comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sius mentem precib meis obsecrare ꝑsiste:
ut memor cominunis fidei quam scõ spũ
docente suscepimus: omĩa heretieoꝵ ma-¬
chinamenta confringat. neq quicquam
ill inecclesiis xp̃i licere patiatur. ne n
eoꝵ potestate sinnt diuina mysteria qͥb
indomo q̃i ꝓscelerum suoꝵ magnitudine
Qnec habitandi ius tesidet: nec erandi: Data.

Expanded text:
sius mentem, precibus meis obsecrare persiste: sius mentem, precibus meis obsecrare persiste: ut memor communis 1320 fidei, quam Spiritu sancto docente suscepimus, omnia haereticorum machinamenta confringat; neque quidquam illis in Ecclesiis Christi licere patiatur, ne in eorum potestate sint divina mysteria, quibus in domo Dei, pro scelerum suorum magnitudine, nec habita
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut his quib ꝓdẽe non potuerit correc¬
tio: non parcat abscisio Oportet et emin
nos euangłici meminisse mandati quod
abipsa ueritate precipitur. ut si nos ocłos.
aut pes aut dextera scandalizauerit ma¬
nus: a compage corporis auferatur. quia
melius sit his ineccła carere menbris:
quam cum ipsis in ȩterna ire supplitia:
llam suꝑfluo extra eccłam positis resisti¬
mus: si abhis qui abintus sunt meis qͦs
decipiunt uulneramur: Abitienda ꝓr-¬
sus pestifera hec sacerdotali ingore pati¬
entia est: quȩ sibimet peccatis alioꝵ par¬
cendo non parcet. sic̃ heli quondam sacerdos
filioꝵ suoꝵ delicta tolerando: cuim tpsis
diuinȩ nstitiȩ sentiam meruit exꝑiri.
quia segni indulgentia dissimulauit plec¬
tere peccatores Quantum itaq oportum¬
tas inuitat officiĩ: religiosissimum princi¬
peni dilectio tua studeat frequentare. et
non solum regiam sed et sacerdotolem ip¬

Expanded text:
ita ut his quibus prodesse non potuerit correcita ut his quibus prodesse non potuerit correctio, non parcat abscissio. Oportet etenim nos evangelici meminisse mandati, quod ab ipsa Veritate praecipitur, ut si nos oculus, aut pes, aut dextera scandalizaverit manus, a compage corporis auferatur: quia melius sit his in Ecclesia carere membris, quam cum ipsis in aeterna ire supplicia . Nam superfluo extra Ecclesiam positis resistimus, si ab his qui intus sunt in eis quos decipiunt vulneramur. Abjicienda prorsus pestifera haec a sacerdotali vigore patientia est, quae sibimet, peccatis aliorum 1319 parcendo, non parcit. Sicut Heli quondam sacerdos filiorum suorum delicta tolerando, cum ipsis divinae justitiae sententiam meruit experiri : quia segni indulgentia dissimulavit plectere peccatores. Quantum itaque opportunitas invitat officii, religiosissimum principem dilectio tua studeat frequentare, et non solum regiam, sed et sacerdotalem ip
Abbreviated transcription (Latin):
deceptandi contra fidem acciꝑent potesta¬
tem. ut quantum inipsis est latius hoc
stirore seuirent: quem fr̃s et coep̃i nr̃i
qui aduos nuꝑ exegipti partib confuge¬
runt se ꝑtulisse deplorant. quib et axp̃i¬
anissimo principe & atu a fraternitate
dõ placita caritate solatia pietatis impen
di non ambigerem: etiam si ipse non scribe¬
res Oportunum aut̃ credidi ut adipsos
quoq scripta dirigerem: quȩ illos possint
incommunis fidei ꝓposito roborare. et qͥo
ꝓpatientia sua suꝑna remuneratione me.¬
reantur agnoscerent: sicut beatus apłs
docet dicens Excipite itaq illos cum omĩ
gaudio indño. et huius modi cum honore
displicere significo. quod int̃ dilectionis
tuȩ clericos quidam ẽẽ dicuntur qui adui.¬
sarioꝵ contueant prauitati: et uasa irȩ
uasis miscđiȩ misceantur: Quib inuesti¬
gandis et seueritate congrua cohercendis
debet diligentia tua iugilanter insistere.

Expanded text:
disceptandi contra fidem acciperent potestadisceptandi contra fidem acciperent potestatem, ut quantum in ipsis est, latius hoc furore saevirent, quem fratres et coepiscopi nostri qui ad nos nuper ex Aegypti partibus confugere se pertulisse deplorat, quibus et Christianissimo principe et a tua fraternitate Deo placita charitate solatia pietatdi non ambigerem, etiam si ipse non scriberes. Opportunum autem credidi ut ad ipsos quoque scripta dirigerem, quae illos possint in communis fidei proposito roborare, et quid pro patientia sua superna remuneratione mereantur, agnoscerent: sicut beatus apostolus docet, dicens: Excipite itaque illos cum omni gaudio in Domino, et hujusmodi cum honore displicere significo, quod inter dilectionis tuae clericos quidam esse dicuntur qui adversariorum conniveant pravitati, et vasis irae vasa misericordiae misceantur. Quibus investigandis, et severitate congrua coercendis debet diligentia tua vigilanter insistere:
Abbreviated transcription (Latin):
Diligentiam necessariȩ sollicitudinis quã
fraternitas tua indirigendis ad nos litte¬
ris exequitur approbamus: et acceptis ꝑ
filium nr̃m olimpium paginis tuis sacer¬
dotalem inte curam uigere sentimus:
cui nos quoq quantum dñs dat posse
non desumus exorantes dilectionem tuã.
ut quia tempus laboris indicimus: in scã
iugilantia ꝑseueres donec dextera dñĩ fa¬
ciat uirtutem: et sub pedib ȩccłȩ suȩ con-¬
terat temptatorem: Consolatur et enim
nos ꝑ omĩa preparata diuinitus clem̃¬
tissimi principis fides: quem meo rursus
sicut oportuit sum cohortatus alloquio.
ut impiissimoꝵ latronum ausib distric¬
tiore constantia faciat obuiari: quos ne-¬
fas est tantum de suo fauore presumere.
ut etiam apud constantinopolim audeant
insanire: S hoc eis ideo cuinȩ ꝓuidentiȩ
ratione ꝑmittitur ut magis acmagis quo
spũ agitentur appareat. ne dubitari possit
in quantam eẽnt audatiam ꝓrupturi. si
post dampnationem impiisime heresis

