comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cyrographo: utere p̃cib quas tͥ consti¬
tuit. & cõposuit iuris peritus celestis.
Qui enĩ habent causam & uolunt sup¬
plicare imꝑatori: quȩ runt aliquem
scolasticũ iurisꝑitũ a quo sibi p̃ces
cõponant᷑: ne forte si alit̾ petierint
quã oportet: ñ solũ ñ impetrent
qd petunt: s & pęnã ꝓ beneficio
mereant᷑. Cũ gͦ quȩrerent supplicare
nos orare. Hoc ẽ. iurisꝑite nr̃. asses¬
sor. immo consessor dĩ: cõpone nob̾
p̃ces. Et docuit dñs de libro uris
cȩlestis: docuit quomͦ orarent. & in
ipso qđ docuit: posuit quanda con
tremiscis imꝑatorẽ factus reus: of¬
fer sacrificiũ humilitatis & miscdĩȩ.¬
Dic in p̃cibꝰ. Dimitte mͥ: qm̃ & ego
dimitto. Sed si dicis: fac. Quid enĩ
facturus es. quo iturus: si mentitus
carebis beneficio rescripti: s nec re¬
scriptũ impetrabis. Iuris enĩ foren¬
sis ẽ: ut qui in p̃cib m̃titus fuerit.

Expanded text:
chirographo, utere precibus quas tibi constichirographo, utere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces componantur; ne forte si aliter petierint quam oportet, non solum non impetrent quod petunt, sed et poenam pro beneficio consequantur. Cum ergo quaererent supplicare nos orare: hoc est, Jurisperite noster, assessor, imo consessor Dei, compone nobis preces. Et docuit Dominus de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent: et in ipso quod docuit, posuit quamdam contremiscis imperatorem factus reus? offer sacrificium humilitatis, offedic in precibus, Dimitte mihi, quoniam et ego dimitto. Sed si dicis, fac. Quid enim facturus es, quo iturus es, si mentitus carebis beneficio rescripti; sed nec rescriptum impetrabis. Juris enim forensis est ut qui in precibus mentitus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ster: ubi habitas: Dicit eis. Uenite
& uidete. Et uenert̃. & uiderunt
ubi maneret: & apud eũ mansert
die illa. Hora aũ erat quasi deci¬
ma. Nicħ ne arbitramur ꝑtinius¬
se ad eugłistã dicere nob̃ qͦta ho¬
ra erat: Potest fieri ut nicħ nos
uoluerit: Decia erat hora. Nu¬
merus iste legẽ significat: quia
Merito gͦ decima hora eũ secuti st̃
ad testimoniũ amici sponsi duo
isti: & decima hora audiuit. rab¬
bi qđ interp̃tat᷑ magister. Si de¬
cima hora rabbi dñs audiuit. &
decimꝰ numerus ad legẽ ꝑtinet:
magist̾ legis ñ ẽ: nͥ dator legis.
Nemo dicat. qr &e alius dedit leg̾e:
aliꝰ docet legẽ. Ipse illã docet: qui
illã dedit. Ip̃se ẽ magister legis sue:
& docet ilła & misccłia ẽ in lingua
ipsius: Ideo miscdit̃ docet legẽ: sic̃
dictũ ẽ de sapientia. Legẽ aũ ce
miscłiam in lingua portat. Noli
timere: ne implere legẽ ñ possis:
Fuge ad miscdiam. Si multũ est
ad te legẽ implere: utere pacto illo. utere

Expanded text:
 Venite, et videte. Et venerunt, et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo: hora autem erat quasi decima. » Nihilne arbitramur pertinuisse ad Evangelistam, dicere nobis quota hora erat? Potest fieri ut nihil ibire voluerit? Decima erat hora. Numerus iste legem significat, quia Merito ergo decima hora eum secuti sunt ad testimonium amici sponsi duo isti: et decima hora audivit, Rabbi, quod interpretatur Magister. Si decima hora Rabbi Dominus audivit, et decimus numerus ad legem pertinet; magister legis non est nisi dator legis. Nemo dicat quia alius dedit legem, et alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat . Noli timere, ne implere legem non possis, fuge ad misericordiam. Si multum est ad te legem implere, utere pacto illo, utere
Abbreviated transcription (Latin):
di dicens. Ecce uere isrłita: in quo
dolus ñ ẽ. Quȩxit᷑ causa: quantũ
dñs intimat. ꝓbabilit᷑ inuenimus.
Intelligere enĩ debemꝰ ipsum natha
discipulos ponere: qr idiotas elegit
unde confunderet mundũ. Audi
apłm dicentẽ ista. Uidete enim
ñ multi potentes. ñ multi nobiles:

Expanded text:
ce vere Israelita, in quo dolus non est. Quaeritur causa? quantum Dominus intimat, probabiliter invenimus. Intelligere enim debemus ipsum Nathannter discipulos ponere; quia idiotas elegit, unde confunderet mundum. Audi Apostolum dicentem ista: « Videte enim, n multi potentes, non multi nobiles:
Abbreviated transcription (Latin):
potest aliqͥd boni ẽẽ: Ueni & uide. Cum gͦ
siue illo mͦ siue isto ꝓnuntiet᷑. ñ repugnãt
uerba sequentia: nr̃m ẽ querere quid
beatus nathanahel cognitꝰ ẽ testi¬
monio ueritatis: quia dñs & si te¬
stimonio ioħis ñ cõm̃daret᷑. ĩpse
sibi ꝑhibebat testimoniũ: qr suffi¬
cit sibi ad testimoniũ suũ ueritas.
Sed qr ueritatẽ ñ poterant capere
hoĩes. ꝑ lucernã quȩrebant ueri¬

Expanded text:
e? Veni, et vide. Cum ergo sive illo modo, sive isto pronuntietur, non repugnent verba sequentia; nostrum est quaerere quid beatus Nathanael cognitus testimonio veritatis. Quia Dominus etsi testimonio Joannis non commendaretur, ipse sibi perhibebat testimonium; quia sufficit sibi ad testimonium suum veritas. Sed quia veritatem non poterant capere homines, per lucernam quaerebant veri
Abbreviated transcription (Latin):
dreas aũ fr̃ petri erat. Et nouimꝰ
in eugłio: qđ petrũ & andreã dñs
de naui uocauit dicens. Uenite
post me: & faciã uos piscatores
hominũ. Et ex illo iã inheserunt
illi: ut ñ recederent. Modo en̾i
qđ eũ sequunt᷑ isti duo. ñ quasi ñ
recessuri sequunt᷑: s uidere uolue¬
runt ubi habitaret: & facere quod
scriptũ ẽ. Limen ostioꝵ eiꝰ. exterat
pes tuus: surgere. ad illũ uenire
assidue. & erudiri p̃ceptis eiꝰ. Osten¬
dit eis ille. ubi maneret. Uenert:
fuert̃ cũ illo. Quã beatũ diẽ dux¬
erunt: quã beatã noctẽ. Quis est
qui nob dicat quȩ audierint illi

