comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ominum lucidissimum atq augustissimum stellã¬
tis celi ambitum incomprehensibili celeritate uolu-¬
bilem Atq incomparabili decore mirabilem Inq
illo fixas et errantes quas dicitis seu uagantes stel-¬
las Solem in primis ac lunam clarissima mũdi
lumina ut maro seu lucidum celi decus ut flaccus
ait hinic terre fruges huic uigor anmantiui
hinc uarietas tempestatum huic uos annum et
hinc menses et dies et noctes et momenta meti-¬
mini sine quibus uita fastidio non caret Hiis acce-¬
dit corpus licet caducum et fragile imperiosum
tamen aspectu serenumq et erectum aptumq ce-¬
lestibus contemplandis accedit inmortalitas aĩe
et ad celum iter ac precio exiguo merces mestima/¬
biles et que in finem sciens distuli quia tam magͣ
erant ut per me illa non caperem iusi fidei ma¬
gisterio didicissem Resurgendiq spes Et hocipsum
corpus post interitum agile quidem lucidumq et

Expanded text:
omnium lucidissimum atque angustissimum stellanomnium lucidissimum atque angustissimum stellantis celi ambitum, incomprehensibili celeritate volubilem atque incomparabili decore mirabilem, inque illo fixas et errantes quas dicitis, seu vagantes stellas, solem in primis ac lunam clarissima mundi lumina, ut Maro ait, seu lucidum celi decus, ut Flaccus ait. Hinc terre fruges, hinc vigor animantium, hinc varietates tempestatum: hinc vos annum, hinc menses et dies, et noctes et momenta metimini, sine quibus vita fastidio non careret. His accedit corpus, licet caducum et fragile, imperiosum tamen aspectu, serenumque et erectum, aptumque celestibus contemplandis; accedit immortalitas anime, et ad celum iter, ac pretio exiguo merces inextimabilis, et que in finem sciens distuli, quia tam magna erant, ut per me illa non caperem, nisi fidei magisterio didicissem: resurgendi spes, et hoc ipsum corpus post interitum, agile quidem lucidumque et
Abbreviated transcription (Latin):
Tot odorum et colorum et saporum et sonorum ex
contrariis orta concordia Tot animalia celo terris
ac pelago non uisi nostris usibus dedita hominisq¬
solius ad obsequium creata Nisi enim peccati uiguin
sponte subiisset omnium que sub celo sunt dominiuz
habuisset alias haberet Adde collium prospectus
aptationes uallium umbrosos saltus algentesq alpes
et tepencia lutora Adde tot salubres scatebras aquaꝵ
tot sulphureos fumantesq tot nitidos ac gelidos fon-¬
tes tot infusa et circumfusa terris maria Tot am-
nes et immobili stabilitate certissimos regnoꝵ fines
Adde lacus maris emulos et stagna iacencia et Riuos
inter montium connexa precipites et floreas Ripas
riparumq thoros et prata recencia riuis ut uirgiliꝰ
ait Quid sonorum lictoribus spumantes scopulos
Antraq roscida et flauestentes agros et uineta ger-¬
minantia et commoditates urbium et ruris ocia
et solitudinum libertatem Quid spectaculorum

Expanded text:
tot odorum et colorum et saporum et sonorum ex tot odorum et colorum et saporum et sonorum ex contrariis orta concordia? tot animalia celo, terris ac pelago, non nisi vestris usibus dedita, hominisqsolius ad obsequium creata? nisi enim peccati iugum sponte subiissetis, omnium que sub celo sunt dominium haberetis. Adde collium prospectus, apricationes vallium, umbrosos saltus, algentesque Alpes, et tepentia litora. Adde tot salubres scatebras aquarum, tot sulphureos fumantesque, tot nitidos ac gelidos fontes, tot infusa et circumfusa terris maria, tot amnes assidue mobiles, et immobili stabilitate certissimos regnorum fines. Adde lacus, maris emulos, et stagna iacentia, et rivos inter montium convexa precipites, et floreas ripas, riparumque thoros, et prata recentia rivis, ut Virgilius ait. Quid sonoris litoribus spumantes scopulos, antraque roscida, et flavescentes agros, et vineta gemmantia, et commoditates urbium, et ruris otia, et solitudinum libertatem? Quid spectaculorum
Abbreviated transcription (Latin):
diuersum aspicias multa itidem que felicẽ uitam
ac iocuudam faciant uidebis Et si de hoc nemo hac¬
tenus nisi fallor scripserit aggressiq aliqui destite,¬
rint ꝙ difficilem et contrarium scribentibus subti-¬
liorem longeq imparem materiam se sortitos intel/¬
ligerent/ eo ꝙ humana miseria nimis multa prorsꝰ
euidenter enmeat felicitas parua et latens stiloq
fodienda alcius sit ut ostendi possit incredulis An
autem ut ex multis sumina deliberem parua uo-¬
bis gaudii causa est ymago illa et similitudo dei cre-¬
atoris humana intus in anima ingenium memoria
prouidencia eloquia tot iuuenta tot artes huic aĩõ
fanuilantes hinc corpori quibus necessitates uestre
omnes diuiuo beneficio compresse sunt Tanteqz opor-¬
tunitates et tam uarie rerumi species non necessitatis¬
modo tantum uestre sed oblectationis seruientium
miris ineffabilibusq modis tanta uis radicum tot
herbarum succi tot florum tam iocunda uarietas

Expanded text:
diversum aspicias, multa itidem que felicem vitam diversum aspicias, multa itidem que felicem vitam ac iucundam faciant videbis, etsi de hoc nemo hactenus, nisi fallor, scripserit, aggressique aliqui destiterint quod, difficilem et contrariam scribentibus, steriliorem longeque imparem materiam se sortitos intelligerent, eo quod humana miseria nimis multa prorsus evidenter emineat, felicitas parva et latens stiloque altius fodienda sit, ut ostendi possit incredulis. An autem, ut ex multis summam delibem, parva vobis gaudii causa est, imago illa et similitudo Dei creatoris, humana intus in anima? ingenium, memoria, providentia, eloquium, tot inventa, tot artes hinc animo famulantes, hinc corpori, quibus necessitates vestre omnes divino beneficio, comprehense sunt? tante quoque opportunitates, et tam varie rerum species, non necessitati tantum vestre, sed oblectationi servientium miris et ineffabilibus modis? tanta vis radicum, tot herbarum suci, tot florum tam iocunda varietas?
Abbreviated transcription (Latin):
licitas te letificet alterius uite Nec enim tam hec
miseria et si profecto miseria sit ꝙͣ felix est illa¬
Dolor. Mestus sum Ratio. Mali huius tot radices
quot sunt que uno nomine aduersa dicitis De quib
multa iam diximus Et ut te prouum in querelas
uideo multa nunc eciam sunt dicenda Est autem
quando nulla prorsus apparens causa non morbi
non dampna non Iniurie non ignominie nõ carorũ
mortes nec ullus omuio Rerum talium mop̾mius Ru¬
mor sed dolendi uoluptas quedam mestam ammani
facit pestis eo funestior quo ignocior causa atq ita
difficilior cura est Itaqz hanc seu anme scopulum
omnium uelorum ut dici solet ac remoꝵ auxilio
fugiendum censet cycero cui in hoc quidem ut in
multis assentio Dolor. Presentis me miserie
cogitatio mestum facit Ratio. Miseriam conditionis
humane magnam multiplicemqz non nego quam
quidam integris uoluminibus defleuere Sed si in

