comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ratio. Sunt quorum dubites periculosior ne sit
caritas anodium peiores serpentibus quibus iusunt
uenenis mixta remedia hiis uero nil nisi pestilẽs
ac nociuum in est seu oderint seu diligant prope par
malum nisi quod odium fugat amor det̾inet Et
ad suminam regum amiciciis preter regna ipsa nil
usꝙͣ inquiecius nl periculosius Et si hoc periculũ
non ignorem frustra sepe magnis emptum quesi-¬
tumq periculis Sic est usus hominum sic periculis
emitur periculum multis unum magnis maximũ
ira res bonum ingens spermitur gratuitũ mag-¬
nis malis maius malum queritur. Gaudiu¬

Expanded text:
i. Sunt quorum dubites periculosiorne sit i. Sunt quorum dubites periculosiorne sit caritas an odium, sed peiores serpentibus, quibus insunt venenis mixta remedia. His vero nil nisi pestilens ac nocivum inest; seu oderint seu diligant prope par malum, nisi quod odium fugat, amor detinet. Et ad summam, regum amicitiis, preter regna ipsa, nil usque inquietius nilque periculosius, etsi hoc periculum non ignorem frustra sepe multis optatum, sepe magnis emptum quesitumque periculis: sic est usus hominum, sic periculis emi periculum unum magnis maximum mira res. Bonum ingens spernitur gratuitum, magnis malis maius malum queritur.
Abbreviated transcription (Latin):
tenet Non regum modo iudicio sed uulgi Gaud̃.
Bonis artibus regibus carus sum Ratio. Uanitate
an periculo an criminibus fortassis homicidio uene¬
ficio lenocimo proditione blandiciis atq mẽdaciis
mala peste sed publica quamq usus excuset Et
commendet urbanitas hee sunt quidem artes pro-¬
merendis regibus apciores quibus mimicus nichil
est ꝙͣ pirtus et lictere In hiis igitur nulla spes
ad amicicias regum odii pocius causa sunt Sic
inter sapienciam et fortunam rara pax est Gaud̾
Magnus apud regem sum Ratio. Maior neꝙͣ
apud alexandrum lysynacus apud tyberium Se-¬
ranus utriusq magnitudinem et ruinam nos ti
Et si de primo uarient scriptores linquo alios lõga
est hnstoria Gaudiũ. Carus sum regi meo Ratio.
Melius esses ignotus melius forsitan odiosus fu-¬
geres quod nunc sequeris discrimen Peior est auibz
muitantis aucupis blanda modulatio ꝙ̃ uillici sõ-¬
intus deterrentis Saudiũ. Meo sum carus regi¬

Expanded text:
tenet, non regum modo iudicio sed vulgi. tenet, non regum modo iudicio sed vulgi. Bonis artibus regi carus sum. Vanitate an periculo? An criminibus fortassis, homicidio, veneficio, lenocinio, proditione, blanditiis atque mendaciis: mala peste, sed publica quamque usus excuset et commendet urbanitas. He sunt quidem artes promerendis regibus aptiores, quibus inimicitius nichil est quam virtus et litere; in his igitur nulla spes ad amicitias regum: odii potius causa sunt. Sic inter sapientes ac fortunam rara est pax. Magnus apud regem sum. Maiorne quam apud Alexandrum Lysimachus, apud Tiberium Seianus? Utriusque magnitudinem et ruinam nosti, etsi de primo varient scriptores; linquo alios: longa est historia. Carus sum regi meo. Melius esses incognitus, melius forsitan odiosus; fugeres enim quod nunc sequeris discrimen. Peior est avibus invitantis aucupis blanda modulatio quam villici sonitus deterrentis. Meo sum carus reg
Abbreviated transcription (Latin):
uesiui michi regum amicicias llatio.
Hominum uero amicicia rara est Tu
tibi regum fingis amicicias quos for-¬
tune spleudor tumorq animi omniũ imparium
contemptores facit Gaudiũ. Regibus carꝯ sum¬
Datio. Dilis ergo tibi est anima uirtus fama qͥes
ocum securitas Notus est mos Regum Uyx dilignt
aliquem nsi qui hiis ommibus neglectis et abiectis
illorum se seuicie ac libidinis et auaricie seruũ fecit
Si ergo carus es regibus non est quod amplius de te
queram uilis es tibi Gaudiũ. Ego autẽ bonitate
et uirtute carus sum regibus Ratio. Quid respon-¬
des egisippo Nam regibus inquit uoni ꝙͣ mali suspec¬
tiores sunt Semper hiis aliena uirtus formidolosa
est Gaudiũ. Regi meo bonis artibus sum carus¬
Ratio. Quibus queso aucupio aut uenatu hoꝵ
enimstudiosum in precedenti quodam colloquio te
notaui An uero milicia de qua proxime disputatũ
est que nisi magno sanguine magnisq periculis ho-¬
nestetur Non milicie sed militaris ignauie nouiẽ

Expanded text:
uesivi michi regum amicitias. Hominum vera amicitia rara est: tu tibi regum fingis amicitias, quos fortune splendor tumorque animi omnium imparium contemptores facit. Regibus carus sum. Vilis ergo tibi est anima, virtus, fama, quies, otium, securitas. Notus est mos regum: vix diligunt nisi qui his omnibus neglectis et abiectis illorum se sevitie ac libidinis et avaritie servum fecit. Si ergo carus es regibus, non est quod amplius de te queram: vilis es tibi. Ego autem bonitate ac virtute sum carus regibus. Quid respondes Crispo? “Nam regibus” inquit “boni quam mali suspectiores sunt semperque his aliena virtus formidolosa est”. Regi meo bonis artibus sum carus. Quibus, queso? aucupio? an venatu? Horum enim studiosum in precedenti quodam colloquio te notavi. An vero militia? De qua proxime disputatum est; que, nisi largo sanguine magnisque periculis honestetur, non militie sed militaris ignavie nomen
Abbreviated transcription (Latin):
perioris imperium est contra quod nichil bene fiei
potest Dolor. Mori malim ꝙͣ que iustancia sunt
uiderem Ratio. Non est uiri non posse rectis oculis
utramq fortune faciem spectare muliebre est trepidos
oculos auertere Quid est autem quod te turbat usq
adeo ut solius opem mortis implores Tua ne forsitan
au tuoriuu an patrie laborantis aduersitas lenta
illa duo quidem Nichil enim potest fortuna cui nõ
possit uirtus obstare Tertium hoc pium sed pieta-¬
te langiuda et merti uiquidem patrie seruitus et
tyrann facies morte pocius repellenda ꝙͣ ꝑferenda

