comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illis sepe cõmemoratis colorib acu picto
oꝑe uariatũ. Hac porta ingrediens exci¬
piebat᷑ atͥo. cuiꝰ latera dextra leuaq qͥnde¬
nis cubitis & t̾nis columpnis porrigeban-¬
t᷑ introrsus: ut in mediũ pon̾ent ostiũ ta¬
b̃̾naculi interioris. in ea parte quo ꝑue¬
niebant: sic̃ in medio ponebant portam
atͥi. ab ea parte unde incipiebat. In hoc
scilicet cubitis longũ: & totidẽ latũ. Int̾
portã & altare spaciũ erat: uͥ u̾sabant᷑ qͥ
sacͥficia imponebant altari. Intͦrsus uͦ m
teraltare & ostiũ tab̃naculi locꝰ erat cine¬
ris ante altare. & deinde labrũ eneũ. uͥ
altari in atͥo seruituri. uel tab̃nacułu in
teriꝰ ingressuri: Tentoria porro huiꝰ atrii
in lat̾ib t̾narũ cołupnarũ bissina erant:
extenta cubitis qͥndenis ⁊ erecta cũbitis
qͥns. Ab hoc atͥo intrabat᷑ ostiũ tab̃nã¬
culi: cũ transisses altare & labrũ eneũ.

Expanded text:
illis saepe commemoratis coloribus acu picto opere uariato. hac porta ingrediens excipiebatur atrio, cuius latera dextra laeuaque quindenis cubitis et ternis columnis porrigebantur introrsus, ut in medium ponerent ostium tabernaculi interioris in ea parte quo perueniebant, sicut in medio ponebant portam atrii ab ea parte unde incipiebant. hoc scilicet cubitis longum et totidem latum. Inter portam et altare spatium erat ubi versabantur qui sacrificia imponebant altari, introrsus vero inter altare et ostium tabernaculi, locus erat cineris ante altare, et inde labrum aeneum, ubi altari in atrio terius ingressuri. tentoria porro huius atrii in lateribus ternarum columnarum byssina erant extenta cubitis quindenis, erecta cubitis quinis. Ab hoc ergo atrio intrabatur ostium tabernaculi, cum transisses altare et labrum aeneum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ legẽ fid̾i dicit dns: sine me nicħ potestis
face. dgebat enĩ de bonis oꝑibꝰ: hoc ẽ de pal¬
mitũ fructib. Cũ gͥ hec appareat distan-¬
tia uet̾is & noui testam̃ti. qd lexibi in ta-¬
bulis. hic in cordibꝰ scribit᷑: ut qͦd ĩbi fori
secus terret. hic delectet intrinsecꝰ. ibiq
fiat p̃uaricator ꝑ occidentẽ lit̾am. hic di¬
lector ꝑ uiuificantẽ sp̃m : ñ ido dicend̾u ẽ
qͦd ds adiuuet nos ad oꝑandã iusticiã atq
oꝑetur in nob̃ & uelle. & oꝑari ꝓ bona uo¬
luntate. qr p̃ceptis iusticie forinsecꝰ in sonat

Expanded text:
s, Sine me nihil potestis facere ; agebat enim de bonis operibus, hoc est, de palmitum fructibus. Cum igitur haec appareat distantia Veteris et Novi Testamenti, quod lex ibi in tabulis, hic in cordibus scribitur, ut quod ibi forinsecus terret, hic delectet intrinsecus, ibique fiat praeuaricator per occidentem litteram, hic dilector per uiuifieantem spiritum, non ideo dicendum est, quod deus adiuuet nos ad operandam iustitiam atque operetur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate, quia praeceptis iustitiae for
Abbreviated transcription (Latin):
git. minores maiores ꝙ accipiendi st̃. Illud
tam̃ qnͣtũ potes dibigent̾ attende. qͦd tanto
molimine conor ostendẽ cũ testam̃tũ nouũ
ꝓpħa pmitteret. ñ scd̃m testam̃tũ qͦd pͥus fac¬
tũ e ppło isrł ex egypto lib̾ato. nich eũ de sacͥsi¬
cioꝵ. uł quoꝵ ꝙ sacram̃toꝵ cõmutatione di¬
risse. ꝗͣuis & ipsa sine dubio fuerat secutura
sic̃ sacutã uidemꝰ qd multis aliis locis eade scͥp
distantiã. qd leges suas daiurꝰ eẽt dͥs̃ in m̃tem
eoꝵ qui ꝑtinent ad hoc testam̃tũ. ꝙcoꝵ sc̃p¬
turus in cordĩb. unde apłs sumpsit ñ atm̃to¬

Expanded text:
git, minores maioresque accipiendi sunt. Illud tamen, quantum potes, diligenter adtende, quod tanto molimine conor ostendere, cum testamentum nouum propheta promitteret non secundum testamentum quod prius factum est populo Israheciorum vel quorumque sacramentorum commutatione dixisse, quamvis et ipsa sine dubio fuerat secutura, sicut secutam videmus, quod multis aliis locis eadem propdistantiam, quod leges suas daturus esset Deus in mentem eorum qui pertinerent ad hoc Testamentum, et eorum scripturus in cordibus; unde Apostolus sumpsit, non atramento
Abbreviated transcription (Latin):
dns: nͥ inꝯtussa u̾itate firmauit: E qͥd ẽ
ñ penitebit eũ: nͥ hoc sacdotiũ nulla om̃i¬
illo institute rei cuiꝰq mutatio: que crede¬
bat᷑ eẽ mansura. Pinde cũ dicit ñ pęnitebit
eũ. tu es sacerdos in ȩt̾num scđm ordinem
melchisedech: satis ostendit eũ penituisse.
hoc ẽ eũ mutare uoluisse sacerdotiũ qͦd
ꝯstituerat scdm ordinẽ aãron: sic̃ de utͦq
uidemꝰ impletũ. Nam & aaron sac̃̾dotiũ

Expanded text:
nisi inconcussa veritate firmavit? Et quid est non poenitebit eum, nisi hoc sacerdotium nulla aliillo institutae rei cujusque mutatio, quae credebatur esse mansura, proinde cum dicit non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech, satis ostendit eum poenituisse, hoc est cum mutare voluisse sacerdotium, quod constituerat secundum ordinem Aaron, sicut de utroque videmus impletum. Nam et Aaron sacerdotium
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Quia enĩ ꝑ ipsã corruptionẽ m̃tis inqͥeus¬
simi fuert̃: in signo t̾cio defecerunt: fatentes
milibꝰ corde: ita ꝯtrarius & adu̾sus ĩmites ac
suꝑbos inquietudine exagitat. Quã inquie¬
tudinẽ musce ille breuissime significauert̃.
sub quib magi pharaonis defecert̃ dicentes.
digitus di ẽ hoc

Expanded text:
fuit. Quia enim per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in tertio signo defecerunt, fatentes milibus corde, ita contrarius et aduersus immites M superbos inquietudine exagitat. quam inquietudinem muscae illae breuissimae significauerunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt dicentes: digitus dei est hoc
Abbreviated transcription (Latin):
data ẽ abrahȩ: & peꝑit ismahel seruũ.
Est ergo testam̃tum uetus ꝑtinens ad agar.
in seruitutẽ generans. Quȩ aũ sursum est
filii st̃ lib̾e. filii litt̾e. filii sunt ancillȩ. Quere
fiuios ancillȩ: littera occidit. Quere filios

