comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ip̃e noe est institutus heres iusticie que perficdem ẽ.
est fuit uistus ex fide sicut patres sui. Nisi enim iuftus
eẽt. hoc ei deus non precepisset. fide & cetera. Hic ad
patres iudeorum descendit. ostendens in eis et inpriorib¬
ditum est ei iamegresso de terra chaldeorum. & iam
constitrto in mesopotamia. Non ergo precepit dñs ut
corpus eiceret a terra sua. sedut animum euelleret ne
uelit renerti. Non emmerierat inde animo. si redeun¬
di tenebatur desiderio: quod desiderium deo iubente
ac iuuante. & illo obediente. fuerat amputandum¬
s equitur. Fide melioris terre idest uite eterne demora
ide moratus

Expanded text:
Et ipse Noe est institutus haeres justitiae, quae per fidem est, id est fuit justus ex fide, sicut patres sui. Nisi enim justus esset, hoc ei Dominus non praecepisset. Fide, etc. Hic ad patres Judaeorum descendit, ostendens in eis, et in prioribdictum ei jam egresso de terra Chaldaeorum, et jam constituto in Mesopotania. Non autem Dominus ait ut corpus ejiceret a terra sua, sed ut animum evelleret, ne velit reverti. Non enim exierat in animo, si redeundi tenebatur desiderio: quod desiderium Deo jubente ac juvante et illo obediente fuerat amputandum. Fide melioris terrae, id est vitae aeternae, demoratus
Abbreviated transcription (Latin):
istos. Ideo dicit qͦd
abel ad huc loquit᷑.
quia alios suo exem
dationem fidei di-¬
cens: fide id est fidei
merito enochtrans¬
latus est inparady¬
sura unde eiectus ẽ.
adamneuideret ñ
dico ne sentiret. sed
nec etiam qͣside lon¬
ge uideret maliis
mortem: or ñinuenie¬
batur usquam hoc
dicit. ne putaretur¬
um aspectu poterat
translatus est quia
& uere. quia ꝑfidẽ
placuit deo. Et hoc
est quod ait. Ante
trans lationem enim
habuit testimoniũ
idest multi testaban¬
placet deo. Et uere
Hoc scił oportet cre¬
dere. quia deusimꝰ
est: esse ꝓprie deo
conuenit quia im.
Et notandum qͦd
sine hac ficie neme
unqm potuit sal

Expanded text:
istas. Ideo dicit quod Abel adhuc loquitur, quia alios suo exempdationem fidei dicens: Fide, id est fidei merito, Enoch translatus est in paradisum, unde ejectus est Adam, ne videret, non dico ne sentiret, sed nec etiam quasi de longe videret in aliis, mortem, et non inveniebatur. Usquam hoc dicit, ne putareturum aspectu poterat translatus est, quia Et vere quia per fidem placuit Deo. Et hoc est quod ait: Ante translationem enim habuit testimonium, id est justi testabanuisse Deo. Et vere hoc, scilicet oportet credere, quia Deus unus est esse proprie Deo convenit quia immuEt notandum quod sine hac fide nemo unquam potuit sal
Abbreviated transcription (Latin):
que deus est. nemo udit nec uidere potest. sed potit aliqñ
side illis est. dequib dr̃. Seati mundo corde. qm̃ ip̃idm̃
uidebunt. Sequttur. suideo idẽ. patri ce filio & spũisc̃o ẽ.¬

Expanded text:
qua Deus est nemo vidit, nec videre potest, sed poterit aliquando, qua Deus est nemo vidit, nec videre potest, sed poterit aliquando, si de illis est de quibus dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cui Deo, id est Patri, et Filio, et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
tens hoc ñ de pa¬
tre tantum intelligendum ẽ. s de
dicens. accedite ad eum &e illuminammni. & itamatessibił
est lux illa. quia ip̃e est quem nemo hominum uidit ex se.
sea deus factus idẽ. spũalis uidet. Qum de luce ageret. nunc
Ae ip̃o deo loquitur. quia idem ip̃e est & lux sed nec uidere
ꝯotest homo in hac uita. postẽamuidebit. Nichil hic dictum
est quod ñ conueniat truittati. quia scđm ũrtatem trinita sunꝰ
aeus beatus & solus potens. rex regum & dñs añantium.
qui solis habet inmortalitateri. quia solus ꝑnaturam est
immutabił. quia ñ cuiꝰquam gr̃a sed natura sua. nec potest
nec potuit aliqua conũsione mutari. Noc potuit nec poterit
aliqua mutatione pettare. Cuicumq uͦcreature rationali
p̃statur ut peccare ñ possit. ñ est hoc ꝓꝓrie nature sed gr̃e¬
dei. Solusgͥ deus habet immortalit̾atem. & lucem habita
inactessibilem. qͣm nec homo indit nec iudere potest nec tñ

Expanded text:
tens; hoc non de Patens; hoc non de Patre tantum intelligendum est, sed de dicens: Accedite ad eum et illuminabit . Et ita inaccessibilis est lux illa, quia ipse est quem nemo hominum vidit ex se, sed Deus factus videt, cum de luce ageret. Nunc de ipso Deo loquitur, quia idem est ipse et lux; sed nec videre potest homo in hac vita; post autem videbit. Nihil hic dictum est quod non conveniat Trinitati, quia secundum veritatem Trinitas unus Deus est. Beatus et solus potens Rex regum et Dominus dominantium qui solus habet immortalitatem, quia solus per naturam est immutabilis, quia nec cujusquam gratia, sed natura sua nec potuit, nec potest aliqua conversione mutari, nec potuit, nec poterit aliqua mutatione peccare. Cuicunque vero creaturae rationali praestatur ut peccare non possit, non est hoc propriae naturae, sed Dei gratiae. Solus ergo Deus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem, quam nec homo videt, nec videre potest, nec inde
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnus intelligitur. cum aitbeatus &e solens potens. Solus
enim ip̃ebeatus est &e potens in se qui etiam faciet suos beatos
ce potentes & reges sui ce dominos impiorum. Uñ subdit.
Rex regum &e dominꝰ dommnantiũ qui solus ꝑnaturam habet
itamortalitatem idẽ. immutabilitatem. & dabit suis ꝑgr̃am
&e habitat lucem ꝑsimile hoc dicit. id est ip̃e ẽ. lux cuius sui
partieipes erunt lucemdicoin accessibilem quia nullus adeã¬
ri ecełie. magna
uigilantia atq ꝓui
Non solum exhor¬
tor. sed etiam p̃cipio
tibicoram deo patre
quiuinificat om̃na
inquib uita est.
ita oe te: & coram
teris. qui cum esset
sub pontio pilato
imminente morte
ñ negauit u̾itatẽ.
sal quod cixerat
affirmauit. scił se
ẽẽ. filium dei. que
fuit bona ce hone¬
sta confessio. Preci¬
pio inqͣmut ser¬
ues mandatum
deus ce ego manda¬
uimus. qđ est si ne
macła ce inrepre¬
hensibile quia lex
domini est inma¬
culata. nec etiam
habilis est reprehen
donec tibi adueni¬
suis. id est congru

