comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
copie sunt: ⁊ de plenitudine eius
lsta accepimus. Quod si se parit̾
infuderit humilis quedam s pin¬
gus intime asꝑsionis deuotio. ut
amor agnite ueritatis. necessari¬
um quoddam odium uanitatis in
me generet ⁊ contemptum. ne for¬
te aut scientia miflet. aut frequẽ¬
tia iusitationum extollat mer̾tũt
prorsus paterne sentio agi mecũ
⁊ patrem ad ẽẽ non clubito. si aũ
ꝑseuerauero huic dignationi dig¬
nis semꝑ quod inme est affectib ⁊
actib respondere. ⁊ grã dei apudme
uacua non fuerit: etiam mansionẽ
apud me faciet tam pater enutr¬
ens. quam uerbum erudiens. Qnͣ¬
ta putas ex hac mansione intera¬
uimam ⁊ u̾bum familiriaritatis
grã oriatur. qnta defamiliaritate
seqͣtur fiducia: Non est ut opinor
qued iam talis anima dicere uere¬
atur. Dilectus meus michi ⁊ que ex
eo quod se cliligere ⁊ uehementer
diligere sentit etiam diligi nichi¬
lommus uehementer non ambigit
ac se desua singulari intentione

Expanded text:
copiae sunt, et de plenitudine ejus copiae sunt, et de plenitudine ejus ista accipimus. Quod si se pariter infuderit humilis quaedam, sed pinguis intimae aspersionis devotio, ut amor agnitae veritatis necessarium quoddam odium vanitatis in me generet et contemptum, ne forte aut scientia inflet, aut frequentia visitationum extollat me: tunc prorsus paterne sentio agi mecum, et Patrem adesse non dubito. Si autem perseveravero huic dignationi dignis semper, quod in me est, affectibus et actibus respondere, et gratia Dei apud me vacua non fuerit: etiam mansionem apud me faciet tam Pater enutriens, quam Verbum erudiens. 7. Quanta putas ex hac mansione inter animam et Verbum familiaritatis gratia oriatur, quanta de familiaritate sequatur fiducia? Non est, ut opinor, quod jam talis anima dicere vereatur: Dilectus meus mihi; quae ex eo quod se diligere, et vehementer diligere sentit, etiam diligi nihilominus vehementer non ambigit, ac de sua singulari intentione
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiens ad deiciendam humiliẽ¬
damq omnem extollentiam oculoꝵ
⁊ cordis: Et maxime. slam non ex¬
tollitur. non inflatur. si gͦ domitiꝰ
ihc dignetur uenire ad me uel potiꝰ
inme.non inzelo furoris ⁊ne mira
quidem. s incaritate ⁊ sp̃u mansu¬
etudinis emulans me dei emulatõe
quid enim ita dei ut caritas. nempe
⁊ deus est:siinquam inista uenerit.
in hoc cognoscam quod non sit solꝰ.
s uenerit etiam pater suus cum eo.
Nam quid eque paternum ᷑ Propt̾
hoc nempe non pater uerbi tantũ
s ⁊ pater miscd̾iaꝵ est appellatus:
quod innatum habeat misereri sem¬
per ⁊ parcere.Si sensero aperiri mͥ
sensum ut intelligam scripturas.
aut sermonem sapientie quasi e¬
bullire exintimis. aut infuso lumi¬
ne desuꝑ reuelari misteria.aut cer¬
te expandi michi q̃si quoddam
largissimum celi gremium. ⁊ ub̾i¬
ores desuper influere animo medi¬
tationum imbres: non ambigo spõ¬
sum ad ẽẽ. Uerbi Ee si quidem hee

Expanded text:
sufficiens ad dejiciendam, humiliansufficiens ad dejiciendam, humiliandamque omnem extollentiam oculorum et cordis? Et maxime: nam non extollitur, non inflatur. Si ergo Dominus Jesus dignetur venire ad me, vel potius in me, non in zelo furoris, et ne in ira quidem, sed in charitate et spiritu mansuetudinis, aemulans me Dei aemulatione: quid enim ita Dei, ut charitas? Nempe et Deus est: si, inquam, in ista venerit, in hoc cognoscam, quod non sit solus, sed venerit etiam Pater suus cum eo. Nam quid aeque paternum? Propter hoc nempe, non Pater Verbi tantum, sed et Pater misericordiarum est appellatus , quod innatum habeat misereri semper et parcere. Si sensero aperiri mihi sensum, ut intelligam Scripturas, aut sermonem sapientiae quasi ebullire ex intimis, aut infuso lumine desuper revelari mysteria, aut certe expandi mihi quasi quoddam largissimum coeli gremium; et uberiores desursum influere animo meditationum imbres; non ambigo sponsum adesse. Verbi siquidem hae
Abbreviated transcription (Latin):
re: Quia innentra extulit se adu̾sus
scientiam dei. qui nichil horum p̃ter dei
scientiam affectauit: sicut ille qui do¬
lose egit inconspectu eius: ut inueni¬
atur inquitas enis ad odium. Quomͦ
deniq preter scientiam dei. qui se scri¬
bit apostolum ih̃u xp̃i secundum p̃sci¬
entiam dei prĩs: Et hec dicta sint pro
eo quod incidit de zelo dei. quem u¬
tendit inpreuaricantes angelum ho¬
minemq. nam in ambobꝰ reꝑit p᷑ui¬
tatem: qͣliter uidelicet mira ⁊ infu¬
rore suo destruxerit omnem altitudinẽ.
extollentem se aduersum scientiam dei
Nunc iam recurrendum ad zelum mĩe
ximus iudicii est: et satis nos terruit
exmemoratis exemplis tam grauit᷑
punitoꝵ. Propterea ibo mͥ ego ad lo¬
cum refugii afacie furoris domini: ad
illum utiq pietatis ⁊ elur suauiter
ardentem: efficaciter expiãtem. Nlun¬
quid non expiat caritas: Et potenter.
Legi quod operiat multitudinem petcoꝵ
d dico. Nlunquid nõ idonea est seu

Expanded text:
re? Quia in neutra extollit se adversus re? Quia in neutra extollit se adversus scientiam Dei, qui nihil horum praeter Dei scientiam affectavit, sicut ille qui dolose egit in conspectu ejus, ut inveniatur iniquitas ejus ad odium . Quomodo denique praeter scientiam Dei, qui se scribit apostolum Jesu Christi secundum praescientiam Dei Patris? Et haec dicta sint pro eo quod incidit de zelo Dei, quem intendit in praevaricantes angelum hominemque nam in ambobus reperit pravitatem; qualiter videlicet in ira et in furore suo destruxerit omnem altitudinem, extollentem se adversus scientiam Dei. 6. Nunc jam recurrendum ad zelum miserximus, judicii est, et satis nos terruit ex memoratis exemplis tam graviter punitorum. Propterea ibo ego mihi ad locum refugii a facie furoris Domini, ad illum utique pietatis zelum suaviter ardentem, efficaciter expiantem. Nunquid non expiat charitas? Et potenter. Legi quod operiat multitudinem peccatorum . Sed dico: Nunquid non idonea est seu
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣlis: Etiam unum estis: ip̃e ⁊ tu.
sedes illi adextris tuis: non sub pedi¬
b. Cuo pacto audet quis. ꝑuadere
locum unigeniti tuuc precipitetur.
ponit sͥ sedem inexcelso: subu̾tetur
cathedra pestilentie. Item quis docet
hominem scientiame slonne tu ocla¬
uis damd. aꝑiens cui mis. ⁊ cui iuis clau¬
dens: Et quomodo sine claue ad the¬
Pauros sapientie ⁊ scientie introitus.
ummo ircuptio temptabatur: Qui
no untrat ꝑostium: fur eft latro. pere
gͦ intrabit: qui claues accepit. Non tñ
solus: nam et me si uoluerit introdu¬
cet ⁊ aliumq exclucet queni forte uolu¬
⁊ ad mittendos discretio. Et non inserpẽ¬
te thesauri: s inxp̃o. Et ideo non potu¬
it dare scientiam serpens. quam non ha¬
buit: s qui habuit declit. Nam enim
ip̃e potuit habere potentiam quam ñ
accepit: s qui accepit habuit. Declit
xp̃c. accepit petrus: nec inflatus de scien¬
tia nec precipitandus depotentia. Qua¬

