comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuus: ẽ epbas. hebreũ .s. sẏrũ est.Petrus
grecũ a latinũ ÷ yͥmon grecũ. Quid̃ n
intelligentes ꝓprietate̾ grece lingue. fe¬
fellis eos ambiguitas greci uerbi. in hoc
qͦd dic it sororẽ mulierẽ: qͣsi urores habu¬
erint apłi quas secũ ducerent. Nã gene
uirũq significat.ꝙ. urosẽ .s. mulierẽ. Unde
gencciũ appellat᷑ locus. ubi plurimę tesi¬
uecessaria erant: sicut moꝵia magdate ne
ẜ onaRTHi al req muilieres quȩ secute fue¬
rant dñm de galile .d. sequebaant᷑ illũ. muntian¬
bat secũ mulieres. ne scaudalũ oruet᷑ inter
gentes: quarũ magistriq p̃positi. hanc con

Expanded text:
Petrus Graecum et Latinum: Simon Graecum est. Quidam non intelligentes proprietatem Graecae linguae, fefellit eos ambiguitas verbi Graeci, in hoc quod dicit sororem mulierem, quasi uxores habuerint apostoli quas secum ducerent, nam gyne utrumque significat et uxorem et mulierem. Unde gyneceum appellatur locus ubi plurimae resinecessaria erant sicut Maria Magdalene, et Martha, aliaeque mulieres quae secutae erant Dominum de Galilaea, sequebantur illum ministranbat mulieres secum, ne scandalum oriretur apud gentes, quarum magistr
Abbreviated transcription (Latin):
irascentis st̃ ..s. qͥd uidet᷑ negare ẽ fir¬
mat.Sunt au mere patiue legenda. Non
sũ liber s ũ utiq Liber erat apł scd in
debito ipsoꝵ: qr mehil ab eis accepat. Non
sũ apłs Ilicebat᷑ aqͥbꝰdã udeis ñ creden¬
tibꝰ. ꝙ insuꝑ deorinthiis seductis apse
utiq : qr ipse mͥ dixit. Longe mitta ce
ad gentes. Nonne dñm iħm uidi᷑ utiq
s. postea inteaiplũ. Nonne opus meũ. ideit
opacio .s. plautacio mea uos estis indnõ : sis¬
inspacio unius aumii .s. ser m̃sibꝰ id fide rpi
mea pͣdicacioe uocaui. Nonsolũ gͥ corithi

Expanded text:
irascentis sunt, et quod videtur negare, confirmat. Sunt autem increpative legenda: Non sum liber? Sum utique. Liber erat Apostolus sdebito ipsorum, quia nihil ab eis acceperat. Non sum Apostolus? Dicebatur a quibusdam Judaeis non credentibus, et insuper a Corinthiis seductis a falsis utique, quia ipse mihi dixit: Longe mittam te ad gentes . Nonne Dominum Jesum vidi? Utique  postea in templo. Nonne opus meum, id est, operatio et plantatio mea, vos estis in Domino? Esin spatio unius anni et sex mensibus, ad fidem Christi mea praedicatione adduxi. Non solum ergo Cor
Abbreviated transcription (Latin):
Am ẽe q cuncta fecerit. ꝙ. animas inimor¬
cales eẽ ÷. homines ab ino đo pͥncipiũ
sũpsisse. uisus ẽ eis qͦsi unꝰ ex ipsis uicet y¬
Iola ñ adoraret: paulatimq trabebut cos
ad illa quȩ minus credebãt. suadens ut

Expanded text:
mortales esse, et homines ab uno Deo principium sumpsisse, visus est eis quasi unus ex ipsis, licet idola non adoraret, paulatimque trahebat eos ad illa quae minus credebant, suadens ut
Abbreviated transcription (Latin):
apuid udeos. ut in inseiis meusiũ elange¬
rent cubis & insolle pͥnitate tabernaci¬
lor unde &. festiuitas ttibarũ apellaba¬
iꝰ: sicut ait psalmꝰ Bucinate in neome¬
nia tuba. in insigni die sollẽpnitatis nĩę
frat etiã mos. ut imminene bello tu¬
bis bucinarent: .&. erat in somiudiffe¬
rencia qͥudo adbellũ. & qͥndo inuita¬
bant addieni festũi si gꝰ c̃fuse qͥs. iudis
pparare. qͦ mꝰ poterat scire: Sic dectose
lingua in cognnita ioquente. aut iobseu
cernit: tta &. uos sicepitis ioqui uarus
linguis: ignorabune audiores̃ uram p¬
dicacionẽ. Uester aũ sermo intelligi di¬
bet: ut possit se ad sxitale bellũ xui i
loquentes. tam multa int puta genera lingula¬
rũst id÷ quot genera linguarũ st̃ in hoc
mundo .s. nichil sine uoce ẽ: id÷ sic erit aue

Expanded text:
ensium clangerent tubis, et in solemnitate tabernaculorum. Unde et festivitas tubarum appellatur, sicut ait Psalmista: Buccinate in neomenia tuba in insigni die solemnitatis vestrae . Erat etiam mos ut imminente bello tubis buccinarent, et erat in sonitu differentia, quando ad bellum, et quando invitabant ad diem festum. Si ergo confuse quis tubas praeparare quomodo poterat scire? sic doctore lingua incognita loquente, aut in obsccernit, ita et vos, si coeperitis loqui variis linguis, ignorabunt auditores vestram praedicationem. Vester autem sermo intelligi debet, ut possit ad spiritale bellum Christloquentes. Tam multa, utputa genera linguarum sunt, id est, quot genera sunt linguarum, in hoc mundo; et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ua sꝑs sci id÷ linguas uirtutes. eiee¬
tionẽ demonũ: sapienciã. c̃siliũ &. reliqͦ
Hec dĩi dona. sic st̾ electis sub dita. ut
Iͥndo uolunt exerceant illa: ꝙ qͦndo uo¬
lunt. retineat qͦsi occulta. His uerbis
pelluntꝰ: ut uno loquente. tacere alii ñ
ualeant. Non eñi dissensionis ẽ ds sed
pacis : qr ds pacẽ .a. ñ dissensionẽ docu¬
it. Quando unꝰ aduersus alterũ tumiens
illo adhuc loquente loqui tẽptabat. dis¬
sensionẽ faciebat .&. hoc deo ex ec rabile
erat. Sic ut in om̃ibꝰ eccłiis doceo. sic. sub¬
audis .x. uos docete: ut unꝰ uł duo aut
certe gres in conientu doceant: &. ꝑ partes.
ut unꝰ intͣpretet᷑ : ꝙ. si ntpres de fuerit. ta¬
ceant. Mul ieres meccła taceant: ne semi¬
nent errorẽ. sicut ęua pͥma mulier fecit.
Subditȩ debent ee̾ uiris ꝙ mulier de ui¬
ro sumpta ẽ. ñ uirde mullere: ꝙ̾ qr ꝑ eam
uir seductꝰ eͣ. sic ut &. lex dicit. id est dĩ
ge nesim inqͥens. sub uiri potestate eris.

