comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cẽgͦ nobis terre bestiȩ faciunt: qr motꝰ car¬
nis dũ nos tẽptando lacessunt. adamorem
quietis intimȩ impellunt. Bene aut̃ sub¬
dit̃. Et se es qđ pacẽ habeat tab̾naculũ
cũ. Inscrigrura sacra alit̾ par plena
dr. atq alit̾ inchoata. Inchoatã quippe
ueritas discpłis dederat: cum dicebat.
Pacẽ telinquo uobis: pacẽ meã do uob̾. Ec
plenã symeon clesiderauerat: cũ exoraret
dicens. Nunc dimittis seruũ tuũ dñe: se¬
cundũ uerbũ tuũ inpace. Paxenĩ nr̃a ex
desicdio conditoris inchoatur: ex manifesta
aut᷑ uisione ꝑficitur. Plena quippe tunc
erit: cũ mens nr̃a nec ignorantia cecatur.
nec carnis suȩ impugnatione concucitur.
S quia eius exordia tangimus. cũ uel men¬
tẽ dõ. uł carnẽ menti subiugamus tab̃na¬
culũ iusti hab̾e pacẽ dr̃.:qr uidelicet eiꝰ
corpus quod mente inhabitat. ãꝑuersis
desidioꝵ motib sub iustitię dispositione
refrenat᷑. S quid ꝓdest ꝑ continentiã car¬

Expanded text:
cem nobiscum terrae bestiae faciunt, quia motus carnis dum nos tentando lacessunt, ad amorem quietis intimae impellunt. Sequitur: VERS. 24. Et scies quod pacem habeat tabernaculum tuum. - In Scriptura sacra aliter pax plena dicitur, atque aliter inchoata. Inchoatam quippe pacem Veritas discipulis dederat, cum dicebat: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis , et plenam Simeon desideraverat, cum exoraret dicens: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace . Pax enim nostra ex desiderio conditoris inchoatur, ex manifesta autem visione perficitur. Plena quippe tunc erit, cum mens nostra nec ignorantia caecatur, nec carnis suae impugnatione concutitur. Sed quia ejus exordia tangimus, cum vel mentem Deo, vel carnem menti subjugamus, tabernaculum justi habere pacem dicitur, quia videlicet ejus corpus, quod mente inhabitat, a perversis desideriorum motibus sub justitiae dispositione refrenatur. Sed quid prodest per continentiam car
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis ad olemus. Hysopus quippe int᷑¬
na nra mnundare consueuit. Iꝑpecrum¬
dr̃. fide mundans corda eoꝵ. Lignũ cedri¬
nũ nulla putrediue deficit. quia spẽ cȩ¬
lestiũ t̾minus ñ consumit. Unde & ꝑ pe

Expanded text:
charitatis adolemus. Hyssopus quippe intecharitatis adolemus. Hyssopus quippe interna nostra mundare consuevit. Et perr: Fide mundans corda eorum . Lignum cedrinum nulla putredine deficit, quia spem coelestium terminus non consumit. Unde et pe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ resurrec̾tionẽ iħu xp̃i ex mortuis: in he¬
reditatẽ incorruptibilẽ & in cõtaminatã
& in marcesscibilẽ. Coccus rubeo colore flã¬
mascit: quia quẽ implet caritas incendit.
ueni mittere intͣrã. S bis tinctꝰ cocus of¬
fem p̾cipitur: ut uidelicet ante int̾ni uidi¬
cis oculos caritas nr̃a dĩ & ꝓrimi dilectione
coloretur: Quatinus conuersa mens nec sic ꝓ
amore dĩ quietẽ diligat. ut curã ꝓrimmi utili¬
tatẽ q post ponat: nec sic ꝓ amore ꝓrimi oc¬
cupationi inseruiat. ut quietẽ funditꝰ de¬
serens. igne̾ inse suꝑni amous extinguat.
Iuisqͥs g semet ipsũ dõ iã insactificui obtu

Expanded text:
tionem Jesu Christi ex mortuis, in haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem . Coccus rubeo colore flammescit, quia quem implet charitas incendit. veni mittere in terram . Sed bis tinctus coccus offerri praecipitur, ut videlicet ante interni judicis oculos, charitas nostra, Dei et proximi dilectione coloretur, quatenus conversa mens nec sic pro amore Dei quietem diligat, ut curam proximi utilitatemque postponat; nec sic pro amore proximi occupationi inserviat, ut quietem funditus deserens, ignem in se superni amoris exstinguat. Quisquis ergo semetipsum Deo jam sacrifici
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ intimã ad memnoriã reuocet. & carussu¬
e illecebras fugiens. ad illã pleno amore su¬
spiret. Considerare enĩ ex tẽptatione unus¬
quisq cõpellitur: unde q̃ cecidit: quipostꝗͣ
pacẽ dĩ deseruit. Nxã sibi contra se cruigere
seinet ipsũ sensit. Et tunc uenius uidet de

Expanded text:
tem intimam ad memoriam revocet, et carnis sutem intimam ad memoriam revocet, et carnis suae illecebras fugiens, ad illam pleno amore suspiret. Considerare enim ex tentatione unusquisque compellitur, unde quo cecidit, qui postquam pacem Dei deseruit, rixam sibi contra se exsurgere ex semetipso sentit, et tunc verius videt de
Abbreviated transcription (Latin):
bestias in cãpo oꝑis seuientes aspicere: aliud
intra cordis caueã frementes tenere. Redacᷤ¬
te nãq intra claustra continentiȩ & si adhuc
tẽptando rugiunt: usq ad morsũ tam̃ ut
dirimus actionis illicitȩ ñ excedunt. Pacifi¬
cx̧ itaq sunt t̾rȩ bestiȩ: qͥa motꝰ carns & siꝑ
desicłia palpitant: aꝑta nos tam̃ contradicti¬
one oꝑis ñ impugnant. Quãuis ꝑ hoc ipsũ
qđ pacificȩ dicunt᷑: etiã id quod de malignisᷤᷤ
sp̃ib dixius. ñ inconuenient᷑ accipitur.
Motꝰ et enĩ carnis pacẽ nob̾ cũ dõ faciunt:
cũ tẽptando contradicunt. Nam iusti
mens in eo quod ad suꝑna dirigitur: ex
corruptibili corpore graui bello fatigat᷑.
Quȩ & si qͣndo acdesideriis celestib huius
mundi qualib& iitima delectatione
tardatur: ipso bello suę tẽptationis impel¬
litur. ut illud toto corde diligat. quod con¬
tradictio nulla ꝑturbat. Unde fit. ut qͥe¬

