comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noluit ne diuitias honorasse ui-¬
deretur. hic ne conditionem spte¬
uisse feruibem ad centurionis
famulum mox ire concessit. Et
cum iam non longe esset adomo
misit ad tum centurio amicos
dicens. Dñe. noli uexari. Non
enim dignus sum: ut sub tectum
meũ intres. Propter uitȩ geitalis
conscientiam grauati se magis
dignatione dñi putauit quam
tutiari. nec posse habete hospitẽ
xp̃m: cuius & si fide prȩditus
nondum tamen erat sacramentis
imbutus. Sed quȩq nr̃a infir¬
mitas non pręsumit. diuina grͣa
date nouit. Et alius centurio
qui sicut & iste credentem ex
gentibus populum prȩfigirrat
magnȩ fidri & iustitię merito
sp̃s sci donum prius quani baptita¬
tetur accepit. & iste necdum
catecitatur: & fidem suam laudari
adño & famulum saluari ꝓnitruit.
De quo pulchte per allegoriam di¬
citur. qͥa cu iħm non longe haber&
adomo. tamen sub tectum suum
inuitare non auderet. quia prope
amantibus eũ salutate ipsius:

Expanded text:
voluit, ne divitias honorasse vivoluit, ne divitias honorasse videretur. Hic, ne conditionem sprevisse servilem, ad centurionis famulum mox ire consensit. Et cum jam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos dicens: Domine, noli veenim dignus sum ut sub tectum meum intres. » Propter vitae gentilis conscientiam gravari se magis dignatione Domini putavit, quam juvari: nec posse habere hospitem Christum, cujus etsi fide praeditus, nondum tamen erat sacramentis imbutus. Sed quaecunque nostra infirmitas non praesumit, divina gratia dare novit. Et alius centurio, qui sicut et iste credentem ex gentibus populum praefigurat, magnae fidei et justitiae merito Spiritus sancti donum, priusquam baptizaretur, accedit. Et iste nondum catechizatur, et fidem suam laudari a Domino, et famulum salvari promeruit. De quo pulchre per allegoriam dicitur, qui cum Jesum non longe haberet a domo, tamen sub tectum suum invitare non auderet: quia prope amantibus eum salutare ipsius:
Abbreviated transcription (Latin):
cnim illa mulier quae satiguinis
fluxum patrebatur quamuis fim¬
briam uestimerti eius tenuerit.
magis tamen quia ctedidit tetigit
dñm quam illȩ turbȩ aquibus prę¬
mebatur: ita & centurio quo magis
credidit. eo magis accessit ad dñm.
Diligit enim gentẽ nram. & synagogã
ipse aedificauit nobis. Qui edificatã ir
a centurione nartanit synagogan
euidenter ostendunt. quia sicut nos
eccłãm sic & iam illi synagogam non
conuentum solum modo fidelrũ sed
s locum quo conireniebant sinit ap¬¬
pellare soliti. iuxta quod & supra
dociumus. Ihs autẽ ibat cum illis.
Magna dñi sublimitas : qui solo uerbo
curare ualebat. sed non minor hu¬
militas qui seruum dignatus est
usitare languentem. Nam quasi
potens & benignus & rõgatus saluate
pergebat. & in itinxris medio ro.¬
gatus dicto saluauit. ne uidelice
ob inpotentiam turiũ & non ob
humilitatis exemplum corpora.¬
liter ite putaretur. Alibi ad
sanandum teguli filiũ utnire

Expanded text:
enim illa mulier, quae fluxum sanguinis enim illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamvis fimbriam vestimenti ejus tenuerit, magis tamen quia credidit, tetigit Dominum, quam illae turbae, a quibus premebatur, ita et centurio, quo magis credidit, eo magis accessit ad Dominum. Diligit enim gentem nostram, et synagogam ipse aedificavit nobis. Qui aedificatam sibi a centurione narrant synagogam, evidenter ostendunt quia sicut nos Ecclesiam, sic etiam illi synagogam, non conventum solummodo fidelium, sed et locum, quo conveniebant, sint appellare soliti, juxta quod et supra docuimus. Jesus autem ibat cum illis. Magna Domini sublimitas, qui solo verbo curare valebat, sed non minor humilitas, qui servum dignatus est visitare languentem. Nam quasi potens et benignus et rogatus salvare pergebat, et itineris medio rogatus dicto salvavit, ne videlicet ob impotentiam virium, et non ob humilitatis exemplum corporaliter ire putaretur. Alibi ad sanandum reguli filium venire
Abbreviated transcription (Latin):
sanat& seruti cius. Suꝑna dispta¬
satione factum est ut feniores iui¬
orum mitterentur ad dñm. hnsq
ad stantibus qui languerat sanant
quo in excusabibes forent si credens
uito gentili non crederent. Ueni
quiritur quomodo conuitniat qs
lucas centurionem nuntios misiss
mathtus autem ipsum accessisse
natrat addnm. Sed pic queientdb
facile pato quod matheus sub bte¬¬
uitatis causa dixerit ipsũ accessisse.
cuius defiderium & uoluntas ad
dnm ueraciter/ aliis lic& deferen¬
tibus est perlata: mysticę & iam
nobis commendans hoc qͦđ scriptũ
est. Accedite ad eum. & in lumi¬
namini. Nam quia fidem centurio¬
nis qua u̾ere acceditur ad iħm ipse
ita laudauit ut diceret nͥ inurni
tantam fidem in tsrł: ipsum potius
accessisse ad xp̃m dicere uoluit
prudens cuuangelium. quam illos
ꝑ quos uerba sua miferat. Porto
autem lucas adhȩc totum quemad.¬
modum gestum sit apperuit. ut
& hoc intelligere cogeremur: quẽ.¬
admodum accessisse dixerit alius
qui mentiri non potuit. Sicut