Expanded text:
perioris imperium est, contra quod nichil bene fieri perioris imperium est, contra quod nichil bene fieri potest. Mori malim quam que instantia sunt videre. Non est viri non posse erectis oculis utranque fortune faciem spectare, muliebre est trepidos oculos avertere. Quid est autem quod te turbat usque adeo, ut solius opem mortis implores? tua ne forsitan, an tuorum, an patrie laborantis adversitas? Lenta illa duo quidem: nil enim potest fortuna, cui non possit virtus obstare; tertium hoc pium, sed pietate languida et inerti, si quidem patrie servitus, et tyranni facies, morte potius repellenda, qua
Abbreviated transcription (Latin):
molestiam in eteruas se atq inremediabiles demer-¬
serunt Habuitq hec opinio magnos auctores Anneũ
senecaui in primis qui ad eam taui constanter et
tam sere reuoluitur ut michi quidem ueritus ui-¬
deatur ne non propria sua sit mirariq cogar inter-¬
diuu unde tam tristis sinĩa tanti uiri pectus inuase¬
rit Utiq alia sileam que prosequi longuui esset qua¬
dam ad lucillum epistola Si mutile inquit mi¬
uisteriis est corpus quid uy oporteat educere aninũ
laborantem De hinc paucis interiectis/ prosiliam
inquit ex edificio putrido ac ruenti Male ais o seue-¬
ca et multa bene dicta uno polluis maledicto Non
iuigrandum nempe sed expectandum est siue edifi¬
cuun tuum ruat ne auteꝙͣ fugias oppͥmaris Dolor.
Non possum pati que iniminent mori malo Ratio
Ab hoste forsitan inferendam mortem que cũ fortiter
lata sit turpis esse non potest Tamen hec uolũtaria
non possit esse non turpis quia contra domini su-¬

Expanded text:
molestiam, in eternas se atque irremeabiles demermolestiam, in eternas se atque irremeabiles demerserunt. Habuitque hec opinio, magnos auctores, Anneum Senecam in primis, qui ad eam tam constanter, et tam sepe revolvitur, ut michi quidem veritus videatur, ne non propria sua sit, mirarique cogat interdum, unde tam tristis sententia, tanti viri pectus invaserit: utque alia sileam, que persequi longum est, quadam ad Lucillum epystola “Si inutile, inquit, ministeriis est corpus, quid ni oporteat educere animum laborantem?” Dehinc, paucis interiectis, “Prosiliam, inquit, ex edificio putrido ac ruenti”. Male ais, o Seneca, et multa bene dicta uno polluis male dicto: non migrandum nempe sed expectandum est; sine edificium tuum ruat, ut antequam fugias opprimaris. Non possum pati que imminent, mori malo. Ab hoste forsitan inferendam mortem; que fortiter silata sit, turpis esse non potest, cum hec voluntaria non possit esse non turpis, quia contra domini su
Abbreviated transcription (Latin):
tibi tuo in edificio uis licere in quo non ligna non
lapides tu fecisti In quo deniq preter structuram
nichil est tuum Id in suo licitum domino omnium
non est uis qui non in illo carnem tantum et ossa
et sanguinem et spiritum sed celum et terras et
maria et omnia que in eis sunt creauit ex nichilo
Nec dicas apud terpm̃ Corpus meum graui dolore
angitur Non tu dominium sed usum corporis acce¬
pisti Breue ad tempus Lutee te dominum domus
credis inquiliuus es qui fecit omnia is est omi¬
donimus Dolor. Dolore minio cogor ut mori
uelim Ratio. Hic fortassis ad experienciam dolor
datur qui si molestus est/ esse poterit utilis si in-¬
tollerabilis longus certe non erit Expecta domini
reuocantis edictum Cũq uocatus fueris responde
non prius fixa est dies tua quam uec anticipare fas
est nec differre possibile/ Preoccupauerunt tamẽ
hanc multi et dum paruam fugiunt breuemq

Expanded text:
tibi tuo in edificio vis licere, in quo non ligna, non tibi tuo in edificio vis licere, in quo non ligna, non lapides tu fecisti in quo denique preter structuram nichil est tuum, id in suo licitum domino omnium non vis, qui non in illo tantum carnem et ossa et sanguinem et spiritum sed celum et terras et maria, et omnia que in eis sunt, creavit ex nichilo? Ne dicas apud temet ipsum: “Corpus meum gravi dolore angitur”: non tu dominium, sed usum corporis accepisti, breve ad tempus. An tue lutee domus te dominum credis? inquilinus es. Qui fecit omnia, is est omnium dominus. Dolore nimio cogor ut mori velim. Hic fortassis ad experientiam dolor datur, qui si molestus est, esse poterit utilis, si intolerabilis, longus certe non erit. Expecta domini revocantis edictum, cunque vocatus fueris responde, et non prius. Fixa est dies tua, quam nec anticipare fas est, nec differre possibile; preoccupaverunt tamen hanc multi, et dum parvam fugiunt brevemque
Abbreviated transcription (Latin):
sed uobisipĩs irascimini Inq ip̃m deum calcitrantes
impia ora laxatis quasi quidquid in quo non uobis
dominus noster obsequitur iniuria grauis sit¬
Dolor. Magnis malis uictus mori eligo
Tedio uite credo familiari et uicio stultorum omniu
Sapientibus enim omnis uita iocunda est/ Letain
libenter tristem ferunt pacienter Et si rebus ipĩs
uequeunt paciencia delectantur Nul in rebꝰ lecius
uul dulcius est uirtute Illa est que molesta leuit
obliqua dirigit durum mollit ac mitigat Ardua
ac aspera queq complanat/ cessant querimonie
cessat precipitio Et ad summam sapientis uita uil
serenius inlqz tranquillius, Hii autem animorum
flatus atq angores hee nubes ac procelle/ Qui In
scopulos fragilem uite cymbam trudunt e sola tristi¬
tia oriuntur Dolor. Morbi impacientia mori eligo¬
Ratio. Stulte eligis ac superbe, Sine doninuz
de corpore quod ip̃e fecit suo arbitrio statuere An quid

Expanded text:
sed vobis ipsis irascamini, inque ipsum Deum calcitrantes, sed vobis ipsis irascamini, inque ipsum Deum calcitrantes, impia ora laxetis, quasi quicquid id est, in quo non vobis dominus vester obsequitur, iniuria gravis sit. Magnis malis victus mori eligo. Tedio vite credo, familiari vitio stultorum omnium; sapientibus enim omnis vita iucunda est: letam libenter, tristem ferunt patienter, et si rebus ipsis nequeunt, patientia delectantur. Nil in rebus letius, nil dulcius est virtute: illa est que molesta lenit, obliqua dirigit, dura mollit ac mitigat, ardua atque aspera queque complanat; cessant querimonie, cessant precipitia, et, ad summam, sapientis vita nil serenius nilque tranquillius. Hi autem animorum flatus atque angores, he nubes ac procelle, que in scopulos fragilem vite cymbam trudunt, e solida stultitia oriuntur. Morbi impatientia mori eligi. Stulte eligis ac superbe; sine dominum de corpore tuo, quod ipse fecit arbitrio suo, statuere; an quod
Abbreviated transcription (Latin):
quod te uiget est desperatio Ceteris em̃ malis aliquid¬
huic uni nichil potest esse remedii Que sunt autẽ hec
extrema que dicis mala inisi labor forsitan et pauꝑtas
hec sunt enim que poeta conuuemorat de hiis agens
que sibi letum insontes peperere manu lucemqz per-¬
osi proicere animas De quorum sera peiitentia mox
adiecit quaui uellet ethere in alto nunc et pauꝑiem
et duros perferre labores Sunt ne autem tam
mala grauia hec quorum primum boni om̃s forti
ac equo animo tulere De quo suo loco diximꝰ Qui-¬
dam sponte insuper elegerunt atq hinc gloriosi et
apud crisippum atq ad id nosti hominem apud scm̃
illum et afflictum senem legimius At uos inquietis-¬
sima aminalia quidquid non ad mitum auaricie ure
fluit nestreq libidinis iustam uoluntarie causam
mortis opinamim Tam delicata tam preceps luxu-¬
ria uestra est ut leuibus ex causis non fortune tantũ

