comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicti patris mei. ꝑcipite reg¬
nũ qͦd uob̾ paratu s ab initio
mundi. & cetera. Magna retͥ¬
butio. q̃ tam̃ de dñi largita¬
te ꝓueniet: incolã fieri regni
ꝑpetui. consortẽ bonoꝵ angłoꝵ.
patriã suscipe̾ q̃ sẽꝑ delectet.
nec ulla ꝑegrinatiõe desera¬
tur. Eruntq ĩ illa cõtẽplatioe
defixi : ut illũ iugit̃ appetant
de quo sẽꝑ erultant. Sa mech.
niquos odio habui: & legẽ tuã
dilexi. Ad qͥntã decimã lite¬
rã. catholicũ uenit examen
inqua dicit iniquos. idest ad¬
uersarios legis odio sibi fuisse.
Legẽ uͦ dñi se dilexisse cõme¬
morat: & petit ut ab eiꝰ pie¬
tate susceptꝰ. mala scłi possit
euadere: postulans etiã car
subdi. ne possit ĩ diuino iu¬
dicio de eiꝰ preuaricatione
dãpnari. Hic etiã quȩstio illa
caput erig̃. cur pͦpłs fidelis
contra euangłica uidet᷑ ali¬
quid ꝓnuntiasse mandata.
dicit enĩ iniquos odio habui
dũ p̃ceptũ sit. orate ꝓ inimi¬
cis uestris. bene facite his qͥ

Expanded text:
regnum quod vobis paratum est ab initio mundi , etc. Magna retributio, quae tamen de Domini largitate proveniet, incolam fieri regni perpetui, consortem bonorum angelorum, patriam suscipere quae semper delectet, nec ulla peregrinatione deseratur; eruntque in illa contemplatione defixi, ut illum jugiter appetant, de quo semper exsultant. Vers.Iniquos odio habui, et legem tuam dilexi. Ad quintam decimam litteram catholicum venit examen, in qua dicit, Iniquos, id est adversarios legis odio sibi fuisse; legem vero Domini se dilexisse commemorat, et petit ut ab ejus pietate susceptus mala saeculi possit evadere, postulans etiam carnsubdi, ne possit in divino judicio de ejus praevaricatione damnari. Hic etiam quaestio illa caput erigit, cur populus fidelis contra evangelica videtur aliquid pronuntiasse mandata? Dicit enim: Iniquos odio habui, dum praeceptum sit: Orate pro inimicis vestris, benefacite his qui vos
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ. qͥ successiõe pat̾na głat᷑.
hoc enĩ legitimũ nom̃ ÷. hoc
sũme caritatis indiciũ: ⁊ ui¬
dicia senioꝵ suscipere. & de
firmissima possessiõe gaude¬
re.Testimonia enĩ st̃ dñi p̃¬
cepta. scĩssima: q̃ moyses ppło
in deuteronomii libro sub
testificatiõe cõmemorat di¬
terrã. & alibi. Estoce michi
testes. & ego testis dicit dñs.

Expanded text:
filius, qui successione paterna gloriatur. Hoc enim legitimum nomen est, hoc summae charitatis indicium, et judicia seniorum suscipere, et de firmissima possessione gaudere. Testimonia enim sunt Domini praecepta sanctissima, quae Moyses populo in Deuteronomii libro sub testificatione commemorat, diterram . Et alibi: Estote mihi testes, et ego vobis testis, dicit Dominus .
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ diximꝰ. tã dui fieri pos¬
sint. ꝗͣdu huiꝰ mundi calami¬
tatibꝰ indigentiaq uexamur.
Qͥs enĩ ĩ futuro misereatur
afflicto: cũ in illo regno. nul¬
la probet᷑ ẽẽ miseria: S qͥ
hic ista facit studio caritatis.
in ȩternũ illa face̾ cõꝓbatur:
quia fructũ earũ rerũ sub

Expanded text:
upra diximus, tandiu fieri possunt, quandiu hujus mundi calamitatibus indigentiaque vexamur. Quis enim in futuro misereatur afflicto, cum in illo regno nulla probetur esse miseria? Sed qui hic ista facit studio charitatis in aeternum illa facere comprobatur, quia fruc
Abbreviated transcription (Latin):
ens ẽ miciũ bone uite nr̃e: Oc¬
casus: male conuersationis af¬
fectꝰ. In occasu enĩ eramꝰ: cũ
peccati uincło denebami astric̃¬
ti: In oriente aut̃ sumꝰ quando
ꝑ aquã regenerationis nos sol
uerus iniusitat. & tenebras facit

Expanded text:
ens est initium bonae vitae nostrae, ocens est initium bonae vitae nostrae, occasus malae conversationis affectus. In occasu enim eramus, cum peccati vinculo tenebamur astricti; in oriente autem sumus, quando per aquam regenerationis nos Sol verus invisitat, et tenebras facit
Abbreviated transcription (Latin):
timentes eũ diligentiꝰ ꝑscruce¬
m. qͥd sibi uelit ista cõparatio: Tan¬
to maiorẽ dicit a meritis eoꝵ mi¬
sccłiam dñi quã retͥbuit fide libꝰ
suis. quantũ potest a t̾ra celi sũ¬
mitas eleuari. Qua cõparatio¬
ne illud qͦq significat᷑. qr sicut
celũ terras operit. & cõpetencia
beneficia tẽporibꝰ suis homini tͥ¬
buit. mͦ pluuias influendo. mͦ
prestando serena. modo ipsũ ae¬
rẽ uentis saluberrimis tẽperan¬
do: ita & miscdia dñi fragilitati
nr̃e noscit᷑ diuersa prestare: Su¬
stinet enĩ. ut corrigat. flagellat.
ut eruat. Probat ut prestet: Et
ꝑ diuersas operas beneficioꝵ u
na uoluntas ẽ subuenire peccan¬
tibꝰ Sed ut totr sententiȩ uͥt
possit intelligi breuit᷑ dicendũ
est Sifas ẽ ut cȩlũ ñ cooperiat
t̾ras. potest fieri ut dñs ñ ꝓte¬
gat sibi purissime seruientes:
elongauit a nob̾ iniqͥtates nr̃as:
Dedit aliã pulcherrimã cõpa¬
rationẽ beneficio diuino Ori¬

Expanded text:
timentes eum. Diligentius perscrutemur quid sibi velit ista comparatio. Tanto majorem dicit a meritis eorum misericordiam Domini quam retribuit fidelibus suis, quantum potest a terra coeli summitas elevari. Qua comparatione illud quoque significatur, quia sicut coelum terras operit, et competentia beneficia temporibus suis homini tribuit, modo pluvias influendo, modo praestando serena, modo ipsum aerem ventis saluberrimis temperando: ita et misericordia Domini fragilitati nostrae noscitur diversa praestare; sustinet enim ut corrigat, flagellat ut erudiat, probat ut praestet, et per diversas operas beneficiorum una voluntas est subvenire peccantibus. Sed ut totius sententiae virtus possit intelligi, breviter dicendum est: Si fas est ut coelum non cooperiat terras, potest fieri ut Dominus non protegat sibi purissime servientes. elongavit a nobis iniquitates nostras. Dedit aliam pulcherrimam comparationem beneficio divino. Ori
Abbreviated transcription (Latin):
it. indigentias adunit: generalit
bonꝰ ẽ. Addidit Neq sccłm iniqͥ¬
tates nr̃as retͥbuit nobis: scilicet.
qm̃ supplicantibꝰ ita pr ẽ: ut tẽ
magis eũ dignet᷑ absoluere. quan¬
do se studuerit unꝰqͥsq adibita
satisfactione dãpnare Quia¬

