comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ulla occasione gregorius quicquã dedonariis siuepredus quarũ lib&
eccłarũ patiebatur auferri: Idcirco maximiano siricusano ep̃o. int̃ alia
scribit dicens: Caritatẽ tuã conimonere curauinius. utsiquis piã ep̃oꝵ
dehac luce migrauerit. uł quod absit prosuis suerit m otus excessib conue¬
nientibus hneracicis cunctis. cleripriorib ati. siui presentiã ininuentqrio
ecdęrerũ facientib om̃a quȩ reperta fuerint subtilit̃ describantur. nesiẽ
antea fieri dicebatur. species quędã aut aliud quodlib& derebus eccłȩ quasi
ꝓfaciendi inuentarii laboretollatur: Sic nãq ea quȩ ad munitionẽ faculta¬
tis pauperũ pertinent desideramus expleri. ut nulla penitus in rebus eorũ
amibitiosis hominib uenalitatis relinquat᷑ occasio usitatores eccłarũ
clerici quo eorũ quicũ ipsis ꝑ ñsuȩ ciuitatis parroechias fatigant᷑ aliquid la¬
boressui cipiant tedisponente subsidii: lustũ nãq ÷. ut illi c̃sequant᷑ sti¬

Expanded text:
ulla occasione Gregorius quidquam de donariis sive praediis quarumlibet ecclesiarum patiebatur auferri. Idcirco Maximiano, Syracusano episcopo, inter alia scribit, dicens: « Charitatem tuam commonere curavimus ut si quisde hac luce migraverit, vel, quod absit, pro suis fuerit remotus excessibus, convenientibus hierarchicis cunctisque cleri prioribus, atque in sui praesentia inventarium Ecclesiae rerum facientibus, 692 omnia quae reperta fuerint subtiliter describantur, nec, sicut antea fieri dicebatur, species quaedam aut aliud quodlibet de rebus Ecclesiae, quasi pro faciendi inventarii labore tollatur. Sic namque ea quae ad munitionem pauperum facultatis pertinent desideramus expleri, ut nulla penitus in rebus eorum ambitiosis hominibus venalitatis relinquatur occasio. Visitatores Ecclesiarum, clerici quoque eorum, qui cum ipsis per non suae civitatis parochias fatigantur, aliquod laboris sui capiant, te disponente, subsidium. Justum namque est ut illic consequantur sti
Abbreviated transcription (Latin):
inseualeat districione sentire: I temuctori ep̃o panormitano postaliqua: Cuiꝰ
inquit lamculpȩsis intellegis: Vt ego tam longe positus quȩ inciuitatetua agunt᷑
ignoscã & tot curis occupatus. quȩ fieridebent disponã: XIii
otandum sane quiasic̃ manifesta crimina discretissimus prȩsul gregorius
tarentino ep̃oscribit dicens: Tribunal iudicis at̃ni securus aspici&. quis qͥs
reatus suiconscius dignaeum niodo poenitentia plicarecontendit: Nabuisse te¬

Expanded text:
in se valeat districtione sentire. » Item Victori, episcopo Panormitano, post aliqua: « Cujus, in se valeat districtione sentire. » Item Victori, episcopo Panormitano, post aliqua: « Cujus, inquit, jam culpae sis intelligis, ut ego tam longe positus, quae in civitate tua aguntur, agnoscam, et tot curis occupatus, quae fieri debeant, disponam. » 43. Notandum sane, quia sicut manifesta crimina discretissimus praesul Gregorius, Tarentino, episcopo, scribit dicens: « Tribunal judicis aeterni securus aspiciet, quisquis, reatus sui conscius, digna eum modo poenitentia placare contendit. Habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
mediocrit̃ cogit necessitas cogitare: Quia ergo nuntiatum nobis est cãpaniȩ epõs
ita neglegentes existere. ut liminemores honoris suigenio. neq ergaȩccłas. neq
erga filios suos pat̾nȩ uigilantię curã exhibeant. ł monasteriorũ sollicitudinem
gerant. seu ln oppressorum sepauperũ tuitionẽ impendant: Ideo hac tibi auc¬
toritate p̃cipimus. ut cis ate conuocatis. & nr̃o illos mandato districte cõmoneas.
quatinus desides ulterius eẽ non debeant. sed sacerdotalẽ sehabere ⁊ elũ & sollicitu¬
dinẽ operedoceant. ati. ita in his quȩ eos iuste scđm dñi agere conuenit uigilantes
existant ut nullũ nos deeis denuo murmur exasper&: Siquẽ uero eorũ post hȩx
neglegentẽ cognoueris. ad nos eũ sine aliqua excusatione transinitte. Vt quã sit
graue nolle abhus quȩ rep̃hensibilia & ualdeuituperanda sunt corrigi regulari

Expanded text:
mediocriter cogit necessitas cogitare. Quia ergo nuntiatum nobis est Campaniae episcopos mediocriter cogit necessitas cogitare. Quia ergo nuntiatum nobis est Campaniae episcopos ita negligentes existere, ut, immemores honoris sui geniique, neque erga Ecclesias, neque erga filios suos paternae vigilantiae curam exhibeant, vel monasteriorum sollicitudinem gerant, seu in oppressorum se et pauperum tuitionem impendant, ideo hac tibi auctoritate praecipimus ut eis a te convocatis, ex nostro illos mandato districte commoneas, quatenus desides ulterius esse non debeant, sed sacerdotalem se habere zelum et sollicitudinem opere doceant, atque ita in his quae eos juste secundum Deum agere convenit, vigilantes existant, ut nullum nos de eis denuo murmur exasperet. Si quem vero eorum post haec negligentem esse cognoveris, ad nos eum sine aliqua excusatione transmitte, ut quam sit grave nolle ab his quae reprehensibilia et valde
Abbreviated transcription (Latin):
ficu ꝑtinere probatur obprobriũ. uolumus uteum corã aliis sacerdotib ł qui¬
dã defiliis sius nobilib ẽ testari debeas ac hortari. utuitio torporis &cusso. tali¬
seultra impediri nondebeit. sed inȩccłe sue ac monasterioꝵ cura situigilans: Ptc̃nã
filuissuis caritatẽ &lubeat. indefensione pauperũ cũ discretione in quib iustici
sua serit sit ercetis: Consilia sapientũ libent̃ suscipiat. quatimis & ciuitas illa
cius queat sollicitudine ponsolari. & ipse desidiȩ suȩ culpas ualeat operire: Siu
quod non credimus posthanc adhortationẽ nram. solito ad huc more neglegers
eẽ tẽptauerit. ad nos ẽ modis om̃ib trans mittendus: Ut luc discere positus
possit. quid uł qualit̃ scđm dĩ timorẽ agere c̃ueniat sac̃ dotẽ. XLII
Ples ostendere. & nobis tristiciã ualeant generare. deeorũ nos cmendatione non