Expanded text:
servum ejus. Superna dispensatione factum est ut seniores Judaeorum mitterentur ad Dominum, hisque astantibus, qui languerat, sanaretur, quo inexcusabiles forent, si, credente viro gentili, non crederent. Verum quaeritur quomodo conveniat quod Lucas Centurionem nuntios misisse, Matthaeus autem ipsum accessisse narrat ad Dominum. Sed pie quaerentibus facile patet quod Matthaeus brevitatis causa dixerit ipsum accessisse, cujus desiderium et voluntas ad Dominum veraciter, aliis licet deferentibus, est perlata, mystice etiam nobis commendans hoc quod scriptum est: Accedite ad eum, et illuminamini . Nam quia fidem Centurionis, qua vere acceditur ad Jesum, ipse ita laudavit, ut diceret: Non inveni tantam fidem in Israel , ipsum potius accessisse ad Christum dicere voluit prudens evangelista, quam illos per quos verba sua miserat. Porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum sit aperuit, ut ex hoc intelligere cogeremur quemadmodum accessisse dixerit alius, qui mentiri non potuit. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Nillo R. Centurionis cuiꝰdam
seruus male habens erat moritirus
qui illi erat prȩciosus. Et reliqͣ¬
UFRAT FORTE
aliquis uel pius ut inue.¬
niat uel impius ut re¬
ptehendat. qua ratione cuuan.¬
gelista seruum qui non mortuus
sed sanatus subinfertur dixerit
esse moriturũ. Qui brxuiter res.¬
pondendum. quia reuera erat
moriturussi non dñi sui fide depre¬
cantis & xpi pietate miserentis
fuiss& redditurus uitę. Sic ete.¬
chras rex iuxta quendam humanȩ
naturȩ modum erat moriturus.
cum ueracis propħȩ uerba audiua
dispone domui tuȩ quia moritristu
& non uities. Sed occulto diuinae
ꝓuidentię iudicio quȩ omĩa in
mensura & nuntero & pondere
disposuit. quindecim adhuc anno.¬
rum uitam lacrimis precibusq
consequutus ẽ. Eit cum audisset
de iħu. misit ad cum seniores iu

Expanded text:
ore: Centurionis cujusdam servus male habens, erat moriturus, qui illi erat pretiosus, et reliqaerat forte aliquis, vel pius, ut inveniat, vel impius, ut reprehendat, qua ratione Evangelista servum, qui non mortuus, sed sanatus subinfertur, dixerit esse moriturum. Cui breviter respondendum, quia revera erat moriturus, si non domini sui fide deprecantis, et Christi pietate miserentis fuisset redditus vitae. Sic Ezechias rex, juxta quemdam humanae naturae modum, erat moriturus, cum veracis prophetae verbis audivit: « Dispone domui tuae, quia morieris tu, et non vives : » sed occulto divinae Providentiae judicio, quae omnia in mensura et numero et pondere disposuit, quindecim adhuc annorum vitam lacrymis precibusque erat consecuturus. « Hic cum audisset de Jesu, misit ad eum seniores Ju
Abbreviated transcription (Latin):
supra de suis ouibus loqueretur.
aut certe oniia hominũ genera suo
in linguis om̃ibus. siue in axtatibus
om̃ibus. siue in gradibus bonorun
hominũ. siue indirersitatibus in¬
geniorũ om̃ibus. siue in artium li¬
citarũ & utiliũ ꝓfessionibus om̃ib
& quicquid aliud dici potest scãm
ninumerabiles differentias. quibus
inter se ꝑsona. peccata. homines.
distant ab excelsissimis usq adhu
millimos. arege. usq ad niendicũ
onĩia inquit traham post me ut
hoc ẽ. cũ exaltatus fuero. non enim
dubitat futurũ esse quod uenit im¬
plere. hoc referatur ad illud quol
superius ait. si autẽ mortuũ futri
granũ framenti. multũ fructum
affert. Nan exaltatione suã quis
aliud dixit quam in cruce passione
Quod & ipse cuuangelista non tacui
subiunxit eni & ait. Hoc autem
dicebat. significatis qua morte ess&

Expanded text:
supra de suis ovibus loqueretur . supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, sive in aetatibus omnibus, sive in gradibus honorum omnibus, sive in diversitatibus ingeniorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest secundum innumerabiles differentias quibus inter se praeter sola peccata homines distant, ab excelsissimis usque amillimos, a rege usque ad mendicum. « Omnia, » inquit, « traham post me, » ut hoc est, cum exaltatus fuero. Non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud quod superius ait: « Si autem mortuum fuerit granum frumenti, multum fructum affert. » Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim et ait: « Hoc autem dicebat, significans
Abbreviated transcription (Latin):
uel bonorũ hominũ uel malorum.
S ic ergo dictum est princeps huius
mundi id est princeps malorũ homi¬
pellatur & iam mundus inbonis.
qui similiter toto terrarũ orbe dif
hi sunt ex quorũ cordibus princeps
mundi eicietur foras. Qum ergo
dixiss& nunc princeps huiꝰ mundi
eicitur foras. adiunxit cortinuo.
Et ego inquit si exaltatus fuero atͣra.
oñia traham post me. Quȩ omta
nisi ex quib ille cicitur foras.
Noti om̃ium dixit om̃s. sed omͣia. Nori
eñi om̃tu est fides. non itaq hoc ad tini-¬
uerfitatem hominũ fetulit. sed ad
creaturę in tegritate᷑ id est sp̃m &
animam & corpus. & illud quod in¬
telliginus. & illud quod uidimus.
& illud quod uisibiles & contrectabi¬
les sumus. Qui en̾i dixit capillus
capitis ur̃i non p̾cribit. omia trabit
post se. Nut si om̃ia ipsi homines
in telligendi sunt. om̃ia prȩdestins
ad salutem possumus dicere. & qui
om̃ib ait nibil esse periturũ. cui

Expanded text:
vel bonorum hominum vel malorum. vel bonorum hominum vel malorum. Sic ergo dictum est, princeps hujus mundi, id est, princeps malorum hominupellatur etiam mundus in bonis, qui simhi sunt, ex quorum cordibus princeps mundi ejicitur foras. Cum ergo dixisset: « Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras, » adjunxit continuo: « Et egomnia traham post me. Quae omnia, nisi ex quibus ille ejicitur foras? Non autem dixit, omnes, sed, omnia: non enim omnium est fides . Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem; id est, spiritum, et animam, et corpus; et illud quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit, Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus ait nihil esse periturum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim oramus cum dicimus
dimitte nobrs debita irr̃a. nisi ut
uulnera nr̃a sanentur. Et quid
aliud petimus cuni dicimus & ne
nos inducas in temptatione̾. nisi
ille qui insidiatur uel certe
extrinsecus nulla in rumpat ex
parte. nulla nos fraude decipiat.
nullis nos sribuertat machinis.
Quando non tenrt locũ cordis. ubi
fides habitat: crectus est foris.
Sed nisi dñs custodierit cruitatẽ. in
uanũ uigilat qui custodit eã. Nolite
ergo dr uobisnetipsis pręsumere. si
non uultis foras eiectum diabolum
introitũ reuocare. Absit autem
ut diabolum mundi principem
ita dictum existimemus. ut eum
cęlo & terrȩ dominari posse creda¬
nius. Sed mundus appellatur
in malis hominibus. qui toto ter¬¬
rarũ orbe diffusi sunt. sicut appel¬¬
latur domus in his aquib: habitat᷑.
S̾ cđm quod dicimus bona domus est.
uel mala domus est quando teprȩ¬
hendimus sic laudantus ȩdificium
parietũ atq tectorũ. sed ꝑ mores

