comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupere potes: qui extra illũ bonũ inuenire ñ potes : Ds̃
sũmũ bonũ est: et in ipio omne bonũ est: et om̃e bonũ
ipse est. Quid cupis illi qui totũ habet: et totũ possidet:
Bono bonũ optas. iusticie rectũ. sapiencie sensũ: ꝑfecti¬
oni increm̃tũ. Suꝑuacua pietate moueris. Miserere potuis
tui. Ille satis habet. Tu illum qui optimus ẽ mneliorẽ face¬
re us: Cum ergo dm̃ diligis tibi diligis. et bonũ tuũ est
quod diligis. et ad bonũ tuum diligis: qr bonũ tuũ ipse
est quẽ diligis. Cum diligis iusticiã: cui diligis: Sibi
antibi: Ipsum lumen qd̾ iocundũ et delectabile oculis
ẽ cum dilig̃ cui diligis: Sibi an tibis Si est deus tuus:
cum diligis eũ intellige. qr bonũ tuũ ipse ẽ. Quid ẽ autẽ
diligere. nisi concupiscere ⁊ habere uelle ⁊ possidere ⁊ frui
si non habet᷑ uelle habere. si habet᷑ uelle retinere: quãuis

Expanded text:
cupere potes, qui extra illum bonum invenire non potes? Deus cupere potes, qui extra illum bonum invenire non potes? Deus summum bonum est, et in ipso omne bonum est, et omne bonum ipse est. Quid cupis illi qui totum habet, totum possidet? Bono bonum optas, justitiae rectum, sapientiae sensum, perfectioni incrementum? Supervacua pietate moveris. Miserere potius tui. Ille satis habet. Tu illum qui optimus est meliorem facere vis? Cum ergo Deum diligis tibi diligis, et bonum tuum est quod diligis, et ad bonum tuum diligis, quia bonum tuum ipse est quem diligis. Cum diligis justitiam cui diligis? Illi an tibi? Ipsum lumen quod jucundum et delectabile oculis est cum diligis, cui diligis? Ipsis an tibi? Sic est Deus tuus. Cum diligis eum, intellige quod bonum tuum ipse est. Quid est diligere nisi concupiscere et habere velle et possidere et frui? Si non habetur, velle habere; si habetur, velle retinere, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo illi dabis. qui totũ habet qd̾ tu habes: ⁊ plus
habet quã tu habes: Tu pauper es: ille diues: In hoc mũ¬
do pauꝑes dant diuitib: et qui plus habent. accipere
possũt aminus habentib qd̾ non habẽt. Hic enĩ qui di¬
ciores sunt plus habẽt: qui tam̃ ꝙ totũ non habẽt: acci¬
pere possũt quod ñ habẽt. Deus tiius alias diuicias possidet.
Qd̃ tuminus habes ille plus habet: et qd̾ aliquid habes.
ille totũ habet. Quomͦ ergo illum amas: Quid illi dabise
S dicis. Quãtus dare ñ possũ: tam̃ optare possũ. Cupio
ut illi bonũ eueniat. Possibilitas quidem iea parua et
exigua est ad illũ: affectus autẽ et amor diues in illum.
Qd facere ñ possũ. uelle possũ. facerc̃ qͥdem si possem: sed
qr non possũ. facio qd̾ possũ. Qͥd facis : Amo dũm dm̃ me¬
um. Quomͦ amas: Cupio inquis bonũ illi. Qd̾ bonũ illi

Expanded text:
Quid ergo illi dabis qui totum habet quod tu habes, et plus Quid ergo illi dabis qui totum habet quod tu habes, et plus habet quam tu habes? Tu pauper es, ille dives est. In hoc mundo pauperes dant divitibus, et qui plus habent accipere possunt a minus habentibus quod non habent, hi enim qui ditiores sunt plus habent, qui tamen totum non habent accipere possunt quod non habent. Deus tuus alias divitias possidet. Quod tu minus habes ille plus habet, et quod aliquid habes ille totum habet. Quomodo ergo illum amas? Quid illi dabis? Sed dicis: Quamvis dare non possum, tamen optare possum. Cupio ut illi bonum eveniat. Possibilitas quidem mea parva et exigua est ad illum, affectus autem et amor dives in illum. Quod facere non possum, velle possum. Facerem quidem si possem, sed quia non possum, facio quod possum. Quid facis? Amo Deum meum. Quomodo amas? Cupio, inquis, bonum illi. Quod bonum illi
Abbreviated transcription (Latin):
et facis si potes. et facis quantũ potes: si diligis quantum
potes : Tantũ enim facis. quantũ diligis. Si tantũ potes qͣn¬
tum diligis. tantũ facis quantũ diligis. Si aũ minꝰ potese
facis tam̃ qͣntũ potes. Si uero plus potes et minus diligis:
qͣntũ diligis tantũ facis. Quid igitur: Ita putas tͥ iuberi
ut deum tuũ diligas. ut facias uel cupias illibonũ: et non
potius ut cupias illi bonum: Non illũ amas ad bonũ suũ.
sed amas illũ ad bonum tuũ: et amas illum. bonũ tuum.
Neq enĩ sic amas illũ ad bonũ tuũ. ut ab illo sit bonũ tuũ:
et non ille sit bonũtuũ. Itaq amas illum ad bonũ tuũ: ut
ipse quem amas sit bonũ tuũ. Si enim illũ amare uis ad
bonũ suũ: quid illi boni dare potes qd̾ tu habeas et ipse ñ
habeat: qui totũ quod habes ab ipio habes : Oblitus es il¬
li dicere deus meus es tu: qm bonorũ meorũ non eges.

Expanded text:
et facis si potes, et facis quantum potes si diligis quantum et facis si potes, et facis quantum potes si diligis quantum potes. Tantum enim facis quantum diligis. Si tantum potes quantum diligis, tantum facis quantum diligis. Si autem minus potes, facis tamen quantum potes. Si vero plus potes et minus diligis, quantum diligis tantum facis. Quid igitur? Ita putas tibi juberi ut Deum tuum diligas, ut facias vel cupias illi bonum, et non potius ut cupias illum bonum? Non illum amas ad bonum suum, sed amas illum ad bonum tuum, et amas illum bonum tuum. Neque enim sic illum amas ad bonum tuum, ut ab illo sit bonum tuum, et non ille sit bonum tuum. Itaque amas illum ad bonum tuum, ut ipse quem amas sit bonum tuum. Si enim illum amare vis ad bonum suum, quid illi boni dare potes quod tu habeas et ipse non habeat, qui totum quod habes ab ipso habes? Oblitus es illi dicere: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges .
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est amare bene facere: et bonũ uelle. Qui ꝑsequit᷑
odit: qui fouet diligit. Si me diligere uis: sic me dili¬
ge. Alioquin si amicos ꝑsequeris. et inimicos foues:
malo hostem habere quam familiarẽ. Nos amorẽ uoca¬
mus cum bonũ diligitur: cõmodũ optat᷑. salus querit᷑.
Qui hoc facit diligit. Si aũ hoc est amare. ille ꝓfecto ani¬
mam suã diligit. qui bonũ illius diligit: et qd̾ bonũ illi
est diligit. Qd̃ est autẽ bonũ anime racionał aliud quã
deus: Si gͦ uerũ aĩe bonũ deus ẽ. ille utiq animã suã
diligit qui dm̃ diligit: qr aĩe sue bonũ diligit. Qͥd enĩ
putasti tibi dietũ fuise.: qñ dlitũ est tibi ut deun diligas:
Fortassis estimabas tibi dici. ut deum tium diligis sicut dili¬
gis uicinũ tuum: cognatũ tuum. amicũ. uel ꝓrimũ. Quo¬
modo enim illum diligis. nisi quia bonũ illi cupis ⁊ optas.

