comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ ẽẽ p̃simm̃dũ. hieremias
uͦ ante lucẽ. Ioẽ ante pͥmũ ad¬
prauitate discedere:. ne possĩt
in tortuosis itineribꝰ mueniri.
nẽ doloris perfecti comedunt
axp̃iani: de quibꝰ aliꝰ psalmus
decantat. fuerunt michi la¬
crime mee panes die ac noc¬
te. & alibi. Cibabis nos pane
lacrimarũ: & potũ dabis no¬
bis in lacrimis in mensura.
Qbus reuera ipse dolor. panis
ẽ. cũ se de afflctione reficiũt.
N de mundana tristicia con¬
solantur. Panis enĩ ꝑtinet ad

Expanded text:
sumendum. Jeremias vero, ante lucem, id est ante primum adpravitate discedere: ne possint in tortuosis itineribus inveniri. nem doloris perfecti comedunt Christiani, de quibus alius psalmus ait: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Et alibi: Cibabis nos pane lacrymarum, et potum dabis nobis in lacrymis in mensura . Quibus revera ipse dolor panis est, cum se de afflictione reficiunt, et de mundana tristitia consolantur. Panis enim pertinet ad
Abbreviated transcription (Latin):
dia consequant᷑. Qͥbꝰ dicitur.
Surgite postꝗͣ sederitis: to⁊
pruis humiliationẽ sustine¬
te. & post ascensũ p̃mia que¬
rite gaudioꝵ. Hic enĩ sessio hu¬
militatẽ significat ñ honorẽ.
Qd sic ẽẽ omnimodis sentiendũ:
sequens uersus ostendit. Aã
ut capitis nr̃i euidentibus
instruam᷑ exẽplis: sedit qñ
dix̃. Tristis ẽ aĩa mea usq
ad mortẽ. Surreã cũ ait. Da¬
ta ẽ mͥ om̃is potestas ĩ cȩlo &
ĩ terra. Legitur & in bono
ante lucẽ. ut ieremias ait.
Ego aũ locutꝰ sũ ad uos ante
lucẽ & ñ audistis me: ⁊ misi
ad uos õs seruos meos ꝓpħas
ante lucẽ dicens. Neuertim¬
ni unꝰqͥsq a uia sua maligna.

Expanded text:
dia consequantur. Quibus dicitur: dia consequantur. Quibus dicitur: Surgite postquam sederitis, id est prius humiliationem sustinete, et post ascensum praemia quaerite gaudiorum. Hic enim sessio humilitatem significat, non honorem. Quod sic esse omnimodis sentiendum sequens versus ostendit. Nam ut capitis nostri evidentibus instruamur exemplis, sedit quando dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem . Surrexit cum ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Legitur et in bono, ante lucem; ut Jeremias ait: Ego autem locutus sum ad vos ante lucem, et non audistis me. Et misi ad vos omnes servos meos prophetas ante lucem, dicens: Revertimini unusquisque a
Abbreviated transcription (Latin):
lestis. cui adhuc pars pere¬
grinat᷑ ĩ terrisꝰ in qua ep̃i ui
gilare contendunt. ut cõmis
quid humanas uigilias p̃ua¬
lere. cũ sola diuinitas incur¬
sionis pericła possit arcere.
Intelligimꝰ quam sit impu¬
dens pelagiana. ꝙͣ iniqua
p̃sũptio: ut contͣ eã decreue¬
rit tociens sp̃c sc̃s dicere
qͦd tam̃ ipsa passa ñsit au
deritis. Ad hoc ipsos doctores
alloquit᷑. ut efficatiꝰ ppłi cor¬
rigant᷑. cũ etiã magistros
luderint ẽẽ p̃monitos. Dicit᷑
enĩ: inuanuꝰ ẽ uob̾ ante lu¬
cẽ surgere. Surgit scilicet.
ante lucẽ qͥ in hoc scło de¬
siderat beatitudinẽ ꝓmere¬
hic multa ꝑtulerit. & usq
ad crucis patibulũ pro nr̃a
salute dignatꝰ fuerit ꝑue¬
nre: quod pulcherrima cõ¬
paratioẽ monstratũ ẽ. Nã qͥ
ante lucẽ surgit. adhuc in te¬
nebris ãbulat: ⁊ it̃ suũ ꝓpt̃
obscuritatẽ noctis expedire
ñ p̃ualet. Sic & illi sunt qͥ hic
degere sub securitate conten¬
dunt. anteꝗͣ resurrectiõis gau¬

Expanded text:
lestis, cujus adhuc pars peregrinatur in terris, in qua episcopi vigilare contendunt, ut commissiquid humanas vigilias praevalere, cum sola Divinitas incursionis pericula possit arcere. Intelligimus quam sit impudens Pelagiana, quam iniqua praesumptio, ut contra eam decreverit toties Spiritus sanctus dicere, quod tamen ipsa passa non sit audderitis. Adhuc ipsos doctores alloquitur, ut efficacius populi corrigantur, cum etiam magistros viderint esse praemonitos. Dicitur enim: In vanum est vobis ante lucem surgere. Surgit scilicet ante lucem qui in hoc saeculo desiderat beatitudinem promerehic multa pertulerit, et usque ad crucis patibulum pro nostra salute dignatus fuerit pervenire. Quod pulcherrima comparatione monstratum est. Nam qui ante lucem surgit, adhuc in tenebris ambulat, et iter suum propter obscuritatem noctis expedire non praevalet: sic et illi sunt qui hic degere sub securitate contendunt, antequam resurrectionis gau
Abbreviated transcription (Latin):
Permouere solet. qͦd aueluia
in fine quorũtam psalmoꝵ alła
positũ reperimꝰ. Significat forsi¬
tan eos totos ad p̾conia dñi ꝑtine̾.
nec aliciꝰ alterius. causȩ relatiõe
ꝑmixtos: s sic̃ a capite incipiunt.
ita usq ad finẽ in laude dñica
pericłm ẽ. Meliꝰ ẽ enĩ altiora sibi
hominẽ confiteri: quã aliqua p̃¬
sũptione culpari. atq ideo qͦo de
hac re uel de aliis nouitatibꝰ pres¬
tante dño putauimꝰ offerendum.
in arbitͥo sit legentis seqͥ qͦd eligit.
clusionibꝰ eoꝵ dictũ ẽ: qua inten¬
tione format st̃: ut toti ad p̃para¬
tionẽ sequentiũ positi esse uide:¬
antur. Ordo enĩ ipse psalmoꝵ.
dispositionẽ rerũ noscit᷑ indicare
mirabilem. Decorũ enĩ fuit ut priꝰ
de p̃ceptis diuini p̃conii. post de
mutdi ꝑuersitate fugienda: t̾̃cio
de congregatioe eccłȩ diceretur:
quarto qͥ nc̃ finitꝰ ẽ collectȩ iherłm
p̃cepit laudes dñi ce lebrare:ꝰ quȩ
de mundi istiꝰ diuersis pericłis

Expanded text:
Permovere solet quod in fine quorumdam psalmorum Alleluia positum reperimus. Significat forsitan eos totos ad praeconia Domini pertinere, nec alicujus alterius causae relatione permixtos; sed sicut a capite incipiunt, ita usque ad finem in laude dominica periculum est. Melius est enim altiora sibi hominem confiteri, quam aliqua praesumptione culpari; atque ideo quod de hac re vel de aliis novitatibus praestante Domino putavimus offerendum, in arbitrio sit legentis sequi quod eligitclusionibus eorum dictum est qua intentione formati sint, ut toti ad praeparationem sequentium positi esse videantur. Ordo enim ipse psalmorum dispositionem rerum noscitur indicare mirabilem. Decorum enim fuit, ut prius de praeceptis divini praeconii; post, de mundi perversitate fugienda; tertio, de congregatione Ecclesiae diceretur; quarto, qui nunc finitus est collectae Jerusalem praecepit laudes Domini celebrare, quae de mundi istius diversis periculis
Abbreviated transcription (Latin):
de serentẽ.iã tenere głosȩ u̾tu¬
tis ascensũ. ẜ tam̃ adhuc gem̾e
quod cũ malis se cognoscit ha¬
bitare. Qua ꝓpt̾ uideamꝰ qͥ
sit ꝓuectꝰ scd gͣdus: qͥa nobis
iã primꝰ dño iuuante mon

