comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio hoc faciant & ñ cum iristicia. Non enim
expedit uobif. Quando facimꝰ ista cum̃ gaudio¬
do cum gaudio laborat oꝑariꝰ in agro. quando at¬
tendit arborem & frucdum uidet. q̃ndo attendit
segetem. & ex fructu areȩ ꝓspicit ubertatem.
Non sine causa laborauit. ñ sine causa dorsum
curuatit. Non sine causa manꝰ attriuit. ñ sine
causa frigus & estus toleratuit. Hoc est qd ait.
ut cum gaudio hoc faciant & ñ cum tͥsticia: ñ
enim expedit uob̃. Nunquid dixit. ñ illis expe-¬
dit. S dixit. non expedit uobis. Nam illi p̃po-¬
siti quando contͥstantur de malis ur̃is. expedit
illis. ipsa tristicia ꝓdest illis. ñ expedit uobis.
num oꝑemur. ut simul de mercede gaudeamꝰ.¬

Expanded text:
gaudio hoc faciant, et non cum tristitia; non enim gaudio hoc faciant, et non cum tristitia; non enim expedit vobis . Quando facimenim cum gaudio laborat opertendit arborem, et fructum videt; quando attendit segetem, et frugum in area prospicit ubertatem: non sine causa laboravit, non sine causa dorsum curvavit, non sine causa manus attrivit, non sine causa frigus et aestum toleravit. Hoc est quod ait, Ut cum gaudio hoc faciant, et non cum tristitia; non enim expedit vobis. Numquid dixit, Non illis expedit. Non; sed dixit, Non expedit vobis. Nam illi praepositi quando contristantur de malis vestris, expedit illis; ipsa tristitia prodest illis: sed non expedit vobis. ratres, bonum operemur; ut simul de mercede gaudeam
Abbreviated transcription (Latin):
Uollam emis. bonã queris. Uxorem uis ducere.
bonam ligis. Filios tibi ius nasci. bonos op¬
fns.s aligas locas & non uris malas. & uitam
souas malam: Quid te offendit uita tua quã
solam dis malam. ut inter om̃ia bona tua
uellen in parte corripe forte audiret me:
snultos tt̃m publict corripio. onis laulant¬
me. Audiat me aliquis. Non amo in uoce lau¬
datorem. & in corde contẽptorem. Ctm enim
laudas & ñ te corrigis. contra te testis es. Si ma¬
lus es & qđ dico placet tͥ displice tibi. quia si
malus displicueris tͥ. correctꝰ placebis tibi. Qđ
nuditerciꝰ nisi fallor dixi in om̃ib uerbis meis
speculũ ꝓpono. nec mea ista sunt uerba. s dño
iubente loquor. quo terrente ñ taceo. Nam qͥs
ñ eligeret tacere. & rationẽ de uob̃ ñ reddere :
S iam suscepimꝰ onꝰ qđ ab humeris nris excu-¬
tere non possumꝰ nec debemꝰ. Audistis frẽs mei
tanqͣm rationẽ reddituri ꝓuobis. ut cum

Expanded text:
Villam emis, bonam quaeris; uxorem vis ducere, Villam emis, bonam quaeris; uxorem vis ducere, bonam eligis; filios tibi vis nasci, bonos optas; caligas locas, et non vis malas: et vitam amas malam! Quid te offendit vita tua, quam solam vis malam, ut inter omnia bona tua vellem in parte corripere, forte audiret me: multos vestrum publice corripio; omnes me laudant; audiat me aliquis. Non amo in voce laudatorem, et in corde contemptorem. Cum enim laudas, et non te corrigis, contra te testis es. Si malus es, et quod dico placet tibi, displice tibi: quia si malus displicueris tibi, correctus placebis tibi, quod nudiustertius, nisi fallor, dixi. In omnibus verbis meis speculum propono. Nec mea ista sunt verba: sed Domino jubente loquor, quo terrente non taceo. Nam quis non eligeret tacere, et rationem de vobis non reddere? Sed jam suscepimus onus, quod ab humeris nostris excutere non possumus, nec debemus. Audistis, fratres mei, tanquam rationem reddituri pro vobis: ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
sum do. Noli dare illi indulgentiã. Dictur
sum hoc scͥptum non esse. hoc dm ñ ꝓmisisse
Si ista dixero. om̃ia falsa dico. Bene dicis. tierũ
dicis. indulgentiã correctioni tnȩ ꝓmisit d̃s: ne-¬
gare ñ possum. S dic mͥ. rogo te. Ecce ego
consentio & concedo. & cognosco quia indulgen¬
Ubi mͥ legis indulgentiã te accepturum si te cor¬
rexeris. lege ibi mͥ qͣntum uicturꝰ sis. Non lego
inquis. Nescis gͦ q̃ntum uicturus sis. esto correctꝰ
& semꝑ paratus. Noli timere diem ultimũ tanq̃m
furem qui dormienti effodiat parietem. s uigila
& corngere hodie. Quid differs in crastinũ. Lon-¬
ga uita erit. ipsa longa bona sit. Prandiũ bonũ¬
S longum nemo differt. & uitam malam longã
ius habere: Utiq si longa erit. meliꝰ bona
att. Si breutis erit. bene factum est ut bona
.pauceretur. Sic autem homines negligunt ui¬
tam suam. ut nolint habere malam ñ ipsam.

Expanded text:
sum Deo: Noli illi dare indulgentiam? Dicturus sum Deo: Noli illi dare indulgentiam? Dicturus sum hoc scriptum non esse, hoc Deum non promisisse? Si ista dixero, omnia falsa dico. Bene dicis, verum dicis: indulgentiam correctioni tuae promisit Deus, negare non possum: sed dic mihi, rogo te; ecce ego consentio et concedo et cognosco quia indulgenromisit? Ubi mihi legis indulgentiam te accepturum, si te correxeris; lege ibi mihi quantum victurus sis. Non lego, inquis. Nescis ergo quantum victurus sis. Esto correctus et semper paratus. Noli timere diem ultimum, tanquam furem qui te dormiente effodiat parietem: sed vigila, et corrige te hodie. Quid differs in crastinum? Longa vita erit. Ipsa longa, bona sit. Prandium bonum longum nemo differt, et vitam malam longam vis habere? Utique si longa erit, melius bona erit: si brevis erit, bene factum est, ut bona produceretur. Sic autem homines negligunt vitam suam, ut nolint habere malam, nisi ipsam.
Abbreviated transcription (Latin):
considera p̃tium tuum. Scio ego & mecũ om̃is ho¬
no qui paulo aitentiꝰ considerauerit. neminẽ dm̃
timentẽ sub uerbis eiꝰ ñ se corrigere. mͥsi qui pu¬
tat quia plus habet uiuere. Ipsa res est que mul-¬
tos occidit cum dicunt cras cras. & subito ostum
clauditur. Remansit foris cum uoce coruina. qͥa
non habuit gemitum columbinũ. Cras cras corui
uox est. geme ut columbus & tunde pectus: s
plagas tibi dando in pectꝰ. cesus. correctꝰ esto. ne
non uidearis conscientiam cedere. s malam consci-¬
entiam pugnis pauimentare. solidiorem teddere
ñ correctiorem. Geme. ñ inam gemitu. Borte emm
dicis tibi. Promisit mͥ d̃s indulgentiã q̃ndo me
correxero. securus sum. Tego diumã scͥptaram.
Iniquus in qua die conuersꝰ fuerit ab inquitatib
suis & fecerit iusticiam. om̃s iniquitates eiꝰ obliuis¬
car. securꝰ sum. Quando me correxero. dat mͥ
d̃s mdulgentiam de malis meis. & quid ego
dicturꝰ sum contra dm̃: Reclamaturꝰ. dicturꝰ

