comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sensit: ut eos qui in culpa et in pena egrotabant. primũ
a culpa iustifiearet: postea ãpena liberaret: Quomnodo¬
intelligendũ sit qd̾ scriptũ ẽ. conceptꝰ ẽ de ip̃u scõ. uii¬
um sicut superius dictum est. in carnacionem
filii cum ipso filio pater simul et sp̃e sẽs opera¬
tus sit: merito queritur quare inscriptura sa¬
cra singulariter de sp̃u scõ conceptus ꝯmemoratur. Hec
quidem sicut et cetera que de ipso dicuntur: humana
intelligentia timide contingit: sed deuocio fidei ampliꝰ
presumens. scd̾m puram conscienciã fidenter inquirit.
Querendum itaq in primis est. quomodo intelligi opor¬
teat quod dictum est: beatam mariã de sp̃u sco conce¬
pisse. Scimus nãq et om̃s iam frequentissimo usudidi¬
cimus nature. quod cum mulier a uiro concepisse dr.
non aliud nisi substanciã carnis ad generandã arnem
per carnis coitum suscepisse memoratur. Et hec quidem

Expanded text:
sensit, ut eos qui in culpa et in poena aegrotabant, primum sensit, ut eos qui in culpa et in poena aegrotabant, primum a culpa justificaret, et postea a poena liberaret. DOMligendum sit quod scriptum est: « Conceptus est de Spiritu sancto. » Cum sicut superius dictum est incarnationem Filii cum ipso Filio; Pater simul et Spiritus sanctus operatus sit, merito quaeritur quare in Scriptura sacra singulariter de Spiritu sancto conceptus memoratur. Haec quidem sicut et caetera quae de ipso dicuntur humana intelligentia timide contingit; sed devotio fidei amplius praesumens secundum puram conscientiam fidenter inquirit. Quaerendum itaque in primis est quomodo intelligi oporteat quod dictum est beatam Mariam de Spiritu sancto concepisse. Scimus namque et omnes jam frequentissimo usu naturae didicimus, quod cum mulier a viro concepisse dicitur, non aliud nisi substantiam carnis ad generandam carnem per carnis coitum suscepisse memoratur. Et haec quidem
Abbreviated transcription (Latin):
omni uicio liberam negarem᷑. Quomodo autẽ uicium
mundaret: si uicium portaret: Motus qͥppe mnordinatꝰ
ex infirmitate concupiscendi surgens. cum ipsa corrup¬
tione de qua oritur. non solum pena est sed culpa: que
tamen in baptiratis ad dãpuationẽ non imputatur:
quia per grãm noue regeneracionis exeusatur. sicut
iħu. Hec tamen corruptio per grãm sacramenti non
quidem accipit ut culpa nonsit: quia si culpa omĩno
non esset. non haberet excusari. quia non deberet impu¬
tari. Quaꝑpter illam infirmitatẽ humane nature q̃
pena est. solam cum fusceptione carnis xp̃m assũpsisse
ueraciter dicimus: illam uero que sic pena ẽ ut etiã
culpa sit. nullatenus admisise indubitanter affirmainus.
Neq enim sic uictorem uiciorũ dicere uolumus: ut eũ
ipsa que uinceret uicia portasse aliquando ac sensisse di¬
camus. Propterea enim per solam peuam infirmari con¬

Expanded text:
omni vitio liberam negaremus. Quomodo autem vitium omni vitio liberam negaremus. Quomodo autem vitium mundaret, si vitium portaret? Motus quippe inordinatus ex infirmitate concupiscendi, surgens cum ipsa tantum corruptione de qua oritur non solum poena est, sed culpa; quae tamen in baptizatis ad damnationem non imputatur: quia per gratiam novae regenerationis excusatur. Sicut Christo Jesu . Haec tamen corruptio per gratiam sacramenti non quidem accipit ut culpa non sit, sed ut damnabilis non sit, quia si culpa omnino non esset, non haberet excusari, quia non deberet imputari. Quapropter illam infirmitatem humanae naturae quae poena est, solum cum susceptione carnis Christum assumpsisse veraciter dicimus: illam vero, quae sic poena est, ut etiam culpa sit, nullatenus admisisse indubitanter affirmamus. Neque enim sic victorem vitiorum dicere volumus, ut eum ipsa quae vinceret vitia portasse aliquando ac sensisse dicamus. Propterea enim per solam poenam infirmari con
Abbreviated transcription (Latin):
sensisie absq consensu tamen racionis. scd̾m eam concu¬
piscendi infirmitatẽ: qua nos qui peccatores sumus
ex illa originali corruptione quam portamus. illici¬
tos appetitus et motus concupiscencie surgentis. et
uicii tẽptantis delectacionẽ etiam inuiti sentire sole¬
mus. Hos autem motus idcireo xp̃m in carne sua uo¬
luntarie sustinuisse. ut quasi illis tẽptantib resisten¬
do uictor existeret.: quatinus et sibi tẽptacionẽ uiciorũ
superando premium iusticie adquireret: et nobis intẽp¬
tacione positis. resistendi et uincendi in semet ipso exem¬
plum formaret. Sed absit a sensu xp̃iano. ut ullam in
illa carne facrosancta agni ĩmaculati in ordurate dilecti¬
onis uel delectacionis et concupiscencie illicite titilla¬
cionem aliquomͦꝰ fuisse. aut dieat aut credat: qr ñ uel
aliquam praue delectacionis iadicem aut motũ concu¬
piscendi in ordinatũ in illa fuisse diceremus: profecto ab

Expanded text:
sensisse, absque consensu tamen rationis, secundum eam concusensisse, absque consensu tamen rationis, secundum eam concupiscendi infirmitatem qua nos qui peccatores sumus ex illa originali corruptione quam portamus, illicitos appetitus, et motus concupiscentiae surgentis, et vitii tentantis delectationem etiam inviti sentire solemus. Hos autem motus idcirco Christum in carne sua voluntarie sustinuisse, ut quasi illis tentantibus resistendo victor existeret, quatenus et sibi tentationem vitiorum superando praemium justitiae acquireret, et nobis in tentatione positis resistendi et vincendi in semetipso exemplum formaret. Sed absit a sensu Christiano ut ullam in illa carne sacrosancta agni immaculati inordinatae delectationis et concupiscentiae illicitae titillationem aliquo modo fuisse, aut dicat, aut credat; quia si vel aliquam pravae delectationis radicem aut motum concupiscendi inordinatum in illa fuisse diceremus, profecto ab
Abbreviated transcription (Latin):
dolorem passus non fuit: quare tantopere calicem pas¬
sionis tranfferri a se postulauit: Quid sibi uoluit ille¬
sanguis desudans: angustiã ĩminentis mortis contes¬
titus. Quid sibi uoluit quod ipse xp̃c et infirmita¬
tem scd̾m quam caro passionem timuit. et uoluntatẽ
scd̾m quam sp̃c ꝓmptus fuit exponens ait: sp̃c quidem
promptus est. caro autem infirma: Isti ergo qui ne¬
gant in saluatore scd̾m infirmitatẽ carnis uerã fuisse
passionem: quantũ in se est eam que per passionẽ xp̃i
facta est. negare conuincunt᷑ redẽptionem. Sunt alii
qui non minori dementia de affectib humanis in xͦ
humanitate suscepit: quedam non solum falsa s hor¬
renda etiam blasphemare non timuerũt. Quia enim
ait apłs. non habemus pontificem qui non possit cõ¬
pati infirmitatib nostris. tẽptatum autem per omĩa:
asserunt humanũ affectũ in xp̃o. motus etiam uiciorũ

