comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lictum fu̾it. aut q ad dinsionẽ
singuloru cnuum. uł epulu̾
relictum fu̾it. hoc amplius ꝙ ali¬
menti infirme ctatis puta semo¬
ib. uł pĩns puellis q relictum
fint ad honorem cuntatis ꝑtrn̾e
uendetur. ¶Lucius titius et gauus

Expanded text:
it aut quod ad diuisionem singulorum ciuium uel epulum relictum fuerit. hoc amplius quod in alimenta infirmae aetatis, puta senioribus uel pueris puellisque, relictum fuerit ad honorem ciuitatis pertinere respondetur. 'Lucius Titius et Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tate eiabħrde legari posse con¬
stitit. quii suꝑ icuum sit ei lib¬
tatem drire qm ex testimento ħr¬
dic capturus non sit. s ex testato¬
ris h ¶stic̃num ant pamplril¬
dato tñ uir uelit bare eo die quo

Expanded text:
libertate ei ab herede legari posse constitit, quia superuacuum sit ei libertatem dare, quam ex testamento heredis capturus non sit, sed ex testatoris habet. 'Stichum aut Pamphildato, dum, utrum uelit dare, eo die, quo
Abbreviated transcription (Latin):
satisfatt᷑ un actõnem cetento al
uissus. sit fanor ub̾tatis p̾ulet.
su autem et in post̾iore scrꝑtu¬
ra legatus ẽ et cuitens ad eiuptõ
lib̾titis ostenditur legatum pꝑt᷑¬

Expanded text:
to ad iussus sit, fauor libertatis praeualet: sin autem et in posteriore scriptura legatus est et euidens ademptio libertatis ostenditur, legatum p
Abbreviated transcription (Latin):
nam sipr̃ouo tutela non
fuit comiissa pot̾it per
compatronum dampni
affici. qui solus rem pup¬
illi nuile aiinistrat. ¶Sile¬
gitimnis tutor capite ii

Expanded text:
nam si patrono tutela non fuerit commissa, poterit per compatronum damno adfici, qui solus rem pupilli male administrat. Si legitimus tutor capite mi
Abbreviated transcription (Latin):
sit nirimonuihrs mariti
ħrditatis peticone uł adadex¬
ibendum eactõne eascorise¬
qui pot̾it. aristo. ccrmi cõdici
ci posse recte putat. quia ex
in iusta c̃a aput eam eeñt.¬
quod siortuo uiro auio¬
uit non facit furtum. quu
rciħ ditarie nondum pos¬
se non fit furtum.io ant uẽ¬
dicari potunt. ait młdita¬
tis peticõnem uenicut. ¶ xp̃.

Expanded text:
riti hereditatis petitione uel ad exhibendum actione eas consequi poterit.Aristo et condic‹i› ei posse recte putat, quia ex iniusta causa apud eam essent.Quod si mortuo uiro amouerit, non facit furtum, quia rei hereditariae nondum possessae non fit furtum: ideoque aut uindicari poterunt aut in hereditatis petitionem
Abbreviated transcription (Latin):
utro caufurtinam tm̃ cõ¬
dicõm compet̾e. non etur
furti actõnem dicimus.¬
Item uͥm c̃ ꝙ offilius ait.
ctiam cas its quas diuor¬
cii temꝑe muir comined̾it.
ucndidi. donau̾it.quilib
rõne consumpẜit: reriun
amotarim indicõ contrm.
la. fulcuinis anuit et depecu¬
lio dandim actõm quia dis¬
pucuit eum furti obliga¬
ri.uł in ip̃am obrosamot¬
as dari actõmi. ¶S et si p̃r
ladunicta fiua de doteagat.
non ałr cidandam actoni.
rum amotarum actõncin
duri non oꝑt̾e ꝓculrsait. nͥ¬

Expanded text:
utroque casu furtiuam tantum condictionem competere, non etiam furti actionem dicimus.Item uerum est quod Ofilius ait etiam eas res, quas diuortii tempore mulier comederit uendiderit donauerit qualibet ratione consumpserit, rerum amotarum iudicio cola Fulcinius aiunt de peculio dandam actionem, quia displicuit eam furti obligari: vel in ipsam ob res amotas dari actionem. Sed si pater adiuncta filia de dote agat, non aliter ei dandam actionem, rum amotarum actionem dari non oportere Proculus ait, n
Abbreviated transcription (Latin):
ctfucimus nunt. quociẽs
obres diuorcii ca amotas
furti agͥe non posse. ¶ttiu
cum rerum amotarum ec¬
um miuitum datur iudici¬
umi. si filiusfa. maritus sit
utrum depetulio. m in ip̃m
actõ dari debeat cadem repete¬

Expanded text:
cinius aiunt, quotiens ob res diuortii causa amotas furti agere non posse.Item cum rerum amotarum etiam in uirum datur iudicium: si filius familias maritus sit, utrum de peculio an in ipsum actio dari debeat? eadem repete
Abbreviated transcription (Latin):
atur isqui ẜuum mͥ logau̾it
petitus ẽ ca cius temporis q no
lis contestabitur itpresentiri
d actori et sicut ꝑtus ancillaꝵ
sic fructus funcorum intim ꝑ¬
cepti in hoc indicium dedricent᷑
ita quod ẜuo legato⁊um uł lx¬
ditatis nomineꝰ int̾mi obueu̾¬

Expanded text:
it. petitus est, causa eius temporis, quo lis contestabatur, repraesentari debet actori et, sicut partus ancillarum, sicut fructus fundorum interim percepti in hoc iudicium deducuntur, ita quod seruo legatorum uel hereditatis nomine interim obue
Abbreviated transcription (Latin):
oris ciuisa pariti sunt. et siciassig
legato cedunt at prioris uptoris i¬
eiusa ꝑita sunt ita postiori teben¬
tur. sici assignata sint quuuon
ẽ iti cepostiori urore cogitatum
cum comparentur. Paulus¬

Expanded text:
eius causa parata sunt. etsi ei legato cedunt: at quae prioris uxoris causa parata sunt, ita posteriori debentur, si ei adsignata sint, quia non est ita de posteriore uxore cogitatum, cum compararentur. 48 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
mortis cau̾s. non impedit.¬
item illud sciendumẽ in
si constet aliquem ẽe octis
nem. liquere igitur d scle
el tefensionem mortis. ¶
qui sub cotem tcito fu̾it
ominnio puinit. cos u̾o qui
non sub codem tecto fu̾nit.
nisi conscii funssent ¶coteni
autem tecto quałt accipiat
iudeanius utrumi int̾costẽ
pirictes. an et ultra int̾ oãtẽ
dictam uł cubiculum uel
cundem domum. uł eos te
mortos. uł totam uillam
et ait sextus sic ẽt indicatũ¬
ita tĩr ut quicinq eo locu
fuint. nñi uocem eraudire po¬
cocem tecto fu̾ut. s alii u¬
lidioris uocis. alu exigmoris
sunt. nec omnes urdiq ex¬
bent saluti eorum sim añ¬

