comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& dedit eis dicens. B ibite ex hoc omnes.
Hic. ẽ. enim sanguis m̃s noui testamenti
qui ꝓ uobis. & ꝓ multis effundetur in re-¬
missionem peccatorum. B eoa in lucam¬
ccipiens calicem gr̃as egitos marcum¬
ob hoc nimirum. quia uetera transitura
erant. & noua uentura. Ũtiq patͥ gr̃as egit.
nobis tribuens exemplum głificandi dm̃.
in omni bona inchoatione. Uel ita.
ccipiens calicem passionem suam p̃figuran-¬
tem. gr̃as egit. de redemptione humano ge¬
neri collata ꝑ illam. G r̃a enim non meri¬
tis saluati sumus a dõ. Patet gͥ quid unus¬
quisq facere debeat in flagello ꝓpͥȩ culpȩ.
quandoquidem patͥ equalis. equanimiter
tulit flagella culpȩ alicnȩ. Hinc. ẽ. quod ait.
isite ex hoc omnes &.Maz is ter.
ore & corde. ut sitis participes passionis meȩ.
Unde apłs. si compatimur & conregnabimꝰ.
Benedix̃ dñs calicem eadem olesti benedie¬
tione qua & panem:. quia passionem suam
constituit hostiam sufficientem. qua mun-¬

Expanded text:
es. Hic est sanguis meus Novi Testamenti, qui pro vobis et pro multis effundetur in remissionem peccatorum. BEDA. Accipiens calicem, gratias egit. Ob hoc nimirum, quia vetera transitura erant, et nova ventura. Utique Patri gratias egit, nobis tribuens exemplum glorificandi Deum in omni bona inchoatione. Vel ita: Accipiens calicem passionem suam praefigurantem, gratias egit de redemptione humano generi collata per illam. Gratia enim, non meritis salvati sumus a Deo. Pater igitur quid unusquisque facere debeat in flagello propriae culpae, quandoquidem Patri aequalis, aequanimiter tulit flagella culpae alienae. Hinc est quod ait: Bibite ex hoc omnes, et ore et corde, ut sitis participes passionis meae. Unde apostolus: Si compatimur, et conregnabimus . Benedixit Dominus calicem eadem coelesti benedictione qua et panem; quia passionem suam constituit hostiam sufficientem, qua mun
Abbreviated transcription (Latin):
in pane & uino monstraret. E rangit pa¬
nem quem porrigit. ut ostendat corꝑis
sui fractionem. non sine sponte sua fu¬
uod ait discipulis. tale.ẽ. Accipite & mente
& corꝑe. comedite & fide & ore. seruantes in

Expanded text:
in pane et vino monstraret. Frangit pain pane et vino monstraret. Frangit panem quem porrigit. ut ostendat corporis sui fractionem non sine sponte sua fuuod ait discipulis, tale est: Accipite et mente et corpore, comedite et fide et ore, ser
Abbreviated transcription (Latin):
ac fregit. deditq discipu¬
lis sius dicens. Accipite
& comedite. hoc. ẽ. corpus
mcum quod ꝓ uobis dat᷑.
quam typicun spascba fuerat impletum
& agni carnes c̃umn apłĩs comederat. assu¬
mit pauem qui confortat corhominis.
& ad uerum paschȩ transgreditur sacram̃¬
tum. ut quomͦ in p̃siguratione eiꝰ melchi-¬
sedech summi dĩ sacerlos panem & uinũ
fecerat. ipse quoq in ueritate sui corꝑis &
sanguinis rep̃sentaret. B ema in marcum.
anem gr̃a certi sacramenti pͥusquam
frangeret bencilix̃. quia naturam
humanam quam passurus assumpsit. gr̃a
auinȩ urtutis impleuit. Benedix̃ & frrgit
quia hominem assumptum ita morti sub¬
dere dignatus. ẽ. ut ei diuinȩ immortali¬
tatis inesse potentiam demonstraret. ꝑ
citam resurtectionem. Idem in lucam.
mnitis paschȩ ueteris sollempniis quȩ
in commemorationem antiquȩ libe¬
rationis de egypto agebantur. transiit ad
nouum pascha. ut ꝓ carne & sanguine
agni. suȩ carnis & sanguinis sacramentũ

Expanded text:
iscipulis suis, dicens: Accipite et comedite. Hoc est corpus meum, quod pro vobis datur. quam typicum pascha fuerat impletum, et agni carnes cum apostolis comederat, assumit panem qui confortat cor hominis, et ad verum paschae transgreditur sacramentum, ut quomodo in praefiguratione ejus Melchisedech summi Dei sacerdos panem et vinum fecerat, ipse quoque in veritate sui corporis et sanguinis repraesentaret. Beda in Marcum: « Panem gratia certi sacramenti, priusquam frangeret, benedixit; quia naturam humanam quam passurus assumpsit, gratia divinae virtutis implevit. Benedixit et fregit, quia hominem assumptum ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis inesse potentiam demonstraret per citam resurrectionem. » Idem in Lucam: « Finitis paschae veteris solemniis, quae in commemorationem antiquae liberationis de Aegypto agebantur, transiit ad novum pascha, ut pro carne et sanguine agni, suae carnis et sanguinis sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
non faciet uindictam elec torum suoꝵ claman¬
tium ad sc die ac nocte & patientia babebit
inulis: Dico uobis. quia cito faciet uindictã
ulorum. Si quem mouet eur ȩlecti se
uindicari dc̃p̃centur. cum aꝑtissime mone¬
ra: Quamuis omnips conditor semꝑ sit
paratus ad uindictam. in die tam̃ uidicii se¬
ueruis apparebit ruina malorum. Putas ñ
ẽ. hic dictum dubitando s arguendo. nam &
nos aliquando de reb certis ponimus incre¬
pando uerbum dubitationis. ut si indignant᷑
seruo tuo dicas. C ontempnis me. considera.
forsitan dñs tuus sum. Et apłs. Puto autem

Expanded text:
non faciet vindictam electorum suorum, clamannon faciet vindictam electorum suorum, clamantium ad se die ac nocte, et patientiam habebit in illis? Dico vobis, quia cito faciet vindictam illorum. Si quem movet cur electi se vindicari deprecentur, cum ara? Quamvis omnipotens Conditor semper sit paratus ad vindictam, in die tamen judicii severius apparebit ruina malorum. Putas non est hic dictum dubitando, sed arguendo, nam et nos aliquando de rebus certis ponimus increpando verbum dubitationis, ut si indignanter servo tuo dicas: Contemnis me? considera; forsitan Dominus tuus sum. Et apostolus: Puto autem
Abbreviated transcription (Latin):
am non timeo. nec hominẽ reuereor. tam̃ qma
molesta. c̃. m hec uidua uindicabo illam. ne
in nouissimo ueniens suggillet me. Hoc .ẽ.
ne iterum & iterum ueniens. strangulet me
tediosis clamorib Suggillare a sugo & lamiis
tractum. strangulare. ẽ. Parabolas dñs aut
scdm similitudinẽ ponit ut de bomine qui
habebat duos filios. maiore in agro. minorẽ
in longinquo. aut ex dissimilitudine aliquid
ꝓbat. ut ibi. si fenum agri quos hodie.ẽ. &
eras in cubanum mittitur. ds̃ sic uestit.
quantomagis uos modicȩ fidei:
Et suꝑiꝰ genus ita coniungit᷑. sicut illud. ita
iliud uel istud: inferius ita. si uiuad.e. quanto
minus uel quantomagis hoc uel illud. Iudex
ẽ. hic ex dissimilitudine. quia iniquis nunꝗͣ
assimilatur dõ. Ipsa iudua potest habere iumi¬
utudi uem ȩcclȩ. quȩ desolata uidet᷑
donec ueniat dñs. qui tam̃ in secreto etiam
nune curam exꝰ gerit. Ait aute añs. Au¬
aite quid uidex iniquitatis dicit. Ds autem

