comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortalium: Sta mecũ: lauda dum̃. Et qua¬
si ipsa anima p̃grauata. & ñ ualens tta con¬
sistere ut dignũ ẽ: respondet menti. Lauda
bo dñm inuita mea. Quid̃ ÷ in utta mea:
Quia mͦ in morte mea sum. Ergo prius
exhortare te & dic: lauda anima mea qm̃.
Respondet tͥ anima tua. Laud̃o quantũ
possũ tenuit᷑. exilit̃. Infirmit̃. Quare: auia
quãdu suns in corpe: peregtinam̃ a año.
Quare sic laudas dñm. ñ ꝑfecte. ñ stabilit̃: In¬
terroga scripturam: qͥa corpꝰ qđ corrumpit᷑

Expanded text:
mortalium? Sta mecum, lauda Dominum. Et quamortalium? Sta mecum, lauda Dominum. Et quasi ipsa anima praegravata, et non valens ita consistere ut dignum est, respondet menti: Laudo Dominum in vita mea. Quid est in vita mea? quia modo in morte mea sum. Ergo prius exhortare te, et dic: Lauda, anima mea, Dominum. Respondet tibi anima tua: Laudo quantum possum, tenuiter, exiliter, infirmiter. Quare? quia quandiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino. Quare sic laudas Dominum, non perfecte, non stabiliter? Interroga Scripturam, qui corpus quod corrumpitur
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. amandum. desiderandũ. & appeteudum.
ñdum tenet. ñdum capit. choruscationẽ qua¬
dã ꝑstringit᷑. Non ẽ tam ualida: ut maneat
ibi. Itaq collegit se ad sanitatẽ qͣndam et
dicit. lauda anima mea dñm. Et quidest
fãs: Honne laudamꝰ dñm: Nonne cotidie
hunnũ cantamꝰ: HIonne cotidie ꝓ modulo
nr̃o sonat os nr̾m. parturit cornr᷑m laudes
dĩ: & qͥdicquld laudamꝰꝰ Mlagnum ẽ quod
laudamꝰ: S qđ laudamꝰ adhuc infirmũ ẽ:
quando implet laudatur excellentiã lau¬
daiiti: Eoce stat: cautat dõ aliquanto ꝓli¬
.xius. & sepe labia mouent᷑ ad cautũ: cogi¬
tatio aut̃ ꝑuescio. qua desidĩa uolat. Sta¬
bat gͦ mens ur̃a quodauim ad laudẽ dĩ.
& anima nr̃a ꝑ diu̾sas cupiditates uł curas
negotiorum hac atq illac fluccuabat: qua¬
si desuꝑ attendat ipsa mens ad fluitatem
hac adq illac. & eius inquietudinẽ molesti¬
arum. quasi conu̾sa alloquit᷑: latida anima

Expanded text:
dum, amandum, desiderandum et appetendum: dum, amandum, desiderandum et appetendum: nondum tenet, nondum capit; coruscatione quadam perstringitur, non est tam valida ut maneat ibi. Itaque colligit se ad sanitatem quamdam, et dicit, «Lauda, anima mea, Dominum.» 6. Et quid est, fratres? Nonne laudamus Dominum? nonne quotidie hymnum nos cantamus? nonne quotidie pro modulo nostro sonat os nostrum, parturit cor nostrum laudes Dei? Et quid est quod laudamus? Magnum est quod laudamus; sed quod laudamus adhuc infirmum est. Quando implet laudator excellentiam laudati? Ecce homo stat, cantat Deo aliquanto prolixius, et saepe labia moventur ad cantum, cogitatio autem per nescio quae desideria volat. Stabat ergo mens nostra quodam modo ad laudem Dei, et anima nostra per diversas cupiditates vel curas negotiorum hac atque illac flusi desuper attendit ipsa mens ad fluitantem hac atque illac, et ejus inquietudine molestiarum quasi conversa alloquitur: Lauda, anima
Abbreviated transcription (Latin):
catorem. Non occuparis in eo qđ faccũ ẽ: & re¬
cedas ab illo qui fecit. Hec enum quibꝰ occu¬
paris. subte fecit: quia sub se ipso te fecit.
Sih erebis suꝑiori: calcabis stꝑioda. Si autẽ
recedas a suꝑiore: ista in suppliciũ conu̾tent᷑.
Sic enim faccũ ẽ fãs mei. Accepit honio
corpꝰ tanquã in famulatũ. dm̃ aut̃ dñm: ha-¬
bens seruum corpꝰ. habens sitpra se condito¬
trem. infta se. qđ sub illo conditũ ẽ. In medio qͦ¬
dam loco rationalis anima constituta: legem acce¬
pit herere suꝑiori. regere inferiorem. Regere non
potest inferiorem: nͥ regatur a meliore. Trahitur
ab infeciore: deseruit gͦ meliorem. Non potest re¬
gere qđ regebat: quia regi uoluit. a qͦ regebatur.
Modo gͦ redeat: laudet. Consilium sibi ex lu¬
ce dĩ dat ipsa anina: ꝑ rationalẽ mentem.
Unde concepit consilium fixũ in eternitate
auccoris sui: Lege tͥ quiddã. trem̃dũ. laudan¬

Expanded text:
catorem. Non occuperis in eo quod factum est, et recatorem. Non occuperis in eo quod factum est, et recedas ab illo qui fecit. Haec enim quibus occuparis, sub te fecit, quia sub seipso te fecit. Si haerebis superiori, calcabis inferiora; si autem recedas a superiori, ista tibi in supplicium convertentur. Sic enim factum est, fratres mei: accepit homo corpus tanquam in famulatum, Deum autem Dominum habens, servum corpus, habens supra se Conditorem, infra se quod sub illo conditum est; in medio quodam loco rationalis anima constituta, legem accepit, haerere superiori, regere inferiorem. Regere non potest inferiorem, nisi regatur a meliore. Trahitur ab inferiore, deseruit ergo meliorem. Non potest regere quod regebat, quia regi noluit a quo regebatur. Modo ergo redeat, laudet. Consilium sibi ex luce Dei dat ipsa anima per rationalem mentem, unde concipit consilium fixum in aeternitate auctoris sui. Legit ibi quiddam tremendum, laudan
Abbreviated transcription (Latin):
ab inferioribꝰ ad suꝑiora. & dicit. lauda anima
mea dñm: Quid tͥ placet iu scł̃o: Quid ÷ quod
uis laudare: Qͥd ẽ qͣd uis amare: Quacũq cor
poreis sensibꝰ conuerteris: occurret tͥ celũ oc¬
curret tͥ terra. Qđ amas in t̾ra: terrenũ ẽ. Quic¬
quid amas & in cȩlo: corporeũ ẽ. Ubiq amas.
& uͥq laudas. Quomͦ ẽ laudandꝰ ille. qͥ fecit
ista quȩ laudase lam gͦ du occupata iuxisti:
& desidiorum diu̾sitate u̾b̾ata portas plagas
saucia. diuersa ꝑ amores multos. uͥq inquieta.
nꝰquã secura. colligere ad te ipsam. Quicquid
dͥ floris placebat: quere quẽ habeat auctorẽ.
Nichil meliuis interroga: uerbi gr̃a. quã hoc
& illud̃. aurum. argentũ. animalia. arbores.
amenitates. Lotam t̾ram cogita. Quid melius
incelo. sole. luna. sidib : Totũ celum cogita.
Omĩa ista cogita bona ualde: quia fecit omĩa
ñdat artificem. Miraris fabricam: ama fabri¬