Expanded text:
Hoc est amare benefacere et bonum velle. Qui persequitur Hoc est amare benefacere et bonum velle. Qui persequitur odit, qui fovet diligit. Si me diligere vis, sic me dilige; alioquin si amicos persequeris, inimicos foves, malo te hostem habere quam familiarem. Nos amorem vocamus cum bonum diligitur, commodum optatur, salus quaeritur. Qui hoc facit diligit. Si autem hoc est amare, ille profecto animam suam diligit, qui bonum illius diligit, et quod bonum illi est diligit. Quid est autem aliud bonum animae rationalis quam Deus? Si ergo verum bonum animae Deus est, ille utique animam suam diligit, qui Deum diligit, quia animae suae bonum diligit. Quid enim putasti tibi dictum fuisse quando tibi dictum est ut Deum diligas? Fortassis existimabas tibi dici, ut Deum tuum diligas sicut diligis vicinum tuum, cognatum tuum, amicum vel proximum. Quomodo enim illum diligis, nisi quia bonum cupis illi; et optas
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit: et si hoc mandatũ est homini ut diligat animã suã.
utrũ hoc mandatũ aliud ab illis duob mandatis que supͣ
distincta sunt: in dilectiõe dei et ꝓorimi intelligendum sit
aut idem cũ illis. Quid ẽ autẽ animã diligere: nisi bonũ
enus amare: Sicut enim carnẽ suam amare dr̃ qͥ bonũ
eius amat et ꝯmodũ appetit. et odisse qui ea que adu̾sa
sunt illi ⁊ noxia. aut studiose agit aut uoluntarie susti¬
net: ita quoq animã suã amare dicitur. qui amat ea
que bona sunt illi et salubria: et que ad bonũ illius cõ¬
parant᷑. et saluti ꝓficiũt. Qͥ aũ que illi nocẽt amat: ñ
illam amat. Qͥ diligit inqͥt iniquitatẽ: odit animã suã.
Amas liuores ⁊ ꝑcussuras. et uulnera: et dicis amo car¬
nem meã. Qualis amor. Tu illam ledere et affligere ñ
cessas: et amare te dicis. Si amas illam: amabonũ illius.
Si amas illam bene fac illi si potes: opta si non potes.

Expanded text:
ta sit; et si hoc mandatum est homini ut diligat animam suam, ta sit; et si hoc mandatum est homini ut diligat animam suam, utrum hoc mandatum aliud ab illis duobus mandatis quae supra distincta sunt in dilectione Dei et proximi intelligendum sit, aut idem cum illis. Quid est autem animam diligere, nisi bonum ejus amare; sicut enim carnem suam amare dicitur qui bonum illius amat et commodum appetit; et odisse qui ea quae adversa illi sunt et noxia aut studiose agit aut voluntarie sustinet, ita quoque animam suam amare dicitur, qui amat ea quae bona illi sunt et salubria; et quae ad bonum illius cooperantur et saluti proficiunt. Qui autem quae illi nocent amat, non illam amat. Qui diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam . Amas livores, et percussuras et vulnera, et dicis amo carnem meam, qualis amor? Tu illam laedere et affligere non cessas, et amare te dicis. Si amas illam, ama bonum illius, Si amas illam benefac illi si potes, opta si non potes.
Abbreviated transcription (Latin):
caro sustineat corruptionẽ. quã aĩa faciat iniqͥtatẽ. Utrũq
ergo diligendũ est: s tam̃ magis illud qd melius ẽ. Quãuis
aũ utrũq esset diligendũ: non tam̃ utrũq ut diligeretur
erat p̃cipiendũ. Nam quia ꝑ nature affectũ carnis sue amor
illum haberet: sed admonitiõe potius tẽperandus. ne ni¬
mis haberet. Carnis inquit apłs curã ne feceritis in de¬
sideriis. Carnẽ quippe suã homo añ peccatũ. ꝑ affectũ na¬
ture dilex̃ ad necessitatẽ: post peccm̃ aũ ꝑ uitiũ ꝯcupiscen
parte p̃cepto ñ eget. ubi ꝑse uoluntarius est. et si ñ mouea¬
tur. s ꝓhibitione potius ⁊ ꝯminatiõe: ne in preceps eat
si non teneatur. Sic ergo dilectio carnis in p̾cepto ponenda
nonfuit: de qua ꝯstabat qi satis haberet᷑. etiã siñ p̾ciꝑet᷑.
De dilectiõe uero aĩe queri potest utrũ in mandato ꝯstitu¬

Expanded text:
caro sustineat corruptionem, quam anima faciat iniquitatem. Utrumque caro sustineat corruptionem, quam anima faciat iniquitatem. Utrumque ergo diligendum est, sed tamen magis illud quod melius est, quamvis autem utrumque esset diligendum, non tamen utrumque ut diligeretur praecipiendum erat. Nam quia per naturae affectum carnis suae amor illum haberet, sed admonitione potius temperandus ne nimis haberet, Carnis, inquit Apostolus, curam ne feceritis in desideriis . Carnem quippe suam homo ante peccatum per affectum naturae dparte praecepto non eget, ubi per se voluntarius est etiam si non moneatur, sed prohibitione potius et comminatione ne in praeceps eat si non teneatur. Sic ergo dilectio carnis in praecepto ponenda non fuit, de qua constabat quia satis haberetur, etiamsi non praeciperetur. De dilectione vero animae quaeri potest utrum in mandato constitu
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autem ad̾o est totũ bonũ est: ⁊ qđ̾ bonũ ẽ. totũ dili¬
gendũ ẽ. Itaq diligere debet homo totũ qd̾ a d̾o bonũ acce
pit: qr bonitati ingratus esset. si qd̾ ab ipsa ẽ bonũ n̾ dilige¬
ret. Bene ergo facit cũ diligit corpus suũ. ita tam̃ si bene
diligat: id est suin eo diligit in quo diligendũ ẽ. Similitet
cum diligit animã suã bene facit: et melius facit cum di¬
ligit animã suam. quã tum diligit carnẽ fuã: et tanto me¬
lius quanto melior est aĩa ꝗͣ caro. Itaq in utroq b̾n facit.
cum utrũq bene diligit. Corpus quippe diligendũ ẽ ad ne¬
cessitatem: aniina uero diligenda est ad bonitatẽ. Caro dili¬
genda est. ut contra corruptionẽ foueatur: aĩa diligenda
est. ut contia iniquitatẽ custodiatur. Tamen si necessitas
alterius inciderit. et alterũ pati necesse sit: melius est ut

