comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat: exponit loci solitudinẽ: & cet̾as
ad arte uiuendũ oportunas importu¬
nitates. Congratulatꝰ uir di grãs egit:
et ad cet̾a strenue ꝓseqͤnda diligentiã
frĩs hortat᷑. Deerat uotis unũ: ut der¬
ciũ tandi ꝓpositi sotiũ inuenirent.
Nam & int̾ duos terciꝰ solet ẽẽ quasi
uincłm caritatis: & sub hoc numero
unammes. trino & uni d̃o uidebant᷑
conuenientiꝰ seruituri. Accessit breui
qd deerat: diuina gr̃a militis indus¬
triam ꝓseqͣnte. Nam dũ ille reu̾sus
ad suos. de acqͥrendo siẽ dictũ est so¬
cio sollicitꝰ ẽẽt. nec dissimularet uul¬
tu mutate mentis habitudinẽ÷ reqͥ¬
situs a quodã familiari suo item mi¬
lite.cur pret̾ solitũ cogitabundꝰ ap¬
paret: dicerẽ inqͥt si de scirẽ cõmis¬
sa fidelit̾ seruaturũ. Dat ille conti¬
nuo fidẽ qua petebat᷑. auditq ꝑ or¬
dinẽ qđ petebat. Concipit int̾ au¬
diendũ uirtutis amorẽ: & contuber¬

Expanded text:
bat, exponit loci solitudinem, et caeteras bat, exponit loci solitudinem, et caeteras ad arcte vivendum opportunas inopportunitates. Congratulatus vir Dei, gratias egit, et ad caetera strenue prosequenda diligentiam fratris hortatur. 9. Deerat votis unum, ut tertium tanti propositi socium invenirent. Nam et inter duos tertius solet esse quasi vinculum charitatis, et sub hoc numero unanimes trino et uni Deo videbantur convenientius servituri. Accessit brevi quod deerat, divina gratia militis industriam prosequente: nam, dum ille reversus ad suos, de acquirendo, sicut dictum est, socio cogitaret, nec dissimularet vultu mutatae mentis habitudinem, requisitus a quodam familiari suo milite cur praeter solitum cogitabundus appareret: Dicerem, inquit, si te scirem commissa fideliter servaturum. Dat ille continuo fidem quae petebatur, auditque per ordinem quod petebat. Concipit inter audiendum virtutis amorem, et contuber
Abbreviated transcription (Latin):
bore manuũ. uł herbarũ radicibus.
uictus qͣliscũq posset adqͥri. Parro¬
chialẽ ut credo. ne si nouũ in alie¬
no collocarent oratoriũ: uet̾ib locis
inferre uident᷑ iniuriã. Nec enim
qd̃ suꝑne tantũ causa mercedis arri¬
pe disponebant: alieuiꝰ t̾renȩ potes¬
tatis saldẽ umbra decebat fuscari.
Miles itaq fide iã plenꝰ & constan¬
tia. ut ceptũ suũ dĩ clem̃tia ꝓsꝑa¬
ret. ad memoriã beate uirginis.
anitiũ ire decreuit: seiens nichil
sibi ad impetrandũ efficatiꝰ: quã
si madris apd̃ filiũ patrocinio utere¬
dur: Quo dũ ꝓꝑat: ecce inuia di nutu
uotis suis in om̃ib respondentem.
Exauditũ erat ante preces pium
eiꝰ desidium: & ꝑ sc̃ĩ merita. peticio¬
nem ministri precurrebat effectus.
Tendit tñ ille qͦ ceꝑat: ut loco precũ
grates ꝑsolueret. Addit & preces: ut
cłĩ miscd̾ia qͦd in eis ceꝑat consũmaret.
Reuersꝰ ad magistrũ nuntiat qd̃ fere¬

Expanded text:
bore manuum, vel herbarum radicibus bore manuum, vel herbarum radicibus victus qualiscunque posset acquiri; parochialem, ut credo, ne si novum in alieno collocarent oratorium, veteribus locis inferre viderentur injuriam: nec enim quod supernae tantum causa mercedis arripere disponebant, alicujus terrenae cupiditatis saltem umbra decebat fuscari. Miles itaque fide jam plenus et constantia, ut coeptum suum Dei clementia prosperaret, ad memoriam beatae Virginis Anicium ire decrevit, sciens nihil sibi ad impetrandum efficacius, quam si matris apud filium patrocinio uteretur. Quo dum properaret, ecce in via, Dei nutu, votis suis in omnibus respondentem. Exauditum erat ante preces pium ejus desiderium, et per sancti merita, petitionem ministri praecurrebat effectus. Tendit autem ille quo coeperat, ut loco precum grates persolveret. Addit et preces, ut Dei misericordia quod in eis coeperat consummaret. Reversus ad magistrum, nuntiat quod fere
Abbreviated transcription (Latin):
uitã cũ duob uł trib duceret: soli
deo ꝓfessus. Reuersus roma: postula¬
da infide nicħ hesitans expectabat. Di¬
latus ẽ aliqͣntũ: credo ut dilatione
cresceret desid̾̃ium. Int̾ea miles qͥdã
deo inspirante cõpunctꝰ. ad uirum
d̃i consiliũ petiturꝰ accessit : qualit̃
peccatoꝵ suoꝵ magnidudinẽ. quoꝵ
conscientia torquebat᷑ digna posset
dã ñ subiret. Accepit a sẽo: ut relic¬
tis om̃ib ad xp̃i militiã se transfer¬
ret. Cui cũ ille respondisset. id quidẽ
se facturũ si fieri posset cũ ipso liben¬
tissime: intellexit uir dõ plenꝰ. hunc
s sotiũ ac uolũtatis sue ministrum.
diuinitꝰ destinatũ. Gauisus gͦ ñ parũ.
totũ desidii sui secretũ aꝑit: sotium
se pollicet᷑. Pactũ firmat: hoĩem letũ
dimittit: dans illi negotiũ. ut locũ
tat loci congruentiã. eccłam scilicet
aliqͣm in heremo. desertã licet ac di¬
rutam. tam̃ parrochialẽ: ubi de la¬

Expanded text:
vitam cum duobus vel tribus duceret soli vitam cum duobus vel tribus duceret soli Deo professus. Reversus Roma, postulata in fide nihil haesitans exspectabat: dilatus est aliquantum, credo, ut dilatione cresceret desiderium. 8. Interea miles quidam, Deo inspiranto, compunctus, ad virum Dei consilium petiturus accessit; qualiter peccatorum suorum magnitudinem, quorum conscientia torquebatur, digna posset andam gratiam non subiret. Accepit a sancto ut relictis omnibus ad Christi militiam se transferret. Cui cum ille respondisset id quidem se facturum, se fieri posset cum ipso, libentissime, intellexit vir Deo plus hunc sibi socium ac voluntatis ministrum divinitus destinatum. Gavisus ergo non parum, totum desiderii sui secretum aperit, socium se pollicetur, pactum firmat, hominem laetum dimittit, dans illi negotium ut locum htat loci congruentiam, ecclesiolam scilicet aliquam in eremo, desertam licet ac dirutam, tamen parochialem, ubi de la
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑtio clausis: dectũ ꝑegrinis. Egris
medicina: mortuis sepultura. Com¬
ꝑto gͦ qd ladent̾ discederet: mirata
enĩ familia ꝓficiscentis dñi solitudi¬
nem ac taciturnitatẽ. rem paulopost
diuulgauerat: ꝓpere om̃s uelut ꝓ sa¬
lute publica solliciti ꝓfugũ insequunt᷑:
tenent. recducunt. Erubuit uir sc̃s :
⁊ ꝓpositũ suũ non magis impeditum
quã manifestũ dolens: ex mentis egri-¬
tudine morbũ incurrit. Unde cũ ce¬
pisset conualesc̾e: indelligens dei se
uoluntate a loco qͦ intenderat reuo¬
catũ: qͥa forte alibi plus posset ꝓfice¬
re: temptauit si uł int̾ suos implere
posset optatũ. S cũ domesticoꝵ ne¬
mo salutarib monitis p̾beret assen¬
sum: irreuocabilit̾ urgens ꝓpositũ
deo sibi qͦd desid̾abat consiliũ impe¬
traret. Qd̃ desid̾abat hoc eiat: ut ab
om̃i frequentia remotꝰ hõium. edifi¬
care posset in solidudine monaft̾ium:
ubi sub religionis habitu. canonicam

