comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timo uenire tempore. & ñ priusquã innumerabi¬
lis ꝑiret hominũ multitudo: Quã questionẽ bea¬
tus apłs ad romanos scribens. prudentissime uen¬
tilat. Ignora hec. et dĩ concede scientie. dignare et
ista nescire. que queris: concede do potentiã sui. ne¬
quaquã te indiget defensore. Ego miserabilis qͥ tuaᷤᷤ
ex pecto contumelias. qͥ illud semꝑ lego. salui gr̃a
facti estis. Et beati quorũ remisse st̃ iniquitates. et
quorũ tecta sunt peccata Ut de mea fragilitate lo¬
quar houi me młta uelle q̃ sc̃a sũt. et tñ implere
ñ posse Sp̃c eñi fortitudo ducit aduitã. s carnis fra¬
gilitas reducit admortẽ. & audio dnm cõmonentẽ.
Nigilate et orate: ut ñ intretis intẽptationẽ. Sp̃c
ꝓp̃tꝰ ẽ: caro aut̃ infirma. frustra blasphemas. et ig¬
norantiũ autib ingeris. nos lib̾um arbitriũ con¬
dẽpnare. Dampnet᷑ ille qui dãpnat. Ceterũ nos abeo

Expanded text:
timo uenire tempore et non, prius quam innumerabitimo uenire tempore et non, prius quam innumerabilis periret hominum multitudo ? quam quaestionem beatus apostolus ad Romanos scribens prudentissime uentilat. ignoras haec et dei concedis scientiae; dignare et ista nescire, quae quaeris. concede deo potentiam sui, nequaquam te indiget defensore. ego miserabilis, qui tuas expecto contumelias, qui illud semper lego: gratia salui facti estis et: beati, quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata, ut de mea fragilitate loquar, noui me multa uelle, quae sancta sunt, et tamen inplere non posse — spiritus enim fortitudo ducit ad uitam, sed carnis fragilitas reducit ad mortem - et audio dominum commonentem: uigilate et orate, ne intretis in temptationem. spiritus promptus, caro autem infirma. Frustra blasphemas et ignorantium auribus ingeris nos liberum arbitrium condemnare. damnetur ille, qui damnat. ceterum nos ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
meliam: Obice d̾o fortiorẽ calũpniam:. quare adhuc
cũ inutero e̾ent esau & iacob. dixit iacob dilexi.
esau aut̃ odio habui. Accusa eũ iniquitatis. cur
achar filius charmi de hiericontina preda aliqua
furatus sit. et tanta milia hominũ eiꝰ uitio tur-¬
bata sint: Quã obrem filii heli peccauerint: et
om̃is pene popłs extinctus archaq sit capta᷑. Da¬
uid peccauit. ut numeraret popłm. et eur in toto is¬
rael tanta hominũ cesa sunt milia: Et ad extremũ
qd̃ solet nobis obicere nobis contubernalis uester
porphiriꝰ. qua ratione clemens et misericors d̾s. ab
ada usq ad moysen. et a moyse usq ad aduentum
xp̃i passus sit uniuersas gentes ꝑire ignorantia le¬
gis et mandatorũ dĩ Neq enĩ britannia. fertilis
ꝓuincia tyrannorũ. et scytice gentes. om̃sq usq
ad occeanũ. ꝑ circuitũ barbare nationes. moysen
ꝓpħasq cognouerant Quid enĩ necesse fuit inul¬

Expanded text:
meliam ? Objice Deo fortiorem calumniam, quare adhuc meliam ? Objice Deo fortiorem calumniam, quare adhuc cum in utero essent Esau, et Jacob dixerit: Jacob dilexi, Esau autem odio habui . Accusa eum iniquiAchar, filius Charmi, de Hierichuntina praeda aliqua furatus sit et tanta milia hominum illius uitio trucidata sint, quam ob rem filii Heli peccauerint et omnis paene populus extinctus arcaque sit capta, Dauid peccauit, ut numeraret populum, et cur in toto Istrahel tanta hominum caesa sint milia, et ad extremum — quod solet nobis obicere contubernalis uester Porphyrius- qua ratione clemens et misericors deus ab Adam usque ad Moysen et a Moysi usque ad aduentum Christi passus sit uniuersas gentes perire ignorantia legis et mandatorum dei. neque enim Britanni, fertilis prouincia tyrannorum, et Scythiae gentes omnesque usque ad oceanum per circuitum barbarae nationes Moysen prophetasque cognouerant. quid necesse fuit in ul
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ago. Sin aũt qd̾ nolo ego ħ facia neqͣꝗͣ ego oꝑoritrd̃.
s qd̾ habitat inme peccatũ. Rec lamabis et di¬
ces. manicheorũ dogna nos sequi. & eorũ qͥ de
diuersis naturis eccłie bella concinnant᷑. asse¬
rentiũ malã c̾e naturã. que ĩmutari nullomͦ
ẽc dm̃. aliud hominẽ: aliam carnis fragilitatẽ.
aliam sp̃c fortitudinẽ. Caro enĩ desid̾at contra
spm̃. et sp̃c contra carnẽ: ut ñ que uolumꝰi psa
faciamus. a me nũquã audies malã ẽe naturã :
s quomͦ sit carnis fragilitas disserenda. ipso qui
scripsit docente discamus. Interroga eũ quare
dixi̾t. ñ eñi qd̃ uolo hoc oꝑor. s qd̾ odi malũ illud
facio . Que necessitas illius impediat uoluntatem.
tibi. O homo. tu quis es. qui respondeas dõ: Nun¬
qͥd dicit figmentũ figulo. quare me fecisti sic :
Anñħt potestatẽ figulus luti. de eadẽ massa. ali¬
ud quidẽ uas facere in honorẽ. aliud aut̃ incontu¬

Expanded text:
hocago. sin autem, quod nolo ego, hoc facio, nequaquam ego operor illud, sed, quod habitat in me, peccatum. Reclamabis et dices Manicheorum dogma nos sequi et eorum, qui de diuersis naturis ecclesiae bella concinnant, adserentium malam esse naturam, quae inmutari nullo modo esse deum, aliud hominem, aliam carnis fragilitatem, aliam spiritus fortitudinem. caro enim desiderat contra spiritum et spiritus contra carnem et faciamus . A me nunquam audies malam esse naturam. Sed quomodo sit carnis fragilitas disserenda, ipso qui scripsit docente, discamus. Interroga eum quare dixerit: non enim quod volo, hoc operor: sed quod odi malum, illud facio. Quae necessitas illius impediat voluntatem, tibi: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum figulo, quare me fecisti sic? An non habet potestatem figulus luti, de eadem massa, aliud quidem vas facere in honorem, aliud autem in contu
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ putes. et ñ de om̃ib mandatis. que uno
legis nomine continentur. I dẽ apłs scribit di¬
cens. Consentio eni legi dĩ iuxta int̾iorẽ hominẽ:
uideo aut̃ aliam legẽ in menbris meis. repuignã¬
t̾ẽ legẽ mentis mee: et captiuãtẽ me inlege peccati.

