comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ticia inquam secutus es delec̾tatio¬
nem: ꝓ iusticia tolera dolorẽ. Hoc
ẽ plus. Ecce nescio quis etatis lub̾¬
ce impudicus adolescens suauita¬
te illiciente iniecit oculos in conui¬
gem alienam: adamauit. cupit
ꝑuenire: querit tam̃ latere. Sic
enim amat uoluptatem: ut pluᷤ
timeat dolorem. Quare querit la¬
tereꝰ Cimet app̃hendi ligari. ad¬
duci includi ꝓducr torqueri. oc¬
cidi. Hec omnia timendo in illa
appetitione suauitatis suȩ late¬
bras querit: aucupatur absenci¬
am mariti. Ipsum adutorem fla¬
gicii sui timet inuenire: qr con¬
scio se formidat implicare. Et ui¬
demus eum suauitate ducr. s su¬
auitas illa non ẽ tanta. ut uincat
Da mͥ pulchram iusticiam:. da mͥ fide
pulchritudinẽ. Pcedat in mediũ:
ostendat se oculis cordis. inspiret
feruorem amatorib suis. Iam tib
dicitur. frui me uis: contempne
quicqͥd te alud delectat contemp¬
ne ꝓ me. E ce contempsisti. parũ

Expanded text:
titia, inquam, secutus es delectatiotitia, inquam, secutus es delectationem, pro justitia tolera dolorem: hoc est plus. Ecce nescio quis aetatis lubricae impudicus adolescens, suavitate illiciente injecit oculos in congem alienam, adamavit, cupit pervenire, quaerit tamen latere. Sic enim amat voluptatem, ut plus timeat dolorem. Quare quaerit latere? Timet apprehendi, ligari, adduci, includi, produci, torqueri, occidi. Haec omnia timendo, in illa appetitione suavitas suae latebra quaerit: aucupatur absentiam mariti, ipsum adjutorem flagitii sui timet invenire, quia conscio se formidat implicare. Et videmus eum suavitate duci: sed suavitas illa non est tanta, ut vincat Da mihi pulchram justitiam, da mihi fidei pulchritudinem: procedat in medium, ostendat se oculis cordis, inspiret fervorem amatoribus suis. Jam tibi dicitur: Frui me vis? Contemne quidquid te aliud delectat, contemne pro me. Ecce contempsisti, parum
Abbreviated transcription (Latin):
dulcior ẽ. Iam gͦ si quis se ꝓbat. ⁊¬
in hoc certamine suꝑauit: audiuit
apłm dicentem. Humanum dico
ꝓpt̃ infirmitatem carnis ur̃e. Sine
dubio peꝑcit infirmitati: ⁊ nescio
quid gracius minus idoneis dicere
qd̃ caꝑe potestis. Exhibuistiᷤᷤ men¬
bra ur̃a deliciis illicitis peccatoꝵ.
Suauitate ducti estis: ut illa face¬
retis. Ducat uos ad recta facta sua¬
uitas ⁊ dulcedo iusticie. Amate ui¬
sticiam. quomͦ amastis iniquitatẽ.
ut exhibeatis illi qd̃ exhibuisti ᷤᷤ in¬
iquitati. Hoc ẽ humanum dico:
hoc ẽ qd̾ infirmitas ur̃a tołare ad¬
huc potest. Quid gͦ suspendit apłs.
quid distulit dicere: Quid distulit:
Dicam si potero. Appende iusticiam
⁊ iniquitatem. Tantum ne digna
ẽ iusticia: qͣntum digna fuit ini¬
quitas: Sic amanda ẽ ista: quomͦ
amata ẽ illa: Absit ut sic: ⁊ utinã
uł sic. Ergo plus: plus om̃ino. In
iniquitate secutus es uoluptateor
ꝓ iusticia tolera dolorem. In inus¬

Expanded text:
dulcior est. Jam ergo si quis se probat, et dulcior est. Jam ergo si quis se probat, et in hoc certamine superavit, audivit Apostolum dicentem, Humanum dico propter infirmitatem carnis vestrae. Sine dubio pepercit infirmitati: et nescio quid gratius minus idoneis dicere quod capere potestis: exhibuistis membra vestra deliciis illicitis, peccatorum suavitate ducti estis, ut illa faceretis; ducat vos ad recta facta suavitas et dulcedo justitiae: amate justitiam, quomodo amastis iniquitatem. ut exhibeatis illi, quod exhibuistis iniquitati: hoc est Humanum dico, hoc est, quod infirmitas vestra tolerare adhuc potest. Quid ergo suspendit Apostolus? quid distulit dicere? Quid distulit, dicam, si potero. Appende justitiam et iniquitatem: tantumne digna est justitia, quantum digna fuit iniquitas? Sic amanda est ista, quomodo amata est illa? Absit ut sic, sed et utinam vel sic. Ergo plus? Plus omnino. In iniquitate secutus est voluptatem, pro justitia tolera dolorem. In injus
Abbreviated transcription (Latin):
sermo lectationi car Iñis. delec̾tatio¬
de ũbis nem mentis. Carnem quippe
ur̃am delec̾tant illicite uolup¬
tates: mentem ur̃am delec̾tet
inuisibilis. pulcra. sc̃a. casta. ca¬
nora dulcis usticia: ut ñ ad eã
timore cogamini. Si enim ad eã
timore cogimini: ñdum delec̾tat.
Peccare ñ debes non timore penȩ.
s amore iusticiȩ. Hinc apłs di¬
cit. Humanum dico ꝓpt̃ infir
exhibete membra ur̃a seruire
iusticiȩ in scĩficationem. Quid
dirit: Humanum dico: qd̃ po¬
cestis portare dico. Quando ex¬
hibiustis membra ur̃a iniqui¬
tati ad flagicia ꝑpetͣnda: timo¬
re adducti estis. an delectatione
ad peccandum: an suauitas pec¬
cat: Respondebitis. Suauitaᷤ.
Ad peccatum suauitas adducit: ⁊ ad
iusticiam timor imꝑingit Obate
uos inspicrte uos. Collat aurum
qui minatur: suauior ẽ iusticia.
lucidior ẽ iusticia. hon det aurũ
qui ꝓmittit. Preponenda ẽ auro
iusticia. Delectando p̃ponenda ẽ.
Fulgencior ẽ. lucidior ẽ. suauior est.