Expanded text:
Quod autem a Deo est, totum bonum est, et quod bonum est, totum diliQuod autem a Deo est, totum bonum est, et quod bonum est, totum diligendum est. Itaque diligere debet homo totum quod a Deo bonum a Deo accepit; quia bonitati ingratus esset, si quod ab ipsa est bonum non diligeret. Bene ergo facit cum diligit corpus suum; ita tamen si bene diligat, id est si in eo diligat in quo diligendum est. Similiter cum diligit animam suam benefacit. Et melius facit cum diligit animam suam, quam facit cum diligit carnem suam; et tanto melius, quanto melior est anima quam caro. Itaque in utroque benefacit, cum utrumque bene diligit. Corpus quippe diligendum est ad necessitatem, anima vero diligenda ad bonitatem. Caro diligenda est ut contra corruptionem foveatur; anima diligenda est ut contra iniquitatem custodiatur. Tamen si necessitas alterius inciderit; et alterum pati necesse sit, melius est ut
Abbreviated transcription (Latin):
sic homo ꝓnus fuerat ex se: ut illud aut non posset. aut ñ¬
uellet dimittere etiã si ꝓhiberet᷑. Nonigit᷑ p̾cipiendũ erat ho¬
mini ut se diligeret: s timendũ uel cauendũ magis erat. ne
nimis diligeret. Hoc quidem nature insitũ erat. ut se odire
non posset. secundũ qd̾ nemo carnẽ suã odio habuit: euius
ꝯmodũ qui nature insitus ẽ appetitus inseparabilit̃ diligit:
et qd̾ aduersũ est illi semꝑ detestatur et fugit. Cam̃ quia
questio aliqua eẽ uidet᷑. quare p̃ceptũ non est homini ut
diligat se ipsum. sicut mandatũ est ut diligat dm̃ ⁊ ꝓcri¬
mum suũ: considerare nos oportet si force in his duobus
mandatis. in quib de dilectione dei et ꝓximi agitur: id
etiã quod ad diligendũ se homini uel p̃cipiendũ uel faci¬
endum est contineatur. Duo in homine sũt: aĩa ⁊ corpꝰ.
sp̃c ⁊ caro. Utrũq ds fecit: et utrũq a deo homo accepit.

Expanded text:
sic homo sic homo vellet dimittere, etiamsi prohiberetur. Non igitur praecipiendum erat homini ut se diligeret, sed timendum vel cavendum magis erat ne nimis diligeret. Hoc siquidem naturae insitum erat, ut se odire non posset secundum quam nemo carnem suam odio habuit cujus commodum qui naturae insitus est appetitus inseparabiliter diligit, et quod adversum est illi, semper detquaestio aliqua esse videtur quare praeceptum non est homini ut diligat seipsum, sicut mandatum est, ut diligat Deum et proximum suum; considerare nos oportet, si forte in his duobus mandatis in quibus de dilectione Dei et proximi agitur, id etiam quod ad diligendum se homini vel praecipiendum vel faciendum est contineantur. Duo in homine sunt: anima et corpus, spiritus et caro. Utrumque Deus fecit et utrumque homo a Deo accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
le habere: et tamen non uelle ut illud omino haberet ꝓxi¬
mus tuus: in deo tamen non poteras. Non enim poteras di
ligere deum. nisi diligeres et ꝓximũ tuũ. ꝙ cum inuidia et
odio deus diligi non potest: tamen qr in aliis reb hoc fac̾e
poteras ut aliquid uelles et ꝓrimo tuo non uelles. distinctũ
est ut utrũq tibi faciendũ esse intelligas: quãuis tam alterũ
sine altero facere ñ possis. Quãuis simul sint: tam̃ duo sũt.
dilectio dei et ꝓximi. Neq ideo debuerũt in p̃ceptiõe ꝯfun¬
di: quãuis non possint in actione separari. Duo igitur sũt
precepta caritatis. Unum quo dm̃ diligere p̾cipimur: alte¬
Quareꝰ non sint data tria precerta earri. uii
ed dicis. Quare tria data non sunt p̾cepta ca¬
ritatis. ut similiter homo diligat se ipsum:
sicut diligere iubetur dm̃ et ꝓximũ: S consi¬
dera quia suꝑfluũ foret ut illud iuberet᷑: ad qd̾ faciendum

Expanded text:
le habere, et tamen nolle ut illud haberet proxile habere, et tamen nolle ut illud haberet proximus tuus: in Deo tamen non poteras. Non eligere Deum nisi diligeres proximum tuum; quia cum invidia et odio Deus diligi non potest, tamen quia in aliis rebus hoc facere poteras, ut aliquid velles et proximo tuo non velles, distinctum est, ut utrumque tibi faciendum esse intelligas, quamvis tamen alterum sine altero facere non possis. Quamvis simul sint, tamen duo sunt dilectio Dei et proximi, neque ideo debuerunt in praeceptione confundi, quamvis non possint in actione separari. Duo igitur sunt praecepta charitatis: unum quo Deum diligere praecipimur, alteQuare non sunt tria praecepta charitatis. Sed dicis: Quare tria data non sunt praecepta charitatis, ut similiter diligat homo seipsum, sicut diligere jubetur Deum et proximum? Sed considera, quod superfluum foret ut illud fieri juberetur, ad quod faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
iam cum demonib dãpnati sunt. Illi enim ꝓocimi non sunt: s
remoti et alieni facti a nobis. Nos aũ ꝓximos diligere debemꝰ.
non alienos. id est dãpnatos homines. atq demones: et illos
homines qui uel per bonitatẽ non recesserũt. uel per arbitrii
uoluntatẽ redire possunt. Non enĩ omĩno longe sunt: qui ⁊ si
abierunt. adhuc redire possunt. Isti sunt ꝓximi quos diligere
Iebemus: uel in deo si non recesserunt: uel ꝓpter dm̃ si redire
posũt. Quos qñ diligimꝰ. uel in eis dm̃ diligimus si boni sũt:
uel in eis dm̃ diligimus et optamꝰ. cũ adhuc qd̾ non sũt boni
esse possu̾t. Propter hoc gͦ sunt duo p̃cepta caritatis. dei uide¬
licet et ꝓximi. ut per caritatẽ dei ipsũ bonũ diligas: ꝑ carita¬
tem ꝓaeun bonũ quod diligis ꝓximo non inuideas. Poteras
aliquid diligere. et ꝓxximo non diligere: poteras aliqͥd uel¬

Expanded text:
jam cum daemonibus damnati sunt. Illi enim proximi non sunt, sed jam cum daemonibus damnati sunt. Illi enim proximi non sunt, sed remoti et alieni facti a nobis. Nos autem proximos diligere debemus, non alienos, id est homines, non daemones, et illos homines, qui vel per bonitatem non recesserunt, vel per arbitrii libertatem redire possunt. Non enim omnino longe sunt qui, etsi abierint, adhuc redire possunt. Isti sunt proximi quos diligere debemus, vel in Deo, si recesserunt, vel propter Deum, si redire possunt. Quos quando diligimus, vel in eis Deum diligimus si boni sunt, vel eis bonum diligimus et optamus, cum quod non sunt boni esse possunt. Propter hoc ergo duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet et proximi ut per charitatem Dei ipsum bonum diligas, per charitatem proximi bonum quod diligis proximo non invideas. Poteras aliquid diligere et proximo non diligere; poteras aliquid vel
Abbreviated transcription (Latin):
illa: et dilige ipsum ꝓpt̾ illa. Si autẽ uacuũ inueneris bonis
suis dole. qr receptacłm inane uides: et opta ut ueniãt ad eũ
et intrent in eũ bona sua. ut fiat ipse bonus: habẽs bona sua.
ut sit quibonus eẽ potest. Qui enĩ iam ẽẽ non possũt boni.
diligendi non sũt. nec ꝓorimi sunt : sed alieni ⁊ remoti.⁊ extra¬
nei. Ne des inqͥt alienis honorẽ tuũ. et annos tuos crudeli:¬
ne forte impleant̾ alieni uirib tuis. et labores tui sint ĩ do¬
mo aliena. Isti aũ sunt alien et extranei nimis remoti. et lon¬
ge facti. quib amplius ñ patet reditus ad botiũ: demones
scilicet et hoĩes maligni cũ demonib dãpnati: qui idcirco a
nobis amplius diligendi ñ sunt. qr ab illo bono ꝑpt̃ qd̃ diligr̃
omĩs qui bñ diligit᷑ irrecuperabilit̃ corruert. Nusqͣ nobis
dicit scriptura ut demones diligamus: neq illos homines qui

