comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a quo ipse di uui filius aseueratur: qũã¬
uis hoc ipsum multum dissimilit̾ fieri
millus fidelium dubitat. Dñs enim xp̃c
sc̃i. quia de ipso renatus ẽ. X̾p̃c filius dĩ
ante tempora: ipse ẽ enim d̃i uirtus. &
di sapientia: quȩ dicit. dñs possedit me
mitio uiarum suarum. antequam qͥcqu̾a
faceret a principio: petrus filius sp̃c scĩ
ex eo tempore. quo ab ipso illuminatus
gr̃am diuine cognitionis accepit. Et
quia una uoluntas eadem ẽ oꝑatio scẽ
trinitatis: recte cum dixisset. beatus es
non reuelauit tibi. sed pater m̃s qui in cę¬
lis ẽ. Pater quippe filio columbȩ reuelauit:
quoq & filii: quod facillimis sacre scrip.¬
turȩ probabitur exemplis. Dicit namq
de patre apłs: misit d̾s sp̃m filii sui in
corda nr̃a. Dicit ipse filius de spũ scõ: cũ
autem uenerit paraclitus quem ego mit
hec autem omnia oꝑatur unus atq ide
sp̃c. diuidens singulis ꝓut uult. Pat̃ gͦ

Expanded text:
a quo ipse Filius Dei vivi asseveratur, quama quo ipse Filius Dei vivi asseveratur, quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri nullus fidelium dubitat. Dominus enim Christus sancti, quia de ipso renatus est. Christus filius Dei ante tempora, ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio . Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo ab ipso illuminatus gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset, Beatus es, non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quoque et Filii, quod facillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit namque de Patre Apostolus: Misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra . Dicit ipse Filius de Spiritu sancto: Cum auHaec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater ergo
Abbreviated transcription (Latin):
N espondens autẽ iħe dixit. Beatus es sy mori
bariona. Constat ergo quia post ueram
ap̃i confessionẽ: uera beatitudinis p̃mia re-¬
stant. Sed intueamur attenti: quale qua¬
tumue sit nomen illud. quo ꝑfectum sui
nommiis confessorem gł̃ificat: ut huius
etiam nos ueratit̃ eum confitendo mere¬
amur eẽ consortes. Seatus es inquit sy mon
bariona. Bariona siriace: latine dicitur
filius columbe: Filius autem columbe
recte uocatur apłs petrus: quia uidelicet
columba multum simplex ẽ anmal: &
ipse prudenti ac pra simplicitate dñm se-¬
quebatur: memor illiuis precepti: quod eũ
suis condiscipulis ab eodem magistro sim¬
plicitatis ac ueritatis accepit. Estote pru¬
dentes sicut serpentes. &. simplices sicut.
columbȩ nuncupatur. qui spuali gr̃a ple-¬
nus extitisse monstratur: & iusta satis lau-¬
de dilectorem confessoremq suũ dñs remu¬
nerat: cum eum scĩ sp̃c filium eẽ testatur.

Expanded text:
: Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon : Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar Jona. Constat ergo quia post veram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restant. Sed intueamur attente, quale quantumve sit nomen illud, quo  Al., quod perfectum sui nominis confessorem glorificat: ut hujus etiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videlicet columba multum simplex est animal, et ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis ac veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae nuncupatur, qui spirituali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur
Abbreviated transcription (Latin):
pulo eẽt ꝓferenda sententia: dñs ipse
humilitatẽ assumptȩ humanitatis ꝓfite¬
atur. discipulus excellentiã diuinȩ ȩter¬
nitatis ostendat. Dñs de se quod inmꝰ
ẽ: discipulus de dño intimat quod maiꝰ
est. Dñs de se quod factus ẽ ꝓpter nos.
discipulus declarat de dño. quia ipse ẽ
qui fecit nos. Sic & in euuangelio añs
multo creb̾ius se filium hominis quam
filium dĩ appellare consueuit: ut nos
ammoneat dispensationis quã ꝓ nobis
suscepit. Sed nos necesse ẽ tanto humil¬
us diuinitatis eius alta uenerari: quanto
alum menmiumꝰ ꝓ ña exaltatione id ui¬
mantatis infima descendisse. Si enim inter
sicramenta incarnationis eius quib redemp¬
q sumus potentiam diuinitatis qua creati
sumus pra semꝑ mente recolimus: fit ut
ipsi quoq cum petro suꝑnȩ beatitudinis
mercede donemur. Nam confitente illo
ap̃m filium cdĩ uiui: udeamur quid seqͥt᷑.¬

Expanded text:
pulo esset proferenda sententia, Dominus ipse pulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostentet. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneat ejus dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infima descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus, quibus redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitudinis mercede donemur. Nam confitente illo m Filium Dei vivi, videamus quid sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogasset discipulos quẽ eum dicerent¬
ẽẽ homines. ut illi diuersas diuersorum
opiniones prompsissent: dicit illis. uas
autem quem me eẽ dicitis: quasi ab ho¬
minũ generalitate illos sequestrans. &. deos
ac di filios ꝑ adoptionem iam factos insi¬
nuans: iuxta illud psalimste. Ego dixi
dii estis: & filii excelsi om̃s. Respondens
symon petrus dixit. Tu es xp̃c filus dͥi
uiui. dm̃ uiuũ appellat. ad distinctio¬
nẽ falsorum dorũ: quos uario delusa
errore gentilitas. uel de mortuis sibi ho¬
mnib instituit. uel maiore dementia
de insensibili materia quos adoraret cre¬
auit. De qualib canitur in psalmo. Simui¬
lachra gentium argentũ & aurũ: oꝑa
manuũ hominũ. Os habent & ñ loquen¬
tur: & cęt̾a. Notet autẽ dilectio ur̃a. quͣ
miranda distinctione sit factum: ut cũ
de utraq eusde dñi & saluatoris nr̃i na¬
tura ab ipso domino & a fideli eus disci¬

