comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim preceptum est ũ¬
predicatori uerbi dei p̾¬
beat necc̃ria ille cu pre¬
dicatur que bõni appel
cum discipłis loquens ait. cum mali sitis nostis bo
a6
deus non potest falli. scĩt enum corda ur̃a ñ ignora
facultates excusatio neri similis hominem potest
placare. deum non potest fallere. ⁊ uere ñ. que enĩ¬
sȩ ho. presentis iute labore. hec et metet .i. hoꝵ merce
qui omnia que facit. ⁊̃ si qua bona uideant᷑. i deo
facit ut carnair ei bene sit. ⁊ qui delege carnalit̾
sentit: de carne ⁊ metet conuenientem messem .s.
corruptionem. Nichil enim melius conuenit car
homo ex spu constat ⁊ carne. ideo seminat in sp̃u ⁊
incame porro homo. ⁊̃ xp̃ianus ad comparationẽ
sp̃t scĩcaro est. illũd ⁊̃ obseruandum quod cũ dicit
qui seminat incame: adlit sua. cum uero cdicit
insp̃u. ñ addit fuo. qura semen xarnale ex hoĩe
est: semen uero spũale ex spũ dei est. Messis uero
hec infine promittitur. ideoq inseminando ꝑse¬
onumaũ

Expanded text:
tum est,praedicatori verbi Dei praebeat necessaria ille cui prdicatur, quae boni appellacum discipulis loquens ait: Cum mali sitis, nostis boa Deus non potest falli. Scit enim corda vestra, non ignorat facultates. Excusatio verisimilis hominem potest placare, Deum non potest fallere. VERS. 8.-- Qui semio, praesentis vitae labore, haec et metet, id est horum qui omnia quae facit, etsi qua bona videantur, ideo facit ut carnaliter ei bene sit, et qui de lege carnaliter sentit, de carne et metet convenientem messem, scilicet corruptionem. Nihil enim melius convenit carn ex spiritu et carne. Ideo seminat in spiritu et carne. Porro homo etiam Christianus ad comparationem itus sancti caro est. Illud etiam observandum, quod cum dicit, qui seminat in carne, addit, sua, cum vero dicit in spiritu, non addit suo; quia semen carnale ex homine est, semen vero spirituale ex Spiritu Dei est. Messis vero haec in fine promittitur. Ideo quod in seminando perseonum
Abbreviated transcription (Latin):
de .s. cum̃ alter eum laudat. qui enim ꝯscĩam
boni operis ht̃. ñ debet dehoc apud alium głia¬
ri. ⁊ laudem suam foras fundere. s uisem ip̃o
humilit̾ głiari. uł ita ⁊ sic .i. si actus suos cõ¬
si deret sciens nerainem debere głiari. se habere
sui non in alterius considatione głori abr̃ ũl¬
li enĩ añ ponit nec quemquam iudicat. ut
uere sit iustus. Qũi enĩ uere iustus est. alt̾m
sibi p̾ponit. quia plus sua mala scit quam al¬
terius. quoꝵ cognitio sibi głia est. gaudet enĩ
dum cognoscit morbum suum. ꝙ̃ sanare de
m atoliit ⁊ debet. nam desuo iu¬
dicabitur unusquisq¬
catum portabit. inpera. que¬

Expanded text:
us laude, scilicet cum alter eum laudat. Qui enim conscientiam boni operis habet, non debet de hoc apud alium gloriari, et laudem suam foras fundere, sed in semetipso humiliter gloriari. Vel ita: Et sic, id est si actus suos consideret, sciens nemiid est in sui, non in alterius consideratione gloriabitur. Nulli enim se anteponit, nec quemquam judicat ut vere sit justus. Qui enim vere justus est, alterum sibi praeponit, quia plus sua mala scit quam alterius, quorum cognitio sibi gloria est. Gaudet enim dum cognoscit morbum suum quem sanare desuum, quod et debet, nam de suo judicabitur. Unusquisqcatum, portabit in poena. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
superius sp̃ualib pre¬
latis dixit. quałr debe¬
ant se hr̃e erga subdi¬
sA tos. hic adsubditos lo
ut preclixi. is aũt qui
itur ⁊ si solo uerbo. ñ
uerbum auchens est cominiure se doctori ex¬
hibeat rectpiendo ⁊ opere implendo. que ille cdi¬
xit. ⁊ noquis dicat non deles agere iusi quod
m illo uideo fubdit.
Uolite errare. quia ertor¬
est hoc dicere. ⁊ si iñ uoꝰ
excusatis apud homine ᷤᷤ
deus tñ non irridetur
.i. non potest falli. cer¬
tum est enĩ deo inpos¬
turam fieri non posse.
s ab eo quisq capit ꝙ
meretur ⁊ ue ñ fallit᷑.¬
quia reddet singulis ꝓ
prelatis a quib recipiu¬
ria hortatur dicens. is.

Expanded text:
Superius spiritualibus praelatis dixit qualiter debeabere erga subditos, hic ad subditos loqut dixi. Is autem qui itur, etsi solo verbo, non everbum audiens est, communem se doctori exhibeat recipiendo et opere implendo quae ille dixerit. Et ne quis dicat: Non debeo agere, nisi quod in illo video, subdit: Nolite errare, quia errest hoc dicere. Et si inde vos excusatis apud homines, men non irridetur, id est non potest falli. Amtum est enim Deo imposturam fieri non posse, d ab eo quisque capit quod meretur. Et vere non falliquia reddetelatis a quibus accipiurorum refrigeria hortatur dicens: Is
Abbreviated transcription (Latin):
multa enim sunt u̾ba que diu̾sis locis ꝯuenient̾
posita uarie intelliguntur. sicut hoc. nisi enĩ onu¬
nit nomen sub diu̾sis significatõnib acceperis:
procul dubio putabis eundem sibi inloquendo
et̃ contrarium thoctam uicine positis uerbis qͥ
de infumitatis. de quib supra egit. ⁊ alia redoen
ab uno quocꝑ portantur. hec onera peccata sunt.
alĩa ergo sunt in quib quisq ꝓprium pectatũ
portat. nec portat cum alio. nec proicit in alterũ.
alia sunt que cum aliis ⁊ pro aliis portantur.
Item pp̃ cliu̾sos hic homines dicit. cͣ eos .ii. qui
putãt hominem alienis inquinari pcc̃is dicit. u
natur nisi consentiendo. uł unitando fecerit su¬
umi. Itẽm contra negligentes qui nullũ curauit
corrigere. securi ꝙ alienis ñ ꝯtaminent᷑ peccatis.
dicit inuicem onera portare. on̾a infirmitatis
inuicem portamus dum leuitate iram attius

Expanded text:
enim sunt verba quae diversis locis congruenter posita varie intelliguntur, sicut hic: nisi enim oneris nomen sub diversis significationibus acceperis, procul dubio putabis eumdem sibi in loquendo esse contrarium, et hoc tam vicine positis verbis: qui dae infirmitatis, de quibus supra egit; alia reddendaeab unoquoque portantur. Haec onera, peccata sunt; alia ergo sunt in quibus quisque proprium portat, nec portat cum alio, nec projicit in alterum; alia quae cum aliis et pro aliis portantur. Item, propter diversos homines haec dicit. Contra eos enim qui putant hominem alienis inquinari peccatis, dicit, unatur, nisi consentiendo vel imitando fecerit suum. Item, contra negligentes qui nullum curant corrigere securi, quod alienis non contaminentur peccatis, dicit, invicem onera portate. Onera infirmitatis invicem portamus, dum lenitate iram alterius
Abbreviated transcription (Latin):
.i. de quo data est siũa cunstis hominib cͣcͣria ⁊ ip¬
sum cyirgraphum. tu. de. me affi. il. crii. nõ solũ¬
alia nͥ modo ⁊ alia tolleret ñ libarem amorte. uł
inferno. cum innocens occiditur icc̃m crucifigẽ
.i. mortificat᷑. crux enĩ ñ saluatoris mors est. sed¬

