comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ comm̃datȩ. Et aquȩ inquit quȩ
suꝑ cȩloᷤ sunt. laudent nom̃ dñi: qm̃ i
pse dixit & facta sunt. ipse mandauit
&e creata sunt. Ergo explicatus ẽ sensus
ad litteram. ꝓdegit eium in aquis supe¬
riora eius. quid ad figuram: qm̃ infi¬
guram accipimꝰ pellem. scripturã scãm.
& auccoritatem diuini uerbi dispensa¬
tam nob̃ ꝑ mortales. Quibꝰ eiusdem
mortuis dispensationis fama extendit᷑.
Scd̾m hoc. quomͦ ꝓtegit in aquis su¬
ꝑiora eius Cuiꝰ suꝑiora : cęli. Et quid
Suꝑ eminentiorem in qͥt uiam uob̃ de¬
monstro. Quam dicit suꝑ eminentiorem
uiam: Si linguis hominum loquar & au¬
głorum. caritatem autem ñ habeam: factꝰ
sum uelut eram̃tum sonans. aut cunbalũ
tinniens. Si gͦ nichil suꝑeminentius in scłi¬
ꝑtura sca inueniri potest quã caritas. supe¬
riora cęli quomͦ aquis ꝓteguntur si su¬
periora scripture p̾cepta caritatis sunt:

Expanded text:
fidei commendatae. «Et aquae,» inquit, «quae fidei commendatae. «Et aquae,» inquit, «quae super coelos sunt, laudent nomen Domini: quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt» . Ergo explicatus est sensus ad litteram; «protegit» enim «in aquis superiora ejus.» Quid ad figuram? Quoniam in figura accepimus pellem Scripturam sanctam, et auctoritatem divini verbi dispensatam nobis per mortales, quibus mortuis ejusdem dispensationis fama extenditur; secundum hoc, quomodo «protegit in aquis superiora ejus?» Cu«Supereminentiorem,» inquit, «viam vobis demonstro» . Quam dicit supereminentiorem viam? «Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut aeramendum sonans, aut cymbalum tinniens» . Si ergo nihil supereminentius in Scriptura sancta inveniri potest quam charitas; superiora coeli quomodo in aquis proteguntur, si superiora Scripturae praecepta charitatis sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ dispensauit. id qđ legimꝰ: ꝑ iđ quod
moriturum erat. ꝑ os. ꝑ liuguã. dentes.
uibente anina. cui iubeat ds̃. Propterea
extensum ẽ celum: sic̃ pellis. Nos sub
cȩlo tanquam sub pelle diuinarum scrip¬
turarum legimiꝰ: mͦ tendit᷑. Et enim po¬
stea: celum plicabit᷑ ut liber. Non fru¬
stra fr̃s. hic ut pellis: ibi ut lib̃ figura¬
tum. Ibi quiddam nob̾ ẽ. qđ ad diuinã
scripturam attinet: & tenditur sermo
mortuorum. Ergo ideo tendit᷑ sic̃ pellis:
& multo magis tenditur. quiad mortui
sunt. Nã post mortem: plus innotuer̃ ꝓpħe.
ꝓpb̃as uiuos sola uidea habuit: mortu¬
os om̃s gentes. Cum enun uiuerent non¬
dum erat excensa pellis: ñdũ erat exten-¬
tum cȩlum. ut tegeret orbem t̾rarum.
& ad litteram bene intelligit᷑. Q. uando e¬
nim iussit ut fieret firmam̃tũ int̾ a¬
quas &e aquas: factum ẽ ut sint aquȩ in¬
feriores que ꝑfundunt t̾ras: & sint a¬
quȩ suꝑiores. remote ab aspectibꝰ: tam̃

Expanded text:
nobis dispensavit id quod legimus? Per id quod moriturum erat, per os, per linguam, dentes, jubente anima cui jubebat Deus: propterea extentum est coelum sicut pellis. Nos sub coelo, tanquam sub pelle divinarum Scripturarum legimus modo, cum tenditur. Etenim postea «coelum plicabitur ut liber» . Non frustra, fratres, hic ut pellis, ibi ut liber; figuratum ibi quiddam nobis est. Quod ad divinam Scripturam attinet, extenditur sermo mortuorum: ergo ideo tenditur sicut pellis; et multo magis tenditur, quia illi mortui sunt. Nam post mortem plus innotuerunt PropProphetas vivos sola Judaea habuit, mortuos omnes gentes. Cum enim viverent, nondum erat extenta pellis, nondum erat extentum coelum, ut tegeret orbem terrarum. et ad litteram bene intelligitur. Quando enim jussit ut fieret firmamentum inter aquas et aquas, factum est, ut sint aquae inferiores quae perfundunt terras, et sint aquae superiores remotae ab aspectibus, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
& extendit sic̃ pellem. Et ñ frustra sicut
pellem. Primo istã famam p̃dicantium: ex¬
tendit sic̃ pellem. Pellis: mortalitatem si¬
gnificat. Propterea & illi duo homines pͥ¬
mi parentis nr̃i. auctores peccati generis
humani. adam & eua cum in paradiso
contempto dĩ p̃cepto. ad suggestionem
suasionemq serpentis. transgressi essent.
qd uisserat ds̃: facti mortales. dimissi sunt
de paradiso. Ut aute significaretur ipsa
mortalitas eorum: induti sunt tuncis
pelliciis. De pellibꝰ enim: tunicas factas
acceper̃. Pelles autem detrahi ñ solent:
nͥ ͣ animalibꝰ mortuis. Ergo pellium nomi¬
ne: mortalitas illa figurata ẽ. Quid gͦ hic
si diuina scriptura significat᷑ pelus nomi¬
ne: qͦmͦ dĩ de pelle fecit celum: Et exten¬
dit cȩlum sic̃ pellem: quia ꝑ quos scrp¬
tura p̃dicata ẽ mortales fuerunt. Illud¬
quidem uerbum dĩ. semꝑ idem. semꝑ incõ-¬
mutabile. atq indeficiens. Eoce in principio

Expanded text:
et extendit sicut pellem, et non frustra sicut et extendit sicut pellem, et non frustra sicut pellem. Primo istam famam praedicantium extendit sicut pellem: pellis mortalitatem significat: propterea et illi duo homines primi parentes nostri, auctores peccati generis humani, Adam et Eva, cum in paradiso, contempto Dei praecepto, ad suggestionem suasionemque serpentis transgressi essent quod jusserat Deus, facti mortales dimissi sunt de paradiso; ut autem significaretur ipsa mortalitas eorum, induti sunt tunicis pelliceis; de pellibus enim tunicas factas acceperunt : pelles autem detrahi non solent, nisi animalibus mortuis: ergo pellium nomine mortalitas illa figurata est. Quid ergo, hic si divina Scriptura significatur pellis nomine, quomodo Deus de pelle fecit coelum, et «extendit coelum sicut pellem?» Quia per quos nobis Scriptura praedicata est, mortales fuerunt. Illudquidem Verbum Dei semper idem, semper incommutabile atque indeficiens. Ecce, «In
Abbreviated transcription (Latin):
iusmodi laborem in dĩ oꝑibꝰ infirmitas
suspicaret᷑ humana. attulit quandam
felicitatem ꝓ tua capacitate. ut sic quo¬
dammͦ incipias credere facile oꝑantem
dñi. & ñ putare sic eum extendisse cęlũ.
sic̃ tu teccum domus tuȩ. Sed quã tibi
facile ẽ extendere unam pellem. tam illi fa
cile fuisse extendere tam magnum cȩlum.
Mira facilitas: & tam̃ adhuc sp̃s tͥ tarde lo¬
quitur. Tibi inquam: adhuc tarde loqui¬
tur sp̃s. Nam nec sic extendit ds cȩlũ: sic̃ tu
pellem. Si enim sic extendit: ecce ante te
pellis uel rugosa uł plicata ponitur: dic
ut extendatur dictu tuo. Extende pellem.
Non possum inquis. Ergo. & in extendendã
pellem: multũ longe es a facilitate
si aliquid tectum retegi uolumꝰ & pulsare:
ad clausum inuenimus extendis se dm̃
cȩlum sic̃ pellem. Ut intelligamꝰ celũ scãm
scripturam. Hanc auctoritatẽ
pͥmo
posuit ds in eccła sua: inde
cepit
exequi cetera. Posuit enim ce-¬
lum:

Expanded text:
jusmodi laborem in Dei operibus infirmitas jusmodi laborem in Dei operibus infirmitas suspicaretur humana, attulit quamdam facilitatem pro tua capacitate, ut sic quodammodo incipias credere facile operantem Deum, et non putare sic eum extendisse coelum, sicut tu tectum domus tuae; sed quam tibi facile est extendere unam pellem, tam facile illi fuisse extendere tam magnum coelum. Mira facilitas, et tamen adhuc Spiritus tibi tardo loquitur. Tibi, inquam, adhuc tardo loquitur Spiritus. Nam nec sic extendit Deus coelum, sicut et tu pellem. Si enim sic extendit, ecce ante te pellis vel rugosa, vel plicata ponitur; dic ut extendatur, dicto tuo extende pellem. Non possum, inquis. Ergo et in extendenda pelle multum longe es a facilitate si aliquid tectum retegi volumus, et pulsare ad clausum, invenimus extendisse Deum coelum sicut pellem, ut intelligamus coelum sanctam Scripturam. Hanc auctoritatem primo posuit Deus in Ecclesia sua; inde coepit exsequi caetera: posuit enim coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
amictꝰ luce sic̃ uestim̃tum. Ipsa ẽ uestis
eius de qua dixi. ñ habens maculam
neq rugam: lux uocat᷑. Et hoc iam dixi.
fuistis aliquando denebrȩ: nunc aut̃ lux
in dño. Nongͦ in uob̃. Nam tenebre in
uobis: lux autem in dño. Ergo circum a¬
mictꝰ luce: uelut uestim̃tum. Exten¬
dens cȩlum sic̃ pellem. Q uom᷑ fecit hoc
ut indueret se sic̃ uestim̃tũ lucẽ: ecclam
enumerare uult figuratis quibꝰdam sa-¬
cram̃tis. qͦmͦ lux facta sit eccłia. quomͦ
facta sit sine macula & ruga. quomͦ fa¬
cta sit candida dealbata. fulgens in ue¬
stitu sponsi sui. inherens illi . Q.uomͦ fa¬
cta sit audiamus. Extendens celum sic̃
pellem. Et hoc quidẽ uideo. Quis enĩ ex¬
tendit hoc celum qđ nr̃is carnalibꝰ ocłis
Ad facilitatẽ redigit: si ad lutteram ac¬
cipias. Et enĩ cum uideris istam fabricã
magnam. quia quisqͥs hominũ unã uł
paruam cameram extenderit magno
molimine. magno labore. & difficultate
ac diuturna oꝑatione id facit: ne hu¬

Expanded text:
sicut vestimentum.» Ipsa est vestis ejus, de qua jam dixi: «Non habens maculam, neque rugam.» Lux vocatur; et hoc jam dixi: «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino.» Non ergo in vobis; nam tenebrae in vobis, lux autem in Domino. Ergo, «Circumamictus lucem, velut vestimentum. Extendit coelum sicut pellem.» Quomodo fecerit hoc, ut indueret se sicut vestimentum lucem Ecclesiam, enumerare vult figuratis quibusdam sacramentis: quomodo lux facta sit Ecclesia, quomodo facta sit sine macula et ruga, quomodo facta sit candida, dealbata, fulgens in vestitu sponsi sui inhaerens illi, quomodo facta sit, audiamus. «Extendit coelum sicut pellem.» Et hoc quidem video. Quis enim extendit hoc coelum, quod nostris carnalibus oculis ad facilitatem redegit, si ad litteram accipias. Etenim cum videris istam fabricam magnam, quia quisquis hominum unam vel parvam cameram extenderit, magno molimine, magno labore et difficultate ac diuturna operatione id facit; ne hu
Abbreviated transcription (Latin):
uimus ex fide. & multis apparuisse scri¬
ptum leginiꝰ & tenemus. nec inde dubi¬
Et cum sp̃s sunt: ñ sunt angłi. Cum mit¬
tuntur: sunt angłi. Ingłs enim: officũ
nom̃ ẽ: non nature. Quȩris nom̃ huiꝰ
nature: sp̃s ẽ. Quȩris offitium: angłs ẽ.
Ex eo qđ ẽ. sp̃s ẽ: ex eo qđ agit angłi ẽ.¬
uide illud in homine. Nom̃ nature ho¬
no: offitii miles. Nom̃ naturȩ uir:
officii. preco. homo gͦ: fit preco. Idest
quia erat. homo fit p̃co: non quia e¬
rat preco fit homo. Sic gͦ qui erant
mtitendo eos nuntiare quid iusserit.
Et ignen flagrantẽ facit ministros
suos. Legimꝰ apparuisse ignẽ in rubo:
legimꝰ etiam ignẽ missum desuꝑ. & imples¬
se quod p̃ceptum ẽ. Auustrauit gͦ: cum
impleret. Cum ẽẽt: in natura sua erat. Cũ
egit᷑ qđ iussum ẽ: ministerium impleuit.
Sic scđ̃m litteram: uidemꝰ in creaturam. ꝯc¬
Sp̃italis enim omĩa iudicat: ipse autẽ a ne¬

Expanded text:
vimus ex fide, et multis apparuisse scrivimus ex fide, et multis apparuisse scriptum legimus, et tenemus, nec inde dubiet cum spiritus sunt, non sunt angeli; cum mittuntur, fiunt angeli. Angelus enim officii nomen est, non naturae. Quaeris nomen hujus naturae, spiritus est; quaeris officium, angelus est: ex eo qVide illud in homine. Nomen naturae homo, officii miles: nomen naturae vir, officii praeco; homo enim fit praeco, id est, qui homo erat fit praeco; non qui erat praeco fit homo. Sic ergo qui eranmittendo eos nuntiare quod jusserit; et ignem flagrantem facit ministros suos. Legimus apparuisse ignem in rubo legimus etiam missum ignem desuper, et implesse quod praeceptum est. Ministravit ergo, cum impleret: cum esset, in natura sua erat; cum egit quod jussum est, ministerium implevit. Sic secundum litteram in creatura. Spiritualis enim omnia judicat; ipse autem a ne
Abbreviated transcription (Latin):
occultum ẽ. & non publico in eccłia:
Sacram̃tũ baptismi: sacram̃tũ eucha¬
ristiȩ. Oꝑa enim nr̃a bona uident.c.¬
& pagani: sacramenta uͦ occultant᷑ illis. Sed
abhis quȩ uident. surgant ad illa quȩ non¬
uident: sicut a ꝓfundo crucis qđ in t̾ra
figitur surgit tota crux. quȩ apparet & cer¬
iutur. Et quid postea: cum hoc dixisset
apłs adiecit: sciens etiam suꝑ eminentem
scientiam caritatis. xp̃i. cum iam diccum
fuisset in caritate radicati & fundati. Ama¬
tis enim xp̃m : & idõ in cruce oꝑamini.
Sed nunquid amatis. quantum uos ille a¬
mauit: Amando autem quantũcũq
amatis uolatis ad eum: ut cognoscatis
quemadinodum uos ipse amauerit. hoc
ẽ ut sciatis suꝑ emmentiam caritatis xp̃i.
Ainatis enim uos quantum ꝑotestis. &
uolatis quantũ potestis: sed ille ambu¬
grantem. Et hoc quamuis ñ uideamꝰ
apparitionem angłorũ. abscondita ẽ enim
ab ocłis nr̃is. & est in quadam re publica
magna imꝑatoris dĩ: tam̃ eẽ angłos no¬

