comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s gentes in uno. una ipsa ẽ untas.
que eccłia: sic illa gens quȩ gentes. Antea
gentes. multe gentes. mͦ una gens. Qua¬
re una gens: Quia una fides. quia
una spes. quia una caritas. una expe¬
tem ñ ꝑtinet: quisqͥs autẽ inde ciuis est
in una gente dĩ est. Et hȩc gens ab ori¬
ente in occidentem. ab aquilone in ma¬
re distendit᷑. ꝑ quatuor partes totiꝰ orbis.

Expanded text:
s gentes in uno una; ipsa est unitas. quae Ecclesia; sic illa gens quae gentes: antea gentes, multae gentes; modo una gens. Quare una gens? Quia una fides, quia una spes, quia una charitas, quia una exspetem non pertinet; quisquis autem inde civis est, in una gente Dei est. Et haec gens ab oriente in occidentem, ab aquilone et mari distenditur per quatuor partes totius orbis.
Abbreviated transcription (Latin):
multa mala cotidie. & tam̃ uiuere. ni¬
chil mali sibi contingere. & putabat
aut dormire d̃m. aut res humanas ñ
attendere. aut amare. facta hominum
mala. Tollit istam cogitationẽ de corde.
s bene intelligentib. Quid gͦ ait: Eoxi¬
stimas o homo qui iudicas eos qui talia
agunt & facis ea. qm̃ tu effugies uidici¬
um dĩ: Et qͣsi diceret. q̃re façio tanta
mala cotidie. & nichil mali mͥ contingit
secutus ostendit illi tempꝰ miscdĩe. An
diuitias benignitatis & patientie. &
longanimitatis eiꝰ contemnis: Et ue¬
re quia hoc contemnebat. s fecit illum
sollicitum. Ignoras inquit qm̃ benigni¬
tas dĩ ad penitentiã te adducit: Ecce
tempus miscdĩȩ. Ne autẽ hoc ille semꝑ
putaret futurũ. quomͦ secutꝰ eũ terruit:
Tu autẽ iam tempꝰ iudicii audi. audisti

Expanded text:
multa mala quotidie, et tamen vivere, nihil mali sibi contingere; et putabat aut dormire Deum, aut res humanas non attendere, aut amare facta hominum mala. Tollit istam cogitationem de corde, sed bene intelligentibus. Quid ergo ait? «Existimas, o homo» «qui judicas eos qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies judicium Dei?» Et quasi diceret, Quare facio tanta mala quotidie, et nihil mali mihi contingit? secutus ostendit illi tempus misericordiae: «An divitias benignitatis, et patientiae, et longanimitatis ejus contemnis?» Et vere quia hoc contemnebat; sed fecit illum sollicitum. «Ignoras,» inquit, «quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit» Ecce tempus misericordiae. Ne autem hoc ille semper putaret futurum, quomodo secutus eum terruit? «Tu autem» jam tempus judicii audi; audisti
Abbreviated transcription (Latin):
ait inimicos ur̃os. benefacite eis qui uos
oderunt. & orate ꝓeis qui uos ꝑsequunt᷑.
ut sitis filii patris ur̃i qui in celis est. qͥ
solem suũ facit oriri suꝑ bonos & malos.
& pluit suꝑ iustos & iniustos. Hac indul¬
gentia & lenitate diuina. multos abuti
ad ꝑnitiem suã quis nesciat: Quos argu¬
ens apls. & grauiter increpans. dicit.
Existimas o homo om̃is qui iudicas eos
qui talia agunt. & eadẽ facis. qm̃ tu effugi¬
es iudiciũ dĩ: An diuitias benignitatis &¬

Expanded text:
inquit, inimicos uestros, benefacite eis, qui uos inquit, inimicos uestros, benefacite eis, qui uos oderunt, et orate pro eis, qui uos persequuntur, ut sitis filii patris uestri, qui in caelis. est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac indulgentia et lenitate diuina multos abuti ad perniciem suam quis nesciat? quos arguens apostolus et grauiter increpans dicit: Existimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium d
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerunt. ac ꝑ hoc in excusabilis ẽ om̃is
peccator. uł reatu originis. uł additam̃to
etiã ꝓpͥe uoluntatis. siue qui nouit. siue qͥ
ignorat. siue qͥ uidicat. siue qui ñ iudicat.
quia & ipsa ignorantia in eis qui intellige¬
re noluerunt sine dubitatione peccatum
est. in cis autẽ qui ñ potuerunt. pena pec¬
cati. Ergo in utrisq ñ est iusta excusatio.
Imetipsis damnati sunt. Qd gͥ: Et il
li a semctipsis damnati ñ st̃. quib dictũ
est. in quo enĩ alterũ iudicas. temetipsum
condemnas: His autẽ dicit apls. qui p̃di¬
quẽ nulla est iniquitas. cuiꝰ sũma pote¬
stas est. qui ñ tantũ qualis qͥsq sit uidet.
uerũ etiã qualis futurus sit p̾uidet. qui
solus potest in iudicando ñ labi. quia
in cognoscendo ñ potest falli. facit tam̃
sicut eugłm loquit᷑ solem suũ oriri suꝑ
bonos & malos. & pluit suꝑ iustos & in
iustos. Cuiꝰ mirabilis bonitatis ut simꝰ

Expanded text:
peccauerunt. ac per hoc inexcusabilis est omnis peccauerunt. ac per hoc inexcusabilis est omnis peccator uel reatu originis uel additamento etiam propriae uoluntatis. siue qui nouit siue qui ignorat siue qui iudicat sine qui non iudicat, quia et ipsa ignorantia in eis. qui intellegere noluerunt. sine dubitatione peccatum est, in eis autem, qui non potuerunt, poena peccati. ergo in utrisque non est iusta excusatio metipsis damnati sunt . Quid ergo, et illi non a semetipsis damnati sunt, quibus dictum est: In quo enim alterum judicas, temetipsum condemnas? His autem dicit Apostolus: Qui praediquem nulla est iniquitas, cuius summa potestas est, qui non tantum, qualis quisque sit, uidet, uerum etiam, qualis futurus sit, praeuidet, qui solus potest in iudicandin cognoscendo non potest falli, facit tamen, sicut euangelium loquitur, solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. cuius mirabilis bonitatis ut simus
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. Eis qͥppe dicit. Propt̾ea in excusa
bilis es o homo omĩs qui iudicas. In quo
enĩ aliũ iudicas. temetipsũ comdemnas. Ea¬
dẽ enim agis quȩ udicas. Humana enĩ
suꝑbia. tanqͣm p̾sumens de urib liberi
arbitrii. excusatam se putat. qndo ignoran¬
tiȩ ñ uoluntatis uidetur eẽ qd̾ peccat. Se¬
cundũ hanc excusationẽ. in extusabiles
dicit scriptura diuina quoscũq scienter
peccare conuincit. Dĩ autẽ iustũ iudiciũ
nec illis parcit. qui ñ audierunt. Quicũq
enĩ sine lege peccauerunt. sine lege ꝑibui.
Et qͣmuis scipsi excusare uideantur. ñ ad¬
mittit hanc excusationẽ. qui scit se fecisse
hominẽ rectũ. eiq obedientiȩ dedisse p̾cep¬
tũ. nec nͥ eius quo maleusus est libero uo¬
luntatis arbitrio. etiã qd̃ transiret in po¬
steros manasse pectatũ. Neq enĩ dãnant᷑
qui ñ peccauerunt. qnͣdoquidẽ illud ex
uno in om̃s ꝑtransiit. in quo ante ꝓpria in
singulis quibq peccata om̃s cõmuniter

