comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laudauimus : legamꝰ ⁊ intelligamꝰ: dñs
in monte poiultomagis intelligamꝰ: qo¬
I dñs in monte u̾bum ẽ in altos ł m ñ quasi
humilit̃ iacet qͦd in monte factũ ẽ: nec tͣnse¬
unt̃ ỹtereundum ẽ. s suscipiendum: Tur¬
bas uicdit. esurientes agnouit. misedit̃ pa¬
uit: ñ solum ꝓ bonitate. uerũ &̃ ꝓ potestate:
Quid enum sola ꝓdesset bouitas: uͥ ñ erat pa¬
nis uñ turba esuriens pasceretur. Hisi bo¬
nitati aclesset potestas: leruna illa turba ⁊ esu¬
ut ñ remanerent manes: s uñ pascerent
ñ habebant: Int̾rogauit dñs uñ emerent᷑
panes ad turbas pascendas: & ait seriptura.
oc aũ cdicebat temptans eũ: discipulũ sei¬
licet philippum qͦm int̾rogauerat. I pse

Expanded text:
amus et intelligamus. Dominus in monte. Multo magis intelligamus, quia Dominus in monte, verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est, nec transeunter praetereundum, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit: non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis, unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba et esuut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura, Hoc autem dicebat tentans eum: discipulum scilicet Philippum, quem interrogaverat
Abbreviated transcription (Latin):
Qmia ñ legatꝰ neq angłs. s ipse ueniens saluos
faciet cos: idest ad faluos faciendos eos ñ mit

Expanded text:
Quia non legatus neque angelus, sed ipse veniens salvos faciet eos, id est, ad salvos faciendos eos non mit
Abbreviated transcription (Latin):
samq creaturam ad ministrat. assiduita¬
te uiluer̃: ita ut pene nemo dignetur
atcende oꝑa dĩ mira ⁊ stupenda in qͦlibet
ut ñ maiora s. miohta uidendo stuꝑent.
quibꝰ cotidiana inlierant: Alanis enĩ mi¬
raculum ẽ gubnatio totins mundi. qͣm

Expanded text:
ministrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miracu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aũ intellig̃: quasi legit: Alit̾ enm iui¬
detur pictura : ahit̃ uidentur litt̃ȩ: Picturã
cum uidis: hoc est totum. uidisse laudasse:
teras. si forte ñ eas nosti legere: quid pu¬
tamꝰ eũe qͦd hic scͥptum ẽ : Int̾rogas qͥd sit:
cum iam uideas alqͥd Aliud tͥ demonst᷑¬

Expanded text:
Qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim viQui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est, totum vidisse, laudasse; teras, si forte non eas nosti legere. Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonst
Abbreviated transcription (Latin):
quasi semina erant: ñ quid̾m t̾rȩ uranda¬
ta. s ab eo qui t̾ram fecit multiplieata: hoc
gͦ acdinotum ẽ sensibꝰ qͦ erigeret᷑ mens. &e
exhibitum ocut uͥ exerceret᷑ intellectꝰ.
ut imnsibilem dm̃ ꝑ isibilia oꝑa mira¬
remꝰ: &e erecti ad fidem ⁊ purgati ꝑ
fidem. &ẽ ipsum mninsibilit̾ uide cuꝑemꝰ.
qͦm cde rebꝰ uisibilibꝰ iuisibilẽ nosceremꝰ:
de .xͦ hñt enim su intelligant᷑ lingitã suã
altitudinem ꝑserutemur: ht̃ enĩ alqͥd intꝰ.
ħ qͦd miraiur foris: Uidimꝰ expect᷑auinꝰ
magnum quiddam. p̃clarũ qͥddã & om¬
nino diuinum. qͦd fieri nͥ a dõ ñ possit:
laudauimꝰ de facto factorẽ: S qͦmadino¬
dum si litt̾as pulcͣs alicubi inspiceremꝰ. ñ
nob sufficẽt laudare scͥptoris articulum
qui eas pariles aequales decoras fec̃. nͥ etiã
legeremus qͥd nob ꝑ illas indicau̾t: ita fa¬
ctum hoc qui tantum inspicit. delectatur
pulcr̾itudine facti. ut admiret᷑ artificem:

Expanded text:
quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem, et purgat ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. de Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam. altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus hoc quod miramur foris. Vidimus, exspectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam et omnino divinum, quod fieri nisi a Domino non possit, laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quomodo eas pariles, aequales, decorasque fecerit, nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum aspicit, delectatur pulchritudine facti, ut admiretur artificem.
Abbreviated transcription (Latin):
uirgnie facta ẽ gnãtionẽ eiꝰ quis enarrabit.
Si uͦ sccam id quod ẽ de patre genitꝰ patriq
coȩt̃mis accepisse a patre ista u̾ba cogitatur.
nichil ibi tpris cogitetur:⁊ quasi pruis fu̾it
qui ea ñ habuerit. atq ut hrẽt quȩ ñ habe¬
bat acceꝑit: Qm̃ quicquid d̃s pat̾ dõ fiho
declit: gignendo dedit: Ita enĩ dedit fihio
pat̃ sine quibꝰ filiꝰ ẽe̾ ñ posset: sic̃ ei dechit
ut esset: Nam qͦuͦi alit̾ ũbo uba daret aliqͣ:
in quo ineffabilit̾ dix̃ omnia : S. iã quȩ
secitur: aho st̃ expectanda sermone

Expanded text:
Virgine facta est generationem ejus quis enarrabit ? Virgine facta est generationem ejus quis enarrabit ? Si vero secundum id quod est de Patre genitus Patrique coaeternus, accepisse a Patre ista verba cogitatur, nihil ibi temporis cogitetur quasi prius fuerit qui ea non habuerit, atque ut haberet quae non habebat acceperit; quoniam quidquid Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter Verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia? Sed jam quae sequuntur, alio sunt exspectanda sermone
Abbreviated transcription (Latin):
& iam uenit ut disꝑgninini unꝰ quisq ĩ ꝓpria.
& me solum relinquatis: s credider̾ uere¬
idest qͣm credendum ẽ. inconeusse. firme. sta
cturi aclhuc gͦ discipiili ñ erant cales qͣles eos
dic̃ u̾bis p̃t̾ii tempr̃is quasi iam essent: p̃nunei
eos sic̃ ꝓmissum ẽ doceret oninia Quẽ priꝰ ꝗͣ
accrꝑent quomͦ seruauer̃ eiꝰ sermonẽ. qͦd de il¬
lis quasi fecerint dix̃. ⁊ qñ primꝰ eoꝵ t̃ eũ nega¬
uit. cum ex ore eius audisset qͦd futurũ esset
homini. qui eũ corã hominibꝰ negasset.
dedit gͦ eis ũba sic̃ dix̃ quȩ dedit ei pat̃: s
qñ illa ñ foris ĩ auribꝰ. s intꝰ in cordibꝰ spãlit̃
acceꝑunt.⁊ tẽ uere acceꝑunt: qr tẽ uere cog¬
nouer̃. Uere aut̃ cognouer̃: qr uere credi¬
der̃. Ipsi aũ filio qͦmͦ pat̾ enuerba decħe:⁊
quibus u̾bis homo potuit explicare : faci¬
lior sane questio uidetur. si scłm id qͦd filius
rit quis enarrabit. ⁊ qñ etiam ipsã quȩ de

