comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& effuderunt sanguinẽ in nocen¬
tẽ. sanguinẽ filioꝵ suoꝵ & filia¬
rũ suarũ. Quanuis in scripturis
diuinis effusũ sanguinẽ huma¬
nũ ab hebrȩis qͥ in t̾rã reꝑmissio¬
nis ingressi sunt. in sacrificiis
demonũ ñ legat᷑. tam̃ ab etate
sequenti hoc fieri pocuisse ñ
dubiũ ẽ. quando & p̃sens scrip¬
tura index ꝓbat᷑ esse ueritatis.
Et inspice quẽ admodũ uera¬
⁊ relatione pecrantiũ exagge¬
rat᷑ iniqͥcas. Primo enĩ dixit:
Effuderunt sanguinẽ innocentẽ:
W ne pucaret᷑ extranei: addidit.
filioꝵ suoꝵ & filiarũ. Quor. salus
in humana conuersatiõe dulcis¬
sima ẽ: ut illis ñ parcerẽt ꝓ qͥbꝰ
pii parentes etiã interfici ñ re
cusant. Quos sacrificauerunt
sculptilibus chanaam. & inter
his duobꝰ uersibꝰ ꝑseuerat. qͦd
schema grece dicit᷑ climax la¬
tine gradatio: quia ꝑ gradus qͦs¬
dam. siue in laude siue inuitu¬
peratione sensus nr̃ ascendit.
Quã ꝓrime qͥdem diximꝰ. s ñ

Expanded text:
fuderunt sanguinem innocentem, sanguinem filiorum suorum et filiarum. Quamvis in Scripturis divinis effusum sanguinem humanum ab Hebraeis qui in terram repromissionis ingressi sunt, in sacrificiis daemonum non legatur, tamen ab aetate sequenti hoc fieri potuisse non dubium est, quando et praesens Scriptura index probatur esse veritatis. Et inspice quemadmodum veraci relatione peccantium exaggeratur iniquitas. Primo enim dixit: Effuderunt sanguinem innocentem; et ne putarentur extranei, addidit, filiorum suorum et filiarum, quorum salus in humana conversatione dulcissima est, ut illis non parcerent pro quibus pii parentes etiam interfici non recusant. Vers. 36. Quos sacrificaverunt sculptilibus Chanaan. Vers. 37his duobus versibus perseverat; quod schema Graece dicitur climax, Latine gradatio, quia per gradus quosdam, sive in laude, sive in vituperatione sensus noster ascendit; quam proxime quidem diximus, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
tiã in generatione & generati¬
onẽ usq in scłm. Scetit. Uerbũ¬
istud ipsã soliditatẽ mentis
ostendit: ut in illa generali ꝑ¬
turbatioe solus ausus fuerit
confidentiã de p̃cantis assume¬
re. Nã cũ legat᷑ telo transfixisse
iudȩũ qͥ mulieri madianitidi
contra uetitũ dñi miscebat᷑ tam̃
qm̃ hoc zelo diuino fecisse cos¬
Inoscit
oratio magis dicta ẽ quã opera¬
tio. Quisquis enĩ bonis actibꝰ oc¬
cupat᷑ exorat. Cuiꝰ homicidiũ
ñ orruit. qm̃ adulterii macu¬
lã uindicauit. Intantũ enĩ post
effusũ sanguinẽ innocens fuit.
ut ipsiꝰ qͦq iudicis meruerit

Expanded text:
tiam, in generationem et generationem usque in saeculum. Stetit, verbum ipsum soliditatem mentis ostendit: ut in illa generali perturbatione solus ausus fuerit confidentiam deprecantis assumere. Nam cum legatur telo transfixisse Judaeum qui mulieri Madianitidi contra vetitum Domini miscebatur, tamen quoniam hoc zelo divino fecisse cognoscitur, oratio magis dicta est quam operatio. Quisquis enim bonis actibus occupatur, exorat. Cujus homicidium non horruit, quoniam adulterii maculam vindicavit. In tantum enim post effusum sanguinem innocens fuit, ut ipsius quoque judicis meruerit
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificia mortuoꝵ. & irritauerũt
eũ in studiis ͭ ͥᷤ. multiplicata est
in eis riuna. In his uersibꝰ & ex¬
cessus maior & uehem̃tior. ira
subiungit᷑: ut ñ solũ ad tẽpus
sacrificasse. s etiã ipsi qͦq idolo
gentiũ beelphegor consecrati es¬
se uiderentur. Sic enĩ in cultu¬
ra demonũ ritꝰq transierant:
ut iã non dñi. s demonũ serui

Expanded text:
erunt eumin studiis suis, et multiplicata est in eis ruina. In his versibus et excessua major, et vehementior ira subjungitur; ut non solum ad tempus sacrificasse, sed etiam ipsi quoque idolo gentium Beelphegor consecrati esse viderentur. Sic enim in culturas daemonum ritusque transierant, ut jam non Domini, sed daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
murauerunt in tabernaculis
sius ñ exaudierunt uocẽ dñi:
Uũ murmurationes exercent.
uocẽ dñi nullatenꝰ audierunt:
Istud enĩ illis plerũq contingit:
qͥ dũ aliis uocibꝰ occupant᷑. alia
exaudire ñ possunt. & nota quod
hoc uerbũ exaudicionis: cõmuni
usu supplicibꝰ tantũ. ñ suꝑioribꝰ
applicat᷑. Unde quia hic dicit ñ
exauditũ dñm: constat int̾ ꝓpͥas
elocutiones scripturȩ diuine ra¬
tionabilit̾ esse referendũ. Addi¬
dit. In tab̾nacłis suis: ut ñ hoc
laborantibꝰ. s ociosis contingere
uideret᷑. Maior. enĩ criminis cres¬
cit inuidia: cũ murmurare con¬
eor. ĩnationibꝰ & disꝑgeret eos
in regionibꝰ. Hoc iusticia dñi p̃¬
mutit᷑. ut secutura pietas maio¬
re gloria sentiat᷑. Dicit enĩ insur¬
rexisse dñi pocestatẽ. ut in exce¬
dentibꝰ uindicaret. eosq in deser¬
to ꝓsterneret: qͥ p̃cẽpta dñi au¬
dire noluerunt. Deinde ut sem̃
eoꝵ idest reliqͦs eoꝵ humiliatoᷤ

Expanded text:
in tabernaculis suis; non exaudierunt vocem Domini. Dum murmurationes exercent, vocem Domini nullatenus audierunt. Istud enim illis plerumque contingit, qui dum aliis vocibus occupantur, alia exaudire non possunt. Et nota quod hoc verbum exauditionis communi usu supplicibus tantum, non superioribus applicatur. Unde, quia hic dicit non exauditum Dominum, constat inter proprias elocutiones Scripturae divinae rationabiliter esse referendum. Addidit, in tabernaculis suis, ut non hoc laborantibus, sed otiosis contingere videretur. Major enim criminis crescit invidia, cum murmurare coneoin regionibus. Hic justitia Domini praemittitur, ut secuta pietas majore gloria sentiatur. Dicit enim insurrexisse Domini potestatem, ut in excedentibus vindicaret, eos que in deserto prosterneret, qui praecepta Domini audire noluerunt. Deinde ut semen eorum, id est reliquos eorum humiliatos
Abbreviated transcription (Latin):
electus eiꝰ stetisset in confractio¬
ne in conspectu eiꝰ: ut auerteret.
irã eius ne disꝑderet eos. Hec
omĩa exodi textꝰ enarrat. quan
do dñs ad moysen locutꝰ ẽ ut
tã acrit̾ peccantẽ pͦpłm ira sua
consumere ꝑmisisset. Sed ille ĩ
confractione. idẽ ĩꝑditione illa
quã p̾płs merebat᷑ excipere: stecit
contra dñm dicens: Si dimictis
illis peccatũ dimicte: sin aut̃. dele
me de libro tuo. Oscm̃ uirũ. & omi
laude dignissimũ. Quando a mon¬
te syna ad castra descendit. & an¬
te simulacrũ uidit popłm ne-¬
fanda gesticulatio̾e gaudentem:
cõmotus aduersũ eos. tabulas fre¬
git: & gladio alterutrũ iussit
interfici. Sed ubi imiuersalis
calamitas inminebat: se potius
p̃cat᷑ extingui. ne pateret᷑ gentẽ
generalit̾ interire. Utrũq piũ:
utrũq głosum: ut merito loque¬
ret᷑ cũ diuina clementia. qͥ eiꝰ di¬
lexit facere constituta. Simul &
illa uͥtꝰ ostendit᷑: quia p̃cibus sc̃oꝵ