Expanded text:
dictum putes et non de omnibus mandatis, quae uno dictum putes et non de omnibus mandatis, quae uno legis nomine continentur, idem apostolus scribit dicens: consentio enim legi dei iuxta interiorem hominem; uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi men
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a. nichil potest facere: qͥd necesse fuit dicere
posse qd̾ ñ potest.  Potest inqͥt e̾e sine peccato:
potest e̾e ꝑfectus si uoluerit. Quis eñi xp̃iano¬
rũ. ñ uult eͥe sine pecc̾o: aut qͥs ꝑfectionẽ recusat.
si suffic̃ ei uelle. ⁊ statĩ seqͥt᷑ posse. si uelle p̃cesserit: nul
erunt: quia omnes cupiunt esse absq pec-¬
cato. Et in hoc ingratius teneberis: ut qui aut
nullũ aut rarũ quẽq sine peccõ proferre poteᷤ.
om̃s absq pecc̾o ẽẽ fatearis. P ossibilia inqͥt man¬
data dedit ds̾. Ꝙ quis hoc negat: S quomͦ hec
sit intelligenda sententia. uas electionis aꝑtis¬
sime docet. Ait enĩ qd̾ erat impossibile legis in
quo infirmabat᷑ ꝑ carnẽ: ds filiũ suũ misit
insimilitudinẽ carnis peccati. et depeccato dãp¬
nauit peccatũ incarne. Et itm ex oꝑib legis ñ
iustificabitur om̃is caro. Qdne delege tantũmͦ

Expanded text:
gratia nihil potest facere, quid necesse fuit dicere gratia nihil potest facere, quid necesse fuit dicere posse, quod non potest? \'potest\', inquit, \'esse sine peccato, potest esse perfectus, si uoluerit\'. quis enim Christianorum non uult esse sine peccato aut quis perfectionem recusat, si sufficit ei uelle et statim sequitur posse, si uelle praecesserit? nuerunt, quia omnes cupiunt esse absque peccato. et in hoc ingratis teneberis, ut, qui aut nullum aut rarum quemque sine peccato proferre potes, omnes absque peccato esse fatearis. \'possibilia\', inquit, \'mandata dedit deus\'. et quis hoc negat? sed quomodo haec sit intellegenda sententia, uas electionis apertissime docet; ait enim: quod erat inpossibile legis, in quo infirmabatur per carnem, deus filium suum mittens in similitudine carnis peccati et de peccato condemnauit peccatum in carne et iterum: ex operibus legis non iustificabitur omnis caro. quod ne de lege tantum Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
ligis tuas inter se pugnare sententias : Aut em̃
facile qd̾ difficile est. Soletis et hoc dicere. Aut
possibilia sunt mandata & recte adõ data aut
impossibilia. et ñ in his e̾ẽ culpã qui accepere
mandata. s in eoqui dedit impossibilia. Nũqͥd
p̃cepit mͥ d̾s. ut cc̾m qd̾ d̾s est. ut nichil int̾ me
ẽet. & dñm creatorẽ.: ut maior c̾c̾m angłorũ fas¬
tigio. ut haberem qd̾ angłi ñ habent: De illoscͥp¬
tũ est. quasi propriũ qui peccatũ ñ fecitꝰ nec in
uentus est dolus inore eius. Sihoc et mͥ cõmu¬
ne cũ xp̃o est. qͥd ille habebit propriũ : Auoqͥn.
ꝑse tua sententia destruetur. Asseris posse ho¬
minẽ ẽe sine peccato.si uelit: & post grauissi¬
mũ sominũ ad decipiendas rudes animas frus¬
ira conatis ad ungere. non absq d̃i gr̃a. Si
eñi semel ꝑse homo potest e̾e sine peccato:
quid necessaria est grã dei : Sinaũt sine illiꝰ

Expanded text:
legis tuas inter se pugnare sententias? aut enim legis tuas inter se pugnare sententias? aut enim facile, quod difficile est. Soletis et hoc dicere, aut possibilia esse mandata et recte a deo data aut inpossibilia et non in his esse culpam, qui accepere mandata, sed in eo, qui dedit inpossibilia. numquid praecepit mihi deus, ut essem, quod deus est, ut nihil inter me esset et dominum creatorem, ut maior essem angelorum fastigio, ut haberem, quod angeli non habent? de illo scriptum est quasi proprium: qui peccatum non fecit nec dolus inuentus est in ore eius. si hoc et mihi commune cum Christo est, quid ille habebit proprium? alioquin per se tua sententia destruitur. adseris posse hominem esse sine peccato, si uelit, et post grauissimum somnum ad decipiendas rudes animas frustra conaris adiungere: \'non absque dei gratia\'. si enim semel per se homo potest esse sine peccato, quid necessaria est gratia dei ? sin autem sine illius
Abbreviated transcription (Latin):
modi głatio pessima est. Inuiriam tibi fieri pu¬
tas. et destrui arbitrii libertatẽ. si ad dm̃ semper
auctorẽ recurras: si exillius pendeas uoluntate.
de laqueo pedes meos Unde & audes lingua pro¬
ferre temeraria. unũquẽq suo arbitrio regi.
Si suo regitur arbitrio: ubi est auxiliũ di. Si
xp̃o rectore ñ indiget. quomͦ scribit ierennias.
ñ est inhoĩe uia eiꝰ. & adño gressus hominis dirigũ¬
tur: facilia dicis ẽe dei mandata & tñ nullũ pro¬
ferre potes. qui unu̾isa cõpleuerit. Responde mͥ:
facilia sunt. andifficilia : Si facilia: profer qui ea
impleu̾it: et cur dauid inpsalmo canat: qͥ fingis la¬
borem inprecepto Et itm. Propt̾ uerba labiorũ
tuorũ ego custodiui uias duras Et dñs in euãgłio
Intrate ꝑangustã portam: & diligite inimicos
ur̃os. et orate prohis qui ꝑ sequuntur uos. Sin
aũt difficilia: cur ausus es dicere facilia di e̾e
mandata. que nulius impleuerit: Non intel¬

Expanded text:
modi gloriatio pessima est. iniuriam tibi fieri pumodi gloriatio pessima est. iniuriam tibi fieri putas et destmi arbitrii libertatem, si ad deum semper auctorem recurras, si ex illius pendeas uoluntate ede laqueo pedes meos ? unde et audes lingua proferre temeraria unumquemque suo arbitrio regi ? si suo regitur arbitrio, ubi est auxilium dei ? si Christo rectore non indiget, quomodo scribit Hieremias: nonest in homine uia eius et: adomino gressus hominis diriguntur ? facilia dicis dei esse mandata et tamen nullum proferre potes, qui uniuersa conpleuerit. responde mihi: facilia sunt an difficilia? si facilia, profer, quis ea inpleuerit et cur Dauid in psalmo canat: qui fingis dolorem in praecepto et iterum: propter uerba labiorum tuorum ego custodiui uias duras et dominus in euangelio: intrate per angustam portam et: diligite inimicos uestros et: orate pro his, qui persequuntur uos? sin autem difficilia, cur ausus es dicere facilia dei esse mandata, quae nullus inpleuerit? non intel
Abbreviated transcription (Latin):
fraudulent̾ pretendis di grãm ut ad conditionẽ
hominis referas. et ñ in singłis oꝑib auxiliũ dĩ
requiras. ne scilicet liberũ arbitriũ uidearis
amittere. E cũdĩ ꝯĩpnas amminiculũ hominis
quetis auxilia. Audite queso. audite sacrilegñ Si
inqͥt uoluero curuare digitũ. mouere manum.
urinã digerere. semꝑmͥ auxiliũ dei erit necessari¬
um: Audi ingrate. ĩmo sacrilege. apłm predi¬
cantt̃: siue manducatis. siue bibitis. siue aliud
qͥd agitiᷤᷤ oĩa ĩ nomine dñi agite. Et ilłd̃ iacobi.
Agite nẽ qͥ dicitiᷤᷤ hodie ⁊ cͣs ꝓficiscem̃ in illam
ciuitatẽ. et facimus illic annũ. et negotiemur
& lucremur. qͥ nescitis decrastino q̃ ẽ enĩ uitaur̃ã :
Aura eñi est siue uapor paululũ apparens. de¬
inde dissipata. proeo qd̃ debeatis dicere. si dñs
uoluerit. & uixerimus. ut faciamꝰ hoc aut illud.
Nunc aũt exultatis. insuꝑbiis ur̃is om̃is istius