Expanded text:
ab inferioribus ad superiora, et dicit, «Lauda, anima ab inferioribus ad superiora, et dicit, «Lauda, anima mea, Dominum.» Quid tibi placet in saeculo? Quid est quod vis laudarnverteris, occurrit tibi coelum, occurrit tibi terra: quod amas in terra, terrenum est; quidquid amas et in coelo, corporeum est. Ubique amas, et ubique laudas: quomodo laudandus est ille qui fecit ista quae laudas? Jam ergo diu occupata vixisti, et desideriorum diversitate verberata, portas plagas, saucia, divisa per amores multos, ubique inquieta, nusquam secura; colligere ad te ipsam: quidquid tibi foris placebat, quaere quem habeat auctorem. Nihil melius in terra, verbi gratia, quam hoc et illud: aurum, argentum, animalia, arbores, amoenitates, totam terram cogita. Quid melius in coelo sole, luna, sideribus? Totum coelum cogita. Omnia ista simul bona valde, quia fecit Deus ouae tibi commendat artificem. Miraris fabricam, ama fabri
Abbreviated transcription (Latin):
mea dnmꝰ saro ñ dicit. S licet corpꝰ angłicũ.
inferius ẽ quã anima. consiliũ suꝑiori dare
ñ potest. Infelix ẽ ipsa auinia: si a corpore
expectat consiliũ. Caro bene obediens: famu¬
la ẽ animȩ. Illa regit: hec regit᷑. Illa iꝑat:
ista famulat᷑. Qñdo potest caro qͥare hoc con¬
silium aninȩ: Ꝙs ẽ gͦ qui dicit. lauda aĩa
mea dñm : Nichil inuenimiꝰ ampliꝰ in homine:
quam carnẽ & animam. Totꝰ homo. hoc ẽ sp̃s &
caro. An forte ipsa anima sibi dicit. & sibi quodã
enim ꝑturbationibꝰ ex quadam sui parte flu¬
itabat. ex quadam uͦ parte quã uocant mtẽ
ratio nalem. illam qua cogitat sapientiã in¬
herens dño iam & suspirans in illũ anima.: ad¬
uertit quasdam suas inferiores parces ꝑturba¬
ri motibꝰ scłaribꝰ & cupiditate quadã t̾renorũ
desidiorum ite in exteriora. relin quere interio¬
rem dm̃: reuocat se ab exterioribꝰ in interiora.

Expanded text:
mea, Dominum?» Caro non dicit. Sit licet corpus angelicum, mea, Dominum?» Caro non dicit. Sit licet corpus angelicum, inferius est quam anima; consilium superiori dare non potest. Infelix est ipsa anima, si a corpore exspectat consilium. Caro bene obediens, famula est animae; illa regit, haec regitur; illa imperat, ista famulatur: quando potest caro dare hoc consilium animae? Quis est ergo qui dicit, «Lauda, anima Dominum?» Nihil invenimus amplius in homine, quam carnem et animam: totus homo hoc est, spiritus et caro. An forte ipsa anima sibi dicienim perturbationibus ex quadam sui parte fluitabat; ex quadam vero parte, quam vocant mentem rationalem, illam qua cogitat sapientiam, inhaerens Domino jam et suspirans in illum, animadvertit quasdam suas inferiores partes perturbari motibus saecularibus, et cupiditate quadam terrenorum desideriorum ire in exteriora, relinquere interiorem Deum: revocat se ab exterioribus ad interiora,
Abbreviated transcription (Latin):
uituꝑatas p̃ponimꝰ. rebꝰ laudatis. Naturi a¬
nunȩ p̃stautior ẽ: quã natura corꝑis. Excel¬
lit multũ: res sp̃italis ẽ. Res incorporea ẽ:
uicina ẽ sub̃e dĩ. inuisibile quiddã ẽ. regit
corpꝰ. mouet mẽbra. dirigit sensus. p̃ꝑat.
cogitationes. exserit acciones. capit rerũ
infunttarũ imnagines. Et quis ẽ tandem
anime laudibꝰ deficitur que laus ẽ cius qͥ ani¬
nam coudidit Et tam̃ tanta ẽ eius gr̃ã: ut
dicat homo iste. lauda anima mea dñm. Quis
pocest laudare dñi: Si diceret te ipsam lauda:
fortisse deficeret. Lauda inquit dñm: conare
pietatis affeccu. deficies in laudibꝰ eiꝰ. Expedit tͥ
deficere laudaudo dm̃: quã ꝓficere laudando
te. Cũ enim laudas dm̃: ñ explicas qđ uis. Ex¬
tenditur in interiora cogitatio tua. Ipsa exten¬
sio: capatiorem te facit eiꝰ quẽ laudas. Quis ẽ
gͦ ut dicere ceꝑani. qui dicit. lauda anima

Expanded text:
vituperatas praeponimus rebus laudatis. Natura avituperatas praeponimus rebus laudatis. Natura animae praestantior est quam natura corporis, excellit multum; res spiritualis est, res incorporea est, vicina est substantiae Dei. Invisibile quiddam est, regit corpus, movet membra, dirigit sensus, praeparat cogitationes, exserit actiones, capit rerum infinitarum imagines; et quis est tandemanimae laudibus deficitur, quae laus est ejus qui animam condidit? Et tamen tanta est ejus gratia, ut dicat homo iste, «Lauda, anima mea, Dominum.» Quis potest laudare Deum? Si diceret, Teipsam lauda, fortasse deficeret: «Lauda,» inquit, «Deum.» Conare pietatis affectu, deficies in laudibus ejus. Expedit tibi deficere laudando Deum, quam proficere laudando te. Cum enim laudas Deum, et non explicas quod vis, extenditur in interiora cogitatio tua; ipsa extensio capaciorem te facit ejus quem laudas. 5. Quis ergo est, ut dicere coeperam, qui dicit, «Lauda, anima
Abbreviated transcription (Latin):
bum: nichil purgatius. Illud uttuꝑaui: illud
laudaui. Et posui ante te utrumq: uituꝑans
unum. laudans aliud. Post hanc uttuꝑatio¬
nẽ. laudationemq meã: int̾roga me quid sitͣ
melius. respondebo. Aurũ meluis ẽ. etiã sordi-¬
dumr quã plũbum purgatum. Unde melius:
bum quare laudatũ ẽ: quia iam purgatũ est
ut melius cẽ ũ possit. Item dicis equũ optiniũ:
& honuitiẽ pessimũ. Tanĩ equo laudato: p̃ponis ho¬
minem uituꝑatũ. Si eñ uiterrogeris exhis duobꝰ
quid sit melsꝰ: responsurus es homo. ñ meritis
s natura. In artibꝰ: dicis optimũ sutorẽ. Uerbi
gr̃a. Et rep̃hendis aliquem iuris ꝑtcũ: qđ mul¬
tas leges ignoret. Sutorem laudastr uiris ꝑicũ
rep̾hendisti. Ex his tam̃ duobꝰ: quere quid sit
melior. Imꝑitior uiris ꝑttꝰ. ꝑfecto sutori p̃poni¬
tur. Intendit caritas ur̃a: ita multis reb uitu¬
ꝑatis: aliisq laudatis. litterrogate plerũq res

