comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illiuis uiri omnes excipiunt anni sequentes/
Anno aũt me censore mortuus ẽ qd̾ erat no¬
uẽ amus post meũ consulatũo cũ simul con¬
sultũ me consule creatus ẽẽt. Nu ig̃r si ad
centesimiũ amnũ uixisset senectutis eñ sue
peniteret Nec eñ excursione nec saltu eͤm
mus hastis nec cominus gladiis uteretur.
senatũ/ A put lacedemonios quide hii qui ã¬
tam cito. Sic eñi ꝑcunctant᷑ ut est
poete ludo. Respondentur ⁊ alia et hoc in
primis prouemebant oratores noui stulti
adolostentuli. Cem̾itas ẽ iudelicet florentis
otatis prudencia senescentis. At memoria nu¬
nuitur. Credo em̃ iam ex̾ceas aut eciã si sis
natura tardior. Temstocles omi ciuiũ perce¬
ꝑat nõĩa. Nu igr̃ censetis eũ cũ etate ꝓcessisset
qui aristides ẽẽt lismachum salutare solitũ. Eqͥ¬
dem nõ modo eos noui qui sunt sed eoꝵ pr̃es
eciam et auos nec sepulchra legens uereor ꝙ
aiunt. nec memoriam perdam. his em̃ ipis

Expanded text:
illius viri omnes excipient anni consequentes. illius viri omnes excipient anni consequentes. anno ante me censorem mortuus est, novem annis post meum consulatum, cum consul iterum me consule creatus esset. num igitur, si ad centesimum annum vixisset, senectutis eum suae paeniteret? nec enim excursione nec saltu, nec eminus hastis aut comminus gladiis uteretur, senatum. apud Lacedaemonios quidem ei, qui amtam cito? sic enim percontantur in Naevi poetae Lupo. Respondentur et alia et hoc in primis: proveniebant oratores novi, stulti adulescentuli. temeritas est videlicet florentis aetatis, prudentia senescentis. At memoria minuitur. credo, nisi eam exerceas, aut etiam si sis natura tardior. Themistocles omnium civium perceperat nomina; num igitur censetis eum, cum aetate processisset, qui Aristides esset Lysimachum salutare solitum? equidem non modo eos novi qui sunt, sed eorum patres etiam et avos, nec sepulcra legens vereor, quod aiunt, ne memoriam perdam; his enim ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
negant siles q sunt. ut si qui gubernatorẽ ĩ
naiigando nichil facere dicunt cũ alii ma¬
los standant alu ꝓ foros cursent. alii sentinã
exhauriant ille aũt clauũ tenens quietꝰ
sedeat in pupi/ nõ faciat ea q̃ iuuenes. At
nõ multa maiora et meliora faciat/ Non ui¬
rib aut uelocitatib aut celeritate corpoꝵ
res magne geruntur s conalio auccoritate¬
et sentençia/ quib nõ modo nõ orbari s eciã
augeri senectus solet iisi ego forte nobis
qui et niles et cribunꝰ ⁊ legatꝰ et consul
uersatus sum i uario gen̾e belloꝵ cessare
nũc uideor/ cũ bella nõ gero. It senatui
que sunt gerenda p̾stribo ⁊ quomͦ cartagun¬
multa ante denũcio De qua urreri nõ aute
desmã ꝙͣ illam excisam ẽẽ cognouere. Quã
palinã igr̃ dii ĩmortales scipio tibi reẜuer
ut aui reliquias ꝑsequare. Cuiꝰ a morte t̾¬
cius et tricesimꝰ hic annus ẽ. S memoriã

Expanded text:
negant, similesque sunt ut si qui gubernatorem in negant, similesque sunt ut si qui gubernatorem in navigando nihil agere dicant, cum alii malos scandant, alii per foros cursent, alii sentinam exhauriant, ille clavum tenens quietus sedeat in puppi; non faciat ea, quae iuvenes; at vero multo maiora et meliora facit. non viribus aut velocitate aut celeritate corporum res magnae geruntur, sed consilio auctoritate sententia, quibus non modo non orbari, sed etiam augeri senectus solet. nisi forte ego vobis, qui et miles et tribunus et legatus et consul versatus sum in vario genere bellorum, cessare nunc videor, cum bella non gero. At senatui quae sint gerenda praescribo et quo modo; Carthaginmulto ante denuntio, de qua vereri non ante desinam quam illam excisam esse cognovero. quam palmam utinam di immortales, Scipio, tibi reservent, ut avi relliquias persequare, cuius a morte tertius hic et tricesimus annus est, sed memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
hus que iuuentute geruntur ⁊ uirib. Aul¬
lene igr res sunt seuiles que uł infirmis cor¬
porib aĩo tantũ administrentur. Nichil er¬
go agebat quĩtꝰ maximꝰ/ nichil. l. paulus
pat̾ tus socer biri optum silii mei. Ceterise¬
nes fabricii crii corruncanii. cũ. rẽ.p. conci¬
lio ⁊ auctoritate deffendebant nichil agebat᷑
ad apii claudii senectutẽ accedebat eciã ut
cecus eẽt. Tame is cũ siñam senatꝰ incli
nari ⁊ ad pac̃e cũ pyrro fedusq faciendu¬
uideret nõ dubitauit dicere illa que uersib
prosecutꝰ est eniuus. Quo uobis mentes re¬
cte que stare solebant. Ante hac clementi sese
flexere uiri. Ceteraq grauissime. Notũ est
sulatũ cũ int̾ duos consulatꝰ amu .x. int̾¬
fuissent. censorq añ suꝑiorẽ consulatũ fuisset
Ex quo intellig̃ẽ pirir bello grande sane fuis¬
se et tame a patrib sic accepimꝰ. Nichil igr
afferũt qui in re grrenda uersari senectutẽ

Expanded text:
eis, quae iuventute geruntur et viribus? nuleis, quae iuventute geruntur et viribus? nullaene igitur res sunt seniles, quae vel infirmis corporibus animo et mente administrentur? nihil ergo agebat Q. Maximus, nihil L. Paulus, pater tuus, socer optimi viri fili mei? ceteri senes, Fabricii Curii Coruncanii, cum rem publicam consilio et auctoritate defendebant, nihil agebant? ad Appi Claudi senectutem accedebat etiam ut caecus esset; tamen is, cum sententia senatus inum Pyrrho foedusque faciendum, non dubitavit dicere illa, quae versibus persecutus est Ennius: quo vobis mentes, rectae quae stare solebant antehac, dementis sese flexere viai? ceteraque gravissime, notum enimsulatum, cum inter duos consulatus anni decem interfuissent censorque ante superiorem consulatum fuisset, ex quo intellegitur Pyrrhi bello grandem sane fuisse, et tamen sic a patribus accepimus. nihil igitur afferunt qui in re gerenda versari senectutem
Abbreviated transcription (Latin):
ço nonagesimo anno scripsisse dr. uixitq
suo studio atq oꝑe cessauit. Qui cũ ex eo qu̾e¬
retur cur taindui uellet ẽẽ in uita. nichil
hẽo in quit ꝙ accusem senectute p̾clarũ respo¬
sur ⁊ docto hõĩe dignũ. Sua eñi uicia insipi¬
entes ⁊ suã culpã in senectutẽ conferũt.
nõ faciebat is cuiꝰ mͦ mentionẽ feci ennius
Sicuti fortis equus spatio qui sepe supmo uin¬
cit olimpia nũc semo confectꝰ quiescit. Qqui
fortis et uictoris spatio senectute comꝑat suã
Cuiꝰ quid probe meminisse potestis. Nimo em
undeno uicesimo post eius mortẽ hn consuł.I.
flamnuus ⁊.m. acilius fãi sunt. Ille aut sci¬
pione et philippo iterũ consulib mortuus est
nos lxx. natus tot eni uixit eniuus ita fere¬
bat duꝯ que maxima putantur onera pauper
⁊ senectutem ut eis pene delectari iide̾t᷑.
aio quatuor reꝑio causas cur senectꝰ mise¬
ra uideatur. Unã quod aduocet a reb gerẽ¬

