comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. & inirenisti eos mendaces & pa¬
centiam habes. & sustinusti eos ꝓpt̾
nonren meum de non defecisti. Qđ
si deangelo superioꝵ cęloꝵ & ñ de p̃¬
positis aeccłae uellet intelligi non
consequenter diceret. sed habeo aduer¬
sum te quod caritatẽ tuam primam
reliquisti. memor esto itaꝙ unde ex¬
cideris & age pęnitentiam. & prima
opera fac. Sin autẽ uenio tibi & mo¬
uebo candelabrũ tuum deloco suo
nisi penitentiam egeris. Hoc fuperi¬
orib Angelis dici non potest. qui ꝑpe¬
tuam retinent caritatem. Vnde
qui defecerunt & lapsi sunt. diabolus
est & angeli eius. Eirgo primã cari¬
tatẽ dicit quia sustinuit pseudo apłas
& faciat priora opera sua. & obiciunt᷑
nobis erimina maloꝵ hominũ ñ nr̃a
sed altena. & ipsa partim in cognita.
quasi & iam uera & prȩfentia uideri¬
mus. & zizaniis propter frumenta
parcentes. pro unitate toleramus. Non
solum nulla rep̾hensione. sed etiam
non parua laude dignos diceret. qui¬

Expanded text:
sunt, et inuenisti eos mendaces et patientiam habes et sustinuisti eos propter nomen meum et non defecisti. quod si de angelo superiorum caelorum et non de praepositis ecclesiae uellet intellegi, non consequenter diceret: Sed habeo aduersum te, quod caritatem tuam primam reliquisti. memor esto itaque, unde excideris, et age paenitentiam et prima opera fac; sin autem, uenio tibi et mouebo candelabrum tuum de loco suo, nisi paenitentiam egeris. hoc superioribus angelis dici non potest, qui perpetuam retinent caritatem, unde qui defecerunt et lapsi sunt, diabolus est et angeli eius. ergo primam caritatem dicit, quia sustinuit pseudoapostol faciat priora opera sua. et obiciuntur nobis crimina malorum hominum, non nostra sed aliena et ipsa partim incognita. quae si etiam uera et praesentia uideremus et zizaniis propter frumenta parcentes pro unitate toleraremus, non solum nulla reprehensione sed etiam non parua laude nos dignos diceret, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum templa idola luci. & siquid huiꝰ
modi data potestate uertuntur. quauis
mantfestũ ẽ. eũ idagimꝰ non ea nos hono¬
rare sed potius detestari. Ideo tamen
inusus nr̃os priuatos dum taxat & pro¬
prios non debemus inde aliquid supera¬
re. ut appareat nos pretate ista destrue¬
re non auaricia. C um uero inusus
cominunes non proprios ac priuatos.
irel inhonorem dĩ ueri conuertuntur.
hoc de illa fit quod de ipsis hominib eũ
ex sacribegis & impus ⁊nirerã religionẽ
mutantur. Hoc ds̃ intelligitur docuisse
illis testimoniis quȩ ipse posuisti. cum
delito alienoꝵ deoꝵ iussit ligna adholo¬
caustũ adhiberi. & de hrericho ut omne
aurũ & argentũ & aeramientũ uiferre¬
tur intdresauros dñi. Qua propter¬
etiam illud quod indeuteronomo scrip¬
tũ est non concupisces argentũ uel aurũ
illoꝵ. nec accipies inde tibi ne excedas
propter illud qm̃ abhominatio ẽ. dño
dõ tuo & non conferes ex sacramento

Expanded text:
et cum templa, idola, luci et si quid huius et cum templa, idola, luci et si quid huius modi data potestate euertuntur, quamuis manifestum est, cum id agimus, non ea nos honorare, sed potius detestari, ideo tamen in usus nostros priuatos dum taxat et proprios non debemus inde aliquid usurpare, ut appareat nos pietate ista destruere, non auaritia. cum uero in usus communes, non proprios ac priuatos, uel in honorem dei ueri conuertuntur, hoc de illis fit, quod de ipsis hominibus, cum ex sacrilegis et impiis in ueram religionem mutantur. hoc deus intellegitur docuisse illis testimoniis, quae ipse posuisti, cum de luco alienorum deorum iussit ligna ad holocaustum adhiberi et de Hiericho, ut omne aurum, argentum et aeramentum inferretur in thesauros domietiam illud quod in Deuteronomio scriptum est: Non concupisces argentum vel aurum illorum, nec accipies inde tibi, ne excedas propter illud: quoniam abominatio est Domino Deo tuo: et non conferes exsecramentum
Abbreviated transcription (Latin):
acceperis uel ei responderis. & forte
ego tuam non acceperim nescio.
Nunc interim peto adhȩc responde¬
re ne graueris quod tibi uidetur. Sed
nolite in alias tollere questiones. Hinc
enĩ caput ẽ. ordinatissime in quisicio.¬
nif cur schisma factũ sit. Nam oe
terrenȩ potestates cũ schismaticos
ꝑ secuntur ea regula se defendunt qua
dicit apłs. qui resistit potestati dei
ordinationi resistit. Qui autẽ resis¬
tunt. ipsi sibi iudiciũ adquirunt.

Expanded text:
acceperis uel ei responderis et forte acceperis uel ei responderis et forte ego tuam non acceperim, nescio. nunc interim peto, ad haec respondere ne graueris, quod tibi uidetur. sed noli te in alias tollere quaestiones; hinc enim caput est ordinatissimae inquisitionis, cur schisma factum sit Nam et terrenae potestates cum schismaticos persequuntur. ea regula se defendunt, qua dicit apostolus: Qui resistit potestati, dei ordinationi resistit; qui autem resistunt, ipsi sibi iudicium ad
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o edificatarũ. aut nosse potuit.
aut dampnari auobis meruit quia
non potuit. & tamen eis ñ cõmuniea¬
tis & dicitis ñ ẽẽ. xp̃ianos & eos rebap¬
tizare conamini. Quid dicam quid
querar aut quid exclamem si cum
homine cordato loquor indignatio¬
nis huius aculeos tecũ. partici ponã
uides ꝓfecto quȩ dicerẽ si uellẽ dice.¬
re. An forte fecerunt inter se ma¬
iores ur̃i conciliũ & dampnauerunt
prȩter se totũ orbem xp̃ianum:
Ita ne adhoc ꝑducta ẽ. rerũ existi.¬
matio. ut concilium maximianen¬
sium qui de ur̃a p̾cisione p̾cisi funt
quia uobis conparati paucissimi st̃.
non ualeat aduersus uos & ur̃m con¬
cilium uabeat aduersus gentes. here¬
ditatẽ xp̃i & possessione̾ eius termi¬
nos terrȩ. Minor si hab&e incorpore
sanguinẽ qui de hac re non erubescit:
Rescribat ista queso. A non nullis enĩ
quib ñ potui ñ credere audiui te re¬
scripturum si tibi scriberem. Iam etĩa
pridem misi unam epłam. quã utrũ

