comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ens eiꝰ uidere p̃sentiã ⁊ apparere ante faciem
dĩ: nmioq desidio ⁊ uehementi cupiditate de¬
ficiens. tunc se habiliorẽ his quȩ deposceret
gͥ intendamꝰ cornr̃m: ut possimꝰ intelligere
series scͥpͥturarum: ⁊ ũbum nobis uenire a
dño postulemꝰ. atq intellectum dari. Siquis
delonginqͦ ũbum di obtutu mentis aspecerit.
ñdum planum atq distinc tum: is uelut
quib dam oculis int̾i̾orib. ũbi nauigium ap¬
ꝓpinquare animȩ suȩ cernit. Quo autẽ ex p̃s¬
sius iudere ceꝑit: eomagis quasi ad portum
ueritatis festinat accedere: ut sit ꝓocimꝰ in ue¬
hendȩ. Defecer̃t gͦ oculi ꝓpħȩ inũbum dĩ: di-¬
centes. quando consolabis me. Si oculi isti sig
nificatisunt quib cernimꝰ. ⁊ uidemꝰ. dicere de¬
buerunt quando consolabi̾s nos: hoc ẽ. ñ sin¬
gularit̃. s pluralit̃. S quia oculus mentis. ⁊
oculus carnis imꝰoculus fumt. ⁊ tunc homo

Expanded text:
ens eius uidere praesentiam et apparere ante faciem ens eius uidere praesentiam et apparere ante faciem dei nimioque desiderio et uehementi cupiditate deficiens tunc se habiliorem his quae de domino pigitur intendamus cor nostrum, ut possimus intellegere series scripturarum, et uerbum nobis uenire a domino postulemus atque intellectum dari. si quis de longinquo uerbum dei obtutu mentis aspexerit nondum planum atque distinctum, is uelut quibusdam oculis interioribus uerbi nauigium adpropinquare animae suae cernit. quo autem expressius uidere coeperit, eo magis quasi ad portum ueritatis festinat accedere, ut sit proximus inuehendae. Defecerunt ergo oculi prophetae in uerbum dei dicentes: quando consolaberis imus et uidemus, dicere debuerunt: \'quando consolaberis nos ?\', hoc est non singulariter, sed pluraliter. sed quia oculus mentis et oculus carnis unus oculus fiunt et tunc homo
Abbreviated transcription (Latin):
Sic tenere uxor ȩtatis. de spacula littorali indefessa
expec tatione p̃stolatur aduentum: ut
quãcũq nauem uiderit illic putet conui¬
ꝗẽ nauigare: metuatq ne uidendi grãm di¬
lecti. alius ante uertat. nec ipsa possit pͥma
dicere. uideo te marite : sic̃ anna dicebat ad
filium. uideo te fili. amodo libent̃ moriar:
mortis uidelicet dolorẽ. exoptati conspec bus
suauitate ñ sentiens. Eͣ ut illa quȩ aduenienti
uiro se optat offerre. ablegatis om̃ib domesti¬
cis occupationib. semitas uiantis. aut pedum
uestigia legit: sic ꝓpħa curis exutꝰ secularib
interioꝵ ocłor. inũbum dĩ ꝑuigil custosusq
ad defec bionem sui intendebat obtutꝰ: corpꝰ
suu redigens seruituci: ⁊ animã suã ad hu¬
militatis patientiam arancȩ modo tabescen-¬
tis erudiens. Desiderabat enim sic̃ ceruus fon¬
des aquaꝵ: ⁊ sidiebat in dñm dm̃ suum: cupi¬

Expanded text:
sic tenerae uxor aetatis de specula litorali indefessa sic tenerae uxor aetatis de specula litorali indefessa expectatione uiri praestolatur aduentum, ut, quamcumque nauem uiderit, illic putet coniugem nauigare metuatque, ne uidendi gratiam dilecti alius anteuertat nec ipsa possit prima dicere: \'uideo te, marite\', sicut Anna dicebat ad filium: uideo te, fili, amodo libenter moriar, mortis uidelicet dolorem exoptati conspectus suauitate non sentiens. ergo ut illa, quae aduenienti uiro se optat offerre, ablegatis omnibus domesticis occupationibus semitas uiantis aut pedum uestigia legit, sic propheta curis exutus saecularibus interiorum oculorum in uerbum dei peruigil custos usque ad defectionem sui intendebat obtutus, corpus suum re- digens seruituti et animam suam ad humilitatis patientiam araneae modo tabescentis erudiens. desiderabat enim sicut ceruus fontes aquarum et sitiebat in dominum deum suum, cupi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse monstrauit dicens. orabo sp̃u. orabo ⁊ m̃te:
Beniq ut scias quia uidit orando: fac tũ ẽ. inqͥt
reũtenti mͥ in hierłem. cum orarẽ intemplo pa¬
uorẽ habui: ⁊ uiduillum dicentẽ mͥ. E estina ⁊
exi citius de hierłem: ñ enim recipient testimo¬
nium tuum de me. Isti ꝙ oculi inuerbum dĩ
deficiunt. ⁊dicunt quando consolabis me.
Istis oculis ꝓphȩ dicebant᷑ identes: quia ꝑ reue¬
lationẽ. ea quȩ erant abscondita. m̃te cerne¬
bant. Quid ẽ. oculos deficcre: De corꝑalibus
dicamꝰ: ut intelligamꝰ de sꝑitalib. Nonne qnͣdo
aliquẽ desideram᷑ ⁊ sꝑamꝰ affore: eo dirigimꝰ
oculos. unde sꝑamꝰ cẽ uenturum: Itaq contenti
dui: cotidiana expectatione deficimꝰ. Sic an¬
na circumspitiens inuram: sollicis aduentum
filii ex plorabat excubiis. Sic dauid ꝓpħa: cur¬
rentẽ de p̃lio. positis inturre ex ploratorib
introgare de salute silii pat̃ scdulus gestiebat.

Expanded text:
ipse monstrauit dicens: orabo spiritu, orabo et mente? ipse monstrauit dicens: orabo spiritu, orabo et mente? denique ut scias quia uidit orando, factum e s t, inquit, reuertenti mihi in Hierusalem. cum orarem in templo, pauorem habui, uidi illum dicentem mihi: festina et exi citius de Hierusalem; non enim recipiunt testimonium tuum de me. isti ergo oculi in uerbum dei deficiunt et dicunt: quando consolaberis me? istis oculis prophetae dicebantur \'uidentes\', quia per reuelationem ea, quae erant abscondita, mente cernebant. Quid est oculos deficere? de corporalibus dicamus, ut intellegamus de spiritalibus. nonne, quando aliquem desideramus et speramus adfore, eo dirigimus oculos, unde speramus esse uenturum? itaque intenti diu cotidiana expectatione deficimus. sic Anna circumspiciens in uiam sollicitis aduentum filii explorabat excubiis. sic Dauid propheta currentem de proelio positis in turre exploratoribus interrogare de salute filii pater sedulus gestiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
thcoreticon. Ibi insalutari deficit. anina.
sunt ocłi. scilicet int̾ioris hominis: ñ hi oculi
qui ministĩo fingunt᷑ obtutꝰ. Est enim ocłs
imens carnis. S. ille cecꝰ ẽ ocłs. quia ñ uidet
quȩ diuina sunt: qͥ frustra mente carnis in¬
flatꝰ ẽ. Est ⁊alius oculus sensus xp̃i. quo occła
uidet xp̃m: sic̃ ipse dic̃ adspomã. Corde nos
cepisti. imo abocłis tuis. Merito uno oculo
duos ocłos habens eccła moralem ⁊ mysticum:
fidi ocło plus uidet xp̃m. ¶ ysticꝰ autẽ oculus
Acutior ẽ: moralis dultior. Et fortasse isti oculi
sunt. quib paulus uidebat ȩcña: ubicepit cor¬
ꝑalia ñ iudere. Deniq qui xp̃m ñ uidebat priꝗͣ
oculos amitctre᷑. uidit eum postea. quã uisum
amisit ocłor. Uidit enum quidixit. Quis es dñe :
Uidebat utiq ap̃m: quẽ eciam dñm̃ fatebatur.
Et infra. Dñe inquit. quid meuis facere: Nong̃
uidebat eum: cuiꝰ expec tabat imꝑium: Quib
qͥ oculis indere paulus pluscepit: nͥ his qͦs nob̃