Expanded text:
quod te urget, desperatio. Ceteris enim malis aliquidquod te urget, desperatio. Ceteris enim malis aliquidhuic uni nichil potest esse remedii. Que sunt autem hec extrema que dicis mala, nisi labor, forsitan et paupertas? hec sunt enim que Poeta commemorat, de his agens: qui sibi letum insontes peperere manu lucemque perosi, proiecere animas, de quorum sera penitentia mox adiecit: quam vellent ethere in alto, nunc et pauperiem et duros perferre labores! Sunt ne autem tam gravia mala hec? quorum primum boni omnes, forti atque equo animo tulere, de quo suo loco diximus, quidam sponte insuper elegerunt, atque hinc gloriosi ac apud Crispum, atque ad id nasci hominem, apud sanctum illum et afflictum senem legimus. At vos, inquietissima animalia, quicquid non ad nutum avaritie vestre fluit, vestreque libidinis, iustam voluntarie causam mortis opinamini; tam delicata, tam preceps luxuries vestra est, ut levibus ex causis non fortune tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
tota constancia ura est/ Nunc tu mortem
muliebriter forundabas nunc eandem inhumane
appetis Rogo que nam subita nuuitandi animi causa
est Dolor. Cogor ip̃e michi manus imic̾e Ratio.
Si cogeris iam non uoluutaria miectio est ꝙͣuis
fecto non libera nec uoluntas proprie que nolendo
fit A quo autem cogeris nosse uelim Inici enĩ manꝰ
uel inuito possunt. Tu tibi illas micere nisi uolens
nequis Dolor. Magne sunt cause que me mori
uelle cogunt/ Ratio. Magne fateor si cogunt sed
non cogerent si uir esses, nunc in uram anmi mol-¬
liciem nichil est niualidum Uide autem an que sint
ille cause rite presagina. Ira indignatio impacientia
furor quidem in se uersus obliuio deuiq tui ipsuis
Nam si te hominem inuenisses humana omnia equo
toleranda ignosceres neq parui mali ymo animo
ne mali quidem odio maximum in malum uelles
incidere Dolor. Inicere michi manum cogor ex/¬
tremis malis Ratio. Non sunt extrema que te pre-¬
nunt mala suminum illud et extremum malum

Expanded text:
tota constantia vestra est. Nunc tu mortem muliebriter formidabas, nunc eandem inhumane appetis. Rogo quenam subita mutandi animi causa est. Cogor ipse michi manus inicere. Si cogeris iam non voluntaria manuum iniectio esfecto non libera, nec voluntas proprie, que nolendo fit; a quo autem cogeris nosse velim: inici autem manus vel invito possunt, tu tibi illas inicere nisi volens nequis. Magne sunt cause que me mori velle cogunt. Magne, fateor, si cogunt; sed non cogerent si vir esses. Nunc in vestram animi mollitiem nichil est invalidum; vide autem an que sint he cause rite presagiam: ira, indignatio, impatientia, furor quidam in se versus, oblivio denique tui ipsius. Nam si te hominem meminisses, humana omnia equo animo toleranda cognosceres, neque parvi mali, immo ne mali quidem odio, maximum in malum velles incidere. Inicere michi manum cogor extremis malis. Non sunt extrema que te premunt mala, summum illud et extremum malum
Abbreviated transcription (Latin):
alias parco iam gemimis concreta illa glacies excu¬
sat nescio quid plus uitro habens Eque enim frã-¬
gitur et sarciri nequit nisi ꝙ quesitu difficilior
Et uel de longinquo ueniens uel que propinqua
est inter alpium scopulos rupesq inuias al. niue-¬
as et algentes tenui fune pendentibus eruenda
Ob eamq Rem carior uestrasq cupiditates irritare
potencior Itaq neronem legis infelici periturũ
Ruiore seu dampnis ex omnibus cristallios du-¬
os calices forte elisos grauissime doluisse Seu qd
alter puto uerior historie sensus habet Ira feruidũ
precipiti et etati sue infensum et posteris inuiden-¬
tem ne quis unꝙͣ ex hiis biberet mauu propria col-¬
lisisse En fortune dicioris experiatio alias. du

Expanded text:
 Parco iam gemmis: concreta illas glacies excusat, nescio quid plus vitro habens: eque enim frangitur et sarciri nequit, nisi quod quesitu difficilior et vel de longinquo veniens vel que propinqua est inter Alpium scopulos rupesque invias et algentes tenui fune pendentibus eruenda ob eamque rem carior, vestras cupiditates irritare potentior. Itaque Neronem legis infelici percitum rumore seu damnis ex omnibus crystallinos duos calices forte elisos gravissime doluisse seu, quod alter puto verior historie sensus habet, ira fervidum precipiti et etati sue infensum et posteris invidentem, ne quis unquam ex his biberet manu propria collisisse. En fortune durioris expiatio! Nil
Abbreviated transcription (Latin):
occulta cum hostibus habere colloquia Ille autem
per sancta iurare se non solum tunc presentis bel¬
li tempore sed nec ulla unꝙͣ pace per omnem ꝙͣuis
longam uitam muros urbis egressum Contra Illi
incredulitatem fingere et suspectum eum rei pub-¬
lice dicebant Quid multa graui ei ny pareat pena
imposita ne egrediatur imperant Illum ferunt ĩ¬
pacientia prohibitionis irritatum die postero quod
nũꝙͣ autea uisum erat extra muros patrie depre-¬
hensum Sic in uetitum semper pernicatia animos
urgente intimini et tu nunc te artatum dicis Et
tibi uibs tota non sufficit Cui nisi obsidereris forte
pars minima domus forsitan una sufficeret Quod
maxime studiosis euenire solet Qq fere omnis obsi-¬
dio breuis est adest loci solaien ac temporis equai¬
mitas sola de est ut lugeatis et queramini Non natua
sed mollicies pestra est.
De patria euersa.lxuiii. Dolor.

