comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te ex consensu ad tempꝰ scił
ut ex odicto abstincatis ꝓpt̾
grãrum actioes. Uñ subdit.
Ut uacetis expeditiꝰ orõm. Ut¬
euim misereat᷑ ds mundiꝰ exo¬
randꝰ ẽ. & simunda sint ꝯuigia. tñ &̃ a licitis abstinendũ ẽ¬

Expanded text:
nsu ad tempus, ut ex condicto abstineatis propter gratiarum actiones, unde subdit, ut vacetis expeditius oenim misereatur Deus, mundius exorandus est. Et si munda sint conjugia, tamen etiam a licitis abstinendum e
Abbreviated transcription (Latin):
moyses: sinecausa t̾giũ samini oheretici quib displicet ũi¬
tas mortis xp̃i. M aledictus enim omnis qui pendet inlig
no. ñ ille aut ille sed omnis. Omnino etiam filius dei sem
incarne suscepta ex pena nr̃a: sic & semꝑ benedictus est in
sua insticia. maledictus autem in morte suscepta expena
nr̃a. Cum enim ex homine & ꝑ homine mortem suscepit.
ex illo &e ꝓ illo etiam maledictum qͦd mortem comitatur sus¬
quod morticoniunctum est seꝑat. & ita uere mortuum negat.
dicens pependisse inligno spetiȩ. quadam falsȩ carnis. & non
ueram mortem ineruce soluisse. contra quod ꝓph̾a uere mor¬
us. pena enim peccati. uł ex benedictione uenit. uł ex maledie¬
none. si exbenedictioneuenit. optare debes semꝑ cẽ in pena
pectati. Si autem optas in lib̾ari. crede ꝑdiuine sententie iꝰ¬
ticiam ex maledictione transgressionis uenisse. qua dr᷑. Si
maledicto legis ut etiam in¬

Expanded text:
Moyses: Sine causa tergiversamini, o haeretici, quibus displicet veriMoyses: Sine causa tergiversamini, o haeretici, quibus displicet veritas mortis Christi. Maledictus enim omnis qui pendet in ligno, non ille aut ille, sed omnis omnino, etiam Filius Dei semin carne suscepta ex poena nostra. Sic et semper benedictus est in sua justitia, maledictus autem in morte suscepta ex poena nostra. Augustinus Cum enim ex homine et pro homine mortem suscepit, ex illo et pro illo etiam maledictum quod mortem comitatur susquod morti conjunctum est separat. Et ita vere mortuum negat, dicens pependisse in ligno specie quadam falsae carnis, et non veram mortem in cruce solvisse. Contra quod propheta vere morus. Poena enim peccati, vel ex benedictione venit, vel ex maledictione. Sed si ex benedictione venit, optare debes semper esse in poena peccati. Si autem cupis inde liberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictione venisse, qua dicitur: Si maledicto legis, ut etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
illa enim figura mors dñi pendebat inligno. hec etiamin
eo maior inuidia est. quod addidit deo. ut diceret maledi¬
q nr̃is indeutonomio nunc habetur maledictus est deo: in
antiquis tam̃ ebreorum codicib non habet̾ nom̃ dei. & pu¬
ro post passionem domini ab aliquo appositum ẽe. ut nos
qui maledictum do credimus xp̃m in famaret. S non est
hoc in contumeliam dñi. qui ideo dicit᷑ maledictus deo. qͥs
odit aͦs pec̃tin && mortem nr̃am. eum ad delendum eam
misit filium suum. Ed gͦ mirum si maledictus dicitur ao.
qui in sehabet qđ aeus odit. id est quod reꝑbat & de let:
aadit ꝓuide omnis. etiam xp̃c. ne futuri heretiei uegent
eiꝰ ueram ẽẽ mortem. Preuidit enim moyses ħeticos futͦuros
&e neram dm̃ mortem negaturos: & ideo uolentes ab hoc
i aledicto xp̃m se iungere. ut amortis enam ũitate se uin¬
gerent. Igntir contra longe futuros ħ eneos delonge clamat

Expanded text:
illa enim figura mors Domini pendebat in ligno. Nec in eo illa enim figura mors Domini pendebat in ligno. Nec in eo etiam major invidia est, quod addidit, Deo, ut diceret: Malediet nostris in Deuteronomio nunc habetur, maledictus est Deo. In antiquis tamen Hebraeorum codicibus non habetur nomen Dei, et puto post passionem Domini ab aliquo positum esse, ut nos qui maledictum a Deo credimus Christum, infamaret, sed non est hoc in contumeliam Domini, qui ideo dicitur maledictus Deo, quia odit Deus peccatum et mortem nostram, cum ad delendum eam misit Filium suum. Quid ergo mirum si maledictus dicitur Deo qui in se habet quod Deus odit, id est quod reprobat et delet? Addit proinde, omnis, etiam Christus, ne futuri haeretici negent ejus veram esse mortem. Praevidit enim Moyses haereticos futuros, et veram Domini mortem negaturos. Et ideo volentes ab hoc maledicto Christum sejungere, ut a mortis etiam veritate sejungerent. Ergo contra longe futuros haereticos de longe clamat
Abbreviated transcription (Latin):
linem caris pectati. ut de peccato dampnaret peccatum
in carne. Quod enim dixerat similitudinem carnis peccati.
hoc etiam appellat peccatum cum ait. ut depeccato. & cet̾a.
Qaenimdepeccato mors. illa aũ caro qͣmuis er uͥgine tam̃
mortalis fuit. eoipso quo mortalis erat. similitudinem car¬
nis peceati habebat. Cur gͦ timeret moyses dicere maledictũ.
quod paulus nontimuit diccre peccatum: plane hoc ꝓpħa¬
&e dicere debuit & p̃dicare. nec in hoc quod maledictus ap¬
pellatus est qui pendet in ligno. contumelia in deo putan¬
da cst. Ex parte quippe mortali pependit inligno. mortali¬
tas autem ex maledictione pecati primi honimis est. Si gͦ
dic̃et mors maledicta est nemo ex horresceret. Item si dic̾et
peccatum ialedictum ẽ nemo miraretur. Quid aũ pepen¬
dit in ligno iͥ caro mortalis. cuiꝰ mortalitas ex peccato uetis
moyses exaltauit serpentem in heremo. suꝑ lignum. In

Expanded text:
dinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum dinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne . Quod enim dixerat similitudinem carnis peccati, hoc etiam appellat peccatum, ubi ait, ut de peccato, etc. Quia enim de peccato mors est, illa autem caro quamvis ex Virgine, tamen mortalis fuit; eo ipso quo mortalis erat similitudinem carnis peccati habebat. Cur ergo timeret Moyses dicere maledictum, quod Paulus non timuit dicere peccatum? Plane hoc propheta dicere debuit et praedicare, nec in hoc quod maledictus appellatus est qui pendet in ligno, contumelia in Deo putanda est. Ex parte quippe mortali pependit in ligno. Mortalitas autem ex maledictione peccati primi hominis est. Si ergo diceret: Mors maledicta est, nemo exhorresceret. Item, si diceret: Peccatum maledictum est, nemo miraretur. Quid autem pependit in ligno nisi caro mortalis, cujus mortalitas ex peccato veteriMoyses exaltavit serpentem in eremo super lignum. In
Abbreviated transcription (Latin):
ctum ẽ. ut qui suspensus fuerit inuesꝑa deponatur. & ostũ¬
ait quare: quia maledictus omnis qui pendet in ligno. Qi
ce quod illit est usq aduesꝑam. Et item: deponat᷑ &e sepe¬
liatur nesi diutiꝰ ibisit. mains sit obꝓbrium. & macula
geñi eiꝰ. Ab ħ gͦ maleddic̃to pene ostenditur xp̃s ñ fuisse im¬
miis hac auctoritate. qͥa scͥptum est. maledic̾tus omnis
qui pendet in ligno: Maledictus id ẽ mortuus. Securꝰ gͦ apl̃s
dicẽ. ꝓonmnib mortuus est. Hoc est enim inaledictus ẽ quod
mortus est. qͥamoes ip̃a ex maledicto est. & maledictum ẽ
omne peccatum. siue ip̃m qͦd fit ut sequatur supplieium.¬
siue ipsum supplitium quod & uotatur pectatun. qͥa ex pec¬
cato fit. Suscepit aũ xp̃c sine reatu supplicium nr̃m. ut m̾
solueret reatum nr̃m. & sumeret etiam supplicium nr̃m.
Unde alibi apłs ait. misit deus filium suum insimilitu¬

