comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bibtis non ꝓpagatione in alios homines¬
pariui ex pͥmo homine. s imitatione tͣn¬
Hinc enim etiam in paruulis no¬
lunt c̃dere ꝑ babtismum solui
originale peccatum: qd̾ in nascen¬
tib nullum ẽe omnino contendt.
dum ñ ꝓpagatione. s imitatiõe
intͣuerit. eius pͥncipem ñ ad am
s diabolum diceret. de quo scͥp¬
tum ẽ. ab inicio diabolus peccat.
de quo etiam legitur in libro sa¬
piencie. iniudia aũ diaboli mors
intͣuit in orbem t̾raꝵ: nam q̃m
ista mors sic adiabolo uenit in
homines. ñ qd̃ ab illo fuerint ꝓ¬
pagati s qd̃ eum fuerint imita
t: continuo subiunrit. Imitant᷑
mortem cõmemoraret q̃ ab uno
in omnes ꝓpagatione transisset: eũ
pͥncipem posuit. a quo ꝓpagatio ge¬
neris humani sumpsit exordium.
Imitant᷑ quidem adam quotqͦt ꝑ mobe¬
bedienciam tnsg̃diuntur mandatũ
d̾i. S aliud ẽ qd̃ eremplum ẽ uolun¬
tate peccantib: aliud qd̾ origo ẽ cũ
iusticiam. c Iñ ⁊ idem apls dicit.

Expanded text:
atione in alios homines ex primo homine, sed imitatione trahinc enim etiam in paruulis nolunt credere per baptismum solui originale peccatum quod in nascentibus nullum esse omnino contenduntdum non propagatione, sed imitatione intrauerit, eius principem non Adam, sed diabolum diceret, de quo scriptum est: ab initio diabolus peccat, de quo etiam legitur in libro Sapientiae: inuidia autem diaboli mors intrauit in orbem terrarum. nam quoniam ista mors sic a diabolo uenit in homines, non quod ab illo fuerint propagati, sed quod eum fuerint imitati, continuo subiunxit: imitanturmortem commemoraret, quae ab uno in omnes propagatione transisset, eum principem posuit, a quo propagatio generis humani sumpsit exordium. Imitantur quidem Adam, quotquot per inoboedientiam transgrediuntur mandatum dei; sed aliud est quod exemplum est uoluntate peccantibus, aliud quod origo est cum iustitiam. unde et idem apostolus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Non crudelit̃ hoc fecit d̾̃s: sed consilio
medicine. Aliq̃n enim homo uidet᷑
non sentit: medicum ñ querit. Auge¬
tur morbus. c̃scit molestia: queritur
Lex data ẽ ut gr̃a medicus.
quereretur: gr̃a data ẽ. ut lex imple¬
sꝑretur. Neq enim suo uicio ñ imple¬
batur: s uicio prudenciȩ carni. Qd̾
uicium ꝑ legem demonst̃ndum: per
gr̃am sanandum fuit. Consepultie
nim sumus cum illo ꝑ babtismum¬
¶ea ubꝰ. in mortem. Ignoratis inquit q̃m¬
quicumq babtirati sumu ᷤᷤ in xͦ

Expanded text:
Non crudeliter hoc fecit Deus, seNon crudeliter hoc fecit Deus, semedicinae. Aliquando enim homo videtur 28 non sentit morbum, medicum non quaerit. Augetur morbus, crescit molestia, quaeriturLex data est, ut gratia quaereretur: gratia data est, ut lex impleretur. Neque enim suo vitio non implebatur, sed vitio prudentiae carnis: quod vitium per legem demonstrandum, per gratiam sannim sumus cum illo per baptismum in mortem. Ignoratis, inquit,quicunque baptizati sumus, etc.,
Abbreviated transcription (Latin):
gemitu. in rira. ⁊ contentione. Ip aruor ꝓl¬
se secum s non concordanᷤ. a se dis¬
sonans. a se resiliens:⁊ quid ait
optans pacem ueram. pacem su¬
ꝑnam Infelix ego homõ. qͥs me
habundauit peccatum: suꝑhabun¬
dauit gr̃a. E̾ Inde aũ habundauit
peccatum: Lex aũ subint᷑uit. ut
habundaret peccatum. Quare lege
subintnte habundauit peccatum :
Quia nolebant se confiteri bomines
peccatores: addita lege facti sunt et
p̃uaricatores. Preuaricator enim
non ẽ quisq: nisi cum legem trans¬
g̃ssus fuerit. Ipse apłs hoc dicit. Ubi
enim non ẽ lex: nec p̃uaricatio. Ha
bundauit gͦ peccatum: ut suꝑhabun¬
daret gr̃a. Ergo ut dicere ceꝑam. qr
hoc ẽ in lege magnum mysterium.
id̾o legem datam. ut c̃scente peccato
humiliarentur suꝑbi. humiliati cõ¬
fiterentur. confessi sanarent᷑: iste st̃
uie occulte quas notas fecit moysi
ꝑ quem legem dedit. qi peccatũ ha¬
bundaret. ut suꝑhabundaret gr̃a

Expanded text:
gemitu, in rixa et contentione; ipgemitu, in rixa et contentione; ipse secum sibi non concordans, a se dissonans, a se resiliens: et quid ait, optans pacem, pacem veram, pacem supernam? «Infelix ego homo, quis me «abundavit peccatum, superabundavit gratia.» Unde autem abundavit peccatum? «Lex autem subintravit, ut abundaret peccatum» . Quare Lege subintrante abundavit peccatum? Quia nolebant se confiteri homines peccatores, addita Lege facti sunt et praevaricatores. Praevaricator enim non est quisque, nisi cum legem transgressus fuerit. Ipse Apostolus hoc dicit: «Ubi enim non est lex, nec praevaricatio» . Abundavit ergo peccatum, ut superabundaret gratia. Ergo, ut dicere coeperam, quia hoc est in Lege magnum mysterium, ideo eam datam, ut crescente peccato, humiliarentur superbi, humiliati confiterentur, confessi sanarentur: istae sunt viae occultae, quas notas fecit Moysi, per quem Legem dedit, qua peccatum abundaret, ut superabundaret gratia.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde gͥ hoc tantum bnficium ho¬
gitatio scã seruat filios hominũ
in ꝓtec̾tione alarum d̾i sꝑantes: ut
inebͥentur ab ubertate domus euis.
⁊ torrentem uoluptatis eiꝰ potent:
q̃ͣm apud ipsum ẽ fons uite. ⁊ in
lumine eius uidebimus lumen.¬
Der moysen data ẽ lex: ⁊ habet
aliquid obscurum tͣditio ipsa le¬
gis. Ad hoc enim data ẽ lex. ut
coniunceretur languidus: ⁊ me¬
dicum imploraret. Ipsa ẽ uia oc¬
rium ẽ. id̾o datam legem ut con¬
iuncerentur peccatores.⁊ ad gr̃am
accipiendam medicum inuoca¬
rent: unde ille conuictuᷤ ẽ. quẽ
in se tͣnsfigurat paulus apłs di¬
cens. Infelix ego homo: qui ᷤᷤ me
lib̾abit de corpore mortis huius:
ꝑmandatum enim demonstrata
illi erat quedam rixa in se ipso.
e ñ dicit. Uideo aliam legem in
membͥs meis repugnanteoi legi
mentis meȩ: ⁊ captiuum me ducentẽ
sub lege peccati. que ẽ in membs. Ex libͦ
meis. Cognouit se in miseria. insentenc

