comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt nobis uiri quatuor. uotũ habeme
suꝑ se. His assumptis sc̃ifica te cũ ipsi
&e impende in eos ut radant capita. & sci¬
ent om̃s quia quȩ de te audierant falsa
sunt s seq̃ris & ipse custodiens legem.
Non opinor obscurũ ẽẽ & iacobũ hoc ideo
monuisse ut scirent falsa c̃e quȩ de illo
audierant. hi qui cũ in xxp̃m ex iudis cre¬
didissent. tam̃ emulatores erant legis.
ne ꝑ doctrinã x uelut sacͥlega. nec deo
mandante conscͥpta. dãpnari putarent᷑
que ꝑ moysen partib fuerant ministra-¬
ta Hoc enĩ de paulo iactauerant ñ illi
qui intelligebant quo animo a ui¬
deis fidelib obseruari. tunc ista deberet.
ꝓpt̾ cõm̃dandã scił auctoritatẽ diuinã¬

Expanded text:
Sunt nobis viri quatuor, votum habentes super se. His assumptis, sanctifica te cum illis, & impende in illis, ut radant capita, & scient omnes, quia quae de te audierunt falsa sunt, sed ambulas & ipse custodiens legem. Non opinor, obscurum est, et Jacobum hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse quae de illo audierant hi, qui cum in Christum ex Judaeis credidissent, tamen aemulatores erant Legis, ne per doctrinam Christi velut sacrilega, nec Deo mandante conscripta damnari putarentur quae per Moysen patribus fuerant ministrata. Hoc enim de Paulo jactaverant, non illi qui intelligebant quo animo a Judaeis fidelibus observari tunc ista deberent, propter commendandam scilicet auctoritatem divina
Abbreviated transcription (Latin):
ide dicit apłs. Deinde pꝰ annos qͣtuordetĩ
ascendi ierosolimã cum barnaba assũp¬
to etiã tito. Ascendi autẽ scd̾m reuelatio¬
Et paulopꝰ. Cum cognouissent inquit
gram quȩ data ẽ michi. iacobꝰ ⁊ petrꝰ &
ioh̾es qui uidebant᷑ colũpne ẽẽ. dextras
dederunt mͥ & barnabe societatis. Ipsa
enĩ collatio. unã doctrine. speciẽ exclusa
om̃i uarietate monstrabat. Sed neq¬

Expanded text:
uordecim ascendi Jerosolymam cum Barnaba, assumpto et Tito. Ascendi autem secundum revelatio» Et paulo post: « Cum cognovissent, inquit, gratiam quae data est mihi Jacobus, Petrus et Joannes, qui videbantur columnae esse, dexteras dederunt mihi et Barnabae societatis . Ipsa enim collatio unam doctrinae speciem exclusa omni varietate monstrabat: q
Abbreviated transcription (Latin):
post ascensionem dñi de celo uocatꝰ. si ñ
nieniret in carne apłos. quib cõmuni¬
cando. & cũ quibꝰ conferendo euglm eiꝰdẽ
societatis ẽẽ appareret. eccl̃ia illi om̃ino
n crederet. S cum cognouissent eũ hoc
annuntiantẽ qd̾ etiã illi annuntiabat.
& in eoꝵ cõmunione atq unitate uiuen¬
tem. accedentib etiã ꝑ eum talib signis
qualia & illi oꝑabantur. ita eũ dño cõm̃¬
dante meruit auctoritatẽ. ut u̾ba illiꝰ ho¬
die sic audiant᷑ in eccl̃ia. tanqm in illo
xp̃c sicut uerissime ipse dixit locutꝰ au¬

Expanded text:
ascensionem domini de caelo uocatus, si non inueniret in carne apostolos, quibus communicando et cum quibus conferendo euangelium eiusdem societatis esse adpareret, ecclesia illi omnino non crederet? sed cum cognouisset eum hoc adnuntiantem, quod etiam illi adnuntiabant, et in eorum communione atque unitate uiuentem accedentibus etiam per eum talibus signis, qualia et illi operabantur, ita eum domino commendante meruit auctoritatem, ut uerba illius hodie sic audiantur in ecclesia, tamquam in illo Christus, sicut uerissime ipse dixit, locutus au
Abbreviated transcription (Latin):
habere bonã conscientiã. s qͣntũ potest
nr̃a infirmitas. qͣntũ uigilantia fragi-¬
litatis humanȩ. curemꝰ nichil etiã fa-¬
cere qd̃ ueniat in malã suspicationem
cum alio loco dicat. placete om̃ib ꝑ
omia. sic̃ & ego om̃ib ꝑ om̃ia placeo.
Qd̃ qui ñ intelligunt contrariũ putant.
cum ille se dixerit ñ placere hominib.
quia ñ ido recte faciebat ut placeret ho¬
minib. s ut dõ. ad cuiꝰ amorẽ corda ho¬
minũ uolebat conu̾tere. & eoipso quo
dõ placeret intuebat᷑. & placendũ ẽẽ ho¬
minib recte p̃cipiebat. ñ ut hoc appete¬
ret᷑ tanqm mces recte factoꝵ: s quia re-¬
cte place dõ ñ posset. qui ñ se his qͦs sal¬
uos fieri uellet p̃beret imitandũ. Imi¬
tari aũt illũ qui sibi ñ placuerit: nullo
pacto qͥsqm potest. Sic̃ gͦ ñ absurde lo¬
queret᷑ qui dic̾et. in hac oꝑa qua nauim
quero. ñ nauim quero s patͥam: sic apłs

Expanded text:
habere bonam conscientiam, sed quantum potest habere bonam conscientiam, sed quantum potest nostra infirmitas, quantum vigilantia fragilitatis humanae, curemus nihil etiam facere quod veniat in malam suspicionem cum alio loco dicat, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo . Quod qui non intelligunt, contrarium putant; cum ille se dixerit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat ut placeret hominibus, sed ut Deo, ad cujus amorem corda hominum volebat convertere, eo ipso quo Deo placeret intuebatur: et placendum esse hominibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tanquam merces recte factorum; sed quia Deo placere non posset, qui non se iis quos salvos fieri vellet praeberet imitandum: imitari autem illum qui sibi non placuerit, nullo pacto quisquam potest. Sicut ergo non absurde loqueretur, qui diceret, In hac opera qua navem quaero, non navem quaero, sed patriam: sic et Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
hic fecit finẽ. Nolite sic fac̾e corã hõibꝰ
quicqͥd boni facitis. ut uideamini ab eis.
ut ipse sit finis boni oꝑis ur̃i uideri ab
eis. Nolite gͦ sic: ut uideamini ab eis.
Hac aut ñ ibi ponit finẽ ut uideam᷑ ab ho¬
minib corã quibꝰ uult ẽẽ bona facta nr̃a.¬
s ait. s ait. Lucrant oꝑa ur̃a corã homi¬
nib. ut uideant bona oꝑa ur̃a. Non
quieuit. neq hic remansit. & duxit hinc
te sursũ. & tulit te a te. Caderes enĩ si
ille głificat᷑. Apud illũ esto. & in illo
głificaberis. Ut ñ gletur ait apls om̃is
caro coram dõ. Ergo sine gła reiane¬
bimꝰ: Non. Ait enĩ ipse. Qui glatur.
in dño gletur. Nam & testimoniũ con¬
scientię nr̃ȩ tta nobis gła est. quia in illo
est. Nam si ita ẽ gła nr̃a ut nobis place¬
amus. & efficiamur placentes nobis. ual¬
de stulto homini placet qui sibi placet.
corã hominib bene ꝯu̾sari. nec tantũ

