comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auferri & ds fecit ut timeara¬
uũ sit: solis cursus & lunȩ uies
& tͣrȩ arboꝵq siccitas uel uro
cũ ipso mundo nata st̃ atq con
creta. E ideirco ds serta racis¬
ne cuncta moderatꝰ ẽ. & iussit
humanis usibꝰ elem̃ta seruire ut
homines hȩc uidentes intelligant
dũ ex rerũ ȩqualitate. cursir &a

Expanded text:
auferre, quae fecit Deus, ut timeanovum sit. Solis cursus et lunae vices, et terrae arborumque siccitas vel viror, cum ipso mundo nata sunt atque creata, et idcirco Deus certa ratione cuncta moderatus est, et jussit humanis usibus elementa servire, ut homines videntes haec intelligant dum ex rerum aequalitate, curs
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Qͦd si uoluerimꝰ pͥori sensufiu¬
to. qͦsi a capite legere. & qͥs feer ie
timeant a facie eiꝰ: hic sensus ẽli¬
us fecit hȩc om̃ia: ut timeant boni¬
nes ab eo. qͦd semel dͦs disposur i
al ud declinare. Pul ehre aũ tẽpe¬
rauit dicens. ut timeant a facie es
uultꝰ qͥppe dñi suꝑ facientes mala
Quid est qͦd fuit: Ipsũ qͦd ẽ e qu
futura st̃ ĩa fuer̃t & ds qͣret eũ ꝙ¬

Expanded text:
tas . Quod si voluerimus priore sensu finito quasi a capite legere, Et Deus fecit ut timeant a facie ejus, hic est sensus, Deus fecit haec omnia ut timeant homines ab eo quod semel Deus disposuit in alia declinare. Pulchre autem temperavit, dicens: Ut timeant a facie ejus . Vultus quippe Domini super facientes mala. Quid est quod fuit? ipsum quod est et quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus quaeret eum
Abbreviated transcription (Latin):
munera. Siue alit̃. Arbitratꝰ sũ aliqͥd
iusticiȩ in p̃senti secło geri: & uel
piũ. ꝓ suo nc̃ merito reciꝑe. uel im¬
piũ. ꝓsuo scelere puniri: & eẽtrario
repꝑi quã putabã. Uidi enĩ & iustũ
multa mala hic ꝑpetiꝰ & impium

Expanded text:
munera. Sive aliter: Arbitratus sum aliquid justitiae in praesenti saeculo geri, et vel pium pro suo nunc merito recipere, vel impium pro suo scelere puniri: et e contrario reperi, quam putabam. Vidi enim et justum multa mala hic perpeti, et impium
Abbreviated transcription (Latin):
cet qua deleat peccata tua: ueri
tas uͦ. qua cõpleat. ꝓmissa sua. Car¬
cũda eas gutturi tuo. &. describe
in tabulis cordis tui. Inguiture or¬
ganũ uocis: in tabulis cordis. lati
tudinẽ insinuat cogitacionis zit
infixa mentis: ꝓmat᷑ & uoce lo¬
quentis. ut & occulto inspec tori
ꝓximos iuuent officia loc ueionis.
bene aũ uirtutes circũdari docet
gituri. cũ uox loquentis pocius
intus ingutture fieri soleat: quia
uidelicet p̃dicacionis uox de intͣ¬
eo ad bene agendũ &. oꝑa p̃dican¬
tis ligat: ne extra sermonẽ actio
transeat: ne uoci uita ẽ tradicat.
Et inuenies gram & disciplina̾
bonã. qͥ usu uirtutũ iugi. ꝓmeret᷑

Expanded text:
cet, qua delecet, qua deletas vero quae compleat promissa sua. Circumda eas gutturi tuo, et describe in tabulis cordis tui. In gutture organum vocis, in tabutudinem insinuat cogitationis. Sitinfixa mentis, promatur et voce loquentis, ut et occulto inspectori Dproximos juvent officio locutionis. Bene autem virtutes circumdari docet gutturi, cum vox loquentis potius intus in gutture fieri soleat, quia videlicet praedicationis vox de intereo ad bene agendum, et opera praedicantis legat, ne extra sermonem actio transeat, ne voci vita contradicat.-- Et invenies gratiam et disciplinam bona
Abbreviated transcription (Latin):
edente parabola qͥa latronũ con¬
sine maloꝵ &. ꝑspitas stultoꝵ ꝑdet
uersus de qͥbꝰ nouissime disputa¬
umꝰ de antiqͦ dei popło ita intelli¬
q: qͥa cũ recte uiueret. int̾ra sua
felicit᷑ maneres: at cũ peccar et.
ext̾minaret᷑ ab hostibꝰ Pilimi ne
ornat actibꝰ bonis quẽ instruit.
Congitudinẽ enĩ dierũ. & annos
uite & pacẽ: adponent tibi. Ne
impofita p̃ceptoꝵ custodia tur¬
baret audientẽ. prȩmisit prȩmia
certa: & sic enumerauit p̃cepta
longitudine enĩ dierũ. lucẽ sem¬
pĩna: annoͥs uitȩ. transcensũ mor¬
talitatis huiꝰ. augmento pacis. ip¬
sũ hane uite beatitudinis statũ de¬
signat. de qua dieit esaias. Multi¬
plieabit᷑ eiꝰ imꝑiũ & pacis ñ erit
finis. Sed & pͥori dei popło. etiam
inp̃senti datũ ẽ. ut cũ legi dei
obediret. longo tẽpore in pacis qͥete¬
uiueret. Miscdia &. ueritas: ñ te de¬
serant. Numꝗͣ. ab ore tuo ueritas q̃¬
ẽ dicenda: nũꝗͣ. ab oꝑe miscd̾ia quȩ

Expanded text:
ti parabola, qua latronum confine malorum: Et prosperitas stultorum perdet versus hi, de quibus novissime disputavimus, de antiquo Dei populo ita intelligi, quia cum recte viveret, inque terra sua feliciter maneret, at cum peccaret, exterminaretur ab hostibus. CAPUT ornat actibus bonis quem instruit. Longitudinem enim dierum, et annos vitae, et pacem apponent tibi. Ne imposita praeceptorum custodia turbaret audientem praemisit praemia certa, et sic enumeravit praecepta, longitudine enim dierum lucem sempiternam, annis vitae transcensum mortalitatis hujus, augmento pacis ipsum nactae beatitudinis statum designat. De qua dicit Isaias: Multiplicavit ejus imperium, et pacis non erit finis ; sed et priori Dei populo etiam in praesenti datum est, ut cum legi Dei obediret, longo teviveret.-- Misericordia et veritas non te deserant. Nunquam ab ore tuo veritas, quae dicenda; nunquam ab opere misericordia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut innumeri etiã eoꝵ qͥ hominsbꝰ
boni uident᷑. Impios enr̃ aꝑtos a¬
postatas dicit. At iniq agentes
om̃s qͥ ꝑceptis fidi sacram̃tis. ab
eiꝰ castitate aliqͦmodo degenerant
Utriq aũ infutura retribucione
de uiuenciũ t̾ra ꝑdent᷑. qͥa ñ habi¬
tabit iuxta dnm malignꝰ. neq ꝑ¬
manebunt in iusti ante ocłoseiꝰ.