Expanded text:
it, indigentias adimit, et generaliter it, indigentias adimit, et generaliter bonus est. Addidit, neque secundum iniquitates nostras retribuit nobis; scilicet quoniam supplicantibus ita pius est, ut tunc magis eum dignetur absolvere, quando se studuerit unusquisque, adhibita satisfactione, damnare.
Abbreviated transcription (Latin):
na pietate largit᷑. Expectat er¬
rantes: ut debeant sua perpe¬
nẽ irascet᷑: neq in et̾nũ indig¬
tisfactione cognoscunt. qͥ ad eũ
redire diligunt. qͥ inlecebras scłi
cũ suo auctore contẽpnunt: Con¬
tra illos in finẽ irascit᷑: qͥbꝰ dictu¬
rus ẽ. Ite ĩ ignẽ ȩt̾num: Magna
infelicitas. perire sub pio dño.
ut tardes illi satisfacere. cui te
cognoscis errasse: maxime cũ
supplicationẽ tuã uacuã ñ sen¬
tias. sitam̃ eã incegro animo te
obtulisse cognoscas: Potest hoc
& de pꝰpło iudaico sentiri: quẽ
conuertendũ constat ĩ fine scłi
De qͦ & apłs dicit: Cȩcitas expar¬
te ĩisrł contigit. ut plenitudo
gentiũ int̾iret. & sic omĩs isrł
nr̃as retͥbuit nobis: Sententia
generalis ẽ. qr nemo ẽ qͥ ey grãm
gratis ñ habeat: dũ lex sub pec¬
cato cuncta concludat. sicut apłs:¬
ret᷑. Ille tam̃ qͥ cõmunit̾ bonis
malis q sp̃m donat. salutẽ tͥbu¬

Expanded text:
na pietate largitur; exspectat erna pietate largitur; exspectat errantes, ut debeant sua perpenem irascetur, neque in aeternum indigtisfactione cognoscunt, qui ad eum redire diligunt, qui illecebras saeculi cum suo auctore contemnunt. Contra, illis in finem irascetur, quibus dicturus est: Ite in ignem aeternum . Magna infelicitas perire sub pio Domino, ut tardes illi satisfacere cui te cognoscis errasse; maxime cum supplicationem tuam vacuam non sentias, si tamen eam integro animo te obtulisse cognoscas. Potest hoc et de populo Judaico sentiri, quem convertendum constat in fine saeculi; de quo et Apostolus dicit: Caecitas ex parte Israel contigit, utsic omnis Israel nostra fecit nobis, » sententia generalis est, quia nemo est qui ejus gratiam gratis non habeat, dum lex sub peccato cuncta concludat, sicut . Ille tamen communiter bonis malisque spiritum donat, salutem tribu
Abbreviated transcription (Latin):
cors & miserator dñs patiens
& multũ misericors: Miseri¬
cors ẽ qͥ natura sua clementis¬
sim aꝓprobat᷑. Miserator quan¬
do miscłie sue dona largit᷑. Po¬
test enĩ aliqͥs misericors & mise¬
rator. esse in una duabꝰq causis.
Misericors aũt & miserator natu¬
ralit̾̃ p̃cer cdñm nullus poterit
inueniri Sed hic ideo misericors
p̃missũ ẽ. ut miseratorẽ dñm ñ
ad tẽpus s iugit̾ ad pbares. hec
figura dicit᷑ pꝰ aronomasia. iclest
de nominatio: que similitudine
sermonis concitat audientis
affectũ Adiecit patiens: qͦd ne¬
cesse ẽ consequi misericordem:
Nullus enĩ misericors: nͥ qͥ & pa¬
tiens: Sic enĩ &. apłs dicit. An
diuicias bonitatis ei & patien
de se dicit: hec fecisti & tacui.
Existimasti mniqͥtatẽ. qͦd ero t̾
similis: Seqͥt᷑ & multũ mise¬
ricors Multũ reuera misericors.
qͥ audiens omnino blasphemas
uoces. solem suũ facit oriri suꝑ
bonos & malos. &s pluit suꝑ iu¬

Expanded text:
cors et miserator Dominus, patiens et multum misericors. Misericors est qui natura sua clementissimus approbatur. Miserator, quando misericordiae suae dona largitur. Potest enim aliquis misericors et miserator esse in una duabusque causis; misericors autem et miserator naturaliter praeter Dominum nullus poterit inveniri. Sed hic ideo misericors praemissum est, ut miseratorem Dominum non ad tempus, sed jugiter approbares. Haec figura dicitur paronomasia, id est denominatio, quae similitudine sermonis concitat audientis affectum. Adjecit, patiens, quod necesse est consequi misericordem; nullus enim misericors, nisi qui et patiens. Sic enim et Apostolus dicit: An divitias bonitatis ejus et longde se dicit: Haec fecisti, et tacui. Existimasti iniquitatem, quod ero tibi similis . Sequitur, et multum misericors. Multum revera misericors, qui audiens omnino blasphemas voces, Solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super ju
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ. ꝑ uniꝰ exẽplũ ꝓbat. quan¬
ta &. hic prestiterit serius siuis :¬
ne qͥs de futura retͥbutione du¬
bitare potuisset Sed intende
quẽ admodũ moyses & isrł in¬
dicatꝰ ẽ distinctiõne uerboꝵ:
Aotas fecit moysi uias suas. quan
ruit. ut legẽ conseriberet mo¬
filus isrł uoluntates suas:. hic
uoluntates posuit ñ uias: qr ñ
om̃is isrł suscepto uerbo dñi
in ex iussionibꝰ ambulauit:. Sci¬
mus enĩ quas seditiones pͦpłs
ille fecerit: ut uoce iudicis me¬
reret᷑ audire. pͦpuł hic dure
ceruicis ẽ Idoq gͦ illis uolun¬
tates dm̃i. ñ uias innotuisse di¬
cit: quia multa pars eoꝵ uiã
dñi declinare p̃sũpsit: Sic aũt
moysi erẽplũ hic positũ intel¬
ligẽ. ut tam̃ hoc cotidie dñm

Expanded text:
rationem, per unius exemplum probat quanta et hic praestiterit servis suis ne quis de futura retributione dubitare potuisset. Sed intende quemadmodum Moyses et Israel indicatus est distinctione verborum. Notas feruit, ut legem conscriberet, mofiliis Israel voluntates suas. Hic voluntates posuit, non vias, quia non omnis Israel, suscepto verbo Domini, in ejus jussionibus ambulavit. Scimus enim quas seditiones populus ille fecerit, ut voce judicis mereretur audire: Populus 344 hic dura cervice est . Ideoque ergo illis voluntates Domini, non vias innotuisse dicit, quia multa pars eorum viam Domini declinare praesumpsit. Sic autem Moysi exemplum hic positum intellige, ut tamen hoc quotidie Dom
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ: qͥ coronat te in miseratiõe
& miscđia. renouabit᷑ sicut aqͥ¬
le iuuentꝰ tua. In his tͥbus uer¬
sibus exponunt᷑ sub qͥnaria di¬
usione. retͥbutiones futuri scħ.
qͣs sc̃is suis dñs pia miseratione
sc̃n largit᷑. Que figura dicit᷑ synat̾s¬
mos. idest congregatio: quando
in unũ cumulũ aspera crimi¬
na. aut nimis suauia beneficia
colligunt᷑ Primo enĩ fit ꝓpitrꝰ
peccatis eoꝵ: quando remissis
delictis. in pace dignat᷑ suscipe¬
re peccatores Scdo sanat om̃s
languores fideliũ : cũ securitas
& inmortalitas et̃na in resur¬
rectione concedit᷑: idest cũ cor¬
ruptibile hoc induerit in corrup