Expanded text:
deserentem, jam tenere gloriosae virtutis ascensum, sed tamen adhuc gemere, quod cum malis se cognoscit habitare. Quapropter videamus qui sit provectus secundi gradus, quia nobis jam primus, Domino juvante, mon
Abbreviated transcription (Latin):
sunt posita. & ñ est qͥ possit resi¬
stere uoluntat tuȩ Nã cũ dicit.
omĩa: ostendit qm̃ uniuersa dĩ
nutu uiuunt. qͦ & auctore crea¬
ta st̃. Nã & draco spiritalis curꝰ
esca hominũ deceptio ẽ.: nͥ dño
ꝑmittente ñ preualet qͥcquã sua
potestate ꝑficere Ds̃ enĩ quẽ ꝓ
malis suis abicit: fit diaboli pa¬
bulũ: Qua ꝓpt̃ si in escã inimi¬
ei nolums dari. ñ debemꝰ esse
terreni: qr. sic in pͥncipio male¬
dictꝰ ẽ. ut terrã comedat. sicut
scriptũ est: Supͣ pectꝰ tuũ &
uentrẽ gradieris: & t̾ram come¬
des om̃ibus diebꝰ uitȩ tuȩ Quod
ab esca diaboli omnimodis
reddim᷑ alieni Addidit qͦq
in tẽpore oportuno. ut ñ solũ
dñs creaturis suis. escã tͥbuat.
uerũetiã illã sub oportunitate
tẽꝑis largiat᷑: Uolebat enĩ iob
tẽptare diabolus. sed hoc ñ po¬
tuit efficere: nͥ eũ potestas dñi¬
ca ꝑmisisset: Nã ⁊ ille scĩssimꝰ
cognoscebat se dñi ꝑmissione

Expanded text:
ossit resistere voluntati tua . Nam cum dicit, Omnia, ostendit quoniam universa Dei nutu vivunt, quo et auctore creata sunt. Nam et draco spiritualis, cujus esca hominum deceptio est, nisi Domino permittente non praevalet quidquam sua potestate perficere. Deus enim quem pro malis suis abjicit, fit diaboli pabulum. Quapropter si in escam inimici nolumus dari, non debemus esse terreni: quia sic in principio maledictus est, ut terram comedat, sicut scriptum est: Super pectus tuum et ventrem gradieris, et terram comedes omnibus diebus vitae tuae . Quod efficimur, ab esca diaboli omnimodis reddimur alieni. Addidit quoque, in tempore opportuno, ut non solum Dominus creaturis suis escam tribuat, verum etiam illam sub opportunitate temporis largiatur. Volebat enim Job tentare diabolus, sed hoc non potuit efficere, nisi id potestas Dominica permisisset. Nam et ille sanctissimus cognoscebat se Domini permissione
Abbreviated transcription (Latin):
tatione cruciant᷑. Suꝑ ea uolucreᷤᷤ
cȩli habitabunt: de medio petra¬
rũ dabunt uocẽ suã : Supͣ illa sci¬
licet. que superr dixit. qui emit¬
tit fontes in conuallibꝰ: cęli uolu¬
cres habitabunt: Hȩ siqͥdem & con¬
ualles. & aquas irriguas amare¬

Expanded text:
volucres coeli habitabunt, de medio petrarum dabunt vocem suam. Super illa scilicet quae superius dixit: Qui emittit fontes in convallibus, coeli volucres habitabunt. Haec siquidem et convalles et aquas irriguas
Abbreviated transcription (Latin):
bellis se exercet: Iste discit. ille
docet. Aonnulli regnant. multi
seruiunt: & qͥcqͥd fragilis morta¬
litas agit uespera itest scłi ꝓbat᷑¬
ta st̃ opera tua dñe. omĩa in sapi¬
entia fecisti. repleta ẽ terra crea¬
tura tua Post enumerationẽ fi¬
guratã rerũ fidiq nr̃ȩ narrata
misteria: uenit ꝓpħa ad modũ
scđm: ubi laudes pat̾nas post
tanta miracła conuenient ex¬
clamat: Dicendo enĩ quã admi¬
rari se posse. quã explicare pro¬
fessus ẽ. Et merito sic cępta est
laus ei: cui prȩconia nulla suf¬
ficient̃ p̃ualet cõplere creatura:
Nã non solũ hoc hominibꝰ arduũ.
uerũ etiã ipsis qͦq angłis ꝓbat᷑
inmensũ Quantũ enĩ magnifica¬
ta sit opera eiꝰ inferiora declarant:
Seqͥt᷑ enĩ: Omĩa insapientia fecisti:
Ista gͥ sapientia filiꝰ ẽ: sicut dicit

Expanded text:
se bellis exercet, iste discit, ille se bellis exercet, iste discit, ille docet; nonnulli regnant, multi serviunt; et quidquid fragilis mortalitas agit, vespera, id est sata sunt opera tua, Domine! omnia in sapientia fecisti; repleta est terra creatura tua. Post enumerationem figuratam rerum, fideique nostrae narrata mysteria, venit propheta ad modum secundum, ubi laudes paternas post tanta miracula convenienter exclamat. Dicendo enim, Quam, admirari se posse magis quam explicare professus est. Et merito sic coepta est laus ejus, cujus praeconia nulla sufficienter praevalet complere creatura. Nam non solum hoc hominibus arduum, verum etiam ipsis quoque angelis probatur immensum. Quantum enim magnificata sint opera ejus, inferiora declarant. Sequitur enim, omnia in sapientia fecisti. Ista igitur sapientia Filius est, sicut dicit
Abbreviated transcription (Latin):
re nationũ: & hic uidetur dia¬
quando iste in scripturis diui
nis creberrim usus ẽ ut una
res ꝑsonis sibi discrepantibꝰ ap¬
plicetur. sicut de monte dixim
cũ inpassione dñi facte fuissent
tenebrȩ. demones ad escã sibi
perunt: quia inuenire poterant
corda titubantiũ: Timc aũt quan¬
do ortꝰ ẽ sol idest resurrectio scã
declarata ẽ. maiestatẽ er mini¬
me sustinentes. in suis se trepidi
cubilibꝰ addiderunt. idest in ꝑti¬
natiũ pectoribus collocarunt:
ut quia cunctis suadere ñ pote¬
rant. saltim qͦs deceperant possi¬
derent: Sol enĩ dictus ẽ. quͦd so¬
lus ita lucet: ut ex eo dies fiat:¬
Qm̃ suꝑiꝰ dixerat ortũ sołe. con¬
gruent᷑ adiunxit unũqueq ho¬
minẽ in hac uita egredi ad suas
operas exerendas: Iste enĩ usus
ẽ mortaliũ. ut quãdiu in hoc
mundo sum. ueniente die. di¬
uersarũ actionũ qualitatibus oc¬
cupem᷑. Un enĩ agrũ colitꝰ alt

