comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
refertã. crisam. et argirẽ. auro argentoꝙ fec̃¬
das: utilẽ qͦ arborib foliis nunꝗͦ cadentib
Ht̃ et fluuios gangen. et nidan et ipanem
illustrantes indos. Terra indie fauonii spͣu
salułirima mantio bis metit fruges uitẽ hi¬
ȩmis et ȩstatis patit᷑. Gignit aũ tincti coloris
hoĩes. elefantes ingõ: monoceron bestiam
psicum aueni: ebanũ qͦ lignũ. et cinnamũ.
et piꝑ. calamũ aromaticũ. mitit et ȩbur. la¬
pidesqͦ p̃tiosos: berillos. crisopasus. eta da¬
mantẽ. carbuncłas lignittes. margaretas et
umones: qͥb nobiliũ feminarũ ardet ambi¬
tio. ibi st̃ et montes aurei qͦs adire ꝓpt̾ draco¬
nes et grifes. et inm̃sorũ hoĩm monstra um¬
nossibile ÷. Parchia ab inde finib usq adme¬
sopatamiã generalit̾ nominat᷑. ꝓpt̾ inuictã
enĩ uirtutẽ parthoꝵ: et assiria. et reliquȩ ꝓ¬
xime regiones eiꝰ nom̃ traxeit᷑. Sunt enĩ inea
aracusia. parthia. assiria. media. et ꝑsida. quȩ

Expanded text:
 Chrysam et Argyrem auro argentoque fecundas, Tylem quoque arborum foliis nunquam carentem. Habet et flavios Gangen et Indum et Hypasin illustrantes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima; in anno bis metit fruges, vice hiemis Etesiis potitur; gignit autem tincti coloris homines, elephantes ingentes, monoceron bestiam, psittacum avem, ebenum quoque lignum et cinnamum, et piper, calamum aromaticum, mittit et ebur, lapides quoque pretiosos, berillos, chrysoprasos, et adamantem, carbunculos, lychnites, margaritas et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Ibi sunt et montes aurei, quos adire propter dracones et gryphes, et immensorum hominum monstra impossibile est. Parthia ab Indiae finibus usque ad Mesopotamiam geneenim virtutem Parthorum et Assyria, et reliquae proximae regiones ejus nomen traxerunt. Sunt enim in ea Aracusia, Parthia, Assyria, Media et Persida, quae
Abbreviated transcription (Latin):
qd dictum ⁊ : uocabo ñ plebem mea̾. plebẽ meã.
et ñ dileciã dilectã. Babilonie regionis caput
nom̃ aliqñ transierint. hanc urbẽ pͥmum
nembroht gigas fundauit. hanc semiramĩ
regina assirioꝵ ampliauit. murũq urb
bitumine et cocto latere fecit. Uocabulum
aũ sũpsit a confusione. eo qd̾ ibi sint confu

Expanded text:
quod dictum quod dictum et non dilectam, dilectam . Babyloniae regionis caput nomen aliquando transierint. Hanc urbem primum Nembroth gigas fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confu
Abbreviated transcription (Latin):
qui inisaie uaticinio p̃dictꝰ fuerat. solue¬
ret captiuitatẽ iudaicã: et tẽplũ di con¬
strui iuberet. obhoc etiã seruus di nuncu¬
missũ. ẽ: ut subiciat coram eo gsͣ. et dorsa
regũ uercat. Et merito nam medi et ꝑsi m̃¬
surantes. siue m̃surantes intͣpͣtantur: m̃¬
sura gͦ qua m̃si stͣ remeciebat᷑ eis. Meso¬
potamia grecã ȩchimologiã possidet. qd̾
duobi fluuiis ambiat᷑. Nam aboriente
tigrim hł abocciduo eufraten. Incipit aũ
aseptẽtrione int̾ montẽ taurũ. et caucasũ
cui ameridie sequit᷑ babilonia. deinde cal¬
dea: nouissime arabia eudemon. Meso¬
potamia qͣ int̃pͣtat᷑ eleuara: unde iacob
duxit uxorẽ. significat gentilitatẽ: un¬
de xp̃c. exquisiuit sibi eccłam sponsam.
nͣ habentẽ maculã aut rugam. Nam sic̃
iacob relicta domo patria ł parentib ꝑre¬
xit in regionẽ longinquã ut acciꝑet sibi¬
scdm carnẽ. id ÷ ppłm ssrł. et patriã idest
hierosolimã. et om̃s regiones iudee : ab iit

Expanded text:
qui in Isaiae vaticinio praedictus fuerat , solverit captivitatem Judaicam, et Templum Dei construi juberet. Ob hoc etiam servus Dei nuncupromissum est, ut subjiciat coram eo gentes et dorsa regum vertat: et merito. Nam Medi et Persae, mensurantes, sive mensurati, interpretantur. Mensura, qua mensi sunt, remetiebatur eis. Mesopotamia Graecam etymologiam possidet, quod duobus fluviis ambiatur. Nam ab oriente Tigrim habet, ab occiduo Euphraten. Incipit autem a Septentrione inter montem Taurum et Caucasum, cujus a meridie sequitur Babylonia, deinde Chaldaea, novissime Arabia Eudaemon. Mesopotamia, quae interpretatur elevata, unde Jacob duxit uxorem, significat gentilitatem, unde Christus exquisivit sibi Ecclesiam sponsam, non habentem maculam ac rugam . Nam sicut Jacob, relicta domo, patria vel parentibus, perrexit in regionem longinquam, ut accisecundum carnem, id est, populum Israel et patriam, id est, Hierosolymam et omnes regiones Judaeae, abiit
Abbreviated transcription (Latin):
eñi dixit sitio. quia fidẽ in illis de sideratã
ñ poterat inuenire: isti optuler amaris¬
simos mores suos. qͥ nulla cõpunctione con¬
u̾si st̃. Itẽ aceti asꝑitas m̃tis corruptio intel¬
ligit᷑. unde in liliro numeroꝵ nazareis qͥ
se scĩficabant dño. uinũ simul et acetũ su¬
mere ꝓhibitũ ÷. Sicera ẽ. omĩs potio quȩ extͣ
uinũ inebriare pot̾. cuiꝰ licet nomͣ hȩbreũ sit:
tam̃ latinũ sonat ꝓ eo qd̃ ex succo frum̃ti uł
pomoꝵ conficiad̃: aut palmarũ fructꝰ inli¬
quorẽ expͥmant᷑. coctisq frugib aqua pin¬
guior quasi succꝰ colatꝰ. et ipsa coctio sicera ñ¬
rupat᷑ Sicera aũ ȩbrietatẽ significat aqua
om̃is script᷑a sacra nos ꝓhibet unde in lege
dñs dixit ad aaron: uinũ et om̃e qd mebri¬
ari pot̾. ñ bibes tu et filii tui: qñ intratis in
tab̾nacłm testimonii. idẽ. addiuinũ mist̾ui:

