comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in helẏm ueneris ad duodecĩ fontes aqua¬
rum. & septuaginta arbores palma¬
rũ. etiã si raphidim p̃terieris. ceterosq¬
ꝓfectus ascenderis. nondũ ad huiusce¬
modi ũba idoneus iudicaris. sed cũ
ueneris ad montẽ syna. Multis ergo ante
laborib ꝑactis. multis erũnis et
temptationib suꝑatis. uix aliquando mere¬
beris p̃cepta susciꝑe lib̾tatis. & audire a
dño. ego sum dñs ds̃ tuus qui eduxi ce de
terra egypti. de domo seruitutis. Uerũ hic
sermo nondũ sermo mandati est: sed qͥ sit
qui mand& ostendit. Nunc gͦ uideanuᷤ
qͦd sit initiũ tlecẽ mandatoꝵ legis: & si
non occurrimus ad omĩa. mnitia saltim
mandatũ ẽ. Non erunt tͥ dii alii p̃t̃ me.
Pt pꝰ hoc sequit᷑. Non facies tͥ idolum.¬

Expanded text:
in Elim, ubi erant duodecim fontes aquain Elim, ubi erant duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum, etiamsi Raphidim praeterieris caeterosqprofectus ascenderis, nondum ad ejuscemodi verba idoneus judicaris, sed cum veneris ad montem Sina. Multis ergo ante laboribus peractis, multis aerumnis et tentationibus superatis, vix aliquando mereberis praecepta suscipere libertatis, et audire a Domino: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Verum hic sermo nondum sermo mandati est, sed qui sit qui mandat ostendet. Nunc ergo videamus quod sit initium decem mandatorum legis, et si non occurrimus omnia initia, saltem, mandatum est: Non erunt tibi dii alii praeter me; et post haec sequitur: Non facies tibi scu
Abbreviated transcription (Latin):
isrł domꝰ dr̃ seruitutis ad cõparationẽ
lib̾tatis. ita ad cõparationẽ cȩlestis
hoc mundo st̃ domꝰ est seruitutis.
& qm̃ de paradyso lib̾tatis ꝓ pena pecca¬
ti ad huiꝰ mundi uentũ fuerat seruitutẽ
idcirco pͥmus sermo decalogi
idẽ pͥma mandatoꝵ dĩ uox. de liber¬
tate ꝓfertur dicens. Ego sũ dñs
ds̃ cuus qͥ eduxi te de tra egypti. de
domo seruitutis. Hanc uocẽ in egẏpto
positꝰ audire ñ poteras. etiã si tͥ iniun¬
gatur ut pascha facias. etiã si accinga¬
ris lũbos. et sandalia accipias in pedib
etiã si uirgã teneas in manu. et a zima cũ
amaritudine comedas. Et quid dico:
In egypto positꝰ hec audire ñ poteras. s
ne inde quidẽ ꝓfectꝰ in pͥma statĩ man¬
sione hec audire potiusti. nec ĩ sccd̃a.
nec in t̾cia. nec cũ transieris rubrum
mare. etiã si ad merrã ueneris. & fuerit
tͥ amaritudo in dulcedinẽ ũsa. etiã si¬

Expanded text:
domus dicitur servitutis ad comparationem domus dicitur servitutis ad comparationem libertatis: ita ad comparationem coelestis tutis. Et quoniam de paradiso libertatis pro poena peccati ad hujus mundi ventum fuerat servitutem, idcirco primus sermo decalogi, id est prima mandatorum Dei vox, de libertate profertur dicens: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Hanc vocem in Aegypto positus audire non poteras, etiamsi tibi injungatur ut Pascha facias, etiamsi accingaris lumbos et sandalia accipias in pedibus, etiamsi virgam teneas in manu, et azyma cum amaritudine comedas. Et quid dico, in Aegypto positus haec audire non poteras? Sed ne inde quidem profectus, in prima statim mansione haec audire potuisti, nec in secunda nec in tertia, nec cum transbrum, etiamsi ad mare veneris, et fuerit tibi amaritudo in dulcedinem versa, nec
Abbreviated transcription (Latin):
scripturas dicã trans¬
latus est e ñ inuenit᷑. qr ad sclm futu¬
rũ festinat ascendere. de huiuscemodi
anima dic̃ ds̃. ego enĩ sum dñs ds̃ tuus
qui eduxi te de t̃ra egypti. Non gͦ hec
ad illos tantũ dicuntur qͥ de egẏpto
ꝓfecti sunt. s multomagis ad te.
qui nẽ audis ista. si tam̃ ꝓficiscaris
ex egypto. & egyptiis ultra non
seruias. dic̃ hec dñs. Ego sum dñs
ds̃ tuus qui eduxi te de tra egypti.¬
& de domo seruitutis. Uide si non
negotia scłi. & actus carnis domus
est seruitutis. sicut rursus e contrario
relinquere scłaria. & scdm dm̃ uiuere
domꝰ est lib̾tatis. sic̃ dñs in euangłio
dic̃. Si ꝑmanseritis in ũbo meo.¬
uos agnoscetis ueritatẽ. et ueritas libe¬
rabit uos. Prgo egyptꝰ domꝰ ẽ ser¬
uitutis: uidea uͦ et hierłm domus ẽ
lib̾tatis. Audi et apłm de his scdm sa¬
pientiã quȩ ei in mysterio data fuerat
ꝓmuntiantẽ. Que aũ sursũ ẽ inquit
ierłem libera ẽ: quȩ ẽ mat̾ omiũ nrm¬

Expanded text:
Scripturas dicam translatus est, et non invenitur quia ad saeculum futurum festinat ac tendit, de hujusmodi anima dicit Deus: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Non ergo haec ad illos tamen dicuntur, qui de Aegypto profecti sunt, sed multo magis ad te qui nunc audis ista; si tamen proficiscaris ex Aegypto, et Aegyptiis ultra non servias, dicit haec Deus: Ego sum Dominus Deus tuus qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Vide si non negotia saeculi et actus carnis domus est servitutis; sicut rursus e contrario, relinquere saecularia et secundum Deum vivere, domus est libertatis, sicut Dominus in Evangeliis dicit: Si permanseritis inatem, et Veritas liberabit vos . Ergo Aegyptus domus est servitutis, Judaea vero et Jerusalem domus est libertatis. Audi et Apostolum de his secundum sapientiam quae ei in mysterio data fuerat, pronuntiantem: Quae autem sursum est, inquit, Jerusalem, libera est, quae est mater omnium no
Abbreviated transcription (Latin):
humanis m̃bris caput canis aut arietiᷤ
formoꝵ. uł rursũ in uno hominis ha¬
bitu duas facies fingat. aut humano
pectori postremas partes equi. aut
ñ similitudinẽ s idolũ facit. Faẽ enĩ
qͦd ñ est: nec hab& aliquid sui sunile.
Et idcirco hec scienᷤ apłs dicit. qr idolũ
nichil est in mundo. Non enĩ aliqua ex
reb exstantib assumit᷑ species. s qͦd
ipsa sibi ociosa mens et curiosa reꝑerit.
Similitudo uͦ cũ aliquid exhis quȩ st̃ uł
in celo uł in t̾ra uł in aquis formatur.
sic̃ suꝑiꝰ diximꝰ. Uerũtam̃ ñ sicut de
his que in t̾ra sunt uł in maris similitu¬
dinib in promptu ẽ ꝓnuntiare. ita
etiã de celestib. nͥ quis dicat de sole
& luna & stellis hoc posse sentiri. Et
hoꝵ nãq formas expͥmere gentilitas
solet. S qr moyses eruditꝰ erat in om̃i
sapientia egyptioꝵ. etiã ea que apud illos
erant ĩ occultis et reconditis ꝓhibere cupiebat.