Expanded text:
Unde igitur hoc tantum beneficium hoUnde igitur hoc tantum beneficium hogitatio sancta seruat filios hominum in protectione alarum dei sperantes, ut inebrientur ab ubertate domus eius et torrentem uoluptatis eius potent, quoniam apud ipsum est fons uitae et in lumine eius uidebimus lumenper Moysen data est Lex, et habet aliquid obscurum traditio ipsa Legis. Ad hoc enim data est Lex, ut convinceretur languidus, et medicum imploraret. Ipsa est via ocrium est, ideo docet datam Legem, ut convincerentur peccatores, et ad gratiam accipiendam medicum invocarent. Unde ille convictus est, quem in se transfigurat Paulus apostolus, dicens: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Per mandatum enim demonstrata illi erat quaedam rixa in seipso, unde dicit, «Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem sub lege peccati, quae est in membris meis.» Cognovit se in miseria, in
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem suam. nec p̃ceptum sc̃m
⁊ bonumł fuit. quo magis aucta ẽ
iniquitas quã minuta. qͣndo quidẽ
lex subint᷑uit. ut habundaret delictũ:
ut eo mͦ conuic̾tus atq confusu ui¬
deret ñ tantum doc̾torem sͥ e̾e neces¬
sarium. uerum etiam aduitorem dm.
a quo eius itinera dirigant᷑ ne dñe¬
tur ei omnis iniquitas: ⁊ confugien¬
do ad opem diuinȩ miscd̃ie sanet᷑:
atq ita ubi habundauit delic̾tum.
suꝑhabundet gr̃a: ñ peccantiᷤ me¬
rito. s subuementis aurilio. Conse¬
quent̃ eamd̾ medicinam in passio¬
ne ⁊ resurrectione &̾ mystice demon¬
stratam. ostendit apłs dicenꝰ. An ig¬
in ap̃o iħu. in morte ipsus babtuati
sumu Consepulti gͦ sumus illi ꝑ
babtismum in mortem: ut quemad
elucet mysterio dñice mortis ⁊ re¬
surrecꝰtionis. figuratum uite nr̃e
ueteris occasum. ⁊ exortum noue:
demonst̃tamq iniquitatis aboliti¬
onem. renouationemq iusticiȩ.

Expanded text:
quitatem suam nec praeceptum sanctum quitatem suam nec praeceptum sanctum et bonum profuit, quo magis aucta est iniquitas quam minuta, quando quidem lex subintrauit, ut abundaret delictum, ut eo modo conuictus atque confusus uideret non tantum doctorem sibi esse necessarium, uerum etiam adiutorem deum, a quo eius itinera dirigantur, ne dominetur ei omnis iniquitas et confugiendo ad opem misericordiae sanetur atque ita ubi abundauit delictum superabundet gratia non peccantis merito, sed subuenientis auxilio. Consequenter eandem medicinam in passione et resurrectione Christi mystice demonstratam ostendit apostolus dicens: an igin Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Consepulti ergo sumus illi per baptismum in mortem, ut quemadmelucet mysterio Dominicae mortis et resurrectionis figuratum vitae nostrae veteris occasum, et exortum novae, demonstratamque iniquitatis abolitionem, renovationemque justitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ. Elec̾tus ad magnum mi¬
nisterium: tanq̃m fidelis in domo¬
gare potest: soluere a reatu legiꝰ ñ¬
operibus  dam subobscuris sentenciis apłi
pauli. hoc eum quidam arbitrati
sunt dicere. faciamus mala ut ue¬
niant bona: ꝙ dixerat. lex subint̾uit.
ut habundaret delic̾tum. uͥ aut̃ ha¬
bundauit delictum. suꝑhabundaũ
gr̃a: qd̾ id̾o uerum ẽ. qr legem accipi
entes homines qui de siuis uiribus
suꝑbissime p̃sumebant. nec diuinũ
adiutorium uincendaꝵ malaꝵ con¬
cupiscenciaꝵ recta fide impetͣntes.
plurib gͣuioribq delictis etiam lege
p̃uaricata onerat sunt. c sic mag¬
no reatu compellente confugerunt
ad fidem qua miscd̾iam indulgenciȩ
mererentur. ⁊ auxilium adño qui
ctione agerent que cont᷑ scł huurs
concupiscencias iubentur: scd̾m id
qd̾ p̃dict̾um fuerat in psalmo. mul¬
tiplicate sunt infirmitates eoꝵ postea¬
tera non ẽẽ pecrandum: si sꝑc uiuifi¬

Expanded text:
factum est. Electus ad magnum mifactum est. Electus ad magnum ministerium tanquam fidelis in domolegem potest, solvere a reatu legis nibusdam subobscuris sententiis apostoli Pauli hoc eum quidam arbitrati sunt dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, quia dixerat: lex subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia. quod ideo uerum eentes homines qui de suis viribus superbissime praesumebant, nec divinum adjutorium vincendarum malarum concupiscentiarum recta fide impetrantes, pluribus gravioribusque delictis etiam lege praevaricata onerati sunt: ac sic magno reatu compellente confugerunt ad fidem, qua misericordiam indulgentiae mererentur, et auxilium a Domino qui ctione agerent quae contra saeculi hujus concupiscentias juberentur, secundum id quod praedictum fuerat in Psalmo: Multiplicatae sunt infirmitates eorum; posteat non esse peccandum, si spiritus uiuifi
Abbreviated transcription (Latin):
in carne c̃diderunt in carne uentu¬
qd̃ nos c̃dimus factum. Unde dicit
apłs paulus. Habentes aũ eumdem
sp̃m fidei scd̃m qd̾ scͥptum ẽ. credidi
ꝓpt̃ qd̾ locutus sum:. ⁊ nos credimus
ꝓpter qd̾ ⁊ loquimur. Si gͦ eumdẽ sp̃m
fidei ⁊ illi habebant qui uenturum
incarne xp̃m p̃nunciauerunt. queos
etiam illi qui eum uenisse nuncia¬
uer̃t: sac̾menta ẽe̾ potuerunt ꝓ cem¬
poꝵ diũsitate diũsa: ad unitatem ta¬
men eiusdem fidei concordissime re¬

Expanded text:
in caine, crediderunt in carne uentuin caine, crediderunt in carne uentuquod nos credimus factum. unde dicit apostolus Paulus: Habentes autem eundem spiritum fidei, secundum quod scriptum est: \'Credidi, propter quod locutus sum. et nos credimus, propter quod et loquimur. si ergo eundem spiritum fidei et illi habebant, qui uenturum in carne Christum praeuuntiarunt, quem etiam illi, qui eum uenisse nuntiarunt. sacramenta esse potuerunt pro temporum diuersitate diuersa, ad unitatem tamen eiusdem fidei concordissime re
Abbreviated transcription (Latin):
geminis loqueretur. nichil egisse
dicit boni uł mali: ut ñ ex operib
quib nullis alter distinguebatur
ab altero. s ex uocante diceret᷑ mi¬
nori seruiturum e̾e maiorem. His
gͥ firmissime constitutis. si tam re¬
conditum atq abditum ẽ in occultis
oꝑib di. ut nec scripturaꝵ diuinarũ
manifesto eloquio declaretur. ut: uoi
ꝓpterea nichil boni uł mali ñdum na¬
t egisse c̃cdendi sunt. qr ñ ex aliis ꝓpa¬
gatas. s mor ex nichilo c̃atas animas
singuli accipiunt. an qr cum essent
originalit̾ in parentib adhuc ipsi nul¬
li erant qui suas ⁊ ꝓprias uitas age¬
rent: illa camen sĩt fides salua qua
c̃dimus nullum hominum siue ma¬
ioris siue pariulȩ quamlibet ⁊ recen¬
tis etatis lib̾ari acontagio mortis an¬
natiuitate contͣrit nͥ ꝑ unum medi¬
atorem dĩ ⁊ hominum hominem xp̃m
iħm: cuius hominis eiusdemq d sa¬
luberrima fide etiam illi usti salui
facti sunt. qui priusquam ueniret

