comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersiam diudicare: aut siratione
facile. oratione longũ est Quem la¬
lalorem ac morem suscipere ac subi¬
re: non qpus est. Siue eĩi utrũq
que aĩa sola nomen homuus teneat
non est hoĩs optimũ quod optinũ
est corporis: sed quod aut corpori si¬
nuil ⁊ fõe aut soli aĩe optitimũ
aũt si querimus quod optinum sit
id certa ratis cogit fateri ꝑ quod
fit ut esse corpus sese quã optune
habeat. ⁊ Lichil est aũt omuium
que negetant corpus: aĩa melius
atq mrestantius. Est ergo sũmum
corporis bonũ. nou uoluptas eius.
non ydolatria. non iures. non pulch̾¬
tudo. non uelocitas. ⁊ si quid aliqͥd
ui bonis corporis. numerari solet. s
oĩno aĩa. ¶ Lam ⁊ ista que cõmenio¬
rata sunt presentia sui exhsbet cor¬
pori. ⁊ quod ande cellit oĩbris iit̃a.
Qũã obrem non uidetur aĩa ẽẽ sum¬
mũ hõis bonũ siue aĩa simul ⁊ corpꝰ.
siue aiãm selam hoĩem dicimus

Expanded text:
versiam dijudicare; aut si ratione versiam dijudicare; aut si ratione facile, oratione longum est: quem laborem ac moram suscipere ac subire non opus est. Sive enim utrumque, sive anima sola nomen hominis teneat, non est hominis optimum quod optimum est corporis; sed quod aut corpori simul et animae, aut soli animae optimum autem si quaerimus quid optimum sit, id certa ratio cogit fateri, per quod fit ut sese corpus quam optime habeat. Nihil est autem omnium quae vegetant corpus, anima melius atque praestantius. Est ergo summum corporis bonum, non voluptas ejus, non indoloria, non vires, non pulchritudo, non velocitas, et si quid aliud in bonis corporis numerari solet, sed omnino anima. Nam et ista quae commemorata sunt, praesentia sui exhibet corpori, et quod antecellit omnibus, vitam. Quamobrem non videtur mihi anima esse summum hominis bonum, sive animam simul et corpus, sive animam solam hominem dicimus.
Abbreviated transcription (Latin):
postulandam puto Illud est magi
quod mͥ hoc loco querendũ uidetur.
cũ inter om̃s pene constet. aut certe
id qd satis est inter me atii illos
cũ quibus nũc agit᷑ hoc cõueniat.
ex aĩa ⁊ corꝑe nos ẽẽ compositos. Quid
est ip̃e homo. Otrũq hoꝵ que noĩa¬
esset alterum: nam neq corpus hõ
eẽt si aĩa non esset. nec rursus a¬
nima homo si ea corpus nõ aĩare¬
tur: fieri tamen potest ut unũ ho¬
rum ⁊ habeatur homo ⁊ uocetur
Quid gͦ Hominem dicimus ani¬
mã ⁊ corpus: tanquam bigas uel
centaurũ: An corpus tantũ. quod
sit in usu aĩe se regentis: tanquã
lucernam non iguem siniul et
testam. sed testam solam. tam̃ẽ
ꝓpter ignem appellamus: An ui¬
chil aliud hoĩem quã aiãm dicimꝰ
sed ꝓpter corpus quod regit: uelu¬
ti equitem non simul equũ ⁊ ho¬
minera. sed hoiem solũ. ex eo tar̃a
quod regendo equo sit accõmodatus
uocamius: Difficile est istam contro¬

Expanded text:
postulandam puto. Illud est magis postulandam puto. Illud est magis quod mihi hoc loco quaerendum videtur, cum inter omnes pene constet, aut certe, id quod satis est, inter me atque illos cum quibus nunc agitur hoc conveniat, ex anima et corpore nos esse compositos, quid est ipse homo, utrumque horum quae nominaesset alterum nam neque corpus homo esset, si anima non esset; nec rursus anima homo, si ea corpus non animaretur; fieri tamen potest ut unum horum et habeatur homo et vocetur. Quid ergo hominem dicimus? animam et corpus, tanquam bigas vel centaurum? an corpus tantum, quod sit in usu animae se regentis; tanquam lucernam, non ignem simul et testam, sed testam solam, tamen propter ignem appellamus? an nihil aliud hominem quam animam dicimus, sed propter corpus quod regit, veluti equitem non simul equum et hominem, sed hominem solum, ex eo tamen quod regendo equo sit accommodatus, vocamus? Difficile est istam contro
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝑfrui possit. Si aũt uien¬
mus aliquid quod ⁊ hoĩe sit excel¬
lentius. ⁊ presto ẽẽ amanti sese
hõi possit: quis dubitauerit ho¬
nuni ad id nitendum esse ut
beatus sit. quod eo ip̃o qͥ iititur
manifestum ẽ esse prestantius:
Nam si id. est beatum ẽẽ ad ta¬
le bonura puenisse quo tandera¬
pacto. amplius non potest. idem
audem est quod dicimꝰ optimũ.
quo tandem pacto. potest in ea
diffinitione includi. qui ad summ¬
mũ bonũ suũ nĩdũ ꝑuenerit:
Aut quomͦ sũmũ est. si est asliquid
meluis quo ꝑuenire possimus:
Hoc gͥ si est. tale esse debet quod non
amittat iuitus: quippe nemo potest
confidere de tali bono quod sibi eri¬
pi posse sentit. etiam si retinere id
amplectiq uoluerit. Quisquis aũt
de bono quo fruit᷑ non confidit ni
tanto truore anuttendi beatus esse
mine melius. Quod ꝓfecto diffici¬
rato atq discusso quid sit ip̃e homo.
Nec nunc diffuntiorẽ hõis a me

Expanded text:
quo perfrui possit. Si autem invenquo perfrui possit. Si autem invenimus aliquid quod et homine sit excellentius, et praesto esse amanti sese homini possit; quis dubitaverit homini ad id nitendum esse ut beatus sit, quod eo ipso qui nititur, manifestum est esse praestantius? Nam si id est beatum esse, ad tale bonum pervenisse quo amplius non potest, id est autem quod dicimus optimum; quo tandem pacto potest in ea definitione includi, qui ad summum bonum suum nondum pervenerit? aut quomodo summum est, si est aliquid melius quo pervenire possimus? Hoc igitur si est, tale esse debet quod non amittat invitus. Quippe nemo potest confidere de tali bono, quod sibi eripi posse sentit, etiamsi retinere id amplectique voluerit. Quisquis autem de bono quo fruitur non confidit, in tanto timore amittendi beatus esse mine melius. Quod profecto invenirato atque discusso quid sit ipse homo. Nec nunc definitionem hominis a me
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui adeptus est quod appetẽ¬
dum non esset fallitur: ⁊ qui
non appetit quod adipiscendũ
esset egrotat. Nachil aũt istoꝵ
aumo condingit sine mseria ⁊ nͦ
miseria ⁊ beatitudo in homine uno
simul habitare consuerunt. i ullꝰ
gͥ illoꝵ beatus est. Quartũ restat
ut udeo ubi uida beata inueniri
queat: cum id quod est hõis opti¬
mũ ⁊ amatur ⁊ habere quod dili-
gis: Neq quisquam beatus est qͥ
non fruitur eo qd̵ est hoĩs optimũ:
nec quisquam qui eo fruit᷑ nõ bea¬
tus. Presto gͦ ẽẽ nobis debet opti¬
mũ ur̃m : beate uiuere cogitamꝰ.
Sequit᷑ ut queramus quid sit ho¬
mius optimũ: quod ꝓfecto dete¬
rius esse quam ip̃e homo non pͣ.
Quisqͥs eni quod se ip̃o est deteri¬
us sequitur: fit ⁊ ip̃e deterior. O¬
portet autem omne hoĩem id qd̃
optimũ est sequi. Non ẽ gͥ hõie
decerius: hominis. Fortasse tale
aliquid erit: quale ip̃e homo est.
Ita sit sane si ml est hoĩe meluis:

Expanded text:
t qui adeptus est quod appetent qui adeptus est quod appetendum non est, fallitur; et qui non appetit quod adipiscendum esset, aegrotat. Nihil autem istorum animo contingit sine miseria; nec miseria et beatitudo in homine uno simul habitare consueverunt: nullus igitur illorum beatus est. Quartum restat, ut video, ubi beata vita inveniri queat; cum id quod est hominis optimum, et amatur, et habetur. Qugis? Neque quisquam beatus est, qui non fruitur eo quod est hominis optimum; nec quisquam, qui eo fruitur, non est beatus. Praesto ergo esse nobis debet optimum nostrum, si beate vivere cogitamus. 5. Sequitur ut quaeramus quid sit hominis optimum, quod profecto deterius esse quam ipse homo non potest. Quisquis enim quod seipso est deterius, sequitur, fit et ipse deterior. Oportet autem omnem hominem id quod optimum est sequi. Non est igitur homine deterius hominis optimum. Fortasse tale aliquid erit, quale ipse homo est? Ita sit sane, si nihil est homine melius,
Abbreviated transcription (Latin):
tum idoneum intendere neq̃unt.
saberrime comparatũ est. ut in
lucem ueritatis aciem titurban¬
tem ueluti ramis humanitatis
opacata inducat auctoritas. S
qm̃ cũ hus nobis res est qui oĩa
contra ordiuẽ ⁊ sentiunt ⁊ locũt᷑
⁊ gerunt. nichilq aliud maxĩe
dicunt nisi rationeni prius esse
reddendam morẽ illis geram: et¬
quod fateor in disputando uicio¬
sum ẽẽ suscipiam. Delectat em̃i
me imutari quantũ ualeo man¬
etiam ip̃ius mortis malo quo
nos exuere uellet indutus est:
admodum sit homini uuẽdũ
Becite terte om̃s iuiuere uolumꝰ.
Neq qͥsquam est. in heminũ
genere: qui nou huic sendentie
ande quam plene sit emissa cõ¬
sentiat. Beatus autẽ quantum
eristimo neq ille dici potest qui
non habet quod amat qualeq
sit. neq qui habet quod auiat
si norium sit: neq qui non a¬
mat quod habet. etiam si opti¬
mũ sit. Nam ⁊ qui appetit quod
adipisci non potest truciatur :¬

Expanded text:
tum idoneum intendere nequeunt; tum idoneum intendere nequeunt; saluberrime comparatum est, ut in lucem veritatis aciem titubantem veluti ramis humanitatis opacata inducat auctoritas. Sed quoniam cum iis nobis res est, qui omnia contra ordinem et sentiunt, et loquuntur, et gerunt, nihilque aliud maxime dicunt, nisi rationem prius esse reddendam, morem illis geram; quod fateor in disputando vitiosum esse, suscipiam. Delectat enim me imitari, quantum valeo, manetiam ipsius mortis malo, quo nos exuere vellet, indutus est. admodum sit homini vivendum. Beate certe omnes vivere volumus; neque quisquam est in hominum genere, qui non huic sententiae, antequam plene sit emissa, consentiat. Beatus autem, quantum existimo, neque ille dici potest, qui non habet quod amat, qualecumque sit; neque qui habet quod amat, si noxium sit; neque qui non amat quod habet, etiamsi optimum sit. Nam et qui appetit quod adipisci non potest, cruciatur; e
Abbreviated transcription (Latin):
Danari eũi eos potius si fieri po¬
test qũa oppugnari uolo: ⁊ ea de scͥp¬
turis assumam testimonia. qbus
eos necesse sit credere: de nouo sci¬
licet destamento. Dequo tamen
nichi pros eram eoꝵ que solent
inmissa esse dicere cũ magnis
angustus coartant᷑: sed ea dicã
que ⁊ approbare ⁊laudare cogunt᷑.
nec oĩno ullam relinquam test̃e
sententiam: ꝓductam de apłica
disciplina: cui non de ueteri tes¬
tamento similem comparẽ: ut
ne fidei lucem aspirare uolue¬
rint. aĩaduertant ⁊ quã non sit
xp̃ia u̾ita quam ostentant: ⁊ qũa
sit xp̃i scriptura quam lacerant.
te an a ratione. Nature quidẽ
ordo se ita habet. ut cũ aliqͥd di¬
scimus rationẽ precedat auctori¬
tas: nam infirma ratio uideri
potest. que tũ reddita fuerit au¬
ctoritatem postea ꝑ quã firmet᷑
assumiͭ. Sed quia caligates ho¬
minũ mentes consuetudine te¬
nebrarum quib in uocce pecca¬
tati sinceritatiq rationis aspec¬

Expanded text:
sanari enim eos potius, si fieri posanari enim eos potius, si fieri potest, quam oppugnari volo. Et ea de Scripturis assumam testimonia, quibus eos necesse sit credere, de Novo scilicet Testamento, de quo tamen nihil proferam eorum quae solent immissa esse dicere, cum magnis angustiis coarctantur; sed ea dicam, quae et approbare et laudare coguntur. Nec omnino ullam relinquam testem sententiam productam de apostolica disciplina, cui non de Veteri Testamento similem comparem; ut christianae fidei lucem aspirare voluerint, animadvertant et quam non sit christiana vita quam ostentant, et quam sit Christi Scriptura quam lacerant. te, an a ratione? Naturae quidem ordo ita se habet, ut cum aliquid discimus, rationem praecedat auctoritas. Nam infirma ratio videri potest, quae cum reddita fuerit, auctoritatem postea, per quam firmetur, assumit. Sed quia caligantes hominum mentes consuetudine tenebrarum, quibus in nocte peccatati sinceritatique rationis aspec
Abbreviated transcription (Latin):
biteros uel cuuiscemodi ecclesie
catholice antistites. ⁊ ministros.
qui aut passim caueant nõ dare
mysteria. aut contenti simplici
fide altiora cognostere non cura¬
rint: despiceret ibi esse scientiã
ueritatis. ubi neque oñis a quib
queritur docere possunt:neq õs
tia igit᷑. ⁊ pictas adhibenda ẽ. A¬
tero fiet ut scientes uiuẽiamꝰ: al¬
tero ut scire mereamur. Sed qm̃
ut eos ueluit habere doctores: u¬
na cum scripturas reprehendũt
uel quas male intelłigunt. uel qͣs
male iutelligi uolunt᷑. altera cũ
uite caste ⁊ memorabilis continentie
ymaginem ꝓferunt: hic liber con¬
gruentem catholice discipline sen¬
tentiam nr̃am de uita ⁊ moribus
continebit. In quo fortasse intelłi¬
getur ⁊ quam sit facile simulare:
⁊ quam difficile halere uirtutem
Cum sane modum tenelo si pote¬
ro: ut neq in illoꝵ morbos qui mͥ
sunt notissimi tam grauiter in¬
uehar. quam illi in ea que ignorãt

