comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pectantes: &e głam quȩ a solo deo ẽ non
quęrentes: Discipulis gͦ sic in eum
credentib ut impleti sꝑu sc̃o. hoc ẽ do¬
no gr̃ȩ dĩ ñ sint de numero eorum qͥ
ignorantes dĩ iusticiam. & suam uolen¬
tes constituere. iusticiȩ dĩ ñ sunt sub¬
iecti: nec de illoꝵ de quib dictũ est.
dilexerunt głam hominũ magis qm
dĩ: illa eis congruit ꝓpħia. quȩ de ip¬
sis inuenitur impleta. Dñe in lumi¬
ne uultus tui ambulabunt: & in nomi¬
ne tuo exultabunt tota die: & intua
iusticia exaltabuntur: qm̃ gła uirtu¬
tis eorum tu es. Merito eis đr. extra
synagogas facient uos: illi scilicet. qͥ
zelum di habent. s ñ scdm scientiam :¬
ꝓpt̾ quod ignorantes dĩ iusticiam. &
suam uolentes constituere. & hos ex¬
pellunt qui ñ in sua s indĩ iusticia
exaltabuntur. nec expulsi ab homini¬
b erubescunt: qm̃ gła uirtutis eoꝵ
ipse ẽ. Deniq cum hoc eis dixisset: ad¬
iecit. S ueniet hora: ut om̃is qui int̾¬

Expanded text:
est non quaerentes ? Discipulis ergo sic in eum credentibus, ut impleti Spiritu sancto, hoc est dono gratiae Dei, non sint de numero eorum qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti ; nec de illorum de quibus dictum est, Dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei: illa congruit prophetia, quae de ipsis invenitur impleta, Domine, in lumine vultus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die, et in tua justitia exaltabuntur; quoniam gloria virtutis eorum tu es . Merito eis dicitur, Extra synagogas facient vos: illi scilicet qui zelum Dei habent, sed non secundum scientiam; propter quod ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere , eos expellunt qui non in sua, sed in Dei justitia exaltantur, nec expulsi ab hominibus erubescunt, quoniam gloria virtutis eorum ipse est. 3. Denique cum hoc eis dixisset, adjecit: Sed venit hora ut omnis qui inte
Abbreviated transcription (Latin):
Expedit uobis: ut hȩc forma serui
auferatur a uobis. Caro quid̃e factũ
uerbum habito in uobis: s nolo ad¬
huc me carnalit̾ diligatis: & isto
lacte contenti. semꝑ infantes ẽẽ cu¬
piatis. Expedit uobis: ut ego uadam.
Si enim ñ abiero: paraclitus ñ ueniet
ad uos. Si alimenta tenera quib uos
alui ñ subtraxero: solidum cibũ ñ esu¬
rietis. Si carnaliter esurieritis: capa¬
ces sꝑc ñ eritis. Nam quid ẽ. si ñ abie¬
situs eum ñ poterat mittere: Quis
hoc dixerit: Neq enim ubi ille erat.
iste inde recesserat: & sic uenerat a
patre. ut ñ maneret in patre. Postre¬
mo quomͦ eum etiam hic constitutus
ñ poterat mutere. quẽ scimus suꝑ eũ
baptizatum uenisse atq mansisse:
immo uͦ a quo scimus eum nunqm
separabilem fuisse: Quid ẽ gͦ. si ñ abi¬
ero. paraclitus ñ ueniet ad uos. nisi

Expanded text:
Expedit vobis ut haec forma servi Expedit vobis ut haec forma servi auferatur a vobis. Caro quidem factum Verbum habito in vobis, sed nolo adhuc me carnaliter diligatis, et isto lacte contenti, semper infantes esse cupiatis. Expedit vobis ut ego vadam; si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos. Si alimenta tenera, quibus vos alui, non subtraxero, solidum cibum meum non esurietis. Si carnaliter haeseritis, capaces Spiritus non eritis. Nam quid est: Si non abiesitus, eum non poterat mittere? Quis hoiste inde recesserat; et sic venerat a Patre, ut non maneret in Patre. Postremo, quomodo eum etiam hic constitutus non poterat mittere, quem scimus super eum baptizatum venisse atque mansisse ; imo vero a quo scimus eum nunquam separabilem fuisse? Quid est ergo, Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos; nisi,
Abbreviated transcription (Latin):
quo ipsi tunc uenire ñ possent: ñc
uͦ ita se ꝓmittit iturum: ut nullꝰ
eoꝵ quo uadit int̾roget. Nubes
eñĩ suscepit eum quando ascendit
hȩc locutus sũ uobis inquit: tristicia
impleuit cor ur̃m. Hidebat utiq
quid illa sua uerba in eorum cordib
agerent. Spiritalem quippe ñdu ha
sꝑm sc̃m fuerant habituri: id quod
exterius in xꝑo uidebant. amittere
metuebant. Et quia se amissuros
ẽe illo uera denuntiante dubitare
ñ poterant: contristabatur huma¬
ni affectus: quia carnalis desolaba¬
tur aspectus. Nouerat autẽ ille qͥd
eis potius expediret: quia uisus inte¬
rior ipse ẽ utiq melior: quo eos conso¬
laturus fuerat sꝑc sc̃s: ñ cernentiũ
corporib ingesturus corpus huma¬
nũ: s se ipsum credentium pectorib
infusurus. Deniq adiungit. S ego
ueritatẽ dico uobis: expedit uob̾ ut
Sego uadam. Si enim ñ abiero: paracli¬
mittam eum ad uos. Tanqũa diceret.

Expanded text:
quo ipsi tunc venire non possent. Nunc quo ipsi tunc venire non possent. Nunc vero ita ipse promittit iturum, ut nullus eorum quo vadit interroget. Nubes enim suscepit eum, quando ashaec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Videbat utique quid illa sua verba in eorum cordibus agerent, spiritalem quippe nondum hper Spiritum sanctum fuerant habituri, id quod exterius in Christo videbant amimetuebant; et quia se amissuros esse, illo vera denuntiante, dubitare non poterant, contristabatur humanus affectus, quia carnalis desolabatur aspectus. Noverat autem ille quid eis potius expediret, quia visus interior ipse est utique melior, quo eos consolaturus fuerat Spiritus sanctus; non cernentium corporibus ingesturus corpus humanum, sed seipsum credentium pectoribus infusurus. Denique adjungit, Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Si enim non abiero, Paraclmittam eum ad vos. Tanquam diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
tus ducitur sensus: quia facturus
eos erat martires suos. id ẽ testes su
secutionũ quȩcũq asꝑa tolerarent:
nec frigescerent a caritate p̃dicandi.
illo diuino igne succensi. Hȩc gͦ in¬
quit locutus sum uobis: ut cũ ue¬
nerit hora eoꝵ. reminiscamini quia
ego dixi uobis. Hȩc scilicet locutꝰ
sum uobis: ñ tantũ quia passuri
estis ista: s quia cum uenerit pa¬
raclitus. ille testimoniũ ꝑhibebit
de me. ne ista timendo taceatis: un¬
de fiet. ut etiam uos testimoniũ ꝑ¬
hbeatis. hȩc autẽ uob̃ ab initio ñ
dixi. quia uobiscũ eram: & ego uos
consolabar mea p̃sentia corporali ex¬
hibita humanis sensib ur̃is: quam
pariuili caꝑe poteratis. Nunc aut̃e¬
S uado ad eum qui me misit: & nemo
inquit ex uobis int̾rogat me quo
uadis. Significat sic se iturum. ut
nullus int̾rogaret: quod pała fieri
uisu corporali cernerent. Nam suꝑ¬
ius int̾rogauerant eum quo eẽt itu¬
rus: & responderat eis eo se iturũ.

