comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sxep̃c iħe: cũ in forma dĩ sacrificiũ
lẽ. tam̃ informa serui sacrificiũ
maluit ẽẽ quã sumere: ne uel hac
oicasiõẽ qͥsquã existimaret cuslibet
acrificandũ. ẽẽ creaturȩ. Per hoc
a saẽdos ẽ ipse offerens ipse ⁊ oblatio
cuiꝰ rei sacram̃tũ cotidianũ esse
uoluit eccłiȩ sacrificiũ: quȩ cum
ipsius capitis corpꝰ sit. se ipsam ꝑ ipsũ
discit offerre. Huius ueri sacrificii
multiplicia uariaq signa erant
sacrificia pͥsca sc̃oꝵ. cũ hoc unũ ꝑ
multa figuraret᷑: tanqͣ uerbis mul¬
tis res una diceret᷑.: ut sine fastidio
multũ comendaret᷑. Nuic sũmo
ueroq sacrificio cuncta sacrificia

Expanded text:
Iesus, cum in forma Dei sacrificium est, tamen in forma serui sacrificium maluit esse quam sumere, ne uel hac occasione quisquam existimaret cuilibet sacrificandum esse creaturae. Per hoc et sacerdos est, ipse offerens, ipse et oblatio. Cuius rei sacramentum cottidianum esse uoluit ecclesiae sacrificium, quae cum ipsius capitis corpus sit, se ipsam per ipsum discit offerre. Huius ueri sacrificii multiplicia uariaque signa erant sacrificia prisca sanctorum, cum hoc unum per multa figuraretur, tamquam uerbis multis res una diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo ueroque sacrificio cuncta sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
ado: quoꝵ in hac uita ñ fit nr̃a uir¬
tute s diuina miseratio e purgatio.
ꝑ indulgentiã ipsius ñ ꝑ nr̃am po¬
tentiã: q ⁊ ipsa quantulacũq uirtꝰ
carne tribueremꝰ. nͥ usq ad eius
depositionẽ sub uenia uiueremꝰ.
Pioꝑterea gͦ nob̾ ꝑ mediatorẽ p̃stita
ẽ gr̃a: ut polluti carne peccati.
carnis pecc̃i similitudine munda¬
rem᷑. Hac di gr̃a qua in nos often
tatis ad ꝑfectione plenissimã ꝑdu¬

Expanded text:
fit nostra uirtute, sed diuina miseratione purgatio, per indulgentiam illius, non per nostram potentiam; quia et ipsa quantulacumque uirtucarne tribueremus, nisi usque ad eius depositionem sub uenia uiueremus. Propterea ergo nobis per Mediatorem praestita est gratia, ut polluti carne peccati carnis peccati similitudine mundaremur. Hac Dei gratia, qua in nos ostendtatis ad perfectionem plenissimam
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ acuit. S in azimis sinceri¬
tatis ⁊ ueritatis. In umbra remans ex lib̾¬
sert᷑. solem głie ferre nͣ possunt. de cunt̃ d¬
Iãnos in luce̾ sumus: tenemꝰ corpꝰ x¬
bemꝰ nouã uitã. cantemus canticũ
uoluntatẽ tua̾ d̾s. S in cuius ca¬
pite libri scriptũ ẽ de illo  bor¬
tasse in capite libri. hui psalmno¬
¶rũ.
Quid eñi longe petamꝰ : aut alios libros
inquiramnus.: Eece in capite libri
huius psalmoꝵ scriptũ est. Beatus
uir qͥ ñ abiit in consilio ĩpioꝵ ⁊ in

Expanded text:
na est, acuit: sed in azymis sinceritatis et veritatis . In umbra remanserunt, solem gloriae ferre non possunt: jam nos in luce sumus, tenemus corpus Cbemus novam vitam, cantemus canticum voluntatem Patris. Sed in quo capite libri scriptum est de illo? Fortasse in capite libri hujus Psalmorum. Quid enim longe petamus, aut alios libros inquiramus? Ecce in capite libri hujus Psalmorum, scriptum est, Beatus vir qui non abiit in consi
Abbreviated transcription (Latin):
sita: id e̾ in pͥncipio fec̾ ds cęlũ ⁊ ter¬
rã: t̾ra autẽ ipsa quã fecit d̃s. inui.¬
sibił erat ⁊ in composita ante quã
d̃s omniũ rerũ formas locis ⁊ sedib
suis ordinata distinctioẽ dispone¬
ret. ante quã diceret fiat lux. &
fiat firmamtũ. ⁊ congregent᷑ aquȩ
& appareat arida : & cetera quȩ in

Expanded text:
id est, In principio fecit Deus coelum et terram; terra autem ipsa quam fecit Deus, invisibilis erat et incomposita, antequam Deus omnium rerum formas locis et sedibus suis ordinata distinctione disponeret: antequam diceret, Fiat lux, et, Fiat firmamentum, et Congregentur aquae, et, Appareat arida, et caetera quae in
Abbreviated transcription (Latin):
fide uiuit.Iusti recti exultate m
dno. qr uos decet laudatio. Nemo
dicat. Quis gͦ iustus: aut quando
ego iustus. Nolite uos abicere.: &
desꝑare de uobis. Homines estis
ut multi filii ad hereditate᷑ senpt¬
nã ad optaremini. sanguis unia
uob effusus ẽ. Si uob̾ terrena frag¬
litate uiliustis : ex p̾cio ur̃o ues h¬
¶pendit
Quid manducetis qͥd bibatis qͦ subscri¬
batis: tantũ digne cogitate. Nũqͥd hoc
uos monemꝰ ut suꝑbi sitis: & uob̃ ali¬
quã ꝑfectionẽ audeatis arrogare:
sud ñ iterũ ab om̃i iusticia uos putare
debetis exules fieri. Nolo eñ uos
int̾rogare de iusticia ur̃a. Fortassis
enĩ nemo urm michi audebit res¬
pondere iustus sũ. S int̾rogo uos
de fide ur̃a. Sicut nemo ũrm audet
dicere iustus sũ: sic nemo ñ audet
dicere fidelis sũ. Nundũ quero qͥd
uiuas. sed q̃ro quid credas. Respon¬
surus es crede te in xp̃m. Non au¬
dis apłmꝰ iustus ex fide uiuit: Fi¬
des tua iusticia tua : ꝙ utiq si cre¬

Expanded text:
 justi recti, exsultate in Domino: quia vos decet laudatio. Nemo dicat: Quis ego justus, aut quando ego justus? Nolite vos abjicere et desperare de vobis. Homines estis,ut multi filii ad haereditatem sempiternam adoptaremini, sanguis Unici pro vobis effusus est. Si vos vobis terrena fragilitate viluistis, ex pretio vestro vos appendite: quid manducetis, quid bibatis, quo subscribatis Amen, digne cogitate. Numquid hoc vos monemus, ut superbi sitis, et vobis aliquam perfectionem audeatis arrogare? Sed non iterum ab omni justitia vos putare debetis exules fieri. Nolo enim vos interrogare de justitia vestra; fortassis enim nemo vestrum mihi audeat respondere, Justus sum: sed interrogo vos de fide vestra. Sicut nemo vestrum audet dicere, Justus sum; sic nemo audet dicere, Fidelis non sum. Nondum quaero quid vivas, sed quaero quid credas. Responsurus es credere te in Christum. Non audisti Apostolum: Justus ex fide vivit ? Fides tua, justitia tua: quia utique si
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ sententiã quando discipłm ar¬
guit dicens: qr uidisti me credidi¬
scribit᷑ ad hebreos. ita ẽ definita.
Et auit̃ fidessperantiũ substantia
conuictio rerũ quȩ ñ uidentur.¬

