comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ami.ĩ quãtã acreditore meo
lib̾atꝰ fu̾o ꝙ si ab eod̾ ego scipl¬
acus fuo. eatenus cape existimã¬
dus eio q̃ciis debitor soluẽdꝰ
fint niã et si ꝯnaluiss c̃ditor

Expanded text:
am, quanta a creditore meo liberatus fuero. quod si ab eodem ego stipulatus fuero, eatenus capere existimandus ero, quatenus debitor solvendo fuerit: nam et si convaluisset creditor
Abbreviated transcription (Latin):
plri debitoꝵ suoꝵ septici ⁊ me¬
ini ĩo donata ilł. aug̾ie dedit.
et roganit eã. ur si ea decessiss.
ill daret. si ꝯualniss s̾ͥ redd̾et.
morte secuta memafaticie fib¬
a hĩs extitit. angia ant̃ us riga¬
ta erat curogͣpha septicõ et memo
supͣscuptis dedic qr si mema hr̃s

Expanded text:
pha debitorum suorum Septicii eevii donatura illis Ageriae dedit et rogavit eam, ut ea, si decessisset, illis daret, si convaluisset, sibi redderet: morte secuta Maevia Titiae filia heres extitit: Ageria autem, ut rogata erat, chirographa Septicio et Maevio supra scriptis d
Abbreviated transcription (Latin):
siꝯdempnan sẽte ꝓcuratorẽ tucor¬
em ne. curatorem p̾sentem ẽẽ suf¬
ficit. S. an et ipos ꝓcuratores uł i¬
tores uł curatores fat̾i sufficiatiu
dcamiꝰ. et nõ pino suffic̾e̾. ¶ Iñ pu¬
pillo tutoris auͣctẽ exigimus.

Expanded text:
curatorem, tutorem curatoremve praesentem esse sufficit. Sed an et ipsos procuratores vel tutores vel curatores fateri sufficiat, videamus: et non puto sufficere. In pupillo tutoris auctoritatem exigimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sa nirsus erscipib añ tadici¬
bo renascitur. ¶ Scipula ill¬
ecra est spice ĩmesse deiecte
nec dñ lecte qͥs nistici tñ ua¬
cuau̾int colligunt. ¶Non
gra aut est inꝙͣ nõdum dõ
pascendi grã pet isit.
¶Mans caduta est qͥer arbo

Expanded text:
sa rursus ex stirpibus aut radicibus renascitur. "Stipula illecta" est spicae in messe deiectae necdum lectae, quas rustici cum vacaverint colligunt. "Novagra" autem est, in quam nondum dominus pascendi gratia pecus immisit. "Glans caduca" est, quae ex arbo
Abbreviated transcription (Latin):
iciũ possidendi nõ hu̾it indẽ¬
tunit. ¶ Er fco ꝓpõitum ẽ quẽ¬
dam cũ reni pignori dediss.
pigius psecutõm excertone
longe possõms uti possit dice¬
bam hũc hẽdem qui pignus
ab ex̃neo redcmit posse exceptõ¬

Expanded text:
itium possidendi non habuit, uidentuit.Ex facto propositum est quendam, cum rem pignori dedisset, pignoris persecutionem exceptione longae possessionis uti possit. dicebam hunc heredem, qui pignus ab extraneo redemit, posse except
Abbreviated transcription (Latin):
quib singulis suo noĩe agicur.
aua atqr aliam facitrẽ ea es si
actũ sit cũhrde de dolo defũca de
alia reagetur. Ulpianus.¬
i nurdico accũ sit usure ꝙ sole
pedite sunt. nõ ẽ uerend. ne no¬
ceat rei iditate exceptõ cͥca sor¬
ti peticõm qr .ni. nõ ꝯpetit. nec
oppoit a nccet eadẽ erũt et siqͥs
exbone fiõi indicõ uelit usur¬

Expanded text:
quibus singulis suo nomine agitur, aliam atque aliam rem facit. et si actum sit cum herede de dolo defuncti, dalia re agitur. 23 Ulpianusiudicio actum sit usuraeque solae petitae sint, non est uerendum, ne noceat rei iudicatae exceptio circa sortis petitionem: quia enim non competit, nec opposita nocet. eadem erunt et si quis ex bonae fidei iudicio uelit usur
Abbreviated transcription (Latin):
tt placint ita tñ ut octõ indici¬
dm ic. dempnitati uctoris.
futu tiq mai̾nissoris ꝯ¬
sulatur. Si debitor de dino
itiom̃ piguori ded̾it. nõ ad¬
monito cieditore cam eg̾it

Expanded text:
 placuit, ita tamen, ut officio iudicis indemnitati uictoris futurique manumissoris consulatur.Si debitor de dominio rei, quam pignori dedit, non admonito creditore causam egerit
Abbreviated transcription (Latin):
du erit i reb bñams. si ex eare
st᷑ q̃ petita est. mag̾q ẽ ut ista
ne si in restõne. uł fructus. uł i
ptiis uenernt. estimatif̃t ꝙ¬
sunt. eonseq̃us ent dr̃e ex¬
cepcõm obitiendamet gual. ut

Expanded text:
dum erant in rebus humanis, sed ex ea re sunt, quae petita est: magisque est, ut ista ne si in restitutionem uel fructus uel etiam partus uenerunt aestimatique sunt, consequens erit dicere exceptionem obicienda
Abbreviated transcription (French):
huno petient mox arbores exti¬
sis erco suncopetat auc insula
petient dem̃ arcamm petit uͥ ͭe¬
qua nt rpides petat. ¶ Itt sin¬
Suẽ pecicre et p̾ea singłas tab¬
nas nendit̃. ¶ Si aucillam
presnantẽ petiero et uiets fn¬

Expanded text:
um petierit, mox arbores excisas ex eo fundo petat, aut insulam petierit, deinde aream petat, uel tigna uel lapides petat: item si nauem petiero, postea singulas tabulas uindicem: si ancillam praegnatem petiero et post
Abbreviated transcription (Latin):
debitores aũt fisci nõ phibene
allegatõ alicuiꝰ publice igitu¬
ta fit nõ est ꝯpliend̾. ictus ator
adeum legom fuscipe qui sen
trutũ nł tomesticũ dic̃ eius qu
actusatur et itadun fr̾es emi¬
lioruetorescpsinit. ¶ Legat
uicatios nõ alios dare possũt.
isi filiossuos ordine. ¶ unus
eos spsit. ¶ Pcipitur aũte
tco dira nespasiam om̃ibus
cantatib ne pses qm̃ t̾nos leg

Expanded text:
hibentur io alicuius publice instituta sit, non est compellendus accusator ad eum legationem suscipere, qui se amicum uel domesticum dicit eius, qui accusatur: et ita diui fratres Aemilio Rufo rescripserunt. Legati vicarios dare non alios possunt nisi filios suos. Ordine unusquisios rescripsit. Praecipitur autem edicto divi Vespasiani omnibus civitatibus, ne plures quam ternos leg
Abbreviated transcription (Latin):
cieno est debitorem rei publice
legacõne fungi nõ posse et ita
dinus pius cl iudio sacimino
⁊ faustino sepsit. si ec eos quib
ius postul nidi nõ est legone
fũgi uire nõ posse et ĩo ĩ. arena

Expanded text:
ciendum est debitorem rei publicae legatione fungi non posse: et ita diuus Pius Claudio Saturnino et Faustino rescripsit.Sed et eos, quibus ius postulandi non est, legatione fung
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cicins mutuam pectinna acte¬
dit et qͥncũces usuras spondit e¬
as q pancis ĩme soltut poster nl¬
lo pc̃o inc̾ueience. ꝑ crrorem et ig¬
norãciam semisses usmas soliuit.¬
cuiero an patcstõ enoreid qd¬
anplius usmarꝵ noĩe solutũ es¬