Expanded text:
ut innumeri etiam eorum, qui hominibus ut innumeri etiam eorum, qui hominibus boni videntur, impios enim apertos apostatas dicit, at inique agentes omnes qui, perceptis fidei sacramentis, ab ejus castitate aliquo modo degenerant. Utrique autem in futura retributione de viventium terra perdentur, quia non habitabit juxta Dominum malignus, neque permanebunt injusti ante
Abbreviated transcription (Latin):
cũ diceret. custodiet rectoꝵ sa¬
lutẽ .&. ꝓteget gradientes simpli¬
cit᷑. qͥa nimirũ simplicitas sine
rectitudine. dissoluta ẽ & stulta:
rectitudo aũ sine simplicitate. au¬
stera nimirũ existit & dura. Uerũ
utraq uirtꝰ c̃iuncta: ꝑfectũ redat
hominẽ. Sed hoc int̾ utrũq uersĩ
distat. qͦd in illo dñs qͥa iustos inpre¬
senti certantes adiuuet: in isto qua
uictores infuturo eoronet indici¬
t᷑. Terre qͥppe nomine eccła desig¬
nat᷑ q̃ sꝑ italẽ deo fructũ germin¬
re cͣsueuit. inqua iusti habitant ..
ꝑmanent: qͥa a cͣsoreio eiꝰ nec morte
Potest hec ñ de cunctis generalĩ
reꝓbis dicta accipi: s de illis spe¬
cialit᷑ qͥ ad terrã dñi idest eccłam
ꝑtinere uidebant᷑. .&. tamͣ exigen¬
tibꝰ meritis auferunt᷑ ab ea. quidã¬
qͥdẽ aꝑto ipsius eccłȩ iudicio. ut
sẏmon .& arrius.&. porphirius. qui¬
dã uͦ in secreto imusibilis iudicis

Expanded text:
cum diceret: Custodiet rectorum sacum diceret: Custodiet rectorum saet proteget gradientes simpliciter; quia nimirum simplicitas sine rectitudine dissoluta est et stulta, rectitudo autem sine simplicitate, austera nimirum existit et dura; verum utraque virtus conjuncta perfectum reddit hominem. Sed inter utrumque versum distat quod in illo Dominus, quia justos in praesenti certantes adjuvet, et in isto, quia victores in futuro coronet, indicatur. Terrae quippe nomine Ecclesia designatur, quae spiritualem fructum Deo germinare consuevit, in qua justi habitant et permanent, quia a consortio ejus, nec morte Possunt haec non de cunctis generaliter reprobis dicta accipi, sed de illis specialiter qui ad terram Domini, id est, Ecclesiam pertinere videntur, et tamen exigentibus meritis auferentur ab ea: quidaquidem aperto ipsius Ecclesiae judicio, ut Simon, Arius et Porphyrius: quidam vero in secreto invisibilis judicis,
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ita recte potest accipr om̃s qui
ingrediunt᷑ ad eã. idest ad meretri¬
cẽ. siue ad domũ eiꝰ ñ reuertentur.
qͥa qͣntũ attinet ad naturã iniqua
sua uoluntate deprauat᷑a. recur¬
sũ ꝑ semet ipsã ñ habet. s ꝑ dei
gram qua adiuuat᷑ .& instauratur.
ut semitas uitȩ adpͣhendat. De sig¬
natũ ẽ enĩ hoc dicto pondꝰ iniqͥta¬
tis: ut cũ reuertit᷑ qͥs. ñ sibi tribu¬
at s grẽ de i̾ñ ex oꝑibꝰ. ne forte glo¬
riet᷑. Ut ambules in uia bona: ꝓcal¬
les iustoꝵ. custodias. Uiã bonã uni¬
tatẽ dicit recte fider de qua dnͣs
ait. ego sũ uia. eẜ alibi. Nemo po¬
test uenire ad patrẽ: nͥ ꝑ me. Cal¬
les aũ iustoꝵ: multifariã sc̃oꝵ ex¬
empla nominat. Fendet hic uer¬
sus ex eo qͦd supra dic tũ ẽ. pruden¬
cia seruabit te: sic̃ & illud. ut e¬
ruaris a muliere aliena. ꝙ enĩ rec¬
⁊i st̃ habitabunt int̾ra .&. simpli¬
ces ꝑmanebunt in ea. Et hic rec¬
tos iungit simplicibꝰ. sic̃ & supra

Expanded text:
etiam ita recte potest accipi, omnes qui ingrediuntur ad eam, id est, ad meretricem, sive ad domum ejus, non revertentur, quia quantum attinet ad naturam, iniqua sua voluntate depravatam recursum per semetipsam non habet, sed per Dei gratiam qua adjuvatur et instauratur ut semitas vitae apprehendat. Designatum est enim hoc dicto pondus iniquitatis, ut cum revertitur quis non sibi tribuat, sed gratiae Dei, non ex operibus, ne forte glorietur. Ut ambules in via bona et calles justorum custodias. Viam bonam unitatem dicit rectae fidei, de qua Dominus ait: Ego sum via , et alibi: Nemo potest venire ad Patrem nisi per me . Calles autem justorum multifaria sanctorum exempla nominat. Pendet hic versus ex eo quod supra dictum est, prudentia servabit te, sicut et illud, ut eruaris a muliere aliena. Qui enim recti sunt habitabunt in terra, et simplices permanebunt in ea. Et hic rectis junguntur simplices sicut et supra,
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥt̃ uiuens in occulto: ñ inueniet
bona uitȩ sequentis. Qui aũ substan¬
ciã uirtutũ sꝑ italiũ ueracit᷑ adqͥ¬
rit: mercabit᷑ ex ea claritat᷑e regni
ꝑ hennis: qͦd uerbis sequentibꝰ aꝑ ci¬
us dicit. In semita iusticiȩ uita: iter
aũ deuiũ ducit ad mortẽ. Semita
enĩ iusticiȩ substanciã adqͥrit uir¬
tutũ. qͥbꝰ et̾ne uite claritas auro p̃¬
ciosior emit᷑. It aũ prauũ qͦ fraudu¬
lentꝰ incedit: ꝑdito lucro tẽporali
qͦd ad peciit ad morte quã prȩuide¬
re noluit. tendit sempit̃nã. ẜilius
ẽ. ñ audit cũ arguit᷑. Tantũ inter

Expanded text:
n occulto non invenit bona vitae sequentis: Qui autem substantiam virtutum spiritalium veraciter acquirit, mercabitur ex ea claritatem regni perennis, quod verbis sequentibus apertius dicit. In semita justitiae vita, iter autem devium ducit ad mortem. Semita enim justitiae substantiam acquirit virtutum, quibus aeterna vitae claritas auro pretiosior emitur, iter autem pravum quo fraudulentus incedit perdito lucro temporali, quod appetiit ad mortem quam providere noluit tendit sempiternam. CAPUT est, non audit cum arquitur. Tantum inter
Abbreviated transcription (Latin):
cidunt corpus: uel uendens q̃ possi¬
det pauꝑibꝰ tribuit. uel rapiña bo¬
noꝵ. suor cũ gaudio suscipit: uel cer¬
te ipsam in passionẽ carnẽ morti¬
ficandã siue occidend̾a tradit: Alter
aũ impioꝵ decipiet eos: cũ uel sua
retinere. uel aliena raꝑe gaudent.
Unde recte subiungit᷑. Non inueni¬
et fraudulent lucrũ: & substanc ia¬
aqqͥsita pȩcunia. plus in anima dãp¬
ni quã lucri addit in archa. &. qͥ ꝓ¬
priã. ꝓ dño substanciã nouit dispen¬
sare: remunerante ipso: ꝓ tͣrenis cȩ¬
lestia dona recipiet. Alit̃. Non in¬
ueniet fraudulent᷑ lucrũ & substan¬

