comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terimus Quibus ita se habentibus cum in omin
genere illorum qui carissimi iudicantur odiis sepe
latentibus sepe eciam maifestis multa inisit amari-¬
tudo Sola amicicia odiis uacat Nemo unꝙͣ non
dicam occidit aut prodidit amicum sed ne lesit qui-¬
dem uolens Quamobrem si amicum uerum qua-¬
lem predicas inuenisti magnas te diuicias inue-¬
uisse credito Illud uide ne ut magna pars homi
rebus dedita uilibus nobiliumq contemptrix Et
agris aut mercibus magis ꝙͣ uirtutibus colendis
intensior quod optimum nactus es negligas Si
tantam curam impenditis custodie auri et argenti
atq orientalium lapillorum que sunt terre feces
et pelagi purgamenta Quanta diligentia amiti
cultiũ impendenda est Rei preciosissime ac diuine
Ne qua unꝙͣ re offensus ne quo unꝙͣ uerbo alienatꝰ
effugiat Seruniq audias illud eccleslasticum
Sicut qui dimictit auem de manu sua sic Reli-¬
quisti proximum tuum et non illum capies non

Expanded text:
terimus; quibus ita se habentibus, cum in omni terimus; quibus ita se habentibus, cum in omni genere illorum qui carissimi videantur odiis sepe latentibus, sepe etiam manifestis, multa insit amaritudo, sola amicitia odiis vacat: nemo unquam non dicam occidit aut perdidit amicum, sed ne lesit quidem volens; quamobrem, si amicum verum qualem predicas invenisti, magnas te divitias invenisse credito. Illud vide ne, ut magna pars hominum rebus dedita vilibus nobiliumque contemptrix et agris aut mercibus quam amicitiis ac virtutibus colendis intentior, quod optimum nactus es negligas. Si tantam curam impenditis custodie auri et argenti atque orientalium lapillorum, que sunt terre feces et pelagi purgamenta, quanta diligentia amici cultui impendenda est, rei pretiosissime ac divine, ne qua unquam re offensus, ne quo unquam verbo alienatus effugiat serumque audias illud Ecclesiasticum: “Sicut qui dimittit avem de manu sua, sic reliquisti proximum tuum et non eum capies, non
Abbreviated transcription (Latin):
non et recentiore memoria inter patrem et filium
de Regno in Britannya certatum audiuimius Et
nudus tercius inter fratres in hyspania decertari
uidimus Quanꝙͣ talium odiorum et maxime
fraternorum al supernorum crebra adeo et noua
et uetera sint exempla ut pene laboriosius sit ex-¬
quirere Qui amici frẽs fuerint ꝙͣ qui hostes utrũq
postponinius Bemedia enim nunc non exempla
colliginius Quid preterea an non cari coniuges
care uxores Sed interrogabis agamenonem ad
delphebum Et de uestris claudium cesarem at
minorem percunctaberis affricanum hii tibi ꝙͣ
cari fuerint uxoribus dicent Contra uero octa-¬
uyam stiscitare et arsynoen Quid illa de Nerone
suo hec de suo senciant ptholomeo Illa de adoptiuo
Hec de naturali fratre Utraq de marito Illa quidem
de seipã hec in filiis experta testabitur Emmentia
ut uides et clara decerpimus Uulgus et urbes et
coẽm uitam hominum hiis plenami querimoniis pre-¬

Expanded text:
non et recentiore memoria inter patrem et filium non et recentiore memoria inter patrem et filium de regno in Britannia certatum audivimus et nudiustertius inter fratres in Hispania decertari vidimus? Quanquam talium odiorum et maxime fraternorum crebra adeo et nova et vetera sint exempla, ut pene laboriosius sit exquirere qui amici fratres fuerint quam qui hostes; utrunque postponimus: remedia enim nunc, non exempla colligimus. Quid preterea? An non cari coniuges, care uxores? Sed interrogabis Agamemnonem ac Deiphobum et de vestris Claudium Cesarem ac minorem percontaberis Africanum: hi tibi quam cari fuerint uxoribus suis dicent. Contra vero Octaviam sciscitare et Arsinoen quid illa de Nerone suo, hec de suo sentiat Ptolemeo: illa de adoptivo, hec de naturali fratre, utraque de marito, illa quidem in seipsa, hec in filiis experta testabitur. Eminentia ut vides et clara decerpimus, vulgus et urbes et communem vitam hominum his plenam querimoniis pre
Abbreviated transcription (Latin):
filium adolescentem optimum iussit occidi Hõne
ptholomeus alter aduersum pretatis nomen Et ip̃e
quoq fidissimus rex egipti duos Et herõdes Rex iudee
unum Et constantinus Romanus imperator unũ
quoq Crispum filium interemit Nonne malleus
dux carthaginensium carthalonem filiũ crucifixit
Quando et matres quarum amor hinc intensior
hinc mitior sexus in filios seuierunt Nota oĩbus
medea Quid laudice capadocie regina que regnãdi
cupidine filios quinq mactauit Cari inꝙͣ parẽtes
Repeto enim cari filii cari frẽs At et ut uno exẽplo
onnus claudatur impietas phiatres rex ꝑthorum
omnium Regum stelestissimus omniumiq mortaliũ
regnandi non cupiditate sed rabie furiisq actus oro¬
dem alias herodem seueni et afflictum patrem
ad huc et trignita fratres suos dicti regis filios suũq
insuper filium occidit ne quis superesset in pat̾a¬
alias partha qui regnaret Sed uetusta hec Nũquid

Expanded text:
filium adolescentem optimum iussit occidi? Nonne filium adolescentem optimum iussit occidi? Nonne et Ptolemeus alter, adversum pietati nomen, et ipse quoque fedissimus rex Egypti, duos, et Herodes rex Iudee unum et Constantinus Romanorum imperator unum quoque Crispum filium interemit? Nonne Malchus dux Carthaginensium Carthalonem filium crucifixit? Quin et matres, quarum amor hinc intensior, hinc mitior sexus, in filios sevierunt. Nota omnibus Medea; quid Laodice Cappadocie regina, que regnandi cupidine filios quinque mactavit? Cari, inquam, parentes. Repeto enim, cari filii, cari fratres: at, ut uno exemplo omnis claudatur impietas, Phraates rex Parthorum omnium regum scelestissimus omniumque mortalium regnandi non cupiditate sed rabie furiisque actus, Orodem senem et afflictum patrem, ad hec et triginta fratres suos, dicti regis filios, suumque insuper filium occidit, ne quis superesset in Parthia qui regnaret. Sed vetusta hec: nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem solam nichil homini melius in hac uita
natura seu casus aliquis seu labor ac studiũ dedit
Dulces fateor parentes dulces filii dulces fratres
possunt tamen amarestere Nec parentes ideo nec
fratres quidem desinunt esse nec filii cum dulces
esse desierint At amicus solus dum sit uerus dul-¬
cis et carus esse non desut Cari inꝙͣ sunt paren-¬
tes Nonne autem iupiter saturnũ patrem regno
expulit Nychomedis prusiam bythimye regem
patrem suum consilia licet necandi filii agitantem
uita priuauit Et ptholomeus hinc phylopater dic-¬
tus patre ac matre insuper ac frẽ occisis ad ulti-¬
mum et uxore erudice alias eurydice interfecta
regnum egipti scortorum sit rexit arbitrio ut nichil
in reguo proprium haberet preter nudũ et mane
regis noien Nonne et horestes clytemestram
matrem agrippynam Nero antipater thessalonitem
interfecit Cari filii nonne thezeus ypolitum cas-¬
tissimum Philippus rex macedonye demetrium

