comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ponere. Numquid paulꝰ ꝓ uobis crucifixꝰ
est aut in noĩe pauli babti ÷ ati estis: qđ dedi ñ
egodedi. Gratis accepistis. colũba de cȩlo descẽ¬
dit. Ego inquit plãtaui apollo rigauit:
s d̃s uicrem̃tum dedit. Heq qui plantat
est aliqͥd neq qui rigat: s qui increm̃tum
dat ds̃. Et dicãt semꝑ magnificetur dñs:
qui uolũt pacẽ serui eiꝰ. Isti aut̃ de scͥptu¬
ris istis fallũt ppłos: ut accipiãt ab ipsis
honores ⁊ laudes. ⁊ nõ conuertant᷑ hoĩes ad
ueritatẽ. Quia uͦ ipsis scripturis fallũt
ppłos a quibꝰ querũt honores: uendũt bo¬
ues. uendũt ⁊ oues. id ipsas plebes. Et cui
p̃ciditur. quis tollit. nisi leo ille rugiẽs
⁊ circũuens querens quẽ deuoret. Ue
his qui preciduntur: nã illa integra ꝑ¬
ꝑmanebit. Nouit enĩ dñs qui sũt eius.
Tam̃ quantũ in ipsis÷: uendũt boues et
oues. uendũt ⁊ columbas. Obseruẽt fla¬
gellũ peccatoꝵ suoꝵ. Certe qͣndo aliqͥd

Expanded text:
: « Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis » ? Quod dedi, non ego dedi: gratis accepistis, columba de coelo descendit. « Ego, » inquit, « plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui nificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus. » 8. Isti autem de Scripturis ipsis fallunt populos, ut accipiant ab ipsis honores et laudes, et non convertantur homines ad veritatem. Quia vero ipsis Scripturis fallunt populos, a quibus quaerunt honores; vendunt boves, vendunt et oves, id est ipsas plebes. Et cui dquid inde praeciditur, quis tollit, nisi leo ille rugiens et circumiens, quaerens quem devoret ? Vae his qui praeciduntur! nam illa integra permanebit. Novit enim Dominus qui sunt ejus . Tamen quantum in ipsis est, vendunt boves et oves, vendunt et columbas: observent flagellum peccatorum suorum. Certe quando aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
esfund̾e. qd̾ si feciss uideret᷑ scriptãs uetd̾s
imꝓbasse. Cũ aut̃ ipsã aquã cõuertit
in uinuĩ. ostendit nob̾ qd̾ ⁊ scͥptura uetus
ab ipso ẽ. Nã ussu ipsiꝰ impletȩ st̃ ydriȩ.
A dñs qͥdẽ Eulla scͥptura. s tuchil sapit si nõ
ibi xp̃s intelligatur. Intendite aut̃ qd̾ ipse
narret. ide ab exordio mundi. la principio fecit
ds cęlũ ⁊ terrã. Inde usq ad hoc tempꝰ qd̾
nunc agimus. sexta etas ẽ. ut sepe audistis
mostis. Nam prima ętas computat᷑ ab adã
usq ad noc. Scd̃a a noe usq ad abtahã. Et si¬
cut matheus eugłista ꝑ ordinẽ sequitur et¬

Expanded text:
Scripturas veteres improbasse. Cum autem ipsam aquam convertit in vinum, ostendit nobis quod et Scriptura vetus ab ipso est: nam jussu ipsius impletae sunt hydriae. A Domino quidem et illa Scriptura; sed nihil sapit, si non ibi Christus intelligatur. 6. Intendite autem quod ipse anarret, id est, ab exordio mundi: In principio fecit Deus coelum et terram . Inde usque ad hoc tempus quod nunc agimus, sexta aetas est, ut saepe audistis et nostis. Nam prima aetas computatur ab Adam usque ad Noe: secunda a Noe usque ad Abraham: et sicut Matthaeus Evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ certe manifesta sũt intellecti. pate¬
but̃ illa omĩa misteria quȩ in isto dñi mi¬
raculo latẽt. uidete qͥd ait. Quia oporte¬
bat impleri in xp̃o quȩ de illo scͥpta sũt.
aqͣt᷑ udõ dicti sũt illi a dño iniensati: qͥa
eis adhuc aqua sapiebat nõ uinũ. Iuomͦ
aut̃ fecit de aqua uinũ : cũ aperuit illis
sensũ: ⁊exposuit eis scripturas. incipiẽs
a moyse ꝑ om̃s ꝓpħas. Unde iã inebria¬
ti dicebat. Nonne cor nr̃m erat ardens
in uia. cũ aꝑiret nobis scripturas. Intel¬

Expanded text:
nifesta sunt, intellectis, patebunt illa omnia mysteria quae in isto miraculo Domini latent. Videte quid ait, quia oportebat impleri in Christo quae de illo scripta sunt. aqua; et ideo dicti sunt illi a Domino insensati, quia eis adhuc aqua sapiebat, non vinum. Quomodo autem fecit de aqua vinum? Cum aperuit eis sensum, et exposuit eis Scripturas, incipiens a Moyse per omnes Prophetas. Unde jam inebriati dicebant, Nonne cor nostrum erat ardens in via, cum aperiret nobis Scripturas ? Intel
Abbreviated transcription (Latin):
um: in duobꝰ istis nominibꝰ habes om̃s g̃s.
binȩ metretȩ fũt. his duobꝰ parietibꝰ de di¬
mcrrctas in eisdẽ ipsis om̃ibꝰ gentibꝰ. ĩ res erãt
filii noe ꝑ quos teparatũ ẽ genꝰ humanũ.
Unde dñs ait. Simile ẽ regnũ cęloꝵ ferm̃to
qd̃ accepit mulier. ⁊ abscondit in farinȩ
nĩsuris tribꝰ quousq fermentaret᷑ totum.
Iue ẽ ista mulier nͥ caro adm̃i qd̾ ⁊ ferm̃tũ:¬
nͥ cugłm: quȩ sũt tres m̃sure :nͥ om̃s genteᷤᷤ
ꝓpt̾ tres filios noe . Ergo sex ydriȩ capientes
binas uł ternas metretas. sex st̃ ȩtates tẽ¬
poꝵ capientes ꝓpħiã ꝑtinentẽ ad om̃s gẽ:
Siue in duobꝰ generibꝰ hominũ. id udĩs¬
⁊ grecis. sic̃ sepe apls cõmemorat: siue in
tribꝰ ꝓpt̾ noe tres filios significatas: figura¬
ta ẽ enĩ ꝓpħia ꝑtingens usq ad om̃s gẽtes.
Hã inco qd̾ ꝑtingit. dicta ẽ metreta: sicut
dicit apłs. Accepimꝰ mensurã ꝑtingen¬

Expanded text:
nominibus habes omnes gentes: binae metretae sunt. His duobus parietibus de dit ternas metretas in eisdem ipsis omnibus gentibus. Tres erant filii Noe , per quos reparatum est genus humanum. Unde Dominus ait: Simile est regnum coelorum fermento, quod accepit mulier et abscondit in farinae mensuris tribus, quoadusque fermentaretur totum . Quae est ista mulier, nisi caro Domini? Quod est fermentuum? Quae sunt tres mensurae, nisi omnes gentes, propter tres filios Noe? Ergo sex hydriae capientes binas vel ternas metretas, sex sunt aetates temporum, capientes prophetiam pertinentem ad omnes gentes, sive in duobus generibus hominum, id  Graecis, sicut saepe Apostolus commemorat ; sive in tribus, propter Noe tres filios, significatas. Figurata est enim prophetia pertingens usque ad omnes gentes. Nam in eo quod pertingit, dicta est metreta, sicut dicit Apostolus, Accepimus mensuram pertingen
Abbreviated transcription (Latin):
erũt hoĩes. cũ cotidie nasci qui nõ erãt
nemo miret᷑ Sic aꝗͣ in uinũꝯuersã qui ᷤ
nõ miretur.cũ hoc antus om̃ibus in iiti¬
bus faciat. S quia omĩa quȩ fecit dñs iħs
nõ solũ ualẽt ad excitanda corda nr̃a mi¬
racłis. s etiã ad ȩdificanda in doctrina fidi.
scrutari no̾ õportet. qͥd sibi uelĩt illa om̃ia.
id qͥd significẽt. hoꝵ enĩ omniũ significa¬
tiones: sic̃ recordamini in hodiernũ dis

