comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionem redeamus.
aradists namq uoluptatis qͤm
a pͥncipio dominꝰ plantau̾at.
cipio eam plantasso ã: quia ante
mundi contutut.onamelegit.
Int̾p̃tatur aũ paradisus ortus deli¬
ciarum. d quis eccłie delic as enume¬
rare ualeat⁊ Solus enim panis uiuꝰ.
quim ea comeditur:omes &icras
suꝑ excellit. Quid autemlignum

Expanded text:
tionem videamus: Paradisus namque voluptatis, quem a principio Deus plantaverat, cipio eam plantasse dicitur, quia ante mundi constitutionem eam elegit. Interpretatur enim paradisus hortus deliciarum. Sed quis delicias enumerare valeat? Solus enim panis vivus, qui in ea comeditur, omnes delicias superexcellit. Quod autem lignum
Abbreviated transcription (Latin):
uescimur. de fructu u̾o ligni qđ ẽ in
medio paradisi p̾cepit nob̾ ds ne co¬
mederemus.⁊ ne tangeremus illud:
ne forte moriamur. potest aũ intelli¬
gi qd serpens ñ solum diabolica in¬
spiratione qui in eo habitabat. lierũ
etiam in ꝓpͥa natura deo largiente ħ
habuisset ÷ ut p̾cunctis animantibuᷤ¬
t̾re calliclior eẽt. Malignus aũ sp̃s qͥa
inuisibilis ẽ: nͥ ꝑ aliqͣm forman¬
mulis us endere ñ petris Si
ias. ⁊ ageluin lucis facole ei fuit. ut
in serpenter se tͣnstor naret. ft ndem
pot̾at mulier fraudem ibi ẽẽ cogi  sẽ.
dum contͣ naturam s erperten locnu

Expanded text:
ctu vero ligni, quod est in medio paradisi, praecepit nobis Deus, ne comederemus, et ne tangeremus illud, ne forte moriamur. » Potest autem intelligi, quod serpens non solum diabolica inspiratione, qui in eo habitabat, verum etiam in propria natura, Deo largiente, hoc habuerit, ut prae cunctis animantibus callidior esset. Malignus autem Spiritus, quia invisibilis est, nisi per aliquam formamulieri se ostendere non potuit. Si nas in angelum lucis , » facile ei fuit ut in serpentem se transformaret. Et quidem poterat ibi mulier fraudem esse cognoscere; cum contra naturam serpentem loqui
Abbreviated transcription (Latin):
Nui iqdo.⁊ sex diebꝰ creauit õ a
Et uno q di die creauit: quia si¬
mul osn ium mat̾iam fecit ⁊ ⁊ sex
diebꝰ creauĩt: quia ex ip̃a mati̾a in
diu̾sas species cuncta formauit. Et co¬
ticlie tñ creat: dum al a ex ip̃is gene¬
rando mulciple at De his aũ suꝑuis
sufficient̾ diximus Seqͥtur.
on enim pluerat domims
d̾s suꝑ t̾ram: ⁊ homo ñ erat qͥ
oparetur eam: s tons ascendebat de

Expanded text:
ex diebus creavit omnia? Et uno quidem die creavit, quia simul omnium materiam fecit, et sex diebus creavit, quia ex ipsa materia in diversas species cuncta formavit; et quotidie tamen creat, dum alia ex ipsis generando multiplicat. De his autem superius sufficienter diximus. Sequitur: « Non enim pluerat Dominus Deus super terram, et homo non erat qui operaretur eam, sed fons ascendebat de
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ce ut ñ comedd̾ent sciscita le¬
bate i scire aaciei p̃ceptin emores
eẽnt ⁊ dum scientes uoletesq pec¬
carc it: in uorem dei indignationẽ
incurrerent. S quidem inulier ei re¬
spon lit. cde fructu inquit lignorum
paradisi uescimur. De fructu u̾o ligni
qd̾ ẽ in medio paradisi ñ comedimꝰ.
ne moriamur. Bene in qͣm dieis muli¬
er. in hoc imane. sidemtene. Scis qͣ¬
le ẽ lignum. scis uͥ ẽ int̾lictum: scis ⁊¬
peccatum.⁊ penam peccati. Nulla si
tetigeris excusatio ẽẽ poterit. Si qua
au̾erit: inutilis erit. Sequitur.
serpens ad mulierem. Nequa
qͣm moriemini. Scit enim d̃s qł in qͦ¬
cumq die comederitis ex eo. aꝑient᷑
oculi ur̃r. ⁊ erits sicut dii. scientes bo¬
num ⁊ malum. Uidit gͥ mulier qđ

Expanded text:
 ut non comederent, sciscitatur. Volebat enim scire, an Dei praecepti memores essent, ut dum scientes, volentesque peccarent, majorem Dei indignationem incurrerent. Sed quid ei mulier respondit? « De fructu, inquit, lignorum paradisi vescimur: de fructu vero ligni, quod est in medio paradisi, non comedimus, ne moriamur. » Bene, inquam, dicis, mulier: in hoc permane, fidem tene, scis quale est lignum, scis tibi interdictum, et scis peccatum, et poenam peccati; nulla, si tetigeris, excusatio esse poterit, si qua autem erit, inutilis erit. Sequitur: serpens ad mulierem. Nequaquam morte moriemini, scit enim Deus, quod in quocumque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri: et eritis sicut dii, scientes bonum
Abbreviated transcription (Latin):
incre turis simile habebat facta ñgͦ
S ut maior inter eos dilectio foret:
ñ alui nde. s de uiricosta facta ẽ mu¬
lier. Uñ fit: ut naturali quodam a¬
more uiri insectantes costam suam.
mulieri adherere cupiunt.quasi ca¬
nisue. Ginus amoris appetitum. qui
diuinitus adiutim se uincere posst̃:
quasi qui ꝓpriam naturam dimi¬
cando uicerint. m̾ito cet̾is hominibꝰ
p̾feruntur. Subtractaqͦ costa. locus
eius ñ osse s carne repletur: ut ex eo
etiam nos infirmiores ⁊molliores ẽẽ¬

Expanded text:
in creaturis simile habebat. Facta est Sed, ut major inter eos dilectio foret, non aliunde, sed de viri costa facta est mulier; unde fit, ut naturali quodam amore, viri insectantes costam suam, mulieri adhaerere cupiant, quasi carni suae, cujus amoris appetitum, qui divinitus adjuti in se vincere possunt, quasi qui propriam naturam dimicando vicerint, merito caeteris hominibus praeferuntur. Subtracta quoque costa, locus ejus non osse, sed carne repletur, ut ex eo etiam nos infirmiores, et molliores e
Abbreviated transcription (Latin):
n comecleres. comedisti: Acsidicat.
Silignum uecitum ñ comedisses:
in menbris tuis uerecundie nuditatẽ¬
ñ cognouisses. S quia comedistr: ĩã
nunc iides aliam legem in menbs
tius repugnantem. legi mentis tue.
Ioeo te abscondistr: idẽ id̾o erubisti
ixitq adam.
Mulier qͣm dedisti mͥ sociam.
dedit mͥ de ligno: ⁊ comedi. Atsipa¬
tenter dicat. Uerum ẽ dñe negare ñ
possũ s qd̃ ego comedi. hoc mulier
fecit. U: que muluerꝰ Qm tu mͥ sociã
dedisti. O infelix homo in tanta sa¬
pientia creatus : qͦmͦ tam cito senfũ
amisistiꝰ Peccatumtim: ñ t̾ͥ s deo
imputas. Ut quia tͥ mulierem soci¬
am dederat: ip̃e t̾ lapsus pͥncipalis
causa extiterit.
ixit dominꝰ a̾s ad mulierem.
Quare hoc fecistiꝰ Que ait.Ger¬
pens decepit me: ⁊ comedi.Uterq co¬
medit: neuter indulgentiam petit:
s eccusant peccatum: ideo ñ ueniã.
s i aledictionis penam incurrunt.
hoc en m ille timebat qui dicebat.
Non ceclines cor meum inu̾bum