Expanded text:
bestias in campo operis saevientes aspicere, aliud bestias in campo operis saevientes aspicere, aliud intra cordis caveam frementes tenere. Redactae namque intra claustra continentiae, etsi adhuc tentando rugiunt, usque ad morsum tamen, ut diximus, actionis illicitae non excedunt. Pacificae itaque sunt terrae bestiae, quia motus carnis etsi per desideria palpitant, aperta nos tamen contradictione operis non impugnant. Quamvis per hoc ipsum quod pacificae dicuntur, etiam id quod de malignis spiritibus diximus, non inconvenienter accipitur. Motus etenim carnis pacem nobis cum Deo faciunt, cum tentando contradicunt. Nam justi mens in eo quod ad superna dirigitur, ex corruptibili corpore gravi bello fatigatur. Quae si quando a desideriis coelestibus, hujus mundi quamlibet minima delectatione tardatur, ipso bello suae tentationis impellitur, ut illud toto corde diligat, quod contradictio nulla perturbat. Unde fit, ut quie
Abbreviated transcription (Latin):
insidiant᷑ affligunt: s afflicta moris tanto
magis ad et̾nã patriã reditũ dinigit. qͣ ito
i hoc eruimoso exilio labori ostũs rau̾it.
Et uerius se gr̃e sui adiutoris hami at ci
contra se. insidias hostiũ acriore yeusat.
Terre gͦ betiȩ pacificȩ electis fuuit. qͥa ma¬
munt: hec nolentes ad amoũ Ini impel¬
lunt. Inde gͦ cũ dõ pax robustior it:
unde nob ab aduersariis durio uugna
nis incelligi: quia dũ mentẽ incim irra cro.¬
nabilia suadendo lacessiuit. contra nos besti¬
alit᷑ insurgunt. Sedcũ cor sub diuina lege
pͣmit᷑. etiã carius incentiua detumescuns. Ut
usq ad effectũ oꝑum. quasi ad aꝑti morsus¬
rabiẽ exurgant. Iuis enĩ in hac adhuc in¬
corruptibili carne subsistens. has t̾rȩ besti¬
as plene edomat cũ ille ad terciũ celum
raptꝰ egregius p̃dicator dicat. uideo aliã
lege̾ inmenbris meis repugnantẽ legi men¬
tis mee & captiuũ me ducentẽ in lege pecca¬
ti. que ẽ in menbris meis.  S. aliudẽ has

Expanded text:
affligunt; sed afflicta mens tanto magis ad aeternam patriam reditum diligit, quanto in hoc aerumnoso exsilio laboriosius vivit; et verius se gratiae sui adjutoris humiliat, cum contra se insidias hostium acriores pensat. Terrae ergo bestiae pacificae electis fiunt, quia maimunt, haec nolentes ad amorem Domini impellunt. Inde ergo cum Deo pax robustior oritur, unde nobis ab adversariis durior pugna nis intelligi, qui dum mentem nostram irrationabilia suadendo lacessunt, contra nos bestialiter insurgunt. Sed cor sub divina lege deprimitur, etiam cum carnis incentiva detumescunt, et usque ad effectum operum quasi ad arabiem exsurgant. Quis enim in hac adhuc corruptibili carne subsistens, has terrae bestias plene edomat, cum ille ad tertium coelum raptus egregius praedicator dicat: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis ? Sed alius est has
Abbreviated transcription (Latin):
distincte in mundo regiones sunt. ȩcdẽ
gentiũ. que in una fide posite. moꝵ lin¬
quarũq diuersitate diuidunt᷑. Quidg̃¬
ꝑ regionũ lapides. nisi eccłarũ electos ac¬
cipimus : quib pͥru institutoris uoce dr̃.
uos aut̃ tãquã lapides uiui suꝑ edificami
des tuos. Qui gͥ recte uiuit. pact se lapi¬
dib regionũ uingit : quia ineo qđ mu-¬
di desideria suꝑat. uitã suã procul dubio
ad scõꝵ p̾cedentiũ imitationẽ ligat. Sed
cũ amundi actione disiungitur: maligno¬
rũ sp̃uũ inpugnationes crescunt. Quetm̃
quo magis inmetore quẽꝗͣ atterunt.: eo
condicori humilius subdunt. Unde & sub¬

Expanded text:
distinctae in mundo regiones sunt Ecclesiae gentium, quae in una fide positae, morum linguarumque diversitate dividuntur. Quid ergo regionum lapides, nisi Ecclesiarum electos accipimus? quibus primi instructoris voce dicitur: Vosautem tanquam lapides vivi superaedificamindes tuos . Qui igitur recte vivit, pacto se lapidibus 204 regionum jungit, quia in eo quod mundi desideria superat, vitam suam procul dubio ad sanctorum praecedentium imitationem ligat. Sed cum a mundi actione disjungitur, malignorum spirituum impugnationes crescunt: quae tamen quo magis in moerore quemquam atterunt, eo conditori humilius subdunt. Unde et sub
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ insidias sustinet. ad mentẽ reuer¬
titur: & inꝑt̾ritꝰ manet. Sodonutę
aut̃ uiri in domo loch inuenire osti¬
um nequeunt: quia corruptores mai¬
tiũ contͣ uitã iusti nullũ accusationis
adicũ dep̃hendunt. Percussi enĩ cecita¬
te quasi domũ circ̾eunt: qͥ inuidentes
facta dictaq ꝑscrucantur. S qͥa eis
de uita iusti forcis undiq aclaudabi¬
lis actio obuiat: errantes nicħ aliud
quã parietẽ palpant. Bene gͦ dr̃ qͣsi
in nocte. sic palpabunt in meridie.
quia dũ bonũ quod uident accusare
neqaennt. ceati malitia malũ quod
ñ uident. ad accusationẽ querunł.
Ubi & recte subiungitur. Porro saluũ
faciet de gladio oris eoꝵ. & de ma¬
nu uiolentiꝰ pauꝑem Pauꝑ quippee:
quisquis aputd scmet ipsũ. eatus nẽ.¬

Expanded text:
vorum insidias sustinet, ad mentem revervorum insidias sustinet, ad mentem revertitur, et imperterritus manet? Sodomitae autem viri in domo Lot invenire ostium nequeunt, quia corruptores mentium contra vitam justi nullum accusationis aditum deprehendunt. Percussi enim caecitate quasi domum circumeunt, qui invidentes facta dictaque perscrutantur. Sed quia eis de vita justi fortis undique ac laudabilis actio obviat, errantes nihil aliud quam parietem palpant. Bene ergo dicitur: Quasi in nocte, sic palpabunt in meridie, quia dum bonum quod vident accusare nequeunt, caecati malitia, malum quod non vident ad accusationem quaerunt.Ubi et recte subjungitur: Porro salvum faciet de gladio oris eorum, et de manu violenti pauperem. Pauper quippe est, quisquis apud semetipsum elatus n
Abbreviated transcription (Latin):
te qđ accusare possint inueant. Sr¬
na qđ menbra conspiciunt: s clo usis
cordis ocłis. uulnꝰ palpanras querunt.
Unde & bene subditur: Et quasi in noc¬
te: sic palpabunt in meridię. Dies boni
oꝑis in prerimo exterius lucet: s quasi
in nocte palpant: quia liuoris sui intꝰ
tenebras tolerant. Peruenire ad aliqͣ
que rep̾hendant satagunt: detractio¬
nis aditũ quęrunt: s quia hunc inue¬
nire nͣ ualent. ceci exterius circũeunt.
Quod bene erprimitur. cũ loch ꝓtegen¬
tib angłis in domo eius ostiũ sodomite
ñ inuenerunt: sicut scriptũ ẽ. Uim fa¬
ciebant loth uehementissime: & iam
prorimũ erat ut frangerent fores. Et
iniserunt manũ uiri. & introdureruis
ad se loth. clauseruntq ostiũ: & eos qͥ¬
MO usq ad marimũ: ita ut ostiũ inue¬
nire ñ possent. Quid ẽ quod malis ad¬
uersantib intͣ domũ loch reducit᷑ &¬
munitur: nisi qđ iustꝰ quisq dũ pra¬