Expanded text:
licitas te letificet alterius vite. Neque enim tam hec licitas te letificet alterius vite. Neque enim tam hec misera, etsi profecto miserrima sit, quam illa est felix. Mestus sum. Mali huius tot radices, quot sunt que, uno nomine, “adversa” dicitis, de quibus et multa iam diximus, et ut te pronum in querelas video, multa nunc etiam sunt dicenda. Est autem quando nulla prorsus apparens causa, non morbi, non damna, non iniurie, non ignominie, non carorum mortes, neque ullus omnino rerum talium et inopinus rumor, sed dolendi voluptas quedam, mestam animam facit; pestis eo funestior, quo ignotior causa atque ita difficilior cura est. Itaque hanc ceu anime scopulum, omni velorum, ut dici solet, ac remorum auxilio, fugiendam censet Cicero, cui in hoc quidem, ut in multis, assentior. Presentis me miserie cogitatio mestum facit. Miseriam conditionis humane magnam multiplicemque non nego, quam quidam integris voluminibus deflevere; sed si in
Abbreviated transcription (Latin):
cum pocius ut dictum est solacii genus sit perire cũ
plurimis Dolor. Pestem horreo Ratio. Si te ad hoc
humani generis caritas quedam trahit est quod lau-¬
dem Nichil enim magis hominis ꝙͣ humana incom
moda misereri Sin tiu tantum est quod arguam
Nam quid pestis nocitura mortali nisi ut facias qd
facturus es nisi illud inter dampna comiunieres
Non lugeri quod in talibus accidit et feliciores censes
qui multum fleti ad superos apud uirgilium memo¬
Ristis sum ratio. Refert qua ex causa
tristis sis aut letus Ista enim ut alia mul¬
ta indifferencia dixerim que leui mo-¬
mento possuñt bona esse uel mala Tristicia nẽpe
de peccato utilis modo ne desperationi subrepenti
clanculum manum det ac gaudiui de uirtute
Deq memoria bonorum operum honestum modo
ne ingerenti se superbie fores pandat Harum igitur
passionum pernutantur cause uituperatio illico
Dolor. Huius uite miseria mestus sum Ratio. Fe¬

Expanded text:
cum potius, ut est dictum, solatii genus sit perire cum cum potius, ut est dictum, solatii genus sit perire cum plurimis? Pestem horreo. Si ad hoc te humani generis caritas quedam trahit, est quod laudem: nichil moda miserari; sin tui tantum, est quod arguam. nam quid pestis nocitura mortali, ni ut facias quod facturus es? nisi illud inter damna connumeres, non lugeri, quod in talibus accidit, et feliciores censes, qui multum fleti ad superos apud Virgilium memoristis sum. Refert qua ex causa tristis sis aut letus. Ista enim ut alia multa, indifferentia dixerim, que levi momento possint bona esse vel mala. Tristitia nempe de peccato utilis, modo ne desperationi subrepenti clanculum manum det, at gaudium de virtute, deque memoria bonorum operum honestum, modo ne ingerenti se superbie fores pandat. Harum igitur passionum premitterentur cause, vituperatio illico . Huius vite miseria mestus sum. Fe
Abbreviated transcription (Latin):
Estem latissime seuientem horreo batio.
Et hoc quoq iul amplius ꝙͣ mortis est
metus quo deposito plena securitas parta
erit Enimueros is magnis animis non depositus
modo sed ne admissus quidem esse debet Nam quid
minus ueri est ꝙͣ horrere coĩa Dolor. Pestem timeo¬
Ratio. Atqui aliud tibi si morireris ad usitatum mo-
riendi genus pestis addiderit scilicet ut comitacior mo-¬
riaris Dñi euaseris ut dulcior uita sit tot circum¬
fusis erepta periculis si mori periculum nõ natura
est Neq enim omnes pestis perimit Alioquin ex
hac peste nouissima cui par a seculis non fuit nul-¬
lus hominum euasisset euaserunt multi qui me-¬
lius obiissent Hinc ut uides fere solita nũc eciam
ndus exuberat quam nulla unꝙ̃ pestis nulla¬
alias nullius mortis manus exhauriet ꝯcreata
est Dolor. Pestem timeo Ratio. Dic quod est ue-¬
rus mortem times de quo nobis ut de te uideo In
querelas prouum anteꝙͣ desmas disceptandum Reor
Preter hoc enim quid est ꝙ pestis nomen ex horreas

Expanded text:
estem latissime sevientem horreo. Et hic quoque nil amplius, quam mortis est metus, quo deposito, plena securitas parta erit. Enimvero is magnis animis, non depositus modo, sed ne admissus quidem esse debet. Nam quid minus viri est quam horrere comunia? Pestem timeo. At quid aliud tibi, si morieris ad usitatum genus moriendi, pestis addiderit, quam ut comitatior moriare, sin evaseris, ut dulcior vita sit, tot circumfusis erepta periculis si mori periculum non natura est? neque enim omnes pestis perimit, alioquin ex hac peste novissima, cui par a seculis non fuit, nullus hominum evasisset. Evaserunt multi, qui melius obiissent; hinc, ut vides, fece solita nunc etiam mundus exuberat, quam nulla unquam pestis, nulla mortis manus exhauriet, tam concreta est. Pestem metuo. Dic quod est verius: mori times. De quo nobis, ut te video in querelas pronum, antequam res desinat disceptandum reor. Preter hoc enim, quid est quod pestis nomen exhorreas,
Abbreviated transcription (Latin):
credo est ideo ꝙ acutissimum uirum Talis enim
traditur et suis studiis acerrime deditum salutatio
crebra et improuisa turbabat Idq idem ut ipse
ait ad mortem perducebat Nichil est autem quod que¬
raris quod optabas accidit in populo notus ut esses
Alioqum ut tot salutationum incursibus non pate-¬
reris poteras latere poteras quiestere poteras ut ay,¬
unt in gremio gaudere quod optimiu uite genꝯ
aliqui diffimunt At uos magnis in urbibus noti
et clari esse milites uultis et ociosi simul et liberi
et tranquilli quod nchil aliud est ꝙ̃ in magnis
pelagi tempestatibus ut immobilis sis optare de¬
niq superbi fuit obsequentium amicorum uoces
pati non posse equo animo cum suit hostium pa-¬
tienda conuitia.
De dolore ex malis moribus hom̃i accepto. lxxxix. dolor.

