comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos imienit hora sexta dixerunt. non iꝰ nͥ¬
undecima : Om̃ib ciĩ tantindẽ daturus.ẽ.
Quare nos ampliꝰ farigam᷑ Quid ille daturus
sit. & quid facturus sit. penes ipsũ consilium
est su quando nocaris. ueni. Merces enĩ ȩqua
magna questio .ẽ. Si enĩ illi u̾bi grã qui uo¬
cati sunt hora sexta. ui hac ȩ̨tate corporis con¬
sticuti. ubi iuueniles anni feruent. sicut ipsa
hora sexta fernet. si dicerent illi uiuenes uecaa
ex pecta. auduumꝰ enĩ in euangłio. qi om̃s
unã mercedẽ accepturi sunt. cũ senes facti
suerimꝰ. hora undecima ueniemꝰ tantũ dẽ a¬
cepturi. quare laboraturi A esponderet
ae diceret᷑. Laborare non uis: qui utrũ uiuas
usq ad senectã nescis. Sexta hora uocaris.
ueni. Fat̃ familias tͥ quidẽ etiã undecuna ue¬
nienti deuaruĩ ꝓ misit sed utrũ uiuas usq
ad sepcinã. uenio tͥ ꝓ misit. Nondico usq
ad duodecimã : sed usq ad septimã. Quare

Expanded text:
quos invenit hora sexta, dixerunt, Non iquos invenit hora sexta, dixerunt, Non iecima? Omnibus enim tantumdem daturus est: quare nos amplius fatigamur? Quid ille daturus sit, et quid facturus sit, penes ipsum consilium est: tu quando vocaris, veni. Merces enim cunctimagna quaestio est. Si enim illi, verbi gratia, qui vocati sunt hora sexta, in hac aetate corporis constituti, ubi juveniles anni fervent, sicut ipsa hora sexta fervet; si dicerent illi juvenes vocati: Exspecta, audivimus enim in Evangelio, quia omnes unam mercedem accepturi sumus; cum senes facti fuerimus, hora undecima veniemus; tantumdem accepturi, quare laboraturi? Responderetur eis et diceretur: Laborare non vis, qui utrum vivas usque ad senectam, nescis? Sexta hora vocaris, veni. Paterfamilias tibi quidem etiam undecima venienti denarium promisit: sed utrum vivas usque ad septimam, nemo tibi promisit. Non dico, usque ad undecimam, sed usque ad septimam. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
cepta illa solucions similitudinis huiꝰ: qua m¬
celligunt᷑ prima horã uocati abel & ipsiꝰ scłi
iusti. Tercia abraaur & ipsiꝰ scłi iusti. Sexta mo-¬
ỹ ses ce aaron: &e ipsorũ scłi iusti. Nona ꝓpłiȩ
& ipsius scłi uisti. Undecima tanquã in sinẽ scłi¬
Tanquã enũ pͥma hora uocant᷑: qui recentes ab
utero matris ucipiunt. es xp̃iani. Quasi tercia
pueri. quasi sęxta uiuenes. quasi nona uergen¬
tes in seniũ. quasi undecima om̃ino decreptor
unũ tam̃ uite ec̃ñȩ denariũ om̃s accepturi sunc.
Sed atcendite oe incelligits frs mei. Ne ilo quisa
difserat uenire ad uineã. qr securus .G̃. qm̃ qua¬
ndocũq uenerit. ipsũ denariũ accepturus est
Securus .s. quidẽ ipse deuariꝰ illi ꝓ mittiͥ. sed
differre non uibeo. Numquid enĩ &e illi qui
sunt ad iuneã conduca. quando ad illos exis¬
bat pat̾samilias ut conduceret. quos inuent
hora tercia ce conduxit. uerbi gr̃a dixerunt
illi. expecta. non illuc imꝰ. nͥ hora sexta. auł

Expanded text:
nis hujus, qua intelliguntur prima hora vocati Abel et ipsius saeculi justi, tertia Abraham et ipsius saeculi justi, sexta Moyses et Aaron et ipsius saeculi justi, nona Prophetae et ipsius saeculi justi, undecima tanquam in fine sTanquam enim prima hora vocantur, qui recentes ab utero matris incipiunt esse christiani; quasi tertia, pueri; quasi sexta, juvenes; quasi nona, vergentes in senium; quasi undecima, omnino decrepiti: unum tamen vitae aeternae denarium omnes accepturi.ideo quisque differat venire ad vineam, quia securus est quoniam quandocumque venerit, ipsum denarium accepturus est. Securus est quidem quod ipse denarius illi promittitur; sed differre non jubetur. Numquid enim et illi qui sunt ad vineam conducti, quando ad illos exibat paterfamilias, ut conduceret quos invenit hora tertia, et conduxit, verbi gratia, dixerunt illi, Exspecta, non illuc imus nisi hora sexta? aut
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o ꝗt simile . ẽ. regnũ cȩlorũ patrifamilias qui
exiĩs conducers oꝑarios in uiueã sua̾. Exiit mane
& quos inuenit conduxit. & placuit cum eis mer¬
cedẽ denariũ. Exuit ad horã terciã: inueuit alios
ce adduxit ad opꝰ uinee. Et sexta hora hoc secit:
ce noua hoc fecit. Exiit etiã hora undecima
ꝓpe ad fiuẽ diei : inuenit quosdã uacuos & stan¬
tes. & ait illis. Quid hic facitis: Quars non oꝑa¬
miui inumea: Responderunt. Quia nemo nos

Expanded text:
est regnum coelorum patrifamilias, qui exiit conducere operarios ad vineam suam. Exiit mane, et quos invenit conduxit; et placuit cum eis mercedem denarium. Exiit et hora tertia, invenit alios, et adduxit ad opus vineae. Et sexta hora hoc fecit, et nona hoc fecit. Exiit etiam et hora undecima prope ad finem diei, invenit quosdam vacuos et stantes; et ait illis: Quid hic statis? quare non operamini in vinea? Responderunt: Quia n
Abbreviated transcription (Latin):
luer̃ &e seruierͣ creaturs potius quã creatori: qui .ẽ.
benedictus in scła. Et ad galathas. Sed tunc iguo¬
rantes dm̃i : his qui natura non sunt dii seruiebatis.
Sed illi. ad hȩc replicabunt &e dicent. Quid carns̃ ciꝰ
adoras. atq ei non inuiꝰ quã duunitati deseruis:
Ego dñicã carue̾ inmo ꝑfectã ui xp̃o humanitatem
ꝓpt̾ea adoro. qđ a diunutate suscepta atq deccati
unita . ẽ ut non aliũ atq aliũ. sed unũ eumdẽq
diũ &. hominẽ dĩ filuĩ. eẽ. confitear. Deniq si
hominẽ separaueris a dõ ut fociꝰ. uł paulus samo¬
satenus: illi ego nunq credo. nec seruio. uelut si qͥs
nr̃m. aut purpurã. aut diadema regale iacens
inueniat. numquid ea conabit᷑ adorare : Cum uͦ ca
rex fuerit inditus. ꝑiculũ mortis iicurrit. si ea si¬
mul cum regs adorars quis contempserit. ita etiam
m xp̃o dño humanitatẽ non solã aut uuda᷑. sed

