comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te amiserim. E p̾miserim: utinam uł
tarde aliquando sequar te quo cũ¬
ꝙ ieris. Non enim dubium quin ad
illos ieris quos circa meclium extre¬
me noctis tue inuitabas ad laudẽ:
eum inuultu et uoce exultationi
subito erupisti in illud dauiticum
stupentib qui assistebant. Lauda
dia cliescebat: et nox sicut cdies
illuminabitur. P uorsus illa nox il¬
luminatio tua indeliciis tuis. Acci¬
tus sum ego ad id miraculi iudere
exultantem in morte hominem: et
insultantem morti. ubi est mors
uictoria tua: u̾bi est stimulus mors¬
tuus: Iam nonstimulus: s iubilus.
Iam cantando moritur homo: et mo¬
riendo cantat. Usurparis adletici¬
am mater meroris: usurparis ad
głi an. głie inunica. usurparis ad
introitum regni porta inferi et foue
a ꝑlitionis ad inuentionem salutis
idꝙ ab homine peccõre. Iuste nrnirũ:
quia tu iniq inhominem innocentẽ
et iustum: potestatem temeraria u¬
surpasti.Mortua es omors: et ꝑfora¬

Expanded text:
te amiserim, sed praemiserim! utinam vel te amiserim, sed praemiserim! utinam vel tarde aliquando sequar te quocunque ieris! Non enim dubium quin ad illos ieris, quos circa medium extremae noctis tuae invitabas ad laudem, cum in vultu et voce exsultationis subito erupisti in illud Davidicum, stupentibus qui assistebant: Laudatdia diescebat, et nox sicut dies illuminabatur Prorsus illa nox illuminatio tua in deliciis tuis. Accitus sum ego ad id miraculi, videre exsultantem in morte hominem, et insultantem morti. Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, stimulus tuus? Jam non stimulus, sed jubilus. Jam cantando moritur homo, et moriendo cantat. Usurparis ad laetitiam, mater moeroris; usurparis ad gloriam, gloriae inimica; usurparis ad introitum regni, porta inferi; et fovea perditionis, ad inventionem salutis: idque ab homine peccatore. Juste nimirum, quia tu inique in hominem innocentem et justum potestatem temeraria usurpasti. Mortua es, o mors, et perfora
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓmeritis. dure ꝓuirib. An leue qͥs
dixerit iuuere me absꝙ. Girardo: ñ qui
ignorat quid michi cum Girardo: Nec
tamen contradico sermonib sc̃i. Nõ
rep̾hendo iudicium. quo recepit.
quisꝙ quo dignus est: ille coronã
qmͣ meruit. ego qmͣ debui penam. Nũ¬
quid quia sentio penam. rep̾hendo.
sententiam: Humanum est illud: hoc
impium. humanum inqmͣ et neces¬
le affici erga caros. siue delectabilr¬
ter cum presto sum : siue cum ab ft
moleste. Non erit ociosa socialis cõ¬
u̾satio p̾sertim inter amicos: et qͥd
effecerit mutuus amor insibi pre¬
sentib. horror indicat seꝑationis
et dolor deinuicem separatis. Do¬
leo suꝑ te girarde kiñez non qui a
dolendꝰ: s quia ablatus. Et ideo for¬
tassis dolendum potius michi suꝑ
me: qui bibo calicem a marituduus.
Et solus dolendꝰ: quia solus bibo.
Non enm et tu. solus ego patior
quod solent pariter pati qui sedi¬
ligunt cum se amitunt. Utinam nõ

Expanded text:
ne pro meritis, dure pro viribus. An leve quis ne pro meritis, dure pro viribus. An leve quis dixerit vivere me absque Girardo, nisi qui ignorat quid mihi cum Girardo? Nec tamen contradico sermonibus sancti; nec reprehendo judicium, quo recepit quisque quo dignus est: ille, coronam quam meruit; ego, quam debui poenam. Nunquid quia sentio poenam, reprehendo sententiam? Humanum est illud, hoc impium. Humanum, inquam, et necesse affici erga charos, sive delectabiliter cum praesto sunt, sive cum absunt, moleste. Non erit otiosa socialis conversatio, praesertim inter amicos: et quid effecerit mutuus amor in sibi praesentibus, horror indicat separationis, et dolor de invicem separatis. Doleo super te, Girarde charissime, non quia dolendus, sed quia ablatus. Et ideo fortassis dolendum mihi potius super me, qui bibo calicem amaritudinis. Et solus dolendus, quia solus bibo: non enim et tu. Solus ego patior quod solent pariter pati qui se diligunt, cum se amittunt. 11. Utinam non
Abbreviated transcription (Latin):
a ame. et dicitur michi ne senseus: senti¬
o sentio uel iuitus. quia nec fortitudo
lapidum fortitudo mea: nec caro mea¬
enea est. sentio ꝓrsus et dolco: et dolor
meus inconspectu meo semꝑ.Non sane nõ
poterit duritie et insensibilitatis argu¬
ere ille qui uerberat: quomodo illo de
quib ait. ꝑcussi eos et non doluerunt.
Affectum meum confessus sum: et non
negaui. Carnalem quis clixerit: ego hu¬
manum non nego: sicut nec me hominẽ
Si nec hoc sufficit: nec carnalem negaue¬
rim. Nlam et ego carnalis sum uenunda¬
tus subpecc̃o. addictus morti: penis et
erumpius obnoxius. Non sum fateor
insensibilis ad penas: mortem horreor
meam et meorum. Meus. Girardꝰ erat:
meus plane. Annon meus qui fr̾ sangui¬
ne fuit ꝓfessione filius: sollicitudine pa¬
sit a me:sentio lesus sum: et grauiter
Ignoscite filii. immo si filii: uicem dolete
uiaꝑpeccatis recipi de manu domini. In
uirga inlignationis sue ꝑtussit me: cdig¬

Expanded text:
a a me; et dicitur mihi: Ne senseris? Sentia a me; et dicitur mihi: Ne senseris? Sentio, sentio vel invitus, quia nec fortitudo lapidum fortitudo mea, nec caro mea aenea est; sentio prorsus et doleo, et dolor meus in conspectu meo semper. Non sane nos poterit duritiae et insensibilitatis arguere ille qui verberat, quomodo illos de quibus ait: Percussi eos, et non doluerunt . Affectum meum confessus sum, et non negavi. Carnalem quis dixerit: ego humanum non nego, sicut nec me hominem. Si nec hoc sufficit, nec carnalem negaverim. Nam et ego carnalis sum, venundatus sub peccato, addictus morti, poenis et aerumnis obnoxius. Non sum, fateor, insensibilis ad poenas, mortem horreo meam et meorum. Meus Girardus erat, meus plane. An non meus, qui frater sanguine fuit, professione 1358 filius, sollicitudine pasit a me; sentio, laesus sum, et graviter. 10. Ignoscite, filii: imo si filii, vicem dolete pro peccatis recepi de manu Domini. In virga indignationis suae percussit me, dig
Abbreviated transcription (Latin):
ira głie carnis: uite p̾sentis incommo¬
da. Et plorandi qui tta plorant. Num¬
quid ego sic: similis michi affectus.
s altera causa: dissimilis ꝙ intentio. snil¬
la michi sane querela deomnib que sit
muncdi. In his ꝓfecto que dei sunt. ad¬
emptum doleo fidele auxilium: salu¬
tare consilium. Girarclum lugeo: Girar¬
clus incausa est. Frater carne. s ꝓximus
spũ: socius ꝓposito. Ad hesit anima mes
amiie illus : et inam fecit deluab nõ
osanguinitas s unanimitas. Carns quidẽ
necessitudo non defuit: s plus uuycit so¬
cietas sp̃s consensus animorum: morum
conformitas. Cum gͦ eẽmus corunum et
anima una. hanc meam pariter atꝙ
ip̃ius animam ꝑtransiuit gladius. et
scia dens mecliam partem locauit in
celo: partem inceno deseruit.Ego ego
illa portio misera in luto iacens trunca¬
ta parte sui et parte potiori: et dicitur
michi ne fleueris: auulsa sunt iuscera me¬

