comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus progeniti infidem ⁊ consortiũ ppłid
accepta cͥcumcisione transierunt. Fuerut
itaq oꝑaru domꝰ diũ de filiis isrł. fuert̃
de ꝓselitis. fuerunt degentib defilus ude¬
licet isrł illi tͥginta milia. qͥ ad p̾cidendai
delibano cedros inissi sunt: de ꝓselitis isti
deqͥb nc̃ locuti sumꝰ lapidũ cesores. de
gentib hẏram ipse & serui eiꝰ. qͥ cũ serus
salomonis ligna cedebant delibano. Onie
gͥ hominũ genꝰ ꝑ quos edificanda eccła ert

Expanded text:
bus progeniti in fidem et consortium populi Dei accepta circumcisione transierunt. Fuerunt itaque operarii domus Domini de filiis Israel, fuerunt de proselytis, fuerunt de gentibus. De filiis licet Israel, triginta millia, qui ad praecidendos de Libano cedros missi sunt: de proselytis isti, de quibus nunc locuti sumus, lapidum caesores. De gentibus, Hiram ipse, et servi ejus, qui cum servis Salomonis ligna caedebant de Libano. Omne igitur hominum genus, per quos aedificanda erat
Abbreviated transcription (Latin):
llã qͥa m̃sis pleuitudine dierũ lunaris
circuli ꝑficit᷑: recte ꝑ illũ plenitudo uir¬
tutis cuiꝰq spũalis ostendit᷑: inqͣ mens
fideliũ a dũo cotidiana illustratione
quasi luna a sole respicit᷑. Hnꝰ uͦ m̃sis qͦ¬

Expanded text:
am quia mensis plenitudine dierum lunaris circuli perficitur, per illum plenitudo virtutis cujusque spiritualis ostenditur, in qua mens fidelium a Domino quotidiana illustratione quasi luna a sole respicitur. » Unus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑi scõ instarent: magis denarũ nu¬
meri sacram̃tũ ꝑpendẽ debemiꝰ. dena
nãq uulia iuroꝵ de isrł ad cedenda
ligna inopꝰ domꝰ dni mittunt᷑: quia
qͥcũq doctores atq insipientium
eruditores st̃ ordinandi. decẽ p̃cep
nstrare: s ꝙ p̃mia inceł fut᷑a que de¬
nario solent figurari. et ipsi sꝑare
&̃ audicorib suis sꝑanda debent semꝑ
intunare. Terni autẽ m̃ses quoꝵ distan¬
tia singłis erant lignoꝵ cesorib ĩposita
ꝑfectionẽ tͥum uirtutũ englicarũ
mpice deuiuitiat: elemosine iudelicet
orationis & ieuinu. ꝑ elemosinã nãq cõ¬
pbenduntur. omã que ad dilectionẽ
om̃a qͥb nos acontagione uicioꝵ ⁊ illece¬
bris scłi obseruamꝰ : ut lib̾a m̃te ⁊ corpore
casto dilectioni ualeamꝰ inberere semꝑ
nr̃i conditoris ⁊ꝓrimi. Et isti st̃ tres m̃ses

Expanded text:
operi suo instarent, magis denarii nuoperi suo instarent, magis denarii numeri sacramentum perpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caedenda ligna in opus domus Domini mittuntur, quia quicumque doctores atque insipientium eruditores sunt ordinandi, decem praecenstrare, sed et praemia in coelis futura quae denario solent figurari, et ipsi sperare, et auditoribus suis speranda semper intimare. Terni autem menses, quorum distantia singulis erat lignorum caesoribus imposita, perfectionem trium virtutum Evangelicartypice denuntiant: eleemosynae videlicet, orationis et jejunii. Per eleemosynam namque comprehenduntur omnia quae ad dilectionem omnia quibus nos a contagione vitiorum et illecebris saeculi observamus, ut libera mente, et corpore casto dilectioni valeamus inhaerere semper nostri Conditoris et proximi. Et isti sunt tres menses
Abbreviated transcription (Latin):
isrł: & erat indictio tͥguita
inlibanũ: decem milia ꝑm̃ses singłos
uicissim. ita ut duob mensib us
essent indomibus suis.
bi pͥmo notandũ. qd̾ ñ frustra sa¬
lonionis opirios de onni isrł elege.
neq erat ulla portio ppłi dequa ñ
digni tanto oꝑi uiri. assumerentur.
qͥa ninuirũ ñ nc̃ de una stirpe aaror
sacerdotes eligendi s de omĩ st̃ eccła
querendi. qͥ edificare donul dñi uel
exemplo suo uł dicto sufficiant. iubi¬
cumq inuenti fueruit. mox in officiuĩ
doctoꝵ absq ulla ꝑsonarũ acceptiõe
ꝓmouendi. Talesq cũ ad erudiendos
infideles atq incollegiũ eccłe uocan¬
dos ordinant᷑: quasi ad cedendas in
atq electi mittunt᷑. Et quidẽ numerꝰ
tͥginta miliũ qͦ ide lignoꝵ cesores
recensebant᷑. potest ad eoꝵ figuram
apte referri : qͥ infide scẽ tͥnitatis sunt
ꝑfecti. Qd doctorib marime congruit
Uerũ qͥa tͥginta mulia ita erant ordi¬
nata. ut dena milia ꝑnĩses singulos

Expanded text:
o triginta in Libanum decem millia per menses singulos vicissim. ita ut duobus mensibus essent in domibus suis. Ubi primo notandum quod non frustra Salomon operarios de omni Israel elegit, neque erat ulla portio populi, de qua non digni tanto opere viri assumerentur: quia nimirum non nunc de una stirpe Aaron sacerdotes eligendi, sed de omni sunt Ecclesia quaerendi, qui aedificare domum Domini, vel exemplo suo vel dicto sufficiant, et ubicumque inventi fuerint mox in officium doctorum absque ulla personarum acceptione promovendi; talesque cum ad erudiendos infideles atque in collegium Ecclesiae vocandos ordinantur, quasi ad caedendas in atque electi mittuntur. Equidem numerus, triginta millia, quo iidem ligni caesores censebantur, potest ad eorum figuram apte referri, qui in fide sanctae Trinitatis sunt perfecti, quod doctoribus maxime congruit. Verum quia triginta ita erant ordinata, ut dena millia per menses singulos
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis suꝑ isrł: ordo sensus ẽ. Inamno
quarto regis salomonis suꝑ isrł mense
tio ipse ẽ mensis scd̃s. Mensem autẽ
scłm. maiũ dicit. Nlamq aprilis quo
pacha celebrat᷑. pͥncipium nĩsiũ. apud
hebreos pͥmꝰ erat inm̃sib ann. Erquo
manifeste claret. qͥa mox ꝑacto pascba
cepit edificare domũ dño: & consecratꝰ
mystica sollempnitate ppłs manꝰ ad mis¬
ticum opus misit. Fit autẽ cõmemora¬
tio egressionis exegypto qnͣdo tab̾nacu¬
lum edificari ceptũ ẽ: ut admoneatur
lector quot annoꝵ tempꝰ uedificatione
utriꝰq domꝰ transierit: & hiuic qͦ siłme
temporis sacram̃tũ iesse spualit̾ cognos¬
cat. Quat̾ nãq centeni ⁊ iugeni: qua¬
dringentos & octoginta faciunt. Qua¬
tuor autẽ eugłice ꝑfectioni apte con
legislatoris totidẽ. Inqͦ etiã numero uiror