Expanded text:
rto nonagesimo anno scripsisse dicit vixitqrto nonagesimo anno scripsisse dicit vixitqsuo studio atque opere cessavit. qui, cum ex eo quaereretur cur tam diu vellet esse in vita, nihil habeo, inquit, quod accusem senectutem. praeclarum responsum et docto homine dignum! sua enim vitia insipientes et suam culpam in senectutem conferunt, quod non faciebat is, cuius modo mentionem feci, Ennius: sic ut fortis equus, spatio qui saepe supremo vicit Olympia, nunc senio confectus quiescit. equi fortis et victoris senectuti comparat suam; quem quidem probe meminisse potestis; anno enim undevicesimo post eius mortem hi consules, T. Flamininus et M'. Acilius, facti sunt; ille autem Caepione et Philippo iterum consulibus mortuus est,nos septuaginta natus, tot enim vixit Ennius, ita ferebat duo quae maxima putantur onera, paupertatem et senectutem, ut eis paene delectari videretur. mo, quattuor reperio causas cur senectus misera videatur: unam, quod avocet a rebus geren
Abbreviated transcription (Latin):
i. ⁊ consularis. S. ẽ in manib laudatio. Quã
cñ legnnus que philosophũ non contempnimꝰ
necnon ille in luce modo atq in oculis ciuiu
precepta quata noticia antiquitatis sciã uiris
augurii. multe eciã ut in hoie romano littere
dimia memoria tenebat nõ domestica solum.
s eciã ext̾na bella. Cuiꝰ sermone ita cupide ꝑ¬
fruebar tunc quasi iam diuinarẽ id quod eue¬
uit. illo extrncto fore uñ dicem nemuinem.
Quorsus ig̃o hec tã multa de maxio. Quia
profecto iidetis nefas ẽẽ dictu mserã fuisse
tale senectute. nec tanie omnes possunt esse
scipiones aut maxim ut urbiũ expugnatio¬
nes. ut pedestres. naualesq pugnas. ut bel¬
la a se gesta ut triũphos recordentur ¶t eciã
quiete et pure atq elegant᷑ acte etatis pla¬
cida ac leuis senectus quale accepimꝰ plato¬
nis qui uno et occogesimo anno scribens est
mortuus Quale socratis qui eum librũ qui¬

Expanded text:
ri et consularis. est in manibus laudatio, quam ri et consularis. est in manibus laudatio, quam cum legimus, quem philosophum non contemnimus? nec vero ille in luce modo atque in oculis civium praecepta! quanta notitia antiquitatis, scientia iuris auguri! multae etiam, ut in homine Romano, litterae: omnia memoria tenebat non domestica solum, sed etiam externa bella. cuius sermone ita tum cupide fruebar, quasi iam divinarem, id quod evenit, illo exstincto fore unde discerem neminem. quorsum igitur haec tam multa de Maximo? Quia profecto videtis nefas esse dictu miseram fuisse talem senectutem. nec tamen omnes possunt esse Scipiones aut Maximi, ut urbium expugnationes, ut pedestris navalisve pugnas, ut bella a se gesta, ut triumphos recordentur. est etiam quiete et pure atque eleganter actae aetatis placida ac lenis senectus, qualem accepimus Platonis, qui uno et octogesimo anno scribens est mortuus, qualem Isocratis, qui eum librum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ne grandis ẽẽt/ et ambalẽ Iuuemliter exultantẽ
paciencia sua molliebat/ De quo preclare fami¬
liaris nr̃ ennius unus qui nobis cunctando
restituit rem Non en rumores ponebat an
salutẽ. Ergo postquã magisq iuiri nuc głia
claret Carentũ uero qua uigilancia quo con¬
cilio recepit Cũ quidẽ me audiente salinatori
qui amisso oppido fugerat in arcem głianti atq
ita dicenti. mea oꝑa quite fabi tarentũ ro¬
cepisti certe inquit ridens nã iusi tu amisisse
nuĩquã recepissem Nec uero in armis pran¬
tior ꝙͣ in toga. Qui consul iterũ. Spu. carim¬
adpotuit restitit. agrũ picentẽ ⁊ gallicũ iuritĩ
circa senatꝰ auctoritatem diuidenti Augur ꝙ cũ
eẽt dice̾ ausus est optimis auspicuis eageri que
rentur contra auspicia ferri. Multa in eo uiro
preclara ognoui. Sed nichil est admirabilius
ꝙͣ quomo ille mortem mara filii tulit clari ui¬

Expanded text:
ne grandis esset, et Hannibalem iuveniliter exsultantem ne grandis esset, et Hannibalem iuveniliter exsultantem patientia sua molliebat; de quo praeclare familiaris noster Ennius: unus homo nobis cunctando restituit rem; noenum rumores ponebat ante salutem; ergo plusque magisque viri nunc gloria claret. Tarentum vero qua vigilantia, quo consilio recepit! cum quidem me audiente Salinatori, qui amisso oppido fugerat in arcem, glorianti atque ita dicenti, mea opera, Q. Fabi, Tarentum recepisti; certe, inquit ridens, nam nisi tu amisisses, numquam recepissem. nec vero in armis praestantior quam in toga; qui consul iterum, Sp. Carviad potuit, restitit agrum Picentem et Gallicum viritim contra senatus auctoritatem dividenti; augurque cum esset, dicere ausus est optimis auspiciis ea geri, qurentur, contra auspicia ferri. multa in eo viro praeclara cognovi, sed nihil admirabilius quam quo modo ille mortem fili tulit, clari vi
Abbreviated transcription (Latin):
nectute dici p̃t. Nec eni in sũma mopia le¬
nis ẽẽ pt̃ senectꝰ ne sapienti quidẽ nec insi¬
pienti eciã in sũma copia nõ grauis. Aptissi¬
ma om̃o sunt scipio et leli arma senectutis
artes excitationes q uirtutũ que in om̃i eta¬
te culte cũ du multũq iuxeris mirificos
afferunt fructus Non solũ quia nũquã dese¬
tarentum recepit sene adolestens ita dilepi ut
equale. Erat em̃ in ilso uiro comutate con¬
dita grauitas nec senectꝰ mores mutauerat.
Quaquã enui colere cepi nõ ad modũ grande
natu s taine iam etate prouectũ. Anno eni
post consul pͥmũ fuerat ꝙͣ ego natus sum
Cũq eo quarto consule adolescentulus nules
capuã profectꝰ sum quito anno post ad tare¬
tum questor deinde edilis quadriennio post
fcus sum pretor. que magrãtũ gessi consu¬
libus tudithano et cethego cũ quide ille ad mo¬
fuit. hic et bella gerebat ut adolestens cũ pla¬