Expanded text:
Fraudulenter praetendis Dei gratiam, ut ad conditionem Fraudulenter praetendis Dei gratiam, ut ad conditionem hominis referas, et non in singulis operibus auxilium Dei requiras; ne scilamittere, et, cum dei contemnas adminiculum, hominum quaeris auxilia\'? Audite, quaeso, audite sacrilegium: \'si\', inquit, \'uoluero curuare digitum, mouere manum, urinam digerere, semper mihi auxilium dei erit necessarium? \' audi, ingrate, immo sacrilege, apostolum praedicantem: siue manducatis siue bibitis siue aliud quid agitis, omnia in nomine domini agite et illud Iacobi: age nunc qui dicitis: hodie et cras proficiscemur in illam ciuitatem et faciemus illic annum unum et negotiemur et lucremurqui nescitis de crastino; quae est enim uita uestra? aura enim estis siue uapor paululum apparens, deinde dissipata- pro eo, quod debeatis dicere: si dominus uoluerit et uixerimus, ut faciamus hoc aut illud. nunc autem exultatis in superbiis uestris; omnis istius
Abbreviated transcription (Latin):
de buimus facere fecimus. Si inutilis est qui fe¬
cit om̃ia. qͥd de illo dicendũ est. qͥ ex plere ñ potuit:
Uñ et apłs exparte accepisse ⁊ exparte ꝯp̃hendisse
se dicit. et necdũ e̾e ꝑfectũ. pret̾itorũq obliuis¬
ci & infuturũ se extendere. Qui semꝑ p̃t̾itorũ
obliuiscitur & futura desid̾at: ostendit se presen¬
tib ñ eͥe contentũ. Qd̾ aut̃ sursũ deorsũ iactitãt:
lib̾um anobis arbitriũ destrui: audiant econtra¬
rio cos arbitrii lib̃tatẽ destruere: qui male ab
utunt᷑ eo adu̾sus beneficia largitoris. Qui destru¬
it arbitriũ. ille qui semꝑ agit deo grãs. et qd̾ c̃q
insuo fluit riuulo adfontẽ refert. anqui dicit
recede ame quia mundus sũ. ñ habeo te necessa¬
riũ Dedisti eñi mͥ semel libertatẽ arbitrii: ut faci¬
am qd̾ uoluero Quid rursũ te ingeris: ut nichil
possim facere. nͥ tu ĩ me tua dona cõpleueris :

Expanded text:
debuimus facere, fecimus. si inutilis est, qui fedebuimus facere, fecimus. si inutilis est, qui fecit omnia, quid de illo dicendum est, qui explere non potuit? unde et apostolus ex parte accepisse et ex parte conprehendisse se dicit et necdum esse perfectum, praeteritorum obliuisci et in futurum se extendere. qui semper praeteritorum obliuiscitur et futura desiderat, ostendit se praesentibus non esse contentum. quod autem sursum deorsum iactitant liberum a nobis arbitrium destrui, audiant e contrario eos arbitrii destruere libertatem, qui male eo abutuntur aduersum beneficium largitoris. quis destruit arbitrium? ille, qui semper agit deo gratias et, quodcumque in suo fluit riuulo, ad fontem Recede a me quia mundus sum : non habeo te necessarium? Dedisti enim mihi semel arbitrii libertatem, ut faciam quod voluero: quid rursum te ingeris, ut nihil possim facere, nisi tu in me tua dona compleveris?
Abbreviated transcription (Latin):
currentis. s miscrentis dĩ. Uelle & currere me
Dicit enĩ ide apłs. Ds̃ est qui oꝑat᷑ in nobis. et uel¬
le. & ꝑfic̾e. & saluator ineuãgłio. Pat̃ m̃s usq mͦ
oꝑaturꝰ. et ego oꝑor. Semꝑ largitor. semꝑq donatorẽ.
Non mͥ sufficit qd semel dedit᷑. nisi semꝑ dedit. Pe¬
to ut accipiam. Et cũ accepero. rutsus peto. Auarꝰ
sũ. ad accipienda beneficia di. Nec ille deficit indã¬
do. nec ego sacior inaccipiendo. Quanto plus bibe¬
ro: tanto plus sicio. Legi eñi psalmiste uoce can¬
tari. Gustate & uidete qm̃ suauis ẽ dñs. Om̃e qd̾
habemus bonigustus ẽ dm̃. Et cũ me putauero ad
calc̃e ꝑuenisse uirtutũ: tunc habeo principium.
Principiũ eñi sapientie timor dñi: qui expeliit᷑
atq destruitur caritate. Hec ẽ in hominib sola ꝑ¬
fectio. sumꝑfectos e̾ẽ se nouerint. & uos inquit
cũ om̃ia feceritis dicite serui inutiles sumus: qd̾

Expanded text:
currentis, sed miserentis Dei . Velle et currere meucurrentis, sed miserentis Dei . Velle et currere meuDicit enim idem Apostolus: Deus est qui operatur in nobis et vele et perficere, et saluator in euangelio: pater meus usque modo operatur et ego operor. semper largitor semperque donator est. non mihi sufficit, quod semel dedit, nisi semper dederit. peto, ut accipiam, et cum accepero, rursum peto. auarus sum ad accipienda beneficia dei nec ille deficit in dando nec ego satior in accipiendo. quanto plus bibero, tanto plus sitio. legi enim psalmistae uoce cantari: gustate et uidete, quoniam suauis est dominus. omne, quod habemus bonum, gustus est domini. cum me putauero ad calcem peruenisse uirtutum, tunc habebo principium. principium enim sapientiae timor domini, qui expellitur atque destruitur caritate. haec est in hominibus sola perfectio, si inperfectos esse se nouerint. et uos, inquit, cum omnia feceritis, dicite: serui inutiles sumus: quod
Abbreviated transcription (Latin):
nabitur: frustraq dedit arbitrii potestatẽ quã ĩple¬
re ñ possũ. nisi ipse me adiuuerit. Destruit᷑ enm
uoluntas. que alt̾ius ope indiget. S ltb̃ũ dedit ar¬
bitriũ ds. qd̾ alit̾ lib̾um ñ erit. nisi fecero qd uoluero.
Ac ꝑhoc aut utor semel potestate. que mͥ data ẽ. ut libe¬
rũ seruetur arbitriũ: aut si alt̾iꝰ ope indigeo. lib̾¬
tas in me arbitrii destruit᷑. Qui hec dicit. quã ñ ex
cedit blasphemiã. que hereticorũ uenena ñ suꝑat:
Asserunt semꝑ arbitrii lib̾tatẽ. nequaꝗͣ. ultra ne¬
cessariũ habere dm̃. et ignorant scriptũ. Quio ha¬
ues. qd̾ ñ accepisti : Si aut accepisti. qͥd głaris quasi
lb̾tatẽ rebellis indm̃ est: Qũa nos libenter am¬
plectim̃. ita dũ taxat ut agamꝰ semꝑ grãs largitori:
Sciamꝰq nos nichil e̾e̾. nisi qd̾ donauit innobis
ipse seruaui̾t: aicente apłoz nonẽ uolentis. neq

