comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
borib omibꝰ. Herũ siue cũ fructꝰ
in om̃ib uirescit arboribꝰ ⁊ fi¬
culnea fecunda iam flore. ut om̃is
lingua confiteatur dõ. confitente
etiã ppło iudeoꝵ. sꝑare domini
debemꝰ aduentum. qͦ tanꝙͣ temi¬
porib estiuis. resurrectionis fruc¬
tꝰ metentur: siue cum leuẽ fra¬
gilemq iactantiã. ħo ĩiqͥtatiᷤᷤ tanꝙͣ
folia sẏnagoge ramos induerit:
conicere debẽmus appropinqͣre
iudicium. Nain remunerare fidẽ
festinat. Duplicẽ gͥ habet figurã
hic ficulnea: uł cũ dura mitescut᷑
uł cum peccata luxuriant: nã
ꝑ fidem credentium q̃ arebant
ante florebunt: & ꝑ gr̃am delic¬
toꝵ pecc̃ores gloriabuntur. Ibi
fructꝰ ẽ fidĩ : hic ꝑfidie lasci¬
uia. Fructũ mͥ ficulneȩ agͥcole
euũgłici cultura ꝓmittit: des¬
perare ñ debemus si foliis ficul¬
nee pecc̃ores se tanqͣm fraudis
uestt texerunt: ut conscientiã
uelarent. G folia suspccta

Expanded text:
boribus omnibus. uerum siue cum fructus boribus omnibus. uerum siue cum fructus in omnibus uirescit arboribus et ficulnea fecunda iam floret, ut omnis lingua confiteatur deo confitente etiam populo Iudaeorum, sperare domini debemus aduentum, quo tamquam temporibus aestiuis resurrectionis fructus metentur, siue cum leuem fragilemque iactantiam homo iniquitatis tamquam folia synagogae ramus induerit, conicere debemus adpropinquare iudicium; nam remunerari fidem festinat. duplicem igitur habet figuram hic ficulnea, uel cum dura mitescunt uel cum peccata luxuriant. nam per fidem credentium quae arebant ante florebunt et per gratiam delictorum peccatores gloriabuntur. ibi fructus est fidei, hic perfidiae lasciuia. fructum mihi ficulneae agricolae euangelici cultura promittit. desperare non debemus, si foliis ficulneae peccatores se tamquam fraudis ueste texerunt, ut conscientiam uelarent; ergo folia suspecta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ solem statuit. ut plenioris acci-¬
ꝑet luminis claritatẽ. G moyses
& ilłc. nubes sunt. Aspice quia
uiri sci nubes sunt: qͥ sic̃ nubes
uolant: & qͣsi columbe cũ pullis
suis suꝑ me. Nubes sunt ysaias¬
& iezechihel: qͥmͥ ꝑcherubim &
seraphim. scĩtatem diuinȩ tͥnita¬
tis ostendunt. Nubes sunt om̃s.
In his nubib uenit. xp̃c. Uenit¬
& innube in canticis canticoꝵ:
serena nube. ⁊ sponsi refulgens
lȩticia. Uenit ⁊ in nube leui: in¬
carnatus ex uirgine. Uidit enim
ꝓpħa sic̃ nubẽ uenire aboriente.
Et bene nubẽ leuem dixit: qͣm
terrena uitia ñ grauarent.
& series peccatoꝵ: que xp̃i di
rimat᷑ aduentũ. Uidete ficul¬
neã ⁊ om̃s arbores: cũ ꝓduct̃
ex se fructum. scitis qr ꝓpe ẽ
estas. Diu̾so qͥdem mͦ. inunum
tam̃ concurrere uidet᷑ euuan¬
głistarum sententia. Matheuᷤᷤ
enĩ de sola dixit ficulnea. cum
ramus eiꝰ tener fuit: hic de ar¬

Expanded text:
qui solem statuit, ut plenioris accipqui solem statuit, ut plenioris acciperet luminis claritatem. ergo Moyses et Iesus Naue nubes sunt. aspice quia uiri sancti nubes sunt, qui sicut nubes uolant et quasi columbae cum pullis. super me nubes sunt Esaias, Ezechihel, qui mihi per Cherubin et Seraphin sanctitatem diuinae trinitatis ostendunt, nubes sunt omnes. in his nubibus uenit Christus, uenit in nube in Canticis canticorum serena nube et sponsi refulgens laetitia, uenit et in nube leui incarnatus ex uirgine; uidit enim propheta sicut nubem uenire ab oriente. et bene lenem nubem dixit, quam terrena uitia non grauarent. et series peccatorum, quae Christi dirimatur aduentu. Uidete ficulneam et omnes arbores. cum producunt ex se fructum, scitis quia prope est aestas. diuerso quidem modo in unum tamen concurrere uidetur euangelistarum sententia. Matthaeus enim de sola dixit ficulnea, cum ramus eius tener fuerit, hic de ar
Abbreviated transcription (Latin):
tum dominus. augm̃tũ uirtutũ
consequantur necesse ẽ: & ple-¬
nitudine diuinitatis ꝓpius se
infundente moueantua. St̃ etiã
uirtutes cȩloꝵ q̃ enarrant głam
moueantur : uirtutes spiritales
quȩ uident. xp̃m. Docuit nos da¬
uid quẽ admodum heȩ moueant᷑
uirtutes. dicens. Accedite ad eũ¬
& illuminamini. Docuit etiam
paulus: quẽ adinodum xp̃m ui¬
deas. Cũ eñ conu̾sꝰ fui̾s ad do¬
minũ auferetur uelam̃: ⁊ uides
xp̃m. Uides illũ innubibꝰ. Non
equidem puto qd̾ in caligine
tenebrosa. & horrore pluuiali
xp̃c adueniat. Nub es enim¬
quȩ uidentur. cȩlũ utiq cali¬
ganti horrore subtexunt. Et
quomͦ in sole posuit taberna¬
culũ suum: si pluuiał erit eiꝰ
aduentꝰ : S sunt nubes. que
qr sic oportet cȩlestis obtexunt
mysterii claritatẽ : sunt nubes
q̃ rore gr̃ȩ sp̃alis humescant.
Aspice nubẽ inuetĩ testam̃to.
In columpna inquit nubis loque¬
bat᷑ ad eos. ꝑ moysen utiq loque¬

Expanded text:
tum dominus - augmentum gratiae consequantur necesse est et plenitudine diuinitatis propius se infundente moueantur. sunt etiam uirtutes caelorum, quae enarrant gloriam moueantur, uirtutes spiritales, quae uident Christum. docuit nos Dauid quemadmodum hae moueantur uirtutes dicens: accedite ad me et inluminamini. docuit etiam Paulus quemadmodum Christum uideas; cum enim conuersus fueris ad dominum, aufertur uelamen, et uides Christum. uides illum in nubibus. non equidem puto quod in caligine tenebrosa et horrore pluuiali Christus adueniat - nubes enim uidentur, caelum utique caliganti horrore subtexunt, et quomodo in sole tabernaculum posui t suum, si pluuialis erit eius aduentus? - sed sunt nubes quae quia sic oportet caelestis obtexunt mysterii claritatem, sunt nubes quae rore gratiae spiritalis umescant. aspice nubem in ueteri testamento: in columna inquit nubis loquebatur ad eos. per Moysen utique loque
Abbreviated transcription (Latin):
nescit : sic ⁊ sc̃a eccła cũ lumini
cȩlesti uicia carnis obsistunt. fia¬
gorẽ diuini luminis de.xp̃i ra-¬
diis ñ potest mutuari. Namq
in ꝑsecutionib lucẽ dĩ. solus
plerũq amor uitȩ huiꝰ excludit.
Cadent stelle. illi utiq resur¬
rectionis gła iã micantes: illi
uiri sic̃ luminaria in scło u̾bũ
uite continentes: illi uiri de
quib abrahȩ dictum ẽ. quia
sic̃ cȩlum fulgeret. ⁊ stelle:
sic ⁊ sem̃ etus. Excident gͦ
hominib patͥarchȩ. excideił
ꝓpħȩ. si ꝑsecutionis acerbitas
conualescat: q̃ oportet fieri
donec eccł̃e in omĩb uirtutũ¬
& in singulis plenitudo cumu¬
let᷑. Sic enim ꝓbantur boni
sic ꝓduntur infirmi. Ergo ua¬
rii animoꝵ estus. ita graues
erunt : ut delictoꝵ multitudi¬
ne male conscii futuri iudicii
metu. sacͥ in nob̾ ros fontis ares¬
cat. Aret enim ꝑfidia: fides
rorat. Nã uirtutes incelo. com¬
mouebunt᷑. Et tunc ui deburł