Expanded text:
nectute dici potest; nec enim in summa inopia lenectute dici potest; nec enim in summa inopia levis esse senectus potest, ne sapienti quidem, nec insipienti etiam in summa copia non gravis. aptissima omnino sunt, Scipio et Laeli, arma senectutis artes exercitationesque virtutum, quae in omni aetate cultae, cum diu multumque vixeris, mirificos ecferunt fructus, non solum quia numquam deseTarentum recepit, senem adulescens ita dilexi, ut aequalem. erat enim in illo viro comitate condita gravitas, nec senectus mores mutaverat. quamquam eum colere coepi non admodum grandem natu, sed tamen iam aetate provectum.mum fuerat quam ego natus sum, cumque eo quartum consule adulescentulus miles ad Capuam profectus sum quintoque anno post ad Tarentum. quaestor deinde quadriennio post factus sum, quem magistratum gessi consulibus Tuditano et Cethego, cum quidem ille admot muneribus fuit. hic et bella gerebat ut adulescens, cum pla
Abbreviated transcription (Latin):
eent coli soliti. Qui michi nõ id iudebantur ac¬
cusare ꝙ ẽẽt accusandũ. Nam si id culpa senectu¬
tis accideret eadem michi usu euenirent reli¬
quisq om̃ib maiorib natu quoꝵ ego multo¬
rũ cognoui senectutẽ sine querela qui se ⁊ li¬
bidinũ uinculis laxatos ẽe nõ moleste ferrẽt
nec a suis despicerentur. Sed on istius moĩ
quelaꝵ in morib est culpa nõ metate/ Modera¬
ti eni ⁊ nec difficiles nec inhumaui senes to¬
lorabilẽ senectutẽ agunt. Importunitas autẽ
et inhumanitas oñi etati molesta ẽ
est ut dicis cato. U fortasse dixerit quispiã
tibi ꝓpt̾ opes et copias ⁊ dignitate tuã tolera¬
biliorẽ senectutẽ ideri id aũt nõ posse multis
conting̾e
seriphio cuidã in iurgio respondisse cũ ille di¬
xisset nõ eũ sua sed patrie głia splendorẽ asse¬
cutum nec hercule inquit. Si ego seriphiuis
clarus unquã fuisses. Quod eodẽ modo de se¬

Expanded text:
essent coli soliti; qui mihi non id videbantur acessent coli soliti; qui mihi non id videbantur accusare, quod esset accusandum. nam si id culpa senectutis accideret, eadem mihi usu venirent reliquisque omnibus maioribus natu, quorum ego multorum cognovi senectutem sine querella, qui se et libidinum vinculis laxatos esse non moleste ferrent nec a suis despicerentur. sed omnium istius modi querellarum in moribus est culpa, non in aetate. moderati enim et nec difficiles nec inhumani senes tolerabilem senectutem agunt, importunitas autem et inhumanitas omni aetati molesta est. LAELIUS. Est, ut dicis, Cato; sed fortasse dixerit quispiam tibi propter opes et copias et dignitatem tuam tolerabiliorem senectutem videri, id autem non posse multis contingereSeriphio cuidam in iurgio respondisse, cum ille dixisset non eum sua, sed patriae gloria splendorem assecutum: nec hercule, inquit, si ego Seriphius clarus umquam fuisses. quod eodem modo de se
Abbreviated transcription (Latin):
partes etatis bene descripte sunt. extrenũ accũ
tanquã ab merti poeta ẽẽ neglectu. S tame¬
necce fuit ẽẽ aliquid extremũ ⁊ tanquã ĩ ar¬
boꝵ bacis terreq frugib maturitate tempesti¬
ua quasi uictũ et caducũ ꝙ̃ ferendũ est mollit̾
sapienti. Quid enĩ est aliud giganciũ modo
atꝰ cͣato gratissimꝰ nobis. ut eciam pro scipioe
pollicear feceris si quom̃o sꝑamus. uolumus qͥ¬
dem corte senes fiei multo aũt a te didiceri¬
mus quib facillae rõmbus ingrauestente
etater ferre possumꝰ.I. E faciam uero leli
presertim si utriq nr̃m ut dicis gratũ futurũ
est .U. L. uolumus sane insi molestũ est cato
tanquã aliquã longã uiã confeceris quã nob̃
quomio ingrediendu sit. istuc quo ꝑuenisti iu¬
dere quale sit .I. C. faciam ut potero leli. Se
tũ ꝙ uoluptatib carerent sine quib uitar
uullã putarent. tũ ꝙ spuerentur ab hus a quib

Expanded text:
partes etatis bene descripte sint, extremum actum partes etatis bene descripte sint, extremum actum tanquam ab inerti poeta esse neglectum». Snecesse fuit esse aliquid extremum et, tamquam in arborum bacis terraeque fructibus, maturitate tempestiva quasi vietum et caducum, quod ferendum est molliter sapienti. quid est enim aliud gigantum modo b Atqui, Cato, gratissimum nobis, ut etiam pro Scipione pollicear, feceris, si, quoniam speramus, volumus quidem certe, senes fieri, multo ante a te didicerimus quibus facillime rationibus ingravescentem aetatem ferre possimus. CATO. Faciam vero, Laeli, praesertim si utrique vestrum, ut dicis, gratum futurum est. LAELIUS. Volumus sane, nisi molestum est, Cato, tamquam longam aliquam viam confeceris, quam nobis quoque ingrediendum sit, istuc, quo pervenisti, videre quale sit. CATO. Faciam ut potero, Laeli. stum quod voluptatibus carerent, sine quibus vitam nullam putarent, tum quod spernerentur ab eis, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Epe numero admirari soleo cũ hoc .G.
gerũ tuam excellentẽ .m. cato perfe
ꝓ senib sic odiosa est. ut onus Iehenna grauius
dicant sustmere.I.m. o. Rem haud sane scipio
et oleli difficilem admirari iudemim. Qmb
eñ nichil est in seipĩs opis ad bene beateꝙ ui¬
uendum. his omib etas grauis est. qui auto
onᵈ bona a se ipis petunt his inchi pt ma¬
lum uider ꝙ nature neccessitas afforat. Quo
ingenere est in pͥmis senectꝰ quã ut adipistant᷑
onmes optant eande accusant adeptã. Cantata
eari aiint cicius ꝙͣ putauissent. Primũ quĩs
degit eos falsum putare. Qui emĩ cicuis adole¬
stentie seuectꝰ qua puericie adolescentia obrepit.
Deinde quid minꝰ grauis eet his senecꝰ si octit¬
gentesmui amiũ agerent ꝙͣ occogesimũ. Pre¬
terita eni etas quaus longa cũ essluxisset nul¬
la taine consolatio permulcere posset stultã se¬
nectute. Quocirta sapiam mea admirari sole¬
tis que utinã digna eet admiratiẽe uł opimnione