Expanded text:
nabitur frustraque dedit arbitrii potestatem, quod inplenabitur frustraque dedit arbitrii potestatem, quod inplere non possum, nisi ipse me semper adiuuerit. destruitur enim uoluntas, quae alterius ope indiget. sed liberum dedit arbitrium deus, quod aliter liberum non erit, nisi fecero, quod uoluero. ac per hoc aut utor semel potestatem, quae mihi data est, ut liberum seruetur arbitrium, aut, si alterius ope indigeo, libertas in me arbitrii destruitur\'. Qui hcedit blasphemiam? quae haereticorum venena non superat? Asserunt se per arbitrii libertatem nequaquam ultra necessarium habere Deum; et ignorant scriptum: Quid habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi tatem arbitrii rebellis in Deum est: quam nos libenter amplectimur, ita duntaxat, ut agamus semper gratias largitori; sciamusque nos nihil esse, nisi quod donavit, in nobis ipse servaverit, dicente Apostolo: Non est volentis neque
Abbreviated transcription (Latin):
gatur arbitriũ: ergo nequaqͣ. ultra orare debemꝰ. nec
illius clementiã precib flagitare. ut accipiamus coti¬
die qd̾ semel acceptũ in nr̃a est potestate: Istius modi
homines tollunt orationẽ. et ꝑ lib̃um arbitriũ ñ homi¬
nes ꝓprie uoluntatis s dĩ potentie factos c̾e se iactant:
qui nulliꝰ ope indigent. Tollant᷑ et ieuinia. omnisq
continentia. Qd em̃ mͥ necesse est laborare. ut accipi¬
am ꝑ industriam. qd semel mee factũ est potestatis :
Hoc qd̾ dico. ñ est meũ argumentũ. Unus discipłoꝵ
eiuis. immo iam magister. & totius ductor scelesto¬
rũ exercitus. & contra apłm uas ꝑditionis. ꝑ solo¬
ecysmorũ. et ñ ut sui iactitant sillogismorũ. spine¬
ta decurrens. sic phylosophat᷑ et disputat. Si nicħ
ago absq cdłi auxilio. & ꝑsingła oꝑa illius est om̃e
qd̾ gero. eͥgo ñ ego qͥ laboro. s di inme auxiliũ coro¬

Expanded text:
gatur arbitrium, ergo nequaquam ultra orare debemus nec gatur arbitrium, ergo nequaquam ultra orare debemus nec illius clementiam precibus flectere, ut accipiamus cotidie, quod semel acceptum in nostra est potestate. istius modi homines tollunt orationem et per liberum arbitrium non homines propriae uoluntatis sed dei potentiae factos esse se iactant, qui nullius ope indiget. tollantur et ieiunia omnisque continentia. quid enim mihi necesse est laborare, ut accipiam per industriam, quod semel meae factum est potestatis? hoc, quod dico, non est meum argumentum; unus discipulorum eius, immo iam magister et totius ductor exercitus et contra apostolum uas perditionis, per soloecismorum et non — ut sui iactitant — syllogismorum spineta decurrens sic philosophatur et disputat: \'si nihil ago absque dei auxilio et per singula opera illius est omne, quod gessero, ergo non ego, qui laboro, sed dei in me auxilium coro
Abbreviated transcription (Latin):
midio dierũ derelinquent eũ et nouissimũ eius erit
infipiens. Liluduͦ qd̾ ad decipiendos quosq postea
huic sententie coaptarunt. ñ absq dĩ grã. cũ prima
legentes fronte decipiat. introspectũ et diligentissi¬
me uentilatũ. deciꝑe ñ potest. Ita enĩ dei grã po¬
nt̃. ut ñ ꝑsingła oꝑa. eiꝰ nitam̃. & regamur auxilio.
s ad lib̾um referant arbitriũ. et ad p̃cepta legis. po¬
nentes illud ysaie. legem enĩ inadiutoriũ dedit eiꝰ dͥs
ut in eo deo referande sint gr̃e. qd̾ tales nos condid̾it.
qui nr̃o arbitrio possimꝰ. et eligere bona. & uitare
malã. Et ñ intelligunt ista dicentes qd̾ ꝑos corum
intolerabilẽ blasphemiã diabolus sibilet. Si enim
in eo tantũ dĩ est gr̃a. qd̾ propͥe nos condidit uolun¬
tatis. et lib̾o arbitrio contenti sumus. nec uitra eiꝰ
indigemus auxilio. ne si indiguerimꝰ liberũ fran¬

Expanded text:
midio dierum derelinquent eum et nouissimum eius erit midio dierum derelinquent eum et nouissimum eius erit insipiens. Illud uero, quod ad decipiendos quosque postea huic sententiae coaptarunt: \'non absque dei gratia\' cum prima legentes fronte decipiat, introspectum et diligentissime uentilatum decipere non potest. ita enim dei gratiam ponunt, ut non per singula opera eius nitamur et regamur auxilio, sed ad liberum referunt arbitrium et ad praecepta legis ponentes illud Isaiae: legem enim in adiutorium dedit deus, ut in eo deo referendae sint gratiae, quod tales nos condiderit, qui nostro arbitrio possimus et eligere bona et uitare mala. et non intellegunt ista dicentes, quod per os eorum intolerabilem blasphemiam diabolus sibilet. si enim in eo tantum dei est gratia, quod propriae nos condidit uoluntatis et libero arbitrio contenti sumus, nec ultra eius indigemus auxilio, ne, si indiguerimus, liberum fran
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Apelles. philomenẽ suarũ comitẽ habuerit
dotrinarũ. Montanus ĩ mundi sp̃c predicator.
multas eccłias. ꝑ pͥscam. et maximillã nobiles. et
opulcntas feminas. primũ auro corrupit. de hinc
heresi polluit. Dimittã uet̾a. Ad uiciniora transcẽ¬
dam. Arrius ut orbẽ deciꝑet. sororem pͥncipis ante
decepit. Donatus ꝑ affricã ut infelices quosq fe¬
tentib pollueret aquis. lucille opib aduitus ẽ.
Inhispania agape helpidiũ mulier uirũ cecum
ceca duxit infoueam: successorẽq pͥscillianũ ha¬
buit toroastris magi stucdiosissimũ. et exmago
epm̃. Cui iuncta galla ñ gente s nomine germanã
huc illucq currentẽ alt̾ius et uicine hereseos reli¬
qͥt heredẽ. Nunc quoq mist̾iũ iniquitatis oꝑatur.
Duplex sexus utrũq supplantat: ut illud ꝓpħicũ
cogamur assumere. Clamauit ꝑdix. congregauit que
non peꝑit. faciens diuitias suas non cũ uiditio. Indi¬