Expanded text:
ficii pertinere probatur opprobrium, volumus ut eum coram aliis sacerdotibus, vel quificii pertinere probatur opprobrium, volumus ut eum coram aliis sacerdotibus, vel quibusdam de filiis suis nobilibus, contestari debeas ac hortari, ut vitio torporis excusso, deses esse non debeat, sed in ecclesiae suae ac monasteriorum cura sit vigilans; paternam filiis suis charitatem exhibeat; in defensione pauperum sit alacer cum discretione; in quibus justitia suaserit, sit erectus; consilia sapientium libenter suscipiat: quatenus, et civitas illa ejus queat sollicitudine consolari, et ipse desidiae suae culpas valeat operire. Si vero, quod non credimus, post hanc adhortationem nostram, solito adhuc more negligens esse tentaverit, ad nos est modis omnibus transmittendus: ut hic positus discere possit, quid vel qualiter secundum Dei timorem les ostendere, et nobis tristitiam valeant generare, de eorum nos emendatione non
Abbreviated transcription (Latin):
chasium itadesidem. neglegentẽn. incunctis existere. ut innullo quia ẽ ep̃s agnos¬
& recta suadentiũ. nulla patiatꝰ᷑ ratione suscipere:Nt quod ipse nequit ad¬
tendere. ab alios saltẽ possit adiscere: Ied reb quȩ ad pastoralis curã ꝑtinent
p̃termissis. Ad fabricandã nauĩ totosestudio inutilit̃ occup& Unde sic̃ fert᷑
contigit quad ritigentos. aut eo amplius illũ iã solidos ꝑdidisse: Hoc quoq ei
culpis adiungit᷑ quod icacotidie despectus. cũ uno aut duob clericis dicitur
ad mare descendere. utupud suos infabulasit. & & trancis sicuilis ac despicabilis uide¬
atur. ut nidul inse habere epis copalis genu ł reuerentiȩ iudicetur: Quodsitta
est ñ sine culpatua eẽ cognoscas. quieũ obiurgare atq cohercere ut dignum est
distulisti: Quia ergo hoc tocũ nonsolũ ipsũ reprobat. sedoiã ad sacerdotalis of¬

Expanded text:
chasium ita desidem negligentemque in cunctis existere, ut in nullo quia est episcopus agnoschasium ita desidem negligentemque in cunctis existere, ut in nullo quia est episcopus agnoset recta suadentium nulla patiatur ratione suscipere, ut quod ipse per se nequit attendere, ab alio saltem possit addiscere, sed, rebus quae ad 104 Pastoris curam pertinent praetermissis, ad fabricandam navim toto se studio inutiliter occupet. Unde, sicut fertur, contigit quadringentos aut eo amplius illum jam solidos perdidisse. Hoc quoque ejus culpis adjungitur, quod ita quotidie despectus cum uno aut duobus clericis dicitur ad mare descendere, ut et apud suos in fabula sit, et extraneis sic vilis et despicabilis videatur, ut nihil in se habere episcopalis ingenii vel reverentiae judicetur. Quod si ita est, non sine culpa tua esse cognoscas, qui eum objurgare atque coërcere ut dignum est distulisti. Quia ergo hoc totum non solum illum reprobat, sed etiam ad sacerdotalis of
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽq studio permansert̃: Quia iuxtã dominicãuocem. multisunt uocati.
te illicposico nẽ proiectis religiosis uestibus ad scłarẽ reuertihabitũ. nec ad nos
licuiss& peruersã epłani destinare: Sed quia nimia desidia nimioq tepore de¬
primeris. intuo dedecore res ad presens illicita impune cõmissa est: Nãsic̃ p̃fati
sumus. sollicitus extitisses prius adnos ultio mulieris prauissimȩ. quã culpa de¬
buit peruenire: Quiaergo tantũ habes. tantũq es neglegens. utnisi canonicã
inte fueris cohiertionẽ expertus in aliis districtionẽ & disciplinã nescias custodiro
disciplinę debiusticustos existere. uteaquęillic illicite cõmittuntur. ante uindio¬
ta corrigeret. quã ad nos eorũ nuntius ꝑuenir&: Seddũ nimiatefacit stultitia
neglegente⁊. nonsolũ deillis offendimus: sed &iam adulciscendun

Expanded text:
eodemque studio permanserunt, quia juxta Dominicam vocem: Multi sunt vocati,eodemque studio permanserunt, quia juxta Dominicam vocem: Multi sunt vocati,te illic posito, nec projectis religiosis vestibus ad saecularem reverti habitum, nec ad nos licuisset perversam epistolam destinare. Sed quia nimia desidia nimioque torpore deprimeris, in tuo dedecore res ad praesens illicita impune commissa est. Nam si, ut praefati sumus, sollicitus extitisses, prius ad nos ultio mulieris pravissimae, quam culpa, debuit pervenire. Quia ergo tantum hebes, tantumque es negligens, ut nisi canonicam in te fueris coercitionem expertus, in aliis disciplinae districtionem nescias custodire, disciplinae debuisti custos existere, ut ea quae illic illicite committuntur, ante vindicta corrigeret, quam ad nos eorum nuntius perveniret. Sed dum nimia te facit stultitia negligentem, non solum de illis offendimur, sed etiam ad ulciscendam
Abbreviated transcription (Latin):
Haec auc̃ gestasunt. ante dominici natalis diem: O uotrans acto. moxemiliane
lemdñĩcũ sinetefeci. sem̃ theophaniã iamtecũ faciam: Ciui illa protinꝰ de
gordiane sororisuȩ salute sollicita respondit: Et solauenio. sororẽ nram gordianã
cuidimitto: Cui tristiuultu iterum dix̃: Ueni : Gordiana & enĩ soror nr̃a.
int̃ laicas deputata est : Quã uisionẽ mox molestia corporis est secuta. ati. lta
ut dictum fuerat. ancedominicę apparitionis diem eadẽ molestia ingrauescente
defuncta est : Uordiana aut̃ moxut solã remansisse repperit. qius prauitas excre¬
uit. & qđ prius latuit indesiderio cogitationis. post effectu praue actionis exercuit
Nã oblita dominici timoris. oblita consecrationis. conductorẽ postmodũ agrorũ
suoꝵ maritũ duxit: Ecce om̃s tres unoprius ardore conuerse st̃: sed nonomĩs inuno