Expanded text:
electationi carnis, delectationem mentis. Carnem quippe vestram delectant illicitae voluptates: mentem vestram delectet invisibilis, pulchra, casta, sancta, canora, dulcis justitia, ut non ad eam timore cogamini. Si enim ad eam timore cogimini, nondum delectat. Peccare non debes, non timore poenae, sed amore justitiae. Hinc Apostolus dicit: Humanum dico propter infexhibete membra vestra servire justitiae in sanctificationem . Quid dixi? Humanum dico: quod potestis portare, dico. Quando exhibuistis membra vestra iniquitati ad flagitia perpetranda, timore adducti estis, an delectatione ad peccandum, an suavitas peccati? Respondebitis, Suavitas. Ad peccatum suavitas adducit, et ad justitiam timor impingit? Probate vos, inspicite vos. Tollat aurum qui minatur: suavior est justitia, lucidior est justitia. Non det aurum qui promittit: praeponenda est auro justitia, delectando praeponenda est; fulgentior est, lucidior est, suavior est,
Abbreviated transcription (Latin):
tui ẽẽ peccato. qr in morte ipsius
babticati sumus: ꝓfec̾to ⁊ paruuli
qui babtirantur in xp̃o. peccato
moriuntur: qr in morte ipsus bab¬
tirantur. Nullo aũ excepto dictũ
ẽ. quicumq gͦ babtirati sumuᷤ in
xp̃o iħu. in morte ipsui ᷤᷤ babtuati
sumus: ⁊ ido dictum ẽ. ut ꝓbaret᷑¬
no ᷤᷤ mortuo ᷤᷤ ẽe peccato. Cui aut̃
peccato paruul renascendo mori¬
untur: nͥ qd̾ nascendo traxerint:
Ac ꝑ hoc etiam ad ipso ᷤ ꝑtinet qd̃ se¬
quitur dicens. Consepulti enim
sumus illi ꝑ babtismum in morteo.
ut quemadmodum surrerit ap̃c a¬

Expanded text:
tui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum eur mortuos esse nos peccato: cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur, dicens: Consepulti enim sumus illi per baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit C
Abbreviated transcription (Latin):
Sub lege enim positis ñ sub gr̃a
gr̃a: non qr lex mala ẽ. s qr sub illa
sunt quos reos facit iubendo. ñ ad¬
uiuando. Gr̃a quippe adiuuat ut
legis quisq sit factor: sine qua gr̃a
sub lege positus. cantummꝰ erit le¬
gis auditor. ⁊alib itaq dicit. Qui
in lege iustificamini. a gr̃a excidistiᷤ.

Expanded text:
Sub lege enim erant, non sub gratigratia : non quia lex mala est; sed quia sub illa sunt quos reos facit jubendo, non adjuvando. Gratia quippe adjuvat ut legis quisque sit factor, sine qua gratia sub lege positus tantummodo erit legis auditor. Talibus itaque dicit, Qui in lege justificamini, a gratia excidistis
Abbreviated transcription (Latin):
ant oꝑa nr̃a coram hominibus
ut quib placere possunt. glorifi¬
cent patrem nr̃m qui in celiᷤ ẽ.
Hinc ẽ qd̾ ille fortissimus iusticie
dilector exclamat. Quis noᷤᷤ seꝑa¬
bit a caritate xp̃i: Cribulatio. an
angustia. an ꝑsecucio. an fames.
an nuditas. añ ꝑiculum an gladiꝰ:

Expanded text:
ant opera nostra coram hominibus, ant opera nostra coram hominibus, ut, quibus placere possunt, glorificent patrem nostrum, qui in caelis est. Hinc est, quod ille fortissimus iustitiae dilector exclamat: Quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an pericul
Abbreviated transcription (Latin):
nunc exhibete membra ur̃a serui¬
re iusticie in scĩficationeoi. Quidẽ
enim sicut illud. ita ⁊ hoc nͥ quem
admodum ad peccandum nullus
uos cogebat timor. s ipsusᷤ libido
uoluptas q peccati: sic ad iuste ui¬
uendum ñ uos supplicii metus ur¬
geat. s ducat delectatio. caritas q
iusticie: Et hec quidem qnͣtum
mͥ uidetur ñdum ẽ ꝑfecta: sed
quodammͦ adulta iusticia. heq e¬
nim frust᷑ premitteret. humanũ
dico ꝓpt̃ infirmitatem carnis ur̃e:
nͥ qr plus aliquid dicendum. fuit.
si iam illi ferre potuissent. Plus
quippe seruitutis debetur iusticiȩ:
qͣm peccato solent homine ᷤᷤ exhib̾e.
Nam pena corporis ⁊ si ñ a uoluntate
tamen reuocat ab oꝑe peccati. Nec
illicitam ⁊ ĩmundam ꝑcipiat uo¬
luptatem: si cruciatus undicꝰtȩ
certum ẽ continuo secuturos. Iu¬
sticia uͦ sic amanda ẽ. ut ab eius
oꝑib etiam pene corporis noᷤᷤ co¬
hibere ñ debeant. atq int̃ manꝰ
etiam crudelium inimicoꝵ luce¬

Expanded text:
nunc exhibete membra uestra deseruire iustitiae in sanctificationem. quid est enim \'sicut illud ita et hoc\' nisi quem ad modum ad peccandum nullus uos cogebat timor sed ipsius libido uoluptasque peccati, sic ad iuste uiuendum non uos supplicii metus urgeat, sed ducat delectatio caritasque iustitiae? et haec quidem, quantum mihi uidetur, nondum est perfecta sed quodam modo adulta iustitia. neque enim frustra praemitteret: Humanum dico propter infimitatem carnis uestrae, nisi quia plus aliquid dicendum fuit, si iam illi ferre potuissent. plus quippe seruitutis debetur iustitiae, quam peccato solent homines exhibere. nam poena corporis etsi non a uoluntate tamen reuocat ab opere peccati nec finlicitam et inmundam percipiat uolup-; tatem, si cruciatus uindictae certum est continuo secuturos. iustitia uero sic amanda est, ut ab eius operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant atque inter manus etiam crudelium inimicorum luce
Abbreviated transcription (Latin):
iħu dño nr̃o. Uide quemadmoduo
ñ utcumq ait. quis nos separabit.
timore cohemus. Deinde cõmemora¬
tis eis que uidentur habere iuolenci¬
am. nec tamen habent uiolenciam
seꝑandi: ita conclusit. ut eamdem di¬
ceret caritatem d̾i quam dic̃at xp̃i.
Et quid ẽ acaritate axp̃i: nͥ acaritate
iusticie: De illo quippe dictum est.

Expanded text:
ro. uide, quem ad modum non utcumque ait: Quis nos separabit a timore cohaeremus. deinde commemoratis eis, quae uidentur habere uiolentiam nec tamen habent ualentiam separandi, ita conclusit, ut eandem diceret caritatem dei, quam dixerat Christi. et quid est la caritate Christi\' nisi a caritate iustitiae? de illo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
net: aut mendosus coder tͥ mentituᷤ
ẽ. aut ipse mentiris: aut ab aliquo
falso siue fallente. aut obluuone¬
deceptus es. Non enim ait apłs¬
plures s multos. Grecum attende
codicem. ⁊ inuenies. pollus. non¬
gram in multos. non in magsᷤ mul¬
tos. hoc ẽ ñ in plures sicut iam osten¬
dimus: qm̃ si plures dixisset. ꝓpter
paruulos quos tenet gr̃a cum prumi
hominis ñ teneat imitatio. falsum
dixisset. ⁊ cetera similis uobis. Si enĩ
om̃s imitatores xp̃i pꝰeius incarna¬
tionem regenatis paruulis addits¬
conferantur cũ peccatorib qͦs om̃s
uultis ꝓpt̃ arbitrium libertatiᷤ ad
imitationem pͥmi hominis ꝑtine¬
re. ab ipso adam usq in finem sel
uoluntate peccantes: qui eoꝵ mul¬
to plures. euident̃ apparet. ut ⁊ ur̃a