Expanded text:
enim enim dixit, Sitio: quia fidem in ipsis desideratam enim enim dixit, Sitio: quia fidem in ipsis desideratam non poterat invenire: isti obtulerunt amarissimos mores suos, qui nulla compunctione conversi sunt. Item aceti asperitas mentis corruptio intelligitur: unde in libro Numerorum Nazaraeis, qui se sanctificabant Domino, vinum simul et acetum sumere prohibitum est. Sicera est omnis potio, quae extra vinum inebriare potest. Cujus licet nomen Hebraicum sit, tamen Latinum sonat pro eo, quod ex succo frumenti vel pomorum conficiatur, aut palmarum fructus in liquorem exprimantur, coctisque frugibus aqua pinguior, quasi succus, colatur, et ipsa potio sicera nuncupatur. Sicera autem ebrietatem significat, a qua omnis Scriptura sacra nos prohibet. Unde in lege Dominus dixit ad Aaron: Vinum, et omne quod inebriare potest, non bibes tu et filii tui, quando intrabis in tabernaculum testimonii , id est, ad divinum ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵ legit᷑. et ddabo tibi pocłm exiuno cͣdico:
et mustũ maloꝵ gͣnatoꝵ meoꝵ. Mustum ẽ.
idẽ. iunũ elacu statim sublatũ dictũ aũ cre¬
dit̾ mustũ. qd̾ inselimũ et t̾ram habeat
mixtã: nam hus terra. inde et humꝰ. tuius
et canra uis feruoris. e: et uasa qnͣuis gran¬
dia ex eo plena. absq piramine repleca ili¬
ni sunt isti. Qđđ licet illi paruo sensu int̾¬
p̃tati sund: ueracit̾ tam̃ ipsi diuina grã sunt
repleci. exqua multos salubri ȩbrietate po¬
tauert̃. A cetũ uł quia acutũ uł aquatũ ui¬
nũ. idẽ. aqua mixtũ. cito inhune saporem
redigit᷑. unde et acidũ quasi aquidũ. Misti¬
ce aũ acetũ asꝑitatẽ corruptã m̃tis signifi¬
cat. unde inpsalmista scriptũ ÷ et insiti mea¬
potauerͣ aceto me. Matħs enĩ refert cũ
dñs dixisset sitio. oblatũ illi fel cũ aceto ꝑ¬
mixtũ: ut re uera ꝑfecta iudeoꝵ amaritu¬
do potionis ipsiꝰ austeritas indicaret᷑. Ille

Expanded text:
 legitur: Et dabo tibi poculum ex vino condito, et mustum malorum granatorum meorum . Mustum est vinum e lacu statim sublatum: dictum autem creditur mustum, quod in se limum et terram habeat mistam. Nam mus terra, unde et humus, cujus tanta vis fervoris est, ut vasa, quamvis grandia, ex eo plena absque spiramine relicta illini sunt isti . Quod licet illi pravo sensu interpretati sunt, veraciter tamen ipsi divina gratia sunt repleti, ex qua multos salubri ebrietate potaverunt. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum; vinum enim aqua mistum, cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Mystice autem acetum puritatem corruptam mentis significat, unde in psalmo scriptum est: Et in siti potaverunt me aceto . Matthaeus enim refert, cum Dominus dixisset, Sitio , oblatum illi fel cum aceto permistum: ut revera perfidiam Judaeorum amaritudo potionis ipsius et austeritas indicaret. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
simili mͦ ȩbrietatẽ detestat᷑ dicens. ue qui
consurgitis mane a debrietatẽ secrandam
ec porandum usq aduesꝑũ ec cȩtã. Item¬
sicera peccati dulcedinẽ et uoluptatis in lece¬
brã significat. unde de p̃cursore dñi angłi
testatus ẽ. dicens. uinũ et sicerã nͣ bibet: qi
ieiunꝰ et abstinens erat. Ebrietas aliqñ so
nitudinẽ significat uitioꝵ. ut in euangłio
adtendice negrauent᷑ corda ur̃a incrapula
et ȩbrierate. et in salomone: uelud sispina
nascat᷑ in manu ȩbriosi. fex dicta. quia se¬
se uasis emergendo adfigat. Fex eñi ulti¬
mũ iudiciũ designat. unde defece in psal¬
mo scriptũ ÷: ueruntam̃ fex eiꝰ ñ ÷ ex inani¬
ta. feces enĩ hic ñ sordes s una illa atq ulti¬
ma uini deliemꝰ acciꝑe: nam qͣm feces hr̃e
potuit. qd merũ atq purũ ante declara¬
uit: s ut adistã fecem cognosceris minime
fuisse ꝑuentũ redit ad pocłm plenũ dicens.
bibent exeo om̃s peccõres t̾rȩ. Hie signifi¬

Expanded text:
s: Vae, qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, etc. . Itemsicera peccati dulcedinem et voluptatis illecebram significat. Unde de praecursore Domini angelus testatus est, dicens: Vinum et siceram non bibet ; quia jejunus et abstinennitudinem significant vitiorum, ut in Evangelio: Attendite ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate . Et in Salomone: Velut spina nascatur in manu ebriosi . Fex dicta, quod sese vasis emergendo affigat. Fex enim ultimum judicium significat. Unde de fece in psalmo scriptum est: Verumtamen fex ejus non est exinanita . Feces enim hic non sordes, sed ima illa atque ultima vini debemus accipere. Nam quomodo feces habere potuit, quod merum atque purum ante declaravit? Sed ut ad istam fecem cognosceres minime fuisse perventum, redit ad poculum plenum, dicens: Bibent omnes peccatores terrae . Hic signifi
Abbreviated transcription (Latin):
nes tui miscunt aquã uino. Aliqn oꝑa lu¬
xurie. ut in apło. nolite inqͥt in hȩbriari
uino. inqͦ÷ luxuria: et alibi. lipxuriosa res
ẽ. uinũ. et tumultuosa ebrietas. Merũ aũ
sinceritatẽ iudicii aut ueriratis: uł etiã co¬
qͥt meri plenꝰ: mixto. unde beatꝰ ambrosiꝰ
inhẏmno sc̃ẽ ephyphaniȩ: mirabilit̾ decla¬
mauit splendidissima lucȩ u̾boꝵ. Qd aũ di¬
xi meri sinceritatẽ designat. qd̾ semꝑ ẽ. pu¬
rũ. s semꝑlipidũ. nam refectos hoĩes adgłã
uirturis. ñ aduntiũ ębrietatis adducit. Qđ
aũ dicit mixto. nouũ uetꝰq significat testa¬
mentũ: quȩ utraq ꝑmixta. animarũ ȩffi¬
ciunt saluberrimã potionẽ. Uinũ cditũ
feruentẽ amorẽ significat. idẽ. uariisuir

Expanded text:
nes tui miscent aquam vino . Aliquando opera luxuriae, ut in Apostolo: Nolite, inquit, inebriari vino, in quo est luxuria . Et alibi: Luxuriosa res est vinum, et tumultuosa ebrietas . Merum autem sinceritas iudicii aut ueritatis uel ca meri plenus in hymno sacrae Epiphaniae mirabiliter declamavit splendidissima luce verborum. Quod autem dixit, meri, sinceritatem designat, quod semper purum, semper limpidum. Nam refectos homines ad gloriam virtutis, non ad vitium ebrietatis adducit. Quod autem dixit, misto: Novum Vetusque significat Testamentum, quae utraque permista animarum efficiunt saluberrimam potionem. Vinum conditum ferventem amore
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ ait nouũ mutres nouos mitti debet.
aliqñ sermonẽ diuiũ siue cõpunctionẽ
cord̃is ut ĩpsalmo. potasti nos uino com¬
punctionis. aliqñ iuditiũ diuinũ. ut in
apocalipsi. ipsecalcauit torcular uini ue
fuporis dñi. aliqñ sacrã script̾am rectamq