Expanded text:
aequalis? Etiam unum estis ipse et tu. aequalis? Etiam unum estis ipse et tu. Sedes illi a dextris tuis, non sub pedibus. Quo pacto audet quis pervadere locum Unigeniti tui? praecipitetur. Ponit sibi sedem in excelso; subvertatur cathedra pestilentiae. Item quis docet hominem scientiam? Nonne tu, o clavis David, aperiens cui vis, et cui vis claudens? Et quomodo sine clave ad thesauros sapientiae et scientiae introitus, imo irruptio tentabatur? Qui non intergo intrabit, qui claves accepit. Non tamen solus: nam et me, si voluerit, introducet, aliumque excludet quem forte volut admittendos discretio. Et non in serpente thesauri, sed in Christo. Et ideo non potuit dare scientiam serpens, quam non habuit; sed qui habuit, dedit. Nec enim ipse potuit habere 1509 potestatem, quam non accepit; sed qui accepit, habuit. Dedit Christus , accepit Petrus, nec inflatus de scientia, nec praecipitandus de potentia. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
aut accumulata ⁊ quiꝰ nͥ furor: pecca¬
uerunt peccatum diaboli: et diaboli
sententia ꝑcelluntur. Ue etiam quam¬
uis mitins. quibdam filus ire. qui
nati mira non expectauerunt renas¬
to ingr̃a: nempe mortui inquo ⁊ na¬
ti. ire filii ꝑmanebunt. Ire dixerun
non fioris⁊ quia ut pussime credit᷑
et humanissime gemitur: mitissime
sunt pene totum quo addicti sunt
aluide trahentium. Ergo infurore
diabolus iidicatus est. quia inuenta
est miquitas etus ad odium: hominis
autẽ ad irãm: ⁊ ĩ deo mira corripitur
Ideo omnis altitudo contrita est. et
que infiat et que precipitat: patre
nimirum zelante profilio. Utrobies
siquidem iniuria filu est. ⁊ de usur¬
pata potentia aduersus uirtuter
Dei que ipse est: ⁊ depresumpta sei¬
entia aluunde quam a sapientia dei
qiue nichilominus ⁊ p̃e est. Domine cͥs
lus informa tua. solus ñ rapinam ar¬
bitratus est ẽẽ se equalem tͥ: altissi¬
mis altissimi filius. Quomodo non

Expanded text:
autem accumulata quid nisi furor? Peccaautem accumulata quid nisi furor? Peccaverunt peccatum diaboli, et diaboli sententia percelluntur. Vae etiam, quamvis mitius, quibusdam filiis irae, qui nati in ira, non exspectaverunt renasci in gratia! Nempe mortui in quo et nati, irae filii permanebunt. Irae dixerim, non furoris; quia ut piissime creditur, et humanissime gemitur, mitissimae sunt poenae totum quo addicti sunt aliunde trabentium. 4. Ergo in furore diabolus judicatus est, quia inventa est iniquitas ejus ad odium; hominis autem ad iram, et ideo in ira corripitur. Ita omnis altitudo contrita est, et quae inflat, et quae praecipitat, Patre nimirum zelante pro Filio. Utrobique siquidem injuria Filii est, et de usurpata potentia adversus virtutem Dei, quae ipse est; et de praesumpta scientia aliunde quam a sapientia Dei, quae nihilominus ipse est. Domine, quilus in forma tua, solus non rapinam arbitratus est esse se aequalem tibi altissimus Altissimi Filius . Quomodo non
Abbreviated transcription (Latin):
nichil sit: ipẽ se seclucit. Uerum u¬
trac altitudo deiecta est: s inho¬
mine initius indicante ita illo. qͥ
omnia facit impond̾e et mensura
slam angelo infurore punito. um¬
mo punito. dampnato: homo irã
tantum sensit et non furorem. slẽ¬
pe cum iratus fuent: misd̾ie recor¬
datus est. Propter hoc semen euis
flii ire et non furoris: uscꝵ in hodi¬
ernum diem. si non nasceret ire filiꝰ
cerer: aut non contigisset. aut non
profuisset renasci. Uis uidere furoris
filium: si iudisti sathanam tanqͣm
sulgur cadentem de celo. quod est
mimpetu furoris precipitatum: et
cognonisti defurore dei. Denic non
est recordatus miscd̾ie sue. quia cũ
iratus fuerit miscd̾ie recordabitur:
non cum iam usꝙ ad furorem exar¬
serit. ue filus diffidentie his quoq
qui exadam sunt: qui nati ire filu
ip̃i sibi itam infurorem: uirgam in
bacubum : inimo inmalleum cliabo¬
liea obstinatione com̾itunt. Denicy
thesaurizant s̃ iram indie rre. Ira

Expanded text:
nihil sit, ipse se seducit . 3. Verum unihil sit, ipse se seducit . 3. Verum utraque altitudo dejecta est, sed in homine mitius, judicante ita illo qui omnia facit in pondere et mensura. Nam angelo in furore punito, imo damnato, homo iram tantum sensit, et non furorem. Nempe cum iratus fuit, misericordiae recordatus est. Propter hoc semen ejus filii irae, et non furoris, usque in hodiernum diem. Si non nascerer filius iranascerer, aut non contigisset, aut non profuisset renasci. Vis videre furoris filium? Si vidisti Satanam tanquam fulgur cadentem de coelo, quod est in impetu furoris praecipitatum; et cognovisti de furore Dei, Denique non est recordatus misericordiae suae; quia cum iratus fuerit, misericordiae recordabitur, non cum jam usque ad furorem exarserit. Vae filiis diffidentiae! his quoque qui ex Adam sunt, qui nati irae filii, ipsi sibi iram in furorem, virgam in baculum, imo in malleum diabolica obstinatione convertunt. Denique thesaurizant sibi iram in die irae . Ira
Abbreviated transcription (Latin):
cet sponsam u̾bi. ẽẽ stultam. por¬
ro elatam. pater non sustinet. Da¬
ter enim diligit filium: et omnẽ
altitudinem extollentem se adu̾¬
sus scientiam u̾bi. semꝑ in promp¬
tu habet deicere atq destruere.
sine ĩmittendo. zelum. siue inten¬
dendo: quorum alterum mised̾ie
alterum uidicii est. Utinam omnẽ
in me extollentiam comprunat. in¬
mo deiciat et ad nichilum redigat
non accensus furor. s infusus a¬
mor. Utinam discam non supbire:
s unctione potius quam ultione
magistra. Domine ne infurore tuo
arguas me. sicut angelum extollẽ¬
tem se incelo: neq in rra tua corripi¬
as me. sicut hominem inparadiso.
Ambo inquitatẽ melitati sunt: al¬
titudinem affectantes: ille potentie
iste scientie. Deniq credidit insipiẽs
mulier pollicenti s seducenti: eritis
sient cłii. scientes bonum ⁊ malum.
Iam sese ille ante seduxerat: cui ꝑ¬
suaserat sumilem fore altissimo.
Tam qui se putat aliquid ẽẽ cum

