comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entib exerceri te adhuc oport& Considrra
numerũ tuũ. considera undiq socirtatẽ tnam.
uide utrũ aliquis esuriat cui porrigas pantm.
uidr si aliquis sitiat eni des calicr̃ aquȩ frigidȩ
uide utrũ aliqis apud te modo prrrgrinus est
quẽ in hospitio rrcipias. uidr utrũ aliquis sit
arger quẽ uisites uide utrũ aliquis litig&.
quẽ concordes. uide utrũ aliquis moriat᷑. quẽ
sepelias. luid ergo factura es: Conlauda hirłm
dñm. Ecce hoc est nrgotiũ tuũ. sicut sol& in
titulis scribi. utere felix. Conlauda hirrusalẽ
dnm̃. Estote hierusalẽ mementote de quib
dictũ est. dñe in ciuitate tua: imaginẽ ipsoꝵ
ad nihilũ rediges. Hi sunt qui modo gaudent
talibus põpis. int̾ illos sunt qui propterra ho¬
dir nouerunt quia munus est. Cui munus est.
cui dãpnũ. s aut unde munus. aut unde dãpnũ:
Non rñ illi tantũ qui talia edunt dãpno frri.¬
unt᷑. sed maiore dãpno percutiunt᷑. qui talia

Expanded text:
entibus, exerceri te adhuc oportet? Considera entibus, exerceri te adhuc oportet? Considera numerum tuum, considera undique societatem tuam: vide utrum aliquis esuriat, cui porrigas panem; vide si aliquis sitiat, cui des calicem aquae frigidae; vide utrum aliquis modo apud te peregrinus est, quem hospitio recipias; vide utrum aliquis sit aeger, quem visites; vide utrum aliquis litiget, quem concordes ; vide utrum aliquis moriatur, quem sepelias. Quid ergo factura es? «Collauda, Jerusalem, Dominum;» ecce hoc est negotium tuum. Sicut solet in titulis scribi, Utere felix: «Collauda, Jerusalem, Dominum.» 7. Estote Jerusalem: mementote de quibus dictum est, «Domine, in civitate tua imaginem ipsorum ad nihilum rediges» . Hi sunt qui modo gaudent talibus pompis: inter illos sunt qui propterea hodie non venerunt, quia munus est. Cui munus est? cui damnum? Aut unde munus? aut unde damnum? Non enim illi tantum qui talia edunt, damno feriuntur; sed majori damno percutiuntur, qui talia
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nobis rã cõmendat sp̃s dĩ infundens nob̾ amort̃
illius ut ci suspirrmꝰ. & in peregrinatione ingemes.¬
camus & ad illã ueiure desideremus. Amemꝰ illã.:
& ipsũ amare. ambulare est. Eeer amemꝰ illam
ex ort sco exorr ꝓpharico & dĩ spũ dicentis. Conlau¬
La hierusalr̃ dñm In captiuitate adhuc constitiri
uident illos greges immo unũ gregt̃ omiũ ciuũ
undiq collrctorũ ad illã ciuitatr̃. Clident gaudiũ
massȩ post trituras. post uentilationes iã missy in
horrrũ. nihil tunrntis. nihil laboris & mobestiar
paeientis & ad huc hic positi. & in ipsa contritione
conutrsantes. p̃mittunt gaudiũ spri & anhelant
in illã. quasi coniungentes corda sua angłis dĩ &
futuro illi populo sr̃cũ in gaudio ꝑmansuro. Conlan.¬
transit cerit & labor & gemitꝰ. Quid factura
es : aratura. seminatura. nouellatura. nauiga¬
tura es. negotiatura es. quid factura es: An
millis operib quãuis bonis. & de miscłia urni.¬

Expanded text:
fundens nobis amorem illius, ut ei suspiremus, et in peregrinatione ingemiscamus, et ad illam venire desideremus. Amemus illam, et ipsum amare ambulare est. Ecce amemus illam ex ore sancto, ex ore prophetico et Dei Spiritu dicentis: «Collauda, Jerusalem, Dominum.» In captivitate adhuc constituti, vident illos greges, imo unum gregem omnium civium, undique collectorum ad illam civitatem; vident gaudium massae, post trituras, post ventilationes jam missae in horreum, nihil timentis, nihil laboris et molestiae patientis; et adhuc hic positi, et in ipsa contritione conversantes praemittunt gaudium spei, et anhelant in illam, quasi conjungentes corda suo Angelis Dei, et futuro illi populo secum in gaudio permansuro. «CallaTransiet certe et labor et gemitus. Quid factura es? aratura, seminatura, novellatura, navigatura es, negotiatura es? Quid factura es? An in illis operibus, quamvis bonis et de misericordia veni
Abbreviated transcription (Latin):
futurȩ : Euangrliũ fecit timorẽ p̃sentis ne difutͥa
delectatione tacrt᷑ in litteris noui trstamenti
& multo magis in tis ubi non tãqu̾ã cũ inuolutis
quibusdã proferunt᷑ illa quȩ intelligenda sunt:
sed ibi uident᷑ aꝑta. ut hic intelligantur obseura.
Cũ ergo dicit nobis euangeliũ. obseruate diem
nouissimũ uenturũ diẽ aduentꝰ filii hominis:
quia illos male inuenturus est qui modo securi
sunt ideo quia ꝑuerse seturi sunt. Securisunt
enũ in uoluptatibus s̃i. cũ deberent esse srcuri.
domitis cupiditatib scłi iã utiq illi uitę nos p̃pa¬
rauit apłs ui uerbis. quȩ tunc &iã cõmemoraui:
De c&rro fr̃s tẽpus breue est. reliquũ est ut qui¬

Expanded text:
facit timorem praesentis. Nec de futura delectatione tacetur in litteris Novi Testamenti, et multo magis in eis, ubi non tanquam cum involucris quibusdam proferuntur illa quae intelligenda sunt; sed ibi videntur aperta, ut hic intelligantur obscura. Cum ergo diceret nobis Evangelium, Observate diem novissimum venturum, diem adventus Filii hominis; quia illos male inventurus est, qui modo securi sunt, ideo quia perverse securi sunt; securi sunt enim in voluptatibus saeculi, cum deberent esse securi domitis cupiditatibus saeculi: jam utique illi vitae nos praeparavit Apostolus, in verbis quae tunc etiam commemoravi, «De c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsoluendã imaginẽ ꝑtinebat. Reparata r̃. hnerũ¬
salem post septuaginta annos captiuitatis. Sie
hirrenuas ꝓph&at post septuaginta annos. Septe.¬
nario illo muntro om̃em uolubilitatẽ huiꝰ tẽpo.¬
ris signat. Septenario rnĩ numero uoluunt᷑ dies.
Hi sieut nostis idem abrunt: idem redeunt. Post
septuaginta ergo annos cũ ꝓph&at hueremias repa.¬
rari ciuitatr̃ hirrłm : & factũ est ut & ibi significa.¬
ret᷑ imago futurorũ. Significatũ est nobis post
omẽm istã uolubilitatẽ tẽporis. quȩ septenario
numero uoluit᷑. futurã illã ciuitatẽ nrãm iã in
arternitate. in uno die. In illa quippe habitati¬
one tr̃pus non uoluit᷑. quia habitatorib non labit᷑
dietbant de ista. Sed hȩc dierbant de ista quȩ in
Sigua rrant & p̃nuntiationes futuroꝵ. Audiamꝰ¬