Expanded text:
us ejus stetisset in confractione in conspectu ejus, ut averteret iram ejus, ne disperderet eos. Haec omnia Exodi textus enarrat, quando Dominus ad Moysen locutus est, ut tam acriter peccantem populum ira sua consumere permisisset; sed ille in confractione, id est in perditione illa quam populus merebatur excipere, stetit contra Dominum dicens: Si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo . O sanctum virum, et omni laude dignissimum, quando a monte Sina ad castra descendit, et ante simulacrum vidit populum nefanda gesticulatione gaudentem, commotus adversus eos tabulas fregit, et gladio alterutrum jussit interfici; sed ubi universalis calamitas imminebat, se potius precatur exstingui, ne pateretur gentem generaliter 363 interire. Utrumque pium, utrumque gloriosum; ut merito loqueretur cum divina clementia, qui ejus dilexit facere constituta. Simul et illa virtus ostenditur, quia precibus sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
dñi contulisse. Quibꝰ similis exitꝰ
ꝓuenit: qr causa una scismatis
fuit. Deglutiti st̃ a terra. quia
terrena sapuerunt: ut ipsa pe¬
ne qualitas scelerata facta testet᷑:
factũ ẽ supͣ ducentos quinqua¬
ginta cõplices datan & abiron.
qͥ eoꝵ infelicit̾ schisma secuti st̃¬

Expanded text:
ni contulisse. Quibus similis exitus provenit, quia causa una schismatis fuit; deglutiti sunt a terra, quia terrena sapuerunt, ut ipsa poenae qualitas scelerata facta testetur.factum est supra ducentos quinquaginta complices Dathan et Abiron, qui eorum infeliciter vota secuti s
Abbreviated transcription (Latin):
ra chanaan: terribilia in mari
rubro. Magna crescit suꝑ iudȩos
obliuionis inuidia: ut qͦd benefici¬
um inmente habere pocuissent.
qͥbꝰ liberatio sua in memoria per¬
manere ñ ualuit. & ne putaret᷑
paruũ qͦd ab animo uideret᷑ ex
clusũ. dicit magnalia. Quȩ & si
ꝓbeneficiis conlatis a perfido
animo retineri ñ poterant. cer¬
te uel ꝓ ipsa rerũ magnitudine
mirabilia. que nullomodo ercu¬
sabilit̾ quãuis mucabiles de suis
mentibꝰ excludere debuissent.
Ad postremũ cumulauit. & terri¬
bilia quȩ solent humanis animis
iuiuatius insidere. Quoꝵ dũ pauor
resoluit᷑. memoria ñ delet᷑. Sed
qualis hic stupor. qualis accusat᷑
amentia: ut int̾ tanta. magnalia
xesis: idest augmentũ paulatim
ad superiora conscendens. Hoc si¬
ue in laudibꝰ. siue in uituperatio¬
nibus omnino p̃ualidũ est. Et¬

Expanded text:
 Chanaam, terribilia in mari Rubro. Magna crescit super Judaeos oblivionis invidia; ut quod beneficium in mente habere potuissent, quibus liberatio sua in memoria permanere non valuit. Et ne putaretur parvum, quod ab animo videbatur ex clusum, dicit, magnalia; quae etsi pro beneficiis collatis a perfido animo retinere non poterant, certe vel pro ipsa rerum magnitudine mirabilia, quae nullo modo excusabiliter, quamvis mutabiles de suis mentibus excludere debuissent. Ad postremum cumulavit et terribilia, quae solent humanis animis vivacius insidere, quorum dum pavor revolvitur, memoria non deletur. Sed qualis hic stupor, qualis accusatur amentia, ut inter tanta magnalia xesis, id est augmentum paulatim ad superiora conscendens. Hoc sive in laudibus, sive in vituperationibus omnino praevalidum est.
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo habuerunt terrã deside¬
rabilem. ñ crediderunt in uerbo
eiꝰ. Uenit ad quartã narratioe̾m.
in qua uideos nec futuras ꝓmis¬
siones in animo dicit habuisse
nec transacta miracła. Ido enĩ
nulla uidebant᷑ quia sẽꝑ carna¬
lit̾ & uisa & audita cogitabant:
Desideriũ siqͥdẽ corporale cito
fastidit᷑ acceptũ. Sed aduerte quã
magna terra intelligentibꝰ fuerit.
ut desiderabilis esse diceret᷑. Illis
tam̃ nulla uisa ẽ: qr nichil in ea
sꝑitale senserunt. Seqͥt᷑. Non cre¬
diderunt in uerbo et. filiũ sig¬

Expanded text:
buerunt terram desiderabilem; non crediderunt in verbo ejus. Venit ad quartam narrationem, in qua Judaeos nec futuras promissiones in animo dicit habuisse, nec transacta miracula. Ideo enim nulla videbantur, quia semper carnaliter et visa et audita cogitabant. Desiderium siquidem corporale cito fastiditur acceptum. Sed adverte quam magna terra intelligentibus fuerit, ut desiderabilis esse diceretur; illis tamen nulla visa est, quia nihil in ea spirituale senserunt. Sequitur, non crediderunt in
Abbreviated transcription (Latin):
randũ qͦd dix̃. Ad orauerunt
sculptile: quia in exodo legimꝰ
uitulũ conflatilẽ conlatis orna¬
mentis monstruoso qͦdam indi¬
tio fuisse formatũ. Sed duas res
hic dictas debemꝰ aduertere.
ut uitulũ adoraueri nt in deser¬
to. & postea sculptilia simulacra
in reꝓmissionis t̾ra colueri nt:
tis fenũ. Gloria eoꝵ fuit. adora¬
ta diuinitas. quã infelici com¬
mutatione ꝑdentes uisq ad hoc
ꝑuenire meruerunt. ut deseren¬
tes cȩli terrȩ q creatorẽ dm̃ sibi
facerent similitudinẽ uituh fe¬
na comedentis. O nefariũ scelus
sic potuisse decipi: qͥ tanta mira¬
culoꝵ fuerant uisione cumula¬
ti. Quale enĩ piacłm fuit
mutũ animal dõ simile cre¬
dere: qͦd sacrilegiũ fuisset uel ho¬
minibꝰ cõparare. Sed hoc totũ in¬
patientia fecit leuissimoꝵ homi¬
nũ que sẽꝑ ducit ad culpas & prȩ¬
cipitat ad ruinã. Aã si causã rei
sub ueritate discit tias: nullũ