Expanded text:
data est Abrahae, et peperit Ismaelem servum. Est ergo Testamentum vetus pertinens ad Agar, in servitutem generans. Quae autem sursum est filii sunt liberae: filii litterae, filii sunt ancillae. Quaere filios ancillae: Littera occidit. Quaere filios
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. cũ resurrectionis omniũ tẽpꝰ ue¬
nerit. accessurã corpori eiꝰ eam magnitu¬
dinem quam ñ habuit. Si aũ dixerimꝰ
digenda ꝑibit de multoꝵ corꝑib pluti¬
mũ: cum ipse nec capillũ ꝑiturũ ẽẽ ꝓmise¬
rit̾. Restat gͦ ut suã recipiat quisq m̃su¬
ram. quã uł habuit in iuiuentute & si se¬
nex est mortuus: uł fuerat habiturꝰ. si
ẽ ante defunctus: atq illud qd cõmemora¬
uit apłs de mensura etatis plenitudinis
xꝑi. aut ꝓpt̃ aliud intelligamꝰ dictum ẽẽ
id est ut illi capiti in ppłis xꝑianis acceden¬
de omniũ ꝑfectione menbroꝵ etatis euꝰ
m̃sura cõpleat᷑. aut si hoc de resurrectio¬
ne corpoꝵ dictum ẽ sic accipiamꝰ dictũ.
ut nec infra nec ultra iuuenilẽ formã
resurgant corꝑa mortuoꝵ: s in eiꝰ etatis
robore usq ad quã xꝑm hic ꝑuenisse cog¬
nouimus. Circa triginta quippe annos
ta. inde iã hominẽ in detͥmenta uergere
grauioris. ac senilis ȩtatis. Et ideo ñ esse

Expanded text:
dicere, cum resurrectionis omnium tempus advenerit, accessuram corpori alicujus eam magnitudinem quam non habuit. Si autem dixerimeribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse rit. Restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam vel habuit in juventute, etiamsi senex est mortuus; vel fuerat habiturus, si est ante defunctus. Atque illud quod commemorauit apostolus de mensura aetatis plenitudinis Christi, aut propter aliud intellegamus dictum esse, id est. ut illi capiti in populis Christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis eius mensura conpleatur, aut, si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra iuuenalem formam resurgant corpora mortuorum, sed in eius aetate et robore, usque ad quam Christum hic peruenisse cognouimus circa triginta quippe annos ta, inde iam hominem in detrimenta uergere grauioris ac senilis aetatis; et ideo non esse
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc mund̾u. qͥ in hoc mundo erat. qͥa
mundꝰ ꝑ eũ factꝰ ẽ: ut exempłu sursũ uidenti¬
bꝰ dđm. exempłu deorsũ mirantib hominem.
exempłu sanis ad ꝑmanend̾u. exempłu infir¬
mis ad oualescend̾u. exempłu morituris ad ñ
tim̃du. exempłu mortuis ad resurgend̾u eẽt:
in om̃ib ipse pͥmatũ tenens. Quia enĩ homo
ad beatitudinẽ seqͥ ñ debebat nͥ dm. & senti¬
re ñ pot̾at d̾m: seqñdo d̾m hominẽ factũ. se¬
q̃retur simul. & quẽ sentire pot̾at: ꝙ quẽ

Expanded text:
mundo erat, quia mundus per eum factus est ; ut exemplum sursum videntibus Deum, exemplum deorsum mirantibus hominem, exemplum sanis ad permanendum, exemplum infirmis ad convalescendum, exemplum morituris ad non timendum, exemplum mortuis ad resurgendum esset, in omnibus ipse primatum tenens . Quia enim homo ad beatitudinem sequi non debebat nisi Deum, et sentire non poterat Deum; sequendo Deum hominem factum, sequeretur sim
Abbreviated transcription (Latin):
pient̾: cuiꝰ imaginis exemplo. & nos ñ disceda¬
mꝰ a dõ: qr ꝙ nos imago d̾i sumꝰ ñ quid̾e eqͣlis:
facta quippe a patre ꝑ filiũ. ñ nata de patre
ipsũ ẽ. qͦd ille de qͦ ẽ. Nos aũ nitentes imitam̃ ma¬
nentẽ. & sequim̃ stantẽ: & in ipso ambulanteᷤ
tendimꝰ ad ipsũ: qr factus ẽ nob̃ uia temꝑalis
ꝑ humanitatẽ: qui mansio nob̾ et̾̃na ẽ. ꝑ diui¬
nitatẽ. Qm̃ quippe spiritib mundis intelle¬
ctualibꝰ. qͥ suꝑbia ñ lapsi st̃. in forma di. ꝙ d̾o
equalis. ꝙ d̃s. p̃bet exempłu: ut se sd̾e exempłu

Expanded text:
nuatur, cujus imaginis exemplo et nos non discedamus a Deo, quia et nos imago Dei sumus, non quidem aequalis, facta quippe a Patre per Filium, non nata de Patre,ipsum est quod ille de quo est; nos autem imitantes imitamur manentem, et sequimur stantem, et in ipso ambulantes tendimus ad ipsum: quia factus est nobis via temporalis per humilitatem, qui mansio nobis aeterna per divinitatem; quoniam quippe spiritibus mundis intellectualibus qui superbia non lapsi sunt, in forma Dei et Deo aequalis, et Deus praebet exemplum, ut se idem e
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ qui mundꝰ. ꝓ eo mundo qui diluuo ꝑi¬
it. ex eadẽ aqua repositꝰ ẽ: ipse igni nouissimo
reseruat᷑ in diem iuditii. & ꝑditionis homi¬
nũ impioꝵ. Nam & hominũ ꝓpt̾ magnã
qͣnd̾a cõmutationẽ ñ dubitat dicẽ ꝑditionẽ¬

Expanded text:
id est, qui mundus pro eo mundo, qui diluuio periid est, qui mundus pro eo mundo, qui diluuio periit, ex eadem aqua repositus est, ipse igni nouissimo reseruatur in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Nam et hominum propter magnam quandam commutationem n
Abbreviated transcription (Latin):
dentes soluent᷑. & elem̃ta ignis ardore deco¬
quent᷑: Nouos uͦ celos & t̾ram nouã scd̾m
ꝓmissa ipsiꝰ expectamꝰ: in quib iusticia in ha¬
apł̃s:. uͥ etiã cõmemorans factũ ante diluuiũ:
uidet᷑ ãmonuisse qͦdãmꝰ. quatinꝰ in fine huiꝰ
scłi mund̾u istũ ꝑiturũ ẽẽ credamꝰ. Nã ꝙ illo
tp̃r ꝑisse dixit. qui tẽ erat mund̾ũ: nec sołu
orbem t̾re. uerũ etã cȩlos. qͦs utiq aerios intel¬
ligimꝰ: quorũ locũ ac spaciũ tr̃ aqua crescen¬
do suꝑauerat. Ergo totꝰ aut pene totꝰ aer
istos imos. ñ illos sup̃moᷤ uͥ sol ꝙ luna & sy¬
dera ꝯstituta st̃. ꝯu̾sus fuerat in humidã qͣli¬
tatẽ. atq hoc mͦ cũ t̾ra ꝑierat: cuiꝰ t̾re utiq
pͥor facies fuerat deleta diluuio. Quiaũ nc̃¬
sunt inqͥt cȩli ꝙ t̾ra: eodem ũbo repositi st̃ ig
ni seruandi in diem iudicii. ꝙ ꝑditionis bo¬
minũ imꝑioꝵ. Proinde qui cȩli & quȩ t̾ra.

