comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ha¬
bitaue¬
rit dicitur. ut eiꝰ meritum uirtutis expri¬
matur. Hus namq quis nesciat. qđ sit
terra gentiliũ: Gentilitas autẽ eo obligata
uitiis extitit. quo cognitionẽ sui conditoris
ignoraint. Dicatur itaq ubi habitauerit.
ut hoc er laudib ꝓficiat. qđ bomus inter¬
malos fuit Neq enĩ ualde laudabile est
bonũ esse cũ bonis. sed bonum esse cũ malis:
Sicut enĩ grauioris culpȩ est int̾ bonos bonũ
ñ esse. ita immensi est preconii. bonũ etiam
int̾ malos extitisse: Hinc est qd isdem beatꝰ
iob sibimet attestatur dicens: frater fui dra-¬
conum & sociꝰ strutionũ: Hinc petrus ma¬
gnis loth laudib extulit. quia bonũ inter
reꝓbos inuenit dicens: & iustũ loth oppressũ
a nefandoꝵ iniuria. conuersatione eripuit.¬
aspectu enĩ & auditu iustus erat. habitans
apud eos qui de die in diẽ animã iusti iniquiᷤ
oꝑib guciabant. Qui nimirũ cruciari non
posset. nisi praua ꝓpinquoꝵ oꝑa & audiret¬

Expanded text:
ubi habitaverit dicitur, ut ejus meritum virtutis exprimatur. Hus namque quis nesciat quod sit terra gentilium? Gentilitas autem eo obligata vitiis exstitit, quo cognitionem sui conditoris ignoravit. Dicatur itaque ubi habitaverit, ut hoc ejus laudibus proficiat, quod bonus intermalos fuit. Neque enim valde laudabile est bonum esse cum bonis, sed bonum esse cum malis. Sicut enim gravioris culpae est, inter bonos bonum non esse; ita immensi est praeconii, bonum etiam inter malos exstitisse. Hinc est quod isdem beatus Job sibimet attestatur, dicens: Frater fui draconum, et socius struthionum . Hinc Petrus magnis Loth laudibus extulit, quod bonum inter reprobos invenit, dicens: Et justum Loth oppressum a nefandorum injusta conaspectu enim et auditu justus erat, habitans apud eos qui de die in diem animam justi iniquis operibus cruciabant . Qui nimirum cruciari non posset, nisi prava propinquorum opera et audiret et
Abbreviated transcription (Latin):
& congruo tẽpore uox aꝑiat. & rursũ congruo
taciturnitas claudat. Qđ quia uel amici
beati iob uel om̃s heretici quoꝵ hi speciem
tenent seruare nesciunt. in uentũ uerba
ꝓferre phibentur: quia nimirũ dicta quȩ
discretionis pondꝰ ñ solidat. aura leuitatꝰ poriat

Expanded text:
et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Quod quia vel amici beati Job, vel omnes haeretici, quorum hi speciem tenent, servare nesciunt, in ventum verba proferre perhibentur, quia nimirum dicta quae discretionis pondus non solidat aura levitatis portat
Abbreviated transcription (Latin):
est. ñ insolubiliter obliganda: Ne aut laxa¬
ta in uitio defluat. aut restricta etiã ab utili¬
tate torpescat:. Hinc namq ꝑ quendã dicit᷑:
sapiens tacebit usq ad tempiis. ut nimirũ
cũ oportunũ considerat. postposita claustra
silentii. loquendo quȩ congruunt. in usu se
utilitatis impendat. Ninc salomon ait. tem¬
pus tacendi. & tempꝰ loquendi. Discrete
quippe uicissitudinũ pensanda sunt tẽpora.
ne aut cũ restringi lingua debet. ꝑ uerba se
inutiliter soluat. aut cum loqui utilit̾ potest
semetipsã pigre restringat. Qđ bene psal¬
mista considerans. breui postulatione com-¬
plexus ẽ dicens. pone dñe custodiã ori mȩo.
& ostiũ circũstantiȩ labiis meis. Ostiũ nãq
aperitur & clauditur. Iui gͦ ori suo nequaꝙͣ
poni obstaculũ. s ostiũ petiit. apte edocuit.
qd & ꝑ disciplinã retinere linguam debeat.
& ex necessitate laxare. quatinꝰ os discretũ

Expanded text:
est, non insolubiliter obliganda, ne aut laxaest, non insolubiliter obliganda, ne aut laxata in vitium defluat, aut restricta etiam ab utilitate torpescat? Hinc namque per quemdam dicitur: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Hinc Salomon ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi 242 lingua debet, per verba se inutiliter solvat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quod bene Psalmista considerans brevi postulatione complexus est dicens: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Ostium namque aperitur et clauditur. Qui ergo ori suo nequaquam poni obstaculum, sed ostium petiit, aperte docuit quod et per disciplinam retineri lingua debeat, et ex necessitate laxari, quatenus os discretum
Abbreviated transcription (Latin):
guam & enĩ prȩmit. cogitationem erigit.
& cum se ꝑ negligentiam minime conside.¬
rat. tanto apud se cunctos liberiꝰ. quanto
& secretiꝰ accusat: Plerumq autẽ nimis
taciti cum ñnulla iniusta patiuntur. eõ
In acriorem dolorem prodeunt. quo ea
quȩ sustinent non loquuntur. nam si
illatas molestias lingua tranquille diceret.
a conscientia dolor emanaret. Uulnera
enĩ clausa plus guciant. quia cum putredo
quȩ intrinsecus feruet eicitur. ad salutem
dolor aperitur. Plerũq nimis taciti dum
quoꝵdam mala respiciunt. & tam̃ in silen¬
tio linguã premunt. qͣsi conspectis uulne¬
nib usũ medicaminis subtrahunt. & eo
mortis auctores fiuunt. quo uirus qđ pote¬
rant eicere loquendo noluerunt. Vnde
& immoderatũ silentiũ si in culpa ñ esset
ꝓpheta ñ diceret. uȩ michi quia tacui.
Quid gͦ inter hȩc. nisi studiose lingua sub
magni moderaminis libratione frenanda

Expanded text:
guam etenim premit, cogitationem erigit; guam etenim premit, cogitationem erigit; et cum se per negligentiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretius accuset. Saepe nimis taciti, cum nonnulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas ma conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant, quia cum putredo, quae intrinsecus fervet, ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Plerumque nimis taciti dum quorumdam mala respiciunt, et tamen in silentio 241 linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt. Eo enim mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant ejicere loquendo noluerunt. Unde et immoderatum silentium si in culpa non esset, propheta non diceret: Vae mihi quia tQuid ergo inter haec, nisi studiose lingua sub magni moderaminis libratione frenanda
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑuerba extra semet ipsam eicit. aꝑtam
se aduersario ostendit. quã tanto ille sine
labore suꝑat. qnͣto & hȩc eadem quȩ uincit᷑
contra semetipsam ꝑ multiloquiũ pugnat.
Sed inter hȩc sciendũ est. quia cum pauore
nimio a locutione restringimur: int̾dum
plus quã necesse est intra claustra silentii¬
s coartamur: & dum linguȩ uitia incaute
fugimꝰ. occulte deteriorib implicamur.
nam sepe. dũ ab eloquio inmoderate com¬
pescimur: graue multloquiũ in corde tole¬
ramus. ut eo plus cogitationes in mente
ferueant. quo illas uiolenta custodia indi-¬
scren silentii angustat. & plerũq tanto
latiꝰ diffluunt: quanto se esse securiꝰ esti-¬
mant quia foris a rep̃hensorib ñ uident᷑.
Unde mens ñnunquã in suꝑbiam tollit᷑
eosq quos loquentes audit. quasi infirmos
conspicit. cũq os corporis claudit. quantũ
se uitiis suꝑbiendo aperiat ñ agnoscit. lin-¬