Expanded text:
illa et dilige ipsum propter illa. Si autem vacuum inveneris bonis illa et dilige ipsum propter illa. Si autem vacuum inveneris bonis suis, dole, quia receptaculum inane vides; et opta ut veniant ad eum et intrent in eum ut sit qui bonus esse potest. Qui enim jam esse non possunt boni, diligendi non sunt, quia nec proximi sunt, sed alieni et remoti et extranei. « Ne des, inqne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena . Isti ergo sunt alieni et extranei nimis remoti et longe facti, quibus amplius reditus non patet ad bonum, daemones scilicet et homines maligni cum daemonibus damnati. Quid idcirco a nobis amplius diligendi non sunt; quia ab illo bono propter quod diligitur omnis qui bene diligitur, irrecuperabiliter corruerunt. Nusquam nobis dicit Scriptura ut daemones diligamus, neque illos homines qui
Abbreviated transcription (Latin):
diligitur ubicũq inuenit᷑: inse ipso. et in ꝓximo. intus et
foris: sursum et deorsum. longe et prope.Si mel dulce ẽ.
dulcis ẽ et fauus. Si mel diligis: diligis et fauũ receptaculũ
mellis. S cũ mel diligitur. ideo diligitur: qr dulcedo ipsũ ẽ.
Cum uero fauus diligitur: ido diligitur. qr dulcedo in ipso
est. Mel ꝑpter se ipsum diligitur: fauus aũ ꝑpt̾ mel diligr̃.
Et si forte uideris fauum non habentẽ mel. uides receptacu¬
lum ubi mel esse debuerat. et doles esse uacuum : et ñ placet
tibi quia aridũ est. et cupis mel ibi esse qd̃ diligis: ⁊ si uene¬
rit amplius diligis. Ita dilige dm̃ tuũ: qr dulcedo est ipse. ⁊
bonitas. ⁊ uenitas. Prorimũ aũ tuũ dilige: qr receptacłm est
dulcedinis. et bonitatis. ⁊ ueritatis. Et si in eo inueneris qd̃ ha¬
bere debet. dulcedinẽ et bonitatẽ et ueritatẽ: dilige in ipso

Expanded text:
diligitur ubicunque invenitur. In se ipso et in proximo, intus et diligitur ubicunque invenitur. In se ipso et in proximo, intus et foris, sursum et deorsum, longe et prope. Si mel dulce est, dulcis est et favus. Si mel diligis, diligis et favum receptaculum mellis. Sed cum mel diligitur, ideo diligitur, quia dulcedo ipsum est. Cum vero favus diligitur, ideo diligitur quia dulcedo in ipso est. Mel propter se ipsum det si forte videris favum non habentem mel, vides receptacula ubi mel esse debuerat, et dotes vacua esse; et non placet tibi, quia arida sunt, et cupis mel illic esse quod diligis; et si venerit, amplius diligis. Ita dilige Dominum Deum tuum, quia dulcedo est ipse, et bonitas et veritas. Proximum autem tuum dilige , quia receptaculum est dulcedinis, bonitatis et veritatis; et si in eo inveneris quod habere debet dulcedinem et bonitatem et veritatem, dilige in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
cuis. ut bonitatẽ habeant. et boni sint. Et in his om̃ib non nͥ
bonitas diligitur: qñ nichil diligitur nisi ꝑpter bonitatẽ. Simi¬
li modo cum d̾s diligitur ꝓꝑter se diligit᷑: qr ab alio ñ ẽ. neq
alter idest inunicus ut dm̃ habeat. Et in his om̃ib non nͥ deus
diligitur: quia aliud ñ est quãd̾s. quod in illo diligit᷑ quia est:¬
et inisto diligitur ut sit. Ergo cum deus diligitur. et cũ ꝓoeimꝰ
diligitur: deus diligitur. Quare dicit scriptura: ut et dm̃
diliganus et ꝓcimũ: Si indeo dm̃ diligis. et in ꝓximo dm̃ di¬
ligis. nec aliud in ꝓximo quam in deo diligis: quare ergo duo
sunt p̃cepta caritatis: Si enim utrobiq deus diligitur. in utͦq
unum impletur: nec opus fuerat p̾ceptũ geminari de oꝑe uno.¬
Sufficeret si dixisses dilige dñm dm̃tuũ: in hoc enĩ totum est.
Qui enim diñ uere diligit: ubiq diligit. Si uere diligitur.

Expanded text:
mus, ut bonitatem habeant, et boni sint. Et in his omnibus non nisi mus, ut bonitatem habeant, et boni sint. Et in his omnibus non nisi bonitas diligitur, quando nihil diligitur, nisi propter bonitatem. Simili modo cum Deus diligitur, propter se diligitur, quia ab alio non est, neque alter ut inimicus ut Deum habeat. Et in his omnibus non nisi Deus diligitur, quia aliud non est quam Deus, quod in illo diligitur quia est, in isto diligitur ut sit. Ergo cum Deus diligitur, et cum proximus diligitur, Deus diligitur. Quare ergo dicit Scdiligas et proximum? Si in Deo Deum diligis, et in proximo Deum diligis, nec aliud in proximo quam in Deo diligis, quare sunt duo praecepta charitatis? Si enim utrobique Deus diligitur, in utroque unum impletur, nec opus fuerat praeceptum geminari de oSufficeret si dixisset: Dilige Dominum Deum tuum; in hoc enim totum est. Qui enim Dominum vere diligit, ubique diligit. Si vere diligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso dant̃ ⁊ dona eius sũt: s in his n̾ ẽ amandus ꝓrimꝰ. qr
uirtus eius ñ sũt: neq bonũ faciũt ista hominẽ. etiã sihabun
dauerint: neq si defuerĩt inalũ. Bonitas autẽ bonũ facit.
et iusticia iustũ. et ueritas uerũ: et hec cũ ad sunt ad est deus:
qr deus bonitas ẽ ⁊ iusticia ⁊ ueritas. Ideo in bonitate et iusti¬
cia ⁊ ueritate diligendus ẽ homo: ⁊ qñ inistis diligit᷑ in deo
diligit᷑: qr deus bontas ẽ ⁊ iusticia⁊ uertas. Si gͦ bene dili¬
gimus. et bonũ diliginus: bomi sumus. Nonenim bonos facit: nͥ
dilectio bona. et dilectio boni. Si autem boni sumus. nullos ha¬
gimus: et nichil preter malũ odimus. Si autem amicos bouos
hubemus. ⁊ inimicos malos. amicos quidem in bonitate sua dili¬
gere debemꝰ. idest ideo q bonisunt: inimicos quia iubonitate
diligere non possumꝰ. qr boni ñ sunt: tam̃ ꝑptẽa diligere debe¬