Expanded text:
Salomonis super Israel, » ordo sensus est: in anno Salomonis super Israel, » ordo sensus est: in anno quarto regis Salomonis super Israel mense Zio, ipse est mensis secundus. Mensem autem secundum Maium dicit. Namque Aprilis, quo Pascha celebratur, principium mensium apud Hebraeos primus erat in mensibus anni. Ex quo manifeste claret, quod mox, peracto Pascha, coepit aedificare domum Domini, et consecratus mystica solemnitate populus, manus ad mysticum opus misit. Fit autem commemoratio egressionis ex Aegypto quando tabernaculum aedificari coeptum est, ut admoneatur lector quot annorum tempus inteansierit, et huic quoque summae temporis, sacramentum inesse spiritale cognoscat. Quater namque centeni, et viceni, quadringentos et octoginta faciunt. Quatuor autem Evangelicae perfectioni apte convlegislatoris totidem. In quo etiam numero viror
Abbreviated transcription (Latin):
lapide templũ fuisse factũ ⁊ iosephus insi¬
nuat diceus. Pieuauit itaq tem plum
usq ad cameram ex lapide albo construc¬
tum. Altitudo fuit seraginta cubitoꝵ. ꝙ
cetera. Nec mysteru sensus mnabdito est.
Cui uis & enĩ patet: qͥa marmor caudi
dum ex qͦ domꝰ dñi constructa ẽ. nunda
electoꝵ actionẽ suuul ⁊ conscientiã ab
omni neuo corruptionis castigatã desig¬
nat. Quales uoluit ẽẽ sapiens ille archi¬
tectus eos qͦs suꝑ fundam̃tũ xp̃i locabat
lapides p̃ciosos auro argentoq redunitos.
Carissimi inqͥt mundemꝰ nos ab omui inqͥ¬
namento carnis & sp̃c: perficientes sanc¬
tificationem intimore dei.¬
actũ ẽ gͥ quadringente sumo ⁊iocto¬
gesumo anno egressionis filioꝵ isrł
deterra egypti inanno quarto mense
⁊ io ipse ẽ mensis secundus regis salomo¬
nis suꝑ isrł: edificare cepit domũ dño.
uod aut̃ dicit᷑ in anno querto

Expanded text:
lapide, templum fuisse factum, et Josephus insilapide, templum fuisse factum, et Josephus insinuat, dicens: Elevavit itaque templum usque ad cameram, ex lapide albo constructum. Altitudo fuit sexaginta cubitorum, etc. Nec mysterii sensus in abdito est, cuivis etenim patet, quia marmor candidum, ex quo domus Domini constructa est, mundam electorum actionem, simul et conscientiam ab omni naevo corruptionis castigatam designat, quales voluit esse sapiens ille architectus eos quos super fundamentum Christi locabat lapides pretiosos, auro argentoque redimitos. Charissimi, inquit, mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Deiactum est quadringentesimo et octogesimo anno egressionis filiorum Israel de terra Aegypti, in anno quarto mense Zio, ipse est mensis secundus, regis Salomonis super Israel, aedificare coepit domum Domino . Ad id quod dicit in anno quarto
Abbreviated transcription (Latin):
urtute inuirtutẽ. Nel certe lapides fun¬
damenti graudes p̃ciosi & quadrati. pͥmi
ipso dño uerbũ audiere salutis. Suꝑpositi
autẽ ordines lapidũ siue lignor. seqͣntes
sunt suo qͥq tempore sacerdotes ac docto¬
res: quoꝵ uł p̃dicatione atq nunisterio
fabrica crescit eccłe. uł ornatur uirtutib.
Quales autẽ colore fuerint lapides quib
factũ ẽ templũ: iulibro paralipomenon
aꝑte declaratũ ẽ. dicente dauid ad salo¬
monẽ. cũ ei impensas templi que p̃ꝑaue
rat ostendet. Omuem p̃ciosũ lapidem&
marmor pariũ habundantissime p̃ꝑ aui.
Marmor autẽ pariũ. marnior candidũ dr.
quale eadẽ insula gignere consueuit. Un¬
de poeta de illa. Olearon niueamq paron
sparsasq ꝑequor. cicladas & crebris legnuꝰ
freta concita uentis. Niuea gͦ paron dicit᷑.
eo qd̾ candidissinu generis marmor nuitat.
Est aut̃ una de cyladib. Quo iudelicet

Expanded text:
virtute in virtutem. Vel certe lapides funvirtute in virtutem. Vel certe lapides fundamenti grandes, pretiosi quadrati, primi ipso Domino verbum audiere salutis. Suppositi autem ordines lapidum sive lignorum, sequentes suo quique tempore sacerdotes ac doctores, quorum vel praedicatione ac ministerio fabrica crescit Ecclesiae, vel ordinatur virtutibus. Quali autem colore fuerint lapides, quibus factum est templum, in libro Paralipomenon aperte declaratum est, dicente David ad Salomonrat ostenderet: « Omnem pretiosum lapidem et marmor Parium abundantissime praeparavi . » Marmor autem Parium marmor candidum dicitur: quale eadem insula gignere consuevit. Unde poeta de illa: Olearon niveamque Paron sparsasque per aequor Cycladas, et crebris legimus freta concita terris. Niveam ergo Paron dicitur, eo quod candidissimi marmor generis mittat. Est autem una de Cycladibus, quo videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ uirtutũ calle incedendu. certa diffini¬
tione ueritatis didicerint. Nam frustra
officiũ sͥ doctoris usurpat: qͥ discretionẽ
catholice fidei ignorat. Neq scariũ dño
s ruinã sͥ edificant: qͥ docere alios regłani
quã ipsi ñ didicere conant᷑. In edificanda
gͦ domo di pͥmo st̃ ligna . i lapides cedendi
de monte: qͥa eos qͦs infide ueritatis in¬
stituere querimꝰ : pͥmo necesse ẽ ut abre¬
nuntiare diabolo ac desorte pͥme p̃uari¬
cationis qua inqͥnati sunt doceaniꝰ renas¬
cendo erui. De in querendi sunt lapides
p̃ciosi & grandes. atq infiuid amĩtũ templi
ponendi: ut menunerimꝰ ab dicta con¬
uersatione pͥori eoꝵ in hominib uitã
moresq ispicere. eos nr̃is auditorib
imitandos ꝓponere. qͦs ꝑuirtutẽ humi¬
litatis specialit᷑ dũo adherere nouerimꝰ.
Addendus ẽ in altũ paries bonoꝵ oꝑimi:
&e quasi suꝑ impositis sͥ inuicẽ ordinibus