Expanded text:
epe numero admirari soleo cum hoc C. rerum tuam excellentem, M. Cato, perfeque senibus sic odiosa est, ut onus se Aetna gravius dicant sustinere. CATO. Rem haud sane, Scipio et Laeli, difficilem admirari videmini. quibus enim nihil est in ipsis opis ad bene beateque vivendum, eis omnis aetas gravis est; qui autem omnia bona a se ipsi petunt, eis nihil potest malum videri quod naturae necessitas afferat. quo in genere est in primis senectus, quam ut adipiscantur omnes optant, eandem accusant adeptam ; tanta eere aiunt eam citius quam putassent. primum quis coegit eos falsum putare? qui enim citius adulescentiae senectus quam pueritiae adulescentia obrepit? deinde qui minus gravis esset eis senectus, si octingentesimum annum agerent, quam si octogesimum? praeterita enim aetas quamvis longa, cum effluxisset, nulla consolatione permulcere posset stultam senectutem. quocirca si sapientiam meam admirari soletis, quae utinam digna esset opi
Abbreviated transcription (Latin):
manib oimia antiquitatis monumeta cau¬
saꝵ colligo illustriũ quascũq defendi nũc
ꝙͣ maxime conficio rõnes. Ius augurũ pon¬
tificum cuule cracto. Multum eciam grecis
lus utor. Pytagoreor q more exercen¬
de memorie grã quid una ꝙͣ die dixerim
audierm egtirim cõmemoro uesꝑi. Hee sũt
ex̾citationes ingxnii. hec curricula mentis
In hus desudans atq elaborans uirrs corpo
ris nõ magnope desidero. Assum amicis.
uenio in senatum frequens ult̾ q assero
res multũ eciã diui cogitatas easq tueor
ammi nõ corporis uirib. Quas si exequi ne¬
quire tñ me lectulus meus oblectaret. ea
ip̃a cogitantẽ que iã age̾ nõ possem. Sed ut
possim facit acca uita. Semp eñ in hiis studii

Expanded text:
manibus; omnia antiquitatis monumenta colmanibus; omnia antiquitatis monumenta colligo; causarum illustrium, quascunque defendi, nunc cum maxime conficio orationes; ius augurium pontificium civile tracto; multum etiam Graecis litteris utor; Pythagoriorumque more, exercendae memoriae gratia, quid quoque die dixerim audierim egerim commemoro vesperi. hae sunt exercitationes ingeni, haec curricula mentis; in his desudans atque elaborans corporis viris non magno opere desidero. adsum amicis, venio in senatum frequens ultroque affero res multum et diu cogitatas easque tueor animi, non corporis viribus. quas si exsequi nequirem, tamen me lectulus meus oblectaret ea ipsa cogitantem, quae iam agere non possem; sed ut possim facit acta vita. Semper enim in his studii
Abbreviated transcription (Latin):
mertis ignauie souniclose senectutis. Ut
petulantia. ut libido magis est adolestentiũ
ꝙͣ senũ nec tame om̃i adolestentiũ s nõ pro¬
boro. sic ista semlis stulticia que deliratio ap
or robustos filios/ ⁊ quĩq silias tãtã domũ
cantas clientelas appius regebat ⁊ cecus ⁊
seuex. Intantũ enũ aminũ tanquã habebat
nec languestens succũbobat senectuti. Te¬
nebat nõ modo auctoritatẽ ẜ eciã imperi¬
ũ in suos. metuebant ẜui. uerebantur li¬
beri carũ om̃es hebant. uigthat in illo
mos pr̃is et disciplina ita eñĩ seuectꝰ ho¬
nesta est si seipam deffendit, suus suũ re¬
tinet si mens nemim mãcipata est, se usa
ad ultimũ spĩu dñãtur in sues ut em̃ aᷝdo¬
lestentẽ in quo ẽ semile aliquid sic senẽ in
quo est aliquid adolestentis probo ꝙ qui se¬
quitur corpore senex ẽẽ poterit aĩo nniquã
crit. Septanus michi liber ẽ origiũ in

Expanded text:
inertis, ignavae, somniculosae senectutis; ut inertis, ignavae, somniculosae senectutis; ut petulantia, ut libido magis est adolescentium, quam senum, nec tamen omnium adulescentium, sed non proborum, sic ista senilis stultitia, quae deliratio appor robustos filios, quinque filias, tantam domum, tantas clientelas Appius regebat et caecus et senex; intentum enim animum tamquam arcum habebat nec languescens succumbebat senectuti. tenebat non modo auctoritatem, sed etiam imperium in suos: metuebant servi, verebantur liberi, carum omnes habebant; vigebat in illa domo mos patrius et disciplina. Ita enim senectus honesta est, si se ipsa defendit, si ius suum retinet, si nemini emancipata est, si usque ad ultimum spiritum dominatur in suos. ut enim adulescentem in quo est senile aliquid, sic senem in quo est aliquid adulescentis probo, quod qui sequitur, corpore senex esse poterit, animo numquam erit. septimus mihi liber Originum est in
Abbreviated transcription (Latin):
munus exequi possunt. aut id quidẽ nõ pro¬
priũ senectutis est uiciũ sei cõmune ualitu¬
diuis. Quã fuit imbecillus .y. africam fi¬
lius is qui te adoptauit. Quã triu aut
nulla pociꝰ ualitudine ꝙ uurr fuisset alte¬
rũ illud extitisset lunien aieatis. Cud p̃r¬
nã em̃ magnitudinẽ aĩ doctrina uberior ac
cesserat. Quid mirũ igr̃ in senb si infirum
sunt aliquando cũ id ne adolestentes effug̾e̾
possint Resistendũ leli et scipio senectuti ẽ
eius ꝙ uicia diligentia cõpensanda sunt pu¬
gnandũ canquã contra morbũ sic contra se¬
nectutẽ henda rõ ualitudinis. utendũ eo̾¬
citationib modicis tantũ cibi ⁊ potꝰ tacitũ¬
abi ⁊ potus adibendũ ut reficiant᷑ uires nõ
oppͥmantur. Nec uo̾ corpori sołu subuemen¬
de fatigatiõe ingrauescent aĩ aut ex̾citando
leuantur. Nã quos ait cecilius comiaus stul¬
tos senes hos significat credulos. obluuosos
dissolutos. Que mcia sunt nõ senectutis s

