comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmogenita. Sunt docti qui affligunt eccłãm.
scismata & hereses faciendo trahunt pꝰ setur
ctione id ÷ egiptia qua eccła affligit᷑: morit᷑
in affligentibꝰ fides. Morunt᷑ pͥmogentia
in ipsis doctis ce uudoctis: quia occiditꝰ. pͥ
mogenita egiptiorum abhoĩe usq ad pecus.
om̃i gente prior ẽ. Aegiptꝰ. afflictio ẽ pharao.
dissiꝑatio ẽ. Afflictio gͦ regẽ ht̃ dissipatio¬
nẽ: quia illi qui affligunt eccłam. dissipa¬
ti affligunt. Ut eiũ affligant: dissipant᷑. Qm̃
rex duc̃: popłs sequit᷑. Precedit dissipatio:
sequit᷑ afflictio. Audite nomuna hec inter¬
pretatione tipica & sapientia plena: nec unũ
inuenis ex istis nominibꝰ qđ boni aliqͥd int̃pre¬
quas gentes: Seon regẽ amorreorũ occidit.
Audite nomina grauida sacram̃tis. Seon
ne. & nunc occidat a cordib seruorũ suorũ: &
a temptationib eccłȩ suȩ. Nec cesset manꝰ

Expanded text:
primogenita. Sunt docti qui affligunt Ecclesiam, primogenita. Sunt docti qui affligunt Ecclesiam, schismata et haereses faciendo. Proinde nec ctione qua Ecclesia affligitur, moritur in affligentibus fides: moriuntur primogenita et in ipsis doctis et indoctis; quia occidit Deus primogenita Aegyptiorum «ab homine usque ad pecus.omni gente prior est; Aegyptus Afflictio est, Pharao Dissipatio. Afflictio ergo regem habet dissipationem; quia illi qui affligunt Ecclesiam, dissipati affligunt. Ut enim affligant, dissipantur: quoniam rex ducit, populus sequitur; praecedit dissipatio, sequitur afflictio, Audite, audite nomina haec, interpretatione typica et sapientia plena: nec unum invenis ex istis nominibus, quod boni aliquid interprequas gentes? «Seon regem Amorrhaeorum.» Audite nomina gravida sacramentis. «Seondit plane; et nunc occidat a cordibus servorum suorum, et a tentationibus Ecclesiae suae, nec cesset manus
Abbreviated transcription (Latin):
&e ꝑ apłm et tues: nonne choruscatio t̾ruit
te:s cum penitendo corrigeris. & agnoscis hoc
miscdia fieri: in pluuiã uertit᷑ fulguris t̃ror
educit uentos de thesauris suis. Eosõe puto p̃¬
dicatores: & nubes & uentos. Nubes ꝓpt̃ carnem:
uentos ꝓpt̃ sp̃m. Nubes enim uident᷑: uenti sen¬
tunt᷑ & non uident᷑. Deniq tam̃ carnẽ uidemꝰ
ẽẽ de t̾ra. Nubes inquit excitat ab extremo t̃rȩ.
Cxpressit undet excitet nubes. Uenit ad uen¬
tos: quia sp̃s hominis ignorat᷑ unde ueniat.
ꝓducens inquit uentos de thesauris suis: qui¬
& nuimiũ terribilis plaga: mors pͥmogenitorũ
Quȩ s̃ pͥmagenita nr̃a : mores isti nr̃i. quib
nuuc seriruuꝰ dõ: ipsa sunt pͥmogenita nr̃a. Pri¬
mitias enim habemꝰ ipsam fidem: unde iuci
pimꝰ. fides gͦ nr̃a: in pͥmogenitis nr̃is ẽ. Qnͣdo
custodit᷑ fides ur̃a: cetera subsequi possunt.¬
ꝓpt̃ rationalem aninã qđ ẽ hõ: peccora uͦ
indoctos s tam̃ habentes fidẽ. nã ñ haberent

Expanded text:
 et times; nonne coruscatio terruit te? Sed cum poenitendo corrigeris, et agnoscis hoc misericordia fieri, in pluviam vertitur fulguris terror. «Qui educit ventos de thesauris suis.» Eosdem puto praedicatores et nubes et ventos: nubes, propter carnem; ventos propter spiritum. Nubes enim videntur, venti sentiuntur et non videntur. Denique quoniam carnem videmus esse de terra. «Nubes,» inquit, «excitat ab extremo terrae.» Expresserat unde excitet nubes: venit ad ventos, quia spiritus hominis ignoratur unde veniat: «Producens,» inquit, «ventos de thesauris suiset nimium terribilis plaga, mors primogenitorum. Quae sunt primogenita nostra? Mores isti nostri, quibus nunc servimus Deo, ipsa sunt primogenita nostra. Primitias enim habemus ipsam fidem, unde inciide. Fides ergo nostra in primogenitis nostris est. Quando custoditur fides nostra, caetera subsequi possunt.pter rationalem animam, quod est homo: pecora vero, indoctos; sed tamen habentes fidem, nam non haberent
Abbreviated transcription (Latin):
ce ñ uiueniet qͦs in regnũ suũ restituet: plane
inueniet. & in seriuis suis aduocabit᷑. Non
uidicauit dñs plebẽ suã. seꝑando bouos a
malis: hoc ẽ in seruis suis aduocabtt᷑. Quib
agentib̾. Quantȩ eiũ gentes cieoendo uener̃¬
quanti fuudi: quanta loca deserta mͦ ueniunt: ue¬
niunt inde nesciuut quanti credẽ uolunt. dici¬
mꝰ eis. Quid uultis: Respondent. Nosse glam dĩ.
Credite fr̃s mirari nos & gaudere ad talẽ uocẽ
rustica norũ. Ueniunt uescio unde excititi.
an uescio qͦ quid dicam an nescio qͦ: ĩmo qͥa
tissimis & ardicis montibꝰ ad eccłam. & hauc
uocẽ hũt pleriq & pęne om̃s eorũ ut itidea

Expanded text:
nveniet quos in regnum suum restituat? Plane inveniet: «Et in servis suis advocabitur. Non «Judicavit Dominus plebem suam,» separando bonos a malis: hoc est, «Et in servis suis advocabitur.» A quibus? A Gentibus. Quantae enim gentes credendo venerquanti fundi, quanta loca deserta modo veniunt! Veniunt inde nescio quanti, credere volunt, dicimus eis: Quid vultis? Respondent: Nosse gloriam Dei. Credite, fratres, mirari nos et gaudere ad talem vocem rusticanorum. Veniunt nescio unde, excitati a nescio quo: quid dicam, a nescio quo? Imo sciotissimis et arduis montibus ad Ecclesiam, et hanc vocem habent plerique et pene omnes eorum, ut videa
Abbreviated transcription (Latin):
phetica qua dictũ ẽ: er̃ oũis docibiles dõ. Qa
desid̾atis dicumꝰ illis: & illi. Uidere głam dĩ.
Oñis enĩ peccauer̃: & egent gła dĩ. Credunt.
consecrant᷑: dericos sibi ordinari exigunt.
Nonne implet᷑. & ui seruis suis aduocabit᷑¬

Expanded text:
ibiles Deo» . Quid desideratis, dicimus illis? Et illi: Videre gloriam Dei. «Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei» . Credunt, consecrantur, clericos sibi ordinari exigunt. Nonne impletur, «Et in servis suis advocabit
Abbreviated transcription (Latin):
iiseria. Dissipatio: ex afflictione. Dissiꝑan.¬
t᷑: ut affligant᷑. Magna misteria: tẽpta¬
cio oculorum. id ÷ fallatia rex am arican¬
tium. Fallant enĩ ut amaricent. Con¬
clusio: rex confusionis. Concludunt᷑e
iũ: ne transeant ad fidẽ. Et cũ uenerit
in quẽ credimꝰ: confundent᷑. Et omĩa reg¬
na chanaain occidit dc̃. Chanaan: int̃pre¬
tat᷑ parat᷑ hunulitati. hunulitas quasi
bonũ aliquid significat: s si sit utilis hu¬
mlitas. Nam mala humiliatio: penalis
ẽ. Si enĩ humiliatio ñ ꝑtineret ad penã:¬

