comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dotes acodesiae cẽnoposse. & recte dixisti. Scimusenĩ her&icorũ aecclesias
singulorũ prostitutas nullis legalibus sacramentis. & sineiurehonesti ma¬
trimonii esse: quas non necessarias. recusat xp̃s. qui est sponsus unius aec
clesiae. sicut in canticis canticorum ipsetestatur. Quicũ unã laudat. ce¬
teras dampnat. Qui praeter unã quac est uereratholica. c&erae apud
her&i cosputantur esse sed nonsunt. Secundũ quod indicat ut supra di¬
ximus. incanticiscanticorũ unã eẽcolũbãsuam. Eandẽ sponsã lectam.
eundehortũ conclusum. & fontẽ signatũ. Vther&iciom̃s. Neque claues
habeant quassolus p&crus accepit Necanulũ. quolegitur fonsessesignatus
nec alique illorũ esse. ad quemhortus illeꝑtineat. in quods̃ arbusculas plan¬
tat: de quibus her&icis. quãuis ad praesentẽ non pestineat causã. qd̃ diu
locutuses. & sufficerat & habundabat. Sed miror quid tibiui sumest

Expanded text:
dotes Ecclesiae esse non posse: et recte dixisti, scimus enim haereticorum Ecclesias dotes Ecclesiae esse non posse: et recte dixisti, scimus enim haereticorum Ecclesias singulorum, prostitutas, nullis legalibus sacramentis, et in se jure honesti matrimonii esse: quas non nececlesiae, sicut in canticis canticorum ipse testatur. qui cum unam laudat, ceteras damnat, quia praeter unam, quae est uere catholica, ceterae apud haereticos putantur esse, sed non sunt; secundum quod indicat, ut supra diximus, in canticis canticorum unam esse columbam suam, eandem sponsam electam, eundem hortum conclusum et fontem signatum, ut haeretici omnes neque claues habeant, quas solus Petrus accepit, nec anulum, quo legitur fons esse signatus, nec aliquem illorum esse, ad quem hortus illetat. De quibus haereticis, quamvis ad praesentem non pertineat causam, quod diu locutus es, et suffecerat et abundabat. Sed miror, quid tibi visum est,
Abbreviated transcription (Latin):
sepultos quodã modo resuscitare uoluisti. quorũ perprouintias a frica¬
nas. Nonsolũ uitia. sed &iã nomina udebantur ignota. Marciop
si. & referino urbico &atertulliano karcaginiensi usq ad catafrigas. & ab
alis ad sestoribus aecdesiaecatholice superati sunt. Vt quidbellũ cũ mortuis geris
quodad negotiũ tẽporis nñ non pestin& : sed quia schismatis hodiealiquid quod
probarepossis in catholicos non habes: Ideo ad prolixitatẽ scripturae tuae au¬
questio est. ut quidãte memorati sunt ill. apud quos non sunt sacramenta
quae nobis & uobis uidentur cẽ communia. Sanitas non flagitat medicinam
dese securauistus. forinsecus nonquerit auxilia ueritas non desiderat argu¬
menta: E groti estremedia querere. inertib & in becillis. est auxilia con¬
parare mendaci s est argumenta conquirere. Interea dixisti. apud her&icos

Expanded text:
sepultos quodammodo resuscitare voluisti: quorum per provincias Africasepultos quodammodo resuscitare voluisti: quorum per provincias Africanas, non solum vitia, sed etiam nomina videbantur ignota. Marcion, si, et Zephirino Urbico, et a Tertulliano Carthaginensi, et ab aliis adsertoribus Ecclesiae catholicae superati sunt. Ut quid bellum cum mortuis geris, quod ad negotium temporis nostri non pertinet? Sed quia schismaticus hodie aliquid peccati, quod probare possis in catholicos, non habes, ideo ad prolixitatem scripturae tuae auquaestio est, ut quid a te memorati sunt illi, apud quos non sunt sacramenta, quae nobis et vobis videntur esse communia? Sanitas non flagitat medicinam: de se secura virtus, forinsecus non quaerit auxilia, veritas non desiderat argumenta: 9 aegroti est, remedia quaerere, inertis et imbecillis est, auxilia comparare: mendacis est, argumenta conquirere. Interea dixisti, apud haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
non in carnexp̃i quaespocialit̃ illius erat: addo. quod eius caro despũscõ con¬
cepta. inter alios non potuit in remissa peccatorum tingi quaenullũ uideba¬
tur admisissepeccatum a ddisti &iordanis diluuio denersam. Satis in¬
consideratehocususes uerbo: quod uerbũ soli pharaoni & eiuspopulo debeba¬
tur. qui ponderedelictorũ. tãquã plũbũ itamersussit. ut ibi remanserit.
Xpĩ autẽcaro dũ in iordanedescendit & ascendit mersa atẽ dicinondebuit
Cuiuscaro abipso iordane santior inuenitur. ut magis aquã ipsa discen¬
su suo mundauerit. quã ipsa mundatasit. &iã illud pra&erire non pos¬
sum. quod tẽ subtiliter egisse considero. ut ad inducendos uel decipien¬
dos animos auditorũ. postcircũ cisionis & diluuii descriptionem. & post
laudẽ baptismatis. her&icos cumerrorib: suis mortuos. & obliuioneiam¬

Expanded text:
non in carne Christi, quae specialiter illius erat. adde, quod eius caro de spiritu sancto connon in carne Christi, quae specialiter illius erat. adde, quod eius caro de spiritu sancto concepta inter alios non potuit in remissam peccatorum tingi, quae nullum uidebatur admisisse peccatum. addidisti et Iordanis diluuio demersam . satis inconsiderate hoc usus es uerbo, quod uerbum soli Pharaoni et eius populo debebatur, qui pondere delictorum tamquam plumbum ita mersus sit, ut ibi remanserit. Christi autem caro dum in Iordane descendit et ascendit, mersa a te dici non debuit; cuius caro ab ipso Iordane sanctior inuenitur, ut magis aquam ipsa descensu suo mundauerit, quam ipsa mundata sit. Etiam illud praeterire non possum, quod te subtiliter egisse considero, ut ad inducendos uel decipiendos animos auditorum post circumcisionis et diluuii descriptionem et post laudem baptismatis haereticos cum errorib
Abbreviated transcription (Latin):
cuius sacrificiũ repudiatds̃. uelcuius olcũ fugiendum sit. Quinto debaptis¬
mate. sexto deinconsideratis pracsumptionibus &erroribus ueftris
Sed priusquã derebus singulis aliquiddicã. quod carnẽ xpĩ male tracta¬
ueris. breuiter ostendam: Dixiftienĩ carnẽillam peccatricẽ iordanis
demersama diluuio ab uniuersis sordibus eẽ mundatã. Meritohe: di¬
Nihileẽt̃ interfideles & unũ quẽq gentilẽ. quia in omnib caro est. &¬
dumnemononest qui non habeat carnẽ sicut dixisti. Caroxpĩ diluuio
iordanis denersa est. Omnis caro hocbeneficiũ consequerecur. Aliud est
enim caroxp̃i in xpõ. aliud unius cuiusq in sẽ. Quidabi uisũ est. carnẽ
xp̃idicere peccatricem. utinã diceres carohominũ in carnexp̃i. Nec sic pro¬
babiliter dixeras. quia unusquisq credens in nominexp̃ibaptizatur.

