comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one lactaturisunt. Nimirum ergo
ipsum dnm sibi negatũ ad epulandũ
conquiritur. dumeum peccatorem
putat. Cumenimͣ hedus illi genti. id ÷
cum eum sabbati uiolatorem & pro¬
fanatorem legis existimat. iocundari
epulis eius nonmeruit: ut quod ait
num quam dedisti mihi hedum utcũ
a micis meis epularer tale sit Acsi
dicer&. eum quimihi hedus uide¬
batur numquam mihi dedisti adepu¬
landum: E o ipso mihi illum ipsum
non concedens. quod mihi hedus ui¬
debatur. Quod aut̃ dicit cũ amicis
mcis. aut expersona principum cũ
plebe intellegitur. aut expersona
populi hicrosolimitani cumceteris
populis iudȩorũ. Sed post quam filius
tuus hic quideuorauit substantiã
suam cum meretricibus uenit. occi¬
disti illi uitulum saginatum Mere¬
tricessunt gentilium superstitiones.
cum quibus substantiam dissipare . c̃.
relicto uno conubio dĩ. cum turba
demonum cupiditate turpissima
fornicari: At ipse dixit illi: Fili.
tu semper mecum es : & om̃a mea tua

Expanded text:
one laetaturi sint? Nimirum ergo one laetaturi sint? Nimirum ergo ipsum Dominum sibi negatum ad copulandum conqueritur, dum eum peccatorem putat. Cum enim haedus est illi genti, id est, cum eum Sabbati violatorem et profanatorem legis existimat, jucundari epulis ejus non meruit. Ut quod ait: Nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer, tale sit ac si diceret, eum qui mihi haedus videbatur, nunquam mihi dedisti ad epulandum, eo ipso mihi illum ipsum non concedens, quo mihi haedus videbatur. Quod autem dicit, Cum amicis meis, aut ex persona principum, cum plebe intelligitur, aut persona populi Jerosolymitani, cum caeteris populis Juda. tuus hic qui devoravit substantiam suam cum meretricibus, venit, occidisti illi vitulum saginatum. » Meretrices sunt gentilium superstitiones, cum quibus substantiam dissipare, est, relicto uno connubio veri Dei, cum turba daemonum cupiditate turpissima fornicari. « At ipse dixit illi: Fili, tu semper es mecum, et omnia mea tua
Abbreviated transcription (Latin):
per sonam. quinumquã ab uno dõ aqͥ
simulacra conuersi sunt: Quamius
enim tamquam in agro positus iste
filius terrena desiderar&. ab uno tam̃
dõ ista desiderabat bona. Quodctiã
patris ipsius testimonio: comꝓbatur
cum dicit Tumecumes semper
Nonenim quasi mentientem redar¬
guit : sed cum perseuerantiam cius
approbans. perfectiorem potioris
atque iocundioris exultationis inui¬
tat. Etnumquam dedisti mihi hedũ.
utcum amicis meis epularer. Peccator
profecto hedi nomine significari sol&
tumecum es semper hoc apatre op¬
tasse. ut antixp̃o creder&. neque
omnino in eis iudaeorum qui anticris¬
to crediturisunt. istum filium fas est
intelligi. Q uomodo autẽ epularet᷑
exillo hedo si ipse est anticristus qui
non ei creder&. Autsi hocest epu¬
lari ex hedi occisione. quod est deanti¬
cristi perditione lactari Quomo¬
do dicitfilius quirecipit pat. hoc¬
est sibi non fuisse concessum cumom̃s
filii dĩ de illius aduersarii dampnati¬

Expanded text:
personam, qui nunquam ab uno Deo ad personam, qui nunquam ab uno Deo ad simulacra conversi sunt. Quamvis enim tanquam in agro positus iste filius terrena desideraret, ab uno tamen Deo ista desiderabat bona. Quod etiam patris ipsius testimonio comprobatur, cum dicit: Tu mecum es semper. Non enim quasi mentientem redarguit, sed secum perseverantiam ejus approbans, ad perfruitionem potioris, atque jucundioris exsultationis invitat. Et nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer. Peccator profecto haedi nomine significari solet, Tu mecum es semper, hoc a patre optasse, ut Antichristo crederet. Neque omnino in eis Judaeorum, qui Antichristo credituri sunt, istum filium fas est intelligi. Quomodo autem epularetur ex illo haedo, si ipse est Antichristus, qui non ei crederet? Aut si hoc est epulari ex haedi occisione, quod est de Antichristi perditione laetari, quomodo dicit filius, quem recipit pater, hoc sibi non fuisse concessum, cum omnes filii Dei de illius adversarii damnati
Abbreviated transcription (Latin):
Indignatus est aut̃. & nolebat intro¬
ire. Pater ergo illius egressus. coepit
rogare illum Indignatur &iam nunc.
& adhuc nonuult introire. Cum
ergo plenitudo gentium intrauerit.
egredictur opor tuno tempore pat̾
eius. ut & iam omĩs isrł saluus fiat.
Ex cuius parte cecitas facta est ue¬
lut absentia inagrum. donec pleni¬
tudo filii minoris longe inidola.¬
tria gentium constituti. reduxit
ad manducandum uitulum intrar&s.
Erit enim quandoq aꝑta uocatio
iudeorum insalute euuangelii.
quam manifestationem uocatione
tamquam egressum patris appel¬
lat ad rogandum maiorem filium
Atille respondens. dixit patri suo.
Ecce tot annis seruio tibi. & num¬
quam mandatum tuum preteriui
Quȩritur quomodo ille populus
numquam mandatum di prete¬
ris se dicatur. sed facile illud occur¬
deuno maxime necessario quinul¬
lum alium dm̃ colere uissus est
Neque iste filius in omnibus
is ahclitis. sedinhis intlligitur habere

