comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bibite uinũ meuͣ. In om̃i tẽpore sint ue¬
stim̃ta tua candida: & oleũ de capite tu¬
o ñ desit. Habeto inqͥt corpꝰ mundũ: &
esto misericors. Uel ita. Nonsit tempꝰ
in qͦ candida uestim̃ta ñ habeas: caue
ne quando pollutis uestibꝰ induaris Po¬
płs qͥppe peccator: in uestibꝰ fuscis lu¬
risse describit᷑. Tuautẽ in duere luce
& ñ maledictione q̃ suꝑ iudã scͥptaẽ.
induat᷑ maledictione sic̃ uestim̃tũ.
Induere uiscera miscdđiȩ. benignita¬
tis. humilitatis: mansuetudinis. nise¬
induere nouũ qͥ renouat᷑ de die indi¬
em. Qͦad aũ ait. & oleũ de capite tuo¬
ñ desit: sciendũ naturã hanc ee̾ olei
ut &. lumen alat. &. fessor soluat labo¬
rẽ. Est oleũ sꝑitale. & oleũ exultacio¬
nis de qͦ scribit᷑. ꝓpt̾ea unxit te ds q̾s
tuus. oleo exultacionis prȩ partici¬
pibꝰ tuis Hoc oleo uultꝰ nr̃ ex hilaran¬
dꝰ ẽ: hoc ieiunantis ungendũ caput.
qͦd peccatores habere ñ possunt.

Expanded text:
bibite vinum meum . Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat. Habeto, inquit, corpus mundum, et esto misericors, vel ita: Non sit tempus in quo candida vestimenta non habeas, cave ne quando pollutis vestibus induaris. Populus quippe peccator in vestibus fuscis luxuriae describitur. Tu autem induere lucem et non maledictionem quae supra Judam scripta est: Induat maledictionem sicut vestimentum . Induere viscera misericordiae, benignitatis, humilitatis, mansuetudinis, induere novum, qui renovatur de die 463 in diem. Quod autem ait: Et oleum de capite tuo non desit: sciendum naturam hanc esse olei, ut et lumen alat, et fessorum solvat laborem. Est oleum spirituale, oleum exsultationis, de quo scribitur: Propterea untuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Hoc oleo vultus noster hilarandus est: hoc jejunantis ungendum caput, quod peccatores habere non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
& iustũ ab in iusto nichilꝰ habere e
sapienciã in hoc maxime ẽõꝓbau
qͦd crebro euenit ut parua sit eiu¬
tas .& habitatores in ea pauer &s. in¬
numerabili hostiũ cingat᷑ exerertu
.&. ob sidione. & fame popłs intus ne¬
cet᷑ es. repente c̃tra omniũ suspi¬
cionẽ inueniri uirũ humilẽ &. pau

Expanded text:
nihil habere, ego sapientiam in hoc maximam comprobavi, quod crebro evenit, ut parva sit civitas, et habitatores in ea pauci, et innumerabilium hostium cingitur exercitu, et obsidione et fame populus intus necetur, et repente contra omnium suspicionem inveniri virum humilem et pau
Abbreviated transcription (Latin):
illũ de qͦ dr cursũ c̃sũmaui. fidem
seruaui. Qͥ aũ leuis ẽ. & anima illius
ñ grauat᷑. nichilominꝰ & ipse absq
adiutore deo. ad calcẽ ñ potest ꝑ¬
uenire. Sed & cũ p̃liũ fuerit aduer¬
sũ c̃trarias potestates de qͦ scͥptũ
ẽ sc̃ificate bellũ: licet robustꝰ. ꝓ¬
priss tam̃ iuribꝰ uincere ñ ualebit.
Perfectꝰ qͦq infiliis hominũ & sa¬
piens. uiuentẽ panẽ atq cȩlestem
habere ñ poterit: nͥ ꝑ sapienciã
cohortantẽ. uenite comedite pa¬
nes meos. C qm̃ st̾ diuicie de quibꝰ
apłs ait. aiuites fieri mommibꝰ. bo¬
ls e alibi. diuites facti estis in om̃i¬
sermone &. in omni sciencia. S̾ciendum
prudentẽ uirũ has ñ posse diuicias ẽ¬
gregare. nͥ eas a deo acceꝑit: cuiꝰ ipse

Expanded text:
 consummavi, fidem servavi . Qui autem levis est et anima illius non gravatur, nihilominus et ipse absque adjutore Deo ad calcem non potest pervenire. Sed et cum praelium fuerit adversus contrarias potestates, de quo scriptum est: Sanctificate bellum , licet robustus, propriis tamen viribus vincere non valebit. Perfectus quoque in filiis hominum et sapiens, viventem panem atque coelestem habere non poterit, nisi per sapientiam cohortantem: Venite, comedite panes meos: Et quia sunt divitiae, de quibus Apostolus ait: Divites fieri in operibus bonis : Et alibi: Divites facti estis in omsermone, et in omni scientia : sciendum prudentem virum has non posse divitias congregare, nisi eas a Domino acceperit, cujus ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
eiunt pane &. uinũ ut epulent᷑ bi¬
Etimo ex suꝑioribꝰ pendere qͦd seqͥt᷑.
Inpigricia enĩ & in socordia magis¬
tror humiliari eccłam: & culmen
eiꝰ concidere & tigna ꝑfrui suꝑ ex¬
posuimꝰ. Nunc aũ dͥe hisdẽ magistris
loqͥt᷑ &. qͥa uisus fuerat accusare e¬
os cur tacerent. & ñ uterent᷑ offici¬
o magistroꝵ. & episcopi & presoiteri
in ȩccła c̃stitut ñ laborarent inser¬
mone & doctrina: qͦd & titus cõmo¬
net᷑ ut faciat. & thimoteo precipit᷑
ne gram negligai quã ꝑ imposici
onẽ manꝰ acceꝑat: s in eo se estima
duplicẽ qͣrerent: qͥ laborantibꝰ in
doctrina &. sermone. debet᷑. Nunc
ec̃trario aceusat eos qͥ locuntur
qde meceła & docent popłos: sed
ea docent ꝗͣ põpłm audire delec¬
tat. qͦd peceatorẽ palpet in uicio:¬
& hinc instrepitꝰ concitet audi¬

Expanded text:
ento obeExistimo ex superioribus pendere quod sequitur. In pigritia enim et in socordia magistrorum humiliari Ecclesiam, et culmen ejus concidere, et tigna perflui, supra exposuimus. Nunc ergo de eisdem magistris loquitur. Et quia visus fuerat accusare eos, cur tacerent, et non uterentur officio magistrorum, et episcopi et presbyteri in Ecclesia constituti, non laborarent in sermone et doctrina, quod 478 et Titus commonetur, ut faciat , et Timotheo praecipitur, ne gratiam negligat, quam per imponem manus acceperat; sed in eo se aestimarduplicem quaererent qui laborantibus in doctrina et sermone debetur. Nunc e contrario accusat eos qui loquuntur in Ecclesia et docent populos, sed ea docent quae populum audire delectat, quod peccatorem palpet in vitio, et strepitus concitet audi
Abbreviated transcription (Latin):
hereticis accipi. qͥ prudenciũ uiroꝵ.
aicta ñ capiunt: s se ad disputaci¬
ones ẽtrarias p̃parante s. & iniciũ
& finẽ loquendi uanitate. tumul¬
uunt: & cũ nichil sciant. locuntur
plura quã norunt. Labor stultoꝵ:
adfliget eos qͥ nesciunt ire inciui¬
tatẽ. Cũ suꝑ ioribꝰ etiã hos iunge
uersicłos. Aut generalit᷑ de omnibꝰ
stultis qͥ ignorent đ̾m: aut specia¬
lit̾ de hereticis disputat. Lege pla¬
tonẽ. aristotelis euolue uersucias.
renonẽ & carnetedẽ diligencius in¬
tuere: e. ꝓbabis uerũ eẽ qͦd dr. labor