Expanded text:
cidunt corpus, vel vendens quae possicidunt corpus, vel vendens quae possidet, pauperibus tribuit, vel rapinam bonorum suorum cum gaudio suscipit, vel certe ipsam in passione carnem mortificandam, sive occidendam tradit!-- Iter autem impiorum decipiet eos. Cum vel sua retinere, vel aliena rapere gaudent. Unde recte subjungitur:-- Non inveniet fraudulentus lucrum, etcacquisita pecunia, plus in anima damni, quam lucri addit in arca. Et qui propriam pro Domino substantiam novit dispensare, remunerante ipso, pro terrenis coelestia dona recipiet. Aliter, Non inveniet fraudulentus lucrum, et
Abbreviated transcription (Latin):
fecti qͥq ñ solũ uicioꝵ bella suꝑant.
s. & electis fr̃ibꝰ maiori uirtutum
gr̃a pͥncipant᷑. Qui aũ dissoluti ani¬
mo peccatis implicari ñ metuunt:
yessimo ex ac tori diabolo. tributa
uicior cotidie soluunt. eẜ si nͣ do¬
miniũ eiꝰ uiuentes penitendo eua¬
serint: post mortẽ traditi eidẽ. in
carcerẽ ab eo pęnarũ mittuntur
etͣnarũ: uxta qͦd dñs in euangeli¬
ca parabola testat᷑. Neq enĩ de ta¬
liũ correctione desꝑandũ ẽ: cũ ꝓ¬
tinꝰ adiungat᷑ Meror incorde uiri
humiliauit illũ .&. sermone bono
letificabit᷑ Quia nimirũ necesse ẽ
ut prius peccatorẽ meror peniten¬
cie salubrit᷑ humiliet: &. ita post¬
modũ ꝑ iudic iũ sacerdotis. sermo
date reconeiliacionis lȩtificet. Qui
negligit dampnũ. ꝓpt̾ amicũ: iustꝰ ẽ.
Si hoc de generali pecuniȩ largi¬
cione & puro homine amico ree¬
te dr. qͣnto magis iusticiȩ corona
amicis meis. ne tͣreamini abhis qͥ oc¬

Expanded text:
ti quique non solum vitiorum bella superant, sed et electis fratribus majori virtutum gratia principantur; qui autem dissoluti animo peccatis implicari non metuunt, pessimo exactori diabolo tributa vitiorum quotidie solvunt. Et si non dominium ejus viventes poenitendo evaserunt, post mortem traditi eidem in carcerem ab eo poenarum mittuntur aeternarum, juxta quod Dominus in Evangelica parabola testatur. Neque enim de talium correctione desperandum est, cum protinus adjungatur. Moeror in corde viri humiliabit illum, et sermone bono laetificabitur. Quia nimirum necesse est ut prius peccatorem moeror poenitentiae salubriter humiliet, et ita postmodum per judicium sacerdotis sermo datae reconciliationis laetificet. Qui negligit damnum propter amicum justus est. Si hoc de generali pecuniae largitione et puro homine amico recte dicitur, quanto magis justitiae corona amicis meis, ne terreamini ab his qui oc
Abbreviated transcription (Latin):
diligentibꝰ d̾m: omnia cooꝑantur
inbonũ. Docꝰtrina sua: noscet᷑ uir.
Pros uocare scͥptura solet: eos qͥuir¬
tutibꝰ st̃ prȩditi diuinis. Unde apłs¬
art.Uigilate. state infide: uirilit̃
agite. Noc trina gͦ sua qͥsq uir esse
noscet᷑: qͥa si & recta qͥocet &s hȩc o¬
pibꝰ mplet: sc̃s ee̾ colligit᷑. Qui aũ
uanꝰ & excors ẽ. patebit c̃tẽptui: euia
scilicet ipse uirilis animi fortitudine.
habere c̃tẽpsit. Melior est pauꝑ & suf¬
ficiens sibi: quã głosus & indigens pane.
Melior est idiota & simplex frat᷑. qͥ bo¬
na q̃ nouit oꝑans. uitã meret᷑ incelis:
quã qͥ clarus erudicione scͥpturarũ.
uel etiã doctoris functꝰ officio. indi¬
get pane dilectionis. De cuiꝰ dilecti¬
one ea parte q̃ add ꝓrimũ ꝑtinet. sub¬
sequent᷑ adiungit. Nouit iustꝰ anumas
ium̃toꝵ. suoꝵꝰ idest miseret᷑ & cõpa¬
tit᷑ hebitudini ac fragilitati.ꝓrimoꝵ
sibi cõmissoꝵ. Uiscera aũ impioꝵ cru¬

Expanded text:
diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Doctrina sua noscetur vir. Viros vocare Scriptura solet eos qui virtutibus sunt praediti divinis. Unde Apostolus: Vigilate, state in fide, viriliter agite . Doctrina ergo sua quisque vir esse noscetur. Quia si et recta docet et haec operibus implet, sanctus esse colligitur. Qui autem vanus et excors est patebit contemptui. Quia scilicet ipse virilis animi fortitudinem habere contempsit. Melior est pauper et sufficiens sibi quam gloriosus et indigens pane. Melior est idiota et simplex frater, qui bona quae novit operans vitam meretur in coelis, quam qui clarus eruditione, Scripturarum vel etiam doctoris functus officio indiget pane dilectionis, de cujus dilectionis ea parte, quae ad proximum pertinet subsequenter adjungit. Novit justus animas jumentorum suorum. Id est, miseret et compatitur hebetudini ac fragilitati proximorum sibi commissorum. Viscera autem impiorum cru
Abbreviated transcription (Latin):
memoria impietatis eoꝵ: etiã ipsi
apices stulti. ipsa dogmata igne rap¬
ta ut inepheso actũ tẽpore apłoꝵ.
legimꝰ. Domꝰ aũ iustoꝵ ꝑmanebit: qͥa
scã eccła nũꝗͣ uel abscondi potuit.
uel auferri: nil ex eiꝰ corrũꝑe scrip¬
turis: in nullo eiꝰ fidẽ uiolare. tanta
tẽpor longitudo prȩualuit. Potest
s ita intelligi. Uerte impios & ñ e¬
r̃t: c̃uerte eos ab impietate .&. ñ er̃t
iã inpii. s iusti . Ero qͦ alia transiacio
dicit. qͦcũq se uerteret scelestꝰ. ex¬

Expanded text:
memoria impietatis eorum, etiam ipsi memoria impietatis eorum, etiam ipsi apices stulti, ipsa dogmata igne rapta, ut in Epheso actum tempore apostolorum legimus. Domus autem justorum permanebit, quia sancta Ecclesia nunquam abscondi potuit vel auferri, nil ex ejus corrumpere Scripturis, in nullo ejus fidem violare tanta temporum longitudo praevaluit. Potest et ita intelligi, Verte impios, et non erunt: converte eos ab impietate, et non erunt jam impii, sed justi. Pro quo alia translatio dicit: Quocunque se vertit scelest
Abbreviated transcription (Latin):
ditacione diuidicant: ne forte ip̃s
minꝰ sollicitis. suꝑnꝰ arbit̃ contries
inuisibilit̾ aduersa disponat: uirti
illud apħ. si nosmet ipsos qͥ iudica¬
remꝰ. nͣutiq iudicarem᷑. at reꝓbi
diuni timoris obliti: de fraude qũ
faciant sua concilia cogunt. Uer¬
te impios & ñ erunt: domꝰ aũ iuffor
ꝑ manebit. Uersi de hac uita impii
ñ erunt qͦd fuerant: qͥa post mort̃
ñ qualia credebant inueniunt. sel
spe sua frustrati ꝓ prȩmuis torm̃
recipiunt. Domꝰ aũ iustor. id est ȩccła
q̃ partim ꝑegrinat᷑ int̾ris. partim
regnat in celo. nũquã defecit: s quȩ¬
cũq mẽbra eiꝰ hinc illo ꝑueniunt:
ibidẽ gaudia q̃ sꝑabant inueniunt.
Alit̃ Uerte impios &. ñ erũt: qͥa mul¬
caimpietas indiis gentiliũ. multa
insectis hereticoꝵ. multa in presti¬
giis magor. multa in ꝑsecucionib
extitit paganoꝵ: s his dño donan¬
te subuersis. ablata ẽ parit᷑ etiam