Expanded text:
c Dominus, cum interrogasset discipulos quem eum dicerentc Dominus, cum interrogasset discipulos quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrus, dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi. Deum vivum appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent et non loquentur, etc. . Notet miranda distinctione sit factum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino, et a fideli ejus disci
Abbreviated transcription (Latin):
sea ido discipulos qͥd de se sentiant int̾ro¬
gat. ut confessionem recte fid̃i illoꝵ dig¬
na mercede remuneret. Lam sicut inter¬
rogatis generaliter omnib: petrus respon¬
dit. unus pro omĩb: ita quod petro dñs
respondit. in petro omĩb respondit. Ideo
quod alii de se sentiant inguirit: ut expo¬
sitis primo sententiis errantium. discipuli
ꝓbarentur ueritatem suȩ confessionis. ñ
de opimione uulgata. sed de ipso ꝑcepisse
dominice reuelationis archano. Quem
dicunt inquit homines ẽẽ filium ho¬
minis: Pulchre homines appellat eos
qui de filio hominis tantum loqui no¬
uerant: qͥ diuinitatis enus archana nes¬
ciebant. Nam qui diuinitatis eiꝰ miste¬
ria capere uolunt. merito supra homi¬
nes ẽẽ dicuntur: apło attestante qui ait.
Quod oculus ñ uidit. nec auris audiuit.
nec in cor hominis ascendit: quȩ p̃ꝑauit
bus. hoc ẽ humana solum sapientib
de se ac de sius similib qui generalem
humanicatis scientiam transcenderant

Expanded text:
de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capere noruntnes esse dicuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit s, hoc est, humana solum sapientibusde se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa discernit. sedulo corde scrutemur. se¬
quentes exemplum beati petri. qui spretis
errantium sectis. uere fidei archanum quod
cognouerat in dubia oris confessione ꝓtulit.
insuꝑabili cordis cura seruauit. Nam de
fidutia confessionis. hoc loco cognouimꝰ.
De uirtute autem unicȩ in xp̃m dilectionis:
ipse alibi testatur. Qui cum discederent
ab eo quidam discipulorum enis. dice¬
retq ille ad duodecim. numquid &
uos uultis abire. respondit ei dicens.¬

Expanded text:
ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, seipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat, indubia oris confessione protulit, insuperabili cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur, qui cum discederent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? respondit ei Pe
Abbreviated transcription (Latin):
toritas. Sed ideo beatus petrus qui xp̃m
uera fide confessus. uero ẽ amore secutus.
specialiter claues regni celoꝵ & principa¬
tũ  iudicariȩ potestatis accipit: ut om̃s
ꝑ orbem credentes intelligant: quia qui¬
cumq ab unitate fidei uel societatis illius
quolibet modo semetipsos segregant: tales
nec uinculis peccatoꝵ absolui. nec ianuã
possint regni cȩlestis ingredi. Unde nos
quam docint sacram̃ta discere. & congru¬
entia fidei oꝑa demonstrare. Necesse ẽ
om̃i uigilantia multiplices subtilesq por
tarum inferi catiere insidias: quatinus
iuxta psalmiste uocem de his adiuuante
dño cripi: atq ad annunciandas eius lau¬
ad salutem arbitremur. si turbis negligen¬
tium uel quorumlibet in doctorum fide
uel actib adequemur: quib in licteris sa¬
cris unica ẽ credendi pariter & uiuendi
regula p̃scripta. Sed quocienscũq nobis
errantium ingeruntur exempla: nos con¬
festim auertentes oculos mentis nr̃e ne
uideant uanitatem: magis quid ueritas

Expanded text:
tvera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni coelorum et principatum judiciariae potestatis accipit, ut omnes per orbem credentes intelligant, quia quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi, unde nos quam docuit sacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multitarum inferi cavere insidias, quatenus juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus lauad salutem arbitremur, si turbis negligentium, vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequamur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta; sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid veritas
Abbreviated transcription (Latin):
& nos cum illo beati & appellari & ẽẽ ua¬
lebimus. nobis quoq symonis hoc ẽ obe¬
dientis xp̃o nomen congruet. Nos ꝓpter
simplicitatem fidei non ficte. acceptamq
bimur: congaudensq ipse spũalib ani¬
me nr̃e ꝓfectib dicet: quam pulchra es
amica mea. quã pulchra. oculi tui colũbaꝵ.
Sicq fit: ut nobis supra petram fidei au¬
rum &. argentum. lapides p̃ciosos: hoc ẽ
ꝑfecta uirtutum oꝑa construentib nul
tribulationum ignis detrim̃ti afferat.¬
nulli temptationũ turbines p̃ualeant.
quin potius aduersitatib ꝓbati accipie¬
mus coronã uite. quam ille nobis aute
scła ꝓmisit: qui uiuit & regnat d̃s cũ
IN NAIL SC̃I

