comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pucauerunt dñm posse coquere. & manducare
uerit carnẽ meã. & bib̾it sanguinẽ meũ non habe¬
bit uitam inse: & statim recedentes ñ ampliꝰ st̃ eũ
secuti. Dñs aut̃ hoc remanentibus exposuit di¬
cens sp̃c ẽ. & uita qͦd dixiꝰ nã sꝑc iuiuficat caro
autẽ nicħ ꝓdest. ne carnalit̃ indelligerent qͦo
dixetat. Ita nichodemꝰ nundũ nouent parentes
qͥ generant aouitã. Una enĩgn̾atio ẽ carnał: alc̾a
ẽ sꝑualis. Sciendũ quom̃ uterus ñ pot̾ repeti:
sic nec baptisiꝰ. Q nascit᷑ de catholica ȩccłia. tanꝙͣ
de sara nascitur: qui autẽ de heresi. tanquam
de ancilla. Aũte cur dñs dicat. ego su dꝰ abrabaor
łs ysaac. & iacobi quasi noe qui ante istos fuit. et
moyses qͥpꝰ. scĩ patͥarche non ẽc̃nt. In istis quippe
tͥbꝰ inuenimus peꝑisse lib̾as & ancillas: qͣͦd totum
ili. Ec uluo. Scͥpta sunt inquit ꝓpt̾ nos. inqͦs finis
scłoꝵ uenit. Ingenerationibus aut̃ lib̾arũ et
ancillarum. quatuor sunt genera hominitm.

Expanded text:
m posse coquere, et manducare verit cartem meam et biberit sanguinem meum, non habebit vitam in se , et statim recedentes, non amplius sunt eum secuti. Dominus autem hoc remanentibus exposuit, dicens: Spiritus est et vita quod dixi, nam spiritus vivificat, caro autem nihil prodest , ne carnaliter intelligerent quod dixerat. Ita Nicodemus nondum noverat parentes qui generant ad vitam. Una enim generatio est carnalis, altera spiritalis. Sciendum quomodo uterus non potest repeti, sic nec baptismus. Qui nascitur de catholica Ecclesia, tanquam de Sara nascitur; qui autem de haeresi, tanquam de ancilla . Adverte cur Dominus dicat: « Ego sum Deus Abraham, et Isaac et Jacob , » quasi Noe, qui ante istos fuit, et Moyses qui post, sancti patriarchae non essent. In istis quippe patribus invenimus liberas et ancillas: quod totum illis . Et illud: Scripta sunt, inquit, propter nos, in quos finis saeculorum venit . In generationibus autem liberarum et ancillarum quatuor sunt genera hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
Hatura enĩ inuisibił ẽ. Sic unusibilit̃ incipit
renatꝰ eẽ agente sp̃u qͦd ñ erat: ita ut infideł
niat in adoptionem filioꝵ diꝰ & uadat in ꝑeep¬
tionẽ filioꝵ  regni. Que qi incognita st̃ carnali
it̾ũ querit. Respondit nichodemꝰ. & dix̃ ei.
Quomͦ possunt ħ fieri᷑ Respondit iħc ⁊ dix̃ ei.
Tues magist̃ in isrł. & ħ ignoras: Qo qͣsi insulta

Expanded text:
Natura enim invisibilis est. Sic invisibiliter incipit renatus esse agente spiritu quod non erat, ita ut infideliniat in adoptionem filiorum Dei, et vadat in perceptionem coelestis regni. Quae quia incognita sunt carnali, iterum quaerit. Respondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Respondit Jesus et dixit ei: Tu es
Abbreviated transcription (Latin):
occidt̃. Nam minute gutte flum̃ implent
& minuta gͣna harene simulta sint oppͥ¬
munt nauẽ. & hoc fac̃ sententiã neglecta.
qͦd fluctꝰ irruens. Paulati intrat aqua ꝑ
sentinam. s dui uitrando. & ñ exauriendo
mergit nauẽ. Et q ds peccatores flagellat
erudientẽ. ne sentias iudicẽ punientẽ¬

Expanded text:
occidunt. Nam minutae guttae flumen implent, occidunt. Nam minutae guttae flumen implent, et minuta grana arenae, si multa sint, opprimunt navem. Et hoc facit sentina neglecta, quod fluctus irruens, paulatim intrat aqua per sentinam, sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navem. Et quia Deus peccatores flagellat erudientem, ne sentias judicem puniente
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs erit ñ cognoscẽ d̾m. sic̃ et̃na uita ẽ cogno¬
seere eũ. Quia lux uenit uerbũ scilicet in
car nẽ & excitat & monet hoĩes cognoscẽ sua
mala eoꝵ. q̃ st̃ impietas. incredulitas. goiũ
ȩt̾nȩ lucis. & nolle eã aspicẽ. s uelle intene¬
bris peccatoꝵ remanere. Ntiq omĩs qͥ ẽ in
intentiõe mali. & cũ amore ipsiꝰ mali oꝑat᷑
odit lucĩ qi detegit mala. & ita ñuenit ad
lucẽ ut ei iungat᷑. s fugat ne mala que
diligit arguant᷑. Qui aũt facit iu̾tatem
uenit adluct̃. ut manifestent᷑ oꝑa eiꝰ qi in dõ
st̃ facta. Qa mitiũ boni ẽ accusatio mali. iũ¬
tatẽ fac̃ .i. ea que ueritas uibet q̾c̾q: admo¬
nitꝰ ꝑlucẽ sua mala accusat ut ħ eiꝰ accu¬
satio & alia bona que fec̃ manifestent᷑ quod
illummatione diuina st̃ facta. Q uult gͦ
uenire adlucẽ ñ tantũ agndibꝰ peccĩs absti¬
neat. s cẽ a minorib uerã confessionẽ faci¬
at. qm̃ plura minuta peccã: si negligant᷑

Expanded text:
vita est cognoscere eum. Quia lux venit, Verbum scilicet in carnem, et excitat et movet homines cognoscere sua mala eorum, quae sunt impietas, incredulitas, odium aeternae lucis, et nolle eam aspicere, sed velle in tenebris peccatorum remanere. Utique omnis qui est intentione mali, cum amore ipsius mali operatur, odit lucem, quae detegit mala: et ita non venit ad lucem, ut ei jungatur; sed fugit, ne mala quae diligit arguantur. Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo facta sunt. Quia initium boni est accusatio mali, veritatem facit, id est, ea quae veritas jubet, quicunque admonitus per lucem, sua mala accusat, ut haec ejus accusatio et alia bona quae facit, manifestentur quod illuminatione divina facta sunt. enire ad lucem, non tantum a grandibus se peccatis abstineat, sed etiam a minoribus veram confessionem faciat, quoniam plura minuta peccata, si negligantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cende de cruce. Nͥ erat difficile decruce
descende̾. s pat̃nȩ uolundatis explendũ
erat sacram̃tũ. & maioea oꝑa incruce positꝰ
scripturarũ incede nolunt. Mouebant
capita qr antea mouerant pedes nolentes
stare supra petrã. Om̃s quippe heretici
p̃tereuntes & declinantes blasphemant
iħm ñ habentes caput sirmũ s mouentes
illut supsũ &s a̾eorsũ. qm̃ ñ st̃ prudentes nec
hñt ocołos suos incapite suo inqͦ hab̾e de¬
buerant eccłiste dicente. Sapientis ocłi
incapite eiꝰ sunt. Pretereuntiũ gͦ ẽ blas