Expanded text:
ctum est: Ut qui suspensus fuerit, in vespera deponatur, et ostenctum est: Ut qui suspensus fuerit, in vespera deponatur, et ostendit quare, quia maledictus omnis qui pendet in ligno . Aet quod illic est usque ad vesperam, ut tunc deponatur et sepeliatur, ne si diutius ibi sit, majus sit opprobrium et macula generi ejus. Ab hoc ergo maledicto poenae ostenditur Christus non fuisse immunis hac auctoritate; quia scriptum est: Maledictus omnis qui pendet in ligno. Maledictus, id est mortuus. Securus ergo aitdicere, pro omnibus mortmaledictus quoniam mors ipsa ex maledicto est et maledictum est omne peccatum, siue ipsum, qsive ipsum supplicium, quod et vocatur peccatum, quia ex peccato fit. Suscepit autem Christus sine reatu supplicium nostrum, ut inde solveret reatum nostrum, et finiret etiam supplicium nostrum. Unde alibi Apostolus ait: Misit Deus Filium suum in similitu
Abbreviated transcription (Latin):
inligNO. ti. tũ non tuit maledictus maledictiõe
culpe. & si maledictione pene. Maledictio enim gemina
est scił culpe &e penȩ: unde &e maledic̾tum duob modis dẽ.¬
scił actiue ce passiue. scił secm culpam &e scłm penam. Ostñso
gͥ qualit̃ hiclocus accipi possit de maledicto culpe. de male¬
nos areatu p̃uaricationis. qui ꝓpter hoc factus est ꝓnob̾ rei
ũitate maledictum. idẽ mortalis. Mortalitas autem expec̃co
est. id eoq & ip̃a maledictõ dicitur. & exea aliquid maledi¬
ctum. Ne autemhorreas quod dicit xp̃m ẽẽ maledictum. con¬
firmat auctoritate ꝓphe moysi subdens. Quia &e cetera. Qiͣ
Uere factus est masedictum qnia siͥptumest: maledictus est
idẽ uere mortuus est. & uere satis miser omnis qui pendet
inligno. alitt᷑am. Hoc dicit moyses de reis mortis. ut reo
mortis. hoc sufficeret si suspencdetur. quia hec pena ceteris
abiettior & ignomnuosior erat. Ideo in denterononnio di¬

Expanded text:
tus, tamen non fuit maledictus maledictione culpae, etsi maledictione poenae. Maledictio enim gemina est, scilicet culpae et poenae. Unde et meledictum duobus modis dcet active et passive, id est secundum culpam et secundum poenam. Ostenso igitur qualiter hic locus accipi possit de maledicto culpae, et de malenos a reatu praevaricationis, qui propter hoc factus est pro nobis rei veritate maledictum, id est mortalis. Mortalitas autem ex peccato est, ideoque et ipsa maledictio dicitur, et ex ea aliquid maledictum. Ne autem horreas quod dicit Christum esse maledictum, confirmat auctoritate prophetae Moysi, subdens: Quia, etc. Quasi dicat: Vere factus est maledictum, quia scriptum est: Maledictus est, id est vere mortuus. Et vere satis est miser omnis qui pendet in ligno. Ad litteram hoc dixit Moyses de reis mortis, ut reo mortis hoc sufficeret si suspenderetur, quia haec poena caeteris abjectior et ignobilior erat. Ideo in Deuteronomio di
Abbreviated transcription (Latin):
diligatis. quoimpendenda ñsit. nͨ cũ red¬
dit᷑ am̃tit᷑. s potiꝰ reddendo multiplicat᷑. hñdo enĩ
reddit᷑. ñ carendo. ut pecunia q̃ reddi ñ potest nͥ ha¬
beat᷑. nͨ haberi nͥ reddat᷑. ĩmo cũ reddit᷑ ab homine
crescit in hoĩe. ⁊ tanto maior acquirit᷑: qͣnto plu¬

Expanded text:
s quo impendenda non sit. Nec cum redditur, amittitur, sed potius reddendo multiplicatur; habendo enim redditur, non carendo, ut pecunia quae reddi non potest, nisi habeatur; nec haberi, nisi reddatur, imo cum redditur ab homine, crescit in homine; et tanto major acquiritur, quanto plu
Abbreviated transcription (Latin):
abstimendũ ee aquibdamcibis qͦs lex ꝓhibet. qͥsiam concedens qui esca¬
cuma sticritia se obsernationemultos ieducebãt. cont᷑ quosom̃ sapłõ
sisiqui scĩentiã ueretidi ñ habentes uariã docͥtnas ꝑfitentur erioris.
aliqua uera intmisceat. Ueragͦ falsis in ordinate ꝑmrxta. inuna dos¬
putatione uł narratione. ueindinimiꝰ coloris corꝑe apparentna. lepre
copanture. humana corꝑa diu̾siscolorib uarianti. atq macłanti.
Tales uitanduft᷑ sict̃ hic clocet apłs nolite abduçi dico. Optiũ ea urs¬
q̃ stabilire corgra sed

Expanded text:
abstinendum esse a quibusdam cibis quos lex prohibet, quosdam concedens qui escarum differentia et observatione multos seducebant, contra quos omnes Apostolus rosis, qui scientiam verae fidei non habentes varias doctrinas profitentur erroris. aliqua vera intermisceat: Vera ergo falsis inordinate permista in una d narratione, velut in unius coloris corpore apparentia; leprae comparantur humana corpora diversis coloribus varianti atque maculanti. Tales vitandi sunt, sicut hic docet Apostolus: Nolite abduci, dico: Optimum enim est stabilire cor gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
N metu animi &e tremore corpous. iil est cur ma¬
M. gno & manifesto & tremore. non p̃sumptuose.
Nel cum metti iã est cum humilitate. id est ñ suꝑbe. quia
qui timet semꝑ humił est ne cadat. & tremore manife¬
sto. Os̃ enim. Quasi. Ideo tim̃dum est. quia ñ uos sed
Aeus opatur. & hoc est. deus enim est qui oꝑatur inuob̾