Expanded text:
se per verba extra semetipsam jacit, apertam se per verba extra semetipsam jacit, apertam se adversario ostendit; quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae vincitur, contra semetipsam per multilSed inter haec sciendum est quia cum pavore nimio a locutione restringimur, interdum plus quam necesse est intra claustra silentii coarctamur; et dum linguae vitia incaute fugimus, occulte deterioribus implicamur. Nam saepe dum ab eloquio immoderate compescimur, grave multiloquium in corde toleramus, ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii angustat; et plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securiores aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Unde mens nonnunquam in superbiam tollitur, eosque quos loquentes audit quasi infirmos conspicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Lin
Abbreviated transcription (Latin):
Otiosum quippe uerbũ est. qđ aut ratione
iustȩ necessitatis. aut intentione piȩ utilita¬
tatis caret. Si gͦ ratio de ocioso sermone
exigitur. pensandũ ualde ẽ. quȩ pena illud
multiloquiũ sequitur. in quo etiã ꝑ suꝑbię
uerba delabuntur. Humana & enĩ mens aquȩ
more & circũclusa ad superiora colligit᷑. quia
illud repetit. unde descendit. & relaxata
deperit. quia se ꝑ infima inutilit᷑ spargit.
Quot enĩ suꝑuacuis uerbis a silentii sui
censura dissipatur. qͣsi tot riuis extra se
ducitur: unde & redire interiꝰ ad sui co¬
gnitionẽ ñ sufficit. quia ꝑ multiloquiũ
exteriꝰ sparsa. uim intimȩ consideratio¬
nis amittit: Totã se gͥ insidiantis hostis
uulnerib detegie. quia nulla se munitio¬
ne custodiȩ circũcludit. Unde scriptũ ẽ:
sicut urbs patens & absq muroꝵ ambitu.
ita uir qui ñ potest in loquendo cohibere
spm̃ suũ: quia enĩ murũ silentii ñ habet.¬
patet inimici iaculis ciuitas m̃tis. & cum

Expanded text:
t ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensandum valde est quae poena illud multiloquium sequatur, in quo etiam per superbiae verba dilabuntur. Humana etenim mens, aquae more, et circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium exterius sparsa, vim intimae considerationis amittit. Totam se igitur insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla se munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens, et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere sppatet inimici jaculis civitas mentis. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
quare detraxistis sermonib ueritatis. cũ e
uobis nullus sit qui possit arguere: Ac si apte.
diceretur. qua temeritate. audita repͣhendi¬
tis. qui ꝑcussionis meȩ causas ignorantes.
adhuc rep̾hensibilia ꝓfertis: Sequitur.¬

Expanded text:
Quare detraxistis sermonibus veritatis, cum e Quare detraxistis sermonibus veritatis, cum e vobis nullus sit qui possit arguere? Ac si aperte diceretur: Qua temeritate audita reprehenditis, qui, percussionis meae causas ignorantes, adhuc reprehensibilia profertis. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
tiis debet̾ qui curat aliena corrigere. ut
terrena ñ cogitet. ut desideriis infimis ñ
succumbat. quatinꝰ tanto ꝑspicatius aliis
fugienda uidear. qnͣto hȩc ipse ꝑ scientiã
& uitã ueriꝰ declinat. quia nequaꝙͣ pure
maculam in menbro considerat oculus. que
puluis grauat. & suꝑiectas sordes tergere
ñ ualent manus. quȩ lutũ tenent. Iuod
iuxta antiquȩ translationis seriem bene-
ad dauid erga exteriora bella laborantẽ ꝑ
significationẽ diuina uox innint cũ dicit.
non tu ȩdificabis michi templũ. quia uir
sanguinũ es. Dĩ autẽ templũ edificat. qui
corrigendis atq instituendis ꝓximoꝵ mentib
uacat: Templũ quippe nos sumꝰ qui ad uerã
uitam ex eiꝰ inhabitatione construim᷑. paulo
attestante qui ait. templũ d̃i scm̃ est. qđ estis
uos. Sed uir sanguinũ templum dõ ȩdifica¬
re ꝓhibetur. quia qui adhuc actis carnalib
incubat. necesse est ut instituere spiritalit
ꝓximoꝵ mentes erubescat. Bene gͦ dicitur.

Expanded text:
tiis debet, qui curat aliena corrigere, ut terrena non cogitet, ut desideriis infimis non succumbat; quatenus tanto perspicacius aliis fugienda videat, quanto haec ipse per scientiam et vitam verius declinat. Quia nequaquam pure maculam in membro considerat oculus, quem pulvis gravat, et superjectas sordes tergere non valent manus quae lutum tenent. Quod juxta antiquae translationis seriem bene ad David erga exteriora bella laborantem, per significationem divina vox innuit, cum dicit: Non tu aedificabis mihi templum, quia vir sanguinum es . Dei autem templum aedificat, qui corrigendis atque instituendis proximorum mentibus vacat. Templum quippe Dei nos sumus, qui ad veram vitam ex ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante, qui ait: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Sed vir sanguinum templum Deo aedificare prohibetur, quia qui adhuc actis carnalibus incumbat necesse est ut instruere spiritaliter proximorum mentes erubescat. Bene ergo dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxit dicens. tu es ille uir. qui fecisti
banc rem. Enic est qđ uirdĩ ad destruendã
idolatriã samariam missus. ieroboam rege
suꝑ altare thura iaciente. ñ regem ueritus.
ñ formidine mortis pressus. contra altare.
intrepidus auctoritate liberȩ uocis exercuit
dicens. altare altare. hȩc dicit dñs as̃. ecce
filiꝰ nascetur domui dauid iosias nomine
& immolabit suꝑ te sacerdotes excelsoꝵ.
Hinc est qd ahab suꝑbus idoloꝵ seruitio
subactus. cũ increpare heliam p̾sum eret
dicenᷤ. tune es ille qui conturbas isrł. helias
ꝓtinus suꝑbi regis stulticiã. obirgationis
liberȩ auctoritate ꝑcussit dicens. non ego
turbaui isrł. sed tu & domus patris tui. qui
dereliquistiᷤᷤ mandata dñi. & secuti estis ba-¬
alim. Hinc ẽ qđ heliseus ueram magistri

