comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eũ cũ iniqͥs angłis retinere tẽptauit
Nichilq suũ in eo repꝑiens: confusꝰ
abscessit: Quid gͦ de nob̾ peccatorib
erit: si tantũ sacerdotẽ uoluit pars
iniqua nocere: Hȩc sacerdote loqͣn¬
te. nota uit tempꝰ archidiaconꝰ tu¬
ronũ Imisit uelocit᷑: qͥ hȩc diligent᷑
inqͥreret: Qui ueniens eo die horaq
manifestissime cognouit transisse
beatũ uirũ: qͦ sc̃s seuerinꝰ audiuit
psallentiũ drũ: S & si ad seueri
recurramꝰ historiã: ipsa hora eum
redolent: mediolanensi urbi prȩͣ
diei. ista erat consuetudo: ut ueni¬
ens lector cũ libro. ñ antea legere
p̃sumeret: quã sc̃s nutu iussisset
factũ est ut illa die dñica ꝓpħica
lectione iã lecta: ante altare stante
qͥ lectionẽ beati pauli ꝓferret᷑. bea¬
tissimꝰ antistes ambrosiꝰ suꝑ scm̃ al¬
tare obdormiret: Qd̃ uidentes multi
cũ nulł eũ penitꝰ excitare p̃sumeret:

Expanded text:
eum cum iniquis angelis retinere tentaviteum cum iniquis angelis retinere tentavitnihilque suum in eundem repperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tantum sacerdotem voluit para iniqua nocere?' Haec sacerdote loquente, notatum tempus, archidiaconus Turonus misit velociter qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eum diem horamque manifestissime cognovit transisse beatum virum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed si ad Severi recurramus historiam, ipsa hora eum redolent, Mediolanensi civitati prdiei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis ep̃c̃. uir honestę uitȩ
& ꝑ cuncta laudabilis: dũ die do¬
minico loca scã ex consuetudine¬
cireuiret: illa hora qua uir beatꝰ
obut. audiuit choꝵ canentiũ in
sublimi Uocatoq archidiacono: ĩnt̾¬
rogat si aures eiꝰ ꝑcuterent uoces.
qͣs ale attentiꝰ audiret: Respondit:
Nequaꝗͣ: Tunc ille. Diligent̃ inqͥt
ausculta. Archidiaconꝰ aut̃ cȩpit
collũ sursũ extendere. aures erigere:
& suꝑ sũmos articulos baculo susten¬
tante. stare: S credo eũ ñ fuisse
equalis meriti: a qͦ hec ñ merebant᷑
audiri :Tunc ꝓstrati t̾rȩ̨. ipse parit̃¬
diuina grã audire ꝑmittere: Frectis
aut̾rursũ interrogat senex: Quid
audis: Qui ait: Uoces psallentiũ tan¬
quã in cȩlo audio: sed quid sit ꝓrsus
ignoro: Cui ile: Ego ł qͥd sit narrabo
Domnꝰ m̃s martinꝰ ep̃s migrauit ex
hoc mundo: & nc̃ angłi canendo
eũ deferunt in excelsũ: Et ut parũꝑ
mora eẽt ut hȩc audirent᷑: diabolꝰ

Expanded text:
civitatis episcopus, vir honestae vitae et per cuncta laudabilis, dum die dominico loca sancta ex consuetudinecircuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, quas ille adtentus audiret. Respondit: 'Nequaquam'. Tunc ille: 'Diligenter', inquid, 'ausculta'. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere et super summis articulis, baculo sustentante, stare. Sed credo, eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae ipse paritdivina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senex: Quid audis? Qui ait: Voces psallentium tanquam in coelo audio, sed quid sit prorsus ignoro. Cui ille: Ego tibi quid sit narrabo. Dominus meus Martinus episcopus migravit ex hoc mundo; et nunc Angeli canendo eum deferunt in excelsum. Et ut parumper morae esset, ut haec audirentur, diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
i consideretur in ista passi¬
one humana patientia: in¬
cipit esse incredibilis Si agnos¬
catur diuina potentia. desinit
ẽẽ mirabilis: Tanta crassabatur
crudelitas in martyris corpore: &
tanta tranquillitas ꝓferebat᷑ in
uoce: tantaq penarũ asperitas
seiuebat in menbris. ut mirũ in

Expanded text:
i consideretur in ista passione humana patientia, incipit esse incredibilis, si agnoscatur diuina potentia, desinit esse mirabilis. tanta grassabatur crudelitas in martyris corpore et tanta tranquillitas proferebatur in uoce, tanta poenarum asperitas saeuiebat in membris et tan
Abbreviated transcription (Latin):
portas penetrasti inferi: Si pecca¬
tum mortale cõmiseris : portas
mortis intrasti: Sed potens est ds̃.
qui exaltet te de portis mortis:
ut adnunties om̃s laudationes eiꝰ
in portis filię syon. Porte autem
eccłiȩ: portȩ castitatis sunt: St̃¬
portȩ iusticiȩ: quas iustꝰ intrare
consueuit dicens Aperitȩ mͥ por¬
tas iusticiȩ: & ingressus in eas:
confitebor dño: Sed ut porta
mortis. porta inferi. ita porta
iusticiȩ. porta dĩ est: Hȩc est enim
porta dni: iusti intrabunt ꝑ eã:
Et ideo fuge ꝑtinatiã delictoꝵ.
ne portȩ tͥ possint inferi p̃uale¬
re: Si enĩ dominatũ fuerit pec¬
catũ in te: mortis porta p̾ualu¬
it: fuge contentiones. dissensio¬
nes. strepitꝰ. tumultusq discor¬
diȩ: ne ꝑ portas has ingressus.¬