Expanded text:
et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus, nobis quoque Simonis, hoc est, obedientis Christo nomen congruet: nos propter simplicitatem fidei non fictae, acceptamquebimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus, dicet: Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! oculi tui columbarum . Sicque fit ut nobis supra petram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus, nil tribulationum ignis detrimnihil tentationum turbines praevaleant, quia potius adversitatibus probati, accipiemus coronam vitae, quam ille nobis ante saecula promisit, qui vivit et regnat cum i,
Abbreviated transcription (Latin):
in peccatis quȩ egerint ꝑsistere cognoue¬
nt: illos ꝑhennib suppliciis obligandos
insinuet. Unde alias dñs de correpto se¬
mel & iterum ac t̾cio sed non penitente
fratre p̃cipit dicens. Si autem eccl̃iam ñ
audierit: sit tibi sicut echnicus & publi¬
canus. S̃ ne quisquam putaret ȩccl̃iȩ
uidicio condempnari: mox t̾ribiliter ad¬
iunxit. Am̃ dico uobis: quȩcumq alli¬
gaueritis suꝑ terram erunt ligata & in¬

Expanded text:
in peccatis quae egerint persistere cognovein peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, ac tertio, sed non poenitente fratre praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et ne leve quisquam putaret Ecclesiae judicio condemnari, mox terribiliter adjunxit: Amen dico vobis, quaecunque ligaveritis su
Abbreviated transcription (Latin):
regnum cȩlorum nullus posset intrare.
Claues autem regni cȩlorum ipsam discer¬
nendi scientiam potentiamq nominat:
qua dignos recipere in regnum andignes
sedudere deberet a regno. Unde mani¬
feste subiungit. E quodcumq ligaue¬
ris suꝑ t̾ram: erit ligatum in cęlis. &
quod cumq solueris suꝑ t̾ram. erit solu
tum in cęlis. Quȩ soluendi ac ligandi po¬
testas. quauis soli petro data uideatur a
dño. absq ulla tamen dubietate noscendũ
ẽ. quia & ceteris apłis datur: ipso ceste qul
post passionis resurrectionisq suȩ trium¬
phum. apparens eis insufflauit. & dixis
pectata remittuntur eis: & quorum retimi¬
eritis retenta sunt. Nec non etiam nunc in
ep̃is ac presbiteris omni ȩccłlȩ officium ide
commititur: ut uidelicet agnitis peccanti¬
um causis. quoscumq humiles ac uere pe¬
nitentes aspexerit. hos iam atimore ꝑpe-¬
cue mortis miserans absoluat: quos uero

Expanded text:
regnum coelorum nullus posset intrare. regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveristum et in coelis. Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Necnon etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortis miserans absolvat; quos vero
Abbreviated transcription (Latin):
si non habeat oꝑa mortua ẽ in semetipsa
& corrumpunt mores bonos collo quia
mala. Multȩ itaq sunt portȩ inferi: sed
harum nulla eccł̃iȩ E quȩ suꝑ petram
fundata ẽ p̃ualet: quia qui fidem xp̃i
intimo cordis amore ꝑceperit. om̃e qͥcqͥd
exterius periculi temptantis ingruerit. fa¬
cillime contempnit. At quicumq creden
tium fidem uel oꝑe uel negatione depraua¬
tus ꝑdit: non hic suꝑ petram domino cos¬
ꝑante domum suȩ ꝓfessionis edificasse. sed
iuxta alterus loci parabolam suꝑ arenan
sine fundamento posuisse credendus est:
hoc ẽ non simplici ac uera intentione xp̃m
sequi. sed t̾renam qualibet fragilemq ob
causam habitum p̾tendisse xp̃iani. Seqͥt᷑.
Et tibi dabo cdaues regni celoꝵ. Qui regem
cȩlorum maiori p̃ cȩteris deuotione con¬
fessus ẽ. merito p̃ cȩteris ipse collatis cdla¬
uib regni cęlestis donatus ẽ. ut constaret
om̃ib. quia absq ea confessione. ac fide

Expanded text:
si non habeat opera, mortua est in semetipsa si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, factium fidem vel opere vel negatione depravatus prodidit, non hic super petram, Domino cooperante, domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam, super arenam sine fundamento posuisse credendus est : hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et dabo tibi claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide
Abbreviated transcription (Latin):
di. Sequitur. Ꝙ ego dico tibi. quia tu
es petrus: &. suꝑ hanc petram ȩdificabo
eccliam meam. Petrus qui symon antea
dicebatur. ob fortitudinem fidei &. confes¬
sionis suȩ constantiam a dño petri nomen
accepit: quia uidelicet illi firma ac tena
ci mente adhesit. de quo scriptum ẽ. Pe
id ẽ suꝑ dñm saluatorem qui fideli suo
cognitori. amatori. confessori. participi¬
um sui nominis donauit: ut scilicet a
petra petrus uocaretur. edifificatur ec¬
clesia: quia non nisi ꝑ fidem & dilectio¬
xp̃i. ꝑ obseruantiam mandatoꝵ xp̃i. ad
sortem electorum & ȩternam ꝑtingitur
uitam: apło attestante qui ait. Fundam̃
tum enim aluid nemo potest ponere:
P orte inferi doctrinȩ sunt nequã: quȩ se¬
ducendo inprudentes ad inferos trahunt.
P orte quoq inferi & tormenta & blandi¬
menta sunt ꝑsecutorum: quȩ infirmos
quosq deterrendo. uel emolliendo. asta¬
quantum suis uel auctorib uel sequacib
iter ꝑditionis ostendunt. Nam &. fides

