comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&e hoo inp̾paratiõe
tis parati adp̃dican¬
dũm enngłium. uł ad complendum p̃¬
guere. cepta eungłii. ennͣgelii dico pacis scił qd̃
nuntiat pacem interdm̃ & homines. Calciamenta hec
uirtutum debet habere p̃dicator ne ille qui predicat pede
mentis terramtangat. idẽ ꝓterrenis tͥaciat. Hac signifi¬
ut scił neq pes sit recͥtus nec nudiis adt̾ram. ia est noc occul¬
tetutur enñgłium. nec terrenis cominodis in nitatur. U os¬
dico inonnnubꝰ preliis sumentes scutum fidi id ẽ fidẽm rerũ
quas ñ uidemus. que excipit in unicorum tela. & repellit
tanquam scutum. fides enim scutumest sub quo est iusticia.
que interiora transfigi non sinit tuta est sicut submnumim¬
ne om̃nim uirtutum. quod protenditur ante omnia arma
quod priꝰ inpugnat diabolus. Uñ ꝑ rima pecit campum du¬
bia. sub sorte duelli. pugnatura fides. Hanc g sumite ut scu¬
tum. in quo possitis extinguere om̃ia tela. id est assultus ne¬
quissum diabolr: tela dico ignea quia deuicio inintium

Expanded text:
hoc, in praeparatione praeparati ad praedicandum Evangelium vel ad complendum praecepta Evangelii, Evangelii dico, pacis, scilicet quod nuntiat pacem inter Deum et homines. Calceamenta haec virtutum debent habere praedicatores, ne ille qui praedicat pede mentis terram tangat, id est pro terrenis faciat. Hac signifiut neque pes sit rectus, nec nudus ad terram, id est nec occultetur Evangelium, nec terrenis commodis innitatur. dico, in omnibus praeliis sumentes scutum fidei, id est fidem rerum, quas non vidimus, quae excipit inimicorum tela, et repellit tanquam scutum. Fides enim scutum est, sub qua vel quo justitia quae interiora transfigi non sinit, tuta est, sicut sub munimine omnium virtutum quod protenditur ante omnia arma, quod prius impugnat diabolus. Unde, prima petit campum dubia sub sorte duelli, pugnaturo fides. Hanc igitur sumite ut scutum, in quo possitis exstinguere omnia tela, id est assultus, nequissimi, diaboli. Tela, dico, ignea, quia de vitio in vitium
Abbreviated transcription (Latin):
eã nicħ me̾ntur. Alii uͦ dicunt ilła mała uoluntat̃e
tantũ penã eẽ ñ culp̃a. Si enĩ inqͥunt culpa ẽ ⁊ puni¬
ri ñ meretur. impunita remanet. ⁊ ita ñ nulłu pecem̃
impunitũ relinqͥt ds. cũ auctoritas dicat nulłu ma¬
lũ impunitũ.⁊ nulłubonũ irremieratũ. Ad q̃d̾
alii respondent illud accipiencłu fore de cõmissis
uite p̃sentis. nec tñ illd̾ impunitũ ꝯcedunt. qr ma¬

Expanded text:
Alii vero dicunt illam malam voluntatem tantum poenam esse et non culpam. Si enim, inquiunt, culpa est, et puniri non meretur, impunita remanet, et ita nonnullum peccatum impunitum relinquit Deus, cum auctoritas dicat nullum malum impunitum, et nullum bonum irremuneratum. Ad quod alii respondent illud accipiendum fore de commissis vitae praesentis, nec tamen illud impunitum concedunt, quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
ficabitur. eritq in natura sua mundissimum.
Et hic ẽ euidentissimũ testimoniũ de resurretõ
ne tamq p̾clara & aꝑta sententia. ut ñ expositore
s lectore indigeat.  notat᷑ hic quartus actus ho¬
miris. In hac namq apłi scrie: quatuor hominis
designant᷑ actiones. Prima fuit ante legẽ. scd̃a sub
lege. t̾cia sub grã: qͣrta in uuta et̾̃na. In pma actiõe
ante legem nulla ẽ pugna cũ uoluptatib huiꝰ scłi
bat᷑. qr suꝑiorem nob̃ dm̃ deserueramus. Attende
x ñ ħt. qr spc̃ sc̃s de utroq ꝓcedit. Non enim duo st̃
c filii. Sic gͦ filius ñ ẽ a seip̃o. s ab illo de qͦ natꝰ ẽ. ita
&. a seip̃o spc̃ sc̃s ñ ẽ s ab illo de quo ꝓcedit .i. a patre
ꝙ filio. Distinguere aũ int̾ illam generationẽ ⁊ hãe
ꝓcessionem nescio. ñ ualeo ñ sufficio : qr ⁊ iffa ⁊ i¬
la ineffabił ẽ. Id̃oq sic̃ ꝓpħa de filio loquens ait.
generationẽ eius quis marrab: ita de spũ scõ ue¬

Expanded text:
orpus vivificabitur, eritque in natura sua mundissimum. Et est hic evidentissimum testimonium de resurrectione, et tam praeclara et aperta sententia, ut non expositore, sed lectore indigeat. Et notatur hic quartus actus hominis. In hac namque Apostoli serie quatuor hominis actiones designantur. Prima fuit ante legem, secunda sub lege, tertia sub gratia, quarta in vita aeterna. In prima actione ante legem, nulla pugna est cum voluptatibus hujus saeculi; batur, quia superiorem nobis Deum deserueramus. Attende iritus sanctus de utroque procedit. Non enim duo suntet Filii. Sicut ergo Filius non est a seipso, sed ab illo de quo natus est: itaed ab illo de quo procedit, id est a Patre et Filio. Distinguere autem inter illam generationem, et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio, quia et illa, et ista ineffabilis est. Ideoque sicut Propheta de Filio loquens ait: Generationem ejus quis enarrabit? ita de Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
te. s qͣnta facilitate ⁊ serenitate animni careat his.
cũ ł oportet ł &̾ necesse ẽ his carere. ut dice̾ possit scio
abundare ⁊ penuriam pati. Siciustificat᷑ sapĩa a
filiis suis. qͥ intelligt̾ nͨ in abstinendo nͨ in manducan¬
do eẽ iusticiã. s in equanimietate tolerandi inopiam.¬

Expanded text:
te, sed quanta facilitate et serenitate animi careat his, cum vel oportet vel etiam necesse est his carere ut dicere possit: Scio abundare et penuriam pati , sic justificatur sapientia a filiis suis, qui intelligunt nec in abstinendo nec in manducando esse justitia
Abbreviated transcription (Latin):
test. d̾s ñ uult: quia ipse
non. Et cum nullus accuset. quis est qui
i. qui possit inferre mortem:
Nullus poterit inferte¬
qui uelit. solus enm xp̃c
poss s ñ uult. Numquid
ꝑ illis. uult dampnare.¬
Dico mortuus mimo
qui & resurrex̃ qd maiꝰ¬
ẽ. ut & nos resurgamꝰ.¬