Expanded text:
cet sponsam Verbi esse stultam: porcet sponsam Verbi esse stultam: porro elatam Pater non sustinet. Pater enim 1508 diligit Filium, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Verbi, semper in promptu habet dejicere atque destruere, sive immittendo zelum, sive intendendo: quorum alterum misericordiae, alterum judicii est. Utinam in me omnem extollentiam comprimat, imo dejiciat, et ad nihilum redigat, non accensus furor, sed infusus amor! Utinam discam non superbire, sed unctione potius, quam ultione magistra! Domine, ne in furore tuo arguas me, sicut angelum extollentem se in coelo: neque in ira tua corripias me, sicut hominem in paradiso. Ambo iniquitatem meditati sunt, altitudinem affectantes; ille, potentiae; iste, scientiae. Denique credidit insipiens mulier pollicenti, sed seducenti: Eritis sicut dii, scientes bonum et malum . Jam sese ante seduxerat, cui persuaserat similem fore Altissimo? Nam qui se putat aliquid esse, cum
Abbreviated transcription (Latin):
bulantꝰ ad sollicitudines. Sic saneum
intentus ut non detentus ⁊ sic plurib
ut non distentus. Deinde quod ut pro
basse est. tanta est dignatio u̾bi.
tanta beniuolentia prĩs uerbi. erga
bene affectam bene ⁊ compositam a¬
nimam. quod quidem ipsum patcis
munus et u̾bi opus est: ut quam
sua tali benedictione preuenerint
et preparauint sͥ. sua quoq dig¬
nentur presentia ⁊ et ita ut non
modo ad eam ueniant: s etiam mã¬
sionem apud eam fatiant. Non e¬
ium sufficit sese exhibere: nͥ et co¬
piam sui prebeant. Quid est ue¬
nire ad animam u̾bum: Erudire
insapientia. Quid est patrer ueni¬
re : Afficere ad amorem sapientie.
ut dicere possit quia amatrix fac̃ta
sum forme illius. Patris diligere
est: et ideo patris aduentus exin¬
fusa dilectione probatur. Quid fa
flaret. Quid absq eruclitione dilec¬
tio: Erraret. Deniq errabant. deq̾¬
b dicebatur. T estimonium illis ꝑ¬
hibeo quod zelum dei habent: s

Expanded text:
rbulentus ad sollicitudines. Sic sane uni rbulentus ad sollicitudines. Sic sane uni intentus, ut non detentus; sic pluribus, ut non distentus. Deinde, quod ut probbasse est; tanta est dignatio Verbi, tanta benevolentia Patris Verbi erga bene affectam et bene compositam animam quod quidem ipsum Patris munus, et Verbi opus est, ut quam sua tali benedictione praevenerint et praeparaverint sibi, sua quoque dignentur praesentia, et ita, ut non modo ad eam veniant, sed etiam mansionem apud eam faciant . Non enim sufficit exhiberi, nisi et copiam sui praebeant. Quid est venire ad animam Verbum? Erudire in sapientia. Quid est Patrem venire? Afficere ad amorem sapientiae, ut dicere possit, quia amatrix facta sum formae illius . Patris diligere est: et ideo Patris adventus ex infusa dilectione probatur. Quid facflaret. Quid, absque eruditione dilectio? Erraret. Denique errabant, de quibus dicebatur: Testimonium illis perhibeo quod zelum Dei habent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
amandum est: eui uiuere xp̃c nono
tautum s it. s ⁊ cui iam fuerit ⁊ eui
studii et ocii sit. prouidere dominũ in
conspectu suo semper. cui sollicite am¬
bulare cum domino deo suo. non dico
magna s una uoluntas sit. et facul¬
tas non desit.da inquam talem aliꝙͣ¬
animam: et ego non nego clignam
sponsi cura ⁊ maiestatis respectu : do¬
minantis fauore: sollicitudine gub̃¬
nantis. Et sr uoluerit gloriari: non
erit insipiens: tantum ut qui głiat᷑
indomino glorietur. Ita inquo multi
audent. audet ⁊ unus : s alia ratione.
slempe scãm multitudinem cause supͣ¬
dicte fidentem faciunt: seãm animã
duplex quedam ratio. Primo quidẽ
quod habeat innatura simplicissima
sponsi diuinitas quasi unum respice̾
multos: et qͣi multos unum. Nec ad
multitudinem multus erit. nec ad
paucitatem rarus ⁊ nec ad diu̾sitatẽ
diuisus. nec restrctus ad unum: nec
auxius ad curas. nec ꝑturbatus seu t̃¬

Expanded text:
amandum est; cui vivere Christus non amandum est; cui vivere Christus non tantum sit, sed et diu jam fuerit; cui studii et otii sit providere Dominum in conspectu suo semper; cui sollicite ambulare cum Domino Deo suo, non dico magna, sed una voluntas sit et facultas non desit: da, inquam, talem animam, et ego non nego dignam sponsi cura, majestatis respectu, dominantis favore, sollicitudine gubernantis: et si voluerit gloriari, non erit insipiens; tantum ut qui gloriatur, in Domino glorietur. Ita in quo multi audent, audet et unus, sed alia ratione. 2. Nempe sanctam multitudinem causae supradictae fidentem faciunt, sanctam animam duplex quaedam ratio. Primo quidem quod habeat in natura simplicissima sponsi divinitas quasi unum respicere multos, et quasi multos unum. Nec ad multitudinem multus erit, nec ad paucitatem rarus; nec ad diversitatem divisus, nec restrictus ad unum; nec anxius ad curas, nec perturbatus seu tu
Abbreviated transcription (Latin):
ilectus meus michi: et ego illi.
hanc uocem uniu̾sali eccłie ser¬
mo superior assignauit: ꝓpter factas
sͥ adeo promissiones uite eius que nc
est pariter et future. De anima ꝓposi¬
ta questio est: quia non potest Sar¬
rogare una quod imiu̾sitas audeat
nec aliquo modo ad se trahere illã.
si non licet: referamus oportet
ta ad eccłiam: ut nullatenus ad ꝑ¬
sonam. Nec modo hanc: s et reliqͣs
uoces similes huic. loquentes gͣndia:
or ꝑstruxit. Quod si quis alicui lice¬
re putat. ego non abrino s inter est
cui. Non enim cuicumꝙ. Prorsus
habet ecclia dei spãles suos qui non
modo fideliter s et fidncialiter agant
ineo: cum deo qͣsi cum amico loquente ᷤ:
testimonium illis ꝑbibente conscienti¬
a głie huius. Quinam illi sint. id qͣdẽ
penes dm̃: tu uero audi qualem te eẽ
oporteat: si talis uis ẽẽ. Quod tamẽ
dixerim. non qͣsi exꝑtus: s qͣsi exꝑiri
cupiens. Da michi ammam nichil amã¬
tem p̾ter denm. et quod ꝓpter deum