Expanded text:
ini unusquisque in propria, et me solum relinquatis, sed crediderunt vere, quomodo credendum est, inconcusse, firme, stabcturi. Adhuc ergo discipuli non erant tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntieos, sicut promissum est, doceret omnia: quem priusquam acciperent, quomodo servaverunt ejus sermonem quod de illis quasi fecerint dixit, quando primus eorum ter eum negavit, cum ex ore ejus audisset quid futurum esset homini qui eum coram hominibus negavisset? Dedit ergo eis verba, sicut dicit, quae dedit ei Pater. Sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritualiter acceperunt, tunc vere acceperunt, qnoverunt. Vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtur, si secundum id quod Filius rit, quis enarrabit? quando etiam ipsam quae de
Abbreviated transcription (Latin):
nanifestaui nom̃ tuũ hõibꝰ. usq ad id:
turi sumꝰ: quȩ ita se hñt:
Manfestaui nonĩ tuũ hõibꝰ
qͦs dedisti mͥ de mundo: Qd si de his tantũ dic̃ disei¬
puł cum quibꝰ cenauit. & ad qͦs ante qͣm orare in¬
erꝑet tam multa locutꝰ ẽ: ñ ꝑtinet ħ ad iliã clari¬
ficationẽ siue ut alii int̾p̃tati it głificationẽ. de qͣ
suꝑiꝰ loquebatur. ⁊ qua filiꝰ clarificat uł głificat pa¬
titũ hominibꝰ qͦs dedisti mͥ de mundo. om̃s hic ĩtel¬
ligi uoluit etiã qͥ ĩ eũ fuerant credituri. ad eiꝰ mag¬
nam quȩ futa erat ex omnibꝰ gentibꝰ eccłiã ꝑtinẽ¬
tes. de qua in psalmo canit᷑. in eccłia magna co¬
fitebor tͥ: ẽ plane ista clarificatio qua filius clari¬
ficat patrẽ. cum eiꝰ nom̃ notum fac̃ omnibꝰ gẽtibꝰ.
& tã multis gn̾ationibꝰ hominũ: & tale ħ ẽ quod
ait maufestaui nom̃ tuũ hominibꝰ qͦs dedisti mͥ
de mundo. qͣle illud qͦd paulo ante dixerat ego

Expanded text:
Manifestavi nomen tuum hominibus; usque ad id, turi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interpretati sunt, glorificationem, de qua superius loquebatur, qua Filius clarificat vel glorificat Patuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes hic intelligi voluit, etiam qui in eum fuerant credituri, ad ejus magnam, quae futura erat ex omnibus gentibus, Ecclesiam, pertinentes, de qua in psalmo canitur: In Ecclesia magna confitebor tibi , est plane ista clarificatio, qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, et tam multis generationibus hominum. Ethic ait: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
Nẽ añ inquit ad te uenio: ⁊ hȩc loquor i
mundo. ut habeant gaudiũ meũ ĩpletũ
in semet ipsis: Ecce in mundo loqͥ se dic̃:
qͥ paulo añ dix̾at iã ñ fũ ĩ mundo Qdeur
dixerit ibi exposiumꝰ: numo ipsũ ider¬
posuisse dociumus: S ⁊ qr ñdũ abierat.
Hic acłhuc erat: & qr̾ mox fuerat abiturꝰ.
hic qͣdiamm᷑ iam ũ erat:. Qd fit aũ hoc
gaudium de qͦ ait. ut habeant gaudiũ meũ
impletũ ĩ semet ipsis: iam suꝑus exp̃ssũ est
nͥ ait. ut fint iium sic̃ ⁊ nos ħ gaudiũ su

Expanded text:
em, inquit, ad te venio; et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Ecce in mundo se loqui dicit, qui paulo ante dixerat: Jam non sum in mundo. Quod cur dixerit, ibi exposuimus, imo ipsum id exposuisse docuimus. Ergo et quia nondum abierat, hic adhuc erat; et quia mox fuerat abiturus, hic quodammodo jam non erat. Quod sit autem hoc gaudium, de quo ait: Ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait: Ut sint unum, sicut et nos.
Abbreviated transcription (Latin):
N enĩ scdm ꝓuectũ cordis ⁊ uitȩ id acciꝑe pos¬
ĩmundo. qͦd mundana aclhue sapiant: ille
aũ iã ñ esse ĩ mundo sapiendo diuina: Posi¬
tum ẽ hic enĩ unum u̾bũ: qͦd nos ita intel¬
ligere onmino ñ sinat. Qañ ait ⁊ ñ sũ ĩ mũ¬
do: s. iam ñ sum ĩ mundo: ꝑ ħ oftendens fu¬
isle se ĩ mundo. iã ñ ẽẽ: Numqͥd gͦ fas ẽ. ut
eũ eredamꝰ aliqñ mundana sapuisse: & ab
ħ errore lib̾atũ iã ñ illa saꝑe: Qs tã impio
sensu se inluerit.  Restat gͥ ut scdm id qͦd
ettã ipse ĩ mnundo priꝰ erat. ĩ mundo se dixe
tardius ꝑ ħ ostendens. qͦd se iã ñ hic ẽẽ. illos
aũ hic esse dix̃ : eum ⁊ ipse hic ⁊ illi adhue
essent: Sic enim locutꝰ t̃ hõ congruens ho¬
minibꝰ: ut mos loq̃ndi sese ht humanꝰ: an
ñ cotidie dicimꝰ iam ñ est hic. de aliqͦ quã¬
tocius abituro: Et maxime ħ de morituris
quid lecturos mouere posset: adiecit: Et ego
ad de uenio: Sic exponens qͦdammͦ: eur di

Expanded text:
 vitae id accipere posin mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est enim hic unum verbum quod nos ita intelligere omnino non sinat: quia non ait, Et non sum in mundo; sed, Jam non sum in mundo: per hoc ostendens fuisse se in mundo, jam non esse. Numquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod ipse etiam in mundo prius erat, in mundo se dixertardius, per hoc ostendens, quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum et ipse hic et illi adhuc essent. Sic enim est locutus, homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus, Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris quid lecturos movere posset adjecit, Et ego ad te venio: sic exponens quodammodo cur d
Abbreviated transcription (Latin):
suo tp̃r fieret. qͦadinodũ añ oĩa tpr̃a p̾dstinatũ
erat ut fieret: Qͥs qͥs gͥ d̃ĩ filiũ p̃destinatũ ne¬
gat: hunc eundem filiũ hominis negat: S.
ꝓpt̾ contenciosos: etrã hinc audiamꝰ apłm ĩ
suarũ exordio litt̾arum: Nam ⁊ pͥma epłarũ¬