Expanded text:
tus ducitur sensus, quia facturus tus ducitur sensus, quia facturus eos erat martyres suos, id est testes suersecutionum quaecumque aspera tolerarent, nec frigescerent a charitate praedicandi, illo divino igne succensi. Haec ergo, inquit, locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis . Haec scilicet locutus sum vobis, non tantum quia passuri estis ista; sed quia cum venerit paracletus ille, testimonium perhibebit de me, ne ista timendo taceatis, unde fiet ut etiam vos testimonium perhibeatis. Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram, et egconsolabar mea praesentia corporali exhibita humanis sensibus vestris, quam parvuli capere poteratis. Nunc autem vado ad eum qui me misit, et nemo, inquit, ex vobis interrogat me: Quo vadis? Significat sic se iturum, ut nullus interrogaret quod palam fieri visu corporis cerneret. Nam superius interrogaverant eum quo esset iturus, et responderat eis eo se iturum
Abbreviated transcription (Latin):
tur apłi. & ad oꝑa diuina mittunt᷑
Quid sibi gͦ uult quod hic ait. hec
autẽ uobis ab initio ñ dixi. quia
uobiscũ eram: nisi quia ea quȩ hic
dicit de sꝑu sc̃o. quod sit uenturus
ad eos & testimoniũ ꝑhibiturus. qͣn
mala illa passuri sunt. hȩc eis ab ini¬
tio ñ dixit quia cum ipsis erat: Con¬
solator gͦ ille uł aduocatus. utrũq
sarus. & ido de illo ñ dixerat ab ini¬
tio quando cũ illis erat: quia eiꝰ pre¬
sentia solabantur. Abscessurus autẽ.
oportebat ut diceret illũ ẽẽ uentu¬
rũ: ꝑ qũe futurũ erat ut caritate
diffusa in cordib suis. uerbũ dĩ cũ
fiducia predicarent: & illo intͥnsecus
apud eos testimonium ꝑhibente de
xꝑo. ipsi quoq testimoniũ ꝑhiberẽt:
neq scandalizarentur. cum inimici
iudei absq sinagogis facerent eos.
& int̾ficerent. arbitrantes obseqͥum¬
se p̃stare dõ: qm̃ caritas omĩa tole¬
rat: quȩ diffundenda erat in cordib

Expanded text:
tur apostoli, et ad opera divina mittuntur? tur apostoli, et ad opera divina mittuntur? Quid sibi ergo vult, quod hic ait, Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram? nisi quia et ea quae hic dicit de Spiritu sancto, quod sit venturus ad eos, et testimonium perhibiturus, quando illi mala passuri sunt, haec eis ab initio non dixit, quia cum ipsis erat. Consolator ergo ille, vel advocatus utrumquesarius; et ideo de illo non dixerat ab initio, quando cum illis erat, quia ejus praesentia consolabantur. Abscessurus autem oportebat ut diceret illum esse venturum, per quem futurum erat ut, charitate diffusa in cordibus suis verbum Dei cum fiducia praedicarent; et illo intrinsecus apud eos testimonium perhibente de Christo, ipsi quoque testimonium perhiberent; neque scandalizarentur cum inimici Judaei absque synagogis facerent eos, et interficerent arbitrantes obsequise praestare Deo: quoniam charitas omnia tolerat , quae diffundenda erat in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
Siunxit atq ait. Hȩc autẽ uobis ab
Sinitio ñ dixi. quia uobiscum er̃a. nc̃
Sautẽ uado ad eum qui me misit. Ubi
primũ uidendũ ẽ. utrũ eis futuras
ñ predixerit ante passiones: s alii tͤs
eugłistȩ satis eum p̾dixisse ista demõ¬
strant: anteqmͣ uentũ eẽt ad cęnam.
Qua ꝑacta: scđm ioħem ista locutus
Sẽ. ubi ait. Hȩc autẽ uobis ab initio
ñ dixi: quia uobiscum eram. An for¬
te hinc ista soluitur quęstio: quia
& illi eum narrant passioni ꝓximũ
fuisse. cum hȩc diceret. Non gͦ ab ini¬
tio quando cũ illis erat: quia ĩa dis¬
cessurus. iamq ad patre ꝑrecturus.
hȩc dixit. Et ideo etiam scd̾m illos
eugłistas uerũ ẽ quod hic dictũ est:
hec autem uob̃ ab initio ñ dixi. S qͥd
agimus de fide ȩugłii scđdm mathm:
qui hec eis a dño ñ solum cũ iameẽt
pascha cum discipulis cȩnaturus
imminente passione. uerũ & ab ini¬
cio denuntiata ẽẽ cõmemorat. ubi
pͥmũ nominatim duodecim expͥmun¬

Expanded text:
unxit, atque ait: Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram: nunc autem vado ad eum qui me misit. Ubi primum videndum est, utrum eis futuras non praedixerit ante passiones. Sed alii tres evangelistae satis eum praedixisse ista demonstrant, antequam ventum esset ad coenam : qua peracta secundum Joannem ista locutus est, ubi ait, Haec autem vobis ab ininon dixi quia vobiscum eram. An forte hinc ista solvitur quaestio, quia et illi eum narrant passioni proximum fuisse, cum haec diceret? Non ergo ab initio quando cum illis erat, qui jam discessurus, jamque ad Patrem perrecturus haec dixit; et ideo etiam secundum illos evangelistas verum hoc est, quod hic dictum est: Haec autem vobis ab initio non dixi. Sed quid agimus de fide Evangelii secundum Matthaeum, qui haec eis a Domino non solum cum jam esset Pascha, cum discipulis coenaturus imminente passione, verum et ab initio denuntiata esse commemorat, ubi primum nominatim duodecim exprimun
Abbreviated transcription (Latin):
situra turbarent: s p̃cognita & pa¬
cient̃ accepta ad bona sempit̾na ꝑ¬
ducerent. Hanc enim fuisse causã
ut hȩc eis p̾nuntiaret: etiam ipse
demonstrauit adiungens. S hec lo¬
Scutus sũ uobis: ut cum uenerit ho¬
Ira eorum reminiscamini quia ego
dixi uobis. Hora eorum hora tenebro¬
sa: hora nocturna. S in die manda¬
uit dñs miscdiam suam: & in nocte
declarauit: qn nox iudȩoꝵ. separatũ
a se diem xꝑianorum nulla confusi
one fuscauit: & qñ carnẽ occidere po¬
tuit. fidem tenẽbrare ñ potuit.y