Expanded text:
dreas autem frater Petri erat: et novimus dreas autem frater Petri erat: et novimus in Evangelio quod Petrum et Andream Dominus de navi vocavit, dicens, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Et ex illo jam inhaeserunt illi, ut non recederent. Modo ergo quod illum sequuntur isti duo, non quasi non recessuri sequuntur; sed videre voluerunt ubi habitaret, et facere quod scriptum est, Limen ostiorum ejus exterat pes tuus; surge ad illum venire assidue et erudire praeceptis ejus . Ostendit eis ille ubi maneret: venerunt et fuerunt cum illo. Quam beatum diem duxerunt, quam beatam noctem! Quis est qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce duo de discipulis ioħis. Qa talis
erat ioħs amicus sponsi. ñ quȩ rebat
głam suã: s testimoniũ ꝑhibebat
ueritati. stumquid uoluit apud se
remanere discipulos: ut ñ seque¬
rentur dñm: Magis ipse ostendit
discipulis suis: quẽ sequerent᷑. ha¬
bebant enĩ illũ tãquã agnũ. Et ille.
Q uid me adtenditis: Ego ñ sum
agnus Ecce agnus di:. De quo etiã
suꝑius dixerat: ecce agnus di. Et
quid nobis ꝓdest agnꝰ di: Ecce ait
Qui tollit peccatũ mundi. Secu¬
ti sunt illũ hoc audito duo qui
erant cũ ioħe. Uideamꝰ sequentia
Ecce agnꝰ dĩ. Hoc ioħs. Et audier̃t
eũ duo discipuli loquentẽ: & secuti
eos sequentes se: dicit eis. Quid que¬
ritis: Qui dixert̃. Rabbi. qđ dicit᷑
interp̃tatũ magister: ubi habitas:
Non sic illũ sequebant᷑: quasi iã ut
inhererent illi. Nam manifestũ
ẽ quando illi inhesert̃: qr de na-
ui uocauit eos. In his enim duob
erat andreas: sic̃ mͦ audistis. An¬

Expanded text:
talis erat Joannes amicus sponsi, non quaerebat gloriam suam, sed testimonium perhibebat veritati: numquid voluit apud se remanere discipulos suos, ut non sequerentur. Dominum? Magis ipse ostendit discipulis suis quem sequerentur. Habebant enim illum tanquam Agnum: et ille, Quid me attenditis! ego non sum Agnus; Ecce Agnus Dei: de quo etiam perius dixerat, Ecce Agnus Dei. Et quid nobis prodest Agnus Dei? Ecce, ait, qui tollit peccatum mundi. Secuti sunt illum, hoc audito, duo qui erant cum Joanne. 9. Videamus sequentia. Ecce Agnus Dei: hoc Joannes. « Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Qui dixerunt: Rabbi quod dicitur interpretatum Magister, ubi habitas? » Non sic illum sequebantur quasi jam ut inhaererent illi: nam manifestum est quando illi inhaeserunt, quia de navi eos vocavit. In his enim duobus erat Andreas, sicut modo audistis; An
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpħȩ: inuenimꝰ iħm filiũ ioseph.
Eius filius dicebat᷑: cui desponsata¬
erat mater eius. Nam quod ea
philippus dixit nathanaheli. Ad¬
didit & locũ: a nazareth. Et dixit
ei nathanahel. Anazareth potest
aliqͥd boni ẽẽ: Qͥd intelligit᷑ fr̃s: Non qͦmͦ
aliqͥ ꝓnuntiant. Nã & sic solet ꝓnuntiari.
Anatareth potest aliqͥd boni eẽ. Seqͥt᷑ enĩ uex
philippi: & dicit. Ueni & uide. Ambas autẽ
ꝓnuntiatiões potest istauox seqͥ: siue sic
ꝓnuncies tanꝗͣ confirmans. a natareth po-¬
test aliqͥd boni ẽẽ. Et ille. Ueni & uideSiue

Expanded text:
e, invenimus Jesum filium Joseph. Ejus filius dicebatur, cui desponsataerat mater ejus. Nam quod ea Philippus dixit Nathanaeli; addidit et locum, a Nazareth. Et dixit ei Nathanael: A Nazareth potest aliquid boni esse. Quid intelligitur, Fratres? Non quomodo aliqui pronuntiant: nam et sic solet pronuntiari, A Nazareth potest aliquid boni esse? Sequitur enim vox Philippi, et dicit, Veni, et vide. Ambas autem pronuntiationes potest ista vox sequi, sive sic pronunties tanquam confirmans, A Nazareth potest aliq
Abbreviated transcription (Latin):
uenenũ. addunt mellis aliquid:
ut ꝑ id qđ dulce ẽ. lateat qđ ama¬
rũ ẽ. & bibat᷑ ad ꝑniciẽ: usq ad eo
ut ego noueru aliquo tẽpore il¬
lius pilleati sacerdotẽ solere dice¬
re. Et ipse pilleatus xp̃ianꝰ ẽ. Ut qͥd

Expanded text:
venenum, addunt mellis aliquid, venenum, addunt mellis aliquid, ut per id quod dulce est, lateat quod amarum est, et bibatur ad perniciem. Usque adeo ut ego noverim aliquo tempore illius Pilleati sacerdotem solere dicere, Et ipse Pilleatus christianus est. Ut quid
Abbreviated transcription (Latin):
uoret. Sanguine agni: uictus est
leo. Ecce spectacula xp̃ianoꝵ. Et
qđ ẽ amplius: illi oculis carnis ui¬
dent uanitatẽ: nos cordis oculis
ueritatẽ. Ne putetis fr̃s: qł sine
spectaculis dimisit nos dñs ds nr̃. Nã
si nulla st̃ spectacula: cur hodie
conuenistis: Ecce qđ diximus
uidistis & exclamastis: Non exclama¬
retis.: nͥ uidissetis. Et magnũ ẽ hoc:
tib leonũ m̃bra. xp̃i. & adiuncta cor¬
pori xp̃i. Ergo nescio quid simile
imitatus ẽ quida sp̃s. ut sanguine
simulachrũ suũ emi uellet: qr noue¬
rat p̃cioso sanguine. quandocũq re¬
dim̃dũ ẽẽ genus humanũ. fingẽ
enĩ sp̃s mali umbras quasdã hono¬
ris sibimet ipsis: ut sic decipiant
eos qui sequunt᷑ xp̃m. Usq adeo
fr̃s mei: ut illi ipsi qui seducunt
ꝑ ligaturas. ꝑ p̾cantationes. ꝑ machi¬
nam̃ta inimici. misceant p̃cantati¬
onib suis nom̃ xp̃i: Quia iã ñ pos¬
sunt seducere xpĩanos. ut dent

Expanded text:
voret : sanguine Agni victus est voret : sanguine Agni victus est leo. Ecce spectacula Christianorum. Et quod est amplius, illi oculis carnis vident vanitatem, nos cordis oculis veritatem. Ne putetis, fratres, quod sine spectaculis nos dimisit Dominus Deus noster: nam si nulla sunt spectacula, cur hodie convenistis? Ecce quod diximus, vidistis, et exclamastis: non exclamaretis, nisi vidissetis. Et magnum est hoc stibus leonum membra Christi, et adjuncta corpori Christi. Ergo nescio quid simile imitatus est quidam spiritus, ut sanguine simulacrum suum emi vellet, quia noverat pretioso sanguine quandocumque redimendum esse genus humanum. Fingunt enim spiritus mali umbras quasdam honoris sibimetipsis, ut sic decipiant eos qui sequuntur Christum. Usque adeo, fratres mei, ut illi ipsi qui seducunt per ligaturas, per praecantationes, per machinamenta inimici, misceant praecantationibus suis nomen Christi: quia jam non possunt seducere Christianos, ut dent
Abbreviated transcription (Latin):
currit sanguis: & positũ ẽ aurũ
in trutina uel statẽra: & p̃ponde¬
rauit multũ de sanguine. Si
pondus ad inclinandũ aurum
habuit sanguis mulieris: quale
pondus habuit ad inclinandũ
mundũ sanguis agni ꝑ quẽ factꝰ
ẽ mundus : Equide ille sp̃s nes¬
cio quis ut p̾meret pondus.: pla¬
catus ẽ sanguine. Immundi sp̃s
dierant ab angłis: audierant ex
ꝓpħis: & sperabant eũ uenturũ.
Nam si ñ sperabant: unde clamaue.¬
runt. quid nob & tͥ est. uenisti
ante tẽpus nos ꝑdere. scimꝰ qui
sis sc̃s dĩ. Uenturũ sciebant: sed
tẽpus ignorabant. Sed quid au
lapides eiꝰ. & pulueris eiꝰ misere¬
bunt᷑: tu ex surgens misereberis
syon: qm uenit inquit tẽpus ut
miserearis eiꝰ. Quando uenit tẽ¬
pus ut misereret᷑ dñs: uenit agnus.
Qualis agnꝰ: Quẽ lupi timent. Qt¬
lis agnꝰ est: Qui leonẽ occisus oc¬
cidit. Dictus ẽ enĩ diabolus leo: cir¬
ciuens & rigiens querens quẽ de¬