Expanded text:
 est linguas, virtutes, ejectiones daemonum, sapientiam, consilium, et reliqua. Haec autem dona sic sunt electis subdita, ut quando volunt exerceant illa: et quando volunt, retineant quasi occulta. His verbis mpelluntur, ut uno loquente, tacere alii non valeant. Non enim dissensionis est Deus, sed pacis, quia Deus pacem, et non dissensionem docuit. Quando unus adversus alterum tumens, illo adhuc loquente, loqui tentabat, dissensionem faciebat: et Deo exsecrabile erat. Sicut et in omnibus ecclesiis, sic, subaudis et vos, doceo, ut unus vel duo, aut certe tres in convetu doceant: et partes, ut unus interpretetur: et si interpres defuerit, taceant. Mulieres in ecclesiae taceant, ne seminent errorem, sicut Eva prima mulier fecit ; sed subditae debent esse viris: quia mulier de viro sumpta est, non vir de muliere: et quia per eam vir seductus est. Sicut et lex dicit, id est Deus per Genesim inquiens: Sub viri potestate eris .
Abbreviated transcription (Latin):
de sc̃itate oꝑis. s de sermonis elucubrati
uenustate solliciti. nunqͥd tales merito e¬
ramento sonanti. aut cimbalo tinnienti
cõparant᷑. qͥ in modũ tinniemis eramenti
uł cymbali. p̃clara queq magis appetunt
sonare quã facere. nec erubeseunt a se¬
ipsis alit̃ uiuendo quã predicant discreꝑa¬
ob nubilent. honesta pͣdicare ñ cessant.
ñ ut auditores sui eoꝵ pͣdicacione ꝓfici¬
ant: s ut ipsi uideant᷑ curare quȩ ñdicant:
Sed uiddeamꝰ quȩ his annectat apłs.Si ha¬
buero inqͥt. ꝓpheciã. & nouerim mysteri¬
a omnia: & cet̾a. Non hoc ita đr. quasi a¬
liqua bona sine caritate habere aliqͥ ñ pos¬
sint: s qr nichil. ꝓsint habentibꝰ ea .si aca¬
ritate de fecerint. Ipsa aũ & hic nec essaria
ẽ. ut omnia bona summũ bonũ id÷ carita¬
tẽ habentibꝰ. ꝓsint. &. ibi etiã ꝑfecte ꝑ ma¬
nebit. cũ om̃s ꝑseuerantes in se ad uisio ñẽ

Expanded text:
de sanctitate operis, sed de sermonis elucubrati de sanctitate operis, sed de sermonis elucubrati venustate solliciti. Nunquid merito tales aeramento sonanti aut tinnienti cymbalo comparantur qui in modum tinnientis aeramenti vel cymbali praeclara quaeque magis appetunt sonare quam facere: vel erubescunt a seipsis, aliter vivendo quam praedicant discrepaobnubilent, honesta praedicare non cessant: non ut auditores sui eorum praedicatione proficiant, sed ut et ipsi videantur curare quae praedicant. Sed videamus quae his annectat Apostolus: Si habuero, inquit, prophetiam, et noverim mysteria omnia , etc. Non hoc ita dicitur quasi aliqua bona sine charitate aliqui habere non possint, sed quia nihil prosint habentibus ea, si a charitate defecerint. Ipsa autem et hinc necessaria est, ut omnia bona, summum bonum, id est charitatem, habentibus prosint. Ipsa etiam perfecta permanebit, cum omnes perseverantes in s
Abbreviated transcription (Latin):
carnac ionis filii dei. Spes est expecta¬
cio futuroꝵ. bonoꝵ: que necdũ aspeximꝰ
ris credant. aut ultra sꝑent. Diligent
lis sicut & de se ipsis. Iđo gͦ caritas ma¬
sola ꝑ ducet nos adx ꝑm: ipsa sola fruetͥ
g audio sempit̾no & pre sentissimo uiil¬
tu omnipotentis der¬
Iom qualis &. qͦnta sit caritas. ñ pedũ uia
s mor: apło docente discamꝰ. Si linguis
inqͥt hominũ loquar & angeloꝵ: & cet̾a.
Hominũ uł angeloꝵ linguis in anem
facundiã qͦrundã hominũ significatã
debemꝰ acciꝑe. qͥom̃ia qͣcũq uoluerint
accurate qͥdem atq eloquent᷑ annun¬
cient s quauis ornatȩ copioseq dissene̾nt.
tam̃ si docendi officiũ uanitate placendi
magis quã ssulendi caritate suscipiant.
ñ ut alios doceant s ut se doctos ostendan.
rant: si totã diligenciã ꝯsciencie trans¬
ferant maledi caces ad linguã. & studio¬
supcilio uanȩ locueionis elati. dicta sua
magis cupiant laudari quã fieri. nec sint

Expanded text:
assionis Filii Dei. Spes vero est exspectatio futurorum bonorum, quae nec dum aspeximus, ris credant, aut ultra sperent. Diligenlis, sicut et de seipsis. Ideo ergo charitas masola perducet nos ad Christum, ipsa sola fruetur gaudio sempiterno, et praesentissimo vultu omnipotentis Dem qualis et quanta sit charitas, non pedum via, sed morum, Apostolo docente, discamus. Si linguis, inquit, hominum loquar et angelorum , etc. Hominum et angelorum linguis, inanem facundiam quorumdam hominum significatam debemus accipere, quae omnia quaecunque voluerint, accurate quidem atque eloquenter enuntiant. Sed quamvis ornate copioseque disserant, tamen docendi officium vanitate placendi magis quam consulendi charitate suscipiunt, non ut alios doceant, sed ut se doctos ostendant:rant: si totam scientiae diligentiam transferant mendaces ad linguam, et studiosupercilio vanae loquacitatis elati, dicta sua magis cupiant laudari quam fieri: nec sint
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓderit ñ habentib caritatẽ: Ipsa gͦ ha¬
benda ẽ. ipso sectanda: sine qua nec e¬
lemosinȩ nec mortificacio siue occisi¬
o corꝑis. nec illa om̃ia suꝑius dicta. uel
alia quȩ uis bona ꝑducunt aliqͦs ad sali¬
tẽ : qm̃ quelibet actio bonauł passio. n

Expanded text:
proderunt non habentibus charitatem? Ipsa ergo habenda est, ipsa est sectanda, sine qua nec eleemosynae nec mortificatio sive occisio corporis, nec illa omnia superius dicta, vel alia quamvis bona perducunt aliquos ad salutem, quia quaelibet actio bona vel passio, si
Abbreviated transcription (Latin):
omĩia ista coguosco in me ẽe̾. Sic refert beatꝰ
augustinꝰ qͦdã loco. qͦd aliqͥndo dũ faceret
sermonẽ ad popłm. introuut qͥdã scelestus
nomo: statimq se ñ attendente. sermo su¬
us uersus ẽ tra illius hominis uicia: ille dũi
c̃sidns se pontifici adeo reuelatũ. eͣuersus
ẽ. ꝓ penitens salutẽ obtimut.:Sic .&̾. inuita
cas indicassent. aut pre manibꝰ haberet scͥꝑ¬
tas Q. cadens in faciem infidelis ille uł idio¬
ta humilians se adorab it đm: ꝓpnucians
qͥd uere ds̃ in uobissit. qͥ et iã suã ꝯscie nciam
reuelauis uobis. Tnꝰquisq urm psalmũ ha¬
bes. de q̃ debet dirputare. doctrinã habet.
id÷ erposicionẽ librot: apochalipsim habet
id÷ reuelacionẽ adeo ñbi in corde manife¬
Nat̾a ꝑ quã ualet intelligere diimas scrip¬
&. ita resoluit᷑ in nĩa ÷ iue lingua. iudelicet
ignota qͥs loquat᷑ scđm duos. sub audis. fiet

