comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dulcia plane: suauia. delectabilia.
ctabilia sunt. S audi meliora. Nar¬
rauerunt mͥ iniusti delectationes: s
non sicut lex tua dñe. felix anima.
quȩ huiꝰmodi delectationib oblectat᷑.
ubi turpitudine nulla inquinatur.
&e ueritatis serenitate purgat᷑. Quan
do aũ delectat lex dĩ & sic delectat.
tur: ñ sibi arroget istam delectationẽ.
Dabit dñs suauitatem. Quid dicam
domine: Das mͥ illam suauitatem.
uł illam: Suauis es dñe: & intua
suauitate doce me iustificationes
tuas. In tua suauitate doce me: &
doces me. Tunc disco ut faciam:
si intua suauitate doceas me. Cete¬
rum quandui blanditur iniquitas.
&e dulcis est iniquitas: amara est ue¬
ritas. In tua suauitate doce meSSua
uis sit ueritas: dulcedo contempna¬
tur iniquitatis. Multo melior ẽ &e
suauior ueritas: s sanis suauis ẽ
panis. Ergo ut eius panem quẽ lau¬
das cum suauitate id est cũ sanitate
manduces: dic illi. Ego dixi domine

Expanded text:
dulcia plane, suavia, delectabilia: dulcia plane, suavia, delectabilia: ctabilia sunt: sed audi meliora, Narraverunt mihi injusti delectationes, sed non sicut lex tua, Domine. Felix anima quae hujusmodi delectationibus oblectatur, ubi turpitudine nulla inquinatur, et veritatis serenitate purgatur. Quem autem delectat lex Dei, et sic delectat, t, non sibi arroget istam delectationem: Dominus dabit suavitatem . Quam dicam? Domine, da mihi illam suavitatem, vel illam? Suavis es, Domine, et in tua suavitate doce me justitias tuas . In tua suavitate doce me, et doces me. Tunc disco ut faciam, si in tua suavitate doceas me. Caeterum quamdiu blanditur iniquitas et dulcis est iniquitas, amara est veritas. In tua suavitate doce me: ut suavis sit veritas, dulcedine tua contemnatur iniquitas. Multo melior est et suavii? Ergo ut ejus panem, quem laudas, cum suavitate, id est, cum sanitate manduces, dic illi: Ego dixi, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
a facie inimici. Noli gͦ ẽẽ in carne.
in spu esto. Quid ẽ in sꝑu esto: In deo
spem pone. Nam si posueris in ipso
sp̃u quo homo es. iterum sꝑs tuus
incarnem labitur: quia non eum¬
dedisti illi a quo suspendat᷑. Non se
continet: si non continet᷑. Noli rema¬
nere inte: transcende & te. In illo te
pone qui fecit te. Nam si inte spem
habueris: accepta lege preuaricator
eris. Inueniet te hostis nudũ refugio:
inuadet te. Ne forte rapiat ut leo.:
peccatum mortuũ ẽ. Quid ẽ mortuũ
est: latet non apparet: omĩn o
tanquã sepultum ignoratur. Adue¬
niente aũ mandato: peccatũ reuixit.
Quid ẽ reuixit: Apparere ceꝑit: sen¬
tuus sum: Preuaricator factus sum.
Et inuentũ ẽ mͥ mandatũ quod erat
inuitam. Uidete quia lex laudatur.
tas concupiscentie. Uerum est: nec
ambo sequerentur. homines. nisi
dulcis ẽẽt. Theatrum. spectaculum.
meretrix lasciua. turpissima cantile¬
na: dulcia sunt ista concupiscentie.

Expanded text:
a facie inimici . Noli ergo esse in carne, a facie inimici . Noli ergo esse in carne, in spiritu esto. Quid est in spiritu esto? In Deo spem pone. Nam si posueris spem in ipso spiritu quo homines, iterum spiritus tuus in carnem relabitur, quia non dedisti eum illi a quo suspendatur. Non se continet, si non continetur. Noli remanere in te, transcende et te: in illo te pone qui fecit te. Nam si spem in te habueris, accepta Lege praevaricator eris. Invenit te hostis nudum refugio, invadit te: vide ne forte rapiat, velut leo, peccatum mortuum est. Quid est, mortuum est? Latet, non apparet omnino, tanquam sepultum ignoratur. Adveniente autem mandato, peccatum revixit. Quid est, revixit? Apparere coepit, sentuus sum? Praevaricator factus sum, Et inventum est mihi mandatum quod erat in vitam. Videte quia Lex laudatur, tas concupiscentiae: verum est, nec eam homines sequerentur, nisi dulcis esset. Theatrum, spectaculum, meretrix lasciva, turpissima cantilena, dulcia sunt ista concupiscentiae;
Abbreviated transcription (Latin):
de carne p̾sumeremus. hoc ẽ de nob̃
confideremus: Homini enĩ dictũ ẽ.
&e de hominib dictum ẽ: uidebit
omnis caro salutare dĩ. Quid ẽ uide¬
bit omĩs caro: nisi uidebit oĩs hõ:¬
Ergo cum eẽmus in carne. idest in cõ¬
cupiscentiis carnis uersaremur: ibi
totam sꝑem nrãm tamquã in nob̃ po¬
neremus: passiones peccatoꝵ que ꝑ
legem sunt. auẽtȩ sunt ꝑ legẽ. Prohi¬
bendo enim: fecerunt legis p̃uaricatorẽ.
Quia ille qui preuaricator ẽ factꝰ: dm̃
ñ habuit adiutorẽ. Oꝑabantur gͦ in
menbris nrĩs ut fructum ferrent:
cui nisi morti: Si dampnandꝰ erat
peccator: quã spem habet p̃uarica
tia tua. Uicit: quia in malo loco te in¬
uenit. Inuenit te in carne. id̃o uiett.
Migra de carne tua dixi. non ut mo¬
riaris: immo audeo dicere ut moria¬
ris. Si mortui estis cum xp̃o: quȩ sur¬
sum sunt querite. In carne uiuens:
noli eẽ in carne. Omnis caro fenum:
refugium tuum: turris fortitudinis

Expanded text:
de carne praesumeremus, hoc est, de nobis de carne praesumeremus, hoc est, de nobis consideremus? Homini enim dictum est, et de hominibus dictum est, Videbit omnis caro salutare Dei . Quid est, Videbit omnis caro; nisi, videbit omnis hoErgo Cum essemus in carne, id est, in concupiscentiis carnis versaremur, ibique totam spem nostram tanquam in nobis poneremus: passiones peccatorum, quae per legem sunt, auctae sunt per legem. Prohibendo enim fecerunt legis praevaricatorem; quia ille qui praevaricator est factus, Deum non habuit adjutorem. Operabantur ergo in membris nostris, ut fructum ferrent, cui, nisi morti? Si damnandus erat peccator quam spem habet praevarictia tua; vicit, quia in malo loco te invenit: invenit te in carne, ideo te Migra de carne. Non tibi dixi ut moriaris, imo audeo dicere, dixi ut moriaris. Si mortui estis cum Christo, quae sursum sunt quaerite. In carne vivens, noli esse incarne. Omnis caro fenum, ref
Abbreviated transcription (Latin):
ctus ẽ doctus. &e peius ẽ uictus. Cepit eẽ
ñ solum peccator: s etiam p̃uaricatoꝵ
Peccator enim &e antea erat. S anteqͣm
legem audiret: peccatorẽ se ẽẽ nescie¬
bat. Dum audiuit: peccatum uidit.
Conatus est uincere suꝑatꝰ atq ꝓstrat᷑
est. Factus ẽ &e legis p̃uaricator: qui fuit
antea nescius peccator. Hoc dicit apłs.¬
piscentia: quando ante legem securꝰ
peccabas. Nunc autem oppositis tibi
obicib legis: fluuius concupiscentie
frenatus ẽ. non siccatus. Que te du¬
cebat obicib nullis: obruit te obicib¬
ruptis. Concupiscentia tua minor erat:
quandotuam mouebat libidinẽ. Ala¬
ior est: quando transcendit legem. uis
nosse quam magna sit: Uide qd̾ rupit
non concupisces. Non homo dixit: ds
ne. Quid ẽ eẽmus in carne: nͥ p̃sume¬
remus de carne: Non enĩ qui loquit᷑
apłs iam exierat de ista carne: aut eis
loquebatur qui iam exierant de ista
Quid ẽ cum eẽmus in carne᷑ nisi cum

