comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inueniat iuam. ꝑquam incautum decipiat. Aliud᷑ intrare
inmentẽ cuiusquã diabolum. aliud inhabitare. Nã & in
cordib scq̃ꝵ ingredit᷑. dum malas suggestiones insinuat. s
ñ habitat ineis. quia in suo coi pore non eos tradducit. Qͥ uͦ in
corpore eius st̾. ipsos inhabitat: quia ipsi st̃ templũ eiꝰ. ꝙ si
surripiat m̃tib elec̾toꝵ diabolus. ñ aut̃ ineis requiescit. sic̃
incordib reꝑboꝵ. Nam calore fidei mar ercitat᷑. ut ereatab
electis. Non nulli quos iam diabolus auido ore deuorau̾at.
rursus diuini iudicii occulta miseratiõe ab eiꝰ ore eripiun¬
F᷑ & salimi restituunt᷑. Nam sepe multoᷤ quo ᷤᷤ antiquus ho¬
stis uoragine luxuriȩ mersos tenuit: potentia diuina ꝑ
pęnitentiã ab eius faucib trarit. Qͦ modo de bonoꝵ int̾itu
ꝓpħa electam dic̃ diaboli escam. dũ alibi scͥptum sit de
illo. fȩnum sic̃ bos comedet. nͥ qd̾ in oculis dei fęnum st̃.

Expanded text:
inveniat viam per quam incautum decipiat. 29. Aliud est intrare inveniat viam per quam incautum decipiat. 29. Aliud est intrare mentem cujusquam diabolum, aliud vero inhabitare. Nam et in cordibus sanctorum ingreditur, dum malas suggestiones insinuat; sed non habitat in eis, quia in suo corpore non eos transducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Et si subrepat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sin cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab etur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae voragine immersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. 31. Quomodo bonorum interitum Propheta electam dicit esse diaboli escam, dum alibi scriptum sit de illo: Fenum sicut bos comedet, nisi quod in oculis Dei fenum sunt q
Abbreviated transcription (Latin):
quam: i er consꝑsione ꝓp̾a sustinet. s quantum ualet con¬
tra id qd̾ tolerat pugnet. Nam si consꝑsioni cȩditur. temp¬
tatiomi uł uitio nequaꝗ̃ resistitur. Ideo diabolus in sacris
eloquiis behemoth. id÷ animal dicitur. quia de clis lap
sus ad t̾ras cecidit. Ideo leuathan. id÷ serpens de aquis
ꝓpterea nominat᷑. quia ꝑsuꝑbiam ad alta sustollit᷑. & rec̾¬
te his tͥbus uocabulis appellatur. qi ꝓsuo m̾ito aerem qua¬
si auis ꝓ carcere meruit. t̾ram. ut animal brutũ sit. serpẽs
ut inhuius sołi mare uesana iactet᷑ fluctuatione. Ea eoe¬
nim qd ꝑ menbra sua diabolus oꝑat᷑. sortit᷑ uocabula: ita
ut ꝗo sungłi agunt incitante ulo. ipse nominet᷑ ex eo. Quẽ
riam. temptat. Inde serpens est : hoc ÷ cupiditatis ac nocen¬
di malicia. Quem aut̾ nec sic decipit. insidiat᷑. unde auis:.
hoc : ꝑ suꝑbiȩ ruinam. Indiq enim dolos p̃parat. quousq¬

Expanded text:
quam ex conspersione propria sustinet; sed, quantum valet, conquam ex conspersione propria sustinet; sed, quantum valet, contra id quod tolerat pugnet. Nam si conspersioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. 27. Ideo diabolus in sacris eloquiis Behemoth, id est, animal dicitur, quia de csus ad terras cecidit; ideo Leviathan, id est serpens de aquis,tia. Avis propterea nominatur, quia per superbiam ad alta sustollitur. Et recte his vocabulis tribus appellatur qui pro suo merito aerem quasi avis pro carcere meruit, terram brutum animal comedit, serpens ut in hujus saeculi mare insana jactatur fluctuatione. Ex eo enim quod per membra sua diabolus operatur, sortitur vocabula, ita ut quod singuli agunt incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem nis luxuriam, tentat unde serpens est, hoc est cupiditatis ac nocendi malitia; quem autem nec sic decipit, insidiatur ei unde avis est, hoc est superbiae ruina. Unde enim dolos p
Abbreviated transcription (Latin):
cãt mentem. ut ex qua parte euadere quisq temptauerit
sine ꝑiculo exire nom possit. ueluti suures hoc tẽ facere. qd sife¬
ceris pecres: si ñ feceris. reus ꝑuirii sis. Intantogͦ mali disori¬
mine. ut euadendi aditus pateat. minora potius eligenda st̃.
ut maiora iutentur. Diabolus quando decipere quemquã quȩ¬
rit. pͥus naturam uniuscuiusq intendit. & inde se applicat.
unde aptum hominem ad peccandum inspererit. Ex ea par¬
te hoĩes diabolus temptat. qua eos ꝑer crescentẽ humorẽ
facile inclinare ad uitia conspicit. ut scđm humoris colisꝑ¬
sionẽ. adhibeat & temptationem. Lege balaam. qui infigu¬
ra diaboli. contra popłm dei. ex ea parte p̃cepit ꝑnitiosos
p̃tendere laqueos. exqua sensit eos facilus eẽ lapsuros. il̃
& qui aquam alicubi deducit. ñ eam ꝑalcam partẽ Alieit̃.
nisi ubi impetum euis intendit. Nulius culpami ñ estimet

Expanded text:
cant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, cant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si jures hoc facere, quod si feceris, pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine, ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. 25. Ex ea parte diabolus homines tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem . Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Dei ex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sentit eos facilius esse lapsuros. Nam et qui aquam alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. 272 26. Nullus culpam existimet,
Abbreviated transcription (Latin):
Inde inmuntꝰ sp̃s tcͣ decerpsit grauius puerum inquobabi¬
tabat. quando ad axp̃i imꝑium exire ab eo caic̾tus ÷. Qd̃ fac̃tũ
& ad iob uerba respicit. ubi in nouissimis behemoth caudã
sis temptationib insistere. qui possint & aliis sua utilitate
ꝓdesse. ut dum uli impediunt᷑. ñ ꝓficiant qͥ docendi st̃. Ma¬
ligni sp̃s hoo quod intra nos mundare cupimꝰ. sine int̾mi¬
indesi uent̾ oꝑib scĩs erhauriunt. ut de intimis puri in¬
ueniantur. Eodem blandim̃to decipiunt᷑ nc̃ ꝑdiabolũ ho¬
mines. quo ꝓthoplasti inparadẏso st̃ decepti. Multis enun
enim ꝓmissis decipit. nc̃ rebus transitoriis quasi necessari¬
is illicit. Nc̃ etiam ipsa inferni supplicia quasi leuia actͣn¬
sitoria suggerit. quatinus miseroꝵ corda incupiditate la¬
souuaq dissoluat. secumq ad tartara ducat. Argumenta
machinationũ. malarumq cogitationum semina q̃ iicor¬
dib hominũ diabolus fundit. ita sepe undiq captam ĩpli¬