Expanded text:
re nationum; et hic videtur sigre nationum; et hic videtur sigquando nis creberrimus usus est, ut una res personis sibi discrepantibus applicetur, sicut de monte diximuCum in passione Domini factae fuissent tenebrae, daemones ad escam sibi perunt: quia invenire poterant corda titubantium. Tunc autem quando ortus est sol, id est Resurrectio sancta declarata est, in majestatem ejus minime sustinentes, in suis se trepidi cubilibus abdiderunt, id est in pertinacium pectoribus collocarunt; ut quia cunctis suadere non poterant, saltem quos deceperant, possiderent. Sol enim dictus est, quod solus ita lucet, ut ex eo dies fiatius dixerat ortum solem, congruenter adjunxit unumquemque hominum in hac vita egredi ad suas operas exercendas. Iste enim usus est mortalium, ut quandiu in hoc mundo sumus, veniente die diversarum actionum qualitatibus occupemur; unus enim agrum colit, alter
Abbreviated transcription (Latin):
entes ut rapiant: & quęrant a dõ
escã sibi Hic duos uersus simul
sotiauimꝰ. ꝓ necessaria conterti¬
one uerboꝵ: Posuit enĩ tene¬
bras. quando tẽpore passionis
sexta hora obscuritatẽ mundus
accepit Tunc reuera nox facta
ẽ discipłis atq credentibꝰ quan¬
do petrus anxio errore confu¬
sus negando tertio fidi ꝑdide¬
rat claritatẽ. Nox gͦ & illis fuit
qͥ carnalit̾ intuendo in illa cru
ce xp̃m mori cõmunit̃ estima¬
bant. In hac itaq nocte bestiȩ sil¬
uarũ idest demonia & catuli leo¬
nũ qͦs diaboli corrupta uolunta¬
te genuerint. ad deuorationem
querentes aliquos exierunt. ut
escã malitiȩ suȩ ꝑmittente tam̃
dño repperirent: Nichil enĩ a
quoquã fieri potest nͥ qͦd ipsȩ
secreto iuditio aut ad ꝓbationẽ.
aut ad uindictã fatiendũ esse
ꝑmiserit: Catuli enĩ dicti st̃ eoqͦd
calleant. sensu nariũ: Nec moue¬
at qͦd superi diximꝰ bestias sil¬
uarũ multitudines accipi debe¬

Expanded text:
entes ut rapiant, et quaerant a Deo escam sibi. Hic duos versus simul sociavimus pro necessaria contextione verborum. Posuit enim tenebras, quando tempore passionis sexta hora obscuritatem mundus accepit. Tunc revera nox facta est discipulis atque credentibus, quando Petrus anxio errore confusus negando tertio, fidei perdiderat claritatem. Nox ergo et illis fuit, qui carnaliter intuendo, in illa cruce Christum mori communiter aestimabant. In hac itaque nocte bestiae silvarum, id est daemonia, et catuli leonum, quos diaboli corrupta voluntate genuerunt, ad devorationem quaerentes aliquos exierunt, ut escam malitiae suae permittente tamen Domino reperirent. Nihil enim a quoquam fieri potest, nisi quod ipse secreto judicio aut ad probationem, aut ad vindictam faciendum esse permiserit. Catuli enim dicti sunt eo quod calleant sensu narium. Nec moveat quod superius diximus bestias silvarum multitudines accipi debe
Abbreviated transcription (Latin):
Merito gͦ ista animalia tales
nobis indicant uiros. qͥ nũquã
se a dñi soliditate disiungunt:
& uide qi passeres. cedroꝵ alta
petunt: fulice aquarũ se habi¬
tatione defendunt: cerui mon¬
tes eligunt. ericii petrarũ se
tuicione cõmuniunt: Sic ꝑ diuer¬
sas aues atq animalia. xp̃ianoꝵ
nob̾ uite diuersitas indicat᷑ Fe¬

Expanded text:
Merito ergo ista animalia tales Merito ergo ista animalia tales nobis indicant viros, qui nunquam se a Domini soliditate disjungunt. Et vide quia passeres cedrorum alta petunt; fulicae aquarum se habitatione defendunt; cervi montes eligunt; hericii petrarum se tuitione communiunt. Sic per diversas aves atque animalia, Christianorum nobis vitae diversitas indicat
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ sacer fons dux ẽ: dũ eos
ad celor regna ꝑducit Montes¬
excelsi cerus. petra refugium
ermaciis: Ceruus ẽ ut diximus
uenenosoꝵ serpentiũ uorax spi¬
nosa transcendens. ⁊ sumina agi¬
litate preditꝰ. habitare diligit
montes altissimos Huic merito
cõparant᷑ fideles. qͥ diabolũ uo¬
rant: quando nequicias en ad
dñi laudẽ głiam q conuertunt:
uitia q hui scł quasi spinas bo¬
na conuersatione transiliunt et
in hoc mundo solida cacumina
esse meruerunt Ermacius uero
ẽ quẽ uocamꝰ eritiũ: animal
omnino timidũ. natura ꝓuiden¬
te sẽꝑ armatũ: Ciius cutẽ inui¬
cẽ setarũ sudes acutissimi densis¬
simeq cõmuniunt: Cui tamen
ñ sufficit natiua munitio: sed
ne aliqua fraude possit interci¬
pi. refugiũ habet sẽꝑ insaxis:
Huic cõpetent̾ aptat᷑. qͥ pecca¬
tis suis hispid̾ futura iuditia
metuens. petrã xp̃m firmissi¬
mũ noscitur habere refugium:

Expanded text:
norum sacer fons dux est, dum eos norum sacer fons dux est, dum eos ad coelorum regna perducit. Veet ed., petrae refugium herinaciis. Cervus est ut diximus venenosorum serpentium vorax, spinosa transcendens, et summa agilitate praeditus, habitare diligit in montibus altissimis. Huic merito comparantur fideles, qui diabolum vorant, quando nequitias ejus ad Domini laudem gloriamque convertunt, vitiaque hujus saeculi quasi spinas bona conversatione transiliunt; etin hoc mundo solida cacumina esse meruerunt. Herinacius vero est quem vocamus hericium, animal omnino timidum, natura providente semper armatum; cujus cutem in vicem setarum sudes acutissimae densissimaeque communiunt: cui tamen non sufficit nativa munitio, sed ne aliqua fraude possit intercipi, refugium habet semper in saxis. Huic competenter aptatur, qui peccatis suis hispidus futura judicia metuens, petram Christum firmissimum noscitur habere refugium.
Abbreviated transcription (Latin):
illis omĩs ẽ. in ꝓpriis corporiᷤ
passione: & tunc aduersarioᷤᷤ
efficatiter uincunt. quando
laudabili humilitate succũbũt
presuptionẽ in humanis uri¬
bus ponunt. s aduersa om¬
nia uirtute dñi superare. posse
confidunt: Hi cũ aliis ñ habent
iurgia: sed secũ sẽꝑ litigant:
Miserent᷑ omibꝰ sibi soli ñ par¬
cunt: & cȩlesti caritate flam¬
mati.bona que sibi
euenire cupiunt. aliis cõmunica¬
re contendunt: Sed magna est
gła illi arbori: ubi nidus iste con¬
pingit᷑. audiat enĩ a dño fuisse
plantatũ: qͥ tale continere nosci¬
tur institutũ Seqͥt᷑ fulice domꝰ
dux ẽ eor: fulica mansueta auis
& nigra ẽ. anate quidẽ paruior
s corporis positione consimilis:
que instagnis delectabilit̾ com¬
morat᷑. Hec ad baptizandos be¬
gr̃ãne refert᷑: qͥ insacratissimi fontis
idest baptismatis ꝑseueratio.
dux ẽ passerũ qͥ in cedris nidifi¬
cant. Scilicet. qr om̃ium xp̃ia¬