Expanded text:
 metu animi et tremore corporis, id est magno et manifesto timore, non praesumptione. Vel cum metu, id est cum humilitate non superbe, quia qui timet semper humilis est ne cadat, et tremore manifesto. Deus enim. Quasi dicat: Ideo timendum est, quia non vos sed Deus operatur. Et hoc, Deus enim
Abbreviated transcription (Latin):
mpti sits. Ita om̃ia
facite. ut sitis sine qͦ¬
rela qͣntum ad proxi
non dupplices ut qui
duob dñis serure
uolunt. contra qͦd
dictum est ñ potestis
deoseriure  mam¬
mone. simplices dico.
sicut filii dei. Sicut
incedere. Et eciam
qͣnͣtum adexteros.
estote. sinẽ rep̃hensio

Expanded text:
mpti sitis. Ita omnia facite ut sitis sine querela, quantum ad proximnon duplices ut qui duobus dominis servire volunt. Contra quod dictum est: Non potestis Deo servire et mammonae . Simplices, dico, sicut filii Dei. Haimoincedere; et etiam quantum ad exteros estote sine reprehensio
Abbreviated transcription (Latin):
fructu eucurri. in facile conũsis neq inuanum laboram
in difficiliꝰ conuersis. Et non solum tunc habebo głam
sed etiam mͦ gaudeo intus inmente. quia certa me ma¬
net merces: ce con¬
gratulor idẽ gratias
ago uobis omnib¬
etiam si immolor su
et congratulor¬
in omnib uobis.¬

Expanded text:
fructu, cucurri, in facile conversis; neque in vanum laboravi, fructu, cucurri, in facile conversis; neque in vanum laboravi, in difficile conversis. Et non solum tunc habebo gloriam, sed etiam modo gaudebo intus, in mente, quia certa me manet merces; et congratulor, id est gratias ago vobis omnibetsi immolor supet congratulor omnibus vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
na & inta. id est ad hoc estis constituti ut luceatis. & ideo
decet uos ẽẽ sine rep̾hensione. Lucetis dico. sicut luminaria
in celo fixa luceant. inmundo. Sic &e uos sol mundi estis
quos illuminat lux uera. & hoc ideo quia estis continentes
ũbum uite. idẽ quia estis uasa eungłii. sicut illa dicutur
continere rationem uite animalis. Luminarib bene scõs
comꝑat. Sicut enum stellam celi ñ extinguit nox sic mentes
fidelium adherentes celo sacre scͥpture. nonobscurat muncla¬
na iniquitas: & sicut illa quicquid agatur interra. etiam
siqui mentiantur de ip̃a suos tamen in celos cursus non ob¬
liquat nec tardat: ita sc̃i quorum conũsatio incelis est ꝓpter
mala mundi que dispicint. uł falsa que consignantuꝵ
imp̃os. Lucem uerbi ot inte exemplum nullo modo intec¬
polant. Ita facite ut dixi. quod utiq erit ad głam meã
ne duni ur̃am futuram in die xp̃i idest qñ uidebitur xp̃c
Et uere habebo głam. quia non inuanum. id ẽ non sine

Expanded text:
na et vita, id est ad hoc estis constituti ut luceatis. Et ideo decet vos esse sine reprehensione. Lucetis, dico. Sicut luminaria fixa in coelo lucent in mundo, sic et vos sol mundi estis quos illuminat lux vera. Et hoc ideo quia estis continentes verbum vitae, id est quia estis vasa Evangelii, sicut illa dicuntur continere rationem vitae animalis. Luminaribus bene sanctos comparat. Sicut enim stellas coeli non exstinguit nox, sic mentes fidelium adhaerentes coelo sacrae Scripturae non obscurat mundana iniquitas, Et sicut illa quidquid agatur in terra etiam si quid mentiantur de ipsis, suos tamen in coelo cursus non obliquant nec tardant: ita sancti, quorum conversatio in coelis est , propter mala mundi quae despiciunt; vel falsa quae confingantur in ipsos, lucem verbi et vitae exemplum nullo modo interpolant. Ita facite ut dixi, quod utique erit ad gloriam meam, nedum vestram futuram, in die Christi, id est quando videbitur C habeo, quia non in vanum, id est sine
Abbreviated transcription (Latin):
homines frẽs dicuntur. quia abuno patre omnes nati st̃.
Illos gͦ fr̃es xp̃i appellatos. intelligito cognationis pͥulegio.
Iacob frater domini ex filiis ioseph de alia uxore uł ex cogna¬
tione marae matris euis debet intelligi. Sequitur. Que¬

Expanded text:
homines fratres dicuntur, quia ab uno parente nati sunt. homines fratres dicuntur, quia ab uno parente nati sunt. Illos ergo fratres Christi appellatos intelligo cognationis privilegio. Jacobus frater Domini, vel ex filiis Joseph de alia uxore, vel ex cognatione Mariae matris ejus debet intelligi. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
est ut quib dam placet. quia filus fuit materterexͥ. U ł ꝓpt̃
te. patrum coniunctos. frẽs uocant. uñ ieronimꝰ fr̃es dñi
dicit intelligi hunc iacobum &e fres eiꝰ his uerbis. Quidam
seq̃ntes deliramenta apocriphoꝵ suspicant᷑ fr̃s domim foris
stantes esse filios ioseph. de quadam muliercula. E consobri¬
nos fĩs saluatoris hic intelligere debemus filios alphei &
imatert̾e eiꝰ. mat̾s ia cobi minoris. & ioseph & uide. Quatuor
enim modis inscripturis diuinis frẽs dituntur. scił natura
gente. cognatione. affectu. Natura : ut esau & iacob. Gente:
ut om̃s indei fr̃ẽs dicuntur inter se. uĩi in deut̃onomio: si
emeris frẽm tuum. qui est hebreus. & cctera. & item: con¬
stitue suꝑ te pͥncipem. quem dominꝰ elegerit. eum qui sit
quod abraham ingenesi frẽm appellat. Lo̾ch dicens. ñ sit rixa
ecce qͣm bonum &e qm ioeundum habitare frẽs inunum:

Expanded text:
est, ut quibusdam placet, quia filius fuit materterae Christi, Best, ut quibusdam placet, quia filius fuit materterae Christi, Bte patrum conjunctos, fratres vocant. Unde Hieronymus fratres Domini dicit intelligi hunc Jacobum, et fratres ejus, his verbis: Quidam sequentes deliramenta apocryphorum suspicantur fratres Domini foris stantes esse filios Joseph de quadam muliercula; sed consobrinos fratris Salvatoris hic intelligere debemus, scilicet filios Alphaei et materterae ejus matris Jacobi minoris, et Joseph, et Judae. Quatuor enim modis in Scripturis divinis fratres dicuntur, scilicet natura, gente, cognatione, affectu: natura, ut Esau et Jacob; gente, ut omnes Judaei fratres dicuntur inter se. Unde in Deuteronomio: Si enim is fratrem qui est Hebraeus, etc. . Et item: Constitue super te principem quem Dominus elegerit, eum qui sit quod Abraham in Genesi fratrem appellaverat Lot, dicens: Non sit rixa Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum .
Abbreviated transcription (Latin):
apud eum dieb qͥndetĩ
mansi. receptus abeo ut
ostendit se nullomͦ dis¬
sentire ab aliis apłis ut
sus urrabant suiemuli.
Aluim aũ apłorum. ne¬
qđ nec ab aliis didici.
Neminẽ indi dico. nͥ io¬
iacob munior qui dictus
iacob fuit filuis ioseph: qui pat᷑ ihu dictus est: sed non est
hoc ratum. cum ioseph uirgo fuisse credatur. Alia gͦ causa
querenda est. quare fr̃ dñi dictus sit. sic̃t ioseph &e symon.
fr̃es tui. Q cet̾a. Ut gͦ liqueat quare fr̃es dñi dicantur. sc̃i¬
eudum quod maria mater dñi ioachim & anne filia fuit
que nupsit ioseph: & ita ioseph fuit putatinus pater xͥ.
acceꝑat uxorem. & ex ea genuit filiam qͣm nocauit mariã
lome eandem annam duxit. & generauit ex ea filiam no¬
mine mariam. que nupsit zebedeo. ce habuit ex cafilios.
scił iacobum qui dictus est maior. & ioħem eungłistam.
Tres gͥ iros anna habuit. & tres filias. Nunc idendũ est
Aictus est ad differentiam iacobi ⁊ebedei. qui maior dictus

