comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cio ꝓ peccatis nr̃is. Ueniq ꝓpħa de ip¬
so testat᷑: qͦd ꝓtruns gressorib roga¬
uerit ut ñ ꝑirent. Ubi sane notan
dũ ꝙ & s ꝓtransgressorib ñ tam̃
ꝓcontẽptorib legit᷑ supplicasse . Ue.¬
rũ illi qͦmͦ ꝑire possunt: ꝓqͥb salua¬
tor. rogat ne ꝑeant: Quãobrẽ ñ ui¬
deo cur ita omñe in obedienciã &
transgressionẽ. uel minimor. quo¬
rũlibet mandator ex aggerandã
putaueritis: ut exclamaretis. Quod
gͦ ĩa monacho poterit ueniale pec¬
catũ eẽ uel leue. cuiꝰ uniuerse acci¬
oni crimen insidiat᷑ in obedienciȩ
S hoc inde uidelicet constare cre

Expanded text:
tio pro peccatis nostris . Denique propheta de ipso testatur, quod pro transgressoribus rogaverit, ut non perirent . Ubi sane notanansgressoribus, non tamen pro contemptoribus legitur supplicasse. Verum illi quomodo perire possunt, pro quibus Salvator rogat, ne pereant? Quamobrem non video, cur ita omnem inobedientiam et transgressionem vel minimorum quorumlibet mandatorum exaggerandam putaveritis, ut exclamaretis: Quod ergo jam monacho poterit veniale peccatum esse vel leve, cujus universae actioni crimen insidiatur inobedientiae? Sed hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
quã facile cauet qͥ timet gehen¬
nã. S exẽplis clarius. elu cescet
qͦd dicimꝰ. Si tubente seniore ut
sileã uerbũ mͥ forte ꝑ obliuon̾e
elabit᷑: reũ me fateor. in obedien¬
ciȩ s uenialit᷑. Si excontẽptu sci¬
ens & delib̾ans sponte in uerba ꝓ¬
ruꝑo .&. rupero filencii legẽ: prȩ¬
uaricatorẽ me constituo .&. crimii¬
nalit̃. e si impenitens ꝑseuero us

Expanded text:
quam facile cavet qui timet gehenquam facile cavet qui timet gehennam. Sed exemplis clarius elucescet quod dicimus. Si jubente seniore ut sileam, verbum mihi forte per oblivionem elabitur; reum me fateor inobedientiae, sed venialiter. Si ex contemptu sciens et deliberans sponte in verba prorupero, et rupero silentii legem; praevaricatorem me constituo, et criminaliter; et si imp
Abbreviated transcription (Latin):
de obediencie ꝓmissione q̃ fit ex re¬
głari ꝓfessione: quasi ñ oporteat. p.¬
mittere quã constat ñ integre pos¬
se teneri. nec sine crimine p̃teriri:
siqͥdẽ deo qͥcqͥd minister dei homo
ñ ꝑperã iusserit imputandũ const¬
terit. Frustra inquã ex hac occasio¬
ne malũ ita in obedienciȩ ex agge¬
ratis. ut a t̾a necessario bono ꝓmit
insidians ut uos dicitis in obedien¬
cia intã uariis &. innumeris q̃ a seni¬
orib indicunt᷑: ñ sẽꝑ tamͣ dãpnabi¬
lit᷑ seu criminalit᷑ qͦd p̃cipit᷑ ñ im¬
plet᷑. es si enĩ omnis in obediencia
in excusabilit sit culpabilis. nulla
tam̃ ȩt̾nalit᷑ damnabilis. n quã re¬
medisi penitencie ñ sanat: nulla ẽ
lȩtalit̾ criminalis. nͥ q̃ contẽptũ su¬
ꝑbiȩ ñ euitat. MMagna gͥ securi¬
tas filiis obedienciȩ . & reuera yax
hominib bonȩ uoluntatis q̃uando
in omni in obediencia sola dãpnat
in penitencia. quã nescit qͥ dili¬
git dm: sola in criminat᷑ suꝑbia.

Expanded text:
obedientiae promissione, quae fit ex regulari professione, quasi non oporteat promittere, quam constat nec integre posse teneri, nec sine crimine praeteriri: siquidem Deo, quidquid Dei minister homo non perperam jusserit, imputandum constiterit. Frustra, inquam, ex hac occasione malum ita inobedientiae exaggeratis, ut a tam necessario bono promiinsidians, ut vos dicitis, inobedientia in tam variis et innumeris, quae a senioribus indicuntur; non semper tamen damnabiliter seu criminaliter quod praecipitur, non impletur. Etsi enim omnis inobedientia inexcusabiliter sit culpabilis, nulla tamen aeternaliter damnabilis, nisi quam remedium poenitentiae non sanat: nulla est lethaliter criminalis, nisi quae contemptum superbiae non evitat. Magna igitur securitas filiis obedientiae, et revera pax hominibus bonae voluntatis: quoniam in omni obedientia sola damnatur impoenitentia, quam nescit qui diligit Deum; sola incriminatur superbia,
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterũ hoc culpa ñ ẽ date legis.
aut dantis lege. s in ꝓuide ꝓfiten¬
tis. & impie p̃uaricantis. Manda¬
tũ qͥdẽ sc̃m & iustũ: sea tu de no¬
ris ẽẽ carnale̾ uenundatũ sub pec¬
cato. uerũ hoc ante pͣuidisse debu¬
eras. qͦ turris huiꝰ euangelice non
senioribꝰ aut confusus audias ab illu¬
sorib. hic homo cepit ȩdificare.s. ñ po¬
tuit consũmare. Sed forsan dicitis.
Ergone ita ꝑfectꝰ qͥspiã inuenit᷑ cui
ñ uel minimũ aliqͥd int̾dũ subripia¬
t᷑ de tã mutis ac minutis q̃ passim
uel a negligentib p̃positis imꝑant᷑
Mmnime qͥdẽ cuiquã hocego dede¬
r̃i cũ ipsi qͦq de se fateant᷑ apłi. In

Expanded text:
Caeterum hoc culpa non est datae legis, Caeterum hoc culpa non est datae legis, aut dantis legem, sed improvide profitentis, et impie praevaricantis. Mandatum quidem sanctum et justum: sed tu te noris esse carnalem, venumdatum sub peccato . Verum hoc ante praevidisse debueras, quo turris hujus evangelicae non senioribus, aut confusus audias ab illusoribus: Hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare . 24. Sed forsan dicitis: Ergone ita perfectus quispiam invenitur, cui non vel minimum aliquid interdum subripiatur de tam multis ac minutis, quae passim vel a negligentibus praepositis imperantur! Minime quidem cuiquam hoc ego dedorim, cum ipsi quoque d
Abbreviated transcription (Latin):
go difficultatẽ tantę ineẽ ꝑfecho¬
ni s cũ ipsa corde imꝑfecto p̃sumit᷑
Porro imꝑfect cordis&. infirmȩ pror¬
sus uoluntatis indiciũ ẽ statuta
senioꝵ studiosius discutere herere
ad singła q̃ iniungunt᷑. exigere de
qͥbꝰq racionẽ . &. male suspicari de
omni p̃cepto cuiꝰ causa latuerit.
nec ũꝗͣ. libent̃ obedire. nͥcũ audire
contigerit qͦd forte libuerit. aut
qͦd ñ alit̃ licere seu expedire mon¬
strauerit uel aꝑta racio. uel indu¬
bitata auctoritas. Delicata satis
immo nimis molesta ẽ huiꝰmodi
obȩdiencia. Ñ plane illa ẽ q̃ ex re¬
gła tradit᷑ obediencia sine morã
disputare ꝓfecto. hoc ẽ in astu cor.¬
dis. ñ in auditu auris obedire. Isti¬
usmodi gͦ carnalẽ anim̾a ñ modo
p̃mi. s etiã oppͥmi pondere p̃sũp¬
tȩ ꝑfectionis necesse ẽ ꝙ ñ potest
portare caro infirma qͦd solus sꝑs
si dicitis legẽ regłȩ subintrasse. ut
habundaret delictũ: uerũ dicitis

