comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sicui tñ placet hic sensus. idꝗd̾
sequitur sicut tabernacula ce¬
dar. sicut pelles salomonis. sic
oportet intelligi: ut deueteri
quidẽ cõuersacione cedar: de
noua uͦ salomonis se dix̃it tab̃¬
nacłm: Hoc enĩ ẽẽ pelles. qd
tab̾nacłm: ꝓpħa ostendit dicẽs
Repente uastata sunt tab̾na¬
cula mea: subito pelles mȩe.
Pus igitur igra. sic̃ uilissima
tab̾nacła cedar: postea formo¬
sa sicut pelles głosi regis. S ui
deamꝰ quomͦ ad statum pognis
uite pocioris. utrũq respiciat.
Si consideremꝰ habitũ exterio¬
rem scõrũ. eũ qui infacie est
quã sit humilis utiq ⁊ ab iectꝰ.
⁊ quadam uec glectus incuria:
cũ tñ ioenticlem intꝰ reuelata
facie głam dĩ speculanteᷤᷤ meã¬
dem imaginẽ tranfforment᷑
de claritate ĩ claritatem tãquã
adnĩ spũ : nõne una q̃libet tał
aĩa.m̾ito nob̾ uidebitur posse
respondere: exꝓbrantib sibi
ingredinem a nigra sum s for¬

Expanded text:
Si cui tamen placet hic sensus, id quod Si cui tamen placet hic sensus, id quod sequitur, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis , sic oportet intelligi, ut de veteri quidem conversatione Cedar, de nova vero Salomonis se dixerit tabernaculum. Hoc enim esse pelles, quod tabernaculum, propheta ostendit dicens: Repente vastata sunt tabernacula mea, sabito pelles meae . Prius igitur 1351 nigra, sicut vilissima tabernacula Cedar: postea formosa, sicut pelles gloriosi regis. 5. Sed videamus quomodo ad statum potius vitae potioris utrumque respiciat. Si consideremus habitum exteriorem sanctorum, eum qui in facie est, quam sit humilis utique et abjectus, et quadam neglectus incuria; cum tamen identidem intus revelata facie gloriam Dei speculantes, in eamdem imaginem transformentur de claritate in claritatem, tanquam a Domini Spiritu : nonne una quaelibet talis anima merito nobis videbitur posse respondere exprobrantibus sibi nigredinem: Nigra sum, sed for
Abbreviated transcription (Latin):
eã sibi inpatͥa exibebit sponsꝰ
głe głosam: ñ habentem ma¬
culã. aut rugã: aut aliquid hu¬
iusmͦ. At uͦ nũe si dic̾et quia
nigredinẽ ñ hrẽt: se ip̃am se¬
duceret: ⁊ ulitas in ea non esset
Quã obrem ne mireris quia di¬
xit ingrasum: ⁊ rursum nicħo¬
minꝰ quia formosasit głatur.
Q uomͦ enĩ ñ formosã cui dicit᷑
nem formosa mea: Cin aũt̃ di¬
citur ueni. ñ dum ꝑueniat:
ue forte quis putet hoc dietum.
ñ quidem huie nigre. q̃ ad huc
laborat ueniencdo inuia: set
beate illi que iam prorsus ab¬
sq ingredine regnat inpatria.
S audi uñ ingram:⁊ uñ formo¬
samse dixĩt. Anuigrã quid ẽ
ohtetram cõuersacionẽ quam
pͥus habuit sub pͥncipe huius
mundi. imaginem terrestris
hominis adhuc portan. formo¬
sam uͦ decelestis similitudine
quã postea cõmutauit. ambu¬
lans iam innouitate uite: S
sihoc est. cur nõ magis depret̾ito
iigra fui: ⁊ nõ nigra sum dicit:

Expanded text:
eam sibi in patria exhibebit sponsus eam sibi in patria exhibebit sponsus gloriae gloriosam, non habentem maculam, aut rugam, aut aliquid hujusmodi. At vero nunc si diceret, quia nigredinem non haberet, se ipsam seduceret, et veritas in ea non esset. Quamobrem ne mireris quia dixit: Nigra sum, et rursum nihilominus, quia formosa sit, gloriatur. Quomodo enim non formosa cui dicitur: Veni, formosa mea? Cui autem dicitur: Veni, nondum pervenerat, ne forte quis putet hoc dictum, non quidem huic nigrae, quae adhuc laborat veniendo in via; sed beatae illi, quae jam prorsus absque nigredine regnat in patria. 4. Sed audi unde nigram et unde formosam se dixerit. An nigram quidem ob tetram conversationem, quam prius habuit sub principe hujus mundi, imaginem terrestris hominis adhuc portans; formosam vero de coelesti similitudine, quam postea commutavit, ambulans jam in novitate vitae? Sed si hoc est, cur non magis de praeterito, nigra fui, et non nigra sum, dicit?
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quani dui hic uiuunt.
uł tales desꝑande. qͣntiuli¬
bet iiuant desꝑate: nõ incõ¬
grue filie ierłm nominant᷑.
uideamus iam quid illud fuit
dicere. nigra sum. s formosa.
Nullo ne mbis uerbis repugnan¬
cia est: Absit. ꝓpter simpliceᷤ
dico. qui int̾ colorẽ ⁊ formain
disceruere ñ nouerũt: cũ for¬
ma ad compositionẽ ꝑtineat :
ingredo colorsit. Nõ om̃e deuiq
ꝙ ingrun est. cõtinuo ⁊ defor¬
me est. Nigredo uerbi causa:
inpupilla non dedecet. Et in¬
gri quidam lapilli mnornam̃¬
tis placent⁊ ⁊ ingri capilli can¬
didis uultib.etiam decorem
augent ⁊ grãm. Sic tibi ꝙͦ
facile ad uerd̾e est: in rebus in¬
numeris. Quamꝗͣ sine num̃o
sunt. que insuꝑficie quidem
reꝑies decoloria: Incõpositione
uero decora. Tali fortassis modo
põt sponsa cũ pulcͥtudine utiq
compositionis. neuo ñ carere
ingredinis: s sane in loco ꝑegͥ¬
nacionis sue. Alio quin erit cũ

Expanded text:
sunt, quandiu hic vivunt, sunt, quandiu hic vivunt, vel tales desperandae, quantumlibet vivant desperate; non incongrue filiae Jerusalem nominantur. 3. Videamus jam quid illud fuerit dicere: Nigra sum, sed formosa. Nullane in his verbis repugnantia est? Absit! Propter simplices dico, qui inter colorem et formam discernere non noverunt, cum forma ad compositionem pertineat, nigredo color sit. Non omne denique quod nigrum est continuo deforme est. Nigredo, verbi causa, in pupilla non dedecet; et nigri quidam lapilli in ornamentis placent; et nigri capilli candidis vultibus etiam decorem augent et gratiam. Sic tibi quoque facile advertere est in rebus innumeris. Quanquam sine numero sunt, quae in superficie quidem reperies decoloria, in compositione vero decora. Tali fortassis modo potest sponsa, cum pulchritudine utique compositionis, naevo non carere nigredinis; sed sane in loco peregrinationis suae. Alioquin erit cum
Abbreviated transcription (Latin):
cabulo: quia eura fuit ei ĩfirmo.¬
rũ potins oꝑam dare saluti:
ppositi languentium fibi creditã
annnaruĩ eurã: nõ pompam.
Cuniq int̾nũ murinur cuꝰpiã
illarum q̃rule uocis indicio de¬
p̃hendunt: ⁊ si in ip̃os usq ad cõ¬
uicia ⁊ cõtumelias ꝓrumpẽtes.⁊
medicos se ⁊ nõ dños agnoscen¬
tes. parant cõfestim aduersꝰ
frenesim anime. ñ uindictã
s medicinã. ħ igitur raciocur
sponsa filias ierłm. dicat eas
ipãs quas maliuolas sustinet
blando sermone delimãt mͣ¬
murantes cõmotionẽ seaet.
sanet liuorem. Seriptum est
enĩ. Lingua pacifica compes¬
eit lites. Alias uero filie reuera
modisunt: uec falso ita eas no¬
minat sponsa. Siue eiĩ ꝓpt̾
sacranienta eccłie que in diffe¬
renter quidẽ cũ bonis suscipi¬
unt: siue ꝓpt̾ fi dei eque com¬
munẽ confessionem. siue ob
fidelium corporalem saltem
societatem. sẽu etiam ꝓpt̾ spẽ
future salutis: ã qua omĩo uõ