Expanded text:
test, Deus non vult, quia ipse non. Et cum nullus accuset, quis est qui  qui possit inferre mortem? nullus poterit inferrequi velit. Solus enim C non vult. Nunquid pro illis, vult damnaredico mortuus, imo qui et resurrexit, quod majet nos resurgam
Abbreviated transcription (Latin):
ce ⁊ rep̾sentãtione humanitatis. dum cotidie
hoiem quẽ assũpsit. ⁊ graue genus mortis qd̃ ꝓ
uultui pat̾no offert ut nrĩ mĩse¬
reatur. cuius postulatio cũ tantus sit ñ potest
contẽpni. Quis gͦ
sint nob̾a d̾o: quis gͦ¬
call seꝑab̾nos a caritate di:
tribulatio .i. corporis
afflictio An angustia
.i. mͣtis anxietas.An
S ad locum: An fames¬
ꝯapparatus mor¬
Scił ip̃a mors. Nu utiq eor seꝑabit. sicut serip¬
⁊ tum ẽ in psalmo his¬

Expanded text:
dum quotidie hominem quem assumpsit et grave genus mortis quod pro vultui paterno offert, ut nostri misereatur; cujus postulatio cum tantus sit non potest contemni. Quis ergo. sint nobis a Deo, quis abit nos a charitate Dei? tribulatio, id est corporis afflictio? an angustia, id est mentis anxietas? an  ad locum? an famesapparatus mort ipsa mors? nil utique eorum separabit. Sicut scriptum est in Psalmo, his
Abbreviated transcription (Latin):
bonis institutionib dei
merando det̾ret a carnis obedientia
ñ ip̃a caro que d̾i creatura est. Potest utiq s pru¬
dentia carnus ñ potest .i. natura potest. uiciũ ñ po¬
test. S medicus ad ħuenit. ut pellat uictũ. uen̾
cnĩ saluator ad humanũ genus nullũ sanu̾̃ mue¬
nit. Idem magnus medicꝰuenit ad sanandũ uiciũ
mali. ħ u̾bo apłi suũ cõnsirmantes errorẽ. S unꝰ ħo¬
ẽ. eademq natura a bono do condita. bona q̃ herisa¬
piebat scd̃m carnem. hodie scd̾m spm̃ sapit. q̃ dũ
uicium ht ñ potest subici legi d̾i. sic̃ claudicatio ñ po¬
test subici recte ambulatõni. Tolle uͦ claudicationẽ

Expanded text:
bonis institutionibus Dei merando deterret a carnis obedientia,non ipsa caro, quae Dei creatura est? potest utique: sed prudentia carnis non potest; id est natura potest, vitium non potest. Sed medicus ad hoc venit ut pellat vitium. Venit enim Salvator ad genus humanum, nullum sanum invenit, id est magnus medicus venit, ad sanandum vitium, mali, hoc verbo Apostoli suum confirmantes errorem. Sed unus homo eademque natura, a bono Deo condita bona, quae heri sapiebat secundum carnem, hodie secundum spiritum sapit, quae dum vitium habet non potest subjici legi Dei, sicut claudicatio non potest subjici r
Abbreviated transcription (Latin):
cestam̃tum. ũ filios sed seruos &e alienos pariebat. Dem̃
uetus testam̃tum popło cui datum est comꝑat dicens.
Qui mons ꝑ omnia coniunctus est ce simił. id ẽ uetus te¬
cato cum filiis siuis. H ec est synagoga que subpcitato gene¬
rat filios. Totus quidem ppłs mater est singuli autem st̃
filii. uł filii sunt ꝓseliti. quiom̃s timore pene seruiunt:
oe ideo uetus testam̃tum dr᷑ esse coniunctum. & simile
illi popło. qr sit̃ uetus testam̃tum penas minabat᷑ e tem¬
ꝑalia ꝓmittebat: ita ille popłs timore pene & amore tẽ¬
poralium seruiebat. Ecce ꝑomnia patet qͦd netus lex ñ
est tenenda. sedd noua que esursum est que lib̾a est. idẽ
ad suꝑiora nos mittit & liberos facit. quedata ẽ eccłie.
que sursum est & lib̾a. Uñ subdit. Illa autẽ. Qiͣ dicẽt.
Hec idẽ synagoga

Expanded text:
Testamentum non filios sed servos et alienos pariebat. Deinde vetus Testamentum populo cui datum est comparat, dicens, qui, mons per omnia conjunctus est, et similis, id est vetus Tes servit. Vel, servit, sub peccato cum filiis suis. Haec est synagoga quae sub peccato generat filios, totus quidem populus mater est, singuli autem sunt filii vel filii sunt proselyti, qui omnes timore poenae serviunt. Et ideo vetus Testamentum dicitur esse conjunctum et simile illi populo, quia sicut vetus Testamentum poenas minabatur, et temporalia promittebat: ita ille populus timore poenae, et amore temporalium serviebat. Ecce per haec omnia patet quod vetus lex non est tenenda, sed nova quae sursum est, quae libera est, id est ad superiora nos mittit, et liberos facit: quae data est Ecclesia quae sursum est, et libera. Unde subdit, Illa autem. Quasi dicat: Haec, id est synagoga
Abbreviated transcription (Latin):
ũbum di ñ eẽ impletum. ad qͦd respondet. qr ⁊ si
in quib dã ñ ẽ impletũ. in aliis tñ impletũ ẽ. ⁊ in
gentib credentib qui st̃ ueri filii abrahe. Qiͣ. erra
pleta fuit ꝑmissio. nam u̾bum d̾i excidere ẽ. ꝓ¬
missa ñ im̃plere. Uere ñ excidit & si quidã ñ sal¬
uent᷑. ñ enim omĩs qͥ ex isrł sunt. hii st israelite. neq
qui sunt sem̃ abrahe. om̃s filii abrahe sc̃. Hec ñ
mutant᷑. S hii sunt filii abrahe qͥ similes st̃ ysa¬
ac. qr ita dic̃ seriptura in genesi. in ysa ac uocabit᷑
tͥ sem̃. o abraham. In semine reputabunt᷑ similes
łysaac qui st̃ p̃figurati a do. In ysaac qͥppe qͥ pro¬
ĩ missus ẽ filius abrahe sigurati st̾ ñ qui seipõs

Expanded text:
et. Quod etsi in quibusdam non est impletum, in aliis tamen impletum est et in gentibus credentibus qui sunt veri filii Abrahae. Quasi dicpleta fuit promissio. Nam verbum Dei excidere est promissa non implere. Vere non excidit, etsi quidam non salventur. Non enim omnes qui ex Israel sunt, hs filii Abrahae sunt. Haec non mutantur. Sed illi sunt filii Abrahae qui sunt similes Isaac, quia ita dicit Scriptura in Genesi, in Isaac vocabitur tibi semen, id est in semine reputabuntur similes Isaac, qui sunt praefigurati ab eo. In Isaac quippe qui promissus est filius Abrahae figura
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe. In his ostendit ꝙ
sola grã ñ genus facit fi¬
ueritatẽ dico. Qualit̾ grã
confirmatꝰ sit apłs supra
ostendit dicens. nil eum
tum pͥus errauit dũ xp̃i
eccłiam ꝑsequebat᷑ cũ do¬
lore exponit. in qͦ grã d̾i

Expanded text:
Abrahae. In his ostendit quod sola gratia, non genus, facit fiVeritatem dico. Qualiter gratia confirmatus sit Apostolus supra ostendit dicens, nil eum tum prius erraverit, dum Christi Ecclesiam persequebatur, cum dolore exponit. In quo Dei gratia
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tior in aliqͦ positus in
te conscĩa mea fundata
in spũ scõ eidem contes¬
cõpunctio ẽ cordi meo de¬
timantur I malis q̃ pͥus egi. Et sic

