comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paruerit similes ei erimus. Uñ. Qm iude¬
bimꝰ eũ sicuti ẽ: Magna ꝓmissio: s mer¬
ces ẽ fidei Queris m̾cedem: opꝰ p̃cedat:
Si credis: m̾cedẽ exige fidei Si aũ nõ
credis.⁊ filĩ m̃̾cedem qua fronte q̃ris: Si
gͦ manseritis in u̾bo mõ uere discipuli mĩ
eritis. ⁊ ut contemplemim ipsã u̾itatem
sicuti ẽ. ñ ꝑ ũba sonantia. s ꝑ lucẽ splẽ¬
dentem: eum saciai̾nt nos qͦd legit᷑ in
psalmo Signatum ẽ suꝑ nos lum̃ uultꝰ
tin dñe: Moneta cdĩ sumꝰ: nuimmꝰ ab the¬
sauro oberraunnꝰ : errore detritũ ẽ. qͦd
ĩ nob̾ fuerat imp̃ssum: Uenit qui reformet
qr ipse formaĩtat: q̃rit ⁊ tpse nummũ suũ.
sic̃ cesar nimimũ suum: idõ ait Rect̃h¬
te cesari quȩ cesaris st̃: ce dõ q̃ dĩ st̃: se

Expanded text:
erimus. Unde? Quoniam videbimus eum sicuti est . Magna promissio; sed merces est fidei. Quaeris mercedem, opus praecedat. Si credis, mercedem exige fidei; si autem non credis, fidei mercedem qua fronte quaeris? Si ergo manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis: ut contemplemini ipsam veritatem sicuti est; non per verba sonantia, sed per lucem splendentem, cum satiaverit nos, quod legitur in Psalmo, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Moneta Dei sumus, nummus a thesauro oberravimus. Errore detritum est quod in nobis fuerat impressum; venit qui reformet, quia ipse formaverat: quaerit et ipse nummum suum; sicut Caesar nummum suum; ideo ait, Reddite Caesari qu
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃o dm̃ Nam cum ilii lapid̃s tuler̾ ut
mttẽnt ĩ eũ. ⁊ qͥd magnum erat ut eos
continuo dehiseens t̾ra sorb̾et. &e ꝓ lapi¬
dibꝰ inferos inuenirent: N erat magnũ
dõ: s magis erat cõm̃clanda pacientia.
qͣm ex̾cenda potẽcia. Abscondit se gͦ ab
eis ne lapidaret᷑. tanqͣm hõ. A lapidibꝰ
fugit: s ue illis a quoꝵ lapidis cordibus
.xliiiiꝰ. Ab eo qͥ scriptum est. &. p̃teriens uidit

Expanded text:
apud Deum. Nam cum illi lapides tulerunt ut mitterent in eum, quid magnum erat ut eos continuo dehiscens terra sorberet, et pro lapidibus inferos invenirent? Non erat magnum Deo: sed magis erat commendanda patientia, quam exserenda potentia. Abscondit se ergo ab eis, ne lapidaretur. Tanquam homo a lapidibus fugit: sed vae illis a quorum lapideis cordibus XLIV. Ab eo quod scriptum est, Et
Abbreviated transcription (Latin):
nificauit. dicendo mute manũ sub
femore mõ Dnm suũ significauit:
responder̃. Quinquaguita annos nõ¬
cdum habes. ⁊ oe abraham uidisti: Et
braham fieret ego sum Appende u̾ba:
oe cognosce mistiũ: aute quã abraã
fieret ego sũ: Intellige fieret ad hu¬
manã facturã: sum uͦ ad chiuinã ꝑti¬
nere substantiam: Fieret: qr creatura est
abraham: Nõ dix̃ ante qͣm abrabam esset
ego eram: s ante qͣm abraham fieret qͥ nͥ
ꝑ me ñ fieret ego sũ: Neq ħ dix̃: ante ꝗͣ¬
sum: in pͥncipio enĩ fec̃ ds caelũ ⁊ t̾rã: Nam
fieret ego sum: Agnoscite creatorẽ: Dif¬
loq̃bat᷑. sem̃ abrabȩ factꝰ erat & ut abra¬
ham fieret. añ abraham ipse erat. huic
iam uelut abrahe aꝑtissimo comueio cõ¬
moti s̃ acriꝰ blasphemasse quippe illis uisꝰ

Expanded text:
nificavit dicendo, Mitte manum sub nificavit dicendo, Mitte manum sub femore mresponderunt: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti! Et braham fieret, ego sum. Appende verba, et cognosce mysterium. Antequam Abraham fieret. Intellige, fieret ad humanam facturam, sum vero ad divinam pertinere substantiam. Fieret, quia creatura est Abraham. Non dixit, Antequam Abraham esset, ego eram; sed, Antequam Abraham fieret, qui nisi per me non fieret, ego sum. Neque hoc dixit, Antesum, In principio enim fecit Deus coelum et terram : nam raham, ego sum. Agnoscite Creatorem, dloquebatur, semen Abrahae factus erat; et ut Abraham fieret, ante Abraham ipse erat. 18. Hinc jam velut Abrahae apertissimo convicio commoti sunt acrius. Blasphemasse quippe illis visus
Abbreviated transcription (Latin):
uidit ⁊ gauisus ẽ: &e si nos ñ mueniinꝰ
num quid m̃tiri iħtas posset: credamꝰ ũi¬
tati: &e de abrahe meritis minime du¬
bitemꝰ: Tam̃ audite unũ loeũ. qͥ mͥ int̾m
occurrit. Pat̾ abraham qñ misit seruũ
suũ ut peteret urorem filio suo ẏfaac.
ħ eum sacram̃to obstrinx̃. ut fidelit᷑
qͦd ibebat᷑ impleret. & sciret &̃ ipse
quid faceret: Magna enũ res agebatur:
qñ abrahe senum coniugiũ q̃rebat᷑.S
ut ħ cognosceret seruꝰ qͦd nouerat abraã.
qr nepotes ñ carialit̃ desidabat. nec de
genere suo aliquid carnalit̃ sapiebat:
ait seruo suo qͦm mittebat. Pone manũ
uult ds̃ eceli ad femur abrahȩ: Iã ĩtel¬
mitte manũ sub femore mõ Qui rep̃¬
hencdunt carnẽ .xͥ: rep̃hendunt factũ
abrabe. Nlos aũ frĩ si agnoscumis car¬
nẽ xͥ uenerandã : illud femur ñ con¬
tempnamus. s ĩ ꝓpħia dic̾tũ accipramꝰ:
etenim ꝓpħa erat᷑ abraham: Cuiꝰ ꝓpħa:
Seminis sui: oe dni sui: Senĩ suum sig¬

Expanded text:
idit, et gavisus est. Et si nos non invenimus, numquid mentiri veritas posset? Credamus veritati, et de Abrahae meritis minime dubitemus. Tamen audite unum locum, qui mihi interim occurrit. Pater Abraham quando misit servum suum, ut peteret uxorem filio suo Isaac, hoc eum sacramento obstrinxit, ut fideliter quod jubebatur impleret, et sciret etiam ipse quid faceret. Magna enim res agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelMitte manum sub femore meo. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrahae. Nos autem, fratres, si agnoscimus carnem Christi venerandam, illud femur non contemnamus, sed in prophetia dictum accipiamus. Etenim propheta erat Abraham. Cujus propheta? Seminis sui et Domini sui. Semen suum sig
Abbreviated transcription (Latin):
plꝰ dicere dñs iħs .xͦ. : & uidit inquit ⁊ gauisꝰ
ẽ. Qͥs explieat ħ gaudium fr̃s mĩ: Si gauisi
st̃ illi quibꝰ dñs oculos carnis aꝑuit.⁊ qͣle gau¬
dium fuit oculis corclis uidentibꝰ lucem in¬
effabilem ũbũ manens splendorẽ piis m̃tibꝰ
refulgentẽ. sapientiã indeficientẽ. ap̃ patrẽ
manentẽ dm̃. & aliqñ in carne uenturũ.
nec de patͥs g̃mio recessurũ.  dotũ hoc ui¬
dit abrabam: sã qͦd ait diẽ meũ. icertũ pot̾
eẽ im̃ chxerit. utrum diẽ dni tempora¬
lẽm q̃ erat uenturꝰ ĩ carne: andiẽ dnĩ qͥ
nesẽ ortũ. nescit occasũ: S ego ñ dubi¬
to patrẽ habraam totum scisse. & uͥ ui¬
uenram : an sufficẽ debet nob̃ testimoniũ¬