Expanded text:
humanis membris caput canis aut arietis formet, vel in uno hominis habitu duas facies, aut humano pectori postremas partes equi aut non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non est, nec habet aliquid simile sui; et idcirco haec sciens Apostolus dicit quia idolum nihil est in mundo. Non enim aliqua ex rebus exstantibus assumitur species, sed quod ipsa sibi otiosa mens et curiosa reperit. Similitudo vero, cum aliquid ex his quae sunt vel in coelo vel in terra vel in aquis, formatur sicut superius diximus. Verumtamen non sicut de his quae in terra sunt vel in mari similitudinibus, in promptu est pronuntiare. Ita etiam de coelestibus, nisi quis dicat de sole et luna et stellis hoc posse sentiri, et horum namque formas exprimere gentilitas solet. Sed quia Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum, etiam ea quae apud illos erant in occultis et reconditis prohibere cupiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
qi ñ sunt. ñ addidit qi et similitudines
enĩ facere idolum. aliud similitudinem.
Et si quidẽ dñs nos ad ea quȩ dicenda st̃
illuminare dignet᷑. ego sic arbitror acci¬
piendũ. qͥd ũbi causa si quis in quolib&
metallo auri uł argenti uł ligni uł lapi¬
dis faciat speciem qͣ drupedis alicuiꝰ¬
r serpentis uł auis. & statuat illã ad¬
adorandũ. ñ idolũ s similitudinẽ fecit.
uel etiã si picturã ad hoc ipsũ statuat.

Expanded text:
dinem est facere idolum, aliud similitudinem. Et siquidem Dominus nos ad ea quae dicenda sunt, illuminare dignetur, ego sic arbitror accipiendum quod, verbi causa, si quis in quolibet metallo auri, vel argenti, vel ligni, vel lapidis, faciet speciem qsve serpentis vel avis, et statuat illam adorandam, non idolum, sed similitudinem fecit, vel etiam si picturas ad hoc ipse statuat,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est. ñ erunt tͥ dii alii p̃t̃ me.
absolutior sermo uideret᷑. Nunc autẽ qr
qi sunt. s ne illi sint cui hec p̃cepta
dantur inhibuit. Hinc puto & apłm paulum
Si quidẽ sunt qͥdicunt᷑ dii siue in celo siue in

Expanded text:
dato: Non erunt tibi dii alii praeter me. bsolutior sermo videretur; sed quia quia sint, sed ne illi sint, cui haec praecepta dantur, inhibuit. Hinc Paulum Si quidem sunt qui dicuntur dii
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc sed templũ eẽ deb&. ĩ qͦ habit&
ds̃: Si gͦ acceptã gram negligat. &
implic& se negotus scłarib. continuo¬
sibi domũ uacantẽ. Et ne iterũ possit
expelli. alios secũ septẽ sꝑs adhib&e ne.¬
hominis peiora pͥorib. quia tolerabilꝰ¬

Expanded text:
 debet, in quo habitet Deus. Si ergo acceptam gratiam negligat, et implicet se negotiis saecularibus, continuosibi domum vacantem. Et ne iterum possit expelli, alios secum septem spiritus adhibet nehominis pejora prioribu
Abbreviated transcription (Latin):
tamen adõstatutꝰ aliquis t̃minꝰ indicat᷑.
Ea uͦ addidit in hoc loco & ad huc: nul¬
lũ sensũ t̃mini alicuiꝰ aut finis reliquit.
Quodcũq eñ illud cogitaueris in quo
finem putes consistere.
semꝑ tibi dicit sermo ꝓphe¬
ticus & adhuc: uelut si
loquat᷑ ad ce et dicat.
dic̃ ꝓpħa. & adhuc. ¶m̃ intrauit equi¬
tatus pharaonis cũ quadrigis & ascensorib
ambulare ꝑsiccũ in medio mari. Si fueris
men solis u̾bũ uite continens ad glam.
potest fieri ut in medio peccatoꝵ inceden¬
tem te non infundat te humor peccati.¬
potest fieri ut transeuntẽ te ꝑ hunc mun¬
dũ nulla libidinis unda resꝑgat. nullus
cupiditatis estus ũber&. Qui aut̃ egyp¬
tuis est et sequit᷑ pharaonem: ille uicioꝵ
aquȩ ei murus fiunt dextra leuaq. ipse
autẽ media uia uicedit ꝑ siccũ. Non
declinat ad dexteram neq ad sinistram.
usqueqͦ exeat ad libertatẽ. & ymnum ui¬

Expanded text:
tamen a Deo statutus aliquis terminus indicatur. tamen a Deo statutus aliquis terminus indicatur. Quod vero addit in hoc loco, et adhuc, nullum sensum termini alicujus aut finis reliquit. Quodcunque enim illud cogitaveris in quo finem putes posse consistere, semper dicit tibi sermo propheticus, et adhuc: velut si loquatur ad te et dicat: dicit Propheta, et adhuc. Intravit equitatus Pharao cum quadrigis et ascensoribus ambulare per siccum in medio mari. Si fueris men solis verbum vitae continens ad gloriam, potest fieri ut in medio peccatorum incedentem te, non infundat potest fieri, ut transeuntem te per hunc mundum nulla libidinis unda respergat, nullus cupiditatis aestus verberet. Qui enim Aegyptius est et sequitur Pharaonem, ille vitioruaquae ei murus fiunt dextera laevaque: ipse autem media via incedit per siccum, non declinat ad dexteram, neque ad sinistram, usquequo exeat ad libertatem et hymnum vi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit manu hominis factũ. sed manu dĩ.
Quid gͦ ꝓpt̾ te ds̃ & plantat et edificat:
Agricola efficitur. structor efficitur. Et¬
ne tͥ aliquid desit. audi et paulũ dicere.
Dei agicultura estis. & dĩ edificatio estis.
Quod gͦ istud est scĩmoniũ tuũ: Quod non
manu hominũ factũ est. s manib dĩ pa¬
ratũ: Audi sapientiã dicentẽ. qi edifica¬
uit sibi domũ. Ego autẽ hoc de incarna¬
tione dñi rectius intelligendũ puto Non
enĩ manu hominũ factũ ẽ. idẽ non oꝑe
humano templũ carnis edificatur in uirgi¬
ne. s sicut p̃dixerat daniel. lapis sine
gnus. Istud est scĩmoniũ carnis assũptȩ.¬
& sine manibus idest absq oꝑe hominũ.
de monte humanȩ nature. & substantia
dicit᷑. longitudo quid ẽ tẽporis. sed esse
finis aliquis indicat᷑. Et si in aliud scłm di¬
catur aliquis sine dubio longior quidem.¬
s tam̃ ponitur finis. Et quotiens singla
scła nominant᷑. fortasse lic& ignotꝰ nob̾.

