comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ hoc magis uidebat᷑ audiendũ eẽ mira culũ quã loquendũ
Et qui habitant mesopotamiã. iudaeã & cappaciã: iudȩã hoc loro
non totã gentẽ sed partẽ illius. hoc est tribũ uida & beniam in signisica
ad diftinctionẽ uidelic & samariae galilea de capoleos. & aliarum
in eadẽ puncia regionũ. quȩ lic& om̃s una lingua loquerentur
hebrea: Domesticã tamen singulae dicendi speciem habuere distinetam.
Vnde & paerus indñĩ passione qđ galileus sit. leque la sua proditur: ludai
quoq & ꝓseliti. Proselitos. id est aduenas nuncupabant eos quidegentib:
originẽ ducentes. circũcisionẽ & iudaismũ eligere malebant: sicut achior
in libro uidith fecisse narratur. Nonsolũ ergo inquiunt quinatura sunt
iudai exdiuerso orbe conuenerant. uerũ & hiquidepͣpucionatieorũ
udhesereritiu. Alii autẽ inridentes dicebant: qr musto plenist᷑ isti.

Expanded text:
secundum hoc magis videbatur audientium esse miraculum secundum hoc magis videbatur audientium esse miraculum Et qui habitabant Mesopotamiam, et Judaeam, et Cappadociam. Judaeam hoc loco non totam gentem, sed partem illius, hoc est tribum Juda et Benjamin significat, ad distinctionem videlicet Samariae, Galileae, Decapoleos, et aliarum in eadem provincia regionum. Quae licet omnes una lingua loquerentur Hebraea, domesticam tamen singulae dicendi speciem habuere distinctam. Unde et Petrus in Domini passione quod Galilaeus sit loquela sua proditur. Judaei quoque et proselyti. Proselytos, id est, advenas nuncupabant eos, qui, de gentibus originem ducentes, circumcisionem et Judaismum eligere malebant, sicut Achior in libro Judith fecisse narratur. Non solum ergo, inquiunt, qui natura sunt Judaei ex diverso orbe convenerant, verum et ii qui, de praeputio nati, eorum adhaesere ritui. Alii autem irridentes dicebant: Quia musto pleni sunt isti.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq non multis ante tẽporibus acciderat. Am̃ audiebat unus quisq:
linguasua illos loquentes. Querit᷑ in hoc loco. unusquisq audiebat
linguissuis loquentes eos magnaliadĩ. Utrũ hi quiloquebant᷑ diuersis sermo¬
nib unius cuiusq linguae hoc qđ dicebat᷑ ꝑfe̾ ebant: id est ut unusquisq:
eoꝵ nunc hac nunc alia lingualoquens. sic ꝑ om̃s currer&. an in eo potius
erat mirabile. qđ sermo eoꝵ quiloq: bat᷑. qualib& lingua fuiss& ꝓnun¬
tiatus. unicuiq audienti. secundũ suam linguã intellegebat᷑. Vt uerbi
gr̃a uno quocũq apło in eccła docente. Necesse enĩ erat tacentibus
reliquis unũ loqui & sermonẽ unũ ad auditũ om̃iũ ꝑuenire. Ipse sermo
hanc inse uimhabera ut cũ diuersarũ gentiũ auditores essent. unus¬
quisq: secundũ linguã suã ipsius unius sermonis qui ab apło fuerat
ꝓnuntiatus. susciper& auditũ & caper& intellectũ. Nisiforte

Expanded text:
utique non multis ante temporibus acciderat. Quoniam audiebat unusquisque utique non multis ante temporibus acciderat. Quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes. Quaeritur in hoc loco quomodo unusquisque audiebat lingua sua loquentes eos magnalia Dei: utrum ii qui loquebantur diversis sermonibus uniuscujusque linguae hoc quod dicebatur proferebant, id est, ut unusquisque eorum nunc hac, nunc alia lingua loquens, sic per omnes curreret, an in eo potius erat mirabile, quod sermo eorum qui loquebantur qualibet lingua fuisset pronuntiatus unicuique audienti, secundum suam linguam intelligebatur, ut verbi gratia unoquocunque apostolo in Ecclesia docente necesse enim erat tacentibus reliquis unum loqui, et sermonem unum ad auditum omnium pervenire, ipse sermo hanc in se vim haberet, ut cum diversarum gentium auditores essent, unusquisque secundum linguam suam illius ipsius unius sermonis qui ab apostolo fuerat pronuntiatus susciperet auditum, et caperet intellectum. Nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ sedisse dicit᷑ regiaeest potestatis indiciũ: uel certe quiarequies eius¬
indicatur in scis. Et cͦeperunt loqui uariis lingius. Unitatẽ linguarũ
quã suꝑbio babrlonis disꝑserat humilitas eccłae recolligit. Spiritaliter autẽuari&as
linguarũ dona uariarũ significat graciarũ. Uerũ non in congrue sp̃s sc̃s intelle¬
gitur. ideo primũ linguarũ donũ dedisse hominib: quib humanasapientia
forinsecus & discit᷑ & doc&ur : ut ostendera quã facile poss& sapientes efficere
ꝑsapienciã dĩ quaeeis internaest. Erant inhierusalẽ habitantes iuidaei uiri reli¬
giosi ex om̃inatione quae subcȩloest. Conueniens puto ꝑquirere qui nam
isti sunt & exqua captiuitate iudea:. Qm̃ quidẽ illa quȩ in agiptofuerat
uel in babylonia. absoluta iãfuera t. Romanis autẽ uenerant in captiui
est igit᷑ ut illa intellegat᷑ captiuitas. qu&ȩ sub antio cho facta est: qua

Expanded text:
Quod sedisse dicitur, regiae est potestatis indicium, vel certe quia requies Quod sedisse dicitur, regiae est potestatis indicium, vel certe quia requies indicatur in sanctis. Et coeperunt loqui aliis linguis. Unitatem linguarum, quam superbia Babylonis disperserat, humilitas Ecclesiae recolligit. Spiritaliter autem varietas linguarum dona variarum significat gratiarum. Verum non incongrue Spiritus sanctus intelligitur ideo primum linguarum donum dedisse hominibus, quibus humana sapientia forinsecus et discitur, et docetur, ut ostenderet quam facile possit sapientes facere per sapientiam Dei quae eis interna est. Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni natione quae sub coelo est. Conveniens puto perquirere quinam isti sunt, et ex qua captivitate Judaei. Quoniam quidem illa quae in Aegypto fuerat vel in Babylonia, absoluta jam fuerat. Romanis autem nondum venerant Judaerest ergo ut illa intelligatur captivitas quae sub Antiocho facta est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod descendiss& dñs suꝑeũ inigne. Et factus est repente decaelosonus:
tã quã aduenientis sp̃s uehementis & c&r̃. Perignẽ quidẽ dñs. ut beatus
papa gregorius exponit apparuit. sed ꝑsem& ipsũ locucionẽ interuĩ fecit.
Et neq ignis ds̃. neq: ille sonitus fuit. sed ꝑ hoc qđ exterius exhibuit expressit
hoc qđ interius gessit. Quienĩ discipulos & zelo succensos & uerbo eruditos
intus reddidit. foras linguas igneas ostendit. insignificacione igitur
ad mota sunt elementa. ut ignẽ & sonitũ sentirent corpora: igneuero in¬
uisibili. & uocesine sonitu docerent᷑ corda. Et apparuerunt illis disꝑtitȩ¬
inquit linguȩ tã quã ignis. Sp̃s enĩ sc̃s in igne & linguis apparuit q om̃s
quos impleuerit ardentes pariter & loquentes facit. Ardentes utiq:
dilatata omi ũ genciũ erat uocelocutura. Seditq suꝑ singulus eorũ.

