comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uni uirorũ fatigatione censuimꝰ.
ne quis uel maturo euo grauis uel
corporali debilitate confectus. uel
laudabili pauꝑtate mediocris in¬
suetas repetant t̾ras. & reliqua.
Ambrosius ep̃s dixit. Ecce quod
xpianus constituit imꝑaoi. Noluit
iniuriã facere sacerdoro: ipsos inter¬
Arrii epłalectaẽ.et iam nunc recitabi¬
tur si tibi uidetur. Apͥncipioha¬
bet blasp̾e mias. solũ patremȩ t̾nũ
dixit. si tibi uidetur quod deifiliꝰ
sempiternus ñ sit. hoc ipsũ que mad¬
modũ uis asstrue: si daninandũ putas
asstrue. siputas ñesse dĩfilium sempi¬
ternii. P alladius dixit. Uestro stu¬
dio factũ est sicut indicat lectio
sacra a uobis ꝓlata: ut ñ esset gene¬
rale & plenum conciliũ. Absentib
consacerdotib nris. nos responde¬
re ñ possumꝰ. Ambrosus ep̃s dixit.
Interim quia suꝑiorib temporib
concilium sic factũ est ut orienta¬
les in orientis partib constituti
haberent conciliũ. occidentales

Expanded text:
um virorum fatigatione censuimus: um virorum fatigatione censuimus: ne quis vel maturo aevo gravis, vel corporali debilitate confectus, vel laudabili paupertate mediocris, insuetas repetat terras, et reliqua. Ambrosius episcopus dixit: Ecce quod Christianus constituit imperator. Noluit injuriam facere sacerdotibus: ipsos interArii epistola lecta est: etiam nunc recitabitur, si tibi videtur. A principio habet blasphemias, solum Patrem aeternum dixit. Si tibi videtur quod Dei Filius sempiternus non sit, hoc ipsum quemadmodum vis, astrue: si damnandum putas,astrue, si putas non esse Dei Filium sempiternum. » 6. Palladius dixit: « Vestro studio factum est, sicut dictat lectio sacra a vobis prolata, ut non esset generale et plenum concilium: absentibus consortibus nostris, nos respondere non possumus. » Ambrosius episcopus dixit: « Interim quia superioribus temporibus concilium sic factum est, ut Orientales in Orientis partibus constituti haberent concilium, Occidentales
Abbreviated transcription (Latin):
dissidant sacerdotes quã primum
exꝑiri cupientes conuenire in aqͥ¬
leiensiũ ciuitatem ex dio cesi meri¬
tis excellentiȩ tuę creditũ epõs ius¬
seramꝰ. Neq controuersiȩ dubiȩ sen¬
tentiȩ rectiꝰ poterant ex ꝑ iri. quã
si oborte altercationis int̾pretes
ipsos constituis semꝰ antistites. ut
uidelicet a quib proficiscuntur
instituta doctrinę. ab hisdem discor¬
dis eruditionis repugnantia solue¬
retur. Neq sane nunc aliter iubemꝰ
ac iussimus ñ inuertentes precepti
tenorem. sed suꝑflua conuenarum
copia recolentes. Nã quod ambrosiꝰ
& uitę merito et dĩ dignatione con¬
spicuus ep̃s mediolanensiũ ciuitatis
ibi multitudinem ñ opus esse sugge¬
rit ubiueritas ñ laboraret in plu¬
rib si locata esset in paucis seq eoꝵ
qͥ contra asstarent assertionib &
sacerdotes uicinarũ ex italia ciuita¬
tũ satis abundeq sufficere posse
suggerit abstinendũ uene rabili¬

Expanded text:
dissideant sacerdotes quamprimum dissideant sacerdotes quamprimum experiri cupientes, convenire in Aquileiensium civitatem ex dioecesi meritis excellentiae tuae creditam, episcopos jusseramus. Neque enim controversiae dubiae sententiae rectius poterant si obortae altercationis interpretes ipsos constituissemus antistites; ut videlicet a quibus proficiscuntur instituta doctrinae, ab eisdem discordis eruditionis repugnantiae solverentur. Neque sane nunc aliter jubemus ac jussimus; non invertentes praecepti tenorem, sed superfluam convenarum copiam recolentes. Nam quod Ambrosius, et vitae merito et Dei dignatione conspicuus episcopus Mediolanensium civitatis, ibi multitudinem non opus esse suggerit, ubi veritas non laboraret in pluribus, si locata esset in paucis: seque eorum qui contra astarent assertionibus, et sacerdotes vicinarum ex Italia civitatum, satis abundeque sufficere posse suggerit, abstinendum venerabili
Abbreviated transcription (Latin):
considentib cũ eꝑis aquileien¬
sium ciuitatis. ualeriano. ambrosio.
Eusebio. limenio. Anemio. Sauino. a¬
bundantio. artemio. Constantio. Iusto.
Filastro. Constantio. Theodoro. alma¬
chio. Domnino. amantio. Maximo.
felice. Basiliano. Numidio. Ianuario.
Proculo. heliodoro. Iouino. felice.
Ex superantio. Diogene. Marimo.
Macedonio. Cassiano. Marcello .&. Eu¬
stachio. episcopis: ambrosius episco¬
pus dixit. Dui citra acta tractauimꝰ.
Et qm̃ tanta sacrilegia a parte palla¬
dii & secundiani nr̃is aurib inge¬
runtur ut difficile qͥsq credatꝰ tã
aꝑte eos blasphemare potuisse uł
nequa ipsi calliditate dictasua pꝰea
negare conentur. licet de tantorũ
sacer dotũ testificatione dubitari ñ
queat. tamen qm̃ de oniib episco¬
pis placet. fiant acta ut unꝰquisq¬
professionem suã negare ñ possit.
Quid qͥ uobis scĩuiri placeat. dec la¬
randum ẽ. Omnes ep̃i dixerunt. pla
diaconus recitauit.
Ambigua dogmatũ reuerentiane