Expanded text:
dolorem passus non fuit, quare tantopere calicem pasdolorem passus non fuit, quare tantopere calicem passionis transferri a se postulavit? Quid sibi voluit sanguis ille desudans, angustiam imminentis mortis contestatus? Quid sibi voluit quod ipse Christus in infirmitate, secundum quam caro passionem timuit, et voluntate, secundum quam spiritus promptus fuit, exponens ait: « Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma? » Isti ergo qui negant in Salvatore secundum infirmitatem carnis veram fuisse passionem, quantum in se est, eam quae per passionem Christi facta est, convincuntur negare redemptionem. Sunt aqui non minori dementia de affectibus humanis in Chhumanitate suscepit quaedam non solum falsa, sed horrenda etiam blasphemare non timuerunt. Quia enim Apostolus ait: Non habemus pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris; tentatum autem per omnia ; asserunt humanum affectum in Christo; motus etiam vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾s hibet post resurrõnem: ut uidelicet sicut ex con¬
sorcio deitatis sp̃u confirmatus erat ad ueritatẽ ut pec¬
care non posset: ita quoq ex merito uirtutis carne
confirmatus esset ad incorruptionẽ. ut mori ñ posset.
S quia caro peccatria a pena peceati liberari ñ potuit.
nisi eius caro que sine peccato erat pateretur: infir¬
mitatem passibilitatis et mortalitatis in carne assũpta
retinuit potestate: sustinuit uoluntate. non passus ẽ
necessitate. De sensu autem passionis in carne xp̃i. qui¬
dam male. sensisse inueniunt᷑: asserentes carnẽ illã
in om̃ib his que in ea et circa eam exhibita sunt passi¬
nis genera. similitudinẽ quidem passionis et doloris
suscepisse: sed millum omĩno dolorem aut passionem
sustinuisse. S non attendunt. quanta absurditas eius¬
modi assercionẽ consequatur. Quomodo enim in xp̃o
uera compasio fuit: si uera passio non fuit: Quomͦ

Expanded text:
secundus habet post resurrectionem, ut videlicet sicut ex consecundus habet post resurrectionem, ut videlicet sicut ex consortio Deitatis spiritu confirmatus erat ad veritatem, ut peccare non posset, ita quoque ex merito virtutis carne confirmatus esset ad incorruptionem, ut mori non posset. Sed quia caro peccatrix a poena peccati liberari non potuit, nisi ejus caro quae sine peccato fuit, pateretur infirmitatem passibilitatis et mortalitatis in carne assumpta, retinuit potestate, sustinuit voluntate, non passus est necessitate. De sensu autem passionis in carne Christi quidam male sensisse inveniuntur, asserentes carnem illam, in omnibus his quae in ea et circa eam exhibita sunt passionis genera, similitudinem quidem passionis et doloris suscepisse, sed nullum omnino dolorem aut passionem sustinuisse. Sed non attendunt quanta absurditas ejusmodi assertionem consequatur. Quomodo enim in Christo vera compassio fuit, si vera passio non fuit? Quomod
Abbreviated transcription (Latin):
ueret. Item si ex necessitate mortalis fuisset. etiam inobe¬
diencia ꝑsistens mori debuisset: et iniuste sine culpa pu¬
niretur si non peccans moreretur. Quaꝑpter q ꝓbandꝰ
erat. et utrum inobediencia ꝑsisteret expectabatur:
caro quoq illius et scd̾m aliquid mortalis erat qr scilicet
mori poterat. et scd̃m aliquid ĩmortalis quia poterat ñ
inori: quatinus ex eo quod mori poterat moreretur si
peccaret: et ex eo similiter quod non mori poterat ñ
quia ꝑfectus a principio et probatus inuentus est: ad ꝑ¬
fectionem uel ad probationẽ expectatus non ẽ. Et id¬
circo sicut liberum arbitriũ habuit. nec tamen ita ut
peccare posset: ita quoq et ĩmortalitatẽ quantum
in se erat habere debuit: et ita ut inori omĩno non
possẽt. Unde constat quod xp̃o homini a principio non
solum illa ĩmortalitas debebatur quam primus homo
habuit ante preuaricationẽ. sed illa quoq quã nunc

Expanded text:
veret. Item si ex necessitate mortalis fuisset, etiam in obeveret. Item si ex necessitate mortalis fuisset, etiam in obedientia persistens, mori debuisset; et injuste sine culpa puniretur, si non peccans moreretur. Quapropter quia probandus erat, et utrum in obedientia persisteret exspectabatur, caro quoque illius et secundum aliquid mortalis erat; quia sci licet mori poterat; et secundum aliquid immortalis erat quia poterat non mori, quatenus ex eo quod mori poterat moreretur si peccaret, et ex eo similiter quod mori non poterat, non , quia homo perfectus a principio et probatus inventus est ad perfectionem vel ad probationem, expectatus non est, et idcirco sicut liberum arbitrium habuit, nec tamen ita ut peccare posset ita quoque et immortalitatem, quantum in se erat, habere debuit, et ita ut mori omnino non posset. Unde constat quod Christo homini a principio non solum illa immortalitas debebatur, quam primus homo habuit ante praevaricationem, sed illa quoque quam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
non asũpsisse infirmitatẽ: sed eam non solum super id qd̾
nos sumtis mortales quia peccator non erat. sed suꝑ id etiã
quod primus homo ante peceatũ fuit quia ꝓbandus non
erat a prima conceptione gloria ĩmortalitatis induisse.
Primus quippe homo quia probandus erat. talis esse debu¬
it qui et peceare et non peceare potuisset: ut uolunta¬
tis non necessitatis esset utrumq. Neq enim uel obedi¬
enti meritũ. uel non obedienti culpa esse potuisset: nisi
et obediencia et preuaricatio uoluntaria fuisset. Itaq
quia ad probationem utrimq uoluntas enis expectaba¬
tur: ad utrumq ei possibilitas prestabatur. Quia uero
peceandi et non peccandi posũbilitatẽ habuit: oportebat
ut et moriendi et non moriendi possibilitatem haberet.
Si enim ex necessitate ĩmortalis fuisset. etiam preuari¬
cator et peecator mori non potuisset: atq ita inobedi¬
entia penam debitam non haberet: nec se recognosceret
aliquando peccator. si mortuus intus. semper foris ui¬