Expanded text:
apud eum diebus quindecim mansi, receptus ab eo ut ostendit se nullo sentire ab aliis apostolis, ut susurrabant sui aemuli. Alium autem apostolorum ned nec ab aliis didici. Neminem vidi, dico, niJacobus minor, qui dictus Jacobus filius fuit Joseph, qui pater Jesu dictus est; sed non est hoc ratum, cum Joseph virgo fuisse credatur. Alia ergo causa quaerenda est quare frater Domini dictus sit, sicut Joseph, et Simon,fratres tui, etc. . Ut ergo liqueat quare fratres dicantur, sciendum quod Maria mater Domini, Joachim et Annae filia fuit, quae nupsit Joseph: et ita Joseph fuit putativus 143 pater accepit uxorem, et genuit ex ea filiam quam vocavit Mariam, lome eamdem Annam duxit, et generavit ex ea filiam, nomine Mariam, quae nupsit Zebedaeo, et habuit ex ea filios, scilicet Jacobum, qui dictus est major, et Joannem evangelistam. Tres igitur viros Anna habuit et tres filias. Nunc videndum est ni. Minor dictus est ad differentiam Jacobi Zebedaei, qui major est dictus
Abbreviated transcription (Latin):
N ƿrimis dicendum est cur apłs paulus in hac epła scͥ¬
benbo non seruaũit morem suum ut uł uocabulum nomi¬
nis sui uł ordinis scriberet dignitatem. Hec causa est qͦd
adeos scribens quiex tirtumcisione credidant. quasi gen¬
tium apłs & ñ ebreorum. sciens quoq suꝑbiam eorum
tione ñ p̃tulit. Hanc gͦ epłam fertur apłs ad ebreos con¬
seriptam lingua ebraica misisse. cuius ordinem &e sensum

Expanded text:
n primis videndum est cur apostolus Paulus in hac epistola scribenda non servaverit morem suum, ut vel vocabulum nominis sui, vel ordinis describeret dignitatem. Haec causa est: quod ad eos scribens qui ex circumcisione crediderant, quasi gentium apostolus et non Hebraeorum, sciens quoque eorum tione non praetulit. Hanc ergo epistolam fertur Apostolus ad Hebraeos conscriptam Hebraica lingua misisse: cujus
Abbreviated transcription (Latin):
sIt. potest intelligi qdđ hoc contingat unqͣm. scil adeo certꝰ
est deũitate eungłii sui. quod si etiam angłs aliud nuntiaret.
ũ crederet. sed anathemattiaret. Attende etiam qđ non ait plus¬
qmͣ accepistis sec preter qͣm accepistis. Nam su llud diceret. sibi
ip̃e p̾iuidicaret. qui cupiebat uenire ad quosdam quib scͥbe¬
bat. sut̾ ad chessalonicenses. ut suppleret que illorum fidei de¬
erant. Sed qui supplet. qđ minus erat ad dit. ñ qđ inerat tol
cedit auia. Sequit᷑. Sicut ce cetera. Amaiori infert. Quasi.
angłm ex cõmunicarẽ.¬
mag̾ psendo extõmuni¬
modo predixi de nobis
uł de angło. Et nunc
it̃m dico de istis scił pseu¬

Expanded text:
t intelligi, quod hoc contigerit unquam, sed adeo certus est de veritate Evangelii sui, quod etiam angelus si aliud nuntiaret, non crederet sed anathematizaret. Attende etiam quod non ait plusquam accepistis, sed praeter quam accepistis. Nam, si illud diceret, sibi ipse praejudicaret, qui cupiebat venire ad quosdam quibus scribebat, sicut ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollcedit a via. Sicut, etc. A majori infert. Quasi angelum excommunicares pseudo excommunimodo praedixi, de vobis vel angelo, et nunc iterum dico de istis, scil
Abbreviated transcription (Latin):
&r anathematirauit eum ce ciuitates eiꝰ. & uotatum ẽ. nom̃
loci illiuis anathema. Hinc ductum ut anathema de testabi¬
le aliquid & ab hominabile uideatur. Ut enim nich inde
inctoi musus suos auferret. sed totum inpenam luendam
uocaret. Hoc erat anathematriare. qđ uulgo dr᷑ deuotare.
Origo autem huiꝰ uerbi est ingreca lingna. ab his reb que
uote & ꝑsolute. idest ꝓmisse & reddite. sursum ponebantur
in templis. & est dictum: ãpotoy. a nathene. id est sursum

Expanded text:
est: Et anathematizavit eum, et civitates ejus: et vocatum est nomen est: Et anathematizavit eum, et civitates ejus: et vocatum est nomen loci illius anathema. Hinc dictum est ut anathema detestabile aliquid et abominabile videatur. Ut enim nil inde victor in usus suos auferret, sed totum in poenam luendam vocaret, hoc erat anathematizare, quod vulgo dicitur devotare. Origo autem hujus verbi est in Graeca lingua ab his rebus quae votae et persolutae, id est promissae et redditae sursum ponebantur in templis; et est dictum apo tou anathene, id est sursum
Abbreviated transcription (Latin):
illorũ & cet̾a. Uel ita.¬
aNA Et sic̃t olim p̃sens uob̾
E p̃dixi. & nunc absens itum dico: quod¬
thema sit. si quis generalit̃ quicũq sit eungłraue¬
rit uob preter ul quod accepistis ame anatheia sit. Quare
hoc: Quia aliud eungłrans de pͥuato uult fluere. ñ de me¬
dio: & hoc forte homo carnali nebula p̃peditus. & afonte com¬
muni add ꝓpͥam suam falsitatem reductus. possit facere. Nũ¬
quid &e angłs: Uere si angłs de ꝓprio fluens in paradiso non
eẽt audituis. ñ p̃cipitaremur inmortem. Media aqua posita
erat om̃ib p̃ceptum dñi. a qͣ quodammͦ publica erat. & sine
fraude. sine labe. sine ceno fluebat. S uenit angłs de celo lap¬
sus. serpens factusq insidiose iam uenenum spargere cupie¬
bat. o emisit uenenum deꝓprio. locutus est de suo. Bustate
ce eritis sitt dii. & illi appetentes quod non erant: amiserunt
qđ acceꝑant. Hic iuidendum est quomꝰ̃ dicat᷑ anathema. Ho
ũbum ꝑmaledicto ponitur. & uulgo dr᷑ deuotatio. Nam

