comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multa crudelia gestasunt quȩ solũmodo
dictare uolens ipsa rei memoria dolore ma¬
ximo sum cõmotus: & fluxum ꝓtuli lacrima¬
rum: diuq hoc potueram pati: nisi diuina
ratione animũ reuelassem. In ȩcđa emquȩ
theona uocatur ingressa multitudo ꝓuer¬
bis honorabilibus idolorum fauoribus exul
tabant: ꝓsacrarũ lectione scripturarum
turpes manuum plausus augebant᷑ refrac¬
teq cumturpitudine uoces. & contra. xp̃i
urgines contumeliȩ quas lingua hominũ
ꝓferre nonpatitur: audiens enĩ quilib&
sapientium talia. claudebat auditus. &
magis optabat ẽẽ surdus. nehuius modi
uerba audire compeller&ur. Sed ut mnam
uerbis peccando quieuissent: & non actu
uerborum luxuriam superarent Facilis
namq detractio ẽ huiusmodi apud quos
xp̃i sapientia & doctrinȩ cultus in habitat.
Hisiquidem trac uasa adꝑditionem facta
subsannantes & horribilem sonu denarib
emittentes: & ut ita dicam fetorem ueluti

Expanded text:
multa crudelia gesta sunt, quae solummodo multa crudelia gesta sunt, quae solummodo dictare volens, ipsa rei memoria dolore maximo sum commotus, et fluxum protuli lacrymarum; diuque hoc potueram pati, nisi divina ratione animum relevassem. In ecclesia enim quae Theona vocatur ingressa multitudo, pro verbis honoratabant. Pro sacrarum lectione Scripturarum turpes manuum plausus agebantur. Refractaeque cum turpitudine voces contra Christi virgines contumelias dicunt, quas lingua hominum proferre non patitur. Audiens enim quilibet sapientium talia, claudebat auditus, et magis optabat esse surdus, ne hujusmodi verba audire compelleretur. Sed utinam verbis peccando quievissent, et non acta verborum turpitudinem superassent. Facilis namque detractio est hujusmodi, apud quos Christi sapientia et doctrinae cultus inhabitat. Hi siquidem irae vasa, ad perditionem facta, subsannantes, et horribilem sonum de naribus emittentes et, ut ita dicam, fetorem veluti
Abbreviated transcription (Latin):
illi quimiraculum conspexerant ad sc̃oꝵ
ꝓ uoluti pedes: salutis ulaticum seꝑcipere
subplicabant. & templũ quidem dȩ monũ
destruxerunt: doctrinȩ uͦ radus in luminati
sacri baptismatis gra̾ sunt polti. Ilis inurbe
nuntiatis om̃s płi congregati lucio dorahe¬
bant. dicentes iram sibi imminere diuinitus
nisi sc̃oꝵ reuqrteretur chorus. Sicitaq mocu¬
ens tu multũ lucius ciuitatis. sacatissimos
uiros ad suas speluncas remeare pręcepit. Et
hȩc quidem sunt digna: quȩ ab hominationẽ
illius impi&atis aperiant. ep̃ x¬
erumtamen presuptiones eius iniquitatis. lit¬
terȩ p&ri mirabilis edocebunt: Quaru ego
longinquitate fugiensque in medio posita suł
ponere non omittam. Prouintie inquit iudex¬
palladius cum e& religione paganus & idola
semꝑ adorar&. contra xp̃m sepius dimicare
conabatur & colligens prȩdictũ popłm
imp&um fecit aduersus ȩccłam tam quã
fibi barbaros subdere niter&ur: Tunc itaq

Expanded text:
illi qui miraculum conspexerant, ad sanctorum illi qui miraculum conspexerant, ad sanctorum provoluti pedes, salutis viaticum se percipere supplicabant. Et templum quidem daemonum destruxerunt; doctrinae vero radiis illuminati, sacri baptismatis gratia sunt potiti. His in urbe nuntiatis, omnes populi congregati Lucio detrahebant: dicentes iram sibi imminere divinitus, nisi sanctorum reverteretur chorus. Sic itaque metuens tumultum civitatis Lucius, sacratissimos viros ad suas speluncas remeare praecepit. Et haec quidem sunt digna quae abominationem illius impietatis aperiant. erumtamen praesumptionis ejus iniquitates litterae Petri mirabilis edocebunt. Quarum ego longinquitatem fugiens, quae in medio posita sunt ponere non omittam. THEODORETUS, Palladius, cum esset religione paganus, et idola semper adoraret, contra Christum saepius dimicare conabatur; et colligens praedictum populum, impetum fecit adversus ecclesiam, tanquam si barbaros subdere niteretur. Tunc itaque
Abbreviated transcription (Latin):
dum habitare consueuerat filiam sui sacerdo¬
tis inuasit. & bachantẽ illuc usq ꝑduxit.
ubi nauis aduenerat monachorũ. Tunc de mon
utens lingua puellȩ damabat. ficut inphilip¬
piis ꝑphythonissam: audiebantq cuncti uiri
simul atq mulieres dȩmonȩ ꝓclamante. Opo¬
tentiam uram: oministri xꝑ̃i undiq auobis
expellim᷑. aciuitatib atq uicis amontib simul
& collibus: ab heremoꝗͣ priuata ꝓbatur homi¬
nibus. Sperabamꝰ in hac insula cõmorantes
uris iaculis liberari: quaspe noscimur esse
frustrati. Hic uos ꝑsecutores miserunt. non ut
uosuexarent. seo ut nos ꝑ uos magis expellereñ.
Ecce recedimꝰ abhac insula: uirtutis enĩ urȩ
radiis iaculam᷑. Hȩc dicentes & hissimilia :
puellamq interra ꝓsternentes. ipsi quoq
om̃ino disparuerunt. Tunc ille sacratissimꝰ
chorus oratione facta suscitauit puellã & suo
patri sanam ualentemq restituit. Uerũ

Expanded text:
dum habitare consueverat, filiam sui sacerdodum habitare consueverat, filiam sui sacerdotis invasit, et bacchantem illuc usque perduxit ubi navis advenerat monachorum. Tunc daemon utens lingua puellae clamabat, sicut in Philippis per Pythonissam. Audiebantque cuncti viri simul atque mulieres daemonem proclamantem: O potentiam vestram, o ministri Christi: undique a vobis expellimur a civitatibus atque vicis, a montibus simul et collibus, ab eremo, quae privata probatur hominibus. Sperabamus in hac insula commorantes, a vestris jaculis liberari: qua spe noscimur esse frustrati. Huc vos persecutores miserunt, non ut vos vexarent, sed ut nos per vos magis expellerent. Ecce recedimus ab hac insula; virtutis enim vestrae radiis jaculamur. Haec dicentes et his similia, puellamque in terra prosternentes, ipsi quoque omnino disparuerunt. Tunc ille sacratissimus chorus oratione facta suscitavit puellam, et suo patri sanam valentemque restituit. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
bilis p&crus insua narrabit epła. Ego tam̃
unum scelerum lucii referens. epłam p&ri
ponam. Uiri quidam in aegypto conuersa¬
tionem imitantes angłoꝵ & ciuitatis euitan¬
tes turbas uitam habere inheremũ potius
elegerunt: harenosamq terr̃ã & sterilem
fructiferam crediderunt. fructum quipe
dõ suauissimũ uirtutis eoꝵ &optimũ refe¬
rentem. Cuius deserti multi quidem ui¬
dentur uictores. sed apuero illic creuit
antonius famosissimus mona chis uirtutem
luctaminis spiritalis ostendens. XXXUIIII¬
uius ergo locitunc incolas sequaces antonii
infelix lucius expulit. corumq scissimos
presules macharium ueneribilem aliumq
macharium isidorum &ceteros speluncis suis
eiciens inquandam insulam que ab impiis ha¬
bitabatur hominibus destinauit. quippeque
numquam magistrũ susceperat pi&atis. Cũq
nauis inlitus insulȩ ꝑueniss&. de monquiab
illis honorabatur relinquens idolum ubi du¬

