comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Isidoꝵ A Nond&rahas peccanti sed dole
Quod in alio d&rchis intepotius ꝑtimes ce
Secractione omnes rep̃hendunt omnes uitu¬
perant. Quando aliũ d&rchis tedis cite
Quando aliũ mordis tua peccata redar guae
Non alterius delicta sed ꝓpria Cestenũ quani¬
aliũ d&rabis site bene ꝑspexeris. Vtrius q¬
simile crimen inpendit. & quid&nehente
andit & is quid& rahit. Inuitas patrũ
Melius ẽ cõmedere carnem & uinum bibere
quã cõmedere inuituperatione fretrẽsuũ.
Sicut susurans seriens eua de para drso excus
sic quid& rahit fixtrẽsuũ nonsolũ sua sed
&iam audientis animam ꝑdit. XLII

Expanded text:
ISIDORUS. Non detrahas peccanti, sed condole. ISIDORUS. Non detrahas peccanti, sed condole. Quo in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractores omnes reprehendunt, omnes vituperant. Quando alii detrahis, teipsum discute. Quando alium mordes, tua peccata redargue. Non alterius delicta, sed tua propria cerne. Nunquam detrahes, si te bene perspexeris. Uterque simile crimen impendit, et qui detrahentem audit, et is qui detrahit. EX VITIS PATRUM. Melius est comedere carnem, et vinum bibere. quam contemnere in vituperatione fratrem suum. Sicut susurrans serpens Evam de paradiso expulit, sic qui detrahit fratri suo, non solum suam, sed etiam audientis anim
Abbreviated transcription (Latin):
aulus ap x. Smnia aũ facite sinemur¬
murationib: & aesitationib: usitis sine
quȩ rela & simplices filudĩ sinerep̃hensioñ
acob ap̃ .đ Nolite d&rahere alterutrũ
fr̃s mei: Qui d&rahit fratri. aut quiiudi¬
cat fratrem suum d&rch& legẽ & iudicat
obligat. Qui autim& p̃ceptum in pace
uersatur. Cum d&raectorib: ne cõmiscea¬
ris . qm̃ sepente consurgit ꝑditio eorum
Et ruina utriusq quis nouit. Tumultus
mur murationum non abs cond&ur
Aug̃s đ. Neergo derochas neaudias d&cnt¬
herTem:
Hieronimus đ Num quam ulli d&rahere Accu¬
samus saepe quod facimus. & contranos m& ipsos
in nr̃a uitia inuenimus. Non .ẽ. d&rachere ue
rum dicere. Caue nelinguam aut aures habe¬
as prurienter id ẽ aut ne ipse aliis d&nxhas.
solatiũ ẽ bonos capere dum peccantiũ multi¬
tudiñ. putant minui pecȩatoꝵ ¶ Regoꝵd
Caeloꝵ & enim regnũ nullus murmurans acci¬
pit. Nullus qui accipit murmurare potest

Expanded text:
PAULUS. Omnia autem facite sine murPAULUS. Omnia autem facite sine murmurationibus et haesitatet simplices filii Dei sine reprehensione . JACOBUS. Nolite detrahere alterutrum, fratres mei; qui detrahit fratri aut qui judicat fratrem suum detrahit legi, et judicat obligat . Qui autem timet praeceptum, in pace versatur . Cum detractoribus ne commiscearis: quoniam repente consurget perditio illorum, et ruinam utriusque quis novit ? Tumultus murmurationum non abscondetur . AUGUSTINUS. Ne ergo detrahas, nec audias detrahentem. HIERONYMUS. Nunquam ulli detrahes. Accusamus saepe quod facimus, et contra nosmetipsos nostra vitia invenimus. Noli detrahere, sed verum dicere. Cave ne linguam aut aures habeas prurientes: id est, ut nec ipse aliis detrahas,oque solatium est bonos capere, dum peccantium multitudine putant minui peccata. GREGORIUS. Coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest.
Abbreviated transcription (Latin):
Itamonahum multa cura habere oport&
u possit opere dĩꝑficere. Quantimonachoꝵ
dum patres matresq miserantur suas ani¬
mas ꝑ diderunt Melior ẽ sclaris mansu&us
quã monachus animosus &iracundus
Melior ẽ. sclaris in in firmitate seruiens fratri
quã suꝑmonachum non miserante ꝓximosuo
Monachus blinguis. conturbat st̃r Fidelis
aũ. requiem adducit. Pallor enim cum hu¬
tueris in iuriari & affici conuitus & portare
actacere magna ẽ haecres suꝑalia mandata
culta sic anima monachi fructificans cogi¬
tationib: diuinarũ scripturarum. Sicut
lam pas lucida in loco tenebrarum reful¬
gens. sic monachus mente sobria incor de
ꝑuigili intem pore psalmodiae suae & oratio¬
nis. Sicut pondus salis dep̃mit infirmum
sic somnus mõnachum in oratione
Sicut uermis corrumpit lignum. sic inuidia
corrumpit anima monachi. Sicuttinea
ex terminat uestimentum sic d&ractio ani¬
mamonachi IXLI DEDETRACTION

Expanded text:
ita monachum multam curam habere oportet, ita monachum multam curam habere oportet, ut possit opus Dei perficere. Quanti monachorum, dum patris matrisque non miserantur, suas animas perdiderunt? Melior est saecularis mansuetus, quam monachus animosus et iracundus. Melior est saecularis infirmitas serviens fratri, super monachum non miserentem proximo suo. Monachus bilinguis turbat fratres. Fidelis autem requiem adducit. Pallor enim cum hutueris injuriari et affici conviciis, et portare ac tacere, magna est haec res, et super alia mandata culta, sic anima monachi fructificans cogitationibus divinarum Scripturarum. Sicut lampas lucida in loco tenebroso refulgens, sic monachus mente sobria, in corde pervigil, in tempore psalmodiae suae et orationis. Sicut pondus salis deprimit infirmum, sic somnus deprimit monachum in oratione. Sicut vermis corrumpit lignum, sic invidia corrumpit animam monachi. Sicut tinea exterminat vestimentum, sic detractio animam monachi. CAPUT XL. De detractione.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi dispensationib terrenis inseruiat
quos dona spiritalia non exorant
ui pen&rare intima neque un saltis ne¬
cessaria foris operentur. Monachus
qui interram possessionẽ quaerit monach
non .ẽ. Isidoꝵ d̃. Tunc sequisq ÷ mona¬
chum iadic&. cum seminimum cunctis aes¬
timauerit Pasiliusđ. Caeleste enim do¬
num accipit monachus. qui terrenos actus
a sem& ipso picit. Nec inplicat se. negotiis
sđarib militans dño Inuitas patrum
Tonachus enim non solum ꝓpterea dicitur
quia uxorẽ non hab& sed relegionẽ dĩ&
seruitium ipsius mancipatus . ẽ. & cura illi ẽ
quem ad modum dõ. non scło placeat.
Quienim magis diligit castitatem quae dõca
ra ẽ & sp̃sscĩ habitatio. Monachus siuentrẽ
suum & linguam contenuerit & uacationẽ
non fecerit confidit quiã rgn mori&ur
in&ernum. Monachus aegens multum
xoperans multum non confidat in hoc
Iuiautem parum edit. &iam siparum crar&
confidat & uiriliter agat. non ꝑd& mercedẽ
suam. Qui uult aedificare domum multa