Expanded text:
 fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem Filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio litterarum: Paulus ser
Abbreviated transcription (Latin):
rare natiras: Qñ gͦ seruabat discipłos suos
filius p̃sentia corꝑali:ͥ ñ expec̾tabat pat̾ ad
custodiendũ suecede filio discedenti: s eos
amibo seruabant potentia sp̃ali ft qñ ab eis
abstulit filius p̃sentiã corꝑalẽ. tenuit eũ pa¬
tre custodiam sp̃ãlem: qr ⁊ custodiendos
qñ filuis hõ accepit. eustodiȩ pat̾nꝵ ñ eos
abstulit: ⁊ eum pat̾ filio custodiendos d̾dit.
ñ dedit sine ipso eui dedit: s dedit homini
filio. ñ sine dõ eodem ipso utiq filio: Seqr̃¬

Expanded text:
rare naturas. Quando ergo servabat discipulos suos rare naturas. Quando ergo servabat discipulos suos Filius praesentia corporali, non exspectabat Pater ad custodiendum succedere Filio discedenti, sed eos ambo servabant potentia spirituali; et quando abiens abstulit Filius praesentiam corporalem, tenuit cum Patre custodiam spiritualem, quia et custodiendos quando Filius homo accepit, custodiae paternae non eos abstulit; et cum Pater Filio custodiendos dedit, non dedit sine ipso cui dedit, sed homini Filio non sine Deo, eodem ipso utique Filio. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
qa rogat: intelligimꝰ aũ dm̃ in eo qͦs unũ
funt. & ipse ⁊ ille qͦm rogat: S est aclhuc
ĩ oseqͣ̃ntibꝰ locꝰ: uͥ de hacre diligentiꝰ dispu¬
tandum ẽ: Hic aũ sequit᷑. Cimi essẽ cũ eis : ego
seruabam eos in nomine tuo: Me inqͥt ueni¬
ente ad te. serua eos ĩ nomine tuo: in qͦ eos
qñ cũ eis erã. & ipse seruabã: In nomine pa¬
t̾s seruabat clucipulos suos filiꝰ hõ cũ eis hu¬
mana p̾sentia constitutꝰ. s &e̾ pat̾ ĩ nomune
filii seruabat. qͦs ĩ nomine filii petentes ex¬
audiebat: His quippe id̾m filiꝰ dix̃at. Am̃ am̃
dico uob̃: siquid petieritis patrẽ ĩ nomine
benꝰ acciꝑe. uelut uicissim nos seruent pat̃¬
⁊ filius.⁊ amboꝵ ĩ nob̾ custodiendis alt̾nante
alius: Simul enim nos custodiunt pat̾ ⁊
sic̾ ũbum caro factũ descendit ut leuaret.
ñ cecidit ut iaceret: Si descend̾utẽ cogno¬
iumꝰ. cũ leuante surgamꝰ : & intelligamꝰ eũ
ita loquit᷑ ꝑsonas eum distinguere. ñ sepa¬

Expanded text:
lligimus autem Deum in eo quod unum sunt et ipse et ille quem rogat. Sed est adhuc in consequentibus locus ubi de hac re diligentius disputandum est. 6. Hic autem sequitur: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo. Me, inquit, veniente ad te, serva eos in nomine tuo, in quo eos quando cum eis eram, et ipse servabam. In nomine Patris servabat discipulos suos Filius homo, cumana praesentia constitutus. Sed etiam Pater in nomine Filii servabat, quos in nomine Filii petentes exaudiebat. His quippe idem Filius dixerat: Amen amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine bemus accipere, velut vicissim nos servent Pater et Filius, amborum in nobis servandi alternante succedat. Simul enim custodiunt Pater eSicut Verbum caro factum desnon cecidit ut jaceret. Si descendentem cognovimus, cum levante surgamus, et intelligamus, cum ita loquitur, personas eum distinguere, non sepa
Abbreviated transcription (Latin):
filii parit̃ erant: Nunc aũ hõ idm ipse filius
accepit eos qͥñ erant ipsiꝰ. qr ⁊ formã serui ac¬
cepit d̃s idem que ñ erat ipnꝰ: Sequit᷑ acdic̃:
ut sermonẽ tuũ seruauer̃. Nẽ cognouer̃ qͥa
om̃ia qͦ dedistimͥ abste s. id est cognouer̃ qr
abs te sum:. Simul enĩ pat̾ dedit omĩa: cũ ge¬
nuit qui hr̃et om̃ia Qͥa u̾ba inquit qͦ dedisti
mͥ dedi eis: & ips acceꝑunt .i. intellexer̃ atq
tenuer̃: Tc̃ enĩ u̾bũ accipitur: qñ m̃te ꝑcipi¬
tur: Et cognouer̃ inqͥt uere q a te exii: ⁊
credider̃ q tu me misisti Et hic subaudiendũ
est uere: qͦd enĩ dix̃ cognouer̃ uere: expo¬
nere uoluit adiungendo ⁊ credider̃ ħ itaq
credidert̃ uere. qͦd cognouer uere: Id enĩ
est a te exii: qͦd ẽ tu me misisti: Cũ gͦ dixisset
cognouer̃ uere: ne quisqͣm putaret istã cog¬
nitionẽ iam ꝑspeciẽ factã ñ ꝑfidẽ.⁊ exponẽ¬

Expanded text:
Filii pariter erant. Nunc autem homo idem ipse Filius Filii pariter erant. Nunc autem homo idem ipse Filius accepit eos qui non erant ipsius, quia et formam servi accepit Deus idem quae non erat ipsius. 6. Sequitur ac dicit, Et sermonem tuum servaveomnia quae dedisti mihi abs te sunt, id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit, qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis; et ipsi acceperunt, id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt vere quia a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est vere. Quod enim dixit: Cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo: Et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere quod cognoverunt vere. Id enim est a te exii, quod est: Tu me misisti. Cum ergo dixisset Cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speciem factam, non per fidem, exponen
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit. ab illo ht̃ ut possit: ⁊ simul utrũq sẽꝑ
quieqͥd potuit pat̾. semꝑ eũ illo faiꝰ potuit:
potens: utiq om̃itenens: Idenim potiꝰ ubũ
e ũbo intp̃tamur. si ꝓpͥe uolumꝰ dic̃e qͦd a greis
tenens.⁊ nͥ tantunclem ualere sentirent:. Quid
gͦ umꝗͣ hr̃e potuit ęt̾nus omnitenens qͦd nõ
sunul habuerit coȩt̾nus omĩtenens: Quod
itaq ait ⁊ mͥ eos dedisti: hominẽ se accepisse
hanc potestatẽ ut eos hrẽt ostendit: Qm
qui semꝑ om̃ip̃s fuit. ñ semꝑ hõ fuit: Qm ob¬
rem cum patri potus tribuisse uideat᷑ ut ab¬
illo eos acceꝑit. qm̃ ex ipso ẽ quicqͥd ẽ de qͦ
est: etiã ipse fibi eos dedit: hoc ẽ cum patre
ds̃ xͨ homini aͦ qͦd cũ patre ñ ẽ hoĩes dedit:
Deniq qui ħ loco dic̃ tui erant ⁊ mͥ eos dedisti:
iam suꝑuis eisdem discipuł dixerat: Ego uos
de mundo elegi. Quos ds̃ filius de mundo
elegit cimi patre: idem ipse homo filius
de mundo eos accepit a patre: N enĩ pat̾ il¬