Expanded text:
istus? Et vidit, inquit, et gavisus est. Quis explicat hoc gaudium, fratres mei? Si gavisi sunt illi quibus Dominus oculos carnis aperuit, quale gaudium fuit videntis cordis oculis lucem ineffabilem, Verbum manens, splendorem piis mentibus refulgentem, sapientiam indeficientem, apud Patrem manentem Deum, et aliquando in carne venturum, nec de Patris gremio recessurum? Totum hoc vidit Abraham. Nam quod ait, diem meum, incertum potest esse unde dixerit; utrum diem Domini temporalem quo erat venturus in carne, an diem Domini qui nescit ortum, nescit occasum. Sed ego non dubito patrem Abraham totum scisse. Et ubi inveniam? An sufficere nobis debet testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ potuit oe hic arrogaus uidi: qr dix̾ ego
noui eũ. S iudete quid sequitur Si dixero¬
qr ñ noui eũ: ero simił uob̾ m̃dax. Ergo ar¬
rogantia ñ ita caueatur ut u̾itas relinquat᷑
 scio eũ : e sermonẽ eiꝰ seruo Sermonem
patͥs tamqͣm filius loq̃bat᷑: & ipse erat u̾bũ
patͥs qͦd hominibꝰ loq̃batur. Abraham pat̃¬

Expanded text:
tibus, potuit et hinc arrogans videri, quia dixit: Ego novi eum. Sed vide quid sequitur: Si dixero, non novi eum, ero similis vobis mendax. Ergo arrogantia non ita vitatur, ut veritas relinquatur. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sermonem Patris tanquam Filius loquebatur, et ipse erat Verbum Patris quod hominibus loquebatur. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
St̃ ce alii fortasse hetici quos cõmemorare
uł ñ opꝰ ẽ. uł ame om̃s recoli ĩ p̃sentia nõ
possunt: ñ defuer̃ tam̃ qui ħ dicerent: I¬
taq accentlite ut habeatis quid dicatis ⁊ cõtͣ
ipsos eum dic̃ patrẽ suũ dñi xͦ quẽ illi ch

Expanded text:
ci, quos commemorare vel non opus est, vel a me omnes recoli in praesentia non possunt: non defuerunt tamen qui hoc dicerent. Itaque attendite, ut habeatis quid dicatis et contra ipsos. Eum dicit Patrem suum Dominus Ch
Abbreviated transcription (Latin):
bum caro fac̾tum ẽ ut habitaret ĩ nob̃:
aduentꝰ eiꝰ. humanitas eiꝰ. Mansio eiꝰ: di¬
iiInItas eiꝰ: Dninitas ens quo imus: huma¬
nitas eiꝰ qua imiis N nob̾ fieret qua iremꝰ:
numqͣm ad illũ manentẽ ꝑueniremꝰ Quare
inquit loq̃lam meã ñ agnosertis ͤ Quia nõ
potestis auclire u̾bũ meũ Idõ ñ pot̾ant co¬
gnoscere: qe ñ pot̾ant auclire. S uñ audi
re ñ pot̾ant. ⁊ nͥ qr corrigi eredendo nole¬
bant.: oe ħ unde. Uos ex patre diabolo estis
Quamdu patrẽ cominemoratis. qͣidui patres
mutatis. mͦ abraham. mͦ dm̃. ͦ audite a fihio
dĩ cuiꝰ filii sitis: a patre chiabolo estis hic¬

Expanded text:
actum est, ut habitaret in nobis . Adventus ejus, humanitas ejus: mansio ejus, divinitas ejus: divinitas ejus quo imus, humanitas ejus qua imus. Nisi nobis fieret qua iremus, nunquam ad illum manentem perveniremus. 9. Quare, inquit, loquelam meam non cognoscitis? Quia non potestis audire sermonem meum. Ideo non poterant cognoscere, quia re non poterant, nisi quia corrigi credendo nolebant? Et hoc inde: « Vos ex patre diabolo estis. » Quandiu patrem commemoratis, quandiu patrem mutatis, modo Abraham, modo Deum, audite a Filio Dei, cujus filii estis. « A patre diabolo estis.
Abbreviated transcription (Latin):
turum consolaret᷑ : uoluntate mori dig
s moriturꝰ es qua euadas ħ ñ habes: ho¬
die sit. cras sit. futurũ ẽ: debitũ ẽ redlẽ¬
dũ Qͥd gͦ agit hõ tiiens fugiens: ocul¬
tans se ne mueniat᷑ ab inimico  lũquid
agit ut ñ mouat᷑ s ho S ut paulo seruis
moriat᷑. Nõ accip̃ debiti securitatẽ: sed
postulat dilationẽ. Qntumlibet du
differat᷑: ueniet qͦd differt᷑. Illã iortẽ
tineamꝰ: qͣm timuer̃ tres uiri qñ lixer̃

Expanded text:
turum consolaretur, voluntate mori dignturum consolaretur, voluntate mori dignrgo moriturus es: qua evadas hoc, non habes. Hodie sit, cras sit; futurum est, debitum est reddendum. Quid ergo agit homo timens, fugiens, occultans se ne inveniatur ab inimico? Numquid agit ut non moriatur? Sed ut paulo serius moriatur. Non accipit debiti securitatem, sed postulat dilationem. Quantumlibet diu differatur, veniet quod differtur. Illam mortem timeamus quam timuerunt tres viri,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ quia uidebat dñs aliã mortẽ de qͣnos
libare uenerat.:⁊ mortẽ sccłam. mortẽ &¬
t̃iam. mortẽ gehennarum. mortẽ dap̃¬
nationis cum cliabolo & angłis eiꝰ : Ipsa
est uera mors. nam ista migratio ẽ Qͥd
est ista mors. Relictio corporis. deposi¬
tio sarcmnȩ grauis: s si alia farema ñ por¬
cetur. qͣ homo in gehennias p̃cipitetur
De ipsa gͦ morte dñs cdix̃: mortẽ ñ uide¬
bit in cetͣnum. qͥ sermonẽ meũ serua¬
do istã. meider̃ ĩ illã: Bictũ ẽ aliquibꝰ: ad¬
orate iclola. Quod si ñ fec̾tis: int̾ficiemi¬
ni: aut qͦmadinodum ille irabuchoclono¬
sor dix̃: si ñ feceritis nuttemini in cha¬
minum ignis ardentis: Multi timuer̃.:
& adorauer̃. Nolentes mori. mortui
st̃: Tuñdo mortẽ que ñ euaditur.
ssent. si istã que ñ euadit᷑ infelicit᷑ nõ
timerent:. Natꝰ es hõ: moriturꝰ es: Qua
ibis ut ñ moriaris: Quid facies ut ñ mo¬
riaris: Ut dñs tius necessitate mori¬