Expanded text:
ce. HILARIUS. Non erat difficile de cruce descendere. Sed paternae voluntatis explendum erat sacramentum, et majora opera in cruce positus Scripturarum incedere nolunt. Movebant capita, quia antea moverant pedes, nolentes stare supra petram. Omnes quippe haeretici aetereuntes et declinantes, blasphemant Jesum, non habentes caput firmum; sed moventes illud sursum et deorsum, quoniam non sunt prudentes, nec habent oculos suos in capite suo, in quo habere debuerant, Ecclesiaste dicente: Sapientis oculi in capite ejus sunt . Pretereuntium ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfr̃ib. Exemplumem̃ dedi uob̃. ut quẽaomo¬
ut cum se inuicẽ hospitio suscipiunt. pedes sibi
lauent. U aput scõs ħ consuetudo ñ ẽ. corde faci¬
unt. s meluis ẽ ut manib fiat. qͦd xꝑc fecit.
Inquo admonem᷑ ut confessi inuicem delicta nr̃a¬

Expanded text:
. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmout cum se invicem hospitio suscipiunt, pedes sibi lavent. Ubi apud sanctos haec consuetudo non est, corde faciunt, sed melius est ut manibus fiat, quod Christus fecit. In quo admonemur, ut confessi invicem delicta n
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo. fidelib autem eiꝰ aliqn confertur
aliquando tollitur. Quibdam tam̃ ad ame¬
rẽ d̃i & ꝓrimi conseruandũ nũꝗͣ ab est. uñ
ipse ait illis. uos autẽ cognosccts eum:
ꝙ apud uos manebit. & in uob̃ erit. Ioħs¬
uixta auditoꝵ capacitatem. alibi iħm p̃dicat
uirum fortiorem se: hic uͦ filiũ di. Hinc ẽ qd
deddi non escam. Int̾ sapientes autẽ: sapientiã
unc iħc ductus ẽ in desertũ a sp̃u. ut
tẽptaretur a diabolo. Consulte lucas
dane. ne dubitaretur a qͦ sp̃u ductus fuir in
desertum s uoluntate sui sp̃c. ut sternat adu̾¬
sariũ. u̾ nob p̃monstrat. ut post baptismũ ac

Expanded text:
ab eo. Fidelibus autem ejus aliquando confertur, aliquando tollitur. Quibusdam tamen ad amorem Dei et proximi conservandum nunquam abest. Unde ipse ait illis: Vos autem cognoscetis eum, quia apud nos manebit, et in vobis erit . Jouxta auditorum capacitatem alibi Jesum praedicat virum fortiorem se, hic vero Filium Dei. Hinc est quod dedi vobis, non escam . Inter sapientes autem sapientiam unc Jesus ductus est in desertum a spiritu, ut tentaretur a diabolo. Consulte Lucas dane, ne dubitaretur a quo spiritu ductus fuit in desertum, sed voluntate sui spiritus, ut sternat adversarium. Ubi nobis praemonstrat, ut post baptismum acc
Abbreviated transcription (Latin):
retenturꝰ s eẽt. sicut ce alioꝵ sacͣm̃toꝵ baptis¬
mi siu potestatẽ. siue p̃sens in t̾ra. siue abseis
corꝑe in celo. & nulli eam seruo daturꝰ eẽt.
Nimienies aliquẽ apłoꝵ dixisse metĩ bap¬
tismũ inuenies autem dixisse meũ eũgłu
E hoc ẽ qd̾ dicit. S qui misit me baptrea.¬
re in aqua ille i dixit. Suꝑ quẽ uderis¬

Expanded text:
icut et aliorum sacramentorum, baptismi sui potestatem, sive praesens in terra, sive absens corpore in coelo, et nulli eam servo daturus esset. Non invenies aliquem apostolorum dixisse, meum baptismum; invenies autem dixisse: Meum Evangelium . Et hoc est quod dicit: Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem
Abbreviated transcription (Latin):
ingressu opꝰ legis cep̃ excełe. ñ dissoluere.
aꝑit nãq motũ animi ad nocendũ frĩ in ho¬
mitidio cõputari. cũ pꝰ ñ attendent homi¬
cidiũ eẽ nͥ ꝑemꝑtonẽ corꝑis humant. Sentꝰ ẽ
Iudicio logis moysi reꝰ ẽ qui occidit actu. s ego
dico uob̃. ꝙ uidicio celestis legis. quã docco re
ẽ om̃is qui irascitur fr̃i suo. I quibꝰdã codici¬
b additur sñ causa. s radendũ ẽ quia ira pe¬
intus tollit̾. & inunicos nr̃os amare iubemur
Qd̃ si ꝯtingat irasci. ñ fr̃i s peccato irascendũ
ẽ ut psalmista ait. Irascunim uidelicet pect̃o.
uñ a scquit᷑ uolite peccare.Q au̾t dixerit
fr̃i suo racha. rẽꝰ erit ꝯcilio. Qui aũt dixerit¬

Expanded text:
ingressu opus legis coepit excedere, non dissolvere. Aperit namque motum animi ad nocendum fratri in homicidio computari, cum prius non attenderent homicidium esse, nisi peremptionem corporis humani. Sensus est: judicio legis Moysi reus est qui occidit actu; sed ego dico vobis, quia judicio coelestis legis, quam doceo, reus est omnis qui irascitur fratri suo. In quibusdam codicibus additur sine causa; sed radendunitus tollitur, et inimicos nostros amare jubemur. Quod si contingat irasci, non fratri, sed peccato irascendum est, ut Psalmista ait: Irascimini, videlicet peccato: unde et sequitur: Nolite peccare . Qui autem dixerit fratri suo, Raca, reus erit c
Abbreviated transcription (Latin):
miens offer miꝰ tuũ. Absurdũ ẽ tñsmartnũ
frẽm suta accidit credere querendũ. Gͦ ad spr̃¬
alia refug̾e cogim᷑. ut qd̾ dictum ẽ uade pꝰ recon¬
ciliari fr̃i tuo. sñ absurditate possit intelligi
Nos sumꝰ templũ. altare ẽ fides int̾ior. Cũ gͦ in
corde nr̃o do uolumꝰ offerre orationẽ si m alicͦ
lesimus frẽm. ꝑgendum ẽ ñ pedib corꝑis s mo¬
tib animi ad roconciliationẽ. Si aũt p̃sens sit.

Expanded text:
niens offeres munus tuum. » Absurdum est transmarinum fratrem, si ita acciderit, credere quaerendum. Ergo ad spiritalia refugere cogimur, ut quod dictum est: « Vade prius reconciliari fratri tuo, » sine absurditate possit intelligi. Nos sumus templum, altare est fides interior. Cum ergo in corde nostro Domino volumus offerre orationem, si in aliquo laesimus fratrem, pergendum est non pedibus corporis, sed motibus animi ad reconciliationem. Si
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ ẽnon. ꝙ signisicat futura supplicia. In
hac ualle lucꝰ erat ꝯ sccͣtꝰ ydolo baal. cui dem̃tia
isrł immolabat. ⁊ filios suos demoniis incen¬
debat. E aũt locꝰ ipsae uixta iherłm. ad radicẽ
montis moria uͥ syloa fliit. Hoc regũ uolum̃
&e palipomenon. & iheremias scͥbunt plenissime.
& ꝯminat᷑ ds. se locũ ipsum unpletum cada

Expanded text:
liorum Ennom, et significat futura supplicia. In hac valle lucus erat consecratus idolo Baal, cui dementia Israel immolabat, et filios suos daemoniis incendebat. Est autem locus ipse juxta Hierusalem ad radicem montis Moria, ubi Siloa fluit. Hoc Regum volumen et Paralipomenon et Jeremias scribunt plenissime, et comminatur Deus se locum ipsum impleturum cada
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiat. Uñ ioħs ait. Qui odit frẽm suũ ho¬
indignantis animi motũ significans. s qd̾
int̾iections in aliam linguã ñ facile insfe¬
runt᷑ coegit tum grecũ ꝙͣ latinũ int̾p̃tem.
ipsam pon̾e uocẽ hebraicã. Nom̃ ichenno¬
inuetibꝰ lib̾ͥs ñ inuenit᷑. si a saluatore pͥmũ po