Expanded text:
Indignatus est autem, et nolebat introIndignatus est autem, et nolebat introire. Pater ergo illius egressus coepit rogare illum. Indignatur etiam nunc, et adhuc non vult introire. Cum ergo plenitudo gentium intraverit, egredietur opportuno tempore pater ejus, ut etiam omnis Israel salvus fiat, ex cujus parte caecitas facta est, velut absentia in agrum, donec plenitudo filii minoris longe in idololatria gentium constituti redux ad manducandum vitulum intraret . Erit enim quandoque aperta vocatio Judaeorum in salute Evangelii, quam manifestationem vocationis tanquam egressum patris appellat ad rogandum majorem filium. At ille respondens dixit patri suo: Ecce tot annis servio tibi, et nunquam mandatum tuum praeterii. Quaeritur quomodo ille populus nunquam mandatum Dei praeterisse dicatur. Sed facile illud occurde uno maxime necessario, quo nullum alium Deum colere jussus est. Neque iste filius in omnibus Israelitis, sed in his intelligatur habere
Abbreviated transcription (Latin):
inueniuntur labore seruilis operis
improbato ex isdem scripturis ecła
liber tatem considerat. audit sym¬
phoniam & chorum. scilic& spiritu
plenos uocibus consonis euuangelium
predicare : quibus dictum est: Obsecro
uos fr̃s. ut idipsum dicatis om̃s. & con¬
corditer conuer santium animam
& cor unum in laudes dĩ Et uoca¬
uit unum descruis. & in terro gauit
quat haec essent. Isque dixit illi
uocat unum deseruis. cum sumit
adlegendum aliquem ꝓph&arum.
& in eo quaerens quod ammodo inter¬
rogat. unde isteͥ feste᷑ incccła cele¬
brantur. inquibus se. eẽ. nonuid&.¬
& respondeat ci seruus patris proph&a
Frater tuus uenit. & occidit pater
tus uitulum saginatum. quia sal¬
uum illum recepit. In ex tremis enim
terrȩ fuit fratertuus. sedinde ma¬
ior &x ultatio cantantium dño canticũ
nouum. quia lauscius abextremis
terrae. Etpropter eum qui absens
erat occisus est. illum cui dictum est.
& holocaustum tuum pingue fiat

Expanded text:
inveniuntur labore servilis operis inveniuntur labore servilis operis improbato, ex iisdem Scripturis Ecclesiae libertatem considerat. Audit symphoniam et chorum, scilicet, spiritus plenos vocibus consonis Evangelium praedicare, quibus dictum est: Obsecro vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes et concorditer, conversantium animam et cor unum in laudes Dei. Et vocavit unum de servis, et interrogavit quae haec essent. Idque dixit illi. Vocat unum de servis, cum sumit ad legendum aliquem Prophetarum, et in eo quaerens quodammodo interrogat, unde ista festa in Ecclesia celebrantur, in quibus se esse non videt. Respondeat ei servus patris Propheta: Frater tuus venit, et occidit pater tuus vitulum saginatum, quia salvum illum recepit. In extremis enim terrae fuit frater tuus, sed inde major exsultatio cantantium Domino canticum novum, quia laus ejus ab extremis terrae . Et propter eum qui absens erat, occisus est ille cui dictum est: Et holocaustum tuum pingue fiat .
Abbreviated transcription (Latin):
mentis interesse caclestib. Etcepe¬
runt epulari. Iste epule atque festi¬
uitates. nunc cȩlebrantur per or bem
terrarum eccła dilatata atque diffu¬
sa. uitulus enim ille incorpore & san¬
guine dominico & offeretur patri.
& pascit totam domum: Erat autẽ
filius cius senior in agro. Filius senior
populus isra hel eftꝰ quilic & in longin¬
quãm non abierit non tamen domi.
sed in agro dicit᷑ eẽ. memoratus.
quia populus isdem nequeusque ad
colenda idola creatorem deseruit.
neque legis quam acceperat interio¬
ra penetrauit. sed littere solius custo¬
dia contentus exteriora magis & ter¬
rena operari simul & sperare solebat.
audiens per proph&am siuolueritis
& audieritisme. bona terre comede¬
tis : Etcum uenir& & ad propinqua¬
r& domui. audiuit symphoniam &
chorum: Ad propinquat filius domui
cumpopulus ille in quibus cumque
israheliticis considerationibus. nam
multi tales inuentisunt ineis. & sepe

Expanded text:
mentis interesse coelestibus. Et coepementis interesse coelestibus. Et coeperunt epulari. Istae epulae atque festivitas nunc celebrantur, per orbem terrarum Ecclesia dilatata atque diffusa. Vitulus enim ille in corpore et sanguine Dominico et offertur Patri, et pascit totam domum. Erat autem filius ejus senior in agro. Filius senior, populus Israel est, qui, licet in longinqua non abierit, non tamen domi, sed in agro dicitur esse moratus, quia populus idem neque usque ad colenda Creatorem deseruit, neque legis, quam acceperat, interiora penetravit, sed, litterae solum custodia contentus, exteriora magis et terrena operari simul et sperare solebat, audiens per prophetam: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis . Et cum veniret et appropinquaret domui, audivit symphoniam et chorum. Appropinquat filius domui, cum populus ille in quibuscunque Israelitis considerationibus nam multi tales inventi sunt in eis, et saepe
Abbreviated transcription (Latin):
carne refecti epulantur. quia patris
cẏbus salus est nr̃a. & patris gaudiũ.
nr̃a est remissio peccatorum: Nec tan¬
tũ patris. sed & filii & sp̃s scĩ. quia
sicut una indiuinitate uoluntas &
operatio. ita & una est delectatio
scȩ̃ & indiuiduae trinitatis. Vndẽ
beatus abraham tresangelos hospitio
recipiens. uitulum tenerrimum &
optimum occidisse. eisque cum lacte
pane & butyro epulandum legitur
obtulisse. Quia quibeatã trinitatẽ
recte deuotionis. officuis reficere.
idest letificare desiderat. mortem
quoque deb& unigeniti filiidĩ in
carne quȩ est una in eadem trinita¬
te persona. pie confessionis sinccri¬
tate caclebrare E tnotandum qđ
ante stola prima. ante anulus. ante
calciamenta prestantur. & sic de¬
inde uitulus immolatur. quia nisi
spem quisque prime inmortalita¬
tis inducrit. nisi anulo fidei opera
premunierit: nisi ipsam fidem pie con¬
fitendo precauerit. non potest sacra¬

Expanded text:
carne refecti epulantur, quia Patris carne refecti epulantur, quia Patris cibus salus est nostra, et Patris gaudium nostrorum est remissio peccatorum. Nec tantum Patris, sed et Filii et Spiritus sancti, quia sicut una in divinitate voluntas et operatio, ita et una est delectatio sanctae et individuae Trinitatis. Unde beatus Abraham tres angelos hospitio recipiens , vitulum tenerrimum et optimum occidisse, eisque cum lacte, pane et butyro, epulandum legitur obtulisse. Quia qui beatam Trinitatem rectae devotionis officiis reficere, id est, laetificari desiderat, mortem quoque debet unigeniti Filii Dei in carne, quae est una in eadem Trinitate persona piae confessionis sinceritate celebrare. Et notandum quod ante stola prima, ante annulus, ante calceamenta praestantur, et sic deinde vitulus immolatur, quia nisi spem quisque primae immortalitatis induerit, nisi annulo fidei opera praemunierit, nisi ipsam fidem pie confitendo praedicaverit, non potest sacra
Abbreviated transcription (Latin):
ta seruetur & munda: priorumq
munitus ex emplis. serpentes & scor¬
piones securus incedat Manus igit᷑
& pedes. idest opis ornantur. manus
utrecte uiuamus. cursus ut ad aeter¬
na gaudia properemus . Non enim
habemus hic manentem ciuitatem.
sed futuram inquirimus: Et ad du
quia caro eius adõ spiritali.ẽ: opima
urtute in fusa. ut pro totius mundi
salute sufficiat inodorem suauitatis.
nitorem uidelic& immolationis ad
dm̃ mittere. & pro om̃ib ex orare
Adducere autem uitulum & occide¬
re est predicare xp̃m. & mortẽ eius
insinuare Tunc & enim cuique nr̃m
quasi recens occiditur. cumcredit
occisum: Tunccaro eius comeditur.
cum eius passionis sacramentum &
ore ademundationem ꝑcipitur.
& corde abimitatione cogitatur.
Etmanducemus & epulemur. quia
hic filius meus mortuus erat & reui¬
xit. perierat & inuentus est. Non
solum filius quireuixit & inuentus. ẽ.
uerum pater & serui illius sacro Scĩ
uituli quipropter filium occisus erat