Expanded text:
non assumpsisse; sed eam non solum super id quod nos sumus mortales, quia peccator non erat, sed super id etiam quod primus homo ante peccatum fuit, quia probandus non erat a prima conceptione gloriam immortalitatis induisse. Primus quippe homo quia probandus erat, talis esse debuit, qui et peccare et non peccare potuisset, ut voluntatis non necessitatis esset utrumque. Neque enim vel obedienti meritum, vel non obedienti culpa esse potuisset, nisi et obedientia, et praevaricatio voluntaria fuisset. Itaque quia ad probationem est utrumque voluntas ejus exspectabatur, ad utrumque ei possibilitas praestabatur. Quia ergo peccandi et non peccandi possibilitatem habuit, oportebat ut et moriendi et non moriendi possibilitatem haberet. Si enim ex necessitate immortalis fuisset, etiam praevaricator et peccator mori non potuisset, atque ita inobedientia poenam debitam non haliquando peccator si mortuus intus, foris semper vi
Abbreviated transcription (Latin):
illi ipsa potestas habeat patrociniũ:⁊ illi ipse possessiõ es
debeant in necessitate obsequium. Sicut enim regia potestas
patrocinũ quod debet alteri non potest dare: sic ipsa pos¬
sessio etiam ab ecclesiasticis ꝑsonis obtenta. obsequiũ quod
regie potestati pro patrocinio debet̾ iure negare ñ potest:

Expanded text:
s debeat patrocinium, et illi ipse possessiones debeant in necessitate obsequium. Sicut enim regia potestas patrocinium quod debet alteri non potest dare; sic ipsa possessio etiam ab ecclesiasticis personis obtenta, obsequium quod regiae potestati pro patrocinio debetur jure negare non pot
Abbreviated transcription (Latin):
li debito fuit: penam quoq p̃uaricationis qua totũ
tenebatur. in toto ipso ex necessitate sustinuit. Postquã
autem a toto ipso fingulariter diuisa est. ut nec in ipso
esset. nec cum ipso in causa participaret. iam nichil pene
debuit: quia culpe nil habuit. Itaq quantũ in ipsa fuit
non debuit sustinere penam: quaudo iam ñ habuit cul¬
pam. Poterat ergo iuste saluator in carne sua quã sine
culpa assũpsit. penam qͦ mortalitatis et passibilitatis

Expanded text:
li debito fuit, poenam quoque praevaricationis qua totum li debito fuit, poenam quoque praevaricationis qua totum tenebatur in toto ipso ex necessitate sustinuit. Postquam autem a toto ipso singulariter divisa est, ut nec in ipso esset, nec cum ipso in causa participaret, jam nihil poenae debuit, quia culpae nil habuit. Itaque quantum in ipsa fuit, non debuit sustinere poenam, quando jam non habuit culpam. Poterat ergo juste Salvator in carne sua quam sine culpa assumpsit, poenam quoque mortalitatis et passibilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
fectum gauchũ semper possedit̃. Ubi enim ꝑfecte iunge¬
batur: plene et ꝑfecte beatificabatur. ubi autẽ ad tẽpus
minus habuit et dispensatione. postea suppletũ est ex
glorificatione: ita tamen ut quod in parte sublimiori
habebat uerum bonũ. nec aliquando redderetur. quia
nũquã fuit amissum : neo suppleretut. quia ex qͦ datũ
e carne uerbi hoc primum ⁊memorare oportet.
quod illam ab ipsa conceptione ipẽ sancti ope¬
ratione ita mundatam perfecte credimus.
ut eam uerbum ipsum liberam protsus et ĩmunem ab
omni peceato assumeret: pena tamen peccati uoluntate
non necessitate assumentis remanente: ut dum ista in sal¬
uatore sine culpa pateretur. illa que in saluandis pro
culpa pene obnaxia fuerat liberaretur. De hac itaq pe¬
na passibilitatis siue mortalitatis: querũt quidam quo¬
modo in carne saluatoris erat. Sed facile est scire quomͦ
caro illa quãdiu in massa generis humani sub origina¬

Expanded text:
fectum gaudium semper possedit. Ubi enim perfecte jungefectum gaudium semper possedit. Ubi enim perfecte jungebatur, plene et perfecte beatificabatur. Ubi autem ad tempus minus habuit ex dispensatione, postea suppletum est in glorificatione. Ita tamen ut quod in parte sublimiori habebat verum bonum, nec aliquando redderetur, quia nunquam fuit amissum; nec suppleretur, quia ex quo datum et affectum. De carne Verbi hoc primum commemorare oportet quod illam ab ipsa conceptione, Spiritus sancti operatione ita mundatam credimus, ut eam verbum ipsum liberam prorsus, et immunem ab omni peccato assumeret; poena tamen peccati voluntate non necessitate assumentis remanente, ut, dum ista in Salvatore sine culpa pateretur, illa quae in salvandis pro culpa poenae obnoxia fuerat, liberaretur. De hac itaque poena passibilitatis sive mortalitatis quaerunt quidam, quomodo in carne Salvatoris erat. Sed facile est scire quomodo caro illa, quandiu in massa generis humani sub origina
Abbreviated transcription (Latin):
illa racionali quam uerbũ cum carne in unitatẽ ꝑsone
assũpsit: utrum sicut eam ex ineffabili unione diuini¬
tatis ꝑfectam sapienciam. et uirtutẽ et bonitatẽ accepis¬
se dicimus: ita quoq ab inicio priusꝗͣ głam resurrõnis
per ĩmortalitatẽ carnis indueret. ex ͤ adem umione diui¬
nitatis. plenam quoq beatitudinẽ habuisse dicamꝰ. Quod
si concedimꝰ. obiciunt quod anima illa ante resurrõnem
passiones et dolores sustinuit: ac per hoc plena beatitu¬
do esse non potuit. ubi pena et dolor fuit. S ñ atten¬
dunt quod anima illa scd̾m aliud carm unita fuit: et
scd̾m aliud diuinitatiꝰ. In eo quod carm iungebatur. re
cedente ipsa caro moriebatur: in eo autem qd̾ diuinitati
ungebatur. etiam a carne recedens. ab ipsa diuinitate
non separabatur. Que igitur in sensu carnis ad tempus
dolorem sustinuit: in societate deitatis plenũ atq per¬