Expanded text:
ista omnia cognosco in me esse. Sic refert beatus ista omnia cognosco in me esse. Sic refert beatus Augustinus quodam loco, quod aliquando dum faceret sermonem ad populum, introvit quidam scelestus homo, statimque se non attendente, sermo suus versus est contra illius hominis vitia. Ille autem considerans se pontifici a Deo revelatum, conversus est, et poenitens salutem obtinuit. Sic et in vita es auditores indicassent aut prae manibus haberet scriptas. Et cadens in faciem, infidelis vel idiota, humilians se, adorabit Deum, pronuntians quod vere Deus in vobis sit, qui etiam suam conscientiam revelavit vobis. Unusquisque vestrum psalmum habet, de quo debet disputare; doctrinam habet, id est expositionem librorum; apocalypsim habet, id est revelationem a Deo sibi in corde manifestatam, per quam valet intelligere divinas Scripet sic resolvitur in nostra. Sive lingua, videlicet ignota, quis loquitur, secundum duos, subaudis fiat
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat. Prophecie añ. id÷ scripturarũ
exposiciones. ñ infidelibꝰ st̃ qͥ ñ audiunt
scripturas s fidelibꝰ qͥ diligunt eas Si uͦ con¬
ueniat uniuersa ȩccła inunũ .&. om̃s lin¬
guis loquant᷑ & singł sua lingua. intrent
aũi idiotȩ. id÷ ꝓpria lingua c̃tenti .q. intrent
infideles siue pagani. ũne dicent qͦd insan¬
tis. id ÷ qͥd inameneiã x infrenesim uersi e¬
ttis eꝥ hoc iđo qr om̃s loqͥmini ꝯfuse e qͦd
dicitis ñ intelligunt Si aũ om̃s. ꝓphetent
id÷ scripturas ueritatis expianent. intret
ũ qͥs ufidelis uł idiota rustica tantũ lin¬
gua c̾tentꝰ ꝯiuncit᷑ ab om̃ibꝰ sub audis. in¬
fidelis ẽȩ dut diota: diudicat᷑ ab omnibꝰ.¬
qd nͥ pe itenciã agat dãpͥnandꝰ sit. Occul¬
i cordis eiꝰ manifesta st̃. id÷ cogitaciones
piiue & uiciaꝰ quȩ illi p̾dicatores putant
latere dũ ipsi disput ant ꝯtra uicia. mani¬
ferta fiunt ab ipso: ꝙ dicit. inueritate qr¬

Expanded text:
olebat. Prophetiae autem, id est Scripturarum expositiones, non infidelibus sunt, qui non audiunt Scripturas, sed fidelibus, qui diligunt eas. Si ergo conveniat universa Ecclesia in unum, et omnes linguis loquantur, et singuli sua lingua, intrent autem idiotae, id est propria lingua contenti, et intrent infideles, sive pagani, nonne dicent: Quid insanitis? id est, quid in amentiam vel in phrenesim versi estis? Et hoc ideo, quia omnes loquimini confuse, et quod dicitis non intelligunt. Si autem omnes prophetent, id est Scripturas prophetarum explanant, intret autem quis infidelis vel idiota, rustica tantum lingua contentus, convincitur ab omnibus, subaudis infidelis esse aut idiota, dijudicatur ab omnibgat, damnandus sit; occulta cordis ejus manifesta fiunt, id est cogitationes pravae et vitia, quae illos praedicatores putat latere: quia dum ipsi disputant contra vitia, manifesta sunt ab ipso, quia dicit: In veritate
Abbreviated transcription (Latin):
sym intelligit᷑ anima ostendit euangeli
rare anunũ nr̃m. siue intellectũ. si lingua
loquat᷑ ꝗd nescit: sic ut & solent latini
homines grece cantare. oblectati sono
uerboꝵ: nescientes tamen qͥddicant
Q ue cantilena: sin e fructu intelligencie¬
ẽ. Quẽ eñi fructũ hiabere potest. qͥ ignorat
que loquatꝰ: Qid gͦ est. suboudis mͥ faci¬

Expanded text:
m intelligatur anima, ostendit evangelisrare animum nostrum sive intellectum, si lingua loquatur quod nescit, sicut assolent Latini homines Graece cantare, oblectati sono verborum, nescientes tamen quid dicant. Quae cantilena sine fructu intelligentiquem non habere potest qui ignorat quae loquatur. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
men. sur benedictionẽ tuã. qmͣ neseit
qͥd dicas : Ia÷ qͦmꝰ respondebit uerbum
confirmatoriũ qͥd đr amen. cũ ille tan¬
tũ linguę ꝓprię ꝑitꝰ. ignoret quid tu
barbara lingua illi loquaris: &. ñ da¬
heserit alius qui ꝓ illo seiens quid tu
dicas. respondeat am̃ id÷ uerũ est qͣd
dix isti: uł fiat ita: Ne scit qͥipe ubi ser¬
monis clausula ꝙ sensus finiat᷑ & qͥd
dicas. nescit .T. uqͥdẽ bene gr̾as ogis su¬
dudis deo in lingua tͥ nota: s alter ñ
edificat᷑ qͥ nescit qͥd dicas. & ne dic erere
corinthii de apło. qͦd ipse nͣ uult ut ha¬
beamꝰ uarietatẽ linguarũ: sub umnxit.
Vr̃as ago deo: qͦd omniũ ur̃m lingua lo¬
quor Ouinq st̃ differeneiȩ grece lin¬
gue sicut in prisciani dictis. prudens lec¬
⁊or inuenire poterit. Onĩs has nouerat
nita aliis. uł mobscuritate sermonis Sum¬
plicit᷑ aecipe. Malo in qͥt sic qͥnq uerb

Expanded text:
er tuam benedictionem? cum nescit quid dicas; id est, quomodo respondebit verbum confirmatorium quod dicitur Amen, cum ille tantum linguae propriae peritus, ignoret quod tu barbara illa loquaris? Non aderit alius pro illo, sciens quid tu dicas, respondeat: Amen, id est, verum est quod tu dixisti, vel fiat ita. Nescit quippe ubi sermonis clausula finiatur, quoniam quid dicas nescit. Tu quidem bene gratias agis, subaudis Deo, in lingua tibi nota, sed alter non aedificatur, qui nescit quid dicas. Et ne dicerent Corinthii de Apostolo, quod ipse n subjunxit: Gratias ago Deo quod omnium vestrum lingua loquor. Quinque sunt differentiae Graecae linguae, sicut in Prisciani dictis prudens lector invenire potest. Omnes has noverat nita aliis, vel in obscuritate sermonis. Simpliciter accipe: Malo, inquit, sic quinque verb
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis. sc̃s loquit᷑ misteria id÷ occul¬
ta ꝑ illũ homine̾ in qͦ habitat: qͥ ꝑie iam
&. noticiã ipsius lingue ꝯtulit. Audien¬
tes aũ qui ñ nort̃ illã lingua: latent
cet hominibꝰ. loquit᷑ ad edificacionem
intellectꝰ ꝙ intelligunt que ꝓferunt᷑
a doctore.&. solucionẽ questionũ addis¬
en aderhortacionẽ: qr ex hortatur alios
ut de sid̾iũ habeant explanandi &. pos¬
sint aliis exponere : & c̃solacionẽ. ꝙ ac
eipiunt in linguasibi nota: urde alii ex¬
collunt᷑ in ignota. Qui loquit᷑ lingua.
sub audis. in cognita aliis. aut in obsen¬
ritate sermonis. semet ipsũ edificat
&. ñ alios: qr ipse tantũm in telligit qͥd
loquat᷑. Qui aũ ꝓphetat. manife ste
loquens ꝓpħas ex planando ecclam
le loqͥ linguis. subdit idemapłs. Uolo
pducatis aꝑte explanando. Nã maior
nando ꝓphas quã qui loquitꝰ lingius
N forte int̃pretetꝰ plano sermone. hoc
qͦd loquit᷑ malia lingua: ut eccłia edifi¬