Expanded text:
 quia videbat Dominus aliam mortem, de qua nos liberare venerat, mortem secundam, mortem aeternam, mortem gehennarum, mortem damnationis cum diabolo et angelis ejus? Ipsa est vera mors: nam ista migratio est. Quid est ista mors? Relictio corporis, depositio sarcinae gravis: sed si alia sarcina non portetur, qua homo in gehennas praecipitetur. De ipsa ergo morte Dominus dixit, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servando istam, inciderunt in illam. Dictum est aliquibus, Adorate idola; quod si non feceritis, interficiemini: aut quemadmodum ille Nabuchodonosor dixit, Si non feceritis, mittemini in caminum ignis ardentis. Multi timuerunt et adoraverunt; nolentes mori mortui sunt: timendo mortem quae non evaditur, ssent, si istam quae non evaditur, infeliciter non timerent. Natus es homo, moriturus es. Qua ibis, ut non moriaris? quid facies ut non moriaris? Ut Dominus tuus necessitate mori
Abbreviated transcription (Latin):
Qm ñ hñt quid faciant: Quid si cũ occi¬
đint corpꝰ bestiis lacerandũ & diripiendũ
alitibꝰ ꝓierant. uidet᷑ ad huc seiuieia hr̃e
quid faciat. S eui facit: Qui migrauit:
inest corpus: s nullus ẽ sensus habitatio
iacet: habitator abscessit: Ergo postea
ñ lnt̃ quid facrant: N sencienti enun:
nichil facuut: S eum tunete: qui ht̃
potestatẽ ⁊ corpꝰ ⁊ anuirã occicłe ĩ gehen

Expanded text:
Quomodo non habent quid faciant? Quid si cum occiderint, corpus bestiis lacerandum et diripiendum alitibus projiciant? videtur adhuc saevitia habere quod faciat. Sed cui facit? Qui migravit. Inest corpus, sed nullus est sensus: habitatio jacet, habitator abscessit. Ergo postea non habent quid faciant: non sentienti enim nihil faciunt. Sed eum timete qui habet potestatem et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
tentem: & ne arbitreris absentẽ lpse dix̃.
ecce ego uobeum sum: qͣmdiu nͣ sit in nob̾
sollicitudo qui uuumꝰ: Si fieri posset: de
hac uoce etiam posteros qui futuri st̃ se¬
cireuitũ soł huiꝰ implet᷑: paucas horas ht̃
Diei p̾sentiȩ xͥ: usq ĩ consuminationẽ se¬
culi extencht᷑. Post resurrectionẽ uͦ uioꝵ
⁊ mortuoꝵ. cũ positis ad dext̃am drx̾t
uenite bñdicti patͥs mĩ ꝑcipite regnũ ⁊
pontis aũ ad sinistram dix̃it. ite inignẽ &¬
t᷑num qui paratꝰ ẽ diabolo & angłi eiꝰ: ⁊ibi
erit nex iͥ nemo possit oꝑari. s reciꝑe qͦd
ẽ oꝑatus:. Aliud ẽ tempus oꝑationis : ah¬
ud receptionis: Redlet enĩ imicuiq dñs.
Erit enim tẽ nox ualicla: quȩ iuoluat im¬
ꝑios: S. & mͦ omnis inficdelis qñ morit᷑ :
illa nocte suscipitur:. N ẽ ut illie aliqͥd
oꝑetur. In illa nocꝰte diues ardebat: et
stillam aquȩ de digito pauꝑis reqͥrebat:
Dolebat. angebatur. farebatur. nec ei sub¬

Expanded text:
tentem, et ne arbitreris absentem. Ipse dixit, Ecce ego vobiscum sum. Quamdiu? Non sit in nobis sollicitudo qui vivimus: si fieri posset, de hac etiam voce posteros qui futuri sunt, secircuitu solis hujus impletur, paucas horas habet, dies praesentiae Christi usque in consummationem saeculi extenditur. Post resurrectionem vero vivorum et mortuorum, cum positis ad dexteram dixerit, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, positis autem ad sinistram dixerit, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus : ibi erit nox ubi nemo potest operari, sed recipere quod operatus est. Aliud est tempus operationis, aliud receptionis: reddet enim Dominus unicuiqerit enim tunc nox valida, quae involvat impios. Sed et modo omnis infidelis, quando moritur, illa nocte suscipitur: non est ut illic aliquid operetur. In illa nocte dives ardebat, et stillam aquae de digito pauperis requirebat: dolebat, angebatur, fatebatur, nec ei sub
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ ipsuis in fide: ꝑuenturi ad speci
cum acceꝑunꝰ plenissimam lib̾tatẽ: Isti
aũ indignantes mortui &e morti sempit᷑¬
ue p̾destinati: respondebant conuicio¬
se & dicebant o cognoiumꝰ qr demo¬
nium habes. Abrabam mortuus ẽ & ꝓ¬
pħe. S. ista moite qͣm cdñs uult intelligi:
nec abrabam mortuus ẽ nec ꝓpħȩ. Illi e¬
nuĩ mortui fr̃ ⁊ uiuunt: isti iiuebant¬
& mortui erant. Ham respondens qͦdã
loco sacluceis mouentibꝰ qͣstionẽ de resu¬
dñs de rubo ad moysen. ego sum dĩ a¬
ut dicas mortẽ ũ uidebit ĩ aet̾nũ qͥ ser¬
monẽ meũ seruau̾it. eũ scras & habraã
Siego głifico me ipsum: gła mea nich
est Est pat̃ m̃s: qui głificat me: hoc
ait ꝓpt̾ illud qͦd clixer̃ quẽ te iptũ faeis
Refert enĩ głam sitã ad patrẽ: de qͦẽ

Expanded text:
sermonem ipsius in fide; perventuri ad speciem, cum acceperimus plenissimam libertatem. 13. Isti autem indignantes mortui, et morti sempiternae praedestinati, respondebant conviciose, et dicebant: Modo cognovimus quia daemonium habes. Abraham mortuus est e. Sed ista morte quam Dominus vult intelligi, nec Abraham mortuus est, nec Prophetae. Illi enim mortui sunt, et vivunt: isti vivebant, et mortui erant. Nam respondens quodam loco Sadducaeis moventibus quaestionem de resumodo ait Dominus de rubo ad Moysen, Ego sum Deus Aut dicas, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit; cum scias et Abraham Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est. Est Pater meus, qui glorificat me. Hoc ait propter illud quod dixerunt: Quem teipsum facis? Refert enim gloriam suam ad Patrem, de quo est
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e ut ñ coneupisceret: faciebat aũ ut cõ¬
cupiscentiam refrenaret. ⁊ ut concupiscẽtiȩ
ñ consentiret: & concupiscentiȩ m̃bra ad fa¬
tellicium ñ p̃beret: ꝑficere gͦ inquit bonũ
ñ mͥ adiacet: ñ possum implere qͦd dicꝰtũ
ẽ. ñ concupisces: Qd gͦ opꝰ ẽ ut impleas.
Post concupiscentias tuas ñ eas: hoc age
int̾rm qͣmdu insunt illicite cõcupiseẽtiȩ
n earne tua: pꝰ cõcupiscẽtias tuas ñ eas:
Mane ĩ seruitute dĩ ĩ lib̾tate .xͥ: m̃te serui