Expanded text:
hic fecit finem. Nolite sic facere coram hominibus, hic fecit finem. Nolite sic facere coram hominibus, quidquid boni facitis, ut videamini ab eis, ut ipse sit finis operis vestri, videri ab eis. Nolite ergo sic, ut videamini ab eis. Hac autem non ibi ponit finem, ut videamur ab hominibus, coram quibus vult esse bona facta nostra: sed ait, Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona opera vestra. Non quievit, neque hic remansit: sed duxit hinc te sursum, et tulit te a te caderes enim, si ille glorificatur: apud illum esto, et in illo glorificaberis. Ut non glorietur, ait Apostolus, omnis caro coram illo. Ergo sine gloria remanebimus? Non: ait enim ipse, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Nam et testimonium conscientiae nostrae ita nobis gloria est, quia in illo est. Nam si ita est gloria nostra, ut nobis placeamus, et efficiamur placentes nobis; valde stulto homini placet, qui sibi placet.coram hominibus bene conversari; nec tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs & oues pascue eiꝰ. & oues manuũ eiꝰ.
Ille uͦ laudet᷑ qui fecit bonũ si bonus es.
ñ tu qui ꝑ teipsũ ñ poteras ẽẽ nisi malus.
Quid uis aũ in contͣriũ duc̾e u̾itatẽ. ut
qndo boni aliqͥd facis te uelis laudari.
qndo mali aliqͥd facis dm uelis uttuꝑa¬
ri: Utiq enĩ qui dixit. luceant oꝑa ur̃a
corã hominib. ipse dixit in eodẽ ser
scͥpturaꝵ. & habebis cũ eis & tu pacem.
Si aũ cũ eis habere nolueris pacẽ. tu in te
cõmittis litẽ tuã. illȩ ñ amiitent pacẽ suã.
Ppt̾ illos enĩ qui se hominib iactant & ita¬
uentilant bona oꝑa sua. ut fine bonoꝵ
oꝑum suoꝵ in laude hominũ ponant
eandẽq laudem hominũ qͣsi ꝓ mercede
cõputent bonoꝵ oꝑum suoꝵ. de his dr.
am̃ dico uobis receꝑunt mercedẽ suã. &¬
contͦ cos dicit᷑. cauete iusticiã ur̃am facere.
corã hominib. Proinde. seqͥt᷑. ut uidea¬
mini ab eis. Ultra ñ porrexit intentionẽ.

Expanded text:
 oves manuum ejus . Ille ergo laudetur, qui te fecit bonum, si bonus es; non tu, qui per te ipsum non poteras esse nisi malus. Quid vis autem in contrarium ducere veritatem, ut quando boni aliquid facis, te velis laudari; quando mali aliquid facis, Dominum velis vituperari? Utique enim qui dixit, Luceant opera vestra coram hominibus; ipse dixit in eodem sermScripturarum, et habebis cum eis et tu pacem. Si autem tu cum eis habere nolueris pacem, tu in te committis litem tuam, illae non amittent pacem suam. Propter illos enim qui se hominibus jactando entilant bona opera sua, ut finem bonorum operum suorum in laude hominum ponant, eamdemque laudem hominum quasi pro mercede computent bonorum operum suorum; de his dicitur, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam. Contra eos dicitur, Cavete justitiam vestram facere coram hominibus. Proinde sequitur, Ut videamini ab eis . Ultra non porrexit intentionem,
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ paulꝰ accepit. Unde & contulit cũ eis
tugłm. ne forte in uacuũ curreret aut
ticurrisset: & dextras ei deder̃t. quia &
M illo qͣmnis ñ ꝑ eos illi datũ tam̃ u̾bũ
suũ qd̾ iam p̃dicabant. & in quo funda¬
si sutrant. inuenerunt. De quo u̾bo re¬
surrectionis xͥ. ide dicit apłs. Siue ego.

Expanded text:
m Paulus accepit; unde et contulit cum eis Evangelium, ne forte in vacuum cucurrisset, aut curreret ; et dextras ei dederunt, quia et in illo quamvis non per eos illi datum, tamen verbum suum, quod jam praedicabant, et in quo fundati fuerant, invenerunt; de quo verbo resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝑsequebat᷑. nunc eugłrat fidem qm̃
aliqñ uastabat. & in me magnificabant.
dm̃. Uidete quẽ admodũ & ipse quia sic
innotuit finẽ ñ posuerit in laudẽ suã
s in laudẽ dĩ. At qntũ ad ipsum ꝑtines.
uastator eccł̃ie. ꝑsecutor. inuidꝰ. malignꝰ
Ipse confitet᷑. ñ nos conuiciam᷑. Amat
paulꝰ dici a nobis peccata sua: ut głificet
ille qui talem morbũ sanauit. Magni¬
tudinẽ enĩ uuln̾is manꝰ medici secuit. &
sanauit. Uox illa de celo ꝓstrauit ꝑsecito¬
rem. & erexit p̃dicatorẽ. Octidit saulũ.

Expanded text:
equebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum . Videte quemadmodum et ipse, quia sic innotuit, finem non posuerit in laudem suam, sed in laudem Dei. Et quantum ad ipsum pertinet, vastator Ecclesiae, persecutor invidus, malignus, ipse confitetur, non nos conviciamur. Amat Paulus dici a nobis peccata sua, ut glorificetur ille qui talem morbum sanavit. Magnitudinem enim vulneris manus medici secuit, et sanavit. Vox illa de coelo prostravit persecutorem, et erexit praedicatorem; occidit Saulum,
Abbreviated transcription (Latin):
unt homines qui putant libro de ouibꝰ¬
Isibi in bene uiuendo sufficere conscientiã.
& ñ ualde curant qͥd de illis alt̾ existimet. ig¬
norantes quia cũ homo uid̾it hominẽ bonȩ
conscientiȩ negligentiꝰ iuuentem. passim se
cuilibet & ubilibet coniungentẽ. & tam̃ in¬
s ad ca quȩ suspicat᷑. Neq homo par tuus
uel fr̃ tuus intrare potest conscientiã tuam
qͣm nouit ds̃. Conscientia tua coram deo.
conu̾satio tua coram fr̃e tu o. Si de te ille
aliqͥd mali suspicans ꝑturbatus edificatur
ad aliqͥd faciendũ qd̾ te putat facere cũ sis
uiuis. qͥd ꝓdest quia uenter conscientiȩ tuẜ
hausit aqͣm puram. & ile de tua negligel¬
ti conu̾satione bibit turbatã : Et audis
dere nobis & dicere. apłs dicit si hominibs
placere uellem axp̃i seruus ñ essem. & hic aq̃ls
turbas. pascua conculcas. Attende meli ps
minibꝰ placere uellem. xp̃i seruus ñ eẽm.
Optime accipimꝰ aplica sententia. libent̾
nꝯnosco. S aliud in apło ñ legisti:

Expanded text:
unt homines qui putant sibi in bene vivendo sufficere conscientiam, et non valde curant quid de illis alter existimet; ignorantes quia cum homo viderit hominem bonae conscientiae negligentius viventem, passim se cuilibet et ubilibet conjungentem, sed ad ea quae suspicatur . Neque enim homo par tuus, frater tuus, intrare potest in conscientiam tuam, quam novit Deus. Conscientia tua coram Deo est, conversatio tua coram fratre tuo: si de te ille aliquid mali suspicans, perturbatus aedificatur ad aliquid faciendum quod te putat facere, cum sic vivis; quid prodest quia venter conscientiae tuae hausit aquam puram, et ille de tua negligenti conversatione bibit turbatam? 12. Hominidere nobis, et dicere: Apostolus dixit, Si hominibus placere vellem, Christi servus non essem . Et hic aquam turbas, pascuhominibus placere vellem, Christi servus non essem, optime accipio, apostolicam sententiam libenter agnosco. Sed aliud in Apostolo non legisti:
Abbreviated transcription (Latin):
grecis. & eccł̃ie dĩ. Tertio eundẽ apłm ñ au¬
disti: Puidemꝰ em̃ bona. ñ solũ coram dõ
s etiã corã hominibꝰ. Nit gͦ ille. Expo¬
ne itaq mͥ qͦmͦ intelligã diusa atq contͣ¬
ria. hac dicentẽ apłm. si hoĩb placere
uellẽ. &ͥ seruus ñ eẽm. hac dicentẽ. pla¬
cete om̃ib ꝑ omia. sic̃ & ego om̃ib ꝑ
omĩa placeo. hac dicentẽ. gła nr̃a hȩc ẽ
testimoniũ conscientiȩ nr̃ȩ. hac dicentẽ.
ꝓuidemꝰ bona. ñ solũ corã dõ. s etiã co¬
ram hominib. Si tnͣquillꝰ audias. si tͥ
ipsi aqm tuȩ m̃tis ñ ꝑturbes. qñtũ pote¬
ro fortassis exponã. Sunt homines teme¬
rari iudices. detractores. susurrones. mur¬
muratores. querentes suspicari qd ñ ui-¬
dent. querentes ⁊̃ iactare qd nec suspican¬
tur. Cont᷑ tales quid remanet. nͥ testimo¬
mũ conscientie nr̃e: Neq enĩ fr̃s etiã in
illis quib plac̾e̾ uolumꝰ glam nr̃am que¬

Expanded text:
ertio eumdem apostolum non audisti: Providemus enim bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus ? Ait ergo ille, Expone itaque mihi, quomodo intelligam diversa atque contraria: hac dicentem Apostolum, Si hominibus placere vellem, Christi servus non essem; hac dicentem, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo: hac dicentem, Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae ; hac dicentem, Providemus bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus. Si tranquillus audias, si tibi ipsi aquam tuae mentis non perturbes, quantum potero, fortassis exponam. Sunt homines temerarii judices, detractores, susurrones, murmuratores, quaerentes suspicari quod non vident, quaerentes etiam jactare quod nec suspicantur: contra tales quid remanet, nisi testimonium conscientiae nostrae? Neque enim, fratres, etiam in illis quibus placere volumus, gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃̾dotes eos miserit. ut cum irent munda¬
rent᷑. Nullũ enĩ eoꝵ quibꝰ hec corꝑalia be¬
neficia p̾stitit inuentt᷑ misisse ad sac̾do¬
tes: nisi lepsos. Nam & illũ a lepra mun¬
dauerat. cui dixit. Uade ostende te sacer¬
dotib. & offer. ꝓte sacͥficiũ qd̾ p̃cepit moy¬
illa lepͣ significet. Non enĩ sanati. s mun¬
dati dicunt᷑. qui ea caruerunt. Coloris
qͥppe uitiũ ẽ. ñ ualitudinis. aut in tegͥta¬
tis sensuũ atq m̃broꝵ. Le ꝓsi gͦ ñ absur¬
de intelligunt᷑. qui scientia uerȩ fidi non
habentes. uarias doctrinas. ꝓfitent᷑ erroris.
Sac̾dotiũ uͦ uideoꝵ nemo fere fidelium
dubitat figura fuisse futuri sac̃dotii re
tunc regib tantũ & sac̾dotib fiebat. Et
qd̾ ait petrꝰ ad xp̃ianum ppłm scͥbens.
regale sac̾dotiũ. utruiq nom̃ illi populo
conuenire declarauit. quo illa unctio ꝑti¬
nebat. Cet̾a itaq uitia tanqͣm ualitudi¬
nis. & qͣsi m̃broꝵ animȩ atq sensuũ. &¬

Expanded text:
sacerdotes miserit, ut cum irent mundarentur. Nullum enim eorum quibus haec corporalia beneficia praestitit, invenitur misisse ad sacerdotes, nisi leprosos. Nam et illum a lepra mundaverat cui dixit: Vade, ostende te sacerdotibus, et offer pro te sacipsa lepra significet. Non enim sanati, sed mundati dicuntur qui ea caruerunt: coloris quippe vitium est, non valetudinis aut integritatis sensuum atque membrorum. Leprosi ergo non absurde intelligi possunt, qui scientiam verae fidei non habentes, varias doSacerdotium vero Judaeorum nemo fere fidelium dubitat figuram fuisse futuri sacerdotii regtunc regibus tantum et sacerdotibus fiebat: et quod ait Petrus ad christianum populum scribens, Regale sacerdotium ; utrumque nomen illi populo convenire declaravit, quo illa unctio pertinebat. Caetera itaque vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum,
Abbreviated transcription (Latin):
tinet ñ uiro. s qͣntũ mͥ uidet᷑ magna ne¬
cessitate cõpulsꝰ. cũ uideo nͥ faciam ñ mͥ
credi. & ei qui mͥ ñ credit ñ expedire qd̾
ñ credit. hac ꝑpensa ratione & considera¬
tione librata. cum magno timore dico
corã dõ. aut testisẽ ds. aut scit xp̃c. qd̾
est. id ẽ quia amplius ẽ. qm ẽ est. ñ non.¬

Expanded text:
magna necessitate compulsus. Cum videro nisi faciam mihi non credi, et ei qui mihi non credit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico: Coram Deo, aut Testis est Deus, aut Scit Christus Et video quia plus e
Abbreviated transcription (Latin):
tam excellenti gr̃a p̾minet. alit̾ qͣm
uitas postulabat de circũcisione agere soli¬
tum. a post̾iore apło paulo c̃e correctum.
⁊are. qd̃ paulus in ea scribit epła. in qua
d̾m testatꝰ est ñ se mñtiri. Ait enĩ. Quȩ em̃
scribo uobis: ecce corã dõ quia ñ m̃tior. Et
di. narrauit hȩc omĩa. in quibꝰ ait. Cum
uidissem qͥa ñ recte ingrediunt᷑ ad
u̾itatẽ cugłii. dixi petro corã om̃ibꝰ. Si tu
cum sis uideus gentilit̾ & ñ uidaice ui¬
uis: quẽadmodũ gentes cogis iudarzare:¬

Expanded text:
tam excellenti gratia praeminet, aliter quam ueritas postulabat de circumcisione agere solitum a posteriore apostolo Paulo esse correctum. zare, quod Paulus in ea scribit epistula in qua deum testatus est non se mentiri — ait enim: quae autem scribo uobis, ecce coram deo quia non mentior et ptionem dei narrauit haec omnia in quibus dixit: cum uidissem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus: si tu cum sis Iudaeus gentiliter et non iudaice uiuis, quemadmodum gentes cogis iudaizare
Abbreviated transcription (Latin):
esse uisurum: Postremo scd̾m hanc iusti¬
ciam nunqͥd dicturi sumus paulũ apłm ñ
fuisse iustum. confitentẽ se uidisse xp̃m¬
post ascensionem eius in clum: De quo utiq
iam temꝑe. dixerat iam ñ uidebitis me. Nun
sissimus stephanus. qui cũ lapidaretur ait.
ecce udeo cȩlos aꝑtos & filiũ hominis stantẽ
ad dexteram d̾i: Quid est gͦ ad patrem uado¬
& iam ñ uidebitis me. nisi quod mͦ sum cũ
uobiscum sũ.Tuncͣ erat adhuc mortalis in
similitudine carnis peccati. qui esurire po¬
terat ac sitire. fatigari poterat atq dormire
Hunc gͦ xpm idest talem xpm̃ cum transiret
de hoc mundo ad patrem ñ erant iã uisuri
Et ipsa est iusticia fidĩ de qua dicit apł̃s.
& si noueramus xp̃m scdm carnem: s iam
ñ nouimus. Erit itaq inquit ur̃a iusticia
qua mundꝰ arguetur quia nado ad patrem
& iam ñ uidebitis me. qm̃ in eum quẽ ñ ui¬
debitis credetis in me. & qͣndo me uidebitis
qd̃ tunc ero. ñ uidebitis me qd̃ sum uobis¬

