comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã in ocio quieturus. Quib tempestatib
&pcellis qm̃ horribili & tremenda seuicia
sell & maris importum mercatores ut diuiti¬
asuenturas adquirant. maiorib qm quib
abquisitȩ sunt periculis & tempestatib plenaᷤ:
Quos estus que frigora quȩ pericula ab aquis
essusis. a p̃cipitus. a fluminib. a feris ꝑfe¬
sunt uenatores. quẽ laborem esuriendi &
sitiendi q̃ntas uilissimi & sordidissimi cibi &
potus angustias ut bestiam capiant. Omĩa¬
enim seua & immania ꝓrsꝰ facilia & ꝓpe nulla
facit amor. Quanto gͦ certiꝰ ac facilius ad ue¬
ram beatitudinẽ caritas facit. qd̾ ad mmseriam
qͣntũ potuit cupiditas facit. Quã facile tole¬
ratur quelibet adu̾sitas temꝑalis ut ȩterna pȩ¬
na uitetur. ȩterna requies cõparetur. Non im-¬
merito ille uas electionis cum ingenti leticia
dirit. Non sunt condignȩ passiones huius

Expanded text:
quam in otio quieturus. Quibus tempestatibus quam in otio quieturus. Quibus tempestatibus et procellis, quam horribili et tremenda saevitia coeli et maris importuni sunt mercatores, ut divitias ventosas acquirant, majoribus quam quibus acquisitae sunt, periculis et tempestatibus plenas? Quos aestus, quae frigora, quae pericula ab equis, a fossis, a praecipitiis, a fluminibus, a feris perferunt venatores? quem laborem esuriendi et sitiendi, quantas vilissimi et sordidissimi cibi et potus angustias, ut bestiam capiant? enim saeva et immania, prorsus facilia et prope nulla efficit amor. Quanto ergo certius ac facilius ad veram beatitudinem charitas facit, quod ad miseriam, quantum potuit, cupiditas fecit? Quam facile toleratur quaelibet adversitas temporalis, ut aeterna poena vitetur, et aeterna requies comparetur? Non immerito ille vas electionis cum ingenti laetitia dixit: Non sunt condignae passiones hujus
Abbreviated transcription (Latin):
illa quȩ cõmemorauit apl̃s aspera & grauia
frequentius & abundantio sustmebat. s ꝓfe¬
cto aderat ei sp̃s sc̃s. qui in exterioris hominis
corruptione interiorẽ renouaret de die in
diem. & gustata requie spu̾ali. in affluentia
na p̾sentia deliniret aspera. & om̃ia grauia
releuaret. Ecce qͣm suaue iugũ xp̃i porta-¬
bat. & quã leuẽ sarcinam. & omĩa illa quȩ
suꝑius enumerata dura & immania homi-¬
nis auditus horrescit leuem tribulationem
diceret. intuens interiorib & fidelib oculis
qͣnto p̾cio temꝑaliũ emenda esset futura uita.
ñ pati ȩternos labores impioꝵ. & sine ulla
sollicitudine ꝑfrui ȩterna felicitate iustoꝵ.
Secari se & uri homines patruntur. ut dolores
ñ ȩterm s aliq̃nto diuturnioris ulceris acri¬
Oꝵ doloꝵ p̾cio redimantur. In languida &
incerta uacationis breuissimȩ atq ultima
uita immanissimis bellis miles atteritur.
plurimis fortasse annis in laborib inquietꝰ.

Expanded text:
illa quae commemoravit aspera et gravia, frequentius et abundantius sustinebat: sed profecto aderat ei Spiritus sanctus, qui in exterioris hominis corruptione, interiorem renovaret de die in diem, et gustata requie spirituali in affluentia a praesentia deliniret aspera, et omnia gravia relevaret. Ecce quam suave jugum Christi portabat, et quam levem sarcinam: ut omnia illa, quae superius enumerata dura et immania omnis auditor horrescit, levem tribulationem diceret; intuens interioribus et fidelibus oculis, quanto pretio temporalium emenda sit futura vita, non pati aeternos labores impiorum, et sine ulla sollicitudine perfrui aeterna felicitate justorum. Secari et uri se homines patiuntur, ut dolores non aeterni, sed aliquanto diuturnioris ulceris, acriorum dolorum pretio redimantur. In languida et incerta vacationis brevissimae atque ultima vita, immanissimis bellis miles atteritur; pluribus fortasse annis in laboribus inquietus,
Abbreviated transcription (Latin):
unuere in xp̃o: Et quomͦ dicitur. uenite
ad me qui laboratis & onerati estis & ego uos
reficiam. ac ñ potius dicit᷑ uenite qui uaca¬
tis ut laboreus: Nam & uacantes inuenit
quos condurit in uineam ut ferrent ȩstum
diei. Et sub illo iugo leui & sarcina leui:
audiuimus aplm dicere. In om̃ib cõmen¬
dantes nos metipsos tanqͣm dĩ ministros
in multa patientia. in tribulationib in ne¬

Expanded text:
ere in Christo? Et quomodo dicitur, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos: ac non potius dicitur, Venite, qui vacatis, ut laboretis? Nam et vacantes invenit, quos conduxit in vineam, ut ferrent aestum diei . Et sub illo jugo leni et sarcina levi, audimus Apostolum dicere: In omnibus commendantes nosmetipsos, tanquam Dei ministros, in multa patienta, in tribulationibus, in ne
Abbreviated transcription (Latin):
fidem qua credimus sic uixisse aliquem. &
spem qua nos qͦq ita posse uiuere quia ho¬
mines sumus ex eo qd̃ aliqui homines ita uixe¬
runt. minime desꝑamus. Et hoc ut desi
deremus ardenti & fidentius p̃cemur. lta
& ipsoꝵs uitam facit a nobis diligi formȩ
illiꝰ dilectio scdm quã uixisse creduntur.
& illoꝵ uita credita in eandẽ formã flagran¬
tiorẽ excitat caritatem.¬

Expanded text:
fidem, qua credimus uixisse sic aliquem, et fidem, qua credimus uixisse sic aliquem, et spem, qua nos quoque ita posse uiuere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines ita uixerunt minime desperamus, ut hoc et desderemus ardentius, et fidentius precemur. Ita et ipsorum vitam facit a noillius dilectio, secundum quam uixisse creduntur, et illorum uita credita in eandem formam flagrantiorem excitat caritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. in uirtute dĩ. ꝑ arma iusticiȩ a
dextris & a simstris. ꝑ glam & ignobilitatẽ
ꝑ infamiam & bonã famam. ut seductores
& ueraces. ut qui ignoramur & cognoscim᷑
quasi morientes & ecce uiumus. ut coerciti
& ñ mortificati. ut tristes. semꝑ autem gau¬
dentes. sicut egeni. multos autẽ ditantes.
tanqͣm nichil habentes & omĩa possidentes.
Quid ẽ gͦ qd̃ accendimur in dilectionem pauli
apłi cũ ista legimus. nisi qd̾ credimꝰ eũ ita
uixisse: Uiuendũ tam̃ sic esse dĩ ministris:
ñ de aliquib auditũ credimꝰ. s intus ap̃nd
nos uel poti supra nos in ipsa ueritate con¬
spicimus. Illũ g quem sic uicisse credimus:
ex hoc qd̾ uide mus intelligimꝰ. Et nisi hãc
formã quam semꝑ stabilem atq in cõmuta¬
bilem cernimꝰ p̃cipue diligeremꝰ: ñ ideo
diligeremus eum quia eius uitã cum in carne
uiueret huic formȩ coaptatam & congruen¬
plius & in iꝑsiꝰ formȩ caritatẽ excitamur ꝑ