Expanded text:
facere ut non concupisceret: faciebat tantum ut confacere ut non concupisceret: faciebat tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae membra ad satellitium non praeberet. Perficere ergo, inquit, bonum non mihi adjacet: non possum implere quod dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas, Post concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim quamdiu insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate
Abbreviated transcription (Latin):
bra ũ mouent᷑ ĩ minist̾ium furentis pecẽi:
teneat arcem imꝑator int̾ior: qr sub maiore
imꝑatore iuandus assiftit: frenet iram.
coherceat concipiscẽtrã: In est tam̃ qͦd fre¬
net᷑ : mẽ qͦd coherceat᷑. inẽ qͦd teneat᷑. Ed
aũ uolebat ille iustꝰ m̃te seruiens legi dĩ:
uͥ ut om̃ino ñ ẽẽt qͦd frenaret᷑ : & ħ debet
conari omnis qui tendit ad ꝑfectonẽ: ut
& ipia concupiscentia cui ñ dant᷑ ad obediẽ¬
dũ m̃bra. cotidie in ꝓficiente minuat᷑. Uel¬
le inquit adiacet mͥ : ꝑfie̾e aũ bonũ nõ:
Numquid dix̃ ñ mͥ adiacet fac̾e bonum:
Si ħ dixisset: spes nulla ẽẽt. Nait ñ mͥ
ad iacet facere. s ñ mͥ adiacet ꝑficere:. Quȩ
ẽ enĩ ꝑfectio boni.⁊ nͥ consump tio ⁊ finis ma¬
li.  Quȩ ẽ aũ ꝯsumptio mali.⁊ nͥ qͦd lexdic̃
ñ concupisces: Onnino ñ concupiscere ꝑfe¬
ctio boni ẽ: qr cõnsumptio mali ẽ: ħ dicebat

Expanded text:
mbra non moventur in ministerium furentis peccati. mbra non moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur. Quid autem volebat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad perfectionem, ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie in proficiente minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non . Numquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? Si hoc dixisset, spes nulla esset. Non ait, Non mihi adjacet facere, sed, Non mihi adjacet perficere. Quae est enim perfectio boni, nisi consumptio et finis mali? Quae est autem consumptio mali, nisi quod Lex dicit, Non concupisces ? Omnino non concupiscere perfectio boni est, quia consumptio mali est. Hoc dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
se ego m̃te seruio legi dĩ: carne aũ
legi pecẽi: qͣmdui languor obluctat᷑
saluti: S si carne seruis legi pecẽi: fac
quod ait ipse apłs: Ñ gͦ regnet pecẽm
ĩ ur̃o mortali corpore ad obehendũ dsi¬
cłiis eiꝰ: neq exhibeatis m̃bra ur̃a arma
iniqͥtatis pecc̃o: H ait ñ sit: s ñ regnet:
Quamndui pecc̃m uecesse ẽ ee̾ ĩ m̃bris tuis:
saltim illi regnum auferat᷑. N fiat qͦd iu¬
bet. Surgit ira: noli dare linguã ire¬
ad maledicendũ: noli dare irȩ manũ aut
pedm ad feriendũ. N surgeret ira ista
irrationabił: nͥ pecẽm ẽẽt ĩ m̃bris: Sed
tolle illi regnũ: ñ habeat arma uñ contͣ
te pugnet: Discet etiã ñ surgere: cum
arma ñ ceꝑit inuenire N exhibeatis in¬
Ipse ego inqͥt: noi enĩ duo sumꝰ int̾ nos contrarii.
de duisis pͥncipiis uenientes: seo ipse ego mẽte
seriuo legi dei. carne autem legi peccati:¬
toti captiui eritis: & ñ erit dic̃e m̃te ser¬
io legi di: Mens enim si teneat arma: m̃¬

Expanded text:
se mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac quod ait ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicendum; noli dare irae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, te pugnet, discit etiam non surgere, cum arma non coeperit invenire: Non exhibeatis meIpse ego, inquit: non enim duo sumus inter nos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccatitoti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, me
Abbreviated transcription (Latin):
qui patͥ dico: pat̾ głifica me ea gła qͣm ha¬
bui apud te añ quã mundꝰ eẽt. Quid ẽ ea
gła.: ab humana inflatione disereta
Sedm ħ iudicat pat̾. Quid ẽ iudicat: dis¬
cernit. Qͥd ⁊ discernit: ͤ głam filii sui. a
gła hominũ: Qͥa idõ dictũ ẽ: Unxit te
ds̃ ds̃ tuus oleo exultationis p̃ participibꝰ
tius. Nõ eiũ quia homo factus ẽ. iã eom¬
ꝑandus ẽ nob̃ Nos homines cũ pecc̃o:
ille sine peccõ: Nos homines trahentes
de adam &e mortẽ ⁊ delictũ: ille d uir¬
gine carnẽ mortalẽ. nullã ĩqͥtatem:
Deniq nos nec quia uolumꝰ nati sumꝰ :
morunur. Itaq ante ꝗͣ nasceret᷑. elegit
de quanasceretur natꝰ fec̾ ut a magis
adoraretur:. Creuit infans: ce ĩ mira¬
cuł se dĩ ostendebat : & ĩfiriuitate. ho¬
minem pferebat: Postremo eleg̃ & genꝰ
mortis : ħ est ut in eruce penderet .÷ &.¬
ipsam crucẽ in frontibꝰ fideliũ figeret.
qñ uoluit corpꝰ dimisit ⁊ abscessit. ⁊ in

Expanded text:
qui Patri dico, Pater, glorifica me ea gloria quam habui apud te, antequam mundus esset . Quid est, ea gloria? Ab humana inflatione discreta. Secundum hoc judicat Pater. Quid est, judicat? Discernit. Quid discernit? Gloriam Filii sui a gloria hominum; quia ideo dictum est, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Non enim quia homo factus est, jam comparandus est nobis. Nos homines cum peccato, ille sine peccato: nos homines trahentes de Adam et mortem et delictum; ille de Virgine carnem mortalem, nullam iniquitatem. Denique nos nec quia volumus nati sumus, morimur: ille antequam nasceretur elegit de qua nasceretur, natus fecit ut a Magis adoraretur, crevit infans, et miraculis se Deum ostendebat, et infirmitate hominem praeferebat. Postremo elegit et genus mortis, hoc est, ut in cruce penderet, et ipsam crucem in frontibus fidelium figeret: quando voluit, corpus dimisit, et abscessit: in
Abbreviated transcription (Latin):
se samaritanũ negare ñ debuit. ⁊ ꝑabolã
illã notissimam atcendite. uͥ homo quidã
descendebat ab ierłm in iericho &e meidit
ni latrones: qui eũ gͣuit uulnerantes. se¬
miuiuum in uia reliqr̃ Transiit sac̃dos.
neglex̃ eum: transiit leuites : & ipse p̃¬
teriit:. Transi it quidam samaritanus
ipse ẽ custos nr̃ ⁊ ipse accessit ad sauci¬
ħ gͦ solum qͦd demonium ñ hrẽt: ñ aũ
se samaritanũ ñ esse respondit: Dem̃ pꝰ
tale conuicium: hoc solũ cdix̃ de gła
sua S honorifico inquit patrẽ meũ:
& uos inhonorastis me: ħ ẽ ego me nõ
honorifico. ne uob̃ arrogans uidear: ha¬
beo qͣm houorificem: S si me uos agnos¬
ceretis: sic̃ ego honorifico patrẽ. sic ⁊ uos
honorificaretis me: Ego faco qͦd debeo:
uos ñ facitis qͦd debetis Ego aũ inquit ñ
q̃ro głam meã : ẽ qui q̃rat ⁊ iucdicet: Quẽ

Expanded text:
abolam illam notissimam attendite, ubi homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones, qui eum graviter vulnerantes, semivivum in via reliquerunt. Transiit sacerdos, neglexit eum: transiit Levites, et ipse praeteriit: transiit quidam Samaritanus, ipse est custos noster; ipse accessit ad saucihoc ergo solum quod daemonium non haberet, non autem se Samaritanum non esse, respondit. 3. Deinde post tale convicium, hoc solum dixit de gloria sua: Sed honorifico, inquit, Patrem meum, et vos inhonorastis me. Hoc est, Ego me non honorifico, ne vobis arrogans videar, habeo quem honorificem; sed si vos me agnosceretis, sicut ego honorifico Patrem, sic et vos honorificaretis me: ego facio quod debeo, vos non facitis quod debetis. 4. Ego autem, inquit, non quaero gloriam meam; est qui quaerat et judi
Abbreviated transcription (Latin):
Uos inquit dicitis demoniũ habes: ego
uos ad uitam uocos Seruate sermonẽ me¬
ũ: ⁊ ñ moriemini: Illi audiebant mor¬
tẽ ñ uidebit ĩ cetnum siquis sermonẽ me¬
tui erant illa morte quȩ uitanda erat

