comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Discłia mea & refugium meum. suscep¬
tor m̃s & liberator m̃s. protector m̃s &
in ipso sꝑabo. subiciens ppłos sub me.
Nomina ista beneficiis collatis sine dubi¬
tatione uenerunt. ut quia multiplices
causas in uno psalmo retexere ꝓlixum
fuit. breuitatis compendio ꝓderentur.
Que figura dicitur hẏporeusis. quando
diuersa uerba causis singulis apta red¬
duntur. Miscdiam quippe cum ipso fe¬
cit dñs. quando eum de fr̃ib suis ulti¬
mum ꝑ samuhelem ꝓpħam ad regale
culmen erexit. Refugium. quando contͣ
tam immanissimum hostem consiliũ
dedit. ut eum petra deiceret. cum quo
nͨ poterat armoꝵ pondere dimicare.
Susceptor fuit. quando eum fecit in gene
retur. qui pruis fuerat seruientium̃
conditione subiectus. Laberator fuit. dũ
eum a periculo regiȩ indignationis eripu.¬
it Protector. quando in spelunca latens
in saulem regem ius ultionis accepit.
Unde singulis hominib decenter expres¬
sum est. quod ei fuerat diui largitate con¬

Expanded text:
ia mea et refugium meum; susceptor meus et liberator meus; protector meus, et in ipso speravi: subjiciens populos sub me. Nomina ista de beneficiis collatis sine dubitatione venerunt; ut quia multiplices causas in uno psalmo retexere prolixum fuit, brevitatis compendio proderentur. Quae figura dicitur hypozeuxis, quando diversa verba causis singulis apta redduntur. Misericordiam quippe cum ipso fecit Dominus, quando eum de fratribus suis ultimum per Samuelem prophetam ad regale culmen elegit. Refugium, quando contra tam immanissimum hostem consilium dedit, ut eum petra dejiceret cum quo non poterat armorum pondere dimicare. Susceptor fuit, quando eum fecit a Saule retur, qui prius fuerat servientium conditione subjectus. Liberator fuit, dum eum a periculo regiae indignationis eripuit. Protector, quando in spelunca latens in Saulem regem jus ultionis accepit. Unde singulis nominibus decenter expressum est, quod ei fuerat Domini largitate con
Abbreviated transcription (Latin):
signandum certamen dnui xp̃i fuisse pre¬
missum. ut sicut iste goliam saxei teli
Unde & in hoc psalmo similitudines iste
seruate sunt. Non enim hic sola uictoria
illa describitur. quȩ regum uolumine
continetur. aut ꝓipsa tantum gr̃ȩ refe.¬
runtur. s multa sunt ia. quȩ certami¬

Expanded text:
signandum certamen Domini Christi fuisse praesignandum certamen Domini Christi fuisse praemissum; ut sicut iste Goliam saxei teli Unde et in hoc psalmo similitudines istae servatae sunt. Non enim hic sola victoria illa describitur quae Regum volumine continetur , aut pro ipsa tantum gratiae referuntur; sed multa sunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
efficacissimum supplicationis exemplũ.
ubi cuncta etas ingemuit. ubi sensit pecꝰ
om̃e ieiunium. & tantum ualuit afflic̃¬
tio generalis. ut ueritatem potuisset ꝓpħi¬
ci superare sermonis. Facti sunt enim
de formidantib securi. de tristib lȩti.
& uitȩ sunt redditi. qui ꝓbabant᷑ morte
dampnati. Quaꝓpt̾ desideremus peniten¬
tiam. humani generis salutare remediũ.
flentium consolationem. semen felicium
gaudioꝵ. quȩ & singulis quibusq spem
certissimã tribuit. & suꝑnę gr̃ȩ donum
supplicantib in cominune concedit.¬
Incipit p̃s. cxliii. Dauid ad Goliam.
um hystoria presentis tituli pri¬
mis ꝓpħȩ temporib id eͦ ante reg¬
num eiꝰ fuerit ꝑacta. tamen ꝓ magni¬
tudine sacramenti sui locis & meritis
uocatur ad medium. ut totum in psal¬
mis mystice & dictum & positum esse
cognosceres. Quod expressius in conclusio¬
ne dicemus. Illud tamen meminisse nos
conuenit bellum istud daruticum ad de¬

Expanded text:
efficacissimum supplicationis exemplum, efficacissimum supplicationis exemplum, ubi cuncta aetas ingemuit, ubi sensit pecus omne jejunium; et tantum valuit afflictio generalis, ut veritatem potuisset prophetici superare sermonis. Facti sunt enim de formidantibus securi, de tristibus laeti; et vitae sunt redditi, qui probabantur morte damnati. Quapropter desideremus poenitentiam humani generis salutare remedium, flentium consolationem, semen felicium gaudiorum, quae et singulis quibusque spem certissimam tribuit, et supernae gratiae donum supplicantibus in commune concedit.S CXLIII. David ad Goliam. Cum historia praesentis tituli primis prophetae temporibus, id est ante regnum ejus fuerit peracta: tamen pro magnitudine sacramenti sui, locis emeritis vocatur ad medium; ut totum in psalmis mystice et dictum et positum esse cognosceres, quod expressius in conclusione dicemus. Illud tamen meminisse nos convenit, bellum istud Davidicum, ad de
Abbreviated transcription (Latin):
inita est quidem afflictio supplican¬
tium. & felicium cursoille lacrimaꝵ
S diligentius ꝑscrutandum ẽ. quid sibi
uelit penitentium istoꝵ septima dep̾catir
Inchoauit enim psalmo sexto. uenit ad
trigesimum pͥmum. deinde ad trigesi
tesimum pͥmum. deinde ad centesimuꝰ
trigesimum quartũ. ad postremum
ad presentem. centesimum quadragesi¬
mum scđ̾m. forte ut sicut in hac ebdomii¬
da peccamus. quam mundi istiꝰ tempo¬
ris ductus excurrit. ita & in eodem nu¬
mero remedialis penitentiȩ munere
saluaremur. Illud autem sicut sepe mo¬
niumus magnoꝑe contuendum ẽ. qui
psalmi ipsi ab afflictionib inchoant.¬
& in gaudiis desinunt. ne quis de uenu
desperaret. quam in ipsis p᷑cib positam
esse cognosceret. Oratores scissimi. cȩlestes
patroni. qui peccatoꝵ nexib implicatis
salutis iter aperiunt. S cum isti singill¬
tim delicta nr̃a nos deflere cominoneant.¬
& ad spem gaudioꝵ dñĩ ꝓmissione per-¬
ducunt. extat tam̃ & illud niniuitarũ