Expanded text:
illo habet ut possit; et simul utrumque semper quidquid potuit Pater, semper cum illo Filius potuit; potens, utique omnitenens. Id enim potius verbum e verbo interpretamur, si proprie volumus dicere, quod a Graecis tenens, nisi tantumdem valere sentirent. Quid ergo unquam habere potuit aeternus omnitenens, quod non simul habuerit coaeternus omnitenens? Quod itaque ait, Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem ut eos haberet, ostendit; quoniam qui semper omnipotens fuit, non semper homo fuit. Quamobrem, cum Patri potius tribuisse videatillo eos acciperet, quoniam ex ipso est, quidquid est, de quo est etiam ipse; sibi eos dedit, hoc est, cum Patre Christo, quod cum Patre non est, homines dedit. Denique qui hoc loco dicit: Tui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat: Ego vos de mundo. Quos Deus Filius de mundo elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre: non enim Pater il
Abbreviated transcription (Latin):
sum inqͥt in eis lc̃ suã clarificationẽ tãqͣm
facta sit diẽ. cũ adhue esset fut᷑a: suꝑiꝰ aũ a
patre poscebat ut fieret: S utrũ ipsa sit ela¬
rificatio de qͣ dixerat. & nẽ clarifica me tu pat̃
ap̃ temet ipsũ. claritate qͣm habui priꝰ ꝙͣ uñdꝰ
esset ap̃ te. utiq requirendũ ẽ Si enĩ ap̃ te.
qͣm in eis  an cũ hoc ipsũ ĩnoteseit eis: ⁊ ac
ꝑ ipsos om̃ibꝰ qui credunt eis testibꝰ suis: Loffu¬
mus plane sic intelligere dixisse diũ de
apłis: qͦd clarificatꝰ sit in eis: dicendo enĩ iã ee̾
factum. ostendit iam fuisse p̾destinatũ: & cer¬
tum hab̾i uoluit qͦd esset fut̾um: Et ia inqͥt ñ

Expanded text:
sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura: superius autem a Patre poscebat ut fieret. Sed utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetip requirendum est. Si enim apud te, quomodo in eis? An cum hoc ipsum innotescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis, possumus plane sic intelligere dixisse Dominum de Apostolis quod clarificatus sit in eis? Dicendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. E
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. qui uiuunt secłm concupiscen¬
tiam mundi: & ñ sunt in ea sorte gr̃e. ut
ab illo eligant᷑ ex mundo: Nitaq ꝓ mundo:
s. ꝓ his qͦs ei pat̾ dedit rogare se cdiẽ: ꝑ ħ enĩ qͦd
eos illi pat̾ iam declit: factũ ẽ ut ñ ꝑtineant
Quia tui sunt: Neq enim qr pat̾ eos filio de¬
dit amisit ipse qͦd dedit: eum alhue filiꝰ seqͥt᷑
ac cdicat: ⁊m̃a om̃ia tua s̃. & tua m̃a: uͥ sa¬
tis apparet: qͣm unigeniti filii sint oĩa qͦ st̃ pa¬
tris: ꝑ ħ utiq qͦd etiã ipse ds ẽ &e de patre
pat̾ est natꝰ equalis. ⁊ ñ qͦͣm dic̾til ẽ uni ex
duobꝰ filiis maiori scilicet. tu mec̃ es semꝑ. et
omnia m̃a tua st̃ Illud enum clic̾tũ ẽ de his
omnibꝰ ereaturis quȩ infra creaturã sc̃am
rationalem sunt. quȩ utiq subilinit᷑ ecłiȩ:⁊
in qͣ uniũsa eccłia ⁊ illi duo intelligunt᷑ fi¬
lii maior ⁊ minor. cũ om̃ibꝰ angłis scĩs: qͥbꝰ
hic sit etiã ipsa creatura rõnalis. quȩ ñ nͥ dõ

Expanded text:
intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro eis quos Pater dedit, rogare se dicit: per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse quos dedit, cum adhuc Filius sequatur ac dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet qtiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis, non quomodo dictum est uni ex duobus filiis, majori scilicet: Tu mecum semper es, et omnia mea tua sunt ; Illud enim dictum est de his omnibus creaturis quae infra creaturam sanctam rationalem sunt, quae utique subduntur Ecclesiae. In qua universa Ecclesia et illi duo intelliguntur filii major et minor cum omnibus angelis sanctis, quibus hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ ẽ .xͥ. ꝑ qͦͣm collit pecẽm mundi huiꝰ: hoc
nom̃ eiꝰ priꝰ occultũ om̃ibꝰ. nẽ manifestauit eis
qs dectit ei pat̾ ipse de mundo: S qm manife¬
stauit: fi ñdiun uenit hora de ꝗͣ suꝑiꝰ dix̾at qͦd
ueniret hora cũ iã ñ ĩ ꝓũbiis inqͥt loqͣr nob̾.
s palã d̾ patͤ annunciabo uob̾: anuͦ ãnunei¬
atio manifesta putabit᷑ ĩ ꝓu̾biis  Cur gͦ dictũ
modũ illud. om̃ia qͤ audiui apat᷑ mõ nota
feci uob. qͦd ũdũ fec̾at: s loq̃bat᷑ qͣsi feci¬
sset : q ĩmobilit̃ ẽc̾ p̃fixũ sciebat ut fac̾e̾t:
tui erant ⁊ mͥ eos dedisti : an aliqñ erãt pa
tris.⁊ qñ ñ erant uugeniti filii eiꝰ ⁊ Et habu¬
it aliqñ pat̃ aliqͥd sine filio : absit Uerũtũ
habuit aliqͥn aliqñ dĩ filiꝰ qͦd ñdũ habuit
idem ipse hõ fiiꝰ: qr ñdũ erat hõ fac̾tꝰ ex
matre. qñ tñ habebat uniu̾sa cũ pat᷑ Qua¬

Expanded text:
llit peccatum mundi , hoc nomen ejus prius occultum omnibus, nunc manifestavit eis quos dedit ei Pater ipse de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum i a Patre meo, nota feci vobis : quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset, quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. Tui erant etris, quando non erant unigeniti Filii ejus? et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit; veruntamen habuit aliquando aliquid Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius, quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre; qua
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum claritate qͣm habui priꝰ ꝗͣ mundus
esset ap̃ te: om̃s suos uolebat intelligi. quibꝰ
notũ faciendo patrẽ clarificat eũ: Cum enĩ
dixisset ut filius tuus clarificet te: mox qͣm¬
adinodum id fieret demonstrauit dicens:
Sic̃ dedisti ei potestatẽ ominis caruis: ut
om̃e qͦd dectisti ei det eis uitã ȩt̾nã: ħ ẽ aũ
qͥm misisti iħm xp̃m: Nõ eiũ pot̾ cognitione
hominũ clarificari pat̃. nͥ ⁊ ille cognoseat᷑
ꝑ qͥm clarificatur. idest ꝑ qͦm ppłis innotes¬
cit: Hȩc ẽ clarificatio patris: quȩ ñ circa so¬