Expanded text:
erunt homines; cum quotidie nasci qui non erant, erunt homines; cum quotidie nasci qui non erant, nemo miretur. Sic aquam in vinum conversam quis non miretur, cum hoc annis omnibus Deus in vitibus faciat? Sed quia omnia quae fecit Dominus Jesus, non solum valent ad excitanda corda nostra miraculis, sed etiam ad aedificanda in doctrina fidei; scrutari nos oportet quid sibi velint illa omnia, id est, quid significent. Horum enim omnium significationes, s
Abbreviated transcription (Latin):
Osit̃ dñs ds̃ nr̃. ut donet nobis
redoere qd̾ ꝓmisimꝰ. Hesterno enĩ
die si meminit scĩtas ur̃a cum tẽpori
excluderem᷑ angustia ne sermonẽ incõ¬
atũ impleremꝰ. in hodiernũ diem distuli¬
mꝰ ut ea quȩ in hoc facto eugłicȩ lectio¬
nis inistice in sacram̾tis posita ẽent. ip¬
so adiuuuante aperirent᷑. Nõ itaq opꝰt
iã unmorari diutiꝰ. in cõmendando mi
racło dĩ. Ipse ẽ enĩ ds qui ꝑ uiiuersã
creaturã cotidiana miracła facit. quȩ
hominibꝰ nõ facilitate s assiduitate ui¬
luerũt. Rara aut̃ quȩ facta sũt ab eo¬
dẽ dño id÷ a uerbo ꝓpt̾ nos incarnato:
maiorẽ stuporẽ hominibꝰ attulert̃. Hõ qr
maiora erat̃ quã sũt ea quȩ ic̃s cotidie
increatã facit. S qe ista quę cotidie fuĩt.
tamꝗͣ. naturali cursu ꝑagunt᷑: illa uͥ effi¬
caciã potentiȩ tamꝗͣ p̃sentis exhibuis¬
se uident᷑ ocłis hominũ. Diximꝰ sic̃ me¬
ministis. surrer̃ unꝰ mortuus Obstupu¬

Expanded text:
s Deus noster, ut donet nobis reddere quod promisimus. Hesterno enim die, si meminit Sanctitas vestra, cum temporis excluderemur angustia, ne sermonem inchoatum impleremus, in hodiernum distulimus, ut ea quae in hoc facto evangelicae lectionis mystice in sacramentis posita essent, ipso adjuvante aperirentur. Non itaque opus est jam immorari diutius in commendando Dei miraculo. Ipse est enim Deus qui per universam creaturam quotidiana miracula facit, quae hominibus non facilitate, sed assiduitate viluerunt: rara autem quae facta sunt ab eodem Domino, id est a Verbo propter nos incarnato, majorem stuporem hominibus attulerunt: non quia majora erant, quam sunt ea quae quotidie in creatura facit, sed quia ista quae quotidie fiunt, tanquam naturali cursu peraguntur; illa vero efficacia potentiae tanquam praesentis exhibita videntur oculis hominum. Diximus, sicut meministis, resurrexit unus mortuus, obstupu
Abbreviated transcription (Latin):
potestate horã suã. poss ante mori quã
discipłos elegiss. ⁊si forte moreret᷑ ĩa elec¬
tis eruditisq discipłis. p̃staret᷑ ei. nõ ĩpse
hoc faceret: at uero qui uenerat in manu
habens quando urt. qͣndo rediret. quousq
excurreret: cui paterẽt inferi. non tantum
morienti s etiã resurgenti: ut nobis osten¬
deret spẽ in mortalitatis ȩccliȩ suȩ In ca¬
pite ostendit qͥd m̃bra expectare deberẽt.
Resurget etiã in ceteris m̃bris. qͥ resutrer
incapite. Hora gͦ nondũ uenerat. oportun¬
tas nondũ erat. Uocandi erãt discipłi. ad¬
nunciandũ erat regnũ cęloꝵ. faciende erãt
iurtutes. cõmendanda erat diuinitas dñ in
nuradis. Cõmendanda erat humanitas dñi
in ipsa cõt passione mortalitatis. Ille enĩ
qͥ esuriebat qr hõ erat. pauit qͥnq panibꝰ
tot milia qr ds̃ erat: qui dormiebat quia
hõ erat: uentis ⁊ fluctibꝰ imꝑabut qr ds erat.

Expanded text:
potestate horam suam, posset ante mori quam potestate horam suam, posset ante mori quam discipulos elegisset; et si forte moreretur jam electis eruditisque discipulis, praestaretur ei, non ipse hoc faceret. At vero qui venerat in manu habens quando iret, quando rediret, quo usque excurreret, cui paterent inferi, non tantum morienti, sed et resurgenti, ut nobis ostenderet spem immortalitatis Ecclesiae suae, in capite ostendit quod membra exspectare deberent. Resurget etiam in caeteris membris, qui resurrexit in capite. Hora ergo nondum venerat, opportunitas nondum erat. Vocandi erant discipuli, annuntiandum erat regnum coelorum, faciendae erant virtutes, commendanda erat divinitas Domini in miraculis, commendanda erat humanitas Domini in ipsa compassione mortalitatis. Ille enim qui esuriebat, quia homo erat, pavit quinque panibus tot millia, quia Deus erat: qui dormiebat, quia homo erat, ventis et fluctibus imperabat, quia Deus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
seruus ẽ peccati.⁊uare gͦ dixit. nondũ ue¬
uit hora mea . Magis quia in potestate ha¬
bebat qͣndo moreretur. Nondũ uidebat ẽẽ
oportunũ. ut illa potestate uteret᷑. Quomͦ
nos fr̃s uerbi gra sic loquim. Iam certa
hora ẽ qua exeamꝰ ⁊ celebremꝰ sacram̃ta si
ante exeamꝰ quã opꝰ ẽ. Nonne ⁊ ꝑuersi ⁊p̃¬
posteri sumꝰ: qͥ: gͦ nõ facimꝰ nisi cũ opor¬
timũ ẽ ꝓpterea in his agendis cũ ita loqͥ¬
mur. fatũ desideramꝰ. Quid℥. ergo nondũ
uenit hora mea ͤ. Quando e go scio opor¬
tune me pati. quando passio mea utilis
erit. Nondũ uenit ipsa hora. ĩ uẽ uolũta¬
te patiar: ut utrũq serues. ⁊ nondũ ue¬
nit hora meaI potestatẽ habeo ponẽdi
animã meã ⁊ terũ sumendi eã Uenerat
gͦ: habens in potestate qͣndo moreret᷑: at si
ante moreret᷑ quã discipłos elegiss. certe
p̃posterũ ee̾t. Si ee̾t hõ qui nõ haberet ui

