comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quiseuiendi in xp̃m occasiones
sȩpe quȩsiuerant. Ñnisi ii
sollẽpnitate paschali exercendi
furoris sui acciperent potestatẽ
Oportebat enĩ. ut manifesto
implerent᷑ effectu. quȩ diu
rio: ut ouẽ significatiuã. ouis
uera remouer&. & uno expler&
sacrificio. uariarũ differentia
uictimarũ. Nã om̃a illa quae
proprie nuntiauerunt. Vt
ergo umbrȩ cederent corpori.
& cessarent imagines sub prȩsen¬
tia ueritatis: antiqua obseruan¬
tia nouo excludit̾ sacramento.
hoftia in hostiã transit. sangui¬
ne sanguis aufertur: & legalis
festiuitas dũ mutat᷑ impletur:¬
Vnde cũ seribas & seniores popłi
adimpi&atis consiliũ pontifices
congregarent. om̃iũq animos
sacerdotũ cura admittendi in
ił imsceleris occupass&r: ipsi se
doctores legis. lege priuarunt.
& spontaneo defectu. ritus sibi
patriossustulerunt. Incipiente
em̃ festiuitate paschali. qui orna¬
mas ꝓuidere. & legitimis puri¬
ficationib sacratiorẽ diligentiã

Expanded text:
qui saeviendi in Christum occasiones qui saeviendi in Christum occasiones saepe quaesiverant, non nisi in solemnitate paschali exercendi furoris sui acciperent potestatem. Oportebat enim ut manifesto implerentur effectu, 219 quae diu rio: ut ovem significativam ovis vera removeret, et ut uno expleretur sacrificio variarum differentia victimarum. Nam omnia illa quae proprie nuntiaverant. Ut ergo umbrae cederent corpori, et cessarent imagines sub praesentia veritatis, antiqua observantia novo tollitur sacramento, hostia in hostiam transit, sanguine sanguis aufertur, et legalis festivitas dum mutatur, impleturi ad impium consilium pontifices congregarent, omniumque animos sacerdotum cura admittendi in Jesum sceleris occupasset, ipsi se doctores legis lege privarunt, et spontaneo defectu ritus sibi patrios sustulerunt. Incipiente enim festivitate paschali, qui ornamas providere, et legitimis purificationibus sacratiorem diligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
cio quidẽ dilectissimi paschabe Iex¬
festũ tã sublimis eẽ mysterii.
ut ñ solũ humilitatis meȩ tanu¬
issimũ sensũ. uerũ &iã magnoꝵ
ingenioꝵ super& facultatem :
sed Ñita mihi diuini operis con¬
sideranda ẽ magnitudo. ut uel
diffidã uel erubescã deseruitu¬
tequã debeo. cũ sacramentũ
salutis humanȩ non liceat
taceri: & iã sinequeat explicari.
ugiliantib aut̃ orationib ur̃is.
affuturã credimꝰ grãm dĩ. quae
inspirationis suȩrore. stcrilitatẽ
nr̃i cordis asꝑgat. ut linguat
pastorilis officio quȩ sciꝰ gregis
durib sint utilia proferantur
Dicente enĩ dño bonorũ omnũ
largitore. aperios tuũ & adim¬
plebo illud: audemꝰ eidẽ uerbis
ꝓph&icis dicere. Labia mea ape¬
ries & ꝯsmeũ adnuntiabit lau¬
dẽ tuã Incipientes igit᷑ dilec¬
tissimi euangłicã de passione
dñi hẏstoriam retraetare :
diuino intelligimus dispositũ
fuisse consilio. ut sacrilegi iudȩ&
principes & impii sacerdotes.

Expanded text:
cio quidem, dilectissimi, paschale festum tam sublimis esse mysterii, ut non solum humilitatis meae tenuissimum sensum, sed etiam magnorum ingeniorum superet facultatem. Sed non ita mihi divini operis consideranda est magnitudo, ut vel diffidam, vel erubescam de servitute quam debeo; cum sacramentum salutis humanae non liceat taceri, etiamsi nequeat explicari. Auxiliantibus autem orationibus vestris, affuturam credimus gratiam Dei, quae inspirationis suae rore sterilitatem nostri cordis aspergat, ut linguae pastoralis officio, quae sancti gregis auribus sint utilia, proferantur. Dicente enim Domino bonorum omnium largitore: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud , audemus eidem verbis propheticis dicere: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Incipientes igitur, dilectissimi, evangelicam de Passione Domini historiam retractare, divino intelligimus dispositum fuisse consilio, ut sacrilegi Judaeorum principes et impii sacerdotes,
Abbreviated transcription (Latin):
cer contẽpnit. multo langius
ꝓcatoꝵ sorte secludit᷑. Congruit
lis psalmista. qui mortaliũ corda
ꝓpenders. aeq om̃s bcaitudinẽ
amart sed paucos ubi ẽ quaerere
conspiciers: ipse quȩ sit maxima
in hac uita hominis beatitudo.
manifeste ꝓtestatus est dicens
Beati inmaculati inuia. qui ambu¬
lant inlege dñi. Et ic putaretir

Expanded text:
cere contemnit, multo longius a beatorum sorte secluditur. Congruit his Psalmista, qui mortalium corda perpendens, aeque omnes beatitudinem amare, sed paucos ubi est quaerere conspiciens, ipse quae sit maxima in hac vita hominis beatitudo manifeste protestatus est, dicens, Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . Et ne put
Abbreviated transcription (Latin):
dĩfilius dicit. pat̃ si fieri potes
transeat calix iste amo: noftre
utitur uocenaturȩ. & causam
agit fragilitatis & trepidationi
humanȩ. ut in hisquȩ tolerand
sunt & patientia roboretur &
formido pellat᷑. Deniq cessans
hoc ipsũ petere excusato quod¬
modo nr̃e in firmitatis metu
inquo nob̵ remantre q̃ expedit
in aliũ affectũ trinsit & dico
uerũ tam̃ ñ sicut ego uolo. ssic̃tu.
st iterũ. Si ñ potest in quit calix
ifte transire ame nisi illũ bibam :
fiat uoluntas tua. Hȩc uox capitis
salus ẽ totius corporis. Hȩc uox
om̃s fideles instruax̃. om̃s confes¬
sores accendit. om̃s martyres
coronauit. Nã quis mundi odia
quis tẽptationũ turbines. quis
poss& ꝑsecutionum superare
terrores. nisi xp̃sin om̃ib: & ꝓ¬