Expanded text:
eo quod descendisset Dominus super eum in igne . Et factus est repente de coelo sonus eo quod descendisset Dominus super eum in igne . Et factus est repente de coelo sonus tanquam advenientis Spiritus vehementis, etc. Per ignem quidem Dominus, utpapa Gregorius exponit, apparuit, sed per semetipsum locutionem interius fecit, et neque ignis Deus, neque ille sonitus fuit, sed per hoc, quod exterius exhibuit, expressit hoc quod interius gessit. Qui enim discipulos et zelo succensos, et verbo eruditos intus reddidit, foris linguas igneas ostendit. In significatione igitur admota sunt elementa, ut ignem et sonitum sentirent corpora, igne vero invisibili, et voce sine sonitu docerentur corda. Et apparuerunt illis dispertitae, etc. Spiritus enim sanctus in igne et linguis apparuit, quia omnes quos impleverit ardentes pariter et loquentes facit. Ardentes utique  mundi terminos dilatata omnium gentium erat voce locutura. Seditque supra singulos eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
uisione saciari. Nã corporis quat tuor notissimis qualitatib consistimꝰ.
in interiore autẽ homine extoto corde. tota anima totamente dm̃
diligere iubemur. Ethoc ẽ ꝑfectũ uita denariũ. diuinaenos gloriae pͬsenti
uisione latari. Uerũ notandũ iuxta historiã qđ apud antiquos dies
pente costen. id est quinquagesime quolex dataerat ab occisione agni
conputabatur. Hic autẽ non adñĩpassione sed sicut beatus augustinus
exponit. ab eius resurrectione dies quinquagesimus quo sp̃s sc̃s missus
est computat᷑. Quiredeunte signi ueteris exemplo. ipsesibi manifestissime
diem dominicũ. suo consecrauit aduentu. Quo&iã tẽporis articulo. uerum
pascha diedominico monstrauit essecelebrandũ. Nãsicut hic. sic & illic
in ignis iusioneds̃ apparuit : Dicente exodo. Totus autẽ monssrnai fumabat.

Expanded text:
visione satiari. Nam corporis quatuor notissimis qualitatibus consistimus. visione satiari. Nam corporis quatuor notissimis qualitatibus consistimus. In interiore autem homine, ex toto corde, tota anima, tota mente, Deum diligere jubemur. Et hoc est perfectum vitae denarium, divinae nos gloriae praesenti visione laetari. Verum notandum juxta historiam quod apud antiquos, dies Pentecostes, id est, quinquagesimae, quo lex data erat, ab occisione agni computabatur. Hic autem non a Domini passione, sed, sicut beatus Augustinus exponit, ab ejus resurrectione dies quinquagesimus, quo Spiritus sanctus missus est, computatur, qui, redeunte signi veteris exemplo, ipse ibi manifestissime diem dominicum suo consecravit adventu. Quo etiam temporis articulo, verum Pascha die Dominico monstravit esse celebrandum. Nam sicut hic, sic et illic in ignis visione Deus apparuit, dicente Exodo: Totus autem mons Sinai fumabat,
Abbreviated transcription (Latin):
transcendats. Sicut autẽ quad raginta dies quib dñs post resurrec¬
tionẽ cũ discipulis conuersatus est. consurgente xp̃o peregrinacioni
huius designat ec desiã : Itadies quin quagesimus quo sp̃s sc̃s accipit᷑
ꝑ fectionẽ beatȩ queetis qualabor eccłae tẽporalis denario remunera¬
bitur aeterno. congruent̃ exprimit. Nã & ipse numerus quad ragena¬
rius. aequalib suis partib conputat̾s. ad dit amplius ipsũ denarium:
decem: quinta octo: octauaquinq: Decima quattuor. XXIł. quad ra gesima
facillime pat& figura. Qm̃ prȩsens conflictus gaudiũ nobis iubebẽi
quasi latenter generat sempiternũ. Apło dicente: Qđ enĩ in p̃senti¬
est momentaneum & leuae tribulacionis nrae supramodũ in sublimitate¬
aeternũ gloriae pondus operat᷑ in nobis. Uera est autẽ nr̃a beatitudo corporis
& anima : nos in mortalitate gloriantes sũ me & beate trinitatis & erna

Expanded text:
transcendant. Sicut autem quadraginta dies, quibus Dominus post resurrectranscendant. Sicut autem quadraginta dies, quibus Dominus post resurrectionem suam cum discipulis conversatus est, conresurgentem Christo peregrinationis hujus designant Ecclesiam, ita dies quinquagesimus, quo Spiritus sanctus accipitur, perfectionem quietis beatae, qua labor Ecclesiae temporalis denario remunerabitur aeterno, congruenter exprimit. Nam et ipse numerus quadragenarius aequalibus suis partibus computatus addit amplius ipsum denarium, decem, quinta octo, octava quinque, decima quatuor, vigesima duo, quadragesimafacillime patet figura, quoniam praesens conflictus gaudium nobis jubilaei, quasi latenter generat sempiternum, Apostolo dicente: Quod enim in praesenti momentaneum est et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublimitateaeternum gloriae pondus operatur in nobis . Vera est autem nostra beatitudo corporis et animae, nos immortalitate gloriantes summae et beatae Trinitatis aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriũ sangunẽ introiuit semel in scã xerna redẽptione inuenta. Cuius
hostiatẽpore pasche immolata. sed diepente costes spu̾scõ in igne apparente
uere consũ mata est Ueteris eñ erat consuetudinis acceptas dõ uictimas
caelestiigne consũmari. Donec ergo ueritas conpleret᷑. sigurã licuit exerceri
Vnde est qđ mathias qui antepente costen ordinat᷑ sortequȩrit᷑. Septemuero
dia coni qui postea nequaquã sortis agitacione. sed discipuloꝵ tantũ electione.
Apłoꝵ uero oratione & manus in posicionest̃ ordinati. Qđ si quinecessitate
aliqua conpulsi dm̃putent sortibus exemplo apłoꝵ eẽ consulendũ. uideant
hoc ipsos apłos non nisi collecto fratrũ co&u &p̃cib ad dm̃ fusis egisse.
incenaculo quosuperius ascendisse narrant᷑. Quicũq enĩspũ scõ adim¬
pleri desiderant: carnis domiciliũ necesseest mentis contemplatione

