comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reuera seminator uerboꝵ sed messor morũ: & nos lic& tantilli & nequaqua
illuuis deccellencie comparandi. In agrodĩ qd est corurm uerbũ dĩ semina¬
uimus & ubere mesiem deur̃is morib expectamus: Fecitq exuno omne
genus hominũ. đ dicit exuno: pat& q exuno homine signifieat: sed
plenius habetur h grero fecit ex uno sangume. Suod idẽ signifiçare
nulli dubium est : Nomine eñĩ sangiunis ꝓpaginẽ carnis designat: & ꝑ
nomen uiro fuit: aut merito iusticiae aromanis qui eũ nouerant lta cogno¬
minabat᷑: Non aut̃ putandũ ẽ hunc ẽẽ titũ discipulũ apl̃i pauli eui
ipsescripsit epłam. & eũ eretensiũ ordinauit ep̃m Ille o eñi titus multo
ante hȩc tẽpore cũ illo fuit. Cũ de antiochia herosolrmã ꝓ questione
Contulit eñi cũ illis euangeliũ qd prȩdicabat sollerter inc̃silio aploꝵ elis¬

Expanded text:
revera seminator verborum, sed messor morum. Et nos licet tantilli, et nequaquam revera seminator verborum, sed messor morum. Et nos licet tantilli, et nequaquam illius excellentiae comparandi, in agro Dei, quod est cor vestrum, verbum Dei seminamus, et uberem messem de vestris moribus exspectamus. » Fecitque ex uno omne genus hominum. Quod dicit ex uno, patet, quia ex uno homine significat. Sed plenius habetur in Graeco: Fecit ex uno sanguine, quod idem significare nulli dubium est. Nomine enim sanguinis propaginem carnis designat; et per proprium hoc nomen viro fuit, aut merito justitiae a Romanis, qui eum noverant, ita cognominabatur. Non autem putandum est hunc esse Titum discipulum apostoli Pauli, cui ipse scripsit Epistolam, et eum Cretensium ordinavit episcopum. Ille etenim Titus multo ante hoc tempore cum illo fuit, cum de Antiochia Jerosolymam pro quaestione Contulit enim cum illis Evangelium quod praedicabat, solerter in consilio apostolorum dis
Abbreviated transcription (Latin):
rabdon iurgã appellant. Cuius officii meminit helarius in exposione
sentenciae apłi quadicit: quid uultis. in uirga ueniã ad uos: an inspũ
mansuetudinis : Nũ quid inquiens paulo ius pretoriũ erat: ut uirgã
cõminaret᷑ & officiolictoris eccłam xp̃i adiss& : Et cũ inuenissent eos:
trahebant eos usonẽ & quosdã fr̃s ad principes ciuitatis: Ingrecoscriptũ
est: lasonẽ & quosdã alios fr̃s Vnde intellegendũ est. iasonẽ quoq fra¬
tre hoc est fidelẽ xp̃ofuisiẽ. Multi quidẽ crediderunt exeis & genciũ
mulierũ honestarũ & uirinon pauci Melius & consequencius habent qͥdã
codices iuxta exemplar grecũ: & uiroꝵ non pauci Et quidã dicebant:
Quiduult seminuuerbius hic dicere : Dehoc nomine sc̃s aug̃: Legimꝰ¬
inquit paulũ apłm dictũ fuis se uerbiseminatorẽ Dictũ est quidẽ
ab inridentib sed non respuendũ est acredentib Erat eñi ille

Expanded text:
ῥάβδον virgam appellant, cujus officii meminit Hilarius in expositione ῥάβδον virgam appellant, cujus officii meminit Hilarius in expositione sententiae Apostoli, qua dicit: Quid vultis? in virga veniam ad vos, an in spiritu mansuetudinis ? Nunquid inquiens, Paulo jus praetorium erat, ut virga comminaretur, et cum officio lictoris ad EcclsiIn Graeco scriptum est: Et quosdam alios fratres; unde intelligendum est Jasonem quoque fratrem, hoc est, fidelem Christo fuisse. Multi quidem crediderunt ex eis et gentium mulierum honestarum, et viri non pauci. Melius et consequentius habent quidam Codices juxta exemplar Graecum: Et virorum non pauci. Et quidam dicebant: Quid vult seminiverbius hic dicere. De hoc nomine sanctus Augustiinquit, apostolum Paulum dictum fuisse verborum seminatorem. Dictum est quidem ab irridentibus, sed non respuendum est a credentibus. Erat enim ille
Abbreviated transcription (Latin):
inmundoore dĩ magnalia p̃dicantẽ districte iudicans nefaria
arte priuauit: Het est nãq potestas illa qũa ad ño sc̃i accepere apłicũ ait:¬
phitona hebraice os abrssi poss& significare: scripsi qd in libro hebreorũ
nominũ inueniuerbũ: sciat lectorq grecũ nomen est hoc. & iuolenter
uixta lingũa hebreã int̾ pretatũ. ꝗd xiã ipse nominũ hebreoꝵ. int̾ pres
hieronimus ñ tacuit quasi phitona diceretur: P. nãq lit tera hebrei non
habent. sed in uerbis barbaris ꝓ illa .f. utuntur Sanenotandũ qr in hac
lectione ubi scriptũ est puellã obiuarenobis . ꝓ eo qd est latine obiuar&:
ingreco scriptũ est. ỹ pantessẽ : Qđ ideo cõmemorandũ putauĩ. ut ani¬
aduertat lector dominicã solemnitatẽ quȩ uocatur i fanti dñi indenom̃
quireis puniendis p̃erant: Vnde & grece aurĩgi rubduchidicit᷑. grece enĩ

Expanded text:
immundo ore Dei magnalia praedicantem, districte judicans arte immundo ore Dei magnalia praedicantem, districte judicans arte nefaria privavit. Haec est namque potestas illa, quam a Domipythona Hebraice os abyssi posset significare, scripsi quod in libro Hebraeorum nominum inveni. Verum sciat lector quod Graecum est hoc nomen, et violenter juxta linguam Hebraeam intepretatum, quod etiam ipse nominum Hebraeorum interpres Hieronymus non tacuit, quasi Fythona diceretur: p namque litteram Hebraei non habent, sed in verbis barbaris f pro illa utuntur. Sane notandum quia in hac lectione, ubi scriptum est puellam obviare nobis, pro eo quod est Latine obviare, in Graeco scriptum est, ὑπαντῆσαι, quod ideo commemorandum putavi, ut animadvertat lector dominicam solemnitatem, quae vocatur Ὑπαντὴ Domini, inde nomen qui reis puniendis praeerant. Unde et Graece a virga ῥαβδοῦχοι dicuntur. Graeci enim
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cĩdere titũ: Appar& ergoquare illũ uoluerit: qua reistũ noluerit:
Illũ ꝓptͣ scandalũ iudeoꝵ uoluit: istũ propt̾ occasi onẽ malecredenciũ
noluit Et quȩdã mulier nomine lidia purpurari a ciuitatis thiatireno
colens dm̃ audiuit &c&̃ Purpurariãdicit purpurȩ uenditrice̾. sicut
uã inalia trans lacione positũ inuenimus : Iđ grece dr̃porphuo polis¬
purpura rectesanguinis fusionẽ & colore & ipsa naturȩsuȩ ꝓprietate
qua de sanguine conchilioꝵ. conficitur designat lidia aut̃ apłm
cũ comitib suis domũ sua intrare ibiq manere coegit. itia re¬
pulsã audȩis euangłi p̃dicacione: ec cła int̃ nacordis deuocione
suscepit Factũ est aut̃ euntib nobis adoracionẽ: Puellã quandã
habentẽ spm̃phitonẽ obuiare nobis & c&̃ Quipurpurariam credentẽ
ecłe sce menbris misericordit̃ ad unauit: Ipsemox phitonis sã