Expanded text:
us exsequi possint. At id quidem non proprium senectutis vitium est, sed commune valetudinis. quam fuit imbecillus P. Africani filius, is qui te adoptavit, quam tenui aut nulla potius valetudine! quod ni ita fuisset, alterum illud exstitisset lumen civitatis; ad paternam enim magnitudinem animi dcesserat. Quid mirum igitur in senibus, si infirmi sunt aliquando, cum ne id quidem adolescentes effugere possint? Resistendum Laeli et Scipio, senecturti est, eiusque vitia diligentia compensanda sunt: pugnandum, tamquam contra morbum, sic contra senectutem: habenda ratio valetudinis, utendum exercitationibus modicis: tantum cibi et potionis adhibendum, utreficiantur vires, non opprimantur. Nec vero corpori solum subveniendefatigatione ingravescunt: animi autem, exercendo levantur. nam, quos ait Caecilius Comicus, stultos senes, hos significat credulos, obliviosos, dissolutos. quae vitia sunt, non senectutis, at
Abbreviated transcription (Latin):
uires. au pitagore tibi malis uires inge¬
iii dari. Demꝙ isto bono utare dũ assit
cũ absit ne requiras in forte adolescentes
puericiã paulu etate progressi adolestentiã
debr̃ requitere. Cursus est certꝰ etatis et
una uia nature. eo ꝙ simplex suaꝙ cuiꝙ par¬
ti etatis tempestuntas ẽ data ut et infir¬
mitas pu̾oꝵ et ferocitas Iuuenũ et gram¬
tas iam constantis etatis ⁊ senectutis ma¬
turitas naturale quiddã hãt ꝙ suo tempore
ꝑcipi debeat.Audire te arbitror scipio. ho¬
spes tuus masmmissa que faciat hodie .xc. na
tus annos. Qur ingressus iter pedibus sit
in equũ nõ om̃ino ascende̾. Cũ aũt equo ex
equo nõ descende̾/ Nullo ymbre nullo sugore
adduci ut capite oꝑtus sit. Sũmã in es cor¬
poris ẽẽ succitatẽ. Itaq om̃ia exequi regis
officia ⁊ munera. Potest igr̃ ex̾citatio ⁊ tẽ¬
ꝑantia iuuentutis eciã senectuti conseruare

Expanded text:
is an Pythagorae tibi malis viris ingeis an Pythagorae tibi malis viris ingeni dari? Denique isto bono utare, dum adsit, cum absit, ne requiras: nisi forte adulescentes pueritiam, paulum aetate progressi adulescentiam debent requirere. cursus est certus aetatis et una via naturae eaque simplex, suaque cuique parti aetatis tempestivitas est data, ut et infirmitas puerorum et ferocitas iuvenum et gravitas iam constantis aetatis et senectutis maturitas naturale quiddam habet, quod suo tempore percipi debeat. audire te arbitror, Scipio, hospes tuus avitus Masinissa quae faciat hodie nonaginta natus annos: cum ingressus iter pedibus sit, in equum omnino non ascendere; cum autem equo, ex equo non descendere; nullo imbri, nullo frigore adduci ut capite operto sit; summam esse in eo corporis siccitatem, itaque omnia exsequi regis officia et munera. Potest igitur exercitatio et temperantia etiam in senectute conservare
Abbreviated transcription (Latin):
me quide hus uiribus ẽẽ quib aut miles
bello punco aut questor eod bello aut q̃stor
in hispaniã fuerim. aut quadrienmo post ꝯ
tribunꝰ militaris depugnaui apud termophi¬
las. m. acilio galabrione consule. Sed tame
ut nos uidetis nõ plane me eu̾nauit. nõ
afflixit senectꝰ. nõ curia uires meas deside¬
rat non rostra nõ amq nõ clientes nõ
hospitos. Nec em unquã sũ assensus uet̾i̾
illi laudato ꝙ prou̾bio ꝙ mouet mature fie¬
risene. si diu uelis ẽẽ. Ego uero me mi¬
nus dui senẽ ẽẽ malłe ꝙͣ esse senẽ antequã
eẽm. Itaq nemo adhuc conuenire me potu¬
it quommꝰ fuerim occupatꝰ. At minꝰ habeo
uiriũ ꝙͣ ur̃m̃ ũt uis. Nec nos quid . C. po¬
tii centurionis uires habetis. Nũ idcireo ẽ
magno desiderio tenebitur uiriũ olimpie ꝑ
stadiũ ingressus ẽẽ nulo dr̃ cũ humeris su¬
stiueret bone unũ. Igitur utrũ has corpori¬

Expanded text:
me quidem eis esse viribus, quibus aut miles me quidem eis esse viribus, quibus aut miles bello Punico aut quaestor eodem bello aut consul in Hispania fuerim aut quadriennio post, cum tribunus militaris depugnavi apud Thermopylas M'. Glabrione consule; sed tamen, ut vos videtis, non plane me enervavit, non afflixit senectus: non curia viris meas desiderat, non rostra, non amici, non clientes, non hospites. nec enim umquam sum assensus veteri illi laudatoque proverbio, quod monet mature fieri senem, si diu velis senex esse. ego vero me minus diu senem esse mallem quam esse senem ante quam essem. itaque nemo adhuc convenire me voluit cui fuerim occupatus. At minus habeo virium quam vestrum utervis. ne vos quidem T. Ponti centurionis viris habetis: num idcirco est magno desiderio tenebitur virium. olympiae per stadium ingressus esse Milo dicitur, cum umeris sustineret bovem: utrum igitur has corpor
Abbreviated transcription (Latin):
rus quid̃ apud scenophontẽ eo sermone que
moriens habuit cu ad modũ senex ẽẽt, ne¬
gat se unquã sensisse senectute suã ibecilli¬
ore factam quã adolescentia fuisset. Ego .l.
metellũ memim puer qui cũ quadrienmo
post alterũ consulatũ poncifex maximꝰ faĩs
ita boiuis untis ẽẽ extremo tempore etatis
ut adolestenoã nõ requireret. Nichil uecte
est michi dicõ de me ip̃o qũaquã est id quide se¬
mile etatiq nr̃e conceditur. uidetis ne ut apᵒ
homerũ sepissime nestor de uirtutib suis p¬
nec erat ei uerendũ nec uera predicans de se
nuus uideretur aut insolent aut loquax. Et¬
eñ ut ait homerꝰ ex eius lingna melle dul¬
tior fluebat oro q̃ ad suauitate nullis egebat
Quod si sibi accideret nõ dubitat qͥn breui sit
troia ꝑitura. Sed redeo ad me quartũ amiũ
ago ⁊ occogesimũ. uellẽ equide idem posse głi¬
ari ꝙ cyrus. Sed tamẽ hec queo dicere nõ

Expanded text:
rus quidem apud Xenophontem eo sermone, quem rus quidem apud Xenophontem eo sermone, quem moriens habuit, cum admodum senex esset, negat se umquam sensisse senectutem suam imbecilliorem factam quam adulescentia fuisset. ego L. Metellum memini puer, qui, cum quadriennio post alterum consulatum pontifex maximus factuita bonis esse viribus extremo tempore aetatis, ut adulescentiam non requireret. nihil necesse est mihi de me ipso dicere, quamquam est id quidem senile aetatique nostrae conceditur. videtisne, ut apud Homerum saepissime Nestor de virtutibus suis pnec erat ei verendum ne vera praedicans de se nimis videretur aut insolens aut loquax. etenim, ut ait Homerus, ex eius lingua melle dulcior fluebat oratio; quam ad suavitatem nullis egebat is, quod si sibi acciderit, non dubitat quin brevi sit Troia peritura. sed redeo ad me. quartum ago annum et octogesimum: vellem equidem idem posse gloriari quod Cyrus, sed tamen hoc queo dicere, non
Abbreviated transcription (Latin):
et uiniũ om̃ino canoꝵ illud in uoce splende¬
scit. eciã nestio quo pacto in senectute ꝙ eq̃¬
dem adhuc nõ admisi ⁊ iudetis annos. ed
tamẽ decorus sermo seis quietꝰ ⁊ remissus
facit ꝙ ipã ꝑsepe sibi audientiã diserti ẜmoĩs
compta ⁊ nuttis oro/ quã siipẽ exeqͥ nequeas
possis tamẽ scipiomi precipe et lelio. Nuid e¬
min est iocundius senectũte scipata studus
iuuentutis. An ne has quidez iures senectu¬
ti relinqͥmus ut adolestentes doceat institu¬
at ⁊ ad ome officii munꝰ instruat. Quoquid
⁊. p. scipiones et aui traduo .l. enulius. ⁊
p. africanus comitatu nobiliũ iuuenũ for¬
tunati indebantur. Nec ulli bonaꝵ artium
magr̃i. no beati putandi quauis consenuerĩt
iures atq defecorũt. Et si ipã ista defectio
uiriũ adolestentie uiciis efficerit sepius quã
seneccutis. libidinosa em ⁊ intemꝑans ado¬
lestentia effeccũ corpus t̾radit senectuti. Ey¬

