comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cui assisto hodie ante ipsũ. Et dis¬
serebat cur hodie esset appositũ
quia ñ computabat helyas p̃te¬
ritũ tempus. sed tanqũa cotidie
incertamine c̃stitutus tale̾ se
p̃bert cupiebat: qualẽ sciebat
dignũ dĩ esse c̃spectib. purum
tere dĩ famulũ ex instituto ma¬
gni helye exemplũ capere. & ad
illud speculũ uitã suã debere cõ¬
ponere: ad sepulchra haut lon¬
ge auilla c̃stituta secessit: uni
e cognitis mandans. ut statutis
sibi dieb alim̃ta deferret. Et cũ
inea memoria supradictus fr̃ eũ
clausisset: solus ibidẽ morabat᷑
Metuens gͦ diabolus. ne accessu
mũ quoq habitare faceret: ita
cũ ẽgregatis satellitibus sins. ua¬
ria cede lacerauit: ut doloris
magnitudo. & motũ auferret &
uocẽ. Nam᷑ ipse postea sępe refe¬
rebat uulnera fuisse t̾a grauia:
ut uniuersa hominũ torm̃ta su¬
perarent: sed dĩ ꝓuidentia. que
nũquã inse sperantib deest c̃ser¬

Expanded text:
cui asto hodie ante ipsum ; et discui asto hodie ante ipsum ; et disserebat cur hodie esset appositum, quia non computabat Elias praeteritum tempus, sed tanquam quotidie in certamine constitutus, talem se praebere cupiebat, qualem sciebat dignum Dei esse conspectibus, purum tere Dei famulum ex instituto magni Eliae exemplum capere, et ad illud speculum vitam suam debere componere, ad sepulcra non longe a villa constituta secessit, uni de cognitis mandans ut statutis diebus sibi alimenta deferret. Et cum in una memoria supra dictus frater eum clausisset, solus ibidem morabatur. Metuens ergo diabolus ne accessu m quoque habitari faceret, ita eum aggregatis satellitibus suis, varia caede laceravit, ut doloris magnitudo et motum auferret et vocem. Nam et ipse postea saepe referebat, vulnera fuisse tam gravia, ut universa hominum tormenta superarent; sed Dei providentia, quae nunquam in se sperantibus deest, conser
Abbreviated transcription (Latin):
rũ intantũ patiens erat: ut cru¬
delitatẽ iiribus uinceret. Perno¬
ctabat inoratione sepissime: ede¬
bat semel indie pt solis occasum:
non numquã biduo triduoq sic
ꝑmanens: quarta demũ die refi
plurimos quidẽ monachoꝵ istuis.¬
modi aliquid reperiat᷑. Quieti
autẽ membra c̃cedens: iunco ẽte¬
etiã suꝑ nudã humũ iacebat:
unguenta pęnitus repudians. cũ
nisi olei essent lenitate mollita:
oportere e contrario aspos carnis
labores imperari: scđm apłi prece¬
ptũ dicens. Quando infirmor. tẽ
fortior sũ Asserebat sensũ animi
sic posse reuiuiscere: si corporis fu¬
issent impetus fatigati. Unde nec
tempoꝵ longitudinẽ. nec laboꝵ
merita pensabat: sed amore &
famulatu spontaneo semꝑ tanquã
in principus c̃stitutus. ad ꝓfectũ
diuini metus desideriũ concita¬
bat. Nouisq cupiens augere p̾te¬
rita : supra memorati doctoris
sermonũ recordabat̃. qui ait
Preterita obliuiscens: & in futurũ
c̃ualescens. Meminerat quoq

Expanded text:
rum in tantum patiens erat, ut incredulitatem viribus vinceret. Pernoctabat in oratione saepissime, edebat semel in die post solis occasum, nonnunquam biduo triduoque sic permanens, quarta demum die reficplurimos quidem monachorum istiusmodi aliquid reperiatur. Quieti autem membra concedens, junco conteetiam super nudam humum jacebat, unguenta penitus repudians. Dicei, si olei essent lenitate mollita; oportere vero asperos carni labores imperari, secundum Apostoli praeceptum, dicentis: Quando infirmor, tunc fortior sum . Asserebatque sensum animi sic posse reviviscere, si corporis fuisset impetus fatigatus. Unde nec temporum longitudine laborum merita pensabat, sed amore et famulatu spontaneo semper, tanquam in principiis constitutus, ad profectum divini metus desiderium concitabat. Novisque cupiens augeri praeterita, supra memorati Doctoris sermonum recordabatur, qui ait: Praeterita obliviscens, et in futurum convalescens . Meminerat quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Uirtus que in nobis. ẽ: mentem
tantũ requirit humanã. Qui enĩ
dubiũ est qđ naturalis anime
puritas si nulla fuerit extrinsecꝰ
sorde polluta: fonssit & origo uir
tutis: Bonã eã necesse.ẽ ut crea¬
uerit bonꝰ auctor. Qđ si forte
cunctabim᷑: audiamꝰ iħm filiũ
naue popło dicentẽ. Rectũ faci¬
te cor urͣm ad dñm dm̃ isrł. Nec
iohannes dissona tulit de uirtute

Expanded text:
irtus quae in nobis est, mentem tantum requirit humanam. Cui enim dubium est quia naturalis animae puritas, si nulla fuerit extrinsecus sorde polluta, fons sit et origo omnium virtutum? Bonam eam necesse est creaverit bonus Creator. Quod si forte cunctabimur, audiamus Jesum filium Nave populo dicentem: Rectum facite cor vestrum ad Dominum Deum Israel . Nec Joannes d
Abbreviated transcription (Latin):
nũ: sororis defensation̾e: generis
nobilitatẽ: amor̾e rerũ.: fluxĩ scłi
głam: escȩ uariã delectationẽ: &
reliqua uitȩ remissioris blandi¬
m̃ta: postremo uirtutis arduũ si¬
nẽ. & maximũ ꝑueniendi laborẽ:
necñ corporis fragilitatẽ suggere¬
bat. & ęratis spatia ꝓlixa: ꝓrsus ma¬

Expanded text:
num, sororis defensionem, generis num, sororis defensionem, generis nobilitatem, amorem rerum, fluxam saeculi gloriam, escae variam delectationem, et reliqua vitae remissioris blandimenta, postremo virtutis arduum finem, et maximum perveniendi laborem, nec non et corporis fragilitatem suggerebat, et aetatis spatia prolixa, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
respicientẽ retrorsũ. dig̃nũ esse
trorsũ nichil aliud.ẽ: quã in eo pe¬
nitere qđ cȩperis: & mundanis
rursus desideriis obligari: Nolite
queso uirtutes tanquã inpossibi¬
le nom̃ pauere: nec peregrinũ
uchis haut ꝓcul positũ uideatur
hac studiũ: qđ ex nr̃o pendet ar¬
burio Riuias oꝑis homini inser
& maliens orbe c̃stitutos in aniũ
lutes. irũ querã magistros: nob
uero nulla ꝓficiscendi. nulla tͣns¬
fretandi fluctus necessitas immi¬
net: & in om̃i sede t̾rarũ constitu¬
ta sunt regna cęloꝵ Unde &¬