Expanded text:
ei. Dissipatio rex afflictionis; dissipantur ut affligantur. Magna mysteria. Tentatio oculorum, id est fallacia, rex amaricantium; fallunt enim ut amaricent. Conclusio rex confusionis; concluduntur enim ne transeant ad fidem, et cum venerit in quem credimus, confundentur. «Et omnia regna Chanaan» occidit Deus. Chanaan interpretatur, Paratus humilitati. Humilitas quasi bonum aliquod significat, sed si sit utilis humilitas: nam mala humiliatio poenalis est. Si enim humiliatio ad poena
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ scõs angłos appellatos deos: ea mͥ causa potis¬
simũ occurrit neisto noĩe homines ad hoc
edificarent᷑. ut mministeriũ uł seruitiũ religio¬
itis quã grece liturgia uł latria dr̃. scĩs angłis
exhiberent᷑. Qđ nec ipsi exhiberi abhõib
uolunt: nͥ illi dõ qͥ ceipsorũ & homiuũ dĩ ẽ.
Unde multo utiliꝰ angłi uocant᷑. qͥlatine nun¬
cũ nuncupant᷑: ut ꝑ nom̃ ñ substantiȩ s of¬
ficũ satis intelligamꝰ illũ dm̃ a nob̃ eos coli

Expanded text:
tur sanctos Angelos appellatos deos, ea mihi causa potissimum occurrit, ne isto nomine homines ad hoc aedificarentur, ut ministerium vel servitium religionis, quae graece liturgia, vel latria dicitur, sanctis Angelis exhiberent; quod nec ipsi exhiberi ab hominibus volunt, nisi illi Deo qui et ipsorum et hominum Deus est. Unde multo utilius Angeli vocantur, qui latine nuntii nuncupantur; ut per nomen non substantiae, sed officii, satis intellig
Abbreviated transcription (Latin):
Onũa gͦ ista euertit dĩ corꝑalit̾: tunc qͥndo pa¬
tres nr̃i educti st̃ de t̾ra egipti. E uertit sp̃i¬
talit nuuc: nec cessat mauꝰ eius usq in finẽ.
lileo ne istas potentias dĩ tunc putes ꝑactas
facere ista: quȩ tuuic p̃nunciasti figurando.
Omĩa enim illa: in figura contingebant illis.
Scripta st̃ aut̃ ꝓpt̾ correptionẽ nr̃am: in qͦs
finis scłorum obuenit. Dñe memoriale tu
ũ ui generatione & generationẽ. Generatio
ista & generatio alia: generatio qua fideles
efficim᷑ ⁊ & ꝑbaptismum renascimͣ. Genera¬
tio qua a mortuis resurgeniꝰ: & angłis con¬
uncu uiuemꝰ in ȩt̃nũ. Memoriale tuũ dñe.¬

Expanded text:
nia ergo ista evertit Deus; corporaliter tunc, quando patres nostri educti sunt de terra Aegypti; evertit spiritualiter nunc, nec cessat manus ejus usque in finem. Ideo ne istas potentias Dei tunc putes peractas facere ista, quae tunc praenuntiasti figurando: «Omnia enim illa in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finium in generationem et generationem». Generatio ista et generatio altera: generatio qua fideles efficimur, et per Baptismum renascimur; generatio qua a mortuis resurgemus, et Angelis conjuncti vivemus in aeternum. Memoriale tuum, D
Abbreviated transcription (Latin):
luctari. turc accepit nom̃ ut appellaret᷑ isrł.
Unꝰ homo ẽ: siue iacob. suie istł. Una ꝑ sona
ẽ. domus iacob. & domꝰ isrł. Una gens: una
plebs. Hanc inuitat: & hanc dimitait. Et
nunc iam. certe occidisti. xp̃m. O domꝰ iacob:
iani occidisti. xp̃m. laui caput aute cruc̃ẽ
agitasti: iam pendentẽ irrisisti. iã dixisti.
si filius dĩes. descende de cruce. Lam roga¬
uit medicꝰ ꝓ freneticis. Pat̃ ignosce illis: quia
nescutut quid faciunt. Certe iam fecisti ista
omĩa: & nunc crede in eũ quẽ occidisti:
bibe sanguinẽ quẽ fudisti. Et nc̃ tu domꝰ
lacob testimonium exte exponere cupio qđ¬

Expanded text:
 ut appellaretur Israel . Unus homo est sive Jacob, sive Israel; una persona est: domus Jacob, et domus Israel, una gens, una plebs; hanc invitat, et hanc dimittit. Et nunc jam certe occidisti Christum, o domus Jacob; jam occidisti Christum, jam caput ante crucem agitasti, jam pendentem irrisisti, jam dixisti: «Si filius Dei est, descendat de cruce.» Jam rogavit medicus pro phreneticis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Certe jam fecisti ista omnia, et nunc crede in eum quem occidisti, bibe sanguinem quem fudisti. Et nunc tu domus Jacob, testimonio Isaiae exponere cupio q
Abbreviated transcription (Latin):
bat dĩ popło suo dare. Et occidit reges for¬
tes: seon regem amorreorum. & og regem
basan. &e omĩa regna chanaan. Omĩa ista
quo mͦ cõiemorat breuit᷑ psalmꝰ: sic ea leginiꝰ
i aliis libris dominicis. & magna ibi mau̾ dñi
Quando tu uides quȩ facta s̃ in impios: caue ue
fiant uite. Ad hoc enĩ in illos facta st̃ ut transi¬
res &e cos ñ unitateris: & tutaliaꝰ patereris. Tam̃¬
putes dm̃ dornire: attende exempla beneficioꝵ
dĩ. Cũ ea recolis &e cũ uindicitis dĩ recolitis time.

Expanded text:
 populo suo. «Et occidit reges fortes; Seon regem Amorrhoeorum, et Og regem Basan, et omnia regna Chanaan.» Omnia ista quomodo commemorat breviter Psalmus, sic ea legimus in aliis Libris dominicis, et magna ibi manus Domini. Quando tu vides quae facta sunt in impios, cave ne fiant in te: ad hoc enim in illos facta sunt, ut tu transires, et eos non imitareris, et talia putes Dominum dormire: attende exempla beneficiorum Dei, cum ea recolis; et cum vindictam Dei recolis, time.
Abbreviated transcription (Latin):
pius. om̃is in fidelis. exaltat cor suum: ñ
uult credere indm̃. S hȩc exaltatio: ꝑata
ẽ humilitati in diẽ iudicũ Tunc humili¬
ꝑ fecta st̃ ad ꝑditionẽ. Modo extollaut se.
garriant. extendant se suꝑ fideles: irri¬
deant fideles. Hlasphement xp̃ianos. di¬
cant anicularia s̃ ista quȩ dicunt de die
tudicii: ista elatio eorũ parata ẽ humilita¬
quando uenerit uidex qui mͦ annuntiat᷑ irri¬
detͣ. tunc ille qͥ mͦ suꝑbit. nͣ utilit̾ s penalit̾ hu