Expanded text:
portas penetrasti inferi. si peccaportas penetrasti inferi. si peccatum mortale conmiseris, portas mortis intrasti. sed potens est deus, qui exaltet te de portis mortis, ut adnunties omnes laudes eius in portis filiae Sion. portae autem ecclesiae portae castitatis sunt, portae iconsuevit dicens: Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino . Sed ut porta mortis, porta inferi: ita et porta justitiae, Dei porta est. Haec enim porta Domini, justi intrabunt per eam . Et ideo fuge pertinaciam delictorum, ne portae tibi possint inferi praevalere; si enim dominatum fuerit peccatum in te, mortis porta praevalebit. Fuge ergo contentiones, dissensiones, strepitus, tumultusque discordiae; ne portas mortis ingressu
Abbreviated transcription (Latin):
Nos estis lux mundi: Ego sum
panis uiuus: & nos om̃s unus
panis sumꝰ: Ego sum uitis uera.
& tibi dicit. plantaui te uitem
fructuosã. uitẽ om̃ẽ uerã Petra
sequenti petra: petra aut̃ẽ erat
xp̃c: Etiã discipulo suo huius
uocabuli grãm non negauit:
ut & ipse petrus quidẽ de pe-
Q tu petra sis: itaq non extra
te. sed intra te petrã requiras
Petra autẽ tua actus est: petra
tua mens est:uꝑ hanc petrã
edificabitur domꝰ tua: ut nullis
possit nequitiȩ spũalis reuerberari
ꝓcellis: Petra tua fides est: fund am̃tũ
est: fides ȩccłiȩ : Si petra fueris in
ȩccłia eris: quia ęccłia supra petrã
est: Si in eccłia fueris : portȩ inferi
non preualebunt tͥ: Porte inferi:
portȩ mortis sunt: Portȩ aut̃ mor¬
tis: portȩ eccłiȩ esse non possunt:
Que aut̃ sunt portȩ̨ mortis. hoc
est portȩ inferi. nisi singula qͣq
peccata: Si fornicatꝰ fueris: portã
mortis ingressus es Si fidẽ lẽseris:

Expanded text:
uos estis lux mundi. ego sum uos estis lux mundi. ego sum panis uiuus et: nos omnes unus panis sumus. ego sum uitis uera et tibi dicit: plantaui te uitem fructuosam omnem ueram. petra sequenti petra, petra autem erat Christus —: etiam discipulo suo huius uocabuli gratiam non negauit, ut et ipse sit Petrus, quod de petrut et tu petra sis. itaque non extra te, sed intra te petram require. petra tua actus est, petra tua mens est. supra hanc petram aedificatur domus tua, ut nullis possit nequitiae spiritalis euerberari procellis. petra tua fides est, fundamentum est fides ecclesiae. si petra fueris, in ecclesia eris, quia ecclesia supra petram est. si in ecclesia fueris, portae inferi non praeualebunt tibi. portae inferi portae mortis sunt, portae autem mortis portae esse ecclesiae non possunt. quae autem sunt portae mortis, hoc est portae inferi nisi singula quaeque peccata? si fornicatus fueris, portas mortis ingressus es. si fidem laeseris,
Abbreviated transcription (Latin):
efert tam̃.X.
quid sibi uelit. qd̵ non aliũ
t̾urba õpmabatur. nisi aut heliã.
aut hieremiã. aut iołm baptis¬
tã Aut heliam forte qui raptus¬
Ille rapit᷑. iste regredit᷑. Iile in celũ
rapitur. iste rapinã non arbitra¬
tus est: esse se equalẽ dõ : Ille petĩ¬
tis ignib undicat᷑. hic ꝑsequu¬
tores suos maluit sanare quam
perdere: Cur aut̃ hieremiã pu¬
tabant: fortasse quia scificatꝰ
in uulua est: sed ñ hic hieremias:
Iue scĩficatur: iste scĩficat.: Iilius scifi¬
eatio cepit ex corpore: Hic sc̃s ex scõ:
quia in matris utero positus. dñi
presentiã sentiebat: Sed non ioħs¬
hic Ille adorabat in utero: hic ad¬
orabatur: Ille baptizabat in aqua:
bat: hic peccata donabat Et idõ
petrus non expectabat populi
sententiã: sed suã prompsit di¬
cens: Tu es xp̃c filius dĩ uiui: qui
est semꝑ. nec cepit ut esset: & eẽ
non deficit:
agna autẽ xp̃i grã. qͥ omĩa
prope uocabula sua. disci¬
pulis nomen indulsit dicens:

Expanded text:
efert tamen quid sibi uelit quod non alium turbae opinabantur nisi aut Helian aut Hieremiam aut Iohannem Baptistam. et Helian forte, quia raptuille rapitur, iste regreditur; ille inunam rapitur, iste rapinam non arbitratus est esse se aequalem deo; ille petitis ignibus uindicatur, hic persecutores suos maluit sanare quam perdere. cur autem Hieremiam putabant? fortasse quia sanctificatus in uulua est. sed non hic Hieremias. ille sanctificatur, iste sanctificat; illius sanctificatio coepit ex corpore, hic sanctus ex sancto. quia in matris utero positus domini praesentiam sentiebat? sed non hic Iohannes. ille adorabat in utero, hic adorabatur; ille baptizabat in aqua, bat, hic peccata donabat. Et ideo Petrus non exspectauit populi sententiam, sed suam promsit dicens: tu es Christus filius dei uiui. qui est semper est nec coepit ut esset et non deficit. magna autem Christi gratia, qui omnia prope uocabula sua discipulis nomen indulsit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
erga suꝑos: ac suꝑ inferosꝑ distric¬
tionẽ: Unde plurima scripta sunt
exemploꝵ argumenta: de quibus
magni patris basilii misit scm̃ angłm.
notissima est: Illa etiã te qͦq qͦndã¬
o peccator theophile penitentẽ &¬
se supplicit̾ inuocantẽ: ab ipsis di¬
aboli faucib potent̃ eripuit: Sed
quid grauemur huiꝰ lapsi repara¬
tionẽ paucis uerbis effari. cũ au

Expanded text:
erga superos, ac super inferos per discreerga superos, ac super inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus um magni Patris Basilii misit sanctum angenotissima est. Illa etiam te, o peccator quondam Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit. Sed quid gravemur hujus lapsi reparationem paucis effari, cum au
Abbreviated transcription (Latin):
um gͦ uirtutib supradictis facta
eius plena sint atq dicta: mani¬
festum est non solũ attestatione an¬
gelica: sed etiã rerũ argumento. nul¬
lũ genus uirtutis. beatissimȩ uirgi¬
ni defusse: Depromebant itaq uir¬
tutes. in cogitatione & affectu cordis
eius. in effabilẽ armoniã: quã ipsa
creatrix & inhabitatrix eiꝰ dĩ sapi¬
entia. delectabatur audire: Chorus¬
cabant foris in suꝑficie sermones
& actus: unde merito possent ho¬
mines głificare dm̃. & exempla sa¬
lutis assumere: Tali gͦ tanteq per¬
sonȩ. quid tandẽ ad honoris cumu¬
lum potuit accedere maius eo. qd̾
dĩ filium uirgo concepit. uirgo
mat᷑ edidit : Hac nempe dignitate
uenerabilis facta est: ipsis quoq
nifesto declarauit ille magnꝰ atq
fortis archangelus gabrieł. qͥ eã
anteꝗͣ. dĩ mat̾ fieret quia futurã
nouerat: tanta ueneratione salu¬
tando p̃uenit: Hac eadẽ dignitate
facta est etiã imꝑiosa scd̾m caritatẽ

