comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
płs iacob ait. Unusquisq aũ tẽptat᷑
a concupiscentia. S addidit sua: ut
qui audit hȩc intelligat quomͦ clamare
debeat. Ego dixi dñe miserere mei: sana
animã meã quia peccaui tͥ. Non enĩ sa¬
natione indiguisset: ñ pectando seipsum ui¬
ciasset. S ut aduersus eam caro sua concups¬
ceret: id est ipsa sibimetipsi ex ea parte qͣ in
carne infirmata ẽ. repugnaret. Caro enĩ nͥ
caro aduersus sꝑm dr̃. quando anima carna¬
li concupiscentia sꝑui reluctat᷑. Totũ hoc su
mus: & caro ipsa quȩ discedente anima
morit᷑: nr̃a pars infirma ẽ. Non fugienda
dimittit᷑. s recipienda deponit᷑: nec recepta
ulterius relinquetur. Seminat᷑ aũ corpꝰ
animale: surget corpus sꝑuale. Tunc iã
caro ñ concupiscet aduersꝰ sꝑm. quando
ulla repugnantia. uerũetiam sine ulla cor¬
poralis alim̃ti indigentia inet̃num uiui¬
ficanda subdet᷑. Hec igitur duo que nunc
inuicem aduersant᷑ in nob̃. qm̃ in utroq

Expanded text:
s non ait: unusquisque temptatur a concupiscentia, sed addidit: sua, ut qui hoc audit intellegat quomodo clamare debeat: ego dixi, domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. non enim sanatione indiguisset, nisi se ipsa peccando uitiasset, ut aduersus eam sua caro concupisceret, id est ipsa sibimet ipsi ex ea parte qua in carne infirmata est repugnaret. Caro enim nihcaro aduersus spiritum dicitur, quando anima carnali concupiscentia spiritui reluctatur. totum hoc nos sumus. et caro ipsa, quae discedente anima moritur, nostra pars infirma est, non fugienda dimittitur, sed recipienda reponitur nec recepta ulterius relinquetur. seminatur autem corpus animale, resurget corpus spiritale. tunc iam caro nihil concupiscet aduersus spiritum, quando olum sine ulla repugnantia, uerum etiam sine ulla corporalis alimenti indigentia in aeternum uiuificanda subdetur. haec igitur duo, quae nunc inuicem aduersantur in nobis, quoniam in utroque
Abbreviated transcription (Latin):
lumus facere cum ꝑfici uolumus fine sũmi
boni. nisi ut caro aduers sꝑm ñ concupiscat:
neo sit in nobis hoc uicium contra qͦd sp̃c
concupiscat: Quod in hac uita quamius
uelimus: qm̃ facere nonualemus. id saltẽ
inaduitorio dei faciamus. ne carni concu
damus: ⁊ ad ꝑꝑetrandum peccatũ nr̃a con¬
sensione ꝑtrahamur
oc autem bellum nũquã ullũ eẽt: si
natura humana ꝑ lib̾um arbitriũ
in rectitudine inqua facta ẽ ꝑstitisset. Nũc
uͦ que pacem felix cum deo habere noluit:
secum pugnat infelix. Et cum sit hoc malũ
miserabile: melius est tñ quã priora uite
huius. Melius quippe confligitur cum uitiis:
quam sine ulla conflictione dñant᷑. Mleliꝰ
est inquam bellum cum spe pacis ȩtnȩ: qͣm
sine ulla liberationis cogitatione captiui¬
tas. Cupimus quidẽ etiam hoc bello carere:
⁊ ad capessendam ordinatissimã pacẽ. ubi fir-¬
missima stabilitate potiorib inferiora sub¬
dantur. igne diuini amoris accendim̃. S si

Expanded text:
lumus, cum perfici volumus finem summi boni, nisi ut caro adversus spiritum non concupiscat, nec sit in nobis hoc vitium, contra quod spiritus concupiscat? Quod in hac vita quamvis velimus, quoniam facere non valemus, id saltem in adjutorio Dei faciamus, ne carni concupdamus, et ad perpetrandum peccatum nostra consensione pertrahamuroc autem bellum nunquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc vero quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc malum miserabile, melius est tamen quam priora uitae huius. Melius confligitur quippe cum uitiis, quam sine ulla conflictione dominantur. Melius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae quam sine ulla liberationis\' cogitatione captiuitas. Cupimus quidem etiam hoc bello carere et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne diuini amoris accendimur. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
andĩ. Audi quod sequit᷑. & intellige. Sublata
ẽ questio: sequentib u̾bis. Cũ enĩ dixisset. si
aũ spũ facta carnis mortificau̾itis. uiuetis: con¬
tinuo addidit. Qͦtquot enim sꝑudĩ agunt᷑ hi
filii sunt d̾i

Expanded text:
i? Audi quod sequitur, et intellige. Sublata est quaestio sequentibus verbis. Cum enim dixisset, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis; continuo addidit, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uidaũ uult falsus testis. nͥ nocere mor¬
dendo: & consumere mentiendo: De¬
niq ad monens homines dĩ. ne se falsis cri¬
minib appetant: si mordetis inqͥt & comedi¬
tis inuicem: uidete ne abinuicem consuma
on ait nonfeceritis. qͥa eañ hab̾e ñ po

Expanded text:
uid autem uult falsus testis nisi nocere mordendo et consumere mentiendo? denique admonens homines dei apostolus, ne se falsis criminationibus appetant: si mordetis, inquit, et comeditis inuicem, uidete, ne ab inuicem coNon ait, non feceritis: quia ea non habere no
Abbreviated transcription (Latin):
ides catholica que int̾ craeatorẽ
creaturãꝙ distinguit᷑: nulła patit᷑ in his
duob nominibꝰ intelligendi difficultatẽ: u¬
nigenitũ eũ accipiens scd̾m id qͥd scͥptũ ẽ. in pͥn-¬
cipio erat ũbũ. & ũbũ erat apud d̾m. & d̾s
erat u̾bũ: pͥmogenitũ aũ uniu̾se creature.
scd̾m id qͦd apłs ait. ut sit ipse pͥmogenitꝰ in
multis fr̃ib. qͦs ei pat̾ ad fr̃nam societatẽ. ñ
equalitate substantie. s ad optione grẽ gen̾a¬

Expanded text:
 catholica quae inter Creatorem creaturamque distinguit, nullam patitur in his duobus nominibus intelligendi difficultatem, unigenitum eum accipiens secundum id quod scriptum est, In principio erat Verbum, et Verbum eraerat uerbum, primogenitum autem uniuersae creaturae secundum id, quod apostolus ait: ut sit ipse primogenitus in multis fratribus, quos ei pater ad fraternam societatem non aequalitate substantiae, sed adoptione gratiae genera
Abbreviated transcription (Latin):
Rima seruitutis causa peccatũ ẽ. ut hõ
homini conditionis uinculo subdẽt᷑:
quod ñ fuit nisi deo iudicante apud que ñ
ẽ iniquitas. & nouit diu̾sas penas meritis
distribuere delinquentiũ. uerũ ⁊ penalis ser¬
uitus ea lege ordinat᷑. que naturalẽ ordinẽ
conseruari iubet. ꝑturbari uetat: quia si
contra eam legem non ẽẽt factum: nicħ eẽt
penali seruitute cohercendũ. Ideoq apłs
etiam seruos monet subditos ẽẽ dñis suis.
& ex animo eis cũ bona uoluntate seruire.
ut scilicet si non possunt a dñis lib̾i fieri su¬
am seruitutẽ ipsi quodãm liberam faciant:
non timore subdolo. s fideli dilectione ser¬
iuendo: donec transeat iniquitas. & euacue¬
tur omĩs pͥncipatus ⁊ potestas humana:⁊ sit
d̃s omnia in omnib¬