Expanded text:
net: aut mendosus codex tibi mentitus est, aut ipse mentiris, aut ab aliquo falso, sive fallente, aut oblivioneeceptus es. Non enim ait Apos multos. Graecum attende codicem, et invenies πολλούς, nongratiam in multos, non in magis multos, hoc est, non in plures, sicut jam ostendimus: quoniam si plures dixisset, propter parvulos quos tenet gratia, cum primi hominis non teneat imitatio; falsum dixisset, et esset similis vobis. Si enim omnes imitatores Christi post ejus incarnationem, regeneratis parconferantur cum peccatoribus, quos omnes vultis propter arbitrium libertatis ad imitationem primi hominis pertinere, ab ipso Adam usque in finem saeculi voluntate peccantes; qui eorum multo plures sint evidenter apparet, ut et vestra
Abbreviated transcription (Latin):
ducat manducantẽ ñ udicet. P. c̾. ici
tẽptatione. Non ego ĩmundiciã obso¬
nii timeo.s ĩmundiciã cupiditati. Scio
noe om̃e carnis genꝰ qd̾ cibo esset usu
manducare ꝑmissũ: helyã cibo carniᷤ
refectũ. ioh̾em mirabili abstinencia
p̃ditũ. animalib hoc ẽ locustis in escã
cedentib ñ fuisse pollutũ. Et scio e¬
sau lenticłȩ concupiscencia deceptũ:
⁊ dauid ꝓpt̃ aque desideriũ ase ipso
rephensũ: ⁊ regẽ nr̃m ñ de carne. s destũ

Expanded text:
ducat, manducantem non judicet . Didici ducat, manducantem non judicet . Didici temtatione. non ego immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. scio Noe omne carnis genus, quod cibo esset usu, manducare permissum, Helian cibo carnis refectum, Iohannen mirabili abstinentia praeditum animalibus, hoc est lcedentibus non fuisse pollutum; et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum, et David propter aquae desiderium a seipso reprehensum, et Regem nostrum non de carne, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ muitũ ame raessert̃. Uoca. Inue¬
niant. ne querentẽ se. oꝵr ips nole¬
bant querere me. Ergo miscd̾ia:⁊
abrahe. ꝓmissa erant multa ꝓpħice.
⁊ ita ille ppłs ꝓpagatu s ẽ. in qͦ ĩplerent᷑
ꝓmissa di. Non aũ clausit ds fontem
bonitatiᷤ sue. etiã in alienigenaᷤ gentes
qua ᷤ sub angłis constituerat. portionẽ
s facien s ppłm isrł. In hecduo ⁊ apłs ¶ Iter
distincte dist̾buit miscdĩã dñi. ⁊ iũta
tẽ. Lit enĩ ap̃m ministrũ fuisse circũ¬
cisioni ᷤ ꝓpt̃ ũtatem di. ad confirmandas
ꝓmissioneᷤᷤ patrũ. Eocc qr ñ fefellit deuss.
Eoce qi ñ reppulit plebẽ suã quã p̃sciuit.
E cenĩ cũ de casu uideoꝵ ageret᷑. ne qͥs pu¬
taret sic illos ĩpbato ᷤ. ut nichil frum̃ti
ex illa uentilatione in horreũ mittere¬
tur: ait apłs. Nõ reppulit d̾s plebẽ suã
quã p̃scurit. Nã ⁊ ego isrłica sũ. Si co¬
cũ ille spine fuert̃: uñ hoc uob̾ granuo

Expanded text:
qui multum a me recesserunt; voca, inveniant me quaerentem se, quia ipsi nolebant quaerere me. Ergo, «Misericordia et issa erant multa prophetice, et ita ille populus propagatus est, in quo implerentur promissa Dei; non autem clausit Deus fontem bonitatis suae etiam in alienigenas gentes, quas sub Angelis constituerat, portionem sibi faciens populum Israel: in haec duo et Apostolus distincte distribuit misericordiam ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum.» Ecce quia non fefellit Deus; ecce quia non repulit plebem suam, quam praescivit. Etenim cum de casu Judaeorum ageretur, ne quis putaret sic illos improbatos, ut nihil frumenti ex illa ventilatione in horreum mitteretur, ait Apostolus: «Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit; nam et ego Israelita sum» . Si totum illud spinae fuerunt, unde granum vobis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicaret: grauiora ꝑpessus ꝓ nomine xp̃i.
quã fecerat cont̃ nom̃ ap̃i. Eclias aũ con¬
sti. ens ꝑom̃s gentes qua eiuigłm se¬
minabat impense p̃cipiebat. ut q̃m ip¬
s̃ abidoloꝵ cultu uenuientes ⁊ adunũ
d̾m ee lendũ iudes ñ facile poterant
ns iis uenditis ⁊ distͥbutis. seruire
d̾o: oblationes facernt in puuꝑe ᷤ scõꝵ
qͥ erant ieccłiis udee q̃ apo credide¬
tanquã stipendiario s ꝓ. i uales apłica
doctna constituit. inser n ͨ eis p̃m ue
uit lapdẽ angularẽ. sicut ꝑ ppħam p̃¬
nunciatꝰ erat. In qͦ ãbo quasi parietes
dediũso uen intes. de uideisᷤ iudelicet
atq gentilib germana caritate copu¬

Expanded text:
pessus pro nomine Christi quam fecerat contra nomen Christi. Ecclesias autem constituens per omnes gentes quo Evangelium seminabat, impense praecipiebat ut quoniam ipsi ex idolorum cultu vehementes ad unum Dominum colendum rudes non facile poterant rebus suis venditis et distributis servire Deo, oblationes faredidetanquam stipendiarios provinciales apostolica doctrina constituit, inserens eis Christum velut lapidem angularem, sicut per prophetam praenuntiatus erat, in quo ambo quasi parietes de diverso venientes, de Judaeis videlicet atque gentibus germana charitate copu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dã t̾rena cuiusdã ciuitatiᷤs eterne in
cęliꝰ umbrã gerebat. At ubi cepit illa
q̃ significabatꝰ euidentiꝰ p̃dicari. ũbra
imaginẽ futuri corporiᷤ dñi. Tenemꝰ lucẽ.
ũbra cͣnsunt. Tam̃ ad huc in quadã capti
bylon. confusio interp̃tat᷑. ierłm uisio pa¬
res. Hierł̾m facit amor d̃i. babyloniã a¬
⁊ inueniet uñ sit cuu s. Et si se inuenerit
ciuẽ babylonie: eocdirpet cupiditatem.¬
⁊ plantet caritatẽ. Si aũ muene
tatẽ. Incipit exire. qͥmer. it amare. Exe¬

Expanded text:
terrena cujusdam civitatis aeternae in coelis umbram gerebat; at ubi coepit illa quae significabatur, evidentius praedicari; umbra imaginem futuri corporis Domini. Tenemus lucem; umbra transivit: tamen adhuc in quadam captivbylon Confusio interpretatur, Jerusalem visio pares, Jerusalem facit amor Dei, Babylonia aet inveniet unde sit civis. Si se invenerit civem Babyloniae, extirpet cupiditatem, plantet caritatem. Si se invenertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
licatẽ a se sꝑandã ⁊ desid̾andã exẽplo sue
resurrectioniᷤ ostendit. Itaq iã uet̃i s homi¬
nis t̾rena desideria mortificantes. ⁊ sp̃ĩtali ᷤᷤ
uite nouitate flagrantes. sicut p̃ceꝑat
in euugłio dñs uendebant om̃ia q̃ babe¬
bant. ⁊ p̃cia renĩ suaꝵ ad pedes apłoꝵ po