Expanded text:
i Filius dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste , nostrae utitur voce naturae, et causam agit fragilitatis et trepidationis humanae: ut in iis quae toleranda sunt, et patientia roboretur, et formido pellatur. Denique cessans hoc ipsum petere, excusato quodammodo nostrae infirmitatis metu, in quo nobis remanere non expedit, in alium affectum transit, et dicit: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ; et iterum: Si non potest, inquit, calix iste transire a me, nisi bibam illum, fiat voluntas tua . Haec vox capitis salus est totius corporis; haec vox omnes fideles instruxit, omnes confessores accendit, omnes martyres coronavit. Nam quis mundi odia, quis tentationum turbines, quis posset persecutorum superare terrores, nisi Christus in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tua : Hinc iã dilectissimi ad
ꝑstringendũ ordinẽ dominicȩ
passionis sermo est dirigendus
quẽ ne uõs cumulo ꝓlixitatis
oneremꝰ in sextã sabbati diuiso
cõmuni labore differamꝰ. Aderit
p̃cantib uob̃ grã dĩ. quȩ michi
soluendi debiti tribuat facul¬

Expanded text:
 Hinc jam, dilectissimi, ad perstringendum ordinem Dominicae passionis sermo est dirigendus, quem ne vos cumulo prolixitatis oneremus, in quartam sabbati, diviso communi labore, differamus. Aderit precantibus vobis gratia Dei, quae mihi solvendi debiti tribuat facul
Abbreviated transcription (Latin):
ueros & corporissensus & animi
recepit affectus. Nec quia om̃a
in illo plena erant sacramentis.
plena miraculis. ideo aut falsis
lacrimis fleuit. aut mendaci
esurie cibũ sũpsit. aut simulato
sopore dormiuit. In nr̃a humili¬
tate contẽptꝰ. in nr̃a meftitudina
contristatꝰ. in nr̃o ẽ dolore cruci¬
fixus. Passiones enĩ mortalititis
nrae obhoc misericordia subut
ut sanar&. obhoc uirtus recepit
ut uincer&. Qđesaias aꝑtissim
ꝓph&auit dicers. Hic peccata

Expanded text:
veros et corporis sensus et animi suscepit affectus. Nec quia omnia in illo plena erant sacramentis, plena miraculis, ideo aut falsis lacrymis flevit, aut mendaci esurie cibum sumpsit, aut simulato sopore dormivit. In nostra humilitate contemptus, in nostra moestitudine contristatus, in nostro est dolore crucifixus. Passiones enim mortalitatis nostrae ob hoc misericordia subiit, ut sanaret, ob hoc virtus recepit, ut vinceret. Quod Isaias apertissime prophetavit, dicens: Hic pec
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ fides ea deuotione seruiebat.
ut dño & conpati paratus esset
& cõmori. ancilla sacerdotis ca
sicut appar& hȩsitare ꝑmissus.
ut in hoc eccłȩ principe remediũ
pęnitentiȩ conderetur: & nemo
auder&s de sua uirtute confidere.
quando mutabilitatis periculũ.
nec beatꝰ p&rus potuiss& euadere.
Dñsautẽ iħc qui intrapontificale
conciliũ solo corpore tenebat᷑.
trepidationẽ discipuli foris po¬
siti. diuino uidit intuttu. &
pauentis animũ mox ut respexit
erexit : & infletus pęnitudinis
negationis. uir tutẽ sacri habu¬
erebaptismatis. Ad fuit enim
di periculo recepisti. Uidit in te
dñs Ñ fidẽ uictã Ñ dilectionẽ
a uersã sed constantiam fuisse
turbatã. olbundauit fletꝰ. ubi
non defecit affectus : & fons
caritatis. lauit uerba formidinis.
Nec tardũ ẽ remediũ abolitionis.
ubi Ñ fuit iudiciũ uoluntatis.
Cito itaq insolidititẽ suã rediit
petra. tantã recipiens fortitu¬

Expanded text:
cujus fides ea devotione fervebat, cujus fides ea devotione fervebat, ut Domino et compati paratus esset et commori, ancilla sacerdotis calsicut apparet, haesitare permissus, ut in Ecclesiae principe remedium poenitentiae conderetur; et nemo auderet de sua virtute confidere, quando mutabilitatis periculum nec beatus Petrus potuisset evadere. Dominus autem Jesus, qui intra pontificale concilium solo corpore tenebatur, trepidationem discipuli foris positi divino vidit intuitu; et paventis animum, mox ut respexit, erexit, et in fletus poenitudinis negationis, virtutem sacri habuere baptismatis. Affuit enim di periculo recepisti. Vidit in te Dominus non fidem victam, non dilectionem aversam, sed constantiam fuisse turbatam. Abundavit fletus, ubi non defecit affectus, et fons charitatis lavit verba formidinis: nec tardatum est remedium abolitionis, ubi non fuit judicium voluntatis. Cito itaque in soliditatem suam rediit petra, tantam recipiens fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
nocendi auida dũ inruit ruit.
dũ capit capta ẽ: &dũ ꝑsequit᷑
mortalẽ. incidit saluatorem.
Inuẽnit sane in illo molimine
inprudentis audaciae dignum
cooperatorẽ. dignũq consortẽ :
cũ impius iudas maluit minister
sed pecumȩ cupiditate distraxit.
inspicite. quȩ germina. & quales
fructꝰ de auaritiȩ stirpe nascant᷑.
om̃iũ definiuit. qr nullũ pec¬
catũ sine cupiditate cõmittit᷑.
& om̃is in licitus appetitꝰ istius
auiditatis ẽ morbus. Amori
pecuniȩ. uilis est om̃is affectio.
& anima lueri cupida. etiam
pexiguo perire non metuit.
Iullũq ẽ iuftitiȩ in illo corde
uestigiũ. in quo sibi auaricia fecit
habitaculũ. Hoc ꝑfidus iudas
inebriatus ueneno : dũ sitit
luerũ. ꝑuenit ad laqueum.
Et tãstulto impius fuit. ut tri¬
ginta argenteis. & dñm uender&
& magistrũ. Cũ autẽ seadexcipi¬
endũ iniquitatis iudiciũ dĩ filius
praebuiss&: beatꝰ apłs petrus

Expanded text:
nocendi avida, dum irruit, ruit; nocendi avida, dum irruit, ruit; dum capit, capta est; dum persequitur mortalem, incidit in Salvatorem. Invenit sane in illo molimine imprudentis audaciae dignum cooperatorem, dignumque consortem, cum impius Judas maluit minister sed pecuniae cupiditate distraxit. inspicite quae germina et quales fructus de avaritiae stirpe nascantur, um esse definivit ; quia nullum peccatum sine cupiditate committitur, et omnis illicitus appetitus, istius aviditatis est morbus. Amori pecuniae vilis est omnis affectio, et anima lucri cupida etiam pro exiguo perire non metuit; nullumque est in illo corde justitiae vestigium, in quo sibi avaritia fecit habitaculum. Hoc perfidus Judas inebriatus veneno, dum sitit lucrum, pervenit 233 ad laqueum: et tam stulte impius fuit, ut triginta argenteis et Dominum venderet et Magistrum. Cum autem se ad excipiendum iniquitatis judicium Dei Filius praebuisset, beatus apostolus Petrus,
Abbreviated transcription (Latin):
camn interfector fratris agnoscit᷑
Nunc diluuiũ & noe archa mani¬
festat quid sit renouationis u
baptismo. & quid salutis inligno.
Nunc abrabã gentium pater ꝓ¬
missos ad quirit heredes. & in
semine eiꝰ Ñ germen carnis. sed
fidei ꝓpago benediert᷑. Nunc
ad pręnuntiatũ festis omnib:
feftũ. sacer nouoꝵ mensis cnitut
ut in quo accepit mundus exor¬
dium. in eodẽ haber& xp̃iana
creatura principiũ. Quamuis
igitur furentes iudȩi fecerunt
& suscepti hominis ueritatem
mullis eoꝵ ausibus potestas diuin
sub traxerit : patientia tam̃ dñ
consilii suimunus impleuit . &
ꝑtinatia sacrilegȩ crudelitatis.
ꝓfecit operi saluatoris. qđ non
scribe. Ñpharisȩi. nec summi
intellexere pontifices. Sienim
cognouissent. nũquã dñm ma¬
iestatis crucifixissent. Nec ipst
itaq diabolus intellexit quod
seuiendo in xp̃m. suũ destruer&
principatũ. qui antiquȩ fraudis
guine contineras. Sed malitia