Expanded text:
uanescit, sic et sancta ecclesia, cum lumini uanescit, sic et sancta ecclesia, cum lumini caelesti uitia carnis obsistunt, fulgorem diuini luminis de Christi radiis non potest mutuari. namque in persecutionibus lucem dei solus plerumque amor uitae huius excludit. cadent stellae, illi utique resurrectionis gloria iam micantes, illi uiri sicut luminaria in saeculo uerbum uitae continentes, illi uiri, de quibus Abrahae dictum est quia sicut caelum fulgeret et stellae, sic et semen eius. excident ergo hominibus patriarchae, excident prophetae, si persecutionis acerbitas conualescat. quae oportet fieri, donec ecclesiae in omnibus uirtutum, in singulis plenitudo cumuletur; sic enim probantur boni, sic produntur infirmi. ergo uarii animorum aestus ita graues erunt, ut delictorum multitudine male consciis futuri iudicii metu sacri in nobis ros fontis arescat; aret enim perfidia, fides rorat. Nam uirtutes in caelo conmouebuntur, et tunc 25 uidebunt
Abbreviated transcription (Latin):
tus uacat: corporis pec̃ca dñant᷑
t crunt signa insole
& luna & stellis. Et ꝓphetiȩ
uera series. ⁊ integͣ causa mysterii
qd̃ capti iudei scđo in babylomam
assy riamq ducentur. Captiui in
citu calcabitur: cadentib iudeis
in ore gladii. Et uidea omnis a na¬
tionibus credituris subicietur in
ore gladii spiritalis: qͥ ẽ sermo
bis acutus : & fient diu̾sa signa
insole ⁊ luna ⁊ stellis. Quȩ signa
scdm matheum euidentius expͥ¬
munt᷑. Tc̃ inquit sol obscurabit᷑
& luna ñ dabit lum̃ suum: ⁊ stelle
cadent. Plurimis enim a religioẽ
deficientib clara fides obscurabit᷑
nube ꝑfidiȩ : qr mͥ sol ille cȩlestis
mea fide uł minuitur uł auget᷑.
Quẽadmodũ si plurimi radios
mundani soł aspiciant: ꝓ captu
uidentis aut pallidior sol uide¬
ret᷑ aut clarior: ita ꝓ deuotioẽ
credentis unicuiq spiritale lum̃
infunditur. Et quẽadmo dum
m̃struis cursib luna uł t̃re oppo¬
situ cũ fuerit. ⁊ soł regione ua

Expanded text:
tus uacat, corporis peccata dominantur. Et erunt signa ins ole et luna et stellis. et prophetiae uera series et integra causa mysterii quod et captiui Iudaei secundo in Babyloniam Assyriamque ducentur, captiui in citu calcabitur cadentibus Iudaeis in ore gladii et Iudaea omnis a nationibus credituris subicietur in ore gladii spiritalis, qui est sermo bis acutus, et fient signa diuersa in sole et luna et stellis. quae signa secundum Matthaeum euidentius exprimuntur. tunc inquit sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent. plurimis enim a religione de- deficientibus clara fides obscurabitur nube perfidiae, quia mihi sol ille caelestis mea fide uel minuitur uel augetur. quemadmodum si plurimi radios mundani solis aspiciant, pro captu uidentis aut pallidior sol uidetur aut clarior, ita pro deuotione credentis unicuique spiritale lumen infunditur. et quemadmodum menstruis cursibus luna uel terrae oppositu, cum fuerit e regione solis,
Abbreviated transcription (Latin):
fide ⁊ credulitate desciscunt.
sabbati. uenerunt ual¬
de tẽpore ad monum̃tũ. Magna
orit᷑ hoc loco plerisq dubitatio
Nã & siñ uident᷑ euũgłiste di¬
xisse contraria : tam̃ diu̾sa di¬
xerunt. Siqͥd̾e hic. mane ual¬
de tempore. Marcꝰ ualde ma¬
ne. Maths uesꝑe sabbati. Ioħs
pͥma sabbati cũ ad huc tenebre
eẽnt. mulieres ad monum̃tũ
uenisse dixerunt. Deinde hic duoᷤ
iuros. marcus unũ iuuenẽ in albiᷤᷤ

Expanded text:
fide et credulitate desciscunt. sabbati uenerunt ualde tempore ad monumentum. magna oritur hoc loco plerisque dubitatio; nam etsi non uidentur euangelistae dixisse contraria, tamen diuersa dixerunt, siquidem hic: mane ualde tempore, Marcus ualde mane, Matthaeus uespere sabbati, Iohannes prima sabbati, cum adhuc tenebrae essent, mulieres ad monumentum uenisse dixerunt. deinde hic duos uiros, Marcus unum iuuenem in albi
Abbreviated transcription (Latin):
licet omnia in omnibꝰ sint : tam̃
gulis singularum. Ortũ hominis
aliꝰ descripsit uberus: mores
quoq hominis preceptis uberi¬
oribꝰ erudiuit. Alius a potentie
cȩpit exp̃ssione diuine : qđ̾ ex
rege rex. fortis ex forte: uerus
ex uero: uiuida mortem uirtute
contempsit. Tercius sacrificium
sacdotale premisit: & ipsam ui¬
tuli immolationẽ stilo quodam
pleniore diffudit. Quartꝰ copi¬
osius ceteris diuine miraculum
resurrectionis expressit. Unꝰ gͥ
omnia. & unꝰ in omibꝰ sicut
lectum ẽ : ñ dissimił insinguł.
s uerꝰ in cunctis. S iã ipsum

Expanded text:
licet omnia in omnibus sint, tamenlicet omnia in omnibus sint, tamenrtutum est singularum. ortum hominis alius descripsit uberius, mores quoque hominis praeceptis uberioribus erudiuit; alius a potentiae coepit expressione diuinae, quod ex rege rex, fortis ex forte, uerus ex uero uiuida mortem uirtute contempserit; tertius sacrificium sacerdotale praemisit et ipsam uituli inmolationem stilo quodam pleniore diffudit; quartus copiosius ceteris diuinae miracula resurrectionis expressit. unus igitur omnia et unus in omnibus, sicut lectum est, non dissimilis in singulis, sed uerus in cunctis. sed iam ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uictima. Et bene congruit
uitulo hic euuangelii liber. qͥ¬
qͥ a sacerdotibus incoauit. et
consummauit in uitulo: qͥ om¬
nium peccata suscipiens. pro
totiꝰ mundi uita: ĩmolatus.
Sacerdotał enim ⁊ ille uitulus.
Idem quippe & uitulus ẽ. & sa¬
cerdos. Eacerdos: qr ꝓpitiator
est nr̃. Aduocatũ enĩ ipsum
habemus apd̃ patrem. Uitulus.
qr suo sanguine nos diluit &¬
redemit. Et bene accidit. ut
qm̃ euuangelii librũ scđm
matheum diximus ẽẽ moralẽ.
opinio huiuscemodi ñ pret̃¬
mitteretur. Mores enĩ ꝓprie
dicunt᷑ humani. Pleriq tam̃¬
hinc putant ipsũ dñm in
tuor formis animalium figura
ri : qͦd ide homo. idẽ leo.
idẽ uitulus. idem aquila.
Homo. qͥa natus : ex maria.
Leo : qr fortior ẽ. Uitulus : qr
hostia ẽ. Aquila: qr resurrectio
ẽ. Atq ita in libris singulis
forma singuloꝵ animalium fi-¬
gurat᷑: ut umiuscuiusq libri
series ꝓpositoꝵ uideat᷑ animaliũ
aut nature aut uirtuti. aut gr̃e
aut miraculo conuenire. Qye