Expanded text:
a se sperandam et desiderandam exemplo suae resurrectionis ostendit. Itaque jam veteris hominis terrena desideria mortificantes, et spiritalis vitae novitate flagrantes, sicut praeceperat in Evangelio Dominus, vendebant omnia quae habebant, et pretia rerum suarum ante pedes aposto
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ concinentia tanqͣm celesti tuba a tor¬
pore mortali s uite noᷤᷤ excitantes: ⁊ ad
palmas suꝑne uocationis noᷤ extenden¬
tes. De libͥs enĩ ꝓpħici ᷤ qͥddã cũ cõmemo¬
rasset apłs. sicut scͥptũ ẽ obꝓbria expro¬
brantiũ tͥ cecider̃t suꝑme: continuo sub¬
iungit utilitatẽ diuine dilectionis. Que¬
cũq enĩ añ sc̃pta st̃ inquit: ut noᷤ doce¬
rem᷑ scͥpta st̃. ut ꝑ patienciã ⁊ consolatio¬
nẽ scͥpturaꝵ spẽ habeamꝰ ad dm. Dico enĩ

Expanded text:
c concinentia tanquam coelesti tuba a torpore mortalis vitae nos excitantes, et ad palmas supernae vocationis provocantetes. de libris enim propheticis quiddam cum commemorasset apostolus, sicut scriptum est: obprobria obprobrantium tibi ceciderunt super me, continuo subiungit utilitatem diuinae lectionis: quaecumque enim ante scripta sunt, inquit, ut nos doceremur, scripta sunt, ut per patientiam et consolationem scripturarum spem habeamus ad deum. sed con
Abbreviated transcription (Latin):
An ñ uidemꝰ isrłicaᷤ malo suo impet̾sse
qd̾ culpabili concupiscencia petiuerunt:
Concupier eit cnĩ carnib uesc quib plue¬
bat᷑ marina de xlo. fastidiebant pre qd̃
habebant.⁊ qd̾ ñ habebant ĩpud ent̃ pete¬
bant: quasi ñ meliꝰ peterent. ñ utcib qui
deerat indecenti desiderio p̃staret᷑. s ut il¬
le qͥ aderat sauato fastidio sumeret᷑. Qnͣdo
enĩ nos delectant mala ⁊ ñ delectant bona
quã ut concedant᷑ mala: ñ qr malũ ẽ carne
uesci. cũ de hac reloquens apłs dicat. om̃is
creatura di ẽ bona. ⁊ nichil abiciendũ qd̃
ait malũ ẽ homini qͥ ꝑ offendicłm man¬
ducat. Et si ꝑ homini offensionẽ: qͣntõma¬
gis di: Cuiꝰ misrłitis ñ parua erat offensio
repudiare qd̾ dabat sapiencia.⁊ ietere in qd̾
xinꝰ ñ d̾ creaturã esse culpabilẽ s iobedi¬
enciã contumacẽ. ⁊ mordinatã cupiditatẽ.

Expanded text:
An non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona,quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quremus non Dei creaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem et inordinatam cupiditate
Abbreviated transcription (Latin):
hȩ. Ibi ma ufestatꝰ. ibi mirabilia fecit.
Postremo tantũ honorẽ illi genti detu¬
lit. ut cũ eũ int̃pellaret q̃ dĩ mulier
chananea salutẽ querens filie sue
dirent ei. Nõsũ missus. nͥ ad oues q̃¬

Expanded text:
hristum peperit, ibi mirabilia fecit, postremo tantum honorem illi genti detulit, ut, cum eum interpellaret quaedam mulier Chananaea, salutem quaerens filiae suae; diceret ei: Non sum missus n
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate qͥs capiat: s qͣnta facilitate ⁊ se
reritate ar careat. cũ his uł oportet
u᷑ etiã neceil: c̃ carere. ut illud in animo
inꝰ sribere scio ⁊ abundare. In om̃ib
.inom̃i uibutꝰ sũ Et saciari ⁊ esurire.
⁊ abundare. ⁊ penuriã pati. Om̃ia pos¬
sũ in eo qͥme confortat. Et illud. Neq si¬

Expanded text:
ate quis capiat; sed quanta facilitate atque serenitate animi careat, cum his vel oportet vel etiam necesse est carere: ut illud in animo minus habere, scio et abundare in omnibus et in omnibus imbutus sum, et satiari et esurire, et abundare et penuriam pati: omnia possum in eo q
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ uñ alia messis consurgeret. Nc̃ uͦ cũ
fama eiugłii ⁊ bono eiꝰ odore eccitati ere¬
dunt fidele: eiꝰ ꝑ om̃s gentes. erit xpecta¬
tio gertiũ qͣndo ueniat qͥ iam uenit. qñ
ab om̃ib uideat᷑ qͥtunc a quibdã ẽ uisꝰ.¬

Expanded text:
semen unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando ab omnibus videat
Abbreviated transcription (Latin):
incertum ẽ er ilꝰ fut itus sit qu nunc
uł bonꝰ uł malus apparet. Sigͦ quispiã
ũbi gr̃a conquestꝰ de stomacho. ieiuinare
noluit: ⁊tu id no: uredetũ dacuatiꝰ u.
cio id tͥbueris. temere i dicabis. Itẽ s ma¬
nifestã edacitatẽ. ebͥositatẽq cognotũs.
uita rep̃henderis quas ñquã ilła ⁊cs:

Expanded text:
rtum est, qualis futurus sit qui nunc uel malus uel bonus apparet. si ergo quispiam uerbi gratia conquestus de stomacho ieiunare noluit et tu id non credis edacitatis id uitio tribuens, temere iudicabis. item si manifestam edacitatem ebriositatemque cognoueris et ita reprehenderis, quasi numquam ille possit
Abbreviated transcription (Latin):
filius uos lib̾auerit: tunc uere liberi
eritis. Deniq ita conclusit. Igitur e¬
go ipse mente seruio legi dycarne aũ
legi peccati. Ipse ego inquit. Non e¬
nim duo sumus int nos contrarii de
diũsis pͥncipiis uenientes. s ipse ego
mente seriuo legi di. carne aũ legi
peccati. quandu languor obluctat᷑
saluti. S si carne seruis legi peccati
fac qd̾ ait ipse aplb. Nongͦ regnet pec¬
catum in ur̃o mortali corpore ad obedien¬
dum desideriis eius: neq erhibeatiᷤs m̃

Expanded text:
vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. » Denique ita conclusit: « Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati » . Ipse ego, inquit: non enim duo sumus inter nos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac quod ait ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, neque exhibeat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficientur quando ita sp̃ui caro cxuii¬
consenserit. ut adũsus eum etiam
ipsa ñ concupiscat. Hoc enĩ uolumꝰ
cũ ꝑfectionem iusticiȩ concupisci¬
mus: hoc intentione ñ intermissa
uelle debemꝰ: s qr id ꝑficere in ista
corruptibili carne ñ possumꝰ.: ido

Expanded text:
rficientur, quando ita spiritui caro consenserit, ut aduersus eum etiam ipsa non concupiscat. hoc enim uolumus, cum perfectionem iustitiae concupiscimus; hoc intentione non intermissa uelle debemus. sed quia id perficere in ista corruptibili carne non possumus, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ in uoluntate: illud p̃cipue intelli¬
gendum ẽ qd iusta dampnatio conse¬
cuta ẽ. Hoc enim ꝑ unum homineo
intͣuit in mundum: quamqͣm ⁊ hoc
peccatum quo consentitur peccato
concupiscencie ñ nͥ uoluntate cõmit¬