Expanded text:
o aedificatarum aut nosse potuit aut damnari a uobis meruit, quia non potuit? et tamen eis non communicatis et dicitis non esse Christianos et eos rebaptizare conamini. quid dicam? quid querar? aut quid exclamem? si cum homine cordato loquor, indignationis huius aculeos tecum participo; nam uides profecto, quae dicerem, si uellem dicere. An forte fecerunt inter se maiores uestri concilium et damnauerunt praeter se totum orbem Christianum? itane ad hoc perducta est rerum existimatio, ut concilium Maximianensium, qui de uestra praecisione praecisi sunt, quia uobis comparati paucissimi sunt, non ualeat aduersus uos et uestrum concilium ualeat aduersus gentes hereditatem Christi et possessionem eius terminos terrae? miror, si habet in corpore sanguinem, qui de hac re non erubescit. rescribe ad ista, quaeso; a nonnullis enim, quibus non potui non credere, audiui te rescripturum, si tibi scriberem. iam etiam pridem misi unam epistulam, quam utrum
Abbreviated transcription (Latin):
collectione quid ageretur. illud uehȩm̃t᷑
instabant. ut nihil ageretur. Quare hoc:
Nisi quia causam suam malam serebant
& facillime se posse uinci si ageretur du¬
bitare non poterant. Ipse ergo animꝰ eoꝵ
quo timebant ne causa ageretur. iam
uictos eos eẽ. monstrabat. Si eñi extor¬
querent quod uobebant ut iam collacio
ipsa non fueret. nec disputationib nr̃is
ueritas apperiret. redeuntes ahartagine
quid tiobis erant responsuri quid de¬
monstraturi : Eredo ꝓlaturi erant
gesta & dicturi uobis. Nos instabamus
ut causa non ageretur. illi instabant ut
ageretur. Uos expectatis uidere quod ge¬
rimus. ecce legite tibi eos uicimus ut
nihil ageremus. Forte & uos responde¬
ritis. si cor haberetis. Nihil ergo acturi
ut quid istis uel potius qui nihil egistis
ut redistis: Deniq postea quã ñ potuert̃
efficere quod conati sunt idẽ. ut causa
non ageretur. ipsa actio demonstrauit
quid timuerint quando inomnib uicti

Expanded text:
collectione quid ageretur, illi uehementer collectione quid ageretur, illi uehementer instabant, ut nihil ageretur. qua re hoc, nisi quia causam suam malam sciebant et facillime se posse uinci, si ageretur, dubitare non poterant? ipse ergo animus eorum, quo timebant, ne causa ageretur, iam uictos eos esse monstrabat. si enim extorquerent, quod uolebant, ut iam conlatio ipsa non fieret, nec disputationibus nostris ueritas appareret, redeuntes a Carthagine quid uobis erant responsuri? quid demonstraturi? credo, prolaturi erant gesta et dicturi uut causa non ageretur, illi instabant ut ageretur. Vos exspectatis videre quid egerimus: ecce legite ubi eos vicimus, ut nihil ageremus. Forte et vos responderetis, si cor haberetis: Nihil ergo acturi, utquid istis? vel potius qui nihil egistis, utquid redistis? 4. Denique posteaquam non potuerunt efficere quod conati sunt, id est ut causa non ageretur, ipsa actio demonstrauit, quid timuerint, quando in omnibus uicti
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliquis nr̃m se dixisse aliquid causa¬
retur quod non fuisset exceptũ. Huic
tantȩ diligentiȩ etiam illud est additũ
ut & nos & ipsi quẽ ad modũ ipse iudex
uerbis nr̃is subscriberemꝰ. ne quisquam
diceret in illis gestis aliquid uel postea
fuisse corruptum. Cum enim adhue
uiuentib eis qui subscripseruat in notue¬
rint eadem gesta omnib locis in quibus
oportet ut innotescant. sic etiam ad
posteros confirmata ueritas ꝑdurauit.
Nolite ergo esse uigrati tantȩ misłiae
trata ẽ. Nulla excusacio iam remansit
Nimium dura nimiũ diabolica corda sĩ
hominum. quȩ adhue tantę manifestatio¬
ni ueritatis obsistunt. Ecce ep̃i partis uis
loquerentur conati sunt quantũ potuert̃
ut omnino ipsa causa non ageretur. Prop¬
ar qͥuam tantus numerus ep̃oꝵ utriusq
pirtis de uniuersa affrica & de tam lon¬
nquis locis hartaginẽ uenerat. Et cũ
om̃is anina suspensa expectaret intanta

Expanded text:
ne aliquis nostrum se dixisse aliquid causane aliquis nostrum se dixisse aliquid causaretur, quod non fuisset exceptum. huic tantae diligentiae etiam illud est additum, ut et nos et ipsi quem ad modum ipse iudex uerbis nostris subscriberemus, ne quisquam diceret in illis gestis aliquid uel postea fuisse corruptum. cum enim adhuc uiuentibus eis, qui subscripserunt, innotuerint eadem gesta omnibus locis, in quibus oportet ut innotescant, sic etiam ad posteros confirmata ueritas perdurabit. nolite ergo esse ingrati tantae misericotrata est; nulla excusatio iam remansit; nimium dura, nimium diabolica corda sunt hominum, quae adhuc tantae manifestationi ueritatis obsistunt. Ecce episcopi partis loquerentur, conati sunt, quantum potuerunt, ut omnino ipsa causa non ageretur, propter quam tantus numerus episcoporum utriusque partis de uniuersa Africa et de tam longinquis locis Carthaginem uenerat. et cum omnis anima suspensa expectaret, in tanta
Abbreviated transcription (Latin):
tes eñ abeartagine redeunte fusse de functũ.
De quo mendacio exire oninino mininte
potuerunt. Ecce quib oreditis uel de anr¬
tiqua traditione uel de cognitoris corrupto¬
ne qui mandatũ suũ ubi nobis obiteqs
crimen traditionis non potuert̃ conserbi¬
re sine crimine falsitatis. Proinde quȩ
maxime necessaria credimus. his litteris
tamqrũã breuiario collecta inseruimus
ne forte admagna gestoꝵ uolumina un
peruenire non facile poffitis. uel ea legi
& indignum esse dicebant. inunu̾ con¬
uenimus. E lecti sunt ex nobis & exip¬
sis septẽ hinc & septẽ inde. qui pro cau¬
sa omniũ loquerentur. Eilecti sunt
alii septẽ hinc & septẽ ⁊ule cum quib
ubi opus erat consilium pertractarent
Electi funt quattuor hinc & quattuor
inde qui gestis conscribendis custodes
essent. nr infalsatũ aliquid ab aliquo
diceretitr. Dati sunt etiam a nobis & ab
cum exceptorib uidicis alternarent.