Expanded text:
randum quod dixit, adoraverunt randum quod dixit, adoraverunt sculptile, quia in Exodo legimus vitulum conflatilem collatis ornamentis monstruoso quodam indicio fuisse formatum. Sed duas res hic dictas debemus advertere, ut vitulum adoraverint in deserto, et postea sculptilia simulacra in repromissionis terra coluerint; qtis fenum. Gloria eorum fuit adorata Divinitas, quam infelici commutatione perdentes, usque ad hoc pervenire meruerunt, ut deserentes coeli terraeque Creatorem, deum sibi facerent similitudinem vituli fena comedentis. O nefarium scelus sic potuisse decipi, qui tanta miraculorum fuerant visione cumulati! Quale enim piaculum fuit, mutum animal Deo simile credere, quod sacrilegium fuisset vel hominibus comparare? Sed hoc totum impatientia fecit levissimorum hominum, quae semper ducit ad culpas et praecipitat ad ruinam. Nam si causam rei sub ver
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ide numeroꝵ textuᷤ eloqͥtur.
Sinagoga uͦ hic ñ aut̃ tẽpus sig¬
nificat. s adunationẽ quã ꝑustã
diuino constat incendio: ut qͥ in
incensi presumptione peccaue¬
runt cęlesti flãma cremarent᷑.
Ido enĩ addidit eoꝵ: ut eã apo¬
pulo dĩ separatã fuisse sentires
fiãma uͦ dicta ẽ. a flagello coma
Hoc qͦq notissimȩ historiȩ nar¬
ratione declarat᷑: quando moy¬
si absentiã uidei minime tolẽ¬
rantes: ꝓdigioso sensu in choreb
monte deserti dm̃ metallicũ sibi¬
met effecerunt. Sed quanto ipsis
iumentis deteriores erant. qͥ nec
uiuum pecus estimabant: irri¬
dendis deuotionibꝰ ad orandum.
Choreb uero int̾pretat᷑ caluaria
ubi postea dñm crucis patibu¬
lo carne constat occisu ut in ip¬
so eodemq nomine iã tunc &
in illo deserto choreb culturã dñi
ꝑfidie nefanda p̃sũptione uio¬
larent: quoꝵ posteritas erat in
caluariȩ loco crucifixura dñm
xp̃m. Illud qͦq estimo conside¬

Expanded text:
rum textus eloquitur . Synagoga vero hic non templum significat, sed adunationem, quam perustam divino constat incendio, ut qui in incensi praesumptione peccaverant, coelesti flamma cremarentur. Ideo enim addidit, eorum, ut eam a populo Domini separatam fuisse sentires. Flamma vero dicta est a flagello comarHoc quoque notissimae historiae narratione declaratur, quando Moysi absentiam Judaei minime tolerantes, prodigioso sensu in Horeb monte deserti, deum metallicum sibimet effecerunt. Sed quanto ipsis jumentis deteriores erant, qui nec vivum pecus aestimabant irridendis devotionibus adorandum! Horeb vero interpretatur Calvaria, ubi postea Dominum crucis patibulo carne constat occisum; ut in ipso eodemque nomine jam tunc et in illo deserto Horeb culturam Domini perfidi nefanda praesumptione violarent, quorum posteritas erat in Calvariae loco crucifixura Dominum Christum. Illud quoque aestimo conside
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ sacrifitia mortuoꝵ. quia
defunctis hominibꝰ impendi cul¬
tura ipsa ꝓbabat᷑. qͦs gentilitas in¬
mortales deos essẽ iudicabat. Sed
intende soluite. qͦd multiplicatã
ruinã supͣ eos dicit: qͥbꝰ erat scĩ
sui p̃cibꝰ parciturus. Iuud enĩ
qͦd debebat᷑. multiplicatũ dix̃
mole peccati. ut maior. fieret
clementia: qͥbꝰ numerosioꝵ. re¬
laxabat᷑ offensa. Stetit finees

Expanded text:
 quia defunctis hominibus impendi cultura ipsa probabatur, quos gentilitas immortales deos esse judicabat. Sed intende sollicite quod multiplicatam ruinam supra eos dicit quibus erat sancti sui precibus parciturus. Illud enim quod debebatur, multiplicatum dixit mole peccati; ut major fieret clementia quibus numerosior relaxabatur offensa. Vers. 29. S
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ suꝑnã breuit᷑ loqͥt᷑ ciuitatẽ.
ut secura iã reddita in cuubꝰ suis
dnm̃ debeat uigi exultatione
laitoare. Sccdo mysticis allusio¬
nibꝰ letꝰ enumerat: quanta pͦpło
suo pius miserator. indulserit.

Expanded text:
id est supernam breviter loquitur civitatem, ut secura jam reddita in civibus suis, Dominum debeat jugi exsultatione laudare. Secundo mysticis allusionibus latius enumerat, quanta populo suo pius miserator indulserit.
Abbreviated transcription (Latin):
daloꝵ consortia nͨ habebit. Sed
ista uisio pacis. erit dñi contẽpla¬
tio saluatoris: quã nemo alter
merebitur. nͥ qui ab uniu̾sa men¬
tis ꝑturbatione liberat᷑. Unde
merito ħ duo nomina future
illi conueniunt ciuitati: adepti
p̃mii munꝰ ⁊ uocabulũ sublime
portarũ tuarũ bȩnediax̃ filios
tuos in ce. Potent̾ causa futurȩ
beatitudinis indicat᷑. Nã cũ res
ista multoꝵ ꝓpħarũ ore ꝓmissa
sit: lucidissime tam̃ presenti nar¬
ratione declarat᷑. Cum enĩ seras

Expanded text:
dalorum consortia non habebit. Sed ista visio pacis erit Domini contemplatio Salvatoris, quam nemo alter merebitur, nisi qui ab universa mentis perturbatione liberatur. Unde merito haec duo nomina futurae illi conveniunt civitati, adepti praemii munus, et vocabulum sublime portarum tuarum; benedixit filios tuos in te. Patenter causa futurae beatitudinis indicatur. Nam cum res ista multorum prophetarum ore promissa sit, lucidissime tamen praesenti narratione declaratur. Cum enim seras
Abbreviated transcription (Latin):
natos dicit quos superius pupil¬
los ait. & qm̃ solent aliqͥ peccator
genus ꝓpagare longinquum: ipsã
quoq spem illis posteritatẽ absci¬
dit. ne quo se bono mentes pessi¬
me consolent᷑ siue magis una
generatio illa dicenda est: quan¬
ut ad scd̾am. idest regenerationis¬
ñ ꝑueniant: qͥ tam̃ in predestina¬
tione repulsi sunt: ut in pͥma pec¬
cator suor fece dispereant: nec
scdȩ natiuitatis benefitio laque¬
um mortis euadant: Sed hȩc &
his similia de illis dicunt᷑ qͥ in
dñi iudicatione dãpnandi sunt.

Expanded text:
natos dicit, quos superius pupillos ait. Et quoniam solent aliqui peccatorum genus propagare longinquum, ipsam quoque spem illis prosperitatis abscidit, ne quo se bono pessimae mentes consolarentur sive magis una generatio illa dicenda est, quanut ad snon perveniant qui tamen in praedestinatione repulsi sunt, ut in prima peccatorum suorum faece dispereant, nec secundae nativitatis beneficio laqueum mortis evadant. Sed haec et his similia de illis dicuntur qui in Domini judicatione damnandi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mutunt. ñ a frigoris necessitate
s tamen specialit̾ duas hereses
uidet᷑ impetere. Apud dominũ.
patrẽ detrahunt arriani: qñ
ei filiũ minorẽ esse testantur.
Et impudent̾ inferiorẽ dicunt.
quẽ creatorẽ om̃ium cõmunit̃
confitent᷑. Apollinariste qͦq lo¬
quunt᷑ mala aduersus animã

