comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepto sue auctoritatis renouauit: et mul¬
ta que in gallicana ecclesia exercebant᷑ illi¬
cita. ne fierent ulterius sub anathemate
De quis uidelicet sine electione cleri et
populi. ad regimen eccłasticũ ꝓueheretur.
Ne quis sacros ordines aut misteria a¬
clesiastica uel al taria emeret. aut uenderet.
Et si quis clericorũ qͥdlibet corũ enus¬
set: id cũ digna satisfactione suo ep̃o redderet.
De qͥs laieorũ eccłasticũ ministertũ uel
aut infir morũ uisitacione qͥoquã exigeret.
Ne quis elericorum arma militaria gesta¬
ret: aut mundane milicie deseruiret.
He quis clericus uel laicus usuras oĩno¬
Ne quis elericus uel monachus a suo
gradu apostataret.
Ne qͥs cũ aliqͥb sacri ordinis it̃ agentib.
uiolenciã ullam inferre auderet.
Ne quis pauperes homines. rapinis uel
captionib impie uexaret.
He quis incestuoie coniunctioni se ma¬
niter copularet.
Ue quis legitima uxore derelicta.

Expanded text:
praecepto suae auctoritatis renovavit; et mulpraecepto suae auctoritatis renovavit; et multa quae in Gallicana Ecclesia exercebantur illicita, ne fierent ulterius, sub anathemate e quis sine electione cleri et populi ad regimen ecclesiasticum proveheretur. Ne quis sacros ordines aut ministeria ecclesiastica, vel altaria emeret aut venderet: et si quis clericorum quidlibet eorum emisset, id cum digna satisfactione suo episcopo redderet. Ne quis laicorum ecclesiasticum ministerium vel aut infirmorum visitatione quidquam exigeret. Ne quis clericorum arma militaria gestaret, aut mundanae militiae deserviret. Ne quis clericus vel laicus usuras Ne quis monachus vel clericus a suo gradu apostataret. Ne quis cum aliquibus sacri ordinis iter agentibus violentiam ullam inferre auderet. Ne quis pauperes homines rapinis vel captionibus vexaret. Ne quis incestuosae conjunctioni se copularet. Ne quis legitima uxore derelicta,
Abbreviated transcription (Latin):
simoniace pestis esse reum scirent. corã om¬
nibus uociferare non renuerent. Quib id
om̃ino se scire denegantib. habitꝰ ẽ sermo
de cpiscopis. qui inuitati ad eandẽ sinodũ
uenire noluerant: nec aliquod inde sue ex¬
cusationis scriptũ illo transiniserant. Unde
cõpetentib ad hec patrũ recitatis sentenens
pena dãpnati sunt excomunicationis: eum
om̃ibus illis qui ipsius pape formidantes
aduentũ. hac de re profecti erant in expe¬
dicionem regis. Nominatim uero senonen¬
sis archiep̃c. beluacensis et ambianensis ep̃c.
sed et abbas sancti medardi: quia absq li¬
cencia recesserat a conuentu concilii. Ex¬
cõmunieatus est etiam sc̃i iacobi archiep̃c
galliciensis: quia contra fas sibi uendicaret
culmen apłici nominis. Post hec petentib
eis qui sancte religionis amatores ibi ade¬
rant. plurima scõrum patrum decreta q̃
iam per incuriã pronichilo habebantur.

Expanded text:
simoniacae pestis esse reum scirent coram, omsimoniacae pestis esse reum scirent coram, omnibus notificare non renuerent. Quibus id omnino se scire denegantibus, habitus est sermo de episcopis qui invitati ad eamdem synodum venire noluerant, nec aliquod inde suae excusationis scriptum illo transmiserant. Unde competentibus ad haec Patrum recitatis sententiis, poena damnati sunt excommunicationis cum omnibus illis qui, ipsius papae formidantes adventum, hac de re profecti erant in expeditionem regis. Nominatim vero Senonensis archiepiscopus, Belvacensis et Ambianensis episcopus; sed et abbas sancti Medardi, quia absque licentia recesserat a conventu concilii. Excommunicatus est etiam sancti Jacobi archiepiscopus Galliciensis, quia contra fas sibi vindicaret culmen apostolici nominis. Post haec petentibus iis qui sanctae religionis amatores ibi aderant, plurima sanctorum Patrum decreta, quae jam per incuriam pro nihilo habebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec surgens constantinien¬
sis ep̃c. confessus est se ignoran¬
te a quodam fratre suo emp¬
tum sibi episcopiũ fuisse : qd̾
cum rexisset ne contra fas ordinationẽ
illam susciperet uoluisse aufugere: sed
ab eodem uiolenter captũ. episcopali contͣ
uoluntatẽ suam esse dignitate donatum.
Quod sacram̃to cõprobare iussus nec re¬
nuens: sic iudieatus est simoniace heresis
non incurrisse facinus. Accedens deniq
nãnetensis. confessus est genitorem suum
ep̃m fuisse sue ciuitatis. et in eius uita do¬
num episcopii se ꝑcepisse: mortuoq illi
subrogatũ ꝑ largitionẽ pecunie. Quaꝑpt̃
iudicio sinodi sublato anulo et pastorali
pedo. priuatus est pontificali ministerio:
condonato. ei interuenientib episcopis
tantũ modo p̃sbiteratus officio:.xxx.iiii.¬
orum igitur causa tali mͦ termi¬
nata. cõmonuit domnus papa
archi ep̃os qui erant in preseneia:
ut si quem suffraganeorũ suorũ

Expanded text:
Post haec surgens ConstantienPost haec surgens Constantiensis episcopus confessus est se ignorante a quodam fratre suo emptum sibi episcopium fuisse. Quod cum rescisset, ne contra fas ordinationem illam susciperet, voluisse aufugere; sed ab eodem violenter captum, episcopali contra voluntatem suam dignitate esse donatum. Quod sacramento comprobare jussus, nec renuens, sic judicatus est simoniacae haeresis non incurrisse facinus. Accedens denique Namnetensis, confessus est genitorem suum episcopum fuisse suae civitatis, et in ejus vita donum episcopii se percepisse, mortuoque illi subrogatum per largitionem pecuniae. Quapropter judicio synodi, sublato annulo et pastorali pedo, privatus est pontificali ministerio, condonato ei, intervenientibus episcopis, tantummodo presbyteratus officio. Eorum igitur causa tali modo determinata, commonuit domnus papa archiepiscopos qui erant in praesentia, ut si quem suffraganeorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ius remensis archiep̃i. Redeuntes deniq
qui missi fuerant ad reuocandũ lingonensẽ
ep̃m: nunciauerũt eum facinorũ suorum
metuentẽ discussionẽ. fuge arripuisse p̃sidi¬
um. Tunc ex precepto ipsius pape lecte sũt
sentencie suꝑ huiuscemodi re ꝓmulgate ab
ortodoxis patribus: sicq uniuersi concilii
iudicio. ex cõmunicationis est pena condẽp¬
natus. Quod audiens archiep̃e uesontionen¬
sis surrexit: et quomͦ eundem reum excu¬
sare nitens. ex diuina uirtute per beatissi¬
mi remigii merita silencio condãpnatus
sit. patifecit coram eodem conuentu: satis
deuote ueniã petens. quod eiusdem mira¬
culi nouitatẽ eo usq negligenter celarit.
Hic ex pra deuocione et a lacritate cordis
domnus papa in lacrimas cõpunctꝰ sic ait.
Adhuc uiuit beatus remigius. Tune ex
p̾cepto eius om̃s surrexerũt: et cum eo
ante eiusdem scĩ sepulcrũ ꝓstrati. antipho¬
nam scẽ remigi ex integro deuotissime cũ¬