Expanded text:
occulta cum hostibus habere colloquia. Ille autem occulta cum hostibus habere colloquia. Ille autem per sanctos iurare, se non solum tunc presentis belli tempore, sed nec ulla umquam pace, per omnem quamvis longam vitam muros urbis egressum; contra illi incredulitatem fingere, et suspectum eum Reipublice dicere. Quid multa? Gravi ni pareat pena imposita, ne egrediatur imperant. Illum, ferunt, impatientia prohibitionis irritatum, die postero, quod numquam antea visum erat, extra muros patrie deprehensum. Sic invetitum semper, pervicacia animos urgente, nitimini. Et tu nunc te arctatum dicis, et tibi urbs tota non sufficit, cui, nisi obsidereris, forte pars minima, domus forsitan una sufficeret; quod maxime studiosis evenire solet. Quid, quod fere omnis obsidio brevis est? Adest loci solamen ac temporis; equanimitas sola deest. Ut lugeatis et queramini non natura rerum, sed mollities vestra est. 69 DE PATRIA EVERSA Quid, quo
Abbreviated transcription (Latin):
malle et quidem pie quo scilicet te obsesso illa esset
Immunis Ceterum quod ad te attinet an solamen
exiguum uideretur quidquid sit in patria tua pati
ut quantum ledit aduersitas tantum leuiat locus
ip̃e Dolor. Intra muros patrios coartatus sum.¬
Ratio. Ita hoc dicis quasi mille uobis maiores fint
angustie ꝙͣ murorum Qͣmulti ex hiis qui in ur-¬
bibus habitant sic assidiuĩ in cura alias curia atq
in. foro sunt ut uix toto ꝙͣ longus est anno semel
portas urbis aspiciant Adde nomen obsidions erũ¬
pere gestient et uincti sibi compedibus uidebuntur
arctissimis Non hoc facit obsidio sed opimio qua nl
est in uestre mortalis uite fluctuatione potentius
Fabulam locus poscit,/ Decrepitum quendã senem
fuisse nuper arecii fama est qui nũꝙͣ patriũ lymen
excesserat Id cum ad aures presidentium perueniss
ludendi studio hominem ad se uocant et sibi com¬
pertum dicunt illum clam urbem egredi solitum

Expanded text:
malle, et quidem pie, quo scilicet te obsesso illa esset malle, et quidem pie, quo scilicet te obsesso illa esset immunis. Ceterum, quod ad te attinet: an solamen exiguum videtur, quicquid sit, in patria tua pati, ut quantum ledit adversitas, tantum leniat locus ipse? Intra muros patrios coartatus sum. Ita hoc dicis, quasi nulle maiores vobis sint angustie quam murorum. Quam multi, ex his qui in urbibus habitant, sic assidui in curia atque in foro sunt, ut vix toto quam longus est anno semel portas urbis aspiciant! Adde nomen obsidionis: erumpere gestient, et vincti sibi compedibus videbuntur arctissimis; non hoc facit obsidio sed opinio, qua nichil est in vestre mortalis vite fluctuatione potentius. Fabulam locus poscit. Decrepitum quendam senem fuisse nuper Aretii fama est, qui nunquam patrium limen excesserat; id cum ad aures presidentium pervenisset, ludendi studio hominem ad se vocant et sibi compertum dicunt, illum clam urbem egredi solitum,
Abbreviated transcription (Latin):
ocia Illos diuicie hos paupertates illos infaimia
hos laboriosa celebritas Ommes corpus quod tan¬
topere colitis et amatis Ille uos carcer arctissimus
circumcingit atq obsidet obsidione perpetua Ip̃e
orbis terre ubi fremitis et bellis assiduis insanitis
ubi imperiorum terminos ac regnorum tanto studio
prolatatis qua a nobis incolitur Quid est aliud
ꝙͣ ut ait cycero quasi quedam parua insula circũ¬
fuso illo mari quod magnum quod occeauum quod
athlantycum appellatis in terris quod taniẽ tanto
nomine ꝙͣ sit paruum alias parum uides undiq
obsessi estis omnes Tu te obsessum ut rem nouain
narras Uide potius si quid in te operis aut consilii
est quod possis ad tutelam patrie conferre hoc fac
pocius et memento syracusni archimedis operosi se-¬
nis Querele enim nec tibi nec patrie profuerint¬
Dolor. Obsideor intra patriam meam Ra
tu igitur an alibi malles obsideri posses id fateor

Expanded text:
otia, illos divitie, hos paupertas, illos infamia, otia, illos divitie, hos paupertas, illos infamia, hos laboriosa celebritas, omnes corpus quod tantopere colitis et amatis: ille vos carcer arctissimus circumcingit atque obsidet obsidione perpetua. Ipse orbis terre, ubi fremitis et bellis assiduis insanitis, ubi imperiorum terminos ac regnorum tanto studio prolatatis, qua a vobis incolitur, quid est aliud, quam, quod ait Cicero, quasi quedam parva insula, circumfuso illo mari quod magnum, quod occeanum, quod athlanticum appellatur in terris? quod tamen tanto nomine, quam sit parvum vides. Undique obsessi estis omnes: tu te obsessum ut rem novam narras? Vide potius, si quid in te opis aut consilii est, quod possit ad tutelam patrie conferre. Hoc fac potius ac memento Syracusii Archimedis operosi senis, querele enim nec tibi nec patrie profuerint. Obsideor intra patriam meam. Quid tu igitur? an alibi malles obsideri? Posses id, fateor,
Abbreviated transcription (Latin):
patria sum obsessus Ratio. Dicebam te incommodũ
tuum deflere Iam optabile uideri possit exilium Eo
ꝙ minus officiat libertati Neutrum tamen officit
Sed libertas animi uera est Ille et inclusus egredi
et ubi uoluerit esse potest Dolor. Obsessus in pa-¬
tria mea sum Ratio. Obsessus et pryamus non ciuis
sed rex in patria sua fuit cum tota illa famosa ma¬
gis ꝙͣ fortuna familia Obsessus argis anthioganꝯ
macedum rex et ennenes pargamy Obsessus
hac etate intra urbem Ianue Rex Cecilie Robertus
nullo peterum regum minor Si alias sed que ue-¬
ros reges facit pera uirtus attenditur Tu homũ-¬
tio sortem regiam lamentaris Obsessus ambrosius
obsessus augustinus ambo simul intra mediolany
ambitum Obsessus ad ultimum augustinus idem
inter episcopatus sui muros quo tempore mniseratꝰ
lacrimas suas deus a terrena illum obsidione ad
celeste regnum transtulit Dolor. Obsideor Ratio.
Et quis oro non obsidetur hos peccata obsidẽt Illos
morbi hos immicicie Illos cure hos negotia Illos