Expanded text:
ilectus meus mihi, et ego illi . Hanc vocem universali Ecclesiae sermo superior assignavit, propter factas sibi a Deo promissiones vitae ejus, quae nunc est, pariter et futurae, de anima proposita quaestio est; quia non potest sibi arrogare una, quod universitas audeat, nec aliquo modo ad se trahere illam. Si non licet, referamus proinde oportet ita ad Ecclesiam, ut nullatenus ad personam; nec modo hanc, sed et reliquas voces similes huic, loquentes grandia,or perstrinxit. Quod si quis licere putat, ego non abnuo; sed interest, cui: non enim cuicunque. Prorsus habet Ecclesia Dei spirituales suos, qui non modo fideliter, sed et fiducialiter agant in eo, cum Deo quasi cum amico loquentes, testimonium illis perhibente conscientia gloriae ejus. Quinam illi sint, id quidem penes Deum; tu vero audi, qualem te esse oporteat, si talis vis esse. Quod tamen dixerim, non quasi expertus, sed quasi experiri cupiens. Da mihi animam nihil amantem praeter Deum, et quod propter Deum
Abbreviated transcription (Latin):
reri est: Ergo eo p̾simit securius.
quo non p̾sumit. ⁊ non est quod cõ¬
fundatire inũbo glorie. cu multa
materies głandi miscd̃ie domini ml¬
te: et u̾itas eius manens inet̾num.
Quid ⁊ nigłietur secura. in cuius

Expanded text:
reri est? Ergo eo praesumit securius, reri est? Ergo eo praesumit securius, quo non praesumit: et non est quod confundatur in verbo gloriae, cui multa materies gloriandi. Misericordiae Domini multae, et veritas ejus manens in aeternum. 7. Quidni glorietur secura, in cujus
Abbreviated transcription (Latin):
am dicit dominus. Sufficit ãd m̾itũ:
scire quod non sufficiant merita. S
ut ad meritum satis est de m̾itis nõ
presumere: sic carere m̾itis satis ad
iudicium est. Porro infantium rena¬
torum neminem car̾e meritis: s xp̃i
habere merita. Quib se tamen indig¬
nos recllunt. si sua iungere non ne¬
quiu̾int s neglexerint: quod quidẽ
ꝑiculum iam adulte etatis est. Me¬
tita proinde habere cures÷ habita
data nou̾is ⁊ fructum sperauis domini
miscd̾iam ⁊ et omne ꝑiculum eua¬
sisti: pauꝑtatis. ingratitudinis. pre¬
sumptionis. ꝑniciosa ꝑauꝑtas pe¬
miria m̾itorum: p̾sumptio aut sp̃s
fallaces diuitie. Et ideo diuitias ⁊
pauꝑtates ne decłis michi domine:
Ait sapses. felix eccłia. cui nec m̾ita
sine p̃sumptione: nec p̾sumptio ab¬
s̃ꝙ m̾itis de est. Habet unde presumat.
s non m̾ita. habet merita: s ad pro¬
merendum. non ad p̾sumendum.
Ipsum non p̾sumere. nonne prome¬

Expanded text:
am, dicit Dominus . Sufficit ad meritum am, dicit Dominus . Sufficit ad meritum scire, quod non sufficiant merita. Sed, ut ad meritum satis est de meritis non praesumere, sic carere meritis satis ad judicium est. Porro infantium renatorum neminem carere meritis, sed Christi habere merita. Quibus se tamen indignos reddunt, si sua jungere non nequiverint, sed neglexerint. Quod quidem periculum jam adultae aetatis est. Merita proinde habere cures; habita, data noveris; fructum speraveris, Dei misericordiam: et omne periculum evasisti paupertatis, ingratitudinis, praesumptionis. Perniciosa paupertas, penuria meritorum; praesumptio autem spiritus, fallaces divitiae. Et ideo divitias et paupertas ne dederis mihi, Domine, ait Sapiens . Felix Ecclesia, cui nec merita sine praesumptione, nec praesumptio absque meritis deest. Habet unde praesumat, sed non merita: habet merita, sed ad promerendum, non ad praesumendum. Ipsum non praesumere, nonne prome
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑme. Aliquid sane iudetur etiã
ꝑfectioni illi accessisse ex me: neꝙ
hoc parum. Deniq gaudent ange
ad penitentiam pecc̃oris. Q uod si
delitie anglorum lacrime mee: qͥd
delicie: Omne opus ip̃orum lauda¬
re deum: s de est laudi: si desunt
qui dicant. Transiuimus ꝑ ignẽ
et aquam: et eduxisti nos inre¬
frigerium. felix proinde insua u¬
niu̾sitate eccłia. cuius omniᷤ głia¬
tio impar est cause: non pro his
tm̃ que illi iam fcã sunt: s pro
his quoq que deilla ad huc opor¬
tet fieri. Nam de m̾itis. quid solli¬
cita sit eui de proposito dei furmior
suppetit securiorꝙ gloriandi ratio:
sion potest se ipsum negare deus:
nec non facere que iam fecit: ut
scriptum est. Qui fecit que futura
sunt. Faciet faciet: nec de erit. suo
ꝓposito deus. Sic non est quod iam
queras. quib m̾itis sꝑemus bona:
p̃sertun cum audias apud propħa.
sion ꝓpter uos. s ꝓpt̾ me ego fati¬

Expanded text:
et per me. Aliquid sane videtur etiam et per me. Aliquid sane videtur etiam perfectioni illi accessisse ex me, neque hoc parum. Denique gaudent angeli ad poenitentiam peccatoris. Quod si deliciae angelorum lacrymae meae, quid deliciae? Omne opus ipsorum laudare Deum: sed deest laudi, si desint qui dicant: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium . 6. Felix proinde in sua universitate Ecclesia, cujus omnis gloriatio impar est causae, non pro his tantum quae illi jam facta sunt, sed pro his quoque quae de illa adhuc oportet fieri. Nam et de meritis quid sollicita sit, cui de proposito Dei firmior suppetit securiorque gloriandi ratio? Non potest se ipsum negare Deus, neque non facere quae jam fecit, ut scriptum est, qui fecit quae futura sunt . Faciet, faciet, nec deerit suo proposito Deus. Sic non est quod jam quaeras, quibus meritis speremus bona, praesertim cum audias apud prophetam: Non propter vos, sed propter me ego faci
Abbreviated transcription (Latin):
bet infantes. habet ecclia: quib et
dicit lac uobis potum dedi non escã
Et hu ad laudem qͣsi complendam: a
ꝓph̾a inuitantur dicente: laudate
pueri dominum. T̃u pritas dm̃ ufm
tot am habiturum sue głie laudem.
donec ueniant qui inconspectu ange¬
lorum psallant sͥ. letati sumus pro
dieb quib nos humiliasti. annis qͥ¬
b uidimus mala: hoc genus leticie
celi nescierunt. nͥ ꝑ eccłie filios. hoc ne¬
mo unqm̃ letatur: qui numqm̃ noro
letat᷑ oportune post tristiciam gau¬
clium subit. post laborem quies:
post naufagium portus. Placet cũc¬
tis securitas: s ei magis qui timu¬
it. Iocunda omnib lux: s euaden¬
ti depotestate tenebrarum iocuncdi¬
or Transisse de morte aduitam: ui¬
te grãm cluplicat. Pͥars mea hec
in celesti comuiuio: et seorsum ab
ip̃is beatis sp̃itib. Audeo dicere ex¬
ꝑtem mee beatitudinis ipsam beatã¬
angelicam uitam: nͥ si dignet᷑ fate¬
ri quod ꝑcaritatem ea inme fruit᷑.