Expanded text:
omnis illis est in proprii corporis omnis illis est in proprii corporis passione; et tunc adversarios efficaciter vincunt, quando laudabili humilitate succumbunt praesumptionem in humanis viribus ponunt, sed adversa omnia virtute Domini superare se posse confidunt. Hi cum aliis non habent jurgia, sed secum semper litigant: miserentur omnibus, sibi solis non parcunt: et coelesti charitate flammati, bona quae sibi evenire cupiunt, aliis communicare contendunt. Sed magna est gloria illi arbori ubi nidus iste compingitur. Audiat enim a Domino se fuisse plantatum, qui tale continere noscitur institutum. Sequitur, fulicae domus dux est eorum. Fulica mansueta avis et nigra est, anate quidem parvior, sed corporis positione consimilis, quae in stagnis delectabiliter commoratur. Haec ad baptizandos bene refertur, qui in sacratissimi fontis id est baptismatis perseveratio, dux est passerum qui in cedris nidificant; scilicet quia omnium Christia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdere declarat᷑: Libam interprecat᷑
candidatio: Scłi aut̃ hur potestas.
quędã uidet᷑ esse festiuitas: ubi
diuites homines & potentes excel¬
si atq ꝓceri. quasi in libano mon
dux ẽ eoꝵ: Illic. in cedris uidelicet
quas plantasti passeres nidifica¬
bunt. Passer enĩ minuta & cau¬
tissima nimis auis ẽ: monachoꝵ
significans paruitatẽ : qͥ incedris
libani. idest in patͥmonio poten¬
mis mona steria sibi quasi nidos
aliqͦs ȩdificare monstrant᷑. eoꝵq
robore sustentat. uelut passeres
laudes dñi assidua uoce prȩcinne¬
unt: Cȩlestis in terra uita imita¬
tio fideliũ angłoꝵ sꝑitalit̾ in
carne uiuere. & mundi uitia
ñ amare Uitã p̃sentẽ contẽpne¬
re: & future beatitudinis gau
stremũ ipsi tẽplũ fieri:ꝰ cuius
imaginẽ conditio humana sus¬
cepit: Amen reuera paradisus.
ubi tanta florent poma uirtu¬
tũ. his enĩ tale ꝓpositũ ẽ: hostes
suos ñ reluctando uincere sed
paciendo superare. Triumphus

Expanded text:
rpretatur candidatio. Saeculi autem hujus potestas quaedam videtur esse festivitas, ubi divites homines ac potentes excelsi atque proceri, quasi in Libano montdux est eorum. Illic, in cedris videlicet quas plantasti, passeres nidificabunt. Passer enim minuta et cautissima nimis avis est, monachorum significans parvitatem, qui in cedris Libani, id est in patrimonio potenmis monasteria sibi quasi nidos aliquos aedificare monstrantur, eorumque robore sustentati, velut passeres laudes Domini assidua voce praecinunt. Coelestis in terra vita, imitatio fidelium angelorum, spiritualiter in carne vivere, et mundi vitia non amare; vitam praesentem contemnere, et futstremum ipsius templum fieri, cujus imaginem conditio humana suscepit. Amoenus revera paradisus, in quo tanta florent poma virtutum. His enim tale propositum est, hostes suos non reluctando vincere, sed patiendo superare. Triumphus
Abbreviated transcription (Latin):
sub qͥbusdam allusionibꝰ indican¬
tur: Luna sicut sepe iã diximꝰ
significat ȩccłiam. que in tẽporibꝰ
facta ẽ: quando eã minui con¬
tingit & crescere: que tamen sic
minuit᷑. ut sẽꝑ redeunte inte¬
gritate reparet᷑: Solem uero
in hoc loco merito accipimus
dnm saluatorẽ: de quo impii
infine mundi dicturi st̃ Erra¬
uim a uia ueritatis. & iusticie
lumen ñ luxit. nob̃: & sol non
ortus ẽ nobis Quod utiq de
isto sole cõmuni ñ poterat di¬
ci. quando scriptũ ẽ. qͥ sołe su¬
los: Iste gͦ cognouit occasũ suũ:
idest głam suȩ passionis¬
agnouit: cũ discipłis suis dice¬
ret. uenit hora & fili hominis
tradet᷑ in manꝰ peccatoꝵ: Meri¬
to gͣ post illa genera xp̃ianoꝵ
que supert ꝑ diuersas signifi¬
cantias uident᷑ expressa ad
crementũ rerũ de ęccła & de
ipso dño constat esse subiunc

Expanded text:
indicantur. Luna sicut saepe jam diximus significat Ecclesiam, quae in temporibus facta est, quando eam minui contingit et crescere; quae tamen sic minuitur, ut semper redeunte 351 integritate reparetur. Solem vero in hoc loco merito accipimus Dominum Salvatorem, de quo impii in fine mundi dicturi sunt: Erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis . Quod utique de isto sole communi non poterat dici, quando scriptum est: Qui solem sulos . Iste ergo cognovit occasum suum, id est, ggnovit, cum suis discipulis diceret: Venit hora, et Filius hominis tradetur in manus peccatorum . Merito ergo post illa genera Christianorum, quae superius per diversas significantias videntur expressa, ad crementum rerum de Ecclesia et de ipso Domino constat esse subjunc
Abbreviated transcription (Latin):
catholicȩ de dumosis atq incul¬
tis nationibꝰ aduenerunt. Hȩc in¬
dicant homines: utiq mediocres:
Cedri aũt libani declarant nobi¬
les ac potentes: qͥ in humano ge¬
nere tãquã cedri enunere nos¬
cunt᷑ Sed ut ipsos qͦq sequestra¬
ret ab hereticis ⁊ paganis qͥ in
hoc scło maxima potestatȩ sub¬
uecti st̃ addidit. quas plantasti:
id est que tua p̃destinatione sunt
in religionis amenissimo para¬
diso constitutȩ. sicut dicit in
euuangłio Om̃is plantatio quã
ñ plantauit pat̾ meus cȩlestis
eradicabit᷑: Sed nec interpretatio

Expanded text:
catholicae de dumosis atque inculcatholicae de dumosis atque incultis nationibus advenerunt. Haec indicant homines utique mediocres. Cedri autem Libani declarant nobiles ac potentes, qui in humano genere tanquam cedri eminere noscuntur. Sed ut ipsos quoque sequestraret ab haereticis et paganis, qui in hoc saeculo maxima potestate subvecti sunt, addidit, quas plantasti: id est, quae tua praedestinatione sunt in religionis amoenissimo paradiso constitutae, sicut dicit in Evangelio: Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, erudi
Abbreviated transcription (Latin):
entia sentiat᷑. Nã si corporalit̃
uelis aduertere: nũqͥd panis cor
hominis. ñ ȩciã reliqua menbra
confirmat. Aã inspice ꝓpͥetates
uerboꝵ ut hec reueraᷤ cognoscas
ad intellectũ rerũ posita fuisse
cȩlestiũ: deuino dicit. letificat
cor. hominis: Si uinũ mundale
uelis accipere: ñ solũ cor. s om̃e
corpus ad tẽpus letificare cognos¬
citur cũ tam̃ frequent & ad rixas
incitet. & ad excessũ aliquẽ pre
sũptionis instiget: Sed cor. ꝓ men¬
te positũ est. unde sapere dicim᷑
unde intelligere bona malaq
sentim᷑: Idem si & istud oleũ pute¬
mus qͦ generalit̃ mund̾ utit᷑ quo¬
modo potest exhilarare facien
dũ sẽꝑ animi sit gaudiũ qͦd exit
in uultꝰ : Pͥanis aut̃ quẽ ad modũ
poterit confirmare cor solũ: qͦd
ꝓ totiꝰ corporis refectione ꝑcipi¬
tur: Sed hec pots ad anime par
plantasti. ligna siluarũ. plebem
significant ingentiũ pͦpłoꝵ: qͥ ȩccłȩ