Expanded text:
tior in aliquo positus, in entia mea, fundata tu sancto, eidem contescompunctio, cordi meo, de malis quae prius feci, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
nistrat peciatum. Et si lex ininistrat peccatum. tc̃ sixp̃s
legem michi miistrat. gͦ & peccatum. S numqͥd xp̃c ẽ¬
nec legis: qđ forte ud̾etur. qͥa eam ad impleuit. S ab sit
qđ ip̃e sit mimister. idẽ qͦd eam imnustuĩt. docens ẽam pꝰ
suam passionem seruandam. Et si xp̃s ñ est minister le¬
gis. cur nos galathe seruaretis: Uł ita. quod si. Nĩ. Uere¬

Expanded text:
nistrat peccatum, et si lex ministrat peccatum, tunc si Christus nistrat peccatum, et si lex ministrat peccatum, tunc si Christus legem modo ministrat, et peccatum. Sed nunquid Cnec legis, quod forte videretur, quia eam adimplevit. Sed absit quod ipse sit minister, id est quod eam ministraverit, docens eam post suam passionem servandam. Et si Christus non est minister legis, cur vos, Galatae, eam servaretis? Vel ita, quod si. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
legem destruxit. &e deseri
endo. qͥa nec ego pectaui
deserendo &e destruendo.¬
qr si it̃um het reedifico
p̃naricatorem se constituat. S illam non destruxit. qͥa de¬
strui non potest. hanc autem suꝑbiam uere destruxerat
& destruebat. & ieo si reedificaret. p̃uaricator fieret. Ille
ueram cum conaretur destruere. & pꝰ ea ueram eẽ & destriun
ñ posse cognosceret. tenuit eam ut in ip̃a edificetur. Uł ita:
qͥd si querentes. Qiͣ. Dixi quod exoꝑib legis non est iusticia.
& uere. qͦd idẽ qͥa etiam nos ip̃i qui in lege maiores fuisse¬
inuenti sumus ñ opinione habiti s ratione ꝓbati fuimꝰ
pet̃ores inea. scił dum eis subiecti seriuebamnis. qđ iñ appa¬
ret. qͥa sumus q̃rentes idẽ q̃rimus iustificari inxp̃o. qͥa cur¬
in xp̃o qrenins iustificari. nͥ quia in lege ñ eramus uisti:
et si hoc est quia sinos quunca ꝑfec̾ti eramus. fuimꝰ exea
pectatores: tunt lex uͥcumꝙ post xͥ passionem seruatur. mi¬

Expanded text:
legem destruxit, et deseri a nec ego peccavi deserendo, et destruen si iterum haec reaedifico praevaricatorem se constituat, sed illam non destruxit, quia destrui non potest. Hanc autem superbiam vere destruxerat, et destruebat, et ideo, si reaedificaret, praevaricator fieret. 147 veram cum conaretur destruere, et postea veram esse ac destrui non posse cognosceret, tenuit eam ut in ipsa aedificetur. Vel ita, quod si quae. Quasi dicat: Dixi quod ex operibus legis non est justitia, et vere. Quod, id est quia etiam nos ipsi qui in lege majores inventi sumus, non opinione habiti, sed ratione probati fuisse peccatores in ea, scilicet dum ei subjecti serviebamus. Quod inde apparet, quia sumus quaerentes, id est quaerimus, justificari in quaereremus justificari, nisi quia in lege non eramus justi? Et si hoc est, id est si nos qui in ea perfecti eramus, fuimus ex ea peccatores, tunc lex ubicunque post Christi passionem servatur, mi
Abbreviated transcription (Latin):
petc̃ores. Et si hoc est quod utiq ẽ. numqͥd xp̃c est munister
peccatiidẽ numqͥd patitur xp̃c. & concedit nos relabi ad
eẽt minister pectati. id est prious status ur̃i. sic̃ fuisset
quax eins aestruxi legem: rationabilit̃ uiuendo &e docũ¬
do. Et siit̃um reedifico hec quȩ destruxi idẽ legem: con¬
stituo me ẽẽ p̃uaricatorẽ id ẽ contra legem sp̃ualiter intel¬

Expanded text:
ege. Et si hoc est quod utique est, nunquid Christus minister peccati, id est nunquid patitur Christus, et concedit nos relabi ad esset minister peccati, id est prioris status nostri sicut fuisset quax ejus, destruxi legem rationabiliter vivendo et docendo. Et si, ego, iterum reaedifico haec quae destruxi, id est legem, constituo me esse praevaricatorem, id est contra legem spiritualiter intel
Abbreviated transcription (Latin):
nob ñ c̃s eam daret. Exfide gͦ dicit nos iusttficari. quia ipsa
pͥma est exqua impetrantur at̾a. Ex fide urstificeiir dico. &
non ex oꝑib legis aliquomͦ sine ante fidem. siue cum fide fiant.
Opter quod scił quia nuds non est uistus exlege. patet qdđ ex
oꝑib legis non iustificabi¬
tur omnis caro idẽgentił
qͥa si ex ilł non iustificat᷑
mds. multo minꝰ caro idẽ
peccator exgentib Qd̃ si.

Expanded text:
nobis, nisi Deus eam daret. Ex fide ergo nos dicit justificari, quia ipsa prima est, ex qua impetrantur caetera. Ex fide justificemur, dico, et non ex operibus legis aliquo modo, sive ante fidem sive cum fide fiant. Propter quod, scilicet quia Judaeus non est justus ex lege, patet quod ex ibus legis non justificatur omnis caro, id est quia si ex illis non justificatur Judaeus, multo minus caro, id peccator ex gentibus. Quod si,
Abbreviated transcription (Latin):
deuites.quia iam
nuntii sunt. plures
autem infine futu¬
ri sunt. Et hoc est qͦd
ait. Exhiisemm sut¬
qui penetrant domoᷤᷤ
adlitteram. Ingre

Expanded text:
devites, quia jam quidam sunt; plures autem in fine futuaimo Et hoc est quod ait: Ex his enim squi penetrant domos. Ad litteram. Ingre
Abbreviated transcription (Latin):
diebantur enim in
domos mulierum.¬
ce decipiebant eas.
bñ subdit: & capti¬
subdolis e uersutis¬
uerbis seducunt mu¬
lierculas priꝰ. & per¬
eas uiros earum. ut
diabolus priꝰ enam
dam. uł penetrant¬
domos. idest riman¬
tur ꝓpͣretatem cuiꝰq. & quos idoneos inueniunt: aucũt
captiuos. Uñ subdit: & muliercłas ducunt captiuas. id
est uiros seductibiles quasi mulieres seducunt mnuliercu¬
las dico honeratas peccatis & ideo erant aigne seduci.
Nñ subdit. qui seducuntur uariis desideriis. quia semꝑ

Expanded text:
diebantur enim in domos mulierum,t decipiebant eas. Unde subdit: Et captisubdolis et versuterbis seducunt, mulierculas prius, eeas viros earum, ut diabolus prius Evam dam. Vel, penetrandomos, id est rimatem cujusque, et quos idoneos inveniunt ducunt captivos. Unde subdit: Et mulierculas ducunt captivas, id est viros seductiles, quasi mulieres seducunt. Mulierculas, dico, oneratas peccatis, et ideo erant dignae seduci. Unde subdit: Quae seducuntur variis desideriis, quia semper
Abbreviated transcription (Latin):
.c filiꝰ tradidit seip̃m. uidas qͥd fec̃: Ftã: traditio a patre.
Facta ẽ traditio a filio. facta est traditio a iuda. una res
facta est. Quid gͦ discreuit patrem tradentem filium.
&e filium tͣdentem se & uidam tdentem magistrũ : Ra
hoc fecit pat̾ & filiꝰ incaritate. iudas aũ fecit inꝑditiõe