Expanded text:
trinus intelligitur, cum ait; beatus et solus potens, solus enim ipse beatus est et potens in se, qui etiam suos faciet bonos et potentes, et reges sui et dominos imperiorum. Unde subdit: Rex regum et Dominus dominantium, qui solus per naturam habet immortalitatem, id est immutabilitatem, et dabit suis per gratiam; et habitat lucem. Per simile hoc dicit, 219 id est ipse est lux cujus sui participes erunt. Lucem, dico, inaccessibilem, quia nullus eari Ecclesiae magna vigilantia atque proNon solum exhortor, sed etiam praecipio tibi coram Deo Patre, qui vivificavit omnia, in quibus vita est, ita et te, et coram teris, qui cum esset sub Pontio Pilato imminente morte non negavit veritatem, sed quod dixerat affirmavit, scilicet se consilium Dei, quae fuit bona et honesta confessio. Praecipio, inquam, ut serves mandatum, Deus et ego tibi mandavimus, quod est sine macula et irreprehensibile, quia lex Domini est immaculata, nec etiam habilis est reprehenddonec tibi advenisuis, id est congrui
Abbreviated transcription (Latin):
es. & etiam ideo
debes. quia confei¬
sus es iamcoram
multis testibus
uł inordimaione. uł in p̃dicanone bonam corfestionem
id ẽ illuid qͦd fid es exigit. Precipiotͥ. p

Expanded text:
et, etiam ideo debes, quia confeus es jam coram multis testibus, vel in ordinatione, vel in praedicatione, bonam confessionem, id est illud quod fides exigit. Praecipio tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
penulam quam re¬
siqui troade apud:¬
carpum ueniens af¬
fer decum & libros.¬
quos ibi dimisi.
maxime autem m̃¬
nem data fuit patri¬
pauli ininsigne ad
romanis. qñ suscep¬
tus est insocnun oe
ciu̾e romanum.¬
unde & paulus seci¬
uem romanum ap
rit: respondeo romanos hanc habuisse consuetudinem
qnͣdo monarchiam totius orbis sibi acquirebant. ut qu¬
cumq genscum pace ce coronis eis occurrisset. darẽt eis
lib̾tatem intm̃ut fr̃es illorum discentur. ciuesq romani
appellarentur. dabantq potestatem edificandi curiam.
ce habendi consules sinit & ip̃i habebant. Pater gͥ pauli
degischalo opido iudee uͥ natus fuerat translatus inthar¬
sum ciline. quodam tempore uenientib romanis ꝑcilici¬
am. occurrit eis ip̃e cum aliis tarsensib iit pote nobilis.
exceperuntq eos cum pace. Tunc romani concesserunt
eis predicta. ibiq pater pauli penulam accepit: post cuiꝰ
mortem obrecorlationem eius hanc nestem paulus sibi¬

Expanded text:
Penulam quam reliqui Troade apudCarpum, veniens affer tecum, et libros,quos ibi dimisi, maxime autem menem data fuit patriPauli in insigne a Romanis quando suscepus est in socium et civem Romanum.Unde et Paulus svem Romanum apprit, respondeo Romanos hanc habuisse consuetudinem quando monarchiam totius orbis sibi acquirebant, ut quaecunque gens cum pace et coronis eis occurrisset, darent eis libertatem, in tantum ut fratres illorum dicerentur civesque Romani appellarentur, dabantque potestatem aedificandi curiam et habendi consules, sicut et ipsi habebant. Pater igitur Pauli de Giscalo oppido Judaeae ubi natus fuerat translatus in Tharsum Ciliciae, quodam tempore venientibus Romanis per Ciliciam occurrit eis ipse cum aliis Tharsensibus, utpote nobilis, exceperuntque eos cum pace. Tunc Romani concesserunt eis praedicta, ibique pater Pauli penulam accepit, post cujus mortem ob recordationem ejus hanc vestem sibi Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
scribit tito. quem
creauit ep̃m. cõmo¬
nens eum fore sollici¬
tum ineccłiastica dis¬
ciplina. Titoenim
relicto crete ep̃o exhu¬
militate. & exsimpli¬
citate nimis patien¬
ti. anichopoli scͥbit
de ep̃ali otficio. im¬
ꝑiose & potestatiue
trac̾tando p̃scripta
eisua anctoritate uti¬
li. Debet enim pon¬
ttfer habere mat̾nã¬

Expanded text:
s Tito, quem creavit episcopum, commonens eum fore sollicitum in ecclesiastica disciplina. Tito enim relicto Cretae episcopo ex humilitate et simplicitate nimis patienti, a Nicopoli scribit de episcopali officio imperiose et potestative, tractando praescripta ei sua auctoritate utili. Debet enim pontifex habere materna
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpatimꝰ .i. ad eius similitudinẽ patim᷑. qd̾ ꝑtinet
ad illd̾ qd̾ sup̃dixat. si facta carnis mortificaueri¬
tis. Mortificare aũ facta caris nemo potest. uñ erit
uita sine molestia: cui necessaria ẽ patientia. Pati¬
mur gͣ hac intentione: ut simul głificem᷑. Exi¬

Expanded text:
id est ad ejus similitudinem patimur, quod pertinet ad illud, quod supradixerat, si facta carnis mortificaveritis. Mortificare autem facta carnis, nemo potest, unde erit vita sine molestia, cui necessaria est patientia. Patimur dico hac intentione, ut glorificemur. Exi
Abbreviated transcription (Latin):
te qui me docuit. Et
hoc est quodait. Oĩa¬
possum facere in eo
id ẽ ꝑ enuis auxilumi¬
qui me confortat idẽ
inxp̃o qui michi pos

Expanded text:
te qui me docuit. Et hoc est quod ait; omnpossum facere in eo, id est per ejus auxilqui me confortat, id est in Christo qui mihi pos
Abbreviated transcription (Latin):
habundare. et
penuriam pati.¬
uos. qui quod iꝰtum
est facitis. cominui¬
gaudet inde pascit᷑.¬
non quia eius ang

Expanded text:
abundare, et penuriam pativos, quidquid justum est facitis; et commugaudet, inde pascinon quia ejus ang
Abbreviated transcription (Latin):
re quia ir̃i non erigor: & institutus sum adeo ũ ꝑme. qual¬
ter debeam me habere. ubiq idẽ. inomni loco scił coram
pͥncipib uł quibelibet & in om̃ib id est iuomini genere re
nuria tontͥstor nec de habundantia exulto. sciens quia &e
ista. sed etiam possũ
exequi eo confortan