Expanded text:
Haec autem gesta sunt ante Dominici natalis diem. Quo transacto, mox AemilianaHaec autem gesta sunt ante Dominici natalis diem. Quo transacto, mox Aemilianalem Dominicum sine te feci, sanctum Theophaniae jam tecum faciam. Cui illa protinus de Gordianae sororis suae salute sollicita, respondit: Et si sola venio, sororem nostram Gordianam, cui dimitto? Cui tristi vultu iterum dixit: Veni, Gordiana etenim soror nostra inter laicas deputata est. Quam visionem mox molestia corporis est secuta; atque ita ut dictum fuerat, ante Dominicae apparitionis diem, eadem molestia ingravescente, defuncta est. « Gordiana autem mox ut solam remansisse se reperit, ejus pravitas excrevit; et quod prius latuit in desiderio cogitationis, post effectu pravae actionis exercuit. Nam oblita Dominici timoris, oblita pudoris et reverentiae, oblita consecrationis, conductorem postmodum agrorum suorum maritum duxit. Ecce omnes tres uno prius ardore conversae sunt, sed non omnes in uno
Abbreviated transcription (Latin):
aitauus ms felix huiꝰ romanȩ ȩccłȩ antistes apparuit. eiq mansionẽ ꝑ p&uae
claritatis ostendit dicens: Ueni quia inhac telucis mansione suscipio Quę
subsequenti mox febrȩ correpta. addiem peruenit extremũ. & sicut nobilibus fe¬
minis uirisq. morientib multi conueniunt. quieoꝵ proximos c̃solentur: eadẽ
sursum illa respiciens. iłłm uenientẽ uidit. & cũ magna aduersione coepit cireũ¬
stantib clamaredicens Recedite. recedite ihs uenit: Cũq in eũ hitender&
quẽ uidebat : scã illa anima carnesolutaest: Tantaq subito fraglantia miri odoris
aspersaest. ut ipsa quoq suauitas. cunctis ostenderet illic auctorẽ suauitatis
uenisse: Cũq. corpus eius &x moremortuoꝵ ad lauandũ essa nudatũ. longę
orationis usu incubitis eius & genibus camelorũ more inuentaest obdurata
cutis ex creuisse : Etquid uiuens eius sp̃s semꝑ egerit. mortua caro testabatur:

Expanded text:
s meus hujus Romanae Ecclesiae antistes apparuit, eique mansionem perpetuae claritatis ostendit, dicens: Veni, quia in hac te lucis mansione suscipio. Quae subsequenti mox febre correpta, ad diem pervenit extremum. Et sicut nobilibus feminis virisque morientibus, multi conveniunt qui eorum proximos consolentur, eadem sursum illa respiciens, Jesum venientem vidit, et cum magna animadversione coepit circumstantibus clamare, dicens: Recedite, recedite, Jesus venit. Cumque in eum intenderet quem videbat, sancta illa anima carne soluta est; tantaque subito fragrantia miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. Cumque corpus ejus ex more mortuorum 103 ad lavandum esset nudatum, longae orationis usu in cubitis ejus et genibus, camelorum more, inventa est obdurata cutis excrevisse; et quid vivens ejus spiritus semper egerit, mortua caro testabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
suptione cõpescas. & ẽoꝵ animos quos atua disiunctos unitate cognoscis. pat̾na
ate dulcedine om̃i adnisu om̃iq. studio reuocare coede. XXXI Uoscis pt¬
anuario quoq caralitano ep̃o postaliqua scribit dicens: Iuter quęrelas mul¬
tiplices hisidorus urclarissimus a fracnitate tua frustrase ex cõmunicatum
anadiematizatũq conquestus est: Quoilquã obrem factũ fuerit dũ acłotuo qui
presens erat uoluissemus ad discere pronulla alia causa nisi proeo quodte in¬
lurauerat factũ innotuit: Queres nos uehement̃ affuxit. quia silta est nil¬
dũ prouinduta propriȩ iniuriȩ qđ sacris regulis prohibetur. maleditionen
mathienatis inuexisti: Unde dec&ero omino esto circũ spectus atq sollicitus.
ũllia ciuuũã prodefensione iniurix̧tuȩ inferre denuo non presumas Nanisi
tale aliꝗd feceris. intescias postea uindicandũ: xxxiinas Nan¬

Expanded text:
sumptione compescas: et eorum animos, quos a tua disjunctos unitate cognoscis, paterna sumptione compescas: et eorum animos, quos a tua disjunctos unitate cognoscis, paterna ad te dulcedine omni annisu omnique studio revocare festines. » 31. Januario quoque Caralitano episcopo, post aliqua scribit, dicens: « Inter querelas multiplices, Isidorus vir clarissimus, a fraternitate tua frustra se excomanathematizatumque conquestus est. Quod quam ob rem factum fuerit, dum a clerico tuo, qui praesens erat, voluissemus addiscere, pro nulla alia causa nisi pro eo quod te injuriaverat factum innotuit. Quae res nos vehementer affligit; quia si ita est, nidum pro vindicta propriae injuriae, quod sacris regulis prohibetur, maledictionem anathematis invexisti. Unde de caetero omnino esto circumspectus atque sollicitus, et talia cuiquam pro defensione injuriae tuae inferre denuo non praesumas. Nam si tale aliquid feceris, in te scias postea vindicandum.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cło incaute succenderis serociorib animis scandalũ generares Tuton ert nrson
debuut qu ñ acl adorandũ in ȩcłus. sed instruendas solummodo mences suit nesci¬
enuũ colldeatũ. Etirua in locis uenerabilib sce depingi historias non sine rati¬
one uetustas admisit. sicelũ ratione condisses sine dubio &ra quȩ intendebas sa¬
lubrit̃ optinere & colleetũ gregẽ non dispergere. sed dispersũ potius poteras
congregare. ut pascoris intemeritũ nom̃ excelleret nonculpa dispersoris incum¬
beret: Haec aut̃ dũ in hoc animitui incautenimis motꝰ exequeris. ita tuos sean¬
dali rasse filios perhiberis. ut maximaeoꝵ pars atua se cõmunione suspender&
Quando ergo ad ouile drũ cũ errantes oues adduces quiquas habes recinere non
preuales. Proinde hortamur ut uel nunc studeas eẽ sollicitꝰ. atq. ab hacte pre¬

Expanded text:
zelo incaute succenderis, 99 ferocioribus animis scandalum generales. Frangi ergo non zelo incaute succenderis, 99 ferocioribus animis scandalum generales. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in Ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condiisses, sine dubio, et ea quae intendebas, salubriter obtinere, et collectum gregem non dispergere, sed dispersum potius poteras congregare: ut pastoris in te meritum nomen excelleret, non culpa dispersoris incumberet. Haec autem dum in hoc animi tui incauto nimis motu exequeris, ita tuos scandalizasse filios perhiberis, ut maxima eorum pars a tua se communione suspenderet. Quando ergo ad ovile Dominicum errantes oves adduces, qui quas habes, retinere non praevales? Proinde hortamur ut vel nunc studeas esse sollicitus, atque ab hac te prae
Abbreviated transcription (Latin):
uos Ratrem nrm̃ marinianũ ep̃m uerbis quib uales excita. quiaeũ obdormis
a quib: initinere dacasint. Quoddũ sollicite dep̃dicto frẽrequrerẽ ꝗd eisde¬
at sidere: &aemianu niduil fructificare: Sedlargã manũ habeat. uecessitacem
patientib concurrat. alienã inopiã suãcredat: Quiasimot⁊ haba
tem serenoep̃o massilituensi postaliqua. Perlitum ad nos fuerat. quod incouis¬
siderato : elo succens itõ imagines subhacquasi excusatione ne adora ridebussers
esregeris a quidẽ quia cas adorari ueciusses. omnino laudauimul. Sre gosseuer
reprehendimus  Dic fr̃ aquo factum sacdote. aliquando udidrest sd secise
nã quod sit adorandũ addiscere: Nlã quod legentib scriptura. hoc idiotus
prestat pictura cernentib. quia inipsa ignorantes quod sequidebeo p isuipsa
begunt quilitteras nesciunt:Unde aprecipue gentib prolectione puctura:
Quod magnopere ate qui intergentes habitas adtendi decuerat. Medurestoc

