comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui regnauit ab india usq ȩthydpiã suꝑ
centum uiginti & septem prouincias. quan¬
do sedit in solio regni sui. susa ciuitas reg¬
ni cius exordium fuit. Tertio igit᷑ anno
imperii sui. fecit grande conuiuiũ cunc¬
tis principibus. & pueris suis fortissimis per¬
sarum & medorum inclitis: & pręfectis pro¬
uintiarũ coram se: ut ostenderet diuitias
gloriȩ regni sui. ac magnitudinẽ atq iac¬
tantiã potentię suȩ multo tempore: cen¬
tum uidelicet & octoginta diebus. Cunq
implerent᷑ dies conuiuii: inuitauit omnẽ
populum qui inuentus est susis a maximo
usq ad minimũ: & septem diebus iussit
conuiuiũ prȩparari in uestibulo horti &
nemoris. quod regio cultu & manu consi¬
tum erat. Et pendebant ex omni parte
tentoria aeru coloris & carpasini. & hya¬
cintini: sustentata funibus byssinis atque
purpureis. Qui eburneis circulis inserti
erant: & coluninis marmoreis fulciebant᷑
Lectuli quoq aurei & argentei super pa¬

Expanded text:
qui regnavit ab India usque Aethiopiam super centum viginti septem provincias quando sedit in solio regni sui Susa civitas regni eius exordium fuit tertio igitur anno imperii sui fecit grande convivium cunctis principibus et pueris suis fortissimis Persarum et Medorum inclitis et praefectis provinciarum coram se ut ostenderet divitias gloriae regni sui ac magnitudinem atque iactantiam potentiae suae multo tempore centum videlicet et octoginta diebus cumque implerentur dies convivii invitavit omnem populum qui inventus est Susis a maximo usque ad minimum et septem diebus iussit convivium praeparari in vestibulo horti et nemoris quod regio cultu et manu consitum erat et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris et carpasini et hyacinthini sustentata funibus byssinis atque purpureis qui eburneis circulis inserti erant et columnis marmoreis fulciebantur lectuli quoque aurei et argentei super pa
Abbreviated transcription (Latin):
pidibus quadratis & sectis fecit muros eius.
in altitudinẽ cubitoꝵ septuaginta: & in
latitudinẽ cubitorũ triginta. Turres ue¬
ro eius posuit in altitudinẽ cubitoꝵ centũ
Per quadrum uero eorum latus utrumq
uicenorũ pedum spacio tendebatur. Posu¬
itq portas eius in altitudine turriũ: et
gloriabatur quasi potens in potentia ex¬
ercitus sui. & ingloria quadrigarũ suarũ
Anno igitur duodecimo regni sui nabugo¬
donosor rex assyriorum qui regnabat in
niniue ciuitate magna. pugnauit contra
arfaccat: & optinuit eum in campo mag¬
no qui appellatur ragau circa eufraten.
& tygrin. & hyadasan in campo erihoc
regis elicorum. Tunc exaltatum ẽ regnũ
nabugodonosor. & cor eius eleuatũ est: &
misit ad omnes qui habitant in cilicia &
damasco & libano. & ad gentes quȩ sunt in
carmelo. & cedar. & inhabitantes galileam

Expanded text:
uadratis et sectis fecit muros eius in altitudine cubitorum septuaginta et in latitudine cubitorum triginta turres vero eius posuit in altitudinem cubitorum centum per quadrum vero earum latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebatur posuitque portas eius in altitudine turrium et gloriabatur quasi potens in potentia exercitus sui et in gloria quadrigarum suarum anno igitur duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum qui regnabat in Nineven civitatem magnam pugnavit contra Arfaxat et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau circa Eufraten et Tigrin et Hyadas in campo Erioch regis Elicorum tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor et cor eius elatum est et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia et Damasco et Libano et ad gentes quae sunt in Carmelo et Cedar et inhabitantes
Abbreviated transcription (Latin):
Sac metuens exiliuit de solio: & sustentans
eam ulnis suis donec ueniret ad se: his uer¬
bis blandiebatur. Quid habes hester : Ego
sum frater tuus. Noli metuere non morie¬
ris. Non enim propt̃ te: sed pro omnibus
hȩc lex constituta est Accede igitur & tan¬
ge sceptrum. Cumq illa reticeret: tulit¬
um prȩ timore gloriȩ tuę. Ualde enĩ mi¬
rabilis es domine: & facies tua plena est
gr̃arum. Cunq loqueretur: rursum cor¬
ruit. & pene exanimata est. Rex autem
uincias misit: quod & ipsum in hebraico

Expanded text:
ac metuens exilivit de solio, et sustentans ac metuens exilivit de solio, et sustentans eam ulnis suis, donec rediret ad se, his verbis blandiebatur: Quid habes, Esther? Ego sum frater tuus, noli metuere. Non morieris: non enim pro te, sed pro omnibus haec lex constituta est. Accede igitur, et tange sceptrum. Cumque illa reticeret, tulitum prae timore gloriae tuae. Valde enim mirabilis es, domine, et facies tua plena est gratiarum. Cumque loqueretur, rursus corruit, et pene exanimata est. Rex autem ncias misit: quod et ipsum in Hebraico
Abbreviated transcription (Latin):
tus sui: & circiundata est gloria sua. Cun¬
que regio fulgeret habitu. & inuocasset
omniũ rectorem & saluatorẽ dñm. assũp.¬
sit duas famulas: & super unam quidem
innitebatur. quasi pre deliciis & nimia te.¬
neritudine corpus suum ferre ñ sustinens
Altera aut̃ famularũ sequebatur domi¬
nam. defluentia in humũ indumenta su¬
stentans. Ipsa aut̃ roseo uultu colore per¬
fusa & gratis ac nitentibus oculis: tristem
celabat animũ. & nimio timore contrac¬
tum Ingressa igitur cuncta ꝑ ordinem
ostia: stetit contra regem ubi ille reside¬
bat super solium regni sui. indutus uesti¬
bus regiis auroq fulgens. & prȩciosis lapi¬
dibus: eratq terribilis aspectu. Cumque
eleuasset faciem & ardentib oculis furorẽ
pectoris indicasset: regina corruit. & in
pallorem colore mutato lassum super an¬
cillulam reclinauit caput. Conuertitq ds
spiritum regis in mansuetudinẽ: & festinus