Expanded text:
nec hominem revereor, tamen quia molesta est mihi haec vidua, vindicabo illam, ne in novissimo veniens sugillet me. Hoc est, ne iterum et iterum veniens strangulet me taediosis clamoribus. Sugillare a sugo et lamiis tractum, strangulare est. Parabolas Dominus aut secundum similitudinem ponit, ut de homine qui habebat duos filios, majorem in agro, minorem in longinquo : aut ex dissimilitudine aliquid probat, ut ibi: Si fenum agri quod hodie est, et cras in clibanum mittetur, Deus sic vestit, quanto magis vos modicae fidei? Et superius genus ita conjungitur, sicut illud, ita illud vel istud; inferius ita, si illud est, quanto magis vel quanto minus hoc vel illud? Judex est hic ex dissimilitudine, quia iniquus nunquam assimilatur Deo. Ipsa vidua potest habere similitudinem Ecclesiae, quae desolata videtur, donec veniat Dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam ejus gerit. Ait autem Dominus: Audite quid judex iniquitatis dicit. Deus autem
Abbreviated transcription (Latin):
ic notandum quia rigida uita & p̃di¬
catio decliuare debet mollium palatia.
Uquȩ frequentant mollibꝰ induti adulantes.
qui pomnt puliunaria sub cubito. qͥ uitã
peccatium palpant. ñ pungunt. ut uel sic
aliquid uenentur. Gregoriꝰ.

Expanded text:
ic notandum, quia rigida vita et praedicatio declinare debet mollium palatia, quae frequentant mollibus induti, adulantes, qui ponunt pulvinaria sub cubito , qui vitam peccantium palpant, non pungunt, ut vel sic aliquid venentur. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
secuta.ẽ. eum turba multa
bies erant in iberico.
qui egredientes de ierosolimis.
in iericho. interficere consueuerant & uul¬
nerare. Et iccirco dñs eum discipulis suis
uenit liberare uulneratos. Et ecce duo
cȩci ex quib erat barthimeꝰ faius thẏmei.
sedentes secꝰ uiam audierunt quia iñe na¬
carenꝰ transiret. & clamauerunt dicentes.

Expanded text:
secuta est eum turba multa es erant in Jericho, qui egredientes de Hierosolymis in Jericho interficere consueverant et vulnerare. Et idcirco Dominus cum discipulis suis venit liberare vulneratos. « Et ecce duo caeci, ex quibus erat Barthimaeus filius Thimaei, sedentes secus viam, audierunt quia Jesus Nazarenus transiret, et clamaverunt dicente
Abbreviated transcription (Latin):
lia & imponunt in humeros hominium.
diguo autẽ suo nolunt ea mouere. Teroninus.
oc gen̾aliter aduersum omnes magistros
dictum conuenit. qui grandia iubent &
mundra non facuint. Humeri digitus. onera:.¬
uincula quib alligantur onera. sp̃ualit̃ intel

Expanded text:
lia, et imponunt in humeros hominum, lia, et imponunt in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere. HIERON.-CHRYS. Hoc generaliter adversum omnes magistros dictum convenit, qui grandia jubent, et minora non faciunt. Humeri, digitus, onera,vincula quibus alligantur onera, spiritualiter intel
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̃ sacerdotium & nominis dignitatẽ
hortatur pplos ut subitiantur illis. ñ
oꝑam sca doctrinam considerantes. ꝑcathedrã¬
doetrinam legis significat. Iohannes cͥiostobꝰ.¬
on cathedra facit sacetdotẽ. sea sacerdos
sed omnis sc̃s. ẽ sacerdos. ꝑpt̃ bonos sacerdotes
etiam malos honorate. ne ꝓpt̃ malos etiam bo¬
nos contempnatis. M eluis. ẽ. enim malis inui-¬
sta p̃stare. quam bonis iusta subtraere. E requẽ¬
ter de homine malo bona doctrina. ꝓcedit. sic̃
uilis terra aliquando p̃ciosum aurum ꝓdu¬
eit. Sicut aurum eligitur & terra non. sic uos
doctrinam accipite non mores. A pib enim
herbȩ necessariȩ non sunt sed flores. Ũel ita.
Ingrachu quo fuerat moyses constituti sunt scͥ¬
bȩ .&. pbarisei iminerito. legeni ꝓphantẽ de xpo
p̃dicatites aliis. quẽ ipsi p̃sentẽ non receꝑunit.
Ergo hortabatur dñs popłmi audire legem. id
ẽ. credere in xꝑm. & non unitari pbariscos.
lligant crum onera grauia & importabi

Expanded text:
propter sacerdotium nominisque dignitatem exhortatur populos ut subjiciantur eis, non opera, sed doctrinam considerantes. Hordoctrinam legis significat. Non cathedra facit sacerdotem, sed sacerdos sed omnis sanctus est sacerdos. Propter bonos sacerdotes etiam multos honorate, ne propter malos etiam bonos contemnatis. Melius est enim malis injusta praestare, quam bonis justa subtrahere. Frequenter de homine malo bona doctrina procedit, sicut vilis terra aliquando pretiosum aurum producit. Sicut aurum eligitur, et terra non, sic vos doctrinam accipite, non mores. Apibus enim herbae necessariae non sunt, sed flores. Vel ita: In gradu quo fuerat Moyses, constituti sunt Scribae et Pharisaei immerito, legem prophetantem de Christo praedicantes aliis, quem ipsi praesentem non receperunt. Ergo hortatur Dominus populum audire legem, id est credere in Christum, et non imitari Pharisaeos. lligant autem onera gravia
Abbreviated transcription (Latin):
unc ait illis. Tristis .ẽ. anima mea uscy
ad mortem. Hinc alibi dicit. Bap¬
timo habeo baptitari. & quomͦ angor usq dũ
ꝑficiatur: Usq ad mortem tristis. ẽ. donec apo¬
stolos suos sua liberet passione. Mors quippe
non tuncat. Petrus dicit. anunam meã
põno ꝓ te. xp̃c dicit. anima mea turbatur.
Utrumq uerum. ẽ. & ratione plenum. quia
inferior non timet. & suꝑior gerit timentis
affectum. Iile enim quasi homo ium mortis
ignorat. iste quasi d̃s incorꝑe constitutus. fra¬
gilitatem carnis exponit. ut eorum qui sacia¬
mentum incarnationis ab urant. excludẽtur
unpietas. Sequitur. Sustinete hic aui
gilate mecum.