Expanded text:
et virium. omnino canorum illud in voce splendeet virium. omnino canorum illud in voce splendescit etiam nescio quo pacto in senectute, quod equidem adhuc non amisi, et videtis annos. sed tamen est decorus seni sermo quietus et remissus, facitque persaepe ipsa sibi audientiam diserti senis composita et mitis oratio, quam si ipse exsequi nequeas, possis tamen Scipioni praecipere et Laelio. quid enim est iucundius senectute stipata studiis iuventutis? An ne illas quidem viris senectuti relinquimus, ut adulescentis doceat, instituat, ad omne offici munus instruat? quo quidem et P. Scipiones et avi tui duo L. Aemilius et P. Africanus comitatu nobilium iuvenum fortunati videbantur, nec ulli bonarum artium magistri non beati putandi, quamvis consenuerint vires atque defecerint. etsi ipsa ista defectio virium adulescentiae vitiis efficitur saepius quam senectute; libidinosa enim et intemperans adulescentia effetum corpus tradit senectuti. Cy
Abbreviated transcription (Latin):
quas quidem sic auide arripiu quasi duiturnã
siti explere cupiens ut ea exempla mͥ nota
eent quib me nunc exemplis uti uidetis.
Quod cũo fecisse socratẽ in fidib audirẽ uelle
equidẽ eciã illud. Discebant enũ in fidib au¬
tique. si in lũs corte elaboraui. Sod̾a causa.¬
cnõ quide iures desidero adolescentis. Is
em erat locus alt̾ de uiciis senectutis
no plusquã adolestens tauri aut elephantis
cior quã miloras crotomace. Qui cũ iã senex
eet achletas q se excentes in cutriculo uide̾t
se. at hii quidẽ iam mortui sunt. Nũ ueco
tã isti ꝙͣ tu ip̃e nugator neq eñi ex te unqua
es nobilitatꝰ s ex laterib et lacertis tius.
Nichil sextꝰ enulius cale nichil multis aute
anus citus corrũcamus nichil mͦp crassus
a quib iura ciib prescribebantur quoꝵ usq
ad extrenũ sp̃m prouecta ẽ prudencia. Era¬
munus eius nõ ingemii solum sed laterũ eciã

Expanded text:
quas quidem sic avide arripui quasi diuturnam quas quidem sic avide arripui quasi diuturnam sitim explere cupiens, ut ea ipsa mihi nota essent, quibus me nunc exemplis uti videtis. quod cum fecisse Socratem in fidibus audirem, vellem equidem etiam illud, discebant enim fidibus antiqui, sed in litteris certe elaboravi. ne c quidem viris desidero adulescentis, is enim e, plus quam adolescens vires tauri aut elephantis mptior quam Milonis Crotoniatae? qui cum iam senex esset athletasque se exercentis in curriculo videret,se, at hi quidem mortui iam sunt. non vero tam isti, quam tu ipse, nugator, neque enim ex te umquam es nobilitatus, sed ex lateribus et lacertis tuis. nihil Sex. Aelius tale, nihil multis annis ante Ti. Coruncanius, nihil modo P. Crassus, a quibus iura civibus praescribebantur, quorum usque ad extremum spiritum est provecta prudentia. Oramunus eius non ingeni solum, sed laterum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
alteri prospicienti scd̾o ꝙͣ illud idẽ edepol se¬
nectꝰ si nichil quicquã aluid uictu appor¬
tes tecũ cũ adueneris unũ id satis est ꝙ
du unuendo multa q̃ nou uult iudet ⁊ mul
deputo miserrimũ sentire ea etate se esse
odiosum alteri Iocundũ pociuis ꝙͣ odiosum
ut eñ adolestentib bona in dole preditis sa¬
pientes senes delectantur leuiorq senectꝰ
eoꝵ qui a inuentute coluntur ⁊ diligun¬
tur sic adolestentes senũ preceptis gaudẽt.
quib ad uirtutũ studia ducuntur. Nec minꝰ
intelligo me bobis ꝙ̃ michi nos ẽẽ Iocundos Sed
uidetis ut senectꝰ non modo languida atq in¬
hers no sit uerũ eciã sit oꝑosa ⁊ semꝑ agens
aliquid ⁊ moliens tale scil quale cuuisq studiũ
in suꝑiore uita fuit. Quid qui eciã adistunt a¬
qui se cotidie aliquid adistentẽ dicit senẽ fieri¬
ut eciã ego feci qui lc̃as grecas senex didici.

Expanded text:
alteri saeculo prospiciente, quam illud idem: edepol, sealteri saeculo prospiciente, quam illud idem: edepol, senectus, si nil quicquam aliud viti adportes tecum, cum advenis, unum id sat est, quod diu vivendo multa quae non volt videt. Et multdeputo miserrimum, sentire ea aetate eumpse esse odiosum alteri. iucundum potius quam odiosum! ut enim adulescentibus bona indole praeditis sapientes senes delectantur, leviorque fit senectus eorum qui a iuventute coluntur et diliguntur, sic adulescentes senum praeceptis gaudent, quibus ad virtutum studia ducuntur; nec minus intellego me vobis quam mihi vos esse iucundos. sed videtis, ut senectus non modo languida atque iners non sit, verum etiam sit operosa et semper agens aliquid et moliens, tale scilicet, quale cuiusque studium in superiore vita fuit. quid, qui etiam addiscunt aqui se cotidie aliquid addiscentem dicit senem fieri. et ego feci, qui litteras Graecas senex didici,
Abbreviated transcription (Latin):
goram. Demoeritũ. Nũ platonẽ. Nũ xenio¬
cratẽ Nũ posta zenonẽ elegante. Caut eñ
quẽ uos post᷑a eciam uidistis rome dioge¬
nem stoicura. Coegit in studiis suis obinu¬
test̾e̾ senectꝰ. In minorib ĩ hus studioꝵ agita¬
tio uite equalis fuit age ut ista diuina stu¬
dia omittamꝰ possum nominare ex agro sabi¬
uo rusticos romanos uicmos ⁊ fauuliares me¬
os quib absentib nũquã fere ulla in agro
maiora opera fuint/ nõ serendis/ nõ ꝑcipien¬
dis nõ condendis fructib quãquã in alas nu¬
nus hoc mirũ sit. Nemo em̃ est tã senex qͥ
se amũ nõ putet posse uiu̾e. Sed idẽ meis
elaborant que scũit nichil ad se ꝑtinere. Se¬
rit arbores qui alt̾o scdo prosuit ut ait staciꝰ
nr in fine phebis. nec nõ dubitat agricola
quais sit senex querenti cui serat respon¬
dere diis ĩmortalib qui me nõ accipe mo¬
do hoc a maiorib uoluerunt sed eciã po¬
steris prodesse/ Et meliuis cecilius de sene