Expanded text:
geminis loqueretur, nihil egisse geminis loqueretur, nihil egisse dicit boni uel mali, ut non ex operibus, quibus nullis alter distinguebatur ab altero, sed ex uocante diceretur minori seruiturum esse maiorem. His igitur firmissime constitutis si tam reconditum atque abditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diuinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli accipiunt, an quia, cum essent originaliter in parentibus. adhuc ipsi nulli erant. qui suas et proprias uitas agerent. illa tamen sit fides salua, qua credimus nullum hominum sine maioris siue paruulae quamlibet et recentis aetatis liberari a contagione mortis aniuitate contraxit, nisi per unum mediatorem dei et hominum, hominem Christum Iesum. Cuins hominis eiusdemque dei saluberrima fide etiam illi iusti salui facti sunt, qui, priusquam ueniret
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationem uite. ⁊ si qua alia desti¬
monia declarant neminem nasci ex
adam nͥ tunculo delicti ⁊ dampnati¬
onis obstrictum. neminemq in lib̾a¬
ri nͥ renascendo ꝑ ap̃m. tam inconcus¬
se tenere debemus. ut sciamus eum
qui hoc negauerit. nullo mͦ ad fideo
lis ⁊ magnis dĩ grãm ꝑtinere. Unde
si origo anune lateat. dum tamen re¬
dempcio clareat. ꝑieulum non ẽ. Ne¬
q enim in xp̃m c̃dimus ut nasca¬
mur. s ut renascamur: quomͦcumq
nati fuerimus. Hactenus aũ dici¬
mus sine ꝑiculo latere anime origi¬
nem: ut ñ camen eam partem di ẽe
c̃damus. s c̃aturam: nec de dõ natam
s ab illo factam atq in eius genꝰ ad¬
optandam mirabili dignatione gr̃e.
ñ parili dignitate nature: nec eam
s creaturã. nec ideo uenisse in hoc cor¬
pus corruptibile quo gͣuatur. qd̾ illuc
eam uite in cȩlestib uł in quib libet
aliis mundi partib antea male ge¬
stȩ merita compulerunt. Nondũ
enim nacos apłs cum de rebeccȩ

Expanded text:
iustificationem uitae et si qua alia testimonia declarant neminem nasci ex Adam nisi uinculo delicti et damnationis obstrictum neminemque inde liberari nisi renascendo per Christum, tam inconcusse tenere debemus. ut sciamus eum, qui hoc negauerit, nullo modo ad Chrislis et magnis, dei gratiam pertinere. unde si origo animae lateat, dum tamen redemptio clareat, periculum non est; neque enim in Christum credimus, ut nascamur, sed ut renascamur. quomodocumque nati fuerimus. Hactenus autem dicimus sine periculo latere animae originem. ut non tamen eam partem dei esse credamus sed creaturam nec de deo natam sed ab illo factam atque in eius genus adoptandam mirabili dignatione gratiae, non parili dignitate naturae; nec eam sed creaturam: nec ideo uenisse in hoc corpus corruptibile, quo grauatur, quod illuc eam uitae in caelestibus uel in quibuslibet aliis mundi partibus antea male gestae merita compulerunt; nondum enim natos apostolus. cum de Rebeccae
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ꝑ in obedienciam uniꝰ hominiᷤ
peccatores constituti sunt multi.
sic ⁊ ꝑ obedienciam unuiᷤ hominiᷤ
iusti constituent᷑ multi. eosdemq
multos peccatores ñ quibdam ex¬
ceptis. s om̃s indelligi uolenᷤ. Su¬
perius ait de adam. in quo omnes

Expanded text:
unius hominis peccatores constituti sunt multi, sic per obedientiam unius hominis justi constituentur multi; eosdemque multos peccatores, non quibusdam exceptis, sed omnes intelligi volens, superius ait de Adam, In quo omnes
Abbreviated transcription (Latin):
sine illa quemqͣm ꝑ naturalẽ
legem ⁊ uoluntatis arbitrium
iustificari posse contendere. Di¬
camus ⁊ hic. Ergo. ap̃c g̃tiᷤ mor¬
tuus ẽ Hoc enim om̃s possent.
etiam si mortuus ille non ẽẽt.
Et si inuisti eent. qr uellent ẽent .¶ Ex¬
non q iusti ẽẽ non possent. Si cctatu¬

Expanded text:
sine illa quemquam per naturalem sine illa quemquam per naturalem legem et uoluntatis arbitrium iustificari posse contendere. dicamus et hic: ergo Christus gratis mortuus est. hoc enim omnes possent, etiam ei mortuus ille non esset, et, si iniusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si au
Abbreviated transcription (Latin):
mitteretuꝵ: sic ⁊ in eo qd̾ dictum ẽ. ꝑ
unius iusticiam in om̃s homines in
iustificationem uite. nullus p̃termis
sus ẽ: non q om̃s in eum c̃dunt.⁊ bab¬
tismo eius abliuntur: s qr nemo ui¬
stificatur. nͥ in eum c̃dat. ⁊ babtismo
eius abluatur. Itaq om̃s dictum est.
ne aliquo mͦ alio p̃ter ipsum quisqͣm
saluus fieri posse c̃datur. Ego dico
paruulum natum in eo loco ubi ei
non potuit ꝑ xp̃i babtismum subue¬
niri. morte p̃uentum iccirco taleoi fu¬
isse. idẽ sine lauachro regenerationiᷤ
exisse. qr ẽẽ aliud non potuit. q̃ibsoluas
gͦ eum ⁊ aperiat ei cont̃sentenciao ds¬
mini regnum celoꝵ. S non eum ab
Recte gͦ ea dampnatione que ꝑ uniũ¬
sam massam currit ñ admittitur
in regnum celoꝵ qͣ̃muis apianuᷤ s¬
ctus ẽ. ubi non potuit nom̃ xp̃i
audire. Potuit fieri iustus per
naturam. ⁊ lib̾um arbitum. an
non potuit: Si potuisse dicunt:
ecre qd̃ ẽ crucem xp̃i euacuare.

Expanded text:
ermitteretur, sic et in eo quod dictum est, per ermitteretur, sic et in eo quod dictum est, per unius justitiam in omnes homines in justificationems in eum credunt et baptismo ejus abluuntur, sed quia nemo justificatur nisi in eum credat et baptismo ejus abluatur. Itaque omnes dictum est, ne aliquo modo alio praeter ipsum quisque salvus fieri posse credatur. Ego paruulum natum in eo loco, ubi ei non potuit per Christi baptismum subueniri morte praeuento, idcirco talem fuisse , id est sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ei contra sententiam Domini regnum caelorum. sed non eum absrecte ergo ea damnatione, quae per uniuersam massam currit, non admittitur in regnum caelorum, quamuis Chrisctus est, ubi non potuit Christi nomen audiri; potuit fieri iustus per naturam et liberum arbitrium, an non potuit? si potuisse dicunt, ecce quod est crucem Christi euacuare,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uinculum concupiscen ciȩ mor¬
talis natus ẽ ap̃c sine mascło ex uingi¬
ne concipiente de spu sc̃o. Nion potest
iste dici ininiquitate conceptus. Non
potest dici in peccatis mater euiꝰ in u¬
dero eum aluit. cui dictum ẽ. sps sc̃s¬

