comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regis nomine Ehlodo aldus
interfectis fr̃ĩb suis qͦs unã
cũ eo post patris obitum
hrothildis regina nutriebat.
in elericũ se totondit & pro¬
cessu tẽporis uitȩ ac religio¬
nis suȩ merito. partẽ here.¬
ditatis a patrius regib obti¬
nuit. de qua duziacũ uillã
in pago mosomagensi cum
appe. iditus suis sc̃o Rsxii¬
Gło ac remensi eccłȩ tradi¬
dit: & uillã riuiliacum in
pago biturico sc̃õ Dyorusio
delegiuit Uillã uͦ nouientũ
inpago parisiaco cũ om̃ib
adse ꝑtinentib matri eccłe
parisius ciuitatis ubi prbt
extitit ordinatus donauit.
n qua uilla plenꝰ uirtutib
migrans ad dñm: in eccła
quam ipse ȩdificauerat cor¬
pore fuit in pace sepultꝰ:
ac belgicȩ ꝓuinciarum
causa fidei ad synodũ con¬
uenerunt. beatũ Re eoIGtU¬
undecũq doctissimũ & in
scripturis scĩs eruditissimũ.
ac in eccłasticis dogmatib
exertitatũ ad idem conciliũ
uenire petierunt: Qui syno¬
do arrianus quidã hereticus

Expanded text:
regis nomine Clodoaldus, interfectis fratribus suis, quos una cum eo post patris obitum Clotildis regina nutriebat, in clericum se totondit, et processu temporis, vitae ac religionis suae merito patrem haereditatis a patruis regibus obtinuit: de qua Duziacum villam in pago Mosomagensi cum appendiciis suis sancto Remigio, et Rhemensi ecclesiae tradidit, et villam Riviliacum in pago Biturico sancto Dionysio delegavit. Villam quoque Noviantum in pago Parisiaco, cum omnibus ad se pertinentibus, matri ecclesiae Parisiensis civitatis, ubi presbyter exstitit ordinatus, donavit. In qua villa, plenus virtutibus, migrans ad Dominum, in ecclesia, quam ipse aedificaverat, corpore fuit in pace sepultus.ac Belgicae provinciarum, causa fidei ad synodum convenerunt, beatum Remigundecumque doctissimum et in scripturis sanctis eruditissimum ac in aecclesiasticis dogmatibus exercitatum ad idem concilium venire petierunt. Cui synodo Arrianus quidam hereticus,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit Et quia ꝓpt̾ populi
pressurã ulli non patebat
egressus ȩcđȩ uel ingressus:
scs pontifex oculis ac manib
ꝓtensis in cęlũ. cȩpit tacite
orare cũ lacrimis : Et ecce
subito columba niue can
didior. attulit in rostro am¬
pullã chrismate sc̃o repletã:
cuius odore mirifico suꝑ om̃s
odores quos ante in baptisterio
senserant om̃s qͥ aderant in

Expanded text:
fuit. Et quia propter populi fuit. Et quia propter populi pressuram ulli non patebat egressus aecclesiae vel ingressus, sanctus pontifex, oculis ac manibus protensis in caelum, cepit tacite orare cum lacrimis. Et ecce! sdidior attulit in rostro ampullulam, chrismate sancto plenam, cujus odore mirifico super omnes odores, quos ante in baptisterio senserant, omnes qui aderant, in
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ adomo regia ꝓrȩpa¬
ratur. uelisq ac cortinis
depictis exutrãq parte ꝓ¬
tenditur: & desuꝑ adumbrat᷑
Platẽȩ sternunt᷑: eccła compo¬
nitur. baptisteriũ balsamo
& cęteris odoram̃tis consper¬
gitur Talemq gr̃am dñs sub¬
ministrabat in populo: ut
estimarent se paradẏsi odo¬
rib refoue̾ri: Sicq prȩceden¬
tib sacro sc̃is euangeli is et
crucib cũ ymnis et canticis
sp̃ualib atq letaniis. scõrũq
nominib acclamatis: Sc̃s
pontifex manũ tenens regis.
a domo regia ꝑgit ad bapti¬
steriũ : subsequente regina
& populo: Dum autẽ Simul
ꝑgerent. rex interrogauit
ep̃m dicens. Patrone. est hoc
regnũ dĩ qđ michi ꝓmittis:
Cui ep̃c: Non est hoc inquit
illud regnũ. sed initiũ uiȩ
ꝑquã uenit᷑ ad illud Cum
uero ꝑuenissent ad baptiste¬
riũ: clericus qui chrisma fe¬
rebat. a põpulo ẽ int̃cept.
ut ad fontẽ uenire nequiue¬
rit Scificato autẽ fonte:
nictu diuino chrisma de¬

Expanded text:
sterium a domo regia preparatur, velisque ac cortinis depictis ex utraque parte protenditur et desuper adumbratur. Plateae sternuntur, aecclesiae componitur baptisterium, balsamo et ceteris odoramentis conspergitur. Talemque gratiam Dominus subministrabat in populo, ut estimarent, se paradysi odoribus refoveri. Sicque precedentibus sacrosanctis euvangeliis et crucibus, cum ymnis et canticis spiritalibus atque letaniis, sanctorumque nominibus acclamatis, sanctus pontifex, manum tenens regis, a domo regia pergit ad baptisterium, subsequente regina et populo. Dum autem simul pergerent, rex interrogavit episcopum, dicens: 'Patrone, est hoc regnum Dei, quod michi promittis?' Cui episcopus: 'Non est hoc', inquid, 'illud regnum, sed inicium viae, per quam venitur ad illum. Cum vero pervenissent ad baptisterium, clericus qui chrisma ferebat a populo est interceptus, ut ad fontem venire nequiverit. Sanctificato autem fonte, nutu divino chrisma de
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ nr̃ãm. illã indelicet qͣ benignitaᷤ
dei humilitatẽ nr̃am scẽ romane ec¬
clesie p̾esse uoluit. germaniã galliã¬
q uisitanimꝰ. ac remoꝵ urbem ad¬
euntes. maximo uoto ⁊ sũma deuo¬
tõne eccłiam beati remigii ut lõge
añ desid̾animꝰ. deo annuente ⁊ enusdẽ
scĩssimi uiri patrocinatib meritis.
cũ magna gła delicauimꝰ: atq post
consecratõnem eccł̃ie. in eadem syno¬
dum celebrantes. plurima ad utilita¬
tem xͥane religionis neccessaria. con
cleri et ppłi: qͦꝵ innumera młtitudo
ad tante deuotõnis celebritantem cõ¬
fluxerat. statuẽdo confirmauimus.
Que omĩa capitulis digesta int̾ ca¬
nones haberi p̾cipimus: ⁊ pꝰtea ĩ oĩb

Expanded text:
nem nostram, illam videlicet qua benignitas Dei humilitatem nostram sanctae Romanae Ecclesiae praeesse voluit, Germaniam Galliamque visitavimus, ac Remorum urbem adeuntes, maximo voto et summa devotione ecclesiam beati Remigii, ut longe ante desideravimus, Deo annuente, et ejusdem sanctissimi viri patrocinantibus meritis, cum magna gloria dedicavimus, atque post consecrationem ecclesiae in eadem synodum celebrantes, plurima ad utilitatem Christianae religionis necessaria, conscleri et populi, quorum innumera multitudo ad tantae devotionis celebritatem confluxerat, statuendo confirmavimus: quae omnia capitulis digesta inter canones haberi praecepimus, et postea, in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ honorare illũ quẽ dñs ĩ t̾ris et ĩcelis
mirificarut ꝓut possumus debemus.
p̾scrtim cũ semꝑ in nrõ pectore in¬
de ip̃ius amor feruẽtius ardeat qd̾
pͥciosissimũ corpꝰ ip̃ius scĩssimi iu¬
ri ꝓpͥis manib tñsferentes in locũ