Expanded text:
te quod accusare possint inveniant. Sate quod accusare possint inveniant. Sana quidem membra conspiciunt: sed clausis cordis oculis vulnus palpantes quaerunt. Unde et bene subditur: Et quasi in nocte, sic palpabunt in meridie. Dies boni operis in proximo exterius lucet; sed quasi in nocte palpant, quia livoris sui intus tenebras tolerant. Pervenire ad aliqua, quae reprehendant, satagunt, detractionis aditum quaerunt; sed quia hunc invenire non valent, caeci exterius circumeunt. Quod bene exprimitur, cum Lot, protegentibus angelis, in domo ejus ostium Sodomitae non inciebant Loth vehementissime, et jam proximum erat ut frangerent fores, et miserunt manum viri, et introduxerunt ad se Loth, clauseruntque ostium, et eos qmo usque ad maximum, ita ut ostium invenire non possent . Quid est quod malis adversantibus, intra domum Lot reducitur et munitur, nisi quod justus quisque dum pra
Abbreviated transcription (Latin):
ris redẽptorẽ lingua infideliũ contu.¬
meliis lacessere nequaꝗͣ. cessat. S tc̃
os contrahet: cũ hoc quod ñ uult per
studiũ. ꝑ supplitiũ claudit. Quod tam̃
bene accipi. etiã de conuersis ꝑsecuto¬
rib pocest. Saluato enĩ pauꝑe. dum
egenus ad spẽ redit. contracto ore ini¬
anitas obmnute scit: quia resurrectio¬
nũ eius clarescente miraculo. dũ co¬
piosa multituda infideliũ credidit.
ã redẽptoris sui iniuriis contumelisq
Libet hec moralit̾ postposita iudorum
significatione transcurrere: atq a pra¬
uis goneralit̾ quomͦ agant᷑ indagare.
Iniquoꝵ quippe hominũ mentes cum
quedã ãꝓxunis uene gesta corspitius.
mertenso liuoris su eculeo torquentu:
Et geniẽ malitis się penã sustinent. cũ
bona in aliis cabescentes uident. Rec̾te
sep: inꝑximis dtĩ bona aꝑta considatT.
si qua mnala lateant. inuest ant: & sol¬
licitis inquisitionib laborant. siqͥd for¬

Expanded text:
ris Redemptorem lingua infidelium conturis Redemptorem lingua infidelium contumeliis lacessere nequaquam cessat. Sed tunc os contrahit, cum hoc, quod non vult per studium, per supplicium claudit. Quod tamen bene accipi etiam de conversis persecutoribus potest. Salvato enim paupere, dum egenus ad spem rediit, contracto ore, iniquitas obmutescit, quia resurrectionis ejus clarescente miraculo, dum copiosa multitudo infidelium credidit, a Redemptoris sui injuriis contumeliisquLibet haec moraliter, postposita Judaeorum significatione, transcurrere, atque a pravis generaliter quomodo agantur indagare. Iniquorum quippe hominum mentes cum quaedam a proximis bene gesta conspiciunt, in extenso livoris sui equuleo torquentur, et gravem malitiae suae poenam sustinent, cum bona in aliis tabescentes vident. Recte isaepe in proximis dum bona aperta considerant, si qua mala lateant investigant, et sollicitis inquisitionibus laborant, si quid for
Abbreviated transcription (Latin):
nus ad spẽ reducitur: quia humilis
fideliũ populꝰ redẽptore moriente. pa¬
uore concutit᷑: s resurgente. soliclatur :
Ipsos nãq pͥmos huiu̾s populi pac¬
ꝑes. elec̾tos uidelicet p̃dicatores. uisa
eius mors ꝑculit: s resurrectio oftensa
reparauit. Saluato gͦ pauꝑe spẽ egenꝰ
recipit: quia resurgente in carne dño.
fidelis quisq ad et̾nę uite fidutiam
conualescit. Sed ecce iã in manifesta os¬
tensione ueritas uenit: iã carnis mortẽ
ptulit. eãq resurgendo destruxit: iam
resurrectionẽ gła ascensionis honora¬
nimirũ equaninuit᷑ tolerat. ut alios
colerando conuertat: atq alios mini¬
me conuersos. qͣndoq districtiꝰ feriat.
Tunc enĩ lingua infideliũ ab effrena¬
cione uanę loquacitatis obmutescit:
cũ uenire eũ iustũ uidice̾ uiderit. quẽ
nunc iniuste iudicauit. Unde & be¬
ne subditur. Iniquitas autẽ contra
hec os suũ. Os enĩ suũ nunc iniqͥtas¬
adhuc dilatat: quia huimani gene¬

Expanded text:
nus ad spem reducitur, quia humilis fidelium populus, Redemptore moriente, pavore concutitur, sed resurgente solidatur. Ipsos namque primos hujus populi pauperes, electos videlicet praedicatores, visa ejus mors perculit, sed resurrectio ostensa reparavit. Salvato ergo paupere, spem egenus recipit, quia resurgente in carne Domino, fidelis quisque ad aeternae vitae fiduciam convalescit. Sed ecce jam in manifesta ostensione Veritas venit, jam carnis mortem pertulit, eamque resurgendo destruxit, jam resurrectionem gloria ascensionis honoranimirum aequanimiter tolerat, ut alios tolerando convertat, atque alios minime conversos quandoque districtius feriat. Tunc enim lingua infidelium ab effrenatione suae loquacitatis obmutescet, cum venire eum justum judicem viderit, quem nunc injuste judicavit. Unde et bene subdituhit os suum. Os enim suum nunc adhuc iniquitas dilatat, quia humani gene
Abbreviated transcription (Latin):
uitia securitas cocabat. Torpens qͥppe
aminus ꝑcussione tangitur ut erci¬
tecur. Quatinus qui stacũ suę recticu¬
dinis securus ꝑdidit. afflic̾tꝰ consi¬
detet quo iacet. Huic itaq ipsã asꝑi¬
tas cõirettionis: origo fit luminis. Uit
a lumine manifestantur. Argumen
tũ gͦ salutis. ẽ uis doloris. Hufẽ enim
qđ salomon ait. Curatio cessare faci¬
et peccata maxima. Hinc iterũ dicit
Quẽ diligit dñs castigat: flagellat aut̃
omẽm filiũ quẽ recipit. Huis tioce
angłica ad ioħem dñs loquit᷑. Ego

Expanded text:
vitia securitas caecabat. Torpens quippe vitia securitas caecabat. Torpens quippe animus percussione tangitur, ut excitetur, quatenus qui statum suae rectitudinis securus perdidit, afflictus consideret, quo cecidit. Huic itaque ipsa asperitas correptionis origo fit luminis. Undea lumine manifestatur . » Argumentum est ergo salutis vis doloris. Hinc est enim quod Salomon ait: « Curatio cessare faciet peccata maxima . » Hinc iterum dicit: « Quem diligit Dominus corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit . » Hinc voce angelica
Abbreviated transcription (Latin):
do lacerare ñ cessat. Sed tunc ini¬
quitas os suũ contrahit: cũ iustis
quanta suppetat gła recributionis
agnoscit. Tunc enĩ ei loqͥ contͣ bonos
ñ uacat: qr maloꝵ suoꝵ digna recri-¬
butione linguã tormenta ligant. Yn¬
supplitia euadat : ut ad ꝑhẽnẽ głam
panꝑ ascendat. debet hic assidis fla¬
gellis atteri : quatinꝰ iniditio ualeat
purgatꝰ inueniri. Ipso nãq infirmi¬
catis ñr̃e pondere. deorsũ cotidie du¬
cimur: nisi miscđia artificis ꝑsub¬
uenientia flagella releuemur: Unde
ri debeant uetita peccata. Sedã autẽ
saltẽ ꝑpetrata corrigere. S plerũq
culpas ñ solũ unminentes minime
uitamus. uerũ etiã nec cõmissas ag¬
noscimus: Et peccatoris mens tanto
altiꝰ tenebrescit quanto nec dãpnum
sue cecitatis intelligit. Unde fit ple¬
rũq diuini muneris langitate. ut
culpã pena sub sequatur & flageala
ocłos delinquentis aꝑiant. quos int̾