Expanded text:
Qui coronat te in miseratione et misericordia: renovabitur sicut aquilae juventus tua. In his tribus versibus exponuntur sub quinaria divisione retributiones futuri saeculi, quas sanctis suis Dominus pia miseratione largitur. Quae figura dicitur synathroismos, id est congregatio, quando in unum cumulum aspera crimina aut nimis suavia beneficia colliguntur. Primo enim fit propitius peccatis eorum, quando remissis delictis in pace dignatur suscipere peccatores. Secundo, sanat omnes languores fidelium, cum securitas et immortalitas aeterna in resurrectione conceditur, id est, Cum corruptibile hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
sus ꝑ modũ definitionis edict
ẽ : quando ꝑ illud qͦd singłarit᷑
efficit aliqͥd indicat᷑. Nã int̃ro¬
ganti tͥ qͥd sit dñs: respondes: fa¬
ciens miscđias & iudiciũ. om̃ibꝰ
iniuriã patientibꝰ. Qua ꝓpt̃ ha¬
bunde designatꝰ ẽ dñs ds: cũ
nulli alteri possit conuenire qͦd
dictũ ẽ Illis aut̃ miscdias facit.
qͥ miserti fuerint: sicut in eiuuian¬
głio dicit: Beati misericordes:
Seqͥt᷑. & iuditiũ om̃ibus iniu¬
riã patientibꝰ Hoc illis ꝓmittit᷑
qͥ pacientie munere decorant᷑:
rant ulcisci furorẽq suũ inimi¬
ei ꝑsecutione satiare contendunt.
undictã dño ñ reseruant: qr
se credunt posse distringere. qͦt
tus es: ut nob̾ diceres: Sic tͥ ꝓfu¬
isti: ut nos sine dubitacione sal¬
uares. Notas fecit uias suas moy¬
si filiis isrł uoluntates suas. Su¬
peri dixerat quas retͥbutiones
in illo scło plebs beata mereret᷑.
Nẽ aut̃ ueniens ad scdam nar

Expanded text:
sus per modum definitionis edictus sus per modum definitionis edictus est, quando per illud quod singulariter efficit, aliquis indicatur. Nam interroganti tibi quid sit Dominus? respondes: Faciens misericordias et judicium omnibus injuriam patientibus. Quapropter abunde designatus est Dominus Deus, cum nulli alteri possit convenire quod dictum est. Illis autem misericordias facit qui miserti fuerint, sicut in Evangelio dicit: Beati misericordes, Sequitur, et judicium omnibus injuriam patientibus. Hoc illis promittitur qui patientiae munere decorantur,rant ulcisci, furoremque suum inimici persecutione satiare contendunt, vindictam Domino non reservant, quia se credunt posse distringere, quodtus es, ut nobis diceres; sic tibi profuisti, ut et nos sine dubitatione salvares. Vers. 7. Notas fecit vias suas Moysi, filiis Israel voluntates suas. Superius dixerat quas retributiones in illo saeculo plebs beata mereretur; nunc autem veniens ad secundam nar
Abbreviated transcription (Latin):
cumt᷑. Sed ꝑscrutandũ ẽ eur aqͥ¬
le intͦducat᷑ exẽplũ: Huic aui iã
etate ꝓuecte suꝑnũ labiũ cor¬
nea inflexione nasiitũ. tantũ
fert᷑ excrescere. ut ei ñ sit libe¬
rũ escas solita libertate decer¬
pere: Que intelligens unde ei pe
omĩa sibi eiꝰ impedimenta sub¬
moueat Quo facto. in antiquã
ualitudinẽ corꝑis sui escarum
solita ꝑceptione reuocat᷑: Sic
anima in pristinã sanitatẽ re¬
uertit᷑ si peccata sua in petra
nat. Reuertit᷑ enĩ ad cibos salu¬
tares. quando delicta que st̃ im¬
pedimenta et̃nȩ uitȩ dño pres¬
pacientibꝰ Postquã dix̃ retͥbu¬
tiones dñi. qͣs hic conuersis in
illo scło ueracit̾ credit᷑ posse pre¬
stare: nc̃ dicit breuit᷑. quia dñs
miscdias facit sperantibꝰ. & uindic¬
tã prestet patientibꝰ cunctis in¬
iuriã: ut nullus in eis possit dubi¬
tare quȩ dicta st̃: quando ipsũ
dñm tali definicione monstra¬
tũ esse cognosceret: Hic enĩ uer¬

Expanded text:
cuntur. Sed perscrutandum est cur aquilae introducatur exemplum. Huic avi jam aetate provectae, supernum labium cornea inflexione nasutum, tantum fertur excrescere, ut ei non sit liberum escas solita libertate decerpere, quae intelligens unde sibi pomnia sibi ejus impedimenta submoveat. Quo facto in antiquam valetudinem corporis sui, escarum solita perceptione revocatur. Sic anima in pristinam sanitatem revertitur, si peccata sua in petra nat. Revertitur enim ad cibos salutares, quando delicta, quae sunt impedimenta aeternae vitae, Domino praespatientibus. Postquam dixit retributiones Domini, quas hic conversis in illo saeculo veraciter creditur posse praestare, nunc dicit breviter, quia Dominus misericordias faciat sperantibus, et vindictam praestet patientibus cunctis injuriam; ut nullus in eis possit dubitare quae dicta sunt, quando ipsum Dominum tali definitione monstratum esse cognosceret. Hic enim ver
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd agere: & ꝑ fantasticas ima¬
ginationes eludit᷑: Sed u̾ sc̃s in
dñi laude nichil ase uoluit deui¬
tare: s omĩa uno concentu ca¬
nere: que culpabilit sibi pote¬
rant discrepare: Benedic ani¬
ma mea dnm: & noli obliuisci
om̃es retͥbuciones ei. Primũ
uersũ repetit decora replica¬
tione uerboꝵ: ut studiũ maxi¬
mũ concitaret geminata sen¬
tentia : ne ad opus tale anima
dissi mulatione noxia segnior.
esse uideret᷑. ante omĩa monẽs.
ut se cuncta ab eodẽ memi¬
nerit accepisse. Ille enĩ lauda¬
re nũꝗͣ desinit: qͥ collata be¬
neficia ñ potest obliuisci In¬
tuere p̃terea qͦd dictũ ẽ retͥ¬
butiones Qm̃ aliud debebat᷑
hominũ delictis: aliud retͥbu
enĩ quod obluusci nulli fas ẽ.
ut qͥ erat obnoxiꝰ pene dignꝰ
fuerit mox honore: Sed que
iste sint retͥbutiones dñi con¬
sequent̃ enarrat: quas si ho¬
mo cogitat. beneficia ipsiꝰ
toca mente collaudat Qui¬

Expanded text:
aliquid agere, et per phantasticas imaginationes eluditur. Sed vir sanctus in Domini laude nihil a se voluit deviare, sed omnia uno concentu canere, quae culpabiliter sibi poterant discrepare. Vers. 2. Benedic, anima mea, Dominum, et noli oblivisci omnes retributiones ejus. Primum versum repetit decora replicatione verborum, ut studium maximum concitaret geminata sententia: ne ad opus tale anima dissimulatione noxia segnior esse videretur: ante omnia monens, ut se cuncta ab eodem meminerit accepisse. Ille enim laudare nunquam desinit, qui collata beneficia non potest oblivisci. Intuere praeterea quod dictum est, retributiones: quoniam aliud debebatur hominum delictis, aliud retribuenim quod oblivisci nulli fas est, ut qui erat obnoxius poenae, dignus fieret mox honore. Sed quae istae sint retributiones Domini consequenter enarrat, quas si homo cogitat, beneficia ipsius tota mente collaudat.
Abbreviated transcription (Latin):
tate submouerit: scilicet. ut ñ
audiamꝰ. ite in ignẽ et̃nũ. qͥ pa¬
ratꝰ ẽ diabolo & angłis er Quar
to satiat ĩ bonis desideriũ bea
in miseratione & miscđia sua:
quando iã beatis p̃mia digna

