comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ualde querendum ẽ quomõ int̃ electos
angłos sathani affuisse potiũt. qui ab eoꝵ
sorte exigente suꝑbia dudum dampnatu
exiuit. S recte int̾ eos affiusse describitur.
quia ⁊ si bitudinem ꝑdidit. naturam tam̃
eis similem nõ ãmisit. Et si m̃itis p̃grauat᷑:
conditione nature subtilis attollitur. Int̾ ddĩ
gͦ filios coram dño affuisse dr̃. quia eo intu¬
itu quo omĩps ds cuncta spũalia conspic̃.
⁊̃ sathan in ordine nature subtilioris uidet᷑.
at testante scͥptuna que dicit. Ocłi domini
contemplantur bonos. ⁊ malos. S hoc qd̃
affiuisse sathan coram dño dr: in graui no¬
b questione u̾satur. Scriptum quippe ẽ. Be¬
ati mundo corde. qm̃ ipsi dm iudebunt. Sa¬
than u̾o qui mundo corde ẽẽ non pot̃. qͦ¬
mõ aduidendum dñm affuisse pot̾ͦs in
aũt dñm uidisse ꝑ hibetur. enit quippe
ut uidetur: nõ ut uidet. Ipse in conspectu
domini. nõ aũt in conspectu eius dñs fuit.

Expanded text:
alde quaerendum est quomodo inter electos angelos Satan adesse potuerit, qui ab eorum sorte, exigente superbia, dudum damnatus exivit. Sed recte inter eos adfuisse describitur, quia etsi beatitudinem perdidit, naturam tamen eis similem non amisit; et si meritis praegravatur, conditione naturae subtilis attollitur. Inter Dei ergo filios coram Domino adfuisse dicitur; quia eo intuitu, quo omnipotens Deus cuncta spiritalia conspicit, etiam Satan in ordine naturae subtilioris videt, attestante Scriptura, quae dicit: Oculi Domini contemplantur malos et bonos . Sed hoc, quod adfuisse Satan coram Domino dicitur, in gravi nobis quaestione versatur. Scriptum quippe est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Satan vero, qui mundo corde esse non potest, quomodo ad videndum Dominum adfuisse potest. 5. autem Dominum vidisse perhibetur. Venit quippe, ut videretur, non ut videret. Ipse in conspectu Domini, non autem in conspectu ejus Dominus fuit:
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. quod ab ipso ficiuint. ⁊ modo adħ¬
ue nob̾ in comp̃hensibili in hoc qd peten¬
do esuruint: p̃sciendo saciantur. discorda¬
rent gͦ a uoluntate. conditoris: si que eũ
uident uelle non pet̾ent. eiq muius inh¬
er̾ent. si uoluntatem eius desidio pigrio¬
ri pulsarent. Quib responsum diuinituᷤ
dicitur: requiescite tempus ad huc modi¬
cum. donec impleatur num̾us conscruuoꝵ¬

Expanded text:
bunt quod ab ipso sitiunt, et modo nobbunt quod ab ipso sitiunt, et modo nobis adhuc incomprehensibili in hoc quod petendo esuriunt, praesciendo satiantur. Discordarent ergo a voluntate Conditoris, si quae eum vident velle non peterent, eique minus inhaererent, si voluntatem ejus desiderio pigriori pulsarent. Quibus responsum Divinitatis dicitur: Requiescite tempus adhuc modicum, donec compleatur numerus conservo
Abbreviated transcription (Latin):
mas undicte peticionem dicẽ. nisi diem
ex tremi uidicii. ⁊ resurrectionẽ ex tincto¬
tum corporum desidare : Magnus quip¬
pe earum clamor: magnum ẽ desid̾ium.
banto etum quisq minus clamat: qnͣto
minus desid̾at. Et tanto maiorẽ uocem in
aures in cͥcumscͥpti sp̃c expͥmit: quanto
se in etus desidium plenius fundit. Am¬
marum gͥ u̾ba: ipsa funt defidia. Nam
si desidium sermo non eẽt. ꝓpħa non di¬
cẽt. desiłia cordis corum. audiet auris
tua. S cum alit̃ mou̾i soleat mens que
petit. alit̾ que petitur: ⁊ scorum anime ita
int̾ius secreto sinu dõ in hereant. ut im¬
herendo requiescant. quomõ dicuntur pe¬
tere. quas ab intña uoluntate constat
nullatenus disc̃pare. Quomodo dñt
petere. quas ⁊ uoluntatem dei certum
est. et ea que fututa sunt ignorare. nõ. Sec
in ipso posite ab ipso aliquid petere dicunt᷑:
qũo mente ardentius inherent. eo etiã
de ipso accipłunt. ut ab ipso petant: qd̾
cum facere uelle nou̾unt. De ipso. gͦ bi¬

Expanded text:
vindictae petitionem dicere, nisi diem extremi judicii, et resurrectionem exstinctorum corporum desiderare. Magnus quippe earum clamor magnum est desiderium, tanto enim quisque minus clamat, quanto minus desiderat; et tanto majorem vocem in aures incircumscripti spiritus exprimit, quanto se in ejus desiderium plenius fundit. Animarum igitur verba ipsa sunt desideria. Nam si desiderium sermo non esset, Propheta non diceret: Desideria cordis eorum audiet auris tua . Sed cum aliter moneri soleat mens quae petit, aliter quae petitur, et sanctorum animae ita in interni secreti sinu Deo inhaereant, ut inhaerendo requiescant, quomodo dicuntur petere quas ab interna voluntate constat nullatenus discrepare? Quomodo dicuntur petere quas et voluntatem Dei certum est, et ea quae futura sunt non ignorare? Sed in ipso positae, aliquid ab ipso petere dicuntur, quo mente ardentius inhaerent, eo etiam de ipso ergo accipiunt ut ab ipso petant quod eum facere veile noverant. De ipso bi
Abbreviated transcription (Latin):
pirare. ut i aĩmarum uox sit hoc qd amã¬
tes desidant. ⁊ res pondentis dei sermo
sit: hoc quod cas retributionis certitu¬
dine int̾ desidia confirmat. Respondere
gͦ eus ẽ. collectionẽ fr̃m ut expectare debe
ant eoꝵ m̃tibus libent̾ ex pectandi mo¬
ras infundẽ. ut cum carnis resurrectio¬
nẽ appetunt: ⁊̃ ex colligendoꝵ fr̃m aug¬
ad diabłm: alit̾ diabłs ad dm̃. Loqui e¬
nĩ dei ẽ ad diabłm: uas eius ac negoci¬
a animadũsione. occulte districtionis in¬
crepare: sic̃ hic đdr. Uñ uenis : Diaboli
cuiui t̾ram: ⁊ ꝑ ambulaui eam. Quasi e¬
nim dicere eus ẽ quid eg̃it scire: quod
actus suos illius occłis occultare nõ pos