Expanded text:
tus sui, et circumdata est gloria sua. Cumtus sui, et circumdata est gloria sua. Cumque regio fulgeret habitu, et invocasset omnium rectorem et salvatorem Deum, assumpsit duas famulas, et super unam quidem innitebatur, quasi prae deliciis et nimia teneritudine corpus suum ferre non sustinens: altera autem famularum sequebatur dominam, defluentia in humum indumenta sustentans. Ipsa autem roseo vultum colore perfusa, et gratis ac nitentibus oculis, tristem celabat animum, et nimio timore contractum. Ingressa igitur cuncta per ordinem ostia, stetit contra regem, ubi ille residebat super solium regni sui, indutus vestibus regiis, auroque fulgens, et pretiosis lapidibus, eratque terribilis aspectu. Cumque elevasset faciem, et ardentibus oculis furorem pectoris indicasset, regina corruit, et, in pallorem colore mutato, lassum super ancillulam reclinavit caput. Convertitque Deus spiritum regis in mansuetudinem, et festinus
Abbreviated transcription (Latin):
est super caput meũ in diebus ostentatio¬
nis meȩ: & detester illud quasi pannum
menstruatȩ. & non portem in diebus silen¬
tu mei. & quod non comederim in mensa
aman: nec michi placuerit conuiuium re¬
gis. & non biberim uinum libaminũ: & nũ¬
quam letata sit ancilla tua ex quo huc
translata sum usq in prȩsentem diem nisi
in te dñe ds̃ abraham: ds fortis suꝑ om̃s.
Exaudi uocem eorum qui nullam aliam
spem habent. & libera nos de manu iniquo¬
rum: & erue me a timore meo. Hec quoq
dauit ei haud dubium quin hester mar¬
docheus: ut ingrederetur ad regem: & ro¬
garet pro populo suo. & pro patria sua
Memor inquit dierum humilitatis tuae
quomodo nutrita sis in manu mea. quia
aman secundus a rege locutus est contra
nos in mortem: & tu inuoca dñm. & lo¬
quere regi pro nobis: & libera nos de mor¬
te. Necnon & ista quȩ subdita sunt. Die
autem tertio deposuit uestimenta orna¬

Expanded text:
est super caput meum in diebus ostentatioest super caput meum in diebus ostentationis meae, et detester illud quasi pannum menstruatae, et non portem in diebus silentii mei, et quod non comederim in mensa Aman, nec mihi placuerit convivium regis, et non biberim vinum libaminum: et numquam laetata sit ancilla tua, ex quo huc translata sum usque in praesentem diem, nisi in te, Domine Deus Abraham. Deus fortis super omnes, exaudi vocem eorum qui nullam aliam spem habent, et libera nos de manu iniquorum, et erue me a timore meo. Haec quoqu XV. Et mandavit ei  haud dubium quin Estheri Mardochaeus  ut ingrederetur ad regem, et rogaret pro populo suo et pro patria sua. Memorare, inquit, dierum humilitatis tuae, quomodo nutrita sis in manu mea, quia Aman secundus a rege locutus est contra nos in mortem: et tu invoca Dominum, et loquere regi pro nobis, et libera nos de morte. Necnon et ista quae subdita sunt. Die autem tertio deposuit vestimenta orna
Abbreviated transcription (Latin):
uitute: sed robur manuũ suarũ idolorũ
potentię deputantes uolunt tua mutare
promissa. & delere hereditatem tuam. et
claudere ora te laudantiũ: atq extingue¬
re gloriam templi & altaris tui: ut aperi¬
ant ora gentiũ. & laudent idolorum for¬
titudinem: & predicent carnalem regem
in sempiternũ. Ne tradas dñe sceptrum
tuum his qui non sunt: ne rideant ad
ruinam nrãm: sed conuerte consiliũ eoꝵ
super eos. & eum qui in nos cȩpit seure
disperde. Memento dñe & ostende te no
potestatis. Tribue sermonẽ compositum
in ore meo in conspectu leonis: & trans¬
fer cor illius in odium hostis nr̃i. ut et
ipse pereat & cęteri qui ei consentiunt
Ilos autem libera manu tua. & adiuua
te dñe qui habes omniũ scientiã: & nosti
quia oderim gloriam iniquorũ. & detes¬
ter cubile incircumcisorũ & omnis alieni¬
genȩ. Tu scis necessitatẽ meã. quomodo ab-¬
ominer signum superbiȩ &e gloriȩ meȩ qđ

Expanded text:
vitute; sed robur manuum suarum, idolorum vitute; sed robur manuum suarum, idolorum potentiae deputantes, volunt tua mutare promissa, et delere haereditatem tuam, et claudere ora te laudantium, atque exstinguere gloriam templi et altaris tui, ut aperiant ora gentium, et laudent idolorum fortitudinem, et praedicent carnalem regem in sempiternum. Ne tradas, Domine, sceptrum tuum his, qui non sunt, ne rideant ad ruinam nostram: sed converte consilium eorum super eos, et eum qui in nos coepit saevire, disperde. Memento, Domine, et ostende te nobversae potestatis: tribue sermonem compositum in ore meo in conspectu leonis, et transfer cor illius in odium hostis nostri, ut et ipse pereat, et caeteri qui ei consentiunt. Nos autem libera manu tua, et adjuva nisi te, Domine, qui habes omnium scientiam, et nosti quia oderim gloriam iniquorum, et detester cubile incircumcisorum, et omnis alienigenae. Tu scis necessitatem meam, quod abominer signum superbiae et gloriae meae, quod
Abbreviated transcription (Latin):
secratione clamauit ad dñm: eoquod eis
na confugit ad dñm: pauens periculum
quod imminebat. Cunq deposuisset ues¬
tes regias. fletibus & luctui apta indumen¬
ta suscepit: & pro unguentis uarus. cinere
& stercore impleuit caput: & corpus suum
humiliauit ieiumis. omniaq loca in qͥbus
lȩtari ante consueuerat: crinium lacerati¬
one compleuit. & deprecabatur dñm dm̃
isrł dicens. Dñe mi qui rea noster es solus:
⁊adiuua me solitariam & cuius prȩt̃ te nul¬
lus auxiliator est alius. Periculum meũ
in manibus meis est. Audiui a patre meo
quod tu dñe tulisses isrł de cunctis genti¬
biis. & patres nr̃os ex omnib retro maiorib
suis: ut possideres hereditatẽ sempiternã.
fecistiq eis sicut locutus es. Pec cauimus in
conspectu tuo. & idcirco tradidisti nos in
manus inimicorũ nr̃orum: coluimus eñĩ
deos eorum. Iustus es dñe. Et nunc non eis
sufficit quod durissima nos opprimunt ser¬