Expanded text:
 comederes, « comedisti? » Ac si ille dicat: Si lignum vetitum non comedisses, nunquam in membris tuis verecundiae nuditatem cognovisses; sed quia comedisti, jam nunc vides aliam legem in membris tuis repugnantem legi mentis tuae ; ideo te abscondisti, ideo erubuisti. Dixitque Adam: « Mulier quam dedisti mihi sociam, dedit mihi de ligno, et comedi; » ac si patenter dicat: Verum est, Domine, negare non possum: sed quod ego comedi, hoc mulier fecit. Sed quae mulier? quam tu in sociam dedisti. O infelix homo in tanta sapientia creatus, quomodo tam cito sensum amisisti? Peccatum tuum non tibi, sed Deo imputas, ut quia tibi mulierem sociam dederat, ipse tui lapsus principalis causa exstiterit? « Dixitque deinde ad mulierem: Quare hoc fecisti? Quae ait: Serpens decepit me, et comedi. » Uterque comedit, neuter indulgentiam petit, sed excusant peccatum, ideoque non veniam, sed maledictionis poenam incurrunt. Hoc enim ide timebat, qui dicebat: « Non declines cor meum in verbum
Abbreviated transcription (Latin):
Tigris aĩ ãuelocitate nom̃ accepit:
qm̃ euangelium quidem ueloci cursu
subito totum mundum repleuit. At
lii doctrina cunctis bonis. scam̃ eccłiã
fertilem reddit.⁊ habundare facit.
dominꝰ hominem⁊⁊ posuit
eum inparadiso uoluptatis: ut oꝑa¬
retur ⁊ cuitodiret illum. P̾cepitq ei¬
dicens. Ex omni ligno paradisi come¬
de: de ligno aũ scientie bom ⁊ mali
ne comedas. In qͦcumq enim die co¬
mederitis ex eo: morte moriemini. Extͣ
paradisum factus. in paradiso ponit᷑
homo: ⁊ qłua ociositasinimica ẽ aĩe ⁊
ne ouose niuat oꝑariiubetur. Audi¬
ant hec qui satra ⁊ religiosa loca in¬
habitant: ⁊ qͣntum diaboli insidias
eos cauere oporteat intelligant: dum
ñ extͣ paradisum s in paradiso hoĩem
temptatum: uict m cognoscunt.
Oniua paradisi ligna adueste lũ
homini dantur. so u̾o

Expanded text:
elocitate nomen accepit, quia Evangelium quidem veloci cursu totum subito mundum replevit. At lii doctrina cunctis bonis S. Ecclesiam fertilem reddit, et abundare facit. Dominus hommem, et posuit eum in paradiso voluptatis, ut operaretur, et custodiret illum, praedicens: Ex omni ligno paradisi comede, de ligno autem scientiae boni et mali ne comedas; in quocunque enim die comederis ex eo, morte morieris. » Extra paradisum factus in paradiso ponitur homo. Et quia otiositas inimica est animae, ne otiose vivat, operari jubetur. Audiant haec, qui sacra, et religiosa loca inhabitant, et quantum diaboli insidias eos cavere oporteat, intelligant; dum non extra paradisum, sed in paradiso hominem tentatum et victum cognoscunt. Omnia paradisi ligna ad vescendum homini dantur, solum
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s de h amo cunctis anunantibꝰ t̾re.¬
⁊ uniu̾sis uolucribꝰ celi adduxit ea ad
acdam:ut uderet quid uocaret. ea.
Omne qd uocauit adam anime ui
adam nominibꝰ suis cuncta animan
tia ⁊ uniu̾sa uolatilia celi: ⁊ omnes
bestias t̾re. Dic adam quibꝰ in scolis
ista didiceris⁊ quis te docuit ut tam
competenda nomina rebꝰ impone¬
res: Non enim ut quid amdelirant.

Expanded text:
confestim exiret; sed ut quandoque exiret, in se suscepit, qui si non peccasset, nullatenus unquam mori potuisset. Nos quoque talia agentes morimur, quiaEst autem mors vitae amissio. « Dixitque Deus: Non est bonum hominem bestias terrae. » Dic, Adam, quibus in scholis ista didiceris? Quis te docuit, ut tam competentia nomina rebus imponeres? Non enim, ut quidam delirant,
Abbreviated transcription (Latin):
Ngelis iscrepa. is ÷ et̾ra leatitu¬
i frueretur. Inter cet̾a qͦ ligna pa¬
uite do ninꝰ posuit᷑ ÷ cui hanc i at᷑am
dedit. ut siquis de eo gustasset: mori
ñ posset. Posuit ⁊ lignum sciencie
boui ⁊. nali: de quo pꝰtqͣmͥ mi ho¬
⁊ unes comederunt: quibꝰ bonis ca¬
ruerint. quil ue malis s. iacuerqłz
confestim intelleperunt. O nne enĩ
cognoscitur. Uñ fit ut magnis laudi¬
bus santatem egri extollant. de qua
quidem dum sai eẽnt raro loque¬
bantur. Sic gͥ ⁊ isti pꝰtqͣm peocauer̃t.
uidentes qͣntum aiscrimen. qͣntũq
ꝑiculi eis imminerent: borum ip̃m
qd pͥus quidem ñ ignorabant. mul¬
to amplius qͣm pͥus ammirari ceper̃t.
Uocatur gͥ lignum sciencie bomi ⁊
mali: quiain pͥmis p̾uaricatoribus
nosdocuit qͣm bonum sit dei p̾cepta
seruare: ⁊ qͣm malum ⁊ ꝑiculosum
sit. eius p̾ceptis ñ obedire. S cinussa¬
poris ⁊ iocunditatis fluuium illum
eẽ putamus: qui de loco uoluptatis¬
egreditur: Cum enim :norientis pa¬

Expanded text:
ngelis discrepans aeterna beatitudine frueretur. Inter caetera quoque ligna paVitae Dominus posuit, cui hanc naturam dederat ut si quis de eo gustasset, mori non posset. Posuit et lignum scientiae boni et mali, de quo postquam primi homines comederunt, quibus bonis caruerunt, quibus malis subjacuerunt confestim intellexerunt. Omne enim cognoscitur. Unde fit ut magnis laudibus sanitatem aegri extollant, de qua quidem, dum sani essent, raro loquebantur. Sic igitur et isti postquam peccaverunt, videntes quantum discriminis, quantumque periculi eis immineret, bonum ipsum, quod prius quidem ignorabant, multo magis quam prius admirari coeperunt. Vocatur igitur lignum scientiae boni et mali, quia in primis praevaricatoribus nos docuit quam bonum sit Dei praecepta servare, et quam malum et periculosum sit ejus praeceptis non obedire. Sed cujus saporis et jucunditatis fluvium illum esse putamus, qui de loco voluptatisegreditur? Cum enim in Orientis pa
Abbreviated transcription (Latin):
num ⁊ malum sciebant. In hoc gͦ ab
angelis ñ differeba it. Et quidem in
hoc qͦ loco: callicla diaboli ꝑsuasio ma¬
nifestatur. Nai⁊ qͥa arboulla qͤ scientie
bom ⁊ in ali uocata. ip̃oq nomine
ne forte ad se accecdere ũs. amerent eoᷤ
t̾̃rere pot̾at: male ip̃m nom̃ diaboluᷤᷤ
int̾p̾tatus ẽ. Erius inquit sicut dii:

Expanded text:
num et malum sciebant; in hoc ergo ab angelis non differebant. Et quidem in hoc quoque loco callida diaboli persuasio manifestatur; nam quia arbor illa, quae scientia boni, et mali vocata, ipsoque nomine, ne forte ad se accedere praesumerent, eos terrere poterat, male ipsum nomen interpretatus est: « Eritis, inquit, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
hominem adimaginem suani: demn¬
de subifertur ad imaginem clei cre¬
auit illum: sic etlan. irellig. iotest:
daret: qualem filium qm utiq d̃s ẽ.
qnq suscept᷑um. añ teri pora disposu¬
erat. Sic gͥ ñ solum interior ueram
⁊ ext̾ior ho nr̃: deo quodammͦ similis
ẽẽ uidetur. Neq hoc deo sufficiens fu¬
it. qui adsuam similitudinem hoĩe¬

Expanded text:
hominem ad imaginem suam; » deinde subinfertur, « ad imaginem Dei creavit illum, » sic etiam intelligi potest aginem daret qualem Filium, qui utique Deus est, quandoque suscepturum ante tempora disposuerat. Sic igitur non solum interior, verum et exterior homo noster Deo quodammodo assimilis esset. Neque hoc Deo sufficiens fuit, quod ad similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
desponsauit. ñ habentem maculam
neq rugam. Sunt aũ duo incarne
ce exponamus.
qmis t lom inꝰ soporem in adam . atoa¬
de celo celesti. Sicut portau.e iusima¬
ginem t̾reni: portei. iusunagi.ien re¬
uebat S̃. ui enundormiente adam
unac. sta subtracta facta ẽ eua ita¬

Expanded text:
desponsavit, non habentem maculam neque rugam . » Sunt autem duo in carne ce exponamus. « Immisit, inquit, soporem in Adam; » Adade coelo coelestis; sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coedebat. Sicut enim, dormiente Adam, una costa subtracta, facta est
Abbreviated transcription (Latin):
qui increm̃tum dat ds. Prius gͥ a s¬
posuit deinde creauit: pꝰtmodui n
bit: nͥ pͥushec sexta dies. dr̃ hec ulti¬
ma etas finem faciat Qua finita:
ua fient omnia. neq ti i¬
solis septemplt̾. qual e tũc
Neq enimpꝰtlam gen̾a. em exu¬
stionem: eamł erbas ⁊ ligna cti¬
fera sieut iͥ us ger nare nec se erit:
cum nemo sit qui eis utatur. Ui for¬
sitan ea solummꝰ runt que orien¬
do ⁊ moriendo nulla ilt̾ius reno¬
uatione indigebunt S quia hoci
fortasse querere suꝑfluum ẽ: ad alia
tͣnseamus. Et requieuit inquit die
septimo. ab uniu̾so oꝑe qd̃ patͣrat.
hoc eĩa diescͥptun ̃: quia me¬

Expanded text:
qui incrementum dat Deus . » Prius ergo disposuit, deinde creavit; postmodum vero bit, nisi prius haec sexta dies, id est ultima aetas, finem faciat; qua finita, nova fient omnia, neque solis septempliciter, qualem tunc Neque enim post illam generalem exustionem etiam herbas, et ligna fructifera, sicut prius, producere necesse erit, cum nemo sit qui eis utatur. An forsitan ea solummodo erunt quae oriendo et moriendo nulla ulterius renovatione indigebunt? Sed quia hoc fortasse quaerere superfluum est, ad alia transeamus. « Et requievit die septimo ab omni opere, quod patrarat. hoc enim die scriptum est. « Quia me
Abbreviated transcription (Latin):
m̃o inchoante ⁊ iria sint comple¬
ta. atq ip̃e t̾minus fuerit : p̾t quẽ
ad complendum nil defuerit. Seo
quid allegorice sex dies: nͥ sex mundi
etates significant ⁊ pͥma si quidem
ttas. ab ade i usq ad noe. Secunda

Expanded text:
ipso inchoante omnia sint completa, atque ipse terminus fuerit, post quem ad complendum nihil defuerit. Sed quid allegorice sex dies, nisi sex mundi aetates significavit? Prima quidem aetas, ab Adam usque ad Noe; secunda
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ego xp̃i his aũ nsies maris. id÷ bap¬
tism auis aquis regenerati. his uolucres
celi. ⁊d. philosaphi ⁊ sapientes ⁊ his beste.
id÷ ichiote. ⁊ indisciplinati ans uni̾se
gentis. uel nature. uel conditionis. his
omnia reptilia sunt subiecta. Cum enĩ
amatores setuli ⁊ t̾renis uo untatibus
inherentes eisserniunt: tunc eos neul
di bio etiam reptilia uen̾antur. Sed
quia inter eccłie doctores. alii iurilẽ
fortitudinem. alii muliebrem molli¬
ciem habent: muito quidem dr. qͥa
masculum ⁊ feminam creauit eos.
sequitur.
en edixitq illis qłs ⁊ ait. Eresci

Expanded text:
 . » His autem pisces maris, id est baptismatis aquis regenerati; his volucres coeli, id est philosophi et sapientes; his bestiae, id est idiotae et indisciplinati; his univegeneris, vel naturae, vel conditionis, his omnia reptilia sunt subjecta. Cum enim saeculi amatores et terrenis voluptatibus inhaerentes eis serviunt, tunc eos procul dubio etiam reptilia venerantur. Sed quia inter Ecclesiae doctores alii virilem fortitudinem, alii muliebrem mollitiem habent; merito dicitur quia masculum et feminam creavit eos. Sequitur: « Benedixi
Abbreviated transcription (Latin):
audissent uocem domimi dei deam¬
bulantis inparadiso ad aurant nt me¬
ridiem: abscondit se adam ⁊ uxor uꝰ
bant. Postqͣm aũ peccauerunt: qͦn¬
dam cõncupiscentie motum in men¬
bris suis cognouerunt. quem malte¬
rutrum uidere erubuerunt. Et pͥus
quidem ⁊ sinudi eẽnt: nuditatem tn
inse ñ cognoscebant: qm̃ ip̃a eorum
nitidissima caroan peccatum quidẽ
omni ueste adintuemlum delecta¬
bilior erat. Sed quare sicus folia cor¬
suentes. succinctoria sͥ confecerunt
Anfortissi qd̾: aoccurrerãt. siue enã
quia cet̾is que unc adera i a npliora
erantꝰ feruntur enim ficus fo aii
orientis partibꝰ ẽẽ: que c ipeila idi¬
nem excedant. habent aũ ficꝰ folia

Expanded text:
em Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem, abscondit se Adam, et uxor ejus bant; postquam autem peccaverunt, quemdam concupiscentiae motum in membris suis cognoverunt, quem in alterutrum videre erubuerunt. Et prius quidem etsi nudi essent, nuditatem tamen in se non cognoscebant, quoniam ipsa eorum nitidissima caro ante peccatum quidem, omni veste ad intuendum delectabilior erat. Sed quare ficus folia consuentes succinctorium sibi fecerunt? An fortasse, quia prima occurrerant; sive etiam quia caeteris quae tunc aderant, ampliora erant. Feruntur enim ficus folia in Orientis partibus esse, quae clipei latitudinem excedant. Habent autem in
Abbreviated transcription (Latin):
cun cta fec̾t. ⁊ sexta lie qua omnia
patrata sunt ea insꝯiciens bona cun¬
cta conspexerit. uͥ malum ⁊ ĩibi ip̃e
dialolus pͥnceps rali⁊ Anñdum ce¬
ciłat. quiut dr. in ueritate ñ stet̃at:
⁊ ab initio mendax fũat: Aut fortat¬
se ip̃a die qua fc̃iẽacigłi m
do. atq idci morni⁊ ẽ suade¬

Expanded text:
cuncta fecerat, et sexta die, qua omnia patrata sunt, ea inspiciens, bona cuncta conspexit; ubi malum, ubi ipse diabolus princeps mali? An nondum ceciderat, qui, ut dicitur: « In ie, qua omnia patrata sunt, ea inspiciens, bona cuncta conspexit; ubi malum, ubi ipse diabolus princeps mali? An nondum ce
Abbreviated transcription (Latin):
telliguntur: que in cili ni mdñ it
suerimus. mundi climatac b̃ desig¬
nant. Que quidem s.gr.a. qͣm neceĩ¬
sa cie sint. naute .i. ligint qui su¬
bito ꝓfundian auentis atr aisiꝑ¬