Expanded text:
go difficultatem tantae inesse perfectioni: sed cum ipsa corde imperfecto praesumitur. Porro imperfecti cordis, et infirmae prorsus voluntatis indicium est, statuta seniorum studiosius discutere, haerere ad singula quae injunguntur, exigere de quibusque rationem, et male suspicari de omni praecepto, cujus causa latuerit; nec unquam libenter obedire, nisi cum audire contigerit quod forte libuerit, aut quod non aliter licere seu expedire monstraverit vel aperta ratio, vel indubitata auctoritas. Delicata satis, imo nimis molesta est hujuscemodi obedientia. Non plane haec illa est quae ex Regula traditur, « Obedientia sine mora. » Disputare profecto hoc est in astu cordis, non in auditu auris obedire. Istiusmodi ergo carnalem animam non modo premi, sed etiam opprimi pondere praesumptae perfectionis necesse est: quia non potest portare caro infirma, quod solus spiritus si dicitis legem Regulae subintrasse, 510 ut abundaret delictum, verum dicitis.
Abbreviated transcription (Latin):
tificantes inqͥt corda ur̃a inobȩdi¬
encia caritatis. pulchrȩ ipsã ꝑ hoc se¬
questrans ab illa mertia. seriuili qͦdãm
obediencia. nec caritati prõpta: s ob¬
noria necessitati. Nȩc iust illius cui
sit sub lege. minime qͥppe content̾
uoto suȩ cuiꝰcũq ꝓfessionis. quã su¬
ꝑat animi deuocione. Quãq̃. nec ista
regła ipsa tacuerit ubi monet si fr̾i
impossibilia iniungunt᷑ ut confidens
de adiutorio dei. obediat ex caritate.
cia monachus se subdat maiori.
Dicens qͥppe omni. ñ uult nos in obe¬
diendo m̃sura ẽẽ contentos ꝓfessio¬
nis: ñ attendere. ꝓmissi debitũ ñ de
pacto sumere modũ. s transire ala¬
crit̾ etiã uotũ & obedire in omnibꝰ.
Est sane qͥd̃a obedienciȩ limes scđ̾m
tẽpꝰ ipsa tẽporis extremitas: ut is
sit tͣminꝰ obedienciȩ qͥ&. uitȩ. Hunc
nob̾ maxime com̃dat unigeniti ex¬

Expanded text:
tificantes, inquit, corda vestra in obedientia charitatis : pulchre ipsam per hoc sequestrans ab illa inerti et servili quodammodo obedientia, nec charitati prompta, sed obnoxia necessitati. Haec justi illius, cui sit sub lege; minime quippe contentus voto suae cujuscunque professionis, quam superat animi devotione. Quanquam nec ista Regula ipsa tacuerit, ubi monet, si fratri impossibilia injunguntur, « ut confidens de adjutorio Dei, obediat « ex charitattia monachus se subdat « majori! » Dicens quippe « omni, » non vult nos in obediendo mensura esse contentos professionis, non attendere promissi debitum, non de pacto sumere modum; sed transire alacriter etiam votum, et obedire in omnibus. Est sane quidam obedientiae limes, secundum tempus, ipsa temporis extremitas, ut is sit terminus obedientiae, qui et vitae. Hunc nobis maxime Unigeniti
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri posse putet᷑ &. qͦd eiꝰ uni¬
uersȩ accioni crim̃ in sidiet᷑ in obe¬
diencie. Esto. sit crim̃ ciu illa pena¬
quale q̃so illua diffiniemꝰ ẽẽ crim̃.
quod ueritate nidre reũ tantũ fa¬
eit iudicio: Nec tam̃ diffitebim᷑ esse
reatũ. qͦd uel actenꝰ reu̾ statuit. Quod
si reatũ. & peccatũ. Pbiro omne pec¬
catũ contra dei mandatũ p̃sumit᷑
Quoa aũ contra mandatũ p̃sumit᷑
in obedieneia dr. Hinc colligit᷑ qͦd
irasci fr̃i &. in obediencia sit.&. erim̃¬
sit. Enunũ inuentũ ẽ monacho le¬
ue ac ueniale peccatũ qͦdq ñ humans
s diuini mandati statuat transgresso¬
rẽ. In hoc genere st̾ transgressionis
ñ nulla stultloqͥa. seu uaniloqͥa &. q̃q
oc iosa dicta. facta .&. cogitata. Huiꝰ.¬
modi enĩ nũꝗͣ. nͥ contra mandatũ
ꝙ dei mandatũ usurpant᷑. Peccata
qͥppe st̃ .&. d̾s ꝓhibet omne peccatũ
&. tam̃ uenialia ñ eriminalia re¬

Expanded text:
inveniri posse putetur; et quod ejus uniinveniri posse putetur; et quod ejus universae actioni crimen insidietur inobedientiae? Esto, sit crimen, cui poenaquale, quaeso, illud definiemus esse crimen, quod, Veritate judice, reum tantum facit judicio? Nec tamen diffitebimur esse reatum, quod vel hactenus reum statuit. Quod si reatum, et peccatum? porro omne peccatum contra Dei mandatum praesumitur. Quod autem contra mandatum praesumitur, inobedientia dicitur. 26. Hinc colligitur, quod irasci frsit. En unum inventum est monacho leve ac veniale peccatum, quodque non humani, sed divini mandati statuat transgressorem. In 511 hoc genere transgressionis sunt nonnulla stultiloquia seu vaniloquia, et quaeque otiose dicta, facta, et cogitata. Hujusmodi enim nunquam nisi contra mandatum, et Dei mandatum usurpantur. Peccata quippe sunt, et Deus prohibet omne peccatum: et tamen venialia, non criminalia re
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterũ sic̃ ñ omnia unius ẽẽ constat
uel necessitatis. uel utilitatis. uel dig¬
nitatis. sic ñ una de omniũ transgres¬
sione fert᷑ sentencia: nec paria mauent
discrimina dispares culpas. Porro nec
pari culpa negligunt᷑. q̃ ñ pari eura
p̃c ipiunt᷑. nec pari ꝓmde pęna pu¬
munt᷑. Ecce enĩ euangłiũ ta flagi¬
eiũ crapulȩ. qua foinicacionis tur¬
pitudiñe dãpnat. Uerũ qͥs magis ñ
horreat e duob malis tͣpitudine
fȩdariꝰ quã eibo ex saturari Nne de¬
niq ueritas in eugłio sub nominib
trabis & festucȩ. graues leuesq discer¬
nit in obedienciȩ eulpas: N ipsa dis¬
putante immo diffimente gradati
nobis distinguit᷑ q̃ cui reatui pęna
debeat᷑ dũ aliũ udicio. aliũ coneilio.
aliũ &. gehenna reũ e̾e̾ ꝓtestet᷑. Quȩ¬
nã gͦ consequendi necessitas cogit
ut si magistris diuina det᷑ insuis
p̃ceptis auctoritasꝰ nullũ iđo ĩa mo¬
nacho leue aut ueniale peccatũ

