comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Emoria ingens data est Ratio. Ampla
ergo domus tedii et atrium fumosarum
pmaginum ubi multa displicẽat Gau.
Memoria est multarum rerum Ratio. Multis in
rebus pauca delectant plurima cruciant et sepe
delectabilium mesta recordatio est Gau. Rerum
adest uariarum memioria Ratio Si bonaꝵ bene
si malarum quid hinc gaudes Parũ ne tristicie
est uel tulisse mala uel uidisse insi uel cotidie
recursent uel sub oculis sint semper Gau. Me-¬
moria diuersarum rerum suppetit Ratio. Et cul¬
parum et delictorum et scelerum et ignominiarum
et repulsarum et dolorum et laborum atq discri-¬
minum ꝙͣuis huic ultime uoluptas quedam ut
ayunt sit aduuicta memorie In quo tamen intel¬
ligitur non tam preteritorum malorum recorda¬
tio ꝙͣ presentis bomi delectatio iocunda est Itaq
neminem laboris atq periculi meminisse iiuat
nisi quietum aut securum paupertatem lete me-¬
minit sed diues morbum sed incolumis seruitutẽ
sed liber carcerem sed solutus exilium sed reuersꝯ

Expanded text:
emoria ingens data est. Ampla ergo domus tedii et atrium fumosarum imaginum ubi multa displiceant. Memoria est multarum rerum. Multis in rebus pauca delectant, plurima cruciant et sepe delectabilium mesta recordatio est. Rerum adest variarum memoria. Si bonarum, bene; si malarum, quid hinc gaudes? Parumne triste est vel tulisse mala vel vidisse, nisi vel quotidie recursent vel sub oculis sint semper? Memoria diversarum rerum suppetit. Et culparum et delictorum et scelerum et ignominiarum et repulsarum et dolorum et laborum atque discriminum, quamvis huic ultime voluptas quedam, ut aiunt, sit adiuncta memorie; in quo tamen intelligitur non tam preteritorum malorum cogitatio quam presentis boni delectatio iucunda esse. Itaque neminem laboris ac periculi meminisse iuvat, nisi quietum ac securum. Paupertatem lete meminit, sed dives; morbum, sed incolumis; servitutem, sed liber; carcerem, sed solutus; exilium, sed reversus.
Abbreviated transcription (Latin):
Dolor. Impius inhumanus intractabilis est filius¬
Ratio. Siquidem mollicies ac uoluptas in perfidiã
ac scelus eruperint uenenosum ammal eximendim
domo est neq ubi sed quid natum estimandum et ĩ siluis
ortas auiculas pascitis et domi uatos scorpiones occĩ-¬
ditis Dolor. Impius filius est michi Ratio. Pe/¬
riculosa seponere anteꝙͣ noceant sapientis est Non te
pietatis umbra decipiat Nulla impio debet᷑. pietas
Ubi sit crudelitatis species pium esse Sed dum aliquid
uel minimum spei est semper ad misericordiã inclina
menentoqz te patrem esse non iudicem Neq hic tibi
terentianum illud excidat Pro peccato magno pau-¬
lulum supplicii satis est patri.
De discordi fratre.xliiii. Dolor.

Expanded text:
. Impius, inhumanus, intractabilis est filius. Impius, inhumanus, intractabilis est filius. Si quidem mollities ac voluptas in perfidiam ac scelus eruperint, venenosum animal exigendum domo est, neque ubi, sed quid natum extimandum; et in silvis ortas aviculas pascitis, et domi natos scorpiones occiditis. Impius filius est michi. Periculosa seponere, antequam noceant, sapientis est. Non te pietatis umbra decipiat, nulla impio debetur pietas; est, ubi sit, crudelitatis species pium esse; sed dum aliquid vel minimum spei est, semper ad misericordiam inclina, mementoque te patrem esse, non iudicem, nec hic tibi Terentianum illud excidat: Pro peccato magno paululum supplicii satis patri 45 DE DISCORDI FRATRE Habeo discor
Abbreviated transcription (Latin):
alias rebellio Sed quisq sua deflet incommoda nul¬
lus aliena uel publica Dolor. Impius ac rebellis
est filius Ratio. Magna tibi portio paterne molestie
dempta est mortem filii timere Dolor. Habeo ignauũ
et mertem filium Ratio. Nescis ut affricanꝰ ille
uir magnus dissimilimum sibi filium longeqz degene¬
rem amauit unice Et profecto maior non dicã amor
sed miseratio debetur ei quen minus adiuuat natura
Nullius rei eget qui pirtutum diues est quarum indi-¬
gentia uere miseros ac proinde misericordie egentis-¬
simos facit Tu in filio et si non uirtutem ama ꝙ
filius siue ne id quidem ac ꝙ homo est Postremo
si nichil est quod ames miserere proprium patris ut
seueritas sic misericordia est Dolor. Perdite filius
est uite Ratio. Pondus infaustum eoq grauius
quod dumi ferri potest nequit abici Perfer et qua
datur corrige Sic enim aut filium curaueris aut
certe patrem egeris hoc tibi debitum illud optabile¬

Expanded text:
rebellio; sed quisquis sua deflet incommoda, nulrebellio; sed quisquis sua deflet incommoda, nullus aliena vel publica. Impius ac rebellis est filius. Magna tibi portio paterne molestie dempta est, mortem filii timere. Habeo ignavum et inertem filium. Nescis ut Africanus ille vir magnus, dissimillimum filium sibi longeque degenerem amavit unice. Et profecto maior non dicam amor, sed miseratio debetur ei, quem minus adiuvat natura. Nullius rei eget qui virtutum dives est, quarum indigentia vere miseros ac proinde misericordie egentissimos facit. Tu in filio, etsi non virtutem, ama quod filius, si ne id quidem, at quod homo est, postremo si nichil est quod ames, miserere. Proprium patris, ut severitas, sic misericordia est. Perdite filius est vite. Pondus infaustum, eoque gravius, quod dum ferri potest, nequit abici: perfer, et qua datur corrige. Sic enim aut filium curaveris, aut certe patris officium egeris: hoc tibi debitum, illud optabile
Abbreviated transcription (Latin):
animum premit pungitq acrius superbi filii uerbũ
unum irreuerentius prolatum ꝙͣ seueri patris que-¬
cũq duricies Illud alias ille enim iniuriam facit¬
hoc alias hic iure suo utitur Dolor. Filium habeo
rebellantem Ratio. Impudenter de nimorũ rebellione
conqueritur qui maiorum iusta contempserit ĩperia¬
Dolor. filius contumax est michi Ratio. Tandem
fortassis intelligis quid tuus ille tam durus pater uisꝯ
est michi alias tibi Dolor. Filium patior insolentem¬
Ratio. Si etatis est uitium cum etate transibit mł¬
torum ferox adolescentia progressu temporis ad uirtutẽ
mirificis prouectibus flexa est Dolor. Rebellem
filium. habeo Ratio. Non solus et dauid et mytrida /¬
tes ponthi rex et seuerus imperator Romanus rebel¬
lantes filios habuere Et multis post seculis britan-¬
nici pacem regis alias regin ut fama loquitur tur/¬
bauit regii adolestentis in patrem concitata Religio¬