Expanded text:
currit sanguis, et positum est aurum currit sanguis, et positum est aurum in trutina vel statera, et praeponderavit multum de sanguine. Si pondus ad inclinandum aurum habuit sanguis mulieris, quale pondus habet ad inclinandum mundum sanguis Agni, per quem factus est mundus? Et quidem ille spiritus nescio quis, ut premeret pondus, placatus est sanguine. Immundi spiritus dierant ab Angelis, audierant ex Prophetis, et sperabant eum venturum. Nam si non sperabant, unde clamaverunt, Quid nobis et tibi est? venisti ante tempus perdere nos? scimus qui sis, Sanctus Dei . Venturum sciebant, sed tempus ignorabant. Sed quid audlapides ejus, et pulveris ejus miserebuntur: tu exsurgens, inquit, misereberis Sion, quoniam venit tempus ut miserearis ejus . Quando venit tempus ut misereretur Deus, venit Agnus. Qualis Agnus quem lupi timent? qualis Agnus est qui leonem occisus occidit? Dictus est enim diabolus leo circumiens et rugiens, quaerens quem de
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ duo: & respiciens iħm ambulan¬
tẽ dicit. Ecce agnꝰ dĩ. Utiq iste sin¬
gularit᷑ agnus. Nam & discipuli:
dicti sunt agni. Ecce ego mitto uos:
sic̃ agnos in medio lupoꝵ. Dicti st̃
& ipsi lum̃. Uos aũ estis lux mundi.
Sed alit̾ ille de quo dictũ ẽ: erat lu¬
men uerũ qđ illuminat omnem
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ.
Sic & agnꝰ singularit̾ solus sine ma¬
cula. sine peccato: ñ cuiꝰ maculȩ
abstersȩ sint: s cuiꝰ macula nulla
fuerit. Quid enĩ: quia dicebat ioħs
de dño ecce agnꝰ dĩ: Ipse ioħs non
erat agnꝰ: Non erat uir sc̃s: Non
erat amicus sponsi: Ergo singula¬
riter ille hic ẽ agnꝰ dĩ: quia singu¬
larit᷑ huiꝰ agni sanguine solo homi¬
nes redimi potuerunt. fr̃s mei.
si agnoscimꝰ p̾ciũ nr̃m qr sanguis
ẽ agni: qui sunt illi homines qͥ¬
hodie celebrant festiuitatẽ san¬
guinis nescio cutꝰ mulieris: Et
quã ingrati st̃. Raptũ ẽ aurũ
dicunt de aure mulieris &e cu¬

Expanded text:
 duo, et respiciens Jesum ambulantem dicit, Ecce Agnus Dei. Utique singulariter iste Agnus: nam et discipuli dicti sunt agni, Ecce ego mitto vos sicut agnos in medio luporum . Dicti sunt et ipsi lumen, Vos estis lumen mundi : sed aliter ille de quo dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Sic et Agnus singulariter, solus sine macula, sine peccato; non cujus maculae abstersae sint, sed cujus macula nulla fuerit. Quid enim? quia dicebat Joannes de Domino, Ecce Agnus Dei, ipse Joannes non erat agnus? non erat vir sanctus? non erat amicus sponsi? Ergo singulariter ille, Hic est Agnus Dei; quia singulariter hujus Agni sanguine solo homines redimi potuerunt. 6. Fratres mei, si agnoscimus pretium nostrum quia sanguis est Agni; qui sunt illi qui hodie celebrant festivitatem sanguinis, nescio cujus mulieris? et quam ingrati sunt? Raptum est aurum, dicunt, de aure mulieris, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ faciendo: uenit fluuius ipsa ce¬
lebritas anniuersaria Impletꝰ est
torrens: transiturus ẽ & siccaturus.
s ue illi quẽ tulerit. Illud gͦ no¬
uerit caritas ur̃a: quia nͥ quis &
audiat & faciat. ñ ȩdificat supͣ petrã:
& ñ ꝑtinet ad nom̃ tã magnũ. qđ
sic cõm̾dauit dñs. Intentũ enĩ te fe¬
cit. Nã si hoc ante petrus uocare¬
tur. ñ ita uideres mysteriũ petrȩ:
& putares casu eũ sic uocari. non
ꝓuidentia dĩ. Ideo eũ uoluit aliud
priꝰ uocari: ut ex ipsa cõmutatio¬
ne nõis. sacram̃ti uiuacitas cõm̃da¬
ret᷑. Et in crastinũ uoluit exire
in galileã: oanuenit philippum.¬

Expanded text:
non faciendo, venit fluvius ipsa cenon faciendo, venit fluvius ipsa celebritas anniversaria, impletus est torrens, transiturus est et siccaturus: sed vae illi quem tulerit! Illud ergo noverit Charitas vestra, quia nisi quis et audiat et faciat, non aedificat super petram; et non pertinet ad nomen tam magnum, quod sic commendavit Dominus. Intentum enim te fecit. Nam si hoc ante Petrus vocaretur, non ita videres mysterium petrae; et putares casu eum, sic vocari, non providentia Dei: ideo voluit eum aliud prius vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, sacramenti vivacitas commendaretur. 15. Et in crastinum voluit exire in Galilaea
Abbreviated transcription (Latin):
na eiꝰ magna. Quid ꝓdest qr intrat
ȩccłiã: qui uult suꝑ harenã edificare:
Audiendo enĩ. & ñ faciendo. ȩdificat
quidem. s suꝑ harenã. Si enĩ nich
audit. nicħ ȩdificat. Si aũ audit
ecdificat: s quęrimꝰ ubi. Si enĩ audit
& facit: supra petrã Si aũ audit ce
ñ facit: suꝑ harenã Duo sunt gene¬
ra ȩdificantiũ: aut supra petram.
aut suꝑ harenã. Quid gͦ: Illi qͥ ñ
audiunt securi st̃: Securos eos dic̃:
qr nicħ ȩdificant. Nudi st̃ sub plu¬
uia: ante uentos. ante flumina. Cũ
uenerint ista: ante illos tollunt.
quã domos deiciant. Ergo una est
securitas: & ȩdificare. & suꝑ petrã
ȩdificare. Si aũ audire uis & ñ facere:
ȩdificas. s ruinã ȩdificas. Cũ autẽ
ipsa ruina tua te tollit. Si aũ ñ au¬
dis nudus es. illis tẽptationib tu ip¬
se traheris. Audi gͦ & fac: unũ ẽ
remediũ. Quanti forte hodie au-¬
diendo & ñ faciendo. rapti st̃ fluuio
celebritatis huiꝰ. Audiendo enĩ &