Expanded text:
telliguntur, quae in firmamento coeli undi parte fuerimus, mundi climata nobis designant. Quae quidem signa, quam necesaria sint, nautae intelligunt, qui subito in profundum a ventis rapti
Abbreviated transcription (Latin):
iustos ⁊ peccatores. nuodeos ⁊ grralos.
u̾bo p̾dicationis ⁊ aqua baptismatĩ.
⁊ scĩsp̃s illustratione genuit ÷ creauit
⁊ innouam pͥstinamq naturam re¬
siaurai it. Ad huc tñ manis ⁊ uacua
erat f̾ra ⁊ adhuc infecunda ⁊ absq li¬
beris erat ecclesia. Qm etiam ꝓpħa de

Expanded text:
ustos et peccatores, Judaeos et gentiles verbo praedicationis, et aqua baptismatis et S. Spiritus illustratione genuit, creavit et in novam pristinamque naturam restauravit. Adhuc tamen inanis et vacua erat terra, adhuc infecunda, et absque liberis erat Ecclesia, quam etiam propheta de
Abbreviated transcription (Latin):
insibilibꝰ loi intur. Uñ ñ de his q e
iꝑ celos s de his que sub elo fiunt:
narrationem facit. Expestabat eum
qui dixit. Qui de t̾ra ẽ. de t̾ra loqͥtur:
qui de ce.o uenit suꝑ omnes ẽ. Et plu¬
ra quidem sunt: cuius nos mat̾iam

Expanded text:
tur. Unde non de his, quae super coelo, sed de his quae sub coelo sunt, rationem fecit. Exspectabat enim eum, qui dixit: « Qui de terra est, de terra loquitur, qui de coelo venit, super omnes est . » Et plura quidem sunt, cujus materiam
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quia nicħ  dse noui agit:
s qd̾̃ ã. ten pora disposuit. qͦmͦ ⁊ quo
UiI co. uel tempore disposita sunt fĩ
iubet. rit gͥ muidus pͥus qͣm fieret:
qui aoĩdis is ⁊me nullum unqͣm
t b̾subiaceret: simͦ aliquid agere

Expanded text:
 quantum ad se, novi agit, sed quia ante tempora disposuit, quomodo, et quo in loco, vel tempore disposita sunt, fieri jubet: Erat igitur mundus, priusquam fieret, qui in Dei dispositione nullum unquam tibus subjaceret, si modo aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
los ꝓpħarum ⁊ apłorum. libros in¬
telligere possnimis: quibꝰ do ⁊ores
eccłie qui celi nomine significant᷑
illuminant. Cum gͥ hoc firmam̃ tũ
sole luna.⁊ stellis. omriq uenusta¬
te. tam eleganĩ decoratuni uideamꝰ.¬

Expanded text:
ophetarum et apostolorum libros intelligere possumus, quibus doctores Ecclesiae, qui coeli nomine significanturEcclesiam illuminant. Cum ergo hoc firmamentum, sole, luna et stellis, omnique venustate tam eleganter decoratum videam
Abbreviated transcription (Latin):
manuemens.n in cĩei oꝑatient que
utiq ñ it ncde. s in die fiebat: soliuᷤ
dici t̾mini ponunt᷑. Si enim hoc ĩ loco
totum ut uoli. it dici nostisq spacũ.
unum diem intelligimꝰ. fru .i. a deus
ntͣq a se diuisit diũsisq diu̾se nõia

Expanded text:
n Dei operatione, quae utique non in nocte, sed in die fiebat, solius diei termini ponantur. Si enim hoc in loco totum, ut volunt, diei noctisque spatium, unum diem intelligimus, frustra Deus utraque a se divisit, divisisque diversa nomina
Abbreviated transcription (Latin):
rnotiuarui. a etatem: iam tunc
racere ca.anat. Sicemm ⁊ nos e:¬
empligĩ i. Iunum compdsituri. lig¬
norir ⁊ mat̾iam ocius ñteq com¬
templantes: alia tiabibꝰ alia uo co¬
lumnis. atq alia aliis offitiis destina¬
mus. Eo aũ de aquaru treatione nicħ¬

Expanded text:
rum varietatem, jam tunc facere disponebat. Sic enim et nos, exempli gratia, domum composituri, lignorum materiam oculis menteque contemplantes, alia trabibus, alia vero columnis, atque alia aliis officiis destinamus. Quod autem de aquae creatione ni
Abbreviated transcription (Latin):
namq siquis coniugem fr̃is uxorẽ
gitur ioseph
ductus ẽ inegiptum: emitq eum pu¬
tifar eunuchus pharaonis. pͥnceps
exercitus. Qui p̾posuit eum omnibꝰ
que possiclebat. Ille u̾o nichil aliud
nou̾at:nisi panem quo uescebatur.
S: quia noluit dormire cum dña sua.
ut putabatur: ab ea accusatus in
carcerem missus ẽ. Dem de u̾o iubente
pharaone eductus: atq ab eo p̃posit̾
ordinatus: totam egiptum a fame
lib̃auit. Unde ⁊ saluatorem mundi
lingua egiptiaca eum uocaũunt.
Cuius abstinentie ioseph fuerit. ex eo
facile dinoscitur: quia cum multis
diuitiis p̃eẽt ⁊ necessariis tantumm
contentus. solo pane uescebatur. Uñ
⁊ uitiorum strenuus dñator maxĩeq
ubidinis extitit: que ex nulla re magiᷤ
nincitur qͣm excarnismaceracione.
hĩc ⁊ damelcum tribꝰ illis nobilissimiᷤᷤ
pueris: pane ⁊ leguminibꝰ contentus
fuit. Qmuis panis nomine. omnis cibꝰ
lisq diuitiis delectatus: solis corporis

Expanded text:
namque, si quis conjugem fratris uxorem namque, si quis conjugem fratris uxorem gitur Joseph ductus est in Aegyptum, emitque eum Putiphar eunuchus Pharaonis princeps exercitus, qui praeposuit eum omnibus quae possidebat. Ille vero nihil aliud noverat, nisi panem quo vescebatur; sed quia noluit dormire cum domina sua, ut putabatur, ab ea accusatus in carcerem missus est. Deinde vero, jubente Pharaone, de carcere eductus, atque ab eo praepositus ordinatus, totum Aegyptum a fame liberavit; unde et salvatorem mundi lingua Aegyptiaca eum vocaverunt. Cujus abstinentiae Joseph fuerit, ex eo facile dignoscitur, quia cum multis divitiis praeesset, necessariis tantum contentus, solo pane vescebatur; unde et vitiorum strenuus dominator, maximeque libidinis exstitit, quae ex nulla re magis vincitur quam carnis maceratione. Sic et Daniel cum tribus illis nobilissimis pueris, pane et leguminibus contentus fuit. Quamvis panis nomine cibus omnis lisque divitiis delectatus, solius corporis
Abbreviated transcription (Latin):
suis: ecce hismahelite tͣnseunt. ueni¬
te uenunderur. Adquieu̾unt gͦ fr̃s ⁊
uendidunt eum uginti argenteis. Re¬
cte gͦ ioseph quiminoris erat m̃iti:
minorietiam uendit᷑ p̾tio. ꝑ ruben ã
qui ioseph lib̾are nitebat᷑ eã ꝑtẽ popłi.
intelligimus: quein morte saluatoriᷤ
ñ fuit consentiens. ꝑ hedum aũ quẽ
occidunt. xp̃i mortẽm: ꝑ tunicam uͦ
qͣm euis sanguine tinxerunt carnẽ
xp̃i sanguine ꝓpͥo cruentatam desig¬
nat. liberatur gͥ amorte ioseph. s eius
nem passus ẽ: qui sccłm diuinitatem
concubuit cum nuru sua: aliis ad
exponendum relinqͥmus: ñ magno¬
pere ducentes. hominũ flagitia sp̃ua¬
ubꝰ in serere sacram̃tis. Uerumtamen
ꝯm̃omnia que scͥpta sunt ad nr̃am do¬
trinam sͥpta sunt: nos talia facere
timeamus : ne agentibꝰ similia patia¬
mur. Et quidem nisi quia p̾mogenitꝰ
ubisciint nullum ex eo posse fieri
fructum. Hoc aũ icdeo fit: ne infr̃is
nomine filius oriatur. Scd̃m legem