Expanded text:
itius mutuam pecuniam accepit et quincunces usuras spopondit easque paucis annis solvit: postea nullo pacto interveniente per errorem et ignorantiam semisses usuras solvitquaero, an patefacto errore amplius usurarum nomine solutum es
Abbreviated transcription (Latin):
ndeẽ ꝯsẽsus.&. curnõ possit finga¬
nius eum qui accepto ferebat. sci¬
enteu prutentem q millius ẽẽ
moniti acceptũoiti.et ñc accep¬
to culisse. quis ħ dubitat. nõ inẽc
pactum. Cum dsensim pasciscẽ¬

Expanded text:
nsensus? cur non possit? fingamus eum, qui accepto ferebat, scientem prudentemque nullius esse momenti acceptilationem sic accepto tulisse: quis dubitat non esse pactum, cum consensum paciscen
Abbreviated transcription (Latin):
minelis estimata fu̾it uł furti dõ
camuendid̾it nõ inc̾peslari iam
usucapionus ius dicend̾ est. It̃.¬
Is aũt qui sua nolu̾cate. uł ec̃ ꝓtu
tore negageric. Id̾ tucoruł cura¬
torob tem suam surreptam ñ¬

Expanded text:
mine lis aestimata fuerit uel furi dominus eam uendiderit, non interpellari iam usucapionis ius dicendum est. is autem, qui sua uoluntate uel etiam pro tutore negotia gerit, item tutor uel curator ob rem sua culpa subreptam n
Abbreviated transcription (Latin):
driam efectum est .¶ ¶ Siquis
ał nõ puocaturum se indubica¬
te ꝓuocandi auxiliũ ꝑdidit. ¶¬
t̃dum ĩpator ita solet iudice dare
adfitenissores ꝓbandos dantur
an appellare liceat quis eo caui
sũ appellonc quidam tũ putant¬

Expanded text:
driani effectum.Si quis  non prouocaturum, indubit‹at›e prouocandi auxilium perdidit.Interdum imperator ita solet iudicem daread fideiussores probandos dantur, an appellare liceat: quamuis hoc casu et sine appellatione quidam putent
Abbreviated transcription (Latin):
ei scribitur et putã tunc ẽẽ appci¬
lanõ cũ recipi eũ p̾ses iubec sin̾a
placa impacori scubent̾ ut depor
tunc solet ĩ inisulam assignate rur
te suggecente ut et ħ illo tp̃r ñ fru¬

Expanded text:
ei scribitur? et putem tunc esse appellandum, cum recipi eum praeses iubet sententia prolata imperatori scribendum, ut deporttunc solet insulam adsignare. rurste suggerente, ut et hoc et illo tempore non fru
Abbreviated transcription (Latin):
lo ire ulid inꝑaninculana rõ¬
ne tenebr. ¶ Pannicularia sut
ca q̃ incuctodiam receptus set̾
at tulit spolia quib indutꝰ est
tũ qs ad suppliciũ deducitur
b spoliat quo mom̃to quisp
dio suo debent p̾sides ñt̾e. s nec
pati opcõnes sũ com̃canenses

Expanded text:
lo iure illud in pannicularia ratione retinebitur'. pannicularia sunt ea, quae in custodiam receptus secum attulit: spolia, quibus indutus est, cum quis ad supplicium ducitur,bus spoliatur, quo momento quis compendio suo debent praesides uertere, sed nec pati optiones siue commentarienses
Abbreviated transcription (Latin):
iuis cã cessiss usũ fructuns
recepit et oueuit ut si cicius
añ ip̃ani uita decessisset ꝓprie¬
tas ad eam rediret. si post ea
supstitib lib̃is cici mortua
funss. tũc ad eos bona pertiũ¬
ulas h̾rdes incũ ticui uendicẽt
p̃ponet excepcõ bone fidi aut
uidicõ ꝯstituto querebatur
an młr ꝓmitt̾e debeat. se bon
cum moreretur filiis ticii resti¬
cuturam manrebat hesita¬
cio nõ extorquẽde donacõmis
que nõdũ ipsonã finorur

Expanded text:
onis causa cessisset, usum fructum sibi recepit et conuenit, ut, si Titius ante ipsam uita decessisset, proprietas ad eam rediret, si postea superstitibus liberis Titii mortua fuisset, tunc ad eos bona pertinulas heredes Lucii Titii uindicent, pponetur exceptio. bonae fidei autem iudicio constituto quaerebatur, an mulier promittere debeat se bona, cum moreretur, filiis Titii restituturam. incurrebat haesitatio non extorquendae donationis, quae nondum in personam filioru
Abbreviated transcription (Latin):
rõem neut et in h̾ritatis pe¬
cicõm. It̾ extabelliano restitu¬
dedit. et quod sub alio noĩe
ip̃ns eo p̾sente daturꝓpe est
ut ab ip̃c datini intlligatur

Expanded text:
onem uenit et in hereditatis petitione, item ex Trebelliano restitudedit. et quod ab alio nomine ipsius eo praesente datur, prope est, ut ab ipso datum intellegatur
Abbreviated transcription (Latin):
tõne ob funis sppcũ utatur. ec̃ fuũ¬
ariam ei ꝯpere qre si instipłatũ fu¬
iñs ĩperisa dedncta sit. dicendn
ẽ locũ ẽe p̾iulio. si m̾o quis nõ ab¬
iciendi pͥuili cã scipłatus est.
Si sponsa ded̾it docem es ipcus

Expanded text:
one ob funeris sumptum utatur, etiam funerariam ei competere. quare si in stipulatum funeris inpensa deducta est, dicendum est locum esse privilegio, si modo quis non abiciendi privilegii causa stipulatus est. Si sponsa dedit dotem et nuptiis
Abbreviated transcription (Latin):
bitori. ¶ hiis ibis. ad quẽ ea res ꝑtim.
ec̃ curator boms disthñdis datus cõ¬
tinebit᷑ et ip̃e deditor si ꝯtig̾it ut bona
eius ueneant et ip̃i itaq c̾ditori adũ¬
sus hos dabit accõ. quos enu̾ammꝰ. sñ¬

Expanded text:
 ea res pertinet' etiam curator bonis distrahendis datus continebitur et ipse debitor, si contigerit, ne bona eius ueneant. et ipsi itaque creditori aduersus hos dabitur actio, quos enum
Abbreviated transcription (Latin):
lit um q eneiit. si exbois pat̾is solucũ
st:  Dand gͦ si alunde pupillus soli̾nt
reddi ei debebit necne. et uct̃ ac̾ ditore.
an exhrditate sceñ. aũt ait. si aliꝙͥ sit
indonis. deducendũ ex hrditate solidũ
eremplo cins qui gessit negca asẜ si uic

Expanded text:
em loqui eum, si ex bonis paternis solutum sit. quid ergo, si aliunde pupillus solverit? reddi ei debebit nec ne? et utrum a creditore an ex hereditate? Scaevola noster ait, si aliquid sit in bonis, deducendum ex hereditate solidum exemplo eius, qui ge
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵantiqͥor fuit parentibus tõa¬
ga aũt nõ is solũ accipiendus
est. qui ant ad hostes añ inbello
pus ant adcos cũ quib milla a¬
nucicia est fide suscepta cũsfugit¬
Siis qui euuit ab hostib płis alii

