comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem habet querelam. sicut d̃s in xp̃o dona¬
uit uobis. Audistis formã. Si septuagies septi¬
es peccata tibi donauit xp̃c. si hucusq ignouit¬
& ultra negauit. pone & tu limitem & ulteriꝰ
noli ignoscere. Si autem xp̃c milia peccata pecca¬
toꝵ inuenit. & tam̃ om̃ia donatiit. noli subaducere
miscdiam. sed posce iliꝰ numeti solutionem. Non enũ
sine causa dñs septuagies septies dixit. cum om̃i¬
no nulla culꝑa sit quam non debeas ignoscere.
Scce ille ipse seruus cuiꝰ debentis inuentus est
debitor. decem milia talentoꝵ debebat. Puto
enim quia decem milia talentoꝵ ut parum sit
decem milia peccatoꝵ sunt: nolo enim ilicere¬
unũ talentum. qđ om̃ia peccata concludat.
Seruiis autem ille q̃ntum ei debebat: Centum
denarios debebat. Iam plus ñ est. qm septuagi-¬
es septies: & tam̃ iratꝰ est dñs. quia ei ñ di¬
misit. Non solum enĩ centũ plus sunt qͣm sep-¬

Expanded text:
aliquem habet querelam, sicut Deus in Christo donaaliquem habet querelam, sicut Deus in Christo donavit vobis . Audistis formam. Si septuagies septies peccata tibi donavit Christus, si huc usque ignovit, et ultra negavit; pone et tu limitem, et ulterius noli ignoscere. Si autem Christus millia peccata peccatorum invenit, et tamen omnia donavit; noli subducere misericordiam, sed posce illius numeri solutionem. Non enim sine causa Dominus septuagies septies dixit: cum omnino nulla culpa sit, quam non debeas ignoscere. Ecce ille ipse servus, cujus debentis inventus est debitor, decem millia talentorum debebat. Puto enim, quia decem millia talentorum, ut parum sit, decem millia peccatounum talentum, quod peccata concludat. Servus autem ille quantum debebat? centum denarios debebat. Jam plus non est quam septuagies septies? Et tamen iratus est Dominus, quia ei non dimisit. Non solum enim centum plus sunt quam sep
Abbreviated transcription (Latin):
tiens in te peccauerit frater tuus. si potuens ꝑueni-¬
re usq ad septuagesimã & octauam culpã ut
transeas septuagies septies. tunc molire undictã.
Ita ne uerum est quod dicit: & uere ita se res
habet. ut si peccauerit septuagies septies ignoscas.
Si autem pecrauerit septuagies octies. iam liceat tͥ
non ignoscere: Audeo audeo Edicere. ut¬
& si septuagies octies pectauerit ignoscas. Si au¬
tem peccauerit ut dixi septuagies iecties ignosce.
& si centies peccauent ignosce. Et quid dicam to-¬
tiens & totiens: Om̃ino quotiens peccauerit ignos¬
ce. Ergo ego ausus sum supergredi modum dm̃
mei. Iu̾e in septuagesumo & septimo numero ignos¬
cendi limitem fixit. hunc ego lunitem tͣnssilire
p̃sumam: Non est uerum. non sum ausus: plus
aliquid ipsum dñm meum audiui loquentẽ in
apło suo. ubi modus & numerꝰ p̃fixus non est.
Ait emm: donantes uobismetipsis siquis aduersꝰ

Expanded text:
oties in te peccaverit frater tuus. Si potueris pervenioties in te peccaverit frater tuus. Si potueris pervenire usque ad septuagesimam et octavam culpam, ut transeas septuagies septies, tunc molire vindictam. Itane verum est quod dicit, et vere ita se res habet, ut si peccaverit septuagies septies, ignoscas; si autem peccaverit septuagies octies, jam liceat tibi non ignoscere? Audeo, audeo dicere, ut et si septuagies octies peccaverit, ignoscas. Si autem peccaverit, ut dixi, septuagies octies ignosce. Et si centies peccaverit, ignosce. Et quid dicam toties et toties? Omnino quoties peccaverit, ignosce. Ergo ego ausus sum supergredi modum Domini mei? Ille in septuagesimo et septimo numero ignoscendi limitem fixit: hunc ego limitem transilire praesumam? Non est verum, non sum ausus plus aliquid. Ipsum Dominum meum audivi loquentem in Apostolo suo, ubi modus et numerus praefixus non est. Ait enim: Donantes vobismetipsis, si quis adversus
Abbreviated transcription (Latin):
Dimutite & dimutet᷑ uob̾ ad ignoscendũ ꝑti¬
net. date & dabitur uobis ad prestandũ bene¬
ficium ꝑtinet. Quod ait de ignoscendo. & tu
uis tibi ignosci quod peccas. & habes alium cui ta
possis ignoscere. Rursꝰ quod ꝑtinet ad tribuen¬
dum beneficium. petit te mendicus: & tu es dei-
mendicus. Om̃s enim q̃ndo oramꝰ. mendici dei
sumꝰ. ante ianuam magni patrisfamilias stamus.
imino etiã ꝓsternimur supplices. ingemiscimus
aliquid uolentes accipere: & ipsum aliquid ipse
d̃s est. Quid a te petit mendicus: Panem. & tu
quid petis a deo nisi xp̃m. qui dicit ego sum pa¬
nis uuius qui de celo descendi: Ignosci uobis
uultis. ignoscite. Remitite. & remittetur uob̃.
Accipere uultis. date & dabitur uobis. S quid¬
in hac parte p̃cepti om̃s mouere possit audite.
In remissionẽ ubt uenia petitur & ab ignoscen¬
te debetur. hoc potest mouere quod & petrum
mouit. Q uotiens debeo inquit ignoscere: Suf¬
septies sed septuagies septies. Iam tu enuinera qͦ¬

Expanded text:
Dimittite, et dimittetur vobis, ad ignoscendum pertinet. Date, et dabitur vobis, ad praestandum beneficium pertinet. Quod ait de ignoscendo; et tu vis tibi ignosci quod peccas, et habes alium cui tu possis ignoscere. Rursus quod pertinet ad tribuendum beneficium; petit te mendicus, et tu es Dei mendicus. Omnes enim quando oramus, mendici Dei sumus: ante januam magni patrisfamilias stamus, imo etiam prosternimur, supplices ingemiscimus, aliquid volentes accipere; et ipsum aliquid, ipse Deus est. Quid a te petit mendicus? Panem. Et tu quid petis a Deo, nisi Christum, qui dicit, Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi ? Ignosci vobis vultis? Ignoscite: Remittite, et remittetur vobis. Accipere vultis? Date, et dabitur vobis. CAPUin hac aperta praeceptione movere possit, audite. In remissione ubi venia petitur, et ab ignoscente debetur, hoc potest movere, quod et Petrum movit. Quoties debeo, inquit, ignoscere? Sufdico tibi, Septies; sed, septuagies septies. Jam tu enumera qu
Abbreviated transcription (Latin):
mus. qd̃ nobis hũs uerbis est ꝓmissum. Tunc
dicam illis. Uenite benedicti pats mei. ꝑcipite
regnum qd̾ uobis paratũ est ab origine mun¬
di S plane si fecerimꝰ qd̃ ibi sequitur. esuruu
enim & dedistis mͥ manducare: & cȩt̾a. Pro-¬
mist patrib nr̃is. sedͥ cautionẽ fecit quam
legeremꝰ & nos: si faciat nobiscum rationẽ
qui dignatꝰ est facere quidem cautionẽ. & di¬
cat legite debita mea hoc est debita ꝓmissio¬
num mearũ: & computate quȩ reddidi. com¬
piate etiã quȩ debeo. Ecce qͣm multa reddi¬
di modicum est qd̃ debeo. ꝓ modico qd̵ restat
nfidelem me. ꝓmissorem esse putabitis: Quid
tespondemꝰ contra manifestissimã ueritatem:
igo qui sterilis est agat penitentiã & faciat
fractum dignũ penitentiȩ. Qui curuus est¬
t terrã intueatur. terrena felicitate letatur.
Etam solam putat esse uitã beatã abi beatus
esse possit. aliam ñ credit. Quicũq tam cur.¬
sius et erigatar si ꝑ scipsum ñ potest: inuocet