Expanded text:
credo, ideo quod acutissimum virum, talis enim credo, ideo quod acutissimum virum, talis enim traditur, et suis studiis acerrime deditum, salutatio crebra et improvisa turbabat, utque idem ipse ait, “perducebat ad mortem”. Nichil est autem quod queraris: quod optabas, accidit, notus in populo ut esses; alioquin tot salutatorum incursibus non pateres; poteras latere, poteras quiescere, poteras, quod aiunt, in gremio gaudere, quod optimum vite genus aliqui diffiniunt. At vos magnis in urbibus noti et clari esse vultis, et otiosi simul et liberi et tranquilli, quod nichil est aliud, quam in magnis pelagi tempestatibus, ut immobilis sis, optare. Denique superbi fuerit, obsequentium amicorum voces pati non posse equo animo, cum sint hostium patienda convicia. 89 DE DOLORE MALIS EX MORIBUS HOMINUM CONCEPTO Malos mor
Abbreviated transcription (Latin):
applicueris bene sapere incipient que molestant
Amara dulcibus tempera non in hoc tantum sed
in omnibus quecũq fert presens uita In qua non
facile reperias mel ubi uou sit admixtum fel Et
sepius amara preponderant Dolor. Celebritate
numa fatigor Ratio. Sepe id quidem accidit de
nouimus tryumphantem dum solẽnitate pompaꝵ
expectatione ac tedio esset affectus increpantem se¬
ipsum qui tryumphum nec sibi nec maioribus suis
aut debitun aut speratum tam inaniter in senio
appetisset Quamuis autem non Ait appetenda cele-¬
britas per seipãm ferenda est toaen Et amande cau/¬
se ipiũs uirtus et industria Nec unꝙ̃ ut illa careas
deserende Multo enii est gloriosus labor optabilior
ꝙͣ ignaua requies Dolor. Salutatiomibus obuiis
offendor Ratio. Habes huius quoq tedii participem
Crysippum philo ophum ynmo quem nõ habeas
preter illos qui popularibus auris ut Maronys
utar uerbo gaudent. Ille tamen insignius questus

Expanded text:
applicueris, bene sapere incipient que molestant. applicueris, bene sapere incipient que molestant. Amara dulcibus tempera, non in hoc tantum, sed in omnibus quecunque fert presens vita; in qua non facile reperias mel cui non sit admixtum fel, et sepius amara preponderant. Celebritate nimia fatigor. Sepe id quidem accidit; de novimus triumphantem, dum, solennitate pomparum, expectatione ac tedio esset affectus, increpantem seipsum, qui triumphum nec sibi nec maioribus suis, aut debitum aut speratum tam inaniter in senio appetisset. Quamvis autem non sit optanda celebritas per seipsam, ferenda est tamen, et amande cause ipsius, virtus et industria, neque unquam, ut illa careas, deserende. Multo est gloriosus labor optabilior, quam ignava requies. Salutatoribus obviis offendor. Habes huius quoque tedii participem Crysippum philosophum. Immo quem non habeas, preter illos qui popularibus auris, ut Maronis utar verbo, gaudent? Ille tamen insignis questus est,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ip̃e qui fruitur/ Hoc tu laboriosum ne dixeris
Operosum est fateor sed et gloriosum Dolor. Ce¬
lebritate noniniis atteror Ratio. Si hanc uis
abicere uirtus abicienda est Cuius e radice orit᷑.
Id si merito refugis ferre hanc sarcinam equo animo
est necesse Ad quam multi nequaꝙͣ ommi studio ui-¬
teq ipius impendio aspirant Et tu forsitan aspi-¬
rasti Patere te uideri ab hiis qui hoc nisi te tiuiq
nomen diligerent non optarent, Dolor. Multiq
nie undiq usq ad importumtatis fastidium conte -¬
lebrant Fatio. Quid tu igitur an contempii
malles aut abici Dolor. Innmmerabiles usq ad tediũ
me honorant, Ratio. Tu uero dei nuus agnoscito
Ille te honorat ut te illum honorare delectet et ho¬
norasse non peniteat Oumis honor et omne quod/¬
molesta res est honor immodicus et crebra uisitatio¬
Ratio. Ut hoc fatean ac predulces sunt huius mo¬
lestie radices amor et ueneratio hys si aminĩ gustũ

Expanded text:
nisi ipse qui fruitur Hoc tu laboriosum ne dixeris; nisi ipse qui fruitur Hoc tu laboriosum ne dixeris; operosum est, fateor, sed et gloriosum. Celebritate nominis atteror. Si hanc vis abicere, virtus abicenda est, cuius e radice oritur; id si merito refugis, ferre hanc sarcinam equo animo est necesse, ad quam multi ne quicquam omni studio viteque ipsius impendio aspirant, et tu forsitan aspirasti. Patere te videri ab his, qui hoc nisi te tuumque nomen diligerent, non optarent. Multi me undique usque ad importunitatem fastidiumque concelebrant. Quid tu igitur an contemni malles atque abici? Innumerabiles usque ad tedium me honorant. Tu vero Dei munus agnoscito: ille te honorat, ut te illum et honorare delectet, et inhonorasse peniteat, omnis honor et omne quodmolesta res est honor immodicus, et crebra visitatio. Ut hec fatear, at predulces sunt huius molestie radices, amor et veneratio; his si animi gustum
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras eminet et ad se oculos trahit Nunquid nõ
audisti dyndamum bragiannorum senem precla¬
rissimiun ab alexandro macedone usq ad ultimaz
indorum solitudines ciuitumq dyogenem ab eodẽ
ꝑsq ad suum illud dolium quo pro notabili utebat᷑
hospitio Munquid non usq adsqualidam ad desertã
lynternis uillulam a placatis sola uirtutis uenerati¬
one latrouibus Scipionem affricanum eũdemq ab
ip̃is hostium ducibus usq transmaria Nunquid
non Tytum lyuyum ab ultimis galliarum extremaq
procul hyspania usq ad urbem Romanam Nunquid
non deniq sanctos patres usq ad intimas et horrendas
heremi latebras a Romanis imperatorib uisitator
et sileo salomonem/ ymio uero quis unꝙͣ uir cla-¬
rus uisitationibus caruit amici et noti niutuis col-¬
loquiis et confabulationibus delectantur Ignoti au-¬
tem solo recreantur aspectu. Habet enim uirorum
illustrium presencia dulce aliquid quod non sentit

