comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pio bonum ẽ. Unde autẽ scis illi scelerttͥori si se
mutari noluerit. quid pęnarum inocculto seruet᷑:
Nonne mallent fulmine incendii. quibꝰ in fine
dicet᷑. ite in ignem etnum: Opus ẽ: ut in nocens sis.
Quid etum malum ẽ. mori in naufragiũ: Et bonũ
qui morit᷑. quo pꝰ mortem iturꝰ ẽ ñ unde deuita
exiturꝰ ẽ. quacũq occasione exituri hitic sumus.
Quib exitibꝰ martires exire meruer̃ : Nunquid
febribꝰ: Quomͦ multi optant ut febre soluan-¬
t᷑. alii uno ictu gladii. aluĩ ignibꝰ. alii bestiĩs.
& deuorauer̃ bestiȩ corꝑa martirum. & ñ timu¬
er̃ ne perirent corꝑa ipsorũ. Undiq enĩ ds̃ re-¬
duocet corꝑa scorum suorum. cui capilli nr̃i nu¬
merari st̃: & quando uoluit. tres pueros abig¬
ne libauit. Nunqͥd idõ machabeos in igne de¬
seruit. Illos aꝑte lib̾auit: illos occulte corona¬
uit. Houit gͦ ds̃ qͥdagat. tuitime e bonꝰ esto.

Expanded text:
pio bona est. Unde autem scis illi sceleratiori, si se pio bona est. Unde autem scis illi sceleratiori, si se mutare noluerit, quid poenarum in occulto servetur? Nonne mallent fulmine incendi, quibus in fine dicetur: «Ite in ignem aeternum» ? Opus est ut innocens sis. Quid enim? malum est mori naufragio, et bonum qui moritur; quo post mortem iturus est, non unde de vita exiturus. Quacumque occasione, hinc exituri sumus, Quibus exitibus martyres exire meruerunt? numquid febribus, quomodo multi optant ut febre solvantur? Alii uno ictu gladii, alii ignibus, alii bestiis. Et devoraverunt bestiae corpora martyrum, et non timuerunt ne perirent corpora ipsorum. Undique enim Deus reducet corpora sanctorum suorum, cui capilli nostri numerati sunt . Et quando voluit, tres pueros ab igne liberavit : numquid ideo Machabaeos in igne deseruit ? Illos aperte liberavit, istos occulte coronavit. Novit igitur Deus quid agat. Tu time, et bonus esto.
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt u̾bum eiꝰ. Nontͥ gͦ uid̾eant᷑ casibꝰ moue¬
ri: quȩ u̾bo dĩ in omni motu suo desertuunt quo
uult ds̃: illuc lucet ignis. illuc fert᷑ nubes. siue
pluuiam. siuie nuiem. siue grandinem portet. Et
quare aliquando ꝑcitiunt montẽ fulmina. & ñ
ꝑcutiunt latronem: Quodcũq possum dicere ꝑ
captu m̃tis meȩ. quantũ ds̃ donare dignat᷑. maio¬
res maiora nouerint. & ampliꝰ intelligant: & dec
uob ds̃ plus saꝑe quam dico. tam̃ cum temꝑantia.
sine suꝑbia. Possum gͦ ꝓ modulo meo dicere: qua¬
re ꝑcutiant montem & ñ ꝑcutiant latronẽ: quia
forte adhuc latronis conu̾sionẽ quęxit. & ido ꝑ¬
cutit᷑ monis qui ñ tuet ut nutet᷑. Homo qͥ timet
aliquando. & tucum das disciplinam. t̃ram feris.
ut infans ex pauescat: & aliquando ferit e quem
uult hominem. S dicis mͥ. Ecce cedit innocentiorẽ
& dintitat scelcratorem. Noli mirari: mors undeõꝵ

Expanded text:
faciunt verbum ejus.» Non tibi ergo videantur casibus movefaciunt verbum ejus.» Non tibi ergo videantur casibus moveri, quae verbo Dei in omni motu suo deserviunt. Quo vult Deus, illuc ignis, illuc fertur nubes, sive pluviam, sive nivem, sive grandinem portet. Et quare aliquando percutiunt montem fulmina, et non percutiunt latronem? Quodcumque possum dicere pro captu mentis meae, quantum Deus donare dignatur: majores majora noverint, et amplius intelligant; et det vobis Deus plus sapere quam dico, tamen cum temperantia, sine superbia: possum ergo pro modulo meo dicere quare percutiant montem, et non percutiant latronem: quia forte adhuc latronis conversionem quaerit; et ideo percutitur mons qui non timet, ut mutetur homo qui timet. Aliquando et tu, cum das disciplinam, terram feris, ut infans expavescat. Et aliquando ferit et quem vult hominem. Sed dicis mihi: Ecce ferit innocentiorem, et dimittit sceleratiorem. Noli mirari: undecumque mors
Abbreviated transcription (Latin):
lia locuti sumꝰ: pluit hic ꝓpe omni anno. quia om¬
ni. et om̃i anno dͥat frum̃tum. Seruari hic fru¬
ĩtum ũ potest: cito corrumptt᷑. quia om̃i anno
datur ibi. & quia raro & multũ datur. & dui ser¬
uatur. S forte pittas qͥa ibi deserit ds̃ homines:
aut ĩbi scãm iocunditatẽ suam. & laudant &
głificant dm̃. App̃hende inde getuliũ. pone int̾
istas arbores amȩnas: fugere hinc uult. & redire
adduudam getuliam. In om̃ib gͦ locis ds. regio¬
nib temꝑibꝰ sua queꝙ distribuit. & ordinauit:
ce longum ẽ cõmemorare diligentiorẽ consid̃a¬
tionem om̃ium rerũ. quis illam explicat: Tam̃
quia oculos habent: nulta ibi uident. Cum¬
iuđint: placent. Cum placuerint: laudant᷑. Nlontã¬
quam ipsa s ille qui fecit. ita omia laud̃abant dm̃.
nix. glaties. sp̃s tempestatis. Quȩ omĩa turbata uident᷑
quibꝰdam stultis. & quasi casibꝰ agitari: addidit. quȩ

Expanded text:
lia locuti sumus, pluit hic prope omni anno,lia locuti sumus, pluit hic prope omni anno, et omni anno dat frumentum: servari hic frumentum non potest, cito corrumpitur; quia omni anno datur: ibi, quia raro, et multum datur, et diu servatur. Sed forte putas quia ibi deserit Deus homines, aut non ibi secundum jucunditatem suam et laudant et glorificant Deum? Apprehende inde Getulum, pone inter istas arbores amoenas; fugere hinc vult, et redire ad nudam Getuliam. Omnibus ergo Deus locis, regionibus, temporibus, sua quaeque distribuit et ordinavit. Et longum est commemorare diligentiorem considerationem omnium rerum. Quis illam explicat? Tamen qui oculos habent, multa ibi vident: cumrint, placent; cum placuerint, laudantur, non tanquam ipsa, sed ille qui fecit: ita omnia laudabunt Deum.nix, glacies, spiritus tempestatis,» quae omnia turbata videntur quibusdam stultis, et quasi casibus agitari, addidit, «Quae
Abbreviated transcription (Latin):
tiat sanam doctrinam. Qui fecit in cęlo angłm:
ipse feĩi t̃ra u̾miculum. S angłm incęlo: ꝓ¬
habitudme celesti: u̾mniculũ int̾ra. ꝓ habitatione
trestri. sun qͥd angłm fec̃ repere inceno. & u̾micu¬
lũ in celo: Distribuit sedibꝰ habitatores. In corrup¬
tionem icorruptis dedit sedibꝰ. corruptibilia. corrup¬
tibilibꝰ bcis. Totum attende: totum lauda. Qui gͦ
dispofur. membra uermiculi. ñ gub̃nat nubes:
Et quart in mari pluit. quasi ñ suit in mari qui
alant᷑ pliuia: Quasi ñ ibi fecit pisces. quasi ñ
ibi fecit animalia: Attendite quomͦ curr̃ pisces
adaquan dulcem. Et quare inqͥt pisci pluit. &
mͥ aliquando ñ pluit: Ut cogites te in regione
ẽẽ desati. & in ꝑcgrinatione uitȩ. & amarescat
tͥ p̃sens utta. ut futuram desideres. aut ut fla¬
gellans & corripiaris &e corrigaris. Quomͦ autẽ
distribuit ꝓpria regionum: Eoce quia de getu¬

