comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in scła. Dicitur benedictus uir:. bene¬
dictus panis: bñdicta mulier. bñdicta
terra: uł si quid tale increaturis bene¬
dictũ esse memoratur. Sed singłarit̾
in odore. benedictus in sapore: bene¬
dictus inspecie: huiꝰ odoriferi fructꝰ¬
Ecce odor filii mei sic̃ odor agͥ pleni: cuibñ¬
dix dñs. anñ u̾e bñdictꝰ. cui bñdixit dñs:
taliter eructuabat dicens. Gustate et
uidete qm̃ suauis est dñs. Et alibi.
Quã magna multitudo dulcedinis
tue domine: ꝗͣ abscondisti tim̃tib te.
Et aliꝰ qͥdã. Si tñ inqͥt gustatis qm̃ dulcis
est dñs. & ipse fructus de se: inuitans
nos adse. Qui edit me ait adhuc
esuriet: & qui bibit me adhuc siciet.
Utiq ꝓpter saporis dulcedinẽ hoc
dicebat: quia semel gustatus magis
excitat appetitum. Bonus fructus.
qui ammarũ esurientiũ. ⁊ sicien¬
tiũ iusticiã. ⁊ esca. ⁊ potus est. Au¬
disti de odore: audisti de sapore.
audi ⁊ de specie. Si eñ fructus ille

Expanded text:
in saecula . Dicitur benedictus vir, benedictus panis, benedicta mulier, benedicta terra, vel, si quid tale in creaturis benedictum esse memoratur: sed singularitetui. Benedictus in odore, benedictus in sapore, benedictus in specie. Hujus odoriferi fructuEcce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus . Annon vere benedictus, cui benedixit Dominus? taliter eructabat, dicens: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus ; et alibi: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te . Et alius quidam: Si tamen, inquit, gustastis quoniam dulcis est Dominus . Et ipse Fructus de se, invitans nos ad se: Qui edit me, ait, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet . Utique propter saporis dulcedinem hoc dicebat, qui semel gustatus magis excitat appetitum. Bonus fructus, qui animarum esurientium et sitientium justitiam, et esca, et potus est. Audisti de odore, audisti de sapore: audi et de specie. Si enim fructus ille
Abbreviated transcription (Latin):
n corsuũ ad disciplinã. Et oblita est
ppłm suũ ⁊ domum patris sui: qͥa
nec populũ suũ augere prolis succes¬
sione. nec domui patris sui curauit
ris inpopulo. quicqͥd de paterna do¬
mo rerũ terrenarũ babere potuissec
om̃ia arbitrata est quasi stercora:
ut xp̃m lucrifaceret. Nec fefellit
eam intentio: qͥn & xp̃m filiũ sibi
uendicauit: nec ꝓpositũ pudicicie
uiolauit. Bene gͥ gr̃a plena: que

Expanded text:
et cor suum ad disciplinam, et oblita est et cor suum ad disciplinam, et oblita est populum suum, et domum patris sui: quia nec populum suum augere prolis successione, nec domui patris sui relinqueris in populo, quidquid de paterna domo rerum terrenarum habere potuisset, omnia arbitrata est ut stercora, ut Christum lucrifaceret. Nec fefellit eam intentio, quando et Christum sibi filium vindicavit, nec propositum pudicitiae violavit. Bene igitur gratia plena, quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui cͥcunstabant. Que est ista que
ascendit ꝑ desertũ. sit̃ uirgula fumi
ex aromatibꝰ mirrȩ ⁊ thuris: Statimq
rex egrediens de loco scõ suo exulta¬
uit ut gygas ad currendam uiam:
⁊ licet a summo celo egressio eus. ni¬
mo tñ ꝑuolans desiderio. p̃uenit
uerat quã selegerat. cuiꝰ decorẽ con¬
cupierat. Quẽ ꝓspiciens a longe ue¬
nientẽ: gratulans & exultans ait
eccła. Ecce uenit is saliens in montibꝰ.
transiliens colles. Merito autẽ con¬
cupiuit rex decorẽ uirginis. fecerat
enĩ quicqͥd longe antea p̃monita
fuerat a patre suo dauid: dicente
SAudi filia ⁊ uide: ⁊ inclina aurem
tuã: & obliuiscere ꝓpłm tuũ e do¬
mũ patris cui. & sihoc feceris: con¬
cupiscet rex decorẽ tuũ Audiuit
quippe ⁊ uidit. non ut quid̾a qͥ
audientes non audiunt. ⁊ uiden¬
tes non intelligunt. S audiuit &
credidit uidit & intellerit. Et incli¬
nauit aurẽ suã. uidł ad obedientiã:

Expanded text:
qui circumstabant: Quae est ista quae qui circumstabant: Quae est ista quae ascendit per desertum, sicut vir gula fumi, ex aromatibus myrrhae et thuris? Statimque Rex egrediens de loco sancte suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam; et licet a summo coelo egressio ejus , nimio tamen pervolans desiderio praevenit verat, quam sibi elegerat, cujus decorem concupierat. Quem prospiciens a longe venientem gratulans et exsultans ait Ecclesia: Ecce venit is saliens in montibus, transiliens colles . 3. Merito autem concupivit Rex decorem Virginis. Fecerat enim quidquid longe antea praemonita fuerat a patre suo David, dicente sibi: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum et domum patris tui. Et si hoc feceris, concupiscet rex decorem tuum . Audivit quippe et vidit, non ut quidam, qui audientes non audiunt, et videntes non intelligunt; sed audivit et credidit, vidit et intellexit. Et inclinavit aurem suam ad obedientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
frequentias fugere. uitare colloqͥa:
ne uł orantis ꝑturbaretur silentiũ:
uł continentis castitas temptaret᷑
Clauserat icaꝙ illa hora. sinĩ suꝑ se
habitaculũ prudntissima uirgo:
s hominib ñ angłis Pro inde. ⁊ si
hominũ facilis patebat accessus: In
gressus gͦ angłs ad eam dixit. Aue
in illo habitauit plenicudo diui¬
nitatis corꝑalit̾. quẽ ad modũ in ma¬
ria: nec illi conceꝑunt de sp̃u scõ
quomͦ maria. aue inquit gratia
plena: dñs tecũ. Quid mirũ si gr̃a
plena erat: cum qua dñs erat: S hoc
potius mirandũ est: quomͦ qui an¬
głm miserat ad uirginẽ. ab angło in¬
uentus est esse cum uirgine. Ita nẽ
uelocior angło fuit ds: ut festinantẽ
nunciũ celerior ipse p̃ueniret ad ter¬
ras. Nec mirũ. Nam cũ esset rex in
accubitu suo nardus uirginis dedit
odorẽ suũ: ⁊ ascendit inconspectu
głȩ eius fumus aromatis. ⁊ inuenit
gr̃am coram oculis dñi: clamantib