Expanded text:
tenebras eminet, et ad se oculos atque animos trahit. Nunquid non tenebras eminet, et ad se oculos atque animos trahit. Nunquid non audisti Dandamum Brachmanorum senem preclarissimum, ab Alexandro Macedone usque ad ultimas Indorum solitudines, Cynicunque Diogenem ab eodem usque ad illud suum dolium, quo pro volubili utebatur hospitio? Nunquid non usque ad squalidam ac desertam Literni villulam, a placatis sola virtutis veneratione latronibus, Scipionem Africanum, eundemque ab ipsis hostium ducibus usque transmaria? nunquid non Titum Livium ab ultimis Galliarum extremaque procul Hispania usque ad urbem Romam? nunquid non denique sanctos patres, usque ad intimas et horrendas heremi latebras a Romanis etiam Imperatoribus visitatos? et sileo Salomonem. Immo vero quis unquam vir clarus visitationibus caruerit? Amici et noti mutuis alloquiis et confabulationibus delectantur, ignoti autem solo recreantur aspectu. Habet enim virorum illustrium presentia dulce aliquid, quod non sentit
Abbreviated transcription (Latin):
uisitari obsideri posci exagitari et sui interim neg¬
ligens tot dies ac magnam breuis uite partem aliis
dare ut sua necessitate postposita aliene inseruiat
uoluptati Quod malum si ab mitio incidisset nũꝙͣ
ad hancipam̃ famam que me cruciat uentum esset
Sed et nunc preclaros anini conatͣͣs et egregia
petens est impedire negocia importunitas Ratio.
certe sed tollerabile ynino et inodiosum et opta¬
bile Ceterum ut cũq tuo iudicio acceptum erit
pene menitabile Nam que ad euadendum uia nisi
pel superbia uel ignauia Atera honestum desi-¬
derium te petentium arcebit alias accendet Atera
eciam extinguet Si quod est aliud remedium ur-¬
bium fuga est ꝙͣꝙͣ si claritas uera sit nec fuga suf-¬
ficiet Sequitur claritas possessorem suum quocũq
perrexerit et ybicũq perstiterit secum erit Nec¬
rure unꝙͣ nec in siluis quidem desinet clarus esse q̃
in urbibus fuit non potest fame fulgor abstondi Int

Expanded text:
visitari, obsideri, posci, exagitari, et, sui interim negvisitari, obsideri, posci, exagitari, et, sui interim negligentem, totos dies ac magnam brevis vite partem aliis dare, ut tua necessitate posthabita, aliene inservias voluptati; quod malum si ab initio incidisset, nunquam ad hanc ipsam famam que me cruciat ventum esset; sed et nunc preclaros animi conatus, et egregia potens est impedire negotia, importunum. certe sed tolerabile, imo et invidiosum et optabile; ceterum utcunque tuo iudicio acceptum erit, pene inevitabile: nam que ad evadendum via, nisi vel superbia vel ignavia? Altera honestum desiderium te petentium arcebit, altera etiam extinguet. Si quod est aliud remedium, urbium fuga est, quanquam si claritas vera sit, nec fuga sufficiet. Sequitur claritas possessorem suum quocunque perrexerit, et ubicunque constiterit, secum erit; necrure unquam, nec in silvis quidem desinet clarus esse, qui in urbibus clarus fuit. Non potest fame fulgor abscondi: inter
Abbreviated transcription (Latin):
Charye regina dilectissu coniugis memorie extrui
fecit magno precio attici cum ante perfectũ opus
obiisset Regina ip̃a unde operis sperabatur pretium¬
persisterunt tamen unanunter in finem Nil Iam
aliud ꝙͣ suum decus et facti memoriam cogitantes pro-¬
inde ommnes homines claritatem famainq desiderant
Solus tu ne paruo illas tedio emptas uelis R Dolor¬
ymmo et ego apud posteros clarus esse cupio s int
coetaneoꝵ recuso Ratio Quid ita cum hoc mauis
eodemq difficilius ac rarius sit obstanteq presen-¬
tium famam interpellat iniuidia Dolor. Quia in¬
ter absentes mera est gloria nullus obstrepit nul-¬
lus obstat Inter presentes autem et contradictio et
labor est magne custodie faine ut non meleganter
ait quidam Ratio. Numis delicatus et segius es
qui sine labore magni aliquid speras Cum pro mi¬
ninus tot se offerant labores Dolor. Ego uero la
bores non recuso sed tedia Nam quis ferat assidue

Expanded text:
Carie regina dilectissimi coniugis memorie extrui Carie regina dilectissimi coniugis memorie extrui fecit, magno pretio acciti, cum ante perfectum opus obiisset regina ipsa unde operis pretium sperabatur, perstiterunt tamen unanimiter in finem, nil iam aliud quam suum decus et facti memoriam cogitantes. Proinde omnes homines claritatem famamque desiderant: solus tu, ne parvo illas tedio emptas velis. Imo et ego apud posteros clarus esse cupiam, inter coetaneos recusem. Quid ita, cum hoc maius, eoque difficilius ac rarius sit, obstante que presentium famam interpellat invidia? Quia inter absentes mera est gloria: nullus obstrepit, nullus obstat; inter presentes autem et contradictio et labor. Magnus enim labor est magne custodia fame, ut non ineleganter ait quidam. Nimis aut delicatus aut segnis es, qui sine labore magnum aliquid speres, cum pro minimis tot se offerant labores. Ego vero non labores respuam, sed tedia: nam quis ferat assidue
Abbreviated transcription (Latin):
Elebrior sum ꝙͣ uellem nociorq Ratio.
An tu hoc spernis quod maxinĩ optaue¬
runt duces ac principes philozophi ac
poete Quid enim tot laboribus quid tantis bellis
ac studiis agitur nisi ut celebres noti sint Aut quid
demum aliud insignes artifices moliuntur decla-¬
rauit hoc phydias in mynerue statua quod opus
omniumq hominum manibus facta sunt p̾mũ
aut inter prima posuerim ubi cum aliquid uetitus
fuisset uultum suum clipeo statue sic insculpsit
ut et ab omnibus nosceretur et conuelli inde nisi
toto opere dissoluto nullo posset ingenio Nosci in p̃¬
mium sui laboris optabãt Si quis enim nõ famã
sed peciuiam cogitare dixerit artifices in cõibus
fortassis assentiam In illustribus negem Multa
Rei huius indicia Sic cum iactura temporis dãp/¬
noq eciam sepe operi insistunt At ne quid fane
excidat lucrum speruunt Comprobauit hoc max /¬
iie nobilis illa constantia eorum quatuor artificũ
qui ad famosissimum illud opus quod arthemesya