Expanded text:
hoc vinculum concupiscentiae carnalis natus est Christus sine masculo, ex virgine concipiente de Spiritu sancto. Non potest iste dici in iniquitate conceptus; non potest dici, In peccatis mater ejus in utero eum aluit, cui dictum est: S
Abbreviated transcription (Latin):
secutus adiungit. Si enim cũ inimi¬
ci ẽẽmus reconciliati sumus d̾o ꝑmor¬
tem filii eius. ꝑ quam facta ẽ illa re
missio peccatoꝵ: multomagis recon¬
ciliati salui erimus in uita ipsius.
Inuita salui. qui ꝑ mortem reconcili¬
ati. Quis enim dubitet daturum ami¬
cis uitam suam: ꝓ quib inimicis dedit
mortem suam⁊ Non solum aũ sed¬

Expanded text:
secutus adjunxit: Si enim cum inimisecutus adjunxit: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo, per mortem Filii ejumissio peccatorum; multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius. In vita salvi, qui per mortem reconciliati. Quis enim dubitet daturum amicis vitam suam, pro quibus inimicis dedit mortem suam? Non solum aute
Abbreviated transcription (Latin):
Iustificati inquit in sanguine ipsi¬
us. Iustificati plane in eo quoda
peccatis om̃ib lib̾ati: lib̾ati aũ a
peccatis omnib. qm ꝓ nobis ẽ dei
filius qui nullum habebat pecca¬
tum occisus. Salui gͦ erimus ab
Tira ꝑ ipsum: ab ira utiq di. q̃ ni
Iclnii ẽ aliud. quam iusta uindicta
Non gͦ sicut hominis animi ꝑtur¬
batio. ita ẽ ira di. s illius ira ẽ. cui
dicit alio loco scã scͥptura. Tu aut̃
dñe uirtutum cum tͣnquillitates Ex lib̾¬
iudicas. Si gͦ uista diuina uindi de tͥm¬
cta tale nomen accepit: etiam re tate.xi.¬
conciliatio di que recte incelligit᷑.
nͥ cum talis ira finitur: Nec ini¬
mici eramus d̾o: nͥ quemadmodũ
iusticie sunt inimica peccata. Qui¬
b remissis. tales inimiciciȩ finiunt᷑
⁊ reconciliantur iusto quos ipse iustifi¬
cat: quos tamen etiam inimicos utiq
dilexit: quandoquidem filio ꝓprio non
peꝑcit.s ꝓ nob̾ omnib cum adhuc mi¬
mici ẽemus tͣlidit eum. Recte gͦ apłs

Expanded text:
Justificati, inquit, in sanguine ipsius. Justificati plane in eo quod a peccatis omnibus liberati: liberati autem a peccatis omnibus quoniam pro nobis est Dei Filius, qui nullum habebat peccatum, accisus: salvi ergo erimus ab ira per ipsum, ab ira utique Dei, quae nihil est aliud quam justa vindicta. Non enim sicut hominis animi perturbatio est ira Dei, sed illius ira est, cui dicit alio loco sancta Scriptura: Tu autem Dominus virtutum cum tranquillitate judicas . Si ergo justa divina vindicta tale nomen accepit, et jam reconciliatio Dei quomodo recte intelligitur, nisi cum talis ira finitur? Nec inimici eramus Deo nisi quemadmodum justitiae sunt inimica peccata, quibus remissis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliantur justo, quos ipse justificat: quos tamen etiam inimicos utique dilexit, quando quidem Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus cum adhuc inimici essemus tradidit eum. Recte ergo Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Aullo debito occidit. Hoc ẽ qd̃ iustifica¬
ri dicimur in sanguine xp̃i. Sic qͥppe
in remissionem peccatoꝵ nr̃oꝵ. imno¬
cens ille sanguis effusus ẽ. Unde se
dicit in psalmis in mortus liberuo.
Solus enim amortis debito liber est
mortuus. Hinc ⁊ in alio psalmo dic̃.
Que ñ rapui tunc exsoluebam: rapinã
uolens intelligi peccatum. qr usur¬
patum ẽ contra licitum. Unde ꝑoᷤ
etiam carnis suȩ sicut in enugllo
legitur dicit. Ecce uenit princeps
mundi huius. ⁊ in me nichil inue¬
nit: id ẽ nullum peccatum. S ut sci¬
ant om̃s inquit. qr uoluntatem pa¬
tͥs mei facio: surgite eamus hinc
Et ꝑgit in ad passionem: ut ꝓ debito¬
rib nob̾. qd̾ ipse non debebat exsolue¬
ret. Numquid isto uire equissimo di¬
abolus uinceretur: si potencia ap̃c cĩ
illo agere non iusticia uoluissetr Ss
postposuit qd̃ potuit. ut priuᷤ age¬
ret qd̃ oportuit. Ideo aũ illum ẽe

Expanded text:
ullo debito occidit. Hoc est quod justificaullo debito occidit. Hoc est quod justificari dicimur in sanguine Christi. Sic quippe in remissionem peccatorum nostrorum innocens ille sanguis effusus est. Hoc edicit in Psalmis in mortuis liberum . Solus enim a debito mortis liber est mortuus. Hinc et in alio Psalmo dicit, Quae non rapui, tunc exsolvebam : rapinam volens intelligi peccatum, quia usurpatum est contra licitum. Unde per os etiam carnis suae, sicut in Evangelio legitur, dicit, Ecce venit princeps mundi hujus, et in me nihil invenit, id est, nullum peccatum: sed ut sciant omnes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Et pergit inde ad passionem, ut pro debitoribus nobis quod ipse non debebat exsolveret. Numquid isto jure aequissimo diabolus vinceretur, si potentia Christus cum illo agere, non justitia voluisset? Sed postposuit quod potuit, ut prius ageret quod oportuit. Ideo autem illum esse
Abbreviated transcription (Latin):
missio peccatoꝵ ꝑiram di ustam
hominem subdidit diabolo: ꝓfec̾to
remissio peccatoꝵ ꝑ reconciliatio¬
nem di benignam eruit hominẽ
cia d̾i. s iusticia suꝑandus fuit.
Nam quid om̃ipotente potencius:
aut cuius c̃aturȩ potestaᷤ. potes¬
tati c̃atoris comꝑari potest S cũ
diabolus uicio ꝑũsitatis suȩ fac¬
tiis sit amator pͥotencie.⁊ desertor
obpugnatorq iusticie. sic enim ⁊
homines eum tantõmagiᷤᷤ imi¬
tant᷑. quantõmagis neglecta uł
etiam ꝑosa iusticia potenciȩ stu¬
dent. eiusq uł adeptione letant᷑
uł inflammantur cupiditate: placu¬
it do ut ꝓpt̃ eruendum hominem de
diaboli potestate. non potencia dia¬
bolus. s usticia uinceretur: atq ita
⁊ homines imitantes xp̃m. iusticia
quererent diabolum uincere ñ po¬
nichil morte dignum inueniret: oc¬
cidit eum tamen. Et utiq iustum ẽ
Eut debitores quos tenebat. liberi di¬
Imittant᷑ in eum c̃dentes: quem sine