Expanded text:
haereticis accipi, qui prudentium virorum haereticis accipi, qui prudentium virorum dicta non capiunt; sed se ad disputationes contrarias praeparantes, et initium, et finem loquendi vanitate, tumulvunt: et cum nihil sciant, loquuntur plura quam norunt. Labor stultorum affliget eos, qui nesciunt ire in civitatem. Cum superioribus etiam hos junge versiculos: aut generaliter de omnibus stultis, qui ignorant Deum, aut specialiter de haereticis disputat. Lege Platonem; Aristotelis revolve versutias, Zenonem et Carneadem diligentius intuere, et probabis veru
Abbreviated transcription (Latin):
in aur̃e loqͥt᷑ inprudentis. & uerba ĩ
in.ꝓfundo ut ita dicã gurgite ꝑ eurt
Unde. beatꝰ qͥ in aur̃e loqͥt᷑ audientis.
Iniciũ uerboꝵ eiꝰ insipiencia: &. nous¬
simũ oris eiꝰ error pessimꝰ: &. stultus
multiplicat uerba. Ignorat homo qͥd
sit qͦd factũ ẽ. e qͦd futurũ ẽ post
eũ: qͥ s adnunciabit ei: Ad huc ei
de stulto disputacio ẽ: cuiꝰ labia p̃¬
cipitant sapientẽ. Siue iuxta aliã
intͣp̃ tacionẽ. stultũ ipsũ corrueti
faciunt. & iniciũ sermonis eiꝰ ꝗ fi¬
nis stulticia ẽ & error pessim. fue
ut simmachꝰ transtulit. tumultis
&. q̃dã uerboꝵ. in c̃stancia. dũ non
manet insentencia. s putat in mul¬
tiplicacione sermonũ effugete se
posse peccatũ cũ nec p̃teritor ne¬
minerit. nec frustra eognoseate
in ignorancia & tenebris uolutet᷑.
falsã sibi scienciã reꝓmittens: in eo
doc tũ in eo se putẽt ee̾ sapientẽ. si
uerbũ multiplicet. Potest hoc &. de

Expanded text:
in aurem loquitur imprudentis, et verba ejus in aurem loquitur imprudentis, et verba ejus in profundo, ut ita dicam, gurgite pereunt. Unde beatus, qui in aurem loquitur audientis. Initium verborum ejus insipientia, et novissimum oris ejus error pessimus. Et stultus multiplicat verba. Ignorat homo quid sit, quod factum est: et quod futurum est post eum, quis annuntiabit ei? Adhuc ei de stulto disputatio est, cujus labia praecipitant sapientem, sive juxta aliam interpretationem, stultum ipsum corruere faciunt. Initium enim sermonis ejus, et finis stultitia est et error pessimus; sive ut Symmachus transtulit, tumultus, et quaedam verborum inconstantia; dum non manet in 475 sententia, sed putat in multiplicatione sermonum effugere se posse peccatum. Cum enim nec praeteritorum meminerit, nec futura cognoscat, et in ignorantia et tenebris volutetur, falsam sibi scientiam repromittens; in eo doctum, in eo se putat esse sapientem, si verba multiplicet. Potest hoc et de
Abbreviated transcription (Latin):
effundit inftẽm. & nichil habet
lingua hominis ad benedicendũ
& ad edificac ionẽ. ꝓrimi fit creata:
ille eã serpenti equalẽ facit. dum¬
it uirtutibꝰ eiꝰ inꝑuersũ abutit᷑. qͥlit̃.
Si quẽ serpens diabolꝰ oceulte mo¬
morderit. & nullo ẽscio eũ peccati
ueneno infecerit. si tacuerit qͥ ꝑ
se ñ poter̃t. Si enĩ erubeseat egro¬
tꝰ uultꝰ medico ẽfiteri qͦd ignorat:
medicina ñ curat. Uerba sapientis selen¬
cia& grͣa: & labia insipientis p̃cipita¬
bunt eũ. Stulticia si sua e̾e̾t rustici
uͦ c̃tra sapienciã bellũ gerit: & qͥcqͥd
prudenciȩ in docto iuro uiderit. ⁊ elo
stimulata ñ recipit. Loqͥt᷑ eñi uirsapi¬
ens uerba scienciȩ. uerba gr̃ȩ. q̃ utili¬
tatẽ possunt p̃bere audientibꝰ. ef la¬
bia stulti ñ ita suscipiunt q̃ dicuntir
ut dic ła st̃: s ec̃trario uirũ prudentẽ
supplantare conat᷑: & sui simil ẽ facere.
E reuera p̃cipitat᷑ uir sapiens. quanli

Expanded text:
effundit in fratrem, et nihil habet effundit in fratrem, et nihil habet lingua hominis ad benedicendum, et ad aedificationem proximi sit creata, ille eam serpenti aequalem facit, dum virtutibus ejus in perversum abutitur. Aliter: Si quem serpens diabolmorderit, et nullo conscio eum peccati veneno infecerit, si tacuerit qui pse non poterunt. Si enim erubescat aegrotus vulnus medico confiteri, quod ignorat, medicina non curat. Spice dispicetia, et labia insipientis praecipitabunt eum. Stultitia, si sua esset rusticitautem contra sapientiam bellum gerit, et quicquid prudentiae in docto viro viderit, zelo stimulata non recipit. Loquitur enim vir sapiens verba scientiae, et verba gratiae, quae utilitatem possunt praebere audientibus, et aures stulti non ita suscipiunt quae dicuntur, ut dicta sunt; sed e contrario virum prudentem suEt revera praecipitatur vir sapiens, quando
Abbreviated transcription (Latin):
turbatꝰ. neqͦꝗͣ. manserit qͥlis e̾e̾ iã cȩ¬
ꝑat: euenit qͥppe int̾dĩr ut cũ mo¬
dicũ scienciȩ qͥs habuerit. elatꝰ in
suꝑbiã discere desistat & legere: &
paulatim ex eo qͦd ei nichil addit᷑.
subtrahat᷑ & uacuũ disciplinis pec¬
ꝓꝰ remaneat. Ferrũ qͦd acutũ fuerat
hebetet᷑. Ociũ enĩ & desidia: qͣsi q̃d̃ã
rubigo sapienciȩ ẽ. Si gͥ qͥs hoc passus
fuerit. ñ desꝑet remediũ sanitatis.
s uadat ad magistrũ. & rursũ instru¬
at᷑ ab eo. & post laborẽ &. industriã
sudorẽq nimiũ: ualebit sapienciã
reciꝑe quã amiserat. eł hoc ẽ qͦd mn
hebreo significaneius dr̃ fortitudini¬
bꝰ cor roborabit᷑. idest labore &. sudo¬
re & inqdustria & cotidianalectione
sapienciã c̃sequȩt᷑ & fortitudo ipsi¬
us habebit hunc finẽ. ut accipiat
sapienciã. Si momorderit ser¬
pens in silencio: & ñest amplius ba¬
te mor dens uenenũ inserit. sic iste
clam detrahens. uirꝰ pectoris sui