Expanded text:
dicit manu hominis factum, sed manu Dei. Qui ergo propter te Deus et plantat, et aedificat, agricola efficitur, structor efficitur, ne tibi ali quid desit. Audi et Paulum dicere: « Dei agricultura, Dei aedificatio estis » Quod ergo istud est sanctimonium, quod non manu hominum factum est, sed manibus Dei paratum? Audi Sapientiam dicentem: Qui aedificavit sibi domum . Ego autem hoc de incarnatione Domini rectius intelligendum puto. Non enim manu hominum factum est, id est, non opere humano templum carnis aedificatur in virgine; sed sicut supra Daniel, lapis sine gnus. Istud est sanctimonium carnis assumptae et sine manibus, id est, absque opere hominum de monte humanae naturae, et substantia dicitur, longitudo quidem temporis, sed esse finis aliquis indicatur; et si in aliud saeculum dicatur, aliquis sine dubio longior quidem, tamen ponitur finis. Et quoties saecula saeculorum nominantur, fortasse licet ignotus nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
Uineam ex egypto transtulisti. expulisti
gentes & plantasti eam. Perui ũ iter fecisti
ante eam. plantasti radices eiꝰ et repleuit tĩã.
oꝑuit montes umbra eius. & arbusta eius
cedros dĩ. Adũtis iam quomͦ plantat deus.
& ubi plantat. Non plantat in uallib. sed
in montib excelsis & subliib locis. Quoᷤᷤ
enĩ educit de egypto. qͦs de scło ad ducit
adfidem. ñ uult eos iterum in humilibus
collocare. s conũsationẽ eoꝵ uult ẽẽ
sublimẽ. uult nos in montib habitare.
sed in ipsis nichilominus montib ñ uult
nos ꝑ cerram repere. nec ultra uult uineã
suam humi deiectoᷤ habere fructus.
sed uult palmites eiꝰ sursũ deduci. &¬
in alto collocari. traduces fieri. & tradu¬
ces non in quibuscũq humilib arborib
sed in excelsis & altissimis cedris dĩ. Ce¬
dros dĩgͦ ꝓphetas & apłos puto. quib
nos si adiungamur. uitis quã de egypto
transtulit ds̃ & ꝑ ramos eoꝵ nr̃i palmites

Expanded text:
Vineam ex Aegypto transtulisti, expulisti gentes et plantasti eam. Pervium iter fecisti, ante eam plantasti radices ejus, et replevit terram. Operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei . Advertis jam qulantat in vallibus, sed in montibus, in excelsis et sublimibus locis. Quos enim educit ex Aegypto, quos de saeculo adducit ad fidem, non vult eos iterum in humilibus collocare, sed conversationem eorum vult esse sublimem, vult nos in montibus habitare; sed et in ipsis nihilominus montibus non vult nos per terram repere, nec ultra vult vineam suam humi dejectos habere fructus; sed vult palmites ejus sursum duci, in alto collocari, traduces fieri, et traduces non in quibuscunque humilibus arboribus, sed in excelsis et altissimis cedris Dei. Cedros Dei ergo prophetas et apostolos puto, quibus nos, si adjungamur vitis, quam de Aegypto transtulit Deus, et per ramos eorum nostri palmites
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parasti dnẽ. Uide clem̃tis dĩ bonitatem.
Nonuult te inducere ad laborem: ñ uult
ut ipse tͥ facias habitaculũ. Iam te ad p̃pa¬
ratam duc̃ habitationẽ. Audi dñm in euan¬
gelio dicentẽ. Alu laborauerunt. & uos in¬

Expanded text:
parasti, Domine. Vide clementis Domini bonitatem: non vult te inducere ad laborem, non vult ut ipse tibi facias habitaculum, jam te ad praeparatam deducit habitationem. Audi Dominum in Evangelio dicentem: Alii laboraverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suscepisti. Adulteriũ. diaboli pecunia est.
Diaboli enĩ in eo imago ẽ: & suꝑscriptio.
Cõmisisti adulteriũ. accepisti adiabolo nomisia.
furtũ. falsũ testimoniũ. rapacitas. uiolen¬
tia: hec omĩa diaboli census est: & diaboli
chesauruᷤ est. Talis enĩ pecunia: de eius
moneta ꝓcedit. Hac igitur pecuna emit
ille quos emit. & efficit sibi seruos om̃s qui
de huiꝰ cemodi censu eius quantulũcũq susce¬

Expanded text:
suscepisti; adulterium, diaboli pecunia est: suscepisti; adulterium, diaboli pecunia est: diaboli enim in eo imago est et superscriptio. Commisisti adulterium, accepisti a diabolo numisma: furtum, falsum testimonium, rapacitas, violentia, haec omnia diaboli census est et diaboli thesaurus. Talis enim pecunia de ejus moneta procedit. Hac igitur pecunia emit ille quos emit, et efficit sibi servos omnes, qui de hujuscemodi censu ejus quantulumcunque susce
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatis urĩs uenundati estis. & ꝓ iniquitatib
urĩs dimisi mnatrẽ uram. Uides gͦ qr dĩ quidẽ
creatura om̃s sumꝰ. unusquisq uͦ ꝓpeccatis
suis uenundat᷑. & ꝓ iniquitatib suis a ꝓpͥo
ereatore discedit. Dei igitur sumus scđm id
qͦd ab eo creati simmuᷤ. effecti uͦ sumuꝰ serui
diaboli. scđm qͦd ꝓ peccatis nr̃is uenundati
sumus. Ueniens autẽ. xꝑc redemit nos.
cũ serui remus illi dño cui nosmet ipsos
peccando uendidimus. Et ita uidetur
tamquã suos quidẽ recepisse quos creauerat.
tãquã alienos autẽ ad quisisse. qui alienũ
sibi dnm̃ peccando ad quisiuerant. Sed for¬
tassis recte quidem dr̃ redemisse nos xpc̃.
qui p̃ciũ nr̃i. sanguinẽ suũ dedit. Quid
tale autẽ ut nos mercaret᷑ etiã diabolus de¬
dit: Ergo. si uidetur ausculta. Homicidiũ
pecunia diaboli est. Ille enĩ ab iitio homi¬
cida est. fecisti homicidiũ. diaboli pecuniã

Expanded text:
Peccatis vestris venundati estis, et pro iniquitatibus Peccatis vestris venundati estis, et pro iniquitatibus vestris dimisi matrem vestram . Vides ergo qcreaturae omnes sumus, unusquisque vero peccatis suis venundatur, et pro iniquitatibus suis a proprio Creatore discedit. Dei ergo sumus, secundum quod ab eo creati sumus; effecti vero sumus servi diaboli, secundum quod peccatis nostris venundati sumus. Veniens autem Christus redemit nos, cum serviremus illi domino cui nosmetipsos peccando vendidimus. Et ita videtur tanquam suos quidem recepisse quos creaverat, tanquam alienos autem acquisisse qui alienum sibi dominum peccando quaesiverant. Sed fortasse recte quidem dicitur redemisse nos Christus, qui pretium nostri sanguinem suum dedit. Quid tale autem ut nos mercaretur, etiam diabolus dedit? Ergo si videtur ausculta: Homicidium pecunia diaboli est. Ille enim ab initio homicida est. Fecisti homicidium, diaboli pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
tudo gentiũ subintroierit. tunc etiã omni
isrł : qui ꝑ incredulitatis duriciam factꝰ
fuerat sicut lapis. saluabit᷑. Et ius uidere
quomͦ saluabitur: Potens est inquit ds de la¬
pidib istis suscitare filios abrahe. Manent
gͦ lapides nunc. donec transeat populus
cuus dñe populuᷤ hic quẽ ad quisisti. S
si ipse dñs creator est omiũ. uidendũ est
quomͦ hic ad quisisse dicat᷑. quȩ sua esse
ñ dubitm est. Dic it᷑ & in alio cantico deutero¬
nomii. Nonne hic ipse deus cuus: qui fecit
te et creauit te:. & adquisiuit ce. Uidet᷑
enĩ unꝰquisq illud adquirere. qͦd ñ fuit suũ.
Inde deniq & heretici dicunt de saluatore.
qr ñ erant sui quos adquisiuit. Dato etenĩ
p̃cio mercatus est homines quo ᷤ ereator
fecerat. Et certũ est auint unũquẽq illud
emere quod suũ non est. Apłs enim ait.
p̃cio empti estis. Sed audi quid dic̃ ꝓpħ̃a.