Expanded text:
frequentias, vitare colloquia; frequentias, vitare colloquia; ne vel orantis perturbaretur silentium, vel continentis castitas tentaretur. Clauserat itaque etiam illa hora suum super se habitaculum Virgo prudentissima, sed hominibus, non angelis. Proinde etsi hominum facilis patebat accessus. 2. Ingressus ergo Angelus ad eam dixit: Ave, in illo habitavit plenitudo divinitatis corporaliter, quemadmodum in Maria: nec illi conceperunt de Spiritu sancto, quomodo Maria. Ave, inquit, gratia plena, Dominus tecum. Quid mirum si gratia plena erat, cum qua Dominus erat? Sed hoc potius mirandum, quomodo qui Angelum miserat ad Virginem, ab Angelo inventus est esse cum Virgine. Itane velocior Angelo fuit Deus, ut festinantem nuntium celerior ipse praeveniret ad terras? Nec mirum Nam cum esset Rex in accubitu suo, nardus Virginis dedit odorem suum, et ascendit in conspectu gloriae ejus fumus aromatis, et invenit gratiam coram oculis Domini, clam
Abbreviated transcription (Latin):
Quo ingressus ad eã: Puto in secre¬
tarium pudici cubiculi: uͥ illa for¬
tatis clauso suꝑse ostio: orabat patrẽ
suũ in abscondico. Solent angłi
astare orantib: & delectati inhiis
quos uident leuare puras manus
in oratione. holocaustũ secũ deuo¬
tionis gaudent se offerre do in odo¬
rem suauitatis: Mariȩ autẽ. or̃ones
quãtũ placuerint in conspectu
altissimi angłs indicauit: qui ingres¬
sus adeam tam reuerent̾ salutauit.
hec fuit difficile angło. ꝑclausũ
ostiũ penetrare ad abdita uirgi¬
hoc habet in natura: ut nec seris
ferreis eiꝰ arceatur ingressus: quoc̃q
suũ eũ impetus ferat. Angłicis enĩ
spiritib parietes non obsistunt: sed
cuncta illis uisibilia cedunt. cuncta
eque corꝑa. quantũlibet solida uł
impissa. penetrabilia sunt eisac
ꝑuia.Suspicandũ gͥ non est. qd̾ aꝑtũ
inuenerit angłs ostiolũ uirginis:
cui nimirũ in ꝓposito erat hominũ

Expanded text:
Quo ingressus ad eam? Puto in secreQuo ingressus ad eam? Puto in secretarium pudici cubiculi, ubi illa fortassis clauso super se ostio orabat Patrem suum in abscondito. Solent angeli astare orantibus, et delectari in his quos vident levare puras manus in oratione: holocaustum sanctae devotionis gaudent se offerre Deo in odorem suavitatis. Mariae autem orationes quantum placuerint in conspectu Altissimi, angelus indicavit, qui ingressus ad eam, tam reverenter salutavit. Nec fuit difficile angelo per clausum ostium penetrare ad abdita Virgihoc habet in natura, ut nec seris ferreis ejus arceatur ingressus, quocunque suus eum impetus ferat. Angelicis enim spiritibus parietes non obsistunt, sed cuncta illis visibilia cedunt, cuncta aeque corpora, quantumlibet solida vel spissa, penetrabilia sunt eis ac pervia. Suspicandum igitur non est, quod apertum invenerit angelus ostiolum Virginis, cui nimirum in proposito erat hominum fugere
Abbreviated transcription (Latin):
congruere uideo. uerba scõꝵ assu¬
mo: quo uel ex uasculoꝵ pulcrhi¬
tudine gratiora fiant. queq̃ in eis
lectori apposuerim. Utaũ nunc
a ꝓpħicis uerbis incipiam ue mͥ: ñ quid̾e
sicut ꝓpħ̃a quia tacui .s quia locutus
sum: qm̃ uir pollutus labiis ego sum
heu quot uana qͦt falsa. qͦt turpia
ꝑhoc ipsum spurtissimũ os meũ euo¬
muisse me recolo. ĩ qͦ n̾c celestia u̾ba¬
ne iam iam audiam ad medictum.
Quare tu enarras iusticias meas: &
assumis cestamentũ meũ ꝑ os cuũ:
Utinã & mͥde suꝑno altari. ñ quid̾e
carbo unus. s ingens globus igneuᷤᷤ
afferatur: qui uidelicet multã et
inueteratã prurientis oris mei ru¬
biginẽ ad plenũ excoquere suffici¬
at: quatinus angłi ad uirginem.
& uirginis ad ipsũ. grata inuicem
ac casta colloquia. dignus habear
meo qualicũq replicare sermone.
ait gͥ eũgłista. Et ingressus angłs
ad eam: haut dubiũ qum ad mariã.
dixit. Aue gr̃a plena: dñs tecum.

Expanded text:
congruere video, verba sanctorum assumo, quo vel vasculorum pulchritudine gratiora fiant quaecunque in eis lectori apposuerim. Ut autem nunc a propheticis verbis incipiam: Vae mihi, non quidem, sicut prophetae, quia tacui, sed quia locutus sum, quoniam vir pollutus labiis ego sum! Heu! quot vana, quot falsa, quot turpia per hoc ipsum spurcissimum os meum evomuisse me recolo, in quo nunc coelestia revone jamjam audiam ad me dictum: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Utinam et mihi de superno altari, non quidem carbo unus, sed ingens globus igneus afferatur, qui videlicet multam et inveteratam prurientis 744 oris mei rubiginem ad plenum excoquere sufficiat! quatenus angeli ad Virginem, et Virginis ad ipsum grata invicem ac casta colloquia dignus habear meo qualicunque replicare sermone. Ait igitur evangelista: Et ingressus Angelus ad eam, haud dubium quin ad Mariam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum.
Abbreviated transcription (Latin):
uulus iste: discamis ab ipso qͥa mitis
est. ⁊ humilis corde: ne magnꝰ uidł d̾s
sine causa factus sit homo paruulus:
ne gratis mortuus: ne inuacuũ cru¬
cifixus. Discamꝰ eiuis humilitatẽ ꝓmi¬
temur mansuetudinẽ: amplectamur
dilectionẽ: c̃mimicemꝰ passionibꝰ: la¬
uemur insanguine ipsuis: ipsũ offe¬
tamus ꝓpitiationem ꝓpeccatis nr̃is:
qm̃ ad hoc ipse natus ⁊ datus est nob̾.
Ipsũ oculis patris. ipsum offeramꝰ ⁊ suis.

Expanded text:
vulus iste; discamus ab ipso, quia mitis vulus iste; discamus ab ipso, quia mitis est et humilis corde: ne magnus videlicet Deus sine causa factus sit homo parvus, ne gratis mortuus, ne in vacuum crucifixus. Discamus ejus humilitatem, imitemur mansuetudinem, amplectamur dilectionem, communicemus passionibus, lavemur in sanguine ejus. Ipsum offeramus propitiationem pro peccatis nostris; quoniam ad hoc ipse natus et datus est nobis. Ipsum oculis Patris, ipsum offeramus et suis:
Abbreviated transcription (Latin):
nus. qͥa magnificabit eũ d̾s in conspec̃¬
turegũ: ad eo ut adorent eũ om̃s
reges: om̃s gentes seruiant ei. Mag¬
nificet gͦ & anima tua dñm: qͥa hic
erit magnus: & filiꝰ altissimi uocabi¬
tur. Magnus erit: & magna faciet
tͥ qui potens est: ⁊ scm̃ nomen eius.
Qd̃ enĩ sanchus nom̃: quã qd̾ filius
altissimi uocabit᷑: Magnificet᷑ n a
nob̾ paruulus magnus dñs: quos
ut facẽt magnos factus ẽ paruulus
Paruulus ait natus est nob̾. filius
datus est nob̾. Nob̾ inquã. nons.
qui utiq ante temꝑa multo nobiliꝰ
natus ex patre: nascitpralit̾ non
indigebat ex matre. Non angłis
qͦ qui cũ magnũ baberent: paruu¬
lũ non reqͥrebant. Nob̃ gͦ natus.
nob̾ ⁊ datus: quia nob̾ necessariꝰ.
Iam de nob̾ nato. ⁊ dato: faciamꝰ ad
qd̾ natus est. ⁊ datus. ytamur nt̃o
in nr̃am utilitatem. De saluatore sa¬
lutem oꝑemur. Ecce paruulus ĩ medio
ñ sapĩa. Studeamus effici sicut par¬