Expanded text:
patria sum obsessus. Dicebam te incommodum tuum flere: iam optabile videri possit exilium, eo quod minus officiat libertati; neutrum tamen officit, si libertas animi vera est. Ille et inclusus egredi, et exclusus regredi, et ubi voluerit esse potest. Obsessus in patria mea sum. Obsessus et Priamus, non civis, sed Rex, in patria sua fuit, cum tota illa famosa magis quam fortunata familia. Obsessus Argis Antigonus Macedonum rex, et Eumenes Pergami; obsessus, hac etate, intra urbem Genue rex Sicilie Robertus, nullo veterum regum minor, si que veros reges facit, vera virtus attenditur. Tu, homuncio, sortem regiam lamentaris? Obsessus Ambrosius, obsessus Augustinus, ambo simul intra Mediolani ambitum. Obsessus ad ultimum Augustinus idem, intra episcopii sui muros: quo tempore, miseratus lacrimas suas, Deus a terrena illum obsidione, ad celestem regnum transtulit. Obsideor. Et quis, oro, non obsidetur? Hos peccata obsident, illos morbi, hos inimicitie, illos cure, hos negotia, illos
Abbreviated transcription (Latin):
ratur Et rursus ab altero Ira furor breuis est
Optimum igitur non irasci proximũ nõ ulcisci
sed frenare iram ne animum rapiat quo nõ decet
Tertium est ulcisci non posse eciam si uelis. Dolor.¬
Pulchra michi preripitur uindicta Ratio.
Pulchrior uenia relinquetur et pulcherrima
onmium obliuio hec inter omnes principes iuliũ
cesarem illustrauit Innumeri et ingentes uiri hu-¬
ius uictorie gloriosissimi sunt triumphi Incompa¬
rabilis Rei militaris excellentia altissimum inge¬
nium preclara eloquentia nobilitas generis forma
corporis et inuicti animi magnitudo Cum cuncta
collegeris nil in eo clarius clementia et offensione¬
alias offensarum obliuione reperies Que qũqͣm
sibi materiam mortis attulerit ut iure pathymy¬
anuu illud in funere caneretur Me seruasse ut
essent qui me perderent, Ex quo tamen necessa-¬
rio moriendum erat Potest quodammodo tali ex
causa optabilis mors uideri.

Expanded text:
ratur”, et rursus ab altero: ira furor brevis est. ratur”, et rursus ab altero: ira furor brevis est. Optimum igitur non irasci, proximum non ulcisci, sed frenare iram ne animum rapiat quo non decet, tertium est ulcisci non posse, etiam si velis. Pulchra michi preripitur vindicta. Pulchrior venia relinquitur, et pulcherrima omnium oblivio. Hec, inter omnes principes, Iulium Cesarem illustravit: innumere et ingentes viri huius victorie, gloriosissimi sunt triumphi, incomparabilis rei militaris excellentia, altissimum ingenium, preclara eloquentia, nobilitas generis, forma corporis et invicti animi magnitudo, cum cuncta collegeris, nichil in eo clarius clementia et offensarum oblivione reperies, que quanquam sibi materiam mortis attulerit, ut iure Pacuvianum illud in funere caneretur: Men servasse, ut essent, qui me perderent? Ex quo tamen necessario moriendum erat, potest quammodo tali ex causa optabilis mors videri.
Abbreviated transcription (Latin):
propria Dolor. Uindicta michi presens excidit¬
Ratio. Colubrum tibi e manibus excidisse credi-¬
to uide ne iterum subrepat Nichil homini tam
contrarim ꝙ inhumauitas Per hanc ennni homo
esse desunt sdq sic esse ip̃m nomen iudicio es ⁊
Nullus morbus tam contrarius ne mors quidẽ¬
hec autem contra seuire in hominem inhumauũ
est qͣmis meritum non oportet exulterati animi
motum sequi et priuati memoriam doloris natu-¬
re cõĩs obliuisci Dolor. Me ulcisci uetitum In
perpetuum dolebo Ratio. Forsan imperpetium gau¬
debis quocieus putas post nnimiticias depositas
et in graciam reditum corruisse aliquos amicoꝵ
in amplexibus cogitantes hunc ego alias ergo per-¬
ditum uolui et interdum a successu impio parum
abfui O sors optima in quam ꝑiam partem consi-¬
lium crudele pertisti Dolor. Iustam iram epe¬
qui non sinor Ratio. Iram iustam uix inuenias
cum sit scriptum Ira uiri inscientiam dei nõ ope-¬

Expanded text:
propria. Vindicta michi presens excidipropria. Vindicta michi presens excidit. Colubrum tibi e manibus excidisse credito, vide ne iterum subrepat. Nichil homini tam contrarium quam inhumanitas; per hanc enim homo esse desinit, idque sic esse, ipsum nomen indicio est; nullus morbus tam contrarius, nec mors quidehec autem contra. Sevire in hominem inhumanum est, quamvis meritum: non oportet exulcerati animi motum sequi, et privati memoria doloris, nature communis oblivisci. Me ulcisci vetitum in perpetuum dolebo. Forsan in perpetuum gaudebis. Quotiens putas, post inimicitias depositas, et in gratiam reditum cohorruisse aliquos, amicorum in amplexibus, cogitantes: “hunc ego perditum volui, et interdum a successu impio parum abfui? O sors optima in quam piam partem consilium crudele vertisti!”. Iustam iram exequi non sinor. Iram iustam vix invenias, cum sit scriptum: “Ira viri, iustitiam Dei non ope
Abbreviated transcription (Latin):
ptate facultas eripitur ultionis Natio.
Cui peccatum eripitur nichil eripitur
multumq tribuitur Quedam habenti¬
bus eripi lucrum est Ea ne habeantur obstare lu¬
crum maius Dolor. Facultatem ultionis perdidi¬
Ratio. Felix iactura alias natura quod noceat ami-¬
sisse Dolor. Ab optata et sperata ultione prohibeor¬
Ratio. Primum erat nolle malle agere proximũ
prohiberi Dolor. Necesse est occasionem ultionis o /¬
mittere Ratio. Si pulcherrimum uindicte genꝰ
est nolle plcisci pulcerrima est necessitas non sini
ultro uirtutem amplecti optimum proximum est
compelli Dolor. Ereptam michi uinditã doleo¬
Ratio. Deniet tempus cito forte quo gaudeas neq
aliter accidisse ullo uelis modo Quidam ad que co¬
acti ueniuut pelle incipiunt et amare et de necessi-¬
tate consensus oritur dumiq uoluntas fieri incipit
desut esse necessitas Dolor. Uidebar ulcisti pos-¬
se nec potui Eatio. Non posse malum agere po¬
tencia magua est Nempe quia onmpotentis est