Expanded text:
re, quia inde non erigor. Et institutus sum a Deo, non ter debeam me habere. Ubique, id est in omni loco coram principibus, vel quibuslibet, et in omnibus, id est in omni genere rernuria contristor, nec de abundantia exsulto, sciens quia abuista, sed etiam possum exsequi eo confortan
Abbreviated transcription (Latin):
facc̾am osteñdit. quia
in quo negligñtes fc̃i
hortor. depret̾itis autem gainsus¬
tiebati. sum uehementer &e hoc indño ñ
refioruistis. idest it̾um sicut olim flonustis ministrando mͥ
netessa ria que ministratio arͣ Nos. quia in de fructus eterne
nite uenit. Uł repullulastis asimili arborum quia sterilitate
aruerant. & quasa marcuerant. refloruistis dico. ita ut ostñ¬
deretis uos sentire miscd̃i compassione que me pungebant.
ualet adineitationem. Ne antem indẽntur aliqua mala
causa intermisise. addit. Occupati autem. Quasi. Modo
eratis occupati id est

Expanded text:
factam ostendit, quia in quo negligentes factihortor. De praeteritis autem gavisu sum vehementer, et hoc in Domino, non refloruistis, id est iterum sicut olim floruistis ministrando mihi necessaria: quae ministratio dicitur flos, qui in fructus aeternae vitae evenit. Vel, repullulastis, a simili arborum, quia sterilitate aruerant, et quia marcuerant. Refloruistis, dico, ita ut ostenderetis vos sentire, misericordi compassione, quod pungebat me, valet ad incitationem. Ne autem viderentur aliqua mala causa intermisisse, addit: Occupati autem. Quasi dicat:tis, sed ante eratis occupati, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Dichi omniũ sc̃o¬
rum minimo da¬
ta est gr̃a hec ingñ¬
tibus euangłrare
inuestigabiles di¬
minare omnes.
que sit dispensatio
sacramenti abscon¬
diti a scl̃is indeo.
qui omnia creauit.
ut innotescat pͥn¬
cipib et potestati¬
bus incelestib per
eccłiam multifor¬
mis sapientiad ei.
scđm p̃finitionem
scłorum. quam fe¬
nr̃o. in quo habe¬
mus fiduciam &
accessum inconfi¬
dentia perfidem eiꝰ.
om̃ia creauit ut innotescat quod datum est mͥ euͣngłira¬
re. & illuminare. Et uidete qͣntum hoc est quia ꝑhoc
aliquid accreuit angelis. qui multa secreta in hiis didi¬
cerunt. Et hoc est quod ait. enͣngłizare dico ita ut mĩti¬
formis sapientia dei. de reꝑatione hominum innotescat
ꝑeccłiam que dona dei recipit id est ꝑaplos meccłia p̾¬

Expanded text:
ihi omnium sanctorum minimo data est gratia haec in gentibus evangelizare ininvestigabiles diminare omnes quae sit dispensatio sacramenti absconditi a saeculis in Deo qui omnia creavit ut innotescat principibus et potestatibus in caelestibus per ecclesiam multiformis sapientia Dei secundum praefinitionem saeculorum quam fenostro in quo habemus fiduciam et accessum in confidentia per fidem eius reavit ut innotescat. Quasi dicat: Datum est mihi evangelizare et illuminare. Et videte quantum hoc est, quia per hoc aliquid accrevit angelis qui multa secreta in his didicerunt. Et hoc est quod ait: Evangelizare, dico, ita ut multiformis sapientia Dei, de reparatione hominum innotescat per Ecclesiam, quae dona Dei recipit, id est per ap
Abbreviated transcription (Latin):
de etiam moyses re¬
egyptum non
educens filios isrł¬
ueritus animo¬
tatem regis. Cuicon¬
trarium iudetur.¬
quod mortuo egyp¬
tio discessit inde in

Expanded text:
de etiam Moyses reegyptum, educens filios Israveritus animositatem regis. Cui contrarium videtur,quod mortuo Aegyptio discessit inde in
Abbreviated transcription (Latin):
laudabiliꝰ. ita crede nt se sꝑet moriturꝰ sine fine uicturam:
Unde&e tari eiꝰ suꝑstites consolari queunt intͥsticia mortis a¬
mici. Qnid enim mirum cont̾stari. uͥcorpꝰ quod uiuit exaĩa
fit exanime discedente anima: Qui ambulabat iacet. qui lo

Expanded text:
laudabilius ita credere, ut se speret moriturum, quia sine fine victurum? laudabilius ita credere, ut se speret moriturum, quia sine fine victurum? Unde et chari ejus superstites consolari queunt in tristitia mortis amici. Quid enim mirum si contristaris, ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime discedente anima? Qui ambulabat, jacet; qui lo
Abbreviated transcription (Latin):
tamen repͥmat fidei gaudium. qua credant᷑ fideles qͣndo
morumtur aliqͣntulum a nob̃ abire. & ad meliora transire.
hec inscͥpturis sanctis interbona oꝑa deputata sunt. ñ solũ
corꝑe dñi laudatisunt qui ista fecerunit. Impleant gͥ hec ho¬
mines ẽẽ erga suos officia pꝰtremi muñis. & sui humani leni¬
menta meroris: uerum illa que adinant sp̃c defunctorum.
tib ut nec istnis exꝑirentur corꝑis mortem. Sed si hoc feciss
carmquedam felicitas addetur. mraueretur autem fidei
foratudo. Sic̃ eium homines mortem istam tument. ut ñ ob
aliud felices dic̾ent esse xͥanos. nͥ quod mori om̃ino ñ possent.
sed ꝓpter remouendam mortis molestiãm. ce sic delicate qͦ¬
dammͦ credetur inxp̃m. Plus gͦ gr̃e p̾sticit fidelib suis.
Quid enim magnum eẽt udendo non mori eos qui crałent.
credere se ñ moriturum: Qnͣto maius est q̃ñto fortus. qͣnto¬

Expanded text:
tamen reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles quando tamen reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles quando moriuntur, aliquando tandem a nobis abire, et ad meliora transire. haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt. Nec solum corpore laudati sunt qui ista fecerunt. Impleant igitur haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant spiritus defunctorum, tibus, ut nec istius experirentur corporis mortem. Sed, si hoc fecisset, carnis quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. Sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent Christianos, nisi quod mori omnino non possent. sed propter removendam mortis molestiam delicatius crederetur in Christum. Plus ergo gratiae praestitit fidelibus suis. Quid enim magnum erat, videndo non mori eos qui crederent, credere se non moriturum? Quanto majus est ita credere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enim apatͥb traditum uniũsa obseruat eccłi̾a. ut ꝓeis
qui incõmunione corꝑis ce sanguinis xp̃i defuncti sunt. cum
adip̃m sacͥficium. locosuo cõmemorentur oritur. ac ꝓillis qͦ
ulofferri commemoret᷑. Cum uͦ eorum cõmemorandoꝵ causa
oꝑa miscłie celebrentur. quis dubitet eis suffragari. ꝓ quib
orõnes deo ñ maniter erogantur: Non est ambigendumista
ꝑdẽe defunctis. sedtalibus qui ita uxerunt ante mortem ut
possint en hec utilia ẽe pꝰmortem. Nam qui sine fide oꝑan
te ꝑdilectionem eiꝰq sacram̃tis decorꝑib exierunt. frustra ilł
iram. Nongͦ mortuis noua merita comꝑaritur. cum ꝓ eis
tia ista redduntur. Nom enim actum est nͥ cura hic uiuere
destitissent: & ideo istam finiens quisq uitam. nͥ quod mi¬
riũt imp̃a ñ pet̾it habere post ip̃am. ꝑmitant᷑ itaq pia
cordacarorum de suorum mortib contristari. dolore sanabi¬
li. & consolabiles latrimas fundant conditione mortali: qͣs