Expanded text:
animum premit pungitque acrius superbi filii verbum animum premit pungitque acrius superbi filii verbum unum irreverentius prolatum, quam severi patris quecunque durities. Ille enim iniuriam facit, hic iure suo utitur. Filium habeo rebellantem. Impudenter de minorum rebellione conqueritur, qui maiorum iusta contempsit imperia. Filius contumax est michi. Tandem fortassis intelligis, quid tuus ille tam durus pater visus est tibi. Filium patior insolentem. Si etatis est vitium, cum etate transibit; multorum ferox adolescentia, progressu temporis, ad virtutem mirificis provectibus flexa est. Rebellem filium habeo. Non solus: et David, et Mithridates Ponti rex, et Severus imperator Romanus rebellantes filios habuere, et multis post seculis Britannici pacem regni, ut fama loquitur, turbavit regii adolescentis in patrem concitata
Abbreviated transcription (Latin):
historiis et apud marchum tullyum legisti ut per in-¬
dulgens in patrem idem acerbe seuerus in filiũ fuit
uulgi forte iudicio reprehensus in altero ab incorrup¬
tis estimatoribus In utroq laudatissimus tanta di-¬
uersitas rerum est Dolor. Pater durus est michi¬
Ratio. Sero alias spero bona uestra cognoscitis mor/¬
talis At cum nosse ceperitis minis agnoscitis hinc
et presentia fastiditis et amissa lugetis Alterum su-¬
perbe uimis alterum mmis humiliter et ubi agende
grates et ubi habenda patientia utrobiq querimonie
nusꝙͣ equanimitas dic in deuni inq homines grati
estis Dolor. Durus est pater michi Ratio Ueniet
tempus quando huncipm̃ patrem suspires nec respon-¬
surum uoces Et qui tibi nunc uidetur saxis durior
plumis mollior uideatur Dolor. Durum patrem
eris non agnoscas.
abeo filium contumacem Ratio. Equum
est ut qui patrem ferre non poteras filiũ
feras utiq sarcinam grauiorem magis

Expanded text:
historiis, et apud Marcum Tullium legisti, ut perinhistoriis, et apud Marcum Tullium legisti, ut perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium fuit, vulgi forte iudicio reprehensus, in altero ab incorruptis extimatoribus in utroque laudatissimus: tanta diversitas rerum est. Pater durus est michi. Sero bona vestra cognoscitis, o mortales, at cum nosse cepistis, nimis agnoscitis; hinc et presentia fastiditis et amissa lugetis, alterum superbe nimis, alterum nimis humiliter; et ubi agende grates, et ubi habenda patientia, utrobique querimonie, nusquam equanimitas. Sic in Deum atque homines gratis estis? Durus est pater michi. Veniet tempus quando hunc ipsum patrem suspires, nec responsurum voces, et qui nunc videtur saxis durior, plumis mollior videatur. Durum patrem eris non agnosces. 44 beo filium contumacem. Equum est ut qui patrem ferre non poteras, filium feras, utique sarcinam graviorem; magis
Abbreviated transcription (Latin):
laudibus iuidisse uisus est/ De patre uel gloriose
tuam probes nullum in terris imperium iustius
ꝙͣ patris nulla honestior seruitus ꝙͣ filii Nl taniẽ
suum ciuꝙͣ est ꝙͣ filius patri Nil cuiꝙͣ indignius
eripiturs Sed uos precipiti atq intempestino deside-¬
rio subesse nati preesse concupiscitis Sic et patrib
uos antefertis et patrum uobis imperiũ usurpatis
Duplex indignitas Ita fit ut insolencia iuuenilis
undiq rerum turbet officia hinc forte prohibiti de
patrum asperitate querimini uestro indigni iuditio
quibus ommia liceant ob id unum quod nati estis
et placere uobis ad speculum didicistis Tamen demiũ
cum preesse ceperitis sensuri ꝙ id uobis turpiter añ
tempus optatum esset Dolor. Figidus pater est
michi Ratio. Quid si pius est uni rigor pater filio Ri¬
gidam pietatem patri filius obsequium reuerens obe¬
dientiamq hunulem debet De maulyo torquato in

Expanded text:
laudibus invidisse visus est. De patre vel gloriose laudibus invidisse visus est. De patre vel gloriose bi obedientiam tuam probes: nullum in terris imperium iustius quam patris, nulla honestior servitus quam filii. Nichil tam suum cuique est, quam filius patri, nichil cuique indignius eripitur. Sed vos precipiti ac intempestivo desiderio subesse nati contemnitis, preesse concupiscitis: sic et patribus vos aufertis, et patrum ante vobis imperium usurpatis, duplex indignitas. Ita fit ut insolentia iuvenilis undique rerum turbet officia. Hinc forte prohibiti de patrum asperitate querimini, vestro digni iudicio, quibus omnia liceant, ob id unum, quod nati estis, et placere vobis ad speculum didicistis, tum demum, cum preesse ceperitis, sensuri quam id vobis turpiter ante tempus optatum esset. Rigidus pater est michi. Quid, si pius est rigor? Pater filio rigidam pietatem, patri filius obsequium reverens obedentiamque humilem debet. De Manlio Torquato in
Abbreviated transcription (Latin):
affectis iure acciderit ferre duriciem cogaris alte/¬
rius Quid si ip̃e contuumacis filii esse pater ĩcipias
tunc intelliges ꝙͣ suaue patris iugum et ꝙͣ iustum
sit imperium Nunc uero nisi unum intelligis quod
delectat Inq hoc uno iudicium tuum habet non delec¬
tatione animi sed titillatione sensuum curũuentum¬
Dolor. Durus michi pater est Ratio. Ut sit durus
illum tibi non te sibi iudicem dat natura Quam
sequuta lex cuuilis castigatores parentum filios erubes¬
cit Pudeat te audere quod ulli filio licere legem
puduit Siue de te iudicet qui te genuit aluitq Tu
de illo iuditium linque aliis patreniq si uature lau-¬
dis non est capax decoro saltem silentio uenerare u¬
Dolor. Duris pater est moribus Ratio. Hon ar-¬
guendi mores patrum sed ferendi sunt Nichil tur,¬
pius alias impuis in alexandro sonat ꝙͣ quod non
dicam patrem conuiciis attemptasse sed pateris