Expanded text:
Diligentiam necessariae sollicitudinis quam fraternitas tua in dirigendis ad nos litteris exsequitur, approbamus, et acceptis per filium nostrum Olimpium paganis tuis sacerdotalem in te curam vigere sentimus, cui nos quoque quantum Dominus dat posse non desumus, exorantes dilectionem tuam, ut quia tempus laboris indicimus in sancta vigilantia perseveres, donec dextera Domini faciat virtutem, et sub pedibus Ecclesiae suae conterat tentatorem. Consolatur etenim nos per omnia praeparata divinitus clementissimi principis fides, quem in eo rursus sicut oportuit sum cohortatus alloquio, ut impiissimorum latronum ausibus districtiore constantia faciat obviari, quos nefas est tantum de suo favore praesumere ut etiam apud Constantinopolim audeant insanire. Sed hoc eis ideo divinae providentiae ratione permittitur, ut magis ac magis quo spiritu agitentur appareat, ne dubitari possit in quantam essent audaciam prorupturi, si post damnationem impiissimae haeresis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃arum ad uos ꝓsecutione ꝑueniat: et ut
bis affectio ꝓuocetur: hoc quod ad dilecti¬
onem tuam scͥpsimus inomĩum uolumus
notitiam ꝑuenire. ut qui deo nr̃o deser-¬
uiunt de confirmata apuo te pace sedis
apłicȩ gratulentur: De ceteris uero causis
atq ꝑsonis: dilectio tua litteris quas per
nr̃os accipiet plemus instruetur Data

Expanded text:
rarum ad vos prosecutione perveniat. Et ut bis affectio provocetur, hoc quod ad dilectionem tuam scripsimus in omnium volumus notitiam pervenire: ut qui Deo nostro deserviunt de confirmata apud te pace sedis apostolicae gratulentur. De caeteris vero causis atque personis dilectio tua litteris, quas per nostros accipiet, plenius instruetur. Data
Abbreviated transcription (Latin):
setꝰ nec regeneratio eẽt iaqua baptis¬
matis: nec redemptio insanguine pas¬
sionis S quia insacram̃to incarnationis
xp̃i nichil falsum. nichil accepimus fi¬
guratum: non frustra nos et cum mori¬
ente commnortuos. et cum resurgente
credimus suscitatos manente ipso in
nobis qui oꝑatur omnia mominibus:
uiuens et regnans cum patre et spũ

Expanded text:
tem, nec regeneratio esset in aqua baptismatis, nec redemptio in sanguine passionis. Sed quia in sacramento incarnationis Christi nihil falsum, nihil accepimus figuratum, non frustra nos et cum moriente mortuos, et cum resurgente 272 credimus suscitatos: manente ipso in nobis qui operatur omnia in omnibus , vivens et regnans cum Patre et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa quoq semina fidei spargens ⁊ rzania
falsitatum. ueritatis studet uiolare cul¬
turam: ut quos non potuerit corrumꝑe
malis actib: impiis subuertat errorib.
fugite ergo mundanȩ argum̃ta doctrinȩ:
et inꝑea hereticoꝵ uitate colloquia Nichil
uobis commune sit cum eis : qui catholi¬
ce aduersantes fidei solo sunt nomine
xp̃ian Non enim templum sp̃s di
nec menbra sunt xp̃i :.s. falsis opimonib
implicati tot speties habent diaboli. qͦt
Si enim compatimur: et conregnabimꝰ:
Quod premium non eis tantum paratũ
fixa. ita est iuxp̃o coronanda Illis qͥdem
momini gła precellentib qui terribiles
mortes et seua tormenta usq ad exala-¬
tionem sp̃s tolerando superarunt: s
etiam his subsequentib qui auaritiȩ
cupiditatem. suꝑbiȩ elationem. deside-

Expanded text:
ipsa quoque semina fidei spargens zizania ipsa quoque semina fidei spargens zizania falsitatum, veritatis studet violare culturam, ut quos non potuerit corrumpere malis actibus, impiis subvertat erroribus. Fugite ergo mundanae argumenta doctrinae et viperea haereticorum vitate colloquia. Nihil vobis commune sit cum eis qui catholicae adversantes fidei solo sunt nomine Christiani. Non enim templum Spiritus Dei, nec membra sunt Christi; sed falsis opinionibus implicati, tot species habent diaboli, quot Si enim compatimur, et conregnabimus . Quod praemium non eis tantum paratum fixa, ita est in Christo coronanda: illis quidem in omni gloria praecellentibus, qui terribiles mortes et saeva tormenta usque ad exhalationem spiritus tolerando superaverunt, sed etiam iis subsequentibus qui avaritiae cupiditatem, superbiae elationem
Abbreviated transcription (Latin):
rat inuenire: Nam malignitati eius
hoc magis potuisset ꝓdesse si parceret:
et se ab effusione eius sanguinis abstine.¬
ret. ꝑ quem omĩum erat soluenda capti-¬
uitas. et reparanda libertas: S: lucem
tenebrȩ non comp̃henderunt: nec m̃dax
cȩcitas sapientiam potuit ueritatis in¬
spicere: Tenuit itaq disposita mansue-¬
tudo patientiam: et cohibita famulanti-¬
um sibi angłicarum uirtute legionum.
hausit calicem doloris et mortis: totũq
supplitium transtulit intriumphum:
Uicti sunt errores: subacte sunt potesta¬
tes: accepit nouum mundꝰ exordium:
ut dampnata generatio non ob ẽẽt: qͥb
saluandis regeneratio subueniret:. Tran
eẽt passionis sotietas et resurrectionis e¬
ternitas. dicente apło Mortui enim estis:
et uita ur̃a abscondita est cum xp̃o indo
igitur spe dilectissimi constituti. om̃s
diaboli cauete uersutias: qui ñ solum
tantum insidiatur illecebras. s inter

Expanded text:
rat invenire. Nam et malignitati ejus rat invenire. Nam et malignitati ejus hoc magis potuisset prodesse si parceret, et se ab effusione ejus sanguinis abstineret, per quem omnium erat solvenda captivitas, et reparanda libertas. Sed lucem tenebrae non comprehenderunt , nec mendax caecitas sapientiam potuit veritatis inspicere. Tenuit itaque dispositam mansuetudo patientiam, et cohibita famulantium sibi angelicarum virtute legionum, hausit calicem doloris et mortis, totumque supplicium transtulit in triumphum. Victi sunt errores, subactae sunt potestates, accepit novum mundus exordium: ut damnata generatio non obesset, quibus salvandis regeneratio subveniret. Transiest et passionis societas et resurrectionis aeternitas, dicente Apostolo: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo igitur spe, dilectissimi, constituti, omnes diaboli cavete versutias, qui non solumtantum insidiatur illecebras, sed inter
Abbreviated transcription (Latin):
itaq suis et stipendariis uehementius in¬
citatis. in pre iuiditium suum seuit: et
dum putat sibi aliquid debere quem
potuisset occidere. non uidit libertatem
singłaris innocentiȩ. similitudinẽ ꝑse-¬
quendo naturȩ: Non aut errabat inge¬
nere: s fallebatur in crimine: Adam
enim primꝰ et adam scđ̃s: unũ erant car-¬
ne nonoꝑe: E in illo om̃s moriuntur:
misto om̃s uiuificabuntur: Ille ꝑsuꝑbiȩ
cupiditatẽ iter fecit ad miseriam: hic ꝑ
humilitatis fortitudinem uiam ꝑauit
adgłam: Unde ipse dicit: Ego sum uia.
ueritas et uita: Nia scilicet: informa con¬
uersationis iuste: ueritas. in expectatioẽ
rei certe: uita. inꝑceptione felicitatis ȩter-
ita diabolica suꝑbia nesciebat: Si enim
cognouissent: numquam dum̃ głȩ cru
mani latebat consilium misođȩ deiꝰ et
opposito carnis uelamine. ds inxp̃o mũ¬
dum sibi reconcilians tegebatur. ꝑstitit
ineum furere. in quo nichil suum pote¬