Expanded text:
on publicum in Ecclesia? Sacramentum Baptismi, sacramentum Eucharistiae. Opera enim nostra bona vident et Pagani, Sacramenta vero occultantur illis: sed ab his quae non vident, surgunt illa quae vident; sicut a profundo crucis quod in terra figitur, surgit tota crux quae apparet et cernitur. Et quid postea? Cum hoc dixisset Apostolus, adjecit, «Scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi» ; cum jam dictum fuisset, «In charitate radicati et fundati.» Amatis enim Christum, et ideo in cruce operamini. Sed numquid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sciatis supereminentiam charitatis Christi. Amatis enim vos quantum potestis, et volatis quantum potestis: sed ille ambugrantem.» Et hoc, quamvis non videamus apparitionem Angelorum; abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse Angelos no
Abbreviated transcription (Latin):
babo. quando iam mͥ p̃dixit diuinũ eloqͥ¬
um. speciosus forma pͣfiliis hominum:
sed in ipso diuino eloquio habeo: uidimus
eum & ñ habebat speciem neq decorem.
Speciosus forma pͣfiliis hominũ. Uidimꝰ
eum: & ñ habebat speciem neq decorem.
Non dix̃ non uidimus: & idõ nesciebamꝰ
utrum haberet speciem uł decorem: sed¬
ecce uidimꝰ. & non habebat speciem neq
decorem. Ubi gͦ illum uidit qͥ dixit. specio

Expanded text:
probabo; quando jam mihi praedixit divinum eloquprobabo; quando jam mihi praedixit divinum eloquium, «Speciosus forma prae filiis hominum?» Sed in ipso divino eloquio rursus habeo, «Vidimus eum, et non habebat speciem, neque decorem» . «Speciosus forma prae filiis hominum: Vidimus eum, et non habebat speciem, neque decorem.» Non dixit, Non vidimus, et ideo nesciebamus utrum haberet speciem vel decorem: ecce «vidimus, et non habebat speciem, neque decorem.» Ubi ergo illum vidit qui d
Abbreviated transcription (Latin):
non sis. Si enim cum fȩda sistͥ ipse ad¬
huc displices: pulchro iam places. Quid
gͦ: qm̃ displicet ⁊ feditas tua: incipis
ei in confessione. sic̃ alibi dr̃. Incipite año in cõ¬
fessione. Primo: accusa feditatem tuam. Fȩdi¬
tas enĩ anime: de peccatis. de iniquitatibꝰ.
Accusando feditatem tuam. incipe
confiteri: a confessione incipis decorari. Quo
decorinte. nͥ speciosus forma pͣfiliis hominũ:
ut aut̃ & decoran faceret: audeo dicere ama
pio: Ecce pulcher ille. & speciosus forma pre
filiis hominum. qͥ iustissimꝰ p̃filiis hominũ.
qm̃ uenie bat ad fedam. ut faceret pul¬
n hoc uerbũ temere lapsus
sum. Sicut enĩ¬
fedam. Non eautẽ quasi congruent dixeram
quibꝰdam illũ amantibꝰ: nͥ mͥ testis ꝓcederit
&e dixerit qđ dixit apłs. Uis nosse qđ ama¬
ret & fedam : xp̃c ꝓ impiis mortuus est.¬
Sic & mͦ. quia dixi ut ueniret ad fedam: fe¬
dus factus ẽ. deformis factus ẽ. Quomͦ ꝓ

Expanded text:
non sis. Si enim cum foeda sis, tibi ipsi adnon sis. Si enim cum foeda sis, tibi ipsi adhuc displices, pulchro jam places. Quid ergo? Quoniam displicet tibi foeditas tua, incipis ei in confessione; sicut alibi dicitur: «Incipite Domino in confessione» . Primo accusa foeditatem tuam: foeditas enim animae de peccatis, de iniquitatibus. Accusando foeditatem tuam incipe confiteri, a confessione incipis decorari: quo decorante, nisi specioso forma prae filiis hominum? 5. Ut autem et decoram faceret, audeo dicere, amapio? Ecce pulcher ille et «speciosus forma prae filiis hominum,» quia justissimus prae filiis hominum, quoniam veniebat ad foedam, ut faceret puln hoc verbum temere lapsus sim. Sicut enifoedam; non autem quasi congruenter dixeram quibusdam illum amantibus, nisi mihi testis procederet; et dixi quod dixit Apostolus: vis nosse quod amarit et foedamsic et modo quod dixi, Ut veniret ad foedam, foedus factus est, deformis factus est, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
te. Est enim quidẽ formosus: ẽ quidem
pulcher p̃filiis hominum. Et siẽ filius
hominis. tam̃ p̃filiis hominũ. Huic tu
placere uis o anima humana: o una in
multis. Audiamꝰ eccłiam. Quia erat ani
ma una: & cor unũ in dm̃. Hanc alloqͥt᷑
psalmꝰ. Uis ei placere: Non potes: quam¬
diu deformis es. Quid facies. ut pulchra
sis : Prius tͥ displiceat deformitas tua:
& tunc abeo ipso cui uis placere pulchra.
mereb̾is pulchritudinem. Ipse enĩ erit
reformator tiuis: qui fuit formator tuus.
Ergo prius attende quȩ sis: ne audeas ire
fȩda in pulchri oscula. Et quid intuens
inquit. me uidebo: Posuit tͥ speculũ
seripturam suam: legit᷑ ibi. Beati mundi
cordes: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Speculũ
in hac leccione: ꝓpositũ ẽ. Hide si hoc ẽ:
qđ dixit. Si ñdum es: geme ut sis. Re¬
nuntiabit tͥ speculũ: faciem tuam. dic̃
speculum ñ senties adulatorem: sic nec
te palpes. Hoc tͥ ostendit nitor ille qđ es:
uide quȩ es. Et si tͥ displicet: quȩre ut

Expanded text:
quidam formosus, est quidam pulcher «prae filiis hominum;» etsi filius hominis, tamen «prae filiis hominum.» Huic tu placere vis, o anima humana, o una in multis? Audiamus Ecclesiam; quia erat illis anima una et cor unum in Deum : hanc alloquitur Psalmus. Vis ei placere? Non potes, quamdiu deformis es: quid facies ut pulchra sis? Prius tibi displiceat deformitas tua, et tunc ab illo ipso cui vis placere pulchra, mereberis pulchritudinem. Ipse enim erit reformator tuus, qui fuit formator tuus. Ergo prius attende quae sis, ne audeas ire foeda in pulchri oscula. Et quid intuens, inquis, me videbo? Posuit tibi speculum Scripturam suam; legitur tibi: «Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Speculum in hac lectione propositum est: vide si hoc es quod dixit; si nondum es, geme ut sis. Renuntiabit tibi speculum faciem tuam: sicut speculum non senties adulatorem, sic nec te palpes. Hoc tibi ostendit nitor ille quod es: vide quod es; et si tibi displicet, quaere ut
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra sine aqua. Nisi enim sitiat: ñ recte
irrigabitur. Animȩ ebriȩ: plutua di-¬
luuium ẽ. Sitiat. oportet. Beati enim
qui esuriunt & sitiunt iustitiam. Et di¬
cat. Anima mea tanquã t̾ra sine aqua
t: quia dicit alibi: sitiuit anima mea
in dm̃ uiuũ. Terram gͦ: intelligo eccłam.
Quȩ ẽ firmitas eius suꝑ quã fundata ẽ.