Expanded text:
tate submoverit; scilicet, ut non audiamus: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Quarto, satiat in bonis desiderium beatin miseratione et misericordia sua, quando jam beatis praemia digna
Abbreviated transcription (Latin):
Potentis: qr nulli fas÷ obsiste̾.
quẽ utꝰ uoluerit diuina sal¬
uare. docute : ꝓpt̃ celerrimum
op̃ationis effectũ: Lm̃ nulla
tarditas obicit᷑. ubi illa medi¬
cina prȩstat᷑. Carbones aũ de¬
solatorios ñnulli pecratores
tet̾rimos. atq malis actibꝰ ex¬
tinctos intelligere uoluerũt:
quoꝵ formido ⁊ recordatio.
nr̃a utla desolare noscunt᷑.
dũ metiuimꝰ talia cõmittere.
q̃ illos cognouimꝰ ꝑculisse. Pͥo¬
test aũ ⁊ illud intelligi. ut car¬
bones desolatorios: orationes
accipiamꝰ caritatis igne succen¬
sas. q̃ nos uitiis ita mundãt atq

Expanded text:
li fas est obsistere li fas est obsistere quem virtus voluerit divina salvare. Acutae, propter celerrimum operationis effectum: quoniam nulla tarditas objicitur, ubi illa medicina praestatur. Carbones autem desolatorios nonnulli peccatores teterrimos atque malis actibus exstinctos intelligere voluerunt, quorum formido et recordatio nostra vitia desolare noscuntur; dum metuimus talia committere, quae illos cognovimus pertulisse. Potest autem et illud intelligi, ut carbones desolatorios, orationes accipiamus charitatis igne succensas, quae nos vitiis ita mundant atq
Abbreviated transcription (Latin):
gitantes solẽt. Hesitat. que¬
rit. cont᷑tã facinꝰ ĩmanissimũ.
go sibi remediũ credderet eẽ
prestandũ: ut opposito qͦdã
mummine transmissa tela
tut᷑ euaderet. & cũ duas res
supͣ posuit. a labiis miqͥs. ⁊ a
lingua dolosa hic tantũ dicit.
ad liniguã dolosã: quȩ res u¬
trũq cõplectitur. lingua
em̃ dolosa: iniqua labia sẽꝑ
assumit. S ne tardaret auxi.¬
liũ: medicina seqͥt᷑ postulata.
Quȩ figura dr erotesis. id⁊ int̾ro¬
gatio: qñ ad excitationẽ suam
aliquis ꝓponit sibi q̃ ipse respon
det. Sagute potentis acute.
cũ carbonibꝰ desolatoriis. Ecce
illud remediũ qͦd anxius que¬
rebat inuenit: ecce beneficiũ
cõpetens: qͦd ⁊ labia iniqua
destruat ⁊ linguã dolosã. dñi
utute confundat. Sagitte po¬
tentis acutȩ. uerba legis dius¬
ne st̃ : qͥbꝰ aut hereticoꝵ. aut
subdole blandientiũ corda
uelut qͥbusda iaculis trans¬
forant᷑: sic̃ scriptũ . Sagntȩ
paruuloꝵ factȩ st̃ plage eoꝵ.

Expanded text:
solent. Haesitat, quaerit contra tam facinus immanissimum, quod sibi remedium crederet esse praestandum, 430 ut opposito quodam munimine, transmissa tela tutus evaderet. Et cum duas res supra posuerit, a labiis iniquis et a lingua dolosa, hic tantum dicit: Ad linguam dolosam, quae res utrumque complectitur. Lingua enim dolosa, et iniqua labia semper assumit. Sed ne tardaret auxilium, medicina sequitur postulata. Quae figura dicitur erotesis, id est interrogatio, quando ad exercitationem suam aliquis proponit set ed., potentes  acutae, cum carbonibus desolatoriis. Ecce illud remedium quod anxius quaerebat, invenit; ecce beneficium competens quod et labia iniqua destruat, et linguam dolosam Domini virtute confundat. Sagittae potentis acutae, verba legis divinae sunt, quibus aut haereticorum, aut subdole blandientium corda, velut quibusdam jaculis transforantur, sicut scriptum est: Sagittae parvulorum factae sunt plagae
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓhibitũ: ait ꝑ linguã do¬
losã. Manducatẽ ⁊ eritis sicut
dii. Uides gͦ merito sũmis ui¬
ribꝰ expętitũ. ut ab his suasi¬
onibꝰ ꝓpħa liberaret᷑ : unde
humanũ genꝰ nouerat fuisse

Expanded text:
 ait per linguam dolosam: Manducate, et eritis sicut dii. Vides ergo merito summis viribus expetitum, ut ab his suasionibus propheta liberaretur, unde humanum genus noverat fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
i debet nobis aliqñ dñi
laus increscere. & alle¬
sulatica possumꝰ gaudia fasti¬
dire. Uox fideliũ sermo beatoꝵ.
modulatio scã canentiũ. Un¬
de & auditꝰ corporeus suauit
delinit᷑ & anima fessa cȩlesti
delectatione recreat᷑. Introdu¬
cenda st̃ enĩ martirũ uerba.
st̃ dñi consecuti. Diuisio psalon
er totũ psalmũ inuictoꝵr
martyrũ uerba referun¬
tur. Prima positione benefitia
dñi cõmemorant. qͥbꝰ cũ hesi¬
tarent qͥd ei dignũ potuisset
reddi. occurrit utiq głosus
calix ille martyrii qui tam̃
dñi largitate prestatur. Scd̃a
chorus ipse seruũ se dñi & filiũ
eccłiȩ catholice ꝓfitet᷑: ne pret̃
sidelissimos uiros dõ placitum
hereticoꝵ qͦq qͥspiã putaret es¬

Expanded text:
 debet nobis aliquando Domini laus increscere, ut non alleluiatica possimus gaudia fastidire. Vox fidelium, sermo beatorum, modulatio sancta canentium, unde et auditus corporeus suaviter delinitur, et anima fessa coelesti delectatione recreatur. Introducenda sunt enim martyrum verba, sunt Domini consecuti. Divisio psalmi. Per totum hunc psalmum invictorum martyrum verba referuntur. Prima positione beneficia Domini commemorant, quibus cum haesitarent quid eis dignum potuisset reddi, occurrit utique gloriosus calix ille martyrii, qui tamen Domini largitate praestatur. Secunda, chorus ipse servum se Domini, et filium Ecclesiae catholicae profitetur: ne praeter fidelissimos viros Deo placitos haeretico
Abbreviated transcription (Latin):
se concesserit. sine dubitatioẽ
participes. Hanc ciuitatẽ ysa¬
las ꝓpħa mirabili laude descri¬
bit᷑ dicens. Uocabunt᷑ salutare
muri tui. ⁊ portetue leticia: nec
erit tͥ sol ĩ lumine diei. neq ortꝰ
tua. Non eñĩ occidet tͥ soltiuis
& luma tͥ ñ deficiet. Erit enĩ tͥ
dies luctꝰ tui: ⁊ ppłs tuus om̃is
iustꝰ erit. ⁊ in eternũ heredita