Expanded text:
bet infantes, habet Ecclesia, quibus et bet infantes, habet Ecclesia, quibus et 1506 dicit: Lac vobis potum dedi, non escam . Et hi ad laudem quasi complendam a Propheta invitantur, dicente: Laudate, pueri, Dominum . Tu putas Deum nostrum totam habiturum suae gloriae laudem, donec veniant qui in conspectu angelorum psallant sibi: Laetati sumus pro diebus quibus nos humiliasti, annis quibus vidimus mala? Hoc genus laetitiae coeli nescierunt, nisi per Ecclesiae filios; hoc nemo unquam laetatur, qui nunquam non laetatur. Opportune post tristitiam gaudium subit, post laborem quies, post naufragium portus. Placet cunctis securitas, sed ei magis qui timuit. Jucunda omnibus, lux, sed evadenti de potestate tenebrarum jucundior. Transisse de morte ad vitam, vitae gratiam duplicat. Pars mea haec in coelesti convivio, et seorsum ab ipsis spiritibus beatis. Audeo dicere expertem meae beatitudinis ipsam beatam vitam, nisi si dignetur fateri, quod per charitatem ea in me fruitur,
Abbreviated transcription (Latin):
spiciens infuturum. non ignorat qͥa
dominus se opꝰ habet. Queris ad quid:
Aduidendum in bonitate electorum su¬
orum. ad letandum in leticia gentis
sue: ut laudetur cum hereditate sua.
Nec patum hoc opus existimet. nullũ dico
t remanebit opus ꝑfectum: si hoc mi¬
tarit. Nonne de statu et consummatõ¬
ne ecclie. finis omnium pendet: Tolle
hanc: et frustra inferior ista creatura
reuelationem filiorum dei expectat.
Tolle hanc: et neq pr̃ĩarche nec pro¬
ph̃e aliqui consummabuntur. cum pau¬
lus asserat cdm tta prouidisse pro nob̾:
ne sine nob̾ consummarentur. Tolle hãc:
et ipsa sc̃orum angelorum ꝓmꝑfecti¬
one sui numeri gloria claudicabit
nec dei ciuitas de sui integritate gau¬
debit. Unde gͦ implebitur ꝓpositum
der. et misterium uoluntat᷑is eius:
magnumq illud pietatis sacramẽ¬
tum: Unde postremo dabit nuchi in¬
fantes et lactentes quorum ex ore lau¬
dem suam ꝑficiat deus: Celum non ha¬

Expanded text:
niam prospiciens in futurum non ignorat quod niam prospiciens in futurum non ignorat quod Dominus se opus habet. Quaeris ad quid? Ad videndum in bonitate electorum suorum, ad laetandum in laetitia gentis suae, ut laudetur cum haereditate sua . Nec parum hoc opus existimes: nullum, dico tibi, remanebit opus perfectum, si hoc nutarit. Nonne de statu et consummatione Ecclesiae finis omnium pendet? Tolle hanc, et frustra inferior ista creatura revelationem filiorum Dei exspectat. Tolle hanc, et neque patriarchae, neque prophetae aliqui consummabuntur, cum Paulus asserat, Deum ita providisse pro nobis, ne sine nobis consummarentur . Tolle hanc et ipsa sanctorum angelorum pro imperfectione sui numeri gloria claudicabit, nec Dei civitas de sui integritate gaudebit. 5. Unde ergo implebitur propositum Dei, et mysterium voluntatis ejus, magnumque illud pietatis sacramentum? Unde postremo dabis mihi infantes et lactentes, quorum, ex ore laudem suam perficiat Deus? Coelum non ha
Abbreviated transcription (Latin):
nis: ego illiuis honori. Ille saluti mee:
ego illius uoluntati. Ille michi et ñ
alteri. qͣm una sum columba eius: ego
illi et non alteri: nec enim audio uo¬
oem alienorum. Nec enim acquisco
cdicentib michi: ecce hic est xp̃c. aut
piam ẽe. cui aptari queat quod di¬
citur: Quid dixi innob̾: Ego autẽ
⁊ de quo uis iitra eccłiam constitu¬
to siquis hoc querat: non omnino
reprehendendum sensuerim. Nec
enim una unius ratio est: atq mul¬
torum. Deniq non ꝓpter animam u¬
nam. s ꝓpter multas in unam eccł̃i¬
am colligendas. iminicam astringẽ¬
das sponsam. deus tam multa et
fecit et ꝑtulit: cum oꝑatus est sa¬
littem in medio terre. Carissima illa
est una uni. non ad herens altiri spõ¬
so: nec cedens alteri sponse. Quid ista
non audeat apud tam ambitiosum
amatorem: Quid non ab illo sꝑet
qui se quesiuit e celo uocanit a finib
terre: Nec modo q̃suiit: s acquisiuit.
Adde et de modo acquisitionis: insan

Expanded text:
ni, ego illius honori; ille saluti meae, ni, ego illius honori; ille saluti meae, ego illius voluntati; ille mihi, et non alteri, quoniam una sum columba ejus; ego illi, et non alteri: nec enim audio vocem alienorum; nec enim acquiesco dicentibus mihi: Ecce hic est Christus; piam esse, cui aptari queat quod dicitur? Quid dixi, in nobis? Ego autem et de quovis intra Ecclesiam constituto si quis hoc quaerat, non omnino reprehendendum censuerim. Nec enim una unius ratio est, atque multorum. Denique non propter animam unam, sed propter multas in unam Ecclesiam colligendas, in unicam astringendas sponsam, Deus tam multa et fecit et pertulit, cum operatus est salutem in medio terrae. Charissima illa est una uni, non adhaerens alteri sponso, non cedens alteri sponsae. Quid ista non audeat apud tam ambitiosum amatorem? Quid non ab illo speret, qui se quaesivit e coelo, vocavit a finibus terrae? Nec modo quaesivit, sed acquisivit. Adde et de modo acquisitionis in sang
Abbreviated transcription (Latin):
illius non habebit: Ideo non con¬
funditur dicere. dominus sollici¬
tus est mei ⁊ nec se existimat erra¬
re cum ttem dicit. dominus retri¬
buet prome: ⁊ si quid est aliud
quod curam dei cirra ipãm signi¬
ficare uideatur. Inde est quod do¬
minũ sabaoth dilectum suum dicit:
et eum qui cum tranquillitate iu¬
clicat omnia. sibi intend̾e głiat᷑.
Quid inglorietur: Audunt illsi
licentem s̃. Numquid mater po¬
test oblunsci: ut non misereatur fili¬
o uteri sui: Et si illa oblita fuerit: ego
tamen non obliuiscar tui. Deniq ocu¬
li domini suꝑ iustos. Et quid sponsa
nͥ cong̾gatio iustorum: Qui ipsa. nͥ
generatio querentium dominũ. q̃ ren¬
tium faciem sponsi: Non enim ille in¬
tendit huic: et non ista illi. Propt̾ea
utrumq ponit dicens: ille michi. et
ego illi. Ille michi quia benignus ⁊
misericors est: ego illi quia non sum
ingrata. Ille michi gram ex gr̃a: ego
illi grãm pro gr̃a. Ille mee liberatio¬