Expanded text:
luerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est luerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula ; et ad Galatas, Sed tunc ignorantes Deum, his qui natura non sunt dii, serviebatis . Sed illi ad haec replicabunt et dicent: Quid, quod carneadoras, atque ei non minus quam divinitati deservis? Ego Dominicam carnem, imo perfectam in Christo humanitatematque deitati unita est: ut non alium atque alium, sed unum eumdemque Deum et hominem Dei Filium esse confitear. Denique si hominem separaveris a Deo, ut Photinus, vel Paulus Samosatenus; illi ego nunquam credo, nec servio. Velut si quis nostrum aut purpuram, aut diadema regale jacens inveniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero ea rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea simul cum rege quis adorare contempserit: ita etiam in Christo Domino humanitatem non solam aut nudam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lendor. uͦ natus ex sole. ẽ ita &e pat ce filiꝰ cũ sint
uniꝰ essentiȩ. non tam̃ sunt uniꝰ ꝑsone. sicut iã
suꝑiꝰ ad plenũ memorauimꝰ. Et sicut sol ꝑ splen
dorẽ & calefacit. & illununat. & siccat. &. soluit.¬
&. excandidat. &. denigrat. & ouua quȩ ei adõ in¬
uncta sunt oꝑat᷑: ita &e patrẽ ꝑ uiugenitũ filiũ suu̾
a patre non genitũ. Ad qđ breuit᷑ respondendũ.
ẽ. Si creatus ẽ: utiq & seruus. Quia om̃e qđ creatũ
est: necẽs. ẽ. ut creatori deseruiat. Et si seruus est
filiꝰ.⁊ quomͦ in forma dĩ constitutus. formã serui ac¬
cepit. Seruus enĩ formã serui acciꝑe non pocest.
Item dicunt non natura. eẽ. dñi filiũ: sed creatũ. Ad¬
uersus huiꝰ modi quȩstio ues. solito respondendũ. ẽ
qr si natura ds non .ẽ. filius. sed creatura. nec colend̃
g̃. om̃ino. nec ut ds̃ ad orandus: dicente apło. Et co¬

Expanded text:
lendor vero natus ex sole est: ita et Pater et Filius, cum sint lendor vero natus ex sole est: ita et Pater et Filius, cum sint unius essentiae, non tamen sunt unius personae, sicut jam superius ad plen calefacit, et illuminat, et siccat, et solvit, excandidat, et denigrat, et omnia quae ei a Deo injuncta sunt operatur: ita et Patrem per unigenitum Filium suum a Patre, non genitum. Ad quod breviter respondendum est: si creatus est, utique et servus; quia omne quod creatum est, necesse est ut Creatori deserviat: et si servus est Filius, quomodo in forma Dei constitutus formam servi accepit ? Servus enim servi formam accipere non potest. Item dicunt non natura esse Dei Filium, sed creatum. Adversus hujusmodi quaestiones solito respondendum est: quia si natura Deus non est Filius, sed creatura; nec colendus est omnino, nec ut Deus adorandus, dicente Apostolo, Et co
Abbreviated transcription (Latin):
suo licet ex illo nascat᷑  seđ ex quo sol aut ignis
ꝓcessit. simul & cum eo splendor eiꝰ apparuit. Nac
dici potest splendor. sols uł igne posterior: cũ tanĩ
ut. dixi ex ipso nascat᷑. Si gͦ in creaturis aliquid
inuenit᷑ qđ &e nascat᷑. & posterior. non sib. a genito¬
re suo cur hoc hereacs ii creators sieriposse des¬
peres : Accipe etiã huiꝰ rei aliã similitudins̃. Sic̃
splendor ex sols natꝰ replec orbẽ cerrarũ. &. tam̃
a genitore suo non abscidit᷑ aliquando non recs¬
dit: ita ce filiꝰ ex patre griutꝰ ubiq dũ sit. in pa¬
ie semꝑ ꝑ manet. Et sicut sub stantialit̃ splendor
in sole.ẽ. ce sol inspleudors : ĩta ce substantialic̃
pat̾ in filio. & filiꝰ in patre.ẽ. Et siait soli &e spleu¬
dori una substantia dum sit. una tam̃ non est
ꝑsona: quia nec solẽ splendorẽ. e̾ẽ. nec splendorẽ
dicimꝰ solẽ. qr scimꝰ qđ sol genuit splendorẽ. sp¬

Expanded text:
suo, licet ex illo nascatur; sed ex quo sol aut ignis suo, licet ex illo nascatur; sed ex quo sol aut ignis processit, simul et cum eo splendor ejus apparuit; nec dici potest splendor sole vel igne posterior; cum tamen, ut dixi, ex ipso nascatur. Si ergo in creaturis aliquid invenitur, quod et nascatur, et posterius non sit a genitore suo; cur hoc, haeretice, a Creatore fieri posse desperes? Accipe etiam hujus rei aliam similitudinem. Sicut splendor ex sole natus replet orbem terrarum; et tamen a genitore suo non abscinditur aliquando, nec recedit: ita Filius ex Patre genitus ubique dum sit, in Patre semper permanet. Et sicut substantialiter splendor in sole est, et sol in splendore; ita substantialiter Pater in Filio, et Filius in Patre est. Et sicut soli et splendori una substantia dum sit, non tamen est una persona; quia nec solem splendorem esse, nec splendorem dicimus solem; quia scimus quod sol genuit splendorem, sp
Abbreviated transcription (Latin):
siliꝰ : qr ut diximꝰ non. ẽ. geniꝰ. sed ipse genuit. E siliꝰ
semꝑ siliꝰ.s̃. nunq pat̾. qr:ion genuis. sed genitus.s̃.¬
Qua de re non alĩ quã apłs ipss in medio ꝓuocauđꝰ .uͦ.
Qui p̃uidens eunomii arrĩq maliciã. exemplis rerũ
uisibilui. inuisibilẽ & menarrabilẽ.&. incõp̃hensibi¬
leni rem. in quantũ potuit. ł res ipsa ꝑmisit ex¬
planare conacus. ẽ. Quid enĩ scribens ad hebreos
de filio dicit: Qui ẽ. inquit splemdoi. głe & sigura
sub stantiȩ eiꝰ. Uideamͦ gͦ quid causȩ.ẽ. qđ silium
splendorẽ nominauit. Splendorẽ enĩ nͥ fallor non
dicimꝰ. nͥ aut solis aut luns. aut cuiꝰ libes ceru lu¬
minis. Quid gͣ ent. Numquid tam insauimus ut
apłm putemꝰ mnestimabilẽ illã duunitatis speciẽ
soli aut igni assimilasse: Absit. sed ut exeniplo illo
nitũ. Et sicut non .ẽ. sol aus ignis pͥor. spleudons