Expanded text:
iustitiae a dextris et sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati, ut tristes, semper autem gaudentes, sicut egeni, multos autem di- , tantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes — quid est, quod accendimur in dilectione Pauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi hanc formam, quam semper stabilem atque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia eius uitam, cum in carne uiueret, huic formae coaptatam et congruenplius et in ipsius formae caritatem excitamur per
Abbreviated transcription (Latin):
ueni uocare iustos s peccatores. Hȩc iusti
cia dĩ qua eius fideles iusti sunt interim
uiuentes ex fide. donec ꝑfecta iusticia ꝑ¬
ducantur ad speciem: sicut saluͣ ꝑfecta eti¬
am usq ad ipsis corꝑis immortalitatẽ. gr̃a¬
legatione fungim᷑. tanqͣm dõ exhortante
ꝑ nos. Obsecramꝰ ꝓ xp̃o reconciliari dõ.
Ac deinde subiungit. Eum qui ñ nouerat
peccatũ. peccatũ ꝑ nobis fecit. idest sacrifi¬
ipso. idest in eius corpore. qͦd est ȩccłia cui
caput est. nos simus iusticia dei.¬

Expanded text:
ueni uocare iustos sed peccatores. non igiueni uocare iustos sed peccatores. non igitia, qua eius fideles iusti sunt interim uiuentes ex fide, donec perfecta iustitia perducantur ad speciem sicut salute perfecta etiam ad ipsius corporis inmortalitatem, gralegationem fungimur tamquam deo exhortante per nos; obsecramus pro Christo reconciliari deo; ac deinde subiungit: Eum, qui non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit — id est sacrifiipso : id est, in ejus corpore quod est Ecclesia, cui caput est, nos simus justitia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia dĩ cõmendatur in eo qd̃ dicitur. igno¬
rantes dĩ iusticiã qua nos ex eius gr̃a iusti su-¬
mus. ut ipsa iusticia eius nos simus cũ uste
uiuimus. credentes in eum qui uistificat im-¬
piũ. ñ illa qua ipse iustus est ȩterna sua &
incõmutabili iusticia. Hȩc itaq iusticia qua
nos dĩ munere iusti sumus significatur in
psalmo illo ubi scͥptũ est. iusticia tua sicut
montes d̃i. Montes quippe dĩ scĩ cius sunt.
de quib alibi dicitur. Suscipiant montes
pacem ppło tuo. Et illa g̾ salus gratuita est.
de qua in alio psalmo dicitur. Dñi est salꝰ.
& suꝑ ppłm tuum benedictio tua. Si cut gͦ
qd̾ legitur dñi est salus. ñ ea salus intelligi¬
tur qua dñs salus: est. s qua hii salui fiunt
quos ipse saluos facit: sic cum legitur dei
est. s qua iusti sunt homines quos grã sua
iustificat. Inde enim salui unde iusti. qui
qd̾ ait ñ est opus sanis medicus s male ha-¬
bentib. exposuit consequenter dicens. Non

Expanded text:
iustitia dei commendatur in eo, quod dicitur: Ignorantes dei iustitiam, qua nos ex eius gratia iusti sumus, ut ipsa iustitia eius nos simus, cum iuste uiuimus credentes in eum, qui iustificat impium non illa, qua ipse iustus est, aeterna sua et incommutabili iustitia. haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur in psalmo illo, ubi scriptum est: Iustitia tua sicut montes dei. montes quippe dei sancti eius sunt, de quibus alibi dicitur: Suscipiant montes pacem populo tuo. et multa de de qua in alio psalmo dicitur: Domini est salus et super populum tuum benedictio tua. Sicnt ergo, quod legitur: Domini est salus, non ea salus intellegitur. qua dominus saluus est. sed qua hi salui sunt. quos ipse saluos facit, sic, cum legitur dei est, sed qua iusti sunt homines, quos gratia sua iustificat. inde enim salui, unde iusti, quoniam, quod ait: Non est opus sanis medicus sed male habentibus, exposuit consequenter dicens: Non
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uos & discite quia mitis sum & humilis
corde. & inuenietis requiem ammab ur̃is.
Et considerant eos qui uigum ipsum in trepi¬
da ceruice subierunt. illam sarcinã mansue
tissimis humeris acceꝑunt. tantis aguari
& exerceri difficultatib hui scli. ut ñ a labo¬
rib ad quietem. s a quiete ad laborem uoca¬
ri uideantur. cum & apłs dicat. om̃s qui uo¬

Expanded text:
is corde, et invenietis requiem animabus vestris. et considerant eos qui jugum ipsum intrepida cervice subieruntissimis humeris acceperunt, tantis agitari et exerceri difficultatibus hujus saeculi, ut non a laboribus ad quietem, sed a quiete ad laborem vocati videantur; cum et Apostolus dicat, Omnes qui vo
Abbreviated transcription (Latin):
Quid: Reconciliamin d̾o. Si exhortatur si
obsecrat apłs ut reconciliemur d̾o. inimici
eramus do. Nemo enim reconciliatur n ex
immicituis. Inimicos autẽ nos ñ natura ẜ
peccata fecerunt. Un de inimici ubs cunde
serui peccati. Non habet ds liberos immicoᷤᷤ.
necesse est serui sint. Et serui remanebunt
nisi ab illo liberentur. cui peccando inimici
nisi soluatur qd̾ int̾ nos & ipsum separat:
Ait enim ꝑ ꝓpħam. Non drauauit aurem ne
audiat. s peccata ur̃a seperant inter uos &
dm. Quia gͦ ñ reconciliamur nisi ablato
qd̾ in medio est. & posito qd̾ in medio sit. est
enim mediũ separans. s contra est mediator
reconcilians. mediũ separans est peccatum.
mediator reconcilians est xp̃c itie. unus enĩ¬
cep̃c irĩs: ut gͦ tollatur maceria separans qd̾
est peccatum: uenit ille mediator & factus
est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacri¬
ficium factus est ꝓ peccato. offerens se ipsum
in holocaustũ in cruce passionis suȩ. sequit̃