Expanded text:
ad jus Remensis archiepiscopi. Redeuntes denique ad jus Remensis archiepiscopi. Redeuntes denique qui missi feurant ad revocandum Lingonensem episcopum, nuntiaverunt eum facinorum suorum metuentem discussionem, fugae arripuisse praesidium. Tunc ex praecepto ipsius papae, lectae sunt sententiae super hujuscemodi re promulgatae ab orthodoxis Patribus, sicque universi concilii judicio, excommunicationis est poena damnatus. Quod audiens archiepiscopus Vesontionensis surrexit, et quomodo pridie eumdem reum excusare nitens, ex divina virtute per beati Remigii merita silentio condemnatus sit, patefecit coram eodem conventu, satis devote veniam petens, quod ejusdem miraculi novitatem eo usque negligenter celarit. Hic ex pia devotione, et alacritate cordis, domnus papa in lacrymas compunctus, sic ait: ADHUC VIVIT BEATUS REMIGIUS. Tunc ex praecepto ejus omnes surrexerunt et cum eo ante ejusdem sancti sepulcrum prostrati, antiphonam Sancte Remigi, ex integro devotissime c
Abbreviated transcription (Latin):
locutio fit ad illos. qui nondũ se a simoni¬
aea heresi debita purgauerant responsione.
At niuernensis ep̃c surgens. pro suo epis¬
copio plurimũ pecunie confessus est a pa¬
rentibus datum fuisse. se tam̃ ignorante:
eoq adepto nonnulla eccłastice religio¬
ni contraria cõmisisse: unde se asserebat
diuine ultionis uindictã ꝑtimescere: id̾o¬
q si dõuo pape et p̾senti conuentui dig¬
num uideretur. idem officiũ uelle dimit¬
tere: potius quã in enis retentione ani¬
mam suã pessũdare. Que ubi dixit: pas¬
torale pedum ante pedes ipsius apłici
posuit. Ille uero tanti uiri flexus deuo¬
tione: fauente sinodo eundẽ quod absq¬
suo consensu eadem pecunia data fuerit
sacram̃to cõprobare fecit: sicq illi per
aliud pedum. ministeriũ ep̃ale reddidit:
nterea allatũ ẽ corã priuilegium .dexx .ii.¬
ranensis ecelesie de abbacia deruensi:
ex cuius lectione comꝓbatũ est eam pertinere

Expanded text:
locutio fit ad illos qui nondum se a simonilocutio fit ad illos qui nondum se a simoniaca haeresi debita purgaverant responsione. At Nivernensis episcopus surgens, pro suo episcopio plurimum pecuniae confessus est a parentibus datum fuisse, se tamen ignorante; eoque adepto, nonnulla ecclesiasticae religioni contraria commisisse; unde asserebat divinae ultionis vindictam pertimescere. Ideoque, si domno papae et praesenti conventui dignum videretur, idem officium velle dimittere potius quam in ejus retentione animam suam pessumdare. Quae ubi dixit, pastorale pedum ante pedes ipsius apostolici posuit. Ille vero tanti viri flexus devotione, favente synodo, eumdem, quod absque consensu suo eadem pecunia data fuerit, sacramento comprobare fecit, sicque illi per aliud pedum ministerium episcopale reddidit. Interea allatum est coram privilegium Remensis Ecclesiae de abbatia Dervensi, ex cujus lectione comprobatum est eam pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
ad eundem locũ ep̃i conuenere
cum abbatibus et ceteris ecclesie
ordinib: ad quos dõno papa
procedente. non est cantata antiphona.¬
exaudi nos dñe. sicut heri et nudius tercius:
sed ad eius aduentũ clerus decentissime ceer¬
nit himnum. ueni creator sp̃c. Quo cõple¬
sancto collectam dixit domnus apłicus:
sicq lectum est euuangłm. ego sũ pastor
bonus. Cumq uniuersi consueto resedissent
ordine: supradictus romane eccłe diaconꝰ
ait consequens esse. ut ubi hesterna sinodus
fuerat terminata. ibi racionis sue iteraret
inicia: a lingonensis uidelicet archiep̃i cau¬
sa. Qui requisitus et a sinodica examinaci¬
one se subducisse repertus: ex parte dei
et beati petri apłorum principis eiusq
uicarii qui presens aderat. ab eodem dia¬
cono tercio est uocatus. Directi sũt etiam
ep̃i siluanectensis. et andegauensis ad illiꝰ
hospiciũ: ut si forte eum ibi repperirent.
reuocarent ad conciliũ. Qui dum imꝑata
accelerant ꝑagere: ipsius referendarii al¬

Expanded text:
ad eumdem locum episcopi convenere cum abbatibus et caeteris Ecclesiae ordinibus, ad quos domno papa procedente non est cantata antiphonaExaudi nos, Domine, sicut heri et nudiustertius, sed ad ejus adventum clerus decentissime cecinit hymnum Veni, creator Spiritus. Quo complesancto Collectam dixit domnus apostolicus; sicque lectum est Evangelium Ego sum pastor bonus. Cumque universi consueto resedissent ordine, supradictus Romanae Ecclesiae diaconus ait consequens esse ut ubi hesterna synodus fuerat terminata, ibi rationis suae iteraret initia, a Lingonensis videlicet episcopi causa. Qui requisitus et a synodica examinatione se subduxisse repertus, ex parte Dei et beati Petri apostolorum principis, ejusque vicarii qui praesens aderat, ab eodem diacono tertio est vocatus. Directi sunt etiam episcopi Silvanectensis et Andegavensis ad illius hospitium, ut si forte eum ibi reperirent, revocarent ad concilium. Qui dum imperata accelerant peragere, ipsius referendarii al
Abbreviated transcription (Latin):
oracionis uestre opem impenditis: credo
quod me contra aduersa omnia fortiter
iuuetis. Rogo ergo ut pro me peccatore
enixius oretis: quia et dolor corporis.
mortalitatis. et inter tot barbarorũ gla¬
dios. me uehementer affligit. Inter que
omnia. non temporalem sed eternam con¬
solationem requiro: quam per me impe¬
trare non ualeo: sed per intercessionem
uestre beatitudinis hanc me optinere to