Expanded text:
eterum sicut non omnia unius esse constat vel necessitatis, vel utilitatis, vel dignitatis: sic non una de omnium transgressione fertur sententia, nec paria manent discrimina dispares culpas. Porro nec pari culpa negliguntur, quae non pari cura praecipiuntur; nec pari proinde poena puniuntur. Ecce enim Evangelium tam flagitium crapulae, quam fornicationis turpitudinem damnat. Verum quis magis non horreat e duobus malis, turpitudine foedari, quam cibo exsaturari? Nonne denique Veritas in Evangelio sub nominibus trabis et festucae , graves levesque discernit inobedientiae culpas? Nonne ipsa disputante, imo definiente, gradatim nobis distinguitur, quae cuique reatui poena debeatur, dum alium judicio, alium consilio, alium et gehenna reum esse protestatur? Quaenam ergo consequendi necessitas cogit, ut si magistris divina detur in suis praeceptis auctoritas, nullum ideo jam monacho leve aut veniale peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo p̃lati iussio uel ꝓhibicio.: ñ prȩ¬
tereat t̃minos ꝓfessionis. Nec ultra
extendi: nec contrahi citra. Nil me
p̃latꝰ phibeat hor q̃. ꝓmisi nec plꝰ
e rigat quã ꝓmisr Uota mea nec au¬
geat sine mea uoluntate: nec minu¬
ut sine certa necessitate. Necessitas
qͥppe ñ habet legẽ. & obhoc excusat
dispensacionẽ. Uoluntas uͦ qmͣ so¬
la meret᷑ retͥbucionẽ: etiã sola ñ
in merito gradũ alcior̃e usurpat.
Alioqͥn & absq necessitate remissi¬
o uoti. ñ dispensacio. s p̃uaricacio
ẽ .&. restrictio contra uoluntatẽ.
murmur ẽ ñ ꝓfectꝰ. Ponant gͦ prȩ¬
positi met̾a obedienciȩ subiector.
ex uotis labior. ipsor. ñ suoꝵ desi¬
dior: monentes eos ñ cogentes ad
celsiora: condescendentes eis cũ ne¬
cesse fuerit ad remissiora. ñ caden¬

Expanded text:
Ergo praelati jussio vel prohibitio non praeErgo praelati jussio vel prohibitio non praetereat terminos professionis. Nec ultra extendi potest, nec contrahi citra. Nil me praelatus prohibeat horum quae promisi, nec plus exigat quam promisi. Vota mea nec augeat sine mea voluntate, nec minuat sine certa necessitate. Necessitas quippe non habet legem, et ob hoc excusat dispensationem. Voluntas vero, quia sola meretur retributionem, etiam sola non immerito gradum altiorem usurpat. Alioquin et absque necessitate remissio voti, non dispensatio, sed praevaricatio est: et restrictio contra voluntatem, murmur est, non profectus. Ponant ergo praepositi metam obedientiae subjectorum ex votis labiorum ipsorum, non suorum desideriorum: monentes eos, non cogentes ad celsiora; condescendentes eis, cum necesse fuerit, ad remissiora; non caden
Abbreviated transcription (Latin):
positi Emde si ꝓfessio scđ̾m illam
regłam abbas meus mͥ aliud forte
imponere tẽptauerit qͦd ñ sit se¬
cundũ regłam. aut etiã qͦd nͣsit
scdm istã. instituta uerbi causa ba¬
silii. augustini. pachomii: quȩ nã
mͥ q̃so inhac re necessitaᷤᷤ iniminet
obsequendi : Solũ qͥppe id a me
reqͥritis: Si modꝰ ẽ obedicionis. te¬
nor. ꝓfessionis. nec se ualet exten¬
dere potestas imꝑantis. nͥ quatinꝰ
attigerit uotũ ꝓfitentis: ꝓfecto¬
qͥd aliud quã obedienciȩ limites
qͦsdã censuer̾i &. his suis t̾minis
uirtutẽ eandẽ circũeludr: Quã¬
obrẽ qͥsq ꝓfessus in qͦ uis genere
salutifere uitȩ: nec ultra obedi¬
enciȩ lege cogend̾. nec citra est
inhibendꝰ quã sua ipsius uidet᷑ cõplec
H ꝓfessio. eluanto minꝰ contra: Is gͦ qͥ
medius ẽ uitȩ modꝰ p̃fixus uoto.p.¬
fessione firmatꝰ taꝗͣ lignũ qͦd erat
in medio paradysi solus sine dubio
legi erit subiectꝰ obnoxius iussioni.

Expanded text:
oinde si professo secundum illam regulam abbas meus mihi aliud forte imponere tentaverit quod non sit secundum regulam, aut etiam quod non sit secundum ista instituta, verbi causa, Basilii, Augustini, Pachomii, quaenam mihi, quaeso, in hac re necessitas imminet obsequendi? Solum quippe id a me  quos requiritis, si modus est obeditionis, tenor professionis, nec se valeat extendere potestas imperantis, nisi quatenus attigerit votum profitentis. » Tertientiae limites quosdam censuerim, et his suis terminis virtutem eamdem circumcludi? Quamobrem quisque professus in quovis genere salutiferae vitae, nec ultra obedientiae lege cogendus, nec citra est inhibendus, quam sua ipsius videtur complecti professio. Quanto minus contra? Is ergo qui medius est vitae modus, praefixus voto, professione firmatus, tanquam lignum quod erat in medio paradisi, solus 505 sine dubio legi erit subjectus, obnoxius jussioni.
Abbreviated transcription (Latin):
reꝰ nec aliud quãquod ꝓpͥo didice¬
runt ex ꝑm̃to. Siaũ ñ impossibile
qͥdẽ. s tam̃ difficile ẽẽ sentitis ma¬
gistros ñ conte̾pnere: &. dũ iđo con¬
sentitis. qm̃ grauamini ñ suꝑbȩ
saꝑe. murmuratis aduersus obe.¬
diencie legẽ. affirmantes ꝑ icłosũ
ꝓmittere qͦd ta laboriosũ ẽ obser¬
uare. Ad hoc ego respondeo. im
capiat. Hoc qͥppe ẽ qͦd paulo supe¬
rius dixi: qr anteꝗͣ. ȩdificiũ incho¬
ares. ꝓuidisse debueras unde ꝑfice.
si caute ꝓfitet᷑. pollicet᷑ in nullo
se ultra transgressurũrhoc ẽ ĩa ñ
peccaturũ Alioqͥn aut ꝑiurat qͥ
ita iurat: aut sanctor ẽ illo qͥatt.
inmultis offendimꝰ om̃s. Quod si
consequens falsũ ee̾ uidet᷑. uiden¬
dũ ẽ & de eo qͦd antecedit. ne forte
lex q̃ data ẽ. ꝓptͣ transgressiones
cohibendas. ñ solũ ñ eas coherceat.
s & augeat insuꝑ crimine ꝑiurii.
siqͥde̾ id ꝓmittere nos in nr̃a ꝓfes¬
sione credamꝰ. qͦd certũ ẽ ñ posse

Expanded text:
re, nec aliud quam quod proprio didicerint experimento. Si autem non impossibile quidem, sed tamen difficile esse sentitis magistros non contemnere; et dum ideo consentitis, quoniam gravamini, non superbe sapere, murmuratis adversus obedientiae legem, affirmantes periculosum promittere, quod tam laboriosum est observare; ad hoc ego respondeo, imocapiat. Hoc quippe est quod paulo superius dixi, quia antequam aedificium inchoares, providisse debueras unde perficeresi caute profitetur, pollicetur se ultra in nullo transgressurum; hoc est, jam non peccaturum. Alioquin aut perjurat qui ita jurat, aut sanctior est illo qui ait: In multis offendimus omnes . Quod si consequens falsum esse videtur; videndum est et de eo quod antecedit, ne forte lex quae data est propter transgressiones cohibendas, non solum non eas coerceat, sed et augeat insuper crimine perjurii: siquidem id promittere nos in nostra professione credamus, quod certum est non posse
Abbreviated transcription (Latin):
repugnare: &. quasi scelus idolatri¬
e.nolle adqͥescere. Nait. ñ acqͥescere.
s nolle acqͥescere: ut ñ ussionis sim¬
plex ipsa transgressio. s uoluntatis
supba contencio. scelus idolatriȩ
reputet᷑. Ñ ẽ enĩ idipsũ nolle obe¬
dirȩ : &. ñ obedire. Noc qͥppe int̾dũ
erroris ẽ.ñ nũꝗͣ. &. infirmitatis:

Expanded text:
are, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere . Non ait, Non acquiescere; sed, nolle acquiescere: ut non jussionis simplex ipsa transgressio, sed voluntatis superba contentio, scelus idololatriae reputetur. Non est enim id ipsum nolle obedire, et non obedire. Hoc quippe interdum erroris e
Abbreviated transcription (Latin):
bit ꝓ eo: Ego gͥ si me hoc angi artieło
senciã. ut aut dm aut homine offen¬
dere necesse sit. dm pocius libenter
eligo ñ offende. E qͥde̾ tucius iusti¬
usq habeo nẽpe ex p̃senti ꝓpħȩ capi¬
tulo de hominis lesione. meã con¬
solacionẽ: dei scilicet ꝓpiciacionẽ.
Ceterũ deo offenso: qͥs orabit. ꝓme:
Si ad homin̾e confugero. id qͥdem
scriptura ñ confulit qͥnimmo ma¬
ledictꝰ ait qͥ sp̃e ponit in homine.
Merito ꝓinde. Si aũ ind̾m pecca¬
eqͥdẽ Nã & aqͦ offendit᷑. & ob quem
offendit᷑: eque utriusq oracio
execranda decernit᷑ apud ipsũ
qͥ offendit᷑. hoc ẽ apua dm. Talis
gͦ reqͥrendꝰ ẽ ad orandũ qͥsit ido¬
neus ad placandũ. Porro culp̃a si
qua ẽ qͦd homo offendit᷑ cũ ei ñ
obedit᷑ aut multũ extenuat. aut¬
multĩt penitꝰ ad nullat causa me¬

Expanded text:
bit pro eo? Ego igitur si me hoc angi articulo bit pro eo? Ego igitur si me hoc angi articulo sentiam, ut aut Deum, aut hominem offendere necesse sit; Deum potius libenter eligo non offendere, et quidem tutius justiusque. Habeo nempe ex praesenti prophetae capitulo de hominis laesione meam consolationem, Dei scilicet propitiationem. Caeterum Deo offenso, quis orabit pro me? si ad hominem confugero, id quidem Scriptura non consulit; quinimo: Maledictus, ait, qui spem ponit in homine . Merito proinde. Si autem in Deum peccaequidem. Nam et a quo offenditur, et ob quem offenditur, aeque utriusque oratio exsecranda decernitur apud ipsum qui offenditur, hoc est apud Deum. Talis ergo requirendus est ad orandum, qui sit idoneus ad placandum. Porro culpam, si qua est, quod homo offenditur cum ei non obeditur, aut multum extenuat, aut penitus annullat causa me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ discrecio ẽ in mandatis conse¬
quent᷑ & inculpis: ut sic̃ dixeram
maior. grauior. leuiorq minoꝵ
censeat᷑ transgressio mandator.¬
Sed mandantiũ ñ ita. Siue enim
ds. siue homo uicarius dei man¬
datũ qͦdcũq tradid̾it. pari ꝓfee¬
to obsequendũ ẽ cura. pari reue¬
rencia deferendũ: ubi tam̃
deo contraria ñ prȩcipit
homo. Quod si ẽtigerit᷑
ꝑgendũ in dubitant᷑ consulo in
petri apłi sentenciã. q obedire o¬
portet deo magis quã hominibus.
Aut eñi hoc respondendũ cũ apłis.
aut cũ phariseis certe audiendũ.
Quare & uos trans gredimini manda¬
tũ dei ꝓpt tradiciones urãs: Si aute
dolet se contẽpni magist᷑ hõ p̃ illo
qͥ docet hominẽ se ienciã consolet᷑
illa quã .&. uos posuistis samubelis
sentencia. qua int̾ lepr̃ã &. lepr̃a
uidet᷑ discernere sic. Si peccauerit
uir in uirũ ꝓpicius ei poterit eẽ
ds. Si aũ ind̾m peccauerit᷑ qͥs ora¬

Expanded text:
quia discretio est in mandatis, consequia discretio est in mandatis, consequenter et in culpis: ut sicut dixeram majorum gravior, leviorque minorum censeatur transgressio mandatorSed mandantium non ita. Sive enim Deus, sive homo vicarius Dei, mandatum quodcunque tradiderit; pari profecto obsequendum est cura, pari reverentia deferendum, ubi tamen Deo contraria non 508 praecipit homo. Quod si contigerit, pergendum indubitanter consulo in Petri apostoli sententiam: quia obedire oportet Deo magis quam hominibus . Aut enim hoc respondendum cum apostolis, aut cum Pharisaeis certe audiendum: Quare et vos transgredimini mandatum Dei propter traditiones vestras? Si autem dolet se contemni magister homo prae illo, qui docet hominem scientiam; consoletur illa, quam et vos posuistis, Samuelis sententia, qua inter lepram et lepram videtur discernere sic: Si peccaverit vir in virum, propitius ei poterit esse Deus; si autem in Deum peccaverit, quis ora
Abbreviated transcription (Latin):
uior. tolerabilior. in mobilib manda
ꝑpetres animo. tͣpe flagiciũ ẽ ac cri¬
minale peccatũ eũ tam̃ lelle uerbũ
intẽpore uel loco silencu forte ꝑob.
liuionẽ subrectũ: risus ꝑ impetum
magis excussus quã p̃sũptꝰ contra
p̃ceptũ. qͦd utiq animi negligentis
aut dissoluti sꝑs indiciũ ẽ eo fac il¬
lime ueniã ꝓmereat᷑. qͦuix uel pec¬
catũ reputat᷑. Quid cũ scient᷑ &. ex
delib̾acione in uerba ociosa silencio
licet ñ indicto lingua laxat᷑: Nũqͥd
hoc tam̃ neget qͥspiã usurpari con¬
tra regłam ueritatis: Unde nimi¬
rũ &. racio exigenda ẽ infuturo ui¬
homines racione indie uidicii. He¬
u nob̾ quȩ nã poterit racio reddi
de ocio: Alioqͥn ociũ ñ ẽ si ñ omni¬
no racione uacuũ ẽ. e tam̃ qͥs nes¬
ciat unũ de traccionis uerbũ quan¬
tũ etiã innumeris talib id ẽ ocio¬
sis prȩpondet ad delictũ meritũ
dãpnacionis: Quid ita : Uidelicet

Expanded text:
vior, tolerabilior in mobilibus mandatvior, tolerabilior in mobilibus mandatnque perpetres animo, turpe flagitium est ac criminale peccatum: cum tamen leve verbum, in tempore vel loco silentii forte per oblivionem subreptum, risusve per impetum magis excussus, quam praesumptus contra praeceptum quod utique animi negligentis, aut dissoluti spiritus indicium est, eo facillime veniam promereatur, quo vix vel peccatum reputatur. Quid, quod scienter et ex deliberatione in verba otiosa, silentio licet non indicto, lingua laxatur? nunquid hoc tamen neget quispiam usurpari contra regulam Veritatis? unde nimirum et ratio exigenda est in futuro juhomines rationem in die judicii . Heu nobis! quaenam poterit reddi ratio de otio? Alioquin otium non est, si non omnino ratione vacuum est. Et tamen quis nesciat unum detractionis verbum, quantum etiam innumeris talibus, id est otiosis, praeponderet ad delictum meritumque damnationis? Quid ita? Videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
seruant᷑ inpeccatũ reputant᷑. ñ tam̃
in crum̃: ita sane si ꝑ subrepcionẽ.
aut obliuionẽ. ñ au ꝑ contẽptum
hor transgressio contigerit. Media
qͥppe st̃ e qͥb illa uidelicet p̃cepta
constitiuint᷑ q̃ uos facticia nomi¬
natis. longe utiq disparẽ a natu.¬
ralib quantũ in ipsis ẽ gerencia
necessitatẽ: cũ tam̃ nec sine offen¬
sa negligi. nec contẽpni sine cri¬
mine uel ipsa queant. in iuncta
iunct oꝑis qualitas in noria sit.
adiuncte tam̃ auctoritatis pondꝰ
obnoriũ mandato. mandatũq
peccato noxiũ facit: ñ magno
tam̃ si contentꝰ defuerit./ Nec gͦ
generalis regła sit uniuersor. q̃
ꝑ se aut ꝓpt̾ se nec bona nec mala
st̃. aut diuina institue ione. aut
mittant᷑ uel omittant᷑ iussa uero
sine culpa ñ negligant᷑. sine cri-¬
mine n contẽpnant᷑. Ubiq eñi
ro contẽptꝰ momni speciȩ
mandator. pari ponde¬
re grauis & cõmunit᷑¬
dãpnabilis ẽ. neglectꝰ uͦ infixis gra¬