Expanded text:
mna gloriae carnis, vitae praesentis incommomna gloriae carnis, vitae praesentis incommoda. Et plorandi qui ita plorant. Nunquid ego sic? Similis mihi affectus, sed altera causa, dissimilisque intentio. Nulla mihi sane querela de omnibus quae sunt mundi. In his profecto quae sunt Dei, ademptum doleo fidele auxilium, salutare consilium. Girardum lugeo: Girardus est in causa, frater carne, sed proximus spiritu, socius proposito. 9 Adhaesit anima mea animae illius; et unam fecit de duabus, non consanguinitas, sed unanimitas. Carnis quidem necessitudo non defuit; sed plus junxit societas spiritus, consensus animorum, morum conformitas. Cum ergo essemus cor unum et anima una, hanc meam pariter atque ipsius animam pertransivit gladius, et scindens, mediam partem locavit in coelo, partem in coeno deseruit. Ego, ego illa portio misera in luto jacens, truncata parte sui, et parte potiori; et dicitur mihi: Ne fleveris? Avulsa sunt viscera me
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ͥ plane est mors: meq illa morte
mortuum clicerim. non hunc qui obdor¬
miuit in domino. Exite exite lacuime
iam pridem cupientes. Exite: quia his
qui uobis meatum obstruxerat comnie¬
auit. Aꝑiantur cataracte miseri capitis
et erumpent fontes aqͤ rum: si forte suf¬
ficient sordes diluere culparum. quib
iram merui. Cum consolatus fuerit suꝑ
me dominus: tunc fortassis et ego mere¬
ar consolari si tamen non peꝑcero ame¬
rore. slam quilugent: ip̃i consolabunt᷑.
ꝓpterea condescendat michi omms sc̃s:
et inspũ lenitatis qui sp̃italis est su¬
tinea lamentantem. Luctus meus hu¬
mano queso pensetur affectu: non ułu.
Uidemus nempe mortuos cotidie plan¬
gere mortuos suos: fletum multum: et
fructum nullum. Non culpamus affectum
nͥ cum excedit moclum: s causam. Ille n¬
mirum nature est. et eius turbatio pe¬
na peccati: hec uanitas et peccatum.
Et enun ibi ñ fallor. sola plorantur dã¬

Expanded text:
fuit, mihi plane est mors; meque illa morte fuit, mihi plane est mors; meque illa morte mortuum dixerim, non hunc qui obdormivit in Domino. Exite, exite, lacrymae jampridem cupientes; exite, quia is qui vobis meatum obstruxerat, commeavit. Aperiantur cataractae miseri capitis; et erumpant fontes aquarum, si forte sufficiant sordes diluere culparum, quibus iram merui. Cum consolatus fuerit super me Dominus, tunc fortassis et ego merear consolari, si tamen non pepercero a moerore: nam, qui lugent, ipsi consolabuntur . Propterea condescendat mihi omnis sanctus, et in spiritu lenitatis qui spiritualis est, sustineat lamentantem. Luctus meus humano, quaeso, pensetur affectu, non usu. Videmus nempe mortuos quotidie plangere mortuos suos: fletum multum, et fructum nullum. Non culpamus affectum, nisi cum excedit modum; sed causam. Ille nimirum naturae est, et ejus turbatio poena peccati: haec vanitas et peccatum. Etenim ibi sola, nisi fallor, plorantur da
Abbreviated transcription (Latin):
frater menꝰ sobria. et grata quies
sermo efficatior. pinguior oratio. fre¬
quentior lectio: et feruentior affect
heu sublatus es: et hec omnia simul
Tecum omnes pariter abiere delici¬
e et leticie mee. Iam cure irruunt: iã
molestie huic inde pulsant: et angu¬
stie undiꝙ. solum me repererunt.
sole michi te ab eunte remanserunt:
solus sub sarcina gemo. Aut ponere
aut oppeuni necesse est: quia tu tuos
humeros subduxisti. Quis michi tri¬
buat cito mori post te ⁊ Llam ꝓteno¬
lim: nec te tua fraudare gloria. por¬
ro suꝑ uiuere tͥ: labor et dolor. ui¬
uam quo adiuuam in amarituline
uiuanz inmerore: et hec michi conso¬
latio sit ut merendo affligar. Non
parcam: etiam uiuabo manum do¬
mun. Et enim manus domini teti¬
git me. Me inqͣm tetigit et ꝑcussit: nõ
illum quem uocauit ad requiem. Me
occidit: cum succidit illum. Nunqiud
eum occisum quis clixerit: quem plã¬
tauit inuita: At quod illi uite ianua

Expanded text:
frater mi, mens sobria et grata quies, frater mi, mens sobria et grata quies, sermo efficacior, pinguior oratio, frequentior lectio et ferventior affectus. 8. Heu! sublatus es, et haec omnia simul. Tecam omnes pariter abiere deliciae, et laetitiae meae. Jam curae irruunt, jam molestiae hinc inde pulsant, et angustiae undique solum me repererunt, solae mihi te abeunte remanserunt, solus sub sarcina gemo. Aut ponere, aut opprimi necesse est, quia tu tuos humeros subduxisti. Quis mihi tribuat cito mori post te? Nam pro te nolim, nec te tua fraudare gloria. Porro supervivere tibi, labor et dolor. Vivam, quoad vivam, in amaritudine; vivam in moerore: et haec sit mihi consolatio, ut moerendo affligar. Non parcam; et juvabo manum Domini: etenim manus Domini tetigit me. Me, inquam, tetigit et percussit, non illum, quem vocavit ad requiem; me occidit, cum succidit illum. Nunquid enim occisum quis dixerit, quem plantavit in vita? At quod illi vitae janua
Abbreviated transcription (Latin):
corum quid inqm uel in hoc rerum
gerͥere. Girardi subterfugit ꝑttiã:
Cementariis. fabris a gricolis. hor¬
tolanis. sutorib atq textorib: faci¬
le magister erat. Cumq ominium
iudicio. omnib eẽt sapientior: soliꝰ
insus oculis non erat sapiens. Uti¬
nam multos et si minus sapientes
non plus tangeret illa maledictio
ue qui sapientes estis moculis ur̃s
scientib ista loquor: et ad huc plura
de his illo et maiora comꝑtis. parco
tamen: quia caro mea et frater est. hoc
tamen secuius addo. mnichi utilis in
omnib et p̾ omnib fuit. utilis in
paruis. et inmagnis. inpriuatis ⁊
publics: foris et uitus. Merito ex eo
pendebam totus: qui michi totum etat
Solum pene michi reliquerat proui¬
soris honorem et nomen: nam opusip¬
se fauiebat. Ego uocitabar abbas:s
ille p̾erat insollicitudine. Merito reqͥ¬
euit in illo sp̃s meus. ꝑquem licebat
delectan in domino: p̃licare liberiꝰ
orare securius. ꝑte in qͣm michi mi