Expanded text:
go virtutibus supradictis facta ejus plena sunt atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum virtutis beatissimae Virgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis accipere. Tali ergo tantaeque personae, quid tandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis facta est ipsis quoque nifesto declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta veneratione salutando praevenit, hac eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uid est gͥ petre quod habes:
habes plane Et non audeo
dicere centuplo optinere: diço ta¬
men sine multiplicatione calculi
possidere. Dicis enĩ: Qd̃ aut̃ ha¬
beo hoc tͥ do: in nomine iħu xp̃i
surge & ambula: O felix possessio:
ꝑfecta portio: Non t̃rena largiris.
sed nature opus rependis: & uiti¬
osi partus dampna restauras:
Claudũ natũ ingredi iuibes. & ui
rum adultȩ etatis: incessu rudi
incitas. Has opes tribuit: cui ds̃
portio est: Nouit & paulꝰ diuittias
głȩ suȩ dicens: Michi aut̃ ab sit
głari. nisi in cruce dni nr̃i iħu

Expanded text:
ur istud, Petre, quod habes? habes plane, et non audeo dicere plus te centuplo obtinere; dico tamen te sine multiplicatione calculi possidere. dicis enim: quod habeo, hoc tibi do: in nomine Iesu Christi surge et ambula. o felix possessio, o perfecta dei portio! non terrena largiris, sed naturae opus rependis et uitiosi partus damna restauras.. claudum natum ingredi iubes et multae aetatis uirum incessu rudi incitas. has opes tribuit, cuius deus portio est. nouit et Paulus diuitiae suae glorias dicens: mihi autem absit gloriari nisi in cruce domini mei
Abbreviated transcription (Latin):
in holocaustũ dñi legit᷑ obtulisse:
& in plerisq legis cerimoniis qui
mundandus esset. ꝑ has uidebatur
mundari: Columba gͦ simplicita¬
tem. turtur indicat castitatem:
Quia & columba simplicitatis &
castitatis amator est turtur: ita
ut si coniugẽ casu ꝑdiderit. non
aliam ultra querere curet: Unde
in laudib eccłiȩ loquit᷑ dñs Pul¬
chrȩ sunt genȩ tuę: sicut genȩ¬
turturis Et iterum: Ecce tu pul
chra es amica mea. ecce tu pulcra:
impudicitiȩ peste. castã se custo¬
dit & immunẽ Oculos habet co¬
lumbarũ. qui nulli nocere desi¬
derans: etiã inimicos simplici a¬
more contuetur. XI.

Expanded text:
in holocaustum Domino legitur obtulisse, in holocaustum Domino legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui mundandus esset, per has jubebatur mundari. Columba ergo simplicitatem, turtur indicat castitatem; quia et columba simplicitatis, et castitatis amator est turtur, ita ut si conjugem casu perdiderit, non aliam ultra quaerere curet. Unde in laudibus Ecclesiae loquitur Dominus: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis . Et iterum: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra,impudicitiae peste castum se custodit et immunem; oculos habet columbarum, qui nulli nocere desiderans, etiam inimicos simplici amore contuetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ita etiã beata genitrix illius quȩ
singulari priuilegio supra legem
fuit. ꝓ ostendendo tam̃ humilita¬
tis exemplo: legalib subdi ñ refũ¬
git institũtis. uixta illud uiri sa¬
pientis Quanto magnꝰ es: humi¬
lia te in om̃ibus Et ut darent
hostiam scd̾m quod dictũ est in
lege dñi: par. turturũ aut duos
pullos columbarũ: Hostia hȩc pau¬
perum erat: Precepit quippe dñs
in lege. ut qui possent agnum ꝓ
filio uel filia. simul & turturem
siue columbã offerrent: Qui uero
non sufficeret ad offerendũ agnũ
duos iam turtures uel duos columbe
pullos offerret:
lutis. non solum homo cum ds̃
esset. sed etiam cũ diues esset pau¬
per fieri dignatus est ꝓ nobis: ut
nos sua pauꝑtate simul & humani¬
tate. diuitiarum & diuinitatis suȩ
donaret esse participes: Sed libet
paulisꝑ intueri: cur hȩ maximȩ
uolueres in hostiam dñi iubent᷑
offerri: Nam & abraham patriar¬
cha tanto ante legem tempore. has

Expanded text:
ita etiam beata genitrix illius, quae ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus . Et ut darenthostiam secundum quod dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos columbae pullos offerret. lutis, non solum homo fieri, cum Deus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate, simul et humanitate divitiarum, et divinitatis suae donaret esse participes. Sed libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini jubentur offerri. Nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tempore has
Abbreviated transcription (Latin):
pli ingressu suspendi: donec octo¬
gesimo natiuitatis die que dies
purgationis eius uocabat᷑. illo se
suamq sobolẽ hostus scificatura
ueniret. ac sic demũ ad thoꝵ uiri
libera redire deberet:
diligentiꝰ uerba legis quȩ ꝓposuimꝰ.
& iudebimus aꝑtissime. quã beata
dĩ genitrix & ꝑpetua uirgo maria.
simul cum filio quẽ genuit: ab om̃i
fuerit legis subiectione liberrima:
Cũ enĩ dicat lex. mulierẽ quȩ sus¬
cepto semine peperisset immundã
decerni. &. ꝑ longa tempora simul
cum ꝓle quã genuisset oblatis uie¬
timis debere mundari: patet pro¬
fecto. quia illã quȩ sine uirilis sus¬
ceptione seminis uirgo peperit. una
cum filio qui natus ẽ ei: neq im¬
mundã describat. neq ꝑ hostias sa¬
lutares doceat esse mundandã. sed
sicut dñs ac saluator nr̃ qui diui¬
nitatis legem dedit. apparens in
homine fieri uoluit sub lege: ut
eos qui sub lege erant redineret.
ut adoptionẽ filioꝵ reciperemus:

Expanded text:
pli ingressu suspendi, donec octopli ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera redire deberet. diligentius verba legis quae proposuimus, et videbimus apertissime quam beatissima Dei genitrix, et perpetua virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus;
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ genitricis eiꝰ humilitate dedicatã
sacra euuangelii lectio designat: expo¬
nens eos qui nichillegi debebant. im¬
plendis legalib ꝑ om̃ia se subdidisse
decretis: Sic enim modo cũ euuan-¬
geliũ legeretur audiuimꝰ: Postquã
impleti sunt dies purgationis eius
uidelicet matris illius scđ̾m legem
moxsi: tulerunt illũ in hierłm. ut
sisterent eum dño. sicut scriptũ est
in lege dñi: quia om̃e masculinũ
ad aperiens uuluã. scm̃ dño uoca¬
bitur: Precepit namq lȩx:. ut mu¬
lier quȩ suscepto semine peperisset
filium immunda esset septẽ dieb:
am alios triguita dies ab ingressu
templi. ac uiri thoro abstineret. do¬
nec quadragesimo natiuitatis
die. filium cum hostuis ad tẽplũ
dñi deferret: Primogenitũ autẽ
omne masculini sexus scm̃ dño uo¬
cari: atq ideo munda quȩq of¬
ferri dõ. immũda aut̃ mundis
nã peperisset muller. immunda
fieri iuissa est quatuordecĩ diebus:
& sexaginta & sex dieb aliis a tẽ¬

Expanded text:
ricis ejus humilitate dedicatum sacra Evangelii lectio designat, exponens eos qui legi nihil debuerant, implendis se legalibus per omnia subdidisse decretis. Sicut enim modo cum Evangelium legeretur, audivimus, Postquam impleti sunt dies purgationis ejus videlicet matris illius secundum legem Moysi, tulerunt illum in Jerusalem, ut sisterent eum Domino, sicut scriptum est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Praecepit namque lex ut mulier quae suscepto semine peperisset filium, immunda esset septem diebus,am alios triginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die filium cum hostiis ad templum Domini deferret: primogenitum autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda autem nam peperisset mulier, immunda fieri jussa est quatuordecim diebus, et sexaginta sex aliis diebus a tem
Abbreviated transcription (Latin):
moremini: cũ multo utiliꝰ mul¬
toq sit dignius ad beatissimi pe¬
tri apłi głam contẽplandã aci¬
em mentis attollere: & hunc di¬
em in illius potissimũ uenerati¬
one celebrare: qui tã copiosis ẽ.
rigationib inundatus. ut cum
multa solus acceperit: nichil in
quẽquã sine ipsius participatio¬
ne transierit: Uerbũ caro factũ
iam habitabat in nobis. & ad
humauũ genus reparandũ. totũ
se xp̃c impenderat: Nichil indis¬
positũ sapientiȩ. nichil erat ar¬
diũ potestati: famulabant᷑ ele¬
menta. angelici sp̃s seruiebant.
nec ullo modo poterat inefficax
esse sacramentum: qd̾ simul ipsiꝰ
deitatis unitas operabat᷑ & tri¬
nitas:

Expanded text:
moremini, cum multo utilius mulmoremini, cum multo utilius multoque sit dignius ad beatissimi Petri apostoli gloriam contemplandam, aciem mentis attollere, et hunc diem in illius potissimum veneratione celebrare, qui tam copiosis est mundationibus mundatus, ut cum multa solus acceperit, nihil in quemquam sine ipsius participatione transierit. Verbum caro factum, jam habitabat in nobis , et ad humanum genus reparandum, totum se Christus impenderat. Nihil indispositum sapientiae, nihil erat arduum potestati. Famulabantur elementa, angelici spiritus serviebant, nec ullo modo poterat inefficax esse sacramentum, quod simul ipsius deitatis unitas operabatur et trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
unctio consecrat sacerdotes: ut
preter istam spetialẽ nr̃i minis
terii seruitut᷑e: uniuersi sp̃uales
xp̃iani agnoscant se regii generis:
& officii ẽẽ consortes sacerdotalis
Quid enĩ tam regium: quã subdi¬
tũ dõ animũ corporis eẽ rectorẽ:
Et quid tã sacerdotale. quã uoue¬
maculatas hostias pietatis. de
altari cordis offerre: Qd̃ cum
om̃ib ꝑ gram dĩ cõmune sit fac¬
tum: religiosũ nobis atq lauda¬
bile est. hodie prouectioni ur̃ȩ
de proprio patrono gaudere:
Et quãquã in toto eccłie corpore
apostolici celebirtur pontificii sacra¬
mentum: nobis tamen est spetialiꝰ
gaudendũ. quod effusũ benedicti¬
onis unguentũ copiosius in superi
ora profluxit: & non partius in
sferiora descendit: .i.
Ium itaq dilectissimi de con¬
sortio istius muneris magna
sit materia cõmuniũ gaudiorũ.
uerior tamen nobis & excellentior
erit causa letandi. si non in nr̃ȩ
humilitatis consideratione re¬

Expanded text:
unctio consecrat sacerdotes, ut unctio consecrat sacerdotes, ut praeter istam specialem ministerii nostri servitutem, universi spirituales Christiani agnoscant se regii generis et officii esse consortes sacerdotalis. Quid enim tam regium, quam subditum Deo animum corporis esse rectorem? Et quid tam sacerdotale, quam vovemaculatas hostias pietatis de altari cordis offerre? Quod cum omnibus per gratiam Dei commune sit factum, religiosum nobis atque laudabile est hodie provectioni nostrae, de proprio patrono gaudere. Et quanquam in toto Ecclesiae corpore, apostolici celebretur pontificii sacramentum, nobis tamen est specialius gaudendum, quod effusum benedictionis unguentum copiosius in supora profluxit, sed non parce etiam in inferiora descendit. CAP. II. Cum itaque, dilectissimi, de consortio istius muneris magna sit nobis materia communium 16 gaudiorum, verior tamen nobis et excellentior erit causa lhumilitatis consideratione re
Abbreviated transcription (Latin):
audeo dilectissimi
de religioso ur̃ȩ de¬
uotionis affectu. &
ideo grãs ago: qd in
uobis pietatẽ xp̃ianȩ unitatis
agnosco Sicut enĩ ipsa frequen¬
tia ur̃a testatur. intelligitis dieĩ
huius recursu. ad cõmunẽ leticiã
ꝑtinere. & honorẽ celebrare totius
gregis. ꝑ annua festa pastoris: Nm
licet uniuersa eccłia dĩ. distinctu
sit ordinata gradibus. ut ex di-¬
uersis menbris sacrati corporis sub¬
sistat integritas. om̃s tam̃ in xp̃o
unum sumus. nec quisꝗͣ ab alteriꝰ
ita est diuisus officio. ut non ad¬
s conexionẽ ꝑtineat capitis. cuiꝰ lib&
humilitas portionis:
n unitate gͥ fidei atq baptisma¬
tis dilectissimi. indiscreta nobis
sotietas. & generalis ẽ dignitas:
scđm illud beatissimi petri. cui iste
sermo debet famulari Et ipsi tan¬
quam lapides uiui suꝑedificamim
domus spirituales: sacerdotiũ scm̃.
offerentes spũales hostias. accepta¬
enĩ in xp̃o regeneratos : crucissig¬
num efficit reges: Scĩ uero sp̃s