Expanded text:
Scio ego, et mecum omnis homo qui paulo attentius consideraverit, neminem Deum timentem sub verbis ejus non se corrigere, nisi qui putat, quia plus habet vivere. Ipsa res est quae multos occidit, cum dicunt, Cras, cras: et subito ostium clauditur. Remansit foris cum voce corvina, quia non habuit gemitum columbinum. Cras, cras; corvi vox. Geme ut columbus, et tunde pectus: sed plagas tibi dando in pectus, caesus correctus esto; ne non videaris conscientiam caedere, sed malam conscientiam pugnis pavimentare, solidiorem reddere, non correctiorem. Geme non inani gemitu. Forte enim dicis tibi: Promisit mihi Deus indulgentiam, quando me correxero; securus sum: lego divinam Scripturam, Iniquus in qua die conversus fuerit ab iniquitatibus suis, et fecerit justitiam, omnes iniquitates ejus obliviscar . Securus sum; quando me correxero, dat mihi Deus indulgentiam de malis meis. Et quid ego dicturus sum? Contra Deum reclamaturus? Dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortem mortẽ autem gucis. clamauerunt
ceci miserere nr̃i dñe fili dauid. qutia hocipsum
qd̾ añs & creator dauid. etiam filiꝰ dauiad esse
uoluit. in tempore hoc egit. tͣnsiens hoc fecit.
congruere honis oꝑib: Hoc dico frẽs. ne forte
simꝰ strepentes uocib & muti morib. Quis est
qui clamat ad xp̃m. ut pellatur interior cȩcitas:
Transernte xp̃o id est dispensante nohis tempo-¬
ralia saciamenta. quib ammoneamur ad ȩterna
capienda. quis est qui clamat ad xp̃m: Qui con¬
temnit mundum. Clamat ad xp̃m. qui sꝑnit se.¬
culi uoluptates. Clamat ad xp̃m. qui difꝑgit &¬

Expanded text:
usque ad mortem, mortem autem crucis, clamaverunt usque ad mortem, mortem autem crucis, clamaverunt duo caeci, Miserere nostri, fili David. Quia et hoc ipsum quod Dominus et creator David, etiam filius David esse voluit, in tempore hoc egit, transiens hoc fecit. nis operibus? Hoc dico, fratres, ne forte simus strepentes vocibus, et muti moribus. Quis est qui clamat ad Christum, ut pellatur interior caecitas transeunte Christo, id est, dispensante nobis temporalia sacramenta, quibus admoneamur ad aeterna capienda? Quis est qui clamat ad Christum? Qui contemnit mundum, clamat ad Christum. Qui spernit saeculi voluptates, clamat ad Christum. Qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
lus enim duos parietes copulat de diueiso ueni¬
entes. Quid tam diuersum. qͣm circuincisio &
p̃putium: Habes unum parietem de uidea. alte¬
rum parietem de gentib. s angulari lapidi co-¬
pulantur. Lapidem enim quem repbauert̃ edifi¬
cantes. hic factꝰ est in caput anguli. Angulus
in edificio non est. nisi cum duo parietes ex di¬
uerso uenientes in illum conueniunt. & quadã
unitate uinguntur. Isti gͦ duo parietes. scd̃m
dite nunc dilectissimi. Dñs tͣnsiebat. ꝗti cla¬
mabant. Quia est t̾isiebat. Gransitoria oꝑa faci-¬
ebat. sicut iam ditimꝰ. Scdđ̾m hec tͣnsitoria oꝑa
fia̾es m̃a edificatur. credimꝰ enĩ in filiũ ñ tantum
quia uerbum di est ꝑ qd̃ facta sunt om̃ia. si enim
semꝑ in forma dĩ manens ȩqualis deo non semetiẜ¬
sum exinaniret serui formam accipiens. nec
sentirent ceci ut possent clamare. sed cum opa¬
retur tnsitoria ia est humiliaret se factꝰ obediens

Expanded text:
lus enim duos parietes copulat de diverso venilus enim duos parietes copulat de diverso venientes. Quid tam diversum, quam circumcisio et praeputium, habens unum parietem de Judaea, alterum parietem de Gentibus? Sed angulari lapide copulantur, Lapidem enim quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Angulus in aedificio non est, nisi cum duo parietes ex diverso venientes in unum conveniunt, et quadam unitate junguntur. Isti ergo duo parietes secundum dite nunc, dilectissimi. Dominus transibat, caeci clamabant. Quid est, transibat? Transitoria opera faciebat, sicut jam diximus. Secundum haec transitoria opera fides nostra aedificatur. Credimus enim in Filium Dei, non tantum quia Verbum Dei est, per quem facta sunt omnia: si enim semper in forma Dei manens aequalis Deo, non semetipsum exinaniret formam servi accipiens; nec sentirent caeci, ut possent clamare. Sed cum operaretur transitoria, id est, humiliaret se, factus obediens
Abbreviated transcription (Latin):
enim erat & ille centurio. de quo dicit idem dñs.
Amen dico uobis ñ mueni tantam fidem in isrł.
quia ille dixerat non sum dignꝰ ut intres in do¬
mum meam. s tantum dic uerbo & sanabitur
puer m̃s. Ita gͦ dñs ante passionẽ & clarificatio-¬
nem suam iam duos ppłos designabat. unũ ad
quem uenerat ꝓpter ꝓmissa patrum. S & alte¬
rum quem ꝓpter miscłiam ñ repellebat. ut im¬
pleretur qd̃ ꝓmissum erat abrahȩ in semine tuo
benedicentur om̃s gentes. P ropterea & apł̃s iam
post resurrectionem. dñi & ascensionem ubi con¬
temptꝰ est a iudeis ꝑrexit ad gentes. nec tam̃ ȩccłus
quȩ de uideis crediderant tacuit: eram inquit ignotꝰ
facie eccłiis uideȩ quȩ sunt in xp̃o. tantum autem
audiebant. quia qui aliq̃ndo nos ꝑsequebatur ñc
cũugłirat fidem quam aliqñdo uastabat. & in
me inquit magnificabant dm. Sic & angularis¬
lapis dicitur xp̃c. qui fecit utrũq unum: angu¬