Expanded text:
secratione clamavit ad Dominum, eo quod eis secratione clamavit ad Dominum, eo quod eis na confugit ad Dominum, pavens periculum, quod imminebat. Cumque deposuisset vestes regias, fletibus et luctui apta indumenta suscepit, et pro unguentis variis, cinere et stercore implevit caput, et corpus suum humiliavit jejuniis, omniaque loca, in quibus laetari ante consueverat, crinium laceratione complevit. Et deprecabatur Dominum Deum Israel, dicens: Domine mi, qui rex noster es solus, adjuva me solitariam, et cujus praeter te nullus auxiliator est alius. Periculum meum in manibus meis est. Audivi a patre meo, quod tu, Domine, tulisses Israel de cunctis gentibus, et patres nostros ex omnibus retro majoribus suis, ut possideres haereditatem sempiternam, fecistique eis sicut locutus es. Peccavimus in conspectu tuo, et idcirco tradidisti nos in manus inimicorum nostrorum: coluimus enim deos eorum. Justus es, Domine: et nunc eis sufficit, quod durissima nos opprimunt ser
Abbreviated transcription (Latin):
tua cuncta sunt posita: & non est qui pos¬
sit tuȩ resistere uoluntati si decreueris
saluare isrł. Tu fecisti cęlum & terram: &
quicquid cęli ambitu continetur. Dñs om¬
nium es: nec est qui resistat maiestati tuę
Cuncta nosti: & scis quia non pro suꝑbia
& contumelia & aliqua glorię cupiditate
fecerim hoc ut non adorarem aman suꝑ¬
bissimũ. Libenter enim pro salute ifrahel
etiam uestigia pedum eius deosculari pa¬
ratus essem: sed timui ne honorem dĩ mei
transferrem ad hominẽ. & ne quemquam
adorarem excepto dõ meo. Et tu d̃ne rex
ds abraham miserer e populi tui. quia uo¬
lunt nos inimici nr̃i perdere: & heredit¬
tem tuam delere. Ne despicias parten
tuam: quam redemisti tibi de egypto. Ex
audi deprecationẽ mẽa. & propicius esto
sorti & funiculo tuo. & conuerte luctum
nr̃m in gaudium: ut uiuentes laudemus
nomen tuũ dñe. & non claudas ora canen¬
tium te. Omnis quoq isrł pari mente & ob¬

Expanded text:
tua cuncta sunt posita, et non est qui postua cuncta sunt posita, et non est qui possit tuae resistere voluntati, si decreveris salvare Israel. Tu fecisti coelum et terram, et quidquid coeli ambitu continetur. Dominus omnium es, nec est qui resistat majestati tuae. Cuncta nosti, et scis, quia non pro superbia et contumelia, et aliqua gloriae cupiditate, fecerim hoc ut non adorarem Aman superbissimum libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum ejus deosculari paratus essem, sed timui ne honorem Dei mei transferrem ad hominem, et ne quemquam adorarem excepto Deo meo. Et nunc, Domine rex Deus Abraham, miserere populi tui, quia volunt nos inimici perdere, et haereditatem tuam delere. Ne despicias partem tuam, audi deprecationem meam, et propitius esto sorti tuae et funiculo tuo,  et converte luctum nostrum in gaudium. Ut viventes laudemus nomen tuum, Domine,  et non claudas ora canentium. Omnis quoque Israel pari mente et ob
Abbreviated transcription (Latin):
mus: uidentes unam gentem rebellem
aduersum omne hominũ genus ꝑuersis
uti legibus. nr̃isq iussionib contraire. &
turbare subiectarum nobis prouintiarũ
pacem atq concordiam: iussimus ut quos¬
cunq aman qui omnib prouintus prę¬
positus est & secundus a rege. & quẽ patris
loco colimus monstrauerit cum coniugi¬
bus ac liberis deleantur ab inimicis suis:
nullusq eorum misereatur. quartadeci¬
ma die duodecimi mensis adar anni prę¬
sentis: ut nefarii homines uno die ad in¬
feros descendentes. reddant imperio nr̃o
pacem quam turbauerant. Hucusq exem¬
plar epistolȩ. Que sequuntur. post eum
locum scripta repperi: ubi legitur per¬
gensq mardocheus fecit omnia quȩ ei man¬
dauerat hester: nec tamen habentur in he¬
braico. & apud nullum penitus feruntur
interpretum. Mardocheus aut̃ deprecatus
est dñm: memor omniũ operum eiꝰ & dix̃
Dñe dñe rex omnipotens. in ditione enun

Expanded text:
mus, videntes unam gentem rebellem mus, videntes unam gentem rebellem adversus omne hominum genus perversis uti legibus, nostrisque jussionibus contraire, et turbare subjectarum nobis provinciarum pacem atque concordiam, jussimus, ut quoscumque Aman, qui omnibus provinciis praepositus est, et secundus a rege, et quem patris loco colimus, monstraverit, cum conjugibus ac liberis deleantur ab inimicis suis: nullusque eorum misereatur, quartadecima die duodecimi mensis ADAR anni praesentis: ut nefarii homines una die ad inferos descendentes, reddant imperio nostro pacem, quam turbaverant. Hucusque exemplar epistolae. Quae sequuntur, post eum locum scripta reperi, ubi legitur. Pergensque Mardochaeus, fecit omnia quae ei mandaverat Esther. Nec tamen habentur in Hebraico, et apud nullum penitus feruntur interpretum. Mardochaeus autem deprecatus est Dominum, memor omnium operum ejus, et dixit: Domine, Domine, rex omnipotens, in ditione enim
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in sola uulgata editione repperimus
Epistole autem hoc exemplar fuit Rex
maximus artarxerxes. ab india usq ȩthy¬
opiam centum uiginti septem prountia¬
rum principibus & ducibus qui eius impe¬
rio subiecti sunt: salutẽ dicit. Cum plu¬
rimis gentib imperarem. & uniuersum
orbem meȩ ditioni subiugassem: uolui
nequaquã abuti potentię magnitudine.
sed clementia & lenitate gubernare subie¬
ctos: ut absq ullo terrore uitam silentio
transigentes. optata cunctis mortalibus
pace fruerent᷑. Quȩrente autẽ me a consi¬
liariis meis quomͦ hoc posset impleri: unꝰ
qui sapientia & fide cęteros prȩcellebat. &
erat post regem secundus aman nomine :
indicauit michi in toto orbe terrarum
populum esse disꝑsum. qui nouis uteretur
legibus. & contra omniũ gentiũ faciens¬
consuetudinẽ. regum iussa contenneret:
& uniuersarũ concordiam nationũ sua
dissensione uiolaret. Quod cum didicisse¬

Expanded text:
Quae in sola Vulgata editione reperimus. Quae in sola Vulgata editione reperimus. Epistolae autem hoc exemplar fuit. Cap. XIII. Rex maximus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam, centum viginti septem provinciarum principibus et ducibus, qui ejus imperio subjecti sunt, salutem. Cum plurimis gentibus imperarem, et universum orbem meae ditioni subjugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudine, sed clementia et lenitate gubernare subjectos, ut absque ullo terrore vitam silentio transigentes, optata cunctis mortalibus pace fruerentur. Quaerente autem me a consiliariis meis, quomodo hoc posset impleri, unus qui sapientia et fide caeteros praecellebat, et erat post regem secundus, Aman nomine, indicavit mihi in toto orbe terrarum populum esse dispersum, qui novis uteretur legibus, et contra omnium gentium consuetudinem faciens, regum jussa contemneret, et universarum concordiam nationum sua dissensione violaret. Quod cum didicisse
Abbreviated transcription (Latin):
cum uidisset mardocheus & surrexisset de
stratu. cogitabat quid ds facere uellet: &¬
fixum habebat in animo. scire cupiens qͥd
pore in aula regis cum gabatha & thara
eunuchis regis: qui ianitores erant pala¬
tii. Cunq intellexisset cogitationes eorũ
& curas diligentius ꝑuidisset: didicit quod
conarentur in regem artarxerx en manꝰ
mittere. & nunciauit suꝑ eo regr. Qui de
utroq habita questione confessos. duci ius¬
sit ad mortẽ. Rex aut̃ quod gestũ erat
scripsit in cõmentariis: sed & mardoche¬
us rei memoriã litteris tradidit. Prȩce¬
pitq ei rex ut in aula palatu moraret᷑:
datis ei pro delatione muneribus. Aman
uero filius amadathi bugeus erat glorio¬
sissimus coram rege: & uoluit nocere
mardocheo & populo eius pro duobus
regis eunuchis qui fuerant interfecti
Hucusq proemiũ. Quȩ sequunt᷑ in eo loco
posita erant ubi scriptum est in uolumi¬
ne & diripuerunt bona uel substantias cor:

Expanded text:
cum vidisset Mardochaeus, et surrexisset de cum vidisset Mardochaeus, et surrexisset de strato, cogitabat quid Deus facere vellet, et fixum habebat in animo scire cupiens quid autem eo tempore in aula regis, cum Bagatha et Thara eunuchis regis, qui janitores erant palatii. Cumque intellexisset cogitationes eorum, et curas diligentius pervidisset, didicit quod conarentur in regem Artaxerxem manus mittere, nuntiavit super eo regi. Qui de utroque habita quaestione, confessos duci jussit ad mortem. Rex autem quod gestum erat, scripsit in commentariis: sed et Mardochaeus rei memoriam litteris tradidit. Praecepitque ei rex, ut in aula palatii moraretur, datis ei pro delatione muneribus. Aman vero filius Amadathi Bugaeus, erat gloriosissimus coram rege, et voluit nocere Mardochaeo et populo ejus, pro duobus regis eunuchis qui fuerant interfecti. Hucusque Prooemium. Quae sequuntur, in eo loco posita erant, ubi scriptum est in volumine. Et diripuerunt bona, vel substantias eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
semei filii cis de tribu beniamin: homo iudę¬
us qui habitabat in urbe susis. uir magnꝰ
& inter primos aulȩ regie. Erat autẽ de
eo numero captiuorũ. quos transtulerat
nabugodonosor rex babylonis de ierłm.
cum iechonia rege iudeȩ: & hoc eius som¬
nium fuit. Apparuerunt uoces & tumul¬
tus. & tonitrua & terrȩmotus & conturba¬
tio super terram: & ecce duo dracones mag¬
ni paratiq contra se in prȩlium. Ad quo
rum clamorẽ cuncte concitatȩ sunt na¬
tiones ut pugnarent contra gentẽ iustoꝵ:
fuitq dies illa tenebrarũ & discriminis:
tribulationis & angustiȩ. & ingens formi¬
do super terram. Conturbataq est gens
iustorum timentiũ mala sua & prȩpara¬
ta ad mortẽ: clamauert̃q ad dm̃. Et illis
uociferantibus. fons paruus creuit in flu¬
uium maximũ: & in aquas plurimas re¬
dundauit. Lux & sol ortus est: & humiles
exaltati sunt & deuorauert̃ inclitos. Qđ̃

Expanded text:
Semel, filii Cis, de tribu Benjamin: homo JudaeSemel, filii Cis, de tribu Benjamin: homo Judaeus, qui habitabat in urbe Susis, vir magnus, et inter primos aulae regiae. Erat autem de eo numero captivorum, quos transtulerat Nabuchodonosor rex Babylonis de Jerusalem cum Jechonia rege Juda, et hoc ejus somnium fuit: Apparuerunt voces, et tumultus, et tonitrua, et terraemotus, et conturbatio super terram, et ecce duo dracones magni, paratique crum clamorem cunctę concitatę sunt nationes, ut pugnarent contra gentem iustorum. Fuitque dies illa tenebrarum et discriminis, tribulationis et angustię et ingens formido super terram. Conturbataque est gens iustorum timentium mala sua et preparata ad mortem clamaveruntque ad dominum. Et illis vociferantibus fons parvus crevit in fluvium maximum et in aquas plurimas redundavit. Lux et sol ortus est et humiles e
Abbreviated transcription (Latin):
ad dñm. & saluum fecit dñs popłm suũ:
liberauitq nos de omnib malis. & fecit
signa magna atq portenta inter gentes:
&e duas sortes esse prȩcepit. unam populi
dĩ & alteram cunctarũ gentiũ uenitq
utraq sors in statutum ex illo iam tem¬
pore coram dõ unuersis gentibus: & re¬
cordatus ẽ dñs populi sui. ac misertus he
reditatis suȩ: & obseruabunt᷑ dies isti in
mense adar quartadecima & quinta deci¬
ma die eiusdẽ mensis cum omni studio
& gaudio in unum cȩtum populi congre¬
gati in cunctas deinceps generationes ppłi
& cleopatra. attulerunt dositheus qui se
sacerdotem & leuitici generis ferebat epto¬
lomeus filius eius hanc epłam phurim. quã
dixerunt interprȩtatum esse lysimacum
ptolomei filiũ in ierusalem. Hoc quoque
principiũ erat in editione uulgata: quod
nec in hebrȩo nec apud ullũ fertur inter¬
prȩtum Anno secundo regnante artarxer¬
xe maximo prima die mensis nisan: ui¬
dit somniũ mardocheus filius iahir filis¬

Expanded text:
num, et salvum fecit Dominus populum suum: liberavitque nos de omnibus malis, et fecit signa magna atque portenta inter gentes: et duas sortes esse praecepit, unam populi Dei, et alteram cunctarum gentium. Venitque utraque sors in statutum ex illo jam tempore diem coram Deo universis gentibus: et recordatus est Dominus populi sui, ac misertus est haereditatis suae. Et observabuntur dies isti in mense ADAR, quarta decima et quinta decima die ejusdem mensis, cum omni studio et gaudio in unum coetum. populi congregati, in cunctas deinceps generationes populbus Ptolemaeo et Cleopatra, attulerunt Dositheus, qui se sacerdotem et Levitici generis ferebat, et Ptolemaeus filius ejus, hanc epistolam PHURIM, quam dixerunt interpretum esse Lysimachum Ptolemaei filium in Jerusalem. Hoc quoque principium erat in editione Vulgata, quod nec in Hebraeo, nec apud ullum fertur interpretatum. Anno secundo, regnante Artaxerxe maximo, prima die mensis NISAN, vidit somnium Mardochaeus filius Jairi, fili
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. Hoc aut̃ edictum quod nunc mitti¬
mus. in cunctis urbibus proponatur. ut
liceat iudȩis uti legibus suis. quib debetis
esse amminiculo: ut eos qui se ad necem eoꝵ
parauerant possint interficere tertia decima
die mensis duodecimi qui uocatur adar.
cȩteros festos dies. hanc habetote diem & ce¬
lebrate eam cum omni lȩtitia: ut & in po¬
sterum cognoscatur. omnes qui fideliter
persis obȩdiunt. dignam pro fide recipere
mercedem: qui autem insidiant᷑ regno eo¬
rum perire pro scelere. Omnis aut̃ ꝓuin¬
cia & ciuitas quȩ noluerit sollemnitatis
huius esse particeps gladio & igne pereat:
& sic deleatur. ut non solum hominibus:
sed etiam bestus inuia sit in sempiternum.
pro exemplo contemptus & in obȩdientiae.