Expanded text:
cuius sacrificium repudiat deus, uel cuius oleum fugiendum sit. quinto de baptiscuius sacrificium repudiat deus, uel cuius oleum fugiendum sit. quinto de baptismate, sexto de inconsideratis praesumptionibus et erroribus uestris. Sed priusquam de rebus singulis aliquid dicam, quod carnem Christi male tractaueris, breuitedemersam diluvio, ab universis sordibus esse mundatam. Merito hoc diNihil esset inter fideles et unumquemque gentilem, quia in omnibus caro est: et dum nemo non est qui noIordanis demersa est, omnis caro hoc beneficium consequeretur. aliud est enim caro Christi in Christo, aliud uniuscuiusque in se. quid tibi uisum est carnem Christi dicere peccatricem? utinam diceres: caro hominum in carne Christi, nec sic probabiliter dixeras, quia unusquisque credens in nomine Christi baptizatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Tuenĩ primolo codixisti. comparationes laudesq baptis matis. & pra&er carnẽ xpi
ate maletractatam. c& erabenedixisti: hocenĩmagis ꝓnobis tedixisse suoloco
monstrabitur. Secundo aute loco. exclusis her&ucis unã dixistiesse aecdesum. sed
cam ubi sit agnoscere noluisti. Testioloco traditores nulliscestis personis aut nomi¬
nibus accusati. Quarto ate unitatis lacerati sunt operarii quinto utminima
laco traditorũ &schismaticorũ. indicandas cẽ ciuitates personas. & nomina. ut
quaeatẽ dehis dicta sunt. ueros auctores & tertos reossuos agnoscant. Deinde
mihi dicendum est. quaeuelubi sit una aeclesia quae est quia pra&erunã
altera nonest. testioanobis militem nonesse p&itum. & ahos non pertinereer̃
aboperariis unitatis dicituresse commissum. Quastoloco. qui sit peccator

Expanded text:
Tu enim primo loco dixisti comparationes laudesque baptismatis, et praeter carnem Christi Tu enim primo loco dixisti comparationes laudesque baptismatis, et praeter carnem Christi a te male tractatam, caetera bene dixisti: hoc enim magis pro nobis te dixisse. suo loco monstrabitur. Secundo autem loco, exclusis haereticis, unam dixisti esse Ecclesiam: sed eam, ubi sit, agnoscere noluisti. Tertio loco, traditores nullis certis personis aut nominibus accusasti. Quarto a te unitatis lacerati sunt operarii. Quinto, ut minima loco traditorum et scismaticorum indicandas esse ciuitates personas et nomina, ut quae a te de his dicta sunt, ueros auctores et certos reos suos agnoscant. deinde mihi dicendum est, quae uel ubi sit una ecclesia, quae est, quia praeter unam altera non est. tertio a nobis militem non esse petitum et ad nos non pertinere, quod ab operariis unitatis dicitur esse commissum. quarto loco, quis sit peccator,
Abbreviated transcription (Latin):
iterari . quod semeliussũ est fieri. Sedtudũ subtiliter laudast. quodomnilau¬
dispraeconio dignũ est callide uram̃ subposuisti personã. ut quasi quia semel
lic&. uobisliceat. aliisdeneg&ur. Sitraditorib: nonlic&. uobis licerenon de¬
buit. quorũ principes ꝓbamus fuissetraditores. Si schismaticis non lic& ad aeqrȩ
uobis licere non debuit. apud quos origo schismatis inuenitur. Sipeoca toribus
non lic&. &iã peccatores uos esse testimoniodiuino conuincimus : Ettamei quia
semel lic&. Nomperelectũ hominẽ. sed perquod semellic&. Ideo postiros nonemenda¬
mus. quia & apudnos & apuduos unuest sacramentũ. Cuius sacramentiratio.
tota quinto libro monstrabitur. atẽ quidem frater parmenianemulta tractata st̃.
seduid eomihi Non eo esserespondendũ ordine. quo atẽdicta sunt singula.

Expanded text:
iterari, quod semel jussum est fieri. Sed dum tu subtiliter laudasti, quod omni lauiterari, quod semel jussum est fieri. Sed dum tu subtiliter laudasti, quod omni laudis praeconio dignum est, callide vestram supposuisti personam, ut quasi, quia semel licet, vobis liceat, aliis denegetur. Si traditoribus non licet, vobis licere non debuit, quorum principes probamus fuisse traditores. Si schismaticis non licet, adaeque vobis licere non debuit, apud quos origo schismatis invenitur. Si peccatoribus non licet, etiam peccatores vos esse testimonio divino convincimus. Et tamen quia semel licet, non per electum hominem, sed per quod semel licet: ideo post vos non emendamus, quia et apud nos et apud vos, unum est sacramentum: cujus sacramenti ratio, tota quinto libro monstrabitur. 7 VI. Argumenta librorum Parmeniani. --A te quidem, frater Parmeniane, multa tractata sunt. Sed video mihi non eo esse respondendum ordine, quo a te dicta sunt singula.
Abbreviated transcription (Latin):
neos cẽcatholicis sacramentis. Sitam̃uosipsos noneis adiungeres. quoscẽ
schismaticos constat. Quaedam ꝑnob̃solis. utunius accdesiaccommemoratio¬
nem faceres. Quaedam contrauos perignorantiam qui a peregrinus es. uttra¬
ditorũ & schismaticorum accusationẽ: &i ã illud & contrauos quod dixisti.
Deoleo & sacrificio peccatoris acperhoc nihil contranos a tedictum est. Ni¬
si quodignoranter dixisti a nobis militẽ postolatũ. Quedcalumniose atẽ
dictũ esse probationib uerissimis demonstrauimus. Tollehanccaluniam
nebaptismatis semel factũ eẽdiluuium. & singularem circũcisionem sa¬
lubriter ꝑfaisse populo iud ȩorum magis pronobis quasi nr̃ locutus es
Haecenĩ niãuox est. qui in trinitatem baptismatis unionẽ defendimus
Non prouobis. quibaptisma. incuius i maginesunt illa duo audacter
& quod contraleges est iteratis. Quãuis &uos ipsi non neg&is quianondeb&

