comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut in ea nonnulli prodirent. qui mediato¬
rẽ di & hominum hominem xp̃m ihm
purum hominem creatum dicerent. s ex
grã duficatum: tantumq ei sc̃itatis tͥbue¬
rent: qͣntum de scĩs ceteris eius uidelicet
famulis agnouissent. Quos beatus iob ꝓpħie
spũ afflatus. sententiȩ sue definitione redar¬
guit dicens. Non adequabitur ei toparium
de ethiopia. Quid ethiopiam nisi p̾̃sentem
mundum accipimus: quȩ coloris nigredine
designat peccatorem populum fedi̾tate me¬
ritoꝵ: Aiquando uͦ ethiopie nomine specia¬
liter gentilitas designari solet: infidelitatis
pͥus ñigra peccatis. Quam ueniente domino¬

Expanded text:
ut in ea nonnulli prodirent, qui mediatout in ea nonnulli prodirent, qui mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum purum hominem creatum dicerent, sed ex gratia deificatum; tantumque ei sanctitatis tribuerent, quantum de sanctis caeteris, ejus videlicet famulis, agnovi spiritu afflatus sententiae suae diffinitione redarguit, dicens: Non adaequabitur ei topazion de Aethiopia. Quid Aethiopiam, nisi praesentem mundum accipimus quae coloris nigredine designat peccatorem populum foeditate meritorum? Aliquando vero Aethiopiae nomine specialiter gentilitas designari solet infidelitatis prius nigra peccatis. Unde Davi
Abbreviated transcription (Latin):
pientia trahitur: qr cum sit inuisibilis. non
nisi inuisibiliter inuenitur. Que recte quoq
trai dicitur: qr sicut flatum trahimus ut
corpus uiuat: sic ab intimis sapientie sp̃c du¬
citur ut ad uitam anima subsistat. Unde psal¬
mista ait. Os meum aꝑui: & attraxi sp̃m̃. Aȩ
nimirum sapientia humana carne anima
mediante suscepta. dum ab intimis apparui¬
isset in promptii: mundus hic qui auctorẽ
suum inusibilem uidere non potuit: quem
uisibilem conspexit hominem. eum quoq
& inuisibilem agnouit dm̃. Contiersa est
ab infidelitatis suȩ tenebris suꝑba pͥus sua
auersione gentilitas: ostensis signis atq pro¬
digiis creuit fides: Propagata autem fide:
in ueneratione ominum sc̃e eccl̃ie culmen enitu¬
it. Cui cum deessent aꝑti aduersarii: temp¬
tari cepit a siuis. Nam multe quoq in ea
hereses exorte: contra eam duri certaminis
bella parauerunt. Exercenda quippe est
hoc temꝑe ꝑ laborem : que sequenti tendit
ad remunerationem. Qua ex re actum est

Expanded text:
pientia trahitur, quia cum sit invisibilis, non nisi invisibiliter invenitur. Quae recte quoque trahi dicitur, quia sicut flatum trahimus, ut corpus vivat, sic ab intimis sapientiae spiritus ducitur, ut ad vitam anima subsistat. Unde Psalmista ait: Os meum aperui, et attraxi spiritum . Quae nimirum sapientrationabili suscepta, dum ab intimis apparuisset in promptu, mundus hic quia auctorem suum invisibilem videre non potuit, quem visibilem conspexit hominem, eum quoque et invisibilem agnovit Deum. Conversa est ab infidelitatis suae tenebris superba prius sua aversione gentilitas, ostensis signis atque prodigiis crevit fides; propagata autem fide, in veneratione omnium sanctae Ecclesiae culmen emicuit. Cui cum deessent aperti adversarii, tentari coepit a suis. Nam multae quoque in ea haereses exortae contra eam duri certaminis bella paraverunt. Exercenda quippe est hoc tempore per laborem, quae sequenti tendit ad remunerationem. Qua ex re factum est
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibili mortaliter uiunt: aurũ quide esse
possunt. obrrum om̃ino non possunt: quia
corpus quod corrumpitur aggrauat anim̃a:
& depͥmit terrena in habitatio sensum mul
ta cogitantẽ. Nam qu amuis in hac uita ex
mnagna uisticiȩ claritate resplendeant: neqͣ
rimus qr peccatum ñ habemus nos ipsos se¬
ducimus. & ueritas in nob non est. Affirman
te iacobo qui astruit dicens. In multis enim
offendimus omnes. ꝓpħa etiam dep̃cante qͥ
ait. Non intres in uidicio cum seruo tuo.

Expanded text:
ruptibili mortaliter vivunt, aurum quidem esse ruptibili mortaliter vivunt, aurum quidem esse possunt, obrizum esse omnino non possunt, quia corpus, quod corrumpitur, aggravat, animam: et deprimit terrena inhabitat. Homines justi quamvis in hac vita ex magna justitiae claritate resplendeant, nequarimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est. Affirmat id quoque Jacobus qui astruit, dicens: In multis enim offendimus omnes . Propheta enim deprecatur, dicens: Non intres in judicium cum servo tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq agitur ut aliud intͥnsecus. aliud extͥn-¬
secus teneatur officio: & hac sapientia utͥnse¬
cus non iam turbulenta atq confusa. sed tran¬
quilla corda repleantur. Bene gͦ de ea dicit᷑.
ꝑ abissus dic̃ non est in me &̃ mare loquitur
non est mecum. Ac si aꝑte diceret᷑. ꝑturba-¬
te mientes scłarium co ipso clamant qm̃ a
uera sapientia longe diuisȩ sunt: quo quie¬
te non sunt. Quia uͦhec di sapientia manenꝰ
cum patre ante scła. incarnanda erat in fine
scłoꝵ: ut ad redimendum genus humanũ.
non scõs angelos. non ustos homines mitte¬
ret. sed in manifestatione uisionis ꝑ semet¬
ipsam ueniret: recte subuingit᷑. Non dabit᷑¬
aurũ obrizum proea. Quid namq ꝑ aurũ
obrirum nisi sc̃i angeli designant᷑: Qui recte
& aurum uocantur. & obrixum: aurum q
fulgent. claritate usticiȩ: obrrum. qr nul¬
lum habuerunt uinqu̾a contagium culpȩ.
homines uͦ iusti quam dui in hac carne cor¬