Expanded text:
situra, turbarent, sed praecognita et pasitura, turbarent, sed praecognita et patienter accepta ad bona sempiterna perducerent. Hanc enim fuisse causam ut haec eis praenuntiaret, etiam ipse demonstravit adjungens: Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Hora eorum hora tenebrosa, hora nocturna. Sed in die mandavit Dominus misericordiam suam, et in nocte declaravit : quando nox Judaeorum separatum a se diem Christianorum nulla conone fuscavit, et quando carnem occidere potuit, fidem tenebrare non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tempłu uiuũ te feriente ꝓsternitur.
ne dĩ tempłu lapideum deseratur.
O excecrabilis cȩcitas: s ex parte^ isrł
facta: ut plenitudo gentiũ intraret.
Exparte in qũa facta ẽ: ñ ex toto. Nõ
enim om̃s. s aliqui ex ramis fracti st̃:
ut insereretur oleaster. Nam sꝑu scõ
implente discipulos xꝑi. cũ linguis
om̃ium gentiũ loquerent᷑: cum ꝑ eos
diuina miracula frequentarentur.
& diuina eloquia spargerentur etiã
expulsi a congregationib iudȩoꝵ ex
ipsis quoq udȩis in gentẽ multi¬
tudinẽ congregarent: & nullã soli¬
tudinẽ formidarent. Hinc gͦ accen¬
si cȩteri reꝓbi & cȩci. zelum dĩ haben¬
tes. sed non secundum scientiam. et
obsequium se deo prestare credentes.
occidebant eos: sed pro illis occisus.
colligebat eos. qui de futuris ante-¬
qm̃ occideretur instruxerat eos: ne
ignaros atq inparatos animos. mala
inopinata & inꝓuisa quãuis cito tͣn¬

Expanded text:
templum Dei vivum te feriente prosternitur, templum Dei vivum te feriente prosternitur, ne Dei templum lapideum deseratur? O exsecrabilis caecitas! Sed ex parte in Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret: ex parte, inquam, facta est, non ex toto. Non enim omnes, sed aliqui ex ramis fracti sunt, ut insereretur oleaster . Nam Spiritu sancto implente discipulos Christi, cum linguis omnium gentium loquerentur, cum per eos divina miracula frequentarentur, et divina eloquia spargerentur, etiam expulsi a congregationibus Judaeorum, ex ipsis quoque Judaeis ingentem multitudinem congregarent, et nullam solitudinem formidarent . Hinc ergo accensi caeteri reprobi et caeci, zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam, et obsequium se praestare Deo credentes, occidebant eos. Sed pro illis occisus colligebat eos; qui de his futuris, antequam occideretur, instruxerat eos, ne ignaros atque imparatos animos mala inopinata et improvisa, quamvis cito tran
Abbreviated transcription (Latin):
am uerba conscͥꝑta sunt. Uidetis qͥa
totus mundꝰ post eum abiit: Si dimi¬
serimus eũ uiuere: uenient romani
& tollent nobis. & locũ & gent̾ẽ. Et
quod caiphas dixit. expedit ut unꝰ
secuti sunt & uos ꝑsequentur: ut que¬
admodum illũ occidendo. dõ se p̃sti¬
tisse obsequiũ putauerunt: sic etiã
illos. Iste itaq sensus ẽ in his uerbis.
extra sinagogas facient uos. S nolite
solitudinem formidare. Separati qͥp¬
pe a congregatione eoꝵ. tam multos
in meo nomine congregabitis: ut illi
metuentes ne templũ quod erat apd
eos & omĩa legis ueteris sacram̃ta de¬
serantur. int̾ficiant uos: sic funden¬
tes sanguinẽ urm̃. ut d̾o se p̾stare ar¬
bitrentur obsequiũ. Ecce ẽ illud qd
de his dixit apłs: zelum dĩ habent
s ñ scd̾m scientiam: obsequium se
putant p̃stare do. int̃ficiendo famu¬
los dĩ. Oerror horrendus. Itane ut
placeas dõ. ꝑcutis placentẽ d̃o: & dĩ

Expanded text:
am verba conscripta sunt. Videtis quia am verba conscripta sunt. Videtis quia totus mundus post eum abiit : si dimiserimus eum vivere, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem. Et quod Caiphas dixit: Expedit ut unusersecuti sunt, et vos persequentur ; ut quemadmodum illum occidendo, Deo se praestitisse obsequium putaverunt, sic etiam illos. 4. Iste itaque sensus est in his verbis: Extra synagogas facient vos; sed nolite solitudinem formidare: separati quippe a congregatione eorum, tam multos in nomine meo congregabitis, ut illi metuentes ne templum quod erat apud eos, et omnia Legis veteris sacramenta deserantur, interficiant vos; sic fundentes sanguinem vestrum, ut Deo se praestare arbitrentur obsequium. Ecce est illud quod de his dixit Apostolus, Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam : obsequium se putant praestare Deo, interficiendo famulos Dei. O error horrendus! Itane ut placeas Deo, percutis placentem Deo; et
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃is qui int̾ficit uos. arbitretur
obsequium se p̃stare deo. Prorsus ñmͥ
uidetur aliud significare uoluisse. nͥ
ut intelligerent atq gauderent. tã
multos sexꝑo adqͥsituros cũ a iudeoꝵ
congregationib pellerentur: ut eos
ñ sufficeret pellere. s ñ sinerẽt uiue¬
re: ne om̃s ad nom̃ xꝑi sua predica¬
tione conuerterent. & ab obseruati¬
one iudaismi. tanqũa diuine ueri¬
tatis auerterent. Hoc enim de uidȩ¬
is dictũ debemus acciꝑe: de quibꝰ dix¬
erat extra synagogas facient uos. Nã
testes id ẽ martires xꝑi. etiam si occi¬
si sunt a gentilib: ñ tamen illi arbi¬
trati sunt dõ. s diis suis falsis obsequi
um p̃stare. cũ hoc facerent. Iudȩorum
aut̃e om̃is qui occidit p̃dicatores xꝑi.
deo se p̃stare putauit obsequium: cre¬
dens qd̾ desererent dm̃ isrł. quicũq
conu̾terentur ad xꝑm. Ut enim &
ipsum xꝑm occiderent: ista ratione
cõmoti sunt. Nam eoꝵ de hac re: eti¬