Expanded text:
apertio clausis, lectum peregrinis, aegris apertio clausis, lectum peregrinis, aegris medicina, mortuis sepultura. Comperto ergo quod latenter discederet, mirata enim familia proficiscentis domini solitudinem ac taciturnitatem, rem post paulo divulgaverat, propere omnes, velut pro salute publica solliciti, profugum insequuntur, tenent, reducunt. Erubuit vir sanctus, et propositum suum non magis impeditum quam manifestatum dolens, ex mentis aegritudine morbum incurrit. Unde cum coepisset convalescere, intelligens se Dei voluntate a loco quo intenderat revocatum, quia forte alibi plus posset proficere, tentavit si vel inter suos implere posset optatum. Sed cum domesticorum nemo salutaribus monitis praeberet assensum, irrevocabiliter urgens propositum, Deo sibi quod desiderabat consilium impetraret. Quod autem desiderabat, hoc erat, ut ab hominum frequentia remotus aedificare posset in solitudine monasterium, ubi sub religionis habitu canonicam
Abbreviated transcription (Latin):
nas. Deniq eũ om̃s uide merito p̾uenz¬
ret: om̃ib se credi uolebat inferiorẽ.
Int̾ hec contẽplationis amore flagra¬
bat: ut qͥ semꝑ bonis meliora. melio¬
rib optima uellet adiungere. Gusta¬
uerat uelut in tͣnsitu quã suauis est
dñs: et totis medullis cordis desidera¬
bat uacare soli dõ: ut qͦsi p̾libatam
dulcedinẽ pleno gutture mentis hau¬
riret. Destinainit igit᷑ mutare locũ:
⁊ relictis om̃ib xp̃m sequi. E legerat
cluniacense cenobiũ: religionis ac
disciplinȩ loci fama cõmotus. Adhi¬
bito itaq sibi uno tantũ itim̃s non
consilii socio: inopinatꝰ ider arripu¬
it. metuens qd̃ & accidit: ne si mani¬
festus fieret detineret᷑ a ceptis. Quis
enĩ omniũ tali uellet carere patro¬
no: qͥ tam multoꝵ ꝑsepe necessita¬
tib occurrisset: Dełs erat ceco: pes
claudo. Uestim̃tũ nudis: eibus ieiu¬
ns. Pupillis & uiduis: uir et pat̾.

Expanded text:
nas. Denique cum omnes vitae merito praeveninas. Denique cum omnes vitae merito praeveniret, omnibus se credi volebat inferiorem. Inter haec contemplationis amore flagrabat, ut qui semper bonis meliora, melioribus optima vellet adjungere. Gustaverat velut in transitu quam suavis est Dominus, et totis medullis 1437 cordis, desiderabat vacare soli Deo, ut quasi praelibatam dulcedinem pleno gutture mentis hauriret. 7. Destinavit igitur mutare locum, et relictis omnibus Christum sequi; elegerat Cluniacense coenobium, religionis ac disciplinae loci fama commotus. Adhibito itaque sibi uno tantum itineris, non consilii socio, inopinatus iter arripuit, metuens quod et accidit, ne, si manifestus fieret, detineretur a coeptis. Quis enim omnium tali vellet carere patrono, qui tam multorum persaepe necessitatibus occurrisset? Oculus erat caeco, pes claudo, vestimentum nudis, cibus jejunis, pupillis et viduis vir et pater,
Abbreviated transcription (Latin):
& fuã paruipendens. illiꝰ festinabat
Et licet istũ ñ audeã conferre mar¬
tino: rem tñ rei ñ metuã comparare.
Int̾ea sacerdotio strenue fungebat᷑ :
statutis horis assistens in eccłia. et
offerens deo frequent̃ hostias ꝓ salu¬
te ppłi xp̃iani: quẽ totũ uelut unũ
hoĩem amplo caritatis sinu gestabat.
Inuitabat peccatores ad penitentiã.
nunc penarũ terrorẽ meutiens. nũc
ꝓponens gaudia p̾mioꝵ: docens nul¬
li de uenia desꝑandũ: qui conuersus¬
digne ingemuerit. ꝓmittebat insuꝑ
orationũ suffragia: ac ꝑ hoc ñ paucos
beneuiuendi formã ostenderet in se¬
ipso: se ipsũ nullatenꝰ ostentabat:
Morũ grauitatẽ p̾ferebat in uultu:
modestiã mentis incessu: ⁊habitu
fatebat᷑. Affabilẽ se om̃ib exhibebat:
affectũ. Hac siquidem discretione uir
prudens om̃ium ꝓuidebat saluti: ut
quasi uiciniꝰ & familiariꝰ om̃ib ꝑsuade¬
ret: eũ singłoꝵ in se tͣnsformasset ꝑso¬

Expanded text:
et suam parvipendens, illius festinabat et suam parvipendens, illius festinabat ntectum; et licet istum non audeam conferre Martino, rem tamen rei non metuam comparare. 6. Interea sacerdotio strenue fungebatur, statutis horis assistens in ecclesia, offerens Deo frequenter hostias pro salute populi Christiani, quem totum velut unum hominem amplo charitatis sinu gestabat. Invitabat peccatores ad poenitentiam, nunc poenarum terrorem incutiens, nunc proponens gaudia praemiorum; docens nulli de venia desperandum, qui digne conversus ingemuerit. Promittebat insuper orationum suffragia, ac per hoc non paucos bene vivendi formam ostenderet in seipso, seipsum nullatenus ostendebat. Morum gravitatem praeferebat in vultu, modestiam mentis incessu et habitu fatebatur. Affabilem se omnibus exhibebat, affectum Hac siquidem discretione vir prudens, omnium providebat saluti, ut quasi vicinius et familiarius omnibus persuaderet, cum singulorum in se transformasset perso
Abbreviated transcription (Latin):
rium increm̃tis ad di seruitiũ utere¬
tur. Nã qđ multis contingere solet.
in illiꝰ etatis feruente confino. ut
pulsante mentẽ noue suggestionis
patiant᷑. hoc ille. ꝓuidꝰ anticipauerat:
conbib̾atq iãdudũ castitatis amorẽ:
ut pectus uirtutib incoctũ. nulla
saldẽ turpis posset uexare cogitatio.
Addebat gͦ uirtutes uirtutib: edifi¬
cabatq indesinent̾ turrẽ cuiꝰ in pue¬
ritia iecerat fundam̃ta. Crescebant
arbores qͥs in corde plantauerat: et
in uitẽ fructificabant et̾nã. Manifes¬
tior in dies diumna gr̃a fulgebat in
illo: & iam non pauci ad bene uiuen¬
dũ. eiꝰ incibantur uerbo pariter et
exemplo. Ieiunabat ꝓpensiꝰ & orabat:
distribuebat.Nã et domũ elemosina¬
riam construxit in uico: ut in ea ue¬
lut sc̃ĩtatis palestra. pauꝑib minis¬
trans exerceret᷑ assidue. Certũ ẽ illũ
cũ omĩa pauꝑib erogass: in usus
eoꝵ sepe clamidẽ uł palliũ adiecisse.
Xp̃m plane in pauꝑib attendebat:

Expanded text:
rium incrementis ad Dei servitium uteretur. Nam, quod multis contingere solet, in illius aetatis 1436 fervente confinio, ut, pulsante mentem novae suggestionis patiantur, hoc ille providus anticipaverat, combibebatque jamdudum castitatis amorem, ut pectus virtutibus incoctum, nulla saltem turpis posset vexare cogitatio. Addebat ergo virtutes virtutibus, aedificabatque indesinenter turrem, cujus in pueritia jecerat fundamenta. Crescebant arbores, quas in corde plantaverat, et in vitam fructificabant aeternam. Manifestior in dies divina gratia refulgebat in illo, etiam non pauci ad bene vivendum ejus incitabantur verbo pariter et exemplo. Jejunabat propensius et orabat, ribus. Nam et domum eleemosynariam construxit in vico, ut in ea velut sanctitatis palaestra pauperibus ministrans exerceretur assidue. Certum est illum, cum omnia pauperibus erogasset, in usus eorum saepe chlamydem vel pallium adjecisse; Christum plane in pauperibus attendebat,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ pacientiã p̾muniuit: inferendo
ꝓbauit. Int̾ea mulier saltu ⁊ discur¬
sib ꝑ eccłam debachata÷ repentino
impetu conuertit᷑ ad altare: tamqͣm
manũ saeris spoliis imectura. Uia
sẽs infelicis femine miseratꝰ insaniã:

Expanded text:
rum patientiam praemunivit, inferendo rum patientiam praemunivit, inferendo probavit. Interea mulier saltu et discursibus per ecclesiam debacchata, repentino impetu convertitur ad altare, tanquam manum sacris spoliis injectura. Vir sanctus infelicis 1444 feminae miseratus insan
Abbreviated transcription (Latin):
introducta. renitente qͥ eam possederat
inimico: ore t̾risono cepit in eũ minas
⁊ conuitia iacłari. Rotb̃te inqͥens rotb̃te
de casa łi: qͥd a nrĩs sectib aduena nos
temptas extrudẽ: Nos te pociꝰ cũ tuis
breui ꝓturbabimꝰ: intolerabiles quas
hic patiere molestias incendio cumu¬
lantes. Nec tͥ ꝓderunt college tui. agri¬
cola bononiensis. symphorianꝰ eduen¬
sis. marcellus diensis priuatꝰ mima¬
tensis. iulianꝰ bruiatensis: qͦs tibi pa¬
ras ad nos umpugnandos adiungere.
Uidebat diabolꝰ hec futura: scilicet lo¬
eũ ibi fundandũ qui dĩ casa nouo no¬
mine uocaret᷑: sc̃oꝵq reliqͥas quorũ
noĩa recensebat. illic inferendas. Et
cũ futura bona uaticinaret᷑ inuitus:¬
saltẽ ñ ꝓfutura qͦd uellet mentiebat᷑.
hoc solũ de futuris libens predixit:
qd̾ locus eẽt conflagraturꝰ incendio. Sed
⁊ in hoc plus ꝓfuit p̾dicendo: quam
pꝰea noeuit inferendo. Predicendo sẽo¬

Expanded text:
introducta, retinente qui eam possederat introducta, retinente qui eam possederat inimico, ore terrisono coepit in eum minas et convicia jaculari: « Rotberte, inquiens, Rotberte de Casa Dei, quid a nostris sedibus advena nos tentas extrudere? Nos te potius cum tuis brevi perturbabimus, intolerabiles quas hic patiere molestias incendio cumulantes. Nec tibi proderunt collegae tui Agricola Bononiensis, Symphorianus Aeduensis, Marcellus Diensis, Privatus Mimatensis, Julianus Brivatensis, quos tibi paras ad nos impugnandos adjungere. » Videbat diabolus haec futura, scilicet locum ibi fundandum, qui Casa Dei novo nomine vocaretur, sanctorum reliquias, quorum nomina recensebat, illuc inferendas; et cum futura bona vaticinaretur invitusaltem non profutura, quod vellet, mentiebatur. Hoc solum de futuris libens praedixit, quod locus esset conflaturus incendio; sed et in hoc plus profuit praedicendo, quam postea nocuit inferendo. Praedicendo sancto
Abbreviated transcription (Latin):
inhonestus amor pecunie. ut adqͥsita
qͣlibet paruipendant. dũ solis inhiant
queclã si dici liceat religionis auari¬
tia. hanc eoꝵ intentionẽ p̾cedebat
dã magne ꝑfectionis signifer ae ma¬
gister: qͥ retroacta obliuiscens. & in
anteriora semetipsũ extendens: mo¬
re apłi sequebat᷑ ad destinatũ donec
comp̃hendẽt: eiꝰ exemplo discipłorũ
fulciebat᷑ sequacitas. huiꝰ gͦ tam sc̃e
conũsationis opinio: in di laudẽ longe
lateq finitunos excitabat. Accessit ad
uitȩ meritũ tanta miracłoꝵ potentia:
ut iã illis in locis nullus ambigeret.
uirũ sẽm plane a deo meruisse gratiã
curationũ. Quã sic ille ꝓ humilitatis
custodia fidelit̾ petentib ministrabat:
merita demones ñ tacebant: cũ ab ob¬
sessis corꝑib ipsiꝰ imꝑio pellerent᷑. Mu¬
lierẽ demoniacã euiclã rustici uxorẽ.
amicoꝵ fides ad eũ curandã addux̾at.
Que in eccłam uͥ uir sẽs orabat uix

Expanded text:
inhonestus amor pecuniae, ut acquisita inhonestus amor pecuniae, ut acquisita quaelibet parvipendant, dum solis inhiant quaedam, si dici liceat, religionis avaritia. Hanc eorum intentionem praecedebat tam magnae perfectionis signifer ac magister, qui retroacta obliviscens, et in anteriora semetipsum extendens, more Apostoli sequebatur ad destinatum, donec comprehenderet, et ejus exemplo discipulorum fulciebatur sequacitas. 15. Hujus ergo tam sanctae conversationis opinio in Dei laudem longe lateque finitimos excitabat. Accessit ad vitae meritum tanta miraculorum potentia, ut jam illis in locis nullus ambigeret virum sanctum plane a Deo meruisse gratiam curationum, quam sic ille pro humilitatis custodia fideliter petentibus ministrabat, merita daemones non tacebant, cum ab obsessis corporibus ejus imperio pellerentur. Mulierem daemoniacam, cujusdam rustici uxorem, amicorum fides ad eum curandam adduxerat. Quae in ecclesiam, ubi sanctus orabat, vix
Abbreviated transcription (Latin):
miracło qͣm si ut apd̃ fabulas inue¬
nitur. humana corꝑa tͣnsmutaret in
feras.Erigebat eoꝵ mentis ocłõs ad
agnoseendũ om̃iũ ereatorẽ: et quod
pret̃ ipsũ nulla sit animarũ quies:
enumeratis mundane uite laboribus
ac ꝑicłis facile conuincebat. Ita factũ
ẽ. ut ñnulli cingulũ militie deponen¬
tes. & sc̃o eiꝰ adherentes contubernio:
xp̃i se seruitio ibidẽ in ꝑpetuũ manci¬
parent. S & de clericali ordine quidã
nam domesticis deliciis p̾tulerunt. Cres¬
cende igit᷑ numero discipłoꝵ. creint &
religionis obseruantia: qͣm ñ tantũ
extorqͣbat censure districtio. qͣntum
offerebat ꝑfectio caritatis. Nam pret̾
illa que om̃ib erant instituta commu¬
niter: aliqͥd singli suꝑerogabant ex ꝓ¬
prio. Eratq in illo pauꝑculo. xp̃i gre¬
ge spectabile sc̃itatis cõmertium: eũ
sola eos uexabat in sufficientia sc̃ita¬
tis. Nã qd̃ apd̾ auaros efficere solet