Expanded text:
im servitutis causa peccatum est, ut nomo homini conditionis vinculo subderetur, quod non fuit nisi Deo judicante, apud quem non est iniquitas, et novit diversas poenas meritis distribuere delinquentium. In uitus ea lege ordinatur, quae naturalem ordinem conseruari iubet, perturbari uetat; quia si contra eam legem non esset factum, nihil esset poenali seruitute cohercendum. Ideoque apostolus etiam seruos monet subditos esse dominis suis et ex animo eis cum bona uoluntate serio; ut scilicet, si non possunt a dominis liberi fieri, suam seruitutem ipsi quodam modo liberam faciant, non timore subdolo, sed fideli dilectione seruiendo, donec transeat iniquitas et euacuetur omnis principatus et potestas humana et sit Deus omnia in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ne quisꝙͣ mundi nomine intelligeret uni¬
u̾sam creaturã. cuiꝰ nullomꝰ sunt rectores.
angłi desertores. Tenebraꝵ inquit haꝵ: id
est mundi istius amatorũ. Ex quib tñ e¬
lecti sunt ñ ꝑsuum meritũ. s ꝑ dĩ gr̃am:
quib dicit. fustis enim aliquando tene-¬
bre: nunc aut̃ lux indño. Om̃s gͦ fuert̃
sub rectorib tenebraꝵ haꝵ. idest omnium
iniquoꝵ: tanquam tenebrȩ sub tenebris. S
grãs deo. qui eruit nos sicut dixit idem apłs
de potestate tenebraꝵ: & transtulit in reg¬
num filii claritatis sue. In quo pͥnceps huiꝰ
mundi. hoc est tenebraꝵ haꝵ. non habebat
qͥcquã: quia neq cum peccato d̃s uenerat.
nec eius carnem de peccati ꝓpagine uir¬
go pepererat.

Expanded text:
ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo modo sunt rectores angeli desertores. Tenebrarum, inquit, harum, id est, mundi istius amatorum: ex quibus tamen electi sunt, non per suum meritum, sed per Dei gratiam, quibus dicit, Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux sub rectoribus tenebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanquam tenebrae sub tenebris. Sed gratias Deo, qui eruit nos, sicut dicit idem Apostolus, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : in quo princmundi, hoc est, tenebrarum harum, non habebat quidquam, quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine virgo pepererat,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi idest cęli & t̾re. atq omniũ que ineis
sunt pͥncipatum. De quali mundo dictũ ẽ
cum dexꝑo uerbo sermo ẽẽt. & mundus ꝑipsũ
factus ẽ. Uniuersus itaq mundus a summiᷤ
cęlis. usq ad infimã terram. creatori ẽ subditꝰ
ñ desertori. redẽptori ñ interẽptori. liberatori ñ
captiuatori: doctori non deceptori. Quẽadmo¬
dum aũ sit intelligendus princeps mundi
diabolus: euidentius aꝑuit apł̃s paulus.
Qui cũ dixisset. non ẽ nob̃ colluctatio adu̾sꝰ
carnẽ & sanguinẽ. id est adu̾sus hoĩes:

Expanded text:
mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium qui in eis mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium qui in eis sunt, principatum: de quali mundo dictum est, cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus, a summis coelis usque ad infimam terram Creatori est subditus, non desertori; Redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit apostolus Paulus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem et sa
Abbreviated transcription (Latin):
ne intretis intemptationẽ. Nam qͥ c̃q habetiᷤᷤ
fidem que ꝑdilectionẽ oꝑat᷑. missus ẽ pͥncepᷤ
mundi huius foras a cordib ur̃is: s forin¬
secus tanquã leo rugiens. cireuit querens
quẽ deuoret. Nongͦ detis locũ diabolo: qua¬
cũq ex parte penetrare molienti. S qͥ eũ foras
misit patiendo ꝓ uob: adu̾sus eũ habitet int̾ꝰ
in uob̃. Cum ille uob̃ dñaret᷑. fiustis aliqͣndo
tenebre. nunc aũ lux in dño: sicut filii lucis
ambulate. S aduersus tenebras. eaꝵq restoreᷤᷤ
in matre luce uigilate: & patrẽ luminum de
enit enim pͥnceps mundi huiꝰ: quis nͥ
diabolus: Et inme non habet quicꝙͣ
nullum scilicet omnino peccatum. Sio enim
ostendit non creaturaꝵ. s peccatoꝵ principẽ
diabolũ: qͦs nunc noĩe mundi huius appellat.
Et quocienscũq mundi nom̃ in mala signifi¬
catione ponitur: ñ ostendit nͥ mundi huꝰ
stituitur. Absit gͦ ut sic indelligat᷑ diabolꝰ
pͥnceps mundi: tanquam gerat uniuersi

Expanded text:
is in tentationem . Nam quicumque habetis fidem quae per dilectionem operatur , missus est princeps hujus mundi foras a cordibus vestris : sed forinsecus tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret . Non ergo detis locum diabolo, quacumque ex parte penetrare volenti: sed qui eum foras misit patiendo pro vobis, adversus eum habitet intus in vobis. Cum vobis ille dominaretur, fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate. Adversus tenebras earumque rectores in matre luce vigilate, et Patrem luminum de enit enim princeps mundi hujus. Quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam. Nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius  Dei constituitur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus princeps mundi, tanquam gerat universi
Abbreviated transcription (Latin):
tenebraꝵ haꝵ. Quid ẽ mundi : T enebraꝵ
haꝵ: quibꝰ ẽ rector. Dilectorib suis ⁊ infi¬
delib: plenus est mundꝰ. has appellat
apłs tenebras: haꝵ rectores diabolus ⁊
angłi eius. Hȩ tenebrȩ ñ naturales st̃ ñ
incõmutabiles sunt. Murant᷑ ⁊ lux effi¬
ciunt᷑. C redunt: & credendo illuminant᷑.
Quõd cum in eis factum fuerit. audient.
fiustis aliquando tenebre: ñc̃ aũ lux in
dño. Nam qͣndo denebre: ñ in dño. Iter̃ qͣndo
iux: noninte. s indño. Quid enĩ habes qd ñ
accepisti: Quia gͦ sunt inuisibiles inimici:
inuisibilit sunt expugnandi. Quippe hostẽ
uisibilẽ iuncis feriendo: inuisibilẽ uincis
credendo.