Expanded text:
ta servetur et munda, priorumque ta servetur et munda, priorumque munitus exemplis, super serpentes et scorpiones securus incedat. Manus igitur et pedes, id est opus ornantur: manus, ut recte vivamus; pedes, ut ad aeterna gaudia properemus. « Non enim habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus . » « Et aquia caro ejus a Deo spirituali est optima virtute diffusa, ut pro totius mundi salute sunidorem, videlicet, immolationis ad Deum mittere, et pro omnibus exorare. Adducere autem vitulum, et occidere, est praedicare Christum, et mortem ejus insinuare. Tunc etenim cuique nostrum quasi recens occiditur, cum credit occisum; tunc caro ejus comeditur, cum ejus passionis sacramentum et ore ad emundationem percipitur, et corde ad imitationem cogitatur. Et manducemus et epulemur, quia hic filius meus mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est. Non solum filius, qui revixit, et inventus est, verum pater et servi illius sacrosancti vituli qui propter filium occisus erat
Abbreviated transcription (Latin):
illum. Stola prima est uestis in no¬
centiae. quam homo conditus acce¬
pit. sed male ꝑsuasus amisit. quando
post culpam preuaricationis cogno¬
uit se. eẽ. nudum. głaque in morta¬
litatis perdita. pellicium hocmorta¬
le sumpsit indumentum. Serui qui
eam proferunt. reconciliationis
predicatores sunt. Proferunt enĩ
stolam primam. quando mortales
terrenosque homines ita subliman¬
dos asseuerant. ut non solum ciues
angelorũ. sed heredesdĩ & cohere¬
des sint xpi futuri: Et date anulũ
in manu eius. & calciamenta inpe¬
des Anulus est uel sincere fidei
signaculum quocuncta promissa
incredentium cordib certa inpres¬
sione signantur. uel nuptiarum piȩ¬
nus illarum quibus eccła sponsatur
Etbene anulus in manu datur. ut ꝑ
opera fides clarescat. & per fidem
opera firmentur: Calciamenta
autem inpedes. officium euuange¬
lizandi denuntiant. ut cursũs
mentis ad caelestia tendens. a terre¬
narum contagione rerum inuiola¬

Expanded text:
illum. » Stola prima est vestis innoillum. » Stola prima est vestis innocentiae, quam homo conditus accepit, sed male persuasus amisit, quando post culpam praevaricationis cognovit se esse nudum, gloriaque immortalitatis perdita, pelliceum, hoc est mortale sumpsit indumentum. Servi qui eam proferunt, reconciliationis praedicatores sunt. Proferunt enim stolam primam, quando mortales terrenosque homines ita sublimandos asseverant, ut non solum cives angelorum, sed haeredes Dei, et cohaeredes sint Christi futuri. « Et date annulum in manu ejus, et calceamenta in pedes. » Annulus est vel sincerae fidei signaculum, qua cuncta promissa in credentium cordibus certa impressione signantur, vel nuptiarum pignus illarum, quibus Ecclesia sponsatur. Et bene annulus in manu datur, ut per opera fides clarescat, et per fidem opera firmentur. Calceamenta autem in pedes, officium evangelizandi denuntiat, ut cursus mentis ad coelestia tendens, a terrenarum contagione rerum inviola
Abbreviated transcription (Latin):
conducens. nunc inquit manent fides.
spes. caritas triahaec. maior autem
his est caritas Fides namque est
quȩ futuri iudicii acsuppliciorũ
metu. uitiorum facit contagia de¬
clinare. Spes quęmentem nr̃am de
presentib: euocans. uniuersas cor¬
poris uoluptates. cȩlestium premi¬
orum expectatione contempsit.
Caritas: quaenos ad amorem xp̃i
& spiritalium uirtutũ fructum
mentis ardore succendens. Quicquid
illis contrarium est. totaꝰ facit odio
detestari: Vnde prodĩgꝰ iste post¬
quam insem& ipsum reuersus direq
famis supplicia formidabat. uelut
iam seruus effectus & iam mercen¬
narii statum demercede iam cogi¬
tans concupiscit. sed ei pater
occurrens. non contentus minora
concedere. utrumq gradum sine
dilatione transcurrit. pristinęq
filiorum restituit dignitati. neciã
demercede conductoris. sed dehere¬
ditate fecit cogitare parentis.
Dixit aut̃ pater adseruos suos Cito
proferte stolam primam. & induite

Expanded text:
concludens: « Nunc, inquit, manent fides, concludens: « Nunc, inquit, manent fides, spes, charitas; tria haec; major autem horum est charitas ; » fides namque est, quae futuri judicii ac suppliciorum metu, vitiorum facit contagia declinare. Spes, quae, mentem nostram de praesentibus evocans, universas corporis voluptates coelestium praemiorum exspectatione contemnit. Charitas, quae nos ad amorem Christi, ad spiritualium virtutum fructum mentis ardorem succedens, quidquid illis contrarium est, toto facit odio detestari. Unde prodigus iste, postquam in semetipsum reversus, dirae famis supplicia formidabat, velut jam servus effectus, etiam mercenarii statum de mercede jam cogitans, concupiscit: sed eum pater accurrens, non contentus minora concedere, utriusque gradus sine dilatione transcursu, pristinae filiorum restituit dignitati: nec de mercede conductoris, sed de haereditate fecit cogitare parentis. « Dixit autem pater ad servos suos: Cito proferte stolam primam, et induite
Abbreviated transcription (Latin):
hor est post longa itinera remeantẽ.
apatre mercri osculum caritatis.
Dixitque ei filius. Pater. peccaui
incaelum & coram te. iam non sum
dignus uocari filius tuus Incipit
iam peccata constitutus in ecclȩsia
confiteri. nec dicit om̃ia quaedicꝰ¬
turum sẽ. eẽ ꝓmiserat. sedusque
adillum. nonsum dignus uocari fi¬
lius tuus: hoc enim uultficri per
gram. quodse indignum c̃t. per
merita fatetur Non addidit quod
illa meditatione dixerat: facme si¬
cut unum demercennariis tuis
Cum enĩ panem non haber& uel
mercennarius. eẽ. cupiebat. quod
post osculum patris generosissime
iam dedignatur. Intellexit namque
inter filium mercennarium. & ser¬
uum. nonminimam esse distantiã.
Seruum uidelic&: eẽ. eum quiad¬
huc metu gehenne siue presentium
legum auitiis temperat. mercenna¬
rio regnum caelorum: filium quiaf¬
fectu boni ipsius atque amore uir¬
uirtutum trium consum matione.
beatus apłs omnem salutis sum mã