Expanded text:
dentes soluentur et elementa ignis ardore decoquentur? Nouos uero caelos et terram nouam secundum promissa ipsius exspectamus, in quibus iustitia inha etiam commemorans factum ante diluuium uidetur admonuisse quodam modo, quatenus in fine huius saeculi mundum istum periturum esse cretempore perisse dixit, qui tunc erat, mundum: nec solum orbem terrae, verum etiam coelos, quos utique istos aerios intelligimus, quorum locum ac spatium tunc aqua crescendo superaverat. Ergo totus, aut pene totus aerutique imos, non illos supremos, ubi sol, et luna, et sidera constituta sunt, conversus fuerat in humidam qualitatem; atque hoc modo cum terra perierat, cujus terrae utique prior facies fuerat deleta diluvio. Qui sunt, inquit, coeli et terra, eodem verbo repositi sni reseruandi in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Proinde qui caeli et quae terra,
Abbreviated transcription (Latin):
nis diiudicanda ẽ: uͥ ait apłs. & qͥd eligam¬
timũ: manere autẽ in carne necessariũ ꝓpt̾
uos. Incertũ ẽ enĩ utrũ e duob ꝯcupiscen¬
tiã ħns. an cõpellor e duob: ut illud adiun¬
gat᷑. ⁊cupiscentiã ħns dissolui. & eẽ cũ xp̃o¬

Expanded text:
nis diiudicanda est, ubi ait apostolus: enis diiudicanda est, ubi ait apostolus: etimum, manere in carne necessarium propter uos. incertum est enim, utrum e duobus concupiscentiam habens, an compellor autem ex duobus, ut illud adiungatur: concupiscentiam habens dissolui et esse cum
Abbreviated transcription (Latin):
ũba ꝓpͥa faciunt ambiguã scͥpturã: pͥmo
uidendu ẽ. ne male distinxerimꝰ. aut ꝓnunci¬
aueruꝰ. Cũ gͦ adhibita intentio incertũ eẽ ꝑ¬
uiderit. qͣm̃ distinguendũ. aut q̃m ꝓnunci¬
andũ sit: ꝯsulat regulam fidi. quã de scͥpturaꝵ
planiorib locis. & eccłiȩ auctoritate ꝑcepit.¬
Qd si ambe uł om̃s. si plures fuerint partes am¬
biguitatis. scd̾m fidem sonuerint: textus ipse
sermonis. a p̃cedentib & ꝯsequentib parti¬
bus. que ambiguitatẽ illam in medio posu¬
ert̃. restat ꝯsulendus: ut uideamꝰ cuinã sen¬
tentiȩ de pluribꝰ que se ostendunt ferat suf¬
fragiũ. eãꝙ sͥ ꝯtexi patiat᷑. Iam nc̃ exempla cõ¬
sidera. Illa heretica distinctio. in pͥncipio
gula ficdi refellend̾u ẽ: quia nob̃ de trinitatis
eqͣlitate p̃scbitur. ut dicamꝰ. & ds erat ũbum:
deinde sũbiungamꝰ. hoc erat in pͥncipio apisd
d̾̃m. Illa uͭ distinctionis ambiguitas. neutra
parte resistit fidei. & ido textu ipso sermo¬

Expanded text:
ba propria faciunt ambiguam Scripturam, primo videndum est ne male distinxerimus, aut pronuntiaverimus. Cum ergo adhibita intentio incertum esse perviderit quomodo distinguendum aut quomodo pronuntiandum sit, consulat regulam fidei, quam de Scripturarum planioribus locis et Ecclesiae auctoritate percepitiam omnes, si plures fuerint partes ambiguitatis, secundum fidem sonuerint, textus ipse sermonis a praecedentibus et consequentibus partibus, quae ambiguitatem illam in medio posuerunt, restat consulendus, ut videamus cuinam sententiae, de pluribus quae se ostendunt, ferat suffragium, eamque sibi contexi patiatur. Jam nunc exempla considera. Illa haeretica distinctio: In principiogula fidei refellendum est, qua nobis de Trinitatis aequalitate praescribitur, ut dicamus: Et Deus erat Verbum. Deinde subjungamus: Hoc erat in principio apud Deum. Illa vero distinctionis amparte resistit fidei et ideo textu ipso sermo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupiscentiã. alt̾ius necessitatẽ: ꝯcupiscentiã
scilicet dissolui & c̃ẽ cũ xͦ. necessitatẽ manere
in carne. Que ambiguitas uno conseqñti ũ¬
bo diiudicat᷑: qd positũ ẽ enĩ. Quã particu¬
lam qui abstulerunt int̾pretes. illa potius
sententia ducti st̾. ut ñ solum compelli ẽ du¬

Expanded text:
cupiscentiam, alterius necessitatem: concupiscentiam scilicet esse cum Christo, necessitatem manere in carne. quae ambiguitas uno consequenti uerbo diiudicatur, quod positum est, enim. quam particulam qui abstulerunt interpretes, illa potius sententia ducti sunt, ut non solum compelli ex du
Abbreviated transcription (Latin):
qͣre huiꝰ rei habeat potiꝰ ꝯcupiscentiã: multo
enĩ magis optimũ inqͥt. Cur gͦ e duob opellit᷑
Quia ẽ manendi necessitas: quã ita sũbiecit.
Manere autẽ in carne necessariũ ẽ. ꝓpter uos.
lbi autẽ neq p̃scͥptione fidei. neq ipsiꝰ ser mo¬
nis textu ambiguitas explicari potest: nicħ
obest scdm qmlib earũ que ostendunt᷑ sen¬
tentiã distinguere: ueluti ẽ illa ad corinthioᷤ.
ab om̃i coinqͥnatione carnis ꝙ sp̃c. ꝑficien¬
tes sc̃ificationẽ in timore dĩ. Capite nos: ne¬
mini nocuimꝰ. Dubiũ quippe ẽ. utrũ mun¬
demꝰ nos ab om̃i coinqͥnatione carnis ac sp̃c¬
scdm illã sententiã. ut sit scã & corpore ꝙy sp̃r:
an mundemꝰ nos ab om̃i coinqͥnatione car¬
nis: ut aliꝰ sit sensus. ꝙ sp̾c ꝑficientes sc̃ificati¬
onẽ in timore d̃ĩ capite nos. Tales gͥ distinc¬
tionũ ambiguitates: in potestate legentis sit.

Expanded text:
ius habeat concupiscentiam: multo enim magis optimum, inquit. cur ergo e duobus ©ompeUitur? quia est manendi necessitas, quam ita subiecit: manere ia carne necessarium propter uos. ubi autem neque praescripto fidei neque ipsius sermonis textu ambiguitas explicari potest». nihil obest secundum quamlibet earum quae ostenduntur sententiam distinguere. ueluti est illa ad Corinthios: ab omni inquinatione carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Domini: capite nos, nemini nocuimus. Dubium est quippe, utrum mundemus nos ab omni inquinatione carnis ac spundum illam sententiam, Ut sit sancta et corpore et spiritu ; an, Mundemus nos ab omni coinquinatione carnis, ut alius sit sensus, Et spiritus perficientes sanctificationem in timore Dei capite nos. Tales igitur distinctionum ambiguitates in potestate legentis sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
er seducta ẽ. nullo mͦ illũ arbit᷑r potuisse
apł̃s: qua id qͦd suadebat᷑ eũ falsũ eẽt. uerũ
putatũ ẽ: id ẽ qd sõo ds lignũ illud tang̾e ꝓ hi¬
buerit. qd sciebat eos si tetigissent uelud deos
futuros: tamꝗͣ eis diuinitatẽ inuideret. qͥ eos
homines fecerat. S etiã si uirũ ꝓpt̃ aliꝗͣ m̃¬
tis elationẽ que dm ȩt̃noꝵ scrutatorẽ latere