Expanded text:
Cain interfector fratris 232 agnoscitur . Cain interfector fratris 232 agnoscitur . Nunc diluvium et Noe arca manifestat, quid sit renovationis in baptismo, et quid salutis in ligno. Nunc Abraham gentium pater promissos acquirit haeredes; et in semine ejus, non germen carnis, sed fidei propago benedicitur . Nunc ad praenuntiatum festis omnibus festum sacer novorum mensis enituit, ut in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christiana creatura principium. Quamvis igitur furentes Judaei fecerunt et suscepti hominis veritatem nullis eorum ausibus potestas divina subtraxerit; patientia tamen Domini consilii sui munus implevit, et pertinacia sacrilegae crudelitatis profecit operi Salvatoris: quod non Scribae, non Pharisaei, nec summi intellexere pontifices: Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent . Nec ipse itaque diabolus intellexit, quod saeviendo in Christum, suum destrueret principatum, quia antiquae fraudis guine contineret. Sed malitia
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunione dicebat. Triftis est
anima mea : usq ad mortem.
Nunc autẽ postquã ꝑ susceptionẽ
infirmitatis potentia ẽ clarifi¬
cata uirtutis : nulla fidelium
mefcitudine. paschalis ẽ obscu¬
randa sollẽpnitas. nec cũ tristi¬
tia nob gestoꝵ ordo recolendus
est : cũ ita dñs usussit malitia
iud foꝵ ut de intentione faci¬
noris. uoluntassit impleta mi¬
seris. Siautẽ in exituisrł de
degypto agni sanguis fuit resti¬
tutio libertatis. & sacratissima ẽ
festiuitas quȩ ꝑ hostiã pecudis
irã auerter& uastatoris. quanto
populis xp̃ianis concipienda sun
gaudia. ꝓquibus omp̃s pater
filio suo unigenito Ñ pepercit
sed ꝓ nob̵ om̃ib tradidit eum :
ut in occisione xp̃i pascha esset
uerũ & singulare sacrificiũ. quo¬
N exdominatione pharaonis
unus populus. sed ex diaboli
captiuitate totꝰ mundus eruit᷑:
famulata mẏsteria. Nunc sanguꝰ
iusti abel mortẽ sũmi pastoris
eloquitur. & in parricidio iudea

Expanded text:
communione dicebat: Tristis est communione dicebat: Tristis est anima mea usque ad mortem . Nunc autem postquam per susceptionem infirmitatis potentia est clarificata virtutis, nulla fidelium moestitudine paschalis est obscuranda solemnitas; nec cum tristitia nobis gestorum ordo recolendus est, cum ita Dominus usus sit malitia Judaeorum, ut de intentione facinoris, voluntas sit impleta miserentis. Si autem in exitu Israel de Aegypto agni sanguis fuit restitutio libertatis, et sacratissima est facta festivitas, quae per hostiam pecudis iram averteret vastatoris; quanta populis Christianis concipienda sunt gaudia, pro quibus omnipotens Pater Filio suo unigenito non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum ; ut in occisione Christi, Pascha esset verum, et singulare sacrificium, quo non ex dominatione Pharaonis unus populus, sed ex diaboli captivitate totus mundus eruitur.famulata mysteria. Nunc sanguis justi Abel mortem summi Pastoris eloquitur, et in parricidio Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi saluatoris triũpho.
& consũmatis dispens. ationibus
quas omnia ueteris testamenti
eloquia nuntiarunt: lugeat
carnalis iudȩus. sed spiritualis
gaudeat xp̃ianus. Et festiuitas
quȩ illis conuersa est innoet̃e
nobis corusc& in lucem : quoniã
crux xp̃i. eadẽ ẽ & credentiũ gła.
& Ñ credentiũ poena. Quãuis
enim ꝑsequentiũ furor nihil
aliud in dñm maieftatis opera¬
tussit. qua atroeẽ crudelitatẽ.
& inmite suppliciũ: redempris
tam̃ adm̃passione. uerior iusti¬
or̃q ẽ lattandi ratio quã dolendi.
Fuerit tunc discpłoꝵ excusabilis
pauor: nee diffidentiae culpã
a postolicus meror inciderit:
quando concurrentib ad unũ
scclus iudȩis iudȩoꝵ̃q principib
suꝑbus tauroꝵ pinguiũ tumor
& proterua uituloꝵ petulantia
sȩuiebat. quando sub oculis ouiũ
pastoris iufti sanguinẽ fremen¬
tiũ bestiarũ rabies expetebat.
quando deniq & iam ipse qui
patiuenerat̃. de nrãe naturae

Expanded text:
dilectissimi, Salvatoris triumpho, dilectissimi, Salvatoris triumpho, et consummatis dispensationibus quas omnia veteris Testamenti eloquia 231 nuntiarunt, lugeat carnalis Judaeus, sed spiritalis gaudeat Christianus: et festivitas, quae illis conversa est in noctem, nobis coruscet in lucem; quoniam crux Christi eadem est et credentium gloria, et non credentium poena. Quamvis enim persequentium furor nihil aliud in Dominum majestatis operatus sit, quam atrocem crudelitatem et immite supplicium; redemptis tamen hac Domini passione verior justiorque laetandi est ratio quam dolendi. Fuerit tunc discipulorum excusabilis pavor, nec diffidentiae culpam apostolicus moeror inciderit, quando concurrentibus ad unum scelus Judaeis Judaeorumque principibus, superbus taurorum pinguium tumor, et proterva vitulorum petulantia saeviebat; quando sub oculis ovium, pastoris justi sanguinem frementium bestiarum rabies expetebat; quando denique etiam ipse, qui pati venerat, de nostrae naturae
Abbreviated transcription (Latin):
acram̃tũ dilectissimi dñicae
passionis insalitẽ humani ge¬
neris ante tempora ae terna
dispositũ. & ꝑmultassignifica¬
tiones omnibus retro saeculis
nuntiatũ. non adhuc expecta¬
mus manifestandum. sed iam
adoramꝰ impletũ: concurrentib
ad cruditionẽ nrãm & nouis
testimoniis & antiquis. dum
qđ ꝓphetica cecinit tuba. euan¬
gelica pandit hystoria. & sicut
scriptũ ẽ. abyssus abyssũ in uocat
inuoce cataractarũ tuarũ. Qm̃
ad enarrandã głam gratiȩ dĩ.
paribus sibi uocibus utriusq
testam̃ti altitudo respond&.
&qđ erat sub uelamine figura¬
rũ ꝓfundũ. fit reuelata luce
ꝑspicuũ. Sic tamen inter illa
miracula saluatoris. quȩ sub
populoꝵ gerebantur aspectu.
pauciueritatis praesentiam
sentiebant: ipsiq discpłi uolun¬
taria dñi passione turbati. N
euaserunt scandalum crucis.
sine temptatione formidinis.
Unde fidesnra intellegentiam
sumer&. unde conscientia robur
acciper&. nisi quȩ facta cognoscimꝰ.