Expanded text:
virtutem solam nichil homini melius in hac vita, seu virtutem solam nichil homini melius in hac vita, seu natura seu casus aliquis seu labor ac studium dedit. Dulces, fateor, parentes, dulces filii, dulces fratres; possunt tamen amarescere nec parentes ideo nec fratres quidem desierunt esse nec filii cum dulces esse desierint; at amicus solus, dum sit verus, dulcis et carus esse non desinit. Cari, inquam, sunt parentes: nonne autem Iuppiter Saturnum regno patrem expulit, Nicomedes Prusiam Bithynie regem, suum patrem, consilia licet necandi filii agitantem, vita privavit? Et Ptolemeus hinc Philopater dictus, patre ac matre insuper et fratre occisis, ad ultimum et uxore Eurydice interfecta, regnum Egypti scortorum sic rexit arbitrio, ut nichil in regno proprium haberet preter nudum et inane regis nomen. Nonne et Orestes Clytemnestram matrem, Agrippinam Nero, Antipater Thessalonicen interfecit? Cari filii: nonne Theseus Hippolytum castissimum, Philippus rex Macedonie Demetrium
Abbreviated transcription (Latin):
cile resoluuntur Et natura uult ut cito aucta cito
desiuant
De amico unico et fideli . lii. Gaudiũ.¬
micum unicum fidum et expertum ha-¬
beo Ratio. Sepe in experiendo ur̃m
erat acumen Et dum uosipõs peritis-¬
sunos iudicatis in hocipõ ac perinde ceteraꝵ reꝵ
dentẽs. Gaudiũ. Scio ego non estimo amitũ
michi esse fidissimum Ratio. Et quot putas idẽ
credentes yumo ut sibi uidebantur et scientes cũ
ad arctissimum uentum esset examen sese lusos muene-¬
runt Unde uero tot cotidie de amicis prodeant q̃rele
nisi quia quos fidissimos habebatis inuenistis ĩfidos
Nullus rei tam difficilis ꝙͣ humani animi giectura
estimatioq est Gaudium. Nichil conicio nichil es-¬
timo ut dixi sedstio me amicum uerissimũ habere¬
Ratio. Habes aut rem optimami aut pessimum er-¬
rorem Gaud̃. Nullum rei huius errorem habeo sed
amicum multis ac magnis expertum casibus. ¶Habes
ergo rem dulcissimam sanctissimamq qua una post

Expanded text:
cile resolvuntur; et natura vult ut cito aucta cito cile resolvuntur; et natura vult ut cito aucta cito desinant. 52 DE AMICO UNICO ET FIDELI Amicum unum fidum et expertum habeo. Sepe in experiendo vestrum errat acumen et dum vosipsos peritissimos iudicatis, in hoc ipso ac perinde ceterarum rerum ne fallimini. Scio ego, non extimo, amicum michi esse fidelissimum. Et quot putas idem credentes, immo ut sibi videbantur et scientes, cum ad arctissimum ventum esset examen, sese lusos invenerunt? Unde vero tot quotidie de amicis prodeunt querele, nisi quia quos fidissimos habebatis invenistis infidos? Nullius rei tam difficilis quam humani animi coniectura extimatioque est. Nichil conicio, nichil extimo, ut dixi, sed scio amicum verissimum me habere. Habes aut rem optimam aut pessimum errorem. Nullum rei huius errorem habeo, sed amicum multis ac magnis expertum casibus. Habes ergo rem dulcissimam sanctissimamque, qua una post
Abbreviated transcription (Latin):
Unde scis ꝙͣ bonus sit quem non uideris Rogo cũ
illi ipĩ quos cotidie uides atq alloqueris quales
suit tanto in tempore non diem stias sepe uos
credulitas uestra circumueniet Libenter creditis
quod optatis multum fidei fame tribuitis mendaci
Speras euis aminum uidere cuius nĩꝙͣ frontem
uideris Cum sint inter notissimos quoq tot pectoꝵ
diuersoria et latebre Difficile est amicum nisi in
magna necessitate cognostere Operosius est illum
nostere ꝙͣ querere Una sepe hora paucis uerbis que¬
ritur qui uix multis annis atq experimentis ag¬
nostitur uoco autem alias nunc amicũ ut uulgus
Uerus autem non ante queritur ꝙ probetur Nec
amicum probant aliorum uerba Certe nec propria
sed experta caritas fidesq Gaudium. Amicũ michi
de longinquo fecit fama Ratio. De te aliquid mẽ-¬
ciendo quispiam tibi amico dedit de te uera loquẽdo
uel forsitan menciendo itidem tibi hunc alter eri¬
piet quibus uiis fiunt cresciuitq omnia eisdem fa-¬

Expanded text:
Unde scis quam bonus sit quem nunquam videris rogo, cum illi ipsi quos quotidie vides atque alloqueris quales sint tanto in tempore nondum scias. Sepe vos credulitas vestra circumvenit, libenter creditis quod optatis, multum fidei fame tribuitis mendaci; speras eius animum videre cuius nunquam frontem videris, cum sint inter notissimos quoque tot pectorum diversoria, tot latebre. Difficile est enim amicum nisi in magna adversitate cognoscere, operosius est illum noscere quam querere. Una sepe hora paucis verbis queritur, qui vix multis annis atque experimentis agnoscitur. Voco autem amicum ut vulgus: verus enim non ante queritur quam probetur. Nec amicum probant aliorum verba certe nec propria, sed experta caritas fidesque. Amicum michi de longinquo fecit fama. De te aliquid mentiendo quispiam tibi amicum dedit; de te vera loquendo, vel forsitan mentiendo itidem tibi hunc ipsum alter eripiet. Quibus viis fiunt crescuntque omnia, eisdem fa
Abbreviated transcription (Latin):
hec necessaria preuiderem noto illis et cõi uocabulo
psus sum non inscius quid de hac late alii breuissiẽq
Ieronimus ubi ayt Nec fatum ius nec fortuna cõis
salias omnis ergo acies suum hic loquendi morem
recognoscet/ Docti autem qui per Rari sunt quid in¬
tendain scient nec uulgari cognomine turbabuntur
Bipertiti sane operis passionum ac fortune de parte
altera que uisa sunt diximus De altera que dehinc
uisa fuerint dicenus.¬