Expanded text:
corum? quid, inquam, vel in hoc rerum corum? quid, inquam, vel in hoc rerum genere Girardi subterfugit peritiam? Caementariis, fabris, agricolis, hortulanis, sutoribus, atque textoribus facile magister erat. Cumque omnium judicio omnibus esset sapientior, solis in suis oculis non erat sapiens. Utinam multos, etsi minus sapientes, non plus tangeret illa maledictio: Vae qui sapientes estis in oculis vestris ! Scientibus ista loquor, et adhuc plura his de illo, et majora compertis. Parco tamen, quia caro mea, et frater est. Hoc tamen securus addo: mihi utilis in omnibus, et prae omnibus; fuit utilis in parvis et magnis, in privatis et publicis, foris et intus. Merito ex eo pendebam totus, qui mihi totum erat. 1357 Solum pene reliquerat mihi provisoris honorem et nomen: nam opus ipse faciebat. Ego vocitabar abbas, sed ille praeerat in sollicitudine. Merito requievit in illo spiritus meus, per quem licebat delectari in Domino, praedicare liberius, orare securius. Per te, inquam, mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
cium: sicut scriptum est. Os iusti me¬
clitabitur sapientiam: et lingua
eius loquetur iudicium. S quid di¬
xt. foris agentem illum qͣsi interna
Girardꝰ nesciret: et sp̃ua lium ex pers
eẽt donorum: Norunt qui illum no¬
runt spũal es: qm u̾ba eius spm̃ re¬
dolerent. Norunt conturb̾nales qtn
mores eius et stuclia non carnem sa¬
perent: s feruerent spũ. Quis illo
rigilior incustodia discipline quis
incastigando corpus suum clistricti
lior indisserendo: Q uociens cum eo
disserens ea didici que nesciebam:
et qui docturus ad ueneram doctus
magis abscessi.Nec mirum deme:
cum magni ac sapientes iuri idipm̃
nichilominus ex illo s̾ accidisse tes¬
tentur. Nori cognouit litteraturã
s habuit literarum inuentorem
sensum: habuit ⁊ illuminantem sp̃m
Nec immaximis tantum: s et ĩmini¬
ms maximus erat. Quid u̾bi cau
sa medificiis magͣis hortis aquis
cunctis deniꝙ artib seu oꝑib rusti¬

Expanded text:
cium, sicut scriptum est: Os justi mecium, sicut scriptum est: Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium . 7. Sed quid dixi foris agentem illum? quasi interna Girardus nesciret, ac spiritualium expers esset donorum. Norunt qui illum norunt spirituales, quam verba ejus spiritum redolerent. Norunt contubernales, quam mores ejus et studia non carnem saperent, sed ferverent spiritu. Quis illo rigidior in custodia disciplinae? quis in castigando corpus suum districtiolior in disserendo? Quoties cum eo disserens ea didici quae nesciebam; et qui docturus adveneram, doctus magis abscessi? Nec mirum de me, cum magni ac sapientes viri id ipsum nihilominus ex illo sibi accidisse testentur. Non cognovit litteraturam; sed habuit litterarum inventorem sensum, habuit et illuminantem Spiritum. Nec in maximis tantum, sed in minimis maximus erat. Quid, verbi causa, in aedificiis, in agris, hortis, aquis, cunctis denique artibus seu operibus rusti
Abbreviated transcription (Latin):
plus omnib laborabat: et minus omni¬
b accipiebat. ita ut sepe cum alus neces¬
saria ininistraret. ipẽ egeret inplurib:
uerbi causa cibo aut ueste. Demq cum
se sentiret de cessui ꝓpinquare. deus in¬
quit tu scis. quod quãtum in me fuit
semꝑ optaui quietem. michi intendere:
uacare tͣ. S implicitum tenuit timortu¬
us. et uoluntas frm̃. et studium obelien¬
cdi: suꝑ omnia abb̃is pariter et frĩs ger¬
mana cdilectio. Ita est. Grãs tͥ frater de
omni fructu meorum si quis est in domi¬
no studiorum. Tibi debeo si profeci: si
ꝓfui. Tu intricabaris: et ego tuo bene¬
ficio feriatus sedebam michi: aut certe
diunis sanctius occupabat obsequus aut
doctrine filiorum utilius intendebam
Cur enim securus intus non eẽm. cũ
te scirem a gentem foris manum dex¬
teram meam. lumen oculorum meoꝵ
pectus meum. et meam linguaur. Et
qui dem in defessa manus. ocłs simplex
pectus consilii. lingua loquens udi¬

Expanded text:
plus omnibus laborabat, et minus omniplus omnibus laborabat, et minus omnibus accipiebat; ita ut saepe, cum aliis necessaria ministraret, egeret ipse in pluribus, verbi causa, cibo aut veste. Denique cum se sentiret decessui propinquare: « Deus, » inquit, « tu scis quod quantum in me fuit, semper optavi quietem; mihi intendere, tibi vacare. Sed implicitum tenuit timor tuus, voluntas fratrum, et studium obediendi, super omnia abbatis pariter et fratris germana dilectio. » Ita est. Gratias tibi, frater, de omni fructu meorum, si quis est, in Domino studiorum. Tibi debeo si profeci, si profui. Tu intricabaris, et ego tuo beneficio feriatus sedebam mihi, aut certe divinis obsequiis sanctius occupabar, aut doctrinae filiorum utilius intendebam. Cur enim securus intus non essem, cum te scirem agentem foris manum dexteram meam, lumen oculorum meorum, pectus meum, et linguam meam? Et quidem indefessa manus, oculus simplex, pectus consilii, lingua loquens judi
Abbreviated transcription (Latin):
niq inprudentia responsorum suoꝵ et
ingr̃a. data sͥ desuꝑ et domesticis sa¬
tiffaciebat et exteris. nt pene me nemo
requireret: cui prior forte. Girardꝰ occur¬
risset. Occurrebat autem aduentantib
opponens se: nesubito meum ocium in¬
cursarent. Si quib sane satiffacere ꝑse
non quibat. hos ꝑducebat ad me: ceteroᷤ
emittebat. Ouirum inclustrium. o amicũ
fi delem. ⁊ amico gerebat morem: et offi¬
ciis caritatis non deerat. Quis uacua re
cessit ab eo manu: si diues consilium.
si pauꝑ: subsidium reportabat. Nec que¬
rebat que sua sunt: qui se meclus inge¬
rebat curis. ut ego uacarem . s ꝑabat
enim sicut erat humilimus. maiorem
de nr̃a quiete fructum: qmͣ si uacaret ip̃e
Int̾clum tamen postulabat absolur. et
alteri cedere: qͣsi qui melius ꝓruderet.
S ubi ille inueniretur: Nec aliquo pe
tulanti ut assolet ineo officui detinebat᷑
affectu: s solo intuitu caritatis. si qͥdẽ