Expanded text:
cumcidere Titum. Apparet ergo quare illum voluerit, quare istum noluerit: cumcidere Titum. Apparet ergo quare illum voluerit, quare istum noluerit: illum propter scandalum Judaeorum voluit, istum propter occasionem male credentium noluit. Et quaedam mulier, nomine Lydia purpuraria, civitatis Thyatirenorum, colens Deum, audivit, etc. Purpuraria dicit purpurae venditricem, sicut etiam in alia translatione positum invenimus, quod Graece dicitur nam. Si quidem purpura recte sanguinis fusionem et colorem, et ipsa naturae suae proprietate, qua de sanguine conchyliorum conficitur, designat. Lydia autem Apostolum cum comitibus suis domum suam intrare, ibique manere coegit, quia repulsam a Judaeis Evangelii praedicationem Ecclesia interna devotione cordis suscepit. Factum est autem euntibus nobis ad orationem, puellam quamdam habentem spiritum Pythonis, obviare nobis, etc. Qui purpurariam credentem Ecclesiae sanctae membris misericorditer adunavit, ipse mox pythonissam
Abbreviated transcription (Latin):
nobis Dimassisunt inpacea fr̃ib ad eos quimiserunt illos
quare apłs quitimotlieũ cirtũcidit titũ circucidere noluerit. ut ipse scribit
ad galathas Sed intellegendũ q timotheũ cir cũcidit ꝓpt̾ fandalã udȩꝙ:
ut ꝑ ipsũ ostender& nonse mosaicȩlegis sacram̃ta danare: sedeã gentib
tã quã salutineces saria non inponere. sed postea quia circũcidit tmot¬
heum. quidã ex iudȩis qr propterea uolebant rircũcidi gentes qd dicerent
sine illis sacramentis salutẽ eis ẽẽ nonposse iactarese coeperut &dicere.
quia & paulus hoc ten& quod& nos dicimus: quod sinesacram̃tis salus
essenon potest Nã si hoc ñ credit: quare timot heũ cir cũcidit. Hoc cũ
audis s& paulus qui hoc fecerat libertate ñ necessitate ꝓpt̃ scandalũ
iudȩoꝵ. non ꝓpt̃ salutẽ timot hei. uidit illos accepisse occasionẽ alte¬
rius prȩdicationis & mouende in paulũ male suspicionis. & noluit cir¬

Expanded text:
nobis. Dimissi sunt cum pace a fratribus ad eos, qui miserunt illos. quare Apostolus, qui Timotheum circumcidit, Titum circumcidere noluerit, ut ipse scribit ad Galatas. Sed intelligendum quia Timotheum circumcidit propter scandalum Judaeorum ut per ipsum ostenderet non se Mosaicae legis sacramenta damnare, sed ea gentibus tanquam saluti necessaria non imponere. Sed posteaquam circumcidit Timotheum, quidam ex Judaeis, qui propterea volebant circumcidi gentes, quod dicerent sine illis sacramentis salutem eis esse non posse, jactare se coeperunt, et dicere: Quia et Paulus hoc tenet, quod et nos dicimus, quod sine his sacramentis salus esse non potest. Nam si hoc non credit, quare Timotheum circumcidit? Hoc cum Paulus audisset, qui hoc fecerat libertate, non necessitate, propter scandalum Judaeorum, non propter salutem Timothei, vidit illos accepisse occasionem alterius praedicationis, et movendae in Paulum malae suspicionis, et noluit cir
Abbreviated transcription (Latin):
Temporib imperii tiberii dissente Cuius morbus porne totas gallias
prȩoccupauit: Erat enĩ his quipaciebant᷑ ualida cũ uomitu febris.
Reniumq minus: Dolor capitis graue uel cerurx : Eauero quȩ ex ore
proiȩ cebantur colore croceo aut certe uiridi erant Amultis autẽ
adserebatur uenenũ occultũ esse: sed herbe quȩ uenẽnis medent᷑ potu
sumptȩ plerisq prȩsidia contulerunt: Mansit autẽ biennio toto insuo
conducto & suscipieba t om̃s qui ingrediebantur adeũ prȩdicans
regnũdĩ. Hieronimꝰ huius loci itameminit in epła ad lucinũ Paulus
romã uinctus ingreditur ut uinctos suꝑstitionis errorib liberos facer&:
Manai& in hospicio conductoꝑ bieñniũ : ut nobis utriusq instrumenti
aȩter d nũ redelat donũ. Qua exposicione docuit ceteraquoq quȩ in
hoc uolumane uł deipso apło paulo uł de aliis quibq. seripta sunt. Non

Expanded text:
Temporibus Tiberii imperatoris dysentericus morbus pene totas Gallias Temporibus Tiberii imperatoris dysentericus morbus pene totas Gallias praeoccupavit. Erat enim in his qui patiebantur valida cum vomitu febris renumque nimius dolor, capitis gravedo, vel cervicis; ea vero quae ex ore projiciebantur colore croceo, aut certe viridia erant. A multis autem asserebatur venenum occultum esse; sed herbae quae venenis medentur, potu sumptae, plerisque praesidia contulerunt. » Mansit autem biennio toto in suo conductu, et suscipiebat omnes qui ingrediebantur ad eum, praedicans regnum Dei. Hieronymus hujus loci ita meminit in epistola ad Lucinium: « Paulus Romam uinctus ingreditur, ut uinctos superstitionis erroribus liberos faciat. manet in hospitio conducto per biennium, ut uobis utriusque insaeternum reddat donum. » Qua expositione docuit caetera quoque quae in hoc volumine vel de ipso Paulo apostolo, vel de aliis quibusque scripta sunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ in latinũ: sed librarioꝵ neglegencia cõmutatũ: Contigit autẽpatrẽ
publii febrib & dissinteria uexatũ iacere: Dissinteria passio latesti noꝵ
causacio cũ ulceracione qua excluditur egestio sanguinsilenta aut
fellis. aut alia immociohumoris: sed noxia quȩ aueterib iudicatur:
Quȩ nigra egestionẽ abinicio ostenderit Nã epochrates in aforisma
sic ait Dissintẽria afelle nigra incipiens mortifera: Sequitur aut᷑.
pacientes ugis ad sellacio inferioris uentris: Aliquando uridis
aliquando mucci lanuginosa: &iam & rasuras cũguttis sangumis emittunt
cũ morsu intestini & umbilici. insomniȩtatẽ paciuntur & fastidium
frequenter: & frebriculã quã pat̾ hic publii passus eẽ narratur. Aliquan¬
do &ĩam extalis exclusi a runtigit maxime in infantibus: Efficitur
aliquando ex ꝑfinctione aut ex corrupcione a crioꝵ humõrũ. Memi