Expanded text:
rbatus nequaquam manserit qualis esse jam coeperat, evenit quippe interdum, et cum modicum scientiae quis habuerit, elatus in superbiam, discere desistat et legere, et paulatim ex eo quod ei nihil additur subtrahatur, et vacuum disciplinis pectus permaneat, ferrumque quod acutum fuerat hebetetur; otium enim et desidia quasi quaedam rubigo sapientiae est. Si igitur quis hoc passus fuerit, non desperet remedium sanitatis, sed vadat ad magistrum et rursum instruatu ab eo, et post laborem et industriam sudoremque nimium, valebit sapientiam recipere quam amiserat. Hoc est, quod in Hebraeo significantius dicitur: Et fortitudinibus corroborabitur, id est, labore et sudore, et industria, et quotidiana lectione, sapientiam consequetur, et fortitudo ipsius habebit hunc finem, ut accipiat sapientiam. 474 Si momorderit serpens in silentio, non est amplius hate mordens venenum inserit; sic iste clam detrahens, virus pectoris sui
Abbreviated transcription (Latin):
Neqͣꝗͣ enĩ tẽpꝰ erat pęnitenciȩ. sed
imminentis captiuitatis. Ergo &.
iste pseudo. ꝓpħa. neqͦꝗͣ habitũ ae

Expanded text:
quam enim tempus esse poenitentiae, sed imminentis captivitatis. Ergo et iste pseudopropheta nequaquam habitum a
Abbreviated transcription (Latin):
picere ualeas. Liga eã indigitis tu¬
is scribe illã intabulis cordis tui
Indigitis. in actibꝰ dicit. intabulis
cordis in latitudine cogitacionis.
Peniq & alia transiaciosdicit. Descri¬
be aut̃ẽ in latitudine cordis tui Dic
sapienciȩ soror mea es: & pruden¬
eiã uoca amicã tuã. ut custodiat
te amuliere extranea & ab aliena:
q̃ uerba sua dulcia facit. Sapien¬
ciã eccłasticȩ doctrinȩ sororẽtibi
dilecto c̃rungere ut hec te a pol¬
lucione seruet heretica. q̃ a casti¬
tate eccłȩ ꝓbat᷑ extranea. De fene¬

Expanded text:
picere valeas. Liga eam in digitis tupicere valeas. Liga eam in digitis tuis. Scribe illam in tabulis cordis tui. In digitis, in actibus dicit. In tabulis cordis, in latitudine cogitationis, denique et alia translatio sic dicit: Describe eam in latitudine cordis tui. Dic sapientiae, soror mea es, et prudentiam voca amicam tuam, ut custodiat te a muliere extranea, et ab aliena quae verba sua dulcia facit. Sapientiam Ecclesiasticae doctrinae sororia tibi dilectione conjunge, ut haec te a pollutione servet haeretica, quae a castitate Ecclesiae probatur extranea. De fene
Abbreviated transcription (Latin):
serat: sic qͥmtrat ad scortũ ad horam
qͥde euaporat libidinẽ. s post pau¬
lulũ ardencior redit. Nũqͥd abscon¬
dere potest homo ignẽ in sinu suo:
& uestim̃ta illius ñ ardeant: Soli
ei concedit᷑ hereticoꝵ libros lege¬
re. qͥ adeo solidatꝰ ẽ infide catholi¬
ca: ut uerboꝵ dul cedine uel astucia
neq̃at ab ea segregari. Non grandis
ẽ culpa cũ qͥs furatꝰ fuerit . &. reliaͥ
Furtũ ñ ex sua estimacione. s excõ¬
ficata ẽ sodoma ex te: ñ qͥa sodoma
nulla uel pauca. s qͥa ihrłm plura
peccauit. Quia zelus & furor uri
ñ parcet indie uindictȩ: nec adqͥes¬
cet cuiꝰꝗͣ. p̃e ibꝰ. nec suscipiet ꝓre
dẽpeione dona plurima. Et de
p̃cibꝰ sero clamanciũ ad se. nec do¬
na quor ibi tẽpꝰ &. fic ultas ñ est sus¬
cipit. t̾e lat᷑ eñĩ siqͥs sponsam suam.
plenius explicat. Et lege mea qͦsi
pupillã ocłi tui. Tam sollicite ser¬
ua q̃ doceo: qͥsi nil recte sine his as¬

Expanded text:
serat: sic qui intrat ad scortum, ad horam serat: sic qui intrat ad scortum, ad horam quidem evaporat libidinem, sed post paululum ardentior redit. Numquid abscondere potest homo ignem in sinu suo ut vestimenta illius non ardescant? Soli ei conceditur haereticorum libros legere qui adeo solidatus est in fide catholica, ut vel verborum dulcedine vel astutia nequeat ab ea segregari. Non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit, etc. Furtum non ex sua aestimatione sed ex comficata est Sodoma ex te, non quia Sodoma nulla vel pauca, sed quia Hierusalem plura peccavit. Quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae, nec acquiescet cujusquam precibus, nec suscipiet pro redemptione dona plurima. Et de precibus sero clamantium ad se, nec dona quorum ibi tempus et facultas non est, suscipit, zelatur enim si quis sponsam suam, plenius explicat. Et legem meam, quasi pupillam oculi tui. Tam sollicite serva, quae doceo, quasi nil recte sine his as
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ sit meditacio diuinȩ legis: ut cũ
uigilans aliqͥd oꝑ aberis hanc sedu¬
la mente recolas. cũ dormire uelis.
in huiꝰ memoria qͥescas: cũ euigila¬
ueris. hanc pͥmo ad ment̾ẽ reuoces.
Sic & enĩ fiet: ut nec uigilans offen¬
das: nec a timore nocturno lȩdaris.
Alit̃. Cũ ambulaueris in ꝓfec tu u¬
sticiȩ. gradiant᷑ tecũ mandata dei
ut te instruant: cũ dormieris in
morte. custodiant animã tuã ne
rapiat hostis: eũ euigilaueris in
resurrectione. loquere cũ eis expe¬
tendo p̃mia: que tͥ si ea seruares ꝓ¬
miserant. Nec capiaris nutibꝰ illi¬
us. Patet de adultera.Sed & heretreisi
bene uiuere. & apte se agere uident
uide ne seducaris eor doctrinis. Py¬
ciũ enĩ scorti: ux unius ẽ panis. Lear¬
dare qͥa breuis uoluptas fornicacions
& ꝑpetua ẽ pena fornicatoris. Sicit
enim unꝰ panis diurnã solũ effugat
esuriem. & nichilominꝰ postmodum
esurit qͥ comesto pane saturus abscs

Expanded text:
sit tibi meditatio Domini legis, ut cum sit tibi meditatio Domini legis, ut cum vigilans aliquid operatus fueris, hanc sedula mente recolas; cum dormire velis, in hujus memoriam quiescas, cum evigilaveris, hanc primo ad mentem revoces; sic enim fiet ut nec vigilans offendas, nec a timore nocturno laedaris. Aliter: Cum ambulaveris in profectu justitiae, gradiantur tecum mandata Dei, ut te instruant; cum dormieris in morte, custodiant animam tuam, ne rapiat hostis; cum evigilaveris in resurrectione, loquere cum eis expetendo praemia, quae tibi, si ea servares, promiserant. -- Ne capiaris nutibus. Patet de adultera. Sed haeretici etsi bene vivere et agere videntur, vide ne seducaris eorum doctrinis.-- Pretium enim scorti vix unius est panis. Recordare quia brevis voluptas fornicationis, et perpetua est poena fornicatoris. Sicut enim unus panis diurnam solum effugat esuriem, et nihilominus postmodum esurit,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tra quẽpiã testimoniũ ꝓferre: qͦd ñ
ide e̾ẽ putandũ ẽ. qͦd supra lingua men¬
dacẽ nominat. Potest eñi mendaciũ
s ñ ẽtra. ꝓximũ dici Nã & beatꝰ au¬
gustinꝰ octo e̾e̾ genera mendacii: inli¬
bro quẽ de mendacio cõposuit docet.
Potest in quã ꝑditꝰ qͥsq huiꝰ modi ma¬
la: uel sibimet ipsi uel aliis inferre:
pace seruata ȩccłȩ. At donatꝰ & arri¬
us eoꝵq sequaces: grauius ẽ qͦd fece¬
rt̃. qͥ concordiã frat̃nȩ unitatis discor¬
dias seminando scider̃t. Conserua
filimi p̃cepta patris tuiꝰ &. ne dimit¬
tas lege̾ matris tue. Nunc sub adul¬
terȩ mulieris specie: ꝓhibet ab au¬
dicione hereseos. Liga ea incorde
tuo iugit᷑. & circũda gutturi tuo. ꝙ.
incogitacione p̃cepta dei fixa reti¬
ne. & loquelã tuarn hoꝵ undiq dul¬
cedine. ne forte in lingua labaris
cõmunito. Cũ ambulaueris gradi¬
ant᷑ tecũ: eũ dormieris custodiant