Expanded text:
illorum, etc. Vel ita, et sicut olim praesens vobis praedixi, et nunc absens iterum dico, quod si quis generaliter quicunque sit evangelizaverit vos praeter id quod accepistis a me, anathema sit. Quare hoc? Quia aliud evangelizans de privato vult pluere, non de medio: et hoc forte homo carnali nebula praepeditus, etiam a fonte communi ad propriam suam falsitatem reductus, possit facere, nunquam et angelus. Vere, si angelus de proprio fluens in paradiso non esset auditus, non praecipitaremur in mortem: media aqua posita erat omnibus praeceptum Dei, aqua quodammodo publica erat, et sine fraude, sine labe, sine coeno fluebat. Sed venit angelus de coelo lapsus, species factus, quia insidiose jam venenum spargere cupiebat, et emisit venenum de proprio: locutus de suo; Gustate, et eritis sicut dii : et illi appetentes quod non erant amiserunt quod acceperant. Hic videndum est quomodo dicatur anathema. Hoc verbum pro maledicto ponitur, et vulgo dicitur devotatio. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
congeries ⁊ corpꝰ peccati. Gr̃ã aũ dĩ qui in similitudine
carnis peccati in cruce pependit. ꝑ baptismũ id agit᷑
ut uetꝰ homo crucisigat᷑. & corpus peccati destruatur
ñ itaut in ip̃a uiuente carne concupiscentia resꝑsa ⁊¬
innata repente absumat᷑. ⁊ ñ sit. s ne obsit mortuo que
tũ ẽ. cum eid̾e ꝯcupiscentie subiecta m̃te seruiret totũ
aboleat᷑. ac uelud factũ ñ fui̾t habeat᷑. Ipã uͦ concupi
scentia soluto ieatus inncło qͦ ꝑ illã diabolꝰ aĩam reti Ac¬
nebat. & a creatore suo scꝑabat maneat in certamine
qͦ corpꝰ nrm castigamꝰ. ⁊ seruituti subicimꝰ. Uetustas
itaq nrã pene ⁊ culpe que ẽ ex maledicto pͥmi hoĩs
in cruce xͥ destructa ẽ. qui mortalitatẽ nram suscepit
& mortis figura ꝙ̃ moyses in hemo suꝑ lignũ eraltatĩ
serpentẽ. ꝑsuasione qͥppeserpentis homoin dampna¬
tionem mortis cecidit. Itaq serpens ad significationẽ

Expanded text:
congeries peccati. Gratia autem Dei qui in similitudine carnis peccati in cruce pependit, per baptismum id agitur, ut vetus homo crucifigatur, et corpus peccati destruatur, non ita ut in ipinnata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae tum est, cum eidem concupiscentiae subiecta mente seruiret, totum aboleatur ac uelut factum non fuerit habeatur, ipsa uero scentia, soluto reatus vinculo quo per illam diabolus animam retinebat et a suo Creatore separabat, maneat in certamine quo corpus nostrum castigamus, et servituti subjicimus. Vetustas itaque nostra poenae et culpae, quae est ex maledicto primi hominis in cruce Christi destructa est, qui nostram et mortis figura, etiam Moyses in eremo super lignum exaltavit serpentem . Persuasione quippe serpentis homo in damnationem mortis cecidit. Itaque serpens ad significationem
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis eruliS. mala t̾ra facti
sumꝰ a do ꝯplantati .i. firmit᷑ herentes similitudini mor¬
deposita uetustate a morte nouus resurrex̃. ita ⁊ nos
resurrectõni. si similitudim mortis eiꝰ facti fuerimus
ꝯplantati .i. si in baptismo omĩa uicia deponentes ptꝰ¬
modũ ñ peccemꝰ. Hec enĩ similitudo mortis p̾stabit si¬
morte ⁊ resurrectõne.xͥ demonstrata st̃. Nors enĩ xp̃i
his reb mistice ñ t̾m dictis. s ꝙ̾ gestis configuret᷑ uita
xp̃iana. Attende gͦ singła que facta st̾ in his p̾dictis
res actus mouerent᷑. a qͥb ꝙ̃ sepultus qͥeuit huma¬
nis subtractꝰ aspec̃tib. ꝑ ħ exigens a nob̾ ut nrãm ue¬
tustatẽ pecc̃or cũ gemitu ⁊ dolore penitentie depona¬
mꝰ. ꝙ m̃bra nr̃a continentie atq uisticie clauis ꝯfixa
habeamꝰ. ne ad pͥora mala redeamꝰ. a quib &̃ ita ꝑfec¬
te quiescamꝰ. ut nec eoꝵ uisio nͦ memoria habeatur. ⁊
mus de uirtute in uͥtutẽ ascendentes. qͦusq in dex

Expanded text:
ra, facti o: complantati, firmiter haerentes, similitudini mordeposita vetustate a morte novus resurrexit, ita et noresurrectioni, si similitudini mortis ejus facti fuerimus complantati, id est in baptismo omnia vitia deponentes, postmodum non peccemus. Haec enim similitudo mortis praestabit simorte et resurrectione Christhis rebus mystice non tantum dictis, sed gestis, configuretur vita Christiana. Attende ergo singula quae facta sunt in his praedictis, res actus moverentur, a quibus etiam sepultus quievit, humanis subtractus aspectibus, per haec exigens a nobis, ut nostram vetustatem peccatorum cum gemitu et dolore poenitentiae deponamus, et membra nostra continentiae atque justitiae clavis confixa habeamus, ne ad priora mala redeamus, a quibus etiam ita perfecte quiescamus, ut nec eorum visio nec memoria habeatur; et mus, d
Abbreviated transcription (Latin):
tulũ uiuere: ita & ap̃ẽ penã pͥus qͣi alligauit. in sutͦo
aũ ꝑimet. Uicta ẽ gͦ mors cum tͥumpho. ⁊ cũ ca diabolꝰ
s ñdum penitus int̾empta. Inde ẽ qd̾ petrus añ passi¬
onem ad uocẽ ancille negauit. postea uͦ ante reges ⁊ p̾¬
sides ductus ñ cessit. Id̾oq congrue ait apłs. uetus ħo
Non dico ut ñ sit: s ut ñ cogam seruire. S uere ñ coge¬
mͣ q iustificati sumꝰ. ꝙ uere. Qui enĩ mortuus ẽ peccõ

Expanded text:
alligavit, in futuro autem perimet. Victa ergo mors cum triumpho est, et cum ea diabolus, sed nondum penitus interempta. Inde est quod Petrus ante passionem ad vocem ancillae negavit, postea vero ante reges et praesides ductus non cessit. Ideoque congrue ait Apostolus: Vetunon dico ut non sit, sed ut non cogamur servire et vere non cogimur, quia justifica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfessoꝵ. in sepultura reqͥes absolutoꝵ. in resurrectioẽ
uita iustoꝵ. in ascensiõe ꝓfectꝰ ꝑfectoꝵ. in consessu m
dext̾a gła beator. Hec aũñ solum a nob̾ exigit. xp̃c in
sacram̃to passionis: s ꝙ̃ si uolumꝰ imitari efficit. Uñ
Scientes quia

Expanded text:
resurrectione vita justorum, in ascensione profectus perfectorum, in consessu ad dexteram gloria beatorum. Haec autem non solum a nobis exigit Christus in sacramento passionis, sed etiam si volumus imitari efficit. Unde scientes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ p̾sentem ⁊ ptitam ⁊ futurã. Pret̾ita pecc̃a tulit ea
remittendo p̃sentia hoiẽs ab eis rethendo. itemq re¬
mittendo. fictura uͦ ñ ea remittendo tulit. s gram qͣ
uit arent᷑ conferendo. futura gͦ tulit. qr ut ñ fierent
fecit. penam qͦq similit̃ consũpsit. E st aũ pena duplex
gehennalis ⁊ temporalis. Gehennalem ꝓroꝰdeleuit ut i¬
eã ñ sentiant uere penitentes. tẽporalem uͦ ñdũ penitꝰ
tollit. manet enĩ fames. sitis. mors ⁊ huiꝰmodi. s reg¬
num ⁊ dnĩum eiꝰ deiecit. ⁊ tandẽ in nouissimo eand̾e pe¬
intꝰ ext̾minab̾. Sic̃ aliqͥs capiens hostẽ atͦcissimũ ñ sta