Expanded text:
entia sentiatur. Nam si corporaliter entia sentiatur. Nam si corporaliter velis advertere, nunquid panis cor hominis, non etiam reliqua membra confirmat? Nam inspice proprietates verborum, ut haec revera cognoscas ad intellectum rerum posita fuisse coelestium. De vino dicit, laetificat cor hominis. Si vinum mundiale velis accipere, non solum cor, sed omne corpus ad tempus laetificare cognoscitur, cum tamen frequenter et ad rixas incisumptionis instiget. Sed cor pro mente positum est, unde sapere dicimur, unde et intelligere bona malaque sentimur. Item si et istud oleum putemus quo generaliter mundus utitur, quomodo potest exhilarare faciem, dum semper animi sit gaudium, quod exit in vultus? Panis autem quemadmodum poterit confirmare cor solum, quod pro totius corporis refectione percipitur? Sed haec potius ad animae partedri Libani quas plantasti. Ligna silvarum plebem significant ingentium populorum, qui Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
potest de p̃dicatoribꝰ dici: qͥ cȩle¬
stibꝰ diuiciis imperitoꝵ hominũ
indigentias misericordit exple
panẽ de terra: ẜ ne istũ panẽ
cõmunẽ deberes accipere. de qͦ
caro nr̃a reficit᷑: subiungit hec
tria spiritalit̾ sentienda. Nã cor
ꝓrationabili intellectu poni:
frequens scriptura testat᷑. Qua¬
ꝓpt̾ uinũ lecificat cor hominis:
cũ sacratũ fuerit insanguine
dñi xp̃i Hinc nos in ebriari licet.
sicut scriptũ ẽ: & poculũ tuũ in¬
ebrians quã preclarũ e Ipsũ est
enĩ reuera merũ. qͦd letificat men¬
tẽ non qͦd ad reatũ uitiaq ꝑdu¬
cit. Ebrietas sobria. satietas felix:
uȩ merito letificare dicit᷑. qr. ni¬
chilib culpabile repperitur:
Exhilaratꝰ qͥppe facies inoleo cũ
regale chrisma conficit᷑ s illa
facies de qua dictũ est. accedi¬
te ad eũ & illuminamini: &
panis cor hominis confirmat:
Iteru cor ponit᷑. ut dictũ ꝓ sapi¬

Expanded text:
potest de praedicatoribus dici, qui coelepotest de praedicatoribus dici, qui coelestibus divitiis imperitorum hominum indigentias misericorditer explpanem de terra; sed ne istum panem communem deberes accipere 350 de quo caro nostra reficitur, subjungit haec tria spiritualiter sentienda. Nam cor pro rationabili intellectu poni frequens Scriptura testatur; quapropter vinum laetificat cor hominis, cum sacratum fuerit in sanguinem Domini Christi. Hinc nos inebriari licet, sicut scriptum est: Et poculum tuum inebrians, quam praeclarum est ! Ipsum est enim revera merum quod laetificat mentem, non quod ad reatum vitiaque perducit. Ebrietas sobria, satietas felix, quae merito laetificare dicitur, quia nihil ibi culpabile reperitur. Exhilaratur quoque facies in oleo, cum regale chrisma conficitur, sed illa facies de qua dictum est: Accedite ad eum et illuminamini, et panis cor hominis confirmet. Iterum cor ponitur, ut dictum pro sapi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ de terra: Excolit qͦd superius
dixit. ut terra illa cȩlesti imbre
satiata. ꝓducat fȩnũ iumentis :
idest. elemosinas faciat. his qui
passim petunt: Ne qͥbus dictũ ẽ
omi petenti te tͥbue: Iumenta
enĩ appellata st̃: qr uerecundiã
ñ habentes ꝓpt̾ ingluiuiem uen¬
tris. in egentiũ uoces petulant᷑
erũpunt sicut iumenta Que
dũ esuriunt: nequaquã possunt
a ꝓpriis uocibꝰ abstinere:. Herbã
uero seruituti hominũ. hoc est
ut illi necessaria tͥbuant᷑: de quo
scriptũ est Desudet elemosina
in manu tua donec inuenias
iustũ cui eã tradas: hic enĩ homi¬
nes appellati st̃: qͥ ratione ple¬
nussimi indigentiã suã tolerantiȩ
uiribꝰ tegunt: Sic duo genera
egentiũ. talibꝰ allusionibꝰ expri¬
munt᷑. Seqͥt᷑. Ut educas panẽ de
terra Educit᷑ panis de terra qͣn¬
do dñi prȩcepta cõplent᷑ ut de
istis carnalibꝰ atq iuissalibus. ei¬
bus fiat: unde anima cȩlesti re

Expanded text:
nem de terra. Excolit quod superius dixit, ut terra illu coelesti imbre satiata producat fenum jumentis, id est eleemosynas faciat his qui passim petunt, de quibus dictum est: Omni petenti te tribue . Jumenta enim appellati sunt, quia verecundiam non habentes propter ingluviem ventris, in egentium voces petulanter erumpunt sicut jumenta, quae dum esuriunt, nequaquam possunt a propriis vocibus abstinere. Herbam vero servituti hominum, hoc est, ut illi necessaria tribuantur, de quo scriptum est: Desudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Hic enim homines appellati sunt, qui ratione plenissimi indigentiam suam tolerantiae viribus tegunt. Sic duo genera egentium talibus allusionibus exprimuntur. Sequitur, ut educat panem de terra. Educitur panis de terra, quando Domini praecepta complentur, ut de istis carnalibus atque visualibus cibus fiat unde anima coelesti ref
Abbreviated transcription (Latin):
li. Nã si tantũ aues uoluiss aduer¬
ti: uolucres suffecerat dic Sed
potiꝰ animas scãs pontificũ cȩ¬
lesti se conuersatione tractanteᷤ
mauult intelligi. qͥ supra pͦpłos
dni p̃dicationibꝰ sc̃ĩs inhabitant
Addidit: De medio petrarũ da¬
bunt uocẽ suã. Iste uolucres qͤ
dictȩ st̃ cȩlestes. ñ de terra. ñ de
arboribꝰ. s de medio petrarũ da¬
bunt uoces suas. quando aposto¬
loꝵ & ꝓphetarũ exẽplis aliqua
predicare noscunt᷑. Om̃s enĩ fide¬
les petrȩ merito dicunt᷑ qr ip¬
se quoq petra dicit᷑ xp̃c Sic enĩ
ipse dñs pet᷑ apło dix̃. tu es pe¬
trus & suꝑ hanc petrã edifica

Expanded text:
 nam si tantum aves voluisset adverti, volucres sufficeret dici: sed potius animas sanctas pontificum coelesti se conversatione tractantes mavult intelligi, qui supra populos Domini praedicationibus sanctis inhabitant. Addidit, de medio petrarum dabunt vocem suam. Istae volucres quae dictae sunt coelestes, non de terra, non de arboribus, sed de medio petrarum dobunt vocem suam, quando apostolorum et prophetarum exemplis aliqua praedicare noscuntur. Omnes enim fideles petrae merito dicuntur, quia ipse quoque petra dicitur Christus; sic enim ipse Dominus Petro apostolo dixit: Tu es Petr
Abbreviated transcription (Latin):
tit fontes in conuallibꝰ. int̾ medi¬
ũ montiũ ꝑtransibunt aquȩ cũ
natura terrarũ describit᷑ causa
nob̾ occultior pulcherrimis allu¬
sionibꝰ indicatur. Certũ ẽ enĩ con¬
ualles aqͥs habundare copiosis.
fontiũ q ibi esse frequentiã mag¬
nã ubi st̃ arua lacentia Sed illud
poti debemx aduertere qr in
humilitate hominũ qͥ loco con¬
ualliũ ponunt᷑. aquȩ diuinȩ sẽꝑ
exestuant. Spiritalit̾ aũt mont̾eᷤᷤ
hic accipere debemꝰ hereticos ac
suꝑbos. int̾ qͦs scripture diuinȩ
perenni ubertate decurrunt. ꝙ
in hoc mundo eas audire bonis
malisq cõmune ẽ. &e bene dic̾
tũ ꝑtransibunt: qr tales uiros
nullo fecundasse beneficio sen¬
tiunt᷑ Nã si ut qͥdã dicunt. mon¬
tes hic iustos prȩdicatores uo¬
luisset intelligi: dixisset de ipsis
montibꝰ aquas fluere. ni eis in
medio constitutis transire potu¬
tes intelligere debemꝰ quȩ de il¬
la idolor cultura taꝙͣ de siluis