Expanded text:
mittunt, non a frigoris necessitate mittunt, non a frigoris necessitate sed tamen specialiter duas haereses videtur impetere. Apud Deum Patrem detrahunt Ariani, quando et Filium minorem esse testantur, et impudenter inferiorem dicunt, quem Creatorem omnium communiter confitentur. Apollinaristae quoque loquuntur ma
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod constat malis mentibus ac¬
cidere: quando in scelere suo aliqͣ
delectatiõe gloriant᷑. Fiat ei sicut¬
zona qua sẽꝑ p̃cingit᷑. Adhuc in
ipsis cõparationibꝰ ꝑ seuerat. ut
hoc peccatũ qͦd ille inuolui ma¬
luit. ꝑ similitudinẽ uestis alteriꝰ
indicet᷑. Supra enĩ dixit. induit.
qͦd ꝑtinet ad tunicã: nunc dicit
operiet᷑ qͦd uidet᷑ pallio conueni¬
re: ut geminata uestis ingentiũ
significet onera peccator. Seqͥt᷑.
& sicut ona qua semꝑ p̃cingit᷑.
Zona hic ñ illa muliebris accipi¬
enda ẽ: s istud balteum qͦ nr̃os
lumbos accingimꝰ: sicut in euangło
de ioħe. de helia uͦ in regũ uo¬
lumine legit᷑ & zona pellicia cir¬
ca lũbos eiꝰ. Hoc enĩ nom̃ utraq¬
litudine dicit sic peccatis illigan
suis oneribꝰ erueret᷑ : obstinationis
ꝑfidia pregrauatꝰ. O infelix pͦpłs
quã male uestitꝰ est. Iste uestes
sunt. quȩ peccatores ardere faci¬
unt. ñ calere: quȩ in flãmam

Expanded text:
Quod constat malis mentibus acQuod constat malis mentibus accidere, quando in scelere suo aliqua delectatione gloriantur. Vers. 1zona qua semper praecingitur. Adhuc in ipsis comparationibus perseverat, ut hoc peccatum quo ille involvi maluit, similitudine vestis alterius indicetur. Supra enim dixit, induit, quod pertinet ad tunicam; nunc dicit, operitur, quod videtur pallio convenire, ut geminata vestis ingentium significet onera peccatorum. Sequitur, et sicut zona qua semper praecingitur. Zona hic, non illa muliebris accipienda est, sed istud balteum quo nostros lumbos accingimus, sicut in Evangelio de Joanne, de Elia vero in Regum volumine legitur: Et zona pellicea circa lumbos elitudine dicit, sic peccatis illigantsuis oneribus obstinationis perfidia praegravatus. O infelix populus, quam male vestitus est! Istae vestes sunt quae peccatores ardere faciunt, non calere; quae in flammam
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ & intrauit sicut aqua
in interiora eiꝰ & sicut oleũ in
ossibus eiꝰ. Subtilit̾ intuendũ est
quẽadmodũ peccati ipsiꝰ qualitas
quibꝰdam dictionibꝰ indicetur.
Primo induit se prędictꝰ pͦpłs
maledictionẽ sicut uestimentũ.
qͣn instigante diabolo adsensũ
p̃buit ut dñm pontio pilato tra¬
dere malusset. Ibi enĩ quodam
onere uestis indutꝰ ẽ: ubi tali uo¬
luntate noscit᷑ inuolutꝰ. Scdo in¬
trauit maledictio in interiora
eiꝰ sicut aqua: qñ deliberauit fa¬
cere qͦd ei fuerat iniquissima in¬
spiratioe suggestũ. Aqua enĩ qñ
uisceribꝰ uiciosis recipit᷑  sẽꝑ in¬
gredit᷑ ad nocendũ. Tertio influ¬
xit iniquitas. sicut oleũ in ossibꝰ
eius: quando effectũ rei inau¬
dita peruersitate cõpleuit. ut
iã non in interiora carnis. sed
etiam ipsa ossa penetrasse uide¬
ret᷑. Dicendo enĩ oleũ significat
delecꝰtationẽ facinoris: qͦd sic cor¬
pus nr̃m mollit̾ ingredit᷑. ut nos
quadã iocunditate ꝑmulceat.

Expanded text:
avit sicut aqua in interiora ejus, et sicut oleum in ossibus ejus. Subtiliter intuendum est quemadmodum peccati ipsius qualitas quibusdam dictionibus indicetur. Primo induit se praedictus populus maledictionem sicut vestimentum, quando instigante diabolo consensum praebuit, ut Dominum Pontio Pilato tradere maluisset. Ibi enim quodam onere vestis indutus est, ubi tali voluntate noscitu: involutus. Secundo intravit maledictio in interiora ejus sicut aqua, quando deliberavit facere quod ei fuerat iniquissima inspiratione suggestum. Aqua enim quando visceribus vitiosis recipitur, semper ingreditur ad nocendum. Tertio influxit iniquitas sicut oleum in ossibus ejus, quando effectum rei inaudita perversitate complevit; ut jam non interiora carnis, sed etiam ipsa ossa penetrasse videretur. Dicendo enim oleum significat delectationem facinoris, quod sic corpus nostrum molliter ingreditur, ut nos quadam jucunditate permulceat.
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ: ut głam resurrectionis ac¬
celeret: & inimici eiꝰ confusioĩs
dedecore uestiant᷑. Iũ dicit &
tu dñe. subiungit᷑ suꝑioribꝰ dic̃¬
tis: hoc ẽ si uidas tradidit. si iu¬
deus crucifixit. & tu fac miscłiã
ut contra illa quȩ facta sunt re¬
pat̾ uitã insemetipso: sic dedit
ut om̃s honorificent filiũ sicut
honorificant patrẽ. Dñe dñe
dũ repetit. effectũ suauissimȩ
p̃dicationis ostendit. Quȩ figu¬
ra dicit᷑ epizeusis: qm̃ in uno
uersu sermonẽ sine aliqua int̾¬
positione geminauit. Propter
nom̃ tuũ. ut eiꝰ cultura toto or¬
be dilatet᷑: ubi magna clemen¬
tia diuinitatis asserit᷑: quia nul¬
lis humanis meritis potuit con¬
tingere. ut natura mortalis tã
ingentibꝰ eleuata ꝓbet᷑ esse mi¬
raculis. Miscdiam uͦ dicit. quia
carnẽ ẽ dignatꝰ adsumere. per
quã humano generi auctor pi¬
issimꝰ subueniret. Seqͥt᷑. Libera
me a passione seuissima. utiq iu
expositũ. Audiant pauperes. au¬

Expanded text:
acceleret, et inimici ejus confusionis dedecore vestiantur. Dum dicit, Et tu, Domine, subjungitur superioribus dictis, hoc est, si Judas tradidit, si Judaeus crucifixit, et tu fac misericordiam; ut contra illa quae facta sunt rePater vitam in semetipso, sic dedit ut omnes honorificent Filium sicut honorificant Patrem . Domine, Domine, dum repetit, affectum suavissimae precationis ostendit. Quae figura dicitur epezeuxis, quoniam in uno versu sermonem sine aliqua interpositione geminavit. Propter nomen tuum, ut ejus cultura toto orbe dilatetur. Ubi magna clementia Divinitatis asseritur: quia nullis humanis meritis potuit contingere, ut natura mortalis tam ingentibus elevata probetur esse miraculis. Misericordiam vero dicit, quia carnem est dignatus assumere, per quam humano generi auctor piissimus subveniret. Sequitur, libera me, a passione saevissima utique Judexpositum. Audiant pauperes, au
Abbreviated transcription (Latin):
guinũ & dolosi ñ dimidiabunt
dies suos.Sed hoc fieri merito
uidet᷑ cũ iuniores senioribꝰ cõpa¬
rant᷑. Nã cũ alii centenis annis
uiuant. dimidiata illoꝵ etas con¬
spicit᷑. qͥ nec qͥnquaginta uixerũt.
Sic & iudȩ apostolatꝰ pauci dies
facti sunt: quando alii post ipsũ
apłi. custodita dñi uoluntate man¬
serunt. & ne numerꝰ ille sacratis¬
simꝰ apłoꝵ uida mortuo rũperet᷑
iã tc̃ predictꝰ ẽ in eiꝰ loco alt̃ fie¬
ri: ut duodenariꝰ calculus custo¬
dica integritate constaret. Episco
gẽ ipsiꝰ grã suffragante quasi
pastor. cautissimꝰ alta sede custo.¬
diat: sicut hiezechiel dicit ꝓpħa.
Speculatorẽ te posui domui isrł.