Expanded text:
persolvendam imaginem pertinebat. Reparata est Jerupersolvendam imaginem pertinebat. Reparata est Jerusalem post septuaginta annos captivitatis. Sic Jeremias propheta septuaginta annis, septenario illo numero omnem volubilitatem hujus temporis signat: septenario enim numero volvuntur dies hi, sicut nostis; iidem abeunt, iidem redeunt. Post septuaginta ergo annos, cum prophetavit Jeremias reparari civitatem Jerusalem , factum est, ut et ibi significaretur imago futurorum: significatum est nobis post omnem istam volubilitatem temporis, quae septenario numero volvitur, futuram illam civitatem nostram jam in aeternitate in uno die. In illa quippe habitatione tempus non volvitur, quia habitator ibi non labitur. dicebant de ista. Sed haec dicebant de ista, quae insigna erant et praenuntiationes futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
cantat: ita congruit euangeliũ huic cantico & quã
ciuitatẽ psalmus iste cantat audianiꝰ. Audiamus.
& cantemus gaudiũ nr̃m cũ hȩc audimus canticũ
dĩ est. Non enĩ tantũ cantamus quando uoce &
labiis sonamus: canticũ est. & canticũ intus. quia
sunt & aures cuiusdã intus. Uoce cantamꝰ: ut nos
excitemus: corde cantamus. ut illi plactamꝰ. Aggri
& rachariȩ psalmus dicitur. Aggrus & tacharias ꝓ¬¬
phae furrunt. Erant autt̃ ꝓphaꝵ isti iam in
captiuitate illius iherusalẽ. quȩ in terra portauit
umbrã cuiusdã carlestis. In illius ergo ciuitatis
captiuitate. cũ rssent in babylonia: ꝓphitaurrunt
ꝓphetȩ isti reparationẽ herusalẽ. ꝓphetauerunt
ciuitatẽ nouuã exreparatione urteris liberato
multiplici scandaloꝵ. quodã modo incaptiuitate
gemimus. sed erigimur: Prenuntiatur ciuitas nr̃a
noua futura equalis. Nã & post istoꝵ ꝓphetationẽ
& insibilit̃ contigit. ut totũ rxplicaretur. quod ad

Expanded text:
at: ita congruit Evangelium huic cantico. 5. Et quam civitatem psalmus iste cantat, audiamus. Audiamus, et cantemus; gaudium nostrum, cum hoc audimus, canticum Dei nostri est. Non enim tantum cantamus, quando voce et labiis sonamus canticum; est et canticum intus, quia sunt et aures cujusdam intus. Voce cantamus, ut nos excitemus; corde cantamus, ut illi placeamus. «Aggaei et Zachariae» Psalmus dicitur. Aggaeus et Zacharias prophetae fuerunt. Erant autem prophetae isti jam in captivitate Jerusalem illius, quae in terra portavit umbram cujusdam coelestis. In illius ergo civitatis captivitate cum essent in Babylonia, prophetaverunt prophetae isti reparationem Jerusalem, prophetaverunt civitatem novam ex reparatione veteris, liberato multiplici scandalorum, quodam modo in captivitate gemimus; sed erigemur: praenuntiatur civitas nostra nova futura aequalis. Nam et post istorum prophetationem, et visibiliter contigit, ut totum explicaretur quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
uidebunt te  Hoc ergo fr̃s mei quale expectacu.¬
lũ erit in uisione diei. Uident homines uenato¬
rẽ & delectant᷑ ut miseris si non se corrtaerint.
Qui tiũ uident uenatorẽ & delectant᷑ uidebunt
saluatorẽ & con tristabunt᷑. Aind illis misrriuꝰ ẽ
quibus saluator salutis non erit: non ergo mirũ.
quia illis quib uoluptati est homo paganus non erit
salutis ds̃ librrans. Nos autẽ fr̃ssi nos in rius mẽbris
nrminimꝰ. si concupiscimꝰ. si perseueramus: uidebimꝰ
& gaudebimus. Erit illa cintas purgatis om̃ibus
ciuibus suis nullo ad mirto seditioso. aut turbolen¬
to. Inimicꝰ ille quomodo inuid& ne ad illã patriã
ueniamus: illic cuiquã insidiari non potest. quia
necxsse ibi ꝑmittit᷑. Si enĩ modo excluditut de
corde credentiũ. quomodo excluditur de ciuitate
uiuentiũ.  quid erit fr̃s. quid erit. rogo uos esse
in illa ciuitate. dequa loqui tantũ gandium est
Huic futurȩ uitȩ corda p̃parare debramus. Quis¬

Expanded text:
ergo, fratres mei, quale spectaculum erit in visione Dei? Vident homines venatorem, et delectantur: vae miseris, si non se correxerint! Qui enim vident venatorem, et delectantur, videbunt Salvatorem, et contristabuntur. Quid illis miserius, quibus Salvator saluti non erit? Non ergo mirum quia illis quibus voluptati est homo pugnans, non erit saluti Deus liberans. Nos autem, fratres, si nos in ejus membris meminimus, si concupiscimus, si perseveramus, videbimus et gaudebimus. Erit illa civitas purgatis omnibus civibus suis, nullo admixto seditioso aut turbulento: inimicus ille qui modo invidet, ne ad illam patriam veniamus, illic cuiquam insidiari non potest; quia nec esse ibi permittitur. Si enim modo excluditur de corde credentium, quomodo excludetur de civitate viventium? Quid erit, fratres, quid erit, rogo vos, esse in illa civitate, de qua loqui tantum gaudium est? Huic futurae vitae corda praeparare debemus: quis
Abbreviated transcription (Latin):
in mistricordia ipsius. Postea riũ prnituit illũ
quod tradiderit dñm. & dixit: peccaui quia
tradidi sanguine iustũ. Bene quidẽ timiusti
sid si sperares in miscđia rius: quẽ timiusti. Ille
de sperando abut & laqueo se suspendit. Ergo
sic tunt dum̃. ut speres in miscłia eius. Si times
latronẽ. ab alio speras auxiliñ. non abto quem
times poscis auxiliũ ab eo quẽ non tunes. adurr
sus que times. Si sic times dm̃. & ideo tunes dm̃
quia prccator es aquo accepturus es auriliũ
adurrsus dm̃: quo iturus. quid facturus: Uas
ab illo fugere ad ipsũ fuge. Uis fugere ab irato.
fuge ad placatũ. Placabis eni rũ si speres in
misericordia ipsuis. atq ita de cętero peccarr
cauras. ut de p̃teritis dep̃ctris: ut tibi dimittant᷑
adño. cui est honor & imperiũ cũ patre & sp̃u¬