Expanded text:
itaque suis et stipendiariis vehementius initaque suis et stipendiariis vehementius incitatis, in praejudicium suum saevit, et dum putat aliquid sibi debere quem potuisset occidere, non vidit libertatem singularis innocentiae, similitudinem persequendo naturae. Non autem errabat in genere, sed fallebatur in crimine. Adam enim primus, 270 et Adam secundus, unum erant carne, non opere: et in illo omnes moriuntur, in isto omnes vivificabuntur . Ille per superbiae cupiditatem iter fecit ad miseriam, hic per humilitatis fortitudinem viam paravit ad gloriam. Unde ipse dicit: Ego sum via, et veritas, et vita . Via scilicet, in forma conversationis justae; veritas, in exspectatione rei certae; vita in perceptione felicitatis aeternaita diabolica superbia nesciebat. Si enim cognovissent, numquam Dominum majestmani latebat consilium misericordiae Dei, et opposito carnis velamine Deus in Christo mundum sibi reconcilians tegebatur : perstitit in eum furere, in quo nihil suum pote
Abbreviated transcription (Latin):
tia: Potestate impassibilis: humilitate mor¬
talis S utraq sic utens. ut et uirtus głifi¬
cate possit infirmitatem: et infirmitas ñ
ualeret obscurare uirtutem: Comp̃hen¬
di se aꝑsecutorib patitur qui continet mũ-¬
dum: et eoꝵ manib nectitur. quoꝵ corde
non capitur: Iustitia non ressstit iniustis:
eccedit ueritas testimoniis falsitatis: ut
manens informa dei formam impleret
S hanc unigenito di subire et ꝑpeti non
conditio necessitatis s miscdiȩ ratio fuit:
et diaboli opus de oꝑe diaboli solueretur:
Inimicus et enim humani generis mor-¬
tificate impsa origine uniuersitati letale
uulnus intulerat: nec poterat declinare
ius ferreum dedititii seminis captiua ꝓ¬
genies: Unde cumtot generationib mor-¬
tali sibi lege subiectis. unum uideret in¬
ter hominum filios cuius uirtutẽ supͣ
om̃s totius temporis scõs miraretur ex-¬
cellere: securum se for e credidit de ꝑpe¬

Expanded text:
tia; potestate impassibilis, humilitate mortia; potestate impassibilis, humilitate mortalis; sed utraque sic utens, ut et virtus glorificare posset infirmitatem, et infirmitas non valeret obscurare virtutem. Comprehendi se a persecutoribus patitur, qui continet mundum, et eorum manibus nectitur, quorum corde non capitur. Justitia non resistit injustis, et cedit veritas testimoniis falsitatis: ut manens in forma Dei, formam impleret Sed hanc Unigenito Dei subire et perpeti, non conditio necessitatis, sed misericordiae fuit et diaboli opus de opere diaboli solveretur. Inimicus enim humani generis mortificandae in ipsa origine universitati lethale vulnus intulerat, nec poterat declinare jus ferreum dedititii seminis captiva progenies. Unde cum in tot generationibus mortali sibi lege subjectis, unum videret inter hominum filios, cujus virtutes super omnes totius temporis sanctos miraretur excellere, securum se fore credidit de perpe
Abbreviated transcription (Latin):
sic reconciliatione humani generis tem¬
perata: ut salus quȩ inxp̃o est nullis se¬
culis subeadem iustificatione defuerit:
et adhoc dilationis ꝓfecerit ratio. ut quȩ
dui credita sunt ante quam fierent in¬
cunctanter honorentur: Nam cũ uirtꝰ
fidi inhis quȩ uisui non subiacent consti¬
tuta sit: indulgentius nobiscum egit
doctrina cȩlestis quos inhȩc mundi tẽꝑa
distulit ad intelligentiȩ facultatẽ: ut mul¬
to plurib quampriores et uatib utere¬
mur et testib Quod ergo nobis de passi¬
one dni iħu xp̃i sacra et digito dei scrip¬
ta euangłia ꝓtestantur. sine nubilo he-¬
sitationis accipite: et rerum gestarum
ordinem tam habetote manifestum.
quam siomĩa corporeo et uisti attigeri¬
tis et tactu Uera inxp̃o ditas : et uera
credatur humanitas: Ipse est caro: qui
uerbum: Et sicut uius cumpatre sub¬
stantiȩ: ita unius cum matre naturȩ:
Non geminatꝰ ꝑsona: non confusus essen¬

Expanded text:
sic reconciliatione humani generis temsic reconciliatione humani generis temperata, ut salus quae in Christo est, nullis saeculis sub eadem justificatione defuerit; et ad hoc dilationum profecerit ratio, ut quae diu credita sunt antequam fierent, incunctanter honorarentur. Nam cum virtus fidei in iis quae visui non subjacent constituta sit , indulgentius nobiscum egit doctrina coelestis, quos in haec mundi tempora distulit, ut 269 ad intelligentiae facilitatem, multo pluribus quam priores et vatibus uteremur et testibus. CAP. III. Quod ergo nobis de passione Domini Jesu Christi sacra et digito Dei scripta Evangelia protestantur, sine nubilo haesitationis accipite; et rerum gestarum ordinem tam habetote manifestum, quam si omnia corporeo et visu attingeretis et tactu. Vera in Christo Deitas et vera credatur humanitas. Ipse est caro qui Verbum, et sicut unius cum Patre substantiae, ita unius cum matre naturae. Non geminatus persona, non confusus essen
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitas contemplationis Cui scđ̃m su-¬
ꝑnȩ illustrationis auxilium etiam mneo
sermone famulandum est: ut qm̃ d̃i agri¬
cultura. di edificatio estis. ipse et dispen-¬
santi et accipienti tribuat sufficientiam.
qui largitionum suarum iustam exigere
mi textu euangłicȩ lectionis. quam de
gła crucis xp̃i intento accepistis auditu:
omĩa uobis diuinoꝵ eloquioꝵ misteria
pate facta sentite: et quicquio sub ꝓpheticis
testificationib umbra ueteris testamenti
uelabat. insacramento passionis dñi ma
nifestum ẽẽ gaudete: Ideo enim sacrifici¬
oꝵ uarietates. purificationes. differentiȩ
desticert̃: ideo mandatum circũcisionis.
ciboꝵ discretio. otium sabbati. et pascha¬
lis agni cessauit occisioͥ quia lex ꝑ moy¬
se data est: grã aut et ueritas ꝑiħm xp̃m¬
facta est: Precesserunt sigurȩ. ut seque¬
retur effectus: et aduentu rerum nun¬
tiatarum. finita sunt officia nuntioꝵ.

