comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plena humilitate calcasti. cũ ceꝑis
psalmoꝵ uel ꝓfessionis huiꝰ quandã
noriciã degustare. paulatĩ elatꝰ re-¬
p̃uaricatorẽ constituas temetipsũ:
s potiꝰ ut in hac nuditate quã corã
u angłis eiꝰ ꝓfessus es ad finẽ usq
ꝑd rec̃. In hac quoq humilitate ac
patientia. qua ut susciꝑeris in mo¬
nasterio decẽ diebꝰ ꝓ foribꝰ ꝑseuerãs.
i ultis lacriris iniplorasti: ñ mͦ ꝑ
sistas: uerũ exiã ꝓficias atq succres¬
cas. Satis enĩ miserũ ẽ. ut cũ debe¬
as a rudimentis ac pͥmordiis tuis
prouehi. & ad ꝑfectionẽ tendere:
etiã ab ipsis incipias ad inferiora
uus erit. Uersutꝰ enĩ serpens calca
nos suppla care conat᷑. Et idcirto
bñ cepisse nichil ꝓderit. nec pleno
feruore renuntiationis arripuisse
pͥncipia. si hec congruus etiã finis¬
ñ similit̃ cõmendauĩt atq conclu¬
serit: xp̃i q humilitas atq pauꝑ¬

Expanded text:
plena humilitate calcasti, cum coeperis plena humilitate calcasti, cum coeperis psalmorum uel professionis huius quandam notitiam degustare, paulatim elatus repraeuaricatorem constituas temet ipsum, sed potius ut in hac nuditate, quam coram deo et angelis eius professus es, ad finem usque perdures, in hac quoque humilitate ac patientia, qua ut suscipereris in monasterio decem diebus pro foribus perseueran multis lacrimis inplorasti, non modo persistas, uerum etiar proficias atque succrescas. satis enim miserum est, ut cur debeas a rudimentis ac primordiis tuis prouehi et ad per fectionem tendere, etiam ab ipsis incipias ad inferiora uus erit. Uersutus enim snos supplantare conatur. Et idcirco bene coepisse nihil proderit, nec pleno fervore renuntiationis arripuisse principia, si haec congruus etiam finisnon similiter commendarit atqu? concluserit, Christique humilitas atque paup
Abbreviated transcription (Latin):
nalibꝰ uitiis. ut rũ etiam ipsis elem̃¬
tis mortuos̃ esie: illic habentes
ocłos animȩ nr̃e defixos. qͦ nos spe¬
rare debemꝰ. mom̃tis singłis esse
migraturtȩ. Hoc enĩ modo morti¬
ficatas p.terimꝰ uniu̾sas concupis¬
centias: & affectꝰ habere carnales.
Caue gͦ ne qͥd aliq̃n eoꝵ resumas.
que renuntians abiecisti: &
rationis reũsus. inueniaris tuni¬
ca tua qua te spoliaueras reuesti¬
ri. Neq ad humiles terrenasq
mundi huiꝰ concupiscentias. ac stu¬
dia reuoluaris: ⁊ contra axp̃i man¬
datũ de perfectionis tecto descen¬
dens. tollere aliqͥd p̃sumis. ex his
que renuntiãs reliquisti. Caue
ne parentũ. ne affectionis pͥstinȩ
recorderis: & ad curas scłi huius
sollicitudines q reuocatꝰ. scđm salua¬
toris sententiã. ponens manũ tuã
suꝑ aratrũ ⁊ respiciens retͦ: regno cȩ¬
loꝵ aptꝰ esse ñ possis. Caue ne qñ suꝑ¬
biã quã nc̃ incipiens ardore fidi ac

Expanded text:
nalibus uitiis, uerum etiam ipsis elemenalibus uitiis, uerum etiam ipsis elementis mortuos esse, illic habentes oculos animae nostrae defixos, quo nos sperare debemus momentis singulis migraturos. hoc enim modo mortificatas poterimus uniuersas concupiscentias et affectus habere carnales. Caue ergo ne quid aliquando eorum resumas, quae renuntians abiecisti, etrationis reuersus inueniaris tunica tua qua te spoliaueras reuestiri, neue ad humiles terrenasque mundi huius concupiscentias ac studia reuoluaris et contra Christi mandatum de perfectionis tecto descendens tollere aliquid praesumas ex his quae renuntians abdicasti. caue ne parentum, ne affectionis pristinae recorderis et ad curas saeculi huius sollicitudinesque reuocatus secundum saluatoris sententiam ponens manum tuam super aratrum ac respiciens retro regno I caelorum aptus esse non possis. cane ne quando superbiam, quam nunc incipiens ardore fidei ac
Abbreviated transcription (Latin):
esse crucifixus: Audi breuit̃ racio¬
nẽ. Crux nr̃a. timor dñi ẽ. Sicut gͦ
crucifiriis qͥs ñ iã ꝓ animi sui motu
m̃bra sua ouoq̃. mouendi. uel con¬
uertendi ht̃ potestatẽ: ita ⁊ nos uo¬
luntates nr̃as ac desideria: ñ scd̾m
id quod nob̾ suaue ẽ. ac delectat ad
obseruare constrinximꝰ. applicare
debemꝰ. Et sicut ins qͥ patibulo cru
cis affigit᷑. iã ñ p̃sentia contẽplatur.
nec de suis affectionibꝰ cogitat: ñ ꝓ
crãstino die sollicitudine curaq
distendit᷑: nulla possidendi concu¬
piscentia ꝑmouet᷑: nulla suꝑbia.
nulla contentiõe. nulla emulatiõe
succendit᷑. ñ de p̃sentibꝰ dolet miu¬
riis. ñ p̃teritar̃ iã recordat᷑: seq
cũ ad huc spiret in corꝑe cunctis
elem̃tis credit esse defunctũ. illuc
p̃mittens sui cordis intiutũ. quo
se ñ dubitat ilico transiturũ: ita
nos quoq timore dñi crucifixos
oportet his omĩbꝰ idest. ñ solũ car¬

Expanded text:
esse crucifixus?? audi rationem breuiesse crucifixus?? audi rationem breuiter. Crux nostra timor domini est. sicut ergo crucifixus quis iam non pro animi sui motu membra sua quoquam mouendi uel conuertendi habet potestatem, ita et nos uoluntates nostras ac desideria non secundum id, quod nobis suaue est ac delectat ad illa constrinxerit adplicare debemus. et sicut is qui patcis affigitur non jam praesentia contemplatur, nec de suis affectionibus cogitat, non pro die crastino sollicitudine curaque distenditur, nulla possidendi concupiscentia permovetur, nulla superbia, nulla contentione, nulla aemulatione succenditur, non de praesentibus dolet iniuriis, non praeteritarum iam recordatur seque, cum adhuc spiret in corpore, cunctis elementis credit esse defunctum, illuc praemittens sui cordis intuitum, quo se non dubitat ilico transiturum, ita nos quoque timore domini crucifixos oportet his omnibus, id est non solum car
Abbreviated transcription (Latin):
Quã od rẽ ipsã causã abrenuntia¬
tionis debes in pͥmis agnoscere: qͣ
ꝑspecta. quid te conueniat agere
ex eiꝰ ratiõe manifestiꝰ instruaris. Ab¬
renuntiatio nichil ẽ aliud. quã cru¬
cis ac mortificationis inditiũ. Idõq
noueris hodierno die te huic m̃do
ceps sacram̃to oportet in hac luce
uersariꝰ quia iã ñ tu uiuis.: S uuiit
in te ille qͥ ẽ ꝓ te crucifixiis. Eo gͦha¬
bitu ac figura. qua ꝓ nob̾ in pati¬
bulo fuit ille suspensus. nos quoq
necesse ẽ. in hac uita degere: ut sci¬
licet scđ̾m dauid affigentes de timo¬
re dñi carnes nr̃as: uniuersas uolun¬
tates nras ac desideria ñ nr̃e concu¬
piscentiȩ seruientia. s mortificati¬
one eiꝰ habeamꝰ affira. Sic enĩ dñi
p̃ceptũ implebimꝰ dicentis. Qͥ non
accipit crucẽ suã ⁊ sẽquit᷑ me: ñ ẽ
me dignus. Sed fortasse dicis. Quo¬
inodo potest hõ crucẽ iugit̃ portare:
uel quẽ admodũ uiuens qͥs potest