Expanded text:
tes eum a Carthagine redeuntem fuisse defunctum; tes eum a Carthagine redeuntem fuisse defunctum; de quo mendacio exire omnino minime potuerunt. ecce quibus creditis uel de antiqua traditione uel de cognitoris corruptione, qui mandatum suum, ubi nobis obiecerunt crimen traditionis, non potuerunt conscribere sine crimine falsitatis. proinde, quae maxime necessaria credidimus, his litteris tamquam breuiario collecta inseruimus, ne forte ad magna gestorum uolumina uel peruenire non facile possitis uel ea legereet indignum esse dicebant, in unum conuenimus. electi sunt ex nobis et ex ipsis septem hinc et septem inde, qui pro causa omnium loquerentur. electi sunt alii septem hinc et septem inde, cum quibus, ubi opus erat, consilium pertractarent. electi sunt quattuor hinc et quattuor inde, qui gestis conscribendis custodes essent, ne infalsatum aliquid ab aliquo diceretur. dati sunt etiam a nobis et ab cum exceptoribus iudicis alternarent,
Abbreviated transcription (Latin):
ista facile credere. propterea multos ur̃m
adhoc nolle adquiescere ueritati. placuit
nobis cogente dñi caritate ex concilio nr̃o
hȩc aduos scripta dirigere. quib primitꝰ
ammonerẽ in illos uobis uictos atq con¬
uictos. hȩc mendacia iactare qui etiam
in suo mandato quod pro illa collatione
fecerunt. & suis nominib atq subscriptio.¬
nib firmauerunt nos illic traditores &
persecutores suos esse dicentes. In falsita¬
te atq mendacio manifestissimo detecti
atq conuicti sunt. ita ut uolentes glo¬
riari de multitudine corpiscopoꝵ suoꝵ.
inter aliquoꝵ absentiũ nomina etiam
mortui nomen insererent. & cũ quęrere¬
tur ubi esset fubita perturbacione cęxati.
ipsi eum confiterentur initinere de fecisse.
& cũ in terrogarentur quomodo potuerit
apud kartagine̾ subseribi qui initinere
iam defecerat. uehementius perturbati.
alio mendatio se obligauerunt. responden¬

Expanded text:
ista facile credere ac propterea multos uestrum ista facile credere ac propterea multos uestrum adhuc nolle adquiescere ueritati, placuit nobis cogente domini caritate ex concilio nostro haec ad uos scripta dirigere, quibus primitus admoneremini illos uobis uictos atque conuictos haec mendacia iactare. qui etiam in suo mandato, quod pro ipsa conlatione fecerunt et suis nominibus atque subscriptionibus firmauerunt nos illic traditores et persecutores suos esse dicentes, in falsitate atque mendacio manifestissimo detecti atque conuicti sunt, ita ut uolentes gloriari de multitudine coepiscoporum suorum inter aliquorum absentium nomina etiam mortui nomen insererent et, cum quaereretur, ubi esset, subita perturbatione caecati ipsi eum confiterentur in itinere defecisse. et cum interrogarentur, quo modo potuerit apud Carthaginem subscribere, si in itinere iam defecerat, uehementius perturbati alio mendacio se obligauerunt responden
Abbreviated transcription (Latin):
ri tu uideris & uelle accidit. Nam uolo
me declinationis huius gnarum facias.
Cũ enĩ adiungo uerba similia incercior
fio. Nam ita ẽ. cupio ut fugio. ut sapio
ut iacio. ut capio. sed utrũ fugiri an fugi
utrũ sapiri an sapi. sit modus infinitus
ignoro. Possem attendere iaci & capi ni ue¬
rerer ne me caperet. & pro ludibrio iace¬
ret quo ttellet. Qui iactũ & captũ aliud
fugitum cupitũ sapitũ esse conuinceret.
Quȩ item tria utrum penultima longa
& inflexa angraui breuiq ꝓnuntianda
sint similiter nescio. Prouocauerim te
adepistolam longiorem. peto ut paulo
diutius te legam. Nam non quęso tan¬
tum dicere. quantum uoluptas ẽ. legere
tinus. AuRELIUS. in nocentius.
maximitros ortatus. auouStinus.
donatos. Et epteri ep̃i. pe con ei¬
Lio ⁊ ertensi. aooonatistas.
um inauribus nr̃is fama crebres¬
ceret. hoc uobis urõs epõs dicere
cognitorẽ prȩmio fuisse corruptũ. ut
contra eos sententia proferretur. Uos autẽ

Expanded text:
ri? tu uideris. et belle accidit. nam uolo ri? tu uideris. et belle accidit. nam uolo me declinationis huius gnarum facias. cum enim adiungo uerba similia, incertior fio. nam ita est cupio ut fugio, ut sapio, ut iacio, ut capio; sed utrum fugiri an fugi, utrum sapiri an sapi sit modus infinitus, ignoro. possem adtendere iaci et capi, ni uererer, ne me caperet et pro ludibrio iaceret, quo uellet, qui iactum et captum aliud, aliud fugitum, cupitum, sapitum esse conuinceret. quae item tria utrum paenultima longa et inflexa, an graui breuique pronuntianda sint, similiter nescio. prouocauerim te ad epistulam longiorem; peto, ut paulo diutius te legam. nam -non queo tantum dicere, quantum uolupe est legere TINUMAXIMINUS, OPTATUS, AUGUSTINUS, DONATUS ET CETERI EPI- SCOPI DE CONCILIO ZERTENSI AD DONATISTAS. Cum in auribus nostris fama crebresceret hoc uobis uestros episcopos dicere, cognitorem praemio fuisse corruptum, ut contra eos sententia proferretur, uos autem
Abbreviated transcription (Latin):
mescio qua consurtudine maloꝵ territam᷑
atq titubamus. Postremo etiam si moritur
animus quod nullo modo fieri posse uideo
non esse tamen beatã uit᷑a inlȩtitiam
sensibilium. hoc ocio satis satis exploratu ẽ.
his reb fortasse atq talib nebridio meo
si non beatus. at certe quasi beatus uideor.
Videar & mihi quid inde ꝑdo. aut cur
parcam bone opinioni : Haec mihi dixi.
deinde oraui ut solebã atq dormiui.
hec placuit scribere tibi Delectat eñĩ
me quod mihi gr̃asagis. sed nihil te. quod
inbuccam uenerit cȩbem. & gaudeo qr
sic tibi placeo. Apud quẽ igitur liben¬
tius ineptia quã ciu displicere ñ possũ.
At si inpotestate fortune est. ut hominẽ
amet homo. uide qũa beatus sim qui
defortintis tam multũ gaudeo & talia
bona fateor desidero mihi ubertim ad¬
crescere. Fortunȩ autẽ bona urrissimi
sapientes quos solos beatos fas ẽ. uocari
nec timeri uoluerunt. nec cupi. an cupi¬