Expanded text:
ab ipso dantur, et dona ejus sunt; sed in iis non est amandus proximus quia ab ipso dantur, et dona ejus sunt; sed in iis non est amandus proximus quia virtus ejus non sunt, neque bonum faciunt ista si defuerit malum. Bonitas autem bonum facit et justitia justum, et veritas verum, et haec cum adsunt, adest Deus, quia Deus bonitas est, et justitia et veritas. Ideo in bonitate, et justitia, et veritate diligendus est homo, et quando in istis diligitur, in Deo diligitur, quia Deus bonitas est, et justitia et veritas. Si ergo bene diligimus, et bonum diligimus, boni sumus. Non enim bonos facit, nisi dilectio bona et dilectio boni. Si autem boni sumus, nullos agimus, et nihil praeter malum odimus. Si autem amicos bonos habemus, et inimicos malos, amicos quidem in bonitate sua diligere debemus, id est in Deo, quia boni sunt; inimicos autem, quia in bonitate diligere non possumus, quia boni non sunt: tantum propterea diligere debe
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ non diligeremꝰ. Quẽadmodũ cũ hominẽ ꝓpter sapientiã
diligo. ideo diligo quia sapienciã diligo: quem ꝓfecto non
diligerem. si sapientiã ipsam ꝓpter quã ipsum diligo non
dm̃ diligo. ꝑpter quẽ ipsum diligo ꝓximũ: quẽ utiq ñ dili¬
gerem. si dm̃ ꝓpter quẽ ipsum diligo non diligerẽ. Sic gͦ sibñ
diligo bonũ diligo: non enim bene diligo nͥ cũ bonũ diligo:
et cũ bonũ qd̵ diligo. nisi ob aliud quã ꝓpter bonitatẽ diligo.
Si ergo bene diligo. sic iigo. Quomodo: Amicum indeo:
et inimicũ ꝓpter dm̃. Quid est amicũ diligere in d̾o: Ideo
diligere. qr habet dm̃. Non in diuiciis suis non in foraitudine
sua. ñ in pulcritudine sua. s in iusticia sua: in sc̃itate sua. in bo¬
nitate sua. Illa enĩ et si a do sunt. extra dm̃ diligi possũt: ⁊ se¬
pe cũ diligunt̃ auertũt ⁊ ꝑuertũt mentẽ diligentiũ se ut dm̃
non diligant. Id curo prohis laudandus qͥdem ẽ ds. qr cũ dant᷑

Expanded text:
geremus. Quemadmodum cum hominem propter sapientiam diligo, ideo diligo quia ipsam sapientiam diligo; quem profecto non diligerem, si sapientiam propter quam ipsam diligo, non Deum diligo, propter quem ipsum proximum diligo, quem utique non diligerem si Deum propter quem ipsum diligo, non diligerem. Sic igitur si bene diligo et bonum diligo. Non enim bene diligo nisi cum bonum diligo; et cum bonum quod diligo non ob aliud quam propter bonitatem diligo. Si ergo bene diligo, sic diligo. Quomodo? Amicum in Deo, et inimicum propter Deum. Quid est amicum diligere in Deo? Ideo diligere quia Deum habet. Non in divitiis suis, non in fortitudine sua, non in pulchritudine sua, sed in justitia sua, in sanctitate sua, in bonitate sua. Illa enim etsi a Deo sunt, extra Deum diligi possunt; et saepe cum diliguntur avertunt et pervertunt mentem diligentium se, ut Deum non diligant. Idcirco pro iis laudandus est Deus; quia cum dantur
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt. ⁊tñ quodãmͦ inpeccato qd̾ non deserũt. dolore qͦdã
affici ñ desistunt: cauendũ est omĩno ne caritatis siue dilec¬
tionis dei nomine dignus existimet᷑. Si enĩ in his qͥ ab iniqͥ¬
tate ad iusticiã conuertunt᷑. affectus quidã ⁊ delectaciones

Expanded text:
tiunt, et tamen quodammodo in peccato quod non deserunt, dolore quodam tiunt, et tamen quodammodo in peccato quod non deserunt, dolore quodam affici non desistunt; cavendum tamen est omnino ne charitatis sive dilectionis Dei nomine dignus existimetur. Si enim in iis qui ab iniquitate ad justitiam convertuntur, affectus quidam et dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
cuius uiolentiã senserũt. aut nullam. aut non tã uiolentã esse
uoluerũt: tam̃ qd̾ eidem tẽptanti et fatiganti consenserunt
non insi uolentes fecerũt: q magis creatorẽ offendere. quam
ipsam molestiã et fatigationẽ tolerare uoluerũt. Qd̃ si nolu¬
issent: omĩno non fecissent. Ergo inhoc qd̃ uolentes id qd̾ ca¬
ro uoluit fecerũt. id qd̾ ereator uoluit noluer̃t: qr si illud
uoluissent. ad istud faciendũ uoluntarie ñ consensisset. Cum
enĩ e duob que simul fieri ñ possunt. unũ uoluntarie eli¬
gitur. ꝓculdubio alterũ in uoluntate. ñ esse ꝓpbat. In ea ergo
uoluntate qua contra dm̃ carni consentire elegerũt. caritatẽ
utiq dei nullatenꝰ habuert: quãus tam̃ in eo ipso qd mag¬
nam in tẽptaciõe uiolentiã passi sũt. aliquã inpeccato suo ex¬
cusationẽ habere possũt. De affectu uͦ pietatis. quẽ huꝰmodi
peccantes nonnũꝗͣ habere uident᷑. qñ simul ⁊ peccare consen¬

Expanded text:
cujus violentiam senserunt, aut nullam aut non tam violentam esse voluerunt; tamen quod eidem tentanti et fatiganti consenserunt, non nisi volentes fecerunt, quia magis Creatorem offendere quam ipsam molestiam et fatigationem tolerare voluerunt; quod si noluissent omnino non fecissent. Ergo in hoc volentes id quod caro voluit fecerunt, id quod Creator voluit, noluerunt; quia si illud voluissent, ad istud faciendum voluntarie non consensissent. Cum enim e duobus quae simul fieri non possunt unum voluntate eligitur, procul dubio alterum in voluntate non esse comprobatur. In ea ergo voluntate qua contra Deum carni consentire elegerunt, charitatem utique Dei nullatenus habuerunt, quamvis tamen in eo ipso quod magnam in tentatione violentiam passi sunt aliquam in peccato suo excusationem habere possunt. De affectu vero pietatis quem hujusmodi peccantes nonnunquam habere videntur, quando simul et peccare consen
Abbreviated transcription (Latin):
ad mniqͥtatẽ ñ t̃putant: qͣre non simlit̃ inhis qui ad miqͥtatẽ
declinauer̾t ex usu p̃terite uirtutis etiã in ialo ꝓposito.
affectiones quedã amissi siue corrupti boni aliqũ suꝑẽẽ di¬
cant᷑: Que qͥdem sine ꝓposito bone uoluntatis. ex usu siue
ex natura mẽe possunt: sed sine ipso. iusticie meritũ habere
ñ possut᷑. Unũ enĩ hoc ẽ ꝓpositũ scilicet uoluntatis siue ꝯsen¬
sus animi ex uoluntate surgẽs. cui soli iudiciũ ẽ eũ d̾o: ⁊ hoc
solũ sibonũ ẽ. non ẽ ad malũ qͥcqͥd in hoĩe ẽ. siue bonũ sit.
siue malũ ⁊ itẽ si malũ ẽ. non ẽ ad bonũ qͥcqͥd reliquũ est.
siie bonũ. siue malũ. Ad hũc gͦ oculũ ex quo solo totũ cor¬
pus lucet. respicere debuer̾t: qui in affectionib nescio qͣlib
quas ⁊ incredulis ⁊ miquis aliquotiẽs. siue ex natura siue ex
usu inesse uidemꝰ: meritũ hoĩs ꝯstituũt. Poterãt hic satis su¬