Expanded text:
Ipsi dispensationibus terrenis inserviant, quos dona spiritualia non exornant. Qui penetrare ad intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Monachus qui intra possessionem quaerit, monachus non est. ISIDORUS. Tunc se quisque monachum judicet, cum se minimum existimaverit cunctis. BASILIUS. Coeleste enim donum accipit monachus qui terrenos actus a semetipso projicit, nec implicat se negotiis saecularibus militans Deo. EX VITIS PATRUM Monachus enim non solum propterea dicitur quia uxorem non habet, sed religioni Dei, et servitio ipsius mancipatus est: cura illi est quemadmodum saeculo non placeat, quia magis elegit castitatem, qritus sancti habitatio. Monachus, si ventrem suum et linguam contineat, et vacationem non fecerit, confidat quia non morietur in aeternum. Monachus edens multum, et operans multum, non confidat in hoc. Qui autem parum edit, etiamsi parum operetur, confidat, et viriliter agat, non perdet mercedem suam. Qui vult aedificare domum, multa
Abbreviated transcription (Latin):
qui incae lis ẽ. honori ficamus: Sic ut
potus aq̃ ntientis in aestusolis. rieser mõ
comolationir fratri intribulationie
temptationis porito: AUDe elatio
D

Expanded text:
qui in coelis est, honorificamus. Sicut potus aquae sitienti in aestu solis, sic sermo consolationis fratri in tribulatione tentationis posito. CAPUT. XLV. D
Abbreviated transcription (Latin):
Comparsio quippe homini & recti tudo & uitur
debetur : t in uno eodem que homo no& di¬
ligamiur bonum quod factur ẽ & ꝑ sequamio
mala quȩ fȩcit: Nedũ culpar incauterenit¬
timur. Noniam ꝑ caritatẽ compati redp̃ neglo¬
gentiã cancessir seuide amur: Hocergonos

Expanded text:
Compassio quippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factus est, et persequamur mala quae fecit, ne dum culpas incaute remittimus, non jam per charitatem compati, sed per negligentiam concidisse videam
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Estote ergo miscricor desricut
ap̃.d. E stote aute m inuicem benignimi
ipsũ ad pi&atem Hamcor poralis &ert¬
citatio. ad modicum utilis. ẽ: Pi&as
autẽ a dom̃a. utilirẽ: Sal de mistri

Expanded text:
 misericordes, sicut LUS. Estote autem invicem benigni, et ipsum ad pietatem. Nam corporalis exercitatio ad modicum utilis est, pietas autem ad omnia utili
Abbreviated transcription (Latin):
motuo cupias cuenire: Condore inalie¬
nircalamitatibus satiare fletib: in alienir
maerorib Intribulatioñ al teriur
& tu esto tristir: Talir esto aliis. qualir
optas oẽ circatr aliu: quod nonuis patiñ facias
& inferas aliomala Necpatre arir similia
taclo mens esto in alienir delictis rcut
intuir. ut ne alit̃ te Nealit̃ alior penrer
et Nc alior iudicare ut iudicare cupir¬

Expanded text:
mo tuo cupias nis calamitatibus, satiare fletibus, in alienis laboribus, in tribulatione alterius, et tu esto tristis. Talis esto aliis quales optas esse circa te alios. Quod non vis pati non facias, nec inferas alio mala, ne patiaris similia. Ita clemens esto in alienis delictis sicut in tuis, ut nec aliter te, nec aliter alios penses. Et sic alios judica ut judicari cupi
Abbreviated transcription (Latin):
ter quod non&x uoluntate datur. quod &x ꝓpria
exmunere quanto se obligatiorem ẽẽ conrpicit
in redden daratione quierge sacror ordiner
tribuit tunc ab omni munere manur& eu
tit quando in diuinir reb Nonpolum nullam
pecuniam sed &iam huma nam gratiã non

Expanded text:
ter, quod non ex voluntate datur: quod enim ex pex munere, quantum obligatiorem esse se conspicit in reddenda ratione. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omtit qui in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed etiam humanam gratiam non
Abbreviated transcription (Latin):
Si hominis data reiciamurcontumelion sumꝰ quanto
mais seruare debemur qđ adõ nr̃o accipimur
mundar̃ uobir. Vendite quae porsede¬
tir & date helomosinã. Facite uorac
culor qui non uete rescant theraurum
non deficienteminc aelir quo fur ñ ad ꝓ¬

Expanded text:
Si hominibus data rejiciamus, contumeliosi sumus; quanto magis servare debemus quod a Deo nostro accipimus? munda sunt vobis . Vendite quae possidetis, et date eleemosynam . Facite vobis sacculos qui non veterascunt, thesaurum non deficientem in
Abbreviated transcription (Latin):
larł Aug̃s d Omnium erit in uoluntate
quod unus quisq habebit in reributione
Omne enim opus p̃cedit uoluntas nr̃a. Dum
cogitamus quod operare debeamus. Nihil
enim aliud nr̃um quaerit dĩ nisi uoluntate
bona Malum ꝓprii arbitrii germinatio: ẽ
uoluntatis Grecoꝵ d. Inte dñinamq ocu¬
los. num quam e uacuã manus amunere si fue¬
tus nom patitur tenebrar ultionis quihic liben¬
ter sustenũit to nebras uoluntater:
Uoluntas autembonaest. s sic aduersa al¬
ter sicił nr̃a ꝑtimescere: Nulliqtͥ
iustrmm pendideri derat denegare. Semꝑ¬
muiha bonauoluntat ẽ discordat
Dr̃ em̃ ꝑmul tas uolunter aliorum: ⁊pali¬
is multao peratur bona. Cibr̃ .u. Nec&
cusat ob p̃rsum necesitar criminis ubi
habenter autem alimenta & quib tegamur
gratia & uanar pul ciritudo Omni
uestes aut̃ tͥ puracir cum detur. Non

Expanded text:
us enim erit in voluntate quod unusquisque habebit in retributione. Omne opus praecedit voluntas nostra, dum cogitamus quod operari debemus. Nihil enim aliud nostrum quaerit Deus, nisi voluntatem bonam. Malum proprii arbitrii, germinatio est voluntatis. GREGORIUS. Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si cortus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluntatis. Voluntas autem bona est, sic adversa alterius sicut nostra pertimescere: nulli quod tibi juste impendi desideras, denegare: nea bona voluntate discordat. Deus enim per multas voluntates aliorum in aliis multa operatur bona. CYPRIANUS. Nec excusat oppressum necessitas criminis, ubi Habentes autem alimenta, et quibus tegamur, gratia, et vana est pulchritudo . OmnVestis autem tibi pura circumdetur, non
Abbreviated transcription (Latin):
adpulchritudinem red ꝓptor necerari
tegumentum. Nedum ex quirsitis in¬
dumentir. uestieris in alteramturpitu¬
ucier iuueniliamembra ñ foue ant:
Quic quid enĩ in corporanr̃a defendere po¬
test. & humñ succur rere inbicilitate.
hoc una apellan daẽ. tonica: Creg̃dse
Nemo quippe uertim̃tap̃tiora. risi adina¬
nẽ gloriã querit. Videlic& ut honorabilior
ceterir c̃ẽ uideatur: Nemouut ibi p̃tio¬
rir uestib: in dui ubi ab aliis. non porstt uidere
Prorolam anigloria uestimentũ p̃tiosus
que ritur. Effrẽdi Ornatur quip pe
uestium indicat q̃ alt̃ ꝙ cique terrenarunt
sapiamus & ꝑstudium clarioris amictus
ab&na claritate nudi cõdinur camuri:

Expanded text:
ad pulchritudinem, sed propter necessarium tegumentum, ne dum exquisitis indumentis vestiris, in alteram turpitulities juvenilia membra non foveat. Quidquid enim corpora nostra defendere potest, et humanae succurrere imbecillitati, hoc Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet ut honorabilior caeteris esse videatur. Nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Pro sola enim inani gloria vestimentum pretiosum quaeritur. EPHRAEM. Ornatus quippe vestium indicat qualiter ea quae aeterna sunt sapiamus, et per studium clarioris amictus, ab aeterna claritate nudi esse dignoscamur.
Abbreviated transcription (Latin):
uita uitalis Nam istauita mortalis est
Morio post& hominẽ in carne mundo nemoria¬
pater iustus. eo qđ ad desideratam patriam
tar darẽꝑueniat sollicite deb&unus quisq
uiuere & semꝑ terminũ uitae suae considerare.
ut huius scłiblanditias caueat. Uenturi exitis
ignorantia incesta .ẽ. Et dum moriquisq: ñ
aestimat tollitur. Vnde festin& unus quisq
ne iniquitatib: suis rapiatur simulq finatꝰ¬
uita cum culpa. Diabolus quos uiuentes in¬
cendit aduitia subito morientes trahere
nititur adtormenta. Quam uis enim quisq
in hacuita sit iustus tamen dum corporeisto
egreditur ꝑtimescat. nedignus supplicio sit
Nullus ẽ enim homo sine peccato Nec quis ꝙ
potest dedĩ securus ẽẽ iudicio cũ & deotiosis
uerbis reddenda sitratio Finẽ iustoꝵ optimũ
uocatio tranquilla cõmendat Vtex eo intel¬
legantꝰ. scoꝵ habere consostiũ angelorum
luntur Nihil. ẽ. diu. nihil ẽ. longum. qđ ñ

Expanded text:
ita immortalis, nam ista vita mortalis est. Mori oportet hominem in carne mundo, ne moriapatitur justus, eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat. Sollicite debet unusquisque vivere, semper terminum vitae suae considerare, ut hujus saeculi blanditias caveat. Venturi exitus ignorantia incerta est: et dum mori quisque non aestimat, tollitur. Unde festinet unusquisque, ne iniquitatibus suis rapiatur, simulque vita finiatur cum culpa. Diabolus quos viventes incendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. Quamvis enim quisque in hac vita sit justus, tamen dum de corpore isto egreditur, pertimescat ne dignus supplicio sit. Nullus est enim homo sine peccato: nec quisquam potest de Dei esse securus judicio, cum et de otiosis verbis reddenda sit ratio. Finem justorum optimum vocatio tranquilla commendat, ut ex eo intelligantur sanctorum habere consortium angelorumluntur. Nihil est diu, nihil est longum, quod n
Abbreviated transcription (Latin):
Sae peenim in ea inquib cogitationũ nr̃arun
sensum porrigimus quodã mentis excessure¬
uelantis dum requiescimur Quinoetuena
polltione polluitur quã us & siextra mnenio¬
pia tur pium cogitationũ sese ꝑsentiat inqui¬
ratũ. tam̃ hoc ut tẽptar&ur culpae lecube
tribuatt statumqi suã inmundidiã fledenuis

Expanded text:
Saepe enim ea in quibus cogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur dum requiescimus. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis extra memoriam turpium cogitationum sese persentit inquinatum; tamen hoc ut tentaretur, culpae suae tribuat, statimque suam im
Abbreviated transcription (Latin):
negotium bone in dolis magistra uistutis fac̃
inxp̃o manere semꝑ aciugiter dõuiuere Ad
ꝓmis sa caelestia & diuina p̃mia ꝑuenire
useb .d. Neq enim dignum ẽ. philosophum
nominari . eũ quae de his quaenescit publice

Expanded text:
negotium bonae indolis, magistra virtutis, facit negotium bonae indolis, magistra virtutis, facit in Christo manere semper, ac jugiter Deo vivere, ad promissa coeletia et divina praemia pervenire. EUSEBIUS. Neque enim dignum est philosophum nominari eum qui de his quae nescit publice
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ filium nisiquemamat. Non corrigit ma¬
gister discipulum. nisi eũ quemardentioris
cernit ingenii. Quiquid quã in t̾rogat no¬
uit. ñ uotis discendi sed studio cognoscendi
Agnos cer& ille quirer ponsurus ẽ similitu¬
dinẽ pharisa eoꝵ. nonquasi discipulus sed
qua si temptator accedit. Uir stũdiosus
& sapiens &iam si discere aliquiduult ma¬
gis doc& dum prudenter interrogat
Sunt aliqui nimia facilitate uerbaꝵ ꝑ audas¬
am edisserunt aliis. qđ ipsi ñ intellegunt
sidoꝵ dix̃. Debono interrogatus. tacito
Melius enim ẽ r&icere in ꝓbis
quã respondere Cibrianꝰ d
Ille melius doc& qui coti¬
diae crescit & ꝓficit
discendo meliora Neq enim idoneus potest
ẽẽ miles qui ñ exercitatus in campo prius
fuerit. Tunc enim demum sermo & ratio
salutaris efficaciter discitꝰ sipacient̃ quod dis¬
citur auditur. Disciplina custos spei. recepta¬
culum fidei. dux itenere salutaris fomen ac

Expanded text:
pater filium, nisi quem amat: nec corrigit mapater filium, nisi quem amat: nec corrigit magister discipulum, nisi eum quem ardentioris cernit ingenii. Quicunque interrogat novoto  Al. modo discendi, sed studio cognoscendi, an noverit ille qui responsurus est, in similitudinem pharisaeorum, non quasi discquasi tentator accedit. Vir studiosus et sapiens, etiam si discere aliquid vult, magis docet dum prudenter interrogat. Sunt aliqui qui nimia facilitate verborum per audaciam edisserunt aliis quod ipsi non intelligunt. ISIDORUS. De bono interrogatus, taceo: melius est enim reticere improbis quam respondere. CYPRIANUS. Ille melius docet qui quotidie crescit, et proficit discendo meliora. Neque enim idoneus potest esse miles qui non exercitatus in campo prius fuerit. Tunc enim demum sermo et ratio salutaris efficaciter discitur, si patienter quod discitur, auditur. Disciplina custos spei, receptaculum fidei, dux itineris salutaris, fomentum ac
Abbreviated transcription (Latin):
en enimo tocoro e eamnia di ustute diligpnuis
ria p̃dicemus Inuitas patrũd Sicut enim
aurum & argentum ꝓbatignis. itacor monachi
bit malitia diaboli. Euseb̵ B. Nih il terribile
ẽ. ubi diligitꝰ Pronihil doloris ẽ. ubi fiori
xp̃i ẽ. Maior ẽ quinos defendi quãquiꝑ