Expanded text:
unc ait illis: Tristis est anima mea usque ad mortem. Hinc alibi dicit: Baptismo habeo baptizari, et quomodo angor usque dum perficiatur ? Usque ad mortem tristis est, donec apostolos suos sua liberet passione. Mors quippe us non timeat. Petrus dicit, animam meam pono pro te. Christus dicit, anima mea turbatur. Utrumque verum est et ratione plenum, quia inferior non timet et superior gerit timentis affectum. Ille enim, quasi homo, vim mortis ignorat; iste, quasi Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit, ut eorum qui sacramentum incarnationis abjurant, excluderetur impietas. Sequitur: Sustinete hic, et vigilate mecum.
Abbreviated transcription (Latin):
Iot ẽ. contrarium auod uicas ait. misit ad
eum seniores indeorum rogans. cum ꝑ anu¬
cum soleamus ꝑuenire ad auquem. Uerũ¬
tamen ñ negligenter intuenila ẽ. &̃ math̃i my¬
stica locntio. sciłm quam scͥptum ẽ. in psal¬
mo. Accedite ad eum & uluminamini. Itaq
fule uenit centurio. Ma sis Re R.

Expanded text:
on est contrarium quod Lucas ait: Misit ad eum seniores Judaeorum rogans, cum per amicum soleamus pervenire ad aliquem. Verumtamen non negligenter intuenda est etiam Matthaei mystica locutio, secundum quam scriptum est in psalmo: Accedite ad eum, et illuminamini . Itaque fide venit centurio. Dici
Abbreviated transcription (Latin):
tum insinuat oꝑa bona. quibꝰ coram homi¬
nibꝰ uicemus. uno autem expͥmitur ardor
fidei. spei. & caritatis. quo intus reformamur.
Et nemo bibens uetus statim uiste nousi
Dicit enim. Uetus melius ẽ. Tudeos signi¬
ficat. quib intȩ ueteris saliua imbutis nouȩ gr̃ȩ

Expanded text:
tum insinuat opera bona, quibus coram hominibus lucemus; in vino autem exprimitur ardor fidei, spei et charitatis, quo intus reformamur. Et nemo bibens vetus, statim vult novum, dicit enim: Vetus melius est. Judaeos significat, quibus vitae veteris saliva imbutis, novae gr
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura in deo describit caput. oculos. palpe¬
bras. autes. os labia. linguam.cor. imagnen. uterũ
mamis. dextram sinstrim. digitos siue digitũ. bra-¬
chium. alas. scapulas. posteriora. peiles. item motus
animȩ. uam furoeem. obliuionem. recoedationẽ. pe¬
itentiam. & alia bis similia. ñ carnaliter iuita by¬
storiam a recte intelligentib sentienda sunt: sicut
a iuideis es plerisq bereticis. carnalit̾ sapientibꝰ. qui
dm̃ corporeum atq localem opinantur. sed sp̃ialiter
de eo omnnna intelligenda & confitenda sunt. ueluti
de illo qui simplex natura ẽ. & inmutabilis: neq aliud

Expanded text:
Scriptura in Deo describit caput, oculos, palpebras, aures, os, labia, linguam, cor, imaginem, uterum, manus, dextram, sinistram, digitos sive digitum, brachium, alas, scapulas, posteriora, pedes, item motus animae, iram, furorem, oblivionem, recordationem, poenitentiam, et alia his similia: non carnaliter juxta historiam a recte intelligentibus sentienda sunt, sicut a Judaeis et plerisque haereticis carnaliter sapientibus, qui Deum corporeum atque localem opinantur, sed spiritualiter omnia de eo intelligenda et confitenda sunt veluti de illo qui simplex natura est et immutabilis, neque aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostenderet non etatẽ regnare. s mores.
& his qui similrm babent innocentiam & sim¬
x̾plicitatẽ. p̃mium ꝓmittit de quibꝰ paulus.
Nolite pueri effici sensibꝰ s malitia paruuli
estote. sensu autem ꝑfecti. Et cum impo¬
suisset cis manus. abiit inde. R emiguis.¬
aruulis manus imposuit. ut humiles
sua benedictione adignos significaiet. &
cotidie imponit. cum humilibꝰ gram au¬
xilii tribuit

Expanded text:
ut ostenderet non aetatem regnare, sed mores, et his qui similem habent innocentiam et simplicitatem, praemium promittit, de quibus Paulus: Nolite pueri fieri sensibus, sed malitia parvuli estote, sensu autem perfecti . Et cum imposuisset eis manus, abiit inde. REMIG. Parvulis manus imposuit, ut humiles sua benedictione dignos significaret. Et quotidie imponit, cum humilibus gratiam auxilii tribuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tenerent preceptum dm̃ cȩpit eis irĩe
osfendere passionis suȩ articulum. Simulq
ne orrerent mortis ꝑiculum. si diugerent reg¬
ni glãm. Quasi diceret. Icronimus.¬
unc me p̃dicate cum passus fuero. quia
non ꝓdest maicstatem eiꝰ uulgari in
populis. quem postinodum uidebrnt fla-¬
gellari: & crucifigi.

Expanded text:
melius tenerent praeceptum Domini, coepit Jesus ostendere passionis suae articulum. Simulque ne horrerent mortis periculum, si diligerent regni gloriam. Quasi diceret: Tunc me praedicate cum passus fuero, quia non prodest majestatem ejus vulgari in populis, quem postmodum videbunt flagellari et crucifigi.
Abbreviated transcription (Latin):
ũmbos p̃cinginus. cum caruis iuxuri¬
am ꝑ continentiam cairtamus. Lucer¬
nas autem in manib tencinus. cum ꝑ bona
oꝑa lucis exempla monstramus. Redemp¬
teri etenu nr̃o unum nequaquam placet
sine altero. si aut his qui bona agit. inqui¬
namenta luxuriȩ non deserit. aut bis qui
castitate p̃minet. nundum se ꝑ bona oꝑa exer-¬
cet. Et uos similes hominib expectantib
dñm suum quando reuertatur a nuptiis.
ut cum uenerit & pulsauerit. confestum aꝑi-¬
ant ei. Ad nuptias dñs abiit. cum ascen¬
dens in cęlum suꝑnam sibi angłorum mul¬
titudinem nouus homo copulauit. Qui tunc
reuertetur. cum in uidicium manifestabitur.
U euit quippe cum ad uidicium ꝓꝑat. Pulsat
designat. C ui mox aꝑit. qui eum cum amore
suscipit. Ille enun non uult ei aꝑire. qui exi¬
re trepidat de corꝑe. quia meninit se illum

Expanded text:
umbos praecingimus, cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Lucernas autem in manibus tenemus, cum per bona opera lucis exempla monstramus. Redemptori etenim nostro unum nequaquam placet sine altero, si aut is qui bona agit inquinamenta luxuriae non deserit; aut is qui castitate praeeminet non semper bona opera exercet. Et vos similes hominibus, exspectantibus dominum suum quando revertatur a nuptiis: ut, cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Ad nuptias Dominus abiit, cum ascendens in coelum, supernam sibi angelorum multitudinem novus homo copulavit. Qui tunc revertetur, cum in judicium manifestabitur. Venit quippe, cum ad judicium properat; pulsat designat. Cui mox aperit, qui eum cum amore suscipit. Ille enim non vult ei aperire, qui exire trepidat de corpore, quia meminit se illum
Abbreviated transcription (Latin):
uid hic dicimus de paruulis. qui ꝑ çca¬
tem adhuc eredere non ualent: De ma¬
ioribꝰ nulla questio ẽ. ꝑ alios gͦ pariuili cre¬
dunt in ȩccła. sient ex aliis trabunt peccata
quȩ iillis inbaptismo remittuntur. Signa
autem eos qui crediderint hec sequentur. In
nomine meo demonuia eicient. lingius loquen¬
tur nouis. serpentes tollent. Et si mortifcrũ¬
⁊ quid biberuit. non eos nocebit. Suꝑ egros ma¬
nus unponent. & bene habebunt. Nunquid
quia hȩc signa non facimus non credimus:
ec in exordio eccłȩ Gregoriꝰ.

