comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam bonum et quam iocundum habita¬
re fratres inunum: Et saluator Harra¬
bo in quid̃ nomen tuum fratribus meis.
Et alibi. Uade dic fratribus meis Porro
in cominune: Quia omnes homines ex u¬
no patre nati. pari inter nos germanita¬
te comuingimur Dicite ait his qui oderũt
uos: fratres nr̃i uos estis Et apostolus ad
coruithios: Si qui fr̃ nominatur. est for¬
nicator aut auarus aut idolis seruiens.
aut maledicus. aut auarus. aut ebriosus.
aut raper: cum euis modi nec eybum su¬
mere & oetera his similia Interrogo nunc.
iuxta quem modum fratres domini in e¬
uangelio in telligas appellari luxta natu¬
ram : Sed scriptura non dicit nec marie eos
uocans filios. nec ioseph Iuxta gentem: Sed
absurtlum est. ut peuici exuideis uocati sint
fratres: cum omnes qui ibi erant hac lege
iudei fratres potuerunt appellari Iuxta
affectum humani iuris & spc̃: Uerum si
sic: qui magis fratres quam apostoli quos

Expanded text:
quam bonum et quam jucundum, habitaquam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum . Et Salvator: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Et alibi: Vade, dic fratribus meis . Porro in comno patre nati, pari inter nos germanitate conjungimur. Dicite, ait, his qui oderunt vos, fratres nostri estis . Et Apostolus ad Corinthios: Si quis frater nominatur fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum ejusmodi nec cibum sumere , et caetera his similia. Interrogo nunc, juxta quem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum humani juris ac spiritus? Verum si sic, qui magis fratres quam Apostoli, quos
Abbreviated transcription (Latin):
socero uxoribus filiisq comitatus reuerte¬
retur ad patriam: consecutus est eum la¬
ban in monte. galaad: et cum idola quȩ ra¬
chel occultabat quesita non inuentset in
sarcinis: respondit iacob s: apcit ad laban:
Que culpa mea est & quod delictum meũ
quod persecutus es me .&. quia scrutatus
es omnia uasa mea: Quid inuenisti de om¬
nibus rebus tius: pone hic in conspectu fra¬
trum tuorum & fratrum meorum: et re¬
darguent inter duos nos: Responde qui
sunt isti fratres iacob & laban: qui tuno fue¬
ruit in presenti: esau certe frater iacob ab¬
senserat: et laban filius batuhel. frte̾f ex¬
cepta rebecca sorore. non habuit. In nume¬
rabilia sunt istuis modi libris in serta di¬
uinis. Sed ne longium faciam. ad extremã
auusionis partem reuertar ĩdest ꝙ affec¬
tu partes dici Qmi in duo scinditur. insꝑi¬
ritale et in commune In fpiritale. quia om¬
nes xp̃iam fratres uocantur. ut ibi Coce

Expanded text:
socero, uxoribus filiisque comitatus revertesocero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod delictum meum, quod persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic in conspectu fratrum tuorum et fratrum meorum: et redarguent inter nos duos . Responde, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe frater Jacob absens erat, et Laban filius Bathuel fratres, excepta sorore Rebecca, non habuit. 15. Innumerabilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, inritale et in commune. In spirituale, quia omnes Christiani fratres vocantur, ut ibi: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
uernaculos suos trecentos decem &. octo:
Et cum cedem nocturm impetus de scripsi¬
set. adiecit Q reduxit omnem ȩquitem
sodomoritmm: et loch fratrem suũ reuoca¬
uit: Sufficiebant hec acdea quȩ diximus
ad probanda: Sed ne maliquo cauilleris.
& te quasi lubricus anguis euoluas. tes¬
timoniorum stringendus es uinculis: ne
querulus sibiles. &. te dicas magis argu¬
mentationibus tortuosis quam scriptura¬
rum ueritate superatum: sacob isaac filius
et rebecoe: Cum fratris insidias metuens
mesopotamiam per rerisset. accessit & de¬
uoluit lapidem deore putei. ꝙ ad aquauit
ouos laban fratris matris sue & osculatꝰ
est iacob rachel: et exclamans uoce sua pło¬
rauit: et indicanit rachel quia frater est
patris eius: et quia filius rebecre est. Eoce
&: hic eadem lege qua supra. fr̃. sororis fi¬
lius appellatu:. Et iterum dixit autem la
chi gratis: dic michi que sit merces tua
Expletis itaq uiginti annis. cũ ignorante.

Expanded text:
vernaculos suos trecentos decem et octo . vernaculos suos trecentos decem et octo . Et cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rachel, et exclamans voce sua, ploravit, et indicavit Rachel, quia frater est patris ejus, et quia filius Rebeccae est . Ecce et hic eadem lege qua supra, frater, sororis filius appellatur. Et iterum: Dixit autem Labrvies mihi gratis . Dic mihi, quae sit merces tua. Expletis itaque viginti annis, cum ignorante
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m caruem: quisunt istahelite. Porroag¬
natione fratres uocantur qui funt de una
familia id est. Fiatͣ ꝑia. quas latini pater¬
nitates in terpretantur: cum exuna radice
multa generis turba diffunditur: ut inge¬
nesi dixit autem abraham ad loch non
sit rira inter me et te. &. inter pastores
tuos. &. inter pastores meos. auia omnes
fratres nos sitmus lbiq. & elegit sibi loch
regionem iordanis. et eleuauit loch abori¬
ente: et disĩcesserunt unus quisq afratre
suo et certe loch non est frater abrahe. sas
alius fratris eius aram: Tara quippe geni¬
it abraham g. nacor. ꝙ aram: et aram ge¬
nuit loch. et rursum: Abraham autem e.¬
rat annorum septuaginta quinq cum exi¬
ret de carra: et sumpsit abraham saraam
uxorem suam. s. loth filium fratris fui
Quod si adhuc dubitas fratrem. fratris fi¬
lium nincupari. accipe exemplum Cum
autem audisiet abraham quia captunis
ductus est loch frater suus. numerauit