Expanded text:
ocritum, num Platonem Xenocraten, num postea Zenonem Cleanthem, aut eum, quem vos etiam vidistis Romae, Diogenem Stoicum coegit in suis studiis obmutescere senectus? An in omnibus studiorum agitatio vitae aequalis fuit? Age, ut ista divina studia omittamus, possum nominare ex agro Sabino rusticos Romanos, vicinos et familiaris meos, quibus absentibus numquam fere ulla in agro maiora opera fiunt, non serendis, non percipiendis, non condendis fructibus. quamquam in aliis minus hoc mirum est, nemo enim est tam senex qui se annum non putet posse vivere; sed idem in eis elaborant, quae sciunt nihil ad se omnino pertinere: serit arbores, quae alteri saeclo prosint, ut ait Statius noster in Synephebis. nec vero dubitat agricola, quamvis sit senex, quaerenti cui serat respondere: dis immortalibus, qui me non accipere modo haec a maioribus voluerunt, sed etiam posteris prodere. et melius Caecilius de sene
Abbreviated transcription (Latin):
arma toge concedant laurea lingue/. Quasi
uero togatus ⁊ nõ aumatꝰ ea que gloriaris cõfe¬
ceris atq te scillãq dictatorẽ pret̾ nom̃ ĩpii
quicꝙͣ incerfuit. Sad quid ego plura detua i¬
solencia cõmemore que tãpͣ minerua omines
artes edocuit. Iupiter optimꝰ ⁊ maximꝰ in con¬
siliũ deoꝵ admisit. ytaliã exulẽ humeris suis
reportauit. Oro te romuse arpinas qui egregi¬
a tua uirtute onĩs paulos fabios scipiones sũ¬
perasti quẽ tandẽ locũ in hac ciuitate optines
que tibi partes. rei p. placent. quẽ amicũ ⁊ quẽ
iimitũ habes. Cui insidias in cuutate fecisti.
aucillaris quo iure de exilio tuo didarchio re¬
disti eumi se quebaris Quos tyrãnos appella¬
bas eor potencie fanes. Qui tibi ante optiã¬
tes bidebant᷑ cosde demẽtes ac furiosos bocas
uatim cam agis de sestio male existimas. Ri¬
bulum petulantissimis uerbis lodis Laudas ce¬
sarem que maxime odisti. ei marime obsequeris

Expanded text:
arma togae, concedat laurea linguae." Quasi arma togae, concedat laurea linguae." Quasi vero togatus et non armatus ea, quae gloriaris, confeceris, atque inter te Sullamque dictatorem praeter nomen imperii quicquam interfuerit. Sed quid ego plura de tua insolentia commemorem? quem Minerva omnis artis edocuit, Iuppiter Optumus Maxumus in concilio deorum admisit, Italia exsulem humeris suis reportavit. Oro te, Romule Arpinas, qui egregia tua virtute omnis Paulos, Fabios, Scipiones superasti, quem tandem locum in hac civitate obtines? Quae tibi partes rei publicae placent? Quem amicum, quem inimicum habes? Cui in civitate insidias fecisti, ancillaris. Quo auctore de exsilio tuo Dyrrhachio redisti, eum sequeris. Quos tyrannos appellabas, eorum potentiae faves! Qui tibi ante optimates videbantur, eosdem dementes ac furiosos vocas! Vatini causam agis, de Sestio male existimas. Bibulum petulantissimis verbis laedis, laudas Caesarem. Quem maxime odisti, ei maxime obsequeris.
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ac urtꝰ est aĩ. Inmo u̾o est hõ leuissimꝰ
supplex inmicis. amncis contumeliosus. modo
poris a turpitudĩe bacat ligna uana manꝰ
inpacissime. gula ĩmensa/ pedes fugaces q̃
honeste noĩari nõ possunt in honestissiã. Atq
is cũ eiuismodi sit tamẽ audet dice. Ofortuna¬
uata natã me consule romia. Te dicis fortunatã¬
consule cicerone imino uo̾ infelicem ⁊ imiseram
q̃ crudelissimã porscripcione ꝑpessa est. cu tu per¬
turbata re p. mecu percussos ouines bonos pare
crudesitati tue cogebas cũ onnia iudicia omes
leges in tua libidine erant. Cuiu tu sublata le¬
ge porcia erepta libertate omimm uite necisq¬
impimefecisti ueꝵ eciã comemorando oꝓpbras
neq licet oblnusci uis seruitutis tue Cgeris ħ
oro te cicero profeceris. Quid est satis libet per¬
pessos esse eciã ne aures nrãs odio tuo on̾abis
etiã ne molestissums uerbis insectabe̾. Cedat

Expanded text:
tantum ac virtus est animi. Immo vero homo levissimus, tantum ac virtus est animi. Immo vero homo levissimus, supplex inimicis, amicis contumeliosus, modo poris a turpitudine vacat, lingua vana, manus rapacissimae, gula immensa, pedes fugaces; quae honeste nominari non possunt, inhonestissima. Atque is cum eius modi sit, tamen audet dicere: "O fortunatam natam me consule Romam!" "Te consule fortunatam," Cicero? Immo vero infelicem et miseram, quae crudelissimam proscriptionem eam perpessa est, cum tu perturbata re publica metu perculsos omnes bonos parere crudelitati tuae cogebas, cum omnia iudicia, omnes leges in tua libidine erant, cum tu sublata lege Porcia, erepta libertate omnium nosimpune fecisti, verum etiam commemorando exprobras neque licet oblivisci his servitutis suae. Egeris, oro te, Cicero, perfeceris quidlibet; satis est perpessos esse; etiamne aures nostras odio tuo onerabis, etiamne molestissimis verbis insectabere? "Cedant
Abbreviated transcription (Latin):
absq caunificis noĩe qui ciuitatis incõmodũ inglo¬
riam suam ponit. Quasi uero nõ illius cõnracois
cõ fuerit consulatus tuus ⁊ idcirco. res p. disiec¬
ta est eotempore quo te custodem habebat. Sed
ut opmor illa te magis extollunt que post cõ¬
sulatũ cũ ten̾tia uxore. de r.p. consuluisti. cũ
legis planticie indicia in domo faciebatis tunc
ex cõuratis alios pecunia cõdõpnabas. cũ tͥ aliꝰ
tusculanũ aliꝰ pompeianã uillã exedificabat
alius domũ emebat. Qui uero nichil poterat in
uenerat. aut insidias senatui fecerat. Demq tͥ de
eo compertu erat. Qtue si tibi falsa obicio. rodde
rõnem ꝙͣtũ patͥmonii acceperis. Qr uod tͥ licib
accreuerit ex qua peccuma domũ paraueris ru¬
sculanũ ⁊ ponpeianũ infurito sumptu exedifica¬
ueris. aut si retices cui dubiũ pt ẽẽ quin opule¬
ciã ista ex sanguine ⁊ miseris ciuiũ ꝑasci. Ue¬
familia illiuis uirtutẽ imuctatur. Contempint