Expanded text:
enim erat et ille Centurio, de quo dicit idem Dominus: enim erat et ille Centurio, de quo dicit idem Dominus: Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. Quia ille dixerat: Non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Ita ergo Dominus ante passionem et clarificationem suam duos jam populos designabat: unum, ad quem venerat propter promissa Patrum; et alterum, quem propter misericordiam non repellebat: ut impleretur quod promissum erat Abrahae, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Propterea et Apostolus jam post resurrectionem Domini et ascensionem, ubi contemptus est a Judaeis, perrexit ad Gentes. Nec tamen Ecclesiis quae de Judaeis crediderant, tacuit: Efacie Ecclesiis Judaeae, quae sunt in Christo; tantum autem audiebant quia qui aliquando nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Dlapis dicitur Christus, qui fecit utraque unum . Angu
Abbreviated transcription (Latin):
ta uiam sunt insi duo ppłi. ad quos sanandos
uenit iñc. Ostendamꝰ hos duos ipł̃os in scͥ¬
turis scĩs. Est iȩuugło scͥptum. habeo alias
oues quȩ non sunt ex hoc ouili. & illas opor¬
tet me adducere. ut sit unꝰ grex & unꝰ pastor.
Qui sunt gͦ duo ppłi: Unus uideoꝵ. & aliꝰ gen¬
tium. Non sum missꝰ ait. nisi ad oues quȩ pie¬
runt domꝰ ifrł. Quib hoc dixit: Discipulis.
qͣndo illa chananea clamabat. que se esse canem
confessa est. ut micas de mensa dñoꝵ mereret᷑.¬
& quia meruit. iam duo demonstrati sunt
ad quos uenerat. iudaicꝰ scilicet ppłs de quo
ait. ñ sum missus nisi ad oues quȩ pierunt
domꝰ istł. & gentium ppłs cuiꝰ typum p̃tende¬
bat hec mulier quam pͥmo respuerat dicens. ñ
est bonum panẽ filioꝵ mittere canib & cui di-¬
centi ita dñe. nam & canes edunt de micis quȩ
cadunt de mensa dñoꝵ suoꝵ. responderat. o mu¬
lier magna est fid̃es tua. fiat tibi sicut uis. Inde

Expanded text:
ta viam sunt, nisi duo populi, ad quos sanandos venit Jesus? Ostendamus hos duos populos in Scripturis sanctis. Est in Evangelio scriptum, Habeo alias oves, quae non sunt de hoc ovili; et illas oportet me adducere, ut sit unus grex et unus pastor . Qui sunt ergo duo populi? Unus Judaeorum, et alius Gentium. Non sum missus, ait, nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Quibus hoc dixit? Discipulis: quando illa Chananaea clamabat, quae se esse canem confessa est, ut micas de mensa dominorum mereretur. Et quia meruit, jam duo demonstrati sunt ad quos venerat: Judaicus scilicet populus, de quo ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel: et Gentium populus, cujus typum praetendebat haec mulier, quam primo respuerat, dicens, Non est bonum panem filiorum mittere canibus: et cui dicenti, Ita, Domine, nam et canes edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum; responderat; O mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis . Inde
Abbreviated transcription (Latin):
se fallat. S forte ait aliquis. Templũ dĩ animꝰ
m̃s est. ñ corpꝰ meum. Rdiecit etiam testimo-¬
nium. Om̃is caro fenum. & om̃is claritas cas-¬
nis ut flos feni. Infelix interp̃tatio. punienda
cogitatio. Fenum dicta est caro quia moritus
s quod ad tempꝰ moritur. uide ut ñ resiuigas
cum crimine. Uis nosse aꝑtam etiã inde seul-¬
habetis a deo: Conteminebas corporale peccatũ.
contemnis quod peccas in templũ ipsum: Corpꝰ-
tuum. templum in te est sp̃s dĩ. Iam uide quid
facias de templo dĩ. Si eligeres in eccłia facere
adulterium intra istos parietes. quid te esset scle¬
tatius: Modo autẽ tu ipse es templũ dĩ. Tem¬
plum intras. templũ exis. templũ in domo tua
manes. templũ surgis. Uide quid agas. uide ne
offendas templi habitatorẽ ne deserat te. & il
rtunam uertaris. Nescitis inquit quia corꝑa uła
& hoc de fornicatione loquebatur apls ne con¬

Expanded text:
se fallat. Sed forte ait aliquis, Templum Dei animus se fallat. Sed forte ait aliquis, Templum Dei animus meus est, non corpus meum: adjecit etiam testimonium, Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni . Infelix interpretatio! punienda cogitatio! Fenum dicta est caro, quia moritur: sed quod ad tempus moritur, non resurgat cum crimine. Vis nosse apertam etiam inde sen sancti, quem habetis a Deo? Contemnebas corporale peccatum, contemnis quod peccas in templum? Ipsum corpus tuum templum in te est Spiritus Dei. Jam vide quid facias de templo Dei. Si eligeres in ecclesia facere adulterium intra istos parietes, quid te esset sceleratius? Modo autem tu ipse es templum Dei. Templum intras, templum exis, templum in domo tua manes, templum surgis. Vide quid agas, vide ne offendas templi habitatorem, ne deserat te, et in ruinam vertaris. Nescitis, inquit, quia corpora vestra et hoc de fornicatione loquebatur Apostolus, ne con
Abbreviated transcription (Latin):
uidicat d̾s. Age gͦ frater. esto correctus. Gimes
ne te inscribat inimicꝰ. & non tues ne te ui¬
dicet d̾s. Ubi est fides: Time. cum est quando
timeas. Longe est quidem dies iudicii. sed uniꝰ¬
cuiq hominis dies ultimꝰ longȩ esse non potest.
quia breuis est uita. Se quia ipsa breuitas semꝑ
incerta. q̃ndo sit dies tiuis ultimꝰ nescis. Corrige
te hodie ꝓpter cras. ꝓsit tibi & mͦ in secreto cor-¬
reptio. Palam enim loquor. & in secreto arguo.
Aures om̃ium pulso. sed conscientias quoꝵdam
conuemio. Si dicerem tu adulter cotrige te. pris¬
mo forte dicerem qd nescirem. forte qđ teme¬
re audieram suspicarer. Non dico tu adulters
corrige te. s quisqͥs in hoc ppło adulter es
corrige te. Publica est correptio. s secreta cor-¬
rectio. Scio quia ille qui timuerit. corrigit
curat. Nescitis inquit apłs. quia templũ dĩ
estis. & sp̃s dei habitat in uobis: Quisquis
templum di uiolauerit. disꝑdet illum d̃s. Nemo

Expanded text:
danda. Age ergo, frater, esto correctus. Times ne te inscribat inimicus; et non times ne te judicet Deus? Ubi est fides? Time cum est quando timeas. Longe est quidem dies judicii: sed uniuscujusque hominis dies ultimus longe esse non potest; quia brevis est vita. Et quia ipsa brevitas semper incerta, quando sit dies tuus ultimus, nescis. Corrige te hodie, propter cras. Prosit tibi et modo in secreto correptio. Palam enim loquor, et in secreto arguo. Aures omnium pulso: sed conscientias quorumdam convenio. Si dicerem, Tu, adulter, corrige te: primo forte dicerem quod nescirem; forte quod temere audieram, suspicarer. Non dico, Tu, adulter, corrige te; sed, quisquis in hoc populo adulter es, corrige te. Publica est correptio, sed secreta correctio. Scio quia ille qui timuerit, corrigit curat Deus. Nescitis, inquit Apostolus, quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Quisquis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus . Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
re qd nescimꝰ. aut putant nos tacere qd scimus.
Sed forte quod scis & ego scio. sed ñ coram te corri¬
pio. quia curare uolo ñ accusare. Sunt homines
adulteri in domib suis. in secreto peccant: aliq̃ndo
nobis ꝓduntur ab uxorib suis pletumq zelantib.
aliq̃ndo maritoꝵ salutem querentib. Nos ñ ꝓdimꝰ
palam. s in secreto arguimꝰ. Ubi contigit malum.
ibi moriatur malum. Non tam̃ uulnꝰ illud negli¬
gimꝰ. ante om̃ia ostendentes homini in tali pecca-¬
to constitito. sauciamq gerenti conscientiam.
illud uulnꝰ esse mortiferum: qđ aliq̃ndo qͥ com¬
mitunt nescio qua ꝑuersitate conteninunt. &
nescio unde sibi testimonia & uana conquirunt
dicentes. Peccata carnis d̾s non curat. Ubi est qđ
hodie audiuimꝰ. fornicatores & adulteros iudi¬
cat ds̃. Ecce attende. quisquis tali morbo la¬
boras. Quod dicit dñs audi. non quod tibi di¬
cit fauens peccatis tuis amicus tuus. aut eadem