Expanded text:
pirare, ut et animarum vox sit hoc quod amantes desiderant, et respondentis Dei sermo sit hoc, quod eas retributionis certitudine inter desideria confirmat. Respondere ergo ejus, ut collectionem fratrum exspectare debeant, est eorum mentibus libenter exspectandi moras infundere, ut, cum carnis resurrectionem appetunt, ex colligendorad diabolum, aliter diabolus ad Deum. Loqui enim Dei est ad diabolum, vias ejus ac negotia animadversione occultae districtionis increpare, sicut hic dicitur: Unde venis? Diaboli cuivi terram, et perambulavi eam. Quasi enim dicere ejus est quid egerit, scire quod actus suos illius oculis occultare non pos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfũdamꝰ lĩgas eorũ in se ipso eis hoc qͥ recte
cut ⁊ ꝑ ioħis apochalipsin dr̃. dignus ẽ
agnus qui occisus ẽ: acciꝑe uirtutem. ⁊
diunitatem.⁊ sapĩam. Uox namq ange¬
lorum ẽ. in laude condioris ipsa ad mi¬
ratio int̾ne contemplationis. irtutis di¬
uine miracła obstupuisse dixisse ẽ: quia
excitatus cum reu̾entia motus cordis mag¬
nus ẽ ad aures incͥcumscͥpti sp̃c clamor
uocis. Que uox se quasi ꝑ distineta u̾ba
explicat: dum sese ꝑ innum̾os mot᷑us ã¬
mirationis format. Deus gͦ angłis loquit᷑:
cum eis uoluntas eius intima uidendo.
piciunt: in motum ammirationis sur¬

Expanded text:
confundamus linguam eorum, in seipso eis hoc quod recte confundamus linguam eorum, in seipso eis hoc quod recte Dignus est Agnus, qui occisus est, accipere virtutem, et divinitatem, et sapientiam . Vox namque angelorum est in laude conditoris, ipsa admiratio intimae contemplationis. Virtutis divinae miracula obstupuisse, dixisse est, quia excitatus cum reverentia motus cordis, magnus est ad aures incircumscripti spiritus clamor vocis. Quae vox se quasi per distincta verba explicat, dum sese per innumeros modos admirationis format. Deus ergo angelis loquitur, cum eis voluntas ejus intima videnda os respiciunt, in motum admirationis sur
Abbreviated transcription (Latin):
rea oppositiõe nicħ obsistat. loquit᷑ ds ad an¬
gelos sanctos. eum ipse eorũ cordib odia
sua inuisibilia ostendit. ut quicqͥd. agẽ
debeant ui ipsa contemplatiõt u̾itatis le¬
gant. ⁊ ułud q̃dam p̃cepta uocis sint ip¬
sa gaudia contemplationis. Quasi enum
Uñ cum eorũ cordib d̾s contͣ humanã
suꝑbiam anrmadũsionẽ ultionis infund̾et:
dicit Uciũte descendamns. ⁊ confundamꝰ
ibi lingas eorũ. dicit᷑ eis qui adħent ue¬
nite: quia nimirum hoc ipsum numꝗͣ a
diuma contemplatione de crescẽ. in diui¬
na contemplatione semꝑ ad cresce̾ ẽ:⁊ nũ¬
quam corde recede. quasi quodã stabili
motu ẽ semꝑ utnire. Quibus ⁊ dicit. Desc̃c¬
damus. ⁊ confũdamus lingas corum. ascẽ¬
chũt angli: in eo q̃ creatorẽ. aspicuĩt. Descẽdũt
angłi: in eo qͣcreaturã sese millicitis erigẽtẽ ex¬
amine distͥetiomis p̃mũt. ditẽ gͦ ẽ descẽdamꝰ. ⁊

Expanded text:
rea oppositione nihil obstat, loquitur Deus ad anrea oppositione nihil obstat, loquitur Deus ad angelos sanctos eo ipso, quo eorum cordibus occulta sua invisibilia ostentat: ut quidquid agere debeant, in ipsa contemplatione veritatis legant, et velut quaedam praecepta vocis sint ipsa gaudia contemplationis. Quasi enim Unde cum eorum cordibus, Deus contra humanam superbiam, animadversionem ultionis infunderet, dixit: Venite descendamus, et confundamus ibi linguam eorum . Dicitur eis qui adhaerent, Venite; quia nimirum hoc ipsum nunquam a divina contemplatione decrescere, in divina contemplatione semper accrescere est; et nunquam corde recedere, quasi quodam stabili motu est semper venire. Quibus et dicit: Descendamus et confundamus linguam eorum. Ascendunt angeli, in eo qnt in eo quod creaturam sese illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere ergo est: Descendamus et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ambulaui eam. Solet ꝑ girum circuitus.
laboris anxietas designari. Sathan gͦ labo¬
rans tr̃am circuit.: quia quietus in celi cui¬
mine stare contempsit. Cumq se nõ transuo¬
lasse. s ꝑ ambulasse insinuat. qͣnto pecc̃i pon¬
de uums p̃matur demonstrat. ꝑ ambulãs
gͦ t̾ram circuit: quia ab illo spũali potentię
uolatu corruens malicis suȩ p̃ssus grauedi¬
ne.foras ad girum laboris uenit. Hunc enĩ
ẽ quod ⁊ de eius m̃bris ꝑ psalmistam dicit᷑
In cͥcuitu impii ambulant. Quia dum inc̾io¬
ra non appetunt. in ext̾iorum labore fatigan¬

Expanded text:
 argumentum. --Solet per gyrum circuitus, laboris anxietas designari. Satan ergo laborans terram circuivit, quia quietus in coeli culmine stare contempsit. Cumque se non volasse, sed perambulasse insinuat, quanto peccati pondere in imis prematur, demonstrat. Perambulans ergo terram circuivit; quia ab illo spiritalis potentiae volatu corruens, malitiae suae pressus gravedine, foras ad gyrum laboris venit. Hinc est enim quod et de ejus membris per Psalmistam dicitur: In circuitu impii ambulant ; quia dum interiora non appetunt, in exteriorum labore fatigan
Abbreviated transcription (Latin):
uare ẽ: in domino animũ ꝑ studia o¬
rationis ad tolłe. Sed eleuatã faciẽ
macla inquinat. si intendentẽ men¬
tẽ reatus sui conseĩa accusat: quia
ab spei fiducia ꝓtinus frangitur.¬
si intenta p̃cibus nec dũ uitę culpa¬
a memoria moueatur. Diffidit nãq
acciꝑe se posse qđ appetit. que ꝓfec¬
to reminiscitur nolle se ad huc facẽ:
qͥ diuinitus audiuit. hinc ꝑ ioħm¬
dr̃. Si cor ur̃m nõ rep̃hendit nos. fi¬
duciam ħmus ad dm̃. ⁊ quicquid
petierimus ab eo accipiemus hinc
salomon ait. Qui aũtit aurem suã
non audiat legem. suam oratio eius e¬
rit iexecrabilis. Cor quippe in petici¬
oue nos rep̃hendit: cum resist̾e. se p̃cep¬
tis eius quẽ postulat. meminit. Et oratio¬
euiᷤꝰ fit execrabilis. cum acensura au̾ti¬
tur legis. quia dignum ꝓfecto ẽ. ut
ab eius bñficiis sit quisq extraneus.
cuius imirũ uisionib non uult ẽẽ sub¬
iectus. Qua in re hoc ẽ salubre reme¬