Expanded text:
Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus, qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei, et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ci mente adhaesit, de quo scriptum est: Peid est, super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut scilicet a petra Petrus vocaretur, aedificatur Ecclesia, quia non nisi per fidem et dilectioper observantiam mandatorum Christi, ad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere pdversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a staquantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectionẽ cõmendat: magnũ enisdem
ꝑfectȩ fici. concra omnia cemptamenta
robur equȩ demonstrat. Si enim scire
uolumus. quomodo in xp̃m credi oporte¬
at: quid lucid̾ius eo. quod ait ad eum
petrus. tu es xp̃c filius di uimi: Rursus
si audire delectat. quantũ hec fides ua¬
icat: qͥd aꝑtius eo. quod ait dñs de eccłia
quȩ suꝑ eum edificanda erat: &. portȩ
inferi non p̃ualebunt aduersus eum:
Sed hȩc suis in locis plenius exponentur.
Nunc autem reuertentes ad explanandam
ex ordine lectionem dominica: primo
uideannis de loco. in quo habita memo¬
ratur. Uenit inquit iħc in partes cȩsa¬
reȩ philippi. Philippus ut lucas testat᷑.
erat tetrarcha itureȩ &. traconitidis re-¬
gionis. hic ergo statuens ciuitatẽ in lo¬
co ubi iordanis ad radices oritur libam
montis.  ẽ t̃minuis udeȩ contra sep¬
temtrionem appellauit eani cȩsaream philip¬
pi: in memoriam uidelicet sui nominis.
pariterq honorem tiberii cȩsaris. sub quo

Expanded text:
fectionem commendat, magnum ejusdem perfectae fidei contra omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid lucidius eo quod ait ad eum Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi? Rursus si audire delectat quantum haec fides valeat, quid apertius eo quod ait Dominus de Ecclesia, quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit, inquit, Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur , erat tetrarcha Ituriae et Traconitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Judaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis, pariterque honorem Tiberii Caesaris, sub quo
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc uasculum ascendere ꝑ gradus. donũq
cȩlestis degustare liquoris. nam & gustu suauis
ẽ. & cactu salubris. Deniq ñ nulli post longas
febrium flammas. hac hausta stilla. celeri con¬
festim refrigerio potiuntur salutis. In nume¬
ris quoq & aliis modis ibi crebro sanantur
egroti: & multa quȩ angelicȩ tantum licet
potestati geri miracula comꝓbantur. maxi¬
me tamen eiuscde die sollempnitatis. cum &
de ꝓuinciis circumpositis plus solito conflu¬
entes turbȩ recurrant. &. angłice uirtutis ma¬
ior. quodã modo credatur adesse frequentia.
ut quȩ sp̃ualit̾ dixit apłs. corporaliter agi i¬
deantur. quia angl̃i sunt ad ministratorii
sp̃c in ministeriũ missi. ꝓpt̾ eos qui heredita¬
tem capiunt salutis in xp̃o iħu dño nr̃o. cui¬

Expanded text:
ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flammas hac austa stilla celeri confestim refrigerio potiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi et crebri sanantur aegroti, et multa quae angelicae tantum licet potestati geri miracula conprobantur. Maxima tamen eiusdem die natalis, cum et de provinciis circumpositis plus solito conflua turba recurrat et angelicae virtutis maior quodammodo credatur adesse frequentia, et quod spiritaliter dixit apostolus et corporaliter agi videtur: 'Quia angeli sunt administratores spiritus et in ministerium missi propter eos qui hereditatem capiunt salutis'. In
Abbreviated transcription (Latin):
star speluncȩ p̃ruptis & sepius eminentibus
asperata scopulis. Culmina quoq diuersȩ
manii possint attingi. Credo docentem ar¬
changelum dñi: non ornatus lapidum. sed
cordis quȩrere & diligere puritatem. Uertex
uero montis extrinsecus. partim cornua silua
tegitur. partim uirenti planicie dilatatur.
Missarum itaq cȩlebratione completa. magno
attoniti gaudio: quiq redierunt in sua. Ep̃c
officio. & mansione constructa. omnẽ ibidẽ
cotidie psalmoꝵ missarũq cursũ congruo p̃¬
cepit ordine celebrari. Nullus autẽ huc noc¬
curno ẽ tempore ausus intrare. sed aurora
transacta: ibidem matutinos cantant ymnos.
Ex ipso autem saxo quo sacra contegitur edes.
ad orientem altaris dulcis & nimiũ lucida gut¬
tatim aqua dilabitur: quam incolȩ stillam
uocant. Ob hoc uitreum uas eiusdem receptui
p̃paratũ argentea pendet catena suspensum.
morisq ẽ ppło cum communicant singulos