Expanded text:
er seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse er seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse apostolus, qua id quod suadebatur, cum falsum esset, uerum putatum est, id est quod deus ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret qui eos homines fecerat. sed etiam si uirum propter aliquam mentis elationem, quae deum internorum scrutatorem la
Abbreviated transcription (Latin):
me. Ita salomon uir tante sapientie: ñ qͥd¬
nã credend̾u ẽ. qͦd in simulachroꝵ cultu cre¬
didit eẽ aliqͥd utilitatis. S mulierũ amori
ad hoc malũ trahenti resistere ñ ualuit:
faciens qͦd sciebat ñ eẽ faciend̾u: ne suas qͥbꝰ
deꝑibat atq defluebat. mortiferas t̾staret
bito seducta mulier manducauit. eiq de¬
dit ut simul ederent: noluit eã ꝯt̾stare.
quã credebat posse sine suo solatio ꝯtabes¬
cere. si ab eiꝰ alienaret᷑ animo. & om̃ino
illa int̾ire discordia: ñ quid̾e carnis uictꝰ
ꝯcupiscentia. quã ñd̾u senserat in resisten¬
te lege m̃broꝵ legi m̃tis sue. s amicali qͣd̾a
beniuolentia: qua plerũꝙ fit. ut offenda-¬
tͣd̾s. ne homo ex amico fiat inimicꝰ. qͦd eũ
facẽ ñ debuisse. diuine sententie iustꝰ exitꝰ
indicauit. Ergo alio mͦ quodã etiã ipse de¬
ceptus ẽ: s dolo illo serpentino quo muli¬

Expanded text:
me. Ita Salomon, uir tantae sapientiae, numquidme. Ita Salomon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est, quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non ualuit, faciens quod sciebat non esse faciendum, ne suas, quibus deperibat atque defluebat, mortiferas delicias bito seducta mulier manducauit eique dedit, ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia, non quidem carnis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente lege membrorum legi mentis suae, sed amicali quadam beniuolentia, qua pleramqe fit, ut offendatur deus, ne homo ex amico fiat inimicus: quod eum facere non debuisse diuinae sententiae iustus exitus indicauit. Ergo alio modo quodam etiam ipse deceptus est; sed dolo illo serpentino, quo muli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibuisse ne fructu ligni illius uescerent᷑.
qr sciebat eos si fecissent futuros ut dͥeos
ꝓpt̾ dinoscentiã boni & mali: tamꝙꝗͣ hoc
tantũ boni creature suȩ creator inuiderio:
Hoc mirũ si homo spiritali m̃te p̃ditꝰ. cre-¬
dere potuisset. Anqr hoc credere ipse ñ pos-¬
set. ꝓpt̾ea mulier addita ẽ. quȩ parui intel¬
lectus eẽt: & ad huc fortassẽ scd̾m sensũ car¬
ñ debet uelare caput cũ sit imago & głia
di mulier a ũ głia uiri ẽ: ñ ꝗͣd mens femi¬
nȩ candẽ imaginẽ caꝑe ñ possitꝰ: cũ in illa gr̃a
nos dicat nec mascułu eẽ nec feminã: s qͦd for¬
tassis illa boc nond̃u ꝑceꝑat. qͦd fit in agniti¬
one di: ꝙ uiro regente ac dispensante paula-
similitudinẽ p̃uaricationisade qui ẽ forma
futuri: seductũ tñ negat. Nam & int̾rogatꝰ
ñ ait. mulier quã dedisti mͥ seduxit me. &
manducaui: s ipsa inquit m̃ dedit de ligno
ꝙ manducaui. Illa uͦ: serpens in qͥt seduxit

Expanded text:
ibuisse, ne fructu ligni illius uescerentur, quia sciebat eos, si fecissent, futuros ut deos propter dinoscentiam boni et mali, tamquam hoc tantum bonum creaturae suae creator inuiderit . hoc mirum si homo spiritali mente praeditus credere potuisset. an quia hoc credere ipse non posset, propterea mulier addita est, quae parui intellectus esset et adhuc fortasse secundum sensum carnon debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei; mulier autem gloria viri est . Non quod mens feminae eamdem imaginem capere non possit, cum in illa gratia nos dicat nec masculum esse nec feminam ; sed quod fortassis illa hoc nondum perceperat quod fit in agnitione Dei, et viro regente ac dispensante paulatisimilitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri . Seductum tamen negat. Nam et interrogatus non ait: mulier, quam dedisti mecum, seduxit me, et manducaui, sed, ipsa mihi, inquit, dedit a ligno, et manducaui; illa uero, serpens, inquit, seduxit
Abbreviated transcription (Latin):
biis cũ quibꝰ tͥ uiuendu ẽ. Neq qntũ sumaᷤ
multũ intẽ. cũ uideamꝰ alioꝵ stomachu ci¬
tiꝰ satiari:. ꝙ eos tam̃ illi ipsi paruo quo saci-¬
ant᷑ ardent̾̃.ꝙ intolerabilit̾. ꝙ om̃ino tur¬
pit̾ in hiare: alios aũ plusculo quid̃e saci¬
ari. s tolerabiliꝰ inopiã ꝑpeti: & uł ante
ora positas epulas. si in tempore aut opꝰ sit
aut necẽẽ sit. cũ tranqͥllitate aspice̾. neq
ꝙ ꝓ suȩ ualitudinis necessitate qͥs capiat:
s qnͣta facilitate. & serenitate animi care

Expanded text:
 vivendum est. Neque quantum sumas, multum interest; cum videamus aliorum stomachum citius satiari, et eos tamen illi ipsi parvo quo satiantur, ardenter, et intolerabiliter, et omnino turpiter inhiare: alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti, et vel ante ora positas epulas, si id in tempore aut opus sit, aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere, neque pro suae valetudinis necessitate quis capiat; sed quanta facilitate atque serenit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ exinaniuit. formã serui accipiens. Hoc est
reliqͥt patrẽ: non quia deseruit ⁊ recessit a
patre: s qͥa ñ in ea forma apparuit hominibꝰ
Relinquendo sẏnagogã iudeoꝵ. de qua sedi
carnẽ natus ẽ: & in herendo ȩccl̃ȩ quã ex
nauit ꝑ apłos ut ostenderet nob̃ qͥd ibi que¬
reremus in ipsa una sententia. erunt duo
de om̃ib hydriis uinum potare. Dormit
adam ut fiat eua: moritur xꝑc. ut fiat eccła
Dormienti ade fit eua de latere: mortuoxꝑꝰ
lancea ꝑcutit᷑ latus. ut ꝓfluant sacram̃ta
quib formet᷑ eccl̃a. Cui ñ appareat. qͥa in illiꝰ
tẽ factis. fut᷑a p̾figurata st̃. quandoquidẽ
dicit apłs. ipsum adam formã futuri ẽẽ qͥ ẽ
inquit forma futuri:¬
suum: ipse dicit cũ de coniugio loqͦre¬
tur. Erunt duo in carne una. Igitur iam ñ
duo: s una caro. S forte hoc dicat de quo¬
cũq coniugio. Audi apłm paulũ. Et ert̃¬

Expanded text:
ipsum exinanivit, formam servi accipiens. Hoc est enim, Reliquit Patrem; non quia deseruit, et recessit a Patre: sed quia non in ea forma apparuit hominibus, relinquendo Synagogam Judaeorum, de qua secundum carnem natus est; et inhaerendo Ecclesiae, quam ex nus, ut ostenderet nobis quid ibi quaereremus in ipsa una sententia, Erunt duo de omnibus hydriis vinum potare. Dormit Adam ut fiat Eva: moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormienti Adae fit Eva de latere : mortuo Christo lancea percutitur latus , ut profluant sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Cui non appareat quia in illis tunc factis futura figurata sunt, quandoquidem dicit Apostolus ipsum Adam formam futuri esse? Qui est, inquit, forma futurisuum; ipse dicit cum de conjugio loqueretur: Erunt duo in carne una: igitur jam non duo, sed una caro . Sed forte hoc dicat de quocumque conjugio? Audi ap
Abbreviated transcription (Latin):
tum hoc magnũ ẽ. Et ne qͥs istam magni¬
tudinẽ sacram̃ti insingulis quibq hoĩb
uxores habentib intelligeret: ego aũ inqͥt
dico in xꝑo & in ȩccła. Quod ẽ hoc sacram̃tũ
magnum: Erunt duo incarne una. Cum
de adam & eua script᷑a geneseos loqueret᷑
unde uentũ ẽ ad hec uerba: ꝓꝓterea relinqͦt
hõ patrẽ & matrẽ. ⁊ adherebit uxori sue &
erunt duo in carne una. Si gͦ xꝑc adhesit