Expanded text:
ret. Apelles Philumenen suarum comitem habuit ret. Apelles Philumenen suarum comitem habuit doctrinarum. Montanus, inmundi spiritus praedicator, multas ecclesias per Priscam et Maximillam, nobiles et opulentas feminas, primum auro corrupit, dein heresi polluit. dimittam uetera, ad uiciniora transcendam. Arrius, ut orbem caperet, sororem principis ante decepit. Donatus, per Africam ut infelices quosque fetentibus pollueret aquis, Lucillae opibus adiutus est. in Hispania Agape Elpidium, mulier uirum, caecum caeca duxit in foueam successoremque sui Priscillianum habuit Zoroastris magi studiosissimum et ex mago episcopum, cui iuncta Galla non gente sed nomine germanam huc illucque currentem alterius et uicinae hereseos reliquit heredem. nunc quoque mysterium iniquitatis operatur; duplex sexus utrumque supplantat, ut illud propheticum cogamur adsumere: clamauit perdix, congregauit, quae non peperit, faciens diuitias suas non cum iudicio. in di
Abbreviated transcription (Latin):
desocietate taliũ. renuens eorũ nomina quorũ blas¬
phemiis iung̾is. Iouiniani scd̾a questio. tui inge¬
nii disciplina est. Quicqͥd illi responsũ est: tͥ res¬
ponsũ credito. Nec fieri potest. ut diu̾sus sit eoꝵ
exitus. quorũ una c̃ sententia. Cũ hec se ita habe¬
ant. qͥd uolunt misere muliercule honerate pec
catis. que circũferunt᷑ om̃i uento doctrine. semper
discentes. et nũꝗͣ. adscientiã ueritatis ꝑuenientes.
& cct̾i muliercularũ socii. prurientes aurib et ig¬
norantes qͥd audiant. quid loquant᷑. qui uetustis¬
iuxta ietechiel limunt parietẽ absq tẽꝑamento. qui
suꝑueniente ueritatis pluuia dissipat᷑. Symon
magus heresim condidit. helene meretricis ad uitꝰ
auxilio. Nicholaus antiochenus om̃iũ ĩmunditi¬
arũ reꝑtor. choros duxit femineos. Marcion romã
p̃misit mulierẽ que deceptarũ sibi animos p̃ꝑa¬

Expanded text:
de societate talium rennuens eorum nomina., quorum blasde societate talium rennuens eorum nomina., quorum blasphemiis iungeris. Iouiniani secunda quaestio tui ingenii disciplina est. quicquid illi responsum est, tibi responsum credito. nec fieri potest, ut diuersus sit eorum exitus, quorum est una sententia. Cum haec se ita habeant, quid ucatis, quae circumferuntur omni vento doctrinae, semper discentes, et numquam ad scientiam veritatis pervenientes: et caeteri muliercularum socii, prurientes auribus, et ignorantes quid audiant et quid loquantur; qui vetustisiuxta Hiezechihel liniunt parietem absque temperamento, qui superueniente ueritatis pluuia dissipatur ? Simon Magus heresin condidit Helenae meretricis adiutus auxilio. Nicolaus Antiochenus, omnium inmunditiarum repertor, choros duxit femineos. Marcion Romam praemisit mulierem, quae deceptarum sibi animos praepara
Abbreviated transcription (Latin):
inipso uolumine. nulla ꝓpħarũ. nulla patriar¬
charũ. nulla apłorũ. nulla xp̃i fit mentio. ut epm
et martyrẽ sñ xp̃ifide fuisse ꝯtendat. Unde & uos
plurima. contra ecctłiam usurpatis testimonia. fece¬
rat ħ & inscĩ pamphili martyris nomine. ut librũ
pͥmũ. sex librorũ defensionis origenis eusebii ce¬
sariensis. quẽ fuisse arrianũ. nemo qͥ nesciat. nõie¬
pamphili pre notaret. qͦ scilicet egregia illa qua¬
tuor origenis. tiepia px un uolumina latinis
infundet aurib. Uis adhuc & aliũ nosse erroris
tui pͥncipẽ: Doctrina tua origenis ramusculus
est. In eo eñi psalmo ubi scriptum est ut deceteris
taceam. insuꝑ et usq ad noctẽ increpuert̃ me re¬
nes mei. asserit uirũ iustũ. scm̃. dequorũ uidelicet¬
& tu numero es. cũ aduirtutũ uenerit sũmitatẽ.
ne innocte quide ea pati que hominũ st̃: nec cogi¬
tatione uitiorũ aliqua titillari. Nec erubescas

Expanded text:
in ipso uolumine nulla prophetarum, nulla patriarin ipso uolumine nulla prophetarum, nulla patriarcharum, nulla apostolorum, nulla Christi fit mentio, ut episcopum et martyrem sine Christi fide fuisse contendat. unde et uos plurima contra ecclesiam usurpatis testimonia. fecerat hoc et in sancti Pamphili martyris nomine, ut librum primum sex librorum defensionis Origenis Eusebii Caesariensis, quem fuisse Arrianum nemo qui nesciat, unum \'Pamphili\' praenotaret, quo scilicet egregia illa quattuor Origenis negl agxcov uoluminaLatinis infunderet auribus. uis adhuc et alium nosse erroris : tui principem? doctrina tua Origenis ramusculus est. in eo enim psalmo, ubi scriptum est — ut de ceteris taceam —: insuper et usque ad noctem erudierunt me renes mei, adserit uirum sanctum, de quorum uidelicet et tu numero es, cum ad uirtutum uenerit summitatem, ne in nocte quidem ea pati, quae hominum sunt, nec cogitatione uitiorum aliqua titillari. nec erubescas
Abbreviated transcription (Latin):
et ab ep̃is dãpnatos ẽe non dubiũ. ammoniũ uide¬
licit. & cusebiũ. et eutimiũ. & ipsũ euagriũ. or qͦq
et isidorũ. & multos alios qͦs enumerare tedium ẽ:
Et iuxta illud lucrecii. ac ueluti pueriᷤᷤ ab sintia
tetramedenteᷤᷤ cũ damus. priꝰ ora circũlinimꝰ dulci
mellis. fauoq liquore. ita ille unũ ioħm. in ipsius
lbri posuit pͥncipio. quẽ et catholicũ & scm̃ fuisse
ñ dubiũ est: ut ꝑillius occasionẽ ceteros quos posu¬
erat hereticos. eccłie introduceret. Iuam aut t̾e¬
meritatẽ. ĩmo insaniã eiꝰ qͥs possit digno ex plica¬
re sermone. qd̾ ubrũ syxti pitagorri hominis absq
xp̃o. atq ethnici. unmnutato nomine syxti marty¬
ma pitagoricũ qui hominẽ exequant deo. et de eiꝰ
dicunt ẽe substantia. multa deꝑfectione dicunt᷑.
ut qͥ uolumen philosophi nesciunt sub martiris¬
nomine bibant de aureo calice babilonis. Beniq