Expanded text:
filius; quia, ut diximus, non est genitus, sed ipse genuit: et Filius filius; quia, ut diximus, non est genitus, sed ipse genuit: et Filius semper filiQua de re non alius quam Apostolus ipse in medio provocandus est, qui praevidens Eunomii et Arii malitiam, exemplis rerum visibilium, invisibilem, et inenarrabilem, et incomprehensibilem rem, in quantum potuit vel res ipsa permisit, explanare conatus est. Quid enim scribens ad Hebraeos de Filio dicit? Qui est, inquit, splendor gloriae, et figura substantiae ejus . Videamus ergo quid causae est quod Filium splendorem nominavit. Splendorem enim, nisi fallor, non dicimus nisi aut solis, aut lunae, aut cujuslibet certi luminis. Quid ergo est? Numquid tam insani sumus, ut Apostolum putemus inaestimabilem illam divinitatis speciem soli aut igni assimilasse? Absit: sed ut exemplo illo nitum. Sic et non est sol aut ignis prior splendore
Abbreviated transcription (Latin):
in uterũ uirginis maris auccoritaie illa qua
in paradiso adã de limo formauit. carnem
sibi ex substantia ipsiꝰ marię fabricauit. quã
ꝓ saluts nr̃a suscipiens. & sibi co ad unans.
cȩt̾a. Itẽ solent adu̾sũ noł huiꝰ modi uenena¬
tũ componers syllogismũ : dicentes. Si cos¬
ternũ patri creditis filiũ. dicits q̃s dũ eet
alterũ generanis. Aut si ut ratio uera ꝑmitas.
dũ non e̾e̾s genitus ẽ : erit utiq patre posterior. Ad
quã rem nobis non alud agendũ est: nͥ ut tam
grandi hereticorũ maliciȩ exemplis apłicis resista¬
mus. quib sacile sapientia scłaris elidit᷑. Dum gͦ
nobis memorata suꝑius obiecerit: dicimꝰ nos. Sicut
solũ patrs̃ semꝑ & sine inicio ingenitũ nouimꝰ ĩta
siliũ semꝑ & sue. micio ex patre genitũ conficemur.
N ec alia aliqua causa. ẽ. quȩ diuisionẽ faciat. ꝑsona¬
rum. nͥ qđ hic ingenitus. t̃ & ills geuitꝰ. Id .s̃. hic
pat᷑ .s̃ & ille filius. Quia pat̾ semꝑ pat̾. E nunquã

Expanded text:
in uterum virginis Mariae auctoritate illa, qua in paradiso Adam de limo formavit, carnem sibi ex substantia ipsius Mariae fabricavit, quam pro salute nostra suscipiens, et sibi coadunans tur. Item solent adversum nos hujusmodi venenatum componere syllogismum, dicentes: Si coaeternum Patri creditis Filium, dicite, quaesumus, alterum generavit: aut si, ut ratio vera permittit, dum non esset genitus est; erit utique Patre posterior. Ad quam rem nobis non aliud agendum est, nisi ut tam grandi haereticorum malitiae exemplis apostolicis resistamus, quibus facile sapientia saecularis eliditur. Dum ergo nobis memorata superius objecerint, dicimus: Nos sicut solum Patrem semper, et sine initio ingenitum novimus; ita Filium semper et sine initio ex Patre genitum confitemur. Nec alia aliqua causa est quae divisionem faciat personarum, nisi quod hic ingenitus est, et ille genitus, id est, hic Pater est et ille Filius: quia Pater semper pater est, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
oñs acceꝑint. tam̃ quia alii acceper᷑ pꝰ unã horã.
alii accepunt pꝰ duo decĩ horas: illi dicci suntt.
priores accepisse: qui pꝰ modicũ tempouis acceꝑuit.
Prinii iusti. sicut abel sicut nos. quasi pͥmahora
uocati felicitatẽ resurrectionuis nobiscũ accep¬
turi sunt. Ali iusti pꝰ illos. abraham. ysaas.
iacob. & quicũq erant scłi ipsorũ. quasi tercia
hora uocati : felicitatẽ resurrectionis nobis cum

Expanded text:
nt omnes, tamen quia alii acceperunt post unam horam, alii acceperunt post duodecimam horam, illi dicti sunt priores accepisse, qui post modicum temporis acceperunt. Primi justi, sicut Abel, sicut Noe, quasi prima hora vocati, felicitatem resurrectionis nobiscum accepturi sunt. Alii justi post illos, Abraham, Isaac, Jacob, et quicumque erant saeculi ipsorum, quasi tertia hora vocati, felicitatem resurrection
Abbreviated transcription (Latin):
crede nos m unigenitũ filiũ dĩ. qui sub pontio
pilato crucisixus. ẽ. & sepultus . Et quid euis
credimꝰ infiliũ dĩ qui sepultus . ẽ. ꝓfecto siliũ
dĩ dicuuͦꝰ & carnẽ que sola sepulta ẽ. Ipse gͦ
xp̃s filiꝰ dĩ. equał patri in forma dĩ. quia semae¬
ipsũ exinaniuit. non formã dĩ amitrens. sed

Expanded text:
credere nos in unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio credere nos in unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultus? Et quid ejus credimus in Dei Filium qui sepultus est, profecto Filium Dei dicimus et carnem quae sola sepulta est. Ipse ergo Christus Filius Dei, aequalis Patri in forma Dei, quia semetipsum exinanivit, non formam Dei a
Abbreviated transcription (Latin):
uos &e mortuos. Per id aut̃ in quo.ẽ. ȩqualis
cum illo.ẽ. ubiq totus pari diumitate. quã nul¬
sicut apłs loquit᷑. uon rapinã arbitratus .ẽ. es.
ȩqualis dõ. Q nomͦ enĩ rapina posset.&. natura.
quȩ non erat usurpata. sed nata : Semet ipsũ
aut̃ exmanunt formã serui accipiens. Non gͦ
amittens illã : sed accipiens istã. Eo mͦ so grina¬
niens. quohic minor. apparebat: quã apud
patrẽ manebat. Forma quippe serui ac cessit
non forma dĩ recessit. Hȩc .ẽ. assumpta nou
illa consumpta. Propt̃ hoc dicit. Pat̾ maiar
attendas arrianꝰ. & hac intentione sit sauus:
forma serui : in qua dĩ filiꝰ minor .ẽ. non patre
solo. sed etiã sp̃u scõ. Neq id tantũ. sed euam
se ipso : quia idẽ ipse informa dĩ maior .s.
se ipso. Neq enĩ homo xp̃s non dicit̃ filius di
qđ ceiam sola caro eiꝰ in sepulcro meruit ap¬
pellari. Nam quid aliud confitem̾ cũ dicimꝰ

Expanded text:
us et mortuos: per illud vero quod est aequalis us et mortuos: per illud vero quod est aequalis cum illo est, ubique totus, pari divinitate, quam nulsicut Apostolus loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major attendat arianus, et forma servi, in qua Dei Filius minor est, non Patre solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forma Dei major est seipso. Neque enim homo Christus non dicitur Filius Dei, quod etiam sola caro ejus in sepulcro meruit appellari. Nam quid aliud confitemur, cum dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
me .G̾. hinc gͦ turbari ce formidars poterat cor
corũ. qđ ibas ab eis: quã ius uenturus ad eos.
ue forsitan gregẽ lupus hoc int̾uallo inuadet
nastoris absentia. Sed eos a quib homo absce¬
debat. ds̃ non relinquebat : quia idẽ ipse. xp̃s¬
& manebat ꝑ id qđ ds erat. Ibat ꝑ id qđ uno
loco erat: manebas ꝑ id qđ ublq erat. Cur
itaq tur baret̾ & formidaret cor eorũ. quando
sic deserebas oculos. ut non desere res cor
Quamuis ds̃ etiã qui nullo continet᷑ loco discedat
ab eorũ cordib. qui eũ relinquunt morib non
pedibus: & uenias ad illos qui couu̾tunt᷑ ad eũ
non facie sed fide. & accedunt ad eũ mente
non carne. It aut̃ intelligerent scd̃m id quod
homo erat. eũ dixisse uado & uenio ad uos ad¬
iecit atq ait. Si diligeretis me gauderetis utiq
quia uado ad patre : qui a patͣ maior me. ẽ.¬
Per qđ gͦ filiꝰ non . ẽ. equalis patri:᷑ ꝑ hos erat itu¬
rus ad patrẽ. a quo ce uenturus .s. iudicãrs ui¬