Expanded text:
itus tunc discerpsit gravius puerum in quo habitabat, quando ad Christi imperium exire ab eo coactus est . Quod factum et ab Job verba respicit, ubi in novissimis Behemoth caudam sis tentationibus insistit, qui possunt et aliis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non proficiant qui docendi sunt. 21. Maligni spiritus hoc, quod intra nos mundare cupimus, sine intermiindesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intimis puri inveniantur. 22. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines, quo protoplasti in paradiso sunt decepti. Multis enim enim promissis decipit; nunc rebus transitoriis, quasi necessariis, illicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatem, lasciviamque dissolvat, secumque ad tartara ducat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum semina, quae in cordibus hominum diabolus fundit, ita saepe undique captam impli
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debet. quia marime ꝑhoc quod corripit᷑ emendat᷑.
Unusquisq aut̾ tunc leuuis poetat qd̾ patit᷑. si sua disciisse¬
rit mala ꝓquib uli infertur retributio iusta. Discat ñ
murmurare qui mala patit᷑. etiam si ignorat cur illa pati¬
atur. & ꝑ hoc uiste se pati arbitret᷑ : ꝑ quod ab illo iudicat᷑.
cuius nunquã iniusta iudiciast̃. Qui flagella sustinet. &
contra dm̃ murmurat. iusticiam udicantis accusat. Qͥ
patitur ignorat. ꝑ hoc iam iustificat᷑. ꝑ qd̾ & se ipsum accu¬
sat .&. dei iusticiam laudat. dum er rebus psꝑis utilia iuistꝰ
erempla p̾stat hominib. necesse : eum iterum & adu̾sitati¬
b tangi : quatinꝰ eius patientia comꝓbet᷑. ut denuo sortitu¬
dinis documenta exeo sumant. qͥ ꝓsꝑitatis eius temꝑantiã
agnouerant. Qͥ passionib. anueȩ insidiante aduersario
cruciatur. ñ idcuxo se oredat alienari axp̃o. qui talia pa¬
tit᷑. s magis ꝑ hoo deo conmendabilẽ se ec̃ existimet : si dum

Expanded text:
orripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. Discat non murmurare qui mala patitur; etiamsi ignorat cur mala patiatur et per hoc juste se pati arbitretur per quod ab illo judicatur, cujus nunquam injusta judicia sunt. Qui flagella sustinet, et contra Deum murmurat, justitiam judicantis accusat. Qui pro quo patitur ignoret, pro hoc tamen justificatur per quod et seipsum accusat et Dei justitiam laudat. Dum ex rebus prosperis justus exempla praestet hominibus, necesse est eum iterum et adversitatibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo fortitudinis documenta ex eo sumant, qui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. 4. Qui passionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco se credat alienari a Christo, quia talia patitur; sed magis per hoc Deo commendabilem se esse existimet, si, dum
Abbreviated transcription (Latin):
soluta : duricia mentis. Est ꝑniciosa sanitas. quȩ ad ino¬
bȩditiã hominẽ ducit. Est ꝙ salubris infirmitas. quȩ ꝑ
diuinã cõrreptionem mentẽ a duricia frangit. Languor
animȩ. id ÷ peccatoꝵ infirmitas. ꝑ niciosa:. Dequa etiã
mitatẽ carnis utilem eẽ: idem apłs approbat dicens. Quando
N

Expanded text:
soluta est duritia mentis. Est perniciosa sanitas quae ad inosoluta est duritia mentis. Est perniciosa sanitas quae ad inobedientiam hominem ducit. Est et salubris infirmitas quae per divinam correptionem mentis duritiam frangit. Languor animae, id est peccatorum infirmitas perniciosa. De qua etiam mitatem carnis utilem esse idem Apostolus approbat dicens: « Quando n
Abbreviated transcription (Latin):
sallitem. quã manere incolumes ad dampnationẽ. Uisitati¬
odei neo semꝑ inbonum accipit᷑. neo semꝑ inmalum. In bo¬
num enĩ accipit᷑. sic̃ ÷ illud. Uisita nos insalutari mo. Inma¬
lũ uͦ. uixta ulud. In tempore iusitationis tuȩ ꝑibunt. Tri¬
bus excausis infirmitates accidunt corꝑum. id÷ ex pecrato.
er tempatione. & ex intemꝑantiȩ passione. S huic tantum
nouissimȩ. humana pot̾ medicina succurrere. Iuis uͦ. sola
infirmari & ñpeccare. ne ꝑuigorem salutis. illicitis sordidũ¬
tur cupiditatum & luxuriȩ desideriis. Buricia quȩ m̃tem
p̃mit nec sentit᷑. utilit̾ mutat᷑ incarne ut sentiatur. atq in¬
tellecta em̃det᷑. Namcitius uulnera carnis sentiunt᷑.ꝙͣ. aĩȩ.
Ideoq ꝑcarnis flagella errantes citius corrigunt᷑. Hoo quip¬
pe indicant. in pauli oculis squamȩ infidelitatis. Quȩ dũ
mutatȩ st̃ ꝑ increpationem inoculis carnis. confestim re

Expanded text:
salutem animae quam manere incolumes ad damnationem. 3. Visitatisalutem animae quam manere incolumes ad damnationem. 3. Visitatio Dei nec semper in bonum accipitur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur, sicut est illud: Visita nos in salutari tuo . In malum vero, juxta illud: In tempore visitationis suae peribunt . 4. Tribus ex causis infirmitates accidunt corporis, id est, ex peccato, ex tentatione, et ex intemperantiae passione; sed huic tantum 265 novissimae humana potest medicina succurrere, illis vero sola infirmari, et non peccare, ne per vigorem salutis illicitis sordidentur cupiditatum, et luxuriae desideriis. 6. Duritia, quae mentem premit, nec sentitur, utiliter mutatur in carne, ut sentiatur atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae; ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squamae infidelitatis, quae dum mutatae sunt per increpationem in oculis c
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinam ñ receꝑunt. Plerumq iustus plangit. &. nescit
utrum ꝓ om̃ib suis peccatis p̾sentia patiatur flagella. an
ꝓ uno tantaim. & nescit quȩ sit culpa illa. ꝓ qua meruit
eius modi pati supplicia. & ꝓipso ambiguo. maxime in
merore uersat᷑. Quãuis flagella p̃sentia iustum apecratis
absoluant. ad huc tamen sub metu uindic̃tȩ turbat᷑. nem
stantes ei plagȩ ñ sufficiant ad purganda delic̾ta. Proms
gͦ dum p̾sentia patit᷑. & futura ꝑtimesoit. qͦdammꝰ sic̃ ait
qui nesciant corrigi. nisi alios uiderint flagellari. Sicq ꝓfi¬
ciunt comꝑatione maloꝵ. dum sibi id accidere timent. in
quo ꝑire auos uident. Quosdam uidens ds nolle ꝓpͥo uoto
corrigi. adu̾sitatum tangit stimulis. Quosdã etiam p̾soienᷤᷤ
multum peccare posse. insalutem flagellat eos corporis in¬
firmitate ne peocent. ut eis utiliꝰ sit frangi languorib ad

