comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uerbum dĩ. idest per filium di
resurgant. tunc in carne ꝑ uerbũ
pater ipse uenturus est. nec tanitu
recedit afilio pater. Quomodo ergo
non ipse uenturus est: Quia non
ipse uidebitur iniudicio. sea uide.¬
bunt in quem pupugerunt. Porma
illa crit iudex quę sub iudice illa
rudicabit quę tudicata est. Iudi¬
cata est enim inique. iudicabit
iustę. Talis apparebit iudex qualis
superius dixit. quod mortui audient
uocem filii dĩ. & inter illud quod
hic ait. uenit hora in qua om̃s qui
in monuimentis sunt audient uoce
filii dĩ. Ibi ueto ait audrent id est
obȩdrent. ideo ista resutrectio est ad¬
uitam. Illa quȩ futitra est. de qua
dicit audrent uocem filn dĩ. id est
audient ut resurgant ad iudicium.
Non addidit hic ad uitam. quia om̃es
ad głãm non resurgent: sed multi
ad penam. Ideo enim addidit de
futura refurrectiore inquiens.
Quibxire fecerunt in resurrectione̾
uitȩ : qui uero inale egerunt in resur.¬

Expanded text:
per Verbum Dei, id est per Filium Dei, per Verbum Dei, id est per Filium Dei, resurgent: tunc in carne per VerbuPater ipse venturus est, nec tamen recedit a Filio Pater. Quomodo ergo non ipse venturus est? Quia non ipse videbitur in judicio. Videbunt in quem compunxerunt . Forma illa erit judex, quae stetit sub judice; illa judicabit, quae judicata est: judicata est enim inique, judicabit juste. Talis apparebit judex, qualissuperius dixit, quod mortui audient vocem Filii Dei, et inter illud quod hic ait: venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt, audient vocem Filii Dei. Ibi vero ait: audient, id est, obedient. Ideo ista resuvitam; illa vero quae futura est, de qua dicit, « audient vocem Filii Dei, » id est, audient ut resurgant ad judicium. Non addidit hic, ad vitam: quia omnes ad gloriam non resurgent, sed multi ad poenam. Ideo addidit de futura resurrectione. « Qui bene fecerunt, in resurrectionem vitae; qui mala egerunt, in resur
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat magistrum bonũ quģres
ab eo consilium consequendȩ uitę
aeternȩ: respondit. Quid me
interrogas de bonos Nemo bonꝰ.
nisi imus ds̃. Et homint alio
locodicit bonum ipse dnig.
Bonus homo de bono thesauro
cordis sui profert bona. & malus
homo de malo thesauro cordis sui
profert mala. Ped quia ilbe uitã
aeternam quȩrebat: uita autem
arterna est in illa contem platiorre.
qua non ad pęnam uidetur ds. sed
hic resurrectiones. ipse dñs iłis xp̃s
inhis uerbis nobis demonstrat.
Primam quȩ in fide est resurgendo
apeccatis. de qua ait. Amen am̃
dico uobis quia uenit hora & nunc
est: in qua mortui audient uocem
filii dĩ. Alterã ubi att. Amen
anten dico uobis quia uenit hora
in qua om̃s qui in monumentis st᷑.
audrent uocem filii dĩ. Illa prior
est resurrectio animatũ. illa sequeo
tesurrectio erit corporũ. Qui uero
in hac prima non resurgit. nec ibi
ad cum resurget. Hora aut̃ nimc
in carire resurgent. Nunc in mente

Expanded text:
dixerat magistrum bonum, quaerens dixerat magistrum bonum, quaerens ab eo consilium consequendae vitae aeternae, respondit: « Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus , » cum hominem alio loco dicat bonum ipse Dominus: « Bonus homo, de bono thesauro cordis sui profert bona: et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Sed quia ille vitam aeternam quaerebat, vita autem aeterna est in illa contemplatione, qua non ad poenam videtur Deus, sed hic resurrectiones ipse Dominus Christus in his verbis nobis demonstrat. Primam quae in fide est resurgendo a peccatis, de qua ait: Amen amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, in qua mortui audient vocem Filii Dei. Alteram ubi ait: Amen amen dico vobis, quia veniet hora, in qua omnes qui in moaudient vocem Flii Dei. » Illa prior est resurrectio animarum, illa sequens resurrectio erit corporum. Qui vero in hac prima non resurgit, nec ibi ad eum resurget. « Hora autem nunc in carne resurgent. Nunc in mente
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorũ cum coram tudicabunt.
S iusti uidtant & iniqui. Nolite
inquit hoc mirari. qm uenit̃ bora
in qua om̃s qui in monumentis st̃.
audicnt uocem cius. Et ꝓcedunt
quibona egerunt in resurrectio¬
nem uitę. qui ueto mala gessert᷑
in resurrectionem tudicii. Adhoc
ago oportebat ut ideo acctpetet
illam potestatem qui filius homi.
nis est. ut resurgentes oms uide¬
fent eum in forma inqua uuideri
ab hominibus potest. sed alti ad
dam prationem. alii ad uitã ętcin᷑a.
Quae est aut̃ uita aeterna. nisi illa
uisio quae conceditur impiis:
quemad modum unum uerũ dt
qui ostendit se tpsum illis. non
quomodo se ostendet & iam puni¬
endis informa filii hominis &
Scđm illam uisionem bonus est.
scđm quam uisionem ds appatos
Quando autẽ iudicem uidebunt
mali non eis uidebitur bonus:
quia non ad eum gaudebunt
corde. sed tunc fe plangent otͣns
tribus terte. in numeto utiq
malora om̃ium & infidelium.
Propter hoc &tam illi qui cum