Expanded text:
cabulo, quia curae fuit ei infirmacabulo, quia curae fuit ei infirmarum potius operam dare saluti qpraepositi, languentium sibi creditam animarum curam, non pompam. Cumque internum murmur cujuspiam illarum querulae vocis indicio deprehendunt, etsi in ipsos usque ad convicia et contumelias prorumpentis; medicos se et non dominos agnoscentes, parant confestim adversus phrenesim animae, non vindictam, sed medicinam. Haec igitur ratio cur sponsa filias Jerusalem dicat eas ipsas, quas malevolas sustinet blando sermone deliniat murmurantes, commotionem sedet, sanet livorem. Scriptum est enim: Lingua pacifica compescit lites . Alias vero filiae revera smodi sunt, nec falso ita eas nominat sponsa. Sive enim propter sacramenta Ecclesiae, quae indifferenter quidem cum bonis suscipiunt; sive propter fidei aeque communem confessionem, sive ob fidelium corporalem saltem societatem, seu etiam propter spem futurae salutis, a qua omnino non
Abbreviated transcription (Latin):
cce quod dix̃am inser¬
mone: quia emulis la ce¬
ssientibus sponsa respõ¬
dere cogatur: quq̃ corꝑe
quidem denumero ad oloscen¬
tularum ẽẽ uidentui animo
aũt longe funt: ait nempez
Nigra sum s formosã filie ierłm
Patet qd detraherent ei: ingredi¬
nem imꝓperantes. S aduerte
sponse pacienciam: ac benigni¬
tatem. Non modo enĩ ñ reddi¬
dit maledietũ ꝓmaledicto. s
eans.i que magis ꝓsua nequicia
filie babilonis. uel filie baal.
aut siquod aluto nom̃ inpperii
occurris appellari meruerãt.
Sane didicerat ã ꝓpħa. ĩmo
ab ip̃a uuccione. que docet sua¬
uitatem. calamum quassatũ
ñ cõterendũ: ⁊ liũ fumigãs
nõ extinguendũ: ꝓpterea nõ
putauit ampliꝰ irritandas saciᷤ
cõmotas ꝑse: n̾ec quic ꝗͣ adden¬
dum stimulis inuidie qua tor¬
quebantur. Magis aut̃ cũ his
qui oderũt pacẽ. studuit esse
pacifica : sciens se etiam insipi¬
entib debit̾cem. Maluit gͦ
ip̃as fauorabili demulcere uo¬

Expanded text:
cce quod dixeram in sermone, quia aemulis lacessentibus sponsa respondere cogatur, quae corpore quidem de numero adolescentularum esse videntur, animo autem longe sunt. Ait nempe: Nigra sum, sed formosa, filiae Jerusalem . Patet quod detraherent ei, nigredinem improperantes. Sed adverte sponsae patientiam ac benignitatem. Non modo enim non reddidit maledictum pro maledicto, sed cans, quae magis pro sua nequitia filiae Babylonis, vel filiae Baal, aut si quod aliud nomen improperii occurrisset, appellari meruerant. Sane didicerat a propheta, ab ipsa unctione quae docet suavitatem, calamum 1350 quassatum non conterendum, et linum fumigans non exstinguendum . Propterea non putavit amplius irritandas satis commotas per sed nec quidquam addendum stimulis invidiae, qua torquebantur. Magis autem cum his qui oderunt pacem, studuit esse pacifica, sciens se etiam insipientibus debitricem. Maluit ergo ipsas favorabili demulcere vo
Abbreviated transcription (Latin):
cubicłm. Imp̃is nempe libẽt᷑
dm̃ siciẽs aĩa uersatur.⁊ mora¬
tur: sciens se ibi absq dubiom
uenturã quẽ sitit: Sit itaq
ortus. plana ac simplex hstoria.
sit cellariũ morał sensus: sit
cubicłm archanũ theorice cõtẽ¬
placionis Et pͥmũ quidẽ istori¬
am ad ortũ pͥuto. ñ inm̾ito de¬
putaui: qd̾ in ea iueniantur
uiri uͥtutũ. tãꝗͣ ligna fructife¬
ra mnorto sponsi. ⁊ ĩparadiso dĩ:
dequorũ bonis actib ac mori¬
bus quot suis exẽpla: tot car¬
pis poma. An forte quis ambi¬
gat dĩ eẽ plantacionẽ bonũ
hominem : Audi scdm dauid:
deuiro bono quid canat. Srit
ait tamꝗͣ lignũ qd̃ plantatum
est secus decursus aquarũ. ꝗd
fructũ suũ dabit in tm̃ꝑe suo:

Expanded text:
cubiculum. In ipsis nempe libenter cubiculum. In ipsis nempe libenter Deum sitiens anima versatur et moratur, sciens se ibi absque dubio inventuram quem sitit. Sit itaque hortus simplex ac plana historia; sit cellarium moralis sensus; sit cubiculum arcanum theoricae contemplationis. 4. Et primum quidem historiam ad hortum puto non immerito deputari, quod in ea inveniantur viri virtutum, tanquam ligna fructifera in horto sponsi et in paradiso Dei, de quorum bonis actibus ac moribus quot sumis exempla, tot carpis poma. An forte quis ambigat Dei esse plantationem bonum hominem? Audi sanctum David de viro bono quid canat. Erit, ait, tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore s
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾na sit. ñ txrannica. Matres
fonendo: patres uos corripiẽdo
exhibeatis: Mansuescite: poni¬
te feritatem: Suspendite ub̾a :
ꝓ oucite ub̃a. pectora lacte pĩ¬
guescant: ñ cipo turgeant. Quid
iugũ ur̃m suꝑ eos aggrauatis :
quoꝵ potiꝰ onera portare debe¬
tis: Cur morsus aserpente
paruulus. fugit ꝯscienciam sa¬
cerdotis : ad qͣm eũ magis oꝑtu¬
erat tamꝗͣ ad sinũ recurrere
matͥs: Si sp̃ales estis. instrui¬
te huiꝰmͦi in spũ lenitatis: cõ¬
sid̾ans quisq se ipñrne ⁊ ip̃e
temptetur. AAlioquin ille in
peccato suo moret᷑: sanguinẽ
aut enis ait de manu tua reqͥ¬
ram. S hee alias. Nunc qũ
litt̾e conseq̃ntia ex his q̃ pre
mentio fit etiam de orto ⁊ de
cubiculo. q̃ ambo nũc adiũgo
istis cellariis: ⁊ inp̃sentẽ dispu¬
tacionem assumo. nam simul
tractata meliꝰ exinnicẽ ĩ notes¬
cent. Et qramꝰ si placẽtt̾ͥa istaĩ
scͥpturis scĩs: ortũ. cellarium.