Expanded text:
hec necessaria previderem, noto illis et communi vocabulo hec necessaria previderem, noto illis et communi vocabulo usus sum, non inscius, quid de hac re late alii, brevissimeque Hieronymus ubi ait: “Nec fatum nec fortuna”. Communis ergo acies suum hic loquendi morem recognoscet. Docti autem, qui perrari sunt, quid intendam scient, nec vulgari cognomine turbabuntur. Bipartiti sane operis passionum ac fortune, de parte altera que visa sunt diximus, de altera que dehinc visa fuerint, dicemus.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nichil incertius fingi potest quibus ue sine ulla
requie ab ingressu usq ad exitum fluctuat uita mor-¬
talis Quẽnam tandem ila passionum quatuor
tempestas ac rabies sperare seu cupere et gaudere me¬
tuere et dolere Que uerum inter scopulos procula
portu miserum alterius flatibus animum exagitit
quas alii fortasse ymino certe aliter sed uno ne ite¬
gro quidem uersiculo et ut augustino placet notissima
ueritate uirgilius strmxit De quibus ad utramꝙ
partem et plura quidem et pauciora dici posse stio
Uerum ego nec breuitati admodum studui nec cope
Sed que de cõi uita hominum quo se obtulerũt ordne
scriptis inserui ne legentem uel mopia uel fastidio
fatigarem Neq uero te moueat fortune nomen N
tantum in ip̃is inscriptionibus sed in opere repetitũ
Sepe quidem ex me quod de fortuma sentiã audisti
sed cum hiis maxime qui doctrina minus fulti essent

Expanded text:
utique nichil incertius fingi potest, quibusve sine ulla utique nichil incertius fingi potest, quibusve sine ulla requie ab ingressu usque ad exitum fluctuat vita mortalis. Quenam tandem, illa passionum quattuor tempestas ac rabies, Sperare seu Cupere et Gaudere, Metuere et Dolere, que rerum inter scopulos, procul a portu miserum alternis flatibus animum exagitant? Quas alii fortasse, immo certe, aliter sub uno ne integro quidem versiculo et, ut Augustino placet, notissima veritate Virgilius strinxit, de quibus ad utranque partem, et plura quidem et pauciora dici posse scio. Verum ego nec brevitati admodum studui, nec copie, sed que de communi vita hominum, quo se obtulerunt ordine, scriptis inserui, ne legentem vel inopia vel fastidio fatigarem. Neque vero te moveat fortune nomen, non tantum in ipsis inscriptionibus sed opere repetitum: sepe quidem ex me quid de fortuna sentiam audisti, sed cum his maxime qui doctrina minus fulti essent
Abbreviated transcription (Latin):
ista corporea que nostri pars uilissima atq ultima est
et in intimis anime penetralibus quisque secum
assidue bellum habet Nam et corpus hoc ꝙͣ ꝯtrariis
estuet ac turbetur humoribus ab his quos phĩcoꝵ
dicunt querere Anmius ꝙͣ diuersis ꝙͣq aduersis
secum pugnet affectibus unusquisqz non aliũ ꝙͣ sese
interroget sibiq respondeat ꝙͣ uario ꝙͣq Reciproco
mentis impulsu modo huc rapitur modo illuc nusꝙͣ
totus nusꝙͣ unus secum ip̃e dissentiens se discerpens
Nam ut sileam reliquos motus uelle nolle amare
odisse blandiri minari irridere fallere fingere ioca/¬
ri flere misereri parcere irasci placari labi deici at¬
tolli ti tubare subsistere progredi Retrouerti inchoare
desinere dubitare errare falli nescire distere obliuisti
meminisse inuidere contempnere mirari fastidire des-¬
picere simulq suscipere Et que sunt eiusmodi quibus

Expanded text:
ista corporea, que nostri pars vilissima atque ultima est, ista corporea, que nostri pars vilissima atque ultima est, et in intimis anime penetrabilibus: quisque secum assidue bellum habet. Nam et corpus hoc, quam contrariis estuet ac turbetur humoribus, ab his quos Physicos dicunt, quere! Animus quam diversis quanque adversis secum pugnet affectibus, unusquisque non alium quam sese interroget, sibique respondeat, quam vario quanque reciproco mentis impulsu, modo huc rapitur, modo illuc, nusquam totus, nusquam unus, secum ipse dissentiens, se discerpens. Nam ut sileam reliquos motus, velle, nolle, amare, odisse, blandiri, minari, irridere, fallere, fingere, iocari, flere, misereri, parcere, irasci, placari, labi, deici, attolli, titubare, subsistere, progredi, retroverti, inchoari, desinere, dubitare, errare, falli, nescire, discere, oblivisci, meminisse, invidere, contemnere, mirari, fastidire, despicere simulque suspicere et que sunt eiusmodi, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
atq ambitione luctamina quanta uite plura ꝙͣ
expedit sata gentis anxietas Quod deniq illudse-¬
num cum etate ac moribus propinquante morte
quod omnium ip̃a cum morte quodq est morte moles-¬
tius cum perpetue mortis terrore certamen possem
hunc sermonem mlle Rerum argumentis extendere
Sed si ut libro superiore uoluisti sic epistolam qͦ hanc
piologi locum obtinere et libri huius partem esse uolu¬
eris Iam huic uideo quantum hec ip̃a prefatio mo¬
dum libri excedat Itaq frenanda curiositas et cohi-¬
bendus est stilus Ad siumuam ergo omina sed in pri-¬
mis onmis hominum uita lis quedam est uerum
hac externa lite interim omissa de qua paulo ante
dixmius et que minor utinam et ob id minꝰ om̃ibus
nota esset lis interior quanta est Neq enim solũ ꝯtra
aliam sed contra suam ut dixi speciem neq cont᷑ aliud
indiuiduum sed contra semetipm̃ Idq et in suꝑficie