Expanded text:
 Filius tradidit seipsum, Judas quid fecit? Facta est traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda, una res facta est. Quid ergo discrevit Patrem tradentem Filium, et Filium tradentem se, et Judam tradentem Magistrum? Quia hoc fecit Pater et Filius in charitate; Judas autem fecit in proditione
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na pena. quorum
cleus est & ip̃e uenter
unt ꝓuenter faciunt.
quasi ip̃m uentoem colentes. Hoce¬
i ab homine colit᷑ qdͦ
est .i. inconfusione idẽ ip̃i głantur impudendis cͥcumcisis.
Qui tales sopiunt terrena. hoc est enim terrena saꝑe. scil
te głatur. uł ita quorum deris uenter est. id est escas que uen¬
tris sunt dm̃ facnint. dum eas iustificare homines dicunt.
& gloria eorum est in confusione ip̃orum id est intalib unde
confundi &e erubescere possunt. dimi ꝑ animalia se iustificari

Expanded text:
erna poena, quorum deus est ipse venter unt, pro ventre faciunt, quasi ipsum ventrem colentes. Hoc enim ab homine colitur, quendis ipsorum, id est ipsi gloriantur in pudendis circumcisis. Qui tales sapiunt. Hoc est enim terrena sapere, scite gloriatur. Vel ita, quorum deus venter est, id est escas quae ventri sunt, deum faciunt, dum eas justificare homines dicunt; et gloria eorum est in confusione ipsorum, id est in talibus, unde confundi et erubescere possunt, dum per animalia se justificar
Abbreviated transcription (Latin):
ut sicut ego credo.
p̃sentem non habetis.
obseruate idẽ diligñ¬
ter inspicite. & imi¬
tanm pacos qui ita
id ẽ imaginem uite nr̃e. scił qui ita credunt. uniunt & do¬
cent sicut ego. idest michi siles imitamini. Uult illos ẽẽ
sollicitos. ne prauorum hominum subtilitate capiantur.
&e notent eum qualiter conũsetur. & doceat ut hiis iun¬
gantur inquib sensum magistri sui agnouerunt. Multi
uetis qui ita ambulãt
multi enim sunt qui
aliter ambulant. ñ
dam. quos sepe dum presens eram apud uos d icebam uobis¬
eẽ inimicos crucis xp̃i. nunc autem dico idem o flens tum

Expanded text:
ut, sicut ego credo, sentem non habetis, observate, id est diligr inspicite et imitamini eos qui itast imaginem vitae nostrae, scilicet qui ita credunt, vivunt, docent. Sicut ego, id est mihi similes imitamini. Ambrosius Vult illos esse sollicitos, ne pravorum hominum subtilitate capiantur. Et notent quemcunque qualiter conversetur et doceat, ut his jungantur in quibus sensus magistri sui agnoverunt Multi eetis qui ita ambulant. Multi enim sunt, aliter ambulant, non quos saepe, dum praesens eram apud vos, dicebam inimicos crucis Christi. Nunc autem idem dico, et flens, tum
Abbreviated transcription (Latin):
Ierttis eñ loquentes in aera¬
aeris ictu. ñ ad corda ho¬
mlni aCTA minũ intellectu. eritis lo¬
quentes maera. qr tã ml¬
loquentes tã mul fertis loqͥntes utputa
qͥdẽ fc̃ lingue in intindo

Expanded text:
eritis enim loquentes in aeraaeris ictu, non ad corda hominum intellectu. Ideo eritis loquentes in aera, quia tam multa eritis loquentes, ut puta, quidem sunt linguae in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa dicendꝰ ẽ qͥit̾ptat᷑ ꝙ aliꝰuidet. qͣm is qui udet ut ioseph
mag̃ qͣm pharao. Iharao uidit spũ. iosephm̃te illiꝰ sp̃c infor¬
mat ẽ ut uid̾et imagines. hiiꝰ mẽs illuminata ẽ ut intelligẽt
uitatẽ. & idoi ilło erat lingua. in isto ꝓpłia. qr in illorerũ
miaginatõ. in isto imagiatõnis int̾ptatõ. Omꝰ gͦ ẽ ꝓpł̃a¬

Expanded text:
s qui videt, ut Joseph magis quam Pharao. Pharao vidit spiritu, Joseph mente; illius spiritus informatus est ut videret imagines; hujus mens illuminata, ut intelligeret veritatem. Et ideo in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationis interpretatio. Minus e
Abbreviated transcription (Latin):
sita dr. qr si rationem uellent aitende: possent in¬
tellige̾. hec inqͣm m̃sa fiat illis in laq̃um. Scͥpt᷑a
enim que intelligentib ẽ panis refectioĩs illaq̃at
Et fiat eis in captionẽ ⁊ scandalum. ⁊ in retͥbutio¬
nem. ⁊ ita facta ẽ uideis. fuit enim eis scptura le-¬
gis causa captiuitatis. dũ zelo eiꝰ pm̃ occid̾unt. ⁊¬
i illa captiuitate fuit eis causa scandali & obꝑbi.¬

Expanded text:
sita dicitur, quia si rationi vellent intendere possent intelligere. Haec, inquam, mensa fiat illis in laqueum. Scriptura enim quae intelligentibus est panis refectionis illaqueat Et fiat eis in 52 captionem et scandalum et retributionem. Et ita facta est Judaeis. Fuit enim eis Scriptura legis causa captivitatis, dum zelo ejus Christum occiderunt, et illa captivitate fuit eis causa scandali et o
Abbreviated transcription (Latin):
ueuit & refrigeratꝰ
est. propter qdͥ scĩ quia seruis aliis. & ad benefatiendũ¬
promptuses mł¬
tomagis mͥ seruire¬
debes. egomultam
habens fidnciam.
ũ dico potestatem.

Expanded text:
et refrigeratus est. Propter quod, scilicet quia servis aliis et ad benefaciendupromptus es, multo magis mihi serviredebes. Ego multam habens fiduciam,  dico potestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
tius est io ar̃a L nstis legem. estis filii di.
deseruimmis. uos accipitis: Quasi non debebitis hoc facere.
& idem cum deo. ñ utiq natura. sed caritatis copula. Qui
idest cuiꝰtumq contli¬
tionisuł sexiis baptiza¬
baptrati estis in

Expanded text:
tiles qui non habuistis legem, estis filii Dei. deseruimus, vos accipitis. Quasi dicat: Non debetis hoc facere, id est unum et idem cum Deo, non utique natura, sed charitatis copula. Quicid est cujusque conditionis vel sexus, baptizati estis in
Abbreviated transcription (Latin):
Afi eoniiin &ꝓna inuicia teneantur corda.¬
stificemuꝵ. aumtenerastudiis eruditur infan-¬
tia: & pene metu cohercita. p̃paratur admaiora. Et hoc: no¬
men ip̃m pedagogi sonat. compositum abeo qͦd pueros
agat. id est ductet. Lex gͦ popło lascuuenti adinstar poda¬
gogi apposita est ut custodiret eos. & future fidei p̃para¬
rit. ł cre honor legis. qͥa custodiuit ut pelagogꝰ: seil hoc ñ
est magnum. qͥa puerorum est non adultorum. Pedago gꝰ
stituit ut sic uenientes ad fidem quasi ꝑueri ad ꝑfectionẽ.¬
ut ex ip̃a fide non ex lege iustificemur. Uł fuit pedagogus¬
qͣm reuelata est fides. qͦ¬
tiquis iam id est mox ñ
idest sub coactione que non est necessaria lib̾is. U el
cub pedagogo. & maius infuturo habebimus. Om̃s enĩ.