Expanded text:
ostrum Marinianum episcopum verbis quibus vales excita, quia obdormisse a quibus in itinere data sint. Quos dum sollicite de praedicto fratre requirerem quid eis deat sedere et de manu nihil fructificare; sed largam manum habeat, necessitatem patientibus concurrat, alienam inopiam suam credat: quia si haec nontem Sereno, episcopo Massiliensi, post aliqua: « Perlatum ad nos fuerat, quod inconsiderato zelo succensus, sanctorum imagines, sub hac quasi excusatione, ne adorari debuissent, confregeris. Et quidem, quia eas adorari vetuisses, omnino laudavimus: fregisse vero reprehendimus. Dic, friam, quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus: quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt, qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibus pro lectione pictura est. Quod magnopere a te, qui inter gentes habitas, attendi decuerat: ne dum recto
Abbreviated transcription (Latin):
pluras tuduero depluribus ero gare
gitur incipiens tantũ largi ureẽ decollatiꝰtẽporali commodo quantũ cercior de
recipiendo p̃mio sempit̾no: Cunctorũ patrimoniorũ p̃dioꝵq. reditꝰ. ex gelasi¬
ano po lỹptico cuius nimirũ studiosissimꝑ uidebat᷑ pedisecꝰ ad erauit: eorum
pensionib in auro argentoq collatis om̃ib ordinib eccłasticis. ł palatinis. mo¬
nasteriis eccłus cynuteriis. diaconus xenodochus. urbanis uel suburbanis. quo

Expanded text:
53 plura studuero de pluribus erogare? » 53 plura studuero de pluribus erogare? » 24. Igitur incipiens tantum largior esse de collato temporali commodo, quantum certior de recipiendo praemio sempiterno, cunctorum patrimoniorum praediorumque reditus ex Gelasiano polyptyco, cujus nimirum studiosissimus videbatur pedissequus, adaeravit, eorumque pensionibus in auro argentoque collatis omnibus ordinibus ecclesiasticis, vel palatinis, monasteriis, ecclesiis, coemeteriis, diaconiis, xenodochiis urbanis, vel suburbanis quot
Abbreviated transcription (Latin):
uicanũ apłoꝵ principis pari. cuiꝰ & uirtutẽ imitatus es cũ substancias offeren¬
tiũ diuideret ꝓut cuiq opus erat: Haec audiens gregorius dix̃: Ettuquo¬
Qm̃ ego angłs eius sum: & sum ab eo ad tuũ inquirendũ ꝓpositũ destinatꝰ: Tur
gregoriuis quianondũ manifestȩ uiderat angłni. prorsus expauit. sibiq hunc
talit̃ dicentẽ audiuit: Netimeas neq formides: Ecceenĩ remisitme dñs utsim
tibi custos quã diufueris inisto mortali scło. quatinꝰ quãcũq. rẽ p&ieris perme
apud eum fiducialit̃ ualeas impetrare: Ilico gregorius infaciem suã orauit
dicens: Si propt̃ pusillũ meprauitatis munusculũ tantamichi retribuat om̃i¬
potentissimꝰ dñs. ut & pontisicẽ mescẽsuȩ ȩccłȩ faceret: custo dem michi suũ angłm
deputaret. quanta pute restitu& si in preceptis eius totis uiribus permanens.

Expanded text:
vicarium apostolorum principis Petri, cujus et virtutem imitatus es cum substantiam offerenvicarium apostolorum principis Petri, cujus et virtutem imitatus es cum substantiam offerentium divideret, prout cuique opus erat. » Haec audiens Gregorius dixit: « Et tu quo« Quoniam ego angelus ejus sum, et tunc ab eo ad tuum inquirendum propositum destinatus. » Tunc Gregorius, quia nondum manifeste viderat angelum, prorsus expavit, sibique hunc taliter dicentem audivit: « Ne timeas, neque formides, ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu fueris in isto mortali saeculo, quatenus quamcunque rem petieris, per me apud eum fiducialiter valeas impetrare. » Illico Gregorius in faciem suam corruit, dicens: « Si propter pusillum meae parvitatis munusculum tanta mihi retribuit omnipotentissimus Dominus, ut et pontificem me sanctae suae Ecclesiae faceret, et custodem mihi suum angelum deputaret, quanta putem mihi restitui, si in praeceptis ejus totis viribus permanens,
Abbreviated transcription (Latin):
gregorius uirũ ꝓpius discumbentẽ. uultus crebro conuertere : & nunc ad ulescentẽ
nuncuero se uetulum ueneranda quadã canitiae simulare: Einito conuiuio.
duodecim quidẽ abire permisit. tercium decimũ uero manu suscipiens incubicu¬
lum suuni induxit. uehement̃ adiurans. ut eise. nomenq. siuimi simplicit̃ ꝓdere
dignaretur: Qui respondens dix̃ : Cur in t̾rogas denomine meo. quod est mirabi¬
le: Uerũ tamen scito memoria recognoscens. quia ego sum naufragus ille. qui
quendã ueni ad te quando scribebas incella monasteriitui. ad disuitiũ sc iuri cui
dedisti duodecim numismata & argenteã scutulã quãtibi miserat cũ infusis
leguminib beata siluia matertua. Ethoctibi ꝓcertosit cognitũ. quia ab
illo die quomichihaec hularianimo tribuisti. destinauit tedñs fieri prȩsulẽ¬
scẽ suȩ aecłȩ. ꝓqua & propriũ sanguinẽ fudit. Et eẽ te successorem atque