Expanded text:
t. Si ergo istos inexcusabiles dicit, qui invisibilia ejus per bilis es o homo omnis, qui iudicas; in quo enim alium iudicas. temet ipsum condemnas; eadem enim agis. quae superbia tanquam praesumens de viribus liberi arbitrii excusatam se putat, quando ignorantiae, non voluntatis, videtur quod peccat. Secundum hanc excusationem inexcusabiles dicit Scriptura peccare conuincit. dei tamen iustum iudicium nec illis parcit. qui non audierunt; quicumque enim sine lege peccauerunt, sine lege peribunt. et quamuis se ipsi excusare uideantur. non admittit hanc excusationem, qui scit se fecisse hominem rectum eique oboedientiae dedisse praeceptum nec nisi eius, quo male usus est. libero uoluntatis arbitrio, etiam quod transiret in posteros. manasse peccatum. neque enim damnantur, qui non peccauerunt, quando quidem illud ex uno in omnes pertransiit, in quo ante propria in singulis quibusque peccata omnes communiter
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ: S ne diceret᷑. qͣre suꝑ impi¬
etatẽ gentiũ. numqͣm enĩ gentes legẽ acce¬
ꝑunt. & p̾uaricatores fadisunt. recte reue¬
latur ira dĩ suꝑ iudeos. quib data est lex
& eam obseruare noluerunt. gentib autẽ
ñ est data. Intuemini fr̃s & intelligite qͦ¬
mͦ om̃s reos ostendit. & om̃s salutis indige¬
re. ac miscdĩȩ dĩ. Reuelatur enĩ ira dci
de celo suꝑ omnẽ impietatẽ & iniusticiã
hominũ. eoꝵ qui ueritatẽ in iniquitate

Expanded text:
ne diceretur, Quare super impietatem Gentium? Nunquam enim Gentes Legem acceperunt et praevaricatores facti sunt? Recte revelatur ira Dei super Judaeos, quibus data est Lex, et eam observare noluerunt: Gentibus autem non est data. Intuemini, fratres, et intelligite quomodo omnes reos ostendit, et omnes salutis indigere ac misericordiae Dei. Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem et injustitiam hominum
Abbreviated transcription (Latin):
rectas & scdm d̾m habemꝰ has affec¬
tiõnes. huiꝰ uitȩ sunt ñ illiꝰ qmͣ futurã
sꝑamus. & sepe illis etiã inuiti cedimus.
Itaq aliqnͣdo qmuis ñ culpabili cupiditate
s laudabili caritate moueam᷑. ctiam dũ
nolumꝰ flemꝰ. Habemꝰ gͦ eas ex humanȩ.
infirmitatẽ gerimꝰ. si eas om̃ino nullas
habeamꝰ. tunc potiꝰ ñ recte uiuimus.
Uituꝑabat enĩ & detestabatur apls qͦs dam.
quos etiã dixit ẽẽ sine affectione. Culpa¬
uit etiã illos sacer psalmꝰ. de quib ait.
Sustinui qͥ simul contristaret᷑. & ñ fuit.
Nam om̃ino ñ dolere dũ sumꝰ in hoc loco
miseriȩ. ꝓfecto sicut quidã etiã apud huꝰ
scłi litteratos sensit & dixit. ñ sine magna
mercede contingit. ĩmanitatis in animo.
stuporis in corpore. Cum itaq animũ
contingere omĩno ñ potest ullus affectus.
quis hunc stuporẽ ñ om̃ib uitiis iudi¬
dens enĩ quosdã ait. sine affectu. sine
miscdia. Ubi cnĩ est affectus. ibi miscdia.¬

Expanded text:
rectas et secundum Deum habemus has affectiones, hujus vitae est, non illius quam futuram speramus, et saepe illis etiam inviti cedimus. Itaque aliquando, quamvis non culpabili cupiditate, sed laudabili charitate moveamur, etiam dum nolumus flemus. Habemus ergo eas ex humanae infirmitatem gerimus, si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte vivimus. Vituperabat enim et detestabatur Apostolus quosdam, quos etiam esse dixit sine affectione . Culpavit etiam illos sacer Psalmus, de quibus ait, Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit . Nam omnino non dolere, dum sumus in hoc loco miseriae, profecto, sicut quidam etiam apud saeculi hujus litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit, immanitatis in animo, stuporis in corpore. Quocirca illa contingere omnino non potest ullus adfectus, quis hunc stuporem non omnibus uitiis iudidens enim quosdam, ait: Sine affectu, sine misericordia . Ubi est affectus, ibi miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilis hominis. & uolucrũ. & quadru-¬
pedũ & serpentiũ. Et ne quisqͣm eoꝵ dice¬
ret. ñ simulachra colo. s qd̾ significant si¬
mulachra. subiecit statĩ. & colũerunt &
seruierunt creature potiꝰ qm creatori.
Intelligite prudenter. Aut simulachrũ
enĩ colunt. aut creaturam. Qui simula¬
chrũ colit. conu̾tit ueritatẽ dĩ in menda¬
ciũ. Nam mare ueritas est. neptunꝰ au
autẽ simulachrũ solis faciendo. conu̾tit
ueritatẽ dĩ in mendaciũ. S ne dicant. ñ
colo simulachrũ.s solem colo: ideo dixit.
coluerunt potiꝰ creaturã qͣm creatorem

Expanded text:
olucrum, et quadrupedum, et serpentium. » Et ne quisquam eorum diceret, Non simulacrum colo, sed quod significant simulacra; subjecit statim, Et coluerunt, et servierunt creaturae potius quam Creatori . Intelligite prudenter. Aut simulacrum enim colunt, aut creaturam. Qui simulacrum colit, convertit veritatem Dei in mendacium. Nam mare veritas est; Neptunus auautem simulacrum solis faciendo, convertit veritatem Dei in mendacium. Sed ne dicant, Non colo simulacrum, sed solem colo, ideo dixit, Coluerunt creaturam potius quam Creatorem
Abbreviated transcription (Latin):
gratis datur. Si autẽ potens est siue ꝑ an-¬
gelos uł bonos uł malos. siue quocumq
alio modo oꝑari etiã in cordib maloꝵ p
meritis eoꝵ. quoꝵ maliciã ñ ipse fecit. s
aut originalit̾ tracta est ab adam. aut
creuit ꝑ. ꝓpͥam uoluntatem: qͥd mirũ est