Expanded text:
star speluncae preruptis et sepius eminentibus star speluncae preruptis et sepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoque petroso u vix posset adtingi; credo docente archangelo Domini, non ornatus lapidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missarum itaque caelebratione conpleta, magno attoniti gaudio quique redierunt in sua. Episcoffitio, et mansione constructa, omnem ibidem cotidie psalmorum missarumque cursum congruo precepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o sepontino ꝑ nisionẽ apparens. ñ ẽ uobis
inquit hanc quã ego edificani dedicare basi¬
licam. ipse enĩ qui condidi eã dedicaui.
Uos intrate tantũ: & me astante patrono p̾cibꝰ
locũ frequentate. Ẽ te quidẽ eras ibi missas
celebrante. ppłs uxta morẽ commnunicet.
meũ autẽ erit ostendere quomͦ ꝑ temetipsũ
mane cũ oblationib suis. & magna instan¬
tia p̃cum regiam anstralem. & ecce longa
porticus in aquilonẽ porrecta. atq illũ at¬
tingens posterulam extra quam uestigia mar¬
mori diximꝰ inpressam. Sed priusqũa huc per¬
uenias: apparet ad orientem basilica ꝑ gran-¬
dis. qua ꝑ graduis ascenditur. Hȩc ipsa cum¬
porticu suo quingentos fere homines capere
uidetrir. Altare uenerandũ rubroq contectũ
palliolo. proꝑe mediũ parietis meridiani os¬
tendens. Erat aute ipsa dom̃ angulosa. ñ
minoris oꝑis humani parietib erectis. sed in-¬

Expanded text:
episcopo Sepontino per visionem apparens: 'Non est vobis', episcopo Sepontino per visionem apparens: 'Non est vobis', inquit, 'opus hanc quam ego edificavi dedicare basylicam. Ipse enim qui condidi etiam dedicavi. Vos tantum intrate et me adstante patrono precibus locum frequentate. Et te quidem cras ibi missas caelebrante, populus iuxta morem communicet; meum autera erit ostendere, quommane cum oblationibus, et magna instantia precum intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta, atque illam attingens posterulam extra quam vestigia marmori diximus impressa. Sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basilica praegrandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum, rubroque contectum palliolo, prope medium parietis meridiem ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in more operis humani parietib
Abbreviated transcription (Latin):
gia marmori artius impressa. agnoscuntq
beatũ michahelem hoc p̾sentiȩ suȩ signum
tum. ipsa ȩccłia ob signa uestigiorum appodoma
ẽ uocata. Interea mota ẽ dubitatio inter sepon¬
tinos quid de loco agerent. &. utrum intrare
uel dedicare illic debeant ȩccłiam. Unde col¬
latione facta. ad orientem loci illius beati
petri apłoꝵ principis nomine condunt ȩccłiã.
& decdicant. in qua etiam beatȩ semꝑ uirginis
Tandem antistes salubri reꝑto consilio: romantĩ
pontificem quid de lis agendum sit ꝑ nunti¬
os sciscitatur. qui tunc forte in monte fere qͥn¬
cant. eoquod & ipse ibi quonda exulauerit
data remiitit. Si hominis ẽ dedicare bafilicã
hac die qua uictoria data ẽ fieri oportet. Hoc
ꝑ sũmũ suȩ sedis ministrũ conferre dignat᷑
ẽ. ad certum usq finẽ ꝑducat. Factũq est
ut iusserat antistes. Nocte uero constituti
ieiunii supprema: archangelus dñi michael

Expanded text:
gia marmori artius inpressa, agnoscuntque, gia marmori artius inpressa, agnoscuntque, beatum Michaelem hoc presentiae suae signum tum, ipsa ecclesia ob signa vestigiorum Apodonia est vocata. 4. Multa interea dubitatio inter Sepontinos erat, quid de loco agerent, et ubi intrari vel dedicari illa debeat ecclesia. Unde conlatione facta, ad orientem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae semper virginiTandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quincant, eo quod et ipse ibi quondam exulaverat et data remittit: 'Si hominis est illam dedicare basylicam, hoc maxime die quo victoria data est fieri oportet; sin per summum suae sedis ministrum conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat'. Factumque est ut suggesserat antistes. Nocte vero instituti ieiunii supprema angelus Domini Michael
Abbreviated transcription (Latin):
turum. & quarta diei hora p̃monet hostib
occurrendũ. Lȩti gͦ mane &. de anglica cer¬
ti uictoria. neapolitans demoniaco redactis
belli paratu garganius inmenso tremore concu¬
citar. sulgina crebra uolant. & caligo tenebro¬
si cotum moncis cacumen obduxit. impleta
us suos sp̃c. & ministros suos fammã ignis.
uigunt pagam partim ferro hostium. partĩ
gniferis impulsi sagittis. neapolim usq
sequentib atq extrema quȩq cedentib aduer¬
sariis. mema tandem fuȩ urbis moribundi
subintrant. Qui autem euasere ꝑiculũ: comꝑ¬
to quia angłs cũ in adiutorium uenerat xp̃ia¬
iis: nam & sexcentos ferme suoꝵ indebant
interemptos. regi regum xp̃o continuo colla
submitentes: arma induaͣnt ficũ. Cumq
domũ reuersi uictores. uota dño gr̃aꝵ ad
tempsu referrent art hangelo: uident mane
uix̧ta ianuam semptemtrionałe quã p̃dixi
instar posterulȩ pussillȩ quasi hominis uesti¬