Expanded text:
 victima. Et bene congruit vitulo hic Evangelii liber, quia a sacerdotibus inchoavit, et consummavit in vitulo, qui omnium peccata suscipiens, pro totius mundi vita est immolatus; sacerdotalis enim est ille vitulus. Idem quippe et vitulus et sacerdos: sacerdos, quia propitiator est noster; advocatum enim ipsum habemus apud Patrem: vitulus, quia suo sanguine nos diluit, et redemit. Et bene accidit, ut quoniam Evangelii librum secundum Matthaeum diximus esse moralem, opinio hujuscemodi non praetermitteretur; mores enim proprie dicuntur humani. 8. Plerique tamen putant ipsum Dominum tuor formis animaliri, quod idem homo, idem leo, idem uitulus, idem aquila: homo, quia natus ex Maria est, leo, quia fortis est, uitulus, quia hostia est, aquila, quia resurrectio est. atque ita in libris singulis forma animalium figuratur, ut uniuscuiusque libri series propositorum uideatur animalium aut naturae aut uirtuti aut gratiae aut miraculo conuenire. quae
Abbreviated transcription (Latin):
fertur etiam aliud euuangłium.
qͥ scribitur scđm thomam. Noni
aliud scriptum scdm mathiam.
Legimus aliqͥ: ne legantur.
Leg̾imꝰ. ne ignoremus. Legimꝰ.
ñ ut teneamus. s ut repudiemꝰ
& ut sciamus qͣlia sint in qͥbus
magnifici isti cor exalant suũ
S eccła cũ quatuor euuangłii
libros habeat: ꝑ uniu̾sũ mun¬
dũ euuangłistis redundat:
Hereses cũ multa habeant: unũ
ñ habent. ¶ulti enim conati.

Expanded text:
fertur etiam aliud euangelium, fertur etiam aliud euangelium, quod scribitur secundum Thoman. noui aliud scriptum secundum Matthian. legimus aliqua, ne legantur, legimus, ne ignoremus, legimus, non ut teneamus, sed ut repudiemus et ut sciamus qualia sint in quibus magnifici isti cor exaltant suum. sed ecclesia, cum quattuor euangelii libros habeat, per uniuersum mundum euangelistis redundat, haereses, cum multa habeant. unum non habent; multi enim conati
Abbreviated transcription (Latin):
ordinare narrationẽ rerum.
Pleriq nr̃oꝵ quẽadmodũ ueterũ
iudeoꝵ. paribꝰ & generibꝰ for¬
mantur & causis. atq exempłoꝵ
similium pari usu exituq con¬
ueniunt: principioq rerũ &
fine concordant. Nam si c̃ multi
in illo diuino populo infusi
sp̃u ꝓphetauerunt. alii autẽ
ꝓphetare se pollicebant᷑. & ꝓfessi¬
oñe destruebant m̃dacio: erant
enĩ pseudo ꝓpħe potius quam
ꝓphetȩ: sic̃ annanias filiꝰ aroti.
erat autem ppłi gr̃a discernere
sp̃c. ut cognosc̾et quos referre
deberet innumero ꝓphetarum.
qͦs autẽ qͥsi bonꝰ nũmulariꝰ im¬
ꝓbare: in quibus materia magis
corrupta sorderet. qͣm ueri splen¬
dor luminis resultaret: sic &
nunc in nouo testam̃to multi
euuangelia scͥbere conati sunt.
quȩ bom nũmularii ñ ꝓbarunt.
Unũ autẽ tantũmͦ in quatuor
libros digestum: ex omnibꝰ ar¬
bitrati sunt eligendum. Et aliud
quidẽ fert᷑ euuangłm: qđ duo¬
decim scͥpsisse dicantur. Ausꝯ ÷

Expanded text:
rum. pleraque nostrorum quemadmodum ueterum Iudaeorum paribus et generibus formantur et causis atque exemplorum similium pari usu exituque conueniunt principioque rerum et fine concordant. nam sicut multi in illo populo diuino infusi spiritu prophetarunt, alii autem prophetare se pollicebantur et professionem destituebant mendacio — erant enim pseudoprophetae potius quam prophetae, sicut Ananias filius Azot, erat autem populi gratia discernere spiritus, ut cognosceret quos referre deberet in numerum prophetarum, quos autem quasi bonus nummularius inprobaret, in quibus materia magis corrupta sorderet quam ueri splendor luminis resultaret — sic et nunc in nouo testamento multi euangelia scribere conati sunt, quae boni nummularii non probarunt, unum autem tantummodo in quattuor libros digestum ex omnibus arbitrati sunt eligendum. et aliud quidem fertur euangelium, quod duodecim scripsisse dicuntur. ausus
Abbreviated transcription (Latin):
Gͤ quȩ parit iusticiã xp̃m parit:
Est etiã q̃ parturit iniusticiam
& peꝑit iniquitatem. Istis ue preg¬
nantibꝰ : q̃ corpore graues ade¬
uadendũ ꝑicłm pigriores sunt
Istis ue. qͥb futuri partꝰ qͦ corpꝰ
om̃e concutitur. dolor integer.
His futuri signa iudicii. initia
st̃ doloꝵ. Docuit etiam moyses
conculcauint litigantes. ab or¬
tiuum cito incidet. Et id̾o bona
femina litẽ fugiat: seqͣtur pacẽ
ut partũ possit absoluere: nec
nouẽ m̃sium tempus expectet.
Uerbi partꝰ: si intemporis s
diligentie plenitudine ẽ. Con¬
sũmatꝰ aut̃ in breui iustꝰ: ĩpleũ
tp̾ra multa. at contͣ cito aĩa im¬
ꝑfecta calcat᷑. & u̾bũ qd̾ concepit
amittit. S ue illi qͥ scandalrrau̾it
unũ de pusilł istis: ue illi qͥ p̃gnan¬
tẽ calcaui̾t : nã si informe adhuc
pignus excluserit: pecuniȩ iac¬
tura ẽ. Si uͦformatum: reddet ani-¬

Expanded text:
ergo quae parit iustitiam Christum parit, est etiam quae parturiuit iniustitiam et peperit iniquitatem. istis uae praegnantibus, quae corpore graues ad euadendum periculum pigriores sunt; istis uae, quibus futuri partus, quo corpus omne concutitur, dolor integer his futuri signa iudicii initia sunt dolorum. Docuit etiam Moyses conculcanerint litigantes, abortum cito incidat. et ideo bona femina litem fugiat, sequatur pacem, ut partum possit absoluere, nec nouem mensuum tempus exspectet: uerbi partus non in temporis, sed diligentiae plenitudine est. consummatus autem in breui iustus inpleuit tempora multa. at contra cito anima inperfecta calcatur et uerbum quod concepit amittit. sed uae illi qui scandalizauerit unum de pusillis istis, uae ei qui praegnatem calcauerit! nam si informe adhuc pignus excluserit, pecuniae iactura est; si uero formatum, reddet ani
Abbreviated transcription (Latin):
Et uos mͦ qͥdẽ tͥsticiã habetis. Iterũ
aut̃ uidebo uos ⁊ gaudebit cor
ur̃m: ut ostendẽt ꝑfectoꝵ esse
lȩtari: nutare infirmoꝵ. qͣsi ad¬
huc incerta metuentium. S ⁊ hic
in suꝑiorib dix̃. edebant ⁊ bibe¬
bant. nubebant. ⁊ uxores duce¬
bant. ligantes scilicet se in hac
uita. & sollicitudinib secularibꝰ
p̃gnantes condempnatiõis exor¬
tessunt: q̃ in bonoꝵ actuũ moli¬
mine constitutȩ. nec dũ aliquos
suscepti oꝑis dedere ꝓcessꝰ. St̃
enĩ & q̃ de dĩ timore concipiunł:
q̃ dicunt. De timore tuo concepi¬
mꝰ. & parturiuimꝰ. S ñ om̃s
terra: ñ om̃s mariȩ. q̃ de sp̃u scõ¬