Expanded text:
illius non habebit? Ideo non conillius non habebit? Ideo non confunditur dicere: Dominus sollicitus est mei . Nec se existimat errare, cum item dicit: Dominus retribuet pro me ; et si quid est aliud, quod curam Dei circa ipsam significare videatur. Inde est quod Dominum sabaoth dilectum suum dicit, et eum qui cum tranquillitate judicat omnia , sibi intendere gloriatur. Quidni glorietur? Audivit illum dicentem sibi: Nunquid mater potest oblivisci, ut non misereatur filio uteri sui? Et si illa oblita fuerit, ego tamen non obliviscar tui . Denique oculi Domini super justos . Et quid sponsa, nisi congregatio justorum? Quid ipsa, nisi generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem sponsi? Non enim ille intendit huic, et non ista illi. Propterea utrumque ponit, dicens: Ille mihi, et ego illi. Ille mihi, quia benignus et misericors est; ego illi, quia non sum ingrata. Ille mihi gratiam ex gratia, ego illi gratiam pro gratia; ille meae liberatio
Abbreviated transcription (Latin):
b dicitur. Omnem sollicitudinẽ
quia ip̃e intendit uob̾: Et obserua
apłm petrum eius enim u̾ba sunt:
si non ⁊ ip̃e u̾borum sponse obserua¬
uenit ordinem. Nempe non ait. om¬
nem sollicitudinem urãm proicien¬
tes in eum. ut sit ip̃i cura deuob̾:
s quia ip̃i cura est de uob̾: aꝑte ꝑ¬
inde monstrans eccłia sc̃orum non
modo quam cdilecta. s ⁊ quod pͥ¬
us dilecta fuerit. Constat ad eam
non ꝑtinere de u̾bo quod de bob di¬
xit apostolus : nam curam illius
habet qui dilexit illam: ⁊ semet¬
ipsum declit pro illa. Nonne hec ẽ
onis errans: cuiis cura etiam su¬
ꝑnorum cure gregũ p̾ ꝓlata est:
Demq illis expositis pastor descẽ¬
dit ad istam: quesiui diligenter. in¬
uentam non reduxit. s reportauit:
noua cum illa ⁊ de illa. intulir ce¬
lis festa gaudiorum populis an¬
gelorum inuitatis ad sollempnita¬
tem. Quid ergo : ꝓpriis humeris dig¬
natus est eam reportare ⁊ curam

Expanded text:
bus dicitur: Omnem sollicitudinem bus dicitur: Omnem sollicitudinem quia ipse intendit vobis? Et observa apostolum Petrum ejus enim verba sunt si non et ipse verborum sponsae observaverit ordinem. Nempe non ait: Omnem sollicitudinem vestram projicientes in eum, ut sit ipsi cura de vobis; sed, quia ipsi cura est de vobis: aperte proinde monstrans, Ecclesia sanctorum non modo quam dilecta, sed et quod prius dilecta fuerit. 3. Constat ad eam non pertinere de verbo, quod de bobus dixit Apostolus: nam curam illius habet qui dilexit illam, et semetipsum dedit pro illa. Nonne haec est ovis illa errans, cujus cura etiam supernorum curae gregum praelata est? Denique illis expositis, pastor descendit ad istam, quaesivit diligenter, inventam non reduxit, sed revexit: nova cum illa et de illa intulit coelis festa gaudiorum, populis angelorum invitatis ad solemnitatem . Quid ergo? propriis humeris dignatus est eam reportare; et curam
Abbreviated transcription (Latin):
rem gerere ⁊ rependere uicem.Se¬
quitur enim: et ego illi. Insolens
u̾bum: et ego illi. Nec minus inso¬
lens. dilectus meus michi: nͥ quod
utroq insolentius utrumq simul.
O quid audet cor purum. et cons¬
cientia bona: et fides non ficta. qͥ
iquit intendit. Ita ne huic inten¬
ta est illa maiestas. cui gub̾na¬
tio pariter et ad ministratio uni¬
u̾sitatis in cumbit. et tura scłoꝵ
ad sola tranffertur negotia mi¬
mo ocia amoris et desideru huius:
Ita plane. Ipsa est enu eccłia e¬
lectorum dequib apostolus. om¬
nia inquit ꝓpter electos. Et cui
clubium. quod grã et miscd̃ia dei
sit inscõs eius. et respectus in elec¬
tos illius: Ergo ꝓuidentiam cete¬
ris creaturis non negamus: curã
idem possimus clicere. de equis. de
camelis. de elephantis: et de cune¬
tis bestus terre. Similiter et de
piscib maris. et uolatilib celi po¬
stremo de omni re que est super
terram: solis sane exceptis qui¬

Expanded text:
rem gerere, rependere vicem. Serem gerere, rependere vicem. Sequitur enim: Et ego illi . Insolens verbum, et ego illi. Nec minus insolens, dilectus meus mihi: nisi quod utroque insolentius utrumque simul. 2. O quid audet cor purum, et conscientia bona, et fides non ficta! Mihi, inquit, intendit. Itane huic intenta est illa majestas, cui gubernatio pariter et administratio universitatis incumbit; et cura saeculorum ad sola transfertur negotia, imo otia amoris et desiderii hujus? Ita plane. Ipsa est enim Ecclesia electorum, de quibus Apostolus: Omnia, inquit, propter electos . Et cui dubium, quod gratia et misericordia Dei sit in sanctos ejus, et respectus in electos illius? Ergo providentiam caeteris creaturis non negamus: curam idem possimus dicere de equis, de camelis, de elephantis, et de cunctis bestiis terrae: similiter et de piscibus maris, et volatilibus coeli; postremo de omni re quae est super terram, solis sane exceptis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
udite iam quod heri clistulimus.
Audite gaudium meum quod sẽ¬
si et irr̃m est: auclite gaudentes. Inu¬
no u̾bo sponse sensi hoc ⁊ qͣsi odoratꝰ
abscondi. eo uobis hodie festiuius ex¬
hibendum: quo tempestinus. s pon¬
sa loquuta est: ⁊ clixit sponsum intẽ¬
dere sͥ. Que est sponsa. et quis est spõ¬
sus:hit deus nr̃ est: illa si audeo dicẽ
nos sumus. cum reliqua quidem mul¬
titudine captinorum. quos ip̃e nouit.
Gaudeamus. Gloria nr̃a hec est: nos
sumus inquos intendit deus. Quan¬
ta tamen disparitas. Quid terrigene
et filii hominum coram illo: scd̾m ꝓ¬
pham. sic sunt quasi non sint: et qͣi
nichilum et mane reputati sunt
ei. Quid s̾ gͦ uult ista inter tam
clispares comꝑatio: Aut illa min
mensum głiatur: aut is minmẽ¬
sum amat. Quam ad mirabile ẽ
quod illius intentionem ista sibi
qͣsi propriam uendicat: cliceus
dilectus meus michi. Nec eo contẽ¬
ta tamen. pergit amplius głiari.
respond̾e se illi. quasi exequo: mo¬