Expanded text:
byteros, vel cujuscemodi Ecclesiae byteros, vel cujuscemodi Ecclesiae catholicae antistites et ministros, qui aut passim caveant nudare mysteria, aut contenti simplici fide, altiora cognoscere non curarint, desperet ibi scientiam esse veritatis, ubi neque omnes a quibus quaeritur docere possunt, neque omtia igitur et pietas adhibenda est: altero fiet ut scientes inveniamus; altero, ut scire mereamur. 2. Sed qut eos velint habere doctores; una, cum Scripturas reprehendunt, vel quas male intelligunt vel quas male intelligi volunt; altera, cum vitae castae et memorabilis continentiae imaginem praeferunt: hic liber congruentem catholicae disciplinae sententiam nostram de vita et moribus continebit, in quo fortasse intelligetur et quam sit facile simulare, et quam difficile habere virtutem. Eum sane modum tenebo, si potero, ut neque in illorum morbos, qui mihi sunt notissimi, tam graviter invehar, quam illi in ea quae ignorant;
Abbreviated transcription (Latin):
N alus libris satis opinor egisse
nos quẽ admodum manicheorimm
inuectionibus quibus in legẽ quid
uetus testamentum uocatur pi¬
peride atq impie ferunt᷑. seseq ĩt̾
raꝑitoꝵ plausus mani iaciatione
uentilant. possimus occurrere qs̵
breiuiter eriam hic comemorari a
me potest. Quis eñi mediocriter sa¬
nus non facile itelligat stript᷑aꝵ
expositionem ab hus petendam esse
qui earz doctores se esse profitentur.
fieriq posse inimo id semꝑ accidere
ut multa radoctis uideantur absur¬
da. que cũ a doctoribus exponuntur
eo laudanda uideantur elatius: quo¬
abiectius asꝑuanda uidebant᷑: ⁊ eo
accipiantur aꝑta dulcius ⁊ qͦ clau¬
sa difficilius aꝑiebant᷑. Hoc fere
in sanctis ueteris testamenti lib̃s
euenit ÷ si mͦ ille qui eis offendit᷑.
doctorẽ potius eoꝵ pum quam un¬
pium laceratorem requirat: pri¬
usq studio querentis quã temeri¬
tate reprehendentis imbuatur
nec si ea discere cupiens in aliqͦs
forte inciderit uel epõs uel pres¬

Expanded text:
n aliis libris satis opinor egisse nos quemadmodum Manichaeorum invectionibus, quibus in Legem, quod Vetus Testamentum vocatur, imperite atque impie feruntur, seseque inter imperitorum plausus, inani jactatione ventilant, possimus occurrere: quod breviter etiam hic commemorari a me potest. Quis enim mediocriter sanus non facile intelligat, Scripturarum expositionem ab iis petendam esse, qui earum doctores se esse profitentur; fierique posse, imo id semper accidere, ut multa indoctis videantur absurda, quae cum a doctioribus exponuntur, eo laudanda abjectius aspernanda videbantur, et 227 eo accipiantur aperta dulcius, qsa difficilius aperiebantur? Hoc fere in sanctis Veteris Testamenti libris evenit, si modo ille qui eis offenditur, doctorem potius eorum pium, quam impium laceratorem requirat, priusque studio quaerentis, quam temeritate reprehendentis imbuatur. Nec, si ea discere cupiens, in aliquos forte inciderit vel episcopos vel pres
Abbreviated transcription (Latin):
Postremo dicit ip̃a sapientia in ewã¬
gelio. i. Lemo uenit ad prẽm iusi ꝑ
me. Dicit ꝓpħa. Sensũ tuũ gͦ quis
scit: isi tu dederio sapientiam. Et
paulo post. Et que placent didicer̃t
hoĩes: ⁊ per sapientiam sanati sunt.

Expanded text:
Postremo dicit ipsa Sapientia in EvanPostremo dicit ipsa Sapientia in Evangelio, Nemo venit ad Patrem, nisi per me : dicit propheta, Sensum tuum ergo quis scit, nisi tu dederis sapientiam? et paulo post, Et quae tibi placent, didicerunt homines, et per sapientiam sanati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ sapientia docet ⁊ iusticiã ⁊ iux¬
tuconi: quibus utilius nichil ẽ in
uita hoĩbus. Hec fortassis quispiã
non de filio dei dicta esse arbitret᷑.
Quid ergo aliud ostendit quod dc̃m
est. generositatẽ magnificat con¬
tuberiuũ hũs dei An uero genero¬
sitas solet significare aluid quam
parentes. Conberniũ uero nonne
tũ ip̃o pr̃e equalitatem clamat at
asserit. Deuide cũ paulus dicat fi¬
liũ dei. dei esse sapientiami. ⁊ ip̃e do¬
iinꝰ nemo nouit prẽm nisi nuge¬
nitus filiuo: quid potuit aꝓpħa cõ¬
gruentuis dici quam illud qd̾ dcm̃
est. ⁊ tetũ sapientia que nouit oꝑa
tua. que affilit tunc cũ orbẽ terra¬
rum faceres: ⁊ sciebat quod placi
tor pr̃is nũcupatur. uon est eñi qͥcꝙͣ
incirtuitu solis nisi splendor ip̃e qũe
gignit: quid ergo potuit apertiuis
⁊ clarius e ueteri testamento huic
sententie consonare quã illud quod
dictũ est. ueritas tua incircuitu tuo:

Expanded text:
enim sapientia docet, et justitiam, et virenim sapientia docet, et justitiam, et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus. 28. Haec fortasse quispiam non de Filio Dei dicta esse arbitretur. Quid ergo aliud ostendit quod dictum est, Generositatem magnificat, contubernium habens Dei? . An vero generositas solet significare aliud quam parentes? Contubernium vero nonne cum ipso patre aequalitatem clamat atque asserit? Deinde, cum Paulus dicat Filium Dei esse Dei Sapientiam ; et ipse Dominus, Nemo novit Patrem, nisi unigenitus Filius ; quid potuit a propheta congruentius dici, quam illud quod dictum est, Et tecum Sapientia quae novit opera tua, quae adfuit tunc cum orbem terrarum faceres, et sciebat quid placitdor Patris nuncupatur ; non est enim quidquam in circuitu solis, nisi splendor ipse quem gignit: quid ergo potuit apertius et clarius ex Vetere Testamento huic sententiae consonare, quam illud quod dictum est, Veritas tua in circuitu tuo?
Abbreviated transcription (Latin):
Didetur hic nichil ad huc de oꝑa¬
tione dictũ. Nlon eñi hoc ẽ elig̾e
oꝑa: quod opari. Ergo ad discipłi¬
nam ꝑtinent. Opus uirtutis de¬
betur: ut sit pleua quam uolumꝰ
demonstrare sententia. Lege igit᷑
deinceps. qd adnexũ est. Qđ si ho¬
nesta inquit possessio que concu¬
piscitur in uita quid sapientia est
honestius. que oĩa oꝑat: Potest ne
quicquã preclarius aut manifes¬
tus: aut uero etiam uberius pro¬
ferri. Audi aliud si parũ putas
quod idem sonet. Sobrietatẽ eñi¬
docet sapientia inquit: ⁊ iusticiã
⁊ uixtutem. Sed sobrietas michi
ad ipãm coguitionem uidetur ꝑtine¬
re idest ad discipluram: iusticia uero
⁊ iutus ad actionem atq opationẽ.
Quibus duobus idest agendi effica¬
tia ⁊ sobrietate contemplandi. que
der uirtus atq dei sapientia idest d̾i
filius dilectoribus suis donat quod
comꝑandũ sit nescio: cũ ip̃e ꝓpħ̃a sta¬
tim dicat quanti sĩt ista ppendenda
Nam ita positũ est. Sobrietatem

