comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim in uenco peratua plena corã dõmeo
quia igi turplena corãdo eius opera in uen¬
tu non fuerant. moritura reliqua &iam
quaeerant gesta p̃dicebat. So quod mor¬
tis in nobis ẽ aduitã non accenditur hoc
&liũ ex tinguitur quod quasi ud uiuum
ten&ur. Qui non rigide intentione mo
nadi professi onesectintꝰ quanto suꝑ¬
niamoris ꝓpositũ disso luteapp&unt
tanto procliuius admundiamorem denuo
reducuntur. Nam professio non perfecta
p̃sentis uiterep&it desideria. Inquib:
& sinondum se monachus cillig& ope¬
re. ium tamen ulligatꝰ cogitationis
amore. Longe quippe aidõ est animꝰ
cui haec adhuc uita dulcis est.
um mamonachi uirtus humi¬
litas summum uitium eius suꝑbicẽ:
tuncutem sequis que monachumiu di¬
c& quandose minimum existimaue¬
rit &iam cummiore uirtutum
operagesserit : Quimundum defer
& tamen uirtutes prȩceptorum sine
cordis humilitate seqͥuntur : istiqua¬
si de excelso gruuius corruunt quia

Expanded text:
enim invenio opera tua plena coram Deo meo enim invenio opera tua plena coram Deo meo . Quia igitur plena coram Deo ejus opera inventa non fuerant, moritura reliqua etiam quae erant gesta, praedicebat. Si quod mortis in nobis est, ad vitam non accenditur, hoc etiam exstinguitur quod quasi adhuc vivum tenetur. nachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe a Deo est animus, cui haec adhuc vita dulcis est. umma monachi virtus, humilitas; summum vitium ejus, superbia est. Tunc autem se quisque monachum judicet, quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. Qsed tamen virtutes praeceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso graviter corruunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
onnullimonachorũ mundi quidẽ acti¬
ones fugiunt: sed nullis uirtucibus ex¬
ercentur : Hinimorũ torpore non stu¬
dio dormiunt  Etid circo interna non con¬
cupiscunt: qui a caput non in lapide
sed interra posuerunt : Plerũq: mona¬
chis contingit ut quanto securius ab
externis actionib: cessant. tanto la¬
tius inmundae in secogititiones ftrepi¬
tũ ꝑotium congregant : Vnde scbiuda eȩ
specie ꝑ proph&ũ torpens otio anima
cessatur: hostes ergo subbatiuudentes
iñridunt cumm aligni sp̃s ipsaua catio¬
nis otia ad cogitationes in licitus ꝑtra¬
Quimollis & dissolutus ẽ in operesuo fra¬
ter est sua opera dissipantis. Inchoata
hona fortis operuntis manus ad ꝑfectio¬
nem non sub leuat sipsa o perandire¬
missio contrahoc quod operatũ est pug¬
nat. Monachus quic oeptabona districte
non & sequit dis solutione neglegentiae
manũ destruentis imitatur : Sardis ele¬
siae ab angela dicitur. Esto uigilans & con¬
firma c&era quae moritura erant : Non

Expanded text:
onnulli monachorum mundi quidem actiones fugiunt, sed nullis virtutibus exercentur. Hi nimirum tepore, non studio, dormiunt, et idcirco in terra conspiciunt, quia caput non in Lapide, sed in terra posuerunt. 239 Plerumque monachis contingit ut quanto securius ab externis actionibus cessant, tanto latius immundae in se cogitationis strepitum per olium congerant. Unde sub Judaeae specie per prophetam torpens otio anima cessatur. Hostes ergo Sabbata videntes irrident, cum maligni spiritus ipsa vacationis otia ad cogitationes illicitas perQui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera disbona fortis operantis manus ad perfectionem non sublevat, si ipsa operandi remissio contra hoc quod operatum est pugnat. Monachus qui coepta bona districte non exsequitur dissolutione negligentiae manum destruentis imitatur. Sardis Ecclesiae ab angelo dicitur: Esto vigilans, et confirma caetera, quae moritura erant: non
Abbreviated transcription (Latin):
adexemplum nrũ dr̃ proposuit ut quanto
deimitatione eotũ conferrpossunt nobisius¬
titiae praemia : Tanto deꝑseuerantia mali
sint grauiora tormenta sienimad bonuin¬
citamentũ diuina quibus ad moneremur
p̃ceptadeessent ꝓ lege nobis scorũ exemipla
sufficerent : At contra dum&ds̃ nos p̃ceptis
suis ad moneat & uitaescõrũ bonioperis Nob̵
exempla proponat : Nulla est iam dereato
excusatio quia & lexdi aures nostras cotidie
pulsat & factorũ documenta bonorum. Cordis
nr̃i intima prouocat : & si prauorũ saepese¬
cuti sumus exempla cur nonimite mursco¬
rũ digna & dõplacita facta : & siapti fuimꝰ¬
imitari iniquos inmalũ curpigrisumus
imitari iustos inbonum Grandus est ds̃ut¬

Expanded text:
ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est jam de reatu excusatio, quia et lex Dei aures nostras quotidie pulsat, et factorum documenta bonorum cordis nostri intima provocant. 7. Et si pravorum saepe secuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
rensibus iurgus in uoluuntꝰ & prosuorũtem¬
porali s alute suas anim ar ꝑdunt. interdumor¬
dinata dis cr&ioẽ dumnegatꝰ maximo qđ presta¬
tur extranco ut noueris non prohiberipi&a¬
tir officium sed negari carnalitatis affectum
Id conuersionem seu correctionẽ most alium
multo prosunt exemplabonorum Nam
antiũ nonqueunt perficere adbeneui uendu
rũ qua eimitentur ad melius sed ꝓponun
sibi exempla malorum. qua e ad siorũ mo¬
rum ꝑuersitatem utantur in peuos obhane
utilitatẽ scribuntur scõrũ ruinae &s repa¬
rationes ut spemfaciant salicas humanie
nequis quã post lapsum paenitendo dispe¬
r& ueniam. dum conspicit scõrum repa¬
rationem fuisse&iiam postruinam. sciaN
flagitiodediti ad quam uti litatem eorum
exempla proponantur scõrũ. scilic& ut aut
sint quos imitentur ad reparationem aut
ceste ex eorũ comparatione durius de in obe¬
dientia puniant᷑ propterea uistutes scorũ