Expanded text:
ctus est doctus, et pejus est victus: coepit esse ctus est doctus, et pejus est victus: coepit esse non solum peccator, sed etiam praevaricator. Peccator enim et antea erat: sed antequam Legem audiret, peccatorem se esse nesciebat. Legem audivit, peccatum vidit; conatus est vincere, superatus atque prostratus est; factus est et Legis praevaricator, qui fuit antea nescius peccator. Hoc dicit Appiscentia, quando ante legem securus peccabas; nunc autem, oppositis tibi obicibus legis, fluvius concupiscentiae frenatus est, non siccatus: quae te ducebat obicibus nullis, obruit te obicibruptis. Concupiscentia tua minor erat quando tuam movebat libidinem; omnis est, quando transcendit legem. Vis nosse quam magna sit? Vide quid rupit. Non concupisces; non homo dixit, Deus ne. Quid est, quia eramus in carne? Praesumebamus de carne. Num enim qui loquebatur Apostolus, jam exierat de ista carne, aut eis loquebatur qui jam exierant morte de ista Quid ergo est, Cum essemus in carne; nisi, cum
Abbreviated transcription (Latin):
responde mͥ. Mala ẽ lex que dicit ñ
concupisces: Hoc nec luxuriosus mͥ
&e nequam aliquis responderet. Et¬
enim ipsi homines flagitiosi. qͣndo
reprehendunt᷑ erubescunt: & qͣndo
sunt int̾ castos. lasciuire ñ audent. Con¬
cupiscentiam nesciebã: nisi lex diceret
non concupisces. Ibã enĩ post concupis¬
centiam meã: & qua trahebat currebã
eiꝰꝙ illecebras blandas ce ex carnali sua¬
uitate iocundas. magnã felicitatẽ ar¬
bitrabar. ꝓcedit lex dĩ & dicit: ñ concu
pisces. Ille homo qui putabat magnũ
bonum eẽ. magnãq felicitatem existi¬
mabat. ea quȩ posset concupiscentiȩ¬
sue non negare. sequit᷑ qua trahit:
audit. ñ concupisces: & cognoseit esse
peccatum. Lex dicit: homo audiuit.
Deo eredidit: peccatum suũ uidit. Quod
bonum putabat: malũ eẽ cognouit. Uo¬
luit frenare concupiscentiã suam: ñ ire
post eam. Strinxit se conatus ẽ uictꝰ ẽ.
Qui fuit ante ignarus maloꝵ suoꝵ: fa¬

Expanded text:
responde mihi. Mala est Lex quae dicit, Non concupisces? Hoc nec luxuriosus mihi et nequam aliquis responderit. Etenim et ipsi homines flagitiosi quando reprehenduntur, erubescunt; et quando sunt inter castos, lascivire non audent. cupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces. Ibam enim post concupiscentiam meam, et qua trahebat currebam, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem arbitrabar. Laudpisces. Ille homo qui putabat magnum bonum esse, magnamque felicitatem existimabat, ea quae posset, suae concupiscentiae non negare, sequi qua trahit; audit, Non concupisces; et cognoscit esse peccatum. Deus dixit, homo audivit, Deo credidit, peccatum suum vidit; quod bonum putabat, malum esse cognovit: voluit frenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est, victus est. Qui fuit antea nescius malorum suorum, fa
Abbreviated transcription (Latin):
alium aliquem manifestiorem locũ:
non ubi queris immortalitatẽ. s uͥ
confiteris infirmitatẽ. Et hic iam
susurratur: iam contradicitur. Ui¬
deor mͥ audire quoꝵdã cogitationes.
Et hic dicit᷑ mͥ. Uerum est. Noui
quid dicturus es. Conficetur infir¬
se fragilem: corpore fuisse mortalẽ :
Sicut dicit. Habemus thesaurum
istum inuasis fic̾tilib. Ipsum au

Expanded text:
alium aliquem manifestiorem locum, non ubi quaeris immortalitatem, sed ubi confiteris infirmitatem. Et hic jam susurratur, jam contradicitur. Videor mihi audire quorumdam cogitationes, et hic dicitur mihi: Verum est, novi quid dicturus es: confitetur infirse fragilem, corpore fuisse mortalem, sicut dicit: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus ? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudine reuelationũ mearũ¬
dicit apłs: ne extollar. Nempe hic
agnoscis apłm. habentem magnitu¬
dinem reuelationum: & timentẽ
elationis precipitium. Ut gͦ noueris
qͥa & ipse apłs qui uolebat alios saluos
dis ipsius honorem. audi quid ei me¬
dicus appossuerit ad tumorẽ. Audi
non me. Ipsum audi confitentem.
sum dicere apło paulo. Ne extolla¬
ris sc̃e apłe. Tu ne extollaris ad huc
cauendum est: Quid mͥ inquit dicis
tu cetu: Audi quid sum: & noli altũ
saꝑe s time. Audi quomͦ breuis ag¬
nus ingrediatur: ubi aries sic ꝑicli¬
tatur. In magnitudine inquit reue¬
lationum mearum ne extollar: dat᷑
ẽ mͥstimulus carnis angłs sathanȩ
qui mecolafizet. Qualem tumorẽ
timuit: qui mordacissum epithe¬
ma accepit: Iam gͦ modo dic: quia
tanta erat in illo iusticia. quanta
est in angelis scĩs. An forte ce angłs
sc̃s in cęlo. ne extollatur. accipit sti¬
mulum angłm sathanȩ a quo co¬
lafrretur: Absit hoc de scĩs angłis