Expanded text:
mortis casus non impedit.Item illud sciendum est, nisi constet aliquem esse occisnem: liquere igitur debet scet defensionem mortis.Hoc qui sub eodem tecto fuerunt, omnimodo punit, eos uero, qui non sub eodem tecto, sed nisi conscii fuissent. 'Eodem' autem 'tecto' qualiter accipiatur, uideamus, utrum intra eosdem parietes an et ultra intra eandem diaetam uel cubiculum uel eandem domum uel eosdem hortos uel totam uillam. et ait Sextus sic esse saepe iudicatum, ut quicumque eo loci fuerunt, unde uocem exaudire poeodem tecto fuerunt, licet alii ualidioris uocis, alii exiguioris sunt nec omnes undique exbent saluti eorum suam an
Abbreviated transcription (Latin):
genire facile non possit posi¬
ciscribit cisiuis et sabimus p̾¬
se ramet uxortm duce et ad¬
optare pot ¶spatonem quor
be. et labeo et cassius scribint.
qm̃i nec etis nec sterilitas ci rei
ipedim̃ntoc. s ci sicastratue
sit nilu et ꝓculi opioncm secu¬
tus non pͥutit h̾rdem postu¬
quo nirc ntimur¶herno¬
u pualebunt postinnum hr

Expanded text:
e facile non possit, poset scribit Cassius et Iauolenus posse: nam et uxorem ducere et a‹d›optare potest: spadonem quoque bere et Labeo et Cassius scribunt: quoniam nec aetas nec sterilitas ei rei impedimento est. Sed si castratus sit, Iulianus Proculi opinionem secutus non putat postuquo iure utimur. Hermau
Abbreviated transcription (Latin):
uoliss quero stichi cõtubrali li
btis utrum ab hrde instituto an
fructum fundileganit incino ciꝰ¬
q ficcicõmisit. ut ex redditu fun¬
di pͥscaret pamphile et sticho. au¬
nuos ccttnos numos quoadui¬
uet quord an mortuo meioh̾rs

Expanded text:
ero, Stichi contubernali et liberis utrum ab herede instituto an fructum fundi legavit Maevio eiusque fidei commisit, ut ex reditu fundi praestaret Pamphilae et Sticho annuos centenos nummos quoad vivent: quaero, an mortuo Maevio heres
Abbreviated transcription (Latin):
tos. qĩtum ẽ an.al enlogata adin¬
ut̾ctur lib̃ti p̃rni nbtus. cui scri
unda erat petierat. uti publite. q
medicus erat salaria cai pͥstarentꝰ
munfestando utt̾ie sus cum suũ

Expanded text:
situm est, an ad ea legata admitteretur liberti paterni libertus, cui scribunda erat, petierat, uti publice quod medicus erat salaria ei praestarentur, manifestando litteris suis eum suum
Abbreviated transcription (Latin):
ei pͥstire. tem̃ quid cctis cĩtẽ ordi¬
nis teliq̃rit. si uentrũ apparunt tẽ
et ficultatib defuncti et caritate es
tebebit. ¶qui fr̃is su lib̾tis alim̃¬
ta tebebat hus testõ nincas cum
ac reliquiss nõ ałr cis exfitticom

Expanded text:
ei praestare, deinde quid ceteris eiusdem ordinis reliquerit: si neutrum apparuerit, tum ex facultatibus defuncti et caritate eiudebebit. Qui fratris sui libertis alimenta debebat, his testamento vineas cum  reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
cecessiss si bstitmt aquibi ita
legnuit quetiq primis tabu
cõne inpube mortuo dos quo¬
q itͥum tebettur. ix. non uid̾i de
totis iegato duplicinto testito¬
rem sensisse. item quero cum
ratini cã possiccanturan substi¬
tutis peti possent .ix. non posso
cuub ucisdo. lego cyrogiaphũ
gaui scii postea codicitr uetuit a

Expanded text:
decessisset, substituit, a quibus ita legauit: 'quaecumque primis tabultione, impubere mortuo, dos quoque iterum debeatur. respondi non uideri de dotis legato duplicando testatorem sensisse. item quaero, cumratiua causa possideantur, an a substitutis peti possint. respondi non posse. 'Ciuibus meis do lego chirographum Gaii seii': postea codicillis uetuit a
Abbreviated transcription (Latin):
ntur saluam haberes. ¶testa
soluit. q̃situm est aneiusq. in¬
te diem cristentem solutum ẽ
repͥsentatõnem inreliqua solu¬
cõne logati reꝑndiare possit. Rͫ.¬

Expanded text:
ntur saluam habere.Testator soluit: quaesitum est, an eius, quod ante diem exsistentem solutum est, repraesentationem in reliqua solutione legati reputare possit. r
Abbreviated transcription (Latin):
bic nlinuns cecesẜ it cum mori¬
ciuuir restituit semꝑmo lib̾to
m̃o et successori inco. et berillo
ei sabmo quos infra manumi¬
ssi qui ne crhus tunc supuuet
quero cum nec in prim ꝑte tes
gradus substõme fccisse mnium
ut is qui ex duob: prior morie¬

Expanded text:
imus decesserit, cum morietur, restituat Symphoro liberto meo et Successori et Beryllo et Sapido, quos infra manumisi, quiue ex his tunc superuiuent'. quaero, cum nec in prima parte tgradus substitutionis fecisse, unum ut is, qui ex duobus prior morie
Abbreviated transcription (Latin):
catis eoib ꝓ ꝑte siu pensiones
sibitebitas cͥonrici celeganit.
ancondicõ testi extitisse indea¬
tur. ut fiuis suis ficeicõ. nom
mĩe et urore ħrdib institutis
pcto nequid pꝰ mortemtuam
fr̃ibr tius reliquas hes fiuos
sororum tuarum quib relin¬
quis. scis unnium frem tuum fi¬
lium nr̃m occidisse dum ei ra¬

Expanded text:
catis aedibus pro parte sua pensiones sibi debitas creditrici delegauerit, an condicio testamenti exstitisse uideatur, ut filiis suis fideicomMatre et uxore heredibus institutis peto, ne quid post mortem tuam fratribus tuis relinquas: habes filios sororum tuarum, quibus relinquas. scis unum fratrem tuum filium nostrum occidisse, dum ei ra
Abbreviated transcription (Latin):
in familia impsiss .x. testam̃to
legauit. deinte post tempus co¬
dicilł fc̃is .c. cidcm ciluico relin¬
querit. non adiccto hoc ampliᷤ
ꝓmniciauit utramq summmiã
tebi mirime cum incodicur fi¬
pomponius erimppus fili:
et uniuppum ex dodrante filum
ticimm er quidraute. hrdes m¬

Expanded text:
 testamento legavit: deinde post tempus codicillis factis centum eidem callinico reliquerat non adiecto "hoc amplius". pronuntiavit utramque summam deberi, maxime cum in codicillis fiPompeius Hermippus filium Hermippum ex dodrante, filiam Titianam ex quadrante heredes i
Abbreviated transcription (Latin):
i postulmtt me sus pectam ¶ Ip̃¬
Brditittm et decreto p̾toris alicrĩ
acsiħrditatem recepissem. quod ẽ
co tempore quo cͥditorum fraudã
quu et remoto fideicominissolib¬
um tibi fu̾it uoienti alire ħ̾rditatẽ
cͥoitores tuos talicõmodo frauda¬
re. et ogo nich turpit̾ ficiam rccip¬
icuco eni b̾rditatem qmͣ remota¬
mea postulacõne hac cͥditores cõ¬
non potͥit. s et sifilius suus br
pr̃i rogatus sit ap̃re hrditatem mͥ
restitue cum suorum editorum
frandindorum consilium muss
tamquam suspectam ex cecrecto p̾¬
toris restitit mͥ uix frmdatorio
int̾ dc̃o locus erit quia bomie pris
ciuis uenditis nicħ ꝓprium c̾dito¬
res cius erci hroitate ceferre potue

