comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ist:ut quẽ admodũ medicam̃ta. sic alim̃-¬
a sumpturꝰ accedam. S dũ ac quietem
alistatis ex indigentiȩ modestia transco:
ipso uansitu insidiat᷑ michi laqueus
bncupiscetie. Ipse eñ transitas uoliꝑ¬
di: adiungit se tanqm pedissequa ꝑicu¬
losa iocunditas. Et plerũq p̃ire conat᷑.
ut ciꝰ causa fiat. qd̾ salutis causa me fa-¬
cere uł dico uł uolo. Nec idẽ modꝰ utriꝰq
est. Nam qd̃ saluti sat est: delectationi pa¬
rũ est. Et sepe incertũ fit. utrũ adhuc
necessaria corporis cura subsidiũ petat.
an uoluntaria cupiditas fallaciȩ ministe.¬
riũ suppetat. Adhoc incertũ hilarescit
infelix anima. & in eo p̃parat excusatio¬
nis patrociniũ. gaudens ñ apparere qd̃
satis sit moderationi ualitudins. ait ob¬
tentu salutis obum bret negociũ uolupta¬
tis. His tẽptationib cotidie conor resiste.¬
re. & inuoco dexterã tuam. Nemo enim¬

Expanded text:
isti, ut quemadmodum medicamenta sic alimenta sumpturus accedam. sed dum ad quietem satietatis ex indigentiae molestia transeo, in ipso transitu mihi insidiatur laqueus concupiscentiae. ipse enim transitus uoldi, adiungit se tamquam pedisequa periculosa iucunditas et plerumque praeire conatur, ut eius causa fiat, quod salutis causa me facere uel dico uel uolo. nec idem modus utriusque est: nam quod saluti satis est, delectationi parum est, et saepe incertum fit, utrum adhuc necessaria corporis cura subsidium petat an uoluptaria cupiditatis fallacia ministerium suppetat. ad hoc incertum hilarescit infelix anima et in eo praeparat excusationis patrocinium gaudens non adparere, quod satis sit moderationi ualetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium uoluptatis. his temptationibus cotidie conor resistere et inuoco dexteram tuam et
Abbreviated transcription (Latin):
is quia ñ uemet ad alamnationem.
Dicitur enĩ uidiciũ ꝓ damnatione sicut
dicit apłs. qui ñ manducat manducan¬
tẽ ñ iudicet. id est ñ de illo male existimet.
Et dñs dicit. Nolite udicare. ne uidice¬
tur de uobis. Non enim tollit nobis in¬
telligentiã iudicandi. cũ & ꝓpħa dicat.
si uere iusticiã diligitis recte iudicate filii
hominũ. & ipse dñs dicat. nolite udica¬
re ꝑsonalit̾. s iustũ iudicium udicate :
s illo loco ubi uerat iudicare. illud ãmo¬
net ne damnemꝰ aliquẽ. cuiꝰ uł cogitatio
nobis ñ aꝑta est: uł nescimꝰ qualis postra
sit futurus.u quis es qui udicas¬

Expanded text:
ad damnationem. dicitur enim iudicium pro damnatione, sicut dicit apostolus: qui non manducat, manducantem non iudicet, id est, non de illo mala existimet. et dominus dicit: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. non enim tollit nobis intellegentiam iudicandi, cum et propheta dicat: si uere iustitiam diligitis, recta iudicate, filii hominum, et ipse dominus dicat: nolite iudicare personaliter, sed iustum iudicium iudicate. sed illo loco, ubi uetat iudicare, illud admonet, ne damnemus aliquem, cuius uel cogitatio nobis non aperta est uel nescimus, qualis postea sit futurus. sic e
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitus erit sibi ipsi. id est ut cum
receꝑit. Aderunt enĩ hȩc: quia nouit pa¬
ter ur̃ qd̃ hoꝵ om̃ium indigetis. Sufficit
enĩ diei inquit malicia sua. id est suffi-¬
cit qd̃ ista sumere urgebit necessitas ipsa.

Expanded text:
sollicitus erit sibi ipsi: id est, ut cumcoeperit. Aderunt enim haec, quia novit Pater vester quod horum omnium indigemus: Sufficit enim, inquit, diei malitia sua; id est, sufficit quod ista sumere urgebit ipsa necessitas,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiũ corpori necessaria. Non
enim eis eget ipse animꝰ. in qͦ posita est
beata uita. Ipse enĩ ꝑfectus est. nullꝰ autẽ
ꝑfectus aliquo eget. Et qd̃ fuerit corpo¬
ri necessariũ: sumet si adfuerit. Si ñ ad¬
fuerit. ñ eum istarũ rerũ franget inopia.
O mĩs namq sapiens fortis est. Nullꝰ autẽ
fortis aliquid metuit. Non gͥ metuit sa¬
piens aut mortẽ corporis aut dolores:
quib pellendis. uł euitandis uł differen¬
dis sunt necessaria illa quoꝵ ei potest
contingere inopia. S tam̃ ñ desunt
eiᷤ bene uti. si ipsa ñ desunt. Ex libro¬
ꝓuidentiã ne feceritis in concupis¬
centiis. quia gerimꝰ curã carnis ad necessi¬
tatẽ salutis. Nemo enĩ unqm carnẽ suã
odio habuit. sicut ipse itidẽ dicit. Hinc.
est qd̃ etiã tymotheũ nimiũ sicut apparet
corporis castigatorẽ ammonet. ut modi¬
co uino utatur ꝓpt̾ stomachũ. & frequen¬
tes suas infirmitates. Infirmũ autẽ¬

Expanded text:
sapientium corpori necessaria. Non enim eis eget ipse animus, in quo posita est vita beata. Ipse enim perfectus est; nullus autem perfectus aliquo eget: et quod videtur corpori necessarium sumet, si adfuerit; si non adfuerit, non eum istarum rerum franget inopia. Omnis namque sapiens fortis est; nullus autem fortis aliquid metuit. Non igitur metuit sapiens aut mortem corporis, aut dolores, quibus pellendis vel vitandis vel differendis sunt necessaria illa, quorum ei potest contingere inopia. Sed tamen non desinit eis bene uti, si ipsa non desunt. Verntiam ne feceritis in concupiscentiis, quia gerimus curam carnis sed ad necessitatem salutis. nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sicut ipse itidem dicit. hinc est, quod et Timotheum nimium, sicut apparet, corporis castigatorem admonet, ut modico uino utatur propter stomachum et frequentes suas infirmitates. Has e
Abbreviated transcription (Latin):
nec totũ nec nichil accipiendo. Et hit
qd accipitur laudis aut honoris. naił
se qui totus corã do esse. debet. & huamatia
contemnere: s ꝓpter illos accipiat᷑ quib
consulere ñ potest. si nimia deictions
emo iuuentutẽ tuã contẽnat: cũ iule
hoc dixerit. qui alio loco ait. Si homi¬
nib placere uellem. xp̃i seruus ñ essem.
Magnũ est de honorib & lau¬
dib hominũ ñ letari. s omnẽ mirantẽ
pompã p̃cidere. & si qͥd inde necessariũ
resmetur. id totũ ad utili¬
tatẽ honorantiũ salutẽq conferrt.
Non enĩ frustra dictũ est. ds confringet
ossa hominũ placere uolentiũ. Quid
em̃ languidiꝰ qͥd tam sine stabilitate
ac fortitudine. qd̃ ossa significant. qmͣ
homo. quẽ male loquentiũ lingua debi¬
utat. cum sciat falsa quȩ dicunt᷑: Cuiꝰ
ra dolor. nullomͦ aniniȩ uiscera dilani¬
aret. si ñ amor laudis eiꝰ ossa confringe¬

Expanded text:
nec totum nec nihil accipiendo et id, nec totum nec nihil accipiendo et id, quod accipitur laudis aut honoris, non propter se, qui totus coram deo esse debet et humana contemnere, sed propter illos accipiatur, quibus consulere non potest. si nimia deiectione Nemo iuuentutem tuam contemnat, cum ille hoc dixerit, qui alio loco ait: Si hominibus placere uellem, Christi seruus non essem. Magnum est de honoribus et laudibus hominum non laetari, sed et omnem inanem pompam praecidere et, si quid inde necessarium retinetur, id totum ad utilitatem honorantium salutemque conferre. non enim frustra dictum est: Deus confringet ossa hominibus placere uolentium. quid enim languidius, quid tam sine stabilitate ac fortitudine, quod ossa significant, quam homo, quem male loquentium lingua debilitat, cum sciat falsa esse, quae dicuntur? cuius rei dolor nullo modo animae uiscera dilaniaret, si non amor laudis eius ossa confringe
Abbreviated transcription (Latin):
crilega esset. quib cũq tolerantiȩ uirib
sustentandam putaremꝰ. quãqͣm ubi est
ebrrosos. ita conclusit ut
ret. cum talib nec panẽ edere: S ftramꝰ
hȩc in luxui & labe domestica. & eoꝵ con¬
uiuioꝵ quȩ pͥuatis parietib continent᷑.
Accipiamꝰq cum eis corpꝰ xp̃i: cum quib
panẽ edere phibem᷑. Saltẽ de scõꝵ cor-¬
poꝵ sepulchris. saltim de locis sacram̃¬
toꝵ. de domib orationũ tantũ dedecus
ad me attinet dicere. qndo ista uicia ñ
in plebe s in nr̃o numero grauiora sus:
Hoꝵ autẽ morboꝵ mater suꝑbia est. ahu¬
manȩ laudis auiditas. quȩ enam ypo¬
crisin sepe generat. Huic ñ resistiur. nͥ
crebris diuinoꝵ libroꝵ testimoniis incu¬
ciatur timor & caritas dĩ. si tam̃ ille qui
hoc agit seipsũ p̃beat patientiȩ atq hu¬
militatis exemplũ. minꝰ sibi assumeniao
qm̃ offertur. s tam̃ ab eis qui se honoras

Expanded text:
crilega esset, quibuscumque tolerantiae uiribus crilega esset, quibuscumque tolerantiae uiribus sustentandam putaremus. quamquam ubi est it ebriosos, + ita conclusit, ut diceret: cum talibus nec panem edere? sed feramus haec in luxu et labe domestica et eorum conuiuiorum, quae priuatis parietibus continentur, accipiamusque . cum eis corpus Christi, cum quibus panem edere prohibemur: saltem de sanctorum corporum sepulcris, saltem de locis sacramentorum, de domibus orationum tantum dedecus id me attinet dicere, quando ista uitia non in plebe, sed in nostro numero grauiora sunt? horum autem morborum mater superbia est et humanae laudis auiditas, quae etiam hypocrisin saepe generat. huic non resistitur, nisi crebris diuinorum librorum testimoniis incutiatur timor et caritas dei, si tamen ille, qui hoc agit, se ipsum praebeat patientiae atque humilitatis exemplum minus sibi adsumendo, quam offertur, sed tamen ab eis, qui se honorant,
Abbreviated transcription (Latin):
um apłs tria breuiter genera uitioꝵ
detestanta & uitanda uno in loco
posuerit. de quib innumerabiliũ pecca-¬
posuit. acerrime in ecclia uindicat᷑. Duo
autẽ reliqua id est pͥmũ & ultimũ tole-¬
rabilia uidentur hominib. atq ita pau¬
latim fieri potest ut nec uicia iã purent᷑.
Ait eñi uas edectionis. Non in cõmessatio¬
nib & ebrietatib ñ in cubilib & impo¬
dicitus. ñ in contentione & dolo. sap¬
curã ne feceritis in concupiscentiis. Hoꝵ
gͦ trium cubicula & impudicitiȩ. ita
magnũ crim̃ putatur. ut nemo digno
ñ mͦ eccłistico ministerio. s ipsa etiam
sacram̃toꝵ cõmunione uideatur. qui se
isto peccato maculauerit. & recte omĩno
S quare solum: Cõmessationes enim ae
ebrietates ita concesse & licitȩ putant᷑.
ut in honore etiã beatissimoꝵ mr̃m ñ
gendũ uideat. qui hec ñ carneis oculis in¬
spicit. s etiam cotidie celebrent᷑. Que
feditas. si tantũ flagitiosa & ñ etiam sa¬

Expanded text:
us tria breuiter genera uitiorum detestanda et uitanda uno in loco posuerit, de quibus innumerabilium peccaposuit, acerrime in ecclesia uindicatur; duo autem reliqua, id est primum et ultimum, tolerabilia uidentur hominibus atque ita paulatim fieri potest, ut nec uitia iam putentur. ait enim uas electionis: Non in comissationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et inpudicitiis, non in contentione et zelo; securam ne feceritis in concupiscentiis. Horum ergo trium cubilia et inpudicitiae ita magnum crimen putatur, ut nemo dignus non modo ecclesiastico ministerio, sed ipsa etiam sacramentorum communione uideatur, qui se isto peccato maculauerit. et recte omnino. sed quare solum? comissationes enim et ebrietates ita concessae et licitae putantur, ut in honore etiam beatissimorum martyrgendum uideat, qui haec non carneis oculis inspicit, sed etiam cotidie celebrentur. quam foeditatem, si tantum flagitiosa et non etiam sa
Abbreviated transcription (Latin):
cłm speciem corporis quã ui xxix.¬
Aci uiderunt & contẽpserunt. ñ apud
nos fuit xp̃c: quia & hoc de illo dictum
ustiũ fuisse circũcisioms ꝓpt̾ ueritatẽ dĩ.
al ion sir mandas ꝓmissiones patrum.

Expanded text:
m speciem corporis quam Judaei viderunt et contempserunt, non apud nos fuit Christus: quia et hoc de illo dictum nistrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum.
Abbreviated transcription (Latin):
nnon uidemꝰ isrłitas malo suo in¬
petrasse. qd̾ culpabili concupiscen-¬
tia petiuerunt: Concupierant enĩ car¬
nib uesci. quib pluebatur manna de
celo. Fastidiebant quippe. qd̃ habebant.
& qd̾ ñ habebant impudenter petebant.
qͣsi ñ meliꝰ peterent. ñ ut cibꝰ qui deerat
indecenti desiderio p̃staretur. s ut ille
qui aderat sanato fastidio sumeret᷑. Qñ¬
do enim nos delectant mala & ñ delectais
bona. rogare debemꝰ potiꝰ dm ut delec¬
tent bona. qm ut concedant᷑ mala. non
quia malũ est carne uesci. cũ de hac re
loquens apls dicat. om̃is creatura dĩ bo¬
na est. & nichil abiciendũ qd̃ cũ gr̃arũ
actione ꝑcipitur. s qͥa sicut ipse itẽ ait.
malũ est homini qui ꝑ offendiculũ man¬
ducat. & si ꝑ hominis offensionẽ. qnͣto
magis dĩ. cuiꝰ in isrłitis ñ parua erat of¬
fensio. repudiare qd̃ dabat sapientia.
& petere id qd̾ in hiabat concupiscentia:
Qm̃uis illi nec peterent. s qͥa deerat mur¬

Expanded text:
non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concupiscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia deerat mur
Abbreviated transcription (Latin):
nunc in ista uita. in hac pegrinatione.
in ista luce fidĩ quȩ in cõparatione tene.¬
brarũ infideliũ iam dies est. s in cõpara¬
tione diei ubi uidebimꝰ facie ad faciem
tur oratio. qd̾ nobis qͣntũ expediat nul¬
lis ut opinor u̾bis explicari potest. dif¬
fertur bonũ qd̃ in et̾nũ dabitur. & ma¬
la transitura crebrescunt. Et sepe ami

Expanded text:
atione, in hac luce fidei, quae in comparatione tenebrarum infidelium jam dies est, sed in comparatione diei ubi videbimus facie ad faciem, tur oratio, quod nobis quantum expediat, nullis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur bonum quod in aeternum dabitur, et mala transitura crebrescunt. Ideo sequi
Abbreviated transcription (Latin):
at sit ad̾ om̃ia in om̃ib. Ex tract᷑ psal
ui sedes suꝑ cherubin. mi. L.x.xu.
s herubm est sedes głe dĩ. & inter
ds̃ in plenitudine scientiȩ. Licet intelli¬
gamꝰ cherubin sublimes eẽ celoꝵ potesta¬
tes atq uirtutes: tam̃ si uis eris cherubiri.
Si enim cherubin sedes dĩ est: audi quid
dicat scͥptura. Anima iusti sedes sapi¬
entiȩ. Quomͦ inquis ero plenitudo sci-¬
entiȩ: Quis enĩ hoc implet: Habes un¬
de impleas. plenitudo legis caritas.
Noli ꝑ multa irȩ atq distendi. t̾ret te ra¬
moꝵ diffusio: Radicem tene. & de mag¬
intudine arboris noli cogitare. Sit in
te caritas: & necesse est plenitudo scien¬
tiȩ consequatur. Quid enĩ nescit qͥ cari¬
tatem scit. qnͣdo quidẽ dicit᷑ ds caritas est:

Expanded text:
ut sit Deus omnia in omnibus . TRACTATUS Lut sit Deus omnia in omnibus . TRACTATUS LQui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum? Est Deus in plenitudine scientiae. Licet intelligamus Cherubim sublimes esse coelorum potestates atque virtutes; tamen si vis, eris Cherubim. Si enim Cherubim sedes est Dei, audi quid dicat Scriptura: Anima justi sedes est sapientiae . Quomodo, inquis, ero plenitudo scientiae? quis hoc implet? Habes unde impleas: Plenitudo Legis charitas . Noli per multa ire atque distendi. Terret te ramorum diffusio; radicem tene, et de magnitudine arboris noli cogitare. Sit in te charitas, et necesse est plenitudo scientiae consequatur. Quid enim nescit qui charitatem scit, quandoquidem dictum est: Deus charitas est
Abbreviated transcription (Latin):
hic ita dixit. hoc est mandatũ meũ qs¬
lut ñ sit aliud. qͥd putamꝰ fr̃s me
N unqͥdnam solũ eiꝰ de ista diletione
mandatũ est qua diligimꝰ inuicẽ. ũ ne
st aliud maiꝰ. ut diligamꝰ dm: Nut
Qui enĩ ñ diligit dm̃. qͦmͦ
diligit ꝓximũ tanqͣm seipsum. qnͣdo¬
quidẽ ñ diligit & scipsum: Est quippe
impiꝰ & iniquus. Qui autẽ diligit ini-¬
quitatẽ : ñ plane diligit s odit animã
Discernitur quippe ista dilectio ab ea dile¬
dione qua se inuicẽ diligunt homines
sicut homines. Nam ut discerneretur
adiuntũ est: sicut dilexi uos. Ut quid
eim nos dilexit xp̃c: nisi ut possimus
regnare cum xp̃o: Ad hoc gͦ & nos in¬
uicem diligamꝰ. ut dilectionẽ nrãm
discernamꝰ a cęt̾is. qui ñ ad hoc se inui¬
am diligunt: quia nec diligunt. Qui
autẽ se. ꝓpter habendũ dm̃ diligunt.
psi se diligunt. Ergo ut se diligant:
om diligunt. Non est hȩc dilectio: in
om̃ib hominib. Pauci se ꝓpt̾ea diligt̃.

Expanded text:
hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus DeuQui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut possimus regnare cum Christo? Ad hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
formidine deserunt: de quib apls di
tio huiꝰ sc̃i corporis mane. id est post
noctẽ infidelitatis in lucẽ fidi p̃ueniat.
dm̃. donec ueniat. salus illa in cuiꝰ ñ¬
dũ re s iam spe. salui facti sumꝰ. eamq
cum patientia fideliter expecdamus:¬

Expanded text:
formidine deserunt: de quibus dicit Atio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter exspectamus
Abbreviated transcription (Latin):
chaberis. & ñ concupisces uxorẽ ꝓximi tui.
Non concupisces rem ꝓximi tui. Tangis de¬
cimã cordam: cecidit bestia cupiditatis.
Ita cadentib omĩb bestiis. securus & in¬
nocens in dĩ dilectione & humana socie¬
diligit dm̃ & ꝓximũ sicut scipsum. Ama¬
tor enĩ dĩ: amator est sui. Et ñ diligens
dm̃. ñ diligit ꝓximũ: quia ñ diligit se
ipsum. Pro hac autẽ dilectione: patien-¬
ter etiã mundi odia toleranda sunt. Ne-¬
cesse enim est ut nos oderit. quos uidet

Expanded text:
chaberis, et non concupisces uxorem proximi tui. chaberis, et non concupisces uxorem proximi tui. Non concupisces rem proximi tui, tangis decimam chordam, et cecidit bestia cupidiita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in dei dilectione et humana sociediligit Deum et proximum sicut se ipsum. Amtor enim Dei, amator est sui: et non diligens Deum, non diligit proximum; quia non diligit se ipsum. Pro hac autem dilectione patienter etiam mundi odia sunt toleranda: necesse est enim ut nos oderit,
Abbreviated transcription (Latin):
cem. & feras occidis. Utrumq simul fa¬
cis. Tangis primã cordam qua unꝰ colit᷑
ds̃: cecidit bestia suꝑstitionis. Tangis
uanũ: cecidit bestia erroris nefandarũ
heresum. Tangis t̾ciam cordam. ubi p
spe futurȩ quietis facis quicqͥd facis. int̾¬
ficitur crudelior cet̾is bestus amor huiꝰ
sclĩ. Propt̾ amorẽ huiꝰ sclĩ: laborant
homines in om̃ib negotiis. Tu autẽ in
scli. s ꝓ sempit̾na requie quã ꝓmittit
ds̃. Honora patrẽ tuũ & matrẽ tuã. Tan¬
gis qrͣtam cordam ut honorẽ parentib
deferas. cecidit bestia impietatis. Non
mechaberis. Tangis qͥntam cordam. ce¬
cidit bestia libidinis. Non occides. Tan¬
gis sextam cordam: cecidit bestia crude¬
litatis. Non furtũ facies. Tangis septi
mã cordam. cecidit bestia rapacitatis.
uam cordam. cecidit bestia falsitatis.
cogitationis. Aliud est enim ñ facere ali
nam uxorem. Ideo duo p̃cepta sunt. ñ me¬

Expanded text:
et feras occidis. Utrumque simul faet feras occidis. Utrumque simul facis? tangis primam chordam qua unus colitur Deus, cecidit bestia superstitionis. Tangis vanum, cecidit bestia erroris et nefandarum haeresum. Tangis tertiam chordam, ubi pro spe futurae quietis facis quidquid facis, interficitur crudelior caeteris bestiis amor saeculi hujus. Propter amorem hujus saeculi laborant homines in omnibus negotiis, tu autem in saeculi, sed pro sempiterna requie quam promittit Deus. Honora patrem tuum et matrem tuam, tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas, et cecidit bestia impietatis. Non moechaberis, tangis quintam chordam, cecidit bestia libidinis. Non occides, tangis sextam chordam, cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies, tangis septimmam chordam; cecidit bestia rapacitatis. octavam chordam; cecidit bestia falsitatis. cogitationis. Aliud est enim non facere alinam uxorem. Ideo duo praecepta sunt: non moe
Abbreviated transcription (Latin):
re alia uelit frui: s quicqͥd aliud diligen¬
dum uenerit in animũ. illuc rapiatur
quo totus dilectionis impctus currit. Qͥs
debet agere. ut ctiã ipse toto corde. tota
anima. tota m̃te diligat dm̃. Sic enĩ eum
diligens tanqm seipsum. totã dilectionẽ
sui & illiꝰ refert in illam dilectionem dĩ
quȩ nullũ a se ruulum duci extra patit᷑.
cuiꝰ deriuatione minuatur. Ex sermo
p̃cepta habet. Quȩ sic sunt distribu¬
ta ut tria ꝑtineant ad dm̃. septẽ ꝑtine¬
aut ad hominẽ. Est enim bellũ qd̃ secũ
agit homo. dimicans contͣ concupiscen¬
tias malas. frenans auariciã. elidens suꝑ¬
biam. suffocans ambitionẽ. trucidans li¬
bidinẽ. Has pugnas fac in occulto. & ñ
uinceris in aꝑto. Edhoc docentur manꝰ
ur̃e ad p̃lium. Noñ est hoc in spectacu¬
lis uris uenator qd̃ cytharista. Aliud
agit uenator. aliud cytharista. In spec¬
taculo di unũ est. Tangis easdẽ cordas de

Expanded text:
re alia uelit frui, sed quidquid aliud diligenre alia uelit frui, sed quidquid aliud diligendum uenerit in animum, illuc rapiatur quo totus dilectionis impetus currit. quisdebet agere, ut etiam ipse toto corde, tota anima, tota mente diligat deum. sic enim eum diligens tamquam se ipsum totam dilectionem sui et illius refert in illam dilectionem dei, quae nullum a se riuulum duci extra patitur, cuius deriuatione minuatur. Noecepta habet, quae sic sunt distributa ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad hominem. Est enim bellum quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, et frenans avaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas fac in occulto, et non vinceris in aperto. Ad hoc docentur manus nostrae ad praelium. Non est hoc in spectaculis vestris venator, quod citharista. Aliud agit venator, aliud citharista. In spectaculo Dei unum est, tangis easdem decem chordas,
Abbreviated transcription (Latin):
quippe optimꝰ homo. cũ tota uita sua ꝑ¬
git in incõmutabilem uitã. & toto affec¬
ta inheret illi. Si autẽ se ꝓpter se diligit.
ñ se refert ad dm̃. s ad seipsum conu̾sus
non ad incõmutabile aliqͥd conũtitur. &
ꝓpt̾ea iam cũ defectu aliquo se fruit᷑. quia
melior est cũ totus heret atq constringit᷑
incõmutabili bono qm cũ inde uł ad se¬
ipsum relaxatur. Si gͦ teipsum ñ ꝓpter
te dlebes diligere. s ꝓpter illũ ubi dilectio¬
nistuȩ rectissimꝰ finis est: ñ succenseat
alꝰ homo. si etiã ipsum ꝓpt̾ dm diligis.
st eñ regula dilectionis diuinitus consti¬
luta ast. diliges inqͥt. ꝓtimũ tuũ tanqͣm
te ipsum. dm̃ uͦ ex toto corde & ex tota ani¬
ma & ex tota m̃te: ut om̃s cogitationes tu¬
as & omnẽ uitã & omnẽ intellectũ in illũ
conferas: a quo habes ea quȩ confers.
Cum autẽ ait toto corde. tota anima. to-¬
ta m̃te. nullã uitȩ nr̃e partẽ reliquit.
quȩ uacare debeat. & qͣsi locum dare ut

Expanded text:
quippe optimus homo, cum tota vita sua pergit in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi: si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum; sed ad seipsum conversus, non ad incommutabile aliquid convertitur. Et propterea jam cum defectu aliquo se fruitur; quia melior est cum totus haeret atque constringitur incommutabili bono, quam cum inde vel ad seipsum relaxatur. Si ergo teipsum non propter te debes diligere, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus falius homo, si etiam ipsum propter Deum diligis; haec enim regula dilectionis divinitus constituta est. « Diliges, inquit, proximum tuum, tanquam te ipsum . » Deum vero ex toto corde, et ex tota anima et ex tota mente, ut omnes cogitationes tuas et omnem uitam et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. cum autem ait: toto corde, tota anima, tota mente, nullam uitae nostrae partem reliquit, quae uacare debeat et quasi locum dare, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicantes km̃i. s date locũ irȩ. Scͥtũ eat
enim. Michi uindictã. ego retͥbuam dicti
añs. Nec ipse itas p̃cepit ut nolint uin¬
dicari. s ut ñ scipsos uindicantes dent
locũ ire di qui dicit. mͥ uindictã esoot
tnibuã. Et añs in cuglio uiduam ꝓponss
in similitudinẽ que uindicari desiderais

Expanded text:
issimi, sed date locum irae; scriptum est enim, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus » . Nec ipse itaque praecipit ut nolint vindicari, sed ut non se ipsi vindicantes dent locum irae Dei qui dixit, Mihi vindictam, et ego retribuam. Et Dominus in Evangelio viduam proponit in similitudinem, q
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. & iterũ. quisqͥs autẽ diligit d̾m hic
cognitus est ab illo. & illud. qm̃ caritas
datus est nobis. & alia multa. quia qui
diligit dm̃ consequens est ut faciat qd̃ p̃ci¬
pit ds. & in tantũ diligit in qͣntum facit:
consequens gͦ est. ut ꝓximũ diligat quia
hoc p̃cipit ds̃. siue tantũ ꝓximi dilectio¬
nẽ scͥptura cõmemorat. sicuti est illud. in¬
uicẽ onera ur̃a portate. & sic adimplebi¬
tis legem xp̃i. & illud. omis enim lex in
uno sermone adimpletur. in eo qd̃ scͥptũ

Expanded text:
num ; et iterum, Quisquis autem diligit Deum, hic num ; et iterum, Quisquis autem diligit Deum, hic cognitusdatus est nobis, et alia multa — quia et qui diligit deum, consequens est, ut faciat quod praecipit deus, et in tantum diligit, in quantum facit. consequens ergo est, ut et proximum diligat, quia hoc praecipit deus — siue tantum proximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, et illud: omnis enim lex in uno sermone imp
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit. ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Unde.
item dicit. Qui emĩ diligit alterũ. legem
impleuit. Istam caritatem quia ueniens
manifestatione donauit. qua sola cari¬
tate iusticia legis posset impleri. ꝓpt̾ea
dixit. ñ ueni legem soluere s implere:
hoc est nouũ testam̃tũ qd̃ huic dilectio¬
ni hereditas regni cęloꝵ ꝓmittitur. qd̾
in figuris uet̾is testam̃ti ꝓ tempoꝵ distri¬
butione tegebatur. Unde item dicit. Man¬
datũ nouum do uobis. ut uos inuicẽ di¬
ec est autẽ uera dilectio. ut inherentes
ueritati iuste uiuamꝰ. & ido contem¬
namꝰ omĩa mortalia pre amore hominũ
quo eos uolumꝰ iuste uiuere: ita enĩ & mo¬
ri ꝓ frĩb utilit̾ parati ẽẽ poterimꝰ. qd̾ nos
duo p̃cepta sunt in quib tota lex pendet
& ꝓpħȩ. dilectio dĩ & dilectio ꝓximi. ñ im-¬
merito plerũq scriptura ꝓ utroq unum
ponit. siue tantũ dĩ. sicuti est illud. scimꝰ
qm̃ diligentib dm̃ omĩa coopantur in bo¬

Expanded text:
s ait. per dilectionem operatur. unde item dicit: qui enim diligit alterum, legem inpleuit. istam caritatem quia ueniens manifestatione donauit, qua sola caritate iustitia legis posset inpleri, propterea dixit: non ueni legem soluere sed adinplere. hoc est nouum testamentum, quo huic dilectioni hereditas regni caelorum promittitur, quod in figuris ueteris testamenti pro temporum distributione tegebatur. unde item dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diec est autem uera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori pro fratribus utiliter parati esse poterimus, quod duo praecepta sint in quibus tota Lex pendet et Prophetae, dilectio Dei et dilectio proximi ; non immerito plerumque Scriptura pro utroque unum ponit: sive tantum Dei, sicuti est illud, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bo
Abbreviated transcription (Latin):
forte ñ redeat. laudat: qm̃ laudatur pec¬
cator in desideriis animȩ suȩ. Aahibet
illi unctionẽ adulationis suȩ. Ecce odit¬
& laudat. Alter uidet amicũ suũ tale
aliquid facere: reuocat. Si illũ ñ audiat
ꝓfert etiã u̾ba castigationis. oburgat.
litigat. Aliqͣndo uenitur ad hanc necessi¬
tatẽ ut litiget. Ecce odium blanditur.
& caritas litigat. Noli attendere u̾ba
blandientis. & qͣsi seuitiam obuirgantis.
Uenam inspice. radicẽ unde ꝓdeat quęre.
Ille blanditur ut decipiat. iste litigat. ut

Expanded text:
forte non redeat; laudat, Quoniam laudatur pecforte non redeat; laudat, Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae ; adhibet illi unctionem adulationis suae: ecce odit, et laudat. Alter videt amicum suum tale aliquid facere, revocat; si illum non audiat, profert verba etiam castigationis, objurgat, litigat: aliquando venitur ad hanc necessitatem ut litiget. Ecce odium blanditur, et charitas litigat. Noli attendere verba blandientis, et quasi saevitiam objurgantis; venam inspice, radicem unde procedant quaere. Ille blanditur ut decipiat, iste litigat ut
Abbreviated transcription (Latin):
iusti sunt. aut ut iusti sig amare debe-¬
bit. Sic enĩ & seipsum amare. debet. aut
quia iustus est. aut ut iustus sit. Sic enĩ
diligit ꝓximũ tanqm scipsum. sine ul¬
lo ꝑiculo. Qui autẽ alit̾ se diligit. in¬
iuste se diligit: qm̃ ad hoc se diligit. ut
sit iniustus. Ad hoc gͦ ut sit malus se
diligit: ac ꝑ hoc iam ñ se diligit. Qui
enim diligit iniquitatẽ: odit animã
enete gͦ dilectionẽ: & securi estote.
Quid times ne malefacias alicui:
Quis malefacit ei quẽ diligit: Dilige.
ñ potest fieri nisi bene facias. S forte
corripis: amor hoc facit. ñ seuitia. S
forte cedis. ad disciplinam facis. quia
amor ipsiꝰ diletionis ñ te ꝑmitat nqi¬
gere indisciplinatum. Et sit quodam
qͣsi diu̾s. fructus & contrariꝰ. ut aliqnio
odiũ blandiatur. & caritas seuiat. Nqtio
quis odit inimicũ suum : & fingit sil am¬
ciciam. Uidet illum facere aliquid ial.
laudat. Uult eum ẽe p̃cipitem. uult etũ
ire ꝑ abrupta cupiditatũ suarũ. unde si¬

Expanded text:
justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic enim et semetipsum amare debet, aut quia justus est, aut ut justus sit: sic enim diligit proximum tanquam se ipsum sine ullo periculo. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit ut sit injustus: ad hoc ergo ut sit malus, ac per hoc jam non se diligit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam enete ergo dilectionem, et securi estote. Quid times ne male facias alicui? Quis male facit ei quem diligit? Dilige, non potest fieri nisi bene facias. Sed forte corripis? Amor hoc facit, non saevitia. Sed forte caedis? Ad disciplinam facis; quia amor ipsius dilectionis non te permittit negligere indisciplinatum. Et fit quodammodo quasi diversus fructus et contrarius, ut aliquando odium blandiatur, et charitas saeviat. Nescio quis odit inimicum suum, et fingit illi amicitiam: videt illum facere aliquid mali, laudat: vult eum esse praecipitem, vult caecum ire per abrupta cupiditatum suarum, unde
Abbreviated transcription (Latin):
Si beata uita est in cruciatib corpo¬
is. tur ñ in ea manet sapiens ut fruatur:
auiẽ misera est. qͥd obsecro te nisi typuis
mpedit ne fateatur. ne oret dm. ne iu¬
sto & misericordi supplicet. qui potest
uł ad ea toleranda fortitudine animare.
uł ab eis om̃imͦ liberare. & post hec uere
beatã uitã dare. quo nullũ malũ admitta¬
tur. & ubi sũmũ bonũ nunqͣm amittatur:
Hoc pioꝵ p̃miũ est. Cuiꝰ adipiscendi spe.
uitã istã tẽporalem atq mortalem. ñ tam
delectabilit̾ qmͣ tolerabilit̾ ducimꝰ & mala
ciꝰ tunc bono consilio & diuino munere
fortit̾ ferimꝰ. cũ bonoꝵ ȩt̾noꝵ fideli dĩ ꝓ¬
missione. & nr̃a fideli expectatione gau¬
demꝰ. Ad hoc nos exhortatus apłs paulꝰ
ait. Spe gaudentes. in tribulatione pati¬
entes. Ostendit enim qͣre in tribulatio¬
ne patientes: p̃mittendo spe gaudentes.
maiestate diuinitatis. & carnis infirmi
monis. uerũ etiã suc passionis & resurre¬
ctionis exemplo. In altera enĩ qualia to¬

Expanded text:
si beata uita est in cruciatibus corporis, aut non in ea manet sapiens, ut fruatur? si autem misera est. quid, obsecro te, nisi typhus impedit, ne fateatur, ne oret deum, ne iusto et misericordi supplicet, qui potens mitigare uel ad ea toleranda fortitudine armare uel ab eis omni modo liberare et post haec uere beatam uitam dare, quo nullum malum admittatur et ubi summum bonum numquam amittatur? Hoc piorum praemium est, cuius adipiscendi spe uitam istam temporalem atque mortalem non tam delectabiliter quam tolerabiliter ducimus et mala eius tunc bono consilio et diuino munere fortiter ferimus, cum bonorum aeternorum fideli dei promissione et fideli nostra expectatione gaudemus. ad hoc nos exhortatus apostolus ait: Spe gaudentes, in tribulatione patientes: ostendit enim, quare in tribulatione patientes\', praemittendo \'spe gaudentes. maiestate diuinitatis et carnis infirmituerum etiam suae passionis et resun-ectionis exemplo; in altera enim, qualia to
Abbreviated transcription (Latin):
ontende cum malo. s de bonitate. Ip¬
sa est enĩ uera contentio uel certamen
salubre. ut sit bonꝰ contra malũ. ut ñ sus
i tu iam ñ es malus: optatii mr̃is.¬
malo ut sit bonus. Qͥd scuis in malos:
Quia mali sunt inquis. Addis te illis. seui¬
endo in illos. Consiliũ do. Displicet tibi
malus. ñ sint duo. Rep̃hendis: s adiun¬
geris. Auges enĩ numerũ quẽ condẽnas.
Malo uis uincere malũ. de malicia uincere
maliciã. er̃t duȩ malicie ambȩ uincende.
Non audis consiliũ dñi tui ꝑ apłm. Noli

Expanded text:
ontende cum malo, sed de bonitate. Ipontende cum malo, sed de bonitate. Ipsa est enim vera contentio, vel potius certamen salubre, ut sit bonus contra malum, non ut sint i tu jam non es malus, opta malo ut sit bonus. Quid saevis in malos? Quia mali sunt, inquis. Addis te illis, saeviendo in illos. Consilium do: displicet tibi malus, non sint duo. Reprehendis, et adjungeris? auges ejus numerum, quem condemnas? De malo vis vincere malum? de malitia vincere malitiam? Erunt duae malitiae, ambae vincendae. Non audis consilium Domini tui p
Abbreviated transcription (Latin):
Iin locutionib figuratis regula huiꝰ¬
modi. ut tãdu u̾sctur diligenti conside¬
ratione qd̾ legitur. donec ad regnũ cari¬
tatis int̾pretatio ꝑducatur. Si autẽ hoc
iam sonat ꝓprie: nulla putetur figura
flagitiũ. aut facinꝰ uetans. aut utilitatẽ.
aut beneficientiã iubens. ñ est figurata.
Si autẽ flagitiũ. aut facinꝰ uidetur iubere.
aut utilitatẽ aut beneficientiã uetare:
inimicus tuus: ciba illũ. Si sitit. potum
da illi. Hic nullo dubitante beneficien¬
tiã p̃cipit. S qd̾ sequit᷑. hoc enĩ faciens
carbones ignis congeres suꝑ caput eius:
maliuolentiȩ facinꝰ putes iuberi. Ne gͥ
dubitaueris figurate dictũ. Et cũ possit.
duplicit̾ int̾pretari. uno modo ad nocen¬
dum. alt̾o ad p̃standũ: ad beneficientiã
te potiꝰ caritas reuocet. ut intelligas car¬
bones ignis ẽe urentes penitentiȩ gemitꝰ.
quib suꝑbia sanatur eiꝰ qui dolet se ini¬
micũ fuisse hominis. a quo eiꝰ miseriȩ sub¬

Expanded text:
in locutionibus figuratis regula hujusmodi, ut tam diu versetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum charitatis interpretatio perducatur. Si autem hoc jam proprie sonat, nulla putetur figuratflagitium aut facinus vetans, aut utilitatem aut beneficentiam jubens, non est figurata. Si autem flagitium aut facinus videtur jubere, aut utilitatem aut beneficentiam vetare, inimicus tuus, ciba illum, sitit, potum da illi. hic nullo dubitante beneficientiam praecepit; sed quod sequitur: hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput eius, maliuolentiae facinus putes iuberi. ne igitur dubitaueris figurate dictum et, cum possit dupliciter interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, ad beneficientiam te potius caritas reuocet, ut intellegas carbones ignis esse urentes paenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur eius, quo dolet se inimicum fuisse hominis, a quo eius miseriae sub
Abbreviated transcription (Latin):
homines mentiri. quia rariores tẽptatio¬
nes eam ꝓbant. in dilectione autẽ prcimi
faciliꝰ conuincunt᷑ eam ñ habere. dũ in¬
que cũ hominib agunt: Consequens est
autẽ ut qui ex toto corde. ex tota anima.
ex tota m̃te dm̃ diligit. diligat & primũ
tanqͣm scipsũ. quia hoc iubet ille quẽ toto
corde & ex tota anima & ex tota m̃te dili¬
git. Item diligere. ꝓximũ. id est omnem
hominẽ tanqͣm seipsũ. quis potest nͥ d̾m
diligat. cuiꝰ p̃cepto & dono dilectionem
utrũq sit. ut neutrũ sine alt̾o possit te¬
neri. etiã unũ hoꝵ cõmemorare plerũq
sufficit. cũ agitur de oꝑib iusticie. s opor¬
tumiꝰ illud de quo qͥsq faciliꝰ conuuncit᷑.
Unde & ioħes dicit. Qui enĩ ñ diligit frẽm
suũ quẽ uidet. dm̃ quẽ ñ uidet quomͦ
potest diligere: Mentiebant᷑ enĩ quidã
dilectionẽ dĩ se habere: & de odio frat̾no
eam ñ habere conuincebant᷑. De quo u¬
dicare in cotidiana uita & morib ꝑfaci¬

Expanded text:
homines mentiri, quia rariores tentationes eam probant; in dilectione autem proximi facilius eam convincuntur non habere, eum inique cum hominibus agunex toto corde, ex tota anima, ex tota mente Deum diligit, diligat et proximum tanquam seipsum: quia hoc jubet ille quem ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligit. Item diligere proximum, id est omnem hominem, tanquam seipsum quis potest, nisi Deum diligat, cujus praecepto et dono dilectionem e praeceptum ita sit ut neutrum sine altero possit teneri, etiam unum horum commemorare plerumque sufficit, cum agitur de operibus justitiae: sed opportunius illud de quo quisque facilius convincitur. Unde Joannes dicit: Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Mentiebantur enim quidam dilectionem se Dei habere, et de odio fraterno eam non habere convincebantur: de quo judicare in quotidiana vita et moribus faci
Abbreviated transcription (Latin):
flectas in partẽ ꝓuidentiorem lenioremq
sententiã. qd̃ licet iudicib facere etiam ñ
in causis eccłiȩ: Time gͦ nobiscũ iudiciũ
dĩ patͥs. & cõmenda mansuetudinẽ matris.
Cum enĩ tu facis. eccl̃ia facit ꝓpter qm̃ facis.
& cuiꝰ filiꝰ facis. Contende bonitate cũ
malis. Iili scelere immani m̃bra de corpore
uiuo uulserunt. tu oꝑe miscdĩȩ effice. ut
illa quȩ nefandis oꝑib exercebant. alicui
utili oꝑi integra eoꝵ m̃bra deseruiant.
Illi ñ peꝑcerunt correctionẽ sibi p̾dicantib
dĩ seruis. tu parce cõprehensis. parce ꝑ¬
ductis. parce conuictis. Illi impio ferro
fuderunt sanguinẽ xp̃ianoꝵ: tu ab coꝵ
sanguine etiã iuridicũ gladiũ cohibe ꝓp¬
ter apm̃. Iili ministro eccłiȩ occiso extor se

Expanded text:
flectas in partem prouidentiorem lenioremque sententiam, quod licet iudicibus facere etiam non in causis ecclesiae? time ergo nobiscum iudicium dei patris et commenda mansuetudinem matris. cum enim tu facis, ecclesia facit, propter quam facis et cuius filius facis. contende bonitate cum malis. illi scelere immani membra de corpore uiuo auulserunt, tu opere misericordi effice, ut illa, quae nefandis operibus exercebant, alicui utili operi integra eorum membra deseruiant; illi non pepercerunt correctionem sibi praedicantibus dei seruis, tu parce comprehensis, parce ductis, parce conuictis; illi impio ferro fuderunt sanguinem Christianum, tu ab eorum sanguine etiam iuridicum gladium cohibe propter Christum; illi ministro ec
Abbreviated transcription (Latin):
gatis. qͣmqͣm si diligentiꝰ p̃cepta dñi co
gutmꝰ. reddlimꝰ potius qͣm donamꝰ. nemi¬
in quicqͣm debendũ est. nisi ut inuicem
biligamꝰ. Ipsaqͥppe dilectio exigit debitũ.
t fiat̾nȩ caritati seruientes. cum qui se
aluiuari recte uelit in quo possumꝰ ad¬

Expanded text:
m, si diligentius praecepta dominica cogitemus, reddimus potius quam donamus, si nemini quicquam debendum est, nisi ut inuicem diligamus. ipsa quippe dilectio exigit debitum, ut fraternae caritati seruientes eum, qui se adiuuari recte uelit, in quo possumus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ur gͦ ñ dicimꝰ qui hanc uirtutẽ ha¬
bet habere om̃s. cũ plenitudo legil
est caritas: An qnͣtomagis est in hominit.
tanto magis est uirtute p̃ditus. qñto au¬
tẽ minꝰ. tanto minꝰ in est uirtus. qͥa spla
est uirtus. Et qͣnto minꝰ in est uirtus. tan¬
to magis est uitiũ. Ubi gͦ ula planra de
ꝑfecta fuerit. nichil ex uttio remanebi

Expanded text:
rgo non dicimus, qui hanc uirtutem habet, habere omnes, cum plenitudo legis sit caritas ? an quanto magis est in homine, tanto magis est uirtute praeditus, quanto autem minus, tanto minus inest uirtus, quia ipsa est uirtus, et quanto minus inest uirtus, tanto magis est uitium? ubi ergo illa plena et perfecta fuerit, nihil ex uitio remanebi
Abbreviated transcription (Latin):
diligat ꝓximũ. & qui sc̃e ac spiritaliter
diligit. ꝓximũ. quid ieo diligit nsi dm̃:
ne discreta. Qm distinguendo addidit
dñs. sicut dilexi uos. Quid enĩ nisi dm̃ di¬
loxit in nobis: Non qd̃ habebamꝰ s ut
haberemꝰ: ut ꝑducat nos ubi sit ds̃ omĩa
in om̃ib. S etiã medicꝰ recte dicit᷑ egros
diligere. Et qͥd in eis diligit. nisi salutẽ
qͣm cupit utiq reuocare. ñ morbũ quẽ
habendũ in nobis curã dilectionis attra¬
hamus. Hanc dilectionẽ donat ipse nobis
qui ait sicut dilexi uos. ut & uos diliga¬
tis inuicẽ. Ad hoc gͦ nos dilexit. ut & nos
diligamꝰ inuicẽ. hoc nobis conferens dili¬
gendo nos. ut mutua dilectione constrin¬
gam᷑ inter nos. & tam dulci uinculo con¬
nexis m̃bris. corpus tanti capitis simus.

Expanded text:
diligat proximum; et qui sancte atque spiritaliter diligit proximum, quid in eo diligit, nisi Domne discreta, quam distinguendo addidit Dominus, sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis? Non quod habebamus, sed ut haberemus: ut perducat nos, sicut pain omnibus ? Sic etiam medicus recte dicitur aegros diligere; et quid in eis diligit, nisi salutem, quam cupit utique revocare; non morbum, quem habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hanc dilectionem donat ipse nobis qui ait: Sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Ad hoc ergo nos dilexit, ut et nos diligamus invicem, hoc nobis conferens diligendo nos, ut mutua dilectione constringamur inter nos, et tam dulci vinculo connexis membris, corpus tanti capitis simus.
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc ñ solũ ꝓpter iram ut effugiamꝰ of¬
fensionẽ hominũ: s etiã ꝓpter conscien¬
tiam. ut ñ simulate qͣsi ad oculos homi¬
nũ ista faciamꝰ. s pura dilectionis consci¬
entia ꝓpter d̃m. qui om̃s homines uult
saluos fieri. & in agnitionẽ ueritatis

Expanded text:
et hoc non solum propter iram, ut effugiamus ofet hoc non solum propter iram, ut effugiamus offensiones hominum, sed etiam propter conscientiam, ut non simulate quasi ad oculos hominum ita faciamus, sed pura dilectionis conscientia propter Deum, qui omnes homines vult salvos fi
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃i ñ est distantia uidei neꝙ grei. non
seriu noq liberi. ñ masculi &e ftmins.
n qͣnstũ enim om̃s fideles sunt. om̃s unũ
st in xp̃o uĩu. Et si hoc facit fides ꝑ
Qmin hac uita iuste ambulatur. qͣnto
ꝯfitiꝰ atq cumulatiꝰ id species ipsa fac¬
puia est cũ uidebimꝰ facie ad faciem: Nã
mor tuũ est corpꝰ ꝓpter peccatũ. differen¬
tia ista uł gentiũ. uł conditionis uł sexus.
iam quidẽ ablata est ab unttate fidi. sed
manet in conu̾satione mortali. eiusq or¬
dinẽ in huiꝰ uitȩ itinere seruandũ esse
& apłi p̃cipiunt. qui etiã regulas saluber¬
rimas tradunt. quẽ admodũ secũ uiuan.
& ꝓ differentia gentis iudei & greci. & ꝓ
aifferentia conditionis dñi & serui. & pro
differentia sexus uiri & uxoris. uł si qua
talia cet̾a occurrunt. Et ipse pͥor dñs.
qui ait. Reddite gͦ cesari quȩ cesaris suq:
& dõ quȩ dĩ sunt. Alia sunt enĩ quȩ ser¬
uamꝰ in unitate fidĩ sine ulla distantia.

Expanded text:
n est distantia Judaei, neque Graeci, non servi neque liberi, non masculi et feminae: in quantum enim omnes fideles sunt, omnes unum sunt in Christo Jesu. Et si hoc facit fides, per quam in hac vita juste ambulatur; quanto perfectius atque cumulatius id species ipsa factura est, cum videbimus facie ad faciem ? Nammortuum est corpus propter peccatum , differentia ista vel Gentium, vel conditionis, vel sexus, jam quidem ablata est ab unitate fidei, sed manet in conversatione mortali; ejusque ordinem in hujus vitae itinere servandum esse, et Apostoli praecipiunt, qui etiam regulas saluberrimas tradunt, quemadmodum secum vivant pro differentia gentis Judaei et Graeci; et pro differentia conditionis, domini et servi; et pro differentia sexus, viri et uxores, vel si qua talia caetera occurrunt: et ipse prior Dominus, qui ait, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt . Alia sunt enim quae servamus in unitate fidei
Abbreviated transcription (Latin):
consenserit humili dõ. & qm sit ꝑnitiosũ
impatient̾ ferre hominẽ. qd̾ uoluerit dñs
iustus. si patient̾ ꝑtulit ds̃ qd̃ uoluit im¬
ex sunt in isto genere differentie. quȩ
Icõmemorate animadũti facillime pos¬
sunt. Reddere bona ꝓ malis. ñ reddere
mala ꝓ malis. Reddere bona ꝓ bonis. red¬
dere mala. ꝓ malis. Non reddere bona ꝓ
bonis. s reddere mala ꝓ bonis. Hoꝵ duo
pͥma bonoꝵ sunt. & eoꝵ duoꝵ priꝰ meliꝰ.
Postrema duo maloꝵ. & eoꝵ posteriꝰ deceriꝰ.
Duo media quodãm medioꝵ. s eoꝵ prius

Expanded text:
consenserit humili Deo; et quam sit perniciosum consenserit humili Deo; et quam sit perniciosum impatienter hominem ferre quod voluerit Dominus justus, si patienter pertulit Deus quod voluit inex sunt in isto genere differentiae, quae commemoratae animadverti facillime possunt: reddere bona pro malis, non reddere mala pro malis; reddere bona pro bonis, reddere mala pro malis; non reddere bona pro bonis, reddere mala pro bonis. Horum duo prima, bonorum sunt, et eorum duorum prius melius; postrema duo malorum, et eorum posterius deterius; duo media quodammodo mediorum, sed eorum
Abbreviated transcription (Latin):
entiã qualis ẽẽ debeat ostenderẽ. Hec
est autẽ in p̃senti scło uerus ueri dĩ cultꝰ.
fructus. Hic constantissima pictas. ibi
sempit̾na felicitas. Non alta sapientes.¬
sola ostentet᷑ in lingua. ut simꝰ
sentientes. qd̾ ñ fit ore. S tu hypocrita
si dicis habere cũ ñ credas te habere pecca¬
tum. foris fingis humilitatẽ. intus am¬
plecteris uanitatẽ. Ergo & in corde & in
ore ñ habes ueritatem. Quid tͥ ꝓdest ui-¬
deri hominib humile. et̃ qd̃ dicis. si ds
uidet altũ eẽ qd̃ sapis: Certe si aurib
diuinũ insonaret oraculũ. noli altũ di¬
cere. nec sic immertto damnareris. si in¬
ore. humilis corã hominib. altũ in corde
corã dño loquereris. Cum uͦ audias noli
quia ñ uis timere: nichil tͥ aliud remanet
ui se exaltat humiliabit᷑: & qui se hu¬
miliat exaltabitur. Proinde cũ apłs
nos ammoneat ne simꝰ alta sapientes. sed
humilib consentientes. cogitet si potest in
qntũ suꝑbiȩ p̃cipitiũ feratur homo si non

Expanded text:
ed, qualis esse debeat, ostenderem. haec est autem in praesenti saeculo uerus ueri dei cultus,teger fructus; hic constantissima pietas, ibi sempiterna felicitas. ex ista sapientsola ostentetur in lingua; ut simussentientes;» quod non fit ore, sed corde. Hypocrita, si dicis te habere, cum credas te non habere peccatum; foris fingis humilitatem, intus amplecteris vanitatem. Ergo et in ore et in corde non habes veritatem. Quid tibi prodest videri hominibus humile esse quod dicis, si Deus videt altum esse quod sapis? Certe, si auribus divinum insonaret oraculum, Noli altum dicere; nec sic immerito damnareris, si humile in ore coram hominibus, et altum in corde coram Domino loquereris. Cum vero audias, «Noli quia non vis timere, nihil tibi aliud remanet ui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Proinde cum Apostolus nos admoneat, ne simus alta sapientes, sed humilibus consentientes ; cogitet, si potest, in quantum superbiae praecipitium feratur homo, si non