Expanded text:
Quid enim oramus cum dicimus: Quid enim oramus cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra , nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Et ne nos inferas in tentationem? nisi, ne ille qui insidiatur, vel certe extrinsecus nullus irrumpat ex parte, vel nulla nos fraude decipiat, nullis nos subvertat machinis. Quando non tenet locum cordis, ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilat qui custodit eam ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus. Sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto terrarum orbe diffusi sunt: sicut appellatur domus in his a quibus habitatur, secundum quod dicimus: Bona domus est, vel mala domus est; non quando reprehendimus, sive laudamus aedificium parietum atque tectorum; sed quando mores
Abbreviated transcription (Latin):
similem habere questionem. & similẽ
solutiont᷑. Non en̾i sine spu sco̾ fu¬
tura pręnuntiauerunt prophetȩ.
aut non & iam dnm infantem in
spu sco̾ fẏmton senex & anna uidua
cognoutrunt. & racharias & disab&b
qui de illo nondum nato. sed iam
congregati linguis om̃ium loquerent᷑.
ac sic in linguis om̃ium gentiũ futura
pręnuntiaretur ȩccłã. qua gratia
sptritali populi congregarentur. qua
longe lateq peccata dimitterentur:
& milia milium dõ teconciliarent᷑.
Quid ergo ait quispiam quia diabolus
de crodrutium cordibus eicietur
foras. & iam fidelium neminẽ trptat.
inmo utto temptare non cessat:
Sed aliud est intrinsecus regnare.
aliud forinsecus oppugnate. Aliud
est uulnerate. alrud occidere.
Sed si uulntrat ad est qui sanat. qͥa
sicut pugnantibus dictum est. hȩc
scribo uobis ut non peccetis. ita qui
uulnerantur quod sequitur audi¬
unt. Et si peccaueritis aduocatũ
habemus apud patrem iħm xp̾m iustũ¬
ipse est propitiatio peccatorũ nr̃orũ.

Expanded text:
 similem solutionem. Non enim sine Spiritu sancto futura praenuntiaverunt prophetae , aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt , et Zacharias et Elizabeth, qui de illo nondum nato, sed jam congregati linguis omnium loquerentur, ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. Quid ergo, ait quispiam; quia diabolus e credentium cordibus ejicitur foras, jam fidelium neminem tentat? imo vero tentare non cessat; sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare. Aliud est vulnerare, aliud occidere. Sed si vulnerat, adest qui sanat, quia sicut pugnantibus dictum est: Haec scribo vobis, ut non peccetis , ita qui vulnerantur quod sequitur audiunt: Et si peccaveritis, advocatum habemus ad Patrem, Jesum Christuipse est propitiatio peccatorum nostrorum .
Abbreviated transcription (Latin):
cartatis quod est animã suama pro
fribus porere. Hoc est cnim pro xpͥo
ponere. quia & hoc propter sua mbra
dicturus est. cum ꝓistis fecistis. ꝓme
fecistis. De tali quippe opera. & ia
se ministrũ facere & appellare
diguatus est. ubi ait. Sicut filius
hominis non uenit ministrari sed
ministrare. & aninan suã ponere
ꝓmultis. Hinc ergo est unusquisq
minister xp̃i. unde est & minister
xpͥs. Sic ministrantem xp̃m houo¬
nficat pater cius. honore illo magno
ut sit cum filio eius. ne umquam
urro de om̃ibus att. siquis ministrat.
mis enim quicumq agit bene. in
xpo ministrat. Unde unusquisq
ꝓmodulo ministret xp̾o bene ui¬
uendo. demosinas faciendo. nomen
doctrinamq: cius quib potutrit
prȩdicando. Qui uero bene ui-¬
uentes oxhortatur ut ꝑmantant
in bene uiuendo. iinistrat xp̃o.

Expanded text:
charitatis, quod est animam suam pro charitatis, quod est animam suam pro fratribus ponere; hoc est enim, et pro Christo ponere: quia et hoc propter sua membra dicturus est: Cum pro istis fecistis, pro me fecistis. De tali quippe opere etiam se ministrum facere, et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis . Hinc ergo est unusquisque minister Christi, unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus, honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam vero de omnibus ait: Si quis mihi ministrat. Omnis enim quicunque bene agit, Christo ministrat. Unde unusquisque pro modulo suo ministret Christo, bene vivendo, eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potuerit praedicando. Qui vero bene viventes exhortatur ut permaneant in bene vive
Abbreviated transcription (Latin):
norificabit cũ pater m̃s. Nũ quã
maiorem honorem acciptre potert
adoptatus. quam ut sit ubi eft
unicus. non arqualis factus diui.¬
Quid sit autẽ ministrare xpͥo. eus
operi nierces tanta promittitur
considtrandum est. Siquis mibi
ministrat ne sequatur. hoc intel¬
ligi uoluit. ac si dicer&. Siquis
me non sequitur. non mihi mi¬
nistrat. Ministrant ergo iħu
xpͥo qui non sua querunt seđ
que ihu xpi. hoc enim est me
sequatus. uias anbul& intas tĩ suas:
alibi seriptum est. Qui sc dicit
bulauit & ipse ambulare. Eet iã
si porrigit esuricnti panem. de mise¬
ncordia facere deb&. non de ractan¬
quam oprs bonũ. nesciente sinistra
qua faciat dextera tua: id est ut
ilienetur intentio cripiditatis. ab
apere caritatis. Undi dicitur cum
ini oxminimis meis fecisti. mͥ fecisti.
cc ca tantum quae ad misedĩam per.¬
tnent corporalem. sed om̃ia oꝑa
om̃i credenti. C redens minister
qt xpͣi. usq ad illud opris magnae

Expanded text:
norificabit eum Pater meus. Nam quem norificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est unicus; non aequalis factus diviQuid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, considerandum est: Si quis mihi ministrat, me sequatur, hoc intelligi voluit, ac si diceret: Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo Jesu Christo qui non sua quaerunt, sed quae Jesu Christi . Hoc enim est, me sequatur, vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est: Qui se dicit bulavit et ipse ambulare . Etiam si porrigit esurienti panem, de misericordia facere debet, non de jactanquam opus bonum, nesciente sinistra quid faciatcupiditatis ab opere charitatis. Illi dicitur: Cum uni ex minimis meis fecisti, mihi fecisti . Nec ea tantum quae ad misericordiam pertinent corporalem, sed omnia opera om., credens minister est Christi usque ad illud opus magnae
Abbreviated transcription (Latin):
uita pręstns designatur. uel & iã
huius uitę delectatio quȩ ꝑdenda
est. ut feliciter inuenias uolun.¬
tatem tuã ii regno dĩ. qua forat
uicisti in hoc scło. Nam sc̃i mar¬
tyres odio habuerant hanc p̾sente
uitam pro xp̃i nomine. dũ mago
uolurrunt hane prȩsentem uitã
ꝑdere. quã xp̃m negate. impleits
quod sequitur. siquis ministrat mo
sequatur. Quid est ine sequatim
Nisi me imiactur Xpͣs eñi pro
nobis passus est ait apłs petrus.
itlinquens exemplum. ut sequam
uestigia cius. Ecce quod dictum
est siquis mihi ministrat me sequat᷑.
Quo fructu: Qua mercede.: Quo
pręmio: Et ubi sum ego. illio &
amoris & operis prȩtium : quo
ministratut xp̃m esse cum illo cui
ministrat. Ubi cnͣi bene erit sine
tius. Siquis nrihi ministrauent.
horiorificabit eũ pater mͣs. Quo
honore. nisi ut sit cum filio eius
Quod enim suꝑius ait ubi ego sum
illic & minister ms erit. hoc intel.¬
ligitur exposuisse cum dicit. ho.¬