Expanded text:
antiquior fuit parentibus Romaga autem non is solus accipiendus est, qui aut ad hostes aut in bello pus aut ad eos, cum quibus nulla amicitia est, fide suscepta transfugit.Si is, qui emat ab hostibus, pluris alii
Abbreviated transcription (Latin):
lũ posthummo recipiunt qui pug¬
nait possũt s ec̃ om̃s hõies qui es
nature sũt. ut usuri ẽẽ uł ꝯsitio ł
aliis modis possint.P õp̃.
stib er agris quo ceput dĩia eo¬
Ragroꝵ ad pͥores dños redire n
auc publicari ant ṗor ioro cede
publicatur em̃ ille aget qui exlo¬
stib captus sit ¶ Redempc̃o facł¬

Expanded text:
ipiuntur, qui pugnare possunt, sed omnes homines, quia eius naturae sunt, ut usui esse uel consilio uel aliis modis possint. 20 Pompstibus ex agris quos ceperint dominia eorum ad priores dominos redire nec aut publicari aut praedae loco cedere: publicatur enim ille ager qui ex hostibus captus sit.Redemptio facu
Abbreviated transcription (Latin):
nou male adicit. sicut. ħ exigł
cassius it si iustus metus nug¬
ngnͣdi cam̃ p̾buit ita ineius
pͣm qͥ fulsit eas deui cassins di¬
tere debusset iusto metu nine

Expanded text:
non male adicit, sicuti hic exigit Cassius, ut si iustus metus migran‹d›i causam praebuerit, ita in eius personam qui fulsit eadem Cassium dicere debuisse, si ‹i›usto metu ruinae
Abbreviated transcription (Latin):
dem fuo psuasum sic fu corr¬
uptiagend̃ su p̃e fecit de dolo
accõmiꝰ daudam. ¶Si linca
magantarũ sugepta sit dite¬
dus ẽ mum̾is / s et si deuino
furui agatmr ncc̃c ẽ dici quot
amprore suriepce fuic. ¶ Si
uasa surrepta sunt mimius cr̃
ditendus. ¶Si fuus mens

Expanded text:
dem seruo persuasum sit, serui corrupti agendum, si ipse fecit, de dolo actionem dandam. Si linea margaritarum subrepta sit, dicendus est numerus. sed et si de uino furti agatur, necesse est dici, quot amphorae subreptae sint. si uasa subrepta sint, numerus erit dicendus. Si seruus meus,
Abbreviated transcription (Latin):
insemim dũo q̃rebatͣ fuiti ac¬
cõactam̃ in petulio fin est.
S et si tota pena finti duplif
no suo soluta sic. nõ dubie furr
Lnb̃abr̃ / cui ꝯseqũs est uc si forte
afure accepit fuus ꝙ ens rei
sacis eẽ unideatur. siłt rectt cnͣsac¬
cum ur. ¶ Si quis uirau̾it se fap¬

Expanded text:
is enim domino quaeratur furti actio, attamen in peculio serui est. sed et si tota poena furti dupli seruo soluta sit, non dubie fur liberabitur. cui consequens est, ut, si forte a fure acceperit seruus, quod ei rei satis esse uideatur, similiter recte transactum uideatur. Si quis iurauerit se f
Abbreviated transcription (Latin):
lutas et ꝓpõitir demiquͣtis.
distingunt. ¶ Si fuus ꝯmoda¬
toris rem surcipu̾it. et soluẽdo
sic is sin surreptũ ẽ. sab. aic posse
e omodati agi cũ eo et ꝯ̃ diun
ti accõmi. ¶ Io c̾ ec siemittat

Expanded text:
luntas et propositum delinquentis distinguit. Si seruus commodatoris rem subripuerit et soluendo sit is cui subreptum est, Sabinus ait posse et commodati agi cum eo et contra dti actionem: idem et si remittat
Abbreviated transcription (Latin):
gnato nł ꝓpente affine suo sol
os fac̾e̾ possũt dũ suas ẜuoꝵ ꝙ
ĩmrias exequũt᷑. ¶ Si tũ płes
sũt qͥ expmi nolent eligendus
nec uris qui y doncorẽ et est
optimũ ex ꝯmnctõne exfite

Expanded text:
gnato vel parente vel adfine suo sollos facere possunt, dum suas suorumque iniurias exsequuntur. Si tamen plures sunt, qui experiri volent, eligendus net vel is qui idoneior est: et est optimum ex coniunctione, ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
recte dr̃ dolo . in. retine. ¶ Is q
nescit ap̾ se ẽe ho̾mie lib̃m dolo.
lo .in. nõ caret. plane sidubitat
ucrũ lib̾an euus sit uł facit sta¬
tus dtroñsiam recctendũ erit
tatis et emi recte placuit tũci
eus quis ꝓ c̾to lib̾ ẽ. cec̾m si q̃ra¬

Expanded text:
tinere. Is, qui nescit apud se esse hominem liberum, dolo lo malo non caret. Plane si dubitat, utrum liber an servus sit, vel facit status controversiam, recedendum erit tatis. etenim recte placuit tunc ens quis pro certo liber est: ceterum si quaera
Abbreviated transcription (Latin):
dedit mr̃q ytalici eam facit¬
ẽc̃. est ⁊ palimmirena ciuitasi
ꝓũiciã ꝓphenice ꝓpe barbari¬
tas gentes nacõnes qr collo¬
cata. inpalestina due fu̾nt co¬
lone cesariensis ⁊ hena capi¬
tolma. s nentͣ uus ytalitum
htc. dinus quo seũ. inseb. ascĩ¬
anam cuutatẽ coloniam de¬
coloma admo traiano deme¬
carris ytaliciest.⁊ arisessa
quo eiusdemiur est. it̾ ri. apo¬
nẽsis colomie ⁊apucensis et
uo señ iuscolome ĩpecramt est
et inbithima colonia apanie¬
na coloma ⁊ inponco sinopensi

Expanded text:
dedit iurisque Italici eam fecit. Est et Palmyrena ciuitas in prouincia Phoenice prope barbaras gentes et nationes collocata. In Palaestina duae fuerunt colonia, Caesariensis et Aelia Capitolina, sed neutra ius Italicum habet. Diuus quoque seuerus in Sebastenam ciuitatem coloniam decolonia a diuo Traiano deducta iuris Italici est. Zarmizegetusa quoque eiusdem iuris est: item Napocensis colonia et Apu lensis et uo Seuero ius coloniae impetrauit. Est et in Bithynia Apamena et in Ponto Sinopensis.
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ coloniam ⁊ iuris ytali¬
ci sunt. oinus uespatrianꝰ ce¬
sarienses colonos fec nõ. ad¬
iectout ec uui stalici ẽent s
tribut nis remisit capitis.
ne fcm̃n int̾ptatus est. similes
hus capitolenses ẽẽ inderitra

Expanded text:
norum coloniam et iuris Italici fecit. Diuus Uespasianus Caesarienses colonos fecit non adiecto, ut et iuris Italici essent, sed tributum his remisit capitis: une factum interpretatus est. similes his Capitulenses esse uidentur.
Abbreviated transcription (Latin):
reliquit õm opum extuctõ
incipio pecinam legatam utex
redditu enis nenatula aucspͦ¬
tacula edant̾ seuatus in ea cã
erogari netuit et pecĩna ca le¬

Expanded text:
 operum exstructioni icipio pecuniam legatam, ut ex reditu eius venatio aut spectacula edantur, senatus in eas causas erogare vetuit: et pecuniam eo le
Abbreviated transcription (Latin):
siña dimiisa datur ueluti una sor¬
tis alia usinarum duplex appel¬
latõ uccia est. ne alt̾am agnouii¬
se de alta puocasse intelligatur
Eutor pupillo datus sipugceti
tim pupillo curator dabit᷑. S
situcoris auctas fu̾it necia uetu¬