Expanded text:
bilis Petrus in sua narrabit epistola. Ego tamen bilis Petrus in sua narrabit epistola. Ego tamen unum scelerum Lucii referens, epistolam Petri ponam. Viri quidam in Aegypto conversationem imitantes angelorum, et civitatis evitantes turbas, vitam agere in eremo potius elegerunt, arenosamque terram et sterilem fructiferam reddiderunt, fructum quippe Deo suavissimum virtutis eorum et optimum referentem. Cujus deserti multi quidem videntur esse victores. Sed a puero illic crevit Antonius ille famosissimus, monachis virtutem luctaminis spiritualis ostendens. ujus ergo loci tunc incolas, sequaces Antonii, infelix Lucius expulit; eorumque sanctissimos praesules Macarium venerabilem, aliumque Macarium, Isidorum et caeteros de speluncis suis ejiciens, in quamdam insulam quae ab impiis habitabatur hominibus destinavit; quippe quae nunquam magistrum susceperat pietatis. Cumque navis in littus insulae pervenisset, daemon, qui ab illis honorabatur, relinquens idolum, ubi du
Abbreviated transcription (Latin):
dex ꝓuitiȩ paganorum popłm congregans
& pariter iudȩorum eccłȩ septa circum de¬
dit p&rum exire precipiens. nolentemq
interminatus abstraher&. Faciebat hoc
impr̃i quidẽ placere uolens dum ei contra¬
ria sapientes calamitate submitter&. Qđ
autẽ uerum impioatis ira compl&ur. ido¬
lis potius placere nitebatur & tempestatem
eccłȩ claram putabat ẽẽ festiuitatem
P&rus itaq uirmirandus inspiratũ respiciens
bellum latenter egressus ẽ. & conscendens
nauim ꝓfectus ẽ romã.
rans actis uͦ diebus paucis euzoius ab anthi¬
ochia uenit cumlucio. & ecđas ei contra¬
didit. Cuiuus &iam impidatem samosata ni
noscuntur expertã. Popłs autẽ doctrinis
primitus athanasi saciatus. deinde cibu
collegiis sesuspendit. Porro lucius armige¬
ris utens cultoribus idolorum alios uer¬
berabat: alios suspendebat. alios cogebat
effugere. aliorum uͦ instar barbarorum
uastabat domus. sed hȩc melius uir mira¬

Expanded text:
dex provinciae paganorum populum congregans, dex provinciae paganorum populum congregans, et pariter Judaeorum, ecclesiae septa circumdedit, Petrum exire praecipiens, nolentemque interminatus est ut abstraheret. Faciebat hoc imperatori placere volens, dum ei contraria sapientes calamitati submitteret. Quod autem verum est, impietatis ira completur: idolis potius placere nitebatur, et tempestatem Ecclesiae claram putabat esse festivitatem. Petrus itaque vir mirandus, insperatum respiciens bellum, latenter egressus est, et conscendens navem, profectus est Romam.ransactis vero diebus paucis, Euzoius ab Antiochia venit cum Lucio, et ecclesias ei contradidit; cujus etiam impietatem Samosateni noscuntur experti. Populus autem doctrinis primum Athanasii satiatus, deinde fasticollegiis se suspendit. Porro Lucius armigeris utens cultoribus idolorum, alios verberabat, alios suspendebat, alios cogebat effugere, aliorum vero instar barbarorum vastabat domos. Sed haec melius vir mira
Abbreviated transcription (Latin):
driam uel aegyptum diftulit cõmouere.
audiens athanasium acuneta diligi ple¬
be. & macuens neforte seditione facta
respublica uexar&. uerum athanasius
consulatu gratiani secundo & ꝓbi post
crebra ꝓ ecclȩ statu cerͣmina hacpriuatꝰ
est uita cum quadraginta & sex annis
ꝑ multa pericula sedem rexiss& episco¬
roi igitur in alexandria uictor athana¬
sius post multa cermina in numerasq
coronas uitȩ terminũ suscepiss&. & ad
laborum suoꝵ prȩmia demigrass&. susce¬
pit petrus uiroptimus prȩsulatũ quem
dudum ille beatus elegerat: cunctis una
consistentibus & sacerdotib & nobilibus
cunctaq plebe & fauore suo ꝓpriam osten¬
dentib uoluntatem. Isenĩ athanasti
sudorib particeps fuit: & dum ess&
in ciuitate & dum diuersa latibula per¬
agrar&: multifariaq pericula cum co
sustmuit. Quaꝓpter cimeti sacerdotũ
concurrentes. dignũ heredem p&rum
athanasii clamauerunt. Cumq cum

Expanded text:
driam vel Aegyptum distulit commovere, driam vel Aegyptum distulit commovere, audiens Athanasium a cuncta diligi plebe, et metuens ne forte seditione facta respublica vexaretur. Verum Athanasius consulatu Gratiani secundo et Probi , post crebra pro Ecclesiae statu certamina hac privatus est vita, cum quadraginta et sex annis per multa pericula sedem rexisset episco igitur in Alexandria victor Athanasius, post multa certamina innumerasque coronas, vitae terminum suscepisset, et ad laborum suorum praemia demigrasset, suscepit Petrus vir optimus praesulatum, quem dudum ille beatus elegerat, cunctis una consentientibus et sacerdotibus, et nobilibus, cunctaque plebe, et favore suo propriam ostendentibus voluntatem. Is enim Athanasii sudoribus particeps fuit, et dum esset in civitate, et dum diversa latibula peragraret, multifariaque pericula cum eo sustinuit. Quapropter cuncti sacerdotum concurrentes, dignum haeredem Petrum Athanasii clamaverunt. THEODORETU
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ gͦ ualentis imp&u hoc modo magnus
basilius declinauit. Cum u postea reuersus
illic fuissoe priorũ oblitus qm a seductoribus
ciꝰ uoluntas obsidebatur. rursus eũ mouebat
ut a partes indinar&᷑ her&acas. Cui non ꝑsu¬
adens legem decius scribi precepit exilio.
Qua uolens manussuȩ subscriptione robo¬
rare. nullum apicem complere prȩualuit.
Calamus enĩ contritus ẽ. Cumq scđs & ter¬
tus calamꝰ hoc ꝑtuliss& & adhuc legem
impiam firmare contender&. comotaẽ
eius dextera. eamq subito tremor inuasit.
Tunc eius animo terrore cõpl&o: amba¬
bus manib chartam rupit . ostenditq
ꝓuisor om̃ium ds̃quia & allos ipse per¬
misit pati. & hunc ab insidus liberauit.
& ꝑ ea quȩ mnisto contigere. signũ ꝓpriȩ
uirtutis ostendens. & ꝑ alia dispensatio¬
nis fortitudinem uiroꝵ predicans optimoꝵ.¬
dum uiuer& athanasius alexan drinus
ep̃s. diuina quadam ꝓuidentia alexan¬