Expanded text:
rensibus jurgiis involvuntur, et pro suorum temrensibus jurgiis involvuntur, et pro suorum temporali salute animas suas perdunt. 5. Interdum ordinata discretio est, dum negatur proximo quod praestatur extraneo, ut noveris, non prohiberi pietatis officium, sed negari carnalitatis affectumd conversionem seu correctionem mortanum multum prosunt exempla bonorum. antium non queunt proficere ad bene vivendurum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perversitatem utantur in pejus. 3. Ob hanc utilitatem scribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salutis humanae, ne quisquam post lapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
Hiqui prodĩ timore saoculo renuntiant &¬
tamencurisrerum familiarium inplicantꝰ
quantose rerumstudiis occupant: tanto
a caritatediuina se separant quisimul&
terrenis parerecuris & diuinis exercere
student utrumq compl&i simul nonualett
Namduascuras paricer inessepectori hu¬
mano nom posse & duobus seruientem
dominis uni placere difficileposse .NI¬
si prius a secr& ioribus cordis expellatur
inportuna saeculariũ multitudo curarũ
Anima quae intrinsecur iac& nequaquã
resurg& Namdum seperinnumeris scłi
cogitationes as pargit ad considerationẽ
sui senullatenur colligit. quidam dum¬
pinquorum utilitates procurant adi amo¬
re seseparant. Vir spitalis ita prodes sed eb&
sua e propinquitati. ut dumillis gratiã carnis
praestarestud& ipsea spĩtali proposito ne¬
qua quã declin&. Multienĩmonacharum amore
parentum non solũter reniscuris sed &iam fo¬

Expanded text:
Hi qui pro Dei timore saeculo renuntiant, et Hi qui pro Dei timore saeculo renuntiant, et tamen curis rerum familiarium implicantur, quanto se rerum studiis occupant, tanto a charitate divina seipsos separant. Qui simul et terrenis 308 parere curis et divinis exerceri student, utrumque complecti simul non valent. Nam duas curas pariter inesse pectori humano non posse; et duobus servientem dominis, utrique placere difficile est. 2. Nisi prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus jacet, nequaquam resurget. Nam dum se per innumeras saeculi cogitationes spargit, ad considerationem sui se nullatenus colligit. 3. Argupinquorum utilitates procurant, a Dei amore se separant. 4. Vir spiritualis ita prodesse debet suae propinquitati, ut dum illis gratiam carnis praestare studet, ipse a spirituali proposito nequaquam declinet. Multi enim monachorum amore parentum non solum terrenis curis, sed etiam fo
Abbreviated transcription (Latin):
ad tollitur si curarum tumultibus coro¬
nucinin fimis occupatur. quidenim dedo
occupata obtineat quaed eillo ad praehendore
aliquid &iamuacans laborat: Beneautem
perpsalmis tamdicitur. Vacate & uid& e
qmĩ egosumds̃ quia quiua caredõ nogligit
suo sibi iudio lumen eius uisionis abscondit
Monachi qui rebus temporalibus occupantꝰ
tunc bene exteriora disponunt cum solli¬
cite adinteriora refugiunt. Cum nequa¬
quam foras perturbationum strepitur
diliguntꝰ sed apudsem & ipsos intusin
tranquillitatis sinurequiescunt. Prauae
monachorũmentes temporalium rerum
tumultus intrasem& ipsas uersare non
cessant &iam cumuacant. Incogitatio¬
ne enim seruant depicta qua eamant
& quamuis nihil exterius faciant apud se¬
m& ipsortamen subpondere inqui& e
qui& ir elabarant. quibus si earundem
rerum administratio p̃beatur sem&i p¬
sas funditus deserunt & fugraua haec
temporalia perintentionis cursum conti
nuis cogitationum passibus sequuntur

Expanded text:
attollitur, si curarum tumultibus contattollitur, si curarum tumultibus continue in infimis occupatur. Quid enim de Deo occupata obtineat, quae de illo apprehendere aliquid etiam vacans laborat? Bene autem per Psalmistam dicitur: Vacate, et videte quoniam ego sum Deus : quia qui vacare Deo negligit, suo sibi judicio lumen ejus visionis abscondit. Monachi, qui rebus temporalibus occupantur, tunc bene exteriora disponunt, cum sollicite ad interiora refugiunt; cum nequaquam foras perturbationum strepitus diligunt, sed apud semetipsos intus in tranquillitatis sinu requiescunt. Pravae monachorum mentes temporalium rerum tumultus intra semetipsas versare non cessant, etiam cum vacant. In cogitatione enim servant depicta quae amant, et quamvis nihil exterius faciant, apud semetipsas tamen sub pondere inquietae quietis elaborant. Quibus si earumdem rerum administratio praebeatur, semetipsas funditus deserunt; et fugitiva haec tempnuis cogitationum passibus sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
lis deb& eẽ & tristis. scilic& ut ꝑhu
militatem non superbiat . & per utilẽ
merorem coradlasciuiam non dis¬
solucit : Dĩ seruus dumbonum cliqđ
opus cugit utrum ei ad boniremune¬
rationem ꝑtinect Qui faacit incer¬
tus est neforte discussi onecȩlestis iu¬
dicis reus pensetur: Ideoq: propter
niscens illud quod scriptum est
Maledictus qui feccit opus dnĩ neglegen¬
ter: Nonueraciter condemnaimur
sipertorporem ea qua ebona sunt agimus :
Dĩ seruum sinein termissione legere orare
& operario post& ne forte mentem otode¬
ditam sps fornicationis subripiat :¬
Ammonendus est monachus lit reuerentiã
habitus sui in actu. in locutione. in cogita¬
tione sua semper circum spiciat atq: ea
quae mundi sunt perfectedeserat i & quod
ostendit humanis oculis habitu hoc antedi
oculos moribus p̃tendat : Om̃s monachi
qui incuris exterioribus spargire fugiunt
simplices in cogitatione atq: in conscientiae
suae habitatione consistunt: hin de iacob
equaquam mens monachi ad superna