Expanded text:
inita est quidem afflictio supplicantium, et felicium cursus ille lacrymarum. Sed diligentius perscrutandum est quid sibi velit poenitentium istorum septima deprecatio. Inchoavit enim a psalmo sexto, venit ad trigesimum primum, deinde ad trigesimtesimum primum, deinde ad centesimum vigesimum nonum, ac postremum ad praesentem centesimum quadragesimum secundum. Forte ut, sicut in hac hebdomada peccamus, quam mundi istius temporis ductus excurrit, ita et in eodem numero remedialis poenitentiae munere salvaremur. Illud autem sicut saepe monuimus magnopere contuendum est, quia psalmi ipsi ab afflictionibus inchoant, et in gaudiis desinunt: ne quis de venia desperaret, quam in ipsis precibus positam esse cognosceret. Oratores sanctissimi, coelestes patroni, qui peccatorum nexibus implicatis salutis iter aperiunt. Sed cum isti singillatim delicta nostra nos deflere commoneant, et ad spem gaudiorum Domini promissione perducant, exstat tamen et illud Ninivitarum
Abbreviated transcription (Latin):
significat & ueraces. qui regunt ut dixi¬
mus adiutorio dñi corpora sua. Istis gͦ
regib dñs dat salutem. cum eos auiciis
carnalib liberos facit. De quib in sapien¬
tia dicitur: Dat regnum regib. Liberas
dauid. ad pugnam respicit goliȩ. ut qui
liberatus fuerit corporaliter. spiritaliter
uictor esset immanium quoq uitiorum
De gladio maligno. diaboli significat poris¬
tatem. quia &. drñi gladiꝰ legitur. S illum
benignum. eẽ. ñ dubium est. sicut dicit.
in eiũgło. Non ueni pacem mittere in
terram. s gladium. Quaꝓpt᷑ malignꝰ
est gladius diaboli. quia diuidit abons
Benignus ẽ autem gladius dñi. qm̃ se¬

Expanded text:
significat et veraces, qui regunt, ut dixisignificat et veraces, qui regunt, ut diximus, adjutorio Domini corpora sua. Istis ergo regibus Dominus dat salutem, cum eos a vitiis carnalibus liberos facit; de quibus in Sapientia dicitur: Dat regnum regibus . Liberas David, ad pugnam respicit Goliae; ut qui liberatus fuerat corporaliter, spiritualiter victor esset immanium quoque vitiorum. De gladio maligno, diaboli significat potestatem. Quia et Domini gladius legitur; sed illum benignum esse non dubium est, sicut dicit in Evangelio: Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . Quapropter malignus est gladius diaboli, quia dividit a bonis; benignus est autem gladius Domini, quoniam se
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ canticum nouum cantabo tͥ. in psalte¬
rio decem cordarum psallam tͥ. Uenit
ad ordinem scđm. in quo se post libera¬
tionem sp̾italium nequitiarum & im¬
manium ppłoꝵ. ꝑ nouum canticum ꝓpłu
grãs agere dño pollicetur. ubi ẽ noui ho¬
minis institutio. & legis ueteris plenitu¬
do. Nouum uͦ canticum est. de quo in
alio psalmo dictum c̃. Cantate dño can¬
ticum nouuͭ. Et ut ipsam ostenderet
nouitatem. subiecit. Cantate dño om̃is
terra. Nouum enim merito dicitur.
quiadũ nͣdum sit a uideis receptus. qͥbꝰ
ꝓmissus fuerat ut ueniret: transiuit
ad gentes. Nouum ẽ etiam quod nos cor¬
pore & sanguine suo saginare dignatur.
nouum quod ꝑ aquam regenerationis
absoluit. & his similia quȩ ꝑ aduentum
dñi noua institutione. patuerunt. Seqͥt᷑.
In psalterio decem cordarum psallam tͥ
Psalterium decem cordarum ẽ decalogꝰ.
qui datus est tribub hebreoꝵ. Et ut
ambo testamenta unum habere manises¬
taret auctorem. in utrisq se xp̃o dño

Expanded text:
s, canticum novum cantabo tibi; in psalterio decem chordarum psallam tibi. Venit ad ordinem secundum, in quo se post liberationem spiritualium nequitiarum et immanium populorum, per novum canticum propheta gratias agere Domino pollicetur: ubi est novi hominis institutio et legis veteris plenitudo. Novum vero canticum est de quo in alio psalmo dictum est: Cantate Domino canticum novum . Et ut ipsam ostenderet novitatem, subjecit, cantate Domino, omnis terra. Novum enim merito dicitur, quia dum non sit a Judaeis receptus, quibus promissus fuerat ut veniret, transivit ad gentes. Novum est etiam, quod nos corpore et sanguine suo saginare dignatur. Novum quod per aquam regenerationis absolvit, et his similia, quae per adventum Domini nova institutione patuerunt. Sequitur, in psalterio decem chordarum psallam tibi. Psalterium decem chordarum est Decalogus, qui datus est tribubus Hebraeorum. Et ut ambo Testamenta unum habere manifestaret auctorem, in utrisque se Christo Domino
Abbreviated transcription (Latin):
testatur. cẽ. confusam. ut spem suam am¬
plius in dño reponeret. cum uirium su¬
arum confidentiam ñ haberet. Addidit.
Memor fui dierum antiquoꝵ. Iuste cor
eiꝰ fuerat turbatum. qmi memor erat
ingentium peccatoꝵ. Ipsi sunt enim an¬
tiqui dies. ueteris illiꝰ hominis antiqui¬
tate fuscati. Nam sicut hic nouitas ꝓdit
innocentiam uitȩ. sic antiquitas scelerata
facta restatur. Et meditatus sum in
om̃ib oꝑib tiuis. & in factis manuum
tuarum meditabor. Ad curam rediit

Expanded text:
testatur esse confusam; ut spem suam amtestatur esse confusam; ut spem suam amplius in Domino reponeret, cum virium suarum confidentiam non haberet. Addidit, Memor fui dierum antiquorum. Juste cor ejus fuerat turbatum, quoniam memor erat ingentium peccatorum. Ipsi sunt enim antiqui dies, veteris illius hominis antiquitate fuscati. Nam sicut hic novitas prodit innocentiam vitae, sic antiquitas scelera facta testatur. Vers. 5. Et meditatus sum in omnibus operibus tuis, et in factis manuum tuarum meditabar
Abbreviated transcription (Latin):
penitens ait. qui in alio psalmo dixit:
Quia cinerem sicut panem manducabã.
& potum meũ cum fletu temperabam:¬
ollocauit me in obscuris sicut mortuos
scłi. & anxiatus est in me spͣs mͣs. in me
turbatum est cor meum. memor fui
dierum antiquoꝵ. Collocauit. deputa¬
uit significat. more furentiũ inimicoꝵ.
qui sic hominem contempnunt odiosu.
quasi iam iudicent & sepultum. In obscu¬
ris enim reuera collocatus est. qui post
regni culmina ꝑsecutionis patiebatur in¬
uriam. Et sicut mortuus scłi habitus ẽ:
in quo nec ꝓpłalis nec regni reuerentia.
nec ipse quoq paternꝰ considerabatur
affectus. Mortui enim scłi sunt. qui in
peccatis suis defecisse noscuntur. Et id̾o
iur tot honorũ iuste se deflet sic fuisse
despectum. ut crederetur nullatenus
iundicandꝰ. Sequitur. Et anxiatus est
in me sp̃s mͣs. in me turbatum est cor
meum. Anxius sp̃s. uicinitatẽ ꝑicłi ꝓdit.
Turlutum cor humanum. sapientiam