Expanded text:
infirmitas contemplationis. Cui secundum supinfirmitas contemplationis. Cui secundum supernae illuminationis auxilium, etiam meo sermone famulandum est: ut quoniam Dei agricultura, Dei aedificatio estis , ipse et dispensanti et accipienti tribuat sufficientiam, qui largitionum suarum justam exigere mi, textu evangelicae lectionis, quam de gloria crucis Christi intento accepistis auditu, omnia vobis divinorum eloquiorum mysteria patefacta sentite; et quidquid sub propheticis testificationibus umbra veteris Testamenti velabat, in sacramento passionis Dominicae manifestum esse gaudete. Ideo enim sacrificiorum varietates et purificationum differentiae destiterunt, ideo mandatum circumcisionis, ciborum discretio, otium sabbati, et paschalis agni cessavit occisio, quia lex per Mosen data est, gratia autem et veritas pfacta est . Praecesserunt figurae, ut sequerentur effectus, et adventu rerum nuntiatarum finita sunt officia nuntiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
agnitudo quidem Suiꝰ:
dilectissimi inesfabilis sacra¬
menti ita humanȩ intelli
ititudinem et totirs iuncit elo-¬
quii facultatem: ut et excellentissimis
ingeniis et facundissimis linguis subli¬
mior sit triumphus dnicȩ passionis: S
gaudendum nobis potitis quam erubes-¬
cendum est. quod tantȩ suꝑamur mate-¬
riȩ dignitate: de qua nemo humilius
sensit quam qui putauit suffecisse quȩ
nec dereb diuinis loquenti carnalium
aurium sunt tim̃da fastidia. tamquam
despectui sint futura. quia crebro cog-¬
noscuntur iterata: cum hoc maxime
ad xp̃ianȩ fidi ꝑtineat soliditatem. ut
scm apłicam doctrinam id ipsũ dicamꝰ
om̃s. et simus ꝑfecti in eodem sensu. et
ineadem scientia: Infidelitas quippe
quȩ omĩum est mater erroꝵ. inmultas
opinones quas arte dicendi necesse ha¬
beat colorare distraitur: ueritatis aut̃
testificatio numquam asua luce disce-¬
dit: Q quod aliis minus aliis amplius
micat. non uarietas facit luminis: s¬

Expanded text:
agnitudo quidem, dilectissimi, ineffabilis sacramenti, ita humanae intelligentiae altitudinem, et totius vincit eloquii facultatem, ut et excellentissimis ingeniis, et facundissimis linguis sublimior sit triumphus Dominicae passionis. Sed gaudendum nobis potius quam erubescendum est, 268 quod tantae superamur materiae dignitate; de qua nemo humilius sensit quam qui putavit suffecisse quae nec de rebus divinis loquenti carnalium aurium sunt timenda fastidia, tamquam despectui sint futura, quia crebro cognoscuntur iterata: cum hoc maxime ad Christianae fidei pertineat soliditatem, ut secundum apostolicam doctrinam, idipsum dicamus omnes, et simus perfecti in eodem sensu et in eadem scientia . Infidelitas quippe, quae omnium est mater errorum, in multas opiniones, quas arte dicendi necesse habeat colorare, distrahitur. Veritatis autem testificatio numquam a sua luce discedit, et quod aliis minus, aliis amplius micat, non varietas facit luminis, se
Abbreviated transcription (Latin):
uicerunt Unde merito apłs ait. qͦd
om̃s qui piȩ uolunt uiuere in xp̃o.
ꝑsecutionem patiuntur Euius utiq
non est extraneus : qui non est pietatis
alienus Paschalem enim festiuitatem
sollemniter agit: qui non infermento
sed madam uiuit scło: menbrum scł
factus corꝑis xp̃i. qui cum ẽẽt informa
di: forma serui dignatus est fieri: ut

Expanded text:
Unde merito Apostolus ait quod omnes, qui pie volunt vivere in Christo, persecutionem patiuntur . Cujus utique non est extraneus, qui non est pietatis alienus: paschalem enim festivitatem solemniter agit, qui non in fermentosed in Adam vivit secundo, membrum scilicet factus corporis Christi: qui cum esset in forma Dei, forma servi di
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan dehis commissa sunt corrigantur:
neliceat ultra commuti. et ne excusatio de
ignoratione nascatur: quam quã ignorare
numquam licuerit sacerdotem quid cano
num regulis fuerit definitum: Hec ergo
ad ꝓuintias urãs ꝑ innocentium legitimũ.
et segetium fratres et coepõs nr̃os scripta
direximus. ut quȩ male pullulasse noscun¬
tur: radicitus euellantur. et messem dñi¬
cam zizania nulla corrumpant: Ita enim
fructum ub̃em quȩ sunt sincera presta¬
bunt. siea quȩ natã segetem enecare

Expanded text:
forsitan de his commissa sunt, corrigantur, forsitan de his commissa sunt, corrigantur, nec liceat ultra committi, et ne qua excusatio de ignoratione nascatur: quanquam ignorare nunquam licuerit sacernum regulis fuerit definitum. Haec ergo ad provincias vestras per Innocentium, Legitimum et Segetium fratres et coepiscopos nostros scripta direximus: ut quae male pullulasse noscuntur, radicitus evellantur, et messem dominicam zizania nulla corrumpant. Ita enim fructum uberem, quae sunt sincera, praestabunt, si ea, quae natam segetem enecare
Abbreviated transcription (Latin):
ualis uero cum unicuiq constiterit
natalium honestas et moꝵ ẽẽ debeat
sacri altaris ministerio sotiandus: et apło
nos docente et diuina preceptione didici¬
mus. et canonum regulis. aquib plerosq
fratrum declinasse et penitus deuiasse
reꝑimus: Nam constat ad sacerdotiũ ꝑue¬
nisse uiduarum maritos. quosdam etiã
quib fuerint numerosa coniuigia: et ad
omnem licentiam uita liberior. ad sacrũ
ordinem passim patefactis aditib fuisse
ꝑmissos. contra illam beati apłi uocem
qua talib exclamat dicens. unius uxoris
uirum. et contra illuo antiq legis precep¬
tum quo dr et cauetur. sacerdos uirginẽ
uxorem accipiat. non uiduam. non repu-¬
diatam: Hos ergo quicumq tales ad mis¬
si sunt: ab ȩccłasticis officiis et a sacetdota¬
li nomine apłicȩ sedis auctoritate iubemꝰ
arceri Nec hoc enim sibi poterunt uen¬
dicare cuius capaces ꝑ hoc quod illis obsti¬
terat non fuerunt: Huius discussionis
curam nob̃ specialiter uendicantes. ut siq̃