Expanded text:
atque ambitione luctamina? Quanta vite plura quam atque ambitione luctamina? Quanta vite plura quam expedit satagentis anxietas? Quod denique illud senum cum etate ac morbis propinquante morte? Quod omnium ipsa cum morte, quodque est morte molestius, cum perpetuo mortis terrore certamen? Possem hunc sermonem mille rerum argumentis extendere; sed si ut libro superiore voluisti, sic epystolam quoque hanc, prologi locum obtinere et libri huius partem esse volueris, iam hinc video, quantum hec ipsa prefatio libri modum excedat, itaque frenanda curiositas, et cohibendus est stilus. Ad summam ergo, omnia, sed in primis omnis hominum vita, lis quedam est. Verum hac externa lite interim omissa, de qua paulo ante diximus et que minor utinam, et ob id minus omnibus nota esset, lis interior quanta est? Neque enim solum contra aliam, sed contra suam, ut dixi, speciem, neque contra aliud individuum, sed contra semetipsum. Idque et in superficie
Abbreviated transcription (Latin):
percipere uetat Hinc iusticia hinc uolatilis et incon¬
stans annius semperq aliud agitans ꝙͣ quod agit
Ded quid sigillatim ago nulla mechanicharũ diffi¬
cultatibus suis uacat Relique uero ut boce quadã¬
alias quoddam note dulcedinis sic latentis amaritu¬
dinis multum habent Nichilq eorũ que deletant
sine lite agitur. Iam que infantium bella cum lap¬
sibus que puerorum rixa cum litteris amarissime
serentium quod predulciter metant Quenã insuꝑ
adolestentium lis cum uoluptatibus dicam ueruis
ymmo quanta secum lis affectiumq collisio Cum
uoluptatibus enim nulla lis penitus sed consensus
est onni lite funestior Credo expertus nulli hom̃i
generi nulli etati plus litigii esse plus in extricabi¬
lis laboriosiq negocii nullos homium tam letos
uideri nillos esse tam miseros aut tam mestos po¬
stremo quenam femiiis puerperii difficultas quan-¬
tuuicũq discrimen quenam uiris cum pauꝑtate

Expanded text:
percipere vetat, hinc inscitia, hinc volatilis et inconpercipere vetat, hinc inscitia, hinc volatilis et inconstans animus, semperque aliud cogitans quam quod agit? Sed quid singillatim ago? Nulla mechanicarum difficultatibus suis vacat. Relique vero, ut quiddam note dulcedinis, sic latentis amaritudinis multum habent, nilque eorum etiam que delectant sine lite agitur. Iam que infantium bella cum lapsibus? Que puerorum rixa cum literis, amarissime serentium, quod predulciter metant? Quenam insuper adolescentium lis cum voluptatibus, dicam verius, immo quanta secum lis affectuumque collisio? cum voluptatibus enim nulla lis penitus, sed consensus est, omni lite funestior. Credo, expertus, nulli hominum generi, nulli etati plus litigii esse, plus inextricabilis laboriosique negotii, nullos hominum tam letos videri, nullos esse tam miseros aut tam mestos. Postremo quenam feminis puerperii difficultas, quantumque discrimen? Quenam viris cum paupertate
Abbreviated transcription (Latin):
tuum in ferendis legibus que nautarum in capiendo
consilio disperatas queue discordia est Didici ego
hoc ultimum magnis sepe periculis meis dũ mari
celoq mortem minantibus nocte simul ac imibibus
cunctarum terrarum ac ste llaruui signa tegentibus
puppe iaui fatiscente et sennoppleta alias seniop,¬
pressa fluctibus naute de sumina rerum media in
morte contrariis studiis atq opinionibus obstinatis-¬
sime litigarent Adde in quibus sine aduersario lis
est Que scuptorum prelia cum membranis cumi
atramento cum calamis cum papyro Que fabrorum
cum malleis cum forcipibus cum incude Que ar¬
torum cumstina cum uomere ipsisq cum glebis et tu
bobus Que militum non dito cum hoste sed cũm
equis ato armis propriis dum et illi rebellant et
hec pregrauant aut comprimunt Quid dictantib
stribentibusq negocii est dum hos alias os iuexple¬
tum loqui multa cogit intentio Illos uel expleta

Expanded text:
tuum in ferendis legibus, quenam nautarum in capiendo tuum in ferendis legibus, quenam nautarum in capiendo consilio disparitas, queve discordia est? Didici hoc ego ultimum magnis sepe periculis meis, dum, mari celoque mortem minantibus, nocte simul ac nubibus cuncta terrarum ac stellarum signa tegentibus, puppe iam fatiscente et semioppleta fluctibus, naute de summa rerum, media in morte, contrariis studiis atque opinionibus obstinatissime litigarent! Adde in quibus sine adversario lis est. Que scriptorum prelia cum membranis, cum atramento, cum calamis, cum papyro? Que fabrorum cum malleis, cum forcipibus, cum incude? Que aratorum cum stiva, cum vomere, ipsisque cum glebis et cum bobus? Que militum, non dico cum hoste, sed cum equis atque armis propriis, dum et illi rebellant, et hec pregravant aut comprimunt? Quid dictantibus scribentibusque negotii est, dum hos in expletum loqui multa cogit intentio, illos vel expleta
Abbreviated transcription (Latin):
De hocip̃o tam dissone pugnantesq sentencie ip̃os
ueri agitant professores Quid de cõĩ uita deq acti-¬
bus mortalium loquar uix duos eciam in magna ur¬
be concordes cum multa tamen maxime edificioꝵ
habitiuunq uarietas arguit. Nam quis unꝙͣ tam lo¬
cupletis delicatiq patrisfamilias nactus est domu
ut non ibi multa mutauerit ut quod uni studium
fuerit extruere Alteri sit uoluptas euertere Testant᷑.
mutate sepius fenestre obstrusa hostia passimq ue-¬
tustis in parietibus noue iudicant cicatrices neq
in alienis id tantum sed in nostris patimur sua dũ
cuiusq sententia secum pugnaus quod ait flaccus
Diruit edificat nuitat quadrata rotondis. Quo
luce clarius fiat quis nostrum quisq cum aliis quis¬
ue secuui sit Iam qui uestium modus qui ue habitꝰ
Triduum totum nostris durat in urbibus que mu-¬
nicipiorum scita non ut longeua essent cum suis la-¬

Expanded text:
de hoc ipso tam dissone pugnantesque sententie, ipsos de hoc ipso tam dissone pugnantesque sententie, ipsos veri agitant professores. Quid de communi vita deque actibus mortalium loquar? Vix duos in magna urbe concordes, cum multa, tum maxima edificiorum habituumque varietas arguit. Nam quis unquam tam locupletis delicatique patris familias nactus est domum, ut non ibi multa mutaverit, ut quod uni studium fuit extruere, alteri sit voluptas evertere? Testantur mutate sepius fenestre, obstrusa ostia, passimque vetustis in parietibus nove indicant cicatrices. Neque in alienis id tantum, sed in nostris patimur, sua dum cuiusque sententia secum pugnans; quod ait Flaccus: diruit, edificat, mutat quadrata rotundis, quo luce clarius fiat quis nostrum quisque cum aliis, quisve secum sit. Iam qui vestium modus, quive habitus triduum totum nostris durat in urbibus? Que municipiorum scita non, ut longeva essent, cum suis la
Abbreviated transcription (Latin):
ntus. ut non meleganter michi quidem lusisse uide-¬
atur Anneus Seneca ubi horologia philorophis cõ¬
fert ꝙ scilicet par utrisq discordia est Idq ꝙͣ uerum
sit quisquis et philozophis aniuium et horrologñs
aurem dedit intelligere potuit/ Nec uero aliorum
doctrina tranquillior que gramaticorum adhuc slib
iudices lis existens qui conflictus Rethorum Que
dyaleticorum altercationes que deniq artiuni omnnũ
discordie qui clamored inter causidicos ꝙͣ bene conue-¬
mant ip̃a causarum inmortalitas probat De con¬
cordia medicorum testimonium sic egrorum uitam
certe quai breuem dixere sepe suis litibus fecere
breuissimami Quanta est preterea de sacris et de
Religrione difformitas animoꝵ Non tam licteratirũ
uerdis hominum ꝙͣ populorum armis et cãpo sepius
commnissaq scole Ita cum una sit uirtus unũq sit
in rebus perum cui ut ait aristotiles omia ꝯsonant