Expanded text:
quamobrem ipsam causam abrenuntiaquamobrem ipsam causam abrenuntiationis debes in primis agnoscere, qua perspecta quid te conueniat agere ex eius ratione manifestius instruaris.. Abrenuntiatio nihil est aliud quam crucis ac mortificationis indicium, ideoque noueris hodierno die te huic mundoceps sacramento oportet in hac luce uersari, quia iam non tu uiuis, sed uiuit in te ille qui est pro te crucifixus. eo ergo habitu ac figura, qua pro nobis in patibulo fuit ille suspensus, nos quoque necesse est in hac uita degere, ut scilicet secundum Dauid adfigentes de timore domini carnes nostras uniuersas uoluntates ac desideria non nostrae concupiscentiae seruientia, sed mortificationi eius habeamus adfixa.ni inplebimus dicentis: qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus. sed forte dicas: quomodo potest homo crucem iugiter portare, uel quemadmodum uiuens quis possit
Abbreviated transcription (Latin):
hac posse aliqͥd instuctionis accedere:
ercubans hodie sis receptꝰ: Cuius
difficultatis causã. pͥmitꝰ debes ag¬
noscere. Poterit enĩ tibi in hac uia
quã ingredi concupiscis multũ con¬
ferri. si ratioẽ eiꝰ agnita. ad seruitiũ
xp̃i sicut oportet accesseris. Sicut
nãq in mensa gła fidelit̾ do seruien¬
tibꝰ. ac scłm institutiones huiꝰ re¬
gule ei coherentibꝰ reꝓmittit᷑ in fu¬
turũ: ita pene grauissime p̃parant᷑
his. qͥ tepide eã negligent̃q fuerĩt
uel quod ab hominibꝰ esse credunt᷑.
fructꝰ etiã congruos sc̃itatis oidem
diutissime refutatꝰ es: ñ quia tuã
uel onrium salutẽ ñ toto desiderio
cupiamꝰ amplecti. ⁊ his qͥ ad xp̃m
conuerti cupiunt. etiã ꝓcul occur¬
rere ñ optemꝰ: s ne temere recipien¬
tes. & nos apud dm̃ leuitatis. & te
reum grauioris supplicii faceremꝰ.
si ad p̃sens facile susceptꝰ. nec pond̾
ꝓfessionis huiꝰ intelligens. uel desti¬
tutor pꝰ hec uel tepidus excitisses.

Expanded text:
tionis accedere, excubans, hodie sis receptus. Cujus difficultatis causam primitus debes agnoscerquam ingredi concupiscis multum conferre, si, ratione ejus agnita, ad servitium Christi sicut oportet accesseris. Sicut namque immensa gloria fideliter servientibus Deo ac secundum institutiones hujus regulae ei cohaerentibus repromittitur in futurum , ita poenae gravissimae praeparantur his, qui tepide eam neglegenterque fuerint uel quod ab hominibus esse creduntur, fructus etiam congruos sanctitatis eidem diutissime refutatus es, non quia tuam uel omnium salutem non toto desiderio cupiamus amplecti et his qui ad Christum conuerti cupiunt etiam procul occurrere non optemus, sed ne temere recipientes et nos apud deum leuitatis et te reum grauioris supplicii faceremus, si ad praesens facile susceptus nec pondus professionis huius intellegens uel destitulor post haec uel tepidus extitisses.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ euenire. tuȩ ñ subiacet uolunta¬
ti: s potius de humilitate tua ⁊
longanimitate. q̃ in tuo pendet ar¬
bitrio. Et ut ħ omĩa q̃ latiore ser¬
mone digesta st̃. cordi tuo faciliꝰ
inculcent᷑. ac tenacissime tuis sen¬
sibꝰ ualeãt in herere: qͦddã ex his
breuiariũ colligã. per quod possis bre
ordinẽ: per quẽ scandere ad ꝑfecti¬
onẽ sũmã sine ullo labore ac diffi¬
cultate p̃ualeas. Principiũ nr̃ȩ
salutis ac sapientiȩ sicut iã dictũ¬
ẽ. timor dñi ẽ. De timore dñi. nas¬
cit᷑ cõpunctio salutaris. De cõpunc̾¬
tione cordis ꝓcedit abreñtiatio:
tas ꝓcreat᷑. De humilitate. gene¬
ratur mortificatio uoluntatũ. De¬
mortificatiõe uoluntatũ. extirpan¬
tur atq marcescunt uniũsa ui
cia. De expulsiõe uitioꝵ uirtutes
fructificant. atq succrescunt. De
pullisiatiõe uͥtutũ. puritas cordis
ad quirit᷑. De puritate cordis. apłi¬

Expanded text:
non euenire, tuae non subiacet potestanon euenire, tuae non subiacet potestati, sed potius de humilitate tua et longanimitate, quae in tuo pendet arbitrio. Et ut haec omnia, quae latiore sermone digesta sunt, cordi tuo facilius inculcentur ac tenacissime tuis sensibus ualeant inhaerere, quoddam ex his breuiarium colligam, per quod possis breuordinem, per quem scandere ad perfectionem summam sine ullo labore ac difficultate praeualeas. principium nostrae salutis ac sapientiae secundum scripturas timor domini est. de timore domini nascitur conpunctio salutaris. de conpunctione cordis procedit abrenuntiatio,tas procreatur. de humilitate generatur mortificatio uoluntatum. mortificatione uoluntatum exstirpantur atque mtia; expulsione vitiorum virtutes fructificant atque succrescunt, 897 pullulatione virtutum puritas cordis acquiritur, puritate cordis apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
ñ delinquã in lingua mea: posui ori
meo custodiã. cũ consisteret peccator
aduersũ me: obmutui ⁊ humiliatꝰ
sum.i silui a bonis. Uerũ ⁊ quartũ
hoc p̃ om̃ibꝰ excole: qͦo ħ q̃ supͣ diximꝰ
tria ornet atq cõmendet: id÷ ut
stultũ te scd̾m apłi p̃ceptũ facias
in hoc mundo. ut sis sapiens: nichil
scilicet disceriiens. nichil diuidicãs.
ex hus q̃ tͥ fuerint imꝑata: s cũ om̃s
simplicitate ac fide. obedientiã sẽꝑ
exibeas: illud tantũmͦ scm. illud utile.
illud sapiens esse diiudicars. qͥcqͥd tͥ
uel lex dĩ. uel senioris exam̃ indixe¬
rit. Lali ⁊ enĩ institutiõe fundatus.
sub hac disciplina poteris durare
ꝑpetuo: ⁊ de cenobio nullis tẽptati¬
onibꝰ inimici. nullis factionibꝰ de¬
uolueris. Ergo pacientiã tuã ñ de¬
bes de alioꝵ sperare uͥtutibꝰ: id ut
tc̃ eã tantũmͦ possideas. cũ a nemi¬
ne fueris irritatꝰ. Quod ut possit