Expanded text:
re quod nescimus, aut putant nos tacere quod scimus. re quod nescimus, aut putant nos tacere quod scimus. Sed forte quod dicis  al., scis et ego scio; sed non coram te corripio, quia curare volo, non accusare. Sunt homines adulteri in domibus suis, in secreto peccant; aliquando nobis produntur ab uxoribus suis, plerumque zelantibus, aliquando maritorum salutem quaerentibus: nos non prodimus palam, sed in secreto arguimus. Ubi contigit malum, ibi moriatur malum. Non tamen vulnus illud negligimus; ante omnia ostendentes homini in tali peccato constituto sauciamque gerenti conscientiam, illud vulnus esse mortiferum: quod aliquando qui committunt, nescio qua perversitate contemnunt; et nescio unde sibi testimonia nulla et vana conquirunt, dicentes, Peccata carnis Deus non curat. Ubi est quod hodie audivimus: Fornicatores et adulteros judicat Deus? Ecce attende, quisquis tali morbo laboras. Quod dicit Deus audi: non quod tibi dicit favens peccatis tuis animus tuus, aut eadem tecum
Abbreviated transcription (Latin):
quisq facit inuiriam. absit ut a me illam in
turiam alienã putem. Prorsus & mͥ fecit. immo
mͥ plus fecit. cui putauit placere qd̃ fecit. Ergo
ipsa corripienda sunt coram om̃ib. que peccau-¬
tur coram om̃ib. Ipsa corripienda sunt secretius.
que peccantur secretiꝰ. Distribuite tempora. &
concordat scͥptura. Sic agamꝰ & sie agendum¬
ab aliquo ut ab altero nesciatur. Lii secreto debe¬
mus corripere. in secreto arguere. ne uolentes
publice arguere ꝓdamꝰ hominem. quem nos uo¬
lumus corriꝑe & corrigere. Quid si mimicus que
homicidam ep̃c. & aliꝰ nemo illum nouit. Ego uo¬
lo publice corripere. at tu queris inscribere. Pror¬
sus nec prodo. nec negligo. Corripio in secreto.
pono ante octilos dei uidicium. terreo cruentã con-¬
scientiam: psuadeo penitentiam. Hac caritate. pre-¬
diti esse debemꝰ. unde aliq̃ndo homines rep̃hend̾s
nos: quod quasi ñ corripiamꝰ. aut̃ putant nos sci¬

Expanded text:
quisque injuriam facit, absit ut a me injuriam quisque injuriam facit, absit ut a me injuriam illam alienam putem. Prorsus et mihi fecit: imo et mihi plus fecit, cui putavit placere quod fecit. Ergo ipsa corripienda sunt coram omnibus, quae peccantur coram omnibus: ipsa corripienda sunt secretius, quae peccantur secretius. Distribuite tempora, et concordat Scab aliquo, ita ut ab altero nesciatur. » « In secreto debemus corripere, in secreto arguere, ne, volentes publice arguere, prodamus hominem. Nos volumus corripere et corrigere; quid si inimicus quahomicidam episcopus, et alius nemo illum novit. Ego publice corripere, at tu quaeris inscribere: prorsus nec prodo, nec negligo. Corripio in secreto, pono ante oculos Dei judicium, terreo cruentam conscientiam, persuadeo poenitentiam. Hac charitate praediti esse debemus. Unde aliquando homines reprehendunt nos, quia, quasi non corripiamus, aut putant nos sci
Abbreviated transcription (Latin):
uxore fuerat suspicatꝰ tanta benignitate peꝑ-¬
cit. anteqͣm sciret unde illa conceꝑat. quia gra-¬
uidam senserat. & se ad illam ñ accessisse nouerat.¬
Restabat itaq ceita adulterũ suspitio. & tamen
quia ipse solus senserat. ipse solus sciebat. Q uid
de illa ait eat̃głm: Ioseph autem cum esset uir
iustꝰ. & nollet eam diuulgari. Mariti dolor non
uindictam quesiuit. uoluit ꝓdesse peccanti: ñ
puniri peccantem. Cum inquit nollet eam di-¬
uulgari. uoluit eam occulte dimutere. Hec eo¬
cogitante. ecce angelus dñi apparuit illi in som¬
nis & indicauit quid esset: quia ñ uiolauit
uiri thorum. quia de spũ scõ conceꝑat dñm am-¬
boꝵ. Peccauit gͦ in te frater tuus. si tu solus
nosti: tunc uere in te solum peccauit. Nam si
multis audientib tibi fecit miuriam. & in illos
peccauit quos testes suȩ iniquitatis effecit. Dico
testis agnoscere. Quando me audiente fr̃i meo

Expanded text:
uxore fuerat suspicatus, tanta benignitate pepeuxore fuerat suspicatus, tanta benignitate pepercit, antequam sciret unde illa conceperat, quam gravidam senserat, et se ad illam non accessisse noverat.Restabat itaque certa adulterii suspicio, et tamen, quia ipse solus senserat, ipse solus sciebat, quid de illo ait evangelium? Joseph autem, quum esset vir justus, et nollet eam divulgare. Mariti dolor non vindictam quaesivit: voluit prodesse peccanti, non punire peccantem. Quum, inquit, nollet eam divulgare, voluit eam occulte dimittere. Et itante, ecce angelus Domini apparuit ei in somnis; et indicavit quid esset, quia non violavit viri torum, quia de Spiritu sancto conceperat Dominum amborum . Peccavit ergo in te frater tuus; si tu solus nosti, tunc vere in te solum peccavit. Nam si multis audientibus tibi fecit injuriam, et in illos peccavit, quos testes suae iniquitatis effecit. Dico testis agnoscere. Quando me audiente, fratri meo
Abbreviated transcription (Latin):
solum: aliquando corripiendo frẽm coram om̃ib:
ut ceteri timorem habeant. Si aliq̃ndo illud
aliq̃ndo illud fecerimꝰ. concordiã scͥpturarum te-¬
nebimꝰ. & in faciendo atq obtemꝑando non
errabimꝰ. S dicit mͥ aliquis. Quando facio illud
q̃ndo illud. ne tunc corripiam inter me & ipsum
solum quando debeo coram om̃ib orripere. aut
tunc corripiam coram om̃ib quando debeo in setre-¬
do facere debeamꝰ.s utinam facere pigri ñ simꝰ.
Intendite & iuidete. Si peccauent inquit inte:
frater tuus. corripe eum inter te & ipsum solum.
Quare: uia in te peccauit. Quid est in te pec qͣ¬
cauit. Gu scis quia peccauit. Quia enĩ secretum
fuit quando in te peccauit. secretum quere cum
corrigis quod peccauit. Nam si solus nosti quia ⁊¬
peccauit in te & eum uis coram om̃ib arguere.
non es sed ꝓditor corrector. Attende quemad nͣ¬
modum uit iustꝰ ioseph tanto flagitio qd̃ de