Expanded text:
vos. Hinc turbari et formidare poterat cor illorum quod ibat ab iis, quamvis venturus esset ad eos, ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet pastore absente. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non relinquebat: et idem ipse Chriset manebat per id quod Deus erat: ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbaretur et formidaret cor, quando ita deserebat oculos, ut non desereret cor? Quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus, qui eum relinquunt moribus, non pedibus; et veniat ad eos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat eum dixisse, Vado et venio ad vos; adjecit, atque ait, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego vadr Filius non est aequalis Patri, per hoc erat iturus ad Patrem, a quo venturus est vivos judicatur
Abbreviated transcription (Latin):
mortus reuocari. Eix quo mirari non debes
si xp̃s de humanitate sua dixerit. Dñs creauit
me in micio uiarũ suarũ. m oꝑa sua. quia sub¬
sequens dictũ. quid diuinitati conueni eb at
priori p̾misso ostendit dicens. Ante scłm fun¬
dauit nie uncio prius quã t̾ram saceres.
priꝰ quã abẏssos constitueret: pͥus quã ꝓ dirent

Expanded text:
mnem creaturam. Ex quo mirari non debes, si Christus de humanitate sua dixerit, Dominus creavit me initio viarum suarum in opera sua: quia subsequens dictum, quid divinitati conveniebat, priori praemisso ostendit dicens, « Ante saeculum fundavit me initio priusquam terram faceret, et priusquam abyssos faceret, priusquam prodi
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ꝑ euangłm demonstrarẽ : sed ante scłm
id .G. aute iniciũ. ante quã cęlũ uł terra uel
tempora fierent. genuit me. hoc .G̃. ut sius
tempore sins micio. se a patre genicũ demion¬
straret. Nani ut totũ breuit᷑ comp̃hendã xp̃s

Expanded text:
er Evangelium demonstrarem; sed ante saeculum, id est, ante initium, antequam coelum, vel terra, vel tempora fierent, genuit me: hoc est, ut sine tempore, et sine initio se a Patre genitum demonstraret. Nam ut totum breviter comprehendam, Christus
Abbreviated transcription (Latin):
luit dicere prius non inflat᷑. postea non emulat᷑.
sed priꝰ dixis non emulat᷑. postea non inflatur.
Quare hoc : Quia cũ dixisset non emulat᷑. quasi
quesiturus eras causã. quare non emulat̾: sub¬
Hoc in uobis crescat: & anima solidat᷑ quia non
gers debetis. & electuri estis nichil scire potius
quã inflari: Yt quid uobis loquin. si melior .G̃.
ignorantia quã scientia: Yt quid uobis disputa
aminonemꝰ. quod nr̃is inferimꝰ Scientia ca¬
uenda . ẽ ne mslec. Ergo amate scientiã sed
ante ponite caritatẽ. Scientia si sola sit: inflat.
flari. Ibi gͦ inflat scientia: ubi caritas nou ȩdi¬
dificat. Ubi aut̃ ȩdificat: solidata.ẜ. Non. est
ibi inflatio ubi petra. ẽ. sundam̃tũ. Quando¬
ceiam tantus ille apłs appositũ sibi. ẽs̃. dicebat.
stimulũ carius angłm sachans: a quo colafita¬
retur: Qui colasitat᷑: caput eiꝰ tundit᷑ ne erigat᷑

Expanded text:
luit dicere prius, Non inflatur; et postea, Non aemulatur: luit dicere prius, Non inflatur; et postea, Non aemulatur: sed prius dixit, Non aemulatur; postea, Non inflatur. Quare hoc? Quia cum dixisset, Non aemulatur, quasi quaesiturus eras causam, quare non aemulatur; subHoc in vobis crescat, et anima solidatur, quia non gere debetis, et electuri estis nihil scire potius quam inflari? Utquid vobis loquimur, si melior est ignorantia quam scientia? utquid vobis disputanon nostis inferimus, si scientia cavenda est, ne inflet? Ergo amate scientiam, sed anteponite charitatem. Scientia si sola sit, inflat. flari. Ibi ergo inflat scientia, ubi charitas non aedificat: ubi autem aedificat, solidata est. Non est ibi inflatio, ubi petra est fundamentum. CAetiam tantus ille Apostolus appositum sibi esse diceret stimulum carnis, angelum satanae, a quo colaphizaretur? Qui colaphizatur, caput ejus tunditur, ne erigatur:
Abbreviated transcription (Latin):
frustrã dicit ap̃łs. om̃ib menbris xp̃i. Alteritrũ
sibi existimantes suꝑiorem: &e honore mutuo preue.¬
nientes. Hec enĩ si cogitetis: non eritis apud uos
magni. Magis enĩ cogitare debetis qđ uobis desit:
quã qđ uobis adsit. Qđ habes : caue ne ꝑdas. Qđ
nundũ habes: supplica ut habeas. In quautũ sis
minor tibi cogitandũ. ẽ: non in quantũ sis maior.
Si eiꝰ cogitas quantũ p̃cesisti alt̾m : time tumorẽ.
cum nigeniscis curaris. Humilis eris tutior anibu¬
labis. Non p̃cipitaberis. non iiflaberis. Et utiuã
quȩ iuncit om̃ia: & sine qua uil ualent om̃ia. Et
quȩ ubicuq fuerit: trahit ad se om̃ia. Ipsa est
quȩ non emulat᷑. Queris causam : attendo quod
sequit᷑. Non inflat᷑. Prior .ẽ. in uiciis suꝑbia ut
suꝑbia uocat᷑. Cum gͦ in orddine. prior. sit suꝑbia
sequit᷑ aut̃ inuidia. Apłs in laudib caritatis no¬

Expanded text:
frustra dicit Apostolus omnibus membris Christi: Alter alterum frustra dicit Apostolus omnibus membris Christi: Alter alterum existimantes superiorem sibi, et honore mutuo praevenientes . Haec etenim si cogitetis, non eritis apud vos magni. Magis enim cogitare debetis quid vobis desit, quam quid vobis adsit. Quod habes, cave ne perdas: quod nondum habes, supplica ut habeas. In quantis sis minor, tibi cogitandum est; non in quantis sis major. Si enim cogitas quantum praecessisti alterum, time tumorem. miscis, curaris, humilis eris, tutior ambulabis, non praecipitaberis, non inflaberis. CAPUT quae et vincit omnia, et sine qua nihil valent omnia, et quae ubicumque fuerit trahit ad se omnia. Ipsa est quae non aemulatur. Quaeris causam? Attende quod sequitur: Non inflatur . Prior est in vitiis superbia, ut superbia vocatur. Cum ergo in ordine prior sit superbia, sequatur autem invidia; Apostolus in laudibus charitatis no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuꝑbiã. Alit̾ perit scĩtas casti. si adult̾ fuerit: alit̃
ꝑit si suꝑbus fuerit. Et audeo dicere. Conuigalẽ
agentes uitã. si tenent humilitatẽ: suꝑbis castis
meliores sunt. Consid̾et enĩ caritas ur̃a: quod
dico. Diabolũ attendite. Numquid ei in iudicio
dĩ obitiendũ erit adult̾iũ aut fornicatio. Nichib
horũ facit qui non ht̃ carnẽ. Sola enĩ suꝑbia
ce inuidia mittit in ignẽ ȩt̃nũ. Seruus gͦ dĩ cui¬
sub repserit suꝑbia : continuo ibi . ẽ. & inuidia.
Non potest suꝑbus. ẽẽ. non inuidus. Inuidia filia
cit. e̾ẽ. sterilis. Ubi fuerit: continuo parit. Et aut̃
non sit ii uobis: hoc cogitate. ꝑsecutionis tem¬
pore non solã agna̾ suisse coronatã uirginẽ
sed & crispinã mulierẽ. Et forte qđ non dubitat᷑
aliqui de continentib defecerunt: &e multi de
conuigatis pugnauer̃ atq uicerunt. Unde non