Expanded text:
na ejus magna » . Quid prodest quia intrat Ecclesiam, qui vult super arenam aedificare? Audiendo enim et non faciendo, aedificat quidem, sed super arenam. Si enim nihil audit, nihil aedificat: si autem audit, aedificat. Sed quaerimus, ubi. Si enim audit et facit, super petram: si audit et non facit, super arenam. Duo sunt genera aedificantium; aut super petram, aut super arenam. Quid ergo illi qui non audiunt? securi sunt? securos eos dicit, quia nihil aedificant? Nudi sunt sub pluvia, ante ventos, ante flumina: cum venerint ista, ante illos tollunt, quam domos dejiciant. Ergo una est securitas, et aedificare, et super petram aedificare. Si audire vis et non facere, aedificas; sed ruinam aedificas: cum autem ipsa ruina tua te tollit. Si autem non audis, nudus es, illis tentationibus tu ipse traheris. Audi ergo, et fac; unum est remedium. Quanti forte hodie audiendo et non faciendo rapti sunt fluvio celebritatis hujus? Audiendo enim et
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus in medio ur̃m: tãquam si
nutrix foueat filios suos. Uidemꝰ cñĩ
ce nutͥtes & matres descendere ad par¬
uulos: & si nor̃t latina uerba dicere
decurtant illa. & quassant quoda mͦ
linguã suã: ut possint de lingua di¬
serta fieri blandim̃ta puerilia: qr si sic
dicant ñ audit infans. nec ꝓficit in-¬
sans. Et disertꝰ aliquis pat̾ si sit tantꝰ
orator ut lingua illiꝰ fora concrepent.
& tͥbunalia concutiant᷑: si habeat par¬
uulũ filiũ. cũ ad domũ redierit. sepo¬
nit forensem eloquentiã qua ascende¬
rat: & lingua puerili descendit ad
paruulũ. Audi uno loco ipsũ apłm
ascendentem & descendentẽ in una
sententia. Siue enĩ inquit m̃te exces¬
simꝰ dõ: siue tẽꝑantes sumꝰ uob̃. Quid ẽ¬

Expanded text:
uit, in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos . Videmus enim et nutrices et matres descendere ad parvulos: et si norunt latina verba dicere, decurtant illa, et quassant quodammodo linguam suam, ut possint de lingua diserta fieri blandimenta puerilia; quia si sic dicant, non audit infans, sed nec proficit infans. Et disertus aliquis pater, si sit tantus orator ut lingua illius fora concrepent, et tribunalia concutiantur; si habeat parvulum filium, cum ad domum redierit, seponit forensem eloquentiam quo ascenderat, et lingua puerili descendit ad parvulum. Audi uno loco ipsum Apostolum ascendentem et descendentem, in una sententia: « Sive enim, inquit, mente excessimus, Deo: sive te
Abbreviated transcription (Latin):
care. Hiderit hoc qui uidet: & ad¬
erit miscłia eiꝰ ut sanet omnes.
Noᷤ autẽ qͥ conuenimꝰ pascamur epulis
di: ce sit gaudiũ nr̃m sermo ipstꝰ.
Inuitauit enĩ nos ad eugłiũ suũ
Et ipse cibus nr̃ ẽ. quo nicħ dulciꝰ:
s si quis habeat palatũ sanũ in
corde. Bene aũ arbitror meminis¬
se caritatẽ urãm: hoc eugłiũ lecti¬
onib congruis ex ordine recitari
Et piito uob ñ excidisse quȩ iã
tractata sunt: maxime recentio¬
ra de ioħe & colũba. De ioħe scili¬
cet qͥd nouũi in dño didicerit ꝑ¬

Expanded text:
care. Viderit hoc qui videt, et adcare. Viderit hoc qui videt, et aderit misericordia ejus, ut sanet omnes. Nos autem qui convenimus, pascamur epulis Dei, et sit gaudium nostrum sermo ipsius. Invitavit enim nos ad Evangelium suum: et ipse cibus noster est, quo nihil dulcius; sed si quis habet palatum sanum in corde. 3. Bene autem arbitror meminisse Charitatem vestram hoc Evangelium lectionibus congruis ex ordine recitari: et puto vobis non excidisse quae jam tractata sunt, maxime recentiora de Joanne et columba. De Joanne scilicet, quid novum didicerit
Abbreviated transcription (Latin):
quod ames: si uis manere in ȩtͣ¬
nũ. Sed dicere habeas. Vnde pos
plerũq & ridet: & plangit illũ qͥ
medicinã de cęlo uenientẽ. quia
& nos om̃s frenetici eramꝰ tãquã
salui facti. qr ea quȩ diligebamꝰ
ñ diligimꝰ: gemamꝰ ad dm de his
qui adhuc insaniunt: Potens ẽ
enĩ ut & ipsos saluos faciat: & opꝰ
ẽ ut respiciant se & displiceant
sibi. Spectari uolunt: & spectare
se ñ nouerunt. Nã si aliquantũ
oculos ad se conuertunt: uident
confusionẽ suã. Qđ donec fiat. a¬
lia sint studia nr̃a: alia sint auo¬
cam̃ta animȩ nr̃ę. Plus ualet do¬
lor nr̃: quã gaudium illoꝵ. Qnͣtũ
ꝑtinet ad numerũ fratrũ: diffi¬
cile ẽ ut quisquã illa celebrita¬
te raptus fuerit ex uiris: Quan¬
tũ aũ ad soroꝵ numerũ: cont̾stat
nos. & hoc magis dolendũ est.
quia ñ ipsȩ potius ad ȩccłiã cur¬
runt: quas debuit si ñ timor:
certe uerecundia de publico reuo¬

Expanded text:
quod ames, si vis manere in aetequod ames, si vis manere in aeternum. Sed dicere habebas: Unde possplerumque, et ridet; et plangit illum quimedicinam de coelo venientem, quia et nos omnes phrenetici eramus, tanquam salvi facti, quia ea quae diligebamus non diligimus, gemamus ad Deum de iis qui adhuc insaniunt. Potens est enim ut et ipsos salvos faciat. Et opus est ut respiciant se, et displiceant sibi. Spectare volunt, et spectare se non noverunt. Nam si aliquantum oculos ad se convertant, vident confusionem suam. Quod donec fiat, alia sint studia nostra, alia sint avocamenta animae nostrae. Plus valet dolor noster, quam gaudium illorum. Quantum pertinet ad numerum fratrum, difficile est ut quisquam illa celebritate raptus fuerit ex viris: quantum autem ad sororum numerum, contristat nos, et hoc magis dolendum est, quia non ipsae potius ad Ecclesiam currunt, quas debuit si non timor, certe verecundia de publico revo
Abbreviated transcription (Latin):
clamat ad dm in hoc scło. ox enĩ
ẽ ut sepus audistis &e meminisse de¬
betis. ñ uniꝰ hominis: & tam̃ unius
hominis. Non uniꝰ: quia fideles
multi. multa grana int̾ paleas ge¬
mentia: diffusa toto orbe t̾rarũ.
Unius aũ: quia m̃bra xp̃i omnes:
ac ꝑ hoc unũ corpus. Iste gͦ ppłs
inops & pauꝑ:ñ nouit gaudere
de scło: & dolor eiꝰ intus ẽ. & gaudi¬
um eiꝰ intꝰ ẽ: ubi ñ uidet nͦ ille
qui exaudit gementẽ. & coronat
sperantẽ. Lȩticia scłi uanitas. cũ
magna exspectatione speratur ut
ueniat: & ñ potest teneri cũ ꝑue¬
nerit. Iste enĩdies qui lȩtꝰ ẽ ꝑditeᷤ.
hodie in ista ciuitate: cras utiq
ñ erit. Nec idem ipsi cras hoc er̃t
quod hodie sunt & transeunt
omnia. & ẽuolant omnia. & sicut
fumꝰ uanescunt: & ue qui amãt
talia. Omnis enĩ anima sequitur¬
quod amat. Omnis caro fenũ: &
omnis honor carnis quasi flos
feni. fenũ aruit. flos decidit: uer¬
bũ aũ dñi manet inȩt̃nũ. Ecce