Expanded text:
utantur; quare non similiter in iis qui ad iniquitatem declinaverunt ex usu praeteritae virtutis etiam in malo proposito affectiones quaedam amissi sive corrupti boni aliquando superesse dicantur, quae quidem sine proposito bonae voluntatis ex usu sive ex natura inesse possunt; sed sine ipso meritum justitiae habere non possunt. Unum enim hoc est propositum scilicet voluntatis sive consensus animi ex voluntate surgens cui soli judicium est cum Deo, et hoc solum si bonum est non est ad malum quidquid in homine est sive item si malum est, non est ad bonum quidquid reliquum est, sive bonum sive malum. Ad hunc ergo oculum ex quo solo totum corpus lucet respicere debuerunt, qui in affectionibus nescio qualibus quas et incredulis et iniquis aliquoties sive ex natura sive ex usu inesse videmus, meritum hominis constituunt. Poterant his satis su
Abbreviated transcription (Latin):
buit. s qd̾ foris loquebat᷑ in sp̃ũ dei ñ dicẽ: audiãt qd̾
scriptũ ẽ. ex habundancia cordis os loquit᷑. Ille gͦ sp̃c fo¬
ris in ore loquebat᷑: qui intus in corde dñabat᷑. Qͥ cor
regebat: linguã mouebat. S dicẽt forte. Sp̾c qͥdem dñi
recessit: s caritas remansit. Considera utrũ hoc ueritas
dictũ paciat᷑. Apłs dicit. Raritas dei diffusa ẽ in cordib¬

Expanded text:
batur in spiritu Dei non dixit; audiant quod scriptum est: Ex abundantia cordis os loquitur . Ille ergo spiritus foris in ore loquebatur, qui intus in corde dominabatur. Qui cor regebat, linguam movebat. Sed dicent forte: Spiritus quidem Dei recessit, sed charitas remansit. Considerate utrum veritas hoc dictum patiatur. Apostolus dicit: Charitas Dei diffusa est in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
tilla pietatis. nulla affectio dilectioĩs. in dauid. ⁊ in petro
remansit: qñ alter molestia carnalis ꝯcupiscencie uictus.
alter uͦ ĩminentis mortis timore fractus. qͦdãmͦ uterq
inuitꝰ peccauit: Immo uoluntarie ut̃q peccauit: qr si
uoluissẽt utͥq non peccassẽt. S qr semet ipsos magis quã
dm̃ dilexer̃t: suã potiꝰ ꝗͣ dei uoluntatẽ impleuer̃t. Caro
aliud suadebat. deus aliud p̃cipiebat: et eleger̃t magis car¬
ni obedire quã creatori. Si uoluissẽt carnis uoluntatẽ

Expanded text:
tilla pietatis, nulla affectio dilectionis in David et in Petro remansit, quando alter molestia carnalis concupiscentiae victus, alter vero imminentis mortis timore fractus, quodammodo uterque invitus peccavit. Imo voluntarie uterque peccavit; quia si voluissent utrique non peccassent. Sed quia semetipsos magis quam Deum dilexerunt, suam potius quam Dei voluntatem impleverunt. Caro aliud suadebat, et aliud Deus praecipiebat; et elegerunt magis obedire carni quam Creatori. Si voluissent, carnis volu
Abbreviated transcription (Latin):
perire. Cum autem foris positus ad caritatẽ reuertitur:
ad salutem reparatur. Quid amplius queris: fortassis
aliam unitatẽ ecclesie interpretari uoles. de qua ueraciter
dicere possis: qr idcirco in illa nullus peribit. qm̃ de illa
unitate sunt salui erũt: qm̃ ex his qui preuisi sunt ad ui¬
tam nullus peribit. Sicut enim scriptura dicit. quos p̃des¬
tinauit hos et uocauit. et quos uocauit hos et iustifica

Expanded text:
perire. Cum autem foris positus ad charitatem revertitur, perire. Cum autem foris positus ad charitatem revertitur, ad salutem reparatur. Quid amplius quaeris? Fortassis aliam unitatem Ecclesiae interpretari voles, de qua veraciter dicere possis, quod idcirco in illa nullus peribit, quoniam de illa unitate sunt, salvi erunt; quoniam ex iis qui praevisi sunt ad vitam, nullus peribit. Sicut enim dicit Scriptura: Quos praedestinavit, hos et vocavit, et quos vocavit, hos et ju
Abbreviated transcription (Latin):
scindi non potuit: etiam qñ xp̃c pati potuit. Corpꝰ xp̃.
uulnerabatur: ⁊ tñ tunica xp̃i non scindebat᷑. Magnũ ẽ
quod affers. si bene intelligas. Quid est enĩ tunica aͥ tuisi
Eece quã bonũ et quã iocundũ: habitare fratres in unũ.
Quod unũ: Manete in dilectione mea. Ergo caritas:
unitas est ecclesie. Et dicit scriptura. que in unitate ee¬
clesie sunt: perire ñ possunt. Hoc est qd̾ dicere uoluisti.
Qui in caritate sunt: perire non possũt. Siue carita¬
tem. siue unitatẽ nomines. idem ẽ: qr unitas ẽ caritas.
et caritas est unitas. Q ergo in unitate eccłe sunt. ⁊ qui
est ueritas: nemo fidelis contradicit. Nullus in caritate
perire potest. Ibi perire ñ potest: sed inde exire et ꝑire
potest. Qͥ ibi manet: ꝑdicionẽ nontimet. Caueat ipse:
ne egrediatur foras. Intus positis. ꝑdicio ñ ẽ: sicut his
qui foris sũt salus non est. Qui incipit exire: incipit

Expanded text:
scindi non potuit, etiam quando Christus pati potuit. Corpus Christi scindi non potuit, etiam quando Christus pati potuit. Corpus Christi vulnerabatur, et tamen tunica Christi non scindebatur. Magnum est quod affers si bene intelligas. Quid est enim tunica Christi nEcce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum . Quod unum? Manete in dilectione mea . Ergo charitas, unitas est Ecclesiae. Et dicit Scriptura: Qui in unitate Ecclesiae sunt, perire non possunt, hoc est quod dicere voluisti: Qui in charitate sunt, perire non possunt; sive charitatem, sive unitatem nomines idem est, quia unitas est charitas, et charitas unitas. Qui ergo in unitate Ecclesiae sunt, seest veritas. Nemo fidelis contradicit. Nullus in charitate perire potest. Ibi perire non potest; sed inde exire et perire potest. Qui ibi manet, perditionem non timet. Caveat ipse ne egrediatur foras. Intus positis perditio non est, sicut iis qui foris sunt salus non est. Qui incipit exire incipit
Abbreviated transcription (Latin):
amat non pecuniã: amicũ. non lucrũ. Qͥ enim ꝑpter
solam pecuniã amat: quãdiu pecunia habundat amat.
Quando pecunia deficit dilectio deficit. et ñ ẽ amicus
iam qui amicus esse uidebatur: ĩmo qui priꝰ amicus
ñ fuit s putabatur. nũc manifeste amicus nec ẽẽ. nec
fuisse comꝑbatur. Iile ergo uere dicitur anncui: qui semꝑ
diligit. Si amicus fuisti in ꝓsperitate: dilige in aduersi¬
tate. Quid enim in ꝓsperitate dilexeris: in adu̾sitate
ostendis. Si enim amicũ dilexisti. adhuc ipse est: dilige
ipsum. Cur cesset dilectio: cum qd̾ amatur ñ auferat᷑
Si autẽ fortunã dilexisti non habes iam qd̃ diligas: qr
fortuna discessit. et remansit homo solus. Hoc sibi uul
quod dictũ est: qui amicus ẽ semꝑ diligit. Instas adhuc
quasi mauis adducturus aliquid ad ꝯꝓbandũ: qr caritas
semel habita nonrecedat. Ostendis integrã tunicã .xͥ. que