Expanded text:
gratis datur. si autem potens est siue per angratis datur. si autem potens est siue per angelos bonos siue per malos siue quocumque alio modo operari etiam in cordibus malorum pro meritis eorum quorum malitiam non ipse fecit, sed aut originaliter tracta est ab Adam aut creuit per propriam uoluntatem: quid mirum est
Abbreviated transcription (Latin):
nicenses in epłã scdã ait de quib dã. Pro
eo qd̃ dilectionẽ ueritatis ñ receꝑunt. ut
salui ficrent: ideo mittet illis ds̃ oꝑatio¬
nẽ erroris ut credant mendacio. ut iudi-¬
centur om̃s qui ñ crediderunt ueritati. s
consenserunt iniquitati. His & talib te¬
stimoniis diuinoꝵ eloquioꝵ quȩ omĩa cõ¬
memorare nimis longũ est. satis qͣntum
existimo manifestatur. oꝑari dm̃ in cordib
hominũ ad inclinandas eoꝵ uoluntates
quocũq uoluerit. siue. ad bona ꝓ sua mi¬
autẽ iusto. Fixum enĩ debet eẽ & immobi¬
le in corde ur̃o. quia ñ est iniquitas apud
dm̃. Ac ꝑ hoc qͣndo legitis in litt̃s uerita¬
tis a dõ seduci homines. aut obtundi uł
obdurari corda eoꝵ. nolite dubitare. ma¬
la p̾cessisse merita eoꝵ ut iuste. ista pate¬
rentur. ne incurratis in illud ꝓu̾biũ sa¬
lomonis. Insipientia uiri uiolat uias eiꝰ.
dm autẽ causatur in corde suo. Gr̃ã uͦ. ñ

Expanded text:
nicenses in Epistola secunda ait de quibusdam: Pro nicenses in Epistola secunda ait de quibusdam: Pro eo quod dilectionem veritatis non receperunt, ut salvi fierent, ideo mittit illis Deus out iudicentur omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati, ait. His et talibus testimoniis diuinorum eloquiorum, quae omnia commemorare nimis longum est, satis, quantum existimo, manifestatur operari deum in cordibus hominum ad inclinandas eorum uoluntates quocumque uoluerit, siue ad bona pro sua miautem, iusto. fixum enim debet esse et immobile in corde uestro, quia non est iniquitas apud deum. ac per hoc, quando legitis in litteris ueritatis a deo seduci homines aut obtundi uel indurari corda eorum, nolite dubitare praecessisse mala merita eorum, ut iuste ista paterentur, ne incurratis in illud prouerbium Salomonis: insipientia uiri uiolat uiam eius, deum autem causatur in corde suo. gratia. uero
Abbreviated transcription (Latin):
tas iam sola peccatũ est. etiã si desit
effectus. id est si ñ habeat potistatem. Por¬
ro cũ uoluntas mala potestatẽ accipit im¬
plere qd̾ intendit. ex iudicio dĩ uenit. apud
quẽ ñ est iniquitas. Punit etiã isto modo.
nec ideo iniuste quia occulte. Ceterũ mi¬
quus puniri se ignorat. nͥ cũ manifesto
supplicio senserit nolens. qntũ mali sit qd̾
ppetrauit uolens. Hoc est qd̾ de quib dam
apłs ait. Tradidit illos ds̃ in concupiscen¬
tias cordis illoꝵ: ut faciant quȩ ñ conue¬
munt. Hinc & dñs pylato. Non haberes
inqͥt in me potestatẽ. nͥ data tibi esset desuꝑ.¬
etiam apłicis uidete quȩ scͥpta sunt. in epła
pauli apłi ad romanos. Propt̾ea tradidit
illos ds̃ in desideria cordis eoꝵ in immun¬
diciã. Item paulopost. Propt̾ea tradidit
illos in passiones ignominiȩ. Ite paulo post
S icut ñ ꝓbauerunt dm habere in noticiã.
tradidit illos ds̃ in repbamm̃tem. ut fa-¬
ciant quȩ ñ conueniunt. Et ad thessalo¬

Expanded text:
tas iam sola peccatum est, etiam si desit effectus, id est si non habeat potestatem. porro cum uoluntas mala potestatem accipit inplere quo intenditur, ex iudicio dei uenit, apud quem non est iniquitas. punit enim etiam isto modo nec ideo iniuste, quia occulte. ceterum iniquus puniri se ignorat. nisi cum manifesto supplicio senserit nolens, quantum mali sit quod perpetrauit uolens. hoc est quod de quibusdam apostolus ait: tradidit illos deus in concupiscentias cordis illorum, ut faciant quae non conueniunt. hinc et dominus Pilato: non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data tibi esset de suetiam apostolicis vide quae scripta sunt in Epistola Pauli apostoli ad Romanos: « Propterea tradidit illos Deus in desideria cordis eorum in immunditiam. » Item paulo post: « Propter hoc tradidit illos Deus in passiones ignominiae. » Item paulo post: « Sicut non probaverunt habere Deum in notitia, tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant ea quae non conveniunt. Et ad Thessalo
Abbreviated transcription (Latin):
riciam cordis tui & cor impenitens. the¬
saurizas tͥ iram in die irȩ & reuelationis
iusti iudicii dĩ. qui reddet unicuiq scđm
oꝑa sua. Ecce miscdiam & iudiciũ can¬
tabo tͥ dñe. S minatus est de iudicio.
Numqͥd ideo iudiciũ dĩ tantũmͦ formi¬
dandũ est. & ñ amandũ: Formidandũ
malis ꝓpter ꝑenam. amandũ bonis ꝓpt̾

Expanded text:
tens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Ecce, «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.» Sed minatus est de judicio: numquid ideo judicium Dei tantummodo formidandum est, et non amandum? Formidandum malis propter poenam, amandum bonis propter
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ isti in sua nequicia ꝑseuerant. idõ d̾s̃
in sua patientia ñ ꝑseuerat. Per pauca
in hoc scło puniens. ne diuina ꝓuidentia
ñ esse credatur. & multa seruans ultimo
examini ut futurũ iudiciũ cõmendetur
sibi consciꝰ dũ uidetur sibi nullã pe¬
nam pati. credit quia ñ iudicet ds̃. cum
abuti patientia dĩ. & ñ intelligere parcen¬
tis benignitatẽ. iam sit magna damnatio.

Expanded text:
quoniam isti in sua nequitia perseuerant, ideo deus in sua patientia non perseuerat perpauca in hoc saeculo puniens, ne diuina prouidentia non esse credatur, et multa seruans ultimo examini, ut futurum iudicium commendetursibi conscius dum videtur sibi nullam poenam pati, credit quia non judicet Deus: cum abuti patientia Dei, et non intelligere parcentis benignitatem, jam sit magna damnatio.
Abbreviated transcription (Latin):
corpora sua in semetipsis. Hec mala eoꝵ ex
impietate suꝑbiȩ sunt. Ista uͦ peccata qͥa
de suꝑbia st̃. ñ solũ peccata s etiã supplicia
sunt. Cum enĩ dicit tradidit illos ds. iam
de uindicta ẽ cuiꝰ dã peccati ut hec facian.
qͥ cõmutauerunt ueritatẽ dĩ in mendaciũ.
Qͥd est cõmutauerunt ueritatẽ dĩ in menda