Expanded text:
 tamen in crimen; ita sane, si per subreptionem aut oblivionem, non autem per contemptum horum trangressio contigerit. Media quippe sunt, e quibus illa videlicet praecepta constituuntur, quae vos factitia nominatis, longe utique disparem a naturalibus, quantum in ipsis est, gerentia necessitatem: cum tamen nec sine offensa negligi, nec contemni sine crimine vel ipsa queant, injuncta juncti operis qualitas innoxia sit; adjunctae tamen auctoritatis pondus obnoxium mandato, mandatumque peccato obnoxium facit, non magno tamen, si contemptus defuerit. 18. Haec ergo generalis regula sit universorum, quae per se, aut propter se nec bona, nec mala sunt, aut divina institutione, aut mittantur, vel omittantur: jussa vero, sine culpa non negligantur, sine crimine non contemnantur. Ubique enim ro contemptus in omni specie mandatorum pari pondere gravis, et communitedamnabilis est: neglectus autem in fixis gra
Abbreviated transcription (Latin):
modi ponit: uolens nimirũ ꝓui.¬
dũ fidũq dispensatorẽ racionis.
ubi forte dispensat seqͥ uidiciũ. ñ
suȩ placitũ uoluntatis. Unde &
intimat ei ñ semel qͦd de omnib
iudiciis suis deo redditurꝰ sit
racionẽ. Lego ꝓfecto in regła. hȩc
Ut aũ ꝓ sua uoluntate aliqͥd mu¬
tet: me ibi legisse ñ recolo. Quin
mere declinet᷑ aqͦquã. Ergo. nec
excipi puto. Uidetis quantũ ne¬
cesfitati tribuit᷑: subtrabit᷑ uolun¬
tati. Quid etiã. Nonne regłaris
ipsa ꝓfessio qua se iunior. subdit
sponte maiorĩ ȩque alligat & pri¬
or̃e : Cõmunis eqͥdẽ pacti parire.¬
or utrũq necessitate teneri: fie¬
riq duos ꝑ unius sponsionẽ ad al¬
terutrũ debitores. fidelis cure
unũ. alterũ humilis obedienciȩ
eluid nã gͥ iã uoluntat relinqͥt᷑
ubi ꝙ p̃latꝰ debiti necessitate tenet᷑
Sed &. de hoc itẽ ñ parũ p̃lati p̃scri

Expanded text:
smodi ponit: volens nimirum provsmodi ponit: volens nimirum providum fidumque dispensatorem, rationis, ubi forte dispensat, sequi judicium, non suae placitum voluntatis. Unde et intimat ei non semel, quod de omnibus judiciis suis Deo redditurus sit rationem. 10. Lego profecto in Regula: « Haec Ut autem pro sua voluntate aliquid mutet, me ibi legisse non recolo: quinimere devietur a quoquam. » Ergo nec excipi puto. Videtis quantum necessitati tribuitur, subtrahitur voluntati? Quid etiam? Nonne regularis ipsa professio, qua se junior subdit sponte Priori, aeque alligat et Priorem? Communis equidem pacti pari reor utrumque necessitate teneri, fierique duos per unius sponsionem ad alterutrum debitores: fidelis curae unum, alterum humilis obedientiae. Quidnam igitur jam voluntati relinquitur, ubi et praelatus debiti necessitate tenetur? Sed et de hoc ite
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ita uoluntate posita ẽ: ut eidẽ
deseruiat uoluntati.s magis cari¬
tati. Neq eñĩ abbas supra regłam
ẽ. cui semel & ipse spontanea se ꝓ¬
fessione submisit:. & si qͦd negandũ
ñ ẽ. dei regła caritas. regłȩ sc̃i bene¬
dicti iure p̃ponit᷑. Esto ꝓinde. ut
intͣdũ regłe littera cedat. ꝓ tẽpore
caritat. cũ racio necessitatis exege¬
rit: absit tam̃. ut hominis cuiuspiã
subdat᷑ uoluntati. Suꝑ fratrũ sane
transgressiones. ñ suꝑ patrũ c̃oitione.¬
constituit᷑ qͥ abbas eligit᷑: mandator
cultor .&. ultor. uicior. Arbitror nã¬
q sc̃as illas obseruancias p̃lator.
prudenciȩ &. fidi creditas: ñ subdi¬
tas uoluntati. Hinc ẽ qͦd idẽ legis¬
lator. in his quȩ abbati dispensan¬
da reliqͥt. caute nusꝗͣ. ut memi¬
ni uoluntat᷑e. s aut consid̾acionẽ.
aut disposicionẽ. aut ꝓuidenciã.
aut certe arbitriũ. seualiqͥd huiꝰ¬

Expanded text:
ejus ita voluntate posita est, ut ejusdem ejus ita voluntate posita est, ut ejusdem deserviat voluntati, sed magis charitati. Neque enim abbas supra Regulam est, cui semel et ipse spontanea se professione submisit, etsi quod negandum non est Dei regula charitas Regulae sancti Benedicti jure praeponitur. Esto proinde ut interdum Regulae littera cedat pro tempore charitati, cum ratio necessitatis exegerit: absit tamen ut hominis cujuspiam subdatur voluntati. Super fratrum sane transgressiones, non super Patrum traditioneconstituitur qui abbas eligitur, mandatorum cultor, et ultor vitiorum. Arbitror namque sanctas illas observantias praelatorum prudentiae et fidei creditas, non subditas voluntati. Hinc est quod idem legislator in his quae abbati dispensanda reliquit, caute nusquam ut memini voluntatem, sed aut considerationem, aut dispositionem, aut providentiam, 504 aut certe arbitrium, seu aliquid huju
Abbreviated transcription (Latin):
ñ penitꝰ in mutabile. tamen uix
nuitabile eͥe̾ constat. dũ solis illud h¬
ceat mutare p̃latis .&. hoc ñ nͥ fideli &.
puda dispensacione. eluod uͦ fit ex
sequenti quȩ &. maior. ista ẽ pene
iã in cõmutabile: soli qͥppe deo esse
mutabile. suꝑius demonstratũ est.
Porro qͦd de nouissima fit tãqũã om¬
niũ maxmia. omnino in cõmuta¬
bile ẽ ut pote qͦd ne ipsi qͥdẽ deo
mutare liberũ ẽ. Quod gͥ nulli ho¬
minũ fas ẽ nͥ solis mutare p̃latis.
dici uix mutabile congrue potest.
qd soli constat licere deo :dicat᷑ pene
inmutabile. qͦd ne ipsi qͥdẽ penit̃
sint: ut ad ea redeã de qͥb potissi¬
mũ qͣrit᷑: patet qͦd magna ex parte
regłaris tradicio sub ẽ eiꝰ qͥ prȩ est
& si ñiuoluntati. certe discrecioni.
S dicitis Quia gͦ relinqͥt᷑ necessitati
taxatũ ẽ nequaqͣ. relinqͥt᷑. Deinde
reliqua pars q̃ incorporalib con¬
stat obseruanciis. ne ipsa qͥdẽ in