Expanded text:
os, inquit, dicitis: Daemonium habes. Ego vos ad vitam voco: servate sermonem meum, et non moriemini. Illi audiebant, mortem non videbit in aeternum, qui servaverit setui erant illa morte quae vitanda erat
Abbreviated transcription (Latin):
qr ab alt̾o accepisti m̃datiũ: Diabolꝰ aũ a se¬
ipso m̃clax fuit: m̃daqũ suũ ipse genu¬
it: a uemine aucdiuit: Qmͦ ds pat̾ gemuiit
filium u̾itatẽ: sic diabolꝰ iapsꝰ genuit quasi fi¬
liũ m̃clatium: his auditis. replicanẽ ⁊ recole
ũba dñi: mens catholica. Qd audieris adute.
qͥd dicat attende: Ille: quid : diabolꝰ homi¬
cida erat abinitio: Agnoscimꝰ: Occidit ad̾a:
& ĩ u̾itate ñ stetit: agnosciꝰ qr cle u̾itate
lapsus ẽ: qr u̾itas ñ ẽ i eo: uerum ẽ: Re¬
cedendo au̾itate: ñ ht̃ u̾itatẽ. Cum loquit᷑

Expanded text:
quia ab altero accepisti mendacium. Diabolus autem a seipso mendax fuit; mendacium suum ipse genuit, a nemine audivit. Quomodo Deus Pater genuit Filium veritatem; sic diabolus lapsus genuit quasi filium mendacium. His auditis, replica nunc et recole verba Domini: mens catholica, quid audieris adverte, quid dicat attende. Ille: quis? Diabolus - homicida erat ab initio. Agnoscimus, occidit Adam. Et in veritate non stetit. Agnoscimus, quia de veritate lapsus est. Quia veritas non est in eo. Verum est; recedendo a veritate non habet veritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
quid clieant: auclamꝰ quid audiant: unum
inquiunt patrẽ habemꝰ dm̃ dix̃ gͦ eis iłns:
Sn ds̃ pat̾ ur̃ esset: diligeretis utiq me: E¬
go enini ex dõ ꝓcessi & ueni Neq enĩ ame
ipso ueni: s ille mifit me: dicitis dm̃ patre.
agnoseite me uł frẽm Ueruntam̃ erex ĩtelli¬
gentibꝰ eor: & illud tetigͣ qͦd solet clicere:
N ame ipso ueni. s ille me misit: a dõ ꝓcessi
ce ueni: Mem̃tote quid soleamꝰ dic̃e : ab ullo
uenit. &e a quo uenit. enm illo uenit: xͥ gͦ¬

Expanded text:
quid dicant, audiamus quid audiant: Unum, quid dicant, audiamus quid audiant: Unum, inquiunt, patrem habemus Deum. Dixit ergo eis Jesus: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me: ego enim ex Deo proces sed ille me misit. Dicitis Deum patrem, agnoscite me vel fratrem. Verumtamen erexit intelligentibus cor, et illud tetigit quod solet dicere, Non a meipso veni, ille me misit, a Deo processi et veni. Mementote quid soleamus dicere, Ab illo venit; et a quo venit, cum illo venit.
Abbreviated transcription (Latin):
occide potestis. &e qͦm ñ uidecis offende ħ gͦ a¬
braham ñ fec̃: uos facitis oꝑa patris ur̃is Et
atdhuc ñ dic̃ quis est iste pat̾ eoꝵ: mͦ illi quid
responder.: Ceper̃ enim uteumq cognoscere.
ñ de carnis gnãtione dm̃ loqui: s de uitȩ in¬
stitucione: & qr consuetudo seͥpturar̃ ẽ qͣs lege¬
bant. formeationẽ spãht̃ appellare cum diis
multis &e falsis anima tamqͣm ꝓstituta subiert᷑.
ad hoc responder̃. dixer̃ itaq ei: Nos ex for¬
nicatione ñ sumꝰ nati: unum patrẽ habemꝰ dm̃:
facta ñ inutabant᷑. &e de illiꝰ gn̾e głabantur.:
Et mutauer̃ responsionẽ: eredo dicentes ap̃
se ipsos: Quotienscumq nominau̾imꝰ habraã:
dicturꝰ ẽ nob̾ Quare ñ imitamini eũ de cuiꝰ
gu̾e głamini: Nos scm̃ iustum innocentẽ ui¬
rum cantum imitari ñ possuꝰ: Dm̃ dicamꝰ
patrẽ nr̃m: uideamꝰ quid nob̾ dicturꝰ ẽ:. ꝓr¬
sus falsitas inuenit quod cdiceret: ut i̾tas¬
ñ inueniret quid res̃ponderet: Audiamꝰ

Expanded text:
quem non videtis offendere. Hoc ergo Abraham non fecit. Vos facitis opera patris vestri. Et adhuc non dicit quis est iste pater eorum. 7. Modo illi quid responderunt. Coeperunt enim utcumque cognoscere, non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est, quas legebant, fornicationem spiritualiter appellare, cum diis multis et falsis anima tanquam prostituta subjicitur, ad hoc responderunt: Dixerunt itaque ei, Nos ex fornicatione non sumus nati, unum patrem habemus Deum. facta non imitabantur, et de illius genere gloriabantur. Et mutaverunt responsionem; credo, dicentes apud semetipsos: Quotiescumque nominaverimus Abraham, dicturus est nobis, Quare non imitamini eum, de cujus genere gloriamini? Nos sanctum, justum, innocentem, tantum virum imitari non possumus: Deum dicamus patrem nostrum, videamus quid nobis dicturus est. 8. Prorsus falsitas invenit quod diceret, et non inveniret veritas quid responderet? Audiamus
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ Agnosco uos inquit qr filii abrahȩ estis:
s q̃ritis me occiłe: agnosco carnis originẽ:
ñ cordis ficlem: filii abrahȩ estis. s scđm car¬
neni: ldõ q̃ritis me occicłe. inquit: Sermo e¬
ces concludemini: Quidẽ gͦ ñ capit ĩ uob̃
N eapit cor ur̃m. qr ñ recipit᷑ a cord̾ ur̃o Sic
ẽ enim sermo dĩ: & sic esse debet ficlelibꝰ tã qͣm
pisci hamus: Tẽ capit qñ capit᷑. nec fit ĩiuria
illis qui capiuntur. ad salutẽ quippe: ñ ad
ꝑnieiem capunt᷑. Uñ cdñs discipłis suis dix̃:
Uenite pͥme: & taciã uos piscatores hominũ:
ñ gͦ isti erant tales: & tam̃ filii erant abra¬
hȩ. fi̾lii erant hominis dĩ: homines ĩiqui:
trahebant enim carnis genꝰ: s degeneres
facti erant. ñ unitando fidem illiꝰ euiꝰ filii
erant: Auclistis ẽte dnm dicentẽ: seio qͥa
filii abrahȩ estis: audite quid dicat pꝰea:
Ego qͦd udi apud patrẽ meũ loqͦr: ⁊ uos
quȩ uidistis apud patrẽ ur̃m facitis: lam