Expanded text:
onorare illum, quem Dominus in terris et in coelo mirificavit, prout possumus, debemus, praesertim cum semper in nostro pectore inde ipsius amor ferventius ardeat, quod pretiosissimum corpus ipsius sanctissimi viri propriis manibus transferentes in locu
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid dñs: Omulier
magna est fides tua.
fiat tibi sicut uis Ubi
sunt disceptatores iniqͥui:
Numquid dixit expecta

Expanded text:
Et quid Deus? O mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. Ubi sunt disceptatores iniqui? Nunquid dixit, Exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
ONUENIENTES ERGO
ratione elegerunt basilium ad
episcopatꝰ sedẽ : & consecratus
gubernabat ȩccłam dĩ ꝓuiden¬
tia: Post quoddã aut̃ tempus.
postulauit dm̃ ut daret illi
lectũ. ꝓprus sermonib offerre
insanguineũ sacrificiũ illi :
in extasi factus aduentu sc̃i
sp̃c septima autẽ die appre

Expanded text:
onvenientes ergo tus cooperatione elegerunt Basilium ad episcopatus sedem; et consecratus gubernabat Ecclesiam Dei providentia. Post quoddam autem tempus postulavit Deum, ut daret illi lectum, propriis sermonibus offerre insanguineum sacrificium illi, ein exstasi factus, adventu sancti Spiritus septima die appre
Abbreviated transcription (Latin):
bebat necessitatib occur¬
reret. sed insuper longe
positis opem suȩ largita¬
tis impender&. ad eo ut
etiã in monte sẏnai dĩ
famulis constitutis: quȩq
erant oportuna trans¬
mitteret.nã alii quidẽ
pontifices: construendis

Expanded text:
bebat necessitatibus occurreret, sed insuper longe positis opem suae largitatis impenderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis
Abbreviated transcription (Latin):
ait: Peruenit ad nos qr quidã
homines minorẽ om̃imodo
discretionẽ tenentes. in suis
nos periculis implicari desi¬
derant. atq ita uolunt ab
ȩccł asticis ꝑsonis defendi. ut
nia eccłastica. siue mea su¬
scipiatis scripta. siue etiã &¬
minime fuerint directa.
subtanto moderamine de¬
beatis impendere : qͣtinꝰ siqͥ
in furtis publicis implicati
st. a nob ñ uideant᷑ in iuste
defendi: ne opinionẽ male
egentiũ ex indiscrete de

Expanded text:
ait: « Pervenit ad nos quia quidam ait: « Pervenit ad nos quia quidam homines, minorem omnimodo discretionem tenentes, in suis nos periculis implicari desiderant, atque ita volunt ab ecclesiasticis personis defendi, ut nia ecclesiastica, sive mea suscipiatis scripta, sive etiam ea minime fuerint directa, sub tanto moderamine debeatis impendere, quatenus, si qui in furtis publicis implicati sunt, a nobis non videantur injuste defendi, ne opinionem male agentium ex indiscretae de
Abbreviated transcription (Latin):
ra raptꝰ euanescit. Hloc cer¬
tissime scito. qr placere dõ
sine prauis hominib nul¬
lus potest In tanto se ergo
tenti dõ placuisse. qͣnto se
ꝑusis hominib displicuisse
cognouerit: Ipsa tam̃ defen¬
sio pauperũ. moderata &
grauis dit: Ne siquid nimis
rigide agitis. ex iuuentute
uos arbitrent᷑ homines
suꝑbire : Sed talis nec esse
est ut inueniat᷑ ꝓ opp̃ssis
nr̃a defensio. qͣtinꝰ & humi¬
les ꝓtectionẽ sentiant: &
oppressores ñ facile inue
niant qđ ex maliuola m̃te
rep̃hendant: Attende ergo
qd ad ie zechihelẽ dr̃: Fili
hominis. increduli & sub¬
uersores st̃ tecũ. & cũ scor¬
pionib habitas Et beatus
iobait: Erat̃ fui draconũ:
& socius structionũ : Et pau¬
lus discipłis dic̃: In medio
nationis praue & ꝑuerse
int̾ quos lucetis sicut lumi¬
naria in mundo: Tanto gͦ
debemꝰ cautius ambulare.
quanto nos scimꝰ inter dĩ
inimicos uiuere:
uius cautelȩ suȩ conscius.
Romano defensori Gregoriꝰ

Expanded text:
ra raptus evanescit. Hoc certissime scito, quia placere Deo sine pravis hominibus nullus potest. In tanto ergo se tenti Deo placuisse, quanto se perversis hominibus displicuisse cognoverit. Ipsa tamen defensio pauperum moderata et gravis sit, ne, si quid nimis rigide agitis, ex juventute vos arbitrentur homines superbire. Sed talis necesse est ut inveniatur pro oppressis vestra defensio, quatenus et humiles protectionem sentiant, et opniant quod ex malivola mente reprehendant. Attende ergo quod ad Ezechielem dicitur: Fili hominis, increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas . Et beatus Job ait: Frater fui draconum, et socius struthionum . Et Paulus discipulis dicit: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis, sicut luminaria in mundo . Tanto ergo debemus cautius ambulare, quanto nos scimus inter Dei inimicos vivere. » 56. Hujus cautelae suae conscius Romano defensori Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ut capiti. arma diaboli.
expulsio paradẏsi. delicti
mat̃: corruptio legis an¬
tique. Ecce mulier uenie¬
bat ad dñm iħm. mulier
alienigena: de gentibus
nouella plantatio: Mirũ
negotiũ: Chananea. sẽquit᷑.
ludȩi fugiunt: domestici
derelinquunt. alienigena
heret : Ecce mulier de fi¬
nib illis egressa. clamabat
dicens: miserere mei fili

Expanded text:
put peccati, arma diaboli, expulsio paradisi, doli mater, corruptio legis antiquae. Ecce mulier veniebat ad Dominum Jesum, mulier alienigena de gentibus, novella plantatio. Mirum negotium! Chananaea sequitur; Judaei fugiunt, domestici derelinquunt, alienigena haeret! Ecce mulier de finibus illis egressa clamabat dicens: Miserere mei, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
conuocans eos qui obserua¬
bant palatio. & scđm tenorẽ
somnii sui misit ad montẽ
soractẽ ubi sc̃s Siluester in

Expanded text:
convocat eos qui observabant palatium, et secundum tenorem somnii sui, misit ad montem Syrapti, ubi sanctus Sylvester in
Abbreviated transcription (Latin):
tebat primũ loqui uerbũ
& indignos uos iudicastis
ad gentes: Dixerat enĩ dñs.
Non ueni nisi ad oues ꝑditas
domꝰ isrł: Et eo tẽpore la¬
cob suꝑ eo uerba completa
sunt: Non deficiet pͥnceps ex
iuda neq dux de femorib
eiꝰ : donec ueniat cui repo¬
sitũ est. & ipse erit expe¬
Etatio gentiũ: Bene dauid
iurabat᷑. bene uota facie¬
bat dicens Si introiero ir
tabernaculũ domꝰ meȩ̨. si
ascendero in lectũ strati
mei. Si dedero somnũ ocu¬
lis meis & palpebris meis¬
dormitationẽ & requiem
tẽporib meis. donec inue¬
niam locũ dño tabernacu¬
lũ dõ lacob Et statim quid
desideraret exposuit. atq
oculis ꝓpħalib quẽ nos ue¬
nisse iam credimꝰ: ille uen¬
turũ eẽ cernebat : Ecce au¬
diuimꝰ eũ in ephratã. inue¬
nimꝰ cũ in campis silue
Zoth quippe sermo hebraicꝰ