Expanded text:
respicientem retrorsum, dignum esse respicientem retrorsum, dignum esse trorsum nihil aliud est quam in eo poenitere quod coeperis, et mundanis rursus desideriis obligari. Nolite, quaeso, virtutis tanquam impossibile nomen pavere, nec peregrinum vobis aut procul positum videatur hoc studium, quod ex nostro pendet arbitrio. Hujus operis homini insertet in alieno orbe constitutos, inanium litterarum quaerant magistros; nobis vero nulla proficiscendi, nulla transfretandi fluctus necessitas imminet, in omni sede terrarum constituta sunt regna coelorum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ri cotdie testabat᷑: similit̃ & nos
humanȩ c̃ditionis uitã anticipẽ
retractantes. n peccabimus Cũ
enĩ excitati a sõmo fuerimꝰ. ad ue¬
sꝑum nos ꝑuenire dubitemꝰ. &
quicti corpora c̃cedentes. de luciᷤ
non cͥfidamꝰ aduentu: & ubiq na¬
dͦ nos intelligamꝰ ꝓuidentia gub¬
nari. hoc modo ñ delinquemus.
aut aliqua fragili cupiditate r¬
tabimur: sed nec irascem aducri
auros ambiemꝰ. quin potius metu
cotidiani recessus. & se iurgendi cor¬
poris iugi expectatione om̃a cadu¬
ca calcabimꝰ Cessabit mulierũ
amor: libidmis extinguet᷑ incen¬
diũ: inuicẽ nob̃ debita nr̃a dona¬
bimus. ante oculos semꝑhabebim
mor horridus simul & lubricȩ
carnis incentiua dissoluit. & ru¬
entẽ anim̾a quasi ex aliqua rupe
sustentat: Ideõq p̾cor. ut adfinẽ
ꝓpositi om̃i labore tendamꝰ Nemo
post tergũ respiciens loth imitẽt
uxore: preserti cũ dñs dixerit
nullũ ponentẽ manꝰ suꝑ aratrũ.

Expanded text:
ri quotidie testabatur : similiter et nos ri quotidie testabatur : similiter et nos humanae conditionis vitam ancipitem retractantes, non peccabimus. Cum enim excitati a somno, ad vesperam nos pervenire dubitemus, et quieti corpora concedentes, de lucis non confidamus adventu, et ubique naDei nos intelligamus providentia gubernari; hoc modo non delinquemus, aut aliqua fragili cupiditate raptabimur; sed nec irascemur quideongregare thesauros ambiemus: quin potius metu quotidiani recessus, et sejungendi corporis jugi meditatione, omnia caduca calcabimus. Cessabit mulierum amor, libidinis exstinguetur incendium, invicem nobis debita nostra donabimus, ante oculos semper habenmor horridus, simul et lubricae carnis incentiva dissolvit, et ruentem animam quasi ex aliqua rupe sustentat. Ideoque precor ut ad finem propositi omni labore tendamus . Nemo post tergum respiciens Lot imitetur uxorem , praesertim cum Dominus dixerit nullum ponentem manum super aratrum et
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ianis quȩ secũ auferre ñ posst̃¬
uirtutẽ. sensũ ꝑuigilẽ. pauꝑum
curã. fidẽ in xp̃o robustã animũ
irȩ uictore. hospitalẽ Hȩc sectan
seruitutẽ debere ei.a quo creaii
sumus. Ut enĩ seruus p̃teriti gr̃a¬
famulatꝰ p̾sens aut futurũ non
c̃teminit imperiũ: nec audet asse¬
rere qđ ex labore transacto in¬
stantis oꝑis habere debeat lib̾tate:
tutẽ: ut & dño placere possit. &
ne metũ lucret᷑ & uerbera. sic &
scientes qd ȩquus ille retribitor
in quoquẽquã inuenerit. ine sit
iudicaturus. Qđ ꝓphetica ꝑ ie
rechiełẽ uoce testat᷑. Nã & inse¬
lix iudas ꝓpt̾ unius noctis impie¬
tatẽ: om̃i p̃teriti tẽporis labore
priuatus est Iccircorenendꝰ ẽ con¬
tinuus instituti rigor habentib
dm̃ auxiliatorẽ: sict̃ scriptũ est:
qr om̃i ꝓponenti bonũ. & ds̃ co¬
operat᷑. Ad mertiã autẽ. calcand̃.
apłi p̾cepta replicemꝰ. quib se mo¬

Expanded text:
Christianis, quae secum auferre non possChristianis, quae secum auferre non possvirtutem, sensum pervigilem, pauperum curam, fidem in Christo robustam, animum irae victorem, hospitalitatem. Haec sectantservitutem debere ei a quo creati sumus. Ut enim servus praeteriti grapraesens aut futurum non contemnit imperium, nec audet asserere quod ex labore transacto instantis operis habere debeat libertatem, tutem, ut et Domino placere possit, et ne metum lucretur et verbera; sic et scientes quod aequus ille retributor, in quo quemque invenerit, in eo sit judicaturus, quod prophetica per Ezechielem voce testatur . Nam et infelix Judas propter unius noctis impietatem, omni praeteriti temporis labore privatus est. Idcirco tenendus est continuus instituti rigor, habentibus Deum auxiliatorem, sicut scriptum est: Quia omni proponenti bonum Deus cooperatur . Ad inertiam autem calcandam, Apostoli praecepta replicemus, quibus se mo
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ cõparata cęloꝵ. breuis ac
parua ẽ: Siergonec uniuerso or¬
bi renuntiantes dignũ aliqið̃ habi¬
taculiꝰ possumꝰ cõparare cȩlestib: se unꝰ¬
quisq c̃sideret: & statĩ intelliget.
paruis a se rurib & parietib uel
modica auri portione ẽtempta.
nec gloriari se debere. quasi mag¬
na dimiserit: nec tedere. quasi
parua sit recepturus. Ut eñĩ con¬
tempnit aliquis unã ęreã drag¬
mã. ad dragmas centũ. conqͥren¬
das: Ita etiã qui totius orbis domi¬
niũ relinquit. centuplũ de meli¬
orib p̾miũ insublimi sede ꝑcipi&
Ad sũmũ illud ꝓspicere debemꝰ:
qd̃ & si nr̃as uełimus retentare di¬
uitias. lege mortis ab ipsiᷤᷤ diuelli¬
mur inuiti: ut in libro eccłastes
scrptũ ẽ Cur gͥ ñ facimus de ne¬
cessitate uirtutẽ: Cur ñ ad lu¬
cranda regna cȩlestia ultro re¬
linquimꝰ: qđ lucis istius fine per¬
dendũ est: Nichil eoꝵ cure sit

Expanded text:
nitatem comparata coelorum, brevis ac nitatem comparata coelorum, brevis ac parva est. Si ergo nec universo orbi renuntiantes, dignum aliquid habitaculis possumus compensare coelestibus, se unusquisque consideret, et statim intelliget, parvis aruris et parietibus, vel modica auri portione contempta, nec gloriari se debere, quasi magna dimiserit; nec taedere, quasi 41 parva sit recepturus. Ut enim contemnit aliquis unam aeream drachmam, ad drachmas centum aureas conquirendas; ita etiam, qui totius orbis dominium dereliquit, centuplum de melioribus praemiis in sublimi sede recipiet. Ad summum, illud perspicere debemus, quod etsi nostras velimus retentare divitias, lege mortis ab ipsis devellamur inviti, ut in libro Ecclesiastis scriptum est. Cur ergo non facimus de necessitate virtutem? cur non ad lucranda regna coelestia ultro relinquimus quod lucis istius fine perdendum est? Nihil eorum curae sit
Abbreviated transcription (Latin):
miratꝰ cũ nimiã largitatẽ. rursus
adiecit dicens. In p̃senti hac uita.
ȩqualia sunt ꝓrerũ cõmutatio¬
ne comertia: nec maiora recipit
abemente qui uendidit: ꝓmissio
autẽ sempit̾ne uite uili prȩcio c̃õ¬
paratur. Scriptũ Enĩ: dies uitȩ
nre septuaginta anni. Si autem
multũ. octoginta: quicqið reli¬
quui ẽ. labor & dolor ẽ. Quando
gͦ octoginta aut centũ. aut mul¬
tũ annis laborantes in dĩ opere
iuxerimꝰ. ñ pari tẽpore regnaturi
sumꝰ infuturo: sed ꝓannis supͣdi¬
dictis omniũ nob̃ scłoꝵ regna
tribuent᷑. Non tram hereditabi¬
mus sed cęlũ: cerpus quoq cor¬
ruptũ relinquentes. idipsũ cum
incorruptione recipiemꝰ Ergo
filioli ñ uos aut tediũ defatiget:
aut uanȩ głȩ delectet ambitio.
Non st̃ enĩ c̃digne passiones huiꝰ
tẽporis: ad suꝑuenturã głam. qͣ
euelabit᷑ in uob̾ Nemo cũ aspe¬
ł despexer¬
seerit mundũ. reliquisse se arbi¬
tret᷑ ingentia: qr om̃i t̾ra ad infi¬