Expanded text:
quo virtutum calle incedendum, certa definiquo virtutum calle incedendum, certa definitione veritatis didicerint. Nam frustra officium sibi doctoris usurpat, qui discretionem catholicae fidei ignorat. Neque sanctuarium Domino, sed ruinam sibi aedificant, qui docere alios regulam, quam ipsi non didicere, conantur. In aedificanda ergo domo Dei, primo sunt ligna et lapides caedendi de monte: quia eos quos in fide veritatis instituere quaerimus, primo necesse est ut abrenuntiare diabolo ac de sorte primae praevaricationis, in qua nati sunt, doceamus renascendo erui. Denique quaerendi sunt lapides pretiosi et grandes, atque in fundamentum templi ponendi, ut meminerimus abdicata conversatione priori, eorum in omnibus vitam moresque inspicere, eos nostris auditoribus imitandos proponere, quos per virtutem humilitatis specialiter Domino adhaerere noverimus. addendus est in altum paries bonorum operum, et quasi superpositis sibi invicem ordinibus
Abbreviated transcription (Latin):
& cẽmentarii hẏram.
olant᷑ nãq lapides p̃ciosi. cũ electiqͥ
p̃cedentiũ scõꝵ instructione ⁊ instan¬
tia qͥcqͥd inse habent neriũ ⁊ maue re¬
linqunt. atq ante conspectũ sui crea¬
toris solam insite sͥ iusticie regulam qͦsi
stabilem quadrature formã ostendunt.
dolauerunt autẽ hos lapides ñ solum
cementarii salomonis s &e cementarii
hiram: qa exutroq popło doctores fue¬
re sancte ecclesie.
Porro byblii preparauerunt ligna &
lapides ad edificandũ domum.
uit ihedechiel dicens dicens. Sapi¬
entes cui tyre facti sunt guberna¬
tores cui: senes biblii & prudentes eiꝰ
ꝓ qua inhebreo continetur gobel siue ge¬
bal: qd̾ int̾p̃tatur defuuens siue dist̾nunans.
Quod uocabulũ apte conuenit cis: qͥ corda
honuuũ ad edifificiũ spuale qd̃ exiurtu¬
tib anie construit᷑. parant. Sic et enĩ
solũmͦ suos auditores fidẽ & oꝑa iusticis
docere sufficiunt: dũ ipsi priꝰ sacͥs paguus
edocti diligenter que sit fides teneuda.

Expanded text:
Hiram. » Dolantur namque lapides pretiosi, cum electi quique praecedentium sanctorum instructione et instantia, quidquid in se habent noxium et inane relinquunt: atque ante conspectum sui Creatoris, solam insitae sibi justitiae regulam, quasi stabilem quadraturae formam ostendunt. Dolaverunt autem hos lapides, non solum caementarii Salomonis, sed et caementarii Hiram, quia ex utroque populo doctores fuere sanctae Ecclesiae. « Porro Giblii praeparaverunt ligna et lapides ad aedificandam domum. nit Ezechiel dicens XXXVII, 8: Sapientes tui, Tyre, facti sunt gubernatores tui. Senes Giblii, et prudentes ejus. Pro quo in Hebraeo continetur: Gobel, sive Gebal, quod interpretatur diffiniens, sive determinans. Quod vocabulum apte convenit eis qui cordahominum ad aedificium spiritale, quod ex virtutibus animae construitur, parant. Sic etenim solummodo suos auditores fidem et opera justitiae docere sufficiunt, dum ipsi prius sacris paginis edocti diligenter quae sit fides tenenda,
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Tunc enĩ peccõrũ atq omĩum iniqͦrũ
posteriora demetent᷑. cũ capite suo diabolo÷
quando iudex uiuorũ et mortuorũ in fins
seculi dicturus ẽ his qui ad sinistrã eiꝰ stabũtꝰ
Discedite a me maledicti in ignẽ eternũ: qui
preparatus est diabolo et angelis eiꝰ. Et ibunt h¬

Expanded text:
citur. Tunc enim peccatorum atque omnium iniquorum citur. Tunc enim peccatorum atque omnium iniquorum posteriora demetentur cum capite suo diabolo, quando judex vivorum et mortuorum in fine saeculi dicturus est his qui ad sinistram ejus stabunt: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et
Abbreviated transcription (Latin):
sa. et posteriora domꝰ illius: et faciã domum
eius sicut domũ iheroboã filii nabath. Dẽme¬
tit dñs posteriora baasa: cũ peccata iniqͦrũ
post finẽ uite ulciscitur. Demetit ⁊ posterio¬
ra domus eius: cũ imitatores illorũ eternis
eruciatib dãpnat. Et faciet domũ baasa sicut
fecit domũ iheroboã filii nabath: cũ peccatores
in iniquitate sua ꝑseuerantes. simul cũ diabolo
et angelis eius in inferni cruciatib tradet. Ba¬
asa enim ut diximꝰ confusio. uel siccitas int̃pre¬
tatur: theroboã uero diudicans populũ: ⁊ na-¬
bath spontaneũ resonat. Qui gͦ confusiones
errorũ ⁊ peccatorũ sequitur. et uirorẽ gracie
spiritalis habere negligens. in ariditate peccato¬
rum usq ad finẽ uite ꝑseuerat. posteriora eiꝰ
uelut diaboli demetabunt᷑: qui ꝓpria uolũta¬
te suꝑbiendo sibi mortẽ generauit. Et tamen
equitatis. sed dãpnatioĩs in eis excercere dinos¬

Expanded text:
sa, et posteriora domus illius et faciam domum sa, et posteriora domus illius et faciam domum ejus sicut domum Jeroboam filii Nabath. » Demetit Dominus posteriora Baasa, cum peccata iniquorum post finem vitae ulciscitur: demetit et posteriora domus ejus, cum imitatores illorum aeternis cruciatibus damnat. « Et faciam domum Baasa sicut feci domum Jeroboam filii Nabath, » cum peccatores in iniquitate sua perseverantes, simul cum diabolo et angelis ejus, inferni cruciatibus tradet. Baasa enim ut diximus confusio vel siccitas interpretatur. Jeroboam vero dijudicans populum: et Nabath, spontaneum resonat. Qui ergo confusiones errorum et peccatorum sequitur, et virorum gratiam spiritalem habere negligens, in ariditate peccatorum usque ad finem vitae perseverat, posteriora ejus velut diaboli demetuntur, qui propria voluntate superbiendo sibi mortem generat. Et tunc pop judicium aequitatis, sed damnationis in eis exercere dignos
Abbreviated transcription (Latin):
sustollens dicitur: qui m̃tẽ suã ad suꝑna desi¬
deriasuspendens. cũ fusionẽ terrenarũ cupidi¬
tatum cũ earũ suggestore diabolo sꝑnit: ac
uelut sicca et inutilia ꝯtẽpnit:
anani: contra baasa. dicens. Fro eo quod¬
non exaltauite de puluere. et posui ducẽ super
popłm incũ isrł. tu autẽ ambulasti in uia ihe¬
Croboam. et peccare fecisti popłm meũ israhel.
ut me irritares in peccatis eorũ: ecce ego deme¬
tam posteriora baasa. ⁊ posteriora domus eius:
et faciã domũ tuã. sicut domũ iheroboam filii
nabath. Qͥ mortuus fuerit de baasa in cunta
te. comedẽt eũ canes: et qͥ mortuus fuerit ex
eo in regione. comedẽt eũ uolucres celi. Hec ũba
contra om̃s peccantes. ⁊ contra om̃s hereticos.
et paganos maxime ꝓlata sunt: quippe qui
peccatis pristinis peccata semꝑ noua adiciũt:
et malorũ exemplis deprauati. suis scelerib
peiores fiunt. Dẽmetã inquit posteriora baa-¬