Expanded text:
poenitens ait, qui in alio psalmo dixit: poenitens ait, qui in alio psalmo dixit: Quia cinerem sicut panem manducabam, et potum meum cum fletu temperabamollocavit me in obscuris sicut mortuos saeculi; et anxiatus est in me spiritus meus, in me turbatum est cor meum. Memor fui dierum antiquorum. Collocavit deputavit significat, more furentium inimicorum, qui sic hominem contemnunt odiosum, quasi jam judicent et sepultum. In obscuris enim revera collocatus est, qui post regni culmina persecutionis patiebatur injuriam. Et sicut mortuus saeculi habitus est, in quo nec prophetalis, nec regni reverentia, nec ipse quoque paternus considerabatur affectus. Mortui enim saeculi sunt, qui in peccatis suis defecisse noscuntur. Et ideo vir tot bonorum juste se deflet sic fuisse despectum, ut crederetur nullatenus vindicandus. Sequitur, Et anxiatus est in me spiritus meus, in me turbatum est cor meum. Anxius spiritus vicinitatem periculi prodit; turbatum cor, humanam sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
originali peccato nisi aqua regenerationis
abluantur obnoxii sunt. Unde & iob uera¬
cissime dicit: Nemo mundꝰ ante te. nec
infans cuius est unius diei uita super
terram. Et in quinquagesimo psalmo
lam dictum ẽ. Ecce enim in iniquitati¬
b conceptus sum. & in delictis peperit
me mat̾ mea. Cuiꝰ enim erit tanta
iusticia. ut nͣ aliquo tempore. aliqua ȩtare
peccauerit. qui & ꝑ traducem delicti tenem᷑
obnoxii. & cotidianis lapsib addimꝰ. ut
numqua ꝑ nos nisi ꝑ diuinam gr̃am
liberi. eẽ. possimus: Quappt᷑ desinat here¬
sis pelagiana desipere. quam tam multis
scripturȩ diuinȩ sententiis priusquam
titulus de absalon dicere uideatur. tam᷑
bene inimicus inꝑsonalit᷑ ponit᷑. ut
hoc & de diabolo sentiamus. Humiliat᷑
autem in terra. cuius carnalib actionib
uita polluitur. nͨ illa humilitate ꝓbabili.
s in declinatione uitiosa. Quod merito
ꝓpt afflictionem specialiter exprim̃dã

Expanded text:
originali peccato nisi aqua regenerationis originali peccato nisi aqua regenerationis abluantur, obnoxii sunt. Unde et Job veracissime dicit: Nemo mundus ante te, nec infans cujus est unius diei vita super terram . Et in quinquagesimo psalmo jam dictum est: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Cujus enim erat tanta justitia, ut non aliquo tempore, aliqua aetate peccaverit, qui et per traducem delicti tenemur obnoxii, et quotidianis lapsibus addimus, ut nunquam per nos, nisi per divinam gratiam liberi esse possimus? Quapropter desinat haeresis Pelagiana desipere, quae tam multis Scripturae divinae sententiis priusquam m. Quamvis titulus de Abessalon dicere videatur, tamen bene inimicus impersonaliter ponitur, ut hoc de diabolo, sentiamus. Humiliatur autem in terra, cujus carnalibus actionibus vita polluitur, non illa humilitate probabili, sed declinatione vitiosa. Quod merito propter afflictionem specialiter exprimendam
Abbreviated transcription (Latin):
seuera est. ut illos uelit affligere. qui se
hic peccatoꝵ suoꝵ recordatione discruti¬
ant. Nam uide quid sequitur. Et¬
nͨͦ iustificabitur in conspectu tuo om̃is
uiuens. Aꝑtum est. qua uoluntate iusti¬
ciam dñi petebat. qui nunc dicit. non
intres in iudiciti cum seruo tuo. Nam
si iusticra iudicium significasset. hoc pete¬
re nͨ poterat quod pauebat. Nec moueat
quod iudici dicit᷑. Non intres in iudiciũ
cum seruo tuo. Ipse enim hanc formam
locutionis ostendit dicendo. uidicate intͤ
me & uineam meã. Sequitur. Quia nͣ
istificabitur in conspectu tuo om̃is uiueis.
Causa redilita est quare noluerit ad uidi¬
cium uenire cum dño. ut nͣ sola potesta¬
tis reuerentia. s etiam ipsa uideatur iusti¬
ciȩ regula formidata.Sic enim scriptumẽ:
Conclusit d̾s om̃ia in incredulitate. ut
om̃ib misereatur. S cum dicitur omis
uiuens. hominem significat generabilẽ.
ubi & infantum uita concluditur. qui

Expanded text:
severa est, ut illos velit affligere qui se severa est, ut illos velit affligere qui se hic peccatorum suorum recordatione discruciant. Nam vide quid sequitur. non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Apertum est qua voluntate justitiam Domini petebat, qui nunc dicit: Non intres in judicium cum servo tuo. Nam si justitia judicium significasset, hoc petere non poterat quod pavebat. Nec moveat quod Judici dicitur: Non intres in judicium cum servo tuo. Ipse enim hanc formam locutionis ostendit, dicendo: Judicate inter me et vineam meam . Sequitur, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Causa reddita est quare noluerit ad judicium venire cum Domino; ut non sola potestatis reverentia, sed etiam ipsa videatur justitiae regula formidata. Sic enim scriptum est: Conclusit Deus omnia in incredulitate, ut omnibus misereatur . Sed cum dicitur, omnis vivens, hominem significat generalem, ubi et infantum vita concluditur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
trare in uidicium. s ꝑturbationi su
miscłiam ipsius supplieat subuenire.
Sccła. uelociter ꝑuenire se petit ad uen¬
am. ut deductus in uiam ueritatis.
ab inimnicoꝵ liberetur insidiis:¬
h̃s eraudi orationem meam.
aurib ꝑcipe dep̾cationem mõ
in ueritate tua exaudi me in
tua iusticia. Nisi altius ꝑscrutemur.
cominata uersus istius uidentur esse
contraria. Nam cum pͥmum ꝓpħa p¬
tat humiliter admitti orationem su
postea se exaudiri in eiꝰ iusticia dep̃cas
s: totum ad lacrimabilem confessioll
ꝑtinere ñ dubium ẽ. maxime cũ hi
psalmus ad humilitatem penitensil
ꝓbetur aptatus. Ueritas enim & iusticia
ipsius est. ne cum rogante disceptet. ne
ad iudicium illum trabat. qui se hic pri¬
us ipse condempnat. Suꝑbos enim drĩs
a cxamen adducit. qui se bona putant
inbere negocia. & solus ille iudicium ꝓba¬
tur euadere. qui recurrit ad p̾ces. Non
enim diuina maiestas austera potestate