Expanded text:
tis hominibus contraria. Et ipsum chirographum tulit de medio affigens illud cruci, non solualia. Nisi hoc et alia tolleret, non liberaremur a morte, vel inferno. Dum innocens occiditur, peccatum crucifigitur, id est mortificatur. Crux enim non Salvatoris mors est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
am transgressionis que
erat ex decreto .i. exlege.
quod cyrographũ erat
adu̾sum nos. ⁊ conscĩa e¬
nim nr̃a ⁊ diabolus ad
accusandum nos erat
memor transgressioniꝰ
erat adu̾sum nos.ł¬
nocens uobis ⁊ cruca¬
decreti eratadu̾sum
nos. s ⁊̃ ip̃m decretum

Expanded text:
am transgressionis quae erat ex decreto, id est ex lege, quod, chirographum erat adversum nos, et conscientia enim nostra, et diabolus ad accusandum nos erat memor transgressionis erat adversum nosnocens nobis, et nos crucia decreti erat adversum nos, sed etiam ipsum decretum
Abbreviated transcription (Latin):
ad similitudinem eius
ꝯuiuificauit dico cum
.i. cũ quamuis prius es¬
setis mortui indelictis.i.
ñ sentientes mala ur̃a.
delicta dicit ꝙ reliquert̃
legem nature ⁊ mortuz
in preputio carnis ur̃e

Expanded text:
ad similitudinem ejus. Convivificavit dico, cum, id est quamvis prius, essetis mortui in delictis, non sentientes mala vestra. Delicta dicit, quod reliquerunt legem naturae. Et mortui, in praeputio carnis ve
Abbreviated transcription (Latin):
phum uł decretũ tulit
demedio omniũ .i. de
comuni. ut nullus credentiũ uł ꝙyrographum
timeret uł ultra legem obseruaret. tulit dico: af¬
sigens illud. decretũ cruci. ut iam cesset cũ omĩa
sacrificia legis. carnalia in oblatõe ueri agni sũt
catõe liberauit. sic ⁊ pres antiquos ab inferno li
est qđ subderit. et ip̃e expolians principatus infer¬
nales. ⁊ potestates. au ferendo abraham. ysaac. ⁊ ce¬
teros iustos traduxit suos .i. longe ab ħ regno te¬
nebraꝵ. ad celum duxit. ip̃e dico prius ꝯfidenter
Si quis enĩ ꝓfectõem ecc̃e respicit. aꝑte uidetur
antiquirs hostis. uictus. triumphans dico insem¬
ip̃o oblato ñ alio sacrificio morte sua quippe. uno
u̾issimo sacnficio ꝓ nobis oblato. quicquid culp¬
arũ erat undenos principatus ⁊ potestates adluc¬
da supplicia uire detinebant extinxit uñ ergo ac¬
cepit diabolus ext̾ius potestatẽ dnice carnis occi¬
dende inde int̾ior qua nos tenebat potestas eius oc

Expanded text:
phum, vel decretum, tulit de medio omnium, id est de communi, ut nullus credentium vel chirographum timeret, vel ultra legem observaret. Tulit dico, affigens illud decretum cruci, ut jam cesset cum omnia sacrificia legis carnalia in oblatione veri Agni sunt catione liberavit, sic et patres antiquos ab inferno liest quod subdit, et ipse exspolians principatus, infernales. Et potestates, auferendo Abraham, Isaac et caeteros justos, traduxit, suos, id est longe ab hoc regno ad coelos duxit, ipse dico, prius confidenter, Si quis enim perfectionem Ecclesiae respicit, aperte videtur antiquus hostis victus. Triumphans, dico in semetipso oblato, non alio sacrificio. Morte sua quippe uno verissimo sacrificio pro nobis oblato, quidquid culparum, unde nos principatus et potestates ad luenda supplicia jure detinebant, exstinxit. Unde ergo accepit diabolus exterius potestatem Dominicae carnis occidendae, inde interior qua nos tenebat potestas ejus oc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ po. animab quas tenebant captiuas quib e¬
os expoliauit. illaꝵ abluendo itẽa expolians inꝙͣ.
traduxit principatus ⁊ potestates .i. ab ecc̃a ext̃¬
minauit ne fidelib nocere possent ut añ. ipse
triumphans .i. uincens illos .s. principes infermi
insemet ip̃o .i. inpresentia sue maiestatis. uł ẜ¬
aliam litt̃am exuens se carne principatꝰ ⁊ potes¬
tates exemplauit fiduciałr triũphãs eos in seny¬
ip̃õ nomine carnis. hoc loco mortalitas intelligr᷑
mortalitatem nobis inuide potestates dñabãt᷑
hac gͦ mortalitate xp̃c resurrectõe se exuens dia¬
dr̃ exemplasse. qr in se ip̃o capite ur̃o prebuit exẽ¬
tate liberanda inultima resurrectoe complebitͤ
In ip̃o qͦ uincunt᷑ inimice nobis iuisibiles po¬
testates ubi uincunt᷑ inursibiles cupiditates.
fuso .ii. sanguine sine culpa omniũ culparum
cyrographa deleta sunt inquib debitores qui
in eum credũt a diabolo antea tenebant᷑. uñ

Expanded text:
 animabus quas tenebant captivas, quibus eos exspoliavit illarum abluendo peccata. Et exspolians, inquam, traduxit, principatus et potestates, id est ab Ecclesia exterminavit, ne fidelibus nocere possent, ut ante. Ipse triumphans, id est vincens, illos, scilicet principes inferni, in semetipso id est praesentia suae majestatis. Vel secundum litteram: Exuens se carne, principatus et potestates exemplavit fiducialiter triumphans eos in semetipso. Nomine carnis hoc loco mortalitas intelligitur, mortalitatem nobis invidae potestates dominabant. Hac igitur mortalitate Christus in resurrectione se exuens, diaabantur dicitur exemplasse, quia in seipso capite nostro praebuit exee complectitur. In ipso quoque vincuntur inimicae nobis invisibiles potestates, ubi vincuntur invisibiles cupiditates. Fuso enim sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa deleta sunt, quibus debitores qui in eum credunt a diabolo antea tenebantur. Unde:
Abbreviated transcription (Latin):
ut u̾bo p̾dicatõnis
crederent illos quos
de quo dixit. scd̃m pro¬
positum uocati presci¬
uit dico fiericonfor¬
mes inpuritate inte
modo ⁊ post ea mbeati¬
tudur cuius ꝯformesa yma¬
ginis filri eius .. filii qui est ymago pr̃is usq

Expanded text:
ut verbo praedicationis crederent illos, quosde quo dixit, secundum propositum vocati, praescivit dico, fieri confomes, in puritate vitae modo, et postea in beatitudine, cujus conformes imaginis Fil
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ insua p̾scientia p̾parauit. ¶ Sciendũ u̾o qr
s̾parauit deusꝰ ⁊ malis ignem et̾num ilł utiq
quos iuste p̾parauit ad luenda supplicia. nec tñ
preparauit ad facienda peccata. preparauit ens
deus qd diuina equitas redderet. ñ qd̾ huma¬
na iniquitas ad mitteret. Non enĩ sicut p̾para
preparator numꝙͣ fuit. hec igitur rigula in co
cusse tenenda est. peccatores imccis p̾scitoi eslepre