Expanded text:
sustollens dicitur, qui mentem suam ad superna desisustollens dicitur, qui mentem suam ad superna desideria suspendens, confusionem terrenarum cupiditatum, cum earum suggestore diabolo, spernit: ac velut sicca et inutilia contemnit.i ad Jehu filium Anani contra Baasa, dicens: Pro eo quod exaltavi te de pulvere et posui ducem super populum meum Israel, tu autem ambulasti in via Jeroboam, et peccare fecisti populum meum Israel ut me irritares in peccatis eorum. Ecce ego demetam posteriora Baasa, et posteriora domus ejus, et faciam domum tuam sicut domum Jeroboam filii Nabathte, comedent eum canes, et qui mortuus fuerit ex eo in regione, comedent eum volucres coeli. » Haec verba contra omnes peccantes, et contra omnes haereticos et paganos maxime prolata sunt. Quippe qui peccatis pristinis, peccata semper nova adjiciunt, et malorum exemplis depravatis visceribus pejores fiunt. « Demetam inquit posteriora Baa
Abbreviated transcription (Latin):
parari. Longitudo dierũ indextera eius:
tunã defensionẽ ecclesie uult exhibere contͣ
hereticos. ⁊ contͣ om̃s inimicos sapiencie: ad¬
miniculo utiq hoc debet ꝑficere. Nec eloq̃n¬
tia ad hoc aliquid sine sapiencia ꝓficit: ĩmo
plurimũ nocet. Porro qd legitur in subseq̾n¬
tibus. qd bellũ fuerit int̾ roboã ⁊ iheroboã
et asa regem iuda atq baasa regem isrł cũctis
diebus eorum: non aliud significare puto. quã
quod sc̃a ecclesia que in unitate fidei ꝑsistit
bellũ habeat semꝑ cũ hereticis et scimaticis.
om̃ibus qui uiolare contendũt fidem catholicã.
Om̃s enim ut ait apłs qui pie uolũt uiuere
in xp̃o. ꝑsecutionẽ patiuntur: qr draco anti
quus ꝑsequit᷑ mulierẽ. ⁊ insidians calcaneo
eius: et ipsa conteret caput eius. Asa enĩ tol¬
lens. siue sustolens: et baasa confusio uel sicci¬
tas int̾p̃tat᷑. Et bene ecclesie popłs tollẽs siue

Expanded text:
parari. Lparari. Ltunam defensionem Ecclesiae exhibere vult contra haereticos et contra omnes inimicos, sapientiae utique adminiculo hoc debet perficere, nec eloquentia aliquid ad hoc sine sapientia proficit, imo plurimum nocet. Porro quod legitur in subsequentibus, quod bellum fuerit inter Roboam et Jeroboam et Asa, regem Juda, atque Baasa, regem Israel, cunctis diebus eorum, non aliud significare puto, quam quod sancta Ecclesia, quae in unitate fidei persistit, bellum habeat semper cum haereticis et schismaticis, et omnibus qui violare contendunt fidem catholicam. « Omnes enim ut ait Apostolus qui pie volunt vivere in Christo, persecutionem patiunturquus persequitur mulierem insidians calcaneo ejus, et ipsa conterit caput ejus . » Asa enim tollens sive sustollens, et Baasa confusio vel siccitas interpretatur. Et bene Ecclesiae populus tollens sive
Abbreviated transcription (Latin):
duo testam̃ta doctorib ecclesie ad tuendã ple¬
bem suã ꝯm̃dauit. Hanc antiquus hostis per
incuriã rectorũ abstrahit: qr cũ intenti sũt
rebus terrenis. minusq curãt de celestibus.¬
ñ officio pristino et sciencia denudatos. quasi
in domo propria opib spoliatos derelinqͥt.
Deniq tales cũ sensu spiritali priuatos ꝯspi¬
ciunt. per eloquentiã uerborũ copiã querũt:
quatinus eorũ sonoritate. uelut scutorũ ere¬
orũ firmitate. tutam̃ contͣ hostes ꝓ subiectis
sibi opponãt. S quanto es est uilius metallo
auri: tanto inferior est uana eloquentia uere
sapiencie fructu. Unde ꝑ quendã sapientẽ de
eloquentia dicit᷑. ubi plurima uerba: ibi fre¬
quent̾ egestas. Et in psalmis ita legitur. uir
lingosus. ñ dirigetur suꝑ t̾rã. Nam de sapien-¬
cia ita scriptũ est. Sapiencia p̾ciosior ẽ cũctis
opib: ⁊ oĩa que desiderant᷑ huic ñ ualẽt cõ¬

Expanded text:
duo Testamenta doctoribus Ecclesiae ad tuendam pleduo Testamenta doctoribus Ecclesiae ad tuendam plebem suam commendavit. Hanc antiquus incuriam rectorum abstrahit, quia cum intenti sunt rebus terrenis minusque curam de coelestibus officio pristino et scientia denudatos, quasi in domo propria opibus spoliatos, dereliquit. Denique tales cum sensu spiritali privatos se conspiciunt, per eloquentiam verborum copiam quaerunt quatenus eorum sonoritate, velut scutorum aereorum firmitate, tutamen contra hostes pro subjectis sibi opponant. Sed quanto aes est vilius metallo auri, tanto inferior est vana eloquentia verae eloquentiae fructu. Unde per quemdam sapientem de eloquentia dicitur: « Ubi plurima verba, ibi frequenter egestas : » Et in psalmis ita legitur: « Vir linguosus non dirigetur super terram . » Nam de sapientia ita scriptum est. « Sapientia pretiosior est cunctis opibus; et omnia quae desiderantur, non valent ei com
Abbreviated transcription (Latin):
simul et oꝑa uirtutũ. ab incautis et desidio¬
sis abstrahit. Sesac ergo bissus cilicii: siue
gaudiũ cilicii interp̃tatur. Et qr bissus subti¬
litatẽ significat. ciliciũ uero qd̃ de caprarum
setis conficitur peccata: quid melius ĩ bisso
cilicii quã uersutia fraudis diabolice. ĩ ꝑsu¬
asione peccõrũ accipi potest: Sesac enĩ ihe¬
rosolimitanas opes aufert: cũ diabolus qui
callide decipit. ⁊ gaudet in multitudine
peccatorũ: eccłasticos quosq a sciencia spirita¬
li et opere uirtutũ dep̃datur: eosq qui uide¬
bantur in eccła decori esse. spoliatos secũ in
baratrũ ꝑdicionis sue demnergit. Necnon et
illud quod idem rex scuta aurea que fecerat¬
rex salomon abstulit. pro quib fecit rex ro¬
boam scuta erea. et tradidit in manu ducũ
scutariorũ: ad eundẽ sensũ respicit. Salomon
enim scuta aurea condẽs. custodib domꝰ sue
dedit: cũ redẽptor ñr spiritalem scienciã. per