Expanded text:
nisi in uoluntate, illud. . praecipue intellenisi in uoluntate, illud. . praecipue intellegendum est, quod iusta damnatio consecuta est - hoc enim per unum hominem intrauit in mundum - quamquam et hoc peccatum, quo consentitur peccati concupiscentiae, non nisi uoluntate commit
Abbreviated transcription (Latin):
Erit quandoq etiam ꝑfectio boni: qͣn¬
doq consumptio mali. Illud summũ.
hoc erit nullum. Qd̾si in ista morta¬
litate sꝑandum putamus: fallimur.
Tunc enim erit qndo mors ñ erit: uib
erit uͥ uita et̃na erit. In illo eniorscło
⁊ in illo regno erit summũ bonuoi.¬
⁊ malum nullum: qͣndo erit ⁊ ub
erit sapienciȩ amor summꝰ. conti¬
nenciȩ labor nullus. Nam uelle¬

Expanded text:
erit quandoque etiam perfectio boni, quanerit quandoque etiam perfectio boni, quando consumptio mali: illud summum, hoc erit nullum. quod si in ista mortalitate sperandum putamus, fallimur. tunc enim erit, quando mors non erit; et ibi erit, ubi uita aeterna erit. in illo enim saeculo et in illo regno erit bonum summum, malum nullum, quando erit et ubi erit sapientiae amor summus, continentiae labor nullus. non
Abbreviated transcription (Latin):
do ñ ꝑficimus malum. s eas habendo
ñdum ꝑficimus bonum. Utrumq os¬
tendit apls nec bonum hic ꝑfici ubi
malum sic concupiscitur: nec malum
hic ꝑfici qͣndo tali concupiscencie ñ
obeditur. Illud quippe ostendit uͥ ait.
uelle adiacet mͥ. ꝑficere aũ bonum ñ¬
inuenio: hoc uͦ ubi ait. spu ambulate.
⁊ concupiscenciaᷤᷤ carnis ne ꝑfeceritis:
neq enim ibi dicit ñs̾ adiacere facere
bonum s ꝑficere: neq hic dicit. concu¬
piscenciaᷤᷤ carnis ne habueritis. s ne
ꝑfeceritis. fiunt itaq in nob̾ concupi¬
scenciȩ malȩ quando id qd̾ ñ licet libet:
s ñ ꝑficiuntur cum legi di m̃te seruen¬
te libidines continent᷑. Et bonum fit
cum id qd̾ male libet uincente bona
delectatione ñ fit: s bom ꝑfectio nõ
impletur quamdiu legi peccati carne
seruiente libido illicit. Et qͣmuiᷤᷤ con¬
tineatur: tamen mouet᷑. Non enim
opus eẽt ut contineretur: nͥ mou̾etur.

Expanded text:
do non perficimus malum, sed eas habendo do non perficimus malum, sed eas habendo nondum perficimus bonum. utrumque ostendit apostolus, nec bonum hic perfici, ubi malum sic concupiscitur. nec malum hic perfici, quando tali concupiscentiae non oboeditur. illud quippe ostendit, ubi ait: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non; hoc uero, ubi ait: spiritu ambulate et concupiscentias carnis ne perfeceritis. neque enim ibi dicit non sibi adiacere facere bonum, sed perficere; neque hic dicit: concupiscentias carnis ne habueritis, sed ne perfeceritis. fiunt itaque in nobis concupiscentiae malae, quando id quod non licet libet; sed non perficiuntur, cum legi dei mente seruiente libidines continentur. et bonum fit, cum id, quod male libet, uincente bona delectatione non fit; sed boni perfectio non inpletur, quamdiu legi peccati carne seruiente libido inlicit et quamuis contineatur, tamen mouetur. non enim opus esset ut contineretur, si non moueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
uicium carniᷤs in re bona ñ ẽ bonũ.
Qd̾ cum ẽẽ destiterit. caro erit. s iam
uiciata uł uiciosa ñ erit: quam ta¬
men ad nr̃am ꝑtinere naturã idem
doctor ostendit pͥus dicendo. scio qi
ñ habitat inme. qd̾ ut exponeret
addidit. hoc ẽ incarne mea bonum.
Se itaq dicit ẽe carnem suam. Non gͦ
ipsa ẽ inimica. Nam ⁊ qͣndo euis ui¬
ciis resistitur ipsa amatur: qr ipsa
curatur. Nemo enim umiqͣm carnẽ
suam odio habet. sicut ipse apłs dic̃.
Et alio loco ait. Igitur ipse ego m̃te
seruio legi dei: carne aũ legi peccati.
Quomͦ carne legi peccati Numquid
concupiscenciȩ consentiendo carna¬
h Absit. S motus desiderioꝵ illic
habendo. quos hab̾e uolebat. ⁊ tam̃
habebat: s eis ñ consentiendo mente
seruiebat legi di: ⁊ tenebat mnembra
ne fierent arma peccati. Sunt gͦ in
nob̾ desideria mala. quib ñ consenti¬
endo ñ uiuimus male: sunt in nob̾ con¬
cupiscenciȩ peccatoꝵ. quib ñ obedien¬

Expanded text:
uitium carnis in re bona non est bonum: quod cum esse destiterit, caro erit, sed iam uitiata uel uitiosa non erit. quam tamen ad nostram pertinere naturam idem doctor ostendit prius dicendo: scio, quia non habitat in me, quod ut exponeret, addidit: hoc est in carne mea. bonum. se itaque dicit esse carnem suam. non ergo ipsa est inimica nostra; et quando eius uitiis resistitur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sicut ipse apostolus dicit. et alio loco ait: igitur ipse ego mente seruio legi dei, carne autem legi peccati.quo modo carne legi peccati? numquid concupiscentiae consentiendo carnali? absit; sed motus desideriorum illic habendo, quos habere nolebat et tamen habebat. sed eis non consentiendo mente seruiebat legi dei et tenebat membra, ne fierent arma peccati. Sunt ergo in nobis desideria mala, quibus non consentiendo non uiuimus male; sunt in nobis concupiscentiae peccatorum, quibus non oboedien
Abbreviated transcription (Latin):
lo facio bonum: s qd̾ nolo malum hoc
agoꝰ Et hoc audiuimus. Iam itaq il¬
lud int̾rogamus. Quomͦ in uiis dñi
ambulabas si maluo qd̾ noleba ᷤ hoc
agebas. cum psalmus sc̃s insonet di¬
cens: ñ enu qui oꝑantur iniquita¬
tem in uiis eius ambulauer̃t: Au¬
diamꝰ continuo respondentẽ ꝑ sen