Expanded text:
tudo gentium subintroierit, tunc etiam omnis tudo gentium subintroierit, tunc etiam omnis Israel, qui per incredulitatis duritiam factus fuerat sicut lapis, salvabitur . Et vis videre quomodo salvabitur? Potens est, inquit, Deus de lapidibus suscitare filios Abrahae. Manent ergo lapides nunc, donec transeat populus tuus, Domine, populus tuus hic quem acquisisti. Sed si ipse Dominus creator est omnium, videndum est quomodo hic acquisisse dicatur quae sua esse non dubium est. Dicitur et in alio cantico Deuteronomii: Nonne hic ipse Deus tuus, qui fecit te, et creavit te, et acquisivit te ? Videtur enim unusquisque illud acquirere quod non fuit suum. Inde denique et haeretici dicunt de Salvatore quia non erant sui quos acquisivit. Dato etenim pretio mercatus est homines, quos Creator fecerat; et certum est, aiunt, unumquemque illud emere quod suum non est. Apostolus enim ait: Pretio empti estis . Sed audi quid dicit propheta:
Abbreviated transcription (Latin):
fieroꝵ nͥ quod ñ erat. Hoc ꝓpt̃ illos dicimꝰ
qui male nature faraonem uł egyptios di¬
cunt fuisse. & ñ ex arbitrui lib̃tate in hoc
ẽẽ deductos. s & ꝓpt̃ eos qui creatorẽ dm̃
accusant tãquã seuũ. qͦd homines ũtat in
lapides. Hii gͦ pͥus quã blasphement. con¬
siderent summa libratione quȩ scripta sunt.
Non enim dixit fiant tãquã sapis & tacuit.
sed tempus statuit. & mensurã condem natio¬
nis decernit. Ait enim. donec ꝑtranseat
ppłs tuuis dne. quo scilicoꝵ post transitũ
popłi non sint cãquã lapides. In quo mͥ
uidetur ꝓphetiae aliquid latere. Uideo
enĩ quia prior popłs qui fuit ante nos:
factus est tanquã lapis durus & incredulꝰ.
Nerũ non eatenus ut in lapidis natura ꝑmaneat.¬
sed donec transeat populus tuus hic. popłs
quẽ ad quisisti. Cecitas enim ex parte con¬
tigit in isrł: illo sed̾m carnẽ. donec pleni¬
tudo gentiũ subintrar&. Cum enim pleni¬

Expanded text:
ffqui malae naturae Pharaonem, vel Aegyptios dicunt fuisse, et non ex arbitrii libertate in haec esse deductos; sed et propter eos qui creatorem Deum accusant, tanquam saevum, quod homines vertat in lapides. Hi ergo priusquam blasphement, considerent summa libratione, quae scripta sunt. Non enim dixit, fiant tanquam lapis, et tacuit, sed tempus statuit et mensuram condemnationis decernit: ait enim, « donec transeat populus tuus. » Quo scilicet post transitum populi non sint tanquam lapides, in quo mihi videtur prophetiae aliquid latere. Video enim quia prior populus, qui fuit ante nos, factus est tanquam lapis, durus et incredulus. Verum non eatenus ut in lapidis natura sed donec transeat populus hic, populus quem acquisisti. Caecitas enim ex parte contigit in Israel secundum carnem, donec plenitudo gentium subintraret. Cum enim pleni
Abbreviated transcription (Latin):
eriꝑet eos qui possidebant᷑ amorte. Hinc enĩ¬
eos cõp̃hendit tuuor & tremor: qr senserunt
magnitudinẽ brachii eiꝰ. Hinc etiã tabue¬
runt om̃s habitantes chanaan: qui mutabiles
int̃p̃tant᷑ & mobiles. cũ uident moueri regna sua.
Quid timent demoneᷤᷤ.  Qͥd tremunt: Sine dubio
crucẽ xꝑi. in qua triũphati st̃. in qua exutist̃
pͥncipatus eoꝵ et potestates. Timor gͦ et tre¬
mor cadet suꝑ eos. cũ signũ in nob̾ uiderint¬
erucis fideliter fixũ. & magnitudinẽ brachu
illiꝰ quod dñs expandit in cruce sic̃ dixit.
tota die expandi manꝰ meas ad populũ non
credentẽ s contradicentẽ mͥ. Non gͦ te aliter
timebunt. nec alit̃ t̾remotuᷤᷤ ueniet suꝑ eos.
nͥ uideant in te erucẽ. xp̃i. nͥ et tu poteris
donec transeat ppłs tuus dnẽ. donȩc tran¬
seat populus hic quẽ liberasti. Fieri tãquã
lapidem. ñ est natura ẽẽ lapidẽ Non enĩ

Expanded text:
eriperet eos qui possidebantur a morte, hic eriperet eos qui possidebantur a morte, hic eos comprehendit timor et tremor, quia senserunt magnitudinem brachii ejus. Hinc etiam tabuerunt omnes habitantes Chanaan, qui mutabiles interpretantur et mobiles, cum vident moveri regna sua, » Quid timent daemones, quid tremunt? sine dubio crucem Christi, in qua triumphati sunt, in qua exuti sunt principatus eorum et potestates. Timor ergo et tremor cadet super eos, cum signum in nobis crucis viderint fideliter fixum, et magnitudinem brachii illius, quod Dominus expandit in cruce, sicut dicit: « Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem mihi . Non te ergo aliter timebunt, nec aliter tremor tuus veniet super eos, nisi videant in te crucem Christi, nisi et tu poteris donec transeat populus tuus, Domine, donec transeat populus tuus hic quem acquisisti. Fieri tanquam lapidem, non est natura esse lapidem. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ consolationẽ sꝑs scĩ in uirtute sua & in re.¬
quie sua. Futuroꝵ nãq spes laborantibus
requiem parͥt. sicut et in agone positis. do¬
lorem uulnerum mitigat sp̃es coronȩ. Audi¬
erunt gentes & iratȩ sunt: dolores cõp̃hender̃
habitatores philistum. Tunc festinauerunt
diices edom & pͥncipes moabitarũ: app̃hendit
illos tunor et tremor. Tabuerunt om̃s inha¬
bitantes chanaan. Quantũ ad historiã ꝑtin&.
nullã ex his gentib int̾fuisse mirabilib quȩ
facta sunt constat. Quomͦ gͦ uidebunt᷑ tremore
deterrite uł festinasse ut dicit uł irate esse
philistum & moabitae & edom & reliquȩ quaᷤᷤ
enuinerat nationss:  Sed si redeamus ad intel¬
ligentiã sꝑitalem. inuenies qi philistum idest
cadentes uł popłi. & edom qui int̾̃p̃catur
t̃renus trepidant. & hoꝵ omiũ principes
cursitant. & pauent contriti dolorib cum
uident regna sua quȩ in inferno sunt penetra
ta abeo qui descendit in inferiora terre. ut