Expanded text:
ipsum, claritate quam habui antequam mundus esset, apud te, omnes suos volebat intelligi, quibus notum faciendo Patrem, clarificat eum. Cum enim dixisset: Ut Filius tuus clarificet te, mox quemadmodum id fieret demonstravit, dicens: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aetm misisti. Non enim potest cognitione hominem clarificari Pater, nisi ille cognoscatur per quem clarificatur, id est populus innotescat, et haec est clarificatio Patris, quae non circa so
Abbreviated transcription (Latin):
liũ ñnulli accipiunt in hoc quod ei ñ peꝑ
cit: s ꝓ nob omnibꝰ tradidit eũ: S st passi¬
one clarificatꝰ dr̃.⁊ qͣntomag̾ resurrectione:
Nam in passione mag̾ eiꝰ humilitas qͣm cla¬
ritas cõmendat᷑: apło teste qui dic̃ humi
liauit semet ipsũ factꝰ obediens usq ad mor¬
tẽ. mortẽ aũ cruciss Demde sequit᷑: & de eꝰ
clarificatione iam dic̃: ꝓpt̃ quod ⁊ ds̃ illũ

Expanded text:
eptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te » ercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Sed si passione clarificatus dicitur, quanto magis resurrectione? Nam in passione magis ejus humilitas quam clatanquam dicens, Pater, quam propter homines et apud homines ad me clarificandum simul contem, mortem autem crlium
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ipsum apud semet ipsũ. ad suã dext̾am
collocando: S ⁊dõ pꝰea de clarificando parre
uͥ ait ego te clarificaui ũbum p̃t̃ꝑai tpris po¬
nere maluit : ut monstraret in p̃destinati¬
one iam factum. & ꝓ iam facto hũdum
qd certissime fuerat᷑ futum: idest ut a
patre apud patrem głificatꝰ. patrẽ sr̃ t̾rã
głificaret ⁊ filus S hanc p̃destinationẽ
in sia elarificatione manifestuis aꝑuit. qua
eum clarificauit pat̃: in eo qͦd aduiuxit.
claritate qͣm habu prius qͣui mundꝰ esser
apud te Ordo u̾boꝵ ẽ: quam habu ap̃
te prius qͣm mundꝰ eẽt Ad ħ ualet qͦd art.
o nẽ clarifica me: ħ est sic̃ tẽ. ita nnẽ: Sic̃ tẽ

Expanded text:
vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. Sed ideo postea de clarificando Patre, ubi ait: Ego te clarificavi, verbum praeteriti temporis ponere maluit, ut monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam facto habendum quod certissime fuerat futurum; id est, ut a Patre apud Patrem glorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. Sed hanc praedestinationem in sua clarificatione manifestius aperuit, qua eum clarificavit Pater, in eo, quod adjunxit: Claritate quam habui priusquam mundus esset apud te. Ordo verborum est quam habui apud te priusquam mundus esset. Ad hoc valet quod ait: Et nunc clarifica me. Hoc est, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ut pat̾ faceret ꝑ quod illud fitius facturꝰ eẽc
cationẽ etiã filius esser clartficaturꝰ patrẽ: De¬
niq si de re quȩ futura erat ponamꝰ &̃ futi
tum: nulla sentenciȩ remanebit obseuritas.
Uelut si dixisset ego te clarificabo suꝑ t̾rã. opꝰ
consummabo quod dedisti mͥ ut faciã: & nẽ
clarifica me tu pat̾ aput temet ipsum: llẽpe
ita planum ẽ : sic̃ illud uͥ ait: Clarcfica fiti¬
um tiumm: ut filius duus clarificet ce Et
ipsa ẽ omnino sentencia: nͥ qe hic dic̾tꝰ est
enisoem clarificationis modꝰ. ibi aũ tacitꝰ.
tamꝗͣ illud isto exponeret᷑. eis quos pot̾at
ꝑmouere. qͦmͦ pat̃ filiũ. &. maxime qͦmͦ pa¬
trẽ clarificaret. Filiꝰ: Dicendo enĩ clarificari
a se patrẽ sr̃ t̾rã. se aũ apatre apud eund̃m
patrẽ : modũ ꝓfecto utrusq clarificatio¬
nis ostendit: Ipse quippe patrẽ clarifica¬
uit suꝑ t̾ram. eum gentibꝰ p̃dicando: pat̃

Expanded text:
ut Pater faceret, per quod illud Filius facturus esseut Pater faceret, per quod illud Filius facturus essecationem etiam Filius esset clarificaturus Patrem? Denique si de re quae futura erat ponamus etiam ftum, nulla sententiae remanebit obscuritas, velut si dixisset: Ego te clarificabo super terram; opus consummabo, quod dedisti mihi ut faciam, et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum. Nempe ita planum est, sicut illud ubi ait: Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Et ipsa est omnino sententia, nisi quia hic dictus est ejusdem clarificationis modus, ibi autem tacitus, tanquam illud isto exponeretur eis quos poterat permovere quomodo Pater Filium, et maxime quomodo Patrem clarificaret Filius. Dicendo enim clarificari a se Patrem super terram, se autem a Patre apud eumdem Patrem, modum profecto utriusque clarificationis ostendit. Ipse quippe Patrem clarificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ uenit hora clarifica filtũ tuum: ut fi¬
lius tuus clarificet te: In quo u̾boꝵ ordine
osteutłat prius a patre clarifieantũ filuĩ.
ut patrem clarificaret ⁊ filius: Modo aũ dix̃:
ego te clarificaui suꝑ t̾ram. opꝰ cõsũinaui
quod dedisti mͥ ut faciam. & nunc clarifica
me: taiqͣni prior ipse patrẽ clarificaũi. a
quo deui ut clarificet᷑ exposcit: Ergo intelli¬
gendũ ẽ utroq u̾bo suꝑius usũ sedm id qͦd
futurum erat. eoq ordine quo fut᷑um erat.
clarifica filiũ ut te clarificet filius.i mͦ uͦ u
sum fuisse ũbo p̾t̾iti temꝑis de re futura: ul
ait: Ego te clarificaui suꝑ t̾rã: opꝰ consũma¬
ui qͦd declisti mͥ ut faciã: dem̃ dicendo ⁊ nẽ
clarifica ine tu pat̾ aput temet ipsũ. quasi po¬
ffius esset clartficandus a patre qͦm priꝰ ipse cla¬
rificauerat. qͥd ostendit nisi suꝑuis uͥ ait ego
ce clarificaui suꝑ t̾rã ita locutũ se fuisse. tãꝙͣ
fecisset quod facturꝰ esset ⁊ hic aũ poposcisse¬