Expanded text:
paterna sit, non tyrannica. Matres paterna sit, non tyrannica. Matres fovendo, patres vos corripiendo exhibeatis. Mansuescite, ponite feritatem; suspendite verbera, producite ubera; pectora lacte pinguescant, non typho turgeant. Quid jugum vestrum super eos aggravatis, quorum potius onera portare debetis? Cur morsus a serpente parvulus fugit conscientiam sacerdotis, ad quem eum magis oportuerat tanquam ad sinum recurrere matris? Si spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis; considerans unusquisque se ipsum, ne et ipse tentetur . Alioquin ille in peccato suo morietur: sanguinem autem ejus, ait, de manu tua requiram . Sed haec alias. 3. Nunc quoniam litterae consequentia ex his quae pr consequentibus mentio fit etiam de horto et de cubiculo, quae ambo nunc adjungo istis cellariis, et in praesentem disputationem assumo: nam simul tractata melius ex invicem innotescent. Et quaeramus, si placet, tria ista in Scripturis sanctis, hortum, cellarium,
Abbreviated transcription (Latin):
uberũ tnorũ. hoc est. Equani¬
mi t̃ sustinemꝰ dũ uenias: scien¬
tes te plenis ad nos reũsuram ub̾¬
ibus. Tunc nos cõfidimꝰ exultare
⁊ letari: memores int̾mi ub̾um
tuorũ. Quod ad iũgũt suꝑ ui¬
nũ. significant se ad huc quidẽ
ꝓsui inꝑfeccione carnaliũ de¬
si diorum q̃ uino designãt᷑ recor¬
dacione pulsari. ĩcitũ eadem
desidĩa. memoria habundantie
suauitatis: ꝗͣiam exub̾ibus flu¬
entẽ exꝑte sunt. dic̾em de ub̾i¬
bus : siñ me satis dixisse suꝑiꝰ
meminissẽ. Nũc uͦ uides qͦmodo
de matre p̃sumũt. qͦmͦ eiꝰ lucra
⁊ gaudia sua reputant: ꝓpͥe re¬
pulse iniuriã. illiꝰ introduccio¬
ne cõsolantes. Minnne ita cõfi¬
d̾ent: nͥ matrẽ agnoscerent:
Audiant hoc prelati qui sibi cõ¬
ni: utilitati raro. Erudiminĩqͥ
iudicatis t̾ram Discite subtlito¬
rum matres uos eẽ debere: non
dnõs. Studece magis amari: ꝗͣ
metui. Et si int̾dũ seuĩtate opꝰ ẽ:

Expanded text:
uberum tuorum, hoc est, aequaniuberum tuorum, hoc est, aequanimiter sustinemus dum venias, scientes te plenis ad nos reversuram uberibus. Tunc nos confidimus exsultare et laetari, memores interim uberum tuorum. Quod adjungunt, super vinum , significant se adhuc quidem pro sui imperfectione carnalium desideriorum, quae vino designantur, recordatione pulsari; vinci tamen eadem desideria memoria abundantiae suavitatis, quam jam ex uberibus fluentem expertae sunt. Dicerem de uberibus, si non me satis dixisse superius meminissem . Nunc vero vides quomodo de matre praesumunt, quomodo ejus lucra et gaudia sua reputant, propriae repulsae injuriam illius introductione consolantes. Minime ita confiderent, nisi matrem agnoscerent. Audiant hoc praelati, qui sibi comni, utilitati raro. Erudimini, qui judicatis terram. Discite subditorum matres vos esse debere, non dominos; studete magis amari, quam metui: et si interdum severitate opus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tat: illarũ dampno. Quorũq ꝓ.¬
iñ m̾torũ prerogatiua tollat᷑
ab illis: caritate absq dubio. et
pia sollicitudine: necesse est eam
semꝑ eẽ cũ illis. Oportet demq
eam sponsũ suũ imitari. ⁊ petẽ¬
tem nimirũ celos. ⁊ nicħominꝰ
int̾ris c̃ suis se fore usq ad cõsu
matõnem scłi. pollicẽtẽ Sic eto us¬
ista qnͣtũ uis ꝓficiat: quaͣlibet
ꝓmoueat᷑: cura. ꝓuidencia. atq
affectu: abhis quas in euugłio ge¬
nuit nũquã amouet᷑ mĩquã
sua uiscera obliuiscitur dicat
itaq eis. Gandete: cõfidite. In
Sola introducta iudeor: s soli
ñ ꝓderit. uester omiũm est meꝰ
partibor : quicquid plus forte
uob̾ meruero. uisindubitant̾
scire. quia in hoc sensu. ⁊ affectu
locuta sit: Audr quid ille respõ¬
deant: Exultabimus. ⁊ letabim᷑
inte. Inte inqͥunt ex ultabimꝰ
⁊ letabimur: nã in nob̾ nec dũ
merem᷑ et addunt: memores

Expanded text:
tat illarum damno. Quocunque prtat illarum damno. Quocunque proinde meritorum praerogativa tollatur ab illis, charitate absque dubio et pia sollicitudine necesse est eam semper esse cum illis. Oportet denique eam sponsum suum imitari, et petentem nimirum coelos, et nihilominus ipollicentem. Sic et ista, quantumvis proficiat, quantumlibet omoveatur; cura, providentia atque affectu ab his, quas in Evangelio genuit, nunquam amovetur, nunquam sua viscera obliviscitur. 2. Dicat itaque eis: Gaudete, confidite. IntSola introducta videor; sed soli non proderit. Vestrum omnium est meus partibor quidquid plus forte vobis meruero. Vis indubitanter scire quia in hoc sensu et affectu locuta sit? Audi quid illae respondeant. Exsultabimus et laetabimur in te. In te, inquiunt, exsultabimus et laetabimur: nam in nobis necdum meremur. Et addunt, Memores
Abbreviated transcription (Latin):
uanda repoinĩt᷑: Illuc ergo. pa¬
ritercurrũt. Qui: Spũ feruẽ¬
tes amine. Currit sponsa. cur¬
runt ad oloscentule: s q̃ amat
ardenciꝰ. currit uelociꝰ. ⁊̃ cicius
ꝑ̃uenit. Pueniens. ñ dico repul¬
sionẽ: s nec cutitacionẽ patit᷑.
Sine mora aꝑit᷑ ei tamꝗͣ domes¬
Adoloscentule aũt quid: Secũ¬
tur alonge. Neq enĩ c̃ ad huc infir¬
me sint. pari possunt deuocione
cũ sponsa currere. nec ipĩus oĩo
imitari desideriũ. ⁊ feruorem:
ideoq tardiꝰ ꝑuemienteᷤ foris re¬
manent: At caritas sponse ñ
quiescit. neq ĩ solescit ut assolet
successibus suis: ut eas obliuisca¬
ferant repulsam. ⁊ illiꝰ absenciã:
deniq ⁊ nũciat eis gaudiũ qd ꝑ
cepit: ñ obaluidsane. nͥ ut sibi ꝯ¬
gaudeant: dũ cõfidant minime
alienũ fore ase quicqͥd grẽ matͥ
accesserit. Nã nec illaita ꝓficere
curat quo ipãr̃ negligat curam.
nec iunandos suos ꝓfectus pu¬