Expanded text:
tenebrarum harum Quid est, mundi tenebrarum tenebrarum harum Quid est, mundi tenebrarum harum? Quibus est rector, dilectoribus suis et infidelibus, plenus est mundus. Has Apostolus appellat tenebras. Harum rectores, diabolus et angeli ejus. Hae tenebrae non naturales sunt, non incommutabiles sunt: mutantur, et lux efficiuntur; credunt, et credendo illuminantur. Quod cum in eis factum fuerit, audient, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Nam quando tenebrae, non in Domino: iterum quando lux, non in te, sed in Domino. Quid enim habes quod non accepisti ? Quia ergo sunt invisibiles inimici, invisibiliter sunt expugnandi. Quippe hostem visibilem vincis feriendo: invisibilem vincis credendo.
Abbreviated transcription (Latin):
apłs nos hortat᷑. armemͣ. Non ẽ uob̃ col¬
luctatio ãdu̾sꝰ carnẽ & sanguinẽ: id ẽ adu̾sꝰ
homines quos uidetis seuire in uobis.
Uasa sunt: alius utit᷑. Organa st̃: alius
tangit. Immisit se inquit diabolꝰ in
cor iude: ut tͣderet dnm. Lit aliqͥs. Qͥd
gͦ ego feci : Audi apłm. Neq detis locũ
diabolo. Tu mala uoluntate locũ dedisti
intrauit: possedit. utit᷑. Locũ nͥ dares: ñ
ẽ nob̃ colluctatio adu̾sꝰ carnẽ ⁊ sanguinẽ.
s adu̾sus pͥncipes ⁊ potestates. Posset qͥsꝙ
putare. adu̾s reges t̾rȩ: adu̾sꝰ potestates
scłi. Quare: Ipsi ñ caro ⁊ sanguis: Semel
dictum ẽ non aduersꝰ carnẽ & sangunẽ:
au̾tere ab om̃ĩ homine. Qui gͦ restant
inimici: Idu̾sus pͥncipes ⁊ potestates. spi¬
ritalia nequitiȩ: restores mundi. Quasi
plus dedit diabolo & angłis eiꝰ. Pusde¬
dit: rectores mundi appellauit. S ne
male intelligas. exponit qͥd sit mundꝰ.
cuiꝰ sunt illi rectores. Rectores mundi

Expanded text:
 nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem: id est, adversus homines quos videtis saevire in vos. Vasa sunt, alius utitur: organa sunt, alius tangit. Immisit se, inquit, diabolus in cor Judae, ut traderet Dominum . Ait aliquis: Quid ergo ego feci? Audi Apostolum: Neque detis locum diabolo . Tu mala voluntate locum dedisti: intravit, possedit, utitur. Si locum non dares, non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates. Possit quisque putare adversus reges terrae, adversus potestates saeculi. Quare? ipsi non caro et sanguis? Semel dictum est, non adversus carnem et sanguinem. Avertere ab omni homine. Qui ergo restant inimici? Adversus principes et potestates spiritualis nequitiae, rectores mundi. Quasi plus dedit diabolo et angelis ejus. Plus dedit, rectores mundi appellavit. Sed ne male intelligas, exponit quid sit mundus, cujus sunt illi rectores. Rectores mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
malis illo p̃mio ꝑfruamur: quo angłis bo¬
nis incorrupta ȩt̃nitate sociem̃. Unde alio
loco idẽ apłs cum significaret tenebrosum
infidelitatis. Qͦo gͦ est sp̃s mundi huiꝰ hoc st̃
rectores mundi: & sic̃ illic exposuit qͥd dixexit
mundũ infiliis infidelitatis. sic &̃ hic cum
addidit tenebraꝵ haꝵ: & qͦd ibi ait pͥncipẽ
potestatis aeris. hoc isto loco in cȩlestib. Graᷤ
itaq dño deo nr̃o. qui nos eruit de potestate
denebraꝵ: & transtulit in regnũ filii clarita¬
tis sue. Ab illis gͦ tenebris eugłica luce

Expanded text:
malis, illo praemio perfruamur, quo angelis bomalis, illo praemio perfruamur, quo angelis bonis incorrupta aeternitate sociemur. Unde alio loco idem Apostolus, cum significaret tenebrosum infidelitatis . Quod ergo est spiritus mundi hujus, hoc sunt rectores mundi. Et sicut illic exposuit quid dixerit mundum, in filiis infidelitatis: sic etiam hic, cum addidit, tenebrarum harum. Et quod ibi ait, principem potestatis aeris; hoc isto loco, in coelestibus. Gratias itaque Domino Deo nostro, qui nos eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Ab illis ergo tenebris evangelica luce
Abbreviated transcription (Latin):
nebraꝵ: adu̾sꝰ spiritalia neqͥtiȩ incȩlestib.
Nec ideo sane diabolum ⁊ angłos eiꝰ qͦs apl̃s
his u̾bis significat. mundi huiꝰ existimetis
ẽẽ rectores: de quo scͥptũ ẽ. & mundꝰ ꝑipsum
factus ẽ. Nam eos rectores mundi cũ &̃ ipse
dixisset: ne quis mundũ intelligeret. qͥ ple¬
risq scripturaꝵ locis cȩli & terrȩ nomine nũ¬
cupatur: continuo tanquã exponendo addi-¬
dit. tenebraꝵ haꝵ. hoc est infidelium. ꝓpt̃
qͦd iam fidelib dicit. fustis aliquando tene¬
brȩ: nunc aũ lux in dño. Sunt gͦ ista spi
ritalia nequitiȩ incȩlestib. ñ ubi sidera dis¬
posita effulgent. & scĩ angłi commorant᷑:
s in huiꝰ aeris infuni caliginoso habitacło
uͥ & nebula conglobat᷑: & tñ scͥptũ ẽ. qui oꝑit¬
cunt᷑ uolatilia cęli. In his gͦ celestib. non
in ila suꝑiore tranquillitate cȩlestiũ habi¬
tant illi nequissimi sꝑe. contra qͦs nob̾ collu¬
ctatio spiritalis indicit᷑: ut deuictis angłis

Expanded text:
ersus spiritualia nequitiae in coelestibus . Nec ideo sane diabolum et angelos ejus, quos Apostolus his verbis significat, mundi hujus existimetis esse rectores, de quo scriptum est, Et mundus per eum factus est . Nam eos rectores mundi cum etiam ipse dixisset, ne quis mundum intelligeret, qui plerisque Scripturarum locis coeli et terrae nomine nuncupatur; continuo tanquam exponendo addidit, tenebrarum harum, hoc est, infidelium. Propter quod jam fidelibus dicit, Fuistis aliquando tenebrae, nunc ali ejus, in coelestibus, non ubi sidera disposita effulgent et sancti angeli commorantur, sed in hujus aeris infirmi caliginoso habitaculo, ubi et nebula conglobatur. Et tamen scriptum est quocuntur volatilia coeli. In his ergo coelestibus, non in illa superiore tranquillitate coelestium habitant isti nequissimi spiritus, contra quos nobis colluctatio spiritalis indicitur, ut, devictis angelis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uiciis ⁊ concupiscentiis. In hac quidem
cruce ꝑ totam uitam istã. quȩ in mediis tẽpta¬
tionib ducit᷑: ꝑpetuo debet pend̾e xp̃ianꝰ
Non ẽ enim in hact̾ra tẽpus euellendi clauoꝰ
de quib in ꝑsalmodr̃. Confige clauis atimo¬
re tuo carnes meas.Carnes sunt carnales
concupiscentie: claui sunt p̃cepta iuisticie
his illas timor dĩ configit: qui nos illi ac¬
ceptabilem hostiam crucifigit. Unde item