Expanded text:
 Hoc enim a Patribus traditum universa observat Ecclesia, ut pro eis qui in oratione corporis et sanguinis Domini defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorentur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Cum vero eorum commendandorum causa opera misericordiae celebrentur, quis eis dubitet suffragari, pro quibus orationes Deo non inaniter erogantur? Non est ambigendum ista prodesse defunctis, sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide operante per dilectionem, ejusque sacramentis de corporibus exierunt, frustra illiiram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis s consequentia ista redduntur. Non enim actum est, nisi cum vivere hic destitissent: et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruerit in ipsa, non poterit habere post ipsam. Permittantur itaque pia corda de suorum charorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali, quas
Abbreviated transcription (Latin):
faciamꝰ bonũ: Non enĩ ait apls monemꝰ. docemꝰ. s oramꝰ. qr
sciebat ħ omĩa ñ ualere q̃ plantando ⁊ rigando faciebat in
la aꝑto. uͥ ꝑ ilł exaudiret orantẽ qͥ dat increm̾tũ in occulto. Q¬
dam uͭ dicut᷑ nos ñ deb̃e petẽ a sempit̾na maiestate ut det
nob̾ ambulare in uia recta ⁊ ꝑseuerare in mandatis.⁊ plac
illi in omuĩ oꝑe bono ⁊ hꝰmodi. qr inqͥunt in potestate nr̃a ẽ

Expanded text:
 bonum? Non enim, ait Apostolus, monemus, docemus, sed oramus: quia sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi pro illis exaudiret orantem qui dat incrementum in occulto. Quidam vero dicunt nos non debere petere a sempiterna majestate, ut det nobis ambulare in via recta, et perseverare in mandatis, et placere illi in omni opere bono, et hujusmodi, quia, in
Abbreviated transcription (Latin):
pbi qͣi sñ potestate ñ hemus qͥd iundicemꝰ. Hõc orat apłs
lt hiis bñ agentib in eis corripienda ñ inueniat᷑. ⁊ sic reꝓ¬
bi appareat᷑. Probati enim uident᷑. dũ iudicant peccõres. Si
gͦ ñ sint quos iudicent. cͥessante auctoritate qi reꝑbi uident᷑
Attende ꝙ ait oramus ut nicħ mali faciatis. s bõnum. Intel¬
ligenda ẽ enim hicgrã dĩ qua sola hoĩes lib̾ant᷑ a malo.⁊ sũ
q̃ nullũ ꝓrsꝰ siue cogitando siue uolendo ⁊ amando siue agen¬
do faciunt bonum. ñ solũ ut monstrante ipã qͥd faciendũ sit
sciant. uerũ cẽ ut p̾stante ip̃a faciat᷑ cũ dilectõne q scunt.
hãc quippe inspirat̾onẽ bone uoluntatis & oꝑis poscebat

Expanded text:
 Sine potestate, non habentes quid vindicemus. Hoc orat Apostolus, ut his bene agentibus, in eis corripienda non inveniat, et sic reprobi appareant: probati enim videntur, dum judicant peccatores. Si ergo non sint quos judicent cessante auctoritate, quasi reprobi videntur. Attende quod ait oramus, ut nihil mali faciatis, sed boni. Intelligenda enim est haec gratia Dei, qua sola homines liberantur a malo, et sine qua nullum prorsus sive cogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt bonum, non solum ut monstrante ipsa quid faciendum sit sciant, verum etiam ut, praestante ipsa, faciant cum dilectione quod sciunt. Hanc quippe inspirationem bonae voluntatis atque operis poscebat
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ẽ ds qͥ iꝰtificat cͥcũcisionẽ
.i. iudeos ex fide ⁊ iꝰtificat p̃puti
ũ .i. ĩmundos gentiles ꝑ side̾.
Et qr dicimꝰ õs iꝰtificari ꝑ fidem.
ergo legem destruimus per
fidem⁊ Absit. Dem̃ destrit̃
lex cum impleta sccłm spm̃
cessat scdm litta̾m. Nñ subdit.¬

Expanded text:
unus est Deus qui justificat circumcisionem, id est Judaeos, ex fide. Et justificat praeputium, id est immundos gentiles, per fidem. et quia dicimus omnes justificari per fidem. Ergo legem destruimus per fidem? Absit! Non enim destruitur lex, cum impleta secundum spiritum, cessat secundum litteram. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
quał nascitur ħo. scdm qͣm locutionem dr̾ hic ÷ eramus
natura filii ure sic̃ & cẽti. Aesi dicat. Cum hec p̃dicta fue¬
rint in nobis sicut ingentibus ñ desꝑet gentilis quin
par iudeis fiat. quia nos sũ illi eramns filii ire. In hac
ira cumẽent homines ꝑoriginale peccatum tanto gͣmus
& ꝑnitiosius qnͣto maiora uel plura in suꝑ audierant
necessariꝰ erat macliator idest tecontibiator. qui hant iram
singularis sacͥticii oblatione placaret. Gñ subdit. Ds aũ¬

Expanded text:
quali nascitur homo; secundum quam locutionem dicitur hic: eramus quali nascitur homo; secundum quam locutionem dicitur hic: eramus natura filii irae, sicut et caeteri. Ac si dicat: Cum haec praedicta fuerint in nobis sicut in gentibus, non desperet gentilis quin par Judaeis fiat, quia nos sicut illi eramus filii irae. In hac ira cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, id est reconciliator qui hanc iram singularis sacrificii oblatione placaret. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
ut sunt hetice pͣuitates. & alia huiꝰ modi. Et ertamꝰ nos
indi sicut & cet̾i id est gentiles filii ire idest debitores pe¬
.÷ ꝑpeccatũ originale ab eis traductum. Cecitas enm inpri¬
mo homine ꝑ peccatum contigit. de quo omnes originem
Anrimus. nõn solum mortis. sel etiam iniquitatis. Ideo apłs
ait̃. eramus natura filii ire. id est filii uindicte. filii pene.
filii gehenne. Quomͦ natura : Quia peccante pͥmo hominȩ
uicium ꝓnatura inoleuit. Tenebatur enim usta dampna¬
tione genus humanum. & erant omnes filiirre. de qua
iradicit dominꝰ: qui ñ credit infilium ñ habet uitam. sira
dei manet suꝑ eum. Non ait uenit. sed manet. Cum hat
quippe ira omnis homo nasccur. Ip̃a est illa ira cumqua
om̃s nati sumus. cui nascendo hesimus. ira de ꝓpagine in¬
iquitatis. de massa peccati. Et nota quod ip̃a uere acꝓprie
natura hominis dr̃. qualis sine urtio pͥmitus condita est.
Translato autẽ uerbo utumir ut naturam dicamꝰ etiam