Expanded text:
esse visurum? Postremo secundum hanc justitiam, numquid dicturi sumus Paulum apostolum non fuisse justum, confitentem se Christum vidisse post ascensionem ejus in coelum , de quo utique jam tempore dixerat, Jam non videbitis me? Numqloriosissimus Stephanus, qui cum lapidaretur, ait: Ecce video coelum apertum, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei ? Quid ergo , et non videbitis me? nisi quod modo sum vobiscum. Tunc enim erat adhuc mortalis in similitudine carnis peccati , qui esurire poterat, ac sitire, fatigari poterat atque dormire. Hunc ergo Christum, id est, talem Christum, cum transisset de hoc mundo ad Patrem, non erant jam visuri; et ipsa est justitia fidei, de qua dicit Apostolus: Et si noveramus Christum secundum carnem, sed jam n novimus . Erit itaque, inquit, vestra justitia, qua mundus arguetur, quia vado ad Patrem, et jam non videbitis me: quoniam in eum quem non videbitis credetis in me: et quando me videbitis, quod tunc ero, non videbitis me quod sum vobis
Abbreviated transcription (Latin):
non uidebitis me: Non enim ait ad
patrem uado & ñ uidebitisme. ut temporis
int̾uallum quo ñ uidebitur significasse in-¬
telligeretur siue breue siue longũ. tamen
utiq terminatum. S dicendo iam ñ uide¬
bitis me. uelut nunqͣm eos de cet̾o uisuros

Expanded text:
non videbitis me? Non enim ait, Ad Patrem vado, et non videbitis me; ut temporis intervallum quo non videbitur, significasse intelligeretur, sive breve, sive longum, tamen utique terminatum: sed dicendo, Jam non videbi
Abbreviated transcription (Latin):
missione. hoc ẽ ex dĩ beneficio ip¬
sa lex implet᷑. sine qua ꝓmissione p̃ua¬
ricatores facit. uł usq ad effectum mali
oꝑis. si etiã regulam timoris concupis-¬
centiȩ flãma transcenderit. uł certe in
sola uoluntate. si timor pene suauitatẽ
libidinis uicerit. Qd̃ enĩ ait conclusit
scͥptura omĩa sub peccato. ut ꝓmissio ex
fide inĩu xp̃i daretur credentib. ipsiꝰ con¬
clusionis utilitas data ẽ. Nam conclusit
ad qͦs usꝰ. nisi quẽ admodũ alibi dicit.
pͥus aũ qm ueniret fides. sub lege custo¬
diebam̃. conlusi in eandẽ fidem quȩ¬
quereret᷑: gr̃a data ẽ ut lex impleretur
Neq enim uitio suo ñ implebat᷑ lex. s¬
tio prudentiȩ carnis. qd̃ uitiũ ꝑ legem
demonstrandũ. ꝑ grãm sanandũ fuit.¬

Expanded text:
missione, hoc est, ex Dei beneficio ipsa lex impletur, sine qua promissione praevaricatores facit; vel usque ad effectum mali operis, si etiam repagula timoris concupiscentiae flamma transcenderit, vel certe in sola voluntate, si timor poenae suavitatem libidinis vicerit. Quod enim ait, Conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus; ipsius conclusionis utilitas dicta est. Nam Conclusit ad quos usus, nisi quemadmodum alibi dicit, Priusquam autem veniret fides, sub lege custodebamur, conclusiquaereretur: gratia data est ut lex impleretur. Neque enim suo vitio non implebatur, sed vitio prudentiae carnis: quod vitium per legem demonstrandum, per gratiam sanandum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ersonã eus gerebat moyses: & ideo ue¬
lum ante se ponebat qͣndo loquebatur
ppło. quia qͣndui illi in lege carnalib gau¬
diis & uoluptatib dediti erant. & regnũ ter¬
renum quȩrebant: uelamen positum erat
contra faciem eoꝵ ne uiderent xp̃m in scͥp-¬
turis. Ablato enĩ uelamine postea quam
passꝰ est dñs: uisa sunt secreta templi.¬
ranseat gͦ unusqͥsq ad xp̃m ut aufera¬
tur uelamen. sicut apls dicit. Uelamen enĩ
aufertur. qͣndo similitudinis & allegoriȩ co-¬
oꝑimento ablato: ueritas nudatur ut possit

Expanded text:
ersonam ejus gerebat Moyses, et velum ante se ideo ponebat, quando loquebatur populo; quia quamdiu illi in Lege carnalibus gaudiis et voluptatibus dediti erant, et regnum terrenum quaerebant, velamen positum erat contra faciem eorum, ne viderent Christum in Scripturis. Ablato enim velamine, posteaquam passus est Dominus, visa sunt secreta templi.ranseat ergo unusquisque ad Christum ut auferatur velamen, sicut Apostolus dicit . Velamen enim aufertur, quando similitudinis et allegoriae cooperimento ablato, veritas nudatur, ut possit
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ĩ nobis conferri tam optabilis transforma
tionis bonum. Uerũ hȩc hurꝰ imaginis est:
quandoq futura ꝑfectio. Ad hanc conse-¬
quendam nos erudit magister bonus. fide
xp̃iana pietatisq doctrina. ut reuelata facie
in eand̾e imaginem transformem᷑ de glã in
formatione ad ꝑfectum fuerit hȩc imago
renouata: similes dõ erimus. qm̃ uidebimꝰ
eum ñ ꝑ speculum: s sicuti est. Qd̃ dicit apłs

Expanded text:
Dei nobDei nobtione mendacium. Verum haec hujus imaginis est quandoque futura perfectio. Ad hanc consequendam nos erudit magister bonus fide christiana pietatisque doctrina, ut revelata facie in eamdem imaginem transformemur de gloria in formatione, ad perfectum fuerit haec imago renovata, similes Deo erimus, quoniam videbimus eum non per speculum, sed sicuti est, quod dicit Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
& głã d̾i. Transformam᷑ gͦ dixit de forma
in formã mutamur atq transimus. de for¬
ma obscura in formã lucidam. quia & ipsa
obscura imago dĩ est. & si imago ꝓfecto etiã
głã. in qua om̃s creati sumꝰ. p̾stantes cete¬
ris ammalib. De ipsa quippe humana
natura dictũ est. Uir quidẽ ñ debet uelare
caput. cum sit imago dĩ & gła di. Quȩ na¬
tura in reb creatis excellentissima. cum a
suo creatore ab impietate iustificatur. a de¬
formi forma. formosam transformatur in
formã. Est quippe & in ipsa impietate qͣnto
magis damnabile uiciũ. tanto certiꝰ natura
laudabilis. & ad hoc addidit de glã in głam.
De gła creationis in glam iustificationis. qͣmuis
possit hoc & aliis modis intelligi qd̃ dictũ est
de gła ingłam. De gła fidi in głam speciei.
de gła qua filii d̃i sumus. inglam qua simi-¬
les ei erimus. qm̃ uidebimꝰ eum sicuti est.
Qd̃ uͦ adiunxit tanqͣm a dñi spũ. ostendit gr̃a