Expanded text:
m in hoc saeculo . Vox enim est, ut saepius audistis, et meminisse debetis, non unius hominis, et tamen unius hominis: non unius, quia fideles multi; multa grana inter paleas gementia, diffusa toto orbe terrarum: unius autem, quia membra Christi omnes; ac per hoc unum corpus. Iste ergo populus inops et pauper, non novit gaudere de saeculo: et dolor ejus intus est, et gaudium ejus intus est, ubi non videt nisi ille qui exaudit gementem, et coronat sperantem. Laetitia saeculi, vanitas. Cum magna exspectatione speratur ut veniat, et non potest teneri cum venerit. Iste enim dies qui laetus est perditis hodie in ista civitate, cras utique non erit: nec iidem ipsi cras hoc erunt quod hodie sunt. Et transeunt omnia, et evolant omnia, et sicut fumus vanescunt: et vae qui amant talia! Omnis enim anima sequiturquod amat. Omnis caro fenum, et omnis honor carnis quasi flos feni; fenum aruit, flos decidit: Verbum autem Domini manet in aeternum . Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ongaudemus
frequentiȩ ur̃e:
quia ultra quã
sperare potiumꝰ
alacrit᷑ conueni¬
stis. Hoc ẽ qđ
nos letificat. & consolat᷑ in omnib
laborib & ꝑiculis uitȩ huiꝰ: amor

Expanded text:
ongaudemus frequentiae vestrae, quia ultra quam sperare potuimus, alacriter convenistis. Hoc est quod nos laetificat, et consolatur in omnibus laboribus, et periculis vitae hujus, amor
Abbreviated transcription (Latin):
symonẽ frẽm suũ: & dicit ei. Inue¬
nmꝰ messyam: qł est int̾pretatũ
est: latine unctus. Ab unctione
unctus: p̃cipue unctus: un om̃s
in psalmo dicit audi. Ropterea
unxit te ds d̾s tuus. oleo exulta¬
tionis prȩparticipib tuis. Parti
itus aũ eũ iħc: dixit. Tues symon
filiꝰ ioħis: tu uocaberis cęphas qđ
interp̃tat᷑ petrus. Nlon magnũ
sciebat. quos ante constitutionẽ
mundi p̃destinauit: & miraris qi
dixit uni homini. tu es filius illius.
& tu uocaberis illud: Magnũ qr
mutauit ei nom̃: & fecit de symo¬
ne petrũ. Petrus aũ a petra: petra
uͦ ęccłia. Ergo in petri noĩe. figurata
ẽ eccłia. Et quis securus: nͥ qͥ edificat
supra petrã: Et quid ait ipse dñs:
Qui audit uerba mea hȩc &e facit ea:
similabo eũ uiro prudenti ȩdifican¬
ti supra petrã. Non cedit tẽptatio¬
nibꝰ Descendit pluuia: uenert̃ flumi¬
na:. flauerunt uenti: & ĩpegert̃ in
domũ illã & ñ cecidit: fundata enĩ¬

Expanded text:
monem fratrem suum, et dicit ei, Invenimus Messiam; quod est interpretatum est, latine Unctus. Ab unctione unctus, praecipue unctus; unde omnes in Psalmo dicit, audi: Propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Partiitus autem eum, Jesus dixit, Tu es Simon filius Joannis, tu vocaberis Cephas; quod interpretatur Petrus. Non magnum sciebat, quos ante constitutionem mundi praedestinavit; et miraris quia dixit uni homini, Tu es filius illius, et tu vocaberis illud? Magnum quia mutavit ei nomen; et fecit de Simone Petrum? Petrus autem a petra, petra vero Ecclesia: ergo in Petri nomine figurata est Ecclesia. Et quis securus, nisi qui aedificat super petram? Et quid ait ipse Dominus? « Qui audit verba mea haec et facit ea, similabo eum viro prudenti, aedificanti super petram » non cedit tentationibus: « descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in domum illam,
Abbreviated transcription (Latin):
crescunt errores: crebrescunt terrores:
crescit iniquitas: crescit infidelitas. lux
deniq quȩ caritas apud ioħem ipsũ eiui-¬
angłistã satis aꝑteq monstrat᷑: ita ut di¬
ceret. qui odit fratrem suum in tenebͥs
est: creberrime extinguit᷑. Crescunt
istȩ tenebrȩ odioꝵ fraternoꝵ: cotidie
crescunt. & ñdum uenit iħc. Unde ap¬
paret quia crescunt: Qm abundauit
iniquitas: refrigescet caritas multo¬
rum. Crescunt tenebrȩ: et nondum
uenit ihesus. Crescentibus tenebris:
refrigescente caritate: abundante mni¬
quitate: ipsi sunt fluctus nauem
turbantes. Tẽpestates & uenti: clamo¬
res sunt maledicoꝵ. Inde caritas re¬
frigescit: inde fluctus augent᷑: & tur¬
batur nauis. Uento magno flante.
mare exurgebat: tenebrȩ crescebant:
intelligentia minuebat᷑: iniquitas
bant: ꝓmouebant. Nec uenti illi &
tẽpestas & fluctus & tenebrȩ id a¬
gebant. ut uł nauis ñ ꝓmoueret᷑. uł

Expanded text:
crescunt errores, crebrescunt terrores, crescunt errores, crebrescunt terrores, crescit iniquitas, crescit infidelitas: lux denique quae charitas apud Joannem ipsum evangelistam satis aperteque demonstratur, ita ut diceret, Qui odit fratrem suum, in tenebris est , creberrime exstinguitur: crescunt istae tenebrae odiorum fraternorum, quotidie crescunt; et nondum venit Jesus. Unde apparet quia crescunt? Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum. Crescunt tenebrae, et nondum venit Jesus. Crescentibus tenebris, refrigescente charitate, abundante iniquitate, ipsi sunt fluctus navem turbantes: tempestates et venti, clamores sunt maledicorum. Inde charitas refrigescit, inde fluctus augentur, et turbatur navis. 6. Vento magno flante mare exsurgebat. Tenebrae crescebant, intelligentia minuebatur, iniquitas bant, promovebant, nec venti illi et tempestates et fluctus et tenebrae id agebant, ut vel navis non promoveretur, vel
Abbreviated transcription (Latin):
sursum posito. discipuli in nauicu¬
la quid patiebant᷑: Nã illo in altis
constituto: nauicula illa eccłiam
p̃signabat. Si ñ hoc pͥmo in eccłia
intelligimꝰ. qđ illa nauicula patie¬
bat᷑. ñ erant illa significantia. sed
simplicit̃ transeuntia. Si aũ uidemꝰ
expͥmi in ęccłia ueritatẽ illarũ sig¬
nificationũ: manifestũ. qr facta xp̃i
genera sunt locutionũ. Ut aũ sero
factũ ẽ inquit: descendert̃ discipłi
eiꝰ ad mare. Et cũ ascendissent in¬
nauicula: uenert̃ trans mare in
capharnaum. Cito dix̃ finitũ: quod
postea factũ ẽ. Uenert̃ trans mare
in capharnaum. & redit ut exponat
quomͦ uener̃t: qͥa ꝑ stagnũ nauigantes tran¬
siert᷑. Et dũ nauigarent ad eũ locũ qͦ eosuenisse
iã dixit: recapitulando exponit qͥd accide¬
rit. Tenebrȩ iam factȩ erant: & ñ uenerat
ad illos iħc. Merito tenebrȩ. qͥa lux ñ uene¬
rat: tenebrȩ iam factȩ erant. & ñ uenerat
ad illos iħc. Quantũ accedit finis mundi.