Expanded text:
nescio qua consuetudine malorum territamur nescio qua consuetudine malorum territamur atque titubamus. postremo etiam si moritur animus, quod nullo modo fieri posse uideo, non esse tamen beatam uitam in laetitia sensibilium hoc otio satis exploratum est. his rebus fortasse atque talibus Nebridio meo si non beatus, at certe quasi beatus uideor. uidear et mihi; quid inde perdo aut cur parcam bonae opinioni? haec mihi dixi; deinde oraui, ut solebam, atque dormiui. Haec placuit scribere tibi. delectat enim me, quod mihi gratias agis, si nihil te, quod in buccam uenerit, celem, et gaudeo, quia sic tibi placeo. apud quem igitur libentius ineptiam, quam cui displicere non possum? at si in potestate fortunae est, ut hominem amet homo, uide quam beatus sim, qui de fortuitis tam multum gaudeo et talia bona, fateor, desidero mihi ubertim adcrescere. fortunae autem bona uerissimi sapientes, quos solos beatos fas est uocari, nec timeri uoluerunt nec cupi — an cupi
Abbreviated transcription (Latin):
soleo & ea nimis oblectari unde constamꝰ
& animo & corpore. quid horũ melius
uidelicet animus qui laudatur incorpo¬
re nihil aliud uideo quã pulchritudinẽ.
Quid est corporis pulchritudo. congruen.¬
ta parcium eũ quadam coloris suauitate.
haec forma tibi uera melior an ubi falsa
quis dubitet. & tibi uera est esse meliorẽ
Obi ergo uera ẽ. inanimo scilicet. Animꝰ
igitur magis amandus quam corpus.
Sed inqua parte animi ẽ. ista ueritas.
inmente atq intelligentia. Quid huie
aduersatur sensus. Resistendum ergo
sensib totis animi uirib liquet. Quid
si sensibilia nimiũ delectant. fiat ut ñ
delectent. Unde fit consuetudine his
carendi appetendiq meliora. Quid si¬
non moritur animus : Eirgo moritur
ueritas. Aut non ẽ. intelligentia urritas.
aut intelligentia non ẽ. inanimo. aut
potest mori aliquid in mortabe est.
Nilil autẽ hoꝵ fieri posse soli loguia nr̃a
iam continent. satisq persuasũ ẽ. Sed

Expanded text:
soleo et ea me nimis oblectare? Unde constamus?. soleo et ea me nimis oblectare? Unde constamus?. ex animo et corpore. quid horum melius? uidelicet animus. quid laudatur in corpore? nihil aliud uideo quam pulchritudinem. quid est corporis pulchritudo? congruentia partium cum quadam coloris suauitate. haec forma ubi uera melior, an ubi falsa? quis dubitet, ubi uera est, esse meliorem? ubi ergo uera est? in animo scilicet. animus igitur magis amandus quam corpus. sed in qua parte animi. est ista ueritas? in mente atque intellegentia. quid huic aduersatur? sensus. resistendum ergo sensibus totis animi uiribus liquet. quid si sensibilia nimium delectant? fiat, ut non delectent. unde fit? consuetudine his carendi appetendique meliora. quid si moritur animus? ergo moritur ueritas aut non est intellegentia ueritas aut intellegentia non est in animo aut potest mori aliquid, in quo aliquid inmortale est. nihil autem horum fieri posse Soliloquia nostra iam continent satisque persuasum est; sed
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid esse questio esset. Unũ illud
multum mouebat quod infinite corpora
secarentur. eui fortasse responsũ ẽ. de uico
contraria intelligibilis mimeri. Sed expec¬
ta uideamus quid sit hoc nescio quid qđ
suggeritur menti. Certe sensibilis mun¬
dus. nescio cuuis intelligibilis imago esse
dicitur. Mirũ ẽ. autẽ quod in imaginibus
uidemus quȩ specula referunt. Nã gũauiᷤ
ingentia specula sunt. non reddunt ma¬
iores imagines quã sunt corpora etiam
breuissima obiecta sunt. In paruis autẽ
speculis sicut inpupillis oculoꝵ. & si mag¬
na facres esse opponat. breuissima imago
promodo speculi formatur. Ergo &
imagines corpoꝵ minui licet si specula
minuuntur. augeri si augeantur ñ licet
Hic profecto aliquid latet. sed nunc dor¬
miendum est. Neq enim nebridio beatus
querendo uideor. sed fortasse aliquid inue.¬
niendo. Id autẽ aliquid quidẽ. an illa ra¬
ciotinatio eui tamqũa unicȩ meȩ blandiri

Expanded text:
quicquid esset, quaestio esset. unum illud quicquid esset, quaestio esset. unum illud multum mouebat, quod infinite corpora secarentur, cui fortasse responsum est de ui contraria intellegibilis numeri. Sed expecta; uideamus, quid sit hoc nescio quid, quod suggeritur menti. certe sensibilis mundus nescio cuius intellegibilis imago esse dicitur. mirum est autem, quod in imaginibus uidemus, quas specula referunt; nam quamuis ingentia specula sint, non reddunt maiores imagines, quam sunt corpora etiam breuissima obiecta. in paruis autem specillis sicut in pupillis oculorum etsi magna facies sese opponat, breuissima imago pro modo speculi formatur. ergo et imagines corporum minui licet, si specula minuantur; augeri, si augeantur, non licet. hic profecto aliquid latet. sed nunc dormiendum est. neque enim Nebridio beatus quaerendo uideor, sed fortasse aliquid inueniendo. id autem aliquid quid est? an illa ratiocinatio, cui tamquam unicae meae blandiri
Abbreviated transcription (Latin):
simȩ habet magnanimũ. ut qm̃ numerus
ille intelligibilis infinite crescit ñ tamen
infinite minuitur. Nam non eũ licet
ultra monadem resoluere contra sensibibꝰ.
Nam quid est aliud sensibilis nuimeries. nes
corporeoꝵ uel corpoꝵ quantitas: Minui
quidem infinite. sed infinite crescere i¬
queat. Eit ideo fortasse merito phyloso.¬
ph inreb intelligibilib diuitias pomans.
lisensibilib egestatẽ. quid eñĩ erimnosius
quã minus. atq minus semper posse fieri :
Quid dicitis quã crescere quantum uelis.
e quo uelis. redire cum ttelis quousq
aelis & hoc multũ amare quod minui
non potest. Quisquis namq intelligit
istos numeros. nihil amat ut monadem.
nee mirũ cũ ꝑeam fiat ut cetert ament᷑.
Sed tamen cur tantus ẽ. mundus. poterat
enim esse uel maior utel breuior nescio.
tale est enim & curhodoco poeius quam
illo. nec inea re debet esse questio. ubi

Expanded text:
sime, habet magnam uim, ut, quoniam numerus sime, habet magnam uim, ut, quoniam numerus ille intellegibilis infinite crescit, non tamen infinite minuitur — nam non eum licet ultra monadem resoluere —, contra sensibilis- — nam quid est aliud sensibilis numerus nisi corporeorum uel corporum quantitas? — minui quidem infinite, sed infinite crescere nequeat. et ideo fortasse merito philosophi in rebus intellegibilibus diuitias ponunt, in sensibilibus egestatem. quid enim aerumnosius quam minus atque minus semper posse fieri? quid ditius quam crescere, quantum uelis, ire, quo uelis, redire, cum uelis, quousque uelis, et hoc multum amare, quod minui non potest? quisquis namque intellegit istos numeros, nihil sic amat ut monadem; nec mirum, cum per eam fiat, ut ceteri amentur. sed tamen cur tantus est mundus? poterat enim esse uel maior uel breuior. nescio; tale est enim. et cur hoc loco potius quam illo? nec in ea re debet esse quaestio: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
me appellaret quã beatũ. Cito ergo sum¬
mũ nomen effudit inme uec sibi aliquid
reseruauit quod de me lȩtior asseueret.
Cide lȩtitia quid faciat. sed ubi ẽ. ista bea¬
ta uita ubi ubi nam: O siipsa esset repal¬
leret qtamosepicuri: O si ipsa esset serre
nihil deorsũ esse preter mundũ : Osi ipsi
esset nosse extrema tardius rotari
quã medium. & alia similia quȩ similitr
nouimus. Nunc uero quomodo trel qui¬
liscũq beatus sum qui nescio cur tantus¬
sit mundus cũ rationes figurarũ ꝑ quasẽ
nihil ꝓhibeant esse quanto quis uoluere
ampliorem aut non mihi diceretur immo
non cogeremur confiteri corpora in infim¬
tum secari. ut acerta uelut uas in quantita¬
tẽ certam certus corpusculoꝵ numerus
surgeret. Quare cũ corpus nullũ esse m¬
nimũ sinitur. quo pacto ẽẽ. finamus am.¬
plissimũ quo amplius ẽẽ posset. nisi fora
illud quod aliquando alypio dixi. occultas¬