Expanded text:
Gregorius virum propius discumbentem vultus crebro convertere, et nunc adolescentem, Gregorius virum propius discumbentem vultus crebro convertere, et nunc adolescentem, nunc vero vetulum veneranda quadam canitie simulare. Finito convivio, duodecim quidem abire permisit; tertium decimum vero manu suscipiens, in cubiculum suum induxit, vehementer adjurans ut ei se nomenque suum simpliciter prodere dignaretur. Qui respondens, dixit: « Et cur interrogas de nomine meo, quod est mirabile? Verumtamen scito, memoria recognoscens, quia ego sum naufragus ille qui quondam veni ad te, quando scribebas in cella monasterii tui ad clivum Scauri, cui dedisti duodecim numismata, et argenteam scutellam, quam tibi miserat cum infusis leguminibus beata Silvia mater tua. Et hoc tibi pro certo sit cognitum, quia ab illo die quo mihi haec hilari animo tribuisti, destinavit te Dominus fieri praesuleesiae, pro qua et proprium sanguinem fudit, et esse te successorem atque
Abbreviated transcription (Latin):
conuersus urceũ accepit. sed repenterum incuiꝰ manib aquã fundere uolue¬
rat non inuenit: Cumq. hoc factum secũ ipsemraret᷑. eadem nocte dñs ei per
uisionẽ dixit: E&eris dieb me inmenbris meis. hes terno autem die me in
memet ipso sus cepis¬
lio quoq tempr̃ idẽ gregorius iuxta consuetudinẽ suã p̃cepit sacellario.
ut dio decim peregrinos ad prandiũ inuitaret: Qui pergens. lussa cõpleuit
lario curcontra lussionẽ suam tercum decinũ inuitare presũpserit inquisiuit Ille
obstupefactus conuiuantes pere grinos curiosius numerauit. & duodecĩ solos inue¬
niens. ueluti securꝰ respondit: Credemichi honorabilis pat̃. non sunt nisi duo decimi
sic̃ ipse iussisti: Ergo dũ coniunetus sȩpius duodecim idemtidẽ numeraret: act̃cũ
decinũ quẽ solus papa uiderepoterat non uideret. anim aduertit spiritalis pater

Expanded text:
conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere volueconversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte Dominus ei per visionem dixit: « Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisAlio quoque tempore idem Gregorius, juxta consuetudinem suam, praecepit sacellario ut duodecim peregrinos ad prandium invitaret. Qui pergens jussa complevit, lario, cur contra jussionem suam tertium decimum invitare praesumpserit inquisivit. Ille obstupefactus, convivantes peregrinos curiosius numeravit, et duodecim solos inveniens, veluti securus respondit: « Crede mihi, honorabilis Pater, non sunt nisi duodecim, sicut ipse jussisti. » Ergo dum convictus saepius duodecim identidem numeraret, ac tertium decimum quem solus papa videre poterat, non videret, animadvertit spiritualis Pater
Abbreviated transcription (Latin):
nensem ciuitatẽ pergat. ł insiracusana ȩccła eos quos credic aut intelligit quia
dehacre murmura repotuert̃. facta collocutione doceat. & quasi alia ex occasione
eos instruere ñ desistat: Nam de constantinopolitana ȩccła quoddicunt. quis
eam dubit& sedi apłicȩ eẽ subiectã: Quod & piissimꝰ domnꝰ impr̃. & rr̃ nost
eius dem ciuitatis ep̃s assidue ꝓsitent᷑: Tamen siquid boni ł ipsa uel altera ȩccł
hab&. ego & minores mei quos abillicitis ꝓhibeo. In bono imitari paratꝰ sum. Stul¬
tus est enĩ. ꝗ in eo seprimũ existimat. ut bona quȩ uiderit discere contẽpnat.
antȩ̨ hospitalitatis gregorius in ipso &iam patriarchio per XXII¬
mansit. ut ixceptis his quos tam perdiuersas regiones quã rome. quoli. lango bar¬
accessit. incuiꝰ manib dum ipse e humilitatis ministerio aquã fundere uello

Expanded text:
nensem civitatem pergat, vel in Syracusana Ecclesia, eos quos credit aut intelligit, quia nensem civitatem pergat, vel in Syracusana Ecclesia, eos quos credit aut intelligit, quia de hac re murmurare potuerunt, facta collocutione, doceat, et quasi alia ex occasione eos instruere non desistat. Nam de Constantinopolitana Ecclesia quod dicunt, quis eam dubitet sedi apostolicae esse subjectam? Quod et piissimus dominus imperator, etejusdem civitatis episcopus assidue profitentur; tamen si quid boni, vel ipsa, vel altera Ecclesia, habet, ego et minores meos, quos ab illicitis prohibeo, in bono imitari paratus sum. Stultus est enim qui in eo se primum existimat, ut bona quae viderit discere contemnat. » 22. Tantae hospitalitatis Gregorius in ipso etiam patriarchio permansit, ut exceptis his quos, tam per diversas regiones quam Romae quoque Langobaraccessit, in cujus manibus dum ipse ex humilitatis ministerio aquam fundere vellet,
Abbreviated transcription (Latin):
cis accepert̃: Undehabent ergo hodie. ut subdiaconi ineis intunicis ꝓcedant.
cos nullomodo dicit᷑ In cotidianis aut̃ missis alia quedici solent tacemꝰ: Tan¬
utius occupemur: Orationẽ uero dominicã idcirco mox postprecem dicimꝰ. qui
mot apłoꝵ fuit. ut ad ipsam solum modo orationẽ oblationis hostiam consecraren:
Etualde michi in corueniens uisumest ut precem quã scolasticꝰ composuerat suꝑ
oblationẽ diceremꝰ. & ipsam traditionẽ quã redẽptor nr̃ composuit. suꝑ eiꝰ corpꝰ
& sanguinẽ nondiceremꝰ : Sed & dominica oratio. apud grecos ab om̃i populo
dicit᷑: Apud nos uero a solo sacerdote cantat᷑: In quo ergo grecoꝵ consuetudines
secuti sumꝑ quiautueteres nrãs reparauimꝰ aut nouas &utiles constitumꝰ: inquib
tamen alios probamur imitari Ergo urã caritas cum occasio delerit ut adcata¬

Expanded text:
cis acceperunt? Unde ergo habent hodie ut subdiaconi in lineis tunicis procedant, cis acceperunt? Unde ergo habent hodie ut subdiaconi in lineis tunicis procedant, cos nullomodo dicitur. In quotidianis autem missis alia quae dici solent tacemus, tanutius occupemur. Orationem vero Dominicam idcirco mox post precem dicimus, quia mos apostolorum fuit ut ad ipsam solummodo orationem oblationis hostiam consecrarent. Et valde mihi inconveniens visum est ut precem quam scholasticus composuerat super oblationet sanguinem non diceremus. Sed et Dominica oratio apud Graecos ab omni populo dicitur, apud nos vero a solo sacerdote cantatur. In quo ergo Graecorum consuetudines secuti sumus, qui aut veteres nostras reparavimus, aut novas et utiles constituimus, in quibus tamen alios non probamur imitari? Ergo vestra charitas, cum occasio dederit ut ad Cata
Abbreviated transcription (Latin):
Sub diaconos ixpoliatos ꝓceilerestatuit. Kyrrie elerson cantari p̃cepit. &orationẽ
dominicã mox post canonẽ suꝑ hostiam censuit recitari:
equib cũ postea quosdam murmurare sentiret tanquã constantinopolitane
eccłȩ consuetudines sequeretur. pussimus pat̾ non dedignatus est reddere rati¬
onẽ dicens: Nos innullo hoꝵ alia mȩccłam secutisum: Nã et ałł huc ñ dictrur
deluero solomoꝵ eccła. ex beati hieronimi traditione. tẽpr̃ beatȩmemoriȩ damasi
pape traditur tractum: Ct ideo magis in hac sede illã consuetudinẽ amputauim
quȩ luc agrecis fuerattradita: Subdia conosaut̃ ut spoliatos ꝓcedere facerem
antiqua consuetudo ȩccłȩ suit: Sed quia placuit cuidam nr̃o pontifici. nescio
cuieus uestitos ꝓcedere p̃cenit Nam siciliȩ aeccłȩ. num quid traditionẽ agre¬

