, sed judicante Domino pro illo. Bene autem subjungitur: Et addidit Jonathan dejerare David, eo quod diligeret illum; sicut enim animam suam, ita diligebat eum; ut
Abbreviated transcription (Latin):
es mͥ misccłiam. Quod enĩ ait sit dñs tecũ
sicut fuit cum patre meo. m̃ uidetur ita posse
intelligi. ac si aꝑte diceret. ꝑmaneat sp̃c dñi
tecũ sicut suit priꝰ in patre meo: & sic subli¬
me faciat regnũ tuũ. sicut sublime fecit pa¬
tris mei regnum. Et si uixero facies mͥ mise¬
ricordiam diũ: ut scilicet scłs sim in regno
tuo: & si mortuus fuero ñ auferes miscłiam tuã
a domo mea usq insempit̾num. Qd u̾ subiungi¬
tur. quando eradicauerit dñs inimicos dauid
unũquemq de t̾ra :ͥ & post pauca subiunxit.
& requisiuit dñs de manu inimicoꝵ dauid.
ꝑ anticipationẽ utiq fecit. priꝰ hẏstoriam in¬
ter serendo: quia multo post tẽpore factũẽ.
cum interfecto saule regnum ad domum dd̃
tnͣsiatũ est. & qui innocentẽ eum iniuste ꝑse¬
quebantur. iusta sunt diuinitꝰ ultione mul¬
tati. Tunc enĩ requisiuit dñs de manu
Tunc cogebant᷑ rationẽ reddere odioꝵ: quib

Expanded text:
 Domini. » Quod enim ait, « sit Dominus tecum, sicut fuit cum patre meo, » mihi videtur ita posse intelligi, ac si aperte diceret: Permaneat Spiritus Domini tecum, sicut fuit prius in patre meo, et sic sublime faciat regnum tuum sicut sublime fecit patris mei regnum. « Et si vixero, facies mihi misericordiam Domini, » ut scilicet secundus sim in regno tuo. « Sin vero mortuus fuero, non auferes misericordiam tuam a domo mea usque in sempiternum. » Quod vero subjungitur: « quando eradicaverit Dominus inimicos David unumquemque de terra. » Et post pauca subjunxit: «  requisivit Dominus de manu inimicorum David. « Per anticipationem utique fecit, prius historiae interserendo, quod multo post tempore factum est, cum interfecto Saule, regnum ad Dominum David translatum est, et qui innocentem eum injuste persequebantur, justa sunt divinitus ultione multati. Tunc enim requisivit Dominus de maTunc cogebantur rationem reddere odiorum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
transfixit: & ꝓpt̾ea & nom̃ & sacerdociũ ȩt̃¬
num sibi ꝓmeruit. Qd̾ quia heli animadu̾¬
sione infilios peccatũ uindicare uoluit: ñ solũ
sacerdotiũ ꝑdidit. s etiã morte multatus est
sic̃ diximꝰ: & sacra hẏstoria in sequentib ma¬
nifestissime ostendit. Nam sequitur.ii
enit enĩ quicda ꝓpħa dñi ad heli sacer¬
dotẽ. e dixit ei. Hȩc dicit dñs. Nũ quid
ñ aꝑte reuelatꝰ sũ domui patris tui: cũ esset

Expanded text:
transfixit, et propterea et nomen et sacerdotium aetetransfixit, et propterea et nomen et sacerdotium aeternum sibi promeruit. Quod quia Heli animadversione in filios peccatum vindicare noluit, non solum sacerdotium perdidit, sed etiam morte mulctatus est, sicut diximus, et sacra historia in sequentibus manifestissime ostendit. Nam sequitur: « Venit enim quidam propheta Domini ad Heli sacerdotem, et dixit ei: Haec dicit Dominus: Nunquid non aperte revelatus sum domui patris tui, cum esset
Abbreviated transcription (Latin):
dm. ñ solum assentire & blandiri. s nec leni¬
tate aut mansuetudine. immo dura ac seue¬
ra increpatione corrigere & emendare: ne si
tacuerint peccata filioꝵ. id est scelera ppłoꝵ.
ipsi pereant quia correcti ñ fuerant: & qui
p̃sunt parit̃ cũ eis puniant᷑: qd̾ ꝗͣuis scĩ sint.
culpa tam̃ subditoꝵ ꝓpt̾ silentiũ & molliciẽ
iuuectionis. si ñ coherceant eis reputabitur.
Cregione nãq si iuxta modũ culpȩ dura
inuectione increpare studuerint: & antido¬
to suȩ p̃dicationis uulnera peccatoꝵ curare
ñ neglexerint: coronã ȩt̾nȩ mercedis sciant
se ẽẽ ꝑcepturos. Scriptũ nãq est. Qui con¬
uerti fecerit pecratorem ab errore uiȩ suȩ.
saluabit animã eiꝯa morte: & oꝑit multitu¬
dinem peccataꝵ. Deniq in ueteri testam̃to
legimꝰ. qd̾ finees sacerdos relatꝰ. ut furorem
dñi placaret peccantes corã popło pugione

Expanded text:
Deum, non solum assentire et blandiri, sed nec leniDeum, non solum assentire et blandiri, sed nec lenitate, aut mansuetudine, imo dura ac severa increpatione corrigere et emendare: ne si tacuerint peccata filiorum, id est scelera populorum, ipsi pereant qui correcti non fuerant, et qui praesunt pariter cum eis puniantur. Quod quamvis sancti sunt, culpa tamen subditorum propter silentium et mollitiem invectionis, si non coerceant, eis reputabitur. E regione namque si juxta modum culpae, dura invectione increpare studuerint, et antidoto suae praedicationis, vulnera peccatorum curare non neglexerint, coronam aeternae mercedis sciant se esse percepturos. Scriptum namque est: « Qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et operiet multitudinem peccatorum . » Denique in Veteri Testamento legimus, quod Phinees sacerdos zelatus, ut furorem Domini placaret, peccantes coram populo pugione