Expanded text:
lo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc lo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago?» Et hoc audivimus: jam itaque illud interrogamus, Quomodo in viis Domini ambulabas, si malum quod nolebas hoc agebas; cum Psalmus sanctus insonet dicens, «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt?» Audi continuo respondentem per sen
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscere. Non enim qd̾ uolo
Si aũ sicut meliuᷤ senfit Iago.¬
a ambrosus hoc etiam de se ipso
sensit apłs. nec iustoꝵ ẽ in hac ui¬
ta ad ꝑficiendum bonũ tanta liber¬
tas ꝓpriȩ uoluntatis. qͣnta erit in
illa uita uͥ ñdicetur. ñ qd̾ uolo ago.
Om̃is qui ꝓficit recta intentione
ꝓficiens recedit ab om̃i peccato: et
cic ho tanto in longinquior qͣnto plenitu¬
dini usticiȩ ꝑfectioniq ꝓpinquior:
qr ⁊ ipsa concupiscencia qd̾ ẽ pecca¬
tum habitanᷤ in carne nr̃a. ⁊ s ma¬
net adhuc in membͥs mortalibus:
minui tamen ñ desinit in ꝓficientib
Aliud ẽ gͦ recedere ab omni peccato qd nc̃
in oꝑe ẽ: aliud recessisse ab om̃i pecca¬
to qd in illa ꝑfectione turc erit.¬
Dic obsecro apłe quando adhuc in
carne uiuens in uiis dñi ambulabaᷤ
habebas peccatum: an sine peccato
eras: Audiamus utrum se ipse se
in eis. Hic gͦ respondet. Nomne legi¬
stis uͥ confiteor dicens. ñ enim qd̃ uo¬

Expanded text:
concupiscere. Non enim quod volo ago. Si autem sicut melius sensit Ambrosius hoc etiam de seipso dicit Apostolus, nec justorum est in hac vita ad perficiendum bonum tanta libertas propriae voluntatis, quanta erit in illa vita, ubi non dicetur, non quod volo ago. omnis qui proficit, recta intentione proficiens, recedit ab omni peccato, et tanto inde fit longinquior, quanto plenitudini justitiae perfectionique propinquior: quia et ipsa concupiscentia, quod est peccatum habitans in carne nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen non desinit in proficientibus. Aliud est ergo, recedere ab omni peccato, quod nunc in opere est; aliud, recessisse ab omni peccato, quod in illa perfectione tuDic, obsecro, Apostole, quando adhuc in carne vivens in viis Domini ambulabas, habebas peccatum, an sine peccato eras? Audiamus utrum se ipse sedin eis. Hic ergo respondet. Nonne legistis ubi confiteor dicens. Non enim quod vo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑuenias ad amandam iusticiã. Er¬
go iam ille ex parte suꝑiori liberuoi
se eẽ sentiebat. uñ dicebat. condelec
tor legi di scd̃m int̾iorem hominem.
Delectat me lex. delectat me qd̾iubet
ler: delectat me ipsa iusticia. Uideo
aũ aliam legem in membͥs mei ᷤ. Hec
ẽ q̃ remansit infirmitas. Repug¬
nantem legi mentis mee: ⁊ captiuan¬
tem me in lege peccati q̃ ẽ in membͥs
meis. Ex hac parte sentit captiuita¬
tem. uͥ non ẽ impleta iusticia. Nam
uͥ condelectatur legi d̾i ñ captuius.
s legis amicus ẽ: ⁊ id̾o liber qd̾ ami¬
cus. Quid gͦ ex eo qd̾ restat: quid nisi
respiciamus ad illum qui dixit. si uos
filius lib̾auerit. tunc uere liberi eri¬
tisꝰ Deniq ⁊ ipse qui loquebat᷑. ad
illum resperit. Infelir ego homo qͥs

Expanded text:
ut pervenias ad amandam justitiam. Erut pervenias ad amandam justitiam. Ergo ille jam ex parte superiore liberum se sentiebat, undtor legi Dei secundum interiorem hominem. Delectat me lex, delectat me quod jubet lex, delectat me ipsa justitia. Video autem aliam legem in membris meis: haec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicus. Quid ergo ex eo quod restat? Quid, nisi respiciamus ad illum qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis? Denique et ipse qui loquebatur, ad ill
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. ⁊ sp̃c adũsus carnem: ut ñ ea
q̃ uultis faciatis. Ex parte lib̾tas.
ex parte seruitus. Nondum tota.
ñdum pura: ñdum plena lib̾tas.
qr ñdum et̃nitas. Habemꝰ enim
ex parte et̃nitatem infirmitatẽ:
ex parte accepimus libertatem.
Quicqͥd peccatum ẽ a nob̾antea. de¬
letum ẽ in babtismo. Nũquid qr
deleta ẽ tota iniquitas: nulla re¬
mansit infirmitas: Si non re¬
mansisset: sine peccato hic uiue¬
remus. Quis aũ audeat hoc dice
indignus: nͥ qui se ipsum uult de¬
ciꝑe. ⁊ in quo uitas ñ ẽ: Ergo ex
eo qd̾ remansit aliquid infirmita¬
tis audeo dicere. Ex qua parte ser¬
sumus. Uñdicit apłs. Condelector
legi dĩ scd̾m int̾iorem hominem
Eece uñ liberi. uñ delec̾tamur legi
di. Lib̾tas enim delectat. Nã qͣndui
timnore facis qd̾iustum ẽ: ñ ds te delectat.
Quamdui te non delectat. adbuc seruus
facis. Delectet te.⁊ liber es. Noli time¬
re penam: s ama iusticiam. Nondũ
potes amare iusticiam: tune uł penã:

Expanded text:
spiritus adversus carnem, ut non ea quae vultis illa faciatis. » Ex parte libertas, ex parte servitus: nondum tota, nondum pura, nondum plena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. Quis autem audeat hoc dicerindignus, nisi qui seipsum vult decipere, et in quo veritas non est? Ergo ex eo quod remansit aliquid infirmitatissumus. Et ideo dixit: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Ecce unde liberi, undDei. Libertas enim delectat. Nam quandiu timore facis quod justum est, non te Deus delectat. Quandiu te non delectat, adhuc servus facis; delectet et liber es. Noli timere poenam, sed ama justitiam. Nondum potes amare justitiam? vel time poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
Eoce quemadmodũ qui ambulant in
ñ sunt sine peccato: qr iam ñ ipsi
oꝑantur illud. s qd̾ habitat in eis
peccatum. Hic dicit aliquis. Quomͦ
agebat qd̾ nolebat malum: ⁊ quomͦ
ipse ñ agebat. s qd̃ habitabat in illo
qd̾ uolo ago ⁊ ñ ego oꝑor illud. s qd̾ ha¬
bitat in me peccatum. Uñ intelligere
debemus qͣndo peccatũ qd̾ habitat in
nob̾ opatur in nob̾᷑ tunc nos id non
oꝑari. qͣndo nequaqͣm ei uoluntaᷤᷤ nr̃a
consentit: ⁊ cenet etiam corporiᷤs mem¬
bra ne obediant desideriis eus. Qd
enim oꝑatur peccatum nolentibus
nob̾. nͥ sola illicita desideria: quib
si uoluntatis ñ adhibeatur assensuᷤ ¶ er li
ait. Non gͦ regnet peccatum in ur̃o num.
mortali corpore ad obediendum de¬
sideriis eius: neq erhibeatis mem