Expanded text:
virtute diligimus, ria praedicemus. EX VITIS PATRUM. Sicut enim aurum et argentum probat ignis, sic cor monachi bit malitia diaboli. EUSEBIUS. Nihil terribile est ubi diligitur Christus, nihil doloris est ubi fides Christi est. Melior est qui nos defendit, quam qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nemouos sducat in anibi uerbis Inreptaocecate
anbes fabulas deuita Sał dix Propt̃ peccata
labioꝵ ruina pximat malo. Huemdo maso
auicaliratẽ recittudinis antrationt iustarno¬
cer itatis ars Si cutin cauta loqiusoo ⁊uerro¬
remptus at itadisertum slentum hoc quieru¬
dire poterat in errorem derelin quid¬

Expanded text:
os seducat inanibus verbis . Ineptas autem et inanes fabulas devita . SALOMON. Propter peccata labiorum, ruina proximat malo. HIERONYMUS. aut utilitate rectitudinis, aut ratione justae necessitatis caret. Sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium hos quos erudire poterat in errore derelinqui
Abbreviated transcription (Latin):
Creg̃s d quos om̃ps dr̃ ꝑ compunctionis gra¬
tiã uisitat illos pastoris sententia ab soluit
Illos ñ debemꝰ ꝑpastoralem auctoritatẽ soluere
quos auctorinro cognoscimꝰ ꝑ suscitantẽ
gratiã uiuificare. Submagno moderamine
pastores ecclesiae uel absoluere studeant uel
ligare. Utrũ iuste an iniuste oblig& pastor
Pastoris tamen sententia gregramenda e
Ne is qui sub ẽ & cũ iniusto fasi tanligatꝰ
ipsaobligationis suae sententia ex alia culpa
mereatur. Pastor ergo uel absoluere in dis¬
cr&etimeat uelligare. Is aũ qui subinanu
pastoris ẽ ligare timeat uel iniuste. Nepas¬
toris sui iudicium temere reprehendati
LXXXI. Ds exem plis¬
sederunt scribae & pharisaei Omnia ergo
quaecũq dixerint uob seruate & facite

Expanded text:
is gratiam, illos pastoris sententia absolvet. Illos nos debemus per pastoralem autoritatem solvere, quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel absolvere studeant, vel ligare. Utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est: ne hic qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat vel ligare. Is autem qui sub manu pastoris est, ligari timeat vel injuste, ne pastoris sui judicium temere reprehendat. CAPUT LXXV. De exemplissederunt scribae et Pharisaei . Omnia ergo quaecunque dixerint vobis, facite
Abbreviated transcription (Latin):
te quia aduersarius uerdiabolus quasileo
rugiens circuit quaerens quẽ deuor&
a cob ap̃d. Resistite diabolo & fugi& a uobis
auł ap̃d Arma militiae nr̃ae ñ carnalia
sed potentiadõ Origeñ dix̃. Quibene exit
d&emptatioñ & quẽ temptatio ꝓbabilem
redort. ifeuenitad sanitatẽ iudieii
nimiur saeui ente scito quia ab accensire
suo daemone ꝑ urguitur. Nugs̃ .d. Omnis
homo quialium incorpore ꝑsequitus . pri¬
us ipse in corde ꝑsequutionẽ sustenere:
cognoscitur. Nam si&iam ille quẽ ꝑsequi¬
tur aliquidde substantia tulerit. maiorẽ
sibi de trim̃ tum ipse facit. Quia nemo ha¬
b& iniustũ lucrũ sineiusto damno Vbidã
lucrũ ibi damnũ. Lucrum in arca damnu
inconscientia. Tollit uestem ꝑ dit fidem
Ad quirit pẽcimian & ꝑoitiustitiam¬

Expanded text:
asi leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . JACOBUS. Resistite autem diabolo, et fugiet a vobis . PAULUS. Arma militiae nostrae, non carnalia, sed potentia Dei . ORIGENES. Qui bene exit de tentatione, et quem tentatio probabilem reddit, iste venit ad sanitatem judicii. ndo saevientem, scito quia ab ascensore suo daemone perurgetur. AUGUSTINUS. Omnis homo qui alium in corpore persequitur, prius ipse in corde persecutionem sustinere cognoscitur. Nam si etiam illi quem persequitur aliquid de substantia tulerit, majus sibi detrimentum ipse facit. Quia nemo habet injustum lucrum, sine justo damno. Ubi lucrum, et ibi damnum. Lucrum in arca, damnum in conscientia. Tollit vestem, perdit fidem. Acquirit pecuniam, et perdit justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
malehabentib medico cura te ipsum pͥis
hie ẽ sił sir̃ dix̃. Honora medicum ꝓpt̃neces¬
sitatẽ & enim illũ creauit al tissimur
Adõ ẽ. omnis medella disciplina medici ex¬
al tabit caputipsius & in conspectii magno¬
runs conlaudabitꝰ. Vngentarius faciens
pigm̃ ta suauitatis & unetiones conficit
sanitatis. Da locũ medico & enim illum crȩ¬
auit oñs. Et non discedat ate qm̃ operaeiꝰ
sunt necersar a. Qui delinquid inconspec¬
tueius. qui fecitillum incidit in manus medi¬
ci Cibrianꝰ .d. Aperiendum uulnus ẽ & se¬
cundum putredinib: amputandis medella:
fostiore curandum . Vocifer&ur & clam&
lic& & conquirat aeger in paciens ꝑdolorẽ
gratias agit pꝰ modum consinserit sanitatẽ¬

Expanded text:
s . JESUS SIRACH. Honora medicum propter necessitatem, etenim Illum creavit Altissimus . A Deo est omnis medela. Disciplina medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnorum collaudabitur . Unguentarius faciens pigmenta suavitatis et unctionis confert sanitatem. Da locum medico, etenim illum creavit Dominus . Et non discedat a te, quoniam opera ejus sunt necessaria . Qui delinquit in conspectu ejus qui fecit illum, incidit in manus medici. CYPRIANUS. Aperiendum vulnus est et secandum, et putraminibus amputatis, medela fortiore curandum. Vociferetur et clamet, licet et conqueratur aeger impatiens per dolorem; gratias aget postmodum, cum senserit sanitate
Abbreviated transcription (Latin):
se ad plicat unde aptũ hominẽ ad peccatum
aspexerit Num quã enim diabolur ada¬
uersus hominẽ iustũ pugnare cessat
Nitenim tribulationes cordis illi exagitae
aut dolores corporis suscitat. quãlib& eni
ad uersa uistus patiatꝰ exdĩutiq ꝑmissa
patitꝰ Quodsi hoc ipsud humilit̃ adduglors
referat iste ñ separatur adõ sed congitun
bipeccamꝰ ubi cupĩditatẽ ad uolunta teni
deflectimꝰ Quos enim uigilantes in mux