Expanded text:
inum, ait, novum in utres novos mitti debet . Aliquando sermonem divinum sive compunctionem cordis, ut in psalmo: Potasti nos, inquit, vino compunctionis . Aliquando judicium divinum, ut in Apocalypsi: Ipse calcavit torcular vini irae f
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝙ condecere. srigida ꝙͦ musũ sumere: sic̃
econtrario senib qui pituita idẽ. minuita¬
saliua roborant ex frigore calidos cibos et
em̃ illi. potoc. dicunt. Aqua generalit̾
uocata. qd̾ suꝑficies eiꝰ ȩquał sie: ħinc et eqͦ¬
ra. quã inde recentẽ dicimꝰ: quia ñ ÷ utił
uetusta ut uinũ. s statim sublata et deflu¬
mine fonce ułputeo fatescit. enĩ uetusta.
Aqua enĩ naturał: potꝰ. et generalit̾ õib coͣ¬
rente inqͥr uoluntatis tuȩ potab̾ eos. Ite in
aliã partẽ. ñ ÷ inqͥt regnũ diȩsca et potꝰ. Ui¬

Expanded text:
 conducere frigida, quaeque in usum sumere, sicut econtrario senibus, qui pituita laborent et frigore, calidos cibos et enim illi poton dicunt. Aqua generaliter vocata quod superficies ejus aequalis sit. Hinc et aequora, quam inde recentem dicimus, quia non est utilis vetusta, ut vinum: sed statim sublata de flumine, fonte vel puteo. Fetescit enim vetusta. Aqua enim naturalis est potus et generaliter omnibus comrente, inquit, voluptatis tuae potabis eos . Item in aliam partem: Non est, inquit, regnum Dei esca et potus . Vi
Abbreviated transcription (Latin):
s ptꝰꝗͣ inuentꝰ ⁊ uirꝰ legferi suci. hoc uinũ
uocatũ: illud uenenũ. Uñ et ieronimꝰ in lib̾
quẽ deu̾ginitate c̃seruanda scripsit. adoles¬
centulas inqͥt. ita uinũ sugere deb̾e ut uene¬
nũ: ne ꝓȩcatis calore feruentibibant ec ꝑeats.
Inde: qd̾ apud ueteres iomanos femine umo¬

Expanded text:
irus letiferi sucus, hoc vinum vocatum, illud venenum. Unde et Hieronymus in libro quem de virginitate servanda scripsit: 'Adolescentulas' inquit 'ita vinum debere fugere ut venenum, ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant.' Inde est quod apud veteres Romanos feminae no
Abbreviated transcription (Latin):
quid. alii agrũ exgreco nominari mani¬
festiꝰ credt̃. unde et iulla grece. cor agros drͣ. uil¬
la auallo. idẽ. aggere t̾re ñcupata qd̾ ꝓlimitȩ
constitui solet. Possessiones st̃ agri. lare paten¬
es publici pͥuatiq qͦs ininitio ñmancipati¬
one. s qͥsq ut potuit occupauit atq pos¬
sedit: unde et ñcupatio. fundꝰ diciꝰ qd̾ eo fun¬
dat᷑. ł stabiliat᷑ ꝑatrimoniũ. fundꝰ aũ et ur¬
banũ edifitiũ ec rusticũ ÷ intelligendũ. p̃di¬
um qd̾ ex hõib patris familias maxime pͣ
agͦs qͦs bello ceꝑant. qͣsi p̃de noe habebant.
Om̃is aũ ager ut uarro docet qͥdrifariȩ diui¬
dit᷑. aut enĩ aruus ÷ ager: id ÷ sociona. aut
consitꝰ: idẽ. aptꝰ arborib. aut pascuis qui
herb tm̃ et aĩalib uacat: aut floridꝰ ut st̃
orti apib c̃gruentes et florib. qd̾ etiã uir¬
giliꝰ in .iͦiͦ. libros georgicoꝵ secutꝰ ÷. Agri¬

Expanded text:
quid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem et urbanum aedificiuuod ex omnibus patrifamilias maxime praagros quos bello ceperant, ut praedae nomine, habebant. Omnis autem ager ut Varro docet quadrifarie dividitur: aut arvus est ager, id est, sationalis; aut consitus, id est, aptus arboribus; aut pascualis, qui hehorti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ȩdes. et imbrices qd̾ accipiant imbres.
Tegulȩ aũ pͥmȩ posicionis nom̃. euiꝰ dimi¬
nutiuũ tigillũ. Laterculi uͦ uocati. qd̾ lati
form̃t᷑. cucũ accis undiq .iiͦiͬ. tabulis. Lace
res aũt crudi sunt. qui et ipsi inde noĩati.
ꝗd̾ lati ligneis formis ȩfficrunt᷑. quoꝵ crates
dñr. inquib lutũ ꝓ eisdẽ laterib crudis
portare solent. Sunt eñi conexiones came
neant. Lutũ aũ uocatũ quidã ꝑ anfrasin
putant. qd ñ sit mundũ: nam omẽ lotum.
mundũ ẽ. fic̃tiliũ aũ oꝑũ ratio iuxta signi¬
ficationẽ misticã adcreationẽ humanȩ con¬
ditionis potest referri. quia scriptũ : for¬
mauit ddis hominẽ delimo t̃rȩ. et inspira¬
uit infaciẽ eiꝰ spiracłm uitȩ. et factꝰ ÷ hõ in¬

Expanded text:
quod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant imbres. quod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum tigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentur cres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati quod lati ligneis formis efficiuntur. Quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro isdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim conexiones cannaneant. Lutum autem vocatum quidam per antiphrasin putant, quod non sit mundum. Nam omne lotum mundum est. Fictilium autem operum ratio juxta mysticam significationem ad creationem humanae conditionis potest referri, quia scriptum est: Formavit Deus hominem de limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et fact
Abbreviated transcription (Latin):
instar pͥoris. nam instar ueteres ꝓsimilitu¬
dine ponebant. inde et instaurare dicebanĩ.
Constat aũ constructio. fundam̃to: lapidib.
calce. arena. ec lignis. fundam̃tũ dictũ. qã
fundꝰ sit edificĩ idẽ ec cem̃tũ acedendo dic¬
tum. qd crasso lapide surgat. Demistica
aũ significatione fundam̃t. iã suꝑiꝰ dictũ
.ẽ. Lapides ꝙ̃ diu̾si generis instructis aꝑti st̃.
quoꝵ significatio ut supͣ iam dictũ ⁊ :et in bonã
& ĩ contͣriã partẽ ponit᷑. quia dñr lapides uiui
hocẽ. scĩ. qui ad celestẽ constructionẽ habi¬
les sunt: et lapides insensati et duri. qͥ ferra¬
m̃tis spĩtalib nullo mͦ gedunt: quia nulla
nunꝗͣ conu̾sationis pęnitentia molliuntur.
nec calcis. hocẽ. caritatis glitrino admuicẽ
copulari consentiunt. Arena aũ quȩ ꝑsem
cũ calcis adunecione cõmi̾cet᷑ firmiratẽ ꝑci¬
rietes ec fundam̃tũ. coctis latercuł ad tecta mmi¬