Expanded text:
proprium sanguinem introivit semel in sancta aeterna redemptione inventa . Cujus proprium sanguinem introivit semel in sancta aeterna redemptione inventa . Cujus hostia tempore Paschae immolata, sed die Pentecostes Spiritu sancto in igne apparente, vere consumpta est. Veteris enim erat consuetudinis acceptas Deo victimas coelestis igne consumi. Donec ergo veritas compleretur, figuram licuit exerceri. Inde est quod Matthias, qui ante Pentecosten ordinatur, sorte quaeritur; septem vero diaconi postea nequaquam sortis agitatione, sed discipulorum tantum electione, apostolorum vero oratione et manus impositione, sunt ordinati. Quod si qui necessitate aliqua compulsi Deum putant sortibus exemplo apostolorum esse consulendum, videant hoc ipsos apostolos non nisi collecto fratrum coetu et precibus ad Deum fusis egisse.in coenaculo quod superius ascendisse narrantur. Quicunque enim spiritu sancto adimpleri desiderant, carnis domicilium necesse est, mentis contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
diploide confusionesua. loseph quiuocat᷑ barsaba qui cognominatus est iustꝰ.
& mathiã Barsaba filius quicis Mathia s điparuus interp̃tatur. De quo
arator. Oquantũ inquit distant humana suꝑnis iudiciis. Paruimerito
transcendit᷑ illequilaudehominũ iustus erat. Et dederunt sortes eis & c&.
Non hoc exemplo uel quod ionas ꝓpheta sorte dep̃hensus sit in differenter
sortibus est credendũ. cũ priuilegia singuloꝵ ut hieronimꝰ ait. Cõmunẽ
legẽ facere omnino non possint. Namibi & gentiles uiritẽpestate
coacti auctorẽ periculi sorte quaerebant. Et hic mathias sorte legit᷑
ne apłi electio mandato discreparelegis ueteris uideretur. Ubi sũmꝰ
sacerdos sortequaeri iubebat᷑. Sicut dezacaria dicit᷑. Serundum
consuetudinẽ sacerdocu sorteexiit ut incensũ poner&. Quiid circont
reor tunc sorte legebat᷑. ut intipo figuraretur uerũ sẽper quȩrendũ fuisse
sacerdotẽ donec uenir& ci repositũ erat. Quinon in hostiarũ cruore. sed per

Expanded text:
catur Barsabas, qui cognominatus est Justus, et Matthiam. Barsabas filius quietis, Matthias Dei parvus interpretatur. De quo Arator: . . . . . . O quantum distant humana supernis Judiciis? Parvi merito transcenditur ille Laude hominum qui justus erat. Et dederunt sortes eis, etc. Non hoc exemplo, vel quod Jonas propheta sorte deprehensus sit, indifferenter sortibus est credendum, « cum privilegia singulorum, » ut Hieronymus ait, « communem legem facere omnino non possint. » Nam ibi et gentiles viri, tempestate coacti, auctorem periculi sorte quaerebant, et hic Matthias sorte eligitur, ne apostoli electio a mandato discrepare legis veteris videretur, ubi summus sacerdos sorte quaeri jubebatur, sicut de Zacharia dicitur: Secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret . Qui dcirco, ut reor, tunc sorte legebatur, ut typo figuraretur, verum semper quaerendum fuisse sacerdotem, donec veniret cui repositum erat, qui non in hostiarum cruore, sed per
Abbreviated transcription (Latin):
lopost hoc igitur cũ consumauero proficiscir ꝑ uos in hispaniam. Postea uero
d est ultimno neronis anno retentus abeo martirio coronatus est : Qđ utrĩq inse¬
cunda ad timotheũ epłi quã passurus deinculis dictat exponit. In prima in¬
quiens mea definisione nemo michi ad fuit sedom̃s ne dereliquerunt: Nñ
aut̃ miedi adstitit et confortauitmne. ut perne predicatio impleretur & audi¬
ieet om̃s gentes. et liberatussum deore leonis Manferussine pront̃ eru deltatẽ
peronẽ leonẽ eẽ significans Et in sequentibus: Et saluauitne: & saliũ facietra
regriũ suim celeste. Quo scilic& presens sibi sentir& inminere mart fitur

Expanded text:
lo post: Hoc ergo cum consummavero, proficiscar per vos in Hispaniam. Postea enim, lo post: Hoc ergo cum consummavero, proficiscar per vos in Hispaniam. Postea enim, id est, ultimo Neronis anno, retentus ab eo, martyrio coronatus est. Quod utrumque in secunda ad Timotheum Epistola, quam passuris de vinculis dictat, exponit: In prima, inquiens, mea defensione, nemo mihi adfuit, sed omnes me dereliquerunt. Dominus autem mihi ostitit, et confortavit me, ut per me praedicatio impleretur, et audirent eum omnes gentes, et liberatus sum de ore leonis . Manifestissime, propter crudelitatem, Neronem leonem esse significans. Et in sequentibus: Et salvavit me, et salvum faciet in regnum suum caeleste , quod scilicet praesens sibi sentiret imminere martyrium.
Abbreviated transcription (Latin):
ex cerpta. hunc inriris opusculis tene ant loũ. In crassatũ ẽ enĩ corpopuli huus¬
nature ẽẽ ñ uoluntatis. sub iungit culpã arbitrii & dicit. Et oculostuos conpres¬
sert̃ ne forte uideant oculis. Id est ipsimeritis pͣcedentib causa fuert: ut ds eis oculos
clauder&. Vel ad superiora iungẽdũ est: Dicente dño ad ꝓphetã: uade ad populũ
istũ & peccata quib cecitatẽ meruert̃ illis in ꝓpera. si forte uelsic audire & adme
conuerti dignent᷑. Mansit aut̃ biennio toto insuo conducto. Id est in hospicio q̃d
quas illis repbatis dixerat eẽ saluandas. Et docens quaȩ st̃ dednõihũ xp̃ocũ om̃i
neronis imperio roborato. Net in tanta erũpente scelera. quanta deeonacrant
historiȩ. dimissis est ut euangłm xp̃i. in occidentis quoq partib: p̃dicar&.
Sicut ipse romanisut Nuncigitur proficis car inhnerus ilem ministrare sc̃s. Etpau¬

Expanded text:
excerpta, hunc in nostris opusculis teneant locum Incrassatum est enim cor populi hujusexcerpta, hunc in nostris opusculis teneant locum Incrassatum est enim cor populi hujusnaturae esse non voluntatis, subjungit culpam arbitrii et dicit: Et oculos suos compresserunt, ne forte videant oculis. Id est, ipsi meritis praecedentibus causa fuerunt, ut Deus eis oculos clauderet. Vel ad superiora jungendum est, dicente Domino ad prophetam: Vade ad populum istum, et peccata quibus caecitatem meruerunt, illis impropera, si forte vel sic audire, et ad me converti dignentur . Mansit autem biennio toto in suo conducto, id est, in hospitio quod quas illis reprobatis dixerat esse salvandas. Et docens quae sunt de Domino Jesu Christo cNeronis imperio roborato, nec in tanta erumpente scelera, quanta de eo narrant historiae, dimissus est ut Evangelium Christi in Occidentis quoque partibus praedicaret, sicut ipse Romanis ait: Nunc igitur proficiscar in Jerusalem ministrare sanctis. Et pau
Abbreviated transcription (Latin):
qđ bonũ est. Vt habeant unde tribuant necessi tatẽ pacienti. Profecti ibanius.
deducentib nos om̃ib: cũ ux orib & filiis &cã Impleta est ꝓpheciaque ecda
canens ait. Filiȩtiri inmunerib uultũ tuũ dep̾cabunt᷑ om̃s diuites plebis. aecet᷑
usq ad finẽpsalmi. Nulla eni ciuitas maiori dulcedine apbnsus cepit tenuit.
dimisit: Deniq hodiemonstratur in harenis locus ubi pariter orabant: Super¬