Expanded text:
illa rationali quam verbum cum carne in unitatem personae illa rationali quam verbum cum carne in unitatem personae assumpsit, utrum sicut eam ex ineffabili unione divinitatis perfectam sapientiam; et virtutem et bonitatem accepisse dicimus; ita quoque ab initio priusquam gloriam resurrectionis per immortalitatem carnis indueret ex eadem unione divinitatis, plenam quoque beatitudinem habuisse dicamus. Quod si concedimus, objiciunt, quod anima illa ante resurrectionem passiones et dolores sustinuit; ac per hoc plena beatitudo esse non potuit, ubi poena et dolor fuit. Sed non attendunt quod anima illa secundum aliud carni unita fuit, et secundum aliud divinitati. In eo quod carnicedente anima ipsa caro moriebatur. In eo autem quod divinitati jungebatur, etiam a carne recedens ab ipsa divinitate non separabatur. Quae igitur in sensu carnis ad tempus dolorem sustinuit, in societate Deitatis plenum et per
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑficiens. Neq enim ideo quia prius ipse dignus
fuit. opus uirtutis postea exhibitum remunerabile non
fuit : neq rurfum quia pro opere uirtutis remune¬
tatus dicitur : prius etiam quam oꝑaretur dignus
fuisse negatur. Meruit ergo quantũ ad uirtutẽ oꝑis.
quia pro opere remuneracione dignus fuit: nec tam̃
sic meruit quasi dignus non fuisset: etiam si operatus
non fuisset. Pater familias laborat in uinea sua: ⁊ pꝰea
cum ad refectionẽ uenit postulat cibum: bene se me¬
ruisse dicit quod accepturus est. Sed aliter mercennarius
meretur: ahiter dominus. Mertennarius meretur. qr ei
non deberetur si non oꝑaretur: dñs autem etiam si non ope¬
ratur panem suũ manducat quia suus est: et non opus
habet si uult pro eo laborare. quia suus est. et sine opere.
Multa sunt que dici potuissent super his: sed hec p̃senti
abbreuiacioni sufficiunt. Nouissime querunt de anima

Expanded text:
ne perficiens. Neque enim ideo quia prius ipse dignus ne perficiens. Neque enim ideo quia prius ipse dignus fuit, opus virtutis postea exhibitum remunerabile non fuit; neque rursum quia pro opere virtutis remuneratus dicitur, prius etiam quam operaretur dignus fuisse negatur. Meruit ergo quantum ad virtutem operis, quia pro opere, remuneratione dignus fuit; nec tamen sic meruit quasi dignus non fuisset, etiam si operatus non fuisset. Paterfamilias laborat in vinea sua, et post cum ad refectionem venit postulat cibum, bene se meruisse dicit quod accepturus est. Sed aliter mercenarius meretur, aliter dominus. Mercenarius meretur quia ei non deberetur, si non operaretur. Dominus autem etiam si non operatur, panem suum manducat, quia suus est; et non opus habet si vult pro eo laborare, quia suus est et sine opere. Multa sunt quae dici potuissent super his, sed haec praesenti abbreviationi sufficiant. Novissimo quaerunt de anima
Abbreviated transcription (Latin):
sed semꝑ habuisset. Sed uoluit ꝑpter nos per penã ire
ad głam: ut moriens timorẽ tolleret passionis: resur¬
gens redderet spem głiticationis. Hac uia ire uoluit:
quia nos hac uia ire debiumus. qui alia non potuimꝰ.
Nos uolumus non possumꝰ. ipse potuit sed noluit: qr
si aliter iuisset ꝑuenisset. non subuenisset. Qui ergo
xp̃m in passione aliquid meruisse asserit. ita ut eadem
passione bonũ aliquod ad ꝯmodum uel utilitatẽ uel
głam suam eum obtinuisse contendat. quod iuste habe¬
re non potuisset. si passus non fuisset. xp̃m plane in ne¬
cessitatem passionis adducit: et pariter redẽptionis gra¬
tiam que in morte ipsius exhibita ĩminuere. uel potuis
euacuare conuincitur: qui causam passionis enis non
nrãm. sed suam necessitatẽ fuisse probare conat᷑. Ergo
rp̃c non meruit quasi sibi indebitũ aliquid adquirẽs.
et tamen meruit. opus uirtutis dignum remuneracio¬

Expanded text:
sed semper habuisset. Sed voluit propter nos per poenam iresed semper habuisset. Sed voluit propter nos per poenam ire in gloriam suam, ut moriens timorem tolleret passionis; resurgens redderet spem glorificationis. Hac via irc voluit, quia nos hac via ire debuimus, qui alia non potuimus. Nos volumus, sed non possumus. Ipse potuit, sed noluit; quia si aliter ivisset, pervenisset, sed non subvenisset. Qui ergo Christum in passione aliquid meruisse asserit, ita ut eadem passione bonum aliquod ad commodum vel utilitatem vel gloriam suam eum obtinuisse contendat, quod juste habere non potuisset, si passus non fuisset, Christum plane in necessitatem passionis ducit, et pariter redemptionis gratiam quae in morte ipsius exhibita est imminuere, vel potius evacuare convincitur; qui causam passionis ejus non nostram, sed ipsius necessitatem fuisse probare conatur. Ergo Christus non meruit quasi sibi indebitum aliquid acquirens; et tamen meruit opus virtutis dignum remuneratio
Abbreviated transcription (Latin):
sibi hoc prodest: Precedit: et omnes secuntur. Cuius
bonum est hoc: Errantes in ueni. Precessi: ut uiam doce¬
rem. Om̃s secuti sunt. Michi quid prodest: Ego uiam
sciebam: per me incedere poterã. Sed non erat causa
pergendi: nisi esset cõpassio subueniendi. Stulti ⁊ tar¬
di corde ad credendum: nonne oportuit pati xp̃m.
et ita intrare in głam suam: Intendite. Oportuit in qͥt
Per passionem: post passionem glorificationẽ. Quid:
Ergo xp̃c non potuit intrare in głam suam: nisi tran¬
siret per penam: Quid est enim oportuit: nisi quia
aliter non potuit: Quomodo ergo suam si oportuit:
et quomodo oportuit si suam: Si gloria sua fuit: quo¬
modo ut ad illam intraret pati oportuit: Suã ꝓpter
se: oportuit ꝓpter nos. Poterat quidem xp̃c si uoluisset
alia uia intrare ad gloriã suam. et quomodo uellet il¬
lam accepisse: quẽadmodũ si uellet nũquã ea caruisset.