Expanded text:
in misericordia ipsius. Postea enim poenituit eum in misericordia ipsius. Postea enim poenituit eum quod tradiderit Dominum, et dixit: «Peccavi, quia tradidi sanguinem justum.» Bene quidem timuisti; sed si sperares in misericordia ejus quem timuisti. Ille desperando abiit, et laqueo se suspendit. . Ergo sic time Dominum, ut speres in misericordia ejus. Si times latronem, ab alio speras auxilium, non ab eo quem times: poscis auxilium ab eo quem non times, adversus eum quem times. Si sic times Deum, et ideo times Deum quia peccator es, a quo accepturus es auxilium adversus Deum? Quo iturus es? quid facturus? Vis ab illo fugere? Ad ipsum fuge. Vis fugere ab irato? Fuge ad placatum. Placabis autem eum, si speres in misericordia ipsius; atque ita de caetero peccare caveas, ut de praeteritis depreceris, ut tibi dimittantur a Domino, cui est honor et imperium cum Patre et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sibi tabrrnacula posurrunt. non in ipsis taber¬
naculis uiri brne senti& ds̃ srd pullũ coruorũ¬
s̃ attende dicentẽ. Elegi abici in domo di. magis
quã habitare in tab̃naculis prccatorũ.  enĩ
si alicui bono .pio. confitenti infirmitatẽ suã.
pullo corui inuocanti dm̃. contingit forte
in eccła carere honore tẽporali: non uadit
eatra rccłam uon sibi facit eatra eccłam tabna.¬
in quo non bent srnti& dñs. Sid quid dicit. Elegi
abici indomo dñi. magis quã habitare intaberna.¬
culis peccatorũ nrc in tabrrnaculis uiri bene sen.
tinentibus rũ & in his qui spe rant in mi.¬
sericordia ipsius. Bene senti& dñs in mentibus
eũ sed nũquid sic timetur dĩ quomodo & la¬
tro : nã & latro timet᷑. & bestia timet᷑ & homo
iniustus & potens multũ timet᷑. Brne senti&
dñs in ientib rũ. Sed quomodo timentibus.
& in his qui sperant in miscđia ipsius. Ecceti.¬
muit eũ uidas traditor xp̃i. srd non sperauit

Expanded text:
sibi tabernacula posuerunt: non in ipsis tabernaculis viri bene sentiet Deus. Sed pullum corvorum attende dicentem: «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum» . Etenim si alicui bono, pio, confitenti infirmitatem suam, pullo corvi invocanti Deum, contingit forte in Ecclesia carere honore temporali; non it extra Ecclesiam, non sibi facit extra Ecclesiam tabernain quo non bene sentiat Deus: sed quid dicit? «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis pecctimentibus eum, et in his qui sperant in misericordia ejus.» Bene sentit Dominus in timentibus eum: sed numquid sic timetur Deus, quomodo et latro? Nam et latro timetur, et bestia timetur, et homo injustus et potens multum timetur. «Bene sentiet Dominus in timentibus eum:» sed quomodo timentibus eum? «Et in his qui sperant in misericordia ejus.» Ecce timuit eum Judas traditor Christi, sed non speravit
Abbreviated transcription (Latin):
eminit caritas ur̃a de psalmo qũr̃
modo cantauimꝰ: in hodiernũ dirm
nos distulisse sermonẽ: Ipse enĩ erat.
& die dominica lectus est & tractandus ipse
susceptus. Srel quia euangelica tunc lectione ꝑ.
moti. pre magnitudine timoris nr̃i & ur̃ȩ̃ utili.¬
tatis immorati sumꝰ uiro quod nobis dñs dirm

Expanded text:
Meminit Charitas vestra de psalmo quem modo cantavimus, in hodiernum diem nos distulisse sermonem. Ipse enim erat, et die dominico lectus est, et tractandus ipse susceptus. Sed quia evangelica lectione tunc permoti, prae magnitudine timoris nostri et vestrae utilitat
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut te ad st perducat. Quomodo ipse uenit unde
nũ quã cliscedit Ipsa est enĩ ꝑfectio sapientie: ubique
est & longt est amalis: ubiq est in qũa. & longe t̃ amalis
qui ubiq sunt. Rogo uos aquibus longe est quod ubiq t̃
ubiputatis nisi quia iacent in dissimilitudine sua tx.¬
terminantos ui se similitudinẽ dĩ: Dissimiles facti re¬
Quid iã exposui : sicut illud in psalterio psalmus. sic & cit¬
nr̃o. Cui dõ nr̃o: qui cooperit crlũ nubibus. Quid est qui
cooperit eylũ nubibus: ui contegit scripturã figuris &
sacram̃tis: Illt qui humiliat precatores usq ad torrã ille
qui suscipit mansuetos cooperit cplũ nubibus. & quis ui.¬
arat eglũ quod cooꝑtũ est nubibus : noli timere. audi
quid siquat᷑: ui cooperit cȩlũ nubibus. qui parat terrȩ
pluuiã. Qui cooperit exlũ nubib expauisti: quiꝰ non uidis¬

Expanded text:
sed ut te ad se perducat. Quomodo ipse venit unde sed ut te ad se perducat. Quomodo ipse venit unde nunquam discedit? Ipsa est enim perfectio sapientiae; ubique est, et longe est a malis: ubique est, inquam, et longe est a malis qui ubique sunt. Rogo vos, a quibus longe est quod ubique est? Ubi putatis, nisi quia jacent in dissimilitudine sua, exterminantes in se similitudinem Dei? Dissimiles facti reQuod jam exposui, sicut illud in psalterio psalmus, sic et citnostro.» Cui «Deo nostro? Qui cooperit coelum nubibus.» Quid est, «Qui cooperit coelum» «nubibus?» Qui contegit Scripturam figuris et sacramentis. Ille qui humiliat peccatores usque ad terram, ille qui suscipit mansuetos, «cooperit coelum nubibus.» Et quis videat coelum quod coopertum est nubibus? Noli timere; audi quod sequitur: «Qui cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam. Qui cooperit coelum nubibus:» expa
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ est ꝓficere usq ad spualia. magnũ est
eo ꝑuenire cor. ut nouerit. eẽ. aliquid. quod
non ꝑ locũ ostendatur. nec ꝑ tempora uariet᷑.
Qualis est eñĩ speties sapientiaeo quis illa m co¬
gitat: Longa est quadra est: rotunda est: mo¬
do hic & modo ibi est Cogitat sapientiã nescio
quis in oriente. cogitat illam alius in occidente
Sibene illam cogitant. intanta locorũ diuersi¬
tate positi: ambobus tota presto est. Quid est
hocsꝰ quis illua capit: istam substantiã. istam
quandam diuinã in cõmutabilẽq naturam.
quis capite noli festinare. poteris capere. Audi
quid sequitur. Incipite dño: in confessione
Hinc incipe: siuis ꝑuenire ad intelligentiam
perspicuam ueritatis. Si uis auia fidei ꝑduci
ad possessionẽ specier: incipe in confessione :
Et prius accusa: te accusato: dm̃ lauda. In uoca quem
nondũ nosti. ut urniat & sciatur. non ut ipse ueniat:

Expanded text:
magnum est proficere usque ad spiritualia, magnum est magnum est proficere usque ad spiritualia, magnum est eo pervenire cor, ut noverit esse aliquid quod non per loca extendatur, nec per tempora varietur. Qualis est enim species sapientiae? quis illam cogitat? Longa est? quadra est? rotunda est? modo hic et modo ibi est? Cogitat sapientiam nescio quis in Oriente, cogitat illam alius in Occidente: si bene illam cogitant, in tanta locorum diversitate positi, ambobus tota praesto est. Quid est hoc? quis illud capit? Istam substantiam, istam quamdam divinam incommutabilemque naturam quis capit? Noli festinare, poteris capere. Audi quod sequitur: «Incipite Domino in confessione.» Hinc incipe, si vis pervenire ad intelligentiam perspicuam veritatis. Si vis a via fidei perduci ad possessionem speciei, incipe in confessione. Te prius accusa; te accusato, Deum lauda. Invoca quem nondum nosti, ut veniat et sciatur: non ut ipse veniat,
Abbreviated transcription (Latin):
terram. ut cogitare amplius non possent. quam
quod ꝑ terram ꝑcipitur. Per terram quid dicos
ꝑ oarnem. Caro enĩ ista: terra est & de terra facta
est. Quic quid ꝑ oculos capis: ad terram ꝑtinet
Quic quid ꝑ aures. quic quid ꝑ ol factum: quicqiđ
ꝑ gustum. quic quid ꝑ tactum: ad t̾ram ꝑtinet.
quia ꝑ terram ꝑcipitur. Illi ergo non ualebant
intelligere intelligentiã. cuius non est numerus.
quia intelligentiae illius non est numerus: rep̃¬
hendentes scripturas mysticas: quiđam rebus:
salubriter tegentes intelligentiã. ut paruuli
exerceant᷑. & ipsa rep̃hensione immites facti
quod contrarium est mansuetis: humiliati sunt
usq ad t̾ram. ut in corporalem dñm sentire non
possent. & quicquid de dõ cogitarent: non nisi
peccatores: usq ad t̾ram. Quid ergo debemus
facere nos. si nolumus humiliariusq ad t̾rame
quia magnũ est ꝓficere usq ad intelligi bilia.

Expanded text:
terram, ut cogitare amplius non possent, quam terram, ut cogitare amplius non possent, quam quod per terram percipitur. Per terram quid dico? Per carnem. Caro enim ista terra est, et de terra facta est. Quidquid per oculos capis, ad terram pertinet; quidquid per aures, quidquid per olfactum, quidquid per gustum, quidquid per tactum, ad terram pertinet; quia per terram percipitur. Illi ergo non valebant intelligere intelligentiam, cujus non est numerus; quia, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Reprehendentes Scripturas mysticis quibusdam rebus salubriter tegentes intelligentiam, ut parvuli exerceantur, et ipsa reprehensione immites facti, quod contrarium est mansuetis, humiliati sunt usque ad terram, ut incorporalem Deum sentire non possent, et quidquid de Deo cogitarent, nonnisi cpeccatores usque ad terram.» Quid ergo debemus facere nos, si nolumus humiliari usque ad terram? Quia magnum est proficere usque ad intelligibilia,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facere uoluerunt. usq ad t̾ram Non sunt
ꝑ missi in telligere caelestia: & t̾rena sa puerunt
Quic quid audis in fabulis ipsorũ: non nisi blasphe¬
mia est. & quȩ dam figmenta i inaginũ corpora¬
lium: Quando quidem uolentes in telligere dm̃.
usq ad lucis istius uisibilis cogitationẽ uenerunt᷑:
ultra ire non potuerunt. Et tales campos lucis
fecerunt in regno dĩ: qualem uidebant hunc
solem. quasi fructum lucis illius. Totum aut̃
hoc quod ꝑt̾ram carnis tangitur: terra est dõ
Habenius eñĩ unde uideamus. unde audiamus.
un de odoremus. unde gustaemus. unde tangamꝰ
Caro ista ꝑ quinq nuntios quosdam quos appella¬
mus sensus: ꝑcipit non nisi corporalia. intelligi¬
bilia uero & spũalia mente capiuntur. Quia ergo
illi obscuritatem scripturarũ in riserunt. quȩ prop¬
terea clausa erat ut pulsantes exercerent᷑. non
ut paruulis negarentur: humiliati sunt usq ad

Expanded text:
hoc facere voluerunt, usque ad terram. Non sunt hoc facere voluerunt, usque ad terram. Non sunt permissi intelligere coelestia, terrena sapuerunt. Quidquid audis in fabulis ipsorum, nonnisi blasphemia est, et quaedam figmenta imaginum corporalium: quandoquidem volentes intelligere Deum, usque ad lucis istius visibilis cogitationem venerunt, ultra ire non potuerunt; et tales campos lucis fecerunt in regno Dei, qualem videbant hunc solem, quasi fructum lucis illius. Totum autem hoc quod per terram carnis tangitur, terra est Deo. Habemus enim unde videamus, unde audiamus, unde odoremus, unde gustemus, unde tangamus. Caro ista per quinque nuntios quosdam, quos appellamus sensus, percipit nonnisi corporalia: intelligibilia vero et spiritualia mente capiuntur. Quia ergo illi obscuritatem Scripturarum irriserunt, quae propterea clausae erant, ut pulsantes exercerentur, non ut parvulis negarentur, humiliati sunt usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
sus clausa dĩ. mansuetus esto: ut suscipiat te
Si autem resistis: audi quid sequit᷑. humilians
autẽ peccatores usque ad terram Multa sunt
genera peccatoꝵ. Humilians aut̃ peccatores usq
ad t̾ram Quos peccatores. nisi contrarios mansu¬
etis: Ex eo quippe quod ait. suscipiens mansuetos
dñs. humilians autẽ peccatores usq ad t̾ram: spe¬
tiem quandam peccatoꝵ. ex p̃dicta mansuetudine
uoluit intelligi. Peccatores ergo hoc loco in mites.
& eos qui mansueti non sunt: intelligimus. Quare
humiliat usq ad t̾ram e Reprehendunt intelligi¬
bilia. terrena sensuri sunt Hoc facit hominibus.
qui uoluerunt in ridere legem antequã nossent.
non enĩ fuerunt mansueti Intelligat caritas
ura. Extitit quȩdam ꝑditissima secta mani-¬
cheorũ: acceptas scripturas & lectas in risit.
Reprehendere uoluit quod non intelligebat. &¬
ex agitando & reprehendendo non intellecta:
multos in laqueauit Sed humiliati sunt qui

Expanded text:
sus clausa Dei; mansuetus esto, ut suscipiat te. sus clausa Dei; mansuetus esto, ut suscipiat te. Si autem resistis, audi quod sequitur: «Humilians autem peccatores usque ad terram.» Multa genera sunt peccatorum: «Humilians autem peccatores usque ad terram;» quos peccatores, nisi contrarios mansuetis? Ex eo quippe quod ait, «Suscipiens mansuetos Dominus, humilians autem peccatores usque ad terram;» speciem quamdam peccatorum ex praedicta mansuetudine voluit intelligi. Peccatores ergo hoc loco immites, et eos qui mansueti non sunt, intelligimus. Quare humiliat usque ad terram? Reprehendunt intelligibilia, terrena sensuri sunt. 13. Hoc fecit hominibus qui voluerunt irridere Legem, antequam nossent; non enim fuerunt mansueti. Intelligat Charitas vestra. Exstitit quaedam perditissima secta Manichaeorum; acceptas Scripturas et lectas irrisit: reprehendere voluit quod non intelligebat, et exagitando et reprehendendo non intellecta, multos illaqueavit. Sed humiliati sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
scripturam dĩ. Honora uerbum dĩ: & ram non a¬
ꝑtum: Peffer pietatem. in telligentiã: noli ꝓt̃uus
esse. accusando aut obscuritatem. aut quasi ꝑ uersi¬
tatem scripturae: Peruersum hic: nihil est: Obscurũ
autẽ aliquid est: non ut tibi neget᷑: sed ut exer¬
ceat accepturum: Ergo quando obscurum est: me¬
dicus illud fecit ut pulses: uoluit. ut exercereris
in prilsando uoluit ut pulsanti aperir&. Pulsaudo
exerceberis. exercitatus: latior efficeris. Latior
factus : capres quod donat᷑. Ergo noli indignari qđ
clausum est. mitis esto. iansuetus esto. noli recal¬
citrare aduersus obscura. & dicere melius diceret᷑:
si sic diceretur. Quando eñĩ potes tu sic dicere. aut
iudicare. quomodo dici expediat: sic dictum est
quomodo dici debuit. Non corrigat aeger: me¬
dicamenta sua. nouit ea medicus modificare
Ei crede qui te curat. Idõ quid sequituro susci¬
piens mansuetos dñs. Noli ergo resistere aduer¬