Expanded text:
mortuorum, cum coram iudicabuntur, mortuorum, cum coram iudicabuntur, et iusti uideant et iniqui: nolite, iin qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem ejus; et procedent qui bona egerunt, in resurrectionem vitae: qui mala gesserunt, in resurrectionem judicii. Ad hoc ergo oportebat ut ideo acciperet illam potenis est, ut resurgentes omnes viderent eum in forma, in qua videri ab hominibus potest, sed alii ad damnationem, alii ad vitam aeternam. Quae est autem vita aeterna, nisi illa visio quae non conceditur impiis? quemadmodum unum verum Deum qui ostendit seipsum illis? Non quomodo se ostenderet etiam puniendis in forma filii hominis. Secundum illam visionem bonus est, secundum quam visionem Deus apparet » Quando autem judicem videbunt mali, non eis videbitur bonus, quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc se plangent omnes tribus terrae, in numero utique malorum omnium et infidelium. Propter hoc etiam ille, qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
ipso. Tamquam diceret. Paterqu
est uita in sem& ipso genuit filium
qui ess& uita in semetipso. Proco
enim quod genuit. uoluit intelliq
esse manifestius. Nam quia filius
di est aequalis patri. non accrpu
hanc potestatem tudiciũ faciendi
sed habet illam cum patre in occuibo
Accepit autem illam ut boni et
mali eum uideant iudicantem.
quia filius hominis est. Uisio qͥppe
filti hominis: exhibebitur & malis.
Nam uisio formȩ dĩ non nisi mundis
corde qmͣ ipsi dm̃ uidebunt:. id est
solis piis. quorum dilectioni hoc
ipsum promittit. quia ostenderes
serpsum illis. Et ideo uide quid
quod reuera mitatur Om̃ts quim
telligit: Et ideo dicit patrem de¬
disse ci potestatem iudiciũ factre
qm filius hominis est: cum magis
quasi hoc expectaretur ut dicite
qmͣ filius dĩ est. Sed quia filium
dĩ scđ̃m id quod in forina dĩ equal
est patri uidere iniqui non posst.
oportet autem & tudicem iiuorũ

Expanded text:
tipso, tanquam diceret: Pater, qui tipso, tanquam diceret: Pater, qui est vita in semetipso, genuit Filium, qui est et vita in semetipso. Pro eo enim quod genuit, voluit intelligi esse manifestius. Nam quia Filius Dei est aequalis Patri, non accipit hanc potestatem judicium faciendi, sed habet illam cum Patre in occulto. accipit autem illam, ut boni et mali eum uideant iudicantem, quia filius hominis est. uisio quippe filii hominis exhibebitur et malis; nam uisio formae dei non nisi mundis corde, quia ipsi deum uidebunt, id est solis piis, quorum dilectioni hoc ipsum promittit, quia ostendere se ipsum illis. et ideo uide quid quod re uera miramur omnis, qui non intellegit, ut ideo diceret patrem dedisse ei potestatem et iudicium facere, quoniam filius hominis est, cum magis quasi hoc exspectaretur, ut diceret, quoniam filius dei est? sed quia filium dei secundum id quod in forma dei aequalis est patri uidere iniqui non possunt, oportet autem, ut iudicem uiuorum et
Abbreviated transcription (Latin):
ergo & ista resurrectio mortuorũ
Aperiat ille planius. & lucescat
nobrs ut cępit. Amen anren
dico uobis. quia urnit hora & nunc
filii di. & qui audierint uiuent.
Hoc proptium est piorũ. qui sic audi¬
unt de incarnatione eius ut ere¬
dant quia filrus di est: id est sic
eum pro se factum accrpiunt mi-¬
norem patre in foria serui. ut
credant quia aequalis est patri
in forma di. Et ideo sequitur.¬
Sicut enim pater hab& uitam in
femetipso. ita dedit & filio uitam
habere in sema&tpso. Quod ergo
ait dedit filio uitam habere in
sem& ipso. breuiter dicat genuit
filium: uitam in femetipsõ habeito
Neq enun erat sine uita. & accepi
uitam sed nascendo uita est. Pater
uita est nori nascendo. filius uita ꝗ¬
naseendo. Pater de nullo patre
filius de deo patre. Pater ꝓpter
filrum est: filius uero & quod filus
est propter patrem est. & quod est
apatre est. Hoc ergo dixit. uitam
dedit filio: ut haberet eum in sens¬

Expanded text:
ergo et ista quaedam resurrectio mortuorum. ergo et ista quaedam resurrectio mortuorum. 9. Aperiat illam plenius, et dilucescat nobis, ut coepit. Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc Filii Dei, et qui audierint, vivent. Hoc proprium est piorum, qui sic audiunt de incarnatione ejus, ut credant quia Filius Dei est, id est, sic eum propter se factum accipiunt minorem Patre in forma servi, ut credant quia aequalis est Patri in forma Dei. Et ideo sequitur,Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, ita dedit et Filio vitam habere in semetipso. Quod ergo ait, dedit Filio vitam habere in semetipso, breviter dicat, Genuit Filium vitam in se habentem. Neque enim erat sine vita, et accepit vitam, sed nascendo vita est. Pater vita est et non nascendo, Filius vita nascendo. Pater de nullo patre, Filius de Deo Patre. Pater propter Filium est, Filius vero et quod Filius est, propter Patrem est, et quod est, a Patre est. Hoc ergo dixit: vitam dedit Filio, ut habeat eam in seme
Abbreviated transcription (Latin):
sit amorte inuitã. Et hoc ad¬
tendite qui uerbum meũ audit.
& non dixit credit mihi. sed credit
ei qui me misit. Uerbum ergo filu
audiat. ut patri credat. Quare
uerbum audit tuum & credit alteriᷤ
Nonne cum uerbum alicutus audimꝰ.
cidem uerbum profererti credimus.
loquenti nobis fidem accomodamus :
Quid ergo uoluit dicere. qui uerbũ
nreum audit & credit ei qui misit
me. nisi quia uerbum crus est ia
nre. Et quis est qui audit uerbu
nreum. nisi qui audit me & qͥ credit
in me Credit autẽ ei qͥ misit
me. quia cum illi credit uerbum
eius credit. cum autẽ uerbũ eius
credit. mihi credit. quia uerbum
patris ego sum. Non eni transit&
de morte ad uitam. nisi primo
ess& in morte. Mortuus ergo erat
& reuixit. perterat & inuentus
est. Eit proide iam quędã resur¬
rectio & transtunt om̃s amorte
quadam ad quandã uita. amorte
infidelitatis ad uitam fidei. amorte
falsitatis ad uitam ueritatis. amorte¬
iniquitatis ad uitam iustitię. Est

Expanded text:
sit a morte in vitam. » Et hoc attendite, « qui verbum meum audit, » et non dixit, Crede mihi, sed « credit ei qui me misit. » Verbum ergo Filii audiat, ut Patri credat. Quare verbum audit tuum et credit alteri? Nonne cum verbum alicujus audimus, eidem verbum proferenti credimus, loquenti nobis fidem accommodamus? Quid ergo voluit dicere, « qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, » nisi quia verbum ejus est in me? Et quis est qui audit verbum meum, nisi qui audit me, et qui credit in me? Credit autem ei qui misit me, quia cum illi credit, verbo ejus credit; cum autem verbum ejus credit, mihi credit: quia Verbum Patris ego sum. Non enim transiret de morte ad vitam, nisi primo esset in morte. Mortuus ergo erat et revixit, perierat et inventus est. Fit proinde jam quaedam resurrectio, et transeunt omnes a morte quadam ad quamdam vitam: a morte infidelitatis ad vitam fidei, a morte falsitatis ad vitam justitiniquitatis, ad vitam justitiae. Est
Abbreviated transcription (Latin):
eius dixerunt quia axtatem hab&
ipsum in terrogate. Cocauerunt
tut sum hominem qui fuerat
cecus. & dixerunt ei. Da głãm dõ.
blasphemate. Da inquiunt głãm dõ
Nos scimus. quia hic hono peccator
est. Dixit ergo ille. Si peccator
est irescio. unum scio. quia cȩcus
cum essen modo uideo. Dixerunt
ergo ei. Quid fecit tibi. quomodo