Expanded text:
elebrior sum quam vellem notiorque. An tu hoc spernis quod maximi exoptarunt duces ac principes, philosophi et poete? quid enim tot laboribus, quid tantis bellis ac studiis aguntur, nisi ut celebres notique sint? Aut quid, demum, aliud insignes artifices moliuntur? Declaravit hoc Phidias in Minerve statua, quod opus omnium que hominum manibus facta sunt, primum aut inter prima posuerim, ubi cum aliquid inscribere vetitus fuisset, vultum suum clipeo statue sic insculpsit, ut et ab omnibus nosceretur, et convelli inde, nisi toto opere dissoluto, nullo posset ingenio: nosci in premium sui laboris optabat. Si quis enim non famam sed pecuniam cogitare dixerit artifices, in communibus fortassis assentiar, in illustribus negem. Multa sunt rei huius indicia. Sic cum iactura temporis damnoque, etiam sepe operi insistunt, ac ne quid fame excidat, lucrum spernunt. Comprobavit hoc maxime nobilis illa constantia eorum quattuor artificum, qui ad famosissimum illud opus, quod Artemisia
Abbreviated transcription (Latin):
dolosum ac difficile est hec si libertati igitur si glorie
si saluti tue officit uirtutis auxilio comprimenda est
excitandusq animus et monstrandum illi pauciora¬
obuersari Sepe oculis falsas ymagines rerum terri-¬
bilium quibus consternati quidam sine ferro paratã
sibi uictoriam tradidere hosti Non enim falsus atq
Inanis metus uero lentior est sed eo sẽpe uehementior
quo pauentem maiora omnia sibi fingens error quoq
precipitat Atq ita ꝙ poeta idem ait Male cuncta mi¬
instrat impetus sed alias si nec hiis attollere iacentẽ
affectus in aciem si descendas tecum erit Qui contra
te alias se dimicet Tui enim ip̃ius aduersus te melior
pars rebellat Malus semper hospes ammi pessimus
in bello comes metus.
De belli temerario collega .lxx. Dolor.

Expanded text:
dolosum ac difficile est. Hec si libertati igitur, si glorie, dolosum ac difficile est. Hec si libertati igitur, si glorie, si saluti tue officit, virtutis auxilio comprimenda est, excitandusque animus, et monstrandum illi, sepe paucioraobversari sepe oculis falsas imagines rerum terribilium, quibus consternati quidam, sine ferro paratam sibi victoriam tradidere hosti. Non est enim falsus atque inanis metus vero lentior sed eo sepe vehementior, quo paventem maiora omnia sibi fingens error quoque precipitat. Atque itaque Poeta idem ait: Male cuncta ministrat impetus. Si nec his attollere iacentem affectus, in aciem si descendas, tecum erit qui contra te dimicet: tui enim ipsius adversus te melior pars rebellat. Malus semper hospes, animi pessimus in bellum comes, metus. 71 DE BELLI TEMERARIO COLLEGA Stul
Abbreviated transcription (Latin):
Ualde uinci timeo Ratio. Tior modestus
cautionem ueheniens uero desperationem parit quar
altera nil in bello melius Altera peius nichil in
rebus omnibus Dolor. Magno prelii quacior errore¬
Ratio. Quid bellantium timor mali ferat atq ex
timore oriens mesticia flamyneus ad transymenum
Crassus apud charras/ Pompeyus in thessalia ex /¬
pertus est Quibus in locis et sepe alibi uerum poe-¬
tycum illud apparuit Pessimus in dubiis augurti-
nior Dolor. Euentum pugne mmis horreo Ratio.
Differ interim dum spes redit male perditur unde
abstinendum mens terrorq denunciat Solet inesse
anmis presaga quedam uis cui obstare fortassis non
sit usquequaq consilium Non est exemplorum nũs
seu ueterum seu nouorum clarissimis tribus uti sa¬
tis habui Dolor. Instantis pugne casum metuo Ratio.
Excute res tuas quas te melius nemo est qui nouerit
Bide ne non rei natura uel uirium defectus sed pre-¬
sagium sibi fingat Iguauia cui nichil usq non formi-¬

Expanded text:
alde vinci metuo. Timor modestus cautionem, vehemens vero desperationem parit, quarum altera nil in bello melius, altera peius nil in rebus omnibus. Magno prelii quatior terrore. Quid bellantium timor mali ferat atque ex timore oriens mestitia, Flaminius ad Thrasumenum, Crassus apud Carras, Pompeius in Thessalia expertus est, quibus in locis, et sepe alibi verum Poeticum illud apparuerit: Pessimus in dubiis augur timor. Eventum pugne nimis horreo. Differ interim dum spes redit. Male pergitur, unde abstinendum mens terrorque denuntiant. Solet inesse animis presaga quedam vis, cui obstare fortassis non sit usquequaque consilium. Non est exemplorum numerus, seu veterum seu novorum, clarissimis tribus uti satis habui. Instantis pugne casum metuo. Excute res tuas, quas te melius nemo est qui noverit. Vide ne non rei natura, vel virium defectus, sed presagium sibi fingat ignavia: cui nichil usquam non formi
Abbreviated transcription (Latin):
sarei oris al. iuris ueneratio uel admiratio fuit ar-¬
tificis Et nunc ego tanto de genimuis habito ser-¬
mone quas seu natura integras sollidasqz uolup,¬
tatibus uestris exhibet seu ors cauas quero ex te
quanto amplius delectare ammum debent sine p̃-¬
cio aut labore parabilis splendor ethereus ymino
ne is quidem sed quis huius uel illius fons ac
principium lucis est Rutuli carbunnculi et ui-¬
rides sinaragdi Sereni saphiri candide margarite
Sic alliciunt ne o solis fulgor aut syderum nec
terre uiror aut arborum Nec serenitas aeris Nec
candor nitidus tangit aurore Stupetis facies ma-¬
nu hominum genimis instulptas nec artificis stu-¬
petis ingenium ymio uero neq ullũ ueneramini
totq tam claris ad perum uiis agnoscitis qui gem-¬
mas ip̃as quiq ingenium qui manus quiqz ocu-¬
los fecit quibus hec cernerentur atq intelligerẽt᷑.
et fierent O semper uilium miratores reruni sem-¬