Expanded text:
orationis vestrae opem impenditis, credo orationis vestrae opem impenditis, credo quod me contra adversa omnia fortiter juvetis. » Item eidem: « Rogo ergo ut pro me peccatore enixius oretis, quia et dolor corporis, mortalitatis, inter tot barbarorum gladios me vehementer affligit. Inter quae omnia non temporalem, sed aeternam consolationem requiro, quam per me impetrare non valeo, sed per intercessionem vestrae beatitudinis hanc me obtinere co
Abbreviated transcription (Latin):
fligor. ut uix in diebus festis usq ad
horarum trium spacium surgere ualeam:
missarum sollempnia celebrare. Mox autem
cum graui depellor dolore discumbere. ut
cruciatum meum possim gemitu interrũ¬
pente tolerare: qui dolor interdum michi
lentus est. interdum nimius: sed neq ita
lentus ut recedat. neq ita nimius ut inter¬
ficiat. Unde fit: ut qui cotidie in morte sũ.
repellar a morte. Nec mirum. quia pec¬
cator grauis. talis corruptionis carcere
diu teneor inclusus. Unde compellor ex¬
clamare. E duc de carcere animam meã:
ad confitendum nomini tuo domine. S:
quia meis adhuc precibus optinere non
mereor. rogo ut uestre sanctitatis oracio
sue michi intercessionis adiutoriũ p̃beat:
meq a peccati et corruptionis pondere
liberum reddat. in illam quam bene nos
autem ut pro me enixius uestra scĩtas
orare debeat: quia podagre doloribus
et barbarorum gladiis. et curarum afflic¬
tionibus indesinenter premor. S si michi

Expanded text:
fligor, ut vix in diebus festis usque ad fligor, ut vix in diebus festis usque ad horarum trium spatium surgere valeam missarum solemnia celebrare. Mox autem cum gravi compellor dolore decumbere, ut cruciatum meum non possim, gemitu interrumpente, tolerare. Qui dolor interdum mihi lentus est, interdum nimius, sed neque ita lentus ut recedat, neque ita nimius ut interficiat. Unde fit ut qui quotidie in morte sum, repellar a morte. Nec mirum, quia peccator gravis tali corruptionis carcere diu teneor inclusus; unde compellor clamare: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo, Domine . Sed quia meis adhuc precibus obtinere non mereor, rogo ut vestrae sanctitatis oratio suae mihi intercessionis adjutorium praebeat, meque a peccati et corruptionis pondere liberum reddat in illam, quam bene nostautem ut pro me enixius vestra sanctitas orare debeat, quia podagrae doloribus, et barbarorum gladiis, et curarum afflictionibus incessanter premor. Sed si mihi
Abbreviated transcription (Latin):
educar: ne tantis laboribus diutius tor¬
quear.Tantis enim podagre. tantisq mo
lestiarum doloribus premor: ut uita mea
michi grauissima pena sit. Cotidie enim
in dolore deficio: et mortis remedium
expectando suspiro. In clero uero huius¬
romane urbis et populo. tanti febrium
languores irruerunt: ut pene nullus
liber. nullus seruus remanserit. qui esse
idoneus ad aliquod ofcium uel ministe¬
rium possit. De uicinis autem urbibus
strages nobis mortalitatis cotidie nunci¬
antur. Affrica autem qualiter mortalito¬
te et languoribus uastetur: quanto ui¬
ciniores estis. tanto credo quod subtilius
cognouistis. De oriente uero qui ueniunt:
grauiores desolaciones nunciant. In his
itaq omnibus quia appropinquante fi¬
ne mundi generalem percussionem esse
cognouimus: affligi nimis de propriis
molestiis non debemus. Ecce enim iam¬
biennium pene expletur quo lectulo te¬
neor: tantisq podagre doloribus af¬

Expanded text:
educat, ne tantis laboribus diutius toreducat, ne tantis laboribus diutius torquear.lestiarum doloribus premor, ut vita mea mihi gravissima poena sit. Quotidie enim in dolore deficio, et mortis remedium exspectando suspiro. In clero vero hujus urbis et populo tanti febrium languores irruerunt, ut pene nullus liber, nullus servus remanserit, qui esse idoneus ad aliquod officium vel ministerium possit. De vicinis autem urbibus strages quotidie mortalitatis nobis nuntiantur. Africa autem qualiter mortalitate et languoribus vastetur, quanto viciniores estis, tanto credo quod subtilius cognovistis. De Oriente vero qui veniunt, graviores desolationes nuntiant. In his itaque omnibus quia, appropinquante fine mundi, generalem percussionem esse cognoscitis, affligi nimis de propriis molestiis non debetis. Sed, biennium pene expletur quo lectulo teneor, tantisque podagrae doloribus af
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiam deprecamini. ut percussionis
sue erga me flagella propicius mitiget.
et pacienciam tolerandi concedat: ne ni¬
mio quod absit tedio in impacienciam
cor erumpat: et quod curari per pla¬
gam poterat. crescat ex murmure:
tristatus uehementer sum. et
letatus. Letatus: quia humor noxius in¬
feriora petens. superiora perfecte deseruit.
Contristatus uero: quia in tam tenuissi¬
mo corpore dolores uos nimium perpeti
pertimesco. Ubi enim deest caro: que uir¬
tus esse poterit doloribus resistens: Me
et enim quem qualis fuerim nostis. ita ani¬
mi amaritudo et assidua exacerbatio. atq
per hoc podagre molestia affecit: ut cor¬
pus meum tanquam in sepultura siccatũ
sit. Unde fit: ut iam raro de lecto surgere
ualeam. Ego in tanto gemitu et occupaci¬
taonibus uiuo. ut ad dies quos
ago me peruenisse peniteat: solaq mͥ
in consolacione sit mortis expectacio.
Unde peto ut pro me orare debeatis.
quatinus de hoc carnis cartere cicius

Expanded text:
ricordiam deprecare, ut percussionis ricordiam deprecare, ut percussionis suae 168 erga me flagella propitius mitiget, et patientiam tolerandi concedat, ne nimio, quod absit, taedio in impatientiam cor erumpat, et quae curari per plagam poterat culpa crescat ex murmure. tristatus vehementer sum et laetatus. Laetatus, quia humor noxius inferiora petens, superiora profecto deseruit. Contristatus vero, quia in tam tenuissimo corpore dolores vos nimios perpeti pertimesco. Ubi enim deest caro, quae virtus esse poterit doloribus resistens? Me etenim, quem qualis fuerim nostis, ita amaritudo animi et assidua exacerbatio atque per hoc podagrae molestia affecit, ut corpus meum tamquam in sepultura siccatum sit unde fit ut jam raro de lecto surgere valeam. » Item eidem: « Ego in tanto gemitu et occupationibus vivo, ut ad dies quos ago pervenisse me poeniteat, solaque mihi in consolatione sit mortis exspectatio. Unde peto ut pro me orare debeatis, quatenus de hoc carnis carcere citius
Abbreviated transcription (Latin):
los se peruenisse defleret: atq dissolucio¬
nem sui corporis totis conatibus flagita¬
ret. Quapropter iidem. iohauni episco¬
po queritur dicens. Quod multis ur̃e
beatitudini minime respondi. ñ hoc
corpori meo sed languori deputate:
quia peccatis meis facientibus eo tem¬
pore quo ariulfus ad romanam urbem
ueniens. alios occidit. alios detruncauit:
tanta mesticia affectus sum. ut in coli
molestiam caderem: .Xx.
gere de lecto non ualeo. Nam
modo podagre dolor cruciat:
modo nescio quis in toto corpore cum
dolore se ignis expandit. Et fit ple¬
rumq ut uno in me tempore ardor cũ
dolore multum confligat: et corpus
in me animusq deficiat. Quantis au¬
tem necessitatibus aliis extrahas. quas
pretuli infirmitates afficiar: enumera¬
re non ualeo. S breuiter dico: quia sie
me infectio noccii humoris imbibit. ut
uiuere michi pena sit: et mortem desi¬
deranter expectem: quam gemitibus
meis solam esse credo remedium. Prom¬