Expanded text:
us et concupiscentiis . In hac quidem cruce, per totam istam vitam, quae in mediis tentationibus ducitur, perpetuo debet pendere christianus. Non enim est in hac vita tempus evellendi clavos, de quibus in Psalmo dicitur: Confige clavis a timore tuo carnes meas . Carnes, sunt carnales concupiscentiae; clavi, sunt praecepta justitiae: his illas timor Domini configit, qui nos illi acceptabilem hostiam crucifigit. Unde item
Abbreviated transcription (Latin):
hominibꝰ. Itẽ dic̃. Placete hominibꝰ ꝑ
om̃ia. sic̃ & ego om̃ib ꝑ om̃ia placeo:
ñ q̃rens qͦd mͥ utile ẽ s qͦd multis. ut sal¬
ui fiant. In .i. quad̾a &̾ exhortatione di¬
cit. De cet̾o fr̃s. quecũq st̃ uera. quȩcũꝙ:
quec̃q bone fame: si qua uirtꝰ. si qͣlaus:¬
hȩc cogitatẽ. que didicistis. ꝙ accepistis.
& uidistis. & audistis in me. Cernis ꝙ̃¬
ad mod̾u int̾ multa que exhortando
ꝯmonuit. ñ neglexit ponere quec̃q bone
fame: duob q ũbis cc̃ta ꝯcluserit. u̾iaits
si qua uirtꝰ. si qua laus. Ad uirtutẽ au
ꝑtinent q̃ ante ꝯmemorauit: bona uͦ fa-
ma ad laud̃e. Puto qͦd ñ ad laud̾ẽ homi¬

Expanded text:
e omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo, non quaerens quod mihi utile est sed quod multis, ut salui fiant. in quadam etiam exhortatione dicit: de cetero, fratres, quaecumque sunt uera, quaecumque quhec cogitate, que didicistis et accepistis et audistis et vidistis in me! Cernis, quemadmodum inter multa, que exhortando commonuit, non neglexerit ponere: quaecumquae bonae famae, duobusque uerbis cuncta concluserit, ubi ait: si qua uirtus, si qua laus. ad uirtutem namque pertinent, quae antea memoraui bona, fama uero ad laudem. puto, quod non laudem homi
Abbreviated transcription (Latin):
me. uł qd buiꝰ d̾r. uirtutis ꝙ laudis:
unũ ꝓpt̾ se ip̃m sapientissime reune¬
bat: alt̾um ꝓpter alios miscd̾issimȩ ꝓui¬
debat.S qm̃ qͣntalib humana caute¬
la. suspiciones maliuolentissimas ñ
potest ex om̃i parte uitare. ul ꝓ existi¬
matione nr̃a quicqͥd recte possumus
fecerimꝰ. si aliqui de nob̃. uł male fingẽ¬
do. uł male credendo. famã nr̃am deco¬
lorare conant᷑. assit ꝯscientie solatiũ:

Expanded text:
euius dicitur, uirtutis et laudis, unum propter se ipsum sapientissime retinebat, alterum propter alios misericordissime prouidebat. sed quoniam quantalibet humana cautela suspiciones maleuolentissimas non potest omni ex parte uitare, ubi pro existimatione nostra quidquid recte possumus fecerimus, si aliqui de nobis uel mala fingendo uel male credendo famam nostram decolorare conantur, adsit conscientiae solacium
Abbreviated transcription (Latin):
uita scõꝵ. uł & cũ excusatione imitan¬
tiũ ñ ꝗd uident. s qd putant. Pinde
quisqͥs a cͥminib flagitioꝵ atq facinoꝵ
uitã suã custodit: sibi benefacit. Q sqͥs
aũ ꝙꝰ famã: & in alios misericors ẽ. No¬
bis eni necessaria ẽ uita nr̃a: aliis fama
sericordit̾ ad salutẽ: ad nr̃am qͦ redundat
utilitatẽ. Unde ñ frustra apłs ꝓuidemꝰ¬

Expanded text:
itantium non quod uident, sed quod putant. proinde quisquis a criminibus flagitiorum atque facinorum uitam suam custodit, sibi bene facit; quisquis autem etiam famam, et in alios misericors est. nobis enim necessaria est uita nostra, aliis fama sericorditer ad salutem, ad nostram quoque redundat utilitatem. unde non frustra apos
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt & optime. Quã optime uultiᷤ nos¬
se: Quotqͦt in xꝑo baptirati estis: xꝑm in¬
diustis. Omnes omĩno apud eã uestiti st̃.
in forma sacram̃ti. s etiã in oꝑe exempli.
Non cessat tam̃ illa mulier: ñ cessat illa mu¬
lier om̃s uestire: ut nemo queratur nemo
dicat. Ideo ñ sum bene oꝑatus: qͥa ñ sũ uestitꝰ.¬

Expanded text:
t optime. Quam optime vultis nosse? Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis . Omnes omnino apud eam vestiti sunt. Ein forma Sacramenti, sed etiam in opere exempli, Non cessat tamen illa mulier, non cessat illa mulier omnes vestire: ut nemo queratur, nemo dicat, Ideo non sum bene operatus, quia non sum vestit
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud dictum ẽ quib dictum ẽ gͦ
semen abrahe estis: nisi gͦ xp̃i estis: Inde
ẽ quod alio loco idem ipse apłs ait. Nunc
gaudeo in passionib ꝓ uob̃. ⁊ adimpleo
ea que desunt pressuraꝵ xp̃i in carne mea.
xꝑm in toto suo corpore pati oportebat.
etiam ipse pressuras eius ꝓ sua portio¬
ne adimplebat
ur ergo magnũ uolumꝰ intelligi
in hoc titulo sacram̃tũ in quo
scriptum erat rex iudeoꝵ: si rex est
xꝑc & gentium: Quia scilicet oleast̃
factus est particeps ꝑinguedinis oleȩ.
ñ olea facta ẽ particeps amaritudinis
oleastri. Nam in eo quod de xp̃o ueraci¬
ter scͥptus ẽ titulus rex uideoꝵ qui ft̃
intelligendi uidei. nisi sem̃ abrahȩ filii
ꝓmissionis: qui sunt etiam filii deiꝰ
mine. Et gentes erant quib dicebat
Si aũ uos xp̃i: ergo abrahȩ sem̃ estis: scđ̾m ꝓ
quoꝵ laus non ex hominib. s ex deo est
ꝑtinentiũ ad ierłm liberam matrẽ nrãm

Expanded text:
quid aliud dictum est quibus dictum est, Ergo semen Abrahae estis, nisi, ergo Christus estis? Inde est quod alio loco idem ipse apostolus ait: Nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt pressurarum Christi, in carne mea . Christum in suo toto corpore pati oportebat, etiam ipse pressuras ejus pro sua portione adimplebatur ergo magnum volumus intelligi in hoc titulo sacramentum, in quo scriptum erat, Rex Judaeorum, si rex est Christus et Gentium? Quia scilicet oleaster factus est particeps pinguedinis oleae, non olea particeps facta est amaritudinis oleastri . Nam in eo quod de Christo veraciter scriptus est titulus, Rex Judaeorum, qui sunt intelligendi Judaei, nisi semen Abrahae, filii promissionis, qui sunt etiam filii Dei? mine . Et Gentes erant quibus dicebat, Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum quorum laus non ex hominibus, sed ex Deo est ; pertinentium ad Jerusalem liberam matrem nostram
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim ꝓmittitur: nͥ iuta et̃na ex resur¬
rectione amortuis: Hoc iam completum
omĩa sacram̃ta. omnisq ritꝰ iie sacroꝵ. Nõ
aũ reuelata est fides. inquã conclusꝰ erat
popłs quando sub lege custodiebat᷑. & qd
fidelib ꝓmittitur inudicio. iã ꝯpletũ ẽ
in exemplo. ꝑ eum qui legẽ ⁊ ꝓpħas ñ uenit