Expanded text:
se concesserit sine dubitatione participes. Hanc civitatem Isaias propheta mirabili laude describit dicens: Vocabuntur salutare muri tui, et portae tuae laetitia. Nec erit tibi sol in lumine diei, neque ortutua. Non enim occidet tibi sol tuus, et luna tibi non deficiet; erit enim tibi dies luctus tui, et populus tuus omnis justus erit, et in aetern
Abbreviated transcription (Latin):
Testimoniũ isrł io⁊ qͥ testimo¬
eoꝵ qͥ dm̃ uidet: testimoniũ
enĩ confirmationẽ prȩstat ig¬
norantibꝰ. lit credãt esse reue¬
ra dĩ famulos. qͥ uiderint bea¬
tos uiros actuũ ꝓbitate conspi¬
cuos. Nã ut ħ ñ haberes ãbign

Expanded text:
testimonium Isrtestimonium Isreorum qui Deum vident. Testimonium enim confirmationem praestat ignorantibus, ut credant esse revera Dei famulos, qui viderint beatos viros actuum probitate conspicuos. Nam ut hoc non haberes ambig
Abbreviated transcription (Latin):
das. cũ tam̃ alib te positũ ẽẽ
cognoscas. ¶o uͦ ĩ fine suꝑioris
sentis capite geminauit: sche¬
ma ẽ anadiplosis. id congemi¬
natio dictionis: q̃ hoc differt
ab epembasis. ꝗͣ ĩ suꝑior psal¬
mo diximꝰ: qm ibi potest ser¬
mo post aliquot uerba gemi¬
nari: hic aũ nullo alio ut̃ce¬
dente repetit᷑. Illuc enĩ tribꝰ
ascenderũt. Ad quã beati sẽper
ascendunt: qm̃ iugi exercitatiõe
erat israheliticus pͦpłs distribu¬
tus. Sic enĩ illi genti ad nu¬
merũ filioꝵ lacoͦb duodecim
tribꝰ fuerunt: sicut romano
fpło tͥgnita qͥnq curie. In istis
ergo tribubus. significat scõs.
qui dñm saluatorẽ dm̃ ẽẽ con¬
fessi st̃. Nã ut ab infroelibꝰ tͥbꝰ
istas fideliũ segregaret. addi¬
poterat̃. nͥ ei pura mente cre¬
didissẽt. Alias enĩ tͥbꝰ constat
runt ĩpia uoluntate separa¬
ri: qͥbꝰ ipse ĩ euanglio
dir̃. Uosa patre diabolo¬
estis. Uerũ
quales essent
iste tͥbꝰ dñi. breuit᷑ indicauit

Expanded text:
 tamen alibi te positum esse cognoscas. Quod vero in fine superioris praesenti capite geminavit, schema est anadiplosis, id est congeminatio dictionis; quae hoc differt ab epembasi quam in superiore psalmo diximus, quoniam ibi potest sermo post aliqua verba geminari; hic autem nullo alio intercedente repetascenderunt: ad quam beati semper ascendunt, quoniam jugi exercitatione erat Israeliticus populus distributus: sic enim illi genti ad numerum filiorum Jacob duodecim tribus fuerunt, sicut Romano populo triginta quinque curiae: in istis ergo tribubus significat sanctos, qui Dominum Salvatorem esse Deum confessi sunt. Nam ut ab infidelibus tribus istas fidelium segregaret, addipoterant, nisi ei pura mente credidissent. Alias enim tribus constat runt impia voluntate separauibus ipse in Evangelio it: Vos a patre diaboloestis . Verum quales essent istae tribus Domini breviter indicavit,
Abbreviated transcription (Latin):
mo psalmo abunde gentiũ si¬
mulacra derisa st̃: ut quos pͥ¬
ma cõmonitio ñ correrisset: re¬
petita denuo uerecundia per
eis. Post irrisam gentiliũ nu¬
minũ falsitate. sententia digna
plata ẽ: ut collatis sensibꝰ care¬
ant. qͥ deos insensatos sibimet
effecerunt. Conueniunt talibꝰ
personis reuera q̃ dicta sunt.
Om̃ĩ enĩ ratione deseritur. oĩ
Et intuere qm̃ fabricatores &
cultores idoloꝵ cõplectitur u¬
dicite dñm. Domꝰ leui bene¬
dicite dñm: qui timetis dñm

Expanded text:
mo psalmo abunde gentium simo psalmo abunde gentium simulacra derisa sunt; ut quos prima commonitio non correxisset, repetita denuo verecundia permqui confidunt in eis. Post irrisam gentilium numinum falsitatem, sententia digna prolata est; ut collatis sensibus careant, qui deos insensatos sibimet effecerunt. Conveniunt talibus personis revera quae dicta sunt. Omni enim ratione deseritur, omniEt intuere, quoniam fabricatores et cultores idolorum complectitur udicite Dominum; domus Aaron, benedicite Domi
Abbreviated transcription (Latin):
pabunt. pedes abent & ñ ã¬
bulabunt. ñ clamabunt in
gutture suo: neq enĩ ⁊ sp̃s ĩ
ore ipsoꝵ. Uenit etiã ad alias
species definitionũ. simula¬
cra significans atq det̾mi¬
nans. ꝑ to quod inplere ñ pos¬
sunt. dicit enĩ. Os habent ⁊⁊
ñ loquentur. Qͥd prodest os
quod ñ loquitur. Qa ocłs qͥ
ñ uidet. Quid auris q̃ ñ au¬
dit. Qd nares q̃ ñ odorantur:
Quid manꝰ q̃ ñ palpant: qͥd
pedes qͥ ñ mouent᷑. Uocabu¬
tura: nomina sine rebus. p̃¬
sũptio caduca ñ ueritas firma.
Qͥd homines ĩ ur̃o exitio no¬
xia deliram̃ta perquiritis:
sur quȩ uos destruant fabri-¬
catis: Quanto digniꝰ ut auc̃¬
tori ur̃o. subdamini : ⁊ desinatis
errorẽ colere quẽ fecistis. Uñ
eoꝵ polite a fabro: ipsa autem
inaurata. ⁊ inargentata falsa
st̃. i ñ posst̃ lo qui. & iterum.
Bestie meliores st̃ illis: q̃ posst̃
fugere sub tectũ. aut ꝓdesse
sibi. Intende aũ quid istis uer¬
sibus. & in centesimo t̾cio deci¬

Expanded text:
des habent, et non ambulabunt, non clamabunt in gutture suo: neque enim est spiritus in ore ipsorum. Venit etiam ad alias species definitionum; simulacra significans atque determinans per id quod implere non possunt. Dicit enim: Os habent et non loquentur. Quid prodest os quod non loquitur? quid oculus qui non videt? quid auris quae non audit? quid nares quae non odorantur? quid manus quae non palpant? quid pedes qui non moventur? Vocabutura; nomina sine rebus; praesumptio caduca, non veritas firma. Quid homines in vestro exitio noxia deliramenta perquiritis? Cur quae vos destruant fabricatis? Quanto dignius ut Auctori vestro subdamini, et desinatis errorem colere quem fecistis. Undeeorum politae a fabro; ipsa autem inaurata et inargentata falsa sunt, et non possunt loqui . Et iterum: Bestiae meliores sunt illis, quae possunt fugere sub tectum, aut prodesse sibi . Intende autem quod istis versibus et in centesimo tertio deci
Abbreviated transcription (Latin):
perat omnẽ lucẽ. & ut gracior
esset. adiecit in tenebris: non
istas quas solis facit absentia:
sed que peccatoꝵ magis p̾sentia
tenebrescunt. Intꝰ sunt enĩ in
corde iste tenebre: ubi sol mun¬
danꝰ ñ possit accedere. quas illud
lum̃ expellit. quod mortẽ uicit.
& delicta contriuit. Sed cũ rec¬
tis corde dicit᷑: ꝑuersi ab isto
lumine separant᷑. Sequit᷑. Mi¬
sericors & miserator & iustꝰ dñs.
pauca sunt qͥdem uerba. sed
om̃iũ creaturarũ. rationabiliũ
actꝰ amplerantia. Nã qͥ confi¬
tent᷑. habent misericordẽ: qͥ¬