Expanded text:
instar prioris. Nam instar veteres pro similituinstar prioris. Nam instar veteres pro similitudine ponebant. Inde et instaurare dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena et lignis. Fundamentum dictum, quod fundus sit aedificii. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso lapide surgat. De mystica autem significatione fundamenti jam superius dictum est. Lapides ergo diversi generis in structuris apti sunt, quorum significatio ut supra jam dictum est et in bonam et in contrariam partem ponitur, quia dicuntur lapides vivi, hoc est sancti, qui ad coelestem constructionem habiles sunt: et lapides insensati et duri, qui ferramentis spiritualibus nullo modo caedunt, quia nulla nunquam conversionis poenitentia molliuntur, nec calcis, hoc est charitatis glutino adinvicem copulari consentiunt. Arena autem, quae pecum calcis adjunctione commiscetur, firmitatem percirietes et fundamenta coctis laterculis, ad tecta im
Abbreviated transcription (Latin):
Defabricis parietũ:
inuentorẽ dedalum assertͣ. iste enim
pͥmꝰ didicisse fabricã aminerua dr̃.
tãbros enĩ siue arcifices greci dectari¬
os uocant. uł instruccores. Architecti
aũ cem̃carii sunt qui disponunt in
dam̃tum posut. Mactiones dicti a
machinis in qͥb insistant. ꝓpt̃ altitudi¬
nem parietum. De dispositione:
dificioꝵ parietes sunt tres. dispositio.
constructio. uenustas. Dispositio. ẽ. arcȩ
uł soli. et fundam̃torum distriptio.
onstructio laterũ ÷: et altitudinis edifica¬
Itio. Constructio aũ uł instructio uocata.
cõ qd instingar ec coherere faciat. ut lapides
luto. et ligna et lapides inuicẽ sibi. Nam mn¬
tinctio ferri inaquã instruct᷑a ẽ. nͥ enĩ can¬
dens tngat᷑. stringi et coherere ñ pot̾ ferrũ.
Itẽ constructio amultitudine lapidũ et lig¬
noꝵ dicta. unde et strues. Aliud. ẽ. enĩ ȩdifi¬
catio. aliud instauratio. nã ȩdificatio noua
constructio. ẽ. instauratio uͦ qd reparat᷑ ad

Expanded text:
De fabricis parietum inventorem Daedalum adserunt; iste enim prius didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Graeci τέκτονας vocant, id est instructores. Architecti autem caementarii sunt, qui disponunt in damentum posui.' Maciones dicti a machinis in quibus insistunt propter altitudinem parietum. De dispositione . Aedificiorum partes sunt tres: dispoconstructio, venustas. Dispositio est aree vel solii et fundamentorum descriptio. Constructio est laterum et latitudinis edificatio. Constructio autem vel instructio votata, eo quod instringat et coherere faciat, ut lapides luto et ligna et lapides invicem sibi. Unde tinctio ferri in aqua strictura est. Nisi enim candens tingatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta, unde et strues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio. Nam aedificatio nova constructio est. Instauratio vero, quod reparatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
inconu̾satione sua: qͥ ꝑsequunt᷑ serpentes.
et uenena eoꝵ ꝓnichilo duct̃: qr malignos
sp̃c cũ uenenosis suggestionib suis insectan¬
tes. ad nichilũ redigunt: deqͥb hieremias
ait. turt᷑ et hyrundo et ciconia cognouert̃

Expanded text:
in conversatione sua, qui persequuntur serpentes, in conversatione sua, qui persequuntur serpentes, et venena eorum pro nihilo ducunt: quia malignos spiritus cum venenosis suggestionibus suis insectantes ad nihilum redigunt. De quibus et Jeremias ait: Turtur et hirundo et ciconia cognoverunt
Abbreviated transcription (Latin):
uo. excubias diuidunt. et ordinẽuigiliarũ ꝑ
uices faciunt:tenentes lapillos suspensis di¬
gitis. qͥb somnos arceant: qd cauendũ erit
clamore indicant. etatẽ in illis color ꝓdit. nã
senectute nigresct̃. Grues quippe illos possunt
uniꝰ tam̃ ductũ seqͥ ñ sꝑnunt. uigilias exercers:
et ꝓ inuicẽ solliciti nocturnos cantꝰ inpsalmo¬
diis edere ñ segnes fiunt. Uñ dr̃. grues unã
sequunt᷑: et luterato ordine uolant. Ciconiȩ
ciunt: hȩ ueris nuntie. sotietatis comites. ser¬
pentiũ hostes: maria transuolant. inisaiã col
lecto agmine ꝑgtͣ. Cornices duces eas p̃cedt̃.
et ipse qͣsi exercitꝰ ꝑsequunt᷑: eximia illis circa
filios pietas. Nam adeo nidos ĩpensiꝰ fouent
ut assiduo acubitu plumas exuant: qͣntũ¬
aũ tẽpꝰ impendint infecib educandis. tantũ
et ipse inuicẽ apulł suis alunt᷑. Caconia gͥ
ꝓuidos hoĩes significat et cautos seruos dei

Expanded text:
tem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per tem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per vices faciunt, tenentes lapillos suspensis digitis, quibus somnos arceant. Quod cavendum erit, clamore indicant. Aetatem in illis color prodit: nam senectute nigrescunt. Grues quippe illos significunius tamen ductum sequi non spernunt, vigilias exercent, et pro invicem solliciti nocturnos cantus in psalmodiis edere non segnes fiunt. Unde dicitur: Grues una sequuntur et litterato ordine volant. Ciconiae ciunt. Hae veris nuntiae societatis comites, serpentium lecto agmine pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipsae quasi exercitus prosequuntur. Eximia illis circa filios pietas; nam adeo nidos inpensius fovent ut assiduo autem tempus impenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis aluntur. Ciconia igitur providos homines significat et cautos servos Dei
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis: qr ipse adcriduũ mortuus ab
eaerna nos morte lib̾auit. Ile gͦ ꝑfioꝰ iudeor ipłs
mortalẽ udit. s qd̾ morte sua mortẽ nrãm des¬
trueret minime aitendit. Semitã gͥ ignorauit
auis nec intuitꝰ ÷ ocłos uulturis. qr ec siuidit eũ
quẽ inmorte tenuit. uid̾e noluit qͣnͣta uitȩ nr̃e
gła deeiꝰ morte sequeret᷑. unde ad credulitatẽ qͦs
ꝑ secutionis exarsit. u̾ba uicȩ reciꝑe renuit. p̃¬
dicatores regni cȩloꝵ ꝓhibendo. seuiendo. feri¬
endo reppulit.Uultͣ peccator p̃dã dealiena mor¬
te rapiens. ut inlȩuitico uulcurẽ et similẽ eiꝰ ne
comedas. Grues deꝓpͥa uoce nom̃ accepit. talienĩ
susurrant sono. hȩ aũ dũ ꝓꝑant. unã secunt᷑
ordine literato. Deqͥb lucanꝰ. et turbata ꝑit
disꝑsis lit̾a pennis: excelsa aũ petunt. qͦ faciliꝰ
uideant qͣs petant t̾ras: casticat aũ uoceq co¬
git agm̃. at uͥ raucescit. incedit alia. Nocte aũ¬