Expanded text:
servus est peccati . 12. Quare ergo dixit, Nondum veservus est peccati . 12. Quare ergo dixit, Nondum venit hora mea? Magis quia in potestate habebat quando moreretur, nondum videbat esse opportunum ut illa potestate uteretur. Quomodo nos, fratres, verbi gratia, sic loquimur, Jam certa hora est, qua exeamus ut celebremus sacramenta? Si ante exeamus quam opus est, nonne perversi et praeposteri sumus? Quia ergo non facimus, nisi quando opportunum est; propterea in his agendis, cum ita loquimur, fatum consideramus? Quid est ergo, Nondum venit hora mea? Quando ego scio opportunum me pati, quando passio mea utilis erit, nondum venit ipsa hora; tunc voluntate patiar: ut utrumque serves, et, Nondum venit hora mea; et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam. Venerat ergo habens in potestate quando moreretur. At si ante moreretur quam discipulos elegisset, certe praeposterum esset: si esset homo qui non haberet in
Abbreviated transcription (Latin):
to ponãt conditorẽ cęli. creatorẽ atꝙ
ordinatorẽ siderũ: qr si ẽẽt fatũ de side¬
ribꝰ. nõ poterat eẽ sub necessitate sider̃
cõditor siderũ. Adde quia non solũ xp̃c
nõhabuit qđ appellas fatũ. nee tu. aut
tam̃ sediicti seducũt: ⁊ ꝓponũt fallaciaᷤᷤ
hominibꝰ: tendut  ad capiendos hoĩes et
hoc in plateis. Nã qui tendũt ad capiẽdaᷤᷤ
feras: uł in silus. atq in solitudine id a¬
gunt: quã infelicit̾ uani sũt hoĩes quibꝰ
capiendis in foro tendit᷑: nũmos accipiũt
cũ se homines hoibꝰ uendutꝰ. Dant isti
nũmos. ut se uanitatibꝰ uendãt. Iutrant
enĩ ad mathematicũ. ut emãt sibi domi¬
nos quales mathematico dare placuerit:
qͥd aliud sacrilegi nominis: Intrauit lib̾
ut nũmis datis. seriu̾s exiret. ĩmo uero
nõ intraret si liber eet. Sed intrauit
quo eũ dñs error ⁊ dña cupiditas traxit. ui¬
de tucritas dicit. Om̃is qui facit peccatũ:

Expanded text:
t conditorem coeli, creatorem atque ordinatorem siderum. Quia si esset fatum de sideribus, non poterat esse sub necessitate siderum conditor siderum. Adde quia non solum Christus non habuit quod appellas fatum; sed nec tu, aut tamen seducti seducunt, et proponunt fallacias hominibus: tendunt ad capiendos homines, et hoc in plateis. Nam qui tendunt ad capiendas feras, vel in silvis atque in solitudine id agunt: quam infeliciter vani sunt homines, quibus capiendis in foro tenditur! Nummos accipiunt, cum se homines hominibus vendunt; dant isti nummos, ut se vanitatibus vendant. Intrant enim ad mathematicum, ut emant sibi dominos, quales mathematico dare placuerit; quid aliud sacrilegi nominis. Intravit liber, ut nummis datis servus exiret. Imo vero non intraret, si liber esset: sed intravit quo eum dominus error, et domina cupiditas traxit. Unde et Veritas dicit: Omnis qui facit peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut crederẽt qd̾ in corꝑore resurrexerat:
Hii sũt inqͥt sermones quos loqutꝰ sũ ad
uos cũ adhuc essẽ uobiscũ: qr oport̾et
impleri om̃ia quȩ scripta st̃ in lege moy¬
si. ⁊ ꝓpħis ⁊ psalmis de me. ĩ uc̃ ^ a ꝑuit il¬
lis sensũ ut intelligerẽt scripturas. Et dix̃

Expanded text:
ut crederent quia in corpore resurrexerat: « Hi sunt, inquit, sermones, quos locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum, quia oporteret impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis de me. Tunc adaperuit illis sensum, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
matri. suȩ: mulier ecce filiꝰ tuus. ⁊ ad dis¬
cipłm: ecce mat̾ tua. Cõmendat matiẽ
discipło cõmendat matrẽ prior matre
moriturꝰ. ⁊ ante mortẽ matris resurrec¬
turꝰ. Cõmendat hõ homini hoĩem: hoc
peꝑat maria: illa hora iã uenerat. de qͣ
tuc̃ dixerat. Houdũ uenit hora mea: Quan¬
tũ arbitror fr̃s responsũ ẽ hereticis nͣi¬
rematicis respondeamꝰ : iipsi unde conã¬
tur comuncere. qe sũb fato erat ih̾s:
qr ipse ut inquiũt Hondũ uenit
hora mẽa. Ergo illi credimꝰ: isi dixiss
horã nõ habeo: exclusiss mathemati¬
cos. S ecce inquuit ipse dicit. nondum
uenit hora mea. Si gͦ dixiss horam
nõ habeo: exclusiss mathematico¶Nõ
eẽt unde calũpni arent᷑. Nũc uero qi
diẽ nondũ uenit hora mea. contra ip¬
seꝰ uerlu qͥo possimꝰ dicere. Mirũ est:
qd̃ mathenatici credenoo uerbis. xp̃i
conant᷑ conuincere xp̃ianos. qd̃ sub ho¬
ra fatali uixerit.xp̃s. Credãt gͦ xp̃o

Expanded text:
Mulier, ecce filius tuus: et ad discipulum, Ecce mater tua . Commendat matrem discipulo: commendat matrem prior matre moriturus, et ante matris mortem resurrecturus; commendat homo homini hominem. Hoc pepererat Maria. Illa hora jam venerat, de qua tunc dixerat, Nondum venit hora mea. 10. Quantum arbitror, fratres, responsum est haereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsi unde conantur convincere quia sub fato erat Jesus? Quia ipse ait, inquiunt, Nondum venit hora mea. Ergo illi credimus; et si dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos: sed ecce, inquiunt, ipse dixit, Nondum venit hora mea. Si ergo dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos, non esset unde calumniarentur: nunc vero quia dixit, Nondum venit hora mea, contra ipsius verba quid possumus dicere? Mirum est quod mathematici credendo verbis Christi, conantur convincere Christianos quod sub hora fatali vixerit Christus. Credant ergo
Abbreviated transcription (Latin):
gradũ honoris . isc̃ĩtatis in eccłia teneãt.
sine nupciis sũt. Nã ⁊ ipse ꝑtinẽt ad nup¬
cias cũ tota ȩccłia: in quibꝰ nupciis spon
ad nuptias. ut cõiugalis castitas firmaret᷑.
⁊ ostenderetur sacramentũ nuptiarũ:
quia ⁊illarũ nupciarũ spons ꝑsonã dñi
figurabat. cui dictũ ẽ. Seruasti unum
bonũ usq adhuc. Bonũ enĩ uinum
Iã enĩ incipiamꝰ ipsa sacram̃toꝵ oꝑa de¬
tegere: qͣntũ ille donat in quiꝰ nomine
uobis promisimus: Erat ꝓphia antiquis
rat. In aqua enĩ uinũ quodã modo latet
dĩclt apł. qͥd intelligamꝰ in ista aquã xsꝙ
in hodiernũ inqͥt diẽ quãdiu legit᷑ moy¬
ses. id ipsũ uelam̃ suꝑcor eoꝵ positũ ẽ:
qd̾ nõ reuelat᷑. qr in xp̃o euacuat᷑. Et cum
transieris inqͥt ad dñm. auferet᷑ uelam̃.
uelamen dicit adoꝑtionẽ ꝓpħiȩ: ut non
intelligeretur: Collitur uelamen. cum
tͣnsieris ad anm̃: Sic tollit᷑ insipientia

Expanded text:
in Ecclesia teneant, sine nuptiis sunt: nam et ipsae pertinent ad nuptias cum tota Ecclesia, in quibus nuptiis sponsitatus venit ad nuptias, ut conjugalis castitas firmaretur, et ostenderetur sacramentum nuptiarum: quia et illarum nuptiarum sponsus personam Domini figurabat, cui dictum est, Servasti vinum bonum usque adhuc. Bonum enim vinum am enim incipiamus ipsa sacramentorum operta detegere, quantum ille donat in cujus nomine vobis promisimus. Erat prophetia antiquis rat. In aqua enim vinum quodammodo latet. Dicit Apostolus quid intelligamus in ista aqua: « Usque ad hodiernum, inquit, diem, quamdiu legitur Moyses, idipsum velamen super cor eorum positum est; quod non revelatur, quia in Christo evacuatur. Et cum transieris, inquit, ad Dominum, auferetur velamen » . Velamen dicit adopertionem prophetiae, ut non intelligeretur. Tollitur velamen, cum transieris ad Dominum: sic tollitur insipientia,
Abbreviated transcription (Latin):
s ipse sex ydriȩ caꝑiebãt metretas binas
uł ternas. Tamꝙͣ dicent: ⁊ quãdo dico bi¬
nas. ecce spm̃ patris ⁊ filii cũ his intellig
uolo. Et qͣndo dico ternas. ipsã trinitatẽ
manifestiꝰ enuncio. Quisquis itaq no¬
minat patrẽ ⁊ filiũ. oportet ut ibi intel