Expanded text:
missio peccatorum per iram Dei justam missio peccatorum per iram Dei justam hominem subdidit diabolo, profecto remissio peccatorum per reconciliationem Dei benignam eruit hominem tia Dei, sed justitia superandus fuit. Nam quid Omnipotente potentius? Aut cujus creaturae potestas potestati Creatoris comparari potest? Sed cum diabolus vitio perversitatis suae factus sit amator potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae; sic enim et homines eum tanto magis imitantur, quanto magis neglecta, vel etiam perosa justitia, potentiae student, ejusque vel adeptione laetantur, vel inflammantur cupiditate: placuit Deo, ut propter eruendum hominem de diaboli potestate, non potentia diabolus, sed justitia vinceretur; atque ita et homines imitantes Christum, justitia quaererent diabolum vincere, non ponihil morte dignum inveniret, occidit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine
Abbreviated transcription (Latin):
sideriis carnis nr̃e. facientes uolun-¬
tates carnis ⁊ affectionum : ⁊ eramꝰ
natura filii irȩ. sicut ⁊ ceteri. filii
diffidenciȩ sunt infideles. Et qͥs
hoc non ẽ anteqͣm fidelis fiat: Qͦ¬
circa om̃s homines ab origine sub
pͥncipe sunt potestatis aeris: qui
oꝑatur in filiis diffidenciȩ. Et qͦd
dici ab origine: hoc ẽ qd̾ dicit apłs
natura filios ire fuisse sicut ⁊ cete¬
ros: natura scilicet ut ẽ deprauata
peccato. non ut rec̾ta c̃ata est ab
inicio. Modus aũ iste quo tradituᷤ
ẽ homo in diaboli potestatem non
Aita debet intelligi tanqͣm d̾s hoc
fecerit. aut fieri usserit. s qd̃ tan¬
tum ꝑmiserit. uiste tam̃ illo de
serente peccantem. peccati auctor
ilico ini. asit. Hec ita sane d̾s dese¬
ruit c̃aturam suam. ut ñ se ill
exhiberet d̾m c̃antem ⁊ uiuifican¬
tem: ⁊ int̾ penalia mala etiam bo¬
na malis multa p̃stantem. Non
enim continuit in ira sua misera¬
tiones suas: nec hominem a lege
sue potestatis amisit. qͣndo in po

Expanded text:
iis carnis nostrae, facientes voluntates carnis et affectionum: et eramus natura filii irae, sicut et caeteri . Filii diffidentiae sunt infideles; et quis hoc non est antequam fidelis fiat? Quocirca omnes homines ab origine sub principe sunt potestatis aeris, qui operatur in filiis diffidentiae. Et quod dixi, Ab origine, hoc est quod dicit Apostolus, natura et se fuisse sicut caeteros: natura scilicet ut est depravata peccato, non ut recta creata est ab initio. Modus autem iste quo traditus est homo in diaboli potestatem, non ita debet intelligi, tanquam hoc Deus fecerit, aut fieri jusserit: sed quod tantum permiserit, juste tamen. Illo enim deserente peccantem, peccati auctor illico invasit. Nec ita sane Deus deseruit creaturam suam, ut non se illi exhiberet Deum creantem et vivificantem, et inter poenalia mala etiam bona malis multa praestantem. Non enim continuit in ira sua miserationes suas . Nec hominem a lege suae potestatis amisit, quando in diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus tenebat.⁊ ꝑ illa nos m̃ĩto
adigebat in mortem. Dimisit ea ille
luit sanguis ille. ut neminẽ ap̃o
indutum in ȩterna morte debita
detinere debuerit: qui xp̃m morte
indebita uł ad tempus occidit. Cõ¬
mendat gͦ caritatem suam d̾s in
nob̾. qm̃ cum adhuc peccatoreᷤ es¬

Expanded text:
diabolus tenebat, et per illa nos merito diabolus tenebat, et per illa nos merito figebat in morte. Dimisit ea ille luit sanguis ille, ut neminem Christo indutum in aeterna morte debita detinere debuerit, qui Christum morte indebita vel ad tempus occidit. Commendat ergo charitatem suam Deus in nobis: quoniam cum adhuc peccatores es
Abbreviated transcription (Latin):
quando ne ꝑiret morte dĩ quesituᷤ
ẽ impius: In uita enim di salui e¬
rimus. qr in uita nr̃a ꝑieramꝰ. Sed
cum audimꝰ ⁊ uitam di. ⁊ mortem
dr discernamus quid. uñ sit. Uitã
quippe attulit nob̃: mortem uͦ acce¬
pit a nob̾: nec tam̃ ꝓ suo merito. s¬
mortius ẽ. Secit rus esto acceptu¬
i p̃s. rum te uitam ipsius: qui pignus
habes mortem ipsius. ꝓquib enĩ
mortuus ẽ⁊ Numquid ꝓiustiᷤ:. Sau¬
lum int̾roga. E tenim xp̃c inquit
ꝓ impiis mortuus ẽ. Impius eras
⁊ mortuus ẽ ꝓ te. ustificatuᷤ es.⁊
deseret te: Qui iustificauit impiũ¬
ĩnumerabilib modis quib ad nos
lib̾andos uti posset omnipotens.
ipsa potissimum eligeretur ut fi¬
eret: ubi nec de diuinitate eius
aliquid ĩminutum ẽ aut mutatũ.
⁊ de humanitate suscepta tantum
bnficium collatum ẽ hominibuᷤ.
ut adi filio sempit̃no eodemq ho¬
minis filio mors temporaliᷤ indebita
redderetur. qua eos asempiterna
morte debita lib̾aret: Peccata nr̃a

Expanded text:
quando, ne periret, morte Dei quaesitus est impius? In vita enim Dei salvi erimus, quia in vita nostra perieramus. Sed cum audimus et vitam Dei et mortem Dei, discernamus quid, unde sit. Vitam quippe attulit nobis, mortem vero accepit a nobis: nec tamen pro suo merito, smortuus est; securus esto accepturum te vitam ipsius, qui pignus habes mortem ipsius. Pro quibus enim mortuus est? numquid pro justis? Paulum interroga. «Etenim Christus pro impiis mortuus est» . Impius eras, et mortuus est pro te, justificatus es, et deseret te? Qui justificavit impiuinnumerabilibus modis, quibus ad nos liberandos uti posset Omnipotens, ipsa potissimum eligeretur ut fieret; ubi nec de divinitate ejus aliquid imminutum est aut mutatum, et de humanitate suscepta tantum beneficii collatum est hominibus, ut a Dei Filio sempiterno eodemque hominis filio mors temporalis indebita redderetur, qua eos a sempiterna morte debita liberaret? Peccata nostra
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ iustius. qͣm usq ad mortẽ
crucis ꝓusticia ꝑuenire: Et qͥd
potentius quã resurgere a mor¬
tius ⁊ in cęlum cum ipsa carne
in qua ẽ occisus ascendere: Iusti¬
cia gͦ pͥus ⁊ potencia postea dia¬
bolum uicit. iusticia scilicet qr
nullum peccatum habuit.⁊ ab
illo ẽ inuistissime occisus: poten
diabolum deuicisset. etiam si ab xc.ui.¬
illo ñ potuisset occidi: qͣmuiᷤᷤ ma¬
ioris sit potencie etiam ipsam
mortem uincere resurgendo.
qͣm uitare uiuendo. S aliud ẽ
ꝓpt̾ qd̾ iustificamur in ap̃i san¬
guine. cum ꝑ remissionem pec sex lib¬
catoꝵ eruimur de diaboli pote de tͥnita¬
state. Hoc ad id ꝑtinet qd a xp̃o te.xiiͦi.
iusticia diabolus iuncitur non
potencia. Ex infirmitate qͥppe
quam suscepit in carne mortali.
ñ ex ĩmortali potencia crucifroꝰ
te ait apłs. Qd̃ infirmum ẽ d̾.
fortius ẽ hominib. Si enim cũ¬