Expanded text:
ursus adjecit, dicens: In praesenti hac vita aequalia sunt pro rerum commutatione commercia, nec majora recipit ab emente qui vendit. Promissio autem vitae sempiternae vili pretio comparatur. Scriptum est enim: Dies vitae nostrae septuaginta anni; si autem multum, octoginta; quidquid reliquum est, labor et dolor est . Quando ergo octoginta, aut centum, ut multum, annis laborantes, in Dei opere vixerimus, non pari tempore regnaturi sumus in futuro; sed pro annis praedictis, omnium nobis saeculorum regna tribuentur. Non terram haereditabimus, sed coelum; corpus quoque corruptum relinquentes, idipsum cum incorruptione recipiemus. Ergo, filioli, non vos aut taedium defatiget, aut vanae gloriae delectet ambitio: Non sunt enim condignae passiones hujus temporis, ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Nemo, cum despexerit mundum, reliquisse se arbitretur ingentia, quia omnis terra, ad infi
Abbreviated transcription (Latin):
sentiũ ptꝰ hanc colluctatio  ñ excla¬
mauerit: cũ obstupuerint. & ip¬
si qui uicti sunt: tantã in imperi¬
to litterarũ sagacitatẽ animi am¬
mirantes: Neq enĩ ut insolitu¬
dine & montib uersatus. atq
omnẽ ibidẽ exigens uita agrestiᷤ
& rigidus erat: sed iocundus atq

Expanded text:
sentium post hanc colluctationem non exclasentium post hanc colluctationem non exclama verit, cum obstupuerint et ipsi qui victi sunt, tantam in imperito litterarum sagacitatem animi admirantes? Neque enim, ut in solitudine et montibus versatus, atque omnem ibidem exigens vitam, agrestis et rigidus erat, sed jucundus atque
Abbreviated transcription (Latin):
teriori monte. Quos cũ uidisset.
paganos intellexit exuultu: &
ꝓcedens ad eos. ꝑ int̾pretẽ ita cȩ¬
pit loqui. Quare tam longe
ad stultũ hominẽ sapientes se ue¬
xare uoluert᷑: Iilis dicentib ñ
esse illũ stuͥtũ. sed nimiũ sapientẽ:
uigilant᷑ respondit: Si ad stultũ
uenistis: suꝑfluus ur labor est
Si autẽ putatis me sapientẽ esse.
& sapientiã hab̾e. bonũ est. ut imitamini
quȩ ꝓbatis : qr bona c̃uenit imi¬
tari. Si ego aduos uenissẽ. uos imi¬
tarer.: sed qr uos ad me quasi ad
sapientẽ uenistis. estote sict & ego
teras ignorabat: tali disputatio¬
ne colligauit dicens. Responde¬
te mͥ qid̃ pͥus est: sensus. an litterȩ:
& qid̃ cuius exordiũ est. sensus ex
litteris. anlitterȩ: oriant᷑ ex sen¬
su: Illis asserentib qr sensus esset
auctor atq inuentor litterarũ:
ait Igit᷑ cui sensus incolumis ẽ:
hic litteras ñ requiret. Quis prȩ¬

Expanded text:
periori monte. Quos cum vidisset, periori monte. Quos cum vidisset, paganos intellexit ex vultu; et procedens ad eos, per interpretem ita coepit loqui: Quare tam longe ad stultum hominem sapientes se vexare voluerunt? Illis dicentibus, non esse illum stultum, sed et nimium sapientem, vigilanter respondit: Si ad stultum venistis, superfluus est labor vester; si autem putatis me sapientem esse, et sapientiam habere, bonum est ut imitemini quod probatis, quia bona convenit imitari. Si ego ad vos venissem, vos imitarer; sed quia vos ad me quasi ad sapientem venistis, estote, sicut ego teras ignoraret, tali disputatione colligavit, dicens: Respondete mihi, quid prius, sensus an litterae? et quid cujus exordium? Sensus ex litteris, an litterae oriuntur ex sensu? Illis asserentibus quia sensus esset auctor atque inventor litterarum, ait: Igitur si cui sensus incolumis est, hic litteras non requirit. Quis prae
Abbreviated transcription (Latin):
lica obsidione. & uariis infirmi¬
tatib liberati: qͦt simulachris
crepta stͣ spolia: quanti ab erro¬
re gentiliũ retracti nr̃o iuncti
sunt gregi: Tanti certe. ut pau
entẽ multitudinẽ comites repel¬
lerent. estimantes tedio illi fo¬
re c̃uentũ ppłi: ipse tranquillo
animo dicebat. Numqid̃ ñ cȩtꝰ
dȩmonũ his maior ẽ turbis:
Nũqid̃ obsequentiũ multitudo
tam ꝓsequerem̃: a tergo quȩdã
mulier clamaret dicens Expe¬
cta homo dĩ: filia mea atrocissi
to mirabilis senex a nob ammo¬
nitus. uolens tam̃ & ipse paululũ
substitit. Cũq apꝓpuquante
muliere. puella iaceret explosa:
sus ẽ: puella in columis. popłs in
laudib dĩ. mat̾ in gaudio fuit
Ipse autẽ lȩtabat᷑ : quia ad deside¬
rata solitudine̾ repedabat Erat
autẽ ualde sapiens: & hoc in se
mirabile habebat. qr cũ litteras
enĩ philosophi duo gentiles uene¬
runt ad eũ: putantes antoniu
se posse temptare. Erat uͦ in ex¬