Expanded text:
 sententiam, quando discipulum arguit, dicens, Quia vidisti, credidiscribitur ad Hebraeos, ita est definita, Est autem fides, sperantium substantia, convictio reru
Abbreviated transcription (Latin):
generatioes reddidit quȩ scripta
funt: & qd̾ restat ñ ei credit᷑: His
omĩb redditis qͥd restat: Ecce fecisti
racionẽ: tanta reddidit. Nũqͥd ꝓptͣ
pauca residua. infidelis ẽ factus:
Absit. Quare : Quia fideł dñs in u̾¬
dñs inquit ut ignis ueniet. & ut tẽ¬
pestas currus eius: reddere in indig¬
fla̾ma ignis. In igne eni d̾ni iudicabit̾
Siue igne siue tempestate siue gladio
pęnã iudicii significat: quandoqͥd̃
ipsũ dnm quasi igne̾ dicit ẽẽ uentu¬
rũ. eis ꝓfecto qͥb pęnał erit eiꝰ aduentꝰ.
Currus uͦ euis nã pluralit̾ dicti ft̃.mn.

Expanded text:
generationes reddidit quae scripta sunt. Et quid restat? Non ei creditur, his omnibus redditis? Quid restat? Ecce fecisti rationem; tanta reddidit: numquid propter pauca residua infidelis est factus? Absit. Quare? Quia, «Fidelis Dominuenim dominus ut ignis ueniet, et ut tempestas currus eius, reddere in iflammae ignis. in igne enim domini iudicabitur Siue igne, siue tempestate, siue gladio poenam iudicii significat: quando quidem ipsum Dominum quasi ignem dicit esse uenturum, eis profecto quibus poenalis erit eius aduentus. Currus uero eius nam pluraliter dict
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓmisit. Quid eni ꝓmisit ⁊ nonsi
dedit: Fidelis dns in om̃ĩb uerbis
suis. Adhuc quȩdã ꝓmisit ⁊ nͣ dedit.
s credat᷑ illi ex his quȩ dedit. Fideł
dns in uerb suis. Possemꝰ illi credere
tantũm dicenti : noluit sibi credi
dicenti. s uoluit teneri scripturã
suã : quomͦ si diceres alicui hoĩni
cũ aliqͥd ꝓmitteres: ñ mͥ credis ecce
scribo tͥ. E enĩ qr generatio uadit
⁊ generatio uenit: & si transcurr̃t
ista scła cedentib succedentibus
mortalib scriptura dĩ manere de¬
buit: & qͦddã cyrographũ dĩ qđ om̃s
transeuntes legerent. ut uiã ꝓmis¬
sioĩs eius tenerent. Et quanta st̃
quȩ reddidit ex isto eyro grapho:
Dubitant homines credere illi de
resurrectiõe mortuoꝵ ⁊ de futuro
scło. qđ solũ iã reddendũ restitit.
quando si faciat racionẽ cũ infide.¬
lib erubescunt infideles. Ante ocłos¬

Expanded text:
is:» quid enim promisit, et non dedit? «Fidelis Dominus in verbis suis.» Adhuc quaedam promisit et non dedit; sed credatur illi ex his quae dedit. «Fidelis Dominus in verbis suis.» Possemus illi credere tantummodo dicenti: noluit sibi credi dicenti, sed voluit teneri Scripturam suam; quomodo si diceres alicui homini, cum aliquid promitteres, Non mihi credis, ecce scribo tibi. Etenim quia generatio vadit, et generatio venit, et sic transcurrunt ista saecula cedentibus succedentibusque mortalibus; Scriptura Dei manere debuit, et quoddam chirographum Dei, quod omnes transeuntes legerent, et viam promissionis ejus tenerent. Et quanta sunt quae reddidit ex isto chirographo? Dubitant homines credere illi de resurrectione mortuorum et de futuro saeculo, quod solum jam reddendum restat; quando, si faciat rationem cum infidelibus, erubescunt infideles? Si
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt etiã qui uniu̾sas omĩno
scripturas canonicas unũ librum
uocent. qđ ualde mirabile ⁊ diui¬
na unitate concordent. & hinc et̃
dictũ in capite libri scriptũ ẽ de
me. ut faciã uoluntatẽ tuã: ut sic

Expanded text:
Sunt etiam qui universas omnino Scripturas canonicas unum librum vocent, quod valde mirabili et divina unitate concordent: et hinc esse dictum, «In capite libri scriptum est de me, ut faciam voluntatem tuam;» ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
ducate de meis panib. & bibie
uinũ qđ miscui uobis. Hic erii
agnoscimnꝰ dĩ sapientiã hoc ẽuis¬
bũ patri coeternũ. in utero ui:¬
ginali domũ sibi ȩclificasse cesꝰ
humaniꝰ. & huic tãqͣ. capiti mẽbra
eresia subiunxisse.: martyrũ uictimas
ĩmolasse: mensã uino ⁊ panib p̃paras¬
s ubi apparet etiã sacerdotiũ scđ̾m
Udie melchisedech. Participationẽ
m̃se huius sacerdos ipse mȩdiator
testamͣti noui exhibet scđm ordinẽ
mel chisedech de corpore ⁊ sangume.
sacrificiis ueteris testam̃ti: quȩ ĩmo¬
labant᷑ in umbra futuri. Propt̃ qđ
etiã uocẽ illã in psalmo tricesimo
nono eiusdẽ mediatoris ꝑ propħiã
loquentis agnoscimꝰ. Sacrificium:
oblationẽ noluisti corpꝰ autẽ ꝑfecisti
mͥ: q ꝓ illis omib sacrificus ⁊ oblati

Expanded text:
ducate de meis panibus et bibite uinum quod miscui uobis. Hic certe agnoscimus Dei sapientiam, hoc est Verbum Patri coaeternum, in utero uirginali domum sibi aedificasse corpus humanum et huic, tamquam capiti membra, ecclesiam subiunxisse, martyrum uictimas immolasse, mensam in uino et panibus praeparasse, ubi apparet etiam sacerdotium secundum ordinem Melchisedech, insipientes  quam sacerdos ipse Mediator testamenti noui exhibet secundum ordinem Melchisedech de corpore et sanguinesacrificiis ueteris testamenti, quae immolabantur in umbra futuri; propter quod etiam uocem illam in psalmo tricensimo et nono eiusdem Mediatoris per prophetiam loquentis agnoscimus: Sacrificium et oblationem noluisti, corpus autem perfecisti mihi; quia pro illis omnibus sacrificiis et oblat
Abbreviated transcription (Latin):
Isit itaq d̾̃s filiũ suũ factũ
ex muliere: factũ sub lege.
dlam legis sacram̃ta ꝑcepit ut eos
qͥ sub lege erant redimeret: id ÷ qͦs
lex reos tenebat occidente littera.
dũ p̃ceptũ ñ impleret ante quam
uiuificaret sp̃c: qr karitas dĩ quȩ
Proinde cũ dixisset. ut eos qͥ sub le¬
ge erant redimeret: continuo ad¬
iunxit. ut adoptionẽ filioꝵ reciꝑemꝰ
ut uidelicet huius grͣam beneficii
discerneret ab illa filii natura. qui
missus ẽ filius. ñ adoptione factus sed
semꝑ genitus filius. ut participata na-¬
tura filioꝵ hominũ. ad participandã