Expanded text:
ruit. Hoc autem edictum, quod nunc mittiruit. Hoc autem edictum, quod nunc mittimus, in cunctis urbibus proponatur, ut liceat Judaeis uti legibus suis. Quibus debetis esse adminiculo, ut eos, qui se ad necem eorum paraverant, possint interficere tertia decima die mensis duodecimi, qui vocatur ADAR. caeteros festos dies hanc habetote diem, et celebrate eam cum omni laetitia, ut et in posterum cognoscatur, omnes, qui fideliter Persis obediunt, dignam pro fide recipere mercedem: qui autem insidiantur regno eorum, perire pro scelere. Omnis autem provincia et civitas, quae noluerit solemnitatis hujus esse particeps, gladio et igne pereat, et sic deleatur, ut non solum hominibus, sed etiam bestiis invia sit in sempiternum, pro exemplo contemptus, et inobedientiae.
Abbreviated transcription (Latin):
ab omnibus. post regem secundus. Qui in
tantum arrogantiȩ tumore sublatus est:
ut regno nos priuare niteretur & spiritu
Nam mardocheũ cuius fide & beneficus
uiuimus. & consortem regni nr̃i: hester
cum omni gente sua nouis quibusda atq
in auditis machinis expetiuit in mortem:
hoc cogitans ut illis interfectis insidiaret᷑
nr̃e solitudini. & regnum ꝑsarum transfer¬
ret in macedonas. Nos aut̃ apessimo mor¬
talium uidȩos neci destinatos in nulla peni¬
tus culpa repperimus: sed econtrario iustis
utentes legibus & filios altissimi & maximi
semꝑq uiuentis dĩ: cuius beneficio & patri¬
bus nr̃is & nobis regnũ est traditũ. & usq
hodie custoditur. Unde eas litteras quas
sub nomine nr̃o ille direxerat. sciatis esse
irritas: pro quo scelere ante portas huius
urbis idest susis. & ipse qui machinatus est.¬
& omnis cognatio eius pendet in patibu¬
lis: non nobis sed dõ ei reddente quod me¬

Expanded text:
ab omnibus post regem secundus: qui in ab omnibus post regem secundus: qui in tantum arrogantiae tumorem sublatus est, ut regno privare nos niteretur et spiritu. Nam Mardochaeum, cujus fide et beneficiis vivimus, et consortem regni nostri Esther, cum omni gente sua, novis quibusdam atque inauditis machinis expetivit in mortem: hoc cogitans, ut illis interfectis, insidiaretur nostrae solitudini, et regnum Persarum transferret in Macedonas. Nos autem, a pessimo mortalium Judaeos neci destinatos, in nulla penitus culpa reperimus, sed econtrario justis utentes legibus, et filios altissimi et maximi, semperque viventis Dei, cujus beneficio et patribus nostris et nobis regnum est traditum, et usque hodie custoditur. Unde eas litteras, quas sub nomine nostro ille direxerat, sciatis esse irritas. Pro quo scelere ante portas hujus urbis, id est, Susis, et ipse qui machinatus est, et omnis cognatio ejus pendet in patibulis: non nobis, sed Deo ei reddente quod me
Abbreviated transcription (Latin):
sioni. salutem dicit. Multi bonitate prin¬
cipum & honore qui in eos collatus est
dederunt moliunt᷑ insidias: nec contenti
cta cernentis arbitrant᷑ se fugere posse sen¬
tentiam. Et intantum uesaniȩ prorupe¬
runt. ut eos qui credita sibi officia diligen¬
ter obseruant: & ita cuncta agunt ut om
cipum simplices. & ex sua natura alios ȩsti¬
mantes callida fraude decipiunt. Quȩ res
& ex ueteribus probatur hystoriis: & ex his
quȩ geruntur cotidie quomodo malis quo¬
rundam suggestionibus rerum studia de¬
prauentur. Unde prouidendũ est paci om¬
nium ꝓuinciarũ Nec putare debetis si
diuersa iubeamus ex animi nr̃i uenire le¬
uitate. sed pro qualitate & necessitate tem¬
porum: ut rei publice poscit utilitas fer¬
re sententiam. Et ut manifestius quod di¬
cimus intelligatis: aman filius amadathi &
animo & gente macedo. alienusq a ꝑsarũ
sanguine. & pietatem nrãm sua crudelitate
est: & tantam in se expertus humanitatem
ut pater noster uocaretur. & adoraretur

Expanded text:
sioni, salutem dicit. Multi bonitate principum, et honore qui in eos collatus est,ui dederunt, moliuntur insidias. Nec contenti cta cernentis arbitrantur se fugere posse sententiam. Et in tantum vesaniae proruperunt, ut eos, qui credita sibi officia diligenter observant, et ita cuncta agunt ut omncipum simplices, et ex sua natura alios aestimantes, callida fraude decipiunt. Quae res et ex veteribus probatur historiis, et ex his quae geruntur quotidie, quomodo malis quorumdam suggestionibus regum studia depraventur. Unde providendum est paci omnium provinciarum. Nec putare debetis, si diversa jubeamus, ex animi nostri venire levitate, sed pro qualitate et necessitate temporum, ut reipublicae poscit utilitas, ferre sententiam. Et ut manifestius, quod dicimus, intelligatis, Aman filius Amadathi, et animo et gente Macedo, alienusque a Persarum sanguine, et pietatem nostram sua crudelitate bis, et tantam in se expertus humanitatem, ut pater noster vocaretur, et adoraretur
Abbreviated transcription (Latin):
Cunq omnes tacussent: dixit udith.
Laudate dñm dm̃ nr̃m qui non deseruit
sperantes in se: & in me ancillam suam ad¬
impleuit miscđiam suam quã promisit do¬
mui isrł: & interfecit in manu mea hos¬
tem populi sui in hac nocte. Et proferens
de pera caput holosernis: ostendit illis di¬
cens. Ecce caput holofernus principis mili¬
tiȩ assyriorum. Et ecce conopeum illius
In quo recumbebat in ebrietate sua. ubi
& per manũ feminę ꝑcussit illum dñsds
noster. Uiuit aut̃ ipse dñs qͣm custodiuit
me angelus eius & hinc euntẽ. & ibi com¬
morantẽ. & inde huc reuertentẽ: & non
permisit me ancillam suam dñs coinqui¬
nari. sed sine pollutione peccati reuocauit
me uobis gaudentẽ in uictoria sua: & in
euasione mea & in liberatione ur̃a. Confi¬
tute sua. qui per te ad nichilum redegit
inimicos nr̃os. Porro orias princeps popłi