Expanded text:
miraculo, quam si, ut apud fabulas invemiraculo, quam si, ut apud fabulas invenitur, humana corpora transmutaret in feras. Erigebat eorum mentis oculos ad agnoscendum omnium Creatorem, et quod praeter ipsum nulla sit animarum quies, enumeratis mundanae vitae laboribus ac periculis, facile convincebat. Ita factum est ut nonnulli cingulum militiae deponentes, et sancto ejus adhaerentes contubernio, Christi se servitio ibidem in perpetuum manciparent. Sed et de clericali ordine quidam nam domesticis deliciis praetulerunt. Crescente igitur numero discipulorum, crevit et religionis observantia, quam non tantum extorquebat censurae districtio, quantum offerebat perfectio charitatis. Nam praeter illa quae omnibus erant instituta communiter, aliquid singuli supererogabant ex proprio, eratque in illo pauperculo Christi grege spectabile sanctitatis commercium, cum sola eos vexabat insufficientia sanctitatis. Nam quod apud avaros efficere solet
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiant defecisse. Nã neq uirib
fuisse cet̾is inferiorẽ: neq ulla prius
fatigationis dedlisse uestigia. Ad hec
uir sẽs grãs egit: et ut erat semꝑ sim¬
plicis ⁊ ꝓmpte ad edificationẽ facun¬
die. uultu hylari conu̾sus ad fr̃s:dis¬
cat inqͥt dilectus nr dalmatiꝰ in fide
xp̃i nicħ ampliꝰ hesitare: qͣndo et
nob̃ ficdutia nr̃a p̾senti mercede res¬
pondit: & se uidet ꝓ murmure par¬
ua quidẽ s manifesta. & sufficien¬
di ad correptionẽ pena multatum.
Nam partẽ illã suã ẽẽ nou̾it: que
remansit. Non ẽ ablata s dilata: ut
⁊ fidẽ sibi ñ dubitet. que defecerat
restalirandã. O qͣnta ẽ uirtus fider:
euiꝰ defectũ sentiunt & iumenta. His
⁊ talib freqͤnter udens sermonibꝰ. non
solũ socios instruebat: s & incolarũ
mitigabat pristinã feritatẽ: paula¬
timq brutis moribꝰ exuens. tamqͣm
de feris hoĩes faciebat: maiori certe

Expanded text:
nuntiant defecisse. Nam neque viribus nuntiant defecisse. Nam neque viribus fuisse caeteris inferiorem, neque ulla prius defectionis dedisse vestigia. Ad haec vir sanctus gratias egit; et ut erat semper simplicis ac promptae ad aedificantes facundiae, vultu hilari conversus ad fratres: « Discat, inquit, dilectus noster Dalmatius in fide Christi nihil amplius haesitare, quando et nobis fiducia nostra praesenti mercede respondit, et se videt pro murmure, parva quidem, sed manifesta et sufficienti ad correctionem poena multatum: nam partem illam suam esse noverit, quae remansit: non est ablata, sed dilata, ut et fidem sibi non dubitet, quvirtus fidei, cujus defectum sentiunt et jumenta! 14. His et talibus frequenter utens sermonibus, non solum socios instruebat, sed et incolarum mitigabat pristinam feritatem, paulatimque eos brutis moribus exuens, tanquam de feris homines faciebat, majori certe
Abbreviated transcription (Latin):
tentis elemosinã. Surgit festinꝰ: in¬
gredit᷑ cellulã: dat totũ qd̃ repperit.
Totũ illud pars erat panis que suꝑ¬
fuerat hesterne cene: suffectura
tñ iterũ trib ad mensã: quoꝵ scilicet
refectio parũ distaret abinedia. Re-
uersis ab oꝑe: cibus defuit. Qͦd cum
moleste tuliss dalmatiꝰ: cito uir sẽs
querelã compescuit: uerbis xp̃i ꝓla¬
tis in mediũ. Nolite inqͥt solliciti ẽẽ
anime ur̃e dicentes: quid mandu¬
cabunꝰ aut qͥd bibemꝰ. Scit enĩ pat̃
ur qͥa his indigetis. Quã sententiã
seqͣns euestigio confirmauit euentꝰ:
ñ sine miracło. dubitantis frĩs im¬
ꝑfectione notata. Abbas arb̃tus qͥ
ut suꝑius dictũ ẽ. locũ illis haben¬
dũ concesserat. ñ ignorans affligi ste¬
rilitate solitudinis sc̃oꝵ uoluntariã
debat clidellarios: panib onerados ac
uino.Duos gͦ missi beato uiro p̾sentãt:
terciũ in uia more quodã insolido

Expanded text:
tentis eleemosynam. Surgit festinus, intentis eleemosynam. Surgit festinus, ingreditur cellulam, dat totum quod reperit. Totum illud erat pars panis quae superfuerat hesternae coenae, suffectura tamen iterum tribus ad mensam, quorum scilicet refectio parum distaret ab inedia. 1442 Reversis ab opere cibus defuit: quod cum moleste tulisset Dalmatius, cito vir sanctus querelam compescuit, verbis Christi prolatis in medium: « Nolite, inquit, solliciti esse animae vestrae, dicentes: Quid manducabimus, aut quid bibemus? Scit enim Pater vester quia his indigetis . » Quam sententiam sequens e vestigio confirmavit eventus, non sine miraculo dubitantis fratris imperfectione notata. Abbas Arbertus, qui, ut superius dictum est, locum illum illis habendum concesserat, non ignorans affligi sterilitate solitudinis sanctorum voluntariam tebat clitellarios panibus oneratos ac vino. Duos ergo missi beato viro praesentant; tertium in via, more quodam insolito,
Abbreviated transcription (Latin):
fadigationẽ pausatio: istiꝰ lassitudinẽ
lectio recreabat. Proderat om̃ib qđ
singłi: plus tam̃ duob qd̃ terciꝰ labo¬
rabat. Nam & dm̃ illis insinuabat ꝑ
lectionis doctrinã. & illos deo ꝑ oratiõ¬
nis instantiã. Ita cũ seminaret eis sua
sp̃ualia: non erat tã magnũ si mete¬
ret eoꝵ carnalia. In oratorio qd̃ ut eũ¬
q refecerant: certis horis & nocte. et
int̾dũ communes fundebant preces.
Cibũ parcũ & aridũ cum gr̃arũ actio¬
ne una sumebant: cuiꝰ pars maxima
pauꝑib ⁊ ꝑegrinis siqui forte diuer¬
tissent ad locũ. reseruabat᷑. Mos illis
erat: siqͥd haberent om̃i petenti tri¬
buere.Sic socios instituerat uir bea¬
tus: ut incunctant̾ totũ darent: ñ
cogitantes de crastino. Quadã die ꝓ¬
fectis ad laborẽ fr̃ib. eum solus in
excelia substitisset. ubi mos illi erat
eotidianas & continuas lacͥmas cum
precib immolare: audit uocem pe¬