Expanded text:
suis; ecce Ismaelitae transeunt, venite, venundetur. » Acquieverunt ergo fratres, et vendiderunt eum viginti argenteis. Recte autem Joseph quia minoris erat meriti, minori etiam venditur pretio. Per Ruben, qui Joseph liberare nitebatur, eam populi partem intelligimus quae in morte Salvatoris non fuit consentiens. Per haedum, quem occiderunt, Christi mortem, per tunicam vero, quam in ejus sanguine tinxerunt, carnem Christi sanguine proprio cruentatam designamus. Liberatur igitur a morte Joseph, si ejus nem passus est, qui secundum divinitatem concubuit cum nuru sua, aliis ad exponendum relinquimus, non magnopere ducentes hominum flagitia spiritualibus inserere sacramentis. Verumtamen quoniam omnia quae scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt, nos talia facere timeamus, ne haec agentes similia patiamur. Et quidem nisi quia primogenitusciunt nullum ex eo posse fieri fructum. Hoc autem fit, ne in fratris nomine filius oriatur. Secundum legem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c dominꝰ nr̃ uenditus ẽ. Uñ ip̃e¬
dit me auclit:⁊qui uosspernit. me
sꝑnit.Et saulo ꝑsequenti saule saule
quid me ꝑsequeris: Itemq. Quod
uni ex minimis meisfecistis: mͥ feci¬

Expanded text:
r venditus est. Unde ipsedit, me audit; et qui vos spernit, me spernit » Et Saulo persequenti: « Saule, Saule, quid me persequeris? » Itemque: « Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi feci
Abbreviated transcription (Latin):
io seph uisitare fr̃ssuos: qui pascebã
greges Cumq eum alõge uidissent:
cogitau̾unt illum occidere: ⁊ mutuo
loquebantur. Ecce somniator uenit :
uenite occidamus eum: ⁊ mittamus
in cisternam uet̾em. Gonfestim gͥ ut¬
uenit ad fr̃s: nud au̾unt eum tum ca
talari ⁊ polimita. Postea u̾o ꝯsilio uide
uendicłunt eum hismabelitis. Post¬
qͦm nidei iuderunt signa ⁊ miracula
uen̾abatur.⁊ sequebatur. ⁊elo ⁊ inui

Expanded text:
oseph visitare fratres suos, qui pascebant greges. Cum eum a longe vidissent, « cogitaverunt illum occidere, et mutuo loquebantur: ecce somniator venit, venite occidamus eum, et mittamus in cisternam veterem. » Confestim ut pervenit ad fratres, nudaverunt eum tunica talari et polymita; postea vero consilio Judae vendiderunt Ismaelitis. Postquam enim Judaei viderunt signa et miracula venerabatur et sequebat
Abbreviated transcription (Latin):
letꝰ ad ioseph suꝑ plaustra ducit᷑ in egip¬
tum: ñne t̾ͥ significasse uidet᷑ ⁊ qd̾ ex
uoluntate sil uestri. iubente constan¬
tino. ex carcere ⁊ exilio uͥ detinebantur
cum gła ⁊ honore omnes sc̃i ad ꝓpͥa re¬
mearunt: hi enim qd̃ uerum ẽ. uͥcũq
sunt duo uel tres in xp̃inomine congͦ
longum aũ ẽ singula singuliscompa¬
rare: illud tm̃ dixisse sufficiat ⁊ qͥa
ñ magis tunc pharao amore ioseph
ꝓfuit israheliticis: qͣm pꝰtea constanti¬

Expanded text:
laetus ad Joseph super plaustra ducitur in Aegyplaetus ad Joseph super plaustra ducitur in Aegyptum, nonne tibi significasse videtur quod ex voluntate Silvestri, jubente Constantino, ex carcere et exsilio, ubi detinebantur, cum gloria et honore omnes sancti ad propria remearunt? Si enim, quod verum est, ubicunque sunt duo vel tres in ChriLongum autem est singula singulis comparare. Illud tantum nos dixisse sufficiat, quia non magis tunc Pharao, amore Joseph, profuit Israelitis, quam postea Constanti
Abbreviated transcription (Latin):
piscinam pietatis reuelare dignatusẽ:
t̃p̃tetur. Trahitur gͥ ioseph de carcere:
ducitur siluester de latibulis: in quibꝰ
iam ex multo temꝑe latitau̾at. Int̾p̃ta¬
t᷑ somnia ÷ exponitur mist̾ia: fit amicꝰ
imꝑatoris. magis qͣm ille pharaonis.
suscepit: siluester u̾o a̾constantino.
pͥmꝰ omnia romani imꝑii insignia iꝰͦ¬
ciꝑe m̃uit ⁊ quibꝰusq hodie romam
pontifices inmagnis festiuitatibꝰ utũ¬
qui solam egiptum a fame lib̾auit ⁊ cur
⁊ siluest̾ saluator mundi ñ dicat᷑. qͥ pane
u̾bi dei ⁊ sp̃ualibꝰ alimoniis totum mũ¬
dum refecit: Illi filia phutifares. hu¬
ic sc̃a ⁊ uniu̾salis eccłia tradit᷑. Multo¬
q plura siluest̾: qͣm ioseph fecisse na¬
ratur. Ille horrea: iste eccłi aᷤ aꝑuisse le¬
gitur. Ille egiptiis seruitutẽ: iste xp̃ianiᷤᷤ
tͥbuit lib̃tatem. Qd̾ aũ iacob cum filiis
⁊ nepotibꝰ totaq domo ⁊ familia sua

Expanded text:
piscinam pietatis revelare dignatus estpiscinam pietatis revelare dignatus estterpretetur. Trahitur igitur Joseph de carcere, ducitur Silvester de latibulis in quibus jam ex multo tempore latitaverat; interpretatur somnia, exponit mysteria, fit amicus imperatoris, magis quam ille Pharaonis. suscepit: Silvester vero a Constantino primus omnia Romani imperii insignia suscipere meruit, quibus usque hodie Romani pontifices in magnis festivitatibus utunlum Aegyptum a fame liberavit, cur et Silvester salvator mundi non dicatur, qui pane verbi Dei, et spiritualibus alimoniis totum mundum refecit? Illi filia Putipharis: huic sancta et universalis Ecclesia traditur; multoque plura Silvester quam Joseph fecisse narratur. Ille horrea, iste Ecclesias aperuisse legitur. Ille Aegyptiis servitutem; iste christianis tribuit libertatem. Quod autem Jacob cum filiis et nepotibus, totaque domo ac familia sua
Abbreviated transcription (Latin):
fidem polluere. ⁊ corrumꝑe cupi¬
entes: multis modis a dño ꝑcussi fu¬
isse leguntur. ⁊ illi p̾sertim qui sc̃as
uirgines uiolare temptauerunt:
S quid ꝑ uxorem phutifar. nisiido¬
latriam intelligimus ⁊ cui quia ioseph.
icdest sc̃i mres. consentire noluerunt ⁊
quasisacrilegi ⁊ adulteri. ⁊ carceri.
⁊ morti. ⁊ exilio dampnati sunt.⁊
Cum hac enim meretrice isrł form¬
catus fuerat: de quo dr. formeatus
carcere ⁊ ibi quoq dm adiutorem in¬
uenerunt: qui nunqͣm deserit spe¬
rantesinse. Quamius enim ioseph qͥ
uenditus. accusatus. dampnatus. ⁊
significare possit: eos tñ pncipaliter
significat : qui temporibꝰ dio cleciani
⁊ maximiani extiterunt. Isti enim in¬
tm̃ idolatrie deliti fu̾ant: ut quicũq
sacͥficare noluisset: mox carceri ⁊ exilio
dampnare t᷑: aut diu̾sis supplicuis pu¬
niretur. Post hos aũ secutus ẽ constantinꝰ
maximus imꝑator⁊ cui d̃s ꝑ uisionem