Expanded text:
parvulis, qui per aetatem adhuc credere non valent? De majoribus nulla quaestio est. Per alios ergo parvuli credunt in Ecclesia, sicut ex aliis trahunt peccata, quae illis in baptismo remittuntur. Signa autem eos qui crediderint, haec sequentur: In nomine meo daemonia ejicient, linguis loquentur novism quid biberint, non eis nocebit. Super aegros manus imponent, et bene habebunt. » Nunquid quia haec signa non facimus, non credimus? Haec in exordio Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
nel p̃ponitur uel mutatur. Sic abram quia pa¬
ter multarum gentium erat futurus. abrabam
ẽ uocatus. sic iacob quĩa dm̃ uidit isrł appellari
meruit. lohannes interp̃tatur in quo ẽ. gr̃a.
uel dñi gr̃a. in quo declaratur. & parentibus
euis gram. ẽẽ. donatani. & ipsi iohanui qui exut̃o
matris sp̃u sc̃õ erat replendus. Et erit gau¬
dium tͥ et exultatio. & multi in natiuitate eius
gaudebunt:¬
axdiumꝰ ad mentem. exultatio ad corꝑis hylari.¬
tatem spectat.
ato p̃cursore multi gaudent. nato dño magnũ
gaudium nuntiatur. quod erit ommi ppło. quia
hic salutem multis p̃dicat. ille omnibus dat.
in genãtione duodecim filiorum gaudet. abra
hȩ et cachariȩ pariter filii dantur. Duunum gͥ
munus ẽ fecrnditas parentis. Agant gͥ parentes
gr̃as quia genuerunt. filii quia geniti sunt.
matres quia honcrantur p̃miis conugii E rit
enm magnus coram dño. & uinum & siceram

Expanded text:
vel imponitur vel mutatur. Sic Abraham, quod pavel imponitur vel mutatur. Sic Abraham, quod pater multarum gentium erat futurus, Abraham est vocatus ; sic Jacob quia Deum vidit, Israel appellari meruit. Joannes interpretatur, in quo est gratia, vel Domini gratia, in quo declaratur et parentibus ejus gratiam esse donatam, et ipsi Joanni, qui ex utero matris sancto Spiritu erat replendus. Et erit gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunaudium ad mentem, exsultatio ad corporis hilaritatem spectat. cursore, multi gaudent; nato Domino, magnum gaudium nuntiatur quod erit omni populo ; quia hic salutem multis praedicat, ille omnibus dat. AMBR. in generatione duodecim filiorum gaudet, Abrahae pariter et Zachariae filii dantur. Divinum igitur munus est fecunditas parentis. Agant igitur patres gratias, quia genuerunt; filii, quia geniti sunt; matres, quia honorantur praemiis conjugii. Erit enim magnus coram Domino, et vinum et siceram
Abbreviated transcription (Latin):
ene a idextͥs altaris apparuit. quia & aduentũ
ueri sacerdotis et misterium sacrificii unuersalis
et celestis doni gaudium annuntiabat. Sicnt
enim ꝑ sinistram p̃sentia. sic ꝑ dexteram sepe bona
ꝓnuntiantur eterna. uxta illud in laude sapi-¬
entiȩ. Longitudo dierum in dextera enis. insini-¬
stra illiuis diuitiȩ Et ⁊acharias turbatus ẽ. ui
dens & tunor irruit suꝑ eum. Ait autem adillũ
angelus. Netimeas ⁊acharia. qm̃ exaudita ẽ. dep̃-¬
catio tua. Sicut humani deffectus. ẽ. terreri:
ctu blandiendo consolari. Contra. demones si quos
sua p̃sentia senseruit territos. ampliori hoerore con-¬
cutiunt. Eraudita ẽ. dep̃catio facta ꝓppłi redemp¬
tione. ñ ꝓ sobole quam desꝑabat se posse habere.
atur zachariȩ filius nasciturus. qui p̃dicando pe¬
nitentiam & fidem. p̃pararet saluatori plebem.
Et uxor tua elisabeth pariet tͥ filium. & uocabis
nomen euis iobannem. Singularis meriti in¬
dicium datur. quociens hominib: a dõ nomen

Expanded text:
ene a dextris altaris apparuit, quia et adventum veri sacerdotis, et mysterium sacrificii universalis et coelestis doni gaudium annuntiabat. Sicut enim per sinistram praesentia, sic per dexteram saepe bona pronuntiantur aeterna, juxta illud in laude sapientiae: Longitudo dierum in dextra ejus, in sinistra illius divitiae . Et Zacharias turbatusdens, et timor irruit saper per eum. Ait autem ad illum angelus: Ne timeas, Zacharia, quoniam exaudita est deprecatio tua. Sicut humani defectus est terreri, ctu, blandiendo solari. Contra, daemones si quos sua praesentia territos senserint, ampliori horrore concutiunt. Exaudita est deprecatio facta pro populi redemptione, non pro sobole, quam desperabat se posse habere. atur Zachariae filius nasciturus, qui praedicando poenitentiam et fidem, praepararet Salvatori plebem. Et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium, et vocabis nomen ejus Joannem. Singularis meriti indicium datur, quoties hominibus a Deo nomen
Abbreviated transcription (Latin):
onas quidem fuit signum niniuitis quod
sicut ipse liberatus fuit amorte corꝑis de cȩto.¬
ita ipsi liberarentur dc morte animȩ peniten¬
do. Eilius quoꝙ hominuis signum fuit ge¬
nerationi udeoꝵ. quia sicut ipse resurrerit
a morte carns. ita ipsi resurgent ab animȩ
morte si peniterent.
ĩri niniuite suirgent in iudicio eum gene¬
ratione ista & condempnabunt eam. auia¬

Expanded text:
onas quidem signum fuit Ninivitis, quod sicut ipse liberatus fuit a morte corporis de ceto, ipsi liberarentur de morte animae poenitendo. Filius quoque hominis signum fuit generationi Judaeorum; quia, sicut ipse resurrexit a morte carnis, ita ipsi resurgerent a morte animae, si poeniterent. Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione ista, et condem
Abbreviated transcription (Latin):
uudet eum. scilicet a consortio sc̃oꝵ
separabit eum. Hypocritas bic ili¬
cit in agro. in mola in lectoq derelic̾tos.
infideles uͦ qui nec fidem habuerunt.
ieut uifideli dispensa¬
tore ordo renunerationis dictus. ẽ.
ne ur malo seruo narratur p̃sulum maloꝵ
ȩterua dampnatio. Qui non solum male
uiuunt. sed etiam subditos inuiriis laces¬
sunt. T ypice etiam potest intelligi pue¬
ros & ancillas ꝑcutere. corda infirmorum
infide: prauȩ oꝑationis. aut lecutioius ex¬
emplo uitiare. Edere autem & bibere &
inebriari. ẽ. facinorib & scłi illecebris. occu¬
pari. quȩ mentem dementant & errare fa¬