Expanded text:
ut sunt haereticae pravitates, et alia hujusmodi. Et eramus, nos Judaei, sicut et caeteri, id est gentiles, filii irae, id est debitores aeEvam, id est per peccatum originale ab eis traductum. Caecitas enim in primo homine per peccatum contigit, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Ideo Apostolus ait: Eramus natura filii irae, id est filii vindictae, filii poenae, filii gehennae. Quomodo natura? quia peccante primo homine vitium pro natura inolevit. Tenebatur enim justa damnatione genus humanum, et erant omnes filii irae, de qua ira Dominus dicit: Qui non credit in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum . Non ait venit, sed manet. Cum hac quippe ira omnis nascitur. Ipsa est enim illa ira cum qua omnes nati sumus, cui nascendo haesimus, ira de propagine iniquitatis, de macula peccati. Et nota quod ipsa vere ac proprie natura hominis dicitur, qualis sine vitio primitus condita est. Translatitio autem verbo utimur ut naturam dicamus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nobis faciendus
est sermo grandis
habilis interpreta¬
tui. ad dicendum
idest adexponen¬
dum nob̾. sermo enim de incarnatofilio adifficilis ẽ.
adinterp̃tandum. uel interp̃tabilis. quia multa meo
ficiieiꝰ &e testamenti excellentia &e nouitate. & de legis
atq sacrifitiorum illius temporis reꝓbatione. & de aliis
multis. de quib ut dictum est: nobis grandis est sermo.
&e in interpretabilis addicendum. idest ñ habilis ad
interp̃tandum nobis. Nonideo hoc dico quin ego pos¬
sim interpretari. sed quoniam uos estis tͥacti imbecilles
idest a ebiles sensu ad audiendum idest ad intelligen¬
aum ꝓfunda mysteria. Ułita continua. Ideo dico gnͣ¬
a is. quoniã uos imbecilles factiestis adaudiendum i

Expanded text:
n faciendus est sermo grandis,habilis ad interpretandum, ad dicendum, id est ad exponendum vobis: sermo enim de incarnato Filio difficilis ad interpretandum. Vel, interpretabilis, quia multa sunt ficii ejus et testamenti excellentia et novitate, et de legis atque sacrificiorum illius temporis reprobatione, et de aliis multis, de quibus, ut dictum est nobis, grandis est sermo et ininterpretabilis ad dicendum, id est non habilis ad interpretandum vobis. Non ideo hoc dico quin ego hoc possim interpretari, sed quoniam vos facti estis imbecilles, id est debiles sensu ad audiendum, id est intelligendum profunda mysteria. Vel ita continua, jam dico grandis, quoniam vos im
Abbreviated transcription (Latin):
dem merito quia cum
idest quamuis esset
filius dei. natura dĩ¬
tatis unusdeus cum
peaque passus est.
bł didicit id est uo¬
luntarie suscepit. o¬
betientiam. ex idẽ.
inhiis que passus
est usq ad mortem.

Expanded text:
dem, quia cum, id est quamvis esset Filius Dei, natura deitatis unus Deus cum per ea quae passus est. Vel, didicit, id est voluntarie suscepit obedientiam. Ex, id est in his quae passus est, usque ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
da hominũ nosse soliꝰdĩ ẽ. ⁊ m̃tis sect eta dinoscere. St̃ eñi
quedã q̃ cõmittunt᷑ oꝑe qͥdem malo. animo aũ ñ malo.
ut siqͥs u̾bi causa hoĩem ñ uoluntate occiderit. Alia uͦ

Expanded text:
da hominum nosse solius Dei est, et mentis secreta dignoscere. Sunt enim quaedam quae committuntur opere quidem malo, animo autem non malo, ut si quis verbi causa hominem non voluntate occiderit. Alia vero
Abbreviated transcription (Latin):
ira xp̃iano ñ debet dinteneri. & fceri pͥdiana. eicienda
est de corde ante qmͣ occidat lux ista uisibił. ne deserat lux
iuisibilis. Ułg apłs ut ira non duret. quia sidurat da¬
tur occasio diabolo. Iratus enim male cogitat. & sic se dia¬
bolus inserit. ut mala ꝑagat. Uñ subadit. N olte & cec̃a.¬
olite locum da baita melus.¬

Expanded text:
iano, non debet diu teneri et fieri pridiana: ejicienda est de corde antequam occidat lux ista invisibilis. Ambrosius Vult ergo Apostolus ut ira non duret, quia si durat, datur occasio diabolo. Iratus enim male cogitat, et sic diabolus se inserit ut mala peragat. Unde subdit: Nolite locum. Vel ita melius
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo ait sol non occidat suꝑ iracundiam ur̃am. id ẽ cauete
ne xp̃c qui est sol iusticie ꝑ rracundiam mentem ur̃am de¬
serat. qui cum ira numqmͣ habitat. Et si quis etiam uos
irritat quod est temptatio diaboli. nolite locum dare dia
irascimini uob̾ipsis de pret̾itis peccatis quod est penitere. &
ci ut non peccetis. ut autem non peccetis. quib habetis iras¬
ci nͥ uobis: Quid est enim ħ̾o penitens. nͥ homo irascens sͥ:¬
Ut accipiat ueniam de seip̃o erigit penam. Et est sensus.
Irascimini & uolite pectare. idest indignamini uob̾ ipsis
tanta nehementia ut pectare desistatis. qr suꝑ hanc iram ñ
occidit sol uisticie. sed potius illi irradiat. U nle subdit. Sol
intrandi ad nos dare diabolo ꝑ malam cupiditatem uł timo¬
rem. Due enim sunt porte. ꝑ quas diabolus intrat. scił cu
piditas & timor. Si cupis aliquid t̾renum: hac intrat dia¬
bolus: si times aliquid t̾renum. & hec intrat. Pisdem incon¬