Expanded text:
terra sine aqua: nisi enim sitiat, non recte terra sine aqua: nisi enim sitiat, non recte irrigabitur. Animae ebriae pluvia diluvium est; sitiat oportet: «Beati» enim «qui esuriunt et sitiunt justitiam» : et dicat, «Anima mea tanquam terra sine aqua tibi;» quia dicit alibi, «Sitivit anima mea in Deum vivum» . Terram ergo intelligo Ecclesiam. Quae est firmitas ejus super quam fundata e
Abbreviated transcription (Latin):
nescio utrum habeat ullũ exitũ: uttũ te¬
cte dicatur: & inlinabit᷑ in scł̃m scłi: de
qua diccum ẽ. celum & t̾ra transient. la¬
boratur hic: si ad litteram quęras acci¬
pere. Nam qđ ait. fundauit t̃ram suꝑ
firmam̃tũ eius: fortasse quedam ẽ infir¬
mitas occulta nob̃ quȩ continet t̾ram:
& hoc dixit fundauit. Suꝑ quid: suꝑ
firmitatem ipsius t̃rȩ quam ei supposu¬
it: ut contineret᷑ quȩ latet. Forte ocu¬
lis tuis sint ista occulta in creatura: ñ
de obscuritate creature creator latebit.
Quȩ possumꝰ. uideamꝰ: ex his quȩ uide¬
mus illum laudemꝰ & amemꝰ. Conuer¬
tamus nos ad quȩrendum aliquid hic.
in figura positum. Firmauit t̾ram: in¬
telligo eccłiam. Dñi ẽ t̾ra: & plenitudo
eius. Intelligo eccłiam t̃ram. Ipsa ẽ t̾ra
sitiens: ipsa ẽ t̃ra quȩ dicit in psalmis.
Una enum dicit ex om̃ibꝰ: anima mea sic̃
t̾ra sine aqua tͥ. Quid ẽ sine aqua: Siti¬
ens. S ic sitit anima mea ad te : tanquã

Expanded text:
beat ullum exitum, utrum recte dicatur, «Non inclinabitur in saeculum saeculi;» de qua dictum est, «Coelum et terra transient» . Laboratur hic, si ad litteram quaeras accipere. Nam quod ait, «Fundavit terram super firmitatem ejus;» fortasse quaedam est firmitas occulta nobis, quae continet terram, et hoc dixit, «Fundavit.» Super quid? Super firmitatem ipsius terrae, quam ei supposuit, ut contineretur, quae latet forte oculos tuos. Sint ista occulta in creatura, non de obscuritate creaturae Creator latebit: quae possumus videamus, ex his quae videmus' illum laudemus et amemus. Convertamus nos ad quaerendum aliquid hic in figura positum. «Fundavit terram,» intelligo Ecclesiam. «Domini est terra et plenitudo ejus» ; intelligo Ecclesiam terram. Ipsa est terra sitiens, ipsa est quae dicit in Psalmis; una enim dicit ex omnibus: «Anima mea sicut terra sine aqua tibi» . Quid est, «sine aqua?» Sitiens. Sic sitit anima mea ad te, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
illud suspendit. hoc pendit: audi quia
hoc celum scripturarum ex caritate pen-¬
det. Duo sunt nempe illa notissima p̃¬
litteram. Dñs uisibilit ascendit in cęlũ.
Quomͦ positȩ sunt nubes ascensus cęli:
hȩc cum dixisset: nubes suscepit eum. i¬

Expanded text:
illud suspendit, hoc pendet; audi quia illud suspendit, hoc pendet; audi quia hoc coelum Scripturarum ex charitate pendet. Duo sunt nempe illa notissima prlitteram. Dominus visibiliter ascendit in coelum. Quomodo positae sunt nubes ascensus coeli? «Haec cum dixisset, nubes suscepit eum»
Abbreviated transcription (Latin):
rant aquȩ tuȩ: & ait mͥaliquis. Non ibi ex¬
presse dictum ẽ: utrum caritatẽ intelligere
debeam. Quid si aliquis aliud intelligat:
tantum mem̃ito qđ ait apłs. caritas dĩ dif¬
fusa ẽ in cordibꝰ nr̃is. Unde : ꝑ spm̃ scĩn
qui datus est nob̾. Audi iam dñm: magi¬
strum apłorum. Si quis sitit: ueniat & bi¬
bat. Dicat adhuc. Qui credit in me: flu¬
nuna aquȩ uiuȩ. fluent de uentre eius.
Quid ẽ hoc: exponat euangłista. Hoc au
iat natus: quia iħc nondũ erat głificatꝰ.
Ergo fr̃s. si ꝓꝓterea sp̃s nondum erat ilatꝰ.
quia iħs nondum erat głificatꝰ: głificato
iħu ae ascendente in cȩlos. missus ẽ sp̃s sc̃s.
perior eẽt cȩlis. ut inde miteret caritatẽ.
Non enĩ sic ds̃ ꝓtegit: ut quasi sustent᷑ur
ab eo quem ꝓtegit. Subleuat quẽ ꝓtegit.¬
non onerat. Ita gͦ. cęlum aquis ꝓtegit: ut
magis illo diuino spu subleuetur. Quod
subleuat sursum ẽ: qđ subleuatur in¬
fra ẽ. Illud suspendit: hoc pendit. Si gͦ

Expanded text:
rant aquae tuae.» Et ait mihi aliquis, Non ibi expresse dictum est, utrum charitatem intelligere debeam: quid si alius aliud aliquid intelligat? Tantum memento quod ait Apostolus, «Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris.» Unqui datus est nobis.» Audi jam Dominum magistrum Apostolorum: «Si quis sitit, veniat, et bibat.» Dicat adhuc: «Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus.» Quid est hoc? Exponat Evangelista: «Hoc aurat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus.» Ergo, fratres, si propterea Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nodum erat glorificatus; glorificato eo et ascendente in coelos, missus est Spiritus sperior esset coelis, et inde mitteret charitatem. Non enim sic Deus protegit, ut quasi sustentetur ab eo quem protegit: sublevat qunon onerat. Ita ergo coelum aquis protegit, ut magis illud divino Spiritu sublevetur. Quod sublevat, sursum est; quod sublevatur, infra est: illud suspendit, hoc pendet. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uet sp̃u: ignis ardens ẽ om̃is minister dĩ.
Nonne ardebat stephanus : quo igne ar¬
debat: Et quis ignis ille erat quando
lapidaretur. & ꝓ eis a quibꝰ lapidabatur ora¬
bat : Cum audis ignis ẽ nunister dĩ: in¬
censurum illum putas. Incendebat licet:
sed fenum tuũ id÷ carnalia omĩa desidia
tua. Curat minister dĩ: predicans uerbũ
patet ad uos o chorinthii cor nr̃m dilata-¬
dum ẽ: Irdebat & flagrabat caritate: &
ibat in eos ut incenderet. Hunc ignem
se missurum dñs in t̾ra dicebat. cum ait̃:
ignem ueni mitiere in t̾ram. Quomͦ gla¬
dium: sic ignem. Gladius diuidit affectũ
carnalem: ignis absumit. Totum in uer¬
bo dĩ intellige: totum in spu dĩ cognos¬
ce. Incipe feruere caritate ꝑ uerbum
qđ audis: & uide quid in tficerit. ignis
minister dĩ. Qui facit angłos suos sp̃s:
& ministros suos ignẽ flagrantẽ. Funda