Expanded text:
ipsi hoc prodest? Praecedit, et omnes sequuntur. Cujus ipsi hoc prodest? Praecedit, et omnes sequuntur. Cujus bonum est hoc? Errantes inveni, praecessi ut viam docerem, omnes secuti sunt. Mihi quid prodest? Ego viam sciebam, per me incedere poteram; sed non erat causa pergendi, si compassio non esset subveniendi. Stulti et tardi corde ad credendum, nonne oportuit pati Christum et ita intrare in gloriam suam? Intendite: Oportuit itaque,Per passionem. Post passionem, glorificationem. Quid? Ergo Christus non potuit intrare in gloriam, nisi transiret per poenam? Quid est enim oportuit, nisi quia aliter non potuit? Quomodo ergo suam, si oportuit; et quomodo oportuit, si suam? Si gloria ejus fuit quomodo ut ad illam intraret, pati oportuit? Sed suam propter se, oportuit propter nos. Poterat quidem Christus si voluisset alia via intrare in gloriam suam; et quomodo vellet illam accepisse, quemadmodum si vellet nunquam caruisset,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit iustus et bonus: et gloria dignus fuisset. etiã
si pati noluisset. Si enim pati noluisset. ad paciendum
obediens non fuisset: non tamen inobediens fuisset. qr
uoluntati patris hoc nolens non contradixisset: qm̃ hoc
et ipse pater noluisset. Nam sicut obediens fuit quia uo¬
lenti uolens consensit: ita ꝓculdubio obediens fuisset.
si nolenti hoc idem pater et ipse nolens consensisset. Itaq
semꝑ obediens fuisset etiam si passus non fuisset: neq
merito eius quicquã minueretur. etiã si ad passionem
quam non ex debito. sed ex dignacione suscepit. non
passionem optinuit : quod utiq habere non potuisset. si pos¬
sus non fuisset. Paciendo quippe omnib credentibus factus
est exemplũ passionis: sic̃ resurgendo omnib pacienti¬
bus forma glorificationis. Hoc ergo lucratus est pacien¬
do: quod ipsum magistrum et doctorẽ secuntur om̃s
qui bene paciuntur. Magnum quid lucratus est. Quid

Expanded text:
voluit, justus et bonus et gloria dignus fuisset, etiam voluit, justus et bonus et gloria dignus fuisset, etiam si pati noluisset; si enim pati noluisset ad patiendum obediens non fuisset, non tamen inobediens fuisset, quia voluntati Patris hoc nolens non contradixisset, quoniam hoc et ipse Pater noluisset. Nam sicut obediens, fuit quia volenti volens consensit, ita procul dubio obediens fuisset, si nolenti hoc Patri idem et ipse nolens consensisset. Itaque semper obediens fuisset, etiam si passus non fuisset, neque merito ejus quidquam minneretur, etiam si ad passionem quam non ex debito, sed ex dignatione suscepit non istus per passionem obtinuit, quod utique habere non potuisset, si passus non fuisset. Patiendo quippe omnibus credentibus factus est exemplum passionis, sicut resurgendo omnibus patientibus forma glorificationis. Hoc ergo lucratus est patiendo, quod ipsum magistrum et doctorem sequuntur omnes qui bene patiuntur. Magnum quid lucratus est. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
minaret: non nouitas scandalizaret. Sic ergo axp̃c homo
inter homines conuersando. scd̃m dispensationẽ saluti
humane congruã. per tẽporũ interualla quod in se
simul erat aperuit: et quod ipse ab inicio plenum et
perfectũ habebat. humane cognicioni per quosdam
profectus reuelacionis se habere magis ac magis ꝓ ut
oportebat ostendit. S dicunt. Si in xp̃o homine ab
inicio ex obediencia suscipiende passionis meritũ fuit:
in hoc ipso iam constat. quia si passurus non fuisset
ab inicio meritũ obediencie paciendi habere ñ potuis¬
set. Si enim passio futura non fuisset: obedientia paci¬
endi nulla fuisset. Si obediencia non fuissit: meritum
obediencie non fuisset. Sic itaq ad obtinendam głam
incorruptionis: inducere conantur necessitatẽ passio¬
nis. Sed minus considerant quod eadem bonitate quase
ad obedienciã passionis spontaneũ exhibuit: quia pati

Expanded text:
minaret, non novitas scandalizaret. Sic ergo Christus homo minaret, non novitas scandalizaret. Sic ergo Christus homo inter homines conversando secundum dispensationem saluti humanae congruum per temporum intervalla quod in se simul erat aperuit, et quod ipse ab initio plenum et perfectum habebat humanae cognitioni per quosdam profectus revelationis se habere, magis ac magis prout oportebat ostendit. Sed dicunt: Si in Christo homine ab initio ex obedientia suscipiendae passionis meritum fuit, in hoc ipso jam constat quod, si passurus non fuisset ab initio, meritum obedientiae patiendi habere non potuisset. Si enim futura passio non fuisset, obedientia patiendi nulla fuisset. Si obedientia non fuisset, meritum obedientiae non fuisset. Sic itaque ad obtinendam gloriam incorruptionis, inducere conantur necessitatem passionis. Sed minus considerant quia eadem bonitate qua se ad obedientiam passionis spontaneum exhibuit; quia pati
Abbreviated transcription (Latin):
re cepit cum magna modestia ac reuerentia hoc dixit.
ne scandali rarentur qui mirarent̃: nec susciperẽt qui ñ
caperent. Ideo reuerenter se suggessit: non p̃cipitanter
ingessit. Quem inquit dicunt homines esse filiũ homi¬
nis: Non predicauit: sed interro gauit. Dici uoluit. sed
dicere noluit: ne non ueritatẽ docere. sed głam querere
uideretur. Creditis indeum: et inme credite. Considera
quomͦ modeste se adiunxit. Quia sciebat extra intelligen¬
tiam hominis esse ut homo crederetur. ꝓpt̾ea huma ne
intelligencie adhuc subtus homo erat: neq in fide hominis
adhuc ut deus crederet̾ ascenderat. Ideo dubitanti ⁊ amanti
dixit. Noli me tangere: nondũ enim ascendi ad patrem
meum. Propter hoc ergo quia sciebat in consciencia huma¬
na se subtus esse. et ut equalis crederetur eidem consci¬
encie longinquũ et ertraneũ esse: paulatim illam fo¬
uebat: ut ad ueritatẽ assuefaceret. ut ueritas illam illu¬