Expanded text:
 ibi in salutare deficit anima, sunt oculi, scilicet interioris hominis, non hi oculi qui ministerio funguntur obtutus. Est enim oculus et mens, carnis: sed ille caecus est oculus, qui non videt quae divina sunt, qui frustra mente carnis inflatus est. Est et alius oculus, sensus Christi, quo Ecclesia videt Christum; sicut ipse dicit ad Sponsam: Corde nos cepisti uno ab oculis tuis . Merito uno oculo duos oculos habens Ecclesia, moralem fidei oculo plus uidet Christum; mysticus enim oculus acutior est, moralis dulcior. Et fortasse isti oculi sunt quibus Paulus uidebat aeterna, ubi coepit corporalia non uidere. denique qui Christum non uidebat, priusquam oculos amitteret, uidit eum, posteaquam uisum amisit oculorum. uidit enim qui dixit: quis es, domine? — uidebat utique Christum quem etiam dominum fatebatur — et infra: domine, inquit, quid me uis facere? non ergo uidebat eum cuius expectabat imperium ? quibus igitur oculis uidere Paulus plus coepit nisi his, quos nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tam se effundens inconcupiscentiam: longo
fine suspensam defectione dissoluit᷑. Deniq
qm deficiat anima insalutare di: hieremias
docet. Et factumẽ. inquit incorde meo ut
ignis ardens fłamans in ossib meis: ⁊ disso¬
lutꝰ sum uͥuas:. ⁊ ferre ñ possum. Hoc gͥ in¬
fłamatꝰ desicłio. ait danid. Defecit insalutari
tuo anima mea: imũbum auum sꝑaui. Recte
sꝑam dixit: inũbum. Ante enim spes p̃cedit:
⁊icło sequit᷑ defeclio. S ꝑauit autẽ intĩbum
qd̾ p̃dicatumẽ. ẽc uenturum: qd̾ potest in¬
telligi dedo uerbo. Aut certae inuerbum sꝑa¬
declaratur: s̃ ꝓpła considerans quȩ legerat.
& cernens qd̾ cum adec̾t corꝑi. uelut qͥb dam
ligatꝰ huiꝰ uinculis uitȩ. aberat. a salutarẜ di:
concupiscebat. desiderabat. deficiebat: ⁊ toto
dissoluebat᷑ affec lu. ut totꝰ illius fieret qd̾
desiderabat. ficut etiam imn postiorib dicit̃.
ffundo inconspec lu ciꝰ orationem incã. tͥbula¬

Expanded text:
tam se effundens in concupiscentiam longo tam se effundens in concupiscentiam longo fine suspensa defectione dissoluitur. denique quomodo deficiat anima in salutare dei, Hieremias docet: et factum est, inquit, in corde meo ut ignis ardens flammans in ossibus meis, et dissolutus sum undique et ferre non possum. hoc igitur inflammatus desiderio ait Dauid: defecit in salutare tuum anima mea, et in uerbum tuum speraui. Recte \'speraui\' dixit \'in uerbum\'; ante enim spes praecedit et ideo sequitur defectio. sperauit autem in uerbum quod praedicatum est esse uenturum, quod potest intellegi de deo uerbo. aut certe in uerbum speradeclaratur. ergo propheta, considerans quae legerat et cernens qu» d, cum adesset corpori uelut quibusdam ligatus huius uinculis uitae, aberat a salutare dei, concupiscebat desiderabat deficiebat et toto dissoluebatur affectu, ut totus illius fieret quod desiderabat, sicut etiam ipse in posterioribus dicit: effundo in conspectu eius orationem meam, tribula
Abbreviated transcription (Latin):
ñ insermone eẽ regnum di. s. inuirtute.
Scͥptumẽ. non nego: s inq̃ sermone cognosee.
Nempe quẽ inflatꝰ effuderit. qui audientib
sermo ꝓdesse ñ possit. quisine ostensione sit
sp̃s atq uirtutis. Hunc sermonẽ paulus ñ
dignatur cognoscere: uult enim magis uir¬
tutẽ sermonis agnoscere. Demq uolebat tã¬
lem suum apłs c̃ẽ sermonẽ qui ininfirmita-¬
tẽueniebat. ut alios faceret fortiores intrmo¬
re itremore: ut cimentes nichil metuerent
scruarent. Audi gͦ qualem apłs sermonẽ ha¬
ne sapientiȩ. s di uirtute firmat᷑. S insermone
scõꝵ nirtꝰ ẽ: in sermone autẽ forensi.isto. Ac filo

Expanded text:
one regnum est dei sed in uirtute. scriptum non nego, sed in quo sermone, cognosce: nempe quem inflatus effuderit, qui audientibus sermo prodesse non possit, qui sine ostensione sit spiritus atque uirtutis, hunc sermonem Paulus non dignatur cognoscere; uult enim magis uirtutem sermonis agnoscere. denique nolebat talem suum apostolus esse sermonem, qui in infirmitate ueniebat, ut alios faceret fortiores, in timore et tremore, ut timentes nihil metuerent seruarent. audi ergo, qualem apostolus sermonem hane sapientiae, sed dei uirtute firmatur. ergo in sermone sanctorum uirtus est, in sermone a
Abbreviated transcription (Latin):
conformis occiditur. Hȩc sunt uincła quib
ligatꝰ unusquisq inclinat᷑ ut animã suam
leuare ñ possit: obtutꝰ ad clum m̃tis erigere.
nͥdicat ei dñs. dimissus es ab infirmitate tua:
imunere eum suȩ benedictionis erexerit.
Hȩc sunt scelerator uincła quȩ dure peccato¬
res ligant. hoc c̃. diabolus ⁊ministri eiꝰ: uel
cerde nẽbrch hoc ẽ. Amaritudo: uel certe esau.
hocẽ t̃̾renꝰ ⁊ callidus. Isti enim uenatores erant.
quiferas laqueis captare consuerunt: et
muta animantia uinculis illigare. Inutiles
uenatores: qui capiant bestias quȩ pomp̃a