Expanded text:
gnis ardens est omnis minister Dei. Nonne ardebat Stephanus? Quo igne ardebat? et quis ille ignis erat, quando lapidabatur, et pro eis a quibus lapidabatur rogabat ? Cum audis, Ignis est minister Dei; incensurum illum putas? Incendat licet, sed fenum tuum; id est, carnalia omnia desideria tua urat minister Dei, praedicans verbum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» ? Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut incenderet. Hunc ignem se missurum Dominus in terram dicebat, cum ait: «Ignem veni mittere in terram» . Quomodo gladium , sic ignem. Gladius dividit affectum carnalem, ignis absumit. Totum in verbo Dei intellige, totum in spiritu Dei cognosce. Incipe fervere charitate per verbum quod audis, et vide quid in te fecerit ignis minister Dei. «Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem.» 17.
Abbreviated transcription (Latin):
iã uix contẽplabilis. Admirantis ẽ enĩ
dicere quȩ ẽ ista quȩ ascendit dealbata.
tam pulchra. tam luminosa .tã sine
macula & ruga. Nonne ista ẽ. quȩ iace¬
bat in cȩno iniqͥ tatũ. Nonne ista est
quȩ iacebat in fornicatione idolorum:
desiderioq carnali : quȩ ẽ gͦ ista quȩ
ascendit dealbata : Attende quid sit
ille qui ꝓ ea factus ẽ. ñ habens speciem
neq decorem: & intelligis huuis cla¬
ritatis honorem. Si miraris illius humilita¬
t̃e ꝓpt̃ hanc: noli iam nurari huiꝰ celfitu¬
dinem ꝓpter illum. Quantȩ felicitatis ẽ.
ista dealbata. ut cͤum eẽt iugra. pulchrũ
ad se depoueret. qui pro impiis morerẽt᷑:
Ergo induit se dñs deus nt̃ confessionem
& decorem: in duit se eccłiam. Ipsa enm
eccła: confessio & decus. Ante confessioꝰ.

Expanded text:
jam vix contemplabilis. Admirantis est enim jam vix contemplabilis. Admirantis est enim dicere, «Quae est ista quae ascendit dealbata,» tam pulchra, tam luminosa, tam sine macula et ruga ? Nonne ista est quae jacebat in coeno iniquitatum? nonne ista est quae jacebat in fornicatione idolorum? desiderioque carnali? «Quae est» ergo «ista quae ascendit dealbata?» Attende quis sit ille qui pro ea factus est non habens speciem neque decorem, et intelligis hujus claritatis honorem. Si miraris illius humilitatem propter hanc, noli jam mirari hujus celsitudinem propter illum. Quantae felicitatis est ista dealbata, ut et cum esset nigra, pulchrum ad se deponeret, qui pro impiis moreretur? Ergo induit se Dominus Deus noster confessionem et decorem, induit se Ecclesiam: ipsa enim Ecclesia confessio et decor. Ante confessio,
Abbreviated transcription (Latin):
deficeret a pulchritudine quȩ ẽ in for¬
ma dĩ. Ergo tu eccłia: habes decorem.
Dicit᷑ & tͥ in canticis canticorum: o decora
int̃ mulieres. Dicit᷑ de te. Quȩ ẽ ista quȩ
ascendit dealbata: Q uid ẽ dealbata : illu¬
iinata. Non dealbata sicut fucata:
quẽad modum se dealbant femine quȩ
uolunt uideri qđ non sunt. Non deal¬
bata: sic̃ paries dealbatus. D estruetur
enim sicut dicit apłs: paries dealbatꝰ.
Hypocrisis & simulatio paries dealbatꝰ.
foris tectorium: intꝰ lutũ. Non gͦ illa
sic dealbata: sed dealbata illuminata:
quia ñ ꝑ se alba. Priꝰ inquit fui blasphe¬
niꝰ. Et item. Fiumꝰ enim & nos aliquan¬
do natura filii irȩ: sic̃ ce ceteri. Accedit
gr̃ã: illuminans & dealbans. Primo nigra
fuisti: sed facta es alba ex gr̾a ipsius. Fũi¬
stis enim aliquando denebrȩ: nc̃ autẽ
lux in dño. Dicitur gͦ &e de te. Quȩ ẽ ista
quȩ ascendit dealbata: iam mirabilis:

Expanded text:
defecerit a pulchritudine quae est in fordefecerit a pulchritudine quae est in forma Dei. Ergo tu, Ecclesia, habes decorem: dicitur et tibi in Canticis canticorum, «O decora inter mulieres» . Dicitur de te: «Quae est ista quae ascendit dealbata» ? Quid est, «dealbata?» Illuminata: non dealbata, sicut fucata, quemadmodum se dealbant feminae quae volunt videri quod non sunt: non dealbata, sicut paries dealbatus; destruetur enim, sicut dicit Apostolus, paries dealbatus , hypocrisis et simulatio. Paries dealbatus, foris tectorium, intus lutum. Non ergo illa sic dealbata; sed dealbata, illuminata, quia non per se alba. «Prius,» inquit, «fui blasphemus» ; et item, «Fuimus enim et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri» . Accedit gratia illuminans et dealbans: primo nigra fuisti, sed facta es alba ex gratia illius. «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino.» Dicitur ergo et de te, «Quae est ista quae ascendit dealbata?» Jam mirabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
munum factus. & habitu inuentꝰ ut ho¬
mo. Humiliauit se factꝰ obediens usq ad
mortẽ mortem autẽ crucis. Merito uider̃
eum: & ñ habebat speciem neq decorem.
Merito ante crucem agitabant caput: hic¬
cine ẽ. totus filius dĩ: Si filius dei ẽ: des¬
cendat de cruce. Sed non habebat speci¬
em neq decorem: etiam sic. O quibꝰ displi¬
cet: quia non habebat speciem neq de¬
corem. Oagitantes caput ante crucem: &
non figentes caput in capite. qͦd pende¬
bati. in cruce. Merito nutat insultantiũ
caput : donec sit eorum caput ille ipse.
cui insultabat᷑. Ecce resumit decorem: &
magnum decorẽ. Ecce qđ dicis tu: minꝰ ÷
quam qđ fecit. Dicis tu. si filiꝰ dĩ ẽ: descen¬
dat de cruce. Ecce de cruce non descendit:
sed̃ de sepulchro resurrex̃. Ergo anima
decora eẽ ñ potest: nͥ confessa suerit fe¬
ditatem ei qui semꝑ pulcher. & ꝓpter te
ad tempus non pulcher. Et sic ad tempꝰ
ñ pulcher in forma serui: ut nunquam

