comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum hoc minus ẽ: quia adhuc species unius de¬
est. Sicq eos foras exaltat grã suꝑne dispensati¬
onis: ut tamen intus sub disciplina teneat. me¬
ror magistre caritatis. ꝑ quam uidelicet disctint.
ut de his quȩ exterius accipiunt. apud semet¬
ipsos semꝑ amplius humilientur: mentem
sub iugo disciplinȩ teneant: numquam ex po¬
testatis licentia. ad impacientiam erumpant.
Unde apte sub iungitur. Sine furore conster¬
gens. inturba clamani. Sepe namq seditioso¬
rum tumult̾ hominum. prepositorum suorũ
mentem lacessiunt: suiq ordinis limitem.
i ordinatis motibus excedunt. Et plerumq
qui presunt. nisi more cordis. scĩ sp̃s freno te¬
neantur: in irate retributionis atrocitate ꝓ¬
siliunt. quantumq prȩualent agere: tan¬
tum sibi insibditis estimant licere. Amica¬
& enim potestati pene semꝑ impacientia ẽ:
eiq etiam male subiectȩ ĩmꝑat: quia quod¬

Expanded text:
tum hoc minus est, quia adhuc species unius detum hoc minus est, quia adhuc species unius deest; sicque eos foris exaltat gratia supernae dispensationis, ut tamen intus sub disciplina teneat moeror magistrae charitatis. Per quam videlicet discunt ut de his quae exterius accipiunt, apud semetipsos semper amplius humilientur, mentem sub jugo teneant disciplinae, nunquam ex potestatis licentia ad impatientiam erumpant. Unde et apte subjungitur: Sine furore consurgens in turba clamavi. Saepe namque seditiosorum tumultus hominum, praepomentem lacescunt, sibique ordinis limitem inordinatis motibus excedunt, et plerumque qui praesunt, nisi in ore cordis sancti Spiritus freno teneantur, in ira retributionis atrocitate prosiliunt, quantumque praevalent agere, tantum sibi in subditis aestimant licere. ntia est; eique etiam malae subjectae imperat, quia quod
Abbreviated transcription (Latin):
tione intima. contra exterioris excellentie temp¬
tamenta pugnare. Qui si adexteriorem felicita¬
tem suam cor apponerent: iusti ꝓfecto non essent.
S ed qutia cor humanum non potest de ipsis pros¬
peritatibus rerum quantulacumq gła nullo mͦ
temptari: contra ipsam prosperitatem suam sciꝰ
uiri intrinsecus dimicant: non dico ne melecti¬
one. sed ne i eius saltim amore succumbant. Cui
ualde succubuisse est: captiuam mentem eius
desideriis subdidisse. Quis autem terrena sapi¬
ens. temporalia amplectens. beatum iob inter tot
ꝓspera letum non crederet: cum ei suppeceret sa¬
lus corporis. uita filiorum. incolumitas familiȩ.
integritas gregum: S quia in his omnib non gan¬
deret: ipse sibi testis est. qui ait MNerens incedebã.
Scõ enim uiro adhuc inhac ꝑ egrinatione posito
omne quod sine di trisione abrindat mopia est.
quia cum sibi omnia electi adesse uident. gemunt.
quod omnium auctorem non uident. Eisq to¬

Expanded text:
tione intima contra exterioris excellentiae tentione intima contra exterioris excellentiae tentamenta pugnare. Qui si ad exteriorem felicitatem suam cor apponerent, justi profecto non essent. Sed quia cor humanum non potest de ipsis prosperitatibus rerum quantulacunque gloria nullo modo tentari, contra ipsam prosperitatem suam sancti viri intrinsecus dimicant, non dico ne in elatione, sed ne in ejus saltem amore succumbant. Cui valde succubuisse est, captivam mentem ejus desideriis subdidisse. Quis autem terrena sapiens, temporalia amplectens, beatum Job inter tot prospera laetum non crederet, cum ei suppeteret salus corporis, vita filiorum, incolumitas familiae, integritas gregum? Sed quia in his omnibus non gauderet, ipse sibi testis est, qui ait: Moerens incedebam. Sancto enim viro adhuc in hac peregrinatione posito omne quod sine visione Dei abundat inopia est, quia cum sibi omnia electi adesse vident, gemunt quod omnium auctorem non vident; eisque to
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit: sed hanc afflictionis suȩ dies preue¬
munt: quia malorum uitam intra se gra¬
uit᷑ etiam portat pacis tempore. Nam quã¬
uis diebus ultimis aꝑta infidelium ꝑsecu¬
tio sequatur: hanc tamen & priusquam
appareat. hi qui in ea uerbotenus fideles
sunt. praius moribus antecurrunt. Se¬
surgens. in turba clamaui. Notandum
sollicite iuxta hẏstoriam ndeo. quod sc̃s
tur qui paulo suꝑius dixit eleuasti me: in¬
ferius ad iungit. merens incedebam. Miro
enim ordine. nno eodemq tempoie. conue¬
nire mactibus bonorum solet. & foras honor
culminis: et intus affucte meror humilita¬
tis. Unde uir quoq sc̃s eleuatus rebus & hononb
merens incedebat: quia & si hunc prelatum ho¬
minibus gła potestatis ostenderat: interius tam̃
merore suo secretum sacrificium anõ contriti cor¬
dis offerebat. Sacrificium quippe dõ est: sp̃s con¬
tribulatus. Sciunt autem electi quiq considera¬

Expanded text:
ra sit; sed hanc afflictionis suae dies praevera sit; sed hanc afflictionis suae dies praeveniunt, quia malorum vitam intra se graviter etiam tempore pacis portat. Nam quamvis diebus ultimis aperta infidelium persecutio sequatur, hanc tamen et priusquam appareat, hi qui in ea verbo tenus fideles sunt, pravis moribus antecurrunt. Sesurgens in turba clamabam. - Notandum, sollicite juxta historiam video, quod sanctus vir qui paulo suferius adjungit: Moerens incedebam. Miro enim ordine, uno eodemque tempore convenire in actibus bonorum solet et foris honor culminis, et intus afflictae moeror humilitatis. Unde sanctus quoque vir elevatus rebus et honoribus moerens incedebat, quia etsi hunc praelatum hominibus gloria potestatis ostenderat, 672 interius tamen moerore suo secretum sacrificium Domino contriti cordis offerebat. Sacrificium quippe Deo est spiritus contribulatus . Sciunt autem electi quique considera
Abbreviated transcription (Latin):
pulus expectat bona. sed mala suscipit: p̃stola¬
tur lucem. & tenebras incurrit: quia ꝑ remu¬
nerationis grãm. interesse iamiamq ange¬
lorum se gaudiis sꝑat: & tamen hic diutius
dilatus. mauus ꝑsequentium tolerat: & qui se
quantotius estimat ȩternȩ lucis retributione ꝑ¬
frui: hic adhuc compellitur ꝑ secutorum suoꝵ
tenebras pati. Quȩ uidelicet mala ꝑ sequenti¬
um minus dolerent: si ab infidelibus aduer¬
sariisq consurgerent. Sed eo deterius men¬
tem electorum cruciant: quo ab illis ueni¬
unt. de quibus bona presuniebant. Unde
ra efferuescere est: ipsos quoq quos ꝑ amo¬
rem fidi uelut uscera ante gestauerat. inꝑscu¬
tionis atrocitate tolerare. Qui secreta prius illiꝰ
cognoscentes. quanto sciunt ubi magis doleat:
tanto deterius ab afflictione eius minime qui-¬
escunt. Quos tamen & pacis suȩ tp̃re grauit᷑
tolerat: quia suis predicationibus eorum
mores contrarios pensat. Genut eum: cum eorum
uitam sibi dissimilem conspicit. De quibus