Expanded text:
adjunxit, dicens: Tu es ille vir, qui fecisti hanc rem . Hinc est quod vir Dei, ad destruendam idololatriam Samariam missus, Jeroboam rege super altare thura jaciente, non regem veritus, non formidine mortis pressus, contra altare intrepidus auctoritatem liberae vocis exercuit, dicens: Altare, altare, haec dicit Dominus Deus: Ecce filius nascetur domui David, Josias nomine, et immolabit super te sacerdotes excelsorum . Hinc est quod Achab superbus, idolorum servitio subactus, cum increpare Eliam praesumeret, dicens: Tune es ille vir, qui conturbas Israel ? Elias protinus superbi regis stultitiam, objurgationis liberae auctoritate percussit, dicens: Non ego turbavi Israel, sed tu et domus patris tui, qui dereliquistis 237 mandata Domini, et secuti estis Baalim. Hinc est quod Elisaeus, veram magistri
Abbreviated transcription (Latin):
indicans. quia m̃tis iusticia desolatur. qnͣdõ
ab immoderata locutione ñ parcit᷑. Hinc
iacobꝰ dicit. siquis putat se religiosũ esse ñ
refrenans lingua suã. s seducens cor suũ
huiꝰ uana est religio. Hinc rursũ ait. sit
om̃is homo uelox ad audiendũ. tardꝰ autẽ
ad loquendũ. Hinc iterũ adiungit̾. lingua
inquietũ malũ. plena ueneno mortifero.
Finc ꝑ semetipsam nos ueritas ammonet
dicens. omne uerbũ ociosũ qđ locuti fuerint

Expanded text:
indicans, quia mentis justitia desolatur, quando indicans, quia mentis justitia desolatur, quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus dicit: Si quis putat se religiosum esse non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc rursum ait: Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Hinc iterum adjungit: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam nos Veritas admonet, dicens: Omne verbum otiosum q
Abbreviated transcription (Latin):
& ad huc acriꝰ illa quȩ minaris ȩt̾̃na supplicia
formido. Bene gͦ de regib atq consulibus
dicit᷑. qui edificant sibi solitudines. quia
h qui & se bene regere. & consulere aliis sci-¬
unt. qm̃ pͣsentari interim illi intimȩ quieti
ñ possunt. hanc apud semetipsos ꝑstudiũ
tranquillȩ mentis imitantur. Sequitur.¬

Expanded text:
et adhuc acrius illa quae minaris, aeterna supplicia et adhuc acrius illa quae minaris, aeterna supplicia formido. Bene ergo de regibus atque consulibus dicitur: Qui aedificant sibi solitudines. Quia ii qui et se bene regere, et consulere aliis sciunt, quoniam praesentari interim illi intimae quieti non possunt, hanc apud semetipsos per studium tranquillae mentis imitantur Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
mias ait: a facie manꝰ tuȩ solus sedebam qm̃
cõminatione replesti me. Facies quippe manꝰ
di est. illa ꝑcussio iusta iudicii. qua suꝑbien¬
tem hominẽ a paradiso reppulit. & in hanc
cȩcitatẽ p̃sentis exilii exclusit. Comminatio
uero eiꝰ est. terror adhuc suppliciĩ sequentis
Post faciem gͥ manꝰ adhuc nos minȩ ternfi¬
cant. quia ꝑ experimentũ iudicii. iam nos &
pena p̾sentis exilii ꝑculit. & si peccare non
desistimꝰ. ęternis adhuc suppliciis addicit.
ceriderit. atq hunc post ista peccantẽ quo
adhuc iusticia iudicantis rapit. & cunctas a
se desiderioꝵ temporaliũ turbas eiciat. seq
in magna mentis solitudine abscondat di¬
cens. a facie manꝰ tuȩ solus sedebam. quoniã
cõminatione replesti me Ac si apte dicat:
dum considero quid iam ꝑ iudicii experi-¬
mentũ patior. a tumultu desiderioꝵ tempo¬
raliũ trepidus mentis secessum peto. quia

Expanded text:
mias ait: A facie manus tuae solus sedebam, quoniam mias ait: A facie manus tuae solus sedebam, quoniam comminatione replesti me . Facies quippe manus Dei, est illa percussio justi judicii, qua superbientem hominem a paradiso repulit, et in hac caecitate praesentis exsilii exclusit. Comminatio vero ejus, est terror adhuc supplicii sequentis. Post faciem igitur manus adhuc nos minae terrificant, quia per experimentum judicii jam nos et poena praesentis exsilii perculit, et si peccare non desistimus, aeternis adhuc suppliciis addicit. ceciderit, atque hunc post ista peccantem, quo adhuc justitia judicantis rapit; et cunctas a se desideriorum temporalium turbas ejiciat, seque in magna mentis 131 solitudine abscondat, dicens: A facie manus tuae solus sedebam, quoniam comminatione replesti me. Ac si aperte dicat: Dum considero quid jam per judicii experimentum patior, a tumultu desideriorum temporalium trepidus mentis secessum peto, quia
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o bonũ est. Ad formã sc̃ẽ humilitatis in pri¬
mendam. secreta cordis sui indicat dicens:
dñe ñ est exaltatũ est cor meũ. neq elati sunt
oculi mei. Ad imitandã ⁊ eli rectitudinẽ exem¬
plo suo nos excitat dicens. nonne qui te ode¬
rant d̾s oderam eos. & suꝑ ininicos tuos ta¬
bescebam: Perfecto odio oderam illos. ini¬
mici facti sunt michi. Ad ȩternȩ nob̾ patriȩ
desideriũ succendendũ. uitȩ p̃sentis longitu¬
dinẽ deplorat dicens: heu me qđ in colatus
m̃s ꝓlongatus est. Largitate nimirũ conso¬
latus emicuit. qui exemplo consolationis
ꝓpriȩ. tot nobis uirtutũ calculos spargit
narret. ait enĩ: ecce elongaui fugiens. & man¬
si in solitudine. Eugiens elongat. quia a
turba desiderioꝵ temporaliũ. in alta d̃ĩ con¬
templatione se subleuat. Manet uero in
solitudine. quia pseuerat in remota mentis
intentione. De qua bene solitudine. dño iere¬