Expanded text:
vanda reponuntur. Illuc ergo pavanda reponuntur. Illuc ergo pariter currunt. Qui? Spiritu ferventes animae. Currit sponsa, currunt adolescentulae; sed quae amat ardentius, currit velocius, et citius pervenit. Perveniens, non dico repulsionem, sed nec cunctationem patitur. Sine mora aperitur ei, tanquam domesAdolescentulae autem quid? Sequtur a longe; neque enim, cum adhuc infirmae sint, pari possunt devotione cum sponsa currere, nec ipsius omnino imitari desiderium et fervorem; ideoque tardius pervenientes, foris remanent. At charitas sponsae non quiescit, neque insolescit, ut assolet, successibus suis, ut eas obliviscaferant repulsam, et illius absentiam. Denique et nuntiat eis gaudium quod percepit, non ob aliud sane, nisi ut sibi congaudeant, dum confidant minime alienum fore a se, quidquid gratiae matri accesserit. Nam nec illa ita proficere curat, quo ipsarum negligat curam; nec juvandos suos profectus pu
Abbreviated transcription (Latin):
do. nͥ ixpi passione: Soli gͦ
qui euis doctͥna inbuti sunt.
prudentes. dicendi st̃ : soli us
tes. qui eiꝰ uitã imitari studẽt.i
soli fortes: qui eiꝰ paciẽcie docu¬
menta foitit̾ in adũsis tenent.
Incassum ꝓ iñ quis laborat in
acquisicione uircutũ. si aliun¬
de eas sꝑantas putat ꝗͣa clño
uirtutum: cuiꝰ doctrina semina
ancie. cuiꝰ mors insigne est foiti¬
tudinis: ip̃i honor. ⁊ gła. in secła
seculorum ameN. xxIII.
currit᷑. Dixerat qͥa currendũ
⁊ in qͦ currẽdũ: s quo currẽ¬
dum ẽẽt ñ clixerat. Ergo ad cel¬
laria currit᷑. ⁊ currit᷑ in odore qͥ
ex ip̃is ꝓcedit. ⁊ sponsa illũ soli¬
ta sua sagacitate p̃sentiente. ⁊
cupiente in ipĩus plenitudinẽ
introduci berũ de cellariis his.
quid senciendũ putamꝰ: sogite¬
mus eã int̾im loca quedã redo¬
lencia penes sponsũ. plenaodo¬
ramentis. referta delicus. Inis¬
qusmodi nempe officina: pocio¬
ra queq ex orto. siue ex agro ser¬

Expanded text:
 Christi passione? Soli ergo qui ejus doctrina imbuti sunt, prudentes dicendi sunt; soli justtes, qui ejus vitam imitari student; soli fortes, qui ejus patientiae documenta fortiter in adversis tenent. Incassum proinde quis laborat in acquisitione virtutum, si aliunde eas sperandas putat, quam a Domino virtutum: cujus doctrina, seminarerantiae; cujus mors, insigne est fortitudinis. Ipsi honor et gloria in saecula saeculorum. Amen. SERMO curritur. Dixerat quia currendum, et in quo currendum; sed quo currendum esset, non dixerat. Ergo ad cellaria curritur, et curritur in odore qui ex ipsis procedit, sponsa illum solita sua sagacitate praesentiente, et cupiente in ipsius plenitudinem introduci. Verum de cellariis his quid sentiendum putamus? Cogitemus ea interim loca quaedam redolentia penes sponsum, plena odoramentis, referta deliciis. In istiusmodi nempe officina 1339 potiora quaeque ex horto, sive ex agro ser
Abbreviated transcription (Latin):
bilis apparere dignatur: serenus
ut horum que de cellario horto.
cubicło. longiori sunt disputata
sermone: memoria ur̃a ꝯpendiũ
teneat: mementote tͥum tẽꝑ in
tͥum meritorum: tͥum qͣi p̃mio¬
rum. Inhorto aduerte tempora.
u̾nta incellario: p̃mia ĩ tripli¬
ci illa contẽplacione. cubicłmĩ
quirentis. Et decellario quidẽ.
ista sufficrant. Porro dehorto
łcubicło siqua addenda. antalia
forte q̃uam dicta suntinodo ad¬
uertenda occurrerĩt. loco suo ñ
pretereamus. Sinaũt. suffici¬
ant que dicta sunt. ⁊ minime
iterentur: ne unꝗͣ infastioium
qd̃ absit ueniant. ea q̃ ꝓferunt᷑
ad laudem.⁊ głam sponsi eccłie

Expanded text:
bilis apparere dignatur, serenus bilis apparere dignatur, serenus ut horum quae de cellario, horto, cubiculo, longiori sunt disputata sermone, memoria vestra compendium teneat; mementote trium temporum, trium meritorum, trium quasi praemiorum. In horto advertite tempora, merita in cellario, praemia in triplici illa contemplatione cubiculum inquirentis. Et de cellario quidem ista sufficiant. Porro de horto vel cubiculo si qua addenda, aut alia forte quam dicta sunt, modo advertenda occurrerint, loco suo non praetereamus. Sin autem, sufficiant quae dicta sunt, et minime iterentur, ne unquam in fastidium, quod absit! veniant ea, quae proferuntur ad laudem et gloriam sponsi Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
renius se habentem: quo placidius
solos intuentem quos diligit. In
hoc archanũ. ⁊ in hoc scũaruni
dĩ. si quem forte urm̃ aliqua ho¬
rasic rapi. ⁊ sic abscondi contigerit:
ut minime auocet. aut ꝑturbet
uł sensus egens. ł cura pungens.
ł culpa mordens. ł certe ea que
difficihus amouent᷑ irruencia
imaginuĩ corꝑearũ fantasmata.
pot̾it quidẽ hic cũ ad nos redierit
głari. ⁊ dic̾e: introduxit me rexĩ
cubicłm suum: qd tñ anipm̃ sit
de quo exultat sponsa: ñ temere
affirman̾im. Esttũ cubicłm. et
cubicłm regis: quia ni mir̃ de tͥb
quos tͥplici asignauimꝰ uisioni. so¬
lus factus est in pace locus iste. ut
enĩ aꝑte monstratũ est. ⁊ inpͥori
ȩxigua. ⁊ insecło nulla ꝑcipitur
quies. cum⁊ illic apparens ad mi¬
rabilis ad indagandi studium ex¬
serceat curiositatẽ. ⁊ ħin notescẽs
t̃ribilis: infirmitatẽ cõcuciat. At
uero t̾cio isto in loco ñ plane terri¬
bilis. nec tã admirabilis quã ama¬

Expanded text:
renius se habentem quo placidius solos intuentem quos diligit. In hoc arcanum et in hoc sanctuarium Dei si quem forte vestrum aliqua hora sic rapi et sic abscondi contigerit, ut minime avocet aut perturbet vel sensus agens, vel cura pungens, vel culpa mordens, vel ea certe, quae difficilius amoventur, irruentia imaginum corporearum phantasmata; poterit quidem hic, cum ad nos redierit, gloriari et dicere: Introduxit me rex in cubiculum suum . Quod tamen an ipsum sit de quo exsultat sponsa, non temere affirmaverim. Est tamen cubiculum, et cubiculum regis; quia nimirum de tribus, quos triplici assignavimus visioni, solus factus est in pace locus iste. Ut enim aperte monstratrum est, et in priori exigua, et in secundo nulla percipitur quies: cum et illic apparens admirabilis, ad indagandi studium exerceat curiositatem; et hic innotescens terribilis, infirmitatem concutiat. At vero tertio isto in loco, non plane terribilis, nec tam admirabilis quam ama
Abbreviated transcription (Latin):
ctam illuc exultat sponsa: ubi
tanta redũdat ubertas grẽ. Set
habeo ⁊ alia noĩa : puto euiden¬
ciorem sui gerencia rõnem. Et
ut suo ordine noĩentur: pͥmã
nuc̃cupauim discipline: Secun¬
dam nature: postremã grẽ. In
pͥori discis iuxta ethice partis
racionem ĩferior ẽẽ: inseq̃ñti
par. ĩposteriore suꝑior. hoc ẽ.
sub alio cũ alio: suꝑalium. uł sic.
Subesse. coesse: preesse. Pͥmo
igitur discis esse dicipulus: se¬
cundo socnis: t̾cio ⁊ magister:
Et quidem om̃s homines natu¬
ra equales genuit. At qm̃ bono
nature ĩmorib suꝑbia. depra¬
uato. facti sunt bomines eqͣli¬
tatis in pacientes: cõtendenteᷤᷤ