Expanded text:
sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tanquam diceret, Et quando dico binas, etiam Spiritum Patris et Filii cum his intelligi volo: et quando dico ternas, ipsam Trinitatem manifestius enuntio. 8. Quisquis itaque nominat Patrem et Filium, oportet ibi in
Abbreviated transcription (Latin):
in illa tota ꝓpħia. xp̃c intelligit᷑. Quid ẽ gͦ.
capiebant᷑  metretas. innas uł ternas. Mis¬
teriũ nobis mnaximũ. locutio ista cõmen¬
dat. Metretas ciũ dicit m̃suras quasdam:
tamquã si diceret urnas. amphoras. uel
siqͥd eiꝰ modi nomen m̃surȩ estaHetreta:
Ra m̃sura accepit nom̃ ista m̃sina.
Mecron enĩ. mensurã dicũt greci: inde ap¬
ꝑellatę mettetȩ. Capielũt ergo metreta
binas uł ternas. Iuid dicimꝰ fr̃ssi ternas
tantũ diceret. nõ curreret animꝰ nr̃. nͥ ad
nusteriũ triuitatis S foete nec sic debemꝰ
ide cito iã sensũ auertere. qe dix̃ binas uł
ternas: qr nominato patre ⁊ filio. conseq̃nt᷑
patris tantũmͦ aut filũ tantũmͦ spc. sed
pat̾s ifiliĩ sp̃c. Scriptũ ẽ enim. Siqͥs di¬
lexerit mundũ: non ẽ sp̃c patris in illo. Itẽ
nato itaq patre ⁊ filio. intelligit᷑ isp̃c sc̃s:
git᷑ sp̃c̃ sc̃s. tres metretrę. Idõ nõ dictũ ÷ ca¬
pientes metretas. aliȩ binas. aliȩ ternas:

Expanded text:
. Quid est ergo, Capiebant metretas binas vel ternas? Mysterium nobis maxime ista locutio commendat. Metretas enim dicit mensuras quasdam, tanquam si diceret urnas, amphoras, vel si quid hujusmodi. Nomen mensurae est metreta, et a mensura accepit nomen ista mensura. Μέτρον enim mensuram dicunt Graeci: inde appellatae metretae. Capiebant ergo metretas binas vel ternas. Quid dicimus, fratres? Si ternas tantum diceret, non curreret animus noster nisi ad mysterium Trinitatis. Sed forte nec sic debemus inde cito jam sensum avertere, quia dixit binas vel ternas: quia nominato Patre et Filio, consequentePatris tantummodo, aut Filii tantummodo Spiritus; sed Patris, et Filii. Scriptum est enim: Si quis dilexerit mundum, non est Spiritus Patris in illo. Item nato itaque Patre, et Filio, intelligitur Spiritus, itus sanctus, tres metretae. Ideo non dictum est, capientes metretas aliae binas, aliae ternas:
Abbreviated transcription (Latin):
płos dubitantes desĩpso quẽ secuti erãt.
Uiderũt enĩ cũ mortuũ:⁊ nõ sperauer̃t
resurrecturũ: i tota spes eoꝵ concidit.
Unde ille latro laudatꝰ. ipso die meruit
ẽẽ in paradiso: qu̾a in cruce fixꝰ. tuc̃ cõ
tauerũt. Ergo inuenit eos nutantes: et
quodã mͦ arguentes se ipsos qđ in illo redẽp¬
tionẽ sperauerãt. Dolebãt tam̃ eũ sine
culpa occisũ: qr nouerãt in nocentẽ. Et
hoc ipsi post resurrexionẽ dixert̃. cũ qͦs¬
dam eoꝵ tristes inueniss in uialĩ u so¬

Expanded text:
ipso quem secuti erant. Viderunt enim eum mortuum, et non speraverunt resurrecturum, et tota spes eorum concidit. Unde ille latro laudatus, ipso die meruit esse in paradiso? Quia in cruce fixus tunc conftaverunt. Ergo invenit eos nutantes, et quodammodo arguentes seipsos quod in illo redemptionem speraverant. Dolebant tamen eum sine culpa occisum, quia noverant innocentem. Et hoc ipsi post resurrectionem dixerunt, cum quosdam eorum tristes invenisset in via: « Tu so
Abbreviated transcription (Latin):
s non sũ ꝑmissꝰ necessitatibꝰ quibꝰdã un¬
pedientibꝰ. Si gͦ placet sc̃itati ur̃ȩ hoc qd̾
Ad misteriũ ꝑtinet huiꝰ facti. in crasti
ti.: qui ꝓpt̾ sollẽpnitatẽ dici non ꝓpter
audiendũ sermonẽ conuenerĩt. Crastino
qui uenerĩt ueniãt audit᷑i: ut nec frau¬
demꝰ studiosos. nec grauemꝰ fastidiosos.

Expanded text:
necessitatibus quibusdam impedientibus. Si ergo placet Sanctitati vestrae, hoc quod ad mysterium pertinet hujus facti, in crastinlti qui propter solemnitatem, diei, non propter audiendum sermonem convenerunt. Crastino qui venient, veniant audituri; ut nec fraudemus studiosos, nec gravemus fastidiosos.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs daiuid scd̾m diuinitatẽ. Sic marię
filius scd̃m carnẽ. ⁊̃ mariȩ dñs scd̾m ma¬
iestatem. Qͥa gͦ non erat illa mater diui¬
nitatis: ⁊ ꝑ diuinitatẽ futurũ erat miracłm
dũ uenit hora mea. Ibi enĩ te agnoscam:
mater es ł beniꝰ si uerũ ẽ qͣndo passꝰ ẽ
dñs. sic̃ idẽ eugłista dicit. Nui nouerat

Expanded text:
avid secundum divinitatem: sic Mariae filius secundum carnem, et Mariae dominus secundum majestatem. Quia ergo non erat illa mater divinitatis, et per divinitatem futurum erat miraculum rem, Nondum venit hora mea: ibi enim te agnoscam, mater es. Probemus si verum est. Quando passus est Dominus, sicut idem evangelista di
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qd̃ dictũ ẽ Factũ ex muliere: factũ
sub lege filiꝰ mariȩ: Ipse dñs mariȩ. ipse
filiꝰ mariȩ: ipse creator mariȩ. ipse creatꝰ
ex maria. Noli mirari qe filiꝰ ẽ ⁊ dñs. Sic̃
enĩ mariȩ ita dauid dictus est filiꝰ: udõ
dauid filiꝰ. qui mariȩ file. Audi apłm
aꝑte dicentẽ. Qͥ factus ẽ ei ex semine
dauid scd̃m carnẽ. Audi eũ ⁊ dnm̃ daud¬

Expanded text:
 dictum est, Factum ex muliere, factum sub Lege , filius Mariae. Ipse Dominus Mariae, ipse filius Mariae: ipse creator Mariae, ipse creatus ex Maria. Noli mirari quia et filius et Dominus: sicut enim Mariae, ita et David dictus est filius; et ideo David filius, quia Mariae filius. Audi Apostolum aperte dicentem. Qui factus est ei ex semine Da
Abbreviated transcription (Latin):
dicerẽ: si nõ cõmemorarẽ. s mͦ in sinu¬
arẽ. Scalas uidit iacob ꝑsõpniũ:: ⁊ in
ipsis scalis uidit ascendentes.⁊ cdescendẽ¬
añgłos tes ⁊ lapidẽ quẽ sibi posuerat ad caput
lapidẽ unctũ. ut ueniret ⁊ adoraret.
Alioqͥn ydolatria ẽet: nõ significatio
xp̃i. Facta ẽ gͦ significatio quousq o¬
portuit fieri significationẽ: ⁊ significatꝰ
ẽ xp̃s lapis unctꝰ.s non in idolo: lapis
unctꝰ. Lapis qͣre: Ecce pono in syon la¬
pidẽ electũ preciosũ: ⁊qui crediderit
in scalis ascendentes ⁊ descendentes au¬