Expanded text:
hoc est, post longa itinera remanentem, hoc est, post longa itinera remanentem, a patre mereri osculum charitatis. Dixitque ei filius: Pater, peccavi in coelum et coram te. Jam non sum dignus vocari filius tuus. Incipit jam peccata consticonfiteri, nec dicit omnia quae dicturum se esse promiserat, sed usque ad illud: « Non sum dignus vocari filius tuus. » Hoc enim vult fieri per gratiam, quod se indignum esse per merita fatetur. Non addidit, quod nulla meditatione dixerat: « Fac me sicut unum de mercenariis tuis. » Cum enim panem non haberet vel mercenarius esse cupiebat, quod post osculum patris generossissimi jam dedignatur. Intellexit namque inter filium, et mercenarium, et servum, non minimam esse distantiam: servum videlicet esse eum, qui adhuc metu gehennae sive praesentium legum, se a vitiis temperat: mercenario regni coelorum; filium, qui affectu boni ipsius atque amore virvirtutum trium consummatione, beatus Apostolus omnem salutis summam
Abbreviated transcription (Latin):
quae ait. sine me nihil potestis
facere : Etsurgens uenit ad patrem
suum: Uenire ad patrem ẽ. in eccła
constituiper fidem. ubi iam possit
eẽ. peccatorum legitima & fructu¬
osa confessio. Cum aut̃ adhuc lon¬
ge eẽt. E tantequam intelleger&
dm̃ sed tamen cumiam pie querer&.
uidit illum pater ipsius. Impios
enim & superbos conuenienter
non uidere dicitur. tamquã ante
oculos non habere Ante oculos enĩ
haberi. non nisi quidiliguntur
dici solent. Etmiscđia motus est
& occur rens cecidit super collũ eius
Non enim pater unigenitum filiũ
deseruit. in quo usque ad nrãm lon¬
ginquam & lam peregrinationem
cucurrit atque destendit. quia ds̃
erat inxp̃o. mundum reconcilians
sibi: Etipse dñs ait Pater in me ma¬
nens. ipse facit opera sua: Quid est
aut̃ cadere super collum eius. nisi
inclinare & humiliare in amplexũ
eius brachium suum. E tbrachiũ
dñi cui reuelatum est: Quod est
ad spem indulgentiȩ peccatorum.

Expanded text:
quae ait: Sine me nihil potestis quae ait: Sine me nihil potestis facere? Et surgens venit ad patrem suum. Venire ad patrem est in Ecclesia constitui per fidem, ubi jam possit esse peccatorum legitima et fructuosa confessio. Cum autem adhuc longe esset. Et antequam intelligeret Deum, sed tamen cum jam pie quaereret. Vidit illum pater ipsius. Impios enim et superbos convenienter non videre dicitur, tanquam ante oculos non habere. Ante oculos enim haberi, non nisi qui diliguntur dici solent. Et misericordia motus est, et occurrens, cecidit super collum ejus. Non enim pater unigenitum Filium deseruit, in quo usque ad nostram longinquam etiam peregrinationem cucurrit, atque descendit. Quia Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Et ipse Dominus ait: Pater in me manens, ipse facit opera sua . Quid est autem cadere super collum ejus, nisi inclinare et humiliare in amplexum ejus brachium suum? Et brachium Domini cui revelatum est , quod est ad spem indulgentiae peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
seduir tute utilitatis est uacuus.
Surgam & ibo ad patrem meũ & dicã
illi Pater. peccaui incaelum & corãte
Quem misericordem piumque no¬
uerat. qui nec offensus afilio. patris
non dedignatur audire uocabulum:
Surgamergo inquit. quia me iaccre
cognoui. Etibo quilonge recessi ad
porcorum miserabili egestate tabesco
Pec caui aũt incaelum coram spiriti¬
bus angelicis scĩsque animabus. iN
te uero inipso conscientiȩ in interio¬
ris conclaui. qua dĩ solius oculi pene¬
trare ualebat. Etiam non sum dignꝰ
uocari filius tuus. facme sicut unum
demercempariis : Ad fili i quidem affec¬
tum. quiom̃a quae patrissunt esse
non ambigit. aspirare nequaquã
presumit. sed mercennarii statum.
iam ꝓmercede seruiturus desiderat.
Uerumne hunc quidem nisi paterna
dignatione. se mereri posse testat᷑
Vbi sunt ergo pelagianste quia sua
sẽ uirtute saluari posse confidunt.
contra apertissimã sententiam

Expanded text:
sed virtute utilitatis est vacuus. sed virtute utilitatis est vacuus. « Surgam et ibo ad patrem meum, et dicam illi: Pater, peccavi in coelum et coram te. » Quam misericordem piumque noverat patrem, qui offensus a filio, patris non dedignatur audire vocabulum? « Surgam » ergo, inquit, quia me jacere cognovi, « et ibo, » quia longe recessi: « porcorum miserabili egestate tabesco: Peccavi autem in coelum, coram spiritibus angelicis sanctisque animabus, in te vero, in ipso conscientiae interioris conclavi, qua Dei solius oculi penetrare valebant. Et jam non sum dignus vocari filius tuus. Fac me sicut unum de mercenariis tuis. Ad filii quidem affectum, qui omnia quae patris sunt, sua esse non ambigit, aspirare nequaquam praesumit, sed mercenarii statum, jam pro mercede serviturus, desiderat. Verum ne hunc quidem nisi paterna dignatione se mereri posse testatur. Ubi sunt ergo Pelagianistae, quia sua se virtute salvari posse confidunt, contra apertissimam veritatis sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
inconscientiȩ interiora reducem
faciens intentionem suam dixit
Quanti mercennarii in domo pa¬
tris meihabundant panibus :
Ego autem hic fame pereo Unde
hoc scire poterat. in quo tanta erat obli¬
uio dĩ sicut inom̃ibus idolatriis fuis
Nisi quia ista recogitatio. iam quast¬
resipiscentis. ẽ. cum euuangelium
predicaretur: Mercennarii ergo pa¬
tris habandatt paribus. quia futurs
mercedis in tuitu. digne operari sata¬
gunt. cotidianis superne grȩ̃ refici¬
untur alimoniis: Atuero fame pere¬
unt. qui ex tra patris edes positi.
uentrem cupiunt implere desiliqͥs
id est quisine fide uiuentes. uitam
beatam manisphilosophiȩ studiis
inquirunt: Sicut enim panis quicor
hominis confirmat. uerbo dĩ qđ m̃¬
tem reficiat assimilatur. ita siliqua
quae & ipsa intus in anis. foris mollis
est & corpus nonreficit sed impl&.
ut sit magis oneri quam usui. sȩculari
sapientiae non inmerito comparatur.
cuius sermo facundie plausus honoris.