Expanded text:
Scripturam Dei, honora verbum Dei, etiam non aScripturam Dei, honora verbum Dei, etiam non apertum; differ pietate intelligentiam. Noli protervus esse accusare aut obscuritatem, aut quasi perversitatem Scripturae. Perversum hic nihil est; obscurum autem aliquid est, non ut tibi negetur, sed ut exerceat accepturum. Ergo quando obscurum est, medicus illud fecit, ut pulses: voluit, ut exercereris in pulsando; voluit, ut pulsanti aperiret . Pulsando exerceberis; exercitatus, latior efficieris; latior factus, copies quod donatur. Ergo noli indignari quod clausum est; mitis esto, mansuetus esto. Noli recalcitrare adversus obscura, et dicere: Melius diceretur, si sic diceretur. Quando enim potes tu sic dicere aut judicare, quomodo dici expediat? Sic dictum est, quomodo dici debuit. Non corrigat aeger medicamenta sua; novit ea medicus modificare: ei crede, qui te curat. Ideo quid sequitur? «Suscipiens mansuetos Dominus.» Noli ergo resistere adver
Abbreviated transcription (Latin):
fio nos in mortales non de ur̃a substautia: sed de
ipsius Participes ergo erimus: nemo dubitet:
scriptura hoc dixit. Et cuius rei erimus parti¬
cipes : quasi partes sint apud dm̃. aut ꝑ partes
diuidatur ds̃e Quis ergo explicat. quo modo sint
participes. unius simplicis multi e non ergo exi¬
gatis quod apte dici non posse. puto quia uidetis.
sed redite ad remediũ saluatoris. conterite cor.
confringatur animi duritia. conterat᷑ animi
ꝑtinatia. accusetur in malo: renascat᷑ in bono
Diriget ipse. alligabit fracturam. consolidabit
sanitatem: & non erunt iam in possibilia nobis.
quae modo in possibilia sunt. Bonũ est enĩ ut
confiteatur in firmitatem: qui uult ꝑuenire
ad diuinitatem Intelligentiae eius: non est nu
inerus. Idõ quid debeas facere in difficultatem
in telligendi: ostendit tibi cũ consequent᷑ dicit
Suscipiens mansuetos dñs. Uerbi gr̃a. non in¬
telligis. parũ intelligis. non consequeris. honora

Expanded text:
sic nos immortales, non de nostra substantia, sed de sic nos immortales, non de nostra substantia, sed de ipsius. Participes ergo erimus: nemo dubitet, Scriptura hoc dixit. Et cujus rei participes erimus, quasi partes sint apud Deum, aut per partes dividatur Deus? Quis ergo explicat quomodo sint participes unius simplicis multi? Non ergo exigatis quod apte dici non posse, puto quia videtis: sed redite ad remedium Salvatoris; conterite cor, confringatur animi duritia, conteratur animi pertinacia, accusetur in malo, renascatur in bono. Diriget ipse, alligabit fracturam, consolidabit sanitatem; et non erunt jam impossibilia nobis, quae modo impossibilia sunt. Bonum est enim ut confiteatur infirmitatem, qui vult pervenire ad divinitate Ideo quid debeas facere in difficultate intelligendi, ostendit tibi, cum consequenter dicit: «Suscipiens mansuetos Dominus.» Verbi gratia, non intelligis, parum intelligis, non consequeris: honora
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quod capimus: erimus. Nec totum capiemꝰ:
sed participes erimus. quia dictum est de hierłm.
cuius dispersionis colligit. Dictum est de illa
quiddam magnum Hierłm quȩ aedificatur ut
ciuitas. cuius partitipatio enuis in id ipsum. In id¬
ipsum quid ait. nisi quod mutari non potest.
Caeteraquȩ sunt creata: aliter & aliter possunt
esse Qui creauit aut̃: aliter & aliter esse non po¬
test. Id ipsum ergo ille est. qm̃ dictũ est ei mu¬
tabis ea & mutabunt᷑ tuaut̃ idem ipse es & anni
tui non deficient lgitur si ipse idem ipse &
mutari ex nulla parte potest: partici pando eiꝰ
diuinitatem : erimus & nos in mortales inuitam
aet̾nam. Et hoc nobis pignus datũ est defilio ͭ¬
dĩ. quod iam dixi scĩtati urãe. ut ante quã effi¬
ceremur participes in mortalitatis ipsius. fier&
ipse prius particeps mortalitatiꝰ nr̃ae Sicut
aut̃ ille mortalis non de sua substantia. sed de nr̃a :

Expanded text:
hoc quod capimus erimus, nec totum capiemus: hoc quod capimus erimus, nec totum capiemus: sed participes erimus; quia dictum est de Jerusalem, cujus dispersiones colligit, dictum est de illa quiddam magnum: «Jerusalem quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum» . «In idipsum» quid ait, nisi quod mutari non potest? Caetera quae sunt creata, aliter et aliter possunt esse; qui autem creavit, aliter et aliter non potest esse. Idipsum ergo ille est, quoniam dictum est ei: «Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Igitur si ipse idem ipse est, et mutari ex nulla parte potest; participando ejus divinitatem erimus et nos immortales in vitam aeternam. Et hoc nobis pignus datum est de Filio Dei, quod jam dixi Sanctitati vestrae, ut antequam efficeremur participes immortalitatis ipsius, fieret ipse prius particeps mortalitatis nostrae. Sicut autem ille mortalis, non de sua substantia, sed de nostra:
Abbreviated transcription (Latin):
finitũ mundus iste conplectitur. &iam si hormmi
non tamen dõ: Parum dico dõ. angelis numeratũ
est : intelligentiae illius: non est numerus. Exce¬
dit om̃s numerarios: intelligentia eius: numera¬
ria uobis non potest Ipsum numerũ quis nume¬
rate numero numerantur. quȩ cũq numerant᷑.
Si quic quid numerat᷑. numero numeratur⁊ nu¬
meri non potest ipse numerus. numerari numerꝰ.
nullo pacto potest. Quid ergo est apua dm̃e
Inde fecit om̃ia. & ibi fecit om̃ia: cui dicitur : om̃ia
inmensura & nimero & pondere disposiustis Aut
quis ipsam menfuram. & ipsum numerũ. & ipsum
pondus. ubi ds̃ disposuit om̃ia. aut numerare potest.
aut metiri. aut appendere : Ergo in telligentiae
eius: non est numerus. Conticescant hum anae uoces:
re quie scant humanae cogitationes. ad in comprȩ¬
hensibilia non setendant. quasi cõpręhensuri. sed
tamquã participaturi. Participes enĩ erimus: non