Expanded text:
dicerem si non commemorarem, sed modo insinuarem. Scalas vidit Jacob per somnium, et in ipsis scalis vidit Angelos ascendentes et descendentes; et lapidem quem sibi posuerat ad caput,lapidem unctum, ut veniret et adoraret: alioquin idololatria esset, non significatio Christi. Facta est ergo significatio, quo usque oportuit fieri significationem, et significatus est Christus. Lapis unctus, sed non in idolum. Lapis unctus: lapis quare? Ecce pono in Sion lapidem electum, pretiosum, et qui crediderit in scalis? Ascendentes et descendentes An
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat matrẽ. Sed ad quandã horã in
ministerio nõ agnoscit: iad quandã horã quȩ
nondũ uenerat in ministerio rursꝰ agnos¬
cit. Tunc enĩ agnouit.: quando illd̾ qd̾ pe¬
perit moriebat᷑. Nõ enĩ moriebat᷑ ꝑ qd̾ fac¬
ta erat maria: s moriebat᷑ qd̾ factũ erat¬
erat ex maria. Nõ moriebat᷑ ęt̾nitas diui¬
nitatis. s moriebat᷑ infirmitas carnis. Iud̾
gͦ respondit. Discernens in fide credentiũ qͥs
uenerit. U̾enit enĩ ꝑ matrẽ feminã. ds̃¬

Expanded text:
trem: sed ad quamdam horam in mysterio non agnoscit; et ad quamdam horam quae nondum venerat, in mysterio rursus agnoscit. Tunc enim agnovit, quando illud quod peperit moriebatur. Non enim moriebatur per quod facta erat Maria, sed moriebatur quod factum erat ex Maria: non moriebatur aeternitas divinitatis, sed moriebatur infirmitas carnis. Illud ergo respondit, discernens in fide credentium, quis, qua venerit. Venit enim per matrem feminam, D
Abbreviated transcription (Latin):
responderit. ipsũ euangłm arguit de men¬
dacio. uͥ credidit qd̃ xp̃s ita responderit.
Iã gͦ si placet fr̃s. illis repulsis in sua ce¬
ponderit. Ille singłarit̾ natꝰ ꝗe patre si¬
ne matre̾. de matre sine patre . Sine ma¬
tre d̃s sine patre hõ. sine matre ante tẽ¬
pora. sine patre infine tempoꝵ. Qd̃ respõ¬
dit. mat̾ respondit. Qͥa erat ibi matͥ iħu.

Expanded text:
responderit, ipsum Evangelium arguit de menresponderit, ipsum Evangelium arguit de mendacio, ubi credidit quod Christus ita responderit. 8. Jam ergo si placet, fratres, illis repulsis, et in sua caeponderit. Ille singulariter natus de Patre sine matre, de matre sine patre; sine matre Deus, sine patre homo; sine matre ante tempora, sine patre in fine temporum. Quod respondit, matri respondit: quia, Erat ibi mater Jesu;
Abbreviated transcription (Latin):
lacem. ꝙ nolũt sibi dici. non uobis cre¬
dimꝰ qr m̃timini cũ ipsam ueritatẽ
dicant e̾e mentitã. Qiubꝰ tam̃ si dica¬
mus. unde nostis dixisse. xp̃m. Quid mͥ
itibi ẽ mulier: euangłio se credidisse
respondent. Cur gͦ nõ credũt eugłio diçẽ¬
ti. Erat ibi mat᷑ iħur idix̃ ei mat̾ eiꝰ. dut
si hoc mentitur eugłm. quomͦ ei credit᷑
qd̃ dixerit. xp̃c. quid mͥ ⁊ tͥ est mulier
Cur non potiꝰ miseri. ⁊ qd̃ ita nõ extraneȩ.
s matri dñs responderit. fidelit̾ credũt.¬
⁊ cur ita responderit pie quęrut. Mul¬
tũ enĩ int̾ est: int̾ eũ qui dicit uolo scire
quare. xp̃c hoc matri responderit: ⁊ eum
qui dicit. scio qd̾ hoc xp̃c nõ matri res¬
ponderit. Aliud ẽ intelligere uelle qͦd clan.¬
sum ẽ: aliud nolle credere qd̃ aꝑtũ est qui
dicit scire uolo. cur ita xp̃c matͥ respon¬
derit: aꝑiri sibi uult eugłm cui credit.
Qui aut̃ dicit scio qd̾ hoc xp̃c nõ matri

Expanded text:
olunt sibi dici, Non vobis credimus quia mentimini; cum ipsam veritatem dicant esse mentitam. Quibus tamen si dicamus, Unde nostis dixisse Christum, Quid mihi et tibi est, mulier? Evangelio se credidisse respondent. Cur non credunt Evangelio dicenti, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus? Aut si hoc mentitur Evangelium, quomodo ei creditur quod dixerit Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Cur non potius miseri, et quod ita non extraneae, sed matri Dominus responderit, fideliter credunt; et cur ita responderit, pie quaerunt? Multum enim interest inter eum qui dicit, Volo scire quare Christus hoc matri responderit; et eum qui dicit, Scio quod hoc Christus non matri responderit. Aliud est intelligere velle quod clausum est, aliud nolle credere quod apertum est. Qui dicit, Scire volo cur ita Christus matri responderit, aperiri sibi vult Evangelium cui credit: qui autem dicit, Scio quod hoc Christus non matri
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾m qd̾ ds̃ erat matrẽ non habebat.
scd̾m qd̾ hõ erat habebat. Mat̾ gͦ ͤ carni:
mat̾ humanitatis. mat̾ infirmitatis. ꝗͣ.
suscepit ꝓpt̾ nos. Miracłm aut̃ qd̾ factu
rus erat scd̾m diuinitatẽ facturꝰ erat. nõ
scd̾m infirmitatẽ. s scd̾m qd̾ ds̃ erat.
nõ scd̾m id qd̾ infirmus natꝰ erat. s in¬
fitmũ dĩ fortius ẽ hominibꝰ. Miracłm
g exigebat mat̾ at ille tamꝙͣ nõ agnoᷤ¬
cit. uiscera humana. oꝑaturꝰ facta: diuina
tamquã dicens qd̾ de me facit miracłm
nõ tu geniusti. Diuinitatẽ meã nõ tu
geniusti s qr genuisti infirmitatẽ me¬
am: tũc te cognoscã. cũ ipsa firmitas pẽ¬
debit in cruce. Hoc ẽ eiĩ. nondũ uenit
hora mea. Tũc enĩ cognouit qui utiq
semꝑ nouerat: iante quã de illa natꝰ e̾et
in p̃destiatione nouerat matrẽ: ⁊ ante