Expanded text:
Deo bonum est . Ad formam sanctae humilitatis impriDeo bonum est . Ad formam sanctae humilitatis imprimendam, secreta cordis sui indicat, dicens: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei . Ad imitandam zeli rectitudinem exemplo suo nos excitat, dicens: Nonne qui te oderunt, Deus, oderam eos, et super inimicos tuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi . Ad aeternae nobis patriae desiderium succendendum, vitae praesentis longitudinem deplorat, dicens: Heu mihi! quod incolatus meus prolongatus est . Largitate nimirum consulatus emicuit, qui exemplo conversationis propriae, tot nobis virtutum calculos spargit.narret. Ait enim: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine . Fugiens elongat, quia a turba desideriorum temporalium in alta Dei contemplatione se sublevat. Manet vero in solitudine, quia perseverat in remota mentis intentione. De qua bene solitudine Domino Jere
Abbreviated transcription (Latin):
in domo dñi: Afrequentia quippe terrenoꝵ
desiderioꝵ fugerat ad magnã uidelicet soli¬
tudinẽ semetipsũ. ubi eo tutiꝰ nil extraneũ
conspiceret. quo incompetens nil amaret.
Atumultu rerũ temporaliũ magnũ qd dam
secessũ petierat quietã ment̾ẽ. in qua tanto pu¬
rius dm̃ cerneret. quanto hunc cũ se solo solũ
construunt. etiã consules uocantur. quia sic in
se solitudiẽ mentis ȩdificant. ut tam̃ in quo
p̃ualent aliis ꝑ caritatẽ consulere minime
desistant. Hunc gͦ quẽ modo pͣtulimus con-¬
sulem paulo suptiliꝰ ppendamꝰ. quomodo ad
p̃benda uitȩ sublimioris exempla. subiectis
populoꝵ cuneis uirtutũ calculos spargat. Ecre
ad insinuandã retributionẽ boni pro malo.
de semetipso fatetur dicens: si reddidi retribu¬
entib michi mala. decidam merito ab inimi¬
cis meis mnanis. Ad dilectionẽ conditoris exci-¬
tandam insinuat dicens. michi autẽ adherere

Expanded text:
in domo Domini ? A frequentia quippe terrenorum in domo Domini ? A frequentia quippe terrenorum desideriorum fugerat, ad magnam videlicet solitudinem semetipsum, ubi eo tutius nihil extraneum conspiceret, quo incompetens nihil amaret. A tumultu rerum temporalium magnum quemdam secessum petierat quietam mentem, in qua tanto purius Deum cerneret, quanto hunc cum se solo solum construunt, etiam consules vocantur, quia sic in se solitudinem mentis aedificant, ut tamen in quo praevalent, aliis per charitatem consulere minime desistant. Hunc ergo, quem modo praetulimus consulem, paulo subtilius perpendamus, quomodo ad praebenda vitae sublimioris exempla, subjectis populorum cuneis, virtutum calculos spargat. Ecce ad insinuandam retributionem boni pro malo, de semetipso fatetur, dicens: Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimicis meis inanis . Ad dilectionem conditoris excitandam insinuat, dicens: Mihi autem adhaerere
Abbreviated transcription (Latin):
is dum sollicite cogitat quid patronis debeat.
quid subiectis. quid sibi augeat. quid affectib
ꝓsit. quasi tanta frequentia turbarũ premit᷑.
quanta curarũ importunitate laceratur.
At contra scĩ uiri quia nichil hurꝰ mundi
appetunt. nullis ꝓcul dubio in corde tumul¬
tib prȩmuntur. om̃s quippe mordinatos
desiderioꝵ motus a cubili cordis manu scẽ
considerationis eiciunt. & quia transitoria
cuncta despiciunt. ex his nascentes cogitati¬
onum insolentias ñ patiunt᷑. Solam nãq
ȩternã patriã appetunt. & quia nulla huiꝰ mun¬
di diligunt. magna mentis tranquillitate per-¬
litudines. Solitudines quippe edificare est. a
secreto cordis terrenoꝵ desiderioꝵ tumultus
expellere. & una intentione ȩt̃nȩ patriȩ in
amorẽ intimȩ quietis hanelare. An ñ cunctos
a se cogitationũ tumultꝰ expulerat qui dicebat.
unam petii a dño hanc requirã. ut inhabitem

Expanded text:
Is dum sollicite cogitat, quid patronis debeat, Is dum sollicite cogitat, quid patronis debeat, quid subjectis; quid sibi augeat, quid affectibus prosit, quasi tanta frequanta curarum importunitate laceratur. At contra sancti viri, qui nihil hujus mappetunt, nullis procul dubio in corde tumultibus premuntur. Omnes quippe inordinatos desideriorum motus a cubili cordis manu sanctae considerationis ejiciunt; et quia transitoria cuncta despiciunt, ex his nascentes cogitationum insolentias non patiuntur. Solam namque aeternam patriam appetunt, et quia nulla hujus mundi diligunt, magna mentis tranquillitate persibi solitudines. Solitudines quippe aedificare, est a secreto cordis terrenorum desideriorum tumultus expellere, 130 et una intentione aeternae patriae in amorem intimae quietis anhelare. An non cunctos a se cogitationum tumultus expulerat, qui dicebat: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem
Abbreviated transcription (Latin):
facit odiis.iam de subleuatis recipit fauores.
Qui gͥ tot fantasmata cordi imprimit. qͥd
iste aliud quã somniũ uigilans uidet:
Quia gͦ tot rerũ causas quas fingit tolerat.
nimirũ intrinsecus natas ex desideriis turbas
portat. Alius iam illicita refugit. sed tamen
bonis mundi carere ꝑtimescit. concessa tenere
appetit. uideri inter homines minor erubescit.
& curat sũmoꝑe ne inops in domo sit. ne
despectus in publico: exquirit quid sibi suffi-¬
ciat. quid necessitas subiectoꝵ petat. atq ut
sufficient᷑ iura patronatus subditis expleat.
patronos quęrit quib ipse famuletur. sed
his dum familiariter iungitur. eoꝵ ꝓculdu-¬
bio causis implicatur. Quib sepe consen-¬
tit in illicitis. & mala quȩ ꝓpter semetipsũ
ñ appetit. cõmittit ꝓpter alia quȩ ñ dereliquit.
Nam sepe dum honorẽ suũ in hoc mundo
imminui trepidat. ea apud maiores ꝑsonas
approbat. quȩ iam ꝑ ꝓprium iudiciũ damnat.

Expanded text:
facit odiis, jam de sublevatis recipit favores. facit odiis, jam de sublevatis recipit favores. Qui igitur tot phantasmata cordi imprimit, quid iste aliud quam somnium vigilans videt? Quia ergo tot rerum causas quas fingit tolerat, nimirum intrinsecus natas ex desideriis turbas portat. Alius jam illicita refugit, sed tamen bonis mundi carere pertimescit: concessa tenere appetit, videri inter homines minor erubescit, et curat summopere ne inops in domo sit, ne despectus in publico. Exquirit quid sibi sufficiat, quid necessitas subjectorum petat; atque ut sufficienter jura patronatus subditis expleat, patronos quaerit quibus ipse famuletur; sed his dum familiariter jungitur, eorum procul dubio causis implicatur, quibus saepe consentit in illicitis, et mala quae propter semetipsum non appetit, committit propter alia quae non derelinquit. Nam saepe dum honorem suum in hoc mundo imminui trepidat, ea apud majores personas approbat, quae jam per proprium judicium damnat.
Abbreviated transcription (Latin):
deat. & cum rem nullã teneat iam in defensi-
one rei quã appetit. uacuus litigator elabo¬
rat. Quãuis gͦ nil de concupita re cȩperit.
habet tam̃ in corde um fructũ concupiscen¬
tiȩ laborẽ rirȩ Gram itaq popło p̾mitur.
qui instigantis auariciȩ tumultu uastatur:
Aliꝰ se trrannidi suꝑbiȩ sũbicit. & cor miserũ
dum contra homines erigit uitio substernit.
honoꝵ sublimiũ infulas appetit. exaltari
successib exquint. totũq qđ esse. desiderat
sibi apud semetipsũ in cogitationib depm¬
git. iam qͣsi tribunal p̾sidet. & iam sibi pa¬
rere obsequia subiectoꝵ uidet. iam cȩteris
eminet. iam aliis mala irrogat. aliis quia
irrogauerunt recompensat. iam apud se¬
metipsũ stipatus cuneis ad publicũ ꝓce¬
dit. iam quib obsequuis fulciatur conspicit.
qui tam̃ hȩc cogitans solus repit. iam alia con¬
culcat. alia subleuat. iam de conculcatis satis¬