Expanded text:
i postulante me suspectam hereditatem ex decreto praetoris adieris ac si hereditatem recepissem, quod est o tempore, quo creditorum quia et remoto fideicommisso liberum tibi fuerat nolenti adire hereditatem creditores tuos tali commodo fraudare, et ego nihil turpiter faciam recipiendo eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditore‹s› comnon potuerint.Sed et filius su‹u›s heres patri rogatus sit a patre hereditatem mihi restituere, cum suorum creditorum fraudandorum consilium inisset, tamquam suspectam ex decreto praetoris restituerit mihi, uix fraudatorio interdicto locus erit, quia bonis patris eius uenditis nihil proprium creditores eius ex ea hereditate ferre
Abbreviated transcription (Latin):
enisseł desiderabat remtti sibim
quidera ẜrditatis ⁊ confusa obli¬
gacio est udeamus autem ne et
pign uis lib̾atum sit sublata na¬
turali obligacione. sine possidet
possi det nulla accõne afideicom¬

Expanded text:
rmitti sibi quidem hereditatis confusa obligatio est: uideamus autem, ne et pignus liberatum sit sublata naturali obligatione. atquin siue possidet possidet, nulla actione a fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
hrditanam credid̾it et mẽam cãm
pinora accepit acciones nonꝰpetent
cicui restituta fuerit u̾rditas adu̾s¬
us ip̃a pignora. set alia dubitacio
reminebit si meum contractum
ꝯuiadefuncto fu̾it int̾poĩtus ħrs
aute qũi restuint ħrditatem pig¬
uus accepit. set uͭ sic quidem ip̃e ad¬
uersus hrdem accionem ut ei ced¬
at ꝓ pignoris cõmodo actionemi

Expanded text:
diderit et in eam causam pignora acceperit, actiones non competunt ei, cui restituta fuerit hereditas, aduersus ipsa pignora. sed aliqua dubitatio remanebit, si in eum contractum, qui ex defuncto fuerit, interpositus heres, antequam restitueret hereditatem, pignus acceperit. sed nec sic quidem ipse aduersus heredem actionem, ut ei cedat pro pignoris commodo actionem.C
Abbreviated transcription (Latin):
ticionidendum enu adue et re¬
stituere. si quis bonorum possor¬
is fideicõmisit defͣrditate restitu¬
enda ctis passus fuerit diembon¬
orum possõms agnoscende tlifur
aut ꝑ hoc tempus quois cra restit¬
ui debebit brditas aliquacrcãsa¬

Expanded text:
Titio iubendum eum adire et restituere.Si quis bonorum possessoris fidei commiserit de hereditate restituenda et is passus fuerit diem bonorum possessionis adgnoscendae transire aut per hoc tempus, quo is, cui restitui debebit hereditas, aliqua ‹e›x causa
Abbreviated transcription (Latin):
ducntur posse. Gauis.
Iucõne scitim omnes res inboiit
fint cius cui restituta c̃ h̾rditas et¬
si non dum carum nictus fu̾it
sibiab hrdt scipulitus sit eiq
ex stipulatu agenti restituta fu̾it
ferre actõnes enim ħ ita ẽ sus cũ
quo actum sit restituit hrditatẽ.
Si u̾o obid quod non restituitur¬

Expanded text:
ntur posse. Gaius lutione statim omnes res in bonis fiunt eius, cui restituta est hereditas, etsi nondum earum nactus fueriti ab herede stipulatus sit eique ex stipulatu agenti restituta fuerit ferri actiones. hoc ita est, si is cum quo actum sit restituat hereditatem: si uero ob id quod non restitu
Abbreviated transcription (Latin):
nõie competit et solutum non
repetetur remanet ergo p̃p pig¬
nus inturanis obligõ mrcantcm
integͣ non putarem compellierli
re. nisiprus deindempnitate eẽt
ci cantum. ur soluta pecinna cẽt.¬
absit ꝙ forte ligatumaccepit. si
cogendum alire uͥlegato p̾stito.
ubi quidem potunit dici nec cogeu¬
mo ccͣ noluntatẽ cefuncti qui los¬
audo ħrdi sinonaluss ĩ ip̃ius uo¬
luntate posuit adicõnẽs. s cum
testitor altutrum ded̾it: nos uti¬
tem dabiat fc̃ierat cum marito.¬

Expanded text:
nomine competit et solutum non repetetur. remanet ergo propter pignus naturalis obligatio. in re autem integra non putarem compellendum adire, nisi prius de indemnitate esset ei cautum uel soluta pecunia ea sit, quod forte legatum accepit, si cogendum adire nisi legato praestito. ubi quidem potuit dici nec cogenmodo contra uoluntatem defuncti, qui legando heredi, si non adisset, in ipsius uoluntate posuit aditionem: sed cum testator alterutrum dederit, nos utrtem dabat
Abbreviated transcription (Latin):
xhirc br ditatem. sc .o. trebell. iocus
sit. futurus. uz pupillus ip̃e desid¬
crare possit. cum forte fixi nõ p̾sit.
q. aliqͣtenus cuta mutos ex pediri
põt. ñ siauditus cipaces sunt. uł
utrogari mutu possint signific
ito omm mõ subuemendum
ur horati constituendum ẽ. sũ
cnimhrs institutus cẽt ñõ du¬
test adire et restitue ħrditatemi
quo cremplo et mintus qui nich
intellig̾e po̾t ꝑcuratorem adiiu.¬
¶ Si singuie res. ibyrce traditt st̃¬

Expanded text:
ocus sit futurus neque pupillus ipse id ‹desi›derare possit, cum fari non possit. quod aliquatenus circa mutos expediri potest, nam si auditus capaces sunt uel interrogati nutu possint signif‹icito omnimodo subueniendum vel honorarii constituendum est: sive enim heres institutus esset, non du per tutorem potest adire et restituere hereditatem. quo exemplo et mutus, qui nihil intellegere potest, per curatorem adiuvatur. Si singu
Abbreviated transcription (Latin):
sit condicõ aꝑte iniquinnẽ cogi
eum cxplere camalt̾nis gr̃i. s re
untticam ab incõ insum ẽ. plus
ẽ. utiq añt testator insi expleta
sit condic̾o. n scriptum hrdem
adħrditatem uocanit. n ꝑhunc
illi uoluit restitue ħrditatem.¬
pleta condicõne possit adire et
restitue. quod si condicõ ascripta
ẽ. et eiẽ qmͣ pͥtor remittit. sufficit
cdictum. ut mł.ait. actemis iuben¬
ous est. ut constituat pͥtor hiis
actõnib utiant petat bonorum
ctus actõnes tunc restituta h̾rd¬
itate tnͣsferat eas ex serutris cons¬
ulto. ¶ Siuo nomimus ferendi
condicõ est. quim pretor exigit¬
ad impleri rocte quicem facturus
uidetim. si erm explenerit. nicħ
enimi mili est honesti homnus
nonicniassume :c. nec enm in
famosis et turpibus nomimib
hanc condicõnem exigi p̾tor.⁊
s tñ si recuset nomen forre remi¬
ttenda ẽ ei condic̃o. ut mił. ait. ⁊