Expanded text:
et in sua praescientia praeparavit. Sciendum vero quia praeparavit Deus, et malis ignem aeternum, illis utique quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparavit ad facienda peccata. Praeparavit enim Deus quod divina aequitas redderet, non quod humana iniquitas amitteret. Non enim sicut praeparpraeparator nunquam fuit. Haec igitur regula incocusse tenenda est peccatores in peccatis prescitos esse
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura: eice¬
dixisse saram. eice. an.¬
⁊ fi. eius. ñ putonos ĩ¬
uenire posse. ubi ysma¬
el ꝑsecutus fũit ysaac.
egyptie luderet cum
ysaac. indignata sic
mali fecerat ysiael pũo ysaac. quia ludebat cũ
illo. s illa lusio illusio erat. illa lusio deceptõem
illusio est ⁊ deceptio qr sciens se hr̃e alia negocia q̃
iitendit simulat q̃dam pũo .i. infirmo ludens
cum illo. ⁊ fraudes facit. sicũt ⁊ mͦ plus ꝑsecunt᷑
qui nos illudendo sedueunt. ⁊ siẽũt sacra incellex̃
lusum illum ita ⁊ ecc̃a intelligit lusum istur ꝑ¬
ab eccł̃ia ⁊ agr̃a pr̃ĩs. nẽc non ⁊ heretiei ⁊ fillii eoꝵ.¬

Expanded text:
Scriptura. Quadixisse Saram: Ecce: Ejifilium ejus. Non puto nos invenire posse ubi Ismaersecutus fuerit Isaac; egyptiae luderet cum Isaac indignata sit mali fecerat Ismael puero Isaac, quia ludebat cum illo? Sed illa lusio illusio erat, illa lusio deceptionem illusio est et deceptio, quia sciens se habere alia negotia quae intendit, simulat quaedam puero, id est infirmo ludens cum illo et fraudes facit. Sic et modo plus persequuntur qui nos illudendo seducunt. Et sicut Sara intellexit lusum illum, ita et Ecclesia intelligit lusum istum pab Ecclesia et a gratia Patris, necnon et haeretici et filii eo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ linguas subdolosas. ergo ysaac cum ysmaele
uiuebat .i. qui ꝑtinent. ad ysaac. int̾ eos uinũt
qui ꝑtinent ad ysmael. isti sursum uolunt as¬
cendere. illi deorsum uolunt trahere. isti uolare
uolunt ad deum. isli conantur pennas euellere.
rit uentilari. unde subdit. Non enĩ. he .e. fi. an.¬
erunt infuturo inretributione. Itaꝙ .q. pa
liis malis sicut ysaac

Expanded text:
bdolas. Ergo Isaac cum Ismaele vivebat, id est qui pertinent ad Isaac inter eos vivunt qui pertinent ad Ismael. Isti sursum nolunt ascendere, illi deorsum volunt trahere. Isti volare ad Deum volunt, illi conantur pennas evellere. rit ventilari. Unde subdit; Non enim haeres eerunt et in futura retributione. Itaque. Quas, et ab aliis malis, sicut Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
re. Mi̾nus est enĩ omĩa
nobis donare quam nr̃i
trinitas nr̃a st̃ equalia
ad ꝯuiuendum uͥ angłi
quib equabim᷑ infut᷑o.¬

Expanded text:
 Minus est enim nobis omnia donare quam nostrtrinitas; nostra sunt aequalia ad convivendum, ut angeli, quibus aequabimur in fut
Abbreviated transcription (Latin):
nobis est .i. habẽtes eã donatõnẽ fidei q̃ in nob̾ :
ꝑsonas u̾o multaꝵ faciere dicit. infantes pueroᷤ
⁊ cet̾as etates. utriusq sexus. uł ita. Ita or̃oneᷤ
ur̃e iuuabũt nos ut ꝑmultos fideles grẽ agã
stis uiris. ut uobis ⁊ aliis ꝑsonis dico. multaꝵ
facierũ .i. discretionũ .i. discretoꝵ m̾itoꝵ et
diu̾saꝵ uirtutum. ut facies iob. fuit pacĩa faci¬
es dauid humilitas facies moysi manfuetudo.
uł scd̾m aliam lutam. Alia enĩ translatõ ita h̃t.
ut in młtaꝵ perso. facie. eiꝰ que ĩ nob̾ est ⁊c̾. que

Expanded text:
bentes eamdem donationem fidei, quae in nobis est. Personas vero multarum facierum dicit infantes, pueros, et caeteras aetates utriusque sexus. Vel ita, orationes nostrae juvabunt nos, ut per multos fideles gratiae agstis viris, ut vobis et aliis. Personis dico multarum facierum, id est discretionum, id est discretorum meritorum et diversarum virtutum, ut facies Job fuit patientia, facies David humilitas, facies Mosi mansuetudo. Vel secundum aliam litteram. Alia enim translatio ita habet: Ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ctutos mortuos ⁊ uinificandos non iudicandos uł¬
⁊ nota hec sex recte dici fundam̃tũ. sic̃ enĩ eum
qui ad doctrinam litt̃aꝵ inducit᷑ elementa pͥ¬
integre. ⁊ nil dubitare de istis sine quib uita
ñ adent integra. Idco quicumq aliquos ad
baptirar in remisionẽ ꝑccõꝵ ꝯfirmari ꝑ imn¬
positõem manuũ. ac resurrectõem ⁊ diem udi¬
tii prestolari. hec igit᷑ omnia ꝑtinent ad initi¬
a neo phytoꝵ. hec omnia nisi precesseri̾t infur¬
damento nemo pot᷑ bñ operari. ⁊ qr hec omĩa
gent̾ ut olim. ut sicut prius ceciderunt: sic
it̾m cadant uł ita feram᷑ ad ꝑfectõem ñ rursuˢ

Expanded text:
cturos mortuos, et vivificandos et judicandos. Ecturos mortuos, et vivificandos et judicandos. Et nota haec sex recte dici fundamentum. Sicut enim eum qui ad doctrinam litterarum inducitur elementa opointegre, et nil dubitare de istis sine quibus vita non aderit integra. Ideoque quicunque aliquos adconfirmari per impositionem manuum, ac resurrectionem et diem judicii praestolari. Haec igitur omnia pertinent ad initia neophytorum. Haec omnia nisi praecesserint in fundamento, nemo potest bene operari. Et quia haec omnia a negligenter ut olim, ut sicut prius ceciderunt, sic iterum cadant. Vel ita, feramur ad perfectionem. Non rursus, id
Abbreviated transcription (Latin):
sina qr una forma. nec iterari potest. una
ibi est trium ꝑsonaꝵ operatio. Non ergo ideo
u̾bo s quia uice̾ bap̃i supplet effusio sangͥnis
articulus ibi araculus necessitatis ñ ꝯtemptꝰ
religionis facramentũ bap̃i excludit. Ideoq sic
regen̾atõe qua renascuntur illi qui renascũt᷑
ex aqua ⁊ sp̃u scõ non saluabr᷑. ea uero renascũ¬
tur homines diu̾sis modis. alii ꝑ pñĩam. alii
ꝑ effusionem sangͥnis. alii ꝑ bap̃m. Ideo płr¬
dicit baptismatũ fundamentũ quoq imposi¬
tionis manuum. quia nisi quis credat quod
ꝑ manus impositionem detur spt sc̃ ad itemis¬
sionem ⁊ corroloiatõem non est fundatus. ac
ctionem mortuoꝵ : non ht̃ suꝑ quod edificet. et
fundamentum iudicii eterni. qr quicquid ib¬
i statuetur inet̾num durabit quod iuditium
qͥ ñ credit ñ ht fundam̃tũ. het illi quos supra ar¬
guit apłs non integre credebãt. Si enĩ scirent
xp̃m aliquid quererẽt si scirent ꝑ eum resutre¬