Expanded text:
nus, quia magnificabit eum Deus in conspecnus, quia magnificabit eum Deus in conspectu regum, adeo ut adorent eum omnes reges, omnes gentes serviant ei. Magnificet ergo et anima tua Dominum, quia hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Magnus erit, et magna faciet tibi qui potens est, et sanctum nomen ejus Quod enim sanetius nomen, quam quod Filius Altissimi vocabitur? Magnificetur et a nobis parvulis magnus Dominus, quos ut faceret magnos, factus est parvulus. Parvulus, ait, natus est nobis, et filius datus est nobis . Nobis, inquam, non sibi, qui utique ante tempora multo nobilius natus ex Patre, nasci temporaliter non indigebat ex matre. Non angelis quoque, qui, cum magnum haberent, parvulum non requirebant. Nobis ergo natus, nobis et datus, quia nobis necessarius. 14. Jam de nobis nato et dato faciamus ad quod natus est et datus. Utamur nostro in nostram utilitatem, de Salvatore salutem operemur. Ecce parvulus in medio non sapientia! Studeamus effici sicut par
Abbreviated transcription (Latin):
factus. s genitus est. Altissimꝰ eñi pa
uł equalẽ sͥ condere creaturã: uel in¬
equalẽ gignere filium : fecit itaq
angłm magnum: s non quantꝰ ipse.
⁊ iõ nec altissimũ. Solũ autẽ unige¬
uicũ quẽ ñ fecit sed genuit. omp̃c
om̃ĩpotentẽ. altissimis altissimũ.
eternũ coeternũ: ipsũ s ꝑ omĩa cõ¬
ꝑari. nec rapinã estimat. nec in y¬
riam.Recte gͥ hicerit magnꝰ qͥ filiꝰ
altissimi uocabitur. S quare hic
erit. ⁊ ñ potiꝰ est magnus: qͥ semꝑ
equalit̾ magnꝰ. non h̃t̃ quo crescat.
ne maior post conceptũ futurꝰ sit.
erit: qͥa qui magnus d̾s erat. magnꝰ
homo futurus sit: Bene gͦ hicerit
magnus. Alagnus homo: magnus
doctor: magnꝰ ꝓpħa. Sic enĩdicit᷑ de
eo in eũgło: quia ꝓpb̾a magnꝰ surrex̃
in nob̾. & aminori quod̾a ꝓpħa: mag
nutries: paruulũ lactabis. s. uidens
paruũ. cogita magnũ. Erit enĩmag¬

Expanded text:
factus, sed genitus est. Altissimus enim Defactus, sed genitus est. Altissimus enim Devel aequalem sibi condere creaturam, vel inaequalem gignere filium. Fecit itaque angelum magnum, sed non quantus ipse: et ideo nec altissimum. Solum autem Unigenitum, quem non fecit, sed genuit Omnipotens omnipotentem, Altissimus altissimum, Aeternus coaeternum; ipsum sibi per omnia comparari, nec rapinam aestimat, nec injuriam. Recte ergo hic erit magnus, qui Filius Altissimi vocabitur. 13. Sed quare hic erit, et non potius est magnus, qui semper aequaliter magnus, non habet quo crescat, nec major post conceptum futurus sit,erit, quia qui magnus Deus erat, magnus homo futurus sit? Bene ergo, Hic erit magnus. Magnus homo, magnus doctor, magnus propheta. Sic enim dicitur de eo in Evangelio: Quia propheta magnus surrexit in nobis . Et a minori quodam propheta magnnutries, parvulum lactabis: sed videns parvulum, cogita magnum. Erit enim mag
Abbreviated transcription (Latin):
in populo suo. fac que iubet in eũgłio
iubet ꝑministros suos quisunt in
eccła: obtemꝑa eius uicariis p̃positis
tuis: non tantũ &e modestis s etiam
discolis: ⁊ disce ab ipso ibu quia mi¬
tis est n huinilis corde. & eris de beato
populo eius. quem elegit in heredi¬
tatem sibi: erif de laudabili pͦpło
sentiat de illo: cui necdumm concr¬
totale indidit nomen. Ait namȩ
hic erit magnꝰ& filus altissimi uoca¬
bitur. Bene magnus: qui filus al¬
tissimi merebitur appellari. An
non magnus: cuiꝰ magnitudinis
non est finis: & quis magnus ait
sicut cds noster: plane magnus.
qui tam magnus quam altissimis:
quia ⁊ ipse altissimus. Neq enĩ altis¬
simi filius rapinam arbitratur. ẽẽ
se equalem altissimo. Ille merito
arbitranduꝰ est cogitasse rapinam:
qui cum de nulla in angelicã formã
factus fuisset. factori suo se cõꝑans.
usurpauit sͥ qd̾ filii altissimi ꝓpͥum
est: qui utiq in forma d̾i a deo non

Expanded text:
in populo suo; fac quae jubet in Evangelio in populo suo; fac quae jubet in Evangelio jubet per ministros suos qui sunt in Ecclesia; obtempera ejus vicariis praepositis tuis, non tantum bonis et modestis, sed etiam dyscolis; et disce ab ipso Jesu, quia mitis est et humilis corde; et 748 eris de beato populo ejus, quem elegit in haereditatem sibi; eris de laudabili populosentiat de illo, cui necdum concepto tale indidit nomen. Ait namque: Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Bene magnus, qui Filius Altissimi merebitur appellari. An non magnus, cujus magnitudinis non est finis? Et quis magnus, ait, sicut Deus noster? Plane magnus, qui tam magnus, quam Altissimus, quia et ipse Altissimus. Neque enim Altissimi Filius rapinam arbitrabitur esse se aequalem Altissimo . Ille merito arbitrandus est cogitasse rapinam, qui cum de nihilo in angelicam formam factus fuisset, factori suo se comparans, usurpavit sibi quod Filii Altissimi proprium est, qui utique in forma Dei a Deo non
Abbreviated transcription (Latin):
ambos pͦpłis p̃fuisse. Quoꝵ unus
suũ populũ de babylone eduxit:
alter suũ in cerrã ꝓmissionis intͦ¬
miii duxit. & illi quide illos quib pre¬
ii.  i erant ab hostib defendebant. S
mumquid saluabant apeccatis
saluũ faciet populum suũ apec¬
catis eoꝵ. Quis esthic. qui etiã pec¬
cata dimittit. Utinã ⁊ me pecca¬
torẽ dignetur dñs iħc annumera¬
re populo suo: ut saluũ mefaciat
apeccatis meis. Uere enĩ beatus
quia ipse saluũ faciet popłm suñ a
peccatis eoꝵ. Uereor. aũ ne multi se
ꝓfictantur esse de ꝓpło euis: quos cñ
ipse non habeat ꝓ popło suo. Uereor
ne plerisq: qui quasi in ppło illiꝰ religi¬
ores ẽẽ uidentur: ipse aliquando di¬
cat. Popls hic labuis me honorat: cor
autẽ eoꝵ longe est ame. Nouit enĩ
dñs iħc qui sunt eius: nouit. ⁊ quos
elegerit aprincipio. Quid me uoca¬
dico : Sisscire an ꝑtineas ad pͤpłm
epus: uel potius uis esse de ppło eiꝰ:
fac que dicit ih̾c: & conputabit te

Expanded text:
ambos populis praefuisse: quorum unus populum suum de Babylone eduxit , alter suum in terram promissionis intI, 11. Et illi quidem illos, quibus praeerant, ab hostibus defendebant; sed nunquid salvabant a peccatissalvum faciet populum suum a peccatis eorum. Quis est hic qui etiam peccata dimittit? Utinam et me peccatorem dignetur Dominus Jesus annumerare populo suo, ut salvum me faciat a peccatis meis! Vere enim beatus quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Vereor autem ne multi se profiteantur esse de populo ejus, quos tamen ipse non habeat pro populo suo, vereor ne plerisque, qui quasi in populo ejus religiosiores esse videntur, ipse aliquando dicat: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Novit enim Dominus Jesus qui sunt ejus ; novit et quos elegit a principio. Quid me vocadico? Vis scire an pertineas ad populum ejus, vel potius vis esse de populo ejus? Eac quae dicit Jesus; et computabit te
Abbreviated transcription (Latin):
more celestium conuersari: ⁊ in
carne celibem uitam agere. Ac
ꝓinde qͥcqͥd nouum qͥcqͥd subitũ
fuerit nacum. suspectas habent
insidias: totum contra se estimãt
machinatũ. Iccirco & maria curbata ẽ
insermone angłi. Turbata est. ẜ non
gͦ ⁊ maria turbata est.⁊ non ẽ locuta:
s cogitabat qualis esset ista salutac io
Qd̃ curbata est uerecundiȩ fuit uͥgi¬
nalis: qd̾ non ꝑturbata fortitudinis:
qd̾ tacuit. ⁊ cogitauit. prudentiȩ.
Cogitabat autẽ quał eẽt ista salutacio.
Sciebat prudens uirgo qd̾ sepe angłs
sathanȩ transfigurat se in angłm
lucis: & qi nimirũ simplex erat ⁊ hu