Expanded text:
te iniquum est cogi eum explere eam alterius gratia. sed et remitti eam ab initio uisum est: plus est: utique autem testator, nisi expleta sit condicio, neque scriptum heredem ad hereditatem uocauit neque per hunc illi uoluit restitui hereditatem.pleta condicione possit adire et restituere.Quod si condicio adscripta est et ea est, quam praetor remittit, sufficit edictum, ut Iulianus ait: hactenus iubendus est, ut constituat praetoris actionibus uti aut petat bonorumctus actiones tunc restituta hereditate transferat eas ex senatus consulto.Si uero nominis ferendi condicio est, quam praetor exigit, recte quidem facturus uidetur, si eam expleuerit: nihil enim male est honesti hominis nomen adsumere, nec enim in famosis et turpibus nominibus hanc condicionem exigit praetor. sed tamen si recuset nomen ferre, remittenda est ei condicio, ut I
Abbreviated transcription (Latin):
quis pecunam oit tauto tar¬
dius al ficci comnissimi ꝑucu¬
ict. et meon tempꝑis fructus pet¬
dit. qmͣ obrem siañ datam pec¬
unum tenint hrditatem fruct
quos ꝑcepit restitue eum opte¬

Expanded text:
quisque pecuniam dat, tanto tardius ad fideicommissum peruenit et medii temporis fructus perdit. quamobrem si ante datam pecuniam tenuerit hereditatem, fructus quos percepit restituere he
Abbreviated transcription (Latin):
rtantelligitn. et si cnis mchisit
restituta hiditas qui pupuio sic
tutoris auc̃te cͥdidit si solint in pu¬
pillus non repetet. ac si brdi solu¬
it repetet non repetiturus siante
l̾edes sint instituti cui parere sol¬
ent. dicendum ẽ cogi restitue h
ditatem tesidatib hus quib res¬
titue rogati sunt. q crrm ncc̾u¬
gatus restitu̾e hrditatem cecesẜ¬

Expanded text:
lata intellegitur. et si eius mihi restituta sit hereditas, qui pupillo sine tutoris auctoritate crediderit, si solverit mihi pupillus, non repetet: at si heredi solverit, repetet, non repetiturus, si antvis levissima heredes sint instituti, cui parere solent, dicendum est cogi restituere hereditatem desiderantibus his, quibus restituere rogati sunt, quia etatis restituend
Abbreviated transcription (Latin):
quoq rondendum est cum ꝓꝑ
te b̾rditatem cob̾rdi suo restitue¬
re rogatur. diuersa causa est p̾d¬
ioruiu ꝓhrditana ꝑte retentorũ.
quippe pecuma ominis de porcõne
retim potest. prediorum antem
alia porcio non nͥ acoħrde qui d¬
dĩni ut accipitur. ¶ Eum au¬
tem predia maioris precu qm
porcio prditatis eẽt insupfilio
prediorum ꝑtem peteriti fidei¬
cõuussano falcidiam interue¬
inte iisum est. cõcurentemi
euu pecumam compensaru
placunt. Orditatem post mor¬
teui suam erceptis redditibus
restituere rogatus ancillarum
ꝑtus non retinebit. nec fetus pe¬
cõrum quisẜ missi gregem reti¬
uent. antediem fideicõmissi ced¬
entem fuictus et usure quas deb¬
itores ẜrditam. cum postea ces¬
siss dies solucruit. item merce¬
des prediorum ab ħrde ꝑcepte po¬

Expanded text:
quoque respondendum est, cum pro parte hereditatem coheredi suo restituere rogatur. diuersa causa est praediorum pro hereditaria parte retentorum: quippe pecunia omnis de portione retineri potest, praediorum autem alia portio non nisi a coherede, qui dominium habet, accipitur. cum autem praedia maioris pretii quam portio hereditatis essent, in superfluo praediorum petenti fideicommissario Falcidiam interuenire uisum est: c‹on›currentem enim pecuniam conpensari placuit.Hereditatem post mortem suam exceptis reditibus restituere rogatus ancillarum partus non retinebit nec fetus pecorum, qui summissi gregem retinent.Ante diem fideicommissi cedentem fructus et usurae, quas debitores hereditarii cum postea accesset dies soluerunt, item mercedes praediorum a‹b› herede
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcepte non deb̾ntur. demq nec
ꝑiculum mamciporum auti
urtanorum prediorum presta¬
re cogitur. s inchominus usus
et casus eorumquadrantemi
ate sua suꝑfuisset cum morere¬
tur restituere rogatus Iefructu¬
s fuꝑ fluos restituere non udet᷑
roatus. tum ea uerba dinm¬
cionem quidem ẜrditatis adm¬
iltunt. fructit᷑i auterri adclita¬
trem̃tura non ꝑcipiant. ¶Brs

Expanded text:
ptae non uidebuntur: denique nec periculum mancipiorum aut urbanorum praediorum praestare cogitur: sed nihilo minus usus et casus eorum quadrantem ate superfuisset, cum mor‹e›retur, restituere rogatus fructus superfluos restituere non uidetur rogatus, cum ea uerba deminutionem quidem hereditatis admitt‹a›nt, fructu‹u›m autem additamentum non recipiant.Heres
Abbreviated transcription (Latin):
hrditatem priusqmͣ restituet h̾rd¬
põt. pocuine quor tebite dodris
ercausa fideicõuusi petetur. me
umdiem quo accioconfusa est
putabunttur. posterioris ita de¬
mium si mora fideicõnusso fc̃a
si.¶Cum brditas ercansa fid¬
eicõmissi in tp̃e restituẽda sit. nõ

Expanded text:
ditatem, prius quam restitueret, heredpotest, pecuniae quoque debitae dodrans ex causa fideicommissi petetur. sed in eum diem, quo actio confusa est,putabuntur: posterioris ita demum, si mora fideicommisso facta sit.Cum hereditas ex causa fideicom‹mis›si in tempus restituenda est, no
Abbreviated transcription (French):
sciuc quanta quis corm
crꝑte h̾rdem me hũit. scri¬
michiesto.nisiomnes hañt
scriptum hrtem tescitor em

Expanded text:
Seius quanta quisque eorum ex parte heredem me habuerit scrimihi esto', nisi omnes habeant scriptum heredem testatorem
Abbreviated transcription (Latin):
demq et in legato eodem
dumdia pure. exalta sub
condicõne hrdem iustituo ⁊
sub stitu̾o tibi non cristente
condicõne substitummer
ait s sitehrdem instituo ⁊s¬
cõdicõne instituam nchili
ualere seqũtem iustitucõnẽ
quia satis pleua pͥor tuissetq¬

Expanded text:
e et in legato eodem dimidia pure, ex altera sub condicione heredem instituero et substituero tibi, non existente condicione substitutum ait: Sed si te heredem instituecondicione instituam, nihil ualere sequentem institutionem, quia satis plena prior fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
ins amulorum accipet. lu¬
cis ticius eidatus ut inge¬
mius excusatus fuit pͦmi
petratum bñficium denu¬
o citem tutor curator ned¬
axi pot̾it. exemplo igiturq

Expanded text:
ius anulorum acciperet, Lucius Titius ei datus ut ingenuus excusatus fuit, post impetratum beneficium denuo eidem tutor curatorue dari poterit exemplo eo, quo
Abbreviated transcription (Latin):
am saluami fore ꝓut¬
tunt pupilli. ꝓinte noc
nomuutores magrãtu¬
uni exluc c̃a tenebunt᷑.
s soli magistratus. s si or
nominiauunt uł fiteius¬
fuit au inse ꝑiculura rec¬