Expanded text:
minum factus, et habitu inventus ut homo; humiliavit se, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis» . Merito viderunt eum, et non habebat speciem neque decorem. Merito ante crucem agitabant caput: Hiccine est totus Filius Dei? «Si Filius Dei est, descendat de cruce» . Sed non habebat speciem neque decorem. Etiam sic, o quibus displicet, quia non habebat speciem neque decorem! O agitantes caput ante crucem, et non figentes caput in capite quod pendebat in cruce! Merito nutat insultantium caput, donec sit eorum caput ille ipse cui insultabatur. Ecce resumit decorem, et magnum decorem. Ecce quod dicis tu, minus est quam quod fecit. Dicis tu, «Si Filius Dei est, descendat de cruce:» ecce de cruce non descendit, sed de sepulcro resurrexit. 6. Ergo, anima, decora esse non potes, nisi confessa fueris foeditatem ei qui semper pulcher, et propter te ad tempus non pulcher; et sic ad tempus non pulcher in forma servi, ut nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ eum & non habe bat speciem ne-¬
ꝙ decorem. U nus apłs paulus: ꝓpħam u¬
trumq conuinxit in unum. Capitulum
habeo speciosum forma p̃filiis hominum:
qui cum in forma dĩ eẽt. non rapinam ar¬
bitratꝰ ẽ eẽ se qualem dõ. Ibi uidit quod
dixit & alius. non habentem speciem neq

Expanded text:
dimus eum, et non habebat speciem, neque decorem.» Unus apostolus Paulutrumque conjungit; unum capitulum habeo speciosum forma prae filiis hominum: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Ibi dixit, quod vidit et alius, non
Abbreviated transcription (Latin):
rem: Audi uͥ eum uidit qͥ dix̃: speciosus
forma p̃filiis hominum. Cũ in forma dĩ
eẽt ñ rapinam arbitratꝰ ẽ eẽ ȩqualis deo.
Merito p̃filiis hominum: quia equalis dõ.
E cce accepi & agnoui: uͥ eum uiderit qui
dixit speciosus forma p̃filus hominum. Re¬
spondit enim nob̃. Ubi uiderim quęris:
in forma dĩ. Et unde uidi sti in forma
dĩ: Quomͦ uidisti in forma dĩ: quia inui¬
sibilia eius ꝑ ea quȩ facta funt: intellecta
conspiciuntur. Bene. optime. accepi. agno¬
ui: & quem uideris. & qualem uideris. & uͥ
uideris. & unde uideris. Quem uidisti: spon¬
sum nr̃m. Qualem indisti: speciosum for¬
ma p̃filus hominum. Ubi iundisti: cum in
forma dĩ eẽt. Unde uidisti: ꝑ ea quȩ facta
sunt. intellecta conspicuuit᷑. Uideamꝰ & iste
quid dicat aliꝰ ꝓpħa. sed ñ alius sp̃s.

Expanded text:
idit qui dixit, «Speciosus forma prae hominum. Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Merito «prae filiis hominum,» quia aequalis Deo: ecce accepi et agnovi ubi eum viderit qui dixit, «Speciosus forma prae filiis hominum.» Respondit enim nobis, Ubi viderim, quaeris? «In forma Dei.» Et unde vidisti in forma Dei? quomodo vidisti in forma Dei? Quia «invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur» . Bene, optime; accepi, agnovi et quem videris, et qualem videris, et ubi videris, et unde videris. Quem vidisti? Sponsum nostrum. Qualem vidisti? Speciosum «forma prae filiis hominum.» Ubi vidisti? «Cum in forma Dei esset.» Unde vidisti? «Per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur.» Videamus et de isto quid di
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ premebantur: nunc ab imipera¬
torib uenerantur. fuger̾ enim aquȩ
ab increpatione dĩ: quia cor regum in
manu dĩ deflexit quo uoluit. Iussit ꝑ
eos pacem dare xp̃ianis: emicuit & e¬
minuit auctoritas apłica. Nunqͥd &
quando supraerant aquȩ montium
aefecetat magnitudo: Sed tam̃ fr̃s
mei: ut om̃s uiderent eminentiã mon¬
tium: ꝑ quos montes salus ẽẽt generi
humano: quia leuaui oculos meos in
montes. unde ueniet auxilium mͥ: ab
increpatione dĩ fuger̃ aquȩ. Auoce to¬
nitrui tui formidabunt. Iam quis non
terreatur uoce dĩ ꝑ apłos: uoce dĩ ꝑ scri¬
pturas: Per nubes eius conquieuit
mare: formidauer̃ aquȩ. Nundati st̃
montes: uissit imꝑator. Sed quis uis¬
sisset. nͥ ds̃ tonuisset: quia uoluit ds̃:¬

Expanded text:
ribus premebantur, nunc ab imperaribus premebantur, nunc ab imperatoribus venerantur. Fugerunt enim aquae ab increpatione Dei: quia cor regum in manu Dei; deflexit quo voluit , jussit per eos pacem dari Christianis; emicuit et eminuit auctoritas apostolica. Numquid et quando supra erant aquae, montium defecerat magnitudo? Sed tamen, fratres mei, ut omnes viderent eminentiam montium, per quos montes salus esset generi humano, quia, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi» ; ab increpatione Dei fugerunt aquae. «A voce tonitrus tui formidabunt.» Jam quis non terreatur a voce Dei per Apostolos, voce Dei per Scripturas, per nubes ejus? Conquievit mare, formidaverunt aquae, nudati sunt montes, jussit imperator. Sed quis jussisset
Abbreviated transcription (Latin):
uox illa: saluum me fac ds̃. qm̃ intraue¬
runt aquȩ usq ad animam meam. Ma¬
xime aquȩ aquȩ marine faciunt: ꝓcel¬
losȩ. infructuosȩ. Non enim quãcũq t̃¬
ram cooperuerat aqua marina: fecun¬
dauit eam potius quam ad sterilitatẽ
ꝑduceret. Erant &̧ enim &e montes sub
aquis: qula suꝑ montes stabunt aquȩ.
Popłi resistentes. superauer̃ auctoritatẽ
omnium uͥq fortiter euangeli ⁊antium
uerbum dĩ: cooperuer̃ illos aquȩ. & su¬
ꝑ ipsos stabant aquȩ. Dicebant preme
prenie: & premebant. Extingue. ñ ap¬
pareant. Dicebant ista. & p̃ualebant
suꝑ martires: & fugiebant ubiq xp̃i¬
ani. Et fuga quadam: occultabantur
apłi. Unde fuga occultabant᷑ apłi:
quia suꝑ montes stabant aquȩ. E rat
potestas aquarum magna. Sed quam
Ab in crepatione tlĩ fuger̃ aquȩ: hoc
ẽ a pressura montium. recesser̃. aquȩ:
iam montes ipsi existant. Petrus & pau¬
lus qͦmͦ eminent : qui ante a ꝑsecuto¬