Expanded text:
non penitus immutabile, tamen vix non penitus immutabile, tamen vix mutabile esse constat: dum solis illud liceat mutare praelatis, et hoc nonnisi fideli et provida dispensatione. Quod vero fit ex sequenti, quae et major ista, est pene jam incommutabile. Soli quippe Deo esse mutabile superius demonstratum est. Porro quod de novissima fit, tanquam omnium maxima, omnino incommutabile est, utpote quod ne ipsi quidem Deo mutare liberum est. Quod igitur nulli hominum fas est, nisi solis mutare praelatis, dici vix mutabile congrue potest: quod soli constat licere Deo, dicatur pene immutabile: quod ne ipsi quidem, penitus sint, ut ad ea redeam, de quibus potissimum quaeritur patet quod magna ex parte regularis traditio subest ejus qui praeest, etsi non voluntati, certe discretioni. Sed dicitis: Quid ergo relinquitur necessitati?taxatum est nequaquam relinquitur. Deinde reliqua pars, quae in corporalibus constat observantiis, ne ipsa quidem in
Abbreviated transcription (Latin):
Iũ uͦ necessariũ in cõmutabile quid
accipi uelim: eẜ qͥdẽ nil congruen¬
cius quã qͦd diuina ita constat &
et̃na racione firmatũ: ut nulla ex
causa possit uel ab ip̃so deo aliqua¬
tenꝰ inmutari. Sub hoc genere est
omnis illa sermonis dñici in mon¬
te habiti spitalis tradicio: & qͥcqͥd de
dilectione. humilitate. mansuetu¬
dine ceterisq uirtutib tã in nouo
quã in ueteri testam̃to. sꝑitaliter
obseruandũ contradit᷑. Hec qͥppe ta¬
lia st̃ q̃ nec liceat nec expediat ali¬
quando ñ haberi.Eo siqͥdẽ immobi¬
nocent: nũꝗͣ nͥ salubrit aut impe-¬
rant᷑. aut obseruant᷑. Omni tẽpore.
omni ꝑsonȩ mortẽ contẽpta custo¬
dita salutẽ oꝑant᷑. Prim̾a gͦ neces¬
sitatẽ sua cuiq facit in ꝓmitten¬
do uoluntas: scd̾am p̃cipientis aue¬
toritas: tciã p̃cepti dignitas. Diffe-¬
cẽ gradib. tres iste necessitates. nec
una om̃s sequit᷑ immitabilitatiꝰ firmi¬
tas sã expͥma qͥdẽ qͦd efficit᷑ &. si

Expanded text:
 necessarium Incommutabile quid accipi 503 velim? Equidem nil congruentius, quam quod divina ita constat et aeterna ratione firmatum, ut nulla ex causa possit, vel ab ipso Deo, aliquatenus immutari. Sub hoc genere est omnis illa Sermonis dominici in monte habiti spiritualis traditio, et quidquid de dilectione, humilitate, mansuetudine, caeterisque virtutibus, tam in Novo, quam in Veteri Testamento spiritualiter observandum contraditur. Haec quippe talia sunt, quae nec liceat, nec expediat aliquando non haberi. Eo siquidem immobinocenter, nunquam nisi salubriter aut imperantur, aut observantur. Omni tempore, omni personae, mortem contempta, custodita salutem operantur. Primam ergo necessitatem sua cuique facit in promittendo voluntas; secundam, praecipientis auctoritas; tertiam, praecepti dignitas. 8. Differcem gradibus tres istae necessitates, nec una omnes sequitur immutabilitatis firmitas. Nam ex prima quidem quod efficitur, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
nimũ ẽ reputetꝰ s minimũ ẽ ex
cõparacione maioꝵ. Nouit uerꝰ
humilisq obediens. & minima ñ
contẽpnere &. maxime curare ꝗͣ
maxima st̃ intimo qͦdã deuoti
sinceriq animi sapore discernens
qͥb de mandatis ei qͥ prȩ ẽ suis qͦ¬
aãmodo factis respondeat cũ ꝓ.¬
pħa.ẽ. umandasti mandata tua
custodiri nimis. Ubi q ñ dicit u¬
niuersalit᷑ omnia: illa tantũ opor
culpa quacũq occasione iuolan¬
t. id̾o ñ sine graui pena qͦmͦcũq
uiolata donant᷑. ut puta ñ occides.
&. si qua huiꝰmodi st̃. quor. nũquã
potest ẽe obseruacio in iusta uel
mala. nũꝗͣ bona licitaue transgres.¬
sio dispensacione dũ taxat huma
sacionẽ admittunt qua leuiori
censura neglecta pununt᷑ leui¬
ora dicuntur. Ex his uerbi gr̃a
dico e̾ẽ. uel risũ int̾dictũ: uel indic¬
tũ filenciũ. Hec siqͥdẽ si contra man

Expanded text:
et; sed minimum ex comparatione majorum. Novit verus humilisque obediens et minima non contemnere, et maxime curare quae maxima sunt, intimo quodam devoti sincerique animi sapore discernens, quibus de mandatis ei qui praeest, suis quodammodo factis respondeat cum propheta: Tu mandasti mandata tua custodiri nimis . Ubi, quia non dicit universaliter omnia, illa tantum oportculpa quacunque occasione violantur, ideo non sine grandi poena quomodocunque violata donantur; ut puta, Non occides, et si qua hujusmodi sunt: quorum nunquam potest esse observatio injusta vel mala; nunquam bona licitave transgressio dispensatione duntaxat humansationem admittunt, quia leviori censura neglecta puniuntur, leviora dicuntur. Ex his, verbi gratia, dico esse vel risum interdictum, vel indictum silentium.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb ñ ita ignosco: qͦs utiq ñ ignoro
&. uidisse. & odisse. & me .&. patrem
meur. Pro huiꝰmodi pusillo in scien¬
cia t̃rens paulus eũ qͥcũ habeat sci¬
enciã. neseit tam̃ condescendere
si tantoꝑe cauenda st̃ scandala par.
ciã & contẽptũ. specialit᷑ contestans
eis qͥ uos audit. me audit. & qͥ uos sꝑ¬
nit. me sꝑnit: Anñ deniq hoc ipsũ

Expanded text:
quibus non ita ignosco, quos utique non ignoro quibus non ita ignosco, quos utique non ignoro et vidisse, et odisse et me, et Patrem meum. Pro hujusmodi pusillo in scientia terrens Paulus eum, qui cum habeat scientiam, nescit tamen condescendere si tantopere cavenda sunt scandala parvutiam, et contemptum, specialiter contestans eis: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, m
Abbreviated transcription (Latin):
iubentis pendet intencio exequen¬
tis fit ut nec maiꝰ minorib. nec
minꝰ maiorib confuse ut assolet
adimplendũ qͦd iniungit᷑. subiec¬
ħ studiũ impendat᷑. s moderante
animo quęq ꝓ sua dignitate im

Expanded text:
voluntate jubentis pendet intentio exsequentis, fit ut nec majus minoribus, nec minus majoribus confuse ut assolet ad implendum quod injungitur, subjecti studium impendatur; sed moderante animo quaeque pro sua dignitate im
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ sic̃ homines. aut certe sic̃ ꝓpħas
familiare de i consiliũ accepisse. Unde
&. unũ ex̃ẽplũ pono qͦd occurrit de
sansone: qͥ se ipsũ una cũ hostib op¬
pͥmens int̾fecit. Quod utiq factũ
si defendit᷑ ñ fuisse peccatũ: pͥuatũ
habuisse consiliũ in dubitant᷑ creden

