comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ hinnulum suꝑ montes. repente ꝓai
tat ⁊ gaudet. quia etiam ipsa amat᷑ a spon¬
so. Qui tanꝗ̃ ⁊ ipse uulneratꝰ caritatis de¬
core dilec ł. pͥmo cum ab ẽt ad oscula
rogatꝰ asfuerit: rogat᷑ enim cum dicitur:
osculet᷑ me ab osculo oris sui. deinde p̃ces
sponsȩ blanditiasq ñ spreuerit. dilec ba sibi¬
ubera p̃dicantis. atq inintiora domꝰ cam
benignꝰ induxerit: deinde tanꝙ̃ lasciuien¬
ti ludens amore. qua uellet ꝑ temptare
sensus amantis. sepe eq̃ssus ut quereretur
asponsa. sepe reg̃ssus ut inuitaret᷑ ad oscula.
astiterit pꝰ parietẽ. ꝓspexerit ꝑ fenestras.
eminens suꝑretia: ut ñ totꝰ abee̾t. nec quasi
totꝰ intraret. ⁊ ipse ad se sponsam uocaret
ut ueniendi ad se inuicẽ fierent gratiora
cõmertia: amoremq nuituis ad olerent
habeas fundatum parietẽ. ñ illum mediũ
paginata eiꝰ struc lura crescat in templum:
nec distminet eiꝰ int̾na s. muniat. si habeas

Expanded text:
sicut hinulum super montes; repente proxtat et gaudet, quia etiam ipsa amatur a sponso, qui tamquam et ipse uulneratus caritatis decore dilectae primo, cum abesset, ad oscula rogatus adfuerit - rogatur enim, cum dicitur: osculetur me ab osculo oris sui —, deinde preces sponsae blanditiasque non spreuerit dilecubera praebentis; atque in interiora domus eam benignus induxerit: deinde tamquam lascivienti ludens amore, quia vellet pertentare sensus amantis, saepe egressus ut quaereretur a Sponsa, saepe regressus ut invitaretur ad oscula, astiterit post parietem, prospexerit per fenestras, eminens super retia; ut non totus abesset, nec quasi totus intraret, et ipse ad se sponsam vocaret; ut veniendi ad se invicem fierent gratiora commercia, amoremque mutuis adolerent habeas fundatum parietem, non illum medium paginata ejus structura crescat in templum, nec disterminet ejus interna, sed muniat. Si habeas
Abbreviated transcription (Latin):
meditat᷑ ⁊ diligit. ⁊ aclus suos leuat ut fa¬
ciat quȩ placent dõ. isdebet ñ negligere
nec transcurrert mandata diuina s exer¬
ceriinhis: immorari plurumum: iustifi¬
cationes di crebro reuoluens. sollicite men¬

Expanded text:
meditatur et diligit et actus suos leuat, ut fameditatur et diligit et actus suos leuat, ut faciat quae placeant deo, is debet non neglegere nec transcurrere mandata diuina, sed exerceri in his, immorari plurimum. iustificationes dei crebro reuoluens sollicitae men
Abbreviated transcription (Latin):
sueta meditatio. Meditatione enĩ mandatoꝵ
cȩlestium: oꝑis boniusus molescit. ilam sic̃
meditationi uerbo finis memoria ẽ: ut que
meditem᷑ ũba teneamꝰ: sic meditationis p̃¬
ceptoꝵ cȩlestium intentiouel finis. oratioẽ.
ac busq direc lꝰ. adimplenda p̃cepta di¬
na. Quȩ nͥ quis diligat implere ñ poterit.
nec solum diligat. s etiam nimis diligat
Id̃õ priꝰposuit. ⁊ meditabar in p̃ceptis tuis.
quȩ dilexinimis: isubiecit. ⁊ leuaui manꝰ
meas ad p̃cepta tua quȩ dilexinimis. Post
meditationẽ ⁊ enim bonum ẽ. leuare actꝰ
nr̃os ad p̃cepta di: atq iofacere cum carita¬
te cumgaudio: ñ ex necessitate. Bonũ nr̃m
ñ cum merore. atq mestitia. s. uoluntarium:
quia seruus inuitꝰ facit: amicꝰ uoluntariꝰ
Nos autẽ studeamꝰ ut dicat᷑ nob̾ iam ñ dico
uos seruos s Amicos: quia quasi amici man¬
datum di ex uoluntate fecistis. Qui audem

Expanded text:
sueta meditatio; meditatione enim mandatorimi sueta meditatio; meditatione enim mandatorimi caelestium operis boni usus inolescit. nam sicut meditationi uerborum finis memoria est, ut quae meditamur uerba teneamus, sic meditationis praeceptorum caelestium intentio uel finis operatio est actusque directus ad implenda praecepta diuina, quae nisi quis diligat implere non poterit nec solum diligat. sed etiam nimis diligat. Ideo prius posuit: et meditabar in praeceptis tuis quae dilexi nimis et subiecit: et leuaui manus meas a d praecepta tua quae dilexi nimis. post meditationem etenim bonum est leuare actus nostros ad praecepta dei atque id facere cum caritate, cum gaudio, ut non ex necessitate sit bonum nostrum, non cum maerore atque maestitia, sed uoluntarium, quia seruus inuitus facit, amicus uoluntarius. nos autem studeamus, ut dicatur nobis: \'iam non dico uos seruos, sed amicos, quia quasi amici mandatum dei ex uoluntate fecistis. qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
Dossuꝰ ⁊ illos reges intelligere: quib dicit᷑
a petro. Uosautẽ genꝰ elec tum regale sacer¬
dotium. gens sc̃a. ppłs in ad optionẽ. Sunt
enmi reges qui offer̃t inhierłem sapientiȩ
suȩ mimera: quib dataẽ gr̃a ũbum loqui.
⁊ quadam potestate regali flec lere ppłos.
⁊ animas mulcere sc̃oꝵ: ñ erubescentes in
co quia nichil alienum ab honestate loque¬
rent᷑: quos nemo redarguat ⁊ repellat. qr
noui fecerit testamenti: eciam millo ñ eru¬
bescentes: eo qd ñ metuerent ne confude¬
rentur. disceptantium cont᷑. assertione
suꝑati. Rex gͥ ẽ: qui ñ erubescat ne mac lu
inconspec luregum. tamen meditabat᷑
inp̃ceptis dĩ. om̃i uitȩ dduȩ temꝑe: ⁊ opera
sua eleuabat: nichil agens qd̾ t̾renis cupi¬
ditatib ad hereret. Idõ: ait. Et meditabar
in mandatis cuis quȩ dileri nimis. ⁊ leuani
manꝰmeas admandata tua que dileximmis.
i eter cebar inuistificationib tuis.