Expanded text:
atem habet, ipsum interrogate. Vocaverunt ergo rursum hominem qui fuerat caecus, et dixerunt ei: Da gloriam Deo. « blasphemare. Da, inquiunt, gloriam Deo. nos scimus quia hic homo peccator est. 25. Dixit ergo ille +: Si peccator est, nescio: unum scio, quia caecus cum essem, modo video. 26. Dixerunt ergo ei: Quid fecit tibi? quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
commendatur. quia pater diciñ
potest si filium nori hab&. sicut
nec filius si patrẽ non hab&.
Sed ne forte patrem quidẽ hono¬
rifices tamquam maiorem. filium
urero tamquam minorem ut dicas
honorificabo patrem. Scio enim
quod habeat filium & nori honori-
fico in patris nomine: non enim
patrem intelligo sirre filio. honorifico
tanren & filium tamquam minorẽ.
corrigit te ipse filius: & reuocat te
dicens. ut omnes honorificent patre̾.
dare patri. minorem filio. Ibi tollis
honorem patri. ubi minore das filio.
Quid enim tibi aliud uidetur ista
sententia. nisi quia patr ȩquale᷑
sibi filium generare aut noluit
aut non potute. Si noluit in¬
uidit. si non potuit defecit
Non ergo uides quia ita screndum
ubi maiorem ho norem uis dare
patri. ibi es contumeliosus in
patrem Proinhe sic honorifica
filium. quomodo honorificas patre.
siuis honorificare & filium & patre̾.¬

Expanded text:
commendatur. Quia Pater dici non commendatur. Quia Pater dici non potest, si Filium non habet: sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honorifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas: Honorifico Patrem: scio enim quod habeat Filium, et non error in Patris nomine. NPatrem intelligo sine Filio, honorifico tamen et Filium tanquam minorem: corrigit te ipse Filius, et revocat te dicens, ut omnes honorificent Filium, o dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis honorem Patri, ubi minorem das Filio. Quid enim aliud tibi videtur ita sentienti, nisi quia Pater aequalem sibi Filium generare aut noluit, aut non potuit? Si noluit, invidit; si non potuit, defecit. Non ergo vides quia ita sentiendo, ubi majorem honorem vis dare Patri, ibi es contumeliosus in Patrem? Proinde sic honorifica Filium, quomodo honorificas Patrem, si vis honorificare et Patre
Abbreviated transcription (Latin):
& abimpiis uideti. cum & illi uide.¬
bunt. in quem pupugerunt. Qđ
ne conicere potius quam apeite
demonstrate uideamur. proferamꝰ
ciusdem dñi certam mani festamq
sententiam qua ostenditus ipsã
fuisse causam ut dicer& pater ñ
iudicat quemquam sed ome iu¬
dicium dedit filio. quia iudex forma
flii hominis apparebit. quȩ fornia
non est patris sed filii. nec ea filri in
qua aequalis est patri. sed inqua
minor est patre: ut sit in iudicio
confpictus bonis & malis. & om̃s
honorificent filium. sicut honorifi
cant patrem. Qui nori honorificat
filium: non honorificat patrem.
Quid est enm honorificare patren.
nisi quod habeat filium: Aliud
est eni cũ tibi commendatur ds̃
quia ds est: & aliud cum tibi com¬
mendatur ds̃ quia pater est. Cum
tibi cõmendatur: sp̃s quidẽ sũmus
acternus inuisibilis. in cominu¬
tabilis tibi commendatur. Catm
uero tibi quia pater est cõmenda-¬
tur nihil tibi aliud quam & filius

Expanded text:
et ab impiis videri, cum et illi videet ab impiis videri, cum et illi videbunt in quem pupugerunt. Quod ne conjicere potius quam aperte demonstrare videamur, proferimus ejusdem Domini certam manifestamque sententiam, qua ostendimus ipsam fuisse causam ut diceret: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, quia judex forma filii hominis apparebit. Quae forma non est Patris, sed Filii, nec ea Filii in qua aequalis est Patri, sed in qua minor est Patre: ut sit in judicio conspicuus bonis et malis. Ut omnes honorificent Filium, sicut honorifcant Patrem. » Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem. Quid est enim, « honorificat Patrem, » nisi quod habeat Filium? Aliud est enim, cum tibi commendatur Deus, quia Deus est: et aliud, cum tibi commendatur Deus, quia Pater est. Cum tibi commendatur: Spiritus quidam summus, aeternus, invisibilis, incommutabilis tibi commendatur. Cum vero tibi, quia Pater est, commendatur, nihil tibi aliud quam Filius
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos & uiuificat. fic & filius
quos uult uiuificat. Non enim
alios pater alios filiũs uiuificat.
sed una potestas unam uiuifica¬
tiorem facit. quae & iam potesta
uno honore honoranda est. &
ideo consequenter subiunxit.
Pater enim non tudicat quriqua
sed om̃e tudictum dedit filio. itt
om̃s honorificent filium: ficut
honorificant patrem. Qui non hotio
rficat filium. non honorificat patre̾.
Pater non iudicat quemquã. quia
pater ꝑsonam hominum nͨ suscepit.
nec inuudicio uidebitur. sed sola
filit in ea forma quae iudicata est
niuste. & iuste ⁊udicabit uiuos
ac mortuos. Nec enim filius uidebit᷑
in iudicio in ea natirra qua consub¬¬
stantialis est do patri. sed in ea qua
consubstantialis est matri: & homo
factus est. Ita intelligendum est:
pater non iudicat quemquam. sed
om̃e tudiciũ dedit filio. ac sidicerẽt᷑.
patrem nremo uidebit inrudicio ui.¬
uorũ & mortuorũ sed oñres filium:
quia & filius hominis est ut possit.