Expanded text:
et ab episcopis damnatos esse non dubium est, Ammonium uideet ab episcopis damnatos esse non dubium est, Ammonium uidelicet et Eusebium et Euthymium et ipsum Euagrium, Or quoque et Isidorum et multos alios, quos enumerare taedium est. et iuxta illud Lucretii: ac ueluti pueris absinthia taetra medentes cum damus, prius ora circum inlinimus dulci mellis flauoque liquore, ita ille unum Iohannem in ipsius libri posuit principio, quem et catholicum et sanctum fuisse non dubium est, ut per illius occasionem ceteros, quos posuerat hereticos, ecclesiae introduceret. illam autem temeritatem, immo insaniam eius, quis possit digno explicare sermone, quod librum Sexti Pythagorei, hominis absque Christo atque ethnici, inmutato nomine Xysti, martyma Pythagoricum, qui hominem exaequant deo et de eius dicunt esse substantia, multa de perfectione dicuntur, ut, qui uolumen philosophi nesciunt, sub martyrisnomine bibant de aureo calice Babylonis. denique
Abbreviated transcription (Latin):
no cõmixtus corpore fetus. Qui qͥdẽ & partẽ habent
gnostice hereseos. de basilidis impietate uenien¬
tem: unde et uos asseritis eos qui absq legis scien¬
tia sint peccata uitare ñ posse. Quid loquar de
prisciliano. qui et scłi gladio. & totus orbis auc
toritate dãpnatus est : Euragriꝰ ponticus hibori¬
ta qui scribit ad uirgines. scribit ad monachos. scri¬
bit ad eam cuius nomen nigredinis. testat᷑ ꝑfidie
tenebras. edidit librũ et sententias ͭ ͤ pi aite¬
eiat. quã nos impassibilitatẽ uel ĩ ꝑturbationẽ
possumꝰ dic̾e. quando m̃iquã animus ulla cogita¬
tione & uitio cõmouetur: et ut simplicit̃ dicam.
uel saxũ uel d̾s est. Huiꝰ libros ꝑ orientẽ grecos.
& inter pretante discipło eiꝰ rufmno. latinos ple¬
riq in occidente lectitant. Qui librũ quoq scͥp¬
sit. quasi de monachis. multosq in eo enumerat.
qͥ nũꝗͣ. fuerunt. et qͦs describit fuisse origenistas.

Expanded text:
no commixtus corpore fetus. qui quidem et partem habent no commixtus corpore fetus. qui quidem et partem habent Gnosticae hereseos de Basilidis inpietate uenientem. unde et uos adseritis eos, qui absque legis scientia sint, peccata uitare non posse. quid loquar de Priscilliano, qui et saeculi gladio et tottoritate damnatus est? Evagrius Ponticus Iberita, qui scribit ad Virgines, scribit ad Monachos, scribit ad eam cujus nomen nigredinis testatur perfidiae tenebras, edidit librum et sententias περὶ ἀπαθεὶας quam nos impassibilitatem vel imperturbationem possumus dicere, quando numquam animus ulla cogitatione et uitio commouetur et — ut simpliciter dicam — uel saxum uel deus est. huius libros per orientem Graecos et interpretante discipulo eius Rufino Latinos plerique in occidente lectitant. qui librum quoque scripsit quasi de monachis multosque in eo enumerat, qui numquam fuerunt et quos fuisse describit Origenistas
Abbreviated transcription (Latin):
s non facis. Nosti em̃ qͥd intrinsecus discipłos
tuos doceas. aliud ore cõmemorans. et aliud ce¬
lans conscientia . Nobisq ⁊ alicnis & in doctis lo¬
queris ꝑ paribolas. tius aut̃ miftia confit̾is. S¬
ut dicere ceꝑam. exponã breuit᷑. pͥncipũ et soci¬
orũ tuorũ nomina. ut animadu̾tas qualiũ con¬
sortio głeris. Manicheus electos suos. quos int̾
absides platonis incelestib collocat. dicit omni
carere peccato. nec si uelint. posse peccare: ad tan¬
ta eñĩ eos uirtutũ culmina transcendisse. ut car¬
nis oꝑib illudant. Priscillianus in hispaniam
pars manichei. de turpitudine cuiꝰ te discipłi di¬
ligunt. plurimũ u̾bũ ꝑfectionis et scientie sibi
temere uindicantes. soli cũ solis claudunt᷑ mu¬
lerculis: & illud eis. int̾ coitũ. amplexusq decantat᷑.
Tum pat̾ om̃ipotens. fecũdis imbrib ether comugiᷤ
ingremiũ dane descendit: & om̃is magnus alit mag¬

Expanded text:
sed non facis. nosti enim, quid intrinsecus discipulos sed non facis. nosti enim, quid intrinsecus discipulos tuos doceas aliud ore commemorans et aliud celans conscientia, nobisque alienis et indoctis loqueris per parabolas, tuis autem mysteria confiteris ut dicere coeperam, exponam breuiter principum et sociorum tuorum nomina, ut animaduertas, qualium consortium glorieris. Manicheus electos suos, quos inter aipidag Platonis in caelestibus conlocat, dicit omni carere peccato nec, si uelint, posse peccare; ad tanta enim eos uirtutum culmina transcendisse, ut carnis operibus inludant. Priscillianus in Hispania pars Manichei, de turpitudine cuius te discipuli diligunt plurimum uerbum perfectionis et scientiae sibi temere uindicantes; soli cum solis clauduntur mulierculis et illud eis inter coitum amplexusque decantant: tum pater omnipotens fecundis imbribus aether coniugis in gremium laetae descendit et omnis magnus alit mag
Abbreviated transcription (Latin):
noticie neqͣquã sci sit. hõ eñĩ uidet infacie. ds ĩcorde.
Si aũt sciente do. et om̃ia contẽplante. quẽ cordis
archana ñ fallunt. nullus ẽ iustus: ꝑspicue osten¬
aditur hereticos ñ hominẽ in excelsa sustollere: sed
dei potentie de rogare. Multaq alia que si de scͥptu¬
ris scĩs uoluero congregare. ñ dicã epłe. s uolumi¬
nis quoq excedam modũ. Nichil noui asserunt. qui
inhuiꝰcemodi sibi applaudentes ꝑfidia. simplices qui¬
de. indoctosq decipiunt. s eccłiasticos uiros qui in
lege dei. die ac nocte meditantur. deciꝑe ñ ualent.
Pudeat eos pͥncipũ. et sociorũ suorũ qui aiunt pos¬
se hominẽ sine peccato e̾e si uelit. Qd̃ grece dr. ana¬
napmi ton. Et qu hoc eccłarũ ꝑorientẽ aures fer¬
aNa alaptNToN. et ñ grecũ sermonẽ qͥ apud illo
cõpositus ẽ duob u̾bis. sermolatinus ex presserit.
Si absq peccato dicis. et ana alapt NT̃ on. te dicẽ
diffiteris. dãna cos qui anapalapi eł on. predicãt:

Expanded text:
o enim uidet in facie, deus in corde. sin autem inspiciente deo et omnia contemplante, quem cordis arcana non fallunt, nullus est iustus, perspicue ostenditur hereticos non hominem in excelsa sustollere sed dei potentiae derogare; multaque alia, quae si de scripturis sanctis uoluero congregare, non dicam epistulae, sed uoluminis quoque excedam modum. Nihil noui adserunt, qui in huiusce modi sibi adplaudentes perfidia simplices quidem indoctosque decipiunt, sed ecclesiasticos uiros, qui in lege dei die ac nocte meditantur, decipere non ualent. pudeat eos principium et sociorum suorum, qui aiunt posse hominem sine peccato esse, si uelit- quod Graece dicunaQtrjtov — et, quia hoc ecclesiarum per orientem aures ferdvafidQtrftov et non Graecum sermonem, qui apud illos conpositus est, duobus uerbis sermo Latinus expresserit. si \'absque peccato\' dicis et dva/AdoT7vov te dicere diffiteris, damna ergo eos, qui ava/jdovrTov praedicant.
Abbreviated transcription (Latin):
onaudacter ut falso putas. s aman¬
ter studioseq fecisti. ut nouã michi.
ex uetere muteres questionẽ que
ante littãs tuas plerosq inoriente
decepit. ut ꝑsimulatã humilitatẽ
suꝑbiam disce̾nt: et dice̾nt cũ di¬
aboloz incelũ ascendã suꝑ sidera