Expanded text:
odum qui ambulant in non sunt sine peccato; quia jam non ipsi operantur illud, sed quod habitat in eis peccatum. 3. Hic dicet aliquis: Quomodo agebat quod nolebat malum, et quomodo ipse non id agebat, sed quod habitabat in illo habitat in me peccatum» . Unde intelligere debemus, quando peccatum quod habitat in nobis, operatur in nobis, tunc nos id non operari; quando nequaquam ei voluntas nostra consentit, et tenet etiam corporis membra, ne obediant desideriis ejus. Quid enim operatur peccatum nolentibus nobis, nisi sola illicita desideria? Quibus si voluntatis non adhibeatur assensus; moveturit: «Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore, ad obediendum desideriis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝑfecta st̃ in ꝑditionẽ. Et co ipso quo
ait in multa patiencia: satis sig̃cauit
pͥora eoꝵ peccata in quib eos ꝑtulit.¬
loꝵ uindicta subueniendum erat his
qui lib̾abant᷑. Et ut notas faceret di¬

Expanded text:
quae perfecta sunt in perditionem. Et eo ipso, quo quae perfecta sunt in perditionem. Et eo ipso, quo ait: In multa patientia, satis significavit priora eorum peccata, in quibus eos pertulit,rum vindicta subveniendum erat iis qui liberabantur: ut notas faceret di
Abbreviated transcription (Latin):
facere aliud quidẽ uas in honorẽ:
aliud incontumeliã: Expurgate
uetus ferm̃tum. ut sitis noua con-¬
sꝑsio. Et in ea ipsañ adhuc paruu¬
lus in xp̃o. ut lacte potandus si ᷤ: sed
ꝑueni ad uirũ ꝑfectum. ut si ᷤ inter
illoᷤ de quib dicit᷑. Sapienciã loqui¬
cur int̾ ꝑfecto ᷤ. Tum demũ recte ⁊
ñ p̃postere audies. si qua sc̃ de ani¬
maꝵ occultissimis meritiᷤ. ⁊ de gr̃a
uel iusticia secreta om̃ipotentis di.
Nã de pharaone facile respondet᷑. pri¬
orib meritiᷤᷤ quib afflixit in reg¬
nosuo ꝑegrinoᷤᷤ dignũ effectum cui
obduraret᷑ cor: ut nec manifestissi¬
mis signis iuibentis d crederet. Ex
cum eum dep̃carentur filii isrł ⁊ uasa
irȩ quoꝵ supplicio illo sᷤ erudiret. id est
pharaonẽ ⁊ ppłm euis. qr qͣmuis essent
utͥq peccatores.⁊ ꝓpterea ad unã mas¬
sam ꝑtinerent: alit̃ tamen cͣctandi e¬
rant qͥ uni do ingemuerant. ⁊ alit̃ illz
Ptulit gͦ in multa patiencia uasa ire

Expanded text:
re aliud quidem vas in honorem, aliud in contumeliam? Expurga vetus fermentum, ut sis nova conspersio , et in ea ipsa non adhuc parvulus in Christo ut lacte potandus sis ; sed perveni ad virum perfectum, ut sis inter illos de quibus dicitur, Sapientiam loquimur inter perfectos . Tum demum recte et non praepostere audies, si qua sunt de animarum occultissimis meritis, et de gratia vel justitia, secreta omnipotentis Dei. 4. Nam de Pharaone facile respondetur, prioribus meritis quibus afflixit in regno suo peregrinos, dignum effectum cui obduraretmis signis jubentis Dei crederet: ex cum eum deprecarentur filii Israel, et vasa irae, quorum supplicio illos erudiret, id est, Pharaonem et populum ejus: quia quamvis essent utrique peccatores, et propterea ad unam massam pertinerent; aliter tamen tractandi erant, qui uni Deo ingemuerant, ut eis subvenPertulit ergo in multa patientia vasa irae,
Abbreviated transcription (Latin):
forte abeis qui diligunt dm ex toto cor¬
de. ⁊ ex tota anima. ⁊ ex tota m̃te sua
⁊ diligunt ꝓrimos tanqͣm se ipso ᷤᷤ. Can¬
ta enĩ caritate fundati. possunt iam
fortasse cũ scĩs comp̃hendere longitu. ¶Extr.
dum. Illud tam̃ constanstissima fide
retinenendũ. neq quicqͣm dmm iniuste cundi¬
facere. neq ullam ee naturã que ñdou
debeat id qd ẽ: In ñ habet potestatẽ

Expanded text:
corde et ex tota anima et ex tota mente sua, et diligunt proximos suos tanquam se ipsos . Tanta enim charitate fundati, possunt jam fortasse cum sanctis comprehendere longitudinem, dum . Illud tamen constantissima fide retinendum, neque quidquam Deum injuste facere, neque ullam esse naturam quae non Deo debeat id quod est:
Abbreviated transcription (Latin):
Sicqͦ factus ẽ homo rectus. ut mane¬
re in earectitudine posset. ñ sine dui¬
no adiutorio: ⁊ suo fieri puersus arbi¬
trio i trũlibet hoꝵ dlegisset di uolun¬
tas sieret aut etiam abillo. aut certe
de ilo Pinde qr suam maluit facere
quamdei: de illo facta est uoluntas der.
qr ex eadem massa ꝑditioni ᷤᷤ q̃ de illius
stirpe ꝓfluxit. facit uas aliud in honorẽ.
aliud in contumeliã. In honorem per
miscdiam: incontumeliam ꝑ iudicuo:
ut nemogłetur in homine. ac ꝑ hoc nec.
Side mundo inqͥt cẽtis: in se.
mundus qd̾ suum erat diligeret. Uniũsȩ
utiq hoc dicit eccłiȩ: quã plerumq etiã
ipsam mundi nomine appellat: sicut il¬
ludẽ. Os erat in ap̃omundũ reconcili¬
hominis ut iudicet mundũ: s ut saluet᷑

Expanded text:
 factus est homo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contumeliam : in honorem, per misericordiam; in contumeliam, per judicium: ut nemo glorietur in homine; ac per hoc, nec Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae itaque hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat, sicut illud est: Deus erat in Christo mundum reconcilihominis
Abbreviated transcription (Latin):
Non tantum nr̃oꝵ s ⁊ totius mund̃. Totꝰ
g̃ munduᷤ eccłia ẽ ⁊ totus mundiis odit
eccliam. Mundus gͥ odit mundũ. in imi¬
cus reconciliatum: dampnatꝰ saluatuo.
inquinatꝰ mundatum. S iste mundus
quem d̾s in ap̃o reconciliat s. ⁊ qui ꝑ xp̃o¬
de mundo ẽ electus inimico dampnato.
contaminato. Ex eadem qͥppe massa q̃
tota in adam ꝑiit fiunt uasa miscdie in
quib ẽ mundꝰ ꝑtinenᷤ ad reconciliatio¬
nẽ. Quẽ mundus odit ex eadem massa
ꝑtinens aduasa irȩ. que ꝑfecta sc̃ in ꝑdi¬
tionem. Deniq cum dixisset. si de mun¬
do ee̾tis mundus qd̾ suũ erat diligeret.
continuo subiecit. Quia uͦ de mundo
ñ estis. s ego elegi uos demundo ꝓpte

Expanded text:
 totius mundi . » Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: sed iste mundus, quem Deus in Christo reconciliat sibi, et qui pde mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex eadem quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt vasa misericordiae, in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem, quem mundus odit ex eadem massa pertinens ad vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem . Denique cum dixisset: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret, continuo subjecit: Quia vero de mundo non estis, sed ego e
Abbreviated transcription (Latin):
corde. q̃m ipsi dm uidebunt. Et ꝑ¬
ꝓpħam canit᷑. In simplicitate cordi s
querite illum. Quappt̃ recte dicit᷑
hominib inuetustate uitȩ manen¬
tib. ⁊ ꝓpterea tenebrosũ ocłm ani¬
mi gerentib: ohomotu qͥs es qui
respondea ᷤᷤ deo: Nunqͥd dicit fig¬
m̃tum ei qui se finxit. quare sic me