Expanded text:
secundum carnem, qui sunt Israelitae . Porro cogsecundum carnem, qui sunt Israelitae . Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria: quas Latini 221 paternitates interpretantur; cum ex una radice multa generis turba diffunditur, ut in Genesi. Dixit autem Abraham ad Lot: Non sit rixa inter me et te, et inter pastores meos et pastores tuos, quia homines fratres nos sumus. Ibique, et elegit sibi Lot regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et Aram: et Aram genuit Lot. Et rursum: Abraham autem erat annorum septuaginta quinque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit
Abbreviated transcription (Latin):
lam minc doceberis quatuor modis in
scripturis diuinis fratres dici. natura.
gente. cognatione. affectu: Nlatura ut
ȩsau ꝙ iacob. ꝙ duodecim patriarche.
andreas & petrus. iacobus &. iohannes:
Gente: quia omnes uidei fratres in ter¬
se uocantur: ut indeuterononio: Si
autem emeris frm tuum qui est hebre¬
uis. uel quȩ est hebrea. Seruiet cibi sex
annis: et septimo anno dimittes eum
liberum abste. et in eodem sonstitu¬
endo constitues super te principem
quem elegerit dñs deus tuus. eum.
quiexfratribus tuis sit: łlon enimpo¬
teris constituere super te homiem
Et rursum Ne uiso uitulo fratris tm
uel oue euis errantibus peruiam. ne¬
glegas ea: sed reuersione reduces ea
si non appropinquat tibi frater tuus ne¬
q noueris eum: collige ea intradonum
tuam et erunt tecum donec querat ea
frater tuus. et reddes ei. ltem apostolus
paulus. optabam inquia ipse ego anathe¬
maessẽ axp̃o. pro fratribus meis cognatis

Expanded text:
Jam nunc doceberis, quatuor modis in Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis fratres dici, natura, gente, cognatione, affectu. Natura, Esau, Jacob, duodecim Patriarchae, Andreas et Petrus, Jacobus et Joannes. Gente, qua omnes Judaei inter se fratres vocantur, ut in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem tuum, qui est Hebraeus, vel quae est Hebraea, serviet tibi sex annis: et septimo anno dimittes eum liberum abs te . Et in eodem: Constituendo constitues super te principem, quem elegerit Dominus Deus tuus, eum qui ex fratribus tuis sit. Non enim poteris constituere super te hominem Et rursum: Ne viso vitulo fratris tui, vel ove ejus errantibus per viam, negligas ea: Reversione reduces ea si non appropinquat tibi frater tuus, neque noveris eum, colliges ea intra domum tuam: et erunt tecum donec quaerat ea frater tuus, et reddes ei . Et Apostolus Paulus, Optabam, inquit, ego ipse anathema esse a Christo pro fratribus meis, cognatis
Abbreviated transcription (Latin):
pellatur. nageth. thenan. darom: lege ie¬
⁊echyel: Petłis symon dicitur. & cephas:¬
& iuidas zelotes. in alio euangelio tadeus
scribitur: multaq alia: quȩ ademplum
horum. ipse sibi de ominibus scripturis loc¬
tor poterit congregare. Nunc illud est
mni appellentur filii materterȩ euis ma¬
rie. qui antea noncredentes postea cre¬
diderunt. licet fieri potuerit. ut uno sta¬
tim credente alii dui in credulifuerut:
et hanc esse matrem iacobi et ioseph. idẽ
mariam deophe. uxorem alphei.
hanc dictam mariam iacobi minoris. Eͣ
si mater esset dñi: magis eam ut inom¬
nibus locis matrem illuis appellasset.¬
& non aliorum dicendo matrem. alte¬
rius uolutssẽt in telligi Uerum in hac
parte contentiosum funem non traho. A¬
lia fuerit maria cleophe alia maria ia¬
cobi & ioseph: dum modo constet. non
eandem mariam iacobi &: ioseph esse
quam matrem dñi et unde ais fradẽf
domim dictisint qui nonerant aratres

Expanded text:
pellatur, Nageb, Theman, Darom, lege Epellatur, Nageb, Theman, Darom, lege Ezechiel. Petrus, et Simon dicitur, et Cephas. Judas zelotes, in alio Evangelio 220 Thaddaeus dicitur: multaque alia quae ad exemplum horum pertinent ipse sibi de omnibus Scripturis lector poterit congregare. 14. Nunc illud est tres Domini appellentur filii materterae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mariam Jacobi minoris. Quae si esset mater Domini, magis eam, ut in omnibus locis, matrem illius appellasset, et non aliorum dicendo matrem, alterius voluisset intelligi. Verum in hac parte contentiosum funem non traho, alia fuerit Maria Cleophae, alia Maria Jacobi et Josetis, dummodo constet, non eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et unde, ais, fratres Domini dicti sunt, qui non erant fratres?
Abbreviated transcription (Latin):
est michi. petrus.& iacobus. &. iohan¬
nes qui iudebantur columme: Ne au¬
dei: lege actus apostoloruu: lam abhe¬
rode fuerat in teremptus Restat con¬
clusio: ut maria ista que iacobi mino¬
ris scribitur mater. fuerit uxor al¬
phei & soror marie matris domini:
Quam mariam cleophȩ iohannes e¬
uangelista cognominat. apatre siue
agentilitate familie. aut quacumiq
alia causa ei nomen imponens Si au¬
tem indetibi alia atq alia uidetur.
quod alibi uidetur dicatur maria ia¬
cobi minoris mater. & hic maria
cleophȩ : disce seripture consuetudine
eundem hominem diuersis nominibus
appellari: Raguel socer moysi: ꝙ ie.¬
thro dicitur: De gedeon non nullis cau¬
sis inmutati nominis ante premissis:
subito ierobal legitur: otias rex iuu¬
da uicisum azarias uocatur:. Moni
thabor: itabirium dicitur: Rursum
hermon fenices cognominant samor
& amorreus cognominauit eum sami:.
eadem celi plaga tribus nominibus ap¬