Expanded text:
Possumus et illos reges intellegere, quibus dicitur Possumus et illos reges intellegere, quibus dicitur a Petro: uos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus in adoptionem. sunt enim reges, qui offerunt in Hierusalem sapientiae suae munera, quibus data est gratia uerbum loqui et quadam potestate regali flectere populos et animas mulcere sanctorum, non erubescentes in eo, quia nihil alienum ab honestate loquerentur, quos nemo redarguat et refellat, qunoui fecerit testamenti et iam in illo non erubescentes, eo quod non metuerent. ne confunderentur disceptantium contra adsertione superati. rex igitur est qui non erubescat, ne in actu in conspectu regum, tamen meditabatur in praeceptis dei omni uitae suae tempore et opera sua eleuabat, nihil agens quod terrenis cupiditatibus adhaereret. Ideoque ait: et meditabar in mandatis tuis quae dilmanus meas ad mandata tua quae dilexi nimis et exercebar in iustificationibus tuis.
Abbreviated transcription (Latin):
tua ex quisiui. Et lo quebar in testimoniss
tuis inconspec bu regum: iñ confundebar:
rate conuenit ista uoxx martyri: qui
uocatꝰ ad sacrilegium exꝓbrantib sibi
regib crucificumt iħm ñ crubescebat.
s: magis głabat̃ in crucexp̃i: ulłã mundi
salutẽ eẽ. testimoniis olestib astruebat. Hos
p̃munitionem. hocẽ. ueni iuata eugłium.
Propuignacła ficłi tuȩ: gesta sunt xp̃i. Muri
tin subsidia. uerba sunt dm̃. Passio dñici
corꝑis. tua uirtus ẽ. Ostende mͥ faciem tuã:
i insinua uocẽ tuam. quia uox tua suauis ẽ.
⁊ facies tua pulchpa. Suaus ẽ uox: qr ore
confessio fit ad salutẽ. Et decora facies: quȩ
ñ erubescit auc torem: ñ confundit᷑ redẽp¬
torem. Ostendit gͦ faciẽ suam. signaculum
crucis p̃ferens. ⁊ insinuat uocẽ suã: auc bo¬
ritatem p̃dicationis assumens. In tegim̃to
sibi. ⁊ sentiat: iloquat᷑. Suauis gͦ uooc: quȩ
indiuinis destimoniis loquebat᷑.: decora faci¬
es quȩ inconspec tu regum ñ confundebat᷑.

Expanded text:
tua exquisiui. Et loquebar in testimoniis tuis in conspectu regum et non confundebar. grate conuenit ista uox martyri, qui uocatus ad sacrilegium exprobrantibus sibi regibus crucifixum Iesum non erubescebat, sed magis gloriabatur in cruce Christi et illam mundi salutem esse testimoniis caelestibus adstruebat. hos praemunitionem, hoc est: ueni iuxta euangelium. propugnacula fidei tuae gesta sunt Christi, muri tui subsidia uerba sunt domini, passio dominici corporis tua uirtus est. ostende mihi faciem tuam et insinua uocem tuam, quia uox tua suauis est et facies tua pulchra. suauis est uox, quia ore confessio fit ad salutem, et decora facies, quae non erubescit auctorem, non confunditur redemptorem. ostendit ergo faciem suam signaculum crucis praeferens et insinuat uocem suam auctoritatem praedicationis adsumens. in tegimentosibi et sentiat et loquatur. suauis ergo uox quae in diuinis testimoniis loquebatur, decora facies quae in conspectu regum non confundebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ⁊ si corpꝰangustum ẽ: cornr̃m dilatatũ
ẽ Nlon coangustamini innob̾: coartamini
autẽ inuiscerib ur̃is. Coangustari in paulo
ñ pocerant: inquo erat abaitudo sapientiȩ.¬
⁊ fidi latitudo. Quomͦ enim poterant coar¬
tari inco: quierat uas electionis ȩc̃nȩ: S
coartabant᷑ insemetipsis: quia inꝓbus in
se ipso coartat᷑: malitiȩ suȩ laqueis strangu¬
latꝰ. Constituȩ mͥauarum: uillarũ cotidie
t̃minos ꝓferentẽ: excludent̾ẽ uicinos. Litrũ
is tͥ dilatari ancoangustari uidet᷑. quẽ t̾ra
rexerit. clandit̾ angustis opimonis sue
finib cui qd̾ habet nẽ. satis. S ñtalis ẽ.
qui potest dicere. & ingrediebar in latitudi

Expanded text:
quia, si corpus angustum est, cor nostrum dilatatum quia, si corpus angustum est, cor nostrum dilatatum est. non angustamini in nobis, coartamini autem in uisceribus ue st ri s. Coangustari in Paulo non poterant, in quo erat altitudo sapientiae et fidei latitudo. quomodo enim poterant coartari in eo, qui erat uas electionis aeternae ? sed coartabantur in semet ipsis, quia inprobus in se ipso coartatur, malitiae suae laqueis strangulatur. constitue mihi auarum, uillarum cotidie terminos proferentem, excludentem uicinos: utrum is tibi dilatari an coangustari uidetur, quem terra rexerit clauditur angustis opinionis suae finibus cui quod habet non est satis. sed non talis est, qui potest dicere: etingrediebar in latit
Abbreviated transcription (Latin):
illa. de qua dicit᷑. Ec etas senec lutis. uita
immaculata. P omĩa gͦ legẽ cristodit: qui
⁊ inhis corꝑis nr̃i ȩtatib ⁊ in illis anime mr̃e
ꝓcessib. ñ deuiarit alege. Quintꝰ ũsus ẽ.
Et ingrediebar in latitudine: q testimonia
tua ex quisiui.
ui sałm mandata angustam ⁊ artam
gradit᷑ uiam: ambulat in latitudinẽ.
Uiide legimꝰ. Incͥbulatione dilatasti
mͥ. Ec alibi. In cͥbulatione inuocaui dñm:
⁊ exaudiuit me in latitudine. Sapiens enĩ
in ccedis sui ambulat innocentia: ⁊ de eus
fonte suꝑfluunt aquȩ suꝑ eiꝰ plateas: qui
mentẽ suam ñ intra corꝑalia ⁊ t̾rena conclu¬
dit: s dirigit ad clestia: ut conuersatio
eiꝰ incelis sit. Audi nullas angustias sentien¬
tẽ. Pressuram inquit patim᷑: s: ñ anguisbiam̃.
Et qͣm coangustari poterat.: cuiꝰ os semꝑ pa¬
tebat: ne credentes coartarent᷑: Ipsc exponat
quio sit in gredi in latudine. Dicit enimi.

Expanded text:
illa, de qua dicitur: et aetas senectutis uita illa, de qua dicitur: et aetas senectutis uita inmaculata. per omnia ergo legem custodit, qui et in his corporis nostri aetatibus et in illis animae nostrae processibus non deuiarit a lege. Quintus uersus est: et ingrediebar in latitudine, quia testimonia tua exquisiui. qui secundum mandata angustam et artam graditur uiam, ambulat in latitudine. unde legimus: in tribulatione dilatasti mihi, et alibi: in tribulatione inuocaui dominum et exaudiuit me in latitudine. sapiens enim in cordis sui ambulat innocentia et de eius fonte superfluunt aquae super eius plateas, qui mentem suam non intra corporalia et terrena concludit, sed dirigit ad caelestia, ut conuersatio eius in caelo sit. audi nullas angustias sentientem: pressuram, inquit, patimur, sed non angustamur. et quomodo coangustari poterat, cuius os semper patebat, ne credentes coartarentur ? ipse exponat, quid sit ingredi in latitudine. dicit enim,
Abbreviated transcription (Latin):
exemplari ⁊ umbre seruiunt celestiũ. &
scdm cos qui incȩlestib siti scłm uerã legẽ
cultꝰ dõ referunt. pollicet᷑ sibi eẽ uiuendũ:
ut ⁊ hic ubi legem custodiat. Hic in exem¬
plari. inspcculo. in enigmate. illic in ipsa
faciȩ uericatis. Possumꝰ ⁊ illud intelligere.
quia dianantos. ñ solum id significat qd̾
dicit̾ semꝑ. s eciã id qd ꝑ om̃ia : quia ille
ꝑ omia legẽ custodiat. qͥ cum sit eruditꝰ
Ap̃c enim nos redemit a maledicto legis.
ñ sine lege dĩ. s in lege fac tꝰ ẽ. xp̃i. Aut
certe. sic ꝑ omĩa legem custodimꝰ: si legi¬
timã pueritiȩ. atq ad olescentiȩ disciplinã.
iuuentutis conũsationẽ. senec tutis matu¬
ritatẽ. tramitẽq singłis p̃scͥptum ȩtatib
nequaꝗͣ uitȩ nr̃e usus excedat. Similit̃
etiam animȩ nr̃ȩ quedã cẽ uident᷑ etates
ꝑ quas ꝑcurrit ⁊ transit: ut possit dicere.
cursum consũmaui. Deniq animȩ etasẽ.