Expanded text:
sari, et in carne caelibem agere vitam. Ac proinde quidquid novum, quidquid subitum fuerit ortum, suspectas habent insidias, totum contra se aestimant machinatum. Idcirco et Maria turbata est in sermone angeli. Turbata est, sed non ergo et Maria turbata est, et non est locuta, sed cogitabat qualis esset ista salutatio. Quod turbata est, verecundiae fuit virginalis: quod non perturbata, fortitudinis: quod tacuit et cogitavit, prudentiae. Cogitabat autem qualis esset ista salutatio. Sciebat prudens virgo, quod saepe angelus Satanae transfigurat se in angelum lucis: et quia nimirum humilis et
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑabat: ⁊ iõ cogitabat qualis esset ista
salutacio. Tunc angłs intuitꝰ uirginẽ. ⁊ in¬
rias eã secũ uolu̾e cogitones facillime dep̃¬
hendenᷤ pauidã ꝯolat᷑: ꝯfirmat dubiã: ac
familiarit᷑ uocañ ex noĩe. benigne ne timeat
ꝑsuadet: Ne timeas inqͥt maria: ĩuenisti grãm
apud̃ dm̃. Nicħ hic doli. nich hic fallaciȩ ẽ
nullã circũuencionẽ. nullas hic suspic̾is insi
tua humilitas altissimo placeat: quanta te
apud ipsũ sublimitas maneat: angłico
te indignam nec alloquio iudicares
nec obseqͥo. Ut qͥd enim indebitã tibi
dixeris grãm angłorũ: q̃ inuenisti grãm
apud dm̃: Inuenisti qͦd querebas: muemisti
quod nemo ante te potuit inuenire:
inuenisti grãm apud đm. Quam
gr̃am : dei ⁊ hominũ pacẽ: mortis
destructionem: uitȩ reꝑationem
hec est gͦ gratia: quam inuenisti
apud đm. Et hoc tibi signum. Ecce
concipies ⁊ paries filium: ⁊ uoca¬
bis nomen eius iħm. Intelliges
prudens uirgo ex nomine ꝓmissi

Expanded text:
cogitabat qualis esset ista salutatio. 10. Tunc angelus intuitus Virginem, et varias secum volvere cogitationes facillime deprehendens, pavidam consolatur, confirmat dubiam, ac familiariter vocans ex nomine, benigne ne timeat persuadet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti gratiam apud Deum Nihil hic doli, nihil hic fallaciae est. Nullam circumventionem, nullas hic suspiceris insitua humilitas Altissimo placeat, quanta te apud ipsum sublimitas maneat! angelico te indignam nec alloquio judicares, nec obsequio. Ut quid enim indebitam tibi dixeris gratiam angelorum, quae invenisti gratiam apud Deum? Invenisti quod quaerebas, invenisti quod nemo ante te potuit invenire, invenisti gratiam apud Deum. Quam gratiam? Dei et hominum pacem, mortis destructionem, vitae reparationem. Haec est ergo gratia, quam invenisti apud Deum. Et hoc tibi signum: Ecce concipies et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Intellige, prudens Virgo, ex nomine Filii
Abbreviated transcription (Latin):
ne: totus tñ cłi.⁊ totus uirginis esset:
nec duo filii. s unus utriꝰq filius. Ait
itaꝙ aue gr̾a plena. dñs tecũ. Nec tm̃
dñs filiꝰ tecũ. quẽ carne tua induis.
pater qui genuit quem concipis Pa¬
ter inquam tecũ: qui suũ filiũ facit
& tuũ filius cecũ. qui ad condendũ
sreserat genitale secretũ: ⁊ tibi seruat
gͦ tecũ: Benedicta tu inmulieribus.
bet aduingere qd̾ eh sabeth cuiꝰ hec

Expanded text:
ne; totus tamen Dei, et totus Virginis esset; ne; totus tamen Dei, et totus Virginis esset; nec duo filii, sed unus utriusque filius. Ait itaque: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Nec tantum Dominus Filius tecum, quem carne tua induis; Pater, qui genuit quem concipis. Pater, inquam, tecum, qui Filium suum facit et tuum. Filius tecum, qui ad condendum odo et sibi reserat genitale secretum, et tibi servat ergo tecum. 5. Benedicta tu in mulieribus. Libet adjungere quod Elisabeth, cujus haec
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixit dñs ince: s dñs tecum.
bs̃ enĩ qui ubiq equalit̾ totus ẽ
ꝑ suã simplicẽ sub̾am. aliter tñ in
rationalib creaturis quam in cet̾is:
& ipsarũ aliter inbonis. quam ĩma¬
lis est ꝑ efficatiam. Ita sane est irrõ¬
nalib creaturis: ut tñ non capiatur
ab ipsis. Arõnalibꝰ autẽ om̃ib qͥde
capi pocest ꝑ cognitionẽ: s ab onis tm̃
capitur etiã ꝑ amorẽ. In solis gͦ bo¬
nis ita est. ut etiã sit cumipsis. ꝑꝑ
concordiam uoluntatis. Nam dum
suas uoluntates ita iusticiȩ subdũt
ut dm non dedeceat uelle qd̃ ipsi uo¬
lunt: ꝑ hoc qd̾ ab eius uoluntate non
dissentiunt. dm̃ sibi spĩtalit̾ iungunt
S cum ita sit cum om̃ib scĩs. specialit̾
tñ cum maria: cũ qua utiq tanta e
consensio fuit. ut illius non solũ uo¬
luntatem. s etiã carnẽ sͥ conuinge̾t.
ac de sua uirginisq sub̃a unũ xp̃m
efficeret. uel pociꝰ unus ap̃c fieret. qͥ
& si nec totus de do. nec tocus de uͥgi¬

Expanded text:
s tecum. Deus enim qui ubique aequaliter totus est per suam simplicem substantiam, aliter tamen in rationalibus creaturis quam in caeteris; et ipsarum aliter in bonis quam in malis est per efficaciam. Ita sane est in irrationalibus creaturis, ut tamen non capiatur ab ipsis. A rationalibus autem omnibus quidem capi potest per cognitionem, sed a bonis tantum capitur etiam per amorem. In solis ergo bonis ita est, ut etiam sit cum ipsis propter concordiam voluntatis. Nam dum suas voluntates ita justitiae subdunt, ut Deum non dedeceat velle quod ipsi volunt: per hoc quod ab ejus voluntate non dissertiunt, Deum sibi specialiter jungunt. Sed cum ita sit cum omnibus sanctis, specialiter tamen cum Maria: cum qua utique tanta ei consensio fuit, ut illius non solum voluntatem, sed etiam carnem sibi conjungeret; ac de sua Virginisque substantia unumefficeret, vel potius unus Christus fieret: qui, etsi nec totus de Deo, nec totus de Virgi
Abbreviated transcription (Latin):
đr. considerantes iuditũ ch. qͥetẽ
agunt a malis oꝑibus: & sedentes
indomo ȩt̃no requiescunt sabb̾o.
ne moueãt se ad opus seruile pec¬
cati: sicut edificatores t᷑ris mo¬
uert̃ qͦndã de oriente pedes suos.
n ortũ ueri luminis reliquerũt.
nec audiert̃ illud qͦd ad cam đr.
Peccasti quiesce. Sed uixta ꝓuer¬
bia salomonis. qͥ audit dm̃. ha¬
bitabit confident̃: & quiescet absq
timore. & om̃i malo. Iste ẽ humi¬
lis. atq pauꝑculus & contritus
sꝑus. tremensq sermones dñi:
de quo scriptũ ẽ in ȩugħo. Beati¬