Expanded text:
guinum et dolosi non dimidiabunt guinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . Sed hoc fieri merito videtur, cum juniores senioribus comparantur. Nam cum alii centenis annis vivant, dimidiata illorum aetas conspicitur, qui nec quinquaginta vixerunt. Sic et Judae apostolatus pauci dies facti sunt, quando alii post ipsum apostoli custodita Domini voluntate manserunt. Et ne numerus ille sacratissimus apostolorum Juda mortuo rumperetur, jam tunc praedictus est in ejus loco alter fieri, ut duodenarius calculus custodita integritate constaret. Episcopgem, ipsius gratia suffragante, quasi pastor cautissimus alta sede custodiat, sicut Ezechiel propheta dicit: Speculatorem te posui domus ed.
Abbreviated transcription (Latin):
condẽpnatꝰ. & oratio eiꝰ fiat in
peccatũ. Hoc dicit᷑ de futuro iu¬
dicio. quando peocatores iustissima
pnuntiatione dampnant᷑. ut est
illud euuangelii. Discedite a me
maledicti in ignẽ ȩt̃num: qͥ paratꝰ
est diabolo & angłis er. & conside¬
ra quod dixit: exeat. Scilicet de
congregatiõe iustoꝵ: unde omĩs
qͥ egredit᷑ impioꝵ partibus ag¬
gregat᷑. Oratio uͦ eiꝰ quã int̾ ali¬
os apłos susceperat ꝑagendam.
in grauissimũ illi peccatũ ꝓbat᷑
esse conuersa: quando ibi conti¬
net᷑. & dimite nob̃ debita nr̃a
sicut & nos dimictimꝰ debitoribꝰ
nr̃is. Sed qͥt ille debentibꝰ di¬
muteret: qͥ beneficioꝵ om̃i¬
um tradebat auctor em: Meri¬
to ergo illi in pecc̃m conuersa
est sca oratio: qͥ dete stabili pec¬
cauit exẽplo. Fiant dies eiꝰ pauci
& episcopatũ eiꝰ accipiat alter.
Sic dicit paucos dies uide fieri
debere: quasi longa ȩtas eiꝰ ꝑ cru¬
delissimũ pecc̃m imminuta esse
iudeat᷑ sicut & alibi dyat. Uirisan¬

Expanded text:
condemnatus, et oratio ejus fiat in peccatum. Hoc dicitur de futuro judicio, quando peccatores justissima pronuntiatione damnabuntur, ut est illud Evangelii: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Et considera quod dixit, exeat, scilicet de congregatione justorum, unde omnis qui egreditur impiorum partibus aggregatur. Oratio vero ejus, quam inter alios apostolos susceperat peragendam, in gravissimum illi peccatum probatur esse conversa, quando ibi continetur: Et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Sed quid ille debentibus dimitteret, qui beneficiorum omnium tradebat auctorem? Merito ergo in peccatum illi conversa est sancta oratio, qui detestabili peccavit exemplo. Vers. 6. Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat alter. Sic dicit paucos dies Judae fieri debere, quasi longa aetas ejus per crudelissimum peccatum imminuta esse videatur, sicut et alibi dixit: Viri san
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ homunus sũpsisse ñ animã.
nec tot exẽplis ꝑfidia ipsoꝵ su¬
perata discedit. Qua ꝓpt̾ non so¬
lũ contra istos. sed contra omẽs
hereticos superiꝰ dicta bene in¬
telligunt᷑: qͥ portionẽ in regno

Expanded text:
ominis sumpsisse, non animam; nec tot exemplis perfidia ipsorum superata discedit. Quapropter non solum contra istos, sed contra omnes haereticos superius dicta bene intelliguntur, qui portionem in regno
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc nẽ optat᷑ uidȩ ut datꝰ in pote¬
state diabol bonis om̃ibus enudet᷑
Alieni qͦq sunt sp̃s inmundi. qͥbꝰ
diabolus tanquã mancipiis impe¬
rat ad nocendũ. Et bene dicti sunt
alieni: quia regno dñi ꝓbant᷑ ex¬
tranei. Isti labores diripiunt man¬
data dñi transgredientiũ dũ eos
ne pulsant᷑ s dnm adiutorẽ ha¬
bere ñ desinunt: ut ab immunen¬
ti pericło liberent᷑. Nalos dicit
tali adiutorio deserendos. ut re¬
maneat iniqͥtas desperata: cui
subtrahit᷑ saluberrima medici¬
na pupilii uͦ dich sunt: quasi pu¬
silli: qͥ paruitate etatis ad regen¬
dũ se ꝓbant᷑ infirmi. Unde & pu¬
pilla oculoꝵ dicta ẽ: quia õmo
in corpore nr̃o iudet᷑ exigua.

Expanded text:
Hoc nunc optatur Judae, ut datus in poteHoc nunc optatur Judae, ut datus in potestate diaboli bonis omnibus enudetur. Alieni quoque sunt spiritus immundi, quibus diabolus tanquam mancipiis imperat ad nocendum. Et bene dicti sunt alieni, qui a regno Domini probantur extranei. Isti labores diripiunt mandata Domini transgredientium, dum eos ne pulsantur; sed Dominum adjutorem habere non desinunt, ut ab imminenti periculo liberentur. Malos dicit tali adjutorio deserendos, ut remaneat iniquitas desperata, cui subtrahitur saluberrima medicina. Pupilli vero dicti sunt quasi pusilli, qui parvitate aetatis ad regendum se probantur infirmi. Unde et pupilla oculorum dicta est, quia omnino in corpore nostro videtur exigua.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd patiunt᷑ inuiti. Mendicent
bonarũ rerũ indigentiã signifi¬
cat: ut om̃ibꝰ pateat nullã eos
opem habuisse rationis qͥ talia
sunt secuti. Eitiunt᷑ uͦ de habita¬
tionibꝰ suis: quando de congre¬
gatione dñici popłi redduntur
alieni: ubi ñ mente s tantũ cor¬
pore prius habitasse uidebant᷑.¬
Scrutet᷑ fenerator omnẽ substan¬
tiã eiꝰ. & diripiant alieniꝰ labores
eiꝰ. Per cõparationes factas uersuᷤ:
iste declarand̾ ẽ: ut totiꝰ nobis
confusionis remoueat᷑ obscuritas.
Debitor quando ad ꝑsoluendũ
idoneus ñ ẽ fenerator. eiꝰ a udi¬
ce ꝑcepta fiducia ingredit᷑ domũ
obnorii sui: & omĩa quȩcũq ha¬
bere potest. diripit & satisfacit
sibi ꝓ pecimia mutuata. Sic & di¬
abolus quando peccata hominibꝰ
multa congregauerit. & in eis ob¬
stinata uoluntate ꝑstiterint. acci¬
pit potestatẽ ut obnoxii sui sub¬
stantiã diripiat. & ꝓ libitu suo de
humana laceracione satisfaciat.