Expanded text:
secundum quod Deus erat, matrem non habebat; secundum quod Deus erat, matrem non habebat; secundum quod homo erat, habebat. Mater ergo erat carnis, mater humanitatis, mater infirmitatis quam suscepit propter nos. Miraculum autem quod factus erat, secundum divinitatem facturus erat, non secundum infirmitatem; secundum quod Deus erat, non secundum quod infirmus natus erat. Sed infirmum Dei fortius est hominibus . Miraculum ergo exigebat mater; at ille tanquam non agnoscit viscera humana, operaturus facta divina; tanquam dicens, Quod de me facit miraculum, non tu genuisti, divinitatem meam non tu genuisti: sed quia genuisti infirmitatem meam, tunc te cognoscam, cum ipsa infirmitas pendebit in cruce: hoc est enim, Nondum venit hora mea. Tunc enim cognovit, qui utique semper noverat. Et antequam de illa natus esset, in praedestinatione noverat m
Abbreviated transcription (Latin):
intelligimus requiramꝰ. Et primt̃ hoc uide¬
te: ne forte quomͦ inuenerũt manchei os¬
casionẽ ꝑfidię suę qr dix̃ dñs. Qiuid mͥ
⁊ tibi ẽ mulier: Sic inueniant matema¬
ticos dix̃: sacrilegium fecimꝰ incendendo
codices eoꝵ. Si aut̃ recte fecimꝰ.sic̃ apło¬
rũ temporibꝰ factũ ẽ: nõ. scd̾m eos dixit
dñs. nondũ uenit hora mea. Dicũt enĩ
uamloqui ⁊ seducti seductores. Uides qi
sub fato erat. xp̃c: qui dicit. nondũ ueñ
hora mea. Quibꝰ gͦ priꝰ respondendũ est
hereticis an mathematicis. Utriq enum
a serpente illo uenuĩt: uolẽtes corrũꝑe
iurginitatẽ cordis eccłiȩ quã. habet in
in tegra fide. Primo si plac̾et eis qͦs q̃posue¬
ramꝰ: quibꝰ quidẽ iam ex magna parte
respondenꝰ s ne arbitiet᷑ nos nõ habere.
qͥd dicamꝰ de his uerbis quȩ dñs matri
respondit Uos magis aduersꝰ illos instru¬
imꝰ nã illis refallendis puto qd̾ sufficiãt
quȩ iã dicta st̃. Cur gͦ ait matri fils:

Expanded text:
idete, ne forte quomodo invenerunt Manichaei occasionem perfidiae suae, quia dixit Dominus, Quid mihi et tibi est, mulier? sic inveniant mathematicos dixit, sacrilegium fecimus incendendo codices eorum. Si autem recte fecimus, sicut Apostolorum temporibus factum est ; non secundum eos dixit Dominus, Nondum venit hora mea. Dicunt enim vaniloqui et seducti seductores, Vides quia sub fato erat Christus, qui dicit, Nondum venit hora mea. Quibus ergo prius respondendum est; haereticis, an mathematicis? Utrique enim a serpente illo veniunt, volentes corrumpere virginitatem cordis Ecclesiae, quam habet in integra fide. Primo si placet, eis quos proposueramus, quibus quidem jam ex magna parte respondimus. Sed ne arbitrentur nos non habere quid dicamus de his verbis quae Dominus matri respondit, vos magis adversus illos instruimus: nam illis refellendis, puto quod sufficiant quae jam dicta sunt. 9. Cur ergo ait matri filius,
Abbreviated transcription (Latin):
uera caro. uerꝰ hõ. uerꝰ ds̃. uera natiuitaᷤ
uera passio. uera mors. uera resurierio.
Sialiqͥd hoꝵ dixeris falsũ. iͥnirat putredo
de ueneno serpentis. nascunt᷑ uermes
m̃dacioꝵ. ⁊ nichil integrũ remanebit. Qͥd
er: Forte in eo qd̃ sequit᷑ ostendet nobis dñs
quare hoc dixerit. Hondũ uenit inqͥt hora
mea: Sic enim ait: Quid mͥ et tibi est
mulier: Nondum uenit hora mea Et
hoc cur dixerit. requirendum est: Priuis gͦ
hinc resistamꝰ hereticis. Quid dicit serpeis
uet̾nosus uenenosum : insibilator os inspi¬
rator anciquus: Quid dicit: Nonhabuit
matrem feminam iħs: Unde ꝓbas: Qina
enartauit. ut c̾damꝰ qͥa ħ dix̃: qͥs ħ enatra¬

Expanded text:
era caro, verus homo, verus Deus, vera nativitas, vera passio, vera mors, vera resurrectio. Si aliquid horum dixeris falsum, intrat putredo, de veneno serpentis nascuntur vermes mendaciorum, et nihil integrum remanebit. 6. Qer? Forte in eo quod sequitur ostendit nobis Dominus quare hoc dixerit: Nondum, inquit, venit hora mea. Sic enim ait, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc cur dictum sit, requirendum est. Prius ergo hinc resistamus haereticis. Quid dicit serpens veternosus, venenorum insibilator et inspirator antiquus? quid dicit? Non habuit matrem feminam Jesus. Unde probas? Quia narravit, ut credamus q
Abbreviated transcription (Latin):
erendũ quare dixerit ħ dñs. ne sibi ali¬
qͥo adu̾s sanã sidẽ infanientes in uenisse
uideantur. unde sponsȩ uͥginis castitas cor¬
rumpatur: idest undẽ fides ecclesie u¬
oletur : Re uera enĩ fr̃s corrũpit fides eo¬
rũ qui p̃ponunt mendaciũ ueritati. Ham
isti qui uident᷑ sic honorare. xp̃m. ut negẽt
eũ carnẽ habuisse: nicħ aliud eũ quã men¬
dacẽ predicãt. Iui gͦ mendaciũ ȩ̨dificãt
in honunibꝰ: quid ab eis expellũt nͥ ueri¬
tatẽ: Inmittunt diabolũ: ercludũt. xp̃m:
Inmittũt adulterũ. excludũt sponsũ. pa¬
ranimphi scilicet. uł potiꝰ leones serpentis.
Ad hoc enũ loqunt᷑ ut serpens possideat: rp̃c
excludat᷑. quomͦ possidet serpens: q̃uan pos¬
sidet m̃daciũ. quãdo possidet falsitas. ser¬
pens possidet: quando possidet ueritas: pͥoᷤᷤ
sidet . xp̃s. Ipse enĩ dix̃. Ego sum ueritas.
De illo aut̃ cdix̃s  ĩ ueritate nõ stetit: qͥa
ueritas non ẽ in co. Si est aut̃ ueritas

Expanded text:
isserendum quare hoc dixerit Dominus; ne sibi aliquid adversus sanam fidem insanientes invenisse videantur, unde sponsae virginis castitas corrumpatur, id est, unde fides Ecclesiae violetur. Revera enim, fratres, corrumpitur fides eorum qui praeponunt mendacium veritati. Nam isti qui videntur sic honorare Christum, ut negent eum carnem habuisse, nihil aliud eum quam mendacem praedicant. Qui ergo mendacium aedificant in hominibus, quid ab eis expellunt, nisi veritatem? Immittunt diabolum, excludunt Christum; immittunt adulterum, excludunt sponsum: paranymphi scilicet, vel potius lenones serpentis. Ad hoc enim loquuntur ut serpens possideat, Christus excludatur. Quomodo possidet serpens? Quando possidet mendacium. Quando possidet falsitas, serpens possidet: quando possidet veritas, Christus possidet. Ipse enim dixit, Ego sum veritas : de illo autem dixit, Et in veritate non stetit, quia veritas non est in eo . Sic est autem veritas
Abbreviated transcription (Latin):
gratia uidetur. matrem de qua sponsus pro¬
cessit non agnoscere: & dicere illi. quid mͥ
et tibi est mulier. nondum uenit hora ña
Quid est hoc: Ideone uenit
ad nuprias. ut doceret matres contẽpnis
utiq ad cuiꝰ nupcias uenerat. Id̃o ducebat
urorẽ ut filios ꝓcrearei: ⁊ abeis qͦs ut ꝓcreaiet obtabat.
utiꝙhonorari cupiebat. Ille gͦ uenerat ad nup¬
cias. ut exhonoraret matrẽ:. cũ ꝓpt̾ filios
habendos quibꝰ reddere honorẽ parentibꝰ.
imperat d̃s ipse nupciȩ celebrent᷑ ⁊ducant᷑
urores. ꝓcul dubio fr̃s lacet ibi aliqͥs nam¬