Expanded text:
vare est in Deo animum per studia ovare est in Deo animum per studia orationis attollere. Sed elevatam faciem macula inquinat, si intendentem mentem reatus sui conscientia accusat. Quae ab spei fiducia si intenta precibus necdum devictae culpae memoria mordetur. Diffidit namque accipere se posse quod appetit, quae profecto reminiscitur nolle se adhuc facere quod divinitus audivit. 352 Hir: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus apud Deum, et quidquid petierimus ab eo accipiemus . Hinc Salomon ait: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Cor quippe nos in petitione reprehendit cum resistere se praeceptis ejus quem postulat meminit, et oratio fit exsecrabilis cum a censura avertitur legis, quia dignum profecto est ut ab ejus beneficiis sit quisquecuius nimirum iussionibus non vult esse subiectus. Qua in re hoc est salubre reme
Abbreviated transcription (Latin):
ta namq bona oꝑa ex cogitatione
ꝓdeunt. s sunt nõ nulla cogitationis
acumina: que ex oꝑatione nascuntur.
Nam siẽ ab animo opus sumitur. ĩ ta
rursus ab oꝑe animus eruditur. Mẽs
quippe dinui amoris exordia capiens.
imꝑat bona que fiant: s pꝰ quam fie¬
ri imꝑata ceꝑint. ipsis sus ex̃citata
actionib discit. cum imꝑare bona in¬
choaũat. qnͣtum minꝰ uidebat. Foris
gͦ ager excolitur. ut domus post¬
modum construatur: quia plerum¬
q ab ext̃iori oꝑe sumimꝰ. quantã sub¬
tilitatẽ rectituoinis in corde tene amꝰ
Quẽ bñ sophar seruare ordinem stu¬
duit. cum pͥus auferri iniquitatẽ a
manib. et post in tabnacło manere¬
iusticiã dixit. quia nequaqͣm plene
animus in cogitatione erigitur. qñ
ad huc abeo extͥnsecus in oꝑe errat᷑¬
Que si ꝑfecte duo ħ tergimus: ad de¬
um statim sine macła faciem leuamꝰ.
cies hominis mens ẽ. inqua nimi¬
rum recognoscimus. ut ab auctore
nr̃o diligamur. Quã scił faciem le¬

Expanded text:
ta namque bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem studuit, cum prius auferri iniquitatem a manibus, et post a tabernaculo injustitiam dixit, quia nequaquam plene animus in cogitatione erigitur, quando adhuc ab eo extrinsecus in opere errate haec duo tergimus, ad Deum statim sine macula faciem levamus. hominis mens est; in qua nimirum recognoscimus, ut ab auctore nostro diligamur. Quam scilicet faciem le
Abbreviated transcription (Latin):
ter ex̃ce agrum tuum: ut postea edi¬
to oꝑe agrum diligent̃ ext̃ius exer¬
cere. nisi eiuilsis iniquitatis sentibue.
acłionem nr̃am ad frugem retribu¬
tionis ex cołet᷑. Et quid ẽ post frugem
ex̃citium ad edificium domus redire.
nisi qđ plerũq ex bonis oꝑibus dis¬
cunus. quantã uite mundiciam. et in
eogitatione construamus: Cene euẽ

Expanded text:
ter exerce agrum tuum, ut postea aediter exerce agrum tuum, ut postea aediaeparato opere agrum diligenter exterius exercere, nisi evulsis iniquitatis sentibus, actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus? Pene
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. tunc  lauare pot̾is faciem
la cogitatione omittitur: aut cogita¬
tione simul et oꝑe ꝑpetratur. linqͥta
gͦ u manu ẽ: culpa in oꝑe. In insticia
uero in tabnacło: iniquitas mm̃te.
Mens quippe nr̃a tabnacłm nõ in¬
congrue uocatur. in qua apud nos¬
met ipsos abscondimur: cum foris
moꝑe non udemur. Sophar itaq
quia iusti uiri amieus ẽ: nouit quid
dicat. sed qr iustũ uirum increpat:
hereticorum tenens sp̃em. ꝓferre rec¬
te etiam que nouit ignorat. Sed nos
calcantes hoc qđ̵ ab eo tumide dr̃. pẽ¬
semus eius u̾ba quam u̾a sint. si rec¬
te dicentur. Prius enum amanu uuqͥ¬
tatem subtrahit. et post mͣtab̃naclo
ad monet iusticiam abscondi: quia qͥs¬
quis iam praua a se oꝑa ext̃ius rese¬
cat. neceẽ ꝓfecto ẽ. ut ad semet ipsũ
redicns. sollert̃ sese inm̃tis utentio
ne discernat: ne culpa quam iam
in actione nõ ht. adhuc in cogitatio¬
ne ꝑduret. Uñ bñ etiam ꝑ solomonẽ
dr̃. Preꝑa foris opus tuum. et diligẽ¬

Expanded text:
ustitia, tunc levare poteris faciem la cogitatione committitur, aut cogitatione simul et opere. Iniquitas ergo in manu est culpa in opere, injustitia vero in tabernaculo iniquitas in mente. Mens quippe nostra tabernaculum non incongrue vocatur, in qua apud nosmetipsos abscondimur, cum foris in opere non videmur. Sophar itaque, quia justi viri amicus est, novit quod dicat; sed quia justum increpat, haereticorum tenens speciem, proferre recte etiam quae novit ignorat. Sed nos calcantes hoc, quod ab eo tumide dicitur, pensemus ejus verba quam vera sint, si recte dicerentur. Prius enim a manu iniquitatem subtrahi, et post a tabernacadmonet injustitiam abscidi, quia quisquis jam prava a se opera exterius resecat, necesse profecto est, ut ad semetipsum rediens solerter in mentis intentione sese discernat, ne culpa quam jam in actione non habet, adhuc in cogitatione perduret. Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Praepara foris opus tuum, et diligen
Abbreviated transcription (Latin):
crimine tumoris accusent. Uñ et bo
na que ext̃ĩus fiunt: nequaqͣm bona
ẽẽ iam censeat. que quasi ꝑ studium
turgidȩ cogitationis ex hibentur. Qui
sepe humilia cum̃tes increpant. et qͥ
dictis suis semet ipsos ferunt. igno¬
rant. Sed quia iustum uirũ sophar
hactenus rep̃hendendo corripuit: nẽ

Expanded text:
crimine tumoris accusent. Unde et ea crimine tumoris accusent. Unde et ea bona quae exterius fiunt, nequaquam bona esse jam censent, quae quasi per studium turgidae cogitationis exhibentur. Qui saepe humilia tumentes increpant, et quod dictis suis semetipsos feriunt ignorant. 351 Sed quia justum virum Sophar hactenus reprehendendo corripuit, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dr. s ꝑ insensibilitatẽ. Omnis nã¬
q animus qui districtionis uitime
consicdationi se subieit. ex eus ꝓtinus
timore molescit: eumq sagita diuine
formiduus penetrat. quia infirma
iuscera ꝑ humilitatẽ gestat. Quisqͥs
cit. quasi cor firmat. ne hoc iacula
timoris suꝑmi confodiant. Uñ quibus¬
dam ꝑ ꝓpbam dominus misedit̃ dic̃.
Bollam uob eor lapideum. et dabo
tollit: cum a nob suꝑbiȩ duriciam sub¬
trabit. Et cor carneum tribuit. cum
nus u̾tit. ꝑmanus u̾o ut iam crebro
dociumus: oꝑa desigantur. Cum eul¬
pa gͥ manus ad dm̃ expande ẽ. ẽontͣ
largitoris gram de uirtute oꝑm subi¬
re. Qui enĩ in conspectu diuimi iudi¬
cis loqñs. sͥ bona que facit tribuit: ad
dominum manũ suꝑbiens tendit. de
electos reꝓbi. sic contra catholicoͤ
beretiei. semꝑ effrenantur.ut cum ob¬
uirgare facta nequeunt. bonos rep̃¬
hendere defactorum elatione molian¬
tur: quatuus eos quos redarguere
ex infirmitate actionis non ualent. ex