Expanded text:
los se pervenisse defleret, atque dissolutiolos se pervenisse defleret, atque dissolutionem sui corporis totis conatibus flagitaret. Quapropter eidem Joanni episcopo queritur, dicens: « Quod multis vestrae beatitudini minime respondi, non hoc torpori meo, sed languori deputate: quia peccatis meis facientibus, eo tempore quo Ariulphus ad Romanam urbem veniens, alios occidit, alios detruncavit, tanta moestitia affectus sum, ut in coli molestiam caderem. » gere de lecto non valeo: nam me modo podagrmodo nescio quis in toto corpore cum dolore se ignis expandit; et fit plerumque ut uno in me tempore ardor cum dolore confligat, et corpus in me animusque deficiat. Quantis autem aliis necessitatibus extra haec quae retuli infirmitatis afficiar, enumerare non valeo. Sed breviter dico quia sic me infectio noxii humoris imbibit, ut vivere mihi poena sit, et mortem desideranter expectem, quam gemitibus meis solam esse credo remedium. Proi
Abbreviated transcription (Latin):
calcedonam uisus. quemdmodum sibi
denunciatum fuerat decollatur: et quia
oracio gregorii qua illum pecierat in ter¬
ribili dei iudicio liberum a delictis om̃ib
inueniri uacua esse non potuit: idem mau¬
ricius hic recepit quod meruit: et in cũc¬
tis suis in cõmodis dominum benedicens.
a sempiterno supplicio meruit liberari:
Igitur septimo kalendarũ maii ĩdictione
sexta. imago foce et leoncie augustorũ
cum eorumdem fauorabilibus litteris
romam delata est: et postquam a clero
et senatu acclamatum est cis in basilica iu¬
lii. iussu gregorii in oratorie sancti cesa¬
rii dateranensi palacio constituto repo¬
bus pro animarum pariter ac ciuitatis
custodia beatus gregorius grauabatur.
ut incoli molestias corruens. non solum
sicut proposuerat per ordinem ie zechielis
misteria minime pertractaret: uerũ etiam
hostilibus incursionibus multisq corporis
debilitatibus aggrauatus. a studio expo¬
sitionis omnino desisteret. et ad dies il¬

Expanded text:
Chalcedoniam jussus, quemadmodum sibi Chalcedoniam jussus, quemadmodum sibi denuntiatum fuerat, decollatur. Et quia oratio Gregorii qua illum petierat in terribili Dei judicio liberum ab omnibus delictis inveniri vacua esse non potuit, idem Mauricius id recepit quod meruit, et in cunctis suis incommodis Deum benedicens, a sempiterno supplicio merui liberari. 20. Igitur septimo kalendarum Maiarum, indictione sexta, imago Phocae et Leontiae, augustorum, cum eorumdem favorabilibus litteris Romam delata est, 136 Et postquam a clero et senatu acclamatum est eis in basilica Julii, jussu Gregorii in oratorio sancti Caesarii Lateranensi palatio constituto repobus pro animarum pariter ac civitatis custodia Gregorius gravabatur, ut in coli molestias corruens, non solum sicut proposuerat per ordinem Ezechielis mysteria minime pertractaret, verumetiam hostilibus incursionibus, multisque corporis debilitatibus aggravatus, a studio expositionis omnino desisteret, et ad dies il
Abbreviated transcription (Latin):
maximorum malorum causa roma¬
nis efficitur. Exercitus itaq hoc per
taxiarchas audito. ad sedicionem conuer¬
titur: exaltatumq super clippeum focam.
centurionem exarchum acclamauerunt:
Fugatoq pretore. theodosio filio impera¬
toris et germano socero eius dirigunt:
ut alter eorum sibi imperare studeret.
Illi nullomodo consenserunt: immo hoc
mauricio retulerunt. At ille germanum
perdere noluit : qui quoniar in ecclesiam
fugerat. filium tanquam proditorem
sui consilii flagellanit: multosq hunc
ab eadem ecclesia extrahendum trans¬
mittens: nũquã permittitur: immo
multis conuicris a populo laceratus. mar¬
cionista herecieus appellatur. Et cõmoto
intra constantinopolim graui tumulu:
mauricius dissimulato habitu. cum lixore
et filuis noctu dromonem conscendit: fu¬
giens apud sanctum antonomon uenit.
At uero focas cum exercitu in septimum
ueniens imperator efficitur: a quo mauri¬
cius cum filuis uxore ac filiabus penes

Expanded text:
maximorum malorum causa Romamaximorum malorum causa Romanis efficitur. » Exercitus itaque, hoc per taxiarchas audito, ad seditionem convertitur, exaltatumque super clypeum Phocam per centurionem, exarchum acclamaverunt, fugatoque praetore, Theodosio filio imperatoris et Germano socero ejus, dirigunt ut alter eorum sibi imperare studeret. Illi nullo modo consenserunt, imo hoc Mauricio retulerunt. At ille Germanum perdere voluit, qui quoniam in Ecclesiam fugerat, filium tanquam proditorem sui consilii flagellavit, multosque ad hunc ab eadem ecclesia extrahendum transmittens, nunquam permittitur; imo multis conviciis a populo laceratus, Marcionista haereticus appellatur. Et commoto intra Constantinopolim gravi tumultu, Mauricius, dissimulato habitu, cum uxore et filiis noctu dromonem conscendit; et fugiens, apud sanctum Antonomum venit. At vero Phocas cum exercitu in septimum veniens, imperator efficitur; a quo Mauricius cum uxore, filiis et filiabus penes
Abbreviated transcription (Latin):
et homicida. Dumq super huius modi¬
re titubaret: in crastinum magistrianus
ab heremitis quibus imperatoris preces
portauerat rediens: responsum retulit
dicens. Deus recepta penitencia tua sal¬
uabit animam tuam: et cum sanctis te
cum omni domo tua constituet: ab
imperio uero tuo cum ignominia et
discrimine decides.uiIII.
uibus auditis maurcius. dm̃
glorificans penitenciã tenuit:
sed a cupiditatis auaricia usq
adeo non recessit. ut exercitus in peri¬
culosis locis hiemare. et transito danu¬
bio uictus sibi de sclauorum regione
periclitabundi querere. ne uidelicet
alimenta publica manducarent: petro
pretori feralibus litteris immineret.
Qui taxiarchis uocatis ait. Nimis ui
dentur michi grauia imperatoris pre¬
cepta: romanos in aliena terra hiema¬
re iubentia. Nam illi non obedire se¬
uum est: et rursus obedire seuissimũ.
Nullum bonum parit auaricia: quia
mater omnium malorum consiftit.
Qua imperator languens: horum