Expanded text:
tiat, et de sana doctrina. Qui fecit in coelo angelum, tiat, et de sana doctrina. Qui fecit in coelo angelum, ipse felesti, vermiculum in terra pro habitatione terrestri. Numquid angelum fecit repere in coeno, et vermiculum in coelo? Distribuit sedibus habitatores; incorruptionem incorruptis sedibus dedit, corruptibilia corruptibilibus locis. Totum attende, totum lauda. Qui ergo disposuit membra vermiculi, non gubernat nubes? Et quare in mare pluit? Quasi non sint in mari, quae alantur pluvia; quasi non ibi fecit pisces, quasi non ibi fecit animalia. Attendite quomodo currunt pisces ad aquam dulcem. Et quare, inquit, pisci pluit, et mihi aliquando non pluit? Ut cogites te in regione esse deserti, et in peregrinatione vitae; et amarescat tibi vita praesens, ut futuram desideres; aut ut flagelleris, et corripiaris, et corrigaris. Quomodo autem distribuit propria regionum? Ecce, quia de Getu
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Et dñs in euangłio. Deatiqui esuriunt
& situnt istitiam: qm̃ ipsi saturabunt᷑.
Iste enim iã satinatꝰ ẽ. qui ttilia disputat: qua
si doctꝰ sibi iuact᷑. nec uult discere. Ideo ñ sitit.
Nam si sitiret: uellet discere. & inueniret. qͥa
totum dĩ ꝓuidentia fit in t̾ra. & nuraret᷑ di¬
spostiti. etiam mẽbia pulicis. Attendat ca-¬
ritas ur̃a. Quis disposuit mẽbra pulicis et
culicis. ut habeant ordinem suũ. habeant
untam suam. habearit motũ suum : Unam bestiolam
breuem. muuitissimam. confica quam uolueris. Si
consideres mebrorum ipsius & animationẽ uitȩ qua
mouet᷑ ut ꝓ se fugiat mortem. amat uitã. appctit
uoluntates. deuitat molestias. exserit sensus diuer¬
sos. uegetim motu congruo sibi. Quis dedit acule¬
um culici. quo sanguinem sugat: Quã tenuis fi¬
stula ẽ. qua sorbit: Quis disposuit ista: Quis fecit
istaꝰ Expauescis in minimis: lauda magnum.
hoc itaq tenete fr̃s mei: nemo uos de fide excu¬

Expanded text:
eati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Iste enim jam saturatus est, qui talia disputat; quasi sibi doctus videtur, nec vult discere, ideo non sitit. Nam si sitiret, vellet discere; et inveniret quia totum Dei providentia fit in terra; et miraretur disposita etiam membra pulicis. Attendat Charitas vestra. Quis disposuit membra pulicis et culicis, ut habeant ordinem suum, habeant vitam suam, habeant motum suum? Unam bestiolam brevem, minutissimam considera, quam volueris. Si consideres ordinem membrorum ipsius, et animationem vitae qua movetur; ut pro se fugit mortem, amat vitam, appetit voluptates, devitat molestias, exserit sensus diversos, viget in motu congruo sibi! Quis dedit aculeum culici, quo sanguinem sugat? Quam tenuis fistula est qua sorbet! Quis disposuit ista? quis fecit ista? Expavescis in minimis; lauda magnum. Hoc itaque tenete, fratres mei; nemo vos de fide excu
Abbreviated transcription (Latin):
Inuetẽ testam̃to: ꝓmissiones st̃ temꝑales & t̾renȩ.
Quuisqͥs t̾rena diligit. uetꝰ canticũ cantat. Quult
cantare canticũ nouũ: diligat ȩt̃na. Ipsa dilectio:
noua ẽ &e et̃na. Idõ semꝑ noua: quia nũquã ue¬
cerascit. Nam si bene consicdas: antiquũ ẽ hoc.

Expanded text:
eteri Testamento promissiones sunt temporales et terrenae. Quisquis terrena diligit, vetus canticum cantat: qui vult cantare canticum novum, diligat aeterna. Ipsa dilectio nova est et aeterna: ideo semper nova, quia nunquam veterascit. Nam si bene consideres, antiquum est hoc:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ortus ẽ nob̃. Ipsa erit etas nr̃a mͦ fructꝰ ꝑ hi¬
bnum in radice ñ apparent. Attendis quasia¬
ridas arbores. ꝑ hiemem. qui ñ tiouit indere
aridãt putat uittẽ. & forte ẽ. uixta quȩ uere
aruit: fuules st̃ ambe ꝑ hiemem. Illa uiuit:
illa mortua ẽ. S illius titta & illiꝰ mors in abscon¬
dito ẽ: estate ꝓcedit. uita illiꝰ darificat᷑. mors il¬
liꝰ manifestatur. Ecedit honor foliorum. fecun¬
ditas fructuum: uestit᷑ ititis in faciẽ exeo qđ ht̃
in radice. Ergo mͦ tales fr̃s sumus: quales st̃ aliĩ
homines. Quomͦ nascunt᷑. manducant. bib̃t.
uestut᷑. transig̃t uitã istam: sic & sc̃i aliqͣndo.
Ipsa res decipit homines: & dicunt. Ecce quia
cepit ee xp̃ianꝰ. Nunqͥd ñ ei dolet caput: Aut qr
xp̃ianus ẽ. quid ht̃ plus a me: Ouitis arrida.
atcendis uixta te nudã uitẽ in hibno. s ñ. ari¬

Expanded text:
 ortus nobis» . Ipsa erit aestas nostra. Modo fructus per hibernum in radice non apparent; attendis quasi aridas arbores per hiemem. Qui non novit videre, aridam putat vitem: et forte juxta est quae vere aruit; similes sunt ambae per hiemem: illa vivit, illa mortua est; sed illius vita et illius mors in abscondito est: aestas procedit, vita illius clarificatur, mors illius manifestatur; procedit honor foliorum, fecunditas fructuum; vestitur vitis in facie, ex eo quod habet in radice. Ergo modo, fratres, tales sumus, quales sunt alii homines: quomodo nascuntur, manducant, bibunt, vestiuntur, transigunt vitam istam; sic et sancti. Aliquando ipsa res decipit homines, et dicunt: Ecce quia coepit esse christianus, numquid non ei dolet caput? aut quia christianus est, quid habet plus a me? O vitis arida, attendis juxta te vitem nudam in hiberno, sed n
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m aut̃ ꝓrimũ ẽ. qr credidimꝰ. quia speramꝰ.
ipsiꝰ facti sumꝰ. Nũ qd m̃ebra longe st̃ a capite:
Si eẽnt longe. ꝙ diuuisa ẽẽnt. ñ diceret ecce ego uo¬
b̾cũ sum usq in cõsũmationẽ scłi. Si seꝑata es¬
sent: ñ de celo diceret. saule saule qͥd me ꝑseq̃¬