Expanded text:
c nihil aliud de operatione dictum; non enim hoc est eligere opera, quod operari: ergo haec ad disciplinam pertinent; opus virtuti debetur, ut sit plena, quam volumus demonstrare, sententia. Lege igitur deinceps quod annexum est. Quod si honesta est, inquit, possessio quae concupiscitur in vita, quid sapientia est honestius, quae omnia operatur? Potestne quidquam praeclarius aut manifestius, aut vero etiam uberius proferri? Audi aliud, si parum putas, quod idem sonet: Sobrietatem enim sapientia docet, inquit, et justitiam et virtutem. Sobrietas mihi ad ipsam cognitionem veri videtur pertinere, id est ad disciplinam: justitia vero et virtus ad actionem atque ad operationem. Quibus duobus, id est agendi efficacia, et sobrietate contemplandi, quae Dei Virtus et Dei Sapientia, id est Dei Filius, dilectoribus suis donat, quid comparandum sit nescio, cum idem propheta statim dicat quanti sint ista pendenda: nam ita positum est, Sobrietatem
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas: Si gͦ querimus quid
sit bene uiuere: id est ad beatitu¬
dinem iiuendo dendere: id erit
ꝓfecto. amare uirtutẽ. amare
sapientiam. amare m̾tatẽ. et a¬
mare ex toto corde. ⁊ ex tota aĩa.
⁊ ex tota mente. uirtute q̃ unuio¬
labił ⁊ inuicta est: sapientiam
cui stulticia non succedit: ueri¬
tatem que conuerti atq aliter
quã semper est sese habere nõ no¬
uit. Per hanc ip̃e cernit̾ pater.
Dictum est eñĩ: nemo uenit ad
prẽm nisi ꝑ me. Huic heremus
ꝑ scĩficationem. Scificati em̃i ple¬

Expanded text:
Veritas? Si ergo quaerimus quid sit bene vivere, id est ad beatitudinem bene vivendo tendere, id erit profecto amare Virtutem, amare Sapientiam, amare Veritatem, et amare ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente; Virtutem quae inviolabilis et invicta est, Sapientiam cui stultitia non succedit, Veritatem quae converti atque aliter quam semper est sese habere non novit. Per hanc ipse cernitur Pater; dictum est enim: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Huic haeremus per sanctificationem. Sanctificati enim ple
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tempore ista loquit᷑.
Ab aduentu enim dñi
quo stelle spiritales in
celo splendere ceperunt.
& iste cadere ĩ coauerunt.

Expanded text:
hoc tempore ista loquitur. Ab adventu enim Domini, quo stellae spirituales in coelo splendere coeperunt, et isti cadere inchoaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Quot quot ante mun¬
di constitutionem elec¬
ti funt. Huinquid ama¬
tores mundi sunt. nũ¬
quid uoluptatum suaꝵ¬
ex secutores: numquid per
iter cupiditatis ambu¬
lauerunt: Ad hȩc cum
iohannes expersona bo¬
norum auditorum uni
seniori respondit dñe
mi tu nosti: rursum ille
ex persona domini uel
predicatorũ eius sub in¬
fert. Hi sunt qui ue¬
nerunt detribulatione
magna & lauerunt sto¬
las suas & de albauerunt
eas in sanguine agni.
Cuius uidelicet uox to¬
To isto intempore per
oia docentium. talia cla¬
mat talia preditat. Un¬
de & in eo quod dicit
uenerunt trium tem¬
poium summam con¬
cludit. preteriti scilicet
presentis & futuri. pro
eo quod est uenerunt
ueniunt atq uenturi suni.
Detribulatione magna. hoc
est de ad uersitatibus huiꝰ

Expanded text:
Quotquot ante mundi constitutionem electi sunt, nunquid amatores mundi sunt? nunquid voluptatum suarum sectatores? nunquid per iter voluptatis ambulaverunt? Ad haec cum Joannes ex persona bonorum auditorum uni seniorum respondit: Domine mi, tu nosti, rursum ille ex persona Domini vel praedicatorum ejus subinfert. Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et dealbaverunt eas in sanguine Agni. Cujus videlicet vox toto isto tempore per ora docentium talia clamat, talia praedicat. Unde et in eo quod dicit: Venerunt trium temporum summam concludit, praeteriti scilicet, praesentis, et futuri, pro eo quod est, venerunt, veniunt, atque venturi sunt. De tribulatione magna, hoc est, adversitatibus hu
Abbreviated transcription (Latin):
mista. Cum irasceretur fuo
corum in nos forsitan aqua
obsorbuisset nos. ꝑ ors uͦ
antiqui serpentis suasio illiꝰ
intellegitur quia reꝓbi insti¬
gantur: ut contra ecclesiam
seuiant. Post mulierem ergo

Expanded text:
mista: Cum irasceretur furor eorum in nos, forsitan aqua absorbuisset nos . Per os vero antiqui serpentis, suasio illius intelligitur, qua reprobi instigantur ut contra Ecclesiam saeviant. Post mulierem ergo
Abbreviated transcription (Latin):
infernt. Per claues. potestas
eterna. ꝙ iudiciaria designa¬
tur. Unde petro dictũ est
tibi dabo claues regni celoꝵ.
Neq enim pueriliter intel¬
ligere debemus claues esse
incȩlo quem admodũ ĩ ostio.
s ꝑ claues potestas ostendit᷑
ligandi atq soluendi. Ita
gͣ q hic clauium nomine po¬
testas ȩterna ostenditur. Uñ
alibi dicitur. Qui aperit ꝙ
nemo claudit claudit ꝙ ne¬
mo aperit. Porro mors dia¬
bolus in celligitur. quia ĩ ui¬
dia diaboli mors in trouut
in orbem terrarum. Infernꝰ
autem membra illius ad pe¬
nas inferni uentura. Labet
itaq filius dĩ claues mortis
ꝙ inferni quia sua occulta
reseratione dat potestatem
diabolo uel eius membris
ut seiiant inꝑsecutione
scõrum. Et iterum cũ uult
escere temptationem. His cla-¬
uibꝰ conclisus erat diabolꝰ
conside rasti seruum meum
iob quod non sit similis
ei in terra. uir simplex ꝙ ius

Expanded text:
inferni. Per claves potestas aeterna et judiciaria designatur. Unde Petro dictum est: Tibi dabo claves regni coelorum . Neque enim pueriliter intelligere debemus claves esse in coelo, quemadmodum sunt in ostio, sed per claves potestas intelligitur ligandi atque solvendi. Ita ergo et hic clavium nomine potestas aeterna ostenditur. Unde et alibi dicitur: Qui aperit et nemo claudit; claudit et nemo aperit . Porro mors diabolus intelligitur, quia invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum; infernus autem, membra illius ad poenas inferni ventura. Habet itaque Filius Dei claves mortis et inferni, quia sua occulta reseratione dat potestatem diabolo, vel ejus membris, ut saeviant in persecutionem sanctorum, et iterum cum vult, eorum tentationem. His clavibus conclusus erat diabolus, considerasti servum meum Job, quod non sit similis ei in terra, vir
Abbreviated transcription (Latin):
fringendi eas tamquam
uas figuli. ut faciant
ex uasis ire. uasa miseri¬
cordie: Nam quod xp̃s fac̃
potentia. faciunt etiam
scĩ dono illius ad uiti p̃