Expanded text:
do lacerare non cessat. Sed tunc inido lacerare non cessat. Sed tunc iniquitas os suum contrahit, cum justis quanta suppetat gloria retributionis agnoscit. Tunc enim ei loqui contra bonos non vacat, quia malorum suorum digna retributione linguam tormenta ligant. Unsupplicia evadat, et ad perennem gloriam pauper ascendat, debet hic assiduis flagellis atteri, quatenus in judicio valeat purgatus inveniri. Ipso namque infirmitatis nostrae pondere deorsum quotidie ducimur, nisi mira manu artificis per subvenientia flagella relevemur. Unde ari debeant vitia vitanda; secunda autem, saltem perpetrata corrigere. Sed plerumque culpas non solum imminentes minime vitamus, verum etiam nec commissas agnoscimus. Et peccatoris mens tanto altius tenebrescit, quanto nec damnum suae caecitatis intelligit. Unde fit plerumque divini muneris largitate, ut culpas poena subsequatur, et flagella oculos delinquentis aperiant, quos inter
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Duob autẽ modis ad culpã uiꝰ¬
quisq ꝑtrahitur. Ant delectatione¬
enĩ ducitur: aut terrore suꝑatur. Gla¬
dius nãq oris ẽ. imquicas ꝑsuasionis.
Manus aut̃ uiolenti ẽ adu̾sitas potestatis.
Sed quia ueracit̾ humilis qui hoc loco
pauꝑ uocat᷑ quo nulla huius mundi
ꝓspera appetit. co audent᷑ etiã aduer¬
sa cõcepnit: recte drͣ. Saluũ faciet de¬
gladio oriseoꝵ. & de manu uolenti
pauꝑem. Ac si aꝑte diceretur. Sio dc̃
in se mentes. humiliũ solidat ut eas
ad ꝑpetrandã nequitiã nec blandi¬
menta suasionũ ꝑtrahant: nec dolo¬
res. supplicioꝵ frangant. Spes qͥppe
inet̾nitatẽ animũ erigit: & idcirxo
nulla mala exterius quȩ tolerat sen¬
tit. Unde & subdit᷑. Et erit egeno
spes Ad cunus spei uidelicet frucᷤ¬
tũ cũ pauꝑ ꝑuenerit: om̃is elatꝰ ob¬
mutescit. Unde ad huc subdit᷑. In¬
iquitas aut̃ contrahet ossuũ. Nunc
enĩ malus bonis derogat: & recta que
agere negligit. hec in aliis obtrectan¬

Expanded text:
rum . Duobus autem modis ad culpam unusquisque pertrahitur. Aut enim delectatione ducitur, aut terrore superatur. Gladius namque oris est iniquitas persuasionis, manus autem violenti est adversitas potestatis. Sed quia veraciter humilis, qui hoc loco pauper vocatur, quo nulla hujus mundi prospera appetit, 199 eo audenter etiam adversa contemnit, recte dgladio oris eorum et de manu violenti pauperem. Ac si aperte diceretur: Sic in se Deus mentes humilium solidat, ut eas ad perpetrandam nequitiam nec blandimenta suasionum pertrahant, nec dolores suppliciorum frangant. Spes quippe in aeternitatem animum erigit, et idcirco nulla mala exterius quae tolerat sentit. Unde et subditur: Et erit egeno spes. Ad cujus spei videlicet fructum eum pauper pervenerit, omnis elatus obmutescit. Unde et adhuc subditur: Iniquitas autem contrahet os suum. Nunc enim malus bonis derogat, et recta quae agere negligit. haec in aliis obtrectan
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia udicantis legunt. Qui quod
suspicari fas ñ ẽ. qualitatẽ sibi ꝑcer cȩ
felicitatis ĩminuunt. si in regno posi¬
ti uolunt. qd̾ impleie nequaꝗͦ possuis.
Sed quisqͥs ad uite p̃cepta se dirigit. pri¬
usqͣ. p̃mia ęt̾na ꝑcipiat. hic iã initia
sequuturȩ in ꝑpetuũ securitatis degus¬
tat: ut antiquũ hostẽ ñ metuat: ut in¬
terueniente mortis articulo. uiolento seiꝰ
impẽtꝰ nullatenus ꝑ horrescat. Iustis nãq

Expanded text:
justitia judicantis legunt, qui, quod justitia judicantis legunt, qui, quod suspicari fas non est, qualitatem sibi perceptae felicitatis imminuunt, si in regno positi volunt quod implere nequaquam possunt. Sed quisquis ad vitae praecepta se dirigit, priusquam praemia aeterna percipiat, hic jam initia secuturae in perpetuum securitatis degustat; ut antiquum hostem non metuat, ut interveniente mortis articulo violentos ejus impetus nullatenus perhorresc
Abbreviated transcription (Latin):
mei. possidete paratũ uobis regnũ aconstitu¬
tione mundi. Inuastitate gͦ & fame iustꝰ
ridebit: quia cũ iniquos om̃s excrema ulti
o ꝑcutit. ipse de gła digne retributionis
hilarescit. Nec dãpnatis iã tunc ex huma¬
nitate cõpatitur: quia diuinę iustitiȩ per
speciẽ in herens inconeusso districtionis intimȩ
uigore solidat᷑. Crec̾tas nãq inclaritate
suꝑnȩ rec̾ticudinis electoꝵ mentes nul¬
la miscdia afficit. quia has a nuseriis al¬
ticudo beatitudinis alienas reddit. Un¬
de bene etiã ꝑ psalmistã dr̃. Uidebunt
iusti & timebunt. & suꝑ eũ ridebunt:
& dicent. ecce homo qui ñ posuit dm̃ ad¬
iutorẽ suũ. Iniquos enĩ iusti nc̃ uident¬
& metuunt: tunc uisuri sunt & ridebt᷑.
Iuia enĩ mͦ ad eoꝵ labi imitationẽ possuꝗ:
hic habent formidinẽ. Quia uͦ cdãpna¬
tis tcͣ procdesse nequeunt. illic ñ habent
cõpassionẽ. Et̃no itaq supplicio deditis
ñ esse miserendũ: in ipsa qua beati sur

Expanded text:
mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi . In vastitate ergo et fame justus ridebit; quia cum iniquos omnes extrema ultio percutit, ipse de gloria dignae retributionis hilarescit. Nec damnatis jam tunc ex humanitate compatitur; quia divinae justitiae per speciem inhaerens, inconcusso districtionis intimae vigore solidatur. Erectas namque in claritate supernae rectitudinis electorum mentes nulla misericordia afficit, quia has a miseriis altitudo beatitudinis alienas reddit. Unde bene etiam per Psalmistam dicitur: Videbunt justi et timebunt, et super eum ridebunt, et dicent: Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum . Iniquos enim justi nunc vident et metuunt, tunc visuri sunt et ridebunt. Quia enim modo ad eorum labi imitationem possunt, hic habent formidinem; quia vero damnatis tunc prodesse nequeunt, illic non habent compassionem. Aeterno itaque supplicio deditis non esse miserendum, in ipsa qua beati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
udus quippe aduersaniꝰ bestia t̾rȩ dr:
quia ad rapiendas mortis tẽpore pecca¬
coꝵ aniolentia crudelititis effera¬
t̃. Quos  uientes blandierĩ decipit.
sui potenciã uiuentes ñ tunent. Sc̃i & enĩ
uiri quia diuinę se formidini medullitꝰ
subdunt. om̃e de aduentu aduersarii pon-¬
dus timoris abiciunt. Hinc ẽ enĩ quod
psalmista dñm exorat. dicens. Neqͣndo ra¬
piat ut leo animã meã. Hinc rursũ ait.
Eraudi ds orationẽ meã cũ tribulor: atr¬
more inimici eripe animã meã. Uiuen¬
tes quippe ꝑfecti timent iudicẽ: ne mo¬
rientes metuant accusatorẽ. Bene gͦ dr̃
Et bestiã terre ñ formidabis. Ac si aꝑte di¬
ceretur: Quia blancdiente hoste. mͦ ñ uin¬
ceris: hunc seuientẽ postmodũ ñ timebis.