Expanded text:
esse in Latinum, sed librariorum negligentia mutatum. Contigit autem patrem esse in Latinum, sed librariorum negligentia mutatum. Contigit autem patrem Publii febribus et dysenteria vexatum jacere. Dysenteria est passio intestinorum, causatio cum ulceratione, quia excluditur egestio sanguinolenta, aut fellita, aut alia immutatio humoris; sed noxia a veteribus judicatur, quae nigram egestionem ab initio ostenderit. Nam Hippocrates in Aphorismis sic ait: « Dysenteria à felle nigra incipiens, mortifera est. » Sequitur autem patientes jugis assellatio inferioris ventris, aliquando viridis, aliquando mucilaginosa: etiam et rasuras cum guttis sanguinis emittunt, cum morsu intestini et umbilici, insomnietatem patiuntur, et fastidium, frequenter et febriculam, quam pater hic Publii passus esse narratur; aliquando etiam extalis exclusio contingit, maxime in infantibus: efficitur aliquando ex perfrictione aut ex corruptione acriorum humorum. Memin
Abbreviated transcription (Latin):
plagã &occidentalẽ. sed plus ad occidentalẽ uergens Chorus uero int̾septen¬
trionẽ a occidentalẽ plagã sed plus ad occidentẽ deflexus Liquet ergo
qđ ꝓuincia phoenicis cretã ad occidentẽ habebat. Ideoq portũ eiusdẽ cretȩ
dequibusdã suis locis africũ se os. de quib dã uero eos chorus aspiciebat:
Et propterea siue ã fricus siuechorus ad spirar& ad cretã funẽ soluentes
phoenicen poterant ꝑuenire: sed & si auster idem est meridi anus
afflar& uentus nihil ominus artificii directione: gubernaculorũ
& sinuamine ueloꝵ phoenicen ad nauigare si non diuina obsisterent
iudicia ualebant. Vnde subsequent᷑ ad iungitur Aspirante autẽ¬
aut̃ austro existimantes ꝓpositũ setenere: & cãa Potuimus uix
obtinere scapam Scripsimus in libro primo isidorũ sequentes af
sc̃a uam ẽẽ nauiculã leuẽ ex uĩmine contextã crudoq coriouꝰ texta

Expanded text:
 Occidentalem vergens; Corus vero ad Septentrionem et Occidentem, sed plus ad Occidentem deflexus. Liquet ergo, quia provincia Phoenicis, Cretam ad Occidentem habebat, ideoque portum ejusdem Cretae de quibusdam suis locis contra Africum; de quibusdam vero contra Corum aspiciebat, et propterea sive Africus seu Corus aspiraret, a Creta funem solventes, Phoenicen poterant pervenire. Sed etsi auster ipse, id est, meridianus afflaret ventus, nihilominus ancipiti directione gubernaculorum et sinuamine velorum Phoenicen adnavigare, si non divina obsisterent judicia, valebant. Unde subsequenter adjungitur: Aspirante autem Austro existimantes propositum se tenere, etc., potuimus vix obtinere scapham. Scripsimus in libro primo, Isidorum sequentes, scapham esse naviculam levem, ex vimine contextam, crudoque corio tectam;
Abbreviated transcription (Latin):
dos. Et notandũ qđ non ait simpliciter. Gaud&e uł gaudium existi¬
mate: sed omne inquit gaudiũ ex istimate cũintẽptaciones uarias
incideritis : Om̃i gaudio dignũ arbitramini: siuos ꝓpter fidẽ xp̃i tẽptaci¬
ones sustinere contingat Hec est gr̃ã siꝓpt̃ conscienciã dĩ sustin& quis
paciens iniuste ut parus ait & ut coapostolus eius paulus: Nonsunt con¬
digne passiones huius tẽporis ad suꝑuenturã gloriã quȩ reuelabitur
in nobis Et apłi om̃s ibãnt gaudentes a conspectu concilu : qm̃
dignihabiti sunt ꝓ nomine ihũ contumeliã pati Nonigitur contris¬
taridebemus siteptati sed sitẽptacionib superati fuerimus Scientes

Expanded text:
dos. Et notandum quod non ait simpliciter Gaudete, vel Gaudium existidos. Et notandum quod non ait simpliciter Gaudete, vel Gaudium existimate, sed Omne inquit gaudium existimate, cum in tentationes varias incideritis; omni gaudio dignos arbitramini, si vos propter fidem Christi tentationes sustinere contingat. Haec est gratia, si propter conscientiam Dei sustinet quis patiens injuste, ut Petrus ait . Et coapostolus ejus Paulus: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Et Apostoli omnes ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. Non ergo contristari debemus si tentati, sed si a tentationibus superati fuerimus. Scientes
Abbreviated transcription (Latin):
luca E rant autẽ inhierusalẽ habitantes iuidȩi uiri religiosi. ex om̃i
nacione que sub rȩlo est Quarũ &iã nacionũ. plurimȩ nominatim ex¬
primunt᷑ cũ sub infertur: Parthi & medi. & elamĩte : & qui habitant
mesopotamiã : & cã Ita que iustos hostatur. ne in tẽptacionib afide
deficianta Reccantes castigat. & ammon& ut apercatis secontineanT
& uirtutib ꝓficiant: Ne in fructuosũ sibi immo &iam damnabile q̃d
tenciã denẽce saluatoris exxerisq quib implicabantur scelerib
gerant: antequã eos ulcio celestis uel in uisibiliter uel &iã uisibiliter in¬
ruens ꝑcellat Omne gaudiũ existimate fr̃s mei : cũ intẽptaciones uarias
incideritis: Aꝑfectiorib inchoat uerbũ: ut ꝑordinẽ ꝑ ueniat ad eos quod
inꝑfectos. ee uidebat corrigendos : atque adperfectionis culmłnerigen¬