Expanded text:
disciplinam non receperunt . 12. Plerumque justus plangit, et nescit disciplinam non receperunt . 12. Plerumque justus plangit, et nescit utrum pro omnibus suis peccatis praesentia patiatur flagella, an pro uno tantum, et nescit quae sit culpa illa pro qua meruit ejusmodi pati supplicia, et pro ipso ambiguo maxime in moerore versatur. 13. Quamvis flagella praesentia justum a peccatis absolvunt, adhuc tamen sub metu vindictae turbatur, ne instantes ei plagae non sufficiant ad purganda delicta. Proinde ergo, dum praesentia patitur, et futura pertimescit, quodammodo, sicut aitqui nesciant corrigi, nisi alios viderint flagellari; sicque proficiunt comparatione malorum, dum sibi id accidere timent, in quo deperire alios vident. 2. Quosdam Deus videns nolle proprio voto corrigi, adversitatum tangit stimulis. Quosdam etiam praesciens multum peccare posse, in salutem flagellat eos corporis infirmitate, ne peccent, ut eis utilius sit frangi languoribus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ligit᷑ quȩ hic cepta. uluc ꝑficitur. ut inhis qui omĩno ñ
corrigunt᷑. p̾̃cedentium ꝑcussio flagelloꝵ. sequentium sit imi¬
tium tormentoꝵ. hiniͨ: quod inpsalmo scͥptum:. Oꝑiant᷑ sic̃
dipploide confusiõe sua. Dipplois enim duppler uestim̃tum ÷
qͦ figuralit̾ induunt᷑. qͥ & temporali pęna & ȩt̾na dãpnant᷑.
tio. & hic & infuturo scło. & idem alibi. Duplici comtͣtione
contere eos. id÷ gemina pęna. p̾senti scilicet & futura. Qui¬
busdã secreto dei iudicio. hic male÷ illuc bene. scilicet ut dũ
hic castigati corrigunt᷑. ab ȩt̾na dampnatiõe liberent᷑. Qi¬
busdam uͦ hic bene ÷ illuc maie. sic̃ diuiti illi accidit. qͥ hic po¬
tentiȩ olaritate conspicuus. pꝰ mortem gehennȩ uncendiis
le: qr corrigi nolentes. & flagellari in hac uita incipiunt.¬
& ȩt̾na ꝑcussiõe dampnant᷑. In tanto in mergi quoscã de¬
spationis ꝓfundo. ut nec ꝑflagella ualeant emendari. De

Expanded text:
ligitur, quae hic coepta illic perficitur, ut in his qui omnino non corriguntur praecedentium tium tormentorum. Hinc est quod in Psalmo scriptum est: « Operiantur sicut diploide confusione sua . » Diplois enim duplex est vestimentum, quod figuraliter induunt qui et temporali poena aeterna damnantur. tio, et hic, et in futuro saeculo. Et idem alibi: Duplici contritione contere eos , id est, gemina poena, praesenti scilicet et futura. 10. Quibusdam secreto Dei judicio hic male est, illic bene, scilicet, ut dum hic castigati corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur. Quibusdam vero hic bene est, illic male, sicut diviti illi accidit qui, hic potentiae claritate conspicuus, post mortem gehennae incendiis ic male est, quia, corrigi nolentes, et flagellari in hac vita incipiunterna percussione damnantur. 11. In tanto immergi quosdam desperationis profundo, ut nec per flagella valeant emendari. De
Abbreviated transcription (Latin):
sicut interius ut testis scrutat᷑ conscien¬
tias. ita ertuis irrogat penas. ut uerum
sit testimonium ꝓphȩ. quia ipse: & testis
& udex. Ordinata ÷ miseratio dei. quȩ pͥus
hic hominem ꝑflagella a peccatis emendat. & postea ab ȩt̾no
supplicio liberat. Electus enim dei. dolorib uitę huius at¬
teritur. ut ꝑfectioꝵ uitȩ futurȩ lucretur. Nequaquã d̾s de¬
linquenti parcit. qm̃ peccatorem aut flagello temporali ad
purgationem ferit. aut iudicio ȩt̾no puniendũ relinquit.
aut in sẽ ipse homo pęnitendo punit quod male admisit. aut
ꝓinde est quod ds delinquenti ñ parcit. Iusto. temporalia fla¬
gella ad ȩterna ꝓficiunt gaudia. Ideoq & iustus inpȩnis gau¬
dere debet. & impiꝰ inꝑsꝑitatib timere. Neq iusto neq reꝓbo
ds̃ miscdiam & iusticiam abstrabit. Nam & bonos hic ꝑ af¬
flictionẽ uidicat. & illuc remuinerat ꝑmiserationẽ. & ma¬
los hic remunerat ꝑ temporalẽ clementiã. & illuo punit ꝑ

Expanded text:
sicut interius ut testis scrutatur conscientias, ita exterius irrogat poenas, ut verum sit testimonium prophetae, quia ipse est et testis et judex. Ordinata est miseratio Dei quae prius hominem hic per flagella a peccatis emendat, et postea ab aeterno supplicio liberat. Electus enim Dei doloribus vitae hujus atteritur, ut perfectior futurae vitae lucretur. Nequaquam Deus delinquenti parcit, quem peccatorem aut flagello temporali ad purgataut ipse in se homo poenitendo punit quod male admisit; ac proinde est quod Deus delinquenti non parcit. 259 4. Justo temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia; ideoque et justus in poenis gaudere debet, et impius in prosperitatibus timere. 5. Neque justo, neque reprobo Deus misericordiam et justitiam abstrahit. Nam et bonos hic per afflictionem judicat, et illic remunerat per miserationem; et malos hic remunerat per temporalem clementiam, et illic punit per
Abbreviated transcription (Latin):
contraria. eremplo dñi quise pꝰ baptisinum passus ÷ adiabolo
ꝑ temptari. Biabolus scõs om̃s ñ tenendo possidet. s temptando
ꝑsequit᷑. Ham quia ñineis intrinsecus regnat. contra eos ertrĩ¬
seous pugnat. Equi int̾ius amisit dominium. exteriꝰ conmo¬
uet bellum. Tunc contra eum diabolus quem possidet.¬