Expanded text:
audeo, dilectissimi, de religioso vestrae devotionis affectu, et Deo gratias ago quod in vobis pietatem Christianae unitatis agnosco. Sicut enim ipsa frequentia vestra testatur, intelligitis diei hujus recursum ad communem laetitiam pertinere et honorem celebrare totius gregis per annua festa pastoris. Nam licet universa Ecclesia Dei disctinctis sit ordinata gradibus, ut ex diversis membris sacrati corporis subsistat integritas, omnes tamen in Christo unum sumus, nec quisquam alterius ita est divisus officio, ut non ad connexionem pertineat capitis, cujuslibet humilitas portionis. In unitate igitur fidei atque baptismatis, dilectissimi, indiscreta nobis societas et generalis est dignitas, secundum illud beatissimi Petri apostoli, cui iste sermo debet famulari: Et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini domus spirituales, sacerdotium sanctum, offerentes spirituales hostias, acceptaenim in Christo regeneratos, crucis signum efficit reges, sancti vero Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c sine dubio. qͥ suis discipłis ait: uos
uocatis me magist᷑ &. dñe: & benedi¬
citis: Sũ & enĩ Quȩ ẽ. etiã huiꝰ diũ fa¬
milia: Nimirũ illa ẽ. ꝙͣ. ipse dñs de ma¬
nu inunici redemit: & suo dñio man¬
cipauit: Hȩc aut̃ familia scã ẽ. ȩccłia
catholica: quȩ ꝑ orbẽ t̃rę copiosa fertili¬
tate diffundit᷑: & redẽptã se p̾cioso
diũ sui sanguine głatur: filiꝰ eiũ ho¬
minis sic̃ ipse ait uenit ñ ministͣri
s ministrare: & dare animã suã
redemptionẽ ꝓ multis Ipse ẽ: etiã pas¬
tor bonꝰ: qͥ ataniã suã posuit ꝓ ouib
siuis Grex gͦ boni pastoris: ipsa ẽ. fa¬
milia redemptoris ls matłuNU Con¬

Expanded text:
discipulis ait: Vos vocatis me magister et Domine, et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia; nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso Domini sui sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensato
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianis om̃ib appetendũ: ut unꝰqͥsq
deficere ñ delectet᷑ in peiꝰ: s om̃s ꝓficere
studeaimꝰ in meliꝰ. Arbores sumꝰ fr̃s:
Ipse fecunditatẽ donat ipse fruetifi¬
candi grãm subministrat: Pluuia dĩ
colit Dũ cõpluit. aufert a nob̾
ĩgnoratitię siccitatẽ: dũ colit. bene
uiuendi condonat ub̾tatẽ: Dũ cõpluit.
trã cordis nr̃i irrigat: dũ uͦ colit. de
ipsa t̾ra spinas & tribuos mundanȩ
cupiditatis exstirpat: Debemꝰ itaq fe¬
cundari cȩlestib pliuius: debemꝰ con¬
grua fructificatione manib suꝑni
respondere cultoris: Et si ñ posst̃ om̃s
arbores equales fructꝰ afferre: nulla
tam̃ debet in agro dnico sterilis per-¬
manere:
tentia cõminantis: qͣ dicit᷑. Om̃is
arbor quȩ ñ facit fructũ bonũ: exci¬
det᷑ & in ignẽ mittet᷑ Qd̾ si sterilitas
in ignẽ mittit᷑: rapacitas qͥd meret᷑:
aut qͥd recipiet qͥ alienũ tulerit̾.si sẽꝑ
ardebit. qͥ de suo ñ dederit: Et si ui¬

Expanded text:
s omnibus appetendum, ut unusquisque deficere non delectetur in pejus, sed omnes proficere studeamus in melius. 4. Arbores sumus, fratipse fecunditatem donat, ipse fructificandi gratiam subministrat. Pluvia Dei colit. Dum compluit, aufert a nobis ignorantiae siccitatem; dum colit, bene vivendi condonat ubertatem; dum pluit, terram nostri cordis irrigat; dum vero colit, de ipsa terra spinas et tribulos mundanae cupiditatis exstirpat. Debemus itaque fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro dominico sterilis permanere. 5. tia comminantis, qua dicitur: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur . Quod si sterilitas in ignem mittitur, rapacitas quid meretur? Aut quid recipiet qui alienum tulerit, si semper ardebit qui de suo non dederit? Et si ju
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinationis legerunt:.i¬
n ipsa aut̃ ciuitate ita p̾ualuerat
error gentiliũ: ut hospiciũ eis or qd̾
essent xp̃iani. ac humanitatis ueta¬
tate gentiliũ : ut sequentes doctoris
gentiũ magisteriũ. labore manuũ
sibi p̃sentis uitȩ necessaria ꝓuide¬
p̃uenert᷑. ut multi uidentes eoꝵ
oꝑa: mirarent᷑ parit̾ ac diligerent:
Iã & illud stupendũ.Ili.
impiis ualde erat miraculum:
ut cũ om̃ib pene elegantiꝰ oꝑarent᷑
Cartificibus: a nullo mercedẽ ꝑacti
oꝑis exigerent. coacti: Qua gen¬
tiles admiratione ꝑmoti. ita eoꝵ
mox sunt deuincti amore ÷ ut non¬
nulli eoꝵ. ñ tã necessitate artificii:
quã amore uerbi dĩ. ad beatos mar¬
tẏres uenirent frequent̃: Et ita suꝑ¬
na ꝑ eos oꝑante uirtute. multi re-¬
licto gentilitatis errore. abdicatisq
idolis manufactis: dm̃ uerũ quem
cito ad ꝑquirendũ eosrictiouarũ sue direx̃
impieratis ministtũ: A quo exquisiti: caltia¬