Expanded text:
pulus exspectat bona, sed mala suscipit; praestolatur lucem, et tenebras incurrit, quia per remunerationis gratiam interesse jamjamque angelorum se gaudiis sperat, et tamen hic diutius dilatus, manus persequentium toleraquantocius aestimat aeternae lucis retributione perfrui, hic adhuc compellitur persecutorum suorum tenebras pati. Quae videlicet mala persequentium minus dolerent, si ab infidelibus adversariisque consurgerent. Sed eo deterius mentem electorum cruciant, quo ab illis veniunt, de quibus bona praesumebant. Unde ra effervescere est ipsos quoque quos per amorem fidei velut viscera ante gestaverat in persecutionis atrocitate tolerare. Qui secreta prius illius cognoscentes, quanto sciunt ubi magis doleat, tanto deterius ab afflictione ejus minime quiescunt. Quos tamen et pacis suae tempore graviter tolerat, quia suis praedicationibus eorum mores contrarios pensat. Gemit enim, cum eorum vitam sibi dissimilem conspicit. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
idem discipuili non amittant. ꝑ quȩ pieiatu
iusdera. hȩc eadem uera mater agnoscitur:
quia omne magisterium in examine cartta¬
tis approbatur. Et sola totum reciꝑe meruit.
quem quasi totum cessit: quia fideles p̃positi
ꝓ eo quod ex bonis discipulis sius. non so lum
aliis laudem non inudent. sed utilttatem eis
etiam ꝓuectus exorant: ipsi & incegros & ui¬
uentes filios recipiunt: quando in supp̃mo
examine. ex eorum uita ꝑ fecte recributionis
gaudia consecuntur. Hec paucis ꝑ excessum
diximus. ut auditorum ꝓgenies. ꝑ doctorum
negligentiam qualiter extinguitur mon¬
straremus: quia quisquis iuxta hoc quod
loquitur non uiuit: quos uerbo genuit.
ab stabilitate rectitudinis. oꝑe euellit. S
beatus iob quos p̾dicatione uigilans edidit.
ne quaquam actione dormiens extuixit: atq
ido fidenter dicit. si quominus p̃dicta com¬
pletiit. Seram & alius comedat: & progenies
mea eradicetur. Qui adhuc sede inquinati

Expanded text:
iidem discipuli non amittant. Per quae pietatis iidem discipuli non amittant. Per quae pietatis viscera haec eadem vera mater agnoscitur, quia omne magisterium in examine charitatis approbatur; et sola recipere totum meruit, quae quasi totum concessit, quia fideles praepositi, pro eo quod ex bonis discipulis suis non solum aliis laudem non invident, sed utilitatem eis etiam profectus exorant, ipsi et integros et viventes filios recipiunt, quando in supremo examine ex eorum vita perfectae retributionis gaudia consequuntur. Haec paucis per excessum diximus, ut auditorum progenies per doctorum negligentiam qualiter exstinguitur monstraremus, quia quisquis juxta hoc quod loquitur non vivit, quos verbo genuit a stabilitate rectitudinis opere evellit. Sed beatus 687 Job, quos praedicatione vigilans edidit, nequaquam actione dormiens exstinxit, atque ideo fidenter dicit: Si quominus praedicta complevi, Seram, et alius comedat, et progenies mea eradicetur. Qui adhuc se de inquina
Abbreviated transcription (Latin):
uens filius prius diuidi precipitur: ut soli
postiodum matri reddatur: quia in hac
uita quasi partiri conceditur uita discipuli:
dum ex illa nonnum quam alter apud d̃m
meritum: alter uero apud homines lau¬
dem habere ꝑmittitur. S salsa mater eum
quem non genuit occidi non metuit: quia
arrogantes magistri & caritatis ignari. si ple¬
nissimũ nomen latidis ex alienis discipulis
consequi nequetint. eorum uitam cruũelit᷑
insecuntur: Inuidiȩ enim face succensi. nolunt
aliis uiuere: quos se conspiciunt non posse
possidere. Uñ hec illic ꝑuersa mulier cla¬
mat: nec metis sit. nec istius. Ut enim dixi¬
mus. quos sibi obsequi non uident ad głam
temporalem: eos aliis inuident uiuere per
ueritatem. Uera autem mater salagit. ut
eius filius saltim apud extraneam sit & ui¬
uat: quia concedunt ueraces magistri. ut ex
eorum discipulis. aliĩ quidem magisterii lau
dem habeant. si tomen integritatem uite

Expanded text:
vens filius prius dividi praecipitur, ut soli vens filius prius dividi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur: quia in hac vita quasi partiri conceditur vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Deum meritum, alter vero apud homines laudem habere permittitur. Sed falsa mater, eum, quem non genuit, occidi non metuit; quia arrogantes magistri, et caritatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim face succensi, nolunt aliis vivere, quos conspiciunt se non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat : nec meus sit, nec istius. Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident, ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit, ut ejus filius saltim apud extraneam sit, et vivat; quia concedunt veraces magistri, ut ex eorum discipulis alii quidem mdem habeant, si tamen integritatem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
sentdum. quod apud salomonem mulier
filium quem uigilans lactare consueuerat.
dorniens int̾emit: quia nimirum magistri
uigilantes quidem scientia. sed iusa dormien¬
tes. auditores suos quos ꝑuigilias predicatio¬
nis nutriunt. dum quod dicunt facere negli-¬
gunt. ꝑ somnum torporis occidunt: & negligen¬
do opprimant. quos alere uerborum lacte ui-¬
debantur. Unde plerumq dum ipsi rep̃hensi¬
biliter uuunt. E habere discipulos uite lau¬
dabilis nequeunt. alienos sibi attraħ̃e conant᷑:
quatinus dum bonos se habere sequaces osten¬
dunt. apud iuditia hominum excusent malã
quȩ agunt : & quasi ꝑ subditorum uitam mor¬
tiferam tegant negligentiam. Unde illic mu-¬
lier filium quia extuixit ꝓprium: que siit
alienum. S tamen ueram matrem. salomo¬
nis gladius inuenit: quia uidelicet cuius
fructus uiuat. uel cuius iitereat. extremo ex-¬
amine. ira districti iudicis demonstrat. Ubi
& illud est sollerter intuendum. quod ui¬