Expanded text:
uia speramus, ipsius facti sumus: numquid membra longe sunt a capite? Si essent longe, et divisa essent, non diceret: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Si separata essent, non de coelo diceret: «Saule, Saule, quid me persequ
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ꝑ ea quȩ facta sunt intellecta contueris: con
melius illo ñ ÷ aliquid: qͥcqͥd fecit intra illũ c̃. Et
qͥcquid in histͥ placet. minꝰ ẽ quã ipse. Non gͦ
ita tͥ placeat qđ fecit: ut recedas abeo quifecit.
d siamas qdđ fecit: multomagis eum qui fecit.
Si pulchra sunt quȩ fecit. quanto pulcrior
ẽ qui fecit: Confessio eius in t̾ra & in cęlo: et
exaltauit cornu popłi fui. Ecce qui ꝓpħabant.
aggeus & tacharias mͦ. conui popłi ipsius
humilis ẽ in trituris. intribulationibꝰ. intep¬
tationibꝰ. in tunsione pectorum. Quando exnͥl¬
tauit cornu popłi sui: Quando tienerit ĩpse
dñs. & ortus fuerit solnr̃. ñ iste qui oculis ui¬
detur. & orit᷑ suꝑ bonos & malos: s de qͦ dr̃.¬

Expanded text:
ejus, per ea quae facta sunt, intellecta contueris , «Coejus, per ea quae facta sunt, intellecta contueris , «Comelius illo non est aliquid, quidquid fecit, intra illum est; et quidquid in his tibi placet, minus est quam ipse. Non ergo ita tibi placeat quod fecit, ut recedas ab eo qui fecit; sed si amas quod fecit, multo magis eum qui fecit. Si pulchra sunt quae fecit, quanto pulchrior est qui fecit? «Confessio ejus in terra et coelo.» 16. «Et exaltabit cornu populi sui.» Ecce quod prophetabant Aggaeus et Zacharias. Modo cornu populi ipsius humile est in trituris, in tribulationibus, in tentationibus, in tunsione pectorum: quando «exaltabit cornu populi sui?» Quando venerit ipse Dominus, et ortus fuerit sol noster: non iste qui oculis videtur, et oritur super bonos et malos ; sed de quo d
Abbreviated transcription (Latin):
Deude dicit u: dm̃ laudent. Montes e om̃s
colles ligna fructifera et om̃s cȩari. Bestiȩ
& omia peccora reptilia uolatilia pennata.
Deinde adhomines. Reges t̃iȩ & om̃s popłi:
principes & om̃s iuidices t̃re. Iuuenes & uirgi¬
nes. senes. cum iunioribꝰ. laudent dñi nom̃. Ex¬
exaltari nom̃ suum. Dis exaltari: Illi te subde.
om̃ia confitent᷑. om̃ia clamant. onũum pulchri¬
tudo quodamm uox eorũ ẽ. confitentiũ dm̃. Cla¬
mat celum dm̃ tu me fecisti. ñ ego: damat terra
tume condidisti ñ ego. Quomͦ clamant ista: Qnͣ¬
do consid̃ant᷑ & hoc inuenit᷑. extua consid̾atione
clamant. extua uoce clamant. confessio eius
in cȩlo & in celo t̾ra. Attende cęlum: pulchrũ ẽ.
git. ipsuis mitu gubernant᷑. ipse traicit tem¬
Ergo ista laudant illum. suie in statu. suie in
motu. siue de t̃ra deorsum. suie de celo sursũ.
siue in uetustate. siue in renouatione. Cũ uides hec
& gaudes. & attolleris martificem & inuisibilia

Expanded text:
Deinde dicit, ut Dominum laudent: «Montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri; bestiae et omnia pecora, reptilia et volatilia pennata.» Deinde ad homines: «Reges terrae et omnes populi, principes et omnes judices terrae; juvenes et virgines, seniores cum junioribus laudent nomen Domini.» Exexaltare nomen suum. Vis exaltari? Illi te subde, omnia confitentur, omnia clamant: omnium pulchritudo quodam modo vox eorum est, confitentium Deum. Clamat coelum Deo: Tu me fecisti, non ego. Clamat terra: Tu me condidisti, non ego. Quomodo clamant ista? Quando considerantur, et hoc invenitur; ex tua consideratione clamant, ex voce tua clamant. «Confessio ejus in terra et coelo.» Attende coelum, pulchrum est; git, ipsius nutu gubernantur, ipse trajicit temergo ista laudant illum, sive in statu, sive in motu, sive de terra deorsum, sive de coelo sursum, sive in vetustate, sive in renovatione. Cum vides haec et gaudes, et attolleris in artificem, et invisibilia
Abbreviated transcription (Latin):
locis suis aedrdine suo. subnitu a uissu dĩ a¬
gente motꝰ suos: uisum ẽ illis quia suꝑiora
serit. abicit. ut nec curet ista. nec gub̃nat.
uec iegat. s casib regant᷑. Quomͦ possunt. qua
possunt. & mouent illos quȩ dicunt aliquando
fibi. s ñ dicant tͥ: id ÷ neaudiendo consentias.
qͣndo ista dicunt. Blasphemia enini st̃: e exara¬
bilia dõ. Si ds̃ pluerit. nunqͥd plueret in ma¬
re Qualis inquiunt ꝓuidentia: getulia scrit.¬
& mare complut᷑: Acitte fibi uident᷑ tractare
quibꝰ hoc dicendũ ẽ. Getulia uł sitit. tunc siti¬
res: bonum erat ut diceres dõ. animna mea ue¬
lud̃ t̃ra sine aquatͥ. Qd alio loco aꝑte dr̃. Siti

Expanded text:
locis suis et ordine suo, sub nutu et jussu Dei alocis suis et ordine suo, sub nutu et jussu Dei agentem motus suos, visum est illis quia superiora serit, ut nec curet ista, nec gubernet, nec regat: sed casibus regantur, quomodo possunt, qua possunt: et movent illos quae dicunt aliquando sibi sed non dicant tibi, id est, ne audiendo consentias quando ista dicunt; blasphema enim sunt et exsecrabilia Deo, Si Deus plueret, numquid plueret in mare? Qualis, inquiunt, providentia? Getulia sitit, et mare compluitur. Acute sibi videntur tractare: quibus dicendum est hoc, Getulia vel sitit; tu, nec sitis. Bonum enim erat ut diceres Deo: «Anima mea velut t
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾ra. dracones & om̃s abissi. Dracones cir¬
ca aquã u̾sant᷑: de speluncis ꝓcedt̃. ferunt᷑ in
acit᷑: concitat᷑ ꝓpt̃ eos aer. Magna quȩdã st̃
unde flumina ꝓcedunt. ⁊ alia ꝓcedunt ut flu¬
ant suꝑ t̾ram. alia occulta subt̃ eunt: & totum
hoc atq om̃is ista uruida natura aquarũ. simul
cũ mari. & isto ufimo aere. abissus. uł abissi
uocant᷑. uͥ uiuunt dracones. & laudant. deum.
Quid putamus. qͥa choros fatiunt aracones. et
laud̃ant dm̃ abissi: S uos considerantes araco¬
nes. aitendite artificem draconum. creatorẽ draico¬
nũ. Et cum miramini aracones & aicitis. magnꝰ ds̃
qͥ hȩc fecit: dracones laudant dm̃. de uocibꝰ ut̃is¬
Dracones. & om̃is abissi. Ignis. grando. nix gla¬
ties. sp̃s tempestatis: que faciunt u̾ibum eius.
Quare a ddidit. quȩ faciunt u̾bum eiꝰ. Multi stul¬
ti ñ ualentes contemplari. & discernere creaturã