Expanded text:
grinaciones elegerunt . in qua quoniam ita preua| luerat error gentilium ut hospicium eis eo quod essent| christiani ac humanitas uetatate gentilium ut sequentes doctoris gencium| magisterium labore manu\u/m sibi presentes uitae| necessaria prouidepreuene| runt. Vt multi uidentes eorum opera mirarentur pa| riter ac diligerent. Nam illud stupendum impiis| ualde erat miraculum ut \cum/ omnibus pene elegancius| operarentur artificibus a nullo mercedem per“ac”ti| operis exigerint quoacticie qua gentiles admira| tione permoti . ita horum mox sunt deuincti amore| Vt nonnulli eorum non tam necessitati artificii quam| amore uerbi dei. Ad beatus martyres ueniebant.| frequenter. Et ita superna per eos operante uirtute.| Multi relicto gentilitatis errore abdicatisque| idolis manufactis. Deum uerum cete ad perquirendos eos. Ricio| uarum suae direxit impietatis ministrum a quo et qui| siti calcia
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatẽ suã leticie exultatio¬
ne p̾uenit. Et quã decuit fratres
ut de matre sterili nasceret᷑. qͥ
fecunditatẽ uirginis reuelabat:
qͣtinꝰ mirabilẽ partũ. mirabilit̃
natꝰ ostenderet: Re..
llud quã stupendũ. quãq mag¬
nificũ. qd̾ zacharias sacerdos pat̾
futurꝰ ꝓpħȩ. quia hoc ipsũ qd̾ ge¬
rebatur angło loquenti non cre¬
didit: usum loquendi amisit.
donec ꝓmissione cõpleta. natus
noui hominis preco: pat̾nę lin¬
guȩ uincula relaxaret: Os enĩ
ꝗd̾ angłs clauserat: ꝓmissus ab
angło filius reserauit: Nã cũ
de nuncupatione paruuli cog
trium: ꝓprietatẽ ueri nominis
eiꝰ qͣm angło dictante didicerat.
celesti tacitus expectabat. nati
uocabulũ loqueretur. & agnos¬
ceret anxius senex ꝑ eũ sibi red¬
ditũ. quẽ de se non crediderat
nasciturũ: Pc. I

Expanded text:
nativitatem suam laetitiae exsultationativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater futurus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cogntrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicerat, ceptione coelesti tacitus exspectabat, nati vocabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum.
Abbreviated transcription (Latin):
In tantũ aut̃ in eo spetialis p̾fulsit
e leetio. ut ante mereret᷑ annun¬
tiare dnm̃:. quã nascendi initiũ
uel linguã quȩ nuntiare posset
Sacciperet Deniq helysabeth illa
uetus mulier & noua mat̾. quę
ante partũ suũde futuri filu le¬
tabatur officio: uenienti ad se
beatȩ mariȩ in ipso salutationis
occursu: ait Ecce ex quo facta¬
est uox salutationis tuę in auri¬
bus meis: exultauit in gaudio
infans in utero meo: Quid est
hoc miraculi fr̃s. quȩ tantoꝵ
nouitas gaudioꝵ: ut habere se
in utero helisabeth testaret᷑ in¬
fantẽ. qui necdũ semetipsũ sen¬
tiens. dominicũ lã sentiret ad¬
Cere hic om̃iũ beatissimꝰ par¬
uulloꝵ. qui intra uscera ad¬
huc mat̾na conclusus: ad esse
saluatorẽ mundi. qͥa necdũ ser¬
mone poterat: ꝓphetico gaudio
reuelauit. Nullus ignorat em̃
omnẽ paruulũ mat̾no ab utero
ꝓdeuntẽ. inter ipsa lucis ex ordia
mestis concrepare uagitib. solꝰ
baptista dñi ultra legẽ nascentiũ.

Expanded text:
In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae in ipso salutationis occursu, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . Quid hoc est miraculi, fratres; quae tantorum novitas gaudiorum, ut habere se in utero Elisabeth testaretur infantem, qui nec dum semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adVere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium
Abbreviated transcription (Latin):
epulto siquidem ut pre-¬
diximus corpore beati re-¬
migii. in eccłia scĩ xp̃ofo¬
ri: cum multa & stupen¬
da miracula in eadem eccłia. per
merita eius. dñi gratia fierentꝰ am¬
pliata & exaltata est ipsa eccłia:
Et facta cripta retro altare. in qua
transferretur corpus sanctissimũ:
effossum est de loco inquo erat. ut

Expanded text:
epulto siquidem, ut prediximus, corpore beati Remigii in aecclesia sancti Cristofori, cum multa et stupenda miracula in eadem aecclesia per merita eius Do mini gratia fierent, ampliata et exaltata est ipsa aecclesia. Et facta cripta retro altare, in qua transferretur corpus sanctissimum, effossum est de loco, in quo erat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tyrii patiendo superat: Non corrũ¬
pitur a falsis frĩb. quia & heretiooꝵ
dogiata recte credendo refutat:
& uitiosa quorũdã catholicoꝵ exẽ¬
pla. sobrie &. iuste & pie iuuendo
deuitat: Non obcecatur fumo ꝓpriȩ
cupiditatis: quia feruet interius
solo ardore dñicȩ caritatis. Huic
aut̃ homini id est redemptori nr̃o.
qui ȩccłiã sibi uniuersalẽ iniun¬
cibili mentis fortitudine copula¬
uit. ꝓ modo suo quiq emulant᷑
electi: quando qd̾ ipse in tota eccła
generalit̃ facit. hoc illi in suis sin¬
guli cordib agere spetialit̃ curant:
Nam quasi in altũ fodiendo suã
uigilant᷑ conscientiã discutiunt.⁊
ne quid in ea sordidũ lateat. soller¬
ter inquirunt: cunctas a fundo cor¬
dis suꝑuacuoꝵ cogitatuũ latebras.
manũ sedulȩ diseretionis exhauri¬
unt: quatinus firmã in se quietãq
sedem: petrȩ illi fortissime. hoc est
xp̃o preparent: Fitq ut ꝑ eiꝰ presen¬

Expanded text:
tyrii patiendo superat; non corrumtyrii patiendo superat; non corrumpitur a falsis fratribus, quia et haereticorum dogmata recte credendo refutat, et vitiosa quorumdam catholicorum exempla sobrie et juste, et pie vivendo devitat; non obcaecatur fumo propriae cupiditatis, quia fervet interius solo ardore Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemptori nostro, qui Ecclesiam sibi universalem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique similantur electi, quando quod ipse in tota Ecclesia generaliter facit, hoc illi in suis singuli cordibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas a fundo cordis supervacuorum cogitatuum latebras manu sedulae discretionis exhauriunt, quatenus firmam quietamque fidem petrae illi fortissimae, hoc est, Christo praeparent; fitque ut per ejus praesen
Abbreviated transcription (Latin):
põtius suꝑ harenã ꝑfidiȩ uel leui¬
tatis fundati consisterent: labefactã¬
ri numꝗͣ prorsus ualerent: Notan¬
dũ aut̃. qd hȩc inundatio tẽptatio¬
nũ: trib modis ȩccłiã impugnat:
Nã uel a sua concupiscentia tẽptat᷑
quisq abstractus & illectus: uel
falsoꝵ frm imꝓbitate fatigatur:
uel aꝑtiorib externoꝵ appetitur.
insidiis : quȩ iudelicet temptam̃ta.
dñs alibi portas inferi nuncupat:
& merito. quia nimirũ si uicerint:
in etnũ trahunt interitũ:
t suꝑ hanc petrã inqͥt edifica¬
bo ȩccłiã meã: & portȩ inferi
nõn preualebunt aduersus eã: Et¬
si ergo pulsant: non tam̃ deiciunt
eccłiam xp̃iportę diaboli. & si ir¬
ruit inundatio ꝑfidiȩ: ñ subruit
domũ fidei: Quȩ enĩ adiutori suo
ueracit̃ dicere potest. dũ auxiaret᷑
cor meũ in petra exalgasti me: nori
debellat᷑ ab extraneis:. ͥ a rabiem
ꝑsequentiũ infideliũ: cũ corona mar¬