Expanded text:
as, et prona in vitia teneantur corda, dum tenera studiis eruditur infantia, et metu poenae coercita, praeparatur ad majora. Et hoc ipsum nomen paedagogi sonat compositum ab eo quod pueros agat, id est ductet. Lex ergo populo lascivienti ad instar paedagogi apposita est ut custodiret eos, et futurae fidei praepararet. Ecce honor legis, quia custodivit ut paedagogus: sed hoc non est magnum, quia puerorum est non adultorum. Paedagogusstituit, ut sic venientes ad fidem quasi pueri ad perfectionem, ex ipsa fide non ex lege justificemur. Vel, fuit paedagogusam revelata est fides qantiquis, jam id est mox, sub coactione quae non est necessariasub paedagogo, et majus in futuro habebimus. Omnes enim;
Abbreviated transcription (Latin):
głice nature. data est dignitas hec. ut deus ei inunam
ꝑsonam iungeretur. Et reuera magnum & mirabile
& stupore plenum est carnemnrãm sursum seclere. & ad¬
orariabangłis. & archangłis. hoc gͦ sepius inmente
uersans extessum patior magna de genere humano yma¬
ginani. Unde scił quia semen habrahe app̃hendit. de¬
passibilis. ut morta
latus est fratrib: scił
quod natus. quod
educatus. quod cre¬
uit. quod passus ẽ.
& mortinis. qui sup̾¬
paterne substantie
figura dictus est.¬
Debuit similari di
nsericors. quod erat innatura. & fidelis scil
uocatuis remoueret delicta popłi qui bene potest hoc fac̃e.
passus est ip̃e et¬
apilato. & tempta¬
tus adiabolo. uel¬

Expanded text:
gelicae naturae data est haec dignitas, ut Deus ei in unam gelicae naturae data est haec dignitas, ut Deus ei in unam personam jungeretur, et revera magnum et mirabile et stupore plenum est carnem nostram sursum sedere et adorari ab angelis et archangelis. Hoc ergo saepius in mente versans excessum patior magna de genere humano imaginans. Unde, scilicet quia semen Abrahae apprehendit, depassibilis, ut mortalbus simulatus est fratribus, quod natus, quod educatus, quod crit, quod passus est et mortuus; qui suppaternae substantiae figura dictus esebuit similari Deosericors, quod erat in natura, et fidelis, scilvocatus removeret, delicta populi. Qui bene potest hoc facere.passus est a Pilato, et tentatus a diabolo,
Abbreviated transcription (Latin):
mines mortem tiraerent. ꝑ suadens eis ut fiducialiter
ad mortem accederent. & ip̃e gustant mortem. nullam
mortis habens necessitatem.Uł ita. & lib̾aret: & agit
ẽnacnaret. & ea enacuata liberaret eos. id est nideos libe¬
ros faceret ꝑ gr̃am. qui tunore mortis corporis uł anime¬
uł anime seruabant legem quos xp̃c lib̾auit uł ab in ferno
nł ab iniugo legis. Nusqm̃ enim. Quasi. Participauit¬
ctificaret. & libera
sa apponitur. quia¬
sinon esser eos lib̾a¬
turus non eis parti¬
ciparet. quod man
legitur. apprehendisse angłicam naturam. ut angelos
redimeret. Sed hoc legitur quod semen abrahe idest tar¬
sed app̃hendit quasi longe fugientẽ consequens. inquo
humane nature dignitas in telligi potest. & miscłia. &
gr̃a qua hocfacit. &e cura qm de nobis habuit. Eugientẽ
quippe ante ip̃m naturam humanam. & longe fugien¬
tem. longe enimeramus. insecutus app̃hendit. Non an¬

Expanded text:
mines mortem timerent, persuadens eis, ut fiducialiter mines mortem timerent, persuadens eis, ut fiducialiter ad mortem accederent, et ipse gustavit mortem, nullam mortis habens necessitatem. Vel 238 ita, et liberaret: Et agit evacuaret, et ea evacuata, liberaret eos, id est Judaeos liberos faceret per gratiam. Qui timore mortis, corporis vel animvel animae servabant legem, quos Christus liberavit vel ab inferno vel a jugo legis. Nunquam enim. Quasi dicat: Partctificaret et liberarec causa apponitur, quiaon esset eos liberaturus, non eis partciparet: quod in legitur apprehendisse angelicam naturam, ut angelos redimeret. Sed hoc legitur quod semen Abrahae, id est carsed apprehendit. Quasi dicat: Longe fugientem consequens, in quo humanae naturae dignitas intelligi potest et misericordia et gratia qua hoc facit, et cura quam de nobis habuit, fugientem quippe ante ipsum humanam naturam et longe fugientem. Longe enim eramus, insecutus apprehendit. Non an
Abbreviated transcription (Latin):
isto maligno. quid habundat nͥnasci. laborare &e mo¬
ri : hec sunt mercemonia regionis nr̃e. adtales merces
mertator ille descendit. Et qina omnis mertator dat &¬
accipit. dat quod habet. & accipit quod ñ habet. ita¬
etiam xp̃c in ista mercatina dedit o accepit. Sedquid
accepit.: Quod hic habundabat. scił nasci. laborare.
&e mori. Et quid dedit: Renasci. resurgere. & ineter¬
num regnare. Obone mercator. gr̃as agimus quia emi¬
sti nos sanguinem tuum bibimus. enugłium tuum leginꝰ
instrum̃tum nr̃m. seruitin sumus. eteatura tua sumus.
Fecisti nos. redemisti nos. Pmere potest quis suum seruũ
ce mortem gustauit. ut timorem morus tideles uince¬
rent. bt enimnc. dicus non habens necessitatem ex
cibis qui egroto p̾pantur gustare. sed ille consolans eũ
pͥmum decibis illius degustat. ut ꝑsuadeat egroto prom¬
tius illos cibos acriꝑe. sic etiam dominꝰ cum omnes ho¬