Expanded text:
per consolationem Spiritus sancti in virtute sua et in requie sua. Futurorum namque spes laborantibus requiem parit, sicut et in agone positis dolorem vulnerum mitigat spes coronae. Audierunt gentes et iratae sunt: dolores comprehenderunt habitantes Philistihim. Tunc festinaverunt duces Edom et principes Moabitarum: apprehendit eos tremor, tabuerunt omnes habitantes Chanaan. Quantum ad historiam pertinet, nullum ex his gentibus interfuisse mirabilibus quae facta sunt, constat. Quomodo ergo videbuntur tremore deterritae vel festinasse, ut dicit, vel iratae esse Philistihim et Moabitae et Edom, et reliquae quas enumerat nationes? Sed si redeamus ad intelligentiam spiritualem, invenies quia Philisthiim, id est caventes poculo, et Edom qui interpretatur terrenus, trepidant, et horum omnium principes cursitant et pavent constricti doloribus cum vident regna sua, quae in inta ab eo, qui descendit in inferiora terrae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc quia deuorauit eũ t̃ra. Adhuc me mouet
ꝯdast. extendisti dexterã et deuorauit eos tr̃a.
quasi ut adeuorarent᷑ a t̾ra hec causa fuerit quod
ntendit adñs dexterã suã. Si consideres qͣmꝰ dñs
exatitus et ĩ cruce. tota die extendit manꝰ suaᷤ
ađ populũ ñ credentẽ s contradicentẽ. & qua¬
liter infidelem ppłm qͥ clamauit crucifige cru¬
cifice eũ mors adiissi sceleris opp̃ssit. euiden¬
ter inuenies qͣmꝰ extendit dexterĩ suã et de¬
uorauit eͥos t̾ra. Nec tam̃ penitꝰ desꝑandusẽ.
Possibile est naniq ut si forte resipiscat qui
deuoratus est rursum possit euomi. sic̃ ionaᷤ.¬
ratos in inferni penetralib retinebat. &¬
sed & usꝙ ad inferiora terre. & ibi nos in¬

Expanded text:
de hoc quia devoravit eum terra. Adhuc me movet de hoc quia devoravit eum terra. Adhuc me movet quod ait: Extendisti dexteram tuam, et devoravit eos terra, quasi ut devorarentur a terra, haec causa fuerit quod extendit Dominus dexteram suam. Si consideres quomodo Dominus, exaltatus in cruce, tota die extendit manus suas ad populum non credentem et contradicentem, et qualiter infidelem populum, qui clamavit, Crucifige, crucifige eum , mors admissi sceleris oppressit, evidenter invenies quomodo extendit dexteram suam, et devoravit eos terra: nec tamen penitus desperandum est. Possibile namque est ut si forte rdevoratus est, resipiscat, potest evomi sicut Jonas.rabat et in inferni penetralibus retinebat: sed etiam ad inferiora terr
Abbreviated transcription (Latin):
fucus & cera tabulis sensu carentib suꝑpo¬
sita. Nulluꝰ gͦ indis similiᷤ dño. Nullus
enĩ inuisibił. nullꝰ incorporeus. nullus un¬
niutabił. nullꝰ sine ũtio et sine fine. nullꝰ
creator om̃iũ. nͥ pater cũ filio et spũ scõ.
Extendisti dexterã. & deuorauit eos terra.
Impios quidem & hodie deuorat terra
Aut ñ tͥ uidet᷑ a terra deuorari ille. qui semꝑ
de t̾ra cogitat. qui semꝑ terrenos hab& actꝰ
qͥde t̃ra loquit᷑. qͥ de terra litigat. terram
desiderat. & omnẽ spem suã ponit in terra.
qui ad celũ ñ respicit. qͥ futura ñ cogitat
qui iudiciũ dĩ ñ metuit. nec beata eiꝰ ꝓmis¬
sa desiderat. sed semꝑ de p̃sentib cogicat
& terrena suspirat. Talem cum uideris
dicito. quia deuorauit eũ t̾ra. Sed et si quẽ
uideris luxuriae carnis & uoluptatibus
corporis deditũ in quo animꝰ nichil ualet.
sed totũ libido carnis obtinuit. dicito et

Expanded text:
us est, et caetera, tabulis sensu carentibus superpous est, et caetera, tabulis sensu carentibus superposita. Nullus ergo in diis similis Domino. Nullus enim invisibilis, nullus incorporeus, nullus immutabilis, nullus sine initio et sine fine, nullus creator omnium, nisi Pater cum Filio et Spiritu sancto. Extendisti dexteram tuam, et devoravit eos terra. Impios quidem et hodie devorat terra. An non tibi videtur a terra devorari ille qui semper de terra cogitat, qui semper terrenos actus habet, qui de terra loquitur, de terra litigat, terram desiderat, et omnem spem suam ponit in terra, qui ad coelum non respicit, qui futura non cogitat, qui judicium Dei non meruit, nec beata ejus promissa desiderat, sed semper de praesentibus cogitat et terrena suspirat. Talem cum videris, dicito quia devoravit eum terra. Sed et si quemdam videris luxuriae carnis et voluptatibus corporis deditum, in quo animus nihil valet, sed totum libido carnis obtinuit, dicito et
Abbreviated transcription (Latin):
indus dnẽ. quis similis tͥ. glosus in scĩs: mira¬
bił in maiestatib. faciens ꝓdigia. Qd
dic̃ quis simił tͥ in diis. non siuulacriᷤ gentiũ
cõparat dnm. nec demonibꝰ qui sibi falso deoꝵ
nom̃ assciscunt. s deos illos diẽ. qui ꝑ grãm
et participationẽ dĩ appellant᷑ dii. de quib
& alibi scriptura dic̃. Ego dixi dii estis. Et̃
iterũ. Ds̃ stetit in c̃gregatione dõꝵ. Sed hu
quãuis capaces sint dĩ. & hoc nomine donari
ꝑ gram uideant᷑. nullꝰ tam̃ dõ simił inuenit᷑
uł in potentia uł in natura. Et licoe iohanneᷤ
apłs dicat. filioli mei ñdũ sciꝰ quid futuri
sumꝰ. si autẽ reuelatũ fuerit nob de dño
scilic& dicenꝰ. similes illi erimꝰ. similitudo
tam̃ hec non ad naturã sed ad gram̃ reuocat᷑.
Uerbi causa. ut si dicamꝰ picturã similem ẽẽ
eus. cuiꝰ unago ĩ pictura uidet᷑ exp̃ssa. qͦntũ
ad gram ꝑtinet uisus similis dr̃. quantũ ad
substantiã. longe dissimilis. Illa enĩ species

Expanded text:
 quis similis tibi, gloriosus in sanctis, mirabilis in majestatibus, faciens prodigia? Quod dicit, Quis similis tibi in diis, non simulacris gentium comparat Deum, nec daemonibus qui sibi falso deorum nomen assiscunt; sed deos illos dicit qui per gratiam et participationem Dei appellantur dii. De quibus et alibi Scriptura dicit: Ego dixi, Dii estis . Et iterum: Deus stetit in congregatione deorum . Sed hi quamvis capaces sint Dei, et hoc nomine donari per gratiam videantur, nullus tamen Deo similis invenitur, vel in potentia, vel in natura. Et licet Joannes apostolus dicat: Filioli, nondum scimus quid futuri sumus. Si autem revelatum nobis fuerit, de Domino scilicet, similes illi erimus . Similitudo tamen haec non ad naturam, sed ad gratiam revocatur: verbi causa ut si dicamus picturam similem esse ejus cujus imago in pictura videtur expressa, quantum ad gratiam pertinet, visus similis dicitur; quantum ad substantiam, longe dissimilis. Illa enim species
Abbreviated transcription (Latin):
alu electi ascensores: electi sine dubio ad maliciã.
Sed iam de ascensorib supra diximnꝰ. nc̃ etiã qui
sunt t̃ñi stratores uideamꝰ. Michi uidentur
terni stratores ꝓ eo diei. qͦd triplex est hominib
peccandi uia. Aut enĩ in facto. aut in dicto.
aut incogitatione peccatur. Et idõ t̃ni strato¬
res ꝑsingulos qͦsq dicunt᷑. qui tres istas in
nobis peccandi obsident uias. et speculant᷑
semꝑ atq in insidus agunt. ut aut ille ex in¬
sero homine sermonem malũ eliciat. aut ille
iniquũ opus extorqueat. aut ille cogitationẽ
paessimam rapiat. Deniq et semen ũbũ dĩ
ubi cadit et deꝑit. triplex describitur locꝰ.
unꝰ secus uiã infertur qui conculeatur ab
hominib. alius in spinis. alius in petrosis.
Et e contrario terra bona afferre dicit᷑ tripli¬
cem fructũ. uł centesimũ. ł sexagesimũ. uł