Expanded text:
quid enim promittitur nisi uita aeterna ex resurrectione a mortuis? hoc iam conpletum omnia sacramenta omnisque ritus ille sacrorum. nunc autem reuelata est fides, in quam conclusus erat populus, quando sub lege custodiebatur, et quod fidelibus promittitur in iudicio, iam conpletum est in exemplo per eum, qui legem et prophetas non uenit
Abbreviated transcription (Latin):
mus s scđm sꝑm. Eece quod ẽ. non ueni le¬
gem soluere s implere. Quȩ lex enĩ suꝑ¬
bos etiam preuaricationis reatu deuinxit
augendo peccatum. cumiubet q̃d imple¬
re non possunt: ipsius legis implet᷑ iusti
tes esse. atꝙ humiles corde: qui uenit ñ
legem soluere. s adimplere. Deinde qͥa &̃
sub grã positis in hac mortali uita diffi¬
cile ẽ omĩno implere q̃d in lege scͥptũ ẽ. ñ
concupisces: ille ꝑcarnis sue sacrificium
saceidos effectus. impetrat nob indulgentiã
&̃ hinc adimplens legẽ. ut qd ꝑ nr̃am in¬
firmitatẽ minus possumus. ꝑ illiꝰ ꝑfectionẽ

Expanded text:
m spiritum. ecce quod est: non ueni legem soluere. sed adinplere. quae lex enim superbos etiam praeuaricationis reatu deuinxit augendo peccatum, cum iubet, quod inplere non possunt, ipsius legis inpletur iustites esse atque humiles corde, qui uenit non legem soluere. sed adinplere. deinde. quia etiam sub gratia positis in hac mortali uita difficile est omni modo inplere. quod in lege scriptum est: non concupisces, ille per carnis suae sacrificium sacerdos effectus inpetrat nobis indulgentiam etiam hinc adinplens legem, ut. quod per nostram infirmitatem minus . possumus, per illius perfectione
Abbreviated transcription (Latin):
e tẽplodi. & quomͦ
accipiendum sit quot quot in xp̃o
baptizati estis xp̃m indiustis: satis disse¬
ruisse me memini. Neq enim auari tẽ¬
plum deisunt: cum scriptum sit. quȩ soci¬
etas templo dei cum idolis: & auaritiã

Expanded text:
e templo Dei, et quomodo accipiendum sit, Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis , satis disseruisse me memini. Neque enim avari templum Dei sunt, cum scriptum sit, Quae societas templo Dei cum idolis ? et avaritiam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cyrogͣpħu qͦd erat ꝯtͣriũ nob̃ qua tri¬
umphatꝰẽ hostis. ꝯputans delicta nr̃a: & que¬
rens qͦd obitiat. ꝙ nicħ inueniens in illo. ĩ
quo uincimꝰ. Qͥs ei refundit ĩnocentẽ sangui-¬
nẽ: Qͥs ei restituit p̃ciũ qͦ nos emit ut nos
auferat ei: Ad cuiꝰ p̃cii nr̃i sacram̃tũ ligauit
ancilla tua animã suã uinculo fidei. Expo-¬

Expanded text:
 chirografum, quod erat contrarium nobis, qua triumphatus est hostis conputans delicta nostra et quaerens, quod obiciat, et nihil inueniens in illo, in quo uincimus. quis ei refundet innocentem sanguinem? quis ei restituet pretium, quo nos emit, ut nos auferat ei? ad cuius pretii nostri sacramentum ligauit ancilla tua animam suam uinculo fidei. nemo
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ꝓbat: qua homo ñ metu pene
fit innocens: s amore iusticie. Nam qͥ ti¬
more ñ peccat: qͣmuis ñ noceat eui uult
nocẽre. sibi tam̃ plurimũ nocet: & absti¬
nens ab iniqͦ oꝑe. sola tam̃ reus ẽ uolun¬

Expanded text:
tiam probat, qua homo non metu poenae fit innocens, sed amore justitiae. Nam qui timore non peccat, quamvis non noceat cui vult nocere, sibi tamen plurimum nocet, et abstinens ab iniquo opere, sola tamen reus est volun
Abbreviated transcription (Latin):
inatũ ex utero de uirgine intelligimꝰ an¬
te luciferũ noctu. sic̃ etigłia ꝯtestantur
ꝑculdubio inde ex utero ante luciferũ: ut
eẽt sacdos in et̾num scd̾m ordinẽ melchise-¬
dech. Ilam scđ̃m id q d natꝰ de patre cłs apd̃
dm coet̾nus gignenti. ñ sac̾dos: s sacerdos
ꝓpt̾ carnẽ assumptã. ꝓpter uictimã qua ꝓ
nob̃ offerret a nob̃ acceptã. Eteñ cũ iã de

Expanded text:
natum ex utero, de virgine intelligimus; ante luciferum, noctu, sicut Evangelia contestantur; procul dubio inde ex utero ante luciferum, ut esset sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. Nam secundum id quod natus de Patre Deus apud Deum, coaeternus gignenti, non sacerdos; sed sacerdos propter carnem assumptam, propter victimam quam pro nobis offerret a nobis acceptam. «Juravit» e
Abbreviated transcription (Latin):
nentia. Pascunt᷑ aũ hiis escis: qui letan¬
t̃ eis. Nec illi letant᷑ eis:. quoꝵ ds uent̾¬
ẽ. Neq eni & in illis qui p̃bent ista. ea
q̃ dant fructꝰ ẽ. s qͦ animo dant. Itaq il¬
le qui do seruiebat. ñ suo uentͥ: uideo pli¬
ne unde gaudeat. Nideo & congratulor ei
ualde. Acceꝑat enĩ a philippensibꝰ que ꝑ
epafroditũ miserant. S tam̃ unde gau¬
deat uideo. Unde aũ gaudet. inde pasci¬
t᷑: q in u̾itate loquens. gauisus sũ inquit
magnifice in dno: qr tand̃e aliqͣndo re¬
pullulastis saꝑe ꝓ me. in quo sapiebatis.
Tediũ aũ habuistis. Isti gͦ diut᷑no tedio me¬
ruerant. & quasi exaruerant ab isto frue
tu boni oꝑis: & gaudet eis qr repullulart
ñ sibi. qr eiꝰ indigentie subuenert̃. Ideo se¬
enĩ didici in quib sũ sufficiens ẽẽ. Scio ꝙ hi
miliari. scio & habundare: ubiq & in oĩbꝰ

Expanded text:
eorum. Pascuntur autem his escis qui laetantur eis, nec illi laetantur eis, quorum deus uenter. neque enim et in illis, qui praebent ista, ea, quae dant, fructus est, sed quo animo dant. itaque ille, qui deo seruiebat, non suo uentri, uideo plane, unde gaudeat, uideo et congratulor ei ualde. acceperat enim a Filippensibus quae per Epafroditum miserant; sed tamen unde gaudeat, uideo. unde autem gaudet, inde pascitur, quia in ueritate loquens: gauisus sum, inquit, magnifice in domino, quia tandem aliquando repullulastis sapere pro me, in quo sapiebatis; taedium autem habuistis. isti ergo diuturno taedio marcuerantu boni operis: et gaudet eis quia repullularunt, non sibi quia ejus indigentiae subvenerunt. Ideo seenim didici, in quibus sum sufficiens esse. Scio et m
Abbreviated transcription (Latin):
fructib significari: ꝙ in allegoria
figurari oꝑa miscd̃ie: que huiꝰ uite neces¬
sitatib exhibent᷑ ex t̾ra fructifera. Ialis
t̾ra erat pius onesiforꝰ. cuiꝰ domui dedi¬
sti miscd̃iam: qi fregñter paułu tuũ re-¬
frigerauit: ꝙ catenã eiꝰ ñ erubuit. Hoc
fecert & fr̃s. ꝙ tali fruge fructificauert:
qui qͦd ei deerat suppleuert̃ ex macedonia.
Qmͦ aũ dolet qued̾a ligna que fructũ ei
debitũ ñ dederunt. uͥ ait. in pͥma mea de-¬
fensione nemo mͥ affuit. s om̃s me dere-¬
liq̃rt̃: ñ illis imputet᷑: Ista enĩ debent᷑
eis qui ministrant doct᷑nã rationalem
ꝑ intelligentias diuinoꝵ mysterioꝵ.¬