Expanded text:
exemplari et umbrae serviunt coelestium, et secundum eos qui in coelestibus siti secundum veram Legem cultus Deo deferunt, pollicetur sibi esse vivendum; ut et hic et ibi legem custodiat. Hic in exemplari, in speculo, in aenigmate: illic in ipsa facie veritatis. 30. Possumus et illud intelligere; quia διὰ παντός non solum id significat quod dicitur semper, sed etiam id quod, per omnia; quia ille per omnia Legem custodit, qui cum sit eruditus ge Christus enim nos redemit a maledicto Legis non sine lege Dei, sed in lege lactus est Christi: aut certe sic per omnia legem custodiamus, si legitimam pueritiae atque adulescentiae disciplinam, iuuentutis conuersationem, senectutis maturitatem tramitemque singulis praescriptum aetatibus nequaquam uitae nostrae usus excedat. similiter etiam animae nostrae quaedam esse uidentur aetates, per quas percurrit et transit, ut possit dicere: cursum consummaui. denique animae aetas e-t
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑: quib ñ infirmitas ad salutẽ. Hor quoq
nemo potest dicere: concupiui salutare tuum.
medicis potius quã scͥpturis obedientes. C on¬
traria autẽ studiosis diumȩ cogntionis: p̃cepta
medicinȩ sunt. A ieumio reuocant. lugubra¬
re ñ sinunt: ab om̃i nidentione meditationis
ab ducunt. Itaq quise medicis dediderit se
ipsum sibi abnegat: qͥ autc̃ querit salutare
đi. ap̃m sequit᷑ qui dicit᷑ salus dĩ: ñ quȩ corꝑis
s quȩ et̃na sunt querens cum hoc incorpore
conũsaret᷑. Qui autẽ salutẽ dĩ querit: die utiq
i noc te meditat᷑ in lege. Iugis illi meditatio ẽ.
diunoꝵ decretoꝵ: neq aliqua cura corꝑis hniꝰ
aũtit᷑ astudio disciplinȩ. S equit᷑ũs. uiut at̃a¬

Expanded text:
antur, quibus non est infirmitas ad salutem. horum quoque antur, quibus non est infirmitas ad salutem. horum quoque nemo potest dicere: concupiui salutare tuum, medicis potius quam scripturis oboedientes. contraria autem studiosis diuinae cognitionis praecepta medicinae sunt; a ieiunio reuocant, lucubrare non sinunt, ab omni intentione meditationis abducunt. itaque qui se medicis dederit, se ipsum sibi abnegat; qui autem quaerit salutare dei, Christum sequitur, qui dicitur salus dei, non quae corporis, sed quae aeterna sunt quaerens, cum hoc in corpore conuersetur. qui autem salutem dei quaerit, die utique et nocte meditatur in lege. iugis illi meditatio est diuinorum decretorum neque aliqua cura corporis huius auertitur a studio disciplinae. Sequitur ue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ quandã ꝓpͥetatẽ manuũ dic lum ẽ. ut ubi
dextã dicat᷑ iubi scͥbit᷑ qd̾ exaltauit eũ uir¬
tute: hic manꝰ. ubi intelligi oporteat. qd̾ eũ
humilitate seruauit: Potest ⁊ sic intelligi
manꝰ dñi. sic̃ dicit᷑ inusu. magna ẽ. manꝰ illiꝰ
regis. hoc ẽ. magnꝰ exercitꝰ. ⁊ illiꝰ inferior
manꝰ ẽ.: ut etiã hic intelligamꝰ. fiat ad ium̃tũ
tuũ. atq subsidiũ: ut mitas angłos tuos.
opem tuã. subsidia potentiȩ tuȩ. ad liberan¬
dum ppłm tuum. Hȩc ẽ. manꝰ dĩ: de qua
scͥptũ ẽ. N onne om̃s ministri sp̃s : qͥ mittunt᷑
inministium ꝓpt̃ cos qui futuri erunt heredes
salutis: Quigͦ degit mandata di utit᷑ confiden¬
tia: ut cum aucꝰ toritate deposcat sibi diuina
cupiscit usq ad deposite senec butis corꝑis
huius uitã ꝓducere: alii frangunt᷑ egritu¬
dinis infirmitate. De quib nemo pot̃ dicere:
cum in firmor tunc potens sum. Beatos se pu¬
tant si in offensa ualitudinis cõmoditate poti¬

Expanded text:
pter quandam proprietatem manuum dictum est, ut ibi dextera dicatur. ubi scribitur quod exaltauit eum uirtute, hic manus, ubi intellegi oporteat quod eum humilitate seruauit ? potest et sic intelleiri manus domini sicut dicitur in usu: \'magna est manus illius regis. hoc est magnus exercitus, et \'illius inferior manus est\\ ut etiam hic intellegamus: \'fiat adiumentum tuum atque subsidium, ut mittas angelos tuos, opem tuam, subsidia potentiae tuae ad liberandum populum tuum\'. haec est manus dei de qua scriptum est: nonne omnes ministri spiritus qui mittuntur in ministerium propter eos, qui futuri erunt heredes salutis? qui ergo elegit mandata dei, utitur confidentia, ut cum auctoritate deposcat sibi diuina cupiscit usque ad depositae finem senectutis corporis huius uitam producere. alii franguntur aegritudinis infirmitate, de quibus nemo potest dicere: cum infirmor, tunc potens sum. beatos se putant, si inoffensa ualitudinis commoditate poti
Abbreviated transcription (Latin):
cum ceꝑit eẽ instructior. ne offerentis in¬
scitia contammnet oblationis misterium.
Titulus Autẽ psalmi alleluia ẽ: hoc ẽ laus
di. In his enim uere d̾s laudat᷑: in quib est
peccator. remissio. Deniq insuꝑiore psalmo
passio dñi p̾missa ẽ. que mundũ hc̃ diluit.
ut dignos faceret ppłos. qui dm̃a imninacu¬
lato ore laudarent. Ipsa quoq litterarum
nia. Quor significationes: locis suis aꝑiemꝰ
Centesimꝰ & undecimꝰ psalmꝰ. ꝑ has litteras in
ebreo inpͥncipiis uersiculor. digestꝰ ẽ. & est.
totꝰ ethicus. Et centesimꝰ decimꝰ: mͥ ita scͥptꝰ
uidetur. Deniq uicenos & binos ũsꝰ habent.
& singuł usib. singule explicant᷑ sententię.

Expanded text:
um coeperit esse instructior; ne offerentis inscitia contaminet oblationis mysterium. 3. Titulus autem Psalmi, Alleluia est; hoc est, laus Dei. In his enim hymnis vere Deus laudatur, in quibus est peccatorum remissio. Denique in superiore psalmo passio Domini praemissa est; quae mundum hunc diluit, ut dignos faceret populos qui deum inmaculato ore laudarent. ipsa quoque litterarumnia. quorum significationes locis \' suis aperiemus. centesimus et undecimus psalmus per has litteras in Hebraeo in principiis uersiculorum digestus est et est totus ethicus; et centesimus et decimus mihi ita scriptus uidetur. denique uicenos et binos uersus habent et singulis uersibus singul
Abbreviated transcription (Latin):
gura pͥmo geniti filii dĩ. castitatis & sim¬
plicitatis spitale sacͥficium acceptum do:
ñ quarto aut quinto die. ne in mundum
aut in consũmatum sacͥficium sit: s octa¬
ua die. qua om̃s in xp̃i resurrectione. non
solum resuscitati. sed etiam confirmaci sumꝰ.
Unde licet inbaptisinate statim sit plena
purgatio. tamen qr ablutionis ipsiꝰ s̃ac liciiq
rationẽ bapticatꝰ debet cognosceri. ñ offext
sacͥficiũ nͥ oc tauum ingrediat᷑ dicmi: ut

Expanded text:
mogeniti filii dei castitatis et simplicitatis spiritale sacrificium acceptum deo non quarto aut quinto die, ne inmundum aut inconsummatum sacrificium sit, sed octaua die, qua omnes in Christi resurrectione non solum resuscitati, sed etiam confirmati sumus.. unde licet in baptismate statim sit plena purgatio, tamen, quia ablutionis ipsius sacrificiique rationem baptizatus debet cognoscere, non offert sacrificium nisi oct
Abbreviated transcription (Latin):
est. & est totus echicus: Et centesimꝰ decimnꝰ michi
ita scͥptus uidetur: Deniq uicenos & binos uersus
babent. sed singłis uersibꝰ single sententiȩ explicã¬
pit prima littena alepr pͥmalicta dicitur. cĩ
interpretatio dotrina est.: Sollicitus ergo audi¬
tor plenos doctrinȩ esse uersus qui secuntun
debet presumens:¬

Expanded text:
est et est totus ethicus; et centesimus et decimus mihi est et est totus ethicus; et centesimus et decimus mihi ita scriptus uidetur. denique uicenos et binos uersus habent et singulis uersibus singulae explicanPH. Prima littera \'Aleph\' dicitur, cuius interpretatio \'doctrina\' est. sollicitus ergo auditor plenos doctrinae esse uersus qui secuntur debes praesume
Abbreviated transcription (Latin):
licet inbaptismate statĩ sit plena purgatio. tam̃ qͥa
ablutionis ipsius sacͥficiiq rationẽ baptitatꝰ debet
cognoscẽ: ñ offert sacrificiũ nisi octauũ ingͥdiat᷑
diẽ. ut informatꝰ agnitione sacramentoꝵ celestiũ.
non quasi rudis hostia. s quasi rationis capax.
tunc demũ suuĩ munus alcaribus sacris offerat.
cũ ceꝑit esse instructior ne offerentis inscitia con¬
taminet oblationis misterium: Titulus autem
psalmi alleluxa est. hoc ẽ laus dez: In his ymtus
uere d̾s laudatur in qͥbꝰ est pectatoꝵ remissio:
Demq insuꝑiore psalmo passio dm̃ p̾missa est.
que mundũ hunc diluit. ut dignos facẽt po
pulos. qui deũ ĩmaculato ore laudarent: Ipsa
qͦq litt̾arũ elementa ut omnia hebrayca nõĩa
non sunt rationabili int̾pretatione uacua
atq ĩmunia: quoꝵ significationes suis locis
aperiemꝰ: Centesimꝰ & undecimꝰ psalmꝰ ꝑ has
litteras in hebreo inpͥncipiis uersiculoꝵ digest

Expanded text:
atim sit plena purgatio, tamen, quia ablutionis ipsius sacrificiique rationem baptizatus debet cognoscere, non offert sacrificium nisi octauum ingrediatur diem, ut informatus agnitione sacramentorum caelestium non quasi rudis hostia, sed quasi rationis capax tunc demum suum munus altaribus sacris offerat, cum coeperit esse instructior, ne offerentis inscitia contaminet oblationis mysterium. Titulus autem psalmi Alleluia est, hoc est, \'laus dei\'. in his enim hymnis uere deus laudatur, in quibus est peccatorum remissio. denique in superiore psalmo passio domini praemissa est, quae mundum pulos qui Deum immaculato ore laudarent. Ipsa quoque litterarum elementa, ut omnia Hebraea nomina, non sunt rationabilis interpretationis vacua atque immunia. quorum significationes locis \' suis aperiemus. centesimus et undecimus psalmus per has litteras in Hebraeo in principiis uersiculorum digestus
Abbreviated transcription (Latin):
icec mistice qd̵ uelut cube increpuerit sono dausd
ꝓpheta tamen moribunu magnuis magister quantỹ
meo excellat ꝙ hic psalmꝰ eiꝰ sũma declarat gratia
Siquide cũ sueius omnis doctrina merolis sit. tunc
moralium psalmoꝵ sententias. tamquã stellarum
diffudit lumina. que elucent atq eminent. cente.¬
simũ uero & octauũ decinũ psalmũ uelut pleni
luminis solem meridiano fruente calore inꝑcessa li¬
bri constituit etate. ut neq matutini cetus semiple¬
na exodia neq uesptino occasus qͥda senilis dcfectus
claritati aliquid ꝑfeci splendens decerꝑẽt: Quem
pariuiloꝵ ingenia primis litterarũ elementis as¬
suescunt discendi usum assumere ata etiã nos p̾¬
modi elementis. usumdiscamus uiuendi: Litt̾is
autẽ singłis octonos uersiculos asseribit ait simul
g unitatem doceret non pluralicatem unitasem̃
coercet omnia. &regit cui subiecta sunt omnia &
purgationem legitune significatiõis uł scificatioĩs¬

Expanded text:
icet mystice quoque uelut tubae increpuerit sono Dauid propheta, tamen moralium magnus magister, quantum in eo excellat ethica, psalmi huius summa declarat gratia, siquidem cum suauis omnis doctrina moralis sit, tum erisque locis moralium psalmorum sententias tamquam stellarum diffudit lumina, quae elucent atque eminent; centesimum uero et octauum decimum psalmum uelut pleni luminis solem meridiano feruentem calore in processa libri constituit aetate, ut neque matutini ortus semiplena exordia neque uespertini occasus quidam senilis defectus claritati aliquid perfecti splendoris decerperent. quem dum paruulorum ingenia primis litterarum elementis adsuescunt discendi usum adsumere, ita etiam nos huiusmodi elementis usum discamus uiuendi. Litteris autem singulis octonos uersiculos adscripsit, ut simul et unitatem doceret, non pluralitatem — unitas enim cohercet omnia et regit, cui subiecta sunt omnia -; et purgationem legitimae s
Abbreviated transcription (Latin):
enim cohercet om̃ia & regit. cui subiecꝰ ta
m̃ia sunt: & purgationem legitimȩ sc̃ifi¬
ationis. Oc laua enim die sollempnis pur¬
atio ex lege. uel quia oc laua die circum¬
cisionis sollempnitas impleri statuta ẽ: uł
totꝰ mundus coinquinatꝰ erat peccatis
r̃is. septem illis pollutis dieb Ubi autẽ
enit dies resurrechionis: conuiuificati

Expanded text:
enim cohercet omnia et regit, cui subiecta enim cohercet omnia et regit, cui subiecta sunt omnia -; et purgationem legitimae sanctificationis. octaua enim die sollemnis purgatio uel ex lege, quia octaua die circumcisionis sollemnitas impleri statuta est. uel quia totus mundus coinquinatus erat peccatis nostris et septem illis pollutus diebus. - ubi autem autem dies resurrectionis, conuiuific
Abbreviated transcription (Latin):
mistico quoq
Tielut tubȩ increpuerit
sono dauid ꝓpħa: tamen
moralium magnꝰ magister. quantum in
eo excellat. et hic psalmieiꝰ sumia declarat
gr̃a. Si quidem cum suauis om̃is doc ł̾nã
mor alis sit: tum maxime suauitate car¬
ninis. et psallendi dulcedine. delec tat
Aures. Animũq mulcet. M eritoq plerisq¬
stellarum diffundit lumina: que elucent
Atq eminent. Cencesimũ uͦ & ocꝰ taͣuum
decimũ psalmum uelut pleni luminiis solẽ
meridiano feruentẽ calore in ꝓcessa libri
constituit ecate: ut neq matutini ortꝰ semi¬
pleni ex ordia. neq uesꝑtini occasus quidã
semilis defectꝰ. claritati aliquid ꝑfecꝰli
splendoris decerperent. Quem ꝑsingłas
hebreor digessit litteras: ut queadmodũ
paruulor ingenia pͥmis litterarum ele¬
mentis assuescunt discendi usu ad sumere.
ita eciam nos huiusmodi elem̃tis usum
dscamꝰ uiuendi. Litteris autẽ singulis
oc bonos uersiculos adscripsit. ut simul
Qunicatẽ doceret ñ pluralitatem.: unitas

Expanded text:
mystice quoque uelut tubae increpuerit sono Dauid propheta, tamen moralium magnus magister, quantum in eo excellat ethica, psalmi huius summa declarat gratia, siquidem cum suauis omnis doctrina moralis sit, tum maxime suauitate carminis et psallendi dulcedine delectat aures animumqam stellarum diffundit lumina, quae lucent atque eminent; centesimum uero et octauum decimum psalmum uelut pleni luminis solem meridiano feruentem calore in processa libri constituit aetate, ut neque matutini ortus semiplena exordia neque uespertini occasus quidam senilis defectus claritati aliquid perfecti splendoris decerperent. quem per singulas Hebraeorum digessit litteras, ut, quemadmodum paruulorum ingenia primis litterarum elementis adsuescunt discendi usum adsumere, ita etiam nos huiusmodi elementis usum discamus uiuendi. Litteris autem singulis octonos uersiculos adscripsit, ut simul et unitatem doceret, non pluralitatem — unitas
Abbreviated transcription (Latin):
clesia dic̃. Ego flos campi ⁊ liliũ conualliũ.
sic̃ lilium inmedio spinaꝵ. In cotã enĩ trã
fides ppłi credentis exiuit:⁊ inspacioso po¬
suit pedes suos xͦ: udo pulchrȩ ait. florẽ
cẽ se campi. F los erat paulus etiã qͥ dicebat.
bonꝰ odor xͥ sumꝰ dõ. Et uere flos: qui pote¬
rat noua ⁊ uetera de sui cordis ꝓferre thes¬
auro. Pulchre etiam lilium dicit᷑ ecclesia.
Sic̃ enim lilium sulget: ita etiã splendent
oꝑa scõr. Pulcherrime etiã dicꝰtũ ẽ. liliũ
onuallium: qr in humalib magis elucet
gr̃a .s. hoc lilium in medio spinarũ. hocẽ.
inter iudcos ⁊ hereticos: hocc̃. inter lolli

Expanded text:
clesia dicit: ego flos campi et lilium conuallium, clesia dicit: ego flos campi et lilium conuallium, sicut lilium in medio spinarum. in totam enim terram fides populi credentis exiuit et in spatioso posuit pedes suos Christus, et ideo pulchre ait florem se esse campi. flos erat etiam Paulus, qui dicebat: bonus odor Christi sumus deo, et uere flos, qui poterat nona et uetera de sui cordis proferre thesauro. pulchre etiam lilium dicitur ecclesia; sicut enim lilium fulget, ita etiam splendent opera sanctorum. pulcherrime etiam dictum est lilium conuallium, quia in humilibus magis elucet gratia. sed hoc lilium in medio spinarum, hoc inter Iudaeos et haereticos, hoc inter solli
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator. alibi manna esurientippło mi-¬
nistrauit: alibi potum de petra de fluere
qͦ sitim ppłi restingueret. augusta ꝓuisioe̾
p̃cepit: alibi legẽ dedit. alibi triumphos
donauit: ut his beneficiis fotꝰ exercitꝰ. nul¬
lum ꝓlixi itineris sentiret laborem. Itaq
in illo ppło typꝰ fuit: in nobis ueritas. N os
qui legẽ pͥmo introducit. ⁊ antea ꝑ iħm
t̃ram reꝑmissionis in possessionẽ ppło suo
dedit. S. eciam quando moyses uidebat᷑
duc tor cẽ: aderat illi ihc. Ad erat autẽ: ñ
palam. nec aꝑte. duc borẽ aut pͥncipẽ ppłi
sese gerens. Exepec labat enĩdonec moyses
tempꝰ expleret suum: qͦ completo. successit
iħc. Itaq si consideres scͥpturã dicentẽ erant
dieseor anni centũ uigiiti. uidebis myste¬
rium plenitudinis tempoꝵ. ⁊ centũ uiginti
annos. pꝰ quos ⁊ moẏses in monte reqͥenit.¬
rihc manifeste mansioĩs suscepit pͥnci¬
patũ: ut iam ñ sublegis timore sit ppłs:

Expanded text:
imperator alibi manna esurienti populo miimperator alibi manna esurienti populo ministrauit, alibi potum de petra fluere, quo sitim populi restingueret, augusta prouisione praecepit, alibi legem dedit, alibi triumphos donauit, ut his beneficiis fotus exercitus nullum prolixi itineris sentiret laborem. Itaque in illo populo typus fuit, in nobis ueritas. nos qui legem primo introduxit et antea per Iesum terramdedit. Sed etiam quando Moyses videbatur ductor esse, aderat illi Jesus; aderat autem non palam, nec aperte ductorem, aut principem populi sese gerens; exspectabat enim donec Moyses tempus expleret suum, quo completo, successit Jesus. Itaque si consideres Scripturam dicentem: Erunt dies eorum anni centum viginti ; videbis mysterium plenitudinis temporum et centum viginti annos, post quos et Moyses in monte requievit manifeste mansionum suscepit principatum, ut iam non sub legis timore sit populus,
Abbreviated transcription (Latin):
esur uit. uapulauit. crucifixꝰ ẽ. mortuus ẽ.
uc nob in quib ante uita inignobil ⁊ dege¬
ner habebat᷑. inciꝑet mors ẽẽ p̃ciosa. Sed
reũtam᷑ ad confec bonẽ itincris. ⁊ ordinem
mansionum. Et tu sequere sꝑitalit̾ hanc le¬
coht. Prima mansio ẽ: signisicans tab̾nacłm
F ige gͦ cab̾nacłm qd̾ inceẽ: mentisq tue stati¬
onc confirma: ut radicatꝰ atq fundatꝰ ma¬
neas infide xp̃i. Sequit᷑ mansio in igrra:
hoc ẽ. in amaritudine. Non om̃s mansioneᷤᷤ
ȩquales sunt. In de uentum c̃. in belini:
ubi fontes xnͣi. ⁊ septuaginta arbores pal¬
maꝵ. Post amaritudinẽ: ne ppłs deficeret.
debuerunt amena ⁊ fecunda succedere. In¬
de rafidin: qd ẽ. laudatio iãicii. In de
sequit᷑ syna: habens in se ⁊ ppłi tẽptatiouẽ
ilegis ꝓmulgationẽ. Uariant merita
mansionum: quia nullus uigis in hoc
scło uinendi potest eẽ successus. Bonus gͥ

Expanded text:
esuriuit, uapulauit, crucifixus est, mortuus est, esuriuit, uapulauit, crucifixus est, mortuus est, ut nobis, in quibus ante uita ignobilis et degener habebatur, inciperet mors esse pretiosa. Sed reuertamur ad confectionem itineris et ordinem mansionum. et tu sequere spiritaliter hanc lehoth prima mansio significat \'tabernaculum\'. fige ergo tabernaculum quod in te est mentisque tuae stationem confirma, ut radicatus atque fundatus maneas in fide Christi. sequitur mansio in Myrra, hoc est in amaritudine; non omnes mansiones aequales sunt. inde uentum est in Helim, ubi fontes duodecim et septuaginta arbores palmarum; post amaritudinem, ne populus deficeret, debuerunt amoena et fecunda succedere. inde Rafidin. quod est laudatio iudicii\'. inde sequitur Sina, habens in se et populi temptationem et legis promulgationem. uariantur merita mansionum, quia nullis iugis in hoc saeculo uiuendi potest esse successus. bonus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
generabat: nec indelic to. s cũ gr̃a parturi¬
ebat. Aliter quoq hanc int̃ptationẽ sume¬
relicet. Uenit in nube leui xp̃c inegyptum:
bocẽ. uenit in susceptione corꝑis in hoc scło.
In nube uenit quẽ nebula corꝑis obumbrabat:
s leuiserat caro: quã nulla sua grauabant
delirta. Quomꝰ enim peccatis grauaret᷑ suis:¬
qui auferebat om̃iũ peccata ppłoꝵ: Ecce inqͥt
agnꝰ di: ecce qui tollit peccatũ mundi. Ante
hest̾ñum lec bũ ẽ. quia stabat iħs: ⁊ habebat
uestim̃ta sordida. Mea enĩ peccata portabat.
Simpsit uestimenta nr̃a: ut nos splendore
immortalitatis in dueret. Ulenit in nube leui:
quasi iustitia. Iniquitas enĩ intalento plum¬
beo sedet: xp̃c incorde iustor. in quib pecca¬
ta ñ erant. Et id̾o benelec tumẽ. hodie: qͥo
recribuam dño. ꝓ om̃ib quȩ retͥbuit michi.
ꝓ nob̾. ũbũ suscepit carnis infirmitatẽ. ꝓnob̾

Expanded text:
generabat nec in delicto, sed cum gratia parturigenerabat nec in delicto, sed cum gratia parturibat. Aliter quoque hanc interpretationem sumere licet. uenit in nube leui Christus in Aegyptum, hoc est: uenit in susceptione corporis in hoc saeculum; in nube uenit quem nebula corporis obumbrabat, sed leuis erat caro quam nulla sua grauabant delicta. quomodo enim peccatis grauaretqui auferebat omnium peccata populorum? Ecce, inquit, Agnus Dei: ecce qui tollit peccatum mundi . Ante hesternum lectum est, quia stabat Jesus, et habebat vestimenta sordida; mea enim peccata portabat. Sumpsit vestimenta nostra; ut nos splendore immortalitatis indueret. Venit in nube levi quasi justitia; iniquitas enim in talento plumbeo sedet: Christus in corda justorum, in quibus peccata non erant. Et ideo bene lectum est hodie: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? Pro nobis Verbum suscepit carnis infirmitatem: pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
descripsit moyses ex p̃cepto dñi. Aduertimꝰ
gͦ quis has ordinauerit mansiones: quomͦ
ambulare oporteret. filios isrł. Prcibat eñĩ
illos ds ꝑ diem in colima nub̾ ut refrigera¬
ret uiantib: nocꝰ bu autẽ in columna ignis.
ut uiam ostenderet ambulantib: ⁊ tenebras
dimoueret. Lex uiaꝵ: columna erat ⁊ ignis
mubis. Deniq incolumna nub loquebat᷑
ad cos. libi uolebat exercitum requiescere a
labore itineris. ñ mouebat᷑ collĩma ignis.
nec transibat nebula lucis: quando autem
uolebat exercitum mouere. ꝓuehebat᷑ &
colũna ignis in noc be. columna autẽ nub̾
indie. Incoluĩma nub̾ speciȩ quidẽ p̃cedebat
filiosisrł: mystio autẽ significabat dñm
ihm̃ innube uenturum leui. sic̃ dix̃ ysaias:
hoc ẽ. in uirgine maria. Quȩ nubes erat
scd̃m hereditatẽ euȩ: leuis erat scđm uirgi¬
nis integritatẽ. Icuis erat quȩ ñ homini
querebat placere s dño: leuis erat. quȩ ñ

Expanded text:
descripsit Moyses ex praecepto domini. aduertimus descripsit Moyses ex praecepto domini. aduertimus ergo quis has ordinauerit mansiones, quomodo ambulare oporteret filios Israel. praeibat enim illos deus per diem in columna nubis, ut refrigeraret uiantibus, noctu autem in columna ignis, ut uiam ostenderet ambulantibus et tenebras dimoueret. lex uiarum columna erat et ignis et nubis; denique in columna nubis loquebatur ad eos. ubi uolebat exercitum requiescere a labore itineris, non mouebatur columna ignis nec transibat nebula lucis; quando autem uolebat exercitum mouere, prouehebatur et columna ignis in nocte, columna autem nubis in die. illa columna nubis specie quidem praecedebat filios Israel, mysterio autem significabat dominum Iesum in nube uenturum leui, sicut dixit Esaias, hoc est in uirgine Maria, quae nubes erat secundum hereditatem Euae, leuis erat secundum uirginitatis integritatem; leuis erat quae non homini quaerebat placere, sed domino, leuis erat quae non
Abbreviated transcription (Latin):
abimꝑatore accipit. ⁊ custodit illud. Prȩ¬
scͥpto incedit ordine. cum armis sus am¬
bulat. rec łaq uia conficit iter: ut in¬
ueniat cõmeatum parata subsidia. Si
alio ambulauerit itinere. annonã ñ accͥe¬
pit. mansionẽ paratam ñ inuenit: quia
im pacor bis iubet hiec sparari omnia
qui secunt᷑: nec dextra. nec sinistra a p̃sqͥ
itinere declinant. Meritoq ñ deficit: qͥ
imꝑatorẽ sequit᷑ sium. Moderate enim
ordinat. Triduo ambulat exercitꝰ: quarto
requiescit die. Eligunt᷑ ciuitates in quib
triduum quatriduum. i plures int̃ponantꝰ
dies. si aquis abundant. cõmertiis frequen¬
tant᷑: ⁊ ita sinc labore conficit᷑ iter. donec
ad eam ur bẽ ꝑueniat᷑. quȩ quasi eligitur. ĩn¬
in qua fessis exccitib requies ministret᷑. Hanc
meantib: recognoscas uelimi. ẜ fecli sunt
enim ⁊ patres nr̃i de t̃ra egypti. ꝑ longa spa¬
tia t̾rarum. Quor statuȩ om̃s. mansionesq

Expanded text:
ab imperatore accipit et custodit illud, praeab imperatore accipit et custodit illud, praescripto incedit ordine, cum annis suis ambulat rectaque uia conficit iter, ut inueniat commeatuum parata subsidia. si alio ambulauent itinere, annonam non arcipit, mansionem paratam non inuenit, quia imperator his iubet haec praeparari omnia qui secuntur nec dextra nec sinistra a praescripto itinere declinant. meritoque non deficit qui imperatorem sequitur suum; moderate enim ordinat; triduo ambulat exercitus, quarto requiescit die. eliguntur ciuitates, in quibus triduum, quatriduum et plures interponantur dies, si aquis abundant, commerciis frequentantur. et ita sine labore conficitur iter, donec ad eam urbem perueniatur quae quasi regalis eligitur, in qua fessis exercitibus requies ministretur. Hancmeantibus, recognoscas uelim. profecti sunt enim et patres nostri de terra Aegypti per longa spatia terrarum; quorum statiuae omnes mansionesque
Abbreviated transcription (Latin):
latine est: uł ut alibi inue¬
Inimus uiuo.
onuenit sibi utraq int̃p̃ta¬
do. Qui enimẽ. uiuit: ⁊ qͥ
uiuit. est. Deniq gentiles
ñ sunt : ⁊ idõ ñ uutunt. sed
mortui sunt. Ihs aut̃ẽ heri ⁊ hodic ipse
ẽ. ⁊ in scła. Et quiẽ: uiuit. Uiuo enĩ ego
dicit dñs. Quom᷑ enim potest ñ eẽ qͥ uiuit:
Uiuit autẽ ih̾c qͥ etiã mortuos unuficat.
& uocat quȩ ñ sunt. tanꝗ̃. ea quȩ sunt
Nichil mirum sidño cedit natura ut uiui¬
ficent᷑ ⁊ mortui: uincipiant eẽ qͥñ erant.
Et ido quia uia etiã uita ẽ. scdm̃ illũ qͥaic.
ego sum uia ueritas ⁊ uita: uiã queramꝰ.
ut uitam habere mercam᷑. Audiamꝰ gͦ il
Audiamꝰ in qũa quid dixit ut unieret.
Legẽ mͥ constitue dñe. uiã iustitiaꝵ tuarũ:
Iu quęram illam semper.
iles qui ingredit᷑ iter uiandi ordinem
ñ ipse disponit sibi. nec ꝓsuo arbitͥo
iuã carpit. nec uoluntaria captat com¬
pendia. nec recedat asignis. s: itinerarium

Expanded text:
Latine \'est\' uel, ut alibi inuenimus, \'uiuo\'. conuenit sibi utraque interpretatio; qui enim est, uiuit et qui uiuit, est. denique gentiles non sunt et ideo non uiuunt, sed mortui sunt. Iesus autem heri et hodie ipse est et in saecula, et qui est, uiuit; uiuo enim ego, dicit dominus. quomodo enim potest non esse qui uiuit ? uiuit autem Iesus, qui etiam mortuos uiuificat et uocat quae non sunt tamquam quae sint. nihil mirum, si domino cedit natura, ut uiuificentur et mortui et incipiant esse quae non erant. et ideo, quia uia etiam uita est secundum illum, qui ait: ego sum uia, ueritas et uita, uiam quaeramus, ut uitam habere mereamur. aAudiamus, inquam, quid dixit, ut uiueret: Le ge m m 1 h 1 constitue, domine, uiam iustitiarum tuarum, et quaeram illam semper. miles qui ingreditur iter uiandi. ordinem non ipse disponit sibi nec pro suo arbitrio uiam carpit nec uoluptaria captat conpendia, ne recedat a signis, sed itinerarium
Abbreviated transcription (Latin):
isic̃ quassate harundines: huc atq: illuc
ferant᷑ in certi. Sunt etiam. qui dũ maior
suoꝵ statum sccunt᷑ : uelud indigna conũ¬
satione contenti: ne errores quidem patͥos
existiment decdinandos. ut fide mutandã
ꝑfidiam ñ arbitrent᷑: cum inmeliꝰ mutare
ꝓpositum. ñ leuitas s uirtꝰ. neq culpa sed
gr̃asit. Alius circensib ludis. aut theatralib
sollicitatꝰ. uoluptatib aut ceti̾s uanitatib
occupatꝰ. eccłam ñ frequentat. Alium ruris
quicta delectant: caq causa. ad eccłam rarꝰ
accessus ẽ. Itaq : dĩsousu meundem in¬
deuotionis errorẽ. ut̃q concurrit. S qui
omñẽ urã miquitatis odit: ad uniuersa
corrigit᷑ iemendat᷑. Et bene posuit uiam
iniquitatis Ille enim faciliꝰ iniquitatẽ de¬
clmat: quiuias eiꝰ ñ fuerit ingressus.

Expanded text:
sicut quassatae harundines huc atque illuc sicut quassatae harundines huc atque illuc ferantur incerti. sunt etiam qui. dum maiorum suorum statum secuntur. ueluti digna conuersatione contenti ne errores quidem patrios existiment declinandos, ut fide mutandam perfidiam non arbitrentur, cum in melius mutare propositum non leuitas, sed uirtus, neque culpa, sed gratia sit. alius circensibus ludis aut theatralibus sollicitatus uoluptatibus aut ceteris uanitatibus occupatus ecclesiam non frequentat; alium ruris quieta delectant eaque causa ad ecclesiam rarus accessus est. itaque diuerso usu in eundem indeuotionis errorem uterque concurrit. sed qui omnem uiam iniquitatis odit, ad uniuersa corrigitur et emendatur. et bene posuit \'uiam iniquitatis\'; ille enim facilius iniquitatem declinat, qui uias eius non fuerit ingressus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliquis temꝑet᷑ acrudelitatis horrore:
lubrico tam̃ deceptꝰ amore meretͥtis. ⁊ semi¬
tas incontinentiȩ iuuenalis ingressus: im¬
p̃isum semel. ñ queat reuocare uestigium.
Multos enim uitia blandiora decipiunt: de¬
cipiunt: ccont᷑ aũtit ase plur unos tristis
inimũ seuera crudelitas. S: iuuentꝰ ad
amarẽ liberioe. ad lapsum incautior: ad
infirmitat̃ẽ fragilior. ad correctionẽ duri¬
orẽ. Alius se restringit aluxu : s auaritȩ
cupiditate raptatur. Plerumq enim pecca¬
ta huiusmodi st̃: ut si alterum declines. in¬
curras alterum. Et naturȩ usus adiuuat
infirmitatẽ. O disti luxuriam quasi frugi.
s frugalitatis studio habendi cupiditas fre
quent̃ irrepit. Auaritiȩ ipsi rapina ẽ sub-¬
dita. Et quanto tolerabilius ꝓpria ꝓfundere:
quã aliena diripere. Sunt qui metuentes
aliquid ꝓprio minuere decensu. etiam in opi
sũptum negent: ⁊ miscdiam detͥm̃tum pu¬
tent. Sunt. qui de generẽ uitantes ignobi¬

Expanded text:
ut aliquis se temperet a crudelitatis horrore; lubrico tamen deceptus amore meretricis, et semitas incontinentiae juvenilis ingressus, impressum semel non queat revocare vestigium. Multos enim vitia blandiora decipiunt, et contra avertit a se plurimos tristis et nimium severa crudelitas. Sed juventus ad amorem liberior, ad lapsum incautior, ad infirmitatem fragilior, ad correctionem durior est. Alius se restringit a luxuria: sed avaritiae cupiditate raptatur. Plerumque enim peccata hujusmodi sunt, ut si alterum declines, incurras alterum: et naturae usus adjuvat infirmitatem. Odisti luxuriam quasi frugi, sed frugalitatis studio habendi cquenter inrepit. aupritiae ipsi rapina est subdita. et quanto tolerabilius propria profundere quam aliena diripere! sunt qui metuentes aliquid proprio minuere de censu etiam inopi sumptum negent et misericordiam detrimentum putent. sunt qui degenerem uitantes ignobi
Abbreviated transcription (Latin):
didit seruo tuo. in quo & humitͥatis ẽ. gr̃a.
& p̃mium seruitutis. Qui eñ uocatꝰ ẽ. in dño
seruus: libertꝰ c̃. dm̃. Quare ñ p̃sumat fauo¬
rem dñi. tã p̃cioso emptꝰ sanguine: eagnũ
tͥ ẽ. uocare puerum meũ: quasi ad seruum
dr̃. Siquis gͦ c̃. seruus & bene seruit año. &
nichil fac̃ quasi scruus peccati. s qui dicit
seruꝰ inutilis sum qd debui facere feci. benc
Aduersariꝰ de tuo sibi seruitio usndicare. Ama
gͦ ap̃c: boni lib̾tatẽ seruuli. Deniq in canti¬
cis dic. & ua speciose fac be sunt genȩ cue
lic̃ curturis. ceruix tua sic̃ redimicula.

Expanded text:
didit: seruo tuo, in quo et humilitatis est gratia didit: seruo tuo, in quo et humilitatis est gratia et praemium seruitutis. qui enim uocatus est in domino seruus, libertus est domini; quare non praesumat fauorem domini, tam pretioso emptus sanguine ? magnum tibi est uocari puerum meum quasi ad seruum dicitur. si quis ergo est seruus et bene seruit domino et nihil facit quasi seruus peccati, sed qui dicit: seruus inutilis sum, quod debui facere feci, bene aduersarius de tuo sibi seruitio uindicare. amat ergo Christus boni libertatem seruuli; denique in Canticis dicit: quam speciosae factae sunt genae tuae sicut turturis, ceruix tua sicut redimicula
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfec tꝰ. scd̾m peccata sibi reddi resugit atq
declinat: in hoc autẽ psalmo quiẽ. posterior
quasi fundatꝰ uirtutis ꝓcessu tͥbui sibi scd̾m
fid̃i oꝑisq certamina dep̃cat᷑. Si quidẽ etram
quã reddet mͥ dñs in illa die iustꝰ uidex: non
solum autẽ mͥ. s ⁊his qͥ diligt̃ aduentum eiꝰ
s. in nocentis ẽ. conscientiȩ. ab ipso cui seruiers
pecere mercedem: qm̃ desꝑare segnitiȩ ẽ mati¬
ria. sꝑare autẽ incentraum laboris ẽ. Pece gͥ
confident̃ si merita suffragant᷑: ut talia pe¬
tendo studiosius elabores quo ea pecitione fis
dignior. Quis achleta si desꝑet coronam. des¬
cendat in stadium : Aut si eam postulet uicb
offendat: ꝓ batio spem facit. spes confidentũ
usti gͦ. talis oratio ẽ. Delec tat᷑ añs tali p̃catior
ut ꝓpuritate conscientie. utaris auc toritate
C̃am̃ qͦ muniꝰ uideat᷑ petitio arrogans bene ad¬

Expanded text:
perfectus, secundum peccata sibi reddi refugit atque perfectus, secundum peccata sibi reddi refugit atque declinat. in hoc autem psalmo, qui est posterior, quasi fundatus uirtutis processu retribui sibi secundum fidei operisque certamina deprecatur, siquidem etiam quam reddet mihi dominus in illa die, iustus iudex, non solum autem mihi, sed e t his qui diligunt aduentum eius. sed innocentis est conscientiae, ab ipso cui seruieris petere mercedem, quam desperare segnitiae materia, sperare autem incentiuum laboris est. Pete igitur confidenter, si merita suffragantur, ut talia petendo studiosius elabores, quo ea petitione sis dignior. quis athleta, si desperet coronam, descendat in stadium aut. si eam postulet uictor, offendat? probatio spem facit, spes confidentiam. iusti ergo talis oratio est; delectatur dominus tali precatione, ut pro puritate conscientiae utaris auctoritate. Tamen, quo minus uideatur petitio adrogans, bene ad
Abbreviated transcription (Latin):
ertia littera scđm he¬
brcos gimel: q̃ latine
recributio đr̃. Deniq
primo statim uersu ħ
ostenditur. Retribue in¬
quit seruo tuo.
uomͦ supͣ ipse daiud
ait᷑. ñ scđm peccata nͣra reddas nob̾. neq
scđm iniquitates nr̃as restituas nobis: ⁊ hic
poscit retributionẽ : Illa uidet̾ uorr pecca¬
toris. hȩc bene sibi conscii : qui premia
boni oꝑis exposcat. Unde possumꝰ etiam
hoc intelligere qd̾ eiꝰ ꝑsona psalmꝰ iste formet᷑.
quinatꝰ ex uirgine ꝓ totiꝰ mundi redẽptioe
ad dexterã patris sedere p̃sumat sic̃ ip̃e ait.
amodo uidebitis filiũ hominis sedentem ad
dexter̃a uirtutis. Non ẽ tamen alienũ nec
fidĩ atd iustitie: de dñi fauore mercedem
usur pare. Deniq rep̾hendit᷑ pecrꝰ. quia suꝑ
fluc ł ambulans humano magis dubitauit
affecbi. quã apłica auc toritate p̃suimpst
In euuangło enĩ docem᷑ habere fidem: &. non
hesitare de his quȩ supͣ hominẽ sunt gerendi
Merito gͦ dauid insuꝑiorib quasi ad huc im¬

Expanded text:
ertia littera secundum Hebraeos Gimel, quae Latine retributio dicitur. denique primo statim uersu hoc ostenditur. Retribue, inquit, seruo tuo. quomodo supra ipse Dauid ait: non secundum peccata nostra reddas nobis neque secundum iniquitates nostras restituas nobis, et hic poscit retributionem ? illa uidetur uox peccatoris esse, haec bene sibi conscii, qui praemia boni operis exposcat. unde possumus etiam hoc intellegere, quod eius persona psalmus iste formetur, qui natus ex uirgine pro totius mundi redemptione ad dexteram patris sedere praesumat, sicut ipse ait: amodo uidebitis filium hominis sedentem ad dexteram uirtutis. Non est tamen alienum fidei atque iustitiae de domini fauore mercedem usurpare. denique reprehenditur Petrus, quia super fluctus ambulans humano magis dubitauit affectu quam apostolica auctoritate praesumpsit. in euangelio quoque docemur habere fidem et non haesitare de his quae supra hominem sunt gerendis. merito ergo Dauid in superioribus, quasi adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
t desiderat ipsum doc borẽ habere.
cupiens cognoscere secreta legis. Et
quaadmodum int̾p̃tationẽ habeat. si
emeris puerum hebreum & seruierit tibi
annis sex & reliqua. Quib p̃missũ ẽ: has
iustitias quas ꝓpones inconspec tu filior isrł
Qec a dño querit discere quȩ homines do¬
cere ñ poterant: nͥ ds ante docuisset. Quȩ
pꝰea quã axp̃o didicerunt apłi. ȩcclesia di
cit. Introduxit me rex incubiculũ suumt.
hoc ẽ in illud secretum suũ: inqͥsunt ches¬
auriscientie & cognitionis sue. Ideoꝰ tibi
dr Cum oras. intra incubiculũ tuũ. Q d̾¬
cubiculum: significat mentis animsq
secretum. In bõc cubiculum iustitiarum
sponsa se poposcit in duci: cum pꝰ odorem

Expanded text:
t desiderat ipsum doctorem habere, cupiens cognoscere secreta legis, et quemadmodum interpretationem habeat: si emeris puerum Hebraeum et seruierit tibi annis sex et reliqua, quibus praemissum est: has iustitias quas propones in conspectu filiorum Israel, haec a domino quaerit discere, quae homines docere non poterant, nisi deus ante docuisset. quae posteaquam a Christo didicerunt apostoli, ecclcit: Introduxit me rex in cubiculum suum, hoc est, in illud secretum, in quo sunt omnes thesauri scientiae et cognitionis suae. Ideoque tibi dicitur: Cum oras, intra in cubiculum tuum . quod significat mentis animaeque secretum. In hoc cubiculo justitiarum sponsa se poposcit induci, cum post odorem