Expanded text:
us: Scio, inquit, quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere. Agnosco carnis originem, non cordis fidem. Filii Abrahae estis, sed secundum carnem. Ideo quaeritis me occidere, inquit; sermo emeus cNon capit cor vestrum, quia non recipitur a corde vestro. Sic enim est sermo Dei, et sic esse debet fidelibus, tanquam pisci hamus; tunc capit quando capitur. Nec fit injuria illis qui capiuntur: ad salutem quippe, non ad perniciem capiuntur. Unde Dominus discipulis suis ait: Venite post me, et faciam vos piscNon ergo isti erant tales: et tamen filii Abrahae erant; filii hominis Dei, homines iniqui. Trahebant enim carnis genus, sed degeneres facti erant, non imitando fidem illius cujus filii erant. 2. Audistis certe Dominum dicentem, Scio quia filii Abrahae estis; audite quid dicat postea: Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor; et vos quae vidistis apud patrem vestrum, fac
Abbreviated transcription (Latin):
ex clõ ñ sint: Audi qr ñ ẽ impossibile: Sie sunt
ex dõ ⁊ ñ sunt ex dõ: qͦmͦ ⁊ filii abrahȩ s̃. &e ñ st̃ fi¬
lii abrahs: hic habetis: ñ ẽ qͦd cdicatis Ipsũ cdñm
audi: Ipse illis dir: Scio qr filii abrahȩ estis: Nũ¬
quid clñs intiret᷑ : absit Ergo uerum ẽ qͦd dñs
dix uerum ẽ uerum ẽ ergo qͦd illi filii abrahȩ

Expanded text:
 impossibile. Sic sunt ex Deo, et non sunt ex Deo, quomodo et filii Abrahae sunt, et non sunt filii Abrahae. Hic habetis; non est quod dicatis. Ipsum Dominum audi, ipse illis dixit, Scio quia filii Abrahae estis. Numquid Dominus mentiretur? Absit. Ergo verum est quod Dominus dixit? Verum e
Abbreviated transcription (Latin):
putaner̃: &e q̃sier̃ quis esset cliaboli
pat̃: hic uͦ detestabił error manicheoꝵ.
inueuit adhuc quo deciꝑet imꝑitos:
Solent enĩ dic̾e: Puta diabolꝰ angłs fu¬
It: & lapsus ẽ: Ab illo cepit pecc̃m: sc̃
dicitis: Pat̃ eiꝰ quis erat : Nos contͣ Qͥse

Expanded text:
esierunt quis esset diaboli pater. Hic vero detestabilis error Manichaeorum invenit adhuc qua deciperet imperitos. Solent enim dicere: Puta diabolus angelus fuit, et lapsus est; ab illo coepit peccatum, sicut dicitis: Pater ejus quis erat? Nos contra: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ñ fuffic̃ dies:. ꝓm̃ peto ⁊ ammoneo ca¬
ritatẽ ur̃am: ut in his qͦ aꝑta s̃ sermonẽ
nr̃m ñ reqͥratis: Nam nimis longũ erit.
in singuł unmnorari:. Breuit̃ gͦ ceci hus
factum ẽ cogitemꝰ: genꝰ huntanũ ẽ iste cecꝰ
ħ enun cecrtas contigit in pͥmo homme ꝑ pec¬
catum: de qͦ om̃s originem cuximꝰ ũ solum

Expanded text:
s, non sufficit dies. Proinde peto et admoneo Charitatem vestram, ut in iis quae aperta sunt, sermonem nostrum non requiratis: nam nimis longum erit in singulis immorari. Breviter ergo caeci hujus factum est cogitemus, genus humanum est iste caecus: haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
nus homo: incip̃ caput erigere ad libta¬
tem. s ista inchoata ẽ. noͣ ꝑfecta lib̾¬
tas: Quare inquit aliquis ñ ẽ ꝑfecta
lib̃tas. Quia iudeo altam legẽ ĩ m̃bris
meis: repugnantẽ legi m̃tis mee:N
enim quod uolo ago ait: s qͦd odi il¬
lud facio. Caro enim concupisẽ adũsus¬
spm̃. sp̃s aũ adũsus carnẽ: ut ñ ea quȩ
habemꝰ enĩ ex parte infirmitatẽ. et ex
parte accipimꝰ lib̾tatẽ Quicquid pecẽm
est a nob̾ antea : deletum ẽ in baptismo.
Numquid qr deleta ẽ tota iniquitas:
nulla remansit infirmitas : Si enĩ ñ re¬
mansisset : sine pecc̃o hic iiueremus
Quis aut̃ aucdeat ħ dicere:⁊ nͥ suꝑbꝰ. nͥ¬
misccłia lib̾atoris indignꝰ. nͥ qui se ipsũ
uult deciꝑe: ce in quo ũitas ñ ẽ s Ergo
exeo quod remansit aliquid infirmitatis
audeo dicere. ex qua parte seruimus dõ
liberi sumꝰ : ex qua parte seruimꝰ legi
quod dic̃e ceꝑamꝰ: condelector legi dĩ sedm

Expanded text:
nus homo, incipit caput erigere ad libertatem: sed ista inchoata est, non perfecta libertas. Quare, inquit aliquis, non est perfecta libertas? Quia « video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae: nus homo, incipit caput erigere ad libertatem: sed ista inchoata est, non perfecta liber spiritus adversus carnem, ut non ea quae Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. Quis autem audeat hoc dicere nisi icordia liberatoris indignus, nisi qui seipsum vult decipere, et in quo veritas non est? Ergo ex eo quod remansit aliquid infirmitatis, audeo dicere, ex qua parte servimus Deo, liberi sumus: ex qua parte servimus legi quod dicere coeperamus: Condel
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarũ cum pͥncipibꝰ suis: que ausa ẽ
pugnare contra dm̃: Illum uͦ dm̃ ne de¬
bellaret gens adũsa regnum eiꝰ. misisse
contra eam tam qͣm uiscera sua p̾ncipes de
luce sua.⁊ eamq gentẽ fuisse debellatã.
unde cliabolus originem dueit. hinc di¬
cunt ducere originẽ earnẽ nr̃am: ce se¬
eunclũ hoc putant dicꝰtũ a cdño. Uoi a patͤ
diabolo estis : quod essent illi uelut natura
mali. cducentes originẽ de gente contra-¬
ria tenebrarũ: Sic errant sic excecant᷑⁊
sic se ipsos faciunt gentẽ tenebrarũ: cre¬
dendo quod falsum ẽ. contͣ eũ a qͦ ereati s.
bona ẽ enim omnis natura: s uiciata est
om̃is natura ꝑ uoluntatẽ malã. Ed fecit
ds̃ ñ pot̾̃ esse malum: si ipse hõ ñ sit sͥ ma¬
lus: S plane creator creator ẽ: creatura
creatura ẽ: E quari creatura ñ pot̃ erea¬
tori. Dise̾nte eũ qͥ fec̃ ab eo qͦd fec̃ Eqͣri ñ
pot̃ fabro scannum.⁊ eqͣri ñ pot̃ colump¬

Expanded text:
tenebrarum cum principibus suis, quae ausa est pugnare contra Deum: illum vero Deum, ne debellaret gens adversa regnum ejus, misisse contra eam tanquam viscera sua principes de luce sua; eamque gentem fuisse debellatam, unde diabolus originem ducit. Hinc dicunt ducere originem carnem nostram; et secundum hoc putant dictum a Domino, Vos a patre diabolo estis, quod essent illi velut natura mali, ducentes originem de gente contraria tenebrarum. Sic errant, sic excaecantur, sic seipsos faciunt gentem tenebrarum, credendo quod falsum est contra eum a quo creati sunt. Bona est enim omnis natura; sed vitiata est hominis natura per voluntatem malam. Quod fecit Deus non potest esse malum, si ipse homo non sit sibi malus: sed plane Creator, Creator est; creatura, creatura est; aequari creatura non potest Creatori. Discernite eum qui fecit, ab eo quod fecit. Aequari non potest fabro scamnum, aequari n
Abbreviated transcription (Latin):
qr uitas ñ ẽ in eo: cum loquit᷑ m̃datiũ
ex ꝓpriis loquit᷑ : qr m̃dax ẽ & pat̃ eiꝰ:
Quid ẽ hoc s auclistis u̾ba euangłii:
intenti accepistis: ecce repeto: ut agno¬
scatis quid erigatis: De diabolo dñs ea
dicebat. que de cliabolo diei a dño d̾bu¬