Expanded text:
on audacter, ut falso putas, sed amanter studioseque fecisti, ut nouam mihi ex ueteri mitteres quaestionem, quae ante litteras tuas plerosque in oriente decepit, ut per simulatam humilitatem superbiam discerent et dicerent cum diabolo: in caelum ascendam, super sidera
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dnm nrm. Cur hoc dix̾it. alio sermone de¬
monstrat. Scimus eñi quia lex sp̃italis ẽ: E go
aut̃ carnalis sum. uenundatus sub peccato. Qd̃
s qd̾ odi illud facio. Si aut̃ quod nolo hoc facio:
consentio legi qm̃ bona ẽ. Nunc aut̃ nequaquã

Expanded text:
no- 6 strum. cur hoc dixerit, alio sermone demonstrat: scimus enim, quia lex spiritalis est, ego autem carnalis sum, uenundatus sub peccato. quod sed quod odi, illud facio. Sin autem quod nolo, hoc facio, consentio legi, quoniam bona est. Nunc autem nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
tigita restituens dicta. loqui ueluti p̃sentes alt̾niᷤ
uicib feci. Quid tam rectũ. quid tã uerũ. qͥd tam
eatholicũ. qͥd sole clarius. ad instructionẽ om̃ium
magis utile. uel contra hercticos. Certe qͥ inimica
heredes. s et necessarii inueniemim. qͥ latiori elo¬
quio pollentes sapientiorib p̃feramini: et ñ magiᷤ
ailiantis liguoris. sicut p̃fatione cõprehendi. quã
inundantiũ fluniorũ ub̃tate rigati: redundetis

Expanded text:
tigata restituens dicta, loqui veluti praesentes alternis tigata restituens dicta, loqui veluti praesentes alternis vicibus feci. Quid tam rectum, quid tam verum, quid tam catholicum, quid sole clarius, ad instructionem omnium magis utile, vel contra haereticos certe, qui inimica haeredes, sed et necessarii inveniemini: qui Latiali eloquio pollentes, sapientioribus praeferamini: et non magis stillantis liquoris, sicut praefatione comprehendi, quam inundantium fluviorum ubertate rigati, redundetis
Abbreviated transcription (Latin):
ne contẽpnatis uinũ exhis pusillis. Dico
eni uobis. quia angli eorũ semꝑ uident faciem pats
inti. qui in celis est. Magna dignitas animarum:
ut una queq habeat abortu natiuitatis in custo¬
diam sui angłm delegatũ. Sufficiat nobis memo¬
rata credulitas. et nr̃a tandẽ finiat᷑ oratio. Ecce
ae o fauente feci qd flagitastis ĩmo qd̾ potui:
rationẽ anime iuxta exemplũ pͥmi hominis et u¬
bũ saluatoris adño deo cotidie fieri. iamq forma¬
to corpori dari: totũq cursũ eiꝰ. breuit̃ licet salti¬
bus potius si dici fas est. quã passib ꝓfestinatiõe
adfinẽ usq deduxi: atq ꝑ tenuitatẽ in genioli m̾i
ꝑcunctos eccłie magistros presertim ꝑ auos pin¬
guedinis liberos. augustinũ uidelicit. & hiero¬
nimũ. assistentes aureo dextra. leuaq candelabro.
instar duorũ celi luminariũ cognitioni tradidi¬
ad liquidũ. De qua plurimis eorũ opusculis. sua
cis souerti uiguantia. & sagati ꝑ qtisitione inues¬

Expanded text:
natis unum ex his pusillis. Dico enim vobis, quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui in coelis est. Magna dignitas animarum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum designatum. Sufficiat nobis memorata credulitas: et nostra tandem finiatur oratio. Ecce, Deo favente, feci quod flagitasti, immo quod potui: rationem animae juxta exemplum primi hominis, et verbum Salvatoris a Domino Deo quotidie fieri jamque formato corpori dari, totumque cursum ejus breviter licet, saltibus potius, si dici fas est, quam passibus pro festinatione ad finem usque perduxi: atque pro tenuitate ingenioli mei per cunctos Ecclesiae magistros, praesertim per duos pinguedinis libros, Augustinum videlicet et Hieronymum assistentes, aureo dextera laevaque candelabro, instar duorum coeli luminarium cognitioni ad liquidum tradidi: de quamplurimis eorum opusculis, sua eis solerti vigilantia, et sagaci perquisitione inves
Abbreviated transcription (Latin):
a płs asserat se qd̾ cipiat implete ñ posse. Cirmꝙ
abeis queramis. qui sint illi qͦs absq peccato puceni
nona stropha eluacre cupiunt uetitatẽ. se ñ cos aũt
dic̃t ẽẽ posse qd̾ nmꝙͣ fuisse demonstrant: dicen¬
te scͥptura. Om̃e qd̾ stiturũ ẽ. iam factũ ẽ inpͥori
tẽpore. Heq nunc mͥ necesse ẽ. irx ꝑsingłos scõrum.
& qͣsi incorpore pulcherrimo neuos quosdã ⁊ macu¬
las demonstrare: qd̾ pleriq nr̃orũ simplicit̃ faciũt.
cũ pauciꝰ sententiolis scͥpturarũ possint hereticorium
& ꝑ cos philosophorũ argum̃ta comunci. Qd enĩ dic̃
uas elcctiõis : Concdusit aũt ds oi̾a sub pecco̾: ut ol̾um
misereat᷑. Et malio loco. Om̃s enĩ peccauer̃t. et indi
erit uita eiꝰ. Unde et dauid. Ecce em̃ ininiquitati¬
b conceptus sum: & indelictis peꝑit me mat̾ mea.
& inalio psalmo. Non iustificabitur inconspec¬
tu tuo. om̃is uiuens. Qd̾ testimoniũ sub nomine
pietatis. noua argum̃tatione deludunt. Aiunt

Expanded text:
rat se quod cupiat, implere non posse? Cumque ab eis quaerimus, qui sint illi, quos absque peccato putent, nova stropha eludere cupiunt veritatem: se non eos dicedicunt esse posse quod nunquam fuisse demonstrant, dicente Scriptura: Omne quod futurum est, jam factum est in priori tempore. neque nunc mihi necesse est ire per singulos sanctorum et quasi in corpore pulcherrimo naeuos quosdam et maculas demonstrare, quod plerique nostrorum simpliciter faciunt, cum paucis sententiolis scripturarum possint hereticorum et per eos philosophorum argumenta conuinci. quid enim dicit uas electionis ? conclusit deus omnia sub peccato, ut omnium misereatur. et in alio loco: omnes enim peccauerunt et indigerit uita eius. unde et Dauid ecce enim in iniquitatibus conceptus sum et in delictis concepit me mater mea et in alio psalmo: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. quod testimonium sub nonnne pietatis noua argumentatione deludunt. aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
untq dolent. gaudentq: neq auras despitiunt. clau¬
se tenebtis. et carcere ceco. Quis eñi potest ñ gestire
gaudio aut merore contrahi. aut spe extolli. aut
timore terreri: Quã obrem et grauissimus poeta
flactus scͥbit in satira. Nam uiciis nemo sine nascit᷑:
optimus ale ẽ. qͥ minimis urget᷑. Pulchre qͥdã nr̃orũ
ꝑusa maculauere doctrina: ut nesciant illud li¬
tum dehumana fragilitate. qͥd głatur terra et cinis.
presertim cũ ide apłs dicat Uioco aliam leg̃e inmẽ¬
bris meis. repugnantẽ legi mentis mee. & ducentẽ