Expanded text:
est mihi, Petrus et Jacobus et Joanest mihi, Petrus et Jacobus et Joannes, qui videbantur columnae esse . Ne audaei, lege Actus Apostolorum. Jam ab Herode fuerat interemptus. Restat conclusio, ut Maria ista quae Jacobi minoris scribitur mater, fuerit uxor Alphaei, et soror Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes Evangelista cognominat, sive a patre, sive gentilitate familiae aut quacumque alia causa ei nomen imponens. Si  Al. Sin autem inde tibi alia atque alia videtur, quod alibi dicatur: Maria Jacobi minoris mater: et hic Maria Cleophae Al. Cleophe: disce Scripturae consuetudinem, eumdem hominem diversis nominibus nuncupari. Raguel socer Moysi, et Jethro dicitur. Gedeon, nullis causis immutati nominis ante praemissis, subito Jerobaal legitur. Ozias rex Juda, vicissim Azarias vocatur. Mons Thabor, Itabyrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices cognominant Sanior, et Amorraeus cognominat eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus ap
Abbreviated transcription (Latin):
soror matris eus maria cleophȩ. ꝙ mari¬
a magdalene: Nulli dubium est auos
fuisse apostolos ia cobi uocabulo minen¬
patos : iacobum zebedei. &. iacobum al¬
phȩi lstum nescio quem minorem iaco¬
bum. quem marie filium. nec tamen
matris diñiscriptura cominemorat. a¬
płm uis esse annon: Si apostolus est. al¬
phȩi filius erit. et credet in iħm. ꝙ. ñ
erit de illis fratribus de quibus scrip¬
tum est. Neq eiim fratres eius tunc¬
credebant ineum: Si non est apostolus.
tercius nescio quis iacobus. est frater
domini ꝑutandus: Et quomodo tercuis.
addistinctionem maioris appellabitur
minor. cum maior & inmor non in¬
ter tres. s uiter auos soleant prebere
distantiam . & frater domini apostolus.
sit. paulo dicente. Demde post triemitũ
ueni sherosolimam uidere petrum. ꝙ
mansi apud illum diebus quindecim:
alium autem apostolorum uidi nemi¬
nem nisi iacobum frẽm domini  Et ui
eadem epła: et cognita gratia quȩ data

Expanded text:
soror matris ejus Maria Cleophae, et Marisoror matris ejus Maria Cleophae, et Maria Magdalene . Nulli dubium est, 219 duos fuisse Apostolos Jacobi vocabulo nuncupatos, Jacobum Zebedaei, et Jacobum Alphaei. Istum, nescio quem minorem Jacobum, quem Mariae filium, nec tamen matris Domini Scriptura commemorat, Apostolum vis esse, an non? Si Apostolus est, Alphaei filius erit; et credet in Jesum; et non erit de illis fratribus, de quibus, scriptum est: Neque enim tunc fratres ejus credebant in eum. Si non est Apostolus, sed tertius nescio quis Jacobus, quomodo est frater Domini putandus, et quomodo tertius ad distinctionem majoris appellabitur minor, cum major et minor, non inter tres, sed inter duos soleant praebere distantiam; et frater Domini Apostolus sit, Paulo dicente: Deinde post triennium veni Jerusalem videre Petrum, et mansi apud illum diebus quindecim. Alium autem Apostolorum vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini ? Et in eadem Epistola: Et cognita gratia, quae data
Abbreviated transcription (Latin):
tim cum euangelium iohamnuis testetur e¬
dñs de cruce iam uiduam. ut matrem
iohanni commendat: aut minquid et¬
ȩuangelistȩ & falluntur: & fallunt: ut eo¬
rum mariam matrem dicerent. quos in¬
dei fratres iħu esse dixerunt: ofuror oe¬
cus .g. in proprium exitͥum mens ue sana:
dicis adcruoem domini matrem eius fu¬
isse presentem: dicis iohanni discipulo ob
uiduitatem & solitudinem commendat᷑a:
quasi nixta te non haberet quatuor filios.
& innumeras filias: quariun consortio fru¬
eretur Uiduam quoq nominas: quod
scriptura non loquitur et cum omnia ȩ¬
tangelistarum exempla proponas. Soluis
tibi iohannis uerba non complacent Dicis
transitoriȩ ad cruoem domini eam fuisse
presentem. ne consulto preterisse uide¬
reris. & tamen quȩ cum illa mulieres fu¬
erint siles: Ignoscerem nescienti: nsi iu¬
derem consulto reticentem audi itaq io¬
hannes euangelista quid dicat: Stabant
autem uxta crucem chu. mater eius gͦ

Expanded text:
tim cum Evangelium Joannis testetur ptim cum Evangelium Joannis testetur p de cruce Dominus jam viduam, ut matrem Joanni commendabat. Aut numquid Evangelistae et falluntur et fallunt, ut eorum Mariam matrem dicerent, quos Judaei fratres Jesu esse dixerunt? » 13. O furor caecus, et in proprium exitium mens vesana! Dicis ad crucem Domini matrem ejus fuisse praesentem, dicis Joanni discipulo ob viduitatem et solitudinem commendatam: quasi juxta te non haberet quatuor filios, et innumeras filias, quarum consortio frueretur? Viduam quoque nominas, quod Scriptura non loquitur. Et cum omnia Evangelistarum exempla proponas, solius tibi Joannis verba non placent. Dicis transitorie, ad crucem Domini eam fuisse praesentem, ne consulto praeterisse videaris: et tamen quae cum illa mulieres fuerint, siles. Ignoscerem nescienti, nisi viderem consulto reticentem. Audi, itaque, Joannes quid dicat: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
et maria iacobi minoris: S iosetis mat̃
et salomȩ: lbiq post modum: E aliȩ mul¬
te: quȩ ascenderunt cum eo in iherusa¬
lem: Nec non & lucas Erant autem ma
cauimus. ne calumnietur. et clamitet
ea quȩ prose faciant a nobis esse fubtrac¬
ta: & sententiam suam non testimoniis scri¬
ꝑturarum sed lubrica disputatione con¬
uulsam: Eoce inquid iacobus &. iosepli fi¬
lii mariȩ. idem quos iudei appellauerant¬
fratres: ecce maria iacobi minoris: et iose¬
tis mater Mmoris autem iacobi: addistin¬
ctionem maioris qui erat filius ⁊ ebedei.
sicut ꝙ̾ malio loco marcus ponit: Maria
autem magdalene. & maria iacobis. io.¬
seph. uiderunt ubi poneretur: trans ac¬
to sabbato. uenerui ȩmerunt aromata. &.
uenerunt admonumentum: & utiq ait.
Quam miserum erit & impnum. hec sen
tire de maria: ut cum aliȩ femine curã
sepulrure iħu habuerint matrem eus
dicamus absentem: aut alteram esĩe ma¬
riam nescio quam confingamus. preser¬