Expanded text:
Primum ergo Valentis impetum hoc modo magnus Primum ergo Valentis impetum hoc modo magnus Basilius declinavit. Cum vero postea reversus illic fuisset, priorum oblitus, quoniam a seductoribus ejus voluntas obsidebatur, rursus eum movebat ut ad partes declinaret haereticas. Cui non persuadens, legem de ejus scribi praecepit exsilio, quam volens manus suae subscriptione roborare, nullum apicem complere praevaluit, calamus enim contritus est. Cumque secundus et tertius calamus hoc pertulisset, et adhuc legem impiam firmare contenderet, commota est ejus dextera, eamque subito tremor invasit. Tunc ejus animo terrore completo, ambabus manibus chartam rupit. Ostenditque provisor omnium Deus, quia et alios ipse permisit pati, et hunc ab insidiis liberavit; et per ea quae in isto contigere, signum propriae virtutis ostendens, et per alia dispensationis fortitudinem virorum praedicans optimodum viveret Athanasius Alexandrinus episcopus, divina quadam providentia Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
matis tempore ꝓmiserat memor secundũ
stultũ errorem presentibus arrianis filiũ
baptizare prȩcepit. Quogesto. mox infans
terminũ uitę sortitus ẽ. Penitentia uero
ductus ualens & noxiam iuris iurandi
iudicans ueritatẽ insacrũ tempłu ingres¬
& altari obtulit donasollẽpnia. Quem
intra auleas ubi ipseresidebat uenire
prȩcipiens. multa apud eũ dediuinis dog¬
matibus uerbalocutus ẽ: & docentẽ libent᷑
audiuit: ubitunc aderat quidam nomine
demostenes suꝑ imperiales epulas consti¬
tutus. Quidum doctorẽ mundi culpar&.
barbarismũ fecit. Tunc sc̃s bafilius fubri¬
dens. uidimnus inquit sine litteris demof¬
tenem. Cum potius ille minar&ur: sc̃s
bafilius ait. Tuum est depulitariis co¬
gitare: non dogmata diuina dequͦquere:
Posthȩc imperator ita dilexit uirũ ut &iã
obtima prȩdia quȩ illic habuit pauperib
qui abeo gubnabantur offerr&. Ex quibus
leprosis precipuȩ necessaria ministrantur

Expanded text:
matis tempore promiserat, memor, secundum matis tempore promiserat, memor, secundum stultum errorem praesentibus Arianis filium baptizare praecepit. Quo gesto, mox infans terminum vitae sortitus est. Poenitentia vero ductus Valens, et noxiam jurisjurandi judicans veritatem, in sacrum templum ingres altari obtulit dona solemnia. Quem intra aulaea, ubi ipse residebat, venire praecipiens, multa apud eum de divinis dogmatibus verba locutus est, et docentem libenter audivit. Ubi tunc aderat quidam nomine Demosthenes, super imperiales epulas constitutus, qui dum doctorem mundi culparet, barbarismum fecit. Tunc sanctus Basilius subridens: Vidimus, inquit, sine litteris Demosthenem. Cum vero potius ille minaretur, sanctus ait Basilius: Tuum est de pulmentariis cogitare, non dogmata divina decoquere. Post haec imperator ita dilexit virum, ut etiam optima praedia, quae illic habebat, pauperibus qui ab eo gubernabantur offerret: ex quibus leprosis praecipue necessaria ministrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
stulticiam habere semꝑ exoro. Quẽdum
egreditunc iuber& utquid deber& facere
cogitar&: sententiamq suã altera die de pro¬
mer&. fertur uir famosissimus hoc dixisse.
Ego quidem & iam cras ipse regredior. dum¬
modo tusententiam non ꝑmutes. sed utere l acta¬
minis tius. Posthȩc uerba prȩfectus occurrens
impri quedicta fuerant & uirtutẽ uiri
huius animȩq fortitudmẽ & fidutiam nun¬
tiauit. Tunc gͦ tacens imperator ingressuse.
Posthȩc igitur contigit. ut diuitus sibi pla¬
Cognoscens gͦcausam suȩ tristiciȩ. uirum sa¬
cratissimũ quẽ punire minabatur uenire
adpalatium: dep̾catusẽ. Duces autẽ prȩcep¬
tis imperialib ministrabant. Tunc itaq
magnus basilius ueniens ad palatiũ: uidensq
principis filium circa mortẽ: ad uitã eũ
remeaturum esse ꝓmisit: siꝑpios uiros sacro
baptismate potir&ur. Haec cum dixiss&
egressus ẽ. Atille uiris iurandi quodbaptis¬

Expanded text:
stultitiam semper habere exoro. Quem dum stultitiam semper habere exoro. Quem dum egredi tunc juberet, ut quid deberet facere cogitaret, sententiamque suam altera die depromeret, fertur vir ille famosissimus hoc dixisse: Ego quidem etiam cras ipse regredior, dummodo tu sententiam non permutes: sed utere minis tuis. Post haec verba praefectus occurrens imperatori, quae dicta fuerant, et virtutem viri hujus, animaeque fortitudinem, et fiduciam, nuntiavit. Tunc ergo tacens imperator ingressus est. Post haec igitur contigit ut divinitus sibi plaCognoscens ergo causam suae tristitiae, virum sacratissimum, quem punire minabatur, venire ad palatium deprecatus est. Duces autem praeceptis imperialibus ministrabant. Tunc itaque magnus Basilius veniens ad palatium, vidensque principis filium circa mortem, ad vitam eum remeaturum esse promisit, si per pios viros sacro baptismate potiretur. Haec cum dixisset, egressus est. At ille jurisjurandi quod baptis
Abbreviated transcription (Latin):
tibus utilitatẽ sui antiquę patrũ nꝗ¬
tiones. & uelut quędam turres mussuim
fidei inded inabilẽ seruauer̃. Porro prȩ¬
fectus cęsareã ueniens & euocans magnũ
basilium honorauit. & mansu&is apud
eii sermonibus usus ẽ. monens ut tempo¬
ri parer& & nontantas ecłas ꝓpter ꝑar¬
uam dogmatu subtilitatẽ uexari patesde
ꝓmittebat &iam imperatorias amittias
multa beneficia ꝓpter hȩc purimis of¬
ferenda. Uerũ ille uirsacratissimꝰ ait.
adolescentibus hȩcuerba congruere. lilim
quit & illorum similes talia ꝓmissa respici¬
unt. Namqui diuinis saginantur cloquuis:
corrumpere dediuinis dogmatib neque
unam sillibam patiuntur sed ꝓhissicontin¬
gat & lamomnes mortis species amplectunt᷑.
amiticias autẽ in ratoris magnas quidem
cumpi&ate iudipo finequa ꝑnitiem potus
hasappello. Cunq prȩfectus se uir& ineum
stultũq uocitar&. sc̃s basilius ait. Hanc