Expanded text:
trare in judicium: sed perturbationi suae trare in judicium: sed perturbationi suae misericordiam ipsius supplicat subvenire. Secunda, velociter pervenire se petit ad veniam; ut deductus in viam veritatis, ab inimicorum liberetur insidiis exaudi orationem meam; auribus percipe deprecationem meam in veritate tua; exaudi me in tua justitia. Nisi altius perscrutemur, commata versus istius sibi videntur esse contraria. Nam cum primum propheta petat humiliter admitti orationem suam, postea se exaudiri in ejus justitia deprecatur. Sed totum ad lacrymabilem confessionem pertinere non dubium est, maxime cum hic psalmus ad humilitatem poenitentium probetur aptatus. Veritas enim et justitia ipsius est: ne cum rogante disceptet, ne ad judicium illum trahat, qui se hic prius ipse condemnat. Superbos enim Dominus ad examen adducit, qui se bona putant habere negotia; et solus ille judicium probatur evadere, qui recurrit ad preces. Non enim divina majestas austera potestate
Abbreviated transcription (Latin):
ystoria hec regum quidẽ lectione
notissima ẽ. Nam filius daiid ab¬
salon regno fugatum patrem suum:
impie cognoscitur ꝑscquutus. Que si¬
militudo sicut quidam uolunt ad ho¬
minẽ porrigitur xp̃ianum. qui pec¬
catis seuientib tamquam a filiis ꝓprus
in mundi istius acerbitate ueratur.
S contra hȩc penitudo remedialis oppo¬
nitur. quam hic psalmus continere
monstratur. Mem̾to tam᷑ quod hȩc
hystoria & in tercio psalmo iam positaꝰ
S ibi absalor ꝓpterea nominatus est.
qm̃ exemplum ciꝰ ad solum iudam
uoluit ꝑtinere. Hic uͦ nomen ipsius
positum nͦ est. ut sicut iam prelocut
sumus auia sua estimaret dictum
tium  mendatione fuerit exercita¬
tus. tam̃ quantum futuris laudibus
reddebatur uicinus. tanta compunctio¬
ne cordis ad penitentiȩ lauachra con¬
uertitur. ut salutari suffragio compe¬
tenter ablutus. conspectib dnĩ munas¬
simus appareret. merito ne illam sen¬
tentiam confusionis audiret. Peccaton
autem dixit ds. quare tu enarras iufi¬

Expanded text:
storia haec Regum quidem lectione notissima est . Nam filius David Abessalon regno fugatum patrem suum impie cognoscitur persecutus. Quae similitudo sicut quidam volunt ad omnem porrigitur Christianum, qui peccatis saevientibus, tanquam a filiis propriis in mundi istius acerbitate vexatur. Sed contra haec poenitudo remedialis opponitur, quam hic psalmus continere monstratur. Memento tamen quod haec historia, et in tertio psalmo jam posita est; sed ibi Abessalon propterea nominatus est, quoniam exemplum ejus ad solum Judam voluit pertinere. Hic vero nomen ipsius positum non est, ut sicut jam praelocuti sumus, ad vitia sua aestimaret dictum tium meditatione fuerit exercitatus, tamen quantum futuris laudibus reddebatur vicinus, tanto compunctione cordis ad poenitentiae lavacra convertitur, ut salutari suffugio competenter ablutus, conspectibus Domini mundissimus appareret. Merito, ne illam sententiam confusionis audiret: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justi
Abbreviated transcription (Latin):
lare beneficium. eo quod ipse sit dñs sup¬
me in uia recta. Intueamur. quid sibi
uelit quod dicit. sp̃s tuus bonus. Desig.
nisi solus ds. Legitur & pater bonus.
ut est illud. Pater bone. Legitur etiam
de filio. ut est illud. Ego sum pastor
bonus. Sic ꝑ istam communionem no¬
minum. sc̃ȩ trinitatis equalitas semꝑ¬
uirtusq declaratur. Sp̃s autem bonus
deducit nos in terram rectam. quando
corpus nr̃m suis regulis subdit. & fit
illis institutionib indeuium. quod pec¬
catoꝵ fuerat prauitate distortum. Sed
hoc humana ñ potest uirtute compleri
Ipse. eẽ. nos recreando solus effecit rectos.
qui est & creare dignatus. Siue terram
rectam illam significat futuri scłi. ubi
recti ambulabunt. & cum magna semꝑ
exultatione gaudebunt. Propt᷑ nom̃¬

Expanded text:
lare beneficium, eo quod ipse sit Dominus suplare beneficium, eo quod ipse sit Dominus supm  rectam. Intueamur quid sibi velit quod dicit: Spiritus tuus bonus. Designanisi solus Deus . Legitur et Pater bonus, ut est illud: Pater bone . Legitur etiam de Filio, ut est illud: Ego sum Pastor bonus . Sic per istam communionem nominum sanctae Trinitatis aequalitas semvirtusque declaratur. Spiritus autem bonus deducet nos in viam rectam, quando corpus nostrum suis regulis subdit, et fit illis institutionibus indevium, quod peccatorum fuerat pravitate distortum. Sed hoc humana non potest virtute compleri. Ipse enim hos recreando efficit rectos qui est, et creare dignatus. Sive terram rectam, illam significat futuri saeculi, ubi recti ambulabunt, et cum Domino magna semper exsultatione gaudebunt. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
lum de inimicis carnalib dicere uideat᷑.
tam̃ ad demones inunicos debet referri.
qui iugiter circundant fideles. ut eis
possint spem diuinitatis auferre. sicut¬
dicit apłs. Non c̃ uobis colluctatio aduer¬
sus carnem & sangurnem. s aduersus
principes & potestates rectores tenebraꝵ
barum. Dicit etiam ad te confugi. qd̾
illi soli faciunt. qui ciꝰ iussionib obse¬
quuntur. Adam enim postquam ino¬
bediens fuit. dnm resugit. Et ido hic
contrario mͦ religiosȩ mentis declarat᷑
indicium. qmͣ post reatum peccati nͣ
fugisse dnm. s confugisse se dicit ad
qui tanti magistri cupiebat. eẽ. discipłs.
Dicit enim doce me. tamquam ignarũ.
tamquam imperitum. tam quam de
sua uirtute nichil psumentem. Quem
sensum apłs ponit cum dicit. Si qͥuis¬
se existimat scire aliquid. necdũ cognouit.
quemadinodum eum oporteat scire.
Addidit. Quia tu es ds m̃s. Eida peticio.
competens ratio. aclementi dño idõ postu¬