Expanded text:
se applicat unde aptum hominem ad peccatum se applicat unde aptum hominem ad peccatum aspexerit. Nunquam enim diabolus adversus hominem justum pugnare cessat. Aut enim tribulationes cordis illi exagitat, aut dolorem corporis suscitat. Quaelibet enim adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu patitur. Quod si hoc ipsum humiliter ad Dei gloriam referat, iste non separatur a Deo, sed conjungitur. Ibi peccamus ubi cupiditatem ad voluntatem de flectimus. Quos enim vigi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a mastrriũ suũ Quia & si carnis colla
ferro ñ subdimꝰ : spiritali tamen gladio car¬
nalia defideria inmente trucidamus
sidoꝵ dix̃. Quãuis diabolus tẽptatione
tẽ ñ accipit. Nullatius adipiscere potest
qđ p&it Non aliubi concupis centiae fom̃¬
ta succendit nisi ubi prius p̃rauae cogita¬
tionis delectatione as pexerit Quassi
ad nubes sꝑnimꝰ sine dubio ille confusus abs¬
T uncenim bene dese iudicant sc̃i quanea
cos dĩ fallacia daemonũ tẽpta m̃ta facit
intellegere. In oculis carnaliũ. diabolis
terribilis ẽ In oculis electoꝵ terro eius
uilis ẽ. Diabolus enim serpens. ẽ lubri¬
cus Cuiutꝰ si capiti idẽ primae suggestio¬
nis ñ resistitꝰ. totus in int̾na cordis. dum
sentitꝰ in labitꝰ. Tunc contraeũ quẽ poi¬
sid& diabolus acrius saeuit quando seur¬
tutediuina ab eo expellendum cognoser
Diabolus quando decipere quẽquã quadet¬
prius naturam unicuiq ad tendit & andi

Expanded text:
nostra martyrium suum: quia etsi carnis colla nostra martyrium suum: quia etsi carnis colla ferro non subdimus, spirituali tamen gladio carnalia desideria in mente trucidamus. ISIDORUS. Quamvis diabolus tentationem tem non accipit, nullatenus adipisci potest diabolus concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationem aspexerit, quam si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus absTunc enim bene de se judicant sancti, quando eos Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligere. In oculis carnalium diabolus terribilis est. In oculis electorum terror ejus vilis est. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentitur, illabitur. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum agnoscit. Diabolus quando vult decipere quemquam prius naturam uniuscujusque attendit, et inde
Abbreviated transcription (Latin):
Siastra caeli ñ sunti munda in cons pectu
dñi. quanto magis nos homines quoꝵ uita
tẽptatio ẽ Diaboli sagirtae. ieiuniorũ
& iugiliarum fragore restinguende sun
Crandis ergo uistitis ẽ & sollicitae diligen¬
tiae superare quã natussis in carne. & ñ
carnalit᷑ uiuere Nonsolũ confusio sanꝰ¬
guinis in confusione reputatꝰ sed deuo¬
teq m̃tis in maculata seruitus cotidia¬
num mnastrrium. hostis callidus tarda
admostem supplicia conquirens animas
tium rabiem quia uenia dies iudicii in
quo nr̃a uistus coronat. & eo saeuitia pu¬
ni&ur Creg̃s dix̃. Cum uiro malorum
ꝑuersitas crescit non solũ frangi p̃dicatio
non deb& sed &iam augerȩ. haec agit di¬
uinamisericordia utex una eademq: re
ex qua carnalib: dat flagellũ ex easpirita¬
b: uistutib: p̃st& increm̃tum. Qua siergo
gregem lupus dirsipat cũ fidelium populũ
diabolus ꝑtẽptatioñ negat. Quã uis occa¬
ssio ꝑsequutionis de .ẽ. hab& tamen& pax

Expanded text:
n conspectu Domini, quanto magis homines, quorum vita tentatio est? Diaboli sagittae jejuniorum et vigiliarum fragore restringendae sunt. Grandis ergo virtutis est, et sollicitae diligentiae, superare quod natus sis in carne et non carnaliter vivere. Non solum effusio sanguinis in confessione reputatur, sed devotae mentis immaculata servitus quotidianum martyrium est. Hostis callidus tarda ad mortem supplicia conquirens animas tium rabiem, quia veniet dies judicii, in quo nostra virtus coronabitur, et eorum saevitia punietur. GREGORIUS. Cum vero malorum perversitas crescit, non solum frangi praedicatio non debet, sed etiam augeri. Haec auget divina misericordia, ut ex una eademque re, ex qua carnalibus dat flagellum ex ea spiritualibus virtutibus praestet incrementum. Quasi ergo lupus gregem dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationem vocat. Quamvis occasio persecutionis deest, habet tamen et pax
Abbreviated transcription (Latin):
unitas caritãtis: Et quantũ scunus quis¬
q subtra hit mundum tant& necerse ẽ
ut sc̃ad socia bonorum consostio. Itemdic̃¬
Caritas indilectionedĩ & pximi constat
Seruat auteminsedilecaiõnemo dĩ. qui
dicit: Qui a fraterna soci&ate se cer¬
nit᷑ a diuinae caritatis pastici patione

Expanded text:
unitas charitatis: et quanto se unusquisque subtrahit mundo, tanto necesse est ut se associet bonorum consortio. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui ximi. Qui a fraterna societate secernitur, a d
Abbreviated transcription (Latin):
ei modi ñ ẽ ita. & caritassine bumili¬
tate & uera oboe dientia ẽe non potest.
nuitas patrumdicit Corporalis labor
dux ẽ. humilitas: O mnis enim labor
sinehuinilitate. uanitas ẽ. Humilitar
necipsa ira scitꝰ nec alus irasciꝑmittit
Hus militas ẽ si quando peccaueritinte
frat̃tuus: antequamille ƿaeniteat. iiͦ¬
sorfuit iħu. om̃s trahensadeum Ita
& humilitas p̃cursor ẽ caritatis. Et

Expanded text:
 est, ita et charitas sine humilitate et vera obedientia esse non potest. EX VITIS PATRUM. Corporalis labor dux est humilitatis. Omnis enim labor sine humilitate vanitas est. Humilitas nec ipsa irascitur, nec aliis irasci permittit. Humilitas est, si, quando peccaverit in te frater tuus, antequam ille poeniteat, insor fuit Jesu, omnes trahens ad eum, ita et humilitas praecursor est charitatis. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
bare: Quinꝑ fecti sunt. indĩamore sepe
uituir scparare disponunt: sed pondere
uitiorum grauati. Pursus ad eauitia q̃os
tant relinquere reualuunt᷑ : Minꝰ quamint̃
duos dilectio eẽ ñpotest: Multum in terra
dimersusẽ qui carnaliter hominem moritu¬
rum. plus diligit quamoposta. Dumrem
concupescimus temporalem. amit timꝰ uerã
dilectionem Amando enimdm̃ nr̃a mn nob
mala ꝑsequimur Diligendo autemꝓximũ.¬
e in quoꝓdessepossimus festinam Ciprianꝰ¬
dix̃. Dr inquid dilectioe & quiman& in di¬
lectione indõman& & ds̃ineo Cum dõ mi