Expanded text:
quod patiuntur inviti. Mendicent, quod patiuntur inviti. Mendicent, bonarum rerum indigentiam significat, ut omnibus pateat nullam eos opem habuisse rationis, qui talia sunt secuti. Ejiciuntur vero de habitationibus suis, quando de congregatione Dominici populi redduntur alieni: ubi non mente, sed tantum corpore prius habitasse videbantScrutetur fenerator omnem substantiam ejus, et diripiant alieni omnes labores ejus. Per comparationes factas versus iste declarandus est, ut totius nobis confusionis removeatur obscuritas. Debitor quando ad persolvendum idoneus non est, fenerator ejus, a judice percepta fiducia, ingreditur domum obnoxii sui, et omnia quaecunque habere potest diripit, et satisfacit sibi pro pecunia mutuata: sic et diabolus, quando peccata hominibus multa congregaverit, et in eis obstinata voluntate perstiterint, accipit potestatem ut obnoxii substantiam diripiat, et pro libito suo de humana sibi laceratione satisfaciat.
Abbreviated transcription (Latin):
sciendũ. sic istũ psalmũ de passio̾e
dñi & euangłicis uerbis. & petri
apłi attestatione cognoscimꝰ essẽ
ꝓpħatũ. In hoc aũt uersu figura
intelligenda ẽ effexeresis quȩ
latine dicit᷑ exceptio: qm̃ iudas
abhonore episcopatꝰ idest apłatꝰ¬
excipit᷑. fiant filii orphani: &
uxor eiꝰ uidua. Quanius alibi ñ
legat᷑ iudã uxorẽ habuisse uelfi¬
lios. tam̃ exista ꝓphetia eũ mari¬
tum patrẽ q fuisse dat᷑ intelligi.
uo enĩ occũbente affectibꝰ sine
dubio talia contigerunt: ut ui¬
dua fieret itxor relicta & filii or¬
phani cũ patre caruissent. Quod
si ad sꝑitalem sensũ uelis referre:
filii possunt intelligi qͥ eũ in illa
traditione secuti sunt uxor uo¬
luntas. quȩ nob tanquã conuix
seꝑ adiuncta est: de qua filios pa¬
rimꝰ cũ operas nr̃as quasi quodã
qͦd dictũ ẽ poterit ꝑtinere. siue
ad carnales filios. siue ad op̃as
nr̃as. Commoti. significat uiolent̃
expulsi : ut hoc grauit doleat

Expanded text:
passione Domini, et evangelicis verbis, et Petri apostoli attestatione cognoscimus esse prophetatum. In hoc autem versu figura est intelligenda hypexaeresis, quae Latine dicitur exceptio: quoniam Judas ab honore episcopatus, id est aposters. 7. Fiant filii ejus orphani, et uxor ejus vidua. Quamvis alibi non legatur Judam uxorem habuisse vel filios, tamen ex ista prophetia eum maritum patremque fuisse datur intelligi. 374 Illo enim occumbente, affectibus ejus sine dubio talia contigerunt, ut vidua fieret uxor relicta, et filii orphani cum patre caruissent. Quod si ad spiritualem sensum velis referre, filii possunt intelligi qui eum in illa traditione secuti sunt: uxor voluntas, quae nobis tanquam conjux semper adjuncta est: de qua filios parimus, cum opera nostra, quasi quodam quod dictum est poterit pertinere, sive ad carnales filios, sive ad opera nostra. Commoti significat violenter expulsi; ut hoc graviter doleant,
Abbreviated transcription (Latin):
rem estimo referendũ: qui de¬
lictoꝵ recordatione conpungitur
ut ad satisfactionẽ redire mereat᷑.
quod innumeris locis scriptura
testat᷑. Necessarie itaq de men
deori. conpunctos corde ꝑsecutꝰ ẽ.
sicut de beato stephano uel pau¬
lo apło constat effectũ. Et dilexit
ab eo. Adhuc de ꝑfido pͦpło dicit.
quia dilexit maledictionẽ: tunc
scilicet quando ait. Sanguis huiꝰ
suꝑ nos: & suꝑ filios nr̃os. Quod eis
ꝓuenisse manifestũ ẽ: qui contra
dñm impia uoluntate durati
sunt. Noluit aut̃ benedictionẽ
prȩdictꝰ p̾płs: quando a ceco illu¬
minato int̾rogatꝰ ẽ. Numqͥd &. uos
uultis discipłi eiꝰ fieri: at illi quass
maledicto acerrimo ꝓuocati re¬
sponderunt. Tu sis discipulus eiꝰ:
nos aut̃ moysi discipłi sumꝰ. Quo
dicto ꝓlongata ẽ ab eis benedic¬
tio: quando illis de relictis. uenit
ad gentiũ fidem. sicut dicit apłs.
Uobis qͥdem oportebat loqui uer¬

Expanded text:
rem aestimo referendum, 375 qui derem aestimo referendum, 375 qui delictorum recordatione compungitur, ut ad satisfactionem redire mereatur; quod innumeris locis Scriptura testatur. Necessarie itaque de memdaeorum compunctos corde persecutus est, sicut de beato Stephano vel Paulo apostolo constat effectum. Vers. 16. Et ab eo. Adhuc de perfido populo dicit, quia dilexit maledictionem, tunc scilicet quando ait: Sanguis hujus super nos et super filios nostros . Quod eis provenisse manifestum est, qui contra Dominum impia voluntate durati sunt. Noluit autem benedictionem praedictus populus, quando a caeco illuminato interrogatus est: Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri ? At illi quasi maledicto acerrimo provocati responderunt: Tu sis discipulus ejus; nos autem Moysi discipuli sumus. Quo dicto prolongata est ab eis benedictio, quando illis derelictis venit ad gentium fidem; sicut dicit Apostolus: Vobis quidem oportebat loqui ver
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ñ potest inuenire: qͥ eã aliis
contẽpsit imꝑtire. sicut scriptũ ẽ.
B̾eati misericordes: qm̃ ipsis mi¬
serebit᷑ ds. Sed quamuis ad sin¬
głarẽ numerũ reuersus sit: ad¬
huc tamen intelligere debemꝰ
pͦpłm iudeoꝵ: quia misericordiam
ñ fecit apłis uel fidelibꝰ xp̃i quan¬
do eos post passionẽ dñi iniqua
ꝑsecutione uexauit: quia istud
de uida ñ potest intelligi. quan¬
do ante crucifixionẽ dñi de hac
luce transiuit. & ad fligere ñ po¬
didit. & istud adhuc de iudeo ẽ
trucidauit. Per seqͥ plerũq facit
homines aut diuiciarũ ambitꝰ
aut suꝑbiȩ odiosa iactantia pͥau¬
perẽ uero & mendicũ insequi:
sola seuicia ẽ. Cuiꝰ nec honor
querit᷑: nec habundantia faculta¬
tis ambit᷑. More aũt suo a natura
humanitatis adsũptȩ. pauperẽ se
dñs & mendicũ esse cõmemorat.
Mendicus de nr̃o: diues de suo. si
ipso capite dici ñ posse ñ arbitror.
quia tale non occurrit exẽplum:
sed magis conpunctũ ad peccato¬