Expanded text:
seundum quod apud Salomonem mulier seundum quod apud Salomonem mulier filium, quem vigilans lactare consueverat, dormiens interemit , quia nimirum magistri vigilantes quidem scientia, sed vita dormientes, auditores suos quos per vigilias prnis nutriunt, dum quod dicunt, facere negligunt, per somnium torporis occidunt, et negligendo opprimunt, quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque, dum ipsi reprehensibiliter vivunt, et habere discipulos vitae laudabilis nequeunt, alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala, quae agunt, et quasi per subditorum vitam, mortiferam tegant negligentiam. Unde et illic mulier, quae filium exstinxit proprium, quaesivit alienum: sed tamen veram matrem Salomonis gladius invenit, quia videlicet cujus fructus vivat, vel cujus intereat, in extremo examine ira districti judicis demonstrat. Ubi et illud est solerter intuendum, quod vi
Abbreviated transcription (Latin):
cimus: uerba tutȩ predicare. Hinc & enim
ꝓpħa ait. Beoti qui seminatis suꝑ om̃s aquas.
Scẽ quippe eccłȩ predicatores suꝑ om̃s aquas
seminare conspexit: qui cunctis late ppłis ui¬
te uerba quasi çelestis panis grana tradidert̃.
Comedere autem ẽ: bonis oꝑib satiari. In¬
de ꝑ seme ipsam ueruas dicit. Meus cibtis est.
ut faciam uolutatem eius qui me misit. Si gͦ
ea que p̃tulit. facere pretermisit: ait. seram &
alius cõmedat. Ac si aꝑte dicat. Quod es me¬
um loquitur: non ego. sed alter oꝑetur. Pre-¬
dicator quippe qui suis uocibus moribus dis¬
crepat. ieunus serit. quod alius manducat:
quia suo semine ipse non pascitur. quando
bona audnitit. cum ex magistri uita oꝑum
exemplo destrtiuntur: recte sub iungitur.
Et progenies mea eradicetur: Doctoris enim
progenies eradicatur: quando is qui ꝑ uerbũ
nascitur: ꝑ exemplum necatur: quia quem
lingua iugilans gignit. uite negligentia occi¬
ait. Neq enim torpenti nobis est. mente tran¬

Expanded text:
e. Hinc etenim propheta ait: Beati qui seminatis super omnes aquas . Sanctae quippe Ecclesiae praedicatores super omnes aquas seminare conspexit, quia cunctis late populis verba vitae, quasi coelestis panis grana, tradiderunt. Comedere autem est bonis operibus satiari. Unde per semetipsam Veritas dicit: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me . Si ergo ea quae protulit facere praetermisit, ait: Seram, et alius comedat. Ac si aperte dicat: Quod os meum loquitur, non ego, sed alter operetur. Praedicator quippe 686 qui a suis vocibus moribus descrepat, jejunus serit quod alius manducet, quia suo semine ipse non pascitur, quando bona audiunt, cum ex magistri vita operum exemplo destruuntur, recte subjungitur: Et progenies mea eradicetur. progenies eradicatur quando is qui per verbum nascitur per exemplum necatur, quia quem lingua vigilans gignit, vitae negligentia occidit. Neque enim torpenti nobis est mente tran
Abbreviated transcription (Latin):
frenat: angelus qui in eo apparuit. in pectore
cinctus uenit. Quem bene zona aurea strin¬
git: quia quisquis suꝑnȩ patriȩ qui.s ẽ. non
iam timore supplicii. sed amore caritatis in ntin¬
ditiam deserit. Malum uero lgxurie:aut co¬
gitatione ꝑpetratur. aut oꝑe. Callidus namq add¬
uersarius nr̃. cum ab effectu oꝑis expellitur: se¬
creta polluere cogitationis molitur. Unde et ser¬
penti a dno d̃r. Pectore & uentre repes. Serpens
uidelicet uentre repit: quando hostis lubricus
ꝑhumana menbra sibi& subdita usq ad exple¬
tionem oꝑis. lixxuriam exercet. Serpens autem
repit pectore: quaudo eos quos in oꝑe luxuriȩ
non ualet. polluit in cogitatione. Alius itaq
luxuriam iam ꝑpetrat actione: huic serpens
repit ex uentre. Alius autem ꝑpetrandam uer¬
sat iumente: huic serpens repit expectore. S
recte serpens prius pectore & postinodum repere¬
disciplinam etiam in cogitatione tenuit: tina

Expanded text:
frenat, angelus qui in eo apparuit in pectore frenat, angelus qui in eo apparuit in pectore cinctus venit. Quem bene zona aurea stringit, quia quisquis supernae patriae civis est, non jam timore supplicii, sed amore charitatis immunditiam deserit. Malum vero luxuriae aut cogitatione perpetratur, aut opere. Callidus namque hostis noster cum ab effectu operis expellitur, secreta polluere cogitatione molitur. Unde et serpenti a Domino dicitur: Pectore et ventre repes . Serpens videlicet ventre repit, quando hostis lubricus per humana membra sibimet subdita usque ad expletionem operis luxuriam exercet. Serpens autem repit pectore, quando eos quos in opere luxuriae non valet polluit in cogitatione. Alius itaque luxuriam jam perpetrat actione, huic serpens repit ex ventre. Alius autem perpetrandam versat in mente, huic serpens repit ex pectore. Sevenitur, recte serpens prius pectore, et postmodum reperedisciplinam etiam in cogitatione tenuit, una
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ne cogitarem quidem de uirgine. Scie¬
bat ninirum luxuriam in corde esse refre-¬
demptor nr̃ ueniens. legis precepta transcen¬
deret : & ab electis suis non solum luxuriam
carnis. sed etiam cordis aboleret dicens. Scrip¬
tum est: non adulte rabis. Ego autem dico uo¬
bis. qm̃ omnis qui uiderit mulierem ad con¬
cupiscendum eam: iam mechatus ẽ eam in
corde suo. ꝑ moysen quippe luxuria ꝑpetrata.
ꝑ auctorem uero munditiȩ. luxuria cogitata dam¬
pna tur. Hinc ẽ. enim quod discipulis primus
eccłȩ pastor dicit. Propter quod succincti lum¬
bos mentis ur̃ẽ. sobrie. ꝑ fecte. sperate in eam
quȩ offertur uobis grãm. Lumbos enim carnis
succingere est: luxuriam ab effectu refrenare.
lumbos uero mentis succingere est: hanc etiã
a cogitatione restringere. Hinc ẽ. quod angłs
qui ioħem alloquitur: zona aurea suꝑ mam¬
millas cinctus esse ꝑ hibetur. Quia enim testa¬
menti noui munditia etiam cordis luxuriam