Expanded text:
magnitudine revelationum mearum ne extollar. Nempe hic agnoscitis Apostolum habentem magnitudinem revelationum, et timentem elationis praecipitium. Ut ergo noveris quia et ipse Apostolus, qui volebat alios salvos dis ipsius honorem, audi quid medicus ei apposuerit ad tumorem: audi non me, ipsum audi. Audi confitentem, sum dicere apostolo Paulo: Ne extollaris, sancte Apostole? Tu ne extollaris, adhuc cavendum est? Tu ntu? Et tu audi quid sim; et noli altum sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, quanta est in Angelis sanctis. An forte et angelus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniamus. Quid enim aliud nobis
in resurrectione mortuoꝵ neq nu¬
bent neq uxores ducent: non enĩ
scis quia paulus apłs angłi iusticiã
& ꝑfectionem ñdum habebat: Non
ñ credo nͥ apło. Alium destem ñ q̃ro:
quod uolo ago s quod odi illud facio:
existunt qui dicant quod aliũ nescio
quẽ inte tranffiguraueris. laboran¬
dem. deficientẽ. uictum. captiuum.
Tu mͥ dic de te: ubi nemo dubitat.
egomeipsum nondum arbitror ap¬
prehendisse. Et quid facis: IInũ aũ
quȩ retro oblitus. in eaquȩ ante sunt
extentus. scđ̾m intentionem. nondum¬
ꝑfectionem: scđm intentionẽ sequor
ad palmam suꝑne uocationis dei in
xꝑo ihu. Supra iam dixerat: ñ quia
iam acceꝑim. aut iam ꝑfectus sim.
Adhuc contra dicitur: &e dr. Dicebat
ista apłs. quia nondũ ꝑuenerat ad
immortalitatem: ñ quia nondum
ꝑuenerat ad iusticie ꝑfectionem.
Iam gͦ tam iustus erat. quã st̃ angłi
s nondum immortalis sicut st̃ angłi.

Expanded text:
eniamus. Quid enim aliud nobis In resurrectione mortuorum neque nubent, neque uxores ducent; non enim scis quia Paulus apostolus angeli justitiam et perfectionem nondum habebat? Non n credo nisi Apostolo, alium testem non quaero; quod volo ago; sed quod odi, illud facio; existunt qui dicant, quod alium in te nescio quem transfiguraveris laborantem, deficientem, victum, captivum. Tu mihi dic de te, ubi nemo dubitat ego me ipsum non arbitror apprehendisse. Et quid facis? Unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem, perfectionem; secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Supra jam dixerat: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim . Adhuc contradicitur et dicitur: Dicebat ista Apostolus, quia nondum pervenerat ad immortalitatem; non quia nondum pervenerat ad justitiae perfectionem. Jam ergo tam justus erat quam sunt Angeli, sed nondum immortalis sicut sunt Angeli.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipse. Sensit se non intelligi: &e
contra obscuritatem u̾boꝵ suoꝵ co¬
gitationes hominũ cõmoueri. Sensit
hoc uoluit contradicere. ut tu non
inquit: hoc sequitur. Quid gͦ dicemꝰ:
Lex peccatũ ẽ : Absit. Uno uerbo legem
soluit: legis accusatorẽ dampnauit.
Auctoritatem apłi contra me ferebas
omanichee: Si apłi sequebaris aucto¬
ritatẽ: appende uerbũ. & cape inde
consilium. Audi. Lex peccatũ ẽ : Absit.
passiones peccatoꝵ quȩ ꝑ legem
st̃ oꝑabant᷑ in menbris nr̃is. ut fru¬
ctum ferrent morti: quia dixi euacua¬
ti sumus alege mortis in qua detine¬
bam᷑: quiadixi seruiamꝰ in nouitate

Expanded text:
, vidit, sensit se non intelligi, et contra obscuritatem verborum suorum cogitationes hominum commoveri: sensit hoc voluit dicere, ut tu non ILex peccatum est? Absit. Uno verbo Legem absolvit, Legis accusatorem damnavit. Auctoritatem Apostoli contra me proferebas, o Manichaee, et ritatem, appende verbum, et cape inde consilium. Audi, Lex peccatum est? Absit. Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti; quia dixi, Evacuati sumus a Lege mortis, in qua detinebamur; quia dixi, Serviamus in novitate
Abbreviated transcription (Latin):
non intelligent̃. Hoc enim quod ait
passiones peccatoꝵ quȩ ꝑ legem sunt
oꝑabantur in menbris nr̃is: multũ
est ut intelligas. S prius esto mecũ
legis auditor: & tẽ fieri mereb̾is intel¬
lector. Clausum cor habes: &e clauẽ
accusas: Ecce interim quod ñ intelle¬
ximus. paululum seponamus: ut¬
ad laudem legis. que aꝑta ẽ ueniamꝰ.
Passiones inquit peccatoꝵ q̃ ꝑ legẽ st̃¬

Expanded text:
non intelligenter. Hoc enim quod ait, non intelligenter. Hoc enim quod ait, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, multum est ut intelligas: sed prius esto mecum Legis laudator, et tunc fieri mereberis intellector. Clausum cor habes, et clavem accusas? Ecce interim quod non intelligimus, paululum seponamus, ad laudem Legis quae aperta est veniamus. Passiones, inquit, peccatorum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dere ce culpare legẽ dĩ. Dicit aliquis.
Quis hoc uł insanus audeat. de apło
suspicari: Et tam̃ fr̃s mei: u̾ba ista
male intellecta fomitem insanie furo¬
ris manicheoꝵ subii nistrauerunt
Manichei enim legem dei ꝑmoysen
datam. dicunt ñ adeo datam: & eam
eugłio contrariam ẽẽ contendunt. Et
quando cũ eis agitur: his testimoniis
apłi pauli quẽ non intelligunt conuin¬
cere conantur. Quid dicam catholicos
ñ intelligentes: & non potiꝰ negligentes:
Non est enim multũ si quis uelit eẽ
diligens post calumpnias ab heretico
auditas: saltem considerare in cõdice
circumstantiam lectionis. Quod si¬
forte fecerit: ibi mox inueniet unde
hosteᷤ legis rebellesq ꝓsternat. Et si
enim tardus est ad intelligenda u̾ba
cornua. Impecit te: facit impetum.
Ecce inquit passiones peccatoꝵ quȩ ꝑ
legem sunt. Quomͦ bona lex ẽ ꝑ quã
oꝑantur in menbris nrĩs. ut fructũ
ferant morti: Lege: aliquantum ꝓ¬
gredere. Totum audi patient̃: & si

Expanded text:
rehendere et culpare legem Dei. Dicit aliquis, quis hoc vel insanus audeat de Apostolo suspicari? Et tamen, fratres mei, verba ista male intellecta, fomitem insaniae furori Manichaeorum subministrarunt. Manichaei enim legem Dei per Moysen datam, dicunt non a Deo datam, et eam Evangelio contrariam esse contendunt. Et quando cum eis agitur, his testimoniis apostoli Pauli quae non intelligunt, conantur convincere, quid dicam, catholicos non intelligentes, et non potius negligentes? Non enim multum est, si quis velit esse diligens, post calumnias ab haeretico auditas, saltem considerare in codice circumstantiam lectionis. Quod si fecerit; ibi mox inveniet unde hostes Legis rebellesque prosternat. Etsi enim tardus est ad intelligenda verba cornua, impetit te, facit impetum: Ecce, inquit, passiones peccatorum quae per Legem sunt. Quomodo bona est Lex, per quam operantur in membris nostris, ut fructum ferant morti? Lege, aliquantum progredere, totum audi patienter, et si
Abbreviated transcription (Latin):
dib homine ꝑfecto: nulla substantia
inuenitur malum. Neq lex mala ẽ
que ostendit homini inquib pecca¬
torum uincłis iaceat: ut ꝑfidem im¬
plorato lib̾atoris auxilio. &e solui &e eri¬
gi. &e firmissime constitui mereatur.
In pͥma gͦ actione quȩ ẽ ante legẽ: nulla
pugna ẽ cum uoluptatib huiꝰ scłi.
In scđa que sublege ẽ: pugnamꝰ s uinci¬
mur. Intercia: ꝓugnanus &e uincimꝰ.
In quarta ñ pugnamus: s ꝑfecta ce et̃na
pace. requiescimꝰ. Subiungitur enim
serueramus dm̃. Item lectionis eiꝰdem
erplanatio. Cum enim eẽmꝰ in carne
apłs ait. passiones peccatoꝵ que per