Expanded text:
alii electi ascensores, electi sine dubio ad malitiam. alii electi ascensores, electi sine dubio ad malitiam. Sed jam de ascensoribus supra diximus, nunc etiam qui sint terni statores videamus. Mihi videntur terni statores pro eo dici quod triplex est hominibus peccandi via. Aut enim in facto, aut in dicto, aut in cogitatione peccatur, et ideo terni statores per singulos quosque dicuntur qui tres istas in nobis peccandi obsideant vias; et speculentur semper atque insidiis agant, ut aut ille ex misero homine sermonem malum eliciat, aut ille iniquum opus extorqueat, aut ille cogitationem pessimam rapiat. Denique et semen verbi Dei, ubi cadit et deperit, triplex describitur locus: unus secus viam refertur, qui conculcatur ab hominibus, alius in spinis, alius in petrosis, et e contrario terra bona afferre dicitur triplicem fructum, vel centesimum, vel sexagesimum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
rens bella. dñs nomen est illi. Nolo puces. quia
tantũ uisibiles pugnaᷤ conterat dñs. Sed
& illas conterit quȩ nob̾ sunt ñ aduersum
carnẽ et sanguinẽ. s adũsum pͥncipatus
et potestates. & adũsũ mundĩ rectores ha¬
rum tenebrarũ. Dñs aut̃ nom̃ ẽ illi. et non est
ulla creatura cuiꝰ dñs ñ sit. Quadrigas
pharaonis & exercitũ eiꝰ ꝓiecit in mare.
Clectos ascensores. t̃nos stratores dimersit in
rubrũ mare. Pharao uelut potentior in
malitia et regnũ nequitiae tenens. qͣdrigas
agit. Non illi satis est uni equo ascendere.¬
s plures simul agitat. plures simul tortis
pͣlagis u̾berib cogit. Quoscũq uideris in
luxuria turpiores. & in erudelitate seuioreᷤᷤ.
in auaricia tetriores. in impietate flagitio¬
siores. scito hos de quadrigis eẽ pharaonis
ipsis. Sed & ipsos currui suo subiungit. in
ipsis fert᷑ & uolitat. & ꝑ aꝑtos scelerum
campos effusis eos agitat habenis. Sunt

Expanded text:
rens bella, Dominus nomen est illi. Nolo putes quia tantum visibiles pugnas conterit Dominus, sed et illas conterit quae nobis sunt non adversum carnem et sanguinem, sed adversum principatus et potestates et adversum mundi hujus rectores tenebrarum. Dominus enim nomen est illi, et non est ulla creatura cujus Dominus non sit. Quadrigas Pharaonis et exercitum ejus projecit in mare: electos ascensores, ternos statores demersit in Rubrum mare. Pharao vero velut potentior in malitia, et regnum nequitiae tenens, quadrigas agit. Non illi satis est uni equo ascendere; plurimos simul agitat, plurimos simul plagis torti verberis cogit. Quoscunque videris in luxuria turpiores, in incredulitate saeviores, in avaritia tetriores, in impietate flagitiosiores, scito hos de quadrigis esse Pharaonis: ipsis sedet, ipsos currui suo subjungit, in ipsis fertur et volitat, et apertos scelerum campos effusis eos agit habenis. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tune ñ solum glorificat᷑ dñs. s & gloriose
glorificat᷑. cum om̃s ita honorificant filiũ
eqͥ sunt. & ut ita dicam om̃s qui in carne nati
sunt. figuralit᷑ equi st̃. S hu habent ascen¬
sores suos. Sunt equi qͦs dñs ascendit. &
circũeunt omnẽ t̾rã. De quib dicit᷑. &
rem habent diabolũ et anglos eiꝰ. Iudas equiᷤᷤ
erat. s donec ascensorẽ habuit dnm̃. de
equitatu salucis fuit eum ceteriᷤᷤ. Etenim
apłs missus egrotis salutẽ p̃stitit. & sani¬
tatem languentib p̃stitit. Sed ubi se dia¬
bolo substrauit. post buccellã enĩ ĩ trouut
in eũ sathanaᷤᷤ. & ascensor ipsuiꝰ effectus
est sathana ᷤᷤ. & illiꝰ abenis ductus. adũfuᷤ
dnm̃ et saluatorẽ urm̃ cepit equitare
Om̃s gͦ qͥ ꝑsequunt᷑ scõs equi sunt huinen¬
tes. s habent ascensores quib arguunt᷑
angłos malos. & idõ feroces sunt. Si ergo

Expanded text:
tunc non solum glorificatur Dominus, sed gloriose glorificatur, cum omnes ita glorificant Filium equi sunt: et, ut ita dicam, omnes qui in carne nati sunt, figuraliter equi sunt, sed hi habent ascensores suos. Sunt equi quos Dominus ascendit, et circumeunt omnem terram. De quibus dicitur: Et rem erat, sed donec ascensorem habuit Dominum, de equitatu salutis fuit. Cum caeteris etenim apostolis missus aegrotis salutem et sanitatem languentibus praestitit; sed ubi se diabolo substravit, post buccellam enim introivit in eum Satanas, ascensor ipsius effectus est Satanas et illius habenis ductus adversus Dominum et Salvatorem nostrum coepit equitare. Omnes ergo, qui persequuntur sanctos, equi sunt hinnientes, sed habent ascensores quibus aguntur angelos malos, et ideo feroces sunt. Do
Abbreviated transcription (Latin):
ulta quidẽ cantica
fieri legiꝰ in scriptu¬
ris diuinis. hoꝵ tam̃
omiũ pͥmũ istud est
canticũ. qͦd egyptus
et pharaone submerso.
cecunt. Moris qͥppe
scõꝵ est : ubi adũsarius uncit᷑. cãquã qui
sciant ñ sua uirtute s dĩ grã uictoriã patratã.
ẏmnũ dõ gratulationis offerre. Accipiunt
tam̃ ẏmnũ canentes etiã tympana ĩ manib¬
suis. siẽ de maria sorore moysi et a aron refertͥ.
Et tu gͦ si mare rubrũ transieriᷤᷤ. si egẏptios
submergi uideris. et extingii pharaonem
atq in abyssi ꝓfundũ p̃cipitari. potes ym¬
num cantare dro. potes uocẽ graculationis
emittere et dicere. Cantemꝰ año glõse
enĩ glorificatꝰ est : equũ et ascensorẽ ꝓiecit
in mare. Melius aut̃ et digniꝰ hec dices. si
habueris tẏmpanũ in manu tua. idest si carnẽ
tuam erucifixeris cũ uicus et c̃cupiscentus.
ose enĩ glorificatꝰ est. Quasi ñ sufficeroe
głificatꝰ est : ita addit głose głificatus est