Expanded text:
 praeteritam et futuram. Praeterita peccata tulit ea remittendo, praesentia, homines ab eis retrahendo, et item remittendo; futura vero non ea remittendo tulit, sed gratiam qua vitarentur conferendo. Ergo futura tulit, quia ut non fierent fecit. Poenam quoque similiter consumpsit. Est autem poena duplex, gehennalis et temporalis. Gehennalem prorsus delevit, ut eam non sentiant vere poenitentes; temporalem vero nondum penitus tulit. Manet enim fames, sitis, mors et hujusmodi; sed regnum et dominium ejus dejecit, et tandem in novissimo eamdem penitus exterminabit. S
Abbreviated transcription (Latin):
p̃examinatione ñ potest fieri iuulicnum. Et hoc est qđ acc.
quorumdam hominum &e cetera. Nelita contina. Icleo
uinum bibe. quia & si mox ñ claruerit tuabona inten¬
tio. non tñ poterit abscondi. sicut & inmalis est nam qͦ¬
rumdam hominum peccata manifesta sunt. Manifesta
dieit ea de quib clarum est quo animo fiant. & hec st̃
p̃cedentia adindicium. quia si ista sequitur iudicium ñ
quia nec ip̃a latebunt suo tempore. sed palam fient in
die indicii. Sic & de bonis factis intelligendum est. Uñ
subiungit. Similiter & bona fac̾ta quedam manifesta

Expanded text:
t hoc est quod ait, quorumdam hominum, etc. Vel ita continua: Ideo bibe vinum, quia et si non mox claruerit tua bona intentio, non tamen poterit abscondi, sicut et in malis. Nam quorumdam hominum peccata manifesta sunt. Manifesta dicit ea, de quibus clarum est quo animo fiant. Et haec sunt praecedentia ad judicium, quia si ista sequitur, judicium non quia nec ipsa latebunt suo tempore, sed palam fient in die judicii, sic et de bonis factis intelligendum est. Unde subjungit: Similiter et facta bona quaedam manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ rex iustinie. Hic est xp̃c. qui filios ꝑiusticiam regit in¬
ter procellas scłi. Similiter rex salem id est ꝑatis est xp̃c.
quia quos hic iniustina regit. in pace eterna regere non
desinit. Ip̃e est etiam sacerdos dei sumim. qui se mara
regum id est obuiat & occurrit ad ando gr̃am cuiq fideli
post cedem quatuor pͥncipalium uiciorum. quatuor uir¬
tatibus oppositorum. qne per quinq sensus subintrãt.
&e dominantur. sicut quatruor reges per quinq uictos.
uinctum lochtenebant. & benedicit ei scił fideli dando
increm̃tum fidei & bom oꝑis. Dat etiam panem & ui¬
num. idest corpus & sanguinem sinim. quo pasti apre¬
teritis mundantur: &e infuturum confortantur. sni
abraham idest fidelis dat decimas om̃ium. id est om¬
nemptectionem suam ei attribuit. Itemdiligenter at¬
tendẽ. que sequuntur quomodo xp̃o conueniant. pͥ¬
Irimum qͥdem

Expanded text:
r rex justitiae. Hic est Christus qui filios per justitiam regit inter procellas saeculi, similiter rex Salem, id est pacis, Christus est, quia quos hic in justitia regit, in pace aeterna regere non desinit. Ipse etiam est sacerdos Dei summi qui se in ara regum, id est obviat et occurrit dando gratiam cuique fideli. Post caedem quatuor principalium vitiorum quatuor virtutibus oppositorum, quae per quinque sensus subintrant et dominantur, sicut quatuor reges per quinque victos vinctum Lot tenebant, et benedicit ei, scilicet fideli dando incrementum fidei et boni operis. Dat etiam panem et vinum, id est corpus et sanguinem suum quo pasti a praeteritis mundantur et in futurum confortantur. Cui Abraham, id est fidelis dat decimas omnium, id est omnem perfectionem suam ei attribuit. Item diligenter attende quae sequuntur quomodo Christo conveniant. Primum, quidem
Abbreviated transcription (Latin):
pectato. qui saluos faceret a peccato. benit enim filius homi¬
nis querere & saluare quod ꝑerat. Nenit. ꝑ quod homo
erat. Nam ꝑ quod deus erat. semꝑhic erat: qui dixit. celum
ae terram eg̃o impleo. Eogo inmundo erat. & uenit. hic erat
ꝑdiuinam maiestatem. uenit ꝑhumanam infirmitatem.
Auare uenit: Peceores saluos fatere: Non eum de celo a d ter¬
ram mĩta nr̃a. ed penata traxerunt. Uñ: & uocabis nom̃ eiꝰ iħ̾m.
Quare: Audi. Ipe enim salium faciet popłm suum. Nñ: apata¬
tis eorum. Ntimquid adistum popłm ꝑtinent paruuli: perti¬
nent plane. Sic credite. cum istafide paruulos agr̃am xp̃i porta¬
re. Quidd m dicis. sanus est ñ habet nicium: Quare cum illo cur¬
ris add meditum. si ñ habes uicium: Si samis eẽt. ñ elamaret
ihħc: sinite paruulos uenire adme. Qui uenit pecc̃ores salnos
facere. & sermonste est fidelis idẽ uerus. & dignus acceptione
idẽ. acceptabił quia

Expanded text:
peccato, qui salvos faceret a peccato. Venit enim filius homipeccato, qui salvos faceret a peccato. Venit enim filius hominis quaerere et salvare quod perierat . Venit per quod homo erat. Nam per quod Deus erat semper hic erat, qui dixit: Coelum et terram ego impleo . Ergo et in mundo erat et venit. Hic erat per divinam majestatem, venit per humanam infirmitatem. Quare venit? peccatores salvos facere. Non eum de coelo ad terram merita nostra, sed peccata traxerunt. Unde: Et vocabis nomen ejus Jesum . Quare? Audi: Ipse enim salvabit populum suum . Unde? a peccatis eorum . Nunquid ad istum populum pertinent parvuli? pertinent plane. Sic credite cum ista fide parvulos ad gratiam Christi portare. Quid mihi dicis: sanus est; non habet vitium; quare cum illo curris ad medicum, si non habet vitium? Si sanus esset non clamaret Jesus: Sinite parvulos venire ad me , qui venit peccatores salvos facere. Et sermo iste est fidelis, id est verus, et dignus acceptione, st acceptabilis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃riha xp̃i quadõna diu̾sa dedit cum fide & di¬
IHU. latione idest cum ꝑfectione fidei & dilectioris.
Non enimsine fide & dilectione iiscdl̃iam consecutus est q
nullis datur remissio pat̾orum. sine fide & diletione. Suꝑa¬
bundauit autem dicit. quia maiora bona fuerunt. quam
ołim mala. Gł ita: suꝑabundauit gr̃a domini nr̃i iħ uxp̃i¬
idest quiañ solum peccata dimisit. sedetiam tidem & ailec¬
tionem dedit. e quib nulli est ambignum. quia xp̃c iħe
cumaliis. Ad quid : Saluos facere pecc̃ores quoscumꝙ etiã
parunlos. qͥa ⁊si abaptitatis nati sunt. carne tam̃ uati
sunt ñ sp̃u. non eo qui renonatur. Nulla causa ueniendi
fuit xp̃o domino nisi peccatores saluos fatere. tolle morbos.
tolle uulnera. & nullacausa est medicine. si uenit de celo
magnus medicus. magnus ꝑ totum orbem terre iacebat egro¬
tus. Ip̃e egronis gemis hunanum est. quod dotum ꝑierat.
ex quo peccauit unus inquoerat totum. Sed uenit unus fũ