Expanded text:
lis esse debet et tristis, scilicet, ut per humilitatem non superbiat, ut per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. 4. Dei servus dum bonum aliquod opus agit, utrum ei ad boni remunerationem pertineant quae facit, incertus est, ne forte discussione coelestis Judicis reus pensetur, et niscens procul dubio scriptum esse: Maledictus qui facit opus Dei negligenter . Nam veraciter condemnamur, si per torporem ea quae bona sunt agimus. 5. Dei servum sine intermissione legere, orare et operari oportet, ne forte mentem otio deditam spiritus fornicationis subripiatAdmonendus est monachus ut reverentiam habitatus sui in actu, in locutione, in cogitatione sua semper circuminspiciat, ac ea quae mundi sunt perfecte deserat, et quod ostendit humanis oculis habitu, haec ante Domini oculos moribus praetendat. Omnes monachi qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplices in cogitatione atque in conscientiae suae habitatione consistunt . 2. Hinc de Jacob equaquam mens monachi ad superna
Abbreviated transcription (Latin):
umilitatis testimonia sunt &iniquitatẽ
suam quemq cognoscere & cognitã uoce
confessionis aperire usi tatum humani
generis uitium est & lauando peccatum cõ¬
mittere & cõmissum non confitendo pro
dere sed negando thefendere. atque
conuictum defendendo multiplicare.
Exillo quippelapsu primihominis haec
augmenta nequitiae ducimus ex quo
ipscm radicem traximus culpy. Ad
hoc primus homo requisitus fuerat
ut peccatum quod trans gredien do
commiserat confiten do deler&
& interro gutur ubiess& ut per¬
p&ra tamculpam respicer& &
confitendo cognoscer& quam longe
a conditorissui facie ab ess&. Inditia
non contradicit. scriptum est iustus
in principio accusctor est sui. Non
megis peccator sediustus uideri cp¬
p&it cum peccatorem sequis que nul¬
lo arguente confit&. Confessionis
ueritate probatur cum adter ma¬
lum quod fecimus increpat. Quod
Curandum sum opere est ut mala
quae fecimus &sponte futecimur
& haec cliis crguentibus non nege¬
mus superbie quippeuitium est

Expanded text:
umilitatis quippe testimonia sunt iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire, quoniam usitatum humani generis vitium est et labendo peccatum committere, et commissum non confdere, sed negando defendere, atque convictum defendendo multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hominis haec augmenta nequitiae ducimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Ad hoc primus homo requisitus fuerat, ut peccatum quod transgrediendo commiserat, confitendo deleret; et interrogatur ubi esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret, quam longe a conditorinon contradicat; scriptum est: « Justus in principio accusator est sui . » Non magis peccator sed justus videri appetit, cum peccatorem se quisquis nullo arguente confitetur, confessionis veritate probatur, quod alter malum quod fecimus increpat, quod Curandum summoquae fecimus, et sponte fateamur, et haec aliis arguentibus non negemus. Superbiae quippe vitium est,
Abbreviated transcription (Latin):
carnis expesti sialiis in integritate stanti¬
b: ipsi nec post damnaresi piscunt. quid
dicturi sunt sicum mult & alios secum ad
regnum deferunt hi exspectanti dño nec
sem& ipsos reducunt. Dicendum est lapsis
ut pra& eritamaladmissa considerent atq
imminentia deuitent. quatenus trans actas
culpas ad memoriam reuocent & pollui infu¬

Expanded text:
carnis experti, si, aliis in integritate stanticarnis experti, si, aliis in integritate stantibus, ipsi nec post damna resipiscunt? Quid dicturi sunt, si cum multi et alios secum ad regnum deferunt, hi exspectanti Domino nec semetipsos reducunt? Dicendum est lapsis, ut praeterita admissa considerent, atque imminentia devitent. Quatenus transactas culpas ad memoriam revocent, et pollui in fu
Abbreviated transcription (Latin):
dus quiplangit quaegessit nec deserit. sic¬
deniq: & alibi animã paenitentẽ atq iterũ
delinquentem sermo diuinus increpat dicens
Quamuilis es facta nimis iterans uiastuas
Curandum nimis est nead hoc quisq proruat
quod semundasse fl&ibus exultat. Nedũ
deplorata iterum culpa cõmittitur. in con¬
spectu iusti iudicis ipsa &iam lamenta leui¬
gentur Scriptumest in libro ecleasti&o
quibaptitatur a mortuo & iterum tangit illu
quid proficit lauatio eius. Bapti racur
quippe amostuo quimundatur flaibus
apeccato sed post baptisma mostuum tan¬
git quiculpam post lacrimas rep&it¬
qui pie post p&ratamala seruati sunt haec
improbe rep&endo moriantur. Peccanti
animae &numquam a peccato desinentidicit᷑
frons mulieris mer&ricis facta est tibi no¬
iuistierubescere. Ammonendiitaq sunt
lapsi ut stud eant quatenus si accepta naturie
bona integra seruare noluerunt. saltim sus¬
sa resarceant. Quid dicturi sunt peccata

Expanded text:
dus qui plangit quae gessit, nec deserit, dus qui plangit quae gessit, nec deserit, denique et alibi animam poenitentem atque iterum delinquentem sermo divinus increpat dicens: Quam vilis es facta nimis, iterans vias tuas Curandum nimis est, ne ad hoc quisque proruat, quod se mundasse fletibus exsultat, ne dum deplorata iterum culpa committitur, in conspectu justi Judicis ipsa etiam lamenta levigentur . Scriptum est in libro Ecclesiastici: Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficit lavatio eius? Baptizatur quippe a mortuo, qui mundatur / fletibus apeccato. Sed post baptisma mortuum tangit, qui culpam post lacrimas repetqui pie post perpetrata mala servati sunt, haec improbe repetendo moriantur . Peccanti animae, et nunquam a peccato desinenti dicitur: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Admonendi itaque sunt lapsi, ut studeant, quatenus si accepta naturae bona integra servare noluerunt, saltim scissa resarciant. Quid dicturi sunt peccata
Abbreviated transcription (Latin):
tefinemagitur ut aduitam securius transeatꝰ¬
unt non nulli qui quando admentem redeunt
dĩ iustitiam & rectrudinem contemplantꝰ
& orando acflendo contremescunt. sed¬
cum postquam contemplationisoratransi¬
erit. sic audaces ad iniquitates redeunt
acsi post dor sumeius positi. aiustitiae eius
lumino minime uideantur. quicumq post
lacrimas ad delicta relabuntur apud sein
abscondito quasi corporaliter uidentem
aspiciunt faciemdĩ. quia ei & cum p̃sentes
fiunt blandiuntur fl&ibus. & cum quasi
aconspectuillius recedunt. moribus d& ra¬
hunt quitanto amplius demalis suis feri¬
endi sunt quanto & in occulto cogitationis
recta dĩ iudicia cognoscunt. In risoress
sinunt. Canis reuersus ad uomitum & pȩ¬
crimas ad paenitentiã & effectum paeni¬
tentiae non habere quia in constantia mentis
nunc recordatione peccati lacrimas fundunc
nuno uero reuiuescentfusu eaquae fleueranT
iterando cõmittunt. i saias peccatoribus