Expanded text:
acramentum, dilectissimi, Dominicae passionis in salutem humani generis ante tempora aeterna dispositum, et per multas significationes omnibus retro saeculis nuntiatum, non adhuc exspectamus manifestandum, sed jam adoramus impletum. Concurrentibus igitur ad eruditionem nostram et novis testimoniis et antiquis, dum quod prophetica cecinit tuba, evangelica pandit historia, et sicut scriptum est: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum ; quoniam ad enarrandam gloriam gratiae Dei paribus sibi vocibus, utriusque Testamenti altitudo respondet; et quod erat sub velamine figurarum profundum, fit revelata luce perspicuum. Si tamen inter illa miracula Salvatoris, quae sub populorum gerebantur aspectu, pauci Veritatis praesentiam sentiebant, ipsique discipuli voluntaria Domini passione turbati, non evaserunt scandalum crucis sine tentatione formidinis; unde fides nostra intelligentiam sumeret, unde conscientia robur acciperet, nisi quae facta cognoscimus,
Abbreviated transcription (Latin):
nec lam̃ta uictoriam. Deniq
conuersus ad eas. filiae inquit
hierusalẽ nolite flere suꝑ me:
Beatȩ steriles & uentres qui non
genueruN. & uberaque ñ nutri¬
erunt. Vbi ẽ tristitia crucifi¬
gendi : Vbi formido morituri :
Nonterr& passuri animũ. hora
supplicii. Et docens nullã ꝓse
flendi esse rationẽ. indicit
poenitentiã. denuntiando
uindietã. Nonẽ inquit quod
dolere in me hierusalem filiȩ
debeatis. ꝓ uob̃ plangite. & ꝓ
ur̃isfiliis heiulate : suꝑ illos
fundatur iste ploratus. quos
tales uiscera ur̃a pepererunt.
Lugendũ plane uob̾ ẽ. non de
saluatore credentium. sed de
impi&ate percuntiũ. Ego cruc̃e
uolens patior & mortẽ in me
quã sum ꝑempturus admitto.
Nolite flere ꝓmundi redẽptione
moriente. quẽ in maiestate
patris uidebitis iudicantem.

Expanded text:
nec lamenta victoriam. Denique nec lamenta victoriam. Denique conversus ad eas, Filiae, inquit, Jerusalem, nolite flere super me, Beatae steriles, et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non nutrierunt. Ubi est tristitia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non terret passuri animum hora supplicii, et docens nullam pro se flendi esse rationem, indicit poenitentiam, denuntiando vindictam. Non est, inquit, quod dolere in me, Jerusalem filiae, debeatis; pro vobis plangite, et pro vestris filiis ejulate. Super illos fundatur iste ploratus, quos tales viscera vestra pepererunt. Lugendum plane vobis est, 236 non de Salvatore credentium, sed de impietate pereuntium. Ego crucem volens patior, et mortem in me, quam sum perempturus, admitto. Nolite flere pro mundi redemptione morientem, quem in majestate Patris videbitis judicantem.
Abbreviated transcription (Latin):
aut iussit : ut saciata imꝗtas.
de innocentis in iuriis ulterius
Ñ seuir&. Sed ꝑtinax malitia
ꝓpruis crescebat augmentis.
& inquẽ obtinuerit ius inlu¬
sionis. exigebat & mortis. Vnde
& cũ sũmi sacerdotes & princi¬
pes iudeoꝵ. om̃isq multitudo
crebris uocibus acclamarent.
crucifige: tradidit iħmꝑse¬
quentium uoluntati. barrabba
illis latrone dimisso. ut qui in
die festo auctorẽ interficiebant
uitȩ : inpunitas eis prestare tur
mi ad locũ clarificationissuȩ dño.
Omisericordia ab impioꝵ taber¬
naculis exeunte : ut impleretur
qđ seriptũ ẽ longe t̃ apeccatorib
salus: sequebat᷑ eũ multitudo
populi. & mulierũ plangentiũ
& lamentantiũ eũ. Sol& enim
sexus infirmior. &iã ꝓhis qui
morte sunt digni in lacrimas
cõmoueri. & damnatoꝵ exitus
pnaturȩ cõmunis consideratione
miscreri. Sed iftũ sibi planetũ
dñs iħie dedignat᷑ impendi: qͥr
Ñ decebat luctus triumphum.

Expanded text:
aut jussit, ut satiata iniquitas aut jussit, ut satiata iniquitas de innocentis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis, et in quem obtinuerat jus illusionis, exigebat et mortis. Unde cum et summi sacerdotes, et principes Judaeorum, omnisque multitudo crebris vocibus acclamarent: Crucifige, crucifige, tradidit Jesum persequentium voluntati, Barabba illis latrone dimisso, ut qui in die festo auctorem interficiebant vitae, impunitas eis praestaretur hmi, ad locum clarificationis suae Domino, et misericordia ab impiorum tabernaculis exeunte, ut adimpleretur quod scriptum est: Longe a peccatoribus salus , sequebatur eum multitudo populi, et mulierum plangentium et lamentantium eum . Solet enim sexus infirmior, etiam pro iis qui morte sunt digni, in lacrymas commoveri, et damnatorum exitus, pro naturae communis consideratione misereri. Sed istum sibi planctum Dominus Jesus dedignatur impendi, quia non decebat luctus triumphum,
Abbreviated transcription (Latin):
inhibuit. quȩ dĩ sunt dõ. &
quȩ sunt cȩsaris cȩsari redden¬
da conftituit. paupertatem
elegit. oboedientiam suasit.
mansuetudinẽ praedicauit hoc
obiectio: discute diligentius
prȩses. quid de dñi ihu operibus
notũ sit. quid de potestate cõꝑd
Caccis uisũ. surdis auditũ. cliuds
gressũ. mutis donauit eloquil
Febres abegit dolores resoluit.
demonia eiecit. mortuos uuis¬
ficauit. mari &uentis ut quies¬
cerent imperauit. Magnũ
prorsus regẽ ista demonstrant:
qui ñ humana excellat potes¬
tia: seduir tute diuina. Hans
ergo udȩi obiciant poteftate.
cõmũtent actionẽ suã. & hoc
ꝓferant ore. qđ tenent corde.
Quare de terrenis calũniantur.
qui cȩlestia ꝑsecunt᷑: Quãuis
ergo pilatus onerosũ sibi inui¬
diosũq sentir&. qđ eũ iudȩi
de neglecto amicitiȩ cȩsaris
impetebant: aliquandiu tam̃
furorẽ eoꝵ mitigare conatꝰ ẽ.
Et ideo dnm̃ iħm diuersis con¬
tumeliis affici. aut permisit