Expanded text:
pius, omnis infidelis exaltat cor suum; non vult credere in Deum. Sed haec exaltatio parata est humilitati in diem judicii; tunc humiliperfecta sunt ad perditionem . Modo extollant se, garriant, extendant se super fideles, irrideant fideles, blasphement Christianos; dicant, Anicularia sunt ista quae dicunt de die judicii. Ista elatio eorum parata est humilitaQuando venerit judex, qui modo annuntiatus irridetur; tunc ille qui modo superbit,
Abbreviated transcription (Latin):
quia & quando uult. Qui ꝑcussit pͥmoge¬
nita egipti ab homine usq ad pecus. Inmi¬
sit signa &e ꝓdigia in medio tui egipte. No¬
stis. legistis quanta ꝑ moysen fecerit mauꝰ
endos suꝑbos egiptios: in pharaone & in
om̃ib seruis eius. Parũ ẽ iegipto. Quid pꝰ¬
ea quã eductꝰ ẽ inde popłs: Qui ꝑcussit gen

Expanded text:
t. «Percussit primogenita Aegypti, ab homine usque ad pecus. Immisit signa et prodigia in medio tui, Aegypte.» Nostis, legistis quanta per Moysen fecerit manusendos superbos Aegyptios. «In Pharaone et in omnibus servis ejus.» Parum est in Aegypto; quid posteaquam eductus est inde populus? «Qui percussit ge
Abbreviated transcription (Latin):
generationẽ: qm̃ uidicauit dñs plebẽ suã.
Compleuit certe illa omĩa in popło uidȩoꝵ
Qunqͥd iam remanser̃ oꝑa eius. pꝰ quã undu¬
xit plebẽ suam ilit̾ram reꝓmissionis: ad
sam plebẽ. Excepto uidicio futuro: iudica¬
ta ẽ plebs udeorum. Quid ÷ uidicata: se¬
ꝑati inde sunt uisti: & remanser̃ iniusti.
Si aut̃ m̃tioi aut m̃tiri existimor quia
dixi iã iudicata ẽ: audi dĩm dicentẽ. In
iudicium ueni in hc̃ mundũ: ut qͥ ñ uident
uideant: & qui uident oci fiant. Excȩcati

Expanded text:
s plebem suam.» Complevit certe omnia illa in populo Judaeorum. Numquid jam remanserunt opera ejus, postquam induxit plebem suam in terram repromissionis? Adhsam plebem; excepto judicio futuro, judicata est plebs Judaeorum. Quid est, judicata? Separati inde sunt justi, et remanserunt injusti. Si autem mentior aut mentiri existimor, quia dixi, Jam judicata est; audi Dominum dicentem: «In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sim onerosus dũ explico ut potero. Ecce in
ob̾ tanquam celo & t̾ra: coustat ȩccła aĩ. Et
ad sp̃itales ꝑtinet pͣdicatio: ad carnales ꝑti¬
p̃dicatoribꝰ suis. & in pͥodibꝰ suis. tanquã in
cȩlo & int̾ra: ouũa quecunq uoluit fecit.
Parum ẽ in eis. in mari. & moĩb abissis:
om̃ta quec̃q uoluit fecit. Mare. om̃s in fide¬

Expanded text:
non sim onerosus, dum explico ut potero. Ecce in obus tanquam coelo et terra constat Ecclesia Dei; et ad spirituales pertinet praedicatio, ad carnales pertipraedicatoribus suis, et in plebibus suis, tanquam in coelo et in terra, omnia quaecumque voluit, fecit. Parum est in eis: «In mari et in omnibus abyssis omnia quaecumque voluit, fecit.» Mare sunt omnes infide
Abbreviated transcription (Latin):
dõ pietatem credendi: quia ũ flaret nͥ us¬
sisset ille qui fecit: nͥ ꝓduxisset ille quicre
mꝰ. nuram. beuedicimꝰ dm̃. Uideamꝰ quȩ fe¬
cit in hominibꝰ. ꝓpt̾ popłm suum. Qui ꝑcus¬

Expanded text:
Deo pietatem credendi, quia non flaret nisi jusDeo pietatem credendi, quia non flaret nisi jussisset ille qui fecit, nisi produxisset ille qui cremus, miramur, benedicimus Deum: videamus quae fecit in hominibus propter populum suum. «Qui percus
Abbreviated transcription (Latin):
abissis. Nõ enĩ otũa que coactus ẽ facere.
quȩ fec: uoluntas eius ẽ. Fãcis tu domũ.
quasi uolles facere sine habitatione remaue¬
res. Necessitas coegit te facere doniũ: ñ lib̃a uo¬
liuitas. facis uestem: quia si ñ faceres: nudus
ambulares. Ad faciendam gͦ uesteni: necesfita¬
te duceris: ñ libera uoluntate. Conseris mon¬
tẽ uitibꝰ. sem̃ spargis: quia uͥ feceris aluũta
ñ habebis. Oiũa hȩc necessitate facis: ds̃bo¬
nitate fecit. nullo qđ fecit eguit. Ideo omia
surrexeruit uescis. Ergo iudiͤat illud ꝓpħa
ab extremo t̃rȩ: siue abuno. siue acircunda¬
tione fuuum. t̾rȩ. unde uult excitat nubes.
tam̃ at̾ra. Fulgura iui pluuiã fecit. Nam ful¬
gura sine pluuia trerent de: & nichil tͥ da¬
rent. Fulgura in pluitiã fecit. Qui tͣruit: Iꝑ¬
se fecit. Qui ꝓducit uentos de thesauras su¬
is: occultis causis unde nescis. Quia enm fla¬
tum uenti sentis: qua causa flat uel de quo
thesauro rationis eductus sit nescis. Da tam̃

Expanded text:
imus. Non omnia quae fecit, coactus est facere, quae fecit, voluntas ejus est. Facis tu domum, quia si nolles facere, sine habitatione remaneres: necessitas cogit te facere domum, non libera voluntas. Facis vestem, quia si non faceres, nudus ambulares: ad faciendam ergo vestem necessitate duceris, non libera voluntate. Conseris montem vitibus, semen spargis, quia nisi feceris, alimenta non habebis: omnia haec necessitate facis. Deus bonitate fecit, nullo quod fecit eguit; ideo «omnia surrexerint nescis. Ergo indicat illud Propheta: «ab extremo terrae,» sive ab imo, sive a circumdatione finium terrae, unde vult excitat nubes, tamen a terra. «Fulgura in pluviam fecit.» Nam fulgura sine pluvia, terrerent te, et nihil tibi darent. «Fulgura in pluviam fecit.» Fulgura s fecit. «Qui educit ventos de thesauris suis:» occultis causis, unde nescis. Quia enim flat ventus, sentis; qua causa fiat, vel de quo thesauro rationis eductus sit, nescis: debes tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sum qͥ sum. sic dices filiis ifrł: qui ẽ misit
me aduos. Non dixit. d̃. dñs: ille omp̃s.
misericors. iustus. Quȩ si diceret: utiq ue¬
ra diceret. Sublatis de medio om̃ib¬
quib appellari posset & dicit. ds̃ ipsum eẽ seuocari:
respondit etiam qđ hoc ẽ. ei ẽẽ nom̃. hoc dices
inquit: qui ẽ misit me aduos. Ita enuu ille ẽ:¬

Expanded text:
s filiis Israel, Qui est, misit me ad vos.» Non dixit, Dominus Deus ille omnipotens, misericors, justus: quae si diceret, utique vera diceret. Sublatis de medio omnibquibus appellari posset et dici Deus, ipsum esse se vocari respondit; et tanquam hoc esset ei nomen: «Hoc dices eis,» inquit, «Qui est, misit me.» Ita enim ille e
Abbreviated transcription (Latin):
& ãs ysaac. & ds iacob: adte ꝑtinet. Et si defi¬
cis in eo qđ mͥ sum: cape qđ tibi sum. Et ne
forte quisꝗͣ putaret illud̃ qđ dixit ãs ego sũ
qui sum: & qui ẽ misit me aduos. hoc solũ