Expanded text:
cumque omnes tacuissent dixit Iudith cumque omnes tacuissent dixit Iudith laudate Dominum Deum nostrum qui non deseruit sperantes in se et in me ancillam suam adimplevit misericordiam suam quam promisit domui Israhel et interfecit in manu mea hostem populi sui in hac nocte et proferens de pera caput Holofernis ostendit illis dicens ecce caput Holofernis principis militiae Assyriorum et ecce conopeum illius in quo recumbebat in ebrietate sua ubi et per manum feminae percussit illum Dominus Deus noster vivit autem ipse Dominus quoniam custodivit me angelus eius et hinc euntem et ibi commorantem et inde huc revertentem et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem in victoria sua in evasione mea in liberatione vestra confitute sua quia per te ad nihilum redegit inimicos nostros porro Ozias princeps po
Abbreviated transcription (Latin):
qui in ea ligatus pendebat exsoluit. Cũq
euaginasset illum: apprehendit comã ca¬
pitis eius. & ait. Conforta me dñe ds isrł
in hac hora. Et ꝑcussit bis in ceruicẽ eius.
& abscidit caput eius. & abstulit conopeũ
eius a columnis: & euoluit corpus eius
truncũ. Et post pusillum exiit. & tradi¬
dit caput holofernis ancillȩ suȩ: & iussit
ut mitteret illud in peram suã Et exie¬
runt duȩ scd̾m consuetudinẽ suã quasi
ad orationẽ: & transiert̃ castra Et giran¬
tes uallem uenerunt ad portã ciuitatis:
& dixit iuidith alonge custodib murorũ
Aperite portas: qm nobiscũ est ds qui fe¬
cit uirtutẽ in isrł. Et factum est cum
audissent uiri uocem eius. uocauerunt
pb̃ros ciuitatis: & concurrerunt ad eam
omnes a minimo usq ad maximũ. qm
sperabant eam iam non esse uenturam
Et accendentes luminaria. congirauer̃t
circa eam uniuersi. Illa aut̃ ascendens
in eminentiori loco: iussit fieri silentiũ

Expanded text:
qui in ea ligatus pendebat, exsolvit. Cumque qui in ea ligatus pendebat, exsolvit. Cumque evaginasset illum, apprehendit comam capitis ejus, et ait: Confirma me, Domine Deus in hac hora. Et percussit bis in cervicem ejus, et abscidit caput ejus, et abstulit conopeum ejus a columnis, et evolvit corpus ejus truncum. Et post pusillum exivit, et tradidit caput Holofernis ancillae suae, et jussit ut mitteret illud in peram suam. Et exierunt duae, secundum consuetudinem suam, quasi ad orationem, et transierunt castra, et gyrantes vallem, venerunt ad portam civitatis. Et dixit Judith a longe custodibus murorum: Aperite portas, quoniam nobiscum est Deus, qui fecit virtutem in Israel. Et factum est, cum audissent viri vocem eius vocaverunt eros civitatis et concurrerunt ad eam omnes a minimo usque ad maximum quoniam speraverunt eam iam non esse venturam et accendentes luminaria congyraverunt circa eam universi illa autem ascendens in eminentiori loco iussit fieri silentium
Abbreviated transcription (Latin):
nificata est anima mea hodie prȩ omnibus
diebus meis Et accepit. & manducauit &
bibit coram ipso ea quȩ parauerat illi an
cilla eius. Et iocundus factus ẽ holofer¬
nis ad illam. bibitq uinũ multũ nimis
quantũ numquã biberat in uita sua. Ut
autem sero factum est: festinauert̃ serui
illius ad hospitia sua. & conclusit bagao
ostia cubilis & abuit. Erant aut̃ om̃s fati¬
gati a uino: eratq uidith sola in cubicu¬
lo Forro holofernis iacebat in lecto nimia
ebrietate sopitus. Dixitq indith puellae
suȩ: ut staret foris ante cubiculum & ob¬
seruaret. Stetitq uidith ante lectum.
orans cum lacrimis & labiorum motu
in silentio dicens. Confirma me dñe ds is¬
rahel. & respice in hac hora ad oꝑa manu¬
um mearũ: ut sicut promisisti ierłm ci
uitatẽ tuam erigas. & hoc quod credens
per te posse fieri cogitaui. ꝑficiam. Et hȩc
cum dixisset: accessit ad columnã quae
erat ad caput lectuli eius. & pugionẽ eius

Expanded text:
nificata est anima mea hodie prae omnibus nificata est anima mea hodie prae omnibus diebus meis. Et accepit, et manducavit, et bibit coram ipso, ea quae paraverat illi ancilla eius et iucundus factus est Holofernis ad illam bibitque vinum nimis multum quantum numquam biberat in vita sua ut autem sero factum est festinaverunt servi illius ad hospitia sua et conclusit Bagao ostia cubiculi et abiit erant autem omnes fatigati a vino eratque Iudith sola in cubiculo porro Holofernis iacebat in lecto nimia ebrietate sopitus dixitque Iudith puellae suae ut staret foras ante cubiculum et observaret stetitque Iudith ante lectum orans cum lacrimis et labiorum motu in silentio dicens confirma me Domine Deus Israhel et respice in hac hora ad opera manuum mearum ut sicutvitatem tuam erigas; et hoc, quod credens per te posse fieri, cogitavi, perficiam. Et cum haec dixisset, accessit ad columnam, quae erat ad caput lectuli ejus, et pugionem ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
to die. holofernes fecit cȩnam seruis suis:
& dixit ad bagao eunuchũ suum. Uade &
suade hebream illam: ut sponte consenti.¬
at habitare nobiscũ fedum est enĩ apud
assyrios si femina irrideat uirum: agendo
ut immunis transeat ab eo Tunc introi¬
uit bagao ad uidith & dixit ei Non uerea¬
tur bona puella introire ad dominũ meũ
ut honorificetur ante faciem eius. & man¬
ducet cum eo & bibat uinum in iocundita¬
te. Cui iudith respondit. Quȩ ego sum ut
contradicam domino meo: Omne quoderit
ante oculos eius bonũ & optimũ. faciam.
Quicquid aut̃ illi placuerit: hoc mͥ erit
optimũ omnib diebus uitę meę Et sur¬
rexit. & ornauit se uestimento suo: & in¬
gressa stetit ante faciem euis. Cor autẽ
holofernis concussum est. Erat enim ar¬
dens in concupiscentia eius & dixit ad
cam holofernes. Bibe nunc. & accumbe in
iocunditate: qm grãm inuenisti corã me
Et dixit iudith. Bibam domine. qm̃ mag¬