Expanded text:
Luca: Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni Luca: Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni natione quae sub coelo est . Quarum etiam nationum plurimae nominatim exprimuntur, cum subinfertur: Parthi, et Medi, et Elamitae, et qui habitant Mesopotamiam, etc. . Itaque justos hortatur ne in tentationibus a fide deficiant, peccantes castigat et admonet ut a peccatis se contineant, et virtutibus proficiant, ne infructuosi, sive etiam damnabiles, abtentiam de nece Salvatoris caeterisque quibus implicabantur sceleribus gerant, antequam eos ultio coelestis vel invisibiliter, vel etiam visibiliter parcellat. Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes varias incideritis. A perfectioribus inchoat verbum, ut per ordinem perveniat ad eos quos interfectos videbat esse corrigendos, atque ad perfectionis culmen erigen
Abbreviated transcription (Latin):
ingentib illi aut᷑ incircũcisionẽ Quia ergo incircũcisionẽ ordinatus erat
apłs curauit eos quiex circu̾cisione erant. sicut prȩsentes conloquendo docere.
sic & absentes ꝑepistolã consolari. instruere. Increpare. corrigere. Duo¬
stephano q facta est. in illadie ꝑserucio magna in eccła quȩ erat hiero¬
solrmis : & om̃s dispersist᷑ ꝑregiones iude &e & samariae prȩter apostolo
His ergodis persis quipersecucionẽ passisunt ꝓpt᷑ iusticiã mit tit epistolã. neo
sicut sequencia epistole testant᷑ Nec non & eis qui&iam fidei ex sortes duraliT:
quin& ipsã in credentib quantũ ualuere ꝑsequi acꝑ turbare studebant:
Quitamen om̃s in dispersionefuerunt uariis casibus patria ꝓfugil& innumeris
cȩdib mortibus quȩ at que erumnis ubicũ que erant. ab hostib pressi: sicut
historia eccłastica sufficienter ex ponit: Sed & in actib apłoꝵ. legimus
eos tẽpore dominirȩ passionis. longelateq ia fuisse dispersos. Dicente

Expanded text:
ne praedicarent . Quia ergo in circumcisione ordinatus erat Apostolus, curavit eos qui ex circumcisione erant, sicut praesentes colloquendo docere, sic et absentes per Epistolam consolari, instruere, increpare, corrigere. DuoStephano, quia facta est in illa die persecutio magna in Ecclesia quae erat Jerosolymis, et omnes dispersi sunt per regiones Judaeae et Samariae, praeter apostolos. His ergo dispersis qui persecutionem passi sunt propter justitiam mittit Epistolam. Nec sicut sequentia Epistolae testantur, nec non et eis qui etiam fidei exsortes durabant, quin et ipsam in credentibus quantum valuere persequi ac perturbare studebant. Qui tamen omnes in dispersione fuerunt variis casibus patria profugi, et innumeris caedibus mortibusque atque aerumnis, ubicunque erant ab hostibus pressi, sicut Historia ecclesiastica sufficienter exponit. Sed et in Actibus apostolorum legimus eos tempore dominicae passionis longe lateque jam fuisse dispersos, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ scienciã: Saulesaule quid meꝑsequeris: ingreco in hocloro additũ ẽ.
Durũ est tibi contrastimulũ calcitrare  Et qui mecũ erant. lum̃ quidẽ uidert̃:
In greco hab& plus & intimore facti sunt: E aciũest autẽ reuertentime in hierł.¬

Expanded text:
secundum scientiam. Saule, Saule, quid me persequeris? In Graeco et in hoc loco additum est: secundum scientiam. Saule, Saule, quid me persequeris? In Graeco et in hoc loco additum est: Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Et qui mecum fuerunt, lumen quidem viderunt. Et in Graeco habetur plus: Et in timore facti sunt. Factum est autem revertenti mihi in Jer
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ noscendũ est: Qđ ideo latinꝰ interpres pluralit̾ poneremaluit. Nesi
singularit᷑ poner& sensũ legentis longe in aliud mitter&e: Et ꝓ con¬
radus descensionis detẽplosed ascensionis incastra significant :
Quod ex greco manifestũ est ubi anabathius noncatabãd inus id est ascensus
hab& non descensus: Egoquidẽ homosũ iudeus. a tarso ciliciae nonignotȩ ciui¬
taitis municeps: Promuniripe quidã codices habent ciuẽ. Qđ ex uno greco id est¬
polites transfertur : diriuato nomine acuutate que grece polis uocatur:¬
Vndehoc qđ alibi idẽ paulus dicit. Nr̃a autẽ conuersacioineęlis est Quidam¬
aut̃ inter pretatisunt. nr̃ aut̃ municipatus incęlis est: & hieronimꝰ adheliõdoꝵ
legis aemulator existens In greco plus hab& emulctor existens dĩ luxta illud
ad romanos: Testimoniũ enĩ illis ꝑhibeo qđ ae mulacionẽ dĩ habent: sed non

Expanded text:
esse docendum est: quod ideo Latinus interpres pluraliter ponere maluit, ne si esse docendum est: quod ideo Latinus interpres pluraliter ponere maluit, ne si singulariter poneret, sensum legentis longe in aliud mitteret, et pro concaetera. Gradus non descensionis de templo, sed ascensionis in castra significat. Quod ex Graeco manifestum est, ubi ἀναβαθμὸς, non καταβαθμός: id est, ascensus habet, non descensus. Ego homo sum quidem Judaeus a Tarso Ciliciae, non ignotae civitatis municeps. Pro municipe quidam Codices civem habent, quod ex uno Graeco πολίτης transfertur, derivato nomine a Apostolus ait: Nostra autem conversatio in coelis est , quidam interpretati sunt: Noster autem municipatus in coelis est. Et Hieronymus ad Heliodorum legis aemulator existens. In Graeco habetur plus: Aemulator existens Dei, juxta illud ad Romanos: Testimonium enim illis perhibeo, quod aemulationem Dei habent, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt & euangłi sacram̃tis erant imbuti adsuscipienda legissacram̃ta
conuerci Iuitamen illalegis mandata quȩ ad institucionẽ morũ & e¬
mundacionẽ cordis ꝑtinent: ut est non concupisces: diligent̃ obseruare
deelectione duodecimi apłi ꝓ iuda. secunda declectione. uii. diaconq.
Tercia decircũcisione necredentib ex gentib inponeretur: Quarta haet¬
facta est decredentib ex uidois illo tẽpore neꝑhiberent᷑ ubi neressitas
exĩger&e etiã legalib cerimoniis iniciari: obdeuitandũ uidelic& eoꝵ.
scandalũ qͥputabant eos ita mosarca decreta tãquã idolatria dogmata
dã pnasse: quod &iã ante facere consuesse timothei maxime cirrũ cisi¬
one ꝓbatũ est. lussit ducieũ incastra. Et in hoc loco & inhac totanarra¬
cione ubicũq castroꝵ nomen positũ est. ingreco hoc singularit᷑ positũ