Expanded text:
simul et opera virtutum ab incautis et desidiosimul et opera virtutum ab incautis et desidiosis abstrahit: Sesac ergo byssus cilicii, sive gaudium cilicii, interpretatur. Et quia byssus subtilitatem significat, cilicium vero, quod de caprarum setis conficitur, peccata, quid melius in bysso cilicii quam versutia fraudis diabolicae in persuasione peccatorum accipi potest? Sesac enim Jerosolymitanas opes aufert, cum diabolus, qui callide decipit, et gaudet in multitudine peccatorum, ecclesiasticos quosque scientia spirituali et opere virtutum depraedat, eosque qui videbantur in Ecclesia decori esse spoliatos secum in barathrum perditionis suae demergit. Nec non et illud, quod idem rex scuta aurea, quae fecerat Salomon, abstulit, pro quibus fecit rex Roboam scuta aerea, et tradidit ea in manu ducum scutariorum, ad eumdem sensum respicit. Salomon enim scuta aurea condens custodibus domus suae dedit, cum Redemptor noster spiritualem scientiam per
Abbreviated transcription (Latin):
ti essent: factus est sermo dñi ad semeiã dicẽs.
Quia humiliati sũt ñ disꝑdam eos: daboq
eis paxillũ auxilii. et non stillabit furor
seruient ei: ut sciant distanciã seruitutis mee.
et seruitutis regni terrarũ. Recessit itaq scsac
rex egipti ab ihrłm sublatis thesauris domꝰ
dñi et domus regis: omĩaq secũ tulit. ⁊ cli¬
peos aureos quos fecerat salomon. pro quib
fecit rex eneos. et tradidit illos principib
scutariorũ. qui custodiebãt uestibulũ pala¬
cii. Quid ergo ꝑ figurã hoc insinuat. quod
ꝓpter peccatũ roboã. sesac rex egipti de domo
dñi thesauros abstulit. et thesauros regios:
nisi qd̾ mali rectores ꝓpter negligentiã suã
regem egipti. hoc ẽ principẽ tenebrarũ in
ꝯmissam: Ubi ipsi ad tempꝰ dñari uident᷑.
qui thesauros domus dñi. et thesauros regi¬
os auferũt: cũ scienciã sc̃arum scripturarũ

Expanded text:
ti essent, factus est sermo Domini ad Semeiam dicens: ti essent, factus est sermo Domini ad Semeiam dicens: Quia humiliati sunt, non disperdam eos, daboque eis pauxillum auxilii, et non stillabit furor mtamen servient ei, ut sciant distantiam servitutis meae, et servitutis regni terrarum. Recessit itaque Sesac rex Aegypti ab Jerusalem sublatis thesauris domus Dei, et domus regis, omniaque secum tulit et clypeos aureos quos fecerat Salomon. Pro quibus fecit rex aeneos, et tradidit illos principibus scutariorum qui custodiebant vestibulum palatii. Quid ergo per figuram hic insinuatur, quod, propter peccatum Roboam, Sesac rex Aegypti de domo Domini thesauros abstulit, et thesauros regios, nisi quod mali rectores propter negligentiam suam, regem Aegypti, hoc est principem tenebrarum in commissam, ubi ipsi ad tempus dominari videntur? Qui thesauros domus Domini, et thesauros regios aufert, cum scientiam Scripturarum sanctarum,
Abbreviated transcription (Latin):
pro quib fecit rex roboã scuta erea. et tradi¬
dit ea in manu ducũ scutariorũ: et eorũ qui¬
excubabãt ante ostiũ domꝰ regis. Cũq ingrede¬
retur rex in domũ dñi portabant ea qui pre-¬
eundi habebant officiũ: ⁊ postea reportabant
ad armam̃tariũ scutariorũ. De quo itaq rege
in libro paralipomenon plenius narratutt ubi
hoc mͦ legitur. Anno aũ quinto regni roboam
ta milib equitũ: nec erat numerꝰ uulgi quod
uenerat cũ eo ex egipto. libies scilicet et trogo¬
dĩte. et ethiopes. Cepitq ciuitates munitissi-¬
mas in iuda: et uenit usq ihrłm. Semeias
autẽ propħa ingressus ad roboã et principes
iuda qui congregati fuerãt in ihrłm. fugientes
sesac : dixitq ad eos. Hec dicit dñs. uos reli-¬
quistis me: et ego reliqui uos in manu sesac.
Consternatiq principes isrł ⁊ rex: dixerũt.
Iustus est dñs. Cũq uidisset dñs qd̾ humilia¬

Expanded text:
pro quibus fecit Roboam rex scuta aerea, et tradipro quibus fecit Roboam rex scuta aerea, et tradidit ea in manu ducuexcubabant ante ostium domus regis. Cumque ingrederetur rex in domum Domini, portabant ea qui praeeundi habebant officium, et postea reportabant ad armamentarium scutariorum, etc. » De quo itaque rege in libro Paralipomenon plenius narratur, ubi hoc modo legitur: « Anno autem quinto regni Roboam ta millibus equitum. Nec erat numerus vulgi quod venerat cum eo ex Aegypto, Libyes scilicet et Troglodytae et Aethiopes. Cepitque civitates munitissimas in Juda, et venit usque Jerusalem. Semeias autem propheta ingressus est ad Roboam, et principes Juda, qui congregati fuerant in Jerusalem, fugientes Sesac, dixitque ad eos: Haec dicit Dominus: Vos reliquistis me, et ego relinquo vos in manu Sesac. Consternatique principes Israel et rex dixerunt: Justus est Dominus. Cumque vidisset Dominus quod humilia
Abbreviated transcription (Latin):
one a uite p̃ceptis deuiauit: ut inde penam
ueraciter sumeret. unde culpã negligenter
admisisset. Hic autẽ manifeste ostendit᷑. qd̃
peccatũ inobedientie in ipsa fuerit morte laxa¬
tum: qr idem leo qui uiuentẽ p̃sũpsit occide¬
re. ausus contingere ñ ẽ occisũ. Qui enĩ occi¬
dendi habuit potestatẽ. de occisi cadauere co-¬
medendi licenciã non accepit : qr is cui culpa
iniita fuerat punita. erat iam iustus ex mor¬
te. In hoc facto ostenditur. qd nemo se alicuius
uirtutis estimare debet: etiam cũ quid fortit̃
sicut dictũ est poterit. Iste enĩ qr p̾ceptis dñi¬
cis regem ꝯtẽpsisse głatus est corruit: ut pro¬
phete falsi uerbis deceptus diceret. qr ñ ꝓprie
fortitudinis fuerit. qd regi restitisset:¬
n quinto aũ anno regni roboã ascendit se¬
sac rex egipti in ihrłm. et tulit thesauros
domus dñi et thesauros regios. et uniu̾sa di¬
ripuit: scuta quoq aurea que fecerat salomõ.

Expanded text:
one a vitae praeceptis deviavit, ut inde poenam one a vitae praeceptis deviavit, ut inde poenam veraciter sumeret, unde culpam negliadmisisset. Hic autem manifeste ostenditur, quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo qui viventem praesumpsit occidere, ausus contingere non est occisum. Qui enim occidendi habuit potestatem, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit. Quia is cui culpa in vita fuerit punita, erat jam justus ex morte. In hoc facto ostenditur, quod nemo se alicujus virtutis aestimare debet, etiam cum quid fortiter sicut dictum est poterit. Iste enim quia praeceptis Dominicis regem contempsisse gloriatus corruit, ut prophetae falsi verbis deceptus disceret, quia non propriae fortitudinis fuerit quod regi restitissetn quinto autem anno regni Roboam, ascendit Sesac rex Aegypti in Jerusalem, et tulit thesauros domus Domini, et thesauros regios, et universa diripuit, scuta quoque aurea, quae fecerat Salomon:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis estimet. etiam cũ quid fortĩt poterit:
qr si eum diuina ꝓtectio deserat. ibi repente
rie ad propħandũ directus. p̾sente rege aucto¬
ritatem libere uocis exercuit. eiusdemq re¬
gis extensũ brachiũ in rigore mirabiliter
cuius in domo inuitatꝰ comedere noluit:
qr ne in uia comederet ꝓhibitionis dñice p̾-¬
cepta seruauit: qui autẽ in eadem uia ⁊ se¬
ductꝰ. comedit. ⁊ pastus interiit: Quaĩ re
quid subtili consideracione colligimꝰ. qđ ut
ita dixerim formidandũ suspicam᷑: nisi qd̾
forsitan apud semet ipsũ tacitus. et ꝓ p̾cep¬
tis dñicis regem se contẽpsisse głatus. ab int̾¬
na mox solidatate quassatus est: et inde ei
in opere culpa subripuit. unde gła in corde
surrexit: ut prophete falsi deceptus uerbis. di¬
ceret. qr nequaquã proprie fortitudinis fuerit
quod ad regis uerba restitisset: Hene autẽ ⁊
eius ore mortis sentenciã accepit. cuius seducti¬