Expanded text:
perat omnem lucem; et ut gratior esset, adjecit, in tenebris, non istas quas solis facit absentia; sed quae peccatorum magis praesentia tenebrescunt. Intus sunt enim in corde istae tenebrae, ubi sol mundanus non possit accedere, quas illud lumen expellit, quod mortem vicit, et delicta contrivit. Sed cum rectis corde dicitur, perversi ab isto lumine separantur. Sequitur, misericors, et miserator, et justus Dominus. Pauca sunt quidem verba, sed omnium creaturarum rationabilium actus implexantia. Nam qui confitentur, habent misericordem
Abbreviated transcription (Latin):
disti mͥ.: ecce alia quinq suꝑlu¬
cratus sũ. Ipse gͦ disponit in ui¬
ditio sermones suos: qͥ se dñi
dona geminasse ꝓbauerit: ñ
ut ille qͥ suffossũ talentũ cau¬
tela sterili. & noxia parcitate
seruauit. Q uod potest etiã & ad
illos ꝑtinere: qͥ diumnas scriptu¬
ras. munere dñi ꝑscrutatas. aut
infructuosa taciturnitate re¬
tinent. aut pia uoluntate dis¬

Expanded text:
disti mihi, ecce alia quinque superludisti mihi, ecce alia quinque superlucratus sum . Ipse ergo disponit in judicio sermones suos, qui se Domini dona geminasse probaverit; non ut ille qui suffossum talentum cautela sterili et noxia parcitate servavit. Quod potest etiam et ad illum pertinere qui divinas Scripturas munere Domini perscrutatus, aut infructuosa taciturnitate retinet, aut pia voluntate dis
Abbreviated transcription (Latin):
cio. Iocundũ dicit ñ tã homi¬
nibꝰ acceptũ. quã đo gratũ.
Qui miseret᷑ idest qͥ egentibus
donat. Cõmodat uero: qͥ recep¬
turus aliqͥd in hoc mundo spe¬
rantibꝰ in necessitate mutuat᷑.
sicut dicit in euangłio. Omĩ pe¬
tenti te da: & uolentẽ mutua¬
ri abste ne ꝓhibeas eũ: quia
& hec ñ minima merces ẽ. ad
ret᷑. io sit qͦd pauperibus donat.
Cõmodare aũt uideat᷑. qͣn dat
homo tẽporalia. recepturiis ȩt̃¬
na. Set licet utraq ad manua¬
les uideant᷑ op̃as pertinere.
tam̃ ñ solũ pecunia miserendũ
dicit pauperi. aut sperantibus
cõmodandũ. s de om̃i benefitio
qͦ indigere cognoscit᷑ destitutus.
Unde impigre debemꝰ facere.
omne quod potest alteri sub¬
uenire. Seqͥtur. Disponet sermo¬
nes suos in uiditio. Dispositio ser¬
monũ. ordinẽ significat imꝑ¬
turbatũ. atq tranquillũ: qui
ꝓbabili ratione narrat᷑. Ueni¬
enti qͥppe patͥ familias dicen¬
dũ ẽ. Dñe quinq talenta de¬

Expanded text:
tam hominibus acceptum quam Deo gratum. Qui miseretur, id est, qui egentibus donat. Commodat vero, qui recepturus aliquid in hoc mundo sperantibus in necessitate mutuatur, sicut dicit in Evangelio: Omni petenti te da, et volenti mutuari abs te, ne prohibeas eum : quia et haec non minima merces est ad retur, id est quod pauperibus donat, commodare videatur, quando dat homo temporalia, recepturus aeterna. Sed licet utraque ad manuales videantur operas pertinere, tamen non solum de pecunia miserendum dicit pauperi, aut sperantibus commodandum, sed de omni beneficio quo indigere cognoscitur destitutus. Unde impigri debemus facere omne quod potest alteri subvenire. Sequitur, Disponet sermones suos in judicio. Dispositio sermonum ordinem significat imperturbatum atque tranquillum, qui probabili ratione narratur. Venienti qde
Abbreviated transcription (Latin):
merum. redigere : qͦd pluralit̃
uidet᷑ ẽẽ ꝓpositũ: scilicet. qr
mat̾ eccła sic̃ sepe dictũ ẽ quis
plurimos beatos contineãt
scã unitate letatur. Deinde
perscrutem qͥd uelit dicere.

Expanded text:
erum redigere, quod pluraliter videtur esse propositum; scilicet quia mater Ecclesia sicut saepe dictum est, quamvis plurimos beatos contineat, sancta unitate laetatur. Deinde perscrutemur quid velit dicere
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ: atq iterũ de bonis ma¬
la dicimꝰ nescientes. & necesse
ẽ uerecundiã incurrat. qͥ igno¬
rans aliqͥd asseuerat. Suspicio
enĩ sepissime ꝓbat᷑ ĩcertaqͣ ue
ro ñ conuenit xp̃iano. Hec gͦ
suspitio ducit ad obꝓbriũ qͦd
ex peccato nascit᷑. Iure gͦ sibi
querebat ãputari: unde reus
poterat inueniri. Primo con¬
fessus ẽ infirmitãtẽ suã nc̃ cdñi
cognoscit᷑ laudare uditia: cuiꝰ
uerbũ uerũ ẽ firmaq senten¬
tia. Qua ꝓpt̾ amator ueritatis

Expanded text:
damus, atque iterum de bonis madamus, atque iterum de bonis mala dicimus nescientes; et necesse est verecundiam incurrat, qui ignorans aliquid asseverat. enim saepissime probatur incerta, quae viro non convenit christiano. Haec ergo suspicio ducit ad opprobrium, quod ex peccato nascitur. Jure ergo sibi quaerebat amputari, unde reus poterat inveniri. Primo confessus est infirmitatem suam, nunc Domini cognoscitur laudare judicia, cujus verbum verum est firmaque sentent
Abbreviated transcription (Latin):
infige. consolida. atq confir¬
ma: ne scm̃ eloquiũ fugaci
obliuione dilabat᷑. quod ĩ
nr̃is sẽꝑ debet sensibꝰ stabilit̃
permanere.Cui rei bene addi¬
dit timorẽ. ut sẽꝑ oremꝰ ne sus¬
cepta munera possemꝰ amitte¬
re: & grauiꝰ sit dulcedinẽ didi¬
cisse que pereat. Subumxit tuo
qui ab humano timore longe
discretꝰ ẽ. Iste enĩ sic formidat.
ut diligat: sic querit. ut nũquã
desinat. amare quẽ metuit. &
quia plurimi eloquia dñi susci¬
piunt negligent̃. n tãquã fabii¬
las mutiles audire declinant:
merito addidit intimore tuo :
ubi nec culpa conqͥrit᷑ nec ad
desidiȩ discrimina ꝑuenitur.
Amputa obpbriũ meũ qͦd suspi¬
catus sũ quia iidicia tua io¬
cunda. In hac sententia maxi¬
mũ uiciũ humanitatis exponit᷑.
Multi enĩ in obꝓbriũ cadunt.
alit̾ quã habeat ueritas suspi¬
cando: quã culpã ase deside¬
rat ãputari. Pro multis enĩ
malis sepe bonũ testimoniũ