Expanded text:
inhibuit, quae Dei sunt Deo, et inhibuit, quae Dei sunt Deo, et quae sunt Caesaris Caesari reddenda constituit; paupertatem elegit, obedientiam suasit, mansuetudinem praedicavit: hocobjectio, discute diligentius, praeses, quid de Domini Jesu operibus notum sit, quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem, commutent actionem suam, et hoc proferant ore, 235 quod tenent corde. Quare de terrenis calumniantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, aliquamdiu tamen furorem ipsorum mitigare conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis contumeliis affici aut permisit,
Abbreviated transcription (Latin):
ũmultis modis dilectissum iu
Idaica impi&as laboraret. ut
causã aliquã ꝑp&randi in dñm
iħm sceleris inuenir&. & men¬
dacia quȩ falsi teftes iniuftis
sacerdotib famulando ꝓtule¬
rant. nihil qđ morte dignum
ess& afferrent: hoc quasi insu¬
perabile reppererunt. ut dñm
mundi affectati regni inuidia
quẽ frustra uidebat argui uel¬
l& absolui: calũniose & mina¬
citer conclamabant. Si hunc
dimittis. Ñ es amicus caesaris.
Om̃is enĩ qui se regẽ facit: contra¬
dicit cȩsari. Stultã insimulati¬
onẽ in prudent̃ pilate timuifq.
Formidabile fuerit nom̃ regiũ.
& pimperio cȩsaris opprimi
debuerit nouȩ molitio potes¬
tatis: si dominandi consilium
tyrannicus tibi ꝓdidit appantꝰ.
si prouisio armoꝵ. si congregatio
diuitiarũ.si prȩsidia detecta
sunt militũ. Quid eũ grauari
sinis de affectata potentia. cuiuͦ
specialis fuit dehumilitate doc¬
trina : Romanis legibus non
contradix̃. censũ subitt. di¬
dragma solurt. uectigalia non

Expanded text:
multis modis, dilectissimi, Judaica impietas laboraret, ut causam aliquam perpetrandi in Dominum Jesum sceleris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non contradixit, censum subiit, didragma solvit, vectigalia non
Abbreviated transcription (Latin):
terribili motu. in solitoq defec¬
tu. tenebras mundo urae cȩci
endos uos nec cȩleftia nec infer¬
na sufficiunt. & crucem xp̃i
magis potuerunt petrȩatq
scienter aduertite. Uelũ cuius
obiectu intercludebant᷑ scãsc̃e
fuerat intrare reseratum est
ut nihil iã ẽ& discretionis abi
nihil resederat sc̃itatis. Repul¬
diatos itaq uos debuifts ag¬
noscere. & omnt iussacerdotis
perdidisse: qr uerũ erit quod¬
uob ueritas dixerat: Si crede¬
retis morsi : creder&is & mll
Mlerito ergo uos testam̃tũ utrũq
condẽpnat & gr̃a uacuos. et
lege priuatos: qui ideo resiftitis
nouis. qr Ñ credidistis antiquis.
Nos autẽ dilectissimi qui ab igno
rantiȩ tenebris liberati. fides
lum̃ accepimꝰ. & in noui testa¬
menti hereditatẽ ꝑ electionẽ
adoptionis intrauimꝰ : festiui¬
tate quã isrł carnalis perdidit

Expanded text:
terribili motu, insolitoque defecterribili motu, insolitoque defectu tenebras mundo vestrae caeendum vos nec coelestia, nec inferna sufficiunt, et crucem Christi magis potuerunt petrae atquscienter advertite. 237 Velum, cujus objectu intercludebantur sancta sfuerat intrare, reseratum est, ut nihil jam esset discretionis, ubi nihil resederat sanctitatis. Repudiatos itaque vos debuistis agnoscere, et omne jus sacerdotii perdidisse, quia verum erat quod Veritas vobis dixerat: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi . Merito ergo vos Testamentum utrumque condemnat, et gratia vacuatos, et lege privatos, qui ideo resistitis novis, quia non credidistis antiquis. Nos autem, dilectirantiae tenebris liberati fidei lumen accepimus et in novi testamenti hereditate per electionem adoptionis intravimus, festivitate, quam Israhel carnalis perdidit,
Abbreviated transcription (Latin):
rale illud uenditionis nrãe &
loetale cyrographũ. & pactum
captiuitatis iN ius transiit re¬
dẽptoris. Claui illi qui manus
dñi pedesq transfoderant. per¬
petuis diabolũ fixere uulnerib
& scõrũ poena menbroꝵ. in imica¬
rũ fuit interfectio potestatũ:
sic suã xp̃o consũmante uictoriã.
ut in ipso & cũ ipso. om̃s qui in
eleuatione sublimis. reconcili¬
ationẽ mundi exsequeret᷑ iN
quadã arce supplicii. latronẽq
conuersũ ad paradysi uocar&
habitaculũ : uos principes iudȩ¬
orũ legisq doctores. nec consci¬
entiȩ impi&ate conpuncti. nec
effectu sceleris mitigati: fixuris
clauoꝵ addebatis tela lingua¬
rũ dicentrs. Alios saluos fectt.
scipsũ Ñ potest saluũ facere
Si rex isrł ẽ. descendat decruce
& credimꝰ ei. Sed his uocib ur̃is
stultis atq blasphemis. reddin
om̃a elementa responsum: &
unã simul in uossententiã ferus
Caelũ. terra. sol sideraq indigios
uos suo ministerio ꝓtestantes

Expanded text:
rale illud venditionis nostrae et lethale chirographum, et pactum captivitatis in jus transiit Redemptoris. Clavi illi, qui manus Domini pedesque transfoderant, perpetuis diabolum fixere vulneribus, et sanctorum poena membrorum inimicarum fuit interfectio potestatum: sic suam Christo consummante victoriam, ut in ipso et cum ipso omnes, qui in elevatione sublimis, reconciliationem mundi exsequeretur in quadam arce supplicii, latronemque conversum ad paradisi vocaret habitaculum; vos, principes Judaeorum, legisque doctores, nec conscientiae impietate compuncti, nec effectu sceleris mitigati, fixuris clavorum addebatis tela linguarum, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . Sed his vocibus vestris stultis atque blasphemis reddunt omnia elementa responsum, et unam simul in vos sententiam ferunt coelum, terra, sol, sidera, quae indignos vos suo ministerio protestantur
Abbreviated transcription (Latin):
illis. ñ enĩ sciunt quid faciunt.
Mec intellectu enĩ cordis. nec au¬
ditu auris. nec oculoꝵ intuitu
sentiebant. quẽ falsis teftimoniis
app&issent. quẽ affigi patibulo
coegissent: dũ in corpore homi¬
nis Ñ agnoscunt substantiam
dettatis. Viderunt humilem.
& ñ adorauerunt uniuersita¬
tis auctorẽ: nec intellexerunt
potestatẽ iudicaturi. despici