Expanded text:
re coepit, cum magna modestia ac reverentia hoc dixit: re coepit, cum magna modestia ac reverentia hoc dixit: ne scandalizarentur, qui mirarentur, nec susciperent qui non caperent. Ideo reverenter se suggessit, non praecipitanter ingessit. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Non praedicavit, sed interrogavit. Dici voluit, sed dicere noluit, ne non veritatem docere, sed gloriam quaerere videretur. Creditis in Deum et in me credite . Considera quomodo modeste se adjungit, quia sciebat extra intelligentiam hominis esse ut homo Deus crederetur. Propterea humanae intelligentiae adhuc subtus erat homo, neque in fide hominis adhuc ut Deus crederetur, ascenderat. Ideo dubitanti et amanti dixit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Propter hoc ergo quia sciebat in conscientia humana se subtus esse, et ut aequalis crederetur eidem conscientiae longinquum et extraneum esse, paulatim illam fovebat, ut ad veritatem assuefaceret, ut veritas illam illu
Abbreviated transcription (Latin):
est facta: nec postulacio ꝓpter me facta est. Sicut ego res¬
ponsionem patris non accipio. ut me exauditũ intelligã.
sic nec patri preces fundo. ut quod non possum optineã.
Ego enim totũ possum. Totum quod pater potest: ego
possum qui sum filius patris. Omĩa enim que pat̾ facit:
hec et filius similiter facit. Ex qͦ enim ut filius dei patͥs
essem homo esse cepi: totum qd̃ deus pater potest posse
accepi. uides ergo quomͦ xp̃c homo in eo quod filius
ei fuit et ex quo filius dei fuit. diumã sapientiã et
potestacem et bonitatẽ habuit: et plene ac ꝑfecte habuit:
quia plene ac perfecte fuit. Aut ideo ab uncio hoc ñ fuit:
quia ab micio hoc non dixit: Hec inquit ab inicio non
dixci uobis. Ergo ab inicio xp̃c homo. ex quo homo esse ce¬
pit deus non fuit: quia ab inicio ex quo esse homo cepit
hoc non dixit. Diu fuit xp̃c homo inter homines prius¬
quam se deum diceret uel probaret: et quando hoc dice¬

Expanded text:
non est, nec postulatio propter me facta est. Sicut ergo resnon est, nec postulatio propter me facta est. Sicut ergo responsionem Patris non accipio, ut me exauditum intelligam, sic nec preces Patri fundo, ut quod non possum obtineam. Ego enim totum possum. Totum quod Pater potest ego possum qui Filius sum Patris. Omnia enim quae Pater facit, haec et Filius facit similiter . Ex quo enim ut Filius Dei Patris, essem homo accepi, totum quod Deus Pater potest posse accepi. Videtis ergo quomodo Christus homo in eo quod Filius Dei fuit, et ex quo Filius Dei fuit, divinam sapientiam et potestatem et bonitatem habuit; et plene ac perfecte habuit, quia plene ac perfecte fuit. Aut ideo ab initio hoc non fuit, quia ab initio hoc non dixit? Haec, inquit, ab initio non dixi vobis . Ergo ab initio Christus homo ex quo homo esse coepit Deus non fuit; quia ab initio ex quo homo esse coepit, hoc non dixit? Diu fuit Christus homo inter homines, priusquam Deum se diceret vel probaret, et quando hoc dice
Abbreviated transcription (Latin):
esse cepit. passibilis et mortalis esse cepit: et homo in eo
quod deus esse cepit. iustus et bonus et ꝑfectus esse cepit.
Sicut enim deus quando homo esse cepit. quod hominis
erat accepit: sic et homo quando deus esse cepit. qd̾ dei
erat accepit. Quaꝑpter sicut deus ꝑfecta sapiencia. et
potestas et bonitas est: ita homo ex quo deus factus est.
perfecte potens et sapiens et bonus in deo factus est. An
putas xp̃m hominẽ tunc primũ plenam et ꝑfectã po¬
tenciam diuinitatis accepisse: quando dixit data ẽ mͥ
om̃is potestas in celo et in terra: Unde ergo prius demo¬
nibus imperauit. angelos ministros habuit: elementa
ad nutum imperii sui inclinauit : Anforte qr orantẽ
legis: quasi precib optinuisse putas quod ipse prius ñ
facta est de celo dicens. Et clarificaui: et iterũ clarifica¬
bo. Audisti filium postulantẽ: patrem annuantẽ. sutas
quia p̃cibus optinuerit: quod non optinuisset si preces

Expanded text:
esse coepit, passibilis et mortalis esse coepit, et homo in eo esse coepit, passibilis et mortalis esse coepit, et homo in eo quod Deus esse coepit, justus et bonus et perfectus esse coepit. Sicut enim Deus quando homo esse coepit quod hominis erat accepit, sic et homo quando Deus esse coepit quod Dei erat accepit. Quapropter sicut Deus perfecta sapientia et potestas et bonitas est, ita homo ex quo Deus factus est, perfecte potens et sapiens et bonus in Deo factus est. An putas Christum hominem tunc primum plenam et perfectam potentiam divinitatis accepisse quando dicit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra? Unde ergo prius daemonibus imperavit, angelos ministros habuit, elementa ad nutum imperii sui inclinavit? An forte quia orantem legis quasi precibus obtinuisse putas, quod prius ipse non facta est de coelo dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo . Audistis Filium postulantem. Patrem annuentem. Putas quod precibus obtinuerit quod non obtinuisset si preces
Abbreviated transcription (Latin):
nonne ex quo obediencia cepit meritum cepit: Factus est
alia scriptura dicit. Didicit ex his que passus est obedien¬
tiam: didicit quod nesciuit. Quid uesciuit: Obedienciã.
Subesse nesciuit. Non potuit in eo quod equalis erat. eẽ
inferior. Proptea didicit quod nesciuit: quia id quod in
excellencia deitatis expertus non fuit. per inferiorem
naturam in usum accepit. factus est obediens. Eoc qͦ factꝰ
est homo: factus est obediens. Ex quo homo esse cepit: sub¬
iectus esse cepit. In quantũ homo dignitate: in quantum
bonus uoluntate. Hic est meritum. Si uoluntas semper
ꝑfecta fuit: et meritũ semꝑ ꝑfectum fuit. Eoc quo deus
cepit esse homo: et homo cepit esse deus. Deus cepit esse
homo subiectus: et homo cepit esse deus ꝑfectus. Si deus
humiliatus est quantũ potuit in homine: homo sublima¬
tus non est quantũ potuit in deo : Si deus in eo qđ̃ homo