Expanded text:
ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Prorsus non mihi videtur aliud significare voluisse, nisi ut intelligerent atque gauderent tam multos se Christo acquisituros, cum de Judaeorum congregationibus pellerentur, ut eos non sufficeret pellere, sed non sinerent vivere, ne omnes ad nomen Christi sua praedicatione converterent, et ab observatione Judaismi, tanquam divinae veritatis, averterent. Hoc enim de Judaeis dictum debemus accipere, de quibus dixerat, Extra synagogas facient vos. Nam testes, id est martyres Christi, etiamsi occisi sunt a Gentilibus; non tamen illi arbitrati sunt Deo, sed diis suis falsis obsequium se praestare, cum haec facerent. Judaeorum autem omnis qui occidit praedicatores Christi, Deo se praestare putavit obsequium; credens quod desererent Deum Israel, quicumque converterentur ad Christum. Ut enim et ipsum Christum occiderent, ista ratione commoti sunt: nam eorum de hac re eti
Abbreviated transcription (Latin):
affuit sꝑitaliter. Nam si ab eis sic ab
ecce ego uobiscũ sum usq in consũna.¬
tionẽ scłi. & ueniemus ad eum ego
& pater. & mansionẽ apud eum facie
missurũ. ut cum eis eẽt in ȩt̃num. ac ꝑ
In nullo gͦ credendus ẽ ẽẽ pat̾. sine filio
aut filius sine patre & sp̃u sc̃o. aut sine pa
filio: s uͥ eoꝵ qͥlibet unꝰ. tͥnitas d̾s unꝰ. Opor¬
tebat autẽ ita insinuari tͥnitatẽ: ut qͣm¬
uis nulla eẽt diuersitas substantiarũ.
singillatim tam̃ cõmendaretur distin¬
ctio ꝑsonarum: ubi eis qui recte intel¬
ligunt. nunqm uideri potest separatio
naturarĩi. Quod autẽ sequit᷑. & cũ ue¬
nerit. ille arguet mundũ de peccato &
de iusticia & de iudicio: de peccato qͥ

Expanded text:
adfuit spiritualiter. Nam si ab eis sic absEcce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi ; et, Veniemus ad eum ego et Pater, et mansionem apud eum faciemmissurum, ut cum eis esset in aeternum? Ac per In nullo autem credendus est esse Pater sine Filio aut Filius siFilio: sed ubi eorum quilibet unus, ibi Trinitas Deus unus. Oportebat autem ita insinuari Trinitatem, ut quamvis nulla esset diversitas substantiarum, singillatim tamen commendaretur distinctio personarum; ubi eis qui recte intelligunt, nunquam videri potest separatio naturarum. 6. Quod autem sequitur, Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judic
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm: & tanqm ipsum sit iudiciũ qd
pͥnceps huius mundi. hoc ẽ diabolus
iudicatus ẽ: ualde latebrosum ẽ. Nec
isto sermone coartandum ẽ: ne fiat
obscurius breuitate: s alio potius qͦͣn¬
tũ dñs adiuuerit explicandum.

Expanded text:
m, et tanquam ipsum sit judicium quod princeps hujus mundi, hoc est diabolus judicatus est: valde latebrosum est, nec isto sermone coarctandum, ne fiat obscurius brevitate; sed alio potius quantum Dominus adjuverit explicandum.
Abbreviated transcription (Latin):
qui habitant in domo tua. in scła
scłorum laudabunt te: Ergone uos
ñ domũ cuiusq baptizati fr̃is. s do¬
mũ ipsius dĩ patris cui om̃s fr̃es di¬
cimus. pat̃ nr̃ qui es in cęlis. a regno
separare cȩlorum. aut eam sic diui¬
dere audebitis: ut aliquȩ mansionẽ
eius sint in regno cȩloꝵ. aliquȩ aut̾e
extra regnũ cęloꝵ: Absit. absit: ut qͥ
uolunt habitare in regnũ cȩlorum.
in hac stulticia uelint habitare uob̃cũ.
Absit in quã. ut cum om̃is domꝰ reg¬
nantium filiorum ñ sit alibi nͥ in reg
no ipsius: regiȩ domus pars aliqua
ñ sit in regno. Et si abiero inquit &¬
ĩparauero uobis locum: iterũ uenio
S& accipiam uos ad me ipsum: ut uͥ
ego sum & uos sitis. Et quo ego uado
scitis: & uiam scitis. Od̾ne iħu. quo¬
modo uadis parare locum:. si ia mul¬
tȩ mansiones sunt in domo patris
tui. ubi tecum habitabunt tui: Aut
si accipis eos ad te ipsum: quomodo
iterum uenis qui ñ recedis:. Ista kĩn

Expanded text:
qui habitant in domo tua; in saecula qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus, Pater noster, qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae mansiones ejus sint in regno coelorum, aliquae autem extra regnum coelorum? Absit, absit ut qui volunt habitare in regno coelorum, in hac stultitia velint habitare vobiscum: absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi nino ipsius regiae domus, pars aliqua non sit in regno. Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. O Domine Jesu, quomodo vadis parare locum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si accipis eos ad teipsum, quomodo iterum venis qui non recedis? Ista, chari
Abbreviated transcription (Latin):
dia imparis claritatis: qm̃ regnabit
in om̃ibus unitas caritatis. Proinde
respuendi sunt a corde xꝑiano. qui
putant ideo dictũ multas ẽẽ mansiões.
quia extra cȩlorum regnum erit aliqͥd
ubi beati maneant innocentes. qui
sine baptismo ex hac uita emigrarũt:
quia sine illo in regnũ cȩloꝵ intrare
ñ poterunt. Hȩc fides ñ ẽ fides: qm̃
ñ ẽ uera &e catholica fides. Itane tan¬
dem stulti homines & carnalibus
cogitationib excȩcati. cum reꝓban¬
loꝵ separaretis: ñ uos putatis ẽẽ rep¬
bandos. qui domũ dĩ patris inde se¬
parati ᷤᷤ: Non enim ait dñs in uniu̾so
mundo atq in uniu̾sa creatura. aut
in uita uel beatitudine sempit̃na mã¬
siones multȩ sunt: s in domo inquit
patris mei. mansiones multȩ sunt.
Nonne ista ẽ domus: ubi ȩdificationẽ
habemus ex deo. domĩi non manu¬
factam ȩternam in cęlis: Nonne ista
est domꝰ de qua cantamꝰ dõ. beati