Expanded text:
fidem polluere et corrumpere cupifidem polluere et corrumpere cupientes, multis modis a Domino percussi fuisse leguntur, et illi praesertim qui sacras virgines violare tentarunt. Sed quid per uxorem Putiphar, nisi idololatriam intelligimus? Cui, quia Joseph et SS. martyres consentire noluerunt, quasi sacrilegi et adulteri, et carceri, et morti, et exsilio damnati sunt. Cum hae enim meretrice Israel fornicatus est, de quo dicitur: « Fornicatus carcere, ibi quoque Deum adjutorem invenerunt, qui nunquam deserit sperantes in se. Quamvis enim Joseph, qui venditus, accusatus missusque significare posset, eos tamen principaliter significat, qui temporibus Diocletiani et Maximiani exstiterunt. Isti enim adeo idololatriam prosecuti sunt ut quicunque sacrificare noluisset, mox carceri vel exsilio traderetur, aut diversis suppliciis puniretur. Post hos autem secutus est Constantinus Maximus imperator, cui Deus per visionem
Abbreviated transcription (Latin):
rannis data fuerat: ut quicumq
ꝓderet xp̃ianum ⁊ eius facultates ha¬
heret. Qua cupiditate ducti: ubiq ma¬
li xp̃ianos studiose querebant. Sic gͥ
fiebat: ut suimet ip̃is facultatibꝰ xp̃i¬
ani uenderentur. S cui uendebantur
nisi putifar. nisi pͥncipi pharaonis.
ꝑ quem diabolus intelligiturꝰ phu¬
tiphar enim: os inclinans ad dicen
serui an ingenui. ⁊ cuius eẽnt religio¬
nis examinabant᷑. hoc gͥ mͦ phutiphar
os ad dicendum inilinans: sub tali
examinatione de omnibꝰ eos int̾roga¬
mox eosomnibꝰ suis facultatibꝰ qͦn
tum in ip̃o erat p̃ponebat ⁊ diuitiaᷤ.
honores. ⁊ dignitates eis ꝓmitens. si
sue uoluntati consensissent. Dicitur
aũphutifar iste. adnefarios usus
emisse ioseph: qui pulcher erat ⁊
decora facie. Ipter qd̃ siccatis testicu¬
lis diuino iudicio sit eunuchizatus:
deinde u̾o sac̾clos helis poleos con¬
stitutꝰ. Cuius filiam ioseph pꝰtea dux̃
uxorem.Et hoc quidem tirannis sa¬
tis conuenire uidetur : qui sc̃orum

Expanded text:
data fuerat, ut quicunque proderet Christianum, ejus facultates haberet; qua cupiditate ducti ubique mali, Christianos studiose quaerebant. Sic igitur fiebat, ut suismetipsis facultatibus christiani venderentur. Sed cui vendebant, nisi Putiphar, nisi principi Pharaonis, per quem diabolus intelligitur? Putiphar enim os inclinans ad discenservi an ingenui, et cujus essent religionis examinabantur. Hoc igitur modo Putiphar, os ad discendum inclinans, subtili examinatione de eis omnibus interrogamox eos omnibus facultatibus suis, quantum in ipso erat, praeponebat, divitias, honores, et dignitates eis promittens, si suae voluntati consensissent. Dicitur autem Putiphar iste ad nefarios usus emisse Joseph, quia pulcher erat et decora facie; propter quod, exsiccatis testiculis, divino judicio sic eunuchatur; deinde vero sacerdos Heliopoleos constitutus, cujus filiam Joseph postea duxit uxorem. Et hoc quidem tyrannis satis convenire videtur, qui sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
xitq dominꝰ ad moysen. Quid clamã
ad meꝰ Eleua uirgam: ⁊ extende
manum tuam suꝑ mare. ⁊ diuide
illud. Qd̃ cum fecisset moyses: diui¬
sum atq siccatum ẽ mare. Et ingͥs¬
si sunt filii isrłꝑ medium manĩ
sicci.Erat aũ aqua quasi munus:
a dextris ⁊ asinistris. ꝑsequentesq
egyptii: ingresli sunt pꝰt eos. Anq̃s
aũ dñi qui precedebat castra filioꝵ
ist ł posuit se medium simuleum
nube. inter egyptios ⁊ hebreos: tta
ut ad se inuicem toto noctis temp
orem locum: omnesq egyptii mu¬
tui sunt. Quidenim pharao cum
ommi exercitu egyptiorum ⁊ nisi
diabolus cum om̃i miliera demomiaeũ:
Ruid aũ hebrei: nisi xp̃ianorum
ppłs: Quid u̾o mare rubrum: nili
baptismatis a que intelligunturꝰ

Expanded text:
ad Moysen: Quid clamas ad me? Eleva virgam, et extende manum tuam super mare, et divide illud. Quod cum fecisset Moyses, divisum atque siccatum est mare, et ingressi sunt filii Israel per medium maris sicci. Erat autem aqua quasi murus a dextris et a sinistris. Persequentesque Aegyptii ingressi sunt post eos. Angelus autem Domini, qui praecedebat castra filiorum Israel, posuit se medium simul cum nube inter Aegyptios et Hebraeo, ita ut ad se invicem toto noctis tempoae ad priorem locum, omnesque Aegyptii mortui sunt. Quid enim Pharao cum omni exercitu Aegyptiorum; nisi diabolus cum omni militia daemoniorum? Quid autem Hebraei, nisi Christianorum populus? Quid vero mare Rubrum nisi baptismat
Abbreviated transcription (Latin):
sccd̃m hebreos num qͣm nisi qͦitadeu¬
ma die mensis primi celebretur ⁊ pꝰt
qͣm celebrationem. mox ꝓximo die do¬
minico nr̃a qͦ celebratio sequitur. Sẽp¬
tem cliebꝰ ferm̃tatum ñ inuenietur
indomibꝰ ur̃is. ⁊ cet̾a. Confirmatio ẽ.
eorum que dicta sunt. Que quidem
iccirto repent: ut sirmissime memo¬
rie commendentur.
ocaurt aũ moyses omnes seni¬
ores filiorum isrł. ⁊ dixit ad eoᷤ
Ite tollentes animal ꝑfamilias ur̃as:
immolate phase. Faiciculumq ysopi
tingite insanguine qui ẽ inlimine:
⁊ asꝑgite ex eo suꝑ liminare. ⁊ utrũq
postem. Nullus ur̃m egrediatur osti¬
um donus sue. usq mane. De hoc aũ¬
animali qñ tollatur suꝑus dictum
ẽ. Restat gͥ ut de ysopo dicamꝰ. Dic̃ enĩ
psalmista. Asꝑges me ysopo ⁊ mundabor.¬