Expanded text:
dibus homine perfecto, nulla substantia invenitur malum: neque Lex mala est, quae ostendit homini in quibus peccatorum vinculis jaceat, ut per fidem implorato Liberatoris auxilio, et solvi, et erigi, et firmisse constitui mereatur. In prima ergo actione, quae est ante Legem, nulla pugna est cum voluptatibus hujus saeculi: in secunda, quae sub Lege est, pugnamus, sed vincimur: in tertia pugnamus et vincimus: in quarta non pugnamus, sed perfecta et aeterna pace requiescimus. Subditur enim serueramus Dexplanatio. Cum enim essemus in carne, ait Apostolus, passiones peccatorum quae per
Abbreviated transcription (Latin):
& temporalia contempnere: desinet car¬
nis ẽẽ prudentia. ce spiritui ñ resistet.
Eadem namq anima cum inferiora ap¬
petit. carnis prudentiam habere dicit᷑:
cum suꝑiora. prudentiã sp̃s: non quia
prudentia carnis substantia ẽ qua in¬
duitur anima uł exuitur: s ipsiꝰ aĩe
affectio que omnino ẽẽ desinet. cum se
totam ad suꝑna conu̾terit. Qui aũ in
carne sunt inquit. deo placere ñ posst.
id est qui uoluptatib carnis adqͥescunt.
Dequis enim de his dictum putaret.
qui de hac uita ñdũ excesserunt: opor¬
tunissime subiunxit. Uos aũ ñ estis
in carne. s in spũ. Utiq adhuc in hac
uita constitutis loquitur. In sp̃u enim
erant: quia in fide ce spe &e caritate spi¬
ritalium rerum ad quiescebant. Si

Expanded text:
et temporalia contemnere, desinet esse caret temporalia contemnere, desinet esse carnis prudentia, et spiritui non resistet. Eadem namque anima cum inferiora appetit, prudentiam carnis habere dicitur; cum superiora, prudentiam spiritus: non quia prudentia carnis substantia est, qua induitur anima vel exuitur; sed ipsius animae affectio est, quae omnino esse desinet, cum se totam ad superna converterit. Qui autem in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt: id est, qui voluptatibus carnis acquiescunt. Ne quis enim de his dictum putaret, qui de hac vita nondum excesserunt, opportunissime subjunxit: Vos autem non estis in carne, sed in spiritu. Utique adhuc in hac vita constitutis loquitur. In spiritu enim erant, quia in fide et spe et charitate spiritualium rerum acquiescebant. Si
Abbreviated transcription (Latin):
cur dixerit inimica: ne quis putaret
ex aduerso aliud uenire principiũ.
Subiungit enim ce dicit. Legi enĩ
dei non ẽ subiecta: nec enim potest.
Ergo facere contra legem. hoc ẽ ini mi¬
cum ẽẽ indm̃: non quia d̾o aliqͥd nocere
potest: s sibi nocet quisqͥs resistit uo¬
luntatidi. Hoc ẽ enim adu̾sꝰ stimulũ
calces mittere: ut paulo apło cũ adhuc
eccłiam ꝑsequeretur diuinit᷑ dictũ ẽ.
Sic est autẽ duictũ legi aũ cłi ñ ẽ subiecta.
nec enim potest: tamquam si diceretur.
Dix non calefacit: nec enim potest.
Quãdiu enim nix ẽ: ñ calefacit. S resol¬
ui potest &e feruere: ut calefaciat. Sed
cum hoc facit: iam nix ñ ẽ. Sic &e pru¬
dentia carnis dicitur. cũ anima ꝓma
gnis bonis temporalia bona concupis¬
cit. Quandiu enim apetitus talis in ẽ
animȩ. legi dei subiecta eẽ ñ potest:
id ẽ ñ potest implere que lex iubet. S
si spiritalia bona desiderare ceperit

Expanded text:
quid dixerit, inimica: ne quis putaret quid dixerit, inimica: ne quis putaret ex adverso aliud venire principium. Subjungit enim, et dicit, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest. Ergo facere contra legem, hoc est inimicum esse in Deum: non quia Deo aliquid nocere potest, sed sibi nocet quisquis resistit voluntati Dei: hoc est enim adversus stimulum calces mittere, ut Paulo apostolo, cum adhuc Ecclesiam persequeretur, divinitus dictum est . Sic est autem dictum, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest: tanquam si diceretur, Nix non calefacit; nec enim potest. Quamdiu enim nix est, non calefacit: sed resolvi potest et fervere, ut calefaciat; sed cum hoc facit, jam nix non est. Sic et prudentia carnis dicitur, cum anima pro magnis bonis temporalia bona concupiscit. Quamdiu enim appetitus talis inest animae, legi Dei subjecta esse non potest; id est, non potest implere quae lex jubet. Sed cum spiritualia bona desiderare coeperit,
Abbreviated transcription (Latin):
lectione teneret interiora mentis: ne
ad peccatũ delectatione rerũ tempo¬
ralium traheret᷑. Ergo infirmabat᷑
enim caro peccati erat. quȩ non carnali
delectatione nata erat: s tam̃ ierat in¬
ea similitudo carnis peccati. quia morta¬
lis caro erat. Mortem aũ ñ meruit adã:
nisi peccando. S quid fecit ds: De pec¬
cato dampnauit peccatũ in carne: idẽ.
suscipiendo carnem hominis peccõris.
ce docendo quemadmodum uiueremꝰ
peccatum in ipsa carne dampnauit:
ut ẽt̃noꝵ caritate sꝑc flagrans. ñ duce¬
retur captiuus in consensionẽ libidiniᷤ.
Ut iusticia inquit legis impleret᷑ in no¬
bis: quinon sedm carnem ambulamꝰ.¬
s scđm sꝑm. Itaq p̃cepta legis ꝑ caritatẽ
impleta sunt: que ꝑtimorẽ ñ poterant.
Qui enim scdm carnem sunt. quȩ carnis
sunt sapiunt: idẽ carnalia bona pro
summis bonis concupiscunt. Qui aũ
dentia enim carnis. mors ẽ. Prudentia
aũ sꝑs uita &e pax: quia prudentia
carnis inimica ẽ in dm̃. Ipse ostendit