Expanded text:
sententia diuisa datur, ueluti una sortis, alia usurarum, duplex appellatio necessaria est, ne alteram adgnouisse, de altera prouocasse intellegatur. Tutor pupillo datus si prouocet, interim pupillo curator dabitur. sed si tutoris auctoritas ‹fuerit› nece
Abbreviated transcription (Latin):
su. aut lege. aut mr̃. honorari
ouit utcitat aut exfc̃o. ¶ Re
obligamã. cũ ip̃a res iut̾cedit.
¶u̾bis cũ p̾cedit int̾rcgacõ et se¬
ubis piter obligam̃. cũ et res
senciences maliꝙ̃ iem. ex cõ¬

Expanded text:
su aut lege aut iure honorario aut necessitate aut ex peccato. Re obligamur, cum res ipsa intercedit. Verbis, cum praecedit interrogatio et severbis pariter obligamur, cum et res sentientes in aliquam rem. Ex con
Abbreviated transcription (Latin):
milia fu̾nit. m anticnorem carra¬
dino fre suo sesit cũ distĩtis pign¬
orib c̃ditor petumam redegit. si
sint usure debite. et alie in debitẽ.
ꝙ soluitur. in usuras ad utrãq
cãm usuraꝵ tam debicaꝵ qm̃

Expanded text:
milia fuerint, in antiquiorem. grao rescripsit, cum distractis pignoribus creditor pecuniam redigit: si sint usurae debitae et aliae indebitae, quod solvitur in usuras, ad utramque causam usurarum tam debitarum quam
Abbreviated transcription (Latin):
adquiritur. ¶agnatu fuo¬
si. aut ꝓdigi ci acorẽ. nouãdi
ius hre iimine dubicãdum
est si s fiꝑrioso uł ꝓdigo expe
ueluti si icriscipislem̃. ꝙ ticum
des: licet .n. ex diu̾sis co̾as fin¬
guli fuerant obligati. utͥq tuñ
entis cui potius debito accep
cũ in quo ip̃c si deb̾et. solutur¬
cer qͦ qͣr debito se ex honeracu¬

Expanded text:
ritur.Adgnatum furiosi aut prodigi curatorem nouandi ius habere minime dubitandum est, si hoc furioso uel prodigo expedueluti si ita stipulemur: 'quod Titium des?' licet enim ex diuersis causis singentis, cui potius debito accepttum, in quod ipse, si deberet, esset soluturus quoque debito se exoneratu
Abbreviated transcription (Latin):
ns ꝯdõm peat.¶ Siquis br̃di indie¬
bus .xxx. ꝓxinus mortis cestatoris
dare nissus fĩnc deinde ur̃s cardiuis
adierit trebacius et labeosisã dolo. ii.
tardins adierit dancẽ eũ incͣ.xxx. di¬

Expanded text:
ni pareat. Si quis heredi in diebus triginta proximis mortis testatoris dare iussus fuerit, deinde heres tardius adierit, Trebatius et Labeo, si sine dolo malo tardius adierit, dantem eum intra di
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cuiꝰ añ dñũ nõ ent tñslatũ ĩ pẽde¬
bit p̾cedẽtis sũme aliena sir tñ ut nõ
retro m̃ĩmi fiãt. accipientis s tũc cũre¬
sidua sũm.a fu̾ac soluca. ¶ Si plus
qm̃ iussus erac ded̾ic statulib̾. puca.
.x. iussus erac dare .xx. ded̾it siue nu̾a¬
u̾̃c. sũ in sactulo ded̾ic puenit adlib̾¬
tritem ec supfluũ p̃t repec̾e. ¶ Si qͣs

Expanded text:
atum. ita pendebit praecedentis summae alienatio, sic tamen, ut non retro nummi fiant accipientis, sed tunc, cum residua summa fuerit exsoluta. Si plus quam iussus erat dederit statuliber, puta decem iussus dare uiginti dedit, siue numerauit siue in sacculo dedit, peruenit ad libertatem et superfluum potest repetere. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾catem puencur̃ nõ dubito. s et
siargento substracco uł reb aliis
distractus m̃mos corrasos dedic
puemes adlib̾tatem ꝙͣuis si nũ¬
mos subtractos dediss ad lib̾tace
puemssret. nec enĩ ur dedicses in¬

Expanded text:
libertatem peruenturum non dubito. Sed et si argento subtracto uel rebus aliis distractis nummos corrasos dederit, perueniet ad libertatem, quamuis, si nummos subtractos dedisset, ad libertatem non perueniret: nec enim uidetur dedisse,
Abbreviated transcription (Latin):
probibeat ne eciam nũmos ꝑ¬
dac cum stacu libero pinde de¬
fendi potuit pocinit ec si non
nulc exigere ues ipse soluere¬
aic. huic heat uude condõm p¬
eat libertacem cõpetere et ita
casis quoq scribit non solũ
aucem fidare iussum dare ꝑ¬
prohibeat stacu liber adliber¬
catem pernent beruu¬

Expanded text:
at, ne et nummos perdat cum statulibero. proinde defendi potest et si non uult exigere uel ipse soluere, ut hic habeat, unde condicioni pareat, libertatem competere: et ita Cassius quoque scribit. Non solum autem si dare iussum dare prohibeat, statuliber ad libertatem peruenit, ueru
Abbreviated transcription (Latin):
est statu libi cãm optiũe eo quodñ
asemet ipso sedacobr̃dibus acce¬
pisse lib̾cate credit᷑. ¶ quocũq
gradu pupillo ẜmiscũ lib̾tate sub¬
scitucus sit si nc̃cii cansam optinet

Expanded text:
est statuliberi causam optinere, eo quod non a semetipso, sed a coherede accepisse libertatem creditur. Quocumque gradu pupillo seruus cum libertate substitutus sit, necessarii causam optinet
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾i ꝯmissariam lib̾¬
tatem debeant suit¬
p̾sentes alii ex isua cã absint.
alii latitent. pinde iscui fidicõ¬
missaria lib̾tas relicta ẽ lib̾er̃.
acq hu soli qͥ ad essent et qui
ex iusta cã ab eẽnt rogati ẽent.
Ips ergo laticanciũ hiis ꝓficit.

Expanded text:
fideicommissam libertatem debeant, praesentes sint, alii ex iusta causa absint, alii latitent, perinde is cui fideicommissaria libertas relicta est liber erit, atque si soli, qui adessent et qui ex iusta causa abessent, rogati essent: pars ergo latitantis his proficit.
Abbreviated transcription (Latin):
icia ẜius quibdam et ancil¬
ł noi̾atun directas lib̾tates
dedit. deuide ica scͥpsit et pe¬
dissecas omis quarũ nõiam
rõnib meis scripta sunc. li¬
secas lib̾tatem accepat. mo¬
ritis aũt tp̃r inueniat᷑ acto¬
ri in cõtubmno fradita ex gñ¬
demũ tp̃r pedisseca ẽẽ desiit.
Pͥuram et directã dm̃ sin te¬
st̃o lib̾tatẽ stichus accepat ⁊
exhrditate młta pfrandem

Expanded text:
itia seruis quibusdam et ancillis nominatim directas libertates dedit, deinde ita scripsit: 'et pedisequas omnes, quarum nomina in rationibus meis scripta sunt, liequas libertatem acceperat, mortis autem tempore inveniatur actori in contubernio tradita, ex genedemum tempore pedisequa esse desiit. Puram et directam domini sui testamento libertatem Stichus acceperat et ex hereditate multa per fraudem
Abbreviated transcription (French):
et de hr̃dis suns id̃ dicec/ de hiis
a quos redimẽtos hẽbit. nõ
niste dubitamꝰ. si quid eoca¬
su miquũ ent hrdem piude ꝯ¬
płłi debe redune eos acq si cõ¬