Expanded text:
t Ecclesiae. Et ne quis istam magnitudinem sacramenti in singulis quibusque hominibus uxores habentibus intelligeret, ego autem, inquit, Christo et in Ecclesia. Quod est hoc sacramentum magnum, Erunt duo in carne una? Cum de Adam et Eva Scriptura Geneseos loqueretur, unde ventum est ad haec verba, Propterea relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae; et erunt
Abbreviated transcription (Latin):
ma dĩ eẽt non rapinã arbitratꝰ ẽ esse
ȩqualis dõ. s semetipsũ exinaniuit for¬
mã serui accipiens: reliquisse &̃ matrẽ
sinagogã iudeoꝵ. ueteri destam̃to carna¬
liter in herentẽ: & ad hesisse uxori suȩ sc̃ȩ¬
eccłẽ. ut pace noui testamenti ẽẽnt duo
in carnȩ una: Quia cũ sit ds̃ apud patrẽ
ꝑquẽ facti sumus: factus ẽ ꝑ carnẽ parti
ceꝑs nr̃: ut illiꝰ capitis corpꝰ eẽ possemus.

Expanded text:
ma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens? Reliquisse etiam matrem Synagogam Judaeorum Veteri Testamento carnaliter inhaerentem et adhaesisse uxori suae Ecclnctae ut pace Novi Testamenti essent duo in carne una, quia cum sit Deus apud patrem, per quem facti sumus, factus est participes noster, ut illius capitis corpus esse possemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ex duob una quȩdã ꝑsona. ex capite ⁊ cor¬
pore: ex sponso ⁊ sponsa. Nam unitatẽ ꝑso¬
ne huiꝰ mirã & excellentẽ: cõmendat etiam
Sicut sponso alligauit mͥ mitram: ⁊ sicut
sponsam ornauit me ornam̃to. Se dix spon¬
sum: se sponsã. Quare se sponsũ. se sponsam:

Expanded text:
ex duobus una quaedam persona, ex capite et corpore, ex sponso et sponsa. Nam unitatem personae hujus miram et excellentem, commendat etiam Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento . Se dixit sponsum, se sponsam: quare
Abbreviated transcription (Latin):
ic gͦ dilectissimi diligite ociũ. ut uos ab
omni t̾rena delectatione refrenetis: & memi¬
neritis nullũ locum ẽẽ ubi ñ possit laqͦos
tendere. qui timet ne reuolemus ad dm̃:
& inunicũ omniũ bonoꝵ. cuiꝰ captiui fui¬
mus iudicemꝰ: nullãq ẽẽ uob̃ ꝑfectã requiẽ
cogitetis. donec transeat iniquitas. & in iu¬
diciũ iusticia conu̾tat᷑. Itẽ cum aliqͥd stre¬
nue atq alacrit agitis. & impigre oꝑamini
suie in orationib siue in ieiuniis. suie in
elemosinis. uł tͥbuentes aliqͥd indigentib.
uł donantes iniurias sicut & ds̃ inxpo do¬
nauit uobis. siue domantes ꝑnitiosas con¬
suetudines. castigantesq corpus seruituti
subicientes. suie sufferentes tͥbulationẽ. &
ante omĩa uosipsos inuicem indilectione.
qͥd enim sufferat qui frẽm ñ suffert: suie ꝓspi¬
cientes astutiã atq insidias tẽptatoris. ⁊ scu¬
to fidei iacula eius ignita repellentes. & ex¬
tinguentes: siue cantantes incordib urĩs

Expanded text:
ic ergo, dilectissimi, diligite otium, ut uos ab omni terrena delectatione refrenetis et memineritis nullum locum esse, ubi non possit laqueos tendere, qui timet, ne reuolemus ad deum et inimicum omnium bonorum, cuius captiui fuimus, iudicemus, nullamque esse nobis perfectam requiem cogitetis, donec transeat iniquitas et in iudicium iustitia conuertatur. Item cum aliquid strenue atque alacriter agitis et inpigre operamini siue in orationibus siue in ieiuniis siue in elemosynis uel tribuentes aliquid indigentibus uel donantes iniurias, sicut et deus in Christo donauit nobis. siue edomantes perniciosas consuetudines castigantesque corpus et seruituti subicientes siue sufferentes tribulationem et ante omnia uos ipsos inuicem in dilectionem — quid enim sufferat, qui fratrem non suffert? - siue prospicientes astutiam atque insidias temptatoris et scuto fidei iacula eius ignita repellentes et extinguentes siue cantantes et psallentes in
Abbreviated transcription (Latin):
eminentẽ scientie caritatẽ xp̃i: ut impleami¬
ni in omnẽ plenitudinẽ di. Quaꝓpt̃ si aliqͥd
inqͥunt minus quã ds habebimꝰ. & in aliqͦ
minores erimꝰ: quomͦ implebim᷑ in omnẽ
plenitudinẽ dĩ: S qm̃ implebim̃: ꝓfecto
ȩquales erimus. Auersaris istũ utiq &
detestaris humanȩ m̃tis errorẽ: scio & rec-¬
int̃uallo apparebit: s cum uenerit ad eos
& mansionẽ fecerit apud eos. qm̃ sic imple¬
bunt᷑ in omnẽ plenitudinẽ di. ñ cũ fu̾int¬
⁊ ipsi plenus ds̃: s cum ꝑfecte fuerint pleni

Expanded text:
impleamini in omnem plenitudinem dei. quapropter si aliquid, inquiunt, minus quam deus habebimus et in aliquo minores erimus, quo modo implebimur in omnem plenitudinem dei? sed, quoniam implebimur, profecto erimus aequales. auersaris istum utique et detestaris humanae mentis errorem, scio; recinteruallo apparebit, sed cum uenerit ad eos et mansionem fecerit apud eos, quoniam sic implebuntur in omnem plenitudinem dei, non cum fuerint et ipsi plenus deus, sed cum perfecte fuerint pleni
Abbreviated transcription (Latin):
surgit om̃e illud quod eminet. sicut ex oc¬
culta dĩ uoluntate uocat᷑ homo ad partici¬
pationẽ tante grẽ: aliꝰ sic. alius aũ sic. Su ꝑe¬
minentẽ uͦ scientie caritatẽ xp̃i. eã ꝓfecto uͥ