Expanded text:
solum, aliquando corripiendum fratrem coram omnibus, solum, aliquando corripiendum fratrem coram omnibus, ut et caeteri timorem habeant. Si aliquando illud, aliquando illud fecerimus; concordiam Scripturarum tenebimus, et in faciendo atque obtemperando non errabimus. Sed dicit mihi aliquis: Quando facio illud, quando illud: ne tunc corripiam inter me et ipsum solum, quando debeo coram omnibus corripere; aut tunc corripiam coram omnibus, quando debeo in secredo facere debeamus: sed utinam facere pigri non simus. Intendite, et videte: Si peccaverit, inquit, in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsuQuare? quia peccavit in te. Quid est: In te peccavit? Tu scis, quia peccavit. Quia enim secretum fuit, quando in te peccavit, secretum quaere, quum corrigis quod in te peccavit. Nam si solus nosti, quia peccavit in te, et eum vis coram omnibus arguere, non es correptor, sed proditor. Attende, quemadmodum vir justus Joseph tanto flagitio, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
in te frater tuus. corripe illũ inter te & ipsam
solum. Quid dicis apłe: Pecrantes corã om̃ib
argue. ut & ceteri timorẽ habeant. Quid facimꝰ:
Controuersiã istam: uelut iudicis audimꝰ. Absit.
mimo sub udice constituti pulsemꝰ uti nob̃ aꝑiri
impetremꝰ. fugiamꝰ sub alas dñi dĩ nr̃i. Non enĩ
apło suo contrariũ locutꝰ est. quia in illo ipse locu-¬
tus est: sicut dicit. An uultis exꝑim̃tum eiꝰ acciꝑe.
in apło. Xp̃c gͦ utrumq dixit. unum ore suo: al-¬
terum ore p̃conis sui. quia qñdo preco de tribu-¬
nali aliquid dicit. ñ scribitur in gestis preco
dixit: s ille dixisse scribitur. qui p̃coni qd̾ diceret
ut intelligamꝰ. & inter utraq p̃cepta pacati con-¬
stituamur. Cum corde nr̃o nõs concordemꝰ. & scrip-¬
tura sca in nulla parte discordat. Uerum est oñn-¬
no utrũq icriłm est. sed discernere debemꝰ ali¬
q̃ndo illud altquando illud esse faciendũ: ali-¬
quando totripiendum frẽm huter te & ipsum

Expanded text:
illum inter te et ipsum solum. Quid dicis, Apostole? Peccantes coram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant. Quid facimus? Controversiam istam velut judices audimus? Absit. Imo sub judice constituti pulsemus, uti nobis aperiri impetremus: fugiamus sub alas Domini Dei nostri. Non enim Apostolo suo contrarium locutus est, quia et in illo ipse locutus est, sicut dicit: An vultis experimentum ejus accipere, istus ergo utrumque dixit; unum ore suo, alterum ore praeconis sui. Quia quando praeco de tribunali aliquid dicit, non scribitur in Gestis, Praeco dixit: sed ille dixisse scribitur, qui praeconi quod diceret ut intelligamus, et inter utraque praecepta pacati constituamur. Cum corde nostro nos concordemus, et Scriptura sancta in nulla parte discordat. Verum est omnino, utrumque verum est: sed discernere debemus, aliquando illud, aliquando illud esse faciendum; aliquando corripiendum fratrem inter te et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
senim dñs subdidit de cordib ur̃is. ut si ꝑ cari¬
tatem imponit᷑ disciplina de corde lenitas non
recedat. Quid eiim tam pium. qm medicus fe¬
rens ferramentũ: Plorat secandꝰ & secatur. plo¬
at urendꝰ & uritur. ñ est illa crudelitas. absit
it seuitia medici dicatur. Seuit in uulntis ut
homo sauetur. quia si uulnꝰ palpetut homo ꝑdi¬
ta. Dic g̃ ista monuerim frẽs mei. ut frẽs
̃os qui peccauerint om̃i m̃ diligamꝰ de corde
sro. cartaete i eos ñ dimiitamꝰ & disciplinã

Expanded text:
enim Dominus subdidit, de cordibus vestris, ut si per charienim Dominus subdidit, de cordibus vestris, ut si per charitatem imponitur disciplina, de corde lenitas non recedat. Quid enim tam pium quam medicus ferens ferramentum? Plorat secandus, et secatur: plorat urendus, et uritur. Non est illa crudelitas; absit ut saevitia medici dicatur. Saevit in vulnus, ut homo sanetur: quia si vulnus palpetur, homo perditur. Sic ergo ista monuerim, fratres mei, ut fratres nostros qui peccaverint omni modo diligamus, de corde nostro charitatem in eos non dimittamus, et disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
ti disponis. Faciet gͦ ista uob̃ inquit pater ũr
oelestis. si non remiserits unusquisq fr̃ib ur̃ie
ex cordib ur̃is. Ne dicas in lingua ignosco. &
corde differas. Suppliciũ em̃ tibi oftendit ds̃ mi¬
nando uindictam. Nouit ds̃ ubi dicas. uocẽ tuqͣ
homo audiuit. conscientiã tuam d̃s inspicit Si
dicis dimitto. dinitte. Meliꝰ est cum clamas ore
& dimittis in corde. qm blandus ore: crudelis in
nolunt uapulare. qui sic p̃scribunt nobis q̃ndo
uolumꝰ dare disciplinam. Peccaui. ignosce mͥ. Es¬
ce ignoui. & iterum peccat. Ignosce. ignoui. Pet¬
cat teitio. Ignosce tercio. ignoui. Lam quarto
uapulet. & ille. nunqͥd septuagies septies
te fatigaui: Si hac p̃scͥptione seueritas disci¬
plinȩ doriniat. repressa disciplina seuit impu-¬
⁊ nita nequicia. Ouid gͦ faciendũ est: Corripi¬
amꝰ uerbis. & si opꝰ est & uerberib sed delic¬
tum dumitamꝰ. culpam de corde abiciamꝰ. Tło