Expanded text:
optimum, nihil purgatius. Illud vituperavi, hoc optimum, nihil purgatius. Illud vituperavi, hoc laudavi; et posui ante te utrumque, vituperans unum, laudans aliud. Post hanc vituperationem laudationemque meam, interroga me quid horum sit melius; respondebo, Aurum melius est etiam sordidum, quam plumbum purgatum. Unde melius? bum quare laudatum est? Quia jam ita purgatum est, ut melius esse non possit. Item dicis equum optimum, et hominem pessimum; tamen equo laudato praeponis hominem vituperatum. Si enim interrogeris ex his duobus quid sit melius, responsurus es, Homo: non meritis, sed natura. In artibus dicis optimum sutorem, verbi gratia, et reprehendis aliquem jurisperitum, quod multas leges ignoret; sutorem laudasti, jurisperitum reprehendisti: ex his tamen duobus quaere quis sit melior; imperitior jurisperitus perfecto sutori praeponitur. Intendat Charitas vestra. Ita multis rebus laudatis, aliisque vituperatis, interrogati plerumque res
Abbreviated transcription (Latin):
& si sordidum aurũ: quã piugitissimũ plũbũ
Ita currat animꝰ ur̃ ꝑ cuncta creaturȩ. & uide¬
bitis qđ dicimꝰ ñ eẽ in credibile. Ut quãuis ani¬
ma untuꝑabilis laudabilior sit: tam̃ laudabili
corꝑe duo quȩdam sunt. anuna &e corpꝰ. Am¬
mam intuꝑo: corpꝰ laudo. Auimã uitupero
quia iniqua ẽ: corpꝰ laudo quia sanũ ẽ. Tam̃
insuo genere animam laudo. uł in suo gene¬
re anmã culpo: & in suo ogenere corpꝰ laudo.
uł culpo. Sime interroges quid fit melius.
utrum qđ uttuꝑ aui. an quod laudaui: mira¬
bilen responsionem recepturus ẽs. Ego certe il¬
lud uituꝑaui: & hoc laudaui. Interroga tu ta¬
m̃. quid sit meliuis: respoudeo ẽẽ melus. qđ
ituꝑaui. eo qđ laudai. Si mraris in his du¬
ob: adtende illa duo in ꝓmptu. posita. quȩ
c̃omemoraui de auro. et plũbo. Ecce uituꝑ aui
aurum: ñ bonum. Aurum sordidũ ẽ: ñ ita
fulget. non ita purgatum oꝑtinũ. hoc plũ

Expanded text:
etsi sordidum, aurum quam purgatissimum plumbum. etsi sordidum, aurum quam purgatissimum plumbum. Ita currat animus vester per cunctas creaturas, et videbitis quod dicimus non esse incredibile; ut quamvis anima vituperabilis, laudabilior sit tamen laudabili corpore. Duo quaedam sunt, anima et corpus. Animam vitupero, corpus laudo: animam vitupero, quia iniqua est; corpus laudo, quia sanum est. Tamen in suo genere animam laudo, vel in suo genere animam culpo; et in suo genere corpus laudo, vel culpo. Si me interroges quid sit melius, utrum quod vituperavi, an quod laudavi; mirabilem responsionem recepturus es. Ego certe illud vituperavi, et ego hoc laudavi: interrogatus tamen quid sit melius, respondeo esse melius quod vituperavi, eo quod laudavi. Si miraris in his duobus, attende illa duo in promptu posita, quae commemoravi de auro et plumbo. Ecce vituperavi aurum. Non bonum aurum, sordidum est, non ita fulget, non ita purgatum. Hoc plumbum
Abbreviated transcription (Latin):
expectamꝰ. Quamuis gͦ bonũ aliquod borrũ sit.
corpꝰ nt̾m: tam̃ quamdui mortale ꝓpt peccatũ
quanidi tudigens. quamdui corruptibile.
quãdiu uita mutabile. ut ne puncto quidem
temꝑis consistat in se: ꝓculdubio tale ẽ. ut
optemꝰ redemptionem illius quasi aliqͣndo
non tale. s quale erit aliquaudo. quale idem apl̃s
dicit. alio loco: oportet corruptibile hoc induere
in corruptionem. & mortale hoc itiduere ĩmor¬
talitatem. S etiam cum fuerit tale corpꝰ nr̃m cor¬
pꝰ iam celeste & sp̃ittile. corpꝰ angłicum. in socie¬
tate angłorum: nec sic dabit daibit cousiliũ
mam ẽ. Et quȩ uis aninia uilis excellentissimo
corꝑore. excellentior inuenitur. Neuob̾ hoc
quasi inirabile uideat᷑. quia et uilis anima q̃¬
libet peccatrix melior ẽ. quolibet magno et
p̃stantissimo corꝑe: ñ ẽ melior meritis s na¬
tura. Est quidem aiuina peccat᷑ix: ẽ quibꝰdam
concupiscentiarum sordibꝰ inqͥnata. Tam̃ meliꝰ ẽ

Expanded text:
ctamus» . Quamvis ergo bonum aliquod sit corpus nostrum; tamen quamdiu mortale propter peccatum, quamdiu indigens, quamdiu corruptibile, quamdiu ita mutabile, ut ne puncto quidem temporis consistat in se, procul dubio tale est, ut optemus redemptionem illius, qua sit aliquando non tale. Sed quale erit aliquando? Quale idem apostolus dicit alio loco: «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Sed etiam cum fuerit tale corpus nostrum, corpus jam coeleste et spirituale, corpus angelicum in societate Angelorum, nec sic dabit consilium mam est, et quaevis anima vilis excellentissimo corpore excellentior invenitur. 4. Nec vobis hoc quasi mirabile videatur, quia et vilis anima quaelibet peccatrix melior est quolibet magno et praestantissimo corpore. Non est melior meritis, sed natura. Est quidem anima peccatrix, est quibusdam concupiscentiarum sordibus inquinata: tamen melius est,
Abbreviated transcription (Latin):
tendite: decorem ht̃. Quẽ decorem h̃t : t̾ram.
mare. aer. cȩlum sid̾a. Omĩa hȩc. ñne omnẽ
cõsid̾atorem t̃rent: Nonne pulchritudo ipsa
sic emnet.⁊ ut quasi pulchtius nichil inue¬
iuri posset: & hic iiuiuit in isto decore: &¬
inista pulcritudine. ꝓpe iam ineffabili: hic
t̃rȩ serpentia. Ista tecũ uiuunt: inderore isto.
Quale decus ẽ. illiꝰ regni. uͥ tecũ ñ uiuunt nͥ
angłi: Idõ parum fuit. ut diceret głam
decoris. Potiit eium dici & gła decoris cuius¬
libet speciei ctiam in hoc mundo constitute.
uł de t̃ra iuirentis uł de cęlo fulgentis: sed
magnitudius decoris regni tui. aliquid cõ¬
nĩdat quod ñ tlum uidemꝰ. qd nondum
uisuni credinitus. quod creditum desideram̃. ꝓpter
ciuis desidumi omĩa sustiricinꝰ. Est gͦ magnitu¬
dico ⁊ Regnum om̃iũ scłorum. Nã & regnũ
huiꝰ sili: h̃t decorem suum. Si ñ ẽ ibi magni¬

Expanded text:
tendite; decorem habet. Quem decorem habet terra, tendite; decorem habet. Quem decorem habet terra, mare, aer, coelum, sidera! Omnia haec nonne omnem consideratorem terrent? Nonne pulchritudo ipsa sic eminet, ut quasi pulchrius nihil inveniri possit? Et hic vivunt in isto decore, in ista pulchritudine prope jam ineffabili, hic terrae repentia; ista tecum vivunt in decore isto. Quale decus est illius regni, ubi tecum non vivunt nisi Angeli? Ideo parum fuit ut diceret gloriam decoris. Potuit enim dici et gloria decoris cujuslibet speciei etiam in hoc mundo constitutae, vel de terra virentis, vel de coelo fulgentis: sed «magnitudinis decoris regni tui,» aliquid commendat quod nondum videmus, quod nondum visum credimus, quod creditum desideramus, propter cujus desiderium omnia sustinemus. Est ergo magnitudico? «Regnum omnium saeculorum.» Nam et regnum hujus saeculi habet decorem suum; sed non est ibi magni
Abbreviated transcription (Latin):
Iu uit̾roga: creatura respondet. & de responsione
tanquã confessione creaturȩ. Tu sõs dĩ benedices.¬
dm̃. Ut notam faciant filiis hominũ potentiã
tuã: & głam magnitudinis decoris regnitui.
Sci gͦ tui cõm̃dant głam magnitudiuis deco¬
ris regui tui: magnitudiuis decoris głam.
Est quȩdam magnitudo decoris regni tui. hoc
ẽ: reguũ tuum ht docorem. & magnũ decorẽ.
Qñ quidẽ quiqͥd ht̃ decoreni ate ht̃ decoren
ipsum regnũ tuũ qualem decorem ht̃. Non uos
t̃reat regnum: ht̃ decorem qͦ delectenuir. Et¬
enim quale illud decus ẽ. quo ꝑfruent᷑ scĩ qͥbꝰ
dicct᷑: uenite benedicti patris mei ꝑcipite re¬
gnum: Unde ibiit: Quo ibunt.⁊ Uidece
fr̃s & si potestis. quantum potestis cogitate
decorem regni illuis qđ uenturũ ẽ. Unde ẽ
inoratione nr̃a adueniat regnum tuũ: ipsũ
entm regnum optamus ut ueniat. Hoc reg¬
num uenturũ: scĩ p̃dicant mundo. Istũ at¬