Expanded text:
meditatione dijudicant, ne forte ipsis meditatione dijudicant, ne forte ipsis minus sollicitis supernus arbiter contra eos invisibiliter adversa disponat, juxta illud Apostoli: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique judicaremur . At reprobi divini timoris obliti de fraude quam faciant, sua consilia cogunt. Verte impios et non erunt, domus autem justorum  etc. Versi de hac vita impii non erunt, quod fuerant, quia post mortem non qualia credebant inveniunt, sed spe sua frustrati, pro praemiis tormenta recipiunt. Domus autem justorum, id est, Ecclesia, quae partim peregrinatur in terris, partim regnat in coelo, nunquam deficit; sed quaecunque membra ejus hinc illo perveniunt, ibidem gaudia, quae sperabant, inveniunt. Aliter, Verte impios, et non erunt, quod multa impietas in diis gentilium, multa in sectis haereticorum, multa in praestigiis magorum, multa in persecutionibus exstitit paganorum. Sed his Domino donante subversis, ablata est pariter et
Abbreviated transcription (Latin):
Qui bonꝰ ẽ. hauriet a dño grãm: qͥ
aũ c̃fidit cogitacionibꝰ suis. impie
agit. Hor uersicłor conexio talis
ẽ. Qͥ bonꝰ ẽ ñ confidit cogitacio¬
nibꝰ suis. s dñi grãm q̃rit. ae ꝑ illã
accipit ut pie uiuere possit. Qui
auͣ cogitacionibꝰ suis c̃fidit: bonꝰ
ee̾ nequit. Nã qͥa grãm suꝑni add¬
iutoris. petere ñ curat: merito
ininpia actione ꝑdurat. Mulier
diligens corona ẽ uiro suo. & putre
do i ossibꝰ eiꝰ quȩ c̃fusione res agu
gerit. Patet littere sensus qͥa mulit
bona &. casta. honorẽ uiro suo p̃ber
in om̃ibꝰ: eiꝰq uirtutibꝰ ipsa domũ
bene regens. qͥsi gram addit coron
At uͦ adultera .&. si foris speciosa port
intus fȩtore luxurie sua membra
Om̃s enĩ qͥ incirc uitu eiꝰ st̃. offerer
munera. E filius firach. de maguo si¬
cerdote. ipse stans uixta ar̃a. & eiru
illũ corona fratrũ. It ossa. idest ur¬
tutes quas hereticoꝵ factio cerrr
sua facta si año placeant. seulan

Expanded text:
Qui bonus est, hauriet a Domino gratiam: qui autem confidit cogitationibus suis, impie agit. Horum versiculorum connexio talis est, qui bonus est non confidit cogitationibus suis, sed Domini gratiam quaerit, ac per illam accipit, ut pie vivere possit, qui autem cogitationibus suis confidit, bonus esse nequit. Nam qui gratiam superni Adjutoris petere non curat, merito in impia actione perdurat.-- Mulier diligens, corona viro suo, edo in ossibus ejus, quae confusione res dignas gerit. Pater litterae sensus, quia mulier bona et casta honorem viro suo praebet. In omnibus, ejusque virtutibus ipsa domum bene regens, quasi gratiam addit coronae: at vero adultera, et si foris speciosa paret, intus fetore luxuriae sua membra Omnes enim qui in circuitu ejus sunt offerent munera, et filius Sirach de magno sacerdote ipse stans juxta aram et circa illum corona fratrum, aut ossa, id est, virtutes quas haereticorum factio cernitur sua facta si Domino placeant sedula
Abbreviated transcription (Latin):
docet. Fatuus statim indicat iram
suã: qͥ auͣ dissimulat in iuriã. callidꝰ
ẽ. Quise inp̃senti desiderat ulcisci.
fatuus ẽ: qͥ aũ. ꝓ dño iniuriã contẽp¬
nit. sapiens ẽ. Hunc uersiculũ alia
transiacio sic habet. Stultꝰ eadẽ ho¬
ra ꝓnunciat ita suã: occultat qut̃e
ignominiã suã astutꝰ. Non aũ igno¬
miniosã iracundiȩ passionẽ. ita a sa¬
pientibꝰ occultandã e̾e̾ decernit. ut
eiꝰ uelocitatẽ culpans. ñ ꝓhibeat
tarditatẽ: quã utiq si ꝑ necessitatẽ
humanȩ infirmitatis inruerit. ideo
censuit oceultandã ut dũ ad p̃sens
& in ꝑpetuũ deleat᷑. Hec enĩ ẽ nati

Expanded text:
docet. Fatuus statim indicat iram docet. Fatuus statim indicat iram suam, qui autem dissimulat injuriam, callidus est, qui se in praesenti desiderat ulcisci fatuus est, qui autem pro Domino injuriam contemnit sapiens. Hunc versiculum alia translatio sic habet: Stultus eadem hora pronuntiat iram suam, occultat autem ignominiam suam astutus. non enim ignominiosam iracundiae passionem -ita a sapientibus occultari debere decernit, ut iracundiae uelocitatem culpans non prohibeat tarditatem: quam utique, si per necessitatem humanae infirmitatis inruerit, ideo censuit occultandam, ut, dum ad praesens  perpetuum deleatur. haec enim e
Abbreviated transcription (Latin):
&. si ncͣ uel diuna uel muldana sa¬
piencia głosus uidet᷑. Desiqͥeriũ im¬
pii: monimentũ ẽ pessimoꝵ. Desi¬
derat impius p̃cedentes malos um¬
tari. & de illor. uita atq ac tibꝰ loqͥ.
uel certe desideriũ impii monm̃¬
tũ ẽ pessimor:qͥa omne desideriũ
eiꝰ eo tendit. quãuis ipso nesciente
ut cũ prioribꝰ in iustis. et̃ne mortis car¬
cere claudat᷑. Uerũ qͥa tales exitũ quẽ
minime p̃uident incurrunt: dicit e
ẽtra de bonis. Radix aũ ucstor. ꝓfici¬
et: qͥa nimirũ fides & caritas electoꝵ
s ad ꝑfectiora semꝑ ad crescens. plus
quã sꝑare nouit infuturo ꝑcipiet de
fructu oris sui: unꝰqͥsq replebit᷑ bo¬
nis . Fructꝰ oris. ẽ sermobonꝰ. Nã qui
mala loqͥt᷑: ñ fructũ ore generat.s
damnũ. Om̃is gͥ qͥ bona loqͥt᷑ bonis
dͥonabit᷑ et̃ nis. si tam̃ his q̃ loqͥt᷑ ic¬
manuũ suarũ: tetribuet᷑ ei. Neq
enialit᷑ fructuosus fit suus sermo
doctori: nͥ ipse pͥor faciat bona que

Expanded text:
nc vel divina vel mundana sapientia gloriosus videtur. Desiderium impii munimentum est pessimorum. Desiderat impius praecedentes malos imitari, et de illorum vita atque actibus loqui, vel certe desiderium impii munimentum est pessimorum, quia omne desiderium ejus eo tendit, quamvis ipso nesciente, ut cum prioribus injustis aeternae mortis carcere claudatur. Verum quia tales exitum quem minime praevident incurrunt, ait e contra de bonis. Radix autem justorum proficiet. Quia nimirum fides et charitas electorum sed ad perfectiora semper accrescens plus quam sperare novit in futuro percipiet. De fructu oris sui unusquisque replebitur bonis. Fructus oris est sermo bonus, nam qui mala loquitur non fructum ore generat, sed damnum. Omnis igitur qui bona loquitur, bonis donabitur aeternis, si tamen his quae loquitur acmanuum suarum retribuetur ei. Neque enim aliter fructuosus fit suus sermo doctori, nisi si ipse prior faciat bona quae
Abbreviated transcription (Latin):
sapienciȩ apto intellectu ẽgruere:
circulus inqͥt aureus in naribꝰ suis.
idest pulchra &. circũflexa locu¬
cio insensibꝰ mentis stultȩ: cui ex elo¬
qͥo aurũ pendet. s tam̃ ex t̃renȩ in¬
tencionis pondere more suis aq su¬
ꝑiora ñ respicit: qͦd secutꝰ exposuit
dicens. mulier pulchra & fatua: id
ẽ doctrina heretica. Pulchra ꝑuer
bũ: fatua ꝑ intellectũ. Desideriũ
iustoꝵ omne bonũ est. prestolacio
ubiq regnare desiderant. At impi
etiã cũ qͥesce re ab impietatis exse¬
cucione uident᷑: proposito tam̃ die
m̃tis ad inferenda ciulibet iuim ni¬
lus. Itẽ. prestolacio impioꝵ furor.
qͥa plerũq ira ꝑ sileneiũ clausam
tra mentẽ uehe m̃eius estuat. Ali
qͥa centuplũ accipiunt in hoc tẽpo
m̃tis ubi nec sillã aquȩ unde ad
modicũ refrigerent᷑ accipiunt
rapiat. semꝑ auarus eget. Nnma
ꝗͣ benedicit in ꝑinguabit᷑ & qͥ me¬
terius pͣdicando benedicit. inten¬