Expanded text:
ritus, ut non ineleganter michi quidem lusisse videritus, ut non ineleganter michi quidem lusisse videatur Anneus Seneca, ubi horologia Philosophis confert, quod scilicet par utrisque discordia est. Idque quam verum sit, quisquis et Philosophis animum et horologiis aurem dedit, intelligere potuit. Nec vero aliorum doctrina tranquillior: que grammaticorum adhuc sub iudice lis existens? qui conflictos rethorum, que dialecticorum altercationes? Que denique artium omnium discordie? qui clamores? Inter Causidicos quam bene conveniat ipsarum causarum immortalitas probat! De concordia medicorum testimonium sit egrorum: vitam certe quam brevem dixere, sepe suis litibus fecere brevissimam. Quanta est preterea de sacris et de religione difformitas animorum, non tam literatorum verbis hominum, quam populorum armis, et campo sepius commissa quam schole; ita cum una sit veritas, unumque sit in rebus verum, cui, ut ait Aristoteles, omnia consonant,
Abbreviated transcription (Latin):
hominem machinetui ut cetera hominum mala unidecuq
penientia seu a natura seu a fortuna huic uni collat
leuia quedam incommoda uideantur. Id enini dou
si ad plenum aperire uoluero id quod nolum quodori
proposito longe est et ommnis humanorum actium
scena retegenda et onmus eui historia repetenda als¬
retexenda erit Hoc unum dixisse satis sit Quia sa
nulla unꝙ̃ alia ꝙͣ Romanorim bella toto fuissent
orbe terrarum habunde bellorum esset ac litum i¬
de sentenciarum dissonantiam et henodabiles Rerũ
nodos Quis sectarium uarietates ac philoz ophoꝵ
bella dimimeraret/. Populorum ac prelia regini
quieuere philozophi non quiestunt Et pugnant
illi de eo quod cum huius esse ceperit esse desint il¬
lig Hn de ueritate litigant que una suul omnu
esse potest Neq hanc litem aut quesite ueritatis
splendor aut achademycus unꝙͣ uoluit fiuure Car¬
ueades philoz ophice sequester pacis auxius sed ir¬

Expanded text:
hominem machinetur, ut cetera hominum mala undecunque hominem machinetur, ut cetera hominum mala undecunque venientia seu a natura, seu a fortuna, huic una collata, levia quedam incommoda videantur; id enim vero, si ad plenum aperire voluero, id quod nolim, quodque a proposito longe est, et omnis humanorum actuum scena retegenda, et omnis evi historia retexenda erit. Hoc unum dixisse satis sit, quia si nulla unquam alia quam Romanorum bella toto fuissent orbe terrarum, abunde bellorum esset et litium. Adde sententiarum dissonantiam, et inenodabiles rerum nodos. Quis sectarum varietates, aut philosophorum bella dinumeret? Populorum et regum prelia quievere, Philosophi non quiescunt; et pugnant illi de eo, quod cum huius esse ceperit, esse desinit illius; hi de veritate litigant, que una simul omnium esse potest, neque hanc litem aut quesite veritatis splendor, aut Academicus unquam valuit finire Carneades, philosophice sequester pacis anxius sed ir
Abbreviated transcription (Latin):
est Ne enim uarietate rerum ab incepto deuiem
Taceo quod iam inde ab ip̃o mundi p̾mordio inter
ethereos spiritus in ip̃a celi arce pugnatum es ⁊
hodieq in hoc tractu caliginosi aeris pugnari credit᷑.
Taceo quod in illo celesti congressu uicti angeli uic/¬
toribusq iam suis factis impares dum in nos mor/¬
tales terre accolas ulcisci student immortale nobis
bellum temptationumiq uariarum durumq nego/¬
tium atq ambiguum peperere Taceo ꝙ ut om̃ia
et que sensu carent et que sentiunt in unum cogam¬
terre centrum Et a principe angelo usq ad inmum
et extremum uermem iugis et implacabilis pugna
est Homo ip̃e terrestrium dux et rector aĩantium
qui racionis gubernaculo. solus hoc iter uite et hoc
mare tuuudum turbidumq tranquille agere posse
uideretur ꝙͣ continua lite agitur non modo cum
aliis sed secum de quo mox dicam Nunc de p̾mo agen-¬
dum si quidem nichil mali est quod non homo in

Expanded text:
est. Ne enim varietate rerum ab incepto deviem, est. Ne enim varietate rerum ab incepto deviem, taceo quod iam inde, ab ipso mundi primordio, inter ethereos spiritus, in ipsa celi arce pugnatum est, hodieque in hoc tractu caliginosi aeris pugnari creditur. Taceo quod, in illo celesti congressu, victi angeli, victoribusque iam suis facti impares, dum in nos mortales terre accolas ulcisci student, immortale nobis bellum tentationum variarum durumque negotium atque ambiguum peperere. Taceo quod, ut omnia et que sensu carent, et que sentiunt in unum cogad infimum terre centrum, et a principe angelo, usque ad minimum et extremum vermem, iugis et implacabilis pugna est. Homo ipse, terrestrium dux et rector animantium, qui rationis gubernaculo solus hoc iter vite et hoc mare tumidum turbidumque tranquille agere posse videretur, quam continua lite agitur, non modo cum aliis, sed secum! De quo mox dicam. Nunc de primo agendum, si quidem nichil mali est quod non homo in
Abbreviated transcription (Latin):
indicum inaudite magnitudinis auem quandam
Noctum nostri uocant que non modo singulos
homines sed tota insuper rostro preheusa nauigia
secum tollat in nubila et pendentes in aere mise-¬
ros naiugantes a relatu ip̃o terribilem mortẽ ferat
Quanta uero uis auaricie est que neq aliis multis
neq hoc uno tam Inmam periculo a nauugatione
deteeritos alias detractos sequaces suos prede auidos
medam facit Iam uerout de Inuisibilibus aliquid
ad inceptum traham quanta commixtione ꝯtrarioꝵ
sit uotiua temperies inter quas contrarietates aduer-¬
santium extremorum ad medium uirtutis per quas
differentias quantamq discordiam uocum ad nu-¬
sicam concordiam peruenitur Deniq quecũqz sunt
excute et percurre animo celum terras maria eque
in siunio ethere et in fundo pelagi Inq ymis terre
certatur hyatibus Eque in siluis et in agris eque
in desertis areuarum et in plateis urbium lis et̾ua