Expanded text:
neos esse catholicis sacramentis, si tamen uos ipsos non eis adiungeres, quos esse neos esse catholicis sacramentis, si tamen uos ipsos non eis adiungeres, quos esse scismaticos constat. quaedam pro nobis solis, ut unius ecclesiae commemoratio, quaedam contra uos per ignorantiam, quia peregrinus es, - ut traditorum et scismaticorum accusatio, etiam illud et contra uos, quod dixisti de oleo et sacrificio peccatoris. ac per hoc nihil contra nos a te dictum est, nisi quod ignoranter dixisti a nobis militem postulatum; quod calumniose a te dictum esse probationibus uerissimis demonstrabimus. tolle hanc calumnine baptismatis semel factum esse diluuium? et singularem circumcisionem salubriter profecisse populo Iudaeorum magis pro nobis quasi noster locutus es. haec enim nostra uox est, qui in trinitate baptismatis unionem d: non pro vobis qui baptisma, in cujus imagine sunt illa duo audaciter, et quod contra leges est iteratis: quamvis et vos ipsi non negetis, quia non debet
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi ut ȩc desiuã catholicã tuistractatibus in dignepulsares. Sedut intellegidat᷑
aliud hab& animus. aliud resonat sermo. Deniqueno nomnia teuid eo dixisse
contracatholicã. immomulta pcatholica. cũ catholicus ponsis : Vt & nobis
necessen ion fuerit. respondere tractatib tuis. pisi quoddũmale instructus ẽs.
utquod nonuidisti sed falso audieris loquereris: Cũ mepistola peeri a postoli
legerimus Nolite peropinionẽ iudicare fratresurõs. Vtinteraliqua quac
aduos non pestinent. sicuti probaturisumus. diceres a obis. Contrauos milit̃ẽ
fuissepostolatum. C&crũ ate. in aliis pastib tractatustui. aliqua promobis
dicta sunt & contrauos. utdiluuii & circũ cisionis conparatio. Quaedã & pro
nobis & prouobis: Eaquacin laude dixistibaptismatis. pra&er illud quod
carnẽ xpi maletractaueris. Ideo& prouobis qua equãuis forissitis. tameꝵ
exnobis ex istis. Nam&uillud pro ambobus quod demonstrasti her&uicos ex tra¬

Expanded text:
nisi ut ecclesiam catholicam tuis tractatibus indigne pulsares. sed ut intellegi datur, aliud habet animus, aliud resonat sermo. denique non omnia te uideo dixisse contra catholicam: immo multa pro catholica, cum catholicus non sis, ut et nobis necesse non fuerit respondere tractatibus tuis, nisi quod — dum male instructus es, ut, quod non uidisti sed quod falso audieris, loquereris, cum in epistula Petri apostoli legerimus: nolite per opinionem iudicare fratres uestros — ut inter aliqua, quae ad nos non pertinent, sicuti probaturi sumus, diceres a nobis contra uos militem fuisse postulatum. ceterum a te in aliis partibus tractatus tui aliqua pro nobis dicta sunt et contra uos, ut diluuii et circumcisionis conparatio; quaedam et pro nobis et pro uobis, ut ea, quae in laude dixisti baptismatis, praeter illud. quod carnem Christi male tractaueris; ideo et pro uobis. quia quamuis foris sitis, tamen ex nobis existis. nam et illud pro ambobus, quod demonstrasti haereticos extra
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ut &edete dixerit. beatissimus apls̃ paulus : Quidã autẽ conuersi
sunt inuaniloquiũ. uolentes scesselegis doctores. Nox intellegentes
quaedicunt. Neque dequibus adfirmant: p aulo anteenim docuimur
Nec schismaticis Nec traditoribus parcre uoluist: Iamigitur documtis
supramemoratis. omã tela que falso malieno iactare uoluisti
ueritatis dipeo repulsa in tuos parentes reciproco ictu uestuntur:
Omniaigitur quaeate intraditores & scismaticos dicipotuerunt
urã sunt: Nam nrã non sunt. quia in radice manemus: & in toto or¬
beterrarum cumomnibus sumus amen
quosmaneat. Etquinq dotes ecdesiȩ incatholica ẽe magis quã in ea paste
qua schismatici facere uolucrunt. & quod impie nouacula paenitentio
ra serint capita sacerdotum. & quod homicidia fecerint &illaquȩ
ad salutem credentium ꝓcurata fucrant aut canib dederin aut abiece¬
rint

Expanded text:
tate, ut et de te dixerit beatissimus apostolus Paulus: quidam autem conuersi tate, ut et de te dixerit beatissimus apostolus Paulus: quidam autem conuersi sunt in uaniloquium uolentes se esse legis doctores, non intellegentes, quae dicunt neque de quibus adfirmant. paulo ante docuimus nec schismaticis, nec traditoribus parcere voluisti. Jam igitur documentis supra memoratis, omnia tela, quae falso in alienos jactare voluisti, veritatis clypeo repulsa, in tuos parentes reciproco ictu vertuntur. Omnia igitur, quae a te in traditores et schismaticos dici potuerunt, vestra sunt: nam nostra non sunt, qui et in radice manemus, et in toto orbe terrarum cum omnibus sumus. ca, et ubi et apud quos maneat, et quinque dotes Ecclesiae in Catholica esse magis, quam in ea parte quam sibi schismatici facere voluerunt, et quod impie novacula poenitentiae raserint capita sacerdotum, et quod homicidia fecerint, et illa quae ad salutem credentium procurata fuerant, aut canibus dederint, aut abjecerint
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid probare potuerit. quod religiosissimas scripturas prodiderit
scripturas dificas uelinuentas uel corruptas udincensas fuisse: hoc actis
condinentur. quod felix ep̃s religiosus illis tẽporibus Neque praesens fue¬
rit peque conscientiam ac commodauerit. Nequeali quid talefieri iusserit:
undepulsa atq extersa in famia. cũingenti laude illo iudicio recessit.
iã dudũ opinionis incerte. &intercaligines quaslilior. & inuidia exala¬
uerat latereueritas uidebatur: Sed &iã om̃is scriptura memorata. &
actorum uoluminibus & epistolis commem oratis autlectis releuata
est: Videsfrater parmensant᷑ incathlicostra sstora nomine falso
diecto frustracẽ muentum . mutans uidedic& personis. & transferens me¬
rita. clausistioculos epurentes tuos reos agnosceres : Aperuisticos ut in¬
nocentes &undignoscrimini copulars: Oma protẽpore. pthilpueri¬