Expanded text:
mortuos et vivificat, sic et Filius mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Non enim alios Pater, alios Filius vivificat, sed una potestas unam vivificationem facit, quae etiam potestas uno honore honoranda est. Et ideo consequenter subjunxit: « Pater enim non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: ut omnes honorificent Filium, sicut honorifrificat Filium. Pater non judicat quemquam, quia Patris persona hominem non suscepit, nec in judicio videbitur: sed sola Filii persona, in ea forma quae judicata est injuste, et juste judicabit vivos ac mortuos. Nec enim Filius videbitur in judicio in ea natura qua consubstantialis est Deo Patri, sed in ea qua consubstantialis est matri, et homo factus est. Ita intelligendum est: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, ac si diceretur: Patrem nemo videbit in judicio vivorum et mortuorum, sed omnes Filium, quia Filius hom
Abbreviated transcription (Latin):
monstraret. continuo ait. Eit
maiora horum optra de monstrab
ei. ut uos ad intremini. Sicut en
sic & filius quos uult uiuificat. Ea
enum patrem demonstraturũ filio
dicit. que mirentut : & quȩ eado
effent illa mox docuit. Sicut em
pater suscitat mortuos. sic & filius
quos uult uiuificat. Ex atquata
tatem. & demonstratiore̾ operũ.
Non ignorationis instructio est sednt
ficdei quae non filio screntiam igno¬
ratorum sed nobis confessionem
natiuitatis in uexit. Demonstrart
enim patrem est. ꝑ filium facere
quae factitrus est. Nam maiora
opera funt refurrectio mortuoram
quae erit in nouissimo die. quam
istius languentis sanitas. qui xpͥi
urerbo sanatus est. ex quo nata est
huius occasio tota fermonis. Dicto
cnim. ut uos intremini. Et hoc
difficile est uidere quomodo taqua
tem poraliter filio coarterno aliqua
demoristra acternus pater. omia
maiora: Maiora ergo funt opera
mortuos suscitare. quam languids
sanare. Sed sicut suscitat pater

Expanded text:
monstraret, continuo ait: Et monstraret, continuo ait: Et majora horum opera demonstrabit ei, ut vos admiremini. CAPUT X. sic et Filius quos vult vivificat. Ea enim Patrem demonstraturum Filio dicit quae mirentur. Et quae eadem essent illa, mox docuit: Sicut enim Pater suscitat mortuos, sic et Filius quos vult vivificat. Exaequata itatem, et demonstrationem operum. Non ignorationis instructio est, sed nostrae fidei, quae non Filio scientiam ignoratorum, sed nobis confessionem nativitatis invexit. Demonstrare enim Patrem, est per Filium facere quae facturus est. Nam majora opera sunt resurrectio mortuorum, quae erit in novissimo die, quam istius languentis sanitas, qui Christi verbo sanatus est, ex quo nata est hujus occasio tota sermonis. Dicit enim: « ut vos miremini; » et hoc difficile est videre, quomodo tanquam temporaliter Filio coaeterno aliqua demonstret aeternus Pater, omniamajora? Majora ergo sunt opera mortuos suscitare, quam languidos sanare. Sed sicut suscitat Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ratio est in personis. sed unitas in
natitra. Non enim potest filrus a se
facere quicquam. nifi qđ uiderit
pattem facientẽ. Non debemus
carnaliter intelli gere hanc senten¬¬
tiam quasi duorũ hominu̾ patris
& filii unius ostendentis. alterius
uidentis. unius loquentis. alterius
audientis: quia nec pater maiore
habet potestatem. nec minorem
diꝰ filius cum in patre & filio nulla¬
distantia diuinitatis sit. sed una
marestas. Ideo suibiecit. Om̃ia eni
quȩcumq facit pater. cadem & filius
facit similiter. Signi ficationem
unius naturȩ ostendit. & unius
oprrationis. quia comunis est ope-¬
ratio patris & filii. & quorũ est una
natita. una & iam & operatio.
Ideo subsegutenter subrunxit. Pater
diligit filium & om̃ia demonstrat
ei quae ipse facit Ut ostenderet
omirem hanc patris demonstrati¬
onem fidei nr̃ę ee doctrinam. &
nequaquam hic ignorantia in
filio possit intelligi. cui pater
opera omia quȩ ipse faceret

Expanded text:
ratio est in personis, sed unitas in ratio est in personis, sed unitas in natura. « Non enim potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. » Non debemus carnaliter intelligere hanc sententiam, quasi duorum hominum Patris et Filii, unius ostendentis, alterius videntis: unius loquentis, alterius audientis: quia nec Pater minorem habet potestatem, nec majorem Dei Filius, cum Patre et Filio distantia Divinitatis non sit, sed una majestas. Ideo subjecit: « Omnia enim quaecunque facit Pater, eadem et Filius facit similiter. » Significationem unius naturae ostendit, et unius operationis: quia communis est operatio Patris et Filii, quorum est una natura, una etiam operatio. Ideo consequenter subjunxit: « Pater diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit. » Ut ostenderet omnem hanc Patris demonstrationem fidei nostrae esse doctrinam; et ut nequaquam hic ignoratio Filio posset intelligi, cui Pater opera omnia quae ipse faceret,
Abbreviated transcription (Latin):
trunt non dm̃. Caruem uidert᷑
drumitatem non crediderunt.
factre quicquam. nisi quod uiderit
patrem facientem. Non alia oꝑa
facit pater quã uidẽt filius. & alia
Quȩcumq enim ille fecerit. illa filius
similiter facit. Non cum ille fecerit
alia filius similiter facit. sed quȩcũq
ille fecerit. hȩc & filius similiter
facit. Sihȩc facit filius quȩ fecerit
Non alia pater alia filius facit. sed
cadem opera funt patris & filii.
Et quomodo ea facit & filius & cadtͦ
& similiter: Ne forte eadem. sed¬
dicis similiter. Et adem inquit.
cadem non similiter. dum om̃ia
quȩ pater facit ptr filium facit.
ficut dictum est : Omria ꝑipsũ
facta sunt: & sine ipso factum
est nihil. Ideo similiter dixit
quia eadem facit filius quȩ facit
& pater. quia una patris & filui in
drumitate substantia & operatio.
una uoluntas & potestas. una uita
& esfentia. & arqualia omia sunt
in patre & filio. nisi quod pater
pater est: & filius filius est. Sepa¬