Expanded text:
. Transformamur ergo dicit, de forma in formam mutamur, atque transimus de forma obscura in formam lucidam; quia et ipsa obscura, imago Dei est; et si imago, profecto etiam gloria, in qua homines creati sumus, praestantes caeteris animalibus. De ipsa quippe natura humana dictum est, Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Quae natura in rebus creatis excellentissima, cum a suo Creatore ab impietate justificatur, a deformi forma formosam transfertur in formam. Est quippe et in ipsa impietate, quanto magis damnabile vitium, tanto certius natura laudabilis. Et propter hoc addidit, de gloria in gloriam: de gloria creationis in gloriam justificationis. Quamvis possit hoc et aliis modis intelligi, q gloriam: de gloria fidei in gloriam speciei; de gloria qua filii Dei sumus, in gloriam qua similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Quod vero adjunxit, tanquam a Domini Spiritu; ostendit gratia
Abbreviated transcription (Latin):
uale sit & qd̃ sit hoc speculũ si quęramꝰ.
ꝓfecto illud occurrit qd̃ in speculo nisi
imago ñ cernitur. Hoc gͦ facere conati sumꝰ.
ut ꝑ hanc imaginem qd̃ nos sumꝰ uidere-¬
mus utcũq a quo facti sumus tanqͣm ꝑ spe¬
dentes. ñ de specula ꝓspicientes qd̾ in greca
lingua ñ est ambiguum. unde in latinam¬
linguam translatȩ sunt aplicȩ litterȩ. Ibi
quippe speculũ ubi apparent imagines re-¬
rum ab specula de cuiꝰ altitudine longiꝰ
aliqͥd intuemur. etiam sono u̾bi distat om̃i¬
no. Satis apparet apłm ab speculo ñ ab spe¬
cula dixisse. glam dñi speculantes. Qd̃ uͦ
ait in eandẽ imaginem transformam᷑. utiq
imaginẽ d̃i uult intelligi. eandẽ dicens istã

Expanded text:
uale sit et quod sit hoc speculum si quaeramus, profecto illud occurrit, quod in speculo nisi imago non cernitur. Hoc ergo facere conati sumus, ut per imaginem hanc quod nos sumus, videremus utcumque a quo facti sumus, tanquam per spedentes, non de specula prospicientes. Quod in graeca lingua non est ambiguum, unde in latinam translatae sunt apostolicae Litterae. Ibi quippe speculum ubi apparent imagines rerum, a specula de cujus altitudine longius aliquid intuemur, etiam sono verbi distat omnino; satisque apparet Apostolum a speculo, non a specula dixisse, gloriam Domini speculantes. Quod vero ait, In eamdem imaginem transformamur: utique imaginem Dei vult intelligi, eamdem dicens, istam
Abbreviated transcription (Latin):
plendor in facie. moysi tanq̃m in facie
carnali & mortali: nunqͥd diuturnꝰ &
cternus esse posset: Morte eñi succedente.
ꝓfecto auferetur. Splendor autẽ glȩ beati
xp̃m. ñ ꝑducunt intentionẽ usq in fintm.
quia uelum oppositũ. negat eis aspectũ splen-¬
doris interioris. Et uide ibi sub uelo xpm̃.¬

Expanded text:
plendor in facie Moysi, tanquam in facie carnali et mortali: numquid diuturnus aut aeternus esse posset? Morte enim succedente, profecto auferretur. Splendor autem gloriae beanon perducunt intentionem usque in finem, quia velum oppositum negat eis aspectum splendoris interioris. Et vide ibi sub velo
Abbreviated transcription (Latin):
uãc xp̃c ꝑ quem omĩa & nos ꝑ ipsum. S
etiam d̾s pater multis locis inuenitur dñs
dictus. sicuti est illud. Dñs dixit ad me filiꝰ
m̃s es tu. ego hodie genui te. Et illud. Di¬
ait dñs domino meo. sede ad dexterã meam.¬
filiũ significatũ. & ideo dictum spm̃ ꝓpter
incorpoream substantiam: secutus contexuit.

Expanded text:
us, per quem omnia, et nos per ipsum . Sed cum et Deus Pater multis locis inveniatur dictus Dominus, sicuti est illud, Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te ; et illud, Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meamFilium significatum, et ideo dictum spiritum propter incorpoream substantiam, secutus contexuit,
Abbreviated transcription (Latin):
EIxclusis patiib pͥma ꝙ amẽe receptis
Inde cahin profugus bigami n effugĩt a¬
Pullulat humañ genꝰ ⁊ p᷑olluta ꝓpago. puallet
Dẽcedit iurtꝰ. uitium succelit adherent:
oniug io illicito. pͣrttas rectũ ꝙ recedunt¬
actoremꝰ si triste notes mymagine signã:¬

Expanded text:
Exclusis patribus, primaque a matre receptis Inde Cain profugus bigami non effugPullulat humanum genus, et polluta propago, Decedit virtus, vitium succedit, adhaerent Conjugio illicito, pietas rectumque receduntactorem, si triste notes in imagine sign
Abbreviated transcription (Latin):
cet sp̃c sc̃s. ñ ne ubi uult spirat:
Et caritas dĩ sine qua nemo bene uiuit
enĩ fidem apłs definiuit dicens. Neq
cirtũcisio ẽ aliqͥd neq p̃p̃utiũ. s fides
que ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Ista quippe
crederent. ñ dicerent. tu es sc̃s dĩ.
uł tu es filiꝰ dĩ. Si aũ diligerent. ñ di
nere nobis daret᷑. ñ ipse diceret. Nemo
potest uenire ad me: nisi pat̾ qui misit

Expanded text:
 sanctus, nonne. ubi uult. spirat et caritas dei, sine qua nemo bene uiuit,enim fidem apostolus definiuit dicens: Neque circumcisio est aliquid neque praeputium sed fides, quae per dilectiocrederent, non dicerent, Tu es Sanctus Dei; vel, Tu es Filius Dei . Si autem diligerent, non dicenere nobis daretur, non ipse diceret: Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑. ñ sunt de malo uoto imp̃¬
cantis. s de p̾scio spũ p̃nuntiantis.
Nam illa que de malo uoto sunt.phiben¬
tur cum dr̃. Benedicite. & nolite ma¬
ledicere. Hec aũ sepe inueniunt᷑ in ser¬
mone scõꝵ. sicut paulꝰ apłs. alex ander
tanqͣm stomachatus & ĩdignatus etiã
male optasse uidet᷑ apłs. utinã & ab¬
scidantur. qui uos conturbant. Qd̾ utiq
si consideres ꝑsonã scribentis. magis
eũ elegantissimo ambiguo bene optasse
intelligis. Sunt enĩ spadones qui seip¬
sos absciderunt. ꝓptir regnũ celorum

Expanded text:
dicuntur. non sunt de malo uoto inprecantis, sed de praescio spiritu denuntiantis. nam illa, quae de malo uoto sunt, prohibentur, cum dicitur: benedicite et nolite male dicere. haec autem saepe, inueniuntur in sermone sanctorum. sicut apostamquam stomachatus et indignatus etiam male optasse uidetur apostolus: utinam et abscidantur qui uos conturbant quod utique, si consideres personam scribentis, magis cum elegantissimo ambiguo bene optasse intelleges. sunt enim spadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum caelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
lex data sit: conseq̃nt̾ adiunxit dicens.
S conclusit scͥptura omĩa sub peccato. ut
ꝓmissio ex fide rãu xp̃i daretur credentus
Danda itaq fuerat lex quȩ manifestiꝰ sibi
ipsũ ostenderet hominẽ. ne suꝑb animꝰ
humanꝰ a scipso se posse c̾ẽ iustũ putarit
& ignorans dĩ iustitiam. id ẽ que homini
ex do ẽ. suã uolens constituere. id ẽ quasi
suis uirib partã. iusticie dĩ subiectꝰ ñ fie¬
ret. O portebat itaq ut addito manda¬
to. cuiꝰ uox ẽ ñ concupisces. suꝑbo pecca¬
tori etiã p̾uaricationis crim̃ accederet.
atq ita gr̃e medicinã. ñ sanata ꝑ legem.
s conuicta infirmitas quereret. x tract¬