Expanded text:
ri disponis, Faciet ergo ita vobis, inquit, Pater vester ri disponis, Faciet ergo ita vobis, inquit, Pater vester coelestis, si non remiseritis unusquisque fatribus vestris ex cordibus vestris. Ne dicas in lingua, Ignosco, et corde differas. Supplicium enim ostendit tibi Deus, minando vindictam. Novit Deus ubi dicas. Vocem tuam homo audivit: conscientiam tuam Deus inspicit. Si dicis, Dimitto; dimitte. Melius est cum clamas ore, et dimittis in corde, quam blandus ore, crudelis in nolunt vapulare, qui sic praescribunt nobis, quando volumus dare disciplinam: Peccavi, ignosce mihi. Ecce ignovi, et iterum peccat. Ignosce: ignovi. Peccat tertio. Ignosce: tertio ignovi. Jam quarto vapulet. Et ille: Numquid septuagies septies te fatigavi? Si hac praescriptione severitas disciplinae dormiat, repressa disciplina saevit impunita nequitia. Quid ergo faciendum est? Corripiamus verbis, et si opus est, et verberibus: sed delictum dimittamus, culpam de corde abjiciamus. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
rem tãm xp̃m medicum esse nr̃e salutis
eternȩ. & ad hoc eum suscepisse infirmitatem
nature nr̃ȩ. ne sempiterna esset infirmitas nr̃a
Assumpsit enim corpꝰ mortale ni quo occideret
mortem. & qñtus crucifixus est ex infirmitate
nr̃a sicut ait apłs. sed uiuit in uirtute dei
Eiusdem apłi uerba sunt: & quia iam ñ morit̃.
& mors ei ultra non dñabitur. Hec gͦ bene no¬
ta sunt fidi ur̃ȩ. simul & hoc consequens est.
ut nouerimꝰ om̃ia miracula que corporaliter
fecit ualere ad ammonitionẽ nr̃am. ut ꝑcipia¬
mus ab eo qd ñ est tͣnsiturum neq finem ha-¬
biturum. Oculos reddidit cȩcis quos erat utq
mors aliquando clausura. resuscitauit latarim
iterum moriturum. Quecumq ad salutẽ corpã¬
rum fecit. ñ ad hoc fecit ut sempiterna essent.
cum tamen daturꝰ sit etiam ipsi corpori in fine
sempiternam salutem: sed quia illa que ñ uide¬
bantar ñ credebantur. ꝑ ista temporalia quȩ ui¬
Debantur. edificabat fidem ad illa que ñ uideban

Expanded text:
sum Christum medicum esse nostrae salutis aeternae; et ad hoc eum suscepisse infirmitatem naturae nostrae, ne sempiterna esset infirmitas nostra. Assumpsit enim corpus mortale, in quo occideret mortem. Et quamvis crucifixus est ex infirmitate nostra, sicut ait Apostolus; sed vivit ex virtute Dei . Ejusdem Apostoli verba sunt: Et quia jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Haec ergo bene nota sunt fidei vestrae. Simul et hoc consequens est, ut noverimus omnia miracula, quae corporaliter fecit, valere ad admonitionem nostram, ut percipiamus ab eo quod non est transiturum, neque finem habiturum. Oculos reddidit caecis, quos erat utique mors aliquando clausura: resuscitavit Lazarum, iterum moriturum. Et quaecumque ad salutem corporum fecit, non ad hoc fecit, ut sempiterna essent: cum tamen daturus sit etiam ipsi corpori in fine sempiternam salutem. Sed quia illa quae non videbantur, non credebantur; per ista temporalia quae videbantur aedificabat fidem ad illa quae non videban
Abbreviated transcription (Latin):
nister est noui testam̃ti. Audi gͣ apłm paulũ
timotheo p̃cipientem & dicentẽ. Peceantes corã
om̃ib argue. ut & ceteri timorẽ habeant. Tam
non salomonis liber cum ȩuũgło. sed pacili apłi
epła uidetur confligere. Salomonem sine tntu¬

Expanded text:
Paulum Timotheo praecipientem et dicentem, Peccantes coram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant . Jam non Salomonis liber cum Evangelio, sed Pauli apostoli Epistola videtur confligere. Salomonem
Abbreviated transcription (Latin):
eus oculis cum dolo congerit hominib mesti¬
ciam. qui autem arguit palam. pacem facit.
Sigͦ qui arguit palam pacem facit. quom gͦ est
corripe illum inter te & ipsum solum: Metuen¬
Dum est ne sibi contraria sint p̃cepta diuinã.
sed intelligamꝰ esse ibi stmmã concordiam. ñ
quemadmodum quidã uani sapiamꝰ. qui erran-¬
tes opinantur conttaria sibi esse duo testam̃ta
ni libris ueterib & nouis. ut ideo putemꝰ hoc
ese contrariũ: qm illud est in salomonis libro.
hoc in ȩuugło. Si enim aliquis imperitꝰ & ca¬
luinuator diunarum scͥpturarum diceret. ecce
bi sibi contradicunt duo testamenta. añs dicit
sontipe illum uiter te & ipsum solum. salomon
bitt qui arguit palam pacem facit. gͦ nescit dñs
ĩquido precepit. salomon uult contandi fiontẽ
pecrantis. xp̃c partit pudori crubescentis. ibi
sum scprum est qui arguit palam pacẽ facit.
ps uem coripe illtum inter te & ipsum solũ.
son palam sel in sccreto & occulte. uis nosse

Expanded text:
ens oculis cum dolo, congregat hominibus moestitiam; qui autem arguit palam, pacem facit.Si ergo qui arguit palam, pacem facit; quomodo, Corripe illum inter te et ipsum solum? Metuendum est, ne sibi contraria sint praecepta divina. Sed intelligamus esse ibi summam concordiam, non quemadmodum quidam vani sapiamus, qui errantes opinantur contraria sibi esse duo Testamenta in Libris veteribus et novis: ut ideo putemus hoc esse contrarium, quoniam illud est in Salomonis libro, hoc in Evangelio. Si enim aliquis imperitus et calumniator divinarum Scripturarum diceret, Ecce ubi sibi contradicunt duo Testamenta. Dominus dicit, Corripe illum inter te et ipsum solum. Salomon dicit, Qui arguit palam, pacem facit. Ergo nescit Dominus quid praecepit? Salomon vult contundi frontem peccantis: Christus parcit pudori erubescentis. Ibi enim scriptum est, Qui arguit palam, pacem facit: hic autem, Corripe illum inter te et ipsum solum; non palam, sed in secreto et occul
Abbreviated transcription (Latin):
perit. adhibe illi duos uel tres. quia in ore duqꝵ
uel trium testium stat om̃e uerbum. Si nec ipsos
audierit. refer ad eccł̃iam. Si nec eccłiam audierit.
sit tibi sicat ethnicꝰ & publicanꝰ. Noli illum iam¬
deputare in numero fratrũ tuoꝵ. nec ido tamen
salus eiꝰ negligenda est. Nam & ipsos ethnicos
a est gentiles & paganos. in numero quidem fra¬
trum ñ deputamꝰ. sed tam̃ eoꝵ salutem semper
inquirimꝰ. Hoc g̃ audiuimꝰ dñm ita monentem
& tanta cura p̃cipientem. ut etiam hoc adderet
continuio. Amen dico uob̃. quetũq ligaueritis
suꝑ terram ligata erunt & in gelo. & quecumq
solueritis in terra soluta erunt & in cęlo. Cepisti
habere frẽm tuũ tanq̃m publicanum. ligas illũ¬
s in terra. sed ut iuste alliges uide. Nam inusta
uincula. disrumpit iusticia. Cum autẽ correxe¬
ris & concordaueris cum fr̃e tuo. soliusti illum
in tenra. Cum solueris in terra. solutꝰ erit &