Expanded text:
to die Holofernes fecit coenam servis suis, to die Holofernes fecit coenam servis suis, et dixit ad Vagao eunuchum suum: Vade, et suade Hebraeam illam, ut sponte consentiat habitare mecum. Foedum est enim apud Assyrios, si femina irrideat virum, agendo ut immunis ab eo transeat. Tunc introivit Vagao ad Judith, et dixit: Non vereatur bona puella introire ad dominum meum, ut honorificetur ante faciem ejus, ut manducet cum eo, et bibat vinum in jucunditate. Cui Judith respondit: Quae ego sum, ut contradicam domino meo? Omne quod erit ante oculos ejus bonum et optimum, faciam. Quidquid autem illi placuerit, hoc mihi erit optimum omnibus diebus vitae meae. Et surrexit, et ornavit se vestimento suo, et ingressa stetit ante faciem ejus. Cor autem Holofernis concussum est: erat enim ardens in concupiscentia ejus. Et dixit ad eam Holofernes: Bibe nunc, et accumbe in jucunditate, quoniam invenisti gratiam coram me. Et dixit Judith: Bibam, domine, quoniam mag
Abbreviated transcription (Latin):
michi precipis tribui: ne ueniat suꝑ me
offensio. Ex his aut̃ quȩ michi detuli man¬
ducabo. Cui holofernes ait. Si defecerint
tibi ista quȩ tecum detulisti. quid facie¬
mus tibi : & dixit iudith. Uiuit anima
tua domine meus qm non expendet om¬
nia hȩc ancilla tua: donec faciat đs in ma¬
nu mea hȩc quȩ cogitaui Et induxerunt
illam serui eius in tabernaculũ quo prȩ¬
ceperat. Et petut dum introiret. ut da¬
retur illi copia nocte & ante lucẽ egredi¬
endi foras ad orationẽ. & deprecandi dñm
Et prȩcepit cubiculariis suis. ut sicut pla¬
ceret illi exiret & introiret ad adorandũ
dm suum per triduũ Et exibat noctib
in uallem bethuliȩ: & baptirabat se infon¬
tem aquȩ. Et ut ascendebat orabat dñm
dm̃ isrł: ut dirigeret uiam eius ad libera¬
tionẽ populi sui. Et introiens munda ma¬
nebat in tabernaculo. usq dum acciperet
escam suam in uespera. Et factum ẽ quar¬

Expanded text:
mihi praecipis tribui, ne veniat super me mihi praecipis tribui, ne veniat super me offensio: ex his autem, quae mihi detuli, manducabo. Cui Holophernes ait: Si defecerint tibi ista, quae tecum detulisti, quid faciemus tibi? Et dixit Judith: Vivit anima tua, domine meus, quoniam non expendet omnia haec ancilla tua, donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi. Et induxerunt illam servi ejus in tabernaculum, quod praeceperat. Et petiit dum introiret, ut daretur ei copia nocte et ante lucem egrediendi foras ad orationem, et deprecandi Dominum. Et praecepit cubiculariis suis, ut sicut placeret illi, exiret et introiret ad adorandum Deum suum, per triduum: et exibat noctibus in vallem Bethuliae, et baptizabat se in fonte aquae. Et ut ascendebat, orabat Dominum Deum Israel, ut dirigeret viam ejus ad liberationem populi sui. Et introiens, munda manebat in tabernaculo, usque dum acciperet escam suam in vespere. Et factum est, in quar
Abbreviated transcription (Latin):
bo dñm. & dicet michi quando eis reddat
peccatum suũ: & ueniens nunciabo tibi.
habebis omnẽ populũ isrł sicut oues quib
non est pastor. & non latrabit canis unus
contra te: qm̃ hȩc michi dicta sunt per
ꝓuidentiã dĩ Et qm̃ iratus est illis d̾s: hȩc
ipsa missa sum nunciare tibi. Placuerunt
aut̃ omnia uerba hȩc coram holoferne &
coram pueris euis: & mirabantur ad sapi¬
entiam eius. & dicebant alter ad alterum
Non est talis mulier super terrã: in aspe¬
ctu. in pulchritudine. & in sensu uerboꝵ
Et diocit ad illam holofernes. Bene fecit
ds̃ qui misit te ante populum: ut des il¬
lum tu in manibus nr̃is. Et qm̃ bona ẽ
promissio tua. si fecerit hoc michi ds tuus.
erit & m̃s ds̃: & tu in domo nabugodono¬
sor regis magna eris. & nom̃ tuum nomi¬
nabitur in uniuersa terra Tunc iussit
eam introire ubi repositi erant thesauri
coniuiuo suo Cui respondens iudith dix̃
Nunc non potero manducare ex ins quȩ

Expanded text:
bo Deum et dicet mihi quando eis reddat bo Deum et dicet mihi quando eis reddat peccatum suum et veniens nuntiabo tibi lem et habebis omnem populum Israhel sicut oves quibus non est pastor et non latrabit vel unus contra te quoniam haec mihi dicta sunt per providentiam Dei et quoniam iratus est illis Deus hoc ipsa missa sum nuntiare tibi placuerunt autem omnia verba haec coram Holoferne et coram pueris eius et mirabantur ad sapientiam eius et dicebant alter ad alterum non est talis mulier super terram in aspectu in pulchritudine et in sensu verborum et dixit ad illam Holofernis bene fecit Deus qui misit te ante populum ut des illum tu in manibus nostris et quoniam bona est promissio tua si fecerit mihi hoc Deus tuus erit et meus Deus et tu in domo Nabuchodonosor magna eris et nomen tuum nominabitur in universa terra tunc iussieam introire ubi repositi erant thesauri convivio suo. Cui respondit Judith, et dixit: Nunc non potero manducare ex his quae
Abbreviated transcription (Latin):
es in omni regno eius: & disciplina tua
omnibus ꝓuinciis prȩdicatur. Nec hoc
latet quod locutus est achior. nec il¬
lud ignoratur: quod ei iusseris euenire
Constat enim dm̃ nr̃m sic peccatis offensũ:
ut mandauerit per ꝓphetas suos ad ppłm
quod tradat eos pro peccatis suis. Et qm̃
sciunt se offendisse dm̃ suũ filii ifrł tremor
tuus suꝑ ipsos est: insuꝑ etiam fames in¬
uasit eos: & ab ariditate aquȩ iam inter
mortuos computantur. Deniq hoc ordi¬
nant ut interficiant pecora sua & sangui¬
nem eorum bibant: & sc̃a dñi dĩ sui quȩ
precepit ds non contingi in frumento ui¬
no & oleo. hȩc cogitauerunt impendere:
et uolunt consumere. quȩ nec manibus
deberent contingere. Ergo qm hȩc faci¬
unt: certum est quod in ꝑditionẽ dabun¬
tur. Quod ego ancilla tua cognoscens fugi
ab illis: & misit me dñs hȩc ipsa nunciare
tibi. Ego enĩ ancilla tua dm̃ colo etiam
nunc apud te. Et exiet ancilla tua & ora¬