Expanded text:
iunxit dicens: Sed conclusit scriptura omnia sub peccato. ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus. danda itaque fuerat lex, quae manifestius sibi ipsum ostenderet hominem, ne superbus animus humanus a se ipso se posse esse iustum putaret et ignorans dei iustitiam, id est quae homini ex deo est. et suam uolens constituere. id est quasi suis sibi uiribus partam iustitiae dei subiectus non fieret. oportebat itaque. ut addito mandato, cuius uox est: Non concupisces, superbo peccatori etiam praeuaricationis crimen accederet atque ita gratiae medicinam non sanata per legem sed conuicta infirmitas quaereret. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
E donis ogigio de cutrit plena lieo:
Galis ⁊ aitonitam rapit᷑ matͦna per ubẽ:
Uocib his ꝓclens urgentẽ pectora phebum.
Quo feror o pean: qua me suꝑ ethera raptã:
Constituis t̾ra: u̾ideo pangea niuosis:
Cana uigis. latos ꝙ hemi sub tupẽe philippos
Q uis furor hic: ophebe doce q̃ tela manusq
Romane miscent acies. bellũq sine hoste est
Quo cliu̾sa feror: pͥmos me ducis mortus:
Qua mare logei mictat᷑ gurgite nili.
Ht ego fluminea de formis truncꝰ harena:
Qui iacet agnosco: dubiã suꝑ equore syrtim:
Arentemq feroe libiẽ. qͦ tristis hermis:
Granstulit emathias acies: nunc desuꝑ alpis:
Nubifere colles. atꝙ aeriam ꝙ phitenem :¬
Arripim. patrie sedos remeamus murbis:
Impiaq in medio ꝑagant᷑ bella senatu:
Consurgunt partes it̾m. totumq ꝑorbem:
Rusus eo noua cla mͥ cernere littora ponti.
Gellurẽꝙ nouã. uidi iam phebe p̾hilippos.
Hec ait. ⁊ lasso iacuit deserta furore.

Expanded text:
Edonis Ogygio decurrit plena Lyaeo: Edonis Ogygio decurrit plena Lyaeo: Talis et attonitam rapitur matrona per urbem, Vocibus his prodens urgentem pectora Phoebum: Quo feror, o Paean? Qua me super aethera raptam Constituis terra? Video Pangaea nivosis Cana iugis, latoque Aemi sub rupe Philippos. Quis furor hic, o Phoebe, doce: quo tela manusque Romanae miscent acies, bellumque sine hoste est? Quo diversa feror? Primos me ducis in ortus, Qua mare Lagei mutatur gurgite Nili. Hunc ego, fluminea deformis truncus arena Qui iacet, agnosco: dubiam super aequora Syrtin Arentemque feror Libyen, quo tristis Erinnys Transtulit Emathias acies. Nunc desuper Alpis Nubiferae colles, atque aeriam Pyrenen Abripimur. Patriae sedes remeamus in urbis, Impiaque in medio peraguntur bella senatu. Consurgunt partes iterum, totumque per orbem Rursus eo. Nova da mihi cernere litora Ponti, Telluremque novam: vidi iam, Phoebe, Philippos. Haec ait, et lasso iacuit defecta furore.
Abbreviated transcription (Latin):
Peucaliꝰneos fudisset aquariꝰ imbres.
S i seuum radiis nemeum phebe leonem:
Qunc p̃meres. toto flu erent incẽlia mundo:
Succensus q tus flagrasset currib ether.
En cessant iggnetu qͥ flagrante minacen:
S corpion incendis cauda chelasq puris:
Quid tantum gͣdine ꝑas: iam mitis malto:
Tupit̃ occasi p̃mit᷑ uenerisq salũbre:
Sid̾ habet. motuq celer cillenius heret:
⁊ celũ mars solus ht̃. cur signa meatꝰ
Se seruere suos. mundoꝙ obscura ferunt᷑:
Ensiferi nuiũ fulget latꝰ orioni:
Inminet armoꝵ rabies: ferru pocestas:
Confuncdet ius om̃e manu. sccłi  nefaudo:
¶om̃ erit uirtꝰ. multosq exibit in annos:
Hic furor ⁊ suꝑos qͥd ꝓdest posce̾ patem:
Tum dño pax ista uenit. duc roma maloꝵ:
Continuam seriem. clademq in cp̃ra multa:
Extrahe: cuuli tantũ iam libera bello.
T erruerant sacis hec pauidã psagia plebem.
S ed maiora p̃mũt: nã qualis uertite pĩoi:

Expanded text:
Deucalioneos fudisset Aquarius imbres, Deucalioneos fudisset Aquarius imbres, Si saevum radiis Nemeaeum, Phoebe, Leonem Nunc premeres, toto fluerent incendia mundo, Succensusque tuis flagrasset curribus aether. Hi cessant ignes: tu, qui flagrante minacem Scorpion incendis cauda, chelasque peruris, Quid tantum, Gradive, paras? Nam mitis in alto Iuppiter occasu premitur, Venerisque salubre Sidus hebet, motuque celer Cyllenius haeret, Et coelum Mars solus habet. Cur signa meatus Deseruere suos, mundoque obscura feruntur: Ensiferi nimium fulget latus Orionis ? Imminet armorum rabies: ferrique potestas Confundet ius omne manu: scelerique nefando Nomen erit virtus: multosque exibit in annos Hic furor. Et superos quid prodest poscere finem? Cum domino pax ista venit. Duc, Roma, malorum Continuam seriem, clademque in tempora multa Extrahe, civili tantum iam libera bello. Terruerant satis haec pavidam praesagia plebem: Sed maiora premunt. Nam qualis vertice Pindi
Abbreviated transcription (Latin):
His ubi cõcepit magnoꝵ fata maloꝵ:
Prodere me ppłis. neq enĩ tͥ summe litaui.
Tupit hoc sacrũ. cesiq in pectora tauri
Tnferni uen̾e dei. non ffanda timemus:
Sed ueniẽt maiora metu. dii iusa secundent.
Et fibris sit nulla fides: s concditor artis
E inx̾it ista tages. flexa sic omina tuscus.
Inuoluens. multaꝙ tegens ambage canẽbat.
At sigulus. cui cura deos. secreta q celi:
Nosse fuit. quẽ ñ stellarũ egiptia m̃phis
Equitaret uisu. mimerisq mouentib astͣ.
Nut hic errat ait nulla cũlege ꝑ euum
Munclus. ⁊ incerto discurrũt sidera motu:
Humano matura lues. terre ne dehiscent
Subsicdent ꝙ urbes: an tollet ferusdꝰ aer
Gemꝑiem: segetes tellus inficla negabit:
Om̃is an infisis miscebit᷑ uncda uenenis:
Quod clabis gen̾ o suꝑi : qͣpeste paratis
Seuiciã⁊ exctemi multoꝵ tempꝰ inunum:
Conuenẽre dies: sũmo si frigula celo
Scella nocens nigros sat᷑ ni accence̾te ignes