Expanded text:
sma, qua una forma nec iterari potest: una enim est trium personarum operatio. Non ergo ideo verbo; sed quia vicem baptismi supplet effusio sanguinisarticulus necessitatis non contemptus religionis sacramentum baptismi excludit. Ideoque sic regeneratione qua renascuntur illi qui renascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non salvabitur. Ea vero renascuntur homines diversis modis: Alii per poenitentiam, alii per effusionem sanguinis, alii per baptismum. Ideo pdixit baptismatum. Fundamentum quoque, impositionis manuum, quia nisi quis credat quod per manus impositionem detur Spiritus sanctus ad remissionem et corroborationem, non est fundatus; ac ctionem mortuorum, non habet quod superaedificet, et fundamentum judicii aeterni, quia quidquid ibi statuet in aeternum durabit. Quod judicium qui non credit, non habet fundamentum. Haec illi quos supra arguit Apostolus non integre credebant. Si enim scirent Christum aliquid quaererent, si scirent per eum resurre
Abbreviated transcription (Latin):
pidem infundamẽto
operib mortus .i. de
ta quia occidunt animas. unde in lege ꝓhibe¬
batur tangere mortuum. tangit enĩ mortirũ
qui facit pocm. uł priora bona per sequens malũ
mortua erant. penitere aũt ab hiis est fundam̃¬
tum sine quo nichil boni edificatur. Quid est
aũt a mortuis operib penit̾e nisi ab q̃ husq̃
oportet mortificari ut uiuamus. ⁊ iacientes
fundam̃tũ fidei que sit ad deum. ut .s. omnes
ꝑtes fidei hãnt. ⁊ ñ aliunde putent ẽẽ iustici¬
am ccͣ hanc fecerunt qui in lege iusticiamq̃¬
runt. et fundamentũ. ⁊ doctrine baptismatũ¬

Expanded text:
ento operibus mortuis, id est de ta, quia occidunt animas. Unde in lege prohibebatur tangere mortuum. Tangit enim mortuum qui facit peccatum, vel priora bona, persequens malum, mortua. Poenitere autem ab his est fundamentum quo nihil boni aedificabitur. Quid est autem a mortuis operibus poenitere, nisi ab his quae oportet mortificari ut vivamus? Et jacientes fundamentum fidei; quae sit ad Deum, ut, scilicet omnes partes fidei habeant, et non aliunde putent esse justitiam. Contra hanc fecerunt qui in lege justitiam quaerunt; et fundamentum etiam doctrinae baptismatu
Abbreviated transcription (Latin):
ambulas scdm caritatẽ.
caue gͦ ne ꝯtristes cibo¬
tuo fr̃em tuũ. plusaũt
caue ne ꝑdas uñ subd̾.¬
Moli cibo tuo illum per

Expanded text:
ambulas secundum charitatem. Cave ergo ne contristes trem tuum. Plus autem cave ne perdas. Unde subNoli cibo tuo il
Abbreviated transcription (Latin):
oportrinitate sumendi uł ñ sumendi. Iustifica¬
tur ergo sapĩa afiliis suis qui intelligunt. utẽ¬
dis trenis oportuna tempora eẽ dełe. facilitatẽ
uero carendi talib ⁊ amorẽ fiuendi eternis ni
uanari oportere ꝑ tempora. s ꝑpetuo retinere

Expanded text:
e sumendi vel non sumendi. Justificatur igitur sapientia a filiis suis qui intelligunt utendis terrenis opportuna tempora debere esse. Facilitatem vero carendi talibus et amorem fruendi aeternis, non variari oportere per tempora, sed perpetuo retinere
Abbreviated transcription (Latin):
na si reprehendectur in
re miniena. bonũ fuũ
bonum eius blaphem¬
ari ꝑmalum unde ĩ¬
erechiel. iusticia iusti
ĩproficiet ei. si errau̾it. uł non blasplemet᷑ boñ¬
est dum alii nocet. ⁊ qi nocet: abitine. qr ñ est
nec amittit. Nonenĩ usus ciboꝵ s concupiscĩa
est refrenanda. Non enĩ int̾ est omnino quid
alim̃toꝵ uł qntũ quis accipiat ditm modo id
faciat pro ꝯgruentia hominũ cum quib ui¬
uit. ⁊ ꝑsone sue. ⁊ pro ualitudinis sue nẽccitate
s quanta facilitate. ⁊ serenitate animi. hiis ua

Expanded text:
na, si reprehendatur in re minima, bonum suum bonum ejus blasphemer malum. Unde Ezechiel: Justitia justi non proficiet ei, si erraverit . Non ergo blasphemetur bonest dum aliis nocet: et quia nocet, abstine, quia non est Dei sicut nec amittitur. Non enim usus ciborum, sed concupiscentia est refrenanda. Non enim interest omnino quid alimentorum vel quantum quis accipiat, dum modo id faciat, pro congruentia hominum cum quibus vivit, et personae suae et valetudinis suae necessitate, sed quanta facilitate et sereni
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunes ⁊ inmnundi ⁊ ita iuder cibos ex lege cõ¬
cesso tm̃ dicebant mundos. quilii asit genteᷤ
ꝯmunit̾ utebant᷑ illos ꝯnumes .i. inmundos ap¬
pellabant. nicħ est cõmuẽ dico: nisi ei qui exis¬
timat quid cõmune eẽ. s illi ꝓ ꝯscĩa qua hoc

Expanded text:
communes et immundi, et ita Judaei cibos ex lege concessos tantum dicebant mundos. Quibus autem gentes communiter utebantur illos communes, id est immundos appellabant, nihil est commune, dico, nisi ei qui existimat quid commune esse, sed illi pro c
Abbreviated transcription (Latin):
dñs.q. qui olim fui
mortuus iam uino
inpotentia q̃ inħ pa¬
tet. qm̃ flectet᷑ mͥ. ĩ
iuditio omne genu.
cognoscens me esse
dñm confitebitur
quid egerit michi.
quisq nr̃m. iudicã¬
dus a dño reddet deo
pro se ronem. ñ elud
ibi ꝑ ambages ⁊ qr
pro se quisq reddet
rõnem: non gͦ ampliͦ
sicut actenus fecimuꝰ
inuicem udice muᷤ
nos ex opituone.q.
non usurpemus no
desperemus. Inhiise

Expanded text:
dicat: Qui olim fui mortuus jam vivo in potentia, quae in hoc patet. Quoniam flectetur mihi in judicio, omne genu, cognoscens me esse Deum, confitebitur quid egerit mihi Dequisque nostrum, judicandus a Domino, reddet Deo pro se rationem, non eludet ibi per ambages. Et, quia pro se quisque reddet rationem, non ergo amplius, sicut hactenus facimus, invicem judicemus nos, ex opinione, quasi non usurpemus nobdesperemus. In his
Abbreviated transcription (Latin):
alienata erat ab auctore ⁊ frã captiua est liberata.
q̃m pr̃ de celo misit ad t̾ras. ne opus eiusperiret pro
quib lib̾andis ⁊ adiuuandis xp̃uenit. mortuuis
est ⁊ resurrexit. Mortuus enĩ est ut mortuos pcc̃is
liberet apcc̃is. dum uxit uiuis salutis mam ostẽ¬
dit. ⁊ resurrexit ut iustificatos secum uiuere faci¬
at exꝑditis ergo reformauit sibi seruos. tu autẽ
aũt̃. manducans omiia quid iudicas ft̃em tunm.
ñ manducante. aũt tñ ñ manducans guare sper¬
nis frẽm tuum mandicantem: non ita debes fa-¬
cere omnes eñ stabimus. ut udicandi. ante tribu¬