Expanded text:
non delinquam in lingua mea; posui ori non delinquam in lingua mea; posui ori meo custodiam, dum consistit peccator aduersum me. obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis. uerum et quartum hoc prae omnibus excole, quod haec quae supra diximus tria ornet atque commendet, id est ut stultum te secundum apostoli praeceptum facias in hoc mundo, ut sis sapiens, nihil scilicet discernens, nihil diiudicans ex his quae tibi fuerint imperata, sed cum omni simplicitate ac fide oboedientiam semper exhibeas, illud tantummodo sanctum, illud utile, illud sapiens esse iudicans, quidquid tibi uel lex dei uel senioris examen indixerit. tali etenim institutione fundatus sub hac disciplina poteris durare perpetuo et de coenobio nullis temptationibus inimici, nullis factionibus deuolueris. Ergo patientiam tuam non debes de aliorum sperare uirtute, id est ut tunc eam tantummodo possideas, cum a nemine fueris inritatus quod ut possit
Abbreviated transcription (Latin):
ens os suũ: & factꝰ sũ sic̃ hõ ñ audiẽs.
⁊ ñ hñi in ore suo redargutiones: tu
quoq uelud surdus ⁊ mutꝰ & cecus
incedas: ut absq iłiiꝰ cortẽplatione
qͥ tͥ fuerit ad imitandũ merito ꝑfec̃¬
lionis electꝰ. uniũsa quec̃q uideris
minꝰ ȩdificationis habentia. uelut
cecus ñ uideas: uet animatꝰ eoꝵ qui
hec agunt. auctoritate uel forma.
ad id qͦd deteriꝰ ẽ. ⁊ qͦs ante dãpnaue¬
ras traducaris. Si mobedientẽ. si con¬
tumacẽ. si det᷑hdatẽ audieris. uel secꝰ
quã tͥ traditũ ẽ aliqͥd admittentẽ:
ñ offendas. nec ad imitandũ eũ tali
subuertaris erẽplo: s ut surd̃ qͥ ħ
penitꝰ ñ audieris uniũsa transmittas.
Sitͥ uel cuiꝗͣꝯutia irrogant᷑. uel inui¬
riȩ. esto immobilis: & ad responsionẽ
ralionis ut mutꝰ. Ausculta sẽꝑ hunc
psal miste uersicłm. in tuo corde de¬
cantans. Dixi custodiã uias meas. ut

Expanded text:
ens os suum, et factus sum sicut\t homo non audiens: ens os suum, et factus sum sicut\t homo non audiens: et non habens in ore suo redargutiones, tu quoque uelut surdus et mutus et caecus incedas, ut absque illius contemplatione, qui tibi fuerit ad imitandum merito perfectionis electus, uniuersa, quaecumque uideris minus aedificationis habentia, uelut caecus non uideas, nec animatus eorum qui haec agunt auctoritate uel forma ad id quod deterius est et quod ante damnaueras traducaris. si inoboedientem, si contumacem, si detrahentem audieris uel secus quam tibi traditum est aliquid admittentem, non offendas nec ad imitandum eum tali subuertaris exemplo, sed ut surdus, qui haec penitus nec audieris, uniuersa transmittas. si tibi uel cuiquriae, esto immobilis ad responsionem talionis, ut mutus ausculta semper hunc Psalmistae versiculum in tuo corde decantans: Dixi: Custodiam vias meas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ñ ht̃. gradu excelsiore ꝑducet:
formidinis obseruabas. absq ullo
labore uelut naturalit̾ incipies
custodire: ñ iã contẽplatiõe supplicis
uel timoris ulliꝰ. s amore ipsiꝰ boni
n delectatiõe uirtutũ. Ad qͦd ut ua¬
leas faciliꝰ ꝑuenire: exẽpla tͥ st̃ mrita¬
tionis ac uitȩ perfecte in congrega¬
tioẽ cõmorantia. a paucis unmo ab
uno. uel duobꝰ. ñ a pluribꝰ expeten¬
da. Nã pret̃ id qͦd eraminata uita.
atq ad purũ excocta repperit᷑ in
paucis: etiã istud ex hoc utilitatis
accidit. quod ad ꝑfectionẽ ꝓpositi huiꝰ.
id÷ cenobialis uitȩ diligentiꝰ qͥs uniꝰ
imbiut᷑ ac informat᷑ exẽplo. Que
omĩa ut possis consequi. ⁊ sub
hac regła sꝑitali ꝑpetuo ꝑdurare.
tria. ħ in congregatiõe necessario
custodienda. st̃ tͥ: ut scilicet scđm
psalmistȩ sententiã. ego aũ tanꝗͣ
surdus ñ audiebã. ⁊ sic̃ mutꝰ ñ aꝑi¬

Expanded text:
rem non habet, gradu excelsiore perducetrem non habet, gradu excelsiore perducetformidinis obseruabus, absque\t ullo labore\tuelut naturaliter incipies custodire non iam con- templatione supplicii uel timoris ullius, sed amore ipsius boni et delectatione uirtutum. Ad quod ut ualeas facilius peruenire, exempla tibi sunt imitationis ac uitae perfectae in congregatione commoranti a paucis, immo ab uno uel duobus, non a pluribus expetenda, nam praeter id quod examinata uita atque ad purum excocta repperitur in paucis, etiam istud ex hoc utilitatis accedit, quod ad perfectionem propositi huius, id est coenobialis uitae, diligentius quis unius inbuitur ac formatur exemplo.\t Quae omnia ut possis consequi et sub hac regula spiritali perpetuo perdurare, tria haec in congregatione necessario custodienda sunt tibi, ut scilicet secundum Psalmistae sententiam: ego\tautem tamquam surdus non audiebam: et sicut mutus non aperi
Abbreviated transcription (Latin):
luntates. Scdo. si ñ solũ actꝰ suos. ue¬
rũ etiã cogitationes. suo ñ celauerit
seniori. Tercio. si nichil suȩ discretiõi.
s iuditio eiꝰ uniũsa cõmittat: & mõ¬
nita eiꝰ siciens. ac libent̃ auscultet.
Quarto. si in omĩbꝰ seruet obedien¬
tiȩ mansuetudinẽ. & patientiȩ con¬
stantiã. Quinto. si ñ solũ iniuriã
ter toleret. Sexto. si nichil p̃sumat.¬
quod ñ uel cẽmunis regła. uel ina¬
ioꝵ cohortant᷑ exẽpla. Septimo. si
sit : & ad omĩa q̃ sibi p̃bent᷑. se uelut
oꝑariũ malũ iudicauerit. ⁊ indigñ.
Octauo. si semetipsũ cunctis inferio¬
rem ñ suꝑficie tantũ ꝓñtiet labioꝵ
s intimo cordis credat affertu. No¬
no. si linguã cohibeat: uel ñ sit cla¬
mosus in uoce. Decimo. si ñ sit facił
ac ꝓmptꝰ in risu. Talibꝰ nãq indiciis
⁊ his similibꝰ humilitas uera dinos¬
citur: que cũ fuerit in uĩtare pos¬
sessa. confestĩ te ad caritat: q̃ timo¬