Expanded text:
quod bonum est, ut habeant unde tribuant necessitatem patienti. CAPUT XXI. Profecti ibamus, quod bonum est, ut habeant unde tribuant necessitatem patienti. CAPUT XXI. Profecti ibamus, deducentibus nos cum uxoribus et filiis, etc. Impleta est prophetia, quae Ecclesiae canens ait: Filiae Tyri, in muneribus, vultum tuum deprecabuntur omnes divites plebis , et caetera, usque ad finem psalmi. Nulla enim civitas majori dulcedine Apostolum suscepit, tenuit, dimisit. Denique hodie monstratur in arenis locus ubi pariter orabant. Super
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃r ꝓpter quã adictũ est filius hominis quiest incelo. Cessa ergo nestorius
filiũ hiominis a filio dĩ separare. & duos sibi facerexpos. Et ex uobis ipsis exsurgeif
edit historicũ morale sonans. tipicũq uolumen Hinc iudȩa uacans sterilis que
dicit᷑ arbor. Expectita trib fructũ non at tulit annis Omĩa ostendiuobis id est non
solũ doctrine interpressuras & lacrimas insistendo. uerũ nequis infirmq griuetus
manib esselaborandũ. Hoc est autẽ qđ dictũ est a qͥd cũq suꝑero gaueris ego cũ¬
rediero reddã tibi Euangłm uidelic & predicare ex euangło suptus nonquȩrere:
Beacius est magis clare quã accipere non illis quirelictis om̃ib secuti sunt dnm
Diuites enĩ elemosinarios preponit sed illos quã maxime glorisicat. quicunetis
que possident in sem el renunciantis nihil ominus laborant operando manib

Expanded text:
Propter quam etiam dictum est: Filius hominis qui est in coelo . Cesset ergo Nestorius Propter quam etiam dictum est: Filius hominis qui est in coelo . Cesset ergo Nestorius Filium hominis a Filio Dei separare, et duos sibi facere Christos. Et ex vobis ipsis exsurgent edit Historicum, morale sonans, typicumque volumen; Hinc Judaea vacans, sterilis quae dicitur arbor, Expectata tribus fructum non attulit annis. Omnia ostendi vobis. Id est, non solum doctrinae inter praessuras et lacrymas insistendum, verum ne quis infirmorum gravetur manibus essedam tibi , Evangelium videlicet praedicare, et ex Evangelio sumptus non quaerere. Beatius est magis dare quam accipere. Non illis qui, relictis omnibus, secuti sunt Dominum, divites etiam eleemosynarios praeponit, sed illos quam maxime glorificat, qui cunctis quae possident semel renuntiatis, nihilominus laborant operando manibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sequebat᷑ ecdesiã. ibinunc ꝓ eccłȩ pace decert& Necfacio animã meam
prȩciosiorẽ quã me Animãdicit ipsã uita incorporetẽporalẽ. quã ꝓminino
ducit quiinali auita gaudiũ prestolat᷑ a&ternũ : Quamundussũ a sanguineom̃iũ
urm. Eose aꝓximoꝵ sanguinemundũ credidit. quoferiendis eoꝵ uicus ñ pe¬
ꝑcit In quouos sp̃r sc̃s posuit episcopos Dixerat supra presbiteros ephesi
miletũ uoratos. quos nunc epis copos. id est suꝑ inspectores nominat: Noneñ
unaciuitas plures episcopos haberepotuit. sed eosdẽ presbiteros ut uere
sacerdotes sub nomine epis copo significat Coniunctus est enĩ gradus. & in
multis pene simillimus Regere ecelesiãdĩ quã ad quisiuit sangui nesuo:
Nondubitat sangiunẽ dĩ dicerȩ ꝓpter unionẽ ꝑsonȩ induab naturis eiusdẽ iliũ¬

Expanded text:
persequebatur Ecclesiam, ibi nunc pro Ecclesiae pace decertet. Nec facio animam meam persequebatur Ecclesiam, ibi nunc pro Ecclesiae pace decertet. Nec facio animam meam pretiosiorem quam me. Animam dicit ipsam vitam in corpore temporalem, quam pro minimo ducit, qui in alia vita gaudium praestolatur aeternum. Quia mundus sum a sanguine omnium vestrum. Eo se a proximorum sanguine mundum credidit, quo feriendis eorum vitiis non pepercit. In quo vos Spiritus sanctus posuit episcopos. Dixerat enim supra presbyteros Ephesi Miletum vocatos, quos nunc episcopos, id est, superinspectores nominat. Non enim una civitas plures episcopos habere potuit, sed eosdem presbyteros, ut vere sacerdotes sub nomine episcoporum significat. Conjunctus est enim gradus, et in multis pene similibus. Regere Ecclesiam Dei quam acquisivit sanguine suo. Non dubitat sanguinem Dei dicere, propter unionem personae in duabus naturis ejusdem Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
presente& docente. illa absente magistro. Ad hunc paulus descendit. ad illã p&rus
suscitaturus ascendit: Illa mox uiso paroresedit hic noctemedia de functus
tandẽ manere surgit. & iusticiȩ sole ad flanterediuiuus adducit᷑. festinabat
enĩsi possibile sibi e&̃ ut diem pente costen facerae hierosolimis: Prȩceptũ quidẽlegis
erat ut om̃s iudei terinanno. id est tẽpore pasche. pente costen. & scenophegiae
hierosolimã conuenirent Sed apłs ruptis scłi nexibꝰ: diem quinquagesimȩ hoc est
Cũ dicit ꝑeiuitates. a perte ostendit q ea quȩ ibi futuraerant. non sibi ipsised
aliis desereuelata cognouit Ex quib erat ꝓpheta agabꝰ nec non & illi disci¬
puli quieũ intiro consistentẽ monebant ꝑ spm̃ neasrender& hiero solima Dicens
qm̃ uincula & tribulaciones memanent in hiero solimis. Ut ubi aliquando