Expanded text:
surgit omne illud quod eminet, sicut ex ocsurgit omne illud quod eminet, sicut ex occulta Dei voluntate vocatur homo ad participationem tantae gratiae, alius sic, alius autem sic: supereminentem vero scientiae charitatem Christi, e
Abbreviated transcription (Latin):
go hec u̾ba apłi pauli sic intellig̾e soleo.
In latitudine bona oꝑa caritatis: in lon¬
gitudine ꝑseuerantiã usq infinẽ: in altitu¬
dine sꝑem cȩlestiũ premioꝵ: in ꝓfundo. in¬
scrutabilia uidicia dei. Unde ista grã in hoĩes
uenit: & hunc intellectũ coaptare cẽ in sa¬
cram̃to crueis. ut in latitudine accipiatur
transu̾sum lignum quo extendunt᷑ manꝰ ꝓpt̃
oꝑũ significationẽ: in longitudine ab ipso
usq in terrã ubi totum corpus erueifixũ stare
uidet᷑ quod significat ꝑsistere. hoc ẽ longa¬
nimit̃ ꝑmanere: in altitudine ab ipso tͣns¬
uerso ligno sursũ u̾sus qd ad caput eminet.
ꝓp̃t̃ expectationẽ suꝑnoꝵ: ne illa oꝑa eiꝰ bona
atq in eis ꝑseuerantia ꝓpt̾ beneficia dĩ t̃rena
ac tẽporalia faciendacredant᷑. s potiꝰ ꝓpt̃ illud
qͦd desuꝑ sempit̾nũ sperat. fides quȩ ꝑ dilec¬
tionem oꝑat᷑: in ꝓfundo aũ pars illa ligni
que in t̾re abdito defixa latet. s in de con¬

Expanded text:
go haec verba apostoli Pauli sic intelligere soleo: in latitudine, bona opera charitatis; in longitudine, perseverantiam usque in finem; in altitudine, spem coelestium praemiorum; in profundo, inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit: et hunc intellectum coaptare etiam sacramento crucis; ut in latitudine accipiatur transversum lignum quo extenduntur manus, propter operum significationem; in longitudine, ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare videtur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere; in altitudine, ab ipso transverso ligno sursum versus quod ad caput eminet, propter exspectationem supernorum, ne illa bona opera atque in eis perseverantia, propter beneficia Dei terrena atque temporalia, facienda credantur, sed potius propter illud quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur; in profundo autem, pars illa ligni quae in terrae abdito defixa latet, sed inde con
Abbreviated transcription (Latin):
scis qr peccauit. Quia enĩ secretũ fuit. qndo
in te peccauit: secretũ quere cũ corrigis qͦd
peccauit. Nam si solꝰ nosti qr peccauit in te.
& eũ uis corã om̃ib arguere: ñ es corrector
s ꝓditor. Attende quemadmod̾u uir iustꝰ
ioseph tanto flagitio. qͦd de uxore fuerat sus¬
picatꝰ. tanta benignitate pepcit. anteꝙͣ scint
unde illa oceꝑat: qr gͣuidam senserat. ꝙ se ad
illã ñ accessisse nouerat. Restabat gͥ certa
adulterii suspicio: ꝙ tam̃ qr ipse soł senserat.

Expanded text:
scis, quia peccavit. Quia enim secretum fuit, quando in te peccavit, secretum quaere, quum corrigis quod in te peccavit. Nam si solus nosti, quia peccavit in te, et eum vis coram omnibus arguere, non es correptor, sed proditor. Attende, quemadmodum vir justus Joseph tanto flagitio, quod de uxore fuerat suspicatus, tanta benignitate pepercit, antequam sciret unde illa conceperat, quam gravidam senserat, et se ad illam non accessisse noverat. Restabat itaque certa adulterii suspicio, et tamen, quia ipse solus senserat,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia pia corda nutͥant. uelut imꝑitũ atq
impolitũ aliqͥd exagitant sine pennis ĩ t̾ra
reptantes. & laturarũ auiũ nidos irridentes.
Pericul sꝰ aut̃ errant qͥdam nfirmi frs. qui cũ
istos impi. de cȩlestiẽ corpnr᷑ numeris. ułde

Expanded text:
omnia pia corda nutriant, uelut inperitum atque omnia pia corda nutriant, uelut inperitum atque inpolitum aliquid exagitant, sine pennis in terra reptantes et uolaturarum auium nidos inridentes. periculosius autem errant quidam infirmi fratres, qui cum istos inpios de caelestium corporum numeris ue
Abbreviated transcription (Latin):
ingerant. prudentib fr̃ib temera¬
rii p̃sũptores. satis dici ñ potest: cũ si qnͣdo
de pͣua atq falsa opinatione sua rep̃hen¬
leuissima tem̾itate. & aptissima falsitate
dix̾unt. eosdẽ libros sc̃os unde so ꝓbent
ꝓferre conant᷑: uł & memorit̾. que ad
testimoniũ ualere arburant᷑. multa in¬
de u̾ba ꝓnunciant: ñ intelligentes neꝙ
q̃ logunt᷑ neq de quib assirmant. Ad
hoc enĩ ꝯsid̾and̾u & obseruandu libri
geneseos multiplicit̾ qntũ potui enu-¬
cleaui: ꝓtuliq sententias de u̾bis ad exer-¬
citationẽ nr̃am obscure positism̃ aliqͥd u¬
nũ temere affirmans cũ p̃iuditio alt̾ius
expositionis fortasse melioris: ut ꝓ suo mo-¬
dulo eligat quisq qd cape possit. Ubi aut̃
intellige̾ ñ pot̾: scͥpture dĩ det honorẽ: sͥ
timorẽ. S cũ tam multis exitib u̾ba scͥptu-¬
re q̃ tractauimꝰ exponant᷑. cohibeant se tan-¬
d̾e qui litt̾is inflati scłarib hec ita posita. ut

Expanded text:
ingerant prudentibus fratribus temerarii praesumtores, satis dici non potest, quod, si quando de praua et falsa opinatione sua reprehenleuissima temeritate et apertissima falsitate dixerunt, eosdem libros sanctos, unde id probent, proferre conantur uel etiam memoriter, quae ad testimonium ualere arbitrantur, multa inde pronuntiant uerba, non intellegentes neque quae loquuntur neque de quibus adfirmant. Ad hoc enim considerandum et obseruandum libri Geneseos multipliciter, quantum potui, enucleaui protulique sententias de uerbis ad exercitationem nostram obscure positis, non aliquid unum temere adfirmans cum praeiudicio alterius expositionis fortasse melioris, ut pro suo modulo eligat quisque quod capere possit: ubi autem intellegere non potest scripturam, deo det honorem, sibi timorem. sed cum tam multis exitibus uerba scripturae, quae tractauimus, exponantur, cohibeant se tandem, qui litteris inflati saecularibus haec ita posita, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dio repetunt: & qͦd ̃ dcit̾ ai dire deberent.
uir patient̾ attingunt: a segetis asꝑi ate ab¬
borrentes. & spinarũ floribꝰ inhiantes Non
enĩ uacant uidere qm̃ fuauis ẽ dns: nec ĩ fab¬
bato esuriunt: atꝙ ido pigͥ t̃. potestate a
dño accepta uellere spicas: & tamdu u̾sa¬
re manib. ꝯtritasq purgare: donec ad escã

Expanded text:
dio repetunt et quos dulciter haurire deberent uix patienter adtingunt, a segetis asperitate abhorrentes et spinarum floribus inhiantes. non enim uacant uidere. quam suauis est dominus, nec in sabbato esuriunt; atque ideo pigri sunt potestate a domino accepta uellere spicas et tamdiu uersari manibus contritasque purgare, donec ad escam
Abbreviated transcription (Latin):
mortir s: u ñ bic inte ugamiꝰ uiuos iu-¬
stos. mortuos aũ imustes qunus uidi¬
candi sint u.ti ꝙ. in t̾ui s uiuos qͦs ñd̾u
exisse. mortus s qͦs iã cxisse de co ꝑib ad¬
uentꝰ eiꝰ inuenict. Que si ita eẽ ostiter it:¬

Expanded text:
mortuos. ut non hic intellegamus uiuos iustos, mortuos autem iniustos, quamuis iudicandi sint iusti et iniusti, sed uiuos. quos nondum exisse. mortuos autem, quos iam exisse de corporibus aduentus eius inueniet. quae si ita esse constiterit
Abbreviated transcription (Latin):
nib t̾ra ert̃᷑ quemadmod̾u it in cynerẽ qͦd
fit cinis. it in uetustatẽ qͦd fit uetꝰ. it in testã
qͦd ex luto fit testa: & alia sexcenta sic loguim᷑
rib ut cumq conicimꝰ: tc̃ erit potiꝰ ut nosse