Expanded text:
cundum exempla Domini, qui se post baptismum passus est a diabolo pertentari. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tantando persequitur. Nam quia in eis intrinsecus non regnat, contra eos extrinsecus pugnat, et qui interius amisit Dominum, exterius commovet bellum. Tunc contra eum quem possidet
Abbreviated transcription (Latin):
de &adiecit. hoc ÷ consilium quod cogitaui super omñe t̾rã¬
sona babyloniȩ arguit uniuersum mundum: rursus ade¬
andem quasi de genere adspeciem reuertit᷑ dicens. quȩ eidẽ
ciuitati specialit contigerunt.: ecce ego suscitabo suꝑeos me¬
dos. Nã regnante bãltasar̃: amedis obtenta: babylonia.
mundũ dicendo. & concurrere faciã egiptios aduersus egep¬
tios. regnũ aduersus regnũ: cũ egxptus ñ multa regna. sed
unũ habuisse descͥbatur regnũ. Quinta regła : de temporib::
ꝑ quã aut pars maxima temporis. ꝑ partẽ minorẽ inducit᷑ aut
pars minima temporis ꝑ partẽ maiorẽ intelligit᷑. sic̃: de t̾du
o anicȩ sepulturȩ. dum nec tͥbus plenis dieb ac noc̾tib iacu¬
erit insepulcro: s tamen a parte totum tͥduũ accipitur. Uel
sic̃: illud qd quadringentis annis prȩdirerat ds filios isrł
te ioseph egypto dominati st: nec statim post quadringentos

Expanded text:
de et adjecit: Hoc est consilium, quod cogitavi super omnem terramde et adjecit: Hoc est consilium, quod cogitavi super omnem terrampersona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est Babylonia. mundum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur regnum. Quinta regula est de temporibus, per quam aut pars maxima temporis per partem minorem inducitur, aut pars minima temporis per partem majorem intelligitur. Sic est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a parte totum triduum accipitur. Vel sicut illud quod quadringentis annis praedixerat Deus filios Isrte Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos
Abbreviated transcription (Latin):
sponsam manifestauit. Proinde notandum ÷ inscͥpturiᷤᷤ
quando specialit̾ caput de scͥbiturꝰ quando & caput & corpus:
aut quando ex utroq trãnseat ad utrumq. aut ab aitero ad
alterũ. Sicq quid capiti. qͥd corpori conueniat: prudens lec¬
tor intelligat. Scdã regula: dedñi corpore uero& ꝑmixto.¬
s etiam sp̃alit̾ sentienda sit edocem᷑. Namq & hystõrie opor¬
tet fidem tenẽre: & sp̃alit legem intelligere. Quarta regła
÷ de specie & gn̾e: ꝑquam pars ꝓtoto. & totum ꝓparte accipi¬
t᷑: ueluti siuni pͦpło uł ciuitati loquat᷑ d̾s: & tamen intelli¬
gatur omnẽ contingere mundum. Nam licet aduersus
net᷑: tamen dum contra eam loquitur. transit ad genus
te siñ diceret aduersus uniuersum orbem: ñ adderet infra ge¬
neralit᷑. & disꝑdam omnẽ terram. & iusitabo super orbem ma¬
la: & cȩtera que secunt᷑ ad int̾nẽtionẽ mundi ꝑtinentia: un¬

Expanded text:
sponsam, manifestavit. 3. Proinde notandum in Scripturis sponsam, manifestavit. 3. Proinde notandum in Scripturis quando specialiter caput describitur, quando et caput, et corpus; aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. 4. Secunda regula est de Domised etiam spiritualiter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et genere, per quam pars pro toto, et totum pro parte accipitur, veluti si uni populo vel civitati loquatur Deus, et tamen intelligatur omnem contingere mundum. Nam licet adversus nus comminetur; tamen dum contra eam loquitur, trasi non diceret adversus universum orbem, non adderet infra generaliter: Et disperdam omnem terram, et visitabo super orbem mala, et caetera quae sequuntur ad internecionem mundi pertinentia; un
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad dm̃ ꝑtinent. in una tabula scͥpta fuerunt: rẽliqua sep¬
tẽ in scda. In pͥma tabulatum mandatoꝵ. hoc pͥmũ:. diliges
dnm̃ dm̃ tuũ : inscd̾a. honora patrem tuũ. & matrẽ. Hinc
÷ qd̃ ꝙ saluator scͥbȩ int̾roganti qd̾ p̾ceptum÷ pͥmum in lege:
ait. Audi isrł. dñs ds tuus deus unus ÷: hoc pͥmũ:. Scđ̾m
uͦ simile ẽ huic: diliges ꝓrimum tuũ sicut teipsum. U¬
nũ nãq p̃ceptum. de pͥma tabula dix̃ qd̾ ad dei ꝑtinet a¬
regulas locutionum scarum scͥpturarum. quidã sapi¬
entes dixerunt. Prima regła ÷ de dño & euis corpore. quȩ
de uno aut adunum loquit᷑: atq inuna ꝑsona mͦ caput
mͦ corpus ostendit: sic̃ xsaias ait. Induit me uestimento
salutari. quasi sponsum decoratum corõna: & quasi spõ¬
sã ornatam monilib suis. In una emĩ ꝑsona. duplici uo¬
cabulo nominata: & caput id÷ sponsum. & eccłam. id ÷

Expanded text:
quae ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua sepquae ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua septem in secunda. In prima tabula trium mandatorum hoc primum est: Diliges Dominum Deum tuum. In secunda: Honora patrem tuum et matrem. 14. Hinc est, quod Salvator scribae interroganti quod praeceptum est primum in lege? ait: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est, hoc primum simile est huic: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum. Unum namque praeceptum de prima tabula dixit, quod ad Dei pertinet aregulas locutionum sanctarum Scripturarum quidam sapientes dixerunt. 167 2. Prima regula est de Domino et ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata caput, id est, sponsum, et Ecclesiam, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit. & creata st̃. Qd̃ in scͥpturis sacris unabis repẽ¬
tit᷑ sententiaꝰ aut confirmationis causa÷. aut mysterii: sic̃
lex & graͫ sic̃ initium & ꝑfectio: sic̃ bonum & meliꝰ. Lex diui¬
na intrib distinguit᷑ partib: id÷ in hẏstoria. inp̃ceptis. &
in ꝓphrtiis. hestoria ÷ in hiis quȩ gesta st̃. Prȩcepta : in hiis
quȩ iussa st̃. Prophetia in his quȩ futura ꝓnuntiata sunt.¬
Lex diuina tͥplici intelligenda: modo: pͥmo. ut hẏstorice. se¬
cundo. ut tropolõgice: tercio: ut mystice intelligatur. hysto¬
rice hamq uirta litteramꝰ tropolõgice uixta moralem sci¬
entiam.: mỹstice. iuxta spu̾alem intelligentiã. Ergo
sic hẏstoriȩ oportet fidem tenere : ut eam & moralit̾ debea¬
mꝰ inter pretariꝰ & sp̃alit̾ intelligere. Tria & septem: decemp̃¬
cepta st̃. S tria. ad amorem dei ꝑtinent. septẽ ad hoĩes. Illa tria