Expanded text:
sapientiae apto intellectui congruere, sapientiae apto intellectui congruere, circulus, hic inquit, aureus in naribus suis, id est, pulchra et circumflexa locutio in sensibus mentis stultae; cui ex eloquio aurum pendet, sed tamen ex terrenae intentionis pondere, more suis, ad superiora non respicit. Quod secutus exposuit, dicens, Mulier pulchra et fatua, id est, doctrina haeretica: pulchra, per verbum; fatua, per intellectum.-- Desiderium justorum omne bonum est, etc. ubique regnare desiderant, at contra impii, etiam cum quiescere ab impietatis exsecutione videntur, proposito tamen dirae mentis ad inferendam cuilibet vim fulus; item, Praestolatio impiorum furor, quia plerumque ira per silentium clausa, intra mentem vehementius aestuat.-- Alii ia centuplum accipiunt in hoc temporormentis, ubi nec stillam aquae, unde ad modicum refrigerentur, accipiunrapiat, semper avarus eget.-- Anima quae benedicit, impinguabitur, eterius praedicando benedicit, inter
Abbreviated transcription (Latin):
eos cognoscent illos: qͥa isti st̾ semen
cui benedix̃ dñs. Sirculus aure¬
us in naribꝰ suis. mulier pulchra
& fatua. Circulũ aureũ. si inna¬
ribꝰ siuis infixeris. nichilominꝰ illa
terra uertere naso .& uolutabro luti
ꝓperat in mergi: ita mulier fatua si
pulchritudinẽ uultꝰ uel habitꝰ acce¬
ꝑit. suã tam̃ faciem ad infima decli¬
nare: suã speciositatẽ adeuertendos
ubiq castitatis flosculos circũferre.
se cȩno uoluptatis inqͥnare diligit Ali¬
t̃. Qui ornam̃tũ diumoꝵ eloquioꝵ
meditando c̃seqͥt᷑ s hoc male uiuen¬
do inseqͥt᷑ circulũ aureũ habet in
naribꝰ. s more suis t̃rã subigere ñ de¬
sistit: qͥa qͦdodore noticiȩ ꝑcepit. in¬
munda actione sordidauit. ideoq ta¬
lis anima mulier pulchra & fatua eẽ
censet᷑: qͥa carnalibꝰ dedita in lecebͥs.
pulchra ẽ ꝑ scienciã: s ꝑ actionẽ fa¬
tua. Alit̃. Q doctrinã hereticã nito¬
re uidit eloqͥi resplendere. nec tam̃

Expanded text:
cent eos, quia isti sunt semen cui benedixit Dominus . Circulus aureus in naribus suis mulier pulchra et fatua. Circulum aureum si in naribus suis fixeris, nihilominus ille terram vertere naso et volutabro luti properat immergi, ita mulier fatua si pulchritudinem vultus vel habitus acceperit, suam tamen faciem ad infima declinare, suam speciositatem ad evertendos ubique castitatis flosculos, circumferre, se coeno voluptatis inquinare diligit. Ali Qui ornamentum divinorum eloquiorum meditando consequitur, sed hoc male vivendo insequitur, circulum aureum habet in naribus; sed more suis terram subigere non desistit, quia quod odore notitiae percepit, immunda actione sordidavit. Ideoque talis anima, mulier pulchra et fatua esse censetur, quia carnalibus dedita illecebris, pulchra est per scientiam, sed per actionem fatua. Aliter, Qui doctrinam haereticam omni nitore videt eloquentiae splendere, nec sic tamen
Abbreviated transcription (Latin):
audientibꝰ c̃ferunt: a qͥbꝰ p̃eiuĩ fidei &
efessionis recipiant. Iicente dño. e¬
gociamini dũ uenio. Quor. capiti be¬
nedictio suꝑuenit. dũ singłis de ta¬
li negocio redeunciũ dñs dicit. Eu¬
ge serue bone & fidelis. qͥa suꝑ pau¬
ca fuisti fidelis. suꝑ multa te ẽstitu¬
ã intra ingaudiũ dñi tur. Bene con¬

Expanded text:
 conferunt, a quibus pretium fidei et confessionis recipiant, dicente Domino, Negotiamini dum venio . Quorum capiti benedictio supervenit, dum singulis de tali negotio redeuntibus, Dominus dicit: Euge, serve bone et fidelis; quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domi
Abbreviated transcription (Latin):
et sapienti. Qui mentẽ suã tumul¬
tibꝰ cogitatuũ nox ioꝵ c̃turbari nͣ
metuit: hanc utiq malignoꝵ. sꝑuũ
flatibꝰ qͥbꝰ obruat᷑ aꝑit.: & qͥ stultꝰ ẽ
sapientẽ ꝑseqͥt᷑. Per hoc ei etiã do¬
minando seruit. qͥa pacienciã eiꝰ pre¬
mendo. ꝓbaciorẽ reddit: ut se uideli¬
cet dãpnato. ille brauiũ ꝓ qͦ certa¬
bat accipiat. Fructꝰ iusti. lignũ uitȩ.
Meites iustr: uisio ẽ .xꝑi.Ipse nãq est
sapiencia:de qua dictũ ẽ. Lignũ ui

Expanded text:
et sapienti. Qui mentem suam tumulet sapienti. Qui mentem suam tumultibus cogitatuum noxiorum conturbali nor metuit, hanc utique malignorum spirituum flatibus quibus obruatur aperit, et qui stultus sapientem persequitur per hoc ei etiam dominando servit, quia patientiam ejus premendo probatiorem reddit, ut se videlicet damnato, ille bravium pro quo certabat accipiat. Fructus justi, lignum vitae. Merces justi visio est Christi, ipse namque est sapientia, de qua dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
eis. Hona q̃rere q̃ facere debeas. quibꝰ
ad cȩlestia bona ꝑuenias. hoc est be¬
ne dilucło c̃surgere. id est crescente
luce scienciȩ ad bonũ opus accingi.
Uel certe bene. idest ad uitã ẽsurgit
intẽpore resurrectionis. qͥ nẽ bona q̃¬
rit intẽpore oꝑ acionis. Qui auͣ ma¬
la qͣ dicat siue agat. modo sollers in¬
qrit: tunc eoꝵ pondere. ne ad alcio¬
ra regni ꝑueniat retardat᷑. Qui ẽ¬
fidit indiuiciis fuis: corruet. Iusti aũ
ỹsentibꝰ bonis inhians futura ñ co¬
gitat. utrisq in nouissimo carebit. ꝙ
iũ spe futuroꝵ. pͣmioꝵ bona faciunt
np̃senti. iuste qͦd sꝑant accipiunt.
uirens qͥppe in arbore foliũ. fructus¬
Qs ñdũ ostendere habet. signat ad
futuros. eẜ iusti qͦsi uirens foliũ ger¬
minant: qͥa spe salui facti. in fidei ac
urtutũ gra. ꝓficere ñ cessant. donec
ad fructũ desideratȩ retribucionis
adtingant. Qui c̃turbat domũ suã
possidebit uentos. & qͥ stultꝰ ẽ. serui¬