Expanded text:
ala eorum, ex impietate superbiae sunt. Ista vero peccata quia de superbia, non solum peccata, sed etiam supplicia sunt. Cum enim dicit, Tradidit illos Deus, jam de vindicta est cujusdam peccati, ut haec faciant. « Qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium. » Quid est, « commutaverunt veritatem Dei in men
Abbreviated transcription (Latin):
cidamꝰ sacrilegiũ in quo execratur apłs eos
qui cõmutauerunt glãm incorruptibilis
dĩ. in similtiudinẽ corruptibilis hominis.
Tale enĩ simulachrũ deo nefas est xp̃ianũ
in templo collocare. multomagis nefari
terrena cupiditate atq errore mundet᷑.
Ad dexteram gͦ intelligendũ est dictũ esse
in sũma heatitudine. ubi iusticia & pax
& gaudiũ est. sicut ad sinistrã hedi consti¬
tuunt᷑. idest in miseria. ꝓpt̾ iniquitates
labores. atq cruciatus. Sedere gͦ qd̾ dicit᷑
ds̃. ñ m̃broꝵ positionẽ. s iudiciariã sig¬
nificat potestatem. qua illa maiestas nun¬
qͣm caret. semꝑ dignis digna tribuendo.
qͣmuis extremo iudicio multo manifestiꝰ
inter homines unigeniti filii di iudicis
uiuoꝵ atq mortuoꝵ claritas indubita¬

Expanded text:
cidamus sacrilegium, in quo exsecratur apostolus eos, cidamus sacrilegium, in quo exsecratur apostolus eos, qui commutauerunt gloriam incorruptibilis dei in similitudinem corruptibilis hominis. tale enim simulacrum deo nefas est christiano in templo conlocare; multo magis in corterrena cupiditate atque errore mundetur. ad dexteram ergo intellegendum est dictum esse in summa beatitudine\', ubi iustitia, pax et gaudium est, sicut ad sinistram haedi constituuntur, id est in miseria, propter iniquitatis labores atque cruciatus. sedere ergo quod dicitur deus, non membrorum positionem, sed iudiciariam significat potestatem, qua illa maiestas numquam caret, semper dignis digna tribuendo, quamuis in extremo iudicio multo manifestius inter homines unigeniti filii dei iudicis uiuorum atque mortuorum claritas indubita
Abbreviated transcription (Latin):
si amaueris condita. & deserueris con
chrior qͥ ista formauit: Intendat caritas
ur̃a. ne subrepat uos sathanas. dicens qd̃
solet dicere. Bene nobis sit in creatura dĩ
Quare illam fecit ds. nͥ ut bene nobis sit:
Et inebriant᷑ & ꝑcunt. & obliuiscunt᷑ crea¬
torẽ suum. Dum ñ tẽꝑantur s cupide
utuntur creatis: creator contẽnitur. De
talib dicit apłs. Coluerunt & seruierua
creaturȩ potiꝰ qm creatori. qui est bene
dictus in scła. Non te ꝓhibet ds amare
ista. s diligere ad beatitudinẽ. s approba¬
re & laudare ut ames creatorem. Ergo tͥ¬
dedit ds ista om̃ia. Ama illũ qui fecit. plus
est qd̾ tͥ uult dare. id ẽ scipsũ qͥ ista fecit.
qd̾ sedet xp̃c ad dexteram patris. nec
ideo tam̃ qͣsi humana forma circũscriptũ
eẽ dm̃ patrẽ arbitrandũ est. ut de illo cogi¬
tantib dextrũ aut sinistrũ latus animo oc¬
currat. aut ipsũ qd̃ sedere pater dr. flexis
poplitib fieri putandũ est. ne in illud in¬

Expanded text:
si amaveris condita et deserueris condchrior qui ista formavit. Intendat charitas vestra. Ne surrepat vobis Satanas, dicens, qsolet dicere. Bene vobis sit in creatura Dei; quare illa Tecit, nisi ut bene vobis sit? Et inebriantur, et pereunt, et obliviscuntur Creatorem suum: dum non temperanter, sed cupide utuntur creatis, Creator contemnitur. De talibus dicit Apostolus: Coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui edictus in saecula. Non te prohibet Deus amare ista, sed non diligere ad beatitudinem, sed approbare et laudare, ut ames Creatorem; ergo dedit tibi Deus ista omnia, ama illum, qui fecit, plus est quod tibi vult dare, id est, seipsum, qui ista fecit.sedet ad dexteram patris. nec ideo tamen quasi humana forma circumscriptum esse deum patrem arbitrandum est, ut de illo cogitantibus dextrum aut sinistrum latus animo occurrat; aut id ipsum, quod sedere pater dicitur, flexis poplitibus fieri putandum est, ne in illud in
Abbreviated transcription (Latin):
edit illos ds in concupiscentias cordis
eoꝵ. facere quȩ ñ conueniunt. Inten¬
dat caritas ur̃a. Magna res est: magna
res agitur. Qͥd est hoc: Ergo si illos ds̃¬
dedit in concupiscentias cordis eoꝵ facere
quȩ ñ conueniunt. ideo faciunt illi tanta
mala. Si ds̃ hoc facit. ut faciant quȩ ñ
conueniunt. qͥd illi fecerunt: Occultum
est qd̾ audistis. Dedit illos ds in concupis¬
centias cordis eoꝵ. Ergo fuit concupiscen¬
tia quã uincere noluerunt. cui traderen¬
tur iudicio dĩ. S ut digni haberent᷑ qui
traderentur. uide qͥd de illis suꝑiꝰ dixit.
Cum cognouissent¬

Expanded text:
edit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, facere quae non conveniunt. Intendat Charitas Vestra. Magna res est, magna res agitur. Quid est hoc? Dedit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, facere quae non conveniunt. Ergom: Si Deus hoc facit, ut faciant quae non conveniunt, quid ipsi fecerunt? Occultum est quod audisti: Dedit illos Deus in concupiscentias cordis eorum. Ergo fuit concupiscentia, quam vincere noluerunt, cui traderentur judicio Dei. Sed ut digni haberentur qui traderentur. vide quid de illis superius dixit: Qui cum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
& ista quidẽ om̃ium grecoꝵ aliarũq gen¬
tium. quȩ similitudinẽ hominũ habeis.
Q uia uͦ ñ est maior & suꝑstitiosior ydola-¬
tria qm egyptioꝵ. nam egẏptus ꝑfudit
mundũ figm̃tis talib qualia deinceps di¬
cit apłs. cum enĩ dixisset. in similitudinẽ
imaginis corruptibilis hominis. addidit
& uolucrũ. & quadrupedũ & serpentiũ.
Numqͥd enĩ fr̃s in aluis tẽplis uidistis simu¬
lachrũ capite canino uł taurino. cet̾oꝵq
animaliũ irrationabiliũ figm̃ta: Hec
enĩ ydola egyptioꝵ sunt. Utrũq enim