Expanded text:
praesente et docente, illa absente magistro. Ad hunc Paulus descendit, ad illam Petrus praesente et docente, illa absente magistro. Ad hunc Paulus descendit, ad illam Petrus suscitaturus ascendit. Illa mox viso Petro resedit, hic nocte media defunctus tandem mane resurgit, et justitiae sole afflante, redivivus adducitur. Festinabat enim si possibile esset, ut diem Pentecosten faceret Jerosolymis. Praeceptum quidem legis erat ut omnes Judaei ter in anno, id est, tempore Paschae, Pentecostes, et Scenopegiae, Jerosolymis convenirent, sed Apostolus ruptis saeculi nexibus diem quinquagesimae, hoc est Cum dicit per civitates, aperte ostendit quod ea quae sibi futura erant, non sibi ipsi, sed aliis de se revelata cognovit. Ex quibus erat propheta Agabus, nec non et illi discipuli qui hunc in Tyro consistentem monebant per Spiritum ne ascenderet Jerosolymam. Dicens, quoniam vincula et tribulationes me manent in Jerosolymis. Ut ubi aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
riartius mentib infigat᷑. Ina uero renacula inquoꝵ suppremo paulus disputat
fides spes. & caritas sunt. Maior autẽ his caritas: Auã siquis ꝑ ignauiã dese¬
ruerit cxinter apłi uoces dormitare nontimuerit. iã inter mortuos cõ¬
putabit᷑. Cũ enĩ inuno offenderit. factus est omiũ reus. Adquẽ cum
descendis sac paulus. Incubuit suꝑ eũ: Qđ descendit. incubit conplectit᷑. hoc est quod
ipsedicit: Filioli mei quos iterũ parturio donecformet᷑ xp̃s in uobis: Operosior
eniest resuscitacio eoꝵ quiꝑ neglegentiã quãqui ꝑ infirmitatẽ petcant. & hȩc
ꝑ euthicũ illa ꝑthabidiã quãp&rus suscitauit ex primit᷑. Et ideo illa indieb:
infirmatamorit᷑. hic medi a nocte cadit & moritur. Illa post mortẽ lota in
cȩnaculo ponit᷑. hic tercio cenaculo delapsus deorsũ mortuus luget᷑ Iste

Expanded text:
ri arctius mentibus infigatur. Tria vero coenacula in quorum supremo Paulus disputat, ri arctius mentibus infigatur. Tria vero coenacula in quorum supremo Paulus disputat, fides, spes, et charitas, sunt. Major autem his charitas . Quam si quis per ignaviam deseruerit, et inter Apostoli voces dormitare non timuerit, jam inter mortuos computabitur. Cum enim in uno offenderit, factus est omnium reus . Ad quem cum descendisset Paulus, incubuit super eum. Quod descendit, incumbit, complectitur, hoc est quod ipse dicit: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis. Operosior enim est resuscitatio eorum qui per negligentiam, quam qui per infirmitatem peccant. Et haec per Eutychum, illa per Tabitham quam Petrus suscitavit, exprimitur. Et ideo illa in diebus infirmata moritur, hic media nocte cadit et moritur. Illa post mortem lota in coenaculo ponitur, hic tertio coenaculo delapsus deorsum mortuus lugetur. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocauerit. açꝓlixius disputando secreta que lib& scripturarũ ad tigerit.
mox eadẽ ꝓpt̃ infirmos auditores lãpade plane exposicionis in lustrae: Sicut apłr
cũ dicer& abrahã duos filios habuisse. unũ deancilla & unũ delibera mox ex¬
planando subiunxit: Hȩc ais sunt duotestam̃ta. & cã Sedens autẽ quidã adu¬
lescens nomine euthicus suꝑ fenestrã & carra Fuducus ebraire. amens. gret
uero dicit᷑ fortunatꝰ. Quoꝵ unũ ei quiꝑ adulescenciȩ uoluptatẽ deurtutũ
culmine teciderit: Alter ei quiꝑ condescensionẽ predicatoris ad uirtutũ sum
redierit congruit. Eductus somno cecidit detercio cȩ naculo deorsũ &xcã
Inter uerba pͣdicacionis occurnt occasiocuracionis ut dulcedine miraculi &
doctrinȩ sermofirmet᷑ & uigiliarũ labor arceat᷑ & memoria magistriiã deces su¬

Expanded text:
provocaverit, ac prolixius disputando secreta quaelibet Scripturarum attigerit, provocaverit, ac prolixius disputando secreta quaelibet Scripturarum attigerit, mox eadem propter infirmos auditores lampade planae expositionis illustret. Sicut Apostolus, cum diceret Abraham duos filios habuisse, unum de ancilla, et unum de libera, mox explanando subjunxit: Haec autem sunt duo testamenta, etc. Sedens autem quidam adolescens nomine Eutychus super fenvero fortunatus. Quorum unum ei qui per adolescentiae voluptatem de virtutum culmine ceciderit, alterum ei qui per condescensionem praedicatoris ad virtutum summa redierit, congruit. Eductus somno, cecidit de tertio coenaculo deorsum, etc. Inter verba praedicationis occurrit occasio curationis, ut dulcedine miraculi et doctrinae sermo firmetur, et vigiliarum labor arceatur, et memoria magistri jam discessu
Abbreviated transcription (Latin):
latinicodices grecos uel ad distinctionẽ iudȩoꝵ gentiles habent. ibi grecũ exem¬
plar hellenas & hellenistas scribit Ad hanc ergo post macedoniã uenit paulus qr
ꝓposuerat ut supra dictũ est. Transita macedonia & acha ia ireł. ierosolimã. In una autẽ
sabbati cũ conuenis semus ad frangendũ panẽ & c&̃. Id est diedominicoqui ẽ primꝰ
a sabbato. cũ ad misteria celebranda congregatiessemus Protraxitq sermonẽ.
usq in mediã noctẽ: Erant eñĩlã pades copiosȩ incenaculo Possumus hc allegorice
dicere ꝙ cȩnaculũ sit altitudo spiritaliũ charismatũ. Nox obscuritas scripturarũ.
lãpades copiose secretoꝵ exposicio dictoꝵ: dies dominica recordacio uel dominice
uel nr̃ȩ resurrectionis. Et spiritalẽ ammonere doctorẽ. ut si quando dulcedine
resurrectionis & uitȩuenturȩ gaudus inlectus auditoressuos ad uirtutũsũm