Expanded text:
potius super arenam perfidiae vel levipotius super arenam perfidiae vel levitatis fundati consisterent, labefactari prorsus nunquam valerent. Notandum autem quod haec inundatio tentationum tribus modis Ecclesiam impugnat. Nam vel a sua concupiscentia tentatur quisque abstractus et illectus, vel falsorum fratrum improbitate fatigatur, vel aptioribus externorum appetitur insidiis. Quae videlicet tentamenta Dominus alibi portas inferi nuncupat, et merito, quia nimirum si vicerint, in aeternum trahunt interitum. Et super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Etsi ergo pulsant, non tamen dejiciunt Ecclesiam Christi portae diaboli; etsi irruit inundatio perfidiae, non subruit domum fidei. Quae enim adjutori suo veraciter dicere potest: Dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me, non debellatur ab extraneis, quia rabiem persequentium infidelium cum corona mar
Abbreviated transcription (Latin):
scãm uidelicet ȩccłiã. in qͥ ꝑpetuo
maneret ȩdificare & consecrare
dignatus est: qui fodit in altũ &
posuit fundam̃ta supra petrã: qͥa
in corde suoꝵ fideliũ qͥcqͥd terrenę
intentionis inuenit. funditꝰ extir¬
ꝑare studuit: quatinꝰ eiectis pris¬
& consuetudinis rudexib & cogi
nil petrȩ cui fundam̃tũ im¬
ponatur ante fert᷑: ita scã ȩccłia
petrã suã uidelicet xp̃m. imo ha¬
bet in corde reconditã: ueq aliqͥd
fidei illius ac dilectioni p̃ponit: ad eo
ut ꝓ hac etiã mortẽ pati ñ dubitet:
qͣndo audiuit: Tu espetrus & suꝑ hanc
petrã edificabo eccłiam meã: Inunda¬
tione aut̃ facta. illisũ est flumen do
mui illi: & non potuit eã mouere:
fundata enĩ erat supra petrã i.¬
atet expositio: quia pulsata ẽ sepe
pressuris ęccłia: nec deiecta Qd̾ si-
qui credentiũ malis uicti cesserunt.
ad hanc utiq domũ non ꝑtine¬
bant: quia si suꝑ petrã fidei. &. non

Expanded text:
sanctam, videlicet, Ecclesiam, in qua perpetuo maneret, aedificare et consecrare dignatus est. Qui fodit in altum, et posuit fundamenta supra petram. Quia in corde suorum fidelium quidquid terrenae intentionis invenit, funditus exstirpare studuit, quatenus ejectis priscae consuetudinis ruderibus, ac conil petrae, cui fundamentum imponatur, antefertur, ita sancta Ecclesia petram suam, videlicet Christum, imo habet in corde reconditam; neque aliquid fidei illius ac dilectioni praeponit, adeo ut pro hac etiam mortem pati non dubitet; quando audivit, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Inundatione autmui illi, et non potuit eam movere; fundata enim erat supra petram. Patet expositio, quia pulsata est saepe pressuris Ecclesia, nec dejecta. Quod si qui credentium male victi cesserunt, ad hanc utique domum non pertinebant, quia si supra petram fidei, et non
Abbreviated transcription (Latin):
ducere. Et ammirabant᷑ omneᷤ
in dicto & infacto illius: putan¬
tes illum esse amentem. Perueni¬
ens autẽ cum eodem carro in pra¬
tum suum: in quo pastores pascen¬
tes diuersi genexis animalia. de
fisco roseto inuẽnit. Q inuocato
sancto remigio. ut eum contraop¬
pressores suos aduiuaret: cȩperunt
boues & uaccȩ cum maximis mnugi¬
tibus. inuicem se cornib impete¬
re: hirci hurcos. caprȩ capras cor¬
nibus impugnare: porci cumpor¬
cis confligere: uerrieces uero cum
ueruiecib se collidere: pastores se fris¬
tibus & pugnis mutuo ꝑcutere.

Expanded text:
ducere; et admirabantur omnes ducere; et admirabantur omnes in dicto et facto illius, putantes illum esse amentem. Perveniens autem cum eodem carro in pratum suum, in quo pastores pascentes diversi generis animalia de fisco Roseto invenit, et invocato sancto Remigio, ut eum contra oppressores suos adiuvaret, ceperunt boves et vaccae cum maximis mugitibus invicem se cornibus impetere, hirci hircos, caprae capras cornibus impugnare, porci cum porcis confligere, vervices vero cum vervicibus se conlidere, pastores se fustibus et pugnis mutuo percutere.
Abbreviated transcription (Latin):
pratum: ꝓpter fiscalinorum infes-¬
tationem. quiete habere uale¬
bat. Unde sepe iusticiam apđ̃
regios ministeriales petut: qua m
obtinere non potuit. Tandẽ. in¬
uenit sibi salubre consilium. Nã
coxit panes & carnes: & accẽpit
ceriiisam in uasculis ꝓut potuit:
quȩ omnia inuase quȩ uulgo ben¬
na dicitur collocauit. & carro su¬
perposuit: sicq iunctis bobus cũ
candela in manu. ad basi licam scĩ
remigu ꝓꝑauit. Quo ꝑueniens. de
pane & carne ac ceruisa matricula¬
rios pauit: candelam ad sepulchrũ
scĩ posuit: & eius auxilium. contra
opprimentes se fiscalinos ex petiit.
Puluerem quoq de pauimento ec¬
cłiȩ quantum ualuit collegit. &¬
in panno ligauit: ac in predictã
bennam misit: & de suꝑ linteũ
sicut supra corpus mortui affec¬
tari solet composuit: & cum carro
suo ad ꝓpria remeauit: Quic̃q
autem de obiiantib eum inter¬
rogabant. quid in illo carro duce¬
ret: respondebat. se scm̃ remigium