Expanded text:
affectis iure accidit, ferre duritiem cogaris alteaffectis iure accidit, ferre duritiem cogaris alterius? Quid, si ipse contumacis filii pater esse incipias? Tunc intelliges quam suave patris iugum, et quam iustum sit imperium; nunc non nisi unum intelligis quod delectat, inque hoc uno, iudicium tuum habes, non delectatione animi sed titillatione sensuum circumventum. Durus michi pater est. Ut sit durus, illum tibi, non te sibi, iudicem dat natura, quam secuta lex civilis, castigatores parentum filios erubescit. Pudeat te audere, quod ulli filio licere legem puduit; sine de te iudicet, qui te genuit aluitque; tu de illo iudicium linque aliis, patremque si vere laudis non est capax, decoro saltem silentio venerare. Duris pater est moribus. Non arguendi mores patrum, sed ferendi sunt. Nichil turpius in Alexandro sonat, quam quod non dicam patrem conviciis attemptasse, sed paternis
Abbreviated transcription (Latin):
cicatrix Dolor. Patrem durum habeo Ratio. Si
pater uerus est diligit, Non que mulceant sed que
prosint cogitat Dolor. Durissimus est michi pater¬
Ratio. Que tibi durissima illi forsan utilia uident᷑.
Cui et cercius iuditium et incorruptior est affectus
Adolescentia non nisi que sub oculis sunt metitur
Etas maturior multa circumspicit Dolor. Pater
michi est durissimus Latio. Uide ne illi durior
ut dum ille dedecori tuo obstat Tu illius uitam
perditis moribus inquietes Dolor. Predurus
pater est michi Ratio. Qui salutem filii negligit
ille demum durus est pater Et si fronte mitissi,¬
mus At qui filium ad rectum ites trahit ope con-¬
silioq adiuuans Et sepe uerborum sepe rerũ sti-¬
mulis impellens sepe uel tardum increpitans uel
filio seueritas patris solet esse ꝙͣ comitas Dolor.
Durus est pater Ratio. Dupercilium paternuz
zelus dolor metus etas excusant Dolor. Durum
patrem egre fero Ratio. Quid si quod multis sic

Expanded text:
cicatrix. Patrem durum habeo. Si cicatrix. Patrem durum habeo. Si pater verus est, diligit, et si diligit non que mulceant, sed que prosint cogitat. Durissimus pater est michi. Que tibi durissima, illi forsan utilia videntur, cui et certius iudicium et incorruptior est affectus. Adolescentia non nisi que sub oculis sunt metitur, etas maturior multa circumspicit. Pater est michi durissimus. Vide ne tu illi durior, ut dum ille dedecori tuo obstat, tu illius vitam perditis moribus inquietes. Perdurus pater est michi. Qui salutem filii negligit, ille demum durus est pater, etsi fronte mitissimus, at qui filium ad rectum iter trahit, ope consilioque adiuvans, et sepe verborum, sepe rerum stimulis impellens, sepe vel tardum increpitans, velfilio severitas patris solet esse, quam comitas. Durus est pater. Supercilium paternum, zelus, dolor, metus, etas excusant. Durum patrem egre fero. Quid, si quod multis sic
Abbreviated transcription (Latin):
partendum docti consulunt hyis duobus animorum
iuuenilium constat in primis cura que si frustra fint
grauioribus morbis grauiora remedia adhibentur
Abdicatio et carcer quin et more ueteri Romano Ad
extremum supplicia et mors quod non consules mõ
et duces quibus imperium in omnes publici officni¬
alias uicii prestaret auctoritas sed priuatos illos pͥstos
ac seruos patres quibus sola patriapotestas ius in
filios daret sepe acerrime obseruasse leginus In q̃bus
maxime cassii ac fulun nobilitata seueritas .I. tu minꝯ
hlandum patrem durum dic Dolor. Patrem patior
durum Ratio. Qualem putes ille te passus est
puerum qualem ue deiceps adolescentem difficile
id quidem persuadere hiis sibi ualde placentibus S
crede michi nichil durius ꝙͣ etatis illius ĩconditos
mores pati Dolor. Patior durum patrem Ratio.
Quid si durus est filius dura duris efficatius
lenuuitur et sepe medici mollioris difformior est

Expanded text:
parcendi docti consulunt. His duobus animorum parcendi docti consulunt. His duobus animorum iuvenilium constat in primis cura; que si frustra sint, gravioribus morbis graviora remedia adhibentur, abdicatio et carcer, quin et more veteri Romano, ad extremum supplicia et mors, quod non Consules modo et duces, quibus imperium in omnes publici consilii prestaret auctoritas, sed privatos illos priscos ac severos patres, quibus sola patria potestas ius in filios daret, sepe acerrime observasse legimus, in quibus maxime Cassii ac Fulvii nobilitata severitas. I tu: nimis blandum patrem, dic durum. Patrem patior durum. Qualem putas ille te passus est puerum, qualemve deinceps adolescentem? Difficile id quidem persuadere his sibi valde placentibus, sed crede michi: nichil durius quam etatis illius inconditos mores pati. Patior durum patrem. Quid si durus est filius? Dura duris efficacius leniuntur, et sepe medici mollioris deformior est
Abbreviated transcription (Latin):
quociens nouerca seuierit non tu illain sed patrem
cogita Dolor. Iniuriosa est nouerca Ratio. Mulie¬
bres iniurie contemptu melius ꝙ ultione plectunt᷑.¬
Dolor. Grauem pacior nouercam Aatio. Bene
ais patior succumbere enim et mulierculam pati
non posse non est piri Dolor. Odit me nouerca¬
Ratio. Ipsam ama Nam et inmicos diligere diuiũ
est preceptum Et amare ut ameris philozophicum
consilium Dolor. Nouerca me odit Ratio. Si pa-¬
trem tuum amat satis est tibi/ Odisse patris ama-¬
tricem pio filio non licet Sin et illum odit quem
non oderit Naisi alterum plus ꝙͣ uirum amat tu
Minus malum forsitan nouerce odium ꝙͣ niniius
amor phedram nosti et ypolitum Certe odium quod
ulcisci nephas est leuiendum aut fugiendum aut fe-¬
rendum est Nichil est quesitum querele sepe odium
exaggerant
urum patior patrem Ratio. Duricies pa¬
tris sepe filio salubris semper dampnosa
mollicies Non lingue tantum sed nec u̾ge