Expanded text:
vita praesens designatur, vel etiam vita praesens designatur, vel etiam hujus vitae delectatio, quae perdenda est, ut feliciter invenias voluntatem tuam in regno Dei, quam fortiter vicisti in hoc saeculo; nam sancti martyres odio habuerunt hanc praesentem vitam pro Christi nomine, dum magis voluerunt hanc praesentem vitam perdere, quam Christum negare, implentes quod sequitur: Si quis ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur, nisi me imitetur? Christus enim pro nobis passus est, ait apostolus Petrus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu, qua mercede, quo pramoris, et operis pretium, quo ministratur Christo, esse cum illo cui ministrat. « Ubi enim bene erit sine tius: Et si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait: Ubi ego sum, illic et minister meus erit: hoc intelligitur exposuisse, cum dicit: Ho
Abbreviated transcription (Latin):
FAUTEM DI¬
cebat ipsum. eẽ. mortifi¬
candu. & multiplicandũ.
Mortificandum in infidelitate irdeo¬
rũ multiplicandũ fide om̃ium
discipulos suos ad passionis suae
sectanda uestigia ait. Qui amat
Quod duobus modis intelligi potest
qui amat ꝑd&. id est si amas ꝑdes.
Si cupis uitam tene̾re in xp̃o. noli
timete mori pro xp̃o. Itẽ alio modo.
Qui amat animam suam. ꝑd&x cam.
Noli amare in hac uita. ne perdas
in arterna uita. Hoc autẽ quod
posterius dixi magis habtre uidet᷑
cuuangelicus sensus. Scquitur.
Et qui odit animã suam in hoc niundo.
in uitã aeternã custodit eã. Ergo
quod stipradictum est qui amat. sub¬
Intelligitur in hoc mundo ipse itaq
pd&. qui aut̃ odit utiq in hoc mundo.
inuitã aeternã ipse custodit eam.
Magna & mira sententia queadmodũ
sit homini anima suam amor ut
pereat. odiũ nt pereat. Si male
amaueris. tunc odisti: si bene
oderis tunc amasti. Elices qui
odtrunt custodiendo. ne ꝑdant
amando. Hic animȩ nomine.

Expanded text:
autem dicebat ipsum esse mortificandum et multiplicandum. Mortificandum in infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide omnium discipulos suos ad passionis suae sectandum vestigia, ait: « Qui amat, Quod duobus modis intelligi potest, qui amat perdet, id est, si amas perdes, si cupis vitam tenere in Christo, noli timere mori pro Christo. Item alio modo, qui amat animam suam perdet eam» Noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus. Sequitur: « Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. » Ergo quod supra dictum est, « qui amat, » subintelligitur, in hoc mundo, ipse utique perdet. Qui autem odit, utique in hoc mundo, in vitam aeternam ipse custodit eam. Magna et mira sententia, quemadmodum homini sit in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti, si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Hic animae nomine
Abbreviated transcription (Latin):
siaistram: alitsad dexterã sepatatis.
sed iudictũ quo princeps hurus
mundi cicietur foras. Qtomodo.
ergo intus erat. quo eum dixit eici¬
endum foras Nunc inquit pͥn¬
ceps mundi eicietur foras. Hoc
intellegendum est quod nunc sit.
non quod tantum post futuram
est in nouissimo die. Preuidebat
ergo dñs quod screbat post passio¬
nem & glorificationem suam per
un uiersum mundum inultos po¬
pulos cteditutos. in quorũ cordib
diabolus inter erat. cui quando
exfide renuntiant eicitur foras.
Sed dicit aliquis. Numquid de cor-
est. Plane. Quomodo ergo dictũ
est. nunc cicietur foras. Quomodo
putamus. nisi tunc quod in homi¬
nibus pauicissimis factum ẽ. nunc
in multis magitisq poptilis iam
futurũ esse ptedictum est: Dpͣs¬

Expanded text:
sinistram, aliis ad dexteram separatis; sinistram, aliis ad dexteram separatis; sed judicium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus erat? quo eum dixit ejiciendum foras? Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras, hoc intelligendum est quod nunc fit, non quod tantum post futurum est in novissimo die. Praedicebat ergo Dominus quod sciebat, post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicitur foras. 8. Sed dicit aliquis: Numquid de cordiest plane. Quomodo ergo dictum est, nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam mox futurum esse praedictum est
Abbreviated transcription (Latin):
mali separantur acterna diuisione
sed do rudicio quod cotidie in sca di
ȩccłã sol& esse. Possidebat ergo da¬
bolus genus humanũ. & reos sup¬
pliciorũ tenebat cẏrographo pee¬
catorã. dominabatur in cordibus
infidelium. ad ereaturã colendan
deseito creatore deceptos captiuoss
trabebat. Per xp̃i autẽ fidem que
morte & resurrectione firmata ał
ꝑ citis sauguinẽ qui in remissions
sisus est prccatorũ. milia credentiũ
ad ominatu diaboli liberantur. xp̃i
corpori copulantur. & sub tanto
capite uno eius spũ fidelia membra
cius uegetantur. Hoc uocabat iudi¬
cium. hanc discretiont̾ asuis redẽp¬
tis diaboli expulsione. Deniq ad¬
tende quid dicat. quasi quȩ reremꝰ
quid ess& quod ait nunc iudicitm
qt mundi sequutus exposuit. Nit
ã. Nunc princeps huius muadi
cicittur foras. Audiuimus quale
dixerit esse iudiciũ. non ergo illud
quod in fiae irentitrũ est ubi uiui
& mortui rudicandi sunt. aliis ad