Expanded text:
et Deus Isaac et Deus Jacob,» ad te pertinet: et si defiet Deus Isaac et Deus Jacob,» ad te pertinet: et si deficis in eo quod mihi sum, cape quod tibi sum. Et ne forte qnisquam putaret illud quod dixit Deus, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» hoc solum
Abbreviated transcription (Latin):
mo temꝑauit laudem suã: ut e firmiorẽ i¬
cẽt a in firmoium. Nam uuilla missione serui
sui moysi. cumi diceret ego sum qui sum. et di¬
ces filiis isrł qui ẽ misit me ad uos. quia ipsũ
ꝓprie eẽt. m̃ti hunianȩ difficile erat capere. &
mitebat᷑ homo ad homines quãuis ñ ab ho¬
mine: continuo temperauit ds̃ laudẽ suam.
& hoc de se dixit qđ capi dulcit᷑ posset. Non
in eo uoluit reitianere qđ laudabat᷑: quo ñ
posset laudator attingere. Uade inquit dic
filiis isrł: ds̃ abraham. ds ysaac. d̃ĩ iacob: mi¬
sit me aduos. Hoc mͥ nom̃ ẽ in ȩternum. Cer¬
te dñe nom̃ illud hs̃: quia & tu dixisti ego¬
sũ qui sum. qui ẽ misit me aduos. Unde mͦ
nom̃ mutasti ut diceres: ds̃. abraham. et
respondere & dicere. qd aut̃ dixi. ego sum
qui sũ uerum ẽ. s ñ capis: Quod aut dixi
cob & uerum ẽ & capis. Quod enim ego sũ
quisum: ad me ꝑtinet. Qđ aut̃ ds̃ abraham.

Expanded text:
mo temperavit laudem suam, ut et firmorum emo temperavit laudem suam, ut et firmorum esset et infirmorum. Nam et in illa missione servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos:» quia ipsum proprie esse menti humanae difficile eracapere, et mittebatur homo ad homines, quamvis non ab homine; continuo Deus temperavit laudem suam, et hoc de se dixit quod capi dulciter posset; non in eo voluit remanere quod laudabatur, quo non posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic filiis Israel, Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: hoc mihi nomen est in aeternum.» Certe, Domine, nomen illud hahes; quia et tu dixisti, «Ego sum: Qui est, misit me ad vos:» unde modo nomen mutasti, ut diceres, «Deus Abraham et respondere, et dicere: Quod dixi, «Ego sum, qui sum;» verum est, sed non capis: quod autem dixi, cob» ; et verum est, et capis? Quod enim «Ego sum qui sum,» ad me pertinet, quod autem «Deus Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in principio erat uerbũ. & uerbũ erat a¬
om̃ia. Tu aut̃ quomͦ contingis: Quia uer¬
bum caro factum ẽ & habitauit in nobis.
Ut enim panẽ angłorũ manducaret homo:
creator angłorũ factꝰ ẽ homo. Psallite gͦ no¬
mini eius: qm̃ suauis ẽ. Si gustastis: psalli¬
te.di gustastis quã suauis sit dns: psallite.
Sibene sapit qđ gustastis: laudate. Quis tã
ingratꝰ ẽ. ł coquenti. uł pascenti: ut cũ fu¬
erit pulm̃to aliqͦ delectatus. ñ reddat gr̾am
laudando qđ gustat: si de his ñ taceiuꝰ: de il¬
uos. fortassis uidere bonum om̃iũ bonorũ.
Donũ a qͦ st̃ omĩa bona: bonũ sine qͦ nichil
ẽ bonũ. Et bonũ qđ siue cet̾is bonũ ẽ: ten¬
debatis uos ut uideretis. Et forte ui extenden¬
da acie m̃tis ur̃e : deficiebatis. Hoc eium ex
me conicio: sic patior. Sed et si ẽ aliquis sic̃
fieri potest & ualde potest. acie iñtis fortior
me. & contuitum cordis esui dui figit in
eo qd ẽ: laudet ille ut potest. et qͦm᷑ n pos

Expanded text:
ncipio erat Verbum, et Verbum erat aomnia.» Tu autem quomodo contingis? Quia «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, Creator Angelorum factus est homo. «Psallite ergo nomini ejus, quoniam suavis est.» Si gustastis, psallite; si gustastis quam suavis est Dominus, psallite; si bene sapit quod gustastis, laudate. Quis tam ingratus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit pulmento aliquo delectatus, non reddat gratiam laudando quod gustat? Si de his non tacemus, de ilvos fortassis videre bonum omnium bonorum, bonum a quo sunt omnia bona, bonum sine quo nihil est bonum, et bonum quod sine caeteris bonum est; tendebatis vos ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae deficiebatis. Hoc enim ex me conjicio; sic patior. Sed etsi est aliquis, sicut fieri potest, et valde potest, acie mentis fortior me, et contuitum cordis sui diu figit in eo quod est; laudet ille ut potest, et quomodo nos
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando erimꝰ: cũ fuerit mundatũ cor nr̃m
fide. ut postremo gaudeat ueritate. Nuuc q̃m
ipse a nob̾ uideri ñ potest: oꝑa eius uideamꝰ. ne
sine enis laude remaneamꝰ. Ergo dixi. Laudate
dñm quia bonus ẽ: Esallite nomini eiꝰ qm̃ su¬
auis ẽ. Forte ẽet bouus. & suauis non eẽt: si tͥ
ñ daret posse gustare. Talem aut̃ se p̃buit ho¬
minibꝰ: ut etiam panẽ de cęlo miserit & fili¬
um suũ ȩqualem: qui hoc ẽ qđ ipse dederit
hominẽ faciendum & ꝓ hominibꝰ occidendũ.
ut ꝑ hoc qdđ tues. gustes qđ non es. Multũ
etuti ate erat gustare suauitatẽ dĩ. quia
remota erat ceͣ iumis alia: tu aut̃ nimis
abiectꝰ & in uno iacens. In magna ista seꝑati¬
one: missus ẽ mediator. Non poteras ad dm̃
homo: dĩ factus ẽ homo. Ut q̃m homo potes
abhonune qui ũ posses addm̃. ꝑ hominẽ ue¬
tures ad dm̃. & factꝰ ẽ mediator dĩ & homur̃e

Expanded text:
aliquando erimus, cum fuerit mundatum cor nostrum aliquando erimus, cum fuerit mundatum cor nostrum fide, ut postremo gaudeat veritate; nunc quoniam ipse a nobis videri non potest, opera ejus videamus, ne sine ejus laude remaneamus. Ergo dixi, «Laudate Dominum, quoniam bonus est; psallite nomini ejus, quoniam suavis est.» Forte esset bonus et suavis non esset, si tibi non daret posse gustare. Talem autem se praebuit hominibus, ut etiam panem de coelo miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit hominem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. Multum enim ad te erat gustare suavitatem Dei; quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras ad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam homo potes ad hominem, qui non posses ad Deum, per hominem venires ad Deum; et factus est mediator Dei et hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ẽ: qđ ille solus ẽ. Est eium ẽ sic̃ bonũ: bo¬
nũ bonum ẽ. Cogitate & uidete. qmͣ quicquid
aliud laudatis: ideo laudatis quia bonũ ẽ In¬
sanit: qui laudat qđ ñ ẽ bonum. di laudes
iniquũ eo ipso qđ uuquus ẽ. nonne & tu ini¬
quus eris: Si laudes furẽ eo ipso qđ fur ẽ. ñ¬
ne &e tu particeps eris: si laudes iustũ in eo ip¬
so qđ iustꝰ ẽ. nonne & tu inde hs part̃e lau¬
dando: Non entm laudares iustũ: nͥ amares.
Non amares: si uichil inde haberes. Si gͦ
quicqͥd aliud laudamꝰ. ideo laudamꝰ quia bo¬
num ẽ: nulla tͥ maior causa &e melioi et fir¬
mior dari potuit quare laudes dm̃: nͥ quia
bonus ẽ. Ergo laudate dñm: qm̃ bonus est.
Quamdui dicamꝰ eiꝰ bonitate: quis corde conci¬
piat. ut complectat᷑ quã bonus sit dñs: sed
ad nos redeamꝰ. & in nob̃ illũ agnoscamꝰ. & in
oꝑibꝰ artificẽ laudemꝰ: quia ipsũ contẽplari
idonei ñ sumꝰ. Et si conteplabunur idonei