Expanded text:
Tu interroga, creatura respondet; et de responsione, Tu interroga, creatura respondet; et de responsione, tanquam confessione creaturae, tu, sancte Dei, benedicis12. Ut notam faciant filiis hominum potentiam tuam, et gloriam magnitudinis decoris regni tui.» Sancti ergo tui commendant gloriam magnitudinis decoris regni tui; magnitudinis decoris gloriam. Est quaedam magnitudo decoris regni tui; hoc est, regnum tuum habet decorem, et magnum decorem. Quandoquidem quidquid habet decorem, a te habet decorem; ipsum regnum tuum qualem decorem habet! Non nos terreat regnum, habet et decorem quo delectemur. Etenim quale illud decus est quo perfruentur sancti, quibus dicetur, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum» ! Unde ibunt? Quo ibunt? Videte, fratres; et si potestis, quantum potestis, cogitate decorem regni illius quod venturum est; unde est in oratione nostra, «Adveniat regnum tuum» . Ipsum enim regnum optamus ut veniat; hoc regnum venturum sancti praedicant. Mundum istum at
Abbreviated transcription (Latin):
scrutatꝰ fueris. & magnã uim. magnã pulchti¬
tudinem. p̃daramq uirtutem inueneris. qm̃ a
put se & ase habere haue uirtutẽ ñ posset. conti¬
nuo tͥ uenit ui mͣtem. quia ũ potuit a se ẽẽ nͥ
ab illo creatore. Et quod in ea inuenisti uox cõ¬
fessionis ipsuis ẽ: ut laudes creatorẽ. Noune
considerata uinu̾sa pulchritudine inundi hu¬
ius. tanꝗ una uoce tͥ species ipsa respondet.
cõfessione oꝑm tuorũ scĩ tui benedicant: ipsi
scĩ tiu inspiciant creaturã confuentẽ. & illorũ
uocem audi benedicentẽ. Et eñ cũ sci tui be¬
nedicunt te. quid̃ dicunt: Głam regni tui di¬
cent. & potentiã tuã loquent᷑. Quã potens
ds̃. qui fecit tetram. quam potens dĩ qui imple¬
uit t̃ram bonis. quã potens ds̃ qui dedit uitas
suas ꝓpriis animalibꝰ. Quam potens ds̃ qui semi¬
na diu̾sa dedit uisceribꝰ terre ut germinarent
tantam uaretatem frucauim: tantã speciem
arborum. Quam potens ds̃: quam magnꝰ dc̃.

Expanded text:
scrutatus fueris, et magnam vim, magnam pulchritudinem, praeclaramque virtutem inveneris, quoniam apud se et a se habere hanc virtutem non posset; continuo tibi venit in mentem, quia non potuit a se esse, nisi ab illo Creatore. Et hoc quod in ea invenisti, vox confessionis ipsius est, ut laudes Creatorem. Nonne considerata universa pulchritudine mundi hujus, tanquam una voce tibi species ipsa respondet: confessione operum tuorum sancti tui te benedicant, ipsi sancti tui inspiciant creaturam confitentem. Et illorum vocem audi benedicentem. Etenim cum sancti tui benedicunt te, quid dicunt? «Gloriam regni tui dicent, et potentiam tuam loquentur.» Quam potens Deus, qui fecit terram! quam potens Deus, qui implevit terram bonis! quam potens Deus, qui dedit vitas suas proprias animalibus! quam potens Deus, qui semina diversa dedit visceribus terrae, ut germinarent tantam varietatem fruticum, tantam speciem arborum! quam potens Deus, quam magnus Deus!
Abbreviated transcription (Latin):
Mortalitas ipsa. Audi apłm paulum: quiad &
tpse adhuc in hac ꝑ egrinatione cõpeditꝰ ertit.
Quanta ꝑagrauit compeditꝰ iste: ñ illi fuerunt
graues compedes. Cum ipsis compedibꝰ: toto
orbe euangłium p̃dicauit. Sp̃s carnatis rapu¬
it compedes: & circũuut qͣntũ potuit. S tam̃
mortalitatis: Et tam̃ iniscłia adhuc uolebit:
ẽẽ i compedibꝰ: ꝓpter alios compalitos quib
elisos. Quare elisi sunt : Quia erecti erant. Qua¬
re erigunturꝰ Quia hummliati st̃. Cecidit. at¬
q elisus ẽ. Adam ille cecidit: xp̃c descendit.
Quare descendit qui non cecidit. nͥut leuaret᷑
qui cecidit: Dñs sapientes ftic̃ cȩcos. Dñs dili¬
git iustos. Idõ facit indicinm iniuriam pa

Expanded text:
Mortalitas ipsa. Audi apostolum Paulum, quia et Mortalitas ipsa. Audi apostolum Paulum, quia et ipse adhuc in hac peregrinatione compeditus erat. Quanta peragravit compeditus iste! Non illi fuerunt graves compedes; cum ipsis compedibus toto orbi Evangelium praedicavit: spiritus charitatis rapuit compedes, et circuivit quantum potuit. Sed tamen mortalitatis. Et tamen misericordia adhuc volebat esse in compedibus, propter alios compeditos, quibus elisos.» Quare elisi sunt? Quia erecti erant. Quare eriguntur? Quia humiliati sunt. Cedidit atque elisus est Adam: ille cecidit, Christus descendit. Quare descendit qui non cecidit, nisi ut levaretur qui cecidit? «Dominus sapientes facit caecos; Dominus diligit justos.» Ideo facit judici
Abbreviated transcription (Latin):
exposuit nob om̃s suꝑiores. Ne forte cum dixis¬
set. dñs soluit compeditos: adillos compeditos.
refertemꝰ qui forte ꝓpter aliquam noram ligan¬
t᷑ ferro a domnus suis. Quia aut̃ dixit erigit eli¬
sos: occurrit nob̃ aliquis. aut offendens et ca¬
dens: aut equo lapsus. Est alius casus : sunt
aliȩ compedes: quomͦ sunt alie tenebie. & ali¬
a lux. In eo qͦd dixit sapientes facit oecos: no¬
luit dicere. illuminat oecos. ne & hoc carnali¬
ter intelligeres. sic̃ illuminatꝰ ẽ a dño. cuius
oculos luto de sputo facto inuuxit. & saluũ
eum fecit. Netale aliquid sꝑares. cum de spĩ¬
talibꝰ loquit᷑: ostendit quandam lucem sap̾iȩ.
qua illuminant᷑ cȩci. Ergo quomͦ illuminant᷑
oȩci luce sapientiȩ: sic soluunt᷑ compediti. sic eri¬
gunt᷑ disi. Unde sum̃ g̃ compediti. unde elisi:
Corpus nr̃m: ornam̃tum nob̃ fuit. Peccauimꝰ: et
compedes inde accipimꝰ. Quȩ sunt cõpedes ur̃ȩ:

Expanded text:
exposuit nobis omnes superiores: ne forte cum dixisexposuit nobis omnes superiores: ne forte cum dixisset, «Dominus solvit compeditos,» ad illos compeditos referremus, qui forte propter aliquam noxam ligantur ferro a dominis suis; quia autem dixit, «Erigit elisos,» occurreret nobis aliquis, aut offendens et cadens, aut equo lapsus. Est alius casus, sunt aliae compedes; quomodo sunt aliae tenebrae et alia lux. In eo quod dixit, «Sapientes facit caecos;» noluit dicere, Illuminat caecos, ne et hoc carnaliter intelligeres; sicut illuminatus est a Domino, cujus oculos luto de sputo facto inunxit, et salvum eum fecit : ne tale aliquid sperares, cum de spiritualibus loquitur, ostendit quamdam lucem sapientiae, qua illuminantur caeci. Ergo quomodo illuminantur caeci luce sapientiae, sic solvuntur compediti, sic eriguntur elisi. Unde sumus ergo compediti? unde elisi? Corpus nostrum ornamentum nobis fuit: peccavimus, et compedes inde accepimus. Quae sunt compedes nostrae?
Abbreviated transcription (Latin):
lam tu ꝓcede. & dic raciotinationib illis tuis bonis.
ce quasi acutis & subtilibꝰ: quia tu pascis & dic. fa¬
melicus potest pascere: id÷ peccator potest dare. Sc̃m
famelic̾ potest pascere: lauguidos potest sauare. li¬
gatos potest soluere. Ista sunt ueluti magna & sub¬
tilia: quib decipiunt imꝑitos. Claudat illos psal¬
ailectis suis: Si habent aliam famẽ: hñt & aliã
escam. Queramꝰ primo famc ipsorũ: & inueniemꝰ
escã ipsorum. Beati qͥ esuriunt & situint iusti¬
ciam: qm̃ ipsi saturabunt᷑. Famelici dĩ eẽ debeniꝰ.
Aute ianuam conspectꝰ illiꝰ: In orationibꝰ iñdice¬
mꝰ. Ipse dat escam esurientibꝰ. Quid est qđ te he¬
retice iactas. quia tu soluis: Tu erigis. tu illumi¬
salus. Non ipsi dant salutem. Ergo recedant here¬
tici de medio. Dñs soluit compeditos. dñs erig̃
elisos. dñs sapientes facit cȩcos. Ipͥsest qͣui ccci
sunt: facit sapientes. Optime ꝑ hanc sententiã

Expanded text:
am tu procede, et dic ratiocinationibus illis tuis bonis, et quasi acutis et subtilibus, quia tu pascis; et dic: Famelicus potest pascere? id est, peccator potest dare sanctum? Famelicus potest pascere? languidus potest sanare? ligatus potest solvere? Ista sunt veluti magna et subtilia, quibus decipiunt imperitos. Claudat illis os psaldilectis suis? Si habent aliam famem, habent et aliam escam. Quaeramus primo famem ipsorum, et inveniemus escam ipsorum: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Famelici Dei esse debemus: ante januam conspectus illius in orationibus mendicemus; ipse «dat escam esurientibus.» Quid est quod te, haeretice, jactas quia tu solvis, tu erigis, tu illumi quibus non est salus.» Non ipsi dant salutem. Ergo recedant haeretici de medio. «Dominus solvit compeditos; Dominus erigit elisos; Dominus sapientes facit caecos;» id est, eos qui caeci sunt facit sapientes. Optime per hanc sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
talitate: sic̃ hominibꝰ. Quibꝰdã dedit sensũ cor¬
ꝑis. nec intellectũ. nec ĩmortalitatẽ: sic̃ peccoribꝰ.
Quib̾dam uͦ: nec sensum. nec intellectũ. nec
ĩuortalitatem: sic̃ herb̃. lignis. lapidibꝰ. Tam̃
& ipsa in genere suo. deẽẽ ñ possunt. Et gradibꝰ qͥ¬
bꝰdam ordinauit creaturam a t̾ra usq in celum.
Auisibilibꝰ: ad iniusibilia. Amortalibꝰ: ad ĩmor¬
talia. Ista contextio creature. ista ordinatissima
pulchritudo abimis: ad sũma conscendens a sũ¬
mis ad una descendens. Nusquã int̃ rupta:
s dissimilib̾ temperata. Tota laudat dm̃. Quare
gͦ. tota laudat dm̃: quia cũ eam consideras. et
pulcͥrã uides: tu millam laudas dm̃. Uox quȩ¬
dã est. mutȩ t̾rȩ: species terrȩ. Attendis & ui¬
des eiꝰ specieni: uides eiꝰ fȩcunditatẽ. tudes eius
tures. Quomͦ concipiat scm̃. quomͦ pletũq affe

Expanded text:
 quibusdam dedit sensum corporis, nec intellectum, nec immortalitatem dedit, sicut pecoribus; quibusdam vero nec sensum, nec intellectum, nec immortalitatem, sicut herbis, lignis, lapidibus; tamen et ipsa in genere suo deesse non possunt, et gradibus quibusdam ordinavit creaturam, a terra usque ad coelum, a visibilibus ad invisibilia, a mortalibus ad immortalia. Ista contextio creaturae, ista ordinatissima pulchritudo, ab imis ad summa conscendens, a summis ad ima descendens, nusquam interrupta, sed dissimilibus temperata, tota laudat Deum. Quare ergo tota laudat Deum? Quia cum eam consideras et pulchram vides, tu in illa laudas Deum. Vox quaedam est mutae terrae, species terrae. Attendis et vides eius speciem, vides eius fecunditatem, vides eius vires, quomodo concipiat
Abbreviated transcription (Latin):
tua. S talis questio redit. ad laudem: qualis e¬
erat in confessione. Si enim ꝓpterea cõfiteri non
poterit t̾ra. ligna & quȩq insensata. qͥa uocẽ ñ
habent confitendi. ideo nec laudiabt̃: quia uocẽ
ñ habent p̃dicandi. Nonne tam̃ omĩa tres illi
pueri enunerant deambulantes int̾̃ flãmas in¬
noxias quibꝰ spatiũ erat ñ solũ ñ ardendi.s
etiam laudandi dm̃: Om̃ib dicunt a celestibꝰ
usq ad t̾rena benedicite. Himnũ dicite: & suꝑ¬
exaltate eũ in scł̃a. Ecce qͥmꝰ dicunt himnũ.¬
Nemo hoc sentiat: quod mutus lapis. aut mu¬
tũ animal. habeat rationem uttelligendi dm̃.
hoc qui putauer̃: multũ a ueritate aberrauer̃. Ds
ordinauit omia: & facit omĩa. Quibꝰdã sensum

Expanded text:
tua. Sed talis quaestio redit ad laudem, qualis erat in confessione. Si enim propterea confiteri non poterunt terra, ligna et quaeque insensata, quia vocem non habent confitendi; ideo nec laudabunt, quia vocem non habent praedicandi. Nonne tamen omnia tres illi pueri enumerant, deambulantes inter flammas innoxias; quibus spatium erat, non solum non ardendi, sed etiam laudandi Deum? Omnibus dicunt a coelestibus usque ad terrena: «Benedicite, hymnum dicite, et superexaltate eum in saecula» . Ecce quomodo dicunt hymnuNemo hoc sentiat, quod mutus lapis aut mutum animal habeat rationem intelligendi Deum: hoc qui putaverunt, multum a veritate aberraverunt. Deus ordinavit omnia, et fecit omnia: quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ oꝑa eiꝰ sic̃ angłi: & homines oꝑa eius st̃. Et
cũ consicent᷑ ei honunes: oꝑa eiꝰ illi confitent᷑.
Nunqͥd ligna &e lapides uoc̃e habent con¬
fessiorus: Prsus confiteant᷑ ei om̃ia oꝑa eiꝰ. Quid̃
dicis: Et terra & ligna omĩa oꝑa eiꝰ Si omina
laudant. cur ñ onĩa confitent᷑: Confessio p̾ee¬
catorum ẽnuim tantum dr̃ s & laudis. ne forte
ubicũq auditis. confessionẽ putetis iã ñ eẽ nisi
peccati. Usq adeo enim hoc putat᷑. ut qͣndo so¬
luerit de diuinis eloquus continuo sit consu¬
etudo pectora tundere. Audis quia e laud̃is c̃õ¬