Expanded text:
et de heredis seruis idem dicetur. De his autem, quos redimendos habebit, non iuste dubitamus, siquidem eo casu iniquum erit heredem perinde compelli debere redimere eos, atque si con
Abbreviated transcription (Latin):
dispens acormens sirõnes diligẽt᷑ tc̃¬
lasse inidebit lib estosuaq oĩa et cẽtũ
rẽto diligenciam desid̾are eam debem̾
diligẽcie ᷤ dm̃ctatona fides nõ solũ mn
rõnib ordinãdis s ec̃ inreliquo red¬
cipid. ind̾i poc̾it sic et u̾ba legis.xii.
sabulaꝵ net̾es int̾presati sunt. si aqͣ

Expanded text:
ator meus, si rationes diligenter tractasse uidebitur, liber esto sua que omnia et centum habeto'. diligentiam desiderare eam debemusdiligentiae coniuncta fides bona non solum in rationibus ordinandis, sed etiam in reliquo redideri poterit': sic et uerba legis duodecim tabularum ueteres interpretati sunt 'si aqua
Abbreviated transcription (Latin):
endi lospitis ncͣcitas et mili¬
tiec libaliũ artisi ꝓfessorib
int̾ cet̾a reꝓmissa sunt.
Auctis post applłomi medio
tp̃r facultatib pariptatis ob¬
tentu nõercusant. ¶ Defen¬
sores rei publice ab honorib
et inun̾ib eodemtprnacãt.

Expanded text:
endi hospitis necessitas et militi et liberalium artium professoribus inter cetera remissa sunt. Auctis post appellationem medio tempore facultatibus paupertatis obtentu non excusantur. Defensores rei publicae ab honoribus et muneribus eodem tempore uacant.
Abbreviated transcription (French):
modau̾it. sicam ie in surripiat.
nõ tem furti placuisse põpͥscͥp
aliq̃s impensas quas un remo¬
modatam fecisti. retencõnẽ
cam surripiat hẽbis fursi accõ

Expanded text:
modaverit, si eam rem subripiat, non teneri furti placuisse Pomponius aliquas impensas, quas in rem commodatam fecisti, retentionem eam subripiat, habebis furti ac
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶ Si res ꝯmodata ẽ et is ci
ꝯmodata est dece seit. qmͣius ur̃¬
ditati furtũ fi nõ possit. ⁊ ĩo nec
hr̃s eius ci ꝯmodata est possit
agẽ. tũ ꝯmodator pot̾it finrti agẽ¬
locata. l .n. hrditati firtiacto
nõ ag̾iatur. tũ aliicuiꝰ int̾est
data ꝯpetit ei tui ꝯmodata
ad eum psinet nam et si fĩ
tibi ꝯmodaũo. et uestis eius no¬
sit uestem qua uesticutus es
tibi nõ ꝯmodau̾um. ¶ It̾ sinm̃a¬
ta tibiꝯmodaño quoꝵ seq̃la

Expanded text:
est. Si res commodata est et is cui commodata est decesserit: quamvis hereditati furtum fieri non possit et ideo nec heres eius cui commodata est possit agere, tamen commodator poterit furti age furti actio non adquiratur, tamen alii, cuius interest, data competit ei cui commodata ad eum pertinet. nam et si seruum tibi commodauero, et uestis eius nouis uestem, qu‹a› uestitus est, tibi non commodauerim. item si iumenta tibi commodauero, quorum sequella
Abbreviated transcription (Latin):
s et si int̾fuit cius epłam red¬
de. surti re̾bit accõm fiuge .n.¬
eam epsam furisse q̃ ꝯtiriebat
ut eiquid reddetur. fi̾e̾t ue. p̾t
diam eius rei receꝑit. uł m̃ce¬
dem ꝑferendam accepit.

Expanded text:
 et si interfuit eius epistulam reddere, furti habebit actionem. finge eam epistulam fuisse, quae continebat, ut ei quid redderetur fieretve: potest diam eius rei recepit vel mercedem perferendae accipit.
Abbreviated transcription (Latin):
ies debetur furti accͥom uõht¬
et siea surrepta sit. cũ ꝑdebite¬
rem ccetiss quoniuiꝰ camdar
um qui emis si nõ esttͣ U lp̃
dita ei ies. fuiti accõm nõ hr̾e.
li adhuc uenditoris ẽc h̾at ac¬
cõm Celsus sc̃psit in audare
cũ plane oꝑiebit emptorifur

Expanded text:
res debetur, furti actionem non habet, si ea subrepta sit, cum per debitorem stetisset, quo minus eam darum qui emit, si non tradita est ei res, furti actionem non habere, sed adhuc uenditoris esse hanc actionem Celsus scripsit. mandare eum plane oportebit emptori fur
Abbreviated transcription (Latin):
it. petiũe publice. aut sacre furtum.
nõ ab eo fcm cuius piano fuit etio
ciuatum nõ admicte. ¶ Eod capi¬
te inferius scribit. nõ solum petin¬
peculatus facere. Siqͥs ꝙ fisco de¬
bet sinmlans sefiscic̃ditorẽ accepit.
qm̃us pͥuatam petũiam ab stusit.
¶Is aũt qui petiniam trabiciendam
suscepit. iit ql alnus ad cuiꝰ ꝑiculũ
ꝑecina ꝑtiu peculatũ nõ ꝯmittit¬
¶ seuatus uissit. lege uilia peculatus

Expanded text:
um non ab eo factum, cuius periculo fuit, et ideo culatum non admittere. Eodem capite inferius scribit non solum pecunpeculatus facere, si quis quod fisco debetur simulans se fisci creditorem accepit, quamvis privatam pecuniam abstulerit. Is autem, qui pecuniam traiciendam suscepit vel quilibet alius, ad cuius periculum pecunia pertinet, peculatum non committit. Senatus iussit lege
Abbreviated transcription (French):
anch qũid. ani clanssimu uuenẽ cũ
mut̾tus ẽẽt artulam intemplũ pon̾e.
ibiq hoĩe m iucluidẽ qui post clausũ
templũ de arthaeriret et de templo
in athuiam itm eferret ꝯmcta¬
i i sillam deportauũt. U lpiamis.

Expanded text:
nus quendam clarissimum iuvenem, cum inventus esset arculam in templum ponere ibique hominem includere, qui post clusum templum de arca exiret et de templo in arculam iterum referret, convictum in insulam deportaverunt. Vlpianus
Abbreviated transcription (Latin):
li p̾cipitur. s et silex cectat tt̃
dignitates erunc spectante
ut sc̾ͥbacur eoordine quoqͥs
eoꝵ maxĩo honore ĩmumcip¬
io functus est ut puta quidu
or p̾cellit et int̾ duũ ĩtales ã¬
tiqssimĩ qs pͥor deunide uii qui¬

Expanded text:
li praecipitur: sed si lex cessat, tunc dignitates erunt spectandae, ut scribantur eo ordine, quo quisque eorum maximo honore in municipio functus est: puta qui or praecellat, et inter duumvirales antiquissim
Abbreviated transcription (Latin):
plicõ. ¶ Famoso  lacrones iͥhiis
lons uͥ grassati sũt sinta figendoᷤᷤ
qũ prib placint ut et ꝯspectudet̃¬
iearit alii ab husd̾ facinoribus.
et solacõ sic cognatis ⁊ affinibus
int̾emptoꝵ. ¶Eod locopena
redoitur. in quo lacrones honi¬
cidia fecissent. ¶ No missi eciã¬