Expanded text:
tit fontes in convallibus, inter medium montium pertransibunt aquae. Cum natura terrarum describitur, causa nobis occultior pulcherrimis allusionibus indicatur. Certum est enim convalles aquis abundare copiosis, fontiumque ibi esse frequentiam magnam, ubi sunt arva jacentia. Sed illud potius debemus advertere, quia in humilitate hominum, qui loco convallium ponuntur, aquae divinae semper exaestuant. Spiritualiter autem montes hic accipere debemus haereticos ac superbos, inter quos Scripturae divinae perenni ubertate decurrunt, quia in hoc mundo eas audire bonis malisque commune est. Et bene dictum est: Pertransibunt, quia tales viros nullo fecundasse beneficio sentiuntur. Nam si ut quidam dicunt montes hic justos praedicatores voluisset intelligi, dixisset de ipsis montibus aquas fluere, non eis in medio constitutis transire potutes intelligere debemus, quae de illa idolorum cultura tanquam de silvis
Abbreviated transcription (Latin):
Rigans montes de superioribꝰ
sius: de fructu operũ tuoꝵ sa¬
tiabit᷑ terra Superi dix̃ altos
montes fuisse prȩteritos & ualles
humillimas fontibꝰ irrigatas nẽ
ipsos qͦq montes. suꝑnis aqͥs prȩ¬
dicat esse cõplutos: ne qͥd a dm̃i¬
munere. uideret᷑ exceptum:
Paulus enĩ pry ingens atq
arduus ꝑsecutor eccłiȩ ri¬
gatꝰ aqua spiritali: quã fe¬
cundos fructꝰ ꝓbatꝰ ẽ edere
xp̃ianis: Quod cotidie dñs agit.
ut doctores paganoꝵ post conuer¬
sionẽ magistros faciat esse fideli¬
um Sed isti tales de superioribꝰ
irrigant᷑: quando conuersi se er¬
rasse cognoscunt Seqͥt᷑. De fructu
operũ tuor satiabit᷑ terra Cum
fructũ terra pariat. quẽ admo¬
dũ poterit ex fructibꝰ calcabilis
ista terra saciari : Fructibꝰ aũt ter¬
ra saciat᷑: quando peccatores in
meliꝰ cõmutati. utilia nimis &
salutaria ipso largiente ꝑcipiunt:
Sic enĩ terra satiat᷑ quando ali¬
qͥs ab ostinatione liberatꝰ. prȩco¬

Expanded text:
Rigans montes de superioribus suis, de fructu operum tuorum satiabitur terra. Superius dixit altos montes fuisse praeteritos, et convalles humillimas fontibus irrigatas; nunc ipsos quoque montes supernis aquis praedicat esse complutos  mmunere videretur exceptum. Paulus enim prius ingens atque arduus persecutor Ecclesiae, irrigatus aqua spirituali, quam fecundos fructus probatus est edere Christianis! Quod quotidie Dominus agit, ut doctores paganorum post conversionem magistros faciat esse fidelium. Sed isti tales de superioribus irrigantur, quando conversi se errasse cognoscunt. Sequitur, de fructu operum tuorum satiabitur terra. Cum fructum terra pariat, quemadmodum poterit ex fructibus calcabilis ista terra satiari? Fructibus autem terra satiatur, quando peccatores in melius commutati, utilia nimis et salutaria ipso largiente percipiunt. Sic enim terra satiatur, quando aliquis ab obstinatione liberatus, praeco
Abbreviated transcription (Latin):
Expectabunt onagri sitim suam
Cũ dixerit bestias siluarũ aqͥs de¬
currentibꝰ esse potatas. onagros
tantũ posuit sitim suã expectare :
scilicet iudeos. qͥ neglexerunt flu¬
enta diuinȩ pietatis haurire: Ona
liqua animalia. cor dicit᷑ habere
pinguissimũ: Quod gem quantũ
patiens ẽ domitũ. tanto seuissimũ
reidit᷑: cũ silius retinentibꝰ effe¬
rat᷑. His obstinati uidei merito
cõparant᷑ qͥ ferocia mentis &
callosa fatuitate durati st̃. nec
satiari cito poculis uitalibꝰ adqͥ¬
escunt Nã qͦd dicit expectabunt.
illud significat qͦd frequent̃ dic̃¬
tũ ẽ qr infine scłi helia & enoch
uenientibꝰ creditura ẽ multitu¬
do uideoꝵ: Miseri qͥ tamdiu siciunt

Expanded text:
exspectabunt onagri sitim suam. Cum dixerit bestias silvarum aquis decurrentibus esse potatas, onagros tantum posuit sitim suam exspectare, scilicet Judaeos qui neglexerunt fluenta divinae pietatis haurire. Onag reliqua animalia cor dicitur habere pinguissimum; quod genus quantum patiens est domitum, tantum saevissimum redditur cum silvis retinentibus efferacomparantur, quia ferocia mentis et callosa fatuitate durati sunt, nec satiari cito poculis vitalibus adquiescunt: nam quod dicit, exspectabunt, illud significat, quod frequenter dictum est: quia in fine saeculi, Helia et Enoch venientibus, creditura est multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ram ad illudendũ ab angłis
meis: Illudit᷑ enĩ ei ab angłis
di. siue ꝑ iustissimas mnerepa¬
tiones: ut qͥ creatꝰ ẽ ad obsequi¬
um dñi. fedis uideat᷑ ꝑuersi¬
tatibꝰ implicari: siue magis
illudit᷑ quando ei animȩ con¬
fitentiũ imperio suꝑno de ꝑ¬
nitiosa potestate tollunt᷑. Illu¬
dit᷑ etiã & a fidelibꝰ uiris. dũ
incentiua uitioꝵ eiꝰ detesta¬
bili horrore refugiunt: Audis
draconẽ: s ñ omnino timeas
atrocẽ. Sic enĩ formatꝰ
est: ut ei beneficio dñi &
ab ipsis qͦq hominibꝰ possit il¬
ludi Inuoca qͥ illũ calcat: & in¬
cipis ñ timere qͥ deuorat: Scrip¬
tum ẽ enĩ Suꝑ aspidem & ba¬
siliscũ ambulabis: & conculca