Expanded text:
tebat primum loqui uerbum tebat primum loqui uerbum t indignos uos iudicastis ad gentes. dixerat enim dominus: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel. et eo tempore Iacob super eo uerba conpleta sunt: non deficiet princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniat, cui repositum est, et ipse erit expectatio gentium. bene Dauid iurabat, bene uota faciebat dicens: si introiero in tabernaculum domus meae, si ascendero in lectum stratus mei, si dedero somnum oculis meis dormitationem et requiem temporibus meis, donec inueniam locum domino, tabernaculum deo Iacob. et statim, quid desideraret, exposuit atque oculis prophetalibus, quem nos uenisse iam credimus, ille uenturum esse cernebat: ecce audiuimus eum in Ephrata, inuenimus eum in campis siluae. \'zoth\' quippe sermo Hebraic
Abbreviated transcription (Latin):
euangelistȩ Iohannis prin¬
cipiũ dedicarent : in prin¬
cipio erat uerbũ & uerbũ
caro factũ est: paruulos
interfectos. herodẽ sȩuien¬
tem. ioseph & mariã fugien¬
tes in egẏptũ. mixtisq gau¬
dio lacrimis loquebatur:
Salue bethleem domꝰ panis:
In qua natus ẽ ille panis qͥ
&e celo descendit: Salue
ephratha regio uberrima
fertilitas ds̃ est: De te quon¬
dam micheas uaticinatus ẽ:
& tu bethleem domꝰ ephrata
non minima es in milibus
iuda. exte michi egrediet᷑
qui sit princeps in israhel
& egressus eiꝰ abinitio a dieb
ȩt̃nitatis: ꝓpterea dabis eos
usq ad tempus parientis. pa¬
riet & reliquiȩ fratrũ eius
conuertent᷑ ad filios israhel:
Inte enĩ natus est princeps.
qui ante luciferũ genitus ẽ :
cuius de patre natiuitas om¬
nem excedit ȩtatẽ: Et tam
diu in te dauitici generis
origo ꝑmansit: donec uirgo
pareret. & reliquiȩ populi
credentis in xp̃m conuerte¬
rentur ad filios isrł: & libe¬
re prȩdicarent: Uobis opor¬

Expanded text:
euangelistae Iohannis principium dedicarent: in principio erat uerbum et uerbum caro factum est, paruulos interfectos, Herodem saeuientem, Ioseph et Mariam fugientes in Aegyptum. mixtisque gaudio lacrimis loquebatur: \'salue, Bethlem, domus panis, in qua natus est ille panis, qui de caelo descendit. salue, Ephrata, I regio uberrima fertilitas deus est. de te I quondam Micheas uaticinatus est: et tu, Bethleem domus Ephrata, nonne minima es in milibus Iuda ? ex te mihi egredietur, qui sit princeps in Israhel, et egressus eius ab initio, a diebus aeternis. propterea dabis eos usque ad tempus parientis. pariet et reliquiae fratrum eius conuertentur ad filios Israhel. m te enim natus est prmceps, qui ante Luciferum genitus est, cuius de patre natiuitas omnem excedit aetatem. et tam diu in te Dauitici generis origo permansit, donec uirgo pareret et reliquiae populi credentis in Christum conuerterentur ad filios Israhel et libere praedicarent: uobis opor
Abbreviated transcription (Latin):
alio tẽpr̃ indulfus uocatꝰ ẽ:
Cui dũ cocꝰ ꝓ cõparandis ligniᷤ
denarios peter&. nullomodo
potuit impetrare: Sed nefario
iure ꝑcepit licentiã. ut regias
& fenestras. & uicini dormi¬
torii tabulas aggressus diri¬
peret: earũq ignib sibi pran¬
diũ p̃parar&: Cũ sequenti
nocte. idẽ indulfus ad secessũ
ꝑgens. cur monasterii tabula
ta petulant̾ incendere p̾ce¬
piss&. a qͦdã sene discussus ẽ
Atille more gallico sc̃m senẽ
increpitans follẽ. ab eo uirga
uir suꝑb tanto pondere
lapsus ẽ: ut semiuiuus humi
decũber&. Codẽ momento.
sub eadẽ specie cuidã clerico
foris dormienti. idẽ senex
apparuit dic̃s Surge &
dic comiti. ut abhoc meo
monasterio in quo diũsoriũ
fieri om̃ino ñ lic&. antequã
me ad iracundiã ꝓuocet:

Expanded text:
alio tempore Indulfus vocatus est. alio tempore Indulfus vocatus est. Cui dum cocus pro comparandis lignis denarios peteret, nullo modo potuit impetrare; sed nefario jure percepit licentiam, ut attegias, et fenestras, et vicini dormitorii tabulas aggressus diriperet, earumque ignibus sibi prandium praepararet. Cum sequenti nocte idem Indulfus ad secessum pergens, cur monasterii tabulas tam petulanter incendi praecepisset, a quodam sene discussus est. At ille more Gallico sanctum senem increpitans follem, ab eo quidem vir superbus tanto pondere lapsus est, ut semivivus humi decumberet. Eodem momento sub eadem specie cuidam clerico foris dormienti idem senex apparuit, dicens: « Surge, et dic comiti ut ab hoc meo monasterio, in quo diversorium fieri omnino non licet, antequam me ad iracundiam provocet
Abbreviated transcription (Latin):
nomine falardus existens.
si qͣndo suppo ad palatiũ ꝓ¬
cessiss&. fornicarias illuc de¬
testantib monachis ñ uere¬
batur inducere: atq cũ eis
cõmessationes & saltationes
illicitas celebrare Is deniq
noctis pͥncipio secessũ peter.
ab spiritib in mundis in ae
re ꝑcapillos appensus est
Cũq tota nocte dependens.
uocis officiũ ñ haber&̃: ma¬
tutinalib horis beatꝰ Grego¬
rius ei uidendũ se prebuit
dic̃s Inimice dĩ. ñ tibi suffi¬
ciunt alia mala q̃ in meo
monasterio ꝑuicacit̃ ꝑpetra¬
sti. insuꝑ scenicas meretricu¬
las in claustro monachico:
tãꝗͣ in theatro c̃ducis: Crede
m. hoc anno peribis Iunc
ille magnis cȩpit uiribus
pęnitentiã supplicare. &
de cetero plenã correptio¬
nẽ ꝓmittere: Continuo
Gregoriꝰ iussit eũ dimittere:
qui ad t̾rã decideis qr corri¬
gi noluit. eodẽ anno uerã
fuisse Gregorii sententiam
moriendo ꝓbauit:
iusdẽ comitis homo sub