Expanded text:
. Famosos latrones in his locis, ubi grassati sunt, furca figendos compluribus placuit, ut et conspectu deterreantur alii ab isdem facinoribus et solacio sit cognatis et adfinibus interemptorum eodem loco poena reddita, in quo latrones homicidia fecissent: nonnulli etia
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquo. leii nam fortinta incen¬
dia. sicũ eiutari possent ꝑuegli¬
genciam eoꝵ ap̃ quos orta sunc
ciusr ex̃centur. ut qui iactina af¬
fectus ẽ. dampm disceptet. uł me¬
dice m̃dicaret. ¶ In eriłib. gͣd̃

Expanded text:
aliquo lenius. nam fortuita incendia, si, cum vitari possent, per neglegentiam eorum, apud quos orta sunt, liter exercentur ut qui iactura adfectus est, damni disceptet vel modice vindicaretur. In exulibus gradus
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ si q̾s ex uiculis uł custodiade¬
buenda estͦ. ¶Ne aũt ad sta¬
tuas uł y̾magnnes quisꝯ fugi¬
at senatꝰ censunt. ¶Eumq
qui ymaginẽ cesaris adĩ in

Expanded text:
 si quis ex vinculis vel custodia deim venia tribuenda est. ne autem ad statuas vel imagines quis confugiat, senatus censuit: eumque, qui imaginem Caesaris in in
Abbreviated transcription (Latin):
in e ad temitate ppoici pseũ. au̾iuit.
¶Em cesi solent dĩs reddiet utge¬
nͥasr dix̾imom̃s qui fustib cedi
phibent᷑. e and̾ hre honoris reu̾ẽ¬
tiaui debent ꝙ decuriones hant.
est em̃ in ostans dr̃e eum quem
pͥncipales ꝯstones fustib subiti
phibuũt. in metallũ dari posse.

Expanded text:
in eadem temeritate propositi perseveraverint. Servi caesi solent dominis reddi. Et ut generaliter dixerim, omnes, qui fustibus caedi prohibentur, eandem habere honoris reverentiam debent, quam decuriones habent. est enim inconstans dicere eum, quem principales constitutiones fustibus subici prohibuerunt, in metallum dari posse.
Abbreviated transcription (Latin):
ampntacio dem̃prĩa morti pẽa
metalli coħ̃cõ post demũ in ĩsu¬
lam deportatõ. ¶et̾c pene at
estimacõmi. et si nõ ad capitis pi
blicũ datur ad ip̃̾xuł cũ fustium
ictui subicit᷑. ¶ Nõ om̃s fustib cedi
solent. s hi du̾̃carat qui lib̾i sũt.
et quid̃ temuores hoĩes honestio¬
res ũo fuscib nõ subicĩt᷑ ał af¬

Expanded text:
morti poena metalli coercitio. post deinde in insulam deportatio. Ceterae poenae ad existimationem, non ad capitis perblicum datur, uel cum fustium ictu subicitur. Non omnes fusti‹bu›s caedi solent, sed hi dumtaxat qui liberi sunt et quidem tenuiores homines: honestiores uero fustibus non subiciuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
qui mulgo seuiuenes applłant.
inquid dam cuutatib cirbulẽ¬
tis se clamatõnib populariũ
accomodare. qsi amplius nicħ
aduneuit. nec añ sint ap̾site ã¬
moniti. fustib cesi duictũt᷑. ar
tendi sunt .s. cũ sepius seditõse
et tribulcnte se gest̾int. et anqͦ¬
ciens app̾hñsi. tract.ati cdem̾̃tius

Expanded text:
lgo se iuvenes appellant, in quibusdam civitatibus turbulentis se adclamationibus popularium accommodare. qui si amplius nihil admiserint nec ante sint a praeside admoniti, fustibus caesi dimittuntur aut tendi, scilicet cum saepius seditiose et turbulente se gesserint et aliquotiens adprehensi tractati clementius
Abbreviated transcription (Latin):
locus fac̾ ut rõ uł furcũ uł saclegi¬
um sit et capite lucud̾. uł unĩors sup¬
ꝓlico. ¶ cpe disc̾uit emansore fur
tiouił fugitino ec effractorẽ. uł fu¬
remdumm anoct̾no. ¶ qͣlitatec̃
infesta nec in amfestis disc̾m solẽt.
nta agstaturis. expilac̃ones afur

Expanded text:
Locus facit, ut idem vel furtum vel sacrilegium sit et capite luendum vel minore supplicio. Tempus discernit emansorem a fugitivo et effractorem vel furem diurnum a nocturno. Qualitate, nifesta a nec manifestis discerni solent, rixae a grassaturis, expilationes a fur
Abbreviated transcription (Latin):
m̾o sit utie ꝙuis exitmea pro¬
mittat. nãꝙͥ anuo dici põt quo
siscipłana eidem ex eadẽ cansa
spondea. anelor qͣ adm et eñ
Etbit eiiis accõm adu̾sus me.
q̃ ab alio scipłatus q̃reret ius

Expanded text:
o sit utile, quamvis ex re mea promittat: nam quid aliud dici potest, quo si stipulanti eidem ex eadem causa spondeam, tenebor: quemadmodum etenim habebit eius actionem adversus me, quod ab alio stipulatus quaereret
Abbreviated transcription (Latin):
ficia ea q nurtuo alicrꝰ tollãt
aut si inuicino tuo agro curudõ
uł fossa aquã nicam aduoces.
ꝙͣuis emĩ et hinc a quã michii¬
sid uoces ducas et illic liũb offi¬

Expanded text:
ficia aeque iure tuo altius tollas, aut si in uicino tuo agro cuniculo uel fossa aquam meam auoces: quamuis enim et hic aquam mihi abducas et illic luminibus offi
Abbreviated transcription (Latin):
sitnt et capitis penas luunt.¬
S et calligatus qui metu ho¬
stiũ langorem sisaint ĩpari
ca est eis. ¶ Siqͥs omilitonẽ
uuln̾auit si quid̃ lapide mili¬
putore mori malint nõ aĩad¬
u̾titur in eũ. s ignomuna mͥ¬
tatur. si nicħ̾tale p̾tendat capi¬
de pm̃atur ꝑunũ aut lascimã
lapsis capital pena remiten¬
da est ⁊ milicie mutatõ nrogã¬
ꝓterit cum posset mpari cari

Expanded text:
ditores sunt et capitis poenas luunt.Sed et caligatus, qui metu hostium languorem simulauit, in pari causa eis est.Si quis commilitonem uulnerauit, si quidem lapide, milipudore mori maluit, non animaduertatur in eum, sed ignominia mittatur, si nihil tale praetendat, capite puniatur. per uinum aut lasciuiam lapsis capitalis poena remittenda est et militiae mutatio irroganprotexit, cum posset, in pari c
Abbreviated transcription (Latin):
Ilites phibentur p̃dia cõpaie
in hiis pnĩcos in quibus mi
fiscus distranat. nam hñc
pendus in plecis emne ꝑmittũ¬
tur ei. ¶fisco. aũt uendicat᷑
latũ fi̾nt. ¶S et si nũidum
delata cã scipenoia impleta
sinit. uł missio ꝯtigerit dela¬
cõm locus nõ est. ¶ Milites
si br̾des extit̾int posside ibip̃¬
dia nõphibent. P aulus.