Expanded text:
risti, qua dona diversa dedit, cum fide et dilectione, id est cum perfectione fidei et dilectionis. Non enim sine fide et dilectione misericordiam consecutus est, quia nulli datur remissio peccatorum sine fide et dilectione. Superabundavit autem dicit, quia majora bona fuerunt quae olim mala. Vel ita, superabundavit gratia Domini nostri id est quia non solum peccata dimisit, sed etiam fidem et dilectionem dedit de quibus nulli est ambiguum, quia Christus cum aliis. Ad quid? Salvos facere peccatores quoscunque, etiam parvulos, quia etsi a baptizatis nati sunt, carne tamen nati sunt non spiritu, non eo quod renovatur. Nulla causa veniendi fuit Christo Domino, nisi peccatores salvos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla causa est medicinae. Si venit de coelo magnus medicus, magnus per totum orbem terrae jacebat aegrotus. Ipse aegrotus genus humanum est, quod totum perierat, ex quo peccavit unus, in quo erat totum; sed venit unus sine
Abbreviated transcription (Latin):
macłati. amalis. atͥmine. & hoc in conspectu eiꝰ non hominũ
i est intus ubi ip̃e conspicit. ñ extra ubi homines uident.
bł inconspectu eius. idest ut eum conspiciamꝰ. & hoc non
Potest enim hoc intelligi. uł de caritate dei. qua diligit
homines. uł de caritate ip̃orum houimũ qua diligunt dm.¬

Expanded text:
maculati, a malis, a crimine; et hoc in conspectu ejus, non hominum, maculati, a malis, a crimine; et hoc in conspectu ejus, non hominum, id est intus ubi ipse conspicit, non extra ubi homines vident. Vel, in conspectu ejus, id est ut eum conspiciamus, et hoc non Potest enim intelligi vel de charitate Dei qua diligit homines, vel de charitate ipsorum hominum qua diligunt D
Abbreviated transcription (Latin):
ante mundi constitutionem idest ante qͣm eettis. Ne quis
gͦ putet aninias cum deo finsse et̾nas. & tunc aliquid me-¬
ruisse. iuxta errorem illorum qui ante hec inuisibilia dicũt
fuisse quasdam animas scãs & ideo tunc fuise electas. S
aꝑte oftendit. hoc falsum ẽẽ dicens: elegit nos añ mũdi con¬
stitutionem. Quomͦ autẽ eligeret eos qui nondum erant
nͥ p̃destinando: elogit gͦ p̃destinans nos. & sic̃t ñ elegit
eo quod tunc sc̃i eẽmus. ita nec ideo quia sancti futuri ẽe¬
sea ut cẽmus sancti. Ideo quippe tales futuri eramtis. quia
elegit ip̃e p̃destinans: ut tales ꝑ gr̃am eiꝰ eẽmus. Sed pela¬
gianus ũitati resultans ait: presciebat a̾s qui erant sc̃ĩ
p̃sentia quales futuros ẽẽ prescunt elegit. Elegit in quid
anteqͣm eẽnt. p̃destinans filios quos futuros scõs presci¬
uit. nec fecit. nec se facturum. sed ipsos facturos ẽẽ p̾uidit.
Quem confutat apłs aicens. ut eẽmus sancti uͥtutibus & im¬

Expanded text:
ante mundi constitutionem, id est antequam essemus. Ne quis ergo putet animas cum Deo fuisse aeternas, et tunc aliquid meruisse, juxta errorem illorum qui ante haec visibilia dicunt fuisse quasdam animas sanctas, et ideo tunc fuisse electas; sed aperte ostendit hoc falsum esse dicens: Elegit nos ante constitutionem. Quomodo autem eligeret eos qui nondum erant nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos: et sicut non elegit eo quod tunc sancti essemus, ita nec ideo quia sancti futuri esssed ut essemus sancti. Ideo quippe tales futuri eramus, quia elegit ipse praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Sed Pelagianus veritati resultans ait: Praesciebat Deus qui essent entia quales futuros esse praescivit elegit. Elegit, inquit, antequam essent, praedestinans filios quos futuros sanctos praescivit: nec fecit, nec se facturum, sed ipsos facturos esse praevidit. Quem confutat Apostolus dicens: ut essemus sancti virtutibus, et im
Abbreviated transcription (Latin):
que est de presenti. tangens effectum eiꝰ. Quasi. Benedicet nos
infuturo. quod & si uidetur exmeritis: ita tamen gratis
erit sicut e pͥma p̃ordmatio geatunta est q merita que p̃.¬
celuit futuramuitam ex gra sunt. & dona deisunt. Coro

Expanded text:
quae est de praesenti, tangens effectum ejus; quasi dicat: Benedicet nos quae est de praesenti, tangens effectum ejus; quasi dicat: Benedicet nos in futuro; quod etsi videtur ex meritis, ita tamen gratis erit, sicut et prima praeordinatio gratuita est, quia merita quae praecedunt futuram vitam ex gratia sunt, et dona Dei su
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑditis separaret &e iustos de immacłatos faceret. p̃ordina¬
uit etiam qđ & illos unstos ad et̃nam beatitudinem ꝑducerẽt.
harum p̃ordinationum alt̾am hic implet quod iustos fac̃.
alt̾am in futuro implebit que erit om̃ium ꝑfectio: aqua con¬
summatione om̃ium incipit. ostendens pͥmo effectim eiꝰ
ce utens p̃terito ꝓfuturo. prorei certitudme future: cum
ait. Qui dens benedirit id est benedicet nos nr̃is merins ma¬
ledictos. idest infuturo exaltabit dando immortalitatem
bñ subdit. In omni benedictione sp̃nali. idest exaltabit
om̃imoda exaltatione & ꝑfecta. que dota erit sp̃nalis. etiã
iticorꝑib. que tunc habebunt naturam sp̃c. qi erunt agi¬
lia e habilia. cibo non egentia. que sp̃m naturalia sunt:
bñdictione habita incelestib id est incelo. & hoc fiet in
xp̃o id est oꝑante xp̃o. Sic̃. Posuit effec̾tum situnde p̾ordia¬
tionis scił que erit de futuro. hic ponit pͥmam p̃ordinationẽ.