Expanded text:
inoris, et Joseph mater, et Salome : ibique post modicum: Et aliae multae quae ascenderant cum eo in Jerusalem. Necnon et Lucas: Erant autem Marcavimus, ne calumnietur et clamitet, ea quae pro se faciant, a nobis esse subtracta, et sententiam suam, non testimoniis Scripturarum, sed lubrica disputatione convulsam. « Ecce, inquit, Jacobus et Joseph filii Mariae, iidem quos Judaei fratres appellaverunt. Ecce Maria Jacobi minoris et Josetis mater. Minoris autem Jacobi, ad distinctionem majoris, 218 qui erat filius Zebedaei, sicut et in alio loco Marcus ponit: Maria autem Magdalene, et Maria Jacobi, et Josetis, viderunt ubi poneretur: et transacto sabbato, emerunt aromata, et venerunt ad monumentum. Et utique ait: Quam miserum erit et impium de Maria hoc sentire, ut cum aliae feminae curam sepulturae Jesu habuerint, matrem ejus dicamus absentem: aut alteram esse Mariam, nescio quam, confingamus: praeser
Abbreviated transcription (Latin):
quam xpisti audiuit eccła. et pertuum
perimum os ipse se montem interprȩta¬
tus est. qui dixerat ero similis altissimo:
age penitentiam. et insacco uersare et
cinere. et tantum scelus uigibus absterge
lacrimis. Si tamen tibi dimittatur hec in¬
pietas. et iuxta errorem origenis tuncue¬
niam consequaris. quando consecuturus
est q. diabolus: qui uumquam plus quam
per os tuum deprehenditur blasphemas¬
se: Meam in tuiriam patienter tuli: lm¬
pietatem contradm̃ ferre non potui. Un¬
de S uisus sum mordatus inepistola ex¬
trema seribere quam promiseram: quam¬
quam post priorem penitentiam qua ame
ueniam deprecacatus es: Iterum comnusis¬
se. Unde agas penitentiam stolidissimum
sit Tribuat tibi xp̃o ut audias q taceas:
ut in telligas & sic laqaR

Expanded text:
quam Christi audiuit ecclesia et per tuum quam Christi audiuit ecclesia et per tuum primum os ipse se montem interpretatus est, qui dixerat: ero similis altissimo, age paenitentiam et in sacco nersare et cinere et tantum scelus iugibus absterge lacrimis, si tamen tibi dimittatur haec inpietas et iuxta errorem Origenis tunc ueniam consequaris, quando consecuturus est et diabolus, qui numquam plus quam per os tuum deprehenditur blasphemasse. meam iniuriam patienter tuli: inpietatem contra deum ferre non potui, unde et uisus sum mordacius in extrema epistula scribere, quam promiseram; quamquam post priorem paenitentiam, qua a me ueniam deprecatus es, iterum commisisse, unde agas paenitentiam, stolidissimum sit. tribuat tibi Christus, ut audias et taceas, ut intellegas et sic loquar
Abbreviated transcription (Latin):
dum imponers. qui laqui nescit. & ta¬
cere non potest Uerum est illud ap̃
grecos. prouerbium: oͦ ebcl. sͥ pa̾.
ego reor & nomentibi uãta  gp¬
¶ p̃aeg. positim Nam tõta mente¬
dormitas: et profundissimo non tam som¬
no stertis. quam lethargo lncer oetenas
quippe blasphemias quas ore sacrilego ꝓ¬
tuliti. ausus es dicere. montem dequo
abscisus est in damhele lapis sins manib
esse diabolum .&. lapidem xp̃m. quiq
assumpsit corpus adam qui diabolo ante
per uitia cohȩserat. natum esse de uirgine.
ut amonte hoc est. diabolo hominem sepa¬
raret. o precidenda lingua: ac per partes
et friustra laceranda Quis quam ne xp̃i¬
amis dm̃ patrem ommipotentem in per¬
sona diaboli interpretatur. &. tanto pia¬
culo tocius orbis aures maculat: Si int̃¬
precationem tuam quisquam non dicam
catholicorum. Sed herethicorum. Siue gen¬
tilium unquam recipit : Purm sit qued
locutus es Sin autem tantum uefas nun¬

Expanded text:
dum inponere, qui loqui nescit et tadum inponere, qui loqui nescit et tacere non potest. uerum est illud apud Graecos prouerbium: ovq Xupa. ego reor et nomen tibi κατά άντίφρσιν inpositum. nam tota mentedormitas et profundissimo non tam somno stertis quam lethargo. inter ceteras quippe blasphemias, quas ore sacrilego protulisti, ausus es dicere montem, de quo abscisus est in Danihelo lapis sine manibus, esse diabolum et lapidem Christum, qui adsumpsit corpus Adam, qui diabolo ante per uitia cohaeserat, natum esse de uirgine, ut a monte, hoc est a diabolo, hominem separaret. o praecidendam linguam ac per partes et frusta lacerandam! quisquamne Christianus deum patrem omnipotentem in persona diaboli interpretatur et tanto piaculo totius orbis aures maculat? si interpretationem tuam quisquam non dicam catholicbrum sed hereticorum siue gentilium umquam recepit, pium sit, quod locutus es; sin autem tantum nefas num
Abbreviated transcription (Latin):
rare iudicium: &. licet statim accep¬
d̾ri. Sermonem tuum in telligerem: ta¬
men rusti citatem & simplicitatem ma¬
gis in te arbi trabar quam uerecun¬
diam: blec reprehendendo sanctum
uirum: Maluit enim apud me dissi¬
mulare quod nouerat. quam porcito¬
rem clientulum suis litteris accusare:
Sedmemet ipsum arguo. quia alteri¬
us potius ad quieui. quam meo iudicio
& oculis aliud cernantibus. aliuil soe¬
dulȩ credidi quam uidebam. Quam
obrem desine me lacessere: et uolumi¬
nibus tius obruere parce saltem nũ¬
mis tuis. quibus notarios librariosq
conducens. eisdem & scriptoribus u¬
teris & fautoribus: quite ideo forsi¬
tan laudant. ut lucrum in seribendo
faciant. Si libet ȩxercere ingemum.
trade te graminathicis atq rethori¬
bus: disce dialeticam. sectis in struere
phylosophorum: ut cum omnia didioe¬
ris. saltem tunc tacere incipias. quam¬
quam stultum faciam. magistrocun¬
ctorum magitros quęrere. &. eimo¬