Expanded text:
Quotiens noverca sevierit, non tu illam, sed patrem Quotiens noverca sevierit, non tu illam, sed patrem cogita. Iniuriosa est noverca. Muliebres iniurie contemptu melius quam ultione plectuntur. Gravem patior novercam. Bene ais “patior”. Succumbere enim, et mulierculam pati non posse, non est viri. Odit me noverca. Ipsam ama. Nam et inimicos diligere, divinum est preceptum, et amare ut ameris, philosophicum est consilium. Noverca me odit. Si patrem tuum amat, satis est tibi: odisse patris amatricem filio non licet; sin et illum odit, quem non oderit? Nam et si alterum plus quam virum amat, tu Minus malum forsitan noverce odium, quam nimius amor: Phedriam nosti et Hippolytum. Certe odium quod ulcisci nefas leniendum, aut fugiendum, aut ferendum est; nichil est quartum: querele sepe odium exaggerant. urum patior parentem. Durities patris sepe filio salubris, semper damnosa mollities; non lingue tantum, sed nec virge
Abbreviated transcription (Latin):
habeo Ratio. Ergo et patrem Sic sunt fer-¬
me res humane tristia letis Et amara
dulcibus temperentur Atq utinam ex equo per¬
nixtum hic dulce non habitat Dolor. Iniusta
michi est nouerca Ratio. Non inepte unrgiliano
epytheco uteris Quanto autem illa iniustior tibi
tanto in illam ut sis iustior enitere Dolor. Nouerca
michi superbissima est Ratio. Et femine propriũ
superbia et nouerce est Si gemiie cause unum pa-¬
riunt effectum non est quod stupeas est quod feras
teq et priuignum simul et filium bonum probesͭ¬
Nouercam ferre nequeo Ratio. At fer patrẽ si hũc¬
ualde diligis facile illam feres Dolor. Nouerca Im¬
pia atq importuna est michi Ratio. Esto illi pius
ac paciens pietatem patri debes pacientiam femine
reuerentiain nouerce Dolor. Insolens est nouerca¬
Ratio. Noli pati ut potentior sit illius insolentia ꝙͣ
pietas tua Nichil durum Nil ardium est pietati
hec ad deum homines erigit Deuiq ad hoĩes inclinat

Expanded text:
habeo Ergo et patrem; sic sunt ferme res humane, ut tristitia letis, et amara dulcibus temperentur, atque utinam ex equo! Impermixtum hic dulce non habitat. Iniusta michi est noverca Non inepte Virgiliano epitheto uteris; quanto autem illa iniustior tibi, tanto in illam ut sis iustior enitere. Noverca michi superbissima est. Est femine proprium superbia, et noverce est. Si gemine cause unum pariunt effectum, non est quod stupeas, est quod feras teque et privignum simul et filium bonum probesNovercam ferre nequeo. At fer patrvalde diligis, facile illam fers. Noverca impia et importuna est michi. Esto illi pius ac patiens: pietatem patri debes, patientiam femine, reverentiam noverce. Insolens est noverca. Noli pati ut potentior sit illius insolentia, quam pietas tua. Nichil durum, nichil arduum est pietati: hec ad Deum homines erigit, Deumque ad homines inclinat.
Abbreviated transcription (Latin):
amicos parere ait comycus ymmo hercle Ueri
amici uix multis obsequiis pariuntur Tu credis
amicum pancis forte et ne tuis quidem uerbis que-¬
siuisse bone spei est Gaudiũ. fama ab extremo
terre michi actulit amicum Ratio. fama ꝯtͣria
illum tibi auferret eoq facilius quo potenciores
malis ꝙͣ bonis relatibus aures sunt

Expanded text:
amicos parere ait comicus; immo hercle veri amicos parere ait comicus; immo hercle veri amici vix multis obsequiis pariuntur: tu credis amicum paucis, forte et ne tuis quidem, verbis quesivisse. Bone spei es! Fama ab extremo terre michi attulit amicum. Fama contraria illum tibi auferet eoque facilius, quo patentiores malis quam bonis relatibus aures sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tunc erat quasi ingenti lucro aucti ꝙ uirum illũ
conspexissent et tanꝙͣ celesti uisione alacres abie-¬
runt hoc illi uni contigit quere alium ubi eum
queso reperres ut tanien aliis accidat ut nominis
claritas absentem consiliet amicum multum in
rebus non inficior potest fama mĩquid tamẽ nõ
uerendum erit neq quod ait quidam minuat pre-¬
sencia famam Qͣ multi quos absentes stupuerãt
coram positos contempserunt Tenera res est iudiciũ
humanum facile flectitur Gaudium. Fama
michi amicos transalpes et transmaria quesluit¬
Ratio. Destra fere omnia friuola eque et ĩania
sunt Nain quis usus aut quis fructus fuerit illius
a quo nec uisus nec uidendus quen ue nec uide/¬
ris nec uisurus unꝙͣ sis uicia uestra presentesq
amicicias nutiles faciunt et infidas ꝙ̃uis non
sunt ille quidem sed dicuntur amicicie Quid nũc
igitur de hiis tuis amiciciis speres uide Obsequiũ

Expanded text:
tunc erat, quasi ingenti lucro aucti quod virum illum tunc erat, quasi ingenti lucro aucti quod virum illum conspexissent et tanquam celesti visione alacres abierunt. Hoc illi uni contigit; quere alium: ubi eum, queso, reperies? Ut tamen aliis accidat et nominis claritas absentem conciliet amicum — multum enim in rebus, non inficior, potest fama —, nunquid tamen non verendum erit ne, quod ait quidam, “minuat presentia famam”? Quam multi quos absentes stupuerunt, coram positos contempserunt! Tenera res est iudicium humanum, facile flectitur. Fama michi amicos trans Alpes et trans maria quesivit. Vestra fere omnia frivola eque et inania sunt. Nam quis usus aut quis fructus fuerit illius, a quo nec visus nec videndus quemve nec videris nec visurus unquam sis? Vitia vestra presentes quoque amicitias inutiles faciunt et infidas, quamvis non sint ille quidem, sed dicantur amicitie. Quid nunc igitur de his tuis amicitiis speres vide. Obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
De amicis incognitis aut per famã. li. Gaud̃.¬
Ama presens absentes michi peperit
amicos Racio. Est id quidem aliqñ
uisum ut non solum incognitos sed
ostes quoq fama faciat amicos fecit masynissynã
scipiony ut qui in omni carthagiensium equitatu
uamus esse consueuerat In omni Romanorum equi-¬
tasuo aduersus carthaginem primus esset neq hos-¬
dos teuet proprios sed predones qui publici sunt¬
otmnnium mortalium hostes eidem illi fame splendor
attaxit qui ad eum letyruyno in exilio habitantẽ
futo aguine uenientes sic in porimo aspectu tr ibiles
uiderentur ubi se suspectos intellexerunt positis
muns atq armis et dimissis satellitibus insuetam
mansuetudinem induti soli predonũ principes ac¬
cesserunt euniqz seu numen aliquod domumiqz eiꝯ
Ut templumi deuotissimum uenerati dextera illa
uictoriosa multis osculis fatigata affixisq muuerib
domus in limine qualia deorum aris affigi mos