Expanded text:
dum est, sicut homines; aut certe, sicut prophetas, dum est, sicut homines; aut certe, sicut prophetas, familiare Dei consilium accepisse. Unde et unum exemplum pono quod occurrit de Samsone, qui se ipsum una cum hostibus opprimens interfecit . Quod utique factum si defenditur non fuisse peccatum, privatum habuisse consilium indubitanter creden
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ habet ea dispenset . Ex ne¬
cessitate enĩ fit legis mutacio. Ne
cessariũ de inde qͦd inuolabile
nominaui. illud intelligo. qͦd ñ ab
homine traditũ. s diunitꝰ ꝓmul¬
gatũ nͥ a deo qͥ tradidit mutari
omnino ñ patit᷑᷑ ut exẽpli causa
ñ occides. ñ mechaberis. ñ furtũ
facies.&. reliqua illius tabule sei
dispensacionẽ admittunt. nec
cuiquã hominũ ex his aliqͥd aliqͦ
modo soluere aut licuit aut lice¬
bit: ds tam̃ hor. qͦd uoluit. quando
uoluit soluit. siue cũ ab hebreis
egypcios spoliari. siue quando ꝓ.¬
pħam cũ muliere fornicaria nus¬
ceri p̃cepit: quor. utiq alterũ qͥd
nͥ graue furti facinꝰ. alterũ qͥd. nͥ
flagien tͣpitudo reputaret᷑. si ñ ex¬
cusasset utrũq factũ. auctoritas
impantis: Sane ubi simile aliqͥd
aliquando a sc̃is hominib fuisse ledi¬
t usurpatũ scͥptura ñ indicante qͦd
ds ita p̃ceꝑit: aut eos peccasse faten¬

Expanded text:
testatem habet, ea dispenset. Ex netestatem habet, ea dispenset. Ex necessitate enim fit mutatio lecessarium deinde, quod inviolabile nominavi, illud intelligo, quod non ab homine traditum, sed divinitus promulgatum, nisi a Deo qui tradidit, mutari omnino non patitur: ut, exempli causa, Non occides, Non moechaberis, Non furtum facies , et reliqua illius tabulae legdispensationem admittunt, nec cuiquam hominum ex his aliquid aliquo modo solvere, aut licuit, aut licebit; Dominus tamen horum quod voluit, quando voluit solvit, sive cum ab Hebraeis Aegypties spoliari , sive quando prophetam cum muliere fornicaria misceri praecepit . Quorum utique alterum quid nisi grave furti facinus, alterum quid nisi flagitii turpitudo reputaretur, si non excusasset utrumque factum auctoritas imperantis? Sane ubi simile aliquid aliquando a sanctis hominibus fuisse legitur usurpatum, Scriptura non indicante quod Deus ita praeceperit; aut eos peccasse faten
Abbreviated transcription (Latin):
st̾: mutariq omnino ne ab ipsis qͥ¬
dem p̃positis sine offensa possunt.
At si e contrario contraria forte a¬
liquando caritati uisa fuerint. his
dũ taxat qͥb hoc posse uidẽ datũ ẽ.
& ꝓuidere creditũ ẽ ñ ne iustissi¬
mũ esse liquet. ut q̃ ꝓcaritate in¬
uenta fuer̃t. ꝓcaritate qͦq ub ex¬
pedire uidebit᷑. uel omutant᷑ uel
intͣmittant᷑. uel in aliud forte cõmo¬
dius demutent᷑. siẽ e regione ini.¬
quũ ꝓculdubio foret. si statuta ꝓ
sola caritate contra caritat᷑e te¬
neant᷑: Tenent gͦ fixã firmãq
inmobilitat᷑e etiã apud p̃latos
ꝗͣ ex stabili necessario st̃.s. quatenꝰ
caritati deseruiunt. Nũqͥd hoc egõ
uel solus senc io: uel pͥmꝰ dico: An
ñ hoc ipsũ &. papa gelasius sensit:
Ait siqͥdẽ. Ubi necessitas ñ ẽ: in con¬
Leo qͦq papa. Ubi inqͥt necessitas
ñ ẽ. nullomͦ uiolentur scõr. patrũ
tas fuerit: adutilitatẽ eccłȩ. qͥ po¬

Expanded text:
sunt, mutarique omnino, ne ab ipsis qusunt, mutarique omnino, ne ab ipsis quidem praepositis, sine offensa possunt. At si e contrario contraria forte aliquando charitati visa fuerint, his duntaxat quibus hoc posse videre datum est, et providere creditum est: nonne justissimum esse liquet, ut quae pro charitate inventa fuerint, pro charitate quoque, ubi expedire videbitur, vel omittantur, vel intermittantur, vel in aliud forte commodius demutentur? Sicut e regione iniquum procul dubio foret, si statuta pro sola charitate, contra charitatem tenerentur. Tenent ergo fixam firmamque immobilitatem, etiam apud praelatos, quae ex stabili necessario sunt: sed quatenus charitati deserviunt. Nunquid autem hoc ego vel solus sentio, vel primus dico? An non hoc ipsum et papa Gelasius sensit? Ait siquidem: « Ubi necessitas non est, inconLeo quoque papa: « Ubi, » inquit, « necessitas non est, nullo modo violentur sanctorum Patrum tas fuerit, ad utilitatem Ecclesiae qui po
Abbreviated transcription (Latin):
modã. s de t̃minate scd̾m regłam:
nec aliã quã sc̃i benedict ut opor¬
teat eũ qui prȩẽ ñ frena sue la¬
xare uoluntati suꝑ subditos. sed
p̃fixã ex regła sibi scire m̃surã. &
sic sua demũ imꝑia modari circa
id solũ qͦd rectũ ee̾ constiterit.
nec qͦdlibet rectũ. s hoc tantũ qͦd
p̃dictꝰ pat̾ instituit. aut certe qͦd
sit scđm qͦd instituit. Sic se qͥppe
habet ꝓfessio Pmitto ñ qͥdẽ regłã¬

Expanded text:
egulam; nec aliam, quam sancti Benedicti: ut oporteat eum qui praeest, non frena suae laxare voluntati super subditos, sed praefixam ex Regula sibi scire mensuram; et sic sua demum imperia moderari circa id solum, quod rectum esse constiterit; nec quodlibet rectum, sed hoc tantum quod praedictus Pater instituit, aut certe quod sit secundum quod instituit. Sic se quippe habet professio: « Promitto, » non quidem Reg
Abbreviated transcription (Latin):
lia reqͥrent᷑: quã ab illo eui credi¬
ta ẽ dispensacio misterior. derꝰ
Ipsũ ꝓinde quẽ ꝓ deo habemꝰ tam¬
quã d̾m in his q̃ aꝑte ñ st̾ contra
dm: audire debemꝰ. Nec sane con
nos in hac parte diuma in homini¬
b tribuentes auctoritatẽ. cũ ille
in supra memorato capło plane
serimꝰ de dubiis. hoc ille negat de
manifestis: ut cũ ait. si peceauerit
uir in uirũ sub audit᷑. ꝓpt̾ d̾mꝰ eui
aꝑte contraria homines hominib
frequent᷑ mandare p̃sumunt. Sed
hinc uos sum̃tes materiã siue occa¬
sionẽ argum̃tandi asseritis. si hoc
nũ uel instituta diuinȩ auctori¬
tatis pondere ȩstimanda sint. ho-¬
minẽ sub homine aut uix aut
nequaꝙ̃ posse saluariꝰ eũ intanto
ppło mandatoꝵ q̃ p̃lati etiã ꝑincuriam
sepe p̃cipiunt int̾dũ ñ p̃uaricari¬