Expanded text:
loquitur mysteria, id est occulta, per illum hominem in quo habitat, cui peritiam et notitiam illius linguae contulit: audientes autem quod non norunt illam linguam latent cet, hominibus loquitur ad aedificationem intellectus, quia intelligunt quae proferuntur a doctore, et solutionem quaestionum addiscunt, et exhortationem, quia exhortatur alios ut desiderium habeant explanandi, et possint aliis exponere, et consolationem, quam accipiunt in lingua sibi cognita, unde alii extolluntur in ignota. Qui loquitur lingua, subaudis incognita aliis, aut in obscuritate sermonis, semetipsum aedificat, et non alios, quia ipse tantummodo intelligit quid loquatur: qui autem prophetat, manifeste loquens prophetas explanando, Ecclesle, loqui linguis; subdit idem Apostolus:producatis aperte explanando. Nam major nendo prophetas, quam qui loquitur linguis, nisi forte interpretetur plano sermone hoc quod loquitur in alia lingua, ut Ecclesia aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
qm ñ cogit subito in uoee̾ erũꝑe. sicut
maligni sps in energuminos & erraticos:
seor potestati tribuit qͥndo loquant᷑. ꝙr
facere. ueluti iheronimꝰ alicuiꝰ ꝓphete
co ut tetigerit librũ facit erũꝑe in uo¬
c̾e: uelut frenerieũ. e bene idem sꝑs¬

Expanded text:
m non cogit subito in vocem prorumpere, sicut malignus spiritus energumenos et arreptitios, sed eorum potestati tribuit quando loquantur, etfacere, veluti Hieronymus alicujus prophetae co ut tetigerit librum, facit eum erumpere in vocem velut phreneticum. Et bene idem S
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc uerbũ ꝯtimiacionẽ rei signi¬
ficat: sic ut & ibi. hospitalitatẽ sectan¬
tes. Emulamini sꝑitalia. subaudis. do¬
na. id unitamini. studetote inqͥrere
do. dȩmones eiciendo: s magis emula¬
mini id÷ diligne i ꝓpheteris. id: ut¬

Expanded text:
verbum continuationem rei significat, sicut et ibi: Hospitalitatem sectantes . Aemulamini spiritalia, subaudis dona, id est imitamini, studetote inquireredo, daemones ejiciendo, sed magis aemulamini et diligite ut prophetetis, id
Abbreviated transcription (Latin):
resq legis. sederent in cathedris: qͥ mi¬
noris dignitatis erant. in sub sellis &.
scamnis. Uulgaris uͦ popłs q. simplices
qͥq in pauim̃to a. suꝑ inaitas rosidebãt.
Inde dicit apłs Si illi fuerit reuelatũ
qͥ sedet in cathedra. alit̾ quã expositor
loquit᷑ aut alicui hoꝵ qͥ sedet in sub set¬
liis uł pauim̃to: taceat qͥ antea loq̃bat᷑.
Potestis eni om̃s ꝑ singłos. ꝓphare: ut om¬
nes discant.& om̃s exhortent᷑. Sieut doc¬
łores nͣ equali ꝑieia imbuti. ita q. audi¬
tores qͥdã. inequalitate capacitatis dif¬
ferre. ꝓbaut᷑. Idoq ꝑfectȩ docti ꝑfec¬
tos auditores in sensu doceant: minꝰ
docti. minꝰ capaces instruant. Sie sin¬
gli possunt. ꝓphare. id÷ dicere ꝑ singłos.
ordiuiẽ ib om̃ibꝰ expleat᷑. Sps apħaruni

Expanded text:
resque legis sederent in cathedris: qui miresque legis sederent in cathedris: qui minoris dignitatis erant, in subsellis et in scamnis. Vulgaris vero populus et simplices quique in pavimento et super mattas residebant. Inde dicit Apostolus: Si illi fuerit revelatum qui sedit in cathedra, aliter quam expositor loquatur, aut alicui horum qui sedent in subseliis vel in pavimento, taceat qui antea loquebatur. Potestis enim omnes per singulos ps discant, et omnes exhortentur. Sicut doctores non aequali peritia imbuti sunt, ita et auditores quadam inaequalitate capacitatis differri probantur. Ideoque perfecte docti, perfectos auditores in sensu doceant: minus docti, minus capaces instruant. Sic singuli possunt prophetare, id est docere per singulos, ord
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ sic intͣpres. qͥ exponat &. int̾preteiꝰ il¬
lor. lingua̾ obscuia. Uel etiã uło p̃cipit
loqͥ ꝑ partes: ut int̃̾pres possit int̾preiari
u singlos. eł est sensus. In e̾uentu unꝰ aut
duo. uł etiã tres loquant᷑: nec ips sumui
s ꝑ partes. ita ut qͦdunꝰ qͥsq loquit᷑ ab int̃¬
prete manifestari possit astantibꝰ i autẽ
ñ fuerit mtͣpres. taceat. subaudis doelo
rũ nota st̃ linguarũ uerba. si ophete ił
ẽ explanatores auo aut ttes dica in
siue loqͣnt᷑. qr iore duor uł triũ testiuu
stat omne uerbũ ceteri it subaudis. ꝓpħe
diidicent: siqͥd ampliua aut m inꝰ loqͥ
uecesse fit .&. disceruant etiã utrũ scđm
ueritatẽ fidi illidoceant. Quod sidlii se¬
denti reuelatũ fuerit a syu sc̃o aliter
quã ille dicat. aut aliud: prior qͥ loq̃bat᷑
taceat ad horã. Scđm morẽ iudęor loqͥtꝰ
qͥ hoc ordine residebant in sẏnagogis su¬
is: ut uidelicet scribe & pharis ei docto¬

Expanded text:
unum sit interpres, qui exponat et interpretetur illorum linguam obscuram, vel etiam ideo praecipit loqui per partes, ut interpres possit interpretari per singulos: et est sensus: In conventu unus, aut duo vel tres loquantur, nec ipsi simul sed per partes: ita ut quod unusquisque loquitur, ab interprete manifestari possit astantibus. Si autem non fuerit interpres, taceat, subaudis doctor nota sunt linguarum verba. Prophetae, id est explanatores, aut duo aut tres dicant, sive loquantur, quia in ore duorum vel trium testium stabit omne verbum; caeteri vero, subaudisdijudicent, si quid amplius autminus loqui necesse sit, et discernant etiam utrum secundum veritatem fidei illi doceant. Quod si alii sedenti revelatum fuerit a sancto Spiritu aliter quam ille dicat, aut aliud, prior qui loquebatur, taceat ad horam. Secundum morem Judaeorum loquitur, qui hoc ordine residebant in synagogis suis, videlicet ut scribae et Pharisaei docto
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ in telligat & ap ꝓbet. qr dñi est man¬
datũ. Pseudo apłi: a se ipsis .& adiabolo
git illos qui ꝓ lucris tẽp oralibꝰ &. de side¬
riis hominũ. ñ diuina. s t̾rena docebãt
Si qͥs aũ ignorat. hec subaudis. hȩc manda¬
ta dñi ignorabit᷑: id÷ siqͥs repudiat uł nͥ ap¬

Expanded text:
 intelligat et approbet quia Domini est mandatum. Pseudoapostoli a seipsis et a diabolo git eos qui pro lucris temporalibus et desideriis hominum non divina, sed terrena docebant. Si quis autem ignoratn, subaudis haec mandata Domini, ignorabit
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑ mͥ uarbarꝰ. Similit᷑ s. te loquente mͥ
sermonis aliqͥd didic isti .&. ceꝑis mͥ similit᷑
loqui qͥ pͥmũ uidebar t uarbarꝰ. cerno
te qͥsibarbarũ m. Sic & uos qmͣ emulato
ipsa dona sꝑs sẽi habere: ut ab undetis
fructificantes aliss. Qui loquit᷑ lingua.
subaudis obseura & in cognita. oret ut in
int̃pretandi: ut qͦdioquit᷑ in una lingua
possit exponere aliis in alia. Nã siorem
lingua. sub audis in cognita .&. obscurita¬
te sermonis: sꝑs meus orat. mens aũ mea
sine fructu ẽ. id÷ uis animȩ meȩ. uł ipsa
anima que uiuificat eorpꝰ ꝓfert uerbũ.