Expanded text:
nomine Faraldus, existens, nomine Faraldus, existens, siquando Suppo ad palatium processisset, fornicarias illuc, detestantibus monachis, non verebatur inducere, atque cum eis comessationes et saltationes illicitas celebrare. Idemque noctis principio secessum petens, a spiritibus immundis in aere per capillos appensus est; cumque 184 tota nocte pendens vocis officium non haberet, matutinalibus horis beatus Gregorius ei videndum se praebuit, dicens: « Inimice Dei, non sufficiunt tibi alia mala quae in meo monasterio pervicaciter operaris, insuper scenicas meretriculas in claustro monachico tanquam in theatro conducis. Crede mihi, hoc anno peribis. » Tunc ille magnis coepit viribus poenitentiam supplicare, et de caetero plenam correctionem promittere. Continuo Gregorius jussit eum dimitti; qui ad terram decidens, quia corrigi noluit, eodem anno veram fuisse Gregorii sententiam moriendo probavit. 96. Ejusdem comitis homo sub
Abbreviated transcription (Latin):
eũq sibi talit̃ cõminantem
audiũ: Quia scđo cõmonitꝰ
ub oris mei credere nolusti.
& me tua in obȩdientia ad eo
ꝓuocasti. ut hunc apłmdi
huc fatigare studuerĩ. scito
cognoscens: qr nͥhodie ab
hoc monasterio meo reces¬
seris. fitura ebdomada cũ
tius om̃ib uita priuaberis
Si uͦ recesseris. ab hac quidẽ
mom̃itanea sententia libe¬
raberis: sed neq tu neq aliqs
hic tecũ degentiũ suã patriã
reuidebit Mox teutgaudꝰ
lectulo se ꝓripuit. & primo
siuis. deinde monasterii mo¬
nachis: postremo quib cũq
potuit sõniũ reuelauit:
Et qr aliud hospitiũ citius
a pontifice impetrare ñ
potuit. apud. sabinos ẽ¬
ceder: eodẽ anno cũ suis
om̃ib uita priuatꝰ est :
Eodẽ qͦq temp̃r suppo
piceni comes ibi applicuii
Qui monach s̃ quidẽ pla¬
rimã¬
dapsilitatẽ ostendit. & in
reb tã uenerabilis monaste¬
rii usurpationẽ suoꝵ ꝓhi¬
buit: Huiꝰ familiaris quidã

Expanded text:
eumque sibi taliter comminantem eumque sibi taliter comminantem audivit: Quia secundo commonitus, verbis oris mei credere noluisti, et me tua inobedientia adeo provocasti ut nunc apostolum Dei huc fatigare studuerim, scito cognoscens quia nisi hodie ab hoc monasterio meo recesseris, futura hebdomada cum tuis omnibus vita privaberis. Si vero recesseris, ab hac quidem momentanea sententia liberaberis; sed neque tu, neque aliquis hic tecum degentium suam patriam revidebit. » Mox Theutgaudus lectulo se proripuit, et primo suis, deinde monasterii monachis, postremo quibuscunque potuit somnium revelavit. Et quia aliud hospitium citius a pontifice impetrare non potuit, apud Sabinos consedens, eodem anno cum suis omnibus vita privatus est. 95. Eodem quoque tempore Suppo, Piceni comes, ibi applicuit, qui monachis quidem plurimadapsilitatem ostendit, et in rebus tam venerabilis monasterii usurpationem suorum prohibuit. Hujus familiaris quidam,
Abbreviated transcription (Latin):
pontificis in eodẽ monaste¬
rio mansionẽ suscepit: Cui
beatꝰ Gregoriꝰ in sõnis appa¬
rer. maximũ t̾rorẽ quo de
suo monasterio c̃citꝰ egre¬
deret᷑ incussit Ille ꝑpen¬
dens uisũ fuisse fantasticũ
oratione facta rursꝰ dormi¬
re cȩpit: Cui Gregoriꝰ pon¬
tificali habitu redimitꝰ ap¬
pareis. Nonne in qͥt dixitͥ.
ut a monasterio meo qđ
rihominũ nullomͦ licuiss&:
Cũq teutgaudꝰ hospitandi
licentiã Suscepisse se apon¬
tifice respondiss&: Gregoriꝰ
ait. Et tu qͥ petisti. & ille qͥ
dedit utriq c̃tra dm̃ fecisti̾.
cuiꝰ uindictã citiuꝰ incurre¬
tis:. Eiuigilai teutgaudꝰ in¬
tremuit. & facta oratione
sopori se reddere uoluit. cũ
repente uenientiũ sonitũ
audieis uehem̃t expauit.
seq dormire simulauit:
se p̃ibat cũ lumine dic̃s: Cor¬
ripe illũ: Qui dũ correptus
in lectulo clausis oculis re¬
sediss&:. Gregoriꝰ ait: Aspice
in nos Intuitꝰ aut̃ eos teut¬
gaudus magis intremuit.

Expanded text:
pontificis in eodem monasterio mansionem suscepit. Cui beatus Gregorius in somnis apparens, maximum terrorem quo de suo monasterio concitus egrederetur incussit. Ille perpendens visum fuisse phantasticum, oratione facta rursus dormire coepit. Cui Gregorius pontificali habitu redimitus apparens: « Nonne, inquit, dixi tibi, ut a monasterio meo, quri nullo modo licuisset? » Cumque Theutgaudus hospitandi sibi licentiam suscepisse se a pontifice respondisset, Gregorius ait: Et tu qui petisti, et ille qui dedit, utrique contra Deum fecistis, cujus vindictam citius incurretis. Evigilans Theutgaudus intremuit, et facta oratione sopori se reddere voluit, cum repente venientium sonitum audiens vehementer expavit, seque dormire simulavit. se praeibat cum lumine, dicens: « Corripe illum. Qui dum correptus in lectulo clausis oculis resedisset, Gregorius ait: Aspice in nos. Intuitus eos Theutgaudus magis intremuit,
Abbreviated transcription (Latin):
straremꝰ: Igitur dũ ma¬
gna multitudo sacerdotũ
monachoꝵ. diuersiq sexus
& ȩtatis iuxta preceptionẽ
beati Gregorii die consti¬
tuta dñm rogatura ue¬
niss&e. in tantum lues
intra unius horȩ spatiũ
dũ uoces plebs ad dñm
supplicationis emiteret.
octoginta homines in
trã corruentes sp̃m exala¬
rent: Sed non destitit
sacerdos tantus populo
predicare ne ab oratione

Expanded text:
gitur dum magna multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die constituta Dominum rogatura venisset, in tantum lues intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed non destitit sacerdos tantus populo praedicare, ne ab oratione
Abbreviated transcription (Latin):
lantiũ depucaiit: sicut abea
ordinatum ẽ. ita cum firmo ita
nt crnciniacꝰ futuri ep̃i successo¬
ris mei. et sarratestis principal
ecc̃e deputetur. Faram uero: ei¬
dem ep̃o ⁊ sarracectis ecc̃e uͥ iacui¬
ero: ꝓpetualit̾ seriure inbeo. Spar¬
cus uilla: quam dacis quinq mi¬
lia libras argenti ab culogio cõꝑa¬
ui cua scĩssima heres mea. non extͣ¬
neoꝵ heredum meoꝵ eẽ cernit᷑. eo qd
cum criminis accusatione regie

Expanded text:
lantium deputavit, sicut ab ea ordinatum est, ita confirmo, ut Crusciniacus futuri episcopi successoris mei obsequiis et sartatectis principalis ecclesiae deputetur; Faram vero eidem episcopo et sartatectis ecclesiae, ubi iacuero, perpetualiter servire iubeo. Spernacus villa, quam datis quinque milia libras argenti ab Eulogio comparavi, tua, sanctissima heres mea, non extraneorum heredum meorum esse cernitur, eo quod, cum criminis accusatione regi
Abbreviated transcription (Latin):
& rectã fidẽ muniuit: & cun¬
ctas hereses in symbolo dis¬
sipauit. Quod uidelicet sa¬
crȩ confessionis symbolũ.
lta se habet Credo in unũ
dm̃ om̃ipotentẽ. patrem. &