Expanded text:
fringendi eos tanquam vas figuli, ut faciant ex vasis irae vasa misericordiae. Nam quod Christus facit potentia, faciunt etiam sancti, dono illius adjuti, p
Abbreviated transcription (Latin):
hibeat iurare dicens no¬
lire iurare neq ꝑ celũ
S sit sermo uester: ẽ ẽ.
ññ. quod enim amplius
est amalo est. Quid est
quod ipse manum ad
cȩlum leuans iurat ꝑ
iuuentem insecula se¬
culorum. set sciendum
quia homines recte iura¬
re ꝓhibentur qui sepe
in iuramento fallunt᷑.
Non enim homines
a uiramento ds cohibuis¬
set. suneo peccatum de¬
ẽẽ cognouisset. Deus ita¬
ꝙ iurare potest. quia
non mentitur aliquan¬
do. Iuramentur auteor
eius est omnis sermo illiꝰ.
quia quicquid loquit᷑¬
ds absq ulla ambigui¬
tate conpletur. Per ma¬
num autem angeli. ut
supͣ diximus intellegit᷑
operatio filii di & dispen¬
satio humane redemp¬
tionis. Leuauit itaq
lum. quando filius d̃i
carnem quam ꝓnobis
assumpsit ad dexteram
patris eleuauit: hinc scͥp.

Expanded text:
eat, dicens: Nolite jurare neque per coelum d sit sermo vester, es est, non non: quod enim amplius est, a malo es. . Quid est quod ipse manum ad coelum levans, jurat per viventem in saecula saeculorum. Sed sciendum quia homines recte jurare prohibentur, quia saepe in juramento falluntur: non enim homines a juramento Deus cohibuisset, si in eo peccatum deesse cognovisset. Deus itaque jurare potest, qui non mentitur aliquando. Juramentum autem ejus est omnis sermo illius, quia quidquid loquitur, absque ulia ambiguitate completur. Per manum autem angeli, ut supra diximus, intelligitur operatio Filii Dei, et dispensatio humanae redemptionis. Levavit itaque lum, quando Filius Dei carnem quam pro nobis assumpsit, ad dexteram Patris elevavit. Hinc sc
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Eece ego uobiscũ sum
om̃ibꝰ diebus usq ad consũ¬
mationem seculi. Eques ue¬
ro qui sedebat habebat
arcum. quia p̃dicationẽ
doctorum sentenciis diui¬
ni uerbi xp̾e ꝑ eussit corda

Expanded text:
dicit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Eques ergo qui sedebat, habebat arcum, quia per praedicationem doctorum sententiis divini Verbi Christus percussit corda
Abbreviated transcription (Latin):
Possumis ꝙ mare allego¬
rice incelligere hũc mũ¬
dum. in quo cõp̃hensi st̃
centũ quinquaginta trẽ
pisces. quibꝰ cõprehendit᷑
nuinerus electoꝵ. O m̃s.
audiui dicentes sedenti
dictio & honor & gloria
& pocestas inscła sełorũ.
Om̃s id est animalia se¬
niores & angelos audiui
dicentes. Sedenti in thro¬
no do patri ꝙ agno filio
illius. Quo in loco cũ ꝑso¬
na patris ꝙ filii solũmodo
ponantur. ibi parit̾ &

Expanded text:
Possumus et mare allegorice intelligere hunc mundum, in quo comprehensi sunt centum quinquaginta tres pisces, quibus comprehenditur numerus electorum. Omnes audivi dicentes sedenti dictio et honor et gloria et potestas in saecula saeculorum. Omnes, id est animalia, seniores, et angelos, audivi dicentes sedenti in throno, Deo Patri, et agno Filio ejus. Quo in loco cum personae Patris et Filii solummodo ponantur, ibi pariter e
Abbreviated transcription (Latin):
Tot quippe scĩ homines as
censuri sunt ineȩlum. qͦt
ibi remanserunt angłi pe¬
reunte diabolo. Qm̃ ĩ om̃ibꝰ
angelorum ordinibꝰ ipsi sci
locum habebunt. Dignꝰ est
agnus qui occisus est acci¬
pere uirtutem ꝙ cetera.¬
qui appellatur leo propt̾
fortitudinẽ. ipse appellatur¬
ꝙ agnus propt̾ innocentiã.
ꝙ simplicitatẽ. ꝙ quia in
sacͥficium est oblatus. Dig¬
nus est acciꝑe uirtute᷑. ut
eadem scilicet uirtus ꝙ for¬
titudo quȩ est inuerbo. sit
ꝙ in homine assumpto.
ut omĩa possit ds̃ ꝙ ħo.
Et diinitatem. quia ĩ ipso
habitat omĩs plenitudo
diuinitatis corporalit̾. Et
sapientiam. ut sicut oĩa
scit uerbum ante secula
a patre genitũ. ita hoc
sciat ipse homo inunita¬
tem ꝑsone uerbo coniune¬

Expanded text:
Tot quippe homines sancti ascensuri sunt in coelum, quot ibi remanserunt angeli pereunte diabolo, quoniam in omnibus angelorum ordinibus ipsi sancti locum habebunt. Dignus est agnus qui occisus est, accipere virtutem etQui appellatur leo propter fortitudinem, ipse appellatur agnus propter innocentiam et simplicitatem, et quia in sacrificium est oblatus. Dignus est accipere virtutem, ut eadem scilicet virtus et fortitudo, quae est in verbo, sit et in homine assumpto, ut omnia possit Deus et homo. et divinitatem, quia in ipso habitat omnia plenitudo divinitatis corporaliter, et Sapientiam, ut, sicut omnia scit verbum ante saecula a Patre genitum, ita hoc sciat ipse homo in unitate personae verbo coniunc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m scd̃m earnẽ. s iã nũc
non nouimus. Quod autẽ
premissa uirtute sapientia
ꝙ duuuitate fortitudo sub¬
iungitur repetita sapien¬
tia est. cum hoc sit uirtꝰ
quod forticudo. Ubi ad huc
subdicur ꝙ honorẽ ꝙ glo¬
riam ꝙ benedictionem. sci¬
licet dignus est accipere.
honorem scilicet in resur¬
rectione. głam in ascensio¬
ne. benedictionem quia
sub leuatus ad dexteram
paternę maiestatis. benedi¬
citur. id est laudatur ab
omni creatura sua. Dignũ
est enim ut humanitas fi¬
lii dĩ quȩ tanta sustinuit
cruciamenta. post sputa.
post alapas. mortẽ. sepul¬
cturam. resurgat. indexte¬
ra patris collocetur. ꝙ ab
om̃i creatura laudet᷑ ad¬
oretur. & glorificetur atq
benedicaturꝰ Et omnẽ
ereaturam quȩ incęlo est
ꝙ cet̾a. dignus est acciꝑe.
ut uidelicet ipsa huma¬
nitas omnnia possideat ĩ
cȩlo. id est in angłis. inter¬
ra in hominibꝰ sub t̾ra ĩ
inferno. ꝙ inmari ꝙ quȩ
sunt ineo. Foc est quod
ipse dñs surgens a mortu¬