Expanded text:
d per insensibilitatem. Omnis namque a intus qui districtionis intimae considerationi se subjicit, ex ejus protinus timore mollescit; eumque sagitta divinae formidinis penetrat, quia infirma viscera per humilitatem gestat. Quisquis cit, quasi confirmat, ne hoc jacula superni timoris confodiant. Unde quibusdam per prophetam Dominus dicit: « Tollam a vobis cor lapideum, et dabo tollit cum a nobis superbiae duritiam subtrahit, et cor carneum tribuit cum et. Per manus vero, ut jam crebro docuimus, opera designantur. Cum culpa igitur manus ad Deum expandere est contra largitoris gratiam de virtute operum superbire. Qui enim in conspectu aeterni judicis loquens sibi bona quae facit tribuit, ad Deum manus superbiens tendit. Sic lectos reprobi, sic contra catholicos haeretici semper effrenantur, ut cum objurgare facta nequeunt, bonos reprehendere de factorum elatione moliantur, quatenus eos quos redarguere ex infirmitate actionis non valent, ex
Abbreviated transcription (Latin):
se pugnandi argum̃ta conũtit. ut intus etiã
quorũdam cuuũ corda corrumpat. quaturꝰ
cum extrinsecus impugnatores admou̾it an¬
tnos quoq hãt ad utores. atq in crescente bel¬
li foras c̾tamine. de quorum intus fide confi¬
ditur: eorum ꝑfidia urbs destituta capiatur.
cuitatis istius tot ictib ꝑculit. quot uicib
ꝑ suasione destrũe conuigis studuit. Foras u¬
tiq admouit impetum belli. intus uenena
consilii. ut tanto citius urbem caperet. qnͣ
na.: amicorum ut dictum ẽ se lingius arma¬
uit. Qui quidem quia seniores erant: de eor
ũbis minus fortasse doleri potat. Helui ui¬
nior sub rogatur: ut sc̃m̃ pectus tanto acͥori
uuln̾e̾ ꝑcut̾et. quanto contra illud ictus bra¬
chii iunioris excitaret. Ecce ad feriendum
in uictissimum robur inimicus seuieus qͣt
temptationum iacula inuenit. ecce quot ob¬
sidionũ machinam̃ta cͥcumposuit: eccẽ qͣt

Expanded text:
se pugnandi argumenta convertit, ut intus etiam se pugnandi argumenta convertit, ut intus etiam quorumdam civium corda corrumpat; quatenus cum extrinsecus impugnatores admoverit, internos quoque habeat adjutores, atque increscente belli foras certamine, de quorum intus fide confiditur, eorum perfidia urbs destituta capiatur. civitatis istius tot ictibus perculit, quot vicibus imina persuasione destruere conjugis studuit. Foras itaque admovit impetum belli, intus venena consilii: ut tanto citius urbem caperet, quannera, amicorum, ut dictum est, se linguis armavit. Qui quidem quia seniores erant, de eorum verbis minus fortasse doleri poterat. Heliu junior subrogatur, ut sanctum pectus tanto acriori vulnere percuteret, quanto contra illud ictus brachii vilioris excitaret. Ecce ad feriendum invictissimum robur inimicus saeviens, quot tentationum jacula invenit; ecce quot obsidionum machinamenta circumposuit; ecce quot
Abbreviated transcription (Latin):
acͥori in uectioneñ seruauit. ut saltim crebriꝰ
feriendo cor adtingẽt. quod in nouo uul¬
nere semꝑ itaret. Quia enuim inscło potentem
iudit. dampnis substanciȩ eum mou̾ credi¬
dit. quem non concussum ex filiorum morte
pusauit. Uidens aũt quia adaugm̃tum diui¬
uȩ laudis etiam exuulnere creuit orbitatis. pe¬
eut feriendam salutem corꝑis ꝑuenire. In tuẽs
etiam quia ꝑ dolorem corporis ꝑuenire nequi¬
uerit ad passionem m̃tis: instigauit urorem.
Ciuitatem quippe quam ex pugnare appetut.
nimis munitam uidit: ⁊ idcirco ext̾uis tot pla¬
gas inferens. quasi foras ex̾citum admouit.
Animum uero uxoris in u̾bis male ꝑsuasioĩs
accẽdens. quasi intus ciuium corda corrupit.
Ex bellis enim extĩorib dicimus: quio de in¬
tĩoribus senciamus. Inimicus namq seiues.
⁊ urbem circumfusis ex̾citibus uallans: si
cius munimina in uicta consper̾̃it. ad alia

Expanded text:
acriori invectione servavit, ut saltem crebrius acriori invectione servavit, ut saltem crebrius feriendo cor attingeret, quod novo vulnere semper iteraret. Quia enim in saeculo potentem vidit, damnis substantiae eum moveri credidit, quem non concussum ex filiorum morte pulsavit. Videns autem quia ad augmentum divinae laudis etiam ex vulnere crevit orbitatis, petiit feriendam salutem corporis. Intuens etiam quia per dolorem corporis pervenire nequiverit ad passionem mentis, instigavit uxorem. Civitatem quippe, quam expugnare appetiit, nimis munitam vidit; et idcirco exterius tot plagas inferens, quasi foras exercitum admovit; animum vero uxoris in verbis malae persuasionis 12 accendens, quasi intus civium corda corrupit. Ex bellis enim exterioribus discimus quid de interioribus sentiamus. Inimicus namque saeviens, et urbem circumfusis exercitibus vallans, si ejus munimina invicta conspexerit, ad alia
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ reuocat. non se ꝑ iactanciam eleuat.s
quasi collapsum int̾ u̾ba ⁊ uuln̾a. ad spem aĩ¬
mum reformat. Graui enim desꝑationis telo
mens ꝑcutitur. tum suꝑne irȩ tribulationib
Beatus gͥ oiob tot dolorum iaculatione con¬
fossus. dum labefactari ꝑ obꝓbria timuit. ãd
statum se fiducie ex añ acta uita confirman¬
do reuocauit. Nequaquam gͦ in arrogantiȩ
uicium cecidit. quia contra int̾num desꝑaci¬
onis impulsum. ꝑ exc̾iora p̃coniorum suorum
u̾ba pugnauit. ut dum bona que fecerat di¬
ceret: nequaquam de bono quod quesierat
Ionis eus exequamur. Inimicus seiuẽs.
⁊ scĩ uiri ualidissimum pectus debellare cõ¬
tendens. ciuictas contra eum temptacionũ
machinas erexit. Abstulit subam. int̃ fecit
filios. ꝑcussit corpus inuestigauit uxorem.
amicos ad consolationem. ad duxit: sed mas¬
ꝑitatem increpationeis excitauit. Alium qͦ
amicum durius in crepantem in extrema.i