Expanded text:
resurrectionis: quia ipse mortuus ab resurrectionis: quia ipse mortuus ab aeterna nos morte liberavit. Ille ergo perfidusmortalem vidit: sed quod morte sua nostram mortem destrueret, minime attendit. Semitam igitur ignoravit avis, nec intuitus est oculos vulturis: quia etsi vidit eum, quem in morte tenuit, videre noluit, quanta vitae nostrae gloria de ejus morte sequeretur. Unde ad crudelitatem quoque persecutio exarsit, verba vitae percipere renuit praedicatores regni coelorum, prohibendo, saeviendo, feriendo repulit. Vultur peccator praedam de aliena morte rapiens, ut in Levitico: Vulturem et similem ejus ne comedas . Grues de propria voce nomen sumpserunt. Tali enim susurrant sono. Hae autem dum properant, unam sequuntur ordine litterato. De quibus Lucanus: Et turbata perit dispersis littera pennivideant, quas petunt, terras. Castigat autem voce, quae cogit agmen. At ubi raucessit, succedit alia. Nocte au
Abbreviated transcription (Latin):
diabolꝰ łantixpc. in erechiel. et ecce aqͥla una
grandis. Aqͥla gens impia ł ciuitas inalior
dep̃datione decurrens. et ꝑmicheã contͣ sa¬
mariã dr̃. dilata sic̃ aqͥla caluitiũ tuũ. uultͣ
aualatu tardo noĩata putat᷑. magnitudine
quasdã dicunt c̃cubitũ ñ misceri. et sine co¬
pula c̃ciꝑe. et generare. natqsq earũ pȩ nelad
centũ annos ꝓducere. Uultures aũ sic̃ & aqͥ¬
lȩ etiã ultͣ maria cad auera sentiunt. altius
quippe uolantes multaq montiũ obscuritate
cȩlant᷑. ex alto ille conspitiunt. Recte gͦ media¬
tor di et hoĩm redẽptor nr̃ uulturis appella¬
tione signat᷑. qͥ manens in altitudine diui¬
nitatis suȩ qͣsi aquodã uolatu sullime cada¬
uer mortalitatis nr̃e conspex̃ ininfimis et
se se decȩlestib adima submisit: fieri quippe
ꝓpt̃ nos hõ dignatꝰ ÷: ec dũ mortuũ aĩal petiit.
morrẽ apud nos qͥ apud se erat immortał ue
nit. S huiꝰ uulturis ocłs. fuit ipsa intentio nr̃e

Expanded text:
istus. In Ezechiel: Et ecce aquila una grandis . Aquila, gens impia, vel civitas in aliorum depraedatione decurrens. Et per Michaeam contra Samariam dicitur: Dilata, sicut aquila, calvitium tuum . Vultur a volatu tardo nominatus putatur. Magnitudine quasdam dicunt concubitu non misceri, et sine copula concipere et generare, natosque earum pene usque ad centum annos procedere. Vultures autem sicut et aquilae, etiam ultra maria cadavera sentiunt altius quippe volantes, multa quae montium obscuritate celantur, ex alto illae conspiciunt. Recte ergo Mediator Dei et hominum, Redemptor noster, vulturis appellatione signatur, qui manens in altitudine divinitatis suae quasi a quodam volatu sublimi cadaver mortalitatis nostrae conspexit in infimis, et sese de coelestibus ad ima submisit. Fieri quippe propter nos homo dignatus est, et dum mortuum animal petiit, mortem apud nos, qui apud se erat immortalis, invenit. Sed hujus vulturis oculus fuit ipsa intentio nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
deuoce uocat᷑. auis pudica et sẽꝑ in montiũ
iugis et desertis solitudinib cõmorat᷑. tecta
enĩ hoĩm et conu̾sationẽ fugit. et cõmorat᷑
insiluis. Cuiꝰ ȩcontͣrio columba hospitia hu¬
mana diligit. domoꝵ blanda sẽꝑ habita¬
trix Turt᷑ corpꝰ xp̃i significat. qd eccła est
ꝓpt̃ gentiũ uarietatẽ: dequo scriptũ ÷ qͣm
pulchrȩ st̃ genȩ tuȩ sic̃ turturis. et inpsalmo.
turt᷑ nidũ uͭ reponat pullos suos. Colũbe
dictȩ qd̾ earũ colla ad singłas conu̾siones colo¬
res mutent. aues mansuetȩ echoĩm multi¬
tudini conu̾santes. ac sine felle: qͣs antiqui
uenerias nuncupant. eo qđ nidos freqn¬
tant: et oscło amorẽ ccipiant. Columba
ds inieremia a facie gladii columbe unus

Expanded text:
de voce vocatur, avis pudica, et semper in montium de voce vocatur, avis pudica, et semper in montium jugis et in desertis solitudinibus commorans. Tecta enim hominum et conversationem fugit et commoratur in silvis. Cujus e contrario columba hospitia humana diligit, domorum blanda semper habitatrix. Turtur corpus Christi significat, quod Ecclesia est, propter gentium varietatem, de quo scriptum est: Quam pulchrae sunt genae tuae sicut turturis! Et in Psalmo: Turtur nidum, ubi reponat pullos suos . Columbae dictae, quod earum colla ad singulas conversiones colores mutent, aves mansuetae, et hominum multitudine conversantes, ac sine felle: quas antiqui venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentant, et osculo amorem concipiunt. Colomba Deus. In Jeremia: A facie gladii colum
Abbreviated transcription (Latin):
uationẽ ł adsimilitudinẽ. ł qd̾ et ipsa natan¬
di frequentiã habeat: iste uigilias noctis as¬
siduitare clangoris testant᷑. nullũ aũ animal
ita odorẽ hoĩs sentit ut anser. unde et clan¬
gorẽ eiꝰ galloꝵ ascensus incapitolio dep̃hensꝰ::
gilantes significare pot̃. Mergꝰ abasiduita¬
capite: aurarũ signa sub fluctib colligunt.
et p̃uidentes eguoris tẽpestatẽ cũ clamore
dine carnis sẽꝑ intentꝰ. qd̾ inlȩuitico demon¬
strat᷑. Fulica mansueta auis et nigra ẽ. aneti¬
quidẽ paruior. s corꝑis positione consimił:
q̃ instagnis delectabilit̃ cõmorat᷑. Est aut̃
auis stagnensis habens nidũ in medio aqͣ
ł inpetris. qͣs aquȩ cirẽdant maritimoq
seꝑ̃ delectat᷑ ꝓfundo. qͣdũ tempestatẽ per¬
senserit fugiens inuado ludit. Hec adbap¬
tizandos bene refert᷑. qui insacratissimi fon
dux÷: dum eos adceloꝵ regna ꝑducit. Turt᷑

Expanded text:
vationem, vel ad similitudinem, vel quod et ipsam natanvationem, vel ad similitudinem, vel quod et ipsam natandi frequentiam habeat. Iste vigilias noctis assiduitate clangoris testatur. Nullum autem animal ita odorem hominis sentit, ut anser. Unde et clagore ejus gallorum ascensus in Capitolio deprehensus m bene vigilantes significare potest. Mergus ab assiduitacapite aurarum signa sub fluctibus colligunt, et praevidentes aequoris tempestatem cum clamore dini carnis semper intentus: quod in Levitico demonstratur. Fulica mansueta avis et nigra est, anatiquidem parvior, sed corporis compositione consimilis, quae in stagnis delectabiliter commoratur. Est autem avis stagnensis, habens nidum in medio aquae, vel in petris, quas aquae circumdant, maritimoque semper delectatur profundo, quae dum tempestatem pesenserit, fugiens in vado ludit. Haec ad baptizandos bene refertur, qui in sacratissimi fontdux est, dum eos ad coelorum regna perducit. Turtur
Abbreviated transcription (Latin):
ne uocatꝰ. int̾ cȩtãs enĩ aues huic sola testi¬
culi adimunt᷑: ueteres enĩ abscisos gallos
uocabant. Sicͣ aũ aleone leena. adracone
draceaia. ita agallo gallina. Gallus uirũ
scm̃ aut doccarẽ eũgłicũ significat. qͥ cum
caligine sstius mundi positꝰ futurã lucem
gallꝰ accinetꝰ. nec ÷ rex qͥ resistat ei. et iniob.
quis dedit inqͥt gallo intelligentiã. Item
inaliam partẽ galłꝰ panit᷑. ut ⁊ illud ysaiȩ.
asportari te faciam sic̃ asportat᷑ gallꝰ gallina¬
tius. Gallina significat sapientiã siue scãm ꝗu
eccłam. seu aniniã ustã. ut ÷ illud dñicũ
testimoniũ adirłm: quotiens uolui cͣgrega¬
re filios tuos quẽadmodũ gallina oͣgregat
pullos suos sub alas: et noluisti. Anans ab
asiduitate natandi aptũ nom̃ accepit. ex qͦ
genere quȩdã germane dñr. qͣ plus cȩteris
nutriant. Anseris nomͣ anans dedit. ꝑderi