Expanded text:
rare iudicium et, licet statim acceprare iudicium et, licet statim accepάητον sermonem tuum intellegerem, tamen rusticitatem et simplicitatem magis in te arbitrabar quam uecordiam. nec reprehendo\' sanctum uirum — maluit enim apud me dissimulare, quod nouerat, quam portitorem clientulum suis litteris accusare —, sed memet ipsum arguo, qui alterius potius adquieui quam meo iudicio et oculis aliud cer- , nentibus aliud scidulae credidi, quam uidebam. Quam ob rem desine me lacessere et uoluminibus tuis obruere. parce saltem nummis tuis, quibus notarios librariosque conducens eisdem et scriptoribus uteris et fautoribus, qui te ideo forsitan laudant, ut lucrum scribendo faciant. si libet exercere ingenium, trade te grammaticis atque rhetoribus, disce dialecticam, sectis instruere philosophorum, ut, cum omnia didiceris, saltem tunc tacere incipias; quamquam stultum faciam magistro cunctorum magistros quaerere et ei mo
Abbreviated transcription (Latin):
certe ea quȩ taceo.& te non intelligen¬
te oxteri in telligunt. stilo proferas:
& ineptiarum tuarum cunctis cachin¬
num prebeas aliud aparna etate didi¬
csti: aliis asuetus es disciplinis: Non
enis demĩ hominis. & aureos nummos
& stripturas prolare. deguitare iuna
et propħas uel apostolos intelligere:
Me laceras: sanctum fratrem oceanum
inculpam herescos uocas. prb̃toꝵ tibi
uincentii. et pauliniani. et fratris eu¬
sebii iudicium displicet. Solus es cato.
romani generis disertissimus: qui tes¬
timonio tuo & prudentiȩ uelis credi:
Recordare queso illiuis diei. quando
me de resurrectione et ueritate corpo¬
ris predicante ex latere susultabas q.
applodebas pede & ortodorum concla¬
mabas: postquam nauigare oepisti &
adintimum cerebrum tuum sentinȩ
putredo peruenit. tunc nos hȩreticos
recordatus es Quid tibi faciam : Credi¬
di sancti prb̃ti paulmi epistolis: et il¬
luis super nomine tuo non putaui er¬

Expanded text:
certe ea, quae taceo et te non intellegencerte ea, quae taceo et te non intellegente ceteri intellegunt, stilo proferas et ineptiarum tuarum cunctis cachinnum praebeas. aliud a parua aetate didicisti, aliis adsuetus es disciplinis. non est eiusdem hominis et aureos nummos et scripturas probare, degustare uina et prophetas uel apostolos intellegere. me laceras, sanctum fratrem Oceanum in culpam hereseos uocas, presbyterorum tibi Uincentii et Pauliniani et fratris Eusebii iudicium displicet: solus es Cato, Romani generis disertissimus, qui testimonio tuo et prudentiae uelis credi. recordare, quaeso, illius diei, quando me de resurrectione et ueritate corporis praedicante ex latere subsultabus et adplodebus pedem et orthodoxum conclamabus. postquam nauigare coepisti et ad intimum cerebrum tuum sentinae putredo peruenit, tunc nos hereticos recordatus es. quid tibi faciam? credidi sancti Paulini presbyteri epistulis et illius super nomine tuo non putaui er
Abbreviated transcription (Latin):
tibi placuerit me uelcatholicum uel he¬
reticum prontintiare : nobis non licet
peruersa respuere. et damnare quod
sepe damnauimus : lege in ȩpła ade¬
phesyos libros meos: lege otera opiis¬
cula mea. et maxime inȩcclesiasten con¬
mentarios . & liquido per uidebis me
abadolescentia nunquam alicunus auc¬
toritate deterritum. adquieuisse here¬
tioꝵ prauitati: Non parum est. scire qđ
uescias prudentis hominis est. nosse
iensuram suam: nec ⁊elo diaboli conci¬
tatum. inperitiȩ suȩ cunctum orbem
testem facere Sciliscet gloriari cupis.
ut in patria tua iactites me non potus¬
se respondere eloquentiȩ tuȩ. & acum̃
inte crhysippi formidane: Xp̃iana ue¬
recundia teneor: et cellulȩ meȩ latebras
nolo mordaci sermone reserare. alio¬
aliis aut loquenda aut ridenda di¬
mitto: Ego quasi xp̃ianus cum xpĩa¬
no loquens. obsecro te frater ne plus
uelis sapere quam sapis: ne uel inno¬
centiam uel simplicitatem tuam. uel

Expanded text:
tibi placuerit, me uel catholicum uel hetibi placuerit, me uel catholicum uel hereticum pronuntiare: nobis non licet peruersa respuere et damnare, quod saepe damnauimus? lege ad Ephesios libros, lege cetera opuscula mea et maxime in Ecclesiasten commentarios, et liquido peruidebis me ab adulescentia numquam alicuius auctoritate deterritum adquieuisse hereticae prauitati. Non parum est scire, quod nescias: prudentis hominis est nosse mensuram suam nec zelo diaboli concitatum inperitiae suae cunctum orbem testem facere. scilicet gloriari cupis, ut in patria tua iactites me non potuisse respondere eloquentiae tuae et acumen in te Chiysippi formidasse. Christiana uerecundia teneor et cellulae meae latebras nolo mordaci sermone reserare. alioaliis aut loquenda aut ridenda dimitto: ego quasi Christianu3 cum Christiano loquens obsecro te, frater, ne plus uelis sapere, quam sapis, ne uel innocentiam uel simplicitatem tuam uel
Abbreviated transcription (Latin):
me latini bona eius hũt. & ignorant mala:
Si hoc crimenest: arguatur confessor hyla¬
ruis. qui psalmorum inter pretationem ꝗ.
omelias in iob. exlibris eius. id est eygreco
in latinum transtulit: Sit inculpa cius¬
dem confessionis uercellensĩs eusebius. qui
ominum psalmorum cominentarios here¬
tici hominis uertit ĩnostrum eloquium.
licit heretica ppȩtermittens. oꝑtima queq
transtulerit: Taceo deuictorino pictabio¬
nensi. et oteris qui origenem in expla¬
natione dumi taxat scripturarum secuti
sunt & expresserunt. ne non tam me de¬
fendere quam socios criminis uidearque¬
rere: adte ipsum ueniam: Curtrnotatus
euis in iob de scriptos habes. in quibus con¬
tra diabolum  t stellis oeloq dispu¬
tans. quȩdam locutus est que excła non
recipit : Tibi soli licet tͦ ucoꝙcitat
latinis tractatoribus ferre sententiam.
& quasi censoria uirgula alios eicere
de bibliothecis alios recipere. & cum