Expanded text:
finitum mundus iste complectitur, etiamsi homini, finitum mundus iste complectitur, etiamsi homini, non tamen Deo: parum dico, Deo; Angelis numeratum est. «Intelligentiae ejus non est numerus.» Excedit omnes numerarios intelligentia ejus, numerari a nobis non potest. Ipsum numerum quis numerat? Numero numerantur quaecumque numerantur. Si quidquid numeratur, numero numeratur; numeri non potest esse numerus, numerari numerus nullo pacto potest. Quid ergo est apud Deum, unde fecit omnia, et ubi fecit omnia, cui dicitur: «Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti» ? Aut quis ipsam mensuram, et ipsum numerum, et ipsum pondus, ubi Deus omnia disposuit, aut numerare potest, aut metiri, aut appendere? Ergo, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Conticescant humanae voces, requiescant humanae cogitationes: ad incomprehensibilia non se extendant quasi comprehensuri, sed tanquam participaturi; participes enim erimus. Non
Abbreviated transcription (Latin):
tudine stellarum: nec ehs nomina uocauit: no¬
lite inquit in hoc gaudere. quia sp̃s uobis subiec
ti sunt : sed gaudete quia nomina ur̃a scripta funt
Inpletus est gaudio eructauit. in effabiliter.
nescio quid dicere non ualebat: & cogitare quo mo¬
do ualebat Magnus dñs nr̃. & magna uirtus eiꝰ.
& intelligentiãe eius non est numerus. Ille ipse
qui numerat multitudinẽ stellarũ. numerari
non potest. Magnus dñs nr̃ & magna uirtus
eius. & intelligentiae eiꝰ non est numerus
Quis hoc exponat. quis digne uel cogitet qđ
dictum est. intelligentię eius non est numerꝰ.
atq utinã infundatꝰ n ob̾. & ubi nos deficiemus.
quia ipse potens est. ipse illustr& mentes urãs.
ut sciatis quid sit. intelligenciȩ eiꝰ non ẽ mimerꝰ.
Uidetis eñi fr̃s. nũquid est numerus arenae&
nolns non est. dõ est: cui capilli capitis nr̃i nume¬
rati sunt. & arena numerata est Quicquid ergo in¬

Expanded text:
tudine stellarum, nec eis nomina vocavit: «Notudine stellarum, nec eis nomina vocavit: «Nolite,» inquit, «in hta sint, gaudete autem quod nomina uestra scripta sunt Impletus est gaudio, eructavit ineffabiliter: nescio quid dicere non valebat; et cogitare quomodo valebat? «Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus, et intelligentiae ejus non est numerus.» Ille ipse qui numerat multitudinem stellarum, numerari non potest: «Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus, et intelligentiae ejus non est numerus.» Quis hoc exponat? quis digne vel cogitet quod dictum est, «Et intelligentiae ejus non est numerus?» Atque utinam infundat se vobis, et ubi nos deficimus, quia ipse potens est, ipse illustret mentes vestras, ut sciatis quid sit, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Videtis enim, fratres; numquid est numerus arenae? Nobis non est, Deo est: cui capilli capitis nostri numerati sunt, et arena numerata est. Quidquid ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
habeam. i hil nubi prodest. Qui ergo non babet
caritatem. & si adtempus habet: haec dona: auferen¬
tur ei Auferetur quod habet: quia qui ddã hoc¬
non habet. Et ipsum quiddam hoc non habet: un¬
÷ de caetera teneantur. & ipse non pere at:. Quid est
grãm possidendi. sed non habet caritatem utendi
Quia ergo illud non habet: & quod habet auferet᷑
ab eo. Propterea discipuli ut haberent caritatem:
quos uolebat facere incaelo stellas ambulantes
suꝑ eminentem uiam : ille qui numerabat multi¬
tudinẽ stellarum. & om̃ibus eis nomina uocans cum
redirent discipuli quo missi erant. exultauerunt
& dixerunt dñe ecce fp̃s in mundi subiecti sunt
nobis ꝓpt̾ nomen tuum : & ille qui numerat
multitudinẽ stellarũ. & om̃ibus eis nomina uocans.
sciens multos dicturos esse. non ne in nomine tuo
dȩmonia eiecimus. quibus dicturus est in fine
non nou uos quia eos non numerauit. in multi¬

Expanded text:
habeam, nihil mihi prodest» . Qui ergo non habet habeam, nihil mihi prodest» . Qui ergo non habet charitatem, etsi ad tempus habet haec dona, auferentur ei. Auferetur ei quod habet, quia quiddam non habet: et ipsum quiddam hoc non habet, unde caetera teneantur et ipse non pereat. Quid est gratiam possidendi, sed non habet charitatem utendi: quia ergo illud non habet, et quod habet auferetur ab eo. Propterea discipuli, ut haberent charitatem, quos volebat facere in coelo stellas ambulantes supereminentem viam, ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans;» cum redirent discipuli quo missi erant, exsultaverunt, et dixerunt: «Domine, ecce spiritus immundi subjecti sunt nobis propter nomen tuum.» Et ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans,» sciens multos dicturos esse, «Nonne in nomine tuo daemonia ejecimus?» quibus dicturus est in fine, «Non novi vos;» quia eos non numeravit in multi
Abbreviated transcription (Latin):
ne tuo ꝓphetauimus & in nomine tuo uirtute¬
cimuse In nomine tuo om̃ia ista Et quia dicam
eis: num quã noui uos. Discedite ame. qui operami¬
ni iniquitatem Quid est ergo esse iam lumen
caeli. consolans noctem. & quod non uincat᷑ a noc¬
te : Ad huc inquit suꝑ eminentiorẽ uiam. uobis
demonstro. Si linguis hominũ loquar & angelorũ.
caritatem autẽ non habeam. factus sum ut aera¬
mentũ sonans. aut cymbalum tinniens. Quale do¬
num est loqui linguis angeloꝵ & hominũ: Tamen
si caritatem in quit non habeam: aenamentũ sum
sonans. aut cymbalum tinniens. Si sciero in quit
om̃ia sacramenta. & omẽra scientiam. & si habuero
omnẽ ꝓphetiam. & omnẽ fidem ita ut montes
tranferam: quanta dona ista funt : Caritatem aũt̃
non hab eam inquit. nihil sum. Quale est illua
donũ martẏrii. & distributionis rerum suarum e
Et tamen si distribuero inquit om̃ia mea pauperib
& tradidero corpus meũ ut ardeat. caritatẽ aut̃ ñ