Expanded text:
a ejus sunt; et cum confitentur illi homines, opera ejus illi confitentur: numquid ligna et lapides vocem habent confessionis? Prorsus confiteantur ei omnia opera ejus. Quid dicis? Et terra et ligna? Omnia opera ejus. Si omnia laudant, cur non omnia confitentur? Confessio ecatorum tantum dicitur, sed et laudis: ne forte ubicumque auditis confessionem, putetis jam non esse nisi peccati. Usque adeo enim hoc putatur, ut quando sonuerit de divinis eloquiis, continuo sit consuetudo pectora tundere. Audi quia est et laudis con
Abbreviated transcription (Latin):
nunam tuã & corpꝰ tuũ. Dicis forte. Non me
numerat  in magna multitudine. Accedittͥ
fecit cȩlũ & t̾ram. mare. & om̃ia q̃ in eis st̃.
Qd̃ aut̃ ad me ꝑtinet. quid agit me: Qui
custodit ueritat̃ẽ in ȩt̃nũ. Et amandũ dm̃
cõm̃dauit & tim̃dũ: qͥ custodit ueritat̃ẽ in e

Expanded text:
nimam tuam et corpus tuum. Dicis forte: Non me numerat Deus in magna multitudine. Accedit ibi fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt.» Quod autem ad me pertinet, quid agit mecum? «Qui custodit veritatem in aeternum.» Et amandum Deum commendavit, et timendum. «Qui custodit veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ritas eiꝰ Mliseratio eius reddita ẽ oꝑibꝰ es: seueritas
eius ẽ. ñ in oꝑa sua. s moꝑa tua. Demq si tollas o¬
ꝑa tua mala. & ñ in te remaneat nͥ opus eiꝰ ñ te
diruiitet miseratio eiꝰ Si aut̃ tu ñ dimittis oꝑa
tua: erit seueritas eiꝰ inoꝑa tua. ñ in oꝑa sria. Con¬

Expanded text:
eddita est operibus ejus; severitas ejus est non in opera sua, sed in opera tua. Denique si tollas opera tua mala, et non in te remaneat nisi opus ejus, non te dimittet miseratio ejus: si autem tu non dimittis opera tua, erit severitas ejus in opera tua, non in opera sua.
Abbreviated transcription (Latin):
tu das. uel hoc dicendũ ẽ quia tu das:
Dicat &e fistula quod ipsa dat aquam: dicat &e
canalis quia ipsa manat. dicat & p̃co qͥa ce ĩpse
lib̾at. Ego in aquam atcendo fontẽ: in uoce p̃¬
conis agnosco uidicem. Non eris tu plane auc¬
tor salitas meȩ: ille erit de qͦ securꝰ sũ. De te
incertꝰ sum. si ñ sis arrogans. Non ego so¬
lus de te incertus sũ: s ae tu de te. Ab illo gͦ
mͥ salus: quia ẽ suꝑ om̃ia. quia dñi ẽ salus:
tu uiter filios hominum. tu uit̃ principes.
filii hominũ: Q d suit. ius scire : Exiet inqͥt¬
sp̃s cuis: & reu̾cet᷑ in t̾ram suam. Ecce totũ
qđ loquit᷑. nesciens quam diu loquat᷑. mina¬
t᷑ nesciens. qͣndu uinat. subito exiet sp̃s
exiet sp̃s eius: Exiet & q̃n ñ uult: & exiet
ce qͣnamͦu nescit. Rcũtet᷑ in t̾̃ram suã. Exeun¬

Expanded text:
tu das? vel hoc dicendum est, quia tu das? tu das? vel hoc dicendum est, quia tu das? Dicat et fistula quia et ipsa dat aquam; dicat et canalis quia ipse manat; dicat et praeco quia et ipse liberat. Ego in aqua attendo fontem, in voce praeconis agnosco judicem. Non eris tu plane auctor salutis meae: ille erit de quo securus sum; de te incertus sum. Si non sis arrogans, non ego solus de te incertus sum, sed et tu de te. Ab illo ergo mihi salus, «qui est super omnia;» quia «Domini est salus.» Tu inter filios hominum, tu inter principes: filii hominum? Quid sunt vis scire? «Exiet spiritus ejus, et revertetur in terram suam.» Ecce totum quod loquitur, nesciens quamdiu loquatur; minatur, nesciens quamdiu vivat. Subito exiet spiriexiet spiritus ejus? Exiet, et quando non vult exiet, et quando nescit revertetur in terram suam. Exeun
Abbreviated transcription (Latin):
quia in illo ideo salus quia ds̃. qui ẽ super
omĩa ds̃ benedict᷑ꝰ in scła. De xp̃o diccũ ẽ: ex
Dicit enim aliꝰ psalmꝰ. Dñi ẽ salus: & super
popłm tuum benedictio tua. Et sine cau¬
sa sibi arrogant homines qͥa dant: salutem
sibi ddent. Responde suꝑbo homini. Głaris
quia dicis tedare mͥ salutem: tͥ da. Uide si
habes eam. Considans bene fragilitatẽ tuã:
uides quia ñdum hs̃. Ergo noli mouere
ut expectem a te: s expecta inecũ. Holite
confid̾e in principes: et in filios honunũ
quibꝰ ñ ẽ salus. Ecce scio qui ꝑrincipes ꝓ¬
cedunt: nescio unde & dicunt: ego bapti¬
to. & ego qđ dedero hoc ẽ scm. Et si abalio
acceꝑis: nichil accepisti. Si me acceꝑis:
aliqͥd accepisti. D homo. oprincipes inter
filios hominũ uis ẽẽ. & int̃ principes
quibꝰ ñ ẽ salus: Idõ gͦ habeo salutem. qͥa
tu mͥ das: titũ ẽ etum qđ das. Aut uͦ etiã

Expanded text:
quia et in illo ideo salus, quia Deus, «qui est super quia et in illo ideo salus, quia Deus, «qui est super omnia Deus benedictus in saecula.» De Christo dictum eDicit enim alius psalmus: «Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua» . Et sine causa sibi arrogant homines quia dant salutem. Sibi dent. Responde superbo homini: Gloriaris, quia dicis te dare mihi salutem; tibi da. Vide si habes eam. Considerans bene fragilitatem tuam, vides quia nondum habes. Ergo noli monere ut exspectem a te, sed exspecta mecum. «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, quibus non est salus.» Ecce nescio qui principes procedunt, nescio unde, et dicunt: Ego baptizo, et ego quod dedero, hoc est sanctum: et si ab alio acceperis, nihil accepisti; si a me acceperis, aliquid accepisti. O homo, o princeps, inter filios hominum vis esse, et inter principes quibus non est salus? Ideo ergo habeo salutem, quia tu mihi das? Tuum est enim quod das? Aut vero etiam
Abbreviated transcription (Latin):
gaudes: ꝓmitat᷑ immortalis. & tristis es. Pmit¬
tit᷑ tͥ qđ lib̾at ut. tecum lib̃andus. & tanꝗͣ
aliqͦ magno duxilio exultas: ꝓmittit᷑ ille libu¬
tor. qͥ lib̾atore ñ iidiget. & quãsi ad fauillã de¬
speras. Uȩ talib̾ cogitationis longe ꝑegrinat᷑. ue¬
re misera. & magna mors ieis. Appinqua. in¬
cipe desiderare: incipe querere & agnoscere cũ
a quo factus es. Non enim deserit opus suũ:
si ab oꝑe ñ deserat᷑. Conuerte gͦ te ad illũ cuidi¬
cis: laudabo dñm in uita iea psallã dõ meo
quam dui sum. Monet enum nos iã impletꝰ
tanto fp̃u iste & dicit quasi delonge remotis
& longe ꝑegrinantibꝰ. & ñ solum dnm ñ uo
lentibꝰ laudare s ñdum uel de dõ sꝑaitib̃. No¬
lite confide in principes: et infilsis homurũ
quibꝰ ñ ẽ salus. In uno filio homuus salus: &
iupso. ñ quia filius honuras. s qͥa filius dĩ.
seruauit in se. Ergo in nullo homine salus.