Expanded text:
me Latini bona eius habeant, ignorent mala? me Latini bona eius habeant, ignorent mala? si hoc crimen est, arguatur confessor Hilarius, qui psalmorum interpretationem et homilias in Iob ex libris eius, id est ex Graeco, in Latinum transtulit, sit in culpa eiusdem confessionis Uercellensis Eusebius, qui omnium psalmorum commentarios heretici hominis uertit in nostrum eloquium, licet heretica praetermittens optima quaeque transtulerit. taceo de Uictorino Petobionensi et ceteris, qui Origenem in explanatione dumtaxat scripturarum secuti sunt et expresserunt, ne non tam me defendere quam socios criminis uidear quaerere. ad te ipsum ueniam: cur tractatus eius in Iob descriptos habes, in quibus contra diabolum et de stellis caeloque disputans quaedam locutus est, quae ecclesia non recipit? tibi soli licet, xw σοφωτάτω Latinis tractatoribus ferre sententiam et quasi censoria uirgula alios eicere de bibliothecis, alios recipere et, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uitus subscripsisti & preuaricator es. aut
uolens & hereticus : Dimisisti egyptum:
cunctas proiuntias reliquisti. inquibus sec¬
tam suam libera pleriq fronte defendunt.
et elegisti me adinseotandum. qui omina
contra eccłam doginata publica uoce con¬
tempnos Origenes hereticus: Quid ame.
qui illum iuplerisq hereticum non nego:
Errauit de resurrectione corporis. erra¬
uit de ammarum statu. de diaboli peniten¬
tia: et quod his mauis est: filiumet sp̃m¬
esse testatus est: Si errasse eum non dice
rem. &. hex cotidie non anathematiz arem:
essem erroris illuis socius Neq enim ita¬
debemus bona euis recipere: ut mala quo¬
q suscipere cogamur: At idem q scriptu¬
ras in multis bene interpretatus est. & ꝓ¬
pħarum obscura disseruit. et tam noui
quam ueteris testamenti reuelauit maxi¬
ma sacramenta Si igitur quȩ bona sunt
transtuli. & mala uel amꝑutaui. uel cor¬
rxxi. uel tacui. arguendus sum : Cur per

Expanded text:
uitus subscripsisti et praeuaricator es, aut uitus subscripsisti et praeuaricator es, aut uolens et hereticus. dimisisti Aegyptum, cunctas prouincias reliquisti, in quibus sectam suam libera plerique fronte defendunt, et elegisti me ad insectandum, qui omnia contra ecclesiae dogmata publica uoce condemno. Origenes hereticus: quid ad me, qui illum in plerisque hereticum non nego? errauit de resurrectione corporis; errauit de animarum statu, de diaboli paenitentia et — quod his maius est — filium et spesse testateum, et haec quotidie non anathematizarem, essem erroris illius socius. Neqdebemus bona eius recipere, ut mala quoque suscipere cogamur. at idem et scripturas in multis bene interpretatus est et prophetarum obscura disseruit et tam noui quam ueteris testamenti reuelauit maxima sacramenta. si igitur, quae bona sunt, transtuli et mala uel amputaui uel correxi uel tacui, arguendus sum, cur per
Abbreviated transcription (Latin):
lum proditori. & latronis penitentiam inpa¬
tibulo sincipiens: eadem absenti significo que
in presenti quoq locutus sum. Me ita orige¬
nem legisse. uel legere. ut appollinarem. uel
&teros trctatores. quorum inquibus dam
uibros eccła non reciꝑit: Nonquo omnia di¬
cam esse dampnanda que in illorum uo¬
luminibus continentur: Sed quo quȩdam
reprehendenda confitear. Uerum quia o¬
peris mei est & studii multos legere. ut
explurimis diuersos flores carbam. non
tam probaturus omnia quam quȩ bona
sunt electurus: assumo multos in manu
tͣua ut amultis multa cognoscam. sodm¬
illud quod scriptum est: Omnia legentes:
que bona sunt retinentes: Unde satis mi¬
ror te uoluisse origenis michi obicere dog¬
mata: cuius implerisq errorem usq ad hãc
ȩtatem penitus ignoras: Ego ne heretichus:
&s cur me queso heretiei non amant : Tu
orthodoxus. qui ętiam contra conscientiam
tuam & linguam alia predicantem. aut in¬

Expanded text:
lum proditori et latronis paenitentiam in palum proditori et latronis paenitentiam in patibulo suscipiens, eadem absenti significo, quae in praesenti quoque locutus sum, me ita Origenem legisse uel legere ut Apollinarem, ut ceteros tractatores, quorum in quibusdam libros ecclesia non recipit; non quo omnia dicam esse damnanda, quae in illorum uoluminibus continentur, sed quo quaedam reprehendenda confitear. ueruni quia operis mei est et studii multos legere, ut ex plurimis diuersos flores carpam non tam probaturus omnia, quam, quae bona sunt, electurus, adsumo multos in manu mea, ut a multis multa cognoscam secundum quod scriptum est: omnia legentes, quae bona sunt, retinentes. unde satis miror te uoluisse Origenis mihi obicere dogmata, cuius in plerisque errorem usque ad hanc aetatem penitus ignoras. egone hereticus? et cur me, quaeso, heretici non amant? tu orthodoxus? qui etiam contra conscientiam tuam et linguam alia praedicantem aut in
Abbreviated transcription (Latin):
ut personis aliis pretermissis ad uirginẽ
ueniam: quȩ inilitorias exercet artes : nes¬
cio an corpore quod scio sp̃ũ. uirgo non per¬
manet: Rechoricati sumus: &. in morem
declamatorum paululum lusimus su nos
heliudi cregisti: qui iam guangelio corus¬
cante. euis dem uis esse gloriȩ uirgines et
maritatas Qs quia arbitror te ueritate su¬
peratum. ad destractionem uitȩ mee et ad
maledicta conuerti: Solent enim hoc et mu¬
liorculȩ facere. quȩ unctoribus dominis ma¬
le optant inangulis: Illud dico preueniens
gloriȩ michi tua fore conuitu: cum eodem
quo marie detraxisti ore melaceres: ꝙ cant¬
nam facundiam seritus domini pariter ex¬
Etum quidem fuerat. nequaquam tibi
litteris satis facere: qui tuis auribus non
credidisti Neq enim scedulȩ potes ad¬
quiescere: qui uiuo sermomi non accom¬
modasti udem Sed quia xp̃c perfecte nobis
humilitatis exemplar inse tribuit. dans oscu¬