Expanded text:
ulta quidem cantica fieri legimus in Scripturis divinis, horum tamen omnium primum istud est canticum quod, Aegyptiis et Pharaone submerso, cecinit: moris quippe sanctorum est, ubi adversarius vincitur, tanquam qui sciant, non sua virtute, sed Dei gratia victoriam paratam, hymnum Deo gratulationis offerre: accipiunt tamen hymnum cantantes etiam tympana in manibus, sicut de Maria sorore Moysi et Aaron refertur, et tu ergo si mare Rubrum transieris, si Aegyptios submergi videris, et exstingui Pharaonem, atque in abyssi profundum praecipitari, potes hymnum cantare Deo, potes vocem gratulationis emittere et dicere: « Cantemus Domino: gloriose enim honorificatus est, equum et ascensorem projecit in mare. » Melius autem et dignius haec dicis, si habueris tympanum in manu tua, id est, si carnem tuam crucifixeris cum vitiis et concupiscentiis, ose enim honorificatus est, » quasi non sufficeret glorificatus est, ita addidit gloriose glorificatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq dñs et saluator suꝑ aquas ambulauit.
Ipse enĩest. qui uere peccatũ nescit. Ambula¬
uit & discipłs eius petruᷤ. lic& paululum
trepidauerit. Non enĩ tantꝰ erat et talis.
qͥ nichil omnino de specie plũbi in se haber&
admixtũ. Habuit. lic& parum. Propter
qͦd dicit ad eũ parũ. Modice fidei quare
dubitasti: Idcirco gͥ qui saluus fit. ꝑ
ignẽ saluus fit : ut si quid forte de specie
plũbi habuerit admixtũ. id ignis decoquat
& resoluat. ut efficiantur om̃s aurũ bonum.
qr aurũ terrae illiꝰ bonũ eẽ dicit᷑ quã habituri
sunt scĩ. & sicut fornax ꝓbat aurũ. ita ho¬
mines iustos temptatio. Ueniendum est gͦ om̃i¬
Sedet enĩ dñs & conflat & purgat filios uda.
Sed illuc cũ uenit᷑. si quis multa oꝑa bona &
plũbũ igni resoluit ac purgat᷑. & totũ rema¬
n& aurũ purũ. Et si qui pluᷤᷤ illuc plũbi
attulerit. pluꝰ exurit᷑ ut ampliꝰ decoquat᷑.

Expanded text:
Denique Dominus et Salvator super aquas ambulavit. Denique Dominus et Salvator super aquas ambulavit. Ipse enim est, qui vere peccatum nescit. Ambulavit et discipulus ejus Petrus, licet paululum trepidaverit: non enim tantus erat et talis, qui nihil omnino de specie plumbi in se haberet admistum. Habuit, licet parum, propter quod dicit ad eum Dominus: « Modicae fidei, quare dubitasti? » Idcirco igitur, qui salvus fit, per ignem salvus fit, ut si quid fplumbi quidquam fuerit admissum, ignis decoquat et resolvat, ut efficiantur omnes aurum optimum, quia aurum terrae illius optimum quam habituri sunt sancti; et sicut fornax probat aurum, ita homines justos tribulatio. Veniendum est Sedet enim Deus et conflaSed illuc cum venitur, si quis multa opera bona et plumbum igne resolvitur ac purgatur, et totum remanet aurum purum, et si qui plus illuc plumbi detulerit, plus exuritur, ut amplius decoquatur,
Abbreviated transcription (Latin):
głi nequã de exercitu pharaonis. qui stant in
huiꝰcemodi uus. obseruantes unu̾quẽq nrm
ꝑ hec agere in peccatũ. Quos dimergit dñs
in rubrũ mare. et ignitis eos in die iudicu
fluctib tradet. ac penarũ pelago teget.¬
xeris. Ceciderunt in ꝓfundũ tanquam
lapis. Quare deciderunt in ꝓfundũ qͣsi lapis:
Quia ñ erant tales lapides de quib suscitari pos¬
sent filii abrahã. s tales qui amarent ꝓfun¬
dũ & liquidum diligerent elementũ. idest qui
amarã et fluxam p̃sentiũ rerũ caꝑent uolup¬
plu̾bũ in aqua ualidissuma. Peccatores gͣues
sunt. Deniq & iniquitas suꝑ talentũ plũbi
sedere monstrat᷑. sic̃ ⁊acharias ꝓpħa dicit.
Uidi inqͥt mulierem sedentẽ suꝑ talentũ plũbi.
& dixi. Quẽ hȩc est. & respondit. Iniquitas.
Inde est gͦ quod ĩiqui dimersi sunt ĩ ꝓfundum.
sic̃ plũbũ ĩ aqua ualidissima. Scĩ aut̃ non
dimergunt᷑ sed ambulant suꝑ aquas. quia
leues st̃. et peccati pondere ñ grauantur:.

Expanded text:
angeli nequam de exercitu Pharaonis, qui stant in hujuscemodi viis observantes unumquemque nostrum per haec agere in peccatum, quos demerget Dominus in Rubrum mare, et ignitis eos in judicii die fluctibus tradet ac poenarum pelago teget.escenderunt in profundum quasi lapis. Quare ceciderunt in profundum tanquam lapis? Quia non erant tales lapides de quibus suscitari possent filii Abraham, sed tales qui amarent profundum et liquidum diligerent elementum, id est, qui amaram et fluxam praesentium rerum cuperent volupplumbum in aquam validissimam. Peccatores graves sunt. Denique et iniquitas super talentum plumbi sedere monstratur, sicut Zacharias propheta dicit. Vidi, inquit, mulierem sedentem super talentum plumbi, et dixi: Quae  quod iniqui demersi sunt in profundum, sicut plumbum in aqua validissima: sancti autem non demerguntur, sed ambulant super aquas, quia leves sunt, et peccati pondere non gravantur.
Abbreviated transcription (Latin):
s t̃ra urã deserta. ciuitates ur̃e igni exuste:
sic sunt quedã peccata. que animã sordidant.¬
& indigent hominẽ qͥ habeat poae nntriq
sermonem: alia uͦ talia st̃. ut ñ possi nt supͣ¬
dicta sermonis uirtute curari. neq enĩ sordib
cõparant᷑. Idcirco sciens differentias peccatoꝵ.
ꝑ isaiã dñs ait. lauabit dñs sordes filioꝵ et fi¬
de medio eoꝵ
bustionis. Sordes. & sanguinẽ. Sordes spũ
uidicii: sanguinẽ spũ cõbustionis. Si peccasti.
⁊ peccatoꝵ sorde pollutꝰ es: lauabit dñs sordes
filioꝵ ⁊ filiarũ syon:. ⁊ sanguinẽ emundabit

Expanded text:
sed terra vestra deserta, civitates vestrae igne exustae : sed terra vestra deserta, civitates vestrae igne exustae : sic sunt quaedam peccata quae animam sordidant, et indigent homine qui habeat poam, nitrique sermonem; alia vero talia sunt, ut non possint supradicti sermonis virtute curari, neque enim sordibus comparantur. Idcirco sciens differentias peccatorum, per Isaiam Dominus dicit: Lavabit Dominus sordes filio868 de medio eorum bustionis sordes et sanguinem . Sordes spiritu judicii, sanguinem spiritu combustionis. Si peccasti, et peccatorum sorde pollutus es, lavabit Dominus sordes filiorum, et filiarum Sion, et sanguinem emundabi
Abbreviated transcription (Latin):
es ĩ c̃spectu meo ĩ ũquitatib tus dic̃ dñs. an
id qͦd ẽ ueriꝰ estimandũ ẽ: qr ut sacra uolumi¬
na om̃i uirtute st̃ plena. ita ⁊ dĩ sermo omi
uirtute sit plenꝰ. & habeat istiꝰmodi fortitu¬
dinẽ qͦ possit purgare uicia. & sordib de-¬
fricatis ad candorẽ pͥstinũ reuocare. Niuenˢ
qͥppe sermodĩ ẽ et efficax & acutꝰ suꝑ omnẽ
gladiũ utrĩq acutũ: ⁊ reliqͣ. Ex qͥb docem᷑
ꝓ passionib animȩ remedi habere sermonẽ.
esse in eo nicrũ. eẽ poam. qͥb sordes abluant᷑
Neq uͦ om̃e peccatũ nitro sermonis & poama
me tactũ abluta discedant. siẽ nunc dicit᷑.
Si abluta fueris nitro. ⁊ multiplicaueris tͥ poã
maculata es ĩ c̃spectu meo ĩ u̾quitatib tuis
dic̃ dñs. & qͦmͦ st̃ quȩdã uulnera quȩ malag¬
matib & oleo & alligaturis reddunt᷑ pristine
sanitati. alia uͦ istiꝰmodi st̃ de qͥb dicatur ñ ẽ
malagina imponere. neq oleũ neq alligaturas.