Expanded text:
sursum posito, discipuli in navicula quid patiebantur? Nam illo in altis constituto, navicula illa Ecclesiam praesignabat. Si non hoc primo in Ecclesia intelligimus, quod illa navicula patiebatur; non erant illa significantia, sed simpliciter transeuntia: si autem videmus exprimi in Ecclesia veritatem illarum significationum; manifestum est quia facta Christi genera sinquit, descenderunt discipuli ejus ad mare: et cum ascendissent naviculam, venerunt trans mare in Capharnaum. Cito dixit finitum quod postea factum est. Venerunt trans mare in Capharnaum. Et redit, ut exponat quomodo venerunt, quia per stagnum navigantes transierunt. Et dum navigarent ad eum locum quo eos venisse jam dixit, recapitulando exponit quid acciderit: Tenebrae jam factae erant, et non venerat ad eos Jesus. Merito tenebrae, quia lux non venerat: Tenebrae jam factae erant, et non venerat ad eos Jesus. Quantum accedit finis mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
alarũ tuarũ sperabunt. Et qͥd est
intus: In ebriabunt᷑ ab ubertate
domꝰ tuȩ. Cũ miseris intro. intran¬
tes in gaudiũ dñi sui: inebriabun¬
tur ab ubertate domꝰ tuȩ. & torren¬
te uoluptatis tuȩ potabis eos. Qm̃¬

Expanded text:
alarum tuarum sperabunt. Et quid est alarum tuarum sperabunt. Et quid est intus? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae. Cum miseris intro, intrantes in gaudium Domini sui; inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos. Q
Abbreviated transcription (Latin):
es homo. Tota humilitas tua: ut cog¬
noscas te. frgo qr humilitatẽ docet
ds: dix̃. Non ueni facere uoluntatẽ
meã: s uoluntatẽ eiꝰ qui misit me.
Hȩc enĩ. cõm̃datio humilitatis ẽ. Su¬
ꝑbia quippe facit uoluntatẽ suam:
humilitas facit uoluntatẽ dĩ. Ideo
qui ad me uenerit: ñ eiciã foras.
Quare: Quia ñ ueni facere uolunta¬
tẽ meã: s uoluntatẽ eiꝰ qͥ me misit.
Humilis ueni: humilitatẽ docere ue¬
ni. Magister humilitatis ueni. Qui
ad me uenit. incorporat᷑ mͥ: qui
ad me uenit. humilis sit. Qui mͥ
adheret. humilis erit: qr ñ faciet
et᷑ foras: qr cũ suꝑbus ẽẽt. piectus ẽ
foras.Uide illa interiora cõm̃dari
in psalmo. filii aũ hominũ: in ꝓte¬
ctione alarũ tuarũ sperabunt.
Uide quid sit ire intro: uide quid
sit ad illiꝰ ꝓtectionẽ confugere: uide
quid sit. etiã sub uerbera patͥs cur¬
rere. fagellat enĩ omnẽ filiũ quẽ
recipit. filii aũ hominũ: in tegnune

Expanded text:
es homo: tota humilitas tua, ut coges homo: tota humilitas tua, ut cognoscas te. Ergo quia humilitatem docet Deus, dixit, Non veni facere voluntatem meam, sed ejus voluntatem qui misit me. Haec enim commendatio humilitatis est. Superbia quippe facit voluntatem suam; humilitas facit voluntatem Dei. Ideo qui ad me venerit, non ejiciam foras. Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Humilis veni, humilitatem docere veni, magister humilitatis veni: qui ad me venit, incorporatur mihi; qui ad me venit, humilis fit; qui mihi adhaeret, humilis erit; quia non facit etur foras, quia cum superbus esset, projectus est foras. 17. Vide illa interiora commendari in Psalmo: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt. Vide quid sit ire intro, vide quid sit ad illius protectionem confugere, vide quid sit etiam sub verbera patris currere: flagellat enim omnem filium quem recipit. Filii autem hominum sub tegmine
Abbreviated transcription (Latin):
re: scãbiem uel ulcera gignit. In cor¬
pore fit magna febris: & ñ paruus
dolor. Exhibent᷑ quȩda medicam̃¬
ta. quȩ scabiem cõpescant. & feruo¬
rẽ illũ ulceris sedent: & adhibent᷑.
& ꝓficiunt. Uides hominẽ qͥ suit
ulcerosus & scabiosus sanatũ: s qr
humor ille ñ eiectus ẽ. rursus ad
ulcus redit᷑. Cognoscens hoc me¬
dicus. purgat humorẽ. detrahit cau¬
sam: & nulla erunt ulcera. Unde
habundat iniquitas: ꝑ suꝑbiam.
Cura suꝑbiã: nulla erit iniquitas¬
xiII. Ut ergo causa omniũ morboꝵ cu¬
raret᷑. id ẽ suꝑbia. descendit. & hu-¬
milis factus ẽ filiꝰ dĩ. Quid suꝑbis
homo: Us ꝓpt̃ te humilis factꝰ est.
Puderet te fortasse imitari humiłe
hominẽ: saltĩ imitare humiłe dm.
Nenit filius dĩ in hoĩe: ce humilis factꝰ
est. Precipit᷑ tͥ. ut sis humilis: non
p̃cipit᷑ tͥ. ut ex hoĩe fias pecus Ille
ds factus ẽ hõ: tu hõ cognosce. qi

Expanded text:
re scabiem vel ulcera gignit; in corre scabiem vel ulcera gignit; in corpore fit magna febris, et non parvus dolor: exhibentur quaedam medicamenta quae scabiem compescant et fervorem illum ulceris sedent; et adhibentur et proficiunt: vides hominem qui fuit ulcerosus et scabiosus, sanatum; sed quia humor ille non ejectus est, rursus ad ulcus reditur. Cognoscens hoc medicus, purgat humorem, detrahit causam, et nulla erunt ulcera. Unde abundat iniquitas? Per superbiam. Cura superbiam, et nulla erit iniquitas. Ut ergo causa omnium morborum curaretur, id est superbia, descendit et humilis factus est Filius Dei. Quid superbis, homo? Deus propter te humilis factus est. Puderet te fortasse imitari humilem hominem, saltem imitare humilem Deum. Venit Filius Dei in homine, et humilis factus est: praecipitur tibi ut sis humilis, non tibi praecipitur ut ex homine fias pecus: ille Deus factus est homo; tu, homo, cognosce quia
Abbreviated transcription (Latin):
bito. Scriptũ ẽ enĩ. Initiũ õis peccati:
suꝑbia. Et initiũ suꝑbiȩ hoĩs: apostã¬
tare a do. Scriptũ ẽ: firmũ ẽ: uerũ
ẽ. Deinde. quid de supbo dicit᷑
mortali. accincto pannis carnis. pre¬
grauato pondere corporis corrup¬
tibilis. de tñ extollenti se. & oblius¬
centi qua pelle uestitus sit. quid
ꝓiecit: nisi porro eiecit: Hoc ẽ exire fo¬
ras. Et enĩ intrare intro. appetere in¬
tima: ꝓicere intima. foris exire est.
Intima ꝓicit suꝑbus: intima appetit
humilis. Si suꝑbia eicimur: humili¬
tate regrediam᷑. Caput enĩ omĩũ mor¬
boꝵ suoꝵ suꝑbia ẽ: quia caput omniũ
peccatoꝵ suꝑbia. Mẽdicus q̃n ȩgri¬
tudinẽ discutit: si curet qđ per
aliquã causam factũ ẽ. & ipsam
causam qua factũ ẽ. ñ curet: ad
tẽpus uidet᷑ mederi: causa manen¬
te. morbus repetit᷑. Uerbi gr̃a. ex¬
pressius hoc dicã. Humor in corpo¬