Expanded text:
crediderunt, et Evangelii sacramentis erant imbuti, ad suscipienda legis sacramenta crediderunt, et Evangelii sacramentis erant imbuti, ad suscipienda legis sacramenta converti, qui tamen illa legis mandata, quae ad institutionem morum et emundationem cordis pertinent, ut est: Non concupisces , diligenter observare de electione dtertia, de circumcisione, ne credentibus ex gentibus imponeretur; quarta facta est de credentibus ex Judaeis illo tempore, ne prohiberentur, ubi necessitas exigeret, etiam legalibus caeremoniis initiarputabant eos ita Mosaica decreta tanquam idololatriae dogmata damnasse, quod eos etiam ante facere consuevisse, Timothei maxime circumcisione probatum est. Jussit duci eum in castra. Et in hoc loco, et in hac tota narratione, ubicunque castrorum nomen positum est, in Graeco hoc singulariter positum
Abbreviated transcription (Latin):
apud eũ &cã Ob promptũ prȩdicacionis officiũ euangelistap pare¬
meruit appellari quãuis hoc om̃s agerent. cuiusdemis otiliarũ
eius longo ex hinc tepore in eadẽ ciuitate manebat: Benaq huiꝰ
hieronimus meminit In historia scẽ paulȩ cũ eam cesareã uenisse descri¬
bera: in qua inquit cornelii domũ xp̃i uidit ercłam & philippi adiculas &
cubiculũ quattł or uirginũ ꝓphetarũ. Dehis autẽ quicrediderunt ex gen¬
tib nos scripsimus: uidicantes ut abstineant se abidolis inmolato & cẽt.
Ingreco hab& distinctius: Dehis aut̃ qͥ credidert̃ hominib: Nosscr insimus
iudicantes nihil tale custodire eos. nisi ut obseruent se ab ido lothitis & cã
Nonergo prohibiti sunt eotẽpore credentes inxpm̃ iudei secundũ consũ¬
etudinẽ legis ingredi stante adhuc tẽplo & religionesua quã lib& insolis
noui testam̃ti sacramentis salutẽ habituri. sedꝓhibitisunt hi quiexgentib

Expanded text:
ionis officium evangelista meruit appellari, quamvis omnes hoc agerent. Hujus domus et filiarum ejus longo ex hinc tempore in eadem civitate manebat. Denique hujus et Hieronymus meminit in Historia sanctae Paulae, cum eam Caesaream venisse describeret: « In qua inquit Cornelii domum Christi vidit Ecclesiam, et Philippi aediculas et cubiculum quatuor virginum prophetarum. » De his autem, qui crediderunt ex gentibus nos scripsimus, judicantes ut abstineant se ab idolis, immolatione, etc. In Graeco habetur distinctius: De his autem, qui crediderunt hominibus, nos scripsimus, judicantes nihil tale custodire eos, nisi ut observent se ab idolothytis, etc. Non ergo prohibiti sunt eo tempore credentes in Christum Judaei, secundum consuetudinem legis ingredi, stante adhuc templo ac religione sua, quamlibet in solis novi testamenti sacramentis salutem habituri; sed prohibiti sunt hi qui ex gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
maledixerunt significat: Si quidẽ ꝓ hoc uerbo ingrecostriptũ est anathema¬
trsan Sed & insequentib ubi dicebant: deuocione deuouimus nosnihil
adea quae ad suasionẽ iacobi & senioꝵ dõ intẽplo obtulerat. Qũauis ingrero
non sint uota addita: Et si ergo lucas in historiȩ ordine non dixit qđ paulus eũ
elemosinis pauperũ xp̃i degrecia hierosolrmã uenerit: ex uerbis tamen
Quã uis aliquando maturius fieridicatur qđ tardius & cũ maturitate consilu agit᷑.
designatur multiplex apparatus. & pompa regalis officii. Quo illõ ambi¬
quod eotẽpore &iã bona secta hocapud gretos uocabulũ habebat: quod nunc

Expanded text:
maledixerunt significat. Siquidem pro hoc verbo in Graeco scriptum est, ἀνεθεμάmaledixerunt significat. Siquidem pro hoc verbo in Graeco scriptum est, ἀνεθεμάτισαν: sed in sequentibus, ubi dicebant: Devotione devovimus nos nihil ad ea quae ad suasionem Jacobi et seniorum Deo in templo obtulerat. Quamvis in Graeco non sint vota addita. Etsi ergo Lucas in historiae ordine non dixit quod Paulus cum eleemosynis pauperum Christi de Graecia Jerosolymam venerit, ex verbis tamen, quamvis aliquando maturius fieri dicatur quod tardius et cum maturitate consilii agitur. iptum est, quo nomine designatur multiplex apparatus, et pompa regalis officii, quo ille ambiquod eo tempore etiam bona secta hoc apud Graecos vocabulum habebat, quod nunc
Abbreviated transcription (Latin):
quidã codiees habent mentis excessũ aliipauorẽ: alii alienacionẽ Diuerse
enĩ int̾pretat᷑ latine qd grecedicit᷑ extasis : Quod uerbũ & inuisione pari
suprapositũ est : Vlbi ad docendũ corneliũ erat uocatus: Ceridit inquit suꝑeũ
ectasis &uidit calũ aꝑtũ: Alienataest aut̃ mens oranciũ apłoꝵ. Sed abm̃fimd
adsuꝑna: non ut deuiar& sed ut uider& Tribunus quoq timuit post quã
resciuit qr ciuis romanus eẽs: Prociue idẽ uerbũ ingrecopositũ est qđ supra
ciuitate Ingreco policiam hab&: qđ magis ciuulitatẽ id est socialẽ int ciues
conuersacionẽ uł ad ministracionẽ reip᷑. Quã ciuitatẽ signifirat Non enĩ
tribunꝰ ciuitatis romanaecuus et̃ possoc. sed consorciũ ciuitatis romane
cuius ess&r particeps ẽmerat : sed paulus eomagis eratriui sromanus quom
hoc cõparando sed nascendo habebat Et deuouerunt sedicentes neq¬
manducaturos neq. bibituroslonec occiderent paulũ: deuouerunt:

Expanded text:
ii alienationem. Diverse enim interpretatur Latine, quod Graece dicitur exstasis. Quod verbum et in visione Petri supra positum est, ubi ad docendum Cornelium erat evocandus. Cecidit namque super eum exstasis, et vidit coelum apertum. Alienata est autem mens orantium apostolorum, sed ab infimis ad superna, non ut deviarent, sed ut viderentrescivit quia civis Romanus esset. Pro cive idem verbum in Graeco positum est, quod supra civitate in Graeco πολιτείαν habet: quod magis civilitatem, id est, socialem inter cives conversationem, vel administrationem reipublicae, quam civitatem significat. Non enim tribunus civitatem Romanam, cujus esset possessor, sed consortium civitatis Romanae, cujus esset particeps, emerat. Sed Paulus eo magis erat civis Romanus, quia non hoc comparando, sed nascendo habebat. Tribunus qmanducaturos neque bibituros, donec occiderent Paulum. Devoverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ingreros andalia habent᷑. Qđ calciam̃ti genꝰ in euangło legimꝰ apłis esse
ꝑmissũ. Nion utiq absq figura misticise̾nsus: habebant enĩ pedẽ ap̃łi
neq tectũ neq nudũ ad terrã at ad monerent᷑ euangłm. neque pro