Expanded text:
51 DE AMICIS INCOGNITIS NISI PER FAMAM F51 DE AMICIS INCOGNITIS NISI PER FAMAM Fama presens absentes michi peperit amicos. Est id quidem aliquando visum, ut non solum incognitos sed hostes quoque fama faciat amicos. Fecit Masinissam Scipioni, ut qui in omni Carthaginensium equitatu primus esse consueverat, in omni Romanorum equitatu adversus Carthaginem primus esset; neque hostes tantum proprios, sed predones, qui publici omnium mortalium hostes sunt, eidem illi fame splendor attraxit, qui Linterni ad eum in exilio habitantem facto agmine venientes, sic ut primo aspectu terribiles viderentur; ubi se suspectos intellexerunt, positis minis atque armis et dimissis satellitibus, insuetam mansuetudinem induti, soli predonum principes accesserunt eumque ceu numen aliquod domumque eius ut templum devotissimum venerati, dextra illa victoriosa multis osculis fatigata affixisque muneribus domus in limine, qualia deorum aris affigi mos
Abbreviated transcription (Latin):
numerare ceperis quot sunt boni Gaudiũ. Amicoꝵ
abeo ꝙͣplures Ratio. Notos dic idq ꝙͣ ueraciter sis
dicturus In dubio est Nullum enim animal nulla
mens difficilior est in cognitu ꝙͣ homo Gaudium
Amici multi sunt michi Ratio. Contubernales
forsan aut conuiue hni enim nisi epule defuerint nõ
deerunt Amici autem semper pauci Sepe nulli-
Sepe quod iniquissimum est amici nomen domesti-¬
cus hostis tenet Et sub uelo ficte beniuolencie fami-¬
liares insidie delitescunt Gaudiũ. Supra necessi¬
tatem sunt amici Ratio. Apprime amicus necessa¬
rius fere omnibus maximeq potentibus deest semꝑ
qui scilicet inter tot assentatorum mendacia uerumu
loqui audeat et uelit Qua in re multis amico uti-¬
lior hostis fuit Gaudiũ. Multos habeo amicos¬
Ratio. Crede michi pluribus indiges sanctiorq
esset orbis terrarum et quiecior si tot essent amicicie
quot referuntur Gaudiũ. Amicum habeo
Multum est Nil amito carius ml rarius.

Expanded text:
numerare ceperis quot sint boni. Amicos numerare ceperis quot sint boni. Amicos habeo complures. “Notos” dic idque quam veraciter sis dicturus in dubio est. Nullum animal, nulla merx difficilior cognitu quam homo. Amici multi sunt michi. Contubernales forsan aut convive. Hi enim nisi epule defuerint non deerunt, amici autem semper pauci, sepe nulli, sepe, quod iniquissimum est, amici nomen domesticus hostis tenet et sub velo ficte benevolentie familiares insidie delitescunt. Supra necessitatem sunt amici. Apprime necessarius fere omnibus maximeque potentibus deest semper, qui scilicet inter tot assentatorum mendacia verum loqui audeat et velit, qua in re multis amico utilior hostis fuit. Multos habeo amicos. Crede michi, pluribus indiges sanctiorque esset orbis terrarum et quietior si tot essent amicitie quot feruntur. Amicum habeo. Multum est. Nil amico carius, nil rarius.
Abbreviated transcription (Latin):
debuit primum esse notissimum est Gaudium.
Arici i hoc statu rerum multi sunt Ratio. Rerũ
credo felicium Ita enim feriue accidit ut et si fortũa
onnis amiciciis egeat illi tamen amicoꝵ copia.
maior sit ciui rerum certarum indulgencia iior
est Sic inopiam semper in opia copiamq comi¬
tetur. copia crescat siue adueniat egestas decres-¬
cent seu abibunt seu uerius detegentu amicicie
Qui amici tui fuerint qui fortune illa uidebitur
abeunte. Te tui sequentur Illam sui hec melior illa
deusior caterua Nec est quod mirari debeas uase
ex hausto. illos abscedere qui solam uini dulcedinẽ
sequebantur Aduersitas simulatorem abigit fex
bere amicos Ratio. Rene ais uideor unde tibi hec
autem opinio cum omnium uere amicicie rare
suit Imiumerabiles tuas esse Persuasum autẽ
debet esse in primis nisi inter bonos amicicias nõ
constare Hinc iam cercius estunabis quod nõ dicã
tibi sed humano generi amicicis pure sint Cum

Expanded text:
debuit primum esse novissimum est. debuit primum esse novissimum est. Amici in hoc statu rerum multi sunt. Rerum, credo, felicium: ita enim ferme accidit, ut, etsi fortuna omnis amicitiis egeat, illi tamen amicorum copia maior sit, cui rerum ceterarum indigentia minor est. Sic inopiam semper inopia copiamque comitatur copia: crescat sive adveniat egestas, decrescent seu abibunt seu verius detegentur amicitie. Qui amici tui fuerunt, qui fortune, illa videbitur abeunte: te tui sequentur, illam sui, hec melior, illa densior caterva. Nec est quod mirari debeas, vase exhausto illos abscedere qui solam vini dulcedinem sequebantur: adversitas simulatorem abigit, fex deor amicos. Bene ais: “videor”; unde tibi autem hec opinio, cum omnium vere amicitie rare sint, innumerabiles tuas esse? Persuasum autem debet esse in primis, nisi inter bonos amicitias non constare; hinc iam certius extimabis quot non dicam tibi, sed humano generi amicitie pure sint, cum
Abbreviated transcription (Latin):
zophy amatorium notissimum quod senece placuit
et michi Si uis amari ama Quanꝙͣ et hocipm̃
sepe frustra sit tam multe tamq ĩperstrutabiles
ac profunde sunt pectorum cauerne tam uenenosi
atq inhumani et implacabiles quorũdã animi
ut et culti spernant et amati odiant Nec ꝯtenti
nullam pio affectiũ picem reddere quod nec beluis
quidem nisi atrocissimis accidit Exaspernantu
obsequio Et si credi potest amore ad odiũ irritant᷑
quod periculosissimum et inter uite mala grauit¬
simum humana simplicitas experitur. Saudu¬
Credo amicos optinios habere Ratio. Qthac
quiden aucicie perpetuum epythethon quod est¬
silrugue absit adest intellectui Itaq brenius logui
potest Dic amicos una optimos dixeris Gandͫ.
Habere amitos credo Ratio. Caue ne falsamtre¬
das ne quando te aliter tredere ip̃a res cogat abyssi
amu metiri non est hominum Nunc amicos uo¬
bis uina consiluant Lacrime probant aũt. Et qd