Expanded text:
et homicida. Dumque super hujusmodiet homicida. Dumque super hujusmodi titubaret, in crastinum magistrianus ab eremitis, quibus imperatoris preces portaverat, rediens, responsum retulit dicens: Deus, recepta poenitentia tua, salvabit animam tuam, et cum sanctis te cum tota domo tua constituet; ab imperio vero cum ignominia et discrimine decides. 19. Quibus auditis, Mauricius Deum glorificans, poenitentiam tenuit; sed a cupiditatis avaritia usque adeo non recessit, ut exercitus in periculosis locis hyemare, et transito Danubio victum sibi de Sclavorum regione periclitabundi quaerere, ne videlicet alimenta publica manducarent, Petro praetori feralibus litteris immineret. Qui taxiarchis vocatis, ait: « Nimis mihi videntur gravia imperatoris praecepta, Romanos in aliena terra hyemare jubentia. Nam illi non obedire saevum est, et rursus obedire saevissimum. Nullum bonum parit avaritia, quia mater omnium malorum consistit, qua Imperator languens, horum
Abbreviated transcription (Latin):
misit parrocenum et uocauit ad se phi¬
lippicum generum suum quem dudum
suspicatus fuerat imperium sibi uelle sub¬
ripere. At ille pro suspicione se ꝑdendũ
coniciens. aduocate gordie uxori sue tan¬
quam non reuisure ultimum ualediõe:
sacramentoq communionis accepto.
ad palacium uenit. Cubiculum impera¬
toris ingrediens: ad pedes eius ꝓcidit.
Cui imperator adsurgens: ad pedes eiꝰ
nichilominus corruit dicens. Ignos ce¬
deprecor michi: quia nune protecto di¬
uina reuelacione doctus cognoui. quod
nichil in me unde suspicabar cõmiseris:
sed si quem in agminibus nostris cognoscis.
qui focas soleat uocitari. dicito michi. Et
philippicus diu apud se recogitans ait.
Unum focam cognosco: qui nuper pro¬
curator ab exercitu nuncupatus. contra¬
dicebat tuo imperio. Cum uero mauriciꝰ
de qualitate illius inquireret: philippicꝰ
ait. Est quidem iuuenis et temerarius:
attamen timidus. Ad hec mauricius.
Si timidus inquit: profecto

Expanded text:
misit paracoemomenum, et vocavit ad se Phimisit paracoemomenum, et vocavit ad se Philippicum generum suum, quem dudum suspicatus fuerat imperium sibi velle subripere. At ille pro suspicione se perdendum conjiciens, advocatae Gordiae uxori suae, tanquam non se revisurae, ultimum vale dixit; sacramentoque communionis accepto, ad palatium venit, et cubiculum imperatoris 135 ingrediens, ad pedes ejus procidit. Cui imperator assurgens, ad pedes ejus nihilominus corruit, dicens: Ignoscedeprecor, mihi, quia nunc profecto divina revelatione doctus cognovi quod nihil in me unde suspicabar commiseris. Sed si quem in agminibus nostris cognoscis qui Phocas soleat vocitari, dicito mihi. Et Philippicus, diu apud se recogitans, ait: Unum Phocam cognosco, qui nuper procurator ab exercitu nuncupatus contradicebat tuo imperio. Cum vero Mauricius de qualitate illius inquireret, Philippicus ait: Est quidem juvenis, et temerarius, attamen timidus. Et Mauricius: Si timidus, inquit, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
monachis. ciuitatum. siue solitudinum :
pecunas multas. cereos et thimiamata des¬
tinauit. hoc potissimũ deprecans ut do¬
mino supplicarent: quatinus in hoc secu¬
lo merita suorum malorum reciperet.
tantum a futuris cruciatibus redimi po¬
tuisset. Cumq hoc et ipse uehementius
per multa tempora cum lacrimis postũ¬
laret : quadam nocte dormiens. uidet
apud eneam palacu portam se coram
multo populo enee statue saluatoris
assistere. Tunc uox terribilis facta est:
ex ipso incarnati uerbi caractere dicens.
Date michi mauricium. Et capientes
eum iudiciorũ ministri: posuerunt uix¬
ta puerum umbilicum qui illie erat. Cui
eadem uox caracteris ait. Ubi uis reddã
tibi mala. que in hoc seculo perpetrasti:
Iile respondit. Amator hominum. et¬
et non in seculo futuro retribue. Statim
diuina uox iussit tradi mauricium et
constantinam uxorem eius cum filuis
et filiabus. omniq cognacione ipsius.
foce militi. Euigilans ergo mauricius.

Expanded text:
monachis civitatum sive solitudinum, monachis civitatum sive solitudinum, pecunias multas, cereos et thymiamata destinavit, hoc potissimum deprecans ut Domino supplicarent, quatenus in hoc saeculo merita suorum malorum reciperet, tantum ut a futuris cruciatibus redimi meruisset. Cumque hoc et ipse vehementius per multa tempora cum lacrymis postularet, quadam nocte dormiens, videt apud aeneam palatii portam se coram multo populo aeneae statuae Salvatoris assistere. Tunc vox terribilis facta est ex ipso incarnati Verbi charactere, dicens: Date Mauricium. Et capientes eum judiciorum ministri, posuerunt juxta pueri umbilicum qui illic erat. Cui eadem vox characteris ait: Ubi vis reddam tibi mala, quae in hoc saeculo perpetrasti? Ille respondit: Amator hominum, Doet non in saeculo futuro, retribue. Statim divina vox jussit tradi Mauricium et Constantinam uxorem ejus, cum filiis et filiabus, omnique cognatione ipsius, Phocae militi. Evigilans ergo Mauricius
Abbreviated transcription (Latin):
manu corda regum consistencia. quo¬
cumq uoluerit inelinantur. non cadu¬
cis humanis fauoribus deputabat. uo¬
ce libera contra dicens: suis eum respon¬
siombus fregit. deturpauit: atq non¬
nulla de futuro dei iudicio disserendo¬
bertatem uocis tanti pontificis
reprehensionisq constanciam
admirans : quia de futuro dei iudicio
se terruerat. ad exercendam in eum ti¬
rannidem prodire nitebatur. Cum ꝓ¬
tinus eodem anno uir quidam mnona¬
uirtute cõmotus. dextera manu spatam
cepit: quam uidelicet a foro usq ad
eneam statuam gladiatoris nudam cir¬
cumferens. imperatorem gladio cune¬
tis moriturum predixit. Quod mau¬
ricius ut audiuit. a tirannide gregorio
inferenda semet continuit: et iudiciũ
omne quod ei minatus fuerat. cito se
subiturum tanto magis timuit. quanto¬
beatum gregoriũ credidit ñ posse mentiri
ox itaq scripto preces .uiii. n¬
compositas.tam eidem quam pa
triarchis cunctis. episcopis et