Expanded text:
contra quempiam testimonium proferre, quod non contra quempiam testimonium proferre, quod non idem esse putandum est, quod supra linguam mendacem nominat: potest enim mendacium, sed non contra proximum dici, nam et beatus Augustinus octo esse genera mendacii, in libro quem de Mendacio composuit docet, potest inquam perditus quisque hujusmodi mala vel sibimetipsi, vel aliis inferre pace servata Ecclesiae, at Donatus et Arius eorumque sequaces gravius est quod fecerunt, qui concordiam fraternae unitatis discordias seminando sciderunt. Conserva, fili mi, praecepta patris tui, et ne dimittas legem matris tuae. Nunc sub adulterae mulieris specie prohibet ab auditione haereseos. Liga ea in corde tuo jugiter, et circumda gutturi tuo, et in cogitatione praecepta Dei fixa retine et loquelam tuam. Horum undique dulcedine, ne forte in lingua labaris communito. Cum ambulaveris, gradiantur tecum, cum dormieris, custodiant
Abbreviated transcription (Latin):
nulla radice interius subsistat. Sex st̃
q̃ odit dñs. & septimũ detestat᷑ anima
eiꝰ Eundẽ quẽ supra plenius quã sit
deo odibilis: discordiã seminando insi
more facit: ut eũ plena intencione.&.
ñ leuit᷑ tales odisse significet. Iale est in
esaia. Ralendas ur̃as & sollẽpnitates ur̃as:
odiuit anima mea. Ocłos sublimes. lin¬
guã mendacẽ: manꝰ effundentes inno¬
xiũ sanguinẽ: cor machinans cogita¬
ciones pessimas: pedes ueloces ad cur
rendũ in malũ: ꝓferentẽ mendacia.
testẽ fallacẽ: & eũ qͥseminat int̾ fr̃s
discordias. Enumerat sex capitalia
crimina. q̃ tam̃ ad cõparacionẽ discor¬
dias seminantis. qͦsi minora deponit:
qͥa nimirũ malũ ẽ facinꝰ illud: qͦ uni¬
.xa. dissipat᷑. Potest enĩ qͥlibet ocłos iac¬
⁊ ant̃ extollere: lingua m̃tiri. homici¬
dio pollui. mala. ꝓximo machinari:
aliis sceleribꝰ mẽbra subdere. falsum

Expanded text:
nulla radice interius subsistat. Sex sunt nulla radice interius subsistat. Sex sunt quae odit Dominus, septimum detestatur anima ejus. Eumdem quem supra plenius, quia sit Domino odibilis discordiam seminando insinmore facit, ut eum plena intentione et non leviter tales odisse significet, tale est in Isaia: Kalendas vestras et solemnitates vestras odivit anima mea . Oculos sublimes, linguam mendacem, manus effundentes innoxium sanguinem, cor machinans cogitationerendum in malum, proferentem mendacia, testem fallacem, et eum qui seminat inter fratres discordias. » Enumerat sex capitalia crimina, quae tamen comparatione discordias seminantis quasi minora deponit, quia nimirum majus est facinus, illud, quo unixa dissipatur, potest enim quilibet oculos jactanter extollere, lingua mentiri, homicidio pollui, mala proximo machinari, aliis sceleribus membra subdere, falsum
Abbreviated transcription (Latin):
et: qͥa mercede labor indeficientẽ
pcipiet. Et egestas longe fugiet a
te: qͥa saciabor inqͥt dũ manifestabit᷑
gła tua. Homo apostata uir inutilis.
gradit᷑ ore ꝑuerso.: annuit ocłis terit
pede. digito loqͥt᷑: prauo corde machi¬
nat᷑ malũ & in omni tẽpore iurgia se¬
minat. Dixerat de heresibꝰ. & de aliis
uicioꝵ generibꝰ instituerat p̃ceptorẽ:
exeitauerat pigrũ: at nunc redargu¬
it & seismaticũ. Ubi notandũ. qͥa quẽ
seminant̾ẽ uirgia dicere uoluit. prius
apostatã nominauit: qͥa nͥ more suꝑbi¬
entis angeli a c̃spectu c̃ditoris. prius
intus auersione mentis caderet: foras
postmodũ usq ad seminanda iurgia
ñ ueniret. Qͥ recte dr. qͦd annuit o¬
dis terit pede. digito loqͥt᷑ Interior¬
Ia ẽ custodia: q̃ ordinata seruat ex¬
terius mẽ bia. Qui gͦ statũ mentis ꝑdi-¬
dit. fons minc̃stanciã mocionis fluxit:
atq exteriori mobilitate indicat. qͦd

Expanded text:
it, quia mercedem laborum indeficientem it, quia mercedem laborum indeficientem percipiet. Et egestas longe fugiet a te. Quia satiabor, inquit, dum manifestabitur gloria tua . Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, pravo corde machinatur malum, et in omni tempore jurgia seminat. Dixerat de haeresibus et aliis vitiorum generibus instituerat praeceptorem, excitaverat pigrum, at nunc redarguit et schismaticum. Ubi notandum quia quem seminantem jurgia dicere voluerit prius apostatam nominavit, quia nisi more superbientis angeli a conspectu conditoris prius, intus aversione mentis caderet, foras postmodum usque ad seminanda jurgia non veniret. Quia recte dicitur quod annuit oculis, terit pede, digito loqservat exterius membra, qui ergo statum mentis perdidit, foras in inconstantiam motionis fluit, atque exteriori mobilitate indicat quod
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt dormis inuiciis. qͦndo potes resurge¬
re adbene oꝑandũ. qͥ noxio torpore
depressus: semꝑ dicis. paul ulũ adinic
iaceã & sic postea penitendo resurgã
Fit nãq ut te sẽꝑ differente opꝰ bo¬
nũ: repente uidex qͥ mala tua facła
puniat adsit. Hoc ẽ enĩ qͦd seqͥt᷑. Et l¬
niet tͥ qͣsi uiator egestas . pauperes
qͥs uir armatꝰ. Egestas nãq & pauꝑi¬
es: pęna ẽ ultima inqua dampnati
nil dͥiuiciarũ merent᷑. Quȩ qͦsi uiator
ueniet. qͥa inꝓusa & subitanea qͣsi
uir armatꝰ qr deuinci ꝑpetuo ñ potest
satet iuxta litter̃a: qͥa pigricia nu¬
crir est egestatis & penurie. Si uͦ in¬
piger fueris: ueniet ut fons messis
tua. Fructꝰ t̾reni qͦs metimꝰ. ñ fonti
cõparant᷑ s cisternȩ: qͥa ad tẽpꝰ pas¬
cunt colligentẽ .& intẽpore de ficuĩ
At qͥ inpiger fuerit. ꝓcȩlestibꝰ labora¬
re diuiciis. huiꝰ messis ut fons aduens¬