Expanded text:
suscipiat. Unde Joannes ait: « Qui odit fratrem suum hosuscipiat. Unde Joannes ait: « Qui odit fratrem suum hoindignantis animi motum significansinterjectiones in aliam linguam non facile transferuntur, coegit tam Graecum quam Latinum interpretem, ipsam ponere vocem Hebraicam. Nomen gehennibus libris non invenitur, sed a Salvatore
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui in rꝑm credit. Quͥ credenti in dm dic̃
fatue. impiꝰ ẽ in religione. Q gͦ quẽ salem
ds̃ nuncupat ꝯuitio infatuati sentꝰ lascessce
erit. nͥ m̃ satisfec̾it. Iusticia phariseoꝵ ẽ ut ñ
sine causañ irascant᷑. Q ñ occidit ñ ꝯtimio ẽ
magnꝰ. & idoneꝰ regno celoꝵ. s tñ ascendit ali¬
quẽ gͣdũ. ꝑficitur autem si sine causa ñiras¬
cat᷑. Letuꝰ ẽ irasci sine causa frĩ. ꝙͣ dic̃e racha:
& leuiꝰ dic̾e racha. ꝙ̃ fatue. Emo eñ ẽ ira sola.
postea duo. ira et uor indignationis. postea
tͥa. ira & uox. & certa expreslio. Iudiciũ est
ire. in qͦ adhuc dat᷑ locꝰ olefensiomi. In concilio
ñ iam cũ ipso reo agitur. s uidices int̾ sefe¬
runt. de supplicio. In gehenna certa ẽ dapna¬
tio. Expͥmuntur ttaq ꝓ modo peccati. diu̾se
mansiones. in etna dampnatione. Nota ꝗͣniꝰ
irasci friminꝰ sit ꝗͣ cõuiciari. sepissime tum̃
adeo accendr̾ ira.ut ͤ ncm̃o et reatũ homicidii

Expanded text:
istum credit. Qui vero credenti in Deum dicit: fatue, impius est in religione. Qui ergo, quem salem Deus nuncupat vel vitio infatuati sensus lassescenerit, nisi inde satisfecerit. Justitia Pharisaeorum est ut non cantur. Qui non occidit, non continuo est magnus et idoneus regno coelorum, sed tamen ascendit aliquem gradum. Perficietur autem, si sine causa non irascatur. Levius est irasci sine causa fratri, quam dicere raca; et levius est dicere raca, quam fatue. Primo enim est ira sola; postea duo, ira et vox indignationis; postea tria, ira et vox et certa expressio. Judicium est irae, in qua adhuc datur locus defensioni. In concilio non jam cum ipso reo agitur, sed judices inter se conferunt de supplicio. In gehenna, certa est damnatio. Exprimuntur itaque pro modo peccati diversae mansiones in aeterna damnatione. Nota quamvis irasci fratri minus sit, quam conviciari, saepissime tamen a Deo accenditur ira, ut et nomen et reatum homicidii
Abbreviated transcription (Latin):
ricors ẽ. Natura cłi impassibilis ẽ. Sic̃ aũt
zelat sine aliqͦ liuore. irascitur sũ aliqͣ ꝑtͦ¬
batione. penitet eũ sine aliquꝰ sue pͣuitatiᷤ
correptione. ita ẽ patiens sine ulla passione
ce miseretur sũ aliq̃ dolore. Estote g uos ꝑ¬
fecti. sicut pat̾ ur̃ celestis ꝑfectus ẽ. Sic̃ si¬
militudinis ẽ. ñ qͣntitatis. Sensꝰ gͦ talis est.
ołut potestis. ꝑfecti estote. ut queratis etiã
ꝓdẽc inimicis. qd̾ d̾m fac̾e manifestũ ẽ

Expanded text:
ia.  Natura Dei impassibilis est. Sicut autem zelat sine aliquo livore, irascitur sine aliqua perturbatione, poenitet eum sine alicujus suae pravitatis correptione, ita est patiens sine ulla passione, et miseretur sine aliquo dolore. Estote ergo vos perfecti, sicut Pater vester coelestis perfectus est. Sicut similitudinis est, non quantitatis. Sensus ergo talis est: Prout potestis perfecti estote, ut quaeratis prodesse etiam inimicis, quod Deum facere man
Abbreviated transcription (Latin):
penitenti ñ sit ignoscendũ. ne contͣ d̾ni sen¬
tentiã q̃ semꝑ ignoscendũ petenti fr̃i p̃cep̃
ueniamꝰ. s quia magnitudo peccati misit̃
eũ in desꝑationẽ. cum dixisset. Peccaui tra¬
dens sanguinẽ uistũ. Qd̃ fortasse ẽ peccare

Expanded text:
oscendum, ne contra Domini sententiam, qua semper ignoscendum petenti fratri praecepit, veniamus; sed quia magnitudo peccati misit eum in desperationem, cum dixisset: Peccavi tradens sanguinem justum . Quod fortasse est peccare
Abbreviated transcription (Latin):
primꝰ censendꝰ ẽ. Multi putant suffic̾e u̾tuti¬
b ñ odisse in unicos. s eos dilig̾e humanã
natur̾a ñ pati. N uident quia moyses. samu¬
el. & stephanꝰ ꝓ inimicis orabant. ⁊ mortuos
dauid planxit immicos. Nuident qr dñs
impossibitia ñ iussit. hoc paulus testut᷑ dicẽs.
Maledicimur & benedicimꝰ. blasphemamur
& obsecramꝰ. Benefacite hiis qui uos od̾unt
Iñ paulꝰ. Si esurierit inumicus tuus. ciba
quod d̾̃s nilli negat. qͣius sit blasphemꝰ
es impiꝰ. Sine discretione om̃ib indigentibꝰ
simplicit̾ tribuamꝰ. ñ querentes cui s qͣre
demꝰ. Quisquis enĩ in quac̃q necessitate
morituro succurrere potest. si ñ fec̾it oc¬
cidit. Et orate ꝓ ꝑsequentib & calũpman¬
tib uos: ut sitis silii patͥs ur̃i qui in celis

Expanded text:
 censendus est. Multi putant sufficere virtutibus non odisse inimicos; sed eos diligere, humanam naturam non pati. Non vident quia Moyses, Samuel et Stephanus pro inimicis orabant , et mortuos David planxit inimicos . Non vident quia Dominus impossibilia non jussit. Hoc Paulus testatur, dicens: Maledicimur, et benedicimus; blasphemamur, et obsecramus . Benefacite his qui vos oderunt. Inquod Deus nulli negat, quamvis sit blasphemus et impius. Sine discretione omnibus indigentibus simpliciter tribuamus, non quaerentes cui, sed quare demus. Quisquis enim in quacunque necessitate morituro succurrere potest, si non fecerit, occidit. Et orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
beat. patet aliqͣ peccata fr̃m ẽẽ gͣuiora ꝑse¬
cutione inmicoꝵ. Peccatũ ad mortẽ ẽ cum
rꝑianus oppugnat. xꝑianũ adu̾sus gr̃am
dĩ. & nũꝙͣ penitet. Quappt̾ dns in cruce
ait. Pat̾ ignosce illis quia nesciunt quid fa¬
ciunt. & beatus stephanꝰ orat ꝓ eis qui eũ
lapidabant. quia nondũ in xꝑo credid̾ant.
Q ꝓpt̾ea credo ñ orat apłs ꝓ alexandro. qͥa