Expanded text:
Per superbiam. Aliter perit sanctitas casti, si adulter fuerit; aliter Per superbiam. Aliter perit sanctitas casti, si adulter fuerit; aliter perit, si superbus fiat. Et audeo dicere, conjugalem agentes vitam, si tenent humilitatem, superbis castis meliores sunt. Consideret enim Charitas vestra quod dico: diabolum attendite, numquid ei in judicio Dei objiciendum est adulterium aut fornicatio? Nihil horum facit, qui non habet carnem. Sola eum superbia et invidia mittit in ignem aeternum. CAPUT V. subrepserit superbia, continuo ibi est et invidia. Non potest superbus esse non invidus. Invidia filia cit esse sterilis; ubi fuerit, continuo parit. Ut autem non sit in vobis, hoc cogitate, persecutionis tempore non solam Agnen fuisse coronatam virginem, sed et Crispinam mulierem: et forte, quod non dubitatur, aliqui tunc de continentibus defecerunt, et multi de conjugatis pugnaverunt, atque vicerunt. Unde non
Abbreviated transcription (Latin):
expirem̃  Uidecis gͦ: quia mali necessarii suno
bonis. In fornace quodã mͦ aurisicis sumꝰ: hoc .ẽ.
in hoc mundo. Si aurũ non es: simul ardes. Si
aurũ es: palea tua ẽ. malus. Si&e tu palea es: si¬
conuugalis uita laudabilis .&. ht̃ in corpore. xp̃i
locũ suũ. sicut &. in nr̃o coapore. non ea sola hũt
locũ. quȩ excellentius collocata sunt. sicut sensus
in facis suꝑiorẽ corporis partẽ occupauerunt.
sed nͥ pedes portarent : quicquid sublime.ẽ. in
tra iacere t. Unde dicit apłs. Et quȩ inhonesta
sunt nr̃a : magis necessaria sunt. Ds temꝑauit¬
ut non. e̾e̾ns scissurȩ i corpore. Nouimꝰ aut̃ men-¬
bra xp̃i. Qui coniugalẽ agunt uitã. si m̃bra
xp̃i portent: sicut nouimꝰ qđ honorẽ deferant.
nobis. nouimꝰ qđ meliores. e̾ẽ. uos iudicant. quã
ipsi sunt. Sed quantũ uos illi honorant: tantũ
&e uos mittuã honorificentiã eis p̾stare debetis.
Si enĩ . ẽ. in uobis scitas: timete ne ꝑdatis eã. Unde

Expanded text:
experiamur? Videtis ergo quia et mali necessarii sunt bonis. In fornace quodam modo aurificis sumus, hoc est, in hoc mundo. Si aurum non es, simul ardes. Si aurum es, palea tua est malus. Si et tu palea es, sienim conjugalis vita laudabilis, et habet in corpore Christi locum suum: sicut et in nostro corpore non ea sola habent locum, quae excellentius locata sunt, sicut sensus in facie superiorem corporis partem occupaverunt; sed nisi pedes portarent, quidquid sublime est in terra jaceret. Unde Apostolus dicit: Et quae inhonesta sunt nostra, magis necessaria sunt. Deus tem corpore . Novimus autem membra Christi, quae conjugalem agunt vitam, si membra Christi portent, sicut novimus quod honorem deferunt vobis; novimus quod meliores esse vos judicant, quam ipsi sunt. Sed quantum vos illi honorant, tantum et vos mutuam honorificentiam eis praestare debetis. Si enim est in vobis sanctitas, timete ne perdatis eam. Unde?
Abbreviated transcription (Latin):
genuit nie. Adu̾sus quos ita respondemꝰ.
Multi quidẽ doccissimt uiri. ex ꝑsona illiꝰ sapi¬
entiȩ dictũ asserunt: quã ad iudicandum
regendũq popłm salamon acceꝑat. Sed qr̃
uos animo ꝑtinaci hoc a nobis ex xp̃i ꝑsona
dictũ exigitis. non reluctamͣ. neq renitim᷑ s
ipliꝰ ueritatis auxilio roborati. ubicumq du¬
xeritis sequim̾. Primo quidẽ & suꝑius diximus.
Licet unã ꝑsonã in xp̃o credamus duas tam̃
substantias. id .ẽ. naturas. es̃. faccm̃ diuinitaas
sciliceo & humanitatis: assumptricis &e assũpts.
creatricis &e creatȩ. Quȩ tañ substantis non sunt
confusȩ. sed unitȩ. atq in una eademq ꝑ soua

Expanded text:
a respondemus: Multi quidem doctissimi viri, hoc ex persona illius sapientiae dictum asserunt, quam Salomon ad judicandum regendumque populum acceperat. Sed quia vos animo pertinaci hoc a nobis ex Christi persona dictum exigitis, non reluctamur, neque renitimur; sed ipsius veritatis auxilio roborati, ubicumque duxeritis sequimur. Primo quidem, ut superius diximus, licet unam personam in Christo credamus; duas tamen substantias, id est, naturas esse fatemur, divinitatis scilicet et humanitatis, assumptricis et assumptae, creatricis et creatae: quae tamen substantiae non sunt confusae, sed unitae, atque in una
Abbreviated transcription (Latin):
quia supbia nos redire non sinbat ad uitã &
ipsa nos fecerat a uita recedere. Exaltatũ enĩ
humanũ cor adũsus dñi : & negligens u ipsa
santtate p̃cepta salitaria. decidit᷑ anima in in¬
firmitatẽ. Discat audire infirma: illũ quẽ cou¬
tempsit in columis. audiat ut surgat : quẽ spre¬
uit ut caderet. Audiat. tandẽ exꝑiñto edocta
qđ p̃cepto docc̃a noluit optinere. Docuit enĩ

Expanded text:
quia superbia nos redire non sinebat ad vitam; et quia superbia nos redire non sinebat ad vitam; et ipsa fecerat nos a vita recedere. Exaltatum enim humanum cor adversus Deum, et negligens in ipsa sanitate praecepta salutaria, decidit anima in infirmitatem: discat audire infirma quem contempsit fortis. Audiat ut surgat, quem sprevit ut caderet. Audiat tandem experimento edocta, quod praecepto noluit obtinere. Docuit enim eam
Abbreviated transcription (Latin):
sum uia. Quo uis irs: Ego sum ueritas. Ybi uis
iuia  sed insidias timeamꝰ uixta uiã. Anmicus
insidiari non audet in uia qͦꝵ. xp̃s .s̃. uia. Sed
uuta uiã plans non desinit. Inde in psalmo
dr̃. Iuxta seinitã.: scandala posuer̾ mͥ. Dicit
a alia scriptura. Mem̃to qr i medio laqueorũ
ingrederis. Isti laquei int̾ quos ingredim᷑ nou
sunt in uia  sed cam̃ sunt iuxta uiã. Quid for.¬
midas. quid metuis. sim uia ambulas. Tunc
tiune: si deseris uiã. Nam idõ etiã ꝑuutat᷑ inimi¬
cus ponere uixta uiã laqueos: ne securirate
exultationis uia deserat᷑. & insidias ucidatur.
excelsus &e d̃. Si ambules in humili: ꝑ uenies
ad excelsũ. Simfirmus humilẽ non asꝑ neris.
hȩo res fecit ut ueniret. ad te tantus medicus.
Si enĩ uł sic egrotares. ut cu posses ire ad medi¬
cum : poterat tolerabilis uideri ipsa insirmitas.
Sed quia tu ire non potusti ad eũ : ille ueni
ad te. Uenit docens humilitatẽ qua redeamꝰ