Expanded text:
udite jam quod heri distulimus, audite gaudium meum quod sensi. Et vestrum est: audite gaudentes. In uno verbo sponsae sensi hoc, et quasi odoratus abscondi, eo vobis hodie festivius exhibendum, quo tempestivius. Sponsa locuta est, et dixit sponsum intendere sibi. Quae est sponsa, et quis est sponsus? Hic Deus noster est: et illa, si audeo dicere, nos sumus, cum reliqua quidem multitudine captivorum, quos ipse novit. Gaudeamus: gloria nostra haec est; nos sumus in quos intendit Deus. Quanta tamen disparitas. Quid terrigenae et filii hominum coram illo? Secundum prophetam, sic sunt, quasi non sint, et quasi nihilum et inane reputati sunt ei . Quid sibi ergo vult ista inter tam dispares comparatio? Aut illa in immensum gloriatur, aut is in immensum amat. Quam admirabile est, quod illius intentionem ista sibi quasi propriam vindicat, dicens: Dilectus meus mihi? Nec eo contenta tamen, pergit amplius gloriari, respondere se illi quasi ex aequo, mo
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dominus sollicitus est mer.
nel si que sunt einsmodi uoces alie
ate alie. que diuinum quendam af¬
fectum ac singularem fauorem. er¬
ga aliquid similiter expͥmere uide¬
antur: nichil horuin a se alienum
putabit. cui ratio p̾sumendi domini cõ¬
stitutio est: p̾sertim cum non att̃am ui¬
deat sponsam. alt̾am ue eccłiam. cupos¬
sint fieri. que non possunt non fieri.
Ergo de eccłia patet: quod innullo illa
omnia sibi aptare uerebitur. De una
anima queritur: etiam sisit sp̃alis et
scã: liceat ne illi ullo modo aude inta¬
lib. Necq enim p̾rogatinas omnes uniꝰ
illius catholice multitudinis ob qm
omnia fiunt. una demultitudine arro¬
gabit sͥ: qͣntalibet emineat sc̃itate.
Et ideo difficilius ut sentio ego inue¬
metur si tamen inueniatur: quomo¬
do possit licere. Unde necessarium reor
alio istud sermone temptari : nec mͦ
ingredi mas serupulose clisputationis.
quarum ad huc exitum ignoramus:
nͥ prius suꝑ u̾bo abscondito. oratum

Expanded text:
iam: Dominus sollicitus est mei ; vel si quae sunt ejusmodi voces aliae atque aliae, quae divinum quemdam affectum ac singularem favorem erga aliquid similiter exprimere videantur: nihil horum a se alienum putabit, cui ratio praesumendi Domini constitutio est, praesertim cum non alteram videat sponsam, alteramve Ecclesiam, cui possint fieri quae non possunt non fieri. Ergo de Ecclesia patet, quod in nullo illa omnia sibi aptare verebitur. De una anima quaeritur etiam, si sit spiritualis et sancta, liceatne illi ullo modo audere in talibus. Neque enim praerogativas omnes unius illius catholicae multitudinis, ob quam omnia fiunt, una de multitudine arrogabit sibi, quantalibet emineat sanctitate. Et ideo difficilius, ut sentio ego, invenietur 1507, si tamen invenietur, quomodo possit licere. Unde necessarium reor, alio istud sermone tentari, nec modo ingredi vias scrupulosae disputationis, quarum adhuc exitum ignoramus, nisi prius super verbo abscondito oratum
Abbreviated transcription (Latin):
nam ÷ ⁊ bonitate fateor bonum. s
non alia quam ip̃e est. ne meluis
ip̃o aliquid michi uidear inuenisse
⁊ de ceteris inhunc inulum. Securͦ
et libens ꝑgo moffenso ut aiunt
pede. ineins sententiam qui dice¬
bat. Deus non nͥ ea magnitudine
magnus est : que est quod ip̃e. Alio¬
quam deus. Augustinus hic este ua¬
liclissimus malleus hereticorum.
Si quid itaq de deo ꝓprie dici pos¬
sit. uestius congruentiusq dicet᷑
deus est magnitudo bonitas. iusti¬
cia sapientia: quam deus est mag¬
nus. bonus ustul. aut sapienl. Un
de non mmetito nuꝑ inconsilio. qd̃
papa eugenius remis celebrauit. tã
ip̃i quam ceteris ep̃is ꝑuersa uisa. est
⁊ õmo suspecta expositio illa in libro
gileberti ep̃i pictauensis : quo smꝑ u̾¬
ba boetii derrinitate sanissima quidẽ
atꝙꝵ catholica cominentabatur. hoc mͦ.

Expanded text:
nam; et bonitate fateor bonum, sed nam; et bonitate fateor bonum, sed non alia quam ipse est, ne melius ipso aliquid mihi videar invenisse; et de caeteris in hunc modum. Securus et libens pergo inoffenso, ut aiunt, pede in ejus sententiam qui dicebat: « Deus nonnisi ea magnitudine magnus est quae est quod ipse. Alioquam Deus. » Augustinus hic est, validissimus malleus haereticorum. Si quid itaque de Deo proprie dici possit, rectius congruentiusque dicetur: Deus est magnitudo, bonitas, justitia, sapientia, quam: Deus est magnus, bonus, justus aut sapiens. 8. Unde non immerito nuper in concilio quod papa Eugenius Remis celebravit, tam ipsi quam caeteris episcopis perversa visa est et omnino suspecta expositio illa in libro Gilleberti episcopi Pictavensis quo super verba Boetii de Trinitate, sanissima quidem atque catholica, commentabatur hoc modo:
Abbreviated transcription (Latin):
das deum eẽ. S ne nichilum qͥdẽ
ut opinor dabis. quam s usq a¬
deo necessariam deo ẽẽi fateris:
ut non modo absq ead̾s: ee non
possit s ea sit. Quod si aliquidẽ
quod non est deus. aut minor erit
deo:aut maior aut par. At quo mͦ
minor. qͣ deus est: Restat. ut aut
maiorem fateare: aut parem. S
si maior: ip̃a est summum bonum
non deus. Si par duo sunt summa
bona. non unum. Quod utrumꝙ ca¬
tholicus refugit sensus. Iam de
magnitudine bonitate. iusticia. sa¬
pientiaꝙ. ⁊dem ꝑ omina quod dedi¬
uinitate sentimus. Unum in deo sf
⁊ cum deo. Nec enim aliunde bonus
aliunde demes suul hec omnia ẽ
qͣm unde deus: et hoc quoq. non¬
nͥ se ip̃o. S clicit hereticus. Quid:
deum diuinitate ẽẽ negas: Non s
eandem diumnitatem qͣ est. deum
nichilominus assero: ne deo excel¬
lentius aliquid ẽẽ assentiar. slam
magnitudine clico magnum. s que
ip̃e est. ne maius aliquid deo po¬