Expanded text:
Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. In quo verborum ordine ostenderat prius a Patre clarificandum Filium, ut Patrem clarificaret et Filius. Modo autem dicit: Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam: et nunc clarifica me; tanquam prior ipse Patrem clarificaverit, a quo deinde ut clarificetur exposcit. Ergo intelligendum est utroque verbo superius usum secundum id quod futurum erat, eoque ordine quo futurum erat, Clarifica Filium, ut te clarificet Filius: modo vero usum fuisse verbo praeteriti temporis de re futura, ubi ait, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Deinde dicendo, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat; quid ostendit, nisi superius ubi ait, Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam fecisset quod factur
Abbreviated transcription (Latin):
quidam sic intelligendũ putar̃: tamꝗͣ. uat᷑a
humana quȩ suscepta ẽ a ubo conu̾t̾etur ĩ
u̾bum. ⁊ homo mutaret᷑ in dm̃i: Imo si dui¬
gentius quod opinati sunt cogitemꝰ: hõ
ꝑiret in dõ: Ni enim quisꝗͣ ex ista mutaci¬
one homiis. uł duplicari dĩ u̾bũ dicturꝰ
Euł augeri: ut aut duo sint qͦd unum fuit.
aut amplius sit quod minus fuit.. Porro
si natira humana in u̾bũ mutata atq
conũsa. u̾bum dĩ qͣntum erat & qͦd erat hoc
erit: uͥ est homo siñ ꝑͥit: S ad hane opi¬
monem qͣmu̾itati ꝓrsus ñ uideo conuenire:
nichil nos urget. si filio dicente ⁊ nẽ clarifi

Expanded text:
quidam sic intelligendum putaverunt tanquam natura humana, quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum, imo si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa Verbum Dei quantum erat, et quod erat? Hoc erit: ubi est homo, si non periit? Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urge
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa ĩ ecelo ⁊ mt̃ra. uisibilia ⁊ inuisibilia:
Sic̃ gͦ declisti ei potestatẽ inqͥt oĩs carnis: ita
głificet te filiꝰ: Idest uotũ te faciat om̃i car¬
ni qͣm dedisti ei: Sic enĩ dedisti: ut om̃e qͦd
decdisti ei dͥet eis uitam ȩtnã: hȩc ẽ aũ uita
et᷑ua inquit: ut cognoscant te solũ uerũ dm̃.

Expanded text:
 invisibilia . Sicut ergo dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut cognoscant te solum verum Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
sonȩ fuscepta ẽ a ũbo ꝑ quod facta s̃ onña:
S. quomͦ consuminauit opꝰ quod accepit
ut faciat.⁊ cum restet adhuc passionus ex¬
ꝑuntum. uͥ mr̃ibꝰ suis maxime p̾buit qͦd
seq̃rent᷑ exempluni. ⁊ uñ ait apłs petrus.¬

Expanded text:
ersonae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? ersonae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde ait apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
omis carnis:⁊ & sic deilisti ut om̃e qͦd d̾disti
ei aet eis uitani ȩrnã. & hȩc ẽ uita ȩt̃ua ut
cognoscant te: sic te gͥ filius głificat. ut
om̃ibꝰ qͦs dedisti ei te cognitui faciat: Porro
si cognitio di ẽ uita et̾na: tantoinagͥ iuiuere
tendimus. qͣntomag̃ ĩ hac cognitionie. ꝓfisc.
Nõ aũ moriem᷑ in uita ęt̃na Tue gͦ cli cog¬
nitio ꝑfecta erit: qñ nulla morserit: Sũ
ni quiclam sunt int̾p̃tati clarifica. quidam
fama cum laude: at si homo lauclatur cũ
erit clĩ sine fiue laudatio: ibi erit dĩ plena
cognitio: Et qe plena cognitio: idõ summa
clarificatio uł głificatio S prius hae clarifi¬
eatur cds: dum annunciat᷑ hõibꝰ innotesei.
Ego te clarificatii suꝑ t̾ram: opiis consũmaui
qͥđ dedisti mͥ ut factam Nõ ait iuissisti s
dedisti: uͥ commendat᷑ euidens gr̃a: Quid
enim ht̃ quod ñ accepit & in unigenito
humana natura : an nõ accepit ut nichil
mali s. bona fac̾et omnia: qñ ĩ unitatẽ ꝑ¬

Expanded text:
arnis, et sic dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam, et haec est vita aeterna, ut cognoscant te: sic te igitur Filius glorificat, ut omnibus quos dedisti ei, te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna: tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, quando nulla mors erit. Sumni quidam interpretati sunt, clarifica; quidam,fama cum laude. At si homo laudatur cum erit Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei plena cognitio; et quia plena cognitio, ideo summa clarificatio vel glorificatio. 4. Sed prius hic clarificatur Deus, dum annuntiatus hominibus innotescit, m: opus consummavi quod dedisti mihi, ut faciam. Non ait jussisti, sed dedisti, ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet, quod non accepit, etiam in unigenito humana natura? An non accepit ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem p
Abbreviated transcription (Latin):
mur. ꝓpt̃ hanc omnẽ tribulationẽ fortit̾ fusti¬
nemꝰ: ut ui hac felicit̾ sine ulla tribulatione
regnemꝰ: Merito ad eam clausit u̾ba. quȩ pa¬
rum intelligentibꝰ discipuł erant ꝓu̾bia: intel¬
lecturis ea qñ eis cdedisset ꝓmissum sp̃m seĩn.
de qͦ suꝑuis ait: Hȩc locutꝰ si uob̾: apud
uos maneus: Paraclitꝰ aũ sp̃s sc̃s qͣm muttet pat̾

Expanded text:
mur: propter hanc omnem tribulationem fortiter sustimur: propter hanc omnem tribulationem fortiter sustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus. Merito ad eam clausit verba, quae parum intelligentibus discipulis erant proverbia; intellecturis ea quando eis dedisset promissum Spiritum sanctum, de quo superius ait: « Haec locutus sum vobis, apud vos manens. Parac
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ adiuuante dño tractaturi: dixe¬
rat iħs. Hȩc locutꝰ sum uob̾: ut ĩ me
pacẽ habeatis. Quȩ ñ recentiora pau¬
lo suꝑuis ab eõ dicta. s. omnia debemꝰ acci¬
ꝑe.i siue quecumq illis locutꝰ ẽ ex qͦ eos ce¬
pit hr̃e discipulos: suie certe ex quo pꝰ cenã
exorsus ẽ hunc admirabilẽ ꝓlixũq sermonẽ:
Talem quippe comimemorauit carssã. eur cis fit
loquitꝰ. ⁊ ut ad eum finẽ rectissime referant᷑ uł
om̃ia quȩ locutꝰ ẽ eis. uel ea maxime quȩ dix̃
iam ꝓ eis moriturꝰ. tãquã u̾ba nouisfima: post¬
ea qͣm de conuiuio sc̃o ille qui eũ fuerat tradi¬
turꝰ egressus est: hanc gͦ causã cõmendauit ser¬
monis sui: ut m illo pacẽ hr̃ent: ꝓpt̃ quod to¬
tum agitur qͦd xͥani sumꝰ. hȩc enĩ pax finẽ tpris
ñ ht̃: & om̃is piȩ nr̃ȩ intencionis actionisq
finis ipsa erit:. aApt̾ hanc saeͣm̃tis ĩ ibiiimun:
ris ounibꝰ consolam᷑ : hac p̃ssuris ounibꝰ lib̾a¬