Expanded text:
aliquid probare potuerit, quod religiosissimas scripturas prodiderit aliquid probare potuerit, quod religiosissimas scripturas prodiderit scripturas deificas uel inuentas uel corruptas uel incensas fuisse. hoc actis continetur, quod Felix episcopus religiosus illis temporibus neque praesens fuerit neque conscientiam adcommodauerit neque aliquid tale fieri iusserit. unde repulsa atque extersa infamia cum ingenti laude de illo iudicio recessit. iamdudum opinionis incertae et inter caligines, quas liuor et inuidia exalauerat, latere ueritas uidebatur. sed etiam omnis scriptura memorata et actorum uoluminibus et epistulis commemoratis aut lectis reuelata est. Uides te, frater Parmeniane, in catholicos traditorum nomine falso obiecto frustra esse inuectum, mutans uidelicet personas et transferens merita. clausisti oculos, ne parentes tuos reos agnosceres, aperuisti eos, ut innocentes et indignos criminose pulsares. omnia pro tempore, nihil pro ueri
Abbreviated transcription (Latin):
aut tumnitani publice querereur: sedei cuicrat indicũ nduorisiir celiu¬
iius situmanis curator rcipablie qui fuit temporȩ persecutionis incutu¬
aue fcditis dacurator pracsentis tunetẽporis quando causare flagrabatus
Callidius gratianus & magistratus alfius cecilianus. sed &e superius rtt¬
onarus perductus gemgentius scriba publicus pependit submetu um¬
minentium tormentorũ : responsi s omniũ pihiltalem inuentuest. quod
uitã felicis ep̃i ordid are potuissor: Habentur uolummaactorum inqo
continentur pracsentiũ nomina quifucrant incausaclaudi saturiani cura¬
toris &i ceciliani magistratus & suꝑstationarii & scribaeingenti &esolo¬
nis & officialis publiciipsius tẽporis: Postquorũ responsa a supra memo¬
rato ꝓconsule haccpars sontentiae dicta est: Felicc̃autem religiosum epm̃
lberu ct̃ ab exustione instrum̃torũ dĩfĩcorũ manifestũ est. cũ nemoin eum

Expanded text:
Autumnitani publice quaereretur. sedit. cui erat iniunctum. inducti sunt ClauAutumnitani publice quaereretur. sedit. cui erat iniunctum. inducti sunt Claudius Saturianus, curator reipublicae. qui fuit tempore persecutionis in ciuitate Felicis, et curator praesentis tunc temporis, quando causa fiagitabatur, Callidius Gratianus, et magistratus Alfius Caecilianus, sed et Superius stationarius perductus et Ingentius scriba publicus pependit sub metu inminentium tormentorum. responsis omnium nihil tale inuentum est, quod uitam Felicis episcopi sordidare potuisset. habetur uolumen actorum, in quo continentur praesentium nomina, qui fuerant in causa Claudii Saturiani curatoris et Caeciliani magistratus et Superii stationarii et scribae Ingentii et Solonis officialis publici ipsius temporis. post quorum responsa a supra memorato proconsule haec pars sententiae dicta est: Felicem autem religiosum episcopum liberum esse ab exustione strumentorum deificorum manifestum est, cum nemo in eum
Abbreviated transcription (Latin):
illamessecatholicam. quacess& intoto orbeterrarũ diffusa. & senentia
decim & uouem epis coporum iamdudũ ditam dissolui non posseie Sic
communicauerunt dero ceciliani. & reuersi sunt: dehisrebus habemus
uolumma actorum. quod si qui uioluerit in nouissimis pastibus legat:
cum haeeficrent donatus ultroprior ad Rartaginẽ redit : Hoc audito
cecilianus ad suam plebem properauit: hocmodo iterum renouellaite sum
pastes : Constat tamen donatum tot sententiis cẽpercussum. & ce¬
cilianũ in nocentem. totidem sententiis pronuntiatum: sed quia in
ipsacausa iamdudũ incatholica duorũ uidebantur laborareꝑsonȩ
&ordinati. &ordinatoris: postquam ordinatus nurbe purgatus
est. purgandus ad huc remanseratordimator: tun canstancius adcecibis¬
num proconsulcon seupst. utremotis picassitatibus publicis deuis aflicis

Expanded text:
illam esse catholicam, quae esset in toto orbe terrarum diffusa, et sententiam illam esse catholicam, quae esset in toto orbe terrarum diffusa, et sententiam decem et nouem episcoporum iamdudum datam dissolui non posse. sic communicauerunt clero Caeciliani et reuersi sunt. de his rebus habemus uolumen actorum, quod si quis uoluerit, in nouissimis partibus legat. cum haec fierent, Donatus ultro prior ad Carthaginem redit. quo audito Caecilianus ad suam plebem properauit. hoc modo iterum renouellatae sunt partes. constat tamen et Donatum tot sententiis esse percussum et Caecilianum innocentem totidem sententiis pronuntiatum. Sed quia in ipsa causa iamdudum in catholica duorum uidebantur laborare personae. et ordinati et ordinatoris, postquam ordinatus in urbe purgatus est, et purgandus adhuc remanserat ordinator. tunc Constantinus ad Aelianum proconsulem scripsit, ut remotis necessitatibus publicis de uita Felicis
Abbreviated transcription (Latin):
tentiua : quaiudietũ clausum est hisuerbis. cũ confatent. cecilianum
abhis quiũ donato uenerunt iuxta professi onẽsuam nonaccusare nec ado¬
nato conuictũcẽ in ali qua pas te comstiterit suae communioni aetdesiafaice
Integrostat r&inendum merito cẽcenseo: Sufficitergo & donatum tot
fonttus appellandũ esscep̃s credidit &reliqua : ad quã a ppellationem con¬
stntnus impr̃ si crespondit: Grabida furoris audicia: sicutincausis
Sestumest: ut bonopacis cetilianus brixe r&merdur. & factum est. tino
duoepĩ adafricũmissisunt eunomius &olmpius utremoris duobus
unũordinarent: Uenerunt apud hastaginem fuerunt perdies &I
unt pronuntiarent ubiess& catholica. hoc seditiosa pars donati fieri passa
nonest destudio pasdium strepitus cotidiani sunt habiti: Nouissima
sente dacorum. undeep̃orũ eunomii & olimpii talis legitur. utdicerent