Expanded text:
ctam illuc exsultat sponsa, ubi ctam illuc exsultat sponsa, ubi tanta redundat abertas gratiae. 6. Sed habeo et alia nomina puto et evidentiorem sui gerentia rationem. Et ut suo ordine nominentur, primam nuncupaverim disciplinae; secundam, naturae; postremam, gratiae. In priori discis juxta ethicae partis rationem inferior esse, in sequenti par, in posteriore superior: hoc est, sub alio, cum alio, super alium; vel sic, subesse, coesse, praeesse. Primo ergo discis esse discipulus, secundo socius, tertio et magister. Et quidem omnes homines natura aequales genuit. At quoniam bono naturae in moribus superbia depravato, facti sunt homines aequalitatis impatientes, contend
Abbreviated transcription (Latin):
rici sensus: In morali qͦ disci¬
plina tͥa eque aduertere est: cel¬
las qiͣ tresincellario uno Prie¬
circo forsitan pluralit̾ cellaria
dixit ⁊ ñ cellariũ: cellarũ uide¬
licet: hunc numer̃ cogitans.
Infra deniq ĩtroductã segłat᷑.
incellam uinariam. Nos ergo qr
legimus. da occasionẽ sapienti
⁊ sapiencior erit: habentes occa¬
sionem ex uocabulo quoẜ sp̃c
sc̃s celle huic censuit ĩponend:
reliquis quoq duab nor̃a inpo¬
namꝰ. Aromaticã uni: ⁊ unguẽ¬
tariã alt̾i: Causas horũ nocabu¬
lorũ uidebimꝰ postea Nũc aũt
ad ũte cuncta apud spõsum salu¬
bria: cuncta suauia reꝑiri: ui¬
nũ. unguẽta. aromata. biniũ.
scͥptura teste. letificat cor homi¬
nis. Exhilarari incħominꝰ faciẽ
moleo legis. quo utiq puluis pĩ¬
gm̃torũ infunditur: ut ungnẽ¬
ta fiant. Aromata. ñ mͦ grata
suauitate odoris: s in qͦ medẽ¬
di utilia sũt. Meritose introdu¬

Expanded text:
rici sensus. 5. In Morali quoque discirici sensus. 5. In Morali quoque disciplina tria aeque advertere est, cellas quasi tres in cellario uno. Et idcirce forsitan pluraliter cellaria dixit, et non cellarium, cellarum videlicet hunc numerum cogitans. Infra denique introductam se gloriatur in cellam vinariam . Nos ergo, quia legimus: Da occasionem sapienti, et sapientior erit : habentes occasionem ex vocabulo quod Spiritus sanctus cellae huic censuit imponendum reliquis quoque duabus nomina imponamus, aromaticam uni, et unguentariam alteri. Causas horum vocabulorum videbimus postea. Nunc autem adverte cuncta apud sponsum salubria, cuncta suavia reperiri; vinum, unguenta, aromata. Vinum, Scriptura teste, laetificat cor hominis . Exhilarari nihilominus faciem in oleo legis , quo utique pulvis pigmentorum infunditur, ut unguenta fiant. Aromata non modo grata suavitate odoris, sed vi quoque medendi utilia sunt. Merito se introdu
Abbreviated transcription (Latin):
cecłrus libam multiplicabit᷑.
et de se ip̃o. Ego aũt sicut oliua
fructifera ĩ oomo łĩ. Est ergo
historia ortus: ⁊ ip̃ã tͥꝑtita. Con¬
tinetur nãq ĩ ea celi. ⁊ terre cre¬
atio: recõciliacio. reꝑacio. Crea¬
tio quidẽ: tamꝗͣ hoiti sacio siue
plantacio. Reconciliacio aũt:
qĩ germinatio satorũ uł plan¬
tatorum. Temꝑe nempe suo
rorantib celis desuꝑ. ⁊ nubib
pluentib iustũͥ aꝑta ÷ terra
⁊ germinanit saluatorẽ: ꝑ quẽ
facta est celi. terreq reꝯciliadõ.¬
Ipẽ est enĩ pax nrã qui fecit utͣq
unũ: pacisicans etiã sanguine
suo q̃ in t̾ris sũt: ⁊ que incelis.
Porro reꝑacio futura est infine
secłi. erit enĩ celñ nouũ. ⁊ t̾ra
noua: ⁊ colligẽtur bomi de me¬
dio malorũ tamꝗͣ fructus de hor¬
to: ĩ dei ꝓmptuario reponendi.
In die illa erit: ut scͥptum est ger
men dni in magnificẽcia ⁊ gła:
⁊ fructus terre sublimis. Habes
igitur tͥa tẽpora: inhorto histo¬

Expanded text:
cedrus Libani multiplicabitur . Et de se ipso: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei . Est ergo historia hortus, et ipsa tripartita. Continetur namque in ea coeli et terrae creatio, reconciliatio, et reparatio. Creatio quidem, tanquam horti satio sive plantatio. Reconciliatio autem, quasi germinatio satorum vel plantatorum. Tempore nempe suo rorantibus coelis desuper, et nubibus pluentibus justum, aperta est terra et germinavit Salvatorem , per quem facta est ce est enim pax nostra, qui fecit utraque unum , pacificans in sanguine suo quae in terris sunt, et quae in coelis . Porro reparatio futura est in fine saeculi. Erit enim coelum novum, et terra nova: et colligentur boni de medio malorum, tanquam fructus de horto, in Dei promptuaria reponendi. In die illa, ut scriptum est, erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Habes igitur tria tempora in horto histo
Abbreviated transcription (Latin):
diciam: s niseĩficacionem: liq̃t
ponit: Sducto itaq in lucem
qd̃ subobscurũ uidebatur: redeo
ad id uñ digressus eram. Quid
uob̾ cũ uirtutib. qui dĩ uirtu¬
tem xp̃m ignoratis: ubinã q̃¬
so uera prudencia. nͥ in xp̃i do¬
ctrina. unĩ nera iusticia. nisi

Expanded text:
ditiam, sed in sanctificationem . Liquet ponit. 11. Educto itaque in lucem quod subobscurum videbatur, redeo ad id unde digressus eram. Quid vobis cum virtutibus, qui Dei virtutem Christum ignoratis? Ubinam, quaeso, vera prudentia, nisi in Christi doctrina? Unde vera justitia, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tionis odor: quantos currere fa¬
cit: Cum exaltaris a terra: tũc
proisus omiã trahis ad te ipũm:
Passio tua ultimũ refugtum:
singulare remediũ. Deficiente
sapiã. iusticia ñ sufficiente. scĩta¬
tis succũbentib m̾itis: illa succur