Expanded text:
Quid enim justius, quam usque ad mortem crucis pro justitia pervenire? et quid potentius, quam resurgere a mortuis, et in coelum cum ipsa carne in qua est occisus ascendere? Et justitia ergo prius, et potentia postea diabolum vicit: justitia scilicet, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissime est occisus; potentdiabolum vicisset, etiamsi ab illo non potuisset occidi: quamvis majoris sit potentiae etiam ipsam mortem vincere resurgendo, quam vitare vivendo. Sed aliud est propter quod justificamur in Christi sanguine, cum per remissionem peccatorum eruimur a diaboli potestate: hoc ad id pertinet, quod a Christo justitia diabolus vincitur, non potentia. Ex infirmitate quippe quam suscepit in carne mortali, non ex immortali potentia crucifixuste ait Apostolus, Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . C
Abbreviated transcription (Latin):
In quib ꝓlirius de duob hominibus
disputat. uno eodemq pͥmo adam. ꝑ
cuius peccatum ⁊ mortem tanqͣm he¬
hereditariis malis ⁊ posteri eus obli¬
ligati sumus: altero aũ scd̃o adam
qui ñ homo cantum. s etiam d̾s est.
quo ꝓ nob̾ soluente qd̃ ñ debebat. a
debitis pat̾nis ⁊ ꝓpriis lib̾at sumil
Pinde q̃m ꝓpter unum illum te¬
nebat diabolus om̃s. ꝑ eius ui¬
ciatam carnem concupiscencia¬
lit gñatos: iustum ͤ ut ꝓpt̃ hunc
unum dimittat om̃s. ꝑ ipsuiᷤ im¬
maculatam gr̃am spiritaliter

Expanded text:
ic Apostolus de duobus hominibus disputat, uno eoque primo Adam, per cujus peccatum et mortem tanquam haereditariis malis posteri ejus obligati sumus; altero autem secundo Adam, qui non homo tantum, sed etiam Deus est, quo pro nobis solvente quod non debebat, a debitis et paternis et propriis liberati sumus. Proinde quoniam propter unum illum tenebat diabolus omnes, per ejus vitiatam carnem concupiscentialiter generatos, justum est ut propter hunc unum dimittat omnes per ipsius immaculatam gratiam spiritualiter
Abbreviated transcription (Latin):
apłi sentencia p̃cedens uͥ ait. adhus
cum infirmi eͥ̾emus uixta tempus
xp̃c ꝓ impiis mortuus ẽ. coheret his
duab sequentib quaꝵ in una dixit
peccatores. in alia inimicos dei: tan¬
q̃m in illis singulis reddiderit singla
peccatores ad infirmos. inimicos
di referens ad impios. S quid est¬
iustificati in sanguine ipstꝰ Q ue
uis ẽ huius sanguinis obsecro:
ut in eo ustificentur c̃dentes:
Et quid ẽ reconciliati ꝑ mortem
filii eius: Itane uͦ cum irascere¬
tur nob̾ d̾s pater. dedit mortem
filii sui ꝓ nob̾. ⁊ placatus ẽ nob̾:
Numquid gͦ filius eius usq ad eo
nob̾ placatus erat. ut ꝓ nob̾ eti¬
am dignaretur mori: pater uͦ us
q adhuc irascebatur. ut nͥ filus
ꝓ nob̾ moreretur non placaret᷑.
Et quid ẽ qd̃ alio loco idem ipse
doctor gentium: quid gͦ inquid
dicemus ad hece Si d̾s ꝓnob̾. qͥs

Expanded text:
Apostoli sententia praecedens, ubi ait, Adhuc Apostoli sententia praecedens, ubi ait, Adhuc cum infirmi essemus, juxta tempus pro impiis mortuus est, cohaeret his duabus sequentibus, quarum in una dixit peccatores, in alia inimicos Dei, tanquam illis singulis reddiderit singula, peccatores ad infirmos, inimicos Dei referens ad impios. CAPUT justificati in sanguine ipsius? Quae vis est sanguinis hujus, obsecro, ut in eo justificentur credentes? Et quid est, reconciliati per mortem Filii ejus? Itane vero, cum irasceretur nobis Deus Pater, vidit mortem Filii sui pro nobis, et placatus est nobis? Numquid ergo Filius ejus usque adeo nobis jam placatus erat, ut pro nobis etiam dignaretur mori: Pater vero usque adeo adhuc irascebatur, ut nisi Filius pro nobis moreretur, non placaretur? Et quid est quod alio loco idem ipse doctor Gentium: Quid, inquit, ergo dicemus ad haec? Si Deus pro nobis, quis
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumus d̾o ꝑmortem filii eius. mul¬
tomagis reconciliati salui erimus
in uita ipsis. Quos peccatores dir̃
pͥus hos posterius inimicos di.⁊ quoᷤᷤ
priꝰ iustificatos in sanguine &ͥ. eos
posterius reconciliatos ꝑ mortẽ filii
der ⁊ quos pͥus saluos ab ira ꝑ ipsũ.
eos postea saluos in uita ipsuis. Nõ
gͦ ante istam gr̃am quoquo modo
peccatores: s in talib peccatis fuimꝰ.
ut inimic ẽemus di. Suꝑius aũ idẽ
apłs nos peccatores ⁊ inimicos di du¬
ob idemtidem nominib appellauit:
uno uelut mitissimo. alio plane atͦ¬
cissimo dicens. Si enim xp̃c cum in¬
firmi eẽmus adhuc uxta tempus
ꝓ impiis mortuus ẽ. Quoᷤ infirmos.
eosdem impioᷤ nuncupauit. Leue ali¬
quid uidetur infirmitas: sed aliq̃n
talis ẽ ut impietaᷤ nominet᷑. hisi
tamen infirmita ᷤᷤ e̾ẽt. medicum ne¬
cessarium ñ haberet: qui ẽ hebrai
saluator. Qd̾ ũbum latina lingua
antea ñ habebat. s habere poterat:
sicut potuit qͣndo uoluit. Hec aut̃

Expanded text:
 mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius. Quos peccatores dixit prius, hos posterius inimicos Dei; et quos prius justificatos in sanguine Jesu Christi, eos posterius reconciliatos per mortem Filii Dei; et quos prius salvos ab ira per ipsum, eos postea salvos in vita ipsius. Non ergo ante istam gratiam quoquo modo peccatores, sed in talibus peccatis fuimus, ut inimici essemus Dei. Superius autem idem apostolus nos peccatores et inimicos Dei, duobus identidem nominibus appellavit, uno velut mitissimo, alio plane atrocissimo, dicens, Si enim Christus, cum infirmi essemus adhuc, juxta tempus pro impiis mortuus est . Quos infirmos, eosdem impios nuncupavit. Leve aliquid videtur infirmitas; sed aliquando talis est, ut impietas nominetur. Nisi tamen infirmitas esset, medicum necessarium non haberet: qui est hebraice Salvator. Quod verbum latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit quando voluit. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
erit pater. ipse ꝓpt̾ nos filio non
parcens. ipse ꝓ nob̾ eum tͣdidit
ad mortem. S uideo qd̾ ⁊ antea
pat dilexit nos. ñ solum anteqͣm
ꝓ nob filius moreretur: s anquã
conderet mundum ipso apło te
stante qui dix̃it. sicut elegit noᷤ
in ipso ante mundi constitutionẽ.¬