Expanded text:
das Deum esse, sed ne nihilum quidem, das Deum esse, sed ne nihilum quidem, ut opinor, dabis, quam usque adeo necessariam Deo esse fateris, ut non modo absque ea Deus esse non possit, sed ea sit. Quod si aliquid est quod non est Deus: aut minor erit Deo, aut major, aut par. At quomodo minor, qua Deus est? Restat ut aut majorem fatearis, aut parem. Sed si major, ipsa est summum bonum, non Deus; si par, duo sunt summa bona, non unum: quod utrumque catholicus refugit sensus. Jam de magnitudine, bonitate, justitia, sapientiaque, idem per omnia, quod de divinitate, sentimus: unum in Deo sunt, et cum Deo. Nec enim aliunde bonus aliunde denique simul haec omnia est quam unde Deus, et hoc quoque nonnisi se ipso. 7. Sed dicit haereticus: Quid? Deum divinitate esse negas? Non, sed eamdem divinitatem, qua est, Deum nihilominus assero, ne Deo excellentius aliquid esse assentiar. Nam et magnitudine dico magnum, sed quae ipse est, ne majus aliquid Deo po
Abbreviated transcription (Latin):
inueniatur in ea. slempe insemet
manens quod habet ẽc ⁊ quod ẽ
semper. ⁊ uo modo est. Inea et
multa ininum ⁊ cliu̾sa mnidem
rediguntur: ut nec denumerosita¬
te retum sumat pluralitatem. nec
alterationem deuarietate sentiat.
Loca omnia continet: ⁊ queq suis
ordinat locis nusquam contenta
locorum. T̃ emꝑa sub ea transeut.
non ei. Futura non expectat: p̾te¬
rita non regogitat: presentia nõ
exꝑitur. Recedant a nobis kmi. re¬
cedant norelli non dialectici s
heretici: qui magnitudinem qͣ
magnus est deus. ⁊ item bonita¬
tem quia bomus. s ⁊ sapientiam
qua sapiens ⁊ iusticiam qua iustͤ
postremo diuinitatem qua deris
est. deum non ẽẽ impussime dis¬
prtant. Diuinitate inquiunt
deus est: s diuinitas non est
deus. Forsitan non dignatur d̾s
eẽ : que tanta est ut faciat d̾m.
s si deus non est. quid ests Aut e¬
nu deus est. aut aliquid quod nõ
est deus: aut nichil. Et quidem ñ

Expanded text:
inveniatur in ea. Nempe in semet inveniatur in ea. Nempe in semet manens, quod habet est, et quod est, semper et uno modo est. In ea et multa in unum, et diversa in idem rediguntur, ut nec de numerositate rerum sumat pluralitatem, nec alterationem de varietate sentiat. Loca omnia continet, et quaeque suis ordinat locis nusquam contenta locorum. Tempora sub ea transeunt, non ei. Futura non exspectat, praeterita non recogitat, praesentia non experitur. 6. Recedant a nobis, charissimi, recedant novelli, non dialectici, sed haeretici, qui magnitudinem, qua magnus est Deus, et item, bonitatem, qua bonus, sed et sapientiam, qua sapiens et justitiam, qua justus, postremo divinitatem, qua Deus est, Deum non esse impiissime disputant. Divinitate, inquiunt, Deus est, sed divinitas non est Deus. Forsitan non dignatur Deus esse, quae tanta est ut faciat Deum. Sed si Deus non est, quid est? Aut enim Deus est, aut aliquid quod non est Deus, aut nihil. Equidem non
Abbreviated transcription (Latin):
patet utramq indifferenter differ¬
te ab ea. Item. Nulla forma est id:
cuus est forma. Est autẽ magnitu¬
do forma anime. nec enun ideo non
forma quia inleparabilis est illi hoc
siquidem sunt substantiales differẽ¬
tie omnes. hoc non modo ꝓprie propria
s ⁊ ꝓpria quedam : hoc etiam alie in¬
numerabiles forme. Non gͥ sua mag¬
nitudo anima. Nlon magiꝰ quam suia
nigredo corruus. quam suus candor
nix. quam sua risibilitas seu tationa¬
litas homo: cum tamen nec cornuim
sine ngredine. nec sine candore niuem
nec hominem qui non et risibilis sit
et rationalis umquam repperias. Ita
⁊ anima ⁊ anime magnitudo. ⁊ si inse¬
parabiles: cliu̾se tamen ab inuicem
sunt. Quomodo non diu̾se. cum hec in
subrecto illa insubiectum ⁊ substã¬
tia sit: sola summa inereata na¬
tura. qui est trinitas deus. hanes
sue eeñtie simplicitatem: ut nõ
aliud ⁊ aliud. non alibi quoqe et
alibi. s ne modo quidem ⁊ modo

Expanded text:
patet utramque indifferenter differpatet utramque indifferenter differre ab ea. Item, Nulla forma est id cujus est forma. Est autem magnitudo forma animae. Nec enim ideo non forma, quia inseparabilis est illi. Hoc siquidem sunt substantiales differentiae omnes, hoc non modo proprie propria, sed et propria quaedam, hoc etiam aliae innumerabiles formae. Non igitur sua magnitudo anima, non magis quam sua nigredo corvus, quam suus candor nix, quam sua risibilitas seu rationalitas homo: cum tamen nec corvum sine nigredine, nec sine candore nivem, nec hominem, qui non et risibilis sit et rationalis, unquam reperias. Ita et anima, et animae magnitudo, etsi inseparabiles, diversae tamen ab invicem sunt. Quomodo non diversae, cum haec in subjecto, illa subjectum et substantia sit? Sola summa et increata natura, quae est Trinitas Deus, hanc suae essentiae simplicitatem, ut non aliud et aliud, non alibi quoque et alibi, sed ne modo quidem et modo
Abbreviated transcription (Latin):
ramus imaginem: nec mnanima ẽẽ u¬
num. nec crm anma: quem ad modũ
inuerbo et cum uerbo ea unum eẽ. fi¬
deli eque assertione docuimus. Et de
rectitudint quidem exhis que dicta
sunt liquet. quod diuersa et abam¬
ma sit. ⁊ ab amme magnitudine: q̃l̃i¬
do quidem ea etiam non existente ⁊
anima manet. ⁊ magna. Uerum mag¬
nitudinis animeq cliu̾sitas. unde do¬
cebitur: Non enim inde potest. unde
rectitudins animeq monstrata est:
cum non sicut rectitudine. ita et mag¬
nitudine sua priuari anma possit.
slon est tamen sua magnitudo amma
slam ⁊ si anima non inuenitur absce
magnitucdine sua: ipã tamen et ex¬
tra animam reperitur. Queris ubr:
tu uidelicet et̾nitatis. Quod si eo cõ¬
stitit animam discrepare a rectitudi¬
ne sua quod ea carere possit ⁊ quid in
eque liqueat ẽẽ cliuersam ⁊ asua
magnitudine quam sͥ propriam uẽ¬
dicare non possit: Cum itaq nec illa
in omni. nec ista insola sit anima

Expanded text:
ramus imaginem nec in anima esse uramus imaginem nec in anima esse unum, nec cum anima, quemadmodum in Verbo et cum Verbo ea unum esse fideli aeque assertione docuimus. Et de rectitudine quidem ex his quae dicta sunt, liquet quod diversa et ab anima sit, et ab animae magnitudine: qudoquidem ea etiam non existente, et anima manet, et magna. Verum magnitudinis animaeque diversitas unde docebitur? Non enim inde potest, unde rectitudinis animaeque monstrata est, cum non sicut rectitudine, ita et magnitudine sua privari anima possit. Non est tamen sua magnitudo anima. Nam etsi anima non invenitur absque magnitudine sua, ipsa tamen et extra animam reperitur. Quaeris ubi? tu videlicet aeternitatis. Quod si eo constitit animam discrepare a rectitudine sua, quod ea carere possit: quidni aeque liqueat esse diversam et a sua magnitudine, quam sibi propriam vindicare non possit? Cum itaque nec illa in omni, nec ista in sola sit anima, 1548