Expanded text:
alienata erat ab auctore, et facta captiva, est liberata, quem Pater de coelo misit ad terras, ne opus ejus periret, pro quibus liberandis et adjuvandis, Christus venit, mortuus est, et resurrexit. Mortuus enim est ut mortuos in peccatis liberet a peccatis, dum vixit, vivus salutis viam ostendit; resurrexit, ut justificatos secum vivere faciat. Ex perditis ergo reformavit sibi servos. Tu autem.autem, manducans omnia, quid judicas fratrem tuum non manducantem? Aut tu, non manducans, quare spernis fratrem tuum manducantem? Non ita debes facere. Omnes enim stabimus, ut judicandi, ante tribu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iudicare ⁊ accipit ad
re de mortuis .q. dũ uiu¬
unt homĩb sit ꝯmissũ
iudicium. s post mortẽ
deo. ħ eñ insipientium
s melius est ut utrũq¬

Expanded text:
que judicare, et accipit ad re de mortuis, quasi dum vivunt hominibus sit commissum judicium, sed post mortem Deo. Hoc enim insipientium Sed melius est ut utr
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sumus.
mortuus est
mortuorum
quid iudicas
frẽm tuum:
aut tu quare
sperns frẽm
tuum: omnes
enim stabimꝰ
ante tribunal

Expanded text:
s mortuis, ut mortuorum quid judicas fratrem tuum? Aut tu quare spernis fratrem tuum? Omnes enim stabimus ante tribunal
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. s ałrnunc regnẽe
cum xp̃o illo sc̃i euis. ałr
tunc regnabũt. nũc reg¬
nant: qr que sursum st̃
sapiunt. ⁊ quert̃. postre¬
mo regnabunt cũ illo
ita ut sint in regno eiꝰ¬
celso locatur. ut uidex ab omnib uideat᷑. ⁊ ip̃e
exeminenti loco om̃s ualeat intueri. ita ⁊ x̃c.q.
ip̃e omniũ ꝯscĩas indebit ⁊ causas diiudicabit

Expanded text:
o. Sed aliter nunc regnant cum illo sancti ejus. Aliter tunc regnabunt. Nunc regnant, quia quae sursum sunt sapiunt et quaerunt; postremo regnabunt cum illo, ita ut sint in regno ecelso locatur, ut judex ab omnibus videatur, et ipse ex eminenti loco omnes valeat intueri; ita et Christipse omnium conscientias videbit et causas dijudicabit
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ flectetur
omne genu ⁊
omnis lingua
confitebit᷑ deo.
Itaq unus qͥs¬
q nr̃m pro se
rõnem reddet
deo. non ergo¬
amplius inui¬
cem iulicemꝰ
s hoc iudicate
magis ne pon¬
atis offendicu¬
lum fratribuᷤ¬
uł scandalũ.

Expanded text:
 flectetur omne genu, et omnis lingua confitebitur Deo. Itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet Deo. Non ergoamplius invicem judicemus, sed hoc judicate magis, ne ponatis offendiculum fratri, vel scandalum.
Abbreviated transcription (Latin):
rositẽem. sci. ẜal. nominis .i. que falso noĩe scĩa
dã. quam scĩam quidam promittentes qͣui fidẽ
.q. impitiam rident. exciderunt a fide. semꝑ ma¬
nentes cirea fidem. ⁊ numꝙͣ intus. Nicħ enĩ sic a¬
mant isti ꝙͣ scĩam ꝓmittere. ⁊ fidem rerũ ueras¬

Expanded text:
iae falsi nominis, id est quae falso nomine scientia dicitur. Quam scientiam quidam promittentes, qui fidem quasi imperitiam rident, exciderunt a fide, semper manentes circa fidem, et nunquam intus. Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere, et fidem rerum vera
Abbreviated transcription (Latin):
itade que omnia didicistis me uos docente ⁊
accepistis. ut digna ten̾i. Item hecideo cogit¬
anda sunt. qi ⁊ audistis ab aliis ⁊ indistis ꝑ
uos esse mme hec gͥ omina agite. ñ solũ co¬
gitate s actu implete. ⁊ deus dator pacis ent uo¬
uicum ꝓ adiuuaus uos hec facert. Eauisus

Expanded text:
itate quae omnia didicistis, me vos docente, et accepistis, ut digna teneri. Item haec ideo cogitanda sunt, quia et audistis, ab aliis, 187 et audistis per vos esse in me. Hoc igitur agite, non solum cogitate, sed actu implete. Deus dator pacis erit vobiscum, id est adjuvans vos haec facere. Gavisus
Abbreviated transcription (Latin):
mo rudaizet .q. ꝑ hoc
sit dignior. om̃s eni
dignior sit inxp̃o qr
differentes in aliquo
unum dico: in xp̃o¬

Expanded text:
mo judaizet, quasi per hoc sit dignior. Omnes enidignior sit in Christodifferentes in aliquo. Unum dico, in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est eñ quam diait potestatem bap̃ti .s. potes¬
tas remittendi pactata. potuit ergo eis dare au̾s.
principał auctor existeret. potestatem u̾o q̃ ip̃e est.
siue posse suum. ꝙ est suũ ẽe: eis potuisse dare non
dicimus qualr̾ dm̃s eum dededisse uobis scire ꝙ ip̃e
scit ⁊ dedisse ꝓpħis scĩam futuroꝵ ꝙͣ ht̃ ñ qd̾ dederit no¬

Expanded text:
Haec est enim quam dicit potestatem baptismi, stas remittendi peccata. Potuit ergo eis dare auctorprincipalis auctor existeret. Potestatem vero qua ipse est, sive posse suum quod est suum esse, eis potuisse dare non dicimus, qualiter dicimus cum dedisse nobis scire quod ipse scit, et dedisse prophetis scientiam futurorum q
Abbreviated transcription (Latin):
citis oc est. hoc autẽ
dico quod unusquisq ues¬
ꝙ sub noĩe suo. ⁊ apłoꝵ bonoꝵ notat pseudo. Iam
illi quos noniãt sine ndubio loni erant s sub hoꝵ
spẽ falsos apłos tangit. ne si dr̃et in noĩe illiꝰ uł illiꝰ.
uideret᷑ eis inuide. ⁊ sibi uelle actubuere. uł ideo posuit
noĩa lonoꝵ apłoꝵ ut ostendat ꝙ si innoĩe malorũ ñ
est głiand̾. nec in noĩe ilłoꝵ quoꝵ doctrina praua est.
Int̾ eos aũt dignos hos laude designat qͥ dicebãt se
ẽẽ xp̃i. unde subdit. alius aũt dicit ego sum xp̃i ba¬
ptõ baptidatꝰ. hic bene dixit quales supra laudauit
qui tales sunt hostium hñt ꝑ quod intrand̾ ẽ. ꝙ ÷ xp̃.