Expanded text:
de terra, dracones et omnes abyssi.» Dracones cirde terra, dracones et omnes abyssi.» Dracones circa aquam versantur, de speluncis procedunt, feruntur in aera; concitatur propter eos aer: magna quaedam sunt unde flumina procedunt; et alia procedunt, ut fluant super terram, alia occulte subter eunt: et totum hoc, atque omnis ista humida natura aquarum, simul cum mari et isto infimo aere, abyssus vel abyssi vocantur, ubi vivunt dracones et laudant Deum. Quid? putamus quia choros faciunt dracones, et laudant Deum? Absit. Sed vos considerantes dracones, attendite artificem draconum, creatorem draconum; et cum miramini dracones, et dicitis, Magnus Deus qui haec fecit, dracones laudant Do, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus.» Quare hic addidit, «quae faciunt verbum ejus?» Multi stulti non valentes contemplari et discernere creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
te infuma.  pterea adista caliginosa. id÷ ad hc̃
aerem tanquam ad carcerem. dãpnatꝰ ẽ diabolus.
de apparatu suꝑiorũ angłorum lapsus cũ angłis
suis. Nam apłs hoc de illo dicit: scđ̾m princi¬
pem potestatis aeris huiꝰ: qui nc̃ oꝑat᷑ in filiis
diffid̾entiȩ. Et alius apłs dicit. Si enim deus
angłis peccantib ñ peꝑcit. s carceribꝰ caligius
inferi. retrudñs tradidat in uidicio punin¬
dos seruari: infernũ hoc appellans. qđ in¬
ferior pars mundi sit. Noli enim cogitare
qͥd accepit diabolus. s quid ꝑdic̾it. Omĩa gͦ
ista uidetis qualia st̃. Mutabilia. turbata. t̃ribilia.
corruptibilia : tam̃ hñt locũ suñ: habent or¬
diuem siuim. implent & ipsam uniu̾sã pul¬
chritudinem ꝓmodo suo: & idõ laudant
dñn. Conu̾sus gͦ adillam: tãꝗͣ exortans & ipsa.
ĩmo exhortans nos. ut eorũ confid̾atione lau
riunt lauddem dĩ. cȩpit dic̾e̾. Laudate dñm

Expanded text:
te infima. Propterea ad ista caliginosa, id est ad hunc te infima. Propterea ad ista caliginosa, id est ad hunc aerem, tanquam ad carcerem, damnatus est diabolus, de apparatu superiorum Angelorum lapsus cum angelis suis: nam Apostolus hoc de illo dicit, «Secundum principem potestatis aeris hujus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae» . Et alius apostolus dicit, «Si enim Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferni retrudens, tradidit in judicio puniendos servari» : infernum hoc appellans, quod inferior pars mundi sit. Noli enim cogitare quid accepit diabolus, sed quid perdidit. Omnia ergo ista videtis qualia sunt, mutabilia, turbata, terribilia, corruptibilia: tamen habent locum suum, habent ordinem suum, implent et ipsa universi pulchritudinem pro modo suo, et ideo laudant Dominum. Conversus ergo ad illa, tanquam exhortans et ipsa; imo exhortans nos, ut eorum consideratione lauriunt laudem Dei, coepit dicere, «Laudate Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m iã sursũ ẽ. qđ hic accepit. uͭ mortuns ẽ. uͥ
crucifixus ẽ. Iã quedã ptimitiȩ tuȩ p̃cesser̃⁊
terrena: quia iam qͥreit laudes cȩlestiũ. Laudate
dũm de t̾ra. Suꝑiꝰ emm uude cepit: Laudate
dñm de celis: & enarrant cȩlestia. Modo audi
terrestria. Dracones & om̃s abissi. Abissi. ꝓfir¬
ditates aquarum st̃: maria om̃ia. Nubilosus
iste aer. ad abissum ꝑtinet: uͥ iuibes. uͥuenti.
uͥ tempestates uͥ pluuiȩ. choruscationes. tontirua.
grandines. xiix. Et quicqͥd uult ds̃. suꝑ t̾ras
fieri. de istoꝰ unudo & caliginoso aere. totũ hoc
t̃rȩ nomine appellauit: quia miuis mutabile
ẽ atq mortale. Nisi forte putatis quia pluit¬
sursum stellis: omĩa ista hic fiunt ꝓpe ad t̾ram.
Et aliq̃n st̃ homines in cacuminib montiũ:
&e nubes sub se uident. Et fiunt plerũꝙ plu¬
uiȩ. & apparet bene iitentis omĩa ista quȩ ꝑtur¬
bato aere concitant᷑ hic ficri ista in mundi par¬

Expanded text:
 sursum est, quod hic accepit, ubi mortuus est, ubi crucifixus est: jam quaedam primitiae tuae praecesserunt, et terrena, quia jam dixit laudes coelestium. «Laudate Dominum de terra.» Superius enim unde coepit? «Laudate Dominum de coelis;» et enarravit coelestia: modo audi terrestria. «Dracones et omnes abyssi.» Abyssi, profunditates aquarum sunt: maria omnia, nubilosus iste aer ad abyssum pertinet. Ubi nubes, ubi venti, ubi tempestates, ubi pluviae, coruscationes, tonitrua, grandinesras de isto humido et caliginoso aere, totum hoc terrae nomine appellavit, quia nimis mutabile est atque mortale: nisi forte putatis quia sursum pluit stellis. Omnia ista hic fiunt prope ad terram. Et aliquando sunt homines in cacuminibus montium, et nubes sub se vident, et fiunt plerumque pluviae: et apparent bene intentis omnia ista, quae perturbato aere concitantur, hic fieri in ista mundi par
Abbreviated transcription (Latin):
tis quid ÷: Cantꝰ ẽ: cũ laude dĩ. Si laudas dm̃
&e tĩ caitas: ñ dicis humiũ. Si cantas & ñ lau¬
das lm: ñ dicis hunnũ. Si laudas aliud qđñ
ꝑtinet ad laudem dĩ: & si cantando laudas. nõ
dicas hinnũ. Huinꝰ gͦ: tria ista ht: & cantũ.¬

Expanded text:
tis quid est? Cantus est cum laude Dei. Si laudas Deum, et non cantas, non dicis hymnum: si cantas, et non laudas Deum, non dicis hymnum: si laudas aliud quod non pertinet ad laudem Dei, etsi cantando laudes, non dicis hymnum. Hymnus ergo tria ista habet, et cantu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃: Est: et uenit ut ꝓmitteret. ilpparuit᷑ homi¬
nibꝰ: uenit susciꝑe mortem nr̃am. ꝓmittere uitã
suam. Uenit ad regionen ꝑegrinationis tir̃e: acci¬
ꝑe hic qđ abundat. ob ꝓbria. flagella. colafos.¬
dant in regionem nr̃am: ad talia cõmercia
uenit. Quidhic dedit.: Quid hic accepit: Dedit
exhortationem. dedit doccrinam. dedit remissio¬
nem peccatorum: accepit contumelias. mortem.
crucem. Attulit nob de illa regione bona: & in
lectio: quia uͥ nos eramꝰ. fuit nob̃cum Ubi ipse
ẽ: erimꝰ cum illo. Quid̃ tͥ ꝓmisit ds̃. s homo
mortalis: Quia uicturus es in et̃num. Non cre
des: Crede. Pluis ẽ iam qđ̃ fecit : quam qđ̃ ꝓmi¬
sit. Quid̃ fecit: Mortuus ẽ ꝓte. Quid ꝓmusit :
Ut uiuas cum illo. Incredibilius ẽ qđ mortuus
ẽ etmis: quani ut in ełnum intat mortalis:
Iam qđ incredibiliꝰ ẽ tenemꝰ. Si ꝓpt̃ hominem