Expanded text:
Itaque agitur ut aliud intrinsecus voto, aliud extrinItaque agitur ut aliud intrinsecus voto, aliud extrinsecus teneatur officio; et hac sapientia non jam turbulenta atqua confusa, sed tranquilla corda repleantur. Bene ergo de ea dicitur quia Abyssus dicit: Non est in me, et mare loquitur: Non est mecum. Ac si aperte diceretur: Perturbatae mentes saecularium eo ipso clamant, quoniam a vera sapientia longe divisae sunt, quo quietae non sunt. Quia vero haec Dei sapientia manens cum Patre ante saecula incarnanda erat in fine saeculorum, ut ad redimendum genus humanum non sanctos angelos, non justos homines mitteret, sed in manifestatione visionis per semetipsam veniret, recte subjungitur: CAPUTaurum obrizum pro ea ; quid namque per aurum obrizum, nisi sancti angeli designantur? qui recte et aurum vocantur obrizum; aurum, quia fulgent claritate justitiae; obrizum, quia nullum habuerunt unquam contagium culpae. Homines vero justi, quandiu in hac carne cor
Abbreviated transcription (Latin):
ea que circa se minus sunt tranquilla dispo¬
int. Sicut enim uigor mentis frenandis pre¬
est motib carnis. sic̃ sepe suꝑ impositos tumul¬
tus occupationis bene regit amor quietis : qr
exteriores curȩ si ꝑuersõ amore non appetun¬
tur. non confuso s ordinato animo ministra¬
ri queunt. Sancti & enim uiri nequaquam
eas appetunt: sed occulto ordine sibi suꝑimpo¬
sitas gemunt: & quamuis illas ꝑ meliorem
intentionẽ fugiant. tam̃ ꝑ subditam mentẽ
portant. Quas quidem suminoꝑe si liceat
uitare festinant:. s timentes occultas dispensa¬
tiones di. tenent quod fugiunt. & exercent
quod uitant. Intrant enim ad cor suũ. & ibi
consulunt quid uelit occulta uoluntas dei:
seseq subditos debere esse summis ordinatio¬
nib cognoscentes. humiliant ceruicẽ cordis̃.
iuigo diuine dispensationis. Quisquis uero
talis est: quilibet tumultus uersentur extͥn¬
secus. numquã ad eus interiora ꝑuemunt.

Expanded text:
ea quae circa se minus sunt tranquilla dispoea quae circa se minus sunt tranquilla disponit. Sicut enim vigor mentis frenandis praeest motibus carnis, sic saepe superimpositos tumultus occupationis bene regit amor quietis, quia exteriores curae si perverso amore non appetuntur, non confuso, sed ordinato animo ministrari queunt. Sancti etenim viri nequaquam eas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt; et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultas dispensationes Dei, tenent quod fugiunt, et exercent quod vitant. Intrant enim ad cor suum, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensationis. Quisquis vero talis est, quilibet tumultus versentur extrinsecus, nunquam ad ejus interiora perveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
contingit: ut qui solam celestem patͥam
diliguñt. terrenȩ pate curis subiacere ui¬
deant᷑. Quoꝵ tam̃ ministerium a prauorum
oꝑib plerumq in actib nomiu̾quã uͦ aute
suꝑnuim uidicem in sola cogitatione discer¬
nitur. Pleni quippe suꝑna sapientia discer¬
nunt.qualiter debeant & ad aliud uacare
intͥnsecus: & ad aliud extͥnsecus occupari:
ut si forte occulta di ordinatione aliquid
eis non appetentib de huius scłi curis impo¬
nitur. cedant d̾o que diligunt: & p̃ amore
eius intͥnsecus solam illius desident uisionẽ.
Pre timore uͦ eius impositam sibi extͥnsecus¬
humilit᷑ expleant actionem: ut & uacare¬
o appetant ex gr̃a dilectionis: & rursum cu¬
ras suꝑ impositas ex conditione expleant
seruitutis. Cumq occupationes extrinsecus
ꝑstrepunt. intͥnsecus in amore paccatissima qͥ¬
es tenetur: atq occupationum tumultus ex¬
terius ꝑstrepunt dispensat interus presi¬
dens uidex ratio. & tranquillo moderamine

Expanded text:
contingit ut qui solam coelestem patriam diligunt, terrenae patriae curis subjacere videantur. Quorum tamen ministerium a pravorum operibus plerumque in actu, nonnunquam vero ante supernum judicem in sola cogitatione discernitur. Pleni quippe superna sapientia discernunt qualiter debeant et ad aliud vacare intrinsecus, et ad aliud extrinsecus occupari ut si forte occulta Dei ordinatione aliquid eis non appetentibus de hujus saeculi curis imponitur, cedant Deo quem diligunt, et prae amore ejus intrinsecus solam illius desiderent visionem; prae timore vero ejus impositam sibi exthumiliter expleant actionem, ut et vacare Deo appetant ex gratia dilectionis, et rursum curas superimpositas ex conditservitutis. Cumque occupationes extrinsecus perstrepunt, intrinsecus in amore pacatissima quies tenetur; atque occupationum tumultus exterius perstrepentes dispensat interius praesidens judex ratio, et tranquillo moderamine
Abbreviated transcription (Latin):
filium unum quẽ libet eẽ illoꝵ credebant.
¶oce g acfid̾e pet inuentos uigiles sc̃ã eccł̃ia
ex ꝓpħis credere contẽpsit. Dicatur g. Ilei
comitabunt᷑ pro ea uasa auri excelsa et
eminerITi a. Quia electi quiq scõꝵ
uitam & uenerantur ex sublimitate: & ta¬
men non suscipiunt ad errorẽ. Quos eii.
puros homines scuint: do homini om̃ino
non conferunt. Uͥnde adhuc subditur.¬

Expanded text:
Filium unum quemlibet esse illorum credebant. Filium unum quemlibet esse illorum credebant. Voce igitur ac fide Petri inventos vigiles sancta Ecclesia ex prophetis credere contempsit. Dicatur ergo: Nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, quia electi quique sanctorum vitam et venerantur ex sublimitate, et tamen non suscipiunt ad errorem. Quos enim puros homines esse sciunt, Deo homini omnino non conferunt. Unde adhuc subditur
Abbreviated transcription (Latin):
num uas auri helias. uł ieremias fuit. Sed
quisquis eundem dñm quelibet hoꝵ eͣe cre¬
didit: uas auri excelsum & eminens pro sa¬
pientia cominutauit. Eccłia uͦ pro hac sa¬
Ipsam quippe ad se uenisse sapientiã ui¬
dens. uoluit se in illis aureis uasis figere :
sed in eam studuit fide certissima ꝑtrau¬
sire. Unde in canticis canticoꝵ diẽit. In¬
uenerunt me uigiles qui custodiunt cuntatẽ
Num quem dileat anima mea uidistis: Pau¬
lulum cum ꝑtransissem eos: inueni quẽ dilig̃
anima mea. Quos enim uigiles qui ciuitã¬
pimus: qͥstuduerunt ad custodiam nrãm
sc̃e p̃dicationis uoce uigilare : S cum redẽp¬
torem suum ȩccłia quereret: in ipsis antiquis
p̃dicatorib spem figere noluit. que dicit.
d aululum cum ꝑtransissem eos: inueni que
diligit anima mea. Illum quippe inuenire
ñ posset: si istos ꝑtransire noluisset. In istis
se custodib infideles fycerant: qui xꝑm̃ d̃i