Expanded text:
mus, adjuvante Domino, tractaturi, dixerat Jesus: Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis: quae non recentiora paulo superius ab eo dicta, sed omnia debemus accipere, sive quaecunque illis locutus est, ex quo eos coepit habere discipulos, sive certe, ex quo post coenam exorsus est hunc admirabilem prolixumque sermonem. Talem quippe commemoravit causam, cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur, vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam de convivio sancto ille, qui eum fuerat traditurus, egressus est. Hanc enim causam commendavit sermonis sui, ut in illo pacem haberent, propter quod totum agitur quod Christiani sumus. Haec enim pax finem temporis  sed omnis piae nostrae intentionis actionisque finis ipsa erit. Propter hanc Sacramentis ejus imbuimur, ris omnibus consolamur, hac a pressuris omnibus libera
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Uener enĩ ad tantam desꝑationẽ. & suȩ pristi¬
nȩ fidei ut ita dixerĩ mortẽ. qͣnta apparuit in illo
cleopha qui pꝰ eiꝰ resurrectionẽ cũ illo se loqͥ nesei¬
ens. & qͦd ei contigerit narians: nos inquit sꝑaba¬
mus qͦd ipse fuerat redempturꝰ isrł. Ecce quomͦ eũ
reliqͥrant: deserendo Pet̃iã fidẽ qͣ in eũ ante eredi¬
dant: In ea uͦ p̾ssura qͣm pꝰ euis głificationẽ accep
to spu scõ ꝑtuler̃. ñ eum reliquer̃: & qͣmuis fu¬
gerent de ciuitate in euiitatẽ. ab ipsotnii fuger̃.
ł ut hñtes p̃ssurã ĩ mundo in illo pacẽ tenerent.
eis quod nc̃ dictum ẽ eis. Confidite: ego inci
mundũ. Conficł̾imt: & uicer̃: In qͦ nͥ in illo:
nõ enĩ iucisset ille mundũ: si m̃bra eiꝰ uince¬

Expanded text:
atis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristiatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei, ut ita dixerim, mortem, quanta apparuit in illo Cleopha, qui post ejus resurrectionem cum illo se loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans, Nos, inquit, sperabamus quod ipse fuerat redempturus Israel . Ecce quomodo eum reliquerant, deserendo etiam ipsam fidem qua in eum ante crediderant. In ea to pertulerunt, non eum reliquerunt: et quamvis fugerent de civitate in civitatem, ab ipso non refugerunt; sed ut habentes pressuram in mundo, in illo pacem tenerent, eis quod nunc dictum est eis, Confidite, ego vici mundum. Confiderunt, et vicerunt. In quo, nisi in illo? Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut in me pacem habeatis: In mundo p̾sfuram
habebitis: s confidite ego uici imindũ: Illud
iiitium fuerat habitura ista p̃ssura.⁊ de quo
suꝑius. ut eos osteniłet paruulos quibꝰ adhuc
ñ intelligentibꝰ & aliud ꝓ alio sencientibꝰ. ꝓ¬
uerbia quodammͦ uidebant᷑ esse quȩcumq
magna ⁊ diuina dixisset: at:. M creditis: ec¬
ce uenit hora ⁊ iam uenit: ut disꝑgamini
unꝰ quisq in ꝓpria: Ecoe initium p̾ssurȩ: s¬
ñ eo mͦ ꝑseueraturȩ Qo enim adunix̃ ⁊ me
solum relinquatis. ⁊ ñ uult eos tales ẽẽ in cor¬
seq̃nti p̃ssura qͣm pꝰ eiꝰ ascensionẽ in mundo
fuerant habituri. ut relinqͣnt eum: s ut ĩ illo
pacẽ habeant ꝑmanentes in eo: Nõ enĩ qñ cõ¬
p̃biensus ẽ. tantiimmꝰ carne sua eiꝰ carnẽ: ue¬
rum etiã m̃te reliquer̃ fidẽ: ad ħ ꝑtinet qͦd
ait: Modo creditis. eece uenit hora ut disꝑgamim̃
simc ita turbabunini: ut & qͦd mͦ creditis relinqͣ¬

Expanded text:
ut in me pacem habeatis. In mundo pressuram ut in me pacem habeatis. In mundo pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum. Illud initium fuerat habitura ista pressura, de quo superius ut eos ostenderet parvulos, quibus adhuc non intelligentibus et aliud pro alio sentientibus, proverbia quodammodo essent quaecumque magna et divina dixisset, ait, Modo creditis? Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria. Ecce initium pnon eo modo perseveraturae. Quod enim adjunxit: Et me non solum relinquatis, non vult eos tales esse in consequente pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum, sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait, Modo creditis? Ecce venit hora, ut dispergamini Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis, relinqu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogationẽ: qr prius qͣm int̾rogaretur. inter¬
rogaturi nouerat uoluntatẽ: S idõ se paere¬
batur int̾rogari.⁊ ut uł eis qui tc̃ aderant. uł
qui hȩc siue dicta fuerant audituri. siue scͥp¬
ta lecturi. quales essent a quibꝰ int̾rogabat᷑
ostenderet: eoq mͦ nossemus uł quibꝰ ñ cir¬
cuueniretur fraudibꝰ uł quibꝰ apud eũ ꝓfi¬
cerct᷑ accessibꝰ: Preuicłe aũ cogitaciones ho¬
iinum. & idõ ñ opꝰ hr̃e ut eum quis int̾ro¬
gͣet. magnum dõ ñ erat. s magnũ paruutis
erat: qui ei dicebant in hoc credimꝰ qr a dõ
existi: Multo aut̃ maius erat. ad qͦd intelli¬
gendum eos uolebat extendi ⁊ crescere: qͦt
cum illi dixissent uerumq dixissent a dõ
existi. ait ille pat̾ mecum ẽ: ne sic a patre
filium cogitarent exisse. ut putarent etiã re¬
cesfisse. dem̃ sermonẽ istũ magnũ ꝓlixũq
concludens.: hȩc inquit locutus sum uobis.

Expanded text:
interrogationem, quia priusquam interrogaretur interinterrogationem, quia priusquam interrogaretur interrogatoris noverat voluntatem. Sed ideo se patiebatur interrogari, ut vel eis qui tunc erant vel qui haec sive dicta fuerant audituri, sive scripta lecturi, quales essent a quibus interrogabatur ostenderet, eoque modo nossemus vel quibus non circumveniretur fraudibus, vel quibus apud eum proficeretur accessibus. Praevidere autem cogitationes hominum, et ideo non opus habere ut eum quis interrogaret, magnum Deo non erat, sed magnum parvulis erat qui ei dicebant: In hoc credimus quia a Deo existi. Multo autem majus erat ad quod intelligendum eos volebat extendi et crescere, quod cum illi dixissent, verumque dixissent: A Deo existi, ait ille: Pater mecum est, ne sic a Patre Filium cogitarent exisse, ut putarent etiam recessisse. Deinde sermonem istum magnum prolixumque concludens: Haec, inquit, locutus sum vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ut ͤqui qͣm int̾roges. ⁊ dicendum potiꝰ putauer̃.
ñ opus est tͥ ut quis te miroget: Quid qͦd utrũq
potiꝰ opꝰ erat quos int̾rogabat. uel a quibꝰ int̾ro¬
gabat᷑. Neq enĩ aliqͦs ille int̾rogabat. ut ab eis
aliquis disceret: s eos potius ut doceret: Et qͥ
int̾rogabant eũ. uolentes ab illo aliqͥd discere:
illis ꝓfecto id opꝰ erat. ut scirent aliqͣ ab illo qui
nouerat omnia: Nimirum gͦ ꝓpt̾ea eiñ opꝰ erat
ut eum quis int̾rogaret. ⁊ qm̃ nos qñ int̾rogam᷑
ab eis qui uolunt a nob̾ aliquid seire: ex ipsis
int̾rogationibꝰ eoꝵ eo gnoscimꝰ quid uelint dis¬
cere: Opꝰ ẽ gͦ nob ab eis introgari qͦs clocere
aliquid uolumꝰ : ut inquisitiones eoꝵ quibꝰ res¬
pondendumẽ nouerimꝰ: Illi aũ ne id quidem
opꝰ erat qui omnia nouerat. ⁊ nec opꝰ habebat.
Qd ab eo quisqͣm seire uellet. ꝑ eiꝰ cognoscere