Expanded text:
lectatione teneret mentem, ne ad peccatum delectatione rerum temporalium traheretur. Ergo infirmabaturenim caro peccati erat, quae non de carnali delectatione nata erat; sed tamen inerat ei similitudo carnis peccati, quia mortalis caro erat: mortem autem non meruit. Adam nisi peccando. Sed quid fecit Dominus? De peccato damnavit peccatum in carne: id est, suscipiendo carnem hominis peccatoris, et docendo quemadmodum viveremus, peccatum in ipsa carne damnavit, ut aeternorum charitate spiritus flagrans non duceretur captivus in consensionem libidinis. Ut justitia, inquit, legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulam spiritum. Itaque praecepta legis per charitatem impleta sunt, quae per timorem non poterant. Qui enim secundum carnem sunt, quae carnis sunt sapiunt: id est, carnalia bona pro summis bonis concupiscunt. Qui autedentia enim carnis mors est: prudentia autem spiritus vita et pax. Quia prudentia carnis inimica est in Deum. Ipse ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑabantur in menbris nr̃is. ut fructũ
ferrent morti. Aucta coneupiscentia cũ
lex ꝓhibet ubi non erat fides. &e ad cu¬
mulum peccatoꝵ p̃uaricationiscrim̃
adiectum. quia ubi ñ ẽ lex nec p̾̃uarica¬
tio: has dicit passiones. quȩ ꝑ legẽ sunt
oꝑate in menbris nr̃is. ut fructũ ferrẽt
morti. Sub istis passionib. tamqͣm sub
uiro dominante agebat anima: anteꝙͣ
qͣmius ipse passiones nondũ mortue sit
quãdiu carne seruit legi peccati. Restat.
gͦ adhuc aliquid ei qui ẽ sub gr̃a. quod
eum ñ uincat nec captiuum ducat:
donec mortificetur totum qd̃ consue¬
tudine praua roboratum ẽ. Ed gͦ di

Expanded text:
erabantur in membris nostris, ut fructum erabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Aucta concupiscentia, quam lex prohibet, ubi non erat fides, et ad cumulum peccatorum praevaricationis crimen est adjectum: quia ubi non est lex, nec praevaricatio. Has dicit passiones, quae per legem sunt, operatas in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Sub istis passionibus, tanquam sub viro dominante, agebat anima antequamquamvis ipsae passiones nondum mortuae sint, quamdiu carne servit legi peccati. Restat ergo adhuc aliquid ei qui est sub gratia, quod eum non vincat, nec captivum ducat, donec mortificetur totum quod consuetudine prava roboratum est et unde
Abbreviated transcription (Latin):
lex ꝓmulgata ẽ. Iusticie aũ ñ seruilit̃.
s liberaliter seruiendum: id ẽ caritate
potius quã timore. Ideoq uerissime
dictum ẽ. Legem gͦ euacuamꝰ ꝑ fidem:
Absit.S: legem statuimus. Hoc enim
efficit fides. qd̾ lex iubet. Statuit᷑ gͦ ꝑfid̾e
Quȩ fides si nonsit. iubet tantum lex
&e ñ implentes iussa reos tenet: ut eos
gementes. ce ñ ualentes implere quȩ
iussa sunt. ad grãm lib̾atoris aliqͣndo
conu̾tat. Cum gͦ tria quedã in illa
similitudine uideamus. mulierem.
uirum. ce̾ legem: & rursũ. in hac ꝓpt̃
qͣm similitudo adhibita ẽ tria. ani¬
mam. peccatum. & legẽ peccati: hoc
solum hic diu̾sum ẽ. qd̾ in illa simili¬
tudine uir moritur ut nubat mulier
cui uolet. & a lege uiri soluatur: hic
ce uos mortui estis legi ꝑ corpꝰ xꝑi:
ut sitis alteriꝰ qui ex mortius resur¬
rexit. ut fructificemus do. Cum enĩ
libus desideriis obstricti tenerem᷑:
passiones peccatoꝵ quȩ ꝑ legem sunt¬

Expanded text:
lex promulgata est. Justitiae autem non serviliter, sed liberaliter serviendum est, id est, charitate potius quam timore. Ideoque verissime dictum est, Legem ergo evacuamus per fidem? Absit: sed legem statuimus . Hoc enim efficit fides, quod lex jubet. Statuitur ergo lex per fidem: quae fides si non sit, jubet tantum lex, et non implentes jussa, reos tenet, ut eos gementes et non valentes implere quae jussa sunt, ad gratiam Liberatoris aliquando convertat. 2. Cum ergo tria quaedam in illa similitudine videamus, mulierem, virum, et legem; et rursum in hac re propter quam similitudo adhibita est, tria, animam, peccatum, et legem peccati: hoc solum hic diversum est, quod in illa similitudine vir moritur, ut nubat mulier cui volet, et a lege viri solvatur; hic et vos mortui estis legi per corpus Christi, ut sitis alterius qui ex mortuis resurrexit, ut fructificemus Deo. Cum enim libus desideriis obstricti teneremur, passiones peccatorum quae per legem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mortem. Ubi gͦ non ẽ gr̃a liberatoris:
auget peccandi desideriũ ꝓhibitio
peccatoꝵ. Quod quidẽ ad hoc utile
est: ut sentiat anima se ipsam non
sufficere ad extrahendũ se deseruitu¬
te peccati: atq hoc mͦ detumescente atq
extincta omni suꝑbia. subdat᷑ lib̾ato¬
ri suo. sincerit̃q homo dicat. adhesit
anima mea post te: quod ẽ iam ñ eẽ
sub lege peccati:. s in lege iusticie. Lex
aũ peccati dicitur: ñ quia lex ipsa per¬
catum ẽ: s quia peccatorib imponit᷑
Ideo etiam lex mortis: quia stipendiũ
peccati mors. Aculeus mortis pecc̃m:
uirtus aũ peccati lex. Peccando enim
ad mortẽ labimur. Uehem̃tius enĩ
peccamus lege ꝓhibente: quã si nulla
lege ꝓhiberemur. Accedente aũ gr̃a:
id ipsum quod lex onerose iusserat.
iam sine onere ac libentissime ĩplemꝰ
Lex gͦ peccati ae mortis. id ẽ quȩ impo¬
sita est peccantib atq morientibus:

Expanded text:
mortem. Ubi ergo non est gratia Liberatoris, mortem. Ubi ergo non est gratia Liberatoris, auget peccandi desiderium prohibitio peccatorum. Quod quidem ad hoc utile est, ut sentiat anima se ipsam non sibi sufficere ad extrahendum se de servitute peccati; atque hoc modo detumescente atque exstincta omni superbia, subdatur Liberatori suo, sinceriterque homo dicat, Adhaesit anima mea post te : quod est jam non esse sub lege peccati, sed in lege justitiae. Lex autem peccati dicitur, non quia lex ipsa peccatum est, sed quia peccatoribus imponitur. Ideo etiam lex mortis, quia stipendium peccati, mors ; aculeus mortis, peccatum; virtus autem peccati, lex . Peccando enim ad mortem labimur. Vehementius enim peccamus lege prohibente, quam si nulla lege prohiberemur. Accedente autem gratia, idipsum quod lex onerose jusserat, jam sine onere ac libentissime implemus. Lex ergo peccati et mortis, id est, quae imposita est peccantibus atque morientibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ue usq similitudo ẽ. Deinde in¬
cipit rem loqui: cui explanandȩ
ac ꝓbande similitudinem in duxit
Inqua cẽ re tria similit̾ attendenda
sunt: homo. peccatũ. lex. Tam diu
enim dicit ẽẽ sub lege hominẽ. qͣndiu
uiuit peccato: quẽadmodũ tamdiu
mulier sublege uiri ẽ. quãdiu uiuit
uir. Hoc autem peccatum hic intelli¬
gendum est: quod accessit ꝑ legem. Qd̃
peccatum dicit supramodum ẽẽ: qm̃¬
iam cum appareat esse peccatum. tam̃
ce adiuncta p̾uaricatione cumulatur.
Ubi enim non ẽ lex: nec p̃uaricatio. Et
hoc ẽ qd̾ dicitur. ut fiat supra modũ
peccator: aut peccatum ꝑ mandatũ.
Quaꝓpt̃ legem quãuis apeccando ꝓhi¬
beat: tam̃ ñ sic dicit datam ut lib̾aret
apeccato: s ut demonstraret peccatũ.
Cui seruiens anima debet se ad grãm
liberatoris conuertere: ut a peccato
liberet᷑. ꝑ iegem enim cognitio peccĩ.
Et alio loco dicit. S peccatũ ut appare¬
at peccatũ: ꝑ bonum mͥ oꝑatum ẽ