Expanded text:
te finem agitur, ut ab hac vita securius transeate finem agitur, ut ab hac vita securius transeaunt nonnulli qui quando ad mentem redeunt, Dei justitiam et rectitudinem contemplantur, et orando ac flendo contremiscunt; sed postquam contemplationis hora transierit, sic audaces ad iniquitatem redeunt, ac si post dorsum ejus positi a justitiae ejus lumine minime videantur . Quicunque post lacrymas ad delicta relabuntur, apud se in abscondito quasi corporalem videntem aspiciunt faciem Dei, quia ei, et cum praesentes fiunt, blandiuntur fletibus, et cum quasi a conspectu illius recedunt, moribus detrahunt. Qui tanto amplius de malis suis feriendi sunt, quanto et in occulto cogitationis recta Dei judicia cognoscunt. Sunt s; canis reversus ad vomitum est poecrimas ad poenitentiam, et affectum poenitentiae non habere constat, quia inconstantia mentis nunc recordatione peccati lacrimas fundunt, nunc vero reviviscente usu ea, quae fleverant iterato committunt. Esaias peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
nutriunt ut demonstent habundantiã cri¬
minũ quib caput peccatoris grauatꝰ: sicut¬
mastiriũ nulli peccatum credimus imputa¬
ri : ita paenitentia e conpunctione fructuosa
uniuersa fatemus deleripeccata lacrimȩ
enim paenitentiũ apuddm̃ probaptismate
reputantur unde & quam lib& sint magna
delicta quamuis grauia non tamen in illis
dñi misericordia desperanda. Nam& qui¬
lus non ideo deb& es sed esperatus quia incer¬
respicit quales fuimus sed quales circa
sinem uitae existimus. Ex fine enim suo
unum quemq: aut iustificat aut condem nat
Picut scriptum est ipse iudicat extrematerrȩ
& alibi uni uersorum finem ipse considerat
proinde non dubitamus circa finem iusti¬
ficari hominem per paenitentia ecompun¬
ctionem sed quia raro id fieri sol& m&uendũ
est nedum adsinem diffestur conuersio si in¬
certa occupat mors quam subueniat pae¬
nitentia. Proquare & sibonaest ad extremũ
conuersio. tamen melior est quae longe an¬

Expanded text:
nutriunt, unde monstrent abundantiam crinutriunt, unde monstrent abundantiam criminum, quibus caput peccatoris gravatumartyrium nulli peccatum credimus imputari, ita poenitentiae compunctione fructuosa, universa fateamur deleri peccata. Lacrymae enim poenitentium apud Deum pro baptismo reputantur: unde et quamlibet sint magna delicta, quamvis gravia, non est tamen in illis Dei misericordia desperanda. In alus, non ideo debet desperare, quia in terrespicit quales antea fuimus, sed quales circa finem vitae existimus. Ex fine enim suo unumquemque aut justificat aut condemnat, sicut scriptum est: Ipse judicat extrema terrae. Et alibi: Universorum finem ipse considerat. Proinde non dubitamus circa finem justificari hominem per poenitentiae compunctionem; sed quia raro id fieri solet, metuendum est ne dum ad finem differtur confessio sperata, anticipet mors quam veniat poenitentia. Pro qua re et si bona est ad extremum conversio, melior tamen est quae longe an
Abbreviated transcription (Latin):
dit quando post funera post flagella
adhuc in sui redargutione &i am incilitio
& cinere lamenta paenitudinis sumpsit
dicens id circo ago pęnitentiam in fauilla
& cinere. Post hunc dauid nobis paenitentiȩ
magisterium p̃buit quando graui uulnere
lapsus dum audirs& a proph&a peccatum
suũ confestimpenituit & culpam suã paeni¬
tentiae confessiones anauit. Sic nineuitae
peccata confessi sunt pęnitentiã egerunt
displicuerunt sibi quales fuerant & qua¬
les ꝓdm̃ facti sunt illi placuerunt Est autẽ
paenitentia medicamentũ uulneris sper
salutis ꝑ quã peccatores saluantur perquã¬
ds̃ ad miseri cordiam prouocatur. Quae
non tempore pensatur sed profunditate
nitentia duplum haberegemitum deb&
nimirum quia & bonum quod o postuit non
fecit & malum quad non oportuit fecit.
Paenitentia autem non mensium actemparũ
cursu pensatur. sed poena qua animacri¬
ciatur & mostificaturcaro. Hiuero quipȩ¬
nitentiam gerunt proindecapillos & barba

Expanded text:
uit, quando post funera vel flagella adhuc in sui redargutione etiam in cilicio et cinere lamenta poenitudinis sumpsit, dicens: Idcirco ago poenitentiam in favilla et cinere . Post hunc nobis David poenitentiae magisterium praebuit, quando gravi vulnere lapsus, dum audisset a propheta peccatum suum, confestim poenituit, et culpam suam poenitentiae confessione sanpeccata sua confessi sunt, et poenitentiam egerunt, displicuerunt sibi quales fuerint, et quales per Deum facti sunt illi placuerunt . Est autem poenitentia medicamentum vulneris, spes salutis, per quam peccatores salvantur, per quam ad misericordiam Deus provocatur, quae non tempore pensatur, sed profunditate nitentia duplum habere gemitum debet; nimirum, quia et bonum quod oportuit non fecit, et malum quod non oportuit fecit.Poenitentia autem non mensium ac temporum cursu pensatur, sed poena, qua anima cruciatur, et mortificatur caro. Hi vero, qui poenitentiam gerunt, proinde capillos et barbam
Abbreviated transcription (Latin):
seueritatem eius inclementiã. conmuta¬
erp& rureflagitium aliquodmors
dereinin fernum postmortem est :
Ergopeccare : ad mortem pertin& :
Desperare uero: in infernum descende¬
re : Vnde& scriptura uit. Impius
duminpro fundo malorum uenerit con¬
temꝰnit : Sȩpedicbolus eos quos conuer¬
ti cid paenitentiam aspicit: in mei¬
nita tescelerum perculsos ad despe¬
rationem deducit: Vt sub traatti spe
ueniae : trahat in diffidentiam quos non
potuit r&inere perseueranter inculpã
sedpenitens preuidere deb& callidas
contres ehostis insidicis ⁊ Sic que dĩius¬
titicm m&uat: ut tamen quam¬
uis in magnis scere ribus demiseri¬
quando mentem non incercipit : sed
hanc d&erior disperatio configit: quȩ
dumominem spem ueniae funditus inte¬
rimit erroris lacte animã uberius
nutrit: redirenamq peccator addm̃
dissimulat qui misererisibi posse
desperat: sed cum desperando ampli¬
us peccat : quasi puteo suo fundum sub¬