Expanded text:
virtutis aestimet, etiam cum quid fortiter poterit, virtutis aestimet, etiam cum quid fortiter poterit, quia si divina eum protectio deserat, ibi repente riae ad prophetandum directus, praesente rege, auctoritatem liberae vocis exercuit, ejusdemque regis extensum brachium in rigore mirabiliter stituit; cujus in domo invitatus comedere noluit, quia ne in via comederet, prohibitionis Dominicae praecepta servavit; qui tamen in eadem via et seductus comedit, et pastus interiit? Qua in re quid subtili consideratione colligimus, quid ut ita dixerim formidandum suspicamur, nisi quod forsitan apud semetipsum tacitus et pro praeceptis Dominicis regem se contempsisse gloriatur, ab interna mox soliditate quassatus est, et inde ei in opere culpa subripuit, unde sibi gloria in corde surrexit, ut, Prophetae falsis verbis deceptus, disceret quia nequaquam propriae fortitudinis fuerit quod ad regis verba restitisset. Bene autem ex ejus ore mortis sententiam accepit, cujus seducti
Abbreviated transcription (Latin):
est: quid significat: nisi cum quis in ꝓsperis
eleuatur corde. ita ut p̾cepta dñi contẽpnat.
a leone qui circuit rugiens querẽs quẽ deuo¬
ret: dentib ꝑsuasionis maligne laniatus. ꝑ
consensũ peccati interficitur: Ac per hec ne¬
cessariũ est semꝑ querere auxiliũ omĩpotentiᷤ
dei. atq defensionẽ ipsius: et toto corde spe¬
rare in miscd̃ia eius. Quid enim est homo cuiꝰ¬
libet sit meriti: si conditoris sui ꝓtectione dese¬
ratur: Que nimirũ ꝓtectio. minus necessaria
creditur: si semꝑ habeatur. S utilit̃ plerũq
subtrahit᷑ : ut sibimet ipsi homo quã sine illa
nichil sit ostendatur. Manus igitur d̾i aliqñ
nos nobis per aduersa insinuat. que nescien¬
tes nos in ꝓsperis portat: qr destituti dũ ca¬
dere incipimꝰ. ⁊tam̃ adiuti retinem᷑. ⁊ doctri¬
na fit quod in lapsu trepidauimꝰ: ⁊ custodia
quod in statu ꝑmanemꝰ. Nemo ergo se alicuiꝰ

Expanded text:
est, quid significat, nisi dum quis in prosperis est, quid significat, nisi dum quis in prosperis elevatur corde ita ut praecepta Domini contemnat, a leone, « qui circuit rugiens, quaerens quem devoret , » dente persuasionis malignae laniatus, per consensum peccati interficitur? Ac per hoc necessarium est semper quaerere auxilium omnipotentis Dei atque defensionem ipsius, et toto corde sperare in misericordia ejus. Quid enim est homo, cujuslibet sit meriti, si conditoris sui protectione deseratur? Quae nimirum protectio minus necessaria creditur, si semper habeatur. Sed utiliter plerumque subtrahitur, ut sibimet ipsi homo, quam sine illa nihil sit, ostendatur. Manus igitur Dei aliquando nos nobis per adversa insinuat, quae nescientes nos in prosperis portat. Quia destituti dum cadere incipimus, et tamen adjuti retinemur; et doctrina fit, quod in lapsu trepidavimus, et custodia, quod in statu permanemus. Nemo ergo se alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
am ꝑdicionis pariter cadũt. Quib ꝯminat᷑
sapiencia dei.dicens. Ue tibi terra cuius rexx
puer est: et cuius principes mane comedũt.
Et econtrario de sc̃orum populo. ⁊ rege eor̃¬
xp̃o : laudando subsequitur dicens. Beata t̾ra
cuius est rex nobilis. et cuius principes pas¬
cuntur in tempore suo: quia omĩa quecũq
fecerit prosperabuntur:¬
Tecce uir dei uenit de iuda ĩ sermone
dñi in bethel. iheroboã stante suꝑ alta¬
re. et thus iaciente: exclamauitq contͣ altare
in sermone dñi. et ait. Altare altare: hec dicit
dñs. Eoce filius nascetur domui dauid iosias
nomine. et ĩmolabit suꝑ te sacerdotes excel¬
sorũ. qui nũc in te thura succendũt: ⁊ ossa ho¬
minũ incendet suꝑ te: et reliqͣ. Igit᷑ propħa
qui a deo missus fuerat in bethel. ut increpa-¬
ret iheroboã suꝑ idolatria quã gessit: ⁊ a fal¬
so propħa seductus. comedit ibi et bibit contͣ

Expanded text:
am perditionis pariter cadunt. Quibus comminatur am perditionis pariter cadunt. Quibus comminatur sapientia Dei dicens: Vae tibi, terra cujus rex puer est, et cujus principes mane comedunt ; et e contrario de sanctorum populo et Rege Christo laudando subsequitur dicens: Beata terra cujus est rex nobilis, et cujus principes vescuntur in tempore suo , quia omnia quaecunque fecerint prospérabunturEcce vir Dei venit de Juda in sermone Domini in Bethel, Jeroboam stante super altare, et thus jaciente. Et exclamavit contra altare in sermone Domini, et ait: Altare, altare, haec dicit Dominus: Ecce filius nascetur Domini David Josias nomine, et immolabit super te sacerdotes excelsorum, qui nunc in te thura succendunt, et ossa hominum incendet super te, » et reliqua. Igitur propheta qui a Deo missus fuerat in Bethel, ut increparet Jeroboam super idololatria quam gessit, et a falso propheta seductus, comedit ibi et bibit contra
Abbreviated transcription (Latin):
quas attriuit dñs ante faciẽ filiorum isrł.
Significat ergo malos rectores in ecclesia:
qui terrenis cupiditatib dediti. negligũt
curã habere subditorũ. ⁊ delictor̃ ĩ multi¬
tudine sibi obsequentiũ: nec tam̃ condignã
habent sollicitudinẽ sibi ꝯmissorũ. Int̾pretat᷑
autẽ roboam. latitudo popul t. Et bene
latitudo popłi nominari possũt: qͥ latam
et spaciosam uiã gradientes ꝑ quam multi
uadũt ad mortẽ: angustã uiam que pauco
rum est. et ad eternã uitã ducit. ingredi de¬
trectant: relictoq scõrũ patrũ consilio. quo¬
rum dicta et exempla ad celsitudinẽ tendũt
ꝑfectionis: eligũt iuuenũ obtẽperare p̃cep¬
tis: hoc est eorũ qui iuuenilib desideriis
mancipati. laudib iniquis et adulacionib
Qualis populus : talis est et sacerdos. Om̃s
enĩ. a minimo usq ad maximũ. auaricie stu¬
dent. Et ceci cecis ducatũ prebentes: in foue¬