Expanded text:
fatigationem pausatio, istius lassitudinem fatigationem pausatio, istius lassitudinem lectio recreabat. Proderat omnibus quod singuli; plus tamen duobus quod tertius laborabat: nam et Deum illis insinuabat per lectionis doctrinam, et illos Deo per orationis instantiam. Ita cum seminaret eis sua spiritalia, non erat tam magnum si meteret eorum carnalia. In oratorio quod utcunque refecerant, certis horis, et nocte, et interdiu communes preces fundebant, cibum parcum et aridum cum gratiarum actione una sumebant, cujus pars maxima pauperibus et peregrinis, si qui forte divertissent ad locum, reservabatur Mos illis erat, si quid haberent, omni petenti tribuere; et sic socios instituerat vir beatus, ut incunctanter vel totum darent, non cogitantes de crastino. 13. Quadam die, profectis ad laborem fratribus, cum solus in ecclesia substitisset, ubi mos illi erat quotidianas et continuas lacrymas cum precibus immolare, audit vocem pe
Abbreviated transcription (Latin):
bat: ut magis elig̾ent ad modicũ af¬
fligi cũ ppło di. quã tẽporalis peccati
hab̾e iocunditatẽ: eũ hanc partẽ seqͥ¬
tur ȩt̾na dampnatio: illã semꝑit̾na fe¬
licitas. Quappt̾ aspieent in renumera¬
tionẽ: aspicerent in auctorẽ fidei et
consũmatorẽ iħm: qͥ ꝓposito sibi gau¬
dio sustinuit crucẽ. confusione contẽp¬
ta. his & aliis talib fatigatos qͣndoq
socioꝵ animos reparabat: cũ se nec
laboris communitas. nec frat̃ne solli¬
citudinis ꝓpͥetas fatigaret: breuiq
pꝰ temꝑe tam constantes reddidit & ꝑ¬
fectos. ut ñ solũ quascũq molestias
gaudentes sufferrent. s etiã ꝓ ꝑseqͦn¬
tib exorarent. facta gͦ iuxta eccłam
cellula credo de ramis & frondibus.
tioni ⁊ orationi incũberet. Laborabãt
illi manibꝰ oꝑando: laborabat & iste
sepe genu flectendo. Illis exercitacio
corꝑis eliciebat sudorẽ: hũc cordis
cõpunctio lacͥmis ꝑfundebat. Illorũ

Expanded text:
bat, ut magis eligerent ad modicum afbat, ut magis eligerent ad modicum affligi cum populo Dei quam temporalem habere peccati jucunditatem, cum hanc partem sequatur aeterna damnatio, illam sempiterna felicitas. Quapropter aspicerent in remunerationem, « aspicerent in auctorem fidei et consummatorem Jesum, qui proposito sibi gaudio sustinuit crucem, confusione contempta . » His et aliis talibus fatigatos quandoque sociorum animos reparabat, cum se nec laboris communitas, nec fraternae sollicitudinis proprietas fatigaret; brevique post tempore tam constantes reddidit et perfectos, ut non solum quascunque molestias gaudentes sufferrent, sed etiam pro persequentibus exorarent. 12. Facta ergo juxta ecclesiam cellula, credo, de ramis ac frondibus, tioni et orationi incumberet. Laborant illi manibus operando, laborabat et iste saepe genufleetendo. Illis exercitatio operis eliciebat sudorem; hunc cordis compunctio lacrymis perfundebat. Illorum
Abbreviated transcription (Latin):
quacitas. S resistebant adu̾sitatib
patiendo: & uincebant impugnantes
ñ repugnando. Mendes duoꝵ robo¬
rabat terciꝰ: uelut dirones in acie ue¬
teranꝰ: docens si pͥmos hostis impe¬
tus suꝑassent. sequentes multo supe¬
raturos faciliꝰ. Nam qͣnto metus uic
to accrescit: tantã uictori fidutiã
adaugeri. Sie eos non solum in pre¬
senti reddebat uictores: sed ad futu¬
ra qͦq certamina ꝓmptiores. Qd si
postea uehem̃tior ineubuisset temp¬
tatio: iã turpissimũ asserebat si cede¬
rent incongressu sedo. qui suꝑassent
in pͥmo: qͦs scilicet exꝑta fecisset pug¬
na doctiores & uictoria fortiores: hoc
ac defecturos cõmilitonũ animos
confirmabat: et ita uelut quodã
artificio ꝓpagabat in eis laboris pa¬
cientiã. utens spe seqͣntiũ uictoria¬
rum ad conficiendas priores pugnas:
& recordatione confectarũ pugna¬
rũ. ad adqͥrendas seqͤntes uctorias. S
et de saeris eos auctoritatibꝰ instrue¬

Expanded text:
quacitas. Sed resistebant adversitatibus quacitas. Sed resistebant adversitatibus patiendo et vincebant impugnantes non repugnando. Mentes duorum roborabat tertius, velut tirones in acie veteranus, docens, si primos hostis impetus superassent, sequentes multo superaturos facilius: nam quantus victo metus accrescit, tanta victori fiducia adaugetur. Igitur eos non solum in praesenti reddebat victores, sed ad futura quoque certamina promptiores. Quod si postea vehementior incubuisset tentatio, jam turpissimum asserebat, si cederent in congressu secundo qui superassent in primo, quos scilicet experta fecisset et pugna doctiores, et victoria fortiores. Hoc ac defecturos commilititonum animos confirmabat. Et ita velut quodam artificio propagabat in eis laboris patientiam, utens spe sequentium victorirum ad conficiendas priores pugnas, et recordatione confectarum pugnarum ad acquirendas sequentes victorias. Sed et de sacris eos auctoritatibus instrue
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ pot̾at. Om̃ib igit᷑ ad uodum
paratis. die constituta heremum
petit eũ duob discipłis: quoꝵ pri¬
or stephanꝰ. sequens dalmatiꝰ uoca¬
batur. Inueniunt spinas &uepres:
horrorẽ simul ac solitudinẽ: pos¬
tremo locũ bonis om̃ib indigen¬
dem: nisi qd̃ eis bonũ erat. bonis
om̃ib indigere. Nam qͣnto longe
fierent ab hominib. tanto se deo
ꝓpinqͥores credebant: & qͣnto plu¬
rib indigerent dẽporalibꝰ. tanto
plura recepturos ȩt̾na. Auxit loci
difficultatẽ. etiã uicinoꝵ imꝓbi¬
tas: qui morũ immanitate feris cõ¬
similes. seruos di qͦs sustentare debe¬
rem onuitiis urgebant ac minis:
insai. etiã iudicantes. qͥ locũ steri¬
lem quẽ uł si copias attulissent non
eẽnt passuri. nicħ habendes cepissent
bant᷑ ab eiꝰ membris. Quantas ibi mo¬
lestias senserint ac ꝑtulerint: tacen¬
do magis putamiꝰ expͥmi. qͣm loquen¬
do. Nam plerũq totũ innuit taci¬
turnitas: eũ uix partẽ absoluat lo¬