Expanded text:
ram . Ad illudendum ei, ab angelis ram . Ad illudendum ei, ab angelis meis. Illuditur enim ei ab angelis Dei, sive per justissimas increpationes, ut qui creatus est ad obsequium Domini, foedis videatur perversitatibus implicari. Sive magis illuditur, quando ei animae confitentium imperio superno de perniciosa potestate tolluntur. Illuditur etiam et a fidelibus viris, dum incentiva vitiorum ejus detestabili horrore refugiunt. Audis draconem, sed non omnino timeas atrocem; sic enim formatus est, ut ei beneficio Domini et ab ipsis quoque hominibus possit illudi. Invoca qui illum calcat, et incipis non timere qui devorat; scriptum est enim: Super aspidem et basilis
Abbreviated transcription (Latin):
Illic naues ꝑtransibunt: draco
iste quẽ formasti ad illudendũ
er illic in mundo scilicet quẽ
superi mare dix̃. Aaues aũt
merito significant᷑ eccłiȩ: que
periculosos fluctꝰ mundi ꝑ
lignũ głose crucis euadunt por¬
tantes pͦpłos qͥ signo fidei credi¬
derunt. In his nauibꝰ habitat
xxp̃c: Qui si a credentibꝰ exci¬
tet᷑: dicit in manissimȩ tẽpesta¬
ti. ut quiescat. & quiescit: Seqͥt᷑.
Draco iste quẽ formasti ad il¬
ludendũ ei: Hic aꝑte diabolũ
significat: qui draco dicit᷑ ꝓpt̃
uenenũ qͦd euȩ pͥmȩ mulieri
pestiferis suasionibꝰ inspirauit:
Iste creatꝰ bonꝰ ẽ: sicut in gene¬
si legit᷑. fecit ds̃ omĩa ualde bo¬
na: Sed postquã sua uoluntate
peccauit. a dõ ita formatꝰ ẽ ut
ei inluderet᷑ ab angłis: quando
ꝓpt̾ execrabiłe ꝑuersitatẽ nati¬
ua dignitate p̾riuatꝰ ẽ: Sic enĩ
dicit dñs in libro iob Non est
qͥcquã simile ei factũ suꝑ ter¬

Expanded text:
Illic naves pertransibunt; draco Illic naves pertransibunt; draco iste quem formasti ad illudendum ei. Illic, in mundo scilicet, quem superius mare dixit. Naves autem merito significantur Ecclesiae, quae periculosos fluctus mundi per lignum gloriosae crucis evadunt, portantes 352 populos, qui signo fidei credideChristus: qui si a credentibus excitetur, dicit immanissimae tempestati ut quiescat, et qdraco iste quem formasti ad illudendum ei. Hic aperte diabolum significat, qui vere draco dicitur propter venenum quod Evae primae mulieri pestiferis suasionibus inspiravit. Iste creatus bonus est, sicut in Genesi legitur, Fecit Deus omnia valde bona ; sed postquam sua voluntate peccavit, a Deo ita formatus est, ut ei illuderetur ab angelis, quando propter exsecrabilem perversitatem nativa dignitate privatus est. Sic enim dicit Dominus in libro Job: Non est quidquam simile ei factum super ter
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ numerus. animalia pusil¬
la & magna: & In hac quoq
parte. usq ad diuisionẽ figu¬
ra ẽ parabole que diuersis
ac decoris cõparationibꝰ expli¬
cat᷑. s. quãuis in capite huius
uersus de mari nauigero di¬
cere uideat᷑ : cam̃ de hoc scło
congruent̃ accipit᷑. ubi diabo¬
licȩ sine numero serpere pro
bant᷑ insidiȩ: maliciaq demo¬
nũ uelut qͥbusłã fluctibꝰ ani¬
marũ uoluntas instabilis cõmo¬
uet᷑. Mare enĩ ipsi reddunt dũ
naufragare cõpellunt: quia du¬
biũ ñ est illũ undas inmanissi¬
mas pati qͥ mergit᷑ gurgite pec¬
cator: Mare qͥppe a meando
dictũ ẽ qͦd sẽꝑ eat ac redeat:
Sed isti sp̃s mnumerabiles nob
do cõprehensi st̃: qͥ arenã maris
& pliuuiarũ guitas enumerat.
Et ne omnimo inconprehen¬
sibiles linquerent᷑ quantitate
ñ qualitate ea definiuit: de¬
niq de eis dicit᷑. Animalia pu¬
silla & magna: qm̃ int̾ ipsos
& maiores esse nequicie ꝓban¬
tur omnimodis. & minores:

Expanded text:
rus, animalia pusilla et magna. Et in hac quoque parte usque ad divisionem, figura est parabole, quae diversis ac decoris comparationibus explicatur. Sed quamvis in capite hujus versus de mari navigero dicere videatur, tamen de hoc saeculo congruenter accipitur, ubi diabolicae sibantur insidiae, malitiaque daemonum, velut quibusdam fluctibus animarum voluntas instabilis commovetur. Mare enim ipsae reddunt, dum naufragare compellunt, quia dubium non est illum undas immanissimas pati, qui mergitur gurgite peccatorum. Mare quippe a meando dictum est, quod semper eat ac redeat. Sed isti spiritus innumerabiles nobis Deo comprehensi sunt, qui arenam maris, et pluviarum guttas enumerat; et ne omnino incomprehensibiles linquerentur, quantitate non qualitate ea definivit. Denique de eis dicitur: « Animalia pusilla et magna, » quoniam inter ipsos et majores esse nequitiae probantur omnimodis et minores.
Abbreviated transcription (Latin):
apłs aĩt. om̃ĩa cooperat᷑ unꝰ atq
idem sp̃s: diuidens singulis pro¬
cooperatio scẽ tͥnitatis his exẽ¬
plis eiudent̃ possit agnosci: Ad¬
didit: Repleta ẽ terra creatura
tua: Non qͥdẽ similibꝰ rebus ubiq
terra cõpleta ẽ s tam̃ quãuis
berems ꝓpt̃̾ solis ardorẽ uel ꝓꝓt̃
nimiũ frigus animantibꝰ uacua
esse uideatur. qͥbuscũq tam̃ rebꝰ
creatura dñi terra cõpleta est
Siue magis illud debet incelligi.
qu creatura religionis catholice
quã dñs saluator. instituit omis
alibi: Exuentes uos ueterẽ homi¬
nẽ cũ actibꝰ suis : induite nouũ
qͥ scđ̾m dm creatꝰ ẽ in iusticia Ip¬
sa scilicet creatura totꝰ orbis im¬
pletꝰ ẽ unde & aliꝰ psalmꝰ dicit
& dñabit᷑ a mari usq ad mare:
& a flumine usq ad terminos
orbis t̃rȩ Hoc mare magnũ

Expanded text:
Apostolus: Omnia cooperatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis procooperatio sanctae Trinitatis his exemplis evidenter possit agnosci. Addidit, repleta est terra creatura tua. Non quidem similibus rebus ubique terra completa est, sed tamen quamvis eremus propter solis ardorem, vel propter nimium frigus animantibus vacuus esse videatur, quibuscunque tamen rebus creatura Domini terra completa est. Sive magis illud debet intelligi: quia creatura religionis catholicae, quam Dominus Salvator instituit, omnis mnia nova . Et alibi: Exuentes vos veterem hominem cum actibus suis, induite novum, qui secundum Deum creatus est in justitia . Ipsa scilicet creatura totus orbis impletus est; unde et alius psalmus dicit: Et dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ꝓpħa et̾nã illã domũ di¬
aerat cõꝓmissã. lã ipsa p̃fi¬
guratione fitt᷑oꝵ. in ea se di¬
cit stare. ad quã desidera¬
bat sũmo studio ꝑuenire.
ut agnoscamꝰ scõs uiros
hic iam ĩ illa iherłm aĩo
consistere. qͥ ꝓbant᷑ in p̃cep¬
tis dñi ꝑmanere. In illa aũ
uere dicit᷑ stare. ⁊̃ qua nullus
potest cadere. Ueniq respice
qͦd dix̃. stantes erãt pedes ur̃i.
Ibi enĩ stat᷑. ubi sẽꝑ firma uo¬
luitate consistit᷑. Sed istud sta¬
re ñ habet defectũ. ñ aliqͦ la¬
bore conficit᷑: s ui suo robore
ꝑseuerans. nulla lassitu¬
dine fatigat᷑. Sequitur. In atriis
tͣbilibꝰ ponit. Atͥũ enĩ int̾itꝰ do¬
mꝰ ÷: in qͦ cõmorari nequent
habitantes. s ħ scematioe dic̃