Expanded text:
am saluam fore promittunt, non pupilli. proinde nec nominatores magistratuum ex hac causa tenebuntur, sed ‹s›oli magistratus. sed si ordnominauerint uel fideiusserint an in se periculum re
Abbreviated transcription (Latin):
magẽitus tm̃ defacultatib
tutoris nolinit ut ip̃e daret
inteamus anet quatinus
teneantur et cxtat duri m¬
arti rescriptum quo uolu

Expanded text:
magistratus tantum de facultatibus tutorum uoluit, ut ipse daret, uideamus, an et quatenus teneantur. et extat diui Marci rescriptum, quo uolu
Abbreviated transcription (Latin):
successor accõnes tp̃ane ertrebelli¬
ano solent esse cructa hrditate ab
eo qui postea quam fidei cominis¬
sanam restitiat h̾rditatem uictũ
est.si. et aũ restitucõnemlitecum
co contestata. põtas enim eiucrio

Expanded text:
e Trebelliani solent esse euicta hereditate ab eo, qui, posteaquam fideicommissam restituit hereditatem, uictus est, scilicet ante restitutionem lite cum eo contestata: potestas enim euictio
Abbreviated transcription (Latin):
utiq si cõfestum. uł post tep̃ cũ
tructibi rogatus est redere. ẜetsi
sũ fructibr rogatus ẽ redd̾e non i¬
erit ydonea qntitas adinferen¬
dam ad eiidi nccͣitatẽ. nec ad
rem ꝑtinebit si p̾or ⁊̃ lib̾tatem ac¬
cepit. ut cm̃ pecimã itanec lib̾t¬
atẽ ad cogendum iustitutũ ac¬
cepisse satis ẽ. quod si pͥor recusa¬
ret placuit ut rta mascdus pos¬
sit postularet. ut ħ̾rs ad eat t si¬
bi pstituit. ¶ quid ergo si non auii
s ip̃i ħ̾rdi rogatus sit restituc. quii
ssi peticõm denogaudam ec̃. curem
non uideatur nidignus ut qui desti¬
tuit suppms tefuncti p̾ces conscqͣ¬
tur aliquid ex uolmtate quod for¬
cius ꝓ batur si post impletam con¬
dicõnem coactus ẽadnt. nam si pẽ¬
dencete condicõnc durumcrit id̾

Expanded text:
post tempus cum fructibus rogatus est reddere: sed et si sine fructibus rogatus est reddere, non erit idonea quantitas ad inferendam adeundi necessitatem. nec ad rem pertinebit, si prior etiam libertatem accepit: ut enim pecuniam, ita nec libertatem ad cogendum institutum accepisse satis est. quod si prior recusauerit, placuit, ut recta uia secundus possit postulare, ut here‹s› adeat et sibi restituat. Quid ergo, si non alii, sed ipsi heredi rogatus sit restituere? quissi petitionem denegandam esse: cur enim non uideatur indignus, ut qui destituit supremas defuncti preces consequatur aliquid ex uoluntate? quod fortius probabitur, si post impletam condicionem coactus est adire. nam si pendente condicione, durum eri
Abbreviated transcription (Latin):
testamento logata c̃. ansi die quo
iegita cct̾e soĩent nicłi inpetu¬
lio sit leg. tati loco łetur. it qui
nondum rebitor fuat. uec pte¬
dit. ut cmolumentum aliquod
et icgitoad eum ꝑuenat. nͥ ꝓpͥspi

Expanded text:
testamento legata sit, an, si die, quo legata cedere solent, nihil in peculio sit, legatarii loco habetur? atquin nondum debitor fuit, nec procedit, ut emolumentum aliquid ex legato ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
quitem non pet̾e.q. añt reus debet
petat. et. al usus rcum actõnes siui
pͥstire iegatario q̃dmodium daꝑ¬
nitus hrs sit. nẽ arco petat. et dam¬
t reo acceptum fice et logatario
litis est uicõma sufferre cogatur.

Expanded text:
quidem non petere, quod autem reus debet, petat, et aduersus reum actiones suas praestare legatario: quemadmodum damnatus heres, ne a reo petat, et damet reo acceptum facere et legatario litis aestimationem sufferre coga
Abbreviated transcription (Latin):
cuuissib alt̾ins uti hibctur lega¬
re possuus. ¶ pot ccrim hrs dã¬
priri ut adcͥtum tempus non pe¬
tat aidebitore sno. s sñ dubio. uec
liluire cum intra iotempus cogit᷑.
tisitebitor tetess it abhede cug in

Expanded text:
cuiuslibet alterius ut liberetur, legare possumus. Potest heres damnari, ut ad certum tempus non petat a debitore: sed sine dubio nec liberare eum intra id tempus debebit, et, si debitor decesserit, ab here
Abbreviated transcription (Latin):
tum diem qui funit cũ pancissumes
dios qmͣ moreretur hrces lucuticu
ad huc herotem. et postealibum ac¬
cepisse. n meis r̃ones que alucio ti¬
cõ subscripte sunt int ulisse quero
au brcos ab herote nicħ ag̾e tebeãt
cris tempis quo lucrus tierue sb̃¬

Expanded text:
i fuit ante paucissimos dies quam moreretur. heredes Lucii Titii adhuc Erotem et postea liberum accepisse neque in eas rationes, quae a Lucio Titio subscriptae sunt, int‹u›lisse: quaero, an heredes ab Erote nihil exigere debent eius temporis, quo Lucius Titius s
Abbreviated transcription (Latin):
rto ex quodies logati cesẜit re¬
mussum indetur etiam igno¬
einte scripto hrde. ior insyrde
legatarii recte ꝓbatur. ut p
dicm legiti cedentem sideces¬
ẜit legitarius debeat hrs ciͦ
actõne logati iti. qͣi pure le
bouos mores inẜuntur rem¬
ittende sunt. ucluti siab hos¬
tib prcisuum non redem

Expanded text:
rco ex quo dies legati cesserit, remissum videtur etiam ignorante scripto herede. ideoque in herede legatarii recte probatur, ut post diem legati cedentem si decesserit legatarius, debeat heres eius actione de legato uti, quasi pure lebonos mores inseruntur, remittendae sunt, veluti "si ab hostibus patrem suum non redem
Abbreviated transcription (Latin):
uitctur suus hrs agnisci
ac nec auo quidem suolñc
nepotem postumumcum u¬
mofilio iuscetum. suum ħr¬
dem ꝓtinis agnisci et ĩonͤ
ai testamentum rumpi.