Expanded text:
erunt, non Deum; carnem viderunt, erunt, non Deum; carnem viderunt, divinitatem non crediderunt; facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. « Non alia opera facit Pater quae videat Filius, et alia Quaecunque enim ille fecerit, haec et Filius similiter facit. Non cum ille fecerit alia, Filius similiter facit; sed quaecunque ille fecerit, haec et Filius similiter facit. Sed haec facit Filius quae fecerit non alia Pater, alia Filius facit, sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo ea facit et Filius et eadem et similiter? Ne forte eadem, sedis « similiter. » Eadem, inquit, , et similiter; nam omnia quae Pater facit, per Filium facit, sicut dictum est: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ideo similiter dixit, quia eadem facit Filius quae facit et Pater; quia una Patris et Filii in divinitate substantia et operatio, una voluntas et essentia. Et aequalia omnia sunt in Patre et Filio, nisi quod Pater Pater est, et Filius Filius est. Sepa
Abbreviated transcription (Latin):
factre quod non esset. & ñ ueractt
intimare quod ess&. Commoti
ergo sunt ⁊udȩi & indignati.
Merito quidem quod audiebant
hominem aequalem se facere dõ.
sed ideo inmerito. quia in homuine
non intelli gebant dm̃. Carire̾
uidebant. dm̃ nesciebant. Habita
culum cernebant. habitatorem
ignorabant. Caro eam illa tem¬
plum erat. ds̃ in habitabat intus.
Non ergo iħ̃s carnrem aequabat
patri. non formam serui dño con.¬
parabat. non quod factum est ꝓpͣt
nos. sed quod erat quando fecit
nos. Quis namq sit xp̃s catholicis
loquor nostis quia berre credidistis.
Recensete de uerbo quod nostis.
In principio crat uerbum. & utrbũ
caro factum est. & habitauit in
nobis. Hac carne maior ẽ pater
ita pater & arqualis & maior.
equalis uerbo. maior carne: at-¬
qualis ei per que fecit nos maior eo
qui factus est propter nos. Ccom.¬
moti sunt urero & turbati iudxi
quia se arqualem xpͥs patri fecit.
qui bominem tantum modo intellex¬

Expanded text:
facere quod non esset, et non veraciter facere quod non esset, et non veraciter intimare quod esset. Commoti ergo sunt Judaei, et indignati; merito quidem, quod audebat homo aequalem se facere Deo; sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant Deum. Carnem videbant, Deum nesciebant; habculum cernebant, habitatorem ignorabant. Caro enim illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non formam servi Domino comparabat: non quod factum est propter nos, sed quod erat quando fecit nos. Quis namque sit Christus, catholicis loquor, nostis, quia bene credidistis: Recensete de Verbo, quod nostis. In principio erat Verbum, et Verbumfactum est, et habitavit in nobis: hac carne major est Pater. Ita Pater et aequalis et major: aequalis Verbo, major carne; aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est propter nos. » Commotis vero et turbatis Judaeis, quia se aequalem Christus Patri fecit, qui hominem tantummodo intellex
Abbreviated transcription (Latin):
pontns. regens accumulans. Ac si
apte dicat. Quid mihi inuidetis:
Cur me uituperatis eģei legis doctores.
quod in forma hominis sabbato salutẽ
unius hominis operatus sum: qui
innatura diuinitatis una cum dõ
patre totum genus humanum immo
totam mundi machinam & cuncta
uifibilia & in insibilia quietus semꝑ
õptror: Sed ipsi talxͥs ac tanti
mysterii minus capaces. propterea
magis quȩ rebant eum interficere.
quia non solum soluebat sabbatũ.
sed & patrem suum dicebat dm̃.
aequabem se faciens dõ. In eo maxinte
dolebant. qura in his quem uerum ex
infirmitate carnis homine cognoue¬
rant. uerum se dĩ filium credi uolu¬
iss&. id est non gratia adoptatũ. ut
ꝗteros scos dequibus loquitur per¬
prophãm. ego dixi dii estis. & filu
excelsi oms. sed natirra patris per
omia aequalem. Notandum sane
quod dictum est aequalem se faciens
dõ ad iudȩorã ꝑsoriam dictum. qui
putabant dñm ib̃m prȩdicando se¬

Expanded text:
ponens, regens, accumulans. Ac si ponens, regens, accumulans. Ac si aperte dicat: Quid mihi invidetis? cur me vituperatis, coeli legis doctores, quod in forma hominis Sabbato salutem unius hominis operatus sim, qui in natura divinitatis una cum Deo Patre totum genus humanum, imo totam mundi machinam, et cuncta visibilia et invisibilia, quietus semper operor? Sed ipsi talis ac tanti mysterii minus capaces, propterea magis quaerebant eum interficere, quia non solum solvebat Sabbatum, sed et Patrem suum dicebataequalem se faciens Deo. In eo maxime dolebant, quia is quem verum ex infirmitate carnis hominem cognoverant, verum se Dei Filium credi voluisset, id est, non gratia adoptatum, ut caeteros sanctos, quibus loquitur Propheta: Ego dixi, dii estis, et filii Excelsi omnes ; sed naturomnia aequalem. Notandum sane quod dictum est: « aequalem se faciens Deo, » ad Judaeorum personam dictum, qui putabant Dominum Jesum praedicando
Abbreviated transcription (Latin):
& ego operor. Et reliq̃. o molab¬
PERAT UR
pater & filius ut natura¬
rum diuersitas ꝑmanen.
quae in prima condicione munhi
conditȩ sunt. Ideo en̾i dictũ est
in psalmis. Qui finxit singillati
corda corũ. Non in cognita anima.¬
rum genera. sed ciusdem substantiȩ
animas quae in primo homine
condita est reformat. Qua propt
psalmista cum non solum primor¬
dialem mrundi creationem. sed et
cotidianam creaturȩ gub̾nationem
ad laudem creatoris referret. ait
inter ex̧tera. Om̃ia in saprentia
fecisti. Si autͥ xpͣm dĩ uirtutem&
dĩ saprentiamrecte confitem̃
& omĩa in saprentia fecit ac regii
ds. constat nmrrũ quia pater uss
modo operatur. operatur & filius.
Ei rgo pater m̃s inquit non sex solut
it putatis dieb ꝓrimis operatus est:
utrum usq modo operatur. ñ nouti
qeaturȩ genus instituendo. sed quȩ
in principio creauerat ne deficiant
ꝓpagando. Ett ego operor. subau¬
altur usq modo cum eo cuncta dis¬