Expanded text:
uc usque similitudo est. Deinde incipit rem loqui, cui explanandae ac probandae similitudinem induxit. In qua etiam re tria similiter attendenda sunt; homo, peccatum, lex. Tamdiu enim dicit sub lege esse hominem, quamdiu vivit peccato; quemadmodum tamdiu mulier sub lege viri est, quamdiu vivit vir. Hoc autem peccatum hic intelligendum est, quod accessit per legem. Quod peccatum dicit supra modum esse; quoniam cum jam appareat esse peccatum, fit tamen, et adjuncta praevaricatione cumulatur. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . Et hoc est quod dicit, Ut fiat supra modum peccator, aut peccatum per mandatum. Quapropter legem, quamvis a peccando prohibeat, non tamen sic dicit datam, ut liberaret a peccato; sed ut demonstraret peccatum, cui serviens anima debet se ad gratiam Liberatoris convertere, ut a peccato liberetur. Per legem enim cognitio peccati . Et alio loco dicit: Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum operatum est mihi
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum reuixit. Ego aũ mortuus
sum: &e inuentum ẽ michi mandatũ
qd̃ erat inuitam. hoc ẽẽ ad mort̾ẽ. Pecca¬
tum enim occasione accepta ꝑ man¬
datum fefellit me: ce ꝑ illud occidit.
Qͦd gͦ ait mortuus sũ: uult intelligi.
mortuum me ẽẽ cognoui Quia iam
etiã p̃uaricatione peccat: qͥ uidet ꝑ
legem quid facere ñ debeat. & tam̃
facit. Quod aũ ait fefellit me pecca¬
tum occasione accepta ꝑ mandatũ:
siue quia suasio delectationis ad pec¬
candum uehementior ẽ. cũ ad est ꝓhi¬
bitio: siue quia etiam si quid homo
fecerit scđm iussa legis. si ad huc ñ sit
ralium uoluptatum. Quod enim
oꝑor ignoro: idest non agnosco in
preceptis ueritatis. ubi ẽ uera scien¬
tia. Scđm hanc locutionẽ dicit dñs
peccatorib: non noui uos. Non enĩ
Aeum aliquid latet. S quia peccata ñ
inueniunt᷑ in regulis p̃ceptoꝵ quas
habet ueritas: ideo ipsa ueritas pecca¬
torib dicit ñ noui uos. Sicut enim
tenebre oculis non uidendo: ita mente

Expanded text:
ixit. Ego autem mortuus sum, et inventum est mihi mandatum quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem. Peccatum enim occasione accepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidit. Quod ergo ait, Mortuus sum; vult intelligi, mortuum me esse cognovi: quia jam etiam praevaricatione peccat, qui videt per legem quid facere non debeat, et tamen facit. Quod autem ait, Fefellit me peccatum, occasione accepta per mandatum: sive quia suasio delectationis ad peccatum vehementior est, cum adest prohibitio; sive quia etiam si quid homo fecerit secundum jussa legis, si adhuc non sit fralium voluptatum. Quod enim operor, ignoro: praeceptis veritatis, ubi est vera scientia. Secundum hanc locutionem dicit Dominus peccatoribus, Non novi vos. Non enim eum aliquid latet, sed quia peccata non inveniuntur in regulis praeceptorum, quas habet veritas, ideo ipsa Veritas peccatoribus dicit, Non novi vos. Sicut enim tenebrae oculis non videndo, ita peccata
Abbreviated transcription (Latin):
struite huiusmodi in sp̃u lenitatis.:
utendens te ipsum ne & tu tẽpteriᷤᷤ
Ecce quã sꝑualem iam appellauit¬
ritalis. oe si non exm̃te. tam̃ ex car¬
ne. Spiritalis enim quia sed̾m sp̃m
uiuit: adhuc aũ ex parte mortali
carnalis: idem spiritalis. idemq
carnalis. Ecce spiritalis. mente ser¬
uio legi dei: ecce carnalis. carne aũ
legi peccati. Idem gͦ ipse spiritalis
oe carnalis. Idem plane: quamdui
es qui carnalib concupiscentiis cȩ̃diᷤ
atq consentis. qui eas uł bonas uł¬
malas putas. ad explendã libidinis
satietatem: uł certe sic uides malas
ut eis tam̃ cedendo consentias. ce qͦ
ducunt sequaris. & omĩa que sug¬
gerunt ꝑpetres: totus carnalis es
tu. Tu quisquis talises: totus carnalis
lex iubet. post concupiscentias tuas

Expanded text:
in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, quem spiritualem jam appellaviritualis, etsi non ex mente, utique ex carne. Spiritualis enim, quia secundum spiritum vivit; adhuc autem ex parte mortali carnalis: idem spiritualis, idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu es, quicumque carnalibus concupiscentiis cedis atque consentis, qui eas vel bonas putas ad explendam libidinis saturitatem, vel certe sic jam vides malas, ut eis tamen cedendo consentias, et quo ducunt sequaris, et ea quae mala suggerunt perpetres; totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis Lex jubet, Post concupiscentias tuas
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽẽ in mortem. Peccatũ enĩ occasiõe
accepta. ꝑ mandatum fefellit me: &
ꝑ illud occidit. Concupiscentiã t̃ruit.
non extinxit fecit timore pene: non
amore iusticie. Quid gͦ. Quid dubita¬
mus ad hoc datam ẽẽ legẽ: ut inue¬
niret se homo: Quando enĩ d̃s ñ ꝓhi¬
bebat a malo: latebat se homo. uires
suas languidas ñ inuenit: nͥ quando
inquit quia lex spiritalis ẽ: ego aũ
carnalis sum. uenũdatus sub peccõ.
Qd̾ enĩ operor ignoro. Non enĩ qd̃
uolo hoc ago: S quod odi illud facio.
forte g̃ aliũs ẽ aliquis: forte tues. aut
ipsum quasi de ipso audiamus. ce non
irati nos corrigamus. Si aũ ipse ẽ. ñ
ago. s qd odi illud facio. tamꝙͣ uellet
ẽẽ castus. & eẽt adulter: aut uellet ẽẽ
misericors. & eẽt crudelis: aut uellet
ẽẽ pius. & ẽẽt impius. S ad qͥd: Uolo ñ
concupiscere: &e concupisco. Lex inquit
dixit non concupisces. Homo legem