Expanded text:
sophi amatorium notissimum, quod Senece placuit sophi amatorium notissimum, quod Senece placuit et michi: “Si vis amari ama”, quanquam et hoc ipsum sepe frustra est, tam multe tamque imperscrutabiles ac profunde sunt pectorum caverne, tam venenosi atque inhumani et implacabiles quorundam animi, ut et culti spernant et amati oderint, nec contenti nullam pio affectui vicem reddere, quod nec beluis quidem nisi atrocissimis accidit, exasperantur obsequio et, si credi potest, amore ad odium irritantur, quod periculosissimum et inter vite mala gravissimum humana simplicitas experitur. Credo amicos optimos habere. Est hoc quidem amicitie perpetuum epitheton, quod, etsi lingue absit, adest intellectui idque brevius loqui potes. Dic amicos: una optimos dixeris. Habere amicos credo. Cave ne falsum credas, ne quando te aliter credere ipsa res cogat: abyssum animi metiri non est hominis; nunc amicos vobis vina conciliant, lacrime autem probant et quod
Abbreviated transcription (Latin):
hec plerumq uel fortunam sequũtur uel etatem
formeq graciam quibus nichil incercius At que
in uirtute fundantur immortales sunt eo ꝙ u̾tus
ip̃a quoddam stabile firmũq sit Et ut uerbo utar
aristotilis mansiuum que quoniam mori nequit
Ideo quos propter honestum dileximus diliginiꝰ
extinctos Gaudium. Amicos ny fallor fidos ha¬
beo Ratio. Uide autem ne fallaris neue experiri
cupias Nam sepe cuius rei fuerat dulcis opinio ama-¬
rum fuit experimentum Gaudiũ. Amicos puto
bonos habeo Ratio. Unde id putes eciam atq eciã¬
ex amina atq illud in primis quantũ ip̃e ames
Sunt enim qui non amant et amari putant quo
nichil est stulcius Isq cõis est error diuitum almo-¬
rem precio emi credunt qui mutuo q̃rit᷑. amore
Generosissima res est anmus bomis non herbis
neq carminibus magicis mouetur Non auro aut
gemimis non ad extremum ferro flectitur amãdo
uincitur colendoq Estq hoc cathonis greci philo/¬

Expanded text:
hec plerumque vel fortunam sequuntur vel etatem hec plerumque vel fortunam sequuntur vel etatem formeque gratiam, quibus nichil incertius. At que in virtute fundantur immortales sunt, eo quod virtus ipsa quiddam stabile firmumque sit et, ut verbo utar Aristotelis, mansurumque quoniam mori nequit. Ideo quos propter honestum dileximus, diligimus vel extinctos. Amicos, ni fallor, fidos habeo. Vide autem ne fallaris neve experiri cupias: nam sepe cuius rei fuerat dulcis opinio amarum fuit experimentum. Amicos, puto, bonos habeo. Unde id putes etiam examina atque illud in primis quantum ipse ames. Sunt enim qui non amant et amari putant, quo nichil est stultius isque communis error est divitum: amorem pretio emi credunt, qui mutuo queritur amore. Generosissima res est bonus animus; non herbis neque carminibus magicis movetur, non auro aut gemmis, non ad extremum ferro flectitur: amando vincitur colendoque estque Hecatonis Greci philo
Abbreviated transcription (Latin):
Romano cum dum maxime floreret neq ulli
mortalium contigisse apud illustrem legis histo¬
ricum Gaudiũ. Amicicie multe sunt Ratio. Dixi
iam ficte igitur aut equidem imperfecte ut philo¬
zophis placet quoniam fieri potest ut uno tẽpore
cum altero amicorum sit gaudendum flendumq
cum altero aut inter illos odium uel hinc fidẽ
uel illint uel utͦq deserere sit necesse Gaudiũ.
Copia est utilium et delectabilium amitorum¬
Ratio. Sencio aduulgares amicicias destendis
que tamen ip̃e simul plures uix esse possunt Q
multis retribuere familiariterq conuenire alias¬
conuiuere operosissimum sit animo presertim in
exequutione cuiuspiam difficilis atq ingenii operis
occupato Gaudũ. Amicos qui prosint et delectent
habeo Ratio. Caduce amicicie quarũ delectatio
uel utilitas fundamentum est Nam et stantib illis
tremunt et cedentibus ruunt Id non possibile tan-¬
tum sed perfacile ymino uero prope necessarium ꝙ

Expanded text:
Romano, tum dum maxime floret, neque ulli Romano, tum dum maxime floret, neque ulli mortalium contigisse apud illustrem legis historicum. Amicitie multe sunt. Dixi iam: ficte igitur aut equidem imperfecte, ut philosophis placet, quoniam fieri potest ut uno tempore cum altero amicorum sit gaudendum flendumque cum altero aut, inter illos orto odio, vel hinc fidem vel illinc vel utrinque deserere sit necesse. Copia est utilium ac delectabilium amicorum. Sentio: ad vulgares amicitias descendis, que tamen ipse simul plures vix esse possunt, quod multis retribuere familiariterque convivere operosissimum sit, animo presertim in executione cuiuspiam difficilis atque ingenui operis occupato. Amicos qui prosint et delectent habeo. Caduce amicitie, quarum delectatio vel utilitas fundamentum est! nam et stantibus illis tremunt et cedentibus ruunt: id non possibile tantum sed perfacile, immo vero prope necessarium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
miciciis habundo Ratio. Miror tibi
uini Rei huius habundanciam esse cuiꝰ
quidem cunctis hominibus penuria tan-¬
ta sit ut ex omnibus seculis uix paucissima me-¬
morantur amicorum paria Gaudium. Mlichi
amicicie multe sunt Eatio. Fucate igitur Uere
enim amicicie Rarum bonum usq adeo ut qui unam
longa licet in etate quesierit negociator reꝵ taliũ
sat industrius habeatur Gaudiũ. Amiciciis felix
sum Racio. Hoc scire non potes nisi rebus aliis
sis infelix Uerum est enim felix senestit a mari¬
Gaudiũ. Amicicie certe sunt Ratio. Ergo et ad¬
uersitas certa est uerum est enim illud Quicũq
amicus certus in re incerta cernitur Gaudium
Amicicie multe sunt Ratio. Huius rei iuditiũ
experiencie committe non faine multa mentiri
solite Pauciores erunt fortassis ꝙ rareris Gaud̾.
Amiciciarum nimis magna copia est Racio. Mute
superuacua. in rebus omnibus qui quod satꝰ est
habet amplius non requirat Gaudiũ. Amicoꝵ
satis magna copia est Ratio. Ad idipm̃ neq ppło