Expanded text:
n id quidem verius existimandum est, quia ut sacra volumina omni virtute sunt plena, ita et Dei sermo omni virtute sit plenus, et habeat istiusmodi fortitudinem, quae possit purgare vitia, et, sordibus defricatis, ad colorem pristinum revocare? Vivus est quippe sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium utrimque acutum , et reliqua. Ex quibus diximus pro passionibus animae remedia habere sermonem, esse in eo nitrum, esse poam, quibus sordes abluantur. Neque vero omne peccatum nitro sermonis et poa t poam tantum abluta discedant. Sic nunc dicitur: Si ablueris te nitro, et multiplicaveris tibi poam, maculata es in conspectu inus. Et quomodo sunt quaedam vulnera quae malagmatibus, et oleo, et alligaturis redduntur pristinae sanitati: alia vero sunt istiusmodi, de quibus dicatur: Non est malagma imponere, neque oleum, nec alligaturas,
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ mortẽ ñ fecit. neq dele¬
Creauit enĩ ut e̾ent omĩa.
& salutares fecit gene¬
rationes mundi: nec ẽ in
eis uenenũ mortis. neq
inferni regnũ suꝑt̃ram. De¬
inde paululũ ult᷑ ꝓcedens. repꝑio unde sit mors
Inuidia aũ diaboli mors introuut in orbẽ t̃rarũ.
Omĩa gͥ bona ĩ nob̾ et ꝓpt̃ nos c̃didit ds̃. s nos

Expanded text:
 fecit, neque deleCreavit enim ut essent omnia, et salutares generationes mundi, nec est in eis venenum mortis, neque inferni regnum super terram . Deinde paulum ultra procedens reperio unde sit mors: Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Omnia igitur bona in nobis et propter nos condidit
Abbreviated transcription (Latin):
sa es in amaritudinẽ. ⁊ facta es uitis aliena:
Post hec sequit᷑. Si abluta fueris nitro ⁊ multi¬
plicaueris tͥ poamã: maculata es in ẽspectu meo
in iniqͥtatib tuis dicit dñs. Ergone hoc arbi¬
trandũ ẽ. qr anima peccatrix nitro conata
sit purgare maculas suas. & assumens poamã¬

Expanded text:
rsa es in amaritudinem, et facta es vitis aliena? rsa es in amaritudinem, et facta es vitis aliena? Post haec sequitur: Si abluta fueris nitro, et multiplicaveris tibi herbam poam, maculata es in conspectu 867 meo in iniquitatibus tuis, dicit Dominus. Ergone hoc arbitrandum est, quia anima peccatrix nitro conata sit purgare maculas suas, et assumens poam
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ĩ quib dã anima sit amara quã dulcẽ
ipse c̃diderat: & ait. Quomͦ c̃ũsa es in amaritu¬
dinẽ uitis aliena:. Qͦd dic̃. tale ẽ. Ego feci pe¬
des quib ingrederet᷑ mortale genus. qua causa
factũ ẽ. ut claudicent plurimi: Ego feci omĩa
m̃bra ualida. atq integra. qͦmͦ uideo in multis
debilia atq mutilata: Itaq ñ solũ pͥmi homi¬
nis anuma s et uniu̾sorũ ad imaginẽ & sini¬
litudinẽ dĩ facta ẽ: & antiquior ẽ hec una
diaboli. quã
mus ob peccatũ.
linquentes portauimꝰ unaginẽ t̃restris. ita
ad penitentiã c̃ũsi portemus unaginẽ eȩ¬
lestis. ad quã & uniũsa pͥmũ condita cre¬
atura ẽ: ob euiꝰ in malũ conu̾sionẽ nẽ pec¬
cantes sermo corripiens ait. Quomͦ conũsa
es in amaritudinem uitis aliena: Ego aut̃
plantauite uitẽ fructiferã. uniu̾sã uerã: Nlon ex
parte uerã. ⁊ m̃dacẽ ex parte plantaui: s uni¬
u̾sam uerã. Qͦ mͦ contra plantationẽ meã conũ¬

Expanded text:
in quibusdam amara sit anima, quam dulcem ipse condiderat, et ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Quod dicit tale est, Ego feci pedes, quibus ingrederetur mortale genus; qua causa factum est ut claudicent plurimi? Ego feci omnia membra valida, atque integra; quomodo video in multis debilia atque inutilia? Itaque non solum primi hominis anima, sed et universorum ad imaginem et similitudinem Dei faabuli, quam mus ob peccatum. linquentes portavimus imaginem terrestris: ita ad poenitentiam conversi portemus imaginem coelestis, ad quam et universa primum condita creatura est, ob cujus in malum conversionem nunc peccantes sermo corripiens ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Ego autemte vitem fructiferam, universam veram: non ex parte veram et mendacem ex parte plantavi, sed universam veram. Quomodo contra plantationem meam conve
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ds̃ ⁊ ignis c̃sumens. ⁊ lum̃ in scripturis dr̃.
lgnis peccatorib. lum̃ sc̃ĩs. & beatꝰ qui habet
partẽ in resurrectione pͥma. Si quis seruauerit
cõmunicat. Si qͥs uͦ in sedã resurrectione seruat᷑.
iste peccator ẽ: qͥ ignis indigoꝵ baptisino. qui
cõbustione purgatur. ut quicqͥd habuerit li¬
gnoꝵ. feni. stipulȩ ignis c̃sumat. Quã obrẽ
cũ talia post mortem nob̃ residere uideamꝰ.
scripturas diligentissime lectitantes. repona¬
nus eas in cordib nr̃is. & iuxta earũ uiuere
p̃cepta nitamur: ut ante excessionis diem si
fieri potest apeccatoꝵ sordib emuudati. cũ

Expanded text:
lumen in Scripturis dicitur , ignis peccatoribus, lumen sanctis: et: Beatus qui habet partem in resurrectione prima. Si quis servaverit mae parte communicat. Si quis vero in secunda resurrectione servatur, iste peccator est, qui ignis indiget baptismo, qui combustione purgatur, ut quidquid habuerit lignorum, feni, et stipulae, ignis consumat. Quamobrem cum talia post mortem nobis residere videamus, Scripturas diligenter simul recitantes, reponamus eas in cordibus nostris, et juxta earum vivere praecepta nitamur, ut ante excessionis diem, si fieri potest, peccatorum sordibus emundati cum
Abbreviated transcription (Latin):
spu scõ atq igne baptiz&. s quo sc̃s baptize¬
tur spũ scõ: & is qͥ post fidem ⁊ mysterium
dĩ rursũ ad scelera conu̾sus ẽ: cruciatu pur¬
getur incendii. Beatꝰ qͥ lauacrũ accipit sp̃s
scĩ. & ignis lauacro ñ ĩdiget. Miserabilis aut̃

Expanded text:
Spiritu sancto atque igne baptizet; sed quo sanctus baptizetur Spiritu sancto, et is qui post fidem et magisterium Dei rursum ad scelera conversus est, cruciatu purgetur incendii. Beatus qui lavacrum accepit Spiritus sancti, et ignis lavacro non indiget. Miserabilis autem