Expanded text:
severitatem ejus in clementiam commutaseveritatem ejus in clementiam commutaerpetrare flagitium aliquod morsdere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in profundum malorum venerit, contemnit . 3. Saepe diabolus eos quos converti ad poenitentiam aspicit, immanitate scelerum perculsos ad desperationem deducit, ut, subtracta spe eniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in magnis sceleribus, de miseriquando mentem non intercipit, sed hanc deterior dispensatio configit; quae dum omnem spem veniae funditus interimit, erroris lacte animam uberius nutrdissimulat, quia misereri sibi posse desperat. Sed cum desperando amplius peccat, quasi puteo suo fundum sub
Abbreviated transcription (Latin):
& post posita securitate lugendum¬
nedĩ secr&o & iusto iudicio deseratur
homo &perdendus in potestatedȩmo¬
num relinquatur :Nam reuera
Quem dr̃ deserit: demones suscipiunt :¬
Quidcm electorum dimittuntur diuince
iustitica inui dere in t̾rorem peccati :
sed tamen misera tione eius reducti
denuo conuertuntur: D&clibus enĩ
perproph&cm dns loquitur . Etdi¬
mi si eum & reduxi eum & reddidi
consolationem ⁊ Nonnum quam &iã
reuercens ds̃ hominem quem deseru¬
erut rursus adfligens uisitat : & per
lumenta lucrimcrum ac paeniten¬
tiae adflictionem. a peccatis expur¬
gut: Dicente iob ad dm̃ propter super¬
biam inquid: qua sileenam capiesme
reuersusq mirabiliter mecrucias :
Reuertens enimds̃ hominem cruciat
quando quem peccantem deseruercit fla¬
gellando iterum uisitat : Maliscictibus
contranos amplius caelestem iracundiã
nequaquum prouoca red ebemus: quin po¬
tius si pȩnitendo dignadõ cistagesserimꝰ

Expanded text:
et, postposita securitate, lugendumet, postposita securitate, lugendumei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus deserit daemones suscipiuntQuidam electorum dimittuntur divina justitia incidere in errorem peccati, sed tamen miseratione ejus reducti denuo convertuntur. De talibus enim per prophetam Dominus loquitur: Et dimisi eum, et reduxi eum, et reddidi ei consolationem . 7. Nonnunquam enim revertens Deus, hominem quem deseruerat rursus affligens visitat, et per lamenta lacrymarum ac poenitentiae afflictionem a peccatis expurgat, dicente Job ad Deum: Propter superbiam, inquit, quasi leaenam capies me, reversusque mirabiliter me crucias . Revertens enim Deus hominem cruciat, quando quem peccantem deseruerat flagellando iterum visitat. 8. Malis actibus contra nos amplius coelestem iracundiam nequaquam provocare debemus; quin potius, si poenitendo digna Deo acta gesserimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quiderelicco bono in nocentiae iniquitatem
quia &iam post culpã ad seredire persuad &
Auersum reuocat cõmissa non respicit re¬
uertenti sinumpi&atis expandit. Vocem
ergo post tergũmonentis audimus si post
peccata humili & contrito cordereuesti¬
mur debemus igitur pi&atem uocantis
erubescere siiustitiam uolumus formi¬
dare quia tanto grauiori improbitate
contemnitꝰ quanto & contentus ad huc uo
õ deserente nullum pȩnitere: Dõres¬
piciente sue unum quem que factu¬
uidere & plungere. & undececide¬
rit cogitare: Non nulli autemdes¬
piciuntur adõ ut deplorare mala
sue non possint. &i amsiue lint
Consilu inmundorum spirituum hoc
est ut quia ipsis negatum est post
prȩuaricationem regredi adiustitiã
obserare aditum penitentiae homini¬
bus cupiant neuel ipsi reuertantur
ud dm̃eosq: socios inperdicione ha¬
bere contendunt quibus cum que freui¬
dibus insisaentes ut aut dese rantur
cdõ. cuit flugelli inmanitate despe¬
rent: Ingemescendum est iugiter

Expanded text:
derelicto bono innocentiae, iniquitatem qui etiam post culpam ad se redire persuadet. Aversum revocat, commissa non respicit, revertenti sinum pietatis expandit. Vocem ergo post tergum monentis audimus, si post peccata humili et contrito corde revertimur. Debemus igitur pietatem vocantis erubescere, si justitiam volumus formidare, quia tanto graviori improbitate contemnitur, quanto et contemptus adhuc voo deserente, nullum poenitere; Deo respiciente, sua mala unumquemque videre, et plangere, et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si velint. 2. Consilium immundorum spirituum hoc est, ut, quia ipsis negatum est post praevaricationem regredi ad justitiam, obserare aditum poenitentiae hominibus cupiant, ne vel ipsi revertantur ad Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter,
Abbreviated transcription (Latin):
mona chis absconditum a& ernaepa¬
triae thesaurum querentibus dicit.
Nondererentes collectionem nostram si¬
cut est consu&udinis quorundum. sed
consolantes & tantomagis quanto
ui deritis ad propin quantem diem.
aborantem quippe consolari est. pe¬
riter in lubore persistere. Quicisub¬
leucitio laboris est. uisio conlaborantis
lia sunt prȩcepta. quȩdap¬
tur fidelib cõmunem in saeculo uita
degentibus acq alia scłi huius renuntiantib:
llis enimdicitur ut sua omnia benegerant
istis ut sa omnia derelinquant: Illi prȩ¬
ceptis generalib: adstringuntꝰ istiprae¬
cepta generalia perfectius uiuendo trans¬
cendunt: ad ꝑfectũ non sufficit nisi abne¬
gatis omnibus suir &iam seipsumquisq:
abneg& sed quid est seipsuma bnegare
Nisi uo luptatib: propriis renuntiare: ut qui
suꝑbuserat sithumilis : quiiracundusesse
studeat mansu&us: Nam sita quisq: re¬
nuntiat quib: possid& omnib: ut suis non re¬
nunti& morib: non est xpĩ discipulus : qui