Expanded text:
e: « Pater propter nos Filio non parcit, ipse pro nobis eum tradidit ad mortem . Sed video quod et antea Pater dilexit nos, non solum antequam pro nobis Filius moreretur, sed antequam conderet mundum, ipso teste Apostolo qui dicit: Sicut elegit nos in ipso ante constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
spem nr̃am. mentesq carnalium
conditione ipsuss mortalitatis
abiectas. ab immortalitatis desꝑati¬
one lib̾andas: quam ut demonstra¬
retur nob̾ quanti nos penderet d̾s.
qͣmtumq diligeret: Quid uͦ huus
rei tanto isto indicio manifestius
atq p̃clarius: quam ut dei filius
ĩmutabilit̾ bonus in se manens qd̃
erat. ⁊ a nob̾. ꝓ nobis accipienᷤ qd̃ ñ
pͥus sine ullo suo malo merito ma¬
la nr̃a ꝑferret. ac sic iam c̃dentib
quantũ nos diligat d̾s.⁊ qd̃ desꝑa¬
bamus iam sꝑantib dona in nos
sua sine ullis bonis meritis nr̃is
que dicuntur bona merita nr̃a do¬
na sunt euis : Qt enim fides ꝑ di¬
lectionem oꝑetur: caritas di diffusa
tus ẽ nobis. Tunc aũ ẽ datus: qͣndo
ẽ sh̾e resurrectione clarificatuᷤ. Tc̃
enim eũ se missurum ẽe ꝓmisit ⁊
misit: qr tunc sicut de illo scͥptum
ẽ. ⁊ ante p̃dic̾tum. ascendit in altũ
captiuauit captiuitatem: dedit do¬
na hominib Hec dona st̃ merita

Expanded text:
spem nostram, mentesque mortalium conditione ipsius mortalitatis abjectas, ab immortalitatis desperatione liberandas, quam ut demonstraretur nobis quanti nos penderet Deus, quantumque diligeret? Quid vero hujus rei tanto isto indicio manifestius atque praeclarius, quam ut Dimmutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis accipiens quod non prius sine ullo malo suo merito mala nostra perferret; ac sic jam credentibus quantum nos diligat Deus, et quod desperabamus jam sperantibus, dona in nos sua sine ullis bonis meritis nostriquae dicuntur merita nostra, dona sunt ejus. Ut enim fides per dilectionem operetur , charitas Dei diffusa tus est nobis . Tunc est autem datus, quando est Jesus resurrectione clarificatus. Tunc enim eum se missurum esse promisit et misit : quia tunc, sicut de illo scriptum est, et ante praedictum, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus . Haec dona sunt merita
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. ne forte ueniens ꝑcutiam t̾rã pe¬
nitus. Ohunc helyam magnũ mira¬
bilẽq pͥpħam. expositas lege ultimo
mũ ẽ in sermonib cordib q fideliũ. Ip¬
se qͥppe añ aduentũ iudicis saluatoris
sꝑatur e̾e uenturꝰ: q etiã nunc uiuere
ñ ĩmerito credit᷑. Curru nãq igneo
raptus ẽ de reb humanis. qͦd euidentis¬
simne scã scͥptura testatur. Tũ uenerit
gͦ exponendo legẽ spĩtalit̃ quã nunc
iudei carnalit sapiunt: conũcet cor
patͥs ad filiũ. idẽ cor patrũ ad filios.
Singularẽ qͥppe ꝓ numero plural
interp̃tes septuaginta posuert̃.
Et ẽ sensus. Ut etiã filii sic intelligant
legẽ. id ẽ iudei. quẽadinodũ eã pa¬
tres intellexert. id ẽ ꝓpħe in quib
erat ipse moyses. Sic enĩ cor patrũ
conũtet᷑ ad filios. cũ intelligencia
patrũ ꝑducet᷑ ad intelligenciam
filioꝵ. Et cor filioꝵ ad patres eoꝵ.

Expanded text:
suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. Per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exposita sibi lege ultimo mum est in sermonibus cordibusque fidelium. Ipse quippe ante aduentum iudicis Saluatorisatur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non inmerito creditur. Curru namque igneo raptus est de rebus humanis, quod euidentissime sancta scriptura testatur. Cum uenerit ergo, exponendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios: singularem quippe pro numero plurali interpretes septuaginta posuerunt; et est sensus, ut etiam filii sic intelegem, id est, Judaei quemadmodum patres intellexere, id est Prophetae, in quibus erat et ipse Moyses: sic enim cor patrum convertetur ad filios, cum intelligentia patrum perducetur ad intelligentiam filiorum, et c
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiam dicit. Non uoᷤᷤ me elegistis.
s ego elegi uos. ⁊ posui uos ut eatis ⁊ fruc¬
tũ afferatis. ⁊ fructꝰ ur̃ maneat. Quib
ũbis eis ñsolũ iusticiam. uerũ etiã in il¬
la ꝑseueranciã se dedisse monstrauit.
X p̃o enĩ sic eos ponente ut ⁊ an fruc̾tum
afferant. ⁊ fructꝰ eoꝵ maneat: qͥs audeat
dicere. ñ manebit: Qͥs audeat dicere for
bio ñ deficiet uiq in finẽ. ac ꝑ hoc ꝑseue¬
rabit usq in finẽ. nec eam nisi manen¬
tem uitȩ huiꝰ muenit. Sicut enum¬

Expanded text:
t: non uos me elegistis, sed ego elegi uos et posui uos,\'ut eatis et fructum afferatis et fructus uester maneat. quibus uerbis eis non solum iustitiam uerum etiam in illa perseuerantiam se dedisse monstrauit. Christo enim sic eos ponente, ut eant et fructum afferant et fructus eorum maneat, quis audeat dicere: "non manebit"? quis audeat dicere: "fobio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius inuenit fin
Abbreviated transcription (Latin):
cͦ. quã mandaui ei in coreb. ad omnẽ isrł
p̃cepta ⁊ iudicia. oportune cõmemorat.
pꝰ declaratũ futurũ cãmagnũ int̾ ob¬
seruatores legis. contẽptoresq discͥmen.
Simul etiã ut discant legẽ spiritalit̃ in¬
telligere. ⁊ inueniant in ea xp̃m: ꝑ quẽ
iudicẽ facienda ẽ int̾ bono ᷤᷤ ⁊ malo ᷤᷤ ipsa
discretio. Non enĩ frust᷑ idem dñs ait¬
iudeis. Si crederetis moysi. crederetis
⁊ m. De me enĩ ille scͥpsit. Cũ aũ ãmo¬
nuisset ut meminissent legis moysi. q̃m
p̃uidebat eos multo adhuc tempore ñ
eã spiritalit̃ sicut oportebat acceptu¬
ro ᷤ. continuo subiecit. Ecce ego uobis¬

Expanded text:
eb ad omnem Israel, praecepta et iudicia opportune commemorat post declaratum futurum tam magnum inter obseruatores legis contemtoresque discrimen; simul etiam ut discant legem spiritaliter intellegere et inueniant in ea Christum, per quem iudicem facienda est inter bonos et malos ipsa discretio. Non enim frustra idem Dominus aitludaeis: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. Cnuisset, ut meminissent legis Moysi quoniam praeuidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritaliter, sicut oportuerat, accepturos, continuo subiecit? Et ecce ego
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥdenĩ aꝑtius dici potuit. quã id quod
dictum ẽ. scdm euugłiũ quidẽ mimi¬
ci ꝓpt̃ uos. Est gͦ in maloꝵ potestate
peccare. Ut aũ peccando hoc uel hoc
illa malicia faciant. ñ ẽ in eoꝵ potes¬
tade. s d diuidentis cenebraᷤ. ⁊ ordi¬
nantis eaᷤᷤ ut hinc etiã qd̾ faciunt
cont̾ uoluntatẽ di. ñ impleat᷑ nͥ uo¬
luntas di. Legimꝰ in actib apłoꝵ qd̾