Expanded text:
inquit, dormis in vitiis? quando potes resurgeinquit, dormis in vitiis? quando potes resurgere ad bene operandum qui noxio torpore depressus semper dicis: paululum adhuc jaceam, et sic postea poenitendo resurgam. Fit namque ut te semper differente opus bonum repente judex qui mala tua facta puniat, adsit: Hoc est enim quod sequitur: Et veniet tibi quasi viator egestas et pauperies quasi vir armatus. Egestas namque et pauperies poena est ultima, in qua damnati nil divitiarum merentur. Quasi viator veniet, quia improvisa et subitanea: quasi vir armatus, quia devinci perpetuo non potest. Patet juxta litteram quia pigritia nutrix est egestatis et penuriae. Si vero impiger fueris, veniet ut fons messis tua. Fructus terreni quos metimus non fonti comparantur, sed cisternae, quia ad tempus pascunt colligentem et in tempore deficiunt: at qui impiger fuerit pro coelestibus laborare divitiis, hujus messis ut fons adven
Abbreviated transcription (Latin):
rã agere ñ negligat. & si sapienciam
docendi neqͥt ab homine. uel oꝑandi
sapienciã discat a formica. Que cũ
cipẽ. parat ȩstate cibũ sibi: & c̃gregi
in messe qͦd comedat.Si tantillũ a¬
mal pͥncipe carens & racionis exper
natura duce sibi prȩuidet inposterĩ
multomagis tu ad imaginẽ dei c̃ãns
aduidendã eiꝰ głam uocatꝰ. uoctor
gisterio adiutꝰ. ipsũ c̃ditorẽ habeme
cẽ. debes inpͣsenti bonoꝵ oꝑũ frucł
c̃gregare: qbͣet̃nũ uiuas infuturo se¬
& enĩ uita in eo messi cõparat᷑ & eftar
reo pͥsce actionis qͦd recondit ꝓfer¬
re. Unde & dñs p̃cepit dicens. Orate n
fiat fuga ur̃a hyeme uel sabbato hieni
enĩ facultas. sabbato licencia uirt
legẽ deest fructꝰ uite collige norar i¬
nuriã fugiendi ꝑpetuã. Usqueqꝰ piget
dormis: Quando ẽsurges a somno tu
Paululũ dormies: paululũ dormtabi.
paululũ c̃seres manꝰ ut dormias łsq̃t

Expanded text:
ras agere non negligat, et si sapientiam ras agere non negligat, et si sapientiam docendi nequit ab homine, vel operandi sapientiam discat a formica.-- Quae cum cipem parat aestate cibum sibi, et congregat in messe quod comedat. Si tantillum animal principe carens et rationis expers, natura duce sibi praevidet in posterum, multo magis tu ad imaginem Dei conditus, ad videndam ejus gloriam vocatus, doctorum magisterio adjutus ipsum conditorem habens ducem, debes in praesenti bonorum operum fructus congregare, quibus aeternum vivas in futuro. Haec enim vita in eo messi comparatur et aestrreo priscae actionis, quod recondidit proferre. Unde et Dominus praecipit dicens: Ofiat fuga vestra hieme vel sabbato. Hieme enim facultas, sabbato licentia, juxta legem deest fructus vitae colligendi ac penuriam fugiendi perpetuam. Usquequo, piger, dormis? quando consurgis a somno tuo, paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus ut dormias. Usquequo,
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. curã omnino negligit. Dormitat
aũ: qͥ qͥde rep̃hensibilia eoꝵ gesta cog¬
noscit. s hec ꝓpt̾ mentis tediur digna
in uectione ñ corrigit. Eruere quasi
dammula de manu & quasi auis de in¬
sidiis aucupis. Quantũ auis de laq̃o.
uel dammula de manu captantis q̃¬
rit euadere: tantũ nitere ut audito¬
ri tuo salubrit᷑ instituto. ipse a spon¬
sione uitȩ eiꝰ liber reddaris.uel cer¬
se qͥa dammula mundũ natura est
idest auidendo. dorcas nuncupatur.
Auis aũ uolando: alta petere c̃sue¬
uit. Cũ indocendis occuparis subdi¬
tis. mundꝰ a peccatis omnibꝰ. stremi¬
us in oꝑibꝰ bonis ꝑspicax indep̃hen¬
dendis maloꝵ insidis. & uirtutũ pen¬
nis fultꝰ eẽ satage: qͣtinꝰ ex pleto pre¬
dicandi negocio ad suꝑna transuola¬
re. & cȩlestis uitȩ pascua merearis in¬
trare. Uade ad formica o piger& con¬
uacant̾ẽ hortat᷑ quẽq ut si ad alios e¬
rudiendos ñ sufficit. salte̾ siumet eu¬

Expanded text:
t autem qui quidem reprehensibilia eorum gesta cognoscit, sed haec propter mentis taedium digna invectione non corrigit. Eruere quasi damula de manu et quasi avis de insidiis aucupis. Quantum avis de laqueo vel damula de manu captantis quaerit evadere, tantum nitere, ut auditore tuo salubriter instituto ipse a sponsione vitae ejus liber reddaris. Et certe quia damula mundum natura est ιν, id est, a videndo dorcas nuncupatur. Avis autem volando alta petere consuevit: cum in docendis occuparis subditis, mundus a peccatis omnibus, strenuus in operibus bonis, perspicax in depdendis malorum insidiis, et virtutum pennis fultus esse satage: quatenus expleto praedicandi negotio, ad superna transvolare, et coelestis vitae pascua merearis intrare.-- Vade ad formicam, o piger! gantem hortatur quemlibet, ut si ad alios erudiendos non sufficit, saltem suimet cu
Abbreviated transcription (Latin):
icełe suȩ. uidelicet domꝰ reliqͥt. Sac¬
ceulũ pecuniȩ secũ tulit. Głam resur¬
rectionis & inmortalitatis decus secũ
detulit. qͦ illius patriȩ ciues letifica¬
ret ac ditaret. Indie plenȩ lune: re¬
uersurꝰ ẽ domũ suã. Intẽpore qͦ elec¬
tor suoꝵ. eccła numerĩcõpleuerit:
Reuertet᷑ adiudiciũ. Statim eã seqͥtur
isi bos ad uictimã: ⁊ dest qͥsi stultꝰ nes¬
ciens. ipse ductꝰ ad interitũ. Et for¬
tissimi qͥq int̾fecti st̃ ab ea. Ut ipse
sillomon sapientissimꝰ uiroꝵ: ut sam¬
son fortissimꝰ. ut dauid mansuetissimꝰ
a muliebri decipula: ut origenis ab
heretica quẽ post apłos eccłȩ magis¬
trũ fuisse quãdui recte sapuit. qui
negauerit errat. Uiȩ inferi domꝰ eiꝰ:
penetrantes in inferiora mortis Sed
ieȩccła dñs ait: qͥa porte inferi ñ p̃¬
ualebunt ad uersus eã. Interiora aũ
mortis. acerrima gehennȩ tormenta.
s arciora &. obscuriora dicit. qͥbꝰ he¬
reticos & fornicarios c̃stat ee̾ mer¬