Expanded text:
gratia, videtur matrem de qua sponsus progratia, videtur matrem de qua sponsus processit, non agnoscere, et dicere illi, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Quid est hoc? ideone venit ad nuptias, ut doceret matres contemni? Utique ad cujus nuptias venerat, ideo ducebat uxorem, ut filios procrearet; et ab eis quos ut procrearet optabat, utique honorari cupiebat: ille ergo venerat ad nuptias, ut exhonoraret matrem, cum propter filios habendos, quibus reddere honorem parentibus imperat Deus, ipsae nuptiae celebrentur, et ducantur uxores? Procul dubio, fr
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ eruit eã de mancipato diaboletmor¬
tuus ẽ ꝓpt̾ delicta eiꝰ. resurrex̃. ꝓpt̾ iustifi¬
cationẽ eiꝰ. Is offert̾ tanta sponsȩ suȩ : lic̃¬
offerãt hoĩes quęlibet ornam̃ta t̾rarũ. au¬
rum.argentũ. lapides p̃ciosos. equos. man¬
cipia. fundos. p̃dia Mumqͥd aliqͥs offeret sã¬
gumẽ suũ Si eiũ sanguinẽ suũ sponsȩ
dederit: nõ erit qui ducat uxorẽ. Bñs au¬
tẽ securꝰ mories. dedit sanguinẽ suũ ꝓ ea
quã resurgens haberet: quã sibi iã cõiun¬
xerat in utero uirginis. Uerbũ enĩ sponsꝰ ⁊
sponsa caro humana: iutrũq unꝰ filiꝰ dei.
udẽ filiꝰ hoĩs Ubi factꝰ ẽ caput ȩccłiȩ. ille
uterus uirginis mame. thalamiis eius: Inde
ꝓcessit tamqͣm sponsus de thalamo suo: sic̃
script᷑a p̾dixit: C ipse tamꝗͣ. sponsꝰ ꝓcedens d̾e
thalamo suo: exultauit ut gigas ad currendã
iuam De thalamo ꝓcessit uelut sponsus:
& inuitatus uenit ad nuptias: Certi sacramͣti

Expanded text:
am de mancipatu diaboli: mortuus est propter delicta ejus, resurrexit propter justificationem ejus . Quis offeret tanta sponsae suae? Offerant homines quaelibet ornamenta terrarum; aurum, argentum, lapides pretiosos, equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim sanguinem suum sponsae dederit, non erit qui ducat uxorem. Dominus autem securus moriens, dedit sanguinem suum pro ea quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana; et utrumque unus Filius Dei, et idem filius hominis: ubi factus est caput Ecclesiae, ille uterus virginis Mariae thalamus ejus, inde processit tanquam sponsus de thalamo suo, sicut Scriptura praedixit, Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam ; de thalamo processit velut sponsus, et invitatus venit ad nuptias. 5. Certi sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
cunditas maris: omĩa hȩc quȩ ocłis adia¬
ẽ in nobis sp̃c illiꝰ. sic nobis placẽt. ut arti¬
fer laudet᷑. hõ ut ad oꝑa cõuersi ab arti¬
fice auertam᷑: ⁊ faciẽ quodãm᷑ ponentes
ad ea quȩ fecit. Dorsũ ponamꝰ ad eũ qui
fecit. E hec quidẽ uidemꝰ :⁊ adiacẽt ocłis:
qͥd illa quȩ nõ uidemꝰisic̃ sũt angłi. uir¬
tutes. potestates. dñ̾ationes. om̃isq habita¬
tor fabricȩ huiꝰ suꝑ cęlestis. nõ adiacens
ocłis nr̃is. quãquã sepe ⁊ angłi quando
oportuit demõstrauer̃t se hoĩbꝰ nõne ds¬
ficit ⁊ ꝑ uerbũ suũ id unicũ filiũ suum

Expanded text:
s; omnia haec quae oculis adjaest in nobis Spiritus ipsius, sic nobis placent ut artifex laudetur: non ut ad opera conversi ab artifice avertamur, et faciem quodammodo ponentes ad ea quae fecit, dorsum ponamus ad eum qui fecit. 2. Et haec quidem videmus, et adjacent oculis: quid illa quae non videmus, sicut sunt Angeli, Virtutes, Potestates, Dominationes, omnisque habitator fabricae hujus supercoelestis, non adjacens oculis nostris? Quanquam saepe et Angeli, quando oportuit, demonstraverunt se hominibus. Nonne Deus et per Verbum suum, id est, unicum Filium suum
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uideamꝰ facta ꝑ dm̃ iħm qͥd miramur
aquã in uinũ cõuersã ꝑ hominẽ iħm. Heq
enĩ sic factꝰ ẽ hõ. ut ꝑderet qd̾ ds erat. Ac¬
cessit illi hõ. nõ amissꝰ ẽ ds. Ipse gͦ fecit
tis innuit nobis. Puto qr̾ nõ sine causa
uenit ad nupcias Frepto misacło aliqͥd¬
⁊ in ipso facto misterii ⁊ sacram̃ti latet.
Pulsemꝰ ut aperiat᷑. de uino inuisibili in¬
ebriet nos: qr ⁊ nos aqua eramꝰ ⁊uunũ nos
tes eramꝰ: iforte ad ipsã sapientiã ꝑtinet
cũ honore dĩ ⁊cũ laude maiestatis eiꝰ: ⁊ cum
caritate potentissimȩ miscd̃iȩ eiꝰ. intellig̾e

Expanded text:
amur aquam in vinum conversam per hominem Jesum? Neque enim sic factus est homo, ut perderet quod Deus erat: accessit illi homo, non amissus est Deus. Ipse ergo fecit tis innuit nobis. Puto quia non sine causa venit ad nuptias. Excepto miraculo, aliquid in ipso facto mysterii et sacramenti latet. Pulsemus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia et nos aqua eramus, et vinum tes eramus. Et forte ad ipsam sapientiam pertinet, cum honore Dei, et cum laude majestatis ejus, et cum charitate pote
Abbreviated transcription (Latin):
ut cor nr̃m sanũ sit a peccatis: ⁊ quãdo
forte flagellam̃ in corpore. ipsũ dep̃cem.
Rogauit eũ apls paulꝰ. ut auferret stimu¬
lũ carnis: inoluit auferre. Hũqͥd ꝑturba¬
tus ÷. nũquid contristatꝰ dix̃ se desertũs

Expanded text:
ut cor nostrum sanum sit a peccatis; et quando ut cor nostrum sanum sit a peccatis; et quando forte flagellamur in corpore, ipsum deprecemur. Rogavit eum Paulus apostolus, ut auferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numquid perturbatus est? numquid contristatus dixit se desertum?
Abbreviated transcription (Latin):
runt ad ligaturas: ut gaudeamꝰ quando
uidemꝰ hominẽ in lecto suo constituñ
lactari febribꝰ ⁊doloribꝰ: nec alicubi spem
posuisse. nͥ ut sibi eugłm ad caput ponerae.
głm ligaturis. Si gͦ ad caput ponitur ut
quiesce̾t dolor capitis᷑: ad cor nõ panit᷑.
ut sanet᷑ a peccatis ¶ ĩat gͦ. quid uat ͤ po¬
nat᷑ ad cor. sanet᷑ cor bonũ ẽ. bonũ. ut
de salute corporis nõ satagas. nͥ ut a dõ il¬
lã petas si scit illa ꝓdeẽ: dabit iliã.Si¬
nõ tͥ dederit: nõ t ꝓderit habere illã: ꝗͣ
insani fuerĩt ꝓcedũt ad scelera cõmit¬
tenda qͦm multis obẽ sanitas latro qui
ꝓcedit ad faucem occidere hominẽ ⁊
quãto illi meliꝰ erat ut egrotatẽt᷑. qͣui
nocił. surgit ad fodiendũ parietẽ alie¬
nũ: quanto melius febribꝰ iactaret᷑. Ino¬
cent̾ egrotaret: scelerate sanꝰ÷. Nouit
gͦ d̾s. qͥd tiobis expediat: Idagamꝰ tantũ