Expanded text:
idebor barbarus: similiter et te loquente mihi sermonis aliquid didicisti, et coeperis similiter loqui, qui primum videbar tibi barbarus, cerno te quasi barbarum mihi. Sic ipsa dona Spiritus sancti habere, ut abundetis, fructificantes aliis, quoniam qui loquitur lingua, subaudis obscura et incognita, oret ut intvirtutem interpretandi, ut quod loquitur in una lingua, possit exponere aliis in alia. Nam si orem lingua, subaudis incognita, et in obscuritate sermonis, spiritus meus orat, mens autem mea sine fructu est, id est vis animae meae, id est, ipsa anima quae vivificat corpus profert verbum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuemientibꝰ necessaria ee̾ nͣ potert. cũ
illis in cõparabilit meliora ac ꝑfectiora
successerint: qr nec ꝓphecia ibi necessari
aerit. eũ ad illud qͦd futurũ ꝓmittebat
impleta ꝑduxerit: nec sciencia quȩ ue¬
lut lucerna quędã in huiꝰ secłi nocte fi¬
de les illuminat. cũ in illius uitȩ die ꝑ¬
petuo sol eis effulserit: nec misterioꝵ
noticia aut ipsa fides necessaria erit. qͦn¬
do adea que ꝑ mysteriũ significabant᷑
&. credebantur exfide ꝑ fectio xꝑiana
ꝑuenerit. Caritas uͦ hic qͦdamͦ neces¬
saridẽ & nos separat adiabolo purifi¬
cat peccata. teconciliat deo: s ibi ꝑfec¬
te erit cũ ꝑtectos deo aqͦ est eis dona¬
ta coniunrerit. Ad huc apłs iaude di¬
uinę caritatis anplificans: adiungit
in quiens. Si distribuero in cibos pau¬
ꝑũ om̃s facultates meas .&. si tradidero
corpꝰ meũ ita ut ardeani. caritate̾ aute¬

Expanded text:
praevenientibus necessaria esse non poterunt, cum illis incomparabiliter meliora ac perfectiora successerint, quia nec prophetia ibi opus erit, cum ad illud quod futurum promittebat impleta perduxerit; nec scientia, quae velut lucerna quaedam in hujus saeculi nocte fideles illuminat, cum in illius vitae die perpetuo sol vivus effulserit. Nec mysteriorum notitia, aut ipsa fides necessaria erit, quando ad ea quae per mysterium significabantur et credebantur ex fide perfectio Christiana pervenerit. Charitas vero hic quidem necessaria est, quae nos separat a diabolo, purificat a peccato, reconciliat Deo; sed ibi perfecta erit, cum perfectos Deo, a quo est eis donata, conjunxerit. Adhuc Apostolus, laudem divinae charitatis amplificans, adjungit, inquiens: Si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum, ita ut ardeam, charitate
Abbreviated transcription (Latin):
uc̾ ꝑ speculũ: tunc dũ facie ad faciem. dd
Hoc tendit premissa cõparacio.i icuti qͥs
uidet ꝑ speculũ uultũ suũ. &s. inde disce¬
dens obluuscitꝰ qualis fuerit: sic a. nos de
deo &. uita futura paruũ qͥd ꝑspicimꝰ. &
hoc in enigmate. id: in obscuritꝗte: qr eui
simꝰ carner ea quę sola spitalia st̃. alliqui¬
dũ caꝑe neqͥmꝰ . T.unc aũ. id÷ infuturo

Expanded text:
e, tunc autem facie ad faciem. Ad hoc tendit praemissa comparatio, sicuti quis videt per speculum vultum suum, et inde discedens obliviscitur qualis fuerit, sic et nos de Deo et vita futura parum quid perspicimus. Et hoc in aenigmate, id est in obscuritate, quia cum simus carnei, ea quae sola spiritalia sunt, ad liquidum capere nequimus. Tunc au
Abbreviated transcription (Latin):
ũ sicuti est. Cũ essem paruulus. loqueb ir
ut paruulus. Cõparae ione dat naturalis
incremtr.a. adhibet exemplũ humanũ
quo ostendat scieneiã quã habemꝰ inpͣsenii.
eẽ qͥsi infanciã .s. futurã qͦsi urile robur.¬

Expanded text:
um sicuti est . Cum essem parvulus, loquebar um sicuti est . Cum essem parvulus, loquebar ut parvulus. Comparationem dat naturalis incrementi, et adhibetur exemplum humanum, quo ostendit scientiam quam habemus in praesenti, esse quasi infantiam
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia aduersa sustinet: caritas nunquã
excidit. Id ÷ ab homine se habenti. nunquã
labit᷑: nunꝗͣ cadit: Siue ꝓphecię euaeua¬
bunt᷑. Prophecia ẽ: quȩ de futuro loquit.
Quod eũ uenerit. ñ erit iã necesse ut. ꝓphe¬
tet᷑ Ponat᷑ unũ eremplũ ꝓom̃ibꝰ. Propheta
t yps adiudiciũ uenturus: eo ueniente. ñ
grit necesse ut hec ꝓphecia recitet᷑ amplius.
Sic de ce teris intelligendũ Sie lingue cessa¬
bunt: qm̃ sicut ante turrim babel. una erat
expleto uidicio. ipsa remanebit una. Reue¬
ra in multis linguis uarietas ẽ. & ubi uarie¬
tas. ibi dissensio. In scoꝵ uͦ regno nͣerit dis¬
serisio. gͦ. nec linguarũ uarietas. iue sciencia
fecta destruet᷑: id÷ in melius cõinutabitur.
Ex parte eñi cognoscimꝰ. ii ex toto .&. de deo &.
plabunt᷑ electi sicuti ẽ quasi exinaniet᷑
&. adnichilabit᷑ qͦd ex parte est: sicut ait
appiruit quod erimꝰ zcimꝰ aũ quia eũ ap¬
paruerit. similes ei erimꝰ qm̃ uidebimꝰ e¬

Expanded text:
omnia adversa sustinet. Charitas nunquam excidit, id est ab homine se habenti nunquam labitur, nunquam cadit; sive prophetiae evacuabuntur: prophetia est quae de futuro loquitur. Quod cum venerit, non erit jam necesse ut prophetetur. Ponatur unum exemplum pro omnibus. Prophetatur Christus ad judicium venturus: eo veniente non erit necesse ut haec prophetia recitetur amplius: sic de caeteris intelligendum. Sive linguae cessabunt, quoniam sicut ante turrim Babel una erat expleto judicio, ipsa remanebit una. Revera in multis linguis varietas est, et ubi est varietas, ibi dissensio. In sanctorum regno non erit dissensio, ergo nec linguarum varietas. Sive scientia  quod sit imperfecta, destruetur id est in melius commutabitur. Ex parte enim cognoscimus, non ex toto, de Deo et de plabuntur electi sicuti est, quasi exinanietur et annihilabitur, quod ex parte est, sicut ait apparuit quod erimus. Scimus autem quia cum apparuerit, similes ei erimus: quoniam videbimus e
Abbreviated transcription (Latin):
ista & his similia bona aliqͦs posse. noue¬
rimꝰ ñ eos magnitudine uirtutis suȩ po¬
se qͦd uolunt & ardent̃ faciunt. s bene¬
ficio illius caritatis quȩ ñ est ex nobis. s
diffusa ẽ in cordibꝰ nr̃is. ꝑ sꝑm sem̃ qui¬