Expanded text:
in Graeco sandalia habentur. Calciamenti genus in Evangelio legimus apostolis esse in Graeco sandalia habentur. Calciamenti genus in Evangelio legimus apostolis esse permissum, non utique absque figura mystici sensus. Habebant enim pedem apostoli nec tectum neque nudum ad terram, ut admonerentur neque o
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ erat patri & filio coȩternus antequã cuiquã daretur: nec qͥa illidant
ipsedatur ideominor.ẽ illis Ita enĩdatur. sicut dĩdonũ: ut seipsũ d&sicut
Nit tentes ad seniores ꝑ manꝰ barnabȩ & pauli. Vident᷑ hic male in¬
tellegentib discipuli non seruasse mandatũ dñi quo ait. Nolite solli¬
citiẽe decrastino : uel qđ paulus sepe eseipso testat᷑: Iđ manib
suis operatus ẽ ne
quẽ grauar&e: non uidet᷑ uieta man¬
datũ dñi imitatꝰ
uolatilia cȩli & lilia agri. sedhis &
huius modi scripturarũ lo¬
imꝓbare siquis humano more ista ꝓcure sed siquis ꝓpt̃ ista dõmilit&
ut in operib suis non regnũ dĩ sed istoꝵ ad quisicionẽ intueatur. Ad
hanc ergoregulã hoc totũ p̃ceptũ redigitur: ut &iã in istor ꝓuisione
& calo te caliculastuas. Procaliculis siuecaligis ut quidã codices habers.

Expanded text:
Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam cuiquam daretur; nec quia illi dant, Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam cuiquam daretur; nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum, ut etiam seipsum det sicut mittentes ad seniores per manus Barnabae et Pauli. Videntur hic male intelligentibus discipuli non servasse mandatum Domini, quo ait: Nolite solliciti esse de crastino , vel quod Paulus saepe de se ipso testatur, quod manibus suis operatus est, ne quem gravaret, non videtur juxta mandatum Domini imitatus volatilia coeli et lilia agri. Sed his et hujusmodi Scripturarimprobare, si quis humano more ista procuret; sed si quis propter ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisitionem intueatur. Ad hanc ergo regulam hoc totum praeceptum redigitur, ut etiam in istorum provisione ingere, et calcea te caligulas tuas. Pro caliculis sive caligis, ut quidam Codices habent,
Abbreviated transcription (Latin):
taminis : qm̃ quilnagone est ab om̃ib abstinens est. Cib aut̃ inspe
pacis : quȩ ꝑfecta nonerit nisi cũ corpus nr̃m cuius expectamus re¬
dẽpcionẽ induerit in mortalitatẽ. quod nondũ ad ipiscendo glori¬
amur sed sperando lã pascimur: utrũq apud nos simul agere
ostendit dicens. Spe guidentes: intribulacione pacientes: tãqua illud ea
incibo: hoc in ieuinio simul enĩ cũ uiã dñi carpimus & auanitate p̾sentis
scłi ieuinamus & futura ꝓmissionereficimur: Hic non apponentes cor. illic
apłi pari cũ racionẽ redder&e iudeis: quare incircũcisis sacram̃ta baptismi
cõ misiss&. Siergo inquit aequaledonũ illis dedit ds̃ sicut & nobis: & c&̃.
tlĩ esse spm̃ scm: In quantũ datur quiꝑ eũ diligunt dm̃: in tantũ ergodonũ
dĩ. in quantũ datur eis quib dat᷑ : Apud se aut̃ ds̃ est. Etsi nemini d& qr

Expanded text:
taminis, quoniam qui in agone est, ab omnibus abstinens est. Cibus autem in spe taminis, quoniam qui in agone est, ab omnibus abstinens est. Cibus autem in spe pacis, quae perfecta non erit, nisi cum corpus nostrum, cujus exspectamus redemptionem, induerit immortalitatem, quod nondum adipiscendo gloriamur, sed sperando jam pascimur. Utrumque Apostolus simul nos agere ostendit, dicens: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Tanquam illud esset in cibo, hoc in jejunio. Simul enim cum viam Domini carpimus, et a vanitate praesentis saeculi jejunamus, et futuri promissione reficimur, hic non apponentes cor, illic apostoli Petri, cum rationem redderet Judaeis, quare in circumcisis sacramenta baptismi commisisset. Si ergo, inquit, aequale donum dedit illis Deus, sicut et nobis, etc. per eum diligunt Deum. In tantum ergo donum Dei est, in quantum datur eis quibus datur; apud se autem Deus est, etsi nemini detur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
habebat animũ diuine uoluntati mox ut eã discer& obtẽperare. & eiuis
ubiq maiestatẽ credebat esse presentẽ. Nobis quimanducauimus &bibimꝰ
octodies illos int̃posuit. qͥbus eis uisus non est ut tercio manifestaritus. Et¬
ieuinurius ꝑ totidẽ dies alibi exponens ait: leuinauit cũt̾eptaretur
antemortẽ : cibo adhuc indigens. Manducauit aut̃ &bibit. cũglorisicaret᷑
cũ discipulis fuit. In trans & exiens. manducans &bibens post resurrec¬
tionẽ carnis suȩ. Quonumero quadiagesimo huius scłi significari uidetur
excursus inhis quiuocant᷑ ꝑ graciã: ad eũ quiñ uenit̾ legẽ soluere
sedimplere. Detẽ nãq st̃ precepta legis ĩa gr̃axp̃i ꝑ mundũ diffusa: &
xl dieb post resurrectionẽ carnis uelut clamabat: ec ce ego uobiscũ
sũ usq ad consũ macionẽ scłi. leumiũ quippeest intribulacione cer¬

Expanded text:
habebat animum divinae voluntati, mox ut eam disceret, obtemperare, et ejus habebat animum divinae voluntati, mox ut eam disceret, obtemperare, et ejus ubique majestatem credebat esse praesentem. Nobis qui manducavimus et bibimus octo dies illos interposuit, quibus eis uisus non est, ut tertio manifestaretur jejunii ejus per totidem dies alibi exponens ait: « Jejunavit cum tentaretur ante mortem, cibo adhuc indigens; manducavit autem et bibit, cum glorificaretur, uadraginta diebus cum discipulis fuit intrans et exiens, manducans et bibens post resurrectionem carnis suae. » Quo numero quadragesimo hujus saeculi significari videtur excursus, in his qui vocantur per gratiam ad eum, qui non venit legem solvere, sed adimplere. Decem namque praeceptaXL diebus post resurrectionem carnis velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi . Jejunium quippe est in tribulatione cer
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo quȩ inmunda sol& appellare cõmunia. quianimirũ
quiuariis seruire uult inlecebris. mundus eẽ nonualet. Dicente
scriptura. Nemo potest duob dominis seruire. Et iterũ. Dñm dm̃tini
ad orabis & illi soliseruies. Quiergo mundus ẽẽ desiderat: non diuer¬
sis & multifarus cogitationib mentẽ diuidat. sed insola suicon¬
ditoris sequenda uoluntate constringat. Et cornelius ait. anudius
horã erã ieiunans & ad orans. asectahora usq ad nonã. Ubiaꝑte
ostenditur qr quartadie ante quã hȩc cũ p&ro loqueretur. ieiunus
adhorã usqnonã ꝑmanebat. Et ut ieuiniũ dõ ac ceptabile fieri
poss&: a sexta dieihora usq ad nonã deuotis p̃cib agebat. Id eoq
qđ tanta ie iunii & oracionis instancia quȩrebat obtinerȩ meruit:
Ingreto hab& in conspectudĩ adsumus. Qđ recte dicebatur ab eo qui promptũ