Expanded text:
e est, quod ille solus est. Est enim est, sicut bonorum bonum, bonum est. Cogitate, et videte quoniam quidquid aliud laudatis, ideo laudatis quia bonum est. Insanit qui laudat quod non est bonum. Si laudes iniquum eo ipso quo iniquus est, nonne et tu iniquus eris? Si laudes furem eo ipso quo fur est, nonne et tu particeps eris? Si laudes justum in eo ipso quo justus est, nonne et tu habes inde partem laudando? Non enim laudares justum, nisi amares; non amares, si nihil inde haberes. Si ergo quidquid aliud laudamus, ideo laudamus, quia bonum est; nulla tibi major causa et melior et firmior dari potuit quare laudes Deum, nisi quia bonus est. Ergo, «Laudate Dominum, quoniam bonus est.» 5. Quamdiu dicamus ejus bonitatem? Quis corde concipiat aut complectatur quam bonus sit Dominus? Sed ad nos redeamus, et in nobis illum agnoscamus, et in operibus artificem laudemus; quia ipsum contemplari idonei non sumus: et si contemplari idonei
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ᷑: de bono thesauro cordas sui ꝓfert bonũ.
Dico & angłm bonũ qui ñ ẽ lapsus suꝑbia.
ae diabolus factꝰ: s inheret obediendo ei aqͦ
factꝰ ẽ. Om̃ĩa ista dico bona: s tam̃ cum suis
nominuibꝰ cęlum bonum. augłm bonum. ho¬
minẽ bonum. Ad dm̃ aut̃ cum me refero: pu¬
to uichil melius dicere quam bonum. Ipse qͥp
dixit: nemo bonus nͥunus ãs. Nonne strmu¬
lauit nos ad quȩrendũ & distinguendum
qđ sit bonum alio bono bonũ. et bono sei¬
pso bono: quam gͦ bonũ ẽ a quo sunt oĩa
bona: omnino nullũ inuenias bonũ qđ
ũ abipso sit bonum: bonũ bona faciens.
Sicuti ẽ ꝓprie: sic & bonus ẽ ꝓpriȩ. Neq
enum ea quȩ fecit ñ s̃: aut iniuria illi fit
cũ dicimꝰ sĩ ẽẽ quȩ fecit. Quare enĩ fecit si
si ñ sunt q̃ fecit : aut qui fec̃ si ñ ẽ qͦd fecit:
Cum gͦ sint &e illa quȩ fecit. uenit᷑ tam̃ ad¬

Expanded text:
cordis sui profert bonum» . Dico et angelum bonum, qui non est lapsus superbia et diabolus factus est; sed inhaeret obediendo ei a quo factus est. Omnia ista dico bona, sed tamen cum suis nominibus; coelum bonum, angelum bonum, hominem bonum: ad Deum autem cum me refero, puto melius nihil dicere quam bonum. Ipse quipdixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus.» Nonne stimulavit nos ad quaerendum et ad distinguendum quid sit bonum alio bono bonum, et bonum seipso bonum? Quam ergo bonum est a quo sunt omnia bona? Omnino nullum invenias bonum quod non ab illo sit bonum. Bonum bona faciens sicuti est proprie, sic et bonum est proprie. Neque enim ea quae fecit, non sunt; aut injuria illi fit, cum dicimus non esse quae fecit. Quare enim fecit, si non sunt quae fecit? aut quid fecit, si non est quod fecit? Cum ergo sint et illa quae fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ego ingratcis inueniar. Item metuo: ne hoc
cũ explicandum susceꝑo ÷ subtanta laudis
dominicȩ sarcura defatiger. Sic tam̃ fr̃s
accipite me & laudantẽ. & ñ sufficientẽ:
ut etiam siñ implet᷑ illius laudis explicatio.
acceptet᷑ laudatoris deuiotio. Approbet mei¬
pse uoluisse: ignoscat ñ impleuisse. Ineffa¬
bili dulcedine teneor: cum audio bonꝰ dñs.
onsidatisq om̃sꝰ & conlustratis q̃ forisecꝰ
uideo. qm̃ exipso sunt omĩa etiam cum mͥ pla¬
cerit hȩc : ad illum redeo a quo suit. ut urtelli¬
gam qm̃ bonus ẽ dñs. Rursum cum ad illum
qnͣtum possum ingressus fuero. utt̾iorem mͥ et
suꝑiorem inuenio: quia sic bonus ẽ dñs. ut is¬
tis ñ indigeat quo sit bonus. Deniq ista nõ
laudo sine illo: illum aut̃ sine istis ꝑfectum
ñ indiguum incoͣmtutabilem. Nullus bonum
quȩrentẽ quo augeatur: nulliꝰ malũ tĩtẽ
quo minuat᷑ inuenio. Et quid dicam am¬

Expanded text:
ego ingratus inveniar: item metuo ne hoc ego ingratus inveniar: item metuo ne hoc cum explicandum suscepero, sub tanta laudis dominicae sarcina defatiger. Sic tamen, fratres, accipite me et laudantem et non sufficientem, ut etiamsi non impletur illius laudis explicatio, acceptetur laudatoris devotio. Approbet me ipse voluisse, ignoscat non implevisse. 4. Ineffabili dulcedine teneor, cum audio, «Bonus Dominus;» consideratisque omnibus et collustratis quae forinsecus quoniam ex ipso sunt omnia, etiam cum mihi haec placent, ad illum redeo a quo sunt, ut intelligam «quoniam bonus est Dominus.» Rursum, cum ad illum, quantum possum, ingressus fuero, interiorem mihi et superiorem invenio; quia sic bonus est Dominus, ut istis non indigeat quo sit bonus. Denique ista non laudo sine illo; illum autem sine istis perfectum, non indigum, incommutabilem, nullius bonum quaerentem quo augeatur, nullius malum timentem quo minuatur, invenio. Et quid dicam am
Abbreviated transcription (Latin):
Quid daicturꝰ sum. quare laudetis: qm̃ benig
na quȩ fecit. Nlam fecit ds̃ omĩa bona ualde.
Non tantum bona: s et ualde. Cȩlum et
t̾ram et omia quȩ in eis sunt bona fecit:
et bona ualde fecit. Si hȩc omĩa bona fe¬
cit. qualis ẽ ille qui fecit.:. Et tam̃ cumbo¬
na fecerit. multoꝰ sit melior qui fecit quã
ista quȩ fecit: ñ iuenies melius qđ de illo
dicas nisi quia bonus ẽ dñs: sitam̃ intelli¬
gas pprie bonum. aquo sunt cetera bona.
Dinĩa enim bona ipse fecit: ipse ẽ bonus
quẽ nemio fecit. Ille bono suo bonus ẽ: ñ
aliunde participato bono. Ille seipso bouo
bonus ẽ: ñ adherendo alteri bono. Michi
aut̃ adherere dõ bonum ẽ Qui ñ eget a quo
fieri bonus: s eguer̾ illo cetera ut fierent
bona. Uultis audire quam singłarit̃ ille sit
bonus: Dñs interrogat᷑ dixit: nemo bonꝰ
nͥ unus dĩ. hanc singłaritatẽ bonitatis eius:
& pͣterire breuit̃ nolo: & cõiũdare congrue
ñ sufficio. Metuo. ne si hunc cito tranficro:

Expanded text:
Quid dicturus sum quare laudetis! «Quoniam bna quae fecit. Nam fecit Deus omnia bona valde : non tantum bona, sed et valde Coelum et terram et omnia quae in eis sunt bona fecit, et valde bona fecit. Si haec omnia bona fecit, qualis est ille qui fecit? Et tamen cum bona fecerit, multoque sit melior qui fecit, quam ista quae fecit; non invenis melius quod de illo dicas, nisi «quia bonus est Dominus:» si tamen intelligas proprie bonum, a quo sunt caetera bona. Omnia enim bona ipse fecit: ipse est bonus quem nemo fecit. Ille bono suo bonus est, non aliunde participato bono: ille seipso bono bonus est, non adhaerendo alteri bono. Mihi autem adhaerere Deo bonum est , qui non eguit a quo fieret bonus; sed eguerunt illo caetera ut fierent bona. Vultis audire quam singulariter ille sit bonus? Dominus interrogatus dixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus» . Hanc singularitatem bonitatis ejus, et praeterire breviter nolo, et commendare congrue non sufficio. Metuo ne si hinc cito transiero,
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ostendam illi salutare meũ. Et conse¬
quent̃. Peccatori aut̃ dic̃ ds. ut quid tu enar¬
ras iustitias meas. & assumes testam̃tũ meũ
ꝑ os tuum: Tuaut̃ odisti disciplinã. & ꝓieci¬
sti seruiones meos pꝰ te. Ne forte quisquã
qm̃ dictũ ẽ. laudate serui dum̃: etiam si in
domo ista magna fuerit malus seruus. po¬
test ibi ꝓdesse laudẽ dñi: continuo quales sit¬
s̃ qͥ laudare debeant dñm: subiecit & docet.
Qui statis indomo dñi: matriis domꝰ dĩ nr̃i
Qui statis: ñ qui ruitis. Illi enim stare dicun¬
tur: qͥ in mandatis eiꝰ ꝑseuerant. qui in fide
male uiuendo eis qui uiuere nolunt. & iN
uia lapides offensionis inuenunt᷑. Eigo qͥ
ẽ uob̾ uͥ laudandꝰ ẽ qui uos erex̃ iacentes. et
fec̃ in domo sua sttire. & ipsum agnioscere. ip¬
sũq laudare: parũne hoc benefitiũ ẽ. qđ
stamꝰ in domo dñi : huc uiterimm in hac ꝑe¬
grinatione. uihac domo. qdđ etiã ꝑegrina

Expanded text:
sequenter, «Peccatori autem dixit Deus, Utquid tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te» : ne forte quisquam, quoniam dictum est, «Laudate, servi, Dominum,» etiamsi in domo ista magna fuerit malus servus, putet sibi prodesse laudem Domini, continuo quales sint qui laudare debeant Dominum, subjicit et docet: «Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Qui statis,» non qui ruitis. Illi autem stare dicuntur, qui in mandatis ejus perseverant, qui in fide male vivendo, eis qui venire volunt, et in via lapides offensionis inveniunt. Ergo, «Qui est vobis, ubi laudandus est qui vos erexit jacentes, et fecit in domo sua stare, et ipsum agnoscere, ipsumque laudare? parvumne hoc beneficium est, quod stamus in domo Domini? Hic interim, in hac peregrinatione
Abbreviated transcription (Latin):
atis. Ceteras gentes sub angłis posuit: ia cob
elegit sibi dñs. isrł in possessionem. Gentem
suam fecit agrum quẽ coleret: quẽ ipse semi¬
naret. Quãuis ipse om̃s gentes condiderit: ce¬
teras angłis cõmisit. ⁊ sibi istã possidendã
seruandãq deputauit. Hunc popłm. hunc ia¬
cob. merito illiꝰ an gr̃a tua: de ñdum natis¬

Expanded text:
atis. Caeteras gentes sub Angelis posuit; «Jacob atis. Caeteras gentes sub Angelis posuit; «Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Gentem suam fecit agrum, quem coleret, quem ipse seminaret: quamvis ipse omnes gentes condiderit, caeteras Angelis commisit, sibi istam possidendam, servandamque deputavit; hunc populum, hunc Jacob. Merito illius, an gratia sua? De n
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: nolite in de uos facere alienos. Oleast̃
quidem fuistis. s oliua estis: participes pin¬
guedinis oliuȩ. Nam uultis nosse in abra¬
ham & ysaac & iacob. quomͦ sit insertꝰ ole¬
aster: ne putetis uos adhanc arborẽ ñ ꝑti¬
nere: quia ñ ꝑtinetis carnalit̃ ad sem̃ abra-¬
ham. Dũs quando miratꝰ ẽ fidẽ centuri¬
onis illiꝰ qui ñ erat de ꝑopło isrł. s erat
de popło gentiũ: ꝓpterea inquit dico uob̃
quia multi ab oriente & occidente ueni¬
ent. Ecce iã oleaster: in manu insertoris.
Multi aboriente &e occidente uenuient.
Uidemꝰ qͥd ferat inserendũ: uͥ inserat
uideamꝰ. Et reciubent inquit cum abraliam &e
ysaac et iacob iregno cȩlorum. Uidemꝰ & qͥd in¬
seruit: & uͥ inseruit. De ramis suꝑbis uaturalibꝰ
qͥd dicis: fllũ aut̃ regni ibunt ii tenebras ext̾i¬
ores. ibi erit fletꝰ & stridoi dentiũ. Res pͣnuntia¬
lite: qmͣ fecit ista. Talia dico: quȩ capere uale¬

Expanded text:
Deum, inde nolite vos facere alienos. Oleaster Deum, inde nolite vos facere alienos. Oleaster quidem fuistis, sed oliva estis, participes pinguedinis olivae. Nam vultis nosse in Abraham et Isaac et Jacob quomodo sit insertus oleaster, ne putetis vos ad hanc arborem non pertinere, quia non pertinetis carnaliter ad semen Abraham? Dominus quando miratus est fidem Centurionis illius qui non erat de populo Israel, sed erat de populo Gentium: «Propterea,» inquit, «dico vobis, quia multi ab oriente et» «occidente venient.» Ecce jam oleaster in manu insertoris: «Multi ab oriente et occidente venient.» Videmus quid ferat inserendum; ubi inserat videamus: «Et recumbent,» inquit, «cum Abraham, Isaac et Jacob, in regno coelorum.» Videmus et quid inseruit, et ubi inseruit. De ramis superbis naturalibus quid dicit? «Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Res praenuntialite, quoniam fecit ista. Talia dico quae capere vale
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ abrahȩ sem̃ estis scdm ꝓmissionẽ heredes.
Benedicem᷑ gͦ om̃s: in dõ abraham oe ysaac
&& iacob. Arborem quidem benedixit qͦn¬
dam÷ eamq oluã creauit sicut dix̃ apłs:
ipsos patriarchas scõs unde effloruit. popls
dĩ.S hȩc arbor oliuȩ putata ẽ. ñ amputa¬
ta: & inde suꝑbi rami fracti st̃. Ipse ẽ bla¬
sphemus & impiꝰ popłs uideorum: manser̃
tam̃ rati boni & utiles. Nam in de apłi.
Et cum ibi rami utiles relicti eẽnt. ꝑ dĩ mi¬
gloriari aduersus ramos. Qđ si głaris: nõ
tu radic̃e portas. s radix te. hȩc una ar¬
bor ẽ: ꝑtinens ad abraham &e ysaac &e ia¬
cob. Et qđ plus ẽ. magis ad abraham & ysa¬
ac & iacob oleaster insertus: quã rami cõ¬
fracti. Illi enum ꝑfragm̃tum: iã ñ ibi sunt.
Oleaster ñ ibi erat: & ibi ẽ. Illi ꝑ suꝑbiã fran¬
gi meruer̃: iste ꝑ huurilitatẽ inseri meru¬
it. Illi amiser̃ radicem: iste reuuit eam.
Cum gͦ audistis isrł de isrł ꝑtinentes ad