Expanded text:
sibi propheta aeternam illam domum dixerat compromissam, jam ipsa praefiguratione futurorum in ea se dicit stare, ad quam desiderabat summo studio pervenire; ut agnoscamus sanctos viros, et hic jam in illa Jerusalem animo consistere, qui probantur in praeceptis Domini permanere. In illa autem vere dicitur stare, in qua nullus potest cadere. Denique respice quod dicit: Stantes erant pedes nostri. Ibi enim statur, ubi semper firma voluntate consistitur. Sed istud stare non habet defectum, non aliquo labore conficitur: sed in suo robore perseverans, nulla lassitudine fatigatur. Sequitur, in atriis tralibus ponit; atrium enim introitus domus est, in quo commorari nequeunt habitantes. Sed hoc schematice dic
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ in domũ dni ibimꝰ. Beco¬
ra nimis & salutaris causa
leticie. q̃ pͥma fronte p̃mis¬
sa ẽ : ut & hylares & atten¬
tos redderet auditores: s ne
more humanitatis meclio¬
cre gaudiũ fuisse. sentires.
de quo ꝓfecto bono letari
se ꝓfiteatur ostendit. qr. in
domo dñi iturũ se ẽẽ testat᷑.
Odigna exultatio illuc tre
contendere: im̃ nũquã aliqͥs
sermone. s diumo iuspira¬
mine: intꝰ enĩ p̃monitꝰ ad ħ
exultationis uerba ꝓrupit.
Sequit᷑. In domũ dniĩ ibimꝰ.
Domꝰ q̃ iustoĩ tantũ recipit.

Expanded text:
ni ibimus. Decora nimis et salutaris causa laetitiae, quae prima fronte praemissa est, ut et hilares et attentos redderet auditores. Sed ne more humanitatis mediocre gaudium fuisse sentires, de quo perfecto bono laetari se profiteatur ostendit, quia in domum Domini iturum se esse testatur. O digna exsultatio illuc ire contendere, unde nunquam aliquis sermone, sed divino inspiramine; intus enim praemonitus, ad haec exsultationis verba prorupit. Sequitur, in domum Domini ibimus. Domus quae justos ta
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ manifestior ⁊ absoluta de¬
precatio: aperuit adimatio be¬
atoꝵ. qͦd priꝰ ꝑ enigmata pe¬
tere uidebatur. Ipsũ enĩ uide¬
re concupiuerat. quẽ de utero
credebat ẽẽ uenturũ. Et ut s
hanc scientiã de scripturis di¬
uiis ꝓuenisse monstraret se¬
quitur. & lex tua meditatio

Expanded text:
 manifestior et absoluta deprecatio. Aperuit adunatio beatorum, quod prius per aenigmata petere videbatur. Ipsum enim videre concupiverat, quem de utero credebam esse venturum; et ut sibi hanc scientiam de Scripturis divinis pervenisse demonstraret, sequitur: Et lex tua meditatio
Abbreviated transcription (Latin):
Beatꝰ uͥ qͥ implebit desideriũ
suũ ex ipsis. Excussoꝵ filii id:
eoꝵ labor. ad głosa uota ꝑ¬
uenerit: siue mag̃ qm̃ ipsi
desiderauert atria dñi festi¬
nant ingredi quẽ admoduim
in quadragesimo primo psal¬
mo sã dictũ ẽ: sic̃ ceriuis de
& apłs ipso desiderio inflã¬
mabatur cũ diceret. Cupio
ter quat̃q beati st̃. qui ꝑue¬
nire ad talia uota meruert̃.
Qͦd tam̃ desideriũ. non ẽ hu¬
mana festinatiõe cõpletum.
s ille concitat tale uotũ. qui
donat effectũ. Non confundent᷑
cũ loquentur inimicis suis
in porta. W hoc ad filios ꝑtinet
excussoꝵ.: qui mundi terminoᷤ
scĩs p̃dicationibꝰ impleuerunt.

Expanded text:
Beatus vir qui implevit desiderium suum ex ipsis. Excussorum filii, ieorum labor ad gloriosa vota pervenerit; sive magis, quoniam ipsi desideraverunt atria Domini festinanter intrare, quemadmodum in quadragesimo primo psalmo jam dictum est: tolus ipso desiderio flammabatur cum diceret: Cupio ter quaterque beati sunt qui pervenire ad talia vota meruerunt. Quod tamen desiderium non est humana festinatione completum; sed ille concitat tale votum, qui donat effectum. Vers. 8. Non confundentur cum loquentur inimicis suis in porta. Et hoc ad filios pertinet excussorum, qui mundi terminos sanctis praedicationibus impleverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nua. In ipsa enĩ loqͥtur. qͥ rec̃¬
te predicat de dño saluatore.
ut ꝑ ex baptismũ atq peniten¬
tiã. intͦe untes cȩloꝵ regna possi¬
deant. S ⁊ illud ꝑscrutandũ ẽ
quare talis locus p̃dicatoribꝰ
ẽ electꝰ. scilicet. ut qui ñ credit
exeat : qͥ ad quiescit intͦeat. La
ligͦ loco pius p̃dicator. & infi¬
deles erire facit: & deuotos in¬
troire ꝑmittit: siue qr publi¬
ca uox ẽ q̃ in porta loquitur.
usq ad uerũ sole qͣsi he¬
lias alt ascendit: ñ currui ig¬
neo subuectꝰ. s uirtutũ gra¬
dibꝰ eleuatꝰ: nec auras motu
corꝑis carpens. s aĩo scm cul¬
men ascendens. Gła dño sal¬
uator: qͥ ĩ serius suis miracła
diuersa monstrauit. It̃ habu¬
it ꝑ aera illiꝰ mortale corpus.
ꝓpħa t̃rã ñ deserens ad suꝑna
conscendit. Rogemꝰ ut penns
miscdiȩ suȩ nos euehat: qui
carnis fragilitate depͥmimur.
Nichil illi difficile ẽ.: nͥ cũ bo¬
ni aliqͥd ñ putat᷑ posse hoc ĩple¬

Expanded text:
tur, qui recte praedicat de Domino Salvatore, ut per ejus baptismum atque poenitentiam introeuntes, coelorum regna possideant. Sed et illud perscrutandum est quare talis locus praedicatoribus est electus; scilicet ut qui non credit exeat, qui acquiescit introeat. Tali ergo loco pius praedicator et infideles exire facit, et devotos introire permittit; sive quia publica vox est, quae in porta loquitur, ue ad verum Solem quasi Elias alter ascendit, non curru igneo subvectus, sed virtutum gradibus elevatus, nec auras motu corporis carpens, sed animo sanctum culmen ascendens! Gloria Domino Salvatori, qui in servis suis miracula diversa monstravit. Iter habuit per aera illius mortale corpus, propheta terram non deserens ad superna conscendit. Rogemus ut pennis misericordiae suae nos evehat, qui carnis fragilitate deprimimur. Nihil illi difficile est, nisi cum boni aliquid non putatur posse hoc imple
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupat᷑. Decimũ ad ai. idest ro¬
bustũ. ⁊ sufficientẽ ad om̃ĩa perpe¬
tranda. & cetera. Nouus plane ti¬
tulus. & dicti ipsi breuitate con¬
spicuus: Hoc ecclesus uotiuĩr hoc

Expanded text:
nuncupatur. Decimum, Adona, id est robustum et sufficientem ad omnia perpetranda, etc. Novus plane titulus, et dicti ipsius brevitate conspicuus. Hoc ecclesiis votivum, hoc