Expanded text:
manu corda regum consistentia , quomanu corda regum consistentia , quocumque voluerit, inclinantur, non caducis humanis favoribus deputabat, voce libera contradicens, his eum responsionibus fregit, deturpavit, atque nonnulla de futuro Dei judicio disserendbertatem vocis tanti pontificis, reprehensionisque constantiam admiratus, quia de futuro Dei judicio se terruerat, ad exercendam in eum tyrannidem prodire nitebatur, cum protinus eodem anno vir quidam monavirtute commotus, dextera spatham cepit, quam videlicet a foro usque ad aeneam statuam gladiatoris nudam circumferens, imperatorem gladio cunctis moriturum praedixit. Quod Mauricius ut audivit, a tyrannide Gregorio inferenda semet continuit, et judicium divinum quod ei minatus fuerat cito se subiturum tanto magis timuit, quanto Gregorium credidit non posse mentiri. 18. Mox itaque scripto preces compositas tam eidem quam cunctis patriarchis, episcopis et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uiquam uocabulo uoluit: ut dũ
in hoc mundo honorem sacerdotum di¬
ligerent omnium. apud omiipotentẽ
dominum custodirent suum: xi.¬
reterea cupidissimus ac tenacissi
mus imperator. qui consuetudi¬
nibus antiquissimis dacionum. legionum
quoq mnilites frequentissime sicuti roma¬
norum narrat historia defraudabat: cer¬
nens beatum gregorium contra omnes
mundi strepitus angustialibus defensi¬
onibus. quorum suffragio ad arcem pon¬
dificatus hunc se prouexisse iactabat pe¬
nitus non egere : immo canonicis aueto¬
ritatibus sanctitatis ac prudencie sue
uirtutibus. xp̃o propicio cunctis alta
sapientibus preualere : ad odium detrac¬
tionemq fame illius magis magisq con¬
uersus est: liberalitatem pontificis quia
samelicis militibus tam ecclesiastica quã
publica frumenta diuiserat. subdolis as¬
serciomibus reprehendens. Cui beatus¬
gregorius ut pote qui prouectionem
suam diuino iudicio. in cuius nimirum

Expanded text:
hoc unquam vocabulo voluit; ut dum hoc unquam vocabulo voluit; ut dum in hoc mundo honorem sacerdotum diligerent omnium, apud omnipotentem Deum custodirent suum. Prmus imperator, qui consuetudinibus antiquissimis dationes, legionum quoque milites frequentissime, sicuti Romanorum narrat historia, defraudabat, cernens Gregorium contra omnes mundi strepitus, augustalibus defensionibus, quarum suffragio ad arcem pontificatus hunc se provexisse jactabat, penitus non egere: imo canonicis auctoritatibus, sanctitatis ac prudentiae suae virtutibus, Christo propitio, cunctis alta sapientibus praevalere: ad odium detractionemque famae illius magis magisque conversus est, liberalitatem pontificis, quia famelicis 132 militibus tam ecclesiastica quam publica frumenta diviserat, subdolis assertionibus reprehendens. Cui Gregorius, utpote qui provectionem suam divino judicio, in cujus nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
quam ad me ipsum qui prohibui dire¬
xistis: superbe appellationis uerbum.
uniuersalem me papam dicentes. impri¬
mere curastis. Quod peto dulcissima
michi sanctitas uestra ultra non faciat:
quia uobis subtrahitur. quod alteri plus
quam racio exigit prebetur. Ego enĩ
non uerbis quero prosperari: sed mori¬
bus. Nec honorem meum deputo: in qͦ
fratres meos honorem suum perdere ag¬
nosco. Meus namq honor est: honor
uniuersalis ecclesie. Meus honor est:
fratrum meorum solidus uigor. Tunc
ego uere honoratus sum : cum singulis
quibusq fratribus honor debitus non
negatur. Si enim uniuersalem me pa¬
pam uestra sanctitas dicit: negat se esse ħ¬
quod me fatetur uniuersum. S̾ absit
hoc. Recedant uerba que uanitatem in¬
flant: et caritatem uulnerant. Et qui¬
dem in sancta calcedonense sinodo.atq
post a subsequentibus patribus hoc de¬
cessoribus meis oblatum uestra sancti¬
tas nouit: sed tamen nullus eorum uti

Expanded text:
quam ad me ipsum qui prohibui direquam ad me ipsum qui prohibui direxistis, superbae appellationis verbum universalem, me papam dicentes, imprimere curastis. Quod peto dulcissima mihi sanctitas vestra ultra non faciat, quia vobis subtrahitur quod alteri plus quam ratio exigit praebetur. Ego enim non verbis quaero prosperari, sed moribus. Nec honorem esse deputo, in quo fratres meos honorem suum perdere cognosco. Meus namque honor est honor universalis Ecclesiae. Meus honor est fratrum meorum solidus vigor. Tunc ego vere honoratus sum, cum singulis quibusque honor debitus non negatur. Si enim universalem me papam vestra sanctitas dicit, negat se hoc esse quod me fatetur universum. Sed absit hoc Recedant verba quae vanitatem inflant, et charitatem vulnerant Et quidem in sancta Chalcedonensi synodo, atque post a subsequentibus Patribus hoc decessoribus meis oblatum vestra sanctitas novit. Sed tamen nullus eorum uti
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotum uidelicet xp̃i contemptor
pro ciriaco qui iohanni successerat suade¬
ret. ne pro causa tam friuoli nominis
gregorius laboraret : ipse tamdui ponti¬
ficatus sui auctoritatibus restitit. quous¬
q pestem uniuersalis nominis ab ipsis
etiam subdolis adulatorum labiis pe¬
nitus abstulisset. Qua propter eulogio
patriarche alexandrino.post aliqua
scribens ait. Indicare uestra beatitudo stu¬
duit iam se quibusdam non scribere su¬
perba uocabula que ex uanitatis radice
prodierunt: et michi loquitur dicens. sicut
iussistis. Quod uerbum iussionis. peto a
meo auditu remouete: quia scio qui sũ¬
et qui estis. Loco enim michi fratres estis:
moribus patres. Non ergo iussi. sed que
utilia sunt indicare curaui : non tamen
inuenio uestram beatitudinem hoc ipsũ
quod memorie uestre intuli. perfecte re¬
tinere uoluisse. Nam dixi. nec michi uos
nec cuiquam alteri tale aliquid scribere
debere. Et ecce in prefatione epistole