Expanded text:
monachis absconditum aeternae pamonachis absconditum aeternae patriae thesaurum quaerentibus, dicit: Non deserentes collectionem notram, sicut est consuetudinis quorumdam, sed consolantes, et tanto magis, quanto videritis appropinquantem diem . Laborantem quippe consolari est pariter in labore persistere, quia sublevatio laboris est visio collaborantislia sunt praecepta quae dantur fidelibus communem in saeculo vitam degentibus, atque alia saeculi hujus renuntiatoribus. Illis enim diistis ut sua omnia bene derelinquant. Illi praeceptis generalibus astringuntur, isti praecepta generalia perfectius vivendo transcendunt. 2. Ad perfectum non sufficit, nisi ut, abnegatis omnibus suis, etiam seipsum quisque abneget; sed quid est seipsum abnegare, nisi voluptatibus propriis renuntiare? Ut qui superbus erat sit humilis; qui iracundus esse studeat mansuetus. Nam si ita quisque renuntiet quae possidet omnibus, et suis non renuntiet moribus, non est Christi discipulus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
fecctum uider& quem iam hocscło con¬
cupiscere omnino non poss& . ruptis hu¬
ius uitae uinculis liberdicit. Mihimun¬
dus crucifixus est & egomundo. Mun¬
dus quippe eicrucifixus fuerat quia
hunccordisuo iam mortuum non amee¬
bact sed & seipsum mundo crucifixe¬
rat. quictulem seei exiberefeuduit ut
ubeo quasi mortuus concupisci non poss&.
ta desideria minime perueniunt. ut
ipsa int̃ueniente tarditate ad eadẽ
desideria laxito mentis sinudila¬
tentur. Et quae extenuarifortasse
in plicita poterant. magner dispositio¬
necigitꝰ. ut repuls a multi plicius crescad
Pleriq: monaachorum sicin prȩsens scłmmor¬
tific ari aopp&unt. ut iamperfecte sili¬
ceat conditoris sui faciem contemplen¬
tur Sed eorum desiderium differtur
ut proficiant & tarditatis suae sinunu¬
triuntur ut crescant. Cumspiritales¬
monaachiplenemor tificationem suam
cpp&unt quanto fiunt uiciniores adfi¬
nem tantose exibent cerdentiores in

Expanded text:
factum videret, quem jam hoc saeculum confactum videret, quem jam hoc saeculum concupiscere omnino non posset, ruptis hujus vitae vinculis liber dicit: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Mundus quippe ei crucifixus fuerat, quia hunc cordi suo jam mortuum non amabat. Sed et se ipsum mundo crucifixerat, quia talem se ei exhibere studuit, ut ab eo quasi mortuus concupisci non posset. ta desideria minime perveniunt, ut ipsa interveniente tarditate ad eadem desideria laxato mentis sinu dilatentur; et quae extenuari fortasse impleta poterant, magna dispositione agitur ut repulsa multiplicius crescant. Plerique monachorum sic in praesens saeculum mortificari appetunt ut jam perfecte, si liceat, Conditoris sui faciem contemplentur. Sed eorum desiderium differtur, ut proficiat; et tarditatis suae sinu nutritur, ut crescat. monachi plene mortificationem suam appetunt, quanto fiunt viciniores ad finem, tanto se exhibent ardentiores in
Abbreviated transcription (Latin):
flendo non desinunt quȩdeliquerunt.
Gorauis emerore afficiunt. quia longe huc
a fe cieconditoris proieto ad hucin a&nae
patriae gaudiis non sunt. Dequorum cor¬
debene ꝑ salomonem dicitur. corquod no¬
uit. amaritudinem animaesuae in gau¬
dio illius nõmiscebitur extruneus. Cor¬
dabonorum monachorum amaritudi¬
nem suam nouerunt qui aerumnam
ex ilii qua proiestilacerantur intelle¬
gunt. Etquam sine tranquilla ꝙ ꝑ
diderunt quam confusa in quibus ce¬
ciderunt sentiunt. Mon achiqui in a¬
maritudine animae sunt morimundo
funditus concupiscunt. Vt sicut in sđo psi
nihil app&unt itaiam a scło nulla obliga¬
tione teneantur. plerum que contingit
utiam monachus mundum mente nonte¬
neat sed tam̃ mundo quibus dam occupa¬
tionibus ad stringutꝰ. Et ipse quidem
mundo iam mortuus est sed ipsimundus
adhuciuuit. Ad hue namq: mundus eum
concupiscit dumalio intentũ in suis cictio¬
nibus rapere contendit. Pculus upłs
cum scłm perfectedis picer&: & tulem se

Expanded text:
t quae deliquerunt. Gravi se moerore afficiunt, quia longe huc a facie Conditoris projecti, adhuc in aeternae patriae gaudiis non sunt. De quorum corde bene per Salomonem dicitur: Cor, quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio illius non miscebitur extraneus . Corda bonorum monachorum amaritudinem suam noverunt, quia aerumnam exsilii, qua projecti lacerantur, intelligunt; et quam sint tranquilla quae perdiderunt, quam confusa in quibus ceciderunt, sentiunt. Monachi, qui in amaritudine animae sunt, mori mundo funditus concupiscunt; ut sicut in saeculo ipsi nihil appetunt, ita jam a saeculo nulla obligatione teneantur. Plerumque contingit ut jam monachus mundum mente non teneat, sed tamen monachum quibusdam occupationibus astringat, et ipse quidem mundo jam mortuus est, sed ipsi mundus adhuc vivit. Adhuc namque mundus eum concupiscit  Ed., conspicit, dum alio intentum in suis actionibus rapere contendit. Paulus aposculum perfecte despiceret, et talem se
Abbreviated transcription (Latin):
ui topere quod diuina didicitiussione
criptura sacra lectoris sui animum
ad caelestem patriam uocat atq: a
ternis desiderus aduꝑna amplectende
corlegentis inmutat. dictisq: obscurioribus
exerc& fortes & pariuilis humili sermo¬
ne blunditur Tanto amplius scã scrip¬
tura diligitur quanto amplius medita¬
tur. & usus legendi fastidiũ tollit lec¬
elo quiis assiduus fuerit. tanto exeis
uberiorem intellegentium capit
Sicut terra quae quanto amplius excolit̾
tunto uberius fructificatur. Quanto
amplius adquã lib& arcem homoconr¬
cendit tranto magis ad hominem ars
ipsa descend& Sicut inlege scribitur
corses ascendit inmantẽ & dñs descen¬