Expanded text:
Quid? Reconciliari Deo. Si exhortatur et obsecrat Apostolus ut reconciliemur Deo, inimici eramus Deo. Nemo enim reconciliatur nisi ex inimicitiis. Inimicos autem nos non natura, sed peccata fecerunt. Unde inimici illius, inde servi peccati. Non habet Deus liberos inimicos; necesse est servi sint: et servi remanebunt nisi ab illo liberentur, cui peccando inimici nisi solvatur quod inter nos et ipsum separat? Ait enim per prophetam: Non gravavit aurem ne audiat, sed peccata vestra separant inter vos et Deum . Quia ergo non reconciliamur nisi ablato quod in medio est, et posito quod in medio sit. Est enim medium separans, sed contra est mediator reconcilians; medium separans est peccatum, mediator reconcilians est Dominus Jesus Chriesus . Ut ergo tollatur maceria separans quod est peccatum, venit ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacrificium factus est pro peccato, offerens seipsum in holocaustum in cruce passionis suae, sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Hotg̃ nob caput nr̃m introgantibꝰ exipsiꝰ eugł̃i su
ues utate respondet. Cũ dixerimꝰ dñe qͥd ignoiꝰ¬
bas. qͥd tu potuisti int̾rogari qd̃ nesciebas respon¬
det. Iniqͥtates nesciebã. de miqͥtatibꝰ int̾rogabai
Habes ĩ euglio. Si ñ me credis ignorare iniqͥtasa
quia & ipsos iniquos ignoro. quib in fins
dicturus sum. ñ noui uos. recedite a me qui
oꝑamini iniquitatẽ. Nunqͥd ñ noueral
quos damnabat: Aut potest iuste damna
nisi bonus cognitor: Et tam̃ bonus cogniso
ñ est mentitus dicendo ñ noui uos. idest
ñ coaptamini corpori meo. Non hereul
regulis meis. uitiati estis. Ego autẽ ars ip¬
sa sum quȩ ñ habet uitium. & inqua q̃lꝙ
ñ cdiscit nsi ñ facere uitium. Ex libre¬

Expanded text:
caput nostrum interrogantibus ex ipsius Evangelii sui veritate respondet, cum dixerimus, Domine, quid ignorabas? quid tu potuisti interrogari quod nesciebas? Respondet: Iniquitates ignorabam, de iniquitatibus interrogabar. Habes in Evangelio, si non me credis ignorare iniquitates, quia et ipsos iniquos ignoro, quibus in fine dicturus sum: Non novi vos, recedite a me qui operamini iniquitatem . Numquid non noverat quos damnabat? aut potest juste damnare, nisi bonus cognitor? Et tamen bonus cognitor non est mentitus, dicendo, Non novi vos: id est, non coaptamini corpori meo, non haeretis regulis meis: vitia estis; ego autem ars ipsa sum quae non habet vitium, et in qua quisque non discit nisi non facere vitium. Insur
Abbreviated transcription (Latin):
uid est quȩso qd̃ exardescimꝰ tͥnitate.
cum audimꝰ & legimus ecce nunc tempꝰ
acceptabile ecce nunc dies salutis. nullam
in quoquã dantes offensionẽ. ut ñ rep̃henda¬
⁊ tur ministerium nr̃m. s iom̃ib cõmendan¬
tes nosmetipsos ut di ministros. in multa pa¬
tientia. in tribulationib. in nẽcessitatib in

Expanded text:
im est, quaeso, quod exardescimus, cum audimus et legimus: ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis, nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum, sed in omnibus commendantes nosmet ipsos ut dei ministros, in multa patientia, in tribu
Abbreviated transcription (Latin):
me misisti. Ecce qui dixerat ñ ꝓ mundo
rogo. ꝓ mundo rogat ut credat. qm̃ ẽ mun¬
dus de quo scͥptum est ne cũ mundo damine¬
mur. Pro isto mundo ñ rogat. neq eñ qd̾
sit p̾destinatus ignorat. Et est mundꝰ de
quo scͥptum est. Non uenit filis homiis
ut uidicet mundum. s ut saluetur mundꝰ
ꝑ ipsum. Unde & apłs. Ds̃ erat inquit in
xp̃o mundũ reconcilians sibi. Pro isto mun¬
do rogat dicens. ut mundꝰ credat quia tu
me misisti. Per hanc enim fidem mundus
reconciliatur do. cum credit in xp̃m qͥ est
quia tu me misisti: tantũ dem ualeret q̃ntũ
hoc qd̾ ait. ut cognoscat mundꝰ. Ipsi sunt
eñi mundus ñ ꝑmanens inimicus. qualis est
mundꝰ damnationi p̃destinatus. s ex iimi¬
co amicus effectus. Propter quẽ ds erat in
xp̃o mundũ reconcilians sibi. Id̾o dixit.
ego in eis & tu in me. tanqͣm diceret. Ego
in eis ad quos misisti me. & tu in me. mun¬
dum reconcilians tibi ꝑ me. Ex tractatu¬
ap̃õ mundum reconcilians sibi. qui uer¬

Expanded text:
elis? Nam ecce qui dixerat, Non pro mundo rogo , pro mundo rogat ut credat. Quoniam est mundus de quo scriptum est: Ne cum hoc mundo damnemur . Pro isto mundo non rogat: neque enim quo sit praedestinatus, ignorat. Et est mundus de quo scriptum est, Non enim venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum : unChristo, mundum reconcilians sibi . Pro isto mundo dicens: Ut mundus credat quia tu me misisti. Per hanc enim fidem mundus reconciliatur Deo, cum credit in Christum, qui est quia tu me misisti, tantumdem valeret quantum hoc quod ait, « ut cognoscat mundus. » Ipsi sunt enim mundus, non permanens inimicus, qualis est mundus damnationi praedestinatus, sed ex inimico amicus effectus, propter quem « Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . » Ideo dixi: « Ego in eis, et tu in me; » tanquam diceret: « Ego in eis » ad quos misisti me; « et tu in me, » mundum reconcilians tibi per me. Proptto mundum reconcilians sibi, quia Ver
Abbreviated transcription (Latin):
introgabant me. Ignorabat peccatũ.
etiam cotidianȩ cum dicis de aliquo ñ nouit
&stare hoc ẽ qͥa ñ stat. & ñ nouit bene facere
quia ñ bene facit. ñ nouit male facere qͥa
p̃ male facit. S d̾ alienum est a conscientia.

Expanded text:
norabas? Ignorabat peccatum: etiam quotidianae, cum dicis de aliquo, Non novit stare, hoc est, quia non stat: et, Non novit benefacere, quia non benefacit. Non novit malefacere, quia non malefacit
Abbreviated transcription (Latin):
ua creatura uetera transierunt. & ecce fa¬
cta sunt omĩa noua. Quȩ uetera transieruns:
Ingentib om̃is ydolatria. in ipsis iudeis om¬
nis illa seruitus legis. omĩa illa sacrificia p̃-¬
nuntiantia p̾sens sacrificium. Abundabat
tunc uetustas hominis. uenit qui renouaret
opus suum. uenit qui conflaret argentũ su-¬
um. qui formaret monetã suam. & attendi¬
mus plenã terram xp̃ianis credentib in dm̃.
au̾tentib se a pͥorib suis immundiciis. &
ydolatria. & ab spe p̃terita ad spem noui scłi.
Ecce ñdum est in re & iam tenetur in spe. & ꝑ
ipsam spem iam cantamus & dicimꝰ. Reple¬
ta est terra creatura tua. Hondum in pat̾a
cantamus hoc. ñdum in illa requie quȩ ꝓ¬
mittitur. ñdũ confirmatis uectib portarũ
ierłm s adhuc in peregrinatione intuentes.
mundũ istum totũ. & undiq homines con¬
currentes ad fid̾ẽ. timentes gehennã. contẽ¬
nentes mortẽ. amantes uitã ȩternam. spernen¬