Expanded text:
det eum, scilicet a consortio sanctorum separabit eum. Hypocritas hic dicit, in agro, in mola, in lecto derelictos; infideles vero, qui nec fidem habuerunt. Sicut in fideli dispensatore ordo remunerationis dictus est, sic in malo servo narratur praesulum malorum aeterna damnatio, qui non solum male vivunt, sed etiam subditos injuriis lacessunt. Typice etiam potest intelligi pueros et ancillas percutere, corda infirmorum in fide pravae operationis aut locutionis exemplo vitiare. Edere autem, et bibere et inebriari, est facinoribus et illecebris saeculi occupari, quae mentem dementant, et errare fa
Abbreviated transcription (Latin):
cum ñ eandem locutionẽ retulerint. candem retu.¬
usse sententiã. Que diuersitas locutionum ad hoc
utilis ẽ. ne uno m̃ dictum minus intelligatur.
et alit̾ quam se res habet interp̃tetar. M as̃.
ysterium tͥnitatis in baptismo xp̃i mon-¬
stratur. Filius bapticatur. sp̃c sc̃s descendit
in specie columbȩ. uox patͥs testimoniũ filio pre¬
bentis auditur. s olumba apparuit suꝑ caput
ib̃u. ne uox patͥs putaretur ẽẽ. facta ad iobannẽ
non ad dñm.

Expanded text:
ui non eandem locutionem rettulerunt eandem rettulisse sententiam. quae diuersitas locutionum ad hoc etiam utilis est, ne uno modo dictum minus intellet aliter quam se res habet, interpretetur. BEDA. Mysterium Trinitatis in baptismo Christi monstratur. Filius baptizatur, Spiritus sanctus descendit in specie columbae, vox Patris testimonium Filio praebentis auditur. Columba apparuit super caput Jesu, ne vox Patris putaretur esse facta ad Joannem, non ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cum uenusent disciplĩ cxꝰ transfretum.
obliti sunt panes acciꝑe. & nisi unum
panem non habebant innaui. B eda in
ndicatur quam modicam car marcum.¬
nis curam haberent in reliquis. qui nec uiaticũ
sumpserunt. intentione dominici comitatus.
Unus panis. uanem uitȩ significat. Trans fre¬
tum abiit dñs. quando secutus ẽ. eum genti¬
Intuemini & cauete afermento pbarise¬
orum & saduceorum. & a fermento berodis.
Qui cauet a fermento phariseorum & sadu¬
ceorum. litterx p̃cepta non seruat. traditiones
hominum negligit. ut dĩ mandata faciat.
crmentum.

Expanded text:
 cum venissent discipuli ejus trans fretum, obliti sunt panes accipere, et nisi unum panem non habebant in navi. BEDA. Indicatur quam modicam carnis cunis curam haberent in reliquis, qui nec viaticum sumpserunt intentione Dominici comitatus. Unus panis, panem vitae significat. Trans fretum abiit Dominus, quando secutus est eum gentiIntuemini et cavete a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum, et a fermento Herodis. Qui cavet a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum, litterae praecepta non servat, traditiones hominum negligit, ut Dei mandata faciat. Fermentum
Abbreviated transcription (Latin):
catholica addidit. quam nisi quisq fideliter
firmitq crediderit. saluus. c̃c̃. non poterit.
U el ar̃ catholica. id ẽ. communis. ad differen¬
tiam fidei hereticorum. non ubiq cum eccl̃a di¬
latatȩ.s: quasi in angulo latitantis. ꝑides au¬
tem catholica partim circa ipsam diunitatis
naturam. partim circa diuina beneficia. &
quascuinq di rectissimas dispensationes uel
ordinationes consistit. quȩ nobis apłorum &
sc̃orum patrum symbolis sunt expressa. Et
sciendũ qͥa fides nondr̃ magna uel parua. eo
quod ad multas uel paucas res ꝑtineat. Sed
quoniam firmit nel tepide creditur ea. Inten¬
sam quippe fulem atꝙ constantẽ laucat añs
ubi dicit. o mulier magna ẽ. files tua. Et de
fide centurionis. Non inueni tantam fidem
fidem remissam increpat dicens. Quiad cogi¬
tatis inter uos modicȩ fidei. quia panes non
babetis: Utiq sunt̃ cȩcera firmit̃ crederent.

Expanded text:
catholica, addidit: « Quam nisi quisque catholica, addidit: « Quam nisi quisque crediderit, salvus esse non poterit. » Vel dicitur catholica, id est, communis, ad differentiam fidei haereticorum, non ubique cum Ecclesia dilatatae, sed quasi in angulo latitantis. Fides autem catholica partim circa ipsam Divinitatis naturam, partim circa divina beneficia et quascunque Dei rectissimas dispensationes vel ordinationes consistit, quae nobis apostolorum et sanctorum Patrum symbolis sunt expressa. Et sciendum quia fides non dicitur magna vel parva, eo quod ad multas vel paucas res pertineat, sed quoniam firmiter vel tepide creditur ea. Intensam quippe fidem atque constantem laudat Dominus ubi dicit: O mulier, magna est fides tua . Et de fide centurionis: Non inveni tantam fidem fidem remissam increpat, dicens: Quid cogitatis inter vos modicae fidei, quia panes non habetis? Utique si inter caetera firmiter crederent,
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Iusticia enim dĩ ineo reuelatur ex fide in
fidem. Dicit enu alio loco. Nos crum reue¬
lata facie glam dĩ speculantes. in eandem ima¬
enim dicit hic de gła inglãm. ita & ibi ex fide
in fidem. De gła scilicet ȩuanglii. quo nunc
credentes illuminantur inglam manifestȩ ue
ritatis. Sunt autem plura etiam ad dm̃ ꝑti¬
nentia. quȩ siue credantur suic non. nicbil no¬
stra interest. Siue enun credanus dm̃ cras
pluuiam daturum. siue non. si etiam creca¬
mus xꝑm huiꝰ uel illius staturȩ fuisse. uel ñ.
uel in hac scu illa ciuitate p̃dicasse. uel non.
muillum incurrimus ꝑiculum. Ea ũ dum¬
taxat quȩ ail fidem catbolicam spectant. si ñ
credantur. damnationẽ parunt. Est autem
fides catholica id ẽ. unuersalis. quȩ ita omnibꝰ
necessaria ẽ. ut nemo discretus absq ea saluari
possit. U nde athanasius cum p̃misisset hec ẽ
tidẽ eatholica. statim illud aꝑiens unde sit dicta