Expanded text:
me appellaret, quam beatum. cito ergo summe appellaret, quam beatum. cito ergo summum- nomen effudit in me + nec sibi aliquid reseruauit, quod de me laetior adseueret. uide, laetitia quid faciat. Sed ubi est ista beata uita? ubi? ubinam? o si ipsa esset repellere atomos Epicuri! o si ipsa esset scire nihil deorsum esse praeter mundum! o si ipsa esset nosse extrema sphaerae tardius rotari quam medium! et alia similia, quae similiter nouimus. nunc uero quomodo uel qualiscumque beatus sum, qui nescio. cur tantus mundus sit, cum rationes figurarum, per quas est, nihil prohibeant esse, quanto quis uoluerit, ampliorem? aut non mihi diceretur, immo non cogeremur confiteri corpora in infinitum secari, ut a certa uelut basi in quantitatem certam certus corpusculorum numerus surgeret? quare cum corpus nullum esse minimum sinitur, quo pacto esse sinamus amplissimum, quo amplius esse non posset, nisi forte illud, $uo3 aliquando Alypio dixi occultis
Abbreviated transcription (Latin):
tuas adlucernam iam cenatus. proxime
erat cubatio. sed non ita etiam dormi.¬
tio. quippe diu mecũ inlecto situs cogi.¬
taui ato has loquelas habui. angustinus
ipse cũ augustino. Nonnie ueruꝰ ẽ. quod
nebridio placet beatos nos eẽ. non utiq
Nam stultus adhuc esse nec ipse audet
negare. quid si etiam stultis beata uita
contingit durũ. quia si uero parua uel
alia miseria sit quã ipsa stultia. Onde
ergo illi uisum ẽ an lectis illis libellis etũ
sapientem me ausus est credere. Non us
adeo temeraria ẽ. letitia gestiens. p̃sentis
hominis cuius quanti ponderis considera¬
tio sit bene nouimus. Illud igiur est.
Seribit quod nobis putauit dulcissimũ
fore. quia & illi dulce factũ ẽ. quicquid
posuimus in illis litteris & seripsit gau¬
dens nec eurauit quid cõmittendũ gau¬
denti calamo esset. Quid si soli loquu
legisset. lȩtaretur multo exundantius
nec tamen reperiret plus aliquid quod

Expanded text:
tuas ad lucernam iam cenatus; proxime tuas ad lucernam iam cenatus; proxime erat cubitio, sed non ita etiam dormitio; quippe diu mecum in lecto situs cogitaui atque has loquelas habui Augustinus ipse cum Augustino: Nonne uerum est, quod Nebridio placet, beatos nos esse? non utique; nam stultos adhuc esse nec ipse audet negare. quid, si etiam stultis beata uita contingit? durum! quasi uero parua uel alia ulla miseria sit quam ipsa stultitia. unde ergo illi uisum est? an lectis illis libellis etiam sapientem me ausus est credere? non usque adeo temeraria est laetitia gestiens praesertim hominis, cuius quanti ponderis consideratio sit, bene nouimus. illud igitur est: scripsit, quod nobis putauit dulcissimum fore, quia et illi dulce factum est, quicquid posuimus in illis litteris, et scripsit gaudens nec curauit, quid committendum gaudenti calamo esset. quid? si Soliloquia legisset? laetaretur multo exundantius nec tamen reperiret plus aliquid, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sed utilis dictis illa dici non posse intel¬
ligatur. uerũ iam ut arbitror modũ
excessit epistola mea. cum per tuam
meam monueris breuiter scribere.
Sed quia institutione ueterũ te excu¬
sare dignatits es. non tibi absurdus uride¬
bor. si modo quarũdam epistolarum
ciceronis. quia eius quoq inlitreris tui
nrencionẽ fecisti non te pigeat recor¬
ebridio augustinus. Utrum¬
nescio quo ut ita dicam blandi¬
loquio tuo factũ putem. An uere ita
se res habeat incertũ apud me est. Nã
repente accidit. nec satis deliberatũ ẽ.
quatenus debeat commitai fidei expec¬
tas quid istuc sit quid censes prope
persuasti mihi non quidẽ beatũ esse
me. Nam id solius sapientis predium ẽ.
Sed certe quasi beatũ ut dicimus homi.¬
nem quasi hominẽ in cõparatione ho¬
minis illius que̾ plato nouerat. aut
quasi rotunde quasi quadra ea quae
uidemus. cum longe ab eis absint quȩ
paucoꝵ animus uidet. Legi eñĩ litteras

Expanded text:
—, sed ut illis dictis illa dici non posse intel—, sed ut illis dictis illa dici non posse intellegatur. uerum iam, ut arbitror, modum excessit epistula mea, cum per tuam me admonueris breuitesed quia institutione veterum te excusare dignatus es, non tibi absurdus videbor, si modum quarumdam epistolarum Ciceronis, quia ejus quoque in litteris tuis mentionem fecisti, non te pigeat recorEBRIDIO AUGUSTINUS. Utrumnescio quo, ut ita dicam, blandiloquio tuo factum putem, an uere ita se res habeat, incertum apud me est. nam repente accidit nec satis deliberatum est, quatenus debeat committi fidei. expectas, quid istuc sit. quid censes? prope persuasisti mihi non quidem beatum esse me, nam id solius sapientis praedium est, sed certe quasi beatum, ut dicimus hominem quasi hominem in comparatione hominis illius, quem Plato nouerat, aut quasi rotunda et quasi quadra ea, quae uidemus, cum longe ab eis absint, quae paucorum animus uidet. legi enim litteras
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ illam finceritatẽq uenimus qua
uidere possimus quod dici non posse
uideamus. Nam libello quẽ dignatus
es mittere si mihi fit ocium facultasq
tribuatur ad singula respondere. arbi¬
tror te cogniturũ. tantominus quemo
uestiri lumine ueritatis. quantomagis
sibi uidetur nudam depromere ueritatẽ.
Quis enĩ ferat ut alia omittã & hoc solũ
interim cõmemorem quod maxime in¬
gemui cũ apostolus paulus dicat. uide¬
mus nunc ꝑspeculũ in enigmate. tunc
autẽ facie ad facrem. Istos iam dicere
omni tegimento rececto nudam se
de promere ueritatẽ. Qui si diceret
nudam uidemus ueritatẽ. nihil ẽẽt cȩciuᷤᷤ
ista arrogantia uisionis. Non autem
dixit uidemus sed depronimus. ut non
solum iam ueritas intentioni mentis
patere. sed etiam potestati lingue sub¬
iacere uideatur. Multa sunt quȩ de
trinitatis i neffabilitate dicantur ut ipsa
non dicatur. alioquin non ẽ. ineffabilis