Expanded text:
lidus quippe adversarius bestia terrae dicitur, quia ad rapiendas mortis tempore peccatorum animas violentia crudelitatis efferatur. Quos enim viventes blandiens decipit, sui potentiam viventes non timent. Sancti etenim viri quia divinae se formidini medullitus subdunt, omne de adventu adversarii pondus timoris abjiciunt. Hinc est enim quod Psalmista Dominum exorat, dicens: Ne quando rapiat ut leo animam meam . Hinc rursus ait: Exaudi, Deus, orationem meam cum tribulor, a timore inimici eripe animam meam . Viventes quippe perfecte timent judicem, ne morientes metuant accusatorem. Bene ergo dicitur: Et bestiam terrae non formidabis. Ac si aperte diceretur: Quia a blandiente hoste modo non vinceris, hunc saevientem postmodum non timebis.
Abbreviated transcription (Latin):
merous: postea aut̃ fructũ pacatis¬
simũ excercitatis ꝑeã reddit iustitię
dolor & beatitudo: recte tam̃ nc̃ dr̃
Beatus homo qui corripitur adño:
Quia ꝑ hoc quod peccator dolore cor¬
rectionis premitur: quandoq ad
beatitudinẽ quȩ sine unt̾uentu est
cussionis eleuatur. Increpationem
dm̃ reprobat: quia hanc iniustẽ se ꝑ¬
peci accusat. Qui aut̃ ñ ꝓ purgatione
criminis. s ꝓ fortitudinis probatione
fcriuntur cũ causas suȩ ꝑcussionis
inquirunt. nequaquã increpationẽ
dnĩ reprobare dicendi sunt: quia
insemet ipsis satagunt uiuenire
qd nesciunt. Unde & beatꝰ iob ad
sionis uerbera erũpens. tanto de se
rectius iuditia ferientis int̾rogat:
quanto insemet ipso ueriꝰ causas
passionis ignoiat. Eliphat itaq qr¬

Expanded text:
ctum pacatissimum exercitatis per eam reddit justitiae . dolor et beatitudo, recte tamen nunc dicitur, Beatus homo qui corripitur a Domino; quia per hoc, quod peccator dolore correptionis premitur, quandoque ad beatitudinem, quae sine interventu est cussionis elevatur, increpationem Domini reprobat, quia hanc injuste se perpeti accusat. Qui autem non pro purgatione criminis, sed pro fortitudinis probatione feriuntur, cum causas suae percussionis inquirunt, nequaquam increpationem Domini reprobare dicendi sunt, quia in semetipsis satagunt invenire quod nesciunt. Unde et beatus Job ad sionis verbera erumpens, tanto de se rectius judicia ferientis interrogat, quanto in se ipso verius causas passionis ignorat. Eliphaz itaq
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾nũ. qui paratꝰ ẽ diabolo & angłis euis.
Iustꝰ gͦ ã flagello linguę.atq acalamitate
ueniente absconditur: quia in tanta di¬
strictione sententiȩ̨. blanda tunc iudicis
uoce refouet᷑. cũ dicit᷑. Esunui enĩ: & de¬
distiᷤᷤ mͥ manducare. Sitiui. & dedistis mͥ

Expanded text:
aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Justus ergo a flagello linguae atque a calamitate veniente absconditur, quia in tanta districtione sententiae blanda tunc judicis voce refovetur cum dicitur: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ: qđ ocłis ñ uidemus. Iudeiautem
aꝑta eius miracula uidenint: & ad huc
eũ quasi palpantes inquirebant. cũ
Situ es xp̃s: dic nob̾ palã. Ecce minicu¬
loꝵ lur ante ocłos aclerat: & tam̃ in
cordis sui tenebras offendentes adhuc
requirendo palpabant. Iuorũ nimi¬
rũ cecitas ad crudelitatẽ: crudelitas
etiã usq ad aꝑta oꝑa ꝑsecutionis erar¬
sit. S redẽptor humani generis: ꝑ se¬
cutoꝵ suoꝵ manib du teneri ñ potu

Expanded text:
irimus quod oculis non videmus. Judaei autem irimus quod oculis non videmus. Judaei autem aperta ejus miracula viderant, et adhuc eum quasi palpantes inquirebant, cum Si tu es Christus, dic nobis palam . Ecce miraculorum lux ante oculos aderat, et tamen in cordis sui tenebras offendentes, adhuc requirendo palpabant. Quorum nimirum caecitas ad crudelitatem, crudelitas etiam usque ad aperta opera persecutionis exarsit. Sed Redemptor humani generis persecutorum suorum manibus diu ten
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptoris nr̃i. dũ diuinȩ pietatis mi¬
racula cernerent. & tam̃ de eius diuiui.¬
tate dubitarent: in die tenebius passi
sunt: quia uisũ in luce ꝑdiderunt. Hĩc¬
ẽ qđ eos ipsa lur ad monet dicens. Aui¬
bulate dũ lucẽ habetis: ne uos tenebix¬
dea dr̃. Occidit eis sol: dũ adhuc essec
dies. Hinc ẽ quod uocẽ penitentiũ inse
ꝓpħa iterũ sũpsit dicens. Impeguius
meridie. quasi intenebris: in caligino.¬
sis quasi mortui. Hinc iterũ dicit
Custos qͥd de nocte: custos quid de no¬
cteͦ Dirit custos. Uenit mane & nor.
De nocte & enĩ custos uenit: quia huma¬
ni genens ꝓtec̾tor. & manfestus in air
ne apparuit: & tam̃ hunc p̾ssa ꝑfidię
suȩ tenebris uidea minime agnouit.
U bi bene ex uoce custodis addit᷑. uenit
lux mundo inclaruit. & tam̃ in corde
infideliũ uetusta cecitas remansit. Be¬
ne aut dr̃ quasi in noc̾te. sic palpaburł
inmeridie. Hoc quippe palpando exqͥ¬