Expanded text:
lica obsidione et variis infirmilica obsidione et variis infirmitatibus liberati! quot simulacris erepta sunt spolia! quanti etiam ab errore gentilium retracti, nostro juncti sunt gregi! Tanti certe, ut paucentem multitudinem comites repellerent, aestimantes taedio illi conventum populi fore, ille tranquillo animo dicebat: Nunquid hic coetus daemonum major est turbis? nunquid obsequentium multitudo tam prosequeremur, a tergo quaedam mulier clamitaret, dicens: Exspecta, homo Dei, filia mea atrocissimto, mirabilis senex a nobis admonitus, volens tamen et ipse, paululum substitit. Cumque appropinquante muliere, puella jaceret explosa, sus est. Puella incolumis, populus in laudibus Dei, mater in gaudio fuit. Ipse autem laetabatur, quia ad desideratam solitudinem repedabat. Erat autem valde sapiens, et hoc in se mirabile habebat, quia cum litteras tenim philosophi duo gentiles venerunt ad eum, putantes Antonium se posse decipere. Erat vero in su
Abbreviated transcription (Latin):
płos filiũ dĩ. ñ facturã. ñ ex nul¬
lis extantib. sed ꝓpriũ unius cũ
patre substantiȩ. ne creatura
potius aut adoptio. aut appela¬
tio uideat᷑. impiũ esse dicens uel
m̃te c̃cipere. erat quandoñ erat.
nis uobis nulla sit c̃iunctio. Quȩ
enĩ societas luci ad tenebras : Uos
fidelit̾ credentes xp̃iani estis. il¬
.ẽ. creaturã docentes: nullo inter¬
uallo a gentib separant᷑. qui ser¬
uiunt creaturȩ potius qua erea¬
tori. qui ẽ benedictus in scł a
in quo om̃a facta sunt. uideat ag
tio. expͥmi non potest. quantũ
ad fidẽ popłos roborauerit.
Lȩtabant᷑ quippe hostilẽ xp̃i¬
&e inimicã heresim anatheinati¬
zari ab ȩccłe columna. Nulla tẽ
etas. nullus tunc sexus domi re¬
mansit. Taceo de xp̃ianis: paga
nii.& ipsi idoloꝵ sacerdotes ad
quoq saltẽ fimbriã uestũti eiꝰ
attingere: multũ sibi & tactũ ꝓ¬
desse credentes: Quot tẽ diabo¬

Expanded text:
pulo Filium Dei, non facturam, non ex nulpulo Filium Dei, non facturam, non ex nullis exstantibus, sed proprium, unius cum Patre substantiae, ne creatura potius, aut adoptio, aut appellatio videretur, impium esse dicens vel mente concipere: Erat quando non eratnis vobis nulla sit conjunctio. Quae enim societas luci ad tenebras? Vos fideliter credentes, Christiani estis; ilest, creaturam docentes, nullo intervallo a gentibus separantur, qui serviunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . in quo omnia facta sunt , videat aggtio exprimi non potest quantum ad fidem populos roboraverit. Laetabantur quippe hostilem et Christo mimicam haeresim anathematizari ab Ecclesiae columna. Nulla tunc aetas, nullus sexus domi remansit. Taceo de Christianis: pagani quoque et ipsi idolorum sacerdotes ad quoque saltem fimbriam vestimenti ejus attingere, multum sibi et tactum prodesse credentes. Quot tunc diabo
Abbreviated transcription (Latin):
sa tenens. nec secundis extollebat:
cuit cõmunioni: antiqu̾a eoꝵ sci¬
ens prauitatẽ atq transgressionẽ
Numnquã manicheis. aut alus he¬
reticis saltẽ amicabilia uerba lar¬
gitus ẽ: nisi tantũ ea quȩ possent co
abiniquitatis errore reuocare:
denuncians taliũ amicitias atq
sermones ꝑditionẽ ẽe aninȩ:
Sic etiã arrianos detestabat᷑: ut
om̃ibus diceret. nec iuxta eos esse
accedendũ. Nam cũ uenissent qͥ¬
dã arriomanite. reꝑta eoꝵ post
exanunation̾ẽ infidelissima secta:
effugauit eos de monte dicens.
multo serpentib deteriores hoꝵ
ẽẽ sermones: Mentientib aut̃
arrianis aliquando. dicentib q¬
& ipsi. ammiratꝰ eoꝵ audaciã. &
iusti doloris ira cõmotus est
Rogatusq ab ep̃is atq uniuer¬
sis fr̃ib alexandriã descendit:
lico c̃demnauit: ultimã hanc
esse heresim. & p̃cursorẽ antixp̃i
affirmans. Predicabatq in po¬

Expanded text:
sa retinens, nec secundis extollebatur, sa retinens, nec secundis extollebatur, cuit communioni, antiquam eorum sciens pravitatem atque transgressionem. Nunquam Manichaeis aut aliis haereticis saltem amicabilia verba largitus est, nisi tantum ea quae eos possent ab iniquitatis errore revocare, denuntians talium amicitias atque sermones perditionem esse animae. Sic etiam Arianos detestabatur, ut omnibus diceret nec juxta eos quidem esse accedendum. Nam cum venissent quidam Ariomanitae, reperta eorum post examinationem infidelissima secta, effugavit eos de monte, dicens multo serpentibus deteriores horum esse sermones. Mentientibus autem Arianis aliquando Antonium i admiratus eorum audaciam, et justi doloris ira commotus, rogatusque ab episcopis atque universis fratribus, Alexandriam descendit; mone condemnavit, ultimam hanc esse haeresim et praecursorem Antichristi affirmans; praedicavitque in po
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ eis p̾sentib disputaret: ad
adorandũ dñm sibi p̃ponebat. ñ
erubescens & ip̃se discere Nam &
int̾rogabat frequent᷑ eos cũ quib
erat: & si aliquid ab eis necessariũ
hoc munus acceperat: Si quis enĩ eiꝰ¬
ignarus int̾ multitudines mona¬
choꝵ eũ uidere desiderasset: nul¬
lo indicante cęt̾is p̃termissis ad
ANTOMU currebat: & animȩ pu¬
ritatẽ agnoscebat in uultu. & ꝑ
speculũ corporis grãm sc̃ȩ mentis
intuebat᷑. Nã semꝑ hẏlare faciẽ
gerens: liquido ostendebat se de
cȩlestib cogntare sicut scriptura
ait. Corde letante. uultus flo¬
Ita & iacob agnouit laban socerũ suũ
insidias sibi machinantẽ: dicens
ad filias eius. Non ẽ facies patris
ur̃i sicut heri & nudius tercius
Sic samuhel agnouit dauid. Le¬
tificatos cnĩ habebat oculos. &
dentes sicut lac candidos Simi¬
lit᷑ agnoscebat᷑ antonius: qr semꝑ
eandẽ faciẽ int̾ ꝓspera. & aduer¬

Expanded text:
eorum ejus praesentibus disputaret, ad eorum ejus praesentibus disputaret, ad orandum Dominum sibi praeponebat, non erubescens, et ipse discere. Nam et interrogabat frequenter eos cum quibus erat; et si aliquid ab eis necessarium hoc munus acceperat. Si quis enim ignarus ejus, inter multitudinem monachorum eum videre desiderasset, nullo indicante, caeteris praetermissis, ad Antonium currebat, et animae puritatem agnoscebat ex vultu, et per speculum corporis gratiam sanctae mentis intuebatur. Nam semper hilarem faciem gerens, liquido ostendebat se de coelestibus cogitare, sicut Scriptura ait: Corde laetante vultus floIta et Jacob agnovit Laban socerum suum insidias sibi machinantem, dicens ad filias ejus: Non est facies patris vestri sicut heri et nudiustertius . Sic Samuel agnovit David: Laetificatos enim habebat oculos, et dentes sicut lac candidos . Similiter agnoscebatur Antonius, quia semper eamdem faciem inter prospera et adver
Abbreviated transcription (Latin):
illũ extensis manib ꝓhibere t̾ns¬
gressur E quib alios app̃hensos.
elidebat ad tͣram. alios frustrare¬
in aere nitens. dolebat suꝑse ad
cȩlestia transuolare: & maximũ
gaudiũ mixtũ merore. uicti ui¬
ctoresq tribuebant. Siaũq uox
adeũ facta ẽ dicens Animadũte
quȩ uides. Et tunc illuminato
corde. cępit intelligere anima
iugit᷑ dĩ laudaret auxiliũ. int̾ro¬
gantib c pellebat᷑ edicere. nec
spualib filiis pura in xp̃o anima
occultare quicqu̾a uolebat. p̾ser¬
tim cũ euismodi signoꝵ relatio &
amorẽ ministraret ꝓposito. & fru¬
ctũ laboris ostenderet. Nũquã
ille aut ira subito c̃citatꝰ patientiã
rupit: aut humilitatẽ erexit ad
głam. Nam om̃s clericos usq ad
ultimu gradũ ante se orare cõpel¬
lens: episcopis quoq atq p̾sbit̾is
quasi humilitatis discipulꝰ adbe¬
nedicendũ se caput submittebat:
Diacones uͦ qui ad eũ utilitatis
causa ueniebant. cũ ꝓ adiutorio