Expanded text:
 Abrahae estis, secundum promissionem haeredes» . Benedicimur ergo omnes in Deo Abraham et Isaac et Jacob. Arborem quidem benedixit quamdam, eamque olivam creavit, sicut dixit Apostolus, ipsos Patriarchas sanctos, unde effloruit populus Dei: sed haec arbor olivae putata est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; ipse est blasphemus et impius populus Judaeorum. Manserunt tamen rami boni et utiles; nam inde Apostoli. Et cum ibi rami utiles relicti essent, per Dei migloriari adversus ramos: quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham et Isaac et Jacob; et quod plus est, magis ad Abraham et Isaac et Jacob oleaster insertus, quam rami confracti. Illi enim per fragmentum jam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, et ibi est: illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit; illi amiserunt radicem, iste tenuit eam. Cum ergo audistis Israel Dei, Israel pertinentem ad
Abbreviated transcription (Latin):
scientia sua habeant dulcedinĩe bonȩ uitȩ suȩ.
nec corrũpant᷑ laudibꝰ. ue frangant᷑ uttuꝑa¬
tionibꝰ hominũ: qͥntomagis ipse ĩcõnuita¬
bilis suꝑ omĩa qui hȩc docet: ñ utiq maior
fit si laudaueris: nec minor si uttuꝑaueris.
S qm̃ nob̾ expedit laudare dũm ÷ miscait᷑¬
iubet ut laudemꝰ eũ: ñ arrogant̃. Audiamꝰ
gͦ quid dic̃. Laudate nom̃ dñi: lauoate serui
dñm. Non enim aliqͥd incongruũ factus: lau¬
dando serui dñm. Et si semꝑ tantũmͦ serui
eẽtis. deberetis laudare dum̃. Qnͣtomagis de¬
cet laudatio: & itẽ alibi scriptũ ẽ. ñ ẽ specio¬
sa luus in ore peccatoris. Itẽq alibi dr̃⁊ sacri¬

Expanded text:
scientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, scientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, ne corrumpantur laudibus, ne frangantur vituperationibus hominum; quanto magis ipse incommutabilis super omnia qui haec docet, non utique major fit si laudaveris, nec minor si vituperaveris? Sed quoniam nobis expedit laudare Dominum, miganter. Audiamus ergo quod dicit: «Laudate nomen Domini, laudate, servi, Dominum.» Non enim aliquid incongruum facitis, laudando servi Dominum: etsi semper tantummodo servi essetis, deberetis laudare Dominum; quanto magis decet laudatio» ; et item alibi scriptum est, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» ; itemque alibi d
Abbreviated transcription (Latin):
dauerint serui dñm: suꝑbi ingrati in religio¬
si er̃. Et quid faciunt ñ laudando dñm⁊ nͥut
seuerunt sentiant dum: Neq enim seruus in¬
gratus. si dñm suũ laudare noluerit. & ideo
effit ut seruus ñ sit. laudes ñ laudes: seruus es.
S si laud̃es: ꝓpitiabis. Si ñ laudes. offendis.
Bona gͦ exhortatio: ceutilis. Unde magis
satagere debemꝰ. quẽ admodũ laudandus fit
añs: quã dubitare laudaudũ. Laudate gͦ nom̃
dñi. Hortatur nos psalmꝰ. hortat᷑ nos ꝓpħa.
hortatur nos sp̃s aĩ. Hortat᷑ postremo nos i¬
pse dñs: ut laudem̃ dñm. Non enĩ laudibꝰ nr̃is
ille crescit: s nos. Ds̃. nec melioi fit si laudaue¬
ris: cuec deterior si uttuꝑaueris. S tu laudan¬
do bonũ melior eris. uituꝑando deterior. Bonꝰ
aut̃ ille: manet ut ẽ. Sieium seruos suos ip¬
sos bene de se meritores p̃dicatores uerbi sui.
rectores eccłȩ suȩ. ueneratores nominis sui
obtẽꝑatores maudati sui. id docet ut incõ¬

Expanded text:
irreligiosi erunt. Et quid faciunt non laudando Dominum, nisi ut severum sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum suum laudare noluerit, ideo efficit ut servus non sit. Laudes, non laudes, servus es: sed si laudes, propitiabis; si non laudes, offendes. Bona ergo exhortatio et utilis; unde magis satagere debemus quemadmodum laudandus sit Deus, quam dubitare laudandum. «Laudate» ergo «nomen Domini.» Hortatur nos Psalmus, hortatur nos Propheta, hortatur nos Spiritus Dei, hortatur postremo nos ipse Dominus, ut laudemus Dominum. Non enim laudibus nostris ille crescit, sed nos. Deus nec melior fit, si laudaveris; nec deterior, si vituperaveris: sed tu laudando bonum, melior eris; vituperando, deterior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim servos suos ipsos bene de se meritos, praedicatores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis sui, obtemperatores mandati sui id docet, ut in con
Abbreviated transcription (Latin):
cogitaudũ ẽ. quia om̃s impũ dnm ñ quȩte¬
bant. & ipse illos ñquerentes quȩsiuit: Ip¬
se inuentos excitauit: ipse excitatos uoca¬
uit. Ipsos uocatos introduxit: & in domo sua
stare fecit. hec quisqͥs cogitat. & iugrat᷑ ñ ẽ.¬

Expanded text:
cogitandum est quia omnes impii Dominum non quaerebant, et ipse illos non quaerentes quaesivit, ipse inventos excitavit, ipse excitatos vocavit, ipse vocatos introduxit, et in domo sua stare fecit? Haec quisquis cogitat et ingratus non e
Abbreviated transcription (Latin):
iouent᷑ pedes. & effundunt᷑ gressus atq
labunt᷑. sic̃ ui alio psalmo canit᷑. dũ te¬
lant in peccatorib pacẽ peccatorũ uideu¬
tes. & putant perire oꝑa sua. qͥa non eis
cordis aptet᷑. nec głam homnũ quęrit.
nec t̾renas diuitias concupiscit: Et tamen:
Gła & atuieiȩ in domo eiꝰ. Domꝰ enĩ eius
cor eiꝰ ẽ: uͥ dõ habitante opulentiꝰ Habitat
tib in marmoratis. laqueatisq tectis cũ
timore mortis ȩt̃ne. Huiꝰ enim iusticia:
tiȩ. Illiꝰ aũ purpura & byssus & epule splẽ¬
dide. & cum p̃sto s̃ transeunt: & cũ ad fi¬
nẽ uenerunt. aquȩ guitã ex digito stillã¬
tẽ desiderans. ardens ligua clamauit.
rito dirigunt cor in dm̃ suũ. merito am¬
bulant recti cũ dõ suo. p̃ponentes sibͫ¬