Expanded text:
num vas auri Elias vel Jeremias fuit; sed num vas auri Elias vel Jeremias fuit; sed quisquis eumdem Dominum quemlibet eorum esse credidit, vas auri excelsum et eminens pro Sapientia commutavit. Ecclesia vero pro hac SaIpsam quippe ad se venisse sapientiam videns, noluit se in illis aureis vasis figere, sed in cam studuit fide certissima pertransire. Unde in Canticis canticorum dicit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Num quem diligit anima mea vidistis? Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Quos enim vigiles qui custodpimus, qui studuerunt ad custodiam nostram sanctae praedicationis voce vigilare? Sed cum Redemptorem suum Ecclesia quaereret, in ipsis antiquis praedicatoribus spem figere noluit, quae dicit: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Illum quippe invenire non posset si istos pertransire noluisset. In istis se custodibus infideles fixerant, qui Christum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Nec comniutabuntur ꝓea uasa auri excel¬
sa& emmentia. Excelsum quippe uas
auri helias extitit: excelsum ieremias: excel¬
sa atq eminentia auri uasa pͥores patres fuert᷑.
S hec dĩ sapientia. ut a carnali nos conuersa¬
tione redimeret: apparuit in carne. Et qui il¬
lam ueraciterͥ agnouit. mediatorẽ d̃i & homi¬
itit: quẽ electoꝵ oculi fide tenueruint dđm. cũ
uderent hominẽ. Unde ab eo scĩs disciplis
dicit᷑. Qũe dicunt esse homines filiũ hominis:
Cui cum ꝓtinus responderent. alii iohannem
baptistam. alii autẽ heliam. alii si ieremiam
aut unum ex ꝓpħis: de suo mox sensu reqͥrun¬
tur. Uos autem quẽ me eeͣ dicitis: Cui petrꝰ
tocius eccłie uoce respondens: ait. lu es xp̃c
filius di uiuii. Quia gͥ iuxta pauli uocem
xp̃m nouimus di uirtutẽ & dei sapientiam:
petrꝰ pro hac sapientia. uasa auri excelsa &
eminentia cominutare noluit: qui de illa
non aliud quam erat intellexit. Magnum
quippe ut dictum est uas auri iohannes: mag¬

Expanded text:
Nec commutabuntur pro ea vasa auri, excelsa et eminentia. - Excelsum quippe vas auri Helias exstitit, excelsum vas auri Hieremias, excelsa atque eminentia auri vasa priores Patres fuerunt. Sed haec Dei sapientia, ut a carnali nos conversatione redimeret, apparuit in carne, et qui illam veraciter non agnovit, mediatorem Dei et homirunt Deum, cum viderent hominem. Unde ab eo sanctis discipulis dicitur: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Cui cum protinus responderent: alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis; de suo mox sensu requiruntur: Vos autem quem me esse dicitis? Cui Petrus totius Ecclesiae voce respondens, ait: Tu es Christus Filius Dei vivi . Quia igitur juxta Pauli vocem, Christum novimus Dei virtutem et Dei Sapientiam; Petrus pro hac Sapientia vasa auri excelsa et eminentia commutare noluit, qui de illa, non aliud quam erat, intellexit. Magnum quippe, ut dictum est, vas auri Joannes, mag
Abbreviated transcription (Latin):
terram. Sed quia repulsi apostoli a syna¬
goge finib sunt egressi: recte nunc dicit᷑.
Non calcauerunt eam filii institorum.
Calcarent quippe eam institoꝵ filii: si p̃di¬
catores sancti. eiusdem synagoge uicia.
calee uirtutis p̃merent. Si autem instito¬
res eiusdem sc̃e eccłie p̃dicatores accipimꝰ.:
institoꝵ filios pastores & doctores qui apłoꝵ
uiam secuti sunt. nil obstat intelligi. Qui
synagogam minime calcauerunt: quia
dum eoꝵ patres idest apłi. ab illa repulsi
sunt: ipsi quoq ab eius uocatione cessaue¬

Expanded text:
terram . Sed quia repulsi apostoli a synaterram . Sed quia repulsi apostoli a synagogae finibus sunt egressi, recte nunc dicitur: Non calcaverunt eam filii institorum. Calcarent quippe eam institorum filii, si praedicatores sancti ejusdem synagogae vitia calce virtutis premerent. Si autem institores eosdem sanctae Ecclesiae praedicatores accipimus, institorum filios pastores et doctores, qui apostolorum viam secuti sunt, nil obstat intelligi. Qui Synagogam minime calcaverunt, quia dum eorum patres, id est apostoli, ab illa repulsi sunt, ipsi quoque ab ejus vocatione cessave
Abbreviated transcription (Latin):
leena. In cunctis latinis codicib instito¬
res positos repꝑimus: in grecis uero nego¬
tiatores inuenimus. Ex qua recolligi ua¬
ualet: quod hoc in loco pro institorib
institutores scͥptores quiq ignorando
posuerint. Iustitores enim nẽgotiatore
dicimus : pro eo qd̾ exercendo oꝑi insistaÑ.
S uterq sermo licet in uoce dissonet. intel¬
lectu non discrepat: qr omnes qui fideliũ̃
mor es insticuunt. spãle negotium gert:
ut cum p̃dicationẽ suis auditorib p̃bent.
ab eis fidem & oꝑa recta ꝑcipiant: sicut
de saucta eccłia scͥptum est. Sindonẽ fecit
& uendidit. De qua & paulo post illic dicit᷑.
Uiddit quod bona est negotiatio eius. Qui
hoc loco institores nisi ꝓphetȩ sancti uocati
filii sancti apłi nuncupant᷑: qui ut deum
hominẽ crederent. ad eandem fidem ex eoꝵ
sunt p̃dicatione generati. De quib eccłie
ꝑ psalmistam dicit᷑. Pro patͥb tuis nati st̃
tibi filii: constitues eos pͥncipes suꝑ omne̾

Expanded text:
 In cunctis Latinis codicibus institutores positos reperimus, in Graecis vero negotiatores invenimus. Ex qua re colligi valet, quod hoc in loco pro institoribus, institutores scriptores quique ignorando posuerunt. Institores enim negotiatores dicimus, pro eo quod exercendo operi instant. Sed uterque sermo, licet in voce dissonet, intellectu tamen non discrepat; quia omnes, qui fidelium mores instituunt, spirituale negotium gerunt, ut cum praedicationem suis auditoribus praebent, ab eis fidem, et opera recta percipiant, sicut de sancta Ecclesia scriptum est: Sindonem fecit, et vendidit . De qua et pauVidit quod bona est negotiatio ejus . Qui hoc loco institutores nisi prophetae sancti vocati rum filii sancti apostoli nuncupantur, qui ut Deum hominem crederent, ad eamdem fidem ex eorum sunt praedicatione generati. De quibus Ecclesiae per Psalmistam dicitur: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem
Abbreviated transcription (Latin):
tis: ꝑ cunctam eccłiam toto orbe diffusam
fluenta cęlestium mandatoꝵ ubertim
manant ore gentilium. Quia enim in pe¬
anima fit p̃tiosior ante oculos di: quanto
amore ueritatis despectior fuerit aute ocu¬
los suos. H inc add saul dicit᷑. Nonne cũ
paruulus esses in oculis tuis: caput te con¬