Expanded text:
citis. Et hoc est: Hoc autem dico quod unusquisque ves suo, et apostolorum bonorum notat pseudo. Nam illi quos nominat sine dubio boni erant, sed sub horum specie falsos apostolos tangit, ne si diceret in nomine illius vel illius, videretur eis invidere, et sibi velle attribuere. Vel ideo apposuit nomina quorum doctrina prava est. Inter eos autem hos laude dignos designat qui dicebant se esse Christi. Unde subdit: Alius autem dicit: Ego sum Christi, baptismo baptizatus. Hic bene dicit quales supra laudavit, qui tales sunt, ostium habent per quod intrandum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ueheiit᷑ isticmalest quia hostia fibi pret xp̃m constitu¬
ebant ⁊ fundam̃ta diu̾sa ponere presumebant cli un¬
aqua nõiatꝰ est petrus. dño ad itlum dicente. tu espetrꝰ
petra xp̃o quia enĩ petra xp̃ dr᷑ ppłs xp̃ianus. Ita ergo¬
petra. ꝙͣ ꝯfessus es ꝙ cognouisti dicens. tuxp̃c̃ filiꝰ dei¬

Expanded text:
Vehementer isti errabant, quia ostia sibi praeter Christum constituebant, et fundamenta diversa ponere praesumebant, cum una qua nominatus est Petrus, Domino ad illum dicente: Tu es Petrupetra Christo. Quia enim petra Christus petra, quam confessus es, quam cognovisti, dicens: Tu e
Abbreviated transcription (Latin):
spem suam ponit in honũe ⁊ ne ẽẽnt tot bap̃ti quot
sua. ⁊ potestatẽ siram pot̾at ꝯstituere inaliquo seruo
ut tanta uis eẽt inbap̃o serui: qntam nim ht̃ bap̃s¬
a dño datus. s noluit. ideo ut in homine ñ eẽt spes
laptrdatoꝵ. uoluit enĩ seruũ pon̾e spem in seruo
baptitat enĩ seruꝰ ut minist̾. baptriat aũt dñs tãꝙͣ

Expanded text:
spem suam ponit in homine . Et ne essent tot baptismi quot sua; et potestatem suam poterat constituere in aliquo servo, ut tanta vis esset in baptismo servi, quantam vim habet bapno datus. Sed hoc noluit, ideo. Ut in homine non esset spes baptizatorum. Noluit enim servum ponere spem in servo. Baptizat enim servus ut minister, baptizat autem Dominus tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
minist̾ium dedit.Si ergo seruus dicit sebaꝑtiz¬
arerecte dicit. s tamꝙͣ minist̾ baptiat. ⁊ id̾o ñ
differt. siue lonus suie malusꝰ cui baptirãdi conti¬
git minist̾ium laptirat. inde. ⁊̃ nemo dicit bap̃t̃s
meꝰ cum tñ dicat. euangłium meũ prudentia m̃a.
głia mea. licet ħ sint a deo inquib differentia est.
In eͣnĩ alius alio doctior est ⁊ alius alio melius o¬
perat᷑ ineuangłitando. nec sunt om̃s equali sapĩa
est:nec potuit eis dare posse suũ utł potentiã suam

Expanded text:
ministerium dedit. Si ergo servus dicit se baptizare, recte dicit, sed tanquam minister baptizat, et ideo non differt sive bonus sive malus cui baptizandi contigit ministerium. Inde etiam nemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat, Evangelium meum, prudentia mea, gloria mea, licet haec sint a Deo. In quibus differentia est; in his enim alius alio doctior est, et alius alio melius operatur, in evangelizando, nec sunt omnes aequali sapientia e, nec potuit dare posse suum, vel potentiam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
hus quist̃ cloes
cloes locus est ubi illie¬
rant qui apło signifi᷑¬
cauerũt. uł qui sunt
cloes .i. illius matrone.
cloes enĩ potest esse nome
enĩ uidet᷑ locus eẽ ut si¬
diceret᷑ ab hiis qui sunt
antiochie a liquib aũt¬
uidet᷑ femina fuisse deo
deuota. cum qua młti¬
eẽnt colentes deu̾. Quid
enĩ significatũ ÷ de uob̾s¬
uos. de disciplina dnĩca.

Expanded text:
his qui sunt Chloes. Chloes locus est ubi illi erant qui apostolo signifiaverunt. Vel, qui sunt Chloes, id est, illius matronae; Chloes enim potest esse nomen enim videtur locus esdiceretur, ab his qui sunt Antiochiae; aliquibvidetur femina fuisse Deo devota, cum qua ment colentes Deum. Quid enim significatum est de vobisvos, de disci
Abbreviated transcription (Latin):
deus ꝑ moysen multa quidem p̾cepit q̃ nullꝰ
implere poterit s homini data sunt monꝰ.
ad eius domandam suꝑbiam qui dicebat. ñ
deest qui impleat. s deest qui iubeat. ⁊ ideo
maledc̃i erant om̃s qui sub lege erãt qr in
omnib erat reatus transgressionis a quo¬
illi abioluti erãt qui ingr̃a confidebant. spi¬
rituałr saltem legem implentes inquo in¬
nuit desid̾andum eẽ saluatorẽ qui finem
ponat hiis ⁊ lib̾e̾t ñ solum ab aliis pcc̃is . s
⁊̃ a maledicto legis. Cur ergo galathe trans

Expanded text:
Deus per Moysen multa quidem praecepit quae nullus implere poterit, sed homini data sunt in onus ad ejus domandam superbiam, qui dicebat: Non deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Et ideo maledicti erant omnes qui sub lege erant, quia in omnibus erat reatus transgressionis, a quo absoluti erant qui in gratia confidebant; spiritualiter saltem legem implentes in quo innuit desiderandum esse Salvatorem, qui finem ponat his, et liberet non solum ab aliis peccatis, sed etiam a maledicto legis. Cur ergo Galatae transe
Abbreviated transcription (Latin):
tiles. ⁊ fc̃s sũ infir. in fide
Omnib omnia fc̃ sũ.
.q. omniũ sectaꝵ essem.
Prudens enĩ ⁊ spũalis a¬
rostolus omnib cessit. ꝓ¬
positum tñ u̾e religion¬
is ñ excessit quia ubi ce¬
ssit ad hoc cessit ut pro¬
siceret. unde subditi ut

Expanded text:
tiles. Et factus sum infirmis in fide Omnibus omnia factus sum, quasi omnium sectarum essem. Prudens enim et spiritualis Apostolus omnibus cessit, propositum tamen verae religionis non excessit, quia ubi si cessit, ad hoc cessit ut proficeret. Unde subdit: Ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ gentilem ꝙ indistẽnt̾ ꝑmiferit uesci cibis oĩ
b ⁊ꝰ quos dampnant iudei. quero gͦ utrum ⁊ ħ
simulate fec̾it. quod si ab surdissimũ atq falsis¬
simum est. ergo ⁊ illa inquib iudeoꝵ ꝯsuecudi¬
ni ꝯgruebat lib̾tate prudenti ñ necc̃itate seruli
itł dispensatione fallaci agebat. cur enĩ oleastro
inst̾o uitatem sȩruauit. ⁊ naturalib ramis nescio
qd dispensatoriũ simulationis uelam̃ obtendit.
Ita ⁊̃ cum dicit. quis infir ⁊ ego ñ infirmor: nõ
infirmitatẽ alt̾ius simulauit s doluit. ita etiã
deberi. ⁊ tñ abstinuit ne uideret᷑ euangłii uenditor
⁊ ne u̾bi dei cursum apud imꝑitos inmalam suspiti¬
ideo qi uoluit utiq mentitꝰ est. Non enim dixit non
sibi deberi. s deleri ostendit. ⁊ debito se usum ñ eẽ. nͨ oĩo
uti uelle se professus est eo ip̃o fc̃s infirmis infirmieᷤ¬