Expanded text:
vox illa: «Salvum me fac, Deus, quoniam intravevox illa: «Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam» . Maxime aquae quae mare faciunt, procellosae, infructuosae. Non enim quamcumque terram cooperuerit aqua marina, fecundabit eam potiusquam ad sterilitatem perducet. Erant enim et montes sub aquis; quia super montes stabant aquae: populi resistentes superaverant auctoritatem omnium ubique fortiter evangelizantium verbum Dei, cooperuerant eos aquae, et super illos stabant aquae, dicebant, Preme, preme; et premebant: Exstingue, non appareant. Dicebant ista, et praevalebant super martyres, et fugiebant ubique Christiani, et fuga quadam occultabantur Apostoli. Unde fuga occultabantur Apostoli? Quia super montes stabant aquae. Erat potestas aquarum magna. Sed quamdab increpatione Dei fugerunt aquae: hoc est, a pressura montium recesserunt. Jam montes ipsi exstant Petrus et Paulus: quomodo eminent? Qui ante a persecuto
Abbreviated transcription (Latin):
Anima duertimus sepe ꝓpħas: preterito
tempore uerborũ dicere quȩ futura st̃.
figura autem futuri dicere precerita:
ñ facile occurrit legenti. Non audeo di¬
cere ñ ẽ: sed certe studiosis earũ littera¬
run indixerim. qͥd quęrant. Si inuene¬
rint & ad nos attulerint: gratulabimur.
Aduͦlescentium studiis. odosorum. occu¬
pati senes: & ex eorumi in inisterio. & nos
aliquid discimus. Non enĩ dedignamur:
qͣnͣdo xp̃c de omnib docet. Hoc gͦ dicit.
suꝑ montes stabunt aquȩ: ꝓpħeta curans
futura p̃dicere: non narrare p̃terita. Pro¬
pterea d̾ix̃: quia eccł̃am futurã in diluuo.
ꝑsecutionum uolebat intelligi. Fuit enĩ
tempus aliquando. quo deterritã dĩ ex¬
clesiam cooperuerant aquȩ ꝑsequentiũ:
ce ita cooperuerant. ut ñ apparerent. nec
ipsi magni qui sunt montes. Quando
enim ubiq fugiebant. quomͦ ñ minus
apparebant: Etꝰ fortasse de illis aquis ẽ

Expanded text:
Animadvertimus saepe Prophetas praeterito Animadvertimus saepe Prophetas praeterito tempore verborum dicere quae futura sunt; figura autem futuri dicere praeterita, non facile occurrit legenti. Non audeo dicere, Non est; sed certe studiosis earum Litterarum indixerim quid quaerant. Si invenerint, et ad nos attulerint, gratulabimur adolescentium studiis otiosorum occupati senes, et ex eorum ministerio et nos aliquid discemus. Non enim dedignamur; quando Christus de omnibus docet. Hoc ergo dicit: «Super montes stabunt aquae.» Propheta curans futura praedicere, non narrare praeterita, propterea dixit, quia Ecclesiam futuram in diluvio persecutionum volebat intelligi. Fuit enim tempus aliquando, quo terram Dei, Ecclesiam Dei cooperuerant aquae persequentium; et ita cooperuerant, ut non apparerent nec ipsi magni, qui sunt montes. Quando enim ubique fugiebant, quomodo non minus apparebant? Et fortasse de illis aquis est
Abbreviated transcription (Latin):
in diluiuo. ita creuit hec uestis t̾rȩ: ut om¬
nia omnino cooperiret. & transcenderet al¬
tissimos montes sic̃ scriptura testatur cubi¬
tis ferme quindecim. Fortasse ipsum tempꝰ
significauit iste psalmus cum diceret: abys
aquȩ starent. Legimꝰ hoc ut dixi. factum
u diliuno: inde loquebat᷑ ꝓpħa. Narrabat
nob̾ precerita: an prenuntiabat futura:
sedsi narraret p̃terita: non nob̾ diceret su¬
ꝑ montes stabunt aquȩ: sed suꝑ montes
steter̃ aque. Preteritum etum tempꝰ. ꝓ fu¬
turo solere poni in scripturis. ita p̃uiden¬
te spũ quȩ futura st̃. quasi iam facta sint
solemus legere. Inde ẽ quod illud in illo
tanquam euangłm recitat᷑. Foder̃ manus
meas & pedes meos: dinumerauer omnia
ossa mea: suꝑ uestum̃tum meũ miser̃ sortẽ
Onũa iam quasi facta commemorantur:
quȩ utiq adhuc uentura cernebant᷑. S
quantũ potest nr̃a diligentia: qͣntũ au¬
tem potest tanta occuꝑatio: aut quando
sic uacat ut possimꝰ ꝓ certo dicere: ita ẽ.

Expanded text:
in diluvio ita crevit haec vestis terrae, ut omnia omnino cooperiret, et transcenderet altissimos montes, sicut Scriptura testatur, cubitis ferme quindecim . Fortasse ipsum tempus significavit iste psalmus, cum diceret, «Abysaquae starent. Legimus hoc, ut dixi, factum in diluvio. Inde loquebatur Propheta? narrabat nobis praeterita, an praenuntiabat futura? Sed si narraret praeterita, non nobis diceret, «Super montes stabunt aquae;» sed, Super montes steterunt aquae. Praeteritum enim tempus pro futuro solere poni in Scripturis, ita praevidente Spiritu quae ventura sunt, quasi jam facta sint, solemus legere. Inde est quod illud in alio tanquam Evangelium recitatur: «Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; super vestimentum meum miserunt sortem» . Omnia quasi jam facta commemorantur, quae utique adhuc ventura cernebantur. Sed quantum potest nostra diligentia? quantum autem potest tanta occupatio? aut quando sic vacat, ut possimus pro certo dicere: Ita est?
Abbreviated transcription (Latin):
didici: sed qi magnꝰ factus sum ex quo
didici. Audi iam & uͥ uidet᷑ magnifi¬
catꝰ as̃ minis. semꝑ magnus. Magnifi¬
scatus
enim nimis: in oꝑibꝰ suis ad nos. Confessi¬
onem & decorem industi. Aute decorem
confessionem posuit: decus in pulchri¬
tudine. Quȩris pulchritudinem: bonam
rem quȩris. Ded quare quęris pulchri-¬
tudinem o anima: ut amet te sponsus
tiuis. Et enim displices ei feda. Ille enĩ
qualis ẽ: speciosus forma p̾filiis homi¬
num. Osculari uis feda pulchrum: sed
ñ attendis. quia tu iniquitatibꝰ plena
es. Diffusa ẽ autem grã in labiis tuis. Sic
etum de illo diccum ẽ. Speciosus forma
p̃filiis hominum: diffusa ẽ gr̃a in la

Expanded text:
didici, sed quia magnus factus sum ex quo didici, sed quia magnus factus sum ex quo didici. Audi jam et ubi videtur magnificatus Deus nimis, semper magnus; magnificatus enim nimis in operibus suis ad nos. 4. «Confessionem et decorem induisti.» Ante decorem confessionem posuit, decus in pulchritudine. Quaeris pulchritudinem; bonam rem quaeris. Sed quare quaeris pulchritudinem, o anima? Ut amet te sponsus tuus; etenim displices ei foeda. Ille enim qualis est? «Speciosus forma prae filiis hominum.» Osculari vis foeda pulchrum; sed non attendis quia tu iniquitatibus plena es. «Diffusa est» autem «gratia in labiis tuis.» Sic enim de illo dictum est: «Speciosus forma prae filiis hominum, diff
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ omnibꝰ gentibꝰ cotidie sedentibꝰ & dis¬
putantibꝰ. quia non rectus ds̃. & ñ recte
uid̾eat ds̃: ut aliquando ipsi se corri-¬
gant. & reccum cor ad illiꝰ rectitudinem
ducant: & adherentes ei directi ad rectũ
ñ iam uituperent. sed placeat rectis re-¬
ctis rectus: quia quã bonꝰ ds isrł. sed rec¬
tis corde. Ergo cum uideret iste qͥ can¬
ri humano. cui antea. aut nullus aut
falsus. aut ñtam magnꝰ uidebat᷑ ds̃.
inquit magnificatus es nunis. Id ÷ qͥ
nondũ te intelligebam: intelligo te
magnum. Magnus semꝑ etiã occultꝰ.
sed mͥ tunc magnꝰ quando apparuisti.
ex me. Quomͦ mirificata ẽ scientia tu¬
a ex me: mira enim: facta ẽ ex me. Pͥgo
illam nuror. conuersus ad illam:illa
autẽ & si ñ conuertar. & fi pꝰ conu̾sio¬
nẽ auertar integra ꝑmanet: sed ego
iam magnꝰ factꝰ in ea. & ex dimunuto
factꝰ integer. in ea. Miror. qđ ñ noue¬
ram. Non qͦmͦ magnũ factum ex quo