Expanded text:
conformis occiditur. haec sunt uincula quibus conformis occiditur. haec sunt uincula quibus ligatus unusquisque inclinatur, ut animam suam leuare non possit nec obtutus, ad caelum mentis erigere, nisi dicat ei dominus: dimissus es ab infirmitate tua et munere eum suae benedictionis erexerit. haec sunt sceleratorum uincula quae dure peccatores ligant, hoc est diabolus et ministri eius uel certe Nebroth, hoc est \'amaritudo\', uel certe Esau, hoc est \'terrenus et callidus\'. isti enim uenatores erant, qui feras laqueis captare consuerunt et muta animantia uinculis inligare. inutiles uenatores, qui capiant bestias quae pompa
Abbreviated transcription (Latin):
plitio criput: consticuit inregno suo. Silit
gͥ iuncła quib constringim᷑: ⁊ sinob̾ uideañ
liberi. Beatꝰ qui hec soluit sibi uincula. Et ioõ
dauio ait. Disrumpamꝰ uincłã cor.:⁊ abitiamꝰ
a nobisiugum ipsor. Non inanu utiq uisibilia
uincła dic̃ eẽ rumpenda. s. inuisibiles crimi¬
num neaus. mor conuersione: ⁊ fidi ꝓfessione
soluendos. Aut manu. hoc ẽ oꝑc manus tuę.
eroga paupib. debiles eleuato. redime captiuos.¬
⁊i soluistiuincula tira. Elemosina enim: apeccato
liberat. Eripe eum qui ducit᷑ ad mortẽ: hoc
ẽ eripe int̃cessione. eripe gr̃a. tu sacerdos aut
tu imꝑator. eripe subscͥptione indulgentiȩ.
isoluisti peccata tuta: exuistite uinculis tus.¬
iscͥulis enimpeccator suoꝵ suoꝵ unꝰquisq con¬
stringitur: sicut ipse legisti. Ligat nos uindis
carisillecebra. Uinculum nr̃m auaritia est.:
filiam habrabe: quam ligauit sathanas decẽ
ni octo amnis. Ligat nos etiam diabolus cri¬

Expanded text:
plicio eripuit et constituit in regno suo. Sunt plicio eripuit et constituit in regno suo. Sunt ergo uincula quibus constringimur, etsi nobis uideamur liberi. beatus qui haec soluit sibi uincula. et ideo Dauid ait: disrumpamus uincula eorum et abiciamus a nobis iugum ipsorum. non manu utique uisibilia uincula dicit esse rumpenda, sed inuisibiles criminum nexus morum conuer- sione et fidei professione soluendos aut manu, hoc est opera manus tuae, eroga paupet solvisti vincula tua. Eleemosyna enim a peccato liberat. Eripe eum qui ducitur ad mortem, hoc est, eripe eum intercessione, eripe gratia, tu sacerdos: aut tu imperator, eripe subscriptione indulgentiae; et solvisti peccata tuUinculis enim peccatorum suorum unusquisque constringitur, sicut ipse legisti; ligat nos uinculis carnis inlecebra. uinculum nostrum auaritia est, ufiliam Abrahae, quam ligauit satanas decem et octo annis. ligat nos etiam diabolus cri
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ miquitatis. Uitula enim indomita plus
se iactat ⁊ excutit cum tenct᷑. nec ad qͥescit
imꝑio. nec astringitur uinculo: s magis
cum loro retrabitur ex asꝑatur. Itaq nec co¬
acta se subicit. nec tamen libera iunculoꝵ
ẽ. Sicut gͣ drabit uitula lorum nigi. quȩ &¬
siñ tenet᷑ eꝓocimo. denetur tamen. nec se ex pli¬
cat. absoluit: ita trabit unꝰquisq peccator
indomitis morib iniquitates. qui putat se
liberum quia ñẽ ugo subditꝰ subiec busq
niditio. ⁊ nescitqd ñ sit eaxutꝰ. s magis se ut
illa uitula. ⁊ ipse se implicet. suor nexib pec¬
tate peccatum dimittere: dicit his qui sunt
iniuincłis exite. litinam ⁊mͥdicat exi de um¬
culis tuis exi de nexib peccator tuoꝵ: solue
fimes erroristui. quib circumdatꝰ i ligatꝰ es.
Et siemm ncquissimꝰ sim om̃iũ ⁊ decestabilissimꝰ
peccatars: illo tamen iubente lib̾ero: qͥ sub
imo momcnto. lat̾cinii damnatum reũ sup¬

Expanded text:
lae iniquitates. uitula enim indomita plus lae iniquitates. uitula enim indomita plus se iactat et excutit, cum tenetur, nec adquiescit imperio nec adstringitur uinculo, sed magis, cum loro retrahitur, exasperatur. itaque nec coacta se subicit nec tamen libera uinculorum est. sicut ergo trahit uitula lorum lUgl, quae, etsi non tenetur e proximo, tenetur tamen nec se explicat et absoluit, ita trahit unusquisque peccator indomitis moribus iniquitates, qui putat se liberum, quia non est iugo subditus subiectusque iudicio, et nescit quod non sit exutus, sed magis ut illa uitula et ipse se implicet suorum nexibus pectate peccatum dimittere, dicit his qui sunt in uinculis: exite. utinam et mihi dicat: \'exi de uinculis tuis, exi de nexibus peccatorum tuorum, solue funes erroris tui quibus circumdatus et ligatus es\'. etsi enim nequissimus sim omnium et detestabilissimus peccatorum, illo tamen iubente liberor, qui sub uno momento latrocinii damnatum reum sup
Abbreviated transcription (Latin):
secundis ñ extollitur. Ad ũsis ñ frangitur:
Bellum tͥ ẽ. etiam. adũsus nequitras sꝑitales.
Aduertis cum quantis tͥ p̃lium. Et idõ me¬
dicare. i statuc ammo. ut ꝓcedens ao p̃lia
dicas: paratꝰ sum ⁊ ñ sum turbatꝰ: ut custo¬
diam mandata tua. Sequitur qnͥtꝰ uersus.
S imes peccatoꝵ circumplexi sunt mͥ: legẽ
autẽ tiram ñ sum oblitus.
Iocẽ. funib ie cirtumdelert̃ peccatores:
ut mea implicarent uestigia. ne possem
incursus cor. p̃uidendi gleritate euitare.
Nongͣ illi fimes sunt. de quib scͥptum ẽ: fu¬
nes ceciderunt mͥ p̃daris. Sunt eium fimes
illi.: quib ucuntur qui t̃minos metiuntur
agror: limitesq distingunt.: ⁊ possessionum
spatia dist̾iminant. Tenduntur g illi fines:
quo ad possessio umusciiusq diffunditur.
Sic factus ẽ. funiculus hereditatis suȩ isrł. bo
niꝙͣ illi simes: isti autẽ funcs. quib trabunt᷑
peccata ut func longo: ⁊ ut loro ugi uitu¬

Expanded text:
secundis non extollitur, aduersis non frangitur. secundis non extollitur, aduersis non frangitur. bellum tibi est etiam aduersus nequitias spiritales. aduertis, cum quantis tibi proelium, et ideo meditare et statue animo, ut procedens ad proelia dicas: paratus sum et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua. Sequitur uersus quintus: funes peccatorum circumplexi xi sunt mihi et legem tuam non sum oblitus s, hoc est: funibus me circumdederunt peccatores, ut mea 25 inplicarent uestigia, ne possim incursus eorum praeuidendi celeritate euitare. non ergo illi funes sunt de quibus scriptum est: funes ceciderunt mihi in praeclaris. sunt enim funes illi, quibus utuntur qui terminos metiuntur agrorum limitesque distingunt et possessionum spatia disterminant. tenduntur ergo illi funes quibus possessio uniuscuiusque diffunditur: sic factus est funiculus hereditatis suae Israel. boni ergo illi funes: isti autem funes quibus trahuntur - peccata ut fune longo et ut loro iugi uitu
Abbreviated transcription (Latin):
głam. Si in mari nauiganti grauis fluctꝰ
insurgat. tempestas atra deseuiat: dicat tͥ
iħc ego sum: noli turbari. Lleniens gͥ in
tua. Et quid de scłarib dicam : Esto paratꝰ.
ñ solum adũsus ea quȩ uides: s etiam ad¬
uersus ea quȩ ñ uides. Foris inquit pugne:
intustimores. Inte ipso: tͥ bellum ẽ. Bomũ
ẽ ut intranquillitate sit animus tuus &
in quadam screnitate: s gub̃nator ille me¬
lior est qui intempestate nauẽ gub̾nat.
Rege gͥte ipsum. quando t̾bat᷑ anmitꝰ: mens
fluc buat. Landauerim uirtutẽ gub̾natoris
qui nullas ꝓcellas senserit: ⁊ cursũ nauigii
direxerit. nulla tempestate iactatꝰ: Sed
illum laudauerim: qui aduersus uentos
renititur. insurgit adũsum fluctꝰ. ñ dunet
uel cum eleuatur undis nauigiim. uel
cum ad ꝓfundi uia deponitur. Ita ⁊ ille
laudandus ẽ. gub̾nator sui: qui cã quȩ ao¬
uersa sunt uincit patientia. uirtute suꝑat:

Expanded text:
gloriam. si in mari nauiganti grauis fluctus gloriam. si in mari nauiganti grauis fluctus insurgat, tempestas atra desaeuiat, dicat tibi Iesus: \'ego sum, noli turbari\\ ueniens igiturtua. Et quid de saecularibus dicam ? esto paratus non solum aduersus ea quae uides, sed etiam aduersus ea quae non uides. foris, inquit, pugnae, intus timores; in te ipso tibi bellum est. bonum est ut in tranquillitate sit animus tuus et in quadam serenitate; sed gubernator ille melior est qui in tempestate nauem gubernat. rege igitur te ipsum, quando turbatur animus, mens fluctuat. laudauerim uirtutem gubernatoris, qui nullas procellas senserit et cursum nauigii direxerit nulla tempestate iactatus? sed illum laudauerim, qui aduersus uentos renititur, insurgit aduersum fluctus, noti timet, uel cumeleuatur undis nauigium uel cum ad profundi ima deponitur. ita et ille laudandus est gubernator sui, qui ea quae aduersa sunt uincit patientia, uirtute superat,
Abbreviated transcription (Latin):
temptamenta contẽpnere. quȩ formidanit
salomon. qui sapientiam postulauit ⁊ me¬
ruit : Uiues erat. timuit extolli. P auper
fieri formidauit: ne pauptatis necessitate
abstinentiȩ grãm ñ teneret. Q ua multi qͥ
uidebant᷑ sc̃iet. cecidert̃ ab altitudine cordis
sui: quã multi aliqua necessitate deiecti.
ñ potuerunt contenti ẽẽ iniuria. qui fue¬
rant uirtutum exercitio roborati. Rarus
iob inuenitur int̃ris: qui ⁊ duutias amisit
i filios. ⁊ ulcerib corꝑis exaratꝰ. cum ũmes
toto corꝑe fluerent. Axp̃i tamen caritate
non potuit se parari. Paremꝰ gͥ affec tũ nr̃m:
ne in paratum uis repentina ꝑturbet. Uemq
sciens dñs cito nos frangi solere: ait etiam
apłis. Non turbetur cor ur̃m: neq formidet.
Site cupiditas apetentiaq temptauerit. lege
eũ głium: dicat tͥ ihc. ñ turbetur cortuum
neq formidit. Lege apłm dicentẽ In digne
enim passiones huiꝰ temꝑis. ad suꝑuenturam

Expanded text:
temptamenta contemnere quae formidauit temptamenta contemnere quae formidauit Salomon, qui sapientiam postulauit et meruit ? diues erat, timuit extolli; pauper fieri formidauit, ne paupertatis necessitate abstinentiae gratiam non teneret. quam multi, qui uidebantur sancti esse, ceciderunt ab altitudine cordis sui! quam multi aliqua necessitate deiecti non potuerunt contenti esse iniuria, qui fuerant uirtutum exercitio roborati! rarus Iob inuenitur in terris, qui et diuitias amisit et filios et uibicibus corporis exaratus, cum uermes toto corpore fluerent, a Christi tamen caritate non potuit separari. paremus igitur affectum nostrum, ne inparatum uis repentina perturbet. denique sciens dominus cito nos frangi solere ait etiam apostolis: non turbetur cor uestrum neque formidet. si te cupiditas appetentiaque temptauerit, lege euangelium, dicat tibi Iesus: non turbetur cor tuum neque formidet'. lege apostolum dicentem: indignae enim passiones huius temporis ad superuenturam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quesiuit. s. formã scrui accłpit: humilianit
se usq admortẽ. Itaq neq elatꝰ ẽ potestate:
neq mortis quadam deiectione turbatus.
Hoc gͥsignum ꝓponit᷑ regi: ut pecat sibi reme¬
dium. ꝑ quod nec regie potestatis extolleret᷑
suꝑcilio. nec certȩ erumpne alicuius ex cep¬
tione ꝑturbaret᷑. ut erat corde turbatꝰ cum
bellum sibi uideret ab assiriis inferri. Unum
gͥ exemplo oraculi uolumꝰ ostendere: quȩ
ee̾nt hȩc grauia temptam̃ta: quib remediũ
solus potuit xp̃c afferre. Ulerumtamen. ⁊ ꝓpħico
sermone facile ẽ docere: sarcinanr quandã
hoꝵ temptam̃tor. Hȩc enim tẽptam̃ta duo
maxima. sc̃s salomon oratione ꝓpria decla¬
rauit: ⁊ rogauit ut posset exdudere. dicens.
Diuitias autẽ ⁊ pauꝑtatẽ ne desm̃. s ordina
mͥ quȩ opꝰ sunt ⁊ quȩ habundent. ne repletꝰ
mendax fiam ⁊ dicã quisme uidet. Aut paup.
rapiam ⁊ iurem nomen dñi. Potes gͥ tuista

Expanded text:
requisiuit, sed formam serui accepit, humiliauit requisiuit, sed formam serui accepit, humiliauit se usque ad mortein. itaque neque elatus est potestate neque mortis quadam deiectione turbatus. hoc igitur signum proponitur regi, ut petat sibi remedium, per quod nec regiae potestatis extolleretur supercilio nec certe aerumnae alicuius exceptione perturbaretur, ut erat corde turbatus, cum bellum sibi uideret a Syris inferri. diuini igitur exemplo oraculi uoluimus ostendere quae essent haec grauia temptamenta, quibus remedium solus potuit Christus adferre. Uerumtamen et prophetico sermone facile est docere sarcinam quandam horum temptamentorum. haec enim temptamenta duo maxima sanctus Salomon oratione propria declarauit et rogauit ut posset excludere, dicens: diuitias autem et paupertatem ne des mihi, sed ordina mihi quae opus sunt et quae abundent, ne repletus mendax fiam e t dicam: quis me uidet? aut pauper rapiam et peierem nomen dei. potes igitur tu ista
Abbreviated transcription (Latin):
neq uita. neq angłi neq potestates neq p̃¬
sentia. neq futura separare nos poterunt
dixit contra quȩ luc ta nob̾ ẽ. s. alia facilia.
uelcerce ñ buus temꝑis loci. ut discutere
possint a caritate di: nͥ diligentiꝰ resistamꝰ.
Illud nunc qd̾ uidet̾ obscuriꝰ ñ p̃termittimꝰ:
quia ait. neq altitudo. neq ꝓfundum: quȩ
sunt grauta temptamenta. Deniq habes
in ysaia scͥpͥtum ad regu ac̃ab Pece t̾ signũ
a dño.: in ꝑfundum aut inaltum. Respondic
ille. N onpctam: neq temptabo dnm̃. Mysti¬
cum illi ꝓpositum ẽ. s ñ intellexit. ⁊ ueritꝰ ẽ.
ne temptarc dñm uideret᷑. si signum peteret
in altum aut inꝑfundum. Dñs autẽ uolens
grauia temptam̃ta remedio supplantare diui¬
no: ait. E cce uirgo inutero concipiet. Hoc ẽ.
magnum signũ: qd̾ altitudinis ⁊ ꝑfundi tẽp¬
tamenta destruxit. Dñs enim ibc. ñ rapinã
arbitratꝰ ẽ. ec̃ sc ȩqualem do. Quȩ sua sunt