Expanded text:
tem illam sinceritatemque ueniemus, qua tem illam sinceritatemque ueniemus, qua uidere possimus, quod dici non posse uideamus. Nam libello, quem dignatus es mittere, si mihi sit otium facultasque tribuatur ad singula respondere, arbitror te cogniturum tanto minus quemque uestiri lumine ueritatis, quanto magis sibi uidetur nudam depromere ueritatem. quis enim ferat, ut alia omittam et hoc solum interim commemorem, quod maxime ingemui, cum apostolus Paulus dicat: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, istos iam dicere omni integumento retecto nudam se depromere ueritatem? qui si diceret: \'Nudam uidemus ueritatem>, nihil esset caecius ista arrogantia uisionis; non autem dixit \'uidemus\' sed \'depromimus\', ut non solum iam ueritas intentioni mentis patere sed etiam potestati linguae subiacere uideatur. multa sunt, quae de trinitatis ineffabilitate dicantur, ut ipsa non dicatur — alioquin non est ineffabilis
Abbreviated transcription (Latin):
factus igitur non ẽ. At si factus ñ est.
& tanen filius ẽ. sine dubio natus est.
Quomodo inquis potuit de solo patre
nasci filius arqualis ei dequo natus est.
iam hoc enarrare non possũ. Et cedo
prophetȩ dicenti. generationẽ eius quis
enarrabit. Quod si tu de humana gene¬
ratione qua ꝑ uirginẽ natus ẽ. accipien¬
dũ putas. ipse te discute & in terroga
animã tuam utrũ si ingeneratione hu¬
mana defecit. audeat enarrare diuinam.
Noli ergo inquis dicere aequalẽ. Crur
non dicã quod dixit apostolus. non rapi¬
nã inquit arbitratus est ẽẽ. aequalis dõ.
Et si eñi aequalitatẽ illam non explica¬
uit humanȩ nrente nondũ purgata.
posuit tamen in uerbo quod inre possit
inuenire purgata. Demus itaq opera
mundando cordi nr̃o. ut inde exurgat
actes qua ista uidere ualeamus. Beati
eñi mundi cordes inquit. qui ipsi dm̃
uidebunt. Ita excedentis animalis ho.¬
minis caliginosas ⁊ magines ad serenita¬

Expanded text:
factus igitur non est. at si factus non est factus igitur non est. at si factus non est et tamen filius est, sine dubio natus est. \'Quo modo\'. inquis, \'potuit de solo patre nasci filius aequalis ei. de quo natus est?\' iam hoc enarrare non possum et cedo prophetae dicenti: Generationem eius quis enarrabit? quod si tu de humana generatione, qua per uirginem natus est, accipiendum putas, ipse te discute et interroga animam tuam, utrum, si in generatione humana deficit. audeat enarrare diuinam. \'noli ergo\', inquis, \'dicere aequalem\'. cur non dicam, quod dixit apostolus? non rapinam, inquit, arbitratus est esse se aequalem deo. etsi enim aequalitatem illam non explicauit humanae menti nondum purgatae, posuit tamen in uerbo, quod in re possit inuenire purgata. demus itaque operam mundando cordi nostro, ut inde exsurgat acies, qua ista uidere ualeamus; beati enim mundicordes, inquit, quia ipsi deum uidebunt. ita excedentes animalis hominis caliginosas imagines ad serenita
Abbreviated transcription (Latin):
conplector quod nobis ineuangelio propte.¬
rea pręseminatũ est. non ut hinc conpre¬
henderemus illam diuinitatẽ. sed hinc
ammoneremur non oportere nos de te.¬
meraria conp̾hensione iactare. Si enim
omnia per ipsũ facta sunt. quicquid
non ꝑ ipsũ factũ ẽ. non ẽ. factũ. Ipse
autẽ ꝑse factus non ẽ. Non est igitur
factus & omnia ꝑ ipsũ facta esse ab euan.¬
gelista credere cogimur. Ab eodem
ergo cogimur eũ factũ ẽẽ. non credere.
Item sine ipso factũ ẽ. nihil. ipse ergo nihil
esse. Restat ut fateamur. aut non sine
dicere. Si enĩ ipse se fecit. iam erat ante
quã fieret. Si autẽ ad se faciendũ alteri
a quo factus ẽ. adiutoriũ p̃buit. nihilo
minus ut se adiuuante ipse feret. iam
erat ante quã fieret. Relinquitur itaq
ut sine se factus sit. Quicquid autem
sine illo factũ ẽ nihil est. Aut nihil ẽ.
igitur aut factus non ẽ. sed ñ ẽ. nihil.

Expanded text:
complector. quod nobis in euangelio proptecomplector. quod nobis in euangelio propterea praeseminatum est, non ut hinc comprehenderemus illam diuinitatem, sed ut hinc admoneremur non oportere nos de temeraria comprehensione iactare. si enim omnia per ipsum facta sunt, quicquid non per ipsum factum est, non est factum. ipse autem per se factus non est; non est igitur factus. et omnia per ipsum facta esse ab euangelista credere cogimur; ab eodem ergo cogimur eum factum esse non credere. item, si sine ipso factum est nihil, ipse ergo nihil rilegum est, restat. ut fateamur aut non sine dicere. si enim ipse se fecit, iam erat ante, quam fieret; si autem ad se faciendum alteri, a quo factus est, adiutorium praebuit, nihilo minus, ut se adiuuante ipse fieret. iam erat ante, quam fieret. relinquitur itaque, ut sine se factus sit. quicquid autem sine illo factum est, nihil est. aut nihil est igitur aut factus non est; sed non est nihil,
Abbreviated transcription (Latin):
ila supra cuncta sublimis ab spiritalibus
cogitari possit. nullo autẽ possit effari.
Didere tamen quantũ arbitror facile est.
non eẽ. factũ per quẽ facta funt omnia.
& sine quo factũ ẽ. nihil. Si eñi ꝑseipsũ
factus ẽ. erat ante qu̾a fieret. ut si fueri
per se posset. quod certe tanto absurdius
dicitur quanto uanius cogitatur. si autem
non perfectus est. non est factus omnino
Qm̃ quicquid factũ ẽ. ꝑ ipsũ factũ ẽ.
Omnia enĩ ꝑipsũ facta sunt. & sine ipso
factũ ẽ. nihil. Miror parũ attendi que
tam expresse euangelista uoluit inti¬
mare.tit nemine̾ dissimulare permit.¬
teret. Non enĩ satis fuit dicere omnia
per ipsũ facta sunt. nisi adderet & sine
ipso factũ ẽ. nihil. At ego quamuis
tardus & nondum detersa caligine sau.¬
cium mentis oculũ gerens ad intuendam
patris & filui in cõparabilem ineffabibẽq
prȩserentiam. tamen hoc tota facilitate