Expanded text:
runt ad ligaturas, ut gaudeamus quando runt ad ligaturas, ut gaudeamus quando videmus hominem in lecto suo constitutum, jactari febribus et doloribus, nec alicubi spem posuisse, nisi ut sibi Evangelium ad caput poneret: m est Evangelium ligaturis. Si ergo ad caput ponitur ut quiescat dolor capitis, ad cor non ponitur ut sanetur a peccatis? Fiat ergo. Quid fiat? Ponatur ad cor, sanetur cor. Bonum est, bonum, ut de salute corporis non satagas, nisi ut a Deo illam petas. Si scit erit, non proderat habere illam. Quam i sani fuerint, procedunt ad scelera committenda? Quam multis obest sanitas? Latro qui procedit ad faucem occidere hominem, quanto illi melius erat ut aegrotaret? Qui noctu surgit ad fodiendum parietem alienum, quanto illi melius si febribus jactaretur? Innocentius aegrotaret, scelerate sanus est. Novit ergo Deus quid nobis expediat: id agamus tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
falli homo. Potuit falli intꝑator. quan¬
do p̃ces misisti. Dixisti enĩ qd̃ uoliusti:
icui dixisti nescit an ufrũ sit. Dimi¬
sit te aduersario tuo conuincendũ: ut
si ante iudicẽ cõuictꝰ fueris de m̃dacio.
qr nõ potuit ille nisi p̃stare. nesciens
an fueris m̃titꝰ: ibi carebis ipso beneficio
rescripti. qͦ ꝑduxisti rescripiũ. Ds̃ aut̃
qr nouit utrũ mentiaris anuerũ dicaᷤ:
nõ facit ut in iudiciũ tͥ nõ ꝓsit. s nec un¬
petͣre te ꝑmutit. qr ausꝰ es m̃tiri ue¬
ritani. Qd gͦ factutꝰ es: dic tͥci. Implere le¬
gẽ ex om̃i parte ita ut in uullo offendaᷤ:
difficile ẽ reatꝰ ergo certꝰ ẽ. remedio uti
nõ uis: Ecce fr̃s mei quale remediũ po¬
suit dñs contra egritudines aĩȩ qd̾ ergo . cũ
caput tͥ dolet. laudamꝰ si eugłm ad ca¬
put posueris: m nõ ad ligaturas cͥncurre¬
ris. Ad hoc enĩ ꝑducta ẽ infirmitas homi¬
nũ. uita plangendi sũt homines qui cur¬

Expanded text:
falli homo; potuit falli imperator, quanfalli homo; potuit falli imperator, quando preces misisti: dixisti enim quod voluisti, et cui dixisti, nescit an verum sit; dimisit te adversario tuo convincendum, ut si ante judicem convictus fueris de mendacio, quia non potuit ille nisi praestare, nesciens an fueris mentitus, ibi carebis ipso beneficio rescripti, quo perduxisti rescriptum. Deus autem qui novit utrum mentiaris, an verum dicas, non facit ut in judicio tibi non prosit; sed nec impetrare te permittit, quia ausus es mentiri veritati. 12. Quid ergo facturus es? dic mihi. Implere legem ex omni parte, ita ut in nullo offendas, difficile est: reatus ergo certus est; remedio uti non vis? Ecce, fratres mei, quale remedium posuit Dominus contra aegritudines animae. Quod ergo? Cum caput tibi dolet, laudamus si Evangelium ad caput tibi posueris, et non ad ligaturam cucurreris. Ad hoc enim perducta est infirmitas hominum, et ita plangendi sunt homines qui cur
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑. ne forte si alit̾ petierĩt quã opor¬
tet. nõ solũ nõ impetrẽt qd̃ petũt. s &
pęnã ꝓ beneficio mereant᷑. Cũ gͦ quere¬
rent supplicare apłi. mõ inuenirẽt quo¬
mͦ adirẽt imperatorẽ dm̃ dixer̃t̃. xp̃o.
Dñe: doce nos orare: hoc ẽ iurisꝑite nr̃ asses¬
sor ĩmo cõsessor dĩ. cõpone nob̾ p̃ces e
docuit dñs de libro uiris cȩlestis: docu¬
it quomͦ orarent᷑. ii ipso qd̾ docuit.
posuit quandã conditionẽ. Duitte
factꝰ reꝰ: offer sacrificiũ humilitatis.
offer sacrificiũ miscdie dic in p̃cibꝰ:. di¬
mitte mͥ. qm̃ ⁊ ego dimitio. S si diciffac:
qͥd enĩ factutꝰ es. quo ituruꝰsi m̃titus fu¬
eris. in p̃cibꝰ: non quomͦ dicit᷑ in foro. ca¬
rebis beneficio rescripti. s nec rescrip¬
tũ impetrabis. Iuris enĩ forensis ẽ: ut
qui in precibꝰ m̃titꝰ fuerit. nõ illi ꝓsit qd̾
impetrauit s hoc uit̾ homines: qr pot̃

Expanded text:
nantur; ne forte si aliter petierint quam opornantur; ne forte si aliter petierint quam oportet, non solum non impetrent quod petunt, sed et poenam pro beneficio consequantur. Cum ergo quaererent supplicare Apostoli, et non invenirent quomodo adirent imperatorem Deum, dixerunt Christo, Domine, doce nos orare: hoc est, Jurisperite noster, assessor, imo consessor Dei, compone nobis preces. Et docuit Dominus de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent: et in ipso quod docuit, posuit quamdam conditionem: Dimittefactus reus? offer sacrificium humilitatis, offer sacrificium misericordiae, dic in precibus, Dimitte mihi, quoniam et ego dimitto. Sed si dicis, fac. Quid enim facturus es, quo iturus es, si mentitus fueris in precibus? Non quomodo dicitur in foro, carebis beneficio rescripti; sed nec rescriptum impetrabis. Juris enim forensis est ut qui in precibus mentitus fuerit, non illi prosit quod impetravit. Sed hoc inter homines, quia potest
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ : Und̾ dñs dicit: Noi uemi solu̾e lege̾ sed
impłe Merito gͦ decima hora cũ secuti st̃ ad testi¬
montũ amici sponsi. duo isti: ce decima hora
audiuit rabbi. qd̾ int̾p̃tat᷑ magist᷑: Si decima hora
ralbi dñs audiuit. ⁊ decimꝰ numerꝰ ad legẽ ꝑtinet:
magist̾ legis nõ est nͥ dator legis: Nemo dicat
quia alius dedit legem. et alius docet legem:
Ipse illam docer: qui illam dedit: Iꝑse est
magister legis sue. et docet illam: & miscd̃ia
est in lingua ipsius Ideo miscoiter docet
legẽ: siẽ dictũ : de sapientia Legem autem
⁊miscd̃iam in linga portatznoli ti¬
niere. ne implete legẽ nõ possis. Fuge ad
miscd̾iã ⁊si multũ ẽ ad te legẽ implere: iut̾e
pacto illo. ⁊ cyrographo: utere p̃cibꝰ quaᷤᷤ
tibi constituit. ⁊ cõposuit uiris ꝑ itꝰ cȩ¬
lestis: qu enĩ habẽt causã Et uolũt
supplicare imꝑatori. Querũt aliquẽ sco¬
lasticũ iuris ꝑitũ. a quo sibi p̃ces cõpo¬

Expanded text:
nus dicit: Non veni solvere legem, sed implere . Merito ergo decima hora eum secuti sunt ad testimonium amici sponsi duo isti: et decima hora audivit, Rabbi, quod interpretatur Magister. Si decima hora Rabbi Dominus audivit, et decimus numerus ad legem pertinet; magister legis non est nisi dator legis. Nemo dicat quia alius dedit legem, et alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat . Noli timere, ne implere legem non possis, fuge ad misericordiam. Si multum est ad te legem implere, utere pacto illo, utere chirographo, utere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces compo