Expanded text:
probare. Qui imperfecti sunt in Dei amore, saepe se a vitiis separare disponunt: sed pondere vitiorum aggravati, rursus ad ea vitia quae optant relinquere, revolvuntur. Minus quam inter duos dilectio Dei esse non potest. Multum in terra diversus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Dum rem amore concupiscimus temporalem, amittimus veram dilectionem. Amando enim Deum, nostra in nobis mala persequimur. Diligendo autem proximum, in quo prodesse possumus, festinamus. CYPRIANUS. Deus, inquit, dilectio est: qui manet in dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
& omnibieȩ̃ hibenr delectabilipotũ: Iõsephus¬
& futurã cogit& : neicit trepidare ubi ñ ẽ
edilectionedĩ & ꝑximin¬
NUs dic̃ Ineueł Quidiligitme
mandatũ m eum seritabit: Sidiliꝰgitisme
mandatamea seruãte: Sidilexeritis me
& uerbamta in uobin anserint quod eumq pe¬
tieritis fie uobis: In hoc cognoscenthomi

Expanded text:
ibens delectabilem potum. JOSEPHUSet futura cogitat, et nescit trepidare ubi est dilectione Dei et proximi. CHRISTUS. Qui diligit me, mandatum meum servabit . Si diligitis me, mandata mea servate . Si manseritis in me, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis
Abbreviated transcription (Latin):
condiantur anto ergo ec̃humilior
quisq deb& exinunere quanto seobli¬
Satiorem ẽẽ conspicit inreddepithũ¬
ont Eam quippe quamñ inuenitibeo¬
milem ueritas fugit mentem Illiceos
a sostehumilium iudex separat. quise
hic insuꝑbi ae cornib ecaltant Auita¬
ler sedonum accipiun quodase corda
suꝑbientium repellunt Basilius dix̃¬
umilirlica habituuilissimussit glorio sustꝰ¬
menẽ uistutib Suꝑb autem. & sidecorus ui¬
deatꝰ aspectu. tamenoperib uilirẽ. Isidord¬
I uienimsine humilitate iuistutes congregat

Expanded text:
anto ergo esse debet humilior quisque ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Eam quippe, quam non invenit humilem, veritas fugit mentem. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Humiles donum accipiunt, quo a se corda superbientium repellunt. BASILIUS. Humilis licet habitu vilissimus sit, gloriosus tamen est virtutibus. Superbus autem etsi decorus videatur aspectu, tamen operibus vilis est. ISIDORUS. Qui enim sine humilitate congregat
Abbreviated transcription (Latin):
liari cummitib: quam diuidere spoliace
Quanto magnuses humili ate in omnib
& coram dõ inuenies gratiam. A humi¬
lib: honorat᷑ dr̃ Noliẽẽ humilis in sapi¬
entiatua. nehumiliatus instultitia sedu¬
caris. Est quine qui terhumiliatse. & inte¬
riora eius plenasunt dolo Origenis dix̃
Sihumilis & qui&us fueris non potestha¬

Expanded text:
re spolia cum Quanto magnus es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Ab humilibus honoratur Deus . Noli esse humilis in sapientia tua, ne humiliatus in stultitiam seducaris . Est qui nequiter humiliat se, et interiora ejus plena sunt dolo . ORIGENES. Si humilis et quietus non fueris, non potes ha
Abbreviated transcription (Latin):
tas contumeliae pacientia supera. Sagit
tum Magna ẽ uistus. sin onledas aquo
cereparcas : Ciprianꝰ dix̃. Pacificos enimꝰ&
concordes dr̃ indomosua habitare facitu
debe filius pacis: Neque enim potest accip
uendo nesciat aequ̾animit̃ a bienama lato

Expanded text:
tas contumeliae patientas contumeliae patientum. Magna est virtus, si non laedas a quo cere, parcas. CYPRIANUS. Pacificos enim et concordes Deus in domo sua habitare praecepit. debet filius pacis. Neque enim potest quis accipere vivendo nescit aequanimiter aliena mala to
Abbreviated transcription (Latin):
uidia autẽ copulat eas : Si c̃ paereer&añtis
inluminat᷑ itainuidia occulta cordis obcecat:
teipsum ut ad inanda tadiuina excites mentẽ
tuamexab in dantia la&itiae pacifacus homo
dinoscit᷑: &ecuultumãrcido furore plenꝰ
inuidus de monstrat᷑ Virb enignus &iã¬
ripatit᷑ in iuriam ꝓnihi loducit. Iniquusaũt
lia s arbitrat᷑ : Quienimam plectit᷑ pacẽ
Squistibi intuleritiala neuelirascarir sd
Comnpotest auteinee in pace. quispem si iãponit
inbomine: Quiuitae futurae pͥma diligent
miniter postat: Erauius corqu& impiur
mundi exagatando cõmoda quamiustus
tolerando ad uersa ꝗ Qui enimbonamuioi
ꝓoena suceunbit. Pacienter abunoferen¬
dunis qđ multis accedit tolerabile Pocna
hunlis uitae breuisc̃ : Et qui ad fligit & qui
adfligit᷑ mortalis ẽ : Maloꝵ prauitas ñ te
incdit sedẽrudit: Hab& opacientiam
inaduersis & prumptius esto adruscipien¬
danqua ferenda molestia : Conturpeli¬
asde rahentium pacientiasirahagit¬

Expanded text:
nvidia autem copulat eas. Sicut pax secreta mentis illuminat, ita invidia occulta cordis obcaecat:teipsum ut ad mandata divina excites mentem tuam. Ex abundantia laetitiae pacificus homo dignoscitur, et ex vultu marcido et furore pleno invidus demonstratur. Vir benignus etiamsi patiatur injuriam, pro nihilo ducit. Iniquus auteliam arbitratur. Qui enim amplectitur pacem re. Si quis tibi intulerit mala, ne irascaris; sed Non autem potest esse in pace qui spem suam ponit in homine. Qui vitae futurae diligenter nimiter portat. Gravius torquetur impius, mundi excogitando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi poenae succumbit. Patienter ab uno ferendum est, quod multis accidit tolerabile. Poena hujus mundi brevis est: et qui affligit, et qui affligitur, mortalis est. Malorum perversitas non te occidit, sed erudit. Habeto patientiam in adversis: et promptior esto ad suscipienda, quam ad ferenda molesta. Contumelias detrahentium patientia superat. Sagit
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit pacientior adiniuriam porentio
constitu& in regno: Quantum paciensẽ.
đs noster insustinendo delictisnris. tan¬
tum seuerus erat indis cutiendis actib
nr̃is. Hic ronunđ : Si aute meredentiu
pax xp̃s ẽ. Quicumq sine paceẽ in conse¬
enim tõquipatit᷑ sed qui facit contume¬
liammiserẽ : Crauiusẽ sustenẽrequẽ
no lir quam de siderare quemdiligis:
Sic ad ꝓprias inaurias pacientes ẽẽ debemꝰ
itasialiquomiudẽrimꝰ ergadm̃ore sacri¬
legoblas phemantem: illictenere paci¬
lego & osblas phemo ueritatis responsibꝰ¬
ne damnari : Ambr đ: Ad faciem pubbi¬
campacientiam fingunt. & in animo
iracundiae uĩrus non abs condunti
dnocendum para ti : cum nocenditem¬
pus inuenerit : Trib modir uistuspa¬
cientiae ex ercẽre sol& Aliquandonã
q r̃ quae ado. Aliquando quae abanti qͦ
coliramus : Cregr dix̃ : Ad pacisdonum ꝑ¬
discordiae furore carumpit : Pacientia
ueric a uenamala unianimit pp&i contra
dori quimala inrogat mullo doloremor¬