Expanded text:
quidem tristitiam habetis, iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum ; ut ostenderet perfectorum esse laetari, nutare infirmorum, quasi adhuc incerta metuentium. Sed et hic in superioribus dixit: Edebant et bibebant: nubebant, et uxores ducebant , ligantes scilicet se in hanc vitam, et sollicitudinibus saecularibus c illae praegnantes condemnationis exsortes sunt, quae in bonorum actuum molimine constitutae, necdum aliquos suscepti operis dedere processus. Sunt enim et quae de Dei timore concipiunt, quae dicunt: De timore tuo concepimus et parturivimus . Sed non omnes terra: non omnes Mariae, quae de Spiritu sanc
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis głam cęlebramus ad
instar futuri. Orandum ẽ etiã
ne sabbato te hoc ÷ ab oꝑibus
otiantẽ ueniens dñs rep̃hendat.
Et id̾o iuixta legẽ oꝑare de die
indiẽ : & esto spũ feruenti. ⁊ la¬
bore ꝑuigili. Nec ociosum illud
qr scͥptũ ẽ: sabbato humiliab̾
aĩam tuã. Et qr septuaginta
annis ppłs in captiuitãte du¬
rauit: tc̃ uiolata religio: obtrita
libertas. pudicitia uulnerata. G

Expanded text:
rectionis gloriam celebramus ad rectionis gloriam celebramus ad instar futuri. orandum etiam ne sabbato te, hoc est ab operibus otiantem ueniens dominus deprehendat, et ideo iuxta legem operare diem in diem et esto spiritu feruenti et labore peruigili. nec otiosum illud quia scriptum est: sabbato humiliabis animam tuam, et quia septuaginta annis populus in captiuitate durauit, tunc uiolata religio, obtrita libertas, pudicitia uulnerata. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cito parias. cito nutrias. Uidemꝰ
paulum hesterno ꝑsequentẽ: ho¬
die credentẽ: die crastina pre¬
dicantem.
rate ne fiat fuga ur̃a hieme
uł sabb̃o. Cum iudicii die
uenturꝰ sit dominꝰ. ante quẽ igniᷤ
ardebit. ignis autẽ uis aut semꝑ
eadẽ. aut citiꝰ adurat estate : qmͦ
orandũ dic̃. ne fuga nr̃a hieme
fiat: nͥ forte qr is qͥ in montes fugit
frigꝰ & glaciẽ. ꝓcellas ⁊ gͣndinem
delictoꝵ. timere ñ debet: sed op¬
tare estiue lucis serenitatẽ: ne
lubrico corporis uestigia infirma
labant᷑ : Unde ⁊ illa iam secura
ꝓcessu: iã firinis radicib nixa
lȩtat᷑ dicens. Hyemps abiit: tẽpꝰ
secandi aduenit. Hieme enim ar¬
bores uentꝰ honore suo despoliat.
& asꝑitas frigoris teneras frondes
inspeciẽ mortis int̾ficit. Uere aũ
resurgunt semina. & tanꝙͣ. noua
ctas naturȩ uiridantis ad olescit.
Uere. pascha ẽ. qñ seruatus sum.
Estate ẽ pentecostes: qñ resur¬

Expanded text:
cito parias, cito nutrias. uide mihi cito parias, cito nutrias. uide mihi Paulum hesterno persequentem, hodie credentem, die crastina praedicantem. rate ne fiat fuga uestra hieme aut sabbato. cum iudicii die uenturus sit dominus, ante quem ignis ardebit, ignis autem uis aut semper eadem aut citius adurat aestate, quomodo orandum dicit ne fuga nostra hieme fiat nisi forte quia is qui in montes fugit frigus et glaciem, procellas et grandinem delictorum timere non debet sed optare aestiuae lucis serenitatem ne lubrico corporis uestigia infirma a labantur? unde et illa iam secura processu, iam firmis radicibus nixa laetatur dicens: hiems abiit, tempus secandi aduenit; hieme etenim arbores uentus suo honore dispoliat et asperitas frigoris teneras frondes in speciem mortis interficit; uere autem resurgunt semina et tamquam noua aestas naturae uiridantis adolescit. uere pascha est, quando seruatus sum; aestate est pentecoste, quando resur
Abbreviated transcription (Latin):
suũ : querat alienũ. S & illa qͣ
filiũ ñ ꝑemit. ꝑiclitat᷑ suo: qr ui
dicii heret incerto. Gͦ & nos neqͣsi
imꝑfectoꝵ parentes oꝑum aut
iudicii dies aut mortis inueniat.
paruulos nr̃os ablactare ꝓperemꝰ.
Ablactatꝰ isaach: ñ fuit senio
matͥs obnoxius. Et ido epulũ mag¬
nũ exibuit abraham : qñ ablacta¬
uit filium. Ablactatus dd̃: retͥbiti¬
onẽ anime sue sꝑat. Non enim &¬
corinthius inpͥmordio fidi esce ad¬
huc inualidus fortioꝵ lacte potat᷑.
s iã pane solido firmatꝰ in pleni-¬
tudinẽ ꝑfecte ȩtatis ad oleuerat.
Ergo ñ sat ÷ cura generandi : nͥ &
suppetat cura nutͥendi. Itaq & tͥ
tanqͣm marie u̾bum di crescat sapi¬
entia. & etate ꝓficiat: qd̾ ita fit
si omia dicta iusticiȩ incorde cus¬
todias: nec senectutis tempꝰ expec¬
tes : s in pͥma ȩtate desponsatam
uiro iusto sapientiam. sine corrup¬
tela corporis tui cito concipias.

Expanded text:
suum, quaerat alienum. sed et illa quae suum, quaerat alienum. sed et illa quae filium non peremit periclitatur suo, quia iudicii haeret incerto. ergo et nos, ne quasi inperfectorum parentes operum aut iudicii dies aut mortis inueniat, paruulos nostros ablactare properemus. ablactatus Isaac non fuit somno matris obnoxius, et ideo epulum magnum exhibuit Abraham, quando ablactauit filium. ablactatus Dauid retributionem animae suae sperat; non enim Corinthius in primordio fidei escae adhuc inualidus fortiori lacte potatur, sed iam pane solido firmatu in plenitudinem perfectae aetatis adoleuerat. ergo non sat est cura generandi, nisi suppetat efficacia nutriendi. itaque et tibi tamquam Mariae uerbum dei crescat, sapientia et aetate proficiat. quod ita fit, si omnia dicta iustitiae in corde custodias nec senectutis tempus exspectes, sed in prima aetate desponsata uiro iusto sapientiam sine corruptela corporis tui cito concipias,
Abbreviated transcription (Latin):
cussꝰ eͣ . Uñ apparet. ꝓ eo mͦ qui
nocuit. unũquẽq ẽẽ dapnandũ.
Si enĩ cathecuminũ qͥs ł hereticꝰ
uł scismaticus tanqͣm de utero
uł aĩe uł ecclȩ parturientis ex-¬
cusserit. leuius punit᷑.: si fidełe
grauius. Et ido cauendũ: necũ
talib litigando eccłam calces.
Stultas enim & sine disciplina
questiones deuita: sciens quia
generant lites. qͣb eccła qͣsi par¬
turiens totius corporis conculca¬
tione uexatur. G cito reple uen¬
trẽ tuum : ut citius possis partũ
edere. Audi qͦm repleas. & quib
repleas. Ex fructib inqͥt oris sui
iuir implet uentrẽ suũ: fructibiꝰ
aut̃ labioꝵ suoꝵ saciabit᷑. De
nuitͥentib quoq docuit me salo¬
monis illud sublime iudicium:
& illa duarũ contentio feminaꝵ.
Qd̾ etiã si iã partꝰ sint dolore
absolute : ad huc tam̃ confir-¬
mandoꝵ pignoꝵ metu nutent: qr
ꝑ temulentiã nutͥentis somnꝰ obre¬
pat: paruulũ mat̾ oppͥmat: neget