Expanded text:
Redemptoris nostri, dum divinae virtutis miRedemptoris nostri, dum divinae virtutis miracula cernerent, et tamen de ejus divinitate dubitarent, in die tenebras passi sunt, quia visum in luce perdiderunt. Hinc eos ipsa Lux admonet dicens: « Abulate dum lucem habetis, ne vos tenebdaea dicitur: Occidit ei sol, cum adhuc esset dies . Hinc est quod vocem poenitentium in se propheta iterum sumpsit, dicens: Impegimus meridie quasi in tenebris, in caliginosis quasi mortui . Hinc iterum dicit: Custos quid de nocte? custos quid de nocte? Dixit custos: Venit mane et nox . De nocte etenim custos venit, quia humani generis protector et manifestus in 197 carne apparuit, et tamen hunc pressa perfidiae suae tenebris JudUbi bene ex voce custodis additur: « venlux mundo inclaruit, et tamen in corde infidelium vetusta caecitas remansit. Bene autem dicitur, quasi in nocte sic palpabunt in meridie. Hoc quoque palpando exqu
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit dñs fecit. incelo & intr̃a. Huic
salomon ait. Nonẽ sapientia. ñ est pru¬
cdentia: ñ ẽ consiliũ contra dñm. Restat¬
uoluntatis inquiramus. Cui uidelicet
cognite debet nr̃a actio deuote famu.¬
lari: & quasi ducẽ sui itineris ꝓsequi:
ne ei ecia niolens seruiat. si hanc suꝑbieis
declinat. Uitari enĩ uis suꝑni consili ne¬
qͣquã potest᷑ s magna sibi uirtute hanc
cẽꝑat qui se sub eius nutib refrenat: eiꝰq¬
que sibi pondera leuigat. qui hanc sub¬
iecto cordis humero uolens portat.
Ded quia ꝑsecutoꝵ suꝑius memoriã feci¬
mus: qualit᷑ etiã ea que subiuncta sunł
eoꝵ cecitati congruant. ostendamus.
SeꝗR. Per diẽ incurent tenebras & quasi
in nocte. sic palpabunt inmeridie. Per
diẽ tenebras incurrunt: qͥa in ipsa ue¬
ritatis p̾sentia ꝑfidiȩ eirore cecati sunt
Clare quippe ꝑdiẽ cernitur: ꝑ noctẽ uͦ.
nr̃a acies obscuratur. Persecutores igit᷑

Expanded text:
voluit Dominus fecit in caelo et in terra. Hinc voluit Dominus fecit in caelo et in terra. Hinc Salomon ait: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominvoluntatis inquiramus, cui videlicet cognitae debet nostra actio devote famulari, et quasi ducem sui itineris persequi, ne ei etiam nolens serviat, si hanc superbiens declinat. Vitari enim vis superni consilii nequaquam potest; sed magna sibi virtute hanc temperat, qui se sub ejus nutibus refrenat; ejusque sibi pondera levigat, qui hanc subjecto cordis humero volens portat. Sed quia persecutorum superius memoriam fecimus, qualiter etiam ea quae subjuncta sunt, eorum caecitati congruant, ostendamus.« Per diem incurrant tenebras, et quasi in nocte, sic palpabunt in meridie . » Per diem tenebras incurrerunt: qui in ipsa veritatis praesentia, perfidiae errore caecati sunt. Clare quippe per diem cernitur, per noctem vero nostra acies obscuratur. Persecutores igitur
Abbreviated transcription (Latin):
liti sunt. Intulerunt morte: ut ab eo ab¬
sciderent fideliũ deuotionẽ s inde fides
creuit: unde se hanc extinguere infide¬
liũ crudelitas credidit. Gũq se estimatł
eius miracula ꝑsequendo abscid̾e: Hec
nimirũ cõpulsi sunt nesciendo dilatare.
coꝵ: quando & hoc ad piecatis sue obseqͥ¬
ũ redegit. quod contia illũ humana crude¬
caliũ acta disponens. alia concedit propi¬
tius  alia ꝑmiteit intꝰ atq ea que ꝑmit¬
tit sic tolerat ut hec in sui consilii usũ
& qđ sine uoluntate dĩ agitur. uolun¬
tati cdĩ. contrariũ ñ sit: quia dũ in bonũ
usũ mala fac̾ta uertuntur: eiꝰ consilio
militant. etiã que eiꝰ consilio repugnnł.
Hinc enĩ ꝑ psalmistã dr̃. Magna oꝑa dñi:
ex quisita in om̃s uoluntates eius. Sic
ab hominib agitur. eiꝰ uoluntas erqͥrat᷑.
Nã sepe inde ꝑficit᷑: unde repelli puta.¬
batur. Hinc rursũ dicit. Om̃ia quec̃q

Expanded text:
liti sunt; intulerunt mortem, ut ab eo abliti sunt; intulerunt mortem, ut ab eo abscinderent fidelium devotionem; sed inde fides crevit, unde hanc se exstinguere infidelium crudelitas credidit; cumque se aestimant ejus miracula persequendo abscindere, hanc nimirum compulsi sunt nesciendo dilatare.eorum, quando et hoc ad pietatis suae obsequium redigit, quod contra illum humana crudetalium acta disponens, alia concedit propitius, alia permittit iratus; atque ea quae permittit, sic tolerat, ut haec in sui consilii usum et quod sine voluntate Dei agitur, voluntati Dei contrarium non sit, quia dum in bonum usum mala facta vertuntur, ejus consilio militant etiam quae ejus consilio repugnant. Hinc enim per Psalmistam dicitur: Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus . Sic ab hominibus agitur eius voluntas exquiratur, nam sepe inde perficitur, unde repelli putabatur. Hinc rursum dicit: Omnia quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
deamus quid ꝓuidendo ꝓhibuit qͥd
ꝓhibendo ꝓuocauit. Certe cũ ad re¬
tiũ conflueret: cũ sacerdotes popłi inui.¬
dię facib accensi mudũ post eũ ire ꝓ¬
clamarent dicentes: uidetis quia nicħ
proficimus. ecce mundus totus post eũ
abiit: ut ab illo iũ tante conuersionis
absciderent. finire eius potentiã inorte
conatisunt. dicentes. Ex pedit ut unus
homo mouatur: & ñ cota gens ꝑeat S.
redẽptoris mois. ad coniunctionẽ sui
corporis. id est eccłe ualuit: ñ ad seꝑati¬
onẽ. Unde & ꝑ legẽ turturi. ł colunbe.
in figura nr̃i sacrifitii. secari gutur p̃¬
cipitur: & ñ penitꝰ abscidi. ut & post mor¬
tẽ corpori caput inhereat: quia uidelicet
mediator dĩ & hominũ id est caput om̃i¬
ũ nr̃m. & uera emnundationis hostia. un¬
de ꝓ nob̾ mortẽ ꝑtulit. inde nob̾ uerius
inhesit. Post sectionẽ gͦ caput turturis
nec mors int̾ueniens diuidit. P̾ er secu¬
tores gͥ ꝑegerunt hoc qđ ꝑnitiose mo¬