Expanded text:
Ut ne cogitarem quidem de virgine. ScieUt ne cogitarem quidem de virgine. Sciebat nimirum luxuriam esse in corde refredemptor noster veniens legis praecepta transcenderet, et ab electis suis non solum luxuriam carnis, sed etiam cordis aboleret, dicens: Scriptum est: Non adulterabis; ego autem dico vobis, quoniam omnis qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Per Moysen quippe luxuria perpetrata, per auctorem vero munditiae luxuria cogitata damnatur. Hinc est enim quod discipulis primus Ecclesiae pastor dicit: Propter quod succincti lumbos mentis vestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur vobis gratiam . Lumbos enim carnis succingere est luxuriam ab effectu refrenare. Lumbos vero mentis succingere est hanc etiam a cogitatione restringere. Hinc est quod angelus, qui Joannem alloquitur , zona aurea super mamillas cinctus 680 esse perhibetur. Quia enim Testamenti Novi munditia etiam cordis luxuriam
Abbreviated transcription (Latin):
nit. hinc etiam sub udeȩ uoce. quȩ exterio¬
ra uidendo concupiscens. bona interiora ꝑdi-¬
derat: ꝓpħa dicit. Oculus meus dep̾datus ẽ.
animam meam. Concupiscendo & enim ui¬
sibilia: minsibiles uirtutes amisit. Quia gͦ
interiorem fructum. ꝑ ext̾iorem uisum ꝑdi¬
dit : ꝑ oculum corpous. ꝑtulit predam cordis.
Unde nobis ad custodiendam cordis munditi¬
am : exteriorum quoq sensuum disciplina
seruanda est. Nam quantalib& uirtute mens
polleat: quantalibet grauitate uigeat: carna¬
les tamen sensus. puerile quiddam exteruis
ꝑ̃strepunt : & nisi interioris grauitatis ponde¬
re. & quasi iuuenili quodam uigore refrenen¬
tur. ad fluxa quȩq & leuia. mentem eneruam
iob id quod mea fluxum ac puerile caro saꝑe
potuit: niuenili sapientiȩ ingore restrngens
ait. Pepigi fedus cum oculis meis. Et quia
non in se actionem tantummͦ sed etiam cogi¬
tationem luxuriȩ extmnxit : secutus ad iunx̃.

Expanded text:
nit. Hinc etiam sub Judaeae voce, quae exterionit. Hinc etiam sub Judaeae voce, quae exteriora videndo concupiscens bona interiora perdiderat, propheta dicit: Oculus meus depraedatus est animam meam . Concupiscendo enim visibilia, invisibiles virtutes amisit. Quae ergo interiorem fructum per exteriorem visum perdidit, per oculum corporis pertulit praedam cordis. Unde nobis ad custodiendam cordis munditiam exteriorum quoque sensuum disciplina servanda est. Nam quantalibet virtute mens polleat, quantalibet gravitate vigeat, carnales tamen sensus puerile quiddam exterius perstrepunt, et nisi interioris gravitatis pondere et quasi juvenili quodam vigore refrenentur, ad fluxa quaeque et levia mentem enervem Job id quod in eo fluxum ac puerile caro sapere potuit, juvenili sapientiae vigore restrinxit. Ait enim: Pepigi foedus cum oculis meis. Et quia non in se actionem tantummodo, sed et cogitationem luxuriae exstinxit, secutus adjunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
deuirgine. Ut enim cogitationes cordis caste
seruare potuisset: fedus cum oculis pepigit:
ne prius incaute aspiceret. quod postmodum
inuitus amaret. Ualde namq ẽ. quod caro
deorsum trahit: & semel species formȩ cordi
ꝑ oculos illigata. uix magni luctaminis manu
soluitur. Ne ergo quedam lubrica incogita¬
tione uersentur. ꝓuidendum nobis est: quia
intueri non debet. quod non licet concupisci.
Ut enim munda mens incogitatione serue¬
tur: alas cuua uoluptatis suȩ depͥmendi st̃
oculi. quasi quidam raptores ad culpam. Neq
enim eua lignum uetitum contigisset: nisi
hunc prius in caute respiceret. Scriptum
quippe est. Uidit mulier quđ bonum esset
lignum ad uescendum. & pulchrum oculis.
aspectuq delectabile: & tulit de fructu illius
& comedit. Hinc ergo pensandum ẽ. quanto
debemus moderamine. erga illicita uisum
restringere. nos qui mortaliter uiuimus: si
& mater uiuentium. ꝑ oculos ad mortem ue¬

Expanded text:
de virgine. Ut enim cogitationes cordis caste de virgine. Ut enim cogitationes cordis caste servare potuisset, foedus cum oculis pepigit, ne prius incante aspiceret quod postmodum invitus amaret. Valde namque est quod caro deorsum trahit, et semel species formae cordi per oculos illigata vix magni luctaminis manu solvitur. Ne ergo quaedam lubrica in cogitatione versemus, providendum nobis est; quia intueri non decet quod non licet concupisci. Ut enim munda mens in cogitatione servetur a lascivia voluptatis suae deprimendi sunt oculi, quasi quidam raptores ad culpam. Neque enim Eva lignum vetitum contigisset, nisi hoc prius incaute respiceret. Scriptum quippe est: Vidit mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile; et tulit de fructu illius, et comedit . Hinc ergo pensandum est quanto debeamus moderamine erga illicita visum restringere nos qui mortaliter vivimus, si et mater viventium per oculos ad mortem ve
Abbreviated transcription (Latin):
Et quasi columbe ad fenestras suas sunt: quia
ꝑ sensus corporis ext̾iora quȩq intentione non-
respiciunt rapacitatis: eosq foras non rapit con¬
cuipiscentia carnalis. Quifquis uero ꝑ bas cor-¬
poris fenestras incaute exteruis respicit: ple-¬
rumq in delectatione peccati etiam nolens ca-¬
dit: atq obligatus desideriis incipit uelle quod
noluit. Preceps quippe anima dum ante non
ꝓuidet. ne incaute uideat quod concupiscat:
çeca postea icipit desiderare quod uidit. Un¬
de e ꝓpħe mens quȩ subleuata sepe mysteriis
internis int̾erat. qui alienam coniuigem incau-¬
te uidit : obtenebrata postiodum sibimet
illicite comunxit. Sc̃s autem uir. quia accep¬
tis corpors sensibus. uelut subiectis ministris.
quidam equissimus iudex preest. culpas conspi¬
cit antequam ueniant: & uelut insidianti mor¬
ti. fenestras corporis claudit dicens. Pepigi fe-¬
dus cum oculis meis: ut ne cogitarem quidem