Expanded text:
quam gentilem, quod indifferenter permiserit vesci cibis omnibus, quam gentilem, quod indifferenter permiserit vesci cibis omnibus, etiam quos damnant Judaei. Quaero ergo utrum et hoc simulate fecerit, quod si absurdissimum atque falsissimum est, ergo et illa in quibus Judaeorum consuetudini congruebat, libertate prudenti, non necessitate servili, vel dispensatione fallaci agebat. Cur enim oleastro inserto veritatem servavit, et naturalibus ramis nescio quod dispensatorium simulationis velamen obtendit? Ita etiam cum dicit: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Non infirmitatem alterius simulavit, sed doluit; ita etiam deberi; et tamen abstinuit ne videretur Evangelii venditor, et ne verbi Dei cursum apud imperitos in malam suspiciit, non utique mentitus est. Neque enim dixit non sibi deberi: sed deberi ostendit, et debito se usum non esse, nec omnino uti velle professus est, eo ipso factus infirmus, quo pote
Abbreviated transcription (Latin):
ñ spem ponens illa le
pensatorie. itaꝙ simulabat se ẽẽ iudeum. Sed aubꝰ
nistrat egroto fit .q. eger ñ cum se febres hr̃e m̃tit᷑.
s cũ aĩo ꝯdolentis cogitat quomͦ seruari sibi uelit
sic uiuat. q p̾putium adduxerit ⁊ alibi ait. circũ
am fecit illa que non intelligentib ⁊ parũ atten¬
dentib finxisse putatꝰ est. Iudeus enĩ erat ⁊ cutũ¬
cifus uocatus est noluit ad luc̾e p̾putiũ .i. noluit
ita uiu̾e ac si curiuncisus ñ ẽẽt. Nuͣt enĩ iam in
ñ ficte ut iudeus qd̾ erat uix̃ sicut nec fallacit̾ gen¬
tilem se fuixit. s licite omĩb cibis quos ⁊̃ dampnãt
uidei ꝑmisit uti cui omĩs creatura dei ñ simula¬
te s u̾e bona erat. Sicut ergo hos ritus gentiliũ
u̾e sic ⁊ iudeoꝵ sacramenta ñ fallacit̾ suscepit ut
ilł simplex istis eẽt. duplex dup aliud hñs incorde:
fallacit᷑ suscepit sacramenta iudeoꝵ cum gentib
gentium. tu respondisti in eo fc̃m gentib tam¬

Expanded text:
non spem ponens illa legpensatorie itaque simulabat se Judaeum. Sed Augustinus nistrat aegroto, sit quasi aeger; non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quomodo serviri sibi velit sic vivat quasi praeputium adduxerit. Et alibi ait: Circumc sententiam suam, fecit illa quae non intelligentibus, et parum attendentibus finxisse putatus est. Judaeus enim erat, et circumcisus vocatus, noluit adducere praeputium, id est noluit ita vivere, acnon ficte ut Judaeus quod erat, vixit, sicut nec fallaciter gentilem se finxit; sed licite omnibus cibis quos etiam damnant Judaei permisit uti, cui omnis creatura Dei non simulate, sed vere bona erat. Sicut ergo hos ritus gentilium vere, sic et Judaeorum sacramenta non fallaciter suscepit, ut illis simplex, istis esset duplex, aliud habens in corde, fallaciter suscepit sacramenta Judaeorum, cum et gentibus  ritus gentilium. Tu respondisti: Et eo factum gentibus tan
Abbreviated transcription (Latin):
lius m̾itis obnoxius fe¬
ci me seruũ omnuum.
ut ꝯmodis omnium
seruitem. Seruũ oim
se fcm̃ dicit dum se per
humilitatẽ similẽ om¬
niũ in lecillium exhibu¬
it ut cos ꝑ pacĩam firm¬
aret ad salutem futurã
confouens animos illor

Expanded text:
nullius meritis obnoxius, feci me servum omnium, ut commodis omnium deservirem. Servum omnium se factum dicit, dum se per humilitatem similem omnium imbecillium exhibuit, ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuram, confovens animos illor
Abbreviated transcription (Latin):
qui sub lege sunt .s. sam¬
aritais qui .u. libros cm̃
moysi recipiunt quib
non contunt᷑ iudei. fẽs
sum.q. eẽm sub lege dũ
eẽ a deo. s ex ea docet xp̃m
sicut mulier sa marita¬
na ꝑlegem docta dixit.
scio qr mefsyas uenit.

Expanded text:
qui sub lege sunt, scilicet Samaritanis, qui quinque libros tantum Moysi recipiunt, quibus non coutuntur Judaei, factus sum quasi essem sub lege, dum se a Deo, sed ex ea docet Christum, sicut mulier Samaritana, per legem docta, dixit: Scio quia Messias venit.
Abbreviated transcription (Latin):
perat .q. omĩb omnia sc̃s sum ⁊ c̾. hec aũt oĩa facõ
ꝓpt̾ euangłm. ut currat sine impedim̃to ⁊ ut effi¬
ciar particeps promissionũ enus .i. iusticie ⁊ bĩtudi¬

Expanded text:
at: Omnibus omnia factus sum, etc. Haec autem omnia facio propter Evangelium, ut currat sine impedimento; et ut efficiar particeps promissionum ejus, id est justiti
Abbreviated transcription (Latin):
m̾cedem si tantam reg
ñ libere argueret nec
infirmis ꝯpateret᷑. ⁊ est
sensus. Merredem habeo. si ex dilectione ita facio
ut pocius paciar penuriã quam abutar potesta¬
te quod utiq facerem si sũptuosum credentib eu¬
angeliũ ẽẽ importune exigendo uł indiscrete acci-¬
piendo monstratem. unde forte hoc conting̾et qd
putarent ad ħ sibi euangłi⁊ ari. ut euangłm uen¬

Expanded text:
cedem, si tantam regnnon libere argueret, nec infirmis compateretur. Et est sensus: Mercedem habeo, si ex dilectione ita facio, ut potius patiar penuriam, quam abutar potestate: quod utique facerem, si sumptuosum credentibus Evangelium esse importune exigendo, vel indiscrete accipiendo monstrarem. Unde forte hoc contingeret, quod putarent ad hoc sibi evangelizari, ut Evangelium ven
Abbreviated transcription (Latin):
merces mea ut
euangłiũ pͥre¬
dicans sine sũ¬
ptu:ponam e
ineuangelio.
am cum lib̃
essem exomni¬
bus omnium
me seruum fe¬
ci ut plures lu¬
crifacerem.
indeus ut iu¬
dees lucrarer.
aꝓpter regnum dei tm̃ debemusꝰ operari omnia. si sola̾
uł cum regno dei mercedem tempialẽ mecditari.

Expanded text:
merces mea? ut euangelium praedicans sine sumptu ponam euin euangelio. nam cum liber essem ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucri facerem. eus, ut Iudpropter regnum Dei tantum debemus operari omnia, non solam vel cum regno Dei mercedem temporalem meditari.
Abbreviated transcription (Latin):
pacem seruantes que
est nutrim̃tũ sp̃ualis¬
imitatis hec aũt pax
est si bona nr̃a inuicẽ¬
diligamꝰ. si pcc̃a q̃ sine
dampno tritici aut c̃¬
spe salutis corrigendoꝵ
eradicariñ posst̃ usꝙ¬
ad messẽ ultimã toła

Expanded text:
pacem servantes: quae est nutrimentum spiriitatis. Haec autem pax est, si bona nostra invicediligamus, si peccata quae sine damno tritici, aut cspe salutis corrigendorum eradicari non possuad messem ultimam to
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ius on̾a portate. ⁊ hoc ñ ficte ñ ꝓt̾reno commodo¬
s incaritate. ipsa est enĩ actio recti itin̾s qͦ ocłos
frigida est ocio nec turbulenta nec martida. nec
audax. nec fugax. noc p̾ceps nec iacens. ita gͦ amb¬
ulate ⁊ sitis Solliciti .i. studĩosi canti attenti. seru¬