Expanded text:
tentia, qua judicium clausum est his etiam verbis: Cum constiterit Caecilianum tentia, qua judicium clausum est his etiam verbis: Cum constiterit Caecilianum ab iis qui cum Donato venerunt, juxta professionem suam non accusari, nec a Donato convictum esse in aliqua parte constiterit, suae communioni ecclesiasticae integro statu retinendum merito esse censeo. Sufficit ergo et Donatum toDonatus appellandum esse ab episcopis credidit. Ad quam appellationem Constantinus imperator sic respondit: o rabida furoris audacia! sicut in causis gestum est, ut bono pacis Caecilianus Brixiae retineretur; et factum est. tunc duo episcopi ad Africam missi sunt, Eunomius et Olympius, ut remotis binis unum ordinarent. uenerunt et apud Carthaginem fuerunt per dies quadraginta, ut pronuntiarent, ubi esset catholica. hoc seditiosa pars Donati fieri passa non est, de studio partium strepitus cotidiani sunt habiti; nouissima sententia eorundem episcoporum Eunomii et Olympii talis legitur. ut dicerent
Abbreviated transcription (Latin):
quater &dicinioter consulibus. sextononas otobris diesextafera
um con sedissent miltiades ep̃s urbis romae. &reticus & maternus
& marinus epĩ gallicani. & meroles amediolano. florianus asinma
toticus aquintiano stennius abarimino. felix a florentiatascorumus
gudentius apisis. constantius a fauentia proterius acapua dheophilus
abeneuento sauinus aterticena: secundinus a praenestt. felix atrib
tabernis maximus ab hostis: cuandrus abursino. donatianus afo¬
rodaudi Hisdecm &e ouen consedentibus ep̃is. causã donati&ceci¬
luni in mediũmissaest : pAsingulis indonatum scnthaca sentiritas¬
latic: quod con fessus sitꝰ sc rebaptizare. &ep̃ĩs lapsis manũ in posuisse
quad ab gedesia alienũ est: teftes inducti adonato confessisentor se
ponhabere quod incecilianũ dicerent Cecilianus omniũ suprame¬
moratorũ sententiis in nocens est pronantiatus. &uiam melciadis sen¬

Expanded text:
quater et Licinio ter consulibus sexto Nonas Octobris die, sexta feria, quater et Licinio ter consulibus sexto Nonas Octobris die, sexta feria, cum consedissent Miltiades episcopus urbis Romae et Reticius et Maternus et Marinus episcopi Gallicani et Merocles a Mediolano, Florianus a Sinna, Zoticus a Quintiano, Stennius ab Arimino. Felix a Florentia Tuscorum, Gaudentius a Pisis, Constantius a Fauentia. Proterius a Capua, Theophilus a Beneuento, Sabinus a Terracina. Secundus a Praeneste. Tabernis, Maximus ab Ostia, Evandrus ab Ursino, Donatianus a Foro Claudii: his decem et novem consedentibus episcopis, causa Donati et Caeciliani in medium missa est. A singulis in Donatum dictae sunt sententiae: Quod confessus sit se rebaptizasse, et episcopis lapsis manum imposuisse, quod ab Ecclesia alienum est. Testes inducti a Donato, confessi sunt se non habere in Caecilianum quod dicerent. Caecilianus omnium supra memoratorum sententiis innocens est pronuntiatus, etiam Miltiadis sen
Abbreviated transcription (Latin):
tiis uindiou sumocentitĩ ds̃insingilistebus exenplora posuit forns cur
Sit qualinprid dimitantib primapetcita adexemplupresens poena con¬
psosst sccund uidicio reserubit. Quidad haci diuirestis qunc sm
usur quuo aeelesae nomin e&arculte nuoritis. & inpudontie defencitr
Ded oruua udio aliouos desacio itetuu litigindi sticio cnast s efelent¬
oncan uas qt uesend est quibussit ad commodanda fides quaccimrat¬
oneton cordeton quceũ ericate confibulent. utie sisasitcali quanse nia¬
exenplũ infra enptuest. Rogenos teconstotinȩ quinemporaor:
qũo dogenereiustoes : Cuius pater interce cros im pertores per seintiomeor
dtt irqua responsione &enum prieces prodidit gũatri Peius ane
dices maternus exagippinaciuitate. recicus ab agustoduno ciutdbel
marinus arclatensis : a durbemromã uentũ est abhis tribus gallis: Qabalis
quin decim italis : Conuenert̃ in domũ faustae in lateroni. constantino

Expanded text:
in singulis rebus exemplorum posuit formam, ut sit, quod inputet imitantibus . prima peccata ad exemplum praesens poena conpressit, secunda iudicio reseruabit. quid ad haec dicturi estis, qui scisma usurpato ecclesiae nomine et occulte nutritis et inpudenter defenditis ? Sed quia audio aliquos de societate tua litigandi studio chartas habere nescio quas, quaerendum est, quibus sit adcommodanda fides, quae cum ratione concordent, quae cum ueritate confibulent. uestrae si sunt aliquae, mendaexemplum infra scriptum est: rogamus te, Constantine optime imperator — quoniam de genere iusto es, cuius pater inter ceteros imperatores persecutionem ndit. in qua responsione et eorum preces prodidit, dum ait: petitis a me dices Maternus ex Agrippina ciuitate. Reticius ab Augustoduno ciuitate, Marinus Arelatensis. ad urbem Romam uentum est ab his tribus Gallis et ab aliis quindecim Italis. conuenerunt in domum Faustae in Laterano Constantino
Abbreviated transcription (Latin):
fritereius ille peccatum duplicans. qua signorantem fecis s& dñm.
Nescire sedixit : & quando poss&nescire aliquid dñs. subcuiu soculis
&uultu. sunt omnia quegeruntur: Eitim ends̃ sineaccusatore
quem nonuidimus aliquid malifacientẽ. & qui nullum habuerit
accusitorem: uideo hocloco quidinuidia sub murmur& uestra: dicitis
enim nonnos latuisse qđ factum est. fatemur nosaudisse: sed pec¬
catumerat dãnare eum. quem nemo est ausus accusare: sed quia dici
tis nonnos latuit factum. dicite dõ quare interrogauit. quiuiderat
parricidium: necillida nobis fieri oportuit quodds facere noluit.
qui sententiam noluit dicere. nisi reo redder& accusatorem: alio¬
quin non potest iusta esse sententia. siipse quiuidicaturus erat
accusar&. Ideo ait. Eccesinguis fratristui clamatadine deterra
Quare &uoscumminime probure possetis ab aliquo apud nos accusaitum
esse machafium nostrum non potestis dimnare iuditium u¬