Expanded text:
illis, quia nesciunt quid faciunt . illis, quia nesciunt quid faciunt . Nec intellectu enim cordis, nec auditu auris, nec oculorum intuitu sentiebant quem falsis testimoniis appetissent, quem affigi patibulo coegissent, dum in corpore hominis non agnoscunt substantiam Deitatis. Viderunt humilem, et non adoraverunt universitatis auctorem, nec intellexerunt potestatem judicaturi, despic
Abbreviated transcription (Latin):
mortale nr̃m. ꝑ suũ in mortale
renouar&. Et ideo mestitudine.
ideo formidine Ncarebat. ut
ad euineendas huiusmodi ꝑtur¬
bationes. Ñ solũ saeramento nos¬
susceptionis. sed &iã exemplo
fortitudinis roborar&. Nam
iniusta uideret᷑ eiꝰ ad patientiã
ipsius uoce pręnuntiat dicens.
Dorsũ meũ dedi in flagella. et
maxillas in palmas : uultũ autẽ
meũ Ñ auerti a confusione sputoꝵ
Qđ itaq uerbi caropatiebatur.
Ñ uerbi erat poena sed carnis. cuiꝰ
iniuriȩ atq supplicia. &iã ad
inpassibilem redundabant: ut
merito ei dicantur in lata. quȩ
in ipsius sunt corpus admissa.
dicente apło. Sienĩ cognouissent:
nũquã dñm maiestatis crucifixis¬
sent. Obcȩcati enĩ iudȩi malicia
sua. in qđ prorupissent facinus
nesciebant. Vnde misericorsihc¬
qui &iã interfectores suos uell&
sua morto saluare. ꝓignorantia
seuientiũ decrucis altitudine
supplicabat diccis. Pat̃ ignosce

Expanded text:
mortale nostrum per suum immortale mortale nostrum per suum immortale renovaret. Et ideo moestitudine, ideo formidine non 253 carebat, ut ad evincendas hujusmodi perturbationes, non solum nos sacramento susceptionis, sed etiam exemplo fortitudinis roboraret. Nam injusta videretur ejus ad patientiam ipsius voce praenuntiat, dicens: Dorsum meum dedi in flagella, et maxillas meas in palmas; vultum autem meum non averti a confusione sputorum . Quod itaque Verbum caro patiebatur, non Verbi poena erat, sed carnis; cujus injuriae atque supplicia etiam ad impassibilem redundabant, ut merito ei dicantur illata, quae in ipsius sunt corpus admissa, dicente Apostolo: Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent . Obcaecati enim Judaei malitia sua in quod prorupissent facinus nesciebant. Unde misericorsqui etiam interfectores suos vellet sua morte salvare, pro ignorantia saevientium de crucis altitudine supplicabat, dicens: Pater, ignosce
Abbreviated transcription (Latin):
ribilis illa militũ cohors. & a
principib ac pharisȩis missa
cũ gladiis & fustib multitudo
ita una dnĩ uoce ꝑculsa ẽ. ut cũ
turbȩ dixissent iħm sequerere
nazarenũ. respondiss&q egosũ.
nemo eoꝵ subsister&. sed omnes
simul amisso membroꝵ officio.
r&rorsũ acti elisiq corruerent:
nquo utiq diuinȩ erat potestatis
indiciũ. quȩ impiorũ conatus
non armis contrariis. neq ullius
creaturȩ potentis auxilio. sed
sola uerbi uirtute ꝓster neret.
uia uero saluando humano ge¬
neri alterius operis ratio con¬
gruebat. nec poss& sanguis xp̃i
preciũ credentiũ fieri. si redẽp¬
tor se ñsiner& comprehendi :
admisit in se impias manus. &
cohibita est potentia deitatis.
ut ꝑueniret᷑ ad głam passionis.
uiꝰ utiq manis fuiss& species. &
nulli ꝓfutura imago tolerantiȩ.
nisi uera diuinitas. uerisse huma¬
nȩ carnissensib: induiss& & unus
dĩatq hominis filius. aliunde
intemerabilis. aliunde passibilis.

Expanded text:
ribilis illa militum cohors, et a principibus et Pharisaeis missa cum gladiis et fustibus multitudo, ita una Domini voce perculsa fuit, ut cum turbae dixissent Jesum se quaerere Nazarenum, et ipse respondisset, Ego sum ; nemo eorum subsisteret, sed omnes simul amisso membrorum officio retrorsum acti elisique corruerent. In quo utique divinae erat potestatis indicium, quae impiorum conatus, non armis contrariis, neque ullius creaturae potentis auxilio, sed sola verbi virtute prosterneret. Quia vero salvando humano generi alterius operis ratio congruebat, nec posset sanguis Christi pretium credentium fieri, si Redemptor se non sineret comprehendi, admisit in se impias manus, et cohibita est potentia Deitatis, ut perveniretur ad gloriam passionis. Cujus utique inanis fuisset species, et nulli profutura imago tolerantiae, nisi vera Divinitas veris se humanae carnis sensibus induisset: ut unus Dei atque hominis Filius, aliunde intemerabilis, aliunde passibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
centias carnis extinguit. Hoc
ẽ qđ pascha dñi in azimis since¬
ritatis & ueritatis legitime
celebrat:. dũ ferm̃to malitiae
ueteris abiecto. noua creatura
deipso dnõ in ebriat᷑ & pascit᷑
Non enĩ aliud agit participatio
corporis & sanguinis xp̃i. quã
ut in id qđ sumimꝰ transeamꝰ :
& in quo cõmortui & cõsepulti