Expanded text:
st: et venit, ut promitteret; apparuit hominibus, venit suscipere mortem nostram, promittere vitam suam. Venit ad regionem peregrinationis nostrae, accipere hic quod hic abundat, opprobria, flagella, colapdant in regione nostra; ad talia commercia venit. Quid hic dedit, quid accepit? Dedit exhortationem, dedit doctrinam, dedit remissionem peccatorum; accepit contumelias, mortem, crucem. Attulit nobis de illa regione bona, et inlectio! Quia ubi nos eramus, fuit nobiscum; ubi ipse est, erimus cum illo. Quid tibi promisit Deus, o homo mortalis? Quia victurus es in aeternum. Non credis? Crede, crede. Plus est jam quod fecit, quam quod promisit. Quid fecit? Mortuus est pro te. Quid promisit? Ut vivas cum illo. Incredibilius est quod mortuus est aeternus, quam ut in aeternum vivat mortalis. Jam quod incredibilius est tenemus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis uicturꝰ i et̃num: ꝓpt̾ quẽ mortuus ẽ
qͥ uiuit in et̃um: S qͦmͦ mortuus ẽ ds: e unde
mortuus ẽ ds̃ꝰ Et potest mori ds̃ꝰ Accepit exte:
unde moreret᷑ ꝓ te. Non posset mori: nͥ caro. Non
posset mori: nͨ mortale corpus. Indint se uͥ ꝓ
te moreret᷑: induet te uͥ cum illo inuas. Ubi se
inditit mortem: In uirgintate matris. Ubi
te induit uitaꝰ In ȩqualitate patris. Clegit
hic sibi thalamũ castũ: uͥ comungeret᷑ sponsꝰ¬
o sponsus. Uerbũ caro factum ẽt ut fieret cap̃¬

Expanded text:
mortalis in aeternum, propter quem mortuus est qui vivit in aeternum? Sed quomodo mortuus est Deus, et unde mortuus est Deus? et potest mori Deus? Accepit ex te, unde moreretur pro te. Non posset mori, nisi caro; non posset mori, nisi mortale corpus: induit se ubi pro te moreretur, induet te ubi cum illo vivas. Ubi se induit morte? In virginitate matris. Ubi te induet vita? In aequalitate Patris. Elegit sibi hic thalamum castum, ubi conjungeretur sponsus spons
Abbreviated transcription (Latin):
Non uob placeat amor babiloniȩ: obluriscamini
ciuitatem ierłm. Et si corpus ur̃m adhuc inbabi¬
qdđͣ hic p̃meditam᷑. Laudate dñm de cęlis: laud̃a¬
te eum in excelsis. Prumno de celis: postra dͥe terra.
Laudat᷑ enim ds̃. qͥ fecit celum & t̾ram. Celestia
tranquilla ft̃. pacata sunt. ibi semꝑ gaudiũ: nul¬
la mors. nuilla egritudo. nulla molestia. Laudant
am̃ beati: nos a ut̃ usum adhuc simꝰ. S cũ cogi¬
tamꝰ quomͦ ibi laudet᷑ ds̃: cor ibi habeamꝰ: & ñ
sine causa audiamꝰ sursum cor. leuemꝰ cor sursũ.
ne putrescat intra. q̃m placent nob̃ qđ ibi ag̃t̃
angłi. mͦ nos spe. postea re. s cũ illuc uencrimꝰ.

Expanded text:
Non vobis placeat amor Babyloniae, ne obliviscamini Non vobis placeat amor Babyloniae, ne obliviscamini civitatem Jerusalem. Etsi corpus vestrum adhuc in Babyquod hic praemeditamur. 5. «Laudate Dominum de coelis; laudate eum in excelsis.» Primo de coelis dicit, postea de terra: laudatur enim Deus qui fecit coelum et terram. Coelestia tranquilla sunt, pacata sunt; ibi semper gaudium, nulla mors, nulla aegritudo, nulla molestia; semper laudant Deum beati: nos autem adhuc jusum sumus, sed cum cogitamus quomodo ibi laudetur Deus, cor ibi habeamus, et non sine causa audiamus, Sursum corda. Levemus cor sursum, ne putrescat in terra; quoniam placet nobis quod ibi agunt Angeli. Modo nos sp
Abbreviated transcription (Latin):
struet᷑: tunc fiet sermo qui scriptꝰ ẽ. Absor¬
ta ẽ mors inuiccoria. Ubi ẽ mors contentio
tua: Ubi ẽ mors aculeus tuusꝰ Quando gͦ
nulla erit mortis contentio quȩ mͦ ẽ. & facit
nos gemere ex defectii. ex mobilitate rerum. exfragili¬
tate carnis humanȩ: Cotidie nob̃cũ contendunt
temptationes. contendunt cotidie delectationes. &¬
siñ consentimꝰ. tam̃ molestiam patim. & contendi¬
mꝰ: & magnum ꝑiculũ ẽ. ne qui contendat uiu¬
cat᷑. Si aut̃ ñ consentiendo uincamꝰ: molestiã
tam̃ patim᷑. Resistendo delectationibꝰ ũ cessat.
ce ñ morit᷑ hostis. nͥ in resurrectione mortuerũ.
S p̃sumamꝰ. fidamꝰ. erigunt nos aggeus & ⁊ a¬
charias: cantau̾it futuram lib̾ationem nr̃am. Si
illoͥ popło cantauer̃ & impletum ẽ xp̃iano po¬
pło qaͣ cantat᷑ ñ implebit᷑ : Securi estote tantũmͦ
in ista ꝑegrinatione uitȩ. quomͦ agatis: uidete.

Expanded text:
struetur: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorstruetur: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? Quando ergo nulla erit mortis contentio, quae modo est, et facit nos gemere ex defectu et mutabilitate rerum, ex fragilitate carnis humanae? Contendunt nobiscum quotidie tentationes, contendunt quotidie delectationes: etsi non consentiamus, tamen molestiam patimur, et contendimus, et magnum periculum est ne qui contendit vincatur; si autem non consentiendo vincamus, molestiam tamen patimur resistendo delectationibus. Non cessat, et non moritur hostis, nisi in resurrectione mortuorum. Sed praesumamus, fidamus, erigunt nos Aggaeus et Zacharias; cantant futuram liberationem nostram. Si illi populo cantaverunt, et impletum est; christiano populo quod cantatur, non implebitur? Securi estote: tantummodo in ista peregrinatione vitae quomodo agatis, videte.
Abbreviated transcription (Latin):
futuram. uͥ landabimꝰ dm̃ pꝰ captiuitate utte
p̃sentis. uͥ erit innonatio eiittatis illiꝰ magnȩ
ierłm: unde ꝑegrini suspiramꝰ captiuitite ad¬
huc sub onere &e sarcina corꝑis mortalis. Unde
adhuc gemimꝰ in ꝑegrinatione: exultabimꝰ
aut̃ in patria. Quiaut̃ ñ geniit ꝑegrinus. ñ
gaudebit cius: quia desidłium ñ ẽ in illo. Pro¬
pħȩ gͦ isti scĩ magnam consolationem p̃buer̃ t̃c̃
captiuo popło scd̾m carnem: id÷ constituto
in babilonia sub regibꝰ alienigenis. Ostende¬
bant eium ꝑ ꝓpħiam futurum tempꝰ libatio¬
nis a captiuttate instaurationis ierłm. s illa
omĩa in figura gesta surit habent ueritatem
suam. figurata sunt in antiquis: p̃sentia o¬
stendunt᷑ in nob̃. Modo gͦ quia dicit apłs:
Quãdui fumꝰ incorꝑe: peregrinam᷑ a dño. Non¬
dum sumꝰ in patria. Quando erimꝰ in patria:
Quando triumphabimꝰ de uicto inimico dia¬
bolo. quando mors nouissima inimica de¬