Expanded text:
Indicum inaudite magnitudinis avem quandam, quam Indicum inaudite magnitudinis avem quandam, quam “rochum” nostri vocant, que non modo singulos homines, sed tota insuper rostro prehensa navigia secum tollat in nubila, et pendentes in aere miseros navigantes, advolatu ipso terribilem mortem ferat. Quanta vero vis avaritie est, que neque aliis multis, neque hoc uno tam immani periculo a navigatione deterritos, sequaces suos prede avidos predam facit? Iam vero ut de invisibilibus aliquid ad inceptum traham, quanta commixtione contrariorum fit votiva temperies? inter quas contrarietates adversantium extremorum ad medium virtutis; per quas differentias quantamque discordiam vocum ad musicam concordiam pervenitur? denique quecunque sunt excute, et percurre animo celum, terras, maria: eque in summo ethere et in fundo pelagi, inque imis terre certatur hiatibus, eque in silvis et in agris, eque in desertis arenarum et in plateis urbium lis eterna
Abbreviated transcription (Latin):
tondens nullo quidem actu alio ꝙͣ nauigii postibus
adherendo nullo demumi conamine sed natura ipsa
Quod si scriptis illustribus insitum e nuumero tamẽ
incredibilium haberetur si de occeauo indico fortass
aut scithico scriptu esset et non pocius in nostro
mari monstrum hoc Romanis imperatoribus accĩ¬
disset auimaduersa enim more causa ꝙ tota classe
prodeunte nauis una uelud in auchoris staret neq¬
loco prorsus moueretur. Demissis pelagi expertis
manu ut dicitur experta ueritas et lymacis instar
pistis clauo insidens inuentus atq ostensus est
principi iudignanti tantum in se potuisse tantillu
animal Idq unum precipue admiranti ꝙ ĩn naui¬
giuu receptus tantam illam exterius inherendi
efficaciam amisisset Nam illud altersum monstri
genus non siluisse equidem ꝙͣ affirmasse maluerĩ
Cuius apud nos nescio ꝙͣ uerax sed noua utiq Et
ob id ipm̃ suspecta michi est fama Esse circa mare

Expanded text:
tundens, nullo quidem actu alio, quam navigii postibus tundens, nullo quidem actu alio, quam navigii postibus adherendo, nullo demum conamine, sed natura ipsa; quod etsi scriptis illustribus insitum, e numero tamen incredibilium haberetur, si de occeano Indico fortassis aut Scythico scriptum esset, et non potius in nostro mari monstrum hoc Romanis imperatoribus accidisset: Animadversa enim more causa, quod, tota classe prodeunte, navis una velut in anchoris staret, neque prorsus loco moveretur, dimissis pelagi expertis, manu, ut dicitur, comperta veritas et, limacis instar, piscis clavo insidens inventus atque ostensus est principi indignanti, tantum in se potuisse tantillum animal, idque unum precipuum admiranti, quod in navigium receptus, tantam illam exterius inherendi efficaciam amisisset. Nam illud alterum monstri genus, non siluisse equidem quam affirmasse maluerim, cuius apud nos nescio quam verax, sed nova utique et ob id ipsum suspecta michi est fama. Esse circa mare
Abbreviated transcription (Latin):
dederit aduersus rigidum atq preualidum metallũ
Geu ꝙ illos sibi lapide altero astante subripuerit q̃
non prime litis finis sed noua lis est Et si hoc ulti/¬
mum multi negent/ michi enim experiendi uel occa-¬
sio defuit uel uoluntas Itaq nichil affirmo Primũ
uero notum adeo ut ne affirmari quidem sit nccẽ
Uerum ego breui nimis in tempore et angusto in
spacio opus ingens magno impetu aggressus Iam
hinc pideo ad hanc rem plus michi auimi esse ꝙͣ ui¬
rium nec michi nec cuiꝙͣ sane unum hoc agenti ex
commodo facile futurum singula prosequi Ex qͥbus
appareat omuia scd̃m̃ litem fieri que seu magna seu
parua magno miraculo fiant licet nonduum tamen
illud maximum stupenduq inter summa et extre¬
ma nature prodigia numeratum attigi sed actingã
paucis Echynus semipedalis pisciculus nauim ꝙͣ¬
uis immensam uentis undis uelis et remis actam
retinet solus elementorum atq honiinum uini re¬

Expanded text:
dederit adversus rigidum ac prevalidum metallum, dederit adversus rigidum ac prevalidum metallum, seu quod illos, sibi de lapide altero astante, subripuerit; que non prime litis finis, sed nova lis est, etsi hoc ultimum multi negent. Michi enim experiendi hactenus vel occasio defuit vel voluntas, itaque nichil affirmo: primum vero notum adeo, ut ne affirmari quidem sit necesse. Verum ego, brevi nimis in tempore et angusto in spatio opus ingens magno impetu aggressus, iam hinc video, ad hanc rem plus michi animi esse, quam virium: nec michi nec cuiquam sane, unum hoc agenti ex commodo, facile futurum singula prosequi, ex quibus appareat “omnia secundum litem fieri”; que seu magna, seu parva, magno miraculo fiant licet, nondum tamen illud maximum stupendumque inter summa et extrema nature prodigia numeratum attigi; sed attingam paucis. Echinus, semipedalis pisciculus, navim quamvis immensam ventis, undis, remis, velis actam, retinet solus, elementorum atque hominum vim re
Abbreviated transcription (Latin):
uel comuuia turbida uel choree et uxorum uiros arte
lugentium Leti fletus et parentum ueri natorũ in
mortibus eiulatus Adde hiis fori turbas ac strepitũ
altercationesq mercantium et ementium hinc con-¬
temptus hinc uendentium iuramenta Adde hinc arti¬
ficum laborem uoce mulcentium mestoꝵ cantus
hinc fidibus lanas ac uellera conglobata pulsantium
Iniocundam musicam et telas pectinis pererrantis
hinc folium fabrilium raucos flatus et atutos som¬
tus malleorum quibus scissa equis partibus hyberna
nox additur ut nullum uel quieti datum tempus
litibus sit inmune Ut uero insensibilium Rerum
genus actingam quid uel cum ferro magnes habet
uel cum magnete adamas quorum et si causa litis
occultior lis tamen aperta est Magnes siquidem fer/¬
rum trahit adhibe adamantem trahere desinet re-¬
mittetq si traxerit utrobiq uis mirabilis seu ꝙ pigro
et informi lapidi natura quasi manus atq uncos