Expanded text:
frater eius; ille peccatum duplicans, quasi ignorantem faceret deum, frater eius; ille peccatum duplicans, quasi ignorantem faceret deum, nescire se dixit. et quando posset nescire aliquid dominus, sub cuius oculis et uultu sunt omnia, quae geruntur? et tamen deus sine accusatore stineremus, quem non uidimus aliquid mali facientem et qui nullum habuerit accusatorem. uideo hoc loco, quid inuidia submurmuret uestra. dicitis enim non nos latuisse, quod factum est. fatemur nos audisse, sed peccatum erat damnare eum, quem nemo est ausus accusare. sed si dixeritis, quia non nos latuit factum, dicite deo, quare interrogauit, qui uiderat parricidium. nec illud a nobis fieri opqui sententiam noluit dicere nisi reo. Redde accusatorem; alioquin non posset justa esse sententia, nisi ipse qui judicaturus erat accusaret. Ideo ait: Ecce sanguis fratris tui clamat ad me de terra . Quare et vos cum minime probare possitis ab aliquo apud nos accusatum esse Macarium, nostrumnon potestis damnare judicium
Abbreviated transcription (Latin):
nec manum in posuerit ne sicrificium deo rituepiscopali obtulerit. non pollu¬
isse episcopile collegium. cumabom ini epis coporũ officio macharium uideatis
alienum. Vestigio uernatis. hoclococalcata. nerũ uestracapuꝗ leuare uidet᷑
inuidu diciti seruĩ nec interlaicos eum conmunicare debuisse: equidem
constateum ut piulus ipistaus probit mninstrũ fensse suđ. personas¬
separare dignatus est. nec eundem uoluit esse accusitorem &iudicem:
Non enim potest quis inunacausa eodem momento dius portare
personas. ut in codem iuditio accusitor essepossit &iudex. Quod ds̃
peromni potentĩ fecit ut nohis uidicandi formas ostender& docuit
reum sine accusatore non dehere damnari. autaccusitorem esse eũ
qui iudex ineacausi futurus est Denique interipsa principia se¬
culorũ dum hominũ ess& renouellata natiuitas. dumacam. frater
abel ess& occisus. lectum est: & uocauit cam & interrogauiteum. ubi ẽs

Expanded text:
nec manum inposuerit nec sacrificium deo ritu episcopali obtulerit, quid est, quod dicitis pollui potuisse episcopale collegium, cum ab omni episcoporum officio Macarium uideatis alienum? uestigio ueritatis hoc loco calcata iterum uestra caput leuare uidetur inuidia. dicitis enim nec inter laicos eum communicare debuisse. equidem constat eum, ut Paulus apostolus probat, ministrum fuisse useparare dignatus est: nec eundem uoluit esse accusatorem et iudicem. non enim potest quis in una causa eodem momento duas portare personas, ut in eodem iudicio et accusator esse possit et iudex. quod deus nec per omnipotentiam fecit: ut nobis iudicandi formam ostenderet, docuit reum sine accusatore non debere damnari aut accusatorem eum esse, qui iudex in ea causa futurus est. denique inter ipsa principia saeculorum dum hominum esset renouellata natiuitas, dum a Cain frater Abel esset occisus, lectum est: et uocauit deus Cain et interrogauit eum, ubi esset
Abbreviated transcription (Latin):
quaedata nonsit: uestem nuptialem inter istos acceperas. &solus
Nonhabes Quarenudus & lugubr is uenisti: Quistibi de traxit
spolia: quas fraudulentas adisti fauces. quos incurrist latrones.
ouot quot talesuenturi sunt. locum in illo conuiuio Nonhabebunt:¬

Expanded text:
quae data non sit. uestem nuptialem inter istos acceperas et solus quae data non sit. uestem nuptialem inter istos acceperas et solus non habes? quare nudus et lugubris uenisti? quis tibi detraxit spolia? quas fraudulentas adisti fauces? quos incurristi latrones? quotquot tales uenturi sunt, locum in illo conuiuio non habebunt
Abbreviated transcription (Latin):
Necuestiendo deficiat: sed nequis dicat temere amefiliumdĩ uestem esse
dictum. Legat apostolum dicentem: Quot quot innomine xp̃ibaptira
tiestis xpm̃ induistis. Otunica semper una. & innumerabilis quȩ
decenter uestiat. & omnes aetates & formas: nec in in fantibus rugat
Necin iuuenibus tenditur. Nec infeminis inmutatur: Aderit p¬
fecto illedies. utcaelestes nuptiae incipiant celebrari: illic quibaptisma
singulare seruauerint. securi discumbent: Nam quicumq auobis
rebaptizari consenserunt. huius modi homini nondenegatur
Resurrectio: quia credidit in resurrectionẽ carnis: resurgit quidem
sednudus sed quia nuptiali ueste auobis seexpoliari permisit.
Hanc patris familias auditurus est uocem: Amice. hocest dicere.
agnoscote: cum aliquando renuntiaueras diabolo. & ad meconuer¬
non habes quod tibi dedi: Nemoenim potest irasci. Non habenti rem

Expanded text:
nec uestiendo deficiat. sed ne quis dicat temere a me filium dei uestem esse nec uestiendo deficiat. sed ne quis dicat temere a me filium dei uestem esse dictum, legat apostolum dicentem: quotquot in nomine Christi baptizati estis, Christum induistis. o tunica semper una et inmutabilis, quae decenter uestiat et omnes aetates et formas nec in jnfantibus rugatur nec in iuuenibus tenditur nec in feminis inmutatur! aderit profecto ille dies, ut caelestes nuptiae incipiant celebrari; illic qui baptisma singulare seruauerint, securi discumbent. nam. quicumque a uobis se rebaptizari consenserit, huiusmodi homini non denegatur resurrectio, quia credidit in resurrectionem carnis; resurget quidem, sed nudus. sed quia nuptiali ueste a uobis se expoliari permisit, hanc patris familias auditurus est uocem \'amice — hoc est diccre: agnosco te — aliquando renuntiaueras diabolo et ad me conuernon habes, quod tibi dedi? nemo enim potest irasci non habenti rem,
Abbreviated transcription (Latin):
primitiuã gratiam prouenisse. In quo postea sub iohanne perconfes¬
sionem. inpenitentia populorũ peccata fuerant moritura: postremo
qualisest illec pars tractatus tui decaelestibus nuptiis. ubi spem
amputans futurorum. totũ in praesenti tẽpore posuifti dicendo aso¬
ci&ateurãc proiectũ esseeum. Qui ianitores &miniftros fefellerit
urm̃. ut a communione fidelium foras cuminiuria mitterecur
Sitaest. nonest quod sper& fides. Nihil quod resurrectio rep̃sentec
quod in caelis amplius expectetur. Nihil quod rex ille & pater
familias. ds insuo conuiuio agnoscat: cum praesentia multorum
gaudeat. & dealiquorũ absentia contriste&ur. & multos dicat
uocatos & paucos electos Nihilerit quod irascatur uestem nuptia¬
lem nonhabenti. cum filiusdĩ ipsexp̃s sit sponsus. & uestis &
tunica natans in aqua quaemultos uestiat &uinfinitos expectec