Expanded text:
mali separabuntur aeterna divisione, mali separabuntur aeterna divisione, sed de judicio quod quotidie in sancta Dei Ecclesia solet esse. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum, dominabatur in cordibus infidelium ad creaturam colendam, deserto Creatore, deceptos captivosque trahebat. Per Christi autem fidem, quae morte ejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem, qui in remissione fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpore copulantur, et sub tanto capite uno ejus spiritu fidelia membra ejus vegetabantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, et a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique attende quid dicat, quasi quaereremus quid esset quod ait, « Nunc judicium est mundi, » secutus exposuit, ait enim: « Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. » Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad
Abbreviated transcription (Latin):
est. cum deseendente spu in pa
columbȩ declatatus. cum uoce
cęlo tonante monstratus. cuͦ ii
monte transfiguratꝰ cũ miraculi
multa fecit. cũ multos sanaus
atq mundauit. cum de pauos
panibus tantã mnultitudinẽ paut
cũ uentis & fluctibus imperaua
cũ mortuos suscitauit. Et iteni
clarificatus est cum resurgit amo¬
tuis. cum mors ei ultra nĩ domim¬
bitur. cum ex altabitur suꝑ celos
Turba ergo quȩ stabat &c audiebit.
dicebat tonitruu̾ factũ esse. alii
dicebant angelus ei loquutus est
Respondit iho. & dixit. Non ꝓpt
me uox hȩc uenit: sed propter uos
Hic ostendit. illa nocte non sibi inai¬
catũ. quod idem iaͣ screbat sed eis
quibus indicari oportebat. Sicit
aritẽ illa uox non propter eum
sed propter illos in diuiuitate
facta est. sic anima eius non ꝓpter
cum. sed propter alios uoluntate
turbata est. Nunc iudicium est
mundi. Non eni de futuro iudici
hoc dictum esse pritamus. quod in
firre mundi futurũ est ubi boni&

Expanded text:
est , cum descendente Spiritu in specie columbae declaratus, cum voce de coelo sonante monstratus , cum in monte transfiguratus , cum miracula multa fecit, cum multos sanavit atque mundavit, cum de paucissimis panibus tantam multitudinem pavit , cum ventis et fluctibus imperavit, cum mortuos suscitavit . Et iterum clarificabo, cum resurget a mortuis , cum mors ei ultra non dominabitur , cum exaltabitur super coelos Turba ergo quae stabat et audiebat, dicebat tonitruum factum esse. Alii dicebant: Angelus ei locutus est. Rme vox haec venit, sed propter vos. » Hic ostendit ille voce non sibi indicatum, quod idem jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox, non propter eum, sed propter illos in Divinitate facta est, sic anima ejus, non propter eum, sed propter alios voluntate turbata est. « Nunc judicium est mundi. » Non enim de futuro judicio hoc dictum esse putamus, quod in fine mundi futurum est: ubi boni et
Abbreviated transcription (Latin):
test. transcat ane calix iste. Ho¬
minis suscepit infirmitate᷑. ut
doceat sic contristatũ & contur-¬
batũ quod sequitur dicere. uerup
tu uis pater. Sic enim homo ab
hunianis in diuina drrigetur.
cũ uoluntati humanę uoluntas di¬
uina proponitur. Quid est atit᷑
clarifica tuũ nomen. nisi in sua
passione & resurtectione :
Quid est ergo aliud nisi ut
pater clarific& filiũ qui clari¬
ficat nomen suu̾. & iam insimilib
passionibus seruorũ suotum.

Expanded text:
test, transeat a me calix iste . Hotest, transeat a me calix iste . Hominis suscepit infirmitatem, ut doceat sic contristatum et conturbatum quod sequitur dicere: Verum tu vis, Pater . » Sic enim homo ab humanis in divina erigitur, cum voluntati humanae voluntas divina proponitur. Quid est autem, « clarifica nomen tuum, » nisi in sua passione et resurrectione? Quid est ergo aliud, nisi ut Pater clarificet Filium suum, qui clarificat nomen suum etiam in similibus passionibus servorum suorum?
Abbreviated transcription (Latin):
ergo onibes xp̃i. quid deinde sub¬¬
iungat. eũ dixiss& nunc anima
niea turbata est. Et quid dicã.
Inquit pater saluifica me ex hac
hora. sed propterea ueni in horã
hanc. Pater clarifica nomen tutꝰ.
Docuit te quid cogites. docuit quid
dicas. quem inuoces. in quo speres
cuius uoluntatẽ certã atq diuinã
tuȩ uoluntati humanę infirmęq
proponas. Non ideo tibi uideatur
ex alto de fide requiri. quia te
uult ab imo prospicere. Nam &
temptati dignatis est adiabolo.
a quo utiq si noll& ñ tẽptaretur:
& ea resporidit diabolo. quȩ tu in
temptationibus debeas tespondere.
Et ille quidem temptatus est sed
non periclitatus. ut docerae te
in temptatione periclitantem
temptatori respondere: & post
temptationem non tre. sed peri¬
culo temptationis exire. Sicrit
autẽ hic dixit nunc anima mea
turbata est. ita ceiam ibi dicit.
tristis est anima mea usq ad mor¬
tem. Et iterũ. Pater. si freri po¬

Expanded text:
ergo, o miles Christi, quid deinde subergo, o miles Christi, quid deinde subjungat, cum dixisset: « Nunc anima mea turbata est. » « Et quid dicam? » inquit. « Pater, salvivificame in hac hora. Sed propterea veni ad horam hanc. Pater clarifica tuum nomen. » Docuit te quid cogites, docuit quid dicas, quem invoces, in quo speres, cujus voluntatem certam atque divinam tuae voluntati humanae infirmaeque proponas. Non ideo tibi videatur ex alto diffidere, quia te vult ab initio proficere. Nam et tentari dignatus est a diabolo, a quo utique si nollet, non tentaretur: et ea respondit diabolo, quae tu in tentationibus debeas respondere. Et ilnon periclitatus; ut doceret te in tentatione periclitantem tentatori respondere, et post tentatorem non ire, sed de periculo tentationis exire. Sicut autem hic dixit, Nunc anima mea tuTristis est anima mea usque ad mortem. Et: Pater, si fieri po
Abbreviated transcription (Latin):
ihc̃ prędixiss& in grano sinapis
passioriem suam. & suos ortaretur
ministtos ut sequerentur eu. ad
nrãm rursun infirmitate̾ suũ
temperauit affectum & ait nunc
anima nea turbata est. Unde
turbata est dñe iħu anima tuaͦ
Numquid non ideo animã acerpisti
& hominem ꝑfectum ut patereris
inte transferri. & inte causam sus-¬
cipere nr̃am: idõ turbatus es quia
uoluisti. ficut natus fuisti. Nam
paulo ante de eo dictum ẽ. ubi
lazarum suscitauit. turbauit se¬¬
m& ipsum. Nam his uerbis. ab in-¬
firmitate nr̃a rapuit nos ad fir-¬
mitatem suam. Uox est en̾i forti¬
tudinis dĩ. ubi ait. Uenit hora: ut
clatificetur filius hominis. Uox
est infirnitatis nr̃ȩ dum ait.
nune anima mea turbata est.
Oañe. mediator ds supra uos. homo
propter nos: aguosco miscdĩam
tuam. Nam quod tu tantus tuae
caritatis uoluntate turbaris. multos
incorpore tuo qui suę infirmitatis
necessitate turbantur. ne dispe¬
raudo pereant consolaris. Audi