Expanded text:
Subdiaconos exspoliatos procedere statuit. Kyrie eleison cantari praecepit, et orationem Subdiaconos exspoliatos procedere statuit. Kyrie eleison cantari praecepit, et orationem Dominicam mox post canonem super hostiam censuit recitari. 21. De quibus cum postea quosdam murmurare sentiret, tanquam qui Constantinopolitanae Ecclesiae consuetudines sequeretur, piissimus Pater non dedignatus est reddere rationem, dicens: « Nos in nullo horum aliam Ecclesiam secuti sumus. Nam ut Alleluia hic diceretur, de Jerosolymorum Ecclesia ex beati Hieronymi traditione, tempore beatae memoriae Damasi papae, traditur tractum; et ideo magis in hac sede illam consuetudinem amputavimus, quae hic a Graecis fuerat tradita. Subdiaconos autem, ut spoliatos procedere facerem, antiqua consuetudo Ecclesiae fuit, sed placuit cuidam nostro pontifici, nescio cui, qui eos vestitos procedere praecepit. Nam Siciliae Ecclesiae, nunquid traditionem a Grae
Abbreviated transcription (Latin):
Seqi ibat᷑ exercitꝰ dñi ultracitraq gregoriũ p̃euntẽ . & auditurȩ uerbũ doctrinȩ
innumerabiles undiq diuersi sexus aetatis ac professionis. uoluntariae confluebant
cohortes: Quibus ille ut pote doctor cęlestis milicię. cunctis dũ taxat arma spiri¬
taliagefebat: Pauperibus uero & aduenis quipro conditione temporun romȩ in¬
fluxerant. cocidianastipendia ministrabat. XX
Super corpora beatorũ p&ri & pauli apłoꝵ missarũ sollẽpnia celebrari decreuit:
Ad quisitis numero sissimis oliu&is. quorũ summ̃a in tabulis marmoreis p̃forib
eiusdẽ basilicȩ ad notauit: Luminaria superaddidit. officia deputauit: Desepul¬
tura iuxta eccłam commodũ sperare ꝓerhibuit: Septẽ exdefensorib lionore re¬
gio nario decorandos indixit: Alł etra pente costen tẽpora diciadmissas fecit:

Expanded text:
Sequebatur exercitus Domini ultra citraque Gregorium praeeuntem, et auditurae verbum doctrinae Sequebatur exercitus Domini ultra citraque Gregorium praeeuntem, et auditurae verbum doctrinae innumerabiles undique diversi sexus, aetatis ac professionis, voluntariae confluebant cohortes, quibus ille, utpote doctor coelestis militiae, cunctis duntaxat arma spiritalia suggerebat, pauperibus vero et advenis, qui pro conditione temporum Romam influxerant, quotidiana stipendia ministrabat. 20. Super corpora beatorum Petri et Pauli apostolorum missarum solemnia celebrari decrevit, acquisitis numerosissimis olivetis, quorum summam in tabulis marmoreis prae foribus ejusdem basilicae 51 annotavit. Luminaria superaddidit, officia sedula deputavit. De sepultura juxta Ecclesiam, commodum sperare prohibuit. Septem ex defensoribus honore regionario decorandos indixit. Alleluia extra Pentecostes tempora dici ad missas fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
si asticũ offitiũ ꝓuehat᷑: Sitam̃ illis ñ fuit criminib maculatus quȩ intestanien¬
to ueteri mortemultantui
ed & gelasianum codicẽ demissarũ sollẽpniis multa subtrahens. pauca conuer¬
tens non nulla uero superadiciens. ꝓ exponendis euuangelicis lectionib in unuiꝰ
libri uolumine coarcauit: In canone apposuit: Diesq nr̃os intua pacedispone. at
ab aeterna dãpnatione nos eripi. & inelecto tuoꝵ. lubeas grege numerari.
Etationes ꝑbasilicas uesbeatorũ martrrum cimiteria scđnr x UIII
quod acten plebs romana quasieo uiuente certatim discurrit. sollicitus ordi¬
nauit: Perquas & ipsesimul discurrens. dũ ad hue loqui preual&. iuginti ome¬
lias euuangłii coramȩclesia diuersotẽpr̃ declinauit: Reliquas uero eiusde
numeri dictauit quidem. sed lasfesente stomacho languore conti¬
nuo aliis pronun¬
itiandaS commisit.
itianda S commisit.LX UIIII¬

Expanded text:
siasticum officium provehatur, si tamen illis non fuerit criminibus maculatus, quae in Testamensiasticum officium provehatur, si tamen illis non fuerit criminibus maculatus, quae in Testamento Veteri morte mulctantur. Sed, et Gelasianum Codicem de missarum solemniis, multa subtrahens, pauca convertens, nonnulla vero superadjiciens, pro exponendis evangelicis lectionibus in unius libri volumine coarctavit. In canone apposuit: « Diesque nostros in tua pace dispone, atque ab aeterna damnatione nos eripi, et in electorum tuorum jubeas grege numerari. » 18. Stationes per basilicas vequod hactenus plebs Romana, quasi eo vivente, certatim discurrit sollicitus ordinavit; per quas et ipse simul discurrens, dum adhuc loqui praevaluit, viginti homilias Evangelii diverso tempore declamavit, reliquas vero ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente stomacho, languore continuo aliis pronuntiandas commisit.tiandas commisit. 1
Abbreviated transcription (Latin):
humana seruitute liberi indiuino seruitio uideant᷑ familiarius conuersari Quod
sipassim dimittimꝰ. omnib fugendi ȩcclesiastici gałmiiuris dominit occa¬
sionẽ prebemꝰ: Siuero festinantes ad om̃ipotentis dĩseruiciũ incauteretinemus.
illi inuenimur negare quȩdã quidedit om̃a Unde necesse est ut quis quis exiuris
exclesiastici ł sȩcularis militie seruitute addĩ seruitiũ conuerti desiderat. ꝓbetur
prius in laico habitu constitutꝰ. & siniores eiꝰ atu conuersatio bono desiderio illiuꝰ
testimoniũ fert̃: absq ulla retractione seriure imonasterio om̃ipotenti dño ꝑ
mittat᷑ ut ab liumano seruitio liberrecedat. quidiuino districtiorẽ subire appoit¬
seruitutẽ : Si aut̃ & inmonachico habitu scđm patrũ regulas in rep̃hensibilit̃
fuerit conuersatus. post p̃fixa sacris canonib tẽpora. licent̃ iam ad quod lib& ȩecle¬