Expanded text:
idetur suus haeres agnosci, ac ne avo quidem suo hunc nepotem posthumum, cum vivo filio nasceretur, suum haeredem protinus adnasci. Et ideo nec avi testamentum rumpi
Abbreviated transcription (Latin):
ciis qmextremo mortuus est.
an is ad futicominissum ad¬
cc̃e nonen utrumq serum cõ¬
tuant. acillis ub legatis ma¬
sculos nõ debͥri neõ dubitat.s
puerhꝰ legatis eteciam puelle
debentur id nõ ẽẽ in puellis pus¬
eros cõtim̾ dicendũ est nuilȩie¬
entim si cuti uiris iegatis ⁊̃ pu¬
eros deberi ũndetur. ¶ ꝑecudibe
aũt legatis etbones et cetera iu¬
mẽtacontuẽtur Carmẽto
aũt legato ⁊̃ boues cõtim cõire¬
uit. nou eciam greges omimmi
ciprarum. ¶ Onibus regatis
neque agnos. u anetes contm̃i
quidam recte exestrmãt. ouiu
uo grege legito ctarictes et as¬
nos debi nemo dubitat. dem

Expanded text:
i extremo mortuus est, an is ad fideicommissum ade nomen utrumque sexum contineat: ancillis vero legatis masculos non deberi nemo dubitat. sed pueris legatis etiam puellae debentur: id non aeque in puellis pueros contineri dicendum est. Mulierientur, sicuti uiris legatis etiam pueros deberi respondetur.Pecudibus autem legatis et boues et cetera iumenta continentur.Armento autem legato etiam boues contineri conuenit, non etiam greges ouium et caprarum.Ouibus legatis neque agnos neque arietes contineri quidam recte existimant.Ouium uero grege legato et arietes et agnos deberi nemo du
Abbreviated transcription (Latin):
acint inum legato cet̾e. sudi
uini nũo testator habunsret.
¶plane inmortis tp̃rcollatum
hũc ẜuionem si uestemque
mea enit siue dubio ꝓcõdicõe
acicipiendum puto. s si etsti¬
chum qui meus erit puto ꝓcõ¬
dicone accipiendum. noc inł cẽ
utrum ita qui mens erit utrobi

Expanded text:
it vinum legato cedere, si id vini numero testator habuisset. plane in mortis tempore collatum hunc sermonem "vestem, quae mea erit" sine dubio pro condicione accipiendum puto: sed et "Stichum qui meus erit" puto pro condicione accipiendum nec interesse, utrum ita "qui meus erit" an i
Abbreviated transcription (Latin):
uod hiis iibis relictum ẽ. quic¬
quid ex hrditate bonis ue meis
ad te ꝑuen̾it cum moriezis res¬
titius. fructus quos h̾rs inius
ꝑceꝑit. item que uice fructiñ
cefẜut non uenire platuisse.
nec crm quicqm ꝓponiex que
postos corum ꝑtin̾ent queto
cum nemo alius sit insilibͥtuᷤ

Expanded text:
uod his uerbis relictum est: 'quidquid ex hereditate bonisue meis ad te peruenerit, cum morieris, restituas', fructus, quos heres uiuus percepit, item quae fructuum uice sunt non uenire placuisse: nec enim quicquam proponi, ex quo posteros eorum pertineret: quaero, cum nemo alius sit nisi libertus
Abbreviated transcription (Latin):
hrs esto. cum sit coram co q
ostenditur. ¶qui fr̃ non ẽ
si fr̃na caritate diligitur roc¬
te eum nomine suo applł¬
cni ct labeo tunc non cẽ ħr¬

Expanded text:
s esto', cum sit coram, qui ostenditur. Qui frater non est, si fraterna caritate diligitur, recte cum nomine suo sredem: Labeo tunc non e
Abbreviated transcription (Latin):
iustitutos sic fict quod ti¬
cius semissem. huduo qui¬
drintes strant. idem codem
libro hoc scripsit si primus
ex semisse. scd̃us er scmisse.
si primus hrs nouerit. tcinc
exdodrante substititus sit

Expanded text:
institutos: sic fiet, ut Titius semissem, hi duo quadrantes ferant. Idem eodem libro scripsit, si Primus ex semisse, Secundus ex semisse, si Primus heres non erit, Tertius ex dodrante substitutus sit
Abbreviated transcription (Latin):
i tutor post pubtatem pup¬
illi negocia ad ministrauit ĩ
iudicium tutele ueniet idtm̃
siuc quo ad nimstracõ tutele
expediri non põt. s uo postest¬
qui tutor eius fu̾it fundos csꝰ

Expanded text:
i tutor post pubertatem pupilli negotia administrauerit, in iudicium tutelae ueniet id tantum, sine quo administratio tutelae expediri non potest: si uero postqui
Abbreviated transcription (Latin):
operiniis molcrctur cun quoq:
dcbi. c̃ antemi meta niftrior ꝑs n
ole catillus supor. ¶de bubulco
fundi aritorios pascct qutrere¬
tur debi. ¶ It putitorib quo i
mce. pistores quor et fosso: es
ad legatitnim ꝑtin̾c. ¶itemcum
fimdus ita legatus eẽt. nicino fũ¬
dum scumim ita ut optimuc in¬
aximus qr ẽ. cum ommi instr̃o
rustico et urbano eł nuncipns
que ibi sut. et quereretur. an se¬
ad mancipiorum crhubitonem.
minstr̃o medic ẽc̃ coliria et emꝑ¬
laustri eł cet᷑a eins gu̾ic cassuns ser¬
ibit. ¶cui fundum instructum
legaiut nomiitim nuncipu le¬
grnt qitum ẽ in reliqua nuanci¬
et cissius ait rensum eẽ tam et si
mincipu mstructi fundisint tñ
idi cos solos legitos cẽ qui uoi¬
iuti ccñt. quod apparet non inteller¬

Expanded text:
operariis moleretur, eam quoque deberi.Est autem meta inferior pars molae, catillus superior.De bubulco fundi aratores pasceret, quaereretur, deberi.De putatoribus quoque inesse: Pastores quoque et fossores ad legatarium pertinere.Item cum fundus ita legatus esset: 'Maeuio fundum Seianum, ita ut optimus maximusque est, cum omni instrumento rustico et urbano et mancipiis quae ibi sunt' et quaereretur, an sead mancipiorum ex hibitionem.In instrumento medici esse collyria et emplastra et cetera eius generis Cassius scribit.Cui fundum instructum legauerat, nominatim mancipia legauit: quaesitum est, an reliqua mancient.Cassius ait responsum esse, tametsi mancipia instructi fundi sint, tamen uideri eos solos legatos esse, qui nominati essent, quod appareret non intellex
Abbreviated transcription (Latin):
ħdis meis induplum quor da¬
n uolo. quenitur an ex substitu¬
cõne impub̾e mortuo dos quo¬
q itͥum debertur. re. non iud̾i de
dotis iegato duplicanto testato¬
rem sensisse. item quero cum
corꝑa logati etiam nunc exlne¬
ratiua cã possidcanturan substi¬
tutis peti possent .ix. non posso
ciuib meis co. iogo cyrognplũ
gau scii posteacodiciti uetuit a
scio crigi. et ab hrde peciit. ut ex
alt̾ius cebitoris debito quenico¬
dicillis nominunt eandem simi

Expanded text:
dis mei in duplum dari uolo'. quaeritur, an ex substitutione, impubere mortuo, dos quoque iterum debeatur. respondi non uideri de dotis legato duplicando testatorem sensisse. item quaero, cum corpora legata etiam nunc ex lucratiua causa possideantur, an a substitutis peti possint. respondi non posse. 'Ciuibus meis do lego chirographum Gaii seii': postea codicillis uetuit a Seio exigi et ab herede petit, ut ex alterius debitoris debito, quem codicillis nomin
Abbreviated transcription (Latin):
ori obligau̾int .ix. actõnem qui¬
dem ficciconimissi inꝑsonim
competentem omnib mincẽ
man̾e: non aũt io fiteicomin¬
issum restituendum ẽ. nisi pͥ¬
ns debitum ab eis emꝑtori eiõ¬
commisit młi uͥla. peto ate filu
mei in totilem cuicõnem post
mortem meam mutes. et iti
renones ut fr̃es nu totem stip¬
plurib ne in m̃rimonio mor¬
ieris dos ad cos ꝑueniat pͦ mo¬
rtem pr̃is decessit marituc ante¬
quam reuonireir canco to¬
talie et postea alii mupta teces