Expanded text:
deat, et cum rem nullam teneat, iam in defedeat, et cum rem nullam teneat, iam in defeone rei quam appetit, vacuus litigator elaborat. Quamvis ergo nihil de concupita re ceperit, habet tamen in corde jam fructum concupiscentiae, laborem rixae. Gravi itaque populo premitur, qui instigantis avaritiae tumultu vastatur. Alius se tyrannidi superbiae subjecit; et cor miserum, dum contra homines erigit, vitio substernit. Honorum sublimium infulas appetit, exaltari successibus exquirit, totumque quod esse desiderat, sibi apud semetipsum in cogitationibus depingit: jam quasi tribunali praesidet, jam sibi parere obsequia subjectorum videt, jam caeteris eminet, jam aliis mala irrogat, aliis quia irrogaverint recompensat. Jam apud semetipsum stipatus cuneis ad publicum procedit, jam quibus obsequiis fulciatur conspicit; qui tamen haec cogitans solus repit; jam alia conculcat, alia sublevat; jam de conculcatis satis
Abbreviated transcription (Latin):
Turbam itaq hic intꝰ sustinet. que̾ pondus
uehemens inflaminatȩ cogitationis pͣmit.
Aliꝰ iuri se auariciȩ tradidit. & fastidiens ꝓpria
aliena concupiscit. Eic plerũq concupita
adipisci ñ ualens. dies quidẽ in otiũ. noctẽ¬
uͦ in cogitationẽ uersat. torpet ab utili ope
quia fatigat᷑ illicita cogitatione. consilia
multiplicat. & sinũ mentis cogitationum
tumultib latiꝰ expandit. puenire ad concu-¬
pita satagit.atq ad optinenda hȩc quosdã
secretissimos causarũ meatꝰ quęrit. Qui
mox ut in causa aliquid suptile inuenisse
se estimat. iam se optinuisse qđ concupiue¬
rat exultat. iã quid etiã adeptȩ rei adiungat.
excogitat. atq ut in meliori statu debeat
excoli ꝑtractat. Quã quia iam qͣsi possidet.¬
& quasi ad meliorẽ speciẽ adducit. mox insi-¬
dias muidentiũ considerat. & quid contͣ se
iurgii moueatur pensat. exquirit qͥd respon-¬

Expanded text:
Turbam itaque hic intus sustinet, quem pondus Turbam itaque hic intus sustinet, quem pondus vehemens inflammatae cogitationis premit. 4. Alius juri se avaritiae tradit, et fastidiens propria, aliena concupiscit. Hic plerumque, concupita adipisci nvero in cogitationes versat, torpet ab utili operet quia fatigatur in inlicita cogitatione, consilia multiplicat / et sinum mentis cogitationum inventibus latius expandit. Pervenire ad concupita satagit atque ad obtinenda haec quosdam secretissimos causarum meatus quęrit. Qui mox ut in causa aliquid subtile invenisse se ęstimat, iam se obtinuisse, quod concupierat, exultat, iam quid etiam adeptę rei adiungat, excogitat, atque ut in meliori statu debeat excoli, pertractat. Quam quia iam quasi possidet et quasi ad meliorem statum adducit, mox insidias invidentium considerat, et quid contra se iurgii moveatur, pensat. Exquirit, quid respon
Abbreviated transcription (Latin):
dines. Om̃s enĩ qui uel illicita appetunt uel
in hoc mundo uideri aliquid uolunt. densis
cogitationũ tumultib in corde cõprimun¬
tur. dumq desiderioꝵ turbas intra se exci¬
tant. ꝓstratam mentẽ pede miserȩ frequen¬
tationis calcant: Aliꝰ namq iuri se luxuriȩ
subdidit. atq ante mentis oculos schemata
turpiũ ꝑpetrationũ fingit. & cũ effectus ñ
tribuitur oꝑis. hoc crebriꝰ agitur intentio¬
ne cogitationis. Noluptatis ꝑfectio quęrit᷑.¬
& concussus eneruiter animꝰ. hinc inde &
sollicitus & cȩcatus. occasionẽ nequissimȩ
expletionis rimatur. Mensitaq hȩc quasi
quendã popłm patitur. quȩ insolenti cogita¬
tionũ tumultu uersatur. Aliꝰ irȩ se dominio
strauit. & quid in corde nisi uirgia etiã quȩ
absentib contradicit. intra semetipsũ con¬
tumelias ꝓfert & recipit. receptis autẽ duriꝰ
respondit. & cum qui obuiet nullus assit.
magnis clamorib rixas in corde componit.

Expanded text:
ns. --Omnes enim, qui vel illicita appetunt, vel in hoc mundo videri aliquid volunt, densis cogitationum tumultibus in corde comprimuntur; dumque desideriorum turbas intra se excitant, prostratam mentem pede miserae frequentationis calcant. Alius namque juri se luxuriae subdidit, atque ante mentis oculos schemata turpium perpetrationum fingit: et cum effectus non tribuitur operis, hoc crebrius agitur intentione cogitationis. Voluptatis perfectio quaeritur, et concussus enerviter animus, hinc inde et sollicitus et caecatus, occasionem nequissimae expletionis rimatur. Mens itaque haec quasi quemdam populum patitur, quae insolenti cogitationum tumultu vastatur. Alius irstravit, et quid in corde nisi jurgia  Al. add. absentibus contradicit. Intra semetipsum contumelias profert et recipit; receptis autem durius respondet; et cum qui obviet nullus adsit, magnis clamoribus rixas in corde componit.
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ: qui & si obscurũ est qđ mente. cer¬
nimus. de iudicio est hoc luminis. non de
passione cȩcitatis. Et inȩternũ gͦ laudem
miscd̾iȩ largitori nr̃o referimꝰ. & nequaquã
miseriȩ conscientia grauamur: qͥa dũ mala
nr̃a sine aliquo mentis malo respicimꝰ. &
nunquã erit qđ corda laudantiũ de trans¬
actis iniquitatib polluat. & semꝑerit qđ̃
hȩc ad laudem liberatoris accendat. Quia.
ergo internȩ lucis requies sic in se magnos
subleuat. ut tamen nec paruulos derelin¬
quat. ilicatur recte. paruus & magnꝰ ibi st̾
Quia autẽ sic ibi conuersi peccatoris animꝰ
culpȩ suȩ memoria tangitur. ut tam̃ nulla
eiꝰdem memoriȩ confusione deprimatur.
congrue subiungatur. & seruus liber a do¬
mino suo ⁊¬