Expanded text:
dabimus Deum post captivitatem vitae praesentis; ubi erit innovatio civitatis illius magnae Jerusalem unde peregrini suspiramus, captivati adhuc sub onere et sarcina corporis mortalis; unde adhuc gemimus in peregrinatione, exsultabimus autem in patria. Qui autem non gemit peregrinus, non gaudebit civis; quia desiderium non est in illo. Prophetae ergo isti sancti magnam consolationem praebuerunt tunc captivato populo secundum carnem, id est, constituto in Babylonia sub regibus alienigenis. Ostendebant enim per prophetiam, futurum tempus liberationis a captivitate, instaurationis Jerusalem. Sed illa omnia in figura gesta sunt ; habent veritatem suam: figurata sunt in antiquis, praesentia ostenduntur in nobis. Modo ergo quid dicit Apostolus? «Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino» . Nondum sumus in patria: quando erimus in patria? Quando triumphabimus devicto inimico diabolo, quando «mors novissima inimica de
Abbreviated transcription (Latin):
unt peregrinum. ñ uisitant egrotum. ñ concor¬
dant litigiosum. ñ sepeliunt mortuum. Opera¬
enim sunt ista miscłie. Ibi nulla miseria ẽ. in
sics heya. suspiremꝰ: de suspirio gemamꝰ. Et qͥd
sumꝰ. ut illud simꝰ: Mortales. ꝓiecti. abiecti. t̃ra.
cinis. S qui ꝓmisit: omp̃s ẽ.Si ad nos atten¬
nem exnichilo: Aut uͦ ꝓ minimo ht̃ ds̃ ho¬
minẽ: ꝓpt̾ quem mori uoluit unicũ fuũ: At¬
tendamꝰ ad inditiũ dilectionis ꝓmissionis dĩ: ta¬

Expanded text:
unt peregrinum, non visitant aegrotum, non concorunt peregrinum, non visitant aegrotum, non concordant litigiosum, nenim sunt ista misericordiae; ibi nulla miseria est, insic? Eia suspiremus, de suspirio gemamus, et quid sumus, ut ibi simus? Mortales, projecti, abjecti, terra et cinis. Sed qui promisit omnipotens est. Si ad nos attennem ex nihilo? aut vero pro minimo habet Deus hominem, propter quem mori voluit Unicum suum? Attendamus ad indiciu
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: &e ds erat u̾bum. hoc erat in principio ap̃t
dm̃. Om̃a ꝑ ipsum facca sunt: & sine ipso factũ
ẽ nichil  quid facta sunt.⁊ ẜ uerbum. Quomͦ
hic ostendit. quia ꝑuerbum facta sunt. Ipse
dixit & ficta sunt: ipse mandauit & creata st̃.
slemo dict. nemo mandat: nͥ uerbo. Statuit¬
c̃a in scłm & inscłm scłi. Om̃ia celestia. omĩa fu¬
ꝑiora urtutes om̃s atq angłos. ciuitatẽ quan¬
dam suꝑnam. bonam. scãm. beatam. Uñ q̃m
ꝑegrinanur: miseri adhuc sumꝰ. Et qͦ redituri
in spe bati: & quo cum redierimꝰ in re beati.
celestia. eangłos scõs: Quale p̃ceptum illis
dedit dc̃: Quale ut nͥ laud̃ent illum beati. quo¬
rum ho ẽ negotium laudare dm̃: Non arant.
ñ senurant. ñ molunt. ñ quoquent. Oꝑa enĩ
sunt isti necessiattis. Ibi necessitas ñ ẽ: ñ furan¬
t᷑. ñ deidant᷑. ñ adulterant᷑. Oꝑãa enim sunt
ista iniquttatis. Ibi iniquitas ñ ẽ: ñ frangunt
panem esurienti. ñ uestiunt nudũ. ñ suscipi¬

Expanded text:
erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» . Per quid facta sunt? Per Verbum. Quomodo hic ostendit quia per Verbum facta sunt? «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt.» Nemo dicit, nemo mandat, nisi verbo. i.» Omnia coelestia, omnia superiora, virtutes omnes atque Angelos, civitatem quamdam supernam, bonam, sanctam, beatam: unde quoniam peregrinamur, miseri adhuc sumus; et quo redituri, in spe beati; et quo cum redierimus, in re beati. coelestia et Angelos sanctos? quale praeceptum dedit illis Deus? Quale, nisi ut laudent illum? Beati quorum hoc est negotium, laudare Deum. Non arant, non seminant, non molunt, no coquunt: opera enim sunt ista necessitatis; ibi necessitas non est. Non furantur, non depraedantur, non adulterantur: opera enim sunt ista iniquitatis; ibi iniquitas non est. Non frangunt panem esurienti, non vestiunt nudum, non suscipi
Abbreviated transcription (Latin):
eũ sol & luna: laudate eũ om̃s stelle & lum̃. lau¬
date eum cęli celorum: & aquȩ quȩ suꝑ celos st̃
laudent nom̃ dñi. Quando explicat om̃ia nu¬
merando: S tam̃ sumnnatim & quasi omia ꝑ¬
strinxit: & conclusit om̃ia celestia laudantia cre¬
atorem suũ. Et quasi diceret᷑ ei. Quare illũ lau¬
dant: Quid illi debent: Quid illis contulit
ut laudent eũ: Sequit᷑. Qm̃ ipse dixit & fa¬
cta sunt: ipse mandauit &e creata sunt. Nõ uri¬
rũ: si oꝑa lauddent operatorem. Non mirum:
si facta laudant factorem. Non mirum: si
ereatura laudat creatorem. Ibi & xp̃c nominatus
ẽ: & quasi ñ audumꝰ nom̃ ipsus qui ẽ xp̃e. In¬

Expanded text:
audate eum omnes stellae et lumen. Laudate eum coeli coelorum, et aquae quae super coelos sunt, laudent nomen Domini.» Quando explicat omnia numerando? Sed tamen summatim et quasi omnia perstrinxit, et conclusit omnia coelestia laudantia Creatorem suum. 7. Et quasi diceretur ei, Quare illum laudant? quid illi debent, quid illis contulit, ut laudent eum? sequitur: «Quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt.» Non mirum si opera laudant operatorem, non mirum est si facta laudant factorem, non mirum si creatura laudat Creatorem. Ibi et Christus nominatus est, et quasi non audivimus nomen ipsius. Quis e
Abbreviated transcription (Latin):
laudabant. & placuit ei quasi adiunge hortatio¬
nem sutim: quomͦ siuenias ad hominos bonum
aliquid sꝑantes cum gaudio. siue in uinea. siue
in messe. siue in aliqua agri cultura. placet tͥ qd
neris. adiungis gratulationem & exhortationẽ
tuam. Dicendo enim facite: & exhortando ftici¬
entes uoto quasi facis cum illis. In hac gͦ exhor¬
tatione plenus sp̃u ꝓpħa dicit hȩc: & psalmꝰ
ẽ aggei & racharie sic ht̃ titulum. Isti auo ꝑ¬
phetȩ eo temꝑe quo captiuus popłs in babilo¬