Expanded text:
fructibus significari et in allegoria figurari opera misericordiae, quae huius uitae necessitatibus exhibentur ex terra fructifera. talis terra erat pius Onesiforus, cuius domui dedisti misericordiam, quia frequenter Paulum tuum refrigerauit et catenam eius non erubuit. hoc fecerunt et fratres et tali fruge fructificauerunt, qui quod ei deerat suppleuerunt ex Macedonia. quomodo autem dolet quaedam ligna, quae- fructum ei debitum non dederunt, ubi ait: in prima mea defensione nemo mihi affuit, - sed omnes me dereliquerunt: non illis inputetur. ista enim debentur eis, qui ministrant doctrinam rationalem per intellegentias diuinorum mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
biis cũ quibꝰ tͥ uiuendu ẽ. Neq qntũ sumaᷤ
multũ intẽ. cũ uideamꝰ alioꝵ stomachu ci¬
tiꝰ satiari:. ꝙ eos tam̃ illi ipsi paruo quo saci-¬
ant᷑ ardent̾̃.ꝙ intolerabilit̾. ꝙ om̃ino tur¬
pit̾ in hiare: alios aũ plusculo quid̃e saci¬
ari. s tolerabiliꝰ inopiã ꝑpeti: & uł ante
ora positas epulas. si in tempore aut opꝰ sit
aut necẽẽ sit. cũ tranqͥllitate aspice̾. neq
ꝙ ꝓ suȩ ualitudinis necessitate qͥs capiat:
s qnͣta facilitate. & serenitate animi care
ut illud in animo xͥano ꝯpleat᷑. qͦd apłs di
cit. Scio & minꝰ habere. scio & habunda¬
re: in om̃ib & in om̃i imbutꝰ sũ: & saci¬
ari & esurire. & habundare. & penu¬
riã pati᷑. om̃ia possũ in eo qui me ꝯfortat:

Expanded text:
 vivendum est. Neque quantum sumas, multum interest; cum videamus aliorum stomachum citius satiari, et eos tamen illi ipsi parvo quo satiantur, ardenter, et intolerabiliter, et omnino turpiter inhiare: alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti, et vel ante ora positas epulas, si id in tempore aut opus sit, aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere, neque pro suae valetudinis necessitate quis capiat; sed quanta facilitate atque serenitate animi careaut illud in animo christiani compleatur quod Apostolus dicit, « Scio et minus habere, scio et abundare in omnibus et in omnibus imbutus sum, et satiari et esurire, et abundare et penuriam pati: omnia possum in
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s.ꝰ S qr spes que uidet᷑ ñ ẽ spes: ꝙ ideo si
qͦd ñ uidemꝰ sꝑamꝰ. ꝑ patientiã expectamꝰ restat
utiꝙ redemptio corporis nr̃i: quã exspectantes in
nobismet ipsis ingemiscimꝰ. Unde ẽ ꝙ illud. Spe
gaudentes: in tribulatione patientes. S firmũ¬

Expanded text:
 spes quae videtur non est spes, et ideo si quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus; restat utique redemptio corporis nostri, quam exspectantes in nobismetipsis ingemiscimus. Unde est et illud: Spe gaudentes, in tribulatione patientes .
Abbreviated transcription (Latin):
ab iniquitatẽ omĩs qui nominat nom̃ dni
Modo ab iniquitate recedat. ab iniquis enĩ
ñ potest recedere: qr mirta ẽ palea tritico usq
du uentilet᷑. Qd dicimꝰ frẽs: Ꝙ in ipsa area mi-¬
ra res ẽ de tritico. Recedit a palea cũ expoli-
at᷑: ñ recedit ab area cũ triturat᷑. Qnͣdo aũ
om̃ino seꝑabit᷑:  Cũ uenerit uentilator. Er-¬
go mͦ area in orbe t̾raiũ ẽ. Necẽẽ ẽ ut si ꝓficis:
int̾ iniqͦs uiuas: ab iniquis recẽdere ñ potes:
ab iniquitate recede.

Expanded text:
ab injustitia omnis qui nominat nomen Domini» . Modo ab iniquitate recedat: ab iniquis enim non potest recedere, quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur. Quando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis, inter iniquos vivas. Ab iniquis recedere non potes; ab iniquitate recede.
Abbreviated transcription (Latin):
onnulli enĩ attendentes u̾ba
gentes qͦm᷑ dicat᷑ arbitrati st̃ iam factã eẽ re¬
surrectionẽ: nec ullã ult̾ius in fine tempoꝵ
ẽẽ sꝑandam. Ex quib ẽ inqͥt hymeneuꝰ ⁊ phi¬
letus. qui circa fid̾e aberrauert̃: dicentes re¬
surrectionẽ iã eẽ factã. Idem apl̃s eos argu

Expanded text:
onnulli enim attendentes verba gentes quatenus dicantur, arbitrati sunt jam factam esse resurrectionem, nec ullam ulterius in fine temporum esse sperandam: Ex quibus est, inquit, Hymenaeus et Philetus, qui circa veritatem aberraverunt, dicentes resurrectionem jam fa
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑo. & adhuc ꝑegrinantes dones ꝑ¬
ueniamus: & suspirantes desiderio cuiꝰdã
ineffabilis quietis quȩ habitat in illa ciuii¬
tate. de qua quiete dictũ ẽ. hoc nob̃ ẽẽ pro¬
missum. quod oculus ñ uidit. nec auris au¬
diuit. nec in cor hominis ascendit: ambu¬
lantes gͦ sic cantemꝰ. ut desideremꝰ. Nam
qͥ desiderat: ⁊ si lingua taceat. cantat cor¬
de. Qui aũ non desiderat: quolibet cla¬
more aures hominũ feriat. mittꝰ ẽ deo.

Expanded text:
o, et adhuc peregrinantes donec perveniamus, et suspirantes desiderio cujusdam ineffabilis quietis quae habitat in illa civitate, de qua quiete dictum est hoc nobis esse promissum «quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» ; ambulantes ergo, sic cantemus, ut desideremus. Nam qui desiderat, etsi lingua taceat, cantat corde: qui autem non desiderat, quolibet clamore aures hominum feriat, mutus est Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
tia. qͣm difficile ẽ sic uti concessis ut ñ a¬
liqnͣtũ excedat᷑ modꝰ. Qnͣdo aũ excesseris
mod̾u: offendis d̾m cuiꝰ tempłu es. sẽpłu
enĩ di scm̃ ẽ: qd̾ estis uos. Nemo se fallat.
Quisqͥs tempłu dĩ corruꝑit: corrũpet illũ
d̾̃s. Dicta sententia ẽ: teneris reus. Qd dictu¬
rus es in orationib tuis. qnͣdo rogabis d̾m
quẽ offendis in templo suo: quẽ pelis de
templo suo: Qmͦ mundabis rursus in te do
te nob debita nr̃a. sic̃ ꝙ nos dimittimꝰ debi¬
torib nr̃is: Qs enĩ accusabit ĩmod̾ate u¬
tentẽ tuo cybo. tuo potu: tua. iuge: Nemo
de te integritatẽ templi sui. ꝙ incorruptionẽ
habitationis sue: ded̾it t̾ remediũ tamꝙͣ di¬
cens. Si excedendo modu offendis me. & ogo
tenebo te reũ uͭnultꝰ hominũ accusat:¬
& dimitte homini quod. in te peccauit
fornt᷑ fr̃s. Qui eñ & ad husꝰmodi antidotũ
renunciau̾̃it: nulla illi spes salutis omino