Expanded text:
illum extensis manibus prohibere transgressum; e quibus alios apprehensos elidebat ad terram 53 alios frustra retinere contendens, dolebat super se ad coelestia transvolare, et maximum gaudium mixtum moerore victi victoresque tribuebant. Statimque ad eum vox facta est dicens: Animadverte quod vides. Et tunc coepit illuminato corde intelligere animarjugiter Dei laudaret auxilium, interrogantibus compellebatur edicere; nec spirituales filios pura in Christo anima occultare quidquam volebat, praesertim cum hujusmodi signorum relatio et amorem ministraret proposito, et fructum laboris ostenderet. Nunquam ille aut ira subita concitatus patientiam rupit, aut humilitatem erexit in gloriam. Nam omnes clericos usque ad ultimum gradum ante se orare compellens, episcopis quoque atque presbyteris, quasi humilitatis discipulus, ad benedicendum se caput submittebat. Diacones vero, qui ad eum utilitatis causa veniebant, cum pro adjutorio
Abbreviated transcription (Latin):
a dño. Nullus enĩ qđ suȩ ditioniᷤ
est. ab alio dep̾cat᷑. Sed qid̃ iob
memoro: que nec expetitũ potuit
uincere: Sed nec contra tum̃ta
quidẽ eius & contra oues suas in¬
euangłio sine c̾cessu dĩ. ꝓprium
Dȩmones autẽ rogabant eũ dicen¬
tes. Si eicis nos: mitte nos in gregẽ
rũ expetunt mortes: imaginẽ dĩ
ualebunt iure ꝑuertere: Magna
dulcissimi aduersũ demones ar¬
ma sunt: uita sincera. & inteme¬
ꝑtimescit satanas recte uiuentiũ
uigilias. orationes.ieiunia. man¬
sue̾tudinẽ. uoluntariã pauꝑtatẽ.
uane głȩ c̃temptũ. humilitatem.
miscdiam. ire dominatũ. & pͥci¬
pue purũ erga xp̃m amorem:
Nouit teterrimꝰ coluber expͣce.¬
pto dñi sub iustoꝵs iacere uesti¬
gus. qui ait. Ecce dedi uob̃ pote¬
statẽ calcare suꝑ serpentes. & scor¬
piones: & suꝑ omnẽ uirtute ini.¬
habere simulantes uenturos fr̃s
nuntiauerint. & affuerint quos
uenire pͣdixerint: nec sic fides

Expanded text:
a Domino. Nullus enim quod suae ditionis a Domino. Nullus enim quod suae ditionis est ab alio deprecatur. Sed quid Job memoro, quem nec expetitum potuit vincere? sed nec contra jumenta quidem ejus, nec contra oves suas, sine concessu Dei proprium Daemones autem rogabant eum, dicentes: Si ejicis nos hinc, mitte nos in gregem rum expetunt mortes, imaginem Dei valebunt jure pervertere? Magna, dilectissimi, adversum daemones arma sunt vita sincera et intemexperto: pertimescit Satanas recte viventium vigilias, orationes, jejunia, mansuetudinem, voluntariam paupertatem, vanae gloriae contemptum, humilitatem, misericordiam, irae dominatum, et praecipue purum cor erga Christi amorem. Novit teterrimus coluber, ex praecepto Domini sub justorum se jacere vestigiis, qui ait: Ecce dedi vobis potestatem calcare super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inihabere simulantes, venturos fratres nuntiaverint, et adfuerint quos venire praedixerant, nec sic fides est
Abbreviated transcription (Latin):
formarũ. quasi rudẽ infantiam
scenȩ niteris simulatione delii¬
dere: ex haustas uires manifestiꝰ
ꝓbas. Numqið nã uerus. ille an¬
głs contra assyrios missus a dño.
aut popłoꝵ eguit societate. aut
ñ potius tacit̃a exercens potestatẽ.
centũ octoginta qͥnq milia hostiũ
sermone uelocius. iuxta iubentiꝰ
dñi ꝓstrauit imperiũ : Uos uero
cũ fragiles sitis uirib: ꝑpetuus
beati iob omnẽ inruinã impulit
domũ: Cur eius opib pęnitꝰ dissi¬
patis: parietũ quoq fundam̃ta
subuertens unũ numerose sobolis
coiceruauit sepulchrũ: Cur ipsũ
ad extremũ diri uulneris nouita¬
te ꝑcussit: Qui hoc opponit: au¬
diat ediuerso ñ diabolũ potuisse
hoc sed dñm: a quo potestas ad¬
uersũ nos dupplicit᷑ dat᷑. uel ad
głam si ꝓbamur: uel adpenã. si
delinquimus: Quin potius ex hoc
animaduertat. nec contraunum
quidẽ hominẽ diabolũ quicquã
potuisse: si ñ potestatẽ accepisset

Expanded text:
formarum, quasi rudem infantiam formarum, quasi rudem infantiam scenica 44 niteris simulatione deludere, exhaustas vires manifestius probas. Nunquidnam verus ille angelus contra Assyrios missus a Domino , aut populorum eguit societate, aut n potius tacitam exercens potestatem, centum octogintaquinque millia hostium, sermone velocius, juxta jubentis Domini prostravit imperium? Vos ergo cum fragiles sitis viribus, perpetubeati Job omnem in ruinam impulit domum ? cur ejus opibus penitus dissipatis, parietum quoque fundamenta subvertens, unum numerosae sobolis coacervavit sepulcrum ? cur ipsum ad extremum diri vulneris novitate percussit? Qui hoc opponit, audiat e diverso: non diabolum potuisse hoc, sed Dominum, a quo potestas adversum nos dupliciter datur, vel ad gloriam, si probamur, vel ad poenam, si delinquimus. Quin potius ex hoc animadvertat, ne contra unum quidem hominem diabolum quidquam potuisse, si non potestatem accepisset
Abbreviated transcription (Latin):
te uiuentiũ & disputantiũ non
potes labefactare c̃stantiam :
Sed fortasse nos diligis. quos coti¬
die conaris obruere: aut credi¬
bile ẽ te esse bonitatis magistrũ.
& fauere magis obtimis qua noce¬
esse quã ledere: maxime eosqͥ
tuis scelerib uiriltt᷑ repugnant :
Scđm qđ scriptũ est: qr abhomi¬
natio ẽ pietas peccatori. Quis
tã fȩcundu ad malitiã. possidet
pectus: Quis tã meditataᷤ imple¬
re conat insidias : Scimus impu¬
rissimũ cadauer: scimꝰ quia iccirco
secura c̃gressio: qr infirmatꝰ es a
dño. Ideo de tuis c̃foderis iaculis:
qr minationẽ non sequit᷑ effect
Qđ si fallimur: cur cũ terrore
simulato.cur cũ magnitudine:
corporũ nram aggrederis fidẽ:
Si uoluntatẽ sequeret᷑ possibili¬
tas: tantũ tibi uelle sufficiat. Is
eni potentiȩ mos ẽ. non extͣnea
fallaciȩ argum̃ta c̃quirere: sed
sua uirtute cõplere qđ cupiat
At nc̃ dũ theatrali mutatione