Expanded text:
untque, dolent gaudentque neque auras dispiciunt clauuntque, dolent gaudentque neque auras dispiciunt clausae tenebris et carcere caeco. quis enim potest aut non gestire gaudio aut maerore contrahi aut spe extolli aut timore terreri? quam ob rem et grauissimus poeta Flaccus scribit in satira: nam uitiis nemo sine nascitur; optimus ille est, qui minimis urgetur. Pulchre quidam nostrorum tatem peruersa maculauere doctrina, ut nesciant illud dictum de humana fragilitate: quid gloriatur terra et cinis? praesertim cum idem apostolus dicat: uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et duc
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. ñ dicam similitudinẽ s equalitatẽ uindicare.
& breui sententia om̃iũ hereticorũ uenena cõplec¬
tĩ que dephilosophorũ maxime pythagore & zenonis
pͥncipis stascorũ fonte manatt̃: Iui eñ que greci ap¬
pellant. Naon. nos ꝑturbationes possumus dicere:
egritudinẽ iudelicet. & gaudiũ. sp̃ẽ et metũ. quorũ
duo p̃sentia. duo futura st̃. asserunt extirpari posse de
mentib & nullã fibrã radicẽq uitiorũ. in homine om¬
mno residere. meditatione. et assidua exercitatione uir¬
tutũ. Adu̾sũ quos. & ꝑipatetici qui de aristotilis fonte
descendunt. fortissime disputant: et achademici noui.
qͦs tullꝰ sequit᷑: et eorũ ñ dico res que nuuc st̃. s umbiaᷤᷤ
et uota subutunt. Hoc ẽ eñ hominẽ ex homine tolle¬
it. & incorpore constitũtũ ẽe. sine corpore. & optare po¬
potest om̃ia cõprehendere strictim tibi uitanda desc¬
bam. Unde et illud uirgilianũ ÷. Hĩc cupiunt. metu¬

Expanded text:
equalitatem vindicare, et brevi sententia 1026 omnium Haereticorum venena complecti, quae de Philosophorum et maxime Pythagorae et Zezonis principis Stoicorum fonte manarunt? Illi enim quae Graeci appellant πάθη, nos perturbationes possumus dicere: aegritudinem videlicet et gaudium, spem et metum: quorum duo praesentia, duo futura sunt, asserunt extirpari posse de mentibus, et nullam fibram radicemque vitiorum in homine omnino residere, meditatione et assidua exercitatione virtutum. Adversum quos et Peripatetici, qui de Aristotelis fonte descendunt, fortissime diquos Tullius sequitur, et eorum non dico res — quae nullae sunt — sed umbras et uota subuertunt. hoc est enim hominem ex homine tollere et in corpore constitutum esse sine corpore et optare popotest omnia conprehendere, strictim tibi uitanda describam. unde et illud Uergilianum est: hinc metuunt cupi
Abbreviated transcription (Latin):
año legisle uos dicitis. qd ñ habetur. Idco aut̃ qd et uos
alfine sceaule queritis. et sc̃s filius m̃s auitus freguent᷑
essiagitat. quom̾ ingreca interpretanda sint uerba
breuiter anotaui. Neomenia mensis exordium est:
ꝗd nos scam latine lingue propricatem. palend as pol¬
stimus aicere. Uertim quia apito hebteos menlis sata
iume cursum supputatur. & apisd grecos mene luna
aicitur: neomenia quasi noua luna appellatur.Here¬
mos aut aesertum uei solitudincm significat. Tronꝰ.
sedem uel solium. Nicticorax. ut diximus noctuam
ugentiam ꝑayptogon debet scribi. oy. ut sit Roy¬
nomia. idest omne muscarum genus. qd aquila
panins cton id est omnimotam muscam interpie¬
tatus est. Date ytetion aũt. proquo latimus ascian
uerat. nos genus ferramenti inter pretamu. qus
lapides dosantur. Deniq ex hebreo uertentes.
ia diximas. Dmmnc sculpturas eius pariterbi¬

Expanded text:
 legisse uos dicitis, quod non habetur. Ideo autem, quod et uos in fine scedulae quaeritis et sanctus filius meus Auitus frequenter efflagitat, quomodo Graeca interpretanda sunt uerba, breuiter adnotaui. vsotirjvla mensis exordium est, quod nos secundum Latinae linguae proprietatem kalendas possumus dicere. uerum quia apud Hebraeos mensis secundum lunae cursum supputatur et apud Graecos μήνη luna dicitur, νεομηνία quasi noua luna appellatur. έρημος autem desertum uol solitudinem significat, ftgovog sedem uel solium, νυκτικόραξ, ut diximus, noctuam. legentiam per dicpftoyyov debet scribi oi, ut sit κοινόμυια, id est \'omne muscarum genus\', quod Aquila πάνμικον, id est \'omnimodam muscam\', interpretatus est. λαξευήριον autem, pro quo Latinus asciam uertit, nos. genus ferramenti interpretamur, quo lapides dolantur. denique ex Hebraeo uertentes ita diximus: e t nunc sculpturas eius pariter bi
Abbreviated transcription (Latin):
gãta edicio continet᷑. s pro hoc posuerit habitationẽ.
que grece dicitur natitia. Qd̃ quid̃e in loco alio fecis¬
se conuincitur. Heu michi quia in colatus ms̃ prolon¬
gatus est. Et inquaito decimo psalmo rursum proincola¬
tu habitationẽ postut. Dñc quis habitibit intaberna¬
culo tuo:  sciendum qd si uoluerimus dicere. dñe qͥs
incolet tabernaculum tutum. uel ulud equinto. neq
transsationis amitamus. &̃e hanc e̾ẽ regulam botii in¬
terpretis ut idiomata lingue alteruis sue lingue ex¬
orimat ptoprietat. ad e tullum inpytagora plao¬
nis &e ineconomicon xenofontis. & in demonstenis con¬
tra eschi nen oratione fecisse comuncimus. &e plautũ
terentium ceciliumq eruditissimos utros ingrecis co¬
mediis transte̾ndis. Nec exeo quis latinam linguam
angustistissimam putet. qd non possit uerbum trans¬
ferre deuerbo. cum etiam greci pleraq nr̃a circum¬

Expanded text:
erterit, sed pro hoc posuerit \'habitationem\', erterit, sed pro hoc posuerit \'habitationem\', quae Graece dicitur κατοικία. quod quidem in alio loco fecisse conuincitur: heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est. et in quarto decimo psalmo rursum pro incolatu habitationem posuit: domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? et sciendum, quod, si uoluerimus dicere: \'domine, quis incolet tabernaculum tuum?\' uel illud de quinto: nequtranslationis amittimus; et hanc esse regulam boni interpretis, ut ἰδιώματα linguae alterius suae linguae exprimat proprietate. quod et Tullium in Protagora Platonis et in Οἰκονομικῷ Xenofontis et in Demosthenis contra Aeschinen oratione fecisse conuincimus et Plautum, Terentium Caeciliumque, eruditissimos uiros, in Graecis comoediis transferendis. nec ex eo quis Latinam linguam angustissimam putet, quod non possit uerbum transferre de uerbo, cum etiam Graeci pleraque nostra circu