Expanded text:
dem omnium Graecorum aliarumque gendem omnium Graecorum aliarumque gentium, quae similitudinem hominum habent. Quia vero non est major et superstitiosior idololatria quam Aegyptiorum: nam Aegyptus perfudit mundum figmentis talibus, qualia deinceps dicit Apostolus: cum dixisset, In similitudinem imaginis corruptibilis hominis; addidit, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium. Numquid enim, fratres, in aliis templis vidistis simulacrum capite canino vel taurino, caeterorumque animalium irrationabilium figmenta? Haec enim idola Aegypt
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uide sequentia. Dicentes enĩ inquit¬
se eẽ sapientis. stulti facti sunt. Non enĩ
debebant sibi arrogare qd̾ ille donaue¬
rat. nec se iactare ex eo qd̾ ñ a scipsis s ab
illo habebant. qd̾ illi utiq reddendũ fuit.
ut ad hoc tenendũ qd̾ uidere poterant.
ab illo sanarentur qui dederat ut uidereñ.
Sienim hoc facerent. humilitatẽ seruarent.
Et possent purgari: atq illi beatissimȩ con¬
templationi cohererent. Quia uͦ suꝑbia
prat in cis. int̾posuit se falsus & fallax &
supbꝰ. qui eis ꝓmitteret. qd̾ ꝑ artes nescio
quas suꝑbiȩ purgarentur animȩ illoꝵ.
e ficit cultoris demonioꝵ. Inde sacra
bmĩa que celebrantur a paganis: quȩ ua¬
lere dicit ad purgationẽ animarũ suarũ.
Et audi apłm consequent̾ hec dicentem.
quia. ꝓ mercede suꝑbiȩ ista receꝑunt. qͥa
ñ sic honorificauerunt dm̃. ut honori¬
ficandus est ds̃. Et mutauerunt głam
incorruptibilis dĩ. in similitudinẽ cor¬
ruptibilis hominis. Iam simulachra sug

Expanded text:
Nam vide sequentia: Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Non enim debebant sibi arrogare quod ille donaverat, nec se jactare ex eo quod non a se ipsis, sed ab illo habebant. Quod illi utique reddendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre poterant, ab illo sanarentur qui dederat ut viderent. Si enim hoc facerent, humilitatem servarent, et possent purgari, atque illi beatissimae contemplationi cohaererent. Quia vero superbia erat in eis, interposuit se falsus et fallax et superbus, qui eis promitteret quod per partes nescio quas superbiae purgarentur animae illorum, et fecit cultores daemoniorum. Inde sacra omnia quae celebrantur a Paganis, quae valere dicunt ad purgationem animarum suarum. Et audi Apostolum consequenter haec dicentem, quia pro mercede superbiae ista receperunt; quia non sic honorificaverunt Deum, ut honorificandus est Deus. Et mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis. Jam simulacr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ uirtus eiꝰ & diuinitas: utiq subaudimꝰ
intellecta conspiciuntur. Cur enĩ attendat
oꝑa: & ñ querat artificem: Attendis t̾ram
fructificantẽ. attendis.
mare plenũ animalib suis. attendis aerẽ
plenũ uolatilib. attendis celũ fulgere stel¬
lis. & cet̾a. & ñ queris tanti oꝑis artificem:
S dicis mͥ. Ista uideo. illũ ñ uideo. Ad ista
uidenda corporis oculos dedit. ad se uiden¬
dum m̃tẽ dedit. Neq enim animã homi¬
nis uides. Sicut enĩ ex motib & ammini¬
stratione corporis & animã quã ñ uides
intelligis: sic ex amministratione totius
mundi. & ex regimine ipsarũ animarũ
intellige creatorem. S parũ est intelli-¬
gere. Nam illi intellexerunt: & uide qͥd
ait apłs. Quia cognoscentes dm̃. ñ ut dm̃

Expanded text:
 virtus et divinitas. Utique subaudimus, intellecta conspicitur. Cur enim attendat opera, et non quaerat artificem? Attendis terram fructificantem, attendis mare plenum animalibus suis, attendis aerem plenum volatilibus, attendis coelum fulgere stellis, et caetera, et non quaeris tanti operis artificem? Sed dicis mihi: Ista video, illum non video. Ad ista videnda corporis oculos dedit, ad se videndum mentem dedit. Neque enim et animam hominis vides. Sicut ergo ex motibus et administratione corporis animam, quam non vides, intelligis: sic ex administratione totius mundi, et ex regimine ipsarum animarum intellige Creatorem. Sed parum est intelligere. Nam illi intellexerunt; et vide quid ait Apostolus: Quia cognoscentes Deum, non
Abbreviated transcription (Latin):
affectiones quasdã corporis aduertite &
inspicite. sanitatẽ. stuporẽ. ĩ mortalitatẽ.
Sanitas egritudinẽ ñ habet. s tam̃ qͣndo
tangitur & molestatur. dolet. Stupor autẽ
ñ dolet. amisit sensũ doloris. tanto insensi¬
bilior. qnto peior. Bursus ĩmortalitas ñ
dolet. absũpta est enĩ om̃is corruptio. & cor¬
ruptibile hoc induet incorruptionẽ. &
mortale hoc induet ĩmortalitatẽ. Nullꝰ
gͦ dolor in corpore ĩmortali: nullus dolor
in corpore stupido. Dolor ñ se putet stu¬
pidus iam ĩmortalem. Uicinior est ĩmor¬
talitati sanitas dolentis. qͣm stupor ñ senti¬
entis. Inuenimꝰ gͦ hominẽ suꝑbũ tẏpo ar-¬
rogantissimo. qͥ sibi ꝑsuaserit nichil time.¬
re. fortiorẽ putas illo qui ait. foris pugnȩ.
uãu xp̃o. qui dixit. tristis est anima mea
usq ad mortẽ: Non est iste fortior. ñ te
delectet stupor eius. Non ĩ moytalitate indu¬
Quis infirmatur. & ego ñ infirmor: Quis
scandalizatur. & ego ñ uror: Propt̾ qd̃¬

Expanded text:
affectiones quasdam corporis advertite et inspicite: sanitatem, stuporem, immortalitatem. Sanitas aegritudinem non habet; sed tamen quando tangitur et molestatur, dolet. Stupor autem non dolet; amisit sensum doloris, tanto insensibilior, quanto pejor. Rursus immortalitas non dolet; absumpta est enim omnis corruptio, et corruptibile hoc induit incorruptionem, et mortale hoc induit immortalitatem . Nullus ergo dolor in corpore immortali, nullus dolor in corpore stupido. Non se putet stupidus jam immortalem: vicinior est immortalitati sanitas dolentis, quam stupor non sentientis. Invenis ergo hominem superbum typho arrogantissimo, qui sibi persuaserit nihil timere: fortiorem putas illo, qui ait, Foris pugnae, o Deo nostro, qui dixit, Tristis est anima mea usque ad mortem Non est iste fortior: non te delectet stupor ejus; non immortalitate induQuis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror Si ad
Abbreviated transcription (Latin):
na ȩquitate subduntur: conuenientissi¬
me credit᷑. Neq enĩ cũ fit qd̾̃ ait apłs. tra¬
didit illos ds in concupiscentia cordis eoꝵ
ut faciant quȩ ñ conueniunt: ñ illic ma¬
li angłi tanqm in materia sui oꝑis uersan¬
tur & gaudent. quib iustissime subdita
est uitiositas humana. p̃ter eos quos libe¬
rat gr̃a. Ab hac potestate maloꝵ angłoꝵ¬
ñ liberat hominẽ nisi gr̃a dĩ. de qua dicit
apłs. Qui eruit nos de potestate tenebra¬
rũ. & transtulit in regnũ filii claritatis
suȩ. Cuiꝰ rei ppłs iste figurã gerebat. cũ
eẽt ereptus de potestate egyptioꝵ. & trans¬
latus in regnũ tre ꝓmissionis fluentis
lac & mel: qd̾ suauitatẽ significat gratie.