Expanded text:
ne vocatus. Inter caeteras enim aves huic solo testine vocatus. Inter caeteras enim aves huic solo testiculi adimuntur. Veteres enim abscisos gallos vocabant. Sicut autem a leone leaena, a dracone dracaena, ita a gallo gallina. Gallus virum sanctum aut doctorem evangelicum significat, qui sub caligine istius mundi positus futuram lucem Gallus accinctus, nec est rex, qui resistat ei . Et in Job: Quis dedit, inquit, gallo intelligentiam? Item in aliam partem gallus ponitur, ut est illud Isaiae: Asportari te faciam, sicut asportatur gallus gallinaceus . Gallina significat sapientiam, sive sanctam Ecclesiam, seu animal justum, ut est illud Dominicum testimonium ad re filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas suas, et noluisti . Anser ab ssiduitate natandi aptum nomen sumpsit. Ex quo genere quaedam germanae dicuntur, quo plus caeteris nutriant. Anseris nomen anes dedit per
Abbreviated transcription (Latin):
saturni filio nom̃ sũpsit. eo qd̾ ea mauspi¬
tiis utebat᷑. Nam fert̃ hanc auẽ qͥdam hr̃e
diuinũ illo inditio qd̾ inquacq arbore ni¬
dificauerit clauũ ł quioqͥd aliud fixũ diu
herere nͣpot᷑. qͥn statim excidat uͥ ea inse¬
derit. s de hoc sentiat qͥsq qd̾ uelit. Nam
sonus uocis ei loquacitatẽ hexeticoꝵ potest
significare. ł phylosophoꝵ sic̃ suꝑiꝰ degrac¬
culo diximꝰ. Pauo nom̃ desono uocis ht̃.
ciiꝰ caro tam dura ÷. ut putredinẽ uix sen¬
tiat. nec facile coquat᷑. de qͦ quidã sicait. mi¬
raris quotiens geminantes explicat alas.
sipotes hc̃ seuo tradere cura cocco. Pauo qͥ¬
dem qr salomoni alonginqͥs regionibꝰ du¬
ctus ÷: et diu̾sos colores inpennis ht̃. signi¬
ficat ppłm gentilẽ delonginqͥs partib t̾re
ad xp̃m uenientẽ: qui etiã ei grã multarũ
uirtutũ ornatu resplendet. Gallꝰ acastratio¬

Expanded text:
Saturni filio nomen sumpsit, eo quod ea in auspiSaturni filio nomen sumpsit, eo quod ea in auspiciis utebatur. Nam fertur hanc avem quoddam habere divinum illo indicio, quod in quacunque arbore nidificaverit, clavum vel quidquid aliud fixum diu haerere non potest, quin statim excidat, ubi ea insederit. Sed de hoc sentiat quisque quod velit. Nam sonus vocis ejus loquacitatem haereticorum potest significare, vel philosophorum: sicut superius de graculo diximus. Pavo nomen de sono vocis habet. Cujus caro tam dura est, ut putredinem vix sentiat, nec facile coquatur. De quo quidam sic ait Miraris quoties gemmantes explicat alas, Et potes hunc saevo tradere, dura, coquo. Cavo quidem, qui Salomoni a longinquis regionibus ductus est, et diversos colores in pennis habet, significat populum gentilem de longinquis partibus terrae ad Christum venientem, qui etiam ejus gratia multarum virtutum ornatu resplendet. Gallus a castratio
Abbreviated transcription (Latin):
animo uigilanti intende fideles ꝙͦ exhortars.
Ulula aitis aplauctu et luctu noĩata cũ enim
clamat. aut fictũ imiitat᷑ aut gemitũ. Unͣ
et apud augures si lam̃tet᷑ tristitiã. tacens os¬
tendere fert᷑ ꝓsꝑitatẽ. Quȩ auis significare
pot̾. ululatũ peccoꝵ ininferno. Uñ ꝓpħa qñ¬
b eiꝰ cõmorare ꝑhibent᷑. sic̃ et onocratulꝰ et ȩ¬
ritiꝰ. Gracculꝰ agarrulitate ñcupatꝰ. ñ ut qͥ¬
dam uolunt. ꝓ eo qd̃ gregatim uolant. cũ
sit manifestũ ex uoce eiꝰ nuncupari. Est eñi
loquacissimũ genꝰ. et uocib importunũ. ł qd̾
phylosophoꝵ uanã laquacitatẽ. ł hereticors
uerbositatẽ noxiã significare pot̃. Pice qͣsi
poetice. qd̾ u̾ba indiscrimine uocis expͥmant
ut hõ. ꝑramos enĩ arboꝵ pendulȩ importu¬
na garrulitate sonantes. et si linguas inser¬
mone nequeunt explicare: sonũ tamͣ uo
sime ñ uideas negał. eẽ. auem. Ricus apico

Expanded text:
animo vigilanti intendere fideles quosque exhortantur. animo vigilanti intendere fideles quosque exhortantur. Ulula avis a planctu et luctu nominata. Cum enim clamat, aut fletum imitatur, aut gemitum. Unde et apud augures si lamentetur, tristitiam: tacens ostendere fertur prosperitatem. Quae avis significare potest ululatum peccatorum in inferno. Unde bus ejus commorari perhibentur, sicut et onocrotalus et ericius . Graculus a garrulitate nuncupatus, non ut quidam volunt pro eo quod gregatim volent, cum sit manifestum ex voce eos nuncupari. Est enim loquacissimum genus, et vocibus importunum. Quod vel philosophorum vanam loquacitatem, vel haereticorum verbositatem noxiam significare potest. Picae, quasi poetice, quod verba in discrimine vocis exprimant, ut homo. Per ramos enim arborum pendulae importuna garrulitate sonantes. Et si linguas in sermone nequeunt explicare, sonum tamen huSi me non videas, esse negabis avem. Picus a Pico
Abbreviated transcription (Latin):
uisus illiꝰ ebetat᷑. Hanc aũ insula crecensis
hoĩes lucẽ ueritatis fugientes te nebris obli¬
gatos significat. unde in lȩurtico hec auis
uesci ꝓhibet᷑. Bubo asono uocis cõpositũ no¬
men ht̃: auis feralis. honusta quidẽ plumiᷤ .
s grauis sẽꝑ detenta pigritia. inse pulchris
die noctuq morat᷑: et sẽꝑ cõmorans incau̾¬
nis. Dequa ouidius poeta. quȩ fit uolucris
uenturi nuntia luctꝰ. Ignauus bubo: dirũ
mortalib omen. Deniq apud augures. ma¬
lum portende fert᷑. Bubo tenebris peccatoꝵ
dedicos. ec lucẽ iꝰtitie fugientes significat. Uñ
int̾ immunda aĩalia. in lȩuitico deputat᷑.
Luscinia aũ inde nom̃ accepit. qr cantu suo
significare solet diei surgentis exortũ quasi
lucicania. eadẽ et acredula. dequa cicero in ꝓno
san scõs pͣdicatores tipice significare potͣ qui
futͣeͣ lucis exortũ pͣnuntiat. et adeiꝰ aduentũ