Expanded text:
r, considerantes judicium Dei, quietem agunt a malis operibus; et sedentes in domo, aeterno requiescunt sabbato, ne moveant se ad opus servile peccati, sicut aedificatores turris moverunt quondam de Oriente pedes suos, et ortum veri luminis reliquerunt. Nec audierunt illud quod ad Cain dicitur: Peccasti, quiesce . Sed juxta Proverbia Salomonis: Qui audit Deum, habitabit confidens, et quiescet absque timore ab omni malo . Iste est humilis atque pauperculus, et contritus spiritu, tremensque sermones Domini, de quo scriptum est in E
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ uulneratꝰ ẽ pͥnceps tyri: & qui
excisus de monte sine manibus¬
creuit in montẽ magnũ. ⁊ imple¬
uit orbẽ. Interrogemꝰ in ħ loco ui¬
deos. ⁊ õs qͥ sub noĩe axpĩano adhuc
paleas comedunt scripturarum.
que uentilabro dñi a tritico se¬
agni. leones. ⁊ boues. serpentes.
⁊ homines simul comedãt ⁊ pa
tẽ fuerint. occidendos. Nudabit᷑
gͦ lupis. leonibꝰ. ursis. pardis atq
serpentibꝰ. ⁊ ceteris bestiis uni
uer sus orb. & ĩmensi saltꝰ. & egyp¬
tiȩ uastitas solitudinis. q̃ uenena¬
toꝵ animantiũ fertił ẽ: ⁊ ꝓ sũma
arũ ac serpentiũ ciuitas sc̃a erit
habitacłm: ut uirta pͥorẽ ꝓpħiã¬
habitet lupꝰ cũ agno. & pardus
cũ hedo. uitulus ⁊ leo. ⁊ ouis. ursꝰ
simul morent᷑. ⁊ puer paruulꝰ
regat eosꝰ & infans ab ubere mit¬
tat mañ in foram aspidis. & in
cauerna sua int̾ficiat regulũ:
causaq sit tante felicitatis. qi

Expanded text:
quo vadidit ad pascendum dicens: quo vadidit ad pascendum dicens: bos comedet paleas, quando viri disercrevit in montem magnum, et implevit orbem . Interrogemus in hoc loco Judaeos, et omnes qui sub nomine Christiano adhuc paleas comedunt Scripturarum, quae ventilabro Domini a tritico seagni, leones et boves, serpentes et homines simul comedant, paritem fuerint, occidendos. Nudabitur ergo lupis, leonibus, ursis, pardis atque ritu, sed terram, sive pulverem quasi versus orbis; et immensi saltus, et Aegyptiae vastitas solitudinis, quae venenatorum animantium fertilis est, et pro summa num commutatio, qui innoxii erunt, antiqua feritate deposita: non fohabitet lupus cum agno, et pardus cum haedo, vitulus et leo, et oves cum ursis simul morentur ; et puer parvulus regat eos, et infans ab ubere mittat manum in foramen aspidis, et in caverna sua interficiat regulum. Causaque sit tantae felicitatis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tati. ut neqͣꝗͣ scłari pascant᷑ elo¬
quentia. q̃ instar mellis stillat
de labiis meretͥcis: s uilitatẽ
paleas sequant᷑ historiȩ: donec
multo labore atq industria. me¬
reant᷑ ad frum̃tũ sensuũ ꝑueni¬
re. De quibꝰ paleis ⁊ frum̃to: ihere¬
mias loquitur. Ed paleis ad tritic̃
dicit dñs Et considerandũ. quod
ñ bos uertatur in rabiem: s: leo
mutet᷑ in mansuetudinẽ. Serpens
etiã qui obseruabat hominis calca¬
neũ. & cuiꝰ ab hoĩe obseruabatur
caput: nequaꝗͣ alioꝵ nutriet᷑ inte¬
ritu s terrã siue puluere. quasi
panẽ comedet. Aut certe sic intel¬
ligendũ. Diabolus qͥ prius homi¬
nũ mortibꝰ pascebat᷑: eos tantũ
comedet. qͥ puluis ac terra sunt.
Per q̃ oĩa demonstrat᷑. maloꝵ in bo¬
nũ cõmutatio. ¶ͥ innaxii erunt
antiqua feritate deposita. ñ fo¬
ris s in monte sco dñi. hoc ẽ in
ȩccła. ⁊ in confessiõe eiꝰ montis. a

Expanded text:
tati, ut nequaquam saeculari pascantur elotati, ut nequaquam saeculari pascantur eloquentia, quae instar mellis stillat de labiis meretricis, sed vilitatem et paleas sequantur historiae, donec multo labore atque industria mereantur ad frumentum sensuum pervenire. De quibus paleis et frumento Jeremias loquitur: Quid paleis ad triticum, dicit Dominus ? Et considerandum, quod non bos vertatur in rabiem, sed leo mutetur in mansuetudinem. Serpens etiam qui observabat hominis calcaneum, et cujus ab homine observabatur caput, nequaquam aliorum nutrietur interitu, sed terram, sive pulverem quasi panem comedet . Aut certe sic intelligendum, quod diabolus qui prius hominum mortibus pascebatur, eos tantum comedat, qui pulvis ac terra sunt: per quae omnia demonstratur malorum in bonum commutatio, qui innoxii erunt, antiqua feritate deposita: non foris, sed in monte sancto Domini, hoc est, in Ecclesia, et in confessione ejus montis, a
Abbreviated transcription (Latin):
terã. in actibꝰ apłoꝵ cernimꝰ esse
cõpleta. Neq enĩ potuissẽt om̃s
gentes in tã breui tp̃r credere:
nisi signoꝵ. miraculis fides eoꝵ qͣdãm
bat. ut dorcas ad p̾ces apħ surge¬
ret: ut publii pat̾ in insula mi¬
litena. febribꝰ i dissenteria. qui
morbi int̾ se contrarii st̃. pauli
p̃cibꝰ sanaret᷑ : ut eos totꝰ orb̾ deos
int̃ hoies dicerẽt ãbulare. Tc̃ lupꝰ
⁊ agnꝰ pascebant᷑ simul: ꝑsecutor
pauł ⁊ ananias discipłs: ille lupꝰ
de qͦ scͥptũ ẽ. Beniamin lupus ra¬
pax: mane comedet p̃dã. & ad
uesꝑam dabit escas. Siue ut in
hebraico đr. diuidet spolia. cuiꝰ
doctrina cibus fuit credentiũ:
⁊ qͥ in toto orbe de suꝑatis adu̾sa¬
riis tͥumphauit. Agni aũ creden¬
sequunt᷑ agñ qͦc̃q uadit: qͦs dñs¬
petro tradidit ad pascendũ dicẽs.
Pasce agnos meos. Leo quoq ut
bos comedit paleas. qñ uiri diser¬
tissimi. ⁊ quonda ad scłm poten¬
tes. scͥpturar̃ se tradunt ristici¬