Expanded text:
m secundum carnem, sed jam nunc non novimus. Quod autem praemissa virtute, sapientia, et divinitate, fortitudo subjungitur, repetita sententia est, cum hoc sit virtus quod fortitudo, ubi adhuc subditur: Et honorem et gloriam et benedictionem, subaudis, dignus est accipere, honorem scilicet in resurrectione, gloriam in ascensione, benedictionem, quia sublevatus ad dexteram paternae majestatis benedicitur, id est laudatur ab omni sua creatura. Dignum est enim, ut humanitas Filii Dei quae tanta sustinuit cruciamenta, post sputa, post alapas, mortem, sepulturam, resurgat, et in dextera Patris collocetur, et ab omni creatura laudetur, adoretur, et glorificetur, atque benedicatur. Et omnem creaturam quae in coelo est eo, dignus est accipere. Ut videlicet ipsa humanitas omnia possideat in coelo, id est in angelis, in terra, in hominibus, sub terra, in inferno et in mari, et quae sunt in eo. Hoc est quod ipse Dominus resurgens a mortu
Abbreviated transcription (Latin):
saluans hereditatem dnũ.
Quo nomine ipsa quoq
eccła ex primitur quȩ se¬
met ipsam saluat. cum
infide & opere bono pro¬
ficit. ꝙ a uoluntate sui
creatoris numꝗͣ recedit.
Ipsa est enim dni hereditaᷤᷤ
de qua ꝑ psalmistam pat̾¬
na ad filium uoce dicitur.
Postula a me ꝙ dabo tͥ gen¬
tes hereditatem tuam. ꝙ cet̾¬
Iec dicit sẽs qr uerus qui
habet clauem dauid. qui
aperit ꝙ neme elaudit. elau¬
dit ꝙ nemo aperit Scio o¬
pera tua id est eligo opera
ac singulariter sem̃ ꝙ ue
races. ad comparationem
tamen eius nullus est sẽs
ꝙ uerus. quia ipse est sci¬
tas ꝙ ueritas. Unde scrip¬
tum est. Ecce inter sanctoᷤ
Itemq apłs. Omnis homo
mendax solus autẽ deus
uerax. Clauem dauid debe¬
mus intelligere in carnati¬
dauid secundum carnem
descendit. Eostium autem
quod eadem dauis aperit
uel claudit. ipsum intelli¬
gimus dm ꝙ hominem.
inediatorem. ꝑ quem ad
uitam ȩternam quȩ ipse ẽ
in tramus. ipso docente qui

Expanded text:
salvans haereditatem Domini. salvans haereditatem Domini. Quo nomine ipsa quoque Ecclesia exprimitur, quae semetipsam salvat cum in fide et opere bono proficit, et a voluntate sui Creatoris nunquam recedit. Ipsa est enim Domini haereditas, de qua per Psalmistam paterna ad Filium voce dicitur: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Haec dicit Sanctus et verus, qui habet clavem David, qui aperit et nemo claudit, claudit et nemo aperit. Scio opera tua, id est, eligo opera ac singulariter sanctum ets et veraces, ad comparationem tamen illius nullus est sanctus et verus, quia ipse est sanctitas et veritas. Unde scriptum est: Ecce inter sanctos Itemque Apostolus: Omnis homo mendax solus autem Deus verax. , Clavem David debemus intelligere incarnatiDavid secundum carnem descendit. Ostium autem quod eadem clavis aperit vel claudit, ipsum intelligimus Dei et hominum mediatorem, per quem ad vitam aeternam, quae ipse est, intramus, ipso docente, qui
Abbreviated transcription (Latin):
scio. nomen eius seͥptum
incȩlis teneo. Et confite¬
bor nomen euf corã patre
ines. ꝙ coram angłis eius.
Illius nomen coram patre
suo xp̾e conficebiturꝰ infu¬
turo. euius approbat oꝑa
in presenti. Quȩ confessio
tunc coram patre ꝙ ange¬
lis eius implebitur. eum
ad dexteram positis dix-¬
erit iustis. uenite benedic¬
ti patris mei q cetera. qͣ¬
tunc ab eo laudabilia in
publicum proferentur.
E me in ȩuangelio ide dñs
ait. Qui me confessus fue¬
rit coram hominibꝰ confi¬
tebor ꝙ ego eum coram
patre meo. qui est incȩlis
ꝙ coram angłis eius.
Et angelo phila delfiȩ ec¬
elesiȩ scribe P hiladelfia
iuxta quod beatus beda
exponit interpretat᷑ dilec¬
tio fraterna. Quo nomine
uinuersalis eccła designat᷑
quȩ indilectione di ꝙ prox¬
imi uersatur quȩ quia
a dño diligi probatur: Qͤ
dicit. narrabo nouien
tuum fratribꝰ meis in me¬
dio ꝙ cetera. Uel secundđ
autb̃tum ambrosium. phi¬
ladelphia interpretatur

Expanded text:
scio, nomen ejus scriptum scio, nomen ejus scriptum in coelis teneo. Et confitebor nomen ejus coram Patre meo et coram angelis ejus. Illius nomen coram Patre suo Christus confitebitur in futuro, cujus approbat opera in praesenti. Quae confessio tunc coram Patre et angelis ejus implebitur, cum ad dexteram positis dixerit justis: Venite, benedicti Patris mei . Quae tunc ab eo laudabilis in publicum proferetur, cum in Evangelio idem Dominus dicit: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo qui i coram angelis ejus. Et angelo Philadelphiae Ecclesiae scribe. Philadelphia, juxta quod Beda exponit, interpretatur dilectio fraterna. Quo nomine universalis Ecclesia designatur, quae in dilectione Dei et proximi versatur, quaeque a Domino diligi probatur, quae dicit: Narrabo nomen tuum fratribus meis , etc. Vel, secundum Ansbertum Ambrosium, Philadelphia interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
antiqui hostis ꝑ lauaerum
regenerationis olestis uitȩ
mundiciam ab ipso iͣ quem
crediderut̃ ꝑcipiat᷑.
Et non delebo nomen
esfif de libro iutȩ. Noc ẽ
seribam nomen eius in lib
uitȩ. Sic enim diciturn de¬
lebo. tam quam diceret᷑
seribam. Quo contra de
tur de libro uiuentilm.
quod. exponens subiung̃.
ꝙ cum iustis non scͥbant᷑.
librum autem uite quo
seribuntur electi. pͣ desti¬
nationem omnipotentis dei
debemus incelligere. qua pre¬
sciti ꝙ& p̃destinati sunt omneᷤ
seĩ ante omnia secula ađ
uitam pͣordinati sicut scͥp¬
tum est. Nouit dñs qui sut̾
eius. De hoc gͦ libro uitȩ re¬
proborum nomina dieunt᷑
deleri. pro eo quod est per
meritum reprobationis ue¬
quaꝗͣ seribi sicut & phara¬
onis cor a dño indurari
dicitur. pro eo quod est
duriciam cordis eius ꝑ grãm
non emolliri. Dicatur ergo
de iuctore. Non delebo no¬
men euis de libro uitȩ. Qd
tale est quale si diceretur.
Quem uictorem futurum