Expanded text:
nique in prudentia responsorum suorum, et nique in prudentia responsorum suorum, et in gratia data sibi desuper, et domesticis satisfacieba et exteris, ut pene me nemo requireret, cui prior forte Girardus occurrisset. Occurrebat autem adventantibus, opponens se, ne subito meum otium incursarent. Si quibus sane per se satisfacere non quibat, hos perducebat ad me, caeteros emittebat. O virum industrium! o amicum fidelem! et amico gerebat morem, et officiis charitatis non deerat. Quis vacua ab eo recessit manu? Si dives, consilium; si pauper, subsidium reportabat. Nec quaerebat quae sua sunt, qui se mediis ingerebat curis, ut ego vacarem. Sperabat enim, sicut erat humillimus, majorem de nostra quiete fructum, quam si vacaret ipse. Interdum tamen postulabat absolvi, et alteri cedere, quasi qui melius provideret. Sed ubi ille inveniretur? Nec petulanti aliquo, ut assolet, in eo officii detinebatur affectu, sed solo intuitu charitatis. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
tatus. nec qm̃ deum indiusti mei cura
te exiusti: et ipsi enim cura est de nob̾
Quod infirmum est abiecisti: s non
quod pium. Caritas deniq nunqm ex¬
ciclit. Non obliuisceris me infinem. Ui
filu uteri sur:. Et si illa oblita fuerit:e¬
go tamen non obliuiscar tui. Non expe¬
dit prorsus. scis ubi uerser: ubi iace¬
am. ubi reliqueris me. Non est qui por¬
rigat manum. Ad omne quocl emerserit
respicio ad Guardum ut consueueram:
et non est. Heu tunc ingͤmisco miser:
sicut homo sine adiutorio. Quem consu¬
lam mambiguis. cui maduersis fidam
quis portabit onera: quis ꝑicula ꝓpul¬
sabit: slonne ubiq gressus meos. Ei¬
Girarde pectus curx mee notius qmͣ me¬
um ip̃ius habebant familiarius incur¬
labant: acrius urgebant :Nonne inlin
gua illa placabili et potenti. meam aser¬
monib seculi frequentissime uendita
bas. a mico reddebas silentio: Dominus
dederat illi linguam etuditam: ut scuet
qͣndo deberet ꝓferre sermonem. Ita de¬

Expanded text:
tatus; nec, quoniam Deum induisti, nostri cura tatus; nec, quoniam Deum induisti, nostri cura te exuisti; et ipsi enim cura est de nobis . Quod infirmum est abjecisti, sed non quod pium. Charitas denique nunquam excidit : non oblivisceris me in finem. 6. filii uteri sui? Etsi illa oblita fuerit, ego tamen non obliviscar tui . Non expedit prorsus. Scis ubi verser, ubi jaceam, ubi reliqueris me; non est qui porrigat manum. Ad omne quod emerserit, respicio ad Girardum ut consueveram, et non est. Heu! tunc ingemisco miser, sicut homo sine adjutorio. Quem consulam ambiguis? cui in adversis fidam? quis portabit onera? quis pericula propulsabit? Nonne ubique gressus meos GiGirarde, pectus curae meae notius, quam meum ipsius habebant, familiarius incursabant, acrius urgebant? Nonne in lingua tua illa placabili et potenti meam a sermonibus saeculi frequentissime vindicabas, 1356 et amico reddebas silentio? Dominus dederat illi linguam eruditam, ut sciret quando deberet proferre sermonem. Ita de
Abbreviated transcription (Latin):
sentias nunc deme illo unico tuo. me¬
diis nutante curis et penis: destituto
te baculo imbecillitatis mee. si tamẽ
licet ad huc cogitare demiserus ingreᷤ¬
so abyssum luminis: atq illo pelago
eterne felicitatis absorto. forte enim
et si nosti nos secundum carnem set
nunc iam non nosti. et qm̃ introisti in
potentias domini memoraris iusticie
illuis soliuᷤs immemor nr̃i. Ceterum
qui ad heret deo. unus sps est: et indiui¬
num quenclam totus mutatur affectũ
nec potest iam sentire aut sapere n de¬
um. et quod sentit et sapit deus. plenꝰ
deo. Deus autem caritas est: et quanto
quuis coniunctior deo tͣnto plenior carita¬
te. Porro impassibilis deus est.s non
incompassibilis : cui ꝓprium misereri se¬
ꝑ et parcere. Ergo et te necesse est ee me¬
fericordem qui in heres misericordi. qrnͣ¬
uis iam minime miser sis: et quinon
pateris. compateris tamen. Affectus pro¬
inde tius non est imminutus. s imu¬

Expanded text:
sentias nunc de me illo unico tuo, mesentias nunc de me illo unico tuo, mediis nutante curis et poenis, destituto te baculo imbecillitatis meae! si tamen licet adhuc cogitare de miseris, ingresso abyssum luminis, atque illo pelago aeternae felicitatis absorpto. Forte enim etsi nosti nos secundum carnem, sed nunc jam non nosti: et quoniam introisti in potentias Domini, memoraris justitiae ejus solius, immemor nostri. Caeterum qui adhaeret Deo, unus spiritus est , et in divinum quemdam totus immutatur affectum, nec potest jam sentire aut sapere nisi Deum, et quod sentit et sapit Deus, plenus Deo. Deus autem charitas est, et quanto quis conjunctior Deo, tanto plenior charitate. Porro impassibilis est Deus, sed non incompassibilis, cui proprium est misereri semper et parcere. Ergo et te necesse est misericordem esse, qui inhaeres misericordi, quamvis jam minime miser sis: et qui non pateris, compateris tamen. Affectus proinde tuus non est imminutus, sed immu
Abbreviated transcription (Latin):
Dura conclitio s mea miseranda for¬
tuna: non et illius. Nlam tu kare fr̃
sicaros amisisti: cariores utiꝙ rece¬
pisti. Me u̾o que nam iam miserum
consolatio manet. post teunicum
solatium meum: placita fu it pa¬
riter utriq societas corporum pro
morum concorclia: s solum me diui¬
sio uulnerauit. Commune quod li¬
buit: quod triste et lugubre meum
In me transierunt ire: in me confir¬
matus est furor. Erat ambob alt¬
utrum grata p̾sentia clulce consorti¬
um: suaue colloquium s tantas ut¬
usq delicias ego ꝑdidi: tu mutasti
Et quidem inmutatis illis retribu¬
tio multa. Qnto fe uore gaudioꝵ
certe ꝓme tantillo repositam tͥ xp̃i
psentiam nec dispendium sentisab¬
fentie anobis tue: angelorum ad mix¬
tus choris. Non est gͥ quod causeris
tu de nr̃a qͣsi subtracta tͥ p̾sentia: ciu
affatim sui suorumq copiam domi¬
nus maiestatis inclulsit. At ego pro
te quide Qmͣ uellem scire quicl nam