Expanded text:
te bene viventium et disputantium non te bene viventium et disputantium non potes labefactare constantiam? Sed fortasse nos diligis, quos quotidie conaris obruere; aut credibile est te esse bonitatis magistrum, et favere magis optimis quam noceest quam laedere, maxime eos qui tuis sceleribus viriliter repugnant, secundum quod scriptum est: Quia abominatio est pietas peccatori . Quis tam secundum ad malitiam possidet pectus? quis tam meditatas implere conatur insidias? Scimus te impurissimum cadaver; scimus quia idcirco secura congressio, quia infirmatus es a Domino. Ideo de tuis confoderis jaculis, quia minationem tuam non sequitur effectus: quod si fallimur, cur cum terrore simulato, cur magnitudine corporum nostram aggrederis fidem? Si voluntatem sequitur possibilitas, tantum tibi velle sufficiat. Is enim potentiae mos est, non extranea fallaciae adjumenta conquirere, sed sua virtute implere quod cupiat. At nunc dum theatrali mutatione
Abbreviated transcription (Latin):
uideat. in ꝑniciẽ grassat᷑ human̾a :
nec tam̃ potest firmũ dõ pectus
cogitationũ & cęterarũ fraudiũ
arte ꝑuertere. Nam luce clarius
est. quin aduersarii nr̃i cũ nec hu¬
mana carne sint septi. ut causari
ualeant: iccirco nos a se ñ possẽ
suꝑari: qr clauso ostio introire
ñ ualeant:. Et reuera si fuissen
hoc fragili corpore colligati: ob¬
seruato introitu. hisdẽ negaret᷑
accessus Cũ autẽ ut diximꝰ hoc
impedim̃to sint liberi. & obstru¬
cta penetrent. atq inomi licent᷑
uolitent aere: manifestũ est
ob eneruationẽ eoꝵ ꝑmanere
ȩccłȩ corpus illesũ Deniq sa¬
tellites impii cũ principe suo
diabolo. que saluator in euglio
homicida. & patrẽ malitiȩ ab
initio fuisse firmabat. nob ad¬
uersũ se dimicantib fortiter
nullomodo cessisent. si potestas
coꝵ non fuisset ablata. Nã si
mentior. cur nob satana parcis:
qui ubiq discurris : Cur qui
nullo elauderis loco. aduersũ

Expanded text:
videat, in perniciem grassatur humanam; videat, in perniciem grassatur humanam; nec tamen potest firmum Deo pectus cogitationum et caeterarum fraudum arte pervertere. Nam luce clarius est quoniam adversarii nostri, cum nec humana carne sint septi, ut causari valeant, idcirco nos a se non posse superari, quia, clauso ostio interiore, intrare non valeant. Et revera si fuissent hoc fragili corpore colligati, observato introitu, iisdem negaretur accessus. Cum autem ut diximus hoc impedimento sint liberi, et obstructa penetrent, atque in omni licenter volitent aere, manifestum est ob enervationem eorum permanere ecclesiae corpus illaesum. Denique satellites impii cum principe suo diabolo, quem Salvator in Evangelio homicidam et patrem malitiae ab initio fuisse firmat , nobis adversum se dimicantibus fortiter, nullo modo cessissent, si potestas eorum non fuisset ablata. Nam si mentior, cur nobis, Satanas, parcis, qui ubique discurris? cur, qui nullo clauderis loco, adversum
Abbreviated transcription (Latin):
cto peccati xp̃ianũ pectus introe¬
ant. Cũq ab uniuersis fuerint
repulsi: ad extremũ debilitatẽ sua
lam̃tatione testant᷑. Et dñs quidẽ
quasi ds̃. & suȩ c̃scius maiestatis: ob¬
mutescere his imꝑabat. Nos autẽ
subtilius fallacias p̃uidentes cane:¬
bant. Cũ consisteret aduersum
me peccator: obmutui. & humili¬
& uincemus. Si orare cõpellunt.
si ieiunia suadent: non eoꝵ moni
tis nos sed ex nr̃a consutudine di
rigamus Deniq etiã si irruentes
mortẽ nohis inteͬptare uideant᷑.¬
irridendiᷤ potius quã timendi. qr
cũ sint debiles. minant᷑ cuncta.
nec faciunt. Et quidẽ de istis iã
transitoriȩ dixisse me memini:¬
at tamen eadẽ nunc explicanda
sunt melius: qr ñ mediocr̃e affert
repetio cautelã. Adueniente dño
destructus ẽ inimicus: & om̃e eius
pęnitus robur elanguit. Propt᷑ qd̾
pristinȩ uirtutis memor. quasi ty¬
ranNꝰ iam senescens. cũ ruisse se

Expanded text:
cto peccati Christianum pectus introecto peccati Christianum pectus introeant. Cumque ab universis fuerint repulsi, ad extremum debilitatem suam lamentatione testantur. Et Dominus quidem quasi Deus, et suae conscius majestatis, obmutescere his imperabat; nos autem subtilius fallacias pervidentes, canebant: Cum consisteret adversum me peccator, obmutui, et humiliet vincemus. Si orare compellunt, si jejunia suadent, non ex eorum nos monitis, sed ex nostra consuetudine id agamus. Denique etiam si irruentes mortem nobis intentare videantur, ridendi potius sunt quam timendi, quia cum sint debiles, minantur cuncta, nec faciunt. Equidem de istis jam transitorie me dixisse memini, tamen eadem nunc explicanda sunt latius, quia non mediocrem affert repetitio cautelam. Adveniente Domino, destructus est inimicus, et omne penitus ejus robur elanguit. Propter quod pristinae virtutis memor, quasi tyrannus jam senescens, cum ruisse se
Abbreviated transcription (Latin):
dño: luctuosa denuntians. subli¬
mi uoce dicebat. Ue qui potat
ꝓximũ suũ subũsione turbida.
Niuus modi enĩ exhortam̃ta.
prauatoria sunt itineris: qđ du¬
cit adcȩlũ Ideo cũ uenisset ad¬
debat. qui uinctas hominũ sol¬
ueri ꝑuersitatis uenena misce¬
rent. & ut nos cius exemplo
ctiã si ꝓfutura suaderent. in
nullo his cõmodaremꝰ assensũ:
qr ꝓfecto non ẽgruit post lib̾¬
tatẽ a dño concessam. & scriptu¬
rarũ precepta uitalia. a diabolo
uiuendicapert c̃silia: qui suum
deserens ordinẽ: sacrũ xp̃i teme¬
rauit imꝑium: Propterea etĩã
dñs cũ de scripturis loquent̾e u¬
bebat eũ tacere: qr peccatori di¬
cit dñs Quare tu en arras iustiti¬
as meas: & assumis testamentũ
meũ ꝑ os tuũ: Om̃a demones si¬
mulant: colloquunt᷑ sȩpe. cũ fribꝰ sepe
cutͥba inc̃ditos excitant sonitus
Manus apphendunt. sibilant. insi¬
pient᷑ cachinnant. ut uel in pun¬