Expanded text:
ientior ad injuriam, potentior constituetur in regno. Quantum patiens est Dominus noster in sustinendis delictis nostris, tantum severus erit in discutiendis actibus nostris. HIERONYMUS. Si autem credentium pax Christus est, quicunque sine pace est, conseenim non qui patitur, sed qui facit contumeliam, miser est. Gravius est sustinere quem nolis, quam desiderare quem diligis. Sicut ad proprias injurias patientes esse debemus, ita si aliquem viderimus erga Deum ore sacrilego blasphemantem, illi tenere et os blasphemum veritatis responsione damnare. AMBROSIUS. Ad faciem publicam patientiam fingunt, et in animo iracundiae virus abscondunt. Ad nocendum parati, cum nocendi tempus advenerit. Tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Aliquando enim sunt quae a Deo, aliquando quae ab antiquo toleramus. GREGORIUS. Ad pacis donum ndiscordiae furore rumpit. Patientia vera est aliena mala unanimiter perpeti, et contra eum qui mala i
Abbreviated transcription (Latin):
cel siudocantatis: It dic. Lata quippe ẽ
caritas. quia ininicorum dilectionẽ capit¬
mitir portat: Carita sautemueraẽ.
e ami eumndilogeren dm̃. & inimicũdiliꝰ¬
Sereꝓpt̃ dm̃. Quis quis caritatem ñ hab&:
omne bonumamit tit qđ hab& : Virerquas
inpiriua denegat caritas sub ministrat
Plerumq caritas quibdamoccupationib
p̃pedĩta & integra flagrat in corde : &ta¬
inen non monstrati nopere. Quiae rol
ntus uimar dõrirec urit & forisflamar
eperis nonostendit Hicronimis dideta
Ferrarum longitudonon separat: quor ca¬
fide at qioserib sc̃ir uideant᷑ cẽ. participer

Expanded text:
celsitudo charitatis Lata quippe est charitas, quae inimicorum dilectione capitmiter portat. Charitas autem vera est, et amicum diligere in Deum, et inimicum diligere propter Deum. Quisquis charitatem non habet, omne bonum amittit quod habet. Vires, quas imperitia denegat, charitas subministrat. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et integra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere. Quia sol im sui ardoris exurit, et foris flammas sui operis non ostendit. HIERONYMUS. Terrarum longitudo non separat quoscunfide atque operibus sanctis videantur esse partici
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑb ẽe Semꝑ conscientia serui dĩ.
humilis deb& eẽ & tristis Scilic& ut
phumilitatemnon suꝑbiat & ꝑutilem
ieroremcorad lasciuiam p̃dissoluat
llenamq ad tendit laudemdũ et uerba
tons &i euius cerui cem inclinathumili¬
tas & nonerigit suꝑbia. Hiẽr dixit
dilmita tẽ uirtutum non potentia
sed humilitate uenit᷑ Greg̃r dixit
or quippe carnali: dumhuiusuitaeglo¬
riam q̃rit. humilitatẽ respuit Humi¬
litas quantũ inelinat᷑ adima. tantũ ꝓfi¬
cit in excelsũ Tanto enimnecerre ẽ. ut se
unusquisq inhumilitate dep̃mat. quan¬
rectꝰ iamnonerit. si humilitate carue¬
rit Qui enim humilis fuerit. ex altabi¬
tꝰ ingloria Magna ẽ ustur humilita
tir quiex desi deriolocaultima tenentes
semꝑultima humilitatem in alto non se¬
subleuant. Et caelestir regnipurpu¬
sermohumilit̃ audit᷑. uianidñi adcor¬
isoculir et schumilem ꝓfit& Quaelib&¬

Expanded text:
s. Semper conscientia servi Dei humilis esse debet et tristis: scilicet ut per humilitatem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. Illa namque attendit laudem Dei, et verba oris ejus cujus cervicem inclinat humilitas, et non erigit superbia. HIERONYMUS. Ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate venitur. GREGORIUS. Cor quippe carnale, dum hujus vitae quaerit gloriam, humilitatem respuit. Humilitas quantum inclinatur ad ima, tantum proficit in excelsa. Tantum enim necesse est ut se unusquisque in humilitate deprimat, quanrecta non erunt, si humilitate caruerint. Qui enim humilis fuerit, exaltabitur in gloria. Magna virtus humilium est: qui ex desiderio loca ultima tenentes si per humilitatem in altum non sublevant coelestis regni purpusermo humiliter auditur. In cis oculis esse humilem profitetur. Quaelib
Abbreviated transcription (Latin):
Fanto enimquisq minus ostendit᷑ doctur
quantominꝰ conuincit᷑ paciens: Igit cumpa¬
cientia relinquit᷑ &iambona reliqua q̃ iã
gesta sunt destruuntꝰ: Pacientia enimue¬
raẽ q̃ & iprumamatquem postat : Namto¬
lerare &odissinonẽ uirtus mansu&udi¬
nis seduclamentum furoris : Cum resis¬
terepos pemus iram suꝑbientium humi¬
lit̃ declinem : Cloriostus ẽ miuriam
tacendo fugire: qu mrespondendo
superare : Suꝑnus arbiter noster &¬
si pondus considerat in raributione am̃
uires postat inpondere : Quantolata
in ne fuerit pamorem. tantoerit e pacientꝰ plosꝰ¬

Expanded text:
Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto minus convincitur patiens. Igitur, cum patientia relinquitur, etiam bona reliqua quae jam gesta sunt, destruuntur. Patientia enim vera est quae et ipsum amat quem portat. Non tolerare et odisse, non est virtus mansuetudinis, sed velamen furoris. Cum resistere possumus irae superbientium, humiliter declinemus. Gloriosius est injuriam tacendo fugere, quam superare respondendo. Supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. Quantum laeta mens fuerit per amorem, tantum erit et patiens per lon
Abbreviated transcription (Latin):
Aucrtinoboedientiam r& enenter uibialde
confidamus ⁊ alia eniin sunt sinccarita¬
te ieiunia : qualirs incoleo lucerna Nibid
conficim .si intranos caritatem ñ haber
Quianihil ꝓdest quod affligĩ corpus tuumẽ
quando nihil ꝓficitcor d&uo: Sicaritas
uera &bumilitas non fuerit desolohabi¬
tureligionis p̃sũmere & confideredebemꝰ:
Effremdix̃. Caritas columna. & firma¬