Expanded text:
vit opere quod divina didicit jussionevit opere quod divina didicit jussionecriptura sacra lectoris sui animum ad coelestem patriam vocat, atque a terrenis desideriis ad superna amplectenda cor legentis immutat; dictisque obscurioribus exercet fortes, et parvulis humili sermone blanditur . Tanto amplius sancta Scriptura diligitur, quanto amplius meditatur, et usu legendi fastidium tollit; leceloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descen
Abbreviated transcription (Latin):
rationibus munda murlectione ins¬
truimur utrum que bonum siliceat.
Si nonliceat melius ẽ orare quam legere:
Quiuule cumdõ semꝑ esse frequenter deb&
orare frequentr & legere Nam cum ora¬
mus ipsi cum do loquimur. cum uero legimus
ds̃ nobiscum loquitur. Om̃is prosectus
& lectione & meditatione procedt̃.
Quae enimnescimus lectione discimus.
Quae autem didicimus meditationibu
conseruamus. Qeminum confere donũ
lectio scarum scripturcrum siue quico
intella cum mentis erudit seu quoa
amundi uanitatibus abstractum homi¬
utaque nt lectioniss tudium: primum quo¬
qui unli ccte. dicantur Ericenim ante
quisq promtus ad intellegendũ qua elegit
sequenter idoneus. ad proferendũ quac
didicit Lector ftrenuus potius adim¬
plendũ quae legit quã ad sciendũ erit
numq: unus quisq: confunditꝰ quando
manda tadĩ uellegen do uel audiendo
respicit quaeiuiuendo contemnit
Corde enim rep̃henditur dummandaterũ
meditatione doc&ur: Quic non imple¬

Expanded text:
rationibus mundamur, lectionibus instruimur. Utrumque bonum, si liceat: si non liceat, melius orare quam legere. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare, frequenter et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Omnis profectus, ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus: quae autem didicimus, meditationibus conservamus. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum. Sive quia intellectum mentis erudit; seu quod a mundi vanitatibus abstractum homiest etiam lectionis studium. Primum quoignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contemnit. Corde enim reprehenditur, dum mandatorum meditatione docetur, quia non imple
Abbreviated transcription (Latin):
potest: esse consilium non pocest si
intelleotus deest. qui equi non in celleg
malum quod cegen tem grauct quomodo
potest bonum solidare quod iubcct ita¬
que a consilio ascendamus ad intellectũ
Suntellectus magnoquidem a cumine uigi¬
l& & modert inesciat ꝑmaturitatem:
ab intellectu ergo aescenclatur ad sapien¬
tiam: ut hoc quod acute intellec tus in ue¬
Quiaigitur ꝑtimorem surgimus ad pi&a¬
tem ꝑ pi&atem ad scientiam ducimur
ꝑscientum ad fortitudinem roboramur
ꝑforticudinem ad consilium tendimus
ꝑconsilium dintellectum ꝓficimus
ꝑ intellectum cod maturi tectem sapien¬
tias uenimus. Septem gradib edposta
ascendimus ꝑquam nobis aditus uitac
spiritdis coperitur

Expanded text:
potest. Esse consilium non potest, si potest. Esse consilium non potest, si intellectus deest. Quia qui non intelligit malum quod agentem gravat, quomodo potest bonum solidare quod adjuvat? Itaque a consilio ascendamus ad intellectum. Si intellectus magno quidem acumine viget, et moderari se nesciat per maturitatem, ab intellectu ergo ascendatur ad sapientiam, ut hoc quod acute intellectus inveQuia igitur per timorem surgitur ad pietatem, per pietatem ad scientiam ducimur, per scientiam ad fortitudinem roboramur, per fortitudinem ad consilium tendimus, per consilium ad intellectum proficiscimur, per intellectum ad maturitatem sapientiae venimus. Septem gradibus ad portam ascendimus per quam nobis aditus vitae spiritualis aperitur
Abbreviated transcription (Latin):
huiustimor ante omni potentis oculos
nullus est qui non subleuatur codpi¬
& cocem: sed sȩpe picc&as ꝑ inordina¬
tam misericordiam errare sol& si forices
sepeꝑcerit quae parcenda non sunt.
Peccit enim quaestriri gehennȩ ig¬
nibus possunt discipline sunt uerbe¬
recoirigendo sed in ordinata piadas¬
cum temporaliter pacrcit aed a &ernũ
supplicium ꝑ trait : ut uera &ordinatasic
pi&as ad gradum est alium subleuandar
idest adscientĩ ut sciat uel quid & miseri¬
cordia puniat uelquid & miseri cordia
dimittat: sed cum sciat quid cogere quis¬
que debeat uirtutem uero aegendi non
hebeat. scientia ergonr̃a crescat ced for¬
titudinem. ut cum uid& quid acgendũ
sit hocagere ꝑmentis foracudinem possit
sentit : sȩpefortitudo si in ꝑ uidac fuerit
& minus contrauitia circum specta ip¬
sasui circum spectione in cassum riuit.
Ascendect ergo cod consilium ut ꝓ uiden¬
dop̃ muniat omne quod cegere fostit̃