Expanded text:
Dura conditio, sed mea miseranda forDura conditio, sed mea miseranda fortuna, et non illius! Nam tu, chare frater, si charos amisisti, chariores utique recepisti. Me vero quaenam jam miserum consolatio manet post te unicum solatium meum? Placita fuit pariter utrique societas corporum pro morum concordia; sed solum me divisio vulneravit. Commune quod libuit; quod triste et lugubre, meum: in me transierunt irae, in me confirmatus est furor. Erat ambobus alterutrum grata praesentia, dulce consortium, suave colloquium; sed tantas utriusque delicias ego perdidi, tu mutuasti. Et quidem immutatis illis retributio multa. 5. Quanto fenore gaudiorum certe pro me tantillo repositam tibi Christi praesentiam; nec dispendium sentis absentiae a nobis tuae, angelorum admistus choris. Non est igitur quod causeris tu de nostra quasi subtracta tibi praesentia, cui affatim sui suorumque copiam Dominus majestatis indulsit. At ego pro te quid? Quam vellem scire quidnam
Abbreviated transcription (Latin):
do inmorte sumus seꝑati: A marissi¬
ma se paratio: et qmͣ non posset om¬
nino efficere nͥ mors. Q nͣdo enim me
uiuus uiuum desereres: Omnino opꝰ
mortis: horrendum diuortium. Qui
enim tam suaui uinculo mutui nr̃ĩ
non poꝑcisset amoris. nͥ totius suaui¬
tatis mimica mors: Bene mors: que
ruium rapiendo. duos furiosa ꝑemit.
An non mors etiam michi : Immo plꝰ
michi: eui ittiq omni morte infeli¬
cior uita seruata est. Uiuo ut uinẽs
moriar. et hoc cdixerim uitam: Qmͣ
mitius me priuares o austera mors
uite usu qmͣ fructu. slam uita sine
plex malum ligno paratur infruc¬
tuoso: securis et ignis. Ergo meis
laborib inuidens. elongasti ame
amicum. et ꝓximum: ꝑcuius ma¬
xime studium erant si quando erãt
fructuosi. Satius ꝓiide michi fuiss
piclitati uita qmͣ tua. Girarde p̾sen¬
tia: qui meorum in domino studioꝵ
eras sollicitus incitator: fidelis alui
tor cautus examinator. Cur queso
aut amauinus aut amisimus nos:

Expanded text:
do in morte sumus separati? Amarissido in morte sumus separati? Amarissima separatio! et quam non posset omnino efficere nisi mors. Quando enim me vivus vivum desereres? Omnino opus mortis, horrendum divortium. Quis enim tam suavi vinculo mutui nostri non pepercisset amoris, nisi totius suavitatis inimica mors? Bene mors, quae unum rapiendo, duos furiosa peremit. 1355 An non mors etiam mihi? Imo plus mihi, cui utique omni morte infelicior vita servata est. Vivo ut vivens moriar; et hoc dixerim vitam? Quam mitius me privares, o austera mors, vitae usu, quam fructu! nam vita sine plex malum ligno paratur infructuoso, securis et ignis . Ergo meis laboribus invidens, elongasti a me amicum et proximum, per cujus maxime studium erant, si quando erant, fructuosi. Satius proinde mihi fuisset periclitari vita, quam tua, o Girarde, praesentia, qui meorum in Domino studiorum eras sollicitus incitator, fidelis  alias, fortis adjutor, cautus examinator. Cur, quaeso, aut amavimus, aut amisimus nos?
Abbreviated transcription (Latin):
sus dolor altius introrsus radicauit: eo
ut sentio acerbior factus. quo non est
exire ꝑmissus. Fateor uictus sum. Exe¬
at necesse est foras. quod intus patior.
Exeat sane ad oculos filiorum qui sciẽ¬
tes incommodum planctum humanuis
estiment. dulcuis consolentur. scrtis o
filii qmͣ iustus sit dolor meus: qmͣ dolẽ¬
da plaga mea. Ceruitis nempe qm̃ fidꝰ¬
comes deseruit me in uia hac qua am¬
bulabam: qmͣ uigil ad curam. qm nõ
segiis ad opus qmͣ suaius ad mores
Quis ita michi ꝑnecessarius. cui eque
dilectus ego: frater erat genere. s re¬
ligione germanior. Dolete queso iu¬
cem meam uos: quib hec nota sunt.
Infirmus corpore eram: et ille porta¬
bat me. pusillus corde eram: et con¬
fortabat me. Piger et negligens: et
ecitabat me. Improuidꝰ et obluuosꝰ
et commonebat me. Quo michi auul¬
sus es. quo michi raptus emanib ho¬
mo unanimis. homo secundum corme¬
uinc Amauimus nos inuita. quo mo¬

Expanded text:
sus dolor altius introrsum radicavit, eo, sus dolor altius introrsum radicavit, eo, ut sentio, acerbior factus, quo non est exire permissus. Fateor, victus sum. Exeat necesse est foras quod intus patior. Exeat sane ad oculos filiorum, qui scientes incommodum, planctum humanius aestiment, dulcius consolentur. 4. Scitis, o filii, quam justus sit dolor meus, quam dolenda plaga mea. Cercomes deseruit me in via hac qua ambulabam! quam vigil ad curam, quam non segnis ad onus, quam suavis ad mores! Quis mihi ita pernecessarius, cui aeque dilectus ego? Frater erat genere, sed religione germanior. Dolete, quaeso, vicem meam, quibus haec nota sunt. Infirmus corpore eram, et ille portabat me; pusillus corde eram, et confortabat me; piger et negligens, et excitabat me; improvidus et obliviosus, et commonebat me. Quo mihi avulsus es? quo mihi raptus e manibus, homo unanimis, homo secundum cor meum? Amavimus nos in vita; quomo
Abbreviated transcription (Latin):
Indutus sacerdotalib solitas ineum or̃o¬
nes ꝓprio ore compleui: t̾ram meis mam¬
b exmor ͤ ieci suꝑ dilecti corpus t̾ram mox
futuium. Qui me intuebantur flebant
et mirabantur quod ip̃e non flerem: cũ
non illum quidem. s me potius quu llũ
amisissem omires miserarentur. Guius
enim uel ferreum pectus suꝑ me ibi nõ
moueretur. quem uideret. Girardo suꝑsti¬
tem: C ommune dampnum. s p̾meo non
imputabatur infortuno. At ego quib
poteram uiurb fidei reluctabar affectui
nitens uel iuitus non moueri frustra ad¬
dictione nature: unu̾sitatis debito. cõ¬
ditionis. usu potentis uissu uidicio iusti.
flagello terribilis: domini uoluntate.
Phuiusmodi semꝑ extunc et deinceps
exegi amemet ip̃o non inclulgere mul¬
to fletui. multum tamen turbatus et
mestus. Nec potui imꝑare tristicie: qui
potiu lacrime. s ut scriptum est: turba¬
tus sum et non sum locutus. At suppres¬