Expanded text:
 praedixisset in grano sinapis passionem suam, et suos hortaretur ministros ut sequerentur eum, ad nostram rursus infirmitatem suum temperavit affectum, et ait: Nunc anima mea turbata est. Unde turbata est, Domine Jesu, anima tua? Nunquid non ideo animam accepisti, et hominem perfectum, ut patereris rmitatem in te transferre, et in te causam suscipere nostram. Ideo turbatus es, quia voluisti; sicut natus fuisti, quia voluisti; nam paulo ante de te dictum est, ubi Lazarum suscitasti: Turbavit semetipsum; nam his verbis ab infirmitate nostra rapuit nos ad firmitatem suam. Vox est enim fortitudinis Domini, ubi ait: Venit hora ut clarificetur Filius hominis. est infirmitatis nostrae, dum ait: « Nunc anima mea turbata est. » O Domine mediator, Deus supra nos, homo propter nos, agnosco misericordiam tuam. Nam quod tu tantus, tuae charitatis voluntate turbaris, multos in tuo corpore, qui suae infirmitatis necessitate turbantur, ne desperando pereant, consolaris. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
ESIDERATA
nobis dilectissimi & uni¬
uerso optabilis mundo ad¬
est festiuitas dominicę passionis.
quae nos inter exultationes spiri¬
talium gaudiorum sibere noti pa¬
titur. quia & si difficilen est de ca¬
dem re sepius digue apteq: dissel¬
tere. nou est tamen li berũ sacer.¬
doti in tanto diuinȩ miscđĩae
sacramento fidelis populi aurib
subtrahere sermonris officiũ. eu
ipsa materia ex eo quod est inef¬¬
fabilis. fandi tribuat facultatem.
nec possit deficere quod dicatur.
de qua numnqua potest satis esse
quod dicitur. Suc eubat ergo hu¬
mana infirmitas głãe di. & inex¬
plicandis operibus miscđĩę cius
in parem sc̾ semptr inuenit. La¬
borimus sensti. hereamus in genio.
deficiamus eloquio. Bonum est
ut nobis parũ sit. quod & iam
recte de dñi maiestate sentimus.
dicentr en̾i prophã. Querite
dñm & confitmamini. quęrite
faciem cius semꝑ. Nemini prę¬
sumendum est. qui totũ quod
quęrit inuenerit. ne desinat ꝓ¬

Expanded text:
esiderata nobis, dilectissimi, et universo optabilis mundo adest festivitas Dominicae passionis, quae nos inter exsultationes spiritualium gaudiorum silere non patitur: quia etsi difficile est de eadem re saepius digne apteque disserere, non est tamen liberum sacerdoti, in tanto divinae misericordiae sacramento fidelis populi auribus subtrahere sermonis officium, cum ipsa materia, ex eo quod est ineffabilis, fandi tribuat facultatem; nec possit deficere quod dicatur, de qua numquam potest satis esse quod dicitur. Succumbat ergo humana infirmitas gloriae Dei, et in explicandis operibus misericordiae ejus, imparem se semper inveniat. Laboremus sensu, haereamus ingenio, deficiamus eloquio: bonum est ut nobis parum sit quod etiam recte de Domini majestate sentimus: Dicente enim propheta: Quaerite Dominum et confirmamini, quaerite faciem ejus semper , nemini praesumendum est quod totum quod quaerit invenerit, ne desinat p
Abbreviated transcription (Latin):
summa numeri non crescit. sed in-¬
tra suos terminos numtrus conti¬
netur. sicut est in hoc loco quod sep¬¬
tuagies fepties. Prȩcepit ergo dñs
septuagies septies fratri in nos pec¬¬
canti dimittere. ut tot uicibus ei
dimittamus: quot uicibus in nos
peccare non sufficit.

Expanded text:
summa numeri non crescit, sed insumma numeri non crescit, sed intra suos terminos numerus continetur, sicut est in hoc loco, quo dicit: « septuagies septies. » Praecipit ergo Dominus septuagies septies fratri in nos peccanti dimittere, ut tot vicibus et ei dimittamus, quot vicibus in nos peccare non sufficit.
Abbreviated transcription (Latin):
peccabit in me ftater m̃s. dimittã
ei usq septies: Motus petrus ex
uerbis dũi quibus superius dixerat.
si peccauerit inte frater tuus cor-¬
tipe illum m̃cte & ipsum solum.
Pcicunctatur quotiẽs debeat fri in sel
peccanti dimittere. & cũ in terro¬
gatione dixit usq septies. Nũqͥd
usq septies debeo ei dimittere. qͦđ
itne peccauit. Dicit illi iħs.
Non dico tibi usq septres. sed usq
septuagies septies. hoc est qua¬
dringentis nonaguita uicibus scdm
bratũ hreronintum. ut uidelic&
tot uicibus indie dimittamus
fratri in nos prccanti. quot in nos
peccare non potest. Sed nelius
est ut simpliciter accipiamus qͦđ
dicit septuagres septies. id est sep¬¬
tuaginta septem uicibus. quam
quad ringentis nonaginta. Omis
eñi numerus quando ꝑnumerum
transit aduerbialiter. tunc crescit
gies septuginta transit nonren per
aduerbium. & fiunt quad ringenti
nonaginta. Et quando ambo nu¬
meri aduerbialiter ptoferuntur.