Expanded text:
humana servithumana servitonversari. Quos si passim dimittimus, omnibus fugiendi ecclesiastici juris dominium occasionem praebemus. Si vero festinantes ad omnipotentis Dei servitium incaute retinemus, illi invenimur negare quaedam, qui dedit omnia. Unde necesse est, ut quisquis ex juris ecclesiastici vel saecularis militiae servitute ad Dei servitium converti desiderat, probetur prius in laico habitu constitutus, et si mores ejus atque conversatio bono desiderio illius testimonium ferant, absque ulpermittatur, et ab humano servitio liber recedat, qui pro divino obsequiservitutem. Si autem et in monachico habitu secundum Patrum regulas irreprehensibiliter fuerit conversatus, post praefixa sacris canonibus tempora, licenter jam ad quodlibet eccle
Abbreviated transcription (Latin):
laicis darinoꝵ solã miliciã. ⁊ agrorũ curã continuã deputatis. Ophos semnulli
puerĩ sub sbtentu i lugionis primo tonsorare corpertui udore logu precepoi
mauriciu is tonoi prudent̃ occurens: dataper longinũ NRatore legri precepit
utquisquis publicis fuiss& administrationib: implicatꝰ. ei adȩcclesiasticũ uenire of¬
ficiũ ñ licer&: Quã legem gregorius superhoc ualde laudauit dicens: Quisȩcu¬
larem habitum deserets adeçclesias ticaofficia uenirefes tinat.
non relinquere cupit sȩculum sed mutare.
erum dum adclericalem ꝓfessionẽ. tamȩcdesiastica quã ex seculari quoq.
milicia duersis occasionib cotidiepene innumerabilis multitudo confluer&.
pastor ad om̃a ꝓuidus. nequaquã eos ad ȩcclesiastici decoris officiũ. sed ad capiendũ
solum modo monachicũ ꝓpositũ suscipiendos eẽ censebat dicens Multos ex ex¬
desiastica seu seculari milicianoim ad omĩpotentis dĩ seruiciũ festinare. ut ab

Expanded text:
rum solam militiam, vel agrorum curam continuam deputatis. Ob hoc se nonnulli procerum sub obtentu religionis primo tonsurare coeperunt. Quorum tergiversationi Mauricius imperator prudenter occurrens, data per Longinum Stratorem lege, praecepit ut quisquis fuisset publicis administrationibus implicatus, ei ad ecclesiasticum venire officium non liceret. Quam legem Gregorius super hoc valde laudavit, dicens: « Qui saecularem habitum deserens, ad ecclesiactica 50 officia venire festinat, non relinquere cupit saeculum, sed mutare. Verum, dum ad clericalem professionem tam ex ecclesiastica, quam ex saeculari quoque militia diversis occasionibus, quotidie pene innumerabilis multitudo conflueret, pastor ad omnia providus, nequaquam eos ad ecclesiastici decoris officium, sed ad capiendum solummodo monachicum propositum suscipiendos esse censebat, dicens: « Multos ex ecclesiastica seu saeculari militia novimus ad omnipotentis Dei servitium festinare, ut, ab
Abbreviated transcription (Latin):
bars artiunuo silisieb An sermone uelhabitu p̃ferebat. sealtogarta qui neliitn Ere
uarbcibra taoatinitas quumlatiũ imipso latiari palatio singulaper ob t ucbe cusle¬
suoipsus ludicio subsistendi corã pontisice siduciã ñ habebari quos uerhub¬
pponfbantur pontificalib ꝓfundis consiliis prudentes uur quos perlubum
potius quã potentes & pauperephi losoplua intrinsec qpotius aorpotisscioabi
suements acnmina uarrone celi batũ suũ auferente latinis tradiderat imposi¬
surunsibi pͥstigia sic̃ ipse insuis epłis querit᷑ uindicabat ũ uetrimoniũ ncur
imolaictoru quo alibot pala cuministeriũ ł ȩccłasticũ petrimentũuimuiri

Expanded text:
mone vel habitu praeferebat, sed togata, Quiritum more, seu trabeata Latinitas suum Latium in ipso Latiali palatio singulariter obtinebat. Refsuo ipsius judicio subsistendi coram pontifice fiduciam non habebat. 14. Arcessebantur pontificalibus profundis consiliis prudentes viri, quos perhibui, potius quam potentes; et paupere philosophia intrinsecus quid potius aut potissimum suae mentis acumina, Varrone caelibatum suum auferente, Latinis tradiderat, imposturarum sibi praestigia, sicut ipse in suis epistolis queritur, vindicabat. 15. Nemo laicorum, quodlibet palatii ministerium, vel ecclesiasticu
Abbreviated transcription (Latin):
nrebius Discanticis quoq cancicorũ deprophixis delibris regũ. dequȩ aptacico
para disputante multa lic& non eodẽ sensu composeul i
unquibus  rgoruis die noctuq uersatius nichil monastice ꝑsterioniss in
palacio nrhuil pontificalis insticutionif in ȩcla dereliquid Nidebant possin
cũ eruditissimis clericis aaherere pontifici religiosissipgoaii e lndiueruis

Expanded text:
verbiis, de Canticis canticorum, de Prophetis, de libris Regum, deque Heptateucho, verbiis, de Canticis canticorum, de Prophetis, de libris Regum, deque Heptateucho, papa disputante, multa, licet non eodem sensu, composuit . 12. Cum quibus Gregorius diu noctuque versatus, nihil monasticae perfectionis in palatio, nihil pontificalis institutionis in Ecclesia dereliquit. Videbantur passim cum eruditissimis clericis adhaerere pontifici religiosissimi monachi, et in diversis
Abbreviated transcription (Latin):
composuit: Aemilianũ notariũ qui quad raginta omelias euuangłi cumi
Pcisuis extepit: Pateriũ eq notariũ qui abeo scđi cerius factus exlibris ipsu
aliqua utilima deflorauit: Et lo hannẽ defensorem quiciꝰ iussu inhus paniis
cognicordestinatꝰ lanuariũ epm̃ ciuitatis malalitanȩ ab ep̃issius cũ patrioris
depositũ. sedippriae restourauit. & depositores eiꝰ cũ eo qui hnlocũ eiꝰ obrepserat.
parisententia condẽpnauit: Monachoꝵ uero scĩssimos sibi familiares clegit
mellitum periuos anglor gentĩ ad xp̃ianis mi gram̃ conuocauit enarrianũ
cius dem monasterii sui monachũ quẽ in rauennate metropoli epĩ consenrdoe io:o
duis aene subito abbatem suũreuelante constituens ꝓ construenido denededore
iuero solemis destinauit. simulq claudiũ classitanẽ cuutatis abbatẽ. eindepro¬