Expanded text:
visus illius hebetatur. Hanc autem insula Cretensis visus illius hebetatur. Hanc autem insula Cretensis homines, veritatis lucem fugientes, tenebris obligatos significat. Unde in Levitico haec avis vesci prohibetur. Bubo a sono vocis compositum nomen habet, avis feralis, onusta quidem plumis, sed gravis semper detenta pigritia in sepulcris die noctuque versatur, et semper commorans in cavernis. De qua Ovidius: Foedaque fit volucris venturi nuntia luctus, Ignavus bubo, dirum mortalibus omen. Denique apud augures malum portendere fertur. Bubo tenebris peccatorum deditos et lucem justitiae fugientes significat. Unde inter immunda animalia in Levitico deputaLuscinia avis inde nomen sumpsit, quia cantu suo significare solet diei surgentis exortum, quasi lucinia. Eadem et acredula, de qua Cicero in Progs praedicatores typice significare potest, qui futurae lucis exortum pronuntiant et ad ejus adventum
Abbreviated transcription (Latin):
pelagi uolucris dicta qͣsi ales oceana eo qd̾ hi¬
eme instagnis oceani nidos facit. pullosq
educit: qua excubante fert᷑ excento equore pe¬
lagꝰ silentib uentis septẽ dierũ tranquillita¬
teᷤ mitestere. et eiꝰ fȩtib edocandis obsequiũ
ipsa rerũ natura p̃b̃e. Onocratulꝰ auis÷ ro¬
stro longo. quã greci onocratolon uocant.
Corcodrillus genus uolatilȩ diccũ qͣsi cor edei
Uesꝑtilio ꝓtp̃r nom̃ accepit. eo qd̾ lucẽ fugi¬
ens crepusculo uesꝑtino cireũuolat. p̃ci¬
pitato motu acta: et tenuissimis brachiorũ
m̃bris suspensa. Animal muriũ simile. ñ
tam uoce resonans quã stridore. specie qͦq
uolatił simul et quadrupes. qd̾ in aliis a¬
uib reꝑiri ñ solet. uesꝑtiliones sc̃ idolorũ¬
cultores. monstra tenebris dedita: ut inysaia
legit᷑. ut adoretis talpas et uesꝑtiliones. Noc¬
tua dr̃ ꝓ eo qd̾ nocae circũuolat. et ꝑdiem
ñ possit uidere: nam exorto splendore solis

Expanded text:
pelagi volucris, dicta quasi ales oceanea, eo quod hieme in stagnis oceani nidos facit, pullosque educit, qua excubante fertur extento aequore pelagus silentibus ventis septem dierum tranquillitate mitescere, et ejus fetibus educandis obsequium ipsa rerum natura praebere. Onocrotalus avis est rostro longo, quam Graeci onocrocolon vocant. Crocodilus genus volatile, dictum, quasi cor edens. Vespertilio ex tempore nomen accepit eo quod lucem fugiens crepusculo vespertino circumvolat, praecipitato motu acta, et tenuissimis brachiorum membris suspensa, animal murium simile, non tam voce resonans quam stridore: specie quoque volatilis simul et quadrupes, quod in aliis avibus reperiri non solet. Vespertiliones sunt idolorum monstra tenebris dedita, ut in Isaia legitur: Ut adoretis talpas et vespertiliones . Noctua dicitur pro eo quod nocte volat et per diem non possit videri, nam exorto splendore solis
Abbreviated transcription (Latin):
mant᷑. Oua au . dicta abeo qd̾ sint uuida. uñ
et iuia eo qd̾ intrinsecꝰ humore sit plena. Nã
interiꝰ. Quidã aũ putant. ouũ grecã hr̃e origi¬
nẽ noĩs. Ili aũ dicunt. oia .ii. luctera ablata. O¬
ua aũ quedã in ani uento c̃cipiunt᷑. s ñ sunt
generabilia nisi quȩ fuerint c̃̾cubitu masculi¬
no c̃cepta. et seminali spũ penertata. Quoꝵ
uimtantã dicunt. ut lignũ ꝑfusũ eo ñ ardeat:

Expanded text:
mantur. Ova autem dicta ab eo quod sint uvida. Unde mantur. Ova autem dicta ab eo quod sint uvida. Unde et uva, eo quod intrinseinterius. Quidam autem putant, ovum Graecam habere originem nominis. Illi autem dicunt ᾠὰ, j littera ablata. Ova autem quaedam inani vento concipiuntur; sed non sunt generabilia, nisi quae fuerint concubitu masculino concepta et seminali spiritu penetrata. Ovorum vim tantam dicunt ut lignum perfusum eo non ardeat
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatẽ laudabilẽ uituꝑabilẽ tam̃ oꝑatio
pacitas. immansuetudo. Qd̾ ex inaliqua con¬
sid̾antes sine aliqua dubietate reꝑimꝰ. ꝓpt̃ al¬
citudinẽ enĩ uolatꝰ figurã eiꝰ indm moyses
sũpsit. qr uera pax: acibo eiꝰ abstinendũ dixͣ.
ꝓpłia aũ lauid lugens hominẽ in pecrato con¬
stitutũ. nocticoraci hc̃ sic̃ innocte uiuentem
cõꝑauit. ꝑpelicanũ aũ ut pote ꝑ animal a¬
mans solitudinẽ figurauit eũ. qui forsati
Amicis desolatꝰ :: aut cognatis. alioꝵꝙ simi¬
liũ societate destitutꝰ. Augures aũ dicunt
et ingestu et in motu et inuolatu et inuoce
auiu᷑ signa. cẽ. constituta. Oscines aues uocant.
q̃ ore cantuq auspiciũ faciunt ut coruus. cor¬
nix. picus. Alites q̃ uolatu ostendẽ futã ui¬
speciẽ auguriorũ in auib. qm cõmunẽ uo¬
genera uolucrũ bis nascunt᷑. pͥmũ enĩ ouagig¬
nunt᷑. inde calore mat̾ni corꝑis formant᷑. et ani¬

Expanded text:
dignitatem laudabilem, vituperabilem tadignitatem laudabilem, vituperabilem tapacitas, immansuetudo. Quod et in aquila considerantes, sine aliqua dubietate reperimus. Propter altitudinem enim volatus figuram ejus in Deum Moyses sumpsit. Quia vero rapax, a cibo ejus abstinendum dixit. Propheta autem David lugens hominem in peccato constitutum, nycticoraci hunc, sicut in nocte viventem, comparavit. Per pellicanum autem, utpote per animal amans solitudinem, figuravit eum, qui forsan amicis desolatus est, aut cognatis aliorumque similium societate destitutus. Augures autem dicunt, et in gestu et in motu et in volatu et in voce avium signa esse constituta. Oscines aves vocant, quae ore cantuque auspicium faciunt, ut corvus, cornix, picus. Alites, qua volatu ostendere futura vispeciem auguriorum in avibus, quam communem vogenera volucrum bis nascuntur. Primum enim ova gignuntur, inde calore materni corporis formantur et ani
Abbreviated transcription (Latin):
õĩb his opus habetis. Uppupa lugubre
sep̃ gaudere: sine int̾missio ne orare. inõib
dib utant᷑. qñ ambulant. qd̾ indignum÷
ineis qui c̃tẽplationi dant oꝑã. quoꝵ enĩ
uoluntas cura tr̃am. Horũ etiã c̃templatio
ꝓculdubio int̾renis occupat᷑. Nongͦ in cre¬
dulꝰ sis nec dubites. qd̾ etiã hȩc quȩ nc̃ de¬
numerata st̃ animalia. adostensio nẽ figu¬
ramq eoꝵ aquib abstinere debent c̃cempla¬
tioni uacante s. posuit legis lator. s inquieᷤ
qͦmͦ horũ animaliũ si cib s imitatio ꝓhi¬
betur. cum pelicano et niticoraci. d ꝓpħa se¬
met ipsũ cõꝑauerit dicens. simił factꝰ sũ pelica¬
no insolitudine. factꝰ sum sic̾ nieicorax in do¬
micilio. Paquilã aũ moyses ipsũ significat
dm̃. dicentẽ adisrł. qͦmͦ portauerim uos suꝑ
Leonẽ aũ ȩdiuerso. tẽ. petrus di abolũ dicit. nec
regiũ nec nr̃a pax atq immite ÷ animal ẽꝙ