Expanded text:
gaudes: promittitur immortalis, et tristis es! Promitgaudes: promittitur immortalis, et tristis es! Promittitur tibi quod liberet te tecum liberandus, et tanquam aliquo magno auxilio exsultas: promittitur ille liberator qui liberatore non indiget, et quasi ad fabellam desperas. Vae talibus cogitationibus; longe peregrinantur: vere misera et magna mors in eis. Appropinqua, incipe desiderare, incipe quaerere et agnoscere eum a quo factus es. Non enim deseret opus suum, si ab opere suo non deseratur. Converte ergo te ad illum cui dicis, «Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo quamdiu sum.» Monet enim nos jam impletus tanto spiritu iste, et dicit quasi longe remotis, et longe peregrinantibus, et non solumlaudare, sed nondum vel de Deo sperantibus: «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, quibus» «non est salus.» In uno filio hominis salus; et in ipso non quia filius hominis, sed quia Filius Dei; servavit in se. Ergo in nullo homine salus:
Abbreviated transcription (Latin):
rit: inuuo et̃num  ipͣsum dui. & idõ uere diu
erit. Nam quicqͥd finẽ ht̃ in temꝑe: quãli¬
bet longum sit. dui ñ ẽ. Psallã dõ meo quã¬
dui sum. Interim bene laudabis dm̃ in uita
tua. Psallis de futuro dõ tuo. Quã duies: be¬
ne. Quicqͥd hic p̃sum̃dũ ẽ: de illo spera. Non
nos deserat spes in ista ꝑ egrinatione & tempta¬
tione: in istis imꝓbitatibꝰ. & insidus inunici
circũstrepentibꝰ. undiq tempestatib scłi. tindi¬
q: in languoribꝰ constituas. Quid gͦ faciemus:¬
Audi qđ sequat᷑. Holite confide in princi¬
pes. Fũs: magnum negotium hic accipimus.
Diuina uox ẽ: & desuꝑ sonat nob̃. Modo enĩ
nescio qua infirmitate anima humana. qu
fuerit tribulata hic. desꝑat de dõ. et uult
p̃sumere de homine. Dicat᷑ homini in affli¬
ctione aliqua constituto. Est quidam homo
magnꝰ ꝑ quem possis liberarr arridet. gau
ne frigescit. Promitat᷑ auxilium mortalis et

Expanded text:
erit? Imo aeternum erit ipsum diu, et ideo vere diu erit? Imo aeternum erit ipsum diu, et ideo vere diu erit. Nam quidquid finem habet in tempore, quamlibet longum sit, diu non est. «Psallam Deo meo quamdiu sum.» 9. Interim bene, laudabis Dominum in vita tua, psallis de futuro Deo tuo quamdiu es. Bene: quidquid hic praesumendum est, de illo spera. Non nos deserat spes in ista peregrinatione et tentatione, in istis improbitatibus et insidiis inimici, circumstrepentibus undique tentationibus saeculi, undique in laboribAudi quid sequatur: «Nolite confidere in principes.» Fratres, magnum negotium hic accipimus; divina vox est, et desuper sonat nobis. Modo enim nescio qua infirmitate anima humana, quando fuerit tribulata, hic desperat de Domino, et vult praesumere de homine. Dicatur homini in afflictione aliqua constituto, Est quidam homo magnus, per quem possis liberari: arridet, gaudasi desperatione frigescit. Promittitur auxilium mortalis, et
Abbreviated transcription (Latin):
mors mea. Unde mors tua: Quia ꝑegrinor
a dño. Di eium herere illi uita ẽ: recedere
ab illo mors est. S quii te consolatur.: spes. Iam ui¬
uis in spe. de spe lauda. de spe canta. Unde mors
tua ẽ: non cantes. Unde unus canta. Mors tua
est de merore huius scłi: uiuis in spe futuri scłi.
Laudabo inquit dñminuita mea. Et quomodo
laudabis dñm tuũ. Psallam deo meo quandui
sum. Qualis illa laudatio: Psallam dõ meo ꝗͣ¬
dui sum. Uidete fr̃s mei. quale erit illud eẽ.
Ubi sempit̾na laudatio erit: sempit̾uũ ẽẽ
erit. Ecce mͦ es. nunqͥd psallis dõ tirã quã du
es: Ecce psallebas: auertisti te adaliqđ uegotiũ.
iam ñ psallis. & es. Ecce es: & ñ psallis. fortassis
etiam cupiditate inclinatꝰ ad aliquid: ñ solũ
ñ psallis. s & offendis auditum eiꝰ. & es. Tam̃
quȩ erit illa laudatio uͥ quã dui es laudes:
S quid erit: quam dui sũ. Aliqn forte ñe

Expanded text:
Mors mea. Unde mors tua? Quia peregrinor Mors mea. Unde mors tua? Quia peregrinor a Domino. Si enim haerere illi, vita est; recedere ab illo, mors est. Sed quid te consolatur? Spes. Jam vivis in spe; de spe lauda, de spe canta. Unde mors tua est non cantes; unde vivis, canta. Mors tua est de moerore hujus saeculi, vivis in spe saeculi futuri. «Laudabo,» inquit, «Dominum in vita mea.» 8. Et quomodo laudabis Dominum tuum? «Psallam Deo meo quamdiu sum.» Qualis illa laudatio, «Psallam Deo meo quamdiu sum?» Videte, Fratres mei, quale erit illud esse. Ubi sempiterna laudatio erit, sepiternum esse erit. Ecce modo es; numquid psallis Deo tuo quamdiu es? Ecce psallebas; avertisti te ad aliquod negotium, jam non psallis, et es: ecce es, et non psallis. Fortassis etiam cupiditate inclinatus ad aliquid, non solum non psallis, sed et offendis auditum ejus; et es tamen. Quae erit illa laudatio, ubi quamdiu es laudes? Sed quid ait, «quamdiu sum?» Aliquando forte non
Abbreviated transcription (Latin):
in t̃ra uiuentiũ. Nã ista t̾ra morientiũ ẽ: hac
trausimꝰ. S inter ẽ quoq̃m & malus homo
ꝑegrinat᷑ hic: & bonꝰ homo peregrinat᷑ hic
Non enim bonꝰ transit. & malus hic ꝑma¬
net: aut malus transit: & bonꝰ hic ꝑmanet.
Ambo transeunt: ẜ. ñ ambo ad unũ. Duo
etant. pauꝑ. ulcerosus ad ianuã diuitis ia¬
cens: & diues inidutꝰ purpura & bisso. in e¬
pulis cotidie splendidis. Ambo hic erant.
ambo hic transier̃: s ñ adunum locũ. Diu̾¬
sa loca suscipiunt: quia diuersa merita ꝑ¬
ducunt. Transiͥt pauꝑ insinu abrahe: et
transiit diues ad torm̃ta inferorũ. Uicii
corꝑe uit̃ra: ille indomo. ille aute lanuã.
Post mortẽ tantũ seꝑati: ut dicat abrahani.
hic temptationes. hic angustie. hic mero¬
res. hic pericula. Laudabit anima nr̃a
mo. beati qui habitant in domo tua in
scł̃a scłorum laudabt̃ te. qn totũ negotiũ
nr̃m ipsa laus eritꝰ S qͣndo hoc: inuita
mea. Quomͦ enim quid ÷ ⁊ possit tͥ dicere