Expanded text:
cit: Justitia enim Dei in eo revelatur ex fide in cit: Justitia enim Dei in eo revelatur ex fide in fidem. Dicit enim alio loco: Nos enim revelata facie gloriam Dei spectantes in eamdem ima . Sicut enim dicit hic, a gloria in gloriam, ita et ibi ex fide in fidem. De gloria scilicet Evangelii, quo nunc credentes illumritatis. Sunt autem plura etiam ad Deum pertinentia, quae sive credantur, sive non, nihil nostra interest. Sive enim credamus Deum cras pluviam daturum, sive non; si etiam credamus Christum hujus vel illius staturae fuisse, vel non; vel in hac seu in illa civitate praedicasse, vel non, nullum incurrimus periculum. Ea vero duntaxat quae ad fidem catholicam spectant, si non credantur, damnationem pariunt. Est autem fides catholica, id universalis, quae ita omnibus necessaria est, ut nemo discretus absque ea salvari possit. Unde Athanasius cum praemisisset, « Haec est fides catholica, » statim illud aperiens, unde sit dicta
Abbreviated transcription (Latin):
quanto magis cum iudere cȩꝑimus: Et si
sꝑando diugimus quo nondum ꝑuenimꝰ.
quantomagis cum ꝑuenerius: Ideo ma¬
ior ẽ. caritas. quia fide & spe decedentibapsa
ꝑmanet. Idem in octauo de tͥnitate capło
quod interdum fidci nomen transfertur ad
designandam certitudinem manifestȩ iusio¬
nis. quam habituri sumus. Hoc autt̃ fit
uel ex illa regula qua nomen causȩ ponitur
ꝓeffectu. nel ex alia scd̾m quam significata
res ꝑsimilitudinẽ. suscipit rei significantis
nomen. Est enira ipsa fides qua nunc ꝑ spc¬
cuium menignate din cermimus. sacram̃¬
tum illius uisionis futurȩ. qua dmñ facie ad
faciem sicuti ẽ. uidebimus. & ꝑfidem duci¬
des rerum. quando non uerbis.s rebꝰ ipsis
p̃sentibꝰ creditur. Quot futurum ẽ. cum iam
ꝑspeciem manifestam se contemplandam
prebedit sc̃ĩs ipsa di sapientia. De qua fidẽ
reum luciꝙ ipsius p̾sentie. forsitan paulus di¬

Expanded text:
quanto magis, cum uidere coeperimus? et si quanto magis, cum uidere coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum peruenimus, quanto magis, cum peruenerimus ? jor est charitas, quia fide et spe decedentibus, ipsa permanet. » Idem in octavo De Trinitate, capitulo quoque sciendum est, quod interdum fidei nomen transfertur ad designandam certitudinem manifestae visionis, quam habituri sumus. Hoc autem fit vel ex illa regula, qua nomen causae ponitur pro effectu, vel ex alia secundum quam significata res per similitudinem suscipit rei significantis nomen. Est enim ipsa fides qua nunc per speculum in aenigmate Deum cernimus, sacramentum illius futurae visionis, qua Deum facie ad faciem, sicuti est, videbimus, et per fidem ducides rerum, quando non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditur. Quod futurum est, cum jam per speciem manifestam se contepraebebit sanctis ipsa Dei sapientia. De qua fide rerum lucisque ipsius praesentia forsitan Paulus di
Abbreviated transcription (Latin):
datur: Credi auit potest. si non sꝑetur uelame¬
tur. Inde g̾ diligimus quia credumis. inde
etiam sꝑamus. quia credimus &. diligunus.
Cum enim sit spes expectatio fida futuri
commodi. &x fide. nascitur expectare. & excari¬
tate. fidutia impetrandi. Hinc augustinꝰ
quinquagesimo quarto capitulo enchiridion
Qui recte amat. ꝓculdubio recte credit ꝙ sꝑat.
Qui u non amat. maniter credit & sꝑat. quã¬
uis adueram felicitatẽ ꝑtineant. Licet enun
sꝑare. non possit fieri sine amore. tam̃ potest
ficri ut id non amet sine quo ad il quod sꝑat
ñ potest ꝑueniri. ut si quis sꝑet uitam ȩter¬
nam & non amet iusticiam. Idem in pri¬
mo capitulo de doctrina xp̃iana. Tria hec sunt
quibꝰ & scientia omnis & ꝓph̃ia militat. fules
spes. caritas. Sed fidei succedit spes quam
uidebimus. & spei succedit beatitudo ipsa ad
istis decedentibꝰ augebitur potins. Si enun
credendo diligimiis quod nondum uidemꝰ

Expanded text:
datur? Credi autem potest, si non speretur vel amedatur? Credi autem potest, si non speretur vel ametur. Inde ergo diligimus, quia credimus; inde etiam speramus quia credimus et diligimus. Cum enim sit spes exspectatio fida futuri commodi, ex fide nascitur exspectare, et ex charitate fiducia impetrandi. Hinc Augustinus quinquagesimo quarto capitulo Enchiridion: « Qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat. Qui vero non amat, inaniter credit et sperat, quamvis ad veram felicitatem pertineant. Licet enim sperare non possit fieri sine amore, tamen potest fieri ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest perveniri: ut si quis speret vitam aeternam, et non amet justitiam. » Idem in prima de doctrina Christiana: « Tria haec sunt, quibus et scientia omnis, et prophetia militat: fides, spes, charitas, sed fidei succedit spes, quam videmus, et spei succedit beatitudo ipsa, ad istis decedentibus augebitur potius. si enim credendo diligimus quod nondum uidemus,
Abbreviated transcription (Latin):
lis cum nondum sit. ꝑfidem tam̃ iam subsi¬
stit in anima nr̃a. quasi p̃oculis eam habea-¬
mus. E st gͦ fides tam de p̃sentibꝰ uel pre¬
teritis. quam de futuris. tam de bonis quã
de maus. ut augustinus in pͥncipio enchi¬
ridion disserit. Spes autem de bonis ẽ. tantũ.
& de futuris. Est enim futurorum bonorum
spes expectatio cum fudutia adipiscendi ex gr̃a
dei. & ex bona conscientia. Spes enim sine
meritis nonẽ sprs .s. p̾sumptio. Ex pectatio uͦ
alicuiꝰ in commodi. non dr̃ spes s desꝑatio.
hoc ẽ. diffidentia a bono. Hoc gͥ distat int
spem & illã ẽ partem fidei. quȩ ẽ de bonis futu¬
ris in nobis. quia fide intelligimus futura no¬
bis bona & spe confulent expeclamus ea. P ost¬
quam ũ tenebitur res. iam ñ erit ex pectatio
spei. E x fide aute tanquam fundamento om¬
nium bonorum. spes & caritas oriuntur. Qͥ
enim sꝑari. uel sꝑatum potest a marinisi cre¬