Expanded text:
dotibus ad utilitatem sui antiquae Patrum nadotibus ad utilitatem sui antiquae Patrum narrationes, et velut quaedam turres murum fidei indeclinabilem servaverunt. Porro praefectus Caesaream veniens, et evocans magnum Basilium, honoravit, et mansuetis apud eum sermonibus usus est: monens ut tempori pareret, et non tantas Ecclesias propter parvam dogmatum subtilitatem vexari pateretur. Promittebat etiam imperatorias amicitias, multaque beneficia, propter haec plurimis offerenda. Verum ille vir sacratissimus ait adolescentibus haec verba congruere: Illi, inquit, et illorum similes talia promissa respiciunt. Nam qui divinis saginantur eloquiis corrumpere de divinis dogmatibus neque unam syllabam patiuntur; sed pro his, si contingat, etiam omnes mortis species amplectuntur. Amicitias autem imperatoris, magnas quidem cum pietate judico, sine qua perniciem potius has appello. Cumque praefectus saeviret in eum, stultumque vocitaret, sanctus Basilius ait: Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
dicens hoc nomen post ualentẽ imperii
cul men accipere. Quod dum adaures ꝑue¬
niss& impr̃is. delo ductus multos ꝑemit quos
tirannidem assumere iudicauit. Occidebant᷑
has litteras incapitc sui nominis habuisseN.
interquos &iam theodosiolus quidam uis
fortis ex hispania ꝓuintia genus ducensoc¬
cisus ẽ. Hocgͦ timore plurimi sua nomina
mutauerunt: negantesque prius habuisseNł
uiuramto ut pericula declinarent. The¬
alens igitur imprcuuniuersas odoritus¬
ut ita dicam ęcclesias pastore nudass&
incȩsaream cappadocie uenit. cuius tunc
presul erat basilius lum totius orbis. Prȩ¬
misitq prȩfectui precipiens ut aut flecte¬
r& basilium quatinus dogmati cõmuni¬
car& eudoxii. aut hoc facere nolens ex¬
peller&ur. audiens enigłam tantiuiri.
noluit ei prius inferre certam̃. nedum
fier& ceteris clarior imago uirtutis. h uiꝰ
machinamenta uelut thela araneę
ta sunt. Suffecerunt eni c&eris sacȩ¬

Expanded text:
dicens hoc nomen post Valentem imperii dicens hoc nomen post Valentem imperii culmen accipere. Quod dum ad aures pervenisset imperatoris, zelo ductus, multos peremit, quos tyrannidem assumere judicavit. Occidebantur, et quicunque has litteras in capite sui nominis habuissent. Inter quos etiam Theodosiolus quidam, vir fortis, ex Hispania provincia genus ducens, occisus est. Hoc ergo timore plurimi sua nomina mutaverunt, negantes quae prius habuissent cum juramento, ut pericula declinarent. alens igitur imperator, cum universas, ut ita dicam, Ecclesias pastore nudasset, in Caesaream Cappadociae venit, cujus tunc praesul erat Basilius, lumen totius orbis. Praemisitque praefectum, praecipiens, ut aut flecteret Basilium, quatenus dogmati communicaret Eudoxii, aut hoc facere nolens expelleretur. Audiens enim gloriam tanti viri, noluit ei prius inferre certamen: ne dum fieret caeteris clarior imago virtutis. Hujus machinamenta, velut tela araneae facta sunt; suffecerunt enim caeteris sacer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑomia reseruauit. ut eos quoscapiebat illi
magis offerr&. Unde conitiebant multoma¬
gĩs uirtutẽ illius eminere. Cumgͥ fluctua¬
tio qui euiss& tranquillitate facta remeare
prȩceptos deduxerunt om̃s ingemescentes
& lacrimantes. maxime uͦ prȩsul ȩcđe eoꝵ
primatus affectui. Cumq ad ꝓpria remeassedł.
sc̃s quidem eulogius barso maximo aduitã
felicissimã transcute eius suscepit regim
ȩccłȩ. Porro mirabilis ꝓtogenis colere iussus
est urbem carrensium desolatã & spinis
gentilium plenã quȩ utiq plurimis labori¬
odem temprẽ dacmon quidam erroneuꝰ
crudelitate ualentis ab usus ei ꝑsuasit:
ut ꝑscrutar&ur qui postcum e& susceptu
rus imperium. Quã obrem nigromanti¬
am fecit. quib artibus ad implecis pluri¬
mos illedemon non quidem aꝑte. sed ob¬
liqua solitȩ responsa ꝓferens interemit
Nam cum deimperio consuler&᷑. quattuor
litteras demonstrauit. idest. Seo

Expanded text:
per omnia reservaret; ut eos quos capiebat illi per omnia reservaret; ut eos quos capiebat illi magis offerret. Unde conjiciebant multo magis virtutem illius eminere. Cum igitur fluctuatio quievisset, tranquillitate facta, remeare praeceptos deduxerunt omnes ingemiscentes, et lacrymantes, maxime vero praesul Ecclesiae, eorum privatus affectu. Cumque ad propria remeassent, sanctus quidem Eulogius, Barse maximo ad vitam felicissimam transeunte, ejus suscepit regimen Ecclesiae. Porro mirabilis Protogenes colere jussus est urbem Carrensium desolatam, et spinis gentilium undique plenam, quae utique plurimis laboriodem tempore daemon quidam erroneus, crudelitate Valentis abusus, ei persuasit ut perscrutaretur quis post eum suscepturus esset imperium. Quamobrem necromantiam fecit. Quibus artibus adimpletis, plurimos ille daemon non quidem aperta, sed obliqua solite responsa proferens interemit. Nam cum de imperio consuleretur, quatuor litteras demonstravit, θ, ε, ο, δ,
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq unus adolescentium incidiss& in egri¬
tudiẽ uenit ad domũ cius. & tenens ae¬
groti dexter̃a. languorẽ orationibus effil¬
gauit. Hoc agnoscentes allorum parentes
infantium deduxerunt eũ ad domossuas
& egrotis auxiliari dep̾cabant᷑. atille non
ante sed ixit dm̃ ut expellerent᷑ aegritu¬
dines rogaturu : nisi prius egroti sacra
baptismatis munere potirentur. Quod
illi l&anter ad impleuer. Cogebat enĩ
cossalutis defiderium: & subuno animȩ
corporisq sanitate fruebantur. Siquando
uero alicui suaus& ut saeram grãm mere¬
reur accipere. duccbat eum adeulogium
& concutiens unuam rogabat ut aperir&.
ac signum dĩcum eiquifuerat renatusim¬
poner&. Cumq ille difficilius aperur& ne
intercider& orationem : dicebat potius ee
necessariam salutem errantium. Miraban¬
turgͥ umiuersi uidentes protogenẽ talia
facere Quilic& tantis lumen diuine cog¬
nitionis imꝑtir&. tam̃ eulogio primatum