Expanded text:
nibus terra erunt. quem ad modum it in cinerem, quod nibus terra erunt. quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in uetustatem, quod fit uetus; it in testam, quod ex luto fit testa: et alia sescenta sic loquimurribus utcumque conicimus, tunc erit potius, ut nosse
Abbreviated transcription (Latin):
sime in ictu oculi futurã resurrectionẽ. &
in m̃bra sine fine uictura tanta facilitate. tãqͥ
inestimabili uelocitate rediturũ antiqͥssimoꝵ.
cadauerũ puluerẽ:  ab illa sententia qua
homini dictũ ẽ t̾ra es & in t̾ram ibis. futuros
scõs illos arbitrem᷑ ĩmunes: si eoꝵ morientiũ
in t̾ra ñ recident corpora: s sic̃ in ipso raptu mo¬
riunt᷑ ita & resurgunt du ferunt᷑ in aera.
In t̾ram quippe ibis hocẽ in hoc ibis amissa
uita qd eras ante ꝗͣ sum̾es uitã: id ẽ hoc eris
exanimatꝰ. qͦd eras ante ꝙͣ eẽs animatꝰ. Terrę
quippe insufflauit ds̃ ii. fa em flatũ uite: cũ
factus ẽ homo in animã uiuã. Tamꝙͣ. dicẽtur
Terra es ammat.. qͦd ñ eras: t̾ra eris exanimis
sic̃ eras. Qd st̃ ꝙ anteꝙͣ putrescant om̃ia corꝑa
mortuoꝵ: qd ert̃ ꝙ illa si morient᷑ ubicũꝙ
moriant᷑: cũ uita carebt̃ quã ꝯtinuo receptu¬
ra st̃. Sic gͦ ibunt in t̾ram. qr ex uiuis homi¬

Expanded text:
it, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem? Nec ab illa sententia, qua homini dictum est: Terra es et in terram ibis, futuros illos sanetos arbitremur inmunes, si eorum morientium in terram non recident corpora, sed, sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum ferentur in aera. In terram quippe ibis est \'in hoc ibis amissa uita, quod eras antequam sumeres uitam\': id est, hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus terrae quippe insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est homo in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis, sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis homi
Abbreviated transcription (Latin):
res amantiũ. s etiã ipsi delectant: sic̃ ue¬
nantiũ. aucupantiũ. piscantiũ. uindem¬
antiũ negociantiũ. ludo aliquo sese obles¬
tantiũ. Int̾esb gͦ qͥd amet᷑. Nam ineo qͦd amat᷑ aut
ñ laborat᷑. aut & labor amat᷑. Q uide qͣm puden-¬
d̾u. & dolend̾ĩ sit. s delectat labor. ut fera capiat᷑:
ut cupa & sacculꝰ impleat᷑: ut pila iaciat᷑: q nõ
delectat ut d̾s acquirat᷑.¬

Expanded text:
res amantium, sed etiam ipsi delectant, sicut ueres amantium, sed etiam ipsi delectant, sicut uenantium, aucupantium, piscantium, uindemiantium, negotiantium, ludo aliquo sese oblectantium. interest ergo quid ametur. nam in eo, quod amatur, aut non laboratur aut et labor amatur. et uide, quam pudendum et dolendum sit, si delectat labor, ut fera capiatur. ut cupa et sacculus inpleatur, ut pila iaciatur, et non delectat. ut deus adquirat
Abbreviated transcription (Latin):
tione sentiendi. eã se in alios sensus promp¬
tiori dinoscendi acumine exerere. tamꝗͣ ex
alt̾̃o conet᷑ implere qͦd negat᷑ in alt̾o: ita ꝙͥ
sepe carnis cupiditas a concũbendi uolup¬
tate cohibita. maiorib uirib in pecunie
se porrigit appetitũ: & illinc au̾sa. huc se ĩ¬
petu ardentiore ꝯũtit. In uob̃ aũ amordi¬
uitiaꝵ simul frigescat cũ amore nuptiaꝵ
ꝙ pius usus rerũ quas possidetis ad spiri¬
tales delitias ꝯferat᷑: ut lib̾alitas ur̃a ma¬
gis ferueat adiuuandis egenis. qͣm ditande
auaris. In tbesaurũ quippe olestẽ ñ mit¬
tunt᷑ dona cupidoꝵ s elemosine pauꝑũ.
que in ĩmensũ modũ oratioẽs adiuuãt uidu¬
arũ. leiunia qͦq ac uigilie in qnͣtũ uali¬
lendo. in lege d̾i meditando. si sumant᷑ ĩ
delitias spiritales etiã ipsa q̃ uident᷑ labo¬
riosa u̾tunt᷑. Nullo mͦ enĩ st̃ onerosi labo¬

Expanded text:
tione sentiendi eam se in alios sensus promptione sentiendi eam se in alios sensus promptiorem dinoscendi acumine exerere, tamquam ex altero conetur inplere, quod negatur in altero — ita etiam saepe carnalis cupiditas a concumbendi uoluptate cohibita maioribus uiribus in pecuniae se porrigit adpetitum et illinc auersa huc se inpetu ardentiore conuertit. in uobis autem amor diuitiarum simul frigescat cum amore nuptiarum, et pius usus rerum, quas possidetis, ad spiritales delicias conferatur, et liberalitas uestra magis ferueat adiuuandis egenis quam ditandis auaris. in thesaurum quippe caelestem non mittuntur dona cupidorum, sed elemosynae pauperum, quae in inmensum modum orationes adiuuant uiduarum. ieiunia quoque ac uigiligendo et in lege dei meditando insumantur, in delicias spiritales etiam ipsa quae uidentur laboriosa uertuntur. nullo enim modo sunt onerosi labo
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ spiritales deliciis carnalib in sc̃a ca-¬
stitate succedant᷑. lectio. oratio. psalmꝰ. bona
cogitatio. bonoꝵ oꝑum freqñtatio. spes fu¬
turi scł̃i. & cor sursũ: atq de hiis om̃ib gͦ¬
tiarũ actio patͥ luminũ. a quo sine ulla du¬
bitatione omẽ datũ optimũ. ꝙ omẽ donũ
ꝑfectũ scͥptura testante descendit. Nã qͣn
do ꝓ delitiis nuptiarũ quas in carne uroꝵ
cũ b̾uiter apłs dix̾it uiuentẽ mortuã eẽ ui¬
duã. que in deliciis uiuit: Absit gͦ ã uob̃. ut
diuitiarũ cupiditate capiamini ꝓ cupidit¬
te nuptiaꝵ: ꝙ in cordib ur̃is nũmus. uiro
amori succedat. Intuentes enĩ hominũ u̾¬
sationẽ: sepe exꝑti sumꝰ in quibdã lasciuia
ꝯpressa creuisse auaritiã. Nam sic̃ in ipsis sẽ¬
sib corꝑis acutiꝰ audiunt qui ñ uident. ꝙ
tangendo multa disc̾nuntꝰ. nec tanta uiua¬
citate tangunt qui oculis utunt᷑: uͭ intelli¬
git᷑ ex uno aditu idẽ luminũ repressa inten¬