Expanded text:
dia imparis claritatis, quoniam regnabit dia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt, quia sine illo in regnum coelorum intrare non poterunt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholica fides. Itane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobanlorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sunt; sed, In domo, inquit, Patris mei mansiones multae sunt. Nonne ista est domus ubi aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis ? Nonne ista est domus de qua cantamus Domino, Beati
Abbreviated transcription (Latin):
onem ꝑ suo quisq ẽ accepturus
merito. Denarius quidẽ ille ȩqua¬
tis est om̃ibus: quẽ pat̃ familias eis
qui oꝑati sunt in uinea iubet dari
om̃ibus: ñ in eo discernens. qui minꝰ
& qui amplius laborauerunt. Quo
utiq denario. uita significatur ȩter¬
na: ubi amplus alio nemo uiuit:
te mansura: s multe mansiones. di¬
uersas meritoꝵ in una uita ȩterna
significant dignitates. Alia enim gła
solis: alia gła lune: alia gła stellarũ.
Stella enim ab stella differt in gła:
sic & resurrectio mortuorũ. Tanqmͣ
stellȩ scĩ. diuersas mansiones diuer¬
sȩ claritatis. tanqm in cęlo. sortiun¬
tur in regno: s ꝓpt̃ unum denariũ
nullus separatur a regno. Atq ita
d̾s erit omĩa in om̃ibus. ut qm̃ d̃s
caritas ẽ. ꝑ caritatem fiat. ut quod
habent singuli. commune sit om̃ibꝰ.
Sic enim quisq etiam ipse habet:
cum amat in altero quod ipse non
habet. Non erit itaq aliqua inui¬

Expanded text:
onem pro suo quisque accepturus onem pro suo quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alio nemo vivit, te mensura. Sed multae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia est enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim ab stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Tanquam stellae sancti diversas mansiones diversae claritatis, tanquam in coelo, sortiuntur in regno; sed propter unum denarium nullus separatur a regno: atque ita Deus erit omnia in omnibus , ut quoniam Deus Charitas est , per charitatem fiat ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ rapina ẽẽ ȩqͣlem d̾o. Semet ipsũ enĩ ex in-¬
aniuit: ñ tam̃ formã d̾i amittens. s for-¬
mã serui accipiens. Mortẽ metuitis
huic formȩ serui: ñ turbetur cor
ur̃m: suscitabit illam forma dĩ. Sed
quid ẽ quod sequitur. in domo patͥs
mei mansiones multe sunt. nisi qͥa
& sibi metuebant: unde audire de¬
buerunt ñ turbetur cor ur̃m: Quis
enim eorum ñ metueret: cum petro
dictum eẽt fidentiori atq promptio¬
ri. ñ cantabit gallus donec ter me
neges: Tanqũa gͦ eẽnt ab illo peri¬
turi: merito turbabantur. S cum
audiunt in domo patris mei mul¬
tȩ mansiones sunt. si quominus
dixissem uobis. quia uado parare
uobis locum. a ꝑturbatione recre¬
antur: certi ac fidentes. etiam pꝰ
ꝑicula temptationũ. se apud dm
cum xꝑo ẽẽ mansuros. Quia & si
alius ẽ alio fortior: alius alio sapi
entior: alius alio iustior: alius alio
sanctior: in domo patris mei mansi¬
ones multe sunt. Nullus eorum ali¬
enabitur ab illa domo: ubi mansi

Expanded text:
o: semetipsum enim exinanivit; non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens . Mortem metuitis huic formae servi; non turbetur cor vestrum, suscitabit illam forma Dei. 2. Sed quid est quod sequitur, In domo Patris mei mansiones multae sunt, nisi quia et sibi metuebant? Unde audire debuerunt, Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset fidentiori atque promptiori, Non cantabit gallus donec ter me neges ? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros. Quia etsi alius est alio fentior, alius alio justior, alius alio sanctior, in domo Patris mei multae mansiones sunt. Nullus eorum alienabit
Abbreviated transcription (Latin):
sine altero noui. Non mͥ sufficit: nͥ &
illũ cui ẽ iste similis nouerim. Ostende
magist̾ discipułu arguebat. qm̃ cor po¬
stulantis uidebat: tamqũa enĩ melior
pat̃ eẽt qm̃ filius. ita philippus patrem¬
nosse cupiebat: & id̾o nec filium scie¬
bat. quo melius aliquid ẽẽ credebat.
Ad hunc sensũ corrigendũ dictũ ẽ: qͥ
uidet me. uidet & patrẽ. Quomͦ tu dicͥs
ostende nobis patre. Nideo quomͦ tu di¬
cas. Non alterum quęris uidere simiłe:
s illum putas ẽẽ meliorem. Non credis
quia ego in patre: & pat in me ẽ: Cur
in similibus distantiã cupis cernere:
Cur inseparabiles separatim desideras
nosse: Deinde ñ ad solũ philippũ s ad
eos pluralit loquit᷑: quȩ ñ sunt m an¬
gustiis coartanda: ut adiuuante ipso
diligentius exponantur¬

Expanded text:
sine altero novi; non mihi sufficit, nisi et sine altero novi; non mihi sufficit, nisi et illum cujus est iste similis noverim. Ostende magister discipulum arguebat, quoniam cor postulantis videbat. Tanquam enim melior esset Pater quam Filius, ita Philippus Patremnosse cupiebat: et ideo nec Filium sciebat, quo melius esse aliquid credebat. Ad hunc sensum corrigendum dictum est, Qui videt me, videt et Patrem. Quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Video quomodo tu dicas: non alterum quaeris videre similem, sed illum putas esse meliorem. Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur, quae non sunt in angustias coarctanda, ut adjuvante ipso diligentius exponantur
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad patrem nͥ ꝑme. Si cognoui¬
stis me. & patrem meũ cognouistis: qm̃
ego ꝑ quẽ uenitur ad patr̃e ꝑducam
uos ad eum: ut ipsum etiã cognoscatis.
S qm̃ illi sum omino simillimꝰ. amodo
cognoscetis eum. cum cognoscetis me:
& iudistis eum. si oculis cordis uidistis
me. Quid gͦ ẽ quod dicis philippe: os¬
tende nobis patre & sufficit nobis:
Tanto inquit tempore uobiscum sũ.
& ñ cognouistis me philippe: Qui uid&
me: uidet & patrẽ. Qd̃ si ad te multũ ẽ
hoc uidere: saltẽ qͦd ñ uides. hoc crede.
Quomͦ enĩ dicis inquit: ostende nobis
patr̃e : Si me uidisti qui om̃imͦ similis
sũ: uidisti illũ cui similis sũ. Quod si
uidere ñ potes: ñ saltim credis qͥa ego
in patre. & pat̾ in me ẽ: Poterat hic di¬
cere philippus:. uideo quide te. & credo
simillimũ ẽẽ patri. S nũquid arguen¬
dus & obuirgandꝰ ẽ. qui cũ simiłe ui¬
det: etiã illũ cui similis ẽ uult uidere:
Simiłẽ quide noui: s adhuc alterum