Expanded text:
luntates, secundo si non solum suorum actuum, uerum etiam cogitationum nihil suum celauerit seniorem, tertio si nihil suae discretioni, sed iudicio eius uniuersa committat ac monita eius sitiens ac libenter auscultet, quarto si in omnibus seruet oboedientiae mansuetudinem patientiaeque constantiam, quinto si non solum iniuriam ter toleret; sexto, si nihil quod non vel communis regula, vel majorum cohortantur exempla; septimo, si sit et ad omnia se quae sibi praebentur uelut operarium malum iudicarit indignum, octauo si semet ipsum cunctis inferiorem non superficie pronuntiet labiorum, sed intimo cordis credat affectu, nono si linguam cohibeat uel non sit clamosus in uoce, decimo si non sit facilis ac promptus in risu. talibus namque indiciis et his similibus humilitas uera dinoscitur. quae cuni fuerit in ueritate possessa, confestim te ad caritatem, quae timo
Abbreviated transcription (Latin):
ruit candelabrũ: & eatincta ẽ lucer¬
na. ꝑ hanc occasionẽ insidiabatur
malignꝰ diabolus. ut eos in litẽ indu¬
ceret. Surgensq senior fr̃: cȩpit ꝑcu¬
tere cũ furore fratrẽ suũ. Ille uͦ ꝓstratꝰ
in terrã : dep̃cabat᷑ germañ suũ dicẽs.
Magnanimis esto. dñe: ⁊ ego rursũ
accendo lucernã. Ergo quia ñ respon¬
dit ei turbulentũ sermonẽ. statim
malignꝰ demon confusus recessit ab
Deis. i ꝑgens eadẽ nocte nuntiauit pͥnci¬
ds̃ humilitatẽ eiꝰ. effudit suꝑ eũ grãm
suã. & ego sentio me ualde torqueri atq
relinquens omĩa festinant᷑ ꝑrexit ad
doctrina dñi saluatoris baptizatꝰ ẽ.
⁊ sc̃i ꝓpositi monachoꝵ uitã arripuit.
⁊ adiuuante & cooꝑante gr̃a dñi factꝰ
ẽ ꝓbatissimꝰ monachus. tantũq uene¬
ratꝰ ẽ. & tenuit uirtutẽ humilitatis.
ut om̃s nimiã eiꝰ humilitatẽ ãmira¬
rent᷑. Dcebat enĩ: qm̃ omnẽ uͥtutem

Expanded text:
 exstincta est lucerna. Per hanc occasionem insidiabatur eis malignus diabolus, ut in litem eos incenderet; surgensque senior, coepit percutere cum furore fratrem suum. Ille vero prostratus in terram, deprecabatur germanum suum, dicens: Magnanimus esto, domine, et ego rursus accendo lucernam. Ergo quia non respondit ei turbulentum sermonem, statim malignus spiritus confusus recessit ab eis. Et pergens eadem nocte nuntiavit princiDeus humilitatem ejus, effudit super eum gratiam suam; et ego sentio me valde torqueri atquerelinquens omnia, festinanter perrexit ad doctrina Domini Salvatoris, baptizatus est, et sancti propositi monachorum vitam arripuit, et adjuvante et cooperante gratia Dei, factus est probatissimus monachus, tantumque veneratus est et tenuit virtutem humilitatis, ut omnes nimiam humilitatem ejus admirarentur. Diceb
Abbreviated transcription (Latin):
conuersus mag̃ rogauit ea que ad
pacẽ st̃. dicens. quia ego peccaui. sta¬
tim sentimꝰ. omnẽ nr̃am uͥtutẽ marces¬
cere: quia adproximat eis gr̃a diuine

Expanded text:
conversus magis rogaverit ea quae ad pacem sunt, dicens: Quia ego peccavi, statim sentimus omnem nostram virtutem marcere, quia approximat eis gratia divin
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. beatũ abbatẽ peme¬
guem dicens. Qd
faciã pat̾. quia impugnat me pas¬
sio fornicationis: etiã ⁊ rapior
in passiõe furoris: & respondẽs
dixxit ei senior. Id eo utiq dauid
ꝓpła dicebat. quia leonẽ qͥdẽ ꝑcu¬
tiebã: nã ⁊ ursũ frequent̃ suffoca¬
bam. Hoc aũ ita intelligit᷑. quia
monacho iã seniore
bat de heremo in alexanori am¬
ubi cõmanebãt dñi eiꝰ: de ferens. eis.
pensionẽ. sicut solent serui dare dñis
suis. Nã dñi eiꝰ magis reuerentiã pro
timore di habentes circa eũ: honora¬
bant occurrentes⁊ salutantes eũ. pe¬
tentes q ut ꝓ eis dnm exoraret. Ille
ues eoꝵ ablueret: s dicebãt ei. Noli
beatissime pat̾ grauars animas nr̃as.
dignati estis me ꝑmittere. ut seruiã
dõ uiuo. ⁊ uero creatori ac dñatori
cȩli ⁊ t̃rȩ: ⁊ idõ detuli uob̾ pensionẽ
seruitutis mee. Dnĩ aũ eiꝰ contende¬
bant: nolentes acciꝑe ꝗͣ detulerat
pensionẽ. Respondens aũ monachus.

Expanded text:
gabat beatum abbatem Poemenem, dicens: Quid faciam, Pater, quia impugnat me passio fornicationis, et rapior in passionem furoris? Et respondens dixit ei sanctus senior: Ideo utique David propheta dicebat: Quia leonem quidem percutiebam, nam et ursum frequens suffocabam . Hoc autem ita intelligitur, quia monacho jam seniore bat de eremo in Alexandriamubi commanebant domini ejus, deferens eis pensionem, sicut solent servi dare dominis suis . Sed domini ejus magis reverentiam pro timore Dei habentes circa eum, honorabant occurrentes et salutantes eum, petentesque ut pro eis Dominum exoraret. Ille des eorum ablueret, sed dicebant: Noli, beatissime Pater, gravare animas nostras. Adignati estis me permittere ut serviam Deo vivo et vero, creatori ac dominatori coeli et terrae, et imo detuli vobis pensionem servitutis meae. Domini autem ejus contendebant, nolentes accipere quam detulerat pensionem. Respondens autem monachus
Abbreviated transcription (Latin):
ad loca heremi ad cellulã suã. Illud
aũ quod de pensione sua etiã nolen¬
tibꝰ dabat dm̃s suis: stañ qͦd accipie¬
bãt pauꝑibꝰ erogabant. Int̾rogantes
aũ eundẽ seniorẽ fr̃s : dixert̃ ei. Obse¬
cramꝰ te pat᷑. ut dicas nob̾ cur cũ tanta
intentione pseruitio tuo pensionẽ
etiã nolentibꝰ ⁊ nimis resistentibꝰ tibi
dñis ingessisti. Ad hec respondens se¬
nior dixit eis. Ego fr̃s ido festino ꝓser¬
uitio quod tanꝗͣ dñis meis debeo pen¬
sionẽ ꝑ singłos annos eis adimplere.
in qͥcquid iã cũ adiutorio dñi in ieiu¬
niis ⁊ orationibꝰ. seu in scĩs uigiliis.
uante laborauero hoc mͥ in et̾̃na uita
in salutẽ anime mee ꝓficiat: ne for¬
sitan si pensionẽ ꝓ seruitio meo mini¬
me intulero. iã totus sꝑitalis labor
m̃s ad illoꝵ mercedem ꝓficiat: qͥ me

Expanded text:
am. Illud autem quod in pensionem suam etiam nolentibus dabat dominis suis, statim ut accipiebant, pauperibus erogabant. Interrogantes autem eumdem seniorem fratres, dixerunt ei: Obsecramus te, Pater, ut dicas nobis cur cum tanta intentione pro servitio tuo pensionem etiam nolentibus et nimis resistentibus tibi dominis ingessisti? Ad haec respondens senior dixit: Ego, fratres, ideo festino pro servitio, quod tanquam dominis meis debeo pensionem per singulos annos adimplere eis, ut quidquid jam cum adjutorio Domini in jejuniis et orationibus, seu vante, laboravero, hoc mihi in aeterna vita, et ad salutem animae meae proficiat, ne forte si pensionem pro servitio meo minime intulero, jam totus spiritalis labor meus ad illorum mercedem proficiat, qui me
Abbreviated transcription (Latin):
scđm carnẽ qͥd̃ẽ germani: ue¬
runtam̃ utq in sꝑitali ꝓposi¬
to mõnachi eristentes. Insidiabaturq
eis malignꝰ diabolus: ut qͣmcũq eos
seꝑaret ab inuicẽ. Quadã gͥ die ad ues¬
perã. scđ̾m consuetudine̾ ille iuinior