Expanded text:
Cumque unus adolescentium incidisset in aegriCumque unus adolescentium incidisset in aegritudinem, venit ad domum ejus; et tenens aegroti dexteram, languorem orationibus effugavit. Hoc agnoscentes aliorum parentes infantium, deduxerunt eum ad domos suas, et aegrotis auxiliari deprecabantur. At ille non ante se dixit Deum ut expellerentur aegritudines rogaturum, nisi prius aegroti sacri baptismatis munere potirentur; quod illi laetanter impleverunt. Cogebat enim eos salutis desiderium, et sub uno animae corporisque sanitate fruebantur. Si quando vero alicui suasisset ut sacram gratiam mereretur accipere, deducebat eum ad Eulogium, et concutiens januam, rogabat ut aperiret, ac signum dominicum ei qui fuerat renatus imponeret. Cumque ille difficilius aperiret, ne intermitteret orationem; dicebat potius esse necessariam salutem errantium. Mirabantur igitur universi, videntes Protogenem talia facere, qui licet tantis lumen divinae cognitionis impertiret, tamen Eulogio primatum
Abbreviated transcription (Latin):
in extremã arabiam. alios uͦ inthebalde
disꝑsit urbes. Aiunt enĩ quia &iam fr̃s
quos natura iunxit crudelissimꝰ corpore
separauit. Porro eulogium prȩsule aliox
& ꝓtegenem qui posteum fuit in artino.
usque transmisit. Quoꝵ uirtutẽ ñpatior
obliuioni contradere. Cum eni cam cordẽ
gio cõmunicarent. uderunt paucos eẽ¬
qui ad eccłas concurrebant. Dequa consu¬
lentes. agnouerunt habitatoresciuitatis
ẽẽ paganos. Unde dolentes deeorum incre¬
acratissimus igitur eulogius in habitaculo¬
n suo redactus totadie cunctaq nocte om̃ium
de prȩcabatur dm. Protogenis autẽ ualde
dignissimꝰ cunomii litteris eruditus adscri¬
bendũ uelociter prȩparatus inueniens opor¬
tunum locum. eumque sibi segregans ad
docendum adolescentium magister effec¬
tus ẽ: quos & scribere uelociter edocebat.
& diuma erudiebat eloquia. dictabat
eis dauiticas melodias. & apłicȩ doctrinȩ
congruas lectiones meditari. prȩcipiebat.

Expanded text:
in extremam Arabiam, alios vero in Thebaidae in extremam Arabiam, alios vero in Thebaidae dispersit urbes. Aiunt enim quia etiam fratres quos natura junxit, crudelissimus corpore separavit. Porro Eulogium praesulem illorum, et Protogenem, qui post eum fuit, in Antinoum usque transmisit. Quorum virtutem non patior oblivioni contradere. Cum enim concordem gio communicarent, viderunt paucos esse ad ecclesias concurrentes. De qua re consulentes, agnoverunt habitatores civitatis esse paganos; unde dolentes de eorum increacratissimus igitur Eulogius, in habitaculo suo redactus, tota die totaque nocte omnium deprecabatur Deum. Protogenes autem valde dignissimus, Eunomii litteris eruditus, ad scribendum velociter praeparatus, inveniens opportunum locum, eumque sibi segregans ad docendum, adolescentium magister effectus est, quos et scribere velociter edocebat, et divina erudiebat eloquia. Dictabat eis Davidicas melodias, et apostolicae doctrinae congruas lectiones meditari praecipiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc dicta fuisse respondit. & in congruum
eẽ ut solus alios despiciens responder&
Siuero mesolum inquit interrogas mea
dedarabo sententiam. Prȩfectus: Comuni¬
ca possidenti regnũ. atille pacifice & nimis ep̃ derespon¬
gratanter ait. & michi regnũ quoque sacͣ¬
dotuq consortium ẽ. Tunc pręfectus in ri¬
sionem sentiens. sȩuiebat. & inutrus con¬
tra senem usus. &iam hȩc adiecit. Non hoc
locutussum fulminande : sed quib cõmu¬
nicat impr̃ cõmunicare uos monui. Cũq
dixiss& senex pastorem sehabere & illius
nutibus oboedire. octoginta eodem tẽprͣ
comp̃hendens. destinauit trhachiam
tu fruȩbantur. Ciuitates enĩ occurrebads
& uici. deuictores athl&as honorantes. Sed
hostes armauit inuidia: ut imperatori
dicerent quia plurimũ honorẽ uiris illis
quȩ contumelia putabatur afferr&. Hȩc
agnoscens imperator: iussit ut bini separa¬
rentur. & alios quidem intrachias. alios

Expanded text:
haec dicta fuisse respondit; et incongruum haec dicta fuisse respondit; et incongruum esse ut solus, alios despiciens, responderet. Si vero me solum, inquit, interrogas, meam declarabo sententiam. Praefectus ait: Communica possidenti regnum. At ille pacifice et nimis gratanter ait: Et mihi regni quoque sacerdotiique consortium est. Tunc praefectus irrisionem sentiens saeviebat, et injuriis contra senem usus, etiam haec adjecit: Non hoc locutus sum, fulminande; sed quibus communicat imperator, communicare vos monui. Cumque dixisset senex pastorem se habere, et illius nutibus obedire, octoginta eodem tempore comprehensos destinavit in Thraciam: tu fruebantur. Civitates enim occurrebant, et vici, devictores athletas honorantes. Sed hostes armavit invidia, ut imperatori dicerent, quia plurimum honorem viris illis quae contumelia putabatur afferret. Haec agnoscens imperator, jussit ut bini separarentur, et alios quidem in Thracias, alios
Abbreviated transcription (Latin):
eoquod essent om̃smortẽ ꝓsua fide suscipe¬
re prȩparati. inrationabile dicens breui
tempre tantos occidere. Quo dicto. ab ira
reuocauit imprẽm. Hoc gͦmodo aedisseni
furorem imprĩs effugiunt. Theo doRitus¬
popłm quidem qđ sustinebat non ꝑtulit
Scrum duces corum id ẽ prȩsbiteros atque
dia conos in terrogare prȩceptus ẽ ut unum
eduabus eligerent : aut cõmunicare lupo
aut urbe pelli &inquibusdam extremis
partibus destmari. Cumq congregass&
uni uersos. mitibus utebatur uerbis. ꝑsua¬
dere nitens utleges sequerentur imprĩs:
indicium uę saniȩ dicens cẽ. ut tanto impri
pauci homines resultarent. Cumq cuncti
tacerent: adhorum ducem eulogiui uirũ
ualde laudandũ prefectus ait. Cur non
respondes his quȩ dicuntur a nobis.
atille. non inquid oport& nihil interroga¬
tum respondere. Tunc prefectus. Multa
itaq uerba locutussum monens uos quae
satis expediunt. Porro eulogius uniuersis