Expanded text:
mandavit, et creata sunt. 10. Quod in Scripturis sacris una bis repemandavit, et creata sunt. 10. Quod in Scripturis sacris una bis repetitur sententia, aut confirmationis causa est, aut mysterii, sicut lex et gratia, sicut initium et perfectio, sicut bonum et melius. 11. Lex divina in tribus distinguitur partibus: im historia in hiis, que gesta sunt et visa, precepta in hiis, que iussa sunt, prophecia in hiis, que nunciata suntLex divina triplici sentienda est modo. Primo, ut historice: 165 secundo ut tropologice, tertio ut mystice intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta moralem scientiam, mystice juxta spiritalem intelligentiam. Ergo sic historice oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem decem praecepta sunt; sed tria ad amorem Dei 166 pertinent, septem ad homines. Illa tria
Abbreviated transcription (Latin):
Negͦ de obscuris desperatio fiat: eaquȩ manifesta st̃. saciant.¬
& ne de intellectis fastidium eristat: eaquȩ clausa st̃. desid̾ium
excitant. Nã plerãq quantõmagis latent: tantomagis erer¬
citium p̾̃bent. Inscͥpturis scĩs sepe ea quȩ futura st̃. quasi
fac̃ta narrant᷑: sic̃ : illud. Dederunt in esca mea fẽl: & insiti
mea potauerunt me acȩ̃to. S cur futura quasi p̃terita scͥ¬
bunt᷑ nea quȩ ad huc facienda st̃ in õpere. iã facta st̃ indi¬
uina p̃destinatione: Nobis gͥ temporalit̾ accidt̾: quȩ a con¬
ditore om̃ium sine tempore prȩuident᷑. Propterea ꝓpħia
rerum futurarũ gesta. p̃sentib miscet reb: ut ita cre¬
dant᷑ illa futuraꝰ quẽad modum ista cernunt᷑ eẽ completa. Mo¬
plerumq dicta ponunt᷑: id circo quia ñoꝑatione manuum
dei. s dicendi imꝑio oꝑat᷑: sic̃ scͥptum ÷. Dixit. & facta sunt:

Expanded text:
Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt satiant; etNe ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt satiant; et ne de intellectis fastidium existat, ea quae clausa sunt desiderium excitant. Nam pleraque quanto magis latent, tanto magis exercitium praebent. 7. In Scripturis sanctis saepe ea quae futura sunt quasi facta narrantur, sicut est illud: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Sed cur futura quasi praeterita scopere jam facta sunt in divina praedestinatione? Nobis igitur temporaliter accidunt, quae conditori omnium sine tempore providentur. 8. Propterea prophetia rerum futurarum gesta praesentibus miscet 163 rebus, ut ita credantur illa futura, quemadmodum ista cernuntur esse completa. Moplerumque et dicta ponuntur; idcirco, quia non operatione manuum Deus, sed dicendi imperio operatur, sicut scriptum est: Dixit, et facta sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
parua animalia inueniunt modicos intellectꝰ. ad quos humi¬
les ipsi refugiant. Scͥptura sacra infirmis & sensu paruulis.
sedm̃ hystoriam humilis uidetur in uerbis. Cum excellenti¬
orib aut̾ uiris altiꝰ incẽdit: dum eis sua mysteria pandit.
Ac ꝑ hoc utrisq manet conmũnis: & paruulis & ꝑfec̃tis. Scͥp¬
tura sacra ꝓuniꝰcuiꝰq lectoris intelligentia uariat᷑ : sic̃ man¬
na qd̾ ppło ueteri ꝓsingłoꝵ delec̾tatione uarium dabat sapo¬
rem. Iurta sensuum enĩ capacitatẽ : singłis sermo dñicus
congruit. & dum sit ꝓ uniꝰcuiꝰq intellectu diuersus: insẽ
tamen ꝑmanet unus. Ideo in libris scĩs quedã obscura. q̃¬
dam aꝑta reꝑuint᷑. ut intellectꝰ lectoris & studiũ augeatur.
Nã sicuncta patẽrent: statim intellecta uilescerent. Rursꝰ
sicuncta  clausa exĩsterent: confestim diffidentiã gignerent.

Expanded text:
parva animalia inveniunt modicos intellectus, ad quos humiparva animalia inveniunt modicos intellectus, ad quos humiles ipsi refugiant. 4. Scriptura sacra infirmis et sensu parvulis, secundum historiam humilis videtur in verbis, cum excellentioribus autem viris altius incedit, dum eis sua mysteria pandit, ac per hoc utrisque, manet communis, et parvulis, et perfectis. 5. Scriptura sacra pro uniuscujusque lectoris intelligentia variatur, 162 sicut manna, quod populo veteri pro singulorum delectatione varium dabat saporem. Juxta sensuum capacitatem singulis sermo dominicus congruit. Et dum sit pro uniuscujusque intellectu diversus, in se tamen permanet unus. 6. Ideo in libris sanctis quaedam obscura, quaedam aperta reperiuntur, ut intellectus lectoris et studium augeatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent.
Abbreviated transcription (Latin):
Pͦ inciderunt errorum. Orimũ unicuiq ÷ scire qͥd appe
pe sapientia÷. quo tendas scire: & nescĩre iter quo erpe¬
diat ire. Quid enĩ ꝓdest. siquis famis tem ⁊ pore uber¬
tatis regionem uideat: & uiam ꝑ quam ad illã  ꝑgat. ig¬
noret: Foce patͥam quisq quęrit. s uiã ꝑdidit. Frrando
grãdit᷑ ñ ꝓficiendo. Quantoq plus ambulat. tantoma¬
gis abeo qd̾ quęrit elongat: qui uiã regiã hoo÷ ap̃m dẽse¬
qͦm ad eam ꝓpinquet. Qid̃ si gradiens ꝑdesertum. leonem
incurrerit: semetipsum redarguet. dum indiaboli fau
Scãrum scͥpturar̃ altitudo: quasi montes pascuȩ st̃. Ad
quos dũ quisq iustoꝵ conscendit: pascuȩ indeficientis re¬
fectionẽ se inuenisse congaudet. In scͥpturis scĩs quasi in mõn¬
tib excelsis. & uiri ꝑfecti habent sublimia intelligentiȩ: quib
gressus contemplationis quasi cerui ẽrigant: & simplices qͣsi

Expanded text:
us incus incpe sapientia est, quo tendas scire, et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis tempore ubertatis regionem videat, et viam per quam ad illam pergat ignorat? Ecce patriam quisque quaerit, sed qui viam perdidit errando graditur, non proficiendo; quantoque plus ambulat, tanto magis ab eo quod quaerit elongatur. 6. Qui viam regiam, hoc es161 appropinquet. Quod si gradiens per desertum leonem incurrerit, semetipsum redarguat, dum in diaboli fauSanctarum Scripturarum altitudo quasi montes pascuae sunt , ad quos dum quisque justorum conscendit, pascuae indeficientis refectionem invenisse se congaudet. 3. In scripturis sanctis, quasi in montibus excelsis, et viri perfecti habent sublimia intelligentiae, quibus gressus contemplationis quasi cervi erigant, et simplices quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mediator diabolus ad mortẽ: sic̃ nobis xp̃c ad uitam. Mul¬
tum mundi philosophi p̃dicant᷑ indimensione tem¬
poꝵ. cursusq syderum. ac discussione elementoꝵ: & tamen
hoc ñ nisi adeo habuerunt. Uolando enim suꝑbe ut aueᷤ.
aẽrem. & emergentes inꝑfundum ut pisces. mare. & ut pecoragra¬
dientes. terram descͥpserunt: uerumtamen tota mente aucto¬
rem eoꝵ intelligere noluerunt. Quare ñ possunt anmalia
bruta interrogare⁊ Quia nesciunt ratiocinãri. Ideo nondis¬
similes gentiles homines animalib ertiterunt: qui talia
ñ considerantes. & ipsa ampliꝰ diligentes. usq ad eoꝵ cultũ
euanuerunt. Uia xp̃c est. Siquis inea ñ gr̃adit᷑: ñ: qͦmodo
runt: s quia displicuit illis humilitas xp̃i: minuio tran¬
sierunt. & non inuia. Ioeoq euanescentesꝰ głam dei in men¬
dacio mutauerunt: & rectitudinẽ uiȩ relinquentes: in anfracͥ¬