Expanded text:
in conscientiae interiora reducem in conscientiae interiora reducem faciens intentionem suam, dixit: « Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus, ego autem hic fame pereo. » Unde hoc scire poterat, in quo tanta erat oblivio Dei, sicut in omnibus idololatris fuit, nisi quia ista recogitatio jam resipiscentis est, cum Evangelium praedicaretur? Mercenarii ergo patris abundant panibus, quia qui futurae mercedis intuitu digna operari satagunt, quotidianis supernae gratiae reficiuntur alimoniis. At vero fame pereunt, qui extra patris aedes positi, ventrem cupiunt implere de siliquis, id est qui sine fide viventes, vitam beatam inanis philosophiae studiis inquirunt. Sicut enim panis, qui cor hominis confirmat, verbo Dei, quo mentem reficiat, assimilatur: ita siliqua quae et ipsa intus inanis, foris mollis, et corpus non reficit, sed implet, ut sit magis oneri, quam usui saeculari sapientiae non immerito comparatur, cujus sermo facundiae plausu sonorus,
Abbreviated transcription (Latin):
uersitatis prepositus. princeps huiꝰ
inuillam suam. ut pascer&. porcos.
Inuillam mitti.ẽ. substantiae mun¬
di & cupiditatt sȩculari subiugari
De qua in alia parabola quidam spir¬
tales epulas adquas inuitabatur
fastidiens dixit. Uillam emi. & neces¬
se habco exire & uidert̾ illam: Por¬
cos uero pascere. ẽ. ea quibus inmun¬
di sp̃s gaudeant operari. Etcupiebat
implere uentrem suum desiliquis
quas porci manducabant. Siliqua
quib porcos pascebat. sunt doctrinȩ
seculares. sterili suauitate resonantes
dequibus laudes idolorum famusaruq
ad deos gentium uario sermone atque
carminibus perstrepunt. quibus
demonia delectantur. Unde cumiste
saturari cupiebat: Aliquid solidum
& rectum quod adbeatam uitam per¬
tinere inuenire uolebat intalibus.
& non poterat. hoc est enim quod
ait. Etnemo illidabat: Inse autem
reuersus. iamscilic& ab eis quaefo¬
rinsecus frustra illiciunt. & seducua

Expanded text:
versitatis praepositus, princeps hujus versitatis praepositus, princeps hujus in villam suam, ut pasceret porcos. » In villam mitti, est substantiae mundi et cupiditati saeculari subjugari. De qua in alia parabola quidam spirituales epulas, ad quas invitabatur, fastidiens, dixit: « Villam emi, et necesse habeo exire et videre illam . » Porcos vero pascere, est ea quibus immundi spiritus gaudeant operari. « Et cupiebat implere ventrem suum de siliquis, quas porci manducabant. » Siliquae quibus porcos pascebat, sunt doctrinae saeculares sterili suavitate resonantes, de quibus laudes idolorum fabularumque ad deos gentium vario sermone atque carminibus perstrepunt, quibus daemonia delectantur. Unde cum iste saturari cupiebat, aliquid solidum et rectum, quod ad beatam vitam pertineret, invenire volebat in talibus, et non poterat. Hoc est enim quod ait: « Et nemo illi dabat. » « In se autem reversus, » jam scilicet ab eis, quae forinsecus frustra illiciunt et seducunt,
Abbreviated transcription (Latin):
deserere eum aquo condita est. Pre¬
uidens uiribus suis. quasuires tanto
consumit citius. quanto eum deseruit
a quo datesunt. Itaque hanc uitam
prodigum uocat amantem. fundere
atque spatiari pompis exterioribus
in tus in anescentem. Cum ea quisque
sequitur quae abilla procedunt. re
liquit eum quisibi est interior. Et
postquam oma consummass&. facta
est fames ualida in regione illa. Om̃a
quȩ dissipauit. ornamenta naturȩ
quȩ consumpsit significant. Fames
inregione longinqua. indigentia
uerbi ueritatis est mobliuione cre¬
atoris. dequa dictum est in prophe¬
tis. Quia mitt& dñs famem in
terra. non famem panis neque sitĩ
aque. sed audiendi uerbum det
Et ipse cępit egere Et abiit & ad¬
hesit uni ciuium regionis illius.
Merito egere coepit. quithesau¬
ros sapientiae dei. diuitiarũq
cȩlestium altitudinem dereliquit
Unus aut̃ ciuium regionis illius
cui ille egens adhesit utique ͣ qui con¬
cupiscentiis terrenis merito sue per¬

Expanded text:
deserere eum a quo condita est praedeserere eum a quo condita est praesidens viribus suis. Quas vires tanto consumit citius, quanto eum deserit a quo datae sunt. Itaque hanc vitam prodigam vocat, amantem fundere atque spatiari pompis exterioribus, intus inanescentem, cum ea quisque sequitur quae ab illa procedunt, et reliqui eum qui sibi est interior. Et postquam omnia dissipasset, facta est fames valida in regione illa. Omnia quae dissipavit, ornamenta naturae quae consumpsit significat. Fames in regione longinqua, indigentia verbi veritatis est, in oblivione Creatoris. De qua dictum est in prophetis: Quia mittet Dominus famem in terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei . Et ipse coepit egere, et abiit, et adhaesit uni civium regionis illi» Merito egere coepit, qui thesauros sapientiae Dei, divitiarumque coelestium altitudinem dereliquit. Unus autem civium regionis illius, cui ille egens adhaesit, utique ille qui concupiscentiis terrenis merito suae per
Abbreviated transcription (Latin):
uini substantia muneris est. quam
minor filius expetit apatre: Cum
homo sua potestate delectatus. per
liberum sẽ arbitrium. regere atq:
adomimo quesiuit ex uere se condi¬
toris: Diuisitque illis substantiam.
Fidelibus scilic& suę grãe ꝓtectio¬
nem quam desiderabant inperti¬
endo. infidelib uero naturalis
solum ingenii: quo contenti erant
beneficium concedendo. Etnon
post multos dics congregatis om̃ibus
adolescentior filius. peregre profecꝰ¬
tusest in regionem longinquam . &
ibi dissipauit substantiam suam. uiuen¬
do luxuriosę. Longe profectus est
non locum mutando. sed animum:
Quanto & enim quisque plus inpra¬
uo opere delinquit. tanto adei grã
longius recedit. Quod non post mul¬
tos dies dixit factum. ut congrega¬
tis om̃ibus proficiscere peregre
in regionem longinquã. quia non
multo post institutionem humani
generis. placuit animȩ perliberũ
arbitrium ferre secum quandam
ue lut potentiam naturȩ suȩ łonfidem