Expanded text:
na aequitate subduntur, convenientissina aequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostolus, Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat granon liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promissionis fluentis lac et mel, quod suavitatem significat gratiae.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut adulter sit iam pena est: ut m̃dax. ut
auarus: ut fraudulentus. ut homicida.
iam penȩ sunt. Cuiꝰ peccati pene. Prio¬
ris apostasiȩ. illiꝰ suꝑbiȩ. Initium pecca¬
ti hominis: apostatare a do. Et initiũ
om̃is peccati suꝑbia. ꝓpt̾ea ipsum pecca-¬
tũ pͥus dixit. Qui cũ cognouissent dm
ñ ut d̾m głificauerunt. aut grãs egert̃:
s euanuerunt in cogitationib suis. &
obscuratũ est insipiens cor eoꝵ. Dicentes¬
scuratio cordis. S unde contigit: Di¬
centes enĩ se eẽ sapientes stulti facti sui:
quia se a se habere dicebant. qd̃ a dõ ac¬
ceꝑant. Aut si cognouerunt a quo acce.¬
ꝑant: ñ eum głificauert̾ a quo se accepis¬
se cognouerant. Parua ista pena est. ut¬
de ista sola loquamͦ: Obscuratio cordis.
excecatio m̃tis. parua est pena: Si quis
furtũ faciens statim oculũ ꝑdidisset:
om̃s dicerent dm̃ p̃sentẽ uindicasse.
ec mala morũ quȩ his corporalib

Expanded text:
Ut adulter sit, jam poena est; ut mendax, ut Ut adulter sit, jam poena est; ut mendax, ut avarus, ut fraudulentus, ut homicida, jam poenae sunt. Cujus peccati poenae? Prioris apostasiae, illius superbiae: Initium peccati hominis apostatare a Deo; et initium omnis peccati superbia . Propterea ipsum peccatum prius dixit: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunobscuratum est insipiens cor eoscuratio cordis. Sed unde contigit? Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Quia a se habere dicebant quod a Deo acceperant; aut si cognoverunt a quo acceperunt, non eum glorificaverunt a quo se accepisse cognoverunt; hoc est, de ista sola loquamur, obscuratio cordis, excaecatio mentis parva est poena? Si quis furtum faciens, statim oculum perdidisset, omnes dicerent Deum praesentem vindicasse.  mala morum, quae his corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
multa quȩ peccata sunt. & penas dicit
ẽẽ peccatoꝵ. Nam dicit pͥmã penã suꝑbiã.
ĩmo ñ penã. s pͥmũ peccatum suꝑbiam.
Primũ peccatũ suꝑbia est: ultima pena est
ignis ȩternꝰ. aut ignis inferni. Iam enim
damnatoꝵ inter illud pͥmũ peccatũ & hanc
ultimã penã. media quȩ sunt: & peccata
sunt & pene. Iam multa enĩ ait apls ficri
ab eis. quȩ peccata sunt detestabilia. & tam̃
penas eas dicit. Propt̾ hoc inqͥt tradidit¬
ds cos in concupiscentias cordis eoꝵ in im¬
mundiciã: ut faciant quȩ ñ conueniunt.
Et putaret qͥsqͣm ipsis penis tantũ se affli¬
gi. quib mͦ delectatur. & ñ timeret qd̾̃ uen¬
turũ est in fine: cõmemorauit ultionẽ
qui ea agunt digni sunt morte: ñ solum
qui ea faciunt. s etiã qui consentiunt faci¬
entib. Qui ea agunt digni sunt morte.
tradidit illos ds in concupiscentias cordis
coꝵ. ure hec faciant quȩ ñ conueniunt.

Expanded text:
multa quae peccata sunt, et poenas dicit multa quae peccata sunt, et poenas dicit esse peccatorum. Nam dicit primam poenam superbiam: imo non poenam, sed primum peccatum superbiam. Primum peccatum superbia est: ultima poena est ignis aeternus, aut ignis infernus; jam enim damnatorum. Inter illud primum peccatum et hanc ultimam poenam, media quae sunt, et peccata sunt et poenae. Tam multa enim dicit Apostolus fieri ab eis, quae peccata sunt detestabilia; et tamen poenas eas dicit. Propter hoc, inquit, Deus tradidit eos in concupiscentias cordis eorum, in immunditiam, ut faciant quae non conveniunt. Et ne putaret quisquam ipsis poenis tantum se affligi quibus modo delectatur, et non timeret quod venturum est in fine, commemoravit ultimam pqui ea agunt, digni sunt morte; non solum qui faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus. Qui ea agunt dixit, in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ dĩ. Fudite. penã impioꝵ. Sicut cera
inqͥt liquefacta auferentur. Dixi ꝑ con¬
cupiscentias suas hoc eis fieri. Concupis¬
centia mala. qͣsi ardor est ignis. Ignis con¬
sumit uestem: libido adulterii ñ consu¬
mit animã: De cogitato adulterio cum
loqueret᷑ scͥptura. ait. Ailigabit qͥs ignẽ
in sinũ. & uestim̃ta sua ñ comburet: Ge¬
stas in sinu prunas. ꝑforatur tunica: ge¬
stas in cogitatione adulteriũ. & integra
est anima: S istas penas pauci uident.
ꝓpterea eas maxime cõmendat sp̃s dei.
Audi apłm dicentẽ. Tradidit illos ds̃. in
concupiscentias cordis eoꝵ. Ecce ignis a
cuiꝰ facie tanqͣm cera liquescunt. Sol¬
uunt᷑ enĩ a quadã constantia castitatis.
ꝓptẽa & ipsi euntes in libidines suas so¬
luti & fluxi dicunt᷑. Unde fluxi. & un¬
de soluti: Ab igne concupiscentiarum.
Gradidit illos ds̃ in concupiscentias cordis
coꝵ. ut faciant quȩ ñ conueniunt. re¬
pletos om̃i iniquitate. Et enumerat

Expanded text:
ctent. Audite poenam impiorum: Sicut cera, inquit, liquefacta auferentur. Dixi per concupiscentias suas hoc eis fieri. Concupiscentia mala, quasi ardor est et ignis. Ignis consumit vestem, libido adulterii non consumit animam? De cogitato adulterio cum loqueretur Scriptura ait: Alligabit quis ignem in sinu suo, et vestimenta sua non comburet? Gestas in sinu prunas, perforatur tunica: gestas in cogitatione adulterium, et integra est anima ? 18. Sed istas poenas pauci vident: propterea eas maxime commendat Spiritus Dei. Audi Apostolum dicentem: Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum. Ecce ignis, a cujus facie tanquam cera liquescunt: solvuntur enim a quadam constantia castitatis; propterea et ipsi euntes in libidines suas, soluti et fluxi dicuntur. Unde fluxi? unde soluti? Ab igne concupiscentiarum. Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt, repletos omni iniquitate. Et enumerat
Abbreviated transcription (Latin):
oportuit erroris sui in semetipsis re¬
cipientes. Oportuisse qͥppe ñ est ueritus¬
dicere apłs. ut qui creaturȩ potiꝰ qm̃ crea¬
tori seruierunt. erroris sui mercedem ñ
puiti hȩc turpia patiendo. s libenter
faciendo recipent. iudicio scilicet ñ alicuiꝰ
hominis immundissimi quẽ talia ddelec¬
larent. s iustissimi di. qui tradidit eosin
pasiones ignominiȩ: ut crimina crimi¬
nib uindicent᷑. & supplicia peccantiũ. ñ
sint torrata s increm̃ta uitioꝵ. Sapiens
autẽ cũ hec audit. ipsam magis in hac uita
iram di timet. qua homo ñ patitur qd̾ acri¬
ter dolet. s facit qd̾ turpiter libet. Ex¬
turi iudiciidi. qd̾ hic homines dolores &
torm̃ta patiuntur. & maxime. damnũ
dit illos ds in reꝓbum sensum. Nam ea ẽ.
cecitas m̃tis. In ea quisqͥs datus fuerit. ab in-¬
teriore dĩ luce secluditur. s ñdũ penitus
cũ in hac uita ẽ. Sunt enĩ tenebre exteri¬
ores quȩ magis ad diem iudicii ꝑtinere di-¬