Expanded text:
isto maligno, quid abundat nisi nasci laborare et moisto maligno, quid abundat nisi nasci laborare et mori? Haec sunt mercimonia regionis nostrae. Ad tales merces mercator ille descendit, et quia omnis mercator dat et accipit, dat quod habet et accipit quod non habet, etiam Christus in ista mercatura dedit et accepit. Sed quid accepit? Quid hic abundabat, nisi nasci, laborare et mori? Et quid dedit? Renasci, resurgere et in aeternum regnare. O bone mercator, gratias agimus, quia emisti nos, sanguinem tuum bibimus, Evangelium legimus, instrumentum nostrum; servi tui sumus, creatura tua sumus; fecisti nos, redemisti nos. Emere potest quis servum suum, et mortem gustavit, ut timorem mortis fideles vincerent. Ut enim medicus non habens necessitatem ex cibis qui aegroto praeparantur gustare, sed ille consulens ei vel consolans eum, primum de cibis illius degustat ut persuadeat aegroto promptius illos cibos accipere: sic etiam Dominus, cum omnes ho
Abbreviated transcription (Latin):
Bñ &e beatus iobait: pellem ꝓpelle. & oñia que habet
homo dabit ꝓ aninia sua. Etͣ hec est inctoria fidei. que
utiq defuisset si credentes immortalitas mox consecu¬
ta esset. poterat quidem hoc deus dare credentibus
ut nec istins exꝑirentur corꝑis mortem. Sed si hoc fecisset
carni quedam felicitas ad derctur. minueretur autern
fidei fortitudo. Sic enim homines inortemistamtime¬
renit. ut non ab aliud felices dicerent ẽẽ xp̃ianos. insi
quod moriomnino ñ possent. ac per hoc̃ nemo ꝓpter il¬
lam beatam uitam que futura est ad xp̃i gr̃ani festina¬
ret. sel ꝓꝑter remouendam mortis molestiam delicatius
s rederes enim non moriturus. Quanto fortius ita crede.
ut se speret moriturus. sine fine uicturum. exemplo
sine fine uita inuit:  Desideremꝰ gͦ intam xp̃i. qui a
tenemus pignus mortem xp̃i. Quomͦ ñdabit nobis bo¬
na sua qui passus est mala nr̃a: Interris istis. inscło

Expanded text:
Unde et beatus Job ait: Pellem pro pelle, et omnia quae habet Unde et beatus Job ait: Pellem pro pelle, et omnia quae habet homo dabit pro anima sua . Et est victoria fidei, quae utique defuisset, si credentes immortalitas mox consecuta esset. Poterat quidem hoc Deus dare credenut nec istius experirentur corporis mortem: sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. Sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christianos, nisi quod mori omnino nlam beatam vitam quae futura est ad Christi gratiam festinaret; sed propter renovandam mortis mocredere se non mout se speret moriturus sine fine victurum, exemplo sine fine vita vivit. Desideremus ergo vitam Christi, quia tenemus pignus mortem Christi. Quomodo non dabit nobis bona sua qui passus est mala nostra? In terris istis, in saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se constet cendisse. Factus est gͦ filius hominis filius. pas¬
sibilis. & mortalis. ut ꝑmortem destrueret diabolum de¬
letis pectatis ꝑ que subillo captiui eramus. & ꝑeandem
mortem lib̾aret eos quitimore mortis corꝑalis pertotam
hanc uitamerant obnoxii. idest subditi seruitua diaboli
& pectati. hic quiddam mirabile demonstrat. quia
ꝑ quod potestatem habebat diabolusper hoc uictus est. &
qͥne fuerant arma illi forti aduersum mundum. ꝑ ea
sollerue in sinnat. Mors enim erat arma ꝑ que uincebat
diabolus. & ꝑeamuictus est axp̃o. Uñ. ero mors tua o
mors. & ꝑeamliberauit obnoxios seruituti. Intuere
qͣnͣtum bonum oꝑatur moes xep̃i. lib̾auit eoi quitimore
mortis obnorii erant seruititi. Serm si quidem erant
qui mortem̃ tumebant. & om̃ia paciebantur ne more-¬
rentur. nunc autem sancti ꝑxp̃m ad regnum transitu¬
ri irrident eam. bñ apłs. cupio dissoliti & ẽẽ cum xp̃o.

Expanded text:
 se constet cecidisse. Factus est homo Dei Filius, hominis filius passibilis et mortalis, ut per mortem destrueret diabolum, deletis peccatis, per quae sub illo captivi eramus; et per eamdem mortem liberaret eos, qui timore mortis corporalis per totam hanc vitam erant obnoxii, id est subditi, servituti diaboli et peccati. Hic quiddam mirabile demonstrat, quia per quod potestatem habebat diabolus, per hoc victus est, et quae fuerant arma illi forti adversum mundum, per esolertiae insinuat. Mors enim erat arma per quae vincebat diabolus, et per eam victus est a Christo. Unde: Ero mors tua, o mors . Et per eam liberavit obnoxios servituti. Intuere quantum bonum operatur mors Christi. Liberavit eos qui timore mortis obnoxii erant servituti. Servi siquidem erant qui mortem timebant, et omnia patiebantur ne morerentur. Nunc autem sancti per Christum ad regnum transituri irrident eam. Unde Apostolus: Cupio dissolvi et esse cum Christo .
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis sit scđm quod deus. & est sensus. potens est eis
anxiliari qui temptantur. idest cum multa alau̾tate pro¬
tendit manum. ad compatiendum temptaus. ꝑfestecꝑ
nouit ilfacere. Nota quodd ait temptatis. Termptat qui¬
dem deus. temptat homo. temptat diabolus. Tempias
aens ut ꝓbet aiabolus ut decipiat. homo ut sciat quod
Unde fratres sc̃i¬

Expanded text:
sibilis sit secundum quod Deus. Et est sensus: Potens est eis auxiliari qui tentantur, id est cum multa alacritate protendit manum ad compatiendum tentatis, perfecteque novit id facere. Nota quod ait, tentatus. Tentat quidem Deus, tentat homo, tentat diabolus. Tentat Deus ut probet; diabolus, ut decipiat; homo, ut sciat quod Unde, fratres s
Abbreviated transcription (Latin):
des tunc territi minis tc̃
blandiciis capti. sub ele¬
nientis id est sub lege
ticiam sic̃t abelementis primum usum discendi assumũt
parnuli: elementis dico mundi. Bñ lex dicitur elem̃ta
mundi quialex ũ celestia & eterna sed terrena ꝓmittebat.
uł transitoria ut ẽ. mũdꝰ. Uł melem̃tis sig̃cticant᷑ neomenie
idẽ lunares dies.⁊ sabbm. qͤ iuidi obseruabat. Sritaq iud̃i sub¬

Expanded text:
 tum territi minis, tum blanditiis capti, sub eleentis, id est sub lege titiam, sicut ab elementis principium discendi assumunt parvuli. Elementis, dico, mundi, bene lex dicitur elementa mundi, quia lex non coelestia et aeterna, sed terrena promittebat, vel transitoria, ut est mundus. Vel in elementis significantur neomeniae, id est lunares dies
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uum impugnationes. & gentilium ꝑsuasiones. qui
ad ydolatͥam traherent: illos defendebant ammonendo.
increꝑando. aliqñ pumendo. qe sic eterna bona illis cõ
eis &e actor. quia causam eorum apud deum bñ egit dum
per sacͥficia ce expiationes dm̃ eis sepe placauit. ce hoc
usq ad tempus p̃finitum. idest usq ad aduentum xp̃i.
inquo constituit deus. ut ꝑfecti &e lib̾i fierent. & heredi¬
tatem obtinerent. Alioquin ex herellarentur. de quo tẽꝑe