Expanded text:
vini substantia muneris est. Quam vini substantia muneris est. Quam minor filius expetit a patre, cum homo, sua potestate delectatus, per liberum sese arbitrium regere atque a dominio quaesivit exuere conditoris. Divisitque illis substantiam, fidelibus scilicet suae gratiae protectionem, quam desiderabant, impertiendo, infidelibus vero naturalis solum ingenii, quo contenti erant beneficium concedendo. Et non post multos dies, congregatis omnibus, adolescentior filius peregre profectus est in regionem longinquam, et ibi dissipavit substantiam suam vivendo luxuriose. Longe profectus est, non locum mutando, sed animum. Quanto etenim quisque plus in pravo opere delinquit, tanto a Dei gratia longius recedit. Quod non post multos dies dixit factum, ut congregatis omnibus, peregre proficisceretur in regionem longinquam, quia non multo post institutionem humani generis placuit animae per liberum arbitrium ferre secum quamdam velut potentiam naturae suae, et
Abbreviated transcription (Latin):
LiS Suis. Nomo quidam habuit
duosfilios. & dixit adolescentior ex
illis patri: Pater : damihi portionem
substantiae quaeme contingit
Et diuisit illis substantiam . Etrł̃qͣ¬
UR MURANTIBUS O¬
depeccatorum susceptione
scribis & phariscis. tres exor¬
dine parabolas saluator po¬
suit. Duabus primis dequibus dispu¬
tandum est quantum ipse cũ angłis
depenitentum. salute gaudeat insi¬
nuans. tertia uero quȩ sequitur
non suum tantum modo suorumque
gaudium demonstrans. sed & inuiden¬
tium murmur reprehendens. homo
itaque quiduos filios habuisse dicitur.
ds̃ pater intelligitur duorum uide¬
lic& genitor populorum. & quasi
duarum generis humani stẏrpium.
auctor atque creator. Maior enim
filius. eos qui munius dĩ ꝑ mansere
cultura. minor eos quiusque ad colen¬
da idola dm̃ deseruisse significat.
Pars substantiȩ quaeminori filio con¬
tigit. ipse sensus in homine rationa¬
lis est. Uiuere enim intellegere me¬
minisse ingenio a lacri excellere di¬

Expanded text:
Ait autem: Homo quidam habuit duos filios, et dixit adolescentior ex illis patri: Da mihi portionem substantiae quae me contingit. Et divisit illis substantiam. Murmurantibus de peccatorum susceptione, scribis et Pharisaeis, tres ex ordine parabolas Salvator posuit, duabus primis de quibus disputatum est, quantum ipse cum angelis de poenitentum salute gaudeat insinuans. Tertia vero quae sequitur, non suum, tantummodo suorumque gaudium demonstrans, sed et invidentium murmur reprehendens. Homo itaque qui duos filios habuisse dicitur, Deus Pater intelligitur, duorum videlicet genitor populorum, et quasi duarum generis humani stirpium autor atque creator. Major enim filius eos qui in unius Dei permansere cultura; minor, eos qui usque ad colenda idola Deum deseruere significat. Pars substantiae quae minorem filium contingit, ipse sensus in homine rationalis est. Vivere enim, intelligere, meminisse, ingenio alacri excellere, di
Abbreviated transcription (Latin):
laudatus est. ut non cẽt harundo
uento agitata. quia non humanae
laudis nec odiosȩ uituperationis aura
flante flexibilis fuit. ideo głam habuit
adõ xp̃o. quia głam non quesiuit hu¬
non ueni dampnare. sed saluare Moy¬
ses uero accusat. quia increduli estis
uoci illius. De me scripsit dum ait.
Proph&am uobis suscitabit dñs ds̃ de
frĩbus ur̃is tam quam me ipsum audi¬
etis. Quiduero sequatur ad tendite
Erit omĩs anima quȩ non oboedierit
ꝓph&ȩ illi. exterminabitur depopło
d̃ Si illius litteris non creditis.
quomodo meis uerbis creditis: Quic¬
proph& is credidissent. credidissent

Expanded text:
laudatus est, ut non esset arundo laudatus est, ut non esset arundo vento agitata : quia non humanae laudis, nec odiosae vituperationis aura flante, flexibilis fuit. Ideo gloriam habuit a Deo Christo, quia gloriam non quaesivit hunon veni damnare, sed salvare; Moyses vero accusat, quia increduli estis voci illius. De me ille scripsit, dum ait: Prophetam vobis suscitabit Dominus Deus de fratribus vestris, tanquam me ipsum audietis eum . Quid vero sequatur, attendite. Et erit omnis anima, quae non obedierit Prophetae illi, exterminabitur de populo Dei. Si enim illius litteris non creditis, quomodo meis credetis verbis? Quidprophetis credidissent, credidissent
Abbreviated transcription (Latin):
ueniebam inmundum. ut glorifica¬
retur nomen patris. Si alius uenerit
in nomine suo. illum accipictis
Quis est quiuenit in nomine suo
nisi ille quigłam propriam querit.
& non illius quimisit illum: Quis est
quem accepturi erant iudaci nisi anti¬
xp̃m quiuenturus est głam querere
propriam. Et hoc erit illis pocna
peccati. qui a noluerunt ueritati
credere. & credent mendacium: Quo¬
modo potestis uos credere quigłam
ad inuicem accepistis. &głam quȩ c̃
asolo dõ nonqueritis : Consideran¬
dumest intentius. quantum sit iacꝰ¬
tantiae & humanȩ laudis ambitio
malum. proquo ipsa ueritas ait.
credere non posse quosdam quod se¬
cularis głae cupidi erant. Quid est
humane laudis cupiditas. nisi suꝑbȩ
mentis elatio. : Vult dese aestimarĩ.
quod inse habere nonstud&: alter ẽ.
humilitas uero głam quȩrit asolo dõ
superbia abhominibus. Inde iohannes
baptista exipsa ueritate tam excellent̃