Expanded text:
et ego operor, » et reliqua. Oet ego operor, » et reliqua. Operatur Pater et Filius, ut naturarum diversitas permaneat, quae in prima conditione mundi conditae sunt. Ideo dictum est in Psalmis: « Qui finxit sigillatim corda eorum . » Non incognita animarum genera, sed ejusdem substantiae animas, quae in primo homine condita est, reformat. « Quapropter Psalmista cum non solum primordialem mundi creationem, sed et quotidianam creaturae gubernationem ad laudem creatoris referret, ait inter caetera: Omnia in sapientia fecisti . Si autem Christum Dei virtutem et Dei sapientiam recte confitemur, et omnia in sapientia fecit ac regit Deus, constat nimirum quia Pater usque modo operatur, operatur et Filius; ergo Pater meus, inquit, non solum sex, ut putatis, diebus primis operatus est, verum usque modo operatur, non novum creaturae genus instin principio creaverat, ne deficiant, propagando. Et ego operor, subauditur, usque modo, cum eo cuncta dis
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi illum magistrũ fecerant. ipsi¬
ut discerent totrẽs in terrogauert᷑.
& in terrogatum docentem proie¬
cerunt. Dum ergo audiuit ⁊ih̃s
quia eircerunt cum foras cum
inirenisset cũ dixit ei. Tucredis
in filrum dĩ. Modo lauat facrem
c̃ordis. Respondit ille & dixit.
quasi adhuc inuinctus. Quis es
añe ut credam in eu̾.Et dixit
ei ihs. Et uidisti cũ. & qͥ loquit᷑
tecum ipse est. Tunc prostratus
adorauit eum. Deniq tam facio
lota cordis & mrundata conscrenda
agnoscens illum non filium quod
ante crediderat. sed filium di queo
uidebat ait. Ci redo dñe. Sea
parũ est dictre credo. Uis uidere
qualem credat: Procidensadoran
cũ. Sed si dm̃ dĩ filium ñ credidiso
quem uidebat. nullatenus ad orasse
eum. Ancumbite ergo orationibus
peccatores. confitemini peccata
ur̃a. orate ut deleantur. orate it
minuantur. orate ut uobis profia¬
entibus rpsa deficiant. ER
rum. Pater m̃s usq modo operatis

Expanded text:
» Ipsi illum magistrum fecerant, » Ipsi illum magistrum fecerant, ut discerent toties interrogaverunt: et interrogatum docentem projecerunt. « Dum ergo audivit Jesus quia ejecerunt eum foras, et cum invenisset eum, dixit ei: Tu credis in Filium Dei? » Modo lavat faciem cordis. « Respondit, et dixit » quasi adhuc inunctus: « Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum ipse est. Tunc prostratus adoravit eum. » Denique jam facie lota cordis, et mundata conscientia, agnoscens illum non filium Joseph quod ante crediderat, sed Filium Dei quem videbat, ait: « Credo, Domine. » Sed parum est dicere Credo. Vis videre qualem credat? « Procidens adoravit eum. » Si Deum Dei Filium non credidisset quem videbat, nullatenus adorasset eum. Incumbite ergo orationibus peccatores. Confitemini peccata vestra, orate ut deleantur, orate ut minuantur, orate ut vobis proficientibus ipsa deficiant. HOMrum: Pater meus usque modo operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tens. & pectus suum ꝑcutiens dicer&.
dñe propicrus esto mihi peccatori.
& ꝑ istam confessionẽ meruit ⁊usti.¬
ficationem. quomodo iste cecus
inluminationem. Si peccatoribus
lauandu est cor penitentię lacti-¬
mis ut ex audiantur. & fiat in corde
illorũ quod factum est in facie cȩci
huius. & sentiant dm. illos ex audire :
qui ut peccatores saluar&. uenit in
mundum. Ascło non est auditui.
quia quis aperuit oculos cȩci nati.
Nisi ess& bic ado: non poterat facere
quicquam. Labete & constanter:
confessus est ueritatẽ. Hȩc enim
quae facta sunt adu̾o. a qͦ fierent nisi.
a dño: Aut quando discipulis
talia fierent. nisi in eis ds habitarae ẽ
Responderunt & dixerunt ei. In
peccatis natus es totus. Quid est
totus e Cum oculis clausis. Sed
qui aperuit oculos. saluat & totũ.
I pse in corde resutrectionem. qui
in facie dedit inluminationem.
In peccatis natus es totus. & tu doces
nos: Et erecerunt cum foras.

Expanded text:
tens, et pectus suum percutiens, diceret: tens, et pectus suum percutiens, diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori ; et ista confessione meruit justificationem, quomodo iste caecus illuminationem. Sed peccatoribus lavandum est cor poenitentiae lacrymis, ut exaudiantur; et fiet in corde illorum quod factum est in facie caeci hujus; et sentient Deum illos exaudire, qui, ut peccatores salvaret, venit in hunc mundum. A saeculo non est auditum quia aperuit quis oculos caeci nati. Nisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam. Libere et constanter confessus est veritatem. Haec enim, quae facta sunt a Domino, a quo fierent, nisi a Domino? aut quando a discipulis talia fierent, nisi in eis Dominus habitaret? Responderunt, et dixerunt: In peccatis natus es totus. Quid est totus? Cum oculis clausis, sed qui aperuIpse dabit in corde resurrectionem, qui in facie dedit illuminationem. « In peccatis natus es totus, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras.
Abbreviated transcription (Latin):
feretis cȩcos. respondit eis. Dixi
uobis. iam & audistis. Quid iteru̾
urultis audire: Numquid & uos
uultis discipuli eius ficri: Quid
est numquid & uos nisi quia ego
iam sum. Numquid & uos iam¬
non uideo Sed non uideo uos
uidere. Maledixerunt ei. & dixe¬
runt. Tu discipulus illius sis.
suꝑ filios nt̃os. Maledictum est
enim si cor discutias. non si uerba
ꝓpendas. Nos autem moysi disci
puli sumus. Nos scimtis. quia moysi
loquutus est ds̃. Habetis etti dũm
dicentem. si crederetis moysi.
crederetis & nrihi. De nre enim
scripsit: ita ne sequimini seruuꝰ.
& dorsum ponitis contra dnm.
Nespondit ille homo. & dixit eis.
In hoc enim mi tabile est. quia
tos uescitis undesit. & aperuit
meos oculos. Scimus auteni. quia
peccatores ds̃ non audit. Sed si
quis dĩ cultor est. & uoluntatem
eius facit: hunc exaudit. Aahuc
in unctus loquitur. Nam & pecca¬
tores exaudit ds̃. Sĩ tnim peccato¬
res ds non exaudir&. frustra ille
publicanus oculos interram dimit.¬