Expanded text:
spirituum impugnationes et gentilium persuasiones, qui spirituum impugnationes et gentilium persuasiones, qui ad idololatriam traherent, illos defendebat admonendo, increpando, aliquando puniendo, et sic aeterna bona illis conseis et actor, quia causam eorum apud Deum bene egit, dum per sacrificia et expiationes Deum eis placavit, et hoc usque ad tempus praefinitum, id est usque ad adventum Christi, in quo constituit Deus ut perfecti et liberi fierent, et haereditatem obtinerent: alioquin exhaeredarentur. De quo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
modi. Iudiuͦ sub elem̃tis deo seruiebant. quia hec ip̃e man¬
data ded̾at. ut obseruarent neomenias. sabbata &e huimͦi.
In elementis gͦ neomenias. idẽ lunares dies. significat &
sabb̃m. que obseruabant iudei ñ quod in elementis sꝑa¬
rent ut pagani. sed inhis dm̃ uenerabantur dum pariuili
erant. & ad tempus plenituduns ñ dum ꝑuenerant. Si cut
gͦ paruulus sub pedagogo est &e actore. &e tutore. ãnqͣm
sit adultus: ita indeis ad huc paruulis lex fuit pedago¬
gus. quia timore compressit. & p̃ceptis dei seruire coegit.
Fint etiam tutor &e actor uidis. quos deus heredes institu¬
it. dum paruulierant cognitione dei. ce uirib resistũdi
peccatis. quo tempore eraut ettam quasi serui legalib scil
penis amalis t̾riti. & ꝓmissionib temꝑalium aabona
incitati. uec sui dũabantur sed uitia. nec suorum idest
hereditatis eterne cum essent hoꝵ domini ad eo instituti.
His gͥ fuit lex tutoris loco. dum contra malignorum

Expanded text:
smodi; Judaei vero sub elementis Deo serviebant, quia haec ipse mandata dederat, ut observarent neomenias, et Sabbata, et hujusmodi. In elementis ergo neomenias, id est lunares dies significat et Sabbata, quae observabant Judaei, non quod in elementis sperarent, ut pagani, sed in his Deum venerabantur, dum parvuli erant, et ad tempus plenitudinis non pervenerant. Sicut ergo parvulus sub paedagogo est et actore et tutore, antequam sit adultus, ita Judaeis adhuc parvulis lex fuit paedagogus, quia timore compressit, et praeceptis Dei servire coegit. Fuit etiam tutor et actor Judaeis quos Deus haeredes instituit, dum parvuli erant cognitione Dei, et viribus resistendi peccatis: quo tempore erant etiam quasi servi, legalibus, scilicet poenis a malis territi, et promissionibus temporalium ad bona incitati; nec sui dominabantur, sed vitia; nec suorum, id est haereditatis aeternae, cum essent horum domini a Deo instituti. His igitur fuit lex tutoris loco dum contra malignorum
Abbreviated transcription (Latin):
regnum d̾i possidebt̃. Illud demq qͦmͦ uerũ ẽ. fides
sine oꝑib mortua ẽ. Alit̾ gͦ intelligendũ ẽ. qd̾ hic
dic̾apłs. Hoc aũ si subtilius disserere coner. uereor
ne ad intelligendũ difficilior ip̃a sit expositio. Eni¬
tar tñ qͣntũ dñs adiuuat. breuit᷑ &e dilucide qͣmũ
potero expedire q̃ sentio. Suꝑ fundam̃tũ gͦ xͥane fi¬
dĩ aliꝰ suꝑedificat aurũ. argentũ. lapides p̾ciosos
is uidelicet qͥ cogitat q̃ d̾ĩ st᷑. q̃mͦ plactat do. alius

Expanded text:
 verum est: fides sine operibus mortua est? . Aliter ergo intelligendum est quod hic dicit Apostolus. Hoc autem si subtilius disserere coner, vereor ne ad intelligendum difficilior sit ipsa expositio. Enitar tamen, quantum Dominus adjuvat, breviter et dilucide, quantum potero, expedire quae sentio. Supra fundamentum Christianae fidei, alius superaedificat aurum, argentum, lapides pretiosos, is vid
Abbreviated transcription (Latin):
ideo tim̃.dus cum nusqͣm possit euitari: & inom̃ib nob̾¬
est ꝑ gr̃am qui unitatem sernamꝰ. Et nota ñ singularit de
aliqua ꝑsona. sed cõmuniter de om̃ib idest detͥnitate hec
accipi uixta illam que p̃cessit expositionem. uł ita potest h
quod est & om̃s creaturas excellit : &e filiꝰ est ꝑom̃ia. ꝑ qͣm
reꝑatorem omnia oꝑa ur̃a sunt. & ꝑ ip̃m om̃ia facta: ce

Expanded text:
ideo timendus cum nusquam possit evitari. Et in omnibus nobideo timendus cum nusquam possit evitari. Et in omnibus nobis, per gratiam, qui unitatem servamus. Et nota non singulariter de aliqua persona, sed communiter de omnibus, id est de Trinitate haec accipi, juxta illam quae praecessit expositionem. Haimo Vel potest hoc quod est, et omnes creaturas excellit, et Filius est per omnia, per quem reparatorem omnia opera nostra sunt, et per ipsum omnia facta; e
Abbreviated transcription (Latin):
nib nobis. unast tides. dest ilemiu
O bemini credere & eodem mͦ
oꝑari. quia unum & idem est quod creditur acunitis fi¬
delib. Unde fides catholica dicitur idẽ uniũsalis. uł accipi¬
tur hic fides qua creditur. Alind enim sunt ea que cre-¬
duntur. aliud fides qua creditur. Illa quippe in reb sunt
que uł c̃e uł fuisse. uł futura ẽe creduntur. Hec autẽ in
animo credentis est. ei tam̃ conspicua ciiꝰ est. qͣm uis sit
& in aliis. ñ ip̃a sed similis. Una est gͦ fides. ñ numero
sed genere. quia similis in omnib quiẽ admodum duoꝵ
idem uolentium dicitur. uoluntas una. & duorum similli¬
morum facies una. Sequit᷑. Et unum baptisma scił equale.
aquocumq detur. si potest iterari: & uobis est. unꝰ ds idẽ
creator om̃ium. & pater ꝓcurando & gub̃nando: & iđo
nemo potest alteri se preferre. Qui deus est suꝑ omnes¬
creaturas. idẽ precedit om̃s creaturas. Quasi. Cunis digni¬
tas uos inuitat. est ꝑ omnia diftusus quia ubiq est: et

Expanded text:
nsus: Una est fides, id est idem jubemini credere, et eodem modo operari, quia unum et idem est quod creditur a cunctis fidelibus. Unde fides catholica dicitur universalis. Vel accipitur hic fides qua creditur. Aliud enim sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creditur. Illa quippe in rebus sunt, quae vel esse, vel fuisse, vel futura esse creduntur. Haec autem in animo credentis ei tantum conspicua cujus est, quamvis sit et in aliis, non ipsa, sed similis. Una est ergo fides, non numero, sed genere, quia similis in omnibus: quemadmodum duorum idem volentium dicitur voluntas una, et duorum simillimorum facies una. Et unum baptisma, id est aequale a quocunque detur, nec potest iterari, et vobis est unus Deus, id est creator omnium et Pater, procurando et gubernando: et ideo nemo potest se alteri creaturas, id est praecedit omnes creaturas; quasi dicat: Cujus dignitas vos invitat. Et per omnia diffusus, quia ubique est: et
Abbreviated transcription (Latin):
interra. Dedit quia deus cum patre. sc̾m qđ dat. accepit qi
ip̃e insins est meccłia inqua accipit. hoc in hominib acciꝑe.
Nec moueat quod ait dona. ñ donum. cui etiam concordat
ꝓpħa. Proculdubio sp̃c sc̃s. donum dei est de quo dñs ait sa¬
maritane. si scireᷤ donum dei & cet̾a. S ideo pluraliter am¬
bo dixerunt dona quia ꝑdonum qđ est sp̃c sc̃s. multa do¬
na que quib ꝙ sint ꝓpriadiniduntur. Nonenim singłi.
quig habẽt omnia. secd hii illa. ali alia. qͣmñius ip̃m dom̃.¬
aquo unicuiq ꝓpria diuidunt᷑: idem habent idẽ sp̃m
sc̃m. Unde alibi: omnia hec inquit oꝑatur unus & idem
sp̃c. Aiidens singulis ꝓut uult. Et una anima in om̃ib
membris agit omnia. Quod autem. ꝑ sequitur. supioit̃¬