Expanded text:
isit itaque deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege. nam legis sacramenta percepit, ut eos, i qui sub lege erant, redimeret, id est quos lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, antequam uiuificaret spiritus. quia caritas dei, quae proinde cum dixisset: Ut eos, qui sub lege erant, redimeret, continuo subiunxit: Ut adoptionem filiorum reciperemus, ut uidelicet huius gratiam beneficii discerneret ab illa filii natura, qui missus est filius non adoptione factus sed semper genitus filius, ut participata natura filiorum hominum ad participanda
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ gͦ ⁊ apłm architectũ magistri.
Ut sapiens inqͥt architectus fundam̃¬
tũ posui. Audiamꝰ gͦ istũ architectũ
quȩdã noua construentẽ: quȩdã uete¬
ra deicientẽ. Sp̃u inqͥt ambulate.
Noua ẽ ista constructio. Et concupis¬
centias carnis ne ꝑfeceritis. Ueterũ
ẽ ista destructio. Caro enĩ inqͥt con¬

Expanded text:
m, architectum magistri: Ut sapiens, inquit, architectus fundamentum posui. Audiamus ergo istum architectum, quaedam nova construentem, quaedam vetera dejicientem. Spiritu, inquit, ambulate, nova est ista constructio: et concupiscentias carnis ne perfeceritis, veterum est ista destructio. Caro enim, inquit, con
Abbreviated transcription (Latin):
Audistis cũ cõmemorarent᷑. Manifesta
inqͥt st̃ oꝑa carnis: que sunt fornica¬
tioẽs inmunditie. ydoloꝵ seruitus.
ueneficia ñ beneficia. id ÷ ñ a bonis
dicta s: a uenenis: contentioẽs. inuni¬
ciciȩ. hereses. inuidie. ebrietates. ⁊ his
Ista in nob̾. tanquã ydola frangen¬
da sunt. In usus autẽ meliores uer¬

Expanded text:
Audistis cum commemorarentur: ManifestaAudistis cum commemorarentur: Manifestainquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitus, veneficia, non beneficia, id est, non a bonis dicta, sed a venenis; contentiones, inimicitiae, haereses, invidiae, ebrietates, et his Ista in nobis, tanquam idola frangenda sunt. In usus autem meliores ver
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ea que uultis faciatis. Et ne
ab ipsa pugna desides faceret.
ꝙ ꝑ hanc sententiã laxamentum
peccandi dedisse uideret᷑ adum¬
git. Qđ si sỹu ducimini: ñ ad.
huc estis sub lege. Sub lege est
enĩ. qͥ timore supplicii qđ lex
minat᷑ ñ amore iusticiȩ se sentit
abstinere ab oꝑe peccati: ñdũ
liber. nec alienus a uoluntate
peccandi. In ipsa eni uoluntate
reus ẽ quã mallet si fieri posset
ñ eẽ qd timeat: ut libere faciat
uqđ occulte desiderat. Ergo si¬
sp̃u inqͥt ducimini ñ adhuc es¬
tis sub lege. utiq lege quȩ timo¬
rẽ incutit᷑ ñ tribuit caritatem:
quȩ karitas di diffusa ẽ in cor¬
dib nr̃is. ñ ꝑlegis litterã s ꝑ
lex lib̾tatis ñ seruitutis: ꝙ kari¬
tatis utiq ñ timoris: de qua ⁊ iaco¬
b apłs ait. Q ui autẽ ꝑspexerit
dũ cũ loca ipsa tͣrena in melius con¬
uertunt᷑ alia diruunt᷑ atq frangunt᷑
alia in meliores usus cõmutant᷑: sic &
nos sumus. Oꝑa carnis: fuert in nob̃.

Expanded text:
non ea quaenultis faciatis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse uideretur, adiungit: quodsispiritu ducimini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit caritatem, quae caritas dei diffusa est in cordibus nostris non per legis litteram, sed lex libertatis, non servitutis; quia charitatis utique, non timoris: de qua et Jacobus apostolus ait, Qui autem perspexerit dum cum loca ipsa terrena in melius convertuntur, alia diruuntur atque franguntur, alia in meliores usus commutantur; sic et nos sumus. Opera carnis fuerunt in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ implet᷑. Quid gͣ restat: Sp̾u am¬
bulate. Et qr ñ potestis efficere ut
concupiscentias carnis consumatis:

Expanded text:
n possitis. Quid ergo restat? Spiritu ambulate; et, quia non potestis efficere ut concupiscentias carnis consumatis
Abbreviated transcription (Latin):
timore tuo carnss meas. Carnes sunt
carnales concupiscentiȩ: claui sunt pͣ-¬
cepta iusticiȩ. His illas timor di config̃.
qͥ nos illi acceptabilem hostiã crucifig̃

Expanded text:
timore tuo carnes meas . Carnes, sunt carnales concupiscentiae; clavi, sunt praecepta justitiae: his illas timor Domini configit, qui nos illi acceptabilem hostiam crucifig
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fons uitȩ: qͥ michi dicit ego sũ pa¬
nis uiuus qͥ de cęlo descendi. Esuri¬
at ⁊ sitiat ꝑ egrinatio mea: ut sati¬
et᷑ p̃sentia tua. Adrideat mundus
multis reb pulchris: fortib uarus.
Pulchrior ille qͥ fecit: forcior ⁊ clarior¬
ẽ ille qͥ fecit: suauior ẽ ille qui fecit.
Saciabor. dũ manifestabit᷑ głia tua.
It autẽ habitet sp̾c sc̃s nonne
Uubi uult spirat: Et caritas
di sine qua nemo bene uiuit dif
enĩ fidem apłs definiuit dicens.
Neq cucũcifio ẽ aliqͥd neq p̃puciũ.
s. fides quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur.

Expanded text:
 fons vitae . Qui mihi dicit: Ego sum panis qui de coelo descendi . Esuriat et sitiat peregrinatio mea, ut satietur praesentia mea. Arridet mundus multis rebus, pulchris, fortibus, variis: pulchrior est ille qui fecit, fortior et clarior ille qui fecit, suavior ille est qui fecit. Sut autem habitet spiritus sanctus, nonne. ubi uult. spirat et caritas dei, sine qua nemo bene uiuit, difenim fidem apostolus definiuit dicens: Neque circumcisio est aliquid neque praeputium sed fides, quae per dilection
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ faustũ. in m̃te̾. aduersus tales apłica illa ad.¬
monitio. Aptaui uos uni uiro ungi¬
nẽ castã exhibere xp̃o. Timeo autẽ
ne sic̃ serpens euã fefellit astutia sua:
sic ⁊ urȩ m̃tes corrumpant᷑ a castita¬
te quȩ ẽ in xp̃o. Quid enĩ agunt
isti eungłizantes nob̾ pretͣ qđ accepi¬
mus. nͥ ut nos a castitate corrumpant
quã xp̃o seruamꝰ. quando legẽ dĩ
culpant nomine uetustatis: ⁊ errrẽ
suũ laudant nomine nouitatis. qͦt
om̃is uetustas fugienda sit. aut
omis nouitas appetenda: cũ ⁊ man¬
addidit ꝓfanas. Sunt enĩ ⁊ doctrine
religionis congruentes uerboꝵ no¬
uitates. sicut ipsũ nom xp̃ianoꝵ
quando diciceꝑit scriptũ ẽ In an¬
tiochia enĩ pͥmũ post ascensionem
dmi appellati sunt discipłi xpͣiani
sic̃ legimꝰ in actib apłoꝵ. & xenodo