Expanded text:
infige, consolida atque confirinfige, consolida atque confirma: ne sanctum eloquium fugaci oblivione dilabatur; quod in nostris semper debet sensibus stabiliter permanere. Cui rei bene addidit, timorem, ut semper oremus ne suscepta munera possimus amittere, et gravius sit dulcedinem didicisse quae pereat. Subjunxit, tuo, qui ab humano timore longe discretus est. Iste enim sic formidat, ut diligat; sic quaerit, ut nunquam desinat amare quem metuit. Et quia plurimi eloquia Domini suscipiunt negligenter, et tanquam fabulas inutiles audire declinant, merito addidit, in timore tuo, ubi nec culpa conquiritur, nec ad desidiae discrimina pervenitur.Amputa opprobrium meum quod suspicatus sum, quia judicia tua jucunda. In hac sententia maximum vitium humanitatis exponitur. Multi enim in opprobrium cadunt aliter quam habeat veritas suspicando; quam culpam a se desiderat amputari. Pro multis enim malis saepe bonum testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Auerte oculos meos ne ui¬
deant uanitatẽ. ĩ uiatua ui¬
uifica me. Multi huiꝰ scłi pri¬
dentes continentie se lege mo¬
derati sunt: uit hominum ma¬
gis quã dñi uditio cõplace¬
rent. Sed isti op̃am suã ua¬
no studio prodiderunt: qm̃
scriptũ ẽ. Ne faciatis iusticiã
urãm. corã hominibus. Unde
nc̃ plebs beata dep̾catur: ut
oculos cordis eiꝰ a tali ꝓposito
dñs dignetur auertere. ne
ꝑuers a consuetudine mun¬
daiis possit delectationibus
implicare. quia nos ⁊ per ocu¬
los peccare ñ dubiũ ẽ: dum
conspectarũ rerũ ambitione
traducim᷑. Ab hac enĩ se uani¬
tate fieri de p̃catur alienum.
qm̃ sciebat inde maximũ ue¬
nire peccatũ. Hinc notantur
& illi qͥ diuersis expectacu¬
lis occupant᷑ hinc qͥ mulierũ
fedo amore rapiuntur. hinc
qͥ alienarũ rerũ possessionẽ
improbe concupiscunt. Sed
huic peticioni additur & illa
ꝓfectio. ut in uia sua. idest
netur. In quo uere iuiuifica¬
Statue dicit. stare fac idest

Expanded text:
. Averte oculos meos ne videant vanitatem, in via tua vivifica me. Multi hujus saeculi prudentes continentiae se lege moderati sunt, ut hominum magis quam Domini judicio 404 complacerent. Sed isti operam suam vano studio perdiderunt; quoniam scriptum est: Ne faciatis justitiam vestram coram hominibus . Unde nunc plebs beata deprecatur ut oculos cordis ejus a tali proposito Dominus dignetur avertere: ne perversa consuetudine mundanis possit delectationibus implicari: quia nos et per oculos peccare non dubium est, dum conspectarum rerum ambitione traducimur. Ab hac enim se vanitate fieri deprecatur alienum, quoniam sciebat inde maximum venire peccatum. Hinc notantur et illi qui diversis spectaculis occupantur; hinc qui mulierum foedo amore rapiuntur; hinc qui alienarum rerum possessionem improbe concupiscunt. Sed huic petitioni additur et illa perfectio; ut in via sua, id est netur, in quo vere vivificaStatue, dicit, stare fac, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eqͥtate tua iuiufica me. Diu̾sa
beneficia suꝑiꝰ sibi chohors scã tͥbus
postulauit:s ĩ hoc uersu con¬
secutã se dicit plenitudinẽ graꝵ
quia concupiuerat mandata
dñi que uerã prudentiã con¬
ferunt & salutem. Petit aũ in
eqͥtate dñi se iiuificari. qͥ ad¬
huc suꝑstes esse iidebatur.
ut intelligamꝰ ñ esse ueracis

Expanded text:
ivifica me. Diversa beneficia superius sibi cohors sancta tribui postulavit; sed in hoc versu consecutam se dicit plenitudinem gratiarum, quia concupiverat mandata Domini, quae veram prudentiam conferunt et salutem. Petit autem in aequitate Domini se vivificari, qui adhuc superstes esse videbatur, ut intelligamus non esse veracis
Abbreviated transcription (Latin):
auariciã capacẽ esse uicioꝵ.
hanc a se expetit amoueri.
ut potiusset toto corde ad
scripturas sacratissimas salu¬
briter inclinari. Auaricia
enĩ ẽ tẽporaliũ rerũ. flagrãs
om̃ino desideriũ. Unde &
primꝰ homo peccauit: & su¬
is posteris uitia incentiua
dereliqͥd. Hinc & diabolus
accusauit iob dicens: ꝓpt̃
diuicias quas illi declerat ñ
ꝓpt̃ ipsã contẽplacionẽ qua
bonis ẽ. ab eo dnm̃ fuisse di¬
lectũ. Quod sequens inpug¬
nauit euentus: qñ uir sõs
in omĩbus aduersis dño gr̃as
actitauit. Pecit gͦ pͦpłs beat᷑¬

Expanded text:
avaritiam capacem esse vitiorum, hanc a se expetit amoveri, ut potuisset toto corde ad Scripturas sacratissimas salubriter inclinari. Avaritia enim est temporalium rerum flagrans omnino desiderium, unde et primus homo peccavit, et suis posteris vitia incentiva dereliquit. Hinc et diabolus accusavit Job, dicens : Propter divitias quas illi dederat, non propter ipsam contemplationem qua bonus est, ab eo Dominum fuisse dilectum. Quod sequens impugnavit eventus, quando vir sanctus in omnibus adversis Domino gratias actitavit. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cognitũ. qͦd ueracit̃ fuerat
a dño saluatore pollicitũ: pre¬
ces suas adiciens. ut cito aduen¬
tũ salutarẽ p̃beat. qͥ adhuc uen¬
turi tẽꝑis dilatiõe pendebat.
Tertia parte ꝓmissionẽ quȩ il¬
li a patre facta fuerat. ꝑhibet
eẽ complendã: ut fructus uteri
uirginalis thronũ sedeat dña¬
tionis et̃nũ: quatinꝰ eccłam
ei benedicat. pauperes pascat.
sacerdotes glorificet. ⁊ potesta¬
tẽ ei ꝑducat: inimicos induat
confusioẽ. suꝑ eũ floreat scifi¬
satio ȩt̾na iusticie. Qua ꝓpt̾
hunc psalmũ intentis animis
audiamꝰ. Est enĩ  sensibꝰ ꝓfim¬
dus: n uerbor ipsoꝵ significa¬
tioẽ copiosus

Expanded text:
e cognitum, quod veraciter fuerat a Domino Salvatore pollicitum, preces suas adjiciens, ut cito adventum salutarem praebeat, qui adhuc venturi temporis dilatione pendebat. Tertia parte promissionem quae illi a Patre facta fuerat, perhibet esse complendam, ut fructus uteri virginalis thronum sedeat dominationis aeternum, quatenus Ecclesiam ejus benedicat, pauperes pascat, sacerdotes glorificet, et potestatem ejus perducat, inimicos induat confusione, super eum floreat sanctificatio aeterna justitiae. Quapropter hunc psalmum intentis animis audiamus, est enim et sensibus profundus, et verborum ipsorum significatione copiosus
Abbreviated transcription (Latin):
quent̾ ꝑ humanas consuetudi-¬
nes dño supplicare. Mem̃to eni
illi dicit᷑. qͥ nichil aliq̃ñ potuit
obliuisci. Non enĩ ut ad memo¬
riã redeat diuinitas cõmone
nis semen de creature suȩ des¬
cendit origine. Sic enĩ auor.
ꝓauoꝵq nomina subsequenti
etate ponimꝰ: ut eũ maloꝵ