Expanded text:
derit, adhibe tecum duos vel tres; quia in ore duorum derit, adhibe tecum duos vel tres; quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum. Si nec ipsos audierit, refer ad Ecclesiam: si nec Ecclesiam audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Noli illum deputare jam in numero fratrum tuorum. Nec ideo tamen salus ejus negligenda est. Nam et ipsos Ethnicos, id est, Gentiles et Paganos in numero quidem fratrum non deputamus; sed tamen eorum salutem semper inquirimus. Hoc ergo audivimus Dominum ita monentem, et tanta cura praecipientem, ut etiam hoc adderet continuo: Amen dico vobis, quaecumque ligaveritis super terram, ligata erunt et in coelo; et quaecumque solveritis in terra, soluta erunt et in coelo. Coepisti habere fratrem tuum tanquam publicanum, ligas illum in terra: sed ut juste alliges, vide. Nam injusta vincula disrumpit justitia. Cum autem correxeris, et concordaveris cum fratre tuo, solvisti illum in terra. Cum solveris in terra, solutus erit et
Abbreviated transcription (Latin):
miliare. qui cecidisti: Nultum interest inter se hu-¬
miliantẽ. & inter iacentẽ.: Iam iaces. & humiliate
te non uis: Bene diceres nolo descendere. si no-¬
hodie. Si peccauerit in te frater taus. corripe eũ
inter te & ipsum solum. Si neglexeris. peior es
Ille iniuriam fecit. & iniuriã faciendo graui se
ipsum uulnere ꝑcussit. Tl uulnꝰ fr̃is tui contẽp¬
nis. tu eum uides perire uł ꝑisse. & negligis:
Pcior es tacendo. qm ille conuitiando. Quando:
⁊ non ꝓ nobis. Nam głosum est iniurias obliuisa.¬
sed obliuiscere iniutriam tuã non uulnꝰ fr̃is tul
G̾ corripe inter te & ipsum solum. intuens
correctioni: parcens pudori. Forte enĩ p̃ uere¬
cundia incipit defendere pecratũ suũ. & qus¬
ius facere correctiorem. facis peiorem. Corripe gͦ
inter te & ipsum solum. Si te audierit lucratꝰ es
frẽm tuũ. quia ꝑierat nisi faceres. Si autem ñ te
audierit. id est peccatũ suum quasi iusticiã defen¬

Expanded text:
miliare qui cecidisti? Multum interest inter se humiliare qui cecidisti? Multum interest inter se humiliantem et inter jacentem. Jam jaces, et humiliare te non vis? Bene diceres, Nolo descendere; si nohodie: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum. Si neglexeris, pejor es. Ille injuriam fecit, et injuriam faciendo gravi se ipsum vulnere percussit: tu vulnus fratris tui contemnis? Tu eum vides perire, vel perisse, et negligis? Pejor es tacendo, qaum ille conviciando. Quando , non pro nobis; nam gsed obliviscere injuriam tuam, non vulnus fratris tui. Ergo corripe eum inter te et ipsum solum, intendens correctioni, parcens pudori. Forte enim prae verecundia incipit defendere peccatum suum, is facere correctiorem, facis pejorem. Corripe ergo eum inter te et ipsum solum. Si te audierit, lucratus es fratrem tuum: quia perierat, nisi faceres. Si autem non te audierit, id est, peccatum suum quasi justitiam defen
Abbreviated transcription (Latin):
altare. & ibi reconlatꝰ fueris quia frater tiuis ha-¬
bet aliquia aduersum te. relinque ibi mitnꝰ tuũ
ante altare. Non irascitur ds̃ quia differs impo¬
nere munꝰ tuũ. te quent d̃s magis q̃m munꝰ tuũ.
Nam si malum amimũ gerens aduersꝰ frẽm tuum ̃
adueneris cum munere ad dm̃ tuũ. respondet tͥ
Tu peristi mͥ. quid attulisti: Offers munꝰ tuum.
& ta ñ es intinꝰ der. Plus querit xp̃c quem rede ĩ¬
mit sanguine suo. qm qđ tu iunuenisti in horreo
tuo. Ergo relinque ibi munꝰ tuũ ante altare.
& uade priꝰ reconciliari fr̃i tuo. & tusic ueniens
offeres munꝰ tuum. Ecce ille reatꝰ gehennȩ qͣm
cito solutꝰ est: nondum reconciliatꝰ reus eras
gchennȩ. reconciliatꝰ securus offers munꝰ tuum
bas inutrias. & difficiles ad concordiam requiren¬
dam. Pcte inqut ueniã ab homine quẽ offendisti.
ab homine quem lesisti. Respondet. non me hu¬
miliabo. łel dm tuũ audi. si frẽm tuum contem¬
nis. Qui se humiliat. exaltabitur. Non uis te hu¬

Expanded text:
are, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te; relinque ibi munus tuum ante altare. Non irascitur Deus quia differs imponere munus tuum: te quaerit Deus magis quam munus tuum. Nam si malum animum gerens adversus fratrem tuum, adveneris cum munere ad Deum tuum, respondet tibi: Tu peristi, mihi quid attulisti? Offers munus tuum, et tu non es munus Dei. Plus quaerit Christus quem redemit sanguine suo, quam quod tu invenisti in horreo tuo. Ergo relinque ibi munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo; et sic veniens offeres munus tuum . Ecce ille reatus gehennae quam cito solutus est. Nondum reconciliatus, eras gehennae reus: reconciliatus, securus offers munus tuumdas injurias, et difficiles ad concordiam requirendam. Pete, inquit, veniam ab homine quem offendisti, ab homine quem laesisti. Respondet: Non me humiliabo. Vel Deum tuum audi, si fratrem tuum contemnis: Qui se humiliat, exaltabitur . Non vis te hu
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis attende cuiꝰ amore id facere debeas. utrũ
tui an illiꝰ. Si te audierit inquit. lucratꝰ es frẽm
tuum. Ergo ꝓpter illum fac. ut lucreris illum.
Si faciendo lucraris. nisi fecisses ꝑierat. Quid
est gͦ quod pleriq homines ista peccata contem¬
nunt & dicunt. quid magnũ feci: In hominem
peccaui. Noli contemnere. in hominẽ peccasti.
Uis nosse. quia in hominẽ peccando ꝑisti: Si te
ille in quem peccasti corripuerit inter te & ip¬
sum solum & audieris illum. lucratꝰ est te. Quid
est lucratꝰ est te. nisi quia ꝑieras si non lucrare¬
tur te: Nam si ñ ꝑieras. quomꝰ te lucratꝰ est:
Nemo gͦ contemnat. qñdo peccat in frẽm. Eit
enim quodam loco apłs. Sic autẽ pecantes in
frẽs & ꝑcutientes conscientiã eoꝵ infirmam in
sed peccaui in frẽm. In hominẽ peccaui. leue pecca¬
tum est. uel nullum peccatum est. Forte inde dicis
leue est. quia cito curatur. Pecrasti in frẽm. fac satis