Expanded text:
Latini Codices Graecos, vel, ad distinctionem Judaeorum, gentiles habent, ibi Graecum exemLatini Codices Graecos, vel, ad distinctionem Judaeorum, gentiles habent, ibi Graecum exemplar ἕλληνας et ἑλληνιστὰς scripsit. Ad hanc ergo post Macedoniam venit Paulus, quia proposuerat, ut supra dictum est, transire a Macedonia et Achaia, et ire Jerosolymam. In una autem Sabbati cum convenissemus ad frangendum panem, etc.; id est, die Dominico qui est primus a Sabbato, cum ad mysteria celebranda congregati essemus. Protraxitque sermonem usque in mediam noctem. Erant autem lampades copiosae in coenaculo. Possumus hic allegorice dicere quia coenaculum sit altitudo spiritalium charismatum, nox obscuritas Scripturarum, lampadum copia, secretiorum expositio dictorum, dies Dominica, recordatio vol dominicae vel nostrae resurrectionis; et spiritualem admonere doctorem, ut si quando dulcedine resurrectionis et vitae venturae gaudiis illectos auditores suos ad virtutum summa
Abbreviated transcription (Latin):
uersucia religionẽsuã non ulla sensus racione sed nudo sermonis nitoresolae
astruere. Nonsolũ autẽ hȩc periclitabit᷑ nobis pars in redargucionẽ uenireaecã
nr̃a dehonestabit᷑. Si paulidoctrina pͥ ualuerit i doladeos non esse: Et mira geniliũ
stulticia quillos colert nonerubescunt. quos ab homine construi uel destruiposse
cognoscunt. Et exdamauer̃ dicentes: Magnadiana ephesioꝵ: Am̃ demetrius
periturã dix̃ dianã illi contrariomagnã essemirant᷑. Et impetũ fecerꝰ uno
animoitheatrũ: Treathrũ locus est se mieirculi figurã habens. in quostantes
popiililudos scenicos intus inspiciebant: Unde x aspectaculo grecethantri
nomen accepit. Itaq si cut aratorait. Non alio deruit eausas meritũque
dianȩ Lasciuotractare foro capitarea turpis concili deformis opus. Et ꝓfectus est

Expanded text:
versutia religionem suam non ulla sensus ratione, sed nudo sermonis nitore solet versutia religionem suam non ulla sensus ratione, sed nudo sermonis nitore solet astruere. Non solum autem haec periclitabitur nobis pars in redargutionem venire, nostra dehonestabitur, si Pauli doctrina praevaluerit, idola deos non esse. Et mira gentilium stultitia, qui illos colere non erubescunt, quos ab homine construi vel destrui posse cognoscunt. Et exclamaverunt dicentes: Magna Diana Ephesiorum. Quam Demetrius perituram dixit Dianam, illi e contrario magnam esse mirantur. Et impetum fecerunt uno animo in theatrum. Theatrum, locus est semicirculi figuram habens, in quo stantes populi ludos scenicos intus inspiciebant. Unde et a spectaculo Graece theatri nomen accepit. Itaque, sicut Arator ait: Non alio decuit causam meritumque Dianae Lascivos tractare foro, capit area turpis Concilii deformis opus. CAPUT XX Et profectus est
Abbreviated transcription (Latin):
Credoq corporis quinq sensib subsistentes. inhac uita decalogi pͣ ceptatians gre-¬
dimur. hic autẽ ꝓpt̃ enormitatẽ magici sceleris. millenarius adiectus est numer:
Aliter quinquagenarius sepenumerus refertur ad penitenciã remissionẽq peccatoꝵ. Unde
& quinquigesimus penitenciae psalmus. & quinquagesimꝰ remissionis estanni Mit¬
tens autẽ in macedoniã duos exministrantib sibiae c&̃: Prȩmisit discipulos ad pre¬
parandas elemosinas quas hierosolimã erat allaturus. necũ ipseuenira tunc collie
fierent Demetrius enĩquidã nomine argentarius x c&̃ Demetrius iste quiuiã
dñi turbarenitit᷑. nomen ꝓpriũ factis ex sequit᷑. Int̾ pretat᷑ enĩ nimiũ ꝑsequens
unde consequent̃ tẽplaquȩdianȩ facit. non alio quã argenti metallo ȩdificat:
Argentũ enĩ inscripturis eloquiũ sicut aurũ sensũ indicaresolae: Etgentilis

Expanded text:
Credo quia corporis quinque sensibus subsistentes in hac vita Decalogi praecepta transgreCredo quia corporis quinque sensibus subsistentes in hac vita Decalogi praecepta transgredimur. Hic autem propter enormitatem magici sceleris, millenarius etiam adjectus est numerus. Aliter. Quinquagenarius saepe numerus refertur ad poenitentiam, remissionemque peccatorum, unde et quinquagesimus poenitentiae psalmus, et quinquagesimus remissionis est annus. Mittens autem in Macedoniam duos ex ministrantibus sibi, etc. Praemisit discipulos ad praeparandas eleemosynas, quas Jerosolymam erat allaturus, ne cum ipse veniret, tunc collectae fierent. Demetrius enim quidam nomine, argentarius, etc. Demetrius iste qui viam Domini turbare nititur, nomen proprium factis exsequitur. Interpretatur enim, nimium persequens. Unde consequenter templa quae Dianae facit non alio quam argenti metallo aedificat, argento enim in Scripturis eloquium, sicut auro sensus indicari solet. Et gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
quitntes p̃tit᷑ uulpetuladamans Hoc eni animal doli & astutiȩ sagacissi mu iudeos
gentiles & hereticos eedaedĩ seꝑ in sidiantes & quasi garrula uoce ꝑstrepentes
stendit. Dequib eiusdẽ eccłe custodib imperat᷑: Capitenobis uulpes pasilas
quȩ demoliunt᷑ uineas : Ihm noui &paulũ scio. Dehor uersudicit arator: Cognosce furorẽ
gensinimicatuũ Demon regnare fatetur que uenis se negas: Atq hoc conuinteris ipso
quostimulanteruis: Multiautẽ exhis quifuer̃ curiosa sectati. contulert̃ libros & cet̃:
Curiosa dt̃ magice artis industria cuius sectatores meritosuos libros incendunt magno
lic& p̃cio estimatos. quando ipsos quib seruierant demones Ihm̃ dnm̃ & apłmneius
uident honorare: In uener̃ pecuniã denarioꝵ. quinquaginta miliũ Et debitoribus
in euangło sub quinquagenario & quingentenario denarior numero debitalacan

Expanded text:
qui interpretatur vulpecula clamans. Hoc animal doli et astutiae sagacissimum, Judaeos qui interpretatur vulpecula clamans. Hoc animal doli et astutiae sagacissimum, Judaeos genstodibus imperatur: Capite nobis vulpes pusillas, quae demoliuntur vineas. Jesum novi, et Paulum scio. De hoc versu dicit Arator, Cognosce furorem, Gens inimica, tuum: daemon regnare fatetur, Quem venisse negas, atque hoc convinceris ipso, Quo stimulante ruis. Multi autem ex iis qui fuerant curiosa sectati, contulerunt libros, etc. Curiosa dicit, magicae artis industriam, cujus sectatores merito suos libros incendunt, magno licet pretio aestimatos, quando ipsos quibus servierant daemones Jesum Chrisvident honorare. Invenerunt pecuniam denariorum quinquaginta millium. Et debitoribus in Evangelio sub quinquagenario numero denariorum debita laxantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ulterus reuerti non sint ausi : Fit autẽ hoc interdũ &xiam ꝑrepbos obcondẽnacionẽ eꝵ
qui fariunt. ul obutilitatẽ eoꝵ qui uident & audiunt: Ut licae homines despiciant
signafacientes tamen dm̃ honorent adcuius inuocacionẽ fiant tantamuracula łratt̃
autẽ quidã sceue iudei principis sacerdotũseptẽ fili qui hocfaciebant: Melius uixta
grecũ legt᷑. Frant autẽciuus dã sceuȩ: Um̃ ergoipsesatanas transtĩgurat seuelut in an¬
gelũ lucis ministros quoq suos eadẽ simulacione colorare nontim&: Undeguia
cũ septẽ discipulis epulat᷑. & septẽ fratres ad corneliũ spu sc̃obaptiz andũ euingeli¬
iaturi uenunt. Fili sceue quasisp̃s malos expulsuri septenario numero censencur:
seil ab ipsis demonib subdole falsitatis merito condenant᷑: Quibenefilu sccugdiunt᷑