Expanded text:
tis, per cunctam Ecclesiam toto orbe diffusam, tis, per cunctam Ecclesiam toto orbe diffusam, fluenta caelestium mandatorum ubertim manant ore gentilium. Quia enim in peanima fit pretiosior ante oculos Dei, quanto prae amore veritatis despectior fuerit ante oculos suos. Hinc adparvulus esses in oculis tuis, caput te con
Abbreviated transcription (Latin):
sursum. Ac si aꝑte diceretur. In imis cogi¬
tatio nascitur: ut in sũmis retͥbutio redda¬
tur. Dicat gͦ. Ad silicem extendit monũ
suã: subuert̾it a radicibꝰ monteᷤ: quia dum
duritia gentium sc̃a p̃dicatio petiit. suꝑbo¬
rum altitudinẽ funditus strauit. Quia uero
eos quos a cogitationibꝰ terrenis euacuat.
donis cȩlestib replet: & quos infimis curis
exhaurit. suꝑnis rigat fluentis: mox sequit᷑.¬
In petͥs riuos excidit Ia est in duris gen¬
tilium cordib fluuios predicationis aꝑuit:
sicut ꝑ ꝓpħam quoq de irriganda dicitur
ariditate gentium. Posuit desertum instag¬
num aque: & terram sine aqua in exitus
aquaꝵ. Atq in euugłio promittit dñs di¬
cens. Qui credit in me sicut dicit scͥptura:
flumina aque uiue de uentre eius fluent.
Quod ꝓmissum tunc audiuimus: etiam
nunc completum uidemus. Eece enim in
sanctis p̃dicatorib & non ex iudea ꝓgeni¬

Expanded text:
sursum . Ac si aperte diceretur: In imis cogisursum . Ac si aperte diceretur: In imis cogitatio nascitur, ut in summis retributio reddatur. Dicat ergo: Ad silicem extendit manum suam, subvertit a radicibus montes, quia dum duritiam gentium sancta praedicatio petiit, superborum altitudinem funditus stravit. Quia vero eos quos a cogitationibus terrenis evacuat donis coelestibus replet, et quos infimis curis exhaurit supernis rigat fluentis, mox subditin petris rivos excidit, id est in duris gentilium cordibus fluvios praedicationis aperuit, sicut per Prophetam quoque de irriganda dicitur ariditate gentilium: Posuit desertum in stagnum aquae, et terram sine aqua in exitus aquarum . Atque in Evangelio promittit Dominus, dicens: Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent . Quod promissum tunc audivimus, etiam nunc completum videmus. Ecce enim in sanctis praedicatoribus, et non ex Judaea progeni
Abbreviated transcription (Latin):
ad filice̾̃ extendit : quia ad duriciam gen¬
tium suȩ brachium p̃dicationis misit. Un¬
de & isdem beatus iob passionis sue hystoria
presciens gentib innotescendam: dicit.
Scͥbantur hec stilo ferteo in plumbi lamina
uł certe sculpantur iN silice.
Quid uͦ hoc loco montes. nisi huius scłi
potentes accipimus: qui ꝓ terrena subs¬
tantia altum tument: De quib psalmista
ait. Tange montes & fumigabunt. Sed
montes a radicib sunt euersi: quia p̃dican¬
te sc̃a eccłia. sumine huius scł̃i potestates.
in adoratum om̃ipotentis ãei ab intima co¬
gitatione ceciđunt. Radices enim montiu
dicib mõntes cadunt: qr ad colendũ deũ.
potestates scłi ab imis cogitationib prostei¬
nuntur. Recte & enim ꝑ radicem cogita¬
tio occulta signatur: qr ꝑ hoc quod intus
non cernitur. erumpit quod iudeatur
foras. Und̾e &inbonam partem ꝑ ꝓpħ̾am
dicitur. Et emutet id quod saluatum fue¬
rit de doino uida. & quod reliquum est
mutet radicem deorsum: & faciet fructũ

Expanded text:
ad silicem extendit, quia ad duritiam gentium suae brachium praedicationis misit. Unde et idem beatus Job passionis suae historiam praesciens gentibus innotescendam, dicit: Scribantur haec stylo ferreo in plumbi lamina, vel certe sculpantur in silice . Qui vero hoc in loco montes, nisi hujus saeculi potentes accipimus, qui pro terrena substantia altum tument? De quibus Psalmista ait: Tange montes, et fumigabunt . Sed montes a radicibus sunt eversi, quia, praedicante sancta Ecclesia, summae hujus saeculi potestates in adoratum omnipotentis Dei ab intima cogitatione ceciderunt. Radices enim montiumdicibus montes cadunt, quia ad colendum Deum potestates saeculi ab imis cogitationibus prosternuntur. Recte etenim per radicem cogitatio occulta signatur, quia per hoc quod intus non cernitur, erumpit quod videatur foris. Unde et in bonam partem per prophetam dicitur: Emittet id quod salvatum fuerit de domo Juda, et quod reliquum est, mittet radicem deorsum, et faciet fructum
Abbreviated transcription (Latin):
petunt. quasi aduersantes se unde conlidus.
Recte & enim mare uita scłarium dicitur:
quia dum procellosis actionum motib conci¬
tatur. ab internȩ sapientiȩ quiete atq stabili¬
Suꝑ quẽ requiescet sp̃c meus. nisi suꝑ humi¬
lem & quietum & trementẽ sermones meos:
a terrenis autẽ mentib tanto longuis sp̃c fu¬
git: quanto apud has quietẽ non inuenit.
H inc est enim quod de quibusdam ꝑ psalmis¬
tam đ̃r. Contͥcio & infelicitas in uiis eoꝵ et
uiam pacis non cognouerunt. Aqua imirũ

Expanded text:
petunt, quasi adversantes se undae collidunt. petunt, quasi adversantes se undae collidunt. Recte etenim mare vita saecularium dicitur; quia, dum procellosis actionum motibus concitatur, ab internae sapientiae quiete atque stabiliSuper quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos ? A terrenis autem mentibus tanto longius spiritus fugit, quanto apud has quietem non invenit. Hinc est enim quod de quibusdam per Psalmistam dicitur: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . A qua
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ mentes reclusus eis atrocius dñatur.
Qui paulo post quoq de puteo abissi educi
descͥbitur: qr de iniquoꝵ cordib nc̃ oculte
seuientib tunc accepta cont᷑ eccłiam potesta¬
te. inium aꝑte ꝑsecutionis enimpet. Hex
itaq abyssus in qua nunc diabolus seruat᷑
occultus. non eẽ in se sapientiam dic̃: quia
alienam se auera sapientia iniquis oꝑibus
ostendit. Dum enim malitiam quisq tegit.¬
incorde. ore autẽ blandimenta exibet: dũ
cogitationes suas duplicitate obnubilat: dũ
puritatis uerba quasi fatutatẽ deuitat: dũ
uias simplicis ignorantiȩ declinat: quasi ha
huic mundo mentes deditȩ p̾sentis uitȩ cu¬
ris & sollicitudinib ꝑturbantur: & idcirco
eius sapientiȩ tranquillitate ꝑfrui nequa qͦm
possunt: recte subiungit᷑. Et mare loquit᷑
non ẽ mecũ. Quid enim maris nomine. nisi
scł̃arium mentium amara inquietudo sig
naturͥ quȩ dum se uicissim inimicitus im¬