Expanded text:
tia, quia difficile est sic uti rebus concessis, ut non atia, quia difficile est sic uti rebus concessis, ut non aliquantulum excedatur modus. Quando autem excesseris modum, offendis Deum, cujus templum es. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos. Nemo se fallat: Quisquis templum Dei corruperit, corrumpet illum Deus. Dicta sententia est, teneris reus. Quid dicturus es in orationibus tuis, quando rogabis Deum, quem offendis in templo suo, quem pellis de templo suo? Quomodo mundabis rursus in te domte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? Quis enim te accusabit immoderate utentem tuo cibo, tuo potu, tua conjuge? Nemo de te integritatem templi sui et incorruptionem habitationis suae, dedit tibi remedium, tanquam dicens: Si excedendo modum offendis me, et ego tenebo te reum, ubi te nullus hominum accusat; dimitte homini quod in te peccavit, fortiter, fratres. Qui enim et ad hujusmodi antidotum renuntiaverit, nulla illi spes salutis omnino
Abbreviated transcription (Latin):
dult̾ium facẽ ꝓhiberis: ne noceas pri¬
mo Quomͦ ei ñ uis accedi ad tuã: sic
ñ debes accedere ad alienã uxorẽ. Si aũ tua
intemꝑant̾ uius fueris: numqͥd uideris no¬
cere alicui. qr tua uteris:S eo ipso ꝯcessoi¬
mod̾atius utendo: corrũpis in te tempłi dͥ
Nemo te accusat extraneus. S qͦd responsũ
daoit osuentia tua dõ dicenti ꝑ apłm. ut
di: Ad hoc eñ data ẽ. Conuincunt te tabu¬
le que sci ib int᷑ in matͥmonio. Pactus es q̃d¬
modũ duceres. Resonat tͥ scͥptura pactionẽ.
contͣ illas iabul as facies & contͣ pactũ. Ao¬
ne manifestũ ẽ  Eris mendax. ꝙ pactiui¬
olator: & quei i. in te ds̃ integritatẽ templi
sui ꝙ ñ inuenit: ĩ qr tua usus es: s qr mo¬
datiꝰ usus es. Lam ꝙ uiũ de apotbeca br
bis: ꝙ tñ si sic bibis ut in ebrieris. ñ qr re
tua usus es ido ñ peccasti. Donũ enĩ di cõ¬
ũtisti ad corruptionẽ tuã. Qͥd gͦ fr̃s: Cer¬
te manifestũ ẽ: & renuntiat om̃iũ oscien¬

Expanded text:
dulterium facere prohiberis, ne noceas proximo. Quomodo enim non vis accedi ad tuam, sic non debes accedere ad alienam uxorem. Si autem tua intemperantius usus fueris, numquid videris nocere alicui, quia uteris tua? Sed eo ipso concesso immoderatius utendo, corrumpis in te templum Dei. Nemo te accusat extraneus: sed quod responsum dabit conscientia tua Deo dicenti per Apostolum, Ut ndi? Ad hoc enim data est: convincunt te tabulae quae scribuntur in matrimonio. Pactus es quemadmodum duceres: sonat tibi scriptura pactionis, contra illas tabulas facies et contra pactum. Nonne manifestum est? Eris mendax, et pacti violator: et quaerit in te Deus integritatem templi sui et non invenit; non quia tua usus es, sed quia immoderate usus es. Nam et vinum de apotheca tua bibis, et tamen si sic bibis, ut inebrieris, non quia re tua usus es, ideo non peccasti: donum enim Dei convertisti ad corruptionem tuam. CAPUT te manifestum est, et renuntiat omnium conscien
Abbreviated transcription (Latin):
lationẽ noliusti. Qd gͦ: Iam nos hoc tp̃r sine
sacͥficio dimissi sumꝰ : Absit. Corpꝰ aũ ꝑfeci¬
sti mͥ. Ido illa noluisti: ut hoc ꝑficeres. ꝑfe¬
ꝓmittebat᷑ quibꝰdã signis. ablata st̃ signa ꝓ-¬
mittentia: qr exhibita ẽ u̾itas ꝓmissa. In hoc
corꝑe sumꝰ: huiꝰ corꝑis participes sumꝰ. Qd ac¬
cipimꝰ nouimꝰ: & qui ñ nostis nou̾itis: ꝙ cũ¬

Expanded text:
lationem noluisti. Quid ergo? Nos jam hoc tempore sine sacrificio dimissi sumus? Absit. Corpus autem perfecisti mihi. Ideo illa noluisti ut hoc perficeres: illmittebatur quibusdam signis: ablata sunt signa promittentia, quia exhibita est veritas promissa. In hoc corpore sumus, hujus corporis participes sumus, quod accipimus novimus: et qui non nostis noveritis, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
it. S inarimis sinceritatis & ueritatis. In
ũbra remansert̃: solẽ głie ferre ñ possunt.
Iam nos in luce sumꝰ: tenemꝰ corpꝰ rͥ: tenemꝰ
sanguinẽ xͥ. Si habemꝰ nouã uitã: cantemꝰ
canticũ nouũ. hymnũ dõ nr̃o. In capite¬
tuã ds̃. S in cuiꝰ capite libri scͥptũ ẽ de illo:
fortasse in capite libri huiꝰ psalmoꝵ. Qd enĩ
longe petamꝰ: aut alios libros inquira mꝰ:
Ecce in capite libri huiꝰ psalmoꝵ scͥptũ c̃. Bea¬
tus uir qui ñ abiit in consilio impioꝵ. & in
uia peccatorũ ñ stetit: ꝙ in cathedra pestilen

Expanded text:
it: sed in azymis sinceritatis et veritatis . In umbra remanserunt, solem gloriae ferre non possunt: jam nos in luce sumus, tenemus corpus Christi, tenemus sanguinem Christi. Si habemus novam vitam, cantemus canticum novum, hymnum DPatris. Sed in quo capite libri scriptum est de illo? Fortasse in capite libri hujus Psalmorum. Quid enim longe petamus, aut alios libros inquiramus? Ecce in capite libri hujus Psalmorum, scriptum est, Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
acͥficium & oblationẽ noluisti ait dõ. An¬
tiqui enĩ qnͣdo adhuc sacͥficiũ uerũ qͦd si¬
deles norunt in siguris p̃nunciabat᷑. celebra¬
bant siguras futurȩ rei: multi scientes s plu-¬
iqua carnalis sic erat: ut fieret de illa qͦd sig-
ficio pͥmo. sublatis holocaustis arietũ. hir¬
coꝵ. uituloꝵ. cet̾arũq uictimarũ: noluit illa
ds̃. Quare illa noluit: que pͥmo uoluit: Qa
illa om̃ia quasi u̾ba erant ꝓmittentis: ꝙ ũ¬
ba ꝓmissiua. cũ uen̾it qͦd ꝓmittunt ñ iam
enunciant᷑. Tamdiu quisq ꝓmissor erit: do-¬
nec det. Cũ ded̾it mutat u̾ba÷ ñ dic̃ adhuc
dabo. qͦd se daturũ dicebat: s dedi dic̃. Mu¬
tauit u̾ba. Quare ilłi placuit pͥmo hoc u̾b̾u÷
& qͣre illud mutauit: Quia temꝑis sui ulbũ