Expanded text:
 humanas consuetudines Domino supplicare. Memento enim illi dicitur, qui nihil aliquando potuit oblivisci. Non enim ut ad memoriam redeat Divinitas commonetnis semen de creaturae suae descendit origine. Sic enim avorum proavorumque nomina subsequenti aetate ponimus, ut eum majo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantium iniquitatẽ. Per la¬
eoꝵ. possit int̾cipi. Laquei st̃ diu̾sa
carnis desideria: qͥbꝰ m̃tes huma¬
tã p̃cipiũ mimꝰ contingat. amit¬
tere: & respice qr. post laqueos
scandala ponit : qm̃ inueterator
ille pessimꝰ. qñ ꝑ laqueos ñ potue¬
rit decipere. scandalis nititur gra¬
tiã nob̾ diuinitatis auferre. Ca¬
dent in retiacło eiꝰ peccatores. sin¬
głarit̾ sũ ego donec transeã. foce
unde se suꝑiꝰ petebat eripi. ne
debuiss cõbinari. cũ talibꝰ. Et ui¬
de quẽadmodũ cõꝑationi facte
apta u̾ba consentiant. In diabol
retinacłm cadunt: qͥ peccatoꝵ cir¬
cuitioẽ claidunt᷑. Legimꝰ tam̃ bo¬
na retia illa q̃ centũ quinquagin¬
ta tres pisces dño iubente clau
Sed beati. qͥ in illis piscibꝰ annume¬
rant᷑ infelices. qͥ cadunt in istũ
numerũ ꝑditoꝵ. Retia enĩ dicꝰ¬
ta st̃. quasi retinentia. Addidit.
Singłarit̾ sũ ego donec transeã.

Expanded text:
operantibus iniquitatem. Per laoperantibus iniquitatem. Per laeorum possit intercipi. Laquei sunt diversa carnis desideria, quibus mentes humatam praecipuum munus contingat amittere? Et respice quia post laqueos scandala ponit: quoniam inveterator ille pessimus, quando per laqueos non potuerit decipere, scandalis nititur gratiam nobis Divinitatis auferre. dent in retiaculum ejus peccatores: singulariter sum ego donec transeam. Ecce unde se superius petebat eripi, ne debuisset combinari cum talibus. Et vide quemadmodum comparationi factae apta verba consentiant. In diaboli retiaculum cadent qui peccatorum circuitione clauduntur. Legimus tamen et bona retia illa, quae centum quinquaginta tres pisces, Domino jubente, clauSed beati qui in illis piscibus annumerantur, infelices qui cadunt in istum numerum perditorum. Retia euim dicta sunt quasi retinentia. Addidit, singulariter sum ego donec transeam.
Abbreviated transcription (Latin):
se ualidissima firmamenta. quo¬
rum p̃dicanda constantia. ui¬
uante dño nec penis uicta. nec lon¬
ga insecutione mollita est. ꝙ res¬
pice ꝓpͥetates uiboꝵ uelut suauis¬
sima mella decurrere. Non cdix̃
in infernum. quia lic& mori con
muni soete uideantur. uita illi̾
dix̃ humani gn̾is fragilitatem
nunc ad remedia diuina confug̃.
conuerso ordine petens.quia
spem suam habuit indño. animã
suam debere liberari. Quod in
scͥpturis diuinis sic̃ sepediximꝰ
frequenter inuenies. ut mͦn cau¬
sam ratio precedat: modo eã pro¬
tinus subsequatur. S cumbea¬
toꝵ consuetudo sit de hoc scło
uelle liberari. sic̃ & alius psalmꝰ
dic̃. educ de carcere animã meam
desiderium habens dissolui et
esse cum xp̃o. multomagis me¬
lius. quomodo hic ꝓpħa petit.
ne auferas animam meam.
Ne auferas scilic& bonis tus
s spes mea iugiter in tesit. et
oculi mei te semꝑ intendant
Custodi me alaqueo que statu¬
erunt michi . & ab scandalis

Expanded text:
se validissima firmamenta; quose validissima firmamenta; quorum praedicanda constantia juvante Domino nec poenis victa, nec longa insecutione mollita est. Et respice proprietates verborum velut suavissima mella decurrere. Non dixit, in infernum: quia licet mori communi sorte videantur, vita illis dixit humani generis fragilitatem, nunc ad remedia divina confugit, converso ordine petens, 478 quia spem suam habuit in Domino, animam suam debere liberari. Quod in Scripturis divinis sicut saepe diximus frequenter invenies; ut modo causam ratio praecedat, modo eam protinus subsequatur. Sed cum beatorum consuetudo sit de hoc saeculo velle liberari, sicut et alius psalmus dicit: Educ de carcere animam meam ; et, Desiderium habens dissolvi, et esse cum Christo, multo magis melius ; quomodo hic propheta petit: Ne auferas animam meam. Ne auferas, scilicet bonis tuis; sed spes mea jugiter in te sit, et oculi mei te semper intendantCustodi me a laqueo quem statuerunt mihi, et ab scandalis
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt. Uerba sua ab hereti¬
cis dic̃ audita. quȩ p̃sentis libri
tertus eloquitur. Quantis enĩ
locis arguuntur.quantis ãmo¬
nitionibus increpantur ut de¬
beant corrigi. & insuis prauita¬
tibus non morari:Qua senten¬
tia plenissime docemur illos eẽ
omnimodis reos.qui & uerba
dñi audiunt. & ea facere iniqua
peruersitate contempnunt. Po¬
tuerunt enim tocies ammoniti
cognoscere.si non decreuissent
suis magis persuasionibus herere
Sic̃ crassitudo terrę eructa: super
terram. dissipata sunt ossa nr̃ã
secus infernum. Cum pͥus de he¬
reticis dicer& tyrannis. qui u̾ba
dñi audire noluerunt nunc ue¬
nit ad martyres. quos ferali inse¬
cutione laniabant. Crassitudoe¬
nim t̾rȩ quando eructuat mor¬
bos facit. aerem corrumpit. & lu¬
es hominibus ꝑiculosa longe la¬
teq diffunditur. sic tyrannoꝵ
nefanda suꝑbia tabe suȩ malici¬
E corpora martyrum sauciabat.
Quos congrue ꝓpħa dixossa sua
quia constat eõs xp̃ianȩ fidei es¬

Expanded text:
potuerunt. Verba sua ab haereticis dicit audita, quae praesentis libri textus eloquitur. Quantis enim locis arguuntur, quantis admonitionibus increpantur, ut debeant corrigi, et in suis pravitatibus non morari? Qua sententia plenissime docemur illos esse omnimodis reos, qui et verba Domini audiunt, et ea facere iniqua perversitate contemnunt. Potuerunt enim toties admoniti cognoscere, si non decrevissent suis magis persuasionibus inhaerereSicut crassitudo terrae eructata est super terram: dissipata sunt ossa nostra secus infernum. Cum prius de haereticis diceret et tyrannis qui verba Domini audire noluerunt: nunc venit ad martyres, quos ferali insecutione laniabant. Crassitudo enim terrae, quando eructat, morbos facit, aerem corrumpit, et lues hominibus periculosa longe lateque diffunditur. Sic tyrannorum nefanda superbia tabe suae malitiae corpora martyrum sauciabat, quos congrue propheta dixit ossa sua, quia constat eos Christianae fidei es