Expanded text:
in terra, dedit quia Deus cum Patre, secundum quod ait, accepit, quia ipse in suis est in Ecclesia, in qua accipit. Hoc est in hominibus accipere. Nec moveat quod ait dona non donum, cui etiam concordat Propheta, procul dubio Spiritus sanctus donum Dei est: de quo Dominus ait Samaritanae: Si scires donum Dei, etc. . Sed ideo pluraliter dona ambo dixerunt, quia per donum quod est Spiritus sanctus, multa dona quae quibusque sint propria, dividuntur. Non enim singuli quique habent omnia, sed hi illa, alii alia, quamvis ipquo unicuique propria dividentur, idem habent, id est Spiritum sanctum. Unde alibi: Omnia haec, inquit, operatur unus et idem Spiritus dividens singulis prout vult , ut una anima in omnibus membris agit omnia. Quod autem, prosequitur superi
Abbreviated transcription (Latin):
nitate captiuam duxit captiuitatem: idest¬
MN. eos quos aiabolus captiuauerat apamliso. &
ꝓprios mundi & inferni fecerat: it̾um captiuos fecit xp̃c.
dum adcelum reducuntur. Ipsos itaq homines appellat
captiuitatem. quia captun tenebantur subdiabolo sicut
militia cum dicitur. intelliguntur qui militant. Eandem
captiuitatem axp̃o captiuatam dicit. ut sit captiuitas fe¬
lix. Possunt ẽnim homines. adbonum capi. Unde petro
dictum est: & hoc iam eris hommes capiens. Captiuatigͦ
dicuntur quia capti. & capti. quia subigati. subleue in¬
gum missi. liberati apeccato. serin facli isticie. Et dedit ho¬
tur om̃ib lingnis. In psalmo tamen ita legitur. accepisti

Expanded text:
nitate, captivam duxit captivitatem, id est eos quos diabolus captivaverat a paradiso, et proprios mundi et inferni fecerat. Iterum captivos fecit Christus, dum ad coelum reducuntur. Ipsos itaque homines appellavit captivitatem, quia captivi tenebantur sub diabolo, sicut militia cum dicitur, intelliguntur qui militant. Eamdem captivitatem a Christo captivam dicit, ut sit captivitas felix. Possunt enim homines ad bonum capi. Unde Petro dictum est: Ex hoc jam eris homines capiens . Captivati ergo dicuntur quia capti, quia subjugati, sub leve jugum missi, liberati a peccato, servi facti justitiae. Et dedit hotur omnibus linguis. In Psalmo tamen ita legitur: Accepisti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suram donationis xp̃i. id est scđm quod dator
xp̃c m̃surait. aliĩ hoc: aliiillud. x p̃c eui adm̃suram ñ de¬
dit aens. quia gr̃a plenus est adm̃furam dat hominib.
Meusura est aiuisio quedam diuinorum. aliud emmi ha¬
bet ille. aliud iste. & quod habet iste ñ habet ille. ꝓꝑter¬

Expanded text:
nsuram donationis Christi, id est secundum quod dator Christus mensurat, alii hoc, alii illud. Christus, cui ad mensuram non dedit Deus, quia gratia plenus est, ad mensuram dat hominibus. Mensura est divisio quaedam divinorum. Aliud enim habet ille, aliud iste: et quod habet iste, non habet ille. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
didicert. ut sciant quid agendum sit. Priꝰ enm ig¬
norantes xpm̃ in tenebris erant. at uͥ lux orta est
uenert.ł que tenebras amant. ł ad
tenebras ducunt. ⁊ induam᷑ tãꝙͣ
ornam̃tũ arma lucis .i. iͥitutes. q̃¬
st̃ arma. que exigit lux .i. fides.
⁊ acceptis uirtutib ambulemꝰ¬
honeste .i. in actu earum exercea¬
mur sicut decet in die fidei.
mͣ arma aut auntorartehe brarum
ostendit subdens. Non in com¬

Expanded text:
didicerunt, ut sciant quid agendum sit. Prius enim ignorantes Christum in tenebris erant. At ubi lux orta est,venerunt, vel quae tenebras amant, et ad tenebras ducunt. Et induamur, ornamentum, arma lucis, id est virtutes qunt arma, quae exigit lux, id est fides; et, acceptis virtutibus, ambulemhoneste, id est in actu earum exerceamur sicut decet in die fidei. Quae autem sunt opera tenebrarum ostendit, subdens: Non in com
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ optimꝰ homo. cũ tota uita sua ꝑgit in incõmuta¬
bilem uitã. & toto affectumheret illi. Si uͦ se ꝓpt̾ sc
diligit ñ serefert ad dm. s ad seip̃m conu̾sꝰ ñ ad in¬
u̾ dilectõnis tue rectissimꝰ finisc̃ ñ succenseat aliꝰ ħo
dm̃. dm̃ uͦ extoto corde. tota anima. tota m̃te ut scił
om̃s cogitatõnes tuas & omẽm uitã. & omẽm intel

Expanded text:
e optimus homo, cum tota uita sua pergit in incommutae optimus homo, cum tota uita sua pergit in incommutabilem uitam et toto affectu inhaeret illi. si autem se propter se diligit, non se refert ad deum, sed ad se ipsum conuersus non ad inubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius hoDeum. Deum vero ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente, ut scilicet omnes cogitationes tuas, e
Abbreviated transcription (Latin):
ciam cordam. ũ ꝑ spe future quictis facis qͥcqͥd facis.
pit̾na requie qͣm ꝓmuttit d̾s. honora patrẽ tuũ ⁊ ma
trem. tangis quartã cordã: ut honorẽ parentib de¬
feras ⁊ cecidit bestia impietatis. Non mechaberis
tangis quintã cordã: ⁊ cecidit bestia libidinis. Non
occides. tangis sextam cordã: ⁊ cecidit bestia crudeli¬
tatis. Don furtũ facies. tangis septimã cordã: o ce¬
cidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium
dices: tangis octauã cordã. ⁊ cecidit bestia falsitatis.
Non concupisces uxorẽ ꝓximi tui. tangis nonã cor¬
rem primitui. tangis decimã cordã: ⁊ cecidit bestia
cupiditatis. Ita cadentib om̃ib bestiis. securꝰ ⁊ in¬
nocens in d̾i dilectione ⁊ humana societate u̾saris.

Expanded text:
rtiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis facis quidquid facis: rtiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis facis quidquid facis: piterna requie quam promittit Deus. Honora patrem tuum et matrem tuam, tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas, et cecidit bestia impietatis. Non moechaberis, tangis quintam chordam, cecidit bestia libidinis. Non occides, tangis sextam chordam, cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies, tangis septimam chordam, et cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices, tangis octavam chordam, et cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui, tangis nonam chorrem proximi tui, tangis decimam chordam, et cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentibus omnibus bestiis, securus, et innocens in Dei dilectione et humana societate versaris.