Expanded text:
ut aliis personis praetermissis ad Virginem ut aliis personis praetermissis ad Virginem veniam: quae institorias exercet artes, nescio an corpore, quod scio, spiritu virgo non permanet. 22. Rhetoricati sumus, et in morem declamatorum, paululum lusimus. Tu nos, Helvidi, coegisti, qui jam Evangelio coruscante, ejusdem vis esse gloriae virgines et maritatas  Al. maritas. Et quia arbitror te veritate superatum, ad detractionem vitae meae et ad maledicta converti solent enim hoc et mulierculae facere, quae victoribus dominis male optant in angulis, illud dico praeveniens, gloriae mihi fore tua convicia, cum eodem quo Mariae detraxisti, ore me laceres, et caninam facundiam servus Domini pariter exstum quidem fuerat nequaquam tibi litteris satisfacere, qui tuis auribus non credidisti — neque enim scidulae potes adquiescere, qui uiuo sermoni non adcommodasti fidem —, sed quia Christus perfectae nobis humilitatis exemplar in se tribuit dans oscu
Abbreviated transcription (Latin):
num est homini sic esse Que est illa
necessitas: e pregnantibus & nu¬
trientibus in illa die ldeo filia silua
sucerescit: ut postea recidatur:: Ideo a¬
ger seritur: ut metatur lamplenus est or¬
bis: terra nos non capit. Cotidie bella sepcant
morbi subtrahunt.: naufragia absorbent:
& nichilomiis de terminis litigamus:
de hoc niumero sunt illi qui agnum sequu¬
tur: qui uestimenta sua non. inquinauert.
Uirgines enim permanserunt. Obserua
quid significet. coinquinauerunt: Ego non
audeo exponere: ne heluidus calumpnie¬
tur. Quod autem ais. quasdam esse uir¬
gines tabernarias: ego tibi plus dico. esseui
his. & adulteras. et quod magis mireris:¬
ꝙ clericos esse caupones: & monachos inpu¬
dicos: Sed quis non statim intelligat. nec
tabernariam uirginem. nec adulterum. mo¬
nachum. nec cdericum posse esse cauponemt
nunquid uirginitatis est culpa. Si simula¬
tor uirgiitatis in crimine est Ego certe

Expanded text:
num est homini sic esse. Quae est ista num est homini sic esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur. Jam plenus est orbis, terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua non coinquinaverunt, virgines enim permanserunt. Observa quid significet, coinquinaverunt. Ego non audeo exponere, ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais quasdam esse virgines tabernarias; ego tibi plus dico, esse in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adulterum monachum, nec clericum posse esse cauponem? Numquid virginitatis  Al. virginitas est culpa, si simulator virginitatis in crimine est? Ego certe,
Abbreviated transcription (Latin):
ra audi uocem euis Et sic incipiunt
uacare orationi: quia quam dui incon¬
iugio debitum soluitur: orandi pre¬
teritur instantia: Non negamus uidu¬
as. non negamus maritatas. Sanctas
mulieres inueniri. sedquȩ uxores esse
desierint: quȩ inpsa necessitate coniu¬
hoc est quod apostolus breniter xp̃o in
tiȩ derelinquens: neq tãnalicui necessi¬
tatem imponit aut laqueum: Sed idd
quod honestum est suadet: uolens om̃s
esse sicut se ipsum. Es quamquam de
urgiitate preceptum domini non ha¬
beat quia ultra homines est. & quodam¬
modo in pudentis erat ad uersum na¬
turam cogere. alioq modo dicere. So¬
lo uos esse quod angeli sunt. Unde s
uirgo maioris est pretii. dum id con¬
tempnit. quod si fecerit non depelinquit:
nichilominus in coherentibus infert
Consilium autemdo: tanquam miseri¬
cordiam conseentus adomino. ut sim
fidelis: Existuno ergo hoc bonum esse
ꝓpter instantem necessitatem: quia bo¬

Expanded text:
ra, audi vocem ejus : et sic incipiunt ra, audi vocem ejus : et sic incipiunt vacare orationi. Quia quamdiu in conjugio debitum solvitur, orandi praeteritur instantia. 21. Non negamus viduas, non negamus maritatas  Al. maritas, sanctas mulieres inveniri; sed quae uxores esse desierint, quae in ipsa necessitate conjuHoc est, quod Apostolus breviter, Christo in tiae derelinquens. Neque tamen alicui necessitatem imponit aut laqueum, sed id quod honestum est, suadet, volens omnes esse sicut seipsum. Et quamquam de virginitate praeceptum Domini non habeat: quia ultra homines est; et quodammodo impudentis erat, adversum naturam cogere, alioque modo dicere, Volo vos esse, quod Angeli sunt: unde et virgo majoris est mercedis, dum id contemnit, quod si fecerit, non delinquit; nihilominus in cohaerentibus infert: Consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis. Existimo ergo hoc bonum esse propter instantem necessitatem; quia bo
Abbreviated transcription (Latin):
cymbalum concrepat. quis ibi dei ti¬
mor: Parasitus in contumeliis glori¬
atur: in grediuntur expositȩ libidi¬
num uictime. & tenuitate uestium.
nude in pudicis oculis ingeruntur:
his infelix uxor aut letatur & perit:
aut offenditur. & maritus in iuria
concitatur hurͦ discordia: semmarum
repudis: aut si aliqua in uenitur do¬
mus inqua uta nonfiant quȩ tamen
rara uisa est: ipsa dispensatio domus. li¬
herorum educatio. necessitates mariti.
correctio seruulorum: quam axp̃i co¬
gitatione non auocent : Defecerunt ait
scriptura. Sarȩ fieri mubebria Post
quod dicitur ad abraham: Omnia quȩ¬
cumq dicit tibi sara audi uocem euiss
Quȩ non est in partus auxietatibus &
dolore. quȩ deficientibus menstrui
cruoris officiis mulieres se desistit.
adei maledictione fit libera. nec est ad
uirum conuersio eius: Sed ȩcontrari¬
O uir subicitur ei.q. dm̃ ei uoce pre¬
cipitur. Omnia quęcumq dicit tibi sa¬