Expanded text:
eis: Dixi vobis jam, et audistis. Quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? » Quid est « nunquid, » nisi quia ego jam sum? Nunquid et vos jam video? sed non video vos videre. « Maledixerunt ei, et dixerunt: Tu discipulus illius sis. super filios nostros. Maledictum est enim si cor discutias, non si verba perpendas. « Nos autem discipuli Moysi sumus. Nos scimus quia Moysi locutus est Deus. » Habetis enim Dominum dicentem: « Si crederetis Moysi, crederetis et mihi . » De me enim scripsit ita: Me sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum. « Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc enim mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aquia peccatores Deus non exaudit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur; nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille Publicanus oculos in terram demit
Abbreviated transcription (Latin):
diem. audiamus quȩ sit nox ista.
Quid igitur quid dicemus de nocte
ista quando erit. quando nemo potest
operari: Nox ista impiorum erit.
nox ista corum erit quib infine
dicitur. Ite in ignem arterirum.
qui paratus est diabolo & angelis eiꝰ
Sed & nox dicta est. non flanima non
ignis. Nudi quia or nox est. de quodã
seruõ dicit. Lagate illi manis et
pedes. & proicite eum intenebras
illa nocte pręueniatur. ubi nemo
possit operari. Modo est ut oꝑetur
fides per dilectioirem. & si modo
operatur. hic est dies hic est xpͥs.
Audi promittentem. & ne arbitreris
absentem. Ecce ego uobiscum sũ
om̃ribus diebus. usq ad consumma.¬
tionem scłi. Ibi enim erit noꝵ. ubi
nemo possit optrari. sed reci pete
quod operatus est. Aliud est tempus
operationis. aliud receptionis.
Reddet enim tunc unicuiq scdm̃
opera sua. Audiamus sollicita
habemus. operemur bonũ. Quid

Expanded text:
diem, audiamus quae sit nox ista. diem, audiamus quae sit nox ista. « Quid igitur? Quid dicemus de nocte ista? Quando erit, quando nemo poterit operari? Nox ista impiorum erit; nox ista eorum erit, quibus in fine dicetur: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Sed et nox dicta est, non flamma, non ignis. Audi, quia et nox est. De quodam servo dicitur: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras illa nocte praeveniatur, ubi nemo possit operari. Modo est ut operetur fides per dilectionem; et si modo operamur, hic est dies, hic est Christus. Audi promittentem, et ne arbitreris absentem: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Ibi enim erit nox ubi nemo possit operari, sed recipere quod operatus est. Aliud est tempus operationis, aliud receptionis: reddet enim unicuique secundum opera sua. » Audiamus sollicita habemus, operemur bonum ad
Abbreviated transcription (Latin):
sunt opera dñi propter quȩ uẽnit
filius di inmundũ. nisi cęcitatem
humani generis inluminare. uul¬¬
nerataq sanare. perdita requitere.
deformia reformare. Sed quid
est quod dixit. me oportet operari
opera eius qui misit me donec dies
est. Tenit enim nox. quandonemo
potest optrari. Constat expressum
ac difinitum diem cominemorasse
dñm hoc loco sexpsum. ichest lumen
mundi. Quamdiu inquit sum in
hoc mundo. lumen sum mundi.
Eergo ipse operatur. quandiu est in
hoc mundo. Putamus fr̃es eĩi fuisse
hic tune. & modo non hic esse:
Si hoc putamus. iam ergo post ascensũ
dni facta est nox ista metirenda. ⁊bi
nemo potest operari. Si post.
ascerisionem facta est nox ista. quid
est quod ait discipulis suis ascendens
in celum ecce ego uobiscum sum om̃ib
dieb usq ad consummationem scłi:
Qui tunc corporali pręsentia fuit in
mundo. nunc diuina potentia pͥsens
est ubiq in mundo. Rudiuimus

Expanded text:
sunt opera Domini propter quae venit sunt opera Domini propter quae venit Filius Dei in mundum, nisi caecitatem humani generis illuminare, vulnerata quaeque sanare, perdita requirere, deformia reformare? Sed quid est quod dixit? Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Venit enim nox, quando nemo potest operari. « Constat expressum ac definitum diem commemorasse Dominum in hoc loco seipsum, id est, lumen mundi. Quandiu, inquit, sum in hoc mundo, lumen sum mundi. Ergo ipse operatur. Quandiu est autem in hoc mundo? Putamus, fratres, eum fuisse hic tunc, et modo non hic esse? Si hoc putamus, jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari. » Si post ascensionem facta est nox ista, quid est, quod ait discipulis suis ascendens in coelum: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Qui tunc corporali praesentia fuit in mundo, nunc divina potentia praesens est ubique in mundo. Audivimus
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam magistro. Quis peccautt
hic peccauit. neq parentes cius.
Quia est quod dixit.: Si nullus hono
sine peccato. num quid parentes
huius cȩci sint̾ peccato erant.
Numquia ipse sine peccato origimili
natus erat. uel uiuendo nihil addi.¬
derat: Si ergo & parentes cius ha¬
butrunt peccatum & iste habure
peccatum. quare dñs dixit neq he
peccauit neq parentes eius. nisi
ad rem respondit dequa int̾rogats
ql cur cceus nasceretur: Habe¬
bant enim peccatum. per quod
tum est ut cȩcus nasceretur. quatę
acus natus est: Audi magistrũ
docentem. quȩrit credentem. ut
faciat in tell gentem. Ipse causã
dicit quare sit ille cȩcus natus.
tantũ modo cȩco acturussim. sed
ut manifestetur quid incȩcitate
totius humani generis per me
sccutus adiunxit. Me oportet
operari opera eius qui misit me.
donec dres est. Meniento quomodo
untuersam glãm illi dat de quo est.
quia ille hab& filrum qui de illo sit
ipse non hab& de quo sit. Quae¬

Expanded text:
tanquam magistro. Quis peccavit? tanquam magistro. Quis peccavit? hic peccavit, neque parentesQuid est quod dixit? Si nullus homo sine peccato, nunquid parentes hujus caeci sine peccato erant? Nunquid ipse sine peccato originali natus erat, vel vivendo nihil addiderat? Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum, quare Dominus dixit: Neque hic peccavit, neque parentes ejus? nisi ad rem respondit, de qua interrogatus est, cur caecus nasceretur. Habebant enim peccatum parentes etum est, ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem. Quaerit credentem, ut faciat intelligentem. Ipse causam dicit, quare sit ille caecus natus, tantummodo caeco acturus sum, sed ut manifestetur quid in caecitate totius humani generis per me secutus adjunxit: Me oportet operari opera ejus, qui misit me, donec dies est. Mementote quomodo universam gloriam illi dat, de quo est, quia ille habet filium, qui de illo sit, ipse non hab
Abbreviated transcription (Latin):
uerba quia signa sunt. Si ergo
quid signific& hoc quod factum
est cogitemus. genus humanum
est iste cycus. Hȩc enim egettas
contigit in primo homine per
peccatum de quo om̃s originem
duxunus. non solum morcs sedar
iniquitatis. Si enim cęcitas insi¬
delitas est. & inluminatio fides. que
fidelem quando uenit xps inuenti
Ideo euuangelista de xpͥo dicto &
prȩteriens. Si prȩterit enim xps
& non in uia peccatorũ ittorũ stenti
sicut inquadam parabola ipsc dno
ait. Ul enit enim samaritanus
secus uiam. Qui trenit sanare
uulneratũ semiuiuum. Prȩcent
cȩcum inluminare. Qui uulnt¬
ratus in parabola dicitur. Hic in
re gesta cȩcus inluminatur. Uidi
ergo hominem cęcum. non ut cũq
cȩcum. sed cȩcum anatiuitate.
Om̃s enim homines pręter illum
solum qui ex uirgine natus est on¬
ginali peccato cȩci. id est cũ peccato
nati sunt. quod ex radice peccatrce
primi parentis traxerunt. Inter.
quia discere desiderabant. Questi¬
onem quippe dño proposueruntt.