Expanded text:
sacerdotum videlicet 120 Christi contemptor, sacerdotum videlicet 120 Christi contemptor, pro Cyriaco, qui Joanni successerat, suaderet ne pro causa tam frivoli nominis Gregorius laboraret, ipse tandiu pontificatus sui auctoritatibus restitit, quousque pestem universalis nominis ab ipsis etiam subdolis adulatorum labiis penitus abstulisset. Quapropter Eulogio, patriarchae Alexandrino, post aliqua scribens, ait: « Indicare vestra beatitudo studuit, jam se quibusdam non scribere superba vocabula, quae ex vanitatis radice prodierunt; et mihi loquitur, dicens: Sicut jussistis. Quod verbum jussionis, peto, a meo auditu removete: quia scio, qui sum, qui estis. Loco enim mihi fratres estis, moribus patres. Non ergo jussi, sed quae utilia sunt, indicare curavi. Non tamen invenio vestram beatitquod memoriae vestrae intuli, perfecte retinere voluisse. Nam dixi, nec mihi vos, nec cuiquam alteri tale aliquid scribere debere; et ecce in praefatione epistolae
Abbreviated transcription (Latin):
quam uestibus potuisse. Si autem dicitur
quod tunica et dalmatica quia pontifica¬
lia sunt indumenta. utraq sancti iohannis
credi debeant: considerandum est. quia¬
beatus gregorius iohanni abbati. non
dalmaticam sed tinicam nominarat. Q
si dalmaticam quoq sancti iohannis fuis¬
se sentiret: eius tunicam querens. conse¬
quenter habere se ipsius dalmaticam
ec de sancti iohannis uestibus
de quibus a quamplurimis
dubitatur me ut cumq in be¬
ati gregorii gestis inseruisse sufficiat.
Ceterum iohannes constantinopolitanꝰ
hypocrita. qui ab uniuersalis nominis
ambicione conuerti multis tergiuersaci¬
onibus recusabat: iuxta eiusdem patris
prophetiam. iudicia dñ super se uigila¬
re cognoscens. post non multum temporis
spacium subita morte defungitur : et cu¬
ius ambiciosam superbiam totus capere
mundus uix poterat: in unius sepulcri
angustia facile rollocatur. Post cuius pau¬
latim discessum cum mauricius imperator

Expanded text:
quam vestibus potuisse. Si autem dicitur quam vestibus potuisse. Si autem dicitur quod tunica et dalmatica, quia pontificalia sunt indumenta, utraque sancti Joannis credi debeant, considerandum est quia Gregorius Joanni abbati non dalmaticam, sed tunicam nominarit: qui si dalmaticam quoque sancti Joannis fuisse sentiret, ejus tunicam quaerens, consequenter habere se ipsius dalmaticam Haec de sancti Joannis vestibus, de quibus a quamplurimis dubitatur, me utcunque in beati Gregorii gestis inseruisse sufficiat. Caeterum Joannes Constantinopolitanus hypocrita, qui ab universalis nominis ambitione converti multis tergiversationibus recusabat, juxta ejusdem Patris prophetiam judicia Domini super se vigilare cognoscens, post non multi temporis spatium subita morte defungitur; et cujus ambitiosam superbiam totus capere mundus vix poterat, in unius sepulcri angustia facile collocatur. Post cujus paulatim discessum, cum Mauricius imperator,
Abbreviated transcription (Latin):
perfruamur: et de eodem episcopo uel
clericis mercedem habere ualeamus. Al¬
tera uero que largiorib manicis. non
tunica sed uidetur plane esse dalmatica:
nisi fallor sancti paschasii apostolice sedis
diaconi constat. Qui iuxta quod idem
beatus gregorius in quarto dialogorum
libro meminit. cum temporibus simmachi
pape fuisset defunctus: eius dalmaticam
feretro super positam demoniacus tetigit.
statimq sanatus est. S quam obrem ambe
uestes sancti iohannis dicantur: ideo pris¬
cam consuetudinem obtinuisse crediderim:
quod sub eius altari consuetudinaliter
recondantur. Nam quod earum altera io¬
hannis euuangeliste. non autem baptiste
sit. nemo qui dubitet: presertim cum
omnis sapiens nouerit iohannem baptis¬
tam camelorum pilis pro uestibus usum
fuisse: euuangelistam uero qui per tot an¬
nos post passionem domini pontificium
gerens. missarum sollẽpnia frequentissime
celebrarat: sine sacerdotalibus esse nequa¬

Expanded text:
perfruamur, et de eodem episcopo vel perfruamur, et de eodem episcopo vel clericis mercedem habere valeamus. » Altera vero quae largioribus manicis, non tunica, sed plane videtur esse dalmatica, nisi fallor, sancti Paschasii apostolicae sedis diaconi constat, qui juxta quod idem beatus Gregorius in quarto Dialogorum libro meminit, cum temporibus Symmachi papae fuisset defunctus, ejus dalmaticam feretro superpositam daemoniacus tetigit, statimque salvatus est. Sed quamobrem ambae vestes sancti Joannis dicantur, ideo priscam consuetudinem obtinuisse crediderim, quod sub ejus altari consuetudinaliter recondantur. Nam quod earum altera Joannis Evangelistae, non autem Baptistae sit, nemo est qui dubitet, praesertim cum omnis sapiens noverit Baptistam camelorum pilis pro vestibus usum fuisse , Evangelistam vero, qui per tot annos post passionem Domini pontificium gerens, missarum solemnia frequentissime celebrabat, sine sacerdotalibus esse nequa
Abbreviated transcription (Latin):
repperit: eamq se negligenter extinxis¬
se perpendens. die altera sollieicius prorsus
extinxit: et obseratis ianuis ad uesperum
succensurus lampadem remeauit. Quam
ubi nichilominus accensam repperit: ex cons¬
cientia seruate a se clauis. et ex miraculo
non diminuti olei. profecto cognouit.
quia lampadem ille suocenderat. qui ne ole¬
um in ea diurna succensione minui potu¬
isset. diuinitus ampliarat: .iiiI.
arum quidem uestium sicut opi¬
nor. altera que strictiorib mani¬
cis constat: ueraciter sc̃i iohannis
est tunica. Quam beatus gregorius suo
tempore. quodam episcopo deferente sus¬
cepit. Unde iohanni abbati inter cetera
scribit dicens. De tunica sancti iohannis
omnino grate suscepi: quia sollicitus fu¬
isti michi indicare. S studeat dilectio tua
michi ipsam tunicam. aut quod est meli¬
us eundem episcopum qui eam habet cũ
clericis suis. et cum ipsa ad me tͣnsmitte¬
re: quatinus et benedictionem timice