Expanded text:
borum mentes reclusus, eis atrocius dominatur. borum mentes reclusus, eis atrocius dominatur. Qui paulo post quoque de puteo abyssi educi describitur, quia de iniquorum cordibus nunc occulte saevientibus, tunc accepta contra Ecclesiam potestate, in vim aperte persecutionis erumpet. Haec itaque abyssus, in qua nunc diabolus servatur occultus, non esse in se sapientiam dicit, quia alienam se a vera sapientia iniquis operibus ostendit. Dum enim malitiam quisqin corde, ore autem blandimenta exhibet; dum cogitationes suas duplicitate obnubilat; dum puritatis verba, quasi fatuitatem devitat; dum vias simplicis innocentiae declinat, quasi abyhuic mundo mentes deditae, praesentis vitae curis, et sollicitudinibus perturbantur; et idcirco ejusdem sapientiae tranquillitate perfrui nequaquam possunt, recte subjungitur: Et mare loquitur: Non est mecum. Quid enim maris nomine signatur, nisi saecularium mentium amara inquietudo, quae, dum se vicissim inimicitiis im
Abbreviated transcription (Latin):
abyssum nͥ corda hominũ uocat: que & ꝑ lap¬
sum fluida. & ꝑ dupplicitatis sunt caliginem
tenebrosa: Que nimirum abyssus non esse in
se hanc sapientiam profitetur: qr iniqua mets
dum ẽẽ sapiens carnaliter appetit. stultam se
ad sp̃alia ostendit. Nam quia teste paulo sa¬
pientia huius mundi stulticia est ap̃ d̃m:
tanto quisq amplus intus stultꝰ fit. quanto
conatur exterius sapiens uideri. De hac abys¬
so ꝑ iobannẽ dicitur. Nidi angelum descen¬
dentẽ de cęlo. habentem̃ clauem abyssi. & ca¬
tenam magnã in manusua: & app̃hendit
draconẽ serpentem antiquũ. qui est diabolus
& sathanas. & ligauit eum ꝑ annos mille.
et misit in abyssum. & clausit & signauit.
suꝑ illum: ut non seducat amplius gentes.
donec consumment᷑ mille anni. Millenario
enim numero non quantitatẽ temꝑis: s uni¬
uersitatẽ qua regnat eccłia designauit. Anti¬
qͣus autẽ serpens ligatus catena in abyssum
mitit᷑ : qr religatꝰ a bonoꝵ cordib ap̃ repro¬

Expanded text:
abyssum nisi corda hominum vocat? quae et per lapsum fluida et per duplicitatis sunt caliginem tenebrosa. Quae nimirum abyssus non esse in se hanc sapientiam profitetur, quia iniqua mens dum esse sapiens carnaliter appetit, stultam se ad spiritalia ostendit. Nam quia, teste Paulo, Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum , tanto quisque amplius intus stultus fit, quanto conatur exterius sapiens videri. De hac abysso per Joannem dicitur: Vidi angelum descendentem de coelo, habentem clavem abyssi, et catenam magdraconem serpentem antiquum, qui est diabolus, et satanas, et ligavit eum per annos mille, et misit in abyssum, et clausit, et signavit super illum, ut non seducat amplius gentes, donec consumentur mille anni . Millenario etenim numero non quantitatem temporis, sed universitatem, qua regnat Ecclesia, designavit. Antiquus autem serpens ligatus catena in abyssum mittitur, quia religatus a bonorum cordibus, apud repro
Abbreviated transcription (Latin):
Inueniri gͦ sapientia in eoꝵ terra non pot᷑
qui suauiter uiuunt: qr tanto ueruis stulti
sunt. quanto maiora ꝑdentes in minimis le¬
tant᷑. Einc petrus eandem prauoꝵ stultici¬
am rep̾hendit dicens. Uoluptatem existi¬
mantes diei: delitias coinqumationis et
macule. h inc salomon ait. Risum deputa¬
ui errorem: & gaudio dixi. Quid frustra
deciꝑis: Dicat itaq uir sc̃s de sapientia.
nec inuenitur in terra suauiter uiuentiũ.

Expanded text:
Inveniri ergo sapientia in eorum terra non potest, qui suaviter vivunt, quia tanto verius stulti sunt, quanto majora perdentes, in minimis laetantur. Hinc Petrus eamdem pravorum stultitiam reprehendit, dicens: Voluptatem existimantes diei delicias, coinquinationis et maculae . Hinc Salomon ait: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis . Dicat itaque vir sanctus de sapientia: Nec in
Abbreviated transcription (Latin):
intimȩ desidium non leuentur. Unde cum
mira ope pietatis adcor ueritas uenit: prius
ab eo cogitationum carnalium estus eicit.
& post mneo urtutum dona disponit. Quo
bene nobis sacra eilangłi historia innuit: in
qua dum ad resuscitandam filiam pͥncipis
inuitatꝰ dominus diceret᷑. protins addit᷑.
Et cum eiecta esset turba: intrauit & tenuit
manũ eius. & surrexit puella. foras g turba

Expanded text:
intimae desiderium non leventur. Unde cum intimae desiderium non leventur. Unde cum mira ope pietatis ad cor veritas venit, prius ab eo cogitationum carnalium aestus ejicit, et post in eo virtutum dona disponit. Quod bene nobis sacra Evangelii historia innuit, in qua dum ad resuscitandam filiam principis invitatus Dominus duceretur, protinus additur: Et cum ejecta esset turba, intravit, et tenuit ma
Abbreviated transcription (Latin):
laboriosius. quam terrenis desidiis estuare:
aut quid hic quietuis. quã huius scłi nichil
appetere: Hinc est quod isrłiticus populus
custodiam sabbati accepit in munere: hinc
e contra est egẏptus muscaꝵ multitudine
ꝑcussa. Populus namq qui dm̃ sequitur.
accepit sabbatum idest requiẽ mentis: ut
uullo in hacuita desidioꝵ carnalium appeti¬
tu. fatigetur: egyptus uero que huius mun¬
di speciem tenet᷑. muscis ꝑcutitur. Qusca
enim nimis insolens & inquietum animal
est. In qua quid aliud quam insolentes cu¬
re desidioꝵ carnalium designant᷑: Unde
alias dicitur. Quscȩ morientes ꝑdunt suaui¬
tatem unguenti: qr cogitationes suꝑfluȩ.
que assidue in animo carnalia cogitante et
nascuntur et deficiuntꝰ eam suauitatem qͣ
unusquisq intͥnsecus ꝑ sp̃m unctus est ꝑduis.
qm̃ integͥtate eius ꝑfrui non ꝑmitunt. Cgyp¬
tus gͦ muscis ꝑcutitur: qr eoꝵ corda qui ter
carnalium ad una dep̃ssa sunt: ut ad quietiᷤ

Expanded text:
laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? aut quid hic quietius quam hujus saeculi nihil appetere? Hinc est quod Israeliticus populus custodiam Sabbati accepit in munere; hinc e contra est Aegyptus muscarum multitudine percussa. Populus namque, qui Deum sequitur, accepit Sabbatum, id est requiem mentis, ut nullo in hac vita desideriorum carnalium appetitu fatigetur. Aegyptus vero, quae hujus mundi speciem tenet, muscis percutitur. Musca enim nimis insolens et inquietum animal est. In qua quid aliud quam insolentes curae desideriorum carnalium designantur? Unde alias dicitur: Muscae morientes perdunt suavitatem unguenti , quia cogitationes superfluae, quae assidue in animo carnalia cogitante et nascuntur et deficiunt, eam suavitatem qua unusquisque intrinsecus per spiritum unctus est perdunt, quoniam integritate ejus perfrui non permittunt. Aegyptus ergo muscis percutitur, quia eorum corda qui terrcarnalium ad ima depressa sunt, ut ad quietis
Abbreviated transcription (Latin):
decalogi preceptis auersi sunt: atq id̾o
ad deprecandum dominun decẽ ueni¬
unt. Pro eo autem quod sanis insana
miscuerunt: coloris diuersitate uarian¬
tur. Sed quia in euis preceptis offen¬
derant. id illum unde offendunt uo¬
cant: dicentes iħu preceptor. Unde
& mox curari meruerunt. Ergo quia
uir catholicus quȩ ab eis recte uł quȩ
praue sentiant᷑ intelligit: argentum
innocens diuidit: idest que ab eis sa¬
lubriter uł quȩ pestifere fuerint dic¬
ta discernit. Sequitur. E dificauit si¬