Expanded text:
Ideo ait, sol non occidat super iracundiam vestram, id est cavete ne Christus, qui est sol justitiae, per iracundiam mentem vestram deserat, qui cum ira nunquam habitat. Et si quis etiam vos irritat, quod est tentatio diaboli, nolite locum dare diabIrascimini vobismetipsis de praeteritis peccatis quod est poenitentiae, et ci ut non peccetis. Ut autem non peccetis quibus habetis irasci, nisi vobis? Quid est enim homo poenitens, nisi homo sibi ut accipiat veniam, de seipso exigit poenam? Et est sensus: Irascimini et nolite peccare, id est indignamini vobisipsis tanta vehementia ut peccare desistatis, quia super hanc iram non occidit sol justitiae, sed potius illi irradiat. Unde subdit: Sol intrandi ad vos, dare diabolo, per malam cupiditatem, vel timorem. Duae enim sunt portae per quas diabolus intrat, scilicet cupiditas et timor. Si cupis aliquid terrenum, hac intrat diabolus; si times aliquid terrenum, et hac intrat: eisdem in con
Abbreviated transcription (Latin):
cdeponentes men¬
datium qđ est pars¬
menbiA. cum gentili uel iuideo. quia omnis
homo proximus est conditione pͥme natiuitatis uł sp̃e con¬
nersionis. Om̃is homo ante qͣm sit xanus. debet putaripri¬
mus. Non enim nosti quał sit futurus apud dm̃: forte qui
mͦ uidens est uł paganus uł hereticus. ꝑ miscdiam dei ita con¬
Decet loqui u̾itatem. qm̃sumꝰ m̃bra alter alterius innicem
subseruiendo. Deinde mułtas uet̾is hominis a quib dehor¬
tatur. & econtra multas noui ad quas hortat᷑ partes enume¬
rat dicens. Irasci¬
care. Quasi. Inuitus tolero
mi. qui iam ꝓpter penam peccati ñ est inpotestate nr̃a saltim
non ei consentiat ratio. Pmittit quidem apłs irasci. quod
est humana temptatio: sed ꝓhibet iram adeffectum duc̃em.
animi. qui solet ad ꝓfectum ꝑtinere delinqͥntium. Ideo
irascñdum ẽẽ dicit: ostendens hanc iram ẽẽ bonam: sed
monet ne modum excedendo peccent. subdens. Et nolite
peccare asperiꝰ arguendo. & onerando peccantem. Unde

Expanded text:
deponentes mendacium, quod est parsum gentili vel Judaeo; quia omnis homo proximus conditione primae nativitatis, vel spe conversionis omnis homo antequam sit Christianus debet putari proximus. Si enim nosti qualis sit futurus apud Deum, forte qui modo Judaeus est, vel paganus, vel haereticus, per misericordiam Dei ita conuasi dicat: Decet loqui veritatem, quoniam sumus membra, alter alterius invicem, subserviendo. Deinde multas veteris hominis a quibus dehortatur, et econtrario multas novi ad quas hortatur, partes enumeat, dicens: Irascicare. Quasi dicat: Invitus tolero imi qui jam propter poenam peccati non est in potestate nostra, saltem ei non consentiat ratio. Permittit quidem Apostolus irasci quod est humana tentatio, sed prohibet iram ad effectum deduceranimi qui solet ad profectum pertinere delinquentium. Ideo irascendum esse dicit, ostendens hanc iram esse bonam, sed monet ne modum excedendo peccent, subdens: Nolite peccare, asperius arguendo et onerando peccantem. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
agnitione filii a ei. Nł munitate agnitionis filii dei. idẽ
inu̾tutib quib agnoscitur filii dĩ. esse in nob̾. uł quib
agnoscemus eini infuturo: donee inqmͣ nos om̃s occurra
at durabit prelatio ñ post. & ideo non est gͣuiter feren¬
da. Nos aico ꝓficientes ꝙ ccescentes. in uirum ꝑfedum

Expanded text:
agnitione Filii Dei. Vel, in unitate agnitionis Filii Dei, id est agnitione Filii Dei. Vel, in unitate agnitionis Filii Dei, id est virtutibus quibus agnoscitur Filius Dei esse in nobis, vel quibus agnoscemus eum in futuro, donec, inquam, nos omnes occurramat, durabit praelatio, non post, et ideo non est graviter ferenda. Nos dico, proficientes et crescentes in virum perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
rarum. Tam̃ fuer̃t
quidam in pͥmordio
lucas. & septem dia¬
głiste enim diacom
Alios autem pastores
& doctores nt ep̃os
qui uerbo ce etiam
exemplo docere de¬
bent. oe ideo comun¬
xit quos tanqͣm unũ
aliquid dnob nomi¬
nib complexus est
ut intelligerent pa¬
stores ad officium suũ
ꝑtinere doctnam. pa¬
stor enim non est nisi
habeat doctnam qua
pascat gregem. Ecce
quom alii plas. qͦmͦ¬
alii minus dedit. ho¬
minib dat adm̃su¬
ram. ip̃e uͦ non ad m̃¬
suram accipit. hos
autem omnes dedit.
in opris minist̾ii scil
ut quisq posset ple¬
ne facere opus mini¬
strationis sib i credite.
Sienira unus om̃ia
non ꝑfecte ageret
singula. Et hoc mini¬
st̾ium erat necessariũ
ad consummationẽ
iam factisunt. & in
edificationem corporis xp̃i idẽ ut elfficaret eos incorpꝰ xp̃i
durabit hec p̃latio. & ordinatio. donec indie iudicii om̃s
nos qnisumus in unitate fidi id ẽ imina ce ñ discrepanti fi

Expanded text:
rarum; tamen fuerunt quidam primordio Lucas, et septem diagelistae enim diaconiAlios autem pastores et doctores, ut episcopos, qui verbo etiam et exemplo docere debent, et ideo conjunxit: quos tanquam unum aliquid duobus nominibus complexus est, ut intelligerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. Pastor enim non est nisi habeat doctrinam, qua pascat gregem. Ecce quomodo alii plus, alii minus dedit. Hominibus dat ad mensuram; ipse vero non ad mensuram accipit. Hos autem omnes dedit in opus ministerii, scilicet ut quisque posset plene facere opus ministrationis sibi creditae. Si enim unus omnia non perfecte ageret singula, et hoc ministerium erat necessarium ad consummationem jam sancti sunt, et in aedificationem durabit ista praelatio et ordinatio, donec in die judicii nos omnes, qui sumus in unitate fidei, id est in una, et non discrepanti fid
Abbreviated transcription (Latin):
in m̃bra etatis plenitudims xp̃i. idẽ quia tunc erit m̃sura.
ce meta eiatis. M eta: ut nichil post addatur numero uel
cumeo. & ñ erit tunc necessaria p̾latio. sed usq ad illud tẽp
hos predictos ministros dedit: ad hoc utiq ut iam sicc̃ olim
ñ simus paruuli sensu. & fluctuantes id est titubantes nĩa
simplicium deceptionem astutos. quorum doctͥna fuit ad cir¬
cumuentionẽ erroris ut sub p̃textu ũtatis magis decipiat tra¬
eritatem autem

Expanded text:
in mensuram aetatis plenitudinis Christi, id est quia erit mensura in mensuram aetatis plenitudinis Christi, id est quia erit mensura et meta aetatis: meta, ut nihil prius addatur numero vel cum eo, et tunc non erit necessaria praelatio. Sed usque ad illud tempus hos praedictos ministros dedit: ad hoc utique, ut jam, sicut olim, non simus parvuli sensu et fluctuantes, id est titubantes vestra supplicum deceptionem astutos, quorum doctrina fit ad circumventionem erroris, ut sub praetextu veritatis magis decipiat traeritatem autem
Abbreviated transcription (Latin):
daũit. ꝑ tonim spargetur. Indecorum quippe ibi nichil erit.
sed quicqͥd futurum est hoc decebit. Resurgent igitur
sc̃oum corꝑa sine ullo uitio. sine ulla deformitate. Neq
illa t̾rena mat̾ies. que discedente anima fit cadauer. ita re¬
surrectione reꝑabitur. ut ea que dilabuntur qmuis ad cor¬
pus redeant unde dilapsa sunt. ad casdem quoq corpis par¬
tes ubi fuerunt: redire necessesit. Alioquin capillis ce ungin¬
b immoderata. o indecens magnitudo rediłetur. Gł ita potest
legi. U irum ꝑfectum appellat xp̃m. cum om̃ corpore suo. qd̃
non erit ꝑfectum quousq om̃s elect̃i compleantur. comple¬
to autẽ numero electorum fiet quod hic dicit᷑. donec occurra¬
mus capiti xp̃o inuirum ꝑfectum. idẽ ita quod nos omnes
scił caput & m̃bra sumus unꝰ ꝑfectus uir. cui nicħ desit &
nichil post addendum sit. Ideo ꝑfectus. quia tunc ꝓficiemꝰ