Expanded text:
ualis vero cum unicuique constiterit natalium honestas et morum esse debeat sacri altaris ministerio sociandus, et Apostolo nos docente, et divina praeceptione didicimus, et canonum regulis, a quibus plerosque fratrum declinasse, et penitus deviasse reperimus. Nam constat ad sacerdotium pervenisse viduarum maritos, quosdam etiam quibus fuerint numerosa conjugia, et ad omnem licentiam vita liberior, ad sacrum ordinem passim patefactis aditibus fuisse permissos; contra illam beati Apostoli vocem, qua talibus exclamat dicens: Unius uxoris virum; et contra illud antiquae legis praeceptum quo dicitur et cavetur: Sacerdos virginem uxorem accipiat, non viduam, non repudiatam. Hos ergo, quicunque tales admissi sunt, ab ecclesiasticis officiis et sacerdotali nomine apostolicae sedis auctoritate jubemus arceri; nec hoc enim sibi poterunt vindicare cujus capaces per hoc quod illis obstiterat non fuerunt. Hujus discussionis curam nobis specialiter vindicantes, ut si qua
Abbreviated transcription (Latin):
qui ista dependunt: quid oꝑentur in-¬
telligunt: Nam dicente dño. nisi mã-¬
ducaueritis carnem filii hominis et bi-¬
beritis sanguinem eius. non habebitis
uitam inuobis: sic sacrȩ mensȩ cõmu¬
nicare debetis: ut nichil ꝓrsus de ue-¬
ritate corꝑis xp̃i et sanguinis. ambi¬
gatis: Hoc enim ore sumitur: quod
fide creditur: Et frustra ab illis amen
respondetur: a quib contra id quod
accipitur disputatur: Dicente aũt
ꝓpħa. beatus qui intelligit suꝑ egenũ
et pauꝑem: ille circa pauꝑes. uestim̃¬
toꝵ et ciboꝵ laudabilis distributor
est: quise xp̃m inindigentib et uesti¬
re nouit et pascere: qm̃ ipse ait: quã¬
diu fecistis umi de his fratrib meis.
homo: unus est xp̃s: Diues insuis:
pauꝑ innrĩs: Dona accipiens: et do¬
na diffundens: Particeps mortalium:
et uiuificatio mortuoꝵ. Ut in nomine
iħu xp̃i omne genu flectatur: cȩlestiũ

Expanded text:
qui ista dependunt, quod operantur inqui ista dependunt, quod operantur intelligunt. Nam dicente domino: Nisi manducaueritis carnem filii hominis et biberitis sanguinem eius non habebitis uitam in uobis, sic sacre mense communicare debetis ut nichil prorsus de ueritate corporis Christi et sanguinis ambigatis. Hoc enim ore sumitur, quod fide creditur. Et frustra ab illis amen respondetur, a quibus contra id quod accipitur, disputatur. Dicente autem propheta: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem , ille circa pauperes vestimentorum et ciborum laudabilis distributor est, qui se Christum in indigentibus et vestire novit et pascere: quoniam ipse ait: Quamdiu fecistis uni ex fratribus meis, homo unus est Christus, dives in suis, pauper in nostris; dona accipiens, et dona diffundens; particeps mortalium, et vivificatio mortuorum: ut in nomine Jesu Christi omne genu flectatur. CAP. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
detestans euticem. indiuinis humana
uacuantem: qm̃ ueridĩ filius. ds uerꝰ.
unitatem et ȩqualitatem habens cum
patre et cum spũ scõ. idem uerus homo
ẽẽ dignatus est: nec conceptu uirginis
matris seiunctus a carne nec partu. sic
humanitatem sibi u niens. ut ds incõ¬
mutabiliter ꝑmaneret: sic ditatem
homini imꝑtiens. ut eum głificatione
non consumeret. s augeret: Qui emra¬
est factus forma serui: forma di ẽẽ non
destitit: nec alter cum altero. s unus
inutroq est: ut ex quo uerbum caro fac¬
tum est nullis dispensationum uarieta¬
tib. fides nr̃ã turbetur: s siue in mira¬
culis uirtutum. siue incontumeliis pas¬
sionum. et dm̃ qui homo est. et homi-¬
nem credamus ẽẽ qui d̾s est: Hanc
confessionem dilectissimi toto corde pro-¬
mentes. impia hereticoꝵ comm̃ta res-¬
puite : ut ieiuma ur̃a et elemosinȩ.
nullius erroris contagio polluantur:
Tunc enim et sacrificii munda est ob

Expanded text:
detestans Eutychen in divinis humana detestans Eutychen in divinis humana vacuantem: quoniam veri Dei Filius Deus verus, unitatem et aequalitatem habens cum Patre, et cum Spiritu sancto, idem verus homo esse dignatus est, nec conceptu Virginis matris est sejunctus a carne nec partu: sic humanitatem sibi uniens, ut Deus incommutabiliter permaneret; sic Deitatem homini impertiens, ut eum glorificatione non consumeret, sed augeret. Qui enim factus est forma servi, forma Dei esse non destitit, nec alter cum altero, sed unus in utroque est: ut ex quo Verbum caro factum est , nullis dispensationum varietatibus fides nostra turbetur; sed sive in miraculis virtutum, sive in contumeliis passionum, et Deum qui homo est, et hominem credamus esse qui Deus est. Cconfessionem dilectissimi toto corde promentes, impia hereticorum commenta respuite, ut ieiunia uestra et elemosine nullius erroris contagio polluantur. Tunc enim et sacrificii munda est obl
Abbreviated transcription (Latin):
dum ergo est acibis: s multomagis ab-
errorib ieiuinandum: ut mens nulli car-¬
nali debita uoluptati. nullius sit capti-¬
ua mendatii: quia sicut inpreteritis
ita etiam in urĩs dieb non desunt ue-¬
ritatis inimici: qui intra catholicam
ȩccłam mouere audeant bella ciuilia:
ut inconsensum impioꝵ dognatum.
imꝑitos quosq ducentes: sibi głentur
accrescere. quos a xp̃i corpore potueriit
seꝑare Quid enim tam aduersatur
ꝓpħis: tam repugnat euangłiis. tam
aeniq est apłicis rebelle doctrinis: quã
in dño iħu xp̃o ex maria uirgine genito.
et sempiterno patri intemporaliter coȩ¬
terno: unam acsingłarem predicare
naturam: Quia si hominis intelligen-¬
da est. ubi est quȩ saluat deitas: Si tan-¬
tummodo deiͥ ubi est quȩ saluatur
humanitas: fides aut̃ catholica quȩ
om̃ĩb resistit errorib. etiam simul istas
impietates refutat: dampnans nestori-¬
um. diuina ab homine diuidentem:

Expanded text:
dum ergo est a cibis, sed multo magis ab dum ergo est a cibis, sed multo magis ab erroribus jejunandum: ut mens nulli carnali dedita voluptati, nullius sit captiva mendacii: quia sicut in praeteritis, 356 ita etiam in nostris diebus non desunt veritatis inimici qui intra catholicam Ecclesiam movere audeant bella civilia, ut in consensum impiorum dogmatum imperitos quosque ducentes, sibi glorientur accrescere quos a Christi corpore potuerint separare. Quid enim tam adversatur prophetis, tam repugnat Evangeliis, tam denique est apostolicis rebelle doctrinis, quam in Domino Jesu Christo ex Maria genito, et sempiterno Patri intemporaliter coaeterno, unam et singularem praedicare naturam? Quae si hominis tantum intelligenda est, ubi est quae salvat Deitas? si tantummodo Dei, ubi est quae salvatur humanitas? Fides autem catholica, quae omnibus resistit erroribus, etiam simul istas impietates refutat, damnans Nestorium divina ab homine dividentem,
Abbreviated transcription (Latin):
Euocionem fidelium m̃sis:
dilectissimi. nichil est inquo
ꝓuidentia diuina non ad iu-¬
uet: siquidem exercendis ad scĩmoniam
mentib atq corporib. ipsa quoq mũ¬
di elementa famulantur: dum dierum
ac mensium distincte uariata reuolutio.
quasdam nobis paginas aꝑit preceptoꝵ:
ut quod sacra ammonent instituta: hoc
quodaminodo loquantur et tempora:
Unde cum septimum mensem nobis
anni recursus attulerit: non ignoro ob¬
seruantiam urãm. ad celebrandum sollen¬
ne ieiunium spiritaliter incitari : qm̃
exꝑiendo didicistis. quantum hȩc preꝑ-¬
atio et exteriora hominum et interiora
purificet: ut cum alicitis abstinetur:
facilius illicitis resistatur: Continentiȩ
atĩt ratio dilectissimi. non insola casti¬
gatione corpoꝵ: nec in diminutione
tantum habetur escarum: Maiora enĩ
uirtutis istius bona. ad illam animi
ꝑtinent castitatem. quȩ non solum
carnis concupiscentias conterit: sed etiã
mundanȩ sapientiȩ uana contempnit.

Expanded text:
evotionem fidelium, dilectissimi, nihil est in quo providentia divina non adjuvet. Siquidem exercendis ad sanctimoniam mentibus atque corporibus, ipsa quoque mundi elementa famulantur, dum dierum ac mensium distincte variata revolutio quasdam nobis paginas aperit praeceptorum, ut quod sacra admonent instituta, hoc quodammodo loquantur et tempora. Unde cum septimum mensem nobis anni recursus attulerit, non ignoro observantiam vestram ad celebrandum solemne jejunium spiritaliter incitari: quoniam experimento didicistis quantum haec praeparatio et exteriora hominum et interiora purificet, ut cum a licitis abstinetur, facilius illicitis resistatur. Continentiae autem ratio, dilectissimi, non in sola castigatione corporum, nec in diminutione tantum habeatur escarum. Majora enim virtutis istius bona ad illam animae pertinent castitatem, quae non solum carnis concupiscentias conterit, sed etiam mundanae sapientiae vana contemnit, d
Abbreviated transcription (Latin):
ut primitus pestifero errore dampnato.
etiam de ipsuis qui imprudenter errauit
restitutione tractetur. si tamen doctrinã
ueritatis amplectens sensus bereticos qͥb
imꝑitia eius fuerat irretita plene aꝑteq
ꝓpria uoce et sub scriptione dampnauerit:
Quod etiam inlibello quem ad nos mise¬
rat est ꝓfessus. spondens ꝑ omĩa nr̃ãm
secuturum se eẽ sententiam: Acceptis aũt
fratris et co epĩ nr̃i flauiam litteris plemiꝰ
adeum de his quȩ ad nos uidetur retulisse
rescripsimus. ut abolito hoc qui natus
uidebatur errore : in laudem et głam di
ꝑ totum mundum una sit fides et una
eademq confessio. et in nomine iħu ome
genu flectatur celestium terrestriũ et
infernoꝵ. et omĩs lingua confiteatur
quia dñs iłis xp̃s ingła est d̃ĩ patris:¬

Expanded text:
ut primitus pestifero errore damnato, ut primitus pestifero errore damnato, etiam de ipsius qui imprudenter erravit, restitutione tractetur: si tamen doctrinam veritatis amplectens sensus haereticos quibus imperitia ejus fuerat irretita plene aperteque propria voce et subscriptione damnaverit. Quod etiam in libello quem ad nos miserat est professus, spondens per omnia nostram secuturum se esse sententiam. Acceptis autem fratris et coepiscopi nostri Flaviani litteris plenius ad eum de his quae ad nos videtur retulisse rescrvidebatur errore, in laudem et gloriam Dei per totum mundum una sit fides et una eademque confessio, et in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum, et omnis lingua confiteatur quia D
Abbreviated transcription (Latin):
detur adño: Beatus es symon bariona qͥa
caro et sanguis non reuelauit tibi: s pat̾
meus qui est incelis Et ego dico tͥ: quia¬
tues petrus. et suꝑ hanc petram edificabo
eccl̃am meam: Eł porteinferi ñ p̃ualebunt
ad uersus eam: Nimis autẽ a compage huiꝰ
edificationis alienus est: qui beati petri
confessionem non capit: et xp̃i euanglio
contradicit. ostendens se nullum uiquam
auctoritate cordis ornauit canitiem sencc¬
tutis Uerum quia etiam talium non est
negligenda curatio. et pie ac religiose xpĩa
nissimus imꝑator hab̃i uoluit episcopale
concilium: ut pleniore iuditio omĩs possit
error aboleri. frẽs nrõs iulianum ep̃m. re¬
natum p̃sbiterum. et filium meum hyla¬
rium diaconem: et cum his dulcitũ nota¬
rium ꝓbate nobis fidei misi. qui uice mea
scõ conuentui ur̃ȩ frat̃nitatis intersint:
et communi uobiscum sententia quȩ
dño sint placitura constituant: hoc est