Expanded text:
ori obligauerint. respondi actionem quidem fideicommissi in personam competentem omnibus inuicem manere: non autem fideicommissum restituendum est, nisi prius debitum ab eis emptori eidecommissit in haec uerba: 'peto a te, filia mea, ut dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tui dotem stippluribusue in matrimonio morieris, dos ad eos perueniat'. post mortem patris decess‹it› maritus, antequam renouaretur cautio dotalis, et postea alii
Abbreviated transcription (Latin):
imułr dotem stipulita¶Ip̃
fu̾rit et accepto tulit. marito ĩl
dotem. ut fidei comnussum det
dicendumẽ fideicominissimmii
debi. ꝑcepisse emmaliquidam
tum. s et si mortic cã aurit nuri¬
to dotem. uł i m̃rimonnim eiꝰ
mortis c̃a redierit põt dici fiteiꝰ.¬
legatus sit cumq mamnintt᷑e¬
simi rogatus ficeicomimissum a
me relinqui non posse .s. si pure
poric posse ita me obligari. nec.
uideatur ꝙ dñium nuiciscitur
statim. nec exspectet actõncmi

Expanded text:
ier dotem stipulata fuerit et accepto tulit marito in hoc dotem, ut fideicommissum det, dicendum est fideicommissum deberi: percepisse enim aliquid a tum. sed et si mortis causa auxerit marito dotem uel in matrimonium eius mortis causa redierit, potest dici fideilegatus sit eumque manumittere rogatus sim, fideicommissum a me relinqui non posse, scilicet si pure poris posse me obligari nec uideatur, quod dominium nanciscitur statim nec exspectat ex
Abbreviated transcription (Latin):
ant .R. si fites epłe relicte con¬
stiret debi que menui dare si
nelle significauit. ¶ qui in diui
sunt quis ex istimac̃onis constit¬
crecõ pactato patruo nr̃o. accipi¬
atic hinc testam̃to quinquen
ba suprascripti offerentes mil¬
le aureos. ficeicom missum con¬

Expanded text:
ndi, si fides epistulae relictae constaret, deberi, quae in e‹a› dare se uelle significauit. Qui indiuissunt, quas aestimationis constitcretio Pacato patruo uestro accipiatis': huic testamento quinquennba supra scripta offerentes mille aureos fideicommissum con
Abbreviated transcription (Latin):
¶s Si habenti tibi ꝓprictitem us
usfr. mortis causa cesẜo põt dici
ficeime comnutt̾e posse. nec ꝙ̃¬
qmͣ mouert q uod ususfr̃. solet
morte extingi.nam medi po¬
cius temporic quo uiuat quii
donut commodum cogitemꝰ.¬

Expanded text:
enti tibi proprietatem usum fructum mortis causa cessero, potest dici fideicommittere me posse. nec quemquam moueat, quod usus fructus solet morte exstingui: nam medii potius temporis, quo uiuat qui donauit, commodum cogitem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ẜuum cẽ uelut hostrum. uł re
legatus qui ncħ seaciptino dif¬
firre putat non posse fidticõmi¬
ite teume. quia nec testai põt
qui an liceit sibitestari dubitit.

Expanded text:
eruum esse uelut hostium, uel legatus qui nihil se a captiuo differre putat, non posse fideicommittere certum est, quia nec testari potest, qui, an liceat sibi testari, dubitat.
Abbreviated transcription (Latin):
oncutur non crist̾e crtitisse.
mĩe et urore ħrdib institutis
quis. scis unum fr̃em tuum fi¬
tercominissum ab co pete̾ pos¬
scnt.R. posse defendi fideicom
psit sine ullo uiris ꝑito rõnes
anum mei pocius secutus. qmͣ
mimam et miscram diligen

Expanded text:
ntur non exstitisse. Matre et uxore heredibus institutis quas. scis unum fratrem tuum fideicommissum ab eo petere possunt. respondi posse defendi fideicommpsi sine ullo iuris perito, rationem animi mei potius secutus quam nimiam et miseram diligen
Abbreviated transcription (Latin):
q. fiteicomunsit. ut aucille test¬
atonis ca diret quero an utilei
ẽ anlegatarius łrdi cinus. anci¬
lla ẽ restitu̾e complłatur.R. ũ¬
compelli. s nec ip̃m icgatari¬
un logatum pctͥe posse. ¶nisu¬
lam nocric utrius sexus legauit.
ita ut ex redditu enis mastuli:
duplum fennt simplum ꝑ¬
cipiant. camq alierari uetuit.¬
uenundata ẽ. quero in ex pͥcõ
inisiue duplum mires simpl
cicõm consensgrunt ut suałr
ex pcõ mares quitem duplur.
fcmmine aũt simplum: conscq¬
uantut. ¶ Instituto filio łede et

Expanded text:
que fidei commisit, ut ancillae testatoris ea daret: quaero, an utile est, an legatarius heredi, cuius ancilla est, restituere compellatur. compelli: sed nec ipsum legatarium legatum petere posse. Insulam libertis utriusque sexus legauit ita, ut ex reditu eius masculi duplum, feminae simplum percipiant, eamque alienari uetuituenumdata est: quaero, an et ex pretio insulae duplum mares, simplutioni consenserunt, ut similiter ex pretio mares quidem duplum, feminae autem simplum consequantur. I
Abbreviated transcription (Latin):
mnumisat fundum dedit.
itant post mortem sim fu¬
stamento peciit ab lrdib sius
idem pamphilus post diem le¬
gati sincctentem testimento
bͦrtem instirunt meunim eui¬
q ficcitominisit. ut ħrditatem

Expanded text:
 fundum dedit ita, ut post mortem suam fistamento petiit ab heredibus suis, idem Pamphilus post diem legati sui cedentem testamento heredem instituit Maeuium eiusque fidei commissit, ut hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbrm pamphilam dum tarat
testamento suꝑiore fittitomm¬
issum pete posse. ¶claudius
quia cͥdidit appiłone fuioru
et initurales libos .i. inẜuitute

Expanded text:
probari Pamphilam dumtaxat ex testamento superiore fideicommissum petere posse. Claudius. quia creditur appellatione filiorum et naturales liberos, id est in se
Abbreviated transcription (Latin):
at .i2. ẜmei que ꝓpon̾entir cai
dum tarat honͥi logitatiis mi¬
posinsse que suꝑcent. ¶ quisos
mͥ hrs l̾rtes ne crunt. hocamp¬
qmͣqm cum ħrdem insctui et
media hroitite sub mitto sibi¬
q heto. mucum pamphilo quẽ¬