Expanded text:
ista et his similia bona aliquos posse, noveista et his similia bona aliquos posse, noverimus non eos magnitudine virtutis suae posse quod volunt ardenter et faciunt, sed beneficio illius charitatis, quae non est ex nobis, sed diffusa est in cordibus nostris per Spi
Abbreviated transcription (Latin):
rã ñ inflatur. ñ est ambiciosa. ñ querit
quę ilia st̃. si omnia suffert. omnia eredit.
omnia sꝑat. omnia sustinet: eis inqͥbꝰ fue¬
rit. omnia ista quę habet imꝑtit .et. qͥd
tantis abundant caritate. in se regnan¬
tibꝰ uirtutibꝰ : Proinde qͦndo uidemꝰ aliqͥs
pacieneię mole fundatos in concussum
seuientibꝰ malis pectus opponere. ab un¬
dancia sẽę benignitatis locupletatos. bo¬
nũ suũ uelle cũ om̃ibꝰ habere cõmune.
ñ aliqͥbꝰ ardentis inuidię facibꝰ eoqui. nͣ
agere ꝑperã . s simplicit᷑ eũ om̃ibꝰ quibꝰ¬
de bet puritas exiberi. nullo fastu ꝑnici¬
ose uanitatis in flari. nic hil eoꝵ que st̃
aliena crimine cupiditatis ambire. quȩ
st̃ ꝓpria cõmunionis bono nͣ quęrere.
nulli malũ qͥbꝰ libet irritatos in iuriis
ta animi tranqͥllitate sustinere .: post hãc
uitã pęnas diumitꝰ cõminatas credẽre
do: reuelacion̾ẽ filioꝵ. dei desiderare
fortiter sustinendo: quando gͦ tudemꝰ

Expanded text:
atur, non est ambitiosa, non quaerit quae sua sunt, omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet , eis in quibus fuerit, omnia ista quae habet impartit. Et quitantis abundant, charitate in se regnante, virtutibus? Merito proinde quando videmus aliquos patientiae mole fundatos, inconcussum pectus saevientibus malis opponere, abundantia sanctae benignitatis locupletatos, bonum suum velle cum omnibus habere commune, non aliquibus ardentis invidiae facibus coqui, non agere per charitatis exhiberi; nullo fastu perniciosae vanitatis inflari; nihil eorum quae sunt aliena crimine cupiditatis ambire: quae sunt sua, piae communionis bono non quaerere; nulli malum, quibuslibet irritatus injuriis,ta animi tranquillitate sufferre: post hanc vitam divinitus poenas comminatas credere do, revelationem filiorum Dei desiderare, fortiter sustinendo: quando ergo videmus
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ habent̾ẽ. Itaq qͥ habet caritate. pa¬
ciens ẽ adtoleranda aduersa. qr ꝑ tri¬
bulaciones nouit ꝑuenire adęt̾na gau¬
dia. Be nigna est. id÷ ualde bona qr ñ
solũ ñ reddit malũ ꝓ malo: s in suꝑ bo¬
nũ ꝓ malo. cibando inimieũ & potando:
Raritas ñ emulat᷑. Suꝑius ait. einulamis¬
n carismata meliora: id÷ imitanum. stude¬
te. ꝑseqͥmini. Iui accipit᷑ in bono: Ie aũ in
malo. Maritas ñ eniulatꝰ dicit. idest nul¬
li inuidet:. aliena felicitate ñ torquetur.
est ambiciosad. Imbire. est de siderare. es
om̃is qͥ caritate ẽ plenꝰ ũ desuđas. neq
cupit potestatẽ suꝑ alios exercere: q
maior ceteris ñ uult appatere. Nonꝗͣrit
que sua st̃. id÷ qͦd sibi solũ mͦ utile ẽ .i. qͦd

Expanded text:
bet charitatem patiens est, tolerando adversa, quia per tribulationes novit pervenire ad gaudia regni. Benigna est, id est valde bona, quia non solum non reddit malum pro bono, sed insuper bonum pro malo, cibando inimicum et potando. Charitas non aemulatur. Superius ait: Aemulamini charismata meliora, id est, aemulari studetmalo. Non aemulatur dicit, id est, nulli invidet, aliena felicitate non torquetur. est ambitiosa. Ambire est desiderare, et omnis qui charitate est plenus non desiderat neque cupit potestatem super alios exercere, quia major caeteris non vult apparere. Non quaerit quae sua sunt, id est, quod sibi solummodo utile est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in mundũ ds ꝑ inc arnacionis mutertum.
tos s peccatores: qͥ sub diaboli unpio te¬
nebantur. Unde ipse dicit. Nonueni uoca¬
re iustos s peccatores Dicamꝰ & tcio nͦI
Caritas. i: ipse dĩ. ueniens in mundim.
ñ q̃siit quȩ sua erant. Q ud erat suum.
Ut ab om̃i creatura adoraret᷑ glorificare¬
t᷑ ueneraretꝰ sicut ds & erenior omiiiii.
s ipse ñ q̃siuit ista quȩ sua erant .. sibi
cõpetebant. qr ñ qͣsiuit honore ñ segnũ
ñ timorẽ ab hominibꝰ: s quȩ erant lacto¬
nũ. homicidarũ ac maleticoꝵ. hominis
sputa uidesicet. colaphos. lapos. trisiões
uerbera. cruc̃ẽ & morce̾. eẜ sicut ip̃se nͣ q̃siuit
rit. ñ. ꝓuocat᷑ id uacundiã siue furore: nec
cogit᷑ ad uindicta. ut malũ. ꝓ malo reddat.
Non cogitat malũ id ÷ ñ solũ ñ facit. sed nͣ
liqd scelus ruere. Congaudet aũ ueritati id
ficte fidelis ẽ. Omnia suffert: subaudis. ad¬
uersa pacient. Omnia credit quȩ ẽtinen¬

Expanded text:
in mundum per incarnationis mysterium tos, sed peccatores, qui sub diaboli imperio tenebantur, unde ipse dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Dicamus et tertio modo: Charitas, id est, ipse Deus veniens in mundum, non quaesivit quae sua erant. Quid erat suum? Ut ab omni creatura adoraretur, glorificaretur, veneraretur, sicut Deus creator omnium. Sed ipse non quaesivit ista quae sua erant egnum, non timorem ab hominibus, sed quae erant latronum, homicidarum, atque maleficorum hominum, sputa videlicet, colaphos, alapas, irrisiones, verbera, crucem et mortem. Et sicut ipse non quaesivit rit, non provocatur ad iracundiam sive furorem; non cogitur ad vindictam, ut malum pro malo reddat. Non cogitat malum, id est non solum non facit, sed nec mlibet per aliquod scelus ruere; congaudet autem veritati, id ficte fidelis est. Omnia suffert, subaudis adversa patienter, omnia credit quae continen
Abbreviated transcription (Latin):
ille cognoseit euncta ut di: nos eognos¬
ciꝰ illũ ut creatura ꝑ eiꝰ donũ. Uerũta¬
m̃ sieut ille nouit nos ex toto: sic& nos
eũ. ut glorificate creaturȩ conuenier.
Nunc au̾ manent fides. spes. earitis: tria
ut amna siue altera stare nͥ possit. Qui e¬
ni eredit in đm. sꝑat quȩ ab illo. ꝓmit¬
tunt᷑ se ꝑcepturũ .eł qͦ magis sꝑat eo
magis eredit millũ .. iđo habet çarit atẽ¬
quodiligit illũ &. pximũ. Ea emi quȩ
credimꝰ etiã nobis ꝓmissa. nos acceꝑ turos
sꝑamꝰ. His uͦ delectati: amplius in caritate
ferue mꝰ. Uerac it enĩ credere ñ possumꝰ. nͥ
ea que ꝓmissa st sꝑemꝰ Nec poterimꝰ sus¬
tinere ꝓmissa: si desit fiđi soliditas firma
sec aderit fructꝰ spei uł sabilitas fid̾i:
nͥ fuerit ꝑfecta yꝑicaritas in nobis. quę
. fidẽ ut pręcedat adiuuet: & spem ex¬
pectacione cor roboret. Maior ins. subau
dit᷑ uirtutibꝰ. fide uidelicet ac spe: cari¬