Expanded text:
eo quod essent omnes mortem pro sua fide suscipeeo quod essent omnes mortem pro sua fide suscipere parati, irrationabile dicens brevi tempore tantos occidere. Quo dicto ab ira revocavit imperatorem. Hoc ergo modo Edisseni furorem imperatoris effugiunt. Per idem tembat, non pertulit duces eorum, id est presbyteros atque diaconos interrogare praeceptus est, ut unum e duobus eligerent: aut communicare lupo, aut urbe pelli, et in quibusdam extremis partibus destinari. Cumque congregasset universos, mitibus utebatur verbis, persuadere nitens ut leges sequerentur imperatoris: indicium vesaniae dicens esse, ut tanto imperatori pauci homines resultarent. Cumque cuncti tacerent, ad horum ducem Eulogium, virum valde laudandum praefectus ait: Cur non respondes his quae dicuntur a nobis? At ille: non, inquit, oportet nihil interrogatum respondere. Tunc praefectus: Multa itaque verba locutus sum, monens vos quae satis expediunt. Porro Eulogius universis
Abbreviated transcription (Latin):
illa baslica remaneroe. Ses nemo respe¬
xit neque consilium. neq terrorem eius.
om̃s enim altera dic ad locũ orationis pa¬
riter confluxerunt. Cumq prefectus cũ
multa militũ manu adbasilicã festinar&
ut impr̃is ꝑficei& iussionẽ. quedam mulier¬
cula cumpauꝑtate degens. sum filium
manu tractũ cursu ad illã basilicam ꝓperatis
prȩfecti inrupit officium. Indignatus uero
prȩfectiis. mulierem sibi iussit ad duci
Dixitq adeam. O felix mulier. quosic inde¬
center curris: atilla. ubi & alii inquid
ire festinant. Tunc ille. Non audisti quia
prȩfectus ille occisurus ẽ uniuersos quoscũq
cumpererit : & mulier. Audiui inquit.
Ideoq festino ut illic inueniar inter eos &
ubi hunc paruulum trahis infantem
tunc mulier ait. Ut & iste martirium sus¬
cipere mereatur. Haec cũ audiss& uirille¬
considerauit concurrentium uoluntatem.¬
& mox recurrens ad principẽ. suggessit ei

Expanded text:
illa basilica remaneret. Sed nemo respeilla basilica remaneret. Sed nemo respexit, neque consilium neque terrorem ejus, omnes enim altera die ad locum orationis pariter confluxerunt. Cumque praefectus cum multa militum manu ad basilicam festinaret, ut imperatoris perficeret jussionem, quaedam muliercula cum paupertate degens, filium suum manu tractum cursu ad illam basilicam properans, praefecti interrupit officium. Indignatus vero praefectus mulierem sibi jussit adduci, dixitque ad eam: O infelix mulier! quo sic indecenter curris? At illa: Ubi et alii, inquit, ire festinant. Tunc ille: Non audisti quia praefectus illic occisurus est universos quoscunque comperit? Et mulier: Audivi, inquit, ideoque festino ut illic inveniar inter eos. Et quo hunc parvulum trahis infantem? Tunc mulier ait: Ut et iste martyrium suscipere mereatur. Hanc cum audisset vir ille concurrentium voluntatem, mox recurrens ad principem, suggessit ei,
Abbreviated transcription (Latin):
inuasionem. uenit ad anthiochiã syriȩ
Cumq ibi morar& nolentes arrianis con¬
sentire uastabat. uehem̃terq consubstan¬
ualitatis prȩdicatorib imminebat. &¬
cum qͥuosdam ȩcclesiis pene om̃iũ ciuita¬
tum orientalium expuliss& non eis suffecit.
s& &iam diuersis eos suppliciis subdidit.
multosq diuersa morte contraditos int¬
emit. plurimos tam̃ necabat influmine.
Dicendũ quoque est quod ep̃ .xxx .ii.¬
in edissa mesopotamiȩ gestũ eẽ dmoscit᷑
in hacurbe est apłi thomȩ basilica clara
nimis pariter &cornata: inqua ꝓpterloci
reuerentiam collectȩ sepius gȩl ebrantur¬
ineosa Quã uolens impr̃inspicere & agnoscens
om̃s sibi odiosos ibidem conuenire. fertur
manu ꝑ cussessẽ prȩfectũ. curoxinde ortho¬
doxos non expulerit uniuersos Cumq
prefectus in uiriã passus inuitus indigna¬
tom principis ministrare contender&
non enim uolebat tantis hominib: cȩd es
inferre: latenter mandauit utnullus in

Expanded text:
invasionem, venit Antiochiam Syriae. Cumque ibi moraretur, nolentes Arianis consentire vastabat, vehementerque consubstantialitatis praedicatoribus imminebat. Et quos dum Ecclesiis pene omnium civitatum Orientalium expulisset, non ei hoc suffecit, sed etiam eos diversis suppliciis subdidit, multosque diversa morte contraditos interemit, plurimos tamen necabat in flumine.Dicendum quoque est quod in Edissa Mesopotamiae gestum esse noscitur. In hac urbe est apostoli Thomae basilica clara nimis pariter et ornata, in qua propter loci reverentiam collectae saepius celebrantur: quam volens imperator inspicere, et agnoscens omnes sibi odiosos ibidem convenire, fertur manu percussisse praefectum, quod exinde orthodoxos non expulerit universos. Cumque praefectus injuriam passus invitus indignationi principis ministrare contenderet, non enim volebat tantis hominibus caedes inferre, latenter mandavit ut nullus in
Abbreviated transcription (Latin):
se proiiuriis cumredire a constantmopolitanis
ciuibus exacturũ: & qm̃ primitus iudebantur
ꝓ copio prebuisse solatium ita ut ciuitatẽ aratro
uertere minareur. Deduxit igitur ciuesusq ad
urbem hadrianopolim que est in confinio mna
Nuico uictoriam sustinebat. pdio milites bar¬
baroꝵ impaũ nonferentes. alii fugͥebant. alii
necabantur. barbari autẽ uenientes ad uicum
tis inimicũ.SO CRATES.¬
Iuiterminũ utte sortitus ẽ non adie mensis
augusti. eodem consulatu id est quarto an xu.¬
no ducentesimȩ octogesimȩ nonae olimpiadis.
aiunt aliqui eum igne consũptũ cum inuico
fugiss& quẽ barbari concremauqr̃. alii uͦ refer̃:
quia mutato imperiali habitu ad pedestrium
uenit exercitũ: &cum eques tresse tradidissetł.xX
piguare nolentes in congressione uniuersos
bedestres repente confossos. ubi dicunt ipsum¬
Nloq ignoto uulnere fuisse ꝓstritũ. De func
tis ẽ anno uitȩ quinquagesimo quieũ fratre