Expanded text:
videmus; quia etsi obscurum est quod mente cervidemus; quia etsi obscurum est quod mente cernimus, de judicio est hoc luminis, non de passione caecitatis. Et in aeternum ergo laudem misericordiae largitori nostro referimus, et nequaquam miseriae conscientia gravamur; quia dum mala nostra sine aliquo mentis malo respicimus, et nunquam erit quod corda laudantium de transactis iniquitatibus polluat, et semper erit quod haec ad laudem liberatoris accendat. Quia ergo internae lucis requies sic in se magnos sublevat, ut tamen nec parvulos derelinquat, dicatur recte: Parvus et magnus ibi sunt. Quia autem sic ibi conversi peccatoris animus culpae suae memoria tangitur, ut tamen nulla ejusdem memoriae confusione deprimatur, congrue subjungitur: Et servus liber a domino suo
Abbreviated transcription (Latin):
electoꝵ mens ꝑfecta esse in beatitudine pote¬
rit. si hanc inter gaudia memoria sui reatus
tangit. Aut quomͦ ꝑfectȩ lucis clarescit gła.
quã reducta ad animũ obumbrat culpa:
Sed sciendũ est. quia sicut sepe nunc tristiũ
lȩti reminiscimur. ita tunc transactȩ nequi¬
tiȩ sine lesione nr̃ȩ beatitudinis recordam᷑.
Plerũq enĩ incolumitatis tempore ad me¬
moriã dolores p̃teritos sine dolore reducimꝰ.
& quo egros recolimꝰ. eo nos incolumes plus
amamꝰ. Erit gͦ & in illa beatitudine culpȩ
memoria. ñ quȩ mentẽ polluat. sed quȩ
nos lȩticia altiꝰ astringat. ut doloris sui
animꝰ sine dolore reminiscatur. & debitorẽ
se medico ueriꝰ intelligat. & eomagis acceptã
salutẽ. diligat. quo de molestia meminit qͥd
euasit. In illa itaq lȩticia sic tunc sine tedio
mala nr̃a conspicimꝰ.sicut nunc in luce po¬
siti. sine ulla cordis caligine animo tenebras

Expanded text:
electorum mens perfecta esse in beatitudine poteelectorum mens perfecta esse in beatitudine poterit, si hanc inter gaudia memoria sui reatus tangit? Aut quomodo perfectae lucis clarescit gloria, quam reducta ad animum obumbrat culpa? Sed sciendum est quia sicut saepe nunc tristium laeti reminiscimur, ita tunc transactae nequitiae sine laesione nostrae beatitudinis recordamur. Plerumque enim incolumitatis tempore ad memoriam dolores praeteritos sine dolore reducimus; et quo aegros recolimus, eo nos incolumes plus amamus. Erit ergo et in illa beatitudine culpae memoria, non quae mentem polluat, sed quae nos arctius laetitiae astringat; ut dum doloris sui animus sine dolore reminiscitur, et debitorem se medico verius intelligat, et eo magis acceptam salutem diligat, quo de molestia meminit, quid evasit. In illa itaque laetitia sic tunc sine taedio mala nostra conspicimus, sicut nunc in luce positi, sine ulla cordis caligine animo tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita trepidat. Seruus gͦ hic iam fugit
dominũ. sed liber ñ est. quia peccatũ suum
homo iam corrigendo & penitendo deserit.
sed tamen adhuc districtum iudicẽ de eius
retributione ꝑtimescit. Ibi gͦ seruus a dño
liber erit. ubi iam de peccati ueni a dubietas
ñ erit. ubi iam securã mentẽ culpȩ suȩ me-¬
moria ñ addicit. ubi ñ sub reatu animus
trepidat. sed de eiꝰ indulgentia libere exultat.
Sed si nulla ibi homo peccati sin memoria
tangit᷑. ereptũ se unde gratulatur: Aut
qͦ modo largiteri grãs referet de uenia quã
accepit. si intͣueniente obliuione. tnͣsactȩ
nequitiȩ esse se penȩ debitorẽ nescit: Neq
enĩ neglecte prȩtereundũ ẽ. qđ psalmista
xit. miscłias tuas dñe in ȩternũ cantabo.
se fuisse miserũ ignorat: Et si miseriȩ
transactȩ ñ meminit. unde largitati miscdiȩ
laudes reddit: Sed rursũ quȩrendũ est. qͦmͦ

Expanded text:
sollicita, trepidat. Servus ergo hic jam fugit sollicita, trepidat. Servus ergo hic jam fugit dominum, sed liber non est, quia peccatum suum homo jam corrigendo et poenitendo deserit, sed tamen adhuc districtum judicem de ejus retributione pertimescit. Ibi ergo servus a domino liber erit, ubi jam de peccati venia dubietas non erit, ubi jam securam mentem culpae suae memoria non addicit, ubi trepidat, sed de ejus indulgentia libere exsultat. Sed si nulla ibi homo peccati sui memoria tangitur, ereptum se unde gratulatur? Aut quomodo largitori gratias refert de venia quam accepit, si interveniente oblivione transactae nequitiae esse se poenae debitorem nescit? Ait enim neglecte praetereundum est quod Psalmista ait: Misericordias tuas, Domine, in aeternum cantabo . se fuisse miserum ignorat? Et si miseriae transactae non meminit, unde largitati misericordiae laudes reddit? Sed rursum quaerendum est, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
supponit: Sed huic dominio contradicimꝰ.
cũ iniquitati quȩ nos ceperat reluctamur.
cũ consuetudini uiolentȩ resistimꝰ. & deside¬
ria puersa calcantes. contra hanc ius nobis
libertatis ingenitȩ uendicamꝰ. cũ culpã peni¬
tendo ꝑcutinꝰ. & maculas sordiũ fletibus
lauamꝰ. Plerũq autẽ iam quidem mens qd̾¬
puerse egisse se meminit deplorat. iã praua
acta ñ solũ deserit. sed amarissimis etiam
lamentis punit. sed tam̃ dum eoꝵ quȩ egit
in securitate ñ erigit. quia dum quanta sit
districtio extremi examinis pensat. in ter
spem ac formidinẽ sollicita trepidat. quia
iustus iudex ueniens. quid de ꝑpetratis re¬
putet. quid relaxet ignorat. Nam ꝗͣ. praua
cõmiserit meminit. sed an commissa digne
defleuerit nescit. ac ne culpȩ inmanitas
modũ pęnitentiȩ transeat metuit. & ple¬
rumq culpã iam ueritas relaxat. s mens
afflicta adhuc de uenia dũ ualde est sibi