Expanded text:
illa supra cuncta sublimis ab spiritalibus illa supra cuncta sublimis ab spiritalibus cogitari possit, a nullo autem possit effari, uidere tamen, quantum arbitror, facile est non esse factum, per quem facta sunt omnia et sine quo factum est nihil. si enim per se ipsum factus est. erat. antequam fieret, ut fieri per se posset, quod certe tanto absurdius dicitur, quanto uanius cogitatur. si autem non per se factus est, non est factus omnino, quoniam, quicquid factum est. per ipsum factum est; omnia enim per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil. Miror parum adtendi. quae tam expresse euangelista uoluit intimare. ut neminem dissimulare permitteret; non enim satis fuit dicere: Omnia per ipsum facta sunt, nisi adderet: Et sine ipso factum est nihil. at ego quamuis tardus et nondum detersa caligine saucium mentis oculum gerens ad intuendam patris et filii incomparabilem ineffabilemque praestantiam tamen hoc tota facilitate
Abbreviated transcription (Latin):
tate curasti. Quanto est ȩgui iusto bo.¬
no animo accipere quod ea quȩ nullo
humano ex uiribus dari possunt ad ño
clõ tibi ut concedantur optaui. Apłs
enĩ inquit non spm̃ huius mundi accepi¬
mus. sed spm̃ qui exdõ ẽ. ut sciamits quȩ
adeo donata sunt nobis. quȩ & loquimur
non indoctis humanȩ sapientiȩ uerbis.
sed docti spũ spiritalib spiritalia conpa.¬
rantes. Animalis autẽ non percipit
quȩ funt sp̃s dĩ. stultitia est enĩ illi ma
gis. Ergo tecũ si freri posset mallem
querere quo usq appellandus sit anima¬
lis homo. ut si eum iam transcendimus
recte fortasse illa quȩ supra humanam
mentẽ atq intelligentiam in cõmutabi¬
liter manent aliqua exparte nos attigisse
gaudeamus. Cauendũ est enĩ ne prop¬
terea uideatur stultũ cũ filiũ patri audimꝰ
aequalem. quia hominẽ animabẽ adhue
agimus de quo dictũ ẽ. quod stultitia sun
illi quȩ sunt sp̃s dĩ qua quã sane maesto

Expanded text:
tate curasti, quanto est aequius te botate curasti, quanto est aequius te bono animo accipere. quod, ea, quae nulla humana ope et uiribus dari possunt, a domino deo tibi ut concedantur, optaui! apostolus enim inquit: Non spiritum huius mundi accepimus sed spiritum, qui ex deo est. ut sciamus, quae a Deo donata sunt nobis; quae et loquimur, non in sapientiae humanae doctis uerbis, sed doctis spiritu, spiritalibus spiritalia conparantes. Animalis autem homo non percipit quae sunt a spiritus Dei; stultitia est enim illi. Tagis ergo tecum, si fieri posset, mallem quaerere, quousque appellandus sit animalis homo, ut, si eum iam transcendimus, recte fortasse illa, quae supra humanam mentem atque intellegentiam incommutabiliter manent, aliqua ex parte nos attigisse gaudeamus. cauendum est enim, ne propterea uideatur stultum, cum filium patri audiamus aequalem, quia hominem animalem adhuc agimus, de quo dictum est, quod stultitia sunt illi, quae sunt spiritus dei. quamquam sane maiestas
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Res enĩ ardua est ut existimo. &
queso te ne inullã contumelię partem
acceperis. quod tibi tantȩ cognitionis mi¬
nus optaui. Uereor enĩ ne opinate scien¬
trȩ prȩ iudicitm si non precepta uera
quae nequaquã ad te mihi arrogaueri.
aut certe bona uota nr̃a quȩ mihi etuã
indocto habere de te licet. Non enim
perite sed amice exhibenda sunt. Re¬
pellat ab aurib tuis pocius quȩ suscense¬
as quod non tibi iam sicut sapienti gratu¬
latus. quam gr̃as agas quod tibi sapientiã
dep̃catus sim. Uerumtamen si ego por¬
tans episcopalis nominis sarcinã libentis¬
sime amplector boni uoluntatẽ tuã. quod
me bonoso & iasoni ut seribis doctisfimis
uiris etiam transmare mittere dignatꝰ
es. ad reportandos ex eoꝵ disputationib
uberes fructus. quod deniq ad detergen¬
das totius erroris caligines. libellus cuiis¬
dam ep̃i ur̃i ingenio &e uirib elabora¬
tũ adnre ꝑferendum sollicita benigni¬

Expanded text:
tas; res enim ardua est. ut existimo. et tas; res enim ardua est. ut existimo. et quaeso te. ne in ullam contumeliae partem acceperis, quod tibi tantae cognitionis munus optaui. uereor enim, ne opinatae scientiae praeiudicium si non praecepta uera, quae nequaquam ad te mihi adrogauerim, at certe bona uota nostra, quae mihi etiam indocto habere de te licet — non enim perite sed amice exhibenda sunt —, repellat ab auribus tuis potiusque mihi suscenseas, quod non tibi iam sicut sapienti gratulatus, quam gratias agas, quod tibi sapientiam deprecatus sim. uerum tamen si ego portans episcopalis nominis sarcinam libentissime amplector beniuolentiam tuam, quod me Bonoso et Iasoni, ut scribis, doctissimis uiris, etiam trans mare mittere dignatus es ad reportandos ex eorum disputationibus uberes fructus, quod denique ad detergendas totius erroris caligines libellum cuiusdam episcopi uestri ingenio et uiribus elaboratum ad me perferendum sollicita be- nigni
Abbreviated transcription (Latin):
cultorib de xp̃o aliquid loqueretir.
Sed obsecro uos si eum non maniter
in mea epistola nominastis. ut non in¬
aniter uobis haec scripserim. Si autẽ
me inridere uoluistis. time te illũ quẽ
prius iudicatũ inrisit superbus orbis¬
pes terrarũ. & nunc iudicẽ subiectus
expectat. Erit enim testis affectus
inuos cordis nrei. per hanc quantum
potui paginam expressus. Erit enĩ¬
testis uobis iniudicio etus. qui creden¬
tes sibi confirmaturus est & incredulos
confusurus. Ds unus & uerus uos ab
omni huius scl̃i uanitate liberatos con¬
uertat ad se dñi predicabibes & dilectissi.¬
omino eximio meritoq hono¬
rabili & desiderabili helpidio
augustinus. Quis nrm esse infide uel
cognitione trinitatis alia questio est.
Gratum sane habeo quod me quamuis
incognitũ facie. tamen quia errare cre.¬
didisti. reuocare ab errore conatus es.
Huius tibi beniuolentiȩ mercedẽ retribu.¬
at ds̃. & nosse te faciat quod nosse te pu¬