Expanded text:
 rectam fidem munivit et cunctas haereses uno symbolo dissipavit. Quod videlicet sacrae confessionis symbolum ita se habet: Credo in unum Deum omnipotentem, Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
introduceret repromissionĩ
terrã Cũq fideles respon¬
dissent amen : subito erupit
fons uiuacissimus. qui &

Expanded text:
introduceret repromissionis terram. Cumque fideles respondissent, Amen, subito erupit fons vivacissimus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ qͦq romanȩ institu¬
tionis cantores disꝑsi bar¬
baros insignit̃ docuerunt :
Quib defunctis occidentales
eccłȩ ita susceptũ modula¬
tionis organũ uiciarunt :
ut lohannes qͥdã romanus
cantor. cũ theodoro ȩque
ciue romano sed eburaci ar¬
chiep̃o ꝑgallias in brittan¬
nias uitaliano sit presuli
destinatꝰ. Qui circumquaq
positarũ eccłarũ filios ad
pristinã cancilenae dulce¬
dinẽ reuocans.tã ꝑse quã
ꝑ suos discipłos maltis anniꝰ
romanȩ doctrinȩ regulã
conseruauit:

Expanded text:
dentem quoque Romanae institutionis cantores dispersi, barbaros insigniter docuerunt. Quibus defunctis Occidentales Ecclesiae ita susceptum modulationis organum vitiarunt, ut Joannes quidam Romanus cantor cum Theodoro aeque cive Romano, sed Eburaci archiepiscopo, per Gallias in Britannias Vitalliano sit praesule destinatus, qui circumquaque positarum Ecclesiarum filios ad pristinam cantilenae dulcedinem revocans, tam per se, quam per suos discipulos multis annis Romanae doctrinae regulam conservavit.
Abbreviated transcription (Latin):
cutionẽ patiunt᷑: Quamuis
eniͣ magnitudo uirtutum
quas ꝑ eũ xp̃c operabatur
siquid aduersi emundo
emergebat retunderet is

Expanded text:
cutionem patiuntur . Quamvis enim magnitudo virtutum, quas per eum Christus operabatur, si quid adversi e mundo emergebat, retunderet, is
Abbreviated transcription (Latin):
te: Nec dolosa labia & lin¬
guas inimicorũ metuendã.
cũ dño adiutore lȩtemur.
& ipsũ audire debeamus
monentẽ: Per patientiam
ur̃am possidebitis animas

Expanded text:
 nec dolosa labia et linguas iniquorum esse metuendas, cum domino adiutore laetemur et ipsum audire debeamus monentem: per patientiam uestram possidebitis animas
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ ȩccłam donauit. sicq
post confessionẽ & lacrimas
atq ꝓfessionẽ & uotũ. pes eiꝰ
ab ostio cui inhȩserat ẽ solutꝰ
Uerũtam̃ postea de ipso arido
pede claudus ꝑmansit. usq
dũ cõputrescente crure ac

Expanded text:
eandem aecclesiam donavit, sicque post confessionem et lacrimas atque professionem et votum pes eius ab ostio cui inheserat est solutus. Veruntamen postea de ipso arido pede claudus permansit, usque dum, computrescente crure ac
Abbreviated transcription (Latin):
palatio singularit̃ obtine¬
bat Refloruerant ibi diũ¬
sarũ artiũ studia: & qͥ uel
sc̃imonia uł prudentia forte
carebat. suo ipsius iudicio
subsistendi corã pontifice
fiduciã non habebat.

Expanded text:
palatio singulariter obtinebat. Refloruerant ibi diversarum artium studia, et qui, vel sanctimonia, vel prudentia forte carebat, suo ipsius judicio subsistendi coram pontifice fiduciam non habebat.
Abbreviated transcription (Latin):
dõ de ur̃a p̾sentia & salute
gaudere Uestẽ uͦ ei q̃ bapti¬
xanda ẽ direximꝰ. atq ut
uob̾ talia scribatis semper
optamꝰ: Codicẽ uero regulȩ
pastoralis dõno Colũbo ps¬
bitero transmittendũ harũ
portitores direximꝰ. quẽ uos
nolite detinere: Nam aliũ¬
MEDIOLAMENSI .LXI.
Si lapsis ad suũ ordinẽ reuer¬
tendi licentia c̃cedat᷑. uigor
canonicȩ ꝓcul dubio fran¬
git᷑ disciplinȩ: Dũ ꝑ reũsio
nẽ. praue actionis desideria
qͥsq c̃ciꝑe ñ formidat: fra¬
ternitas siquidẽ ur̃a nos
culpa exigente depositus.
in eo quo fuerat ordine c̃sti¬
tutꝰ debeat reuocari Quod
quidẽ nec lic& nec fieri
posse aliqͣ ratione decerni¬
mꝰ. Eius tam̃ si c̃uersatio for¬
te meruerit sacro ꝑom̃ia
sicuti ẽ pͥuatꝰ officio. in mo¬
nasterio eũ ante alios ut
p̃uideritis monachos ordinate:

Expanded text:
de vestra praesentia et salute gaudere. Vestem vero ei quae baptizanda est direximus; atque ut nobis talia scribatis, semper optamus. Codicem vero regulae pastoralis domno Columbo presbytero transmittendum per harum portitorem direximus, quem vos nolite detinere. Nam uMediolanensi. Si lapsis ad suum ordinem revertendi licentia concedatur, vigor canonicae procul dubio frangitur disciplinae, dum per reversionis spem pravae actionis desideria quisque concipere non formidat. Fraternitas siquidem vestra noculpa exigente depositus, in eo quo fuerat ordine constitutus debeat revocari. Quod quidem nec licet, nec fieri posse aliqua ratione decernimus. Ejus tamen si conversatio forte meruerit, sacro per omnia sicuti est privatus officio, in monasterio eum ante alios, evideritis, monachos ordinate
Abbreviated transcription (Latin):
pͣceptor saluos nosfac perimꝰ:
& illud. Exurge ut quid
dormitas dñe : Quis enĩ pos¬
sit siccis oculis paulã nar¬
rare moriente̾ Incidit in¬
grauissimã ualitudinẽ. im¬
mo qđ optabat inuenit: ut
dño plenius iungeretur:
In quo languore eustochiȩ
filiȩ ꝓbata sẽꝑ in matre pie¬
tas magis ab om̃ib cõꝓbata
est Ipsa assidere lectulo.
flabellũ tenere : sustentare
caput. puluillũ supponere
fricare pedes. manus: stoma¬
cũq confouere. mollia stra¬
ta cõponere: aquã calidam
tẽperare. mappulã appo¬
nere: omniũ ancillarũ
p̃uenire officia. & quicqͥd
alia fecisset de sua merce¬
de putaret eẽ subtractũ
Quib illa pͣcib. quib lam̃
tis & gemitu inter iacentẽ
matrem & specũ dñi discu¬
currit : Ne priuaret᷑ tanto
contubernio. ne illa absen¬
te iuueret : ut eodẽ fere¬
tro portaretur Se dõ mor¬
taliũ fragilis & caduca na¬
tura: & nisi xp̃i fides nos