Expanded text:
supponit. Sed huic domino contradicimus, supponit. Sed huic domino contradicimus, cum iniquitati quae nos ceperat, reluctamur; cum consuetudini violenter resistimus, et desideria perversa calcantes contra hanc jus nobis libertatis ingenitae vindicamus; cum culpam poenitendo percutimus, et maculas sordium fletibus lavamus. Plerumque autem jam mens quidem quod perverse egisse se acta non solum deserit, sed amarissimis etiam lamentis punit. Sed tamen dum eorum quae egit in securitate non erigit, quia dum quanta sit districtio extremi examinis pensat, inter spem et formidinem sollicitus trepidat: quia judex justus veniens, quid de perpetratis reputet, quid relaxet, ignorat. Nam quam prava commiserit meminit, sed an commissa digne deflevemodum poenitentiae transeat, metuit. Et plerumque culpam jam veritas relaxat, sed mens afflicta adhuc de venia, dum valde sibi est
Abbreviated transcription (Latin):
ȩugłio ueritas dicit. in domo patris mei. man¬
siones multȩ sunt. Sed in eisdem multis man¬
sionib. erit aliquo modo ipsa retributionum
diuersitas concors. quia tanta uis in illa pace
nos sociat. ut qdđ in se quisq ñ acceperit. hoc se
accepisse in alio exultet. Unde & ñ eque labo¬
rantes in uinea. eque cuncti denariũ sortiunt᷑.
Et quidẽ apud patrẽ mansiones multe sunt.
& tam̃ eundem denariũ dispares laboratores
accipiunt. quia una cunctis erit beatitudo
lȩuciȩ. quãuis ñ una sit omnib sublimitas
uitȩ Paruũ & magnũ in hac luce conspexe¬
rat. qui ex uoce. capitis dicebat: imꝑfectum
meũ uiderunt oculi tui. & in libro tuo om̃s
scribentur. Paruñ & magnũ conspexerat
cũ dicebat. benedixit om̃s timentes se dñs.
est. om̃is qui peccat. seruus est peccati. quia
nimirũ quisqͥs se prauo desiderio subicte. mi¬
quitatis dominio dudũ libera mentis colla

Expanded text:
Evangelio Veritas dicit: In domo Patris mei manEvangelio Veritas dicit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Sed in eisdem multis mansionibus erit aliquo modo ipsa retributionum diversitas concors: quia tanta vis in illa pace nos sociat, ut quod in se quisque non acceperit, hoc se accepisse in alio exultet. Unde et non aeque laborantes in vinea, aeque cuncti denarium sortiuntur. Et quidem apud Patrem mansiones multae sunt, et tamen eumdem denarium dispares laboratores accipiunt; quia una cunctis erit beatitudo laetitiae, quamvis non una sit omnibus sublimitas vitae. Parvum et magnum in hac luce conspexerat, qui ex voce capitis dicebat: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Parvum et magnum conspexerat, cum dicebat: Benedixit omnes timentes se Dominus, est, Omnis qui peccat, servus est peccati ; quia nimirum quisquis se pravo desiderio subjicit, iniquitatis dominio dudum libera mentis colla
Abbreviated transcription (Latin):
nis contulit. & ab hoc cotidie expetere mortis
debitũ ñ desistte: Qui in paradiso homini
peccati pecuniã commodauit. sed iniquitate
crescente. hanc cotidie cũ usuris exigit. De
exactori. Huiꝰ gͥ exactoris uox ẽ. tẽptatio mi¬
serȩ suggestionis. Audimꝰ autẽ uocẽ exacto¬
ris. cum eiꝰ temptatione pulsamur. sed non
exaudimꝰ. si pulsati resistimꝰ. Audit enĩ qui
temptationẽ sentit. exaudit uͦ qui tẽptationi
consentit. Dicatur itaq de iustis. ñ exaudie¬
runt uocẽ exactoris. qm̃ suggestionẽ erꝰ & si
audiunt quia temptantur. ñ exaudiunt quia
mens amat etiã in sermone. sepiꝰ replicat. bea-¬
tus iob quia int̾nȩ pacis frequentiã diligens
conspicit. descriptioni eiꝰ iterũ seruit dicens.
domino suo. Quia in hac uita nobis ẽ discretio
oꝑum. erit in illa ꝓculdubio discretio digni¬
tatũ. ut quo hic aliꝰ aliũ merito suꝑat. illic
aliꝰ aliũ retributione transcendat. Ande in

Expanded text:
nis contulit, et ab hoc quotidie expetere mortis nis contulit, et ab hoc quotidie expetere mortis debitum non desistit? Qui in paradiso homini peccati pecuniam commodavit; sed iniquitate crescente, hanc quotidie cum usuris exigit. De exactori . Hujus igitur exactoris vox est tentatio miserae suggestionis. Audimus autem vocem exactoris, cum ejus tentatione pulsamur; sed non exaudimus, si pulsanti resistimus. Audit enim, qui tentationem sentit; exaudit vero qui tentationi consentit. Dicatur itaque de justis: Non exaudierent vocem exactoris, quoniam suggestionem ejus etsi audiunt, quia tentantur; non exaudiunt, quiamens amat, etiam in sermone saepius replicat, beatus Job, quia internae pacis frequentiam diligens conspicit, descriptioni ejus iterum servit, dicens: domino suo. - Quia in hac vita nobis est discretio operum, erit in illa procul dubio discretio dignitatum: ut quo hic alius alium merito superat, illic alius alium retributione transcendat. Unde in
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc autẽ uincula quia certissime rumpenda
in resurrectione conspererat. iam qͣsi rupta
gaudebat ꝓpheta cum diceret. dirupisti uin
catores lux interna recipiat & dicat. ibi im¬
pii cessauerunt a tumultu: contempletur
in illo intimo simi requiescant & dicat. & ibi
requieuerunt fessi robore. contempletur qđ
cuncti sumul corruptionis suȩ uinculis abso¬
luti. ad illa libertatis gaudia incorrupta ꝑue¬
niant & dicat. & quondã uincti pariter sine
molestia: Bene autẽ dicitur quondã uincti.
quia dũ illa semꝑ p̃sens lȩticia cernit᷑. omne.
qd erit & defluit. quasi prȩteritũ iam uidetur
Dum enĩ rerũ finis attenditur. om̃e prȩteritũ
quasi iam fuisse pensatur. Sed om̃s hi quos
illuc int̾na quies suscipiet. hic interim quid
egerint narret.: Sequitur. Non exaudieruis¬
uocem exactoris. Quis aliꝰ debet nomine exacꝰ¬
toris intelligi. nisi importunꝰ ille. ꝑsuasor.
qui humano generi semel nummũ deceptio¬