Expanded text:
orientium est: hinc transimus: sed interest quo. Quoniam et malus homo peregrinatur hic, et bonus homo peregrinatur hic. Non enim bonus transit, et malus hic permanet; aut malus transit, et bonus hic permanet: ambo transeunt, sed non ambo ad unum. Duo erant; pauper ulcerosus ad januam jacens divitis, et dives indutus purpura et bysso, in epulis quotidie splendidis: ambo hic erant, ambo hinc transierunt, sed non ad unum locum; diversa loca suscipiunt, quia diversa merita perducunt. Transiit pauper in sinum Abrahae, et transiit dives in tormenta inferorum. Vicini corpore in terra; ille in domo, ille ante januam: post mortem tantum separati, ut dicat Abraham, «hic gemitus, hic tentationes, hic angustiae, hic moerores, hic pericula: laudabit anima nostrmo, «Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te» ; quando totum negotium nostrum ipsa laus erit. Sed quando hoc? «In vita mea.» Modo enim quid est? Posset tibi dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
dicebas. qui spe magis peccas: Quando me
conuertero: omĩa mͥ ds̃ dunitat. fãciã quicqͥa
uolo. dudi & tu scripturã. Ne tardes conuer
a addñm: neq differas de die indiem. Su¬
bito enimi ueinit ira illius: & in temꝑe uin¬
dicte disꝑdet te. Noli gͦ dicere: cras me con¬
uertam. Cras dõ placebo: & omĩa hodierna e
hesterna dimiitunt᷑ mͥ. Uerũ quidẽ dicis. qͥa
As conuersioni tuȩ. indulgentiã ꝓmisit. s
dilationi tuȩ diem crastuũ ñ ꝓmsit. Suatis
dñs om̃ibꝰ. &e miscrationes eiꝰ in omĩa oꝑa eius.
Quare gͦ dampnat. quare flagellat: An qͦs
eiꝰ: Inde ẽ illa longanimitas qua facit solẽ
suum oriri suꝑ bonos & malos. Nonne nuse¬
rationes eiꝰ suꝑ omĩa oꝑa eiꝰ: Qui pluit suꝑ
iustos & iniustos. Nonne miscrationes eiꝰ in
om̃a oꝑa eꝰ : Longaninuis expectans perato¬
ĩ dicens. cõuertumni ad me. & cõuertar ad¬

Expanded text:
dicebas, qui spe magis peccas? Quando me dicebas, qui spe magis peccas? Quando me convertero, omnia mihi Deus dimittet; faciam quidquid volo. Audi et tu Scripturam: «Ne tardes co differas de die in diem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindictae disperdet te» . Noli ergo dicere: Cras me convertam, cras Deo placebo; et omnia hodierna et hesterna dimittuntur mihi. Verum quidem dicis, quia Deus conversioni tuae indulgentiam promisit; sed dilationi tuae diem crastinum non promisnus omnibus, et miserationes ejus in omnia opera ejus.» Quare ergo damnat? quare flagellat? An quosejus?» Inde est illa longanimitas qua facit solem suum oriri super bonos et malos: nonne «miserationes ejus in omnia opera ejus,» qui pluit super justos et injustos ? nonne «miserationes ejus in omnia opera ejus?» Longanimis exspectat peccatorem, dicens, «Convertimini ad me, et co
Abbreviated transcription (Latin):
na euis nuscđia: in hoc qđ diem uite tͥ in¬
certũ fecit ut nescias. quando hinc enu¬
statiusset diem: om̃ibꝰ faceret abundare. peccata
de securtrate. Dedit gͦ spen ueniȩ. ne desꝑaudo
Et quomiͦ utriq uoci occurrit ꝓuidentia: et
miscdia dĩ. Audi uocẽ desꝑautis. Iam inqͥt¬
qͥ amtandꝰ ẽ sun. quare ñ faciã qͥcqͥd uolo:
Audi uocẽ sꝑantis. Miscd̾ia dĩ magna ẽ. Qnͣ¬
do me conuertero: dinutut mͥ omĩa. Quare ñ
facio quicqͥd uolo: Desperat ut peccet: sꝑet
ut peccet. Utrumq ietuendũ ẽ. utrũq ꝑi¬
culosum. Ue a desꝑatione: uẽ a ꝑuersa spe.
Utriq huic periculo & uttiq malo: quomͦ
occurrit miscđia dĩ: quid dicis tu qui desꝑan¬
u̾o uolebas peccare: Iam damnandꝰ sũ. Qua¬
re ñ facio quiequid uolo: Audi scripturã. Nolo
mortem impii: tantum ut reu̾tat᷑ &e uiuat. hac
uoce dĩ: reducitur in spe. S tuñdus ẽ alius laq̃¬
us: ne in ipsa spe ampliꝰ peccet. Quiã gͦ &e tu

Expanded text:
a et in hoc quod diem vitae tibi incertum fecit, ut nescias quando hinc emistatuisset diem omnibus, faceret abundare peccata de securitate. Dedit ergo spem veniae, ne desperando et quomodo utrique voci occurrit providentia et misericordia Dei. Audi vocem desperantis: Jam, inquit, damnandus sum; quare non facio quidquid volo? Audi ndo me convertero, dimittet mihi omnia: quare non facio quidquid volo? Desperat, ut peccet; sperat, ut peccet. Utrumque metuendum est, utrumque periculosum; vae a desperatione! vae a perversa spe! Utrique huic periculo et utrique malo quomodo occurrit misericordia Dei? Quid dicis tu, qui desperando volebas peccare? Jam damnandus sum; quare non facio quidquid volo. Audi Scripturam: «Nolo mortem impii, tantum ut revertatur et vivat.» Hac voce Dei reducitur in spem: sed timendus est alius laqueus, ne ipsa spe amplius peccet. Quid ergo et tu
Abbreviated transcription (Latin):
omia. ipse nos fecit om̃ia. ipse nos fec̃ nter
om̃ia. ꝓinde silauidas oꝑa dĩ: e te laud̃aturꝰ
quia a tuopuis dĩ es: ũ ẽ gͦ ñ te laud̃et os tu¬
um Ecce inuentũ ẽ: quomͦ &e te laudafe pos¬
sis. & arrogans ñ sis. Dm̃ in te lauda: ñ te.
Non quia tu talis es: s quia ille fecit te. Non
qͥa tualiquiã potes: s qͥa ille fecit te. Nou
bunt. Non suã: s tuami. Discite gͦ lauda¬
re: intuentes oꝑa. Miramini artificẽ: gt̾as
agendo ñ arrogando. Laudate quia ipse
fecit: quia sic constituit. quia talia donauit.

Expanded text:
fecit inter omnia. Proinde si laudas opera Dei, et te laudaturus es; quia et tu opus Dei es. Ubi est ergo, «Non te laudet os tuum» ? Ecce inventum est quomodo et te laudare possis, et arrogans non sis. Deum in te lauda, non te: non quia tu es talis, sed quia ille fecit te; non quia tu aliquid potes, sed quia potest ibunt;» non suam, sed «tuam.» Discite ergo laudare. Intuentes opera, miramini artificem; gratias agendo, non arrogando. Laudate quia ipse fecit, quia sic constituit, quia talia donavit.