Expanded text:
Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est et pater ejus. Quid est hoc? Audistis verba Evangelii, intenti accepistis: ecce repeto, ut agnoscatis quid exigatis. De diabolo Dominus ea dicebat, quae de diabolo dici a Do
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ qui ueritatẽ uob̃ choo: & ille
inuicht homini: ot occicht hominẽ:
Diabolꝰ enĩ eũ muidẽt homini serpẽte
indutꝰ loquutꝰ ẽ mulieri: &e de mulie¬
re uenenauit ⁊ iurum: Mortui st̃ c̾na¬
bolum audiendo. qͣm ñ audissent si
dm̃ aucdire uoluissent.. Pofitꝰ enĩ homo
int eum qui creanit &e eũ qui lapsus ẽ:
obtemꝑare debuit creatori ñ decepto¬
ris Ergo ille homicida erat ab inicio
uidete genꝰ homieidii fr̃s: homicila
dr̃ diabolus. N gladio armatꝰ: ñ fer¬
ro accunctꝰ ad hominẽ uenit: U̾bum
malũ seminauit: & occidit.. Noli gͦ te
putare ñ esse homicidã: qñ fr̃i tuo
mala ꝑsuades. Si fri tuo mala ꝑsuad̃s.
occidis Et ut scias qr occidis : audi psal¬
mum: Filii hominũ cdentes eoꝵ arma
potestis inm̃tẽ. Ille homicioa erat
ab mitio: utiq in pͥms homine Ex illo
ille homicida: ex qͦ potuit fieri homiei¬
dium: Ex illo potuit fieri homicidiũ:
ex quo factꝰ ẽ homo. N enĩ posset ocq¬

Expanded text:
ominem, qui veritatem vobis dico, » et ille invidit homini, et occidit hominem. Diabolus autem cum invideret homini, serpentem indutus, locutus est mulieri, et de muliere venenavit et virum. Unde mortui sunt, diabolum audiendo, quem non audissent, si m audire voluissent: positus enim homo inter eum qui creavit, et eum qui lapsus est, obtemperare debuit Creatori, non deceptori. Ergo ille homicida erat ab initio. Videte genus homicidii, fratres. Homicida dicitur diabolus, non gladio armatus, non ferro accinctus; ad hominem venit, verbum malum seminavit, et occidit. Noli ergo putare te non esse homicidam, quando fratri tuo mala persuades: si fratri tuo mala persuades, occidis. Et ut scias quia occidis, audi Psalmum: Filii hominum, dentes eorum armpotestis in mentem. Ille homicida erat ab initio: utique in primo homine. Ex illo ille homicida, ex quo potuit fieri homicidium: ex illo potuit fieri homicidium, ex quo factus est homo. Non enim posset occ
Abbreviated transcription (Latin):
maior ẽ pat᷑: qe utq głificat filum:
heretice ⁊ ñ legisti ⁊ ipsũ filium dicentẽ qͦd
głificet patrẽ suũ : si ⁊ ille filium głifieat.
e filius patrem głificat: pone ꝑnicĩem. ag¬
nosce aequalitate. corrige ꝑũsitatẽ: Est gͦ¬

Expanded text:
ue glorificat Filium. Haeretice, non legisti et ipsum Filium dicentem quod glorificet Patrem suum ? Si et ille Filium glorificat, et Filius Patrem glorificat: pone pervicaciam, agnosce aequalitatem, corrige perversitatem. 15.
Abbreviated transcription (Latin):
potens ẽ. & ũbo feẽ quȩ fec̃: omnia que
fec̃ ñ habuit uñ faceret: & tam̃ fecit:
facta s̃ enim qr uoluit. ⁊ fac̾ta s̃ qr dix̃.s
facta factori comꝑari ñ possunt: Que¬
ris quid compares: filiũ unicũ agnosoe:
Unde gͦ iuidei falii diaboli: linitando:
ñ nascendo: Audite scͥpturȩ scx̃ cõsue¬
tucliunem: ꝓpħa dic̃ ad ipsos uideos Pat̃
tuus amorreus: & mat̾ tua cethea¬
amorrei gens erat q̃dã. uñ origiẽ
iudei ñ ducebant:. Cechei &e ipsi suã gẽ
tẽ habebant: omnino alienã a gente iu¬
deoꝵ. S. quia erant impii amorrei et
cethei. Iudei aũ unitati st̃ impietates
ipsoꝵ: inuener̃ sͥ parentes ñ de quibꝰ
nascerent᷑. s quoꝵ mores sectando parit̃
dampnarentur:. Queritis aut̃ forsitan
um ipse diabolus : inde utiq uũ ceteri
ꝑstiter̃. ille mobeliendo &e suꝑbiendo
lapsus ẽ angłs: & factꝰ ẽ diabolꝰ: S
mͦ audite quid dicat dñs: Uos inquit a
patre drabolo estis: & desicħa patris ur̃i

Expanded text:
potens est, et Verbo fecit quod fecit: omnia quae fecit non habuit unde faceret, et tamen fecit. Facta sunt enim quia voluit, facta sunt quia dixit: sed facta factori comparari non possunt. Quaeris quod compares, Filium unicum agnosce. Unde ergo Judaei filii diaboli? Imitando, non nascendo. Audite Scripturae sanctae consuetudinem. Propheta dicit ad ipsos Judaeos: Pater tuus Amorrhaeus, et mat. Amorrhaei gens erat quaedam, unde originem Judaei non ducebant; Cethei et ipsi gentem suam habebant omnino alieni a genere Judaeorum. Sed quia erant impii Amorrhaei et Cethei; Judaei autem imitati sunt impietates illorum: invenerant filii parentes, non de quibus nascerentur, sed quorum mores sectando, pariter damnarentur. Quaeritis autem fortasse unde ipse diabolus? Inde utique, unde et caeteri. perstiterunt, ille inobediendo et superbiendo lapsus est angelus, et factus est diabolus. Sed modo audite quid dicat Dominus. Vos, inquit, a patre diabolo estis. Et desideria patris vestri
Abbreviated transcription (Latin):
li sumꝰ a nob̾ sumꝰ: ita quicqͥd boni
sumꝰ ab illo &e ꝑ illum sumꝰ: & nichil
sic qͣrit hõ: qͦmodo potẽciã: ht̃ do¬
minũ xp̃m magnã potẽerã: sed
ad potentiã: Quis nrum pacient̾ auchret.
si alicui diceret᷑ demonium habes:⁊ qͦd
dictũ ẽ ei qui ñ solũ homines saluabat. s
etiã demonibꝰ imꝑabat : hoc enĩ cũ diri¬

Expanded text:
li sumus, a nobis sumus; ita quidquid boni li sumus, a nobis sumus; ita quidquid boni sumus, ab illo, et per illquomodo potentiam: habet Dominum Christum magnam potentiam: sed ad potentiam. Quis nostrum patienter audiret si alicui diceretur, Daemonium habes? Quod dictum est ei qui non solum homines salvabat, sed etiam daemonibus im
Abbreviated transcription (Latin):
possent a peccõꝵ obligatione lib̾ari: Qua ꝓpt̃
psciebat illos quibꝰ talia cheebat. in eo ꝑman¬
suros quod ex liabolo erant: iclest in
sius peccis atq unpietate morituros. ĩ
qua ei similes erant: nee uenturos adre¬
guãti onẽ in qua essent fuii dĩ ħ ẽ ex dõ
nati: a quo erant homines ereati: Sed̾m
hanc p̃destinationẽ locutꝰ ẽ dñs. ñ qͦd a¬
liqͣm hominẽ inuenerit qui uł secłmn
regnationẽ iam esset ex dõ. uł sccłm
naturam ñ esset ex deo ExPIIc̃ SeRMo
xl. ii. Sermo. xliiꝰ. ab eo qͥ scriptum est res¬
sponderunt ergo iudei et dixerunt ei
usq ad id. tulerunt ergo lapides ut
iacerent in eum ihesus autem abscon¬
dit se et eriuit de templo
N ista lectione scĩ euangłii que ho¬
die recitata ẽ: a potentia discimꝰ pa¬
Mentiã: Quid eium sumnꝰ serui ad
dñm. peccõres ad iustum: creat᷑a
ad creatorem : sam̃ qͦmͦ siquid mna¬