Expanded text:
detur a Domino: Beatus es, Simon Bar Jona, quia detur a Domino: Beatus es, Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Nimis autem a compage hujus aedificationis alienus est qui beati Petri confessionem non capit, et Christi Evangelio contradicit, ostendens se nullum unquam auctoritate cordis ornavit canitiem senectutis. Verum quia etiam talium non est negligenda curatio, et nissimus imperator habere voluit episcopale concilium, ut pleniore judicio omnis possit error aboleri, fratres nostros, Julianum episcopum, Renatum presbyterum, et filium nostrum Hilarium diaconem, et cum his Dulcitium notarium probatae nobis fidei misi, qui vice mea sancto conventui vestrae fraternitatis intersint, et communi vobiscum sententia, quae Domino sint placitura, constituant. Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
Neo ep̃s: scȩ̃ synodo quȩ apud ephesũ
conuenit: Religiosa cdementissimi
pͥncipis fides. sciens adsuam głam maxi¬
me ꝑtinere si intra ȩccłam catholicam
nullius erroris germen exurgeret. hanc
reuerentiam diuinis detulit institutis
ut ad scẽ dispositionis effectum auctori-¬
tatem apłicȩ sedis adhiberet: tamquam
abipso beatissimo petro cuꝑet declarari
quid in eius confessione laudatum sit.
quando dicente dno quẽ me ẽẽ dicunt
homines filium hominis uarias qͥdem
diuersoꝵ opiniones discipłi memora¬
runt: S cum abeis quid ipsi crederens
quereretur : princeps apłoꝵ plenitudinẽ
fidei breui sermone complexus : tues inquit
xp̃s filius dei uiui: Hoc est cu qui uere es
filius hominis: idem uere es filius di uiui:
Tu inquam uerus inditate. uerus incarne.
et salua gemine proprietate naturȩ: utrũq
unus: Quod si eutices intelligenter ac uiua¬
citer crederet: nequaquã abhuiꝰ fidei tra¬
mite deuiaret. propter quam ei respon¬

Expanded text:
Leo episcopus sanctae synodo quae apud Ephesum convenit. Religiosa clementissimi principis fides sciens ad suam gloriam maxime pertinere, si intra Ecclesiam catholicam nullius erroris germen exsurgeret, hanc reverentiam divinis detulit institutis, ut ad sanctae dispositionis effectum auctoritatem apostolicae sedis adhiberet: tanquam ab ipso beatissimo Petro cuperet declarari quid in ejus confessione laudatum sit, quando dicenti Domino: Quem me esse dicunt homines filium hominis? varias quidem diversorum opiniones discipuli memorarunt. Sed cum ab eis quid ipsi crederent quaereretur, princeps apostolorum plenitudinem fidei brevi sermone complexus: Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi. Hoc est: Tu qui vere es filius hominis, idem vere es Filius Dei vivi: Tu, inquam, verus in deitate, verus in carne, et salva geminae proprietate naturae utrumque unus. Quod si Eutyches intelligenter ac vivaciter crederet, nequaquam ab hujus fidei tramite deviaret, propter quam ei respon
Abbreviated transcription (Latin):
inhunc mundum: et de quo dicit ꝓpħ̃a:
Accedite ad eum et illuminamini: et
uultus ur̃i non erubescent: Si enim
templum d̃i sumus. et sp̃s di habitat
in nobis: plus est quod fidelis quisq
insua habet anima: quam quod mi-¬
ratur incȩlo: Non itaq uob̃ dilectissimi
hoc aut indicimus aut suademus ut
despitiatis oꝑa di: aut contrarium
aliquid fidei ur̃ȩ. in his quȩ bonis bona
condidit estimetis: sed ut om̃i creatura¬
rum spetiȩ et uniuerso mundi huius
ornatu rationabiliter et temꝑanter
utamini: Quȩ enim uidentur sicut
ait apłs temporalia sunt : quȩ aũt
nonuidentur ȩterna U̾nde quia ad
presentia sumus nati. adfutura aũt
renati: non temporalib bonis dediti
s ȩternis simus intenti Et ut spem
nostram possimus ꝓpius intueri:
in ipso sacramento natalis dnĩ cogite-¬
mus quid naturȩ nrẽ gr̃a diuina con-¬
tulerit: Audiamus apłm dicentem:
Mortui enim estis: et iuita ur̃a abscon¬

Expanded text:
in hunc mundum , et de quo dicit propheta: in hunc mundum , et de quo dicit propheta: Accedite ad eum, et illuminamini, et vultus vestri non erubescent . Si enim templum Dei sumus, et Spiritus Dei habitat in nobis , PLUS EST quod fidelis quisque in suo habet animo, quam quod miratur in coelo. Non itaque vobis, dilectissimi, hoc aut indicimus, aut suademus, ut despiciatis opera Dei, aut contrarium aliquid fidei vestrae, in iis quae Deus bonus bona condidit, aestimetis; sed ut omni creaturarum specie, 97 et universo hujus mundi ornatu rationabiliter et temperanter utamini: Quae enim videntur, sicut ait Apostolus, temporalia sunt; quae autem non videntur aeterna sunt . Unde quia AD PRAESENTIA sumus nati, ad futura autem renati, non temporalibus bonis dediti, sed aeternis simus intenti; et ut spem nostram possimus propius intueri, in ipso sacramento Natalis Domini cogitemus quid naturae nostrae gratia divina contulerit. Audiamus Apostolum dicentem: Mortui enim estis, et vita vestra abscon
Abbreviated transcription (Latin):
nec inrecursu annoꝵ nec indinumera-¬
tione tempoꝵ falleretur: cum ꝑ ineqͣli¬
um horarum impares moras. et dissi¬
milium ortuum signa manifesta: et
annos sol concluderet: et menses luna
renouaret: Quarto namq ut legimꝰ
die dixit ds: fiant luminaria infirma¬
mento cęli et luceant suꝑ terram. et
diuidant inter diem et noctem: et sint
insigna et intempora. et indies et in¬
Recordare te factum ad imaginem
di: quȩ et si inadam corrupta: in xp̃o
tamen est reformata: Utere quomodo
utendum est uisibilib creaturis. sicut
uteris terra. mari. cęlo. aere. fontibus
atq fluminib: et quicquid meis pul¬
crum atq mirabile est refer ad laudẽ
et głam conditoris: Noli ẽẽ deditus illi
lumini quo uolucres et serpentes. quo
bestiȩ et pecudes. quo musce delectantur
et uermes: Lucem corpoream sensu tan¬
ge corporeoͥ et toto m̃tis affectu illud
uerum lumen amplectere. quod illu¬
minat omnem hominem uementem