Expanded text:
r me; si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: quoniam ego per quem venitur ad Patrem, perducam vos ad eum, ut ipsum etiam cognoscatis. Sed quoniam illi sum omnino simillimus, amodo cognoscetis eum, cum cognoscitis me: et vidistis eum, si oculis cordis vidistis me. 3. Quid ergo est quod dicis, Philippe, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis? Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Quod si ad te multum est hoc videre, saltem quod non vides hoc crede. Quomodo enim dicis, inquit, Ostende nobis Patrem? Si me vidisti qui omnimodo similis sum, vidisti illum cui similis sum. Quod si videre non potes, non saltem credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Poterat hic dicere Philippus: Video quidem te, et credo simillimum esse Patri; sed numquid arguendus et objurgandus est qui cum similem videt, etiam illum cui similis est vult videre? Similem quidem novi, sed adhuc alterum
Abbreviated transcription (Latin):
eram eius simillimũ filium: s admo¬
nendi fuerant talem ẽẽ etiam patr̃e
quẽ ñdum uidebant: qualis ẽ filius
quẽ uidebant. Et ad hoc ualet quod
postea philippo dr. qui uidet me. ui¬
det & patr̃e: ñ quod ipse eẽt pater
& filius. quod in sabellianis qui uo¬
cantur etiam patripassiani catho¬
lica fides damnat: s quod tam simi¬
les sunt pat̃ & filius: ut qui uñu no¬
rit. ambos nouerit. Solemus enim
de simillimis duob ita loqui eis qͥ
unũ illorum uident & qualis est
alius uolunt nosse: ut dicamꝰ. Ui¬
distis istum: illum uidistis. Sic gͦ
dictũ ẽ. qui uidet me. uidet & pa¬
tr̃ẽ: ñ utiq ut ipse sit pat̾ qui filiꝰ.
s quod a patris similitudine in nul¬
lo prorsus discrepet filius. Nam nͥ¬

Expanded text:
enim ejus simillimum Filium. Sed admoenim ejus simillimum Filium. Sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem, quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem: non quod ipse sit et Pater, et Filius: quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat; sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum norit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: non quia ipse est Pater qui Filised quod a patris similitudine in nullo prorsus discrepet filius. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum utiq scirent: S facile ista sol¬
uitur questio: si dicamus quod eum
aliqui eorum sciebant. aliqui nesci¬
ebant: atq in his qui nesciebant &¬
philippus erat: ut quod ait. & quo
ego uado scitis & uiam scitis. illis di¬
xisse intelligatur qui sciebant. ñ phi¬
lippo cui dictum ẽ. tanto tempore
uobiscum sum & ñ cognouistis me
philippe. His gͦ qui filium iam no¬
uerãt. etiam illud de patre dictũ ẽ:
& amodo cognoscetis eum. & uidistiᷤ¬
Seum. Dictum est enim ꝓpt̾ om̃i modã
similitudinẽ que illi cum patre ẽ: ut
ideo amodo dicerent᷑ nosse patr̃e: quia
nouerant si milem filium. Ergo iam
sciebant filium: & si ñ om̃s certe qͥdã
eorum: quib dr. & quo uado scitis &
uiam scitis. Ipse ẽ enim uia. S patr̃e
nesciebant: ideo audiunt. Si cogno¬
ustis me. & patrem meum cognosce¬
tis: ꝑ me utiq & illum. Alius enim
ego sum: alius ille. S ne putarent
dissimilem: & amodo inquit cognos¬

Expanded text:
ipsum utique scirent? Sed facile ista solipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus, quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant Philippus erat; et quod ait: Et quo ego vado, scitis, et viam scitis. Illis dixisse intelligatur, qui sciebant: non Philippo, cui dictum est: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre jam dictum est: Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Dictum est enim, propter omnimodam similitudinem, quae illi cum Patre est: ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, qui noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, et si non omnes, certe quidam eorum, quibus dicitur: Et quo vado scitis, et viam scitis. Ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant: ideo audiunt: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognovissetis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognos
Abbreviated transcription (Latin):
ad patr̃ẽ. ficut ait. nemo uenit ad
patr̃e nͥ ꝑ me: manentes in illo. nec
a patre nos quisqũa poterit separa¬
re. nec ab illo. Conectens itaq conse¬
quentia precedentib. si cognouistis
me inquit & patrem meũ utiq cog¬
noscetis: hoc ẽ quod ait. nemo uenit
ad patrem nͥ ꝑ me. Deinde subiungit.¬
Et amodo cognoscetis eum: & uidistiᷤ
Seum. S philippus unus ex apłis qͥd
audierit ñ intelligens: d̾ne inquit
ostende nobis patr̃e. & fufficit nobis.
Cui dñs. Tanto inquit temꝑore uob¬
Scum sum. & ñ cognouistis me phi¬
Slippe: Qui me uidet: uidet & patr̃e.
Ecce increpat: quod tanto tempore
cum ipsis erat. & ñ cognocebatur.
Nonne ipse dixerat. & quo ego uado
scitis & uiam scitis: & se nescire di¬
centes eos hȩc scire conuicerat. ad¬
dendo atq dicendo. ego sum uia &
tanto tempore uobiscũ sum & nõ
cognouistis me. cũ ꝑfecto & quo iret.
& uiam scirent: ñ ob aliud. nͥ quod

Expanded text:
ad Patrem, sicut ait, Nemo venit ad ad Patrem, sicut ait, Nemo venit ad Patrem nisi per me; manentes in illo, nec a Patre nos quis quam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque consequentia praecedentibus: Si cognovistis me, inquit, et Patrem meum utique cognovistis. Hoc est quod ait: Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subEt amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendTanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto et quo iret, et viam scirent, non ob aliud, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
qũa habet. nͥ quod ẽ ipse qui hanc ha¬
bet: sic dedit filio habere uitam in se¬
met ipso. cum ipse sit eadem uita. qmͣ
habet in semet ipso. Num quid autem
nos uita quod ẽ ipse hoc erimus: cum
in illa uita. hoc ẽ in ipso ẽẽ cȩꝑimus:
Non utiq: quia ipse existendo uita.
habet uitam: & ipse ẽ qd habet: & qd̃
uita ẽ in ipso. ipse ẽ in se ipso. Nos au¬
tẽ ñ ipsa uita: s ipsius uitȩ participeᷤ
sumꝰ. Atq ita ibi erimus ut in nobiͦ
ipsis. ñ quod ipse ẽ ẽẽ possimꝰ: s nos
ipsi ñ uita. ipsum habeamus uitam:
qui se ipsum habet uitam. eo quod ip¬
se sit uita. Deniq ipse & in se ipso ẽ
inmutabilit̾: & in patre inseparabilit̃.
Nos uͦ cum in nobis ipsis ẽẽ uoluisse¬
mus. ad nos ipsos turbati sumꝰ: unde
uox illa est. ad me ipsum turbata ẽ
anima mea: atq indeterius cõmuta¬
ti. neq id quod fuimus manere po¬
tuimus. Cum autẽ ꝑ ipsum uenimꝰ