Expanded text:
consuetudo, quae immunda solet appellare communia, quia nimirum consuetudo, quae immunda solet appellare communia, quia nimirum qui variis servire vult illecebris, mundus esse non valet, dicente Scriptura: Nemo potest duobus dominis servire . Et iterum: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Qui ergo mundus esse desiderat, non diversis et multifariis cogitationibus mentem dividat, sed in sola sui Conditoris sequenda voluntate se constringat. Et Cornelius ait: A nudiusqhoram eram jejunans et adorans, a sexta hora usque ad nonam. Ubi aperte ostenditur quia quarta die antequam haec cum Petro loqueretur, jejunus ad horam usque nonam permanebat; et ut jejunium Deo acceptabile fieri posset, a sexta diei hora usque ad nonam, devotis precibus agebat; ideoque quod tanta jejunii et orationis instantia quaerebat, obtinere promeruitIn Graeco habetur: In conspectu Dei adsumus. Quod recte dicebatur ab eo qui promptum
Abbreviated transcription (Latin):
designat introitũ. Surgepaere. occidȩ & mandura. Qđ latinedicitur
occide: greco isto in loco dr̃ tdhr son: qd nongenerale occisionis uerbũ ÷̃
sed illius occisionis ꝓpriũ quo hostiȩ dõ immolant᷑. Nã & hostia siues acrificũ
thirson & manduca. Quod nost̃ interpres transtulit occide & manduca:
eque aut̃ int̾ pretari poterat quimacta & manduca. ut intelleger& ad hoc
sibi oblata cęlitus diuersigeneris animancia. ut eos qui ꝑhuus modi ani¬
mancia designabant᷑ p̃dicando hostiã dñi facer&. erutos uidelic&
denoxia uita pat̾ nȩ tradicionis atq in nouã uitã diuine seruitutis
ꝑ sacram̃ta dominicȩ passionis trans latos.: Quȩ ds̃ iustificauit.
tune cõmune deceris. Facilis quidẽ huius diuinȩ uoris pat& sensus.
qr gentiles quos p&rus adhuc in mundos putabat. interna suicondi¬
toris ꝓuisio ia int̾ mundos cõputabat. Sed notanda scripturȩ sce

Expanded text:
designat introitum. Surge, Petre, occide et manduca. Quod Latine dicitur designat introitum. Surge, Petre, occide et manduca. Quod Latine dicitur occide, hoc Graece hoc in loco dicitur θύσον, quod non generale occisionis verbum est, sed illius occisionis proprium, quo hostiae Deo immolantur. Nam et hostia sive sacrificium Petro: θύσον et manduca, quod noster interpres transtulit Occide et manduca. Aeque autem interpretari poterat Immola et manduca, ut intelligeret ad hoc sibi oblata coelitus diversi generis animantia, ut eos qui per hujusmodi animantia designabantur, praedicando hostiam Domini faceret, erutos videlicet de noxia vita paternae traditionis, atque in novam vitam divinae servitutis per sacramenta Dominicae passionis translatos. Quae Deus purificavit, tu commune ne dixeris. Facilis quidem hujus divinae vocis patet sensus, quia gentiles quos Petrus adhuc immundos putabat, interna sui Conditoris provisio jam inter mundos computabat. Sed notanda Scripturae sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa plena figuris sp̃ĩtalib inscripturasca &iam nonuna & posiriolot&
hospitatur paerus indomosrmonis id est oboedientis. & ipserst corianus
q doctor eccłae ibi hab& gratã mansionẽ &hospiciũ dilectũ ubioboedi¬
entes inuenerit auditores. Ubi eos quicastigent corpꝰ suu & seruituti
subiciunt. Qui aid eo inuirtutũ areẽ uniti consistant. ut om̃s seculi
labentis undas trans gressi tranquillamentis libertate despiciant. hoc est
emĩsrmonẽ coriariũ dom̃u inqua p&rũ recipiat ina parteciuitatis
que est uoctamare habereꝑfȩctos uerbi auditores lilã in scã eccła
conuersacionẽ tenere que uel flucascligloriã: uł tẽporales ac uolubile
eius terrores una fidei non ficte constancia spernant. Cecidit suꝑ eũ
mentis excessus. & uidit relũ apertũ. Apercio cȩli. futurãia ꝓ xime
gentib reuelacionẽ celestiũ sacramtoꝵ & ipsũ regni cȩlestis pandendũ

Expanded text:
Omnia plena figuris spiritualibus in Scriptura sancta, etiam nomina et positio locorum. Hospitatur Petrus in domo Simonis, id est, obedientis; et ipse est coriarius, quia doctor Ecclesiae; ibi gratam habet mansionem et hospitium dilectum, ubi obedientes invenerit auditores, ubi eos qui castigent corpus suum, et servituti subjiciant ; qui a Deo muniti in virtutum arce consistant, ut omnes saeculi labentis undas transgressi tranquilla mentis libertate despiciant. Hoc enim est, Simonem coriarium domum, in qua Petrum recipiat in una parte civitatis, quae est juxta mare, habere, perfectos verbi auditores illa in sancta Ecclesia conversationem tenere, quae vel fluxam saeculi gloriam, vel temporales ac volubiles ejus terrores, una fidei non fictae constantia spernant. Cecidit super eum mentis excessus, et vidit coelum apertum. Apertio coeli futuram jam proxime gentibus revelationem coelestium sacramentorum, et ipsum regni coelestis pandendum
Abbreviated transcription (Latin):
ingreco legitur Ut aut̃ iudicatũ est nos nauigare in italiã : tradiderẽ
paulũ & quosdã alios uinctos centuriori Et pelagus ciliciae & paphilis
nauigantes: Venimꝰ listr̃a que est lrcie. Prolistra ingreco smirna
scriptũ est: Proquo hieroñ in libro hebre&ꝵ. nominũ merrã ponit: Qđ
id circoreor inquibusdã coditib itarepperiri: quia mirra grere
smerna appellatur. Deniq inpsalmo ubicanimus mirra& gutta
a casia ingreco scriptũ estita smrrna & stacte & cãsia: Uẽnanꝰ in locu
quendã quiuocatur poniportus: Hic pͥoniportus nonhuius boniportus: Et nau¬
clẽromagis credebat Naudẽrus grecẽdominus nauis uocat᷑ Si quõ modo
possent deuenientes phoenicen himare: Portũ crete respici entẽ adafricũ¬

Expanded text:
in Graeco: Ut autem judicatum est navigare nos in Italiam, tradiderunt Paulum et quosdam alios vinctos centurioni. Et Pelagus Ciliciae et Pamphiliae navigantes, venimus Lystram, quae est Lyciae. Pro Lystra in Graeco Smyrna positum est, pro quo Hieronymus in libro Hebraeorum nominum Myram ponit: quod idcirco reor in quibusdam Codicibus ita reperiri, quia μύῤῥα Graece Smyrna appellatur. Denique in psalmo, ubi canimus: Myrrha, et gutta, et casia , in Graeco ita scriptum est: Smyrna, et stacte, et casia. Venimus in locum quemdam, qui vocatur Boni portus. HI boni portus, non HUJUS boni portus. Et nauclero magis credebat. Naucleros Graece dominus navis vocatur. Si quomodo possent devenientes Phaenicem hiemare, portum Cret
Abbreviated transcription (Latin):
ste uirtꝰ di. Pecuniatua tecũ sit in ꝑdicionẽ Rectius scribitur
inꝑdicione uixta auctoritatẽ grecã: quã inperdicioñẽ: Neq
enĩ in ea perdicione quahoc nefarius eratdãnantdus pecunia
eius simul erat cũ illo futura: sed pecuniã quã pros acrilego mercatu
offerebat apłis. secũ retinere illis acciperenolentib iussus est. Et hoc inꝑ
dicionẽsui. Ut huius nimirũ ciusa pecunie quã ob iniustã empcionemt
ua. igelico carmine posuit dicens. oromatis huius. expertes reddite
cunctos. Appar& ergo qu ꝑ triduũ illud quocȩcatus futurȩ lucis grãm
expectabat nequaquã ocius torpebat. sed diuina pocius inlustracione
subbmatus archana cȩlestia rimabat᷑. id queni fallor credibile qđ eo
tẽpore misteriũ euangelice dispensacionis edoctus fuerit . dequo ipse
gloriat᷑ ad galathas dicens. Neq eniego ab homine arcepuillud neq didici

Expanded text:
Iste est virtus Dei. Pecunia tua tecum sit in perditione. Rectius scribitur, Iste est virtus Dei. Pecunia tua tecum sit in perditione. Rectius scribitur, in perditionem, juxta auctoritatem Graecam, quam in perditione. Neque enim in ea perditione, qua homo nefarius erat damnandus, pecunia ejus simul erat cum illo futura, sed pecunia quam pro sacrilego mercatu offerebat apostolis, secum retinere, illis accipere nolentibus, jussus est, et hoc in perditionem sui, ut hujus nimirum causa pecuniae, quam ob injustam emptionem gelico carmine posuit dicens: Horamatis hujusce expertes reddite cunctos. Apparet ergo quia per triduum illud, quo caecatus futuram lucis gratiam exspectabat, nequaquam otiosus torpebat, sed divina potius illustratione sublimatus arcana coelestia rimabatur; estque, ni fallor, credibile, quod eo tempore mysterium evangelicae dispensationis edoctus fuerit, de quo ipse gloriatur ad Galatas dicens: Neque enim ego ab homine accepi illud, neque didici,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in hierus alẽ coepta est. primo ludȩã &samariã : deinde totũ orbem
impler& Deniq deeisdẽ dispersis siue pocius disseminatis insequentib
legendũ. qui a ñsolũ uidȩis sed & grecis loquebat᷑ uerbũ nastentis que in an¬
tiochia eccła ꝑ hos nobilissima sunt fundam̃ta posita Philippus autem
descen dens inciuitate samaria p̃dicabat illis xp̃m. Et hic ex numero
p̾coniũ: qđ ait apłis xp̃s Et eritis mͥ testes inhierusalẽ & in omi iudea
& samaria Uirautẽ quidã quiante fuerat inciuitate magusseducens
gentẽ samariae Proeo qđ est seducens: in grecoscriptũ est existon
q̃d significat in extasin d est mentis excessũ siuestuporẽ: & ad¬
miracionẽ conuertens. per ostenta uidelic& prȩstigioꝵ suc&: Ciu
auscultabant om̃s: aminimo usq ad maximũ dicentes Hic est
uirtus dĩ. hic non aduerbiũ loci sedꝑ nomen est. quasi diceretur:

Expanded text:
quae in Jerosolymis coepta est, primo Judaeam et Samariam, deinde totum orbem quae in Jerosolymis coepta est, primo Judaeam et Samariam, deinde totum orbem impleret. Denique de eisdem dispersis sive potius disseminatis in sequentibus legimus quia non solum Judaeis, sed et Graecis loquebantur verbum, nascentisque in Antiochia Ecclesiae per hos nobilissima sunt fundamenta posita. Philippus autem descenderat in civitatem Samariae, et praedicabat illis Christum. Et hic ex numero erusalem, et in omni Judaea et Samaria . Vir autem quidam, qui ante fuerat in civitate magus seducens gentem Samariae. Pro eo quod est seducens, in Graeco scriptum est ἐξιστῶν, quod significat in exstasin, id est, mentis excessum, sive stuporem et admirationem, convertens, per ostenta videlicet praestigiorum suorum. Cui auscultabant omnes a minimo usque ad maximum, dicentes: Hic est virtus Dei. HIC, non adverbium loci, sed pronomen est. Quasi diceretur:
Abbreviated transcription (Latin):
ac nocte iacuit ꝓiectus & sepulturȩ non est datus scđm mandatũ impiꝙ.
inũ credentes habitantes in hierusalẽ in medio udeoꝵ hortatussum
eos & necessaria substanciae ministraui eis: ac ꝑsuasi orculteire ut por¬
tarent eius corpus meopericulo inuilla meã hoc est inchaphar guͬlamala
qd int̃ pretat᷑ uilla gamalielis. xxmilia habens aciuitate: &ibi feci
theca. & prȩcipie is eis. quȩcũq necessaria erant ꝓeius planctu ex meo
darent᷑ Igit̾ quidisꝑsi erant ꝑ transiebant euangelitantes uerbũdĩ: Pro
dispersis in greco disseminatos hab& id est diasparantes. Nãq ipsi erats
deqͥb dixit esaias Om̃s quiuiderint eos cognoscent qr istisunt semen
cuibenedix̃ dñs. & dequib in parabola euangłu semen autẽ bonum
hisunt filii regni Dis seminatũ est ergohocsem̃ perregiones ut messis fidei

Expanded text:
ac nocte jacuit projectus, ut sepultura ei non daretur, secundum mandatum impiorum ac nocte jacuit projectus, ut sepultura ei non daretur, secundum mandatum impiorum u credentes, habitantes in Jerusalem in medio Judaeorum: et hortatus sum eos, et necessaria substantiae ministravi, ac persuasi illis occulte ire, ut portarent ejus corpus meo vehiculo in villam meam, hoc est, in Caphar Gamalan quod interpretatur, villa Gamalielis , viginta millia habens a civitate; et ibi feci theca, et praecepi eis quaecunque necessaria erant, pro ejus planctu ex meo dari. » Igitur qui dispersi erant, pertransibant evangelizantes verbum Dei. Pro dispersi, in Graeco habetur disseminati, id est, disparentes. Nam ipsi erant de quibus dixit Isaias: Omnes qui viduibus Dominus in parabola Evangelii: Semen autem bonum, hi sunt filii regni . Disseminatum est ergo hoc semen per regiones ut messis fidei,