Expanded text:
micitiis abundo. Mirum tibi uni rei huius abundantiam esse, cuius quidem cunctis hominibus penuria tanta sit, ut ex omnibus seculis vix paucissima memorentur amicorum paria. Michi amicitie multe sunt. Fucate igitur; vere enim amicitie rarum bonum, usque adeo, ut qui unam longa licet in etate quesierit, negotiator rerum talium sat industrius habeatur. Amicitiis felix sum. Hoc scire non potes, nisi rebus aliis sis infelix; verum enim est illud “Felix se nescit amari”. Amicitie certe sunt. Ergo et adversitas certa est; verum est enim illud quoque: Amicus certus in re incerta cernitur. Amicitie multe sunt. Huius rei iudicium experientie committe, non fame, multa mentiri solite; pauciores erunt fortassis quam reris. Amicitiarum nimis magna copia est. Mitte supervacua: in rebus omnibus qui quod satis est habet, amplius non requirat. Amicorum satis magna copia est. Ad id ipsum neque populo
Abbreviated transcription (Latin):
Torqueor prorsus indigne Ratio. Tortoris miserere
tui Ille te grauius torquetur ꝙͣuis enim mundus
obstrepat nuius mali alias malum est pati iniuriã
ꝙͣ inferre Dolor. Torqueor Ratio. Nouum mali
peteris lamentum Nunquid enim non antea torque-¬
baris Inter tormenta natus Inter tormenta uixisti hnũt
tormenta moriturus. Quid nunc noui accidit Mu-¬
tantur tormentorum species tormenta non desinunt
Excute totum tempus etatis Quem sine tormentis
diem egeris Recordare aliqua falsis forte gaudiis adum/¬
brata reperies ueris autem plena tormentis quibus
si acriter estimes nullam uite partem uacare fatebe/¬
ris unde alias unũ non inmerito quibusdam onnniis
pita supplitium uisa est Sed uos alias nos nichil mi-¬
Herent quidem aurium uestibulo mentis claustra nõ
subeunt Hinc ad omnem corporum offensunculam ĩ¬
gemiscitis Animi iuge mortiferumq supplitium non

Expanded text:
Torqueor prorsus indigne. Tortoris miserere tui: ille te gravius torquetur. Quamvis enim mundus obstrepat, minus mali est pati iniuriam quam inferre. Torqueor. Novum mali veteris lamentum: numquid enim non antea torquebaris? Inter tormenta natus, inter tormenta vixisti, inter tormenta moriturus: quid nunc novi accidit? Mutantur tormentorum species, tormenta non desinunt. Excute totum tempus etatis, quem sine tormentis diem egeris recordare: aliqua falsis forsan gaudiis adumbrata reperies, veris autem plena tormentis; quibus, si acriter extimes, nullam vite partem vacare fateberis. Unde non inmerito quibusdam omnis vita supplicium visa est, sed vos nichilomiherent quidem aurium vestibulo, mentis claustra non subeunt. Hic ad omnem corporis offensiunculam ingemiscitis, animi iuge mortiferumque supplicium non
Abbreviated transcription (Latin):
lassem habeo instructam Ratio. Et in¬
structos aer uentos equor fluctus Et in-¬
structos scopulos terrestre animal quid¬
alias quod tibi cum pelago Gaudiũ. Instructa
est classis Ratio. Instructe tempestates ĩstructa
naufragia periculis tuis gaudes et laboribus et
impensis quarum nullus est modus Uestrarum
ominium insaniarum sumptuosissima est classis¬
Gaudiũ. Classis instructa est Racio. Hanc
celi et maris ira deficiet alias desmet et quãlibet
instructam sperget et destruet inopina tempestas
de qua non cogitare dum nauiges stulti Gaudiũ.
Classem in mari habeo Ratio. Parum ne terra
discriminum uobis acculerat nisi maria eciam
pexarentur Non satis est terras unde nocẽs ferrũ
quod naso ait ferroq nocentius aurum Eruat᷑.
effodere Ipã quoq horrida et que primi homines
tantummodo mirabantur maria penetrastis ubiq
laborem ubiqz periculum conq̃rentes Inq hoc unũ
uigiles atq solliciti segues ad reliqua

Expanded text:
lassem habeo instructam. Et instructos aer ventos, instructos equor fluctus et instructos scopulos: terrestre animal, quid tibi cum pelago? Instructa est classis. Instructe tempestates, instructa naufragia! periculis tuis gaudes et laboribus et impensis, quarum nullus est modum. Vestrarum omnium insaniarum sumptuosissima est classis. Classis instructa est. Hanc celi et maris ira disiciet et quamlibet instructam sparget ac destruet inopina tempestas, de qua non cogitare dum naviges stulti est. Classem habeo in mari. Parumne terra vobis discriminum attulerat, nisi maria etiam vexarentur? Non satis est terras unde nocens ferrum, quod Naso ait, ferroque nocentius aurum eruatur effodere? Ipsa quoque horrida et que primi homines tantummodo mirabantur maria penetrastis, ubique laborem, ubique periculum conquirentes inque hoc unum vigiles atque solliciti, segnes ad reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt continere De ultimo nempe consenserim
De primo autem non ita Et si enim ut ip̃i uolũt
plurmnium inteesit quibus auspicis iuchoetun
Et si cum hiis senciens alias sensierit satyricus
ybi de ip̃o loquitur uencydio ita scripsexit distat
enin que syderal te excipiant modo primos inspi-¬
cientem alias incipientem edere uagitus et ad¬
huc a matre rubentem Nos tamen ista respuimꝰ
et hec auspicia et hanc tantam sydexum uim ne¬
gamus/ Conditori almo syderum oĩa relinquẽtes
a quo creatum nullum penitus ob hoc uirtutis et
felicitatis et glorie calle secludimus
Humilitas generis multa est¬
Ratio. Quid tu

Expanded text:
dicunt, continere. De ultimo nempe consenserim, de primo autem non ita. Etsi enim, ut ipsi volunt, plurimum intersit quibus auspiciis inchoetur etsi cum his sentiens Satyricus, ubi de ipso loquitur Venditio, ita scripserit: distat enim, que sidera te excipiant modo primos incipientem edere vagitus et adhuc a matre rubentem, nos tamen ista respuimus, et hec auspicia, et hanc tantam siderum vim negamus, conditori almo siderum omnia relinquentes, a quo creatum nullum penitus ab hoc virtutis et felicitatis et glorie calle secludimus. Humilitas generis multa est. Quid tu
Abbreviated transcription (Latin):
Melius belli odio et studio pacis afflueres Cum
cetera quidem arma inquieti anini hec et degene¬
ris signa sunt nec pacificis quidem grata et bella¬
toribus inuisa magnauinus Demiq sic habeto
Qui balistam primus inuenit ille aut pauidus
fuit aut proditor et nocendi auidus et metuens
quo ferire uelit committere uulnera uentis Idq
de omni genere missilium dictum puta fortis
bellator congressum hostis exoptat quem sagitariꝯ