Expanded text:
Praeceptor, salva nos; perimus Praeceptor, salva nos; perimus ; et illud; Exsurge, ut quid dormitas, Domine . Quis enim possit siccis oculis Bernardum narrare morientegrauissimam ualitudinem, immo, quod optabat, inuenit, ut domino plenius iungeretur. in quo languore Eustochiae filiae probata semper in matrem pietas magis ab omnibus conprobata est. ipsa\' adsidere lectulo, flabellum tenere, sustentare caput, puluillum supponere, fricare pedes manu, stomachum confouere, mollia strata conponere, aquam calidam temperare, mamphulam adponere, omnium ancillarum praeuenire officia, quidquid alia fecisset, de sua mercede putare subtractum. quibus ilk precibus, quibus la-I mentis et gemitu inter iacentem matrem et specum domini discurrere, ne priuaretur tanto contubernio, ne illa absente uiueret, ut eodem feretro portaretur! sed, o mortalium fragilis et caduca natura et, nisi Christi fides nos
Abbreviated transcription (Latin):
audierit in cunis & crepi¬
taculis balbutiente lingua
alleluia cantare: auiaeq
& amitȩ Nomina dimidia¬
tis uerbis frangere In hoc
solo desideriũ habuit pa¬
triae. ut filiũ nurũ & ne¬
ptẽ renuntiare scło & xp̃o
seruire cognosceret : quod
impetrauit ex parte: Nã
neptis xp̃i flãmeo reserua¬
tur. Nurus ętͣnȩ tradens¬
se pudicitiȩ Socrus opera
fide. & elemosynis sequit᷑
& romȩ conatur expͥmere :
qđ hierosolimis illa cõple¬
uit: Quid agimꝰ: Anima
cur ad morte̾ eiꝰ uenire
formidas: iam dudũ ꝓlixi¬
or liber cudit᷑. dũ timemꝰ
adultima ꝑuenire : quasi
tacentib nob̾ & in laudib
illius occupatis differri pos¬
set occubitus. Hlucusq ꝓspe¬
ris nauigauimꝰ uentis. &
crispantia maris ȩquora
labens carina sulcauit:
Nunc inscopulos incurrit
oratio. & tumescentib flu¬
ctuũ motib pͣsens utriusq
monasterii intentat᷑ nau¬
fragiũ : ita ut cogam᷑ dicere.

Expanded text:
audierit in cunis et crepiaudierit in cunis et crepitaculis balbutiente lingua alleluia cantare auiaeque et amitae nomina dimidiatis uerbis frangere. in hoc solo patriae desiderium habuit, ut filium, nurum, neptem renuntiare saeculo. Christo seruire cognosceret. quod inpetrauit ex parte; nam neptis Christi flammeo reseruatur, nurus aeternae se tradens pudicitiae socrus opera fide et elemosynis sequitur et Romae conatur exprimere, quod Hierosolymis illa conpleuit. Quid agimus, anima? cur ad mortem eius uenire formidas? iam dudum prolixior liber cuditur, dum timemus ad ultima peruenire, quasi tacentibus nobis et in laudibus illius occupatis differri possit occubitus. huc usque prosperis nauigauimus uentis et crispantia maris aequora labens carina sulcauit; nunc in scopulos incurrit oratio et tumentibus fluctuum montibus praesens utriusque monasterii intentatur naufragium,
Abbreviated transcription (Latin):
bat: ut emultis uariisq sen¬
bilior indicarẽ: Loquar
& aluid. qđ forsitan emulĩ
linguã quã ego ab adole¬
scentia mea multo labore
ac sudore ex parte didici.
& infatigabili meditatione
ñ desero. ne ipse ab ea dese¬
rar: discere uoluit & conse¬
cuta est: ita ut & psalmos
hebraice caneret: & grecũ
sermonẽ absq ulla latinȩ
linguȩ ꝓprietate resonaret:
Quod quidem usq hodie in
sc̃ã filia eiꝰ eustochio cer¬
nimꝰ: quȩ ita semꝑ adhȩsit
matri & eiꝰ obȩdiuit impe¬
riis: ut nuͣquã absq ea
cubaret. nũquã ꝓcederet.
nũquã cibũ caperet. neq
unum quidẽ nũmũ habe¬
ret potestatis suȩ: sed &
paternã & mat̾nã substan¬
tiolã amatre distribui
pauperib lȩtaret᷑. & pie¬
tatẽ parentis hereditatẽ
maximã & diuitias ere¬
deret: Non debeo silentio
p̃terire. quanto exultaue
gaudio. qđ paulã neptẽ suã
aleta & toxotio genitã. im¬
mo uoto & futurȩ uirgini¬
tatis reꝓmissione conceptã.

Expanded text:
bat, ut e multis variisque senbilior, indicarem. Loquar et aliud, quod forsitan aemulis linguam, quam ego ab adolescentia multo labore ac sudore ex parte didici, et infatigabili meditatione non desero, ne ipse ab ea deserar, discere voluit, et consecuta est: ita ut Psalmos hebraice caneret, et sermonem absque ulla latinae linguae proprietate personaret. Quod quidem usque hodie in sancta filia ejus Eustochio cernimus, quae ita semper adhaesit matri, et ejus obedivit imperiis, ut nunquam absque ea cubaret, nunquam procederet, nunquam cibum caperet, ne unum quidem nummum haberet potestatis suae, sed et paternam et maternam substantiolam a matre distribui pauperibus laetaretur et pietatem in parentem hereditatem maximam et diuitias crederet. non debeo silentio praeterire, quanto exultauerit gaudio, quod Paulam, neptem suam Laeta et Toxotio generatam, immo uoto et futurae uirginitatis repromissione conceptam,
Abbreviated transcription (Latin):
Si quos xp̃ianoꝵ ꝓ longitu¬
dine itineris ꝑ ꝓuincias
ab hebreoꝵ seruitio ꝑle
galẽ iuolentiã Gregoriuꝰ
liberare ñ poterat. Suis p̃¬
tiis redimendos. ẽẽ. censebat:
Unde Candido prbo ꝑgallias
scribeis Dominicꝰ inquit
p̃sentiũ portitor. lacrima¬
bilit̃ nobis in notuit .iiͦiͦi.
fr̃s suos de captiuitate a
uideis redẽptos eẽ : atq eos
nunc narbone in eorũdẽ
iudȩoꝵ seruitio detineri.
& qr omino graue exse

Expanded text:
 longitudine itineris per provincias ab Hebraeorum servitio per legalem violentiam Gregorius liberare non poterat, suis pretiis redimendos esse censebat. Unde Candido presbytero per Gallias scribens: « Dominicus, inquit, praesentium portitor lacrymabiliter nobis innotuit, quatuor fratres suos de captivitate a Judaeis redemptos esse, atque eos tunc Narbonae in eorumdem Judaeorum servitio detineri. Et quia omnino grave exe
Abbreviated transcription (Latin):
te: sensit capiti suo unguinis sa-¬
cri infusum liquorem. quo totũ
eius delibutum est caput. & me¬
rito: ut qui oleũ sp̃uale popuilis qͦ
eoꝵ quidẽ capita uisibili mentes
autem p̾dicatione sp̃u scõ in se lo¬
quente uncturus erat chrismate
inuisibili. idest gr̃a eiusdem sp̃c scĩ
ip̃e quoq prius tali unctione in¬
signeretur. Acceptis autẽ talibus
ac tantis auspiciis. diuinis timu¬
it contraire statutis. Neq eñi tutũ
illi uideri poterat tot signis pre¬
currentib diuine contradicere iu¬
ssioni presertum cum luce & unc¬
tione scĩ sp̃e que oleo uisibili de¬
signatur: interius illustratus at¬
ꝙ perunctus. ut & sẽs ysaias ad