Expanded text:
oportuit erroris sui in semetipsis recipientes. Oportuisse quippe non, etdicere Apostolus, ut qui creaturae potius quam Creatori servierunt, erroris sui mercedem, non inviti haec turpia patiendo, sed libenter faciendo, reciperent: judicio scilicet, non alicujus hominis immundissimi, quem talia delectarent, sed justissimi Dei, qui tradidit eos in passiones ignominiae; ut crimina criminibus vindicentur, et supplicia peccantium non sint tormenta, sed incrementa vitiorum. Sapiens autem cum haec audit, ipsam magis in hac vita iram Dei timet, qua homo non patitur quod acriter dolet, sed facit quod turpiter libet; et, quod hic homines dolores et tormenta patiuntur, et maxime damnum idit illos Deus in reprobum sensum ? Nam ea est caecitas mentis. In eam quisquis datus fuerit, ab interiori Dei luce secluditur: sed nondum penitus cum in hac vita est. Sunt enim tenebrae exteriores , quae magis ad diem judicii pertinere int
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta. & duo genera peccatoꝵ. Aut
nim ind̾m homo peccat. aut in hominẽ.
Peccatur autẽ in dm etiã corrũpendo tem¬
plũ aꝰ. In te & enĩ ds̃ habitat. redemit te
anguine filii sui. qͣmqͣm & anteqm re¬
pimereris. cuiꝰ seruus eras. nisi eiꝰ qui con¬
didit omĩa: Peculiarit᷑ quẽ ad modũ te
habere uoluit redẽptũ sanguine filii sui.
ẜt ñ estis ur̃i inquit apls. empti enĩ estis
p̃cio magno. głificate & portate dm̃ in
corpore ur̃o. Ergo ille a quo redemptꝰ
s fecit te domũ suam. Nunqͥd tu uis
euerti domũ tuam: Sic nec ds̃ suam.
hoc est teipsum. Si tͥ ñ parcis ꝓpter teip-¬
sum. parce tͥ ꝓpter dm̃. qui te fecit tem
prrũpet illũ ds. Quȩ peccata homines
ndo faciunt. putant se ñ peccare. quia
iulli homini nocent. S qͦmͦ est innocens.¬
qui ñ parcit sibi: Ille enim innocens est:
qui nulli nocet. quia dilectionis ꝓximi re-¬
gula ab ipso est. Hoc enĩ dicit d̾s. Diliges
ꝓtimũ tuum tanqmͣ teipsum. Quomͦ gͦ

Expanded text:
et duo genera peccatorum. Aut enim in Deum peccatur, aut in hominem. Peccatur autem in Deum, etiam corrumpendo templum ejus in te: etenim Deus redemit te sanguine Filii sui. Quanquam et antequam redimereris, cujus servus eras, nisi ejus qui condidit omnia? Peculiariter quodam modo te habere voluit redemptum sanguine Filii sui. Et non estis vestri, inquit Apostolus; empti enim estis pretio magno: glorificate et portate Deum in corpore vestro . Ergo ille a quo redemptus es, fecit te domum suam. Numquid tu vis everti domum tuam? Sic nec Deus suam, hoc est, te ipsum. Si tibi non parcis propter te ipsum, parce tibi propter Deum, qui te fecit tempcorrumpet illum Deus . Quae peccata homines quando faciunt, putant se non peccare, quia nulli homini nocent. CAPUT qui non parcit sibi? Ille enim innocens est, qui nulli nocet: quia dilectionis proximi regula ab ipso est. Hoc enim dixit Deus, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum. Quomodo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Si a capite numerent᷑. inueniunt᷑
unũ. duo. tres. quatuor. Item caput mu¬
lieris uir. caput uiri xp̃c. caput autẽ
xp̃i ds. si codẽ modo numerent᷑. inueni¬
untur similit̾ unũ & duo & tres & qͣtuor.
Porro unũ. & duo. & tres. & qͣtuor simul
ducti: fiunt decẽ. Quaꝓpter disciplina
quȩ insinuat conditorem dm & conditã
creaturã. recte significat denariꝰ numerꝰ.
Et cũ corpꝰ ꝑfectum atq in ext̾minabile
subditur anime ꝑfecte atq in ext̾minabi¬
li. rursusq ipsa subditur xp̃o. & ille dõ
ñ tanqm dissimilis aut alt̾iꝰ naturȩ. s
tanqm patri filiꝰ : hoc totũ eodẽ nume¬
ro denario recte significatur. qd̃ post re¬
surrectionẽ corꝑis sꝑatur futurũ in ȩter¬
num. Et fortasse ꝓpt̾ea qui condicunt᷑
ad uineam denarium accipiunt merce¬
est. s qm̃ ds sp̃c est. ut ipsa dĩtas patris
dilectio. dilectio dĩ est. s ds̃ dilectio est. ut
ipsa dĩtas dilectio intelligat᷑. & qd̾ in illa

Expanded text:
Si a capite numerentur, inveniuntur unum, duo, tria, quatuor. Item: Caput mulieris vir, caput viri Christus, caput autem Christi Deus . Si eodem modo numerentur, inveniuntur similiter unum, duo, tria et quatuor. Porro unum et duo et tria et quatuor simul ducta fiunt decem. Quapropter disciplinam, quae insinuat conditorem Deum et conditam creaturam, recte significat denarius numerus. Et cum corpus perfectum atque inexterminabile subditur animae perfectae atque inexterminabili, rursusque ipsa subditur Christo, et ille Deo, non tanquam dissimilis aut alterius naturae, sed tanquam Patri Filius, hoc totum eodem numero denario recte significatur, quod post resurrectionem corporis speratur futurum in aeternum. Et fortasse propterea qui conducuntur ad vineam, denarium accipiunt merceeus spiritus est, ut ipsa deitas patris ait \'dilectio deus est\', sed: deus dilectio est, ut ipsa deitas dilectio intellegatur. et quod in illa
Abbreviated transcription (Latin):
u nescis cogitationes dĩ qm̃ iustȩ st̃.
ille scit cogitationes hominũ qm̃ uane
sunt. Et homines cognoucrunt cogttati¬
ones dĩ. s quib iam amicus factus est ꝓ¬
dit consiliũ suum. Et uos fr̃s mei. no¬
lite uos conteminere. Si cum fide accedi¬
tis ad dm. auditis cogitationes dĩ. eas mͦ
discitis. hoc uobis dicit᷑. & adhuc instrui¬
ẽẽ & a scipsis beati fieri mira uani¬
tate uoluerunt. irrisit hoc ueritas ꝑ ꝓ
pħam dicentẽ. Dñs nouit cogitationes
stimoniũ posuit apls paulus. dñs no¬
uit cogitationes sapientiũ qm̃ uane sun.¬