Expanded text:
sarei oris veneratio vel admiratio fuit arsarei oris veneratio vel admiratio fuit artificis. Et nunc ego tanto de gemmis habito sermone, quas seu natura integras solidasque voluptatibus vestris exhibet seu ars cavas, quero ex te, quanto amplius delectare animum deberet sine pretio aut labore parabilis splendor ethereus, immo ne is equidem, sed qui huius et illius fons ac principium lucis est? Rutili carbunculi, virides smaragdi, sereni saphyri, candide margarite sic alliciunt: nec solis fulgor aut siderum, nec terre viror aut arborum, nec serenitas aeris, nec candor nitidus tangit aurore! Stupetis facies manu hominum gemmis insculptas nec artificis stupetis ingenium, immo vero neque illum veneramini totque tam claris ad verum viis agnoscitis, qui gemmas ipsas quique ingenium, qui manus quique oculos fecit quibus hec cernerentur atque intelligerentur et fierent! O semper vilium imitatores rerum sem
Abbreviated transcription (Latin):
Accessit non inficior ad na-¬
ture decus quidam artis ornatus et im-¬
mitos in uultus inqz signorum usum genimas
sculpi Subtiliora quidem inter ingenii opera
numeratum ubi et ametiscus inter lapides uel
impressiomi facilis uel secessu alias successu ꝓsper¬
ut habitent alias perhibent et inter artifices pri-¬
mum sibi pyrgotiles sumpsit nomen Eo ꝙ unus
e cunctis sii generis ydoneus alexandro uisus est
sculpende sui oris ymagini qua postinodum dyuus
augustus usus est cum genima illa qua erat uti
solitus in iocos hominum abisset et spinx eignia
ta diceretur Ita ut preter exactionum difficultates
ip̃a quoq signi perplexitas uerecundissimo p̾ncipi
parere uideretur inuidiam Huic proximus uel
ingenio uel etate Appollonydes fuit Et cronius¬
al. eronis post hos magni nominis in hac arte dy¬
num miror Hic est enim qui ipius diui augusti
sculpsit effigiem qua ad extremum et ip̃e dũ uixit
et post eum multi principum usi sunt Ea uel ce-¬

Expanded text:
Accessit, non inficior, ad nature decus quidam artis ornatus et minutos in vultus inque signorum usum gemmas scalpi subtiliora quidem inter ingenii opera numeratum, ubi et amethistus inter lapides vel impressioni facilis vel successu prosper, ut perhibent, et inter artifices primum sibi Pyrgoteles sumpsit nomen, eo quod unus e cunctis sui generis idoneus Alexandro visus est sculpende sui oris imagini, qua postmodum divus Augustus usus est, cum gemma illa, qua erat uti solitus, in iocos hominum abiisset et Sphinx enigmata afferre diceretur, ita ut preter exactionum difficultates ipsa quoque signi perplexitas verecundissimo principi parere videretur invidiam. Huic proximus vel ingenio vel etate Apollonides fuit et Cronius; post hos magni nominis in hac arte Diium miror. Hic est enim qui ipsius divi Augusti sculpsit effigiem, qua ad extremum et ipse dum vixit et post eum multi principum usi sunt: ea vel Ce
Abbreviated transcription (Latin):
Cupias alias cupere quodcũq necesse est dic uim
ipãm necessitatis illuseris fer fortune sarcinã paci¬
enter quam quidam sponte eciam subiere utq alios
seruicio liberarent/ sibi seruitutem delegere In quib
est clarissimum paulini none nomen nolany presu-¬
lis cuius spontanee seruitutis exitus felix fuit ut¬
debuit. Quidam paruo se precio uendiderunt ut
serui effecti suos dominos pectati uinculis absolue¬
rent atq ad ueram reducerent libertatem In quibus
seraphyon quidam egiptius heremycola nobilitatus
est hec tibi magis exempla profuerint ꝙͣ lamenta
Experire et tu tale aliquid quo uel utilis alteri uel
facilis tibi saltem seruitus tua sit Non id quidẽ qd̾
non habeas optare sed eo quod habeas bene uti sapi/¬
entis est Illud omnibus contingit hoc paucis¬
Dolor. Mortali dommo mortalis seruio

Expanded text:
cupias quodcunque necesse est. Sic vim cupias quodcunque necesse est. Sic vim ipsam necessitatis eluseris. Fer fortune sarcinam patienter, quam quidam etiam sponte subiere, utque alios servitio liberarent, sibi servitium delegere; in quibus est clarissimum Paulini nomen Nolani presulis, cuius spontanee servitutis exitus felix, ut debuit, fuit. Quidam parvo se pretio vendidere ut, servi effecti, suos dominos peccati vinculis absolverent, atque ad veram reducerent libertatem; in quibus Serapion quidam Egyptius, heremicola nobilitatus est. Hec tibi magis exempla profuerint quam lamenta. Experire et tu tale aliquid, quo vel utilis alteri, vel facilis tibi saltem servitus tua sit. Non id quidem quod non habeas optare, sed eo quod habeas bene uti sapientis est. Illud omnibus contingit, hoc paucis. Mortali domino mortalis servio
Abbreviated transcription (Latin):
seruorum suorum seruos undiq cernimus Postre /¬
mo que durissima est omnium seruitus forsan et ip̃e
sibi hoc est uiciis et passionibus ac uiolentis affecti-¬
bus suis seruit Quiduis dicam Pauci in ueritate
sunt liberi et qui sunt eo ip̃is laboriosior uita est
quo altior Multo enim cicius multoq facilius fide-¬
lis serui ꝙͣ iusti regis implentur officia Dyoclecia-¬
ny iam priuati et de preterito iudicantis et experi-¬
entia edocti dictum memorabile est/ Nichil difficiliq
ꝙ̃ bene imperare popter quod uideri potest ꝓp̃e quidẽ
Imperium dimisisse Tuigitur sortem tuam letus am¬
plectere fuscam fateor atq humilem sed facilem ac
tranquillam Nisi forte feliciorem reris in spectaculo
hanelantem ꝙͣ in cubiculo quiescentem Dolor.
In seruitium mea me sors impulit Ratio. Libens
facito quod oportet Est et illud quoq notissimum
ac necessitatibus humanis aptissimum consilium

Expanded text:
suorum servorum servos undique cernimus? Postresuorum servorum servos undique cernimus? Postremo, que durissima omnium est servitus, forsan et ipse sibi, hoc est vitiis et passionibus ac violentis affectibus suis servit. Quid vis dicam? Pauci in veritate sunt liberi; et, si qui sunt, eo illis laboriosior vita est, quo altior. Multo enim citius multoque facilius fidelis servi, quam iusti regis implentur officia. Diocletiani iam privati, et de preterito iudicantis, et experientia edocti, dictum memorabile est: “nichil difficilius quam bene imperare”. Propter quod videri potest, ipsum quidem imperium dimisisse. Tu igitur sortem tuam letus amplectere, fuscam fateor atque humilem, sed facilem ac tranquillam, nisi forte feliciorem reris in spectaculo anhelantem, quam in cubiculo quiescentem. In servitium mea me sors impulit. Libens facito quod oportet. Est et illud quoque notissimum ac necessitatibus humanis aptissimum consilium:
Abbreviated transcription (Latin):
Cui si conferatur tuus hic dominus non dominus
sed conseruus habebitur. Sic ergo per omnia dominis
obediant serui si iusta precipiant Non difficultas re-¬
trahit non labor non obsequium uel negata pre/¬
mia uel quod est in rebus amarissimum urogata
supplicia in ommibus obediant duimodo iniusticia
atq inhonestas abfuerit Alioquin contumatia et
libertas atq ip̃m̃ pectus et iugulus iniquis p̾ceptis
ac turpibus opponendus est, seruandumq memorit
quod premissorum alter ait qui cum seruos obedire
per omnia dominis precepisset Addidit Non ad ocu-¬
lum seruientes quasi hominibus placentes sed in
simplicitate cordis timentes dominum Ex his uides
status tui condicio quenam sit Non totus est seruus
qui ad indigua imperia cogi nequit/ Dolor. Su-¬
perbo domino seruio Ratio. Q uidsis an ille su/¬
perbit/ Domino suo seruiat forsan upori forsan me-¬
retricule forsan hiis ipĩs quibus imperat Quot