Expanded text:
ptate facultas eripitur ultionis. Cui peccatum eripitur, nichil eripitur, multumque tribuitur; quedam habentibus eripi lucrum est; ea ne habeantur obstare lucrum maius. Facultatem ultionis perdidi. Felix iactura quod noceat amisisse. At optata et sperata ultione prohibeor. Primum erat nolle male agere, proximum prohiberi. Necesse est occasionem ultionis omittere. Si pulcherrimum vindicte genus est nolle ulcisci, pulcherrima est necessitas non sini; ultro virtutem amplecti optimum, proximum est conpelli. Ereptam michi vindictam doleo. Veniet tempus cito, forte, quo gaudeas, neque aliter accidisse ullo velis modo. Quidam ad que coacti veniunt, velle incipiunt et amare, et de necessitate consensus oritur, dumque voluntas fieri incipit, desinit esse necessitas. Videbar ulcisci posse, nec potui. Non posse malum agere, potentia magna est, nempe que omnipotentis est
Abbreviated transcription (Latin):
tam studiosi et tam docti hominis Absit enim ab
anima bene instituta et studiis intenta dimidium
temporis dormire cum quartum sufficeret qui-¬
busdam et uoluptuosis tercium quoq sufficiat Noc-¬
te quidem surgere qualibet parte auni consilium
est Absit ut noctem non hyberuam modo sed
estiuam totam dormiant qui grande aliquid mo-¬
liuntur Ceterum certe semel illam fregisse suffi-¬
ciet fortassis quodq uigiliarum anticipatum erit
breui Si res postat meridiana uicissitudine res-¬
taurari potest atq brumalis hore noctis sepuis
rumpende psallendum studendum legendum
scribendum cogitandum contemplandum querendũ
ingenio noui aliquid semper et quod studio quesitũ
inus ad Eustochumistribens Noctibus bis terq
furgendum inquit reuoluendo de scripturis que me-¬
moriter retineamus Deniq hiis studiis fatigati
oculi alterno sopore recreandi breui quiete recreati
alterno excercitio fatigandi erunt ne totis noctib

Expanded text:
tam studiosi et tam docti hominis: absit enim ab tam studiosi et tam docti hominis: absit enim ab anima bene instituta et studiis intenta dimidium temporis dormire, cum quartum suffecerit quibusdam et tertium voluptuosis quoque sufficiat. Noctu quidem surgere qualibet anni parte consilium est; absit ut noctem non hibernam modo, sed estivam totam dormiant, qui grande aliquid moliuntur. Ceterum semel illa fregisse sufficiet fortassis quodque vigiliarum anticipatum erit, brevi, si res poscat, meridiana vicissitudine restaurari potest. At brumalis hore noctis sepius rumpende, psallendum, studendum, legendum, scribendum, cogitandum, contemplandum, querendum ingenio novi aliquid semper et quod studio quesitum  est Hieronymus ad Eustochium scribens: “Noctibus bis terque surgendum” inquit “revolvenda de scripturis que memoriter retinemus”. Denique his studiis fatigati oculi alterno sopore recreandi et brevi quiete recreati alterno exercitio fatigandi erunt: ne totis noctibus
Abbreviated transcription (Latin):
amatores quos suarum muliercularũ memoria
desideriumq excitat Tu non uirtutis amore sompnũ
oderis piciis amicuni utq eleganter ait flaccus
Ut uigilent homines surgunt de nocte latrones
Ut teipm̃ serues non expergisceris pudeat tantũ
semper in uobis posse turpes causas et nil posse
pulcherrimas Gaud̃. Nullo usꝙͣ interpellante
totis noctibus quiesco Ratio. Uidetur quidẽ
aristotił. quod superius attigi ita uitam hominis
partiri ut dimidiam partem sompno tribuat di-¬
differre studiosi uitam ait a stulti uita Et siqui¬
dem pro sompno noctem pro uigilia diem uult
intelligi Recta fateor ac uera diuisio est Equis enĩ
partibus tempus inter se diuidunt At si sic acci-¬
pitur equas spacio inter partes differencia certe
alia ingens est Nulla enim acrior nulla alcior
cogitatio ꝙͣ nocturna nulla pars temporis studen¬
tibus apcior Si autem sompnum ipm dimidiũ
temporis partem dicit mirabile dictum est ex ore

Expanded text:
amatores, quos suarum muliercularum memoria amatores, quos suarum muliercularum memoria et desiderium excitat: tu vero non virtutis amore somnum oderis vitiis amicum utque eleganter ait Flaccus: Ut iugulent homines surgunt de nocte latrones, ut te ipsum serves non expergisceris? Pudeat semper tantum in vobis posse turpes causas et nil posse pulcherrimas. Nullo usquam interpellante totis noctibus quiesco. Videtur quidem Aristoteles, quod superius attigi, ita vitam hominis partiri, ut dimidiam partem somno tribuat dimdifferre studiosi vitam ait a stulti vita. Et si quidem pro somno noctem, pro vigilia diem vult intelligi, recta fateor ac vera est divisio: equis enim partibus tempus inter sese dividunt. At si sic accipitur, equas spatio inter partes differentia certe alia ingens est: nulla enim acrior, nulla altior cogitatio quam nocturna, nulla pars temporis studentibus aptior. Si autem somnum ipsum dimidiam temporis partem dicit, mirabile dictum est ex ore
Abbreviated transcription (Latin):
ars aliqua uobis ad obsequium dedit in uestrum
dedecus dampnumq conuertitis potum cibumq
ad ebrietatem et crapulam ocium et quietem ad
sompnolenciam et maiorem ualitudinem ad
uoluptates formam corporis ad libidinem Robur
ad iniurias ingenium ad fraudem scienciam ad
superbiam eloquentiam ad discrimen domiciliũ
ac uestitum ad pompam ianemiq iactanciam
opes ad auariciam et luxum prolem et ꝯiugĩ
ad metum et sollicitudinem inmortalem Ite
nunc stupete et querimini de fortuna et malis
uestris ingemiscite De bonis mala facitis deq
celestibus donis compedes uobis ac laqueos et
uincula anie conflatis Gaud̾. Sompno pla¬
cito delector Ratio. At non modo reges et duces
et principes et philoz ophi et poete insuper et fa-¬
niliaruiu patres uigilant ac nocte consurgunt
Quid aliud sanitatem atq yconomiam et phi-¬
lozophiam utile ait aristotiles Sed fures eciam
et insidiatores quodq est mirabilius insam et

Expanded text:
ars aliqua vobis ad obsequium dedit in vestrum ars aliqua vobis ad obsequium dedit in vestrum dedecus damnumque convertitis, potum cibumque ad ebrietatem et crapulam, otium et quietem ad somnolentiam et marcorem, valitudinem ad voluptates, formam corporis ad libidinem, robur ad iniurias, ingenium ad fraudes, scientiam ad superbiam, eloquentiam ad discrimen, domicilium ac vestitum ad pompam inanemque iactantiam, opes ad avaritiam et luxum, prolem et coniugium ad metum et sollicitudinem immortalem. Ite nunc, stupete et querimini de fortuna, et malis vestris ingemiscite: de bonis mala facitis deque celestibus donis compedes vobis ac laqueos et vincula anime conflatis! Somno placido delector. At non modo reges et duces et principes et philosophi et poete, insuper et familiarum patres vigilant ac nocte consurgunt, quod ad sanitatem atque economiam et philosophiam utile ait Aristoteles, sed fures etiam et insidiatores quodque est mirabilius, insani etiam
Abbreviated transcription (Latin):
terrupti tu contrario gloriaris Gaudiũ. Profunde
dormio Ratio. Et gulosi et libidinosi et iracũ-¬
di brutis animantibus uiuis tamen sompno-¬
lenti ac sopiti duntaxat mortuis comparantur
Et quid ad illam partem temporis attinet nichil
differre felicem a miseris philoz ophicam scis esse
sentenciam Iure igitur et pars illa pro uiribus
euitanda que solam inter hommes differenciaui
sompnnorum linquit sic sectanda contraria est nl
difficultatis allatura uolentibus Si pro leui enim
gloria aut lucro exiguo et bellatores et mercatores
et nante totis sub dyuo noctibus peruigilant Illi
quidem inter hostium insidias hni hoste quolibet pe¬
iores inter fluctus ac stopulos tu propter ueram
gloriam lucrumnqz ingens inter dei laudes ac libel¬
los tuos partem noctium uigilare non poteris¬
Saudĩ. Digiliis defessus sompno totus incubui¬
Ratio. Sic est non nuitatis stilum ciuicta fere
uno modo agitis et que deus ip̃e uel natura uel