Expanded text:
tatem non potest invenire qui eam aliis contempsit impendere, sicut scriptum est: Beati misericordes, quoniam ipsis miserebitur Deus . Sed quamvis ad singularem numerum reversus sit, adhuc tamen intelligere debemus populum Judaeorum, qui misericordiam non fecit apostolis vel fidelibus Christi, quando eos post passionem Domini iniqua persecutione vexavit: quia istud de Juda non potest intelligi, quando ante crucifixionem Domini de hac luce transivit; et affligere non podidit. Et istud adhuc de Judaeorumtrucidavit. Persequi plerumque facit homines, aut divitiarum ambitus, aut superbiae odiosa jactantia. Pauperem vero et mendicum insequi sola saevitia est, cujus nec honor quaeritur, nec abundantia facultatis ambitur. More autem suo a natura humanitatis assumptae pauperem se Dominus et mendicum esse commemorat. Mendicus de nostro, dives de suo, sicipso Capite dici posse non arbitror, quia tale non occurrit exemplum; sed magis compunctum ad peccato
Abbreviated transcription (Latin):
tu es petrus & suꝑ hanc petram
edificabo eccłiam meã: sic iterũ
mn uno pessimo. multi detestabi¬
les continent᷑. Petrus enĩ gerit
eccłe tipũ: iudas uero dampnan¬
de babilonie portat imaginẽ.
Unde merito posteum de ꝑfidis
dicit : quia ipsũ scelerati malis
facinoribꝰ subsequunt᷑. Fiant gͦ
peccatores contra dominũ semꝑ.
quando a regno eiꝰ alienati.
in gehenne contrarietatẽ iusti¬
cia faciente mittendi sunt. Nã
cũ dñs sit ȩt̃na beatitudo. con¬
tra ipsũ fieri bene dicit᷑ qͥ per¬
henu ultione dãpnat᷑. Disperit
aut̃ de terra uiuentiũ: qͥ inbeata
patria ñ uidet᷑. Nec in cõmemora¬
tionẽ ueniunt. quando nullã ul

Expanded text:
Tu es Petrus, et super hanc petram Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam : sic iterum in uno pessimo multi detestabiles continentur. Petrus enim gerit Ecclesiae typum, Judas vero damnandae Babyloniae portat imaginem. Unde merito post eum de perfidis dicit, quia ipsum scelerati malis facinoribus subsequuntur. Fiunt ergo peccatores contra Dominum semper, quando a regno ejus alienati in gehennae contrarietatem, justitia faciente, mittendi sunt. Nam cum Dominus sit aeterna beatitudo, contra ipsum fieri bene dicitur, qui perenni ultione damnatur. Disperit autem de terra viventium, qui in beata patria non videtur. Nec in commemorationem veniunt, quando nullam
Abbreviated transcription (Latin):
trũ eiꝰ in conspectu dñi. & pecca.¬
tum matͥs eius ñ deleat᷑. Pertro¬
pologiã dicit᷑. in memoriã dñi
peccata redire maloꝵ: ut & no
parentũ erroribꝰ torqueat᷑. Pris¬
coꝵ enĩ peccatis sicut sepe dixi¬
mus. ita qͦreus ẽ: quando eoꝵ
sceleribus sequacissimꝰ inuenit᷑.
In conspectu dñi. io est in discep.¬
tatione udicii: qm̃ dũ peccata dñs
respicit. auctores eoꝵ sine dubitati¬
one percellit. Inde & ꝓpħa clamat.
Auerte faciem tuã a peccatis meis.
Peccatũ uero matris eiꝰ est: sina¬
goge. nota ꝓteruitas. ut & ꝓphetas
occideret: ne ab ipsis demonũ sa¬
crificiis abstineret. Sacrilegi enĩ
iudȩ traditoris. illã partẽ dicit
esse genitricẽ. ñ que uiros scõs ꝓtu¬
lit. s que innocentiũ sanguinẽ
fudit. fiant contra dñm sẽꝑ & dis¬
pereat de terra memoria eoꝵ.
Nunc pluralem numerũ ponit.
quia iudeos mauult contumaces
intelligi. Nã sicut in uno scõ mul¬
tos beatos aduertimꝰ ut ẽ illud.

Expanded text:
rum ejus in conspectu Domini, et peccatum matris ejus non deleatur. Per tropologiam dicitur, In memoriam Domini peccata redire majorum; ut et parentum erroribus torqueatur. Priscorum enim peccatis sicut saepe diximus ita quis reus est, quando eorum sceleribus sequacissimus invenitur. In conspectu Domini, id est in disceptatione judicii: quoniam dum peccata Dominus respicit, auctores eorum sine dubitatione percellit. Inde et propheta clamat: Averte faciem tuam a peccatis meis . Peccatum vero matris ejus, est Synagogae nota protervitas, ut et prophetas occideret, nec ab ipsis daemonum sacrificiis abstineret. Sacrilegi enim Judae traditoris illam partem dicit esse genitricem, non quae viros sanctos protulit, sed quae innocentium sanguinem fudit. pereat de terra memoria eorum. Nunc pluralem numerum ponit, quia Judaeos mavult contumaces intelligi. Nam sicut in uno sancto multos beatos advertimus, ut est illud:
Abbreviated transcription (Latin):
dicturus ẽ. Deinde plurali nume.¬
ro miscet & impios iudeos. qui fi¬
lii ipsi imitatione sceleris extite.¬
runt. Qua ꝓpt̾ certissimꝰ futuroꝵ
p̃dicit supͣ iudã traditorẽ. constitu¬
endũ esse diabolũ. Qui merito pec¬
cator dicit᷑ qm̃ delictũ traditionis
ab ipso sũpsit initiũ. Et ne forsitan
dubitares de quo diceret᷑.
adiectũ ẽ. W diabolus stet ad dex¬
tris eius. Scilicet quia nulla
meruit. confessione saluari.: s
desperatione maloꝵ laqueo prȩ¬
focatꝰ occubuit. Nec potuit dexte¬
ra sinistre partis sapiebat. Sic enĩ
unus qͥsq facere significat᷑. qualis
ẽ ille qͥ eiꝰ dexteram tenet. ut est
illud in malo. Dextera eoꝵ dexte¬
ra iniqͥtatis. In bono. ꝓuidebam
dño in conspectu meo sẽꝑ: qm̃
ad dextris ẽ mͥ Qua ꝓpt̾ his signi

Expanded text:
dicturus est. Deinde plurali numedicturus est. Deinde plurali numero miscet et impios Judaeos, qui filii ipsius imitatione sceleris exstiterunt. Quapropter certissimus futurorum praedicit supra Judam traditorem constituendum esse diabolum; qui merito peccator dicitur, quoniam delictum traditionis ab ipso sumpsit initium. Et ne forsitan dubitares de quo diceretur, adjectum est, et diabolus stet a dextris ejus; scilicet quia nulla meruit confessione salvari, sed desperatione malorum laqueo praefocatus occubuit; nec potuit habea sinistrae partis scelera sapiebat. Sic enim unusquisque facere significatur, qualis est ille qui ejus dexteram tenet, ut est illud in malo: Dextera eorum, dextera iniquitatis ; in bono: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dextris est mihi . Quap
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt aduersũ me mala ꝓ bonis:
& odiũ ꝓ dilectione mea. In his duo¬
bus uersibus. facienda ẽ rerũ po¬
sitarũ distincta separatio: ut ea
quȩ occulte dicta sunt manife.¬
stius innotescant. Tribus gͥ modis
peccatũ omne contrahim᷑. Primꝰ
delictoꝵ grad ẽ. ñ reddere bona
ꝓbonis. Scd̾s reddere mala pro
malis. Tertiũ extremũ ẽ uitioꝵ
tribuere mala ꝓbonis. Contra
tali numero laudabilia ꝑagunt᷑
impendere bona ꝓbonis. Sccd̃o.
malũ ꝓ malo ñ reddere. Tertiũ
ꝑfectissimũ uirtutis genꝰ ẽ: bonũ
ꝓ malo tͥbuere. Et nota qm̃ sicut
iudȩi extremã illã uiciosissima
partẽ facere decreuerunt: ut cũ
diligere debuissent. ad odia iniqͦ
ꝓsilirent: ita dñs sumũ illud bonũ
ꝑfecta pietate restituit: ut in cru¬
ce positꝰ. ꝓ illis oraret qͥ eũ decre¬
uerunt impia uoluntate trucida
bolus stet ad dextris er. Uenit ad
sccłam partẽ. in qua primũ de iu¬
da maloꝵ omĩum capite multa