Expanded text:
atura, vetera transierunt; ecce facta sunt omnia nova» . Quae «vetera transierunt?» In Gentibus omnis idololatria, in ipsis Judaeis omnis illa servitus Legis, omnia illa sacrificia praenuntiantia praesens sacrificium. Abundabat tunc vetustas hominis; venit qui renovaret opus suum, venit qui conflaret argentum suum, qui formaret monetam suam, et attendimus plenam terram Christianis credentibus in Deum, avertentibus se a prioribus immunditiis suis et idololatria, a spe praeterita ad spem novi saeculi: et ecce nondum est in re, et jam tenetur in spe, et per ipsam spem jam cantamus et dicimus, «Repleta est terra creatura tua.» Nondum enim in patria cantamus hoc, nondum in illa requie quae promittitur, nondum confirmatis vectibus portarum Jerusalem ; sed adhuc in peregrinatione intuentes mundum istum totum, et undique homines currentes ad fidem, timentes gehennas, contemnentes mortem, amantes vitam aeternam, spernen
Abbreviated transcription (Latin):
runt ab appellatione creaturȩ. quomͦ eos de
aliqndo homines aliqndo ñ homines dicit:
Nam exꝓbrans obi cit corinthiis quod̾a loco
qd̾ ad huc homines essent ubi ait. Honne ho¬
mines estis. & scdm hominẽ ambulatis:
Quom̃ cund̾ẽ dnm̃ euam post resurrectionem
alicubi ñ hominẽ appellat. sicut cũ ait. ñ¬

Expanded text:
runt ab appellatione creaturae quomodo eosdem runt ab appellatione creaturae quomodo eosdem aliquando homines, aliquando non homines dicit. Nam exprobrans objecit Corinthiis quodam loco, quod adhuc homines essent, ubi ait: Nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis ? Quomodo eumdem Dominum etiam post resurrectionem, alicubi non hominem appellat, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
orin ad ea quȩ innouanda sunt . ꝓhis quȩ
inimittabunt᷑. inuenamus hominẽ nonu.
diem nouũ. canticũ nouum. testamentũ no¬
lium. Et sic amemus nouitatẽ istam. ut ñ
boi ⁊ meamus uetustatem. Nunc g̃ in hoc
sur su transimo a ueterib: ad noua. Ipse tnͣsi¬
lis agitur. cũ corrũpuntur exteriora inno¬
uantur interiora. donec etiã hoc ipsũ quod
exterius corrũpitur reddat debitum naturȩ.
ueniat in mortẽ. renouetur & hoc in resur¬
rectione. Tunc reuera fient omĩa noua reli¬
qua quȩ nunc sunt in spe. Agis gͦ aliquid
nunc. Quid: Aueterib te exuendo. & in
tam nouã ꝑ fidem iñu xp̃i. Et notan¬
dum u̾bum est. difficile enim inueneris cre¬
aturã uocari etiam eos qui ia credendo in
adoptionem filioꝵ uenerunt. Dicit tamen
oꝵ uenerunt. Ubi autem dicit & ipsa crea¬
tura liberabitur a seruitute interitus. & post¬
ea dicit ñ solum autem illa s & nos ipsi pri-¬
mitias sp̃s habentes discernit eos qui credide¬

Expanded text:
unt, pro his quae immutabuntur, inveniamus hominem novum, diem novum, canticum novum, Testamentum Novum; et sic amemus istam novitatem, ut non ibi timeamus vetustatem. Nunc ergo in hoc cursu transimus a veteribus ad nova: ipse transitus agitur cum corrumpuntur exteriora, et innovantur interiora; donec etiam hoc ipsum quod exterius corrumpitur, reddat debitum naturae, veniat in mortem, renovetur et hoc in resurrectione. Tunc fient revera omnia nova, reliqua quae nunc sunt in spe. Agis ergo aliquid nunc a veteribus te exuendo, et in am novam per fidem Jesu Christi: et notandum verbum est. Difficile enim inveneris creaturam vocari etiam eos, qui jam credendo in adoptionem filiorum venerunt. Dicit tamen o . Ubi autem dicit, Et ipsa creatura liberabitur a servitute interitus; et postea dicit, Non solum autem, sed et nos ipsi primitias Spiritus habentes : discernit eos qui credide
Abbreviated transcription (Latin):
etera transierunt. ecce facta sunt noua
nunc in spe tunc in re. Innouati enim fi¬
dẽ & spe qnta adhuc uetera agimus. Non enĩ
sic xp̃o induti sumus. ut ex adam nichil por¬
ap̃m in nobis. Et si exterior inquit homo
nr̃ corrũpitur. s interior renouatur de die
in diem. Ergo ad peccatum. ad mortalitatẽ.
ad p̃teruolantia temꝑa. ad gemitũ & labo¬
rem & sudorem. ad etates succedentes ñ ma¬
sentes. ab infantia usq ad senectitẽ sine sen¬
I tanscuntes. ad hȩc attendentes uideamus
bic ueterem hominẽ. ueterẽ diem. uetus canti¬

Expanded text:
etera transierunt, ecce facta sunt nova : nunc in spe, tunc in re. Innovati enim fide et spe, quanta adhuc vetera agimus? Non enim sic Christo induti sumus, ut ex Adam jam nihil por Christum in nobis: Et si exterior, inquit, homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Ergo ad peccatum, ad mortalitatem, ad praetervolantia tempora, ad gemitum et laborem et sudorem, ad aetates succedentes, non manentes, ab infantia usque ad senectutem sine sensu transeuntes, ad haec attendentes, videamus hic veterem hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
yomͦ gͦ tollitur uelamen: dicit ipse
apłs. Cum autẽ tranfieris ad dñm
auferetur uelamen. ludeus gͦ transiens ad
dñm. ñ ꝑtendit aciem m̃tis in finem. qͦmͦ
illo temꝑe in hac figura filii isrł ñ ꝑtende.¬
bant aciem oculoꝵ suoꝵ in finem id est in
faciem moysi. Facies enĩ moysi splendida:
figurã habebat ueritatis. Int̾positũ est uela¬
men: quia ñ poterant intendere. ad hẽ splen¬
dorẽ uultus en filii isrł. Quȩ figura eua¬
cuatur. Sic enĩ dixit apłs. Quȩ euacuant᷑.
Quare euacuantur. Quia ueniente imꝑato¬
re imagines tolluntur de medio. Ibi specta¬
tur imago. ubi imꝑator p̃sens ñ est. Ubi est
autẽ ille cuiꝰ imago est: unago remouetur.
Imagines gͦ p̃ferebantur. anteqͣm ueniret
fulget p̃sentia imꝑatoris. Ergo cũ transie¬
rit quisq ad dñm: auferetur uelamen. Sona¬
bat enim uox moysi ꝑ uelam̃. & facies moysi
ñ apparebat. Sic & mͦ uidȩis sonat uox xp̃i.
ꝑ uocẽ scripturarũ ueterũ. Uocẽ earum au¬