Expanded text:
primitiuam gratiam prouenisse, in quo postea sub Iohanne per confesprimitiuam gratiam prouenisse, in quo postea sub Iohanne per confessionem in paenitentiam populorum peccata fuerant moritura. Postremo qualis est illa pars tractatus tui de caelestibus nuptiis, ubi spem amputans futurorum totum in praesenti tempore posuisti dicendo a societate uestra proiectum esse eum, qui ianitores et ministros fefellerit uestros, ut a communione fidelium foras cum iniuria mitteretur. si ita est, nihil est, quod speret fides, nihil, quod resurrectio repraesentet, nihil, quod in caelis amplius expectetur, nihil, quod rex ille caelestis et pater familias deus in suo conuiuio agnoscat, cum praesentia multorum gaudeat et de aliquorum absentia contristetur. et multos dicat uocatos, paucos uero electos; nihil erit, quod irascatur uestem nuptialem non habenti, cum filius dei ipse Christus sit sponsus et uestis et tunica natans in aqua, quae multos uestiat et infinitos expectet
Abbreviated transcription (Latin):
longaoratione recteuti potuisses. ut in uenires aliquem caticum inũ
scabrosissimis moribus. quigerer& durissimã mentẽ. qui lenissimã
gratiam salutaris acciperedetractaret. Benehominis nouationem. uer¬
bis atedictis ostenderes: Hene u&ernosam naturalem duritiam. infan¬
tili carne inmutari acmolliri posse monstrares. In hocuerbonegotio
quod inter pastes est. tempore praesenti tractatur. utquid ate talis
commemorata estlectio. Inqua nonlegitur aliquis illum leprosum
srrum. antedictum uel iussionehelisei lauisse. & merito denuo
melius lauaretur: quod & si fier&. Nec sic uobis occurrer&. Quod
recteimitari possetis: Nonenim legitur illeprius lauisse influmini¬
bus sẏriae. aut abaliquo lotus ess&. & nihil profecisse: Nam
&si hoc leger&ur. Non adhelise laudem. qui non lauit. sed consiliũ
dedit. sed adiordanis gloriam pertiner&e illi homini ineo flumine

Expanded text:
longa oratione recte uti potuisses, si inuenires aliquem catechumenum longa oratione recte uti potuisses, si inuenires aliquem catechumenum scabrosissimis moribus, qui gereret durissimam mentem, qui lenissimam gratiam aquae salutaris accipere detrectaret. bene hominis innouationem uerbis a te dictis ostenderes, bene ueternosam naturalem duritiam in infantilem carnem inmutari ac molliri posse monstrares. in hoc uero negotio, quod inter partes tempore praesenti tractatur, ut quid a te talis commemorata est lectio? in qua non legitur aliquis illum leprosum Syrum ante dictum uel iussione Helisaei lauisse, ut merito denuo melius lauaretur. quod et si fieret, nec sic nobis occurreret, quod recte imitari possetis. non enim legitur ille prius lauisse in fluminibus Syriae aut ab aliquo lotus esse et nihil profecisse. nam et si hoc legeretur non ad Helisaei laudem, qui non lauit, sed consilium dedit, sed ad Iordanis gloriam pertineret, illi homini in eo flumine
Abbreviated transcription (Latin):
suam corã masculis indicaret. Inuenit consilium tacita fides: mittã
inquit manũ meã. & tangam fimbriam uestimentihuius. & sana fiã:
Nemineuidente. interturbas manũmisit. & sanataest: Necausa est
indicare. quod ausa non fuerat p&cere: sednefructus fidei apud ig¬
norantes latereuideretur. sic saluator. ait: Quis met&igit : mirati
sunt discipulieius dicentes: turbae te conprimunt. tudicis. quis
Sic mulier confessaest setetigisse. & sanamesse: lamdudum ꝓfilia
mater p&uiit. ꝓpuerocenturio postulauit. Hocloco necmulier
p&cut. Necxp̃s promisit. sed fides quantum praesumpsit ex egit:
cestedantis est nonaccipientis Nam quod ad amplificandos trac¬
tatus tuos frater parmeniane Naaman syrum qͣsi in maturum
quandã durissimorũ nascentiũ uulnerũ massam diu describere
uoluisti: Quid hoc p̃sentem ꝑtin&causam a benehoc dicere. sed

Expanded text:
suam coram masculis indicaret. inuenit consilium tacita tides. mittam, suam coram masculis indicaret. inuenit consilium tacita tides. mittam, inquit, manum meam et tangam fimbriam uestimenti huius, et sanafiam. nemine uidente inter turbas manum misit, tetigit et sanata est; nec ausa est indicare, quod ausa non fuerat petere. sed ne fructus fidei apud ignorantes latere uideretur, sic saluator ait: quis me tetigit? mirati sunt discipuli eius dicentes: turbae te conprimunt; tu dicis: quissic mulier confessa est se tetigisse et sanam esse. iamdudum pro filia mater petiit, pro puero centurio postulauit; hoc loco nec mulier petiit, nec Christus promisit, sed fides quantum praesumpsit, exegit: certe \'dantis est, non accipientis.\' Nam quod ad amplificandos tractatus tuos, frater Parmeniane, Naaman Syrum quasi inmaturam quandam durissimorum nascentium uulnerum massam diu describere uoluisti, quid hoc ad praesentem pertinet causam? bene hoc diceres et
Abbreviated transcription (Latin):
quid uobis uidetur. & centurionis fides. cuius puer cum maleha¬
ber&. saluatorem p&ciit. ut ab eomostem repeller&. lamxp̃s
pereuntem ueniebat ad puerum. sic eum centurio tenuit. ut dig¬
nitatem tectisui confessus qd filiusdĩ totus non deber& intrare
sed suã uistutem mittere: qua puer fugata mostereuiuis cere
potuiss&. & non fostitudocenturionis. & nonsapientia laudataest. sed
fides. &curatus est puer in illahora. Cestedintis est ponaccipientis:
multa sunt huius modi in euangelio. defideperfecta: sed ueltria com¬
plenda sunt fidei testimonia: Quiduobis uid&ur. &illamulier. quȩ
desecr&o causae feminarum. cũ ꝑannos duodecim laborar&. Etomnẽ
substantiã suam in medicos erogass&. cũ uider& afiliodĩ tantas cele¬
brariuistutes. processit inturbam. uid& medicũ. uid& & populum:
Cogebat illã dolor ut medicinã p&er&. pudor inpediebat. Necausam