Expanded text:
te, sensit capiti suo unguinis sate, sensit capiti suo unguinis sacri infusum liquorem, quo totum eius delibutum est caput. Et merito, ut qui oleum spiritale populis, quo eorum quidem capita visibili, mentes autem predicatione, sancto Spiritu in se loquente, uncturus erat crismate invisibili, id est gratia eiusdem Spiritus sancti, ipse quoque prius tali unctione insigniretur. Acceptis autem talibus ac tantis auspiciis, divinis timuit contraire statutis; neque enim tutum illi videri poterat, tot signis precurrentibus, divinae contradicere iussioni, presertim cum luce et unctione sancti Spiritus, que oleo visibili designatur, interius illustratus atque perunctus, ut et sanctus Esaias, ad
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ ab autiqui hostis ꝓtexit ma-¬
lignitate.
t cum populi acclamaret
frequentia & sanctissimus
uir magna reniteretur constanti¬
a: placuit ommipotenti deo ei ma-¬
nifestissimis demonstrare indici¬
is. qͦd ipse de eo haberet iudiciũ
Et enu cũ mͦ predicto reniti co¬
naretur. uidentib omnibus qui
aderant. descendit subito radius
noui luminis suꝑ ipsius seĩ uiri
uerticem. ac si ipse sol motꝰ de celo
suꝑ eũ ceciderit: ut quia illumina¬
darum lux parabatur anumnarũ.
ipse quoq cum ad hoc opus asscis¬
ceretur. lumine debuit declarari
uisibili Ipse namq erat lucerna
que nou sub modio cure corporee.
sed suꝑ candelabrũ purissime ac
dõ dilecte conuersationis erat po¬
nencda: quatuiꝰ his qui in domo
scẽ ecclesie futuri erant. lumen
optue iustitutionis preberet.
Placuit etiã om̃ipotentie diuine.¬
aliud huic miracło addere: ad o¬
stensionem meritoꝵ beati uiri
Et cuĩ radio supͣdicto se illustran¬

Expanded text:
irum ab antiqui hostis protexit malignitate. Et cum populi acclamaret frequentia, et sanctissimus vir magna reniteretur constantia, placuit omnipotenti Deo ei manifestissimis demonstrare indiciis, quod ipse de eo haberet iuditium. Etenim cum modo predicto reniti conaretur, videntibus omnibus qui aderant, descendit subito radius novi luminis super ipsius viri sancti verticem, acsi ipse sol de celo motus super eum ceciderit, ut quia illuminandarum lux parabatur animarum, ipse quoque, cum ad hoc opus adscisceretur, lumine debuit declarari visibili. Ipse namque erat lucerna, quae non sub modio curae corporeae, sed super candelabrum purissimae ac Deo dilecte conversationis erat ponenda, quatinus his qui in domo sanctae aecclesiae futuri erant lumen optime institutionis preberet. Placuit etiam omnipotentiae divinae huic miraculo aliud addere ad ostensionem meritorum beatissimi viri. Etenim, radio supradicto se illustran
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo deuoranda. Isto con¬
silio inimĩci quo isti haec
faciunt. Ipso consilio aduitã
et̃nã euntes dĩ martyres re¬
uocant᷑. Qui ut uitã paucoꝵ

Expanded text:
diabolo devoranda. Isto consilio inimici, quo isti haec faciunt, ipso consilio ad vitam aeternam euntes Dei Martyres revocantur, qui ut vitam paucorum
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit: a ur̃is obseqͥis recedat:
Uel certe si ur̃a excellentia for¬
tasse emergentib causis ue¬
nire neqͥuerit ipse tam̃ sc̃ȩ
ȩccłȩ unitati comunicet:

Expanded text:
enerit, a vestris obsequiis recedat: vel certe si vestra excellentia fortasse, emergentibus causis, venire nequiverit, ipse tamen sanctae Ecclesiae unitati communicet
Abbreviated transcription (Latin):
peliendũ piissimũ magistrũ
nr̃m quantotius ꝓperemꝰ:
ut eũ meream᷑ adiutorem
habere in celis: quẽ salutis
doctorẽ habuimus in terris
Hec eodicente. om̃s ammira¬
ti sunt parit̃q surgentes:
ad exequias scĩ festinant᷑ ac¬
currunt : Ia uero ut de mar¬
tino illo pontificũ speculo
legit᷑. impossibile dictu ẽ:
quanta hominũ multitudo
conuenerit : Cuncti ex agris
& uicis non nulli etiã ex u¬
cinis affuere castellis: Hinc

Expanded text:
endum piissimum magistrum nostrum quantocius properemus, ut eum mereamur adjutorem habere in coelis quem salutis doctorem habuimus in terris. Haec eo dicente, omnes admirati sunt; pariterque surgentes ad exsequias sancti festinanter accurrunt. Jam vero, ut de Martino illo pontificum speculo legitur, impossibile dictu est quanta hominum multitudo convenerit, cuncti ex agris et vicis, nonnulli etiam ex vicinis adfuere castellis. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
absq ulla refragatione serua¬
bunt. Ex quib celt̾ qmͣ ꝑ manũ
meam. celsa sõbrina mea. t tra¬
didit: et huldriciaca iulla qmͣ
hulderieus comes et loco uͥ ossa
mea sci frẽs et coep̃i diocesios tue
ponenda elegerint: integumẽtis
deseruiant. sicq locus ille succes¬
sorib meis remoꝵ ep̃ĩs. peculia¬
riter proprius malimonus ibi¬
dem deo milicantium: iuciis ex
proprio in portensi et uillaris
quoq ex episcopio in remensi
deseriuant. Glandihactĩ uilla
in portensi. qmͣ a coheredibus
meis. benedicto et hilario datis
precus emi de thesauro ceclesie
et albiniacꝰ ex episcopio in ali

Expanded text:
absque ulla refragatione servabunt. Ex quibus Celtus, quam per manum meam Celsa, sobrina mea, tibi tradidit, et Huldriciaca villa, quam Huldericus comes, ei loco, ubi ossa mea sancti fratres et coepiscopi dioceseos tuae ponenda elegerint, in tegumentis deserviant, sitque locus ille successoribus meis, Remorum episcopis, peculiariter proprius; et in alimoniis ibidem Deo militantium Vicus ex proprio in Portensi et Villaris quoque ex episcopio in Remensi deserviant. Blandibatius villa in Portensi, quam a coheredibus meis Benedicto et Hilario datis pretiis emi de thesauro ecclesiae, et Albiniacus ex episcopio in ali
Abbreviated transcription (Latin):
lebratione c̃cedimꝰ in secre¬
tario uͦ scđm morẽ pͥstinũ
susceptis ac dimissis ecclȩ
filus induere ur̃a frat̾nitas
palliũ debeat. atq ad mis¬
Sarũ sollẽpnia ita ꝓficisci
& nichil sibi ampliꝰ ausu

Expanded text:
lebratione concedimus. In secretario vero secundum morem pristinum, susceptis ac dimissis Ecclesiae filiis, induere vestra fraternitas pallium debeat, atque ad missarum solemnia ita proficisci, et nihil sibi amplius ausu
Abbreviated transcription (Latin):
Uocate michĩ mercurium. &
abibit interficere iulianum.
in filiũ meũ & dm̃ tumida
blasphemantẽ Sc̃s autẽ cum
armatura sua adueniens. ius¬
sus ab ea uelociter abut Et
bri habitu magnũ basilium.
dedit ei librũ habentẽ in hy¬
storia omnẽ mundi facturã
Dextrorsũ uͦ: hominẽ plasma¬
tum a dõ In principio autẽ
libri. super scriptio erat. dic:
homo: parce: Suscipiens nãq