Expanded text:
se pro injuriis, cum rediret, a Constantinopolitanis se pro injuriis, cum rediret, a Constantinopolitanis civibus exacturum, et quoniam primitus videbantur Procopio praebuisse solatium; ita ut civitatem aratro vertere minaretur. Deduxit igitur cives usque ad urbem Adrianopolim, quae est in confinio Macevico victoriam sustinebat. Porro milites, barbarorum impetum non ferentes, alii fugiebant, alii necabantur. Barbari autem venientes ad vicum tis inimicum. Ti terminum vitae sortitus est nona die mensis Augusti, eodem consulatu, id est quarto anno ducentesimae octuagesimae nonae olympiadis . Aiunt enim aliqui eum igne consumptum, cum in vicum fugisset quem barbari concremaverunt. Alii vero ferunt, quia, mutato imperiali habitu, ad pedestrium venit exercitum; et cum equestres se tradidissent pugnare nolentes, in congressione universos pedestres repente confossos: ubi dicunt ipsumquoque ignoto vulnere fuisse prostratum. Defunctus est autem anno vitae quinquagesimo. Qui cum fratre
Abbreviated transcription (Latin):
roma cum litteris damasi romane urbis antis¬
titis confirmãt cͥs consubstanti alitatis fidem &
petri ep̃i roborantes ordinationẽ. Quo facto
petrum : sedlucius constantinopolim nauiga¬
uit. p&rus cumpaucũ uixiss& tempus reliquit
fratrẽ suum timotheum successorum. cp.xu.¬
Porro ualens impr̃ cumtricesima die mai m̃sis
sexto consulatu suo & ualentiniani unioris scđdo
constant inopolim uenissac. inuenit populum
inmesticia constitutũ. barbari namq ꝑtraci¬
as discurrentes. &iam constantino poleos sub¬
urbana uaftabant. non existente qui eis resiste¬
re fortiter preualer&: quidum usq ad murosue¬
nissent urbis. afflicta ciuitas murmurabat quasi
cos impertor illie euocass&. dum nec resistera.
& magis bella ꝓtraher&. Circenses igitur ageban¬
tur. & illic impri damabant. da arma & nos
pugnamꝰ. Hinc accensus impr̃. undecima die
iunii mensis egreditur. interminatus poenas

Expanded text:
Roma cum litteris Damasi Romanae urbis antisRoma cum litteris Damasi Romanae urbis antistitis, confirmantis consubstantialitatis fidem, et Petri episcopi roborantis ordinationem. Quo facto, Petrum. Sed Lucius Constantinopolim navigavit: Petrus cum paucum vixisset tempus, reliquit fratrem suum Timotheum successorem. Porro Valens imperator cum tricesima die Maii mensis sexto consulatu suo, et Valentiniani junioris secundo , Constantinopolim venisset, invenit populum in moestitia constitutum. Barbari namque per Thracias discurrentes, etiam Constantinopoleos suburbana vastabant, non existente qui eis resistere fortiter praevaleret. Qui dum usque ad muros venissent urbis, afflicta civitas murmurabat; quasi eos imperator illuc evocasset, dum nec resisteret, et magis bella protraheret. Circenses ludi igitur agebantur, et illic imperatori clamabant: Da arma, et nos pugnabimus. Hinc accensus imperator, undecima die Junii mensis egreditur, interminatus poenas
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicarent: dudum enĩ diumȩ scientię radi¬
is inbuti. apłicis dogmatibus pascebantur. com¬
muio inquit imius dogmatis firmiorẽ. facit
pacem. Hoc ualens laudans. ad ucibus gotho
exegit. ut dogiatũ quoq concordiam r&merea
illi uͦ dicebant paternã semutare non posse doc¬
trinã. & cum illo tempore uulfilas e& corum
ep̃s. quẽ ualde sequebantur eiusq uerbaquas
leges immobiles aestimabant: hunc uerbispe¬
cuniisq flectens euooxius. egit ut barbari cõ¬
munionem amplecterentur impr̃is. Sic deci¬
piens cos ac dicens. certamen ẽẽ uerborum non
differentiam dogmatũ: quam obrẽ actenus
gothi maiorem quidem patrẽ filio dicunt crea¬
turam uͦ filium nequaquã dicere paciuntur.
lic& hoc asserentibus cõmunicare uideantur¬
impr̃e ab antiochia discedente. confortati
sunt qui ab eo ꝑsecutionẽ paciebantur. & maxi¬
me alexandrini: Paro quippe reuertente de

Expanded text:
communicarent. Dudum enim divinae scientiae radicommunicarent. Dudum enim divinae scientiae radiis imbuti, apostolicis dogmatibus pascebantur. Communio, inquit, unius dogmatis firmiorem faciet pacem. Hoc Valens laudans, a ducibus Gothorum exegit ut dogmatum quoque concordiam retinerent. Illi vero dicebant paternam se mutare non posse doctrinam. Et cum illo tempore Vulphilas esset eorum episcopus quem valde sequebantur, ejusque verba quasi leges immobiles aestimabant, hunc verbis pecuniisque flectens Eudoxius, egit ut barbari communionem amplecterentur imperatoris; sic decipiens eos, ac dicens certamen esse verborum, non differentiam dogmatum. Quamobrem hactenus Gothi majorem quidem Patrem Filio dicunt: creaturam vero Filium nequaquam dicere patiuntur; licet hoc asserentibus communicare videanturore ab Antiochia discedente, confortati sunt qui ab eo persecutionem patiebantur, et maxime Alexandrini; Petro quippe revertente de
Abbreviated transcription (Latin):
non habes ad uitorem: Ipse enĩ contrate
barbaros mouit: qm̃ & tu aduessus cũ blasphe¬
mans linguas plurim eas incitasti. & qui
ei psallunta sacris domib expulisti. Qui¬
esce gͦ rebellare: & ille facit bella cessare.
red degregibus pastores ȩximios & u ctoriã
sine bello ꝑcipies: si uero nichil horum
agens pugnare contendis. experim̃tocog¬
nosces. quãdurũ eͣ contrastimulũ calcitra¬
re. nam neque reuerteris: & exercitũ uehe¬
menter ad mittis. B& ramon autẽ om̃i uir¬
tute clarusumuerse scitie prȩsul. habens
elo fidei coraccensum ꝓcorruptione dog¬
matũ & iniquitatibus quascontra scõs age¬
bat ualentẽ sȩpe redarguit: clamans cum
sa eratisimo dauio. Loquebar detestimo¬
niis tuis in conspectu regum. & non confunde¬
bar quatamen gr̃abarbari arriano sint uia¬
ati languore narrabo. Tempore quo transeuntes
histrũ pacem cum ualente fecerunt. tunc prę¬
sens eudoxius suggessit imperatori. ut ei gothi