Expanded text:
cymbalum concrepat, quis ibi Dei ticymbalum concrepat, quis ibi Dei timor? Parasitus in contumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae impudicis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii. Aut si aliqua invenitur domus, in qua ista non fiant, quae rara avis est; tamen ipsa dispensatio domus, liberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vocem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore, quae deficientibus menstrui cruoris officiis, mulier esse desiit, a Dei maledictione fit libera: nec est ad virum conversio ejus, sed e contrario vir subjicitur ei, et Domini ei voce praecipitur: 229 Omnia quaecumque tibi dicit Sa
Abbreviated transcription (Latin):
niechil ꝓficit carne habere u̾ginẽ.
sim̃te quis nupnexerit que u nup¬
ta ÷ cogitat q̃ st̃ muñdi qͦmͦ placeat iu¬
ro. Id : tuputas esse dieb & noctib ua¬
care oraciom. uacare ieiuniis : Et ad ad¬
isetũ mariti ex polire faciem. gressũ
frangere. Simulare blanditias: illa
hoc agit ut turpior pareat. & natu¬
re bonum fuscet iniuria: hec adspe¬
culum pingitur. et incontumeliam
artificis. conatur pulcrior esse quam
nata est Inde infantes garrunt: fa¬
milia per strepit. liberi ab ofulis. libe¬
ri abore dependent. Computantur
sumptus : in pendia preparantur: hĩc
coccorum accucta manus canesteriti
hinc texteri donturba cominurat:
nuntiatur interim uir uenire cũ
scciis: illa ad hirundinis modum
lustrat inuiuersa penetralia. Si tho¬
rus rigeat: Si paumenta uerrue¬
rint. siordinata sunit pocula: Si poͣ¬
culumt preparatum: Responde quȩ¬
so: inter ista ubi sit dei cogitatio &. he
felices domus: Ceterim ubi tmpana
sonant. tybia clamitat. lyra garrit.

Expanded text:
bere virginem, si mente quis nupserit. Quae vero nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro. Idem tu putas esse diebus et noctibus vacare orationi, vacare jejuniis; et ad adventum mariti expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso, inter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit,
Abbreviated transcription (Latin):
fratres domini filios mariȩ Aatheus
loquitur Erant autem ibi haua aubiũ
qum ante crucem dñi etiam mulieres
multe alonge spectantes. quȩ secutȩ fu¬
erant iħm agalilea ministrantes ibi illi.
in terquas erat maria magdalene. &
maria iacobi.&. ioseph mater. & mater
filiorum zebedei: ltem marchus Erant

Expanded text:
fratres Domini, filios Mariae. » Matthaeus fratres Domini, filios Mariae. » Matthaeus loquitur: Erant autem ibi haud dubium quin ante crucem Domini et mulieres multae a longe spectantes, quae secutae fuerant Jesum a Galilaea, ministrantes illi. Inter quas erant Maria Magdalene, et Maria Jacobi, et Joseph mater, et mater filiorum Zebedaei . Item Marcus: E
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia & uirtutes: Nonie hic est fa.¬
bri filius: Nonne mater euis dicitur ma
ria. & fratres eiis iacobus. &. ioseph. &. s¬
mon & uidas : &. sorores eius ommes apd
nos sunt: lucas quoq inactibus a posto¬
loru ita refert hi omnes erant in¬
stantes unanimes oratiom: cum mulie¬
fratribus ipsius Nec non s paulus apo¬
stolus. in eadem hystorie ueritate pari
uoce concordat: Ascendi autem scđm
reuelationem. S neminem indi nisi pe¬
trum et iacobum fratrem domini Etrur¬
sum in alio loco Nun quid non habemus
potestatem manducandi et bibendi : Nũ¬
quid non habemus potestatem sorores
circum ducendi. Sicut et cederi apostoli.
&. fratres domini et ophas: et ne forte
aliquis uideorum testimonium non a a¬
mitteret. qui etiam nomina fratrum il¬
tribus errore deceptos. quo inpatre es¬
timando sunt lapsi: Argute precauit.
& ait. hec eadem uocabula ab euangelis¬
tis in loco alio nominari: et eosdem esse

Expanded text:
sapientia et virtutes? Nonne hic est fasapientia et virtutes? Nonne hic est fabri filius? nonne mater ria, et fratres ejus Jacobus et Joseph, et Simon et Judas, et sorores ejus omnes apud nos sunt ? Lucas quoque in Actibus Apostolorum ita refert: Hi omnes erant instantes unanimes in oratione cum muliefratribus ipsius . Necnon et Paulus Apostolus in eadem historiae veritate pari voce concordat: Ascendi autem secundum revelationem, et neminem vidi, nisi Petrum et Jacobum fratrem Domini . Et rursum in alio loco: 217 Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Numquid non habemus potestatem uxores circumducendi, sicut et caeteri Apostoli, et fratres Domini, et Cephas ? Et ne forte aliquis Judaeorum testimonium non admitteret, qui etiam nomina fratrum iltribus errore deceptos, quo « in patre aestimando sunt lapsi, argute praecavit, et ait: Haec eadem vocabula ab Evangelistis in alio loco nominari, et eosdem esse
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝙꝰ ungeniti cesi sunt. contrasen¬
tentiam factum est. ut interprumo¬
genitos & uingeniti morerentur
aut iigenitos liberabis apȩna &
ridiculus eris: aut si confiteberis in¬
terfectos: iugrati obtinebunus &
unigenitos primogenitos appellari
u primogenito uoluerit ostendere.
fratres domini in euangeliis nomina¬
ri: ut ibi Eoce mater eius. et fratres
eius stabant foris. querentes loqui
cum eo Et alibi post hec ascendit car¬
phanaum: ipse &: mater euis .s. fra¬
tres euis: et alibi Oixerunt ergo ad eũ¬
fratres ipsiuis Transi hinc. et uade in u¬
deam: ut et discipuli tui uideant opera
quȩ facis Nemo enim aliquid. in occulto
faciens querit ipse in palam esse: Si hec
facis. manifesta te ipsum huic mundo.
lohanne desuper inferente: Neq enum fra¬
tres euis tunc credebant ineum ltem
marchus atq matheus: Et docebat eos in
synagoga eorum inpatria sua. lta ut stu¬
perent 4. dicerent: Unde huic hec om̃is

Expanded text:
tem ut unigeniti caesi sunt, contra sentem ut unigeniti caesi sunt, contra sententiam factum est, et inter primogenitos et unigeniti morerentur. Aut unigenitos liberabis a poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis obtinebimus, et unigenitos primogenitos appellari. in primogenito voluerit ostendere, fratres Domini in Evangeliis nominari, ut ibi: Ecce mater ejus et fratres ejus stabant foris, quaerentes loqui cum eo . Et alibi: Post haec descendit Capharnaum, ipse et mater ejus, et fratres ejus . Et ibi: Dixerunt ergo fratres ejus ad eum: Transi hinc, et vade in Judaeam, ut et discipuli tui videant opera tua quae facis. Nemo enim aliquid in occulto faciens, quaerit ipse in palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo . Joanne desuper inferente: Neque enim fratres ejus tunc credebant in eum . Item Marcus et Matthaeus: Et docebat eos in synagoga eorum in patria sua, ita ut stuperent, et dicerent: Unde huic omnis haec