Expanded text:
lum de inimicis carnalibus dicere videatur, lum de inimicis carnalibus dicere videatur, tamen ad daemones inimicos debet referri, qui jupossint spem divinitatis auferre. adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, rectores tenebrarum harum . Dicit enim: ad te confugi, quod illi soli faciunt, qui ejus jussionibus obsequuntur. Adam enim postquam inobediens fuit, Dominum refugit; et ideo hic contrario modo religiosae mentis declaratur indicium, quoniam post reatum peccati non fugisse Dominum, sed confugisse se dicit ad qui tanti magistri cupiebat esse discipulus. Dicit enim: Doce me, tanquam ignarum, tanquam imperitum, tanquam nihil de sua virtute praesumentem. Quem sensum Apostolus ponit cum dicit: Si quis existimat se scire aliquid, necdum cognovit quemadmodum eum oporteat scire . Addidit, quia tu es Deus meus. Fida petitio, competens ratio, a clemente Domino ideo postu
Abbreviated transcription (Latin):
illum fuit. qui nescit ꝓbabiliter se deci¬
pere confidentes. Et intuere. quia &
illas peticiones suas in consequentib
tali ratione confirmat. Quȩ sigura dici
tur ethimologia. id ẽ causȩ redditio. N.
tam fac mͥ uiam in qua ambulem. quia
ad te dñe leuaui animam meã. Qum
a do̾ petit notam sibi ficri uitȩ uiam.
ostendit qmͣ hec uia hominib habetur
incognita. Illius enim lucerna hoc iter
ostendit. illius lumen semitas istas ape¬
rit. qui illuminat omẽm hominem
ueniente᷑ in hunc mundum. sicut &
in tricesimo pͥmo psalmo iam dictum
est penitenti. Intellectum tͥ dabo & in¬
struam te in uia hac qua ingredieris.
Quappt̾ merito rogat ꝓpħa ut ei dñs
uiam salutis ostendat. & sic notam sẽꝑ
babeat. ne de eiꝰ corde aliquando discedat.
Subiungitur qͦ sollempnis illa confessio.
qmͣ illud ñ postulata mereri facit. si
animam nr̃am ñ carnali grauamine
inclinemus ad mundum.s. spiritali

Expanded text:
illum fuit, qui nescit probabiliter in se deciillum fuit, qui nescit probabiliter in se decipere confidentes. Et intuere quia et alias petitiones suas in consequentibus tali ratione confirmat. Quae figd est causae redditio. Vers. 9. Notam fac mihi viam in qua ambulem, quia ad te, Domine, levavi animam meam. Cum a Deo petit notam sibi fieri vitae viam, ostendit quoniam haec via hominibus habetur incognita. Illius enim lucerna hoc iter ostendit, illius lumen semitas istas aperit qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum ; sicut et in trigesimo primo psalmo jam dictum est poenitenti: Intellectum tibi dabo, et instruam te in via hac qua gradieris . Quapropter merito rogat propheta ut ei Dominus viam salutis ostendat, et sic semper notam habeat, ne de ejus corde aliquando discedat. Subjungitur quoque solemnis illa confessio: quoniam illud nos postulata mereri facit, si animam nostram non carnali gravamine inclinemus ad mundum, sed spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
eterna pena mergendi sunt. His ergo
pares sunt. qui diuinam potentiam
respuerunt. & uiciantes illam imaqui
in qua creati sunt. forma diabolice dim¬
pnationis induti sunt. Bene autem
dictum est descendentib. qmi ad una
ginem mergunt. qui illud intrare
merebuntur. Petit gͦ ne suꝑbis suni¬
lis fiat. qui peccata sua humili siuissa¬
tione deplorat. Auditam fac mn mane
miscđiam tuam. quia in te sꝑaui. Audi-¬
tam miscdiam. clementiam dicit dñi
toto orbe notissimam. qua supplicantib
prestat. indulget afflictis. Et ut ipse au¬
diat quod in euugło dictum ẽ. fili di¬
missa sunt tibi peccata. Mane. tempus
ueniȩ designat. tunc enim menti elu¬
cescit. quando ad eam felici sorte ꝑuene¬
rit. Nam post noctem peccatoꝵ. merito
mane dicitur. quando culpa laxatur.
Siue ad resurrectionem ꝑtinet audiendã.
quando angłs mariȩ dixit. Ite dicite dis¬
cipulis eiꝰ & petro. qm sicut dixit resur.

Expanded text:
aeterna poena mergendi sunt. His ergo aeterna poena mergendi sunt. His ergo pares sunt qui divinam potentiam respuerunt, et vitiantes illam imaginem in qua creati sunt, forma diabolicae damnationis induti sunt. Bene autem dictum est, descendentibus, quoniam ad ima merguntur qui illuc intrare merebuntur. Petit ergo ne superbis similis fiat, qui peccata sua humili satisfactione deplorat. Vers. 8. Auditam fac mihi mane misericordiam tuam, quia in te speravi. Auditam misericordiam, clementiam dicit Domini toto orbe notissimam, qua supplicantibus praestat, indulget afflictis; et ut ipse audiat quod in Evangelio dictum est: Fili, dimisso sunt tibi peccata . Mane tempus veniae designat; tunc enim menti elucescit, quando ad eam felici sorte pervenerit. Nam post noctem peccatorum, merito mane dicitur, quando culpa laxatur. Sive ad resurrectionem pertinet audiendam, quando angelus Mariae dixit: Ite, dicite discipulis ejus et Petro: quoniam, sicut dixit, resurr
Abbreviated transcription (Latin):
ne auertas faciem tuam ame. & similis
ero descendentib in laciun. Post exordi¬
um decursus uenit ad luctuosissimaᷤ
narrationem. petens sibi imbre misclis
celerrime subueniri. ne sp̃s adno recdigi¬
retur in puluerem. & uento suꝑbie dis¬
sipatus. a terra ꝓmissionis redderetur
alienus. Et ut uelocius potiusset aucdiri
defecisse dicit in se spm̃ suũ. quod ꝑ ni¬
nuas tribulationes solet contingere his
qui passionum diuersarum pondere
pregrauantur. sicut & in tricesimo sq:¬
timo psalmo idem penitens dixit. Cor
meu conturbatum ẽ in me. & deseruit
me fortitudo mea. Sequitur. Ne auertis
faciem tuam ame. & similis ero descerdmn¬
tib in lacum. Auerterat prius faciem
suam ds̃ ꝓpt̾ insolentiam peccatoꝵ.s nͦ
petit ut ad ipsum respiciat. quia se com¬
punctis supplicationib inclinabat.
Conuenit enim miscd̃ie ipsius. ut hu¬
miles respiciat. qui suꝑboꝵ corda con¬
tempuit. Lacum uͦ. inferiorem locum
intelligere debenius inferni. ubi impi