Expanded text:
antiqui hostis per lavacrum antiqui hostis per lavacrum regenerationis coelestis vitae munditiam ab ipso in quem crediderunt percipiant. Et non delebo nomen ejus de libro vitae. Hoc est, scribam nomen ejus in libro vitae. Sic enim dicitur: Non delebo, tanquam diceretur, scribam. Quo contra de tur de libro viventium. Quod exponens subjungit: Et cum justis non scribantur. Librum autem vitae, quo scribuntur electi, praedestinationem omnipotentis Dei debemus intelligere, quia praesciti et praedestinati sunt omnes sancti ante omnia saecula ad vitam praeordinati, sicut scriptum est: Cognovit Dominus qui sunt ejus . De hoc ergo libro vitae, reproborum nomina deleri dicuntur, pro eo quod est per meritum reprobationis nequaquam scribi, sicut et Pharaonis cor a Domino indurari dicitur, pro eo quod est duritiam cordis ejus per gratiam non emolliri. Dicatur ergo de victore: Non delebo nomen ejus de libro vitae; quod tale est, quale si diceretur: Quem victorem futurum
Abbreviated transcription (Latin):
post lauaeri undam nullũ
erimen ad mittunt. ꝙ alii
ad missum penitenciȩ fleci¬
bus abstergunt. Unde ad¬
monendi sunt illi ne post
baptismum maculas crimi¬
nis eidem suꝑ inducant. ex¬
hortandi sunt isti quibꝰ hoc
contigit. ut sine tarditate
easdem maculas lacrumarũ
undis deluant. Unde ĩ hac
eadem apocalypsi dicitur.
Beatus qui custodit uestimͣ¬
ta sua ne nudus ambulet.
ut uicerit sie uestietur
uestibus albif. Ac si aliis
uerbis diceretur:. qui pro re¬
cipiendis uestibus cũ inimi¬
co forticer dimicauerit. di¬
micans uicerit. ita rursus
eisdem indutus splendebit.
ut illi qui eas aut inmacu¬
latas seruauerunt. aut post
maculas abluerunt. Pocest
etiam hȩc exhortatiõnis sen¬
tencia ꝙ illis aptari. qui
ad huc diaboliee domina¬
tionis uigo detenti. fide nec¬
dum fuerunt uestici. Nor¬
tantur autem ut iuncant.
id est ut credant in rp̃m.
quia hȩc est uictoria quȩ
uincit mundum fides nr̃a.
quatenꝰ in abrenunciatione

Expanded text:
post lavacri undam nullum post lavacri undam nullum crimen admittunt, et alii admissum poenitentiae fletibus abstergunt. Unde admonendi sunt illi, ut ne post baptismum maculas criminis easdem semper inducant; exhortandi sunt isti, quibus hoc contingit, ut sine tarditate easdem maculas lacrymarum undis diluant. Unde in hac eadem Apocalypsi dicitur: Beatus qui custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet . Qui vicerit sic vestietur vestibus albis. Acsi aliis verbis diceretur: Qui pro recipiendis vestibus cum inimico fortiter dimicaverit, dimicans vicerit, ita rursus eisdem indutus splendebit, ut illi qui eas aut immaculatas servaverunt, aut post maculas abluerunt. Potest etiam haec exhortationis sententia et illis aptari, qui adhuc diabolicae dominationis jugo detenti, fide necdum fuerunt vestiti, hortantur autem ut vincant, id est ut credant in Christum, quia haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra , quatenus in abrenuntiatione
Abbreviated transcription (Latin):
titur. habes pauca nomina
insardis. qui non inquina¬
uerunt uestimenta sua. De
quibus ad huc subditur.
Et ambulabunt mecum in
albis quia digni sunt. Illi
ambulant cum eo malbis
qui innocentiam ꝙ sancti¬
tatem illius quantum eis
est possibile imitantur. Fce¬
dit quippe xp̾c exempla
dando. secuntur electi. exẽ¬
pla eius imitando. Unde
petrus. ꝓp̾c passus ẽ pro
nobis uobis reliquens exẽ¬
plum. ut sequamini uesti¬
gia euis. Quod autẽ sequit᷑
quia digni sunt. subaudis
quia inundi. uel quia mea
dignitate condigni. S nũ¬
quid illi desperandi sunt
qui post baptismum macuł
criminum. uitam coinquinat᷑:
Nutiq: quia & illi si penitenci¬
am egerint. lacrimarũ fleci¬
bus prioris uitȩ maculas de¬
tergunt. quod est secudum
baptismi genus. Sicut enim
sunt duo martyrii genera
sic sunt ꝙ duo baptismata.
Rȩc itaq uestimenta in aliis
in maculata seruantur: in aluiᷤ
post maculas candidantur.
quia ꝙ alii ut dictum est

Expanded text:
titur: Habes pauca nomina titur: Habes pauca nomina in Sardis, qui non inquinaverunt vestimenta sua. De quibus adhuc subditur: Et ambulabunt mecum in albis, quia digni sunt. Et illi ambulabunt cum eo in albis, qui innocentiam et sanctitatem illius, quantum eis est possibile, imitantur. Praecedit quippe Christus exempla dando, sequuntur electi exempla ejus imitando. Unde Petrus: Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum ut sequamini vestigia ejus . Quod autem sequitur, quia digni sunt, subauditur, quia mundi, vel quia in ea dignitate condigni. Sed nunquid illi desperandi sunt, qui post baptismum maculis criminum vitam coinquinant? Non utique, quia et illi si poenitentiam egerint, lacrymarum fletibus prioris vitae maculas detergunt, quod est secundum baptismi genus. Sicut enim sunt duo martyrii genera, sic sunt duo baptismata. Haec itaque vestimenta in aliis immaculata servantur, in aliis post maculas candidantur, quia et alii, ut dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
lum numerum. s etiam no¬
qui moysen nouit ex nomi¬
ne. ꝙ suorum scribit incelo
nomina scõrum ut ipse eis
dicit. Gaudete quod noĩa
urã scripta sunt incęlo.
Habes pauca nomina. id est
paucos homines compara¬
tione ceterorum criminibꝰ
ꝙ in mundiciȩ carnis deser¬
uientium. Qui non inqui¬
nauerunt uestimenta sua
hoc est uestem baptisma¬
tis. uestem scilicet inmor¬
talitatis atq innocentiȩ.
Ista sunt nimirum uestim̃¬
ta:. quibus diab olus in
paradyso primum homi¬
nem expoliauit eum sibi
hunc ꝑ peccati consensum
strauit. Quibꝰ uestimentis
tunc homo ornatus exti¬
tit. eum ꝑ immolationem
uituli saginati iunior. filiꝰ
patri reconciliatus. prima
stola rursus indui meruit.
Hine paulus dicit. Exuen
in agnitione dĩ. Ille autẽ
uestimenta sua sordibus nõ
intingit. qui post baptis¬
matis sacramentum morta¬
le crimen non ad mittit.
S quia pauci sunt qui a
contagione criminis se post
baptismum in maculatos
custo diunt ideirco pͣmit¬