Expanded text:
neque praesentia neque futura separare nos poterunt dixit contra quae lucta nobis est; sed alia facilia sunt uel certe non huius temporis aut loci, ut discutere possint a caritate dei, nisi diligentius resistamus. illud nunc, quod uidetur obscurius, non praetermittimus, quia ait: ne que altitudo ne que profundum, quae sunt grauia temptamenta. denique habes in Esaia scriptum ad regem Achaz: pete tibi signum a domino in profun dum aut in altum. respondit ille: non petam neque temptabo dominum. mysticum illi propositum est, sed non intellexit et ueritus est, ne temptare dominum uideretur, si signum peteret in altum aut in profundum. dominus autem uolens grauia temptamenta remedio subplantare diuino, ait: ecce uirgo in utero concipiet. hoc est magnum signum, quod altitudinis et profundi temptamenta destruxit. dominus enim Iesus non rapinam arbitratus est esse se aequalem deo neque quae sua sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lrum: neq seruus sup̃dñm. Si sup̃ dĩ filiũ
obꝓbria exꝓbrantium nefanda cecidert:
quẽ admodum seruus exortẽ eoꝵ sꝑare se
poterit: Idõq mentẽ suam p̃parare debet:
ut cum ista acciderint turbare se ñ queat.
Preparet aninũ ⁊ meditationẽ componat:
ut possit dicere si tamen possit. quis nos
separabit acaritate xͥ: tribulatio. an angus¬
lia. anfames ⁊ cȩta. Quare aucẽ ñ separaret᷑
adiccit. S in his om̃ib suꝑamꝰ inquit. ⁊ uin

Expanded text:
trum neque seruus supra dominum. si supra dei filium trum neque seruus supra dominum. si supra dei filium obprobria exprobrantium nefanda ceciderunt, quemadmodum seruus exortem eorum sperare se poterit? ideoque mentem suam praeparare debet, ut, cum ista acciderint, turbare se non queant. praeparet animum et meditatione conponat, ut possit dicere, si tamen possit: quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio an angustia an fames? et cetera. quare autem non separetur, adi
Abbreviated transcription (Latin):
diua deflexit. Quid gͥ ꝓsit cogitare ante
qd postea facturus sis: docet ũsiculus qui
sequit᷑. Paratꝰ sum i ñ sum t̾batꝰ: ut custodiã
mandata tua.
bi cogitatione quis p̃uenit qd̾ ac turꝰ
ẽ. semꝑ paratꝰ adagendum ẽ. semꝑ fixus
nualidus. ut ñ queat subita aliqua acce¬
aentium offensione turbari. Nulla cũ flabra
scopulose nimis ambitionis excutiunt: nul¬
la ꝓcella atq tempestas iustȩ inuasionis ex¬
agitat: ñ peculantis oculus merecͥtis illaq̃at.
Oculus emim meretͥtis: laqueus amatoris est.
In aliena capitur miser possessione: qui in¬
ꝓuiso igne p̃uentꝰ: possessionẽ fuȩ mentis
amisit. S. ꝑsecutio ingruit. inuenit iam
paratũ: ut ubiposset cẽ ꝑturbatio salutis
incertȩ: ita sꝑata sacri corona certaminis
ꝓuida futuri meditatione demulceat. Sed
maledictis obtrec tatorib frequent᷑ obro¬
ditur: cogicet quia ñẽ. discipłs suꝑ magis¬

Expanded text:
diuina deflexit. Quid igitur prosit cogitare ante, diuina deflexit. Quid igitur prosit cogitare ante, quod postea facturus sis, docet uersiculus qui sequitur: paratus sum e t non sum turbatus, ut custodiam m mandata tua. ubi cogitatione quis praeuenit quod acturus est, semper paratus ad agendum est, semper fixus et ualidus, ut non queat subita aliqua accidentium offensione turbari. nulla eum flabra scopulosae nimis ambitionis excutiunt, nulla procella atque tempestas iniustae inuasionis exagitat, non petulantis oculus meretricis inlaqueat; oculus enim meretricis laqueus amatoris est. in aliena miser capitur possessione, qui inprouiso igne praeuentus possessionem suae mentis amisit. si persecutio ingruit, inuenit iam paratum, ut, ubi possit esse perturbatio salutis incertae, ibi sperata sacri corona certaminis prouida futuri meditatione demulceat. si a maledicis obtrectatoribus frequenter obroditur, cogitet, quia non est discipulus super magis
Abbreviated transcription (Latin):
lierem. diligens. concupiscens. xpm̃ consideret
iuditium ciꝰ testimonia eiꝰ de p̃miis castitatis:
irelinquat uias concupiscentie. sequat᷑ uias
xp̃i: ⁊ habebit laudem mcis. si contemplatꝰ
dnm ib̃m contempnat carnis ardorem: fła¬
mam libidinis quasi quodam fonte restin¬
guat: adlidat teneras ⁊ ifirmas cupiditates
uideat. Benc cogitauit qui drã. pone dñe
custodiam ori meo: ne forte dum mens in¬
fłamat ardorem. lingua sermone labatur:
aut multilo quio incauto. etiã qd̃ mens non
cogitauit incurrat. loquendi facilitate.
Cogitet quẽadmodum pedem suũ dirigat
manum afferat: ne impetu indignationis
impulsus: cum repellere debeat iniurram:
ipse alteri iac lum notabilis cedis illidat.
sogitandum c̃ gͥ quid geramꝰ. libi enĩ p̃cedit
cogitatio: maturitas oꝑationis ad hibetur.
Itaq pesiste fidi uestigiuim ẽ: quẽ meditati¬
one ꝑpensa. a corꝑalib motib ad testimonia

Expanded text:
lierem diligens concupisc-ens Christum consideret, lierem diligens concupisc-ens Christum consideret, iudicium eius, testimonia eius de praemiis castitatis et relinquat uias concupiscentiae, sequatur uias Christi et habebit laudem in eis, si contemplatus dominum Iesum contemnat carnis ardorem, flammam libidinis quasi quodam fonte restinguat, adlidat teneras et iBene cogitavit qui dixit: Pone, Domine, custodiam ori meo ; ne forte dum mens inflammat ardorem, lingua sermone labatur, aut multiloquio incauto etiam quod mens non cogitavit, incurrat loquendi facilitate: cogitet quemadmodum pedem suum dirigat, manum afferat; ne impetu indignationis impulsus, cum repellere debeat injuriam, ipse alteri jactum notabilis caedis illidat. Cogitandum est igitur quid geramus; ubi enim praecedit cogitatio, maturitas operationis adhibetur. Itaqone perpensa a corporalibus motibus ad testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uiderit inquit mulierem ad concupis¬
cendum cam : iam adulterauit eam incorde
suo. Hic utiq cogitauit ut ideret mulierẽ:
ut uideret ad concupiscendum: s mala hȩc
cogitatio. relinquat uras suas. Aliꝰ ñ cogitaut
quidem. s subito aspexit ⁊ captꝰ c̃: & idit
⁊ concupiuit. nd̃o lapsus ẽ. Qd̾ si fragilem
suum considerasset affec tum. ande timuisset
ne cum indisset mulierẽ mente caperet᷑. ani¬
moutiq ñ ꝓspexisset ad mulierem: ñ concu¬
piscerit eam. Uidens gͦ mulicrem ñ direxit
pedem suũ intestimonia dñi: quisiante lapsũ
suum cogitare potuisset: forsitan direxisset.
Unꝰ quisq gͦ priꝰ cogitat qͣmͦ uideat mulicrem:
ut ñ uideat ad concupiscendum eam: aut ñ
aotendat cam. Si autẽ uidens repente. uel bo¬
na cogitatione fundatꝰ dirigat pedem suum
adtestimonia dm̃ nc incaptiuitate ꝑmancat.
utiq eiꝓfinit cogitatio. Postremo amans mu¬