Expanded text:
pro omnibus gentibus, quotidie sedentibus et dispro omnibus gentibus, quotidie sedentibus et disputantibus quia non est rectus Deus, et non recte judicat Deus; ut aliquando ipsi se corrigant, et rectum cor ad illius rectitudinem ducant; et adhaerentes ei, directi ad rectum, non jam vituperent, sed placeat rectis rectus: quia, «Quam bonus Deus Israel,» sed «rectis corde» . Ergo cum videret iste qui canri humano, cui antea aut nullus, aut falsus, aut non tam magnus videbatur Deus, inquit, «magnificatus es nimis:» id est, qui nondum te intelligebam, intelligo te magnum. Magnus semper, etiam occultus; sed mihi tunc magnus, quando apparuisti. ex me: quo modo «Mirificata est scientia tua ex me;» mira enim facta est ex me. Ego illam miror conversus ad illam; illa autem etsi non convertar, etsi post conversionem avertar, integra permanet. Sed ego jam magnus factus in ea, et ex deminuto factus integer in ea, miror quod non noveram; non quod modo magnum factum est ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
cet nos aliquid: & cotidiana oratio salu¬
tis nr̃e. scĩficetur nom̃ tuum. Cotidie pe¬
timꝰ: cotidie roganius ut fiat. Si nosqͥs
ñ peceremus ut fieret. Alia ẽ enim gratu¬
latio: alia oratio. Gratulamur enĩ ex eo
sit aput homines nom̃ tuũ. Sc̃m ẽ eñ
semꝑ nom̃ tuũ: sed quibdã iminundis.
ñdum ẽ scm̃ nom̃ tuum. Dicit enĩ apłs.
& in fidelibꝰ nichil ẽ mundũ: quęro cau¬
suentia. Si nichil ẽ eis mundũ: nec ds.
Nisi forte putatis mundũ uideri dm̃il¬
lis: qui cotidie blasphemant eũ. Si
mundus ẽ. placeat. Si placet: laudet᷑.
Si aut̃ blasphematur: displicet. Et si
displicet. quomͦ tͥ potest mundus eẽ
qͥ displicet: Quid gͦ rogamꝰ. scĩficetur
nonien tuum: ut illis hominibꝰ qui
ꝑ infidelitat̾ẽ ñdũ habent nom̃ dĩ¬
scm̃. quibꝰ ñdum ẽ ille sc̃s. qui ꝑ se
&e in se. & in scĩs suis sc̃s ẽ. Rogamus
ꝓ genere humano: rogamꝰ ꝓ orbe t̃rarũ.

Expanded text:
cet nos aliquid et quotidiana oratio salucet nos aliquid et quotidiana oratio salutis nostrae. «Sanctificetur nomen tuum» : quotidie petimus, quotidie rogamus ut fiat. Si nos quinon peteremus ut fieret. Alia est enim gratulatio, alia oratio: gratulamur, ex eo sit apud homines nomen tuum. Sanctum est enim semper nomen tuum, sed quibusdam immundis nondum est sanctum nomen tuum. Dicit enim Apostoet infidelibus nihil est mundum, quaero causcientia» . Si nihil est mundum eis, nec Deus; nisi forte putatis mundum videri Deum illis, qui quotidie blasphemant eum. Si mundus est, placeat; si placet, laudetur: si autem blasphematur, displicet; et si displicet, quomodo tibi potest mundus esse qui displicet? Quid ergo rogamus, «Sanctificetur nomen tuum?» Ut illis hominibus qui per infidelitatem nondum habent, nomen Dsit, quibus nondum est ille sanctus qui per se, et in se, et in sanctis suis sanctus est. Rogamus pro genere humano, rogamus pro orbe terrarum,
Abbreviated transcription (Latin):
magnificatus es nimis. Uide mag¬
nifica quȩ dicturus ẽ: in quibus
magnificis. non utiq nͥ ille laudandus
ẽ. auctor omium magnificorum. Confessi¬
sonem
& decorem indiusti. Odñe ds m̃s: qui mag¬
nificatus es nimis. Unde magnificatus es
nuis: nonne semꝑ magnus: nonue sẽꝑ
magnificus: Nunqͥd ꝑfectus ñ es. ut crescas:
Nunquid deficis. ut aliquando minuaris:
sed qr es quod es. & uere es: utiq nom̃ tuũ
dixisti famulo tuo moisi. ego sũ qui sum.
utiq magnus es: & magnitudo tiia sempi¬
terna ẽ. Nec cepit. nec desinit: nec abi¬
nitio temporis incipit: nec usq ad finẽ
temꝑis excurrit: nec in medio aliquid pa¬
titur. Incõmutabilis enĩ magnitudo es.
Quomͦ gͦ magnificatus es nimis: aliꝰ psalm̾
aminonet nos. Ait enĩ. Mirificata ẽ sci¬
entia tua ex me. Si recte dr̃ nurificata ẽ
scientia tua ex ine: recte dr̃ magnificatꝰ
hoc adhuc quȩiendum ẽ. Ex me magni¬
ficat᷑ ds nĩs. Ergo exme fit magnus: Do¬

Expanded text:
magnificatus es nimis.» Vide magnifica quae dicturus est; in quibus magnificis non utique nisi ille laudandus est auctor omnium magnificorum. «Confessionem t decorem induisti.» O Domine Deus meus, qui «magnificatus es nimis,» unde «magnificatus es nimis?» Nonne semper magnus? nonne semper magnificus? Numquid perfectus non es, ut crescas? numquid deficis, ut aliquando minuaris? Sed quia es quod es, et vere es, utique nomen tuum dixisti famulo tuo Moysi, «Ego sum qui sum» : utique magnus es, et magnitudo tua sempiterna est, nec coepit, nec desinit; nec ab initio temporis incipit, nec usque ad finem temporis excurrit, nec in medio aliquid patitur: incommutabilis enim magnitudo est. Quomodo ergo «magnificatus es nimis?» Alius psalmus admonet nos; ait enim, «Mirificata est scientia tua ex me» . Si recte dicitur, «Mirificata est scientia tua ex me;» recte dicitur, «Magnificatus hoc adhuc quaerendum. Ex me magnificatur Deus meus? Ergo ex me fit magnus. Do
Abbreviated transcription (Latin):
tu quoq eiusdem uerbi participatione
immortalis. Uixit moyses: & mortuus ẽ.
Lit enum illi ds. Ascende in montẽ: &
niorere. Mortuus ẽ iheremias: & tot ꝓpħe
mortui sunt. Et mortu dicta quia ñ eoꝵ.
sed ꝑ eos illius erant. qui extendit cęlum
sic̃ pellem: manent usq ad posteritatẽ

Expanded text:
tu quoque ejusdem Verbim participatione tu quoque ejusdem Verbim participatione immortalis. Vixit Moyses, et mortuus est: ait enim illi Deus, «Ascende in montem, et morere» . Mortuus est Jeremias, et tot Prophetae mortui sunt; et mortuorum dicta, quia non eorum, sed per eos illius erant, qui «extendit coelum, sicut pellem,» manent usque ad posteritatem