Expanded text:
i potuit, quam id quod dictum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos? Est ergo in malorum potestate peccare: ut autem peccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas; ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei, non impleatur nisi voluntas Dei. Legimus in Actibus Ap
Abbreviated transcription (Latin):
re.credidi. ut sic uocarer. Preuenit eũ qͥp¬
pe miscd̃ia dñi. qr sic ẽ uocatꝰ ut crederet.
Om̃s enĩ docibiles di ueniunt ad filiũ. qm̃
audiert̃ ⁊ didicert̃ a patre ꝑfiliũ qͥ euiden¬
tissime dicit. Om̃is qͥ audiuit a patre ⁊ di¬
dicit. uenit ad me. Istoꝵ aũ nemo ꝑit. qr

Expanded text:
re: Credidi, ut sic vocarer: praevenit eum quippe misericordia Dei, quia sic est vocatus ut crederet. « Omnes enim docibiles Dei » veniunt ad Filium, quoniam audierunt et didicerunt a Patre per Filium, qui evidentissime dicit: « Omnis qui audivit a Patre, et didicit, venit ad me . » Istorum autem nemo per
Abbreviated transcription (Latin):
ligendi st̃ dilecti ꝓpt̃ patres. quib pa-¬
trib utiq ista ꝓmissa st̃. Abrahe qͥp¬
pe dicte st̃ ꝓmissiones:⁊ semini euõ.
U ñ ⁊ in ista olea oleaster inserit᷑ gentiũ.
Iã porro electionẽ quã dicat. qr scdm
gr̃am om̃s ñ scd̾m debitũ. debet utiq
occurrere. qm̃ reliquie ꝑelectionem
gr̃e saluȩ fac̾te sunt. Hec electio con¬
secuta ẽ. ceteris ercecat. s. Scd̾m hanc
electionẽ isrłite dilec̃ i ꝓpt̃ patres
zon enim uocatione illa uocati st̃ de qua
dictũ ẽ multi uocati: s illa qͣuocant᷑ electi.

Expanded text:
es: quibus patribus utique ista promissa sunt. Abrahae quippe dictae sunt promissiones et semini ejus . Undeet in ista olea oleaster inseritur Gentium. Jam porro electionem quam dicat, quia secundum gratiam, non secundum debitum, debet utique occurrere; quoniam reliquiae per electionem gratiae factae sunt . Haec electio consecuta est, caeteris excaecatis. Secundum hanc electionem Israelitae dilecti propter patres. Non enim vocatione illa vocati sunt, de qua dictum est, Multi vocat
Abbreviated transcription (Latin):
uã. ⁊ cetera. Dici aũ humano mo¬
re contͣnaturam ee̾ qd̾ ẽ cont᷑natu¬
rȩ usũ mortalib notũ: nec nos nega
ex naturali incisiuᷤ es oleastro. ⁊ con¬
tra naturã insertꝰ es inbonã oliuam.
Id cont᷑ naturã dixit. qd̾ ẽ contͣ consue¬
tudinẽ nature quã noticia huma¬
na comp̃hendit. ut oleaster insertꝰ
facit. Idenĩ erit cuiq rei naturale. qd̃
ille fecerit aqͦ ẽ om̃is modus. nume¬
qd fac̾it cont̃ id qd̾ nouimꝰ in natura
bis cursũ solitũq naturȩ. Cont̾ quẽ d̾s
cũ aliquid facit. magnalia uel mira¬
bilia nominant᷑. Cont̃ illam uͦ sũmã
naturȩ legẽ a noticia remotã. siue impi¬
oꝵ siue adhuc infirmoꝵ. tã d̾s nullomͦ

Expanded text:
unt. dici autem humano more contra naturam esse, quod est contra naturae usum mortalibus notum, nec nos negamex naturali incisus oleastro ei contra naturam insertus es in bonam oliuam; id esse contra naturam dixit, quod est contra consuetudinem naturae, quam notitia humana conprehendit, ut oleaster insertus facit; id enim erit cuique rei naturale, quod ille fecerit, a quo est omnis modus, numequod facit contra id, quod nouimus in natura. bis cursum solitumque nã:turae, contra quem deus cum aliquid facit, magnalia uel mirabilia nominantur. contra illam uero summam naturae legem a notitia remotam siue inpiorum siue adhuc infirmorum ta
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ contempsistis: Ipse enĩ in
claritate uenturus ẽ ad iudiciũ
ut q̃m isto humil aduentu fac̾ta
ẽ cecitas ex parce in isrł ut plenitu¬
do gentiũ intraret. illo alio fiat qͦd
sequit᷑. ⁊ sic om̃is isrł saluus fieret.

Expanded text:
litatem contempsistis. Ipse enim in claritate venturus est ad judicium ut quoniam isto humili adventu facta est coecitas ex parte in Israel, ut plenitudo gentium intraret, illo alio fiat quod sequitur: et sic omnis Israel salvus fieret.
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ. Quare uenite: Ut qui ñ uident.
uideant. Qui se ñ uidere confitent᷑ illu¬
minent᷑ ⁊ qͥuident. ceci fiant: idẽ qui
cecitatẽ suao ñ confitent᷑ grauiꝰ obduren¬
tur. Oeniq ĩpletum ẽ. qͥuident ceqi fi¬
ant. Legis defensores. legis cctatores. le¬
gis doctores. legis intellectores. auctorẽ
legis crucifixert̃. Ocecitas. Ipsaẽ que ex
parte iisrł facta ẽ. ut crucifigeretur
xp̃c. ⁊ plenitudo gentiũ intraret. Et¬
cecitas ex parde urł facta ẽ. Qͥdẽ ut
qui ñ uident. uideant: Ut plenitu¬
do gentiũ intraret. Et cecitas ex par¬
te isrł fac̃ta ẽ. Cotus orbis cecus iace¬
bat. suenit ille ut qui ñ uident uide¬
ant. ⁊ qͥuident. ceci fiant. Ignoratꝰ ẽ
a iudeis crucifrxꝰ ẽ auidei. De san¬
guine suo colliriũ fecit cecis. Puriores
facti. ceciores fac̾ti. qr se iactabant ui¬
dere lum̃. crucifrrert̃ lum̃. Qͣnta
qͥ cecus erat. Ecre inquã cruce male
offendert̃. qui cecitatem suam medico

Expanded text:
um. Quare venit? Ut qui non vident, videant: qui se non videre confitentur, illuminentur. Et qui vident, caeci fiant: id est, qui caecitatem suam non confitentur, gravius obdurentur. Denique impletum est, Qui vident, caeci fiant: Legis defensores, Legis tractatores, Legis doctores, Legis intellectores auctorem Legis crucifixerunt. O caecitas! ipsa est quae ex parte Israel facta est. Ut crucifigeretur Christus, et plenitudo Gentium intraret, caecitas ex parte Israel facta est. Quid est, Ut qui non vident, videant? Ut plenitudo Gentium intraret, caecitas ex parte Israel facta est . Totus orbis caecus jacebat: sed venit ille, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Ignoratus est a Judaeis, crucifixus est a Judaeis: de sanguine suo collyrium fecit caecis. Duriores facti, caeci facti qui se jactabant videre lucem, crucifixerunt lucem. Quanta qui caecus erat. Ecce in quam crucem male offenderunt, qui caecitatem suam medico