Expanded text:
hoc esse in mortem. » Peccatum enim occasione hoc esse in mortem. » Peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Concupiscentiam terruit, non exstinxit: fecit timorem poenae; non amorem justitiae. Quid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo. Vires suas languidas non invenit, nisi quando inquit, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, uenundatus sub peccato. quod enim operor, ignoro; non enim quod uolo, hoc ago, sed quod odi, illudfaeio.Forte ergo alius est aliquis: forte tu es, aut ipsum quasi de ipso audiamus, et non irati nos corrigamus. Si autem ipse est, ago; sed quod odi, illud facio, tanquam vellet esse castus, et esse adulter; aut vellet esset misericors, et esset crudelis; aut vellet econcupiscere, et concupisco; lex enim dixit, « Non concupisces. » Homo legem
Abbreviated transcription (Latin):
non est mors. S peccatũ ut appareat
peccatum: ꝑ bonum mͥ oꝑatũ ẽ mortẽ.
Mors non ẽ lex: s peccatum ẽ mors.
Iam dudum autem dixerat. sine¬
lege peccatum mortuum ẽ: ubi uos ad¬
monueram. quia mortuũ dixit. abscon
ditum est. latet. non apparet. Modo ui¬
dete quam uere ita dictum sit. Peccatũ
inqͥt ut appareat peccatum. Non dixit
ut sit: quia erat & quando ñ apparebat
peccatum. Quid ẽ ut appareat peccm̃:
Quia concupiscentiam nesciebam: nisi
lex diceret: non concupisces. Non ait
concupiscentiam ñ habebam: s con¬
cupiscentiam nesciebã. Sic oẽ hic ñ
ait ut sit peccatũ: s ut appareat pec¬
catum. ꝑ bonum mͥ oꝑatum ẽ mortẽ.
Quam mortem: Ut fiat supra modũ
peccator: aut peccatũ ꝑ mandatum.
Quare supramodũ: Quia iam & pre¬
uaricatiõ. Ubi enim ñ ẽ lex: nec p̃uari¬
catio. Et inuentũ ẽ mͥ mandatum.
qd̾ erat ad uitam: quid enim tam
ꝑtinens ad uitam. quã ñ concupisces:

Expanded text:
peccatum ut appareat peccatum, per bonum operatum est mihi mortem. Mors non est lex, sed peccatum est mors. Jamdudum autem dixerat. Sinelege peccatum mortuum est. Ubi vos admonueram, quia mortuum est, dixit, abscoditum, est; latet, non apparet. Modo videte, quam vere ita dictum sit: « Peccatum, » inquit, « ut appareat peccatum. » Non dixit, ut sit, quia erat, et quando non apparebat peccatum. Quid est, ut appareat peccatum? Quia « concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret; Non concupisces. » Non ait, concupiscentiam non habebam; sed, concupiscentiam nesciebam. Sic etiam hic non ait, ut sit peccatum, sed « ut appareat peccatum; per bonum mihi operatum est mortem. » Quam mortem? « Ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum. » Quare supra modum? Quia jam et praevaricatio. Ubi enim lex non est, nec praevaricatio. « Et inventum est mihi mandatum quod erat ad vitam : » quid enim tam pertinens ad vitam, quam non concupisces? «
Abbreviated transcription (Latin):
euitate cantuaꝵ bene notꝰ: que & ipse uidi pannicło sangume martyris intincto ocłos sfrieuit: eadẽo hora ẽ ilitmmaano.¬
Maeo una nobibs gñe ac dnies craterus nõie de emneurt peusus lepra cantuariã uenit. acceptaq licentia ap̾ore trib noctib
pulehru dẽi thome frequentauit. eui in somnis sẽs apparuit. & caput eiꝰ utraq ignu amplexatus ẽ. ac disparunt. Maes Es etis¬
lans a eso qui fuerat omimo aliui se sentiens gris egit dõ & eius icõ marcẏri: ao manẽ mõnachoꝵ capł̃m ingͥsus audientib eun¬
tie se toto corpore melioratũ elara uoce asseruit. Aeceptaꝙ frm̃ societate. in suia gaudens & exultans ẽ regressus. N Sabbo octa

Expanded text:
civitate Cantuariae bene notus quem et ipse vidi, panniculo sanguine martyris intincto oculos fricuit, eademque hora est illuminam nobili genere ac dives Walterus nomine de Enicurt, percussus lepra, Cantuariam venit: acceptaque licentia a priore, tribus noctibus sepulcrum sancti Thomae frequentavit. Cui in somnis sanctus apparuit, et caput ejus utraque manu amplexatus est ac disparuit. Miles vero evigilans ab eo qui fuerat omnino alium se sentiens, gratias egit Deo et ejus sancto martyri, et mane monachorum capitulum ingressus, audientibus cunctis, se toto corpore melioratum clara voce asseruit, acceptaque fratrum societate, in sua gaudens et exsultans est regressus. Mulier qua
Abbreviated transcription (Latin):
Iocutio ẽ in scripturis usitatissi¬
ma: siquis aduertat. Quod ibi maxi¬
me apparet. ubi etiam ꝓprium nom̃
exprimitur. ut eundem ẽẽ de quode
dubitari omnino non ꝑossit. qualis
sicut precepit dominus moysi. Non
dixit quod usitatum ẽ in locutio¬
nibus nr̃is ce fecit moyses sicut
precepit ei dñs: sed fecit moyses
sicut precepit dñs moysi: quasi aliꝰ
sit moyses cui precepit. &e alius sit¬
moyses qui fecit: cum idem ipse sit.
Tales locutiones in nouo testam̃to dif¬
ficillime repperiuntur: inde ẽ tam̃
quod ait apłs. de filio suo qui factꝰ ei

Expanded text:
ocutio est in Scripturis usitatissima, si quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen exprimitur, ut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino non possit. Qualis sicut praecepit Dominus Moysi . Non dixit quod usitatum est in locutionibus nostris, Et fecit Moyses sicut praecepit ei Dominus; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit, cum idem ipse sit. Tales locutiones in Novo Testamento difficillime reperiuntur. Inde est tamen quod Apostolus ait: De Filio suo, qui factus
Abbreviated transcription (Latin):
ilii dĩ quamdiu mortalit̃ uiuunt
cum morte confligunt: &e qͣmuis
de illis sit ueraciter dictum. qͦtqͦt sp̃u
dei aguntur. hi filii sunt dei: sic tam̃
sp̃u dĩ excitantur. &e tamquã filii dei
ꝓficiunt ad dm̃. ut etiam sp̃u suo
maxime aggrauante corruptibili
corpore. tamquã filii hominis inqͥb¬
dam humanis motibus deficiant ad
seipsos: & ideo peccent. Inter est quidẽ
quantum. Neq quia peccatum est
omne crimen: ideo crimen est etiã¬
om̃e peccatum. Itaq scõꝵ hominum
uitam quandiu in hac morte uiust᷑.
inueniri posse dicimus sine crimine.
Peccatum autem si dixerimus quia
non habemus ait tantus apłs. nos
ipsos seducimus: & ueritas in nob̃ ñ ẽ.
S neq de ipsis criminib quãlibet ma¬
gnis remittendis in scã eccłia dĩ miscdia
desꝑanda ẽ agentibꝰ penitentĩa scdm mo¬
dũ uniuscuiꝰq pecc̃i. In actione autẽ
penitentie ubi tale cõmissum ẽ. ut
is qui cõmisit axꝑi aẽ corpore separet᷑.