Expanded text:
endo prohibuit, quid prohibendo provocavit. Certe cum ad Returba conflueret, cum sacerdotes populi, invidiae facibus accensi, mundum post eum ire proclamarent dicentes: Videtis quia nihil proficimus, ecce mundus totus post eum abiit ; ut ab illo vim tantae concursionis absciderent, finire ejus potentiam morte conati sunt, dicentes: Expedit ut unus homo moriatur, et non tota gens pereat .conjunctionem sui corporis, id est Ecclesiae valuit, non ad separationem. Unde et per legem turturi vel columbae in figura nostri sacrificii secari guttur praecipitur , et non penitus abscidi, ut et post mortem corpori caput inhaereat; quia videlicet enim Dei et hominum, id est caput omnium nostrum, et verae mundationis hostia, unde pro nobis mortem pertulit, inde nobis verius inhaesit. Post sectionem ergo caput turturis nec mors interveniens dividit. Persecutores igitur peregerunt hoc quod perniciose mo
Abbreviated transcription (Latin):
accusando tradiderunt. quẽ traditũ
gentiles occiderunt: pocest ꝑ oris gladi¬
uĩ. accusantiũ hebroꝵ lingua signan:
de quib ꝑ psalmistã dr̃ : filii homi¬
nũ dentes eoꝵ arma & sagietȩ: a. lin¬
gua eoꝵ machera acuta. Qui euangłio
eciã teste clamauerunt. Crucifige̾
crucifige. Per uiolenti uͦ manũ ips
crucifigens gentilitas exprimitur: que
in redẽptoris morte. hebieoꝵ uoces
oꝑe expleuit. Ds̃ itaq hunc pauꝑem
& de uolenti manu. & de oris gladio
saluũ fecit: quia uidelic& redẽptor nr̃
& uires gentiliũ. & linguas uideoꝵ mo¬
riendo ex humanitate ꝑtulit: s ex di¬
iunitatis suę potentia resurgendo su¬
ꝑauit. Qua uidelicet resurrectione qͥd¬

Expanded text:
accusando tradiderunt, quem traditum gentiles occiderunt , potest per oris gladium accusantium Hebraeorum lingua signari, de quibus per Psalmistam dicitur: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum muchaera acuta ; quia Evangelio etiam teste clamaverunt: Crucifige, crucifige . Per violenti vero manum, ipsa crucifigens gentilitas exprimi potest, quae in Redemptoris morte Hebraeorum voces opere implevit. Deus itaque hunc pauperem et de violenti manu, et de oris gladio salvum fecit; quia videlicet Redemptor noster et vires gentilium, et linguas Judaeorum moriendo ex humanitate pertulit, sed ex divinitatis suae potentia resurgendo superavit. Qua videlicet resurrectione q
Abbreviated transcription (Latin):
litis uitã se excinguere credidit: uirtu¬
tis eius głam inde cumulauit. S qͥa
ñr̃iꝗ astute aliqͥd sapere eciã electi moli¬
untur: libet ad mediũ aliũ sapientẽ de¬
ducere: & qͦ sinu int̾ni consilii astutia
morcaliũ cõp̾hendit᷑. demonstrare. P̾tui¬
dent̾ quippe ionas saꝑe uoluit: cũ ad
p̃dicandã niniuitis penitentiã miseꝰ
quia electis gentib udeã deseri timu.¬
it. p̃clicationis offitiũ implere rerusa.¬
uit. Nauẽ petiit fugere tarsis elegit.
Sed protinꝰ tẽpestas exoritur sors mittit᷑:
ut uidelicet cognoscat᷑. cuiꝰ mare cul.
pa turbaret᷑. Ionas inculpa dep̃hendi¬
tur: in ꝓfundũ mergitur cȩto sorbent¬
te cdeuorat᷑: atq illuc gestante belua
ꝑuenit. qͦ ire sponte cõtẽpiut. Ecce fu¬
gitiuũ dĩ tẽpestas inuenit: sors ligat. ⁊¬
mãre suscipit: belua includit. Q qͥa
actori suo obedire renititur: ad locũ
qͦ missus. fuerat. suo reus caixere por¬

Expanded text:
litis vitam se exstinguere credidit, virtulitis vitam se exstinguere credidit, virtutis ejus gloriam inde cumulavit. 31. Sed quia nonnunquam astute aliquid sapere etiam electi moliuntur, libet ad medium alium sapientem deducere, et quomodo in internis consiliis astutia mortalium comprehendatur, demonstrare. Prudenter quippe Jonas sapere voluit, cum ad praedicandam Ninivitarum poenitentiam missus, quia electis gentibus Judaeam deseri timuit, praedicationis officium implere recusavit . Navim petiit, fugere Tharsis elegit; sed protinus tempestas exoritur, sors mittitur, ut videlicet cognoscatur cujus culpa mare turbetur. Jonas in culpa deprehenditur, in profundum mergitur, ceto sorbente devoratur, atque illuc gestante bellua pervenit, quo ire sponte contemnit. Ecce fugitivum Dei tempestas invenit, sors ligat, mare suscipit, bellua includit, et quia auctori suo obedire renititur, ad locum quo missus fuerat, suo reus carcere por
Abbreviated transcription (Latin):
gere: unde hanc moliti sunt astute cõ¬
mutare. Sic sic diuinũ consiliũ dũ de¬
uitatur. implet᷑: sic humana sapienti¬
qd̃ diuinitꝰ dispositũ fuerat. cauendo
factũ ẽ. ut eueniret. Humana gͦ sapi¬
entia in se ipsa cõpͣhensa ẽ: que uolun¬
tati dĩ.unde ꝑ uitentionẽ resticit. inde
suã ei in coniugiũ filiã spopondit : acq in
eius dotẽ. cencũ dar ab eo phylistinoꝵ pͣ
putia peciit: ut cũ prouocatꝰ miles ultiu
se ercrescere quereret. inimicoꝵ gladus
traditꝰ uitã finiret. Sicut scrptũ ẽ. Non
habet itx necesse. sponsalia. nisi tantũ
centũ p̃putia phylistinoꝵ: ut fiat ultio
de inimicis regis. Poiro saul cogitabat
tradere clauid inmanꝰ pliy listinoꝵ: s
cdauid dispositionis intime fauore ro¬
boratꝰ.centũ se dare ꝑhibuit: & ducen¬
ta p̃putia reportauit. Cuius nimirũ
uidentia in sapientię suę ẽ consdio cõ¬
p̃hensus. Quia unde succrescentis mi¬

Expanded text:
gere, unde hanc moliti sunt astute comgere, unde hanc moliti sunt astute commutare. Sic divinum consilium dum devitatur, impletur; sic humana sapientiquod divinitus dispositum fuerat, cavendo factum est ut eveniret. Humana ergo sapientia in se ipsa comprehensa est, quae voluntati Dei, unde per intentionem restitit, inde suam ei in conjugium filiam spopondit, atque in ejus dotem centum dari ab eo Philistinorum aeputia petiit: ut cum provocatus miles ultra se exercere quaereret, inimicorum gladiis traditus vitam finiret, sicut scriptum est: Non habet rex necesse sponsalia, nisi tantum centum praeputia Philisthinorum, ut fiat ultio de inimicis regis. Porro Saul cogitabat tradere Daonis intimae favore roboratus, centum se dare perhibuit, et ducenta praeputia reportavit. Cujus nimirum na providentia in sapientiae suae est consilio comprehensus; quia unde succrescentis mi
Abbreviated transcription (Latin):
sonnator^uenit: uenite occidamus eum:
i uidcamus quid illi ꝓderunT somua sua.
Cũq se eius dñio subici metuunt: sonnia¬
torẽ in puteũ deponunt: eũq ismahe¬
litis transeuntib uendunt. Iui in egyꝑ¬
tũ ductus. seruituti sub ditꝰ lurune accu¬
satione dãpuatꝰ castitatis merito ad uitꝰ
est. Per suꝑnã uͦ sapientiã ꝓuidus fru¬
menta congessit: & future ꝑiculo neces¬
sitatis obuiauit. Cumq in orbe̾ fames
irruit: de alimentoꝵ p̃paratione solli¬
citꝰ iacob filios i egiptũ misit. Nui fui¬
mentoꝵ dispensationi p̃positũ ioseph
nescientes. inueniunt: atq ut incixren
nẽ: pensemus qͦmͦ sapientes in ipsa sua
astutia uis diuina cõp̃hendat. Ido ab
eis ioseph uenclitꝰ fuerat. ne adoraretur:
s ido est adoratꝰ. quia uenditꝰ. Astute nã¬
q aliquid agere ausi sunt. ut dĩ consiliũ
mutaretur s diuino uiditio qđ dedina¬
re conati sunt. renitendo seruierunt. In¬
de quippe coacti sunt. dĩ uoluntatẽ ꝑa¬