Expanded text:
lum numerum, sed etiam noqui Moysen novit ex nomine, et suorum scribit in coelo nomina sanctorum, ut ipse eis dicit: Gaudete quod nomina vestra scripta sunt in coelo . Habes pauca nomina, id est paucos homines comparatione caeterorum, criminibus et immunditiae carnis deservientium, qui non inquinaverunt vestimenta sua, hoc est vestem baptismatis, vestem scilicet immortalitatis atque innocentiae. Ista sunt nimirum vestimenta, quibus diabolus in paradiso primum hominem exspoliavit, cum sibi hunc per peccati consensum stravit. Quibus vestimentis tunc homo ornatus exstitit, cum per immolationem vituli saginati, junior filius patri reconciliatus, prima stola rursus indui meruit. Hinc Paulus dicit: Exuentin agnitionem Dei . Ille autem vestimenta sua sordibus non intingit, qui post baptismatis sacramentum mortale crimen non admittit. Sed quia pauci sunt qui a cognitione criminis se post baptismum immaculatos custodiant, idcirco praemit
Abbreviated transcription (Latin):
untur. quia sicut apłs dic̃.
non qui in manifesto uideꝰ.
neq que in carue circũcisio.
s qui in abscondito iudeus.
& cireumeisio non carnis s
sp̃c. Nuius nominis dignita¬
tem tunc ꝑdiderunt. quan¬
do xp̃m negantes dixerunt.
łłunc nescius unde sit.
Eccȩ faciam illof ut ueniãt
gressibus fidei & adorent an¬
te pedes meos tuos. Id est ut
enarrentur oꝑa tua. ꝙ uene¬
rantes imitentur. Qui modo
quia non credunt. ꝙ eccełȩ
oꝑa non solum non uene¬
rantur. s etiam despicient
Et seient quia ego dilexi
te. Tunc scient quod xp̃s.
diligat eccłam suam. quati¬
do ipsi cum ea una fueruit
effecti ęccła. Unde ꝑ propħã
ad ierusalem dicitur. Ueni¬
ent ad te eurui filii eorum.
qui humiliauerunt re. &
ad orabint uestigia pedu
tuorum. om̃s qui detrahe¬
bant tibi. ꝙ uocabunt te

Expanded text:
untur, quia sicut Apostolus dicit untur, quia sicut Apostolus dicit : Non qui in manifesto Judaeus, non quae in carne circumcisio, sed qui in abscondito Judaeus, et circumcisio non carnis sed spiritus. Hujus nominis dignitatem tunc perdiderunt, quando Christum negantes dixerunt: Hunc nescimus unde sit . Ecce faciam illos ut veniant gressibus fidei et adorent ante pedes tuos. Id est, ut venerentur opera tua, et venerantes imitentur, qui modo, quia non credunt, et Ecclesiae opera non solum non venerantur, sed etiam despiciunt. Et scient quia ego dilexi te. Tunc scient quod Christus diligat Ecclesiam suam, quando ipsi cum ea una fuerint effecti Ecclesia. Unde per prophetam ad Jerusalem dicitur: Venient ad te curri filii eorum qui humiliaverunt te, et adorabunt vestigia pedum tuorum omnes qui detrahebant tibi, et vocabunt te
Abbreviated transcription (Latin):
magnam habes. quia me lar¬
giente tenes uerbum fidei
meȩ. ꝙ non negasti nomen
meum. ꝙ ideo ꝑ me multa
potiusti. quia incollatis uir¬
tutibus non tumiusti. Uel
certe modicam uirtutem
habet scã ȩccła inpresenti.
comparatione illius uirtutiꝰ
quam habitura est infuturo.
quando nulla tristicia. nullo
labore affligitur. Ecee dabo.
de sinagoga satane qui se di¬
cunt iideos esse ꝙ non sunt
s menciuntur Hoc ex parte
quidem iam completum est.
tatem fidei illius collecti. Ge¬
neraliter autem infine scłi
complebitur quando sicut
dicit apłs. cum plenitudo gen¬
tium intrauerit. tunc omĩs
isrł saluus fiet. Modo autẽ
sunt sẏnagoge satane. hoc
est congregationes diaboli.¬
Et dicunt se uideos esse. hoc
est confitentes. s menciunt᷑.
quia cotidie xp̃m blasphemãt¬
uerunt insiuis sẏnagogis.
Iudeus interpretatur confi
tens. ꝙ ideo iudeorum noĩs
exp̃ssio. xp̃i est confessio. Dic̃t
itaq se iudeos esse. s menti¬

Expanded text:
magnam habes, quia me larmagnam habes, quia me largiente tenes verbum fidei meae, et non negasti nomen meum, et ideo per me multa potuisti, quia in collatis virtutibus non timuisti. Vel certe modicam virtutem habet sancta Ecclesia in praesenti comparatione illius virtutis, quam habitura est in futuro quando nulla tristitia, nullo labore affligetur. Ecce davo de Synagoga Satanae, qui se dicunt Judaeos esse, et non sunt, sed mentiuntur. Hoc ex parte quidem jam completum est itatem fidei illius collecti. Generaliter autem in fine saeculi complebitur, quando sicut Apostolus ait: Cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus erit . Modo autem in Synagoga Satanae, hoc est, congregatione diaboli dicunt se Judaeos esse, hoc est confitentes, sed mentiuntur, quia quotidie Christum blasphemant in Synagogis. Judaeus namque interpretaturis expressio, Christi est confessio. Dicunt itaque Judaeos se esse, sed menti
Abbreviated transcription (Latin):
edocuit. Quia modieã
habes uirtutẽm. ꝙ seruasti
uerbum meum ꝙ non ne¬
gasti nomen meum. Causã¬
na promereatur ȩccła. qͥa
non insuis uiribus s inre¬
gis. xp̃i grã confidit. Et ser¬
uasti uerbum meum id
est uerbum fider. Et non
negasti nomen meũ inter
angustias ꝙ ꝑ turbationes is¬
tuis seculi. Id circo autẽ scĩ
inter ꝑ turbationes huiꝰ scłi
insuperabiles ꝙ iniucti mo¬
dicam uirtutem habere di¬
cunturᷤ cum multa sit. qͥa
multa ꝑ rp̃m. parua autẽ
ꝑse posse presumunt. und̃
ꝙ& dicunt. In deo faciemus
urtutem. ꝙ ipse ad nichilũ
deducet inimicos ur̃os. Und
ꝙ apłs paulus cum dixisset
se plus omnibꝰ laborasse a¬
postolis. custos suȩ humilita¬
tis statim subiunxit dicens.
Non autem ego. s grã dĩ me¬
cum. Et alibi. Omnia in qͥd
possum in eo qui me confor¬
tat. Sic itaq diciturꝰ modi¬
cam habes urturem. tamꝙͣ
diceretur. paruam te putas
habere uirtutem. s in hoc

Expanded text:
edocuit. Quia modicam edocuit. Quia modicam habes virtutem, et servasti verbum meum, et non negasti nomen meum na promereatur Ecclesia, quia non in suis viribus, sed in regis aeterni gratia confidit. Et servasti verbum meum, id est verbum fidei, et non negasti nomen meum inter angustias et perturbationes hujus saeculi. Idcirco autem sancti inter perturbationes hujus saeculi insuperabiles et invicti, modicam virtutem habere dicuntur, cum multa sit, quia multa per Christum, parva autem per se posse praesumunt, unde et dicunt : In Deo faciemus virtutem, et ipse ad nihilum deducet inimicos nostros. Unde et apostolus Paulus cum dixisset se plus omnibus laborasse apostolis, custos suae humilitatis statim subnexuit, dicens: Non autem ego, sed gratia Dei mecum . Et alibi: Omnia, inquit, possum in eo qui me confortat . Sic itaque dicitur: Modicam habes virtutem, tanquam diceretur: Parvam te putas habere virtutem, sed in hoc