Expanded text:
ulterius reverti non sint ausi. Fit autem hoc interdum etiam per reprobos, ob condemnationem eorum ulterius reverti non sint ausi. Fit autem hoc interdum etiam per reprobos, ob condemnationem eorum qui faciunt, vel ob utilitatem eorum qui vident et audiunt, ut licet homines despiciant signa facientes, tamen Deum honorent, ad cujus invocationem fiant tanta miracula: Erant autem quidam Scevae Judaei principis sacerdotum septem filii, qui hoc faciebant. Melius juxta Graecum legitur: Erant autem cujusdam Scevae. Quoniam ergo ipse Satanas transfigurat se velut angelum lucis , ministros quoque suos eadem simulatione colorare non timet. Unde quia cum septem discipulis epulatur, et septem fratres ad Cornelium Spiritu sancto baptizandum Evangelizaturi veniunt, filii Scevae quasi Spiritus malos expulsuri septenario numero censentur. um ab ipsis daemonibus subdolae falsitatis merito condemnantur. Qui bene filii Scevae dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
si illi qui ꝑignoranciã forte a nonbaptizatis sedtamen rectefidei aliquib bapti¬
ratis unt iterũbaptit aridebeant: Quã hoc capitulo expositã reor Quideni
differt utrutunc ante iniciũ baptismi xp̃i. annunc si ne sue cessione euisdẽ
quisq baptiretur cũ &iã ꝙ se iohannes eos quosinfide & nom in exp̃iliea
&sangiunis xp̃i ut quidã dogmatirant sifficere posse potuiss&. & tuncneq opus
esiae axp̃idiscipulis baptir ari quos iohannes a quabaptirauerat sedͥ tantũ sanguinis¬
nunero. & ꝓphetali est munere sublimata. Et notandũ qđ sp̃s sẽs &hic in duodecĩ
discipulos & supralncentũ uiginti. Sui est duodenarius numerus decies ductus
aduentus sui signa monstrauerit. Ilud in hierusale hoc in epheso quȩ est ciuitas grta
docuisse modos exorcismi ud est ad iurationes quib: inmundisp̃s expulsi ab homine

Expanded text:
utrum illi qui per ignorantiam forte a non baptizatis, sed tamen rectae fidei aliquibus baptiutrum illi qui per ignorantiam forte a non baptizatis, sed tamen rectae fidei aliquibus baptizati sunt, iterum baptizari debeant; quam hoc capitulo expositam reor. Quid enim differt utrum tunc ante initium baptismi Christi, an nunc sine successione ejusdem quisque baptizetur, cum etiam ipse Joannes eos quos in fide et in nomine et sanguinis Christi, ut quidam dogmatizant, sufficere posset, potuisset et tunc; neque opus esset a Christi discipulis baptizari quos Joannes aqua baptizaverat, sed tantum sanguinnumero, et prophetali est munere sublimata. Et notandum quod Spiritus sanctus et hic in duodecim discipulos, et supra in centum viginti, qui est duodenarius numerus decies ductus, adventus sui signa monstraverit, illud in Jerusalem, hoc in Epheso, quae est civitas Graecorum. docuisse modos exorcismi, id est, adjurationis, quibus immundi spiritus expulsi ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
ab ẽplieso & descendens cȩsareã. ascendit & salutauit ec clesiã. Cesareã cappado¬
ciȩ & re polimdicit Nondũ enĩ insiriã phenicis aduenerat: Hec quondã a mosoc
filio iafecħ maracha dicta. post acesare augusto cȩsarea nomen accepit Qiuicũuenis
contulit multũ his qui crediderant. uehementer eñi iudȩos reuincebat Aliatrans¬
laciohab& ꝓfuit multũ credentib ꝑ graciã. Hoc est ergo qued eisdẽ achaicis
remissionẽ peccatoꝵ donare. sed penitencã tantũ potuit docere Nãsieut
signũ circũcisionis signaculũ inpatriarchis fidei quã gerebant extiterat. Ita
&hoc lauacrũ populus penitens quasi singulare signa culũ suae deuocionis
accepit. Qđ tamen ipsũ figuraliter &iam xp̃ibaptisma quoremis siodaretur
ostenderae: Fis auditis baptiratist᷑ in nomine chñiihũ: Questio creba uentilat᷑.

Expanded text:
ab Epheso, et descendens, Caesaream ascendit, et salutavit Ecclesiam. Caesaream Cappadoab Epheso, et descendens, Caesaream ascendit, et salutavit Ecclesiam. Caesaream Cappadociae metropolim dicit. Nondum enim in Syriam Phoenicis advenerat. Haec quondam a Mosoc filio Japhet Mosacha dicta, post a Caesare Augusto Caesarea nomen accepit. Qui cum venisset, contulit multum iis qui crediderunt. Vehementer enim Judaeos revincebat. Alia translatio habet: Profuit multum credentibus per gratiam. Hoc est ergo quod eisdem Achaicis remissionem peccatorum donare, sed poenitentiam tantum potuit docere. Nam sicut signum circumcisionis signaculum in patriarchis fidei quam gerebant exstiterat, ita et hoc lavacrum populus poenitens, quasi singulare signaculum suae devotionis accepit: quod tamen ipsum figuraliter, etiam Christi baptisma quo remissio daretur ostenderet. His auditis, baptizati sunt in nomine Domini Jesu. Quaestio crebro ventilatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quisibi toconderat inceneris caput. habebat enĩuotũ Cenchre postus est corinthu.
ubi nauẽ ascensurus caput ex uoto totondit Nã uxta legẽ morsi quisedõ uouerits
comam nutrire quã diu nazarei fieriuelint. & postra rãtondere atq iubebant᷑ igni
tradere: Hec ergofecit palus. non quidẽ oblitus quid deabolicionelegis cũ ceteris apłis
hiero solimis statuerat: Sed nescandalizarentur qui ex iudeis crediderant simula uit
seuidrum ut uideos lucrifacer& Quidã codices plurali numerohabent. totun der̃
caput & habebant uotũ Id est priscilla &aquila: Sedegregu doctores eccłae hiero¬
nimus xaugustinus. insuis uterq epistolis & singulari numero ponunt & depaulo
interprȩtantur: Ponit eni itahieronimus. Enaitribus ualedicens nauigabat siriũ. & cũ eo
priscilla & aqula. & tetandit sibincencris caput uotũ eni habuerat Profectusest