Expanded text:
teram in Actibus Apostolorum cernimus esse completa. Neque enim potuissent omnes gentes in tam brevi tempore credere, nisi signorum miraculis fides eorum quodammodo bat, ut Dorcas ad preces Petri surgeret , ut Publii pater in insula Melita febribus et dyssenteria, qui morbi inter se contrarii sunt, Pauli precibus sanaretur, et ut eos totus orbis deos inter homines diceret ambulare . Tunc lupus et agnus pascebantur simul, persecutor Paulus, et Ananias discipulus . Ille lupus, de quo scriptum est: Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, et ad vesperam dabit escas ; sive ut in Hebraico dicitur, dividet spolia. Cujus doctrina cibus fuit credentium, et qui in toto orbe de superatis adversariis triumphavit. Agni autem credensequuntur AgnPetro tradidit ad pascendum dicens: Pasce agnos meos . Leo quoque ut bos comedet paleas, quando viri disertissimi, et quondam apud saeculum potentes, Scripturarum se tradunt rustici
Abbreviated transcription (Latin):
quo fugiã. Si ascendero in cȩlũ¬
tu illic es: si adinferna descende¬
ro ades. Cui ⁊ iheremias ex ꝑsona
d congruit dicens. Os̃ appropin¬
qua. s ego: uñ ds delonge. Nũqͥd
latere qͥs poterit in absconditis
⁊ ego ñ uidebo eũ. Nonne cęlũ
⁊ terrã ego impleo: In ipso eni
õs sumꝰ: ⁊ mouemi. Hoc aũ dicit.
ut uidaicũ coniuncat errorem:
qͥ putant inuisibiłe ⁊ incorpora¬
lem. ⁊ incõprehensibiłe dm̃ tẽ¬
plo ihrłm posse cõcludi. ¶s qͥde
⁊ ipse salomon extructor tẽpli mor̾oe
sua ad dñm ꝓlixius confitet᷑. Ac ne
arbitrarem cȩlo qͦq & terra di mag¬
nitudinẽ metiendã : in alio loco de
eo legimꝰ. ¶ͥ tenet cȩlũ palmo: et
terrã pugillo. ꝑ q̃ ostendit᷑ ds ⁊ fo
rinsecus & intrinsecus infusus &
circ̃fusus: dũ ⁊ solo ambiente con¬

Expanded text:
quo fugiam? Si ascendero in coelum, illic es: si ad inferna descendero, ades . Cui et Jeremias ex persona Dei congruit, dicens: Deus appropinquans ego: et non de longe Deus. Numquid latere quis poterit in absconditis, et ego non videbo eum? Nonne coelum et terram ego impleo ? In ipso enim omnes sumus et movemur . Hoc autem dicit, ut Judaicum convincat errorem, qui putant invisibilem, et incorporalem, et incomprehensibilem Deum, templo Jerusalem posse concludi. Quod quidem et ipse Salomon, exstructor Templi, in oratione sua ad Dominum prolixius confitetur . Ac ne arbitremur coelo quoque et terra Dei magnitudinem metiendam, in alio loco de eo legimus: Qui tenet coelum palmo, et terram pugillo . Per quae ostenditur Deus 799 et forinsecus, et intrinsecus, et infusus, et circumfusus, dum et solio am
Abbreviated transcription (Latin):
os: Qͥ immolat uitulũ: quasi ꝑ¬
cutiens uirum. Sacrificans de
grege: quasi qͥ occidat canẽ. Qͥ
offert similã: quasi qui sangui¬
nem suillũ. Qͥdat thus in memo¬
riale: quasi blasphemꝰ. S ubla¬
to altari. tẽploq terreno. quod
humana construrerat manus:
t sumus. ut dm̃ putemꝰ loco pos¬
se concludi: s in seꝑato ad sacri¬
ficandũ loco uictimas do immo¬
lamꝰ: que in lege p̃cepte st̃. Habi¬
tatorgͥ cel. inimo creator om̃iu.
qͥ in t̾ris tẽplũ habe̾ se denegat.
humilem ⁊ quietũ. & trem̃tẽ ser¬
mones suos hominẽ. lbent̃ assu¬
mit in tẽplũ: iuxta illud apħ.¬
tat in nobis. Si qͥs uolat tẽplũ
dei: uiolabit illũ ds. Tẽplũ enĩ
dei sc̃m ẽ: quod estis uos. Q uic̃q
gͦ humilis ẽ ⁊ quietꝰ ⁊ tremens
sermones d. ipsũ respicit dñs:
qͥo sub terie noie ꝓphat᷑ Terratte¬
muit & quieuit: cũ resurgeret

Expanded text:
 qui immolat vitulum quasi percutiens virum. Sacrificans de grege, quasi qui occidat canem. Qui offert similam, quasi qui sanguinem suillum. Qui dat thus in memoriale, quasi blasphemus. Sublato altari Temploque terreno, quod humana construxerat manus, ti sumus, ut Deum putemus loco posse concludi; sed in separato ad sacrificandum loco, Deo victimas immolamus, quae lege praecepta sunt. Habitator igitur coeli, immo Creator omnium qui in terris templum habere se denegat, humilem et quietum, et trementem sermones suos hominem libenter assumit in templum, juxta illud Aptat in vobis. Si quis violat templum Dei, violabit illum Deus. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Quicumque ergo humilis est et quietus, et tremens sermones Dei, ipsum respicit Dominus; quod sub terrae nomine prophetatur: Terra tremu
Abbreviated transcription (Latin):
cã contentionẽ. Salomon ȩdifica¬
uit ei domũ. haud dubiũ qͥn do:
s ñ in manui factis excelsus habi¬
terra aũ scabellũ pedũ meoꝵ Et
paulus in eodẽ uolumine. Ds̃ qui
fecit mundũ & que in eost̃: neqꝙͣ
intẽplis manu factis habitat. Si
enĩ instar sedentis in solio atq reg¬
nantis. cȩlũ thronꝰ ẽ eiꝰ. it̾ra sca¬
bellũ pedũ illiꝰ: qͦmͦ paruo conclu¬
det᷑ loco qͥ cõplet oĩa. ⁊ in qͦ st̃ oĩa:

Expanded text:
cam contentionem . Salomon aedificavit ei domum, haud dubium quin Deo; sed non in manufactis excelsus habiterra autem scabellum pedum meorum. Et Paulus in eodem volumine: Deus qui fecit mundum, et qui in eo sunt, nequaquam in templis manufactis habitat . Si enim instar sedentis in solio atque regnantis, coelum thronus ejus est, et terra scabellum pedum illius, quomodo parvo claudetur loco, qui c
Abbreviated transcription (Latin):
dia cherubin id÷ scientie multi¬
tudo. i ignita framea posita ẽ.
ut seruarẽt uiã ligni uitȩ: ne
in pecc̃o positꝰ adam. ⁊ necdum
sua delicta cognoscens. comede¬
ret ex eo. ⁊ inpenitentȩ despe¬
ratiois ac suꝑbiȩ morte moreret᷑.
Q uod sit ligñ ħ uitȩ. salomon ex¬
ponit manifestiꝰ: qui de sapien¬
tia dĩ disputans ait. Ligñ uitȩ ẽ
oibꝰ qͥ accedunt ad eã: ⁊ qui inni¬
tunt᷑ suꝑ illã quasi suꝑ dñm fir¬
mitas. Nec dubiũ qͥn u̾bũ dĩ sig¬
nificet: quia ipse ẽ uita atq sa¬
pientia: & de se loqͥt᷑. ego sũ uita

Expanded text:
diam Cherubim, id est, scientiae multitudo, et ignita framea posita est, ut servarent viam ligni vitae, ne in peccato positus Adam, et necdum sua delicta cognoscens, comederet ex eo, et impoenitentiae desperationisque ac superbiae morte moreretur. Quod sit hoc lignum vitae, Salomon exponit manifestius, qui de sapientia Dei disputans ait: Lignum vitae est omnibus qui accedunt ad eam, et qui innituntur super illam, quasi super Dominum firmitas ; nec dubium quin Verbum Dei significet, qui ipse est via atque sapientia, et de se loquitur: Ego sum vita
Abbreviated transcription (Latin):
aũ quasi bos comedet paleas
serpens terrã qͣs panẽ. Nõ noce¬
⁊bunt neq corrũpent in monte
scõ meo : dicit dñs. Aternae¬
rit habitatio atq plantatio iustoꝵ
ut dies uitȩ popħ mei. diebꝰ ligni
cõparent᷑. De qͦ in psalmo d̾r. Iustꝰ
ut palma florebit. cotidie tͥũphãs