Expanded text:
turum, et quarta diei hora bello premonet hostibus turum, et quarta diei hora bello premonet hostibus occurrendum. Laeti ergo mane et de angelica certi victoria, Neapolitani demoniaco redacti sbelli apparatu Garganus inmenso tremore concutitur; fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta los suos spiritus et ministros suos flammam ignis'. Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis inpulsi sagittis, et Neapolim usque sequentibus atque extrema quaeque cedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evaserant periculum, comperto, quod angelus Dei in adiutorium venerat christianis – nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos –, regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores vota Domino gratiarum ad templum referebant archangeli, videntes mane iuxta ianuam septemtrionalem, quam predixi, instar posteruli pusilla quasi hominis vesti
Abbreviated transcription (Latin):
hunc in t̾cis incoli. rituq seruari instittiens.
hoc uolui ꝓbare inditio. om̃ium que ibi gerun¬
tur ipsiusq loci inspectorem me eẽ atq custo¬
ciues hic dñm p̃cib sc̃m̃q deposce¬
re michahelem. Duas quide ibi ianuas cernen¬
tes. quarũ australis quȩ &. maior erat. aliqͦt
gradib in occasum nergentib a diri poterat.
buis cotidie orationib uacabant. Int hec ne-¬
apolitani paganis ad huc ritib oberrantes.
sepontinos & beneuentanos qui ducentis qͥn¬
quagiita milib a seponto distant. bello la
cessere temptant. Qui antistitis suri monitis
edocti. triduo petunt indutias. ut iriduano
ieuinio ibi liceret quasi fideli patrocinio scĩ
michahelis implorare auxiliũ. Quo tem¬
pore pagam ludis scenicis. falsorũ muitant
aueilia d̃orum. Scce autem nocte quȩ belli
p̃cederet diem. ad est in isione sẽs michael.
intisfitis p̃ces dixit exauditas. sponaet se affu¬

Expanded text:
hunc in terris incolere tutumque servare instituens, hunc in terris incolere tutumque servare instituens, hoc volui probare judicio, omnium me quae ibi geruntur ipsiusque loci esse inspectorem atque custocives hic Deum precibus, sanctumque deposcere Michaelem, duas quidem ibi januas cernentes, quarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum vergentibus adiri poterat. bus quotidie orationi vacabant. Haec inter Neapolitae, paganis adhuc ritibus oberrantes, Sepontinos et Beneventinos, qui quinquaginta millibus a Seponto distant, bello lacessere temptant. Qui antistitis sui monitis edocti, triduo petunt indutias, ut triduano ieiunio liceret eis quasi fideli patrocinio sancti Michaelis implorare presidium. Quo tempore pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli precederet diem adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, spopondit se affu
Abbreviated transcription (Latin):
taurũ armenti gregis consortia spernentem:
redeuntib pecorib domũ ñ eẽ regressum:
Qũe dominꝰ collecta multitudine seruoꝵ ꝑ dena
queq requirens. inuenit stant̾ẽ in uertice mon¬
tis .&. forib cuiꝰdam assistere speluncȩ. Itaq
ꝑmotus cur soliuagiis incederet: arrepto ar¬
cu appetiit illũ saguta coxicata. Quȩ uelud
flamine retorta. eũ a quo iactata ẽ mox re¬
uersa ꝑcussit. Turbati ciies & stupefacti:
qualit̾ res fieret effecta ignorabant. Non
enim accedere ꝓpus audebant: consulentes¬
ep̃m quid facto opus eẽt. Qui indicto ieu
nio triduano. a deo monuit ẽẽ quȩrendũ.
Quo ꝑacto. sẽs dei archangelus ep̃o ꝑ uisionẽ
alloquit᷑ dicens. Iam bene fecistis. qͦd homi¬
nes latebat a deo quȩrendũ misteriũ. uide¬
licet hominẽ suo telo ꝑcussum. sciatis mea hoc
gestum uoluntate. Ego sum michael archan¬
gelus qui in conspectui dm̃ semꝑ assisto. locũq

Expanded text:
taurum armenti communis gregis consortia spernentem, taurum armenti communis gregis consortia spernentem, redeuntibus pecoribus domum non esse reversum. Quem dominus collecta multitudine servorum per que requirens, invenit tandem in vertice montis foribus cuiusdam adsistere speluncae, iraque permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetit illum sagitta toxicata. Quae velud venti flamine retorta, eum a quo iecta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, qualiter res fieret effecta – non enim accedere propius audebant –, consulunt episcopum, quid facto opus esset. Qui, indicto ienio triduano, a Deo monuit esse quaerendum: quo peracto sanctus Domini archangelus episcopum per visionem alloquitur dicens: Jam benefecisti, quod homines latebat, a Deo quaerendo mysterium, videlicet hominem suo telo percussum sciatis, et hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper assisto, locumque
Abbreviated transcription (Latin):
EMORIAM
seati archangeli micha¬
helis toto orbe ueneran¬
dam ipsuis & opere con-¬
dita. & consecrata no¬
mine demonstrat eccł̃ia:
quȩ non metallorũ fulgore. sed priuilegio¬
ẽ commendata signorum. uilifacta scema-¬
te: sed celesti p̃dita uirtute. ut pote quam
fragilitatis humanȩ memor archangelus ẽ
celo ueniens. ad ꝓmerendam ibi mortalib
suꝑnoꝵ societatẽ propria sua manu condere
dignatus ẽ. Uertice siquidẽ montis excelfi
posita: de corpore eiusdem sayeo spelunce in¬
star preuacata: ostenditur. Est autẽ locus
in campaniȩ finib. ubi inter sinũ adriaticũ
& montem garganũ. cuiitas sepontuis posi
beati archangeli quã p̃fatus sum gestat ec¬
clesiam. Hanc mortalib hoc modo cognitam.
libellus in eadem eccłia positus indicat.
Erat in eadem ouitate p̾diues quicda nomi¬
nẽ garganis. qui & ex euentu suo monti
uocabulũ indidit. Huius dum pecora quoꝵ
infinita multittidine pollebat: passim per
diuexa montis latera pascerentur: contigit