Expanded text:
amat non pecuniam, amicum non lucrum. Qui enim propter amat non pecuniam, amicum non lucrum. Qui enim propter solam pecuniam amat, quandiu pecunia abundat, amat; quando pecunia deficit, dilectio deficit, et non est amicus jam qui amicus esse videbatur; imo qui prius amicus non fuit, sed putabatur, nunc manifeste amicus nec esse nec fuisse comprobatur. Illi ergo jure dicitur qui amicus est semper diligit. Si amicus fuisti in prosperitate: dilige in adversitate. Quid enim in prosperitate dilexeris, in adversitate ostendis. Si enim amicum dilexisti, adhuc ipse est, dilige ipsum. Cur cesset dilectio, cum quod amatur non aufertur. Si autem fortunam dilexisti, non habes jam quod diligas, quia fortuna discessit et permansit homo solus. Hoc sibi vult quod dictum est, qui amicus est semper diligit. Instas adhuc quasi majus aliquid adducturus ad comprobandum quod charitas semel habita non recedat. Ostendis integram tunicam Christi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ habet. nũquã illam amittit. Sic tibi uidet᷑. Mul¬
ta sunt talia que deduci quouis possint: s magnũ ñ ẽ
si aliquid dicas: sed si hoc quod dicis. utrũ sic sit dicendũ
intelligas. Qui amicus est. semꝑ diligit. uerũ est hoc qr
amnicus semꝑ diligit: et inimicus semꝑ odit. Et tñ qui
amicus est inimicus esie potest et odire: et qͥ inimicus
est amicus esse potest et diligere. Quãdiu amicus est
diligit: quãdiu inimicus est odit. Sunt autẽ quidam
non ueri amici. qui in ꝓsperitate amare se simulant: et
in aduersitate ꝓbantur quales sunt. Propt̾ eiusmodi die¬
tum est. qr qui uerus amieus est semꝑ diligit: hoc est ñ
in ꝓsperitate tantũ. sed etiã in aduersitate. hoc est semper.
Non enim est uerus amicus. etiã qñ amicus esse uidetur
qui scd̃m tempꝰ inutat: et in utramq partẽ pꝰ fortunã
mouet᷑. Non talis est ille qui semꝑ diligit: qui hominẽ

Expanded text:
charitatem habet, nunquam illam amittit. Sic tibi videtur: mulcharitatem habet, nunquam illam amittit. Sic tibi videtur: multa sunt talia quae possunt quovis deduci, sed magnum non est si aliquid dicas, sed si hoc quod dicis, utrum sic sit dicendum intelligas. Qui amicus est semper diligit. Verum est hoc quia amicus semper diligit, et inimicus semper odit; et tamen qui amicus est inimicus potest esse et odire; et qui inimicus est, amicus potest esse, et diligere. Quandiu amicus est diligit; et quandiu inimicus est, odit. Sunt autem quidam non veri amici qui in prosperitate amare se simulant, et in adversitate probantur quales sunt; propter ejusmodi dictum est, quod verus amicus semper diligit, hoc est non in prosperitate tantum, sed etiam in adversitate, hoc est semper. Non enim est verus amicus etiam quando amicus esse videtur, qui secundum tempus nutat; et in utramque partem post fortunam movetur. Non talis est ille qui semper diligit, qui hominem
Abbreviated transcription (Latin):
qui alieni fuerũt. ꝓxcimi esse ceꝑunt. de fonte proprio cõ¬
municare ceꝑunt: et similiter qui ꝓximi fuerũt. postꝗͣ
abalienari ceperunt. de fonte proprio ꝯmunicare desie¬
runt. Et remanet semꝑ fotis proprius : de quo ñ ꝯmu¬
nicat alienus. Alienus enim ꝯmunicare non potest: et tñ
qui alienus est ꝓximus esse potest. Caritatẽ malus habe¬
re non potest: sed qui malus est. bonus ẽe potest. Qñ
bonus esse incipit. caritatem habere incipit. et qñbonus
essẽ desinit. caritatem habere desinit: et nũquã caritatẽ
nisi bonus habere potest: quia caritatẽ habere et simul
malus esse nemo potest. Dicis iterũ. Si aliqñ caritas se¬
mel habita amittitur: quid est qd̾ dicit scriptura. qͥ ami¬
cus est semꝑ diligit: Si enim qui diligit amicus est. ⁊ qͥ
amicus est semꝑ diligit: ꝓfecto qui diligit semꝑ diligit
Qui autẽ semꝑ diligit: nũquã caritatẽ amitait. Si gͥ
uera est scriptura et qui diligit semꝑ diligit: qui semel

Expanded text:
ximi essse coeperunt, de fonte proprio communicare coeperunt, et similiter qui proximi fuerunt postquam abalienari coeperunt, de fonte proprio communicare desierunt. Et remanet semper fons proprius de quo non communicat alienus. Alienus enim communicare non potest; et tamen qui alienus est proximus esse potest. Charitatem malus habere non potest, sed qui malus est bonus esse potest. Quando bonus esse incipit, charitatem habere incipit; et quando bonus esse desinit, charitatem habere desinit; et nunquam charitatem nisi bonus habere potest, quia charitatem habere et simul malus esse nemo potest. Dicis interum: Si aliquando charitas semel habita amittitur, quid est quod dicit Scriptura: Qui amicus est, semper diligit? Si enim qui diligit amicus est; et qui amicus est semper diligit; profecto qui diligit semper diligit; qui autem semper diligit, nunquam charitatem amittit. Si igitur vera est Scriptura et qui diligit semper diligit; qui semel
Abbreviated transcription (Latin):
sens ñ erat cadenti: qͣre collisus ñ ẽ: Si enĩ teneret ñ labe¬
retur: et itẽ si manus ñ supponeret᷑. collideret̃. Pp̃t̃ hoc gͦ
collisus n̾ ẽ: qr cecidit suꝑ manũ. Si manꝰ suꝑ eũ cecidisset:
collisus fuisset. Qui ceciderit inqͥt suꝑ lapidẽ istũ: ꝯfringe
tur. Suꝑ quẽ aũ ccciderit: conteret eũ. Ept̃ hoc gͦ dñs ma¬
nũ ñ iacenti suꝑposuit ut p̾meret: s subposuit ut releua¬
ret. Supposuit ut adiuuando repararet: ñ suꝑposuit ut iu¬
cũ eo erat ut abeuntẽ reduceret. ⁊ penitentẽ iustificaret.
Et forte cũ eo etat: s in eo ñ erat. Cum eo erat ad custodiã:
s in eo ñ erat ad iusticiã. Non enĩ tu̾c iustus erat dauid.
qñ in tã graui peccato ꝓstratus erat: neq ad eũ tũe ꝑti¬
nuit qd̾ scriptũ ẽ. iustus in die septies cadit: ⁊tñ iusti
erat ut peccando ñ periret: nullatenꝰ tñ sie erat ut dãp¬