Expanded text:
c dicam illis, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Sed plane si fecerimus quod ibi sequitur, Esurivi enim, et dedistis mihi manducare, etc. . Promisit patribus nostris; sed cautionem fecit, quam legeremus et nos. Si faciat nobiscum rationem, qui dignatus est facere cautionem, et dicat, Legite debita mea, hoc est, debita promissionum mearum, et computate quae reddidi, computate etiam quae debeo: ecce quam multa reddidi; modicum est quod debeo: pro modico quod restat, infidelem me promissorem esse putabitis? quid respondebimus contra manifestissimam veritatem? Ergo qui sterilis est, agat poenitentiam, et faciat fructum dignum poenitentiae. Qui curvus est, terram intuetur, terrena felicitate laetatur, istam solam putat esse vitam beatam, ubi beatus esse possit, aliam non credit: quicumque tam curvus est, erigatur: si per se ipsum non potest, invocet
Abbreviated transcription (Latin):
por. Agnoscite hospitalitatẽ. ꝑ hanc ꝑuentũ
est ad d̾m. Suscipis hospitem cuiꝰ & tu es
comes in uia. quia om̃s ꝑegrini sumꝰ. Ipse est
ĩ exp̃ianꝰ. quia & in domo sua & in patria sua
peregrinũ se esse cognoscit. Patria nr̃a sursũ
est. ibi hospites ñ erimꝰ. Nam unꝰquisq hic
& in domo sua hospes est. Si ñ est hospes non
inde tnseat. si tͣnsiturus est: hospes est. Non¬
s se fallat hospes est uelit nolit hospeᷤᷤ ẽ. S dimitit
illam domũ filiis sus. hospes hospitib. Quare
& in stabulo si esses. ñ alio ueniente discederes:
Hoc facis & in domo tua. Cessit tͥ locũ pater
tuus. cessurus es locum filiis tuis: nec mansurꝰ¬
s manes. nec mansuris relinquis. Si om̃s tͣnsimꝰ.
aliquid qd̃ tnsire ñ potest oꝑemur: ut cũ
transierimꝰ & illo uenerimꝰ unde ñ transeamꝰ.
opera nr̃a bona ibi inueniamꝰ. Custos est xp̃e.
quid times ne perdas qd̃ erogas.tem ser

Expanded text:
ror. Agnoscite hospitalitatem, per hanc perventum ror. Agnoscite hospitalitatem, per hanc perventum est ad Deum. Suscipis hospitem, cujus et tu es comes in via: quia omnes peregrini sumus. Ipse est christianus, qui et in domo sua et in patria sua peregrinum se esse cognoscit. Patria enim nostra sursum est; ibi hospites non erimus. Nam unusquisque hic, et in domo sua hospes est. Si non est hospes, non inde transeat. Si transiturus est, hospes est. Non se fallat, hospes est: velit nolit, hospes est. Sed dimittit illam domum filiis suis, hospes hospitibus. Quare? Et in stabulo si esses, non alio veniente discederes? Hoc facis et in domo tua. Cessit tibi locum pater tuus, cessurus es locum filiis tuis. Nec mansurus manes, nec mansuris relinques. Si omnes transimus, aliquid quod transire non potest operemur: ut cum transierimus, et illo venerimuopera nostra bona ibi inveniamus. Custos est Christus, quid times ne perdas quod erogas? » Gr
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi pauci qui multi. patici in comparatione
ꝑditoꝵ. multi in societate angeloꝵ. Audite
kãm. apokalypsis hoc habet scͥptum. Post hȩc
uidi ex om̃i lingua & gente & tribu uenientes
cum stolis abbis & palmis. multitudinẽ quam
dinumerare nemo potest. Hȩc est massa sc̃oꝵ
Quanto clariore uoce dictura est area. uentila¬
segregata ad ignes ȩternos. separatis huis qui
premunt ñ tangunt: mulier enĩ quedã fim-¬
briam tangebat. turba xp̃m p̃mebat: segrẽ¬
gatis gͦ damnandis om̃ib. massa purgata
stans ad dexteram nullũ sibi timens misceri
maloꝵ. nullũ timens ꝑdere honoꝵ regnatura
cum xp̃o. quanta fiducia dictura est: ẽgo cog-¬
loquor. si agnoscunt qd̃ dico p̃destinati in ui-¬
tam ȩternã: oꝑib loquant᷑ non uocib Cogi¬
mur loqui uobis qd̃ ñ debiumꝰ. inuenire em̃
in uobis debuimꝰ qd̃ laudaremꝰ. ñ querere
qd̾ ammoneremꝰ. Ecce tam̃ breuit̃ dico ñ inmo-¬

Expanded text:
ipsi pauci qui multi: pauci in comparatione ipsi pauci qui multi: pauci in comparatione perditorum, multi in societate Angelorum. Audite, charissimi. Apocalypsis hoc habet scriptum: Post haec vidi ex omni lingua et gente et tribu venientes cum stolis albis et palmis, multitudinem quam nemo dinumerare potest . Haec est massa sanctorum. Quanto clariore voce dictura est area ventilahristianorum segregata, ad ignes aeternos separatis his qui premunt, non tangunt: mulier enim quaedam fimbriam tangebat, turba Christum premebat : segregatis ergo omnibus damnandis, massa purgata stans ad dexteram, nullum sibi timens misceri malorum, nullum timens perdere bonorum, regnatura cum Christo, quanta fiducia dictura est, Ego cogloquor, si agnoscunt quod dico, praedestinati in vitam aeternam, operibus loquantur, non vocibus. Cogimur loqui vobis quod non debuimus. Invenire enim in vobis debuimus quod laudaremus, non quaerere quod admoneremus. Ecce tamen breviter dico, non immo
Abbreviated transcription (Latin):
lant ꝑ illam. Quid gaudemꝰ ad multitudines:
Audite me pauci. scio quia multi auditis &
pauci obauditis. Aream uideo. grana quero: &
uix uident᷑ grana qͣndo area trituratur. s futu-¬
rum est ut uentiletur. Pauci gͦ sunt qͥ saluant᷑.
in comparatione multoꝵ ꝑituroꝵ. Nam ipsi
pauci magnã massam facturi sunt. cum uene-¬
rit uentilator ferens uentilabrũ in manu sua.
Mundabit aream suã. frum̃ta recondet in hor¬
reo: paleas autẽ comburet igni inextinguibi¬
li. Non subsannet palea granũ. hoc uerũ loqͥ¬
tur: neminẽ fallit. Estote gͦ inter multos:
multi. s in cõparatione quorumdã multoꝵ
pauci. Tanta massa ꝓcessura est de hac area.
ut impleat horreũ celi. Non enĩ contrariꝰ sibi
esset dñs xp̃c. qui dixit pauci sunt qͥ intrant
unt: qui alio loco dixit. multi ab oriente &
occidente uenient. Multi certe pauci. & pauci
& multi. Alii gͥ pauci. aliĩ multi: Non. Seas

Expanded text:
lant per illam . Quid gaudemus ad multitudines? lant per illam . Quid gaudemus ad multitudines? Audite me, pauci. Scio quia multi auditis, et pauci obauditis. Aream video, grana quaero. Et vix, videntur grana, quando aera trituratur: sed futurum est ut ventiletur. Pauci ergo qui salvantur in comparatione multorum periturorum. Nam ipsi pauci magnam massam facturi sunt. Cum venerit ventilator ferens ventilabrum in manu sua, mundabit aream suam: frumenta recondet in horreum; paleas autem comburet igni inexstinguibili . Non subsannet palea granum: hoc verum loquitur, neminem fallit. Estote ergo inter multos multi, sed in comparatione quorumdam multorum pauci. Tanta massa processura est de hac area, ut impleat horreum coeli. Non enim contrarius sibi esset Dominus Christus, qui dixit, Pauci sunt qui intrant unt: contrarius sibi esset, qui alio loco dixit, Multi ab oriente et occidente venient . Multi certe pauci: et pauci, et multi. Alii ergo pauci, alii multi? Non. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Tuia sata fariȩ de quib dũs loquitur. gerꝰ
humanũ est. Recolite diluuiũ. unde ceteri repa¬
rarentur tres remansert. Tres filios habebat noe.
de ipsis reparatũ est genꝰ humanũ. Nulier illa
sc̃a quȩ ab scondit fermentũ. sapientia est. Eoce
clamat totus orbis in ȩccłia dĩ. ego cognoui quia
magnꝰ est dñs. Certe pauci sunt. qui saluant̃.
Recolitis questionẽ . ex euũgło nobis mͦ ppositam.
Dño dictũ est: si pauci sunt qͥ saluant᷑. Dñs
ad hoc quid: Non ait ñ pauci. s multi st̃ qͥ
saluantur: ñ hoc dixit. S quid dixit cum au¬
disset si pauci sunt qui saluant᷑: Contendite
intrare ꝑ angustam portã. Quando audis gͦ
pauci sunt qui saluant᷑. confirmauit dñs qd̃
audiuit: ꝑ angustam portã pauci intrant.
Alio loco ipse hoc ait. arta uia est & angusta
quȩ ducit ad uitam. & pauci sunt qui ingre¬
diuntur ꝑ illam: Lata autẽ & spaciosa uia est
quȩ ducit ad interitũ. & multi sunt qui ambu¬

Expanded text:
Tria sata farinae, de quibus Dominus loquebatur, genus humanum est. Recolite diluvium: unde caeteri repararentur, tres remanserunt. Tres filios habebat Noe, de ipsis reparatum est genus humanum. Mulier illa sancta quae abscondit fermentum, sapientia est. Ecce clamat orbis totus in Ecclesia Dei: Ego cognovi quia magnus est Dominus . Certe pauci sunt qui salvantur. Recolitis quaestionem ex Evangelio nobis modo propositam: Domine, dictum est, si pauci sunt qui salvantur? Dominus ad hoc quid? Non ait, Non pauci, sed multi sunt qui salvantur. Non hoc dixit. Sed quid dixit, cum audisset, Si pauci sunt qui salvantur? Contendite intrare per angustam portam. Quando audis ergo, Pauci sunt qui salvantur, confirmavit Dominus quod audivit. Per angustam portam pauci intrant. Alio loco ipse ait: Arcta via est et angusta quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per illam: lata autem et spatiosa est via quae ducit ad interitum, et multi sunt qui ambu
Abbreviated transcription (Latin):
missum est & factum est. Non resurrexerat. pre¬
dictum est & impletũ est. Nomen eiꝰ ꝑ tottum
mundũ ñ erat. p̃dictum est & implecũ est. Udola
deleta & fracta ñ erant. p̃dictum est & imple¬
tum est. Heretici impugnantes ȩccl̃iam ñ erant.
p̃dictum est & impletũ est. Sic & dies uidicũ
nondũ est. sed quia p̃dictꝰ est implebit᷑. An fie¬
ri potest ut qui in tantis uerax apparuit. de die
udicũ mendax sit. Promissoꝵ suoꝵ nobis ciro¬
graphum fecit. Non debendo enĩ s ꝓmittendo
debitorẽ se d̾s fecit. id est ñ mutuo accipiendo.
Nlon possumꝰ gͦ ei dicere redde qd̾ accepisti. qͣm
quis prior dedit illi & retribuetur ei: Non
possumꝰ dicere redde qd̃ accepisti. sed plane di-¬

Expanded text:
missum est, et factum est: non resurrexerat, praemissum est, et factum est: non resurrexerat, praedictum est, et impletum est: nomen ejus per totum mundum non erat, praedictum est, et impletum est: idola deleta et fracta non erant, praedictum est, et impletum est: haeretici impugnantes Ecclesiam non erant, praedictum est, et impletum est. Sic et dies judicii nondum est; sed quia praedictus est, implebitur. An fieri potest ut qui in tantis verax apparuit, de die judicii mendax sit? Promissorum suorum nobis chirographum fecit. Non debendo enim; sed promittendo debitorem se Deus fecit: id est, non mutuo accipiendo. Non possumus ergo ei dicere, Redde quod accepisti. Quoniam quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Non possumus dicere ei, Redde quod accepisti; sed plane di
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ne tu ꝑdideras potentiã. an potiꝰ demonstra¬
bas patientiam: E tam̃ illi insultauert̃. &
tamen illi irriser̃t: tam̃ illi te occiso quas ul¬
ctores discessert̃. Ecce in sepulchro iaces. e¬
pius inimicus. ñ p̃ualeat cecus uideus. Cũ
tum est om̃ino. factum est. E quid restat nͥ
ut uidicentur gentes in conspectu tuo:
Resurrexit enim sicut nostis. ascendit in glũ
inde uenturꝰ est uidicare uidicare uiuos &
mortuos. Eya arbor infructuosa ñ derideas¬
quia parcitur tibi. dilata est securis noli ese
secura: ueniet & amputaberis. Crede. quia
uenturꝰ est. Ista om̃ia quȩ uides ñ erant
Epianꝰ ppłe toto orbe terrarũ aliquande l
erat. in ꝓpħia legebatur: in terra ñ uidebat᷑. Nodo
autem & legitur & uidetur. ipsa ęccłia sic est
ampleta. Non ei dictum est uide filia & audi.
 audi & uide: audi p̃dicta. tude completa.
ꝓmissa sunt & fecit. Nondum erat passus. pro.¬

Expanded text:
. Itane tu perdideras potentiam, an potius demonstra. Itane tu perdideras potentiam, an potius demonstrabas patientiam? Et tamen illi insultaverunt, et tamen illi irriserunt, tamen illi te occiso quasi victores discesserunt. Ecce in sepulcro jaces: Epius inimicus, non praevaleat caecus Judaeus. Cum tum est, omnino factum est. Et quid restat, nisi ut judicentur gentes in conspectu tuo? Resurrexit enim, sicut nostis, ascendit in coelum: inde venturus est judicare vivos et mortuos. quia parcitur tibi: dilata est securis, noli esse secura; veniet, et amputaberis. Crede quia venturus est. Ista omnia quae vides, non erantorbe terrarum aliquando non erat. In prophetia legebatur, in terra non videbatur: modo autem et legitur, et videtur. Ipsa Ecclesia sic est completa. Non ei dictum est, Vide filia, et audi; sed, Audi et vide . Audi praedicta, vide completa. promissa sunt, et fecit: nondum erat passus, pro
Abbreviated transcription (Latin):
um prendere. d̃i filiũ flagellare. dĩ filium
spinis coronare. dĩ filiũ ligno suspendere.
tantũ p̃ualuit homo. S quousq nͥ quousq
depositꝰ de ligno positꝰ est in sepulchro: Si ibi
remansisset uere homo p̃ualiusset. sed ꝓpħia
ista etiam ipsum dñm tãm alloquitur dicens.
Exurge dñe ñ p̃ualeat homo. Dñe in carne
uuiere dignatus. uerbũ caro fadus. uerbum
suꝑ nos. caro inter nos: uerbũ caro inter dm̃
& hominẽ. uirginẽ unde nascereris scdđ̃m car-¬
nem elegisti. uirginẽ concipiendꝰ inuenisti.
natus uirginẽ inuenisti: s ñ agnoscebaris.
Apparebas & latebas. apparebat infirmitas.
latebat potestas. Hoc totũ factũ est ut san¬
guinẽ funderes. qd̃ est pretiũ nr̃m. Fecisti
tanta miracula. ualitudinib egrotoꝵ sanitatẽ
tribiusti. beneficia multa p̃stitisti: & recepisti
ligno. agitatum est ante te caput ab impiis
& dictum est. Si filiꝰ dĩ es: descende de cruce

Expanded text:
um prehendere, Dei Filium flagellare, Dei Filium um prehendere, Dei Filium flagellare, Dei Filium spinis coronare, Dei Filium ligno suspendere. Tantum praevaluit homo: sed quousque, nisi quousque depositus de ligno, positus est in sepulcro? Si ibi remansisset, vere homo praevaluisset. Sed prophetia ista etiam ipsum Dominum Jesum alloquitur dicens: Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Domine, in carne venire dignatus es, Verbum caro factus, Verbum super nos, caro inter nos, Verbum caro inter Deum et hominem: virginem unde nascereris secundum carnem elegisti, virginem concipiendus invenisti, natus virginem reliquisti. Sed non agnoscebaris: apparebas, et latebas. Apparebat infirmitas, latebat potestas. Hoc totum factum est, ut sanguinem funderes, quod est pretium nostrum. Fecisti tanta miracula, valetudinibus aegrotorum sanitatem tribuisti, beneficia multa praestitisti, et recepisti ependisti: agitatum est ante te caput ab impiis, et dictum est, Si Filius Dei es, descende de cruce
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. non p̃ualeat homo. Quid est ñ p̃ualeat
homo: Nonne apl̃i homines erant. nonne
marty res homines erant. Ipse dñs iñc d̾s essȩ
mo mendax: Exurge ueritas. ñ p̃ualeat.
falsitas. Homo gͦ si uult sesse aliqͥd boni. ñ
sit de suo ꝓprio. Si em̃ de suo esse uoluerit.
mendax erit. si uerax esse uoluerit: de dei-
homo. Tantũ ualuit mendaciũ ante diluui-¬
um. ut post diliuiũ octo homines reman-¬
sissent. Per ipsos terra rurs impleta est
hominib mendacib. & electus est populus di.
Facta sunt multa miracula. prerogata diuina
beneficia. Ad teriã ꝓmissionis ꝑductꝰ est ab egip¬
tioꝵ seruitute liberatꝰ ꝓpħȩ in illo excitati st̃:
templum accepit. sacendotium accepit. unctionẽ
accepit. legem accepit. s de ipso postea dictum
est: filii alieni mentiti sunt mͥ. Ad extremũ.
multa beneficia prensus est: flagellatus est.
suspensus est. Huc usq p̃ualuit homo dĩ fili¬

Expanded text:
Domine, non praevaleat homo. Quid est, non praevaleat Domine, non praevaleat homo. Quid est, non praevaleat homo? Nonne Apostoli homines erant? Nonne martyres homines erant? Ipse Dominus Jesus Deus esse mo mendax: exsurge, veritas, non praevaleat falsitas. Homo ergo, si vult esse aliquid boni, non sit de suo proprio. Si enim de suo esse voluerit, mendax erit. Si verax esse voluerit de Dei, homo. Tantum valuit mendacium ante diluvium, ut post diluvium octo homines remansissent . Per ipsos terra rursus impleta est hominibus mendacibus, et electus est populus Dei. Facta sunt miracula multa, praerogata divina beneficia. Ad terram promissionis perductus est, ab Aegyptiorum servitute liberatus: Prophetae in illo excitati sunt, templum accepit, sacerdotium accepit, unctionem accepit, legem accepit. Sed de ipso postea dictum est, Filii alieni mentiti sunt mihi . CAPUT III.multa beneficia prehensus est, flagellatus est, suspensus est. Hucusque praevaluit homo, Dei Fili
Abbreviated transcription (Latin):
enim humilis terra. cophinũ stercoris intelli
ge in bono. Sordes sunt. sed frudũ dant.
Sordes cultoris. dolor est peccatoris. Qui agt̃
penitentiã in sordib agunt. si tam̃ intelli¬
gant & ueraciter agant. Huic gͦ arbon dici-¬
tur. agite penitentiã appropinquabit enim
regnum cȩloꝵ. Quid illa mulier. decem &¬
octo annos habens in infirmitate. Sex dieb.
perfecit d̾s oꝑa sua. Ter seni. decẽ & octo
faciunt. Qd̃ gͣ significauit trienniũ in arbore.
hoc decẽ & octo anni in illa muliere. Curua
erat. sursũ aspicere ñ poterat. quia sursum cor
sine causa audiebat. Sed erexit eam dñs. Est
gͦ spes s filiis. quousq ueniat dies udicũ.
Multum sibi dat homo. E quid est homo. uistꝰ
homo: Mlagnũ aliquid est homo. s tam̃ iustus
homo. gr̃a di est iustus homo. Nam qͥd est homo.
nisi qd̾ memor es eius. is uidere quid̃ est ho¬
mo: Om̃is homo mendax. Cantauimꝰ exurge

Expanded text:
enim humilis terra est. Cophinum stercoris, in bono enim humilis terra est. Cophinum stercoris, in bono intellige. Sordes sunt, sed fructum dant. Sordes cultoris, dolores sunt peccatoris. Qui agunt poenitentiam, in sordibus agunt: si tamen intelligant, et veraciter agant. Huic ergo arbori dicitur: Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coeloocto annos habens in infirmitate? Sex diebus Deus perfecit opera sua. Ter seni, decem et octo faciunt. Quod ergo significavit triennium in arbore, hoc decem et octo anni in illa muliere. Curva erat, sursum aspicere non poterat: quia Sursum cor, sine causa audiebat. Sed erexit eam Dominus. Est ergo spes, sed filiis, quousque veniat dies judicii. Multum sibi dat homo. Et quid est homo? Justus homo magnum aliquid est homo. Sed tamen justus homo, gratia Dei est justus homo. Nam, Quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Vis videre quid est homo? Omnis homo mendax . Cantavimus, Exsurge,
Abbreviated transcription (Latin):
de illis genꝰ humanũ. id est homo de homi-¬
ne. obnoxius de debitore. mortalis de morta.¬
li. peccator de peccatore. Hos gͦ appellat in hac
arbore qui ꝑ om̃e tempꝰ fructum dare noluerus.
& ꝓpter hoc imminebat securis radicib arboris
infructuose. Intercedit colonꝰ. differtur suppliꝗͥ-¬
um ut adhibeatur auxiliũ. Qui autẽ interre¬
dit colonꝰ est om̃is sc̃s. qui intra eccl̃iam orat
ꝓ eis qui sunt extra eccł̃iam. & quid orat: Dñe
duntite illi & hoc anno iã est tempore isto sub
gr̃a. parce peccatorib. parte infidelib. parce
sterilib. parce infrutuosis: citumfodio ei &
adhibeo cophinũ stercoris. Si fecerit frudũ be-¬
ne. sinautem minꝰ: uenies & amputabis eam.
Uenies quando in udicio uenies. qñdo uenturꝰ
es udicare uiuos & mortuos. Interim mͦ parti-¬
tur. Quid est autẽ fossa quid est curũfodere.
nisi humilitatem & penitentiã docere: Fossa

Expanded text:
de illis genus humanum: id est, homo de homide illis genus humanum: id est, homo de homine, obnoxius de debitore, mortalis de mortali, peccator de peccatore. Hos ergo appellat in hac arbore, qui per omne tempus fructum dare noluerunt: et propter hoc imminebat securis radicibus arboris infructuosae. Intercedit colonus, differtur supplicium, ut adhibeatur auxilium. Qui autem intercedit colopro eis qui sunt extra Ecclesiam. Et quid orat? Domine, dimitte illam et hoc anno: id est, tempore isto sub gratia, parce peccatoribus, parce infidelibus, parce sterilibus, parce infructuosis. Circumfodio ei, et adhibeo cophinum stercoris: si fecerit fructum, bene; sin autem minus, venies et amputabis eam. Venies: quando? In judicio venies, quando venturus es judicare vivos et mortuos. Interim modo parcitur. Quid est autem fossa? quid est circumfodere, nisi humilitatem et poenitentiam docere? Fossa
Abbreviated transcription (Latin):
e arbore ficulnea quȩ trienniũ habe¬
bat & fructũ ñ afferebat. & de muli¬
ere quȩ decem & octo annos habebat in infir¬
mitate: qd̾ dñs donauerit audite. Arbor ficul-¬
nea genꝰ humanũ est. trienniũ autẽ tria sunt
tempora: unũ ante legẽ. alterum sub lege.
tercium sub gr̃a. Non autẽ importunũ. ut ar¬
bor ficulnea intelligatur genꝰ humanũ. Pri¬
mus enĩ homo q̃ndo peccauit. folũs ficulneis
pudenda uelauit. Hec uelauit unde nati sumꝰ
menbra. Quȩ cnĩ ante peccatũ fuerant głanda.
post peccatum pudenda sunt facta. Deniq nudi
antea erant & non confundebant᷑. ñ erat enm
erat undde erubescerent q̃ndo peccatũ ñ pre¬
cesserat. nec poterant de sui creatoris oꝑibus
erubescere. quia oꝑib creatoris sui bonis nul¬
lum adhuc malum opꝰ suũ miscuerant. Nondũ
enim manducauerant de ligno scientie bom &
mali. unde manducare ꝓhibiti erant. Postea
gͦ qͣm manducauert̃ & peccauert natum est

Expanded text:
e arbore ficulnea quae triennium habebat et fructum non afferebat, et de muliere quae decem et octo annos habebat in infirmitate, quod Dominus donaverit audite. Arbor ficulnea, genus humanum est. Triennium autem, tria sunt tempora: unum ante Legem, alterum sub Lege, tertium sub gratia. Non est autem importunum, ut arbor ficulnea intelligatur genus humanum. Primus enim homo quando peccavit, foliis ficulneis pudenda velavit : haec velavit, unde nati sumus, membra. Quae enim ante peccatum fuerant glorianda, post peccatum pudenda sunt facta. Denique antea nudi erant, et non confundebantur. Non enim erat unde erubescerent, quando peccatum non praecesserat: nec poterant de sui Creatoris operibus erubescere, quia operibus Creatoris sui bonis nullum adhuc malum opus suum miscuerant. Nondum enim manducaverant de ligno scientiae boni et mali, unde manducare prohibiti erant. Postea ergo quam manducaverunt et peccaverunt, natum est
Abbreviated transcription (Latin):
docuit nos exemplo passionis cum quanta
patientia in illo ambulemꝰ. & firmauit nos
exemplo suȩ resurrectionis. quid ab illo pa¬
tient̃ sꝑare debeamus. Si cium quod ñ ui¬
demus sꝑamꝰ. ꝑ patientiam expectam. Qd
ñ uidemꝰ quidem sꝑamꝰ. s corpꝰ sumus ca¬

Expanded text:
docuit nos exemplo passionis, cum quanta docuit nos exemplo passionis, cum quanta patientia in illo ambulemus: et firmavit nos exemplo suae resurrectionis, quid ab illo patienter sperare debeamus. Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. Quod non videmus quidem, s
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati dĩ. Cuiꝰ uigum leue ẽ. & sarcina
leuis. s. credentib dõ & sꝑantib in eum. &
diligentib eum. Ita quippe mites atq man¬
sueti ñ solum consolationes er amabitis . s
ctiam flagella ei tanquam boni filii tolera¬
bitis. ut qm̃ quod non uidetis sꝑatis. ꝑ pati¬
entiam expectetis. Sic agite. sic ambulate
in xp̃o enun ambulatis quidix. E go sum
ua. Quom̃ in illo ambulandum sit. disciti.
non solum eiꝰ uerbo. s etiam eiꝰ exemplo.
liuitas pat̾s & filii scdm equalitatẽ forms
ddĩ. in qua cum. eẽt. non rapinam arbitrat
quod semetipsum euacuauit formam set¬
u accipens. Nam ipse dilex̃ nos. & tradidis
semetipsum ꝓ nob̃. oblationem & hostiam
o m odorem suauitatis. Sic g pat̾ ꝓpͥo filis
ñ poꝑcit. s ꝓ nob̃ om̃ib tradidit illum
ta sunt om̃ia. traditꝰ ꝓpt̾ formamsͭ ĩn obꝓ¬
brium hominum & abiectionem plebis
in contumelias. in flagella. in mortẽ crucis

Expanded text:
voluntati Dei, cujus jugum lene est et sarcina voluntati Dei, cujus jugum lene est et sarcina levis, sed credentibus Deo, et sperantibus in eum, et diligentibus eum. Ita quippe mites atque mansueti non solum consolationes ejus amabitis, sed etiam flagella ejus tanquam boni filii tolerabitis; ut quoniam quod non videtis speratis, per patientiam exspectetis. Sic agite, sic ambulate. In Christo enim ambulatis, qui dixit: Ego sum via . Quomodo in illo ambulandum sit, discite, non solum ejus verbo, sed etiam ejus exemplo. luntas Patris et Filii secundum aequalitatem formae Dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus quod semetipsum evacuavit formam servi accipiens . Nam ipse dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Sic ergo Pater proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, acta sunt omnia, traditus propter formam servi in opprobrium hominum et abjectionem plebis, in contumeliam, in flagella, in mortem crucis
Abbreviated transcription (Latin):
suas diuitias temꝑales quȩ ad tempꝰ obdia¬
cant fauces eoꝵ. pea uͭ amariores felle inue¬
nient eas. Dicunt enu nob̾. Ubi ẽ. quod
uob̾ ꝓmittit᷑ pꝰ hanc uitam: Quis huc in¬
de reuers ẽ. & iudicauit uera. cẽ. quȩ eredi¬
tis : Ecce nos in nr̃arum uoluptatum satie¬
tate letamur. quia quod uidemus sꝑamus.
Uos autẽ in laborib continentiȩ cruciamini.
credendo quod ñ uidetis. deuide subiungt̃
quod cõmemorauit apłs. Manducemꝰ & bi¬
bamꝰ. cras enim moriem᷑. S uidete qͥd cauen
dum ipse monuerit. Corrumpunt in¬
quid mores bonos colloquia mala. Sobtii
tat᷑ spes. eneruet᷑ patientia. & diuertatis in
uias prauas. Immo ũ inites atq mansueti
tenete uias rectas. quas uos dñis docet. de quib
psalmus dicit. Diriget mansuctos in iudicio
docebit mites uias suas. Paticntiam quippe
in laborib huius uitȩ sine qua ñ pot̾ custo¬
diri spes futurȩ uitȩ. nemo pot̃ ꝑpetuo ieti¬
nere. nisi mitis atq mansuetꝰ. qui ñ resistit

Expanded text:
suas delicias temporales, quae ad tempus obdulcant fauces eorum, postea vero amariores felle invenient eas. Dicunt enim nobis: Ubi est quod vobis promittitur post hanc vitam? Quis huc inde reversus est, et indicavit vera esse quae creditis? Ecce nos in nostrarum voluptatum satietate laetamur, quia quod videmus, speramus: vos autem in laboribus continentiae cruciamini, credendo quod non videtis. Deinde subjungunt quod commemoravit Apostolus: Manducemus et bibamus: cras enim moriemur. Sed videte quid ipse cavendum monuerit: Corrumpunt, inquit, mores bonos colloquia mala. Sobrii tatur spes, enervetur patientia, et divertatis in vias pravas. Imo vero mites atque mansueti tenete vias rectas, quas vos docet Dominus: de quibus Psalmus dicit, Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Patientiam quippe in laboribus hujus vitae, sine qua non potest custodiri spes futurae vitae, nemo potest perpetuo retinere, nisi mitis atque mansuetus; qui non resistit
Abbreviated transcription (Latin):
piat. tanquam ille quem nichil lateret. &
in pauꝑe quiescente. & in diuite ardente.
narrauit. S illi ista non credunt qui di¬
cunt. Quis huc inde reuersꝰ ẽ. Credituros
se uolunt uideri. si quis parentum suoꝵ
reuuusceret: S maledictꝰ omins qui spem
suam ponit in homine. Id̾o gͦ ds̃ homo fa-¬
ctꝰ mori & resurgere uoluit. ut & quid futu¬
rum. ẽẽt. homuui. in hominis carne osten¬
detur. & dõ tantum ñ homini crederet᷑. Et
certe eccła fidelium toto orbe diffusa iam.
ante oculos eorum ẽ. Legant eam ante tot
scła uni homini ꝓmissam. qui contra spem
in spem credidit. ut fieret pat̾ mnultarum
gentium. Quod uni gͦ abrahe ꝓmissum ẽ.¬
turum: Eant nunc & dicant. manducemꝰ
& bibamus. ctas enim moriemur. Illi se ad¬
huc cras dicunt morituros. ueritas autem
illos iam cum ista dicunt. inuenit mortu¬
os. Uos autem fr̃es filii resurrectionis. ciues
scõrum angłoriumn. dĩ heredes & xp̃i cohere¬

Expanded text:
piat, tanquam ille quem nihil lateret, et piat, tanquam ille quem nihil lateret, et in paupere quiescente et in divite ardente narravit . Sed illi ista non credunt, qui dicunt, Quis huc inde reversus est? Credituros se volunt videri, si quis parentum suorum revivisceret. Sed maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Ideo ergo Deus homo factus, mori et resurgere voluit; ut et quod futurum esset homini, in hominis carne ostenderetur, et Deo tamen, non homini crederetur. Et certe Ecclesia fidelium toto orbe diffusa, jam ante oculos eorum est. Legant eam ante tot saecula uni homini promissam, qui contra spem in spem credidit, ut fieret pater multarum gentium . Quod ergo uni Abrahae creturum? Eant nunc et dicant: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur. Illi se adhuc cras dicunt morituros, veritas autem illos jam cum ista dicunt, invenit mortuos. Vos autem, fratres, filii resurrectionis, cives sanctorum Angelorum, Dei haeredes, et Christi cohaere
Abbreviated transcription (Latin):
unt. s semꝑ manent. Nos autẽ ad illa ueni-¬
emus. cum ꝑ uiam dominicam ista que tran¬
seunt transierunus. A uob̾ ũ temꝑalia nec
sꝑare aliquando desinunt. & tam̃ crebro sꝑa¬
ta uos fallunt. Nec cessant uos inflaminare
uentura. corrumꝑe uenientia. torquere tran¬
seuntia. Nonne ipsa sunt quȩ concupita in¬
ardescunt. adepta uilescunt. amissa uanes¬
cunt: Utimur eis & nos scđm ꝑ egriatio¬
nis nr̃ȩ necessitatẽ. s non in eis gaudia nr̃a.
figimus. ne illis labentib subruamur. Uti¬
mur enu hoc mundo tanquam ñ utentes.
ut ueniamꝰ ad eum qui fecit hunc mundui.
& iu co mancamus. eiis ęt̾nitate ꝑfruentes.
Quid c̃. autẽ quod dicitis. quis huc inde ue¬
nt.& quid ap̃ inferos gerat᷑. quis homini¬
bꝰ indicauit: Et hinc uob̃ os clausit. qui
mortuum die quarto resuscitauit. & ultra
ñ moriturus die tercia resurrex̃. Et ante¬
quam moreret᷑. qualis uita morientes exci¬

Expanded text:
unt, sed semper manent: nos autem ad illa veniunt, sed semper manent: nos autem ad illa veniemus, cum per viam dominicam ista quae transeunt transierimus. A vobis vero temporalia nec sperari aliquando desinunt, et tamen crebro sperata vos fallunt: nec cessant vos inflammare ventura, corrumpere venientia, torquere transeuntia. Nonne ipsa sunt quae concupita inardescunt, adepta vilescunt, amissa vanescunt? Utimur eis et nos secundum peregrinationis nostrae necessitatem: sed non in eis gaudia nostra figimus, ne illis labentibus subruamur. Utimur enim hoc mundo tanquam non utentes , ut veniamus ad eum qui fecit hunc mundum, et in eo maneamus, ejus Quid est autem quod dicitis, Quis huc inde venit, et quid apud inferos geratur, quis hominibus indicavit? Et hinc vobis os clausit, qui mortuum quarta die resuscitavit , et ultra non moriturus die tertio resurrexit, et antequam moreretur, qualis vita morientes exci
Abbreviated transcription (Latin):
rit: & hodiernum crastins ablaturus
sit. quid corum quȩ diligitis non trans¬
currit & transuolat: Quid ñ fugit pene
antequam capit᷑. cum ex ipso hodierno die
nulla possit uel hora retineri: Ita enim scd̾a̾
excludit᷑ a tercia: sicut pͥma exclusa ẽ. a sed̾a.
Ipsius horȩ unuis quȩ p̃sens uidet᷑. tuchil ẽ.
p̃sens. Om̃s enim partes cuis & omĩa mom̃ta
fugitiua sunt.  pt̾ quid homo peccat: Si ñ
excecatꝰ cum peccat. uel cum peccarit atten¬
dat. pot̾it uidere quia uoluptas transitura
sine prudentia desidat᷑. uel cum transicrit
cum penitentia cogitat᷑. Nos irridetis quia
sꝑamus ȩt̾ua quȩ non iudemus. cum uos eis
que uident᷑ temꝑalib subditi nesciatis qua¬
lis dies uob̃ crastinus illucescat. quem sepe
bonum sꝑantes malum inuenitis. nec si bo¬
nus fuerit. eum ne fugiat tenere poteritis.
Nos irridetis quia sꝑamus ętna. quȩ cum
uenerint ñ transibunt. quia nec ipsa ueni¬

Expanded text:
rit, et hodiernum crastinus ablaturus rit, et hodiernum crastinus ablaturus sit, quid eorum quae diligitis, non transcurrit et transvolat? Quid non fugit pene antequam capitur, cum ex ipso hodierno die nulla possit vel hora retineri? Ita enim secunda excluditur a tertia, sicut prima exclusa est a secunda. Ipsius horae unius, quae praesens videtur, nihil est praesens: omnes enim partes ejus, et omnia momenta fugitiva sunexcaecatus est cum peccat, vel cum peccaret attendat. Poterat videre quia voluptas transitura sine prudentia desideratur; vel cum transierit, cum poenitentia cogitatur. Nos irridetis, quia speramus aeterna, quae non videmus; cum vos eis quae videntur temporalibus subditi, nesciatis qualis vobis dies crastinus illucescat: quem saepe bonum sperantes, malum invenitis; nec, si bonus fuerit, eum ne fugiat tenere poteritis. Nos irridetis, quia speramus aeterna: quae cum venerint, non transibunt; quia nec ipsa veni
Abbreviated transcription (Latin):
peccati merito flagellatꝰ ẽ. qui mortuus ẽ.
ꝓpt̾ delicta nr̃a .& resurrex ꝓpt̾ iustificatio¬
nem nr̃am. ñ tuneamꝰ ne abiciamur flagel¬
lati. s poti confidamꝰ quia recipiemur iusti¬
gaudii plenitudo. necm̃ tam̃ sine gaudio
relicti sumus. quia spe salui facti sumus.
lło & ipse apłs qui ait. si quod non uideinꝰ sꝑamꝰ.
ꝑ patientiam expectamus. dicit alio loco.
Spe gaudentes. intͥbulatione patientes.
Babentes gͣ talem spem multa fidutia utamͣ
e sermo nr in gr̃a conditꝰ sit sale. ut sciamꝰ
quẽ admodum oporteat unicuiq respondẽ.
Dicendum ẽ. cnim eis qui cum ꝑdidissent.
uel nunquam suscepissent sustinentiam.
nob̃ sustinentib dñm. quia quod non ui¬
demus sꝑantes ꝑ patientiam expectamꝰ.
ctiam insultare audent cum unitari debe-¬
ient. U bi sunt delitiȩ ur̃ȩ. ꝓpt̾ quas am¬
bulatis ꝑuias prauas: Non dicimus ubi
erunt cum hec uita transierit. s m̃ uͥ sunt.
Cum hest̾num diem hodiernus abstule-¬

Expanded text:
latus est, qui mortuus est propter delicta nostra. et resurrexit propter justificationem nostram , non timeamus ne abjiciamur flagellati; sed potius confidamus quia recipiemur justigaudii plenitudo: nec modo tamen sine gaudio relicti sumus; quia spe salvi facti sumus. Ideo et ipse Apostolus, qui ait, Si quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus; dicit alio loco, Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Habentes ergo talem spem, multa fiducia utamur : et sermo noster in gratia conditus sit sale, ut sciamus quemadmodum oporteat unicuique respondere . Dicendum est enim eis qui cum perdidissent, vel nunquam suscepissent sustinentiam, nobis sustinentibus Dominum quia quod non videmus sperantes, per patientiam exspectamus etiam insultare audent, cum imitari deberent: Ubi sunt deliciae vestrae, propter quas ambulatis per vias pravas? Non dicimus, ubi erunt, cum haec vita transierit; sed modo ubi sunt? Cum hesternum diem hodiernus abstule
Abbreviated transcription (Latin):
mus. De illo enum dictum ẽ. qł eẽt. corꝑis
ȩccłȩ. pͥmogenitꝰ ipse. pͥmatum tenens. &
de nobis dictum ẽ. Uos autẽ estis corpꝰ xpi
& menbra. Si autem quod non uidemus
sꝑamus. ꝑ patientiam expectamus. securi
qm̃ qui resurrex̃ caput nr̃m conscruat spẽ
nr̃am. Et quia priusquam resurgeret caput¬

Expanded text:
ris Ecclesiae, primogenitus, ipse primatum tenens . Et de nobis scriptum est: Vos autem estis corpus Christi et membra . Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus, securi; quoniam qui resurrexit caput nostrum est, servat spem nostram. Et quia priusquam resurgeret
Abbreviated transcription (Latin):
obseruanti uitam. conteninenti afferunt mortem.
la eĩ de contẽptu uita ñ poterit ꝓuenire. ut
de obseruantia mors euenire ñ poterit. ut iam
homo qd̃ uoluerit mereatur. & eo qđ meruerit
iudicetur. hoc totum in hominis uoluntate
constituit. qui sibi ex qualitate uitȩ meritũ q̃
baberet mnuenit. Quare huis solicite ppensis. il est
luat salus & unde ꝑiculum enascatur. salutis
commodũ diligenti obseruantia teneamꝰ & ꝑicu¬
loꝵ incommoda de legis contẽptu. ꝓuidi cauea¬
mus. ut tenentes ꝓsꝑa & repellentes aduersa. in