Expanded text:
lia requirentur, quam ab illo cui credilia requirentur, quam ab illo cui credita est dispensatio mysteriorum Dei? Ipsum proinde quem pro Deo habemus, tanquam Deum in his quae aperte non sunt contra Deum, audire debemus. 22. Nec sane contnos in hac parte divinam hominibus tribuentes auctoritatem: cum ille in supra memorato capitulo plane serimus de dubiis, hoc ille negat de manifestis: ut cum ait, si peccaverit vir in virum, subaudiatur, Propter Deum; cui aperte contraria homines hominibus frequenter mandare praesumunt. Sed hinc vos sumentes materiam sive occasionem argumentandi, asseritis, si hoc bet, vel instituta, divinae auctoritatis pondere aestimanda sint; hominem sub homine, aut vix, aut nequaquam posse salvari, cum in tanto populo mandatorum, quae praelati etiam per incuriam saepe praecipiunt, interdum n
Abbreviated transcription (Latin):
haud secꝰ omnino accipiendũ est.
quã si p̃cipiat ds̾. Quid eñi intͣ ẽ
utrũ ꝑse. an ꝑ suos ministros. siue
homines. siue angelos hominibus
in ñotescat suũ placitũ ds : Sed
homines inqͥs facile falli in dei
uoluntate de reb dubiis ꝑcipien¬
da. &. in p̃cipienda fallere possunt.
Sed eñĩ qͥd hoc refert tua qͥ conses¬
us ñ es. p̃serti cũ teneas de script᷑is
qr labia sacerdotis custodiunt scien¬
ciã .&. lege̾ ex ore eiꝰ reqͥrunt: quia
angelus dm̃ exercituũ ẽ: Reqͥruñ
dixerĩ legẽ. ñ ꝗͣ uel autentica
ulla scriptura tradiderit. uel raci¬
o manifesta ꝓbauerit: de huiꝰmodi
qͥppe nec pͣceptor expectandꝰ. nec ꝓ.¬
hibitor. ausc ultandꝰ ẽ. s qͦd ita late¬
re aut obscurũ ee̾ cognoseit᷑ ut
indubiũ uenire possit. utrũ nam
ds fic an alit̾ forte uelit. si nͣ de la¬
biis custodientibꝰ scienciã . &. ex o.¬
re angeli dñi exercituũ certũ red¬
dat᷑. A qͦ deniq diuina pocius consi¬

Expanded text:
endum est, quam si praecipiat Deus. Quid enim interest, utrum per se, an per suos ministros, sive homines, sive Angelos, hominibus innotescat suum placitum Deus? Sed homines, inquis, facile falli in Dei voluntate de rebus dubiis percipienda, et in praecipienda fallere possunt. Sed enim quid hoc refert tua, cui conscius non es? praesertim cum teneas de Scripturis, quia Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem ex ore ejus requirunt: quia angelus Domini exercituum est . Requirunt, dixerim, legem, non quam vel authentica ulla Scriptura tradiderit, vel ratio manifesta probaverit de hujusmodi quippe nec praeceptor exspectandus, nec prohibitor auscultandus est; sed quod ita latere aut obscurum esse cognoscitur, ut in dubium venire possit, utrumnam Deus sic, an aliter forte velit, si non de labiis custodientibus scientiam, et ex ore angeli Domini exercituum certum reddatur. A quo denique divina potius consi
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ recolo totꝰ ur̃e illius partici¬
onis sensus. & si nͣ uerba: Quod autẽ
subiungitis & ꝑgitis inqͥrere de obe¬
diencia qͥb gradib distinguat᷑ qͥb
claudat᷑ limitibꝰ ad eanddẽ ꝑtinere
arbitror. diuisionẽ. qͥppe qͦ in decretis
regł arib p̃cipua habet᷑ eẜ puto cũ
ad ilłã satis responsũ fuerit: de ista
ĩa nil suꝑerit qͦd abigat᷑. Itaq ut
sencio ego regła sc̃i benedicti omni
homini ꝓponit᷑: nulli imponit᷑. Pro¬
dest si deuote suscipit᷑ &. tenet᷑: ñ
tam̃ si ñ suscipit᷑ ob est. Quod aũ in
uoluntate ẽ suscipientis. ñ in potes¬
tate. ꝓponentis: uoluntariũ meri¬
to dixerĩ. ñ necessariũ. At tam̃ hoc
ipsũ qͦd dico uoluntariũ siqͥs ex ꝓ¬
pͥa uoluntate semel admiserit &
ꝓmiserit deinceps tenendũ: ꝓfecto
in necessariũ sibi ipse conuertit:
nec ĩa liberũ habet dimittere. quod
ante tam̃ ñ susciꝑe lib̾ũ habuit.

Expanded text:
quantum recolo, totus vestrae illius partitiquantum recolo, totus vestrae illius partitionis sensus, etsi non verba. Quod autem subjungitis et pergitis inquirere de obedientia, quibus gradibus distinguatur, quibus claudatur limitibus; ad eamdem arbitror pertinere divisionem, quippe quae in decretis regularibus praecipua habetur: et puto, cum ad illam satis responsum fuerit, de ista jam nil supererit quod ambigatur. 2. Itaque, ut sentio ego, Regula sancti Benedicti omni homini proponitur, imponitur nulli. Prodest, si devote suscipitur et tenetur; non tamen, si non suscipitur obest. Quod autem in voluntate est suscipientis, non in potestate proponentis; voluntarium merito dixerim, non necessarium. Attamen hoc ipsum quod dico voluntarium, si quis ex propria voluntate semel admiserit et promiserit deinceps tenendum, profecto in necessarium sibi ipse convertit, nec jam liberum habet dimittere, quod ante tamen non suscipere liberum habuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ob hoc nullius aut ñ magni ponchis
sit ipsor pro fessio nullius aut ñ
grauis culpȩ. ipsor p̃uaricacio: an
certe q̃dã sint deputanda imꝑiis.
q̃dã. ꝓ consiliis reputanda: qͦ part̾i
ea liceat. part̃i ñ liceat omnino pre¬
t̃gredi. Eẜ si hoc ultimũ det᷑ distin¬
gui a me t̾e demũ certos ac ꝓpriȩ
cuiꝰq partis limit es flagitatis. ne
cui forte ꝑuarias sui sensꝰ opinos¬
ua mente tacebo: Qua frontẽ
tam̃ loquar. Crebris epłis &.
nunciis cogitis me aut ꝓpͥã ꝓde¬
re imꝑiciã: aut officiũ renuere
caritatis. At ego malens sine illa
q̃ inflat. quã absq illa q̃ edificat
inueniriꝰ uictꝰ tandẽ p̃cib ur̃is
duris inicio nodis ungues tene¬
ros. & ut uereor. ego ñ aliud quã
terendosS hoc in cassũ. Na mea
licencius uagandi det̾ occasio: sicq li¬
quare culice & camelũ glutire contin¬
guat. si nesciat quantũ cure uel oꝑe
suȩ qͥbꝰq debeat obseruanciss. Nic est

Expanded text:
ob hoc nullius, aut non magni ponderis ob hoc nullius, aut non magni ponderis sit ipsorum professio; nullius, aut non gravis culpae ipsorum praevaricatio: an certe quaedam sint deputanda imperiis, quaedam pro consiliis reputanda, quo partim ea liceat, partim non liceat omnino praetergredi. Et si hoc ultimum detur, distingui a me tunc 501 demum certos ac propriae cujusque partis limites flagitatis: ne cui forte per varias sui sensus opinua mente jam tacebo? qua fronte tamen loquar? Crebris epistolis et nuntiis cogitis me aut propriam prodere imperitiam, aut officium renuere charitatis. At ego malens sine illa quae inflat, quam absque illa quae aedificat, inveniri; victus tandem precibus vestris, duris injicio nodis ungues teneros, et, ut vereor ego, non aliud quam terendos. Sed hoc incassum. Nam mealicentius vagandi detur occasio; sicque liquare culicem et camelum glutire contingat, si nesciat quantum curae vel operae suae quibusque debeat observantiis. Hic est,