Expanded text:
 quae proponerentur ea dumtaxat onera legatariis imposuisse, quae superessent. Quisquis 'mihi heres heredesue erunt, hoc ampquam quod eum heredem institui, e media hereditate sumito sibique habeto una cum Pamphilo, que
Abbreviated transcription (Latin):
commissum quis reliquent.
hn quib. aqui et igni in tdictũ
ẽ .i. teportati fidcicominissum
relinque non possunt. qui nec
testĩ facitndi nis hñt cum sunt
apollortes de portatos autem
cos acciꝑe debemus quib prm¬
ceps insulas annotarit. uł tei
quib depor tadis scripsit. ¶ cẽ¬
ctimit̾. quu cͥtum statum usq
amitte cuntatem. et io nec test̾i¬
is faciendi nec ins fideicomini¬
ttendi constat lire. ¶Siquis pl¬
ane in insulam deportatus co¬
dicillos ibi fcuit et indulgen¬
cia imꝑitoris restitutis hiistẽ
codicul dinantib decesẜit: põt
tefendi fiteicominissum ułe
si m̃o ineadem uolintate dur¬
au̾it. ¶ sciendum ẽ antem cor
fidcicomimitte quem poss ead
quos aliquid ꝑuenturum ẽ
morte enis. uł dum cie cutur.i
dumeis non ad muturr. noc tm
ꝓrimi bonorum possoris. u̾m ⁊̃
nnferioris quo fitti cormintre
possumus. s et eiuc qui noni

Expanded text:
commissum quis reliquerit. Hi, quibus aqua et igni interdictum est, item deportati fideicommissum relinquere non possunt, quia nec testamenti faciendi ius habent, cum sint ἀπόλιδες. Deportatos autem eos accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripsit: cectum est, quia certum statum usqueamittere ciuitatem et ideo nec testamenti faciendi ius nec fideicommittendi constat habere. Si quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem codicillis durantibus decesserit, potest defendi fideicommissum ualere, si modo in eadem uoluntate durauit. Sciendum est autem eorum fidei committi quem posse, ad quos aliquid peruenturum est morte eius, uel dum eis datur uel dum eis non adimitur. Nec tantum proximi bonorum possessoris, uerum inferioris quoque fidei committere possumus. Sed et eiu
Abbreviated transcription (Latin):
siquod ab hommor nzfilia mea
n nepos meus h̾rdes meicruit.
tunc porc̃õncm ueam ꝑtis dimi¬
idie finbi illius ad lib̾tos icos
ꝑtin̾e uolo. queritur cur ante
testatorem filia et nepos decess¬
uit. et intestati bona pimu̾nt

Expanded text:
quod abominor, neque filia mea neque nepos meus heredes mei erunt, tunc portionem meam partis dimidiae fundi illius ad libertos meos pertinere uolo'. quaeritur, cum ante testatorem et filia et nepos decesserunt et intestat‹i› bona pert
Abbreviated transcription (Latin):
tutore lune disccͣtim ucudica¬
re non põt. numi et mutue ẽ pu
ẜuanda sit. si maua ficeͦ. aliciucõ
non nali. ¶ mumiunuẽ lic̃c tuto¬
ri respectu. estunicõnic pupill¬
i crrogare ex boins eius q exsius
nou bonestissime fuiss e⁊ rogatu¬
rus. Ccumtutor non reb du¬
tarat. s eciam morib pupilli
p̃ponitur. ¶ I primis incedes
preceptorib non quas murmi¬
as potit. s ꝓ facuitate pr̃imon

Expanded text:
tutore legitime distractam uindicare non potest: nam et inutile est pupseruanda sit, si mala fide, alienatio non ualet. Nimium est licere tutori respectu existimationis pupilli erogare ex bonis eius, quod ex suis non honestissime fuisset erogaturus. Cum tutor non rebus dumtaxat, sed etiam moribus pupilli praeponatur, inprimis mercedes praeceptoribus, non quas minimas
Abbreviated transcription (Latin):
dedentat a ci legatorum accio debeb
si ciqui ccͣ tabulis bonorum possõ¬
nem accepit dederit non sibrdi in¬
stituto. qui a absurdumest illum
commodi hrditatis habecinma¬
lium onera sustinere inp̾standole¬
gato ¶ S et siticio ussus fuit dare
non illi s filio dare debet.¶Lp̾¬
Iduorponantur cẽ. unus ui potes¬
tate p̾fitus. alius emancipatus
iustitutus apparet cominissum
ẽe edictum ꝑeuni quimpotestate.
est. et si nibo petissent ccͣ tabulas
bonorum possõm is quidem qui ĩ
potestate remansit. cumrem abra

Expanded text:
dederit, ita ei legatorum actio dabitur, si ei, qui contra tabulas bonorum possessionem accepit, dederit, non si heredi instituto, quia absurdum est illum commoda hereditatis habere, alium onera sustinere in praestando legato. sed et si Titio iussus fuerit dare, non illi, sed filio dare debet. Vlpoponantur esse unus in potestate praeteritus, alius emancipatus institutus, apparet commissum esse edictum per eum, qui in potestate est: et si ambo petissent contra tabulas bonorum possessionem, is quidem, qui in potestate mansit, cum rem ab
Abbreviated transcription (Latin):
atur quiadiit. et mrig̃ ẽ ut si dem¬
niuncunte eo qui pͥtitus accepit
⁊̃ tibulas bonorum possonem.ħ
adiit hrditatem pollicente couir
uo cumi afficit ħ̾rditatem dum
competunt ub̾tates. ¶ Siquid
nrori nurmq fu̾it legatum p̾tͥ
dotem acceptam ccͣ tabulas bono¬
rum possone non pͥstabitur. nu¬
rus autem applłone ccum ꝓnur¬
um cet̾as q contim nilla dubi¬
cõc̃. cumauttm dotis nomine le¬
gitur non puto ad iurilem uxo¬
rem nurum ue. reducendum.
cum mułr ista ad esalienu ue¬
mat. uon solum añt dotem pͥle¬
gatam pͥtor complectitur u̾m¬
dumi tñ hoc nomimetur. ꝙ ꝓdote
relinquitur. Paulus.

Expanded text:
adit. et magis est, ut, si denuntiante eo, qui praeteritus accepit contra tabulas bonorum possessionem, hic adiit hereditatem pollicente eo porno enim adficit hereditatem, dum competunt libertates. Si quid uxori nuruique fuerit legatum praet‹e›r dotem, accepta contra tabulas bonorum possessione non praestabitur. Nurus autem appellatione et pronurum ceterasque contineri nulla dubitatio est. Cum autem dotis nomine legatur, non puto ad uirilem uxorem nurumue redi‹g›endam, cum mulier ista ad aes alienum ueniat. Non solum autem dotem praelegatam praetor complectitur, udum tamen hoc nominetur, quod pro dote relinquitur. Paulus l
Abbreviated transcription (Latin):
siduo p̾t̾ic. sunt. emancipatus etie
quim potestate ẽ: quidam noc eu¬
ancipatum pstare debelegata ex¬
istiniant. qui a affectus patris au¬
fert ptemdunidiam cumet si hic
uo petet suus solus remhabituñ
eet. quid ergo ẽ ubi pfitus est suue
inus est quis dictumest. ¶Ubiu̾o
scptus est et uolutatem p̃atris
h̾at debeat. tenen logatarus etsio¬
mserit bonorum possõm ¶ S sum¬

Expanded text:
us et is qui in potestate est, quidam nec emancipatum praestare debere legata existimant, quia effectu fratris aufert partem dimidiam, cum et si hic non peteret, suus solus rem habiturus esset. quid ergo est? ubi praeteritus sit suus, uerius est quod dictum est: ubi uero scriptus est et uoluntatem patris habet, debet teneri legatariis, etiamsi omiserit bonorum possess