Expanded text:
emoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam, ipsius et opere condita, et consecrata nomine demonstrat ecclesia, quae non metallorum fulgore et privilegio commendata est signorum. Vilifacta schemate, sed coelesti praedita virtute, utpote quam fragilitatis humanae memor archangelus e coelo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum societatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore ejusdem saxi speluncae instar praecavata ostenditur. Est autem locus in Apuliae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas Sepontus positabeati archangeli, quam praefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cognitam, libellus in eadem ecclesia positus indicat. Erat in ea civitate vir praedives quidam Garganus nomine, qui ex eventu suo monti vocabulum indidit. Hujus dum pecora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per devexi montis latera pascerentur, contigit
Abbreviated transcription (Latin):
credendo. confitendo. sinceriter unitando. aspi¬
ciunt. saluantur in ꝑpetuum ab om̃i morte
quam peccando in anima pariter & carne
contraxerant. Unde recte subiungitur: ut
om̃is qui credit in ipsum non pereat: sed
patet sensus: quia qui credit in xp̃m. non
distat & ueritatem: quia ꝑ illam iita ꝓtola¬
batur temporis: ꝑ hanc uita donatur sine
fine mansura. Sed curandũ sollerter ẽ: ut
quod intellectus bene sentit. oꝑatio digna
ꝑficiat: quatinus confessio rectȩ ñe fidei pre
& sobrie conuersando ad ꝑceptionẽ ꝓmissȩ
nobis uitȩ mereatur attingere. Uerũ hec
quia de filio hominis dicuntur: qui exalta¬
ri in cruce & mortem potuit pati: ne pu¬
taret nichodemus filium tantum hominis
c̃ẽ eum a quo uita eẽt expectanda ꝑpetua.
curauit ei dñs etiam diuititatis suȩ pare¬
ficere sacramentum. unumq &. eundem
filium d̃i & filium hominis mundi osten¬
dere saluatorem.

Expanded text:
credendo, confitendo, sinceriter imitando aspicredendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerant. Unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipsum Beda, in ipso patet sensus; quia qui credit in Christum, non distat et veritatem, quia per illam vita protelabatur corporis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei pie et sobrie conversando ad perceptionem promissae nobis vitae mereatur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacFilium Dei, et Filium hominis mundi ostendere salvatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
tes peccata. quȩ animam simtil & corpus ad
interitũ trahunt exprimuntur. non solum
quia igniti. quia uirulenti. quia ad perimen
dum astuti: uerumetiam. quia ꝑ serpentẽ
prum parentes nr̃i ad peccandum ꝑsuasi.
ac de imortalibus sunt peccando morta¬
em quidem ignitis serpentibus similem. sed
nullum prorsus in suis menbris habuit ar¬
dorem ueneni nocentis. quin potius ꝑcussos
a serpentibus sua exaltatione sanabat: sic n¬
mirum sic redemptor humani generis non
carnem peccati. sed similitudinem induit car¬
nis peccati. in qua mortem crucis paciendo
credentes in se ab omni peccato & ab ipsa etiã
morte liberaret. Sicut ergo moyses exaltauit
serpentem in deserto: ita inquit oportet exal¬
tari filium hominis: quia sicut illi qui exalta¬
tum ꝓ signo serpentem ȩneum aspiciebant.
sanabantur ad tempus a corporali morte
& plaga. quam serpentium morsus intule¬
rat: ita & qui instertum domunce passionis

Expanded text:
tes peccata, quae animam simul et corpus ad tes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur; non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortaem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis; quin potius percussos a serpentibus, sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis, non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo, credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita inquit exaltari oportet Filium hominis. Quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a temporali morte et plaga quam serpentium morsus intulerat, ita et qui mysterium Dominicae passionis
Abbreviated transcription (Latin):
uitam ȩternam. Mira magisterii celestis
in figuram suȩ passionis att humanȩ salu¬
tationis factam edisserens. Narrat quippe
uber numerorum. quia ꝑcussus in heremo
ps isrł itineris longi ac laboris miri mura¬
uerit contra dnm & moysen: ideoq dñs iu¬
miserit in illum ignitos serpentes. ad quoꝵ
plagas & mortes plurimorum cum damarent
ad moysen. & ille oraret pro eis: iussit eum
dñs facere serpentem eneum. & ponere pro
signo. Qui ꝑcussus inquit aspexerit eum:
pentium ignitorum. uenena sunt & incen¬
tiua uitiorum. quȩ anmam quam tangunt
spũali morte ꝑununt. Et bene murmurãs
contra dominum populus serpentium mor¬
sibus sternebatur: ut ex oidine flagelli exte¬
rioris agnosceret: quantam intus ꝑniciem
murmurando pateretur. Exaltatio autẽ
serpentis ȩnei quem dum ꝑcussi aspicerent
sanabantur: passio ẽ nr̃i redemptoris in
cruce. in cuius solum fide tegnum mortis
& peccata superatur. Recte enim ꝑ serpen¬