Expanded text:
etc. Bona quaerere quae facere debeas, quibus ad coelestia bona pervenias, hoc est bene diluculo consurgere, id est, crescente luce scientiae, ad bonum opus accingi. Vel certe bene, id est, ad vitam consurgit, in tempore resurrectionis, qui nunc bona quaerit in tempore operationis. Qui autem mala quae dicat sive agat, modo solers inquirit, tunc eorum pondere, ne ad altiora regni perveniat, retardabitur.-- Qui confidit in divitiis suis, corruet, etc. esentibus bonis inhians futura non cogitat, utrisque in novissimo carebit. Qui autem spe futurorum praemiorum bona faciunt, in praesenti, juste quod sperant, accipiunt. Virens qquos nondum ostendere habet, signat ad futuros, et justi quasi virens folium germinant quia spe salvi facti, in fidei ac virtutum gratia proficere non cessant, donec ad fructum desideratae retributionis attingant. Qui conturbat domum suam possidebit ventos, et qui stultus est, servi
Abbreviated transcription (Latin):
debes: peccatorẽ tam̃ te ee̾. idest ali¬
qua habere peccata parua siue mag¬
na.aꝑta siue occulta in ficiari ñ de¬
bes. immo c̃fiteri debes ne te ipse
seducas: & ueritas inte ee̾ ñ possit.
Si gͦ iusti intͣra recepert᷑. ab el mar¬
tyriũe iob exemplar paciencie:
quantomagis impii antiochus at¬
q herodes. & peccatores in eugłio
paralitici. qͥ ñ nͥ dimissis pͥmo pec¬
catis. curari a dño potuert: Notan¬
dũ qͦd hãc sentenciã & petrus in
epła sua iuxta antiꝗͣ. transiacio¬
nẽ posuit dicens . &. si iustꝰ uix salua

Expanded text:
debes, peccatorem tamen te esse, id est, alidebes, peccatorem tamen te esse, id est, aliqua habere peccata, parva sive magna, aperta sive occulta, inficiari non debes. Imo confiteri debes, ne te ipse seducas, et veritas in te esse non possit . Si ergo justi in terra receperunt, Abel martyrii, et Job exemplar patientiae, quanto magis impii, Antiochus atque Herodes! Et peccatores in Evangelio, paralytici, non nisi dimissis primo peccatis, curari a Domino potuerunt. Notandum quod hanc sententiam Petrus in Epistola, juxta antiquam translationem, pos
Abbreviated transcription (Latin):
ligno uitȩ. qͦd est in paradẏso dei mei.
E hunc fructũ mͦ iusti expectant:
quãdiu sic̃ prȩdictũ ẽ quasi uirens
foliũ germinant. Et qͥ suscipit ani¬
mas sapiens ẽ.Qͥ animarũ curã ꝓ
dño suscipit. ut eas scilicet uel erran¬
tes doceat. uel mestas solet᷑. uel egen¬
tes tẽporalibꝰ bonis sustentet. uel re¬
nitentes ad remedia salutis ꝑtrahat.
uel pastore destitutas gubernet. qͦ
una secũ plures ad dñm ꝑducat:
qͥ inquã ita animas susc ipit sapiens
ẽ: qͥa nimirũ suȩ animȩ ꝑ hȩc unde
sublimius cũ dño regnet. ꝓcurat.
Si iustꝰ int̾ra recipit: quantomagis
tanta passi st̃ iuste: quanta putas e¬
os manere torm̃ta. qͥ illos adflige¬
bant in iuste: Si iob & tobias ceterq
dei electi. tanta in hac uita recepert᷑
aduersa. qͥd ẽtristarissi te qͥ tã longe
infra illoꝵ uestigia iaces. tẽp̃tans ad
modicũ ad flictio tangit. Eẜ qͥdem
te .&. si impiũ qicere aut credere ñ

Expanded text:
adiso Dei mei . Et hunc fructum modo justi exspectant, quia diu, sicut praedictum est, quasi virens folium germinant.-- Et qui suscipit animas, sapiens est. Qui animarum curam pro Domino suscipit, ut eas scilicet vel errantes doceat, vel moestas soletur, vel egentes temporalibus bonis sustentet, vel renitentes ad remedia salutis pertrahat, vel pastore destitutas gubernet, quo una secum plures ad Dominum perducat; qui, inquam, ita animas suscipit, sapiens est, quia nimium suae animae per haec, unde sublimius cum Domino regnet, procurat.-- Si justus in terra recipit, etc. tanta passi sunt justi, quanta putas eos manere tormenta, qui illos affligebant injuste? Si Job et Tobias, caeterique Dei electi, tanta in hac vita receperunt adversa, quid contristaris, si te, qui tam longe infra illorum vestigia jaces, tentans ad modicum afflictio tangit? Et quidem te, etsi impium dicere et credere non
Abbreviated transcription (Latin):
deneiui. Qui sc̃ȩ pͣdicac ions apuqst
uerba retinet. talis maledicet᷑ in
popłis: qͥa in solius culpeissle ncio
multis. qͦs corrigere potuit pena
dap̃nat᷑. Ipse ẽ seruus piger &. mai
qͥ ꝓ retencione talent qͦd accepit

Expanded text:
etc. Qui sanctae praedicationis apud se verba retinet, talis maledicetur in populis, quia in solius culpa silentii pro multorum, quos corrigere potuit, poena damnatur. Ipse est servus piger et malus, qui pro retentione
Abbreviated transcription (Latin):
futuro. Qui nc̃ bene formidolosus
& sua sedulus errata ꝑ penitenciã
curat : ab impe nitenciũ se societa¬
te seruat immune̾. Manꝰ in manu:
ñ erit innocens mal us. Qui manũ
iungit in manu: nil utiq oꝑat᷑ Sed
manꝰ in manu. nͣerit in nocens malus.
qͥa & si ab iniqua actione manꝰ ad
horã subtrahit.: cordis tam̃ innocen¬
ciã. malus habere ñ ualet. Unde &
pͣmittit᷑. Ab hominabile dño cor pra¬
uũ: sem̃ aũ iustoꝵ. saluabit᷑. Hoc est
qͦd supra dr. Seminanti aũ iusticiã.
merces fidelis. Uel certe sem̃ iustoꝵ
saluabit᷑: qͥa qͥ p̃cedeneiũ iustoꝵ ex¬
empla sec tant᷑: hor qͦq uestigia
ad uidenda salutis ȩt̃ne gaudia se

Expanded text:
futuro qui nunc bene formidolosus et sua sedulus errata per poenitentiam curat, et ab impoenitentium se societate servat immunem. Manus in manu non erit innocens malus. Qui manum jungit in manu nil utique operatur, sed manus in manu non erit innocens malus, quia etsi ab iniqua actione manus ad horam subtrahit, cordis tamen innocentiam malus habere non valet: unde et praemittitur, Abominabile Domino cor parvum.--Semen autem justorum salvabitur. Hoc est quod supra dicitur, Seminanti autem justitiam, merces fidelis. Vel certe, Semen justorum salvabitur, quia qui praecedentium justorum exempla sectantur, horum quoque vestigia ad videnda sal
Abbreviated transcription (Latin):
dire ueritati: s ubi tẽptacio t̾ren
siue blandiens. inpedim̃tũ preftit¬
rit: desert̃ qͥdẽ cȩpta. s tam̃ c̃seen¬
cia ꝓmissi qͦsi gladio punguntur
Lingua aũ sapienciũ. sanitas eft
qͥa & bona q̃ ꝓmittunt ipsi ꝑfici¬
endo ad uitã ꝑueniunt: & aliis qu
sequant᷑ p̃dicando de monstrant
Labiũ ueritatis firmũ erit inꝑp
tuũ. qͥaũ testis ẽ repentinꝰ conem¬
nat linguã mendacii. Sides xeee¬
siastica semꝑ manebit: qͥ autẽ re¬
pente noua dogmata infer men¬
dacii: est minister heretierhi
mo uersutꝰ. cȩlat scienciã. Ugi¬
tꝰ hoc loco in bono intelligit᷑ io
ẽ sapiens & prudens : qͥ nͣ nũqũa
de industria suã celat scienciã
duplici nimirũ racione. uel nͣui
lens infirmis auditoribꝰ loqui
qͦsi sꝑitalibꝰ. s qͦsi carnalibꝰ. uel no¬
lens dare scm canibꝰ. neq ante
porcos margaritas ꝓicere. Et er
insipienciũ ꝓuocat stulticiant
qͣndo uel ipsi plus appetentes
saꝑe quã oportet sapere. eoise