Expanded text:
laudant, et placuit ei quasi adjungere hortatiolaudant, et placuit ei quasi adjungere hortationem suam. Quomodo si venias ad homines bonum aliquod operantes cum gaudio, sive in vinea, sive in messe, sive in aliqua agricultura; placet tibi quod neris, adjungis gratulationem et exhortationem tuam. Dicendo enim, Facite, et exhortando facientes, voto quasi facis cum illis. In hac ergo exhortatione plenus Spiritu Propheta dicit haec. 4. Et Psalmus est «Aggaei et Zachariae:» sic habet titulum. Isti duo prophetae, eo tempore quo captivus popul
Abbreviated transcription (Latin):
lectus. Quando hortat᷑ nos ut ñ simꝰ sic̃ pecco¬
ra sine intellectu: ostendit nob quia homini
tribuit intellectum ad laudandũ dñ. Arbo¬
res nunquã uł uitam ipsam bñt. qua senti¬
ant sic̃ peccora: Nam peccora & si sensĩ interio¬
rem rationalem & nĩtem discernentẽ atq in-¬
telligentem ñ hñt quam homo ht̃ it lau-¬
xia respuendi. sensus corꝑalia discernend̃i.
uisum ad cͤalores. auditum ad uoces. olfactũ
adodores. gustatum ad sapores. motũ uł ad
uoluptates uela molestiis intelligimꝰ hȩc.
hñt: & tam̃ omĩa laudant dm̃. Quare laudant
dm̃: Quia cum ista uidemꝰ. & conside᷑mꝰ. cre¬
atorem qui fecit ea. ãe illis nascit᷑ in nobis
laus dĩ. & cum ipsorum cõfid̾atione laudat᷑
as. Omĩa laudant dm̃. Cepit gͦ istt d̃e çlo
laudant om̃ia: & dicit. laudate. Quare cũ lau¬
dent. dicit landate: Quia delectatus ẽ in eo qd̃

Expanded text:
lectus» . Quando hortatur nos ut non simus sicut pecolectus» . Quando hortatur nos ut non simus sicut pecora, sine intellectu, ostendit nobis quia homini tribuit intellectum ad laudandum Deum. Arbores numquid vel vitam ipsam habent, qua sentiant sicut pecora? Nam pecora, etsi sensum interiorem rationalem et mentem intelligentem atque discernentem non habent, quam homo habet, ut lauxia respuendi; sensus corporalia discernendi; visum ad colores, auditum ad voces, olfactum ad odores, gustatum ad sapores, motus vel ad voluptates; vel a molestiis. Intelligimus haec, habent; et tamen omnia laudant Deum. Quare laudant Deum? Quia cum ista videmus, et consideramus Creatorem qui ea fecit, de illis nascitur in nobis laus Dei; et cum ipsorum consideratione laudatur Deus, omnia laudant Deum. Coepit ergo iste de coelo: laudant omnia, et dicit, «Laudate.» Quare, cum laudent, dicit, «Laudate?» Quia delectatus est in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ei placet. Sunt autem alia: quȩ sp̃m uite xrintel¬
lectum ad laudandum dm̃ ñ hñt. S quia & ip¬
sa bona funt & in ordine suo integre disposita.
& ad pulcbittudinem uniu̾sitatis rescrunt᷑. qũa
condidit ds̃ ipsa quidem ꝑ se uoce sua &e corde
suo laudant dm̃. S cum ab intelligentibꝰ con
laudant dm̃. Uerbi gr̃a. laudant dm̃ in celis.
omia quȩ hñt sp̃m uitȩ. & intellectum purũ
ad eum contemplandũ: & sine defectu& sine fa
stidio diligendum. Lauddant autẽ dm̃ in t̃ra.
ꝑ intellectum discernendi bonum & malũ. & ꝑ
intellectum cognoscendi creltoiem & creatorem
hominis: qui ista cogitant & quib tribuit
dñs. mentẽ discernendi ista delectandi atq
laudandi homines possunt. peccora nunqͥd
hñt huiusmodi intellectũ: Si habexent hu¬
ulismodi intellectum peccora: ñ nob qͥceret as̃.
Nolite ẽt̃ sic̃ equus &e mulus: quib nẽ intel¬

Expanded text:
ei placet. Sunt autem alia quae spiritum vitae et intelei placet. Sunt autem alia quae spiritum vitae et intellectum ad laudandum Deum non habent, sed quia et ipsa bona sunt, et in oem universitatis referuntur, quam condidit Deus; ipsa quidem per se voce sua et corde suo non laudant Deum; sed cum ab intelligentibus conlaudant Deum. Verbi gratia, laudant Deum in coelo omnia quae habent spiritum vitae, et intellectum purum ad eum contemplandum et sine fastidio et defectu diligendum. Laudant autem Deum in terra per intellectum discernendi bonum et malum, per intellectum cognoscendi creaturam et Creatorem, homines qui ista cogitant, quibus tribuit Dominus mentem discernendi ista, delectandi atque laudandi. Homines possunt: pecora numquid habent hujusmodi intellectum? Si haberent hujusmodi intellectum pecora, non nobis diceret Deus: «Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intel
Abbreviated transcription (Latin):
mala tult: & mala fiunt. Cum ibi sedit xp̃c ⁊
quiã potł iubere nͥ bona᷑ Cum possidet dia¬
bolus: qͥꝙotest iubere nͥmala: In tuo aut̃ ar¬
bttrio: q te c̃ẽ uoluit. Cui pares locum: dõ an
diabolo Cum ꝑaueris: quod possidebit. ipse
imperabt. Ergo fãs ñ tantum ad̃ sonũ atten¬
dite: cũ audatis dm̃. toti laudate. Cantet
uox. caicet & uita. cantent &e facta. & si est
adhuc ceritꝰ. tribulatio. temptatio: sperat
transttra omĩa. & illũ uenturũ diem qͦ sine
aefectu lindauimꝰ. Ecce iste psalmꝰ qm̃ ma
nifestꝰ e cutrendꝰ ẽ nob̃. Distribuit enim u¬
ntũ samcreaturam laudantẽ adm̃: & tanquã
hortat᷑ it laudet. quasi inueuerit tacentem:
de celis. Luasi inuenerit tacentes in celis lau¬
dem dñi &e exhortat᷑ ut surgant & laudent.
Nunꝗ̃ cęestia. laudes conditoris sui tacuer̃: nunꝗͣ
terrestriadm̃ laudare cessar̃.⁊ s plane sunt quȩdã
que halent spm laudandi dm̃. in eo affectu
quo eis placet ds. Nemo enum laudat: ñ qđ̃

Expanded text:
mala jubet, mala fiunt. Cum ibi sedet Christus, quid potest jubere, nisi bona? Cum possidet diabolus, quid potest jubere, nisi mala? In tuo autem arbitrio Deus esse voluit, cui pares locum, Deo, an diabolo: cum paraveris, qui possidebit, ipse imperabit. Ergo, fratres, non tantum ad sonum attendite: cum laudatis Deum, toti laudate; cantet vox, cantet vita, cantent facta. Etsi est adhuc gemitus, tribulatio, tentatio; sperate transitura omnia, et illum venturum diem quo sine defectu laudabimus. Ecce iste psalmus, quoniam manifestus est, currendus est nobis. Distribuit enim universam creaturam laudantem Deum, et tanquam hortatur ut laudet, quasi invenerit tacentem. s.» Quasi invenerit tacentes in coelis laudem Domini, exhortatur ut surgant et laudent Nunquam coelestia laudes Conditoris sui tacuerunt, nunquam terrestria Deum laudare cessarunt. Sed plane sunt quaedam quae habent spiritum laudandi Deum in eo affectu quo eis placet Deus. Nemo enim laudat, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
am laudare: quando austicia & abeo qđ illi
placet decdinas. Nam si a uita bona nunquã de
dinas. lingua tua tacet: uita tua clamat. & au¬
res dĩ ad or tuum. Quomͦ enĩ aures nr̃e ad uo¬
ces nr̃as: ic aures dĩ ad cogitationes nr̃as. Non
potest aut̃ fieri: ut habeat mala facta: qui habet
bonas cogtationes. facta enim: de cogitatione
ꝓcedunt. Nec quisꝗ potest aliquid facere. aut
ad aliquil faciendum mẽbra mouere: nͥ primo
p̃cesserit ussio cogitationis. Quomͦ deinteriore
palatio aucqͥd uisserit imꝑator: ꝑ imꝑium ro¬
manũ enanat. quicqͥd uidetis agi ꝑ ꝓuncias.