Expanded text:
lla, mihi Mercurium, et abibit interficere Julianum, in Filium meum, et Deum tumide blasphemantem. » Sanctus autem cum armatura sua adveniens, velociter abiit, et rat, Magnum Basilium, dedit ei librum habentem in historia omnem mundi facturam, dextrorsum vero hominem a Deo plasmatum. In principio autem libri superscriptio erat, Dic. o, Parce. Suscipiens itaque
Abbreviated transcription (Latin):
teris insaniam abicere pe¬
ctoris: neq ȩquissimis consi¬
liis prebere consensum:
Unde te ad uenerabilẽ deã
uestam ꝓperare necesse ẽ:
ut cui ꝑseuerantia uirgini¬
tãtis placet. eiꝰ die noctuq
sacrificiis uenerandis insistaᷤ:
Ad hȩc beata agnes respondit:
Si filiũ tuũ quamuis iniquo
amore uexatũ tamen ui¬
uentẽ hominẽ recus aui.
onis capax qui & au dire
& uidere & palpare & am¬
bulare potest. & fulgorẽ
lucis huius cũ bonis pͥfrui:
si ergo hunc causa amoris
xp̃i nulla possũ ratĩne re-¬
spĩcere: quome possũ idola
muta & surda. & sine sensu
& sine anima colere. & ad
iniuriã summi dĩ ceruices
meas uanis lapidib inclina¬
nius pręfectus. dixit: Cupio
prebere consultũ infantię
tuȩ : & adhuc te deos blas

Expanded text:
teris insaniam abjicere pectoris, neque aequissimis consiliis praebere consensum. Unde te ad venerabilem deam Vestam properare necesse est, et si perseverantia virginitatis placet, ejus die nocteque sacrificiis reverendis insistas. Ad haec beata Agnes respondit: Si filium tuum, quamvis iniquo amore vexatum, tamen viventem hominem recusavi: onis capax, qui et audire, et videre, et palpare, et ambulare potest, et fulgore lucis hujus cum bonis perfrui: si ergo hunc causa amoris Christi nulla possum ratione respicere; quomodo possum idola muta et surda, et sine sensu et sine anima colere, et ad injuriam summi Dei cervicem meam vanis lapidibus inclinactus Symphronius dixit: Cupio praebere consultum infantiae tuae, et adhuc te deos blas
Abbreviated transcription (Latin):
tultos: Pro quibs dandis asse¬
ruit. qr om̃s ressuas quas in
sicilia habuit uł uenundaũ
uł apposuit: sed scolastici
dixer. qr de fraudib indiscũ¬
sus ẽẽ non potest: Dũ tam̃
ad nos de campania reuer¬
teret᷑. facta tẽpestate mor¬
tuus ẽ Cuiꝰ te uolumꝰ uxorẽ
& filios reqͥrere: & quicquid
uł apposuerat. uł uendide¬
rat. apposita absolue De uen¬
ditis pretiũ restitue. & insuꝑ
ibi ei quȩ afferebat abstule
mora restitue: Hȩc omnia
sollicite relege: omnẽq illã
familiarẽ tua neglegentiũ
post pone Scripta mea ad
rusticos q̃ direxi. ꝑ omnes
massas fac relegi: ut sciant
qđ sibi contra uiolentias
ex auctoritate nr̃a defen¬
dere debeant: eisq uł auteu¬
Itia
uł exẽplaria eorũ dentur:
Uide ut om̃a absq imminu

Expanded text:
tultos; pro quibus dandis assetultos; pro quibus dandis asseruit quia omnes res suas quas in Sicilia habuit vel venundedit vel apposuit. Sed scholastici dixerunt quia de fraudibus indiscussus esse non potest; dum tamen ad nos de Campania reverteretur, facta tempestate, mortuus est. Cujus te volumus uxorem et filios requirere, et quidquid vel apposuerat vel vendiderat, apposita absolve, de venditis pretium restitue; et insupibi ei quae asserebat abstulermora restitue. Haec omnia sollicite relege, omnemque illam familiarem tuam negligentiam postpone. Scripta mea ad rusticos quae direxi, per omnes massas fac relegi, ut sciant quid contra violentias suas ex auctoritate nostra defendere debeant, eisque vel authentica vel exemplaria eorum dentur. Vide ut omnia absque imminu
Abbreviated transcription (Latin):
locus ut superiꝰ dixi. rerũ
eiꝰ stipendia habeat. qui eiꝰ
sollicitudinis labores por¬
tat. Sed & qͥcqͥd ab alus
ex eiꝰ substantia tenetur
recollige. & monasterio
p̃fato trade: Pensiones xeno¬
dochii de uia noua. quan¬
tas michi indicasti qͥcquid
apud te habes. nob̃ dirige:
Actionario autẽ q̃ in eodem
patrimonio deputasti. ꝓ¬
ut tͥ uidet᷑ ei aliquid lar¬
gire : De ancilla dĩ quȩ cũ
theodosio fuit. extranea
nomine: uidet᷑ michi ut ei
continentiã facias. si utile
c̃spicis: aut certe donationẽ
quã fecit reddas Domũ mo¬
nasterii quã antonius datiꝰ
xxx. solidis a monasterio
tulerat. receptis solidis om̃i
post posita tarditate resti¬
tue Amulas onichinas re¬
quisica subtilit̾ ueritate re¬
stitue quas ꝑ portiterẽ p̃¬
ssentiũ
retransmisi Saturntũ si cacat
& occupatꝰ apud te ñ ẽ ad
nos dirige: felix conductor
domne campanȩ quẽ liberũ
reliq̃rat. aut ꝗ̃ ẽẽ indiscussũ
iusserat. dix̃ sibi a maximo

Expanded text:
locus, ut superius dixi, rerum ejus stipendia habeat qui ejus sollicitudinis labores portat. Sed et quidquid ab aliis ex ejus substantia tenetur recollige, et monasterio praefato trade. « Pensiones xenodochiis de via nova, quantas mihi indicasti, quia  Al. quas apud te habes, nobis dirige. Actionario autem, quem in eodem patrimonio deputasti, prout tibi videtur, aliquid largire. « De ancilla Dei quae cum Theodosio fuit, Extranea nomine, videtur mihi ut ei continentiam facias, si utile conspicis, aut certe donationem quam fecit reddas. Domum monasterii quam Antonius, datis triginta solidis, a monasterio tulerat, receptis solidis, omni postposita tarditate, restitue. Amulas onychinas, requisita subtiliter veritate, restitue, quas per portitorem praesentium retransmisi. « Saturninum, si vacat et occupatus apud te non est, ad nos dirige. Felix, conductor domnae Campanae, quem liberum reliquerat, aut quem indiscussum esse jusserat, dixit sibi a Maximo
Abbreviated transcription (Latin):
ciliciã. capadociã. & reli¬
quas nationes relinques
iudeis factus es liberator:
Non uides iniurias patris
tui infalsis simulachris.
& in demonũ cerimonias

Expanded text:
Ciliciam et Cappadociam, et reliquas nationes relinquereJudaeis factus es liberator? Non vides injurias Patris tui in falsis simulacris, et in daemonum caerimoniis