Expanded text:
es in omni regno eius et disciplina tua es in omni regno eius et disciplina tua omnibus provinciis praedicatur nec hoc latet quod locutus est Achior nec illud ignoratur quod ei iusseris evenire constat enim Deum nostrum sic peccatis offensum ut mandaverit per prophetas suos ad populum quod tradat eos pro peccatis suis et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israhel tremor tuus super ipsos est insuper etiam fames invasit eos et ab ariditate aquae iam inter mortuos conputantur denique hoc ordinant ut interficiant pecora sua et sanguinem eorum bibant et sancta Domini sui quae praecepit Deus non contingi in frumento vino et oleo haec cogitaverunt inpendere et volunt consumere quae nec manibus deberent contingere ergo quoniam haec faciunt certum est quod in perditione dabuntur quod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi ego enim ancilla tua Deum colo etiam nunc apud te et exiet ancilla tua et ora
Abbreviated transcription (Latin):
sedentem in conopeo. quod erat ex purpu¬
ra & auro & smaragdo. & lapidibus prȩci¬
osis in textum: cum in faciem eius inten¬
disset. ad orauit eum prosternens se super
terram. Et leuauerunt illam serui holo¬
fernis iubente domino suo. Tunc holofer¬
nes dixit ei Aequo animo esto & noli pa¬
uere in corde tuo: qͣm ego numquã no¬
cui uiro qui uoluit seruire nabugodo¬
nosor regi Populus aut̃ tuus si non con¬
tempsisset me: non alleuassem lanceã meã
super illum. Nunc aut̃ dic michi qua
ex causa recessisti ab illis: & placuit tibi
ut uenires. Et dixit illi iudith. Quoniã
ds tecum. Uiuit enim nabugodonosor
rex terrȩ. & uiuit uirtus eius quȩ est in
te ad correctionẽ omniũ animarũ erran¬
tium: q̃m non solum homines seruiunt
illi per te. sed & ipse bestiȩ agri obtempe¬
rant illi. Nunciatur enĩ industria ani¬
mi tui uniuersis gentibus. & indicatũ est
omni seculo qm̃ tu solus bonus & potens

Expanded text:
Iudith sedentem in conopeo quod erat ex purpuIudith sedentem in conopeo quod erat ex purpura et auro et zmaragdo et lapidibus pretiosis intextum et cum in faciem eius intendisset adoravit eum prosternens se super terram et levaverunt illam servi Holofernis iubente domino suo tunc Holofernis dixit ei aequo animo esto et noli pavere in corde tuo quoniam ego numquam nocui virum qui voluit servire Nabuchodonosor regi populus autem tuus si non contempsisset me non adlevassem lanceam meam super illum nunc autem dic mihi qua ex causa recessisti ab illis et placuit tibi ut venires ad nos et dixit illi Iudith sume verbDominus tecum vivit enim Nabuchodonosor rex terrae et vivit virtus eius quae est in te ad correptionem omnium animarum errantium quoniam non solum homines serviunt illi per te sed et bestiae agri obtemperant illi nuntiatur enim industria animi tui universis gentibus et indicatum est omni saeculo quoniam tu solus bonus et potens
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu ur̃o. Hac de causa cogitaui me¬
cum dicens. uadam ad faciem principis
holofernis. ut indicem illi secreta illorũ:
& ostendam illi quo aditu possit obtine¬
re eos: ita ut non cadat unus uir de ex¬
ercitu eius. Et cum audissent uiri uer¬
ba eius: considerabant faciem eius. & erat
in oculis eorũ stupor: qm̃ mirabantur
pulchritudinẽ eius nimis. Et dixerunt¬
ad eam. Conseruasti animã tuã eo quod
tale repperisti consilium. ut descende¬
res ad dominũ nr̃m. Hoc aut̃ scias: qͣm
cum steteris in conspectu eius. bene tibi
faciet: & eris gratissima in corde eius Du¬
xeruntq illam ad tabernaculũ holofer¬
nis nunciantes eã Cunq intrasset ante
faciem eius: statim captus est in suis ocu¬
lis holofernes. Dixeruntq ad eum satelli¬
tes eius. Quis contempnet populum hebre¬
orum qui tam decoras mulieres habent
ut non prohis merito pugnari debeat
contra eos: Uidens itaq iudith holofernẽ

Expanded text:
conspectu vestro hac de causa cogitavi meconspectu vestro hac de causa cogitavi mecum dicens vadam ad faciem principis Holofernis ut indicem illi secreta illorum et ostendam illi quo aditu possit obtinere eos ita ut non cadat unus vir de exercitu eius et cum audissent viri verba eius considerabant faciem eius et erat in oculis eorum stupor quoniam mirabantur pulchritudinem eius nimis et dixeruntad eam conservasti animam tuam eo quod tale repperisti consilium ut descenderes ad dominum nostrum hoc autem scias quoniam cum steteris in conspectu eius bene tibi faciet et eris gratissima in corde eius duxeruntque illam ad tabernaculum Holofernis et nuntiantes eam cumque intrasset ante faciem eius statim captus est in suis oculis Holofernis dixeruntque ad eum satellites eius quis contemnat populum Hebraeorum qui tam decoras mulieres habent ut non pro his merito pugnare contra eos debeamus videns itaque Holofernem
Abbreviated transcription (Latin):
caseum. & profecta est. Cunq uenisset ad
portam ciuitatis: inuenert expectantem
oriam & pb̃ros ciuitatis. Qui cũ uidissent
eam: stupentes mirati sunt nimis pulchri¬
tudinẽ eius. Nichil tamen interrogantes
eam: dimiserunt transire dicentes. Ds pa.¬
trum nr̃orum det tibi grãm: & omne
consilium tui cordis sua uirtute corro¬
boret ut glorietur super te ierusalem.
& sit nomen tuum in numero scõrũ. Et
dixcerunt hii qui illic erant om̃s una uo¬
ce. Fiat fiat. Iudith uero orans dñm. tran¬
sut portas ipsa & abra eius. factum est
aut̃ cum descenderet montẽ circa ortũ
diei: occurrerunt ei exploratores assyri¬
orum. & tenuerunt illam dicentes. Unde
uenis. aut quo uadis : Que respondit
filia hebreorum sum. Ideo ego fugi a fa¬
cie eorum. qm futurũ agnoui quod den¬
tur uobis in deprȩdationẽ: pro eo quod
contempnentes uos noluerunt ultro tra.¬
dere seipsos. ut inuenirent miscđĩam in

Expanded text:
caseum et profecta est cumque venisset ad caseum et profecta est cumque venisset ad portas civitatis invenerunt expectantem Oziam et presbyteros civitatis qui cum vidissent eam stupentes mirati sunt nimis pulchritudinem eius nihil tamen interrogantes eam dimiserunt transire dicentes Deus patrum nostrorum det tibi gratiam et omne consilium tui cordis sua virtute corroboret ut glorietur super te Hierusalem et sit nomen tuum in numero sanctorum et iustorum et dixerunt hii qui illic erant omnes una voce fiat fiat Iudith vero orans Dominum transiit portas ipsa et abra eius factum est autem cum descenderet montem circa ortum diei occurrerunt ei exploratores Assyriorum et tenuerunt illam dicentes unde venis aut quo vadis quae respondit filia sum Hebraeorum ideo ego fugi a facie eorum quoniam futurum agnovi quod dentur vobis in depraedationem pro eo quod contemnentes vos noluerunt ultro tradere se ipsos ut invenirent misericordiam in