Expanded text:
davit, per totum spargetur. Indecorum quippe ibi nihil erit, davit, per totum spargetur. Indecorum quippe ibi nihil erit, sed quidquid futurum erit, hoc decebit. Resurgent sanctorum igitur corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate neque illa terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, ita resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin capillis et unguibus immoderata et indecens magnitudo redderetur. Vel ita potest intelligi, virum perfectum appellat Christum cum omni corpore suo, quod non erit perfectum quousque omnes electi compleantur. Completo autem numero electorum fiet, quod hic dicitur, donec occurramus, capiti Christo in virum perfectum, id est ita quod nos omnes, scilicet, caput et membra simus unus perfectus vir cui nihil desit, et nihil plus addendum sit. Ideo perfectus, quia tunc proficiemus
Abbreviated transcription (Latin):
bens etatem eandem. inqua etate xp̃c plenitudinem anno¬
rum & corꝑis habuit. inqua de hõc mundo exiuit. que est
mñsura ce meta etatis ultra qm nec accrescit naturalit᷑ aliqͥd
tuus est & resurrexit. cuiꝰcumq etatis mortui fuerunt. Et
nomine uiri comp̃henduntur etiam mulieres. cum ait inm̃¬
suram ñ corporis uł stature: sedeiatis. quia unꝰ quisq recipi¬
et suam m̃suram corporis. uł qm habuit iniuuentute etiam
gnita annos. Non est autem fas dicere quod in resurrect̾io¬
ne accidat corpori magnitudo. qͣm ñ habuit. nec maiora
corꝑa redigenda sunt. ad modum dominici corporis. Periret
multum de illis corporib cumnec ꝑtturus sit capillus sicut
dns ait: nec capillus decapite ur̃o ꝑibit. Nichil enim detra¬
ctum quolibet modo de corpore humano ꝑiturum est. ita em̃
ꝑeat: &e quod alicui defiñt. ille suppleat qui denichilo fe¬
cit quod uoluit: & si quid in parte aliqua enormiter habun¬

Expanded text:
bens aetatem eamdem, in qua aetate Christus plenitudinem annorum et corporis habuit, in qua de hoc mundo exivit; quae est mensura et meta aetatis, ultra quam nec accrescit naturaliter aliquituus est et resurrexit, cujuscunque aetatis mortui fuerint. Et nomine viri comprehenduntur suram corporis staturae, sed aetatis, quia unusquisque recipiet suam mensuram corporis, vel quam habuit in juventute etiam, irca XXX annos. Non est autem fas dicere quod in resurrectione accedat corpori magnitudo quam non habuit, nec majora corpora redigenda sunt ad modum Dominici corporis. Periret enim multum de illis corporibus cum nec periturus sit capillus, sicut Dominus ait: Nec capillus de capite vestro peribit . Nihil enim detractum quolibet modo de corpore humano periturum est, ita enim m ex ea non pereat, et quod alicui defuerit, ille suppleat qui de nihilo fecit quod voluit; et si quid in parte aliqua enormiter abun
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ qui bomerant int̾ illos. In
illa enim plebe alii erant boni
qui digni erant laude. alii digni
alii conform̃t᷑ dicens. Grãs ago
s eoꝵ ꝓp̾e d̾s dr̃ qui eum diligũt
qui eum tenent. qui cũ possident

Expanded text:
illorum qui boni erant inter eos. In illa enim plebe alii erant boni qui digni erant laude, alii digni aliis conformentur dicens: Gratias ago, s proprie dicitur, qui eum diligunt, qui eum tenent, qui illum possident,
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑiñto tã magni flagitii cogitare hoĩ liceat aut inten¬
dire. qr m̃tem captiuam subd̾ ip̃a subinersio & absorbitio
in aluis qͥbcũq scdcrib & tinum aliquid eoꝵ oꝑari. & eo¬
dem tempore alibi cogitacioẽs distende. qd in fornicatõ¬
ns oꝑe ac tempore ñ lic⁊ animo. Sic enim totꝰ homo ab¬
sorbetur a carne. ut iam dici ñ possit animꝰ ip̃e suus eẽ. s
simł totꝰ h̾o dici possit caro. ut ce scd̾m hoc recte dici possit̾¬
duo. duo enim in carne una. Hec qͥde dicta st̃ de spĩtali
fornicatõne huiꝰ corporis. Uerum qr ñ mͦ formcatio in sa

Expanded text:
 tam magni flagitii cogitare homini liceat, aut intendere, quia mentem captivam subdit ipsa submersio et absorbitio in aliis quibusque saecularibus, et unum aliquid eorum operari, et eodem tempore alibi cogitationes eorum distendere: quod in fornicationis opere ac tempore non licet animo. Sic enim totus homo absorbetur a carne, ut jam dici non possit, ipse animus suus est, sed simul totus homo dici possit caro. Ut secundum hoc recte dici possint duo esse in carne una, haec quidem dicta sunt de speciali fornicatione hujus corporis
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscit carnalit̾. qͣmius caro sine aĩa nicħ possit. m
nem qr omẽ pecc̾m alud qd̾cũq fec̾i̾t homo extͣ corpꝰ est
ne huiꝰ. ⁊ si ꝑ corpꝰ gerant᷑. hic enĩ amma sub corpore ẽ. Alia
enim pecc̾a & si ꝑ corpꝰ ꝯmittant᷑. ñ tñ aĩum humanũ ꝯcu¬
piscentie carnali ita efficiuunt obst̾ctum & obnoxium. sic̃
in solo oꝑe fornicatioĩs corporal fit cũ misceri fac̃ aĩum uis
libidinis cum ip̃o corpore. & imũ cũ ip̃o qͦd̾amͦ cui ꝯglutina¬
tur. Uñ subd̾. Qui au̾ fornicat᷑ in corpꝰsuũ peccat. Hic enĩm¬