Expanded text:
cui si conferatur hic tuus dominus, non dominus cui si conferatur hic tuus dominus, non dominus sed conservus habebitur. Sic ergo per omnia dominis obediant servi, si iusta precipiunt: non difficultas retrahat, non labor, non obsequia vel negata premia, vel quod est in rebus amarissimum, irrogata supplicia. In omnibus obediant modo iniustitia atque inhonestas abfuerit; alioquin contumacia et libertas, atque ipsum pectus et iugulus iniquis preceptis ac turpibus opponendus est, servandumque memoriter quod premissorum alter ait qui, cum servos obedire per omnia dominis precepisset, addidit: “Non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed in simplicitate cordis timentes Dominum”. Ex his vides status tui conditio quenam sit: non totus est servus, qui ad indigna imperia cogi nequit. Superbo domino servio. Quid scis an ille superiori suo domino serviat? Forsan uxori, forsan meretricule, forsan his ipsis quibus imperat. Quot
Abbreviated transcription (Latin):
imperiosus est dominus Ratio. Non sine causa illi
in sortem obuenisse te in animo tuo pone Quidquid
igitur iustum iubet deum ip̃m iubere credito Sin
Iniustum aliquid maioris domini meminisse quenit
Qui ut te ad honesta ꝙͣuis difficilia seruũ patitur
sic ad inhonesta uult liberum Sic intelligo ꝙ glo¬
riosorum terre uereq fidei principium ałs principũ¬
alter seruos dominis cardinalibus obedire per om̃a
alter uero subditos esse in omii timore precipit dñs
Illud adiciens Ut hoc non tantum bonis et modes-¬
tis exhibeant sed eciam discolis Heq enim de dño
Indicare seruum decet sed mores eius qualescũq per-¬
ferre Quo enim imicior donimius eo clarior pa-¬
cientia seriui est Et hec est gratia cuius apud horum
alterum fit mentio Nec tamen ut mores pati sic et im-¬
peria semper exequi oportet Sunt enim que iustissiẽ
recusentur si imperio domini superioris aduersa sunt

Expanded text:
imperiosus est dominus. Non sine causa illi imperiosus est dominus. Non sine causa illi in sortem obvenisse, in animo tuo pone. Quicquid igitur iustum iubet, Deum ipsum iubere credito. Sin iniustum aliquid, maioris domini meminisse conveniet, qui ut te ad honesta quamvis difficilia servum patitur, sic ad inhonesta vult liberum. Sic intelligo quod gloriosorum terre vereque fidei principum alter servos dominis carnalibus obedire per omnia, alter vero subditos esse in omni timore dominis precipit, illud adiciens ut hoc “non tantum bonis et modestis” exhibeant, “sed etiam discolis”. Neque enim de domino iudicare servum decet, sed mores eius qualescunque perferre. Quo enim immitior dominus, eo clarior patientia servi est, et hec est gratia, cuius apud horum alterum sit mentio. Nec tamen ut mores pati, sic et imperia exequi semper oportet. Sunt enim que iustissime recusentur, si imperio domini superioris adversa sint,
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla re melius ꝙͣ fide et obsequio mollientur et
fortassis a deo ut quod multis accidit tibi uentura
sit libertas bnde te serium luges forsan et aliunde s
siquidem temporalis dominus liberat hunc eternus
Scis quanto periculo malchus mynas herĩ perse¬
quentis euaserit sed euasit tamen interim de dño
sic cogita hic te nutrit tuiq curam omnem in se
transtulit cum libertate sollicitudinem onmem ami¬
sisse Quid nisi utile dampnum uoces multis serua
libertas multis est libera seruitus Non tam graue
iugum hominum ꝙͣ curarum est Qui hoc excusserit
illud ferat equanimus hinic tui seruis huic uni es
deditus ymmo hic tibi hic tuus est dominus ymino
procurator tuus non habebis honores equidem nec
labores publicos non simulatum studiis non forensi¬
bus procellis et consiliorum uolubilitate rotaberis
Non nauigii tarditas Non agri sterilitas aut ãnone
caritas te torquebit has molestras dño tuo linquẽs̃
sepe illo dormies uigilante Dolor. Difficilis et

Expanded text:
Nulla re melius quam fide et obsequio mollientur, et fortassis adeo, ut quod multis accidit inde tibi ventura sit libertas, unde te servum luges, forsan et aliunde. Hunc si quidem temporalis dominus liberat, hunc eternus. Scis quanto periculo Malchus minas heri persequentis evaserit, sed evasit tamen. Interim de domino sic cogita: hic te nutrit tuique curam omnem in se transtulit. Cum libertate sollicitudinem amisisse, quid nisi utile damnum voces? Multis serva libertas, multis est libera servitus. Non tam grave iugum hominum, quam curarum est: qui hoc excusserit, illud ferat equanimis. Huic tu servis, huic uni es deditus: immo hic tibi, hic tuus est dominus, immo procurator est tuus. Non habebis honores equidem nec labores publicos; non simultatum studiis, non forensibus procellis et consiliorum volubilitate rotaberis; non navigii tarditas, non agri sterilitas, aut annone caritas te torquebit. Has molestias domino tuo linquens, sepe illo dormies vigilante. Difficilis et
Abbreviated transcription (Latin):
urum iter pedibus ago meis Ratio. Qd
tu igitur alienis malles atqui neqz alie¬
nis manibus operari neq alienis oculis
uidere neq alienis enlis audire neq alieno palato
degustare neq alienis naribus uultis olfacere Quid
hoc unum singulare habet ut tantum pedibus am-¬
bulare delectet alienis Dolor. Pedes eo Ratio. An
pero in hunc mundum intrasti eques an exibis quid
per mundum ire nisi alias ubi eques doles O princi-¬
pium humile et o finis huiuilior ꝙͣ superba inter
utrumq sunt media et in breui cursu ꝙͣta prorsus
obliuio terminorum Nec unde certe nec quo pergitis
meninisti Dolor. Iter longum cogor pedes agere¬
Ratio. Cogi quidem durum fateor cogi autẽ nolẽs
nequit indignatio et dolor necessitasq et pondus exag-¬
gerant pacientia et consensu amini fortune cuspis
obtuditur Uis non cogi fac sponte quod cogeris
Uis ut iter longum breue fiat fac uolens Dolor.
Equitare uelim pedes ambulo¬
Ratio. An insanie