Expanded text:
reperit; eamque se negligenter exstinxisreperit; eamque se negligenter exstinxisse perpendens, die altera sollicitius prorsus exstinxit; et obseratis januis, ad vesperum succensurus lampadem remeavit. Quam ubi nihilominus accensam reperit, ex conscientia servatae a se clavis, et miraculo non diminuti olei, profecto cognovit quia lampadem ille succenderat, qui, ne oleum in ea diurna succensione minui potuisset, divinitus ampliarat. » 59. Harum quidem vestium, sicut opinor, altera, quae strictioribus manicis constat, veraciter sancti Joannis est tunica, quam beatus Gregorius suo tempore, quodam episcopo deferente, suscepit. Unde Joanni abbati inter caetera scribit, dicens: « De tunica sancti Joannis omnino grate suscepi, quia sollicitus fuisti mihi indicare. Sed studeat dilectio tua mihi ipsam tunicam, aut, 119 quod est melius, eumdem episcopum qui eam habet, cum clericis suis et cum ipsa, ad me transmittere: quatenus et benedictione tunicae
Abbreviated transcription (Latin):
est michi ut altare sancte dei genitricis
marie. quod extra oratorium sc̃i ioħis
in apertissimo atrio constitutum con¬
gruis luminaribus honorari ñ poterat:
in oratorium locari debuisset. Accersitus
ergo gaudericus ueliternus. qui adhuc
super esse uidetur episcopus: cum him¬
nis et canticis ab altari ueteri pixidulas
duas sigillatas excussit. Quarum alte¬
ram me deprecante nimium timoratur
aperiens: de illis tunicis quantum ex
similitudine curiosis oculis potuit dep̃¬
hendi. particulas repperit. Quas sollẽp¬
niter sub nouo altari deposuit: ubi ex
tunc sicut multi norunt. qui ad huc su¬
perstites esse ꝓbantur. diuinitus accen¬
se lampades frequentius solito patuer̾t.
Nam ista octaua indictione. in ebdoma¬
de ante dominici natalis diem. cũ ego
super huiusmodi parumquid dubitarẽ.
completis matutinalibus muniis. mansi¬
onarius candelam extinxit: quam post
uesperum succendere cupiens. accensam

Expanded text:
mihi est, ut altare sanctae Dei Genitricis mihi est, ut altare sanctae Dei Genitricis Mariae, quod extra oratorium sancti Joannis in apertissimo atrio positum, congruis luminaribus honorari non poterat, intra oratorium locari debuisset. Accersitus vero Gaudericus Velitrensis, qui adhuc superesse videtur, episcopus, cum hymnis et canticis ab altari veteri pyxidulas duas sigillatas excussit. Quarum alteram, me deprecante, nimium timoratus aperiens, de illis tunicis, quantum ex similitudine curiosis oculis potuit deprehendi, particulas reperit, quas solemniter sub novo altari deposuit. Ubi ex tunc, sicut multi norunt, qui adhuc superstites esse probantur, divinitus accensae lampades frequentius solito patuerunt. Nam ista octava indictione in hebdomada ante Dominici Natalis diem, cum ego super hujusmodi parum quid dubitarem, completis matutinalibus hymnis, mansionarius candelam exstinxit. Quam post vesperum succendere cupiens, accensam
Abbreviated transcription (Latin):
cellarius ego sum. Et tamen hec eadem
ecclesia. que uno eodemq tempore cle¬
ricis. monasteriis. pauperibus. populo.
atq insuper langobardis. tam multa
indesinenter expendit: ecce adhuc ex
omnium ecclesiarũ afflictione premi¬
tur: quia de unius hominis suꝑbia.
musti gemunt: et si dicere nil p̃sumunt:¬
n gregorii ueracibus utiq uerbis
apparet: quia usq ad illa tempora pro
reliquiis brandeum romanus pontifex
conferebat: cum posteriori tempore de
uestibus que sub altare sancti iohannis
in basilica constantiniana seruantur. par¬
ticule ceperunt pro sacris reliquiis peten¬
tibus dari  Que quidem uestes.
usq actenus tantis miraculis coruscare
probantur. ut siccitatis tempore foras
excusse pluuiam conferant: inundati¬
onis uero serenitatem reducant. Nam su¬
per hec que per singulas ecclesias faciũt:
que in oratorio domus mee subura posi¬
te. per eas deus omp̃s fecerit. ñ celabo.
Nuper adriani pontificis tempore uisũ

Expanded text:
ccellarius ego sum. Et tamen haec ccellarius ego sum. Et tamen haec ecclesia, quae uno eodemque tempore clericis, monasteriis, pauperibus, populo atque insuper Langobardis tam multa indesinenter expendit, ecce adhuc ex omnium ecclesiarum afflictione premitur, quia de unius hominis superbia multi gemunt, etsi dicere nil praesumunt Gregorii veracibus utique verbis apparet, quia usque ad illa tempora pro reliquiis brandeum Romanus pontifex conferebat, cum posteriori tempore de vestibus quae sub altari sancti Joannis in basilica Constantiniana servantur, particulae coeperint pro sacris reliquiis petentibus dari. 58. « Quae quidem vestes usque hactenus tantis miraculis coruscare probantur, ut siccitatis tempore foras excussae pluviam conferant, inundationis vero serenitatem reducant. Nam super haec, quae per singulas ecclesias faciunt, quae in oratorio domus meae in Suburra positae per eas Deus omnipotens fecerit, non celabo. Nuper Hadriani pontificis tempore visum
Abbreviated transcription (Latin):
ta gregorii tanta sunt. ut pati talia de¬
beat: petri apostoli peccata nulla sunt.
ut nostris temporibus pati talia mere¬
atur. Unde iterum atq iterũ per omni¬
potentem dñm rogo. ut sicut priores
principes sancti petri apostoli graciam
quesierunt. uos quoq hane uobis et que¬
rere et seruare curetis: et ꝓpter peccata
nostra qui ei indigne seruimus eius
apud uos honor nullatenus minuatur:
qui et modo uobis adiutor esse in om̃i¬
bus. et post modum uestra liceat pecca¬
ta dimittere. Uiginti autem iam et sep¬
tem annos ducimus: quod in hac urbe
inder langobardorũ gladios uiuimus.
Quibus quam multa ab hac ecclesia
cotidianis diebus erogantur : ut inter
eos uiuere possimus suggerenda non
sunt. S breuiter indico. quia sicut in
rauenne partibus dominorũ pietas.
apud primi exercitum italie. sacellari¬
um habet. qui causis suꝑuentibus
cotidianas expensas faciat: ita et i
hac urbe in causis talibus. eorum sa¬

Expanded text:
ta Gregorii tanta sunt ut pati talia deta Gregorii tanta sunt ut pati talia debeat, Petri tamen apostoli peccata nulla sunt, ut vestris temporibus pati talia mereatur. Unde iterum atque iterum per omnipotentem Dominum rogo, ut sicut priores principes sancti Petri apostoli gratiam quaesiverunt, vos quoque hanc vobis et quaerere et conservare curetis, et propter peccata nostra, qui ei indigne servimus, ejus apud vos honor nullatenus minuatur, qui et modo vobis adjutor esse in omnibus, et postmodum vestra valeat peccata dimittere. Viginti autem jam et septem annos ducimus, quod in hac urbe inter Langobardorum gladios vivimus: quibus quam multa ab Ecclesia quotidianis diebus erogantur, ut inter eos vivere possimus, suggerenda non sunt. Sed breviter indico quia, sicut in Ravennae partibus Dominorum Pietas apud primum exercitum Italiae saccellarium habet, qui, causis supervenientibus, quotidianas expensas faciat; ita et in hac urbe in causis talibus eorum sa