Expanded text:
rens sive blandiens, impe mentum praestiterit, deserunt quidem coepta, sed tamen conscientia promissi, quasi gladio punguntur.-- Lingua autem sapientium, sanitas est. Quia et bona quae promittunt, ipsi perficiendo ad vitam perveniunt, et aliis, quae sequantur, praedicando demonstrant.-- Labium veritatis firmum erit in pqui autem testis est repentinus concinnat linguam mendacii. Fides ecclesiastica semper manebit, qui autem repente nova dogmata infert mendacii est minister haeretici. Homo versutus celat scientiam. Versutus hoc loco in bono intelligitur, id est, sapiens et prudens, qui nonnumquam de industria suam celat scientiam, duplici nimirum ratione, vel non valens infirmis auditoribus loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, vel nolens dare sanctum canibus, neque aporcos margaritas projicere.-- Et cor insipientium provocat stultitiam. Quando vel ipsi plus appetentes sapere quam oportet sapere, eo usq
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ cunctis: & calorẽ pͥstine fidi ꝑden¬
tibꝰ. Postꝗͣ. aũ om̃s peccatores frigꝰ
suũ geluq ẽtraxerit. una diese¬
rit atq ꝑpetua. neqͦqͣ. sibi luce &
tenebris. die .&. nocte succedentibꝰ.
s ipse dñs erit lux om̃iũ. de quo
ẏsaias plenius loqͥt᷑. Non erit inqͥt
tͥ sol in lucẽ diei. neq ortꝰ lune il¬
luminabit te ꝑ noctẽ: s erit tibi

Expanded text:
 cunctis, et calorem pristinae fidei perdentibus. Postquam autem omnes peccatores frigus suum geluque contraxerit, una dies erit atque perpetua: nequaquam sibi luce et tenebris, die et nocte succedentibus; sed ipse Dominus erit lux omnium: de quo Isaias plenius: Non erit, inquit, tibi sol in lucem diei, neque ortus lunae illumin
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ñ flumine saluatoris . & sꝑitali
eiꝰ intelligencia fuerit dulcoratũ.
amarissimũ ẽ: occidente littera . &
tate &. in hyeme er̃t. sub audit᷑ aquȩ
i pace & in ꝑsecucionibꝰ. istȩ uiuen¬
tes aquȩ manare ñ cessent. Siue qr¬
septuaginta tͣnstuler̃t. in estate &
inuere ita erit. hoc dicamꝰ qͦd illo
tepore ñ sit hẏemps. s uer. estasq
ꝑpetua: qͣndo uox turturis audiet᷑
int̾ra nr̃a. & ficus afferent grossos
suos.&. uineȩ florebũt. & hyemps ꝑ¬
transibit. & pluuia recedet .& abibit
ut celebremꝰ pascha & penthecos¬
ten: in qͥbꝰ de trenis tͣnseamꝰ ad cȩ le¬
stia. & om̃s fructꝰ nr̃os offeramꝰ deo.
Inphase eñĩ hyemis finis. ueris exor¬
diũ ẽ. in penthecosten estatis pͥnci¬
pur: qͣndo labores manuũ nr̃arũ &
fructũ offerimꝰ deo De hac ȩstate
Tufabricatꝰ es aurorã & solẽ: estatẽ

Expanded text:
nisi flumine Salvatoris et spirituali ejus intelligentia fuerit dulcoratum, amarissimum est; occidente littera, et tate et in hieme in pace et in persecutionibus istae viventes aquae manare non cessent. Sive quia LXX transtulerunt, In aestate et in vere ita erit, hoc dicamus, quod illo tempore non sit hiems, sed ver, aestasque perpetua, quando vox turturis audietur in terra nostra, et ficus afferent grossos suos, et vineae 921 florebunt, et hiems pertransibit, et pluvia recedet, et abibit ut celebremus Pascha et Pentecosten, in quibus de terrenis transeamus ad coelestia, et omnes fructus nostros offeramus Deo. In Phase enim hiemis finis, veris exordium est; in Pentecoste aestatis principium, quando labores manum nostrarum et fructuum offerimus Deo. De hac aestate Tu fabrica
Abbreviated transcription (Latin):
si nota erit dñõ neq enĩ ignorare
poterit quã creauit: c̃siderandũ ef
qͦmͦ dicat in eugłio. qͦd diem illã ne
angeli. nec filius hominis nouert¬
nͥ solus pater. Et erit indie ila
exibũt aque uiue de ihrłm. medu
earũ ad mare orientale: &. mediũe¬
arũ ad mare nouissimũ. In ȩstate

Expanded text:
o neque enim ignorare poterit quam creavit, considerandum est quomodo dicat in Evangelio, quod diem illam nec angeli, nec Filius noverit, nisi solus Pater . Et erit in die illa, exibunt aquae vivae de Jerusalem, medium earum ad mare Orientale, et medium earum ad mare Noviss
Abbreviated transcription (Latin):
re appellat᷑ mortuũ. ex eo qͦd niebl
inaquis eiꝰ possit uiuere. &. media
pars admare nouissimũ qͦdduet
ad egyptũ &. facit littora pale frae
In estate inqͥt & inhieme. ita erit
ut aquȩ iste q̃ exibũt de ibrłm nũ
gelu ẽstringant᷑ hyemis. na etas
nimio feruore siccent᷑. Quãq̃ ꝓ hye¬
ne uernũ tẽpꝰ septuaginta tͣnstu¬
lert. qͦd ad distinctionẽ ȩ statis ñ con¬
uenit. Cũq uitales aquȩ utrũq
mare fuerĩt ingresse. & amaras aqͥs

Expanded text:
 ex eo quod nihil in aquis ejus possit vivere. Et media pars ad mare novissimum, quod ducit ad Aegyptum, et facit littora Palaestinae. In aestate, inquit, et in hieme ita erit, ut aquae istae quae exibunt de Jeruslaem, nec gelu constringantur hiemis, nec aestatis nimio fervore siccentur: quamquam pro hieme vernum tempus Septuaginta transtulerint, quod ad distinctionem aestatis non convenit. Cumque vitales aquae utrumque mare fuerint ingressae, et amaras aquas
Abbreviated transcription (Latin):
uere erit sic: & erit dñs in regẽ sip
omnẽ t̃rã. In illo tẽpore. hoc eñ
significat dies q̃ soli nota ẽ dño.i
qua ñ sibi succedent lux & tenebt
bebit necessariã lucẽ solis. qͣm qit¬

Expanded text:
regem super omnem terram. In illo tempore hoc enim significat dies quae soli nota est Domino, in qua sibi non succedent lux et tenebrbebit necessariam lucem solis, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
reges in lumine tuo. & gentes in
splendore tuo. Si caligo & tene¬
bre oꝑiunt t̾rã suꝑ gentes: qͦmͦ
rursũ gentes ambulabũt insplen¬
dore dñi: Sed ille gentes er̃t in
tenebris quas frigus geluq ẽtra¬
xerit.: & ille ambulabũt in lumi¬
ne dñi. q̃ secute fuerit reges a¬
Cor regis in manu dñi. Deniq
intẽpore uesꝑe. hoc ẽ tenebrarũ¬