Expanded text:
mediator diabolus ad mortem, sicut nobis Christus ad vitam. 2. Mulmediator diabolus ad mortem, sicut nobis Christus ad vitam. 2. Multum mundi philosophi praedicantur in dimensione temporum, cursuque siderum, ac discussione elementorum; et tamen hoc non nisi a Deo habuerunt. Volando enim superbe, ut aves, aerem; et demergentes se in profundum, ut pisces, mare; et ut pecora gradientes, terram descripserunt, verumtamen tota mente Auctorem eorum intelligere noluerunt. 3. Quare non possunt animalia bruta interrogare? Quia nesciunt ratiocinari. Ideo non dissimiles gentiles homines animalibus exstiterunt; qui talia non considerantes, et ipsa amplius diligentes usque ad eorum cultum evanuerunt. 4. Via Christus est; si quis in ea non graditur, non est quomodo runt, sed quia displicuit illis humilitas Christi in invio transierunt non in via. Ideoque evanescentes gloriam dei in mendacium mutaverunt et rectitudinem vie relinquentes in anfract
Abbreviated transcription (Latin):
quia de infidelitatis errore. inerrorem alium transiẽrunt
dñs dicitꝰ non utiq nascendo s imitando. Sio & in meliorẽ
partem filii dei nuncupant᷑: qui p̾cepta dei custodiunt.
Unde & nos non natura. s adoptione clamamꝰ deo dicentes:
pat̾ nrͣ qui es uicelis. Non solum tantum natiuitate: set etiã
imitatione filios posse alicuiꝰ uocari. Nam uideĩ scđd̾m car¬
nẽ filii abrahȩ: scdm conuersationẽ filii diaboli nuncupã¬
t᷑. Ac ꝑboc. illi st̃̾ semen abrahȩ. qͥ eiꝰ imitant᷑ fidem: ñ qui
et eius generati st̃ carne. De errore auõtoris trãhit᷑ a quib¬
dam & nomen & culpa: ut & ipsiꝰ uocabulo censeat᷑. cuiꝰ erro¬
rem & sequit᷑ꝰ sic̃ eccłȩ ꝑ̃gami & thyãthirȩ in apocalẏpsi di¬
cit᷑. Habes tenentes doctrinam balaam & ierabel. Doc̃trinã
hiso Lophii gentium nsicut oportet dm querentes :
inangelos inciderunt preuaricatores. Factusq ẽ illis

Expanded text:
quia de infidelitatis errore in errorem alium transierunt. quia de infidelitatis errore in errorem alium transierunt. Dominus dicit , non utique nascendo sed imitando. Sic et in meliorem partem filii Dei nuncupantur qui praecepta Dei custodiunt. Unde et nos non natura, sed adoptione clamamus Deo dicentes: « Pater noster, qui es in coelis , » non solum tantum nativitate, sed etiam imitatione filios posse alicujus vocari; nam Judaei secundum carnem filii Abrahae, secundum conversationem autem filii diaboli nuncupantur: ac per hoc illi sunt semen Abrahae qui ejus imitantur fidem, non qui ex ejus generati sunt carne. De errore quoque auctoris a quibusdam et nomen, et culpa, ut ipsius vocabulo censeatur cujus et errorem insequitur, sicut Ecclesiae Pergami in Apocalypsi dicitur: Habes tenentes doctrinam Balaam, et Jezabel; doctrinam Philosophi gentium non, sicut oportet, Deum quaerentes, in angelos inciderunt praevaricatores; factusque est illis
Abbreviated transcription (Latin):
bi: quia plerumq ita generalit̾ mundũ occupant. ut pa¬
rum saluti locum relinquant. De hereticis.
ons posse hereticos habere ueniã. nisi ꝑȩccłam catholicam.
sic̃ & amici iob ñ ꝑsẽ placare tlm̃ sibi potueruntꝰ nisi
peis iob sacrificium obtulisset opera bona quȩ heretioi fa¬
cuint & iusticia eoꝵ nichil eis ꝑdest: testante dño ꝑtbere
miam. Qua mei oblitus es. ece ego annuntiabo iusticiam
tua &. opera tua ñ ꝑderunt tibi. Heretici quãuis legem
& samuel coram me: non÷ anima mea ad p̾płm istum. S¬
lce eos a facie mea: & egrediant᷑. ꝑ morsen quippe & samu¬
e legem accipe a ꝓpħas. Quos quãuis pertaes oruspleae
pioiunt᷑ &a iustoꝵ etib separant᷑. Paganꝰ & herẽticus¬
ille quia numquã fuit cum dei ppło. iste quia recessit adei
populo: uterq recedentes axp̃o. ad diaboli ꝑtinent corpus. Qͥ
ab ydolatria ad iudaismum uł heresim transeunt: uixta

Expanded text:
bi, quia plerumque ita generaliter mundum occupant, ut pabi, quia plerumque ita generaliter mundum occupant, ut parum saluti loci relinquant. 11. Non posse haereticos habere veniam, nisi per Ecclesiam catsicut et amici Job non per se placare Deum sibi potuerunt, nisi pro eis Job sacrificium obtulisset . Opera bona, quae haeretici faciunt, et justitia, nihil eis prodest, testante Domino per Jeremiam Isaiam: « Quia mei oblitus es, ecce ego annuntiabo justitiam tuam, et opera tua non proderunt tibi . » Haeretici, quamvis legem et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facie mea, et egrediantur . » Per Moysen quippe et Samuel legem accipe et prophetas. Quos quamvis haeretici opere t a justorum coetibus separantur paganus et haereticusIlle quia nunquam fuit cum Dei populo; iste autem quia recessit a Dei populo. Uterque recedentes a Christo ad diaboli pertinent corpus, qui ab idololatria ad Judaismum vel haeresim transeunt, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
me dereliquerunt fontẽ aquȩ uiuş & soderunt sibi eister¬
sa beresis obquã rem sit: id: a erera tationem sidet.  lli
pauam sit obscuritas : diuinar̃ sc̃pturar̃ : in qua caligan¬
tes heretici aliud quã sẽres habet intelligunt. Necesse pos
st̾: quia ipsum qd̾ existunt hereses. iam ñ st̾. Mala enum
sẽtiendo: essentiam ñ aquirunt. Aeo nichilum enĩ tendunt.
heretiei ingenti studis mendaeia sua diseunt. otaboreue¬
hementi: ne ad unitatẽ ȩccłs ueniant. decertant oded e
papsam congrue dicit᷑. Docuerunt linguã suã ro aue men¬
darium & ut iniq agerent. laborauerunt edum uout̃¬
heretiei mutuo se lacerent. quando alterureum secerimat̃¬
as sectas inducunt. sic tamen inuicem sese collidunt. ut
contra ȩccsam pari erroris spũ decertent. &. qͥim̃iice sunt
aluisi : in aduersitate ȩcołe simul eristant unie sis quib
yeo qd tantum ualeant hereses. uident᷑ habere ueriarẽ
Hoc respondendum÷. Non ideo sauiti prȩponendist̾ mora¬