Expanded text:
or ille venit; venite, occidamus eum, et videamus quid illi proderunt somnia sua. Cumque se ejus dominio subjici metuunt, somniatorem in puteum deponunt, eumque Ismaelitis transeuntibus vendunt. Qui in Aegypto ductus servituti subditus, luxuriae accusatione damnatus, castitatest; per supernam vero sapientiam providus frumenta congessit, et futuro periculo necessitatis obviavit. Cumque in orbem fames irruit, de alimentorum praeparatione sollicitus Jacob filios suos in Aegyptum misit: qui frumentorum dispensationi praepositum Jonescientes inveniunt, atque ut mererentnem, pensemus quomodo sapientes in ipsa sua astutia vis divina comprehendat. Ideo ab eis venditus fuerat Joseph, ne adoraretur; sed ideo est adoratus, quia venditus. Astute namque aliquid agere ausi sunt, ut Dei consilium mutaretur; sed divino judicio, quod declinare conati sunt, renitendo servierunt. Inde quippe coacti sunt Dei voluntatem pera
Abbreviated transcription (Latin):
mana sapientia inflati. dũ desid̾iis sius
diuina uiditia contraire conspitiunt:
astutis eis reluc̾tari machinationib co¬
nantur: Et quo ad uotũ suũ nĩ suꝑue
dispensationis incorqueant. callidis co¬
gitationib insistunt: subtiliora consi¬
lia exquirunt. Sed inde uoluntatem
clĩ ꝑagunt. unde hanc ummutate con¬
tendunt᷑ atq oñipotentis dĩ consilio
dũ resistere nituntur obsequunt᷑. Quia
sepe & hoc eius dispositioni apte mi¬
litat. qđ ei ꝑ humanũ studiũ friuole
resultat. Sapientes gͦ dñs in ipsa eoꝵ
astutia cõp̃hendit: quando eiꝰ consilus.
humana facta etiã tunc congrue ser¬
uiunt. cũ resistunt. Quod meliꝰ osten¬
quod suo manipulo. frm eius se manipu¬
li prosternebant. Sonniũ uiderat: quod
sol & luna se cũ reliquis stellis adorabaNt.
Que quia pur fr̃ib reculit: eoꝵ coida ꝑ¬
tinus futuit uñationis inuidia cimor¬
q ꝑcussit. Cũq ad se hunc uenur con¬

Expanded text:
mana sapientia inflati, dum desideriis suis divina judicia contraire conspiciunt, astutis eis reluctari machinationibus conantur; et quo ad votum suum vim supernae dispensationis intorqueant, callidis cogitationibus insistunt, subtiliora consilia exquirunt; sed inde voluntatem Dei peragunt, unde hanc immutare contendunt; atque omnipotentis Dei consilio, dum resistere nituntur, obsequuntur, quia saepe et hoc ejus dispositioni apte militat, quod ei per humanum studium frivole resultat. Sapientes ergo Dominus in ipsa eorum astutia comprehendit, quando ejus consiliis humana facta etiam tunc congrue serviunt, cum resistunt. Quod melius ostenquod suo manipulo fratrum ejus se manipuli prosternebant ; somnium viderat, quod sol et luna se cum reliquis stellis adorabant. Quae quia pure fratribus retulit, eorum corda protinus futurae dominationis invidia pavorque percussit. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
ut aꝑte m&nsttet᷑. quia ipse initia fundam̃¬
tũ posuit. quia solicditate celestis perrie
alienꝰ fuit. Quasi firma tadice stultus atcoł¬
litur. quando hic tẽporali ꝓspitate fulcit᷑ ut:
om̃e qđ appeut assequatur: aduersa nulla suffi¬
neat bontra infirnes sine repugnatione p̃ua¬
ad maiora cõmoda ei peiori sẽꝑ actione ꝑucra¬
at i inde uã uite deserit. inde ad tĩpus fe¬
corispitiunt trepidant : & aꝑud semec iꝑsos:
peccantiũ psꝑitate turbatr intꝰ ingressibus
menas mitant. Quoꝵ ꝓfecto spẽm sũpsit:
psalmiste. uũ dicatx. Cei aut̃ pene motist̃
pedes pene esfusi sunt gressus mer qͥã Zela¬
ui in peccncorib. pace̾ peeato ꝑ iudens Cũ

Expanded text:
ut aperte monstraretur quia ipse in terra fundamentum posuit, qui a soliditate coelestis patriae alienus fuit. Quasi firma radice stultus attollitur, quando hic temporali prosperitate fulcitur; ut omne quod appetit assequatur, adversa nulla sustineat, contra infirmos sine repugnatione praevaad maiora commoda ex peiori semper actione succrescit, & vnde vitæ viam deserit, inde ad tempus conspiciunt, trepidant, et apud semetipsos peccantium prosperitate turbati, intus in gressibus mentis nutant. Horum ergo speciem sumpsit Psalmista, cum diceret: Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei; zelavi in peccatori
Abbreviated transcription (Latin):
habitisunt ꝓ nomine iħu contumeliam
pati. Quid gͦ eoꝵ mentib labor ẽ quib & pe¬
na uerberũ labor nͥẽ : Homo ꝗͦ ad laborẽ
nascitur: quia ille huiꝰ mundi ueracit᷑
mala sentit. qui eiꝰ bona inbiant̾ appecit.
Nã cuius mens ad alta suspendit᷑. sub ipsa
ẽ quicquid exteriꝰ contͣ ipsã mouecur. Be¬

Expanded text:
am pati . Quid ergo eorum mentibus labor est, quibus et poena verberum labor non est? Homo ergo ad laborem nascitur, quia ille hujus mundi veraciter mala sentit, qui ejus bona inhianter appetit. Nam cujus mens ad alta suspenditur, sub ipsa est quidquid exterius contra ipsam movetur.
Abbreviated transcription (Latin):
borũ mentes ꝑuersis cogitationib sẽꝑ inui¬
gilant: s plerũq eis suꝑna dispensatio ob¬
uiat. Et quãus pͣuitatẽ consilii nec fiad̾¬
ti aduersicatib cornigant: ne tam̃ contra
bonos p̃ualeant. eorũ uires refrenat. Quos
contra miro iuditio agitur. ut effec̾tu qͥ¬
dẽ praui oꝑis careant: & tam̃ iuste senten¬
tiȩ udicis reos conscientia addicat. Quod
gͦ mala cogitant. quid ipsi faciant ostñ¬
dunt. Quod uͦ implere mala nequeud̃:
hii contra quos cogitauerant defencdun¬
tur. Unde adhuc sublitur:. Qui cõpre¬

Expanded text:
sis cogitationibus semper invigilant, sed plerumque eis superna dispensatio obviat; et quamvis pravitatem consilii nec fracti adversitatibus corrigant, ne tamen contra bonos praevaleant, eorum vires refrenat. Quos contra miro judicio agitur, ut effectu quidem pravi operis careant, et tamen justae sententiae judicis reos conscientiae addicat. Quod ergo mala cogitant, quid ipsi faciant ostendunt; quod vero mala implere nequeunt, hi contra quos cogitaverant, defenduntur. Unde et adhuc