Expanded text:
alterius onera portate. Et hoc non ficte, non pro terreno commodoin charitate. Ipsa est enim actio recti itineris, quae ofrigida est, nec turbulenta est; nec marcida, nec audax, nec fugax, nec praeceps, nec jacens. Ita ergo ambulate, et sitis solliciti, id est studiosi, cauti, attenti, ser
Abbreviated transcription (Latin):
amor ⁊ nexio. ad ip̃m gͦ ꝑtinet societas qua et̃¬
ficim᷑ uinim corpus inimici filii dei. sicͦ enim
unũ corpꝰ hominis multis ꝯstat menbris ⁊ ue¬
getat omnia m̃bra una amima faciens in oc¬
ulo ut uideant. in aure ut audiant ⁊ sic ince¬
brũ p̾cisum formam quid̃ qua cognoscit᷑ reti¬
net. s nequaꝙꝙͣ spẽ sequit᷑ quo pret̾ imitateᷤ uiu¬
at sic quicũq a p̾dc̃e pacis unitatẽ cliuisus est.
Sacramentũ quidem tamꝙ̃ formam retinet
s sp̃u pret̾ unitatẽ ñ uiuit. frustragͦ foris de for¬
nigeneris constat ⁊ sic ꝑlinguas gentium figur¬
abatur ista societas menbroꝵ xp̃i. futura ĩ oĩb
gentib ut q̃madmnod̾ tunc isle a pparebat acce¬

Expanded text:
qua efficimur unum corpus unici Filii Dei. Sicut enim unum corpus hominis ex multis constat membris, et vegetat omnia membra una anima, faciens in oculo ut videat, in aure ut audiat, et sic in caembrum praecisum formam quidem qua cognoscitur, retinet, sed nequaquam spiritus sequitur quo praeter unitatem vivat, sic quicunque a praedictae pacis unitate divisus est, sacramentum quidem tanquam formam retinet, sed spiritu praeter unitatem non vivit. Frustra ergo foris de forni generis constat, et sic per linguas gentium figurabatur ista societas membrorum Christi futura in omnibus gentibus, ut quemadmodum tunc ille apparebat acce
Abbreviated transcription (Latin):
centes pre timore ⁊ ex¬
pectatc̃e s madec̾entes
nobis nunc ĩpresenti¬
⁊ securitas de futuro
inuenitur regnabit
trib annis ⁊ dimidio ⁊ int̾nicient᷑ ab illo hely s.
trihulatõ quał añ ñ fuit. nec post erit. post ea
int̾ficiet᷑ antixp̃c a michaele. ⁊ maxima pars
dentur bonis ad pnĩam qui titubauert̃ in ꝑse¬
cutõne illa. Amstri aũt antexp̃i gaudebũt
ilł dieb ducentes uxores ⁊ conuiuia celebrante.
⁊ loca duisi generis exerrentes. ac dicentes lic
princeps ur mortuus sit mͦ: tm̃ hm̃s pacem
⁊ securitatem. ⁊ cum talia dixerint. suꝑue. eis
int̾itus. ita grauis ⁊ subitus sicut ⁊ dolor mu

Expanded text:
centes prae timore et exspectatione, sed madescentes nobis, nunc in praesentsecuritas de futuro,invenitur, regnabit tribus annis et dimidio, et interficientur ab illo Elias tribulatio, qualis ante non fuit, nec post erit; et postea interficietur Antichristus a Michaele, et maxima pars dentur bonis ad poenitentiam qui titubaverunt in persecutione illa. Ministri autem Antichristi gaudebunt illis diebus ducentes uxores, et convivia celebrantes, et joca diversi generis exercentes ac dicentes: Licet princeps noster mortuus sit, modo habemus pacem et securitatem. Et cum talia dixerint, superveniet eis interitus ita gravis et subitus, sicut est dolor mu
Abbreviated transcription (Latin):
forma nr̃a doctrina euangłii est forma que
de traditi estis ⁊ ꝑ hoc liberati estis. ñ ꝑ alium
legem dimisimus. ꝓ gratia:
citis. ne aliud. ꝓfitentes
aliud faciamus. ⁊ cũ fer
ui dei dicimur gestis:
serui diaboli inueniam᷑
premonet.⁊ denũtiat
untatẽ explemus oꝑib.¬
.q. ñ debetis peccare. s bñ
endum. ꝯsentiendo et
.i. cogemini quadam
nocc̃itate ꝙͣ importat
consuetudo ad nolun¬
tatem ens. cui obedistiᷤˢ
.a. postquam ei obedistis.

Expanded text:
forma nostra. Doctrina Evangelii est forma quaeDei, traditi estis, et per hoc liberati estis, per aliumlegem dimisimus pro gratia? citis, ne aliud profitentes, aliud faciamus; et cum Dei servi dicimur, gestis servi diaboli inveniamur, praemonet, et denuntiat untatem explemus on debetis peccare, sed benendum consentiendo etest cogemini quadam necessitate quam importat consuetudo ad voluntatem, ejus, cui obedistis, id est postquam ei obedistis;
Abbreviated transcription (Latin):
Humanũ dicq. hac¬
tenus ostendit apłe
non esse peccandum.¬
hic dicit quid dem¬
ceps sit agendum .s.
possit bene operari
saltem uolunitate¬
ꝙ idem est ꝑ gr̃ãm.¬
.s. ea mensura ser¬
uire deo qua prius¬
famulabam᷑ pcc̃o.
cũ utic apensrus

Expanded text:
Humanum, etc. Hactenus ostendit Apostolus non esse peccanduHic dicit quid deinceps sit agendum ut si non possit bene operari, saltem voluntated idem est per graea mensura servire Deo, qua priusfamulabamur peccato, cum utique propensius
Abbreviated transcription (Latin):
potestis. pecratũ enim
olim solebat. Non enĩ
s estis sub grã que
refrig̾at ⁊ uiuat ut
⁊̃ quisq legis sit fcor

Expanded text:
potestis. Peccatum enim olim solebat. Non enim sed estis sub gratia, quae refrigerat et juvat, ut is quisque sit factor,
Abbreviated transcription (Latin):
in laudem der .s. cum in¬
uocatione creatoris. ut
recte fũit iaudes dei sũt. ñ solum gͥ uox cua sonet
laudes dei. s ⁊̃ opera tua concordent cũ uoce tua
Cum enĩ uoce cantai̾s silebis aliqñ uita. s sic
canta ut numꝙͣ sileas. Si enĩ ore clamas ⁊ frautẽ
cogitas siluisti alaude dei ⁊ ꝙ grauiꝰ est inblasp he
iaudas deum. ⁊ cũ blasphemat᷑ deus de maio opere
tuo blasphemas deũ. Si gͦ qd manducas. ⁊bibis
ad refectionem corporis sumis. reparatõem q mẽ¬
broꝵ gratias agens ei qui tibi prebuit mortali. ⁊
fragili ista supplementoꝵ solatia cibus tuus et
rntus tuus laudat deum. Si u̾o modum nature
debitũ ĩmod̾atõe uoracitatis excedas ⁊ i nolen¬
tia teingurgites. quantaslibet laudes cłi lĩgua
ne offensia offensione estote uidis¬

Expanded text:
in laudem Dei, scilicet cum invocatione Creatoris, ut recte fiunt, laudes Dei sunt. Non solum igitur vox tua sonet laudes Dei, sed etiam opera tua concordent cum voce tua. Cum enim voce cantaveris, silebit aliquando vita; sed sic, cantas ut nunquam sileas. Si enim ore clamas, et fraudem cogitas, siluisti a laude Dei, et quod gravius est in blaspheaudas Deum; et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas et bibis ad refectionem corporis sumis, et reparationem membrorum gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia, cibus tuus, et potus laudat Deum. Haimo Si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites, quantaslibet laudes Dei sonet lingua ne offensione estote Jud