Expanded text:
sum via. Quid vis scire? ego sum veritas. Ubi vis in via: sed insidias timeamus juxta viam. Inimicus insidiari non audet in via; quia Christus est via: sed juxta viam plane non desinit. Unde et in Psalmo dicitur: Juxta semitas scandala posuerunt mihi . Dicit et alia Scriptura: Memento quia in medio laqueorum ingrederis . Isti laquei inter quos ingredimur, non sunt in via: sed tamen sunt juxta viam. Quid formidas, quid metuis, si in via ambulas? Tunc time, si deseris viam. Nam ideo etiam permittitur inimicus ponere juxta viam laqueos, ne securitate exsultationis via deseratur, et in insidias incidatur. excelsus et Deus. Si ambules in humili, pervenies ad excelsum. Si infirmus humilem non asperneris, haec res fecit ut veniret ad te tantus medicus. Si enim vel sic aegrotares, ut tu posses ire ad medicum, poterat tolerabilis videri ipsa infirmitas. Sed quia tu ire non potuisti ad eum, ille venit ad te. Venit docens humilitatem, qua redeamus:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta. & habuero om̃eni ꝓpheciã. & ouieui sidẽ ita
ut montes cransserã. caricatẽ aut̃ non habeã in¬
chiil sum. Magna gͦ res est sides postremo: montes
transfereus. Illa quidẽ magna sunt: sed si ego hȩc
sine caritate liabeã ini quit. non illa sed ego nchil
sum. Sed adhuc istos non tetegis: qui salso mar¬
tirii nomine in passiouib głant᷑. Audite ut eos
tangas: inmo potiꝰ trausfõdiat. Et si diftribuero
inquit om̃ia mea pauꝑibus: & tradidero corpus
meũ ut ardeã. Iam ipsi sunt: sed uide quid se

Expanded text:
 habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Magna ergo res est postremo fides montes transferens. Illa quidem magna sunt: sed si ego haec sine charitate habeam, inquit, non illa, sed ego nihil sum. Sed adhuc istos non tetigit, qui falso martyrii nomine in passionibus gloriantur. Audite ut eos tangat, imo potius ut transfodiat. Si distribuero, inquit, omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum u
Abbreviated transcription (Latin):
amas. qđ auctori placers non potuit: Quid exer¬
ces inimiticias quas enads non potuit nec ille qui
eas primus inuenit. Inicia namq inimicici arũ.
n ꝓhioplaustũ dum serpens exerit: utͣficitur.
Dumꝰ homini inuides: ipse ꝓsternit᷑. Dum adã
cupit deciꝑs: ipse primtaus uigulat᷑. Qua re

Expanded text:
amas, quod auctori pacis placere non potuit? quid exeramas, quod auctori pacis placere non potuit? quid exerces inimicitias, quas evadere non potuit nec ille, qui eas primus invenit? Initio namque inimicitias in protoplastum dum serpens exerit, interficitur; dum homini invidet, ipse prosternitur; dum Adam cupit decipere, ipse primitus jugula
Abbreviated transcription (Latin):
do uobis: pacẽ relinquo uobis. De pace
dicturi. priꝰ quȩ pacis sint cõmoda iude¬
ani. Est pax serenitas nĩtis. tranquillitas animi
simplicitas cordis. amoris uinculũ. caritatis cou¬
sorcĩ. Hȩc .t̃. quȩ simultates collit. bella con¬
pescit. compͥmt iras. suꝑbos calcat. humiles
amat. discordes sedat. inimicos concordat: cuuc¬
tis .tͣ. placita. Non querit alienũ: nichil deputat.
sidũ. Docet amare: quȩ odisse non nouit. Nes¬
cit extolli  nescit inflari. Hanc gͦ qui accepit
teneat. qui ꝑdidit repetat: qui amisit ex qui¬
rat. Qm̃ qui in eadẽ non fuerit inuentꝰ. abdi¬
qui datȩ legis contempserit bonũ. Nec poterit
ad hereditatẽ dñi ꝑuenire : qui testam̃tũ nolu¬
erit obseruare. Non potest concordiã habere
cum xp̃o: qui discors. es̃. uo luerit cum xp̃iano.
Contumatis gͦ crimĩ.ẽ. qđ iubet᷑ contempuere:
qđ p̃cipit᷑ nolle. qđ imꝑat̾ declinare. Quid sͥ
cõmuns cumdiscordia xp̃iane: Quid simultates

Expanded text:
do vobis, pacem relinquo vobis . De pace dicturi, prius quae pacis sint commoda videamus. Est pax serenitas mentis, tranquillitas animi, simplicitas cordis, amoris vinculum, consortium charitatis. Haec est quae simultates tollit, bella compescit, comprimit iras, superbos calcat, humiles amat, discordes sedat, inimicos concordat, cunctis est placita. Non quaerit alienum, nihil deputat suum; docet amare quae odisse non novit. Nescit extolli, nescit inflari. Hanc ergo, qui accepit, teneat; qui rat. Nam qui in ea non invenitur, abdiqui date legis conad haereditatem Domini pervenire, qui testamentum noluerit observare. Non potest concordiam habere cum Christo, qui discors voluerit esse cum Christiano. Contumaciae ergo crimen est quod jubetur contemnere, quod praecipitur nolle, quod imperatur declinare. Quid tibi commune cum discordia, Christiane? quid simultates
Abbreviated transcription (Latin):
non. ẽ. nͥ ab ipso. Deniq adiungit : ce dicit. Non
creditis quia ego in patre & pat᷑ iime est: Alio¬
quin ꝓpt̃ oꝑa ipsa credite. Ante solus phi lippꝰ
arguebat᷑ nunc aut̃ non eũ ibi solũ fuisse qui
eet arguendus ostendit᷑. Expliẽ sermo Seĩ¬

Expanded text:
. Denique adjungit et ait: Non creditis quia ego in Patre et Pater in me est? Alioqui propter opera ipsa credite. Ante solus Philippus arguebatur; nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur; propter ope
Abbreviated transcription (Latin):
ȩquate. quẽ subditis. & inuia uera nobiscũ ani¬
bulatis. Est enũ qđ inuicẽ ex uobis alt̃i ex alteris
ammoneri utriq debeatis. Audi sabellians.
niȩqualẽ asserat patri. Audi arriane. Usq ad¬
eo filius ȩqualis .ẽ. patri᷑ : ut sabellianꝰ eumdẽ
ẽe. dicat & pacrẽ. Tu adds quẽ tollis: tu ad in¬
ple quẽ ininuis.. & nobiscũ ambo consistitis.
Quia nec tu tollis: nec tu minius eũ. Qui & alter
ẽ. a patre ut coniuncat sabellianũ & ęqualis
patri ut conuincat arrianũ. Utrisq enĩ claniat.¬