Expanded text:
acrificium et oblationem noluisti, ait psalmus Deo. Antiqui enim, quando adhuc sacrificium verum quod fideles norunt, in figuris praenuntiabatur, celebrabant figuras futurae rei: multi scientes, sed pluiqua, carnalis sic erat, ut fieret de illa quod signficio primo, sublatis holocaustis arietum, hircorum, vitulorum, caeterarumque victimarum; noluit illa Deus. Quare illa noluit? quare primo voluit? Quia illa omnia quasi verba erant promittentis; et verba promissiva, cum venerit quod promittunt, non jam enuntiantur. Tamdiu quisque promissor est, donec det: cum dederit, mutat verba. Non dicit adhuc, Dabo, quod se daturum dicebat; sed dicit, Dedi: mutavit verbum. Quare illi primo placuit hoc verbum, et quare ill
Abbreviated transcription (Latin):
testat᷑ illũ sanguinẽ uictimaꝵ.
nicħ ꝓfuisse ad exorand̾u dm. ꝓ peccatis homi-¬
nũ: s significasse aliꝗͥd qͦd ꝓdesset. Impossib¬
le ẽ enĩ inqͥt sanguine hircoꝵ & tauroꝵ au-¬
ator ille. qui ꝓ om̃ib sacͥficiis illis que ꝓ pec-

Expanded text:
s, illum sanguinem victimarum nihil profuisse ad exorandum Deum pro peccatis hominum; sed significasse aliquid quod prodesset. Impossibile est enim, inquit, sanguinem hircorum et taurorum aua
Abbreviated transcription (Latin):
diffluentes. tument ꝙ erigunt᷑ adu̾sus
hi.miles. & insuliant sc̃is mmelligentib
angi tͥã uiã. que ducit ad uita: talib enĩ ue¬
niet illa hora subito: ꝙ tales e int & in di¬
ebꝰ noe. quoꝵ dier ũ omemoraionẽ audistis
bebant. nubebant. ixores ducebant. nouel¬
labant. edificabant: donec: itroiit noe ĩ
archam: & uenit diluuiũ. ꝙ ꝑdidit om̃s.
Qͥ dg̾; Dm̃s pibunt qui ista faciunt q̃ mi¬
b̾t. qui uxores duct̃: qui nouellant. qͥ edisi¬
cant: Non. S: qui de hiis p̃sumunt: s qu¬
dõ ista p̃ferunt: s qui ꝓpt̾ hec offend̾e d̾m
cito parati st̃. At uͦ qui istis om̃ib aut nõ
utunt᷑. aut utunt᷑ tamꝗͣ ñ utentes. pł pͥsu¬
ruerent: qui tales st̃. ñ illos inueniet impa¬
fur op̃hendat. Om̃s eñĩ uos filii lucis estis:
& filii diei. Idõ dns cũ dicẽt tim̃dam cẽ ho¬
rã: sic̃ furẽ in nocte posuit. Et apłs ita: qr
noli eẽ in nocte: filii lucis estis ꝙ filii dier

Expanded text:
 adversus humiles, et insultant sanctis intelligentibus angustam viam, quae ducit ad vitam . Talibus enim veniet illa hora subito; quia tales erant et in diebus Noe, quorum dierum commemorationem audistis bebant, nubebant, uxores ducebant, novellabant, aedificabant, donec introiit Noe in arcam; et venit diluvium, et perdidit omnes» ergo? omnes peribunt qui ista faciunt, qui nubunt, qui uxores ducunt, qui novellant, qui aedificant? Non: sed qui de his praesumunt, sed qui ista Deo praeferunt, sed qui propter haec offendere Deum cito parati sunt. At vero qui istis omnibus aut non utuntur, aut utuntur tanquam non utentes, plus praesuruant; qui tales sunt, non illos inveniet impafur comprehendat; omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei.» Ideo Dominus cum diceret timendam esse horam sicut furem, noctem posuit; et Apostolus itaNoli esse in nocte? «Filii lucis estis et filii diei;
Abbreviated transcription (Latin):
anima. fit exanime: Disced̾nte anima. qͥ am¬
bulabat iacet. qui loq̃bat᷑ tacet: clausi ocłi
lucẽ ñ capiunt. aures nulla uoce patesẽt.
om̃ia m̃broꝵ officia ꝯquieuer̃t: ñ ẽ qͥ moue¬
at gressus ad ambuland̾u. manꝰ ad oꝑand̾u.
sensꝰ ad ꝑcipiend̾u. Nonne ista domꝰꝙͣ nes

Expanded text:
anima, fit exanime, discedente anima? Qui ambulabat jacet, qui loquebatur tacet, clausi oculi lucem non capiunt, aures nulli voci patescunt: omnia membrorum officia conquieverunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista es
Abbreviated transcription (Latin):
ẽosolatio. Detergat luctꝰ exammo: sides ex¬
pellat dolorẽ. In tanta spe: ñ decet
eẽ t̾ste tempłu di. Ibi habitat bonꝰ solator:
ibi qui ñ fallit ꝓmissor. Quid mortuũ diu
humanũ: qm ñ dolendo sit inhumanũ.
Maria d̃nm q̃rebat: & mortuũ fr̃em dole¬
bat. S quid miraris: qr maria dolebat tr̃
uicturũ. Nõ mortuũ flebat. quẽ ipse susci-¬
tauit: s mortẽ quã sͥ homo peocando ꝯꝑa¬
uit. Si enĩ pecc̃m ñ p̃cessisset: sine dubio morͤ
secuta ñ fuisset. Secuta ẽ gͦ mors & corporiᷤ:
quã p̃cessit mors animȩ. Mors anime p̃ces¬
sit deserendo dm: ꝙ mors corꝑis secuta ẽ
deserente anima. Hac deseruit uolens: hac
coacta ẽ deserere nolens. Tamꝙͣ illi dice̾t.
Recessisti ab eo. quẽ diligere debuisti: rece¬
de ab eo qͦd dilexisti. Qͥs enĩ uult mori: ꝓr¬
sus nemo: & ira nemo. ut beato petro dice̾t᷑
Alt̾ te cinget: & feret quo tu ñ uis. Si gͦ nul¬
la cẽt mortis amaritudo: ñ eẽt magna mar-¬

Expanded text:
consolatio. Detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei; ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit promissor. Quid enim mortuum diu humanum, quam non dolendo sit inhumanum. Maria Domino cohaerebat, et mortuum fratrem dolebat: sed quid miraris quia Maria dolebat tuncvicturum: non mortuum flebat quem ipse suscitavit; sed mortem, quam sibi homo peccando comparavit. Si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuisset. Secuta est ergo mors etiam corporis, quam praecessit mors animae. Mors animae praecessit deserendo Deum, et mors corporis secuta est deserente anima. Hac deseruit volens, hac coacta est deserere nolens. Tanquam illi diceretur: Recessisti ab eo quem diligere debuisti, recede ab eo quod dilexisti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo: et ita nemo, ut beato Petro diceretur, Alter te cinget, et feret quo tu non vis . Si ergo nulla esset mortis amaritudo, non esset magna mar