Expanded text:
veniebam in mundum ut glorificaveniebam in mundum ut glorificaretur nomen Patris. « Si alius venerit in nomine suo, illum accipietis. » Quis est qui venit in nomine suo, nisi ille qui gloriam propriam quaerit, et non alius qui misit illum? Quis est quem accepturi erant Judaei, nisi Antichristum qui venturus est gloriam quaerere propriam? Et hoc erit illis poena peccati, quia noluerunt veritati credere, et credent mendacio. « Quomodo potestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam quae est solo Deo, non quaeritis? Considerandum est intentius quantum sit jactantia et humanae laudis ambitio malum, pro quo ipsa Veritas ait, credere non posse quosdam, quia saecularis gloriae cupidi erant. Quae est humanae laudis cupiditas, nisi superbae mentis elatio? Vult de se homo aestimari, quod in se habere non studet. Alter est Humilitas vero gloriam quaerit a solo Deo, superbia ab hominibus. Inde Joannes Baptista ab ipsa Veritate tam excellenter
Abbreviated transcription (Latin):
uenire adme ut uitam habeatis. Non
idest credere uerũ illum filium dĩ.
& ueram nos per illum habere salutẽ
Om̃is enim scriptura scã testimoniũ
per hibuit xp̃o. siue ꝑfiguras. siue
per proph&as. siue ꝑ angelorũ myste¬
ria Ergo & moyses testimonium per
perhibuerunt testimonium xp̃o
his om̃ibus testimoniis preponit testi¬
monium operum suorum: quia ꝑillos
non nisi ds̃ perhibuit testimonium
filio suo claritatem ab hominibus
non recipio. id est laudem humanam
nonquero. quia nonueni ministrari
sed ministrare : idest non ueni ut hono¬
rem abhominibus acciperẽ carnalẽ.
sed ut honorem hominibus darem spi
ritalem. Sed cognouiuos. quia dilec¬
tionem dĩ non nabetis in uobis. Ideo
dilectionem dĩ non habuerunt. quia
noncrediderunt in eum. qui non ue¬
nit facere uoluntatem suam. seduo¬
luntatem eius quimisit illum. Ideo
subiunxit: Ego ueni in nomine
patris mei & non accepistis me.
idest non credidistis in me qui ideo

Expanded text:
venire ad me, ut vitam habeatis. Non venire ad me, ut vitam habeatis. Non id est credere verum illum Filium Dei, et veram nos per illum habere salutem. Omnis enim Scriptura sancta testimonium perhibuit Christo, sive per figuras, sive per prophria. Ergo et Moyses testimonium perhperhibuerunt testimonium Christo. His omnibus testimoniis proponit operum suorum, quia per illos non nisi Deus perhibuit testimonium Filio suo. « Claritatem ab hominibus non recipio, » id est, laudem humanam non quaero, quia « non veni ministrari, sed ministrare , » id est, non veni ut honorem ab hominibus acciperem carnalem, sed ut honorem homiritualem. Sed cognovi vos, quia dilectionem Dei non habetis in vobis. Ideo dilectionem Dei non habuerunt, quia non crediderunt in eum qui non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum . Ideo subjunxit; Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me. Id est, non credid
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ueni ut uitam habeant. & ha¬
bundantius habeant. Subiunxit
uero huic testimonio patris. de
ipso patre quod iudaci uel magis
om̃s infideles excecatismentibus
ueritatem diu̾mitatis non possunt
accipere dicens N eque enim uocẽ
eius audistis um quam. neque speciẽ
cius uidistis. & uerbum eius non habe¬
tis in uobis manens. Dicit apostolus
Non enim auditores legis iustificati
sunt sed factores uerbi dĩ. id est filiũ
dĩ non manet in illorum cordib.
quia non seruant quae audiunt:
Quoduero ait. neque uocem eiꝰ
audistis neque speciem eius uidistis.
in hoc ostendit substantiam diuinita¬
tis in compre hensibilem & in uisibilẽ-
Etuocem eius non carnalibus audi¬
re potuisse auribus. sed spiritali in¬
tellegentia pergrãm sc̃ĩ sp̃s intelle¬
gere uel amare. scđm quod unicuiq
datum erit. Scrutamini scripturas.
quia uos putatis in ipsis uitam acter¬
nam habere. & ille sunt quitestimo¬
nium per hibent deme. & non uultis

Expanded text:
« Ego veni ut vitam habeant, et a« Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant . » Subjunxit vero huic testimonio Patris, de ipso Patre quod Judaei, vel magis omnes infideles excaecatis mentibus veritatem Divinitatis non possunt accipere, dicens: « Neque enim vocem ejus audistis unquam, neque speciem ejus vidistis, et verbum ejus non habetis in vobis manens. » Dicit Apostolus: « Non enim auditores legis justificati sunt, sed factores verbi Dei , » id est, Filius Dei non manet in illorum cordibus, quia non servant quae audiunt. Quod vero ait: « neque vocem ejus audistis, neque speciem vidistis, » in hoc ostendit substantiam Divinitatis incomprehensibilem et invisibilem, et vocem ejus non carnalibus audire potuisse auribus, sed spirituali intelligentia per gratiam sancti Spiritus intelligere vel amare, secundum quod unicuique datum erit. Scrutamini Scripturas, quia vos putatis in ipsis vitam aeternam habere; et illae sunt quae testimonium perhibent de me; et non vultis
Abbreviated transcription (Latin):
Non erat ille lumen. sed ut testimoni
um per hiber& delumine Dex p̃o
autem: Erat lux uera: quȩ illumi¬
nat omnem hominem uenientem
in hunc mundum. Quid est quod
de apostolis ipsa ueritas ait. uos estis
lux mundi: Etde iohanne euuange¬
lista non erat ille lumen. Nec iohes
per se erat lucerna. nec apłi per se
lumen sed alumine xpo. ille lu¬
cerna. & illi inluminati. qui est sol
uerus oriens in cordibus credentiũ
Ego autem habeo testimonium.
maius iohanne : O pera enim quae
dedit mihi pater ipsa opera quae
ego facio testimonium perhibent
deme. quia pater memisit. Etqui
misit me pater. testimonium per hi
b& deme Superius dixit testimo¬
nium non accipio abhomine. hic
causam dixit. quare ab homine testi¬
monium non accepiss&. qui hab&
testimonium patris & operũ testi¬
monium. sed hab& maius quam sunt
hominum E rgo haec missio. incarna¬
tio est xp̃i. Incarnatio uero xp̃i.
redemptio est nra: Redemptio uera
nra est: in ipsa ueritate qua ait