Expanded text:
me; et similis ero descendentibus in lacum. Post exordium decursum, venit ad luctuosissimam narrationem, petens sibi imbre misericordiae celerrime subveniri, ne spretus a Domino redigeretur in pulverem, et vento superbiae dissipatus, a terra promissionis redderetur alienus. Et ut velocius potuisset audiri, defecisse dicit in se spiritum suum. Quod per nimias tribulationes solet contingere his qui passionum diversarum pondere praegravantur, sicut et in trigesimo septimo psalmo idem poenitens dicit: Cor meum conturbatum est in me, et deseruit me fortitudo mea . Sequitur, Ne avertas faciem tuam a me; et similis ero descendentibus in lacum. Averterat prius faciem suam Deus propter insolentiam peccatorum, sed nunc petit ut ad ipsum respiciat, quia se compunctis supplicationibus inclinabat. Convenit enim misericordiae ipsius ut humiles respiciat, qui superborum corda contemnit. Lacum vero inferiorem locum intelligere debemus inferni, ubi impii
Abbreviated transcription (Latin):
riam nͨ haberet. Oꝑa enĩ dũi dicit. quib
celum terramq mirabili dispositione
fundauit. quib cum patriarchis bona
fecit. quib ppłm ꝑ mare transtulit he¬
breoꝵ. quȩ se dicit frequent̾ iterasse. ut
amaritudinem mundi suauitas exclude¬
ret lectionis. Quod exemplum ꝓ maxi¬
mo remedio positum debemius accipere.
ut nos quoq similis possit medicina
saluare. Expandi manus meas ad te.
anuna mea sicut terra sine aqua tͥ. Licet
innumeris locis ꝓpħauerit dr̃ saluatoris
aduentum. hic criam extensione manuu᷑
sc̃ę crucis designauit effigiem. Nam qui
expansis manib orat. illam crucem redẽp¬
toris imitatur. quam licet a ꝑfidis ui¬
deis ꝓ pena data est. contessa tainen est
credentib ad salutem. Sic & moyses qͥn¬
do cum amalechitis pugnabat effecit.
Uincebat cũ manus expanderet. ꝑdebat.
si brachia remisisset. Sequitur compara¬
tio. in qua dicit anunam suam desiderare
dim̃. quemadinodum solet sicca terra

Expanded text:
m non haberet. Opera enim Domini dicit, quibus coelum terramque mirabili dispositione fundavit, quibus cum patriarchis bona fecit, quibus populum per mare transtulit Hebraeorum; quae se dicit frequenter iterasse, ut amaritudinem mundi suavitas excluderet lectionis. Quod exemplum pro maximo remedio positum debemus accipere, ut nos quoque similis possit medicina salvare. Vers. 6. Expandi manus meas ad te; anima mea sicut terra sine aqua tibi. Licet innumeris locis prophetaverit Domini Salvatoris adventum, hic etiam extensione manuum sanctae crucis designavit effigiem. Nam qui expansis manibus orat, illam crucem Redemptoris imitatur, quae licet a perfidis Judaeis pro poena data est, concessa tamen est credentibus ad salutem. Sic et Moyses, quando cum Amalecitis pugnabat, effecit: vincebat cum manus expanderet, perdebat si brachia remisisset . Sequitur comparatio, in qua dicit sic animam suam desiderare Deum, quemadmodum solet sicca terra
Abbreviated transcription (Latin):
tua. educes de tribulatione animam mea̾.
Hic gr̃a clementissimȩ diunitatis osten¬
ditur. quam nichil meis meritis redlit.
s totum indulgentiȩ suȩ largitate con¬
cedit. Nam uiuificandum se ꝓpħa nori
dicit ex ꝓpriis factis. s ex nomine dñi
xp̃i. cuius ẽ reuera nominis saluare fi.¬
deliter postulantes. S cum grã comin᷑¬
detur. & ęquitatis ibidem mirabiliter
momenta miscentur. Nam quamuis
om̃ia gratis donet. iusticiȩ ipsius ẽ suppli¬
cantes uuificare. quos sp̃s inmundos
crudeliter cernit impetere. Sequitur.
Educes de tribulatione animam meam
Educuntur de tribulatione tamquam
de carcerib animȩ scȩ̃. quando concessa
uenia de isto scło precipiuntur exire.
Hic enim affliguntur deuoti. cruciant᷑
iusti. s defectus istius lucis. sis terminꝰ
est laborũ. ldõ enim clamat apłs. Cu

Expanded text:
ne animam meam. Hic gratia clementissimae Divinitatis ostenditur, quae nihil nostris meritis reddit, sed totum indulgentiae suae largitate concedit. Nam vivificandum se propheta non dicit ex propriis factis, sed ex nomine Domini Christi, cujus est revera nominis salvare fideliter postulantes. Sed cum gratia commendetur, et aequitatis ibidem mirabiliter momenta miscentur. Nam quamvis omnia gratis donet, justitiae ipsius est supplicantes vivificare, quos spiritus immundos crudeliter cernit impetere. Sequitur, educes de tribulatione animam meam. Educuntur de tribulatione tanquam de carceribus animae sanctae, quando concessa venia de isto saeculo praecipiuntur exire. Hic enim affliguntur devoti, cruciantur justi; sed defectus istius lucis sanctis terminus est laborum. Ideo enim 483 clama
Abbreviated transcription (Latin):
qm seruus tuus ego sum. Completa ẽ
illius leticiȩ plenitudo mirabilis. In
misccłia enum disꝑduntur mimici.
quando compunctionis studio a sccleratis
cogitationib abstrahuntur. Quod ad
illos ꝑtinere nͨ dubium est. qui penas
debitas remedio supplicationis euadunt.
pios. qui in sua obstinatione moriunt᷑.
quos adeo dicit tribulasse animã suam.
quia ipse in dĩ seruitio ꝑmanebat.
Et necesse est istos in iuidicio perire.
qui tales animos ꝓbantur assumere.
ut innocentes uiros ido ꝑsequantur. quia
di famulos. eẽ. cognoscunt. Ecce regula
illa penitentis impleta ẽ. ut post afflictio¬
nes erumpnasq cruciabiles exultatione
clusa sit. Conclusio.

Expanded text:
go servus tuus sum. Completa est illius laetitiae plenitudo mirabilis. In misericordia enim disperduntur inimici, quando compunctionis studio ab sceleratis cogitationibus abstrahuntur. Quod ad illos pertinere non dubium est, qui poenas debitas remedio supplicationis evadunt. pios qui in sua obstinatione moriuntur. Quos ideo dicit tribulasse animam suam, quia ipse in Dei servitio permanebat; et necesse est istos in judicio perire, qui tales animos probantur assumere, ut innocentes viros ideo persequantur, quia Dei famulos esse cognoscunt. Ecce regula illa poenitentis impleta est, ut post afflictiones aerumnasque cruciabiles exsultatione conclusa sit
Abbreviated transcription (Latin):
increduli. terrentur ingrati. Et ut
ostenderet filium cuilibet rei indigen¬
tiam non habere. tuȩ dixit. quia potes¬
tas illi deitatis suę ꝓpria atq eterna est.
S ut hoc manifestiꝰ possis aduertere. ad¬
didit hanc uirgam eniter dñs ex syon.¬