Expanded text:
secundum Hebraeos, nunquam nisi quartadecsecundum Hebraeos, nunquam nisi quartadecima die mensis primi celebretur; post quam celebrationem, mox proximo Dominico nostra quoque celebratio est. Sequitur: « Septem diebus fermentatum non invenietur in domibus vestris. » Confirmatio est eorum, quae dicta sunt. Quae quidem idcirco repetit, ut firmissime memoriae commendentur. « Vocavit autem Moyses omnes seniores filiorum Israel, et dixit ad eos: Ite tollentes animal per familias vestras, et immolate Phase: fasciculumque hyssopi tingite in sanguine, qui est in limine, et aspergite ex eo superliminare, et utrumque postem. Nullus vestrum egrediatur ostium domus suae usque mane. » De hoc animali quando tollatur, superius dictum est. Restat igitur ut de hyssopo dicamus. Dicit enim Psalmista:
Abbreviated transcription (Latin):
uescit᷑: infestiuis dieb oꝑari licet : gͦ ĩ
festinis dieb bene fac̾e ñ ꝓhibem᷑. Sic gͥ
in his sollempnitatibꝰ nicħ oꝑis agere
debemus: exceptis his que ad uescen¬
dum ꝑtinent. ut nullo scilicet die
suo cibo anima careat. Quod aũ art:
⁊ obseruabitis azima: qͣm sincere ⁊
caste nos uiuere uelit. patenter in¬
simiat. In eadem enim ip̃a die edu¬
cam exercituum ur̃m de t̾ra egyptr:
⁊ custodieritis cliem istum ingenera¬
tiones ur̃as ritu ꝓpetuo. Ip̃a enim ea¬
uemq die qua agnus ñr ẽ immo¬
latus. infernus expoliatus ẽ:⁊ uniũsꝰ
Quo cuta: omni tempore ritu ꝓpetuo
ht̃ diem sollempnẽ habet eccłia. Pri¬
momense quartadecima die men¬
sis aduesꝑam comedetis azima: us¬
q ad diem uitesimam pͥmam eius¬
dem mensis ad nesꝑam. Hec autẽ
computatio nisi scđm hebreos acci¬
piatur: stare ñ potest. Sẽpe enim ħ
sollempnitas sic totum primum
mensem tͣnsit ⁊ ut penitus infra m̃¬
sem aprilis contineatur: cum tam̃

Expanded text:
licet, ergo in festivis diebus bene facere non prohibemur. Sic igitur in his solemnitatibus nihil operis agere debemus, exceptis quae ad vescendum pertinent, ut nullo scilicet die suo cibo anima careat. Quod autem ait: « Et observabitis azyma; » quam sincere et caste nos vivere velit, patenter insinuat. « In eadem ipsa die educam exercitum vestrum de terra Aegypti, et custodietis diem istum in generationes vestras ritu perpetuo. » Ipsa enim eademque die qua Agnus noster est immolatus, infernus exspoliatus est, et universus Quo circa omni tempore, ritu perpetuo hunc diem solemnem habet Ecclesia. « Primo mense quartadecima die mensis ad vesperam comedetis azyma usque ad diem vigesimam primam ejusdem mensis ad vesperam. » Haec autem computatio, nisi secundum Hebraeos accipiatur, stare non potest. Saepe enim haec solemnitas sic totum primum mensem transit ut penitus infra mensem Aprilis contineatur, cum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ascensorem ꝓiecit in mare. Quid
intelligitur: hec autem in tym¬
pano cantat: quia incarnis mate¬
racione dñm laudat. Nam quia
ex mortuorum animalium pellibꝰ
tympana fiunt: ideo ꝓ carnismor¬
tificatione sepe ponuntur. Hanc
aũ cetere mulieres cum tympannis
⁊ choris sequuntur: qm̃ ip̃e carnẽ
domant ⁊ pulchroq ⁊ regulari or¬
dine uite. dño seruiunt. Inchoro
enu ⁊ ordinate statur: ⁊ consonas¬
ter canitur. De his aũ mulieribꝰ psal¬
mista dicit. Aoducentur regi uir¬
gines pꝰt eam: id ÷ pꝰt mariam. Ab
nirantes sequuntur.
ulit aũ moyses ⁊ aaron. isrł.
de medio mari rubro: ⁊ in¬
gressisutit in desertum sur. Quid ẽ
aũ quod isrłmox ut ex mariexiuit.
indesertum uenit: nisi quia xp̃ia¬
norum ppls statim ut baptizatus
ẽ: artam ⁊ ꝑiculosam uiamingre¬
ditur ⁊ ⁊ ad sui saluatorissim ilrtu¬
dinem a diabolo temptaturꝰ Sut
enim ⁊ xp̃c de baptismo ducitur.
indesertum: ut adiabolo tempte¬

Expanded text:
et ascensorem projecit in mare. » Quid et ascensorem projecit in mare. » Quid intelligitur? Haec autem in tympano cantat, quia in carnis maceratione Deum laudat. Nam quia ex mortuorum animalium pellibus tympana fiunt, ideo pro carnis mortificatione saepe ponuntur. Hanc autem caeterae mulieres cum tympanis et choris sequuntur, quoniam et ipsae carnem domant, pulchroque 65 et regulari ordine vitae Domino serviunt; in choro enim et ordinate statur, et consonanter canitur. De his autem mulieribus Psalmista dicit: « Adducentur regi virgines post eam ; » id est post Mariam; ab nizantem sequuntur. « Tulit autem Moyses et Aaron Israel de medio mari Rubro, et ingressi sunt in desertum Sur. » Quid est autem, quod Israel mox ut de mari exivit, in desertum venit, nisi quia Christianorum populus statim ut baptizatus est, arctam et periculosam viam ingreditur, et ad sui Salvatoris similitudinem a diabolo tentatur? Sic enim et Christus de baptismo ducitur in desertum, ut a diabolo tentare
Abbreviated transcription (Latin):
patribꝰ nr̃is. Nrmissimo habitacu¬
lo tuo quod oꝑatus es dñe. hoc aũ
magis ad suꝑnam ierłm. qͣm ad
hanc ꝑtinere uidetur:. inquam
dei ppłs. ẽ introducendus. De qua
ahhuc subditur. Sanctuarium
tuum dñe quod firmauerunt manꝰ
tue. ꝑ quod celum intelligitur: uͥ
sunt ⁊ sc̃ascõrum. Dominus regna
bit mnet̾num: ⁊ ultra hoc qͣm uel
dici uel cogitari possit. Siue etiam¬
dominꝰ regnabit in et̾num: ⁊ ultra
quid dicam In et̾num dixi:
quid ultra dicerem ñ habui. Si qͥd
ultra met̾num scissem: ultra iet̾¬
num aliquid dixissem. Dixi gͦ dñs
eques pharao. cum curribꝰ ⁊ equitibꝰ
eius in mare ⁊ insultatio ẽ: ⁊ recluxit
suꝑ eos dominꝰ aquas maris. Filii aũ
isrł ambulau̾unt ꝑ siccum: in me¬
dio eius. Sumpsit gͦmaria ꝓphetis
sa soro a aron. tympanum inmanu:
egressiq sunt omnes mulieres pꝰt
eamcum tympanis ⁊ choris ÷ quibꝰ
p̃̾cinebat : dicens. Cantemus clũo
głose enim magnificatus ẽ. łquũ

Expanded text:
missimo habitaculo tuo, quod operatus es, Domine. » Hoc autem magis ad supernam Jerusalem, quam ad hanc pertinere videtur, in quam Dei populus est introducendus. De qua adhuc subditur: « Sanctuarium tuum, Domine, quod firmaverunt manus tuae, » per quod coelum intelligitur, ubi sunt Sancta sanctorum. « Dombit in aeternum et ultra; » hoc quomodo vel dici vel cogitari possit? « Dominus regnabit in aeternum, et ultra: » quid dicam? In aeternum dixi, quid ultra dicere non habeo: si quid ultra aeternum scissem, ultra aeternum aliquid dixissem. Dixit ergo: «eques Pharao cum curribus, et equitibus ejus in mare; » insultatio est, « et reduxit super eos Dominus aquas maris filii autem Israhel ambulaverunt per siccum in medio eius sumpsit ergo Maria prophetis soror Aaron tympanum in manu egressaeque sunt omnes mulieres post eam cum tympanis et choris quibus praecinebat dicens cantemus Dogloriose enim magnificatus est; equum
Abbreviated transcription (Latin):
cepta atq iudicia: ⁊ ibi temptauit
eum. Ubiꝰ ytiq inmara: idr in
uoluminibꝰ constituuntur p̃cepta
atq iudiciaꝰ Ihienim ⁊ instrum᷑.
⁊ iudicamur: ibiq ad eo temptam᷑.
Inde enim temptationis p̃cepta fe¬
rimus: quibꝰ obedientes conamur ⁊
inobedientes dampnamur.
enerunt aũ