Expanded text:
tibi ut quemquam interroges, dicendum potius putaverunt: tibi ut quemquam interroges, dicendum potius putaverunt: Non opus est tibi ut quis te interroget? Quid quod utrumqued illis opus erat, quos interrogabat, vel a quibus interrogabatur. Neque enim aliquos ille interrogabat, ut ab eis aliquid disceret, sed eos potius ut doceret; et qui interrogabant eum, volentes ab illo aliquid discere, illis profecto id opus erat, ut scirent aliqua ab illo, qui noverat omnia. Nimirum ergo propterea ei non opus erat ut eum quis interrogaret, quoniam nos, quando interrogamur ab eis qui volunt a nobis aliquid scire, ex ipsis interrogationibus eorum cognoscimus quid velint discere. Opus est ergo nobis ab eis interrogari quos docere aliquid volumus, ut inquisitiones eorum, quibus respondendum est, noverimus. Illi autem ne id quidem opus erat, qui omnia noverat; nec opus habebat quod ab eo quisque scire velit per ejus cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
mecum ẽ: Paulo ante dexerat. relmqͦ mundũ uado
ad patrẽ : nc̃ dic̃ pat̾ metum ẽ: Quis uadit ad eũ
qui cum illo ẽ: S. ħ intelligenti ẽ ũbũ: ñ intelli¬
genti ꝓũbium. Sic tam̃ qͣm a paruulis ñ intelli¬
git᷑. utcumq sugitur.⁊ & eis etram se ñ p̾bet qͥa
ñdum eum capiunt solidum cibum: saltim lacte¬
um ñ cdenegat alñtũ: Ex ħ alpñto ẽ qͦd sciebant
eũ nosse ounia: nec opus ei esse ut quis eũ int̾ro¬
get: Quod quidẽ cur dixeruit. queri pot̃. Uidet᷑
enim potius fuisse dicentum. ñ opꝰ est tͥ ut qͦmꝗͣ
mtroges: ñ ut quis te int̃roget: dĩxerant qͥppe.
scimꝰ qr nosti onnia: & utiq qui nouit omnia
magis anescientibꝰ int̾rogari solet. ut int̾rogan¬
tes audiant quod uolunt. ab eo qͥnouit omĩa.
ñ ipse int̾rogare tamꝗͣ uolens aliquid scire qui
nouit omuia: Qd sͥ gͦ uult qͦd ei qͤm sciebant
nosse omnia. cũ dicere debuisse uideant᷑ ñ opꝰ ẽ

Expanded text:
est. Paulo ante dixerat: Relinquo mundum, et vado ad Patrem; nunc dicit: Pater mecum est. Quis vadit ad eum, qui cum illo est? Sed hoc intelligenti est verbum, non intelligenti proverbium; sic tamen quomodo a parvulis non intelligitur, utcunque fugitur, et eis etiam si non praebet, quia nondum eum capiunt, solidum cibum, saltem lacteum non denegat alimentum. Ex hoc alimento est quod sciebant eum nosse omnia, nec opus ei esse ut eum quis interroget. Quod quidem cur dixerint quaeri potest. Videtur enim potius fuisse dicendum: Non opus est tibi ut quemquam interroges, non, Ut quis te interroget. Dixerant quippe: Scimus quia nosti omnia; et utique qui novit omnia, magis a nescientibus interrogari solet, ut interrogantes audiant, quod volunt, ab eo qui novit omnia, non ipse interrogare tanquam volens aliquid scire, qui novit omnia. Quid sibi ergo vult quod ei quem sciebant nosse omnia, cum dicere debuisse videantur: Non opus est
Abbreviated transcription (Latin):
ait pat̾ uenit hora clarifica filium tuũ:
sic intelligendum ẽ tanqͣm dixerit: Uenit
hora senimandȩ himuitatis: fructũ ñ dif¬
feras claritatis: S quid sͥ iult qͦd sequit᷑.
ut filius tiuis clarificet te: Numqͥd &̃ ds̃
ex qua illum clarificari oporteret: Quomͦ
gͥ eum clarificaturꝰ erat filius cuiꝰ claritas
sempit̃ua: uec ex forma humana potitit ui¬
deri nmnor. nec inthuina posset eẽ ampli¬
or: S istam q̃stionem in hunc sermonẽ
nolo artare: aut hinic eñ facert longiorẽ.

Expanded text:
arifica Filium tuum; sic intelligendum est, tanquam dixerit, Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas claritatis. Sed quid sibi vult quod sequitur, Ut Filius tuus clarificet te? Numquid etiam ex qua illum clarificari oporteret? Quomodo igitur eum clarificaturus erat Filius, cujus claritas sempiterna nec ex forma humana potuit videri minor, nec in divina posset esse amplior? Sed istam quaestionem in hunc sermonem nolo arctare, aut hinc eum facere longiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
gitur doxa. Uñ ũbum diriuatum ẽ in gͥco
ut dicatur dexason. qͦd int̾pres latmꝰ ait ela¬
rifica: eum posset etiã głifica dicere. qͦd tan
dem ualeret: Ut aũ ñ recedat᷑ a u̾boꝵ sonis:
quiachinodumi a claritate clarificatio. sic a
gła głificatio diriuatur:. Ut gͦ metdiator dĩ
retur uł głificaretur: priꝰ hinniliatꝰ ẽ pasfi
oue: N enm a moetuis resurrexisset. si
niortius ñ fuisset: humulitas claritatis ẽ
meritum: claritas humilitatis ẽ p̃miũ:
S ħ totum factum ẽ iñ forina serui Infor¬
ma uͦ dĩ semꝑ fuit semꝑerit claritas: Imo¬

Expanded text:
gitur δόξα: unde verbum derivatum est in graeco ut diceretur δόξασον, quod interpres latinus ait clarifica, cum posset etiam glorifica dicere, quod tandem valeret. Ut autem non recedatur a verborum sonis, quemadmodum a claritate clarificatio, sic a gloria glorificatio derivatur. Ut ergo mediator Dei resurone; non enim a mortuis resurrexisset, si mortuus non fuisset. Humilitas claritatis est meritum, claritas humilitatis est praemium. Sed hoc totum factum est in forma servi. In forma vero Dei semper fuit, semper