Expanded text:
increduli, terrentur ingrati. Et ut increduli, terrentur ingrati. Et ut ostenderet Filium cujuslibet rei indigentiam non habere, tuae dixit, quia potestas illa deitatis suae propria atque aeterna est. Sed ut hoc manifestius possis advertere, addidit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmansit. Noc etiam suo loco repetita
cura tractaumꝰ. quod idioma idẽ ꝓpri¬
um scripturȩ diuinȩ possumꝰ nunicu¬
pare. Pedes autem dñi. stabilitas et̾na
significatur. ubi ille tamquã uestigiis
positis om̃ipotentiȩ suȩ uirtute consis¬
tit. His pedib constat. eẽ. subdendos.
qui cotidie uitioꝵ contrarietate de relic̃¬
la. reuertuntur ad dñm. & tamquam
scabellum pedib. ita eiꝰ p̾dicationibus
inclinantur. O beatum scamnum. qd̾
pedib scis apponitur. supra omĩia regna
euehitur. cui subiectio tanta pr̃atur:
Nam cum sedenti ad dexteram scabellũ
subdetur. sinc dubio de illis inimicis di¬
citur. qui conuersi ad dexteram collocant᷑.¬
irgam uirtutis tuȩ emittet dñs ex syon.
& dominaberis in medio inunicoꝵ tuoꝵ.
Et hunc uersum ꝓpħa loquitur ex ꝑso¬
na sua. laudem in eo offerens dño xp̃o.
Uirga uirtutis ẽ sccptrum regie potesta¬
tis qua sustentantur fideles. affligunt᷑

Expanded text:
permansit. Hoc etiam suo loco repetita permansit. Hoc etiam suo loco repetita cura tractabimus; quod idioma, id est proprium, Scripturae divinae possumus nuncupare. Per pedes autem Domini stabilitas aeterna significatur, ubi ille tanquam vestigiis positis omnipotentiae suae virtute consistit. His pedibus constat esse subdendos, qui quotidie vitiorum contrarietate derelicta revertuntur ad Dominum, et tanquam scabellum pedibus, ita ejus praedicationibus inclinantur. O beatum scamnum quod pedibus sanctis apponitur, supra omnia regna evehitur, cui subjectio tanta praestatur. Nam cum sedenti ad dexteram scabellum subditur, sine dubio de illis inimicis dicitur, qui conversi ad dexteram collocants tuae emittet Dominus ex Sion, et dominaberis in medio inimicorum tuorum. Et hunc versum propheta loquitur ex persona sua, laudem in eo offerens Domino Christo. Virga virtutis est sceptrum regiae potestatis, qua sustentantur fideles, affliguntur
Abbreviated transcription (Latin):
dicit filio dexteram datam. nͨ ut maio¬
rem quisquam credere debiusset. sed
ne arriani minorem sicut p̃dicant
concepto scelere mentirentur. adiecit
Donec ponam inimicos tuos scabellum
pedum tuoꝵ. Scabellum dictum est
ab eo quod scandatur. id eͣ ascendatur.
Et consid̾a. qd̾ hic donec. finitũ pro in¬
finito sit positum. Quasi uͦ ad dexitra
patris non ẽ ille sessurus. postquam
inimici ipsiꝰ ut scabellum pedib eiꝰ fue¬
rint inclinati. Usus enim scripturȩ
diuinȩ est. uerbum istud & ꝓ breui tem¬
pore dicere. & ꝓ eternitate deꝓmere:
Itemporalit̾: ut ẽ illud iheremiȩ: Clau¬
de ostium tuũ pusillum. donec transe¬
at ira dñi. Donec autẽ. & alibi sicut
hic. significat tempꝰ eternũ. Nam sic
in centesimo uigesuo scdo psalmo dic̃¬
euũgło similit̾ dictum ẽ de ioseph:
Non cognouit eam. donec peperit fili¬
um suum primogenitum: Quasi l
post partum eam cognouerit. que uͥgo

Expanded text:
dicit Filio dexteram datam, non ut majodicit Filio dexteram datam, non ut majorem quisquam credere debuisset, sed ne Ariani minorem sicut praedicant concepto scelere mentirentur. Adjecit, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Scabellum dictum est ab eo quod scandatur, id est ascendatur. Et considera quod hic donec, finitum pro infinito sit positum; quasi vero ad dexteram Patris non est ille sessurus, postquam inimici ipsius ut scabellum pedibus ejus fuerint inclinati. Usus enim Scripturae divinae est verbum istud et pro brevi tempore dicere, et pro aeternitate depromere. Temporaliter, ut est illud Isaiae: Claude ostium tuum pusillum, donec transeat ira Domini . Donec autem et alibi, sicut hic, significat tempus aeternum; nam sic in centesimo vigesimo secundo psalmo dicEvangelio similiter dictum est de Joseph: Non cognovit eam donec peperit filium suum primogenitum : quasi vero post partum eam cognoverit, quae virgo
Abbreviated transcription (Latin):
scđm carnis originem sicut in initio
mathei scriptum ẽ: Liber generationis
Hac nr̃a conuersatione ħodieq contin¬
git. ut filiꝰ ep̃c factꝰ. patris sui pater
uocetur. ñ nascendi ordine. s honore.
Iilud enim qd̾ natum ẽ ex semine
dauid. sic honoratum. sic magnificatũ
est. ut esset idem & dñs dauid & filius.
Sequitur. Sede a dextris meis: uictori
filio. & ꝑ scãm incarnationem tocius
mundi triumphatori. Post resurrec¬
tionis głam honorabilis conse ssus
offertur. ut ꝑ hunc situm susceptȩ
humanitatis gła declaretur. Nam
uerbum hoc illud designat. ut caput
nrm ad patris cognosceretur dexteraᷤ
collocatum. In quã parte ponendi st̃.
qui a ꝑfidis diuinitatis munere segre¬
gantur. Propt̾ illud. Pater uolo ut
ubi ego sum. ibi sint & hi mecũ. Nam
si naturam deitatis excogites. quem lo¬
cum potest habere partis sinistrȩ uel
dextere. qui om̃ia ubiq plenissima
maiestate complectitur.Nam quod

Expanded text:
secundum carnis originem, sicut in initio secundum carnis originem, sicut in initio Matthaei scriptum est: Liber generationis hac nostra conversatione hodieque contingit, ut filius episcopus factus, patris sui pater vocetur, non nascendi ordine, sed honore. Illud enim quod natum est ex semine David sic honoratum, sic magnificatum est, ut esset idem et Dominus David et filius. Sequitur, Sede a dextris meis. Victori Filio et per sanctam incarnationem totius mundi triumphatori, post resurrectionis gloriam honorabilis consessus 378 offertur, ut per hunc situm susceptae humanitatis gloria declaretur. Nam verbum hoc illud designat, ut Caput nostrum ad Patris cognosceretur dexteram collocatum: in qua parte ponendi sunt qui a perfidis Divinitatis munere segregantur, propter illud: Pater, volo ut ubi sum ego, ibi sint et hi mecum . Nam si naturam deitatis excogites, quem locum potest habere partis sinistrae vel dextrae qui omnia ubique plenissima majestate complectitur? Nam quod
Abbreviated transcription (Latin):
meo. sede a dextris meis. donec ponã
inimicos tuos scabellum pedum tuoꝵ
Congruũ uidetur pͥmum figuram
ponere. ꝑ quam mnitia huiꝰ psalmi
intrinsecus possimꝰ intendere. Idea
sigura est. quȩ latine dicitur species.
ꝑ quam res inuisibiles cernendȩ sensi¬
bus offeruntur. Ait enim. Dirit dñs
dño meo. sede adextris meis. Una deitas.
una potestas. una ętͣnitas. Pater dicit
ad filium. quod nec ille ore ꝓtulit. nec
hensibilis est. nec ipsa notio humanis
nr̃am consuetudinem descensum est.
quatinꝰ imbecilla instrueretur huma¬
nitas. quando usq ad illam secretam
integritatem hominũ non poterat
cogitatio ꝑuenire. Dñs dño. his nomi¬
nib equalitas substantie. & uirtutis
potentia declaratur. Geminatio siqͥdẽ
ista uniꝰ nominis & ꝑsonas competent̃
expressit. & unã naturam deitatis eu¬
denter ostendit. Nec moueat quod
nonnumquam uĩc xp̃c ipse dicitur.
& filiꝰ ipse. & dñs dauid. Nam si causas
discutias. utraq uerissima sunt. filiꝰ