Expanded text:
Qui sibi totonderat in Cenchris caput; habebat enim votum. Cenchrae portus est Corinthi, Qui sibi totonderat in Cenchris caput; habebat enim votum. Cenchrae portus est Corinthi, ubi navim ascensurus caput ex voto totondit. Nam, juxta legem Mosi, qui se Deo voverunt, comam nutrire, quandiu Nazarei fieri velint, et postea eam tondere atque igni tradere jubebantur. Haec ergo fecit Paulus, non quidem oblitus, quid de abolitione legis cum caeteris apostolis Jerosolymis statuerat, sed ne scandalizarentur, qui ex Judaeis crediderant, simulavit se Judaeum, ut Judaeos lucrifaceret. Quidam Codices plurali numero habent Totonderunt caput, et habebant votum, id est, Priscilla et Aquila. Sed egregii doctores Ecclesiae Hieronymus et Augustinus, in suis uterque epistolis, et singulari numero ponunt, et de Paulo interpretantur. Ponit enim ita Hieronymus: « Fratribus valedicens navigabat Syriam, et cum eo Priscilla et Aquila, et totondit sibi in Cenchris caput, votum enim habuerat. » Profectus est
Abbreviated transcription (Latin):
eognade religionis homines uoluert expelli. nequaquã discernit᷑ ł rars. iutẽ scrit¬
factorie artis. Quasi exules interra & peregrinitentoria sibi quib inua ut antr
adificant: Steneenĩ grece tabernaculadicunt᷑ & himolo giã ab obumbrando
sonant quȩ sagis laneis uellineis aut cilicinis siueexirb& srondib aut iuirgultis
ueteres componebant: Mistice autẽsicut peruspiscandonos afluctib scłi ꝑrecia
fideiextrahit. ita paulus umbracula ꝓtectionis erigendo ab imbit oscriminũ.
ab ardore tr̃ptacionũ & auentis insidiarũ ũerbo factisq defendit Sequunt᷑ inhocloco
duouersus ingreco. quilnqͥbusdã nr̃is codicib ñ habent᷑ Disputilat autẽ in
si nagogi ꝑ omẽ sabbatũ suadebatq iudeis a grecis. Ac demn deqđ utriq codice
habent ad iungit᷑. Cũ uenisent autẽ amacedonia sil as catimotheus crea

Expanded text:
cognatae religionis homines voluerit expelli, nequaquam discernitur. Erant autem scenocognatae religionis homines voluerit expelli, nequaquam discernitur. Erant autem scenofactoriae artis. Quasi exsules in terra et peregrini, tentoria sibi, quibus in via utantur, aedificant; σκῆναι Graece tabernacula dicuntur, etymologiam ab obumbrando sonant, quae sagis laneis vel ligneis aut cilicinis, sive ex arborum frondibus aut virgultis veteres componebant. Mystice autem, sicut Petrus piscando, nos a fluctibus saeculi per retia fidei extrahit, ita Paulus umbracula protectionis erigendo, ab imbre nos criminum, ab ardore tentationum, et a ventis insidiarum verbo factisque defendit. Sequuntur in hoc loco duo versus in Graeco, qui in quibusdam nostris Codicibus non habentur. Disputabat autem in synagoga per omne Sabbatum, suadebatque Judaeis et Graecis. Ac deinde quod utrique Codices habent, adjungitur: Cum venissent a Macedonia Silas et Timotheus, et caetera.
Abbreviated transcription (Latin):
non esaie uel alicuius ꝓphetarũ sed auctor suo loquit᷑ testimonus. uersũ uidelua
aratiderantans. & defalsis ipsoꝵ quib contradiceren on poterant: sua uea con¬
firmans Magnȩ quippe scienciȩ est dare intẽpore conseruis cibaria & audienciũ
ario pagita: hic est dionisius quipost ep̃s ordinatus corinthia glonoserexit
ecclesiã multaq ad utilitatẽ ec lesie ꝑtinencia quȩ actenis manent in geni
sui uoluminareliquit. cognomen aloco cuip̾erat accipiens ariopagus E st enĩ
athenarũ curia nomen amaste trahens. Si quidẽ grete marsarios uilla dicitur
pagus : Eo qđ pͣcepissae claudius discedere om̃s iudeos aroma Hoc iõsephus nc no
clauduanno factũ narrat: Suetonius aitẽ historicus hoc modorefert: Vaudius
iudeos inpulsorexp̃o assidue tumultuantes rom̃ iexpulit: Quodutrũ contraxpm
tumultuantes uideos eoherceri xronprimiis serit: In&iã xp̃ianos simul udit

Expanded text:
n Isaiae, vel alicujus prophetarum, sed auctorum suorum loquitur testimoniis, versum videlicet Arati decantans, et de falsis ipsorum, quibus contradicere non poterant, sua vera confirmans. Magnae quippe scientiae est, dare in tempore cibaria conservis, et audientium Areopagita. Ecclesiam, multaque ad utilitatem Ecclesiae pertinentia, quae hactenus manent, ingenii sui volumina reliquit, cognomen a loco cui praeerat accipiens. Areopagus enim est Athenarum curia, nomen a Marte trahens. Siquidem Graece Mars Ἄρης, villa dicitur Eo quod praecepisset Claudius discedere omnes Judaeos a Roma. Hoc Josephus nono Claudii anno factum narrat. Suetonius autem historicus hoc modo refert: Claudius Judaeos, impulsore Christo, assidue tumultuantes Roma expulit. Quod utrum contra Christum tum ultuantes Judaeos coerceri et comprimi jusserit, an etiam Christianos simul velut
Abbreviated transcription (Latin):
denaufraugio saluaripmisit. cibũ sumeresuasitꝰ. Et qr noctemedia quat tuor
anchoris interundarũ impetus regebant᷑. Ortadiȩ terre sinũ conscendunt.
qr nullus huius scłi tẽpestates nisiquipaneuite pascit᷑ euadit Et qͥ in nocte tribu¬
lacionũ p̃senciũ sapienciȩ. fortitudin itẽperancie & iusticiȩ totis uirib innitit᷑ :
mox dñi auxilio coruscante. portũ salutis quẽque sierit consequet᷑. Itadũtaxat
ut ascłireb ex peditꝰ flãmã solũ modo dilectionis quapectus calefaciat quęrat:
Et leuatautemone scđm flatũ aurȩ tendebant ad litus: Artemo ẽ modicũ uelũ diri¬
gendȩ pocius nauis causa cõmentatũ quaceleritatis Et cũ incidis semꝰ in locũbitalassũ

Expanded text:
de naufragio salvari promisit, cibum sumere suasit. Et quia nocte media quatuor de naufragio salvari promisit, cibum sumere suasit. Et quia nocte media quatuor anchoris inter undarum impetus regebantur, orta die, terrae sinum conscendunt, quia nullus hujus saeculi tempestates nisi qui pane vitae pascitur, evadit. Et qui nocte tribulationum praesentium sapientiae, fortitudini, temperantiae, et justitiae totis viribus innititur, mox Domini auxilio coruscante portum salutis quem quaesierit consequitur, ita duntaxat ut, saeculi rebus expeditus, flammam solummodo dilectionis qua pectus calefaciat quaerat. Et levato artemone, secundum flatum aurae tendebant ad littus. Artemon est modicum velum dirig