Expanded text:
e suae, videlicet, domus, reliquit. Sacculum pecuniae secum tulit. Gloriam resurrectionis et immortalitatis decus secum detulit, quo illius patriae cives laetificaret ac ditaret. In die plenae lunae reversurus est domum suam. In tempore quo electorum suorum Ecclesia numerum compleverit revertes ad victimam. Id est, quasi stultus nesciens ipse ductus ad interitum. Et fortissimi quique interfecti sunt ab ea. Ut ipse Salomon sapientissimus virorum, ut Samson fortissimus, ut David mansuetissimus, a muliebri decipula. Ut Origenes ab haeretica, quem post apostolos Ecclesiae magistrum fuisse, quandiu recte sapuit, qui negaverit, errat. Viae inferi domus ejus, penetrantes interiora mortis. Sed Ecclesia ait: Quia portae inferi non praevalebunt adversus eam . Interiora autem mortis, acerrima gehennae tormenta, quasi acriora et obscuriora dicit, quibus haereticos et fornicarios constat esse mer
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ꝙ infirmor. actꝰ sedulo specu¬
lat᷑ & forciũ. Et̾na dei sapiencia
de cȩlo ꝓspicit: & uidet om̃s fili¬
oshominũ. Apte aũ salomon de fe¬
uestra domꝰ suȩ se ꝑ cancellos ꝓ¬
spexise se dicit: ut paruuloꝵ ge¬
sta duudicaret. Qui em̃ĩ de fenestra ꝑ
cancellos ꝓspicit: ille qͥd̾e ea q̃ foris
agunt᷑ plene c̃siderare sufficit: nec
tam̃ ipsũ qͥ foris in fra degunt aspi¬
ciunt. Nãq hoc ẽ qͦd apłs ait. Sꝑi¬
talis enĩ iudicat omia: ipse autẽ a
nemine iuidicat᷑. Considero uecor¬
dẽ iuuenẽ: qͥ transit in platea iux¬
ta angulũ. Iuuen̾e uocat adulterũ.
angustã uiã quȩ ducit ad uitam.
Iuxta angulur qͥa deflectit arec¬
⁊ itudine. Et ꝓpe uiã domꝰ illiuis
gradit᷑: qͥa a uia ueritatis dechna¬
uit. Merito inȩ domꝰ meretricis

Expanded text:
o speculatur et fortium. At aeterna Dei sapientia de coelo prospicit, et videt omnes filios hominum. Apte autem Salomon de fenestra domus suae se per cancellos prospexisse dicit, ut parvulorum gesta dijudicaret. Qui enim de fenestra per cancellos prospicit, ipse quidem ea quae foris aguntur, plene considerare sufficit, nec tamen ipsum qui foris et infra degunt aspiciunt: namque hoc est quod Apostolus ait: Spiritalis enim omnia judicat, ipse autem a nemine judicatur . Considero vecordem juvenem, qui transit in platea juxta angulum. Juvenem vocat adulterum nangustam viam, quae ducit ad vitam; juxta angulum, quia deflectit a rectitudine. Et prope viam domus illius graditur. Quia a via veritatis declinavit, merito viae mere
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ ẽ mundo: &. in occulto locutꝰ ẽ
nichil: ¶d gͦ neglecto eiꝰ eugłio. ad
heresim pocius uel lascuuȩ suasionẽ.
q̃ in angulo susurrant: audiendã mi¬
seri cofluunt. In sũmis excelsisq
uerticibꝰ suꝑ uiã in mediis semitis:
stans iurta portas ciuitatis. In mon¬
te disc ipłos simul & turbas docuit.
s ꝙ ꝑ uias sepe his qͥ ẽueniebant pre¬
dicabat: &. eos qͥ eura indigebant sa¬
nabat. In ipsa etiã porta eiuitatis
naim. mortuũ resuscitans: ex emplo
miracłi. uerba q̃ doeuerat cõmenda¬
bat. & qͥd seqͥmini eos. qͥ i abditis ẽtra
eũ suꝗs exert linguas : In ipsis fori¬
bꝰ loqͥt᷑ aicens. Ouiri aduos clamito.
&. uor mea ad filios hominũ. Adui¬
ros clamat: idest ad strenuos uerbi
auditores in utroq sexu. Nã qͥ femi¬
nea. idest fluxa mente st̃: sapienciȩ
uerba ꝑciꝑe nequeunt. Intelligite
paruuli astuciã. & insipientes animad¬
qicioni locutꝰ ẽ uerbur immo etiam
clamabat stans intẽplo. siqͥs sitit ue¬

Expanded text:
n occulto locutus est nihil? Quid ergo, neglecto ejus Evangelio, ad haeresin potius vel lasciviae suasionem, quae in angulo susurrant, audiendam miseri confluunt? In summis excelsisque verticibus super viam in mediis semitis stans juxta portas civitatis. In monte discipulos simul et turbas docuit, sed et per vias saepe his qui conveniebant praedicabat, et eos qui cura indigebant sanabat. In ipsa etiam porta civitatis Naim mortuum resuscitans exemplo miraculi verba quae docuerat commendabat, et quid sequimini eos qui in abditis contra eum suas exerunt linguas? In ipsis foribus loquitur dicens: O viri ad vos clamito et vox mea ad filios hominum. Ad viros clamat, id est, ad strenuos verbi auditores in utroque sexu. Nam qui feminae, id est, fluxa mente sunt, sapientiae verba percipere nequeunt. Intelligite, parvuli, astutiam, et insipientes animadnditioni locutus est verbum, imo etiam clamabat stans in templo: Si quis sitit, ve
Abbreviated transcription (Latin):
gram euracionũ diuersarũq uirts¬
tũ. He qͥdrigȩ qͣtuor sue currꝰ mis
stͥ in qͣtuor uentos cȩli idest ad eat¬
nes mundi & uniuersũ orbẽ t̃rin
ut explerent dñi uoluntatẽ. Que
postea infert᷑ ab angelo. Ite x ꝑ ami¬
late t̃ra &. ineuctis t̃rarũ finitu
euangeliũ seminate. Hoc qͦq qͥdbẽ¬
ecce qͥ egrediunt᷑ int̃rã aqͥlonis reqt¬
cere fecer̃t sꝑm meũ int̾ra aqͥlons
sic explanauit ut diceret. reqͥeus
diabolꝰ ostendens. sibi tradita gła¬

Expanded text:
am curationum diversarumque virtutum. Hae quadrigae quatuor, sive currus, missi sunt in quatuor ventos coeli, id est, ad cardines mundi, et universum orbem terrarum, ut explerent Domini voluntatem: quibus postea infertur ab Angelo: Ite, et perambulate terram, et in cunctis terrarum finibus Evangelium seminate. Hoc quoqueEcce qui egrediuntur in terram Aquilonis requiescere fecerunt spiritum meum in terra Aquilonis, sic explanavit, ut diceret requievisdiabolus ostendens, sibi tradita g
Abbreviated transcription (Latin):
ce cataractarũ dei: & girans gran¬
douadit sꝑs. ꝙ incircłos suos ree¬
tit᷑. Laberintheos patim᷑ erroses
A.xꝑi ceca legimꝰ filo uestigia. Ad
hãc difficultatẽ: urget petasatꝰ libri
portitor. Dimidiũ facti qͥcepit ha¬
bet. Quantomagis nos qͥ t̃ciã partẽ
ĩ c̃fecimꝰ uiȩ. eode debemꝰ in reliqͥs
labore sudare: ne ꝑdamꝰ prȩterita.
& inꝑfectũ opꝰ augeat lect oris desi¬
deriũ: Itaq mi ex suꝑi papa uenera¬
bilis. ad esto p̃sens oracionibꝰ qͥ corpe
absens es. & impetra a dño ut aufera¬
t᷑ a facie mea uelam̃ ⁊achariȩ. qd an¬
terat: ut ego qͦq cũ dauid queam
dicere. Dñs dabit uerbũ euangeli¬
xantibꝰ: uirtute multa. Scd̾i libri
explanacionũ inzachariã: istud
erordiũ ẽ. Quẽ tanta celeritate dic¬
tamꝰ: ut pene ñ sit emendandi spa¬
ciũ dũ frat̃ sisimius egyptũ ire fes¬
tiat. ut odorẽ bonȩ flagranciȩ qͥ
A te missus ẽ fr̃ibꝰ. illuc qͦq ꝑferat:¬