Expanded text:
Indutus sacerdotalibus, solitas in cum oratioIndutus sacerdotalibus, solitas in cum orationes proprio ore complevi, terram meis manibus ex more jeci super dilecti corpus, terram mox futurum. Qui me intuebantur flebant, et mirabantur quod non flerem ipse, cum non illum quidem, sed me potius, qui illum amisissem, omnes miserarentur. Cujus enim vel ferreum pectus super me ibi non moveretur, quem videret Girardo superstitem? Commune damnum; sed prae meo non reputabatur infortunio. At ego quibus poteram viribus fidei, reluctabar affectui, nitens vel invitus non moveri frustra addictione naturae, universitatis debito, conditionis usu, potentis jussu, judicio justi, flagello terribilis, Domini voluntate. Pro hujusmodi semper extunc et deinceps exegi a memetipso non indulgere multo fletui, multum tamen turbatus et moestus. Nec potui imperare tristitiae, qui potui lacrymae; sed, ut scriptum est: Turbatus sum, et non sum locutus . At suppres
Abbreviated transcription (Latin):
erit solito impetrare fauorem urĩs p̾cib
ut eo alacriores. quo fidentiores redeã¬
mus: ad id quod attentiorib eget au¬
mis. Et fortassis inueniet puis pulsa¬
tor: quod temerarius scrutator non
posset. Qiͣnqͣm et meror finem imꝑat:
et calamitas qmͣ patior. Quous enun
cdissimulo. et ignis quem intra me ip¬
sum abs condo triste pectus adurit. in¬
teriora depascitur: Clausus latius
serpit: seuit acrius. Quid michi et cã¬
tico huic. qui mamarituline sums uis
doloris abducit intentionem: et in¬
clignatio domini ebibit spm̃ meum.
sSubtracto siquidem illo ꝑquem mea in
domino studia ut cumꝙ libera. ẽẽ solebant:
simul et cormeum dereliquit me. S fe¬
cuum animo et clissimulaui usꝙ huc. ne
affectus fidem uincere uideretur. Demꝙ
plorantib alus. ego ut adu̾tere potuistiͤ
sicis oculis secutus sum funus. siccis
oculis steti ad tumulum: quousq cunc¬
ta paracta sunt exequiarum sollempnia

Expanded text:
erit solito impetrare 1354 favorem vestris precibus; erit solito impetrare 1354 favorem vestris precibus; ut eo alacriores, quo fidentiores redeamus ad id, quod attentioribus eget animis. Et fortassis inveniet pius pulsator, quod temerarius scrutator non posset. Quanquam et moeror finem imperat, et calamitas quam patior. 3. Quousque enim dissimulo, et ignis quem intra me ipsum abscondo, triste pectus adurit, interiora depascitur? Clausus latius serpit, saevit acrius. Quid mihi et cantico huic, qui in amaritudine sum? Vis doloris abducit intentionem, et indignatio Domini ebibit spiritum meum. Subtracto siquidem illo, per quem mea in Domino studia utcunque libera esse solebant, simul et cor meum dereliquit me. Sed feci vim animo, ac dissimulavi usque huc; ne affectus fidem vincere videretur. Denique plorantibus aliis, ego, ut advertere potuistis, siccis oculis secutus sum invisum funus, siccis oculis steti ad tumulum, quousque cuncta peracta sunt exsequiarum solemnia.
Abbreviated transcription (Latin):
incolatus de angustus erumpnosi exi¬
lu. decorꝑe deuq fragili et graui. cͥa
corpus quod corrumpitur agg rauat a¬
minam: et deprimit t̾rena in habita¬
tio sensum multa cogitantem. ꝓptere
a cupiunt clissolui. ut corpore leuate: xp̃i
auolent inamplexus. Unde et genens
una demiseris aiebat. Infelye ego homo
quis me liberabit decorpore mortis huiꝰ:
scit nimirum que huius modi est. quod
non possit intab̾naculo cedar carere ad
purum macula aut ruga. non qͣntul acũ¬
q nigrecliae et cupit exire: ut se possit
exuere. Et hec ratio. cur sponsa ingram
se clixerit: sicut tab̾nacula cedar.s e¬
nin quomodo formos ai sicut pelles sa¬
lomonis: At nescio quid sublime acsa¬
crum sentio in his pellib inuolutiur:
quod minime ausim omnino continge:
nͥ ad nutum sane ipsius. qui reposuit
et signauit. Legi nimuum qui scruta¬
tor est marestatis: opprimetur a glia.
suꝑ sedeo gͥ. et differo. Uobis itim cure

Expanded text:
incolatus, de angustiis aerumnosi exsiincolatus, de angustiis aerumnosi exsilii, de corpore denique fragili et gravi; quia corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Propterea et cupiunt dissolvi, ut corpore levatae, Christi avolent in amplexus. Unde et gemens una de miseris aiebat: Infelix ego homo! quis me liberabit de corpore mortis hujus? Scit nimirum quae hujusmodi est, quod non possit in tabernaculo Cedar carere ad purum macula aut ruga, non quantulacunque nigredine; et cupit exire, ut se possit exuere. Et haec ratio, cur sponsa nigram se dixerit sicut tabernacula Cedar. Sed enim quomodo formosa, sicut pelles Salomonis? At nescio quid sublime ac sacrum sentio in his pellibus involutum, quod minime ausim omnino contingere, nisi ad nutum sane ipsius, qui reposuit et signavit. Legi nimirum: Qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria . Supersedeo igitur et differo. Vobis interim curae
Abbreviated transcription (Latin):
S et militamus meis tanqm t ab̾na¬
culis: prorsus molenti ad regnum.
ꝑe: ꝑegrinamur a domino. id est a lu¬
ce. slam dominus lux est. et inqͣm¬
tum quisq cum eo non est. intantũ
intenebris est: hoc est incedar. flebi¬
lem ꝓide uocem illam aguoscat su¬
am. hen michi quia incolatus meus ꝓ¬
longatus est. habitaut. cum habitã¬
tib cedar: multum incola fuit anima
mea. Est gͦ hoc tab̾naculum nr̃i corpo¬
ris. non ciuis mansio. aut iudigene do
mus. s aut tab̾naculum militantis
ant stabulum uiatoris. Est in qͣm hoc
corpus tab̾naculum. et tab̾na culum
cedar quod nimirum animam qͣsi ob¬
iec̃tu su incireum scripti luminis.
uit̃im nunc fraudat aspectu: nec si¬
nit omnino uidere illud nͥ ꝑspeculum
quidem et mn eniginate. non autem
ingredo. unde pulcherrimis qͦ animab
non nulla rubigo inbeserit: De tab¬
naculo ꝓfecto cedar. de exercitio la¬
boriose militie. dediuturnitate museri