Expanded text:
Domino, luctuosa denuntians, subliDomino, luctuosa denuntians, sublimi voce dicebat: Vae qui potat proximum suum subversione turbida . Hujusmodi enim exhortamenta, depravatoria sunt itineris, quod ducit ad coelum. Idcirco cum venisset Ddebat, qui vinctas hominum liveri perversitatis venena miscerent; et ut nos ejus exemplo, etiamsi profutura suaderent, in nullo his commodaremus assensum, quia profecto non congruit nos post libertatem a Domino concessam, et Scripturarum praecepta vitalia, a diabolo vivendi capere consilia, qui suum deserens ordinem, sacrum Christi temeravit imperium. Propterea etiam Dominus eum de Scripturis loquentem jubebat tacere, quia peccatori dicit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? Omnia daemones simulant, colloquuntur saepe cum fratribus, saepe cum turba inconditos excitant sonitus, manus apprehendunt, sibilant, insipienter cachinnant, ut vel in pun
Abbreviated transcription (Latin):
teneri pollicebat᷑. ecce a uobis
uincit᷑. ecce me aduersũ se ꝓibe¬
re ñ potest disputantẽ. Contem¬
nenda est filiob penitus cũ inani¬
bus uerbis surba iactano F.ilc
ille qui lucere se simulat. ñ ueri
splendor ẽ luminis: sed quib ar¬
surus. ẽ. indicat flamas. Namdi¬
cto citius recedens. suarũ secũ re¬
fert simulachra pęnarũr. Solent
etiã cũ modulatione non appa¬
rentes psallere: Proh nefas. Adhuc
& inpuro ore. sacra scripturarum
ma uerba responden Dormien¬
tes quoq excitaÑ adorandũ. ut
totius sõniũ noctis eripiant
quib conscii sunt peccata impu¬
tant. sed spernenda sunt eoꝵ in¬
crepationes. & ammonitiones. ie¬
iunandi. uigiliarũ quoq fraudu¬
lenta sugges tio. Obid enĩ famili¬
ares nob̃ species assumunt : ut
Impossibil e postea durũq hoc
studiũ pͣdicant: ut dũ onerosũ
ratione tediũ. & ex tedio sucedat
ignauia. Iccirco ꝓpħa missus ã

Expanded text:
teneri pollicebatur, ecce a vobis teneri pollicebatur, ecce a vobis vincitur, ecce me adversum se prohibere non potest disputantem. Contemnenda est, filioli, penitus cum inanibus verbis superba jactantia; fulgor ille, qui lucere se simulat, non veri splendor est luminis, sed quibus arsurus est indicat flammas. Nam dicto citius recedens, suarum secum refert simulacra poenarum. Solent etiam cum modulatione nonnunquam apparentes psallere, proh nefas! ad haec et impuro ore sacra Scripturarum ma verba 43 respondent. Dormientes quoque excitant ad orandum, ut totius noctis somnum eripiant; quibus conscii sunt, peccata imputant; sed spernendae sunt eorum increpationes, et admonitiones jejunandi, vigiliarum quoque fraudulenta suggestio. Ob id enim familiares nobis species assumunt, ut aImpossibile postea durumque hoc studium praedicant, ut dum onerosum ratione taedium, et ex taedio succedat ignavia. Idcirco propheta missus a
Abbreviated transcription (Latin):
gentia ut dixi sȩpe. ꝓmitens.
impietatis sue ñ fuerat aͥse lin¬
gua magniloqua : de quidñs
triũphauit ao iob cucens R
trat᷑ enĩ ferrũ ut palcas: exam̃¬
tũ ut lignũ putridũ maria ut
t̾ras. tartarũ ꝓfundi. tanquã ca¬
ptiuũ estimauit: abyssũ. ut deam¬
bulatoriũ. Perꝓphetã autẽ incre¬
pat dicens Persequens cõprehen
mea ut nidũ obtinebo. & ut oua
reas euomens uoces: beneuiuentiũ
aliquos frequent illaqueat: sed
nos nec pollicitationib eius crede¬
re. nec minas formidare debemus
mittit. Nam si ñ mendatio cun¬
cta loqueret᷑: quomodo talia &
co. & capistro ligatus ut iumentũ:
& quasi mancipiũ fugitiuũ uinc¬
tus circulo. & armilla labis ꝑfo¬
nullũ om̃no fidelium deuorare
ꝑmittit᷑. Nunc miserabilis ut
comites suos quasi scorpiones &
serpentes calcaneo xp̃ianoꝵ sub¬
stratus genut Ille qui uniuer¬
sa maria a ie deleta plaudebat:
ille qui orbe terrarũ manu sua

Expanded text:
gentia saepe, ut dixi, promittens, gentia saepe, ut dixi, promittens, impietatis suae defurit lingua magniloqua. De qua Dominus triumphavit, ad Job dicens : Arbitratur enim ferrum ut paleas, aeramentum ut lignum putridum, maria ut terram, tartarum profundi tanquam captivum aestimavit, abyssum ut deambulatorium. Per prophetam quoque increpat, dicens: Persequens comprehendmea ut nidum obtinebo, et ut ovareas evomens voces, bene viventium aliquos frequenter illaqueat, sed nos nec ejus pollicitationibus credere, nec minas formidare debemus;mittit. Nam si non mendacia cuncta loqueretur, quomodo talia etino est, et capistro ligatus ut jumentum, et quasi mancipium fugitivum vinctus circulo, et armilla labia perfonino fidelium devorare permittitur? Nunc miserabilis ut comites suos quasi scorpiones et serpentes, calcaneo Christianorum substratos gemit. Ille qui universa maria a se deleta plaudebat, ille qui orbem terrarum manu sua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus putetis esse uictoriã: Solent
etiã sautii grauius assurgere : &
mutata arte prgnandi. cum in
cogitatione. nichil egerint. pauo¬
ribus t̾rent. assumͣtes nc̃ mulie
rũ. nc̃. bestiarũ & serpentiũ for¬
mas. necñ & ingentia quȩdã cor¬
pora. & usq ad tectũ porrectũ
caput: infinitas species. & militũ
cat̾uas: quȩ om̃a ad pͥmum qdq¬
signũ crucis eu anescunt. His qͦq
agnitis. fallatiarũ modis incipiuds̃
p̾sagare: & futuroꝵ dierũ euentꝰ
uelle p̾dicere Cumq & inhis
c̃tempti fuerint. ipsũ iam sue ne¬
quitiȩ pͥncipe ac totius mali sũ
Niys talẽ a se uisũ diabolũ assere¬
bat: qualẽ & iobbeatus dño re¬
uelante cognouerat. Oculi eiꝰ
ac si species luciferi: & exore eiꝰ
ꝓcedunt lãpades incense: Crineᷤ
quoq incendus spargunt᷑: & ex na¬
rib eius fumus egredit᷑ quasi for¬
nacis estuantis ardore carbonũ:
anima eiꝰ ut pruna. flãma uero

Expanded text:
plenam putetis esse victoriam. Solent plenam putetis esse victoriam. Solent etiam saucii gravius assurgere, et mutata arte pugnandi, cum in cogitatione nihil egerint, pavoribus terrent, assumentes nunc mulierum, nunc bestiarum, nunc serpentium formas, necnon et ingentia quaedam corpora, et usque ad tectum domus porrectum caput, infinitas species et militum catervas. Quae omnia ad primum quodque crucis signum evanescunt. His quoque agnitis fallaciarum modis, incipiunt praesagire, et futurorum dierum eventus velle praedicere. Cumque et in his contempti fuerint, ipsum jam suae nequitiae principem ac totius mali summnius talem a se visum diabolum asserebat, qualem et beatus Job, Domino revelante, cognoverat . Oculi ejus ac si species Luciferi, ex ore ejus procedunt lampades incensae. Crines quoque incendiis sparguntur, et ex naribus ejus fumus egreditur, quasi fornacis aestuantis ardore carbonum. Anima ejus ut pruna, flamma vero
Abbreviated transcription (Latin):
cõparatione peioꝵ uident᷑ esse le¬
inores.atq om̃s ꝓpossibilitate ui¬
riũ. diuersi ẽtra singulas causas¬
sũpsere certamina: Iccirco neces¬
sariũ est donũ spirituũ discernen¬
doꝵ adño petere: ut possimꝰ t̾a
fraudes eoꝵ qu̾a studia ꝑuider.¬
tes aduersũ disparẽ pugnã. unũ
dñicȩ crucis eleuare uexillum
Hoc munere paulus accepto: do¬
cebat dicens. Non enĩ ignoramus¬
eius astutias Ad cuius exeplũ etiã
nos oportet ex his quȩ passisumꝰ
mutuis nos inuicẽ instruere ser¬
monib Hostile illis contra omnes
xp̃ianos maxime uͦ cont᷑ monachoᷤ:¬
& contra uirgines xp̃i odium est
Hoꝵ semitis laqueos p̾tendunt. eoꝵ
mentes impus atq obscenis cogita¬
tionibus nitunt᷑ euertere: Sediu¬
chil uob̾ in hoc t̾roris incutiant:¬
a fidelib enĩ orationib atq reui¬
nus ad dñm stat̾i corruunt. Nec
tam̃ si paululũ cessauerint: plenã