Expanded text:
 gyrando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur : Labyrinthios patimur errores, et Christi caeca regimus filo vestigia. Ad hanc difficultatem urget petasatus libri portitor : Dimidium facti, qui coepit, habet. . . . quanto magis nos qui tertiam partem jam confecimus viae, eodem debemus in reliquis labore sudare, ne perdamus praeterita, et imperfectum opus augeat lectoris desiderium! Itaque, mi Exuperi Papa venerabilis, adesto praesens orationibus, qui corpore absens es, et impetra a Domino, ut auferatur a facie mea velamen Zachariae, quod anterat: ut ego quoque cum David queam dicere: Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa . Secundi libri Explanationum in Zachariam istud exordium est, quem tanta celeritate dictamus, ut pene non sit emendandi spatium: dum frater Sisinnius Aegyptum ire festinat, ut odorem bonae fragrantiae, qui a te missus est fr
Abbreviated transcription (Latin):
sponso fuerit separata. & ꝓbyssi¬
nis lineisq uestibꝰ ciliciõ circum¬
data. idest habitũ lugentis adsũp¬
serit: tẽ ꝑiit sacrificiũ de quo
scriptũ ẽ. sacrificiũ deo sꝑs con¬
tribulatꝰ .&. uini libacio qͦd lȩti.¬

Expanded text:
sponso fuerit separata, et pro byssinis lineisque vestibus, cilicio circumdata, id est, habitum lugentis assumpserit, tunc peribit sacrificium, de quo scriptum est: Sacrificium Deo spiritus contrisponso fuerit separata, et pro byssi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eccła. dicente apło ad thimothe¬
ũ. ut scias qͦmͦ in domo dei ẽuer
seris: quȩ ẽ eccła dei uiuentis.¬
Aufert᷑ aũ sacrificiũ & libacio de
domo dñi. quando multiplicata
iniqͥtate. refriguerit caritas mul¬
tor. s pͥncipes popłi ac ministri
altaris uiderint cãpos & plana
crederciũ fruciꝰ ñ adferre uir¬
tutũ s omn: a uiciss in horrescere.¬

Expanded text:
data, id est, habitum lugentis assumpserit, tunc peribit sacrificium, de quo scriptum est: Sacrificium Deo spiritus conAuferetur autem sacrificium et libatio de domo Domini, quando, multiplicata iniquitate, refrixerit charitas multorum : et principes populi ac ministri altaris, viderint campos et plana credentium fructus non afferre virtutum; sed omnia vitiis inhorrescere
Abbreviated transcription (Latin):
sicut de ipso popło dicit. filius me¬
us pͥmogenitꝰ isrł. Quẽ ab infancia
peccatũ ñ faceret. nec inueniretur
dolus inore eiꝰ. s impleret eũ sꝑs ti¬
moris dñi . S. obias gabelo ẽtribuli
suo egenti:dedit sub cyrographo de¬
c̃e talenta argenti. Et popłs dei.
nȩ legis quȩ in decalogo ẽtinet᷑. sci¬
enciã cõmisit: ut ꝑ hoc eas ab infi¬
delitatis egestate liberaret. Sub cyro¬
grapho aũ dedit: id est sub c̃dicione
restituendi. postꝗͣ. ipse ditesceret: uel
qͥ dederat repeteret. Acceper̃t autẽ
gentes uerbũ dei a popło isrł ꝑ int̃¬
p̃tacionẽ: qͦd post incarnacionẽ do
infine secłi iudȩos inunitat᷑e eccłȩ re¬
cipiunt: eisq saluandis. xꝑi sacram̃ta
cõmittunt: & scͥpturarũ qͦq reserant
archana. Iubet᷑ tobias a rege occidi.
&. tolli omnẽ substanciã eiꝰ: ꝓptͣ bona

Expanded text:
Sicut de ipso populo dicit, Filius meSicut de ipso populo dicit, Filius meus primogenitus Israel . Quem ab infantia peccatum non faceret, nec inveniretur dolus in ore ejus, sed impleret eum spiritus timoris Domini. Tobias Gabelo contribuli suo egenti dedit sub chirographo decem talenta argenti. Et populus Dei nae legis, quae in Decalogo continetur, scientiam commisit, ut per hoc eas ab infidelitatis egestate liberaret. Sub chirographo autem dedit, id est sub conditione restituendi, postquam ipse ditesceret, vel qui dederat repeteret. Acceperunt autem gentes verbum Dei a populo Israel per interpretationem, quod post incarnationem domin fine saeculi Judaeos in unitatem Ecclesiae recipiunt, eisque salvandis Christi sacramenta committunt, et Scripturarum quoque reserant arcana. Jubetur Tobias a rege occidi, et tolli omnem substantiam ejus propter bona
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ suis uerbi dei ȩlemosina. ñ solum
rudibꝰ suȩ gentis auditoribꝰ. s & his
qͥ ex nacionibꝰ in ritũ conuersacio¬
nis eoꝵ. c̃uerti uolebant ministra¬
bat. Quicqͥd eñi naturalis boni habe¬
re poterat. qͦd ñ ab hoste captiuan¬
te tolleret᷑. hoc siuis totũ inexem¬
plũ uirtutis ostende bat. Sed &. por¬
cionẽ semꝑ aliquã sciencię saluta¬
ris etiã gentilibꝰ dabat: qͦd est deci¬
macionẽ suȩ substancie tobiam ad¬
uenis ministrare. Tobias postquã
factꝰ ẽ uir accepit uxorẽ annam . ex
tribu sua. Et populus idem post¬
quã adoleuit .&. amplificatꝰ ẽ inȩgyp¬
to. accepit synagogã cerimoniis le¬
galibꝰ institut᷑a ꝑ moysen: genuit
qͥa xꝑm ex suo genere nasciturũ ee̾
cognouit. dicente moyse. Prophetã¬
t̃aquã me: ipsũ audietis .E. dñs ad
dauid. De fructu uentris tui ponã
suꝑ sedẽ tuã. Cui nom̃ suũ imposuit :
credendo & cͣfitendo qͦd dicit de illo
pat᷑. & ego pͥmogenitũ ponã illũ:

Expanded text:
uis, verbi Dei eleemosynam non solum rudibus suae gentis auditoribus, sed et his qui ex nationibus in ritum conversationis eorum converti volebant, ministrabat. Quidquid enim naturalis boni habere poterat, quae non ab hoste captivante tolleretur, totum hoc suis in exemplum virtutis ostendebat. Sed et portionem semper aliquam scientiae salutaris etiam gentilibus dabat; quod est decimationem suae substantiae Tobiam advenis ministrare. Tobias postquam factus est vir, accepit uxorem Annam ex tribu sua, etc. Et populus idem, postquam adolevit et amplificatus in Aegypto, accepit synagogam caeremoniis legalibus institutam per Moysen. Genuit ristum ex suo genere nasciturum esse cognovit, dicente Moyse: Prophetauam meipsum audietis . Et Dominus ad David: De fructu ventris tui ponam super sedem meam . Cui nomen suum imposuit, credendo et confitendo, quod dicit de illo pater: Et ego primogenitum ponam illum .
Abbreviated transcription (Latin):
lumen celi ñ uideo : Forti inqͥt animo
esto: in.ꝓximo ẽ ut a deo cureris. Et
stendit popło iuideoꝵ. ex qͦ carnem
susceꝑat. qͥa ipse ẽ filius der & ange¬
lus. idest nuncius pat̾ne uoluntatis.
Cui etiã gaudiũ ꝑpetue salutis. pre¬
dicauit dicens. Penitenciã agite: ad