Expanded text:
verbis attende, cujus amore id facere debeas, utrum verbis attende, cujus amore id facere debeas, utrum tui, an illius. Si te audierit, inquit, lucratus es fratrem tuum. Ergo propter illum fac, ut lucreris illum. Si faciendo lucraris, nisi fecisses perierat. Quid est ergo quod plerique homines ista peccata contemnunt, et dicunt, Quid magnum feci? in hominem peccavi. Noli contemnere. In hominem peccasti: vis nosse quia in hominem peccando peristi? Si te ille in quem peccasti, corripuerit inter te et ipsum solum, et audieris illum, lucratus est te. Quid est, lucratus est te; nisi quia perieras, si non lucraretur te? Nam si non perieras, quomodo te lucratus est? Nemo ergo contemnat, quando peccat in fratrem. Ait enim quodam loco Apostolus, Sic autem peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in sed peccavi in fratrem, in hominem peccavi: leve peccatum est, vel nullum peccatum est. Forte inde dicis, Leve est, quia cito curatur. Peccasti in fratrem: fac satis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid facturꝰ : Tollit pecuniam. nunquid fidem:
Tedit famam. nunqͥd conscientiã: Quicquid
nocet forinsecus. nocet sibi. Aitende quid noceat.
Intꝰ enim sibi ipse inimicus est. qui odit alterũ.
S quia ñ sentit quid sibi mali faciat. in alterũ
seuit. eo periculosiꝰ uiuens quod ñ
sentit quid secum mali agat. quia & seuendo
sensum ꝑdit. Seusti in immicũ tuũ. te seuiente
ille nudatꝰ est. tu iniquus es. Multũ interest. in-¬
ter nudũ & miquum. Ille ꝑdidit pecunã. tu inno¬
centiam. Ouere. quis grauiꝰ damnũ ꝑpessus est.
Ille ꝑdidit rem ꝑituram. tu factus es periturus.
sed studio corrigendi. Tales si fuerimꝰ. optime fa-¬
cimꝰ qd̾ hodie ammoniti sumꝰ. Si peccauerit in te
frater tuus. corripe illum inter te & ipsũ solum.
Quare illum corripis: Quia doles qđ peccauerit
in te. Absit. Si amore tui id facis nichil facis.
si amore illiꝰ facis optime facis. Deniq in ipsis

Expanded text:
quid facturus? Tollit pecuniam, numquid fidem? quid facturus? Tollit pecuniam, numquid fidem? Laedit famam, numquid conscientiam? Quidquid nocet, forinsecus nocet: sibi attende quid noceat. Intus enim sibi ipse inimicus est, qui odit alterum. Sed quia non sentit quid sibi mali faciat, in alterum saevit, eo periculosius vivens, quo non sentit quid secum mali agit; quia et saeviendo sensum perdidit. Saevisti in inimicum tuum: te saeviente ille nudatus est, tu iniquus es. Multum interest inter nudum et iniquum. Ille perdidit pecuniam, tu innocentiam. Quaere quis gravius damnum perpessus est. Ille perdidit rem perituram, tu factus es periturus. sed studio corrigendi. Tales si fuerimus, optime facimus quod hodie admoniti sumus: Si peccaverit in te frater tuus, corripe illum inter te et ipsum solum. Quare illum corripis? Quia te doles, quod peccaverit in te? Absit. Si amore tui id facis, nihil facis. Si amore illius facis, optime facis. Denique in ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
amus. ut quod hodie ammoniti sumꝰ bene fa¬
cere atq implere possimꝰ. ante om̃ia ñ odisse.
Tunc enim quando trabes ñ est in oculo tuo. ui¬
des recte qͥcqͥd fuerit in oculo frĩs tui. & ium
pateris donec eicias de oculo fr̃is tui. qd̃ uides
nocere oculo frĩs tui . I.umen qđ in te est. non te
ꝑmutit negligere lumen fr̃is tui. Nam si odi¬
sti & uis corripere. quomͦ emendas lumen qui ꝑ¬
didisti lumen: Dixit enim & hoc aꝑte eadem
scͥptura. ubi scͥptum est. Qui odit frẽm suum.
homicida est. Qui odit inquit frẽm suum. in te¬
nebris est usq adhuc. Odium. tenebre sunt.
Non potest autẽ fieri. ut qui odit alterum ñ
fibi priꝰ noceat. Illum enĩ ledere conatur extrin¬
secus. se uastat intrinsecus. Quantũ autẽ animꝰ
ñr corpore maior est. tantũ ei ꝓspicere debemꝰ
ne ipse ledatur. Ledit autem animũ suũ. qui
odit alterum. & quid facturꝰ est ei quem odit

Expanded text:
amus, ut quod hodie admoniti sumus, bene faamus, ut quod hodie admoniti sumus, bene facere atque implere possimus, ante omnia non odisse. Tunc enim quando trabes non est in oculo tuo, vides recte quidquid fuerit in oculo fratris tui; et vim pateris, donec ejicias de oculo fratris tui, quod vides nocere oculo fratris tui. Lumen quod in te est, non te permittit negligere lumen fratris tui. Nam si odisti, et vis corripere, quomodo emendas lumen, qui perdidisti lumen? Dixit enim et hoc aperte eadem Scriptura, ubi scriptum est, Qui odit fratrem suum, homicida est. Qui odit, inquit, fratrem suum, in tenebris est usque adhuc . Odium, tenebrae sunt. Non potest autem fieri ut qui odit alterum, non sibi prius noceat. Illum enim laedere conatur extrinsecus, se vastat intrinsecus. Quantum autem animus noster corpore major est, tantum ei prospicere debemus, ne ipse laedatur. Laedit autem animum suum, qui odit alterum. Et quid facturus est ei quem odit?
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ aliter filus disciplinam. ñ aliq̃ntum iras¬
cendo & inaignando. nec tamen daremꝰ disci¬
plinam nisi amando. Usq adeo non om̃is qui ⁊ͣ¬
irascitur odit. ut aliquando magis odisse
conuincatur si non irascatur. Fac enim puerũ
uelle in aqua fluminis ludere. cuiꝰ impetu pę-¬
reat. Tu si uides & patienter ꝑmutis. odisti.
Tua patientia. illiꝰ mors est. Quanto meliꝰ est
si irasceris & corrigis. qͣm non irascend̾o in¬
terire ꝑmutis: Odium gͦ ante om̃ia uitan-¬
dum est. trabes de oculo eicienda est. Multũ
quippe aliud est. quando quisq uascens in ali¬
quo uerbi modum excedit qd̃ postea deleat
penitendo. & aliud est seruare insidias inclu¬
sas in corde. Multum postremo interest int̾ ⁊ͣ
hec uerba scͥpturȩ. turbatꝰ est pre ira oculus
m̃s. De illo autem quid dictũ est. Qui odit
frẽm suum. homicida est. Multum interest. in¬
ter turbatum & extinctum. Festuca turbat.

Expanded text:
damus aliter filiis disciplinam, nisi aliquantum irasdamus aliter filiis disciplinam, nisi aliquantum irascendo et indignando: nec tamen daremus disciplinam, nisi amando. Usque adeo non omnis qui irascitur, odit; ut aliquando magis odisse convincatur, si non irascitur. Fac enim puerum velle in aqua fluminis ludere, cujus impetu pereat: tu si vides, et patienter permittis, odisti; tua patientia, illius mors est. Quanto melius est si irasceris et corrigis, quam non irascendo interire permittis? Odium ergo ante omnia vitandum est, trabes de oculo ejicienda est. Multum quippe aliud est, quando quisque irascens in aliquo verbi modum excedit, quod postea deleat poenitendo; et aliud est, servare insidias inclusas in corde. Multum postremo interest inter haec verba Scripturae, Turbatus est prae ira oculus meus . De illo autem quid dictum est? Qui odit fratrem suum, homicida est . Multum interest inter turbatum oculum, et exstinctum. Festuca turbat,