Expanded text:
 apparet pro eo modo quo nocuit unumquemque damnandum. si enim catecumenum quis uel haereticus uel schismaticus tamquam de utero uel animae uel ecclesiae parturientis excusserit, leuius punitur; si fidelem, grauius. et ideo cauendum ne cum talibus litigando ecclesiam calces; stultas enim et sine disciplina quaestiones deuita sciens quia generant lites, quibus ecclesia quasi parturiens totius corporis conculcatione uexatur. ergo cito reple uentrem tuum, ut citius possis partum edere. audi quomodo repleas et quibus repleas: ex fructibus inquit oris sui uir inpleuit uentrem suum, fructibus autem labi orum suorum satiabitur. De nutrientibus quoque docuit me Salomonis illud sublime iudicium et illa duarum contentio feminarum, quod etiamsi iam partus dolore sint absolutae, adhuc tamen confirmandorum\' pignorum metu nutent, quia per temulentiam nutrientis somnuas obrepat, paruulum mater opprimat, neget
Abbreviated transcription (Latin):
rationabilibus & ethicis. in pro¬
u̾biis scripsit. de naturalibus in
eccłaste: qr uanitas uanitatum. &
om̃ia uanitas quȩ in hoc mundo
st̃ constituta. Yanitati enim cre-¬
atura subiecta ẽ. De moralibus
autẽ ⁊ rationabilibus in canticis
canticoꝵ: eo qđ cũ anime nr̃e.
amor u̾bi cȩlestis infunditur. &
rationi mens sc̃a qͣdã societate
conectitur. ammiranda mysteria
reuelantur. Euuangelistis quoq
qͣm putamus defuisse sapientiã.
quoꝵ alii cũ uariis generibus
sint referti. singuli tam̃ diu̾so
genere p̃stant: Est enĩ uere sa¬
pientia naturalis in libro euuan-¬
głii. qͥ scribit᷑ scđ̾m iohannẽ.
Nemo enĩ audeo dicere. tanta
sublimitate sapientię maiestatẽ
dei uidit. & nob̃ ꝓpͥo sermone
reserauit. Transcendit nubes.
transcendit uirtutes cęloꝵ. tͣns¬
cendit angłos. & uerbum in-
principio repꝑit : & uerbũ apd̃
dm̃ uidit. Qis autẽ moralius
scđm hominẽ singula ꝓsecutꝰ:
qͣm sc̃ smatheus: qui edidit

Expanded text:
rationabilibus et ethicis in Prouerbiis scripsit, de naturalibus in Ecclesiaste, quia uanitas uanitatum et omnia uanitas quae in hoc mundo sunt constituta; uanitati enim creatura subiecta est, de moralibus autem et rationabilibus in Canticis canticorum, eo quod cum animae nostrae amor uerbi caelestis infunditur et rationali mens sancta quadam societate conectitur, admiranda mysteria reuelantur. euangelistis quoque quam putas defuisse sapientiam, quorum alii cum uariis generibus sint referti, singuli tamen diuerso genere praestant? est enim uere sapientia naturalis in libro euangelii, qui scribitur secundum Iohannem. nemo enim, audeo dicere, tanta sublimitate sapientiae maiestatem dei uidit et nobis proprio sermone reserauit. transcendit nubes, transcendit uirtutes caelorum, transcendit angelos et uerbum in principio repperit et uerbum aput deum uidit. quis autem moralius secundum hominem sinquam sanctus Matthaeus, qui edidit
Abbreviated transcription (Latin):
tollat. Crux suꝑ humeros impo¬
nit᷑ : ut tͦpheũ qd̾ siue symon
Nec discordant euuangłistarum
sententie: qñ concordat mysteri¬
geret : deinde martyrib tra-¬
deret. erigendũ. Non iudeus :
qͥ crucẽ portat. s alienigena atq
ꝑegͥnus: Nec p̃cedit s sequitur.
uixta qd̾ scͥptum eͣ: tolle cruce
tuã ⁊ sequere me. N enim suam
nec mors illa diuinitatis. s qͣsi
Pulchre ascensurꝰ crucẽ rega¬
lia uestim̃ta deposuit : ut sciaᷤ
qͣsi homine̾ passum ẽẽ. ñ qͣsi d̾m
hominẽ tam̃ ñ qͣsi d̾m cruci¬

Expanded text:
tollat. crux supra umeros inpotollat. crux supra umeros inponitur ut tropaeum, quod, siue Simon nec discordant euangelistarum sententiae, quando concordat mysterigeret, deinde martyribus traderet erigendum. non Iudaeus est qui crucem portat, sed alienigena atque peregrinus nec praecedit, sed sequitur. iuxta quod scriptum est: tolle crucem tuam et sequere me. non enim suam, nec mors illa diuinitatis. sed quasi pulchre ascensurus crucem regalia uestimenta deposuit, ut scias quasi hominem passum esse, non quasi deum hominem tamen, non quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
qr flagellatus ÷ ipse ne nos fla-¬
gellaremur. Homo enĩ in plaga
positus & sciens ferre infirmita¬
tes ꝓ nob̾ dolet. a nob̾ qͥ d̃m ante
fugiebamus flagella detor quenˢ.
Tam patiens dominꝰ ut fugitiuor
uincuł ꝓpͥas manꝰ : fugitiuorũ
flagellis suum corpꝰ offerret.
Detestabilem itaq m̃tis affectu
honoratum tam̃ iudei exitum
ꝓdunt : nã & compungentes
coronant. ⁊ illudentes adorant.
& si corde ñ credunt: quẽ ꝑimũt
confitentur. Illis defuit boni oꝑis
affectꝰ : do tam̃ suus ñ defuit
honor. Qi salutat᷑ ut rex: coro¬
natur ut uictor : qͣsi ds ⁊ dñs
adoratur. Harundo quoq uł
manu eius. ut humana fragilitaᷤᷤ
iã ñ sic̃ harundo motieatur a
fundetur : & affixo cruci cyro¬
grapho qd̾ erat contrariũ nob̾
sententia uetusta cessaret:
uł scđm marcũ caput eiꝰ ꝑcutit:
ut solidata diuinitatis attactu
nr̃a conditio nutare ñ posset.
S iam tͦpheum suum. uictor at¬

Expanded text:
quia flagellatus est ipse, ne nos flaquia flagellatus est ipse, ne nos flagellaremur; homo enim in plaga et sciens ferre infirmitates pro nobis dolet, a nobis, qui deum antea fugiebamus, flagella detorquens, tam patiens dominus, ut fugitiuorum uinculis proprias manus, fugitiuorum flagellis suum corpus offerret. detestabili itaque mentis affectu honoratum tamen Iudaei exitum produnt; nam et conpungentes coronant, inludentes adorant. etsi corde non credunt, quem perimunt confitentur. illis defuerit boni operis adfectus, deo tamen suus non defuit honor, qui salutatur ut rex, coronatur ut uictor, quasi deus et dominus adoratur. harundo quoque uehenditur manu eius, ut humana fragilitas iam non sicut harundo moueatur a fundetur et adfixo cruci chirografo, quod erat contrarium nobis, sententia uetusta cessaret, uel secundum Marcum caput eius percutit, ut solidata diuinitatis adtactu nostra condicio nutare non possit. Sed iam tropaeum suum uictor ad
Abbreviated transcription (Latin):
p̃laturi esse ꝓduntur. Et indu¬
tũ illũ ueste alba remisit. Nec
ociosum qd̾ ueste alba induitur.
ab herode : immaculate tͥbuenᷤ
indicia passionis. qđ agnus dĩ
sine macła. cũ gła mundi pec¬
cata susciꝑet. In tẏpo etiã he¬
rodis atq pylati qui amici
sunt. plebis isrł ppłiq gentił
figura seruatur : qd ꝑ domini
passionẽ utͥusq sit futura con¬
cordia : ita tam̃ ut prius ppłs
nationum capiat uerbum di:¬
& ad ppłm uideoꝵ fidĩ sue de¬
uotione transmittat: ut illi
quoq gła maiestatis suȩ corpꝰ
uestiant. xp̃i. quẽ ante despe¬
xerant. Clamidem autẽ cocci-¬
neã induit᷑ amilitib ⁊ purpu¬
ream tunicam : in altera de-¬
signans mr̃m palmas. in alt̃a
regie potestatis insignia : qd̾
caro eiꝰ toto orbe terraꝵ san¬
passio regnũ paritura de nob̾.
Corona quoq de spinis capiti
eiꝰ annexa. quid aliud quam
diuini oꝑis munus ostendit.:
quereretur: Nec flagella uacant.