Expanded text:
peccabit in me frater meus, et dimittam peccabit in me frater meus, et dimittam ei? usque septies? » Motus Petrus ex verbis Domini, quibus superius dixerat: « Si peccaverit in te frater tuus, corripe illum inter te et ipsum solum, » percontatur quoties debeat fratri in se peccanti dimittere, et cum interrogatione dixit « usque septies? » nunquid usque septies debeo ei dimittere qui in me peccavit? « Dicit illi Jesus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies. » Hoc est quadringentis nonaginta vicibus, secundum beatum Hieronymum, ut videlicet tot vicibus in die dimittamus fratri in nos peccanti, quot in nos peccare non potest. Sed melius est, ut simpliciter accipiamus quod dicit: « septuagies septies, » id est septuaginta septem vicibus, quam quadringentis nonaginta. Omnis enim numerus quando per numerum transit adverbialiter, tunc crescit gies septuaginta, transit nomen per adverbium, et fiunt quadringenti nonaginta. Et quando numeri adverbialiter proferuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
rint suꝑ terrã de om̃i re. quãcumq
petierint fret illis a patre meo qui
in cęlis est. Om̃is sermo dñi ad con¬
cordiam nos prouocat. si duo inquit
ex uobis consenserint suꝑ terrã de
possumus. Loquentib cũi apłis de
resurrectione sua ad fuit. Duobus
uero discrpulis amibulantibus in
emaus tertius illis se iunxit. &
notitiam suam eis infractioire panis
reuelauit. Nobis &iam cotidie ad est.¬
cum in nomine iħu congreganur:
quod dicit duo uel tres congregati¬
illius. est iħs. Iħs utro. interpͣtatur
saluator. Tunc & enim in nomine
iħu congregamirr. quotiens aut de
nrͣa salutae. aut &ciam de fr̃m salute
tractaturi in unrum conuenimus.
Allegorice ubi sunt duo uel tres
congregati in nomine meo. ibi sũ
in medio eot̃u: hoc est si corpus &
anima & sp̃s in ununi consense
quicquid apatre petierimus im¬
petrabimus. Dona & eñi petitio est :
in qua sp̃s non dissentit acarne. nec
caro resistit sp̾ui. Tunc accedens
petrus ad eum. dixit. Dñe quotiens

Expanded text:
t super terram, de omni re quamcunque petierent, fiet illis a Patre meo, qui in coelis est. » Omnis sermo Domini ad concordiam nos provocat, « si duo inquit ex vobis consenserint super terram de possumus. Loquentibus enim apostolis de resurrectione sua, adfuit. Duobus vero discipulis ambulantibus in Emmaus, tertius illis se junxit, et notitiam suam eis in fractione panis revelavit . Nobis etiam quotidie adest in nomine Jesu congregatis.  congregatillius est Jesus. Jesus vero interpretatur salvator. Tunc etenim in nomine Jesu congregamur, quoties aut de nostra salute, aut de fratrum salute tractaturi in unum convenimus. Allegorice, « ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum, » hoc est, si corpus et anima, et spiritus in unum consenserquidquid a Patre petierimus, impetrabimus. Bona etenim petitio est, in qua spiritus non dissentit a carne, nec caro resistit spiritui. « Tunc accedens Petrus ad eum, dixit: Domine, quoties
Abbreviated transcription (Latin):
accumulant. Ccum aut̃ dicit. sit
tibi sieut &hnicus & publicanus.
manifeste ostendit. qđ ptiores st̃
qui sub nomine fidelium oprra
infidelium latenter exercent: quã
qui manifeste infideles sunt
Amen dico uobis. quȩeũq alligaue¬
stes suꝑ t̾ram. erunt ligata & incelo
ita corripitur & non eniendatur:
si me despicis. & ego te despiciam.
si ne condempnas. & meo & t̃a ore
condempnaberis: confirmat iu¬
diciũ aecclãc sua sententia dicendo.
quȩcumq alligaueritis suꝑ terram
erunt ligata & in celo. Ideo dico

Expanded text:
accumulant. Cum autem dicit: « Sit accumulant. Cum autem dicit: « Sit tibi sicut ethnicus et publicanus, » manifeste ostendit quod pejores sunt qui sub nomine fidelium opera infidelium latenter exercent quam qui manifeste infideles sunt. « Amen dico vobis, quaecunque alligaveritis super terram erunt ligata et in coeloita corripitur, et non emendatur: Si me despicis, et ego te despiciam; si me condemnas, et meo etiam ore condemnaberis, confirmat judicium Ecclesiae sua sententia, dicendo: Quaecunque alligaveritis super terram, erunt ligata et i
Abbreviated transcription (Latin):
ab iniquitate sua saluabit animam
cius amorte. & operit multitudine̾
peccatorũ. & suorum uidelic& pecca¬
torũ & illius quem conuerti fecit ab
iniquitate sua. Om̾is cñi quicũq
propria admonitione fre̾m suum
corripit. lucratus est eũ. Si autem
non te audierit. adhibe tecum adhue
unũ uel duos. ut in ore duorum
testium uel trium stet om̃e uerbũ.
dos. uel causa testimonii ut in ore
duorũ testium uel trrã stet om̃e
uerbum. uel &iam qui abrino cor-¬
reptus non erubuit. saltim aduob
correptus crabescat. Si aut̃ illos
non audierit dic ȩccłe id est congre¬
gationi fidelium. ut qui ab uno urel
duob correptus non emendauit.
siltim agenerali conuentu fideliu
in ruborem uertatur. Si autem
grece. dicitur latint gens. Inde
&hnicos idest gentibes. Et gentilis
dicitur. qui in eodem ritu ꝑmanit
usq ad mortem. in quo nascitur.
Et publicani geueraliter dicuntur.
qui per fas aut nefas diuitias sibi

Expanded text:
ab iniquitate sua, salvabit animam ab iniquitate sua, salvabit animam ejus a morte, et operiet multitudinem peccatorum , » et suorum videlicet, et illius quem converti fecerit ab iniquitate sua. Omnis enim quicunque propria admonitione fratrem suum corripit, lucratus est eum. « Si anon te audierit, adhibe tecum adhuc unum uel duos, ut in ore duorum testium uel trium stet omne uerbum. dos, vel causa testimonii, ut in ore duorum testium vel trium stet omne verbum, vel etiam, quia ab uno correptus non erubuit, saltem a duobus correptus erubescat. « Si autem illos non audierit, dic Ecclesiae, » id est congregationi fidelium, ut qui ab uno vel duobus correptus se non emendavit, saltem a generali conventu fidelium in ruborem vertatur. « Si auteGraece, dicitur Latine gens: inde ethnicos, id est gentilis. Et gentilis dicitur, qui in eodem ritu permanet usque ad mortem, quo nascitur. Et publicani generaliter dicuntur, qui per fas et nefas divitias sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ERT INETAET
fententia ad id quod
fundum maris. Quia ergo supe¬
rius dñs monuerat scandala fore
uitanda. doc&e nunc quabiter
eadem scandala uitari possint.
scilic& per pacem & per concor-¬
diam. & per remissionem peccato¬
rum. Si frater ntͣ in nos pecca¬
utrit possumus ei dimititre. immo
necesse habemus ut ei dimittamus.
Si autẽ peccauerit in dm̃ non est
nr̃ȩ potestatis. sed indiꝰ arbitrio
consistit. quia scriptum est. Si per¬
cauerit uir inuirum. placari ei
potest ds̃. Si autem in dm̃ pecca¬
utrit. quis orabit pto eo Frater
enini nr̃ est qui nobiscum patrem
habet incȩlis. & nobiscum potest
dictre pater nrͣ qui es in cęlis
Uade & corripe eum. inter te e
ipsum solum. Quare solum:
Ne uidelic& si illum̃ in publicum
redargueris. confusiont̃ post poni
& ab emendatione discedat. Pit
audierit lucratus eris fratrem
tuum. Non solum tibi mercedem
adquires. sed & iam sicut iacobus
apłõ dicit. Qui conuerti fecerit uirũ