Expanded text:
aequate quem subditis, et in via vera nobiscum amaequate quem subditis, et in via vera nobiscum ambulabitis. Est enim quod invicem ex vobis alteri ex alteris admoneri utrique debeatis. Audi, sabelliane: inaequalem asserat Patri. Audi, ariane: usque adeo Filius aequalis est Patri, ut sabellianus eumdem esse dicat et Patrem. Tu adde quem tollis, tu adimple quem minuis, et nobiscum ambo consistitis: quia nec tu tollis, nec tu minuis eum qui et alter est a Patre, ut convincas sabellianum, et aequalis Patri, ut convincas arianu
Abbreviated transcription (Latin):
so non loquor. nͥ anis ipso nonsum qui loquor
Ei quippe. tribuit quic quid facit : de quo .s̃. ipse
qui facit. Pat̃ enĩ ds non .ẽ de aliquo filius aut̃
sed non de dõ. & lum̃ sed non de lumine. Iste uͦ
alia qua dictũ. ẽ. pat̾ aut̃ in me manens facit
oꝑa ipse : siugłas tenentes diu̾si nob̾ adu̾sant᷑
heretici. qui non ex iuia parts sed incontraria
conantes. a uia ueritatis exorbitant. Arriani
quippe dicunt. Ecce inȩqualis patri  filiꝰ: non
ase ipso loquit᷑. Dicunt sabellian contͣ. id .ẽ.
patri passiam. Ecce qui pat̾. c̃: ipse .ẽ. & filiꝰ.
Quid .ẽ. enĩ pat̾ mine manens ipse facit oꝑa. nͥ
in me maneo ego qui facio: Contria dicitis sed
non eo modo sic̃.ẽ. falsũ contͣriũ uero. sed sicut
sunt int̃ se duo falsa contͣria. Errando indiu̾¬
sa istis: in medio .ẽ. iua quã reliquistis. Int̾ uos
ipsos longiors int̾uallo separati estis: quã ab
ipsa uia cuiꝰ desertores estis. Uos hinc: uos aut̃

Expanded text:
so non loquor? nisi a me ipso non sum qui loquor. Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autesed non de Deo, et lumen sed non de lumine. Iste vero qua dictum est, Pater autem in me manens, ipse facit opera: singulas tenentes, diversi nobis adversantur haeretici, qui non ex una parte, sed in contraria conantes, a via veritatis exorbitant. Ariani quippe dicunt: Ecce inaequalis est Patri Filius, a seipso non loquitur. Dicunt Sabelliani contra, id est Patripassiani: Ecce qui Pater est ipse et Filius; quid enim est, Pater in me manens, ipse facit opera, nisi, in me maneo ego qui facio? Contraria dicitis: sed non eo modo sicut est falsum contrarium vero, sed sicut sunt inter se duo falsa contraria. Errando in diversa istis, in medio est via quam reliquistis. Inter vos ipsos longiore intervallo separati estis, quam ab ipsa via cujus desertores estis. Vos hinc, vos autem
Abbreviated transcription (Latin):
ruixs. aurib. accipite m̃tib dilectissimi:
lo quentib quidẽ nobis. sed ipso docente
qui non recedit a nobis. Dñs dicit: quod
mͦ cum legeret᷑ au distis. Uerba quȩ lo
quor liobis: anie ipso non lo quor. Pat̾ aut̃ inme

Expanded text:
ite auribus, accipite mentibus, dilectissimi, loquentibus quidem nobis, sed ipso docente qui non recedit a nobis. Dominus dicit, quod modo cum legeretur audistis, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pat
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas & uita. ẽ. assum̃do hominẽ factus. ẽ.uia.
Ambula ꝑ homins̃  ce ꝑ uenis ad dm̃. Per ipsũ
uadis: ad ipsũ uadis. Noli querere qua ad illũ
uenias: pret̾ ipsũ. Si enĩ uia ipse. e̾e̾. noluisset
semꝑ errarenius. Facta gͦ uia. ẽ: qua uenias.
Non ⁊ dico quere uiã ĩpsa uia ad te uenit. surge
& ambula. Ambula morib non pedib. Multi
enĩ bene ambulant. pedib & male ambulant
morib. Aliquando enũ ipsi bene. ambulantes:
pret̃ uia currunt. Inuenies quipps homines bene
uiuentes: & non xp̃ianos. Bene currunt: sed in
uia non currunt. Quanto plus currunt plus er.¬
rant : quia aina recedunt. Si aut̃ tales homines
ꝑ uemant ad uiã. & teneant. uuã: o quanta secu¬
ritas. ẽ. quia &e bene ambulant. & nou errant.
Si aut̃ non tenent uiã. quantũ ius bene ambulent
heu quã dolendũ. ẽ. Meliꝰ. ẽ. enĩ inuia claudi¬
care: quã pret̾ uiã fortit᷑ ambulare. Hȩc satis
sint caritati ur̃e : conu̾sis ad dñm. Gr̃as agamus

Expanded text:
eritas et vita est, assumendo hominem factus est via. Ambula per hominem, et pervenis ad Deum. Per ipsum vadis, ad ipsum vadis. Noli quaerere qua ad illum venias, praeter ipsum. Si enim via esse ipse noluisset, semper erraremus. Factus ergo via est qua venias. Non tibi dico, quaere viam. Ipsa via ad te venit: surge et ambula. Ambula moribus, non pedibus. Multi enim bene ambulant pedibus, et male ambulant moribus. Aliquando enim ipsi bene ambulantes, praeter viam currunt. Invenies quippe homines bene viventes, et non christianos. Bene currunt: sed in via non currunt. Quanto plus currunt, plus errant; quia a via recedunt. Si autem tales homines perveniant ad viam, et teneant viam, o quanta securitas est, quia et bene ambulant, et non errant! Si autem non tenent viam, quantumvis bene ambulent, heu quam dolendum est! Melius est enim in via claudicare, quam praeter viam fortiter ambulare. Haec satis s
Abbreviated transcription (Latin):
inueniet alt̃m locũ qui ibi non habuerit locũ. nͥ
cum illo qui uide cecidit. stantẽ q deiecit:. Inde
cecidit. diabolus: stautẽ deiecis hominẽ. Deio¬
cit stantẽ : sed xp̃s descendens crexit iacentẽ.
Uude te tam̃ erecit dñs tuus: attende. Humi li¬
tato erexit. faccus obȩdiens usq ad mortẽ. hu¬
mili auit semet ipsum. Princeps tuus humilis. &
tu supbus: Taput humile. & menbrũ suꝑhum:
Absit. Non uult. e̾e. de. capicis humilis corpore: qui
amat supbiã. Si aut̃ fueris : uideat ubi erit.
Ego nolo dicere: ne amplius uidear terriusss. Im¬
mo ucinã terruerim: & aliquid egerĩ. Etinam
qui sic suerat. uł quę sic fuerit: non sit ulterius.
Utinã uerba ista infuderĩ. &e non effudim. Totum
sꝑandũ. ẽ. de miscdia dĩ  quia qui terres cum¬
tristat. &e qui contristat. consolat̃. Sed si non¬