Expanded text:
Melius belli odio et studio pacis afflueres, cum Melius belli odio et studio pacis afflueres, cum cetera quidem arma inquieti animi, hec et degeneris signa sunt, nec pacificis quidem grata et bellatoris invisa magnanimis. Denique sic habeto: qui balistam primus invenit, ille aut pavidus fuit aut proditor nocendi avidus et metuens quo ferre velint, committere vulnera ventis idque de omni genere missilium puta: fortis bellator congressum hostis exoptat, quem sagittarius
Abbreviated transcription (Latin):
habeo machinas ingentia saxa torquentes Ratie
Saxa torquere furiosorum est Gaudium habeo
et balistas inuumeras Ratio. Mirum nisi et
gaudes/ enasq flaminis imectis horrisono toni-¬
tru iaciuntur Non erat satis de celo tonantis ira
dei immortalis honiuntio O crudelitas iuncta
superbie de terra etiam tonuisses non imitabile¬
alias mutabile fulmen ut maro ait humana
rabies imitata est Et quod e nubibus mitti solet¬
non ligneo quidem sed tartareo mittitur instrumẽ¬
to quod ab arichymede inuentum quidã putant
eo tempore quo marcellus syracusas obsidebat ue¬
rum ille hoc ut suorum ciuium libertatem tue¬
retur excogitauit patrieq excidium uel auerteret
uel differret quo uos uel liberos populos Uel
Iugo uel excidio prematis alias prenditis utimini
Erat hec pestis nuper rara et que cum ingenti
miraculo cerneretur Nunc ut rerũ pessimarum
dociles sunt animi ita cõis est ut unum quodlibet
genus armorum Gaudiu. Balistis affluo Ratio.

Expanded text:
Habeo machinas ingentia saxa torquentes. Saxa torquere furiosorum est. Habeo machinas et balistas innumeras. Mirum, nisi et glandes eneas, que flammis iniectis horrisono tonitru iaciuntur. Non erat satis de celo tonantis ira Dei immortalis, homuncio nisi — o crudelitas iuncta superbie! — de terra etiam tonuisset! Non imitabile fulmen, ut Maro ait, humana rabies imitata est et quod e nubibus mitti solet ligneo quidem, sed tartareo mittitur instrumento, quod ab Archimede inventum quidam putant, eo tempore quo Marcellus Syracusas obsidebat. Verum ille hoc ut suorum civium libertatem tueretur excogitavit patrieque excidium vel averteret vel differret, quo vos ut liberos populos vel iugo vel excidio prematis utimini. Erat hec pestis nuper rara, ut cum ingenti miraculo cerneretur; nunc, ut rerum pessimarum dociles sunt animi, ita communis est ut unum quodlibet genus armorum. Balistis affluo.
Abbreviated transcription (Latin):
curribus honestauit Et Romanum carcerem acie
Romanorum hostium impleuit Et quo gracius specs¬
taculum esset mirabiliorq uictoria eodem ipso die
parta erat / reuolutis annis quo clades illa terribilis
apud carras̃ accepta fuerat/ Quis ambiciosus adeo
tanꝙͣ auidus regini est ut non hanc gloriam sine rep¬
no ꝙͣ inglorium regnum malit Et quid oro nocũit
uencydio ad felicitatem et ad simmmium decus ꝙ hu-¬
militer natus esset Et prima etate fortuna hũili
usus ac misera Certe uirum extuli despectum Roma
suspexit et claris suorum ciuium nominibus illud
peregrini fuscum nomen inseruit Hee sunt ad as-¬
censum scale Hii uirtutum gradus quibus non ad¬
do uigilando sed ad celum usq peruenias Proinde
et tu natus humiliter ut conscendas enitere pri-¬
mum et ultimum uirtutis in uestigio pedem figens
nec declinans alicubi nec subsistens Dolor
Humile principium fuit Ratio
que sequuntur cogita Nec me latet ut primus et

Expanded text:
curribus honestavit, et Romanum carcerem acie curribus honestavit, et Romanum carcerem acie captivorum hostium implevit. Et quo gratius spectaculum esset mirabiliorque victoria, eodem ipso die parta erat, revolutis annis, quo clades illa terribilis apud Carras accepta fuerat. Quis ambitiosus adeo tamque avidus regni est, ut non hanc gloriam sine regno, quam inglorium regnum malit? Et quid, oro, nocuit Ventidio ad felicitatem et ad summum decus, quod humiliter natus esset, et prima etate fortuna humili usus ac misera? Certe virum Asculi despectum Roma suspexit, et claris suorum civium nominibus, illud peregrini fuscum nomen inseruit. He sunt ad ascensum scale, hi virtutum gradus, quibus non addo, vigilando, sed ad celum usque pervenias. Proinde et tu natus humiliter, ut conscendas enitere, primum et ultimum virtutis in vestigio pedem figens, nec declinans alicubi, nec subsistens. Humile principium fuit. Illud preteriit; que sequuntur cogita. Nec me latet ut primus et
Abbreviated transcription (Latin):
sit sumina est humane cursum sortis origine nõ¬
peruerti alias preuerti Undecũq licet assurgere
seu fortuna manum porrigat seu uirtus Dol
hunile minis atq infimum genus est Ratio.
Quod ad humane potencie gradum spectat exem-¬
pla posumus quibus iam in altius non possit
Unum restat non imperio aut regno sed suapte
alia quadam maiestate memorabile Uencidius
bassus ostulams matre humili patre ignoto capta
patria iam pubes in tryumpho Guey pompen stra-¬
bonis qui pompen magni genitor fuit inter capti-
uos ductus Idem postea uariante fortuna dux po-¬
puli Romam contra parthorum regem et antiqua
potencia et recenti uictoria insolentem felicissimo
pugnauit euentu Et filio regis interfecto cesisq hostiu
legionibus Quod ad eum diem nlli Romanorum
ducum fata periiserant insignem illã romanorũ¬
legionum stragem et crassorum mortem magnifite¬
tissime ultus Ip̃m in quo uictus alienos currus or

Expanded text:
sit? Summa est, humane cursum sortis origine nosit? Summa est, humane cursum sortis origine non preverti: undecunque licet assurgere, seu fortuna manum porrigat seu virtus. Humile nimis atque infimum genus est. Quod ad humane potentie gradum spectat, exempla posuimus, quibus iam iri altius non possit. Unum restat, non imperio aut regno, sed suapte alia quadam maiestate memorabile. Ventidius Bassus Asculanus, matre humili, patre ignoto, capta patria, iam pubes in triumpho Gnei Pompeii Strabonis qui Pompeii Magni genitor fuit, inter captivos alios ductus. Idem postea, variante fortuna, dux Populi Romani contra Parthorum regem, et antiqua potentia et recenti victoria insolentem, felicissimo pugnavit eventu, et filio regis interfecto, cesisque hostium legionibus, quod ad eum diem nulli Romanorum ducum fata permiserant, insignem illam Romanorum stragem et Crassorum mortem magnificentissime ultus. Ipsum in quo victus alienos currus orn