Expanded text:
decalogi praeceptis adversi sunt, atque ideo decalogi praeceptis adversi sunt, atque ideo ad deprecandum Dominum decem veniunt. Pro eo autem quod sanis insana miscuerunt, coloris diversitate variantur. Sed quia in ejus praeceptis offenderunt, id illum unde offenderant vocant dicentes: Jesu praeceptor ; unde et mox curari meruerunt. Ergo quia vir catholicus quae ab eis recte, vel quae prave sentiuntur, intelligit, argentum innocens dividit, id est quae ab eis salubriter, vel quae pestifere fuerint dicta discernit. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Beniamin lupus rapax mane
comedet p̃dam: uesꝑe diuidet spolia.
Quib profecto dictis paulus apostolꝰ
designatur: de beniamin styrpe pro¬
genitus. Qui mane predam comedit:
qr in pͥmordiis suis fideles quos potuit
rapiens. crudelitati ꝓprie satiffecit.
Uesꝑe spolia diuidit: qr fidelis post¬
modum factus sacra eloquia exponen
quod diuidit innocens: intelligi & ali¬
ter potest. heretici namq ut facile
ualeant ꝑuersa suadere. dictis suis quȩ¬
dam recta ꝑmiscent: ut animas audi¬
entium ex rectis sensib trahant: ex per¬
uersis feriant. Qui in preceptis dei qr
sana insanaq locutione uariantur.
bene in euangłio decem leprosoꝵ sunt
specie designati. Quoꝵ colori sano dũ
uiciosus candor asꝑgitur: immodato
hoc candore fedantur. Unde ammo¬
nemur non plus saꝑe quam oportet
saꝑe: sed saꝑe ad sobrietatẽ. Qui etiã
qr nec dm̃ diligunt. de quo male sen¬
tiunt. nec ꝓximum a quo diuidunt᷑.

Expanded text:
dicitur: Benjamin lupus rapax, mane dicitur: Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, vespere dividet spolia . Quibus profecto dictis Paulus apostolus designatur, de Benjamin stirpe progenitus, qui mane praedam comedit, quia in primordiis suis fideles quos potuit rapiens crudelitati propriae satisfecit. Vespere spolia divisit, quia fidelis postmodum factus sacra eloquia exponendquod dividit innocens intelligi et aliter potest. Haeretici namque, ut facile valeant perversa suadere, dictis suis quaedam recta permiscent, ut animos audientium ex rectis sensibus trahant, ex perversis feriant. Qui in praeceptis Dei, quia sana insanaque locutione variantur, bene in Evangelio decem leprosorum sunt specie designati , quorum colori sano dum vitiosus candor aspergitur, immoderato hoc candore foedantur. Unde admonemur non plus sapere, quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Qui etiam quia necdum Deum diligunt, de quo male sentiunt, nec proximum, a quo dividuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
bra ex eius fieri dignatione meruimus.
hlam cum suꝑbientes hereticos & sacrȩ
scͥpture sententias deferentes. eisdem uer¬
bis atq sententia quas ꝓferunt uincimu s:
quasi elatum goliã suo gladio detrunca¬
mus. Iustus gͦ uestimentis eis uestiet᷑. quȩ p̃pa¬
rat iniustus : qr uir sanctus hisdem senten¬
tiis adueritatem utit᷑. quib se ꝑuerfus qͥsq
doctum ostendere contra ueritatẽ conat᷑.
Et argentũ innocenᷤ diuidet argentum est
innocentem diuidere: eloquia domini minu¬
te discreteq exponere. & unicuiq quid
digne congruat coaptare. Nam eloqui¬
um dñi quod hic argentum uł uestimen¬
tum: hoc alibi spolia nominant᷑. Quod
etiam psalmista testatur ꝑ comꝑationẽ
dicens. Letabor ego suꝑ eloquia tua:
sicut qui inuenit spolia multa. Que spo¬
lia idcirco uocata sunt: qr ad fidem d̃ni
gentilitate transeunte. uidei sacͥs eloquiiᷤ
quib induti fuerant. exuuntur. De hac

Expanded text:
membra ex ejus fieri dignatione meruimus. membra ex ejus fieri dignatione meruimus. Nam cum superbientes haereticos et sacrae Scripturae sententias deferentes, eisdem verbis atque sententiis quas proferunt vincimus, quasi elatum Goliam suo gladio detruncamus. Justus ergo vestitur eis vestimentis quae praeparat injustus, quia vir sanctus eisdem sententidoctum ostendere contra veritatem conatur. Et argentum innocens dividet. Argentum est innocentem dividere, eloquia Domini minute discreteque exponere, et unicuique quod digne congruat coaptare. Nam eloquium Domini, quod hic argentum vel vestimenta hoc alibi spolia nominantur. Quod etiam Psalmista testatur per comparationem dicens: Laetabor ego super eloquia tua, sicut qui invenit spolia multa . Quae spolia idcirco vocata sunt, quia ad fidem Domini gentilitate transeunte, Judaei sacris eloquiis, quibus induti fuerant, exuuntur. Vet. I
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝑ oftensionem habere concupiscunt.
uoluti argento. Hu nimirũ qui eloquio
di. non interiori refectione se replent: sed
exteriori ostensione se uestiunt. Unde &
eoꝵ argentum. idẽ hereticoꝵ eloquium
terrȩ est comꝑatum: quia de scͥptura
sacra ut aliquid sciant. ex appetitu terre¬
nȩ laudis elaborant. Qui etiam sicut lutũ
p̃parant uestimenta: quia fluxe & inqui
scĩs solet ad iusticiam deputari ⁊ ea ipsa scrip¬
ture sacre quȩ hereticus affert testimo¬
nia colligit: & erroris eius ꝑtinatiam inde
conuincit. Contra nos namq dum sacre
legis testimonia apportant: secum nobis
afferunt unde uincant᷑. Unde & dauid
tẏpum dñi. golias uͦ hereticoꝵ suꝑbiã
signans: hoc rebus locuti sunt: quod nos
uerbis aꝑimus. Golias quippe cum gla¬
dio. dauid cum pera pastorali uenit
ad prelium: sed eundem goliam dauid
suꝑans. suo gladio occidit. Quod nos
quoq agimus: qui promissi dauid men