Expanded text:
comparatione pejorum videntur esse lecomparatione pejorum videntur esse leviores; atque omnes pro possibilitate virium, diversa contra singulas sumpsere certamina. Idcirco necessarium est donum spirituum discernendorum a Domino petere , ut possimus tam fraudes eorum quam studia pervidentes, adversus disparem pugnam unum Dominicae crucis elevare vexillum. Hoc munere Paulus accepto, docebat dicens: Non enim ejus ignoramus astutias . Ad cujus exemplum etiam nos oportet ex his quae passi sumus, mutuis nos invicem instruere sermonibus. Hostile illis contra omnes Christianos, maxime vero contra monachos et virgines Christi, odium est. Eorum semitis laqueos praetendunt, eorum mentes impiis atque obscoenis cogitationibus nituntur evertere; sed nihil vobis in hoc terroris incutiant. Fidelium enim orationibus atque jejuniis ad Dominum statim corruunt; nec tamen si paululum cessaverint, prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. aduersus spiritualia ne¬
quitiȩ in cęlestib Ingens eoꝵ t᷑ba¬
ꝑ istũ uolitat aerem: ñ ꝓcul a nob̃
hostiũ catua discurrit. Et diuer¬
sitatẽ quidẽ eoꝵ non ẽ meȩ par¬
uitatis exponere: sed hanc maioribꝰ
c̃cedo rationẽ. Qđ aut̃ẽ in ꝓmp¬
tu ẽ & ignorare ñ expedit : dolos
scilicet eoꝵ aduersũ nos cõpositos.
breuit᷑ indicabo. Hoc pͥmum m̃ti¬
bus debemꝰ affigere: nichil dm̃fe¬
cisse qđ malũ est. nec ab eiꝰ c̃stitu¬
tione demonũ cȩpisse principiũ:
ꝑuersitas ista : ñ naturȩ. sed uolun¬
tatis ẽ uitiũ Boni enĩ ut pote a
dõ c̾diti ex ꝓpͥo mentis arbitrio
ad tͣras ruere de cęlestib Ibi ꝙ
in ceni sordib uolutati. gentili¬
tatis impias instituere culturas.
& nunc nr̃i torquent᷑ muidia: atq
uniuersa comouere ñ cessant ma¬
la. ne pͥstinis eoꝵ sedibus succeda¬
mus Diuersa autẽ eoꝵ & partita
nequitia ẽ Quidã enĩ ad sũmum
nocendi uerticͬe ꝑuenere. alii ex

Expanded text:
alia nequitiae in coelestibus . Ingens eorum turba istum pervolat aerem, non procul a nobis hostium caterva discurrit. Et diversitatem quidem eorum non est meae parvitatis exponere, sed hanc majoribus concedo rationem. Quod autem in promptu est, et ignorare non expedit, dolos scilicet eorum adversum nos compositos breviter indicabo. Hoc primum debemus mentibus affigere, nihil Deum fecisse quod malum est, nec ab ejus institutione daemonum coepisse principia: perversitas ista, non naturae, sed voluntatis est vitium. Boni etenim, utpote a Deo conditi, ex proprio mentis arbitrio ad terras ruere de coelis; ibique in coeni sordibus volutati, gentilitatis impias constituere culturas; et nunc de nobis torquentur invidia, atque universa mala commovere non cessant, ne pristinis eorum sedibus succedamus. Diversa autem eorum et partita nequitia est. Quidam enim ad summum nocendi verticem pervenere, alii ex
Abbreviated transcription (Latin):
tũ hȩc eius suasit oratio: & habrtan¬
qui corcog̃rillis. & multis seuis
fluminis bestiis plenus erat trans¬
uadare eẽt necesse: t̃a cũ comiti¬
bus suis transiuit illesus. quã inde
rediuit incolumis. Rursusq in
pͥstinis laborib ꝑseuerans. nouos¬

Expanded text:
tum haec ejus suasit oratio, et habitantum haec ejus suasit oratio, et habitanqui crocodilis et multis saevis fluminis bestiis plenus erat, transvadare esset necesse, tam cum comitibus suis transivit illaesus, quam inde redibat incolumis. Rursusque in pristinis laboribus perseverans, mu
Abbreviated transcription (Latin):
ta se catͣua glomeraret: tandẽ
aliquo cęlesti aditu cseerat ap¬
paruit. Obstupuert oris gra
demonũq certamine in facie ci
pallor obsederat: sed e c̃trario
qͣsi nichil tẽporis exegisset antiquꝰ
mebroꝵ decor ꝑseuerabat Proh.
quanta miracula: que in illo ani¬
mi puritas fuit. Numꝗͣ hylari¬
tate nimia resolutus in risũ est:
Nũquã recordatione peccati tri¬
stia ora ẽtraxit. Non magius
stupentiũ elatus ẽ laudibus: m¬
chil in illo indecens solitudo. ni¬
chil asꝑum cotidiana cũ hostib
bella c̃tulerant. sed tẽperata mens
ȩquali cuncta ferebat examine
Plurimos gͥ abimmundis spirtti¬
bus. & infirmitatib uariis. dĩ gra
paitonir̃ liberauit. Sermo eiꝰ
sale c̃ditus csolabat᷑ mestos: do ce¬
bat uiscios. c̃cordabat iratos: om̃ib
suadens. nichil amori xp̃i antepo¬
nendũ Proponebatq: ante ocu.¬
los bonoꝵ magnitudinẽ futuroꝵ.
& dĩ clem̃tiam. & beneficia rete¬
entiũ adhumanarũ rerũ contẽp¬

Expanded text:
ta se caterva conglomeraret, tandem aliquo coelesti aditu consecratus apparuit. Obstupuerunt universdaemonumque certamine faciem ejus pallor obsederat; sed e contrario, quasi nihil temporis exegisset, antiquus membrorum decor perseveravit. Pro quanto miraculo! quae in illo animi puritas fuit! Nunquam hilaritate nimia resolutus in risum est, nunquam recordatione peccati tristitia ora contraxit, non magnis stupentium se elatus est laudibus. Nihil in illo indecens solitudo, nihil asperum quotidiana cum hostibus bella contulerant; sed temperata mens aequali ad cuncta ferebatur examine. Plurimos igitur ab immundis spiritibus et infirmitatibus variis Dei gratia per Antonium liberavit. Sermo ejus sale conditus consolabatur moestos, docebat inscios, concordabat iratos, omnibus suadens nihil amori Christi anteponendum. Proponebatque ante oculos bonorum magnitudinem futurorum, et Dei clementiam, et beneficia reteentium corda ad humanarum rerum contemp