Expanded text:
nonne ex quo obedientia coepit, meritum coepit? Factus est, nonne ex quo obedientia coepit, meritum coepit? Factus est, Alia Scriptura dicit: Didicit ex his quae passus est, obedientiam . Didicit quod nescivit. Quid nescivit? Obedientiam. Subesse nescivit; non potuit in eo quod aequalis erat esse inferior. Propterea didicit quod nescivit, quia id quod in excellentiam Deitatis expertus non fuit, per inferiorem naturam in usum assumpsit. Factus est obediens. Ex quo factus est homo, factus est obediens. Ex quo homo esse coepit, subjectus esse coepit. In quantum homo dignitate, in quantum bonus voluntate. Hic est meritum. Si voluntas semper perfecta fuit; et meritum semper perfectum fuit. Ex quo Deus coepit esse homo, et homo coepit esse Deus. Deus coepit esse homo subjectus, et homo coepit esse Deus perfectus. Si Deus humiliatus est quantum potuit in homine, homo sublimatus non est quantum potuit in Deo? si Deus in eo quod homo
Abbreviated transcription (Latin):
porale facit. et nobis bene facit. amari et laudari a nobis
meretur: et est meritum operis in illo eternũ. qd̾ nobis
temporaliter exhibetur. Neq ideo modo non meretur.
quia prius dignus fuit: neq quia modo meretur. priꝰ
dignus non fuit. Est ergo meritũ in opere. qr quod fit
opus est bonitatis: et ipsum meritũ tamen cum opere
in oꝑante non incipit: qm̃ et ante exhibitionẽ operis
bonitas fuit oꝑantis. Similiter deus homo. qui sieut
in diuinitate sua ab eterno ꝑfectam bonitatẽ habuit
ĩmo per se ꝑfecta bonitas fuit: ita in humanitate sua
a prima conceptione. plenam et ꝑfectã bonitatẽ acce¬
pit: non tuuc primũ obedienciã paciendi et moriendi
habere cepit. quando pati et mori cepit. Eece conced im̃
quia xp̃c ꝓpterea exaltatus est a patre: quia obediens factus
est patri. Ecce concedimus quia obedientia meritum est:
exaltacio premiũ. Quid ergo: Si obedientia meritum est:

Expanded text:
porale facit, et nobis bene facit, amari et laudari a nobis porale facit, et nobis bene facit, amari et laudari a nobis meretur; et est meritum operis in illo aeternum, quod nobis temporaliter exhibetur. Neque ideo modo non meretur quia prius dignus fuit, neque quia modo meretur prius dignus non fuit. Est ergo meritum in opere, quia quod fit opus est bonitatis, et ipsum meritum tamen cum opere et in operante non incipit, quoniam et ante exhibitionem operis, bonitas fuit operantis. Similiter Deus homo, qui sicut in divinitate sua ab aeterno perfectam bonitatem habuit; imo ipse perfecta bonitas fuit, ita in humanitate sua a prima conceptione, plenam et perfectam bonitatem accepit; non tunc primum obedientiam patiendi et moriendi habere coepit, quando pati et mori coepit. Ecce concedimus quod Christus propterea exaltatus est a Patre, quia obediens factus est Patri. Ecce concedimus quod obedientia meritum est, exaltatio praemium. Quid ergo? Si obedientia meritum est,
Abbreviated transcription (Latin):
inferunt aliquid eum prius non debitũ sibi oꝑando obti¬
nuisse. Quod eit dicere. qr xp̃c aut bona opera non fecit:
aut aliquid quod sibi prius non debebatur oꝑando ꝓmeru¬
it. Sed uidete quam stulta sit ista assercio. Quid enun:
Ergo deus bonũ opus facere non potest: qui nichil non
debitum sibi ꝓmereri potest: Aut ideo oꝑando non me¬
retur quia sibi debetur: etiã si non oꝑetur: Quando
nobis beneficia impendit deus et dona mumficencie lar¬
gitur: nonne hec ipsa faciendo a nobis pro beneficus
suis amari et laudari meretur: Aut quia meretur. ido
prius dignus non fuit. aut minus fuit. et opere tẽporali
creuit meritũ dei: et melior seipso factus est deus: Nũqͥd
non melius est. et multo melius. ut dicamus quia et̾na
bonitate que in ipso nũquam creuit. quia plena in ip¬
so et ꝑfecta semꝑ fuit. plene semꝑ et ꝑfecte bonus fuit:
et dignus laudari et amari: Et enim quando opus tem¬

Expanded text:
inferunt aliquid eum prius non debitum sibi operando obtiinferunt aliquid eum prius non debitum sibi operando obtinuisse, quod est dicere quod Christus aut bona opera non fecit; aut aliquid quod sibi prius non debebatur operando promeruit. Sed videte quam stulta sit ista assertio. Quid enim? Ergo Deus bonum opus facere non potest, quia nihil non debitum sibi promereri potest? Aut ideo operando non mereretur, quia ipsi debetur etiam si non operetur? Quando nobis beneficia impendit Deus, et dona munificentiae largitur; nonne haec ipsa faciendo a nobis pro beneficiis suis amari et laudari meretur? Aut quia meretur, ideo prius dignus non fuit aut minus fuit et opere temporali crevit meritum Dei, et melior seipso factus est Deus? Nunquid non melius est et multo melius, ut dicamus quod aeterna bonitate quae in ipso nunquam crevit quia plena in ipso et perfecta semper fuit plene semper et perfecte bonus fuit, et dignus laudari et amari? Et quando opus tem
Abbreviated transcription (Latin):
mortem autem crucis: ꝓpter qd et deus illum exaltauit. et
donauit illi nomen quod est super omne nomen: Eoce ma¬
meruit exaltari: quia per obedientia passionis prius usq
ad mortem non respuit humiliari. Si ergo ꝓpter hoc eralta¬
tus quia humiliatus: ergo exaltacionis causa humiliacio fu¬
it. Ergo in humiliacione meruit: qui in eraltacione humi¬
Sic igitur isti argumentando de propositione erroris: ad
conclusionẽ mendacii ꝑueniunt. Fallit quippe eos: qd̾ me¬
riti nomen non discernũt. Et ꝓpt̾ea quia dicere ñ audent
xp̃m nichil meruisse. ne forte oꝑa ab eo facta. apud deum
nullius uirtutis aut precii fuisse dicere uideantur: dum ca¬
dere timent precipitãt se. asserentes quod xp̃c paciendo glo¬
riam meruit: ita ut si passus non fuisset. illam uec habere
potuisset nec debuisset. Si enim dicimus quia nichil me¬
ruit: consequens esse putant. opera uirtutis aut iusticie
eum non fecisse. Si autem dicimus quia meruit: statumm