Expanded text:
ereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cistersa haeresis ob quam rem fit, ad exercitationem fidei. Vis ergo per quam fit, obscuritas est divinarum Scripturarum, in qua caligantes haeretici, aliud quam se res habet intelligunt. Nec esse possunt haereses, quia ipsum quod existunt haereses, jam non sunt. Male enim sentiendo essentiam non acquirunt; ad nihilum enim tendunt haeretici, ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem Ecclesiae veniant. decertant. De quibus per prophetam congrue dicitur: « Docuerunt linguam suam loqui mendacium, et ut inique agerent laboraverunt , » dueretici mutuo se lacerant, quando alterutrum sese in proprias sectas inducunt, sic tamen invicem sese collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et qui invicem divisi sunt, in adversitate Ecclesiae simul existunt uni; eisque qui pro eo quod tantum valeant haereses videntur habere veritatem, hoc respondendum est: Non ideo saluti praeponendi sunt mor
Abbreviated transcription (Latin):
ri popło latebat : s tamen inconsilio deierat. ut fie̾ret. Q tc̃¬
occulte a scĩs ꝓpħis ꝑ spm̃ scm̃ prȩdicabat᷑ aduentus ap̃i. si¬
c̃ dic̃ ꝓpħa. Cum appropinquauerint anni cognoscẽris:
dũ aduenerit tempꝰ ostenderis. Nc̃ uͦ reuelatum patet. qd̾
t̃c carnalib latebat: spiritalib uͦ notum erat. Nondũ ta¬
men manifeste dicebat᷑ : eo qd̾ tempꝰ ostensionis ñ esset.¬
una. quã hic bene uiuendo consequit᷑: altera ꝑquam
tẏrib: siue quas ab hereticis ꝑfert diu̾sis concertationib
Utrosq aut̾ per grãm dei exsuperat: partim ferendo. parq̃
resistendo. Scã ȩccła catholica sicut male uiuentes insẽ par¬
ent̾ tolerat: ita male creclentes ase repellit. Scã eccła cona

Expanded text:
ri populo latebat, sed tamen in consilio Dei erat ut fieret; etsicut dicit propheta: Cum appropinquaverunt anni, cognosceris; dum advenerit tempus, ostenderis. Nunc vero revelatum patet, quod tunc carnalibus latebat, spiritualibus vero notum erat, nondum tamen manifeste dicebatur, eo quod tempus ostensionis non esset.una quam hic bene vivendo consequitur; altera, per quam tyribus, sive quas ab haereticis perfert in diversis concertationibus. Utrasque autem per gratiam Dei exsuperat, partim ferendo, partim resistendo. 3. Sancta Ecclesia catholica, sicut male viventes in se patienter tolerat, ita male credentes a se repellit. 4. Sancta
Abbreviated transcription (Latin):
s. dioꝵ consubstantialis. poterit semel abeis procedere. & si¬
mul iuesse. ilunũ fuerint a quib ꝓcẽdit. Spm̃ scm̃ pignus
accepit eccla: ut peum inuno corpore unum fierent ctedũ¬
tes. ꝓquẽ pat̾.& filius. unum essentialit st̃: ipso saluatore

Expanded text:
et duorum consubstantialis poterit semel  Forte, simul ab eis procedere, et siet duorum consubstantialis poterit semel  Forte, simul ab eis procedere, et simul inesse, nisi unum fuerint, a quibus procedit. » Sanctusaccepit Ecclesia, ut per eum in uno corpore unum fierent credentes, per quem Pater et Filius unum essentialiter sunt, ipso Salvatore
Abbreviated transcription (Latin):
at a ioseph & consũmat indm: dum dic̃. qui fuit hełi. &
descendit: ut his qui abeo ñ pęnalit̾ detinebant᷑. uiam
aꝑĩret reuertendi ad cȩlos: scđm testimoniũ y saiȩ ꝓpħȩ
dicentis. Posiusti ꝓfundum maris uiã: ut transirent li¬
berati. Uiã quippẽ xp̃c inꝑfundũ maris posuit: quando
in infernũ descendens. scĩs iter ad cȩlos reuertendi monstra¬
uit. Scĩ ex tempore resurrectionis xp̃i. statim ut de corpo¬
re ereunt. mar ad celestem habitationẽ ascendunt: qd̾ an¬
tiquis patͥb ñ dabat᷑. Nam ante aduentum saluatoris quã¬
quã sine pęna supplicii. tamen ñ incęlo s ininferno scõ ani¬
mȩ tenebant᷑ : ꝓ quib absoluendis dñs in infernũ descen¬
dit. Ap̃c incęlum ascendens. discessit quidẽ carne. s p̃sens
Spiritus dñ feoit me: &̃ spiracłm om̃ĩpotentis uiuifica¬
quia uichus habet pat̾. qd̾ ñ habeat filius. Nonenim res una

Expanded text:
at a Joseph, et consummat in Deum, dicens: Qui fuit Heli; et at a Joseph, et consummat in Deum, dicens: Qui fuit Heli; et us in inferno descendit, ut his qui ab eo non poenaliter detinebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testimonium Isaiae dicentis: Posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati. Viam quippe Christus in profundum maris posuit, quando, in infernum descendens, sanctis iter ad coelos revertendi monstravit. 16. Sancti ex tempore resurrectionis Christi, statim ut de corpore exeunt, mox ad coelestem habitationem ascendunt, quod antiquis Patribus non dabatur. Nam ante adventum Salvatoris, quanquam sine poena supplicii, tamen non in coelo, sed in inferno sanctorum animae tenebantur, pro quibus absolvendis Dominus in infernum descendit.Spiritus Domini fecit me, et spiraculum omnipotentis vivificaquia nihil habet Pater, quod non habeat Filius. Non enim res una,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ admisit. ita pęnã peccati nr̃i indebite suscepit: ut ꝑinaẽ¬
bitam pęnã suaᷤ. debitam ablueret culpam nrãm: ut per
hoc amitteret diabolus quos rẽos tenebat: dum unumin¬
tersicit ⁊ qui nichil peccati admiserat. Ideoq quos iuste te¬
suit amisit:quia iniuste redemptorẽ nrm occidit. Ilũ¬
sus: a abolus morte dñi: quasi auis. Nam ostensa ap̃o
su carnis mortalitate quã int̾imendã iule apperebat
abscondit diuinitatẽ ut laqueum: quo eum uelut auẽ ĩpr̃o¬
uidam prudenti irretĩret dicipula. Nam si innariꝰ xp̃o ñ
ret᷑. Diabolus dũ inrp̃o carnem hu manitatis impetit quȩ
patebat: quasi hamo diuinitatis euis captus est quilate¬
bat. ẜ st enim inxp̃o hamꝰ. diuinitas: esca aut̾. caro: linea
genealogĩa: quȩ er euangłio recitat᷑. Tenens gͦ hanc lineã
d̾s pater est: de quo dicit apłs. Caput xp̃i deus. & lucas
lineam generationis xp̃i abimis ad sũma conterens. incho¬