Expanded text:
quas attrivit Dominus ante faciem filiorum Israel. quas attrivit Dominus ante faciem filiorum Israel. Significat ergo malos rectores in Ecclesia, qui terrenis cupiditatibus dediti, negligunt curam habere subditorum, et delectantes in multitudine sibi obsequentium, nec tamen condignam habent sollicitudinem sibi commissorum. Interpretatur autem Roboam latitudo populi; et bene latitudo populi nominari possunt, qui latam et spatiosam viam gradientes, per quam multi vadunt ad mortem, angustam viam, quae parum est, et ad aeternam vitam ducit, ingredi detrectant, relictoque sanctorum Patrum consilio, quorum dicta et exempla ad celsitudinem tendunt perfectionis, eligunt juvenum obtemperare praeceptis, hoc est eorum qui, juvenilibus desideriis mancipati, laudibus iniquis et adulationibus Qualis populus talis est et sacerdos. Omnes enim a minimo usque ad maximum avaritiae student, et caeci caecis ducatum praebentes, in fove
Abbreviated transcription (Latin):
meũ dauid: et ihrłm ciuitatẽ quã elegier
om̃ib tribub isrł. Decem enĩ scissuras ihe
roboã accepit: cũ legis p̃cepta uiolando
corrupit. Et una trib cum sobole dauid
remansit: dũ sors electorũ iuxta apłicam
doctrinã in regula fidei catholice ꝑmansit:
qr unus est dñs. una fides. unũ baptisma.
Deniq roboã filius salomonis. qui utiq seni¬
orum consilio relicto. adolestentũ consiliũ
secutus ẽ: licet de domo dauid fuerit: tam̃
in uia eius ñ gradiebat᷑. fecit enĩ iudas scrip¬
tura teste in illis dieb malũ coram dño: et
irritauerũt eũ suꝑ om̃ib que fecerãt patres
eorũ in peccatis suis. que ꝯmiserãt. Edifica¬
uerũt autẽ et ipsi sibi aras. ⁊ statuas. ⁊ lu
cos. suꝑ omnẽ collẽ excelsũ. et subt̃ omnẽ
arborẽ frondosã: s ⁊ effeminati fuer̃t in
terra. Fecerũtq om̃s abominaciones gentiũ:

Expanded text:
meum David et Hierusalem civitatem, quam elegi ex meum David et Hierusalem civitatem, quam elegi ex omnibus troboam accepit, cum legis praecepta violando corrupit. Et una tribus cum sobole David remansit, dum sors Electorum juxta apostolicam doctrinam in regula fidei catholicae permansit, quia « unus est Dominus, una fides, unum baptisma . » Denique Roboam, filius Salomonis, qui, utili seniorum consilio relicto, adolescentium consilium secutus est; licet de domo David fuerit, tamen in via ejus non gradiebatur: « Fecit enim Judas, » Scriptura teste, « in illius diebus malum coram Domino, et irritaverunt eum super omnibus quae fecerant patres eorum in peccatis suis, quae peccaverant. Aedificaverunt cos super omnem collem excelsum, et subter omnem arborem frondosam; sed et effeminati fuerunt in terra, feceruntque omnes abominationes gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter seruũ meũ dauid. et ihrłm ciuitatẽ
quã elegi ex om̃ib tribub isrł: et cetera.
Illud uero qd̾ post mortẽ salomonis decem
trib a domo dauid et a tẽplo separate sunt.
et due relicte : satis indicat qd̾ de tota illa
gente apłs ait. Reliquie ꝓpter electionem
gracie. salue facte sunt. Iheroboã uero qͥ decem
tribus a domo dauid et a tẽplo dei separans.
ad ydolatriã ꝑdux̃: significat hereticos. qui
dissensionẽ amãt. et unitatẽ fidei catholice
heresib scindũtr ac sic cultui malignorum
sp̾uum se obsequentes tradũt. Int̃p̾tat᷑ autẽ
iheroboã. diudicãs popłm. Nam heretici di¬
iudicare popłm uident᷑: cũ erroris sui sequa¬
cem faciunt. Cui rei bene conueniũt uerba
propħe achie silonitis: qui missus est ad
iheroboã ita dicens. Tolle tibi decẽ scissuras:
hec enĩ dicit dñs deus isrł. Ecce ego scindã
regnũ salomonis: et dabo tibi decem trib.
Porro una trib remanebit ei ꝓpter seruũ

Expanded text:
avid, et Hierusalem civitatem quam elegi ex omnibus tribus Israel, » etc. Illud quod post mortem Salomonis decem tribus a domo David, et a templo separatae sunt et duae relictae, satis indicat quod de tota illa gente Apostolus ait: « Reliquiae propter electionem gratiae salvae factae sunt . » Jeroboam vero qui decem tribus a domo David et a templo Dei separans ad idololatriam perduxit, significat haereticos qui dissensionem amant, et unitatem fidei catholicae haeresibus scindunt, ac sic cultui malignorum spirituum subsequentes tradunt. Interpretatur Jeroboam dijudicans populum. Nam et haeretici dijudicare populum videntur, cum erroris sui sequacem faciunt: cui rei bene conveniunt verba prophetae Achaiae Salonitis, qui missus est ad Jeroboam ita dicens: « Tolle tibi decem scissuras; haec enim dicit Dominus Deus Israel: Ecce ego scindam regnum Salomonis, et dabo tibi decem tribus. Porro una tribus remanebit ei propter servum
Abbreviated transcription (Latin):
factum tale opus inuniuersis regnis:
apte sc̃e eccłe conuenit. de qua sc̃ptũ ẽ.
fortitudo & decor induuñtũ ei & ridebit
idie nouissimo. Surrererunt filii eiꝰ
& beatissimã p̃dicauerunt. uir eiꝰ & lau¬
dabit eã. Multe filie congregauer̃t diu

Expanded text:
factum tale opus in universis regnis, » factum tale opus in universis regnis, » apte sanctae Ecclesiae convenit, de qua scriptum est: « Fortitudo et decor indumentum ejus; et ridebit in die novissimo. Surrexerunt filii ejus, et beatissimam praedicaverunt, et vir ejus laudavit eam. Multae filiae congregaverunt di
Abbreviated transcription (Latin):
descripta sunt : qͥa inutroq testam̃to
hoc p̃dicatur. hoc marime commũdat᷑.
qa ñ nisi ꝑdiuinum adiutoriũ aliqͥd
boni ꝑfici potest. Unde ipsa ueritas
dicit. Sine me nichil potestis facere.
Et duo leones stabant uirta manus
singulas. Quid ꝑleones nisi patres u¬
triusq testamenti figurantur: qui
ꝑfortitudinẽ animi & sibi & alus do¬
minari bene didicerunt. Duo gͦ leo¬
nes uixta manꝰ stabant: qͥa inlege
& ineugłio scĩ patres quicqͥd boni
leunculi stantes super gͣradus. hinc atq
uide. Quto ꝑ duodecim leunculos nisi
p̃dicatorum ordo qͥ apłicam doctrinã
sequitur. significat᷑. Hii gͦ supra sexgra¬
diis hinc atq inde stant: quia bonorũ
operum gressus hinc & inde suis doctͥ¬
nis atq exemplis munire certant. ne pꝰl
bene insipientiũ inoꝑando uacillet.
s rectitudinẽ inꝑgressu uirtutum
fortit᷑ conseruet. Qd̃ autem subdit᷑ ñ ẽ