Expanded text:
lumen coeli non video? Forti, inquit, animo lumen coeli non video? Forti, inquit, animo esto, in proximo est ut a Domino cureris. Et stendit populo Judaeorum, ex quo carnem susceperat, quia ipse est Filius Dei, et angelus, id est, nuntius paternae voluntatis. Cui etiam gaudium perpetuae salutis praedicavit, dicens: Poenitentiam agite, a
Abbreviated transcription (Latin):
ysaac. Sie nĩ apte aries humanitatem
.xꝑi. homo designat deitatẽ: eur ñ mul¬
to apcius homo humanitatẽ. angelus
deitatẽ significet: Missus ẽ gͦ angelus
dñi sc̃s raphael qͥ int̾ p̃tat᷑ medicina
de iͥ ut & tobiam a cecitate. & sarrã a
dȩ monio lib̾aret. Missus est dñs in
mundũ. qͥ de se ipso ait. Non est opus
ualentibꝰ medicus. s male habentibꝰ
qͥ.&. popłm iudaicũ a tenebris ꝑfidię.
& gentilitatẽ ab ydolatriȩ seruitute
redimeret: de qͦ dix̃. ꝓpħa .es. uocabit᷑
nom̃ eiꝰ magni c̃silii angelus. Apparu¬
it angelus tobiȩ. eiq se soc iũ prȩbu¬
it: ꝑ quẽ magnalia popło qͣuȩ missus
erat ꝑficeret. eẜ filius dei hominẽ
adsumpsit: in qͦ uisibilit᷑ cũ hominibꝰ
c̃uersatꝰ. humanũ genꝰ saluaret. In¬
troduxit tobias angelũ ad patrem
suũ. qui salutauit eũ dicens. Gaudiũ
ł sit semꝑ. Cui respondenti. quale
gaudiũ mͥ erit. qͥ inte nebris sedeo: &

Expanded text:
Isaac. Si enim apte aries humanitatem Isaac. Si enim apte aries humanitatem Christi, homo designat deitatem; cur non multo aptius homo humanitatem, angelus deitatem significet? Missus est ergo angelus Domini sanctus Raphael, qui interpretatur medicina Dei, ut et Tobiam acaecitate, et Saram a daemonio liberaret. Missus est Dominus in mundum, qui de seipso ait, Non est opus valentibus medico, sed male habentibus ; qui et populum Judaicum a tenebris perfidiae, et gentilitatocabitur nomen ejus Magni consilii angelus . Apparuit angelus Tobiae, eique se socium praebuit, per quem magnalia populo ad quem missus erat perficeret. Et Filius Dei hominem assumpsit, in quo visibiliter cum hominibus conversatus, humanum genus salvaret. Introduxit Tobias angelum ad patrem suum, qui salutavit eum, dicens: Gaudium tibi sit semper. Cui respondenti: Quale mihi gaudium erit, qui in tenebris sedeo, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut ingrediebant᷑ adeam: turbã nacio¬
nũ figuratȩ denunciat. cuiꝰ doctores
cunc ti tantũ secłi qͦd sept̾e diebꝰ uol¬
uit᷑. uitã nouerant: de etͣna nil dicere
sciebant: idoq st̃ om̃s a diabolo rapti.
ut pote idolatriȩ mancipatr. donec ue¬
tobias sarrã alligato dȩmonio. sponsã
accepit: precipiente &. cooꝑante arcan¬
gelo. ꝑ quẽ diumitas nr̃i saluatoris ñ
inẽgrue significat᷑.: sic̃ ꝑ tobiam hu¬
manitas. Nec mirabit᷑ hoc. qͦd ꝑ duas ꝑ¬
sonas. angeli uidelicet & hominis. unã
mediatoris dei & hominũ ꝑsonã. dici¬
mꝰ figurari: qͥ in ex posicionibꝰ patrũ
uenerabiliũ legerit unã eiꝰ ꝑsona. ꝓ
mudi salute pacientis: in ysaac qui
offerebat᷑ a patre in altari &s in ariete
qͥ immolabat᷑ ee̾ figuratã: qͥ in humani¬
tate occidebat᷑ ut ouis. in diumitate
inpassibilis ꝑ manet cũ deo patre: ut
iuuens eũ suo patre domũ reuertitur

Expanded text:
ut ingrediebantur ad eam. Turbam natiout ingrediebantur ad eam. Turbam nationum figurate denuntiat, cujus doctores cuncti hujus tantum saeculi, quod septem diebus volvitur, vitam noverant, de aeterna nil dicere sciebant. Ideoque sunt omnes a diabolo rapti, ut pote idololatriae mancipati, donec veTobias Saram alligato daemonio sponsam accepit, praecipiente et cooperante archangelo, per quem divinitas nostri Salvatoris non incongrue significatur, sicut per Tobiam humanitas. Nec mirabitur hoc quod duas personas, angeli videlicet et hominis, unam Mediatoris Dei et hominum personam, dicimus figurari, qui in expositionibus Patrum venerabilium legerit unam ejus personam pro mundi salute patientis in Isaac, qui offerebatur a patre in altari, et in ariete, qui immolabatur, esse figuratam. Qui in humanitate occidebatur ut ovis, in divinitate impassibilis, permanet cum Deo Patre, ut vivens cum suo patre domum revertitur
Abbreviated transcription (Latin):
iugo p̃merent᷑ . &. legis diuinȩ p̃ce pta
pessime uiuendo uiolarent. Insulta¬
bant tobiȩ cognati: ex ꝓbrat & uxor
qͣsi frustra deo seruisset: qͦs incre pans
ille & instruens. add̾m se orando con¬
uertit. Erant in popło illo qͥd̃a qui
stulta temeritate ipsius popłi mise¬
riis insultarent: qͦd a felicitate pri¬
ca sc̃or. patrũ. qͥ apud eos qͦndã deo
sublimit᷑ seruebant: ĩã longe dista¬
ret. Quos ide popłs ꝑ doct ores qͦsq .&. e¬
lectos suos corrigere sedulus curabat: se
bet uideri. qͦd idem tobias &. cȩcus .&. uer¬
bũ dei prȩdicans. reꝓbos simul & electos
significare đr. Nã & iacob patriarcha
cũ angelo luctans. & claudꝰ parit᷑ est fae¬
tꝰ. & benedictꝰ. in claudicacione uideli¬
cet in fideles suȩ gentis significans. inbe¬
nedictionẽ. fideles. Sarra filia raguel
in ciuitate mędoꝵ. q̃ tradita erat septe
uiris. & de moniũ eos occidebat. mox

Expanded text:
jugo premerentur, et legis divinae praecepta jugo premerentur, et legis divinae praecepta pessime vivendo violarent. Insultabant Tobiae cognati, exprobrabat et uxor, quasi frustra Deo servisset. Quos increpans ille, et instruens, ad Deum se orando convertit. Erant in populo illo quidam qui stulta temeritate ipsius populi miseriis insultarent, quae a felicitate prisca sanctorum patrum, qui apud eos quondam Deo sublimiter serviebant, jam luce distaret. Quos idem populus per doctores quosque et electos suos corrigere sedulus curabat, sesbet videri, quae idem Tobias et caecus, et verbum Dei praedicans, reprobos simul et electos significare dicitur. Nam et Jacob patriarcha, cum angelo, luctans et claudus pariter est factus et benedictus; in claudicatione videlicet infideles suae gentis significans, in benedictione fideles. Sara filia Raguelis in civitate Medorum, quae tradita erat septem viris, et daemonium eos occidebat, mox