Expanded text:
quid uobis uidetur et centurionis fides? cuius puer cum male haquid uobis uidetur et centurionis fides? cuius puer cum male haberet, saluatorem petiit, ut ab eo mortem repelleret. iam Christus pereuntem ueniebat ad puerum; sic eum centurio tenuit, ut indignitatem tecti sui confessus, quod filius dei totus non deberet intrare, sed suam uirtutem mittere, qua puer fugata morte reuiuiscere potuisset. non fortitudo centurionis, non sapientia laudata est, sed fides: et curatus est puer in illa hora. certe \'dantis est, non accipientis\' multa sunt huiusmodi in euangelio de fide perfecta, sed uel tria conplenda sunt fidei testimonia. quid uobis uidetur et illa mulier, quae de secreto causae feminarum, cum per annos duodecim laboraret et omnem substantiam suam in medicos erogasset, cum uideret a filio dei tantas celebrari uirtutes, processit in turbam, uidet medicum, uidet et populum. cogebat illam dolor, ut medicinam peteret, pudor inpediebat, ne causam
Abbreviated transcription (Latin):
speciebus supramemoratis illam primotripestitã esse immotã inuictã
& inmutabilem. &operantis temporariam essepersonam. Restat
iam decredentis merito aliquid dicere. cuius est fides. quam filius dĩ.¬
& sanctitati suae anteposuit & maiestati: Nonenim potestis sanctio
mortua &rogar& ut suscitaretur. Nihil promisit deuistutesua. sed
post fidem interrogat alienam: ut simulier crederet. promatris cre¬
dulitate filia surger&. si noncreder& uistus filidĩ feriata cessaret:
Interrogatur Mulier. respondit secredere fieriposse quodrogabat
iubetur ire Reditaddomũ mulier. inuenit puellã uiuã quã dimise¬
rat mostuam: Non ruit in oscula. Non properauit in amplexus. sed
redit ut saluatori gratias ager&. & ut oftender& filius dĩ seuacũ isse.
fidem tantum modo operatã esse. Uadeinquit mulier inpace.
fidestua te saluauit. Vbiest quod dic̃ĩs. dantisest nonaccipientis.

Expanded text:
speciebus supra memoratis illam primo tripartitam esse inmotam, inuictam speciebus supra memoratis illam primo tripartitam esse inmotam, inuictam et inmutabilem operantis uero temporariam esse personam. Restat iam de credentis merito aliquid dicere, cuius est fides, quam filius dei et sanctitati suae anteposuit et maiestati. non enim potestis sanctiormortua, et rogaret, ut suscitaretur, nihil promisit de uirtute sua, sed post fidem interrogat alienam, ut, si mulier crederet, pro matris credulitate filia surgeret, si non crederet, uirtus filii dei feriata cessaret. interrogatur mulier, respondit se credere fieri posse; quod rogabat. iubetur ire, redit ad domum mulier, inuenit puellam uiuam, quam dimiserat mortuam. non ruit in oscula, non properat in amplexus, sed redit, ut saluatori gratias ageret; et ut ostenderet filius dei se uacasse, fidem tantummodo 10 operatam esse: uade, inquit, mulier, in pace, fides tua te saluauit. ubi est, quod dicitis: \'dantis est, non accipientis?\'
Abbreviated transcription (Latin):
quiad incrementa perducit Operarii inter aliosestis. in trante
sole. hocest finito sȩculo. potestis in diem r&ributionis nobiscum
demercede contendere: Noliteuobis maiestatis dominiũ uindi¬
care: Namsi itaest. uindicent sibi &ministri. quimensae do¬
minicae famulantꝰ ut prohumanitate exhibita. ab inuitatis
gratulatioeis referatur: Xp̃iuox est inuitantis. ueni tebenedic
taredignatus est ministerium exerc& turba famulorũ. Non
famulantibus. sed pascenti referendȩ sunt gratiae: uos nobiscum¬
cũ miniftrisitis. inuerecundae totũ uobis conuiui dominiũ
uindicatis. Cum se&ceteros beatissimus paulus famulos cum humilita¬
tefateatur. Nequiputar& insolis apostolis autepĩs spemsuam essepo¬
nendam. sicait. Quidestenim paulus. uel quid apollo: utiq ministri
eius inquẽ credidistis: estergo in uniuersis seruientibus. Nondomini¬
um sed ministerium. Uidesergo iam frater parmeniane. extribus

Expanded text:
qui ad incrementa perducit. operarii inter alios estis intrante qui ad incrementa perducit. operarii inter alios estis intrante sole, hoc est finito saeculo potestis in die retributionis nobiscum de mercede contendere. nolite uobis maiestatis dominium uindicare. nam si ita est, uindicent sibi et ministri, qui mensae dominicae famulantur, ut pro humanitate exhibita ab inuitatis gratulatio eis referatur. Christi uox est inuitantis: uenite, benedictare dignatus est; ministerium exercet turba famulorum; non famulantibus, sed pascenti referendae sunt gratiae. uos cum ministri sitis, inuerecunde totum uobis conuiuii dominium uindicatis, cum se et ceteros beatissimus Paulus famulos cum humilitate fateatur; ne quis putaret in solis apostolis aut episcopis spem suam esse ponendam, sic ait: quid est enim Paulus uel quid Apollo? utique ministri eius, in quem credidistis. est ergo in uniuersis seruientibus non dominium, sed ministerium. uides ergo iam, frater Parmeniane, ex tribus
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostenderet. quia hactotum sacramentum baptismatis dĩ est:
cresceret. quod plantatũ aut inrigatum est. ds̃ fecit. Nam& quiuis hodie
uolens uineam pastinare. operariũ placita mercede conducit: Quicurua¬
todorso. & desudatis lateribus. sinus terrae faciat. Vbideponat electa
plantaria. &aquam calcatis scrobibus superducat: Scrobem fodere.
& plantaria ponere potest. aquã in ducere porest imperare ut teneat
Non potest: Estenim soliusdĩ demedullis palmitũ producere ra¬
dices coalescentes in terram. & gemmantes oculos incrementa fron¬
dium prouocare: Deniq beatus apostolus paulus. uturãm prae¬
sumptionem tumorẽq conpesceret: ncestim& operarius baptis¬
matis. autdominiũ habere. autdet anto istomunere pasticulã
sibialiquam uindicare indicans. quia totũ dĩ est. sic ait:
Nequequiplantat. Nequequirigat est aliquid. sed solus ds̃

Expanded text:
ut ostenderet, quia hoc totum sacramentum baptismatis dei est, ut ostenderet, quia hoc totum sacramentum baptismatis dei est, cresceret, quod plantatum aut inrigatum est, deus fecit. nam et quiuis hodie uolens uineam suam pastinare operarium placita mercede conducit, qui curuato dorso et desudatis lateribus sinus terrae faciat, ubi deponat electa plantaria, et aquam calcatis scrobibus superducat. scrobem fodere et plantaria ponere potest; aquam inducere potest; imperare, ut teneat, non potest; est enim hoc solius dei de medullis palmitum producere radices coalescentes in terram et gemmantes oculos, incrementa frondium prouocare. denique beatus apostolus Paulus, ut uestram praesumptionem tumoremque conpesceret, ne se aestimet operarius baptismatis aut dominium habere, aut de tanto isto munere particulam sibi aliquam uindicare, indicans, quia totum dei est, sic ait: neque quia plantat neque qui rigat, est aliquid, sed solus deus,