Expanded text:
autem quasi bos comedet paleas, et serpens terram quasi panem. Non nocebunt, neque corrumpent, in monte sancto meo, dicit Dominus. Aeterna erit habitatio atque plantatio justorum, ut dies vitae populi mei diebus vitae ligni comparentur, de quo in Psalmis dicitur: Justus ut pa
Abbreviated transcription (Latin):
hec añ resurrechõem. in mille an¬
noꝵ. regno futura suꝑ terrã con¬
tendunt: ntã longa futurȩ uitȩ
spatia reꝓmitti: ut centũ anni
reputentur infantiȩ. pecratorẽ
aũ centesimo ȩtatis suȩ anno ẽẽ
moriturũ. ne uidelicet paratis
opibꝰ ꝑfruat᷑. s ob pecc̃or male¬
dictũ esse se nouerit. Q uod sinta
ẽ: ubi erit beatitudo ꝑfecta. q̃
pecc̃o uiolat᷑ atq corrũpit᷑. ⁊ pec¬
catũ immatura morte punitur ᷤ
Et edificabt̃ domos ⁊ habitabt:
⁊ plantabt̃ uineas. ⁊ comedent
fructus ear̃. Non edificabunt
⁊ alius habitabit: ñ plantabt̃.
⁊ ahus comedet. Lex simiht̃.
De his domibꝰ. ⁊ in seragesimo
octauo psalmo sermo ꝓpħicus pol¬
licetur dicens. quia ds̃ saluam
faget syon: ⁊ edificabunt᷑ cuii¬
tates iudee. Et in habitabt̃ ibi⁊

Expanded text:
rrectionem in mille annorum regno super terram futura contendunt, et tam longa futurae vitae spatia repromitti, ut centum anni reputentur infantiae; peccatorem autem centesimo aetatis suae anno esse moriturum: ne videlicet paratis opibus perfruatur; sed ob peccatum, maledictum esse se noverit. Quod si ita est, ubi erit beatitudo perfecta, quae peccato violatur atque corrumpitur, et peccatum immatura morte punitur? Et aedificabunt domos, et habitabunt; et plantabunt vineas, et comedent fructus earum. Non aedificabunt, et alius habitabit: non plantabunt, et alius comedet. LXX similiter. De his domibus, et in sexagesimo octavo psalmo sermo propheticus pollicetur, dicens: Quia Deus salvam faciet Sion: et aedificabuntur civitates Judae, et hab
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. Qͥ acp̃m auctoritate scriptu¬
rarũ que rebat: ⁊de ꝓpħis cupie¬
bat agnosc̾e dicens. De nazareth
potest aliqͥd boni esse: E ẽ sensꝰ.
⁊ narareth: quẽ ego de bethleem
de scripturis scĩs instruant. ut
in utero concepimꝰ: ⁊ parturiui¬
mis. ⁊ peperimꝰ. De his eñi dictũ
erat: bñdicta ꝓgenies ute ritui.
Tales st̃ filii abrahã: qui faci¬
unt oꝑa eiꝰ. Et in ueteri hysto¬
ria appellant᷑ filii ꝓpħar̾. quales
⁊ in nouo instrum̃to apħ genue¬
runt: paulus thymotheũ. luca.
n titũ. multos q ahosꝰ petrus
marchũ eugłistã. & ceteri cete¬
ros: quoꝵ bñdictũ sem̃ẽ. & huc

Expanded text:
 qui Christum auctoritate Scripturarum quaerebat, et de Prophetis cupiebat agnoscere dicens: De Nazareth potest aliquid boni esse? Et est sensuet Nazareth, quem ego de Bethleem de Scripturis sanctis instruant, ut in utero concepimus, et parturivimus et peperimus . De his enim dictum erat: Benedicta progenies uteri tui . Tales sunt filii Abraham, qui faciunt opera ejus: et in veteri historia appellantur filii Prophetarum : quales et in novo Instrumento Apostoli genuerunt , Paulus Timotheum, Lucam, et Titum, multosque alios; Petrus Marcum evangelistam, et caeteri caeteros, quorum benedi
Abbreviated transcription (Latin):
ris eoꝵ recondant᷑. Quiti enim
uocati: n pauci ȩlecti. Ist ñ labo¬
rant frustra. ut quondã labora¬
uerunt iud̃i: s labores manuũ
suar manducabt̃. Neq genera¬
bt̃ in conturbatiõe. siue in male¬
dichõe: et ut inhebraico exp̃ssiꝰ
tant. n finẽ substantiȩ suȩ habe¬
ant. Pro quo aqͥla syminachus.
⁊ theodotio. festinationẽ inter¬

Expanded text:
ris eorum recondantur. Multi enim vocati, et pauci electi . Isti non laborabunt frustra, ut quondam laboravere Judaei; sed labores manuum suarum manducabunt. Neque generabunt in conturbatione, sive in maledictione, et ut in Hebraico expressiutant, et finem substantiae suae habeant: pro quo Aquila, Symmachus, et Theodotio festinationem inter
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. G audere inquit u exul¬
tare debetis leticia sẽpiterna.
nisse: neq uob̾ recordationis
antiquȩ oriat᷑ tͥsticia : qr ñ solũ
quoq creabo in exultatiõe. ⁊ po¬
pulũ eiꝰ in gaucho: haud dubui
quin uniu̾sȩ terrȩ: ut que uetꝰ
uni gaudiũ erat. noua cunctis
nationibꝰ leticia sit. In tantũ aũ
exultatio erit onhũ atq letqa
conditor eiꝰ exultẽ. & gaudeã

Expanded text:
meo. Gaudere, inquit, et exsultare debetis laetitia sempiterna inisse: ne qua vobis recordationis antiquae oriatur tristitia: quia non solum atione, et populum ejus in gaudio. Haud dubium quin universae terrae, ut quae vetus uni genti gaudium erat, nova cunctis nationibus laetitiae sit. In tantum autem exsultatio erit omnium, atque laetitia conditor ejus exsultem et gaudeam
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ⁊ ȩtati pͥstine perisse dict᷑.
Quod intelligens ⁊ paulus apłs
loquebat᷑. Preterit enĩ figura huiꝰ.
mundi. Consideremꝰ quid dixerit.
figura preterit. ñ substantia Hoc
idem significat .⁊ petrus. Latet
eos hoc uolentes. qm̃ cęli erant
d sermone subsistit. ꝑ que prior
mundus mundatꝰ diluuio periit:

Expanded text:
etati pristinae perisse dicitur. Quod intelligens et Paulus apostolus loquebatur: Praeterit enim figura hujus mundi . Consideremus quid dixerit: Figura praeterit, non substantia. Hoc idem significat et Petrus: Latet eos hoc volentes: quoniam coeli erant  aquam, Dei sermone subsistit: per quae prior mundus inundatus diluvio periit.
Abbreviated transcription (Latin):
lũ nouu ⁊ terra noua: ⁊ ñ recor¬
dabit᷑ prioꝵ. ⁊ ñ ueniet suꝑ cor
coꝵ: s gaudũ uerultationẽ in¬
ueniẽt in ea. Causa leticie ⁊
confessionis cħ ueri ẽ: qui a ȩt̾̃na
angustiar̃ pͥoꝵ succedet obhuio ut
neqͥqͣ idolorum meminerint
uerroris pͥstini: s ad lucẽ de tene¬
bris transeant. ⁊ ȩt̃na beatitudi¬
ne ꝑfruant᷑. Obliuiscet᷑ enĩ pͥsti¬
na mala: ñ obhuiõe memorie. s¬