Expanded text:
me: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Congruum videtur primum figuram ponere, per quam initia hujus psalmi intrinsecus possimus intendere. Idea figura est quae Latine dicitur species, per quam res invisibiles cernendae sensibus offeruntur. Ait enim: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis. Una deitas, una potestas, una aeternitas. Pater dicit ad Filium quod nec ille ore protulit, nec ehensibilis est, nec ipsa notio humanis nostram consuetudinem descensum est, quatenus imbecilla instrueretur humanitas, quando usque ad illam secretam integritatem hominum non poterat cogitatio pervenire. Dominus Domino. His nominibus aequalitas substantiae et virtutis potentia declaratur. Geminatio siquidem ista unius nominis et personas competenter expressit, et unam naturam deitatis evidenter ostendit. Nec moveat quod nonnunquam Jesus Christus ipse dicitur et Filius, ipse et Dominus David. Nam si causas discutias, utraque verissima sunt. Filius
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝓ om̃ib stellis ponitur. quasi a par¬
te totum. qui diem significat. eẽ. uentu¬
rum. Et ut ostenderet incomp̃hensi¬
bilem. nescio quid dicit priꝰ. eẽ. genitui
antequã illud existeret. qd̾ solet uenturu
diem scło nuntiare. Don enĩ potest
principium eiꝰ comp̃hendi. a qͦ cuncta
creata sunt. Nunc ad terciȩ partis ue

Expanded text:
enim pro omnibus stellis ponitur, quasi a parenim pro omnibus stellis ponitur, quasi a parte totum, qui diem significat esse venturum. Et ut ostenderet incomprehensibile nescio quid, dicit prius esse genitum antequam illud existeret quod solet venturum diem saeculo nuntiare. Non enim potest principium ejus comprehendi, a quo cuncta crea
Abbreviated transcription (Latin):
natura ꝑmanens. dignatꝰ est assumere
humanitatem nr̃am. ut ueterem ho¬
minem innouaret. ut de mortali fa¬
ceret immortalem. de peccatore iustu.
de alienato. sui regni iuberet. eẽ. parti¬
cipem. ne imaginem suam in confiten¬
tib pateretur perire pius. quam adni¬
chilare uoluit crudelis inimicus. Nunc
aduersus istius exponenda uerba uenram
Dicit enim pat᷑ ad filium. ex utero
genui te. id ẽ ex archano substantiȩ mec
Ex ipsa scilicet deitate. totum ex toto.
oir̃i potentem de om̃ipotente. lumen
ex lumine. summun ex summo. quod
nulla inuestigatio. nullus sensus possit
attingere. Nam quemadmodum uale¬
at comprehendi. de qua scriptum est.
generationem autem eiꝰ quis enarrabite
Aira breuitas. & sufficiens ꝓ nr̃a infir¬
mitate mensura: quia nec plus possumꝰ
capere. & hoc abunde sufficit utiq creidi¬
disse. Ante luciferum cum dicit. inmen¬
sitatem ȩternitatis ostendit. Lucifer

Expanded text:
natura permanens, dignatus est assumere natura permanens, dignatus est assumere humanitatem nostram, ut veterem hominem innovaret, ut de mortali faceret immortalem, de peccatore justum, de alienato sui regni juberet esse participem: ne imaginem suam in confitentibus pateretur perire pius, quam annihilare voluit crudelis inimicus. Nunc ad versus istius exponenda verba veniamus. Dicit enim Pater ad Filium: Ex utero genui te, id est ex arcano substantiae meae, ex ipsa scilicet deitate, totum ex toto, omnipotentem de omnipotente, lumen ex lumine, summum ex summo, quod nulla investigatio, nullus sensus possit attingere. Nam quemadmodum valeat comprehendi, de qua scriptum est: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Mira brevitas, et sufficiens pro nostra infirmitate mensura: quia nec plus possumus capere, et hoc abunde sufficit utique credidisse. Ante luciferum cum dicit, immensitatem aeternitatis ostendit. Lucifer
Abbreviated transcription (Latin):
sunt illi. qui etiam nunc duas naturas
in xp̃o dño minime confitentur. Pec¬
cator uidet humanitatem. beatus con¬
spicit simul & deitatem. Quod si esset
una ut confingunt natura. nͨ poterant
peccatores carnem quam compunxert̃
in resurrectione solam respicere. &
deitatem ipsiꝰ parit̾ non uidere. Splen¬
dores autem sc̃oꝵ sunt. quando in resur¬
rectione lucebunt sicut angłi dĩ. Et ita
purificati atq ꝑspicui erunt. ut illam
maiestatem queant cordis ocłis intuerr
Illud enim lumen. nisi in meliꝰ imniu¬
tati uidere ñ possunt. sicut dicit apłs:
Om̃s resurgemꝰ. s non om̃s imnutabin᷑᷑.
dixit in splendorib scõꝵ filium esse
genitum. nunc de eiꝰ sc̃a generatione
dicturꝰ est. quę licet sit inenarrabilis.
aliqua tamͦ cominemoratione ꝑstrin¬
gitur. Narratio ineffabilis. intelletꝰ
incomprehensibilis. cogitatio suꝑ crea
caꝑe potuissemus indulgens. Ds eniꝰ
eternus atq incominutabilis in sua

Expanded text:
sunt illi qui etiam nunc duas naturas sunt illi qui etiam nunc duas naturas in Christo Domino minime confitentur? Peccator videt humanitatem, beatus conspicit simul et deitatem. Quod si una esset ut confingunt natura, non poterant peccatores carnem quam compunxerunt in resurrectione solam respicere, et deitatem ipsius pariter non videre. Splendores autem sanctorum sunt, quando in resurrectione lucebunt sicut angeli Dei, et ita purificati atque perspicui erunt, ut illam majestatem queant cordis oculis intueri. Illud enim lumen nisi in melius immutati videre non possunt, sicut dicit Apostolus: Omnes resurgemus, sed non omnes immutabimur dixit in splendoribus sanctorum Filium esse genitum, nunc de ejus sancta generatione dicturus est, quae, licet sit inenarrabilis, aliqua tamen commemoratione perstringitur. Narratio ineffabilis, intellectus incomprehensibilis, 379 cogitatio supra capere potuissemus, indulgens. Deus enim aeternus atque incommutabilis in sua