Expanded text:
ille cognoscit cuncta ut Deus, nos cognoscimus illum ut creatura per ejus donum; verumtamen sicut ille novit nos ex toto, sic et nosillum ut glorificatae creaturae conveniet. Nunc autem manent fides, spes, charitas: tria ut una sine altera stare non possit. Qui enim credit in Deum, sperat quae ab ipso promittuntur se percepturum, et quo magis sperat, eo magis credit idiligit eum et proximum. Ea enim quae credimus esse nobis promissa, etiam nos accepturos speramus. His vero delectati, amplius in charitate fervemus. Veraciter enim credere non possumus, nisi ea quae promissa sunt speremus, nec poterimus sustinere promissa, si desit fidei credulitas firma; nec aderit fructus spei uel stabilitas fidei, nisi fuerit perfecta caritas Christi, quae et fidem ut credat adiuuet et spem expectatione cdis virtutibus, fide videlicet ac spe, chari
Abbreviated transcription (Latin):
re oracionẽ in obscuro. Nolite pueri effi¬
cisensibꝰ. Puerilis ẽ sensu. id÷ pue riliter a¬
qt: qͥ obscuro &. polito sermone. ꝓptͣ iac¬
tanciã loqͥ qͣrit. Malicia pariuili estote:
id alieni sitis amalicia. uelut st̃ paruuli
Se nsibꝰ au̾ ꝑfecti estote. Sensu ꝑfectꝰ ẽ. qͥ
sic alterius utilitate̾. sicut suã querit. In
iliis liuguis .s. labiis auis loquar popto
huic. Unũ significat: qͦd dicit. linguis .&. la
inis Hoc in ẏsaie libro. qͥ nuꝑ ler appellatꝰ.¬
uo testam̃to predicta est. In lege moysi pec¬
cantes: uarus modis punie hant᷑ et p̾cepto
qdñi Alia lingua loqͥt᷑ dñs in eugłio qi pec¬
cantes ñi p̃cipit occidi. s ad pęnite nciam
hortat᷑ dicens P enite nciã agite .e. reliqͣ
bi cõmendat citcĩicisionẽ. in cugłio baptis

Expanded text:
ere in obscuro. Nolite pueri effici sensibus. Puerilis est sensu, id est pueriliter agit, qui obscuro et polito sermone propter jactantiam loqui quaerit: sed malitia parvuli estote, id est, alieni sitis a malitia, sicuti sunt parvuli. Sensibus autem perfecti estote. Sensu perfectus est, qui sic alterius utilitatem, sicut suam, quaerit. In aliis linguis et labiis aliis loquar populo huic: unum significat quod dn Isaiae libro , qui nunc lex appellatuvo Testamento praedicta est. In lege Moysi peccantes variis modis puniebantur ex praecepto Domini. Alia lingua loquitur Deus in Evangelio, quia peccatores non praecipit occidi, sed ad poenitentiam hortatur, dicens: Poenitentiam agite , et reliqua. Ibi commendabat circumcisionem, in
Abbreviated transcription (Latin):
ee̾ potest. fiue libe ralit̃ qͦd multi ambiunt
caritatẽ aũ ñ habeat. fit uelut es sonans
aut cimbalũ tinniens: qm sicut es sonat
aut cimbalũ tinnit. nichilq eis ꝓdest. ꝙ
nullã uilitatẽ sibi prestant: sic est homo
qͦq &. cimbalũ ũ ase sonant. nisi ab aliquo
tangant᷑: aut alic uiꝰ rei impulsione com¬
moueant᷑. Sic &. qͥ linguis loquit. ñ a se

Expanded text:
esse potest, sive liberaliter, quod multi ambiunt, esse potest, sive liberaliter, quod multi ambiunt, charitatem autem non habeat, fit velut aes sonans aut cymbalum tinniens, quoniam sicut aes sonat aut cymbalum, nihil eis prodest, quia nullam utilitatem sibi praestant, sic est homo quoque et cymbalum non a se sonant, nisi ab aliquo tangantur, aut alicujus rei impulsione commoveantur. Sic et qui linguis loquitur non a se
Abbreviated transcription (Latin):
ris: & si lingus etiã angeloꝵ loquar. &. ca¬
ritate̾ ñ habeã. dilectione̾ uidelieet dei
&. ꝓximi: niehil sũ. Quod dicit loqui
linguis angelora: intelligit᷑ ad exaggeran
uec palatũ. nec dentes habent. ut pote
loqui illor ad đ̾m: nic hil est aliud qua in
pͣsencia eiꝰ ee̾. C đ̾m loqͥ ad illos: nichil a¬
liud est quã p̃se neia uultus sui qua fru
uor in laudẽ conditoris: ipsa ẽ ammiraci¬
o intime contẽ placionis. Int̾ se qͦq ange¬
li loquunt᷑ in effabilit᷑: s eoꝵ ad inuic̃e
collocucio. bone uoluntatis ẽ coneorda¬
cio Nec est necesse ut ibi souent uerba: ubi
in dei dtẽplacione. omniũ angeloꝵ con¬
cors ẽ uoluntas bona. Inde gͦ dicit apłsꝗ
mͥ ꝓdesset sine caritate. Posst̃ intelligi &
ꝑ angelos: scolasticissime loquentes: qui
liberalibꝰ artibꝰ instructi. politis dissert̃
uerbis quȩ nort̃. ẜ homines uͦ: simplicit᷑
loquentes. Siue gͥ simplicit̾ qͥs disputet
qͦd multiquęr̃t. qr ibi omniũ ȩdificacio

Expanded text:
guis etiam angelorum loquar et charitatem non habeam, dilectionem videlicet Dei et proximi, nihil sum. Quod dicit loqui angelorum linguis, intelligitur ad exaggerandum nec palatum vel dentes habent, utpote loqui illorum ad Deum nihil est aliud quam in praesentia ejus esse; et Deum loqui ad illos nihil aliud est quam praesentia vultus sui qua fruuvox in laude conditoris, ipsa est admiratio intimae contemplationis. Inter se quoque angeli loquuntur ineffabiliter, sed eorum ad invicem collocutio, bonae voluntatis est concordatio, nec est necesse ut ibi sonent verba, ubi in Dei contemplatione omnium angelorum concors est voluntas bona. Inde ergo Apostolus mihi prodesset sine charitate. Possunt intelligi et per angelos, scholastissime loquentes, qui liberalibus artibus instructi, politis disserunt verbis quae norunt: per homines vero, simpliciter loquentes. Sive ergo simpliciter quis disputet, quod multi quaerunt, quia ibi omnium aedificatio
Abbreviated transcription (Latin):
tes Semen gͦ abrahe. xꝑs ẽ: q ab rahã ge¬
nuit ysaae. ẏsade iacob iacob aũ uida
ne inutero uirginali beate MaRie .&. ꝓ¬
cessit uelut sponsus de thalamo suo.
Sed queri pocest. qͣre om̃s gentes dicant᷑
benedici in rꝑo. eũ adhuc om̃s gentes
ñ credant in eũ. q nulli dubiũ ẽ aliũ ñ
mereri benediei. nͥ qͥfide̾ eiꝰ habet. Quod
duobꝰ modis pocest solui. Potest eñi sine¬
dochicos accipi. hoc ẽ a toto pars. qr licet
om̃s ñ eredant. tam̃ om̃ibꝰ ex gentibꝰ fi¬
merent᷑ in xꝑo. benedicunt᷑. Subnectit

Expanded text:
genuit Isaac, Jacob, Jacob autem Juda, inus in utero virginali beatae Mariae, et processit velut sponsus de thalamo suo. Sed quaeri potest quare omnes gentes dicantur benedictae in Christo, cum adhuc omnes gentes non credant in eum, et nulli dubium sit alium non mereri benedici, nisi qui fidem ejus habet? Quod duobus modis potest solvi: Potest enim synechdochicos accipi, hoc est a toto pars, quia licet omnes non credant, tamen ex omnibus gentibus fimere
Abbreviated transcription (Latin):
Insemine tuo benedicent᷑ om̃s gentes.
& patre̾ multarũ genen̾ posuite. Qͦo
aũ subiungit᷑ . &. semini eiꝰ. subaudis.
sumꝰ tam̃ simplici mͦ. sem̃ illuis aecipe
ysaac filiũ eiꝰ & iacob nepot̾e eiꝰ: ad qͦs
etiã reꝓmissiones legimꝰ factas. Nã le