Expanded text:
o ergo tollitur velamen, dicit ipse Apostolus: Cum autem transieris ad Dominum, auferetur velamen. Judaeus ergo non transiens ad Dominum, non pertendit aciem mentis in finem. Quomodo illo tempore in hac figura filii Israel non pertendebant aciem oculorum suorum in finem, id est, in faciem Moysi. Facies enim Moysi splendida figuram habebat veritatis: interpositum est velamen, quia non poterant intendere adhuc splendorem vultus ejus filii Israel. Quae figura evacuatur. Sic enim dixit Apostolus: Quae evacuantur . Quare evacuantur? Quia veniente imperatore imagines tolluntur de medio. Ibi spectatur imago, ubi imperator praesens non est: ubi est autem ille cujus est imago, imago removetur. Imagines ergo praeferebantur, antequam veniretfulget praesentia imperatoris. Ergo cum transierit quisque ad Dominum, auferetur velamen. Sonabat enim vox Moysi per velum, et facies Moysi non apparebat. Sic et modo Judaeis sonat vox Christi per vocem Scripturarum veterum: vocem earum au
Abbreviated transcription (Latin):
on annos uite numd. si mun̾a recte:
omputo fortune. ł si bñ clara retͣctem:
Gesta diu uixi. tͤchas asiam ꝙ subeg i.
Protimus ẽ mundi mͥ finis ⁊ absꝙ deoꝵ
Ut loquar inindia minis ẽ angustus ⁊ orbil:
t̾re tractꝰ. domino nec sufficit ut 5i.
Quem tñ egressus postꝙͣ hc̃ subiecero mũdũ:
naliũ uõb̾ aꝑire sequentib orber:
am mͥ conseitiuanth insuꝑabile fort⁊.
ntipodum penetͣre situs: aliamꝙ uidere:
aturam accelero. mͥ sitñ arma negatis:
on possum mͥ deesse: manꝰ ubi cũꝙ mouẽbo:
inteatro mundi totius merear esse.
Ignotos ꝙ locos uulgꝰ q ignobile bellis:
Dobilitabo meis. ⁊ quas natura remouit:
Gentibus occultał calcabitis hoc duce t̾rał.
His oꝑam dare ꝓpoiui nec rennuo latam:
ifortuna ferat uel. in his extinguere intã.
ixit: ⁊ ad naues socios inuitat. at illi:
utat eos quocunq uelit hortantꝰ. ⁊ ecce:

Expanded text:
Non annos vitae numero, si munera recte Non annos vitae numero, si munera recte Computo fortunae, vel si bene clara retractem Gesta, diu vixi. Thracas Asiamque subegi, Proximus est mundi mihi finis, et absque deorum Ut loquar invidia, nimis est angustus hic orbis Et terrae tractus, domino non sufficit uni; Quem tamen egressus, postquam hunc subjecero mundum, En alium vobis aperire sequentibus orbem, Jam mihi constitui; nihil insuperabile forti, Antipodum penetrare sinus, aliamque videre Naturam accelero, mihi si tamen arma negatis, Non possunt mihi deesse manus, ubicunque movebor, In scena mundi totius me reor esse, Ignotosque locos, vulgusque ignobile bellis Nobilitabo meis, et quas natura removit Gentibus occultas calcabitis, hoc duce, terras; His operam dare proposui nec respuo claram, Si fortuna velit, vel in his exstinguere vitam. Dixit, et ad naves socios invitat, at illi Ducat eos quocunque velit hortantur, et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Degene̾s pugna̾ obscura ꝑitula uita:
Gła qͣntalibet uili sordescit in hoste.
Indignũ satis est ut consumat᷑ m illis:
Gła uł uirtꝰ ubi multo parta labore:
Ostendi nequeat. eadẽ tholomeꝰ ⁊ oĩs:
ontio cũ lacrimis consusa uoce ꝑorat.
onfuit eatidi pietas in grata suorumi:
tꝙ ita non minimũ uobis obnoxius inqͥt:
aut ingratꝰ ero. ñ solũ qd̾ scio nr̃am.
os hodie ꝓceres nr̃e preferre saluti:
ed qd̾ ab intrortu regni uel origine bellie¬
rga me nullũ pietatis opus: uel amoris:
ignus omissistis. uerũ ũ ẽ mͥ prorsus:
enẜ ea q̃ uobis. neꝙ eni desistere ceptis:
ut bellum finire uolo ñ me capit etas:
ed neꝙ me spatio etatis uł legib eui:
etior. excedit eiu mea gła meta
ec sola ẽ tir̃m metiri quam uolo regẽ.
Degene̾s aĩ pectus ꝙ ignobile sũmum:
Credunt ẽẽ bonũ duiturna uiu̾e uita.
ed munili rex unꝰ ego qͥ mille tͥumphos:

Expanded text:
Degeneres pugnas, obscura pericula vita. Degeneres pugnas, obscura pericula vita. Gloria quantalibet vili sordescit in hoste. Indignum satis est, ut consumatur in illis Gloria vel virtus, ubi multo parta labore Ostendi nequeunt. Eadem Ptolomaeus, et omnis Concio cum lacrymis confusa voce perorant. Non fuit Aeacidae pietas ingrata suorum, Atque ita: Non minimum vobis obnoxius, inquit, Haud ingratus ero, non solum, quod scio nostram Vos hodie, proceres, vestrae praeferre saluti; Sed quod ab introitu regni, vel origine belli, Erga me nullum pietatis opus, vel amoris Pignus omisistis, verum non est mihi prorsus Mens ea, quae vobis, nec enim desistere coeptis, Aut bellum finire volo; non me capit aetas, ed neque me spatio aetatis, vel legibus aevi Metior, excedit aevi mea gloria metas. Haec sola est, vestrum metiri qua volo regem. Degeneres animi pectusque ignobile, summum Credunt esse bonum, diuturna vivere vita, Sed mundi rex unus ego, qui mille triumphos,
Abbreviated transcription (Latin):
Uel ꝙ̃ sunt habitura modum. tua sit tͥ milis:
Ut nunc est uel cara muiꝰ preciosa tuorum:
Sit saltem tͥ magne salus. gens omnis in istos:
Conspiret uigłos. lateat sub classib equor:
Cuncta uene natos acuant ammalia dentes:
Quelibet occurrat ignoto belua nultu:
Om nibꝰ obice nos t̾re pelagi ꝙ ꝑicłis:
Dum modo te serues. dũ tu tͥ parcere cures.
Ad noua tendentes semꝑ discͥmina. quis nos
Inuictos tociens pot̾it p̾stare deorum:
Res ita se p̃bent: ut nulli fas sit inuno:
Semꝑ stare gradu. s quis spondere deorũ:
Audeat hoc macedum dutnũ te fore sidͦ:
Quis te p̃cipitẽ ꝑ mundi lubrica possit:
Casib obicis ut capias ignobile castrum:
Cum labor ⁊ m̾ces equa sibi lance coherent.
⁊ causis parib respondent p̃mia digni.
Dulcior esse solet fructus maior ꝙ secundis:
Reb ⁊ adu̾sis maius solamen babem
Esto tibi deinceps ⁊ nob̾ partior in te:
Obice nos cui uis portonto. ignobile bellũ:

Expanded text:
Vel quem sunt habitura modum? tua si tibi vilis, Vel quem sunt habitura modum? tua si tibi vilis, Ut nunc est, vel cara minus, pretiosa tuorum Sit saltem tibi, Magne, salus, gens omnis in istos Conspirat jugulos, lateat sub classibus aequor: Cuncta venenatos acuant animalia dentes, Quaelibet occurrat ignoto bellua vultu, Omnibus objice nos terrae, pelagique periclis, Dummodo te serves, dum tu tibi parcere cures. Ad nova tendentes semper discrimina, quis nos Invictos toties poterit praestare deorum. Res ita se praebent, ut nulli fas sit in uno Semper stare gradu, sed quis spondere deorum, Audeat hoc, Macedum diuturnum te fore sidus? Quis te praecipitem per mundi lubrica possit VCasibus objicis? ut capias ignobile castrum? Cum labor et merces aequa sibi lance cohaerent, In causis paribus, respondent praemia damnis. Dulcior esse solet fructus, majorque secundis Rebus, et adversis majus solamen haberi. Esto tibi deinceps et nobis parcior in te, Objice nos cuivis portento, ignobile bellum,
Abbreviated transcription (Latin):
rodiga leticie positis sollempnia mensis.
ualis in egeo borea baccante ꝓfundo:
x orit᷑ clamor: confracta pupe magist̾:
oluit᷑ in medios inu̾so u̾tite fluctus.
it fragor: ⁊ similem tunet imus quisq rumã
eꝙ omnes anima ꝑiisse fatent᷑ in una:
i tũ in columem reuocare tenatib uncis
daunm reparare queunt: sonat aura tumłtus
Letitie. ⁊ pͥmum iuncũt noua gaudia luctũ.
Lostꝙͣ pellei curando uulnere pauq:
Efflutere dies cũ nondũ obducta cicatͥer
Posse uideret᷑ grauiorem gĩgnere morbũ:
In paciens cũ ille more. parat arma repostil:
Gentib occeani ⁊ celeres inferre sarissas.
Per domito q sibi nascentis cardĩe phebi:
Querere nescitũ nili mortalibus ortum
Regib indorũ poro abisariq: inuante.
Sapile nauigĩ mandatꝰ cura parandi.
Rumor hit attonitas ĩ pleuit militis aures.
Inquit ⁊ esuries mentis tui maximꝰ iste:
Don satis est orbis. ꝙ̃ ꝓponunt sibi finem:

Expanded text:
Prodiga laetitiae positis convivia mensis. Prodiga laetitiae positis convivia mensis. Qualis in Aegaeo, Borea bacchante, profundo Exoritur clamor, cum fracta puppe magister Volvitur in medios immerso vertice fluctus; Fit fragor, et similem timet unusquisque ruinam, Seque omnes anima periisse fatentur in una, Si tamen incolumem, revocare tenacibus uncis Ad clavum revocare queant, sonat aura tumultu Laetitiae, et primum vincunt nova gaudia luctum. Postquam, Pellaei curato vulnere, pauci Effluxere dies, cum nondum obducta cicatrix, Posse videretur graviorem gignere morbum, Impatiens tamen ille morae, parat arma repostis Gentibus Oceani, et celeres inferre sarissas. Perdomitoque sibi nascentis cardine Phoebi, Quaerere nescitum Nili mortalibus ortum, Regibus Indorum Poro, Abisarique, juvante Taxile, navigii mandatur cura parandi. Rumor ut attonitas implevit militis aures, Inquit, et esuries mentis, cui maximus iste Non satis est orbis, quem proponunt tibi finem?
Abbreviated transcription (Latin):
Siue nichil metuens tandẽ sibi: siue timorẽ:
Dissimulans. supplex orauit. ut ipse tenendũ:
reberet corpus: teli dũ uelleret hamos.
iuꝓpeleuem motũ qͣntũ libet affore uite:
Non leue discriñ nẽ ait ille decorum:
Libera sit regis ⁊ semꝑ salua potestas.
Sic ait. ⁊ q̃d uix auderes credere: corpus:
Prebuit inmotum neꝙ uultꝰ signa doloris:
Contͣxit rugał. hoborta cuspide postqͣm:
Lagior emicuit patefacto uuln̾e̾ sanguis:
uspendit tantꝰ doloꝵ ut moribundꝰ ab ipsis:
Qui circũ stabant uix excipet᷑ amicis.
Quod simł acceptũ ẽ orit᷑ ꝑ tastra tumłtus:
Flebilis. ⁊ macedũ ruit in lam̃ta uiuentꝰ:
Confessi se om̃s unius uiuere uita.
Dec prius obticuit clamorrꝙͣ pollice docto:
Restrurxit fluxũ medicis critobolus herbis.
um demũ sompno licuit succũb̾e̾ magnũ.
um demũ accepta regis ꝑ castra salute:
xule mesticia. tͣmas statuere ꝑ omnes:

Expanded text:
Sive nihil metuens tandem sibi, sive timorem Sive nihil metuens tandem sibi, sive timorem Dissimulans, supplex oravit, ut ipse tenendum Praeberet corpus, teli dum velleret hamos. Quippe levem ad motum quantumlibet adfore vitae Non leve discrimen. Non est ait, ille decorum Vi. Libera sit regis, et semper salva potestas. Sic ait, et quod vix auderes credere, corpus Praebuit immotum, neque vultus signa doloris Contraxit, rugas; sed abacta cuspide postquam Largior erupit patefacto vulnere sanguis: Suspendit tantus dolor, ut moribundus, ab illis Qui circumstabant, vix exciperetur amicis. Quod simul acceptum est, oritur per castra tumultus Flebilis, et Macedum ruit in lamenta juventus, Confessi se omnes unius vivere vita. Nec prius obticuit clamor, quam pollice docto Restrinxit fluxum medicus medicantibus herbis. Tunc demum somno licuit succumbere Magno. Tunc demum accepta regis per castra salute Exsule moestitia, turmas statuere per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Omiis. alexandro mortis seu uulneris auctor.:
Creditur occurrit quicumq: nec imꝓb irã:
Daposuit gladius. donet suꝑesse ruine:
De siit ⁊ dectre ferienti defuit hostis.
Dec mora concurrunt auidi curare iatentẽ:
Pelleũ ꝓceres. referunt ꝙ incastra deorum:
Inuidram. tuꝰ nudato uuln̾e̾ magnus
Int̾ doctores medice critobolus artie:
Comꝑit hamata ꝑcussũ cuspide regẽ.
Dec posse eluci nisinulmus docta scd̾o
Augeret manꝰ ⁊ ferrũ. młtũ ꝙ cruoris:
De tͣheret sluxũ cuspis ꝙ retracta: trem̃ti:
Mente uerẽbat᷑ gͥ cum̃ fata uideret
Simale curaret regẽ sibi tͥste minari:
Inꝙ suũ redit᷑a caput mala. pectore stabat.
Attonito: quẽ rex stupiclũ ut ꝑcepit amictur
Celantẽ lacrimas. ⁊ caꝑtũ m̃te: quid inqͥt:
ospectas. cũ sit hoc insanabile uulnus:
Mo saltem lento morit᷑um absoluere leto:
Cumq mͥ possis icełi succurtere morte:
An metuis ne sis fatireus huiuł at ille:

Expanded text:
Omnis, Alexandro mortis, seu vulneris auctor Omnis, Alexandro mortis, seu vulneris auctor Creditur, occurrit quicunque, nec improbus iram Deposuit gladius, donec superesse ruinae Desiit, et dextrae ferienti defuit hostis. Nec mora, concurrunt avidi curare jacentem Pellaeum proceres, referuntque in castra deorum Invidiam, cujus nudato vulnere, magnus Inter doctores medica Critobulus in arte Comperit hamata percussum cuspide regem, Non posse educi, nisi vulnus docta secando Augeret manus, et ferrum, multumque cruoris Ne traheret fluxum, cuspis retracta, trementi Mente verebatur; igitur cum fata videret, Si male curaret regem, sibi triste minari, Inque suum reditura caput mala, pectore stabat Attonito, quem rex trepidum ut percepit amictu Siccantem lacrymas, et captum mente: Quid, inquit, Exspectas cum sit hoc insanabile vulnus Me saltem lento moriturum absolvere letho? Cumque mihi possis celeri succurrere morte, An metuis ne sis fati reus hujus? at ille
Abbreviated transcription (Latin):
Peucestes pulsis ꝓpugnatorib urbie
Impig̾ irrũpens aditꝰ ⁊ claustra retecto.
Intuitꝰ macedo. iam non solatia uite
Sẽd mortis sociũ aduenisse tepenti ratus:¬
Ecceꝑit dipeo corpꝰ. subit inde tħimeus:
Demde leonnatꝰ ⁊ aristonꝰ om̃ib isti
Indis opposit regẽ defendere totis:
Uirib ardescunt s dũ tot milia soli:
Reicerent: cecidit p̾claro marte thimeuł.
Peucestes ꝙ graui capitis ddiscrimĩe lesus:
Demnde leonnatꝰ armis iacuere remissis.
Ante pedes regis. iã spes maristone solo:
nica restabat. s ⁊ ip̃e ruentib indis
autiꝰ haut pot̾at tantos in hĩbere furores.
nt̾ea cecidisse ducẽ intͣ menia rumor
ertulit ad grecoẜ. ãlios t̃ã dura timore
Fregiss. s eos animauit fama: pericli:
Tocuis immemores. murum fregere dolabris:
Moliti ꝙ ad itũ spreto discrimine mortis:
Per inurũ fecere uiã. ꝑit õbuia passiti:
Gurba. cadit sñ quo delectu sexus ⁊ etas

Expanded text:
Peucestes, pulsis propugnatoribus urbis, Peucestes, pulsis propugnatoribus urbis, Impiger irrumpens aditus et claustra, retecto Intuitus Macedo, jam non solatia vitae, Sed mortis socium ratus advenisse, tepenti Excepit clypeo corpus, subit inde  Timaeus, Deinde  Leonatus, et Ariston, omnibus isti Indis oppositi, regem defendere totis Viribus ardescunt; sed dum tot millia soli Rejicerent, cecidit praeclarus Marte  Timaeus Peucestesque gravi capitis discrimine laesus, Deinde  Leonatus, armis jacuere remissis Ante pedes regis, jam spes in Aristone solo Unica restabat, sed et ipse ruentibus Indis Saucius, haud poterat tantos inhibere furores. Interea cecidisse ducem, intra moenia, rumor Pertulit ad Graecos, alios tam dura timore Fregisset, sed eos animavit fama, pericli Totius immemores, murum fregere dolabris, Molitique aditum, spreto discrimine mortis, Per murum fecere viam, perit obvia passim Turba, cadit sine quo delectu sexus, et aetas
Abbreviated transcription (Latin):
Sanguinis emicuit. ut rex tremefactꝰ ⁊ amens
Non posset telũ nutanti enellere dextra.
Erangues gͥ asflicti corporis artus.
Appłicuit lauro moribundus. ⁊ arma remisit.
Accurrens alacer iattilum qui miserat indꝰ:
Eranimem credens regẽ spoliare parabat.
Qũe simł ac sensit coepus regale ꝓfana:
Attrectare manii macedo: ꝓh dedecus inquit.
Me ne cducem macedũ nosti. nͨ plura locutꝰ
Lĩquantem reuocans aĩmũ. nudũ latꝰ hostis:
Subiecto mutrone fodit. uingit ꝙ duob:
Exanimem sociis. talẽ decet ire sub umbras:
Inquit alexandrũ talis mͥ nuntiꝰ esto.
Dixit. ⁊ ut moriens in uictꝰ dimicet ant e.
Quam sater intenues erumpat sp̃c auras:
Se dipeo ⁊ lauri ramis attollere temptat.
Sed neꝙ sic ꝓferre potens uenerabile corpus:
Poplite suctiduo rursus ꝓcumbit ⁊ hostẽ.
Prouocat: exerto si quis confligere ferro:
Audeat. ⁊ tante spolium sibi tolłe palme.
Tandem alia muri uestigta parte setutus:

Expanded text:
Sanguinis emicuit, ut rex tremefactus, et amens, Sanguinis emicuit, ut rex tremefactus, et amens, Non posset telum nutanti evellere dextra. Exsangues igitur afflicti corporis artus Applicuit lauro moribundus, et arma remisit. Accurrens alacer jaculum qui miserat, Indus, Exanimem credens regem, spoliare parabat. Quem simul ac sensit, corpus regale profana Attrectare manu Macedo: Proh dedecus, inquit, Nonne ducem Macedum nosti? nec plura locutus Languentem revocans animum, nudum latus hostis Subjecto mucrone fodit, jungitque duobus Exanimem sociis: Talem decet ire sub umbras, Inquit Alexander, talis mihi nuntius esto. Dixit, et ut moriens invictus dimicet ante, Quam sacer in tenues erumpat spiritus auras, Se clypeo, et lauri ramis attollere tentat; Sed neque sic proferre potens venerabile corpus Poplite succiduo rursum procumbit, et hostem Provocat, exserto si quis confligere telo Audeat, et tantae spolium sibi tollere palmae. Tandem alia muri vestigia parte secutus
Abbreviated transcription (Latin):
Delorum extipiens cũꝙ omneꝰ eniinꝰ unũ
Impet̾e̾nt. ꝓpiꝰ accedere nemo: manũ ue.
Conferre audebat: celeberrima fama u̾endi:
Nominis edomitũ ũ dilatata ꝑ orbem:
Oro dute pugnabat. ⁊ desꝑatio magne:
Uirtuns stimulus: ⁊ honeste occasio mortił.
Sed clipeum iam missiliũ ꝑfoderat ymb̃:
Fracta ꝙ plangebat saxoso tͣbine cassis.
Lubrita succid̾ant genua. ⁊ labefacta laboris:
Pondere contini ure sustentare ualebant.
Egregiũ torpus. quẽ cũ spoliare pararent
Q ui stabant ꝓpiꝰ hos sit mutronẽ recepit
Magnus. nt ante ipsum uita fugiente iau̾ent.
Ex animes gemini quorũ sic t̾ruit om̃e
Susdracas obitꝰ. ut nemo lacescere de intepł.
Comminꝰ auderet collato robore magnũ.
Ille tñ genib exceptũ corpus. ad omne:
Ictus expositũ. ñ egre tigridis instar:
Ense tuebat᷑. donec ꝑinane sagita.
Accelerans latꝰ in dextrũ scelus ausacut᷑it:
Cuius ad introitum crudo de uuln̾e tantũ:

Expanded text:
Telorum excipiens, cumque omnes eminus unum Telorum excipiens, cumque omnes eminus unum Impeterent, propius accedere nemo, manumve Conferre audebat, celeberrima fama verendi Nominis, edomitum jam dilatata per orbem Pro duce pugnabat, et desperatio magnae Virtutis stimulus, et honestae occasio mortis: Sed clypeum jam missilium perfoderat imber, Fractaque plangebat saxorum turbine cassis, Lubrica succiderant genua, et labefacta laboris Pondere continui, vix sustentare valebant Egregium corpus; quod cum spoliare pararent Qui stabant propius, hos sic mucrone recepit Magnus, ut ante ipsum, vita fugiente jacerent Exanimes gemini, quorum sic terruit omnes Sadracas obitus, ut nemo lacessere deinceps Cominus auderet, collato robore Magnum. Ille tamen genibus exceptus corpus, ad omnes Ictus expositum non aegre, tigridis instar, Ense tuebatur, donec per inane sagitta Accelerans, latus in dextrum, scelus ausa cucurrit; Cujus ad introitum, crudo de vulnere tantum
Abbreviated transcription (Latin):
In se lapsa manus. ⁊ desperare toegit
Sꝑem macedum magnuł ꝙ̃ solũ stare uidebant.
lamantes socii celer ut resiliret: ⁊ ipsũ:
Extipent. tũ rex ausus mirabile dictu:
Atqꝙ fide maiꝰ. saltu se p̃pete dia a
Parbarie plenã p̃ceps immisit in urbẽ.
ndignũ reputans diuino stegiate pͥncepł.
Got clarus titulis si tergñ oftenderet hosti.
Querit᷑ anfortis facto an temerariꝰ isto.:
Rex fuerit. s si contraria uingere curas:
fortis fuit ⁊ facto temerarius isto.
Cumq capinius possit ꝑimi ue. pͥusqͣm:
Surg̾et excussit fortuna potenter utrũꝙ:
Setem̃ matedo corpus librau̾at. ut se:
Erciꝑet pedib. stans ergo lacescere pugnã
eꝑit. ⁊ at̾go ne posset ab hoste noceri
agnipotens fortuna duci ꝓuiderat ante.
tabat enĩ laurus annoso stipite tamqͣm:
nara dncem macedum uetulis defend̾e rami
Huius ut applicuit trũco ĩ suꝑabile corpus
Ultio celestis. clipeũ circutulit istuo.

Expanded text:
In se lapsa manus, et desperare coegit In se lapsa manus, et desperare coegit Spem Macedum Magnus, quem solum stare videbant Clamantes socii, celer ut resiliret, ut ipsum Exciperent: cum rex ausus, mirabile dictu, Atque fide majus; saltu se praepete, dira Barbarie plenam praeceps immisit in urbem, Indignum reputans divino schemate princeps, Tot clarus titulis, si tergum ostenderet hosti Quaeritur an fortis facto, an temerarius isto. Rex fuerit? sed si contraria jungere cures: Et fortis fuit, et facto temerarius isto. Cumque capi vivus posset, perimive priusquam Surgeret, excussit fortuna potenter utrumqueSic etenim corpus Macedo libraverat, ut se Exciperet pedibus: stans ergo lacessere pugnam Coepit, et a tergo, ne posset ab hoste necari, Magnipotens fortuna duci praeviderat ante. Stabat enim laurus annoso stipite, tanquam Nata ducem Macedum vetulis defendere ramis. Cujus ut applicuit trunco insuperabile corpus, Ultio coelestis clypeum circumtulit, ictus
Abbreviated transcription (Latin):
uaga pallentẽ motura tonitrua mundũ:
Mentem p̃terite memorẽ t̾rentia culpe.
Ausa tñ mitis matedñ ꝙ resistere fame:
Gens sudracarũ ualide se menib urbis
Incdusit. dubio metuens se credere marti.
Aptari scalas iubet: ⁊ cunctantib illie
Drimus in oppositũ galeato u̾tice murũ:
Euadit matedo. s erat locꝰ arctꝰ ut ip̃m
ix caꝑet murꝰ sic ergo sup̃ma tenebat
Ut magis hereret quã staret. cũ tñ ipse:
Mille citaret᷑ iaculis ex tͣrib unu
Nec macedum quisꝙͣ gradib succede̾ posset
Quppe ascendentes remouebat abagge̾ mistꝰ.
Missiliũ turbo. tand̾e discrimina uimꝙ
Geloꝵz uiut pudor ⁊ confusio frontis.
Dam mora subsidĩ pot̾at cõpelle̾ lenti:
Ded̾e̾t ut sese uel morti forte ł hosti.
Festinant gͥ certatim ascendere: uite.:
Pignore postposito. s festinando morat᷑:
Auxilium. nam dum tertant euade̾ scalas:
Plus on̾ant. quib effractis ruit om̃is ab alto:

Expanded text:
vaga, pallentem motura tonitrua mundum vaga, pallentem motura tonitrua mundum Mentem praeteritae memorem terrentia culpae. Ausa tamen fatis, Macedumque resistere famae Gens Sadracarum validis se moenibus urbis Inclusit, dubio metuens se credere Marti. Aptari scalas jubet, et cunctantibus aliis Primus in oppositum galeato vertice murum Invadit Macedo, sed erat locus arctus, ut ipsum Vix caperet murus: sic ergo suprema tenebat Ut magis haereret, quam staret, cum tamen ipse Mille citaretur jaculis e turribus unus, Nec Macedum quisquam gradibus succedere posset, Quippe ascendentes removebat ab aggere missus Missilium turbo, tandem discrimina, vimque Telorum vicit pudor, et confusio frontis. Nam mora subsidii poterat compellere lenti, Dederet ut sese, vel morti forte vel hosti. Festinant ergo certatim ascendere, vitae Pignore postposito, sed festinando morantur Auxilium; nam dum certant evadere, scalas Plus onerant, quibus effractis, ruit omnis ab alto
Abbreviated transcription (Latin):
unt bona fortune. stabilis q ignara fauoris.
irat᷑ macedo fortune turbine regem:
nfractum. uictum ꝙ animum inctoris habentẽ.¬
rgo refrenata mutati corporis iRa:
ontra spem ꝓcerũ curauit ꝓdigꝰ egrũ.
uratum fouit confirmatũ o benigne:
Int̾ amicorũ cetꝰ numerum ꝙ recepit.
Est hostis. quantum sibi uic sꝑaret amitꝰ.
Postqͣm magnanimꝰ macedũ iuctricib armis
Succubuit porus suctumb̾e nesciꝰ ante:
latꝰ macedo tui uix cedentib astris
rodigatã celebrẽ dederat fortuna triũphũ:
uo mediante sibi fines orientis aꝑtis.¬
Censebat. laxis ꝓpe festinat habeni ur
Cubis mextremas conuertere p̾lia gentel.
Ooctaniꝙ suis ppłos adiungere cast ris
Ocioe gͦ notis indos extrema ꝙꝑ mundi:
Climata subiciens ppłos reges ꝙ ꝑerrat
Dec minꝰ humanis poetenti m̃tib infert:
Gerroris ue minꝰ nocturni fulguris igne:
Quem sequit᷑ fragor ⁊ fracte collisio nuibis:

Expanded text:
Sunt bona fortunae: stabilis ignara favoris. Sunt bona fortunae: stabilis ignara favoris. Miratur Macedo fortunae turbine regem Infractum, victumque animum victoris habentem. Ergo refrenata mutati pectoris ira, Contra spem procerum, curavit prodigus aegrum, Curatum fovit, confirmatumque benigne Inter amicorum coetus, numerumque recepit Est hostis, quantum sibi vix speraret amicus. Postquam magnanimus Macedum victricibus armis Succubuit Porus, succumbere nescius ante, Elatus Macedo, cui vix, cedentibus astris, Prodiga tam celebrem dederat fortuna triumphum. Quo famulante sibi fines Orientis aperCensebat, laxis propere festinat habenis, Orbis in extremas convertere praelia gentes Oceanique suis populos adjungere castris. Ocior ergo Notis, Indos, extremaque mundi Climata subjiciens, populos, regesque pererrat, Nec minus humanis portenti mentibus infert, Terrorisve minus nocturni fulminis igne, Quem sequitur fragor, et fractae collisio nubis, Et