Expanded text:
omnibus his necesse habetis . Upupa lugubre omnibus his necesse habetis . Upupa lugubre semper gaudere, sine intermissione orare, in omnibpedibus utantur, quando ambulant: quod indignum est in eis, qui contemplationi dant operam. Quorum enim est volatus circa terram, horum etiam contemplatio procul dubio in terrenis occupatur. Non ergo incredulus sis, nec dubites, quod etiam haec, quae nunc denumerata sunt, animalia ad ostensionem figuramque eorum, a quibus abstinere debent contemplationi vacantes, posuit legislator. Sed inquies: Quomodo horum animalium non cibus, sed imitatio prohibetur, cum pellicano et nycticoraci David propheta semetipsum comparaverit, dicens: Similis factus sum pelicano in solitudine, factus sum sicut nycticorax in domicilio ; per aquilam autem Moyses ipsum significet Deum dicentem ad Israel, Quomodo portaverim vos super Leonem autem e diverso esse Petrus diabolum dicit : necregium, nec non rapax atque immite est animal: cumque
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ ant quiadã aliua. ꝓpt̃ qd̾ alegis latore
positꝰ ÷: mansuescit quippe et cooꝑat᷑ adra¬
pacitatẽ quẽ imutant᷑ hi qui mansueti qͥdẽ
uident᷑. eẽ: et sensu tranquilli. st̃ aũ cum
potentib: et auaris et rapacib. Niticorax
animal. qd̾ innocte tantũm rapit. atꝙ oꝑa¬
tur. sic̃ st̃ gs̃ in telligibiles noctis oꝑib oc
cupate. quȩ st̃ fornicatio. immunditia.im¬
pudititia. idoloꝵ cultꝰ. et his similia. Ibis
camis. et cignꝰ: et hero diꝰ. et caradriꝰ. longi eẽ
colli trahereq cibũ exalatudine tĩȩ atq
aquarũ dñr. Quȩ animalia imitari ñ
debemꝰ. nec deinferiorib euellere cibum:
s decelestib. Ille siquidẽ c̃tem plationi ua¬
cat. qui ad suꝑiora m̃te c̃cendit. et ñ solũ
etat. Uñ ait dñs. Nolite sollicitieẽ. animȩ
uestre qͥd manducetis. neq corꝑi ur̃o quid
induamini. scit enĩ pat̃ ur̃ cȩlestis. quia

Expanded text:
t autem quiddam aliud, propter quod a legislatore t autem quiddam aliud, propter quod a legislatore positus est; mansuescit quippe et cooperatur ad rapacitatem; quem imitantur hi qui mansueti quidem videntur esse et sensu tranquilli, sunt autem cum potentibus et avaris atque rapacibus. Nycticorax animal est quod in nocte tantummodo rapit atque operatur, sicut sunt gentes intelligibiles noctis operibus, quae sunt: fornicatio, immunditia, impudicitia, idolorum cultus, et his similia . Ibis canus, et cygnus, et herodius, et charadrius, longi esse colli, trahereque cibum ex altitudine terrae atque aquarum dicuntur: quae animalia imitari, nec debemus, nec de inferioribus evellere cibum, sed de coelestibus. Ille siquidem contemplationi vacat, qui ad superiora mente contendit, et non solum ctat. Unde ait vestrae, quid manducetis, neque corpori vestro, quid induamini. Scit enim Pater vester coelestis quia
Abbreviated transcription (Latin):
uera pͣlioꝵ: intantũ etiã sequat᷑ exercitũ.
Nongͦ oportet alioꝵ casib pasci atq nutriri
eũ qui c̃cẽplationi dat oꝑã. Coruini gͣ ge
neris animalia st̃ affectionis exꝑitia. qd̾
manifestũ÷ exeo qd̾ emissus a noe expͥma
eũ coruus auolatione transgressus ÷: cui
simił iuidas circa suuĩ magistrũ fuit et dñm.¬
Strutio auis quidẽ ÷ s uolare ñ potͣ. totãq
uitã sua̾ circa t̾ram occupat. quales sunt
qͥdam militantes. et scłi negotiis se impli¬
apparente minꝰ utilitate ocłoꝵ frui. Tales
st̃ qͥ legis głant᷑ contẽplatione. et scientia
lucẽ euangłicȩ conu̾sationis caꝑe ñ ualen¬
tes. Larus animal ÷ in utroq uiuens id ⁊¬
aqua er t̾ra. qui sicut auis quidẽ uolat:
ec aquatile aũ natat. cui ñ male comꝑant᷑
hĩ qui simul tirẽcisionẽ uenerant᷑. et baptiᷤᷤ¬
ma. ad quos paulꝰ dicit: si circ̃cidamini: xp̃c
uob̾ nichil ꝓdest. Accipit̃ int̾ rapaces aues:¬

Expanded text:
liorum, intantum ut etiam sequatur exercitum. Non ergo oportet aliorum casibus pasci atque nutriri eum qui contemplationi dat operam. Corvini generis ergo animalia sunt affectionis expertia: quod manifestum est ex eo quod emissus a Noe, ex prima eum corvus avolatione transgressus est. Cui similis Judas circa suum magistrum et DomStruthio avis quidem est, sed volare non potest, totamque vitam suam circa terram occupat, quales sunt quidam Deo militantes et saeculi negotiis se impliapparente minus utilitate oculorum frui; tales sunt qui Legis gloriantur contemplatione et scientia, lucem evangelicae conversationis capere non valentes. Larus animal est in utroque vivens, id aqua et terra; qui sicut avis quidem volat, ut aquatile autem natat: cui non male comparantur hi qui simul circumcisionem venerantur et baptisma, ad quos Paulus dicit: Si circumcidimini, Christus vobis nihil prodest . Accipiter inter rapaces aves
Abbreviated transcription (Latin):
existimantiũ questũ. eẽ. pietatẽ. Hos gͦ sig¬
nificat ea qͣ nc̃ denumerati st̃ animalia ⁊ uc¬
tũ exrapina cͣquirentia. Quȩdã aũ exhis
alias aues inuadunt. et exuenationib earũ
nutriunt᷑: alia uͦ indomos ingredientia di¬
ripiunt. q̃ repererint. ne quidẽ gerentiũ
se obsoniis parcentia qͥb st̃ similes quidã
qͥ penetrant domos: et captiuas ducunt
mulierculas. oneratas peccatis: qͦs p aulus

Expanded text:
 quaestum esse pietatem . Hos ergo significant ea, quae nunc denumerata sunt, animalia victum ex rapina conquirentia. Quaedam autem ex his alias aves invadunt et ex venationibus earum nutriuntur. Alia vero in domos ingredientia diripiunt, quae repererint, ne quidem gerentium se obsoniis parcentia. Quibus sunt similes quidam, qui penetrant domos et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quos P