Expanded text:
ucis; propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen . Ecce mameruit exaltari; quia prius per obedientiam passionis usque ad mortem non respuit humiliari. Si ergo propter hoc exaltatus quia humiliatus; ergo exaltationis causa, humiliatio fuit. Ergo in humiliatione meruit qui in exaltatione humiSic ergo isti argumentando de propositione erroris ad conclusionem mendacii perveniunt. Fallit quippe eos quod meriti nomen non discernunt. Et propterea quia dicere non audent Christum nihil meruisse, ne forte ab eo facta apud Deum nullius virtutis aut pretii fuisse dicere videantur, dum cadere timent, praecipitant se asserentes quod Christus patiendo gloriam meruit, ita ut si passus non fuisset, illam nec habere potuisset nec debuisset. Si enim dicimus quod nihil meruit, consequens esse putant opera virtutis, aut justitiae eum non fecisse. Si autem dicimus quod meruit, statim
Abbreviated transcription (Latin):
habeat filium. filium eoqd̾ habeat patrem: sp̃m sc̃m eoqd̾¬
Pater eternus eoquod habeat filium eternũ: cuus et̾nꝰ
sit pater. filius eternus: eo quod sit patri et sp̃mi sancto
corternus. Non confusa ut sabellius dieit trinitas in una¬
ꝑsona neq separata. aut diuisa in natura diuinitatis. ut
arrius blasphemat: sed alter in ꝑsona pater alter filius.
alter sp̃c sanctus. unus in natura. in trinitate deus pater
et filius et sp̃c sanctus. Item. Non pater carnẽ assũpsit
neq sp̃c sanctus. sed filius tantum: ut qui erat in diuini¬
tate patris dei filius ipse fieret in homine hominis filiꝰ:
neq fili nomen ad alterum transiret. qui non esset nati¬
uitat filius. Dei ergo natiuitate filius. hominis factus ẽ
filius. natus scd̾m ueritatẽ nature ex deo dei filius. et¬
scd̾m ueritatẽ nature ex homine hominis filius: ut ue¬
ritas geniti. non adoptione nec appellacione. s in utͣq

Expanded text:
habeat Filium, Filium eohabeat Filium, Filium eoPater aeternus eo quod habeat Filium aeternum, cujus aeternus sit Pater. Filius aeternus eo quod sit Patri et Spiritui sanccoaeternus, non confusa, ut Sabellius dicit, Trinitas in persona, neque separata aut divisa in natura divinitatis, ut Arius blasphemat, sed alter in persona Pater, alter Filius, alter Spiritus sanctus, unus in natura, in trinitate Deus, Pater et Filius, et Spiritus sanctus. Item: Non Pater carnem assumpsit, nec Spiritus sanctus, sed Filius tantum, ut, qui erat in divinitate Patris Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius, neque Filii nomen ad alterum transiret, qui non esset nativitate Filius. Dei ergo nativitate filius hominis factus est Filius: natus secundum veritatem naturae, ex Deo Dei filius; secundum veritatem naturae, ex homine hominis filius, ut veritas geniti, non adoptione, nec appellatione, sed in utraque
Abbreviated transcription (Latin):
et spiritus sancti. In nomine utiq: non in nominibus.
Unum nomen est ubi est una substancia. una maiestas:
una diuinitas. Hoc est nomen in quo oportet omnes
saluos sieri Item. Ego et pater unum sumꝰ. Unũ diẽ.
ne fiat discretio potestatis. Sumus addidit: ut personas ag¬
noscamus. Nonenim pater ipse qui filus. sed ex patre geni¬
tus filius: ex deo deus. ex pleno plemis. Non sunt igitur
hec nuda nomina: sed uirtutis indicia. Plenitudo diuini¬
tatis in patre. plenitudo infilio: sed non discrepans nec
confusum quod unum est. nec multiplex quod indiffe¬
rens. Quomodo filiuis apatre sit genitus. impossibile est
scire. mens deficit. lingua silet: non hominũ tantum. sed
angelorũ. Supra angelos. supra cherubin. supra seraphin:
supra omnem sensũ est. Credere iubemur: discutere non¬
ꝑmittimur. Aufer argum̃ta: ubi fides queritur. Credimꝰ
unum deum patrem et filium et sp̃m scm̃: patrem eo qd̃

Expanded text:
et Spiritus sancti . » In nomine itaque, non in nominibus et Spiritus sancti . » In nomine itaque, non in nominibus unum nomen est, ubi est una divinitas, una substantia, una majestas. Hoc nomen est in quo oportet omnes salvos fieri . Item: « Ego et Pater unum sumus . » Unum dixit, ne fiat discretio potestatis. Sumus addidit, ut personas cognoscamus. Non enim Pater ipse qui Filius, sed ex Patre genitus Filius, ex Deo Deus, ex pleno plenus. Non sunt ergo haec nuda nomina, sed virtutis indicia, plenitudo divinitatis in Patre, plenitudo in Filio, sed non discrepans, nec confusum quod unum est, nec multiplex quod indifferens. Quomodo Filius a Patre genitus sit, impossibile est scire: mens deficit, lingua silet, non hominum tantum, sed et angelorum, supra angelos, supra cherubim, supra seraphim, supra omnem sensum est. Credere jubemur, non discutere permittimur. Aufer argumenta ubi fides quaeritur. Credimus unum Deum, Patrem et Filium et Spiritum sanctum: Patrem 01eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
id est personas: uel ut greci exprimũt. ỹpostases. hoc ẽ
subsistencias ꝯfitemur. Nec pater filii aut sp̃c scĩ ꝑsonã
aliquando excludit: nec rursus filius aut sp̃c scs. patris
nomen personãq recipit. Sed pater semper est pater
filius semꝑ filius est: sp̃c sanctus semper est sp̃c san̾ctus.
Itaq substancia unum sunt: personis ae nominibus¬
optime distinguntur: Amuiua broni sius
ssercio nostre fidei hec est. ut unum dm̃ esse
dicamus: non duos aut tres. Tres deos esse di¬
cit: qui diuinitatẽ separat trinitatis. Nos au¬
tem patrem et filium et spm sc̃m. unum dm̃ esse confi¬
temur: ita ut in trinitate ꝑfecta et plenitudo sit diui¬
nitatis. et unitas potestatis. Deus enim unus est. Deus
nomen est magnificencie: nomen potestatis. Si ergo unꝰ
deus unum nomen. una potestas: una est trinitas.
Deniq dicit. Ite baptizantes in nomine patris et filii.

Expanded text:
id est personas: vel ut Graeci exprimunt ὑπόστασεις, id est id est personas: vel ut Graeci exprimunt ὑπόστασεις, id est subsistentias confitemur, nec Pater Filii aut Spiritus sancti personam, aliquando excludit: nec rursus Filius aut Spiritus sanctus, Patris nomen personamque recipit: sed Pater semper Pater est, Filius semper Filius est, Spiritus sanctus semper Spiritus sanctus. Itaque substantia unum sunt: personis ac nominibus distinguuntur. AMBROSIUSssertio nostrae fidei, hoc est, ut unum Deum esse dicamus, non duos aut tres. Tres deos esse dicit qui divinitatem separat Trinitatis. Nos autem Patrem, et Filium et Spiritum sanctum unum Deum esse confitemur, ita ut in trinitate perfecta et plenitudo sit divinitatis, et unitas potestatis. Deus enim unus est. Deus nomen est magnificentiae, nomen potestatis. Si ergo unus Deus, unum nomen, una potestas, una est trinitas. Denique dicit: « Ite baptizantes in nomine Patris et Filii