Expanded text:
 spirituales deliciis carnalibus in sancta castitate succedant; lectio, oratio, psalmus, bona cogitatio, bonorum operum frequentatio, spes futuri saeculi, et cor sursum: atque de his omnibus gratiarum actio Patri luminum, a quo sine ulla dubitatione omne datum optimum et omne donum perfectum, Scriptura teste, descendit Jacobi o deliciis nuptiarum quas in carne viri cum breuiter apostolus dixerit uiuentem mortuam esse uiduam, quae in deliciis uiuit? absit autem a uobis, ut diuitiarum cupiditate capiamini pro cupiditate nuptiarum et in cordibus uestris nummus uiri amori succedat. intuentes enim hominum conuersationem saepe experti sumus in quibusdam lasciuia compressa creuisse auaritiam. nam sicut in ipsis sensibus corporis acutius audiunt qui non uident et tangendo multa discernunt nec tanta uiuacitate tangunt, qui oculis utuntur — ubi intellegitur ex uno aditu, id est luminum repressa inten
Abbreviated transcription (Latin):
ant ad coronã: nouit qui ꝑmaneant ad fła-¬
mã. Nouit in area sua triticũ. nouit paleã.
nouit segetem. nouit zirania. Modo enĩ¬
st̃ eiꝰ. Si tu nosti qͦd trituras. qr ibi ẽ latens
massa: nec ꝯsumit trituratio. qͦd purgatu¬
& ipse maneat in nob̾: in hoc scł̃o necẽẽ ha¬
bemꝰ usq infinẽ int̾ malos uiu̾e. Non int̾
illos dico malos. qui blasphemant xp̃m:
raro enĩ iã inueniunt᷑ qui lingua blasphe¬
mant: s multi qui uita. Necẽẽ ẽ gͦ ut int̾ il¬

Expanded text:
ant ad coronam, qui permaneant ad flammam. Novit in area sua triticum suum, novit et paleam; novit et segetem, novit zizaniam. sunt ejus . Si tu nosti quid trituras, quia ibi est latens massa, nec consumit trituratio quod purgatu ipse maneat in nobis, in hoc saeculo necesse habemus usque in finem inter malos vivere. Non inter illos dico malos, qui blasphemant Christum: rari enim jam inveniuntur qui lingua blasphemant, sed multi qui vita. Necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
tuã ds̃. S in cuiꝰ capite libri scͥptũ ẽ de illo:
fortasse in capite libri huiꝰ psalmoꝵ. Qd enĩ
longe petamꝰ: aut alios libros inquira mꝰ:
Ecce in capite libri huiꝰ psalmoꝵ scͥptũ c̃. Bea¬
tus uir qui ñ abiit in consilio impioꝵ. & in
uia peccatorũ ñ stetit: ꝙ in cathedra pestilen

Expanded text:
Patris. Sed in quo capite libri scriptum est de illo? Fortasse in capite libri hujus Psalmorum. Quid enim longe petamus, aut alios libros inquiramus? Ecce in capite libri hujus Psalmorum, scriptum est, Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥficio dimissi sumꝰ : Absit. Corpꝰ aũ ꝑfeci¬
sti mͥ. Ido illa noluisti: ut hoc ꝑficeres. ꝑfe¬
ꝓmittebat᷑ quibꝰdã signis. ablata st̃ signa ꝓ-¬
mittentia: qr exhibita ẽ u̾itas ꝓmissa. In hoc
corꝑe sumꝰ: huiꝰ corꝑis participes sumꝰ. Qd ac¬
cipimꝰ nouimꝰ: & qui ñ nostis nou̾itis: ꝙ cũ¬

Expanded text:
sacrificio dimissi sumus? Absit: Corpus autem perfecisti mihi. Ideo illa noluisti ut hoc perficeres: illmittebatur quibusdam signis: ablata sunt signa promittentia, quia exhibita est veritas promissa. In hoc corpore sumus, hujus corporis participes sumus; quod accipimus novimus, et qui non nostis noveritis, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ait apłs iacobꝰ. Tu credis qi unꝰ ẽ ds: bene-
facis: & demones credunt. & contremiscunt.
Ipse hoc dixit: qui in ead̾e epła scͥpsit. Si fide ha¬
beat aliqͥs. oꝑa aũ ñ habeat: numqͥd potest fides
cũcisio aliqͥd ualet. neq p̃putiũ: s fides que ꝑ
dilectionẽ oꝑat᷑. Discreuimꝰ. distiximꝰ. immo
distinctã inuenimꝰ: distinctã legimꝰ. distine¬
tã eẽ didicimꝰ. Quom̃ distinguimꝰ fide. sic dis¬
tinguamꝰ & morib: sic distinguamꝰ oꝑib:
accensi caritate. quã caritatẽ demones ñ ha¬
bebant: quo igne & illi duo in uno ardebãt.
Cognito enĩ xͦ. & ab eis disced̾nte: dixert̃ apd̾
se. Nonne cor nr̃m erat ardens in uia̾ cũ api¬
ret nob̃ scͥpturas:¬

Expanded text:
apostoli Jacobi: Tu credis quia unus est Deus: bene facis. Et daemones credunt, et contremiscunt . Ipse hoc dixit, qui in eadem Epistola scripsit, Si fidem habeat aliquis, opera autem non habeat, numquid potest fides cumcisio aliquid valet, neque praeputium; sed fides quae per dilectionem operatur . Discrevimus, distinximus: imo distinctam invenimus, distinctam legimus, distinctam esse didicimus. Quomodo distinguimur fide; sic distinguamur et moribus, sic distinguamur et operibus, accensi charitate, quam daemones non habebant. Quo igne et illi duo in via ardebant. Cognito enim Christo et ab eis discedente, dixerunt apud se: Nonne cor nostrum erat ardens in via, cum aperiret nobis Scripturas
Abbreviated transcription (Latin):
s eũ qui t̾cia die resurrexit. Ipsa ẽ fides
que nos distinguit. Distinguit a paganis: di¬
stinguit a iudeis fides qua credimꝰ xp̃m iħm
resurrexisse a mortuis. Apls dic̃ timotheo.
Memor esto xp̃m iħm resurrexisse a mortuꝑᷤ.

Expanded text:
 eum qui die tertio resurrexit. Ipsa est fides quae nos distinguit ab eis, distinguit a Paganis, distinguit a Judaeis; fides qua credimus Christum resurrexisse a mortuis. Apostolus dicit Timotheo: Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis,
Abbreviated transcription (Latin):
Scio uos credere: salui eritis: corde retinẽte.
stinguit nos apaganis. Quero a pagano.
ꝓpinauert̃: sanguis huiꝰ suꝑ nos ꝙ suꝑ filios
nr̃os. S quero ab illo utrũ resurrexerit a
mortuis: negabit. irridebit. accusabit. Dis¬
tncti sumꝰ: credimꝰ enĩ nos xp̃m ex semine
dauid scd̃m carnẽ resurrexisse a mortuis.
Numqͥd enĩ demones nescier t: aut ita demo¬
nes ñ credid̾unt. qͦd & uidert̃: Adhuc ante¬
qm resurrexisset: clamabant. & dicebant. Sci-¬
mꝰ qui sis filiꝰ dĩ. Discernebamꝰ nos a paganis:
credendo xp̃m resurrexisse. Si aliqͥd possumꝰ:
a demonib nos discernamꝰ. Ipsa ẽ fides que

Expanded text:
Scio vos credere: salvi eritis. Corde retinete, stinguit nos a Paganis. Quaere a Pagano, propinaverunt: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Sed quaere ab illo, utrum resurrexerit a mortuis: negabit, irridebit, accusabit. Distincti sumus. Credimus enim nos Christum ex semine David secundum carnem resurrexisse a mortuis. Numquid hoc daemones nescierunt, aut ista daemones non crediderunt, quae et viderunt? Adhuc antequam resurrexisset, clamabant et dicebant: Scimus qui sis, Filius Dei. Discernebamus nos a Paganis, credendo Christum resurrexisse: si aliquid possumus, a daemonibus nos discernamus. Quid e