Expanded text:
t ueniat in mentem aduersus tales apostolica illa admonitio: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. timeo autem, ne sicut serpens Euam fefellit astutia sua, sic et uestrae mentes corrumpantur a castitate, quae est in Christo? quid enim agunt isti euangelizantes nobis praeter quod accepimus, nisi ut nos a castitate corrumpant, quam Christo seruamus, quando legem dei culpant nomine uetustatis et errorem suum laudant nomine nouitatis, quasi omnis uetustas fugienda sit aut omnis nouitas adpetenda, cum et manaddidit, profanas. Sunt enim et doctrinae religionis congruentes verborum novitates, sicut ipsum nomen Christianorum quando dici coeperit, scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt discipuli Christiani, sicut legitur in Actibus Apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
te trinitatis: cui qđ ẽ. esse ꝑpetuũ
ẽ : qr natura inicio carens ineremͣ¬
to ñ indigens. sic̃ nullũ finẽ. ita
nullã recipit mutabilitatẽ. Creatu¬
re autẽ etiã illȩ quib d̃s etͣnitatẽ
dedit uel daturus ẽ ñ penitus om̃s
finis alienȩ sunt. qr ñ sunt extra cõ¬
mutationem. dũ illis finis ẽ ⁊ tpralie
institutio ⁊ localis motio: & ipsa in
augmͣtũ sui facta mutatio. Et luc̃e
Iore quippe qđ oculis corporis con¬
spici potest. in aliqͦ loco sit necesse est
nec ubiq sit totũ.s minore sui parte
minorẽ locũ occupet: & maiore mais¬
rẽ. Nonita ẽ ds̃ inuisibilis ⁊ incorrup¬
tibilis qͥ solus habet inmortalitatẽ a
luce̾ habitat in accessibilem: quẽ ne

Expanded text:
te Trinitatis, cui quod est esse, perpetuum est: quia natura initio carens, incremento non indigens, sicut nullum finem, ita nullam recipit mutabilitatem. Creaturae autem illae, quibus Deus aeternitatem dedit, vel daturus est, non penitus omnis finis alienae sunt; quia non sunt extra commutationem, dum finis illis est et temporalis institutio, et localis motio, et ipsa in augmentum sui facta mutatio. IV. De omne quippe, quod oculis corporis conspici potest. in loco aliquo sit necesse est nec ubique sit totum, sed minore sui parte minorem locum occupet et maiore maiorem. non ita est deus inuisibilis et incorruptibilis, qui solus habet inmortalitatem et lucem habit
Abbreviated transcription (Latin):
lata nouis nominib res tam̃ ipsȩ
& ante sua nomina erant. & religi¬
onis ueritate firmant᷑. qua etiã
contra imꝓbos defendunt᷑ Ad uer
diderunt. sed ñ rẽ nouã tali nomine
signauerunt. Hoc enĩ uocat᷑ omousi¬
õn qđ est ego ⁊ pater unũ sumꝰ uni
us scilicet eiusdẽq substantiȩ. Nã si
omĩs nouitas ꝓfana eẽt. nec a dño di¬
ceret᷑ mandatũ nouũ do uobis: nec
testam̃tũ appellaret᷑ nouu̾: nec canta¬
ret uniuersa tͣra canticũ nouũ. Sed
ꝓfanȩ sunt uerboꝵ nouitates. ubi
dicit mulier insipiens ⁊ audax: pa¬
nes occultos libenter attingite:⁊ aquȩ
furtiuȩ dulcedinẽ. Ab hac pollicita
ones falsi nominis scientiȩ: quã qͥd̃ã
ꝓmittentes circa fide exciderunt.
ichil eni sic amant isti quã scientiã
ꝓmittere: & fidẽ rerũ uerarũ quas
credere paruuli p̃cipiunt᷑ uelut
impericiam deridere

Expanded text:
minibus, res tamen ipsae et ante nomina sua erant, et religionis veritate firmantur, qua etiam contra improbos defenduntur. Adversdiderunt: sed non rem novam tali nomine signaverunt; hoc enim vocatur Homousion, quod est, Ego et Pater unum scet ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, nec a Domino diceretur, Mandatum novum do vobis ; nec Testamentum appellaretur Novum, nec cantaretur in universa terra Canticum novum. Sed profanae sunt verborum novitates, ubi dicit mulier insipiens et audax: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem. Ab hac pollicitatones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere; et fidem rerum verarum quas credere parvuli praecipiuntur, velut imperitiam deridere
Abbreviated transcription (Latin):
Ndiuites fieri. uel qͥ ñ curant. uelñ ar¬
dent cupiditatib ñ auaricie facib
accendunt᷑. s diuites sunt: audiant
ñ suꝑbe saꝑe. Nichil enĩ ẽ qd̾ sic ge¬
nerent. diuitiȩ. quomͦ suꝑbiã. Om̃e
pomũ om̃e granũ. omẽ frum̃tum.
om̃e lignũ: habet uermẽ suũ. Et

Expanded text:
divites fieri, vel qui non curant, vel non ardivites fieri, vel qui non curant, vel non ardent cupiditatibus, non avaritiae facibus accenduntur, sed divites sunt, audiant non superbe sapere. Nihil enim est quod sic generent divitiae, quomodo superbiam. Omne pomum, omne granum, omne frumentum, omne lignum habet vermem suum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd faciant: Diuites sint inqͥt iop¬
b bonis: facile tribuant. Hoc ꝓfit
diuitiȩ: ne sit tͥ difficultas tribum.
m̃tũ bonũ infuturũ: ut appͣhent
uerã uitã. Nã ista uita falsa ẽ. hn¬
ius uitȩ falsitate deceptus ille me
pura ⁊ bẏsso: iacentẽ ulcerosũ pi¬
perẽ ante suã ianuã contẽpnela
Sed ille linctus a canib thesaurũ
sibi eternũ in abrahȩ gremio cõpo¬
rabat: & si ñ habundanti facultate
pia tam̃ ⁊ optima uoluntate. Ille
autẽ diues qͥ sibi magnꝰ uidebatur
ignis purpure ⁊ bysso. Ea tiica
ardebat. qua se expoliare ñ pote¬
rat. Pro epulis ariditas ⁊ desideri¬
ũ guitȩ de digito pauꝑis: sic̃ ille
micarũ de m̃sa diuitis. Sed illius
egestas pͣteriens. huius pęna ꝑmna¬
nens. Hoc attendant cdliuites hui
mundi. ⁊ ñ suꝑbe sapiant: Facile tri¬
hiant. cõmunicent. thesaurirent sibi
fundam̃tũ bonũ in futurũ. Ibi sunt
uere diuites s nͣ huius mundi: ut ap

Expanded text:
quid faciant? Divites sint, inquit, in opquid faciant? Divites sint, inquit, in operibus bonis, facile tribuant. Hoc prosint divitiae, ne sit tibi diftum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Nam ista vita falsa est. Hujus vitae falsitate deceptus ille in purpura et bysso, jacentem ulcerosum pauperem ante suam januam contemnebat. Sed ille linctus a canibus, thesaurum sibi aeternum in Abrahae gremio comparabat, et si non abundanti facultate, pia tamen et opima voluntate. Ille autem dives, qui sibi magnus videbatur ignis purpurae et bysso: ea tunica ardebat, qua se exspoliare non poterat. Pro epulis ariditas, et desiderium guttae de digito pauperis, sicut illi micarum de mensa divitis. Sed illius egestas praeteriens, hujus poena permanens . Hoc attendant divites hujus mundi, et non superbe sapiant. Facile tribuant, communicent: thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum; ubi sunt veri divites, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ scđm illã. Alulti enĩ in istis
scłi ꝑturbationib securiores paupe¬
res fuert̃. A ulti autẽ. ꝓpt̾ suas di¬
uitias. quesiti ⁊ correpti sunt. Mul¬
ti se habuisse planxert. qđ semper
habere minime potuerunt. Preci¬
pe gͦ diuitib huius mundi ñ suꝑbe
sapere: & fiet in eis qđ audiuimus
in ꝓuerbio salomonis. Sunt qͥ se
humiliant cũ sint diuites. & scd̾m
istas diuitias tp̃rales fieri potest.
Sit humilis. plus gaudeat. qr xpͣianꝰ
extollatur. Attendat pauperẽ fratrẽ.
ñ dedignet᷑ frat᷑ pauperis appellari.
Quantũcũq enĩ diuessit: ditior est
diuicus suis: admonuit tẏmotheuĩ
ut eos etiã consilio regeret. ñ solũ s¬
cepto cohiberet. Cũ dixisset neqspo¬
re in incerto diuitiarũ. ne se spem
ꝑdidisse arbitrarent᷑ subiecit. s in
dõ uiuo. qͥ pstat nob̾ omĩa habun¬
dant᷑ ad fruendũ. tpr̃alia ad utendũ.
et̾na ad fruendũ. S de diuitiis sus