Expanded text:
urum iter pedibus meis ago. Quid, tu igitur alienis malles? Atque neque alienis manibus operari, neque alienis oculis videre, neque alienis auribus audire, neque alieno palato degustare, neque alienis naribus vultis olfacere: quid hoc unum singulare habet, ut tantum pedibus ambulare delectet alienis? Pedes eo. An vero in hunc mundum intrasti eques, an exibis? quid per mundum ire nisi eques doles? O principium humile! et o finis humilior! Quam superba inter utrunque sunt media, et in brevi cursu, quanta prorsus oblivio terminorum, nec unde certe, nec quo pergitis meministis. Iter longum cogor pedes agere. Cogi quidem durum fateor; cogi autem volens nequit. Indignatio et dolor necessitatis pondus exaggerant; patientia et consensu animi fortune cuspis obtunditur. Vis non cogi? Fac sponte quod cogeris. Vis ut iter longum breve fiat? Volens i. Equitare velim, pedes ambulo. An insanie
Abbreviated transcription (Latin):
ficit/ Densa futuri caligo temporis mortalis aciem
fenstratur obtuitus Deliberatio ur̃a utiq sit cõ¬
summuatio fortune Dicam melius dei est Cuius
in manibus sortes sunt hominum non quas ip̃i
uobis opinione uestra sepe improba fingitis Sed qͣs
ille prescientia sua uidit/ Eius autem est illa uox
Stulte hac nocte aiãm tuam repetunt a te Que
autem parasti cuius erunt/ Comminatio horrẽda
que nisi spes sumpniaq mortalium interrumpat
obsorbuistis haud dubie.

Expanded text:
picit: densa venturi caligo temporis mortalis aciem picit: densa venturi caligo temporis mortalis aciem frustratur obtuitus; deliberatio utique nostra sit, consummatio fortune; dicam melius: Dei est, cuius in manibus sortes sunt hominum, non quas ipsi vobis opinione vestra speque improba fingitis, sed quas ille prescientia sua videt: eius est autem illa vox: “Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te, que autem parasti cuius erunt?” Comminatio horrenda, que nisi spes somnosque mortalium interrumpat, obsorduistis haud dubie. 91
Abbreviated transcription (Latin):
prestolentur totum hoc tibi conquisita undiq uite
conferunt instrumenta non ut melius uiuas sed
ut comitatior moriaris Non penitus operam per-¬
didisti et iam comites languenti et libitine sump¬
tus et fuueris pompa non deerunt, Gaudium¬
Conquisita sunt oumia conquiescendum est¬
Ratio. Iain dixi uite requiem et solatium que -¬
rebas Laborem mortis ac tedium inuenisti. Gaud.¬
est Ratio. Congessisti fallacissime ac fugacissime
spei indum que ubi primum adoleuerit euolet
mestum et uaciuni cor Relinquens sepe uel ĩpluis
pereat/ Gaudium. Lougo succedit requies labori¬
Ratio. Mreuis ip̃a adeo fortassis ut nulla pocius
dici possit multorum sepe studium amorum in mo-¬
mentum excidit ymo cum semper fere gradarii
fuit progressus raro non repentimi exitus rerũ sũt¬
Gaudiũ. Per longas curas ad securitatis mnitia
pentum sit Ratio. Sollicita multum de princi-¬
piis humana curiositas finem uero ceca non pro-¬

Expanded text:
prestolentur. Tot hec tibi conquisita undique vite prestolentur. Tot hec tibi conquisita undique vite conferunt instrumenta, non ut melius vivas, sed ut comitatior moriaris. Non penitus operam perdidisti: iam et comites languenti et libitine sumptus et funeris pompa non deerunt. Conquisita sunt omnia, quiescendum est. Iam dixi: vite requiem et solatium querebas, laborem mortis ac tedium invenisti. est. Congessisti fallacissime ac fugacissime spei nidum, que ubi primum adoleverit evolet, mestum et vacuum cor relinquens, sepe vel implumis pereat. Longo succedit requies labori. Brevis ipsa adeo, fortassis ut nulla potius dici possit. Multorum sepe studium annorum in momento excidit; immo cum semper fere gradarii sint progressus, raro non repentini exitus rerum sunt. Per longas curas ad securitatis initia ventum est. Sollicita multum de principiis humana curiositas finem ceca non pros
Abbreviated transcription (Latin):
peractis laboribus securus uiuo Ratio. Et inter
uiscum et laqueum secura auis uolitat piscis inter
hamos ludit inter plagas fera Sepe ubi periculi pla
est et pauoris minus ars fortune est ut licencius
feriat ietum demit Gaudiũ. Per omnẽ uitam
laboraui ut in fine quiesterem securus Ratio. Se¬
curitatem et quietem tuam in precipiti collocasti et
uipisti mestus ut letus morereris Non insulsum uite
mortisq consilium Modo de securitatis et quietis
et tristicie et gaudii qualitate conueniant Gaud.
Oumia undiq conquesiui quibus instructior bita
esset Racio. ymimo uero quibus mors molestior
egisti plane negotium medicorum, iam frequentes
aderunt stratumq circuiustrepent aderunt capta-¬
tores testamentarii Enuit et qui gaudiũ p̃mant
et qui fletum simulent et qui tenacem spiritum
seram mortem taciti increpent et qui crysim seruẽt
et qui prenosticis inhyent. Et qui cadauer aureũ

Expanded text:
peractis laboribus securus vivo. Et inter peractis laboribus securus vivo. Et inter viscum ac laqueos secura avis volitat, piscis inter hamos ludit, inter plagas fera; sepe ubi periculi plus est et pavoris minus. Ars fortune est: ut licentius feriat, metum demit. Per omnem vitam laboravi, ut in finem quiescerem securus. Securitatem et quietem tuam in precipiti collocasti et vixisti mestus ut letus morereris: non insulsum vite mortisque consilium, modo de securitatis et quietis et tristitie et gaudii qualitate conveniat. Omnia undique conquisivi, quibus instructior vita esset. Immo vero quibus mors molestior! Egisti plane negotium medicorum: iam frequentes aderunt stratumque circumstrepent, aderunt captatores testamentarii, erunt et qui gaudium premant et qui fletum simulent et qui tenacem spiritum, seram mortem taciti increpent et qui crisim servent et qui prognosticis inhient et qui cadaver aureum