Expanded text:
tionis odor quantos currere fationis odor quantos currere facit? Cum exaltaris a terra, tunc prorsus omnia trahis ad te ipsum. Passio tua ultimum refugium, singulare remedium. Deficiente sapientia, justitia non sufficiente, sanctitatis succumbenti
Abbreviated transcription (Latin):
quia siquis indiget sponsa postu¬
let eam ate: ⁊ dabiseiz Aunt si¬
quidem qd des om̃ib affluent̾:
⁊ ñ inproꝑes. At uͦ iusticie tue
tanta ubiq fraglancia spargi¬
tur. ut ñ solũ iustus. s etiam ip̃a
dicaris iusticia: ⁊ iusticia iustifi¬
cans. Tam ualidus deniq es
ad iustificandir̃ quã multus ad
ignoscendũ. Quãobrem quis¬
quis ꝓpeccatis cõpunctus. esurit.
⁊ sitit iusticiã. credat in te qui
iustificas impiũ.⁊ solã nistifica¬
tus ꝑfidem: pacem habebit ad
dñi. Scĩtatẽ quoq suauissime
⁊ copiosissime tua redolet ñ solũ
conũsatio: s ⁊ cõceptio. Pecẽm
siquidẽ nec cõmisisti. nec cõtrax¬
isti. Qui ergͥo iustificati a pecca¬
tis. sectari desid̾ant. delib̾antq
scĩmoniam sine qͣ nemo uidebit
dm̃i : audiant te clamantẽ. Scĩ
estote: qũ ego sc̃s sum. Conside¬
renr uias tuas. ⁊ discant ate qͥa
iustus sis momĩb uiis tiuis: ⁊ sc̃s
in om̃ib oꝑib tuis Iam redẽp¬

Expanded text:
stulet eam a te, et dabis ei. Aiunt siquidem quod des omnibus affluenter, et non improperes . At vero justitiae tuae tanta ubique fragrantia spargitur, ut non solum justus, sed etiam ipsa dicaris justitia, et justitia justificans. Tam validus denique es ad justificandum, quam multus ad ignoscendum. Quamobrem quisquis pro peccatis compunctus esurit et sitit justitiam, credat in te qui justificas impium, et solam justificatus per fidem, pacem habebit ad Deum. Sanctitatem quoque suavissime et copiosissime tua redolet non solum conversatio, sed et conceptio. Peccatum siquidem non commisisti, nec contraxisti. Qui ergo justificat a peccatis sectari desiderant deliberantque sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum; audiant te clamantem: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum . Considerent vias tuas, et discant a te quia justus sis in omnibus viis tuis, et sanctus in omnibus operibus tuis . Jam redemp
Abbreviated transcription (Latin):
uersus malignissimũ uicium
cõmemoratis. reũtamur ad ex¬
planandi ordinẽ.⁊ demonstre¬
mus qui sint hoc loco intelligẽ¬
directi. Non enĩ arbitror senti¬
re quẽpiam recte intelligentie.:
Scd̾m corpus rectos dici eosq̃ui
sponsam diligunt. Ppterea de¬

Expanded text:
versus malignissimum vitium versus malignissimum vitium commemoratis, revertamur ad explanandi ordinem, et demonstremus qui sint hoc loco intelligendi Recti. Non enim arbitror sentire quempiam rectae intelligentiae, secundum corpus rectos dici eos qui sponsam 1348 diligunt. Propterea de
Abbreviated transcription (Latin):
ficit. Cor siquidem felle liuoris
amarũ. ꝑ lingue instrumentũ
sꝑgere nisi amara non põt: dicẽ¬
te dño. Exabundancia cordis:
os loquitur. Et sunt spẽs pestis huiꝰ:
dum alii quidem nude atq in¬
simulate uerecundiȩ fucõ. cõcep¬
tam maliciam quam retinere ñ
possunt: adumbrare conent᷑.
uideas alta p̃mitti suspiria. sicq
quadam cõgrauitate. ⁊ tarditate
uultu mesto demissis suꝑciliis. ⁊
uoce plangentr egredi maledie¬
cionem. Et quidẽ canto ꝑsuasibi¬
liorem᷑ qnͣto creditur abhis qui
audiunt corde ĩuito. ⁊ magis
cõdolentis affectui: quã maliciose
ꝓferri. Doleo inquit uehement̾.
ꝓeo quod diligo eum satis: ⁊ nũꝗͣ¬
potui de hac re corrigere eum.
Et alius. Michi quid em ait. bñ
cõꝑtum fuerat de illo istud: set ꝑ
ra ita est. et addit. Grande dãp¬
nuni. Nam alas quidem in plu¬
ribus ualet ⁊ cet̾m inhac parte
ut uerum fateam᷑: recusari
mimine potest. His paucis ad¬

Expanded text:
ficit. Cor siquidem felle livoris ficit. Cor siquidem felle livoris amarum per linguae instrumentum spargere nisi amara non potest, dicente Domino: Ex abundantia cordis os loquitur . Et sunt species pestis hujus, dum alii quidem nude atque irsimulatae verecundiae fuco conceptam malitiam, quam retinere non possunt, adumbrare conentur. Videas alta praemitti suspiria, sicque quadam cum gravitate et tarditate, vultu moesto, dimissis superciliis, et voce plangenti egredi maledictionem, et quidem tanto persuasibiliorem, quanto creditur ab his qui audiunt, corde invito, et magis condolentis affectu, quam malitiose proferri. Doleo, inquit, vehementer, pro eo quod diligo eum satis, et nunpotui de hac re corrigere eum. Et alius: Mihi quidem, ait, bene compertum fuerat de illo istud; sed pera ita est. Et addit: Grande damnum! nam alias quidem in pluribus valet; caeterum in hac parte, ut verum fateamur, excusari minime potest. 5. His paucis ad
Abbreviated transcription (Latin):
admodũuos quoq potestis ad¬
uercere. Omĩs qui detruhit: pͥ¬
mũ quidem seipm̃ prodit ua¬
cuũ caritate. Deinde quid ali¬
ud detrahendo intendit. nͥ ut
is cui detrahitur ueniat ĩ odiũ
ł contẽptum ipĩs apud quos de¬
trahit: ferit ergo caritatem ĩ
om̃ib quise audiunt. lingua
maledica ⁊⁊ qͣntũ inse est. necat
funditus ⁊ extinguit. Nõ solum
aũt᷑. s in absentib unp̃sis ad qͦs
uolans u̾bum forte ꝑeos qui pre¬
sentes sunt: ꝑ uenire contigerit.
bides quam facile. ⁊ inbreui in¬
gentem multitudinẽ aiãrum:
uelociter currens sermo tabe
malitie huius inficere possit:
ꝓpterea dicit detalibus prophe¬
ticus sp̃e. Quorum os maledi¬
ccione. ⁊ amaritudine plenum
est: ueloces pedes eorum ad effũ¬
dendum sanguinem. Uciq tã
ueloces: quam uelociter currit
sermo. Unus est qui loquitur.⁊
unũ tantũ uerbum profert.÷
tamen illud unum u̾bũ uno in
momento multitudinis auoien¬
tium dũ aures inficit᷑: aĩas in ter¬

Expanded text:
admodum vos quoque potestis advertere Omnis qui detrahit, primum quidem se ipsum prodit vacuum charitate, Deinde quid aliud detrahendo intendit, nisi ut is, cui detrahit, veniat in odium vel contemptum ipsis, apud quos detrahit? Ferit ergo charitatem in omnibus qui se audiunt lingua maledica, et quantum in se est, necat funditus et exstinguit: non solum autem, sed et in absentibus universis, ad quos volans verbum forte per eos, qui praesentes sunt, pervenire contigerit. Vides quam facile et in brevi ingentem multitudinem animarum velociter currens sermo tabe malitiae hujus inficere possit. Propterea dicit de talibus propheticus spiritus: Quorum os maledictione et amaritudine plenum est, veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem . Utique tam veloces, quam velociter currit sermo. Unus est qui loquitur, et unum tantum verbum profert; et tamen illud unum verbum, uno in momento, multitudinis audientium, dum aures inficit, animas inter
Abbreviated transcription (Latin):
constituens om̃i creature: pondus.
⁊ mensuram.⁊ iuñum: Et locuꝰ
iste altus ͤ ⁊ secretuss iimuine quie¬
tus. Nam ⁊ supẽ qnͣtum inse est
disponit omĩa suauit̾. disponit tñ.
⁊ cõtemplantem qui foite eo loci ꝑ¬
uen̾it qui escẽ non ꝑmittit. s mi¬
rabiliter qͣmuis delectabilit̾ rim¬
antem. ⁊ ad mirãtẽ fatigat. redditq