Expanded text:
Sed et militamus in eis, tanquam in tabernaSed et militamus in eis, tanquam in tabernaculis; prorsas violenti ad regnum. pore, peregrinamur a Domino, id est a luce. Nam Dominus lux est; et in quantum quisque cum eo non est, in tantum in tenebris est, hoc est in Cedar. Flebilem proinde vocem illam agnoscat suam: Heu mihi quia incolatus meus prolongatus est! habitavi cum habitantibus Cedar, multum incola fuit anima mea . Est ergo hoc habitaculum nostri corporis, non civis mansio, aut domus indigenae; sed aut tabernaculum militantis, aut stabulum viatoris. Est, inquam, hoc corpus tabernaculum, et tabernaculum Cedar, quod nimirum animam, quasi objectu sui, incircumscripti luminis interim nunc fraudat aspectu; nec sinit omnino videre illud, nisi per speculum quidem et in aenigmate, non autem nigredo, unde pulcherrimis quoque animabus nonnulla rubigo inhaeserit? De tabernaculo profecto Cedar, de exercitio laboriosae militiae, de diuturnitate miseri
Abbreviated transcription (Latin):
eula cedar: sieut pelles salo¬
monis. huic merpiencdum quia hic
desut sermo suꝑior. Hoc expectatis
audire quid sit. et qͣliter ei quod ꝑ¬
xime tractatum est. capitulo coãp¬
tetur. quia similitudo est. potest e¬
nu hoc ita subiunctum fuisse. ut ꝑs¬
utraq similitudinis ad id solum res¬
pondeat quod ibi p̾cesserat: nigra sũ.
Potest et ita: ut duob illis duo
sta id est singulis singula referant᷑.
Ille sensus simplicior: iste obscurior ẽ
s temptemus utrumꝙ: et prius hũc
qui clifficilior apparet. Non autem in
duob primis. s induob dum taxat
extremis cdifficultas est. siam cedar qͥ¬
dem quod int̾pretatur tenebre aꝑte sa¬
tis cum nigreline conuenire uidetur.
s pelles s alomonis cum formositate
non tta. Porro tab̾nacula meandem
nichilominus concurrere conuemientiã
quis non uideat: Quid emm tab̾nacu¬
la. nͥ nr̃a sunt corpora in quib ꝑegri¬
namur: Nec enim habemus hie manẽ¬
tem ciuitatem: s futuram inquirimꝰ

Expanded text:
ula Cedar, sicut pelles Salomonis . Hinc incipiendum, quia hic desiit sermo superior. Hoc exspectatis audire quid sit, et qualiter ei quod proximo tractatum est capitulo coaptetur, quia similitudo est. Potest enim hoc ita subjunctum fuisse, ut utraque pars similitudinis ad id solum respondeat, quod ibi praecesserat: Nigra sum. Potest et ita, ut duobus illis duo ista, id est singula singulis, referantur. Ille sensus simplicior, iste obscurior est. Sed tentemus utrumque: et prius quidem hunc, qui difficilior apparet. Non autem in duobus primis, sed in duobus duntaxat extremis difficultas est. Nam Cedar quidem, quod interpretatur tenebrae, aperte satis cum nigredine convenire videtur; sed pelles Salomonis cum formositate non ita. Porro tabernacula in eamdem nihilominus concurrere convenientiam quis non videat? Quid enim tabernacula, nisi nostra sunt corpora, in quibus peregrinamur? Nec enim habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus .
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt enim deo non posse ẽẽ quicqͣm
acceptius imagine sua: si ꝓprio fuerit
restituta decori. Propterẽa et omius
głia eorum intus non foris est. Hoc est
non raflore feni. aut inore uulgi: s in
dommo. Unde et dicunt glia nr̃a hec
est testimonium conscientie nr̃e. quod
conseientie solus sit arbiter deus: eui
soli placere desiderant. et cui placere
sola uera et summa głia est. Non me¬
cliocris plane głia illa que intus est. in
qͣ głiari clignatur et dominus głie: di¬
cente dauicl. Omnis gl̾ia eius filie regis
abuitus. Et tutior sua cuiq głia: clũ¬
eam habet insemetipõ et non in alto.
At non insolo fortassis candore interno
s in ext̾ioriqͦ igredine głamdum. ne

Expanded text:
ti sunt enim Deo non posse esse quidquam ti sunt enim Deo non posse esse quidquam acceptius imagine sua, si proprio fuerit restituta decori. 1352 Propterea et omnis gloria eorum intus, non foris est; hoc est, non in flore feni, aut in ore vulgi, sed in Domino. Unde et dicunt: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae : quod conscientiae solus sit arbiter Deus, cui soli placere desiderant; et cui placere, sola vera et summa gloria est. Non mediocris plane gloria illa quae intus est, in qua gloriari dignatur et Dominus gloriae, dicente David: Omnis gloria ejus filiae regis ab intus . Et tutior sua cuique gloria, dum habet eam in semetipso, et non in altero. At non in solo fortassis candore interno, sed in exteriori quoque nigredine et e
Abbreviated transcription (Latin):
eui reposita fuerat corona iusticie. Cã¬
clida ꝓuide pauli anima erat. et sapi¬
entia sedebat mea: ita ut sapienti¬
am loqueretur inter ꝑfectos: sapi¬
entiam inmisterio absconditam: ꝙͣ
principum nemo mundi huius ag¬
nouit. Porro hunc mes sapientie in¬
sticieꝙ candorem. ingredo illa exte¬
rior dep̾sentia corporis infuma: de
pauli. speciolius est omni ornatu
extrinseco. omni etiam regio cultu
Non comꝑatur ei qͣntalibet pulc¬
tudo carnis. non cutis utiq nitida et
arsura. non facies colorata: uicina pu¬
tredini. non uestis p̾ciosa obuoxia ue¬
tustati non auri species splendorue
genimaꝵ: sen queq talia que omima
sunt ad corruptionem. Merito ꝓuide
omnis eura sc̃oꝵ spreto ornatũ cultuꝙ
suꝑ fluo exterioris sui hominis. qui cer¬
te corrumpitur: omni se diligentia p̾¬
bet. et occupat. excolendo ac decoran¬
do interiori illi qui adimaginem dei
est: et renouatur delie indiem. Cer¬