Expanded text:
re non poterat. Omnibus igitur ad votum paratis, die constituta eremum petiit cum duobus discipulis, quorum prior Stephanus, sequens Dalmatius vocabatur. Inveniunt spinas et vepres, horrorem simul ac solitudinem, postremo locum bonis omnibus indigentem, nisi quod eis bonum erat bonis omnibus indigere. Nam quanto longe fierent ab hominibus, tanto se Deo propinquiores credebant; et quanto pluribus indigerent temporalibus, tanto plura recepturos aeterna. Auxit loci difficultates etiam vicinorum improbitas, qui morum immanitate feris consimiles, servos Dei, quos sustentare deberent, conviciis urgebant ac minis, insanos etiam judicantes, qui locum sterilem, quem vel si copias attulissent, non essent passuri, nihil habentes coepissent bantur ab ejus membris. Quantas ibi molestias senserint ac pertulerint tacendo magis putamus exprimi, quam loquendo: nam plerumque totum innuit taciturnitas, cum vix partem absolvat lo
Abbreviated transcription (Latin):
fragor emissus. t̾rorem subitũ tamꝗͣ.
detecti ruina p̾sentib incussisset. Hȩc
pauca de sc̃i huiꝰ miracłis breuit̾ me¬
morasse sufficiat: ut nec ꝓuectoꝵ fir¬
mitas oneret᷑. & fides simpliciũ robo¬
retur. Nã seposita uirtutũ taliũ men¬
tione. quarũ ut in causis dicit᷑ com
constantia prudentibꝰ sufficit ad fi¬
dem parit̾ & exemplũ: quã nisi bonꝰ
nemo potuit adipisei. Qͥd enĩ umqͣm

Expanded text:
fragor emissus terrorem subitum, tanquam fragor emissus terrorem subitum, tanquam de tecti ruina, praesentibus incussisset. 20. Haec pauca de sancti hujus miraculis breviter memorasse sufficiat, ut nec provectiorum firmitas oneretur, et fides simplicium roboretur. Nam seposita virtutum talium mentione, quarum, ut in causis dicitur, coconstantia prudentibus sufficit ad fidem pariterque exemplum, quam nisi bonus nemo potuit adipisci. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
sitione restiduit. Puerũ qͦq demoni¬
acũ gressib ac lingue priuatũ of¬
ficio. rustici cuiꝰdã filiũ sub loco qͥ
calidꝰ mons dicit᷑ habitantis. eadem
potentia ꝑ manꝰ impositionẽ cũ ora¬
tionis uirtute eurauit: triplieiq mi¬
racło in eadẽ ꝑsona muto uocẽ. clau¬
do ꝓgressionẽ. captiuo reodidit lib̃ta¬
tem. Itẽ p̾sentato sibi demoniaco. cum
micus tande fidĩ uirtutẽ nõ sustinens:
ñ sine horrisono strepitu & intolera¬
bili fetore discessit: hoĩemq dimisit
incolumẽ. Mulier mẽbris om̃ib dis¬
soluta. que ipso missã celebrante sa¬
eris misteriis assistebat. allata sc ilie&
ñ suis pedib s manib alioꝵ ÷ eiꝰ uocẽ
qͣ de ꝑpetue uirginis laudib in festo
ipsiꝰ annuntiationis ad ppłm dissere¬
bat fidelit̾ audiens: restituta ẽ sanita
di.Nec latuit asistentes tande uirtutis
effectꝰ: cũ de neruoꝵ eiꝰ concussione

Expanded text:
sitione restituit. Puerum quoque daemonisitione restituit. Puerum quoque daemoniacum gressibus ac linguae privatum obsequio, rustici cujusdam filium sub loco qui Calcis mons dicitur, habitantis, eadem potentia per manus impositionem cum orationis virtute curavit, triplicique miraculo in eadem persona, muto vocem, claudo progressionem, captivo reddit libertatem. Item praesentato sibi daemoniaco cum pmicus tantae fidei virtutem non sustinens, non sine horrisono strepitu et intolerabili fetore discessit, hominemque dimisit incolumem. Mulier membris omnibus dissoluta, quae ipso missam celebrante sacris mysteriis assistebat allata scilicet non suis pedibus, sed manibus aliorum, ejus vocem quam de perpetuae Virginis laudibus, in festo ipsius Annuntiationis ad populum disserebat, fideliter audiens, restituta est protinus sanitati. Nec latuit assistentes tantae virtutis effectus, cum de nervorum ejus concussione
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsse cernit᷑ hereditariã sc̃itatem.
De miracłis uͦ pauea ꝑstringimus:
hac scilie& fide. qua nob ea qui se ui¬
disse asserunt tradidert̃. Cetcrũ to¬
ta ipsiꝰ uita in t̾ris: ingens qͦddam
miracłm fuit. Si qͥ tam̃ exterioribꝰ
signis faciliꝰ capiunt᷑. ñ qd̾ illa ma¬
iora s qd̃ ipsi minꝰ sunt capaces: qͣ¬
les plus solet ducẽ carnaliũ sensu¬
um ammiradio: ñ deest hac etiam
in parte mat̾ia. qua taliũ qͦq utili¬
tati seruiat᷑. Militẽ de monte gaus¬
conis. cui bernardꝰ nom̃ erat. annis
trib continius renũ iniuria quã
nefresin medici nominant laboran¬
dem. cũ aque sc̃e asꝑsione suꝑ eum
deuotiꝰ orans. ñ solũ corporis incom¬
modo lib̾auit: uerũ etiã postea mo¬
nachũ factũ. xp̃i militie dedicauit.
Item aliũ ꝑuiciati sanguinis corrup¬
telam. aqua indercute laborantẽ.
⁊ naturalis caloris fomide iã demer¬
so: suꝑflu humoris habundantia
ꝓtiuꝰ obruendũ. sacre manꝰ impo¬

Expanded text:
quisse cernitur haereditariam sanctitatem. 19. De miraculis vero pauca perstringimus, hac scilicet fide qua nobis ea qui se vidisse asserunt, tradiderunt. Caeterum tota ipsius vita in terris, ingens quoddam miraculum fuit. Si qui tamen exterioribus signis facilius capiuntur, non quod illa majora, sed quod ipsi minus sunt capaces, quales plus ducere solet carnalium sensuum admiratio, non deest hac etiam in parte materia, qua talium quoque utilitati serviatur. Militem de Monte Gasconis, cui nomen Bernardus erat, tribus annis continuis renium injuria, quam nephresim medici nominant, laborantem, cum aquae sanctae aspersione super eum devotius orans, non solum corporis incommodo liberavit, verum etiam postea monachum factum Christi militiae dedicavit. Item alium per vitiati sanguinis corruptelam aqua intercute laborantem, et naturalis caloris fomite jam demerso, superflui humoris abundantia protinus obruendum sacrae manus impo
Abbreviated transcription (Latin):
nasticũ habitũ regum̃q cũ benedic¬
dione suscepit: tã fr̃m precib quã
p̾sulis auetoritate compulsꝰ. Alioqͥn
tuciꝰ estimabat regi qͣm regere: et de
sua solũ quã de multoꝵ uita redde
rationẽ. Qui tñ ad utrũq dĩ ope suf¬
fecit: cũ neutrũ de suis uirib pre¬
sumpsiss. Quanta nãq in eo post sus¬
ceptã regiminis curã circa subditos
industrie uigilantia. erga dm̃ simpli¬
citas mentis eluxerit: istud signorũ
frequens ostensio. illud spiritalia labo¬
ris eiꝰ increm̃ta testantur. Nã pret̃
scłariũ non modicã multitudinẽ. quo¬
rũ animas u̾bo p̾dicationis sue atq¬