Expanded text:
composuit; Aemilianum quoque notarium, qui quadraginta homilias Evangelii cum composuit; Aemilianum quoque notarium, qui quadraginta homilias Evangelii cum sociis suis excepit; Paterium aeque notarium, qui ab eo secundicerius factus, ex libris ipsius aliqua utillima defloravit; et Joannem defensorem, qui ejus jussu in Hispanias cognitor destinatus, Januarium episcopum civitatis Malacitanae, ab episcopis suis compatriotis depositum, sedi propriae restauravit, et depositores ejus cum eo qui in locum ejus obrepserat pari sententia condemnavit. Monachorum vero sanctissimos sibi familiares elegit, 49 Mellitum, per quos Anglorum gentes ad Christianismi gratiam convocavit; Marinianum ejusdem monasterii sui monachum, quem in Ravennati metropoli episcopum consecravit; Probum, quem subito abbatem spiritu revelante constituens, pro construendo xenodochio Jerosolymam destinavit; simulque Claudium Classitanae civitatis abbatem, qui de Pro
Abbreviated transcription (Latin):
ad fontẽ: Iunc regis precib sicut hodie quidã ueridice astipulant᷑. ad rianꝰ papa
permotus duos ingalliã cantores emisit: Quorum iuditio rexomĩs quidẽ corru¬
pisse dulcedinẽ romani cantꝰ leuitate quadã cognouit: Metenses uero sola natu¬
rali feritate paululũ quid dissonare prȩuidit: Deniq usq hodie quantũ romano
cantui mẽtensis cȩdit. tantum metensi cȩdere gallicanarũ ȩccłarũ germaniariis
cantus ab huis quiuerã ueritatem diligunt comprobatur: Haecergoperanticipa¬
ouẽ retulerim. neindiscussã gallo leuitatẽ uidear p̃terisse:Pxiitic¬
&erum prudentissime rector gregorius remotis asuo cubiculo saecularibus.
deroꝵ sibi prudentissimos consiliarios familiaresq delegit : Interquos pecrũ
diaconẽ coȩtaneũ suum. cumquo postra disputans. quattuor dialogoꝵ libros

Expanded text:
ad fontem. Tunc regis precibus, sicut hodie quidam veridice astipulantur, Adrianus papa ad fontem. Tunc regis precibus, sicut hodie quidam veridice astipulantur, Adrianus papa permotus, duos in Galliam cantores misit, quorum judicio rex omnes quidem corrupisse dulcedinem Romani cantus levitate quadam cognovit, Metenses vero sola naturali feritate paululum quid dissonare praevidit. Denique usque hodie quantum Romano cantui Metensis cedit, tantum Metensi Ecclesiae cedere gallicanarum Ecclesiarum Germaniarumque cantus, ab his qui meram veritatem diligunt comprobatur. Haec ergo per anticipationem retulerim, ne indiscussam Gallorum levitatem videar praeteriisse 11. Caeterum prudentissimus rector Gregorius, remotis a suo cubiculo saecularibus, clericorum sibi prudentissimos consiliarios familiaresque delegit, inter quos Petrum Diaconum coaetaneum suum, cum quo postea disputans, quatuor Dialogorum libros
Abbreviated transcription (Latin):
nenus argumentaretur eȩ̃ corruptum. nr̃iq ediuerso autenticũ antiphonariũ
probabilit̃ ostentarent. interro gassefert᷑ quis int̃riuũ & fontẽ limpidiorẽ aqu
conseruare soleret: Respondentibus fontem: prudent adiecit : Ergo anos qui
deriuo corruptã lrmplã usq acten bibimꝑ ad perennis fontis necesseest fiuenta
principalia recerramꝰ: Mox itaq duos suorũ industrios deros ad riano tunc ep̃
dereliquit. Quib: tandẽ satis elegant̃ instructis. mettensem metropolĩ ad sua¬
uitatem modulationis pris¬
tinȩ reuocauit. perque illani totam
galliam suam correxit
Ued cum multa pose tempora defunctis his quiromȩ fuerant eilucati. cantũgal¬
licanarũ ecclesiarũ amẽtensi dis crepare prudentissimꝰ regũ uidissa. acunũ¬
queniq ab alterutro uitiatũ cantũ lactantẽ auerteret. iterũ inquit redeam

Expanded text:
naeniis argumentaretur esse corruptum, nostrique e diverso authenticum Antiphonarium naeniis argumentaretur esse corruptum, nostrique e diverso authenticum Antiphonarium probabiliter ostentarent, interrogasse fertur quis inter rivum et fontem limpidiorem aquam conservare soleret? Respondentibus fontem prudenter adjecit: Ergo et nos qui de rivo corruptam lympham usque hactenus bibimus, ad perennis fontis necesse est fluenta principalia recurramus. Mox itaque duos suorum industrios clericos Adriano tunc episcopo dereliquit, quibus tandem satis eleganter instructis, Metensem metropolim ad suavitatem modulationis pristinae revocavit, et per illam, totam Galliam suam correxit. Sed cum multa post tempora, defunctis his qui Romae fuerant educati, cantum Gallicanarum Ecclesiarum a Metensi discrepare prudentissimus regum vidisset, ac unumquemque ab alterutro vitiatum cantum jactantem adverteret: Iterum, inquit, redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
rigidas uoces lactatꝵ Sicq. audientiũ animos quos mulcere debuerat. &x aspe¬
rando magis ac obstrependo conturbat:
incest quod hiuius gregorii tempore cum augustino tunc brittamas ad¬
eunte. peroccidentẽ quoq romanȩ institucionis cantores dispersibarbaros insig¬
ut̃ docuerunt: Quib: defunctis. occidentales eccłȩ ita susceptũ modulationis or¬
ganũ uicia runt. ut lohannes quidã romanus cantor cunidieodoro ȩque ciue ro¬
mano sedebur ci archiep̃o ꝑgallias inbrittannias uitaliano sit presule destinatꝰ.
Qui circũ quaq positarum exdesiarũ filios. ad pristinã cantilenȩ dulcedinẽ reuocass.
tã perse quã ꝑsuos discipłos multis annis romanȩ doctrinę regulã c̃seruauit Uuii¬
ed & Harolus noster patricius. rex aut̃ francoꝵ dissonantia romani & galli¬
uini cantus rome offensus. cũ gallorũ ꝓcacitas cantũ anostratib quib dã

Expanded text:
rigidas voces jactat, sicque audientium animos, quos mulcere debuerat, exasperigidas voces jactat, sicque audientium animos, quos mulcere debuerat, exasperando magis ac obstrependo conturbat. inc est quod hujus Gregorii tempore cum 48 Augustino tunc Britannias adeunte, per Occidentem quoque Romanae institutionis cantores dispersi, barbaros insigniter docuerunt. Quibus defunctis Occidentales Ecclesiae ita susceptum modulationis organum vitiarunt, ut Joannes quidam Romanus cantor cum Theodoro aeque cive Romano, sed Eburaci archiepiscopo, per Gallias in Britannias Vitalliano sit praesule destinatus, qui circumquaque positarum Ecclesiarum filios ad pristinam cantilenae dulcedinem revocans, tam per se, quam per suos discipulos multis annis Romanae doctrinae regulam conservavit. 9. Sed et Carolus noster patricius, rex autem Francorum, dissonantia Romani et Gallicani cantus Romae offensus, cum Gallorum procacitas cantum a nostratibus quibusdam