Expanded text:
absque carnificis nomine, qui civitatis incommodum in gloriam suam ponit. Quasi vero non illius coniurationis causa fuerit consulatus tuus et idcirco res publica disiecta eo tempore, quo te custodem habebat. Sed, ut opinor, illa te magis extollunt, quae post consulatum cum Terentia uxore de re publica consuluisti, cum legis Plautiae iudicia domo faciebatis, ex coniuratis aliquos pecunia condemnabas, cum tibi alius Tusculanam, alius Pompeianam villam exaedificabat, alius domum emebat; qui vero nihil poterat, isppugnatum venerat aut insidias senatui fecerat, denique de eo tibi compertum erat. Quae si tibi falsa obicio, redde rationem quantum patrimonii acceperis, quid tibi litibus accreverit, qua ex pecunia domum paraveris, Tusculanum et Pompeianum infinito sumptu aedificaveris, aut si retices, cui dubium potest esse, quin opulentiam istam ex sanguine et miseriis civium pararis? Vefamilia, illius virtutem imitatur, contemnit
Abbreviated transcription (Latin):
plissimos ꝑducere ut scipio .p. rutiliũ potuit
dendum est tũ ille quod possit sustiuere.
dmino amicicie corroboratis iam confirma¬
tisꝙ ⁊ ingeniis ⁊ etatib iundicande sunt. Nec
si qui meundi etate uenandi aut pile seudio¬
si fuerunt eos habere debent neccessarios qͦs
tamẽ eodem studio preditos dilexerũt. Istoͣ luo¬
do nutrices et pedagoz iure uetustatie pesi¬
mubeminolencie postulabunt qui negluten¬
di quidẽ nõ surt s alio quodã modo ẽ. dlit̃¬

Expanded text:
plissimos perducere, ut Scipio P. Rupilium potuit plissimos perducere, ut Scipio P. Rupilium potuit dendum est tamen quid ille possit sustinere. omnino amicitiae corroboratis iam confirmatisque et ingeniis et aetatibus iudicandae sunt; nec, si qui ineunte aetate venandi aut pilae studiosi fuerunt, eos habere necessarios, quos tum eodem studio praeditos dilexerunt. isto enim modo nutrices et paedagogi iure vetustatis plurimum benevolentiae postulabunt. qui neglegendi quidem non sunt, sed alio quodam modo aest
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dolere se a suis auucis aut ingenio aut
fortuna aut dignitate supari. Quoꝵ ple¬
riq aut queruntur semꝑ aliquid aut eciã
exprobrant. Eo ꝙ magis si habere se putant
ꝙ officiose et amice et ara labore aliquo fa¬
ctum queant dicere. Odiosum sane genus
honinu officia exprobrantiũ. Que meminis¬
se debet is in quem collata sunt nõ cõmenie¬
rare qui contulit. Quaobrem ut hii qui
suꝑiores sunt sũmitt̾e se debent in amacia
sic quodã modo inferiores extolle. Sũt em̃
quideui qui molestas amicicias faciunt cũ
ipi se contempni putant. Oe nõ fere contĩ¬
git insi his qui eciã contempnendos se ee ar¬
bitrantur qui hac opinione nõ modo uerbis
s eciã oꝑe leuandi sunt. Tantũ aũt cuq
tribuendũ est pͥmu quantũ ipe effice̾ possis
Aeunide eciã quantũ ille que diligas atq ad¬
uiues sustine. Non eñ tu posses quãtũ uis
excellas omes tuos amicos ad honores am¬

Expanded text:
non dolere se a suis aut ingenio aut non dolere se a suis aut ingenio aut fortuna aut dignitate superari. quorum plerique aut queruntur semper aliquid aut etiam exprobrant, eoque magis si habere se putant quod officiose et amice et cum labore, aliquo suo factum queant dicere. odiosum sane genus hominum officia exprobrantium, quae meminisse debet is, in quem collata sunt, non commemorare qui contulit. quam ob rem, ut ei, qui superiores sunt, submittere se debent in amicitia, sic quodam modo inferiores extollere. sunt enim quidam qui molestas amicitias faciunt cum ipsi se contemni putant—quod non fere contingit nisi eis qui etiam contemnendos se arbitrantur; qui hac opinione non modo verbis, sed etiam opera levandi sunt. tantum autem cuique tribuendum, primum quantum ipse efficere possis, deinde etiam quantum ille, quem diligas atque adiuves, sustinere. non enim neque tu possis, quamvis excellas, omnis tuos ad honores am
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorem colebat suosq omnes ꝑ se ẽẽ posse
ampliores uolebat. Ꝙ faciendũ mutandĩ ꝙ
ẽ omnib ut si unquã prãnciã uirtutis iuge¬
iiii. fortune consecuti sunt imꝑcient ea suus
comunicentq proxius. ut si parentib na¬
ti sunt huilib ⁊ si propiiquos heñt imbecil¬
liores uł aĩo uł fortuna eoꝵ augeant opes
eis q honori suit ⁊ dignitati ut in fabulis¬
ignoratione stirpis ⁊ generis in famulatu
fueruit ciõ cogniti sunt. ⁊ aut deoꝵ. aut
regũ filii inuenti retment tñ caritatẽ in
pastores quos pres multos annos ẽe duxe¬
runt. Quod quidẽ multo profecto magis
mi uoris patrib certis q est faciendũ. fru¬
aꝰ enĩ igemi ⁊ uirtutis omis q prantie
tum maximꝰ accipitur cũ in proxinũ qui¬
q confertur. ut ergo hii sunt in amicicia¬
conuuictionisqz neccessitudine suꝑiores exe¬
quare so cũ inferiorib debent sic inferiores

Expanded text:
superiorem colebat suosque omnis per se posse esse superiorem colebat suosque omnis per se posse esse ampliores volebat. quod faciendum imitandumque est omnibus, ut, si quam praestantiam virtutis ingeni fortunae consecuti sunt, impertiant ea suis communicentque cum proximis; ut, si parentibus nati sint humilibus, si propinquos habeant imbecilliore vel animo vel fortuna, eorum augeant opes eisque honori sint et dignitati. ut in fabulisignorationem stirpis et generis in famulatu fuerunt, cum cogniti sunt et aut deorum aut regum filii inventi, retinent tamen caritatem in pastores, quos patres multos annos esse duxerunt. quod est multo profecto magis in veris patribus certisque faciendum. fructus enim ingeni et virtutis omnisque praestantiae tum maximus capitur, cum in proximum quemque confertur. ut igitur ei, qui sunt in amicitiaconiunctionisque necessitudine superiores, exaequare se cum inferioribus debent, sic inferiores