Expanded text:
non habes adjutorem? Ipse enim contra te non habes adjutorem? Ipse enim contra te barbaros movit, quoniam et tu adversus eum blasphemas linguas plurimas excitasti, et qui ei psallunt a sacris domibus expulisti. Quiesce ergo rebellare, et ille faciet bella cessare. Redde gregibus pastores eximios, et victoriam sine bello percipies. Si vero nihil horum sic agens pugnare contendis, experimento cognosces quam durum est contra stimulum calcitrare . Nam neque reverteris, et exercitum vehementer amittes. Betranion autem omni virtute clarus, universae Scythiae praesul, habens zelo fidei cor accensum, pro corruptione dogmatum et iniquitatibus quas contra sanctos agebat, Valentem saepe redarguit: clamans cum sacratissimo David: Loquebar de testimoniis tuis in conspectu regum, et non confundebar . Qua tamen gratia barbari Ariano sint vitiati languore narrabo. Tempore quo transeuntes Histrum, pacem cum Valente fecerunt, tunc praesens
Abbreviated transcription (Latin):
est uniuersorũ iudex Cum ergo ualenstrans¬
actabosforoueniis inthratiam primũ quidẽ
constantinopolim cõmoratus ẽ prȩparans bellũ:
deindetraianũ cum expeditione contra bar¬
baros destinauit. Cumq remeass& ille deuic¬
tus . derogabat ualens eius molliciem: & cau¬
sam timoris adscribens. At ille usus fiducia
uiro fortissimo congruenti noninquit impe¬
rator egosum uictus. seotu uictoriam ꝓdidisti
dum dõ resistis & ill us solatiabarbaris facis
potius oportuna. Dum enim ate expugnat᷑.
ꝓillis pugnat: & necesse est dm̃sequi uictoriã.
annescis quos ab ȩcdesus expulisti : uelquib
eas contradi disti: hec eadem aranteus & uic¬
tor magistri militũ sunt ꝓfessi. & imperatorẽ
netunc in digne̾rour. aomonuerunt. Aiuđ
& enimisaac monacum habentẽ cellulam.
illic: cum uider& eum egredientẽ adpug¬
nam cum damore dixisse. Quo uadis im¬
peritor Quid pugnas aduersus dm̃ quẽ

Expanded text:
est universorum judex. Cum ergo Valens transest universorum judex. Cum ergo Valens transacto Bosphoro venisset in Thraciam, primum quidem Constantinopoli commoratus est, praeparans bellum; deinde Trajanum cum expeditu contra barbaros destinavit. Cumque remeasset ille devictus, derogabat Valens ei mollitiem, et causam timoris ascribens. At ille usus fiducia, viro fortissimo congruenti: Non, inquit, imperator, ego sum victus; sed tu victoriam perdidisti, dum Deo resistis, et illius solatia barbaris facis potius opportuna: dum enim a te expugnatur, pro illis pugnat; et necesse est Dei sequi victoriam. An nescis quos ab Ecclesiis expulisti, vel quibus eas contradidisti? Haec eadem Arantheus et Victor magistri militum sunt professi; et imperatorem, ne tunc indignaretur, admonuerunt. Aiunt etenim Isaac monachum, habentem cellulam illic, cum videret eum ingredientem ad pugnam, cum clamore dixisse: Quo vadis, imperator, qui pugnas adversus Deum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
UPEREA ualeus iaperator dum gothoꝵ
gentem cõmouiss&. adpręlium apud bosforũ
tunc fatuus uiressuȩ infirmitatis agnoscens
misit ad fratrẽ solatia peens atille scripsit.
quia religiosum non e&. talem uirũ iuiuare
qui do rebellis exister&. sed magis eẽ iustũ
ut eius superbia sedaretur. Quod ille di¬
dum miserrimus agnouiss& licae maiori
necessitate constrictus nontamͣ a suanimie¬
tate cessauit. sed fuit uerit ⁊ati rebellis.
Terrentius igitur in hȩc uictor reuersus ẽ
ab armenia uiroptimus & pi&ate decenter
ornatus. ł tunc iussit ualens poscere donaquȩ
uell& atille quod decebat pium uirũ cogita
apłica doctrina pericula sustinuerant una
prȩber&ur ȩcda. atille p&icionẽ exscripto
susceptã cognoscens. quȩ illic tenebantur ad¬
scripta disrupit: eumq alia postulare prȩ¬
cepit. Cerum ille colligens uerba prȩcum.
suscipe inquit. Oimperator abeo domũ.
aliuo uͦnon postulo intentionis meȩ iudex

Expanded text:
erea Valens imperator, dum Gothorum gentem commovisset ad praelium apud Bosphorum, tunc fatuus vires suae infirmitatis agnoscens, misit ad fratrem solatia petens. At ille rescripsit quia religiosum non esset talem virum juvare, qui Deo rebellis existeret; sed magis esse justum ut ejus superbia sedaretur. Quod dum ille miserrimus agnovisset, licet majori necessitate constrictus, non tamen a sua nimietate cessavit, sed Deo fuit et veritati rebellis. Terentius igitur inter haec victor reversus est ab Armenia, vir optimus et pietate decenter ornatus. Hunc ei jussit Valens poscere dona quae vellet. At ille quod decebat pium virum cogitarapostolica doctrina pericula sustinuerant, una praeberetur ecclesia. At ille petitionem ex scripto susceptam cognoscens, quae illic tenebantur ascripta dirupit, eumque alia postulare praecepit. Verum ille colligens verba precum: Suscipe, inquit, o imperator, et habeto donum: aliud vero non postulo. Intentionis meae judex
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: & scripturas diuinas in eam conuertit lingua.
Cumigitur nonsolũ fridigernis gothossed&iam
athelarici uulfilas edocere. tunc athalaricus uidens
religione patriam uolari: multos arrianorum
suppliciis tradidit quos arriani martyres nunc
appellant. Non uero post multũ denuo int̾se
barbari conpacati. auicinis gentibus ho̾norum
deprȩdabantur: expulsiq depropriis aoromano¬
rum loca confugiunt seruire potius uolentes im¬
peratori. Hoc dum cognouissoe ualens nihil futuri
ꝓuidens terras eistribuit trachiarũ arbitratꝰ
prȩparatũ se contra om̃s barbaros habere sola¬
tium: ac propterea milites deo ero neglegebat
& eos quidum contra hostes elaborauerant despi
dudum eorum tributa releuauerat. Hoc ergo
fuit initium ut illotempore romanorum res¬
publica calamitatibus subdereur. Barbari
namq cumtratiam tenuissent licenter roma¬
norum ꝓuinciam deuastabant. Haec audiens

Expanded text:
venit, et Scripturas divinas in eam convertit linguam. venit, et Scripturas divinas in eam convertit linguam. Cum igitur non solum Fridigerni Gothos, sed etiam Athalarici Vulphilas edoceret, tunc Athalaricus videns religionem patriam violari, multos Arianorum suppliciis tradidit, quos Ariani martyres nunc appellant. Non vero post multum denuo inter se barbari compacati, a vicinis gentibus Hunnorum depraedabantur. Expulsique de propriis, ad Romanorum loca confugiunt, servire potius volentes imperatori. Hoc dum cognovisset Valens, nihil futuri providens, terras eis tribuit Thraciarum, arbitratus praeparatum se contra omnes barbaros habere solatium; ac propterea milites de caetero negligebat, et eos qui dudum contra hostes laboraverant despicdudum eorum tributa relevarat. Hoc ergo fuit initium ut illo tempore Romanorum respublica calamitatibus subderetur. Barbari namque cum Thraciam 329 tenuissent, licenter Romanorum provinciam devastabant. Haec audiens