Expanded text:
ndum carnem quidem germani, verumtamen uterque in spiritali proposito monachi existentes, insidiabaturque eis malignus diabolus, ut quomodocunque eos separaret ab invicem . Quadam igitur die ad vesperam, secundum consuetudinem ille junior
Abbreviated transcription (Latin):
terna tua cognouit affectio. qd̾ nũ¬
quã cuiuslibet anmã cupiam contri¬
stari: ne dicam spernere. Quomͦ gͥ au
dnm prouocans irritarem: qui ma¬
nifeste testatur in euuangłio dicens.
quamdiu fecistis uni ex minimis
tionẽ meam. uenerabilis pater: quia
ñ uelud uitans. atq spernens cos qͥ
huc ueniunt. hoc qd̾ asseris facio: s
quia in cenobu congregatione susce¬
pi plurimos. qui nuper conuersi fũt.
&̃ diuersos eor mores cognosco ẽẽ: ñ¬
nullos autẽ noui in tantũ ipsius con¬
uersationis ignaros. ut nec habi¬
sunt paruuli. tanta simplicitate uiuen¬
tes. ut nec quidẽ ualeant scire dexte¬
ram uel sinistram: iccirco credidi ẽẽ cõ¬
modius. ut fuperuenientes fr̃s seorfũ
susciperentur. in honore maximo con¬
sttruti. Hinc gͥ non estimo patribus
uel frĩb qui ad nos diuertunt. ul¬
lam contumeliam fiexi.s magis
debitam reuerentiam cõmodare.:
presertim cũ statitas horis ad reddẽ¬

Expanded text:
terna tua cognoscit affectio, quod nunterna tua cognoscit affectio, quod nunquam cujuslibet animam cupiam contristari, nec dicam spernere. Quomodo igitDominum provocans irritarem, qui manifeste testatur in Evangelio dicens: Quamdiu fecistis uni ex minimis tionem meam, venerabilis pater, quia non velut vitans atque spernens eos qui huc veniunt, hoc quod asseris facio; sed quia in coenobio congregationem suscepi, plurimos qui nuper conversi sunt, et diversos eorum mores esse cognosco. Nonnullos autem novi intantum ipsius conversationis ignaros, ut nec monachsunt parvuli, tanta simplicitate viventes, ut nec dexteram valeant scire, neque sinistram. Idcirco credidi esse commodius, ut supervenientes fratres seorsum susciperentur, in honore maximo constituti. Hinc ergo non aestimo patribus vel fratribus qui ad nos divertunt, ullam contumeliam fieri, sed magis debitam reverentiam commodari: praesertim cum statutis horis ad redden
Abbreviated transcription (Latin):
admirabilem non ferentes. His itaq
recedentib. grex uniuersus in fui sta¬
tus integritate permansit. magis
ac magis ad incrementa uirtutis
assurgens: sicitti solent. iagris opri¬
ma frulnenta letius effiorescere. cũ¬
.fuerit ab eis ⁊tama radicitus ampu¬
tata. Nec aũ retuli. uolens ostendere.
qr. ficut nichil obest hominibus scło
institutis: ita nichil utilitatis affert
monachis professio ueneranda si ne¬
gligentes extiterint.: sed nec oratio
paterna. nec condescensio. eos adiuua
terea dionisrus prb̃x & echonomus id
est dispensator eccłȩ tentiroꝵ amicis¬
simus sc̃i pachonin. comperit ab ali¬
quibus qd̾ ex alus monasteriis. ad eũ
uenientibꝰ. ñ concedat cũ fuis fr̃ibias
uesci: s eos sequestrato loco. iuxta fo¬
res monasterii foras excipiat. Contri¬
status itaq plurimũ suꝑhac re ue¬
nit ad eũ. & increpantis potius quã¬
tam. ñ equaliter om̃ib exibens. Qui
correptionẽ enus cũ multa lon gani

Expanded text:
admirabilem non ferentes. His itaque admirabilem non ferentes. His itaque recedentibus, grex universus in sui status integritate permansit, magis ac magis ad incrementa virtutum assurgens, sicuti solent in agris optima frumenta laetius efflorescere, cufuerint ab eis zizania radicitus amputata. Haec autem retuli, volens ostendere quia sicut nihil obest hominibus saeculo m institutis, ita nihil utilitatis affert monachis professio venerabilis, si negligentes existunt; sed nec oratio paterna, nec condescensio eos poterit terea Dionysius presbyter et oeconomus, id est, dispensator Ecclesiae Tentyrorum, amicissimus sancti Pachomii, comperit ab aliquibus quod ex aliis monasteriis ad eum venientibus, non concedat cum suis fratribus vesci, sed eos sequestrato loco juxta monasterii fores excipiat. Contristatus itaque plurimum super hac re, venit ad eum; et increpantis potius tam non aequaliter omnibus exhibens. Qui correctionem ejus cum multa longanimi
Abbreviated transcription (Latin):
uidã monachi scđ̾m carnẽ ui¬
sites. nẽc ueterẽ hominẽ curantes
exuere: s cm pachomiũ fortiar affli¬
gebant. Frequenter itaq salutarib
fectum eor penitus sentiebat. Vnde tri¬
stis & anxius d̾o pro eis impenfius sup
sos. Quia secreta gͦ mei cordis agnos¬
da illis timorẽ tuum: ut diuinam cog̃
tͥ deseruiant spe promissionũ tuarum.
per om̃ia roborati: quia nimis affligi¬
tur anima mea pro eis: & om̃s sensus
siluit. Post aliquot añ dies. uidens qd̃
pꝰ orationẽ seliores effecti sunt: iterũ
stans ad orationẽ pro eis dño supplica¬
uit: & quasdã priuatas ac ꝓprias re¬
głas eis orandi atq iiuendi tradidit:
ut̾. saltem quasi serui statirta complen¬
tes. paulatin consuescerent ad filioꝵ¬
inimus aftectionis industria peruem¬
re. Qui cer entes se pꝰ concupiscentias
suas ire non posse. presentiamq sc̃i pa-¬
chomii formidantes. spũ timoris non
illius casti decepti sunt : & abierunt re¬
tro post sathanan: conuersationẽ eius

Expanded text:
uidam monachi secundum carnem viventes , nec veterem hominem curantes exuere, sanctum Pachomium fortiter affligebant; frequenter itaque salutaribus profectum eorum sentiebat. Unde tristis et anxiusos . Quia ergo secreta cordis mei agnosum, da illis timorem tuum, ut divinam tuam tibi deserviant, spe promissionum tuarum per omnia roborati; quia nimis affligitur anima mea pro eis, et omnes sensus siluit. Post aliquot vero dies videns quod nec per orationem meliores effecti sunt, iterum stans ad orationem, pro eis Domino supplicavit; et quasdam privatas ac proprias regulas eis orandi atque vivendi tradidit, ut saltem quasi servi statuta complentes, paulatim consuescerent ad filiorum munus affectionis industria pervenire. Qui cernentes se post concupiscentias suas ire non posse, praesentiamque sancti Pachomii formidantes, spiritu timoris, non illius casti, decepti sunt; et abierunt retro post Satanam, conversationem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
minerat. & uinũ in qͦ ẽ luxuria:
u bonũ ẽ homini uinũ ñ bibere
⁊ carnẽ ñ manducare. Incipit ꝓlog̾.
quis dubitet me¬
ritis stare scõꝵ.
horũ scilicet quoꝵ
in hoc uolumine
uita p̃fulget:
qui omnẽ luxu¬
giȩ notã tota
mente fugert̃. mundoq relicto hẽ¬
remi uasta secreta rimant᷑. Ibiq ꝑ
terribiles rupes formidolosis antͥs
excubantes : nec esuriunt nec sitiũt:
qr dextera dĩ sustentat. &s pascit eos.
Horũ meritis subleueris: horum
supplicationibꝰ pecc̃oꝵ ueniã mereã¬
ris. mi dñe fidose. Non gͦ sꝑnas sim¬
plicitatẽ: & impolitos sermones.
nes: s suadere mentes homiñ infi¬
de ⁊ oꝑibꝰ ui̾catis. Patrũ deniq scõꝵ¬
⁊ lacob. moysi ⁊ helie &s ioħis. ideo
descripta ẽ fides ⁊ conu̾satio: ñ tantũ
ut illos glorificarẽt. qͦs certe ds̃ glo¬
rificauerat. & in regno suo głosos ha¬
bebat: s ut legentibꝰ posteris con¬