Expanded text:
centias carnis exstinguit. Hoc centias carnis exstinguit. Hoc est quo Pascha Domini in azymis sinceritatis et veritatis legitime celebratur : dum fermento veteris malitiae abjecto, nova creatura de ipso Domino inebriatur et pascitur. Non enim aliud agit participatio corporis et sanguinis Christi, quam ut in id quod sumimus transeamus: et in quo commortui, et consepul
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ enĩ renuntiat᷑ diabolo. & cre¬
ditur dõ. dũ innouitate auetus¬
tate transit᷑. dũ terreni hominis
imago deponit᷑. & cȩlestis forma
suscipit᷑. quȩdã species mortis.
& qued ã similitudo resurreeti¬
ons interuenit. ut susceptus
sit post lauachrũ. qui ante bap¬
tismũ fuit : sed corpꝰ regenerati.
fiat caro crucifixi. Hȩc cõmutatio
dilectissimi dexterȩ ẽ excelsi.
qui operat᷑ om̃a in om̃ibus : ut
singulis fidelib ꝑbonȩ conuersa¬
tionis qualitat̃e. ipsum piorũ
operũ intellegamus auetorem.
numeris charismatũ donis ita
uniuersũ eccłȩ corpus exornat:
ut ꝑ multos unius luminis ra¬
dios idem ubiq splendor appareat.
lib& meritũ xpĩani. Hoc c̃illud
uerũ lum̃. qđ omnẽ hominem
iustificat & in lustrat. Hoc est
qđ eruit depotestate tenebrarũ.
& transfert in regnũ filii dĩ.
Hoc ẽ qđ ꝑnouitate uttȩ deside¬
ria animi ꝓuehit. & concupis¬

Expanded text:
Dum enim renuntiatur diabolo, et creDum enim renuntiatur diabolo, et creditur Deo, dum in novitatem a vetustate transitur, dum terreni hominis imago deponitur, et coelestis forma suscipitur, quaedam species mortis et quaedam similitudo resurrectionis intervenit, ut susceptus sit post lavacrum qui ante baptismum fuit, sed corpus regenerati fiat caro Crucifixi. CAP. VII. Haec commutatio, dilectissimi, dextrae est Excelsi , qui operatur omnia in omnibus : 247 ut in singulis fidelibus per bonae conversationis qualitatem ipsum piorum operum intelligamus auctorem; numeris charismatum donis ita universum Ecclesiae corpus exornat, ut per multos unius luminis radios idem ubique splendor appareat, libet meritum Christiani. Hoc est illud verum lumen, quod omnem hominem justificat et illustrat. Hoc est quod eruit de potestate tenebrarum, et transfert in regnum Filii Dei . Hoc est quod per novitatem vitae desideria animae provehit, et concupis
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis partũ innumera¬
bilis filioꝵ dĩ multitudo gignat᷑.
dicit᷑. & fit patriarcha gentiũ
pater. dũ ꝓmissionis filii. fide
non carne nascunt᷑. Ipse ẽ qui
mullius gentis excep̃tionẽ facieis.
deom̃i natione quȩ ẽ sub caelo
unũ sc̃arũ ouiũ efficit gregem.
& cottidie impl& qđ ꝓmiserat
dicens. Habeo & alias oues quȩ
q̃ sunt de hoc ouili. & illasopor¬
t& me adducere. & uocẽ meã
audient. & erit unus grex. et
unus pastor. Quãuis enĩ beato
pasro principalit̃ dicat. pasce
ouesmeas: ab uno tamen dño
psa om̃iũ regit᷑ cura pastorum.
&uenientes ad petrã tam laetis
ãq in riguis pascuis alit. ut
inumere oues dilectionis pin¬
quedine roboratȩ. sicut bonus
suftor dignatus ẽ ꝓouib suis
animã suã ponere. ita & ipsae
Ñ dubitent ꝓ nomine pastoris
occũbere. Ipse ẽ cui non solum
gloriosa martyrum fortitudo.
sed &ciã om̃iũ renascentiũ fides
in ipsa regeneratione cõpatitur

Expanded text:
baptismatis partum innumerabaptismatis partum innumerabilis filiorum Dei multitudo gignatur,dicitur; et fit patriarcha gentium pater , dum promissionis filii fide, non carne nascuntur. Ipse est qui nullius gentis exceptionem faciens, de omni natione quae sub coelo est unum sanctarum ovium efficit gregem, et quotidie implet quod promiserat, dicens: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient; et erit unus grex et unus pastor . Quamvis enim beato Petro principaliter dicat, Pasce oves meas , ab uno tamen Domino ipsa omnium regitur cura pastorum, et venientes ad petram tam laetis tamque irriguis pascuis alit, ut innumerae oves dilectionis pinguedine roboratae, sicut bonus pastor dignatus est pro ovibus suis animam suam ponere , ita et ipsae non dubitent pro nomine pastoris occumbere. Ipse est cui non solum gloriosa martyrum fortitudo, sed etiam omnium renascentium fides in ipsa regeneratione compatitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ergo nemo ẽ credentiũ dilec¬
tissimi cui dona neganda sint gr̃ȩ
ita nemo ẽ qui non sit xp̃ianat
debitor disciplinȩ. Quia & rtno¬
tiest mẏsticȩ legis asperitas uo¬
luntariȩ tam̃ obseruantiȩ crett
utilitas. dicente euangelista io¬
praelocuta: & ipse ẽ finis legis.
Ñ euacuando significationes iosa
sed implendo. Qui lic& idem sit
auctor ueterũ qui nouorum:
figuratirũ tam̃ promissionum
sacram̃ta mutauit. quia proniis¬
ꝑfecit. & denuntiationib cessi¬
tionẽ imposuit. qm̃ denuntus
aduẽnit. In prȩceptis aut̃ mor¬
libus. nulla prioris testament
decreta reprobata sed euangeli
magisterio multa sunt auetas
ut ꝑfectiora & lucidiora esen
filius ad reconciliationẽ mund
& fecit & docuit ñ in historis
tantũ prȩteritarũ actionũ no¬
mus sed ꝙxiã in p̾sentiũ oper̃
uirtute sentĩmꝰ. Ipse ẽ qui de
spu scõ exmatre editus uirgine.
in contaminatã eccłam suã eãdẽ
inspiratione fecundat. ut per

Expanded text:
Sicut ergo nemo est credentium, dilectissimi, cui dona neganda sint gratiae, ita nemo est qui non sit Christianae debitor disciplinae: quia etsi remota est mysticae legis asperitas, voluntariae tamen observantiae crevit utilitas, dicente evangelista Jopraelocuta. Et ipse est finis legis , non evacuando significationes ipsius, sed implendo. Qui licet idem sit auctor veterum qui novorum, figuratarum tamen promissionum sacramenta mutavit, quia profecit: et denuntiationibus cessationem imposuit, quoniam denuntiatus advenit. In praeceptis autem moralibus nulla prioris Testamenti decreta reprobata, sed evangelico magisterio multa 246 sunt aucta: ut perfectiora et lucidiora essen igitur quae Dei Filius ad reconciliationem mundi et fecit, et docuit, non in historia tantum praeteritarum actionum novimus, sed etiam in praesentium operum virtute sentimus. Ipse est qui de Spiritu sancto ex matre editus Virgine incontaminatam Ecclesiam suam eadem inspiratione fecundat, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ex operũ qualitate sentimi
Nec diuina em̃ humanis pͥiudies
nec humana diuinis: cũ tan
idipsũ utraq concurrat ut
in tis nec propri&as a suna
habeat sacram̃tũ paschale trac¬
temus. Nã exardescente ad ef¬
fectũ suisceleris sȩuitia iudȩoꝵ¬