Expanded text:
nasticum habitum, regimenque cum benedicnasticum habitum, regimenque cum benedictione suscepit, tam fratrum precibus quam praesulis auctoritate compulsus. Alioquin tutius aestimabat regi quam regere, et de sua solum quam de multorum vita reddere rationem. Qui tamen ad utrumque Dei opem suffecit, cum neutrum de suis viribus praesumpsisset. 18. Quanta namque in eo, post susceptam regiminis curam, circa subditos industriae vigilantia, erga Deum simplicitas mentis eluxerit, illud signorum frequens ostensio, illud spiritalia laboris ejus incrementa testantur. Nam praeter saecularium non modicam multitudinem, quorum animas
Abbreviated transcription (Latin):
sessionũ a quoqͣm acciꝑe: s cum et
hec adeptꝰ eẽt. & ex diuine largita¬
ne suꝑnis beneficiis uidẽtur ingra¬
tus. ex ficdeliũ oblationibꝰ quas uel
sponde ꝓpͥa uł ipso adhortante con¬
tulissent: ceptũ opus ꝓsꝑe consum¬
mauit. Eo temꝑe francis imꝑabat
henricus: sedẽ aplicã leo nonꝰ tenebat:¬
Papã itaq supͣdictꝰ ep̃s adiit. uir sẽs
regem francoꝵ: utriq suꝑ nou loci
stabilitate. auc toritatis robur & con¬
grua pͥuilegia petituri. Utriq succe¬
dit ad uotũ: rege ñ solũ de collatis uł
conferendis eidẽ monast̾io concessio¬
nem firmante: s & domũ dĩ uirumq
sc̃m regiis honorante muneribꝰ: papa
uero decretis apłicis roborante consi¬
liũ: insuꝑ etiã hoĩem dĩ cuius famã
sc̃itatis audierat. licet muitũ ac re¬
nidentẽ fr̃ib p̃ficiendũ mandante.
factũ ẽ: & dedicato cũ sũma om̃nũ
gratulatione monast̾io. uir beatꝰ mo¬

Expanded text:
sessionis a quoquam accipere; sed cum et sessionis a quoquam accipere; sed cum et haec adeptus esset, et ex divinae largitane supernis beneficiis videretur esse ingratus, ex fidelium oblationibus, quas vel sponte propria, vel ipso adhortante contulissent, coeptum opus prospere consummavit. 17. Eo tempore Francis imperabat Henricus, sedem apostolicam Leo nonus tenebPapam itaque supradictus episcopus adiit, vir sanctus regem Francorum, uterque super novi loci stabilitate auctoritatis robur et congrua privilegia petivit. Utrique successit ad votum, rege non solum de collatis, vel conferendis eidem monasterio concessionem firmante, sed et domum Dei virumque sanctum regiis honorante, muneribus; papa vero decretis apostolicis roborante consilium, insuper etiam hominem Dei, cujus famam sanctitatis audierat, licet invitum ac retinentem fratribus praeficiendum mandante. Factum est, et dedicato cum summa omnium gratulatione monasterio, vir beatus mo
Abbreviated transcription (Latin):
siliũ famulantib diuine dispositioni
rerũ etiã difficultatib: ut ibi scilicet
cõstrueret monast̃rum. in qͦ uelut o¬
uili dñico sub regłari et monastica
disciplina qͦs d̃s̃ colligeret unanimi¬
ter habitarent. Ad qd̾ construendum
uiã pandebat fideliũ ñ ꝑaueoꝵ deuo¬
tio: qui certatĩ in hos usus p̃dia ⁊ pe¬
cumas ultronei conferebant. Hidens
dĩ famulus tanti boni p̃paratã diuini¬
tus occafionẽ: seiensq ueraeit̃ ad sue
ꝑiculũ animȩ ꝑtinere. si tam multoꝵ
saluti ꝓpͥe quietis respectus deesset:
habita suꝑ hoc cũ fr̃ib suis de libera¬
tione. assensu etiã & consilio aruernen¬
sis ep̃i bone memorie reneonis. labo¬
riosa ꝓcuratione se induit: cepitq
monast̾ium edificare cum sũma om¬
niũ gratulatione ac fauore: iuxta lo¬
culũ in qͦ prius habitauerat. Optaue¬
iat olim uitã cũ paucis solitariam:
decreueratq nicħ pecuniarũ ułpos¬

Expanded text:
silium famulantibus divinae dispensationi, silium famulantibus divinae dispensationi, rerum etiam difficultatibus, ut ibi scilicet construeretur monasterium, 1445 in quo velut ovili Dominico sub regulari et monastica disciplina, quos Deus colligeret, unanimiter habitarent. Ad quod construendum viam pandebat fidelium non paucorum devotio, qui certatim in hos usus praedia et pecunias ultronei conferebant. Videns Dei famulus tanti boni praeparatam divinitus occasionem, sciensque veraciter ad suae periculum animae pertinere, si tam multorum saluti, propriae quietis respectu, deesset, habita super hoc cum fratribus suis deliberatione, assensu etiam et consilio Arvernensis episcopi bonae memoriae Renconis, laboriosa procuratione se induit, coepitque monasterium aedificare, cum summa omnium gratulatione ac favore, juxta loculum in quo prius habitaverat. Optaverat olim vitam eum paucis solitariam, decreveratque nihil pecuniarum, vel pos
Abbreviated transcription (Latin):
dimitt̾e : qd̃ solũ potuit lassum red¬
didit. & uexatũ. Homo post paulu¬
lũ recreatꝰ: sumptis qͦs sibi sẽs optu¬
lit eulogiis. sanus ⁊ gaudens ad ꝓpͥa
remeauit. hoꝵ fama discurrens
muldos sedib suis exeiuerat: et ui¬
suri nouũ prisce uirtutis exemplũ:
mixti uulgo nobiles undiq conflue
as in solitudine qͤ dot durbis suffice¬
rent ñ haberet: apponebat omnib
dentiũ animas impinguaret. Mira¬
bant᷑ om̃s uultꝰ illiꝰ modestiã: ⁊oris
eius accomodatã singłis facundiam
sp̃ualẽ: quib ita singłoꝵ animos im¬
mutabat. ut contẽptis subito p̾sen¬
tis uitȩ uoluptatib. solo future bea¬
ditudinis amore flagrarent. Sed eũ
pleriq xp̃o seruire ñ nsi sub ipsiꝰ
ducatu ꝓponerent. & ñ parua esset
competentiũ multitudo: multorũ
aut̃ cohabitationẽ tam loci uastitas.
quã studioꝵ diu̾sitas exelud̃e uidere¬
tur: orcũ est nouũ ex necessitate con¬

Expanded text:
dimittere, quod solum potuit, lassum reddimittere, quod solum potuit, lassum reddidit et vexatum. Homo post paululum recreatus, sumptis quas sanctus obtulit eulogiis, sanus et gaudens ad propria remeavit. Horum fama discurrens, multos sedibus suis exciverat, et visuri novum priscae virtutis exemplum, misti vulgo nobiles undique confluebas in solitudine, quae tot turbis sufficerent, non haberet, apponebat omnibusdentium animas impinguabat. Mirabantur omnes vultus illius modestiam, et oris ejus accommodatam singulis facundiam spiritualem, quibus ita quorumdam animos immutabat, ut contemptis subito praesentis vitae voluptatibus, solo futurae beatitudinis amore flagrarent. Sed cum plerique Christo servire nonnisi sub ipsius dicatu proponerent, et non parva esset competentium multitudo, multorum autem cohabitationem tam loci vastitas, quam studiorum diversitas excludere videretur, ortum est novum ex necessitate con
Abbreviated transcription (Latin):
ris expulsus. Concidit mulier ad hanc
uocẽ: & inimico recedente confecta.
ꝓtinꝰ obdormiuit. Post modieũ exper¬
recta. mende iã sana. s adhuc corꝑe
fatigato: panẽ sibi flagitauit affer¬
ri. Quẽ a uiro d̃i benedictũ cupide
sumpsit. & sic facta incolumis repe¬
cdauit ad sua: multo qͦq postea ui¬
xit tẽpore: uiue uirtutis exemplũ
circũferens. Itẽ rusticus quidã noĩe
constantiꝰ ꝓpe sc̃m uictorẽ habitans.
cũ tanto plenꝰ ẽẽt demonio. ut nul¬
li pareens se ipsũ dentib infestaret:
dabat. Quẽ sui toto corꝑe irretitũ
deportantes: eidẽ sc̃o pauidũ nimis
& reluctantẽ p̾sentant. Ille suꝑ eum
sacta oratione & oelis ac mente celũ
respiciens: adiurato ꝑ dĩ nom̃ inimi¬
co ut discedẽt imꝑauit. Nota iã erat
adu̾sis spiritib uerboꝵ eiꝰ potentia:
⁊ qd iussisset transgredi nefas erat.
Ad primã ergo iubentis uocẽ territꝰ
aduersariꝰ. & uas captiuũ compulsꝰ