Expanded text:
bito. Scriptum est enim, Initium omnis peccati bito. Scriptum est enim, Initium omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis apostatare a Deo. Scriptum est, firmum est, verum est. Deinde quid de superbo dicitur mortali, accincto pannis carnis, praegravato pondere corporis corruptibilis, et tamen extollenti se, et obliviscenti qua pelle vestitus sit, quid projecit, nisi porro jecit? Hoc est exire foras. Etenim intrare intro, appetere intima; projicere intima, foras exire est. Intima projicit superbus, intima appetit humilis. Si superbia ejicimur, humilitate regredimur. 16. Caput omnium morborum superbia est, quia caput omnium peccatorum superbia. Medicus quando aegritudinem discutit, si curet quod per aliquam causam factum est, et ipsam causam qua factum est non curet, ad tempus videtur mederi, causa manente morbus repetitur. Verbi gratia, expressius hoc dicam: humor in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
eicies foras: qui descendisti de cęlo
ñ facere uoluntatẽ tuã. s uoluntatẽ
eiꝰ qui te misit: Dagnũ sacram̃tũ.
Obsecro uos. simul pulsemꝰ: exeat ad
nos aliquid qđ nos pascat: scđm qd̃
nos delectabit. magnũ illud &e dul¬
ce secretũ. qͥ ueni& ad me. Attende attende:
appende. qͥueni& ad me. ñ eitiã foras. G qͥ
ueni& ad me inqͥt: ñ eitiãforas. Quare:
Quia descendi de cȩlo. non ut faciam
uoluntatẽ meã: s uoluntatẽ eiꝰ qͥ
misit me. Ipsa ẽ gͦ causa. quare ñ
eicias foras eũ qui uenit ad te. qr
ñ uoluntatẽ tuã facere descendisti
de cȩlo: s uoluntatẽ eiꝰ qͥ te misit:
Ipsa. Quid quęrimꝰ utrũ ipsa sit: Ip¬
sa ẽ. Ipse loquit᷑. Non enĩ nob̾ fas ẽ:
aliud suspicari quã loquit᷑. Qui
uenerit ad me: ñ eiciã foras. Et qͣsi
quęreres quare: qr ñ ueni facere uo¬
luntatẽ meã. s uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit
me. Timeo ne foras ꝓpterea exierit
aĩa a do: qr suꝑba erat. Immo ñ du¬

Expanded text:
sti de coelo, non facere voluntatem tuam, sed voluntatem ejus qui te misit? Magnum sacramentum! Obsecro vos, simul pulsemus; exeat ad nos aliquid quod nos pascat, secundum quod nos delectavit. Magnum illud et dulce secretum: Qui veniet ad me. Attende, attende, et appende: Qui veniet ad me, non ejiciam foras. Ergo, qui veniet, inquit, non ejiciam foras. Quare? Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Ipsa est ergo causa quare non ejicias eum foras qui venit ad te, quia non voluntatem tuam facere descendisti de coelo, sed voluntatem ejus qui te misit? Ipsa. Quid quaerimus utrum ipsa sit? Ipsa est, ipse loquitur. Non enim nobis fas est aliud suspicari quam loquitur: Qui venerit ad me, non ejiciam foras. Et quasi quaereres, Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Timeo ne foras propterea exierit anima a Deo, quia superba erat; imo non du
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quidẽ: s huic cibo manna de
cȩlo p̃ferebant. Dñs aũ iħc. tałe se
dicebat: ut moysi p̃poneret᷑ Nlon
enĩ ausus ẽ moyses de se dicere. qđ
daret cibũ. ñ qui perit: s qui ꝑma¬
net in uitã eternã. Aliquid plus
iste ꝓmittebat: quã moyses ꝑ moy¬
sen quippe ꝓmittebat᷑ regnũ. & t̾ra
fluens lac & mel. tẽporalis pax.
abundantia filioꝵ. salus corporis:
& cȩtera oĩa tẽporalia quide. in
figura tñ spiritalia: qi ueteri hõi
in ueteri testam̃to ꝓmittebantur.

Expanded text:
hoc quidem, sed huic cibo manna de hoc quidem, sed huic cibo manna de coelo praeferebant. Dominus autem Jesus talem se dicebat, ut Moysi praeponeret. Non enim ausus est Moyses de se dicere quod daret cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Aliquid plus iste promittebat quam Moyses. Per Moysen quippe promittebatur regnum, et terra fluens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia, temporalia quidem, in figura tamen spiritualia: quia veteri homini in Ve
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptũ implẽre poterimnꝰ: Respondit
iħc: & dix̃ eis. Hoc ẽ opus dĩ: ut cre¬
datis in eũ quẽ misit ille. Hoc est
gͦ manducare cibũ ñ qui perit: s
qui ꝑmanet inuitã ȩternã. Ut qͥd
paras dentes & uentrẽ: Crede: &e
manducasti. Discernit᷑ quide ab oꝑibꝰ
sides: sic̃ apłs dicit. iustificari homi¬
nẽ ꝑ fide. sine oꝑib legis. Et st̃ oꝑa
quȩ uident᷑ bona sine fide xp̃i: ce ñ
sunt bona. quia ñ referuntur ad eũ
noluit discernere ab oꝑe fide: s ipsã
fide dix̃ eẽ opus. Ipsa ẽ enĩ fides: quȩ
ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. Nec dix̃ hoc est
opus ur̃m. s hoc ẽ opus dĩ. ut creda¬
tis in eũ quẽ misit ille: ut qͥ głatur.
in dño głiet᷑. Quia gͦ inuitabat eos
ad fide: illi adhuc quęrebant signa.
quib crederent. Uide: si ñ iudei sig¬
na petunt. Dixert̃ gͦ ei. Qđ gͦ tu fa¬
cis signũ: ut uideamꝰ & credamꝰ tͥ:
Quid oꝑaris: Parũ ne erat qđ de
quinq panib pasti sunt: Sciebant