Expanded text:
ne tuo prophetavimus, et in nomine tuo daecimus?» In nomine tuo omnia ista. Et quid dicet eis? «Nunquam novi vos; discedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quid est ergo, esse jam lumen coeli consolans noctem, et quod non vincatur a nocte? «Adhuc,» inquit, «supereminentiorem viam vobis demonstro» . «Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens.» Quale donum est loqui linguis Angelorum et hominum! Tamen «si charitatem,» inquit, «non habeam, aeramentum sum sonans, aut cymbalum tinniens. Si sciero,» inquit, «omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam» quanta ista dona sunt!; «charitatem autem non habeam,» inquit, «nihil sum.» Quale est illud donum martyrii, et distributionis rerum suarum! Et tamen «si distribuero,» inquit, «omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq pacientiã suã. tam̃ illi qui conferebant: in loculos
dñi confrrebant. Nisi forte putatis quia dñs ibat
& prtrbat & indigebat. cui angłi srruirbant: qui
de quinq panil tot milia hominũ pauit. Quarc
ergo egere uoluit nisi ut dar& eat̃plũ montib
ut parrͣrent fornũ ne contra pluuiã sterilitatẽ
redderent: Precidite ergo aliquid & deputate
aliquid fisco uł ex annuis fructib uł tx cotidianis
questib ur̃is. Nã quasi diuino uidrris darr: & ur¬
eesse ẽ. ut trepid& manus tua: quando illam

Expanded text:
ubique patientiam suam: tamen illi qui conferebant, in loculos ubique patientiam suam: tamen illi qui conferebant, in loculos Domini conferebant. Nisi forte putatis, quia Dominus ibat, et petebat, aut indigebat, cui Angeli serviebant, qui de quinque panibus tot millia hominum pavit. Quare ergo egere voluit, nisi ut daret exemplum montibus, ut parerent fenum, ne contra pluviam sterilitatem redderent? Praecidite ergo aliquid, et deputate aliquid fixum, vel ex annuis fructibus, vel ex quotidianis quaestibus vestris. Nam quasi de vivo videris dare, et necesse est ut trepidet manus
Abbreviated transcription (Latin):
tu debes querere indigentẽ. Utrũq dictũ est fr̃s mri
& om̃i paernti tẽ da. Mlodo lictũ tst & alio loco scrip¬
tura dicit. Sud& elemosina in manutua: quousq in¬
urnias iustũ. cui tam tradas. Alius est qui tr quęrit.
aliũ tu debes quȩrere. nec tũ qui te quȩ̨rit relin¬
quas inanẽ: Omi rni prtenti da: sed alius est qut̃ tu
debrs quȩ rere : Sud& rlemosina in manu tua quonsq
inurnirꝰs iustũ cui des Nũquã hoc facittis: nisi aliquid
dt reb uris sepositũ habueritis. quod cuiq plac& pro
necessitate rei familiaris suȩ tãquã debitũ. quasi fisco
rrddendũ: Si non hab& rẽpublicã suã ap̃c : non hab&
fiscũ suũ. F iscus ciũ scitis quid sit: fiscus saccus est. undr
& fiscella & fiscinȩ dicunt᷑. Nr putitis quia aliquis
draco est fiscus. quia cũ timore audiunt᷑ exactoresfisci
Fiscus saccus est publicus. Ipsũ habrbat dñs hic in terra
quando loculos habrbat & ipsi loculi uide rrant cõmissi

Expanded text:
indigentem. Utrumque dictum est, fratres mei: et, «Omni petenti te da» , modo lectum est; et alio loco Scriptura dicit, «Sudet eleemosyna in manu tua, quousque invenias justum» «cui eam tradas.» Alius est qui te quaerit, alium tu debes quaerere. Nec eum qui te quaerit relinquas inanem; «Omni» enim «petenti te da:» sed alius est quem tu debes quaerere; «Sudet eleemosyna in manu tua quousque invenias justum cui des.» Nunquam hoc facietis, nisi aliquid de rebus vestris sepositum habueritis, quod cuique placet pro necessitate rei familiaris suae, tanquam debitum quasi fisco reddendum. Si non habet rempublicam suam Christus, non habet fiscum suum. Fiscus enim scitis quid sit? Fiscus saccus est; unde et fiscellae et fiscinae dicuntur. Ne putetis quia aliquis draco est fiscus, quia cum timore auditur exactor fisci; fiscus saccus est publicus. Ipsum habebat Dominus hic in terra, quando loculos habebat; et ipsi loculi Judae erant commissi
Abbreviated transcription (Latin):
uera est uto crruix. induͥcans quandã suꝑbiã.
Non sr eatollant homines in suis dignitatibus.
non sr sublimes putent honoribus. caurant nr
rquo indomito precipitent᷑. Uidr riũ quid
dictũ est in alio psalmo. hu ui currib & hu in
equis. nos autẽ in nomine dñi nr̃i magiuifica¬
bimur. Hoc est illi in honorib temporalibus
nos in nomine dñi nr̃i magnificabim᷑. Propt̃ ra
illis quid accidit: udete quid srquit᷑. Illis obli.¬
gati sunt pedes & ceciderunt. nos autẽ surrexi.¬
mus & erecti sumꝰ. Non in potentatu rqui uolun

Expanded text:
vera est in eo cervix, indicans quamdam superbiam. vera est in eo cervix, indicans quamdam superbiam. Non se extollant homines in suis dignitatibus, non se sublimes putent honoribus; caveant ne equo indomito praecipitentur. Vide enim quid dictum est in alio psalmo: «Hi in curribus, et hi in equis; nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur.» Hoc est, illi in honoribus temporalibus, nos in nomine Domini Dei nostri magnificabimur. Propterea illis quid accidit? Videte quid sequitur: «Illis obligati sunt pedes, et ceciderunt; nos vero surreximus, et erect
Abbreviated transcription (Latin):
iustos dicrbant. qui lrgẽ acerperant. c&rros
om̃s om̃ium gentiũ homines prccatores di¬
erbant & urre om̃s gentes in precato. inido¬
latria. in adoratione lapidũ atq lignorũ erant.
Sed nũquid sic remanserunt: & si non ipsi
corui patres nr̃i. tam̃ pulli coruoꝵ nos ipsi
inuocamus dnm̃. Dat prcorib arscã ipsorum.
& pullis coruoꝵ qui inuocant tũ. Ipsi sunt
pulli coruoꝵ: quib dicit prtrus. Quia non
corruptibili argento uł auro redẽpti estis. de
suꝑ uacua ur̃a consurtudine: aparentib ur̃is
tradita. Proficientes enĩ pulli coruorũ qui simu¬
lacra colere uidebant᷑ parrntũ suorũ: conuer¬
si sunt addm̃. & audis modo pullũ corui inuocan¬
tr̃ unũ dm̃. Quid ergo : dimisisti parrntẽ tuũ.
dicis pullo corui: dimisi plane. Ille rnĩ coruus
non uuocans dm̃ ego pullus corui inuoco dm̃
est suꝑbia. Uidet᷑ rtũ equus ueluti ad suggestũ
hominis ac cõmodatꝰ ut altior incedat: & re¬