Expanded text:
sentimus; nec divina enim humanis praejudicant, nec humana divinis, cum ita in idipsum utraque concurrant, ut in eis nec proprietas absumatur, habeat sacramentum paschale tractemus. Nam exardescente ad effectum sui sceleris saevitia Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
ubi iħs ẽ. Resurrex̃ enĩ post
mortẽ : os ascendit in caelum
Ibi hab& mansionẽ ꝑposuã ipsa ÷
uera bethania: ciuitas scilicet
cȩlestis qua nullus ualos nsi
oboediens intrare. Stud eamus
tibus. Suspiremꝰ illuc. ipsũ domꝰ
illius conditorẽ petamus omnes.
ploremꝰ singuli. ut in habitemus
indomo eiꝰ om̃ib dieb uite nrãt.
Ñut lazarũ ibi uideamus quem
suscitauit amortuis. sed ut ipsi
cũ lazaro & c&eris scĩs resuscitati
amortuis. uid eamꝰ uoluntatem

Expanded text:
ubi Jesus est. Resurrexit enim post ubi Jesus est. Resurrexit enim post mortem, et ascendit in coelum, ibi habet mansionem perpetuam. Ipsa est vera Bethania, civitas scilicet coelestis, quam nullus valet nisi obediens intrare. Studeamus tibus, suspiremus illuc ipsum domus illius conditorem, petamus omnes, petamus singuli, ut inhabitemus in domo ejus omnibus diebus vitae nostrae, non ut Lazarum ibi videamus quem suscitavit a mortuis, sed ut ipsi cum Lazaro et caeteris sanctis resuscitati a mortuis, videamus voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑhabetis uobiscũ: meautẽ
isemꝑ habebitis. Et bic magnȩ
moderamine patientiae dñs
non uidã arguit auaritiae. &
Ñpauporũ gra de pecuma loqui:
sed exratione demonstrat̃. non
esse culpandos cosqui ei inter
homines conuersanti defaculta¬
tib suis ministrarent. cũ tam
paruo tẽpore ipse apud eccłam
corporalit̃ mansurus. pauperes
autẽ quib elemosina fieri possit.
in easemꝑ essent habendi. Cog¬
nouit ergo turba multa ex iudȩs
iħm tantũ sedut & latarum
uiderent. quẽ suscitauit amortus.
Curiositas hos Ñ caritas adduxit
si cognoscimꝰ ubi iħs ẽ. ubi mansi¬
oñe facit. ubi bachaniam idest
domũ animȩ obedientis inqua
habit& inuenit. ueniamꝰ illuc
contẽplatione. Ñ ꝓot̃ hominẽ
tantũ quẽ amorte animȩ susci¬
tatũ spiritalit̃ uiuere donauit:
sed ut bonã hominis uitã imitin¬
do. ꝑ hoc aduisionẽ iħũ ꝑtinge¬
re mertam᷑: qr ꝓcerto cognouimꝰ

Expanded text:
semper habetis vobiscum, me autem semper habetis vobiscum, me autem non semper habetis. Et hic magnae moderamine patientiae Dominus non Judam arguit avaritiae, et non pauperum gratia de pecunia loqui, sed ex ratione demonstrat non esse culpandos eos qui ei inter homines conversanti de facultatibus suis ministrarent, cum tam parvo tempore ipse apud Ecclesiam corporaliter mansurus, pauperes autem, quibus eleemosyna fieri posset, in ea semper essent habendi. Cognovit ergo turba multa ex Judaeis sum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit a mortuis. Curiositas hos, non charitas, adduxitsi cognoscimus ubi Jesus est, ubi mansionem facit, ubi Bethaniam, id est, domum animae obedientis in qua habitet, invenit, veniamus illuc contemplatione, non propter hominem tantum, quem a morte animae suscitatum spiritualiter vivere donavit, sed ut bonam hominis vitam imitando per hoc ad visionem Jesu pertingere mereamur: quia pro certo cognovimus
Abbreviated transcription (Latin):
honoris. uel habitae memorua
pecuniȩ. mentẽ ab ipsius uend¬
tione reuocar&. Uerum quia
femꝑ auarus egas. neq umquã
beneficioꝵ ꝑfidus meminit:
impius a furto pecuniae quam
portabat ꝑuenit ad traditionẽ
ome illã : ut indiem sepulturat.
itȩ feru& illud Quasi in nocent̃
interroganti uidȩ dñs simplicit̃
&minsu&e quo ministerium
mariȩ ꝑtiner& exposuit : quia
ipse uidelic& moriturus. & ad
sepcliendũ aromatibus esset
unguendus : ĩdeoq: mariae cui
adunctionẽ mortui corporis
eiꝰ quãins multũ desideranti
ꝑuenire Ñ licer&e : donatũ sit
uiuenti adhuc inpendere obse¬
quiũ qđ post mortẽ celeri resur¬
rectione praeuenta nequire.
inde bene marcus dñm de illa
dixisse testat᷑. Quod habuit hȩc
fecit. prȩuẽnit ungere corpus
neũ insepulturã. Quod ÷ aꝑto
dicere. Quia corpus intũ iam
defunctũ tangere Ñ poterit.
solũ qđ nunc potuit fecit: prae¬
uenit uiuũ adhuc funerandi
officio donare. Pauperes enĩ

Expanded text:
periit, quando pecunia corruptus ecuniae mentem ab ipsius venditione revocaret. Verum quia semper avarus eget, neque unquam beneficiorum perfidus meminit, impius a furto pecuniae quam portabat pervenit ad traditionem Sine illam, ut in diem sepulturae tionis sorde polluendum, commisit interroganti Judae Dominus simpliciter et mansuete, quo ministerium Mariae pertineret, exposuit: quia ipse videlicet moriturus, et ad sepeliendum aromatibus esset ungendus. Ideoque Mariae, cui ad unctionem mortui corporis ejus, quamvis multum desideranti pervenire non liceret, donatum sit viventi adhuc impendere obsequium, quod post mortem celeri resurrectione praeventa nequiret: unde bene Marcus Dominum de illa dixisse testatur: Quod habuit, haec fecit: praevenit ungere corpus meum in sepulturam . Quod est aperte dicere: Quia corpus meum jam defuncti tangere non poterit, solum quod nunc potuit, fecit, praevenit vivum adhuc funerandi officio donare. Pauperes enim
Abbreviated transcription (Latin):
facinoris. ae ternȩ opꝰ impleat
uoluntatis. Vnde om̃is ordo
rerũ gestarũ quem plenissime
ita fideliũ ÷ accipiendus auditus
ut salua fide actionũ quȩ tem¬
pore dñicȩ passionis impletȩ st̃.
intellegamꝰ Ñ solũ remissionẽ

Expanded text:
facinoris aeternae opus impleat facinoris aeternae opus impleat voluntatis. Unde omnis ordo rerum gestarum, quem plenissime ita fidelium est accipiendus auditu, ut salva 242 fide actionum, quae tempore Dominicae passionis impletae sunt, intelligamus non solum remiss