Expanded text:
quam habet, nisi quod est ipse qui hanc haquam habet, nisi quod est ipse qui hanc habet: sic dedit Filio habere vitam in semetipso , cum ipse sit eadem vita quam habet in semetipso. Numquid autem nos vita quod est ipse, hoc erimus, cum in illa vita, hoc est in ipso esse coeperimus? Non utique, quia ipse existendo vita habet vitam, et ipse est quod habet, et quod vita est in ipso, ipse est in seipso: nos autem non ipsa vita, sed ipsius vitae participes sumus, atque ita ibi erimus, ut in nobis ipsis non quod ipse est esse possimus, sed nos ipsi non vita, ipsum habeamus vitam, qui seipsum habet vitam, eo quod ipse sit vita. Denique ipse et in seipso est immutabiliter, et in Patre inseparabiliter: nos vero cum in nobis ipsis esse voluissemus, ad nos ipsos turbati sumus; unde illa vox est, Ad meipsum turbata est anima mea : atque in deterius commutati, neque id quod fuimus, manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus
Abbreviated transcription (Latin):
recte intelliguntur:
si cum suꝑiorib re¬
periuntur habere
concordiam. Conue¬
nire enim debent
precedentia consequentib: quando ue¬
ritas loquitur. Suꝑius dixerat d̃ns.
& si abiero & preparauero uobis locu.
it̾um uenio & accipiam uos ad me¬
ipsum: ut ubi ego sum & uos sitis. De¬
inde addiderat: & qua ego uado sci¬
tis & uiam scitis: nichilq aliud osten¬
dit ẽẽ quod dixit. nͥ quia ipsũ sciebãt.
Quid gͦ ẽ ire ad seipsum ꝑ se iꝑsum.
quod etiam discipłis p̾stat ut eant
ad ipsum ꝑ ipsum: ut potiumꝰ pͥstino
sermone iam diximꝰ. Quod itaq ait.
ut ubi ego sum & uos sitis: ubi erant
futuri nisi in ipso: Ac ꝑ hoc ẽ etiam
ipse in se ipso: & ideo ibi illi ubi & ip¬
se. id ẽ in ipso. Ipse ẽ gͥ uita ȩt̃na. in
qua futuri sumꝰ cum acceꝑit nos ad
se. & ipsa uita ȩterna quod ipsa ẽ in
ipso ẽ: ut ubi ipse ẽ & nos simus. hoc
ẽ in ipso. Sicut enim pater habet uita
insemet ipso. & utiq non aliud ẽ uita

Expanded text:
recte intelliguntur, si cum superioribus reperiuntur habere concordiam: convenire enim debent praecedentia consequentibus, quando veritas loquitur. Superius dixerat Dominus, « Et si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis: » deinde addiderat, « Et quo ego vado scitis, et viam scitis; » nihilque aliud ostendit esse quod dixit, nisi quia ipsum sciebant. Quid ergo esset ire ad seipsum per seipsum, quod etiam discipulis praestat ut eant ad ipsum per ipsum, ut potuimus pristino sermone jam diximus. Quod itaque ait, Ut ubi ego sum, et vos sitis, ubi erant futuri nisi in ipso? Ac per hoc est etiam ipse in seipso, et ideo ibi illi ubi et ipse, id est, in ipso. Ipse est igitur vita aeterna in qua futuri sumus, cum acceperit nos ad se: et ipsa vita aeterna quod ipse est in ipso est, ut ubi est ipse, et nos simus, hoc est, in ipso. Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, et utique non aliud est vita
Abbreviated transcription (Latin):
mã suã ꝓ ouib suis. ex ipsis ouib tam
multos sibi martyres fecit: quato mas
gis debent usq ad mortẽ ꝓ ueritate
certare. & usq ad sanguinẽ ad u̾sus
peccatũ. quib oues ipsas pascendas.
hoc ẽ docendas. regendasq cõmittit.
ac ꝑ hoc p̃cedente passionis eius ex¬
emplo. quis ñ uideat magis debere
imitando pastori herere pastores: sieu
multȩ etiam imitatȩ sunt oues: Sub
quo pastore uno: in grege uno. & pa¬
stores iꝑsi sunt oues. Om̃s quippe fecit
suas oues. ꝓ quib ẽ om̃ib passus: qͥa
& ipse ut ꝓ om̃ib pateretur. ouis est

Expanded text:
mam suam pro ovibus suis , ex ipsis ovibus tam mam suam pro ovibus suis , ex ipsis ovibus tam multos sibi magis debent usque ad mortem pro veritate certare, et usque ad sanguinem adversus peccatum, quibus oves ipsas pascendas, hoc est, docendas regendasque, committit? Ac per hoc praecedente passionis ejus exemplo, quis non videat magis debere imitando pastori haerere pastores, si eum multae etiam imitatae sunt oves? sub quo pastore uno, in grege uno, et pastores ipsi sunt oves. Omnes quippe fecit suas oves, pro quibus est omnibus passus, quia et ipse ut pro nobis pateretur ovis est
Abbreviated transcription (Latin):
Solutus quippe a corpore uolebat
eẽ cum xꝑo: s si fieri posset p̃ter mor¬
tis molestiam. uit̾ã concupiscebat ẽt¬
nolens ad eam uenit: s uolens eã ui¬
cit &e reliquit hunc infirmitatis af¬
fectũ qͦ nemo uult mori. usq adeo
naturalẽ: ut cũ beato petro nec se¬
nectus auferre potuerit. cui dictũ ẽ.
cũ senueris duceris quo ñ uis. Propt̃
nos consolandos etiam in se tͣnsfigu¬
rauit ipse saluator dicens. pat̃ si fie¬
ri potest. tñseat a me calix iste. qui
utiq mori uenerat: nec habebat mor¬
tis necessitatẽ. s uoluntatẽ: potestate
positurus animã suã. & rursus eam po¬
testate sumpturꝰ. S molestia quanta¬
cũq sit mortis. debet eam uincere uis
amoris: quo amator ille. qui cũ sit uita
nr̃a etiam mort̾e uoluit ꝑferre ꝓ nob̾.
Nam si nulla eẽt mortis uel parua
molestia: ñ eẽt tam magna martirũ
gła. S si pastor bonus qui posuit ani¬

Expanded text:
Solutus quippe a corpore volebat Solutus quippe a corpore volebat esse cum Christo, sed si fieri posset, praeter mortis molestiam vitam concupiscebat aetnolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit hunc infirmitatis affectum quo nemo vult mori, usque adeo naturalem, ut eum beato Petro nec senectus auferre potuerit, cui dictum est, Cum senueris, duceris quo non vis. Propter nos consolandos hunc etiam in se transfiguravit ipse Salvator, dicens, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste : qui utique mori venerat, nec habebat mortis necessitatem, sed voluntatem, potestate positurus animam suam, et rursus eam potestate sumpturus. Sed molestia quantacumque sit mortis, debet eam vincere vis amoris, quo amatur ille qui cum sit vita nostra, etiam mortem voluit perferre pro nobis. Nam si nulla esset mortis vel parva molestia, non esset tam magna martyrum gloria. Sed si pastor bonus qui posuit ani
Abbreviated transcription (Latin):
ni homini accidant omĩa. siue his
alia. illis alia dñentur: ex illa radice
quodammꝰ pullulant eũ sũt hominẽ
se ipsos amantes: qd̃ uiciũ maxime
cauendũ est eis qui pascunt oues xꝑi̾
usus cupiditatum suarũ conferant
amor in eo qui pascit oues eius in t̾a
magnũi debet sꝑuałe crescere ardo¬
rẽ: ut uincat etiam mortis natura¬
lem timorẽ: quo mori nolumꝰ. & qñ
tiam dissolui. & ẽẽ cũ xꝑo: ingemis¬
cit tamen grauatꝰ. & ñ uult spoliari
s suꝑuestiri: ut absorbeatur morta¬
le auita. & huic d̃ns dilectori suo
cum senueris inquit extendes ma¬
nus tuas. & alius te cinget: & ducet
quo ñ uis. Hoc enĩ dixit ei: significãs
qua morte clarificaturus eẽt đm.
Extendes inquit manus tuas: hoc
ẽ crucifigeris. Ad hoc autẽ ut ueni
quomͦ fieret. Non enĩ crucifixus.
s utiq crucifigendus. quo nollet
ẽ ductus: nã crucifixus. ñ quo no¬
lebat abiit: s potius qͦ uolebat.