Expanded text:
terrupti: tu contrario gloriaris? Profunde terrupti: tu contrario gloriaris? Profunde dormio. Et gulosi et libidinosi et iracundi brutis animantibus, vivis tamen, somnolenti ac sopiti duntaxat mortuis comparantur: et, quod ad illam partem temporis attinet, nichil differre felices a miseris philosophicam scis esse sententiam. Iure igitur: ut pars illa pro viribus evitanda, que solam inter homines differentiam somniorum linquit, sic sectanda contraria est, nichil difficultatis allatura volentibus. Si pro levi enim gloria aut lucro exiguo et bellatores et mercatores et naute totis sub divo noctibus pervigilant, illi quidem inter hostium insidias, hi quolibet hoste peiores inter fluctus ac scopulos, tu propter veram gloriam lucrumque ingens inter Dei laudes ac libellos tuos partem noctium vigilare non poteris? Vigiliis defessus somno totus incubui. Sic est: non mutatis stilum, cuncta fere uno modo agitis et que Deus ipse vel natura vel
Abbreviated transcription (Latin):
cipitat Fouet ille libidinem corpora pinguat ener-¬
uat animas fustat ingenia scienciam minuit me-¬
moriam extinguit parit obliuionem Non sine cã
iusompnes industriiqz laudantur sompno non
laudatos ceruiuius sed inflatos proiide ut somp
quidem iuortem dicunt sic uitam alii dixere uigi-¬
liam Inter muortem uero et uitam uide quid eligas
uigilandum certe quod sapientibus placet ad hoc
saltem ut longeuior uita sit Saud̃. Longo mi-
nime interrupto sompno fruor Ratio. Bene
si non curis mordacibus auaricie ambiciem metu
merore aut amore impio male autem si non ho-¬
nesti studii cuiuspiam cura sopor abrumpitur pro-¬
fecto populis stertentibus uigilant reges sopitoq
duces uigilant excercitu Quod et res docet et¬
ylias probat homerica Nobilioribus auinus ine
uigiles impendent sed sobrie ac salubres Augus¬
tuni cesarem principum maximũ atq optimun
sompini breuis accepimius eiusq cyebris eciam in-¬

Expanded text:
cipitat: fovet ille libidinem, corpora pregravat, enercipitat: fovet ille libidinem, corpora pregravat, enervat animos, fuscat ingenia, scientiam minuit, memoriam extinguit, parit oblivionem. Non sine causa insomnes industriique laudantur, somno non laudatos cernimus sed inflatos: proinde ut somnum quidam mortem dicunt, sic vitam alii dixere vigiliam. Inter mortem vero et vitam vide quid eligas: vigilandum certe, quod sapientibus placet, ad hoc saltem ut longior vita sit. Longo et minime interrupto fruor somno. Bene, si non curis mordacibus, avaritia, ambitione, metu, merore aut amore impio, male autem si non honesti studii cura cuiuspiam sopor abrumpitur. Profecto populis stertentibus vigilant reges sopitoque duces vigilant exercitu, quod et res docet etlias probat Homerica: nobilioribus animis cure vigiles impendent, sed sobrie ac salubres. Augustum Cesarem principum maximum atque optimum somni brevis accepimus eiusque etiam crebrius in
Abbreviated transcription (Latin):
et dormiant Gaud̃. Optata perfruor quiete.¬
Ratio. Quies illa qua fruendum erit nillum
finem habitura non est hic uides ergo qua gaudeas
quiete Saud̃. Quietem adoptatam repperi¬
Entio. Quietem dicitis an accubitum uis dice̾
an sompnum quem mortis consanguineun poete
quidem alii mortis ymaginem dixere uterq pro¬
Eatio. Atqui et enutes sepe animo quiescunt Et
sedentes iacentesq animo laborant Et sompnus
pe animalium quies dictos suos habet abditos la¬
bores uisionuiq et fantasiatum turbidos tumultꝰ
atq horubiles de quo deum familiariter alloquẽs
Saud̾. Ociosus in thalamo requiesto Ratio.
Pter queso putas dulcius quiesteret an uacca suo
in rure dormiens an scipio in affrica cumi hostibus
Rectis laboribus grato recreor s opore Ratio¬
Labor materia est uirtutis et glorie hunc qui Reicit
Contra uicii et infanne materia sopor est nuuius
qui multos ad perpetuum soporem urget atq pre-¬

Expanded text:
c dormiant. Optata perfruor quietec dormiant. Optata perfruor quiete. Quies illa qua perfruendum erit, nullum finem habitura, non est hic. Vide ergo qua gaudeas quiete. Quietem optatam reperi. Quietem dicis: an accubitum vis dicere, an somnum, quem mortis consanguineum poete quidam, alii mortis imaginem dixere, utro. Atqui et euntes sepe animo quiescunt et sedentes iacentesque animo laborant. Et somnus ipse animalium quies dictus suos habet abditos dolores visionumque ac phantasmatum turbidos tumultus atque horribiles, de quo Deum familiariter alloquens ur. Otiosus in thalamo requiesco. Uter, queso, putas dulcius quiesceret, an Vatia suo in rure dormiens, an Scipio in Africa cum hostibus Reiectis laboribus grato recreor sopore. Labor est materia virtutis et glorie; hunc qui reicit, illas reicit; contra, vitii et infamie materie sopor est nimius, qui multos ad perpetuum soporem urget atque pre
Abbreviated transcription (Latin):
cium quies ue a laboribꝰ obtigit Ratio.
Duo humane uite gratissima bona nisi
usus immodicus mala illa grauissima
fecerit quod multis fecit et totidem corporis atq aĩ
pestes tumorem corpori parcientes aĩoq rubiginem¬
Gaud̃. Ocio fruor iocundissimo Ratio. Utor dic
Nulla hic enim re fruendum sed utendum multis
haud doctrina salubrior Gaud̃. Delectabile ociũ
est michi Ratio. Refert multum hocipiñ ocium¬
quale sit Duas nempe ocii species diffinunt ope-¬
rosi alteraq atq ip̃a in requie laborantis ac cura
studia honesta solliciti quo nichil est dulcius Altera
in mertis et languidi et solam requiem complexi quo
nil fedius nil similius est sepulchro alias sepulto¬
De primio igitiu sepe magna quidem opera et nũdo
utilia et suis auctoribus gloriosa perueniunt Se
secundo autem nichil unꝙͣ nisi inglorius torpor ac
marcidus primum illud rite philozophantibus hoc
secundum pigris et uentri sompnoq deditis opor¬
tunum ubi nullo interpellante edant licenter aut¬