Expanded text:
Qui uiderit, inquit, mulierem ad concupisQui uiderit, inquit, mulierem ad concupiscen dum eam, iam adulterauit eam in corde s u o. hic utique cogitauit, ut uideret mulierem, ut uideret ad concupiscendum; sed mala haec cogitatio relinquat uias suas. alius non cogitauit quidem, sed subito aspexit et captus est et uidit et concupiuit et ideo lapsus est. quodsi fragilem suum considerasset affectum et ante timuisset, ne, cum uidisset mulierem, mente caperetur et animo, utique non prospexisset ad mulierem, ne concupisceret eam. uidens ergo mulierem non direxit pedem suum in testimonia domini, qui, si ante lapsum suum cogitare potuisset, forsitan direxisset. unusquisque ergo prius cogitet quomodo uideat mulierem, ut non uideat ad concupisc-endum eam, ut non adtendat eam. si autem uidens repente uel bona cogitatione fundatus dirigat pedem suum ad testimonia domini, ne in captiuitate permaneat, utique ei profuit cogitatio. postremo amans mu
Abbreviated transcription (Latin):
mentis intentione decideris: stas gͥ. cogitans
quȩ sit uia quȩ inciuitatẽ ducat ad qũa tͥ
putas eẽ ꝑ gendum: quanto gͥ magis. amimo
debes ac mente consistere. qui ad regnum
cȩleste contendis. ⁊ cogitare tecũ qr ñ om̃is
uia illo ducit. ñ om̃is uia illo dirigit. ad
hierłem illam quȩ in cęlo ẽ. Sunt uiȩ quę
malos exitus habent. quas diaboli tempta¬
menta triuerunt. ndõ exitꝰ carum exitus
mortis sunt. Hȩ nempe sunt uiȩ de quib
legisti in ꝓuerbiis: quia sunt inȩ quȩ uident᷑
iuro rec tȩ eẽ: ultima autẽ earũ aspitiunt in
ꝓfundum inferni. Est autẽ uia angustior:
illa quȩ ducit ad di regnum. Uolens gͥ cam
ingredi uiam quȩ ad dm̃ ducit. ñ circũ spi¬
cias. ñ tecum ipsc tractabis: ñ considerabis
ne facile capiaris affec tu. siuiȩ latitudine
ꝓuocatꝰ. ingrediaris iter qd ad inferna de¬
ducat: Cogita gͦ ante: atq ꝓpende qͥd̾ facias

Expanded text:
mentis intentione decideris, stas igitur cogitans mentis intentione decideris, stas igitur cogitans quae sit uia, quae in ciuitatem ducat ad quam tibi putas esse pergendum, quanto igitur magis animo debes ac mente consistere, qui ad regnum caeleste contendis, et cogitare tecum, quia non omnis uia illo ducit, non omnis uia illo dirigit ad Hierusalem illam quae in caelo est! Sunt uiae quae malos exitus habent, quas diaboli temptamenta triuerunt, et ideo exitus earum exitus mortis sunt. hae nempe sunt uiae, de quibus legisti in Prouerbiis, quia sunt uiae quae uidentur uiro rectae esse, ultima autem earum aspiciunt in profundum inferni. est autem uia angustior illa quae ducit ad dei regnum. uolens igitur eam ingredi uiam, quae ad deum ducit, non circumspicies, non tecum ipse tractabis, non considerabis, ne facile capiaris affectu, si uiae latitudine prouocatus ingrediaris iter quod ad inferna deducat? cogita ergo ante atque perpende quid facias.
Abbreviated transcription (Latin):
uelim. ante cogitẽ utrum agendum sit
illud qd desidero. aut quo agendum modo:
similit̾ si loquendum utrum id loqͥ debeam:
deinde publice ansecreto loqui. presentib
aliquib aut nullis: sicut ẽ. illud. ut siuedis
frẽm corriꝑe pͥmo solus corripias: scdo. pre¬
sentib duob aut trib testib tcio. si ñ audi¬
crit. coram eccła. Itaq si p̃termisso ordine.
uelis coram ęccła frẽm increpare quẽ ande mo¬
nere debueras. erratum ipse cognoscis. Om̃ia
gͥ cum cogitatione facito. ut ñte peniteat oꝑis
tui. Anuero. siuiam ingssus. cũ uencris ao
competum aliquod. ita cnim appellat᷑ pluri¬
marum uelut quidã concursus uiarum: si
nescias quod iter ingredi debcas. stas tamen
i cogitas ipse tecum. utrũ pͥmã. an scd̾am. an
t̃tiam. an quartã. uelcerte quintã suta ẽ. mã
eligas quã sequaris: nec putas priꝰ ad oricu¬
dum iter quã animo definieris ⁊ plenorem

Expanded text:
uelim, ante cogitem. utrum agendum sit uelim, ante cogitem. utrum agendum sit illud quod desidero aut quo agendum modo, similiter si adloquendum, utrum adloqui debeam, deinde publice an secreto loqui, praesentibus aliquibus aut nullis; sicut illud est ut, si uelis fratrem corripere, primo solus corripias, secundo praesentibus duobus aut tribus testibus. tertio, si non audierit, coram ecclesia. itaque si praetermisso ordine uelis coram ecclesia fratrem increpare quem ante monere debueras, erratum ipse cognoscis. omnia igitur cum cogitatione facito, ut non te paeniteat operis tui. an uero si uiam ingressus, cum ueneris ad competum aliquod — ita enim appellatur plurimarum uelut quidam concursus uiarum —, si nescias quod iter ingredi debeas, stas tamen et cogitas ipse tecum, utrum primam an secundam an tertiam an quartam uel certe quintam, si ita est, uiam eligas quam sequaris nec putas prius adoriundum iter quam animo definieris et pleniore
Abbreviated transcription (Latin):
reri mor conuersione studioq uirtutũ. aũti
pedes incos intestimonia tua: ut ñ iam icis
gressib quib ante sum lapsus. s. destimonior
tuor itincrib ambularem: quotuor. scmite
mandatoꝵ me errare ñ sinerent: nec uestigi¬
um indeuta ⁊ tortuosa in flec berem. F reqnt̃
enim ignorantes iter sistrata uiaꝵ. sequant᷑
ꝑueniunt quo defiderant ꝑuenire: ⁊ careñ
erroris anfrac lu.: sin autẽ usurpent scire
qd̃ nesciunt. ⁊ putent aliqua sequenda com¬
pendia. apublici trac t itinere recedentes.
erroris laberinthos frequent᷑ incurrunt.
ut eos de itincre deflexisse peniteat: ⁊ id̃õ
pꝰmulta laborum dispendia. ad iter quod
reliquerint redire contendant. hicg̃ sensus.
usus ẽ. Alius autẽ ita. Cogitaui uias meas
ñ suꝑiores s. futuras: ut ante ieos ac lus
cogitationib p̃uenirem: ne in consulta oꝑa¬
tione ꝓ gressus. aliquid inipsis cogitatiõib
offensionis inciderem: ut si agere aliquid