Expanded text:
u nescis cogitationes Dei, quoniam justae sunt; ille «scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Et homines scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruiet a se ipsis beati fieri mira vanitate voluerunt. Irrisit hos Veritas per prophetam dicentem, Novit Dominus cogitationes stimonium posuit apostolus Paulus, Dominus novit cogitationes sapientium, quoniam van
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. qm̃ scientiarũ dñs. & ipse uos scit.
R & ubi nemo scit. qm̃ qui putat se aliqͥd
esse cũ nichil sit: seipsum seducit. Hec
dicuntur adu̾sariis ciuitatis dĩ ad baby¬
b. Ds̃ scientiarũ. atq ido & arbiter
conscientiarũ: ibi uidens cogitationes
hominũ qm̃ uane sunt. Si homuium
sunt. & ab illo ñ sunt.taq nemo¬

Expanded text:
niam Deus scientiarum Dominus. Ipse uos scit, et ubi nemo scit; quoniam qui putat se aliquid esse, cum nihil sit, se ipsum seducit. Haec dicuntur aduersariis ciuitatis Dei ad Babyest Deus scientiarum adque ideo et arbiter conscientiarum, ibi uidens cogitationes hominum, quoniam uanae sunt, si hominum sunt et ab illo non sunt. E
Abbreviated transcription (Latin):
lutis et̾ne cum cet̾is innumerabili¬
b conseruis meis sum. Qd̃ si uolens facio.
mercedem accipio. Si autẽ inuitus:
tantũ dispensatio credita est mͥ. Neq
enĩ salutis illiꝰ dispensatorem ꝑ u̾bum
& sacram̃tũ. iam hoc est etiam esse parti¬
cipem. Nam si ꝑ bonos ñ dispensaretur.:
ñ rede apłs diceret. imitatores mei es¬
te sicut & ego xp̃i. Rursus si ꝑ malos
ñ dispensaret᷑. ñ de quib dã dñs dicost
quȩ dicunt facite. quȩ autẽ faciunt

Expanded text:
lutis aeternae cum ceteris innumerabilibus conseruis meis sum. quod si uolens facio, mercedem habeo. si autem inuitus, tantum dispensatio mihi credita est; neque enim esse salutis illius dispensatorem per uerbum et sacramentum iam hoc est etiam esse participem. nam si per bonos non dispensaretur. non recte apostolus diceret: Imitatores mei estote sicut et ego Christi. rursus si per malos non dispensaretur: non de quibusdam dominus diceret: Q
Abbreviated transcription (Latin):
anquit qd̃ estis uos. Si gͦ nos sumꝰ templũ
di. anuma nr̃a ara dĩ est. Sacrificium dĩ
quid est: Forte hoc facimus mͦ. imponimꝰ
in aram sacrificiũ. qnͣdo d̾m laudamus.
Docet eñi nos psalmꝰ dicens. Sacrificium
audis honorificabit me. & ibi uia est
ubi ostendam illi salutare dĩ. At uͦ sa¬
uerdotem si requiras suꝑ celos est. int̾pel¬
lat ꝓte qui in t̾ra mortuus est ꝓ te.

Expanded text:
inquit, «quod estis vos» . Si ergo nos sumus templum Dei; ara Dei anima nostra est. Sacrificium Dei quid est? Forte hoc facimus modo, imponimus in ara sacrificium, quando Deum laudamus; docet enim nos psalmus, dicens: «Sacrificium laudis glorificabit me, et ibi via est, ubi ostendam illi salutare Dei» . At vero sacerdotem si requiras, super coelos est; interpellat pro te, qui in terra mortuus est pro te .
Abbreviated transcription (Latin):
salubre uinculũ m̃tium. sine qua
d̾iues pauꝑ est. & in qua diues pauꝑ est.
Hec in adu̾sitatib tolerat. in ꝓsꝑitatib
temꝑat. in duris passionib fortis. in
bonis oꝑib hilaris. in tẽptatione tutis¬
sima. in hospitalitate. latissima. inter
ueros fr̃s letissima. inter falsos patien-¬
tissima. in abel sacrificio grata. in noe
ꝑ diluuiũ secura. in abrahe ꝑegrinatio¬
ne fidelissima. in moyse inter iniurias
lenissima. in dauid in tribulationib
mansuetissima. in trib pueris blandos
ignes innocenter spectat. in machabeis
seuos ignes fortit̾ tolerat. casta in susan-¬
na erga uirũ. in anna post uirum. in
maria p̃ter uirũ. libera in paulo ad ar-¬
guendũ. humilis in petro ad obedien-¬
dum. humana in xp̃ianis ad confiten-¬
dũ. diuina in xp̃o ad ignoscendum.

Expanded text:
salubre uinculum mentium, sine qua diues pauper est et in qua pauper diues est. haec in aduersitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in temtatione tutissima, in hospitalitate latissima, inter ueros fratres laetissima, inter falsos patientissima, in Abel sacrificio grata, in. Noe per diluuium secura, in Abrahae peregrinatione fidelissima, in Mose inter iniurias lenissima, in Dauid tribulationibus mansuetissima, in tribus pueris blandos ignes innocenter exspectat, in Macchabaeis saeuos ignes fortiter tolerat. casta in Susanna erga uirum, in Anna post uirum, in Maria praeter uirum, libera in Paulo ad arguendum, humilis in Petre ad oboediendum, humana in christianis ad confitendum, diuina in Christo ad ignoscendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃arum fallaciũ fabularũ uanitate. fin¬
guntur. ꝓpinquiores essetis uerȩ pietati
ai religioni. si saltim pagani essetis. uł
meoꝵ genere qui corpora colunt. & si ñ
gentes sine ipso factum est nichil: pu¬
tare esse aliqͥd nichil. Peccatũ quidẽ ñ ꝑ
ipsum factũ est. & manifestum est quia
peccatũ nichil est. & nichil fuint homines
cum peccant. Et ydolũ ñ ꝑ u̾bũ factum
st. Habet quidẽ formã qndã humanã :
s ipse homo ꝑ u̾bum factus est. Nam for¬
ma hominis in ydolo: ñ ꝑ u̾bum facta
st. Et scͥptum est: scimꝰ quia nichil est
ydolũ. Ergo ista ñ sunt facta ꝑ u̾bum.

Expanded text:
uestrarum fallacium fabularum uanitate finuestrarum fallacium fabularum uanitate finguntur, propinquiores essetis uerae pietati ac religioni, si saltem pagani essetis uel in eorum genere, qui corpora colunt, etsi non gentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo per Verbum factus est; nam forma hominis in idolo, non per Verbum facta est; et scriptum est, Scimus quia nihil est idolum . Ergo ista non sunt facta per Verbum;