Expanded text:
« Non erat « Non erat um perhiberet de lumine . De Christo autem: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Quid est quod de apostolis ipsa Veritas ait, Vos estis lux mundi ? Et de Joanne Evangelista: Non erat ille lumen ? Nec Joannes per se erat lucerna, nec apostoli per se lumen; sed a lumine Christo ille lucerna, et illi illuminati, qui est Sol verus oriens in cordibus credentium. Ego autem habeo testimonium majus Joanne. Opera enim quae dedit mihi Pater, ipsa opera quae ego facio, testimonium perhibent de me, quia Pater me misit; et qui misit me Pater, ipse testimonium buit de me. » Superius dixit, « testimonium non accipio ab homine, » hic causam dixit, quare ab homine testimonium non accepisset, quia habet testimonium Patris, et operum testimonium, sed habet majus quam sunt hominum. Ergo haec missio, incarnatio est Christi: incarnatio vero Christi, redemptio est nostra: redemptio vero nostra, est in ipsa Veritate, quae ait:
Abbreviated transcription (Latin):
& extingui Et lucerne quidem
cum sapiunt. lucent & spũ feruent
Nam & si ardebant & extincte sunt.
&iam putent. ꝑmanserunt eñ
strui dĩ lucerne bone exoleo mise¬
ricordiae illius. non exiuiribus suis
Crã quippe dĩ gratuita illa. oleum
lucernarum est: Plusenim il lis
om̃ibus laborauiait quȩdam lucer¬
na. & ne uiribus suis ardere uidere¬
tur aduuxit. Non ego aut̃. sed grã
dĩ mecum: Om̃is ergo propheta
ante dñi aduentum lucerna est.
dequo dicit petrus apłs habemus
certiorem proph& icum sermonẽ
cui bene facitis intendentes quem¬
ad modum lucerne lucent mobscuro
loco donec dies lucescat. & lucifer
oriatur in cordibus ur̃is. Lucerna
itaque proph&a est. & om̃is prophe¬
tia est una magna lucerna: Quid
apłi. numlucerne : Etiam ipsi lu¬
cerne plane: solus enim ille non lu¬
cerna Nonenim accenditur & extin¬
guitur. sed est luxuera quae illuminat
omnem hominem uenientem inhunc
mundum. Deiohanne dicitur

Expanded text:
et exstingui. Et lucernae quidem et exstingui. Et lucernae quidem cum sapiunt lucent, et spiritu fervent. Nam et si ardebant, exstinctae sunt et jam putent. Permanserunt enim servi Dei lucernae bonae ex oleo misericordiae illius, non ex viribus suis: gratia quippe Dei, gratuita illa, oleum lucernarum est. Plus enim illis omnibus laboravi, ait quaedam lucerna. Et ne viribus suis ardere videretur, adjunxit: Non ego autem, sed gratia Dei mecum. Omnis propheta ante Domini adventum lucerna est, de quo dicit Petrus apostolus . Habeamus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis, intendentes quemadmodum lucernae lucent in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris. Lucerna itaque propheta est, et omnis prophetia est una magna lucerna. Quid apostoli? nonne lucernae? Etiam ipsi lucernae plane. Solus enim ille non lucerna. Non enim accenditur et exstinguitur, sed est « lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . » De Joanne dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficatio mea Esto tamquam in noc¬
te positus. ad tendisti inlucernã.
& miratus es lucernam: & exul¬
tasti ad lumen lucerne. sed illam
lucernam dicit esse solem in quo
exultare debeas :Etquam uis arde¬
at innocte. diem tẽ iub& expectare
Nonergo quia illius hominis testi¬
monium nonerat opus. nam ut
quid mit teretur suum erat opus.
Sedne inlucerna remaneat homo.
& lumen lucerne sibi sufficere aru¬
bitretur. ideo nec dñs nec lucernã
illam super fluam dicit fuisse. necꝰ
tamen dicit inlucerna debere
remanere. Scrutamini iNquit
scripturam. in qua uos putatis uitã
acternam habere. ipsa testimoni¬
um per hib& deme. & non uultis
uenirt adme. ut uitam habcatis. Quid
uos putatis habere inscriptura ui¬
cam acternam.: Ipsum interro¬
gate cui perhib& testimonium.
& intelligite quaesit uita acterna.
E tquia propter moysen uidebanr¬
tur repudiare xp̃m. tamquã de
alia lucerna: O m̃s enim homines
lucerne. quia & incendi possunt

Expanded text:
sanctificatio mea. Esto tanquam in nocsanctificatio mea. Esto tanquam in nocte positus, attendisti in lucernam, et miratus es lucernam, et exsultasti ad lumen lucernae; sed illa lucerna dicit esse Solem in quo exsultare debeas; et quamvis ardeat in nocte, diem te jubet exspectare. Non ergo quia illius hominis testimonium non erat opus nam ut quid mitteretur, si non erat? sed ne in lucerna remaneat homo, et lumen lucernae sibi sufficere arbitretur, ideo nec Dominus lucernam illam superfluam dicit fuisse, nec tremanere. Scrutamini inquit, Scripturam, in qua vos putatis vitam aeternam habere. Ipsa testimonium perhibet de me, et non vultis venire ad me, ut vitam habeatis. Quid vos putatis habere in Scriptura vitam aeternam? Ipsum interrogate, cui perhibet testimonium, et intelligite quae sit vita aeterna. Et quia propter Moysen videbantur repudiare Christum, tanquam de alia lucerna. Omnes enim homines lucernae, quia et incendi possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipse testimonium perhib& deme
Testimonium patris est defilio iN
baptismo. ubi uox facta est decęlo.
hic est filius ms̃ dilectus. in quomihi
bene complacui Simile quoque
testimonium in monte scõ ꝑhibuit pat̾
audientibus tribus discipulis defilio
suo Etscio quia testimonium qius
uerum est Om̃e uerum. aueritate
uerum est . Ds̃enim ueritas est. &
quicquid uerum est. adõ uerum est
atque hic testimonium dixit quidst
Opera inquid quae ego facio testi¬
monium perhibent deme. Dȩinde ad¬
iunxit Et testimonium perhib&
deme. qui misitme pater. Ipsaque
opera quaefecit. a patre se accepisse
dicit Testimonium ergo perhibent
opera. testimonium perhib& pater
quimisit eum. per hibuit iohẽs
testimonium dexp̃otamquam lu¬
cerna. non adsanandos amicos.
sed ad confundendos inimicos.
Iamenim antea predictum erat.
apersona patris. paraui lucernam
xp̃o meo: Inimicos eius induã confu¬
sione. super ipsum autem florebit

Expanded text:
ipse testimonium perhibet de me ipse testimonium perhibet de me . Testimonium Patris est de Filio in baptismo, ubi vox facta est de coelo: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui. Simile quoque testimonium in monte sancto perhibuit Pater audientibus tribus discipulis de Filio suo. Et scio quia testimonium ejus verum est . Omne verum a veritate verum est. Deus enim veritas est; et quidquid verum est a Deo verum est. Atque id testimonium dixit quid sit. Opera, inquit, quae ego facio, testimonium perhibent de me deinde adjunxit: Et testimonium perhibet de me, qui misit me Pater. Ipsa quoque opera quae fecit, a Patre se accepisse dicit. Testimonium ergo perhibent opera; testimonium perhibet Pater qui misit eum. Perhibuit Joannes testimonium de Christo tanquam lucerna, non ad sanandos amicos, sed ad confundendos inimicos. Id enim antea praedictum erat a persona Patris: Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione ; super ipsum autem efflorebit