Expanded text:
minerat et: uinum, in quo est luxuria, minerat et: uinum, in quo est luxuria, et: bonum est homini uinum non bibere et carnem non manducare. Noe uinum quis dubitet meritis stare sanctorum, horum, scilicet, quorum in hoc volumine vita praefulget, qui omnem luxuriae notam tota mente fugerunt, mundoque relicto, eremi vasta secreta rimantur, ibique per terribiles rupes, formidolosis antris excubantes, non esuriunt neque sitiunt, quia dextera Dei sustentat et pascit eos. Horum meritis subleveris; horum supplicationibus peccatorum veniam merearis, mi domine Fidose. Non ergo spernas simplicitatem et impolitos sermones; nes, sed suadere mentes hominum, in fide et operibus veritatis. Patrum deniqet Jacob, Moysi, et Aeliae, et Joannis ideo descripta est fides et conversatio, non tantum ut illos glorificaremus quos certe Deus glorificaverat, et in regno suo gloriosos habebat; sed ut legentibus posteris con
Abbreviated transcription (Latin):
sustinẽt illi. qͥ exẽso corꝑe. solis co
uiuẽs mor tuus ẽ. Si qͦd itaq po
test in me esse consiliũ. simͥ exꝑto
credit᷑. hoc pͥmũ moneo. hoc obtes¬
tor. ut seruus xͥ uinũ fũgiat pro
uenẽno. Hȩc adu̾sũ adolescentiã.
pͥma arma st̃ dẽmonũ. Nã sic aua¬
ritia quatit. Inflat suꝑbia: delec̃¬
tat ambitio. Fãcile aliis caremꝰ uiciis.
hic hostis intꝰ inclusus ẽ: qͦc̃q ꝑgimꝰ.
nobiscũ portamꝰ inimicũ. Uinũ ⁊
ad olescentia. duplex incendiũ uo-¬
iuptatis. Quid oleũ flãme addicimꝰ
Quid ardenti corpiiscło. fom̃ta
igniũ subministramꝰ  Paulꝰ ad
thimotheũ. iã noli inqͥt aquã bibe:
s uino mõdico utere ꝓpt̾ stõmachũ.
⁊ frequentes tuas infirmitates. Ui¬
de quibꝰ causis uini potio concedat᷑.
ut ex hoc stomachi doloris frequens
medeat᷑ infu mitas. Et ne nob̾ for¬
sitan de egrota ibꝰ blandiremur.
modicũ p̃cẽpit esse sumendũ: me¬
discursus. Alioqͥn se dixisse me¬

Expanded text:
sustinent illi, qui exeso corpore solis coguiuens mortua est. si quid itaque in me potest esse consilii, si experto creditur, hoc primum moneo, hoc obtestor, ut sponsa Christi uinum fugiat pro ueneno. haec aduersus adulescentiam prima arma sunt daemonum. non sic auaritia quatit, inflat superbia, delectat ambitio. facile aliis caremus uitiis; hic hostis intus inclusus est. quocumque pergimus, nobiscum portamus inimicum. -uinum et adulescentia duplex incendium uoluptatis. quid oleum flammae adicimus? quid ardenti corpusculo fomenta ignium ministramus? Paulus ad Timotheum: iam noli, inquit, aquam bibere, sed uinum modicum utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates. uide, quibus causis uini potio concedatur: uix hoc stomachi dolor et frequens meretur infirmitas. et ne nobis forsitan de aegrotationibus blandiremur, modicum pdiscursus: alioq
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Itaq oĩ alpcilio destitutus.
ad iħi iacebã pedes: rigabã la¬
erimis. crine tergebã: & repug¬
nantẽ carnẽ ebdomadarum inedia
subiugabã. Non erubesco rafelici¬
tatis mee: qͥn potius plango ñ ẽẽ
qͥd fuerĩ. Memini me clamantẽ diem.
crebro iunxisse cũ nocte: nec prius
a pectoris cessare uerberibꝰ. quam
dño rediret increpante tranqͥllitas.
Ipsã qͦq cẽllulam meã. quasi cogita¬
tioñ consciã ꝑtimescebã: & michi¬
met iratꝰ ⁊rigidus. solus deserta
penetrabã. Sicubi coñcaua ualliũ.
asꝑa montiũt. rupiũ p̃rupta cernẽ¬
bã: ibi mee orationis locus: illic ini¬
serrime carnis ergastulũ. Et ut mͥ¬

Expanded text:
bant. itaque omni auxilio destitutus bant. itaque omni auxilio destitutus ad Iesu iacebam pedes, rigabam lacrimis, crine tergebam et repugnantem carnem ebdomadarum inedia subiugabam. non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse, quod fuerim. memini me clamantem diem crebro iunxisse cum nocte nec prius a pectoris cessasse uerberibus, quam domino rediret increpante tranquillitas. ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam et mihimet iratus et rigidus solus deserta penetrabam. sicubi concaua uallium, aspera montium, rupium praerupta cernebam, ibi meae orationi locus, illud miserrimae carnis ergastulum; et, ut m
Abbreviated transcription (Latin):
medullar̃ calorẽ: ile laudat᷑. ille p̃¬
dicat᷑ beatꝰ. qͥstatĩ ut ceꝑit cogitare
int̾ficit cogitatꝰ.⁊ elidit eos ad petrã:
dine. q̃ erusta solis ardoribꝰ. horridũ
monachis prestat habitacłm. putaui
me romanis int̃ esse deliciis. Sedẽ¬
bã solus: quia a maritudine plenꝰ
erã. Horrebant sacco menbra defor¬
mi: squalida cutis. sitũ ȩthyopice
carnis ab duxerat. Cotidie lacrime:
cotidie gẽmitꝰ. Et si quando repug¬
nantẽ me sominꝰ ĩmminẽs oppressis¬
set: nuda humo. uixossa herentia
couidebã. De cibis uͦ ⁊̃ potu taceo:
cũ etiã languentes. aqua frigida
utant᷑: & coctũ aliqͥd accepisse lu¬
auriȩ sit. Iue gͥ ego. qͥ ob gehenne
metũ. talime carcere ipse dãpnã¬
uerã. scorpiõnũ tantũ sõtus & fe¬
rarũ: sepe choris int̾eram puellaꝵ.
Pauebant ora ieiuniis: ⁊ mens de¬
sideriis estuabat. In frigido cõrꝑe.
nante hominẽ suũ iãcarne p̃mõr¬
tua: sola libidinũ incendia bullie¬