Expanded text:
praelaturi esse produntur. Et indupraelaturi esse produntur. Et indutum illum ueste alba remisit. non otioBum quod ueste alba induitur ab Herode inmaculatae tribuens indicia passionis, quod agnus dei sine macula cum gloria mundi peccata susciperet. in typo etiam Herodis atque Pilati, qui amici sunt, plebis Israhel populique gentilis figura seruatur, quod per domini passionem utriusque sit futura concordia, ita tamen ut prius populus nationum capiat dei uerbum et ad populum Iudaeorum fidei suae deuotione transmittat, ut illi quoque gloria maiestatis suae corpus uestiant Christi, quem ante despexerant. clamydem autem coccineam induitur a militibus et purpuream tunicam, in altera designans martyrum palmas, in altera regiae potestatis insignia, quod caro eius fusum toto orbe terrarum sanpassio reg-num paritura de nobis. corona quoque de spinis capiti eius adnexa quid aliud quam diuini operis munus ostendit, qo gloria quaereretur. nec flagella uacant,
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. Lauit qͥde manꝰ pylatus
s facta ñ diluit. Iudex enim ñ
inuidie credere debuit. nec
timori : ut sanguinẽ innocentẽ
addiceret. Monebat uxor.
lucebat in noc te gr̃a : diuinitaᷤᷤ
eminebat : nec sic a sacͥlega
sententia temꝑauit. Si militer
in hoc tẏpũ om̃iũ iudicũ ar¬
bitror ẽsse p̃missum : qͥ dampna¬
turi essent eos qͦs innexios e̾ẽ¬
estimarent. Tolerabilior es tam̃
gentiles ẽẽ qͣm iudeos. comuncta
pylato ꝑsona demonstrat: &¬
magis eos posse diuinis ad fidẽ
oꝑib ammoneri. Quales aut̃ illi.
qͥ dñm maiestatis crucifixerunt.
Nec immerito homicide absoluti¬
onẽ petunt : qͥflagitabant inno¬
centis exitium. Tales leges int¬
iniquitas habet: ut od̾it inno¬
centiã: scelus diligat. In qͦ tam̃
nominis int̃pretatio. speciẽ dat
figurȩ. Barrabas enim. patriᷤ
filius latine dr. Illi gͦ qͥb dicit᷑
uos ex patre diabolo estis. uero
dĩ filio patͥs sui filium antrxp̃m

Expanded text:
sequuntur. lauit quidem manus Pilatus, sequuntur. lauit quidem manus Pilatus, sed facta non diluit; iudex enim nec inuidiae cedere debuit nec timori, ut sanguinem innocentis addiceret. monebat uxor, lucebat in nocte gratia, diuinitas eminebat: nec sic a sacrilega sententia temperauit. similiter in hoc typum omnium iudicum arbitror esse praemissum, qui damnaturi essent eos quos innoxios aestimarent. tolerabiliores tamen gentiles esse quam Iudaeos coniuncta Pilato persona demonstrat et magis eos posse diuinis ad fidem operibus admoneri. quales autem illi qui dominum maiestatis crucifixerunt! nec inmerito homicidae absolutionem petunt, qui flagitabant innocentis exitium. tales leges iniquitas habet, ut oderit innocentiam, scelus diligat. in quo tamen nominis interpretatio speciem dat figurae; Barabbas enim patris filius latine dicitur. illi ergo quibus dicitur: uos ex patre diabolo estis, uero dei filio patris sui filium antichristum
Abbreviated transcription (Latin):
Susanna tacuit: ⁊ uicit. Oselior
ẽ causa q̃ ñ defenditur. ⁊ ꝓbatur.
Et hunc pẏlatꝰ absoluit: s ab¬
soluit iudicio: crucifix̃ myffio.
Nerũ hoc speciale xp̃i. illud hu¬
manũ: ut apd̾̃ inqͦs iudices magi ᷤᷤ
uideare noluisse. qͣm ñ potuisse
defendi. Cur aut̃ dñs tacuerit:
ipse p̃misit dicens. Si uob dixero
ñ credetis michi: siuos int̾roga¬
uero. ñ respondebitis mͥ. Illud
tam̃ p̃stantissimũ qd̃ maluit se¬
nandi causam habere ñ possẽt.
qͥ qd̃ obiciunt hoc fatentur
Herode aut̃ cupiente aliqͣ eiꝰ mi¬
racula uidere. tacuit: ⁊ nichil
fecit: qr nec illius erudelitas
merebatur uidere diuina: &
dominus iactantiam declinabat.
Et fortasse tẏpice in herode. om̃s
impii significantur : qͥsi lege̾ ñ
xp̃i. in euũgłio qͦq uidẽ ñ possint.
Adherodẽ mittitur. ad pylatũ re¬
mittitur. Et si ut̃q reũ ñ ꝓnuntiat.
alienȩ tam̃ crudelitatis studiis ob¬

Expanded text:
Susanna tacuit et uicit; melior Susanna tacuit et uicit; melior enim causa, quae non defenditur et probatur. et hic Pilatus absoluit, sed absoluit iudicio, crucifixit mysterio. uerum hoc speciale Christi, illud humanum, ut aput iniquos iudices magis uideretur noluisse quam non potuisse defendi. cur autem dominus tacuerit ipse praemisit dicens: s i uobis dixero, non creditis mihi; si uos interrogauero, non respondebitis mihi. illud tamen praestantissimum, quod maluit renandi causam habere non possent qui quod obiciunt hoc fatentur. Herode autem cupiente aliqua mirabilia eius uidere tacuit et nihil fecit, quia nec illius crudelitas merebatur uidere diuina et dominus iactantiam declinabat. et fortasse typice in Herode omnes inpii significantur, qui si legi non opera in euangelio quoque uidere non possint. Ad Herodem mittitur, ad Pilatum remittitur. etsi uterque reum non pronuntiant, alienae tamen crudelitatis studiis ob
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit enĩ ut saluaret᷑ mundꝰ
ꝑ ipsum : in qͦ uxta ut opꝰ auc¬
toris ⁊ us ẽ. Uenit gͦ. ut con¬
sepultos ꝑ baptismũ ⁊ cõmortuoᷤᷤ
xp̃o. ad ꝑpetuitatis grãm re-¬
seruaret. S ñ passim omnibꝰ
ad sepeliendum ẽ locus. Nã ⁊ si
om̃s mundus includat: ñ om̃s
reseruat. Et si cõmunis habita¬
tio. tam̃ legitima sepultura ẽ.
eoꝵ scilicet qͥ nunc sunt ꝑ fide
domestici d̾i : s fuerunt ĩ lege
ꝑegͥni. Qi st isti: nͥ de qͥbꝰ dicit᷑
memores estote qd̾ aliqñ uos gen¬
tes qͥ eratis in carne alienati a con
Sequit᷑ ammirabilis locꝰ. qͦ sub¬
eunde eqͣmmiter iniurie morał
infunditur patientia pectoribus
humanis. Accusatur dñs: ⁊tacet.
Et bene tacet: qͥ defensiõe ñ indi¬
get. Ambiant defendi : qͥ time&
uinci. Ñ gͦ accusationem tacendo
confirmat: s despic̃ ñ refellendo
Qͥd enĩ timeret: qͥñ ambiret sa¬
lutẽ : Salus om̃iũ suã ꝓdit: ut
acqͥrat om̃ium. S qͥd de do loqͣr:

Expanded text:
uenit enim ut saluetur mundus per ipsum, in quo iuxta ut opus auctoris et ius est. uenit ergo ut consepultos per baptismum et conmortuos Christo ad perpetuitatis gratiam reseruaret. sed non passim omnibus ad sepeliendum est locus; nam etsi omnes mundus includat, non omnes reseruat. etsi conmunis habitatio, tamen legitima sepultura est eorum scilicet qui nunc sunt per fidem domestici dei, sed fuerunt in lege peregrini. qui sunt isti nisi de quibus dicitur: memores quod aliquando uos gentes, qui eratis in carne alienati a conuSequitur admirabilis locus, quo subeundae aequanimiter iniuriae moralis infunditur patientia pectoribus humanis. accusatur dominus et tacet. et bene tacet qui defensione non indiget: ambiant defendi qui timent uinci. non ergo accusationem tacendo confirmat, sed despicit non refellendo. quid enim timeret, qui non ambiret salutem? salus omnium suam prodit, ut adquirat omnium. sed quid de deo loquar?
Abbreviated transcription (Latin):
intͦmisit ostiaria.¬
t interro gauit hostia¬
ria: & hostiaria iudeoꝵ.
Male eua induxit adam: male
petrum introduxit femina.
S ille in paradyso labitur uͥ
ñ ueniabił culpa : hic inp̃torio
iudeoꝵ. uͥ difficiłꝰ innocentia.¬
Illi intͣdictus lapsꝰ : huic p̃dictꝰ.
Error ille cõmissꝰ huic p̃iudica¬
uit : hic illum resoluit. Consi¬
deremꝰ etiã : qͦ instatu neget.
frigus inquit erat. Si tempꝰ
consideremus : frigꝰ e̾ẽ ñ pot̾at.
S frigus erat uͥ ifłc ñ agnos¬
cebat᷑  uͥ ñ erat qͥlucẽ uidẽt:¬
& uͥ negabatur ignis consumenᷤ.
fr̃igꝰ gͦ erat m̃tis: ñ corporis.
Deniq ad carbones stabat petrꝰ
qr algebat affectu. Mala flama
iudaica : urit. ñ calefacit.
iuxta que etiã petͥ interiores
oculi caligarunt. Illi ocłi non
aliqͥs. Tx iudeoꝵ etiã elem̃ta
condempnas: Non condẽpno
no flamma ꝑfidiȩ : hanc fłã-

Expanded text:
intromisit ostiaria, interrogavit ostiaria , et ostiaria Judaeorum? Male Eva induxit Adam, male Petrum introduxit femina. Sed ille in paradiso labitur, ubi non veniabilis culpa: hic in praetorio Judaeorum, ubi difficilis innocentiaIlli interdictus lapsus, huic praedictus error. Ille commissus huic praejudicavit, hic illum resolvit. . 76. Consideremus etiam quo in statu neget. Frigus, inquit, erat . Si tempus consideremus, frigus esse non poterat: sed frigus erat ubi Jesus non agnoscebatur, ubi non erat qui lucem videret, ubi negabatur ignis consumens. Frigus ergo erat mentis, non corporis. Denique ad carbones stabat Petrus, quia algebat affectu . Mala flaIudaica: urit, non calefacit. iuxta quem etiam Petri interiores oculi caligarunt, illi oculi nonaliquis: tu ludaeorum etiam elementa condemnas? non condemno no flamma perfidiae. hanc f
Abbreviated transcription (Latin):
scͥbas & principes sacerdotum. &
tantũmꝰ regẽ nuntiant: herodes
xp̃m requirit. Ipsũ gͥ regẽ de qͦ
int̾rogat confitetur. Deinde cũ
ubi haberet nasci inquirit᷑: utiq
p̃nuntiatꝰ ostenditur. Neq enĩ
queri poterat: qͥ ñ erat p̃nuntiatꝰ
Dam̃tes uidei: uenisse ñ creditis
qũe uidetis. Uenisse ñ creditis.
que dicitis ẽẽ uenturũ. Nuntiate
inquit michi: ut ueniã ⁊ ad orẽ
eũ. Insidiatur qͥde̾ herodes: s
dm̃ ñ negat quẽ memorat ado¬
randũ. Seinde infantes occidi iu¬
bet. Cui alii. nͥ do tał uictima
debebat᷑: Exꝑs licet sensꝯ ĩfan¬
confitetur. Hȩc de matheo pau¬
ca libauimus: ut clareret ĩfan¬
tiȩ tempora diuinitatis oꝑibus
minime uacua fuisse. Qd̾ si etas
carnis ignara oꝑis fuit: ꝓfecto
ds erat qͥ diuinitatis oꝑibꝰ exer¬
cebat carnis ȩtatem.ui¬
ui etiã pastores ĩ illa facie

Expanded text:
scribas et principes sacerdotum et scribas et principes sacerdotum et tantummodo regem nuntiant, Herodes Christum requirit; ipsum igitur regem de quo interrogat confitetur. deinde cum ubi nasci haberet inquiritur, utique praenuntiatus ostenditur; neque enim quaeri poterat qui non erat nuntiatus. o amentes Iudaei, uenisse non creditis quem uidetis, uenisse non creditis quem dicitis esse uenturum! nuntiate inquit mihi, ut ueniam et adorem eum. insidiatur quidem Herodes, sed deum non negat, quem memorat adorandum. deinde infantes occidi iubet. cui alii nisi deo talis uictima debebatur? expers licet sensus infanconfitetur. haec de Matthaeo pauca libauimus, ut clareret infantiae tempora a diuinitatis operibus minime uacasse. quodsi aetas carnis ignaua operis fuit, profecto deus erat qui diuinitatis operibus exercebat carnis aetatem, qui etiam pastores i
Abbreviated transcription (Latin):
& timoris diuini exemplum.
S tam̃ qui st̃ isti ma
nͨ qͥ ut hystoria q̃dã
docet. Abalaam genꝰ ducunt:
A qͦ ꝓpħatum ẽ. Oriet᷑ stella
ex iacob. Isti st̃ gͦ. ñ minꝰ fid̾i
qͣm successionis heredes. Ille
stellam uidit in sp̃u: isti uide¬
runt ocłis & crediderunt. Ui¬
dert̃ nouã stellam : q̃ ñ erat
uisa a creat᷑a mundi. Uider̃t
nouã creaturam. & ñ solũ ĩ t̾ra
s etiã in cȩlo noui hominis¬
gr̃am reqͥrebant: scđm qd̃
moyses ꝓpħice posuit. quia
orietur stella ex iacob. & ex¬
xurget homo ex isrł. & cog¬
nouerunt hanc ẽẽ stellam. q̃
hominẽ dm̃q significat: Ad¬
orauerunt paruulum: iitiq
ñ adorassent: si paruulum
tantũmꝰ credidissent. Magꝰ
gͦ intelligit ꝑsuas artes : tu
ñ intelligis tua dona uenisse.
Ille fatetur alienũ: tu ñ ag¬
noscis ꝓmissum. Ille contͣ se
credit: tu ꝓte ñ putas ẽe creden¬
dũ. Natũ gͦ magi nuntiant regẽ.
ꝑturbatur herodes: congregat