Expanded text:
reri morum conuersione studioque uirtutum, auerti reri morum conuersione studioque uirtutum, auerti pedes meos in testimonia tua, ut non iam meis gressibus, quibus ante sum lapsus, sed testimoniorum tuorum iti- neribus ambularem, quo tuorum semitae mandatorum me errare non sinerent nec uestigium in deuia et tortuosa deflecterem. frequenter enim ignorantes iter, si strata uiarum sequantur. perueniunt quo desiderant peruenire et carent erroris anfractu; sin autem usurpent scire quod nesciunt et putent aliqua sequenda conpendia, a publici tractus itinere recedentes erroris labyrinthos frequenter incurrunt, ut eos de itinere deflexisse paeniteat, et ideo post multa laborum dispendia ad iter quod reliquerant redire contendunt. Hic ergo sensus unus est, alius autem ita: cogitaui uias meas, non superiores, sed futuras, ut ante meos actus cogitationibus praeuenirem, ne inconsulta operatione progressus aliquid in ipsis conationibus offensionis inciderem, ut, si agere aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ querit. Itaq ⁊ siuterq miscđia dĩ in¬
diget : alit̃ tamen angło miscdia. Aliter
homini debetur. Leue enin⁊ uitum in
angło. iudicio grauiore censetur. Peccatũ
quoq ad olescentiȩ in homine. mitiore sen¬
tentia quam peccatum senec tutis ad stringit᷑.¬
diuidit causas: ut imiscłiam quasi homo
postulet. quia nemo sine sorde peccati: &
iustitiam quasi ꝓpħa deposcat. uel certe
qm̃ licet peccauerit sic̃ homo. ⁊ quasi pecca¬
tor miscõia egeat : tam̃ correxit errorem.
penitentiam gessit. abstinuit ademulendia
delinquendi. sobrictate uirtutis. Pecit ergo
iustitiam scdm ũbum di: qr tĩbi sententia ẽ.
ut conuersis uenia donet᷑: si legitime ẽ. freta
conuersio. Cogitaui uias incas. & auerdi pe¬
des meos intestimonia tua.
Uinduus sensus: aut quia uras suꝑiores
neas cogitaui. plenas lapsis atq peccati:
nid̃õ ut remissionem peccator possem me¬

Expanded text:
Dei quaerit. Itaque etsi uterque misericordia Dei inDei quaerit. Itaque etsi uterque misericordia Dei indiget, aliter tamen angelo misericordia, aliter homini debetur; leve enim vitium in angelo judicio graviore censetur. Peccatum quoque adolescentiae in homine, mitiore sententia quam peccatum senectutis adstringitur etdiuidit causas, ut et misericordiam quasi homo postulet, quia nemo sine sorde peccati, et iustitiam quasi propheta deposcat uel certe quoniam, licet peccauerit sicut homo et quasi peccator misericordia egeat, tamen correxit errorem, paenitentiam gessit, abstinuit a temulentia delinquendi sobrietate uirtutis. petit ergo iustitiam secundum uerbum dei, quia uerbi dei sententia est, ut conuersis uenia donetur, si legitime est facta conuersio. Cogitaui uias meas et auerti pedes meos in testimonia tua. diuiduus sensus: aut quia uias superiores meas cogitaui plenas lapsus atque peccati, et ideo, ut remissionem peccatorum possim me
Abbreviated transcription (Latin):
mat. atq utilinos saluos faciat detrimento:
sic̃ aurum qd̾ ex quoquit᷑. plusꝓbatur. Fortas¬
se dicat aliquis: qua ratione scͥpscrit ꝓpb̃a.
miserere mei scdm ũbum tuum. Uerbum
enim di iustitia ẽ. Sigͥ nstitia fretus erat:
cur miscłiam ante p̃misit: Aut si miscđiam
requirebat: curecam adm̃suram iustitiȩ pu¬
tauit eẽ poscendam: Qui enim benc agit ⁊
i felicitate subnixis. miscdia conferri solet¬
anobis. s: egentib uel debilib. uelhis qͥ ex
diuitiis in pauꝑtatem. aut captiuitatẽ. Aut
necessitatem aliquam deciderunt. Ergo qui
eget miscdia: peccatorẽ. Qui autẽ peccator
considerandumẽ. Aliter enim eget iustitra
aliter homo. Angłi enim natura. ñ utiq ita
corruptelc obnoria ẽ. ut natura generis hu-¬
mani: ndo ille eget miscdia di nepossit
Homo autẽ ⁊ siiam firmiore ꝓposito ẽ: tam̃
ꝓpter contrac łor scriem peccator miscd̾iã

Expanded text:
mat atque utili nos saluos faciat detrimento, mat atque utili nos saluos faciat detrimento, sicut aurum quod excoquitur plus probatur. Fortasse dicat aliquis, qua ratione scripserit propheta: miserere mei secundum eloquium tuum; uerbum enim dei iustitia est. si igitur iustitia fretus erat, cur misericordiam ante praemisit, aut si misericordiam requirebat, cur eam ad mensuram iustitiae putauit esse poscendam? qui enim bene agit etet felicitate subnixis misa nobis: sed egentibus, vel debilibus, vel iis qui ex divitiis in paupertatem, aut captivitatem, aut necessitatem aliquam deciderunt. Ergo qui eget misericordia, peccator est: qui autem peccator considerandum est. Aliter enim eget justitia ia archangelus, aliter homo. Angeli enim natura non utique ita corruptelae obnoxia est, ut natura generis humani; et ideo ille eget misericordia Dei, ne possithomo autem etsi jam firmiore proposito est, tamen propter contractorum seriem peccatorum, misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
exustionis dolorem. corpꝰ om̃e tabescat: uitȩ
usus intercat: Rec te gͥ ⁊ sacerdos nulnus
ne latius serpat. a toto corꝑe cccłȩ quasibonꝰ
medicus debet abscidere. ⁊ ꝓdere uirus cri-¬
minis qd̾ latebat ñ foruere: nedumunum ex¬
cludendim: ñ putat. plures dignos faciat
nos hortat᷑ exemplo dicens. uide gͥ bonitatẽ
bonitate: ostendens iudeor ppłm uire cẽ a
corꝑe ęcclȩ separatum : ne ꝑfidie uirus con¬
taminaret eccłam: ppłm autẽ gentium bo¬
nitate dñi receptum: ⁊ obedientiȩ munere
głari Iure gͥ huic diuina bonitas suffragat᷑
qua indiuina bonitate ꝑmaneat: si uero
& ipse de sciscat: ꝓcriminis sui qualitate
describitur: ut intenebris ambulanti luccat.
quasi lumen: ne diutius possit eraare. qͥ que¬
rit luminis claritatem. E i autẽ qͥ multa fuerit
oꝑatꝰ quȩ manere ñ debeant s ardere. ignis
ẽ. dñs. ut oꝑis nr̃i fenum stipulamq consu¬