Expanded text:
us per ostensionem habere concupiscunt; us per ostensionem habere concupiscunt; unt omnes involuti argento . Hi nimirum qui eloquio Dei non interiori refectione se replent, sed exteriori ostensione se vestiunt. Unde et horum argentum, id est haereticorum eloquium, terrae est comparatum, quia de Scriptura sacra ut aliquid sciant ex appetitu terrenae laudis elaborant. Qui etiam sicut lutum praeparant vestimenta, quia fluxe et inquinsanctis solet ad justitiam deputari, ea ipsa Scripturae sacrae quae haereticus affert testimonia colligit, et erroris ejus pertinaciam inde convincit. Contra nos namque dum sacrae legis testimonia apportant, secum nobis afferunt unde vincantur. Unde et David typum Domini, Golias vero haereticorum superbiam signans, hoc rebus locuti sunt quod nos verbis aperimus. Golias quippe cum gladio, David vero cum pera pastorali venit ad praelium. Sed eumdem Goliam David superans suo gladio occidit, quod nos quoque agimus, qui promissi David 567
Abbreviated transcription (Latin):
iectas plebes morte illius feliciter desti¬
tutas. Quia sepe ut dictum est. dum
p̃dicator erroris ad eterna supplicia ra¬
pitur: subiectȩ plebes illius ad cogni¬
tionis uerȩ grãm reuertunt᷑. His enm
plebib ꝑuersus predicator quasi mari¬
tus prefuit: quia male eis coniunctꝰ
inheserat corruptor mentis. Nequaqu̾ã gͦ
uidue uł destitutȩ plorant: quia morte
praui doctoris uiam ueritatis inueniunt.
ex cuius interitu affligi posse uidebantur.
Uel certe non plorant iudue: qͥa in suo er¬
rore remanentes. dum scm̃ fuisse estimari
p̃dicatorẽ suum. spe falsa uelugeant con
terra argentum. & sicut lutum p̃paraue¬
rit uestumtũ: p̃parauit qͥdem. sed uistꝰ
uestictur illis: et argentum innocenᷤ
diuidit. Argentum intelligi. sacͥ eloquii
claritas solet: sicut alias dicitur. E loquia
domini eloquia casta: argentum igne ex¬
aminatum. Et quia nonnulli eloquium
di non interius ꝑ exibitionem. sed exteri¬

Expanded text:
jectas ejus plebes morte illius feliciter destijectas ejus plebes morte illius feliciter destitutas? Quia saepe ut diximus, dum praedicator erroris ad aeterna supplicia rapitur, subjectae plebes illius ad cognitionis verae gratiam revertuntur. His enim plebibus perversus praedicator quasi maritus praefuit, quia male eis conjunctus inhaeserat corruptor mentis. Nequaquam ergo viduae vel destitutae plorant, quia morte pravi doctoris viam veritatis inveniunt, ex ejus interitu affligi posse videbantur. Vel certe non plorant viduae, quia in suo errore remanentes dum sanctum fuisse aestimant praedicatorem suum, spe falsa ne lugeant, conterra argentum, et sicut lutum praeparaverit vestimenta. Praeparabit quidem, sed justus vestietur illis, et argentum innocens dividet. - Argentum intelligi sacri eloquii claritas solet, sicut alias dDomini eloquia casta, argentum igne examinatum . Et quia nonnulli eloquium Dei non interius per exhibitionem, sed exteri
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et nepotes eius: nõ saturabunt᷑ pa¬
ne. Nepotes quippe hereticoꝵ sunt: qui¬
de errantium filioꝵ p̃dicatione nascun¬
tur. Quos nequaquam panis satiat: qr
dum insacͥ uerbi pabulo plus querunt
sentire quam capiunt. semꝑ a ueritatis
cognitione ieuinant: & p̃dicamenta doc¬
trinȩ quȩ student ad questionẽ querere:
habere non ualent ad refectionem. Na
uͦ nonnullos ex eisdem hereticis eccłia
colligit: nonnullos in malicia sua ꝑtina¬
licti sepeluintur in interitu: qr dum
ad lucem ueritatis non redeunt: ꝓfec¬
to in pena ꝑpetua intelligentia terrena
depͥmuntur. Et quia nonnumquam
dum auctor errantium plebium rapi¬
tur ad penam. seducte plebes reforman¬
tur ad ueritatis scientiam: & tunc ad
ueram cognitionem redeunt subditi
cum ad ȩterna supplicia ꝑueniunt hii
qui mali fuerant pͥrelati: apte subiun¬
gitur. Et uiduę illuis non plorabun.¬
Quas uiduas eius accipimus : nisi sub¬

Expanded text:
tur: Et nepotes ejus non saturabuntur patur: Et nepotes ejus non saturabuntur pane. de errantium filiorum praedicatione nascuntur. Quos nequaquam panis satiat, quia dum in sacri verbi pabulo plus quaerunt sentire quam capiunt, semper a veritatis cognitione jejunant; et praedicamenta doctrinae quae student ad quaestionem quaerere, 566 habere non valent ad refectionem. Quia vero nonnullos ex iisdem haereticis sancta Ecclesia colligit, nonnullos in malitia sua pertinalicti sepeliuntur in interitu, quia dum ad lucem veritatis non redeunt, profecto in poena perpetua, intelligentia terrena deprimuntur. Et quia nonnunquam dum auctor errantium plebium rapitur ad poenam, seductae plebes reformantur ad veritatis scientiam, et tunc ad veram cognitionem redeunt subditi, cum ad aeterna supplicia perveniunt hi qui male fuerant praelati, apte subjungitur: IBID.---Et viduae illius non plorabunQuas viduas ejus accipimus, nisi sub
Abbreviated transcription (Latin):
intellectum prauum conãtur uiolent᷑
iuflectere. lłolenti gͦ sunt: & si non reb
hominum certe sensib preceptoꝵ filii
autem uiolentoꝵ sunt. sequaces hereti¬
coꝵ: qui dum eoꝵ errori consentuint.
quasi ex eoꝵ p̃dicatione generantur.
Sed multiplicati in gladio erunt: quia
quamuis modo iminensa multitudine
in ꝑdita libertate succrescunt: uenturi
tamen uidicis sententia feriunt᷑. Unde
ꝑ moisen dominus dicit. Gladius meus
manducabit carnes. Dei enim gladius
carnes comedit: quia in extremo iudicio.
eius sententia eos qui carnalit᷑ sapiunt
occidit. Qua in re querendum est. cur
dicat᷑. quod hanc partem atq heredita¬
tem suam praui ab om̃ipotente ꝑcipiur.
S recte consid̾antib liquet. qͥa & si a se¬
ipsis habuerunt inuste agere: suꝑne
tam̃ equitati suppetit iniuste acta uste
uidicare. ut diuina sententia ordinet
in pena. quos inordinata sua actio tra¬
xit ad culpam. De quib apte subungi¬