Expanded text:
non solum secundum illam. Multi enim in istis non solum secundum illam. Multi enim in istis saeculi perturbationibus securiores pauperes fuerunt. Multi autem propter suas divitias quaesiti et correpti sunt. Multi se habuisse planxerunt, quod semper habere minime potuerunt. pe ergo divitibus hujus mundi non superbe sapere: et fiet in eis quod audivimus in proverbio Salomonis, Sunt qui se humiliant, cum sint divites. Et secundum istas divitias temporales fieri potest. Sit humilis: plus gaudeat quia christifletur, non extollatur: attendat pauperem fratrem, non dedignetur frater pauperis appellari. Quantumcumque enim dives sit, ditior est divitiis suis, admonuit Timotheum, ut eos etiam consilio regeret, non solum praecepto cohiberet: cum dixisset, Neque sperare in incerto divitiarum; ne se spem perdidisse arbitrarentur, subjecit, Sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: temporalia ad utendum, aeterna ad fruendum. Sed de divitiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
di. Qui sunt diuites nͣ huius mundi:
Quoꝵ pͥnceps ⁊ cap̃t ẽ. ille de qͦ dictũ ẽ
ille solus: qͥd ꝓfuit: Uide qd sequit᷑.
Ut illius pauꝑtate uos ditaremini.
cuniã. sed iusticiã. Pauꝑtas aut̃ illtꝰ
unde: Quia mortalis effectus est.
Ergo diuitiȩ uerȩ inmortalitas. Ibi
enĩ uera copia: ubi nulla indigentia.
ideo pauꝑ factus ẽ cum ẽẽt diues.¬
Nec tam̃ ⁊ diuites mundi contemptist᷑.
Et ipsos lucratus ẽ sua pauꝑtate: qͥ cũ
diues ẽẽt ꝓpt̾ nos pauꝑ effẽctus est.
Nã si eos contempsisset ⁊ innumero
suor habere noluisset. ñ tymotheo
sic̃ dicebã apłs pͣcepisset. ut ⁊ ipse p̾ci¬
mundi. Intͣ hos qͥ fide st̃ diuites: sunt
qͥdã diuites huius mundi. Precipe
illis: qr ⁊ ipsa mẽbra illius pauperis
facti st̃. Precipe illis qͥd illis timeas
Nã si incerta diuitiarũ prudenterat¬
tenderet. ñ quã suꝑbiret: sed semꝑ
timeret. Quanto ẽẽt ditior tanto
fieret sollicicior. ⁊ scđ̾m hanc uitã.

Expanded text:
 hujus mundi? Quorum princeps et caput est ille, de quo dictum est, ille solus, quid profuit? Vide quid sequitur: Ut illius paupertate vos ditaremini .cuniam, sed justitiam. Paupertas autem illius unde? Quia mortalis effectus est. Ergo divitiae verae immortalitas: ibi enim vera copia, ubi nulla indigentia. ideo pauper factus est, cum divesNec tamen et divites mundi contempti sunt. Et ipsos lucratus est sua paupertate, qui cum dives esset, propter nos pauper effectus est. Nam si eos contempsisset, et in numero sanctorum habere noluisset, non Timotheo, sicut dicebam, Apostolus praecepisset, ut et ipse papere. Inter hos qui fide sunt divites, sunt quidam divites hujus mundi. Praecipe illis, quia et ipsi membra illius pauperis facti sunt. Praecipe illis quid in illis timeas Nam si incerta divitiarum prudenter attenderet, nunquam superbiret, sed semper timeret: quanto esset ditior, tanto fieret sollicitior, et secundum hanc vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando homo habens plenam
domũ: uberes terras. multa pͣdia. mul¬
tũ aurr⁊ argenti. Nouit qr in his nͥ ẽ
pͣsumendũ: humiliat se dõ. facit indos.
bene. Ita cor ipsius erigit᷑ ad dm̃ꝰ ut no et̃ fa¬
ipse. sed impediunt pedes illius nisi
ille erigat ⁊ ille subueniat. & nume¬
rat᷑ inter pauperes qͥ saturant᷑ panib
Inuenis aliũ m̃dicũ inflatũ: aut ideo
non inflatũ qr nichil habet: quȩren¬
tẽ tam̃ unde infletur. Non attendit
ds facultatẽ s cupiditate.: & uidicat
eũ scđm cupiditatẽ qua inhiat reb
tp̃ralib: non scd̾m facultatẽ quã ñ
ei contingit adipisci. Unde enĩ de
diuitib dicit apłs. diuitib huius scłi
p̃cipe ñ suꝑbe sapere. neq sperare
in incerto diuitiarũ : sed in do uiuo

Expanded text:
aliquande homo habens plenam aliquande homo habens plenam domum, uberes terras, multa praedia, multum auri et argenti, novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se Deo, facit inde bene; ita cor ipsius erigitur ad Deum, ut noipsae, sed et impediunt pedes ipsius, nisi ille regat et ille subveniat: et numeratur inter pauperes qui saturantur panibus. Invenis alium mendicum inflatum, aut ideo non inflatum, quia nihil habet, quaerentem tamen unde infletur. Non attendit Deus facultatem, sed cupiditatem: et judicat eum secundum cupiditatem qua inhiat rebus temporalibus, non secundum facultatem, quam non ei contingit adipisci. Unde de divitibus dicit Apostolus: «Divitibus hujus saeculi praecipe non superbe sapere, neque sperare in i
Abbreviated transcription (Latin):
Diuites sint in oꝑib bonis. facile tri¬
buant. Habent enĩ unde. Quare
ñ faciunt: Pauꝑtas. difficultas ẽ.
Facile tribuant. habent unde. Cõ¬
inunicent: id÷ pares suos mortales
agnoscant. Communicent. thesau¬
rirent sibi fundam̃tũ bonũ in fu¬
turũ. Non enĩ qr dico inqͥt facile
tribuant. cõmunicent. expoliare
illos uolo: nudare illos uolo. manes
relinꝗͣre uolo. Doceo lucrũ cũ os¬
tendo: thesaurizent sibi. Non eni
uolo ut pauperes remaneant. Thes¬
aurrzent sibi. ñ ut ꝑdant dico. s
qͦ migrent ostendo. Thesaurient
sibifundam̃tũ bonũ in futurũ: ut
appͣhendant uerã uitã. Fȩc gͦ uita
falsa est apphendant uerã uitam.
Uanitas enĩ uanitatũ: & om̃ia uanitas.
Quȩ habundantia tanta hominis.
in omĩ labore suo. qͦ laborat ipse¬
sub sole: App̃hendenda ẽ gͦ uera
uita. Aligrandȩ st̃ facultates nr̃e
ad locũ uere uitȩ: ut hoc ibi inue¬
niamꝰ qđ hic damus. Pauꝑ dĩ
in animo ẽ: non in scło. Procedit