Expanded text:
corde, quia ipsi Deum videbunt : et corde, quia ipsi Deum videbunt : et am canitur, In simplicitate cordis quaerite illum . Quapropter recte dicitur hominibus in vetustate vitae manentibus, et propterea tenebrosum oculum animae gerentibus: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se fin
Abbreviated transcription (Latin):
scdm carnem formam᷑ mortali gene
mur. qd̾ ẽ massa peccati. Cum gͦ meri¬
tum peccando amiserimꝰ ⁊ miscd̾ia di
remota nichil aliud peccantib nͥ et̃na
dampnatio debeatur: quids uult ho¬
mo de hac massa ut deo respondeat:
dicat. quare sic me fecisti: Si uis ista
cognoscere. noli ẽẽ lutum. s efficere fi¬
lius d̾i ꝑillus misodĩam qui dedit po¬
testatem filio sᷤ di fieri credentib in no¬
mine eius: ñ aũ qͦd tu cupis. anteqͣm
credant diuina nosse cupientib. Mer¬
ces enĩ cognitionis meritis reddit᷑. cre¬
dendo aũ meritum comꝑatur. Ipsa
credendum ñ merito s gr̃a uocaremur.
credendo aũ etiam meritũ collocaremꝰ.
Deccatores aũ credere uibent᷑. ut aperea¬
tis credendo purgent᷑. Nesciunt enĩ qd
recte iuuendo uisuri st. Quappt̃ cum
uidere ñ possint nisi recte uiuant.
manifestum ẽ a fide incipiendum:
ut p̃cepta quib credentes a scło hoc
aũtunt᷑. cormundum faciant ubi
iuderi d̾s possit. Beati enĩ mundo

Expanded text:
m carnem mortali genersumus, quod est massa peccati. Cum ergo meritum peccando amiserimus, et misericordia Dei remota nihil aliud peccantibus nisi aeterna damnatio debeatur, quid sibi vult homo de hac massa, ut Deo respondeat et dicat, Quare me sic fecisti? Si vis ista cognoscere, noli esse lutum, sed efficere filius Dei per illius misericordiam, qui dedit potestatem filios Dei fieri credentibus in nomine ejus; non autem, quod tu cupis, antequam credant, divina nosse cupientibus. Merces enim cognitionis meritis redditur; credendo autem meritum comparatur. Ipsa credendum non merito, sed gratia vocaremur, credendo autem etiam meritum collocaremus. Peccatores igitur credere jubentur, ut a peccatis credendo purgentur. Nesciunt enim quid recte vivendo visuri sint. Quapropter cum videre non possint, nisi recte vivant, manifestum est a fide incipiendum, ut praecepta quibus credentes a saeculo hoc avertuntur, cor mundum faciant, ubi videri Deus possit. Beati enim mundo
Abbreviated transcription (Latin):
naturã ñ ad maliciam creat: s per¬
fert eoᷤᷤ patient̃ quousq scit opor¬
tere. ñ inanit̃. s utens ei  ad ãmo¬
nitionẽ. uel exercitationẽ bonoꝵ.
Ecce enio ut amnunciaret᷑ nom̃ di
rao seruatus ẽ: sicut ⁊ scͥptura te¬
statur. ⁊exitus docet. N ullum¬
d̾s uel angłoꝵ uel hominũ crea¬
ret quem malũ futurũ ẽẽ p̃scis¬
set. nis parit̃ nosset qͥb eos bonoꝵ
usib cõmodaret: atq ita ordinẽ
scłoꝵ quasi pulcherrimũ carm̃
etiam ex quib dã antĩthetis hone¬
gͦ pat̃ intus audit᷑ ⁊ docet ut ue¬
niatur ad filiũ. aufert cor lapi¬
deum.⁊ dat cor carneũ. sicut ꝓpħa
p̃dicante ꝓmisit. Sic qͥppe facit Gex li¬
sericordie. Uñuasoꝵ miscd̾ie uox ẽ ser libͤ

Expanded text:
reat, sed perfert eos patienter, quousque scit oportere; non inaniter, sed utens eis ad admonitionem uel exercitationem bonorum. ecce enim ut annuntiaretur nomen dei rao seruatus est, sicut et scriptura testatur et exitus docet. Deus vel angelorum, vel hominum crearet, quem malum futurum esse praescisset, nisi pariter nosset quibus eos bonorum usibus commodaret: atque ita ordinem saeculorum, quasi pulcherrimum carmen, etiam ex quibusdam antithetis honeergo Pater intus auditur et docet ut veniatur ad Filium, « aufert cor lapideum, et dat cor carneum, » sicut propheta praedicante promisit . Sic quippe facit « filisericor
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝓhibuit nͥ luteo ᷤsᷤ atq t̾renosꝰ eui
ñdum intͥnsecus regenerati atq nu¬
trit: imaginẽ illiꝰ homins portant
qui pͥmꝰ factus ẽ de t̾ra t̾renꝰ. Et qr es
a quo factus ẽ noluit obtemꝑare in
id lapsus ẽ. uñ factus ẽ. meruitq pꝰ
pectatũ audire. Cerra es. ⁊ in t̾ram
ibis. ẽ alib gͥ hominib dicit apls. O
homo tu quis es ut respondeas deor igũ
qͥd figm̃tum ei dicit qͥ se furit. quare
sic me fecisti: Quanduigͦ sigm̃tũ es.
ñ dum ꝑfectus filus. qr ñduo hausisti
plenissimã gr̃ãm. qua nobiᷤ dataẽ
potestas filio sᷤ di fieri. qͦ possiᷤ audirȩ.
iam ñ uos dicã seruos. ẜamicos: tuqͥs
es qͥ respondea ᷤᷤ deo. ⁊ uelis d̾i nosse con¬
siliũ: Qͥ si hominiᷤ equalis tibi nosse
uoluisses impudent̃ faceres. nͥ prius
in amiciciam reciperiᷤ. Sicut gͦ por¬
tauimꝰ imaginem t̃reni. portemus ⁊
imaginem celestis: exuentes noᷤ uete¬
rem hominẽ ⁊ induentes nouũ ut non

Expanded text:
hibuit, nisi luteos atque terrenos, qui nondum intrinsecus regenerati atque nutriti, imaginem illius hominis portant, qui primus factus est de terra terrenus ? Et quia ei a quo factus est, noluit obtemperare, in id lapsus est unde factus est, meruitque post peccatum audire, Terra es, et in terram ibis . Talibus igitur hominibus dihomo, tu quis es qui respondeas Deo? nunquid dicit figmentum ei qui se fingit, Quare sic me fecisti? Quandiu ergo figmentum es, nondum perfectus filius, quia nondum hausisti plenissimam gratiam, qua nobis data est potestas filios Dei fieri, qua possis audire: Jam non dicam vos servos, sed amicos ; tu quis es, qui respondeas Deo, et velis Dei nosse consilium? qui si hominis tibi aequalis nosse voluisses, impudenter faceres, nisi prius in amicitiam recipereris. Sicut ergo portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis , exuentes nos veterem hominem et induentes novum , ut non