Expanded text:
dullarum calorem, ille laudatur, ille praedicatur beatus, qui, statim ut coeperit cogitare, interficit cogitatus et elidit eos ad petram; dine, quae exusta solis ardoribus horridum monachis praestat habitaculum, putaui me Romanis interesse deliciis! sedebam solus, quia amaritudine repletus eram. horrebam sacco membra deformis, squalida cutis situm Aethiopicae carnis adduxerat. cotidie lacrimae, cotidie gemitus et, si quando repugnantem somnus inminens oppressisset, nuda humo uix ossa haerentia conlidebam. de cibis uero et potu taceo, cum etiam languentes aqua frigida utantur et coctum aliquid accepisse luxuriae sit. ille igitur ego, qui ob gehennae metum tali me carcere ipse damnaueram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. pallebant ora ieiuniis et mens desideriis aestuabat in frigido corpore et ante hominem suum iam carae praemortua sola libidinum incendia bullie
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ conscientia. ꝓ muro septi.
Leẽna insidias cauens. Suisa se¬
esse sciens. apprehensũ mordacitꝰ¬
ore catulũ matutina effert: nob̾ꝙ
cedit hospitio. Neq tam̃ satis crẽ.¬
duli statim erupimꝰ. s ex pectauimꝰ
diu: ⁊ egredi cogitantes. illiꝰ nob̾¬
gͦ terrore. & illa transacta die. exi¬
mus ad uesꝑam: uidemꝰq camẽ¬
los quos ob nimiã uelocitatẽ dro¬
medarios uocant. preteritos aibos
in ore reuolu̾e: & in aliũ missos
dem die ad romana. per desertum
castra uenimꝰ : oblatiq tͥbiiio rei õt¬
dinẽ pandimꝰ. Inde transmissi ad sa¬
binianũ mesopotamie ducẽ. came¬
m̃s dormierat in dño: ad ħ delatus
loca. me monachis reddo: nanc tra¬
do uͥginibꝰ. diligens eã ut sororeni:
ñ tam᷑ me ei credens ut sorc. Hec
mͥ sener malchus adolescentulo
retulit : ħ ego uob̾ narraui sener.
Castis hystoriã castitatis expono:
uirginibꝰ. uirginitatẽ custodire ex¬

Expanded text:
tantum conscientia pro muro septi. tantum conscientia pro muro septi. Leaena insidias cavens, et visam esse se sentiens, apprehensum mordicus catulum matutina effert, nobisque cedit hospitium. Neque tamen satis creduli, statim erumpimus: sed exspectantes diu, et egredi cogitantes, illius nobigo horrore, et illa transacta die, egredimur ad vesperam; vidimusque camelos, quos ob nimiam velocitatem dromedarios vocant, praeteritos cibos in ore volvere, et in alvum missos dem die ad Romana per desertum castra venimus. Oblatique tribuno, rem ordine pandimus: inde transmissi ad Sabianum Mesopotamiae ducem, camemeus dormierat in Domino; ad haec delatus loca me monachis reddo, hanc trado virginibus, diligens eam ut sororem, non tamen ei me credens ut sorori. Haec mihi senex Malchus adolescentulo retulit. Haec ergo vobis narravi senex, castis historiam castitatis exposui. Virgines castitatem custodire ex
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbus ferme ł quatuor cubitis intͦ¬
gresso famulo. nob̾ ex occulto ter¬
gum eiꝰ uidentibꝰ: nã ocłoꝵ istiꝰmo¬
di nat᷑a ẽ. ut post solem umbras
intrantibꝰ ceca sint omĩa: uox ꝑ
antrũ sonat. Eaite foro⁊ surciferi.
exrite morituri. Qͥo statisꝰ qͥd mora¬
loquebat᷑: & ecce ꝑtenebras aspicimꝰ
leenã inuasisse hominẽ: & giitture
suffocato cruentũ intͦ trahere. Ihu
bone. qͥd tc̃ nob̾ terroris. qͥd gaudii
moras fãcere. suspicatꝰ duos uni re¬
sistere/ s irã differre ñ ualens. sic̃
tenebat gladiũ ad speluncã uenit:
iclamore rabido serui increpans
socordiã. priꝰ a feratentꝰ ẽ. quã ad nras
latebras ꝑueniret. Quis hoc ũꝙ
dimicaret: Sublato aũ illo metu.
simił añ ocłos nr̃os uersabatͥ intẽ¬
ritꝰ: nisi qͦd tutiꝰ erat leõnis rabi¬
Pauemꝰ intͥnsecus: & nec mouere
quid̾e nos ausi. prestolabam euen¬
tũ rei: int̾ tanta ꝑicła pudicicia

Expanded text:
tribus ferme vel quatuor cubitis introtribus ferme vel quatuor cubitis introgresso famulo, nobis ex occulto tergum ejus videntibus nam oculorum istiusmodi natura est, ut post solem umbras intrantibus, caeca sint omnia vox per antrum sonat: Exite, furciferi; exite, morituri: quid statis? quid moraloquebatur, et ecce per tenebras aspicimus leaenam invasisse hominem, et gutture suffocato, cruentum intro trahere. Jesu bone, quid tunc terroris nobis, quid gaudii moras facere, suspicatus est duos uni resistere. Sed et iram differre non valens, sicut tenebat gladium ad speluncam 48 venit; et clamore rabido servi increpans socordiam, prius a fera tenetur, quam ad nostras latebras perveniret. Quis hoc umquam o nobis dimicaret? Sublato autem illo metu, similis ante oculos nostros versabatur interitus; nisi quod potius erat rabimovere quidem nos ausi, praestolabamur eventum rei, inter tanta pericula, pudicitiae
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ q timemꝰ. & uestigiis ꝑ hareuas
nos ꝑditos esse intelligimꝰ. offertur
uetrans. Igit᷑ timentes uenenata aui¬
malia. solent qͥppe uiꝑe. reguli &. scor¬
piones. ceteraq hiuius modi feruorẽ
solis declinantia. umbras petere. in¬
tramꝰ quidem in speluncã: s stati
in ipso introitu sinistre nos fõuee
credimꝰ. nequaꝗͣ ult᷑ ꝓgredientes.
ne dũ mortẽ fugimꝰ. incurreremꝰ
mortẽ: ilidq nobiscũ reputantes.
Si d̃s iuuat miseros. habemꝰ saluie.
si dẽspicit pecc̃ores habemꝰ sepulchrĩs
Qd nob̾ putas fuisse animi. qͥd ter¬
roris. cũ ante specũ haut ꝓcul sta¬
rẽt dñs ⁊ conseruus: & uestigio in¬
dice iã ad latebras ꝑuenissẽt: Q
in ulto grauiꝰ expectata mors. quã
illata. Ruirsus cũ labore ⁊ timore
lingna balbitit: & quas claman¬
te dño mutire ñ audeo. Mittit ser¬
uum. ut nos de specii ꝓtrahat: ip̃e
camelos tenet: & euaginato gla¬
dio nr̃m expectat aduentũ Int̾ea

Expanded text:
Dumque timemus, et vestigiis per arenas nos proditos intelligimus, offertur imentes venenata animalia nam solent viperae, reguli, et scorpiones, caeteraque hujuscemodi, fervorem solis declinantia, umbras petere intravimus quidem speluncam; sed statim in ipso introitu, sinistrae nos foveae credidimus, nequaquam ultra progredientes, ne dum mortem fugimus, incurreremus in mortem; illudque nobiscum reputantes, si juvat Dominus miseros, habemus salutem; si despicit peccatores, habemus sepulcrum. Quid putas fuisse nobis animi, quid terroris, cum ante speluncam, nec longe starent dominus et conservus, et vestigio indice jam ad latebras pervenissent? O multo gravior exspectata, quam illata mors! Rursus cum labore et timore lingua balbutit; et quasi clamante domino, mutire non audeo. Mittit servum, ut nos de specu trahat: ipse camelos tenet; et evaginato gladio, nostrum exspectat adventum. Interea
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd agis fr̃ in scło. qͥ maior es m̃do:
Quãdiu te tectoꝵ umbre p̾mũt.
cludit : Crede mͥ: nescio qͥd plus
lucis in heremo aspicio. Libet sar¬
cina carnis abiecta: ad purũ ẽthe
ris euolare fulgorẽ. Pauꝑtatẽ times.
s beatos pauꝑes ap̃c appellat. La¬
bore terreris: s nemo athlẽta sine
sudoribꝰ coronat᷑. De cibo cõgitas:
cet. Squalida capitis. horret incul¬
ta cssaries: s capud tuũ xp̃c est.
Infinita heremi uastitas terret:
s tu paradisũ mente deambula.
Quocienscũq illuc cogitatione
conscendĩs : totiens in heremo ñ
illi necesse ẽ iterũ lauari. Et ut brẽ¬
uit̃ ad cuncta apłm audias respon¬
dentẽ : ñ st̃ condigne passiones huiꝰ¬