Expanded text:
verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc quod factum est cogitemus, genus humanum est iste caecus: haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas, et illufidelem, quando venit Christus, invenit, ideo Evangelista de Christo dicit, Et praeteriens. Sic praeterit enim Christus, et non in via peccatorum nostrorum stetit, sicut in quadam parabola ipse Dominus ait: Venit enim Samaritanus secus viam . Qui venit sanare vulneratum semivivum, praeteriens caecum illuminat. Qui vulneratus in parabola dicitur, hic in re gesta caecus illuminatur. Vidit ergo hominem caecum, non utcunque caecum, sed a nativitate caecum. Omnes enim homines praeter illum solum, qui ex virgine natus est, originali peccato caeci, id est, cum peccato nati sunt, quod ex radice peccatrice primi parentis traxerunt. Interroappellabant, quia discere desiderabant. Quaestionem quippe Domino proposuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
gelio prius dixit inuiam gentiũ
ne abieritis. post passione uero suã.
cuntes inquit docete om̃s gentes.
Uidens aut̃ centurio qui exaduerso
stabat quia sic clamats exprrassoe.
ait. Uere. homo hic filius diꝰ erat.
Manifesta causa miraculi centuri¬
onis exponitur. quod uidens dnm
sic expirasse. hoc est sp̃m emisisse
dixerit utre homo hic filius dĩ erat.
Nullus cram hab& potestatẽ emit¬¬
tendi sp̃m. nisi qui animarum
conditor est. Et hoc considerandũ
est quod centurio ante crucem in
ipso scandalo passionis uete dĩ filiũ
confiteatirr. & arrius in ȩccła prę¬
dicit creaturam. Onde merito ꝑ
centurionem fides ȩccłȩ designat᷑.
quȩ uel mysterus cęlestibris per
mortem dmi reseratis contiauo

Expanded text:
gelio prius dixit: In viam gentium ne abieritis . Post passionem vero suam: Euntes, inquit, docete omnes gentes . Videns autem centurio, qui ex adverso stabat, quia sic clamans exspirasset, ait: Vere homo hic Filius Dei erat. Manifesta causa miraculi centurionis exponitur, quod videns Dominum sic expirasse, hoc est, spiritum emisisse, dixerit: Vere homo hic Filius Dei erat. Nullus enim habet potestatem emittendi spiritum, nisi qui animarum conditor est. Et hoc considerandum est, quod centurio ante crucem in ipso scandalo passionis, vere Dei Filium confiteatur, et Arius in Ecclesia praedicet creaturam. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae velo mysteriorum coelestium, per mortem Domini reserato, continuo
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ artioris instituta subeunt
Sed quicuq hȩc pro aeterna soli
cȩlestiq gła agunt. hi profecto
dextri latronis merito ac fide desig.¬
nantut. Atqui siue humane laudis
inuiti seu qui lib& minus digna in¬
tentione mundo abrenuntiant
non in merito blaspheinatoris ac
sinistris latronis mentem inritant¬
& actus. de qualibus dicit apło. Si
tradidero corpus meu ut ardeat
si dedero om̃s facultates meas in
cybos pauperu. si alia plura aut
pietatis opera facerẽ. aut dona grȩ
sprritalis accepisse uidear: caritat
autẽ non habram. nihil ⁊nrib ꝓdisti

Expanded text:
tiae arctioris instituta subeunt. tiae arctioris instituta subeunt. Sed quicunque haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito ac fide designantur. At qui sive humanae laudis intuitu, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoris ac sinistri latronis mentem imitantur et actus. De quibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia plura aut pietatis opera facere, aut dona gratiae spiritalis accepisse videar, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse dñi nec atticem linguam
iudeorũ. quam militũ manus.
Et erat titulus causȩ eiꝰ iascriptus.
rex iudeorũ. Titulus positus suꝑ
crucem eius in quo soriptum est
rex iudȩorũ. illud ostendit quod
nec occidendo effierre potuerunt
ut eũ regem non haberent: qui
in psalmo cauit. Eigo autẽ consti¬
tutirs sum rex ab eo. suꝑ fyor mon¬
rem scm cius. Qui apte & ia qm
rex simul & poritifex est. cum
ox imram patri suȩ carnis hostiã
in altari crucis offerret. regis
quoq qua prȩditus erat dignitate
titulo prętendit. ut cunctis legere
hoc est audire & credere uoben-¬
tibus insinuaret. quia ꝑ crucis
patibulum non ꝑdiderit suum.
sed confirmautrit potius & cor¬
roborauerit imperiũ. Et cum
eo crucifigunt duo lattories. unu
adextris & alium asinistris. Lat¬
nes qui eum dño sunt hinc & indo
crucifixi. significant eos qui sub
fide & confessione xp̃i uel agone
martẏru. uel cuius lib& continea¬

Expanded text:
fuisse Domini necatricem linguam fuisse Domini necatricem linguam Judaeorum quam militum manus. Et erat titulus causae ejus inscriptus: Rex Judaeorum. Titulus positus supra crucem ejus in quo scriptum erat: Rex Judaeorum, illud ostendit, quod nec occidendo efficere potuerunt, ut eum regem non haberent qui in psalmo canitur: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion, montem sanctum ejus . Qui apte etiam rex et pontifex est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque, qui rex praedictus erat, dignitatem titulo praetendit, ut cunctis legere, hoc est, audire et credere volentibus insinuaret, quia per crucis patibulum non perdiderit suum, sed confirmaverit potius et corroboraverit imperium. « Et cum eo crucifigunt duos tatrones, unum a dextris, et alium a sinistris ejus. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi, significant eos qui sub fide et confessione Christi vel agonem martyrii, vel quemlibet continen