Expanded text:
descripta sunt, quia in utroque testamento descripta sunt, quia in utroque testamento hoc praedicatur, hoc maxime commendatur. Quia non nisi per divinum adjutorium aliquid boni perfici potest . » Unde ipsa Veritas dicit: « Sine me nihil potestis facere . » « Et duo leones stabant juxta manus singulas. » Quid per leones nisi patres utriusque testamenti figurantur, qui per fortitudinem animi et sibi et aliis dominari bene didicerunt? « Duo ergo leones juxta manus stabant, » quia in lege et in Evangelio sancti patres quidquid boni leunculi stantes super sex gradus, hinc atque inde. » Quid per duodecim leunculos, nisi praedicatorum ordo, qui apostolicam doctrinam sequitur, significatur? Hi ergo supra sex gradus hinc atque inde stant, quia bonorum operum gressus hinc et inde suis doctrinis atque exemplis munire certant, ne pius labor bene incipientium in operando vacillet, sed rectitudinem in progressu virtutum fortiter conservet. Quod autem subditur: « Non est
Abbreviated transcription (Latin):
census inuenitur. qͥa nullus eccłam nͥ
sacramentis dominice passionis inbutꝰ
ingreditur. Nude ipse ait. Nisi man¬
ducaueritis carnem filu hominis & bi¬
beritis eius sanguinem: non habebitis
uitam inuobis. Qui manducat meam
caruem & bibit meum sanguinem ha¬
bet uitam eternam: & ego res uscita¬
bo eum innouissimo die. Media cari¬
ea ipsa uidelicet caritate qua ꝓnobis
passus est. Maiorem enim hac carita¬
tem nemo habet: quam ut anunam
suam ponat quis ꝓ amicis suis. Et hoc
est quod addidit. propter filias iheru¬
salem: iest propter animas celestiũ
desiderio flagrantes. Quanto enum
maiorem deus caritatem suam nob̾
pronobis patͥendo commendauit.
tanto plures adse redamandum ac ꝓse
patiendum ascendit. Et due manus
hinc atq uide tenentes sedile. Quid gͦ
due manus tenentes sedile salomonis
significant: nͥ solatia diuine gr̃e que
sanctam eccłam ad celeste regnũ pro¬
uehunt.: Et hec apte ꝑbinariũ numer̃

Expanded text:
census invenitur, quia nullus Ecclesiam nisi census invenitur, quia nullus Ecclesiam nisi sacramentis Dominicae passionis imbutus, ingreditur. Unde ipse ait: « Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Qucarnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; et ego resuscitabo eum in novissimo die . Media charipsa videlicet charitate qua pro nobis passus est: majorem enim hac charitatem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amiest quod addidit: « Propter filias Jerusalem, » id est, propter animas coelestium desiderio flagrantes. Quanto enim majorem Deus charitatem suam nobis pro nobis patiendo commendavit, tanto plures ad se redamandum ac pro se patiendum accendit. « Et duae manus hinc atque inde tenentes sedile. » Quid ergo duae manus tenentes sedile Salomonis significant, nisi solatia divinae gratiae, quae sanctam Ecclesiam ad coeleste regnum provehunt? Et haec apte per binarium numerum
Abbreviated transcription (Latin):
te refectionem predicatorum suorum
ministerio circunfert. Ferculum itaq
regis ur̃i sancta eccła est: que defortib
patrib quasi lignis cedrinis inputri¬
bilib mentib est constructa. Que rec¬
te ferculum dicitur: quia ipsa fert coti¬
die anuas ad eternu conuuuum con¬
ditoris sui. Cui ferculo columpne argen¬
tee facte sunt : quia predicatores saucti
eloquii luce resplendent. Est autem
columpnis argenteis reclinatorium
aureum: quia per hoc quod asanctis
predicatoribus lucide dicitur. mentes
audientium fulgorem claritatis inti¬
me inqua reclinentur inueniunt.
Item reclinatorium inferculo fecit cũ spẽ
perpetue quietis fidelibus promisit.
Tollite inquit uigum meũ suꝑ uos
& discite ame qͥa mitis sum & humilis
corde: & inuenietis requiem animab
ur̃is. Et hoc reclinatoriũ fecit aureum:
quia reqͥeui nobis eternam diuine sue
iusionis gloria choruscam preparauit.
Et ñ nͥ purpureus ad hoc ferculũ as¬

Expanded text:
tae refectionem praedicatorum suorum tae refectionem praedicatorum suorum ministerio circumfert. Ferculum itaque regis nostri sancta Ecclesia est, quae de fortibus patrum, quasi lignis cedrinis imputribilibus, mentibus est constructa. Quae recte ferculum dicitur, quia ipsa fert quotidie animas ad aeternum convivium conditoris sui. Cum ferculo columnae argenteae factae sunt, quia praedicatores sancti eloquii luce resplendent. Est autem columnis argenteis reclinatorium aureum, quia per hoc quod a sanctis praedicatoribus lucide dicitur mentes audientium fulgorem claritatis intimae, in qua reclinentur, inveniunt. Item reclinatorium in ferculo fecit, cum spem perpetuae quietis fidelibus promisit. « Tollite, inquit, jugum meum super vos, et discite a me, quia mitis sum, et humilis corde, et invenietis requiem animavestris . » Et hoc reclinatorium fecit aureum, quia requiem nobis aeternam divinae suae visionis gloria coruscam praeparavit. Et non nisi purpureus ad hoc ferculum as
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa sex etatib: mundꝰ constat. in qͥb: licet
oꝑari: quisqͥs ad celestem patriani ꝑuenire
qͥa nͥ bonis actib ascendatur illuc mini¬
me ꝑuenit᷑. Sequit᷑. Et summitas throni
rotunda erat inparte posteriori. Quid
enĩ rotunditas throui in parte posteriori.¬
insi quietem eternã que post hanc uitã
anctis futura ẽ significat: Ubi quis qͥs
bic bene laborat: mercede oꝑis sui remu¬
ueratus. per heuni quiete per fruetur.
Inde & uicantico cauricor de hoc ipso
throno sub alio exemplo cominemoratur
ibi dicitur. Ferculum fecit sibi rer salo¬
mon delignis libani: columpnas eius
fecit argenteas. reclinatorium aureum:
ascensum pur pureũ media caritate con¬
strauit. Ferculum inde dictum: quod uł
resideutium siue discumbentim incon¬
iiuuo corpora ferat. uel ipsum deloco
ad locum soleat protemporis oportuni
tate circunferri. Cui merito sc̃a eccła
comparatur: que credentes ad eterne ui¬

Expanded text:
quia et sex aetatibus mundus constat, in quibus licet quia et sex aetatibus mundus constat, in quibus licet operari quisquis ad coelestem patriam pervenire nisi bonis actibus ascendatur. illuc minime pervenitur. Sequitur: « Et summitas throni rotunda erat in parte posteriore. » Quid enim rotunditas thronisi requiem aeternam, quae post hanc vitam sanctis futura est, significatur? ubi quisquis hic bene laborat mercede operis sui remuneratus, perenni quiete perfruetur. Unde et in Cantico canticorum de hoc ipso throno sub alio exemplo commemoratur, ubi dicitur: « Ferculum fecit sibi rex Salomon rex de lignis Libani, collumpnas eius fecit argenteas, reclinatorium aureum, ascensum purpureum, media charitate constrauit’. residentium et discumbentium in convivio corpora ferat, vel ipsum de loco ad locum soleat pro temporis opportate circumferri. Cui merito sancta Ecclesia comparatur, quae credentes ad aeternae vi