Expanded text:
o benedicentur omnes gentes; et: Patrem multarum gentium posui te . Quod autem subjungitur, et semini ejus, subaudis dsumus tamen simplici modo semen illius accipere Isaac, filium ejus, et Jacob, nepotem ejus, ad quos etiam repromiss
Abbreviated transcription (Latin):
puit qusq eosreuoe nut id fidem. Intri¬
buldc ionibꝰ subaudis. simꝰ in multa pa¬
ciencis erhibeamꝰ nossicut deiministros.
Intribulacionibꝰ dicit id÷ infane siti nudi¬
tate iliisq i lictionibꝰ In necessitatibus
Nlecessitas đr eoqd in nece sit posita i. deit
inpicło mortis: ubi pͣcipit apłs pacieneia
seruare. In angustis. & iñis indigencia a.
inopia angustia uocat᷑. In plagis in carce¬
ribꝰ Sepe plagis uirgarũ cesiis ẽ ipls se¬
ne ubi ñ cessauit donũ dei p̃dicare: contẽp¬
ta sua salute.Id monet aii ciĩ multa paci¬
encia si necessitas fuerit talia pati: ꝓno

Expanded text:
puit, quousque revocavit eos ad fidem. In tripuit, quousque revocavit eos ad fidem. In tribulationibus, subaudis simus in multa patientia, et exhibeamus nos sicut Dei ministros. In tribulationibus dicit, id est in fame, siti, nuditate, aliisque afflictionibus. In necessitatibus. Necessitas dicitur eo quod in nece sit posita, id est in periculo mortis, ubi praecipit Apostolus patientiam servare in angustiis. Omnis indigentia et inopia, angustia vocatur. In plagis, in carceribus. Saepe plagis virgarum et glne, ubi non cessavit donum Dei praedicare, contempta sua salute. Admonet autem cum multa patientia, si necessitas fuerit talia pati pro
Abbreviated transcription (Latin):
Mei munster est. qͥ deo nulit at .s. deo ser¬
uuit: uerbo doctrinȩ q. fructu bone¬
op ae ionis. Quie ũq eni dei minister uult esse.
deo debet inomnibꝰ ministrare. uit inomnib
que agit cognoscat᷑ ueri dei ẽẽ cuiior Uer¬
bigra ut doceat insciũ pascat esurieniẽ.
poter sicio ntẽ uessiat nudũ calefaciat algen¬
te colligat uagantẽ. iisitet infirmũ sepeli¬
at mortuũ: ꝓ inhis om̃ibꝰ ñ quęrat iqudem
humanã .s: dei grãm: ñ hominibꝰ placeres
dei mandatis obedire. Hec qͥcũq fecerit
deo ministrabit s merebit᷑ ab illo audire
ũ electis: quadiu fecistis uni ex his mini¬
mis meis michi fecistis. In multa paciencia.
Paciencia ẽ ñ deficere inter aduers.i huiꝰ
multa exhibeamꝰ nos sicut dei miniftros.
Paciencia qͦq ẽ. pacient᷑ ferre de linquen¬
tes sic it beat᷑ apłs sust inebat corinthi¬
os qͥ postquã ad fidẽ uener̃t iduicia pri¬
sma st̃ reuersi qͦs aliqͥndo umꝓbe corri¬

Expanded text:
litat et Deo servit verbo doctrinae et fructu bonaoperationis. Quicunque enim Dei minister vult esse, Deo debet in omnibus ministrare, ut in omnibus quae agit cognoscatur veri Dei esse cultor, verbi gratia, ut doceat inscium, pascat esurientem, potet sitientem, vestiat nudum, calefaciat algentem, colligat vagantem, visitet infirmum, sepeliat mortuum, et in his omnibus non quaerat laudem humanam, sed Dei gratiam: non hominibus placere, sed Dei praeceptis obedire. Haec quicunque fecerit, Deo ministrabit, et merebitur ab illo audire cum electis: Quandiu fecistis uni ex his minimis meis, mihi fecistis . In multa patientia. Patientia est, non deficere inter adversa hujus multa exhibeamus nosmetipsos sicut Dei ministros. Patientia quoque est patienter ferre delinquentes, sicut beatus Apostolus sustinebat Corinthios: qui, postquam ad fidem venerant, ad vitia pristina sunt reversi, quos aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
erat ibi. qr mente gaudebant &. simorie¬
bant᷑ ad t̾ẽpꝰ. subito transibat illoꝵ mors ad
uit᷑a etͣna. Reꝓbi aũ qͥ tot̾a spem suã intͣrenis
rebꝰ ac transitoriis ponunt. nec tendunt ad
etna gaudiq. s in ꝓspitate felicitateq huiꝰ
secł letant᷑: uidet᷑ illis qͦd uerũ teneant .s.

Expanded text:
erat ibi, quia mente gaudebant. Et si morieerat ibi, quia mente gaudebant. Et si moriebantur ad tempus, subito transibat illorum mors in vitam aeternam. Reprobis autem, qui totam spem suam in terrenis rebus ac transitoriis ponunt, nec tendunt ad aeterna gaudia, sed in prosperitate felicitateque hujus saeculi laetantur, videtur quod verum teneant
Abbreviated transcription (Latin):
risse de dño. Castigatũ inqͥt: illũ dumitã.
Quasi tristes: semꝑ aũ gaudentes. Ipłi &
sc̃i martyres. dũ laerimabant᷑ inter flagel¬
ia & cruciatꝰ t̾ribiles. tristes uidebantur
c̾e̾ in uultu. s gaudebant incorde. securi
de spo celestiũ p̃mioꝵ: scientes qr nͣsunt
c̃digne passiones huiꝰ tẽporis. ad futuram
sicia eor. uertenda erat in gaudiũ ęternũ.
cedunt᷑ uirgis. si excoriant᷑ & etiã si occi¬
ralia. ueniet aũ uerũ illor. id÷ gaudiũ e¬
ternũ: ꝙ. uita sine fine mansura. Sicut e¬
iui ille qͥsõpniat. exꝑge factꝰ solet dicere
qͥsi uidebã homines eqͥtare. qͥsi uidebam
ante me multas epulas appositas. atq p to¬
tũ dicit. quasi. qr ñ est ibi ueritass sicut
umbra transiert: ita iomnibꝰ quę sc̃i iii
hoc secło paciunt᷑. quasi. est. ꝙ trainsiqũ
c̃ Uidebant᷑ enĩ inter supplicia mori. iude¬
bant᷑ trinari. scđm fragilitate̾ carnis. s qͣsi

Expanded text:
xisse de Domino. Castigatum, inquiens, illum dimittam . xisse de Domino. Castigatum, inquiens, illum dimittam . Quasi tristes, semper autem gaudentes apostoli et sancti martyres, dum lacrymabantur inter flagella et cruciatus terribiles, tristes videbantur esse in vultu, sed gaudebant in corde, securi de spe coelestium praemiorum, scientes quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram stitia illorum vertenda erat in gaudium aeternum. caeduntur virgis, si excoriantur, et etiam si occiralia. Veniet autem verum illorum, id est gaudium aeternum et vita sine fine mansura. Sicut enim ille qui seminat, expergefactus solet dicere: Quasi videbam homines aequitare, quasi videbam ante me multas epulas appositas, atque totum dicit, quasi, non est ibi veritas, sed sicut umbra transierunt, ita in omnibus quae sancti in hoc saeculo patiuntur, quasi est, quia transitivum est. Videbantur enim inter supplicia mori, videbantur tristari secundum fragilitatem, sed quasi