Expanded text:
ertinet haec sententia ad id quod fundum maris. » Quia ergo superius Dominus admonuerat scandala fore vitanda, docet nunc qualiter eadem scandala vitari possint: scilicet per pacem, et per concordiam, et per remissionem peccatorum. Si frater noster in nos peccaverit, possumus ei dimittere, imo necesse habemus ut ei dimittamus. Si autem peccaverit in Deum, non est nostrae potestatis, sed in Dei arbitrio consistit. Quia scriptum est: « Si peccaverit vir in virum, placari ei potest; si Deus autem in Deum peccaverit, quis orabit pro eo? » Frater enim vester est, qui nobiscum Patrem habet in coelis, et nobiscum potest dicere: « Pater noster, qui es in coelis . » Vade et corripe eum inter te et « ipsum solum. » Quare solum? Ne videlicet, si illum in publicum redargueris, confusionem postponat et ab emendatione discedat. « Si te audierit, lucratus eris fratrem tuum. » Non solum tibi mercedem acquires, sed etiam sicut Jacobus apostolus dicit: « Qui converti fecerit virum
Abbreviated transcription (Latin):
GO UIR uidens pauper-¬
tatem meam: in urrga
indignationis cius. AL. E ꝑ
Me minauit & abduxit intenebris.
& non in lucem.
Tantũ in me uercit: & conuertit
manu suam tota die. BE Th.
Uecustam fecit pellem meam &
carne mea: contriuit ossa mea.
Aedificauit in gyro ẜ¬
meo: & crteumdedit me felle¬
labore. BETH.
In tenebrosis collocauit me: quasi
mortuos sempiternos. GIMEL
Circum aedificauit adurersum me
ut non egrediar: ad grauauit
conpedem meam. GIME
ed & cum clamauero & rogauero¬
& exclusit oratiorẽ mrã
Gimel.

Expanded text:
videns paupertatem meam in virga indignationis eius ALEPH me minavit et adduxit in tenebris et non in lucem tantum in me vertit et convertit manum suam tota die BETH vetustam fecit pellem meam et carnem meam contrivit ossa mea BETH aedificavit in gyro meo et circumdedit me fellelabore BETH in tenebrosis conlocavit me quasi mortuos sempiternos GIMEL circumaedificavit adversum me ut non egrediar adgravavit conpedem meam GIMEL sed et cum clamavero et rogavero exclusit orationem meam GIMEL
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere pollicitationes heredib
immobilitatem consilii sui. Intͥ¬
posuit tusiurandũ. ut per duas
tes immobiles quibus in possibile
est mentiti dm̃. Fortissimum
solatium habeamus qui confugu¬
ad tenendam propositam spem.
quam sicut anchoram habrinus
animę tutam ac firmam & ince¬
dentem usq ad interiora uela¬
minis: ubi pręcursor pro nobis
introut iħc sođm ordinem mel¬
chi sedech pontifex factus in ętͥnum.
Hic eni melchifedech tex salem sacer¬
dos dĩ summi. qui obuiauit ab rabe
regresso acęde tegum. & benredixit
i. Qui decimas om̃ium diuisit
abraham. Primum quidem qui
interpretatur rex iustitie. dem¬
dt autem tex salem quod est tex¬
pacis. sine patre. sine matre.
sine genealogia. neq initium
dteru. neq finem habens: assimi¬
latus autem filio di mairet sacer¬
dos in perpetuum.

Expanded text:
citationis heredibus inmobilitatem consilii sui interposuit iusiurandum ut per duas res inmobiles quibus inpossibile est mentiri Deum fortissimum solacium habeamus qui confugimuad tenendam propositam spem quam sicut anchoram habemus animae tutam ac firmam et incedentem usque in interiora velaminis ubi praecursor pro nobis introiit Iesus secundum ordinem Melchisedech pontifex factus in aeternum hic enim Melchisedech rex Salem sacerdos Dei summi qui obviavit Abrahae regresso a caede regum et benedixit ei cui decimas omnium divisit Abraham primum quidem qui interpretatur rex iustitiae deinde autem pacis, sine patre, sine matre, sine genealogia, nec initium dierum, neque finem habens: assimilatus autem Filio Dei manet sacerdos in perpetuum .
Abbreviated transcription (Latin):
in ea homo mori: non ulla peccati
pulsantis seductione temptari.
Dent aut̃ sp̃s reconeiliatus incolũba
quȩ multum simplex .ẽ. auis appa¬
fuit. ut & suae uidelic& naturae
simplicitatem per huius specuem
animalis ostenderet: sp̃s eñi sc̃s
discrplinȩ effugiet fictum: & eum
inquem descendit mansuetum.
mitemq ac mi scdĩae supernat
prȩconem ministrumq doceret
mundo. eẽ futurũ : simul & oñs
qui sua gr̃a essent renouandisim.¬
ingredi: iuxta quod seriptum est.
Sentite de dño inbonitate. & in
simplicitate cordis quȩrite illũ :
qnͣm in maliuolam animam non
introibit saprentia: nec habitabit
in corpore subdito peccatis. Hinc
est quod symon qui in felle amari-¬
tudinis & obligatione iniquitatis
ꝑmanere consensit: partem sorteq
in hoc spũ habere nequiuit. Illo
enim spu plenus erat qui in serpente
pͥmis hõib apparendo qua ipse
malitiȩ & insidiarũ peste infectus
esso corda diligenter edocuit. Sed

Expanded text:
in ea homo mori, nec ulla peccati in ea homo mori, nec ulla peccati pulsantis seductione tentari. Bene autem Spiritus reconciliator in columba, quae multum simplex est avis, apparuit, ut et suae videlicet naturae simplicitatem per hujus speciem animalis ostenderet. Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum, ut eum in quem descendit mansuetum mitemque ac misericordiae supernae praeconem ministrumque doceret mundo esse futurum; simul et omnes qui sua gratia essent renovandi, simingredi, juxta quod scriptum est: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum. Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Hinc est quod Simon, qui in felle amaritudinis et obligatione iniquitatis permanere consensit, partem sortemque in hoc Spiritu habere nequivit. Illo enim spiritu plenus erat qui in serpente hominibus apparendo, quia ipse malitiae et insidiarum peste infectus esset corda diligenter edocuit. Sed