Expanded text:
ilii Dei quamdiu mortaliter vivunt, cum morte confligunt. Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei proficiunt ad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibili corpore , tanquam filii hominum quibusdam humanis motibus defiseipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum; neque enim quia peccatum est omne crimen, ideo etiam crimen est omne peccatum. Itaque sanctorum hominum vitam, quandiu in hac morte vivitur, inveniri posse dicimus sine crimine. Peccatum autem si dixerimus quia non habemus, ait sanctus Apostolus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Sed neque de ipsis criminibus, quamlibet magnis, remittendis in sancta Ecclesia Dei misericordia desperanda est agentibus poenitentiam secundum modum sui cujusque peccati. In actione autem poenitentiae, ubi tale commissum est, ut is qui commisit a Christi etiam corpore separetur,
Abbreviated transcription (Latin):
nsinuatur nob̃ inpatre auctoritas. in
filio natiuitas: in sp̃u scõ patͥs filiiq
communitas: in trib equalitas. Qd̃
gͦ cõmune ẽ patri ce filio: ꝑ hoc nos uo¬
luit habere cõmunionem &e int̾ nos
c&e secũ. ꝑ illud donum nos colligere
inunũ. qd̾ ambo habent. unum:
enim diuinitati reconciliam᷑: eaq de¬
lectamur. Nam quid nob ꝓdesset qͥc¬
quid bom nossemus: nͥ etiã diligeremꝰ:
Sicut autem ueritate discimus. ita ka¬
ritate diligimus: ut pleniꝰ cognoscamꝰ.
& beati cognito ꝑfruam᷑. Caritas por¬
nabamur apossessione ueroꝵ bonoꝵ:
karitas oꝑit multitudinem peccatoꝵ.¬

Expanded text:
nsinuatur nobis in patre auctoritas, in filio natiuitas, in spiritu sancto patris filiique communitas, in tribus aequalitas. quod ergo commune est patri et filio, per hoc nos uoluerunt habere communionem et inter nos et secum, per illud donum nos colligere in unum, quod ambo habent unum, henim diuinitati reconciliamur eaque delectamur. nam quid nobis prodesset quidquid boni nossemus, nisi etiam diligeremus? sicut autem ueritate discimus, ita caritate diligimus, ut et plenius cognoscamus et beati cognito perfruamur. caritas pornabamur a possessione uerorum bonorum, caritas cooperit multitudinem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
iua enĩ nocen¬
tium potestas ñ est nͥ adeo: sic scͥptũ ẽ
loquente sapientia. ꝑ me reges regnant.
&e tyranni ꝑ me tenent t̾ram. Dicit &e apłs:¬
ñ ẽ potestas nͥ ado. Digne aũ fieri in libro
iob scͥptum ẽ: qui regnare facit inquit
hominẽ hypocritã ꝓpt̃ seueritatẽ ppłi.
Et de ppło isrł dicit ds. Dedi eis regẽ in ira
mea. Iniustum enĩ ñ ẽ: ut imꝓbis accipi¬
entib nocendi potestatẽ. bonoꝵ pati¬
entia ꝓbet᷑: ̃ maloꝵ iniqͥtas puniatur
Dam ꝑ potestatẽ diabolo datã. & iob ꝓ¬
batus ẽ ut iustus appareret: & petrus
demptatus. ne de se p̾sumeret: & paulus
colaphizatꝰ ne se extolleret: & iudas dãp¬
natus ut se suspenderet. Cum gͦ ꝑ pote¬
statẽ quam diabolo dedit. omĩa iuste
ipse ds fecerit: non tam̃ ꝓ his iustificatis.
s ꝓ iniqua nocendi uoluntate quȩ ipsiꝰ
diaboli fuit. ei reddet᷑ infine suppliciũ:
cũdicetur impiis qui eiꝰ nequitiȩ consen¬

Expanded text:
ia etiam nocentium potestas non est nisi a deo, sic scriptum est loquente sapientia: per me reges regnant et tyranni per me tenent terram. dicit et aposnim potestas nisi a deo. digne autem fieri in libro Iob scriptum est. qui regnare facit, inquit, hominem hypocritam propter peruersitatem populi. et de populo Israhel dicit deus: dedi eis regem in ira mea. iniustum enim non est, ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur et malorum iniquitas puniatur. nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colaphizatus, ne se extolleret, et ludas damnatus, ut se suspenderet. - cum ergo per potestatem, quam diabolo dedit, omnia iuste ipse deus fecerit, non tamen pro his iuste factis, sed pro iniqua nocendi uoluntate, quae ipsius diaboli fuit, ei reddetur in fine supplicium, cum dicetur impiis, qui eius nequitiae consen
Abbreviated transcription (Latin):
nent᷑. Et qͥ uidẽt cȩci fiãt: idẽ qͥ cecitatẽ suã
ñ confitẽt᷑. gͣuiꝰ obdurẽt᷑. Deniq ĩpletũ ẽ.
qui uident ceci fiant. Legis defensores. le¬
gis tractatores. legis doctores. legis intel¬
lectores: auctorẽ legis crucifixer̃t. O cecitaᷤ
Ipsa ẽ que ex parte isrł facta ẽ: ut crucifi¬
geret᷑ xp̃c. & plenitudo gentiũ intraret.
Cecitas ex parte isrł facta ẽ. Quid ẽ ut qͥ
ñ uident uideant: ut plenitudo gentiũ
intraret: & cecitas ex parte isrł facta est.
Totus orbis cecus iacebat. S uenit ille: ut
qui non uident uideant: &e qͥuident
cexi fiant. Ignoratꝰ ẽ aiudeis: crucifixus
est a uideis. De sanguine suo colliriũ fecit
cecis. Duriores facti cęciores fac̃ti: quia se
iactabant lumen uidere. crucifixer̃t lum̃
Quanta cȩcitas. Lumen crucifixert̃: s cruci¬
qui cecus erat. Ecce inquã erucẽ male of¬
fenderunt: qui cęcitatẽ suã medico confite¬
ri noluer̃t. Remanserat illis lex sine grã.

Expanded text:
eci fiant: id est, qui caecitatem suam non confitentur, gravius obdurentur. Denique impletum est, Qui vident, caeci fiant: Legis defensores, Legis tractatores, Legis doctores, Legis intellectores auctorem Legis crucifixerunt. O caecitas! ipsa est quae ex parte Israel facta est. Ut crucifigeretur Christus, et plenitudo Gentium intraret, caecitas ex parte Israel facta est. Quid est, Ut qui non vident, videant? Ut plenitudo Gentium intraret, caecitas ex parte Israel facta est . Totus orbis caecus jacebat: sed venit ille, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Ignoratus est a Judaeis, crucifixus est a Judaeis: de sanguine suo collyrium fecit caecis. Duriores facti, caeci facti qui se jactabant videre lucem, crucifixerunt lucem. Quanta caecitas! Lucem occiqui caecus erat. Ecce in quam crucem male offenderunt, qui caecitatem suam medico confiteri noluerunt. Remanserat illis Lex. Quid facit
Abbreviated transcription (Latin):
ui uocat ea quȩ non sunt. tamꝙͣ sut.
Nondum enim erant quib pro¬
mitteretur: nequisquã de meritisgłet᷑.
Et quib ꝓmissum ẽ etiam ipsi ꝓmissi
sunt: ut totum corpus xꝑi dicat. grã
d̾̃i sum id qd̾ sum

Expanded text:
ui «vocat ea quae non sunt, tanquam sint» . Nondum enim erant quibus promitteretur, ne quisquam de meritis gloriaretur. Et quibus promissum est, etiam ipsi promissi sunt; ut totum corpus Christi dicat, «gratia Dei sum id quod sum