Expanded text:
constituens omni creaturae, pondus, constituens omni creaturae, pondus, et mensuram, et numerum. Et locus iste altus et secretus, sed minime quietus. Nam etsi ipse, quantum in se est, disponit omnia suaviter, disponit tamen; et contemplantem, qui forte eo loci pervenerit, quiescere non permittit; sed mirabiliter, quamvis delectabiliter, rimantem et adm
Abbreviated transcription (Latin):
accipit ibi locũ t̾minũqr quousq
liceat sibi cõtemplando ꝓcedere.
⁊ introire ĩ gandiũ dnĩsui. ⁊ rima.¬
ridulcia gecreta sponsi : qd̃ suo
loco distineciꝰ qͣntum dignabit᷑
ipẽ suggerere: demõstrare cona¬
bor. Nuc uͦ id nosse sufficiat:
nulli adolescẽtularũ. nlłi cõ¬
cubinarũ: nulli ł reginarum
patẽre oĩo accessum ad secretũ
illud cubicłi: quod sue illi colũbe
formose. ꝑfecte. uni unicũ. spon¬
su̾m seruat. Uñ nec ego sane in¬
dignor. siñ ad illud admittor:
p̃sertim cũ cõstet mͥ ne ipãm qui¬
dem sponsam. ĩterim ad huc ad
omẽ qd̃ uult ꝑuenire secretum.
Deniq ⁊ flagitat ĩdicarisibi ubi
pascat: ubi cubet ĩmeridie. S
auoite ergo usq ꝑ ueneriaut
me ꝑuenisse putau̾im. Nec .ii.
iactancie deputandũ est: qd ĩ
urõs pando profectus. Est lo¬
cus apud sponsum: de quo sua
ira decernit. ⁊ dispoint consilia
ip̃e uniu̾sitatis gubernator̾. leges

Expanded text:
accipit ibi locum terminumque, quousque accipit ibi locum terminumque, quousque liceat sibi contemplando procedere, et introire in gaudium Domini sui, et rimari dulcia secreta sponsi. Quod suo loco distinctius, quantum dignabitur ipse suggerere, demonstrare conabor. Nunc vero id nosse sufficiat, nulli adolescentularum, nulli concubinarum, nulli 1343 vel reginarum patere omnino accessum ad secretum illud cubiculi, quod suae illi columbae formosae, perfectae uni, unicum sponsus servat. Unde nec ego sane indignor, si non ad illud admittor, praesertim cum constet mihi ne ipsam quidem sponsam interim adhuc ad omne quod vult pervenire secretum. Denique et flagitat indicari sibi, ubi pascat, ubi cubet in meridie 11. Sed audite quousque pervenerim, aut me pervenisse putaverim. Nec enim jactantiae deputandum est, quod in vestros pando profectus. Est locus apud sponsum, de quo sua jura decernit, et disponit consilia ipse universitatis gubernator, leges
Abbreviated transcription (Latin):
Et una queq innenit secretũ
loco frui daturgrata ⁊ secreta
sponsi p̃sencia: s ut cuiq para¬
tum est apͣrẽ ip̃ĩus. Non enum
nos cũ elegimus. s ip̃e elegit no ͤ
⁊ posuit nos: ⁊ ubi ab eo quisq po¬
situs est ibi est. Deniq mulier
una cõpuncta secus pedes dñi
iħu. sortita est locum. eũ altera
sue deuocionis fructũ ad caput
ĩuenerit: si tñ altera. Porro.
thomas inlatere. Ioh̾es inpecto¬
re . petrus ĩ simu patris: paulus
int̾cio celo: secreti huiꝰ grãm
sunt assecuti. Quis nr̃m digne
distinguere sufficiat. hasuarie¬
Nõ omio tñ pret̾isse qd ip̃i mo¬
strauit sibi intuto humilitatis:
posterior insolio spei: thomas in
soligo fidei. Ioħes in lato caritatiᷤ.:
paulus mintimo sapiencie. pe¬
trus in luce ũitatis: Sic ergo ap¬
ud sponsum mãsiones multest̃:
⁊ siue regina. sine cõcubina. siue
etiam de num̾o sit adoloscentula¬
runit̾ cõgruũ quẽq ꝓmeritis.

Expanded text:
Et unaquaeque invenit secretum Et unaquaeque invenit secretum loco frui datur grata et secreta sponsi praesentia, sed ut cuique paratum est a Patre ipsius. Non enim nos eum elegimus, sed ipse elegit nos, et posuit nos; et ubi ab eo quisque positus est, ibi est. Denique mulier una compuncta secus pedes Domini Jesu sortita est locum cum altera suae devotionis fructum ad caput invenerit, si tamen altera. Porro Thomas in latere, Joannes in pectore, Petrus in sinu Patris, Paulus in tertio coelo, secreti hujus gratiam sunt assecuti. 10. Quis nostrum digne distinguere sufficiat has varieNe omnino tamen praeteriisse quod ipsi nostravit sibi in tuto humilitatis; posterior, in solio spei; Thomas, in solido fidei; Joannes, in lato charitatis: Paulus, in intimo sapientiae; Petrus, in luce veritatis. Sic ergo apud sponsum mansiones multae sunt, et sive regina, sive concubina, sive etiam de numero sit adolescentularum, congruum quaeque pro meritis
Abbreviated transcription (Latin):
se annuerim. Innuit hoc etiam
sermo quẽ dixit. quia intͦduxit
me rex incellaria sua ⁊ dũ ñ inunã
aliquam cellam: s incellaria plu¬
raliter se introductã ostendit.
Iam ad cubicłm. ueniamus. Quid
⁊ istud: Atidine p̃sumo scire qͥd
sit: Minime mͥ tante rei arro¬
go exꝑienciam; nec głor inpre¬
rogatiua. que soli seruatur beate
sponse: cautꝰ iuxta illud grecoꝵ.
scire me ipm̃: ut sciam etiam cũ
ꝓpħa quid desit michi. Tamen
sinicħ omĩo scirẽ: nicħ dicerem.
Q uodscio. ñ inuideo uob̾: nec sub¬
traho. Quod nescio: doceat uos
templacionis archanõ. regis esse
querendum cubicłm. S qͦmodo
de unguẽtis dixisse me scio młta
uideł. ⁊ diu̾sa penes sponsum
ea esse. uec oĩa p̃sto omĩb s sua
quibusq ꝓ ouisitate indulta
meritorum: sic qͦ ñ unũ puto
cubicłm regi esse s plura. Nam
nec una est regina ꝓfecto. s plu¬
resͥ ⁊ cõcubine multe sunt: etad¬
oloscentular̃ non est numerus:

Expanded text:
sae annuerim. Innuit hoc etiam sae annuerim. Innuit hoc etiam sermo quem dixit, quia Introduxit me rex in cellaria sua, dum non in unam aliquam cellam, sed in cellaria pluraliter se introductam ostendit. 9. Jam ad cubiculum veniamus. Quid et istud? Et id me praesumo scire quid sit? Minime mihi tantae rei arrogo experientiam, nec glorior in praerogativa, quae soli servatur beatae sponsae, cautus juxta illud Graecorum, scire me ipsum; ut sciam etiam cum Propheta, quid desit mihi . Tamen si nihil omnino scirem, nihil dicerem. Quod scio, non invideo vobis, nec subtraho: quod nescio, doceat vos templationis arcano regis esse quaerendum cubiculum. Sed quomodo de unguentis dixisse me scio, multa videlicet et diversa penes sponsum ea esse, nec omnia praesto omnibus, sed sua quibusque pro diversitate indulta meritorum: sic quoque non unum puto cubiculum regi esse, sed plura. Nam nec una est regina profecto, sed plures: et concubinae multae sunt, et adolescentularum non est numerus.
Abbreviated transcription (Latin):
qui utiliter: panciores qui ⁊ hu¬
militer p̃sint facile tñ utrũq
ad implet: qui matrẽ uirtutũ
sua sunt. debriatur: qd̃ solo ac
miro spẽ scĩ magisteriointra
cellam uinariã obtinet᷑. uirtꝰ
siquidẽ discretõnis absq carita¬
tis feruore iacet: ⁊ feruor uehe¬
mens absq discrecionis cẽꝑam̃to
p̃cipitat. Idem qͦ landabilis cui
neutrum deest: quatinꝰ ⁊ feruor
discrecionem erigat: ⁊ discretio fer¬
norem regat. Ergo talit̾ oportet
esse moratũ eũ qui p̃est. Opriniũ
aut̃ minorib dix̃im. ⁊ sũmani
discipline huiꝰ ꝑfecte apphendisse:
cui totas has cellas absq offendi¬
culo ꝑcurrere. ⁊ circuire donatũ
est: qui ĩ nullo proisus aut resis¬
tat pͥorib aut inuideat parib :
aut subiectis uł desit incura. uł
insuꝑbia p̃sit: prelatis. obediẽs:
sociis congruens: subditis utilit̾
ꝯdescendens. Quod quidẽ ꝑfec¬
tionis insigne : haud dubius spõ¬

Expanded text:
qui utiliter; pauciores, qui et huqui utiliter; pauciores, qui et humiliter praesint. Facile tamen utrumque adimplet, qui matrem virtutum sua sunt debriatur; quod solo ac miro Spiritus sancti magisterio intra cellam vinariam obtinetur. Virtus siquidem discretionis absque charitatis fervore jacet, et fervor vehemens absque discretionis temperamento praecipitat. Ideoque laudabilis, cui neutrum deest: quatenus et fervor discretionem erigat, et discretio fervorem regat. Ergo taliter oportet esse moratum eum qui praeest. Optimum autem in moribus dixerim, et summam disciplinae hujus perfecte apprehendisse, cui totas has cellas absque offendiculo percurrere et circuire donatum est: qui in nullo prorsus aut resistat prioribus, aut invideat paribus, aut subjectis vel desit in cura, vel in superbia praesit; praelatis obediens, sociis congruens, subditis utiliter condescendens: quod quidem perfectionis insigne haud dubius spon
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire : castigatis sub ferula
ninere morib.⁊ sola magistra
uoluntate: gͣtum parib gerere
morem. Nam neq uniꝰ rursũ
quis dicat esse m̾iti. uniꝰ ue u̾ͥtutis:⁊
socialiter uiuere: ⁊ utilit̾ pre eẽ.
Quam multi deniq sub precep¬
tore quietiuiuunt. quos siiugo
absoluas uideas nõ posse quies¬
cere: nec se ullo mͦ equalib ser¬
uare ĩnoxios. Itẽq innu̾nos
cernes simpliciter. acsine q̃re¬
la int̾ fratres cõuersari: suꝑ
fratres ñ solum ĩutiliter. s et
insipient̾. ⁊ nequiter. Quadã
siquidem bona mediocͥtate cõ¬
tenti sunt qͥ huiꝰ modi sunt᷑. sic̃
eis mẽsuram grẽ partitus est
ds: minime quidẽ egentes ma¬
gistro: nec tñ idonei magisterio.
Prionb gͦ seq̃ntes quidẽ ĩ morib
ante cellunt: s utriq suꝑior es
existunt. qͥ suꝑiores esse sci unt.
deniq ⁊ accipiunt ĩpmissione
qui bñ p̃sunt: cõstitui suꝑ oĩa
bona dnĩsui. Et pauci ꝓfecto

Expanded text:
convenire; castigatis sub ferula convenire; castigatis sub ferula vivere moribus, et sola Magistra voluntate gratum paribus gerere morem. Nam neque unius rursum quis dicat esse meriti, uniusve virtutis, socialiter vivere, et utiliter praeesse. Quam multi denique sub praeceptore quieti vivunt, quos si jugo absolvas, videas non posse quiescere, nec se ullo modo aequalibus servare innoxios? Itemque innumeros cernes simpliciter ac sine querela inter fratres conversari, super fratres non solum inutiliter, sed et insipienter et nequiter. Quadam siquidem bona mediocritate contenti sunt qui hujusmodi sunt, sicut eis mensuram gratiae partitus est Deus; minime quidem egentes magistro, nec 1342 tamen idonei magisterio. Prioribus ergo sequentes quidem in moribus antecellunt; sed utrisque superiores existunt, qui superiores esse sciunt. Denique et accipiunt in promissione qui bene praesunt, constitui super omnia bona Domini sui . At pauci profecto
Abbreviated transcription (Latin):
teli incaritate feruentis recon¬
ditur. Nec debet omĩo preesse
aliis: qui meam nec dum meruit
intro duci. Oportet prorsus hoc
uino estuet: qui aliis presidet:
quẽ ad modũ doctor gentium
estuabat: qͣndo dicebat. Quism
firmatur. ⁊ ego ñ infirmor : Qui
scandalizatur. ⁊ ego ñ uror:
Alioquin in ꝓbe satis preesseaf¬
fectas quib prodesse nõ curas:
⁊ quorum nõ telas saluten. sub¬
ieccionem nimis ambiciose nen¬
dicas tibi. Hancego cellam quoq
reliquas duas obtinere omnino
quis possit: s obplenitudinem
que singłarit̾ ĩ ista ꝑcipitur.
Deniq plenitudo legis est cari¬
tas: ⁊ qui diligit frẽm᷑. legemin¬
pleuit: Uidisti racionem noca¬
bulorum: uide ⁊ differenciam
cellarum. Nec enĩ paris facili.¬
tatis sen facultatis enisdem est
petulantes uagosq sensus. atq
intẽꝑantẽ carnis appetitum
magistri ꝯpͥmere metu. ac rigi¬
da discipline cohibere censura:
⁊ spontaneo affectu bñ cũ socũs

Expanded text:
zeli in charitate ferventis reconzeli in charitate ferventis reconditur. Nec debet omnino praeesse aliis, qui in eam necdum meruit introduci. Oportet prorsus hoc vino aestuet, qui aliis praesidet, quemadmodum Doctor Gentium aestuabat, quando dicebat: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Alioquin improbe satis praeesse affectas, quibus prodesse non curas; et quorum non zeias salutem, subjectionem nimis ambitiose vindicas tibi. Hanc ego cellam quoque reliquas duas obtinere omnino quis possit, sed ob plenitudinem quae singulariter in ista percipitur. Denique, plenitudo legis est charitas; et, qui diligit fratrem, legem implevit . 8. Vidisti rationem vocabulorum; vide et differentiam cellarum. Nec enim paris facilitatis seu facultatis ejusdem est, petulantes vagosque sensus atque intemperantem carnis appetitum magistri comprimere metu, ac rigida disciplinae cohibere censura; et spontaneo affectu bene cum sociis