Expanded text:
cui reposita fuerat corona justitiae . Cacui reposita fuerat corona justitiae . Candida proinde Pauli anima erat, et sapientia sedebat in ea, ita ut sapientiam loqueretur inter perfectos, sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo principum mundi hujus agnovit. Porro hunc in eo sapientiae, justitiaeque candorem nigredo illa exterior de praesentia corporis infirma, de Pauli, speciosius est omni ornatu extrinseco, omni etiam regio cultu. Non comparabitur ei quantalibet pulchritudo carnis, non cutis utique nitida et arsura, non facies colorata vicina putredini, non vestis pretiosa obnoxia vetustati, non auri species, splendorve gemmarum, seu quaeque talia, quae omnia sunt ad corruptionem. 7. Merito proinde omnis cura sanctorum, spreto ornatu cultuque superfluo exterioris sui hominis, qui certe corrumpitur, omni se diligentia praebet et occupat excolendo ac decorando interiori illi, qui ad imaginem Dei est, et renovatur de die in diem. Cer
Abbreviated transcription (Latin):
est. Sibi autem ꝓminimo est. ut a
uob̾ iudicetur: aut ab his qui scd̾m
faciem iudicant. Homo siquidem indet
infacie: deus autem intuetur. ꝓptẽ¬
a et si nigra foris. s intus formosanit
ei placeat cui se ꝓbauit. Non enim uob̾
quib si ad huc placeret: xp̃i serus nõ
eẽt. elix ingredo que mentis candorẽ
himmlitas penitentie. aut caritatis
zelus : tanqͣm solis estus decolorasse
uidetur. si fuerintart peccata ur̃a
ut coccinum qͣsi nix dealbabuntur:
et si fuerint tubra qͣsi u̾miculus: ue¬
lut lana alba erunt. Nos plane con¬
tempnenda inscĩs extera ista nigre
do. que candorem oꝑatur int̾num ⁊
sedem ꝑuide p̾ꝑat sapientie. C andor
ẽt enim uite eterne sapientia: ut sapi¬
ens cliffinit. et candidam oportet eẽ
animam: inqͣ ipse sedere elegerit.
Quod si anima iusti sedes ẽt sapien¬
tie. haut cdubie dix̾un. animam iusti
eẽ canclidam: et fortassis iusticia ip̃a
tandor est. Iustus autem erat paulus:

Expanded text:
est. Sibi autem pro minimo est, ut a est. Sibi autem pro minimo est, ut a vobis judicetur, aut ab his qui secundum faciem judicant. Homo siquidem videt in facie, Deus autem intuetur cor . Propterea etsi nigra foris, sed intus formosa, ut ei placeat cui se probavit. Non enim vobis: quibus si adhuc placeret. Christi servus non esset. Felix nigredo, quae mentis candorem humilitas poenitentiae, aut charitatis zelus, tanquam solis aestus, decolorasse videtur. Si fuerint, ait, peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur; et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba erunt . Non plane contemnenda in sanctis ista nigredo extera, quae candorem operatur internum, et sedem proinde praeparat sapientiae. Candor est enim vitae aeternae sapientia, ut Sapiens definit : et candidam oportet esse animam, in qua ipsa sedem elegerit. Quod si anima justi sedes est sapientiae, haud dubie dixerim animam justi esse candidam. Et fortassis justitia ipsa candor est. Justus autem erat Paulus,
Abbreviated transcription (Latin):
ues sunt. s p̾sentia corporis infrrma
et sermo contemptibilis. Paulus
hic erat. Ita ne paulum ofilie ierłm
de p̾sentia corporis estimatis. et tã¬
qͣm decolorem deformemcy contemp¬
uitis quia cernitis homumculum af¬
flictari infame et siti. rafrigore et
nuditate in laborib plurimis inpla¬
gis supͣmodum in mortib frequẽ¬
ter:Hec sunt que denigrant pau¬
lum. ꝓhuius modi doctor gentiũ
reputatur inglorus. ignobilis.
inger obscurus tanqͣm deniꝙ ꝑyp¬
suna huius mundi. Enim u̾o nonne
ip̃e est qui rapitur inparadisum. qͥ
unum ałtũq ꝑambulans. usꝙ ad
t̾cium sui puritate penetra celum:
Ouere pulcherrima anua qmͣ et si
infirmum in habitantem corpuscu¬
lum pulcritudo celestis ad mutere
non despexit: angłica sublimitas
non rerecit. claritas diuina non rep¬
pulit. hanc uos dicitis ingram:
Nigra est s formosa filie ierłm. Nui¬
gra ur̃o: formosa diuino angelicoc
iudicio. Et si ngra est: formsecus

Expanded text:
ves sunt; sed praesentia corporis infirma, ves sunt; sed praesentia corporis infirma, et sermo contemptibilis . Paulus hic erat. Itaque Paulum, o filiae Jerusalem, de praesentia corporis aestimatis, et tanquam decolorem deformemque contemnitis, quia cernitis homunculum afflictari in fame et siti, et frigore et nuditate, in laboribus plurimis, in plagis supra modum, in mortibus frequenter? Haec sunt quae denigrant Paulum. Pro hujusmodi doctor gentium reputatur inglorius, ignobilis, niger, obscurus; tanquam denique peripsema hujus mundi. Enimvero nonne ipse est qui rapitur in paradisum, qui unum alterumque perambulans, usque ad tertium sui puritate penetrat coelum? O vere pulcherrima anima! quam, etsi infirmum inhabitantem corpusculum, pulchritudo coelestis admittere non despexit, angelica sublimitas non rejecit, claritas divina non repulit. Hanc vos dicitis nigram? Nigra est, sed formosa, filiae Jerusalem. Nigra vestro, formosa divino angelicoque judicio. Etsi nigra est, forinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
Si cui tamen placet hic sensus. id quod
sequitur sicut tab̾nacula cedar. sicut
pellis salomonis sic opportet intelligi:
ut deueteri quidem conuersatione cedat
de noua uero salomonis se clixerit tab̾¬
naculum. Hoc enim ẽẽ pelles qiuod tab̾¬
naculum. ꝓph̾a ostendit dicens. Repente
tab̾nacula cedar: postea formosa sicut
pelles głiosi regis. S uideamus quo¬
modo ad statum potius uite potioris.
utrumq respiciat. Si consideremus ha¬
bitum exteriorem scõrum eum qui
infacie est qmͣ sit humilis utiq et ab¬
iectus et q̃dam neglectus incuria.
cum tamem identidem intus reue¬
lata facie gliam dei speculantes: in
eandem imaginem transformanturꝰ
declaritate inclaritatem tanqm a dm̃
spũ nonne una quelibet talis anima
m̾ito nob̾ indebitur posse respond̾e
exprobrantib sͥ ingrelinem ingra
sum s formosa: Uis t̾ demꝙ demõ¬
strem animam et ingram pariter
et formosam: Epłe inquiunt gra¬

Expanded text:
Si cui tamen placet hic sensus, id quod Si cui tamen placet hic sensus, id quod sequitur, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis , sic oportet intelligi, ut de veteri quidem conversatione Cedar, de nova vero Salomonis se dixerit tabernaculum. Hoc enim esse pelles, quod tabernaculum, propheta ostendit dicens: Repente tabernacula Cedar: postea formosa, sicut pelles gloriosi regis. 5. Sed videamus quomodo ad statum potius vitae potioris utrumque respiciat. Si consideremus habitum exteriorem sanctorum, eum qui in facie est, quam sit humilis utique et abjectus, et quadam neglectus incuria; cum tamen identidem intus revelata facie gloriam Dei speculantes, in eamdem imaginem transformentur de claritate in claritatem, tanquam a Domini Spiritu : nonne una quaelibet talis anima merito nobis videbitur posse respondere exprobrantibus sibi nigredinem: Nigra sum, sed formosa? Vis tibi denique demonstrem animam et nigram pariter, et formosum? Epistolae, inquiunt, gra