Expanded text:
invenit alterum locum qui ibi non habuerit locum, nisi invenit alterum locum qui ibi non habuerit locum, nisi cum illo qui inde cecidit, stantemque dejecit? Inde cecidit diabolus, unde stantem dejecit hominem. Dejecit stantem: sed Christus descendens erexit jacentem. Unde te tamen erexit Dominus tuus, attende. Humilitate erexit, factus obediens usque ad mortem, humiliavit semetipsum . Princeps tuus humilis, et tu superbus? Caput humile, et membrum superbum? Absit. Non vult esse de corpore capitis humilis, qui amat superbiam. Si autem non fuerit, videat ubi erit. Ego nolo dicere, ne amplius videar terruisse. Imo utinam terruerim, et aliquid egerim. Utinam qui sic fuerat, vel quae sic fuerat, non sit ulterius. Utinam verba ista infuderim, et non effuderim. Totum sperandum est de misericordia Dei: quia qui terret, contristat; qui contristat, consolatur; sed si
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ferebam illã: quomiͦ comparabam. Bouo
pudicitis coniuigalis. s̃ melior integritas uir¬
gĩalis. Duo bona comparabã. Non malũ
illa cum posuero suꝑbiã &e humilitatẽ᷑. num¬
quid possumꝰ dicere bonũ . ẽ. suꝑbia. sed me¬
lior .ẽ. humilitas: Sed quid dicimꝰ.Suꝑbia
malũ . ẽ: humilitas bonũ .s̃. Et suꝑbia mag¬
nũ malũ : & humilitas magnũ bonũ. Si gͦ
horũ duorũ. unũ.G̃. malũ ce alterum honũ
uingit᷑ malũ ad maius tuũ bouũ & fis tocũ ma¬
lũ. Iungit̾ bonũ ad matris cus nunꝰ bonũ: &.
sit magnũ bonũ. Omorẽ locũ habebit mat̾ in
regno cęlorũ qñ maritata .ẽ. quam filia : qmi
uargo est. Malorẽ eiũ locũ filia uirgo: minorent
locũ mat᷑ maritata. Ambe tam̃ ibi : quo mͦ fulgi¬
da stella. obscura ffella : ambe tam̃ in cęlo. Si uͦ
mat̃ tua suerit humilis tu suꝑba: illa habebit
qualẽ cumq locũ. tũ aut̃ nullũ locũ. Et quis

Expanded text:
praefero illam, quam modo comparabam. Bona praefero illam, quam modo comparabam. Bona pudicitia conjugalis est, melior integritas virginalis. Duo bona comparabam, non malum illa cum posuero, superbiam et humilitatem, numquid possumus dicere, Bonum est superbia, sed melior est humilitas? Sed quid dicimus? Superbia malum est, humilitas bonum: et superbia magnum malum, humilitas magnum bonum. Si ergo horum duorum unum est malum, et alterum bonum: jungitur malum ad majus tuum bonum, et fit totum malum: jungitur bonum ad matris tuae minus bonum, et fit magnum bonum. Minorem locum habebit mater in regno coelorum, quoniam maritata est, quam filia, quoniam virgo est. Majorem enim locum filia virgo, minorem locum mater maritata, ambae tamen ibi: quomodo fulgida stella, obscura stella, ambae tamen in coelo. Si vero mater tua fuerit humilis, tu superba: illa habebit qualemcumque locum, tu autem nullum locum. Et quis
Abbreviated transcription (Latin):
elegisti : sed noli suꝑbirs. De nuptus homo
natus. ẽ: de suꝑbia angłi ceciderunt. Si singła
ura bona considerem. melior es patre cuo qui
nuptias contempsisti : & tu melior matre tua
quȩ nuptias contẽpsisti. Et enĩ melior. s̃. uir¬
ginalis sc̃itas: quã puditicia coniugalis. Ista
duo simul si cõparent᷑. meliꝰ. ẽc̃. illud quã illud
quis dubitat. Sed attendo alia duo : suꝑbiã
& hunulitatẽ. In istis duob int̾rogo uos: & de
his respondete mͥ. Quid .ẽ. meli̾ suꝑbia an
humilitas: Respondes. Humilitas. Iunge illã
uirginali sc̃itati. Suꝑbia uͦ non solũ non sit in
urginitate tua : sed non remaneat nec in ma¬
tre tua. Si enĩ tu tenueris suꝑbiã. & tua mat᷑
humilitatẽ : melior mat̾ erit. quã filia. It̃m
cõparabo uos. Iamdudũ cum singula intendem
meliorẽ te inuenerã. Modo bina cum intendo
non dubito pͦserre humilẽ mulierẽ uirgini
suꝑbȩ. Et quomodo p̃ferre: Uidets quomͦ

Expanded text:
elegisti: sed noli superbire. De nuptiis homo elegisti: sed noli superbire. De nuptiis homo natus est, de superbia angeli ceciderunt. Si singula vestra bona considerem, melior es patre tuo, qui nuptias contempsisti; et tu melior matre tua, quae nuptias contempsisti. Etenim melior est virginalis sanctitas, quam pudicitia conjugalis. Ista duo simul si comparentur, melius est illud quam illud: quis dubitat? Sed addendo alia duo, superbiam et humilitatem; in istis duobus interrogo vos, et de his respondete mihi: Quid est melius, superbia, an humilitas? Respondes, Humilitas. Junge illam virginali sanctitati. Superbia vero non solum non sit in virginitate tua, sed non remaneat nec in matre tua. Si enim tu tenueris superbiam, et tua mater humilitatem, melior erit mater quam filia. Iterum comparabo vos. Jam dudum singula cum intenderem, meliorem te inveneram: modo bina cum intendo, non dubito praeferre humilem mulierem virgini superbae. Et quomodo praeferre? Videte quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiunt ut nou solũ quib cumq hominibus
sed eciã parentib ingrati sint. & aduersus¬
parentes excollant᷑. Quare : Quia illi genue¬
runt. ĩsti nuptias contempserunt. Unde ingrau
eẽut qui nuptias contempsisent. nͥ illi geniuis¬
sent : Sed melior.ẽ. silius patre suo conuigato
quia ipse non duxit uxorẽ. Et melior .G. filia
matre sua maritata : quia ipsa non quesiuit
uirũ. Si suꝑbior: nullo mͦ melior. Si melior.
sine dubitatione humilior. Si uis te inueniri
meliorẽ: introga animã tuã. Si uides ibi in¬
flacionẽ: ubi inflacio manitas.ẽ. Diabolus
ubi in ane inuenerit: uidũ facere molit᷑. De¬
inq fr̃s mei audeo dicers suꝑbis continentib
expedit cadere : ut eo ipso in quo se extollunt
humilient᷑. Quid enĩ ꝓ dest cui in est continen¬
tia. si dñat᷑ suꝑbia : Contempsit unde natus . ẽ.
homo : & appetit unde cecidit diabolus. Nup¬
tias contempsisti : bene fecisti. Aliquid melius

Expanded text:
perbiunt, ut non solum quibuscumque hominibus, perbiunt, ut non solum quibuscumque hominibus, sed etiam parentibus ingrati sint, et adversusparentes extollantur. Quare? Quia illi genuerunt, isti nuptias contempserunt. Unde ingrati essent qui nuptias contempsissent, nisi illi genuissent? Sed melior est filius patre suo conjugato, quia ipse non duxit uxorem: et melior est filia matre sua maritata, quia ipsa non quaesivit virum. Si superbior, nullo modo melior: si melior, sine dubitatione humilior. Si vis te invenire meliorem, interroga animam tuam, si vides ibi inflationem. Ubi inflatio est, inanitas est. Diabolus ubi inane invenerit, nidum facere molitur. res mei, audeo dicere, superbis continentibus expedit cadere, ut in eo ipso in quo se extollunt humilientur. Quid enim prodest cui inest continentia, si dominatur superbia? Contempsit unde natus est homo, et appetit unde cecidit diabolus. Nuptias contempsisti, bene fecisti; aliquid melius