Expanded text:
Legem acceperant; caeteros omnes monium gentium homines peccatores dicebant. Et vere omnes gentes in peccato, in idololatria, in adoratione lapidum atque lignorum erant; sed numquid sic remanserunt? Etsi non ipsi corvi patres nostri, tamen pulli corvorum nos ipsi invocamus Deum. «Dat pecoribus escam ipsorum, et pullis corvorum qui invocant eum.» Ipsi sunt pulli corvorum, quibus dicit Petrus: «Quia non corruptibili argento vel auro redempti estis de supervacua vestra consuetudine a parentibus vestris tradita» . Proficientes enim pulli corvorum qui simulacra colere videbantur parentum suorum, conversi sunt ad Deum. Et audis modo pullum corvi invocantem unum Deum. Quid ergo? dimisisti patrem tuum, dicis pullo corvi? Dimisi plane: ille enim corvus non invocans Deum, ego pullus corvi invoco Deumest superbia. Videtur enim equus veluti ad suggestum hominis accommodatus, ut altior incedat. Et re
Abbreviated transcription (Latin):
bunclauerit iusticia ur̃a plusqu̾a scribarũ & pha.¬
risȩorũ. non intrabitis in regnũ carloꝵ & ille suꝑ
qur̃ deb& habundare iusticia tua: decimas dat
tu autẽ: nec millesimã das uomodo eũ suꝑabis.
cui non equaris : qui cooperit carlũ mibibus. qui
parat terre pluuiã: qui exoriri facit in montib
fynũ & herbã seruituti hominũ. & dat prcorib
arscã eoꝵ. Pxcora ista dicit: greges dĩ. Non fraudat
dĩ gregẽ suũ. arsca sua ꝑ homines: quorũ srruitu.¬
ti herbã facit itxoriri. Unde dicit apłs. Quis pas.¬
cit gregt̃. & de lacte gregis non ꝑcipit: qui dat
prcoribus arscã ipsorũ. & pullis coruoꝵ qui in uo¬
cant rũ: Hoc forte putabimꝰ quia corui in nocant¬
dñi ut d& tis arscã : Ne hoc cogitetis. in rationalẽ
ma dm̃ nuisi sola rationalis. Infigura accipite dictũ
nt putetis sicut impii quidã dicunt: rruolui
animas humanas ad prcora ad canes ad porcos
ad coruos. Hoc a cordib ur̃is excludite & afide

Expanded text:
 Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum» . Et ille super quem debet abundare justitia tua, decimas dat; tu autem nec millesimam das. Quomodo superabis eum cui non aequaris? «Qui cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam; qui exoriri facit in montibus fenum, et herbam servitescam ipsorum.» Pecora ista dicit, greges Dei. Non fraudat Deus gregem suum esca sua per homines, quorum servituti herbam facit exoriri. Unde dicit Apostolus: «Quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit» ? «Qui dat pecoribus escam ipsorum, et pullis corvorum qui invocant eum.» Hoc forte putabimus, quia corvi Deum invocant, ut det illis escam? Ne hoc cogitetis, irrationalem care Deum, nisi sola rationalis. In figura accipite dictum, ne putetis, sicut impii quidam dicunt, revolvi animas humanas ad pecora, ad canes, ad porcos, ad corvos. Hoc a cordibus vestris excludite, et a fide
Abbreviated transcription (Latin):
raui. c Uitant ueluti corruptiones urmientes
undiq & non in conserentia gerunt bonũ suum
corã oculis dĩ: srd placere inde uolunt honunib¬
& iudiciũ sequunt᷑ alituũ. fauores uulgi occupan¬
tur. uilts sibi sunt. cũ sprctatorib essrcarȩ uolunt
Non eis sufficit conscientia: merito non portant
olrũ fecũ. Olrũ antẽ est ipsa gloriatio propt̃ into.¬
rẽ & splendorẽ. Srd quid dicit apłs ide uirgi.¬
nes sapientes. portantes oltũ secũ. Opus autem
suũ ꝓb& unusquisq & tunc in semae ipso habebit
głam. & non in altero. Hȩ sunt ergo uirguies sapi.¬
entes. Stultȩ autẽ accendunt quidr̃ lãpades .ii.¬
drnt᷑ quidẽ lucere opera eorũ. sed deficiunt &
eatiugunt᷑. quia non de oleo interiore pascunt᷑.
& doriniunt om̃s tardauit sponso. quia exutroq
genere hominũ obdormiscunt ui mortẽ: Et de illis
fatus. & dt his sapitntib tardante adurntu dñi:¬

Expanded text:
ravi? Vitant veluti corruptiones venientes ravi? Vitant veluti corruptiones venientes undique, et non in conscientia gerunt bonum suum coram oculis Dei: sed placere inde volunt hominibt judicium sequuntur alienum. Favores vulgi aucupantur; viles sibi sunt, cum spectatoribus esse charae volunt; non eis sufficit conscientia. Merito non portant oleum secum. Oleum autem est ipsa gloriatio, propter nitorem et splendorem. Sed quid dicit Apostolus? Vide virgines sapientes portantes oleum secum: «Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero» . Hae sunt ergo virgines sapientes. Stultae autem accendunt quidem lampades; videntur quidem lucere opera earum: sed deficient, et exstinguentur; quia non de oleo interiore pascuntur. Et dormiunt omnes tardante sponso: quia ex utroque genere hominum obdormiscunt in mortem; et de illis fatuis, et de his sapientibus, tardante adventu Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ris stnsus. notissumi om̃ibus. Per quinq enuĩ iannas.
intrat aliquid per corpus ad animã. aut ꝑ oculos
intrat. quod concupiscas malt aut ꝑ aures. aut
per olfactũ. aut per gustũ. aut per contactum.
Per has quinq ianuas quisquis non ad misrrit cor¬
ruptionẽ : uit̃ quinq uirgines conputat᷑: Admit¬
tunt᷑ autẽ corruptiones: per inlicita desideria.
Quid autẽ liexat & non licrat: pleni sunt libri
scripturarũ. Ergo opus est ut sis in illis quinq
uirginibꝰ. non timebis quod dictũ est : nemo in.¬
tr&. Dicit᷑ enĩ hoc & fi& hoc. Sed cũ intrautris
nemo contra tr claudit: sed te ingresso: claudunt᷑
& si uirgo int̾ fatuas uirgies: foris remanebis.
& frustra pulsabis. Quȩ sunt fatut uirgines. &
ipsȩ quinq sunt. quȩ iusi animȩ. quȩ habent
istã continentiã carnis. ut uitent corpuptelas
ab om̃ib sensib uenirntes. quos frnsus iã rnume.¬

Expanded text:
ris sensus notissimi omnibus. Per quinque enim januas ris sensus notissimi omnibus. Per quinque enim januas intrat aliquid per corpus ad animam: aut per oculos intrat quod concupiscas male, aut per aures, aut per olfactum, aut per gustum, aut per contactum. Per has quinque januas quisquis non admiserit corruptionem, inter quinque virgines computatur. Admittuntur autem corruptiones per illicita desideria. Quid autem liceat et non liceat, pleni sunt libri Scripturarum. Ergo opus est ut sis in illis quinque virginibus. Non timebis quod dictum est, Nemo intret. Dicitur enim hoc, et fiet hoc; sed cum intraveris: nemo contra te claudet; sed te ingresso, claudenturetsi virgo, inter fatuas virgines; foris remanebis, et frustra pulsabis. 11. Quae sunt fatuae virgines? Et ipsae quinque sunt: quae, nisi animae quae habent istam continentiam carnis, ut vitent corruptelas ab omnibus sensibus venientes, quos sensus jam enume