Expanded text:
aesens non erat cadenti, quare collisus non est? Si enim teneretur, non habeaesens non erat cadenti, quare collisus non est? Si enim teneretur, non haberetur. Item si manus non supponeretur, collideretur. Propter hoc ergo collisus non est; quia cecidit super manum. Si manus super eum cecidisset co quem autem ceciderit conteret eum . Propter hoc ergo Dominus manum non jacenti superposuit, ut premeret; sed supposuit, ut relevaret. Supposuit ut adjuvando repararet, non superposuit ut juvid, quia cum eo erat, ut abeuntem reduceret, et poenitentem justificaret et forte cum eo erat, sed in eo non erat. Cum eo erat ad custodiam, sed in eo non erat ad justitiam. Non enim tunc justus erat David quando in tam gravi peccato prostratus erat, neque ad eum tunc pertinuit quod scriptum est: Justus in die septies cadit, et tamen juerat ut peccando non periret; nullatenus tamen sic erat, ut dam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit qui natus ẽ ex dõ ñ peccat: ⁊ qr rursũ alibi dr̃ ha¬
be caritatẽ ⁊ fac qͥcqͥd uis: Si enĩ hoc uerũ ẽ qd̃ talia
facientes caritatẽ retinere possũt. cũ his qͥ caritatẽ habẽt
uolũtꝰ. ꝙ magnos defensores habẽt: alios qͥdem defen¬
dentes qd̾ caritatẽ ñ amittãt: alios aũ ꝯcedentes. ut qͥc¬
quid uolũt cũ caritate faciãt. S dicunt. Si dauid
peccando caritatẽ amisit. qͦmͦ gͦ uerũ ẽ qd scriptũ ẽ de ipso.¬
qr sp̃c dñi ñ recedelut a daid ab eo die et demceps: Si enĩ
multa alia remanere u potuerit: etiã si scd̃m donũ caritatis
remansit. Nonne ⁊ in illis siue cũ illis remanet. quos caden¬
tes custodit ne ꝑeaut: quos tñ stantes ñ custodit ne cadant:
Iustus cũ ceciderit ñ collidet᷑: qr dñs supponit manũ suã¬
Quid gͦ: Si p̃sens erat dñs stanti: qͣre lapsus ẽ: Et si p̃¬

Expanded text:
dicit: Qui natus est ex Deo non peccat ; et quia rursum alibi dicitur: « Hadicit: Qui natus est ex Deo non peccat ; et quia rursum alibi dicitur: « Habe charitatem et fac quidquid vis? Si enim hoc verum est quod talia facientes charitatem retinere possunt, cum iis qui charitatem habent uidquid voluerint; quia magnos defensores habent alios quidem defendentes, quod charitatem non amittant, alios autem concedentes, ut quidquid volunt cum charitate faciant. Sed dicunt: Si David peccando charitatem amisit, quomodo ergo verum est quod scriptum est de ipso Domini non recedebat a David ab eo die et deinceps? Si enim tus Domini secundum multa alia remanere non potuerit, etiamsi secundum donum charitatis recesserit. Nonne et in illis sive cum illis remanet quos cadentes custodit ne pereant, quos tamen stantes non custodit ne cadant? Justus cum ceciderit non collideturQuid ergo? Si praesens erat Dominus stanti, quare lapsus est! Et si pr
Abbreviated transcription (Latin):
retineri. Dauid adulterũ et homicidã caritatẽ dei ha¬
buisse dicunt: quando libidim seruiens. in uxorẽ ꝓoei¬
mi sui uiolandã turpitudini frena laxauit: et ad ean¬
dem postea turpitudinẽ tegendã. illum ipsũ cuiꝰ thotũ
fede uiolauerat. innocentẽ et iustũ crudeli ꝑdicione
extinx̃. Dicant mͥ ubi tunc fuit caritas ñ agẽs ꝑperam.
ubi innocẽs opprimit᷑: non querẽs que sua sunt: qñ
aliena rapiunt᷑. Ostendãt michi hic si possũt dilectionẽ
que plenitudo legis ẽ: ubi et p̃cepta legis uolant᷑. ⁊ ius
nature corrũpit. Lex dicit. Non occides. ñ mechaberis.
ñ concupisces uxorẽ ꝓximi tui. Si caritas hic ẽ: plenitu¬
do legis hic ẽ. Si plenitudo legis ẽ: qͦmͦ p̃uaricatio esse
potest: Si talia facientẽ caritatẽ habuisse dicũt. qͣre
ñ etiã in hoc faciendo nichil peccasse diẽt: qr scriptura

Expanded text:
retineri. David adulterum et homicidam, charitatem Dei haretineri. David adulterum et homicidam, charitatem Dei habuisse dicunt, quando libidini serviens in uxorem proximi sui violandam turpitudini frena relaxavit; et eamdem turpitudinem tegendam illum ipsum cujus torum foede violaverat, innocentem et justum crudeli proditione exstinxit. Dicant mihi ubi tunc fuit charitas non agens perperam, ubi innocens opprimitur, non quaerens quae sua sunt, quando aliena rapiuntur. Ostendant mihi hic si possunt dilectionem quae plenitudo legis est, ubi et praecepta legis violantur; et jus naturae corrumpitur. Lex dicit: Non occides. Non moechaberis. Non concupisces uxorem proximi tui . Si charitas hic est, plenitudo legis hic est. Si plenitudo legis est, quomodo praevaricatio esse potest? Si talia facientem charitatem habuisse dicunt; quare non etiam in hoc faciendo nihil peccasse dicunt, quia Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Dicũt non de om̃i caritate intelligendũ qđ̃ dr̃:
caritas semel habita non potest amitti: sed de ꝑfecta
tantũ. Et si ego illos interrogo que sit illa ꝑfecta cari¬
tas: ñ mͥ respondẽt. nisi illa que non amitttur. Non
enim audẽt dicere de illa se ꝑfectiõe caritatis loqͥ que
in futuro habebitur: ne suꝑfluo de illa loqui conuin¬
cant᷑. que ad hanc uitã ñ ꝑtinet. Ergo ñ inueniũt quã
caritatẽ hic ꝑfectã dicãt: nisi illã que ñ amittit᷑. Et rur¬
sus cũ ad signare uolũt que sit illa caritas q̃ñ amittit᷑:
ñ inueniũt qͥd dicãt. nisi illa q̃ ꝑfecta ẽ. Ita circulũ faci¬
unt inuoluentes semet ipsos: qr quo exeãt non habent.
Postremo tanta erroris caligine inuoluunt᷑: ut dũ ꝑti
piant eã a quibdã non solũ minora peccata. s crimi¬
nalia quoq et dãpnabilia ex deliberatione ꝑpetrantib

Expanded text:
rum. Dicunt non de omni charitate intelligendum, quod dicitur rum. Dicunt non de omni charitate intelligendum, quod dicitur charitas semel habita non amittitur, sed de peterrogo quae sit illa perfecta charitas, non mihi respondent, nisi illa quae non amittitur. Non enim audent dicere de illa; sed de perfectione charitatis loqui quae in futuro habebitur, ne superfluo de illa loqui convincantur quae ad hanc vitam non pertinet. Ergo non inveniunt quam charitatem hic perfectam dicant nisi illam quae non amittitur. Et rursum cum assignare volunt quae sit illa charitas quae non amittitur, non inveniunt quid dicant nisi illa quae perfecta est. Ita circulum faciunt, involventes semetipsos, quia quo exeant non habent. Postremo tanta erroris caligine involvuntur, ut dum perpiant eam a quibusdam non solum minora peccata, sed criminalia quoque et damnabilia ex deliberatione perpetrantibus