Expanded text:
is laudare Deum, quando a justitia, et ab eo quod illi is laudare Deum, quando a justitia, et ab eo quod illi placet, declinas. Nam clinas, lingua. tua tacet, uita tua clamat et aures Dei ad cor tuum. Quomodo enim aures nostrae ad uoces nostras, sic aures Dei ad cogitationes nostras. Non potest autem fieri ut habeat mala facta, qui habet bonas cogitationes. Facta enim de cogitatione procedunt; nec quisquam potest aliquid facere, aut ad aliquid faciendum membra movere, nisi primo praecesserit jussio cogitationis: quomodo de interiori palatio, quidquid jusserit Imperator, per imperium Romanum emanat, quidquid videt
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. qua oportet & laborare & tribulari: e ad
extremũ mori: tesurrectio uͦ &e cdarificatio dñ
ostendit nob̃ uitam quã accepturi sumꝰ cum
uenerit retribuere digna dignis. mala ma¬
lis: bona bonis. Et quidem mͦ mali om̃s:
cantare nobiscum possunt alleluia. Si aut̃
inmalicia sua ꝑseuerauerint: canticũ uitȩ
nĩȩ futurȩ labiis dicere potuer̃. ipsam uͦ ui¬
tam que tunc erit mea ueritate. que tĩc sig¬
nificatũ obtiuere ñ possunt: quia noluer̃ iue¬
Et hoc ẽ qd nob̃ om̃s dicimꝰ: q̃n dicimꝰ alleliua.
Laud̃ate dm̃ dicis tu alteri. dicit ipse tibi.
Cũ se oñis exhortant᷑: oñs faciunt qđ ortant᷑.
S laud̾ate dm̃ de totis uotis: iat ut ñ solũ
lingua c uox nr̃a laudet am̃: s & conscieu
tia ur̃a. uita uĩa. facta ur̃a. Et enĩ laudamꝰ
mͦ in ȩxła: quando congregamur. Cũ qͥsꝙ
discedit ad ꝓria: quasi cessat laudare am̃. Non ces¬
set bene iuere: ce semꝑ laudat dm̃. Tunc desmis¬

Expanded text:
 ad extremum mori: resurrectio vero et clarificatio Domini ostendit nobis vitam quam accepturi sumus, eum venerit retribuere digna dignis, mala malis, bona bonis. Et quidem modo mali omnes cantare nobiscum possunt, «Alleluia:» si autem in malitia sua perseveraverint, canticum vitae nostrae futurae labiis dicere poterunt; ipsam vero vitam, quae tunc erit in ea veritate quae nunc significatur, obtinere non possunt; quia noluerunt meet hoc est quod nobis omnes dicimus, quando dicimus, «Alleluia.» Laudate Dominum, dicis tu alteri, dicit ipse tibi: cum se omnes exhortantur, omnes faciunt quod hortantur. Sed laudate de totis vobis; id est, ut non sola ltia vestra, vita vestra, facta vestra. Etenim laudamus modo in ecclesia quando congregamur; cum quisque discedit ad propria, quasi cessat laudare Deum. Non cesset bene vivere, et semper laudat Deum. Tunc desin
Abbreviated transcription (Latin):
laudatio. Propter hȩc duo temꝑa. unũ qđ nunc
alterũ qđ tunc ent in securitate & exultatione
ꝓpetua. Instituta ẽ nob̃ etiam celebratio auorũ
temporũ: ante pascha: ꝙ pꝰ pascha. Illuã qđ̃ est
ante pascha: significat. tribulationem in qua
mͦ sumꝰ. Quoduͦ nunc agimus pꝰ pascha: sig¬
nificat beatituamem in qua postea erimꝰ. An¬
te pascha gͦ qđ celebramꝰ: hoc & agimꝰ. Post ꝑa¬
scha autem qd celebramꝰ: significamꝰ qđ ñ dum
tenemꝰ. ꝓ pterea illud̾ tempꝰ in ieminiis & ora¬
tionibꝰ exercemꝰ. Hoc nͦ dempꝰ relaxitis iciuni¬
is: in laudib agimꝰ. hoc ẽ enim allelura qđ
cantatꝰ: qdđ latine int̃ptatur ut nostis lauda¬
te dñm. Iaõ illuã tempꝰ ante resurt̾onem: hoc
tempꝰ pꝰ resurrectionẽ añi ẽ. Quo ficiura signi¬
ficat᷑ uita futura: quã ũdum tenemꝰ: quia qđ
significamꝰ pꝰ resurrectionem dñi: tenebimꝰ

Expanded text:
nc alterum quod tunc erit in securitate et exsultatione perpetua, instituta est nobis etiam celebratio duorum temporum, ante Pascha, et post Pascha. Illud quod est ante Pascha, significat tribulationem in qua modo sumus: quod vero nunc agimus post Pascha, significat beatitudinem in qua postea erimus. Ante Pascha ergo quod celebramus, hoc et agimus: post Pascha autem quod celebramus, significamus quod nondum tenemus. Propterea illud tempus in jejuniis et orationibus exercemus; hoc vero tempus relaxatis jejuniis in laudibus agimus. Hoc est enim, «Alleluia,» quod cantamus; quod latine interpretatur, ut nostis, Laudate Dominum. Ideo illud tempus ante resurrectionem, hoc tempus post resurrectionem Domini est. Quo tempore significatur vita futura, quam nondum tenemus; quia quod sig
Abbreviated transcription (Latin):
editatio p̃sentis uitȩ nr̃ȩ. in
laude dĩ ẽẽ debet: qͥa exul¬
tatio sempit̃ne future
nr̃ȩ uite. laus dĩ erit. Et
nemo potest idonetis fie¬
ri future uite: qui ñ se¬
mͦ ad illam exercuerit. Modo gͦ laudantus
misit in spe: gaud̃emꝰ. quia tam̃ ñdũ ha¬
bemꝰ. in desidio gemimꝰ. Bonũ ẽ nob̃ ꝑse.¬
uerare in defidtio: ãonec ueniat qdđ ꝑmis

Expanded text:
editatio praesentis vitae nostrae in laude Dei esse debet: quia exsultatio sempiterna futurae nostrae vitae, laus Dei erit; et nemo potest idoneus fieri futurae vitae, qui non se ad illam modo exercuerit. Modo ergo laudamus misit, in spe gaudemus: quia tamen nondum habemus, in desiderio gemimus. Bonum est nobis perseverare in desiderio donec ven
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis: & eret tͥ salubris uebula. quam sicut¬
cinerẽ spargit. as. Tu ipse es. adhuc nebula es: sed
uelud ciis. Adhuc enim penitentes uoltͣtant᷑ in ci¬
uere fãs mei: tanquam similes se constantes.
Dicentes dõ suo: ciums sum. Dixit enum quedã
scriptura. Despexi memnet ipsum & distabui:
& estiaui me t̃ram & cinerem. Hȩc ẽ humili

Expanded text:
visionis; et erit tibi salubris nebula quam sicutvisionis; et erit tibi salubris nebula quam sicutcinerem spargit Deus. Tu ipse es adhuc nebula, sed velut cinis. Adhuc enim poenitentes volulantur in cinere, fratres mei, tanquam similes se contestantes, dicentes Deo suo: «Cinis sum.» Dixit enim quaedam Scriptura: «Despexi meipsum et distabui, et aestimavi me terram et cinerem» . Haec est humil