Expanded text:
ilites prohibentur praedia comparare in his prouinciis, in quibus milrna eorum fiscus distrahat: nam hanc pendiis impletis emere permittuntur. fisco autem uindicatur latus fuerit. sed et si non dum delata causa stipendia impleta sint uel missio contigerit, delationi locus non est.Milites si heredes extiterint, possidere ibi praedia non prohibentur. 10 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
dare marĩe lite ordinata sũ
exlib̾tate infuitutẽ sine ꝯͣpe
tant. nec hii quid qui ĩgenui
bona fide fimint. si nec qui ab
bostibus redempti sunt pͥusꝙͣ¬

Expanded text:
dare, maxime lite ordinata, siue ex libertate in seruitutem siue contra petantur. nec hi quidem, qui ingenui bona fide seruiunt: sed nec qui ab hostibus redempti sunt, prius
Abbreviated transcription (Latin):
licie remiiciat. ignomimosa cã
est cimi qs pp̾ delictum sacram̃¬
incħoꝰ ignominia missi incel¬
acribuno uł cencurione. s ec̃
ap̾ncip.ali cob̾rcendus est. nã
cum qui centurionicastigare
se nolenci resticit nec̾es noca¬
l̾ut siuicẽ tenint miliciam
nuuitat. si ex industria freciam¬
riem nnculit capite pũiri.¬

Expanded text:
litiae renuntiatur: ignominiosa causa est, cum quis propter delictum sacramenihilo minus ignominia missi intela tribuno uel centurione, sed etiam a principali coercendus est. nam eum, qui centurioni castigare se uolenti restiterit, ueteres notauerunt: si uitem tenuit, militiam mutat: si ex industria frerioni intulit, capite pu
Abbreviated transcription (Latin):
munib uł honorib se astri¬
eerunt cũ ał ꝯpelli nõ possẽt
ĩuiti susciꝑe inctũ honorem fi¬
des eis ẜuanda est ꝯdċo quor
applicare se passi sũt. ¶Iui
minũ cogat ad bonores nõ
ẽe admitendos. ixpto ad he

Expanded text:
muneribus vel honoribus se adstrinxerunt, cum alias compelli non possent inviti suscipere istum honorem: fides eis servanda est condicioque, applicare se passi sunt. Idem minum cogat, ad honores non esse admittendos rescripto ad ve
Abbreviated transcription (Latin):
ta p̾ricipania sunt ixꝑta quibus
cauctur nõ ałt fistũ debitoꝵ suo¬
rum debitores cõuenire n p̃nci¬
pales debitores defec̾unt ur ex rõ¬
ne fisti noĩa fc̃a liq̃to apꝑbancur
uł ex õccu fiscali debitores ꝯuem¬
antur. ¶ Siuus adrianus liqmi

Expanded text:
ta principalia sunt rescripta, quibus cavetur non aliter fiscum debitorum suorum debitores convenire, nisi principales debitores defecerint, vel ex ratione fisci nomina facta liquido probentur, vel ex contractu fiscali debitores conveniantur. Divus Hadrianus Flavi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ ad̾m si duo pocuia abstusit qͤ¬
rum alcin suũ putauis alt̾i
scit ẽẽ aliemũ / nam et ħ unus fic
furtũ s ecs̃i ansaui in poculo suo
dre tocius furtũ fĩ. ¶ Et quidsi
naria ut sunt młte inqͣs uniu
nifundit. ꝙͣ dicemꝰ de eo qui in

Expanded text:
bstulerit, quorum alterum suum putauit, alterum scit alienum: nam et hic unius fit furtum.Sed si ansam in poculo suamdicere totius furtum fieri. et quid si aue uinaria ut sunt multae, in quas uinum effunditur, quid dicemus de eo, qui uin
Abbreviated transcription (Latin):
lifidius rett. statuas imiꝑii. põi¬
tas boĩs distractis eirs cuiꝰ i ho¬
norẽ te poĩte sũt nõ ẽẽ ẽptoris
bonoꝵ enis. s aũpublitas siorn¬
andi uuncipi ca poĩte sũt ai
eius cuiꝰ in honorẽ poite st̃ nlło
mõ eas dictrahi posse. Dap.¬

Expanded text:
fidius refert statuas in publico positas bonis distractis eius, cuius in honorem positae sunt, non esse emptoris bonorum eius, sed aut publicas, si ornandi municipii causa positae sint, aut eius, cuius in honorem positae sint: et nullo modo eas detrahi posse. Pap
Abbreviated transcription (Latin):
suunt s⁊ em̃ qui depõitis m̃imis
nsuras am̃sularus accepunt. a ce¬
tis c̃ditorib nõ sepant. et m̃ito ali¬
ud est em̃ credẽ. et ahuo depou̾essi
tũ nĩm extat uendicari eos posse
putoadepoitams et futur eu qͥuẽdi

Expanded text:
unt. sed enim qui depositis nummis usuras a mensulariis acceperunt a ceteris creditoribus non separantur, et merito: aliud est enim credere, aliud deponere. si tamen nummi exstent, vindicari eos posse puto a depositariis et futurum eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it adiretur nec ne pupilli he¬
ditis. c̃ ea bõ omissa a substituto
illo maxime mouec qd̾ ꝑceotori¬
abstinet pr̃at. ne bonis pris eis
uenditis meũ accõ detur. tã et¬
si postea ei br̃ditas obueint. c̃¬
pudori partit ut potuls pris qͣ
eius bona ueneant itaq uid
ꝙ postea ei obueniat iats accõ
cditorib denegaturqrid ꝙ ex
aduendicõ acquificũ ẽ nõ per
pr̃em ad eũ ꝓuenit attũ sb̾cti
iit. post ꝙ̃ pupillus seprne muᷤ¬
cũit he̾ditati. tũc hr̃ditas et pr̃is
et filii una ẽ eg moĩere alie

Expanded text:
l interfuerit, adiretur necne pupilli hereditas, cum ea bona omissa a substituto illud maxime movet, quod praeceptoriabstinet, praestat, ne bonis patris eius venditis in eum actio detur, tametsi postea ei hereditas obvenit, cpudori parcitur, ut potius patris quam eius bona ueneant, itaque in id, quod postea ei obuenit, actio creditoribus denegatur, quia id ex aduenticio adquisitum est, non per patrem ad eum peruenit. atiit, postquam pupillus se paternae miscuerit hereditati, tunc hereditas et patris et filii una est et in omni aere alie
Abbreviated transcription (Latin):
um possũt ad ea distrahũda q̃ in
ora detiora fucura sunt. ita ut p̾ci¬
uu ex hus redactũ ap̾ fiõi. miris¬
sariũ sit in cã depo̾iti. donec defidi
cessiss substitint h̃ dem. is filius pr¬
na br̃ditate se abstimut itõqr bona
pr̃is uemerũt postea filio h̃rditasꝰ
q̃ adita decessit. q̾ro cũ ptor in ip̃m
pupistũ ꝙͣ ius p̾ca hrditas obueni¬
ret.an insb̾sticutũ c̃ ditorib prudã¬

Expanded text:
um possunt ad ea distrahenda, quae mora deteriora futura sunt, ita ut pretium ex his redactum apud fideicommissarium in causa depositi sit, donec de fidecessisset, substituit heredem: is filius paterna hereditate se abstinuit ideoque bona patris uenierunt: postea filio hereditas obuenit, qua adita decessit. quaero, cum praetor in ipsum pupillum, quamuis postea hereditas obueniret, an in substitutum creditoribus patris dan
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ cechrtem u̾o sole facltates.
proindem recenti adice b̾rdita¬
tis andiendieit qui suspectũ
postulant cetin si ꝓbant̃ ꝑ assi
qi suspectus satisdare nissus de

Expanded text:
mendet, heredem vero solae facultates. Plane in recenti aditae hereditatis audiendi erunt, qui suspectum postulant: ceterum si probentur passi si suspectus satisdare iussus de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ collactenens.si educator. si
pedagogus ip̃ius. si nutͥx. nł
capsarius .i. qui portat libros.
uł si in ħ manumictatꝰ ut pro¬
curator sit.dũ m̃o nõ umorã¬
ut intra .ui. menses uxorẽ eã
duci opteat. ecita eĩ sanatus
censint. Parcius.