Expanded text:
Haec autem vincula, quia certissime rumpenda Haec autem vincula, quia certissime rumpenda in resurrectione conspexerat, jam quasi rupta gaudebat Propheta, cum diceret: Dirupisti vinccatores lux interna recipiat, et dicat: Ibi impii cessaverunt a tumultu. Contempletur,in illo intimo sinu requiescant, et dicat: Et ibi requieverunt fessi robore. Contempletur, quod cunctis simul corruptionis suae vinculis absoluti, ad illa libertatis gaudia incorrupta perveniant, et dicat: Et quondam vincti pariter sine molestia. Bene autem dicitur, Quondam vincti; quia dum illa semper praesens laetitia cernitur, omne quod erit et defluit, quasi praeteritum jam videtur. Dum enim rerum finis attenditur, omne quod praeterit, quasi jam fuisse pensatur. Sed omnes hi quos illuc quies interna suscipiet, hic interim quid egerint, narret. Sequitur: CAPUresistitur. --Quis alius debet nomine exactoris intelligi, nisi importunus ille persuasor, qui humano generi semel nummum deceptio
Abbreviated transcription (Latin):
creatura liberabitur a seruitute corruptio¬
nis in libertate głȩ filioꝵ dĩ. Nanitati qͥrpe
creatura ñ uolens subditur: quia homo qui
ingenitȩ constantiȩ statũ uolens deseruit.
pressus iustȩ mortalitatis pondere. nolens
mutabilitati suȩ corruptionis seruit. Sed
creatura hȩc tunc a seruitute corruptionis
eripitur. cũ ad filioꝵ dĩ głam incorrupta
resurgendo subleuatur. Hic itaq elecł mo¬
lestia uincti sunt. quia adhuc corruptionis
suȩ pena deprimuntur. Sed cũ corruptibili
carne exuitur. quasi ab his quib nunc astrin¬
gimur. molestiȩ uinculis relaxam᷑. Prȩsentari
namq iam do cupimꝰ. sed ad huc mortales
corporis obligatione. prȩpedimur. Iure gͦ
uincti dicimur. qui adhuc incessum nrͣi desi¬
derii ad dm̃ liberũ ñ habemꝰ. Unde bene
paulus ȩtͣ̃na desiderans. sed tam̃ ad huc cor-¬
ruptionis suȩ sarcinã portans. uinctꝰ clamat:
ñ quȩreret. nisi se ꝓculdubio uinctũ uideret

Expanded text:
ura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei . Vanitati quippe creatura non volens subditur, quia homo, qui ingenitae constantiae statum volens deseruit, pressus justae mortalitatis pondere, nolens mutabilitatis suae corruptioni servit. Sed creatura haec tunc a servitute corruptionis eripitur, cum ad filiorum Dei gloriam incorrupta resurgendo sublevatur. Hic itaque electi molestia vincti sunt, quia adhuc corruptioni suae poena deprimuntur. Sed cum corruptibili carne exuimur, quasi ab his, quibus nunc astringimur, molestiae vinculis relaxamur. Praesentari namque jam Deo cupimus, sed adhuc mortalis corporis obligatione praepedimur. Jure ergo vincti dicimur, quia adhuc incessum 136 nostri desiderii ad Deum liberum non habemus. Unde bene Paulus aeterna desiderans, sed tamen adhuc corruptionis suae sarcinam portans, vinctus clamat: nim non quaereret, nisi se procul dubio vinctum videret.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. illic requies lucis remunerat. qͦs hic
interiꝰ recreans ꝓuectus fatigat. Nec morie¬
re debet qđ lucẽ nominans. nequaꝗͣ subdidit
in hac. sed ibi. Quã enĩ continere electos con-¬
spicit. quasi locũ nr̃m hanc esse dep̃hendit.
Unde psalmista cũ incommutabiltatẽ etern-¬
tatis aspiceret dicens. tu idem ipse es. & anni
tui nͣ deficient. hunc electoꝵ locũ esse denun¬
ad se uenientib. locus ñ localis manet. Quẽ
locũ dum ꝑtingimꝰ. etiã ipsa in hac uita
m̃tis nr̃ȩ tranquillitas qnͣta fuerit ꝑturbatio
uidemꝰ. quia & si iam iusti in prauoꝵ compa

Expanded text:
dicens: Illic requies lucis remunerat, quos hic dicens: Illic requies lucis remunerat, quos hic interius recreans provectus fatigat. Nec movere debet quod lucem nominans, nequaquam subdidit: In hac, sed Ibi. Quam enim continere electos conspicit, quasi locum nostrum hanc esse deprehendit. Unde Psalmista cum incommutabilitatem aeternitatis aspiceret, dicens: tui non deficient . Hunc electorum locum esse denunad se venientibus locus non localis manet. Quem locum dum pertingimus, etiam ipsa in hac vita mentis nostrae tranquillitas, quanta fuerit perturbatio vid
Abbreviated transcription (Latin):
aspiratione tangitur. ab statu suȩ fortitudi.
nis infirmata. ipso quo absorbetur desiderio
liquatur. & inde se apud semetipsã fessam
inuenit. quo ultra se esse conspicit fortitu¬
dinem quã conscendit. Hinc ꝓpheta cum
uisionẽ dĩ conspexisse se diceret adiungit.
elangui & ȩgrotaui ꝑ dies plurimos. quia
cũ ad uirtutẽ mens stringitur. a fortitudine
ꝓpria caro lassatur. Hinc iacob qͥa angłm
tenuit. uno mox pede claudicauit. quia qui
uero amore sublunia respicit. iam in hunc
mundũ duplicib incedere desideriis nescit.
Uno enĩ pede innititur. qui solo di amore
roboratur. Et necesse est ut aliꝰ marceat:
quia m̃tis uirtute crescente oportet ꝓculdu¬
bio ut carnis fortitudo torpescat: Beatus gͥ
iob alta fideliũ corda respiciat. atq ppendatꝰ
quẽ sinũ intimȩ quietis inueniunt. dũ auirib
ꝓpriis in dm̃ ꝓficiendo lassantur & dicat. ibi
requieuerunt fessi robore: Ac si aꝑte insinuet.

Expanded text:
aspiratione taspiratione tnis infirmata ipso, quo absorbetur, desiderio liquatur; et inde se apud semetipsam fessam invenit, unde ultra se conspicit fortitudinem, quam conscendit. Hinc propheta, cum visionem Dei conspexisse se diceret, adjungit: Elangui et aegrotavi per dies plurimos : quia cum ad virtutem mens adstringitur, a fortitudine propria caro lassatur. Hinc Jacob, qui angelum tenuit, uno mox pede claudicavit, quia qui vero amore sublimia respicit, jam in hunc mundum duplicibus incedere desideriis nescit. Uno enim pede innititur, qui solo Dei amore roboratur, et necesse est ut alius marcescat, quia mentis virtute crescente, oportet procul dubio ut carnis foJob alta fidelium corda respiciat, atque perpendat quem sinum intimae quietis inveniunt, dum a viribus propriis in Deum proficiendo lassantur, et dicat: Ibi requieverunt fessi robore. Ac si aperte insinuet,