Expanded text:
aecepta atque judicia, et ibi tentavit aecepta atque judicia, et ibi tentavit eum. Ubi? In Marath, id est in voluminibus constituuntur praecepta atque judicia? Ibi enim et instruimur et judicamur, ibique a Deo tentamur, inde tentationis praecepta ferimus, quibus obedientes coronamur, inobedientes damnamur. « Venerunt au
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. lignum crucis ẽ. Hec enim aqͣ.
it: omnis siͥpturarum amaritudo.
indulcedinem uerutur. Cum enim
sc̃ptura dicat. diligite inimicos
nr̃os. benefacite his qui od̾unt uos.
eui hec aqua ñ uideat᷑ eẽ amaraꝰ.
Quis eam potare ⁊ susciꝑe uelit.
Memores tñ crucis xp̃i÷ memores
xp̃i passionis. qui ꝓ impiis mortuꝰ
magistri exemplum sequimur:
cdulcescunt aque: inmicos dili¬
gimus: ⁊ ꝓ ꝑsecutoribꝰ exoramus.
Ioeo enim semꝑ crucem portare p̃¬
cipimur: ut ip̃iꝰ semꝑ memores.
nichilamarum ⁊ impossibile. di¬
uine scͥpture nob̾ p̃cipe uideant᷑.
Nicħ̃ enim nob̃ precipiunt: qd̃
ritudo. uincatur amaritudine
crucis: ⁊ xp̃i tormenta consideran
omnis aque dulcescunt: que cum
ligno potate fuerint. Merito autẽ
tnstretato mari ppłs uenit in ma¬
ra: quia statim baptiratus xp̃i com¬
pungitur passione ⁊⁊que prius
mara uidebantur. desicłio bibendi
dulcia reputat. Ibi constituit ei p̃¬

Expanded text:
hoc, lignum crucis est, hoc enim omnis hoc, lignum crucis est, hoc enim omnis aqua, omnis Scripturarum amaritudo in dulcedinem vertitur. Cum enim Scriptura dicat: « Diligite inimicos vestros, benefacite his, qui oderunt vos ; » cui haec aqua non videtur esse amara? quis eam potare et suscipere velit? Memores tamen crucis Christi, memores Christi passionis, qui pro impiis mortuus magistri exemplum sequimur, dulcescunt aquae, inimicos diligimus, et pro persecutoribus oramus. Ideo enim semper crucem portare praecipimur ut ipsius semper memores, nihil amarum et impossibile divinae Scripturae nobis praecipere videantur; nihil enim nritudo vincatur amaritudine crucis, et Christi tormenta considerantomnes aquae dulcescunt, quae cum ligno potatae fuerint. Merito autem, transfretato mari, populus venit in Marath, quia statim baptizatus Christi compungitur passione, et quae prius amara videbantur, desiderio bibendi, dulcia reputat. Ibi constituit ei pr
Abbreviated transcription (Latin):
gnum dei. Ambulau̾untq tribꝰ
diebꝰ ꝑ solitudinem.⁊ ñ inuenie¬
bant aqͣm. ⁊ uenerunt in marath
nec pot̾ant bib̃e aquas de mara
eo quod eẽnt amare. Et ostendit
dommꝰ moysi lignum: quod cum
misisset in aquas. indulcedinem
uerse sunt. Tres namq etates sunt¬
ab abraham usq ad xp̃m: quas ꝑ
hostͤs dies intelligimus. In quibus
ppłs ꝑ solitudinem. ꝑ t̾ram iñ uiã
⁊ in aquosam gradiens: aquas in¬
uenire ñ potint. Nondum enu
uenerat ille qui ait. Siquis sitit.
ueniat ⁊bibat:⁊de uentre eius
fluent aque uiue. Habebant enĩ
hebrei aquas s ñ inueniebant.
quia tenentes legem ñ intellige
ad collem turis uenerunt ad locũ.
⁊ ad tempꝰ amaritudinis ⁊ qñ dñsẽ
quia de latere eiusexiuit sangus
⁊ aqua Tunc uelum templi scissũ
ẽ. ⁊ scͥpture apte sunt. ⁊ iste quidem
sunt aque. Que qm̃ pͥus amare e¬
rant: ideo ppłs bibere ñ pot̾at. Mi¬
sit gͦ moyses lignum in aquas: ⁊ ĩ
indulcelinem uerse sunt. Lignum

Expanded text:
um . » « Ambulaveruntque tribus diebus per solitudinem, et non invenerunt aquam, et venerunt in Marath, nec poterant bibere aquas de Marath, eo quod essent amarae, et ostendit Dominus Moysi lignum, quod cum misisset in aquas, in dulcedinem versae sunt. » Tres namque aetates ab Abraham usque ad Christum, quas per hos tres dies intelligimus, in quibus populus per solitudinem, per terram inviam et inaquosam gradiens, aquas invenire non potuit. Nondum enim venerat ille, qui ait: « Si quis sitit, veniat, et bibat, et de ventre ejus fluent aquae vivae . » Habebant enim Hebraei aquas, sed non inveniebant; quia tenentes legem non intelligebad collem Thuris, venerunt ad locum, et ad tempus amaritudinis, quando uia « de latere ejus exivit sanguis, et aqua . » Tunc velum templi scissum est, et Scripturae apertae sunt. Et istae quidem sunt aquae, quae quoniam prius amarae erant, ideo populus bibere non poterat. Misit ergo Moyses lignum in eas, et in dulcedinem versae sunt. Lignum
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ cathedram moysi. sederunt
scribe ⁊ pharisei. Hi aũ omnia oꝑa
sua faciunt ñ ad laudem dei. s tur
pislucri gr̃a: et ut iideant᷑ ab hominib
fõderunt aũ aqͣm egyptii ꝑ circui¬
tum fluminis: qm̃ cognita uerita¬
te. hanc ult̾ius bibere noluerunt.
Aqͣm quippe fodere ẽ: pure ⁊ since¬
re sapientie fonteminuestigare.
Que bene quidem circa llumen fo¬
ditur: qm̃ñ msi in diuinis scrip¬
turis inuenitur. fuit aũ sanguis
iste ꝑ septem dies: qm̃ p̃die ta phi¬
losophorum seientia. insanguinẽ
⁊ peccatum conũsa ÷ amplius in
ẽt̃num auiris catholicis ñ suscipi¬
etur. Non enim sunt dies nisi septẽ
Hoc ẽ gͥ diebꝰ septẽ. qd ẽ omnibꝰ diebꝰ.
oluit aũ
pharao dimittere ppłm. Dix̃q

Expanded text:
Super cathedram Moysi sederunt Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei . » Hi autem omnia opera suapis lucri gratia, et ut videantur ab hominibus. Foderunt autem aquam Aegypti per circuitum fluminis, quoniam cognita veritate, hanc ulterius bibere noluerunt. Aquam quippe fodere, est pure et sincere sapientiae fontem investigare. Quae bene quidem circa flumen foditur, quoniam non nisi in divinis Scripturis invenitur. Fuit autem sanguis iste per septem dies, quoniam praedicta philosophorum scientia in sanguinem et peccatum conversa, amplius in aeternum a viris catholicis non suscipietur; non enim sunt dies nisi septem. Hoc est ergo diebus septem, quod est diebus Noluit autem Pharao d