Expanded text:
cultoribus de Christo aliquid loqueretur. cultoribus de Christo aliquid loqueretur. sed obsecro uos, si eum non inaniter in mea epistula nominastis, ut non inaniter uobis haec scripserim. si autem me inridere uoluistis, timete illum. quem prius iudicatum inrisit superbus orbis terrarum et nunc iudicem subiectus expectat; erit enim testis affectus in uos cordis mei per hanc, quantum potui, paginam expressus, erit testis uobis in iudicio eius, qui credentes sibi confirmaturus est et incredulos confusurus. deus unus et uerus uos ab omni huius saeculi uanitate liberatos conuertat ad se. domini praedicabiles et dilectissiOMINO EXDIIO MERITOQVE HONORABILI ET DESIDERABILI ELPIDIO AUGUSTINUS. Quis nostrum erret in fide uel cognitione trinitatis, alia quaestio est. gratum sane habeo, quod me quamuis incognitum facie tamen. quia errare credidisti, reuocare ab errore conatus es. huius tibi beniuolentiae mercedem retribuat deus et nosse te faciat, quod nosse te pu
Abbreviated transcription (Latin):
paucoꝵ & contra inrisionẽ populorum.
cũ xp̃s erucifixus predicaretur. claudi
ambulabant. muti loquebantur surdi
audrebant. ceci uidebant. mortui re¬
surgebant. sic tandẽ animaduertit ter¬
rena fuperbia. nihil inipsis terris
esse potentius humilitate diuina ut
etiam saluberrima humilitas humana
contra in salutẽ sibi suꝑbiam diuinae¬
imitationis patrocinio tueretur. Ex.¬
pergiscimini aliquando fratres mei
& parentes mei madaurenfes. hanc¬
occasionẽ scribendi uobis ds̃ michi
optulit. quantũ potui quidẽ in uego¬
cio fratres florentini per quẽ litteras
misistis sicuit ds̃ uoluit affui & adiuui.
sed tale nrgocium erat quod etiam sure
opera mea facile peragi posset. Prope
omires enim domus ipsius homines
qui apud ipponem sunt nouerunt
florentinum & multũ eius orbitatem
dolent. sed epistola mihi auobis missa
est ut non inpudens esset epistola niea
cum occasione auobis accepta idolorũ

Expanded text:
paucorum et contra inrisionem populorum, paucorum et contra inrisionem populorum, cum Christus crucifixus praedicaretur, claudi ambulabant, muti loquebantur, surdi audiebant, caeci uidebant, mortui resurgebant. sic tandem animaduertit terrena superbia nihil in ipsis terris esse potentius humilitate diuina, ut etiam saluberrima humilitas humana contra insultantem sibi superbiam diuinaeimitationis patrocinio tueretur. Expergiscimini aliquando, fratres mei et paientes mei Madaurenoccasionem scribendi vobis Deus mihi obtulit. Quantum potui quidem in negotio fratris Florentini, per quem litmisistis, sicut deus uoluit, adfui et adiuui; sed tale negotium erat, quod etiam sine opera mea facile peragi posset; prope omnes enim domus ipsius homines, qui apud Hipponem sunt, nouerunt Florentium et multum eius orbitatem dolent. sed epistula mihi a uobis missa est, ut non inpudens esset epistula mea, cum occasione a uobis accepta idolorum
Abbreviated transcription (Latin):
seq substrauerit mitẽ atq humilem
adexcipiendũ doctorẽ dm̃. Qm̃ ergo
uanitate superbiȩ prius adhumilitat᷑e
deponendi sumus. ut inde surgentes
solidam celsitudinẽ teneamus. Non
potuit nobis hoc tanto magnificentius
quanto blandius inspirari. ut nostra
ferocitas non ui sed persuasione sedaretur.
nisi uerbũ illud per quod se angelis in¬
dicat ds̃ pater. quod uirtus & saprentia
eius est. quod corde humano uisibiliũ
rerũ cupiditate cecato uideri non
poterat personã suam in homine agere
atq ostendere dignaretur. ut magis ho¬
mo timeret extolli fastũ hominis quam
humiliari exemplo dei. Itaq non xp̃s
regno terreno decoratus. neo xp̃s terreniᷤᷤ
operib dures. nec xp̃s ulla terrȩna felici.¬
tate p̾fulgens. sed xp̃s cructfixus ꝑ totũ
terrarũ orbẽ prȩdicatur. quod riserunt
prius populi fuperboꝵ & adhuc rident
reliquiȩ. Crediderunt autẽ prius
pauci minc populi. quia tunc adfirrem

Expanded text:
seque substrauerit mitem atque humilem seque substrauerit mitem atque humilem ad excipiendum doctorem deum? Quoniam ergo a uanitate superbiae prius ad humilitatem deponendi sumus, ut inde surgentes solidam celsitudinem teneamus, non potuit nobis hoc tanto magnificentius quanto blandius inspirari, ut nostra ferocitas non ui sed persuasione sedaretur, nisi uerbum illud, per quod se angelis indicat deus pater. quod uirtus et sapientia eius est, quod corde humano uisibilium rerum cupiditate caecato uideri non poterat, personam suam in homine agere atque ostendere dignaretur, ut magis homo timeret extolli fastu hominis quam humiliari exemplo dei. itaque non Christus regno terreno decoratus nec Christus terrenis opibus diues nec Christus ulla terrena felicitate praefulgens sed Christus crucifixus per totum terrarum. orbem praedicatur, quod riserunt prius populi superborum et adhuc rident reliquiae, crediderunt autem prius pauci, nunc populi, quia tunc ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
aeternũ incomutabibe. & nulli effabibe
nisi tantũ sibi bonũ. Est quiddam quo
se ipsa sũmitas marestatis narrat & prȩ̨.¬
dicat non impar gignenti atq narranti
uerbũ. quod illi qui uerbũ gignit osten¬
ditur bonũ. Est quȩdam scitas omniũ
quȩ scẽ fiunt scĩficatrix ipsius in cõnu¬
tabilis uerbi per quod narratur illud
principium & ipsius principii quod
pari se uerbo narrant inseparabilis & in¬
diuisa cõmunio. Quis autẽ hoc totũ
quod non dicendo dicere conatus sum.
& dicendo non dicere quis hoc possit sere¬
nissima & sincerissima mente conturri.
eoq contuitu beatitudinẽ ducere atq in
id quod inturtur deficiens quodã modo
se obliuisci & ꝑgere in illud euius uisio¬
ni uisibilis est quod est in mortalitate
indui. & obtinere arternã salutẽ. per quã
me salutare dignamini. Quis hoc possit
nisi qui om̃s suꝑbię suȩ toros inanes
peccata sua confitens complanauerit.

Expanded text:
aeternum, incommutabile et nulli effabile aeternum, incommutabile et nulli effabile nisi tantum sibi. est quiddam, quo se ipsa summitas maiestatis narrat et praedicat, non inpar gignenti atque narranti uerbum, quo ille, qui uerbum gignit, ostenditur. est quaedam sanctitas omnium, quae sancte fiunt, sanctificatrix, ipsius incommutabilis uerbi, per quod narratur illud principium, et ipsius principii, quod pari se uerbo narrat, inseparabilis et indiuisa communio. quis autem hoc totum, quod non dicendo dicere conatus sum et dicendo non dicere. quis hoc possit serenissima et sincerissima mente contueri eoque contuitu beatitudinem ducere atque in id, quod intuetur, deficiens quodam modo se obliuisci et pergere in illud, cuius uisione sibi uilis est, quod est inmortalitate indui et obtinere aeternam salutem. per quam me salutare dignamini? quis hoc possit. nisi qui omnes superbiae suae toros inanes peccata sua confitens complanauerit