Expanded text:
His ubi concepit magnorum fata malorHis ubi concepit magnorum fata malorProdere me populis: neque enim tibi summe litavi Iuppiter hoc sacrum: caesique in pectora tauri Inferni venere dei. Non fanda timemus: Sed venient maiora metu. Di visa secundent, Et fibris sit nulla fides; sed conditor artis Finxerit ista Tages. Flexa sic omina Tuscus Involvens multaque tegens ambage canebat. At Figulus, cui cura deos secretaque coeli Nosse fuit, quem non stellarum Aegyptia Memphis Aequaret visu, numerisque moventibus astra, Aut hic errat, ait, nulla cum lege per aevum Mundus, et incerto discurrunt sidera motu: paratur Humano matura lues. Terraene dehiscent, Subsidentque urbes? an tollet fervidus aer Temperiem ? segetes tellus infida negabit? Omnis an infusis miscebitur unda venenis? Quod cladis genus, o superi, qua peste paratis Saevitiam? Extremi multorum tempus in unum Convenere dies. Summo si frigida coelo Stella nocens nigros Saturni accenderet ignes,
Abbreviated transcription (Latin):
Electa ceruice marẽ. iam funclere bachũ.
Ceꝑat. oblitͦ q molas incducere cultro.
Inpaciens q dm ñ gͣti iuctima sacrr.
Cornua suitincti  p̃me̾nt cũ torua ministri.
Geposito uictũ p̃bebat poplite collum.
Nec ernor emiriit solit s uuln̾e largo
Disfusum tutilo nigrũ ꝓsanguine uirũs:
ẜalluit attonitꝰ sacris feralibus arruns:
Atq iram suꝑum raptis que sunt mextis.
Tertuit ip̃e color uatem. nam pallicda tetrls
Uiscã tincta notis. gelido ꝙ infecta cruore.
Plurimꝰ gasꝑso uariabat sanguine liuor.
Cernit tabe iecur madidũ. uenasq minaces
Hostii cde parte uidet. pulmonis anheli
Pĩbra latet. paruus q secat uitalia limes
Cor iacer. ⁊ saniem ꝑhiantes iusca rimas
Emittunt. ꝓclunt q suas om̃ta latebras.
Quodꝙ nefas nulliss inpune apparuit excis
Ecce nidet capiti fibrarũ in cresce̾ molem:
Alt̾uis capitis. pars egra ⁊ marcida pendet.
Pars micat. ⁊ cełi uenas monet inꝓba pulsu:

Expanded text:
Electa cervice marem. Iam fundere Bacchum Electa cervice marem. Iam fundere Bacchum Ceperat, obliquoque molas inducere cultro: Impatiensque diu non grati victima sacri, Cornua succincti premerent cum torva ministri, Deposito victum praebebat poplite collum. Nec cruor emicuit solitus: sed vulnere largo Diffusum rutilo nigrum pro sanguine virus. Palluit attonitus sacris feralibus Aruns, Atque iram superum raptis quaesivit in extis. Terruit ipse color vatem: nam pallida taetris Viscera tincta notis, gelidoque infecta cruore Plurimus adsperso variabat sanguine livor. Cernit tabe iecur madidum: venasque minaces Hostili de parte videt. Pulmonis anheli Fibra latet, parvusque secat vitalia limes. Cor iacet: et saniem per hiantes viscera rimas Emittunt: produntque suas omenta latebras. Quodque nefas nullis impune apparuit extis, Ecce, videt capiti fibrarum increscere molem Alterius capitis: pars aegra et marcida pendet, Pars micat et celeri venas movet improba pulsu.
Abbreviated transcription (Latin):
Acciri uates: quoꝵ qui maximꝰ euo:
Arruns incoluit dẽ serte menia luce.
Fulminis e doctꝰ motꝰ. uenas ꝙ calentes:
Fibrarum ⁊ monitꝰ errantis in aera penne.
Ex utero fetꝰ. in faustis urere flaminis:
Mox iubet. ⁊ totã pauidis a ciubus urbemr:
Ambiri. ⁊ festo purgantes menia lustro
Longa ꝑ extremos pomeria cingere fines:
Pontifices. sacri qͥb est ꝑmissa potestas.
Gur ba minor sequit᷑ ritu succincta gabino
Uestalemq chorũ ducit untata sacerdos:
Troianã solicui fas iudisse mineruam:
Et lotam paruo reuocant almone ꝙybelem.
Et cdactꝰ uolucres angur seruare sinistras
Septemuirq epulis festꝰ. tỹciiq sodales.
Et saliꝰ leto portans ancilia collo.
Atcollens apicẽ generoso uertice flamen.
Oumq illi esfusam longis anfractibus urlẽ
Erciueunt. arruns disꝑsos fulminis ignes
Colligit. ⁊ t̃re mesto cũ murmure condit.
Oatq locis nom̃ sacris tunc admouet aris

Expanded text:
Acciri vates. Quorum qui maximus aevo Acciri vates. Quorum qui maximus aevo Aruns incoluit desertae moenia Lucae, Fulminis edoctus motus, venasque calentes Fibrarum, et monitus volitantis in aere pennae,Ex utero fetus infaustis urere flammis. Mox iubet et totam pavidis a civibus urbem Ambiri, et festo purgantes moenia lustro, Longa per extremos pomoeria cingere fines Pontifices, sacri quibus est permissa potestas. Turba minor ritu sequitur succincta Gabino, Vestalemque chorum ducit vittata sacerdos, Troianam soli cui fas vidisse Minervam. Et lotam parvo revocant Almone Cybellen: Et doctus volucres augur servare sinistras: Septemvirque epulis festis, Titiique sodales: Et Salius, laeto portans ancilia collo: Attollensque apicem generoso vertice Flamen. Dumque illi effusam longis anfractibus urbem Circueunt, Aruns dispersos fulminis ignes Colligit, et terrae moesto cum murmure condit, Datque locis nomen sacris. tunc admovet aris
Abbreviated transcription (Latin):
Diraq ꝑ popłm cumane carmina uatis:
Tulgant᷑. tunc qͦs sectis bellona lacertis:
Seua moriet. cecinere ileos: cͥnemq rotantes:
S  anguinei ppłis ulularunt tristia galli:
Conpositis plene gemuerũt ossib urne:
Tum fiagor ar moꝵ magne ꝙ ꝑ auia uoces.
Tudite nemoꝵ. ⁊ uenientes cõminꝰ umbre.
Qiuq colunt iunctos extremis menib agros:
Diffugiũt. ingens urlem cungebant erinis:
Excuciens ꝓnã flagranti uertice pinum:
Striclentes i comas thebanam qͣlis agauen
Impulit. aut seui contorsit tela ligurgri:
Eumenis. aut qͣlem iussu iunonis ique:
Hoeruit alchides ui so iam cdite megeram
Insonuere tubeͣ qͣnto clamore cohortes.
Miscent᷑ tantũ nox atra silentibus umbris:
Edidit. ⁊ medio nisi de curt̾e campo:
Tristia sillani cecinere oracula manes.
Tollentẽ q cap̃ gelidas amẽnis ad uncdas:
Agricole fracto mariũ fugere sepulcro.
Hec ꝓpt̃ placuit tuscos cle more uetusto:

Expanded text:
Diraque per populum Cumanae carmina vatis Diraque per populum Cumanae carmina vatis Vulgantur. Tunc, quos sectis Bellona lacertis Saeva movet, cecinere deos: crinemque rotantes Sanguineum populis ulularunt tristia Galli. Compositis plenae gemuerunt ossibus urnae. Tunc fragor armorum, magnaeque per avia voces Auditae nemorum: et venientes comminus umbrae. Quique colunt iunctos extremis moenibus agros, Diffugiunt: ingens urbem cingebat Erinnys, Excutiens pronam flagranti vertice pinum, Stridentesque comas: Thebanam qualis Agaven Impulit, aut saevi contorsit tela Lycurgi Eumenis: aut qualem iussu Iunonis iniquae Horruit Alcides, viso iam Dite, Megaeram. Insonuere tubae, et quanto clamore cohortes Miscentur, tantum nox atra silentibus umbris Edidit. Et medio visi consurgere Campo Tristia Sullani cecinere oracula manes: Tollentemque caput gelidas Anienis ad undas Agricolae fracto Marium fugere sepulchro. Haec propter placuit Tuscos de more vetusto
Abbreviated transcription (Latin):
Despare diem q̃leni fugiente ꝑ ortus.
Sole thiestee noctem duxere micene.
Ora feraꝵ sicule laxauit mulcib̾ ethne
Nec tulit in celum flãmas: s uertice prono:
Ignis in hespium cecidit latꝰ atia caribilis.
Sangumeũ funco torsit mare. flebile seui:
Latrauere canes. uestali raptꝰ ab ara:
Ignis: ⁊ ostenclens confectã flãma latiuas:
Scinlit᷑ in partes gemnoꝙ sacumine surgit:
Ghebanos mistata rogos. tunc cardine tellus:
Subsecdit uet̾emq ingis nutantibus alpes:
iscussere nuem thetis maioribus unddis
Hespiam calpem sũmũ implenit achlanta
Incligites fleuisse cłos: urbisq laborem:
Testatos suclore lares: idelapsa q templis:
Gona suis. idirasq diem fecdasse uolucres:
Accipimꝰ. silusq feras sub nocte relictis:
Nudaces media posusse cubilia roma.
Gum peciaum faciles humaua ad mͦmura lĩgue:
Monstrosiq hominũ partꝰ. numeroq modoꝙ
Menlroꝵ. matremq suus cont̾ruit infans.

Expanded text:
Desperare diem: qualem fugiente per ortus Desperare diem: qualem fugiente per ortus Sole Thyesteae noctem duxere Mycenae. Ora ferox Siculae laxavit Mulciber Aetnae; Nec tulit in coelum flammas, sed vertice prono Ignis in Hesperium cecidit latus. Atra Charybdis Sanguineum fundo torsit mare. Flebile saevi Latravere canes. Vestali raptus ab ara Ignis; et ostendens confectas flamma Latinas Scinditur in partes, geminoque cacumine surgit, Thebanos imitata rogos. Tunc cardine tellus Subsedit, veteremque, iugis nutantibus, Alpes Discussere nivem. Tethys maioribus undis Hesperiam Calpen, summumque implevit Atlanta. Indigetes flevisse deos, urbisque laborem Testatos sudore Lares, delapsaque templis Dona suis, dirasque diem foedasse volucres Accipimus; silvisque feras sub nocte relictis Audaces media posuisse cubilia Roma. tunc pecudum faciles humana ad murmura linguae, Monstrosique hominum partus numeroque modoque Membrorum, matremque suus conterruit infans:
Abbreviated transcription (Latin):
Panda tn uẽnia est. tantoꝵ danda panoꝵ:
Ponpeio fugiente timent. tñ neqͣ fut᷑r.
Spes saltem trepidas m̃tes leuet addita fati:
Peioris manifesta fides suꝑiq nunaces
Progus terras implerunt. ethera pout um.
Ignota obscure uider̃t sidera noctes.
Ardentemq polum flãmis. celoq uolanteos
Obliqͣs ꝑ mane faces crinemq timendi
Sideris ⁊ t̃ris mutantẽ regna cometem.
Iulgura fallaci micuer̃t crebra sereno.
Et uarias ignis ddenso dedit aere formas.
Hũci iaculũ longo nẽ sparso lumine lampas:
Emicuit celo. tacitũ sine nubibus ullis:
Hulm̃. ⁊ art̾ois rapiens de partib ignem.
Rcussit laciale capͤ. stelleq minores
In mediũ uenere cdiẽ. cornuq coacto
Tam phebe toto frẽm cũ redcleret orbe.
Getrarñ subita ꝑcussa expalluit umbra.
Ĩe cap̃ medio titan cũ fetret õlimpo:
Condidit arilentes atra caligine currus.
Inuoluit q orbem tenebris. gencesq coegit.

Expanded text:
Danda tamen venia est, tantorum danda pavorum: Danda tamen venia est, tantorum danda pavorum: Pompeio fugiente, timent. Tum ne qua futuri Spes saltem trepidas mentes levet, addita fati Peioris manifesta fides, superique minaces Prodigiis terras implerunt, aethera, pontum. Ignota obscurae viderunt sidera noctes, Ardentemque polum flammis, coeloque volantes Obliquas per inane faces, crinemque timendi Sideris, et terris nutantem regna cometen. Fulgura fallaci micuerunt crebra sereno, Et varias ignis denso dedit aere formas: Nunc iaculum longo, nunc sparso lumine lampas Emicuit coelo. Tacitum sine nubibus ullis Fulmen, et Arctois rapiens e partibus ignem, Percussit Latiale caput: stellaeque minoresIn medium venere diem: cornuque coacto Iam Phoebe toto fratrem cum redderet orbe, Terrarum subita percussa expalluit umbra. Ipse caput medio Titan cum ferret Olympo, Condidit ardentes atra caligine currus, Involvitque orbem tenebris, gentesque coegit
Abbreviated transcription (Latin):
Fractaq ueliferi sonuerũt pondera mali.
Desilit influctꝰ deserta puppe magister:
Nauitaq ⁊ nudũ sparsa conpage carine:
Naufragiũ sͥ qͥs q facit: sic urbe relicta:
In lellum fugit᷑. nullum iã languidꝰ euo
Eualuit reuocare parẽs. conuix ue maritũ:
Rletib. aut patͥi dubie dñ uõta salutis
Conciꝑent tenuere lares. nͨ limine quisꝗͣ
Hesit ⁊ extremo t̃c forsitanurbis amate
Plenꝰ abit uisu. ruit in renocabile uulgus.
Ofaciles dare summa deos eadem ꝙ tueri
Difficiles. urbem ꝓpłis uictisq frequentẽ
Gentib ⁊ genĩs coeat si turba capacem:
Humani. facilem uenturo cesare p̃dam:
Ignaue liquere manꝰ c̃ p̃ssus ab hoste:
Claudit᷑ externis miles romanꝰ inhoris.
Effugit exigno⁊ nocturna ꝑicula uallo.
Et sũbitꝰ rapti munimine cespitis agger:
Prebet securos intͣ tentoria sompnos.
Tu tantũ aucdito belloꝵ nõie roma:.
Oesereris. nox una tuis ñ cͤdita muris.

Expanded text:
Fractaque veliferi sonuerunt pondera mali, Fractaque veliferi sonuerunt pondera mali, Desilit in fluctus, deserta puppe, magister Navitaque, et, nondum sparsa compage carinae, Naufragium sibi quisque facit: sic, urbe relicta, In bellum fugitur. Nullum iam languidus aevo Evaluit revocare parens, coniunxve maritum Fletibus, aut patrii, dubiae dum vota salutis Conciperent, tenuere Lares: nec limine quisquam Haesit et extremo tunc forsitan urbis amatae Plenus abit visu: ruit irrevocabile vulgus. O faciles dare summa deos, eademque tueri Difficiles! Urbem, populis victisque frequentem Gentibus, et generis, coeat si turba, capacem Humani, facilem venturo Caesare praedam Ignavae liquere manus. Cum pressus ab hoste Clauditur externis miles Romanus in oris, Effugit exiguo nocturne pericula vallo, Et subitus rapti munimine cespitis agger Praebet securos intra tentoria somnos: Tu tantum audito bellorum nomine, Roma, Desereris; nox una tuis non credita muris.