Expanded text:
lis cum nondum sit, per fidem tamen jam subsilis cum nondum sit, per fidem tamen jam subsistit in anima nostra, quasi prae oculis eam habeamus. Est ergo fides tam de praesentibus vel praeteritis quam de futuris, tam de bonis quam de malis, et Augustinus in principio Enchiridion disserit. Spes autem de bonis est tantum et de futuris. Est enim spes futurorum bonorum exspectatio cum fiducia adipiscendi ex gratia Dei et ex bona conscientia. Spes enim sine meritis non est spes, sed praesumptio. Exspectatio vero alicujus incommodi non dicitur spes, sed desperatio, hoc est, diffidentia a bono. Hoc igitur distat inter spem et illam etiam partem fidei quae est de bonis futuris in nobis, quia fide intelligimus futura nobis bona, et spe confidenter exspectamus ea. Postquam ergo tenebitur res, jam non erit exspectatio spei. Ex fide autem tanquam fundamento omnium bonorum, spes et charitas oriuntur. Quid enim sperari vel speratum amari potest, nisi cre
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidemus. Hȩc itaq ẽẽ affirmant auousti
quarto libro dialogorũ. & in sccundo uibro
omeliarum enangłii. cȩteriq doctores. Eides
g̃ ẽ. quod non uides credere. ꝑ fidem enim
ambulamus non ꝑspeciem. Cum autem
uenerit quoa ꝑfectum ẽ. uidebis quod credi¬
disti. E. t qm̃ minus ẽ. credete quam uidere.
cessabit fides. quia uidebitur species. Cessa¬
bit creilendi existimatio. quoniam manife¬
sta erit ueritatis cognitio. Eides gͥ ut ait
apls. ẽ. argumentum non apparentum. idẽ.
ostensio. Arguere enim dicebant antiqui osten¬
dere. Itaꝙ corꝑei sensus indicant nobis appa¬
rentia. fides uͭ extenditur ad non apparentia.
suo m ostenlens ea. quousq uera intelligen¬
tie uisio succedat. Fides itaq: ẽ. substantia
sꝑandarum rerum. quia dum ea quȩ non
uidemus credimus. aut fuisse aut. ẽc. aut
futura. ẽẽ. ipsa fides facit ea subsisttre ĩ nobis
credendo. Uerbi gr̃a. Resurrectio genera¬

Expanded text:
non videmus. Haec ita esse affirmant Augustinnon videmus. Haec ita esse affirmant Augustinquarto libro Dialogorum, et in secundo libro homiliarum Evangelii, caeterique doctores. Fides ergo est quod non vides credere: per fidem enim ambulamus, non per speciem. Cum autem venerit quod perfectum est, videbis quod credidisti. Et quoniam minus est credere quam videre cessabit fides, quia videbitur species. Cessabit credendi existimatio, quando manifesta erit veritatis cognitio. Fides igitur, ut ait Apostolus, est argumentum non apparentium , id est, ostensio. Arguere enim dicebant antiqui ostendere. Itaque corporei sensus indicant nobis apparentia. Fides vero extenditur ad non apparentia, suo modo ostendens ea, quousque vera intelligentiae visio succedat. Fides itaque est substantia sperandarum rerum, quia dum ea quae non videmus credimus aut fuisse, aut esse, aut futura esse, ipsa fides facit ea subsistere in nobis credendo. Verbi gratia: Resurrectio genera
Abbreviated transcription (Latin):
ne doctrina pbariseorum xp̃m nesciens:
effectus ueritatis euangelicȩ corrumꝑet.
tum phariscorum & herodis. traditio¬
nes ꝑuersas & beretica significat dogmata.
constat quia cybi quibꝰ pastus ẽ. populus dĩ ue¬
ram doctrinam integraniq significant.
in euanglio legitur. ne nusquam dictũ
sit breuit aꝑiamus quid sit fides. de quibꝰ
habeatur. scdm quid magna uel modica di b ͭ¬
catur. Tides ẽ. existimatio rerum non appa-¬
rentium. hoc ẽ. sensibꝰ corꝑeis non subiacen¬
tium. supͣ opinionem & infra agnitionem
constituta. S upͣ opinionẽ. quia plus ẽ. credere
quam opinari. Infra agnitionem. quia mi¬
nus ẽ. cridere quam cognoscere. Ideo enim
credimus ut aliquando cognoscamus. Quȩ
autem sunt apparentia. fidem non habent:
s. agnitionẽ. Hoc enim ueracit dr̃ eredi. qͦd
non ualet uideri. Nam credi iam ñ potest.
quod uideri potest. At tamen exrebꝰ quas ui¬
demus. agitur in nobis. ut ea credantur auȩ

Expanded text:
esciens effectus veritatis evangelicae corrumperet. tum Pharisaeorum et Herodis traditiones perversas et haeretica significat, dogmata constat quia cibi quibus pastus est populus Dei veram doctrinam integramque significant. in Evangelio legitur, ne nusquam dictum sit, breviter aperiamus quid sit fides, de quibus habeatur, secundum quid modica vel magna dicatur. Fides est existimatio rerum non apparentium, hoc est, sensibus corporeis non subjacentium, supra opinionem, et infra agnitionem constituta. Supra opinionem, quia plus est credere quam opinari. Infra agnitionem, quia minus est credere quam agnoscere. Ideo enim credimus, et aliquando cognoscimus. Quae autem sunt apparentia, fidem non habent, sed agnitionem. Hoc enim veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest, quod videri potest. Attamen ex rebus quas videmus agitur in nobis ut ea credantur quae
Abbreviated transcription (Latin):
ui peccantẽ uult sanare. uitium debet
arguere & depellere. s hominem amando
refonere. donec sanatum sp̃ualib reddat pat̾bꝰ
unc accesserunt discipli ad itm sccreto
Ae dixerunt. Quare nos non potiumꝰ
eicere illum: Dicit illis. Propter incredulita
no inmonte demorante & ipsis cum tur¬
ba residentib eorum fides tepuerat.
men quippe dico uobis. si habueritis fidẽ¬

Expanded text:
ui peccantem vult sanare, vitium debet arguere et depellere; sed hominem amando refovere, donec sanatum spiritualibus reddat patribus unc accesserunt discipuli ad Jesum secreto, et dixerunt: Quare nos non potuimus ejicere illum? Dicit illis: Propter incredulitatHILAR. Domino in monte demorante et ipsis cum turba residentibus, eorum fides tepuerat. Amen quippe dico vobis, si habueritis fide
Abbreviated transcription (Latin):
uitam incidit ꝑ emissam mortis sententiam.
Falx ẽ. uidicium quod secat omnia. qm̃ ad ẽ.
messis. ilẽ. consummatio secnli. in qua uisti
gaudebunt. qui in lacrimis seminauerunt.
lactat in terram. cum cordi suo bonam
boni oꝑis quiescit. N octe surgit ac die scm̃.
& crescit dum ille nescit. quia cum adhuc me
tiri incrementa sua non nalet. uutꝰ concepta
ad ꝓfectum ducitur. Uitro terra fructificat.
quia p̃ueniente grã mens nominis sponte
pͥnium ꝓducit herbam. habens adbuc tene¬
ritudinem ineboationis bonȩ. deuide spicã
cum uirtꝰ animo concepta se ad fiuctum bo¬
ni oꝑis ꝑtrabit. deinde plenum frumentum.
quando iam uirtꝰ ad robustum & ꝑfectum.
opꝰ ꝓmouetur. E alcem mittit. qui iam para¬
tus ad martyrium. optat dissolui & esse cũ
xp̃o ꝑ falcem resecat messem. cum ꝑ mortẽ
oꝑari cessat. metens fructum boni oꝑis. uitã
scuicet ȩternam. Tunc adẽ. messis. quando