Expanded text:
vel convivia turbida, vel choree; et uxorum viros arte vel convivia turbida, vel choree; et uxorum viros arte lugentium leti fletus, et parentum veri natorum in mortibus eiulatus. Adde his fori turbas ac strepitum, altercationesque mercantium, et ementium hinc contemptus, hinc vendentium iuramenta. Adde hinc artificum laborem voce mulcentium mestos cantus, hinc fidibus lanas ac vellera conglobata pulsantium iniucundam musicam, et telas pectinis pererrantis, hinc follium fabrilium raucos flatus, et acutos sonitus malleorum, quibus scissa equis partibus hiberna nox additur, ut nullum vel quieti datum tempus, litibus sit immune. Ut vero insensibilium rerum genus attingam, quid vel cum ferro magnes habet, vel cum magnete adamas? quorum etsi causa litis occultior, lis aperta est. Magnes si quidem ferrum trahit; adhibe adamantem: trahere desinet remittetque si traxerit; utrobique vis mirabilis, seu quod pigro et informi lapidi natura quasi manus atque uncos
Abbreviated transcription (Latin):
bella non pertulit Bubones strigesq et oblatrantiũ
luue canum superuacuas excubias et cattas in te¬
gulis nundinantes ac tranquilla silentia horrendis
accentibus et clamore tartareo infestantes et mesti
soricum occentus Et quidquid inter tenebras impor-¬
tuum strepit hiis accedunt et nocturna ranaꝵ
coaxatio et matutini planctus yrundinum ac mine
adesse ychini putes ac terreum Nam diurnam
aurium quietem et cycade stridule et pracaces corui
et rugientes impediunt aselli et balatꝰ pecudum
ac mugitus boui et magno precio parua oua uen¬
dentiun gallinarum concentus inconditus fine
carens Super ommnia uero uel suyllus stridor uel
uulgaris elcanor et stultorum risus quo inepta res
ineptior nulla est ut catulus ait Et ebriorum can¬
tus ac gaudia quibus nichil est tristius Et litigan¬
tium querele et auryle conuitium seu gamiytus Et
puerorum minc prelia minc lamenta et impciartum

Expanded text:
bella non pertulit: bubones strigesque et oblatrantium bella non pertulit: bubones strigesque et oblatrantium lune canum supervacuas excubias, et catas in tegulis nundinantes ac tranquilla silentia horrendis occentibus et clamore tartareo infestantes, et mesti soricum occentus, et quicquid inter tenebras importunum strepit? His accedunt et nocturna ranarum coaxatio, et matutini plantus hirundinum ac mine. adesse Itym putes ac Tereum. Nam diurnam aurium quietem et cicade stridule, et procaces corvi, et rudentes impediunt aselli, et balatus pecudum, et mugitus boum, et magno pretio parva ova vendentium gallinarum concentus inconditus fine carens. Super omnia vero vel suillus grunnitus, vel vulgaris clamor, et stultorum risus, quo inepto res ineptior nulla est, ut Catullus ait; et ebriorum cantus ac gaudia, quibus nichil est tristius, et litigantium querele et anile convicium seu garritus; et puerorum nunc prelia, nunc lamenta; et nuptiarum
Abbreviated transcription (Latin):
miror precipue cum adesset apis industrium proui-¬
dentissimuuiq animal nulli noxium multis utile
sibiq et aliis arte quadam naturaliter insita et suo
nobili labore subueniens Quid nũc ego dãpnosam
loquar ubertatem et excrescentium lupuriam filiorum
contra quam preuigil excubat et preduris uuguib
armatus agricola et ultrici succinctus falce fronda¬
tor. Quid lappas et tribulos atq aniuam tempesta¬
tem renascentium stirpium ac radicum litium ac
laborum materiam immortalem. Quid ymbrium
bella furentium et moles inuium et uredinẽ pruy¬
narum et asperitatem ac uiolentiam glatiei et tor¬
rentium repentinos impetus et uaga fluminum
incrementa totas sepe regiones et magnos populos
sed in primis rusticorum cepta quassantium quoꝵ
in tot malis uix terrestris et in terram semper ac-¬
cliuis agitur uita Atq ut delicatorum ac diuitum
de tediis aliquid dicam. Quis nocturna aurium

Expanded text:
miror, precipue cum adesset apis industrium provimiror, precipue cum adesset apis industrium providentissimumque animal, nulli noxium, multis utile, sibique et aliis arte quadam naturaliter insita et suo illo nobili labore subveniens. Quid nunc ego damnosam eloquar ubertatem et excrescentium luxuriem foliorum, contra quam pervigil excubat, et pre duris unguibus armatus agricola, et ultrici succinctus falce frondator? quid lappas et tribulos, atque annuam tempestatem renascentium stirpium ac radicum, litium ac laborum materiam immortalem? Quid imbrium bella furentium, et moles nivium, et uredinem pruinarum, et asperitatem et violentiam glaciei, et torrentium repentinos impetus, et vaga fluminum incrementa, totas sepe regiones et magnos populos, sed in primis rusticorum septa quassantium, quorum in tot malis vix terrestris, et in terra, semper acclivis agitur vita? Atque ut delicatorum ac divitum de tediis aliquid dicam, quis nocturna aurium
Abbreviated transcription (Latin):
rum scatebris ac diluuio desertum Tale aliquid
uincentinis quoq menorant in finibus et ego uel
utrobiq uel ubiq fieri posse crediderim Sic me imꝑ
non agresti quidem sed urbana paulomiius pepule¬
runt domo ut ignis et calcis ad extremum fuge
rerum opus esset Apuleyoq fidem habeam consũp/¬
tum ab hiis hominem et si desit mel mirariq me
non negem Quid est quod quidam sollicitudinis
exemplum proposuere formicam Alii de hoc longor
texuere sermones parcimoniam atq industriam pre-¬
dicantes Bene hercle si omnis sollicitudo laudabi¬
lis esset Exemplum igitur fortasse predonibus ydo-¬
neuni non hiis quibus de suo uiuere sine cuiusꝙͣ in-¬
iuria mens est At sollicitum animal quis nescit sed
improbum sed iniustum rapto uiuens nullius in-¬
dustrie nisi in maluir nullius usus at inꝯmodi
tediiq multiplicis Cur igitur hoc exemplum de¬
derint cur hoc annal laudauerint Dico iterum