Expanded text:
ni homini accidant omnia, sive his ni homini accidant omnia, sive his alia, illis alia dominentur, ex illa radice quodammodo pullulant, cum sunt homines seipsos amantes. Quod vitium maxime cavendum est eis qui pascunt oves Chrisusus cupiditatum suarum conferant, amor in eo qui pascit oves ejus, in tam magnum debet spiritualem crescere ardorem, ut vincat etiam mortis naturalem timorem, quo mori nolumus, et qutiam dissolvi et esse cum Christo: ingemiscit tamen gravatus, et non vult spoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita . Et huic Dominus dilectori suo. Cum senueris, inquit, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis. Hoc enim dixit ei, significans qua morte clarificaturus erat Deum. Extendes, inquit, manus tuas, hoc est crucifigeris. Ad hoc autem ut veniaquomodo fieret. Non enim crucifixus, sed utique crucifigendus, quo nollet est ductus. Nam crucifixus, non quo nolebat abiit, sed potius quo volebat.
Abbreviated transcription (Latin):
in tantũ ꝓgredi. ut etiam faciant
hereses. sicut blasphemi: nec cedant
scĩs ꝑatrib. sicut parentib ñ obedien¬
tes: & eis qui illos corrigere uolunt.
quia ꝑire nolunt. mala ꝓ bonis reddãt
sicut ingrati: int̃ficiant animas. &
suas & alienas. sicut scelesti: mat̾ne
eccłiȩ uiscera dissipant. sicut in religi¬
osi: ñ compatiantur infirmis. sic̃ sine
affectione: fam̃a scõꝵ maculare conen¬
tur. sic̃ detractores: cupiditates pessi¬
mas ñ refrenent. sic̃ incontinentes: ex¬
erceant lites. sic̃ immites: nesciant
subuenire. sic̃ sine benignitate: indi¬
cent inimicis pioꝵ quȩ occultanda
cognouer̃t. sic̃ ꝑditores: humanam
uerecundiam inuerecunda exagita¬
tione ꝑturbent. sic̃ ꝓcaces: ñ intelli¬
gant neq quȩ loquunt᷑. neq de qͥb
affirmant sic̃ cȩcati: leticias carnales
spualib gaudiis ante ponant. sieut
uoluptatum amatores magis qm̃ dei.
Hec enĩ atq huiusmodi uicia. siue u¬

Expanded text:
in tantum progredi ut etiam haereses in tantum progredi ut etiam haereses faciant, sicut blasphemi: nec cedant sanctis patribus, sicut parentibus non obedientes; et eis qui illos corrigere volunt quia perire nolunt, mala pro bonis reddant, sicut ingrati: interficiant animas et suas et alienas, sicut scelesti; materna Ecclesiae viscera dissipent, sicut irreligiosi; non compatiantur infirmis, sicut sine affectione; famam sanctorum maculare conentur, sicut detractores; cupiditates pessimas non refrenent, sicut incontinentes; exerceant lites, sicut immites; nesciant subvenire, sicut sine benignitate; indicent inimicis piorum quae occultanda cognoverint, sicut proditores; humanam verecundiam inverecunda exagitatione perturbent, sicut procaces; non intelligant neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant , sicut caecati; laetitias carnales spiritualibus gaudiis anteponant, sic voluptatum amatores magis quam Dei. Haec enim atque hujusmodi vitia, sive u
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos amantes. merito dicitur petro
diligis me. & respondet amote: eiq
refertur. pasce agnos meos: & hoc it̾ũ
hoc tercio: ubi etiam demonstrat᷑. uñi
atq id̾e ẽẽ amorẽ & dilectionẽ: nam etiã
dns nouissime ñ ait diligis me. s amaᷤᷤ
me. Non gͦ nos. s ipsũ amemus: & in
pascendis ouib eius. ea quȩ sunt enis.
ñ ea quȩ sunt nr̃a queramꝰ. Nescio quo
enim in extricabili modo. quisqͥs se ipsũ
ñ d̾m amat. ñ se amat: & quisqͥs dm
ñ se ipsũ amat. ipse se amat. Qui eñ
ñ potest uiuere de se. moritur utiq
diligitur de quo uiuitur. ñ se diligen¬
do. magis diligit: qui ꝓpt̃ea se ñ diligit.
ut eum diligat de quo uiuit. Non sint
gͦ se ipsos amantes qui pascunt oues
xꝑi: ne tanqmͣ suas. ñ tanqm ipsius eas
pascant: & uelint ex illis sua lucra con¬
quirere. sicut amatores pecuniȩ uł eiᷤᷤ
dñari sicut elati. uł głari de honorib
quos ab eis sumunt. sicut suꝑbi: uł

Expanded text:
ipsos amantes. Merito dicitur Petro, ipsos amantes. Merito dicitur Petro, Diligis me? et respondet, Amo te; eique refertur, Pasce agnos meos: et hoc iterum, hoc tertio. Ubi etiam demonstratur unum atque idem esse amorem et dilectionem: nam etiam Dominus novissime non ait, Diligis me; sed, Amas me? Non ergo nos, sed ipsum amemus; et in pascendis ovibus ejus ea quae sunt ejus, non ea quae sunt nostra quaeramus. Nescio quo enim inexplicabili modo, quisquis seipsum, non Deum amat, non se amat; et quisquis Deum, non seipsum amat, ipse se amat. Qui enim non potest vivere de se, moritur utiquediligitur de quo vivitur, non se diligendo magis diligit, qui propterea non se diligit, ut eum diligat de quo vivit. Non sint ergo seipsos amantes qui pascunt oves Christi, ne tanquam suas, sed tanquam ipsius eas pascant; et velint ex illis sua lucra conquirere, sicut amatores pecuniae; vel eis dominari, sicut elati; vel gloriari de honoribus quos ab eis sumunt, sicut superbi; vel