Expanded text:
beat, patet aliqua peccata fratrum esse graviora persecutione inimicorum. Peccatum ad mortem est, cum Christianus oppugnat Christianum adversus gratiam Dei, et nunquam poenitet. Quapropter Dominus in cruce ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt , et beatus Stephanus orat pro eis qui eum lapidabant, quia nundum in Christum crediderant . Et propterea credo non orat Apostolus pro Alexandro, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bis: Nam & pecratores peccatorib feneran¬
tur. ut recipiant equalia. Et si salutau̾i¬
dis fr̃s ur̃os tantã. ñne &e echinci hoc faci¬
unt: Si tales int̾ se natura duce norunt ẽẽ
benefici. qͣntũ uob gͣdus ꝓfessionis eximi¬
onerati. Alagna eĩ distantia ẽ: int̾ peccas¬
tes & peocatores. sic̃ int̾ irridentes. & irriso
tr̃ optau̾itis. Ethuici grece dicuntur gen¬
tles.m.
eruntam̃ diligite inimicos. & bñ

Expanded text:
bis? Nam et peccatores peccatoribus fenerantur, ut recipiant aequalia. Et si salutaveritis fratres vestros tantum, nonne et ethnici hoc faciunt? BEDA. Si tales inter se natura duce norunt esse benefici, quantum nobis gradus professionis eximionerati. Magna enim distantia est inter peccantes et peccatores, sicut inter ridentes et irrisortem optaveritis. Ethnici Graece, Latine dicuntur gentiles. Verumtamen diligite inimic
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendũ ẽ qi multi ñ c̾a neqͥtie ñ fenerati ft̾.
s fraudari timuer̃t. huic iufirmitati di¬
uina medet᷑ auctortas dicens. Q mutuũ
date. nicħ mn sꝑantes. Id ẽ in hõie spẽ merce¬
dis figatis. s in d̾o qui uob̃ reddet. qd̾ illo
uibente facietis. Hinc illud ẽ. Mutuabit᷑
peccator & ñ soluet. iustꝰ aũt miseret᷑ &
retͥbuet. Et erit merces ur̃a inulta. & cri¬
tis filii altissum. qͥa ipse benignꝰ ẽ suꝑ ingͣ¬
tos & malos. Unꝰ filiꝰ ẽ dĩ naturalit᷑. iustiuͦ¬

Expanded text:
Sciendum est, quia multi non causa nequitiae non fenerati sunt, sed fraudari timuerunt. Huic infirmitati divina medetur auctoritas, dicens, Et mutuum date, nihil inde sperantes, id est, non in homine spem mercedis figatis, sed in Deo, qui vobis reddet quod illo jubente facietis. Hinc illud est: Mutuabitur peccator, et non solvet; justus autem miseretur, et retribuet Et erit merces vestra multa, et eritis filii Altissimi, quia ipse benignus est super ingratos et malos. Unus fili
Abbreviated transcription (Latin):
cł babiliꝰ accipiendũ c̃ hoc de sole omuni. &
de pluuia aque. ꝗͣ de sole uisticie. ce de plu¬
uia doctrine u̾itatis. Sol enim sp̃ualis ñ
oritur nͥbonis. qd̾ plangunt unq̃ in libro
sapientie salomonis dicentes. Sol ñ ottꝰ ẽ

Expanded text:
accipiendum est hoc de sole communi et de pluvia aquae, quam de sole justitiae et de pluvia doctrinae veritatis. Sol enim spiritualis non oritur nisi bonis: quod plangunt iniqui, in libro Sapientiae Salomonis dicentes: Sol non ortus est
Abbreviated transcription (Latin):
ori meo. Bñ gͦ dictũ fuit abrahe exi det̾ra tua
& de cognatiõ̾e tua .i. de iudaismo & de cirꝯci¬
sione. intellege exeundũ eẽ qͥ saluari uult.
Nec solũ iudei s nullus ħo pot̃ manducare
lac & mel cͣi. nͥ t̾rã & cognationẽ suã relinqͣt ut
ẽ illub. Nisi qͥs reliquerit patrẽ aut matẽe & eet̾a

Expanded text:
ra tua, et de cognatione tua, » id est de Judaismo, et de circumcisione intellige exeundum esse qui salvari vult. Nec solum Judaei, sed et nullus homo potest manducare lac et mel Dei, nisi terram et cognationem suam relinquat, ut est illud: « Nisi quis reliquerit patrem et matre
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑximũ cognitio ẽ dilectionis in dm. Intͥbus
reb dilecho di expͥmit᷑. ut nicħ remanea in hoĩe
lige dm tuũ extoto cordetuo. om̃s cogitatiões
indm referendas p̾cepit. Dũ uͦ dr extota aĩa.¬
humanã qua intelligimus & discernimꝰ ui re¬
b quunis eẽ occupandã. Uaut̃ dic̃. ex tota uir¬
tute bonũ ꝑserierantiȩ inuingit. Itẽ duo
st̃ gͥ ꝓximi dilectionẽ seruanda ut &e bene¬
ficii impensione foueat᷑. & nulla malicia le¬

Expanded text:
o est dilectionis in Deum. In tribus rebus dilectio Dei exprimitur, ut nihil remaneat in homine Dilige Deum ex toto corde tuo, » omnes cogitationes in Deum referendas praecepit. Dum vero dihumanam, qua intelligimus et discernimus in rebus divinis esse occupandam. Ubi autem dicit « ex tota virtute » bonum perseverantiae injungit. Item duo sunt erga proximi dilectionem servanda, ut et beneficii impensione foveatur, et nulla malitia lae
Abbreviated transcription (Latin):
Peccã eni in hõib urueñ redarguendo cobibuit
spem ueniȩ penitentib ꝓmittens. t̃rorẽ pe¬
ne peccantib incutiens. alligat gͥ uuln̾a. dũ
p̃cipiti penitentiam agite: infundit oleũ
dũ addit. appropinqͣuit enĩ regnũ celoꝵ.
infundit & uimuĩ dũ dicit. oĩs arbor q̃ ñ faẽ
fructũ bonũ excidet᷑ & inignẽ mutet᷑. Uł
alligat uulũa inbaptismo. infundit eleũ
dux̃ instabulũ. & curã eiꝰ egĩt. Inm̃tũ caro ei ẽ.
inqͣ peccã nrã portauit. suꝑ lignũ. & uxta aliam
mist̾iis tutari. ab hostili incursione. Stabulũ
nã pat̾ã redeuntes. Stabuli uoĩe miserias & fetores.
huiꝰ uite signant̃ insinuat. ne hõ in hoc exilio tãꝙͣ
in patagandeat. Curã eg̃. ne eger mȩccłiam duct
p̃cepca q̃ acceꝑat climitt̾et. Et alt̾a die ꝓculit

Expanded text:
 in hominibus invenit redarguendo cohibuit, spem veniae poenitentibus promittens, terrorem poenae peccanti incutiens. Alligat ergo vulnera, dum praecipit: « Poenitentiam agite . » Infundit oleum, dum addit: « Appropinquabit regnum coelorum » Infundit et vinum, dum dicit: « Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetalligat vulnera in baptismo, infundit oleum duxit in stabulum, et curam ejus egit. Jumentum caro ejus est, in qua peccata jusque mysteriis tutari ab hostili incursione. Stabulum nam vitam redeuntes. Stabuli nomine miserias et fetores hujus vitae signanter insinuat, ne homo in hoc exsilio tanquam in patria gaudeat. Curam egit, ne aeger in Ecclesiam ductus, praecepta quae acceperat dimit
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ & pedes fletũꝙ: ocłoꝵ & stridorẽ dentiũ. uł
ad ꝯꝓbantã resurrectiõis u̾itatẽ intellige: uł
certe iõ ligant᷑ manꝰ & pedes. ut desistant male
oꝑari. & cutrẽ ad effundendũ sanguinẽ. Quȩ
nc̃ sponte ligant᷑ inuitio: tc̃ in supplicio liga¬
bunt᷑ dolendo. In fletũ qͦ ocłoꝵ & stridore dẽ¬
tiũ. ꝑ metaphorã m̃broꝵ corporaliũ. magnitu¬
do ostendit᷑ corm̃toꝵ. Ext̾lores tenebrȩ st̃
nouissime .i. et̾na nox dãpnatiõis. qr int̾iores
st̃ cecitas cordis Repulso uno inqͦ õe corpꝰ
Hulti aũ st̃uocati. pauci uͦ electi. Tale ẽ qd
dic̃. N unꝰ tantũ deuocatis ẽ ciect᷑ demiptis
s de multis ẽ intelligentũ. Diuini enĩ u̾bi
nc̃ epulas sumimꝰ. s indie udici rex ratrans
nos istinguet. Alit̃. Ex hoc qͦd ñ cdix̾ intͦuit
rex ut remunsearet. s uid̾et: dat᷑ suspitiõe
forte ħ ñ de iundicta iudicici intelligat᷑.
Neq eñ dix̃ mittide eũ intenebras inferio