Expanded text:
vitam incidit per emissam mortis sententiam, vitam incidit per emissam mortis sententiam, Falx est judicium, quod secat omnia, quoniam adest messis, id est consummatio saeculi, in qua justi gaudebunt qui in lacrymis seminaverunt. actat in terram, cum cordi suo bonam boni operis quiescit. Nocte vero exsurgit ac die, quia  crescit, dum ille nescit; qtiri incrementa sua non valet, virtus concepta ad profectum ducitur. Ultro terra fructificat, quia praeveniente gratia, mens hominis sponte primum producit herbam, habens adhuc teneritudinem inchoationis bonae; deinde spicam cum virtus animo concepta, se ad fructum boni operis pertrahit; deinde plenum frumentum, quando jam virtus ad robustum et perfectum opus promovetur. Falcem mittit, qui jam paratus ad martyrium optat dissolvi et esse cum Christo . Per falcem resecat messem, cum per mortem operari cessat, metens fructum boni operis, vitam scilicet aeternam. Tunc adest messis, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
frumentum in spica. E t cum se ꝓauxerit
frustus. statim mittit fascem. qm̃ ad ẽ. messis.
auȩ regitur a dõ. & ipsa regit homines.
a uitia calcat. Homo iactans senien. filuis ho-¬
minis ẽ: semen uerbum. terra corda humana.
Dormitio ũ homiuis. mors ẽ saluatoris. Ex¬
urgit scmen nocte & die pꝰ somnum xp̃i. qͥa
numerus credentium. int̾ aduersa & ꝓspa
magismagisq muitiplicatur. Semen ger-¬
minat bona intentione. & crescit in oꝑe. dimmi
ille nescit. idẽ. nescire nos facit. quis quem
fructum asferat. in finem dum dicit. Qui ꝑ¬
seuerauerit usq in sinem. ipse saluabitur.
Uitro tetra fructificat. dum uoluntatẽ nr̃am
d̃s expectat dicens. Siuuis puenire ad uitam.
serua mandata. Hec terra primum ꝓducit
berbam. id ẽ. tumnceẽ. Luitium sapientiȩ timor
dñ. Deinde spicam. id ẽ. iacrimosam peniten¬
tiam. deinde plenum frumentum scilicet ca-¬
ritatẽ. Picuitudo enim legis ẽ. caritas. Temꝑe
messis resecat eam ꝑfalceni. quia tempalem

Expanded text:
xerit fructus, statim mittit falcem, quoniam adest messis. ae regitur a Deo, et ipsa regit homines et vitia calcat. Homo jactans semen, Filius hominis est; semen, verbum; terra, corda humana; dormitio vero hominis, mors est Salvatoris. Exsurgit semen nocte et die post somnum Christi, quia numerus credentium intra adversa et prospera magis magisque multiplicatur. Semen germinat bona intentione, et crescit in opere, dum ille nescit, id est nescire nos facit, quis quem fructum afferat in finem, dum dicit: Qui perseveraverit usque in finem, ipse salvabitur . Ultro terra fructificat, dum voluntatem nostram Dserva mandata . Haec terra primum producit herbam, id est, timorem: initium enim sapientiae timor Domini . Deinde spicam, id est, lacrymosam poenitentiam, deinde plenum frumentum, scilicet charitatem. Plenitudo enim legis charitas est . Tempore messis resecat eam per falcem, quia temporalem
Abbreviated transcription (Latin):
sub intelligendum reliquit. De reꝓbis enĩ
tacuit. quia cum diabolo dampnandi sunt.
quilȩ & uultures transina.¬
riua diciuitur sentire cadauera. ibiq congre¬
gari. Quantomagis multitudo credenti¬
um festinabit ad lumen tocius mundi.
quando ueniet cum intelligibilib nubibꝰ
faius hominis & uidebit cum omnis oculus:
Uel ꝑ corpus quod signifi cantius diceretur.
cadauer eo quod morte cadat. passionem xp̃i
intellige. Aquilȩ gͥ sunt electi. qui eius passi¬
onem humilit̃ imitando tanquam de carne
euis satiantur. quorum ꝑ resurrectionem teno¬
uabitur ut aquilȩ iuuentus. Ubi gͥ fuerit dñs
corꝑe. illuc congregabuntur sp̃uales aquilȩ.
Ita etiam de uolatu sp̃ualis corꝑis: possunt
sc̃i aquilȩ nuncupari.
Be oa.

Expanded text:
subintelligendum reliquit. De reprobis enim subintelligendum reliquit. De reprobis enim tacuit, qui cum diabolo damnandi sunt. Aquilae et vultures transmarina dicuntur sentire cadavera, ibique congregari. Quanto magis multitudo credentium festinabit ad lumen totius mundi, quando veniet cum intelligibilibus nubibus Filius hominis, et videbit eum omnis oculus? Vel per corpus quod significantius dicitur cadaver, eo quod morte cadat, passionem Christi intellige. Aquilae igitur sunt electi, qui passionem ejus humiliter imitando, tanquam de carne ejus satiantur, quorum per resurrectionem renovabitur ut aquilae juventus . Ubi ergo fuerit Dominus corpore, illuc congregabuntur spirituales aquilae. Ita etiam de volatu spiritualis corporis possunt sancti aquilae nuncupari. BEDA.
Abbreviated transcription (Latin):
sum animȩ ociosȩ. sub iudeȩ specie ait. Uide¬
ruit eam hostes & deriserunt sabbata eius.
Nec puto alia genera hominum. ẽẽ. quib
constat eccła quam ista tria. babentia binas
differentias ꝓpt̃ assumptionem & relictionẽ.
Unde & crcchiel ꝓpła tres uiros liberatos ui¬
dit. noe. da niel & ios. in quib uidelicet trib.
p̃dicatores. continentes atq conugati signa¬
ti sunt. Nam noe archam in undis rexit.
atq ideo figuram rectorum tenuit. Damel
etiam in aula regia abstinentiȩ deditus fuit.
& iccirco uitam continentium signauit. Los
uͦ in coniugio curam domus ꝓpͥȩ exercuit.
unde bonorum conuigum ordo siguratur.
Nouimus ios ñ ꝓpt̃ peccata. sed ꝓpt̾ eius de¬
monstrandam iusticiam tot fuisse ꝑpessum.
espondentes dicunt illi. Ubi dñe: Qui dix̃
cis. U̾ bicumq fuerit corpus. illuc congrega
gatus. ubi scilicet boni assumendi. & ubi
sint mali relinquendi. unum dixit. alterũ

Expanded text:
sum animae otiosae sub Judaeae specie, ait: Videsum animae otiosae sub Judaeae specie, ait: Viderunt eam hostes, et deriserunt Sabbata ejus . Nec puto alia esse genera hominum, quibus constat Ecclesia, quam ista tria habentia binas differentias, propter assumptionem et relictionem. Unde et Ezechiel propheta tres viros liberatos vidit, Noe, Daniel et Job , in quibus videlicet tribus praedicatores, continentes atque conjugati, signati sunt. Nam Noe arcam in undis rexit , atque ideo figuram rectorum tenuit. Daniel etiam in aula regia abstinentiae deditus fuit, et idcirco vitam continentium significavit. Job vero in conjugio curam propriae domus exercuit , unde bonorum conjugum ordo figuratur. Novimus Job non propter peccata, sed propter ejus demonstrandam justitiam tot fuisse perpessum. espondentes, dicunt illi: Ubi Domine? Qui dixit eis: Ubicunque fuerit cogatus, ubi scilicet boni assumendi, et ubi sunt mali relinquendi, unum dixit, alterum