Expanded text:
ium quiesve a laboribus obtigit. Duo humane vite bona gratissima, nisi usus immodicus mala illa gravissima fecerit, quod multis fecit, et totidem corporis atque animi pestes, tumorem corpori parientes animoque rubiginem. Otio fruor iucundissimo. “Utor” dic: nulla hic re fruendum sed utendum multis habet doctrina salubrior. Delectabile otium est michi. Refert multum hoc ipsum otiumquale sit: duas nempe species otii diffiniunt, operosi alteram atque ipsa in requie laborantis ac circa honesta studia solliciti, quo nil est dulcius, alteram inertis et languidi et solam requiem complexi, quo nil fedius, nil similius est sepulchro. De primo igitur sepe magna quedam opera, et mundo utilia et suis auctoribus gloriosa, proveniunt, de secundo autem nichil unquam nisi inglorius torpor ac marcidus. Primum illud rite philosophantibus, hoc secundum pigris et ventri somnoque deditis peropportunum, ubi nullo interpellante edant licenter a
Abbreviated transcription (Latin):
nuillius rei caduca ante alias illa etas sepe ĩ ip̃o
flore preciditur utq nil dulcius sit ita fere nichil
amarius Gaudiũ. Infans est michi blandissimꝰ
atq multiloquus Ratio. Ne iste blandicie uer¬
tantur in lacrimas res est dulcissima fateor In¬
fantulis aspectus et alloquium uterq est apud
Dacyum pampynyum syderei uultus et uerba
ligatis interrupta modis que dum audiuntur.
mulcent dum audiri amplius non possunt cralciãt
nec sine sensu doloris ad memoriam reuertutur sie
dini opposita semper amaritudo est

Expanded text:
ei. Caduca ante alias etas illa: sepe in ipso ei. Caduca ante alias etas illa: sepe in ipso flore preciditur utque nil dulcius, sic fere nil amarius. Infans est michi blandissimus atque multiloquus. O ne iste blanditie vertantur in lacrimas! Res est dulcissima, fateor, infantilis aspectus et alloquium utque est apud Statium Papinium: “siderei vultus et verba ligatis interrupta modis”, que dum audiuntur mulcentur, dum audiri amplius non possunt cruciant nec sine sensu doloris ad memoriam revertuntur; sidini opposita semper amaritudo est
Abbreviated transcription (Latin):
et unde sepius mori possis Gaudiũ. Pater filioꝵ
sum bonorum Ratio. Quanto meliores filii tanto
periculosior conditio tua est nestis quam dolendi
materiam gignendo quesieris Quot lacrimis adi-¬
tus in tuam domum patefeceris quantum in te
iuris morti miserieq prebueris O misere matres
Optimorum pater filiorum sum Ratio. Op̃¬
tanda tibi mors integro alias in tergo est ne forte
uius esse desinas quod delectat et aliquando cum
nestore a sociis queras Cur tam dui uixeris Gaud̾.
Dotiua felix letusq sum sobole Ratio felicitas
auxia sollicitum gaudium et sepe mestum gaudiũ
felicitas misera possem multos illustriũ proferre
quorum felicitati nichil magis obstitit ꝙ filios ha¬
buerunt
De filio infante festiuo .lxxi. Gaud̃.¬
Nfans filius festinus est michi Racio.
Modo ne ista festiuitas in dolorem desi-¬
nat et quo presens tibi lecior infans
ei fuerit tuus eo mestior sit digressus G

Expanded text:
et unde sepius mori possis. Pater filiorum et unde sepius mori possis. Pater filiorum sum bonorum. Quanto meliores filii, tanto periculosior conditio tua est. Nescis quam dolendi materiam gignendo quesieris, quos lacrimis aditus in tuam domum patefeceris, quantum in te ius morti miserieque prebueris? O matres misere! Optimorum pater filiorum sum. Optanda mors tibi integro est, ne forte vivus esse desinas quod delectat et aliquando cum Nestore a sociis queras cur tamdiu vixeris. Votiva felix letusque sum sobole. Felicitas anxia, sollicitum gaudium et sepe mestum gaudium, felicitas misera! Possem multos illustrium proferre quorum felicitati nil magis obstitit quam quod filios habuerunt. 71 DE FILIO INFANTE FESTIVO Infans filius festivus est michi. Modo ne ista festivitas in dolorem desinat et quo presens tibi letior infans tuus fuerit, eo mestior sit digressus.
Abbreviated transcription (Latin):
uitam ages Gaudiũ. Filios genui katio. Mec
tenere nec sperare nec uota facere noueras En
disces tuo periculo Distes et parentes orbos mise-¬
rari disces et in breui pita longas curas texere
Teq longiora negocia ordiri Distes hiis que nichil
ad te pertineant torqueri que uisurus nũiꝙͣ sis dis¬
ponere Ad postremum distes amare plus alium ꝙͣ
te disces ardentissime diligere tepedissime diligi du¬
ras artes Gaudiũ. Filios habeo Ratio. Nunc
primum intelligere incipis quid ip̃e debeas paren¬
tibus tuis Gaudiũ. Filios procreaui Ratio. Se¬
uisti arborem in ex hausto percolendam studio que
te dum uiues excerceat Cuius nullos forsitan aut
seres Et fortasse post obitum fructus speres fper¬
Gaudiũ. Ffiln michi sunt ratio. Si boni iugis
tnuor si mali sempiternus dolor interim solauien
ãmbigrium certa cura Gaudiũ. Habeo filios Ratio.
habes unde uiuus doleas mortuus agnostaris habes

Expanded text:
vitam ages. Filios genui. Nec vitam ages. Filios genui. Nec timere nec sperare nec vota facere noveras: en disces tuo periculo, disces et parentes orbos miserari, disces et in brevi vita longas curas texere teque longiora negotia ordiri, disces his qui nichil ad te pertineant torqueri, que visurus nunquam sis disponere. Ad postremum disces amare plus alium quam te, disces ardentissime diligere, tepidissime diligi: duras artes! Filios habeo. Nunc primum intelligere incipis quid ipse debeas parentibus tuis. Filios procreavi. Sevisti arborem inexhausto percolendam studio, que te dum vivas exerceat, cuius nullos forsitan aut seros et fortasse post obitum fructus legas. Filii michi sunt. Si boni, iugis timor, sin malis, sempiternus dolor; interim solamen ambiguum, certa cura. Habeo filios. Habes unde vivus doleas, mortuus agnoscaris, habes