Expanded text:
 collactaneus, si educator, si paedagogus ipsius, si nutrix, uel capsarius id est qui portat libros, uel si in hoc manumittatur, ut procurator sit, dummodo non mut intra sex menses uxorem eam duci oporteat: ita enim senatus censuit. 14 Marci
Abbreviated transcription (Latin):
torib caucũ fu̾ic d̾ solido ꝙ
cuq debet᷑ ergo cauend̃ est
ydonce ꝙ est ỹdonee sacuda¬
cõue ntiq aut piguorib da¬
tis .R. et siei fides h̃ta sic ꝓ¬

Expanded text:
toribus cautum fuerit de solido, quod cuique debetur. ergo cauendum est idonee. quid est idonee? satisdato utique aut pignoribus datis. sed si ei fides habi
Abbreviated transcription (Latin):
li edificiũ pecit nec soluat p̃ciũ
mac̾ie et m̃cedes fabroꝵ pocit ꝑ
exceptõm doli mali repelli utio
si nescierit qui edificarat alieuũ
eẽ solũ ec canꝙͣ in suo bona fite e¬

Expanded text:
edificium nec soluat pretium materiae et mercedes fabrorum, poterit per exceptionem doli mali repelli, utique si nescit qui aedificauit alienum esse solum et tamquam in suo bona fide ae
Abbreviated transcription (Latin):
Ab excus acõne p̃ferenta ficu
honore eos obstrixit. ¶Cu¬
ram opis aq̃ductus ĩ auorã
inuu̾e ꝯstitut postea susce¬
pat pposcert issus est petẽ
iam nplicit qñ si alt̾m tm̃¬

Expanded text:
ab excusatione perferenda sicut, nullo onere eos obstrinxit.Curam operis aquae ductus in alio iam munere constitutus postea susceperat. praepostere uisus est petere iam implicitus, quando, si alterum tan
Abbreviated transcription (Latin):
redditus suo nic̾imad oꝑa fi¬
menda ꝯcessit mnumficẽtie
tores oꝑũ cũ redemptoribo
hiis quos efficiento oꝑip̾sti¬
t̾it q̃tenus ergo et qs et tin ob¬
strictus est estimacõ p̾srois ꝓ¬

Expanded text:
reditus suos interim ad opera finienda concessit, munificentiae tores operum cum redemptoribus his, quos efficiendo operi praestituit. quatenus ergo et quis et cui obstrictus est, aestimatio praesidis p
Abbreviated transcription (Latin):
Sipses fui dampnrũ culpa de¬
dint. equissiniũ ẽ camdemfa¬
culcatẽ dũodari. ¶u pses
rei ẜui emsdẽ rei furtum faciu¬
ut ec uus noĩe cũ dño lis ꝯte¬
scata sic. cãdiu alioꝵ noĩe ac¬
tio sustineri debebit quidin pͥ¬
ore iudicõ põt actori ꝯseq̃ qũ¬

Expanded text:
ui damnum culpa dederint, aequissimum est eandem facultatem domino dari. Cum plures serui eiusdem rei furtum faciunt et unius nomine cum domino lis contestata sit, tamdiu aliorum nomine actio sustineri debebit, quamdiu priore iudicio potest actor consequ
Abbreviated transcription (Latin):
ei nõer daca. Nã es si suo noĩe
et singłoꝵ uoi̾e ꝯueniri põt.
noxan iuditõ nec una exstim¬
acõne qm̃ rõ libsufferret de¬
fugi pot̾it. ¶Is aũt accipi¬
tur scire qui scic et potuit ꝓhiłt¬

Expanded text:
 nam et suo nomine et singulorum nomine conueniri potest noxali iudicio, nec una aestimatione, quam homo liber sufferret, defungi poterit: is autem accipitur scire, qui scit et potuit
Abbreviated transcription (Latin):
oneste sacram̃to solutis data
cuntatib ap̾ quos nncole sũc
ualec nec labefactat.si qs co¬
rum uoluncate sua honorer
auc mimꝰ susceꝑit nectiga¬
na om̃c sustrñe or. Marc̃¬
curionib g̾ neç ĩ metaltũ
dampnabunc. nec mopir
publicũ uł ad bestias nec fu

Expanded text:
oneste sacramento solutis data civitatibus, apud quas incolae sunt, valet: nec labefactatur, si quis eorum voluntate sua honorem aut munus susceperit. Vectigaia omnes sustinere oportet. Marcurionibus: igitur nec in metallum damnabuntur nec in opus publicum vel ad bestias, nec fu
Abbreviated transcription (Latin):
tectatus potuerat moriq ur
iste nõ hunt. nõ mag̃ qm sim̃
obsuacone legum facer tes
peculi hr̃s sc̃ptus uniu̾sabo¬
ua hẽbit pinde ac sifco paup

Expanded text:
testatus potuerat mori, quod ius iste non habuerit, non magis quam sine observatione legum facere tespeculii heres scriptus universa bona habebit, perinde ac si paup
Abbreviated transcription (Latin):
eo peculio filircta. iemu alien¬
am bona fide tencbat. anpat̾
eius uirẽ uł aderhibend̃ accõ¬
nem pati debeat ut cet̃oꝵ filio¬
ĩponendã s nec cogendus est
pr̃ pp̃ es alienũ ꝙ filius pecu¬
ꝯͣrisse dicetur depeculio acc̃o¬
nẽ pati ⁊ sisponte paciatur. uc
qlib defensor sac̃ dato filĩĩ¬

Expanded text:
eo peculio filius rem alienam bona fide tenebit, an pater eius in rem vel ad exhibendum actionem pati debeat, ut ceteroruonendam. Sed nec cogendus est pater aes alienum, quod filius pecufecisse dicetur, de peculio actionem pati: et, si sponte patiatur, ut quilibet defensor satisdato fili
Abbreviated transcription (Latin):
ueniatur ¶Pat afilio mili¬
te uł qui militauit hr̃s instit
lii ppetro legata pr̃are. ꝙ sifi¬
lus post anũ qm̃ militare
desierat iur. cõi testõ fc̃o uita

Expanded text:
onuenietur.Pater a filio milite uel qui militauit heres institlii perpetuo legata praestare. quod si filius post annum quam militare desierat iure communi testamento
Abbreviated transcription (Latin):
quor ñc hr̃s scͥptus isru mili
ignorat pr̃i sesuũ hrdem exti¬
tisse decessit. nõ põt lird̃i ꝓ ca¬
strensib. bons cestacus ꝓ pr̾
ns intestatus de cessisre quĩ¬

Expanded text:
litignorat patri se suum heredem extitisse, decessit. non potest videri pro castrensibus bonis testatus, pro paternis intestatus decessisse, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ impediat᷑. itaq negabiniꝰ
pr̃em filio saluo cõidiuidũdo
agentẽ ꝓpͥetatem alienare
exemplo docał p̾dii. s nec si so¬
cius ultro cũ eo agat qͥtqmͣ
agetur. ueluci sicu eo age̾t
tui bomis int̾ dc̃est. ¶ Ser¬

Expanded text:
Itaque negabimus patrem filio saluo communi diuidundo agentem proprietatem alienaturum, exemplo dotalis praedii. sed nec si socius ultro cum eo agat, quicquam agetur, ueluti si cum eo ageret, cui bonis interdictum est.Ser
Abbreviated transcription (Latin):
pre hr̃s incticm põt. et filium
ma cius rei eares actus prĩs q
iuris decastrẽsi peculio spectãt
impediñt᷑. hii u̾o qui nõ statĩ
quiõ. s postea effice̾ solent er¬

Expanded text:
ium ma ea res hi actus patris, qui iuris de castrensi peculio praestant, impediuntur: hi vero, qui non statim quidem, sed postea efficere solent, e