Expanded text:
possent a peccatorum obligatione liberari. Quapropter possent a peccatorum obligatione liberari. Quapropter praesciebat illos, quibus talia dicebat, in eo permansuros, quod ex diabolo erant, id est in suis peccatis atque impietate morituros, in qua ei similes erant, nec venturos ad regenerationem, in qua essent filii Dei, hoc est ex Deo nati, a quo erant homines creati. Secundum hanc praedestinationem locutus est Dominus: non quod aliquem hominum invenerit, qui vel secundum regenerationem jam esset ex Deo, vel secundum naturam jam non esset ex Deo TRACTATUS XLIII. Ab eo quod scriptum est, Responderunt igitur Judaei et dixerunt ei; usque ad id, Tulerunt ergo lapides Judaei ut jacerent in eum: Jesus autem abscondit se, et exivit de templon ista lectione sancti Evangelii, quae hodie recitata est, a potentia discimus patientiam. Quid enim sumus servi ad Dominum, peccatores ad justum, creatura ad Creatorem? Tamen quomodo si quid ma
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo erant : qr ipse ẽ conclitor naturȩ: ipse cre¬
ator earnis ⁊ animȩ. Qmͦ gͦ eͤx illo ñ erant : qͥa u¬
ciosi a se ipsis facti erant: Ex illo ñ erant: qͥa i¬
mitando diabolum. filii cdiaboli facti erant
Uenit gͦ dominꝰ dĩ ad hominẽ pecc̃orẽ: Duo
ẽ. ex dõ est: qͦd pecc̃or. ñ ẽ ex dõ: a natura ui¬
cium secernat᷑. Agnoscatur Natura uñ crea¬
tor laudetur: agnoscatur uieuim ꝓpt̾ quod
medicus inuocetur: Quod gͦ ait dominꝰ qui ẽ
suã .i. animã ⁊ carnẽ. aliqͣm naturã ĩ hominibꝰ
qͣ pecc̃o uiciata ũ esset inuenit:⁊ s qm p̾scierat
qui fuerant credituri. ipsos dix̃ ex dõ: qm̃ re¬
gnãti onis adoptione renascerentur ex dõ: ad
hos ꝑtinet: qui ẽ ex dõ ũba cłĩ audit Ed uͦ se¬
quitur ꝓptẽa uos ñ aucditis quia ex dõ ñ estis.⁊¬
eis dictum ẽ qui ñ solum pecc̃o uiciosi erant.
itam ħ malum cominune erat omnibꝰ: s etrã
p̃cogniti qͦd ñ fuerant creclituri ea fide qͣ sola

Expanded text:
nt? Quia ipse est conditor naturae, ipse est creator carnis et animae. Quomodo ergo ex illo non erant? Quia vitiosi a seipsis facti erant. Ex illo non erant, quia imitando diabolum, filii diaboli facti erant. 16. Venit ergo Dominus Deus ad hominem peccatorem. Duo est, ex Deo est: quod peccator est, non est ex Deo. A natura vitium secernatur: agnoscatur natura, unde Creator laudetur; agnoscatur vitium, propter quod medicus invocetur. Quod ergo ait Dominus, Qui est suam animam et carnem, aliquam naturam in hominibus quae peccato vitiata non esset, invenit: sed quoniam praescierat qui fuerant credituri, ipsos dixit ex Deo, quoniam regenerationis adoptione renascerentur ex Deo. Ad hos pertinet, Qui est ex Deo, verba Dei audit. Quod vero sequitur, Propterea vos non auditiseis dictum est qui non solum peccato vitiosi erant, nam hoc malum commune erat omnibus, sed etiam praecogniti quod non fuerant credituri ea fide, qua sola
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiȩ: & nolite dicere iit̾ uosinet ipsos
lapidibꝰ istis suscitare filios arahȩ. Si fru¬
ctꝰ cdignos pentenciȩ ñ feceritis: nolite
uob̾ de illa stirpe blandiri Potens ẽ dĩ &
dare. ht̃ enĩ uñ excitet filios habrae.
fi̾ent fuii: qui ficlem fu̾int unitati Ro¬
tens ẽ de lapidibꝰ istis suscitare fihos ha

Expanded text:
nitentiae: et nolite dicere apud vosmetipsos, lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Si fructus dignos poenitentiae non feceritis, nolite vobis de illa stirpe blandiri: potens est Deus dare. Habet enim unde excitet filios Abrahae; fient filii qui fidem fuerint imitati: Potens est Deus d
Abbreviated transcription (Latin):
OOINUS N etiã ĩ forma serui
ñ seruus. s ĩ forma serui &̃ dũs
fuit: quippe illa carnis forma ser¬
iuł. ⁊ s qͣmuis esset similitudo
carsus pecc̃i. ñ erat caro pecc̃i: lib̾tatẽ ꝓmi¬
sit credentibꝰ in se: Iudĩ uͦ tamqͣm de sua li¬
b̾tate suꝑbientes: dedignati st̃ fieri lib̃i. cũ
essent serui pecc̃i: ldõ aũ se lib̾os esse dixer̃:
qr sem̃ erant abrabȩ. Qd̃ gͦ eis ad hec respos

Expanded text:
ominus in forma servi. « Non servus, sed in forma servi Dominus. Fuit quippe illa carnis forma servilis, sed quamvis esset similitudo carnis peccati, non erat caro peccati. Libertatem promisit credentibus in se; Judaei vero tanquam de sua libertate superbientes, dedignati sunt fieri liberi, cum essent servi peccati. Ideo autem se liberos esse dixerunt, quia semen Abr
Abbreviated transcription (Latin):
nus ds̃ scce illi tot milia erant. & cor unũ
erat: ecce tot milia eraut. & anima ura
erat. S. uͥ In dõ Qntomag̃ ipse ds. ᷤ tũ¬
quid erro in ũbo: qñ dico duos honimes
diias ammas. aut cres homines tres aui¬
ninas. aut multos hoies multaᷤ antinasꝰ Re¬
ete utiq dico accedant ad dm̃: una ani¬
ma ẽ ominium: Si accedentes ad dm̃ mul¬
tȩ aniniȩ ꝑ caritatẽ una anima ẽ. ⁊ multa
corda inium cor. quid agit ipse fons carita¬
tis in patre &e filio: Nõne ibi mag̾ tͥnitas
unꝰ ẽ ds̃. lñ enim uob̾ earitas uenit d̃ ipso

Expanded text:
Deus est. Ecce illi tot millia erant, et cor unum erat; ecce tot millia erant, et una anima erat. Sed ubi? In Deo. Quanto magis ipse Deus? Numquid erro in verbo, quando dico duos homines duas animas, aut tres homines tres animas, aut multos homines multas animas? Recte utique dico. Accedant ad Deum, una anima est omnium. Si accedentes ad Deum, multae animae per charitatem una anima est, et multa corda unum cor; quid agit ipse fons charitatis in Patre et Filio? Nonne ibi magis Trinitas unus est Deus? Inde enim nobis charitas venit, de ipso