Expanded text:
non admisit; ita poenam peccati nostri suscepit, ut per indebitam poenam suam debitam aboleret culpam nostram, ut per hoc amitteret diabolus quos reos tenebat, dum unum interfecit, qui nihil peccati admiserat. Ideoque quos quasi juste tenuit amisit, quia injuste Redemptorem nostrum occidit. 13. Illusus est diabolus morte Domini, quasi avis. Nam ostensa Christus suae carnis mortalitate, quam interimendam ille appetebat, abscondit divinitatem, ut laqueum quo eum, velut avem improvidam, prudenti irretiret decipula. Nam si innox Christus non . Diabolus dum in Christo carnem humanitatis impetit, quae patebat, quasi homo divinitate ejus captus est, quae latebat. Est enim in Christo hamus divinitas, esca autem caro, linea genealogia, quae ex Evangelio recitatur. Tenens vero hanc lineam Deus Pater est, de quo Apostolus: Caput Christi Deus. Et Lucas lineam generationis Christi ab imis ad summa contexens incho
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse ait. Non sum missus nisiadoues quȩ ꝑierunt doms
isrł. Ad ppłm eium isrł pͥmum uenit. S qd essent creditiuri :¬
ꝓpħa ñtaciut dicens. Primus adseon dicit: ecce assum: & ie¬
rsi euanglistamdabo. & uidi & nonerat: neq er̃titit qͥsꝙ̃
qui iniret consilium. & int̾rogatꝰ respondẽret uerbum.
Sauia ad gentes transiuit. sequit᷑. E ece seruus meus suscipi¬
am eum: electus meus. cõplacuit sibi in illo anma mea. de¬
di spm meum super eum: udicium gentib p̾feret. Quãuis
onlinem nĩe liberationis nescierit diabolus: scuut tamen
tde ꝓsaluatione hominũ rp̃c aduẽnit: s qd̾ sua idem nos mae¬
te redimeret ignorauit: unde ͤeum occidit. Ham siille a p̃im
ꝑmortẽ redimere humanum genꝰ scisset: ñ eum utiq ꝑemis¬
set.. Qd nouerit diabolus ꝓsalute humant generis xp̃m

Expanded text:
icut et ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus icut et ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Ad populum enim Isrs: Primus ad Sion dicet: Adsum, et Jerusalem evangelistam dabo. Et vidi, et non erat, neque exstitit quisquam qui iniret consilium, et interrogatus responderet verbum. Sed quia ad gentes transivit sequitur: Ecce servus meus, suscipiam eum, electus meus, complacuit sibi in illo anima mea; dedi spiritum meum super eum, judicium gentibus proferet. 10. Quamvis ordinem nostrae liberationis nescierit diabolus, scivit tamen quod pro salutatione hominum Christus advenit, sed quod sua idem nos morte redimeret ignoravit; unde et eum occidit. Nam si ille Christum per mortem redimere humanum genus scisset, non eum utique peremisset. 11. Quod noverit diabolus pro salute humani generis Christum
Abbreviated transcription (Latin):
Preest enim cunctis rebus inuentis: ipsa cogitatio. De qua diffi
gile est aliquem disputare: quia grandis eius ꝑpleritas est.
Sanimꝰ ipsaest. Imago a sensib corporis remõta : suȩ speciei si¬
militudinẽ relinguit in memoria. Similitudinem autem
non per imagiues sicut cȩtera : s sicut gaudium sine imagi¬
ne reminiscimꝰ. Dum obluuionem memoram᷑: non ꝑse ipsam
adest: Qd siꝑse ipsam adesset : utiq obliuiscerem̃. Coninunem¬
hois animaliumq esse memoriam. Hullum aut̃ animalibꝰ
irrationabilib intellectum messe: nisi hoi tantum prȩdito ra¬
tionẽ Setis enim inipsa qualitate considerationis suȩ sens
carnis: non intelligentia mentis ÷ .xiiii. De xpͤo.¬

Expanded text:
Ipsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liqIpsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liquidum difficile est aliquem disputare, quia grandis ejus perplexitas est, et animus ipsa est. 8. Imago a sensibus corporis remota, suae speciei similitudinem relinquit in memoria; beatitudinem autem non per imagines sicut caetera, sed sicut gaudium sine imagine reminiscimur. Dum oblivionem memoramus, non per seipsam adest. Quod si per seipsam adesset, utique non oblivisceremuhominis animaliumque esse memoriam, nullum autem animalibus irrationabilibus intellectum inesse, nisi homini tantum praedito ratione. Caeteris enim in ipsa qualitate considerationis suae sensus carnis, non intelligentia mentis est. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
rum enĩ rerum origines. species. & magnitudines ꝑspicit. de
se aut̾ tanta ueri ignorantia inficit᷑ꝰ ut inhis om̃ib nichil
certius contemplet᷑. O homo qui miraris sẏderum altitudi¬
nẽ. & maris ꝓfunditatẽ: animitui abyssum intra: &. mi¬
rari potes: multa cogitans sine sensu carnis. & sine imagini¬
b uiuis: animo tantum. Cernentes intuem̃ memoria : quȩ
mente sibi fingente tenemꝰ. Multa quoq intelligimꝰ sen¬
su: quȩ lingua explẽre ñ põssumꝰ. In noxios esse infantes
opere. non esse innoxios cogitatione: quia motũ quẽ ge¬
runt mente: nondum posst̾ explẽre in opere: aoꝑhoo in
iilis ȩtas ÷ in becilla ñ animꝰ. Ad nutum enĩ uolunta¬
tis. nondum obtemꝑat illis fragilitas corporis: nec adeo opere nocẽre
gitatio. Cogendo enĩ amium reminĩscere qd̾ memoriȩ commen¬
datum:: dicit᷑ cogitatio. Rerum om̃ium tbesaurꝰ. memoria:

Expanded text:
rum enim rerum origines, species, et magnitudines perspicit; de rum enim rerum origines, species, et magnitudines perspicit; de se autem tanta veri ignorantia inficitur, ut in his omnibus nihil incertius contempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6. Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere pa est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commendatum est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est.