Expanded text:
eternam. Mira magisterii coelestis eternam. Mira magisterii coelestis in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, pentium ignitorum, venena sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpen
Abbreviated transcription (Latin):
meum suscitauit a mortuis. ac frustras
omnib inunicorum infidiis subleuait a
celum: spero etiam quod me de p̃sentib
periculis eruens. meo capiti iungat in regno
Qiia eigo nemo ascendit in celum. nisi qul
descendit de celo: quisquis in celum ascen¬
dere desiderat. ei qui descendit de celo a l¬
in celo se uera fidei dilectioinis uintate con¬
uingat: aꝑte intelligens. quia muils Aio
ordine nisi ꝑ eum qui descendit te celo
potest ascendere in celum. Unde alas ipse
dicit. Nemc uennt ad patrem nisi ꝑ me.
Hec ideo nichodemo dicuntur cunctsq all¬
cuminis. ut discant euus menbris penases¬
do incorporari: ꝑ que possint ascendere in
regnum dĩ. Et quia ascensio uel ingressus
rogni non pocest. absq fide & sacramentis
dominicȩ passionis: recte subinfertur. Et
sicut moyses exaltauit serpentem in deserto:
ita exaltari oportet filium hominis. ut om̃is
qui eredit in ipsum non pereat: sed habeat

Expanded text:
meum suscitavit a mortuis, ac frustratis meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero me etiam de praesentibus periculis eruens meo capiti jungat in regno. Quia ergo nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui descendit de coelo  Al. add. de vera, fidei dilectionisque unitate conjungat, aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum; unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Haec ideo Nicodemo et cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari per quem possint ascendere in regnum Dregni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit
Abbreviated transcription (Latin):
dant ascensuros se in celum. ꝓmittente sibi
dño. quia ubi ego sum illic & ininister ñs
erit. Cuius tamen nodum questionis aꝑ¬
tissima ratio soluit. quia uidelicet mecia
omnium caput ẽ. Itemq om̃s electi euisde
capitis menbra sunt: dicente apło. &. ipsũ
sum. uos enim estis corpus xp̃i. & menbra
de menbro. Nemo ergo ascendit in celum:
nisi qui descendit de celo. filius hominnis
qui ẽ in celo. Quod ẽ aꝑte dicere. Nemo
ascendit in cȩlum. nisi xp̃c in corpore suo.
quod ẽ ȩccł̃ia. Qui in seipso quidem pͥmũ
cernentibus apł̃is eminentioribus nimirum
menbris suis ascendit: & ex inde in m̃bris
suis cotidie ascendens se colligit in celum.
H inc ẽ enim quod ipsum corpus eius inter ad¬
uersa presentis scł̃i deprehensum glatiit. &
dicit. Nunc autem exaltauit caput meun
suꝑ immicos meos. Acsi patenter dirat.
Qui occisum a uideis xp̃m caput uidelicer

Expanded text:
dant ascensuros se in coelum, promittente sibi dant ascensuros se in coelum, promittente sibi Domino, Quia ubi ego sum, illic et minister meus erit . Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediatectorum omnium caput est: itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum rsum: Vos enim estis corpus Christi, et membra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in electis suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos , ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
completa dispensatione passionis suȩ resusci¬
tauit a mortuis. & assumpsit in cęlum. Non
eigo caro xp̃i descendit de celo. neq ante tem¬
pus ascensionis erat in celo. Et quia ratione dr
nsi qui descendit de celo filius hominis qui
existentibus naturis. atq id̃o filius hominis
recte dr .&. descendisse de celo. & ante pas¬
sionem fuisse in celo. quia quod in sua na¬
cura habere non potuit: hoc in filio c̃ĩ ãqͦ
assumptus ẽ habuit. Sicut ꝓpter eancłe
unius xp̃i ꝑsonam que ex duab existit
sanguine suo: Neq enim d̾s in sua sub¬
stantia sed in homine assũpto
it. hinc etiam psalimista ait. Ascendit d̃s
in iubilatione. Quomodo enim d̃s nisi in
homine ascenderet. qui in suȩ natura
maiestatis semꝑ ubiq presens ad est :
Sed & hoc querendum. quomodo dictum sit.
& nemo ascendit in celum: nisi qui descen¬
dit de cęlo: cum om̃s electi ueraciter confi¬

Expanded text:
completa dispensatione passionis suae resuscicompleta dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui  duabus existens naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus existit  acquisivit sanguine suo . Neque enim Deus in sua substantia, sed in homine assumpto it. Hinc enim Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascenderet, qui in suae natura majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum est quomodo dictEt nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi veraciter confi