Expanded text:
hujus timor ante omnipotentis Dei oculos hujus timor ante omnipotentis Dei oculos nullus est: qui non sublevatur ad pietatem ; sed saepe pietas per inordinatam misericordiam errare solet, si fortasse pepercerit quae parcenda non sunt. Peccata enim, quae feriri gehennae ignibus possunt, disciplinae sunt verbere corrigenda. Sed inordinata pietascum temporaliter parcit, ad aeternum supplicium pertrahit. Ut vera et ordinata sit pietas, ad gradum est alium sublevanda, id est ad scientiam, ut sciat vel quid ex misericordia puniat, vel quid ex misericordia dimittat. Sed quid si sciat quid agere quisque debeat, virtutem vero agendi non habeat? Scientia ergo nostra crescat ad fortitudinem, ut cum videt quid agendum sit, hoc agere per mentis fortitudinem possit:sentit. Saepe fortitudo, si improvida fuerit, et minus contra vitia circumspecta, ipsa sui praesumptione in casum ruit. Ascendat ergo ad consilium, ut praevidendo praemuniat omne quod agere fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
dñi spesapientiae & intellectus. sp̃s
consilii & fortitudinis sprscientia e
e pielctis & repleuiteum sp̃s timoris
dñi. Quosscili c&gradus deca elestibus
loquens descendendo magis quã ascen¬
dendo num erauit. Vi delic& supien¬
tium intelleccũ. consilium forticudi¬
nem scientiam. pia &atem. timorẽ
Etcũ scriptũsit. In itium sapientiue timor
dñi. Constat pro culdubio. quiati
more ad sapientium ascendicur
non aut̃ a supientia ad timorẽ reditur
P erfeccã ꝓ culdibio hab a sapientia carttactẽ
sicut scripium est Perfecta caritas
foras mitat timorem. Isaias ergo quia
decelestibus cedima loquebatur coepit ma¬
gis a sapientia & descendit atimorem. sed
eos dem grados ccscendendo numeramus
ut atimore ad sapientiã ꝑuenire ualeam:.
Est timor dñi inmente fidelium sed quac¬
lis istetimorest sicu meo pi& cesnonest:
quienim misereri ꝓximo ignorat quicõ¬
patieius tribu lationib dissimulat.

Expanded text:
et intellectus, spiritus et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . Quos scilicet gradus de coelestibus loquens, descendendo magis quam ascendendo numeravit, videlicet sapientiam, intellectum, consilium, fortitudinem, scientiam, pietatem, timorem. Et cum scriptum sit: Initium sapientiae timor Domini , constat procul dubio quia a timore ad sapientiam ascenditur, non autem a sapientia ad timorem reditur; perfectam procul dubio habet sapientia charitatem, sicut scriptum est: Perfecta charitas foris mittit timorem . Isaias ergo quia de coelestibus ad ima loquebatur, coepit magis a sapientia, et descendit ad timorem: sed eosdem gradus ascendendo numeremus, ut a timore ad sapientiam pervenire valeamus. Est timor Domini in mente fidelium; sed qualis iste timor est, si cum eo pietas non est? Qui enim misereri proximo ignorat, qui compati ejus tribulationi dissimulat,
Abbreviated transcription (Latin):
Inon ad dĩ glorium. sed ad suã luudem
utuntur dũ ex ipsa scientia ex tollon¬
tur. & ibi peccant. ubi peccatumun¬
dare debuerunt. Numquam consequnt
legendo ꝑfecte scientiam ad rogunter
Nam quã uis sapientes in suꝑficie uideant᷑
medullitus tam en uerittis archana
non tuangunt quia suꝑbiae nubae
p̃pediuntur. Semꝑ enim suꝑbilegunt
qua erunt & numquũ inueniunt
Diuina elegis pen&ralia. humilibus
& benead dm̃ in trantibus puent
Prauis aut̃ atq: suꝑbis diuduntur
Nam quamuis diuina eloque a
in lectione adrogantibus sint apta in
misterio aut̃ cluusa. atq occultu sunt¬
Dum sermo dĩ fidelib luxit repro
in deisti caccantur.
nmerces idelium primꝰ ascensionis
gradus est timor dñi. Secundus pi&as
tertius scientia. Quartus fortitudo
quintus consilium. sextus intellectus.
Septimus sapientia Isaias proph&a
in xpm̃ gradus septi formis grutio e
enumerans ait. Requiescit suꝑ eũ sp̃s¬

Expanded text:
non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant, ubi peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediuntur. Semper enim superbi legunt, quaerunt et nunquam inveniunt. 3. Divinae legis penetralia humilibus, et bene ad Deum intrantibus patent; pravis autem atque superbis clauduntur. Nam quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus sint aperta, in mysterio tamen clausa sunt atque occult. Sermo Dei fidelibus lux est, reprobinde isti caecantur. mente fidelium primus ascensionis gradus est timor Domini; secundus, pietas; tertius, scientia; quartus, fortitudo; quintus, consilium; sextus, intellectus; septimus, sapientia. Isaias propheta in Christo gradus septiformis gratiae enumerans ait: Requiescit super eum sp
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis lites generat. & pungnundo
uerbis &iã in dm̃ blas phemiam. Inde
hereses & scisma quibus sub uerticurfides
Veritus corrũpitur. scindituraritus.
contentiosorũ studium non proueritate
sed pro app&itu luudis certutur
Lectio memoriae auxilium eg&. Quod
si fuerit naturaliter tardior frequen¬
titumen meditatione acu&ur acle¬
gendi assiduitate colligitur
Noc trina sine adiuuante gratia quam¬
is infundatur auribus ad cornumquã des¬
cendit: Foris quidem ꝑstrepit sed inte¬
rius nihilꝓficit. Tunc aut̃ disermo infu¬
sus aurib: ad cordis ultima ꝑuenit
quando di gratia mentem interiur ut
intellegat tungit Sicut enim quosdã
flummam caritutis suae ds̃ in lumin&
utuitadit̃ sapiant ita quosdã frigidos
corpen tesq: deserit ut sine sensu ꝑsirunt
Pleriq: in a cumine intellegendi uiuaces
existunt sed loquendi in opia angus¬
tuntur. Quidum in utrisq: pollent
quia e sciendi copiũ & dicendi effi¬

Expanded text:
veritatis lites generat et pugnando veritatis lites generat et pugnando verbis eciam deo blasphemat. Inde hereses et scismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur caritas et contumeliosorum studio non pro veritate, sed pro appetitu laudis certatur Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligiturDoctrina sine adjuvante gratia, quamvis infundatur auribus, 292 ad cor nunquam descendit; foris quidem perstrepit, sed interius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi effi