Expanded text:
moventur pedes, et effunduntur gressus atque labuntur, sicut in alio psalmo canitur, dum zelant in peccatoribus pacem peccatorum videntes, et putant perire opera sua, quia non eis cordis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; et tamen, Gloria et divitiae in domo ejus. Domus enim ejus cor ejus est; ubi, Deo laudante, opulentius habitat tibus, in marmoratis laqueatisque tectis cum timore mortis aeternae. Hujus enim justitia rpura et byssus et epulae splendidae, et cum praesto sunt, transeunt; et cum ad finem venerint, aquae guttam ex digito stillante desiderans, ardens lingua clamabit rito dirigunt cor in Deum suum, merito ambulant recti cum Deo suo, praeponentes
Abbreviated transcription (Latin):
qͦuͦi te ds̃ factum ñ computauit. quiut fieres
ante curauit: Cũ te in ordine rerũ condita rũ
numerari ñ putas: uoli cedere seductori. ca¬
pilli tui numerati s̃a conditore. Hoc deni
ꝙ & dñs in euangłio discipłis siuis ait. ne
mortẽ timerent: ne aliqͥd suũ in iuorte pe¬
riturũ putarent. Illi in morte de animab
suis ꝑtimescebant: ille illis securitatẽ iam
de capillis dabat. Itane uͦ anima perit.
cuiꝰ capillus ñ perit.: Ueruntñ fr̃s. qͥa in¬
credibile uidebat᷑ hominib qͦd ꝓmute¬
bat ds̃. ex hac mortalitate. corruptione.
abiectione. infirmitate. pulu̾e̾ & cinere.
futuros homines equales angłis dĩ: ñ so¬
lũ scripturã cũ hominib fecit ut crede¬
rent. s etiã fidei suȩ posuit mediatorem.
Non quẽlibet pͥncipẽ. aut quẽlibet an¬
głm uł archangłm. s unicũ filiũ suũ:
ut qua uia nos ꝑducturꝰ ẽẽt. ad illum

Expanded text:
 te Deus factum non computabit, qui ut fieres ante curavit? Cur te in ordine rerum conditarum numerari non putas? Noli credere seductori: capilli tui numerati sunt conditori . Hoc denique et Dominus in Evangelio discipulis ait, ne mortem timerent, ne aliquid suum in morte periturum putarent. Illi in morte de anima sua pertimescebant, ille ipsis securitatem etiam de capillis dabat. Itane vero anima perit, cujus capillus non perit? Verumtamen, fratres, quia incredibile videbatur hominibus quod promittebat Deus, ex hac mortalitate, corruptione, abjectione, infirmitate, pulvere et cinere futuros homines aequales Angelis Dei; non solum Scripturam cum hominibus fecit, ut crederent; sed etiam fidei suae posuit mediatorem, non quemlibet principem, aut quemlibet angelum vel archangelum, sed unicum Filium: ut qua via nos perductur
Abbreviated transcription (Latin):
nuscdiam tuam. Hoc ad totũ referri potest:
id÷ & ad caput & ad corpus. Ad caput ꝓpt̃
formã serui: ad corpus ꝓpt̃ ipsos seruos.
Potuit enĩ. & in eis dicere dõ. adiuua me
ce saluũ me fac: in quib saulo dixit. qͥd
ant ꝑ quib seitientib & orauit: q̃a in eis
quib factus ẽ obꝑbrium mouentib in
eiꝰ illisionẽ capita sua. erant etiam hii qͥ
in eũ pꝰea credider̃. Discant aut̃ qͥ formã
humani corꝑis dõ tribuunt: quomͦ habe¬
at ds̃ mianũ. Si enĩ qͦd facit. manu facit.
nũqͥã & ipsam manũ suã. manu facit: do¬

Expanded text:
diam tuam.» Hoc ad totum referri potest, id est et ad caput, et ad corpus: ad caput, propter formam servi; ad corpus, propter ipsos servos. Potuit enim et in eis dicere Deo, «Adjuva me,» et, «salvum me fac;» in quibus Saulo dixit, «Quiant,» pro quibus saevientibus et oravit; quia in eis quibus factus est opprobrium moventibus in ejus illusionem capita sua, erant etiam hi qui in eum postea crediderunt. Discant autem qui formam humani corporis Deo tribuunt, quomodo habeat Deus manum. Si enim quod facit, manu facit, numquid et ipsam manum suam manu facit? Quo
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝗ dũm głȩ crucifixissent. Sed hoc qͦq
ualuit ad egroti medicam̃tũ: qđ medic̃
occidit egrotꝰ. Uenit ut iusitaret: occisus
ẽ. ut sanaret. Insinuauit se credentibꝰ.
dm̃ & hominẽ. Dm̃ ꝑ quẽ facti sumꝰ: ho¬
minẽ ꝑ quẽ creati sumꝰ. Aliud in illo appa¬
rebat: aliud latebat. Et qͦd latebat: mul¬
to erat p̾stantius quã id qͦd apparebat.
S qđ erat p̃̾stantius. uideri ñ poterat.
Curan dõ eger. ꝑ id qͦd uid̃ĩ poterat: ut
pꝰea capax fieret uisionis eiꝰ. quȩ latendo
differebat᷑. ñ negando auferebut᷑. Unicus
itaq filius dĩ. uenturꝰ ad homines. ad sũ¬
pturꝰ hominẽ: & ꝑid qͦd sũpsit futurꝰ hͦ
moriturꝰ. resurrecturus. ascen surꝰ in celũ.
sessurꝰ ad dexteram patris. et impleturꝰ
in gentib quȩ ꝓmisit: & pꝰ implectionẽ
ꝓmissorũ suorũ in gentib. etiã hoc im¬
plecturꝰ ut ueniat. & qđ p̃erogauit exi
gat. Discernat uasa ire. a uasis miscdie:

Expanded text:
num gloriae crucifixissent . Sed hoc quoque valuit ad aegroti medicamentum, quod medicum occidit aegrotus: venit ut visitaret, occisus est ut sanaret. Insinuavit se credentibus Deum et hominem; Deum per quem facti sumus, hominem per quem recreati sumus. Aliud in illo apparebat; aliud latebat; et quod latebat, multo erat praestantius quam id quod apparebat: sed quod erat praestantius, videri non poterat. Curabatur aeger per id quod videri poterat; ut postea capax fieret visionis ejus, quae latendo differebatur, non negando auferebatur. Unicus itaque Filius Dei venturus ad homines, assumpturus hominem, et per id quod sumpsit futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus in coelum, sessurus ad dexteram Patris, et impleturus in gentibus quae promisit, et post impletionem promissorum suorum in gentibus etiam hoc impleturgat, discernat vasa irae a vasis misericor
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. Non dixit merces corũ: s opus eorũ.
Manifestũ ẽ enĩ qͦd indũto. & oꝑtorio.
&e aqua. & oleo. & rona: ipsa oꝑa describe¬
bat. quib ȩt̃na maledictio comꝑatur.
Non gͦ ẽ unsꝰ uidas. s multi de quib dr̃.
hoc opus eorũ qui detrabunt mͥ aput
dnm̃: quã quã & pluralis numerꝰ poni
potuit ꝓ numero singłari. Sic̃ herode
mortuo dictũ ẽ ab angło: mortui s̃ qui
quȩrebant animã pueri. d qui magis
detrahunt. xp̃o aput dñm. nͥ illi qͥi
ipsis uerb̾ dñi detrahunt dicentes. ñ eẽ

Expanded text:
es eorum; sed, «opus eorum:» manifestum est enim quod indumento, et opertorio, et aqua, et oleo, et zona, ipsa opera describebat quibus aeterna maledictio comparatur. Non ergo est unus Judas, sed multi, de quibus dicitur, «Hoc opus eorum qui detrahunt mihi apud Dominum.» Quanquam et pluralis numerus poni potuit pro numero singulari; sicut, Herode mortuo, dictum est ab angelo: «Mertui sunt qui quaerebant animam pueri» . Sed qui magis detrahunt Christo apud Dominum, nisi illi qui ipsis verbis Domini detrahunt, dicentes non esse