Expanded text:
concupiscit carnaliter, quamvis caro sine anima nil possit. Venem, quia omne peccatum aliud quodcunque fecerit homo extra corpus est, ne hujus, etsi per corpus gerantur. Hic enim anima sub corpore est. Alia enim peccata, etsi per corpus committantur, non tamen animum humanum concupiscentiae carnali ita efficiunt, obstrictum et obnoxium, sicut in solo opere fornicationis corporalis fit cum misceri facit animum vis libidinis cum ipso corpore, et unum cum ipso quodammodo cui agglutinatur, unde subdit: Qui autem fornicatur, in corpus suum peccat.
Abbreviated transcription (Latin):
illi aiuunt. debuit dice licet t̾. s ñ expedit. & dñs similit̾ mu¬
lieri chanance ait. ñ licet panem filioꝵ mittẽ canib. Et id̾o

Expanded text:
illi aiunt, debuit dicere, licet tibi, sed non expedit. Et Dominus similiter muilli aiunt, debuit dicere, licet tibi, sed non expedit. Et Dominus similiter mulieri Chananaeae ait: Non licet panem filiorum mittere canibus . Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
que licita sunt & ñ expediunt. ñ legis uicłõ. s lib̾a dilectõ¬
ns bñficiantia. & consilio caritatis caueantur. hec sunt
que ampliꝰ irrogant᷑ saucio qui curandꝰ ad stabulum sa¬
maritam illiꝰ miseratione ꝑductus ẽ. Hec ñ p̾cipunt᷑ a dño
qͣmuis dño moneant᷑ ẽ offerri. ut tanto intelligant᷑ eẽ gͣ¬
tiora. qͣntomag̾ ostendunt᷑ indebita. Illicita gͦ ꝓhibentur
licita uͦ q̃ ñ expediunt. lib̾e caueant᷑. Sequit᷑. Omĩa mͥ licẽt.
cate: s ñcum scandalo manducandũ ẽ. Unde &e alibi dic̃
ñ manducabo carnem in et̾̃num. ne frẽm meũ scandali
licent. Premittit hic apłs qd̾ postea pleniꝰ aucturꝰ est.
dicit enim qr s̾ licet ab aliis sumptꝰ acciꝑe. sic̃ alii apłi ac¬
cipiebant a subditis suis. S qm̃ sciebat pseudo occasionẽ
querere acctpiendi noluit ab his acciꝑe. ne causa uentͥs ui
ad herodemait. ñ licet tͥ hr̃e uxorem frĩs tui. Qd̃ si illd̾ eẽt qd̾

Expanded text:
 sed libera dilectionis beneficentia et consilio charitatis caveantur. Haec sunt quae amplius erogantur saucio, qui curandus ad stabulum Samaritani illius miseratione perductus est. Haec non praecipiuntur a Domino, quamvis Domino moneantur offerri, ut tanto intelligantur eviora, quanto magis ostenduntur indebita. Illicita ergo prohibentur, licita vero quae non expediunt libere caveantur. Omnia mihi licent. t manducate , sed non cum scandalo manducandum est. Unde alibi dicit: Non manducabo carnem in aeternum, ne fratrem meum scandalizlicent: Praemittit hic Apostolus quod postea plenius acturus est. Dicit enim quod sibi licet ab aliis sumptus accipere, sicut alii apostoli accipiebant a subditis suis. Sed quoniam sciebat pseudo occasionem quaerere accipiendi, noluit ab his accipere, ne causa ventris ad Herodem ait: Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Quod si illud esset quod
Abbreviated transcription (Latin):
laborandum ẽ qi destruẽt᷑. & hoc ẽ quod subd̃. d̾s aũ & hoc &
illum. ł hunc & has .i. uentrẽ & escas destruet. scłm hunc
statum qd̾ erit cum corruptibile hoc induet incorruptioẽn
Uł ita. Onnĩa mͥ licent. De his dic̃ que ad escam ꝑtinent.
erant enim int̾ eos qui cibos discernebant iudicantes alios
mundos. alios ĩmundos. alii om̃ib cibis uescendũ ẽẽ puta¬
bant. Qiͣ diẽt. Non solum in iudiciis & in aliis p̾dictis of
expedut. Nota qd̾ potest aliquid licere. & ñ expedire.
expedire aũ qd̾ ñ licet ñ potest. ac ꝑ hoc omĩa q̃ licita st̃ .i. q̃¬

Expanded text:
orandum est, quia destruentur; et hoc est quod subdit, Deus autem, et hoc et illud, vel, hunc et has, id est ventrem et escas, destruet, secundum hunc statum: quod erit, cum corruptibile hoc induet incorruptionem . Vel ita, omnia mihi licent: De his dicit quae ad escam pertinent. Erant enim inter eos qui cibos discernebant, judicantes alios mundos, alios immundos. Alii omnibus cibis vescendum esse putabant. Quasi dicat: Non solum in judiciis et in aliis praedictis offexpediunt. Nota quod potest aliquid licere et non expedire; expedire autem quod non licet non potest, ac per hoc non omnia quae licita sunt, id
Abbreviated transcription (Latin):
lia distrahit᷑ seruiens potiꝰ reature qͣm ciratori. d qͥ he¬
ret d̾õ ñ mundo. qd̾ cũq aliud pecc̾m a ꝯcupiscentia car¬
nali alienum fragilitate humana incurrerit. ł ignoran¬
do ł negligendo ł obluuscendo extͣ corpꝰ peccat. ut hoc sit
qd̾ dictum ẽ. Om ẽ pecc̃m qd̾ cũq fecit homo extͣ corpꝰ est.
qi ñ corporali s temporali ꝯcupiscentia peccat. s huma
na tẽptatione q̃ facile ignoscit᷑. Cum aũ adherens mun¬
Do temꝑalit̾ diligit & concupiscit. m̾erito in corpꝰ suũ pec
ẽ. tamqͣm totꝰ creature seruꝰ ab ip̃o creatore alienus. Si gͦ
qͣntum mͥ uidet᷑ salua fide intelligi potest utͥusq form

Expanded text:
iens potius creaturae quam Creatori. Sed qui haeret Deo non mundo, quodcunque aliud peccatum a concupiscentia carnali alienum fragilitate humana incurrit, vel ignorando, vel negligendo, vel obliviscendo extra corpus peccat, ut hoc sit quod dictum est, omne peccatum quodcunque fecerit homo extra corpus est, quia non corporali vel temporali cna tentatione quae facile ignoscitur. Cum autem adhaeret mundo, temporaliter diligit et concupiscit, merito in corpus suum pecest tanquam totus creaturae servus ab ipso Creatore alienus. Sic ergo, quantum mihi, uidetur salua fide intellegi posse utriusque forn
Abbreviated transcription (Latin):
licere quibdam uident᷑. id̾o qi ñ inpendent legalia torm̃ta
s ñ omĩa expedunt. qr ꝓpt̾ seipa uitanda st̃. Item repetit
omĩa m̃ licent. s ego sub nullius redigar potestate. Cum

Expanded text:
licere quibusdam videntur ideo quia non impendent legalia tormenta, licere quibusdam videntur ideo quia non impendent legalia tormenta, sed non omnia expediunt, quia propter se vitanda sunt. Item repetit Omnia mihi licent, sed ego sub nullius redigar potestate . Cum