Expanded text:
et quasi columbae ad fenestras suas sunt, quia et quasi columbae ad fenestras suas sunt, quia per sensus corporis exteriora quaeque intentione non respiciunt rapacitatis, eosque foras non rapit concupiscentia carnalis. Quisquis vero per has corporis fenestras incaute exterius respicit, plerumque in delectationem peccati etiam nolens cadit; atque obligatus desideriis, incipit velle quod noluit. Praeceps quippe anima dum ante non providet, ne incaute videat quod concupiscat, caeca post incipit desiderare quod vidit. Unde et Prophetae mens, quae sublevata saepe mysteriis internis intererat, quia alienam conjugem incaute vidit, obtenebrata postmodum sibimet illicite conjunxit . Sanctus autem vir, qui acceptis corporis sensibus velut subjectis 679 ministris quidam aequissimus judex praeest, culpas conspicit antequam veniant, et velut insidianti hosti fenestras corporis claudit, dicens: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
cogitarem quidem de uirgine. Cum sit inui¬
sibilis anima. nequaquam corporearum rerũ
delectatione tangitur: nisi quod inherens
corpori. quasi quedam egre diendi foramina.
eiusdem corporis sensus habet. Uisus quppe
auditus. gustus. odoiatus. & tactus. quasi
quȩdam uie mentis sunt quibus foras ueni¬
at: & ea quȩ extra eius sunt substantiam con¬
cupiscat. P hos & enim corꝑis sensus. quasi ꝑ
fenestras quasdam exteriora quȩq anima
respicit: respiciens concupiscit. Hinc & enĩ
ieremias ait. Ascendit mors ꝑfenestras nr̃as:
ingressa est. domos nostras. Mors quippe per
fenestras ascendit. &domos ingreditur.: cum
ꝑ sensus corporis concupiscentia ueniens. habi¬
taculum mentis intrat. Quo contra hoc quod
sepe diximus. de iustis ꝑ isaiam dr. Qui sunt
hi quitit nubes uolant: & quasi columbe ad
fenestras suasꝰ Iusti namq uolare ut nubes
dicti sunt: quia aterrenis contagiis subleuantur.

Expanded text:
cogitarem quidem de virgine. - Cum sit invicogitarem quidem de virgine. - Cum sit invisibilis anima, nequaquam cor earum rerum delectatione tangitur, nisi quod inhaerens corpori, quasi quaedam egrediendi foramina ejusdem corporis sensus habet. Visus quauditus, gustus, odoratus et tactus, quasi quaedam viae mentis sunt quibus foras veniat, et ea quae extra ejus sunt substantiam concupiscat. Per hos etenim corporis sensus quasi per fenestras quasdam exteriora quaeque anima respicit, respiciens concupiscit. Unde etiam Jeremias ait: « Ascendit mors per fenestras nostras, ingressa est domos nostras. » Mors quippe per fenestras ascendit et domos ingreditur, cum per sensus corporis concupiscentia veniens habitaculum mentis intrat. Quo contra hoc quod saepe jam diximus de justis per Isaiam dicitur: « Qui sunt hi qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas? » Justi namque volare ut nubes dicti sunt, qui per sensus c
Abbreviated transcription (Latin):
uerba iccirco narrat. ne afflicta illius mens in
desꝑatione deficiat. iuxta pondus hystorie ꝑ¬
scrutemur: ne si hec ammus plus quam neces¬
se ẽ. spiritaliter inuestigat: a uerborum eius
uberibus sanguis nobis ꝓ lacte respondeat.
Si quando uero quedam mystica. in suorun
oꝑum narratione ꝑmiscet: ad hec necesse ẽ.
ut mens concita redeat: ad quȩ hanc ipse ut
datur intelligi ordo loquentis uocat. Nam
sc̃s uir postquam ea quȩ sibi ꝑflagellum
dñi fuerant inflicta narrauit: nunc ꝓprias
flagellum fuerit innotescit: sic uitȩ sue hẏs¬
toriam texens. ut ei ꝑrarum aliquid quod
allegouce intelligi possit int̾serat: quatinus
E exmagna parte hystorica sint que niemoiat:
& tamen aliquando ꝑ hec eadem ad spĩtalem
intelligentiam consurgat. Qua itaq fortitu
dine ab omni lapsu. exterioia sua custodie in¬
terioris disciplina constrinxerit: insinuat
dicens. Pepigi fedus cum oculis meis: ut ne

Expanded text:
verba idcirco narrat ne afflicta mens illius in verba idcirco narrat ne afflicta mens illius in desperatione deficiat, juxta pondus historiae perscrutemur, ne si haec animus plusquam necesse est spiritaliter investiget, a verborum ejus uberibus sanguis nobis pro lacte respondeat. Si quando vero quaedam mystica in suorum operum narratione permiscet, ad haec necesse est ut mens concita redeat, ad quae hanc ipse, ut datur intelligi, ordo loquentis vocat. Nam sanctus vir postquam ea quae sibi per flagellum Domini fuerant inflicta narravit, nunc per ordflagellum fuerit innotescit; sic vitae suae historiam texens, ut ei perrarum aliquid quod allegorice intelligi possit interserat, quatenus et ex magna parte historica sint quae memorat, et tamen aliquando per haec eadem ad spiritalem intelligentiam consurgat. Qua itaque fortitdine ab omni lapsu exteriora sua custodiae interioris disciplina constrinxerit, insinuat dicens: VERS. 1. Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
boni oꝑis habeat: quia & nonnumquam sub-¬
tracta litt̾e cortice acutiꝰ interna considerat: &¬
reseruato nounumquam hystoriȩ tegmnine.
bene se in exterioribus format. Nam quia diui
aliqñ ext̾ius obseruande: ꝑ salomonem quoq
dr. Qui fortit᷑ p̃mit ubera. ad eliciendum lac:
expriit butsrum. Et qui uehement᷑ emul¬
gitur: elicit sanguinem. Ubera quippe forti¬
ter p̃minus: cum uerba sacri eloquii. subtili
intellectu pensamus. Qua pressione dum
lac querimus. butyrum inuenimus: quia
dum nutriri uel tenui intellectu que rimus:
ubertate interne pinguedinis unguimur.
Quod tamen nec nmie nec semꝑ agendum
est: ne dum lac queritur ab ub̃ibus. sanguis
elo quii plus quam debent discutiunt: in car¬
nalem intellectum cadunt. Sanguinem qͥꝑ¬
pe elicit. qui uebementer emulgitur: quia
carnale efficitur hoc. quod ex nimia sp̃s dis¬
cussione sentitur. Unde necesse est. ut beati
iob oꝑa quȩ hic int̾ increpantium amicorum