Expanded text:
observanti vitam, contemnenti afferunt mortem. observanti vitam, contemnenti afferunt mortem. Ita enim de contemptu vita non poterit provenire, ut de observantia mors evenire non poterit; ut jam homo quod voluerit mereatur, et ex eo quod meruerit judicetur: et hoc totum in voluntate hominis consistit, qui sibi ex qualitate vitae meritum quod haberet invenit. Quare his sollicite perpensis, id est, unde salus, et unde periculum enascatur, salutis commoda diligenti observantia teneamus, et periculorum incommoda de legis contemptu ut providi caveamus: ut dum tenentes prospera et repellentes adversa in
Abbreviated transcription (Latin):
pescit alienas. ut eoꝵ mentes p̃mioꝵ liberali¬
tatib constituat suas. Nam ũn frequenter
aut inuitat p̃mio aut terret supplicio. nͥ ut be-¬
nignitatis consilio a se formato homini consu-¬
lat. redẽpto ꝓuideat. ut qui ñ terretur suppli¬
cio. inuitetur p̃mio. & quem metꝰ a factis reuo¬
cat ñ possit. ꝓmissionũ benignitas ꝓsit: Cu¬
pit enĩ etiam nolentib subuemre. desiderat
misereri pecranti. qui si peccauerit: dignos fru¬
tꝰ exhibeat penitentiȩ. Inuitus enim in reos
uindicat. si rei andulgentiã miserantis contem¬
nant. Amat enĩ corrigi peccatores. qui in uitam
ñ in mortẽ a pͥncipio constituit homines. Ipse
enim sibi infert interitũ. qui medentis dñi con¬
tempsit consilium. Reuertimini inquit ad me.
& reuertas ad uos. Et iterum. Nolo mortẽ mo
duci hominẽ quem in uitam constituit. Ceterum
homo ipse se dignum efficit morte qui ñ paruit

Expanded text:
picit alienas, eorum mentes praemiorum liberalipicit alienas, eorum mentes praemiorum liberalitatibus constituat suas! Nam unde frequenter aut invitat praemio, aut terret supplicio, nisi ut benignitatis consilio, a se formato homini consulat, redempto provideat; ut qui non terretur supplicio, invitetur praemio; et quem metus a peccato revocare non possit, promissionum benignitas possit? Cupit enim etiam nocentibus subvenire: desiderat misereri peccantibus. Si quis peccaverit, dignos fructus exhibeat poenitentiae. Invitus enim in reos vindicat, si Dei indulgentiam miserentis contemnant. Amat enim corrigi peccatores, qui in vitam, non in mortem, a principio constituit homines. Ipse enim sibi infert interitum, qui medentis Domini contemnit consilium. Revertimini, inquit, ad me, et revertar ad vos : et iterum, Nolo mortem morduci hominem, quem in vitam constituit. Caeterum homo ipse se dignum efficit mortis, qui non paruerit
Abbreviated transcription (Latin):
didit que ipse ñ fecit. ut nec a discipulis qͦs do¬
cuit potuisset ediscere. ut quib doctrine tradiderit
magisterium. nec ab eisdem factoꝵ mutuaretur
exemplum. Neq enim ꝑfectio in legum est noticia
constituta. cum scͥptum sit: ñ enim auditores legis
iusti sunt apud đm. sed factores legis iustificabun¬
tur.Neq enĩ inqͣm is religiosus & sc̃s est qui nouit
legem cessantib facdis cum expediat facere qm do
cere. quia molestum est docere & ñ facere. Uos ami¬
ci mei estis inquit. si feceritis que mando uobis.
O magna bonitas dĩ. cui cum ꝓ conditione redde.¬
re debeamꝰ obsequia utpote serui dño. famuli
do. subiecti potenti. mancipia redẽptori: amici-¬
caritm nobis p̃mia repmittit. ut a nob obsequia
debita seruitutis extorqueat. ut quos nolle serui-¬
re conspicit sponte. suoꝵ beneficioꝵ possit pro-¬
missionib inuitare. quoꝵ uoluntates a se com-¬

Expanded text:
didit, quae ipse non fecit; ut nec a discipulis quos dodidit, quae ipse non fecit; ut nec a discipulis quos docuit potuisset ediscere; ut quibus doctrinae tradiderat magisterium, ab iisdem factorum mutuaretur exemplum. Neque enim perfectio in legum est notitia constituta, cum sit scriptum, Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Neque enim, inquam, is religiosus et sanctus est, qui novit legem cessantibus factis; cum expediat facere quam docere nec facere; quia molestum est docere, et non facere. 2. ci mei estis, inquit, si feceritis quae mando vobis . O magna bonitas Dei, cui cum pro conditione reddere debeamus obsequia, utpote servi Domino, famuli Deo, subjecti potenti, mancipia redemptori; amicitiarum nobis praemia repromittit, ut a nobis obsequia debita servitutis extorqueat: ut quos nolle servire conspicit sponte, suorum beneficiorum possit promissionibus invitare; et quorum voluntates a se cons
Abbreviated transcription (Latin):
quib diuiersus est inuocabilis sonus. In doctore ñ¬
plere. aures uͦ auditui accõmodare. & ab opered
uoluntatẽ auertere. Ceterũ qui facit. qd̾ docet̃ &
qͥcqͥd imꝑat complet. maximꝰ i oelestib sententia
dñi declaratur. At uͦ qui qd discit negligit. & qͥ
qd̾ audit conteninit. salutis reus existit. qͥ obser¬
uanda contẽpsit & ꝑicula ñ uitauit. Amat enĩ
mortem qui uite p̃cepta ñ scruat. & horret ui-¬
tam qui peccata morti debita desꝑata morte fre¬
quentat. Ut enĩ ꝑ obseruantiã legis uita acquiri¬
tur. ita ꝑ contemptũ mors contumacib inuenit᷑.
dicente dño. Si uis in uitã uenire. scrua manda¬
tum: Ita enim ꝑfectꝰ doctor liber est a discente.
quem docuit. ut dliscipulus contẽptor mexcusat
erit. qui facienda didicit & contẽpsit. Nam &
doctor ẽ contranio grauiꝰ affligitur. & obsequentis
discipuli exemplo plectitur. qui facienda aliĩs tra¬

Expanded text:
quibus diversus est in vocabulis sonus. In doctore quibus diversus est in vocabulis sonus. In doctore plere; aures quidem auditui accommodare, et ab opere voluntatem avertere. Caeterum qui facit quod docet, et qui quod imperat complet, maximus in coelestibus sententia Domini declaratur . At vero qui quod discit negligit, et qui quod audit contemnit, salutis reus existit; quia observanda contempsit, et pericula non vitavit. Amat enim mortem, qui vitae praecepta non servat; et horret vitam, qui peccata morti debita desperata mente frequentat. Ut enim per observantiam legis vita acquiritur; ita per contemptum mors a contumacibus invenitur, dicente Domino, Si vis in vitam venire, serva mandata . Ita enim perfectus doctor liber est a discente, quem docuit, ut discipulus contemptor inexcusatus erit, qui facienda didicit, et contempsit. Nam et doctor e contrario gravius affligitur, et obsequentis discipuli exemplo plectitur, qui facienda aliis tra