Expanded text:
terra nova: et non recordabuntur priorum, et non veniet super cor eorum; sed gaudium et exsultationem invenient in ea. Causa laetitiae et confessionis Dei veri est, quia aeterna angustiarum priorum succedet oblivio, ut nequaquam idolorum meminerint et erroris pristini, sed ad lucem de tenebris transeant, ut aeterna beatitudine perfruantur. Obliviscentur enim pristina mala, non oblivione memoriae, s
Abbreviated transcription (Latin):
ueteres ⁊ antiqͦs in mehꝰ cõmu¬
tatos. Possumꝰ ⁊ hoc dicere: qͦd
conu̾si ab idolatͥa. pͥstino errore
deserto. nouos cȩlos ⁊ nouam t̾rã
uideãt: nequaꝗͣ arbitrantes ele¬
m̃ta deos. ⁊ eos qͥ nascunt᷑ ex t̾ra.
Nc̃ confitem᷑ cȩlũ ⁊ terrã. oꝑa
esse manuũ cħ: illo aũ tp̃r ser¬
uos ⁊ creaturas uenerabamur
obsequio dĩ. Quod ⁊ dauid sentiens
cantat in psalmo. Uidebo cȩlos
cȩlos ñ uiderit. cũ ista dicebat:

Expanded text:
eteres et antiquos in melius commutatos. Possumus et hoc dicere, quod conversi ab idololatria, et pristino errore deserto, novos coelos et novam terram videant: nequaquam arbitrantes elementa deos, et ea quae nascuntur ex terra. Nunc confitemur coelum et terram opera esse manuum Dei: illo autem tempore, servos et creaturam venerabamur obsequio Dei, quod et David sentiens cantat in psalmo: Videbo coelos coelos non viderit, cum ista diceb
Abbreviated transcription (Latin):
achar qͥ furatꝰ ẽ de anathemate.
⁊ de spoliis iherico: & cũ om̃i do¬
mo sua int̾fectꝰ. Atq ex eo qͦd t᷑ba¬
uerit popłm. locus ipse in qͦ accidit.
erit in arm̃toꝵ reqͥe. Que pauł
edisserens ait. Nũqͥd de bobꝰ cura
ẽ dõ : An utiq de nob̾ dict: Quia
debet qͥ arat arare in spe. & qui
terit areã terere in spe: ut par¬
ticipet᷑. De hac ualle ⁊ in osee
mystice scͥptũ ẽ. Loquar ad cor
bo possessores illiꝰ iude. ⁊ uallẽ
achor ut apperiat itelligentiã
illiꝰ. Idcirco enĩ ualł achor inpos¬
sessionẽ tͣdit᷑ arm̃toꝵ popħ dĩ.
⁊ saltꝰ uertunt᷑ in caulas gregũ:
ut aꝑiat᷑ intelligentia. ⁊ dñi ue¬

Expanded text:
anathemate, et de spoliis Jericho, et cum omni domo sua interfectus, atque ex eo quod turbaverit populum, locus ipse in quo accidit, erit in armentorum requiem. Quae Paulus edisserens, ait: Numquid de bobus cura est Deo ? an utique de nobis dicit, quia debet in spe qui arat, arare, et qui terit aream, terere eam in spe, ut participetur. De hac valle et in Osee mystice scriptum est: Loquar ad cor bo possessores illius inde, et vallem Achor, ut aperiat intelligentiam illius . Idcirco enim vallis Achor in possessionem traditur armentorum populi Dei, et saltus vertuntur in caulas gregum, ut aperiatur intelligentia, et D
Abbreviated transcription (Latin):
uertit pepistomenos. id⁊ fidelt̃.
Qͦd aũ dicit hoc ẽ. Aliis in ur̃m
succedentibꝰ locũ. nom̃ ur̃m e¬
rit in iuram̃tũ electis meis: ut
pro maloꝵ exẽplo uos habeant:¬
& detestentur tala sustinere.
⁊ iurent. Sic ñ hec paciar: quȩ
passus ẽ popłs iudeoꝵ. Siue no¬
men ur̃m erit in satietatẽ: quod
de his dici solet. quor odiosa ẽ
recordatio. ⁊ memoria: & qui
usq ad saturitatẽ nausiãq ue¬
nert̃. Uel certe dicendũ hoc.

Expanded text:
 fideliter. Quod autem dicit, hoc est: aliis in vestrum succedentibus locum, nomen vestrum erit juramentum electis meis, ut pro malorum exemplo vos habeant et detestentur talia sustinere, et jurent sic; non haec patiar quae passus est populus Judaeorum. Sive nomen vestrum erit in satietatem: quod in his dici solet, quorum odiosa est recordatio et memoria. et qui usque ad saturitatem nauseamque venerunt. Vel certe hoc dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ impii crudelitatibꝰ distendunt᷑.
Potꝰ aũ ille accipiendus ẽ: qͥ hau¬
rit᷑ de fontibꝰ isrł. Quẽ qͥ bibe¬
rit: habebit inse fontẽ aquȩ
sahentis. in uitã et̾̃nã. Que ⁊ sal¬
uator in regno patͥs se bibiturũ
cũ apłis pollicet᷑. qͥ letificat cor
hoĩs: ita ut bibentes possint dicẽ.
Dedisti leticiã in corde meo. De
hoc cibo i potu: int̾ octo beatitu¬
dines dr̃. Beati qͥesuriunt ⁊ sigũt
iusticã. E mat̾ dñi plena sꝑuscõ¬
ꝓpħabat. E surientes impleuit
bonis: qͥ priꝰ cibũ dñi ñ habebãt.
& diuites dimisit in anes: qui
Diuites eguert̃ . esuriert̃: id÷¬

Expanded text:
impii cruditatibus distenduntur! Potus autem ille accipiendus est, qui hauritur de fontibus Israel; quem qui biberit, habebit in se fontem aquae salientis in vitam aeternam . Quem et Salvator in regno Patris se bibiturum cum Apostolis pollicetur: qui laetificat cor hominis , ita ut bibentes possint dicere: Dedisti laetitiam in corde meo . De hoc cibo et potu inter octo beatitudines dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . Et mater Domini plena sabat: Esurientes implevit bonis, qui prius cibum Domini non habebant, et divites dimisit inanes , quiDivites eguerunt, et esurierunt , id
Abbreviated transcription (Latin):
in danihel legimꝰ. Throni positi
st̃:⁊ libri aꝑti st̃. De quibꝰ ⁊ in
alio loco dicit᷑. Suꝑ t̾rã scͥbant᷑.
Et neq̃ꝗͣ ultra reticebit: qͥ priꝰ
dixerat tacui. ñ qͥd sẽꝑ tacebo
dicit dñsꝰ s reddet unicuiq
qͦd oꝑatꝰ ẽ in sinu eiꝰ. hoc ẽ in cor¬
dis archano: ut eos ꝓpͥa torqueat
conscientia. De qua .⁊ osee ꝓpħa
uaticinat᷑. Cadent in gladio pͥn¬
cipes eoꝵ ꝓpt̾ indisciplinationẽ
linguȩ coꝵ. Hec ẽ detractio eoꝵ
corde ꝓcedit. Simile qͥd ⁊ in
ꝓu̾biis scribit᷑. In sinu suo red¬
pͥncipale alio noĩe appellatur.
caput. Uias eoꝵ dedi in capita
cor. & ahbi. Conu̾tet᷑ dolor
eiꝰ in caput eiꝰ: ⁊ suꝑ uertic̃e eius

Expanded text:
hroni positi sunt, et libri aperti sunt . De quibus in alio loco dicitur: Super terram scribantur . Et nequaquam ultra reticebit qui prius dixerat, Tacui: numquid semper tacebo? dicit Dominus . Sed reddet unicuique quod operatus est in sinu ejus, hoc est in cordis arcano, ut eos propria torqueat conscientia. De qua et Osee propheta vaticinatur: Cadent in gladio principes eorum propter indisciplinationem linguae eorum . Haec est detractio ipsorum corde procedit. Simile quid et in Proverbiis scribitur; In sinu redprincipale alio nomine appellatur caput. Vias eorum dedi in capita eorum . Et alibi: Convertetur dolor ejus in caput ejus, et su