Expanded text:
raret, et justos et immaculatos faceret; praeordinavit etiam quod et illos justos ad aeternam beatitudinem perduceret. Harum praeordinationum alteram hic implet, id est quia justos facit; alteram in futuro implebit, quae erit omnium perfectio, a qua consummatione omnium incipit, ostendens effectum ejus, et utens praeterito pro futuro pro rei certitudine, cum ait: Qui Deus benedixit, id est benedicet, nos, nostris meritis maledictos, id est in futuro exaltabit, dando immortalitatem. Unde subdit: In omni benedictione spirituali, id est exaltabit omnimoda exaltatione, et perfecta, quae tota erit spiritualis etiam in corporibus, quae tunc habebunt naturam spiritus, quia erunt agilia et habilia, cibo non egentia, quae spiritui naturalia sunt. Benedictione dico habita in coelestibus, id est in coelo. Et hoc fiet, in Christo, id est operante Christo. Sicut. Posuit effectum secundae praeordinationis, scilicet quae erit de futuro, hic ponit primam praeordinationem
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i pro quo nobis
post actionem gr̃arũ
enuimerat beneficia
mano generi sunt da¬
ta &e distinguit duas
dĩ p̃ordinationes ce¬
earum effectas. qͣrum
sticiam. altera deftitu¬
ro ad coronam:. nec di¬

Expanded text:
i, pro quo nobis Post actionem gratiarum enumerat beneficia mano generi sunt dat distinguit duas Dei praeordinationes, eearum effectus, quarum stitiam, altera de futuro ad coronam: nec di
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem dei cẽ ꝓximi: & patientiã
de ad ũsis: & ꝑsecutionem deloco a locum: se passiones
torm̃toium. Quala. Quasi. Tibi tales sunt illate tͥbulatio¬
nes. & ꝑsecutiones. qualia torm̃ta mͥ facta sunt antiochie¬
yconii lystris: ce¬
quales ꝑsecutiones
sustinui. Et ex om̃i

Expanded text:
ctionem Dei et proximi, et patientiam de adversis, et persecutionem de loco ad locum, et passiones tormentorum. Qualia. Quasi dicat: tales tibi illatae sunt passiones et persecutiones, qualia tormenta mihi facta sunt AntiochiIconii, Lystris; qpersecutiones sustinui, et ex omni
Abbreviated transcription (Latin):
de. ut intelligas legem in hoc loco ꝓipsis oꝑib que m illis
obseruationib fiebant positam. Qui añ inuebant inhis
oꝑib timebant utiq siñ ea fecissent lapidationem uł crucem.
uel aliquid huiꝰ modi pati. Ideo ait quis fec̃it ea uniet in ilł.
ñ apud dm̃. idẽ p̃mium habebit p̃mium ne ista morte pu¬
niatur. aliter enim plectetur. Qui aũ ex fide uiuit cum hinc
exierit. tunc magis habebit p̾sentissimũ p̃mium. Nongͥ
ex fide uunt. quisqͥs p̃sentia que iudentur. uł cupit uel ti¬
met. qͥa fides dei. ad inuisibilia ꝑtinet. Uel lex ñ est ex file.

Expanded text:
de, ut intelligas legem in hoc loco pro ipsis operibus quae in illis observationibus fiebant positam. Qui autem vivebant in his operibus, timebant utique, si ea non fecissent, lapidationem, vel crucem, vel aliquid hujusmodi pati. Ideo ait: Qui fecerit ea, vivet in illis, non apud Deum, id est habebit praemium, ne ista morte puniatur, aliter enim plecteretur. Qui autem ex fide vivit, cum hinc exierit, tunc magis habebit praesentissimum praemium. Non igitur ex fide vivit quisquis praesentia quae videntur, vel cupit, vel timet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Mantfestum est dico. quia ait abacuc. iustus exͣ fide uunt.
Iustus est aliquis exfide. & per hoc uiuit uita eterna. lex
antem. Quasi. Ex side ẽ. iꝰticia ce uita. slex ñ est ex fide ut¬
ꝓfirturis impleatur. sed
timore. Posset enimui
łi q̃ oꝑã legis ex fide fie¬

Expanded text:
stum est, dico, quod ait Habacuc: Justus ex fide vivit. Justus est aliquis ex fide, et per hoc vivit vita aeterna. Lex autem; quasi dicat: Ex fide est justitia et vita, sed lex non est ex fidofuturis impleatur, sed timore. Posset enim ra legis ex fide fie
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝑ& uicia fugiencda. malia uero que inter uir¬
ratuR. ute & uicia sunt nec fugiend a sunt. uec a¬
petenda. ut circumcisio &e p̾putium. qͦue nichil ualent
iã est non saluat. sel que oꝑatur ꝑ caritatem dei & proxiti.
Opus fide ip̃a dilectio est sine dilectione fides inanis est. fides¬
cum dilectione xp̃iani est. alia id est fides sine dilec̾tione demo¬
nis est. Nam & demones crelunt ce contremiscunt. qui au¬
tem non tredunt tardiores sunt & peiores quam deriones.
Sed multum inter est utrum quiscrelat ipsum iħ̾m xp̃m eẽ
ancredat in xp̃m. Nam ipsum esse xp̃m demones credide

Expanded text:
, et vitia fugienda; media vero, quae inter virtutes et vitia sunt, nec fugienda sunt, nec appetenda, ut circumcisio et praeputium quae nihil valent id est non salvat, sed quae operatur per charitatem Dei et proximi. Opus fidei, ipsa dilectio; sine dilectione inanis est fidescum dilectione, Christiani est. Alia, id est fides sine dilectione, daemonis. Nam et daemones credunt et contremiscunt : qui autem non credunt, tardiores sunt et pejores quam daemones. Sed multum interest utrum quis credat ipsum Christum esse, an credat in Christum. Nam ipsum esse Christum, daemones credide
Abbreviated transcription (Latin):
adintentionem s adũi¬
ꝑibat uitas nt gentes
iudaiarent dixi cephe¬
coram omnib quia pro
ipsis sanandis dictum est¬
ut omnes illiꝰ ob iurgatiõe
sanarent᷑. non enim utile¬
erat errorem qui palam
noceret insecreto emenda
re. Huic etiam accedit qͥ nod firmitas & caritas petri. cui &
adomino dictum est pasce oues meas obuirgationem talem
post̾ioris pastoris ꝓsalute gregis libentissime sustinebat. ua¬
lebat q hoc ad magunm humilitatis exemplum ut meo qͥ
primus est discant ceteri mites esse & humiles. Ip̃e enĩ pecrꝰ
quod apaulo fiebat utiliter lib̾tate caritatis saucte acbeni¬
gne pietate humilitatis accepit. atq ita exemplum pꝰteris
prebuit. tanto sanctius. qͣnto adimitandum difficiliꝰ. qͦ ñ
aelignarent᷑ maiores sicubi forte recti itineris tramitt̃e re¬
liqͥssent etiam apost̾iorib corrigi. Laus itaq iuste lib̾tatis
inpaulo. & sancte humilitatis inpetro enitiuit. Diri inqͣm.¬

Expanded text:
ad intentionem, sed ad veriribat veritas, ut gentes judaizarent, dixi Cephcoram omnibus, quia pro omnibus sanandis dictum estut omnes illius objurgatione sanarentur. Non enim utileerat errorem qui palam noceret, in secreto emendare. Augustinus Huc etiam accedit, quod firmitas et charitas Petri cui ter a Domino dictum est: Pasce oves meas ; objurgationem talem posterioris pastoris pro salute gregis libentissime sustinebat, valebatque hoc ad magnum humilitatis exemplum, ut in eo qui primus est, discant caeteri mites esse et humiles. Ipse enim Petrus quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sancte ac benigne pietate humilitatis accepit, atque ita exemplum posteris praebuit, tanto sanctius quanto ad imitandum difficilius, quo non dedignarentur majores sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi. Laus itaque justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis in Petro eminuit. Dixi inq