Expanded text:
exustionis dolorem corpus omne tabescat, uitae exustionis dolorem corpus omne tabescat, uitae usus intereat ? recte igitur et sacerdos uulnus, ne latius serpat, a toto corpore ecclesiae quasi bonus medicus debet abscidere et prodere uirus criminis quod latet, non fouere, ne, dum unum excludendum non putat, plures dignos faciat nos hortatur exemplo dicens: uide ergo bonitatebonitate, ostendens Iudaeorum populum iure esse a corpore ecclesiae separatum, ne perfidiae uirus contaminaret ecclesiam, populum au- tem gentium bonitate domini receptum et oboedientiae munere gloriari. iure igitur huic diuina bonitas suffragatur, cum in diuina bonitate permaneat: si uero et ipse desciscat, pro criminis sui qualitate describitur, ut in tenebris ambulanti luceat quasi lumen, ne diutius possit errare qui quaerit luminis claritatem. ei autem, qui multa fuerit operatus quae manere non debeant, sed ardere, ignis est dominus, ut operis nostri faenum stipulamque consu
Abbreviated transcription (Latin):
siñcẽt᷑ abaccusatore conuc łꝰ.: ñ id quod
istitiȩ ẽ. iudex sequet᷑: sidum miseret᷑ rei.
daninec ꝓbantẽ. Aut dum accusatori fauet
qui ꝓbare ñ possit: ad dicat in noxium. Ñ po
ałgͥ hec dici iusta miscdia. In ipsa ȩccła ubi
maxine misereri decet. teneri quã maxime
debet forma iustitiȩ. nequis a consortio com¬
muionis abstentꝰ. breui lacͥmula. atq ad
tempꝰ parata. uel etiam uberiorib flecibus.
cominumonem quã plurias debet postu¬
larc temꝑib. facilitati sacerdotis ex torqueat.
Nonne cum um indulget indigno : plurimos
facit ad ꝓlapsionis contagium ꝓuocari:
facilitas enim ueniȩ : incentiuum tͥbuit de¬
linquendi. Hoc eo dic tum ẽ: ut sciamus
pentis interiꝰ inueniat uulneris cicatr icem.
cum debeat resecare ulceris uitum ne latius
serpat: tamen a sccandi urendiq ꝓposito la¬
crinis inflexus egroti. medicamentis tegat.
qd ferro aꝑiendum fuit: nonne ista inuti

Expanded text:
si non esset ab accusatore conuictus, non id quod si non esset ab accusatore conuictus, non id quod iustitiae est iudex sequatur, sed, dum miseretur rei, damnet probantem aut, dum accusatori fauet qui probare non possit, addicat innoxium? non potest igitur haec dici iusta misericordia. In ipsa ecclesia, ubi maxime misereri decet, teneri quam maxime debet forma iustitiae, ne quis a consortio communionis abstentus breui lacrimula atque ad tempus parata uel etiam uberioribus fletibus communionem, quam plurimis debet postulare temporibus, facilitate sacerdotis extorqueat. nonne, cum uni indulget indigno, plurimos facit ad prolapsionis contagium prouocari ? facilitas enim ueniae incentiuum tribuit delinquendi. hoc eo dictum est, ut sciamus pentis interius inueniat uulneris cicatricem, cum debeat resecare ulceris uitium, ne latius serpat, tamen a secandi urendique proposito lacrimis inflexus aegroti medicamentis tegat quod ferro aperiendum fuit, nonne ista inutil
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfuit. Nob̾ autẽ qui hereditario uinculo
tenemur adstricti qui in hac carne sumꝰ
quę pͥorum p̃iuditio detritaiam atq ad¬
suc facta peccatis ñ poterat emergere: quasi
iustus indulsit. Iuste enim ignouit heredi:
qui p̃iuditio laborat auc boris. Est ergo
illius. Et in libris regnor logis. quia saul
postta contraxit offensam: qr miseratꝰ ẽ.
Agag hostium regẽ: quẽ ꝓhibuerat sen¬
dentia diuma seruari. Ut siquis latronis
filiis dep̃cantib motus. ⁊ lacrimis contu
gis inflexus. absoluendum putet: cuiad¬
huc latcinandi aspiret affec tꝰ. nonne in¬
nocentes tradet exitio. qͥ liberat multor ᷤ
exitia cogitantem: Certe si gladtum repͥ¬
mit uincła dissoluit: cur laxat exilio: cur
lat̾tinandi qua potest demendiore uia ñ
eripit facultatem: qͥ uoluntatẽ extorquere
ñ potuit. Deinde inter duos. hocẽ. accu¬
satorem ⁊ reum pariꝑiculo de capite de¬
cernentes. alcerum siñ pbasset. alterum

Expanded text:
profuit. nobis autem, qui hereditario uinculo profuit. nobis autem, qui hereditario uinculo tenemur adstricti, qui in hac carne sumus, quae priorum praeiudicio detrita iam atque adsuefacta peccatis non poterat emergere, quasi iustus indulsit: iuste enim ignouit heredi qui praeiudicio laborat auctoris. Est ergo odam: non misereberis illius et in libris Regnorum legis, quia Saul propterea contraxit offensam, quia miseratus est Agag hostium regem, quem prohibuerat sententia diuina seruari. ut si quis latronem filiis deprecantibus motus et lacrimis coniugis eius inflexus absoluendum putet, cui adhuc latrocinandi adspiret affectus, nonne innocentes tradet exitio qui liberat multorum exitia cogitantem? certe si gladium reprimit, uincla dissoluit, cur laxat exilio ? cur latrocinandi qua potest clementiore uia non eripit facultatem, qui uoluntatem extorquere non potuit? deinde inter duos, hoc est accusatorem et reum pari periculo de capite decernentes, alterum si non probasset, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
errorem gentilium: qui ligna uenerant᷑.
Iustitia autẽ quȩ ẽ crucis. nͥ qd̾ ascendens
peccatum suo cruore mundauit: In quo
gͦ iustꝰ ds̃: nͥ inco quia sciuit qd de limo
t̾rȩ bominem figurauit: Quȩ t̾ra utiq
corruptele obnoia ẽ. ac uitio lubͥce passi
Proptea gͦ añs qui scd̃m animã te ad imagi¬
nem ⁊ similitudinem fecit sui. hoc ẽ. rationa¬
bilem. iustum. pudicum. meo enim ad
imaginẽ dĩ es. fisis iustꝰ ut sis imago iustitię.
sisis castus. ut immaculati in te figura p̃ful¬
geat. sciens gͦ scd̾m corꝑis fragilitatẽ corrup¬
tele patere hominẽ: quasi iustus. fragili
lubricȩq nature delicta concessit. Ac ne
forte dicat aliquis. curgͦ adam maledic bo
quid caueret ante p̃scͥpsit: infirmꝰ enim ñ
usur parc debet s obedire mandatis: ido
p̃uaricationis reum tenuit. quã ꝓlapsioĩs
Ad dixit. In illum gͥ iusta seueritatis ꝓcessit
sententia : quia scire uoluit: qd scire non

Expanded text:
errorem gentilium qui ligna uenerantur. errorem gentilium qui ligna uenerantur. iustitia autem quae est crucis, nisi quod ascendens peccatum suo cruore mundauit? in quo ergo iustus deus nisi in eo, quia sciuit quod de limo terraehominemfigurauit, quae terra utique corruptelae obnoxia est ac uitio lubricae passio dominus, qui secundum animam te ad imaginem et similitudinem sui fecit, hoc est rationabilem iustum pudicum — in eo enim ad imaginem dei es, si sis iustus, ut sis imago iustitiae, si sis castus, ut inmaculati in te figura praefulgeat —, sciens ergo secundum corporis fragilitatem corruptelae patere hominem quasi iustus fragili lubricaeque naturae delicta concessit. Ac ne forte dicat aliquis: \'cur ergo Adam maledicto quid caueret ante praescripsit — infirmus enim non usurpare debet, sed oboedire mandatis —, ideo praeuaricationis reum tenuit quam prolapsionis addixit. in illum igitur iusta seueritatis processit sententia, Quia scire uoluit quod scire non