Expanded text:
intellectum pravum conantur violenter intellectum pravum conantur violenter inflectere. Violenti ergo sunt, et si non rebus hominum, certe sensibus praeceptorum. Filii autem violentorum sunt sequaces haereticorum, qui dum eorum errori consentiunt, quasi ex eorum praedicatione generantur. Sed multiplicati in gladio erunt, quia quamvis modo immensa multitudine in perdita libertate succrescant, venturi tamen judicis sententia feriuntur. Unde per Moysen Dominus dicit: Gladius meus manducabit carnes . Dei enim gladius carnes comedit, quia in extremo judicio ejus sententia eos qui carnaliter sapiunt occidit. Qua in re quaerendum est cur dicatur quod hanc partem atque haereditatem suam pravi ab Omnipotente percipiunt. Sed recte considerantibus liquet quia etsi a seipsis habuerunt injuste agere, supernae tamen aequitati suppetit injuste acta juste judicare, ut divina sententia ordinet in poenam quos inordinata sua actio traxit ad culpam. De quibus apte subjungi
Abbreviated transcription (Latin):
sui & ñ p̃parauit. & non fecit scđm uolun¬
tatẽ eius: uapulabit multis. Qui autem
non cognouit. & fecit digna plagis. uapu¬
ad maioris gͦ culpe cumulum. hostes suoᷤ
sancta eccłia ꝑhibet scire & quod sequi
debeant: & sequi nolle quod seuint. De
quib alias dictum est. Descendunt in in¬
fernum uiuentes. Uiui sunt qui senti¬
unt: quȩ erga illos fiunt. Mortui enim
nec sciunt om̃ino nec sentiunt. Mortui
itaq qui non sentiunt pro nescientibus:
uiuentes uͦ qui sentiunt pro scientibus
pomi solent. U iuentes gͦ est in infernum
descendere: scientes sentientesq peccare.
Sequit᷑. Hec est pars hominis imꝑu ap̃
dm̃. & hereditas iuiolentoꝵ qua ab om̃i¬
potente suscipient. Quam profecto
partem hereditatemq protinus insinuat.
pii uocantur heretici: qui ꝑ errorẽ pra¬
ui dogiatis a cognitione sunt uerita¬
tis alieni. Quos sequenti uerbo etiam ui¬
olentos appellat: qui scͥpturȩ sacrȩ sen¬
tentias recta doginata continentes. ad

Expanded text:
fecit secundum voluntatem ejus, vapulabit multis. Qui autem non cognovit, et non fecit digna, plagis vapuAd majoris ergo culpae cumulum hostes suos sancta Ecclesia perhibet et scire quod sequi debeant, et sequi nolle quod sciant. De quibus alias dictum est: Descendant in infernum viventes . Vivi sunt qui sentiunt quae erga illos fiunt. Mortui enim nec sciunt omnino, nec sentiunt. Mortui itaque qui non sentiunt pro nescientibus, viventes vero qui sentiunt pro scientibus poni solent. Viventes ergo in infernum descendere est scientes sentientesque peccare.13. Haec est pars hominis impii apud Deum, et haereditas violentorum quam ab omnipotente suscipient. - Quam profecto partem haereditatemque protinus insinuat, pii vocantur haeretici, qui per errorem pravi dogmatis a cognitione sunt veritatis alieni, quos sequenti verbo etiam violentos appellat, quippe qui Scripturae sacrae sententias recta dogmata continentes ad
Abbreviated transcription (Latin):
tes estis in oculis uestris: & coram uobis ip¬
sis prudentes. Tanto gͦ fit quisq uilior d̾o.
quanto p̃tiosior sibi. t anto p̃tiosior deo:
quanto ꝑꝑt̾ eum uilior sibi: qr humilia
respicit & alta alonge cognoscit. O mẽ¬
itaq p̾tiosum uidit oculus eius. In scͥpt᷑a
sacra uidere di aliquando eligere ponit᷑.
sicut in euangłio scͥptum est. Cum esses
sub ficũ uidite: idest. positum te subum¬
bra legis elegi. Uidit gͣ pretiosum: qͥa
humilia elegit. Infirma enim mundiele¬
git d̾sut confunderet fortia. Uidit p̃ti¬
osum: cum humanam animã de se ab¬
iecta sapientẽ. gr̃ę suȩ illustratione respexit.
Dequa uidelicet anima: ꝑ ꝓpħam dicit. Si
seꝑaueris p̃tiosum a uili: quasi os meũ eris.
Uilis quippe est do mundus p̾sens: p̃tiosa
uͦ ei est anima humana. Qui g p̃tiosum
a uili separat. quasi os dominiꝰ uocatur:
qr ꝑ eum deus uerba sua exerit: qͥ ab amore
presentis scl̃i loquendo que potest humanã

Expanded text:
s estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Tanto ergo fit quisque vilior Deo, quanto pretiosior sibi; tanto pretiosior Deo quanto propter eum vilior sibi: quia humilia respicit, et alta a longe agnoscit . itaque pretiosum vidit oculus ejus. In Scriptura sacra videre Dei, aliquando pro eligere ponitur, sicut in Evangelio scriptum est: Cum esses sub ficu, vidi te ; id est, positum te sub umbra legis elegi. Vidit ergo pretiosum quia humilia elegit: Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Vidit pretiosum, cum humanam animam de se abjecta sapientem gratiae suae illustratione respexit. De qua videlicet anima per prophetam dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris . Vilis quippe Deo est mundus praesens, pretiosa vero ei est anima humana. Qui ergo pretiosum a vili separat, quasi os Domini vocatur, quia per eum Deus verba sua exerit, qui ab amore praesentis saeculi loquendo quae potest, humanam
Abbreviated transcription (Latin):
SALROEP¬
quiosic ñ nulla
mystica descri¬
bunt᷑ . ut tam̃
iuxta narrati¬
onẽ hystoricã
plata uideantur. Sed
sepe dicta talia in eadem historica
narratione ꝑmixta sunt: ꝑ quȩ su¬
ꝑficies historie cuncta cassetur. Que
dum nichil hystoricum resonant.
aliud in eis inquirere lectorẽ cogunt
his enim dictis quȩ aꝑta credimus.
cum interiecta aliqua obscurius in¬
uenimus: quasi quibdam stimulis
pungimur. ut ad aliqua altius intel¬
ligenda uigilemus: & obscuruis pro¬
lata sentiamus. ea etiam quȩ aꝑte
dicta putauimus. Cum gͦ beatus
iob de sermone domini & magni¬
tudine tonitru loqueretur: ensde

Expanded text:
sacro eloquio sic nonnulla mystica describuntur, ut tamen juxta narrationem historicam prolata videantur. Sed saepe dicta talia in eadem historica narratione permista sunt, per quae superficies historiae cuncta cassetur: quae dum nil historicum resonant, aliud in eis inquirere lectorem cogunt. His enim dictis quae aperta credimus, cum interjecta aliqua obscurius invenimus, quasi quibusdam stimulis pungimur, ut ad aliqua altius intelligenda vigilemus, et obscurius prolata sentiamus, ea etiam quae aperte dicta putavimus. Cum ergo beatus Job de sermone Domini et de magnitudine tonitrui loqueretur, eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
uł sola memoria delectat. Hec est gͥ amaritu¬
do sapientium: qui dum sp̃e in asta erecti st̃.
nullis hic gaudus animum sternunt. Hinc
enĩ scͥptum est. Cor sapientium uͥ tristicia ẽ:
ꝙ corstultoꝵ uͥ leticia. E inc iacobꝰ dic̃ Mi¬
seri estote: & lugete & plorate. Risus tester

Expanded text:
vel sola memoria delectat. Haec est igitur amarituvel sola memoria delectat. Haec est igitur amaritudo sapientiam, quia dum spe in alta erecti sunt, nullis hic gaudiis animum sternunt. Hinc enim scriptum est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Hinc Jacobus dicit: Miseri estote, et lugete, et plor