Expanded text:
suerunt adversum me mala pro bonis, et odium pro dilectione mea. In his duobus versibus facienda est rerum positarum distincta separatio, ut ea quae occulte dicta sunt manifestius innotescant. Tribus igitur modis peccatum omne contrahitur. Primus delictorum gradus est, non reddere bona pro bonis. Secundus reddere mala pro malis. Tertium extremum est vitiorum, tribuere mala pro bonis. Contra, tali numero laudabilia peraguntur, impendere bona pro bonis; secundo malum pro malo non reddere; tertio perfectissimum virtutis genus est, bonum pro malo tribuJudaei extremam illam vitiosissimam partem facere decreverunt, ut cum diligere debuissent, ad odia iniqua prosilirent: ita Dominus summum illud bonum perfecta pietate restituit; ut in cruce positus pro illis oraret qui eum decreverunt impia voluntate trucidare. bolus stet a dextris ejus. Venit ad secundam partem, in qua primum de Juda malorum omnium capace multa
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Qui episcopatũ desiderat.:
ꝓpt̃ istud ñ tã honoris ẽ quã labo¬
ris. Alã qͥ alios speculandos suscipit
se iugi debet excubatiõe conspice¬
re: ut ñ illi contingat qͦd dicit
apłs. Ne alus predicans ipse repro¬
bus efficiar. Illud q meminisse noꝰ con¬
uenit ĩ actibꝰ apłoꝵ euidentissime
declaratũ hunc uersum de iuida
esse conscriptũ. dit enĩ petrus.
Uiri frẽs oportet impleri scriptu¬
ram quã predixit sp̃s sc̃s ꝑ os

Expanded text:
desiderat, omen istud non tam honoris est quam laboris. Nam qui alios speculandos suscepit, se jugi debet excubatione conspicere, ut non illi contingat quod dicit Apostolus: Ne aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Illudque meminisse nos convenit in Actibus apostolorum evidentissime declaratum, hunc versum de Juda esse conscriptum; ait enim Petrus: Viri fratres, oportet implere Scripturam, quam praedixit Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
potuit afferre cõpendiũ. s magis¬
ad detestabilẽ pullulauit interitũ
Nã sicut iusti gratis amant dñm
cũ eũ ꝓpt̾ se tantũ diligunt. ñ ꝓpter
aliqͦd tẽporale beneficiũ querunt:
ita impii gratis execrant᷑: quia cau¬
sã iusti odii repperire ñ possunt.
sicut & insexagesimo octauo psal¬
mo dictũ ẽ. Multiplicat sunt suꝑ
capillos capitis mei: qͥ oderunt me

Expanded text:
potuit afferre compendium, sed magispotuit afferre compendium, sed magis detestabilem pullulavit interitum. Nam sicut justi gratis amant Dominum, cum eum propter se tantum diligunt, non propter aliquod temporale beneficium quaerunt: ita impii gratis exsecrantur, quia causam justi odii reperire non possunt; sicut et in sexagesimo octavo psalmo dictum est: Multiplicati sunt super capillos c
Abbreviated transcription (Latin):
cet᷑ aduersũ. Apertũ itaq oscon¬
tumelias designat quas ꝑtulit a
iudeis. Sed hic singłarẽ numerũ
ido ponit: quia sicut sepe dictũ ẽ
pͦpłm utroq modo appellarifas ẽ.
Uã licet nomine unꝰ audiat᷑ in¬
tellectu tamen plurimi esse nos¬
cunt᷑ Seqͥt᷑. Locuti st̃ aduersũ me
lingua dolosa Locuti sunt igit᷑ lin¬
gua dolosa: quando scãm dm̃ sum¬
plicitatẽ uerbis captiosissimis appe¬
tebant dicentes. Licet tͥbutũ dare
cȩsari: & illud. Magister. scimus qr
uerax es. Hec enĩ uerba subdola co
nibꝰ odii circũderunt me. tẽpus il¬
lud significat. quando iniqua conspi¬
ratione pilato dixerunt. Crucifige
crucifige. Nã sermones utiq odioꝵ
ñ ueritatis fuerunt: qͥ mortẽ in ma
neqͥssima personauit. Expugnaue¬
runt aut gratis: quando ante pre¬
sidem innocentis sanguinẽ falsis
accusationibꝰ impetebant. Gratis uͦ
dixit: quia factũ eoꝵ nullũ illis

Expanded text:
cetur adversum? Apertum itaque os, concetur adversum? Apertum itaque os, contumelias designat quas pertulit a Judaeis. Sed hic singularem numerum ideo ponit, quia sicut saepe dictum est populum utroque modo appellari fas est; nam licet nomine unus audiatur, intellectu tamen 373 plurimi esse noscuntur. Sequitur, Locuti sunt adversum me lingua dolosa. Locuti sunt igitur lingua dolosa, quando sanctam Domini simplicitatem verbis captiosissimis appetebant, dicentes: Licet tributum dare Caesari? Et illud: Magister, scimus quia verax es . Haec enim verba subdola cognibus odii circumdederunt me, tempus illud significat quando iniqua conspiratione Pilato dixerunt, Crucifige, crucifige . Nam sermones utique odiorum, non veritatis fuerunt, qui mortem immacerba nequissima personabat. Expugnaverunt gratis, quando ante praesidem innocentis sanguinem falsis accusationibus impetebant. Gratis vero dixit, quia factum eorum nullum illis
Abbreviated transcription (Latin):
petit ꝑ id qͦt formã serui ẽ digna¬
tus adsumere. ut laudem eiꝰ re¬
surrectionis silere ñ faciat pat̃:
qͥ scdm carnis humilicatẽ iudeoꝵ
erat conuicia dura passurus. Hoc
est enĩ laudem meã ne taceas.
id est ne tacere facias. Est enĩ de¬
cora diuersitas: ut qm̃ inimic
mendacia loquebant᷑. contra ees¬
contra eos toto orbe ueritatis
testimonia canerent᷑. Sic enĩ il¬
los ꝑ głam suȩ resurrectionis con¬
iunci desiderat. ut reatũ ꝓpͥe per¬
uersitatis agnoscant. & celeriꝰ re¬
currant. ad remedia confessionis.
ne in ȩt̃num perire debeant con¬
tumaces. Quȩ figura dicit᷑ sincͥri¬
sis idest collatio: quȩ fit quando
cõparatione quadã iustiorẽ cau¬
sam nrãm quã aduersarii demon¬
stramꝰ. Sed ista laus certa erat. quia
de ueritate manabat. Sermo aũt
ille falsissimꝰ cognoscebat᷑ esse. qͥ
de ore dolosi & ꝑfidi ꝓbabatur
exire. Nã quẽ ad modũ pocest
dici uerũ: qͦd ipsi ueritati do¬

Expanded text:
petit per id quod formam servi est dignatus assumere; ut laudem ejus resurrectionis silere  ed., sileri non faciat Pater, qui secundum carnis humilitatem Judaeorum erat convicia dura passurus. Hoc est enim, Laudem meam ne taceas, id est ne tacere  ed., taceri facias. Est enim decora diversitas; ut quoniam inimici mendacia loquebantur, contra eos toto orbe veritatis testimonia canerentur. Sic enim illos per gloriam suae resurrectionis convinci desiderat, ut reatum propriae perversitatis agnoscant, et celerius recurrant ad remedia confessionis, ne in aeternum perire debeant contumaces. Quae figura dicitur syncrisis, id est collatio, quae fit quando comparatione quadam justiorem causam nostram quam adversarii demonstramus. Sed ista laus certa erat, quia de veritate manabat. Sermo autem ille falsissimus cognoscebatur esse, qui de ore dolosi et perfidi probabatur exire. Nam quemadmodum potest dici verum, quod ipsi veritati do