Expanded text:
 bonis, facile tribuant. Habent enim unde. Quare non faciunt? Paupertas difficultas est. Facile tribuant, habent unde. Communicent, id est, pares suos mortales agnoscant. Communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum. Non enim quia dico, inquit, Facile tribuant, communicent, exspoliare illos volo, nudare illos volo, inanes relinquere volo. Doceo lucrum, cum ostendo, Thesaurizent sibi. Non enim volo ut pauperes remaneant. Thesaurizent sibi. Non ut perdant, dico: sed quo migrent, ostendo. Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Haec ergo falsa vita est: apprehendant veram vitam. Vanitas enim vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia tanta hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? Apprehendenda est ergo vera vita, migrandae sunt facultates nostrae ad locum verae vitae; ut hoc ibi inveniin animo est, non in sacculo. Procedit
Abbreviated transcription (Latin):
ciis suis ͦ Sequit᷑ ⁊ dicit. Diuitessint
in oꝑib: bonis : facile tribuant. cõ.¬
municent. Et uide qr hic pauperes
sunt. Thesaurirent inqͥt sibi funda¬
m̃tũ bonũ in futurũ: ut appͣhen¬
dant uerã uitã. Cum app̃hende¬
rint. tunc erunt diuites. Quando
autẽ ñ eã adhuc habent: nouerint
se pauperes. Ita fit ut om̃s humiles¬
sc̃o corde ⁊ in caritate germana
constitutos quicqͥd habuerint in
hoc scło inter pauperes suos nume¬
ret ds. quos saturet panib O ty¬

Expanded text:
s suis? Sequitur et dicit: «Divites sint in operibus bonis; facile tribuant, communicent.» Et vide quia hic pauperes sunt: «Thesaurizent,» inquit, «sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Cum apprehenderint, tunc erunt divites; quando autem non eam adhuc habent, noverint se pauperes. Ita fit ut omnes humiles corde, et in charitate gemina constitutos, quidquid habuerint in hoc saeculo, inter pauperes suos numeret Deus, quos saturat panibus.
Abbreviated transcription (Latin):
doccat usũ. Non suꝑbe saꝑe. Unde
autẽ suꝑbe saꝑe: De eo qđ sequit᷑
Neq sperare in incerto diuitiarum.
Qui ñ sperant in incerto diuitiarum:
ñ suꝑbe sapiunt. Si ñ altũ sapiunt.
timent. Si timent ñ altũ sapiunt.
Quã multi heridiuites: hodie pauperes
Quã multi dormiunt diuites: de uemi¬
entib latronib ⁊ cuncta auferentib
euigilant pauperes. Ergo ñ sꝑare
inincerto diuitiarũ. s in do iuiuo
qͥ p̃stat nob̃ omĩa habundant᷑ ad
fruendũ. tp̃ralia ⁊ et̃na : sed magis
ad fruendum eterna. Ad utendũ sextt. p̃s̃
dũ ȩterna tanqͣ habitatorib Tempo¬
ralia unde bona faciamꝰ. ȩt̾na unde
boni efficiam᷑. Ergo hoc faciant
diuites: ñ suꝑbe sapiant. neq sperent
in incerto diuitiarũ. s ind̾o uiuo
qͥ p̃stat nob̃ omĩa habundant̃ ad
fruendũ. Hoc faciant. Ex eo autẽ

Expanded text:
doceat usum. Non superbe sapere. Unde autem non superbe sapere? De eo quod sequitur, Neque sperare in incerto divitiarum. Qui non sperant in incerto divitiarum, non superbe sapiunt. Si non altum sapiunt, timeant. Si timent, non altum sapiunt. Quam multi heri divites, hodie pauperes? Quam multi dormiunt divites, et venientibus latronibus et cuncta auferentibus, evigilant pauperes? Ergo non sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: temporalia, et aeterna. Sed magis ad fruendum, aeterna; ad utendum temporalia. eterna, tanquam habitatoribus. Temporalia, unde bona faciamus; aeterna, unde boni efficiamur. Ergo hoc faciant divites: non superbe sapiant, neque sperent in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: hoc fa
Abbreviated transcription (Latin):
iaut ꝑ suã substantiã loqͥ. aut ꝑ sibi
subditã creaturã: sed ꝑ suã substan.
tiã ñ loqͥ nisi ad creandas om̃s naturas
Ad sp̃itales uͦ atq intellectuales ñ solũ
creandas s etiã illuminandas: cũ ia
possunt caꝑe locutionẽ eius quall
qualis ẽ in uerbo eius qđ in pͥncipio erat
apid d̾mꝰ. ⁊ d̾s erat uerbũ. ꝑ qđ facta stͥ
om̃ia. Illis autẽ qͥ eũ caꝑe ñ posst᷑ cũ lo¬
quit᷑ as ñ nisi ꝑ creaturã loquitͭ  aut
tantũmꝰ sp̃italem. siue in somnis siuie
in extasi insimilitudine corporalium:
aut etiã ꝑ ipsã corporalem dũ sensib
corporis uel aliqua species apparet. uel
to latius de hac re disserere uolui: qi
ñuulli heretici putant substantiam
filii cdi nullo assumpto corpore ꝑ se
ipsã ẽẽ uifibilem: & ideo ante quã ex
iurgine corpꝰ acciperet ipsũ ẽẽ uisũ
patrib opinant᷑. tanꝗͣ de solo do pa-¬
tre dictũ sit. quẽ nemo hominũ uidit
nec uidere pot̾. q filius uisus sit ante

Expanded text:
aut per suam substantiam loqui aut per sibi subditam creaturam; sed per substantiam suam non loqui nisi ad creandas omnes naturas; ad spiritales uero atque intellectuales non solum creandas sed etiam inluminandas, cum iam possunt capere locutionem eius, qualis eat in uerbo eius, quod in principio erat apud eum, et deus erat uerbum, per quod facta sunt omnia. illis autem qui eam capere non possunt cum loquitur deus, non nisi per creaturam loquitur aut tantummodo spiritalem siue in somnis siue in extasi in similitudine rerum corporalium aut etiam per ipsam corporalem, dum sensibus corporis uel aliqua species apparet uel to latius de hac re disserere uolui, quia nonnulli haeretici putant substantiam filii dei nullo assumto corpore per se ipsam esse uisibilem; et ideo, antequam ex uirgine corpus acciperet, ipsum uisum esse patribus opinantur, tamquam de solo deo patre dictum sit: quem nemo hominum uidit nec uidere potest, quia filius uisus sit ante
Abbreviated transcription (Latin):
paulus hoc admonet tymotheum.
Precipe inqͥt diuitib huius mundi:
ñ suꝑbe sapere. Non enĩ diuitias
ex pauit: sed morbũ diuitiarum.
Alorbus autẽ diuitiarũ ẽ. suꝑbia mag.¬
na. Nã grandis animꝰ ẽ: qͥ inter di¬
uitias isto morbo ñ temptat᷑. Maior
animus diuitiis suis: uincens ñ con
nus ẽ gͦ diues. qͥ ñ se ideo magnũ pu¬
tat qr diuesẽ. Qui autẽ se ideo mag¬
nũ putat: suꝑb ⁊ egenus e̾. In carne
crepat. in corde mͣdicat. Inflatus ẽ:
n plenus. Utres autẽ duos si uideas
unũ plenũ alterũ inflatũ: in utroq¬
enĩ eadẽ ẽ magnitudo. sed ñ in utroq
eadẽ plenitudo. Si attendis falleris:
si appendis inuenies. Qui plenꝰ est
difficile mouet᷑. qͥ inflatus ẽ cito