Expanded text:
 timoris exemplum. sed tamen qui sunt isti magi nisi qui, ut historia quaedam docet, a Balaam genus ducunt, a quo prophetatum est: orietur stella ex Iacob. isti ergo sunt non minus fidei quam successionis heredes. ille stellam uidit in spiritu, isti uiderunt oculis et crediderunt. uiderant nouam stellam quae non erat uisa a creatura mundi, uiderant nouam creaturam et non solum in terra, sed etiam in caelo gratiam noui hominis requirebant secundum quod Moyses prophetice posuit quia orietur stella ex Iacob et exsurget homo ex Israhel. et cognouerunt hanc esse stellam, quae hominem deumque significat. adorauerunt paruulum. utique non adorassent, si paruulum tantummodo credidissent. magus ergo intellegit suas cessare artes, tu non intellegis tua dona uenisse? ille fatetur alienum, tu non agnoscis promissum? ille contra se credit, tu pro te non putas esse credendum? Natum ergo magi nuntiant regem: perturbatur Herodes, congregat
Abbreviated transcription (Latin):
est ab incepto. & fugit eregys¬
to
Et id̾o cũ dñs affectũ eiꝰ ꝓbasset.
conditionẽ aut̃ uidisset infirmã.
animni eiꝰ m̃tisq uestigium. mor¬
talibꝰ uinculis censuit exuen¬
dũ. Et si quẽ mouet qͣ ratione
inegipto calciati iubent᷑ edere
agnum. apłi autẽ sine calcia¬
mentis ad p̃dicandum dirigun
tur euuangłm: is considerare
debet. qr in egipto positus. de¬
bet ad huc morsꝰ cauere ser¬
pentis. Os ulta enĩ uenena in
egẏpto: & qui in typo pascha
celebrat. patere potest uulneri.
qͥ aut̃ minist̃ ẽ ueritatis. habi¬
tantia uenena ñ trepidat. De¬
niq momordit paulum us ꝑa
in mileta insula: & uidentes
pendentẽ de manui eiꝰ uiꝑam
incolȩ loci illius. putabant ẽe
moriturum : s uͥ in offensum
stare uiderunt. dm ẽẽ dicebanł.
cui uenenum noc̾e ñ poterat.
Et ut scias hoc uerũ esse: ipse
dñs ait. Ecce dedi uob̃ potes¬
tatẽ calcandi suꝑ serpentes &
scorpiones. & supra om̃em uir¬

Expanded text:
est ab incepto et fugit ex Aegypest ab incepto et fugit ex Aegypto. et ideo cum dominus adfectum eius probasset, condicionem autem uidisset infirmam, animi eius mentisque uestigium mortalibus uinculis censuit exuendum. quod si quem mouet, qua ratione in Aegypto calciati iubentur edere agnum, apostoli autem sine calciamentis ad praedicandum euangelium diriguntur, is considerare debet, quia in Aegypto positus debet adhuc morsus cauere serpentis — multa enim uenena in Aegypto — et qui in typo pascha celebrat patere potest uulneri, qui autem minister est ueritatis hebetat uenena, non trepidat. denique momordit Paulum uipera in Melita insula. et uidentes pendentem de manu eius uiperam incolae loci illius putabant eum esse moriturum, sed ubi inoffensum stare uiderunt, deum esse dicebant, cui uenenum nocere non poterat. et ut scias hoc uerum esse, ipse dominus ait: ecce dedi uobis potestatem calcandi supra serpentes et scorpiones et supra omnem uir
Abbreviated transcription (Latin):
dere aurũ. Hoc ẽ dicere. Uides me
xp̃i esse discipłm: & aurũ a me
requiris Aliud nob̃ multo p̃cio¬
sius auro donauit: ut innomine
eis oꝑemur. Itaq ñ habeo quod
ñ dedit. s qd̃ dedit habeo. In
nomine dñi iħu. surge. ⁊ ambula.
Siẽ gͦ qͥ horrea congerendis uult¬
edificare frum̃tis. dominice sen¬
tentiȩ auctoritate rep̃hendit᷑.
ita qui in scło uult aurũ parare
condendo: neuũ rep̃hensionis
incurrit. Non peram: neq cal¬
ciam̃ta. Utrũq enĩ de corio mor¬
tui animantis conficitur. Nil
autẽ in nob̃ dñs ifłe mortale
uult esse. Deniq ad moysen
dicit. Solue calciam̃tũ pedum
tuoꝵ: locꝰ enĩ in qͦstas. terra
sc̃a ẽ. N ortale gͥ atq terrenũ
calciam̃tũ iubetur soluere : cũ
mittitur ad ppłm liberandum
Huius enĩ minister muneris
timere ñ debet: nec a suscepto
officio mortis ꝑieulo retardari.
Ipse enĩ cũ defensionẽ fr̃m. hoc
est iudeoꝵ uoluntariꝰ recepis¬
set: calumpnie t̃rore reuocatꝰ

Expanded text:
possidere, hoc est dicere: uides me Christi esse discipulum et aurum a me requiris? aliud nobis multo pretiosius auro donauit, ut in nomine eius operemur. itaque non habeo quod non dedit. sed quod dedit habeo: in nomine domini Iesu surge et ambula. sicut ergo qui horrea uult congerendis aedificare frumentis dominicae sententiae auctoritate reprehenditur, ita E qui sacculum uult auro parare condendo naeuum reprehensionis incurrit. Non peram neque calciamenta. utrumque de corio mortui animantis confici solet; nihil autem in nobis dominus Iesus mortale uult esse. denique ad Moysen dicit: solue calciamentum pedum tuorum; locus enim in quo stas terra sancta. est. mortale igitur atque terrenum calciamentum iubetur soluere, cum mitteretur ad populum liberandum; huius enim minister muneris timere nihil debet nec a suscepto officio mortis periculo retardari. ipse etenim cum defensionem fratrum, hoc est Iudaeorum, uoluntarius recepisset, calumniae terrore reuocatus
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑit celeste mysterium. quod
placuerit dõ ut paruulis ma-¬
gis qͣm prudentibꝰ istiꝰ mun¬
di. suã głam reuelaret . qͦd
apłs paulꝰ stilo pleniore di-¬
gessit dicens. Nonne stultam
fecit d̾s sapientiã huiꝰ mundi
Nã qm̃ in di sapientia ñ cogno¬
uit hic mundꝰ ꝑ sapientiam
dm: placuit d̾o ꝑ stulticiam
p̃dicationis saluos face̾ creden¬
7tes.
Caruulũ gͦ accipiamꝰ qͥse exaltare
ñ nouit. & faleratis sermonibꝰ
arcẽ sue iactare sapientie. qd̾
phylosophi pleriq faciunt.
Paruulus erat qͥ dixit. Dñe non
exaltaui cor meum: neq elati ft̃
ocłi mei. Neq ingresso sũ in mag¬
nis. neq inmirabilib suꝑ me
Et ut scires paruulũ ħc ñ etate. ñ
sensu fuisse. s humilitate sui. &
qͣdam declinatione iactantie:
addidit. s exaltaui aĩam meã.
Uides qͣm excelsꝰ fu̾it hic par¬
uulꝰ: quanto uirtutũ sublimis
u̾tice: Tales nos ẽe̾ paruulos

Expanded text:
aperit caeleste mysterium, quod aperit caeleste mysterium, quod placuerit deo ut paruulis magis quam prudentibus istius mundi suam gratiam reuelaret. quod apostolus Paulus stilo pleniore digessit dicens: nonne stultam fecit deus sapientiam huius mundi? nam quoniam in dei sapientia non cognouit hic mundus per sapien tiam deum, placuit deo per stultitiam prae- dicationis saluos facere credentes. paruulum ergo accnon noverit, et phaleratis sermonibus artem suae jactare prudentiae, quod philosophi plerique fparuulus erat qui dixit: domine, non exaltaui cor meum neque elati sunt oculi mei neque ingressus sum in magnis neque in mirabilibus super me. et ut scires paruulum hunc non aetate, non sensu fuisse, sed humilitate sui et quadam declinatione iactantiae, addidit: sed exaltaui animam meam. uides quam excelsus fuerit hic paruulus, quanto uirtutum sublimis uertice? tales nos paruulos