Expanded text:
ceptum implere poterimus? Respondit Jesus, et dixit eis: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille. Hoc est ergo manducare cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Utquid paras dentes et ventrem? crede, et manducasti. Discernitur quidem ab operibus fides, sicut Apostolus dicit, justificari hominem per fidem sine operibus Legis : et quae videntur bona sine fide Christi, et non sunt bona, quia non referuntur ad eum noluit discernere ab opere fidem; sed ipsam fidem dixit esse opus; ipsa est enim fides quae  dilectionem operatur . Nec dixit, Hoc est opus vestrum; sed, Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille: ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Quia ergo invitabat eos ad fidem, illi adhuc quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt. Dixerunt ergo ei, Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris? Parumne erat quod de quinque panibus pasti sunt? Sciebant
Abbreviated transcription (Latin):
Uide enĩ qͥđ sequit᷑. Omne enĩ quod
dat mͥ pat̾ ad me ueniet: & eũ qui
uenerit ad me. ñ eiciã foras. Quale
ẽ illud intꝰ: un ñ exit̃ foras: Dagnũ
penetrale: & dulce setretũ. O secretũ
sine tedio: sine amaritudine mala¬
rũ cogitationũ: sine int̾pellatione
tẽptationũ &e doloꝵ. Nonne illud
secretum est. quod intrabit ille cui
cendi de celo. ñ ut faciã uolunta¬

Expanded text:
us enim quod sequitur: Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet, et eum qui venit ad me non ejiciam foras. Quale est illud intus, unde non exitur foras? Magnum penetrale et dulce secretum. O secretum sine taedio, sine amaritudine malarum cogitationum, sine interpellatione tentationum et dolorum! Nonne illud secretum est quo intrabit ille cui cendi de coelo, non ut faciam volunta
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ enĩ signare: impõnere aliquid.
qđ non confundatur cũ cȩteris. Sig¬
nare ẽ: signũ ei ponere. Cui cũq rei
ponis signũ: ideo ponis signũ. ne con
fusa cũ aliis. a te ñ possit agnosci. łat̃
gͦ eũ signauit. Quid ẽ signauit: łro¬
priũ quiddã illi dedit: ne cęteris
cõparet᷑ hõib Ideo de illo dictũ ẽ.
U nxit te ds ds tuus oleo exultatiõis:
prȩparticipib tuis. G. signare qͥd ẽ:
Exceptũ habere: hoc ẽ. prȩparticipib
tuis. Itaq nolite inquit me contẽp¬
nere. qr filius hõis sũ: & querite a me
cibũ ñ qui perit. s qui ꝑmanet in

Expanded text:
Hoc est enim signare, imponere aliquid Hoc est enim signare, imponere aliquid quod non confundatur cum caeteris. Signare, est signum rei ponere. Cuicumque rei ponis signum, fusa cum aliis, a te non possit agnosci. Pater ergo eum signavit. Quid est, signavit? Proprium quiddam illi dedit, ne caeteris compararetur hominibus. Ideo de illo dictum est: Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae participibus tuis . Ergo signare quid, est exceptum habere, hoc est, prae participibus tuis. Itaque nolite, inquit, me contemnere, quia filius hominis sum, et quaerite a me cibum, non qui perit, sed qui permanet in
Abbreviated transcription (Latin):
ses ab eo. & daret tͥ aquã: un qui bi-¬
berit. ampliꝰ ñ sitiet. Nã de hac aqͣ
qui biberit: sitiet iterũ. Et gauisa ẽ
illa: & uoluit accipe. quasi ñ passura
sitim corporis. quȩ labore hauriendi
fatigabat᷑: & sic int̾ huiuscẽmodi ser¬
mocinationes. ꝑuenit ad potũ spiri¬
talem. Omnino. isto mͦ &e hic. Hunc
ꝙͦ cibũ ñ qui ꝑit . s qui ꝑmanet ĩ uitã
ȩternã: quẽ filiꝰ hoĩs dabit uob. Hc̃¬

Expanded text:
ses ab eo, et daret tibi aquam, unde qui bises ab eo, et daret tibi aquam, unde qui biberit, amplius non sitiet: nam de hac aqua qui biberit, sitiet iterum. Et gavisa est illa, et voluit accipere, quasi non passura sitim corporis, quae labore hauriendi fatigabatur; et sic inter hujusmodi sermocinationes pervenit ad potum spiritualem : omnino isto modo et hic. 11. Hunc ergo cibum, non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam, quem Filius hominis dabit vob
Abbreviated transcription (Latin):
signa: s qr manducastis ex panibus
illis faciat bñ scđm tẽpus. Alius nego¬
tiũ habens quęrit int̾cessionẽ lericoꝵ:
aliꝰ p̃mit᷑ a potentiore. fugit ad ȩcle¬
apud quẽ parũ ualet. Ille sic: ille
sic. Implet᷑ cotidie talib eccłia: uix
cybũ qui ꝑit: s qui ꝑmanet ĩ uitã
et̃nã. Quęritis me ꝓpt̃ aliud: quȩ¬
rite me ꝓpt̃ me. Scipsũ enĩ insinu¬
at istũ cybũ. qđ in consequentib
illncescit. Quẽ filius hõis dabit
uob. Expectabas. credo iterũ panes
manducare: iterũ discũbere: iterũ
saginari. Sed dixerat cibũ ñ qͥ ꝑit.
s qui ꝑmanet in uitã ȩternã: quomͦ
dictũ fuerat illi mulieri samaritane.
si scires qui petit a te bibere forsitan
postulasses ab eo. & daret tͥ aquam
uiuã: cũ illa diceret. unde tͥ qͣndo¬
quide ñ habes hauritoriũ. & piiteus
altus ẽ: samaritane respondit.
Si scires qui ate peut bibere. tu petis¬

Expanded text:
signa, sed quia manducastis ex panibus signa, sed quia manducastis ex panibus illis faciat bene secundum tempus! Alius negotium habet, quaerit intercessionem clericorum; alius premitur a potentiore, fugit ad eccleapud quem parum valet: ille sic, ille sic; impletur quotidie talibus ecclesia. Vix ui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Quaeritis me propter aliud, quaerite me propter me. Seipsum enim insinuat istum cibum, quod in consequentibus illucescit. Quem Filius hominis dabit vobis. Exspectabas, credo, iterum panes manducare, iterum discumbere, iterum saginari. Sed dixerat cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam: quomodo dictum fuerat mulieri illi Samaritanae, Si scires qui petit a te bibere, tu forsitan postulasses ab eo, et daret tibi aquam vivam: cum illa diceret, Unde tibi, quandoquidem non habes hauritorium, et puteus altus est? Samaritanae respondit: Si scires qui a te petit bibere, tu petis
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ de cęlo: s pat̾ m̃s dedit uob̃
panẽ de cęlo.Uerus enĩ panis est.
qui de cęlo descendit: & dat uitã
mundo. Uerus gͦ ille panis ẽ. qͥ dat
uitã mundo: & ipse cibus ẽ. de qͦ
paulo ante locutꝰ sũ. oꝑamini cibũ.
ñ qui perit: s qui ꝑmanet in uitã
ȩt̾nã. Ergo & illud manna hoc sig¬
nificabat: & illa oĩa signa mea eratł.
Signa mea dilexistis: qui significaba¬
tur. contẽpnitis: Non gͦ moyses. de¬
dit panẽ de cęlo. Ds̃. dat panẽ. Sed
quẽ panẽ: forte manna. Non. sed
panẽ quẽ signisicauit manna: ipsũ

Expanded text:
dedit vobis panem de coelo. Verus enim panis est qui de coelo descendit, et dat vitam mundo. Verus ergo ille panis est qui dat vitam mundo; et ipse cibus est de quo paulo ante locutus sum, Operamini cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Ergo et illud manna hoc significabat, et illa omnia signa mea erant. Signa mea dilexistis; qui significabatur, contemnitis? Non ergo Moyses dedit panem de coelo: Deus dat panem. Sed quem panem? forte manna? Non, sed panem quem significavit manna, ipsum