Expanded text:
boni operis habeat; quia et nonnunquam subboni operis habeat; quia et nonnunquam subtracta littreservato nonnunquam historiae tegmine, bene se in exterioribus format. 3. Probatur alaliquando exterius observandae, per Salomonem quoque dicitur: Qui fortiter premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum; et qui vehementer emungit, elicit sanguinem . Ubera quippe fortiter premimus, cum verba sacri eloquii subtili intellectu pensamus, qua pressione dum lac quaerimus, butyrum invenimus, quia dum nutriri vel tenui intellectu quaerimus, ubertate internae pinguedinis ungimur. Quod tamen nec nimie nec semper agendum est, ne dum lac quaeritur ab uberibus, sanguis eloquii plus quam debent discutiunt, 678 in carnalem intellectum cadunt. Sanguinem quippe elicit, qui vehementer emungit, quia carnale efficitur hoc quod ex nimia spiritus discussione sentitur. Unde necesse est ut beati Job opera, quae inter increpantium amicorum
Abbreviated transcription (Latin):
efficitur: dum cortex ex parte subtrahitur. ex
parte retinettur. Ante considerationis enim nr̃e
oculos precedentium patrum sententiȩ. qua¬
si uirgae uariȩ ponuntur: in quib dum ple-¬
rumq intellectum litt̾e fugimus: quasi coi-¬
ticem subtrahimus. Et dum plerumq in¬
tellectum lutere sequimur: quasi corticem reser¬
uamus. Dumq ab ipsis cortex lutere subdu¬
citur: allegorie candor interior demonstratur.
Et dum cortex relinquitur: exterioris intel¬
ligentiȩ iirentia exempla monstrantur. Qͣ
bene iacob in aquȩ canalibus posuit: quia &
redemptor nr̃ in libris eas sacre scientiȩ. quib
nos intrinsectis infundimur fixit. Has aspi¬
cientes arietes cum ouibus coeunt: quia ra¬
tionales nrĩ sp̃s. dum in earum intentione
defixi sunt. singulis quibusq actionibus ꝑ¬
miscentur: ut tales fetus operum ꝓcreent.
quialia exempla precedentium in uocibus p̃¬
ceptorum uident: & diuersum colorem proles

Expanded text:
efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, ex efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos praecedentium patrum sententiae quasi virgae variae ponuntur. In quibus, dum plerumque intellectum litterae fugimus, quasi corticem subtrahimus; et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur; et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, singulis quibusque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent, qualia exempla praecedentium in vocibus praeceptorum vident, et diversum colorem prolis
Abbreviated transcription (Latin):
tisq corticibus. in his quȩ expoliata fuerant
candor apparuit: illa uero quȩ integra erant.
uiridia ꝑmanserunt. Atq in hunc modum.
color effectus ẽ uarius. Ubi & subditur. Po¬
suutq eas in canalibus. in quib effundeba¬
tur aqua: ut cum uenissent greges ad biben¬
dum ante oculos haberent uirgas: ut in as¬
pectu earum conciꝑent. factumq est. ut in
ipso calore coitus. oues intuerentur uirgas.:
& parerent maculosa & uaria. & diuersa
colore resꝑsa. Quid ẽ enim uirgas uirides a
migdalinas atq ex platanis. ante gregum
oculos ponere: nisi ꝑscripturȩ sacre seriem.
antiquorum patrum uitas atq sententias
in exemplis populis prebere.: Quȩ nimi¬
rum quia uyxta rationis examen rectȩ sunt:
uirgȩ nominantur. Quibus exparte coiticem
subtrahit: ut in his quȩ expoliata sunt inti¬
mus candor appareat: & ex parte corticem ser-¬
uat: ut sicut fuerant exteruus in uiriditate
ꝑmaneant. Uarius quippe turgarum color

Expanded text:
quae exspoliata fuerant candor apparuit; illa vero quae integra erant viridia permanserunt, atque in hunc modum color effectus est varius . Ubi et subditur: Posuitque eas in canalibus in quibus effundebatur aqua, ut cum venissent greges ad bibendum, ante oculos haberent virgas, et in aspectu earum conciperent. Factumque est ut in ipso calore coitus oves intuerentur virgas, et parerent maculosa et varia, et diverso colore respersa . Qmygdalinas atque ex platanis ante gregum oculos ponere, nisi per Scripturae seriem antiquorum patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum, quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur intimus candor appareat. Et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in viriditate permaneant. Variusque virgarum color
Abbreviated transcription (Latin):
ad inferos deorsum: comedet teriam. E nas¬
centias eius. Ignis quippe terram atq eius
nascentias comedit: cum libido carnem.atq
ꝑ hanc õnia bene acta consuuit. Nam quic¬
quid prodit ex fruge rectitudinis: hoc nimi¬
rum concremat flamma corruptionis. Bi¬
cat ergo. Ignis ẽ. usq ad ꝑditionem deuorans.
& omnia eradicans genimina: quia si corrup¬
tionis malo non resistitur: & illa ꝓculdubio
ꝑeunt. quȩ bona uidebantur. S solent ñ¬
nullos ad̃ humilitatem uicia sternere: atq
rendum ergo nobis est: si beatus iob in tanta
castitatis munditia. etiam humilis fuit. S
sẽs tur cum alta uirtutum teneat. quam de
se humilia sentiat: repente aꝑit. cum sub¬
seruo meo & ancilla mea: cum disceptarent
ad uersum me. Qui enim iudicari cum ser¬
uis ancillisq non renuit: liquido indicat.
quod contra nullum unquam ꝓximum
apud se tumidus fuit. Inter hec autem libet
intueri : uitam suam in omnibus quanta

Expanded text:
ad inferos deorsum; comedet terram, et nasad inferos deorsum; comedet terram, et nascentia ejus . Ignis quippe terram atque ejus nascentia comedit, cum libido carnem, atque per hanc omnia bene acta consumit. Nam quidquid prodit ex fruge rectitudinis, hoc nimirum concremat flamma corruptionis. Dicat ergo: Ignis est usque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina, quia si corruptionis malo non resistitur, et illa procul dubio pereunt quae bona videbantur. Sed solent nonnullos ad humilitatem vitia sternere, atque rendum ergo nobis est, si beatus Job in tanta castitatis munditia etiam humilis fuit. Sed sanctus vir cum alta virtutum teneat, quam de se humilia sentiat, repente aperit, cum subservo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me. - Qui enim judicari cum servis ancillisque non renuit, liquido indicat quod contra nullum unquam proximum apud se tumidus fuit. Inter haec autem libet inquiri vitam suam in omnibus quanta
Abbreviated transcription (Latin):
distinctione pensandum est: quia non-¬
nulla peccata animam polluunt: nam cri¬
mina extinguunt. Unde beatus iob crim̃
luxurie definiens: ait. Ignis ẽ. usq adꝑ
ditionem deuorans : quia nimirum reatus
Et quia quȩlib& alia fuerint bona oꝑa.
si luxurie scelus non abluitur. immensitate
huius criminis obrutuntur: secutus adiunxͣ.
Et omĩa eradicans genimina. Genimina quip¬
pe sunt anime oꝑationis bone. Cui tamen si
ꝑ uerso ordine caro dominatur: igne ltxurie
omnia bene ꝓ lata concremantur. Nulla
quippe ante omp̃tentis dĩ oculos iusticie pie¬
tatisq sunt oꝑa: que corruptionis contagio
monstrantur inmunda. Quid enim ꝓdest
si pie quisquam necessitati compatiatur ꝓxi-¬
mi: quando impie insem&e ipso destruet habi-¬
tionem di : Si ergo ꝑcordis munditiam. li¬
bidinis flamma non extinguitur:: in cassũ
quȩlib& uirtutes oriuntur: sicut ꝑ moysen
dr. Ignis exarsit ab ira mea. & ardebit usq