Expanded text:
mentem revocat, non se per jactantiam elevat; sed mentem revocat, non se per jactantiam elevat; sed quasi collapsum inter verba et vulnera ad spem animum reformat. Gravi enim desperationis telo mens percutitur, cum supernae irae tribulationibus Beatus igitur Job tot dolorum jaculatione confossus, dum labefactari per opprobria timuit, ad statum se fiduciae ex anteacta vita confirmando revocavit. Nequaquam ergo in arrogantiae vitium cecidit, quia contra internum desperationis impulsum, per exteriora praeconiorum suorum verba pugnavit; ut dum bona quae fecerat diceret, nequaquam de bono quod quaesierat onis ejus exsequamur. Inimicus saeviens, et sancti viri validissimum pectus debellare contendens, cunctas contra eum tentationum machinas erexit; abstulit substantiam, interfecit filios, percussit corpus, instigavit uxorem, amicos ad consolationem adduxit; sed in asperitatem increpationis excitavit: alium quoque amicum durius increpantem, in extrema et
Abbreviated transcription (Latin):
pis nõ p̃mia. sed penȩ debeantur. Qui gͦ
duplicia reciꝑe quȩ amiserat meruit. ex re¬
munatione edocuit. quia nequaquam ui¬
cuim s uirtus fuit om̃e quod dirit. As ser¬
tionei quoꝙ huic ad huc ungitur: qd̾ ip¬
se. ꝑamicis delinqñtib int̃cedit. Ingraiub
namq peccatis quis positus: dum suis p̃mit᷑
aliena non uidet. Mundus gͦ ostenditur eẽ d̾
se. qui emundationem potuit obtinẽ. ꝓaluis. Si
uero hoc quibusdum displicet. quod bona su¬
a ipse narrauit. sciendumẽ quia int̾ tot re¬
rum damplia uit̾ tot corꝑis uuln̾a. int̾ tot
pignerum funã. anticis ad consolationem ue¬
nientibus: ⁊ muicrepationem ꝓrumpentib:
deuita sua desꝑare cogebatur. Et quem tot
detrim̃ta afflix̃ant. contumeliosa in suꝑ in cre¬
pantium uerba feriebant. hii namq qui ad
consolandum uenerant. dum quasi eus in¬
iusticie ex ꝓbrant: despare eum de semet ipso
funditus conpellebant. Qui ergo bona sua ad

Expanded text:
pis non praemia, sed poenae debeantur? Qui ergo pis non praemia, sed poenae debeantur? Qui ergo duplicia recipere quae amiserat meruit, ex remuneratione edocuit quia nequaquam vitium sed virtus fuit omne quod dixit. Assertioni quoque huic adhuc adjungitur, quod ipse pro amicis delinquentibus intercedit. In gravibus namque peccatis quis positus , dum suis premitur, aliena non diluit. Mundus ergo ostenditur esse de se, qui emundationem potuit obtinere pro aliis. Si vero hoc quibusdam displicet, quod bona sua ipse narravit, sciendum est quia inter tot rerum damna, inter tot corporis vulnera, inter tot pignorum funera, amicis ad consolationem venientibus, et ad increpationem prorumpentibus, de vita sua desperare cogebatur; et quem tot detrimenta afflixerant, contumeliosa insuper increpantium verba feriebant. Hi namque, qui ad consolandum venerant, dum quasi ejus injustitiae exprobrabant, desperare eum de semetipso funditus compellebant. Quod ergo bona sua ad
Abbreviated transcription (Latin):
ni sententiam fuisse testantur. Diabolo nã¬
qr a domino dr. Numquid consid̾asti seruũ
meum iob. qd̾ non sit ei dissimił suꝑ tr̃am.
iur simpler. ⁊ rectus. ac timens dm̃. ⁊ rece¬
dens amalo: Cui mox a diabło respondetur.
Numquid iob gratis colit dm̃: Nonne tu
uallasti eum. cunctamq familiam euis:
s mitte manum tuam.⁊ tange eum: si non
infaciem benedir̾it tͥ. Hostis itaq inbato
iob iures suas ex̃cuit. s tam̃ certam̃ contͣ
dũm assumpsit. Int̾ dm̃ itaq ⁊ diabolum.
dictis suis peccasse asserit. quid aliuo qͣm
dm̃ qui ꝓ illo ꝓposuerat ꝑdidisse rep̃hendit:
Ipse quippe in se temptati causam susciꝑe uo¬
luit: qui eum ⁊ añ flagella p̾tulit. ⁊ p̃fẽns
temptari ꝑ flagella ꝑmisit. Si gͦ ex cesfisse
iob dicitur. laudator illius succubiisse ꝑ hibe¬
tur: quamuis eum nullatenus deliquisse ⁊̃
dona testantur. Quis enim nesciat. qd̾ cul¬

Expanded text:
ni sententiam fuisse testantur. Diabolo namni sententiam fuisse testantur. Diabolo namque a Domino dicitur: Considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram: vir simplex et rectus ac timens Deum, et recedens a malo ? Cui a diabolo mox respondetur: Nunquid gratis Job colit Deum? Nonne tu vallasti eum cunctamque familiam ejus? Sed mitte manum tuam, et tange eum, si non in faciem benedixerit tibi . Hostis itaque in beato Job vires suas exercuit, sed tamen certamen contra 11 Deum assumpsit. Inter Deum itaque et diabolum dictis suis peccasse asserit, quid aliud, quam Deum, qui pro illo proposuerat, perdidisse reprehendit? Ipse quippe in se tentati causam suscipere voluit, qui eum et ante flagella praetulit, et praeferens tentari per flagella permisit. Si ergo excessisse Job dicitur, laudator illius succubuisse perhibetur, quamvis eum nullatenus deliquisse etiam dona testantur. Quis enim nesciat quod cul
Abbreviated transcription (Latin):
deo int̾ dona nou̾at: s dignum fuit. ut dis¬
tͥctio scueritatis inquireret. utrum deuotuᷤᷤ
do ⁊ int̾̃ flagella ꝑmanẽt. Pena quippe int̾¬
rogat: si quietus quis u̾acit̃ amat. Quem
hostis quidem ut deficẽt petiit. s ut ꝓfice¬
ret accepit. fieri enĩ dñs benigne ꝑmisit:
quod diabłs inique postulauit. Nam cũ
id cͥco illum ex petisset hostis ut consumẽt.
temptando egit. ut euis m̃ita augẽnt.:Scͥ¬
tum quippe ẽ. In omnibus his non. pecca¬
uit iob labiis suis. Et qui dem quedam u̾¬
ba responsionum illius imꝑitis lectoribus
aspa resonant: quia sc̃orum dicta pie in¬
telligere sicut dicuntur ignorant. Et quia
animum dolentis. ⁊ iusti insemetipsis assimẽ
nesciunt: id̾o doloris u̾ba bene int̾p̃tari nõ
possunt. Mentem quippe pacientis. bene
pensare nouit: condescensio passionis. Credt̃
minus caute intuentes: quia si bati iob res¬
ponsa redarguunt. falsam etiam de eo domi¬

Expanded text:
Deo inter dona noverat: sed dignum fuerat ut disDeo inter dona noverat: sed dignum fuerat ut districtio severitatis inquireret utrum devotus Deo et inter flagella permaneret. Poena quippe interrogat, si quietus quis veraciter amat. Quem hostis quidem ut deficeret petiit, sed ut proficeret accepit. Fieri Dominus benigne permisit quod diabolus inique postulavit. Nam cum idcirco illum expetisset hostis ut consumeret, tentando egit ut ejus merita augeret. Scriptum quippe est: In omnibus his non peccavit Job labiis suis . Et quidem quaedam verba responsionum illius imperitis lectoribus aspera resonant, quia sanctorum dicta pie intelligere, sicut dicuntur, ignorant; et quia animum dolentis et justi in semetipsis assumere nesciunt, ideo doloris verba bene interpretari non possunt. Mentem quippe patientis bene pensare novit condescensio passionis. 8. Ab iminus caute intuentes, quia si beati Job responsa redarguunt, falsam etiam de eo Domi
Abbreviated transcription (Latin):
S. subtilius ꝑscrucandum ẽ. cur tot flagella
ꝑtulit. qui tantam uirtutum custodiam sine
rep̃hensione seruauit. Huinlitatem quippe
habuit. quia ⁊ ipse testatur. Si contempsi ui¬
dicium subire cum scruo meo. ⁊ ancilla mã:
cum disceptarent ad u̾sum me. Hospitalita¬
tem habuit: sicut ꝑhibet ipse dicens. Foris
non mansit ꝑegrinus: hostium meum uia¬
tori patuit. Discipline uigorem tenuit: si¬
cut ipse indicat dicens. Pncipes cessabãt
loqui :⁊ digitum suꝑ ponebant ori suo. Mã¬
suetudinem in uigore custodiuit: sic̃ ipse
fatetur dicens. Cumq sed̾em quasi rexcir¬
cum stante ex̾citu: eram tam̃ m̃entium con¬
solator. Elemosinarum largitatem amplerus
est: sicut ipse insinuat dicens. Si comẽdi buce¬
llam meam solus. ⁊ non comedit pupillus
exea. Cum gͥ omnia urtutum mandata ꝑfi¬
cẽt: unum ei de erat. ut etiam flagellatus a¬
gere grãs sciret. Notum erat quia seruire