Expanded text:
Paulus hoc admonet Timotheum: Praecipe, inquit, divitibus hujus mundi, non superbe sapere . Non enim divitias expavit, sed morbum divitiarum. Morbus autem divitiarum est superbia magna. Nam grandis animus est, qui inter divitias isto morbo non tentatur: major animus divitiis suis, qui eas vincit,nus est ergo dives, qui non se ideo magnum putat quia dives est: qui autem ideo se magnum putat, superbus et egenus est; in carne crepat, in corde mendicat; inflatus est, non plenus. Utres autem duos si videas, unum plenum, alterum inflatum; in utroque eadem est magnitudo, sed non in utroque eadem plenitudo. Si attendis, falleris; si appendis, invenies: qui plenus est, difficile movetur; qui inflatus est, cito
Abbreviated transcription (Latin):
certe inmortalis ẽ anima. Quid gͦ
est qđ ait apłs de do. qͥ solus habet
inmortalitatẽ ᷑ nisi qr hoc aꝑte dixit
solus habet incõmutabilitate᷑: qr so¬
lus habet uerã eternitatẽ: Ergo ibi
nulla mutabilitas. Quod ait apłs
qͥ solus habet inmortalitãtem. cum
& anuma quodãm in mortalis ẽẽ di¬
cat᷑. ⁊ sit ñ diceret solus habet. nͥ qr
uera in mortalitas in comutabilitas
ẽ quã nulla potest habere creatura
qͣm solius creatorisẽ. Hoc ⁊ iacobs dtc p̃s¬
dic̃. Om̃e datũ optimũ ⁊ ome donũ e xuiii.¬
ꝑfectũ desursũ ẽ. descendens apatre

Expanded text:
e immortalis est anima; quid ergo est quod ait Apostolus de Deo, Qui solus habet immortalitatem ; nisi quia hoc aperte dixit, Solus habet incommutabilitatem, quia solus habet veram aeternitatem? Ergo ibi nulla mutabilitas. 10. AgnosQui solus habet immortalitatem : cum et anima modo quodam immortalis esse dicatur et sit, non diceret, solus habet, nisi quia vera immortalitas incommutabilitas est, quam nulla potest habere creatura; quoniam solius est Creatoris. Hoc et Jacobus dicit: Omne datum optimum, et omne donum perfect
Abbreviated transcription (Latin):
uicqͥd etiã a meliore indeterius
& a deteriore in melius morit᷑ ñ eͣ hoc
d̃s: qr nec in melius ire potest sũma
bonitas: neq in deterius uera ȩtͣnitas.
Uera autẽ eternitas ẽ: ubi tp̃ris nichil. ẽ.
Erat autẽ modo hoc ⁊ mͦ illud: ĩam tẽ Sex epła¬

Expanded text:
 et a meliore in deterius, et a deteriore in melius moritur, non est hoc Deus: quia neque in melius ire potest summa bonitas, neque in deterius vera aeternitas. Vera enim aeternitas est, ubi temporis nihil est. Erat autem modo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Circa triguita quippe annos definie¬
runt etiã ẽẽ scłi huius doctissimi ho¬
mines uuentutẽ: quȩ cũ fuerit spa¬
cio ꝓpͥo t̃minata: inde iã hominẽ in
detrunta uergere grauioris ac seni¬
lisetatis. Et ido ñ ẽẽ dictũ in m̃surã
corporis uel in m̃surã stature : secd
in m̃surã etatis plenitudinis xp̃i.¬

Expanded text:
circa triginta quippe annos definiecirca triginta quippe annos definierunt esse etiam saeculi huius doctissimi homines iuuentutem; quae cum fuerit spatio proprio terminata, inde iam hominem in detrimenta uergere grauioris ac senilis aetatis; et ideo non esse dictum in mensuram corporis uel in mensuram staturae. sed in mensuram aetatis plenitudinis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
corporis in qua mortuus ẽ resur¬
rexit: nec fas ẽ dicere cũ resur¬
rectioĩs omniũ tempus uenerit.
accessurã corpori eius eã mag¬
nitudi ne quã ñ habuit.
Si autẽ  dixerimꝰ ad dũici
corporis modum etiã quoꝵq ma sex ea¬
iora corpora redigenda: peribit
de multoꝵ corporib plurimũ.
cũ ipse nec capillũ periturũ eẽ
ꝓmiserit. Restat gͣ ut suã reci¬
piat quisq m̃surã. quã uel habuit
in iuuentute etiã si senex eͣ mortuus.:
uel fuerat habiturus si ẽ ante defun¬
ctus: atq illud qđ cõmemorauit apłe
de m̃sura ętatis plenitudinis xpͣi. aut
ꝓpt aluid intelligamꝰ dictũ eẽ. id÷ ut
illi capiti in ppłis xp̃ianis accedente
omnnũ ꝑfectiõe mẽbroꝵ ȩtatis eius
insura compleat᷑  aut si hoc de resur¬
rectione corpoꝵdictũ ẽ. sic accipiamꝰ
dictũ ut nec infra nec ultra uiuent¬
lem formã resurgant corpora mortu¬
oꝵ : sed in eius etatis robore usq ad
quã xp̃m hic ꝑuenisse cognouimꝰ

Expanded text:
corporis, in qua mortuus est, resurrexit nec fas est dicere, cum resurrectionis omnium tempus uenerit, accessuram corpori eius eam magnitudinem, quam non habuit, si autem dixerimus ad domini corporis modum etiam quorumcumque maiorum corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentate, etiam si senex sit mortuus, uel fuerat. habiturus, etiam si est ante defunctus, atque illud quod commemorauit apostolus de mensura aetatis plenitudinis Christpropter aliud intelligamus dictum esse, id est, ut illi capiti in populis Christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis ejus mensura compleatur; aut si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra juvenilem formam resurgant corpora mortuorum, sed in eius aetate et robore, usque ad quam Christum hic peruenisse cognouimus
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩs qͥ intelligit luce quadã
non corporali ñ carnali. nͣ exteri¬
ore s interiore illustrat᷑ Est ergo
nͥ intelligͣt. Unde iã eos qui

Expanded text:
omnis qui intelligit, luce quadam non corporali, non carnali, non exteriore, sed interiore illustratur. Est ergnon intelligunt. Unde jam eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
inȩdificationem sui in karitate.
Ecce qͥ ẽ uir ꝑfectus capt ⁊ corpꝰ
qd constat om̃ib mẽbris quȩ suo tẽ¬
pore complebunt᷑. cotidie tam̾ eidẽ
corpori accedunt dũ ȩdificat᷑ eccłia
cui dicit᷑ Uos autẽ estis corpus xp̃i.
&s mẽbra & alibi. Ero corpore inqͥt¬

Expanded text:
in aedificationem sui, in charitate . Ecce qui est vir perfectus, caput et corpus, quod constat omnibus membris, quae suo tempore complebuntur. Quotidie tamen eidem corpori accedunt, dum aedificatur Ecclesia, cui dicitur, Vos autem estis corpus Christi, et membra . Et alibi, Pro corpore, inq
Abbreviated transcription (Latin):
concupisces. ille ꝑ carnis suȩ sacri¬
ficiũ sacerdos effectus impetrat nob̾
indulgentiã. etiã hinc adimplens le¬
gẽ: ut qđ ꝑ nr̃am infirmitatẽ minꝰ
possumus. ꝑ illius ꝑfectionẽ recuret᷑
cuius capitis mẽbra facti sumꝰ. Unde