Expanded text:
nec in recursu annorum, nec in dinumeranec in recursu annorum, nec in dinumeratione 96 temporum falleretur: cum per inaequalium horarum impares moras, et dissimilium ortuum signa manifesta, et annos sol concluderet, et menses luna renovaret. Quarto namque, ut legimus, die, dixit Deus: Fiant luminaria in firmamento coeli, et luceant super terram, et dividant inter diem et noctem, et sint in signa, et tempora, et dies, et Recordare te factum ad imaginem Dei ; quae, etsi in Adam corrupta; in Christo tamen est reformata. Utere quomodo utendum est visibilibus creaturis, sicut uteris terra, mari, coelo, aere, fontibus atque fluminibus; et quidquid in eis pulchrum atque mirabile est, refer ad laudem et gloriam Conditoris. Noli esse deditus illi lumini quo volucres et serpentes, quo bestiae et pecudes, quo muscae delectantur et vermes. Lucem corpoream sensu tange corporeo, et toto mentis affectu illud verum lumen amplectere quod illuminat omnem hominem venientem
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium dampnanda ꝑuersitas: nec
honor umi deo debitus eoꝵ ritib qui
creaturis seruiunt misceatur. Dicit
enim scriptura diuina Dnm̃ dm̃
tuum adorabis: et illi solisermies: E
beatus iob homo sine querela ut ait
dũs. et continens se ab omĩ re mala.
nurquid udi inquit solem cum ful¬
geret et lunam incedentem clare et le¬
tatum est cormeum in abscondito. et
osculatus sum manum meam: quȩ est
iniquitas maxima et negatio contra
dm̃ altissimum: Quid auitẽ est sol.
uel quid est luna nisi usibilis crea-¬
turȩ et corporeȩ lucis elementa: quoꝵ
unum maioris est claritatis aliud mino¬
ris est luminis: Sicut enm alia di¬
urna alia nocturna sunt tempora:
ita diuersam in luminarib qualita¬
tem creator instituit: cum tamen priꝰ¬
quam hec fierent et dies sine solis
officio: et noctes sine lune ministerio
precessissent: S condebantur ista ad
faciendi hominis utilitatem: ut rationa¬
le animal. nec indistinctione mensium.

Expanded text:
fidelium damnanda perversitas, nec fidelium damnanda perversitas, nec honor uni Deo debitus, eorum ritibus, qui creaturis serviunt, misceatur. Dicit enim Scriptura divina: Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies. Et beatus Job, homo sine querela, ut ait us, et continens se ab omni re mala , Numquid vidi, inquit, solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est cor meum in abscondito, et osculatus sum manum meam: quae est iniquitas maxima, et negatio contra Deum altissimum ? Quid autem est sol, vel quid est luna, nisi visibilis creaturae et corporeae lucis elementa? quorum unum est majoris claritatis, et aliud minoris est luminis. Sicut enim alia diurna, alia nocturna sunt tempora, ita diversam in luminaribus qualitatem Creator instituit, cum tamen priusquam haec fierent, et dies sine solis officio, et noctes sine lunae ministerio praecessissent. Sed condebantur ista ad faciendi hominis utilitatem, ut rationale animal nec in distinctione mensium,
Abbreviated transcription (Latin):
illa generatur impietas: ut sol in in-¬
choatione diurnȩ lucis exurgens
aquibdam insipientioribus de locis
eminentiorib ad oretur: Quod non¬
nulli etiam xpĩani adeo se religiose
facere putant: ut prius quam ad bea-¬
ti petri apłi basilicam quȩ um deo ui-¬
uo et uero est dedicata ꝑueniant. suꝑa¬
tis gradib quib ad suggestum are suꝑi¬
oris ascenditur. conuerso corpore ad nas-¬
centem se solem reflectant: et curuatis
ceruicib in honorem se splendidi orbis
tiȩ uitio. partim paganitatis. spũ:
multum tabescimus et dolemus Qͥa
et si quidam forte creatorem potuis
pulcri luminis quam ipsum lumen
quod est creatura ueneranturꝰ. absti-¬
nendum tamen est abipsa spetie huiꝰ
officii. quam cum innr̃is inuenit qͥ
doꝵ cultum reliquit. nonne hanc
secum partem opinionis uetuste tam¬
quam ꝓbabilem retentabit. quam
xp̃ianis et impiis uiderit eẽ commu¬
nemͦ Abitiatur ergo a consuetudine

Expanded text:
illa generatur impietas, ut sol in inilla generatur impietas, ut sol in inchoatione diurnae lucis exsurgens a quibusdam insipientioribus de locis eminentioribus adoretur; quod nonnulli etiam Christiani adeo se religiose facere putant, ut priusquam ad B. Petri apostoli basilicam, quae uni Deo vivo et vero est dedicata, perveniant, superatis gradibus quibus ad suggestum areae superioris ascenditur, converso corpore ad nascentem se solem reflectant, et curvatis cervicibus, in honorem se splendidi orbis tiae vitio, partim paganitatis spiritu, multum tabescimus et dolemus. Quia etsi quidam forte creatorem potius pulchri luminis, quam ipsum lumen, quod est creatura, venerantur; abstinendum tamen est ab ipsa specie hujus officii; quam cum in nostris invenit qui deorum cultum reliquit, nonne hanc secum partem opinionis vetustae tanquam probabilem retentabit, quam Christianis et impiis viderit esse communem? Abjiciatur ergo a consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriȩ: cui infundat uirus inindiȩ.
Nouit quem merore conturbet. quẽ
gaudio fallat: quem metu opprimat:
quem ammiratione seducat Omĩũ
discutit consuetudinemꝰ uentilat cu¬
ras: scrutatur affectus: E ibi causas
querit nocendi : ubi quemq uiderit
studiosius occupari Habet et enum
multos ex eis quos tenatius obligaiit
aptos artib suis: quoꝵ ad alios decipi¬
endos et ingeniis utatur et linguis:
Pistos remedia egritudinum. inditia
futuroꝵ. placationes demonum: et de-¬
pulsiones ꝓmittuntur umbrarum:
Adduntur et illi qui totam humanȩ
uitȩ conditionem de stellarum pendẽ
affectib mentiuntur: E quod est aut
diuinȩ uoluntatis aut nr̃ȩ. indeclina¬
bilium dicunt ẽẽ fatoꝵ: Que tamen
ut cumulatius noceant. spondent pos-¬
se mutari: sullis quȩ aduersantur
siderib supplicetur: Unde commen¬
tum impium sua ratione destrintur
Quia si predicta non ꝑmanent. ñ fata
metuenda: si ꝑmanent non sunt astra

Expanded text:
luxuriae, cui infundat virus invidiae; luxuriae, cui infundat virus invidiae; novit quem moerore conturbet, quem gaudio fallat, quem metu opprimat, quem admiratione seducat; omnium discutit consuetudines, ventilat curas, scrutatur affectus; et ibi causas quaerit nocendi, ubi quemque viderit studiosius occupari. Habet etenim multos ex eis quos tenacius obligavit, aptos artibus suis, quorum ad alios decipiendos et ingeniis utatur et linguis. Per istos remedia aegritudinum, indicia futurorum, placationes daemonum, et depulsiones promittuntur umbrarum. Addunt se et illi, qui totam humanae vitae conditionem de stellarum pendere effectibus mentiuntur, et quod est aut divinae voluntatis, aut nostrae, indeclinabilium dicunt esse fatorum. Quae tamen, ut cumulatius noceant, spondent posse mutari, si illis quae adversantur sideribus supplicetur. Unde commentum impium sua ratione destruitur, quia si praedicta non permanent, non sunt fata metuenda; si permanent, non sunt astra