Expanded text:
 subtilius perscrutandum est cur tot flagella  subtilius perscrutandum est cur tot flagella pertulit, qui tantam virtutum custodiam sine reprehensione servavit. Humilitatem quippe habuit, quia et ipse testatur: Si contempsi judicium subire cum servo meo, et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . Hospitalitatem exhibuit, sicut ipse perhibet, dicens: Foris non mansit peregrinus, ostium meum viatori patuit . Disciplinae vigorem tenuit, sicut ipse indicat dicens: Principes cessabant loqui, et digitum superponebant ori suo . Mansuetudinem in vigore custodivit, sicut ipse fatetur, dicens: Cumque sederem quasi rex, circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator . Eleemosynarum largitatem amplexus est, sicut ipse insinuat dicens: Si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea . Cum igitur omnia virtutum mandata perficeret, unum ei deerat, ut etiam flagellatus agere gratias sciret. Notum erat quia servire
Abbreviated transcription (Latin):
in notesc̃t. Uñ ⁊ recte ineũgło dicitur.Si ha¬
bũitis fidem tamqͣm granum sinapis. dice¬
tis huic monti transi huis: ⁊ transib. ẜ ra
num quippe sinapis nͥ cont̾atur. nequaqm
uis uirtutis eius agnoscitut. Nam nõ con¬
tritum lene ẽ. Siuero cont̃itur. ĩn ardescit.
⁊ quid inse acerrimũ latebat ostenoit. Sic
unus quisq uir sc̃e cũ nõ pulsatur: despi¬
cabilis ac lenis aspicitur si qua u̾o ullũ¬
tritura ꝑsecutionis opprimat. mex omne
quod calidum sapit ostentat: atq in feruo¬
rem uirtutis u̾titur. quicquid in illo ante
despicabile infirmũ q uidebatur. Qdq in se
ꝑ tranquillitatis temꝑa ubens oꝑũit: exagi¬
tatus tribulationib coactus in notescit. Uñ
scdiam suam. ⁊ nocte declarauit. Miscd̾ia
enim domimi in die mandatur: quia intnͣ¬
declatur. quia donum quod intranquilli¬
tate sumitur. intribulationibus manifestatur.

Expanded text:
innotescunt. Unde et recte in Evangelio dicitur: Si hainnotescunt. Unde et recte in Evangelio dicitur: Si habueritis fidem tanquam granum sinapis, dicetis huic monti: Transi hinc, et transibit num quippe sinapis nisi conteratur, nequaquam vis virtutis ejus agnoscitur, nam non contritum, lene est, si vero conteritur, inardescit, et quod in se acerrimum latebat, ostendit. Sic unusquisque vir sanctus, cum non pulsatur, despicabilis ac lenis aspicitur: si qua vero illutritura persecutionis opprimat, mox omne, quod calidum sapit, ostentat; atque in fervorem virtutis vertitur, quidquid in illo ante despicabile infirmumque videbatur; quodque in se per tranquillitatis tempora libens operuerat, exagitatus tribulationibus coactus innotescit. Unde sericordiam suam, et nocte declaravit .» Misericordia enim Domini in die mandatur, quia in trandeclaratur, quia donum, quod in tranquillitate sumitur, tribulationibus manifestatur.
Abbreviated transcription (Latin):
actio religiosorum: Dum illi etiam ꝓmutendo
non seruant que in p̃ceptis audiunt. ⁊ isti
uiuendo ea custodiunt: in quibus nequaqmͣ
mandatis legalibus astringuntur. Qua uero
paginarum soliditas ad testatur: dum ꝑ hic
libentur. noe. scił danihel.⁊ iob. Nec um̾ito
int̾ hebreorum uitas. in auctoritatis reu̾en¬
tia. uita iusti gentilis ad ducitur. quia redẽp¬
tor nr̃. fic̃ ad redẽp̃tionẽ uid̾oꝵ ⁊ ge̾tiliũ uenit:
notus erat ⁊ do. Quti sinõ flagellaret᷑:
a nob̾ nullatenus agnosc̾etur. Uirtus quip¬
pe etiam ꝑ quietem se exercuit: s uirtu¬
tis opinio. cõmota ꝑ flagella flagrauit.
⁊ qui quietus inse ipso quod erat continuit:
cõmotus ad noticiam omnium odorem sue
fortitudinis asꝑsit. Sicut enim unguenta
redolere latus nesciunt nͥ cõmota.⁊ sicut
aromata flagrantiam suam non nͥ cum in¬
cenduntur expandunt: ita scĩ uiri omne
quod uirtutib redolent. in cribulationib

Expanded text:
actio religiosorum: dum illi etiam promittendo actio religiosorum: dum illi etiam promittendo non servant quae in praeceptis audiunt; et isti vivendo ea custodiunt, in quibus nequaquam mandatis legalibus astringuntur  Vet. IV paginarum soliditas attestatur, dum per Ezliberentur, Noe scilicet, Daniel et Job. Nec immerito inter Hebraeorum vitas, in auctoritatis reverentiam vita justi gentilis adducitur, quia Redemptor noster, sicut ad redemptionem Judaeorum et gentilium venit, notus erat et Deo: qui si non flagellaretur, a nobis nullatenus agnosceretur. Virtus quippe etiam per quietem se exercuit, sed virtutis opinio commota per flagella fragravit. Et qui quietus in se ipso quod erat continuit, commotus ad notitiam omnium odorem suae fortitudinis aspersit. Sicut enim unguenta latius redolere nesciunt nisi commota, et sicut aromata fragrantiam suam non nisi cum incenduntur expandunt; ita sancti viri omne quod virtutibus redolent in tribulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
plum deducit᷑. uit quia obedire homo legi sub
lege positus despicit: euis saltm comꝑatio¬
ne euigilet: qui sine lege legalit̃ uixit. Erran¬
ti gͥ homini data ẽlex. erranti u̾o etiam sub
lege adducit᷑ testimoniũ eoꝵ qͥ extͣlege̾ s̃. ut qr¬
cõditi conditioĩs nr̃e ordinẽ seruare noluimꝰ. p̃
plis ꝯfudem᷑. Necut dictum ẽ eorum exemplis
quos lex astringẽt. s quos lex apecc̃o nulla
tia. circumuenit excusationem nr̃am Undiq
condusus ẽ acitus t̾giui̾sationis humanȩ. h¬
omo gentił. homo sine lege. admedium dedu¬
citur. ut eorum qui sub lege sunt prauitas¬
cisus confindatur. Eo bene ꝑ ꝓpham ac biut dr̃.¬
bER
Erubesce sydon ait mare. In sidone quippe sigu¬
ratur stabilitas in lege positorum. uimare aũt
uita gentilium. Erubesce gͥ sidon ait mare. qꝑ
ex uta gentilium radarguitur uita sub lege
positorum. atq ex actione scłarium. confundit᷑

Expanded text:
plum deducitur; ut quia obedire homo legi sub plum deducitur; ut quia obedire homo legi sub lege positus despicit, ejus saltem comparatione evigilet, qui sine lege legaliter vixit. Erranti igitur homini data est lex; erranti vero etiam sub lege adducitur testimonium eorum qui extra legem sunt, ut quia conditionis nostrae ordinplis confunderemur; nec, ut dictum est, eorum exemplis, quos lex astringeret, sed quos lex a peccato nulla tia, circumvenit excusationem nostram; undique conclusus est aditus tergiversationis humanae. Homo gentilis, homo sine lege, ad medium adducitur, ut eorum qui sub lege sunt pravitas confundatur. Quod bene per prophetam ac breviter Erubesce, Sidon, ait mare . In Sidone quippe figuratur stabilitas in lege positorum - in mari autem, vita gentilium. Erubesce ergo, Sidon, ait mare, quia ex vita gentilium redarguitur vita sub lege positorum, atque ex actione saecularium confunditur
Abbreviated transcription (Latin):
batus iob spũsc̃o afflatus. potuit sua gesta q̃
erant uideł suꝑne aspirationis dona. quasi
non sua scribe. quia eo alt̾ius erant que loq̃¬
batur. quo homo loquebatur que di sunt: ⁊ eo
alt̃ que erant illus loquebatur. quo sp̃s loq̃¬
ta post ponere: ⁊ ad considanda sacrę bystoris
gesta ꝓꝑare. Omnis homo eo ipso quod homo
ẽ suum intelligere debet auctorem: cuius uo¬
luntati tanto mag̃ seruiat. qnͣto se quia de
se ipso nicħ sit pensat. Ecce aũt conditi deũ
considare negliginus. ad hibita sunt p̃cepta.
Preceptis quoq obtemꝑare noluimus: adiũ¬
guntur exempla. Ipsa quoq imitari exempla
declinamus: que edidisse nob̾ positos suble¬
ge conspicimus. Quia enim ds aꝑte quib dam
sub lege positis loquutts ẽ. quasi alienos nos
ab eisoem p̃ceptis aspicunus. quibus hoc spe¬
cialit̾ loquutus non ẽ. Uñ adconfutandam
impudentiam nr̃am. gentilis homo ad exem¬

Expanded text:
beatus Job sancto Spiritu afflatus, potuit sua gesta, quae beatus Job sancto Spiritu afflatus, potuit sua gesta, quae erant videlicet supernae aspirationis dona, quasi non sua scribere: quia eo alterius erant quae loquebatur, quo homo loquebatur quae Dei sunt; et eo alter quae erant illius loquebatur, quo Spta postponere, et ad consideranda sacrae historiae gesta properare. Omnis homo eo ipso quo homo est, suum intelligere debet auctorem; cujus voluntati tanto magis serviat, quanto se quia de se ipso nihil sit pensat; ecce autem conditi Deum considerare negleximus. Adhibita sunt praecepta, praeceptis quoque obtemperare noluimus. Adjunguntur exempla, ipsa quoque imitari exempla declinamus, quae edidisse nobis positos sub lege conspicimus. Quia enim Deus aperte quibusdam sub lege positis locutus est, quasi alienos nos ab eisdem praeceptis aspicimus, quibus haec specialiter locutus non est. Unde ad confutandam impudentiam nostram, gentilis homo ad exem
Abbreviated transcription (Latin):
conspicitis suꝑfitie destrui. hoc in nobis q̃¬
rite quod ordinatum sͥq congruens. apd̃
nos ualeat intus inueniri. Aliqñ aũt qui
u̾ba acciꝑe hystorie uirta litt̾am negligit:
oblatum sͥ u̾itatis lum̃ abscondit. Cumq
laboriose inuenire in eis aliud incͥnsecus¬
appetit. hoc quod foris sine difficultate as¬
sequi potat amutit. Scs namq uir dicit.
Si negaui quod uolebant pauꝑib.⁊ ocłoᷤ
uidue expectate feci. Si comẽdi bucellam
meam solus. ⁊ non comedit pupillus ex ea.
Si despexi p̃ter euntem. eo quod nõ hũit
indum̃tum. ⁊ absq oꝑuñto pauꝑem. Si ñ
benedixerunt michi latera eius. ⁊ de uel
deserit. quia cuiꝰ minisfium lectione ex hibae.
cuis dominuum noce p̃tendit. Itaq scͥptoreᷤ
sacͥ eloquii. quia repleti spũ sco suꝑ se trah¬
unt᷑. quasi extra iemet ipsos fiunt : ⁊ sic de
se sententias quasi de alus ꝓferunt. Unde et

Expanded text:
nspicitis superficie destrui, hoc in nobis quaenspicitis superficie destrui, hoc in nobis quaerite, quod ordinatum sibique congruens apud nos valeat intus inveniri. Aliquando autem qui verba accipere historiae juxta litteram negligit, oblatum sibi veritatis lumen abscondit; cumque laboriose invenire in eis aliud inappetit, hoc quod foris sine difficultate assequi poterat, amittit. Sanctus namque vir dicit: Si negavi quod volebant pauperibus, et oculos viduae exspectare feci; si comedi buccellam meam solus, et non Si despexi pretereuntem, eo quod non habuerit indumentum, et absque operimento pauperem. Si non benedixerunt michi latera eius, et de veldeserit, quia cui ministerium lectione exhibet, ejus dominium voce praetendit. Itaque scriptores sacri eloquii, quia repleti Spiritu sancto super se trahuntur, quasi extra semetipsos fiunt, et sic de se sententias quasi de aliis proferunt. At
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Qui rursum dicit. Usquequo non par¬
cis michi. nec dimitis me ut gluciam sa¬
luiam ieam: Et tam̃ paulo suꝑius dix̾at.
Que pͥus tangẽ nolebat anima mea: nunc
p̃angustia cibi mei sunt. Quis aũt̃ nesci¬
at saluiam facilius posse glutiri quam ci¬
bum: Qui itaq se sumere cibum denunci¬
at. incredibile ẽ ualde quo ordine glutire
posse saluam negat. Atq itm dicit. Pecca¬
ui. quid faciam tibi ocustos hominum:
Uel certe consumere me uis pec̾cis adolescẽ¬
tiȩ meȩ. Et tam̃ alia responsione subiung̃.
Neq enim rep̃hendit me cormeum: inoĩ
uita mea. Quo gͥ pacto acorde suo minime
in omĩ uita rep̃henditur. qui peccasse se pu¬
blica uoce testatua: Neq enim qui sumł
umquam conueniunt culpa oꝑis:⁊ in rep̃¬
hensibilitas cordis. S nimirum u̾ba litt̾e
dum collata sibi conuenire nequeunt: ãliud
in se aliquid quod queratur ostendunt. Ac
si quibusdam uocib dicant. Dum nrã nos

Expanded text:
ri. Qui rursum dicit: Usquequo non parri. Qui rursum dicit: Usquequo non parcis mihi, nec dimittis me, ut glutiam salivam meam ? Et tamen paulo superius dixerat: Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt . Quis autem nesciat salivam facilius posse glutiri quam cibum? Qui itaque se sumere cibum denuntiat, incredibile est valde quo ordine glutire posse salivam negat. Atque iterum dicit: Peccavi, quid faciam tibi, o custos hominum ? vel certe: Consumere me vis peccatis adolescentiae meae ? Et tamen alia responsione subjungit: Neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea . Quo igitur pacto a corde suo minime in omni vita reprehenditur, qui peccasse se publica voce testatur? Neque enim simul unquam conveniunt culpa operis, et irreprehensibilitas cordis. Sed nimirum verba litterae, dum collata sibi convenire nequeunt, aliud in se aliquid quod quaeratur ostendunt, ac si quibusdam vocibus dicant: Dum n
Abbreviated transcription (Latin):
mia ꝓpacientie uirtuit recipere. de creuisse
inter uerba suspendio uitam finire: Aliqñ
etiam ne fortasse intelligi uxta litt̾am de¬
beant: ipsa uerba litt̾e impugnant. Ait nã¬
q Pereat dies inqua natus sum: ⁊ nor in
qua dictum ẽ. conceptus ẽ homo. Et. pau
lopꝰ subicit. Occupet eum caligo: ⁊ inuo¬
luatur amaritudine. Atq in eiusdem noc¬
tis maledictione sub iungit. Sit nor illa
solitaria. Qui nimirum natiuitatis dies ip¬
so impulsu temporis euolutus: stare non
ne exoptat. Et elapsus quippe iam non e¬
rat. ⁊ tam̃ si in rerum natura subsiste̾t: sen¬
cire amaritudinem uequaquam posset. Cõ¬
stat gͦ quod nullomõ de die insensibilidi¬
citur: qui sensu ꝑcuti amaritudinis optat.¬
Et si conceptionis ner reliquis noctibus
conuincta dicesserat. quo pacto hanc fie¬
ri solitariam ex optat: Que ut lapsu tem¬
poris figi non potuit. ita etiam nec etiam
areliquarum noctium coniunctione seꝑa¬

Expanded text:
aemia pro patientiae virtute recipere, decrevisse aemia pro patientiae virtute recipere, decrevisse inter verbera suspendio vitam finire? Aliquando etiam, ne fortasse intelligi juxta litteram debeant, ipsa se verba litterae impugnant. Ait namque: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo . Et paulo post subjicit: Occupet eam caligo, et involvatur amaritudine . Atque in ejusdem noctis maledictione subjungit: Sit nox illa solitaria . Qui nimirum nativitatis dies, ipso impulsu temporis evolutus, stare non ne optabat? Elapsus quippe, jam non erat; et tamen si in rerum natura subsisteret, sentire amaritudinem nequaquam posset. Constat ergo quod nullo modo de die insensibili dicitur, qui sensu percuti amaritudinis optatEt si conceptionis nox reliquis noctibus conjuncta discesserat, quo pacto hanc fieri solitariam exoptat? Quae ut a lapsu temporis figi non potuit, ita etiam nec a reliquarum noctium conjunctione separa
Abbreviated transcription (Latin):
to edifitium colore uestimus. Uel certe qͥd
u̾tatis dicta. nisi refitiende m̃tis alim̃ta cre¬
denda sunt: Que modis alternantibus
multiplicetur disserendo. ferculo oris offe¬
rimus : ut inuitati lectoris quasi conuiue
nr̃ĩ fastidium repellamus. Qui dum sibi
multa oblata considat: quod elegantius de¬
cernit assumat. Aliqñ u̾o exponere aꝑta
hystorie uerba negligimus: ne tardius ad
obscura ueniamus. Aliqñ aũt in telligi iux¬
ta lut᷑am nequeunt: quia suꝑficiẽtenus ac¬
cepta. nequaquam in structionem legentib
s errorem gignunt. E cce ⁊ enim dr̃  uh quo
curuantur. qui portant orbem. Et de tanto
uiro quis nesciat. quod nequaqmͣ uanas
poetarum fabulas sequitur. ut mundi mo¬
lem subuehi gigantheo sudore suspicetur:
Qui rursum p̾ssus ꝑcussionibus dicit. Eleg̃
suspendium anima mea:⁊ mortem ossa mea.
Et quis rectum sapiens credat uirũ tanti p̃¬
conii. quem uidł constat ab int̾no uidice p̃¬

Expanded text:
to aedificium colore vestimus. Vel certe quid to aedificium colore vestimus. Vel certe quid veritatis dicta, nisi reficiendae mentis alimenta credenda sunt? Quae modis alternantibus multipliciter disserendo, ferculum ori offerimus; ut invitati lectoris quasi convivae nostri fastidium repellamus, qui dum sibi multa oblata considerat, quod elegantius decernit, assumat. Aliquando vero exponere aperta historiae verba negligimus, ne tardius ad obscura veniamus: aliquando autem intelligi juxta litteram nequeunt; quia superficie tenus accepta, nequaquam instructionem legentibus, sed errorem gignunt. Ecce etenim dicitur: Sub quo curvantur qui portant orbem . Et de tanto viro quis nesciat quod nequaquam vanas poetarum fabulas sequitur, ut 5 mundi molem subvehi giganteo sudore suspicetur? Qui rursum pressus percussionibus dicit: Elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea . Et quis rectum sapiens credat virum tanti praeconii, quem videlicet constat ab interno judice pr
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ꝑ alueum defluens. si ualles con¬
cauas ex latere contingit. in eas ꝓtinus
sui impetus cursum diu̾tit. Cumq illa
suffitienter impleu̾it: repente se in alue.¬
um refundit. Sic nimirum. sic diuini u̾bi
eẽ tractator debo. ut c̃d̾qualibet re edisse¬
tit. si fortasse urta positam occasionẽ con¬
gruȩ hedificationis inuenĩt. quasi aduici¬
nam uallem lingue undas intorqueat. Et
cum subiecte instructionis campum suffi¬
cient᷑ infudit: ad sermonis ꝓpositi alueũ
ẽ bystorica erpositione transcurrimus:⁊
ꝑ allegoriam quedam tipica inuestigatio¬
ne ꝑscrutamur: quedam ꝑ sola allegorice
moralitatis instrum̃ta discutimus. Alon¬
nulla aũt ꝑ cuncta sollicitius simul exqͥ¬
rentes: triplicit᷑ inbagamus. Nam pͥmũ
quidem fundam̃ta historie. ponimus. deiñ
ꝑ signficationem cipicam. ui arcem fidi
fabricam mentis erigunus: ad extremum
quoq ꝑ moralitatis grãm quasi suꝑ duc¬

Expanded text:
quippe dum per alveum defluit, si valles conquippe dum per alveum defluit, si valles concavas ex latere contingit, in eas protinus sui impetus cursum divertit; cumque illas sufficienter impleverit, repente sese in alveum refundit. Sic nimirum, sic divini verbi esse tractator debet, ut cum de qualibet re disserit, si fortasse juxta positam occasionem congruae aedificationis invenerit, quasi ad vicinam vallem linguae undas intorqueat; et cum subjunctae instructionis campum sufficienter infuderit, ad sermonis propositi alveum ystorica expositione transcurrimus, et per allegoriam quedam typica investigatione perscrutamur. Quedam moralitatis instrumenta discutimus; nonnulla autem per cuncta simul sollicitius exquirentes, tripliciter indagamus. Nam primum quidem fundamenta historiae ponimus; deinde per significationem typicam in arcem fidei fabricam mentis erigimus; ad extremum quoque per moralitatis gratiam, quasi superduc