Expanded text:
rum scatebris ac diluvio desertum; tale aliquid rum scatebris ac diluvio desertum; tale aliquid Vicentinis quoque memorant in finibus, et ego vel utrobique, vel ubique fieri posse crediderim. Sic me nuper non agresti quidem, sed urbana paulominus pepulerunt domo, ut ignis et calcis, ad extremum fuge rerum remedio opus esset; Apuleioque fidem habeam, consumptum ab his hominem, et si desit mel, mirarique me non negem. Quid est, quod quidam sollicitudinis exemplum proposuere formicam, alii de hac longos texuere sermones, parsimoniam atque industriam predicantes? Bene hercle, si omnis sollicitudo laudabilis esset; exemplum fortasse igitur predonibus ydoneum, non his quibus de suo vivere, sine cuiusquam iniuria mens est. At sollicitum animal quis nescit?, sed improbum, sed iniustum, rapto vivens, nullius industrie, nisi in malum, nullius usus, ac incommodi tediique multiplicis. Cur igitur hoc exemplum dederint, cur hoc animal laudaverint, dico iterum,
Abbreviated transcription (Latin):
lucresq alie inoportunum genus unde illud geor¬
gicuu uugilii quod mirari soleo iam miror Ut
aues sonitu terreantus Rure enim minc ytalico has¬
bitanti unum hoc ex multis estiuis tediis essẽ cepit
Di michi ad uespera insultus uolucrum et lapi¬
dum collisio et uilliti clamor durat Adhec quid
herycius uiudemye quid erugo herbis eruca fron¬
dibus talpa radicibus Quid postremo areis hor¬
reisq gurgulyo atq inopi metuenda formica senete
ut ait ille quis feruor et preexigni aĩantis alias amã¬
tis inquietudo ut dum bruyne sue consulit nostram
turbat etatem Tardus essem ad credendum aliis
expertus scio quanto non solum tedio sed et dampno
sit puluerulentum illud ac trepida semper expediti¬
ore festinum agnen ut non tantum agros sed areas¬
alias archas et thalamos et promptuaria populent᷑.
Iam credere incipiam pysanis in finibus castrum quod
haud longe a mari nauigantibus ostenditur formica¬

Expanded text:
lucresque alie importunum genus? Unde illud Georlucresque alie importunum genus? Unde illud Georgicum Virgilii, quod mirari soleo, iam non miror, ut aves sonitu terreantur. Rure enim nunc Italico habitanti unum hoc ex multis estivis tediis esse cepit, sic michi ad vesperam et insultus volucrum, et lapidum collisio, et villici clamor durat. Ad hec quid ericius vindemie, quid erugo herbis, eruca frondibus, talpa radicibus? quid postremo areis horreisque curculio atque inopi metuens formica senecte ut ait ille? Quis fervor et perexigui animantis inquietudo, ut dum brume sue consulit, nostram turbat estatem? Tardus essem ad credendum aliis; expertus scio, quanto non solum tedio sed et damno sit pulverulentum illud, ac trepida semper expeditione festinum agmen, ut non tantum agros, sed arcas et thalamos et promptuaria populentur. Iam credere incipiam, Pisanis in finibus, castrum quod haud longe a mari navigantibus ostenditur, formica
Abbreviated transcription (Latin):
Duuenam ergo aranearum insidie et ꝙͣ uigil i¬
ribus telarum scena qui rethium obtentus falla¬
cis ac rapinis Quid pannis tynee quid caries tig¬
nis nocturuiq ueriniculi non sine tedio et obtuso
quodam sub strepitu trabium uistera fodiontes
Illarun maxime quibus credendis lune at men¬
sun obseruatio diligens sit neglecta que latens.
pestis ut fumosis tectis agrestium sit auratis regũ
laquearibus insultat Templis quoq sacratis et al¬
taribus sacrisq operibus philo ophantium non
parcit quim et librorum postes et membranas et
litteras Addam ꝙ nisi pice liquida leuiq incendio
sit occursum nonniũꝙͣ periculi uel naufiagieciã
causa est Et maria ingredi et karynas nau̾ium
terebrare ausa Sepe bellum graue nescientibus
intulit. Preterea quid brucus oleribus quid sege¬
tibus locusta quid messibus seu anser aduena seu
passer indigena seu grus domicilii translateio uo¬

Expanded text:
quenam ergo aranearum insidie et quam vigil iquenam ergo aranearum insidie et quam vigil iribus telarum scena, qui retium obtentus fallaciis ac rapinis? Quid pannis tinee, quid caries tignis, nocturnique vermiculi non sine tedio, et, obtuso quodam sub strepitu, trabium viscera fodientes, illarum maxime quibus cedendis lune ac mensium observatio diligens sit neglecta? Que latens pestis ut fumosis tectis agrestium, sic auratis regum laquearibus insultat, templis quoque sacratis et altaribus, sacrisque opibus philosophantium non parcit; quin et librorum postes et membranas et literas addam; quod nisi pice liquida, levique incendio sit occursum, nonnunquam periculi vel naufragii etiam causa est, et maria ingredi, et carinas navium terebrare ausa, sepe bellum grave nescientibus intulit. Preterea quid bruchus oleribus, quid segetibus locusta, quid messibus seu anser advena, seu passer indigena, seu grus domicilii translatrix, vo
Abbreviated transcription (Latin):
nante discerpitur Ita duo ammantium p̾ma uota
proles et coytus huic generi infausta penitus q
mortifera deprehenduntur dum marem coytus
matrem partus interunit Apum aluearia ꝯtem-¬
plare que illa concursatio qui strepitus quenam nõ
modo bella cum proximis sed ciuiles ut ita dixerĩ
discordie ac bella domestica/. Columbarum indos
intuere simplicissimum animal et ut memorat
felle carens quantis queso cum preliis quantisq
clamoribus uitam ducit Indisciplinatis incastis
ac barbaris esse uideare adeo nec lute pacati aliꝙ̃
nec nocte quidem uideas Mitto autem insultus
in alterutrum ip̃m in se uinculo mutue uoluptatis
astrictum par Eaniq ob causam ueneri sacrum qnͣ¬
tis querimoniis adoptatum fertur ut sepe columbã
circuit sepe alis rostroq persequitur suus amangõ
Ad uiutissima te remuttam que non ut inor sit
et minus spectabilis minus ue laboriosa materia est

Expanded text:
nante, discerpitur. Ita duo animantium prima vota, nante, discerpitur. Ita duo animantium prima vota, proles et coitus, huic generi infausta penitusque mortifera deprehenduntur, dum marem coitus, matrem partus interimit. Apum alvearia contemplare: que illa concursatio, qui strepitus, quenam non modo bella cum proximis, sed civiles, ut ita dixerim, discordie, ac bella domestica! Columbarum nidos intuere: simplicissimum animal, et, ut memorant, felle carens, quantis, queso, cum preliis quantisque clamoribus vitam ducit? Indisciplinatis in castris ac barbaris esse videare, adeo nec luce pacati aliquid, nec nocte quidem videas; mitto autem insultus in alterutrum, ipsum in se vinculo mutue voluptatis astrictum par, eamque ob causam Veneri sacrum, quantis querimoniis ad optatum fertur, ut sepe columbam circumit, sepe alis rostroque persequitur suus amans? Ad minutissima te remittam, que non ut minor, sic et minus spectabilis minusve laboriosa materia est: