comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiscentes.⁊ ꝓficientes frande.
proh pudoruulpium harum
turpiter supplantatos expertꝰ
sum: et sero inseuirtutum suf-¬
focatos plang̾e fructus Uidiego
hominem currẽtem bene: et
ecce cogitacio Quid n uulpecu¬
la fuit: Quantisinquit bonũ
quo solus fruor si essem inpatͥa:
perditio hec : uado illuc: ⁊ saluo
multos ex illis.⁊ me pariterz llec
uerendum in loci mutacione:
fcenim dum bene faciam qͥd
inter est ubi: Llisi quod illic pro¬
cul dubio satius. ubi fructuostꝰ
degam Quid plura. It. et ꝑit
miser: nontamexul. ad patͥam.
quam canis reuersus aduomitũ:
Et̃ se perdidit infelix et suorum
acquisiuit neminem En una
uulpecula. istauidelicet frustra¬
toria spes: quam habuit mac¬
quisitione suorum: Potes tu ꝙͦ
perte ip̃m inte ip̃o. aliasatque
alias similes huic inuenire seu
aduertere: si non negligas: uis
tamen ut unam ad huc ego os¬
tendamtibi: facio etiam et t̾ciã.
⁊ quartam ꝙͦ demonstrabo: si

Expanded text:
proficiscentes et proficientes, fraude, proficiscentes et proficientes, fraude, proh pudor! vulpium harum turpiter supplantatos expertus sum, et sero in se virtutum suffocatos plangere fructus! 2. Vidi ego hominem currentem bene; et ecce cogitatio: quidni vulpecula fuit? Quantis, inquit, bonum, quo solus fruor, si essem in patria, perditio haec? Vado illuc, et salvo multos ex illis, et me pariter. Nec verendum in loci mutatione. Etenim, dum benefaciam, quid interest ubi? nisi quod illic procul dubio satius, ubi fructuosius degam. Quid plura? It, et perit miser, non tam exsul ad patriam, quam carnis reversus ad vomitum. Et se perdidit infelix, 1485 et suorum acquisivit neminem. En una vulpecula, ista videlicet frustratoria spes, quam habuit in acquisitione suorum. Potes tu quoque per te ipsum in te ipso alias atque alias similes huic invenire seu advertere, si non negligas. 3. Vis tamen ut unam adhuc ego ostendam tibi? Facio etiam et tertiam, et quartam quoque demonstrabo, si
Abbreviated transcription (Latin):
pariuilas que demo¬
liuncur uineas: nam
uinea nr̃a floruit: uulpestemp¬
taciones sunt: llecesse estut ue¬
mant tẽptatõnes: Quisenĩ co¬
ronabitur.nisi᷑ legitime certa¬
uit: Aut quomodo certabunt:
si desit qui inpugnet. Tu ergo
accedens adseruitutem dei᷑
Sta intimore: ⁊ p̃para aĩam
tuã ad temptacionem: certꝰ
om̃s qui pie uolunt uiu̾e in. xͦ.¬
ꝑsecutionem passuros: Porro
temptaciones diuerse sunt:
ꝓ temporum diu̾sitate: Etin¬
icũs quidem nr̃is. tamquã
nouellarum teneris florib
plantacionum ineuidenti uis
algoris incumbit: cuiꝰ memini¬
mus insermone altero. ⁊ ĩcipi¬
entes abhac peste cautos reodi¬
dimus: Iamuͦ ꝓficientium san¬
ctiorib studũs minime quidẽ
sese opponere contͣrie uirtutes
aperte audent: s solent exoccul¬
to insidiari quasi quedam frau¬
oulente uulpecule: spẽ quidẽ
uirtutes. reautemuicia quan¬
tos uerbi grã ingressos uiasuite:
pro gressos ad meliora. super
semitas iusticie bene secureq

Expanded text:
emoliuntur vineas: nam vinea nostra floruit . Vulpes, tentationes sunt. Necesse est ut veniant tentationes. Quis enim coronabitur, nisi qui legitime certaverit? aut quomodo certabunt, si desit qui impugnet? Tu ergo accedens ad servitutem Dei, sta in timore, et praepara animam tuam ad tentationem , certus omnes qui pie volunt visecutionem passuros . Porro tentationes diversae sunt, pro temporum diversitate. Et initiis quidem nostris, tanquam novellarum teneris floribus plantationum, in evidenti vis algoris incumbit, cujus meminimus in sermone altero, et incipientes ab hac peste cautos reddidimus . Jam vero proficientium sanctioribus studiis minime quidem sese opponere contrariae virtutes aperte audent, sed solent in occulto insidiari, quasi quaedam fraudulentae vulpeculae; specie quidem virtutes, re autem vitia. Quantos, verbi gratia, ingressos vias vitae, progressos ad meliora, super semitas justitiae bene secureque
Abbreviated transcription (Latin):
palam erit: si tamen non sit in
spiritu eius uolus. Potest enim fie¬
ri. ut simulentur hec omnia: &
non ex habundantia cordis. talit̾
moueantur. Et ue magis elucear
is anime decor ⁊ ipsum si placet ho-¬
nestum. in quo hunc locandum
censuimus. diffiniatur mentis in¬
genuitas: sollicita seruare cum cõ¬
scientia bona. fame integritatem.
Mel uixta apłm: prouidere bona.
non tantum coram deo. sed etiam
coram honiinibus. Beata mens. q̃
hoc se induit castimonie decus : &
quedam ueluti celestis innocentiȩ
candidatum. ꝑ quem sibi uendi¬
cet gloriosam conformitatem. non
mundi sed uerbi⁊ de quo legitur. quod
sit candor uitȩ ȩterne splendor& figu¬
ra substantie dei. Ex quo iam gra¬
dii: audet quȩ huiusmodi ẽ. cogita¬
re de nuptiis. Quid ni audeat: eo se
nubilem. quo siilem cernens: Nec
terret celsituro. quam sociat similitu¬
do÷ amor conciliat: professio maritat.
Professionis forma hec ẽ. Iuraui &

Expanded text:
palam erit, si tamen non sit in palam erit, si tamen non sit in spiritu ejus dolus. Potest enim fieri ut simulentur omnia haec, et non ex abundantia cordis taliter moveantur. Et ut magis eluceat is animae decor, ipsum, si placet, honestum, in quo hunc locandum censuimus. definiatur: Mentis ingenuitas, sollicita servare cum conscientia bona famae integritatem. Vel, juxta Apostolum: Providere bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Beata 1566 mens, quae hoc se induit castimoniae decus, et quemdam veluti coelestis innocentiae candidatum, per quem sibi vindicet gloriosam conformitatem, non mundi, sed Verbi, de quo legitur, quod sit candor vitae aeternae ; splendor et figura substantiae Dei . 12. Ex hoc jam gradu audet quae hujusmodi est, cogitare de nuptiis. Quidni audeat, eo se nubilem, quo similem cernens? Non terret celsitudo, quam sociat similitudo, amor conciliat, professio maritat. Professionis forma haec est: Juravi et
Abbreviated transcription (Latin):
sciam sibi. quo erubescat p̾sentiam
ueritatis: quo cogatur auertere faciẽ.
quasi confusam. & repereussam a-
lumine der hbeplane. Hoc illuo
decorum ẽ. quõd suꝑ omnia bona
anime diuinos oblectat aspecnus:
& nos nominamus. ac difinimnus
honestum. Cum autem decorĩ huiꝰ
claritas habundantius intima cor¬
dis repleuerit : prodeat foras neces¬
se ẽ. tanquam lucerna latens sub
modio: immo lux in tenebris lucenꝰ
latere nescia. Porro effulgentem.
& ueluti quibusdam suis radiis
erumpentem. mentis simulacrum
corpus excipit: & diffuidit ꝑ men¬
bra & sensus: quatinus omnis inde
reluceat actio ⁊ sermo : aspectus ⁊ in¬
cesus : risus : si tamen risus. mixtus
grauitate: & plenus honesti. horum
& aliorum profecto artuum sensu¬
umq motus gestus. & usus eum ap¬
paruerit seruis. purus. modestus.
totus expers insolentie atq lasciuie
rum leuitatis. tum ignauie alienꝰ:
equitati autem accominodus. pie¬
tari offiriosus ⁊ pulcritudo anime

Expanded text:
sciam sibi, quo erubescat praesentiam sciam sibi, quo erubescat praesentiam veritatis, quo cogatur avertere faciem quasi confusam et repercussam a lumine Dei. Hoc plane, hoc illud decorum est, quod super omnia bona animae divinos oblectat aspectus; et nos nominamus ac definimus honestum. 11. Cum autem decoris hujus charitas abundantius intima cordis repleverit, prodeat foras necesse est, tanquam lucerna latens sub modio, imo lux in tenebris lucens, latere nescia. Porro effulgentem, et veluti quibusdam suis radiis erumpentem, mentis simulacrum corpus excipit, et diffundit per membra et sensus, quatenus omnis inde reluceat actio, sermo, aspectus, incessus, risus si tamen risus mistus gravitate, et plenus honesti. Horum et aliorum profecto artuum sensuumque motus, gestus et usus, cum apparuerit serius, purus, modestus, totius expers insolentiae atque lasciviae, tum levitatis, tum ignaviae alienus, aequitati autem accommodus, pietati officiosus; pulchritudo animae
Abbreviated transcription (Latin):
auimȩ bona. dona uerbi : uolun¬
tatem bonam ⁊ scientiam ⁊ uirtu¬
tem ⁊ sapientiam ⁊ & uichil hoꝵ
uerbum rex concupiscere legitur:
sed tantum & concupiscet inquit
rex decorem tuum. Nit ꝓpha.
Dominus regnauit: decorem in¬
iluit. Quid ni imagini sue pa¬
riter & sponse simile cupiat in¬
dumentum. Tauto profecto sibi
carior illa: quanto similior erit.
In quo ergo anime decor. Anfor-¬
te in eo quod honestum dicitur. id¬
hoc interim sentiamus: si meliũs
non occurrit. De honestoaut exterior
inter rogetur conuersatio: non
quod ex ea honestum prodeat: sed
ꝑeam. Nam in conscientia: &
habitatio eius. & origo. Si quiidẽ
cdaritas eius. testimonium consci¬
entiȩ. Nichil hac luce clarius : ni¬
chil hoc gloriosius testimonio: cũ
ueritas in mente fulget: & mens
in ueritate se uidet. Sed qualemꝰ
Pudicam ÷ uerecundam: pauidam:
circumspeeram: inchil penitus ad¬
mittentem: quod euaeuet gloriam
conscientie artestantis ⁊ in nullo con¬

Expanded text:
animae bona, dona Verbi, volunanimae bona, dona Verbi, voluntatem bonam, scientiam, virtutem, sapientiam, et nihil horum Verbum rex concupiscere legitur, sed tantum: Concupiscet, inquit, rex decorem tuum. Ait Propheta: Dominus regnavit, decorem induit . Quidni imagini suae pariter et sponsae simile cupiat indumentum? Tanto profecto sibi charior illa, quanto similior erit sibi. In quo ergo animae decor? An forte in eo quod honestum dicitur? Hoc interim sentiamus, si melius non occurrit. De honesto autem exterior interrogetur conversatio: non quod ex ea honestum prodeat, sed per eam. Nam in conscientia et habitatio ejus, et origo. Si quidem claritas ejus, testimonium conscientiae. Nihil hac luce clarius, nihil hoc gloriosius testimonio, cum veritas in mente fulget, et mens in veritate se videt. Sed qualem? Pudicam, verecundam, pavidam, circumspectam, nihil penitus admittentem quod evacuet gloriam conscientiae attestantis: in nullo con
Abbreviated transcription (Latin):
gaudere in tribulanionibus. Confor¬
tare cor tuum. & sustinere dium
uirtutis ẽ. gustare & uidere qm̃
suauis e dominus. sapientie est.
Et ut magis ex propriȩ bono natu¬
rȩ. bonum quodq clarescat: mode¬
stia animi probat sapientem⁊ con¬
stantia uirum uirtustis ostendit.
Ge bene post uirtutem sapientia:
quod uirtus sit quodđam quasi sta¬
bile fundamentum. suꝑ quod sapi¬
entia edificet sibi domum. O por-¬
tuit autem precedere uoticiam bo¬
ni: quia non ẽ societas luci sapien¬
tiȩ. & tenebris ignorantie. Oportuit
& bonam uoluntatem: quia in
maliuolam auimam non introi¬
bit sapientia. Iam si inuoluta¬
tis mutatione reddita innotuit
anime uita: in eruditione sauita:
in uirtute stabilitas ⁊ in sapienna
postremo maturitas: suꝑ ẽ ut deco¬
rem illi illi inueniamus ⁊ sine qͦ
spetioso forma prefiliis hominum
placere non potest. Seniq audit:
quia concupiscit rex decorem
tuum. Quanta enumerauimus

Expanded text:
gaudere in tribulationibus. Conforgaudere in tribulationibus. Confortare cor tuum, et sustinere Dominum, virtutis est; gustare et videre quoniam suavis est Dominus, sapientiae est. Et ut magis ex propriae bono naturae bonum utrumque clarescat; modestia animi probat sapientem, constantia virum virtutis ostendit. Et bene post virtutem sapientia; quod virtus sit quoddam quasi stabile fundamentum, super quod sapientia aedificet sibi domum. Oportuit autem praecedere notitiam boni; quia non est societas luci sapientiae, et tenebris ignorantiae. Oportuit et bonam voluntatem; quia in malevolam animam non introibit sapientia . 10. Jam, si in voluntatis mutatione reddita innotuit animae vita, in eruditione sanitas, in virtute stabilitas, in sapientia postremo maturitas; superest ut decorem illi inveniamus, sine quo specioso forma prae filiis hominum placere non potest. Denique audit quia concupiscet rex decorem tuum . Quanta enumeravimus
Abbreviated transcription (Latin):
facientibus: siquidem non sapore
boni ad illa. sed aut ratione. aut
quacumq occasione. seu uecessitate
impelluntur ⁊ & econtrario multis.
quȩ faciunt non sapiunt mala:
sed ad hȩc inducutur. aut metu.¬
aut cupiditate rei cuiuspiam: potiꝰ
quam sapore mali. Qui autem
transierunt i affectum cordis ⁊ aut
sapientes sunt. & ip̃o delectantur
sapore boni. aut maligni sune. &
ip̃a complacent sibi malitia: etia
nulla spe alterius cominodi blan¬
diente. Malicia uero quid nisi sapor
ẽ mali: ᵈ Beata mens: quam sibi
totam uendicauit sapor boni. &
odium mali. Hoc reformari ad sa¬
pientiam ẽ: hoc sapientiȩ uictoria
feliciter erꝑiri. Nam in quo eui¬
dentuis sapientia uincere malicia
comprobatur ⁊ quam cum excluso
sapore mali. qui non aliud quam
ip̃a malicia ẽ. boni quidam inti¬
mus sapor mentis. intima occupa¬
re tota suauitate sentitur. Itaq
ad uirturem spectat tribulationes
fornter sustinere: ad sapientiam

Expanded text:
facientibus! siquidem non sapore facientibus! siquidem non sapore boni ad illa, sed aut ratione, aut qualicunque occasione, seu necessitate impelluntur: 1565 et econtrario multis, quae faciunt, non sapiunt mala, sed ad haec inducuntur, aut metaut cupiditate rei cujuspiam potius, quam sapore mali. Qui autem transierunt in affectum cordis, aut sapientes sunt, et ipso delectantur sapore boni; aut maligni sunt, et in ipsa complacent sibi malitia, etiam nulla spe alterius commodi blandiente. Malitia vero quid, nisi sapor est mali? Beata mens, quam sibi totam vindicavit sapor boni, et odium mali. Hoc reformari ad sapientiam est, hoc sapientiae victoriam feliciter experiri. Nam in quo evidentius sapientia vincere malitiam comprobatur, quam cum excluso sapore mali, qui non aliud quam ipsa malitia est, boni quidam intimus sapor mentis intima occupare tota suavitate sentitur? Itaque ad virtutem spectat tribulationes fortiter sustinere: ad sapientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
palatum. sensu carnis preualente.
infecit uirus serpentis antiqui:
cepit animȩ non sapere bonum.
ac sapor norius subintrare. Peniq
proni sunt sensus hominis & co¬
gitationes in malum ab adolescen.¬
tia: hoc ẽ. ab insipientia prime
mulieris. Ita insipientiȩ mulieris
saporem boni exelusit: quia serpen.¬
tis malicia. mulieris insipientia
cireumuenit. Sed iuide malicia uisa
ẽ uicisse ad tempus: inde se uictam
dolet in ȩternum. Nam ecce denuo
sapientia. ñ mulieris eor & corpus
impleuit: ur qui ꝑ feniinam defor¬
mati in insipientiam sumus. per
feminam reformemur ad sapienti¬
am. Et nunc assidue sapientia
uincit maliciam. in mentibus ad
quas intrauerit: saporem mali
quem illa inuerit. sapore extermi¬
nans meliori. Intrans sapientia.
dum sensum carnis infatuat. pu¬
rificat intellectum s cordis palatũ
sanat. & reparat. no palato. sap̃
iam bonum : sapit ip̃a sapientia:
qua in bonis nullum melius. Qua
multa fiunt bona. & non sapiunt

Expanded text:
palatum sensu carnis praevalente palatum sensu carnis praevalente infecit virus serpentis antiqui, coepit animae non sapere bonum, ac sapor noxius subintrare. Denique proni sunt sensus hominis et cogitationes in malum ab adolescentia , hoc est, ab insipientia primae mulieris. Ita insipientia mulieris saporem boni exclusit, quia serpentis malitia mulieris insipientiam circumvenit. Sed unde malitia visa est vicisse ad tempus, inde se victam dolet in aeternum. Nam ecce denuo sapientia mulieris cor et corpus implevit, ut qui per feminam deformati in insipientiam sumus, per feminam reformemur ad sapientiam. Et nunc assidue sapientia vincit malitiam in mentibus ad quas intraverit, saporem mali, quem illa invexit, sapore exterminans meliori. Intrans sapientia, dum sensum carnis infatuat, purificat intellectum, cordis palatum sanat et reparat. Sano palato sapit jam bonum, sapit ipsa sapientia, qua in bonis nullum melius. 9. Quam multa fiunt bona, et non sapiunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur: honor quidem. sed labor est.
Non ẽ euim idiplum. honorem
nium laboriose deffendere: & quie¬
te possidere. Non ẽ idem uirtute
agi. & uirtute frui. Quicquid uͥt̾
elaborat. sapientia fruitur: et
quod sapientia ordinat. delib̾at.
moderatur: uirtus exequitur.
Sapientiam seribe in otio: ait sa¬
piens. E rgo sapientiȩ ocia. negotia
sunt: & quo ociosior sapientia:
eo exercitior in genere suo. E regi¬
one. uirtus exercitata clarior ẽ:
eoq probatior. quo officiosior.
Et siquis sapientiam. uirtutis
amorem diffinierit: nichil mi¬
chi a uero deuiare uidetur. ubi
autem amorẽ: labor uonẽ. sed
sapor. Et forte sapientia a sapo¬
re denominatur: quod uirtuti
accedens. quoddam ueluti condi¬
mentum sapidam reddat: quȩ ꝑ
se insusa quodammodo. & asꝑa
sentiãbatur. Nec duxerim repre¬
hendendum. siquis sapientiam.
saporem boni diffiniat. hunc sa¬
porem ꝑdidimus: ab ip̃o pene ex¬
ortu generis nr̃i. Ex quo cordis

Expanded text:
tur, honor quidem, sed labor est. tur, honor quidem, sed labor est. Non est enim id ipsum honorem tuum laboriose defendere, et quiete possidere. Non est idem virtute agi, et virtute frui. Quidquid virtus elaborat, sapientia fruitur; et quod sapientia ordinat, deliberat, moderatur; virtus exsequitur. 8. Sapientiam scribe in otio, ait Sapiens . Ergo sapientiae otia negotia sunt, et quo otiosior sapientia, eo exercitatior in genere suo. E regione virtus exercitata clarior est, eoque probatior, quo officiosior. Et si quis sapientiam virtutis amorem definierit, non mihi a vero deviare videtur. Ubi autem amor est, labor non est, sed sapor. Et forte sapientia a sapore denominatur, quod virtuti accedens, quoddam veluti condimentum, sapidam reddat, quae per se insulsa quodam modo et aspera sentiebatur. Nec duxerim reprehendendum, si quis sapientiam saporem boni definiat. Hunc saporem perdidimus ab ipso pene exortu generis nostri. Ex quo cordis
Abbreviated transcription (Latin):
patre uerbi. Et siquis eristimet id
ꝑ omnia eam quod sapientiam eẽ:
non inficior: sed in uerbo: non in
anima. Quȩ enim in uerbo pro
eius singulari diuine naturȩ sum-¬
plicitate unum sunt: unum ta-¬
bent: sed ad illius uarias et diuer-¬
sas necessitates. ueluri diuersa sese
participanda accomodant. Iuxta
quam rationem profecto aliud ẽ.
animo uirtute agi: & aliud sapien¬
tia regi. Aliud dominari in uir-¬
nute: aliud in suauitate deliciari.
Licet namq. & sapientia potens.
& urtus suauis existat ⁊ ut tamen
propͥas quibusq reddamus uocabu¬
lis significantias: uigor. uirtutem.
sapientiam placiditas animi. cũ
spiritali quadam suauitate demõ¬
strat. Hane puto ab apostolo desi¬
gnatam : ubi post multa hortam̃¬
ta pertinentia ad uirtutem. ad¬
iecit quod sapientiȩ ẽ. in suauita¬
te: in spiriu sancto. Igitur stare.
resistere. uim ui reppellere. quȩ uti¬
q in partibus uirturis deputan¬

Expanded text:
Patre Verbi. Et si quis existimet id Patre Verbi. Et si quis existimet id per omnia eam quod sapientiam esse, non inficior, sed in Verbo, non in anima. Quae enim in Verbo pro ejus singulari divinae naturae simplicitate unum sunt, unum tabent, sed ad illius varias et diversas necessitates, veluti diversa, sese participanda accommodant. Juxta quam rationem profecto aliud est animo virtute agi, et aliud sapientia regi; aliud dominari in virtute, aliud in suavitate deliciari. Licet namque et sapientia potens, et virtus suavis existat; ut tamen proprias quibusque reddamus vocabulis significantias, vigor virtutem, sapientiam placiditas animi cum spirituali quadam suavitate demonstrat. Hanc puto ab Apostolo designatam, ubi post multa hortamenta pertinentia ad virtutem, adjecit quod sapientiae est: In suavitate, in Spiritu sancto . Igitur stare, resistere, vim vi repellere, quae utique in partibus virtutis deputan
Abbreviated transcription (Latin):
fidat sibi: sed nitatur uerbo. Uer¬
bum loquitur. Sine me. nichil
potestis facere. Ita ẽ: nec siugere ad
bonum. nec stare in bouo possumꝰ
sine uerbo. Tu ergo qui stas. da
sus meos. Cuius manus erigeris:
ipsius necesse ẽ uirtute tenearis.
Hȩc pro eo quidem dixi. opus nos
habere uerbo: cui innitamur ad
uirtutem. Nunc iam uidendũ
de eo quod item memoraui: per
uerbum scilicet nichilominus
nos reformari ad sapientiam.
Merbum uirtus: uerbum sapien¬
tia ẽ. Sunat ergo anima de uir¬
tute uirtutem: ac de sapientia
sapientiam: & uni uerbo uirum
q munus asseribat. Alioquin.
si aliunde. aut utramq. aut alte¬
rutram arrogat sibi: neget ȩtiam
simul. uel de fonte riuum. uel de
uite uinum. uel lumen oriri de
lumine. S idelis sermo. Siquis
inquit indiget sapientia : postu¬
let a deo. quidat omnibus afflu¬
enter. & non improꝑat: c dabit᷑
ei. Hoc ille. Ego uero haud secus
Ude uirnite senserim. Cognata
mis: descendens & ip̃a de sursum a

Expanded text:
fidat sibi, sed nitatur Verbo. Verfidat sibi, sed nitatur Verbo. Verbum loquitur: Sine me nihil potestis facere . Ita est: Nec surgere ad bonum, nec stare in bono possumus sine 1564 Verbo. Tu ergo qui stas, da sus meos . Cujus manu erigeris, ipsius necesse est virtute tenearis. Haec pro eo quod dixi, opus nos habere Verbo, cui innitamur ad virtutem. 7. Nunc jam videndum est de eo quod item memoravi, per Verbum scilicet nihilominus nos reformari ad sapientiam. Verbum virtus, Verbum sapientia est. Sumat ergo anima de virtute virtutem, ac de sapientia sapientiam, et uni Verbo munus utrumque ascribat. Alioquin si aliunde aut utramque, aut alterutram arroget sibi; neget etiam simul vel de fonte rivum, vel de vite vinum, vel lumen oriri de lumine. Fidelis sermo: Si quis, inquit, indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat; et dabitur ei . Haec ille. Ego vero haud secus de virtute senserim. Cognata mis, descendens et ipsa desursum a
Abbreviated transcription (Latin):
cui omnia possibilia siuit. Ita
animus. nonsi presumat de se. s
si confortetur a uerbo. poterit uti.¬
q dominari sui: ut non dominẽt᷑
eiomnis in iusticia. Ita inquam
uerbo ĩnnixum & indutum uir¬
iite ex alto. nulla uis. nulla fra¬
us. nulla iam illecebra poterit
uel stantem deicere: uel subicere
dominantem. Uis non tiniere
impulsorem: Non ueniat ribi
spes suꝑbiȩ: & manus impellen¬
tis non mouer te. Ibi ceciderunt
qui oꝑantur iniquitatem. Ibi
diabolus. & angeli eius corrue¬
runt: qui licet non pulsi extrin¬
secus. expulsi sunt tamen: nec
poterunt stare. Peniq inueri¬
tate non sterit: qui non innixus
ẽ uerbo: qui in sua uirture con¬
fisus ẽ. Et ideo fortassis sedere uo¬
luit: quia stare non ualuit. Dice¬
bar enim. Sedebo in morte testa¬
menti. Cȩxerum. deo aliter iudi¬
cante: nec sterit. nec sedit. s cecidit:
dicente domino. uidebam satha¬
nan sicut fulgur de cęlo cadentem.
Ergo qui stat si non uult cadere.n

Expanded text:
cui omnia possibilia sunt? Ita cui omnia possibilia sunt? Ita animus, si non praesumat de se, sed si confortetur a Verbo, poterit utique dominari sui, ut non dominetur ei omnis injustitia. Ita, inquam, Verbo innixum, et indutum virtute ex alto, nulla vis, nulla fraus, nulla jam illecebra poterit vel stantem dejicere, vel subjicere dominantem. 6. Vis non timere impulsorem? Non veniat tibi pes superbiae, et manus impellentis non movebit te. Ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem . Ibi diabolus et angeli ejus corruerunt, qui licet non impulsi extrinsecus, expulsi sunt tamen, nec potuerunt stare. Denique in veritate non stetit, qui non innixus est Verbo, qui in sua virtute confisus est. Et ideo fortassis sedere voluit, quia stare non valuit. Dicebat enim: Sedebo in monte testamenti . Caeterum, Deo aliter judicante, nec stetit, nec sedit, sed cecidit, dicente Domino: Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem . Ergo qui stat, si non vult cadere, non
Abbreviated transcription (Latin):
dere adorietur: scier profecto
quam sit asscensus ardiuis. &
cassus conatus. absq uerbi ad¬
iutorio. ẜelix anima. quȩ angłi
spectantibus prebuit gaudium
pariter. & miraculum sui: ut au¬
diret de se loquentes. Quȩ ẽ ista
quȩ ascendit de deserto. deliciis af¬
fluens ⁊ innira super dileetum
suum: Alioquin frustra nitit᷑.
si non innitur. Sane eniam con¬
tra se inuitens. inualescit: & facta
se ipa ualidor. coget pro ratione
uniuersa. Iram. metum. cupidi¬
tatem. & gaudium uelut quendã
animum currum. bonus auriga
reget: & incaptiuitatem rediget
omuem carnalem affecrum & carnis
sensum ad nutum rationis. in
obsequium uirtutis. Quid ni
omnia possibilia sint. innitenti
suꝑ eum. qui omnia potest.
Quante fiduniȩ uox: omnia pos¬
sum in eo qui me confortat. Nil
omnipotentiam uerbi clariorem
reddit: quam quod omnipoten¬
tes facit omnes qui inse sperant.
Peniq: omnia possibilia sunt
credenti. Annon omnipotens

Expanded text:
dere adorietur, sciet profecto dere adorietur, sciet profecto quam sit ascensus arduus, et cassus conatus absque Verbi adjutorio. Felix anima, quae angelis spectantibus praebuit gaudium pariter et miraculum sui, ut audiret de se loquentes: Quae est ista, quae ascendit de deserto, deliciis affluens, innixa super dilectum suum? . Alioquin frustra nititur, si non innititur. Sane etiam contra se innitens invalescet, et facta se ipsa validior coget pro ratione universa: iram, metum, cupiditatem, et gaudium, veluti quemdam animi currum, bonus auriga reget; et in captivitatem rediget omnem carnalem affectum, et carnis sensum ad nutum rationis in obsequium virtutis. Quidni omnia possibilia sint innitenti super eum, qui omnia potest? Quantae fiduciae vox: Omnia possum in eo qui me confortat! Nil omnipotentiam Verbi clariorem reddit, quam quod omnipotentes facit omnes qui in se sperant. Denique omnia possibilia sunt credenti . Annon Omnipotens,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qui uult eẽ huius mundi
amicus ⁊ inimicus dei constituitur:
quo utiq nullus grauior casus. Ex
quibus satis claret. quam sit homo
precipuuis impulsor sui: qui suo si¬
ne alieno impulsu cadere potest:
alieno absq suo non potest. Cui¬
nam horum precipue resistendum:
Nempe huic: qui eo molestior quo
interior. solus deicere sufficit: cum
sine ip̃o. alii non possint face nichil.
Non sine causa sapiens expugna¬
tori proulit urbium: uirum qui
animo dominatur. Multum hoc
ad te: opus uirtute habes ⁊ &e non qua¬
quinq: sed qua induaris ex alto.
Ip̃a enim si perfecta sit: facile fac̃
animum uictorem sui: & sic in¬
uicrum ieddit ad omnia. E St
quippe uigor animi. cedere nesciꝰ
pro tuenda ratione. Aut si ma-¬
gis probas: uigor animi immobi¬
liter stantis cum ratione. uel pio
ratione: elel sic. Uigor animi.
quod in seẽ: omnia ad rationem
cogens. uel dirigens. Quis ascendet
in montem domini: Huius ad
uerticem montis. id.ẽ. ad uirtu

Expanded text:
Nam qui vult esse hujus mundi Nam qui vult esse hujus mundi amicus, inimicus Dei constituitur , quo utique nullus gravior casus. Ex quibus satis claret, quam sit homo praecipuus impulsor sui, qui suo sine alieno impulsu cadere potest, alieno absque suo cadere non potest. Cuinam horum praecipue resistendum? Nempe huic, qui eo molestior, quo interior, solus dejicere sufficit, cum sine ipso alii possint facere nihil. Non sine causa Sapiens expugnatori praetulit urbium, virum qui animo dominatur . Multum hoc ad te: Opus virtute habes, et non quacunque, sed qua induaris ex alto. Ipsa enim, si perfecta sit, facile facit animum victorem sui, et sic invictum reddit ad omnia. Est quippe vigor animi cedere nescius pro tuenda ratione. Aut, si magis probas, vigor animi immobiliter stantis cum ratione vel pro ratione. Vel sic: Vigor animi, quod in se est, omnia ad rationem cogens vel dirigens. 5. Quis ascendet in montem Domini? Hujus ad verticem montis, id est ad virtut
Abbreviated transcription (Latin):
si iurta apłm te ipsum castum custo¬
dis. Alioquin. & si uniuersum
mundum lucreris. animȩ autem tuȩ
detrimentum patiaris: non plane
bonum te censemus emulatorem:
quoniam quidem nec saluator.
Cum igitur tres sunt stanti immi¬
nentes. horum diabolus liuore ma¬
litiȩ: mundus uento uanitatis:
homo semet ipsum ponderȩ suȩ cor¬
ruptionis impellit. Impellit diabolꝰ.
sed non euertit: si quidem iuum
illi negaueris auxilium. uel assen¬
sum. Deniq habes. Resistite diabo¬
lo: & fugiet a uobis. Iste ẽ qui stan¬
tes in paradiso impulit inuidus.
& euertit⁊ sed consentientes. non re¬
sistentes. Ip̃e ẽ qui seiplum de celo
superbus. nullo impellente preci¬
pitauit: ut scias multomagis ho.¬
minem suo ipsius casui immin̾e:
quem ꝓpriȩ substantiȩ pondus
grauat. E st. & mundus impul¬
sor: quia in maligno positus est.
Impellit omnes ÷ sed solos eu̾tit
amicos suos: id ẽ. consenta neos sibi.
Nolo eẽ amicus mundi: ne cadam.

Expanded text:
si juxta Apostolum te ipsum castum custosi juxta Apostolum te ipsum castum custodis . Alioquin, etsi universum mundum 1563 lucreris, animae autem tuae detrimentum patiaris, non plane bonum te censemus aemulatorem, quoniam quidem nec Salvator . 4. Cum igitur tres sint stanti imminentes; horum diabolus livore malitiae, mundus vento vanitatis, homo semetipsum pondere suae corruptionis impellit. Impellit diabolus, sed non evertit, si quidem tuum auxilium, tuum illi negaveris vel assensum. Denique habes: Resistite diabolo, et fugiet a vobis . Iste est qui stantes in paradiso impulit invidus et evertit, sed consentientes, non resistentes. Iste est qui se ipsum de coelo superbus nullo impellente praecipitavit: ut scias multo magis hominem suo ipsius casui imminere, quem propriae substantiae pondus gravat. Est et mundus impulsor, quia in maligno positus est. Impellit omnes, sed solos evertit amicos suos, id est consentaneos sibi. Nolo esse amicus mundi, ne eadam.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: impulsor mundus ⁊ impulsor
homo. Quis ẽ iste homo sit queris:
Quisq sui. Noli mirari: usq ad eo
homo impulsor sibi ẽ. & suimet
precipitator: ut non sit quod ab
altero impulsore formides ⁊ si ipe
ate. proprias contineas manus.
Quis enim inquit uobis nocere
poterit ⁊ si boni emulatores fueriti.ᷤ
Manus tua: consensus tuus. Si di¬
abolo suggerente. uel scculo suadẽ¬
te quod non oportet. assensum tu¬
um tenueris ⁊ & nou dederis men¬
bra tua arma iniquitati. nec ꝑ¬
miseris regnare peccatum in tuo
mortali corpore: bonum te emu¬
latorem probasti: cui malicia om¬
nino nil nocuit. Ui de ne magis
profuerit. Scriptum ẽ enim.
Bonum fac: & habebis laudem
ex illa. Confusi sunt qui quere¬
bant animam tam: tu uero¬
cantabis. Si mei non fuerint domi¬
nari: tunc immaculatus ero. Boni
plane emulatoris insigne dedisti. si
consilio sapientis. misereris auimȩ
tuȩ : si omni custodia seruas cor tuũ:

Expanded text:
est, impulsor mundus, impulsor est, impulsor mundus, impulsor homo. Quis iste homo sit quaeris? Quisque sui. Noli mirari. Usque adeo homo impulsor sibi est, et suimet praecipitator, ut non sit quod ab altero impulsore formides, si ipse a te proprias contineas manus. Quis enim, inquit, vobis nocere poterit, si boni aemulatores fueritis? . Manus tua, consensus tuus. Si diabolo suggerente, vel saeculo suadente quod non oportet, assensum tuum tenueris, et non dederis membra tua arma iniquitati, nec permiseris regnare peccatum in tuo mortali corpore; bonum te aemulatorem probasti, cui malitia omnino nil nocuit: vide ne magis profuerit. Scriptum est enim: Bonum fac, et habebis laudem ex illa . Confusi sunt qui quaerebant animam tuam, tu verocantabis: Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero . Boni plane aemulatoris insigne dedisti, si consilio Sapientis misereris animae tuae , si omni custodia servas cor tuum ,
Abbreviated transcription (Latin):
si dicas et ui. Lucerna pedibus mesꝰ
uerbum tuum: & lumen semitis
meis. Nec parum profecit anima
tua. cuius immutata uoluntas:
cuius illuminata ratio ẽ: ut bonũ.
& uelit. & nouerit. In alto̾ uitam:
iñ altero uisum recepit. Nam oe
malum uolendo mortua erat: et
bonum ignorando cȩca. Iam uiuit:
iam uidet: iam stat in bono: sed
oꝑe. & oꝑe uerbi. Satat manu uͥ¬
bi leuata. ueluti suꝑ pedes duos:
deuotionem. & agnĩtionem. Stat
inquam : sed sibi putet dictum.
Qui se eristimat stare: uideat ne
cadat. Lutat uel stare ꝑ se possit:
quȩ surgere ꝑ se non poruit: Non
opinor. Quid enim: Uerbo do¬
mini celi firmati sunt. & terra sta¬
bit sine uerbo: Cur ergo sistare ꝑse
poterat. orabat homo de t̾ra: confir
mamainquiens in uerbis tuis. De¬
niq et probatat. Sius ipsius illa
uor fuit. Impulsus. euersus sum
ut caderem: & dominus suscepit
me. Queris quis ille impulsor. d¬
Nonẽ unus. Impulsor diabolus

Expanded text:
si dicas et tu: Lucerna pedibus meis si dicas et tu: Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis . Nec parum profecit anima tua, cujus immutata voluntas, cujus illuminata ratio est, ut bonum et velit, et noverit. In altero vitam, in altero visum recepit. Nam et malum volendo mortua erat, et bonum ignorando caeca. 3. Jam vivit, jam videt, jam stat in bono, sed ope et opere Verbi. Stat manu Verbi levata veluti super pedes duos, devotionem et agnitionem. Stat, inquam, sed sibi putet dictum: Qui se existimat stare, videat ne cadat . Putasne stare per se possit, quae surgere per se non potuit? Non opinor. Quid enim? Verbo Domini coeli firmati sunt , et terra stabit sine Verbo? Cur ergo si stare per se poterat, orabat homo de terra: Confirma me, inquiens, in verbis tuis? . Denique et probarat. Ejus ipsius illa vox fuit: Impulsus eversus sum ut caderem, et Dominus suscepit me . Quaeris quis ille impulsor? Non est unus. Impulsor diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
torientis impetum sistere: aut ip̃m
denuo coneris iordanem conuertere
retorsum. Quid facies: Quere uer¬
bum. cui consentias: ip̃o faciente eut
consentias. Fuge ad illum qui aduer.¬
satur: ꝑ quem talis fias. eui iam non
aduersetur: ut blandiatur qui miua.¬
batur: et sit ad imitandum efficati¬
or infusa gratia: quam intensaura.
Hec prima ut oppinor necessitas: ob
quam anima incipit querere uer¬
bum. Sed si ignoras quid ille uelit.
cui iam uolutate consentis ⁊ nonne
et de te dicetur. quia zelum dei habes.
sed non secundum scientiam: Et
ne hoc leue eristimes: memineris
seriptum: quia ignorans ignorabit᷑
Seire uis. quid consulam & in hac
necessitate:ᷤ Quod in pͥma. Nleo
conscilio nunc quoq ibis ad uerbũ:
& docebit te uias suas: ne uolendo
quidem sed ignorando bonum.
dum curris. contingat excurrere.
et errare ininuio et non inuia.
Lux ẽ enim uerbum. Declaratio
deniq sermonum illuminat: ex in¬
tellectum dat paruulis. Beatus es:

Expanded text:
torrentis impetum sistere, ant ipsum torrentis impetum sistere, ant ipsum denuo coneris Jordanem convertere retrorsum. Quid facies? Quaere verbum cui consentias, ipso faciente ut consentias. Fuge ad illum qui adversatur, per quem talis fias cui jam non adversatur, ut blandiatur qui minabatur, et sit ad immutandum efficacior infusa gratia, quam intensa ira. 2. Haec prima, ut opinor, necessitas, ob quam anima incipit quaerere verbum. Sed si ignoras quid ille velit cui jam voluntate consentis, nonne et de te dicetur quia zelum Dei habes, sed non secundum scientiam? . Et ne hoc leve existimes, memineris scriptum, quia ignorans ignorabitur . Scire vis quid consulam et in hac necessitate? Quod in prima. Meo consilio nunc quoque ibis ad Verbum, et docebit te vias suas, ne volendo quidem, sed ignorando bonum, dum curris, contingat excurrere, et errare in invio, et non in via. Lux est enim verbum. Declaratio denique sermonum illuminat, et intellectum dat parvulis. Beatus es,
Abbreviated transcription (Latin):
bonis mala. Et nune: harum qͥs
posui accipite rationem. Et pͥmo
quid primum ẽ: uidete quemad¬
modum consentiat ad coreprionẽ.
Legimus uerbum in eiuangeliis
loquens. Esto consentiens inquid
aduersario tuo dum es cum illo in
uia: ne forte tradat te iudici. et iu¬
dex tortori. Quid consultius:̾
bi consilium ẽ ni fallor se aduersa¬
rium protestantis: quod aduer¬
setur carnalibus desidiis nr̃is.
dum dicit. semꝑ hierrant corde. Tu uͦ
qui hȩc audis. si pauens ceꝑis uelle fu¬
gere a uentura ira : credo sollicitus
eris. quomodo huie consentias adu̾¬
sario: qui tibi illam tam terribiliter
intentare uidetur. At istud impoᷤ¬
sibile: nisi dissentias tecum: nisi ti¬
bimet adu̾eseris⁊ nisi graui et uigili
lucta tu ipse contra te ipsum infatiga¬
biliter prelieris: postremo. nisi ualde¬
facias inueterare consuenidini. inna¬
teq affectioni. Id quidem durum.
Si tuis attentaueris uiribus: tale
erit. ac si in uno digitorum tuorum.

Expanded text:
bonis mala. Et nunc harum, quas bonis mala. Et nunc harum, quas posui, accipite rationem. Et primo, quod primum est, videte quemadmodum consentiat ad correptionem. Legimus Verbum in Evangeliis loquens: Esto consentiens, inquit, adversario tuo, dum es cum illo in via, ne forte tradat te judici, et judex tortori . Quid consultius? Verbi consilium est, ni fallor, se adversarium protestantis, quod adversetur carnalibus desideriis nostris dum dicit: Semper hi errant corde . Tu ergo qui haec audis, si pavens coeperis velle fugere a ventura ira, credo sollicitus eris, quomodo huic consentias adversario, qui tibi illam tam terribiliter intentare videtur. At istud impossibile, nisi dissentias tecum, nisi tibimet adverseris, nisi gravi et vigili lucta tu ipse contra te ipsum infatigabiliter praelieris; postremo, nisi valefacias inveteratae consuetudini, innataeque affectioni. Id quidem durum. Si tuis attentaveris viribus, tale erit, ac si in uno digitorum tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
n lectulo meo q̃siui quẽ dilig̃
anima mea. Ad quid. d¬
Dictum ẽ. et uerare super¬
fluum. Propter quosdam
tamen qui non interfue¬
runt cum tractaretur: di¬
co aliquid breuiter: et qͦd¬
ñe fortasse ne oͥs quidem
qui interfuerunt audi-¬
re pigebit. Nec enim to-¬
tum dici tune potuit.
Querit anima uerbum cui con¬
sentiat ad correptiouem : quo il¬
luminetur. ad cognitionem: cui
innitatur. ad uirtutem: quo re-¬
formetur. ad sapientiam : cui con¬
formetur. ad decorem ⁊ cui mari¬
tetur. ad fecunditatem: quo frua¬
tur ad iocunditatem. Propter has
omnes causas: querit anima uer-¬
bum. Non ambigo eẽ. quam¬
plures & alias: sed he interun oc¬
currerunt. Ioterit autem sicui
cordi fuerit: facile alias & alias au̾¬
tere in semenpso. Siquidem mul¬
te sunt aduersiones nr̃ȩ : multe
et infinite animȩ necessitates. et an¬
xietatum non ẽ numerus. At uer¬
bum. ditius pleniusq suꝑ habun¬
dat in bonis: ut pote sapientia
uincens malitiam ⁊ uincens in

Expanded text:
n lectulo meo quaesivi quem diligit anima mea . Ad quid? Dictum est, et iterare superfluum: propter quosdam tamen, qui non interfuerunt cum tractaretur, dico aliquid breviter, et quod fortasse ne hos quidem qui interfuerunt, audire pigebit. Nec enim totum dici tunc potuit. Quaerit anima Verbum, cui consentiat ad correptionem, quo illuminetur ad cognitionem, cui innitatur ad virtutem, quo reformetur ad sapientiam, cui conformetur ad decorem, cui maritetur ad fecunditatem, quo fruatur ad jucunditatem. Proper has omnes causas quaerit anima Verbum. Non ambigo esse quamplures et alias: sed hae interim occurrunt. Poterit autem, si cui cordi fuerit, facile alias atque alias advertere in semetipso. Siquidem 1562 multae sunt aversiones nostrae, multae et infinitae animae necessitates, et anxietatum non est numerus. At Verbum ditius pleniusque superabundat in bonis, utpote Sapientia vincens malitiam, vincens in
Abbreviated transcription (Latin):
quo id querat. Aut si  michi
exꝑiri daretur ⁊ putas me posse elo¬
qui: quod inesfabile ẽ: Nudi ex¬
ꝑtum. Siue inquit mente excedi¬
mus do: siue sobrii sumus uobis.
Nocẽ. Aliud michi cum deo solo
arbitro deo: aliud uobiscum michi
Illud licuit experiri. sed minime
lo qui. in hoc ita condescendendo
uobis. ut & ego dicere. & uos caꝑe
ualeatis. O quis quis curiosus es
scire quidsit hoc uerbo frui. para
illi non aurem sed mentẽ. Non
docet hoc lingua: docet gr̃a. Ab¬
sconditur a sapientibus & pruden-¬
tibus. & reuelatur paruulis. Ma¬
gua fr̃s. magna & sublimis uirtus
humilitas: quȩ promeretur. quod
non docetur : digna adipisci quod
non ualet addisci: digna a uerbo
& de uerbo conciꝑe quod suis ip̃a
uerbi explicare non potest. Cur hoc:¬
Non quia sic meritum: s quia
sic placirum coram patre uerbi.

Expanded text:
quo id quaerat. Aut si et mihi quo id quaerat. Aut si et mihi expertri daretur, putas me posse eloqui quod ineffabile est? Audi expertum: Sive, inquit, mente excedimus, Deo; sive sobrii sumus vobis . Hoc est: Aliud mihi cum Deo, solo arbitro Deo; aliud vobiscum mihi. Illud licuit experiri, sed minime loqui: ita hoc ita condescendo vobis, ut et ego dicere, et vos capere valeatis. O quisquis curiosus es scire quid sit hoc, Verbo frui; para illi non an rem, sed mentem. Non docet hoc lingua, sed docet gratia. Absconditur a sapientibus et prudentibus, et revelatur parvulis. Magna, fratres, magna et sublimis virtus humilitas, quae promeretur quod non docetur, digna adipisci quod non valet addisci, digna a Verbo, et de Verbo concipere, quod suis ipsa verbis explicare non potest. Cur hoNon quia sic meritum, sed quia sic placitum coram Patre Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
aur meditando intelligentias pari-¬
unt spiritales. In hoc ultimo geuere
interdum exceditur & seceditur etia
a corporeis sensibus: ut sese non sen¬
tiat que uerbum sentit. Hoc fit cũ
mens ineffabili uerbi illecta dulcedine
quodainmodo se sibi furatur: immo
rapitur. atq elabitur a seipsa ut uͥ¬
bo fruatur. Aliter sane afficitur
mens. fructificans uerbo: aliter fru¬
ens uerbo. Illic sollicitat necessitas
proximi: hic inuitat suauitas u̾bi.
Et quidem leta improle mater: sed
in amplexibus sponsa letior. Cara
pignora filiorum: sed oscula plus
delectant. Bonum ẽ. saluare multos:
excedere autem. & cum uerbo eẽ
multo iocundius. At quando
hoc. aut quamdiu hoc: Dulce
commercium ⁊ sed breue momen¬
tium: & exꝑimentum rarum. Hoc
e quod supra post alia memini me
dixisse : querere utiq animam u̾¬
bum: quo fruatur ad iocunditarẽ.
Pergar quis forsitan querere a me.
etiam uerbo frui quid sit: respon¬
deo. Querat potius expertum: a

Expanded text:
aut meditando intelligentias pariaut meditando intelligentias pariunt spirituales. In hoc ultimo genere interdum exceditur, et seceditur etiam a corporeis sensibus, ut sese non sentiat quae Verbum sentit. Hoc fit, cum mens ineffabilis Verbi illecta dulcedine, quodam modo se sibi furatur, imo rapitur atque elabitur a seipsa, ut Verbo fruatur. Aliter sane afficitur mens fructificans Verbo, aliter fruens Verbo. Illic sollicitat necessitas proximi, hic invitat suavitas Verbi. Et quidem laeta in prole mater; sed in amplexibus sponsa laetior. Chara pignora filiorum; sed oscula plus delectant. Bonum est salvare multos; excedere autem et cum Verbo esse, multo jucundius. At quando hoc, aut quandiu hoc? Dulce commercium; sed breve momentum, et experimentum rarum. Hoc est quod supra post alia memini me dixisse, quaerere utique animam Verbum, quo fruatur ad jucunditatem. 14. Pergat quis forsitan quaerere a me etiam, Verbo frui quid sit? Respondeo: Quaerat potius expertum a
Abbreviated transcription (Latin):
ui spiritale signauit. Itopter hoc
relinquet homo parrem suum. & ma¬
trem suam. et adherebit uxori suȩ:
& erunt duo in carne una. Et apud
ꝓpham: głiatio maritate. Michi au¬
tem adherere deo bonum ẽ: ponere
in domino deo spem meam. Crgo
quam uideris animam relictis om¬
nibus uerbo. uis omnibus adherere⁊
uerbo uiuere: uerbo se regere⁊ de
uerbo concipere quod pariat uerbo⁊
quȩ possit dicere. michi uiuere ẽ¬
cristus ẽ & mori lucrum: puta con¬
iugem. uerboq maritatam. Con¬
fidit in ea cor uiri sui: sciens fidelẽ.
quȩ pre se omnia spreu̾it: omnia
arburenur ut stercora: ut sibi lucri¬
faciat. Talem nouerat. de quo di¬
cebar. ⁊Uas electionis michi ẽ iste.
Ptorsus pia mater. & fidelis iuro suo
anima pauli: cum diceret .I. ilioli
mei quos iterum parturio: donec
formetur crestus in uobis. Sed arten¬
de in spiritali matrimonio duo ẽẽ
genera pariendi: & ex hoc etiam di-¬
uersas soboles. et non aduersas: cum
saucte matres. aut predicando animas.

Expanded text:
t: Propter hoc relinquet homo patrem suum, et matrem suam, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo in carne una : et apud Prophetam gloriatio maritatae, Mihi autem ad haerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . Ergo quam videris animam relictis omnibus Verbo votis omnibus adhaerere, Verbo vivere, Verbo se regere, de Verbo concipere quod pariat Verbo; quae possit dicere: Mihi vivere Christus est, et mori lucrum : puta conjugem, Verboque maritatam. Confidit in ea cor viri sui, sciens fidelem, quae prae se omnia spreverit, omnia arbitretur ut stercora, ut sibi ipsum lucrifaciat. Talem noverat, de quo dicebat: Vas electionis est mihi isti . Prorsus pia mater et fidelis viro suo anima Pauli, cum diceret: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis . 13. Sed attende in spirituali matrimonio duo esse genera pariendi, et ex hoc etiam diversas soboles, sed non adversas: cum sanctae matres aut praedicando animas,
Abbreviated transcription (Latin):
eius: uniuersum stratum eiuşuer¬
sasti ininfirmitate eius. Acq id
quidem de leciulo. Iam de ignoran¬
tiȩ nocte. quid manifestus. quam
quod in alio identidem loquirur
psalmo: nescierunt neq iutellerert̃
intenebris ambulant. ꝓcerto expͥ¬
mens ip̃am in qua nati sunt toriuᷤ
humani generis ignorantiam. Ip̃a
ẽ. ut opinor. cui se b̾atus apłs & fate.¬
tur natum. & głatur ereprum: dicẽs.
Qui eruit nos de potestate tenebra¬
rum. nde. & dicebat. No N
sumus filii noctis: neq tenebrarũ.
Item ad omnes electos⁊ ut filii in.¬
quit lucis ambula. ..

Expanded text:
ejus, universum stratum ejus verejus, universum stratum ejus versasti in infirmitate ejus . Atque id quidem de lectulo. Jam de ignorantiae nocte quid manifestius, quam quod in alio identidem loquitur psalmo: Nescierunt neque intellexerunt, in tenebris ambulant? pro certo exprimens ipsam, in qua nati sunt, totius humani generis ignorantiam. Ipsa est, ut opinor, cui se beatus Apostolus et fatetur natum, et gloriatur ereptum, dicens: Qui eruit nos de potestate tenebrarum . Unde et dicebat: Non sumus filii noctis neque tenebrarum ; item ad omnes electos: Ut filii, inquit, lucis ambulate .
Abbreviated transcription (Latin):
temporalia cum necesse ẽ. postu¬
lare uidemur: si uerbum in cau¬
sa ẽ. ut quidem dignum ẽ: non
unq illa. sed hoc potus querimus
propter quod alia postulamus: No¬
riuit hoc: qui omnem usum harum
terum ad promerendum uerbum.
dirigere consueuerunt. Non pigeat
tamen serutari adhuc. secreta lectu¬
li huiusce temporis: si forte in his
aliquid lateat spiritale. quod ueni¬
re ad remedium prosit. Et si placet
sentire lectuli quidem nomine.
humanam figurari infirmitatẽ.:
nocturnis autem tenebris. ignorã¬
nam ȩque humanam: consequens
ẽ. & congruum satis⁊ ut dei uirtꝰ.
& dei sapientia uerbum. contra
utrũq originale malum. instan¬
tius requiratur. Nempe quid
conuenientius quam ut infirmi¬
tati uirtꝰ : ignorantie sapientia
opponatur.d Et nequid simplicioꝵ
cordibus de hac interpietarioẽ reside¬
at dubium: audiant quid suꝑ
hoc sanctus ꝓpha dĩcat. Dominus
opem ferat illi suꝑ lectum doloris

Expanded text:
temporalia, cum necesse est, postutemporalia, cum necesse est, postulare videmur, si Verbum in causa est, ut quidem dignum est, non utique illa, sed hoc potius quaerimus, propter quod alia postulamus. Norunt hoc, qui omnem usum harum rerum ad promerendum Verbum dirigere consueverunt. 4. Non pigeat tamen scrutari adhuc secreta lectuli hujus et temporis, si forte in his aliquid lateat spirituale, quod venire ad medium prosit. Et si placet sentire lectuli quidem nomine humanam figurari infirmitatem, nocturnis autem tenebris ignorantiam aeque humanam; consequens est et congruum satis, ut Dei virtus et Dei sapientia Verbum contra utrumque originale malum instantius requiratur. Nempe quid convenientius, quam ut infirmitati virtus, ignorantiae sapientia opponatur? Et ne quid simpliciorum cordibus de hac interpretatione resideat dubium, audiant quid super hos sanctus Propheta dicat: Dominus opem ferat illi super lectum doloris