Expanded text:
stridorem dentium, vel ad comprobandam resurrectionis veritatem intellige, vel certe ideo ligantur manus et pedes, ut desistant male operari, et currere ad effundendum sanguinem. Quae nunc sponte ligantur in vitio, tunc in supplicio ligabuntur dolendo. In fletu quoque oculorum et stridore dentium per metaphoram membrorum corporalium magnitudo ostenditur tormentorum. Exteriores tenebrae sunt novissimae, id est aeterna nox damnationis, quia interiores sunt caecitas cordis. Repulso uno iniquo omne cor« Multi autem sunt vocati, pauci vero electi. » Tale est quod dicit: Non unus tantum de vocatis est ejectus de nuptiis, sed de multis est intelligendum. Divini enim verbi nunc epulas sumimus, sed in die judicii rex intrans nos distinguet. Aliter: Ex hoc quod non dixit, intravit rex ut remuneraret, sed, ut videret, datur suspicio ne forte hoc non de vindicta judicii intelligatur. Neque enim dixit: Mitt
Abbreviated transcription (Latin):
siano & tito iudȩos int̾emit. & p̃uaricat᷑cẽ suc¬
cendit ciuitatẽ. Uł ita. Exercitibꝰ .i. scĩs angłis.
tatẽ .i. tarnẽ inqͣ babitau̾ant cũ aĩa in gebenna
cremabit. Tunc ait seruis suis. Nuptiȩ qͥd̃e
ꝑatȩ st̃. s qͥ inuitati fuerunt ñerant digni. Ite
gͦ ad exitꝰ uiarũ. In plateas. & uicos. & ciuitates.
actuũ in ħ mundo. tante st̃ uiç q̃ duct̃ ad diabo¬

Expanded text:
siano et Tito Judaeos interemit, et praevaricatricem sucsiano et Tito Judaeos interemit, et praevaricatricem succendit civitatem. Vel ita: Exercitibus, id est sanctis atatem, id est carnem in qua habitaverant cum anima in gehenna cremabit. « Tunc ait servis suis: Nuptiae quidem paratae sunt; sed qui invitati erant non fuerunt digni. Ite ergo ad exitus viaractuum in hoc mundo, tantae sunt viae quae ducunt ad diabo
Abbreviated transcription (Latin):
agro siue inuinea. siue inligno. suie inferro.
& qͥcqͥt labore manuũ fit. Qd̃ aut̃ ñ labore ma¬
nuũ s aliis lucͥs ꝯseqͥm᷑. ut in honoribꝰ ꝑman̾e
aut in milicia. aut inmercatiõe õe ħ negotiatio
appellat᷑. Du obꝰ gͦ u̾b̾ oẽ opꝰ humanũ ꝯclusit
siue honestũ ut ẽ uillȩ cult᷑a. uñ salomon ait.
Ne odis rusti cã oꝑatiõem. siue inhonestũ. ut ẽ nego¬
amatores nu̾di occupant᷑. negotiatio aut̃ p̃dicatio legis
e ꝓ curatio dẽpli. ꝙͣ anari sac̃dotes & cet̾i ministri
tẽpli qͣsi negotiationẽ estimant. Reliqͥ ũ temue
De sua morte tacet. ꝙ inpͥori ꝑabola inde dixe¬
rat. & ostendit mortẽ discipłoꝵ suoꝵ. qͦs post
ascensũ eiꝰ occidert̃ iudȩi. P ex aũt cũ audis
set iratꝰ ẽ & missis exercitib suis ꝑdidit omi¬
cidas illos. & cuitatẽ illoꝵ succendit. Magni
ẽminis arguunt᷑. qͥ seruos regis occiderunt
Qñ uenit ad ultionẽ hõ silet᷑ & rex tantũ d̾r.

Expanded text:
inea, sive in ferro, et quidquid labore manuum fit. Quod autem in labore manuum, sed et aliis lucris consequimur, ut in honoribus permanere, aut in militia, aut in mercatione, omne hoc negotiatio appellatur. Duobus ergo verbis omne opus humanum conclusit sive honestum, ut est villae cultura. Unde Sane oderis rusticam operationem , sive inhonestum, ut est negoamatores mundi occupantur, negotiatio autem praedicatio legis et procuratio templi, quam avari sacerdotes et caeteri ministri templi quasi negotiationem existimant. Reliqui vero tenDe sua morte tacet, quia in priori parabola inde dixerat, et ostendit mortem discipulorum suorum, quos, post ascensum suum, occiderunt Judaei. Rex autem, cum audiset iratus est, et missis exercitibus suis perdidit homicidas illos et civitatem illorum succendit. » Magni criminis arguuntur qui servos regis occiderunt. Quando venit ad ultionem homo siletur, et rex tantum dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiungit ȩccłiȩ fideliũ. Et uocauit plures:
& hora cȩne.  Misit seruos suos uoca¬
re inuicados adnuptias. & nolebant ue¬
nire. Lucas scͥbit sub appellatiõe cȩnȩ
qd̃ maths dic̃ pͣndiũ eẽ. cũ apud antiqͦs
cotidie ad horam nonã pͣndiũ fieret qd̾ cȩua
uocabat᷑. Prandiũ seu cena ẽ doctͥna iusticiȩ.¬
& u̾ba diuina. Manna figurã hñs u̾bi in
deserto. ideo dicebat᷑ manna qd̃ hebrice
dr qͥd ẽ hoc ut qͦtiensc̃q audimꝰ u̾bũ. ad¬
moneat nos ipsũ nom̃ reqͥrẽ. qͥd ẽ ħ qͦd
aubimꝰ. Et siõcibũ cũ masticauerimꝰ.
dimittimꝰ instomachũ. ita & uerbũ be

Expanded text:
elium. « Et vocavit plures, et hora coenae misit servos suos vocare invitatos ad nuptias, et nolebant venire. » Lucas describit sub appellatione coenae od Matthaeus dicit prandium esse, cum apud antiquos quotidie ad horam nonam prandium fieret, quod coena vocabatur. Prandium seu coena doctrina est justitiae et verba divina. Manna figuram habens verbi in deserto ideo dicebatur manna , quod Hebraice dicitur quid est hoc, ut quotiescunque audimus verbum admoneat nos ipsum nomen requirere: Quid est hoc quod audimus? Et sicut cibum cum masticaverimus, dimittimus in stomachum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
te habe me excusatũ. Rectȩ qͥnq sensꝰ corꝑis
ꝑ eos curiositas designat᷑. Grande uitiũ ẽ cu¬
riositas que dũ inuestigat uitã ꝓximi m̃tẽ
ext̾ius ducit. sua intima pꝰponens. Notandũ
qi dũ dict̃ rogote habe me excusatũ. humi¬
litas sonat inuoce. dũ uenire ꝯtẽpnunt suꝑbia
mactioẽ. Sic peccator qͥ dic̃ ora ꝓ me pcecatore.
& peccatũ ñ uult deser̾e humilitatẽ insinuat

Expanded text:
; habe me excusatum. » Recte quinque sensus corporis per eos curiositas designatur. Grande vitium est curiositas, quae dum investigat vitam proximi, mentem exterius ducit, sua intima postponens. Notandum quia, dum dicunt, « rogo te, habe me excusatum, » humilitas sonat in voce; dum venire contemnunt, superbia in actione. Sic peccator qui dicit: Ora pro me peccatore, et peccatum non vult deserere, insinuat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ st̃ susccpta. nͥ pꝰꝙͣ occisi st̃. Si enĩ suscepisset̃
sermões ysaie ñ quã serrassent eũ. s pꝰꝗ occi
tiũ ꝓpħaꝵ sermoes nemo suscep̃. Saginata
sunt gr̃a di pleni. Nec ĩõ dix̃ cauros & sigi¬
nata qͥn tauri fuerint saginati. s ñ os sagi¬
nati fuert̃ tauri. Qdã enĩ tam̃ ꝓpbe fueit̃.¬
iherechiel. Ego saginata dic ꝓpbas antĩ¬
ita & sac̾dotes pͥncipes płi. alit̃. Tauri st̃ patres
uet̾is testam̃ti qͥ inimicos suos exꝑmissio̾e legis
qͣi cormbꝰ uiriũ reꝑcutiebant. Altilia uͭ significãt
patres noui testam̃ti eugłica p̃cepta ferentes. &
pennis sc̃ȩ ꝯtẽplatiõis ad sublimia elatos. ꝑgrã
dicimꝰ. ab eo qͦ ẽ alere. Nota qd inpͥori inuitatiõe

Expanded text:
nt suscepta, nisi postquam occisi sunt. Si enim suscepissent sermones Isaiae, nunquam serrassent eum, sed postquamtium prophetarum sermones nemo suscepit. Saginata sunt gratia Dei plena. Nec ideo dixit tauros et saginata quin tauri fuerunt saginati, sed non omnes saginati fuerunt tauri. Quidam enim tantum prophett Ezechiel. Ergo saginata dicit prophetas tantumita et sacerdotes principes populi. Aliter: Tauri sunt Patres Veteris Testamenti, qui inimicos suos ex permissione legis quasi cornibus virium repercutiebant. Altilia vero significant Patres Novi Testamenti, evangelica praecepta ferentes, et pennis sanctae contemplationis ad sublimia elatos per gradicimus, ab eo quod est alere. Nota quod in priori invitatione
Abbreviated transcription (Latin):
hyrcoꝵ. auferri peccã. Itaq sac̾dos annunti¬
ans di legẽ inmundũ descendentẽ ꝑmoysen
nullã sanitatẽ ꝯtulit hõi. Sic & descensꝰ leuite
tipũ ostendit ꝓpħarũ nullũ sanat. s cũ peccata¬

Expanded text:
hircorum auferri peccata . » Itaque sacerdos hircorum auferri peccata . » Itaque sacerdos Dei, lege in mundum descendente per Moysen, nullam sanitatem contulit homini. Sic et descensus levitae qui typum ostendit pr
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudine lapsꝰ ẽ. in hanc uitã mortalẽ. Qd̾
bñ iherico q̃ luna int̾p̃tat᷑ significat. uartiis de¬
fectib incerta. Lat̾nes intellige diabolũ & an
Iui cẽ despoliauert̃ eũ & plagis impositis abi¬
eit̃ semiunio relicto. Despoliauert eũ gła im¬
mortalitatis. & ueste innocentiȩ. Page peccãst᷑.
qͥbꝰ nat᷑ȩ humane integͥtas uiolata fuit. Abiert᷑
aut̃ ñ ab insidiis aliquatenꝰ cessando. s earũde
insidiarũ fraudes occultando. Seminiũ reliq̃r᷑
qr rationẽ eiꝰ abolere ñ ualuert̃. Ex ꝗͦ enĩ parte
saꝑe & cognosce̾ dm pot̃ uiuit ħo. ex qͣ u peccatis
tabescit letifero uulnẽ fedat᷑ iacet qͣi mortuus.
Accidit aut̃ ut sac̃dos qͥdã descend̾et eade iia:
& uiso illo p̃t̾iit. Similit̃ & leuita cũ ẽet secꝰ locũ.
& nicłet eũ ꝑtͣnsiit. Sac̃dos & leuita qͥ sauciatũ
transiert̃. sac̃dociũ & minist̾iũ uet̾is testam̃ti
significant. uͥ mundi languentis iruln̾a mon

Expanded text:
lapsus est in hanc vitam mortalem. Quod bene Jericho, quae luna interpretatur, significat, variis defectibus incerta. Latrones intellige diabolum et anQui etiam despoliaverunt eum, et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Despoliaverunt eum gloria immortalitatis et veste innocentiae. Plagae peccata sunt quibus naturae humanae integritas violata fuit. Abierunt autem non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia rationem ejus abolere non valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivit homo; ex qua vero peccatis tabescit, lethifero vulnere foedatus jacet quasi mortuus. « Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et viso illo praeterivit. Similiter et levita cum esset secus lSacerdos et levita qui sauciatum transierunt, sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti significant, ubi mundi languentis vulnera mons
Abbreviated transcription (Latin):
bibe. epulare. Congͥgabo inqͥt q̃ nata st̃ plꝰ solito
mͥ .i. meo labore. uł ꝓpt̾ me solũ. Dicens raͥesce. pe¬
sti auaricie. pestẽ iungit desidie. ut nec ꝓtẽꝑalibꝰ
dm̃ int̾pellet. Comede aclube contͣ esuriẽ ⁊ siti. &
epulare luxuriose. magno deliuaꝵ ꝑatii. Dixit
aũt illi ds̃. Sttlte hac nocte aĩam tuã repetunt

Expanded text:
be, epulare. Congregabo, inquit, quae nata sunt plus solito mihi, id est meo labore, vel propter me solum. Dicens, requiesce, pesti avaritiae pestem jungit desidiae, ut nec pro temporalibus Deum interpellet. Comede ac bibe, contra esuriem et sitim, et epulare luxuriose magno deliciarum paratu. Dixit autem illi Deus: Stulte, hac nocte animam tuam repetent
Abbreviated transcription (Latin):
sas animo intͣre ꝑ angustũ hosttũ togni pelestis. ꝗͣ iudos
diuites uisos in lege ⁊ ꝓpħis. Gentes habebant gyobũ
lũ. Acꝰ ẽ filiꝰ di. cuiꝰ pͥma pars subtilis &. acuta. sigm¬
sicat diuinitat̾ẽ ciꝰ. nouissima incaruationẽ. Toiꝰ
c̃ rectꝰ filiꝰ di ut acꝰ. ñ habens scrupulũ peccati. ꝑ cꝰ
uulnꝰ passionis gentes ing̾sse sunt ĩ uitã et̾nã. Ab
eo consuta ẽ immortalitatis tunica. q̃ ꝯscissa erat
madã. Hͥ acꝰ ꝯsuit sp̃m carni. ⁊ iudacũ ppłm genti¬
lauit diruptã amicitiã angłoꝵ ⁊ hõiũ. ħ acꝰ fig̃ &¬

Expanded text:
sas animo intrare per angustum ostium regni coelestis, quam Judaeos divites visos in lege et prophetis. Gentes habebant gibbum lum. Acus est Filius Dei, cujus prima pars subtilis et acuta, significat divinitatem ejus; novissima, incarnationem. Totus est rectus Filius Dei ut acus, non habens scrupulum peccati, per cujus vulnus passionis gentes ingressae sunt in vitam aeternam. Ab eo consuta est immortalitatis tunica, quae conscissa erat in Adam. Hic acus consuit spiritum carni, et Judaicum populum gentilavit diruptam amicitiam angeloru
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑfectionẽ iubet᷑. considentiã legis &e. sacͥficioꝵ
qͥbꝰ carnalit̾ utebat᷑. relinquert ãmonet᷑. Om̃ia
mandantur. feliti cõm̃tio mutari. ⁊ ut memi¬
n̾it umbrã u̾itatis in eis eẽ. q̃ deinceps gentibꝰ
spũalitͥ paupib stt subipsiꝰ u̾itate corpio diu¬

Expanded text:
fectionem jubetur, confidentiam legis et sacrificiorum, quibus carnaliter utebatur, relinquere admonetur. Omnia mandantur felici commercio mutari, et ut meminerit umbram veritatis in eis esse, quae deinceps gentibus spiritualiter pauperibus sint sub ipsius corpori
Abbreviated transcription (Latin):
adolescens u̾bii. abiit tͥstis. F rat au̾t diues
uaide. ⁊ multas possessiones habens. Multi qͥppe
dunitias amore dĩ reliquer̾t. dolentes tñ ⁊ flentes.
Licet enĩ ꝓrimũ diligant soipsos iure mag̃ dili¬
gunt. ⁊ ĩo suis usibꝰ duitias potiꝰ cupiunt. ꝗͣ ali¬

Expanded text:
adolescens verbum, abiit tristis. Erat enim dives valde, et multas possessiones habens. Multi quippe divitias amore Dei relinquunt, dolentes tamen et flentes. Licet enim proximum diligant, seipsos jure magis diligunt, et ideo suis usibus divitias potius cupiunt quam ali
Abbreviated transcription (Latin):
qui pecunias hñt. in regnum d̃i intͦibt̃. Am̃ dicono¬
b̃. qi diues difficile int̾bit in irgnũ celoꝵ. Oocasione
hꝰ habentis diuitias. ingͥdr̃ sermonẽ de auaro. sub
nomine diuitis. U̾ gͦ difficile ponit. ñ impossibili¬
tatẽ p̾tendit. s raritas demonstrat᷑. difficult̾ em̃di¬
uitie contẽpmunt᷑. ⁊ uix aliqͥs res scłi. sine scłi ipsiꝰ
uitiis asseqͥr. Hee st̃ eñ spine. ⁊ tͥbuli. qͥ semtn d̃i
suffocat̾iunt. qͣre tutũ ẽ. nec hre. nec amare diuitiaᷤ.
E it̾m dico uob̃. faciliꝰ ẽ camelũ ꝑforam̃ acꝰ tñsire.ꝙͣ.
diuitẽ intie ĩ regnũ celoꝵ faciliꝰ .i. minꝰ difficile ẽ. ⁊ ĩo
minꝰ difficile. ꝙ minꝰ ĩ possibile. Impossibiliꝰ enĩ ẽ. cu
Caritas enĩ cuiꝰ dilatatio iung̃ dõ. ꝯͣria ẽ cupiditati
cuiꝰ anguitia seꝑat ad̾o. Sic̃ gͦ impossibilissimum
ẽ nigrũ. dũ fu̾it ingrũ alb̾e. qr ingrũ abbo ꝯͣriu̾

Expanded text:
t, in regnum Dei introibunt! Amen dico vobis, quia dives difficile intrabit in regnum coelorum. Occasione hujus habentis divitias, ingreditur sermonem de avaro sub nomine divitis. Ubi ergo difficile ponit, non impossibilitatem praetendit, sed raritas demonstratur: difficulter enim divitiae contemnuntur, et vix aliquis res saeculi sine saeculi ipsius vitiis assequitur. Hae sunt enim spinae et tribuli, qui semen Dei suffocaverunt, quare tutum est, nec habere nec amare divitias. Et iterum dico vobis: Facilius est camelum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum coelorum. Facilius, id est minus difficile est, et ideo minus difficile, quia minus impossibile. Impossibilius est enim cuCharitas enim cujus dilatatio jungit Deo, contraria est cupiditati, cujus angustia separat a Deo. Sicut ergo impossibilissimum est nigrum, dum fuerit nigrum, albere, quia nigrum albo
Abbreviated transcription (Latin):
querit. De antixp̃o dic̃ qui ñ adõ missus. s uera¬
misit illum. hicuerax ẽ. ⁊ iniustitia in illo si
ẽ. ħ de se dicens. dat humilitatis exemplũ. ut
om̃ia bona d̃o tͥbuamus. N ne moyses dedit uob.
legẽ: &. nemo ex uob facit legẽ. Qͥd me quertiᷤ
int̾ficere: In lege quidẽ głamin. s contͣ legẽ q̃
occidere uetat. que me nuntiat. de morte mea
tractatis. Respondit turba ⁊ dix̃. Demoniũ
habes. Qͥs te querit int̾ficere: Quid posset ali¬
ud dicere turba ttirbulenta: Quid posset ali¬
ud olere scenum cõmotũ: Tuirbauit claritaͤ
lucis. turbã lippitudims: Ocłi eium non ha¬
bentes santatẽ. ñ possunt ferre luminiᷤ cla¬
ritatem. Respondit iħc ⁊ dix̃ cis. Unũ opꝰ feci
⁊ om̃s miramini. Cropt̾ea moyses dedit uob̾

Expanded text:
quaerit. De antichristo dicit, qui non a Deo missus sed venimisit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. Hoc de se dicens, dat humilitatis exemplum, ut omnia bona Deo tribuamus. Nonne Moyses dedit vobis legem, et nemo ex vobis facit legem? Quid me quaeritis interficere? In lege quidem gloriamini, sed contra legem quae occidere vetat, quae me nuntiat, de morte mea tractatis. Respondit turba et dixit: Daemonium habes. Quis te quaerit interficere? Quid posset aliud dicere turba turbulenta? Quid posset aliud olere coenum commotum? Turbavit claritas lucis turbam lippitudinis. Oculi enim non habentes sanitatem, non possunt ferre luminis claritatem. Respondit Jesus et dixit eis: Unum opus feci, et omnes miramini. Propterea Moyses dedit vo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cͥcucidebant᷑. Pt̾ra ccũcisio facta in uirili m̃bro
ꝑ qd̾ generat᷑ c̾at᷑a mortaliũ. castitatẽ m̃tis deb̾e
obscruari indicat. Id aũt qͥsq cũ p̃cipuo nascit᷑.
qr cũ uicio ꝓuaginis nascit᷑. Dicebant gͦ quidã ex
iherosolimis. Nne ħ ẽ quẽ quer̃t int̾fice. Ee ecce

Expanded text:
non circumcidebantur. Praeterea circumcisio facta in virili membro, per quod generatur creatura mortalium, castitatem mentis debere observari indicat. Ideo autem quisque cum praeputio nascitur, quia cum vitio propaginis nascitur. Dicebant ergo quidam ex Jerosolymis: Nonne hic est quem quaerunt interficere? Et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ in eo rep̃hendr iste diues. qd̾ t̾rã colu̾it. &
fructus sernare uolu̾it. s qd̾ om̃em uite sue
siduciã in sua abundantia posu̾it. ⁊ nicħ pau¬
ꝑibꝰ erogare constituerit. iuixta impiũ dni dice¬
tis. Qd̃ suꝑest date elemosin̾a. In nocte aufe̾f᷑ aĩa
illiꝰ. qͥ ꝯsid̾ationis lucẽ habͥe negligit. ut qd̾ pot̾
patip̃uideat. Uñ paulꝰ dic̃. Uos au̾t sr̃s ñ estĩ
in tenebris. ut uos dio illa t̾aꝗͣ fur cõphendat.¬

Expanded text:
reprehenditur iste dives, quod terram coluerit et fructus servare voluerit, sed quod omnem vitae suae fiduciam in sua abundantia posuerit, et nil pauperibus erogare constituerit, juxta imperium Domini dicentis: Quod superest, date eleemosynam , in nocte aufertur anima illius, qui considerationis lucem habere negligit, ut quod potest pati praevideat. Unde Paulus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa ta
Abbreviated transcription (Latin):
suo t̾eꝑe custodita. ñ solũ bona t̾re. s ⁊ uitã ꝯfere¬
bat et̾nã. Notandũ ⁊̃. qi paulꝰ p̃cipit uiris. ut qͥsq
diligat uxorẽ suã. sic̃ seipsũ. Sigͦ unusqͥsq sic̃ se¬
ipstu dilige deb⁊ ꝓximũ ⁊ uxorẽ. nulla erit dif¬
ferentia int̾ ꝓximi ⁊ uroris dilectionẽ. qd̾ ualde
abstirdũ ẽ. S in ꝓrimo. sic̃ adu̾biũ ẽ similitiidimᷤ.

Expanded text:
a, non solum bona terrae, sed et vitam conferebat aeternam. Notandum etiam quia Paulus praecipit viris, ut quisque diligat uxorem suam sicut seipsum. Si ergo unusquisque sicut seipsum diligere debet proximum et uxorem, nulla erit differentia inter proximi et uxoris dilectionem, quod valde absurdum est. Sed in proximo, sicut, adverbium est sim
Abbreviated transcription (Latin):
tale opꝰ .i. ut salus hominis conseqͣt᷑ bñ factũ
ẽ. ud acciꝑctis circuncisionẽ a moyse. Comuint̃
nos moyscs. qr in lege accepistis ut cͥcũcid̾etis
.uiͦiI. die accepistis ⁊̃ ut uacetis .uiͦi. die. Quid
g̃ facietis si octaua dies natiuitatis occurrat
die sabbi:. Noui quia cirounciditis. Circũcisio
enim ꝑtiuet ad aliquod signaculum salutis.
⁊ ñ debent homines sabbo uacare a salute. G
nm irascamini. quias aluum feci totũ hõiẽ
sabb̃o. E ħ ẽ qd̾ dic̃. Si cͥrũcisionẽ accip̃ hõ in
sabb̾o. ut non soluat᷑ lex moysi mͥ indignamini¬

Expanded text:
salus hominis consequatur, bene factum est ut acciperetis circumcisionem a Moyse. Convincit vos Moyses, quia in lege accepistis ut circumcideretis octavo die, accepistis etiam ut vacetis septimo die. Quid igitur facietis, si octava dies nativitatis occurrat die Sabbati? Novi quia circumciditis. Circumcisio enim pertinet ad aliquod signaculum salutis. Et non debent homines Sabbato vacare a salute. Ergo ne mihi irascamini, quia salvum feci totum hominem Sabbato. Et hoc est quod dicit: Si circumcisionem accipit homo in Sabbato, ut non solvatur lex Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓt̾iitũ udoꝵ. Nemo scł illoꝵ qͥ dicebant bonꝰ ẽ.
lã au̾it diefesto mediante. ascend̃ iħc ĩ tẽplũ &
docebat. Cũ ĩa iidel aliꝰ festi tot die p̃t̾issent qͦt
fut᷑i eraut. ascendit. Qd̃ latuit exemplũ ẽ ui¬
tandi malos. qd̾ palã loqͥt᷑. ⁊ ñ tenet᷑ ab his qͥ
querebant. potestatis etꝰ indiciũ ẽ. Eb mira¬
bantur uidi dicentes. Qmͦ ħ littͥas scit cũ ñ
didit̾it: In de mirabant᷑. qr multinoueratit.

Expanded text:
dicebant, bonus est Jam autem die festo mediante, ascendit Jesus in templum et docebat. Cum jam videlicet illius festi tot dies praeteriissent, quod futuri erant, ascendit. Quod latuit, exemplum est vitandi malos, quod palam loquitur, et non tenetur ab his qui quaerebant, potestatis ejus indicium est. Et mirabantur Judaei, dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? Inde mi
Abbreviated transcription (Latin):
ascendert fẽs eiꝰ. tunc ⁊ ipse ascendit ad diẽ fe¬
stum. ñ manifeste. s qͣsi in occulto. N dix̃ ad diẽ
in illo die festo. Om̃ia antiꝗͣ umbra fut᷑oꝵ fucĩt.
G̃ ⁊ scenophegia. Nã nos educti sumꝰ de chypto.
boiatis os onerati estiᷤᷤ. Pducti sumꝰ ꝑbaptisinũ.

Expanded text:
nc et ipse ascendit ad diem festum, non manifeste, sed quasi in occulto. Non dixit, ad diem in illo die festo. Omnia antiqua umbra futurorum fuerunt. Ergo et scenopegia. Nam nos educti sumus de Aegyptoboratis et onerati estis . Educti sumus per baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
obsidioni ꝓximo dum adhuc fug̾e licebit
dum miles romanus ꝑfines uidee se dif¬
geat ut non possit euadi. Dies enim ulciõis
hi st̃. dñici uideł sanguinis ultionẽ peten¬
tes. Eccłiastica narrat hẏstoria xp̃ianos
qui in uidea erant imminente excidio
ab angło monitos fugisse & transiordanẽ in
ciuicate pella. donec desolatio iudeȩ impleret᷑.
habitasse sub tucela agripe qui parebat un¬
Ie autem p̃gnantib & nutͥentib in illis
dieb ue p̃sente captiuitate p̃gnantibꝰ
& nutͥentib siue mammantib ut qͥdam int̃¬
p̃tant᷑. quarũ uł ut̾i uł manus filioꝵ sar¬
cina p̃grauate. fuge necessitatẽ ñ minimũ
impedunt. Lege regũ hẏstoriam. uͥ uxor iona¬
the malũ captiuitatis p̃ꝑꝑa fuga uitans. lap¬
sum sinu filiũ ꝑpetuo claudũ recepit. Amplius
pisse uidet᷑. Si uͦ qͦd ꝯcupiscit ꝑaliꝗͣ neqͥtiã po¬
tuerit obtin̾e. quasi natũ filium oscłari & nu¬
trire cognoscit᷑. Uis concupisendo impreguari:

Expanded text:
obsidioni proximo, dum adhuc fugere licebit, dum miles Romanus per fines Judaeae se difgeat, ut non possit evadi. Dies enim ultionis hi sunt, Dominici videlicet sanguinis ultionem petentes. Ecclesiastica narrat historia Christianos qui in Judaea erant, imminente excidio ab angelo monitos fuisse, et trans Jordanem in civitate Pella, donec desolatio Judaeae impleretur, habitasse sub tutela Agrippae, qui parebat ime autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Vae, praesente captivitate, praegnantibus et nutrientibus, sive mammantibus, ut quidam interpretantur. Quarum vel uteri, vel manus, filiorum sarcina praegravatae, fugae necessitatem non miniimpediunt. Lege Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitans, lapsum sinu filium perpetuo claudum recepit AUGUST.pisse videtur. Si vero quod concupiscit, per aliquam nequitiam potuerit obtinere, quasi natum filium osculari et nutrire cognoscitur. Vis concupiscentia impraegnari?
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ne aut inpeccatoꝵ frigore aut in ocio bonoꝵ
oꝑũ reꝑiam̃. Utiq fugientes elongam᷑ a do si
fides & caritas inxp̃o refrigescat. si ociosi in oꝑe
di torpeamus sabb̾o urtutũ. Ampliꝰ. Orate ut
ñ fiat fuga ur̃a hẏeme uł sabb̾o .i. ne fimantur

Expanded text:
 ne aut in peccatorum frigore, aut in otio bonorum operum reperiamur. Utique fugientes elongamur a Deo, si fides et charitas in Christo refrigescat, si otiosi in opere Dei torpeamus Sabbato virtutum. Amplius: Orate ut non fiat fuga vestra hieme vel Sabbato, id est, ne finiantur