Expanded text:
concupisces ; ille per carnis suae sacrificium sacerdos effectus, impetrat nobis indulgentiam, etiam hinc adimplens Legem; ut quod per nostram infirmitatem minus possumus, per illius perfectionem recuperetur, cujus capitis membra
Abbreviated transcription (Latin):
s qr de sũma desꝑatioe susceperat:
& nͥ ad ẽet ꝓmittens dͣs. nichil ĩã se¬
nex de uiscerib aniculȩ conuigis
sꝑare audebat posteritatis. Sed
credidit nasciturũ: & ñ plangit mo¬
riturũ. Eius dextera erigit᷑ ad sa¬
crificiũ ut moreret᷑: cuius cor erec

Expanded text:
atione susceperat; et nisi adesset promittens Deus, nihil tam senex de visceribus aniculae conjugis sperare audebat posteritatis. Sed credidit nasciturum, et non plangit moriturum. Ejus dextera eligitur ad sacrificium, ut moreretur; cujus cor elec
Abbreviated transcription (Latin):
audistis. ⁊ fine̾ d̾ni uidistis: ne ideo
patient᷑ sustinerent tpͣralia mala
ut sibi hoc restitueretur qđ recepis¬
se iob legimꝰ. Nã ⁊ ab illo uuluere
atq putredine saluus ẽ factus: ⁊ ei
redditi. etiã illos qͦs amiserat resur¬
recturos significauer̃t: ut sic ipsi qͦq
illis pͥorib iuncti. a restitutione
dupli ñ inuenirent᷑ alien. Ut gͦ
talem remunerationẽ ñ sꝑaremus.
quando mala tp̃ralia paterem᷑
ñ ait sustinentiã ⁊ finẽ iob audis¬
tis.s ait sustinentiã iob audistis &
finẽ d̾ni uidistis: tamꝗͣ diceret.
Mala tp̃ralia sic̃ iob sustinete: sed
ꝓ hac sustinentia ñ tpralia bona
sꝑate. quȩ illi aucta redier̃t̃.: sed
et̾na potius quȩ in dno prȩcesser̃t¬

Expanded text:
audistis et finem domini uidistis, ne ideo audistis et finem domini uidistis, ne ideo patienter sustinerent temporalia mala, ut sibi hoc restitueretur, quod recepisse Iob legimus. nam et ab illo uulnere atque putredine saluus est factus et ei redditi etiam illos. quos amiserat, resurrecturos significarunt; sic ipsi quoque illis prioribus iuncti a restitutione dupli non inuenirentur alieni. ut ergo non talem remunerationem speraremus, quando mala temporalia pateremur, non ait: Sustinentiam et finem Iob audistis, sed ait: Sustinentiam Iob audistis et finem domini uidistis, tamquam diceret: Mala temporalia sicut Iob sustinete, sed pro hac sustinentia non temporalia bona sperate, quae illi aucta redierunt, sed aeterna potius, quae in domino praecesser
Abbreviated transcription (Latin):
fideles tp̃ralem ꝓ et̾na felicitatem
contempnere: usq ad mortẽ ꝑtulit
ꝑsequentes. atq seuientes. & quasi
uicto ⁊ oppͣsso suꝑbe illudentes.
Qđ autẽ carnẽ suã resuscitauit &
discipłoꝵ aspectib atq contactib
reddidit eisq uidentib ascendit
in celũ. ipsos edificauit.: & qͥd ex-¬
pectare. quid p̃dicare deberent etu¬
dentissima ueritate monstrauit.
Illos autẽ a quib tanta mala usq
ad mortẽ ꝑtulerat. quasi de illo
suꝑato ⁊ extincto głiantes in ea
opimone dereliqͥd. ut quisqͥs eoꝵ
salute et̾na saluus fieri uellet. hoc
de illius mortui resurrectione
crederet. qđ hi qͥ uiderunt signis
contestantib pͣdicauert: & ꝓ ea
pͣdicatione similia ꝑpeti ñ dubi¬
tauert̃. Quaꝓpt̾ etiã iacob umus
ex apłis eius in epła sua cũ exhortaret᷑
fideles. qui post passionẽ xpͣi ⁊ resur¬
rectionẽ adhuic in ista uita tenebant᷑.
dispensationẽ testamͣti ueteris nouiq
distinguens. sustinentiã inqͥt iob

Expanded text:
licitate contemnere, usque ad mortem pertulit persequentes atque saevientes, et quasi victo et oppresso superbe illudentes. Quod autem carnem suam resuscitavit, et discipulorum aspectibus atque contractibus reddidit, eisque videntibus ascendit in coelum, ipsos aedificavit, et quid exspectare, quid praedicare deberent, evidentissima veritate monstravit. Illos autem a quibus tanta mala usque ad mortem pertulerat, quasi de illo superato et exstincto gloriantes, in ea opinione dereliquit, ut quisquis eorum salute aeterna salvus fieri vellet, hoc de illius mortui resurrectione crederet, quod hi qui viderunt, signis contestantibus praedicaverunt, et pro ea praedicatione similia pet-peti non dubitauerunt. Quapropter etiam Iacobus, unus ex apostolis eius, in epistula 1 sua, cum exhortaretur fideles, qui post passionem et resurrectionem Christi adhuc in ista uita tenebantur, dispensationem testamenti ueteris nouique distinguens: Sustinentiam, inquit, Iob
Abbreviated transcription (Latin):
Ianc gͦ ꝓmissionẽ pat̾ prus fide¬
litẽr tenens. qr ꝑ hc oportebat ĩpleri
quẽ ds iubebat occidi: ñ hesitauit
qđ sibi reddi poterat. ĩ molatus. qui
dari potuit non sꝑatus. Proinde adͥ
didit. ꝓ hoc etiã eũ ⁊ insimilitudi¬
nẽ addux̃. Cuius similitudinẽ: nͥ illius
sibi ligna ad uictimȩ locũ quib fu¬
erat imponendus ipse portauit. Pos¬
tremo qr ysaach occidi nͣ oportebat.
postea quã ẽ pat᷑ ferire ꝓhibitus:
qͥs erat ille aries qͦ immolato imple¬
tũ ẽ significatiuo sanguine sacrifi¬
cuĩ: Nempe quando eũ uidit abra¬
ham: cornib in frutice tenebatur.
Quis gͦ illic figurabat᷑  nisi iħc anteꝗͣ
ĩmolaret᷑ spinis iudaicis coronatus:
in d̾m s: etiã in ipsum unicũ filium.
oꝑationẽ carnis: nͣ autẽ creator &
conditor scđm oꝑatione̾ maiestatis.
Etqͥdẽ sic̃ dicit apłs ñ scđm carnem

Expanded text:
anc ergo promissionem pater pius fideliter tenens. quia per hunc oportebat inpleri, quem Deus iubebat occidi, non haesitauit, quod sibi reddi poterat immolatus, qui dari potuit non speratudidit: Pro hoc etiam eum et in similitudinem adduxit; cuius similitudinem, nisi illius sibi ligna ad uictimae locum, quibus fuerat inponendus, ipse portauit. Postremo quia Isaac occidi non oportebat, postea quam est pater ferire prohibitus, quis erat ille aries, quo immolato inpletum est significatiuo sanguine sacrificium? Nempe quando eum uidit Abraham, cornibus in frutice tenebatur. Quis ergo illo figurabatur, nisi Iesus, antequam immolaretur, spinis Iudaicis coronatus? in Deum, sed etiam in ipsum unicum filium, operationem carnis; non autem creator et conditor, secundum operationem majestatis. Et quidem, sicut dici