Expanded text:
veram obedientiam retinentes, nihil de confidamus. Talia enim sunt sine charitate jejunia, qualis sine oleo lucerna. Nihil conficimus, si intra nos charitatem non habemus. Quia nihil prodest quod affligis corpus tuum, quando nihil proficit in corde tuo. Si charitas vera et humilitas non adfuerint, de solo habitu religionis praesumere et confidere non debemus. EPHRAEM. Charitas columna et firma
Abbreviated transcription (Latin):
deputat᷑ Summamonachi ustus ẽ humi¬
litas. Sũmumuitiumei suꝑbia Estoin
humilitate fundatus Estoomnium. nouis¬
simꝰ &ultimus Humiliate ut exalteris
Minimumte facominib Nullite p̃ ponas¬
Nullite superiorem. deputer Aestima om̃s
superiores ẽẽ .t Quã uirsũ mͦsis. humi¬
litatemtene Qsi humilitatẽ tenuerir
glorio suseris quanto enimhumilior fue¬
ris. tantote sequit᷑ altitudo gloriae Der¬
cende utascendar Humilia reute xalteris
Ne exalta tur humilieris Humilitas autem
casum nescit Humilitas lapsũ nonnoiuit
uurino culistuis. ut sis iagninoculis
uultu. derecordatione delicti Puluis
es & inpuluerẽ sede. Ciniser incine¬
remuiue In suminahonore. sumiat
sithumilitas. Nonte extollathonor
tantomaiori humilitate ꝓspicuus
quanto magis dignitate p̃latus
Caesarius dixit Numquamenimue¬
rahumilitas. & uera oboedientia sine
caritate aut fuer̃. aut ẽc potuerun

Expanded text:
deputabitur. Summa monachi virtus est humilitas. Summum ejus vitium, superbia. Esto in humilitate fundatus, esto omnium novissimus et ultimus. Humilia te ut exalteris, minimum te fac omnibus, nulli te pnulli te superiorem deputes. Aestima omnes superiores esse tibi, quamvis summus sis. Humilitatem tene, quia si humilitatem tenueris, gloriosus eris. Quantum enim humilior fueris, tantum te sequitur altitudo gloriae. Descende ut ascendas, humiliare ut exalteris, ne exaltatus humilieris. Humilitas autem cvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis iam in vultu, de recordatione delicti. Pulvis es, et in pulvere sede. Cinis es, et in cinere vive. In summo honore, summa tibi sit humilitas. Non te extollat honor. Tanto majore humilitate eris perspicuus, quanto majore dignitate magis probatus. CAESARIUS. Nunquam enim vera humilitas et vera obedientia sine charita
Abbreviated transcription (Latin):
rimiarboris eximara dĩcerdeunt: sic̃ eect¬
reuistutes ex inacaritate ⁊ enerant᷑
Ncchaba aliquidramus uiriditatir boni
operir quinmane in radice caritatis
lleueram caritatem haba quiea micudili
sinon habeam cartaitem&uaduromnib¬

Expanded text:
rami arboris ex una radice procedunt, sic caeterae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid ramus viriditatis boni operis, qui non permanet in radice charitatis. Ille vero charitatem habet, qui et amicum dilisi non habemus charitatem, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
magna diximꝰ grande ꝓferenda sũt/ Cum
ꝑua dicimꝰ subtilit̾ cũ me dioc̾tate tẽꝑati
ã in ꝑuis cauẜ nchil grande nchie sublime
dicendi est yleui ac pedestii moie loqd/ In
causis uerr maioritꝰ uoi de deo uel de hõm
salute Referimꝰ plus magni fite ncie et fulgoris
est S ꝙͣuis de magnis Rbus quisq dicat
nõ tm̃ sꝑ grandit̾ dice delet/ Cñ aut̃ aliqd
landat nel uieuꝑat temꝑate dicẽ debet¬

Expanded text:
gna dicimus granditer proferenda sunt, cum parva dicimus subtiliter, cum mediocria temperate. Nam in parvis causis nichil grande, nichil sublime dicendum est, sed levi ac pedestri more loquendum. In causis vero maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentie et fulgoris est. Sed quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer dicere debet. Cum autem aliquid laudat vel vituperat, temperate dice
Abbreviated transcription (Latin):
mod quomi id ꝙ postulat᷑ fieri ualeat Sexto
exem pli peticiõem indicendo exempla de Rbꝰ
eẽt adeo ad utãm uirginẽ/ primo posunt salu¬
maria inuensti cẽl quã excitacrem p̃posunt
turbata fua̾t in salutatione ar changeli

Expanded text:
d quod postulatur fieri valeat; 26 sexto exempli positionem, inducendo exempla de rebuesset a Deo ad beatam virginem Mariam, primo posuit saluMaria » et cetera, quam exhortationem preposuit turbata fuerat in salutatione archangeli
Abbreviated transcription (Latin):
est aliquis qui lingnã suã ad plenũ caleado
nemo domare potest Ideo ego albertipiti
brene dectrmã suꝑ dicendo at tacende uno
uersitulo ꝯprehensã tibi filio meo st pħo t
tradẽ turam uersiculꝰ aũt hic est Eureqund
cui dicas cur qͦmͦ quando Requiras Uerũ quia
uerla inhoc uersiculo ꝯprehensa pondosa sũt
et gn̾alia et gnalitas parit obscuritat Ideo
illa expon̾e at pro modulo mer sc̃e licet ñ
.i. inquiras t up̃m et ate ipo nõ solũ queras
S uerũ queras nam istuo Reit̾acionẽ
denotat ut dicas Requiras itere q̃ras sic̃ eñ¬
quis Requiras gͦ in aĩo tuo ate ip̃s quis es quid
dic̾e uis utrũ dt̃m̃ illiũ adte ꝑtineat an pociꝰ
ad aliũ/ nã si ad aliũ pociꝰ quã adte dc̃m illud
ꝑtineat illi dicto te ĩmisce nõ deles sicut em̃
ꝑ leges culppa est ĩmuisce̾ se Rei ad se nõ ꝑtinẽti
et dix̃ Regula Iuris / Ita culpa est dice quod
ad se nõ ꝑtineat / uñ salomõ in ꝓu̾bis dix

Expanded text:
est aliquis qui linguam suam ad plenum valeat dnemo domare potest », ideo ego, Albertanus, brevem doctrinam super dicendo atque tacendo uno versiculo comprehensam tibi, filio meo Stephano, tradere curavi. Versiculus autem hic est: « Quis, quid, cui dicas, cur, quomodo, quando requiras ». Verum quia verba in hoc versiculo comprehensa ponderosa sunt et generalia, et generalitas parit obscuritatem, ideo illa exponere ac pro modulo mee scientie, licet non est inquiras te ipsum et a te ipso non solum queras, sed iterum queras. Nam istud « re » reiterationem denotat, ut dicas « requiras » id equis Requiras ergo in animo tuo a te ipso quis es, qui dicere vis, utrum dictum illud ad te pertineat an potius ad alium. Nam si ad alium potius quam ad te dictum illud pertineat, illi dicto te immiscere non debes. Sicut enim per leges culpa est immiscere se rei ad se non pertinenti, ut dicit regula iuris, ita culpa est dicere quod ad se non pertineat. Unde Salomon in Proverbiis dix