Expanded text:
pratum propter fiscalinorum infespratum propter fiscalinorum infestationem quiete habere valebat. Unde saepe justitiam apud regios ministeriales petiit, quam obtinere non potuit. Tandem invenit sibi salubre consilium. Nam coxit panes et carnes et accepit cervisam in vasculis, prout potuit; quae omnia in vase quod vulgo benna dicitur collocavit et carro superposuit, sicque iunctis bubus, cum candela in manu ad basilicam sancti Remigii properavit. Quo perveniens, de pane et carne ac cervisa matricularios pavit, candelam ad sepulchrum sancti posuit et eius auxilium contra opprimentes se fiscalinos expeciit. Pulverem quoque de pavimento aecclesiae, quantum valuit, collegit et in panno ligavit ac in predictam bennam misit et desuper linteum, sicut supra corpus mortui affectari solet, composuit et cum carro suo ad propria remeavit. Quicumque autem de obviantibus eum interrogabant, quid in illo carro duceret, respondebat , se sanctum Remigium
Abbreviated transcription (Latin):
censu. sicut & ias quasdam fece¬
rat: uenit in ea manẽre: Ubi cũ
dormiret: uenit ad eum sanctus
remiguis dicens. Tuquid hic fa¬
cis: Quare intrasti in hanc uil¬
lam. quam mͥ homo deuotior te¬
dedit: quamq ego ȩccłiȩ dominȩ
meȩ. sancte dei genitricis donaui:
Et flagellauit eum satis duriter:
ita ut postea liuores in corpore eiuᷤ
parerent: Et cum disparuit bea¬
tus remigius. pippinus surrexit: ac
correptus ualida sebre. quantotiꝰ
ab illa uilla recessit: De qua fe¬
bre: non paruo tempore laborauit.
Et deinceps princeps regni. usq¬
ad moderna tempora ibi non man-¬
sit. sicut nec incoditiaco uel luli¬
ãco. nisi ludouicus rex germaniȩ.
qͣndo suꝑ frẽm suum Rarolum regnũ
eius inuasit. in luliaco mansit: &
inde in crastina.turpiter ante ip
colonus quidam uillȩ remen-¬
sis episcopii. quȩ plumbe a
fontana dicitur: manebat iuxta fis¬
cum regium qui rosetus uocatur:
Et nec peculium. nec messem. uel

Expanded text:
censu, sicut et alias quasdam fececensu, sicut et alias quasdam fecerat, venit in ea manere. Ubi cum dormiret, venit ad eum sanctus Remigius, dicens: 'Tu, quid hic facis? Quare intrasti in hanc villam, quam mihi homo te devotior dedit, quamque ego aecclesiae dominae meae, sanctae Dei genetricis, donavi?' Et flagellavit eum satis duriter, ita ut postea livores in corpore eius parerent. Et cum disparuit beatus Remigius, Pippinus surrexit, ac correptus valida febre, quantotius ab ipsa villa recessit; de qua febre non parvo tempore laboravit. Et deinceps princeps regni usqad moderna tempora, ibi non mansit, sicut nec in Codiciaco vel Juliaco, nisi Ludovicus rex Germaniae, quando super fratrem suum Carolum regnum ejus invasit, in Juliaco mansit, et in die crastina, turpiter ante ipsolonus quidam villae Rhemensis episcopii, quae plumbea Fontana dicitur, manebat juxta fiscum regium, qui Rosetus vocatur, et nec peculium, nec messem, vel
Abbreviated transcription (Latin):
in fossam factam in memorãta
cripta de poneretur: sed nullo
modo moueri potuit. Suꝑue¬
niente autem nocte. & pernoc¬
tantibus fratribus in ymnis &
canticis. multis accensis lumi¬
naribus: circa mediam nocꝰtẽ
sopor in omnes irruit. Et
euigilantibus eis: Ralendis
octobris. cum sanctissimo cor¬
pore sepulchrum inuentum
est. angłicis manibus positũ.
in fossa cripte retro altare fac¬
tȩ. Tantaq euigilantes odoris
suauitate. re pleti sunt omnes qͥ
affuerunt: ut humana lingua
hoc effãri non ualeat: & sic ꝑ
totam diem & in crastina: ip¬
se odor ineadem eccłia ꝑ seuerã¬
uit. Ipsaq die translationis eius.
cum diuinis laudibus sumptȩ
sunt reliquiȩ acorpore illius: de
capillis uidelicet eius. & casula.
ac tunica ipsius. & inuolutum
est corpus eius integrum: sedex sic¬
catum de brandeo rũbeo. Proces¬
su deniq temporis. pippinus rex.
Raroli magni pater. uolens episco¬
pii laudunensis uillam quȩ ani¬
siacus dicitur. acciꝑe quasi sub

Expanded text:
in fossam factam in memorata cripta deponeretur; sed nullo modo moveri potuit. Superveniente autem nocte et pernoctantibus fratribus in ymnis et canticis, multis accensis luminaribus, circa mediam noctem sopor in omnes inruit. Et evigilantibus eis, Kalendas Octobris cum sanctissimo corpore sepulchrum inventum est angelicis manibus positum in fossa cripte retro altare facte; tantaque evigilantes odoris suavitate repleti sunt omnes qui adfuerunt, ut humana lingua hoc effari non valeat, et sic per totam diem et in crastina ipse odor in eadem aecclesia perseveravit. Ipsaque die translationis eius cum divinis laudibus sumpte sunt reliquiae a corpore illius, de capillis videlicet eius et casula ac tunica ipsius, et involutum est corpus illius integrum, sed exsiccatum, de brandeo rubeo. Processu denique temporis Pippinus rex, Karoli Magni pater, volens episcopii Laudunensis villam que Anisiacus dicitur accipere quasi sub
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ ꝙͣ exponendũ: Aꝑta & enĩ
uoce torm̃ta peccantiũ dicta st̃: ne qͥs
ad ignorantiȩ suȩ excusationẽ recur¬
reret. si qͥd de ęt̾no supplicio obscure
diceret᷑: Unde & sub dit᷑: Intellexistis
hȩc omĩa: Dicunt ei: Utiq dñe. Atq
in conclusione subiungit᷑: Ideo omĩs

Expanded text:
ponendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Utique, Domine. 4. Atque in conclusione subjungi
Abbreviated transcription (Latin):
auro suo: noua & ueta.Ul.
testam̃tũ accipimꝰ. abrdã doctũ
fuisse denegamꝰ: qͥ noui & ueteris tes¬
tam̃ti & si facta nouit: minime u̾bo
nuntiauit: Moxsen qͦ docto patrifa¬
milias cõparare ñ possumꝰ. qͥ & si testa¬

Expanded text:
auro suo nova et vetera. Si Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias comparare non possumus, 1475 qui et