Expanded text:
ris expulsus. » Concidit mulier ad vocem hanc, et inimico recedente, confecta protinus obdormivit. Post modicum experrecta, mente jam sana, sed adhuc corpore fatigato, panem sibi flagitavit afferri, quem a viro Dei benedictum cupide sumpsit: et sic facta incolumis, repedavit ad sua, multo quoque postea vixit tempore, vivae virtutis exemplum circumferens. 16. Item rusticus quidam, nomine Constcum tanto plenus esset daemonio, ut nulli parcens, seipsum dentibus infestaret, dabat. Quem sui toto corpore vinculisdeportantes, eidem sancto pavidum nimis ac reluctantem praesentant. Ille super eum facta oratione, et oculis ac mente coelum respiciens, adjurato per Dei nomen inimico, ut discederet imperavit. Nota jam erat adversis spiritibus verborum ejus potentia, et quod jussisset transgredi nefas erat. Ad primam ergo jubentis vocem territus adversarius, et vas captivum compulsus
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽẽt. traditꝰ est discipline apud ui¬
cũ briuatã in eccłia mr̃is iuliam :
ubi & clericꝰ factus. & deputatꝰ inder
canonicos: ꝓcecdente postea tempore.
ꝑ ordines eccłiasticos ad presbiteratũ
usq ꝑuenit. Pueritie tẽpora sic ꝑegit.
ut ab his malis quib denera etas uel
ꝓprio uitio uł alieno plerũq imbui
rum uas pectoris recenti sapore uir¬
tutũ infecit: ita ut a deo p̾uentus in
benedictione dulcedinis. amaritudi¬
nem uitioꝵ nullã posset admitdere.
Iam tũc fide plenꝰ et̾̃noꝵ. temporalia
cuncta despitiens. spem suã totã in dõ
locauerat: eumq licet paruus. ñ par¬
uo diligebat affectu. Nam in eccłia
totis sepe noctib cũ lacͥmis excuba¬
bat: mirantib qui talit̾ eũ reperie¬
bant. ut pote ab ipsis custodib igno¬
ratũ. Orabat freqͣntiꝰ et legebat: ut in
alt̾o sibi dm̃. in alt̾o se dõ cõmenda¬
ret. Humilitatẽ sectabat᷑ ⁊ obedien¬
tiam: quibꝰ sic hõib occurrebat. ut

Expanded text:
ud vicum Brivatem in ecclesia martyris Juliani, ubi et clericus factus et deputatus est inter canonicos: procedente postea tempore, per ordines ecclesiasticos ad presbyteratum usque pervenit. Pueritiae tempora sic peregit, ut ab his malis, quibus tenera aetas vel proprio vitio, vel alieno plerumque imbuitrum vas pectoris recenti sapore virtutum infecit, ut a Deo praeventus in benedictionibus dulcedinis, amaritudinem vitiorum nullam posset admittere. Jam tunc fide plenus aeternorum, temporalia cuncta despiciens, spem suam in Domino totam locaverat, eumque, licet parvus, non parvo diligebat affectu. Nam in ecclesia totis saepe noctibus cum lacrymis excubebat, mirantibus qui cum taliter reperiebant, utpote ab ipsis custodibus ignoratum. Orabat frequentius et legebat, ut in altero sibi Deum, in altero se Deo commendaret. Humilitatem sectabatur et obedientiam, quibus sic hominibus occurrebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
huc nͥ molestũ est adeuntes eccłam.
diunt᷑ eccłiam: orant ꝓstrati: rede¬
unt firmiores. Explorauerat satis
eoꝵ fidẽ: tempꝰ iam uenerat demi¬
grandi: hoc tantũ restabat. ut locuᷤ
sibi a cdeo concessus. etiã a terrenis
dñis tracdẽtur. Assũpto gͦ secũ alt̾o
ẽ duob: anitiũ tendit. Ibi dñi mo¬
rabant᷑ duo germani nobiles: am¬
bo canonici. alter & abbas. Alteri ar
arbertꝰ. ipsiꝰ beati uiri discipłs: ac

Expanded text:
huc, nisi molestum est, adeuntes Ecclesiahuc, nisi molestum est, adeuntes Ecclesiadiuntur Ecclesiam, orant prostrati, redeunt firmiores. 11. Exploraverat satis eorum fidem, tempus jam venerat demigrandi: hoc tantum restabat ut locus sibi a Deo concessus etiam a terrenis dominis traderetur. Assumpto ergo altero e duobus Anicium tendit, ubi morabantur duo germani nobiles, ambo canonici alter etiam abbas; alteri ArbArbertus ipsius beati viri discipulus ac
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt: suffic̃e sibi qd satis exꝑti
erant peccati uias difficiles. & se las¬
sados intelligerent sine causa: uelle
deinceps militare xp̃o. eui seruiri
ñ potest sine mercede: cũ hoc ipsũ
ñ seruire peccato. magna sit merces:
set magistrũ. cuiꝰ et uerbo doceri. et
exemplo possent firmari. Nam & insi¬
nuare facienda: & fac̃e nouerat insi¬
nuata. Quappt̾ se illi adhesuros: ac de¬
uote famulaturos in om̃ib ꝓmittũt.
Ad hec uir sẽs totũ deo arrogans non
sibi: potens ẽ inqͥt ds̃ stabilire nutan¬
tes: instruere nescientes. Neq timendꝰ
est in aliqͦ contͣrie potestatis incursꝰ:
his qͦs sũma potestas ꝓtex̾it. Prote¬
get aut̃ sibi uos ꝓculdubio seruientes:
qui ñ seruientes ad hoc ꝓtegere solet.
ut sibi seruiant. Quappt̾ si adherere
dõ firmit̾ decreuistis: habetis me
uł comitẽ. uł ministrũ: utinã tam
necessariũ qͣm deuotũ. Cauete aut̃
humane mentis inconstantiã: & ad¬

Expanded text:
mittunt. Sufficere sibi, quod satis experti mittunt. Sufficere sibi, quod satis experti essent peccati vias difficiles, et se lassatos intelligerent sine causa; velle deinceps militare Christo, cui serviri non potest sine mercede, cum hoc ipsum non servire peccato magna sit merces. set magistrum, cujus et verbo doceri, et exemplo possent firmari: nam et insinuare facienda, et facere noverat insinuata, quapropter se illi adhaesuros, ac devote famulaturos in omnibus. Ad haec vir sanctus totum Deo arrogans, nihil sibi: « Potens est, inquit, Deus stabilire nutantes, instruere nescientes. Neque timendus est in aliquo contrariae potestatis incursus his, quos summa potestas protexerit. Protegit autem sibi vos procul dubio servientes, qui non servientes ad hoc protegere solet ut sibi serviant. Quapropter si adhaerere Deo firmiter decrevistis, 1440 habetis me vel comitem, vel ministrum, utinam tam necessarium, quam devotum. Cavete autem humanae mentis inconstantiam, et ad