Expanded text:
distinctione pensandum est quia nondistinctione pensandum est quia nonnulla peccata animam polluunt, quam crimina exstinguunt. Unde beatus Job crimen luxuriae definiens, ait: Ignis est usque ad perditionem devorans, quia nimirum reatus hujus Et quia quamlibet alia fuerint bona opera, si luxuriae scelus non abluitur, immensitate hujus criminis obruuntur, secutus adjunxit: Et omnia eradicans genimina. Genimina quippe sunt animae operationes bonae. Cui tamen si perverso ordine caro dominatur, igne luxuriae omnia bene prolata concremantur. Nulla quippe ante omnipotentis Dei oculos justitiae pietatisque sunt opera, quae corruptionis contagio monstrantur immunda. Quid enim prodest si pie quisquam necessitati compatitur proximi, quando impie semetipsum destruit habitationem Dei? Si ergo per cordis munditiam libidinis flamma non exstinguitur, incassum quaelibet virtutes oriuntur, sicut per Moysen dicitur: Ignis exarsit ab ira mea, et ardebit usque
Abbreviated transcription (Latin):
nebatur. Qui hoc si unquam fecerit: eaudẽ
culpam uerti sibi expetit in pęnam dicens.
Scortum sit alterius uxor mea : & suꝑ illã
quod faciendo non ꝑpendimus quam graue
sit. patiendo pensamus: eiusdem ium facino¬
ris quod se pati si reus sit debere denunti¬
at: expͥmendo manifestat dicens. Hoc enĩ¬
nesas est: & iniquitas maxima. Ignis ẽ usq
ad ꝑditionem deuorans: & omĩa eradicans
genimina. hoc inter peccatum distat & cri¬
men. quod omne crimen peccatum est: ñ
tamen omne peccatum crimen. Et in hac
uita multi sine crmine: nullus uero esse
sine peccatis ualet. Unde & predicator sc̃s
cum uirum dignum gr̃a sacerdotali descri¬
beret: ne quaquam dixit. siquis sine pecca¬
to: sed siquis sine crimine est. Quis uero esse
sine peccato ualeat. cum iohannes dicat:
si dixerimus quia peccatum non habemꝰ.
nos ipsos seducimus. & ueritas in nobis ñ ẽ s
In qua uidelicet peccatorum & criminum

Expanded text:
nebatur. Qui si hoc unquam fecerit, eamdem nebatur. Qui si hoc unquam fecerit, eamdem culpam verti sibi expetit in poenam, dicens: scortum sit alterius uxor mea et super illam quod faciendo non perpendimus quam grave sit, patiendo pensamus ejusdem vim facinoris quod se pati, si reus sit, debere denuntiat, exprimendo manifestat, dicens: VEnefas est, et iniquitas maxima. Ignis est usque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina. - Hoc inter peccatum distat et crimen, quod omne crimen peccatum est, non tamen omne peccatum crimen. Et in hac vita multi sine crimine, nullus vero esse sine peccatis valet. Unde et praedicator sanctus cum virum dignum gratia sacerdotali describeret, nequaquam dixit, si quis sine peccato, sed « si quis sine crimine est . » Quis vero esse sine peccato valeat, cum Joannes dicat: « Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est? icet peccatorum, et criminum
Abbreviated transcription (Latin):
nec cogitasse uir sc̃s defornicationis macula
demonstratur. P hoc autem quod subicit.
& si ad ostium amici mei insidiatus sum: pa¬
tenter innotescit. quod areatu ad ulcerii li-¬
ber fuit. Sed ad hȩc fortasse aliquis dicat.
Quid de se mirum sc̃s uir asserit: si non so-¬
lum ab adulterii crimine. uerum etiam a for¬
nicationis inquinatione se liberum seruauit
hec autem paruipendimus: si uirtutum eiꝰ
tempoia minime pensamus. Necdum enim
ad restrictionem carnis. reuelate gr̃e distric¬
tior censira ꝓcesserat: que non solum corpo¬
ris. sed & cordis laçiuiam rep̾hendit. Nec dũ
multorum continentium costitatis bona uni¬
tanda ꝓdierant: & tamen beatus iob exempla
munditie. quȩ acceꝑat tradebat. Amultis
autem nunc etiam post ꝑhibitionem di. car¬
nis inmunditia ꝑ petratur. Hinc ergo colli¬
gendum est: quia cum quanta culpa nunc
etiam post preceptum ingrauibus delinqui¬
tur. cum tanta laude antea agrauibus absti¬

Expanded text:
neque cogitasse vir sanctus de fornicationis macula neque cogitasse vir sanctus de fornicationis macula demonstratur. Per hoc autem quod subjicit: Et si ad ostium amici mei insiditatus sum, patenter innotescit quod a reatu adulterii liber fuit. Sed ad haec fortasse aliquis dicat: Quid de se mirum sanctus vir asserit, si non solum ab adulterii crimine, verum etiam a fornicationis inquinatione se liberum servavit? Haec autem parvipendimus, si virtutum ejus tempora minime pensamus. Necdum enim ad restrictionem carnis revelatae gratiae districtior censura processerat, quae non solum corporis, sed et cordis lasciviam reprehendit. Necdum multorum continentium castitatis bona imitanda prodierant, et tamen beatus Job exempla munditiae, quae non acceperat, tradebat. A multis autem nunc etiam post prohibitionem Dei carnis immunditia perpetratur. Hinc ergo colligendum est, cum tanta culpa nunc etiam post praeceptum in gravibus delinquitur, cum quanta laude antea a gravibus absti
Abbreviated transcription (Latin):
quam areatu adulterii. nequaquam discre¬
pet culpa fornicationis. cum ueritas dicat. qui
uiderit mulierem ad concupiscendum eam.
iam tȩchatus est eam in corde suo: quia enim
greco uerbo mȩchus adult̃ dr. cum non alie¬
na coniunx sed mulier uideri ꝑhibetur. aꝑte
ueritas ostendit. qui etiam solo cum uisu
turpit᷑ uel innupta concupiscitur: adulte¬
rium ꝑpetratur. Quod tamen plerumq
ex loco uel oidine concupiscentis discernitur:
quia sic hunc insacro ordine studiosa con¬
cupiscentia. sicut iłum ad ulterii inquinat
culpa. In ꝑsonis tamen non dissimilibus.¬
isdem luxurie distringitur reatus. In quib
fornicationis culpa. quia ab adulterĩ reatu
discernitur: p̃dicatoris egregii lingua testa¬
tur: quȩ inter çecera asserit dicens. Neq
sornicarii. neq idolis sertuentes. neq ad til¬
teri. regnum di possidebunt. Quod enim
disiuncte reatui sententiȩ scibdidit: qm̃
ualde a se dissidat ostendit. ꝑ hoc quod¬
dr. si deceptum ẽ cor meum suꝑ mulierem:

Expanded text:
quam a reatu adulterii nequaquam discrepat culpa fornicationis, cum Veritas dicat: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Quia enim Graeco verbo moechus adulter dicitur, cum non aliena conjux, sed mulier videri prohibetur, aperte Veritas ostendit quia et solo visu, cum turpiter vel innupta concupiscitur, adulterium perpetratur. Quod tamen plerumque ex loco vel ordine concupiscentis discernitur: quia sicut hunc in sacro ordine studiosa concupiscentia, sic illum adulterii inquinat culpa. In isdem luxuriae distinguitur reatus, in quibus fornicationis culpa, quia ab adulterii reatu discernitur, praedicatoris egregii lingua testatur, qui inter caetera asserit dicens: Neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri regnum Dei possidebunt . Quod enim disjunctae reatui sententiae subdidit, quoniam valde a se dissideat ostendit. » Et Aur: Si deceptum est cor meum super muliere,
Abbreviated transcription (Latin):
cum se ꝑsequentium immanitas patilo lon¬
gius angustat. Et concita quidem sunt erep¬
toris remedia: sed hoc quod ab ereptore citi¬
us agitur. dolori tardum uidetur: Cumq
adesse postulatiom auxilium queritur: si
tocem non statim sequatur. quia desit esti¬
matur. Unde nunc dr. Et non fuit qui fer¬
ret auxilium. Qua uidelicet in uoce. ipsa
ius passionis exprimitur: quia suꝑntm
auxilium & si adest quantum ad ordina¬
tam prouidentiam ꝓtectoris: de esse tamen
creditur. quantum ad concita uota patientis.
irruerunt suꝑ me: & ad meas miserias deuo¬
luti sunt. Quid hoc loco. muri nomine. ni¬
si redemptor humani generis appellatur:
enim nobis murus ẽ: qui ad corda nr̃a ꝑtin¬
gere malignorum sp̃uum curstm uetat. Qui
nrȩ̃ quoq fidei etiam antemulare posuit:
quia priusquam se ꝑ carnem ostenderet. pͣ¬
dicatoies sui misteru ꝓphetas misit. Recte qͥp¬
pe antemuralis nomine uocantur: qui dum

Expanded text:
cum se persequentium immanitas paulo loncum se persequentium immanitas paulo longius angustat. Et concita quidem sunt ereptoris remedia, sed hoc quod ab ereptore citius agitur, dolenti tardum videtur. Cumque adesse postulationi auxilium quaeritur, si vocem non statim sequitur, quia desit aestimatur. Unde nunc dicitur: Et non fuit qui ferret auxilium. Qua videlicet in voce ipsa vis passionis exprimitur, quia supernum auxilium, etsi ad est quantum ad ordinatam providentiam 662 protectoris, deesse tamen creditur quantum ad concita vota patientis. irruerunt super me, et ad meas miserias devoluti sunt. si Redemptor humani generis appellatur? enim nobis murus est, qui ad corda nostra pertingere malignorum spirituum cursum vetat. Qui nostrae quoque fidei etiam antemurale posuit, quia priusquam se per carnem ostenderet praedicatores sui mysterii prophetas misit. Recte quippe antemuralis nomine vocantur, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
Et si iinanibus meis adhesit macula. Quan¬
do enim macula in manibus. idest culpa ac¬
tionibus inhereret: quam censiira discipli¬
nȩ. non sinebat in cogitatione ꝓficere: Neq
enim culpa ad opus prodire ꝑ mittitur: si
intus ubi nascitur. extinguatur. Si autem
temptationi in corde nascenti festine non re-¬
sistitur. hac eadem qua nutritur mora ro¬
boratur: & exiens foras in opibus uinci uix p̃¬
ualet: quia ipsam intus menbrorum dominã.
mentem captiuã tenet. Quia uero uir sc̃s suꝑi¬
oia omĩa sub conditione intulit: si hec unquã
ꝑpetrauerit. sententia se maledictionis astrin-¬

Expanded text:
Et si in manibus meis adhaesit macula. QuanEt si in manibus meis adhaesit macula. Quando enim macula in manibus, id est culpa actionibus inhaeret, quam censura disciplinae non sinebat in cogitatione proficere? Neque enim culpa ad opus prodire permittitur, si intus ubi nascitur exstinguatur. Si autem tentationi in corde nascenti festine non resistitur, hac eadem qua nutritur mora roboratur; et existens foris in operibus, vinci vix praevalet, quia ipsam intus membrorum dominam mentem captivam tenet. Quia vero vir sanctus superiora omnia sub conditione intulit, si haec unquam perpetraverit, sententia se maledictionis astrin
Abbreviated transcription (Latin):
cula. Sc̃s ergo uir sciens quod plerumq pra¬
ua cogitatio ꝑ oculos uenit ad mentem: pau¬
lo suꝑius dixit᷑. Pepigi sedus cum oculis meis:
ut ne cogitarem quidem de uirgine. ꝑpen¬
dens etiam quod nonnumquam in mente
oritur: sed huic oborte. oculi ꝑtierse famu¬
lantur: ait. Si secutus ẽ. oculus meus cor
meum. Acsi aꝑte dicat. Nec passim uidere
uolui quȩ concupiscerem: nec uidendo imi¬
quam secutus sum quȩ concupiui. Bicat gͦ.
Si secutus est oculus meus cor meum: quia &
si quid unquam illicitum mens eius ut uide.¬
licet humana concepit: altioris discipline ma¬
gisterio constr ictus. se qui se ꝑ illicita. sibiq
famulari oculos noluit. Pensemus adhec.
conscientias nrãs: & quanti culminis uiriste
fuerit. ex nr̃i cordis deiectione uideamus.
Ecce si qua illicita aliquando cogitauit: quia
ea citius intra archana cordis gladio scĩ ui.¬
goris extiuxit: ꝑuenire illa usq ad oꝑa non
ꝑ misit. Unde ut premisimus: ilico subuingit.

Expanded text:
us ergo vir sciens quod plerumque prava cogitatio per oculos veniat ad mentem, paulo superius dixit: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Perpendens etiam quod nonnunquam in mente oritur, sed huic obortae oculi perverse famulantur, ait: Si secutus est oculus meus cor meum. Ac si aperte dicat: Nec passim videre volui quae concupiscerem, nec videndo unquam secutus sum quae concupivi. Dicat ergo: Si secutus est oculus meus cor meum, quia et si quid unquam illicitum mens ejus, ut videlicet humana, concepit, altioris disciplinae magisterio constrictos sequi se per illicita sibique famulari oculos noluit. Pensemus ad haec conscientias nostras, et quanti culminis vir iste fuerit, ex nostri cordis dejectione videamus. Ecce si qua illicita aliquando cogitavit, quia ea citius intra arcana cordis gladio sancti vigoris exstinxit, pervenire illa usque ad opera non permisit. Unde, ut praemisimus, illico subjungit.