Expanded text:
reges in lumine tuo, et gentes in splendore tuo . Si caligo et tenebrae operient terram super gentes, quomodo rursum gentes ambulabunt in splendore Domini? Sed illae gentes erunt in tenebris quas frigus geluque contraxerit: et illae ambulabunt lumine Domini, quae secutae fuerint reges, aCor regis in manu Domini . Denique in tempore vesperi, hoc est, tenebraru
Abbreviated transcription (Latin):
bnacłor. Om̃s inqͥt qͥ telict
fuerĩt de cunc tis gentib q̃ uene¬
rĩt ẽtra ihrłm. ascendent ꝑ singlos
noꝵ regno futuro. ꝓmittunt. euꝰ
sollẽ pnitatis istud ex ordiũ ẽ. Egtis¬
sus popłs ifrł de egypto ꝑ uasta
t̃rsbilẽ ac latã solitudinẽ. inqua
ñ erat domꝰ. uilla. oppidũ specus

Expanded text:
naculorum. Omnes, inquit, qui relicti fuerint de gentibus quae venerint contra Jerusalem, ascendent per singulos norum regno futura promittunt, cujus solemnitatis istud exordium est: Egressus populus Israel de Aegypto per vastam et terribilem ac latam solitudinem, in qua non erat dom
Abbreviated transcription (Latin):
tatis obstacula. ȩt̃nȩ spei & inter¬
ne c̃tẽplacionis saltu transcendũt.
Tȩtat᷑ homo insentencia oris sui:
&. sermo oportunꝰ. ẽ optimꝰ. Huma¬
nũ qͥde ẽ: de sua sentencia qͥsi pru¬
dent̃. ꝓplata. quẽqͣ. lȩtari. Sed uerꝰ
sapiens. ñ solũ res quas loquat᷑: ue¬
rũ etiã oportunitatẽ loci uel tepo¬
ris. uel ꝑsonȩ cui loquat᷑: diligent᷑
inqͥrit. Semita uitȩ suꝑ eruditũ:
ut declinet de inferno nouissimo.
Eruditũ dicit. ñ solu̾ sciencia. sed
& oꝑacione ꝑfectũ. Huic & enĩ iure
semita intȩ desuꝑ aꝑta ẽ: huic cȩ
liuia patet. Infernꝰ aũ nouissimꝰ de
qͦ liberat᷑: ultimȩ ẽ pȩna dannaci¬
onis. Nã pͥmꝰ ẽ infernꝰ cȩcitas animȩ
peccantis. & uere lucis sciencia ca¬
rentis. De qͦ d̾r in psalmis. Eẜ descen¬
dant in infernũ uiuentes.: idest sei¬
entes labant᷑ in peccatũ. Domũ suꝑ¬
bor demolit᷑ dñs. & firmos facit ter

Expanded text:
tatis obstacula aeternae spei et intertatis obstacula aeternae spei et internae contemplationis saltu transcendunt. Laetatur homo in sententia oris sui, et sermo opportunus est optimus. Humanum quidem est de sua sententia quasi prudenter prolata quemque laetari, sed verus sapiens, non solum res quas loquatur, verum etiam opportunitatem loci, vel temporis vel personae cui loquatur, diligenter inquirit. Semita vitae super eruditum, ut declinet de inferno novissimo. Eruditum dicit non solum scientia, sed et operatione perfectum, huic etenim jure semita vitae desuper aperta est, huic coeli janua patet: infernus autem novissimus de quo liberatur ultima est poena damnationis, nam primus est infernus, caecitas animae peccantis et verae lucis scientia carentis, de quo dicitur in psalmis: Et descendant in infernum viventes , id est, scientes labantur in peccatum. Domum superborum demolitur Dominus, et firmos facit term
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uiuas uocat. Melius ẽ aũ uocarias
olera cũ caritate. quã ad uitulũ sa¬
ginatũ cũ odio: qͥa nimirũ multo
ẽ utilius simplicis uite in noce ne¬
ã cũ caritate seruare. quã maiorin
uirtutũ miracłis foras effulgere
& interiora mentis ab odioꝵ sorde ñ
expurgare. Unde qͥbꝰdã in fine dicen¬
tibꝰ. dñe dñe. ñne in nomine tuo ꝓ¬
phetauimꝰ .&. in nomine tuo de mo¬
nia eiecimꝰ & in tuo nomine uirtu
tes multas fecimꝰ. dicet ipse dñs
qͥa nũꝗͣ noui uos: discedite a me
om̃s qͥ oꝑanimi iniqͥtatẽ. Iter pigro¬
rũ: qͣsi sepis spinarũ. Pigros dicit
eos qͦs piget oꝑari uisticiã. qͥ cũ iĩ
dei appetunt. eos uelut spinȩ obsis¬
tenciũ sepiũ. sic formidinũ suarũ
opposite suspiciones pungunt. Qͦa
qͥa electos prȩpedire ñ solet adiun¬
rit. ia iustor: absq offendiculo.
Iusti qͥppe in ẽuersacione sua. qͦdli
bet eis aduersitatis obuiauerit ñ
inpingunt: qͥa tẽ poralis aduersi¬

Expanded text:
elius est autem vocari ad olera cum charitate, quam ad vitulum saginatum cum odio, quia nimirum multo est utilius simplicis vitae innocentiam cum charitate servare, quam majoribus virtutum miraculis foras effulgere et interiora mentis ab odiorum sorde non expurgare. Unde quibusdam in fide dicentibus, Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus? et in nomine tuo daemonia tes multas fecimus? Dicet ipse Dominus: Quia nunquam novi vos, discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Iter pigrorum quasi sepis spinarum. Pigros dicit eos quos piget operari justitiam, qui cum viam Dei appetunt, eos velut spinae obsistentium sepium, sic formidinum suarum oppositae suspiciones pungunt, quod quia electos praepedire non solet, adjunxit. Via justorum absque offendiculo. Justi quippe in conversatione sua quidliobviaverit, non impingunt, quia temporalis adversi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa neq animũ prȩꝑare. neq gu¬
bernare linguã. neq aliqͥd face¬
re boni & absq diuina gr̃a uale¬
mꝰ. qͥa sine me inqͥt nichil potes¬
tis facere. Quomͦ ergo hominis ẽ
animũ prȩꝑare & dei guberna¬
re linguã: nisi qͥa hoc ꝓpriȩ intẽ¬
pore ꝑsecucionis significat de
qͦ dñs ait. cũ aũ tradent uos¬

Expanded text:
quia neque animum praeparare, neque gubernare linguam, neque aliquid facere boni, absque divina gratia valemus; quia sine me, inquit, nihil potestis facere . Quomodo ergo hominis est animum praeparare, et Dei gubernare linguam, nisi quia hoc proprie in tempore persecutionis significat? de quo Dominus ait: Cum autem tradent
Abbreviated transcription (Latin):
alibi dictũ ẽ. Iniciũ sapiencie
timor dñi. In multitudine por
dignitas regis. &. in paueitate ple¬
bis. ignominia pͥncipis. Ubi mi¬
titudo seriueneiũ deo: ibi spec
mini. uel penitentes. uel recen
nati infantes. sub regno adhue
tenent᷑ diaboli .&. ipsi tẽpore con¬
gruo festinantes in xꝑo renasc
ibi manifesta i gnominia pͥncipis
siis catholicoꝵ: ignominia patet e¬
or qͥ hȩc ab eccłastica unitate segre¬
gart̃. Uita carniũ. sanitas cordis:
putredo ossuũ inuidia. Per carne in¬
firma quȩdã ac tenera: ꝑ ossa. forcia
acta significant᷑. Bene gͦ đr. Uita
carniũ sanitas cordis: qͥa si mentis
innocencia custodit᷑. etiã si qua fo

Expanded text:
itium sapientiae timor Domini . In multitudine populi dignitas regis, et in paucitate plebis ignominia principis. Ubi multitudo servientium Deo, ibi specimeni, vel competentes, vel recens nati infantes sub regno adhuc tenentur diaboli, et ipsi tempore congruo festinantes in Christo renasci, ibi manifesta ignominia principis siis catholicorum, ignominia patet eorum qui haec ab ecclesiastica unitate segregant. Vita carnium sanitas cordis, putredo ossium invidia. Per carnem infirma quaedam ac tenera, ac per ossa fortia acta signantur. Bene ergo dicit: Vita carnium sanitas cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiamsi qu