Expanded text:
d agis, frater, in saeculo, qui major es mundo? Quandiu te tectorum umbrae premunt? cludit? Crede mihi, nescio quid plus lucis in eremo aspicio. Libet sarcina carniris volare fulgorem. Paupertatem times? sed beatos pauperes Christus appellat. Labore terreris? sed nemo athleta sine sudoribus coronatur. De cibo cogitas? cet. Squalidi capitis horret inculta caesaries? sed caput tuum Christus est. Infinita heremi vastitas terret? sed tu paradisum mente deambula. Quotienscumque illuc cogitatione conscendens, totiens in heremo non illi necesse est iterum lavare. Et, ut breviter, ad cuncta apostolum audias respondentem: Non sunt condignae passiones hui
Abbreviated transcription (Latin):
Lande ꝑ cecȩ noctis horrorẽ ꝓcra
lu. ñ intuitꝰ. dũ auidiꝰ ꝓperat. offens̾¬
pede lapis stepitũ concitauit. Post
cuiꝰ sonitũ beatꝰ paulus ostiũ qͦd
ad sextã ⁊ eo ãpliꝰ horã aditũ p̾ca¬
bat᷑ dicens. Quis sim ⁊ unde &
cur uener̃ĩ nosti. Scio me ñ mere¬
ri conspectũ tuũ : tam̃ nͥ uidero ñ
certe sepelies ł cadauer. Talia ꝑsta¬
bat memorans: fixusq manebat.
Cui responsũ ꝑpaucis ita reddidit
heros. Nemo sic petit ut minet᷑.
nemo cũ lacrimis caluniniã facit.
Et minaris si ñ recipiã: cũ moritu¬
rus adueneris: Sic arridẽs. pate¬
fecit ingressũ. Qͦ aꝑto dũ in nĩu¬
tuos miscerent᷑ amplexus. ꝓpͥis se
referentes. Et pꝰ sc̃m oscłm. residẽs
paulus cũ antonio ita exorsus ẽ. En
quẽ tanto labore quesisti: purͥbꝰ se¬
nectute menbris oꝑit inculta caniqes.
nes suspiciunt alitẽ coruũ in ramo
arboris consedisse : qͥ inde leuit sub¬

Expanded text:
Tandem per caecae noctis horrorem procul Tandem per caecae noctis horrorem procul lumen intuitus, dum avidius properat, 9 offenspede, strepitum concitavit: post cujus sonitum beatus Paulus ostium quodad sextam, et eo amplius horam, aditum precabatur dicens: Qui sim, unde, cur venerim, nosti. Scio me non mereri conspectum tuum: tamen nisi videro, non recerte sepelies vel cadaver. Talia perstabat memorans, fixusque manebat. Ad quem responsum paucis ita reddidit heros. Nemo sic petit, ut minetur: nemo cum lacrymis calumniam facit. Et miraris si non recipiam, cum moriturus adveneris? Sic arridens Paulus patefecit ingressum. Quo aperto, dum in mutuos miscentur amplexus, propriis se referunPaulus, cum Antonio ita exorsus est: En quem tanto labore quaesisti, putridis senectute membris operit inculta canities.nes suspiciunt alitem corvum in ramo arboris consedisse, qui inde leniter sub
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Necdũ u̾ba cõpleuerat: ⁊ quas
pennigero uolatu petulcũ animal
effugit. Hoc ne cui ad incredulitatẽ
scrupulũ moueat: sub rege con¬
stantio uniu̾so m̃do teste defen
nime ne a calore estatis dissiparet᷑
ratore uideret᷑ allatũ ẽ. S ut ꝓpo¬
sitũ ꝓsequar. antoniꝰ cepto itinere¬
ꝑgebat: ferar̃ tantũ uestigia in¬
tuens. & heremi latissimã uasti¬
tatẽ. Quid ageret: qͦ uerteret gͣdũ
nesciebat. Iã altera fluxerat dies.
restabat unũ. ut deseri se a ap̃o ñ
posse confidẽt. Pernoctans scđ̃as
in oratiõe exegit tenebras: s dubia
adhuc luce haut ꝓcul intuet᷑ lu¬
pã sitis ardoribꝰ anhelantẽ. ad
radicẽ montis irreꝑe. Quã secutꝰ¬
bris arcentibꝰ foras uisũ. s ut scͥp¬
tura ait. ꝑfecta caritas foras mittit
timorẽ: suspenso gradu ⁊ anhelitu
tẽperato. callid̾ explorator ingressus¬
ẽ: ac paulatĩ ꝓgrediens. paululũq
subsistens. sonũ aure captabat.

Expanded text:
. Necdum verba compleverat, et quasi pennigero volatu petulcum animal aufugit. Hoc ne cuiquam ad incredulitatem scrupulum moveat, sub rege Constantio, universo mundo teste, defennime, ne calore aestatis dissiparetur, ratore videretur, allatum est. 9. Sed ut propositum persequar, Antonius coeptam regionem pergebat, ferarum tantum vestigia intuens, et eremi latam vastitatem. Quid ageret, quo verteret gradum, nesciebat. Jam altera effluxerat dies. Restabat unum, ut deseri se a Christo non posse confideret. Pernox secundas in oratione exegit tenebras: et dubia adhuc luce, haud procul intuetur lupam sitis ardoribus anhelantem, ad radicem montis irrepere. Quam secutbris arcentibus visum. Verum ut Scriptura ait, perfecta dilectio foras mittit timorem , suspenso gradu et anhelitu temperato, callidus explorator ingressus, ac paulatim progrediens, saepiusque subsistens sonum aure captabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ex inde ueniindata possessiuncła.
partẽ erogarẽ pauꝑibꝰ: & ex par¬
te monasteriũ construerẽ. Quid¬
ait erubesco confiteri infidehtatẽ
meã: Partẽ in sũptuũ meoꝵ solatia
reseruarẽ. Clamare hoc cepit abbai
m̃s. diaboli esse tẽꝑtationẽ: & sub ho¬
tias. hoc esse reuerti canẽ ad uomitũ
suũ: sic multos monachoꝵ esse derep¬
tos: nunꝗͣ diabolũ aꝑta fronte se
ꝓdere. Proponebat mͥ exẽpla de scͥp¬
turis quã plurima: int̾q ⁊ illud ab
tatis supplantauit. Et cũ ꝑsuadere
obsecrabat ne se desererẽ. ne me ꝑde¬
rem: ne aratrũ tenens. pꝰ te egũ res¬
tatẽ. s suũ solatiũ querẽ. Prosecutꝰ
gͦ me de monastĩo ẽ. quasi funꝰ effer¬
ret: & ad extremũ uale dicens. uii¬
deo te ait fili sathane notatũ caute¬
rio. Non quero causas: excusatiões
ñ recipio. Ouis q̃ de ouili egrẽdit᷑. sta¬

Expanded text:
exinde venundata possessiuncula, exinde venundata possessiuncula, partem erogarem pauperibus, partem monasterio constituerem; quid erubesco confiteri infidelitatem meam? partem in sumptuum meorum solatia reservarem. Clamare coepit abbas meus, diaboli esse tentationem, et sub hois insidias. Hoc esse, reverti canem ad vomitum suum. Sic multos monachorum esse deceptos, numquam diabolum aperta fronte se prodere. Proponebat mihi exempla de Scripturis plurima: inter quae illud, quod tatis supplantaverit. Et cum persuadere obsecrabat, ne se desererem, ne me perderem, nec, aratrum tenens, post tergum restatem, sed suum solatium quaerere. Prosecutus ergo me de monasterio, quasi funus efferret, et ad extremum valedicens: Video, ait, te filii Satanae cauterio notatum: non quaero causas excusationes non recipio. Ovis quae de ovilibus egredit