Expanded text:
considentibus episcopis, Aquileiensium civitatis Valeriano, Ambrosio, Eusebio, Limenio, Anemio, Sabino, Abundantio, Artemio, Constantio, Justo, Philastro, Constantio, Theodoro, Almachio, Domnino, Amantio, Maximo, Felice, Bassiano, Numidio, Januario, Proculo, Heliodoro, Jovino, Felice, Exsuperantio, Diogene, Maximo, Macedonio, Cassiano, Marcello et Eustathio, episcopis. Ambrosius episcopus dixit: 2. « Diu citra acta tractavimus: et quoniam tanta sacrilegia a parte Palladii et Secundiani nostris auribus ingeruntur, ut difficile quisque credat tam aperte eos blasphemare potuisse; vel ne qua ipsi calliditate dicta sua postea negare conentur, licet de tantorum sacerdotum 787 testificatione dubitari non queat: tamen quoniam omnibus episcopis placet, fiant acta; ut unusquisquprofessionem suam negare non possit. Quid ergo vobis, sancti viri, placeat declarandum est. » Omnes episcopi dixerunt: « Placdiaconus recitavit: Ambigua dogmatum reverentia ne
Abbreviated transcription (Latin):
nã boc om̃s confitentur. sea hoc mouet
quod arrius dixit dninsolĩ patreno sor¬
luuerũ. negauit filiũ dei dñm uerum
Simpliciter filui dei dmuie tui conferura.
Secundianꝰ dirit. Qinifuerit arrius ia¬
noro qd direrit nescio: mecĩ loqueris
uiuus ad uiuũ. Illud dico quođ xpͥe
dirit. Unigenitũ se asserit filiũ patris.
filiꝰ unigenitus ẽ deifilius uerus Am¬
brosius ep̃s dirit. Ds̃ uerus ẽ uerus dĩ
filius ds̃: Et addidit. In diuinis scrip

Expanded text:
r; sed hoc movet quod Arius dixit Dominum solum Patrem, solum verum, negavit Filium Dei Dominum verum. Simpliciter Filium Dei Deum verum confiteris? Secundianus dixit: Qui fuerit Arius ignoro, quid dixerit nescio: mecum loqueris vivus ad vivum. Illud dico quod Christus dixit: Unigenitum Filium se asserit Patris, Filius unigenitus: Deus est Dei Filius verus. Ambrosius episcopus dixit: Deus verus est, verus Deus Filius Deus. Et addidit: In Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tur.Aꝑhoc sepe conuenio licet cauil¬
lando negaueris ueritatem. ñ quęro
ut tantumm unigenitũ filiũ dicas dĩ
sedetiã đm uerũ. S ecundiamis dixit.
Ueritatis me seruũ profiteor. quȩ di¬
coñ scribuntur. & quȩ dicis scribun¬
tur. Xp̃muerũ dei filiũ dico. Quiꝰ ne¬
gat filiũ dei uerũ esse. Ambrosius ep̃s

Expanded text:
r hoc saepe te convenio, licet cavillando negaveris veritatem. Non quaero ut tantummodo unigenitum verum Filium dicas Dei, sed etiam Deum verum. » Secundianus dixit: Veritatis me servum profiteor. Quae dico, non scribuntur: et quae dicis, scribuntur. Christum verum Dei Filium dico. Quis negat Filium Dei verum esse? » 70. Ambrosius epis
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitus patris filiꝰ est uerus ds.
Dic & tu de do uero dĩ filiũ m uerum.
Secundianꝰ dixit. De dõ uero. Ambro
ĩ dm̃ uerũ dicas sed dm unigenitum
ac ꝑ hoc dic simplicit̾ unigenitus dĩ
filius ds uerus. Secundianus dixit.
Unigenitũ dixi difiliũ. E usebiꝰ ep̃s
dixit. Hoc fotinus ñ negat. hoc sabel¬
lus confitetur. Ambrosius epcairit¬

Expanded text:
enitus Patris Filius, hoc est verus Deus. Dic et tu de Deo vero, Dei Filium Deum verum. Secundianus dixit: De Deo vero. Ambrosnon Deum verum dicas, sed Deum unigenitum, ac per hoc dic simpliciter: Unigenitus Dei Filius Deus verus. Secundianus dixit: Unigenitum dixi Dei Filium. Eusebius episcopus dixit: Hoc Photinus non negat, hoc Sabellius confitetur. 505 Ambrosius epi
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ẽ.xp̃c nom̃ humanũ est: et
respondete uos mͥ. Eusebius episco¬
pus dirit. Quid suꝑfluis immora¬
ris. Tũ legeretur impietas arriiqͥ
hoc dicit de patre quia solus habet
immor talitatem. attulisti testimoni¬
ũ ad consensũ impietatis arrii ex apło
dicens. Qui solus habet immortalita¬
tem. et lucem habitat in accessibilem.
Sed si intelligis totiꝰ naturȩ dignita¬
tem in di nomen ex p̾ssit: siquidemĩ
dei nomine pater & filius de signat᷑.
Palladius dixit. Et ego uos quod in

Expanded text:
Christus nomen humanum est, et respondete vos mihi. Eusebius episcopus dixit: Quid superfluis immoraris? Cum legeretur impietas Arii, qui hoc dicit de Patre, quia solus habet immortalitatem, attulisti testimonium ad consensum impietatis Arii, ex Apostolo, dicens: « Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem . » Sed si intelligis, totius naturae dignitatem in Dei nomine expressit: siquidem in Dei nomine 492 Pater et Filius designantur. Palla
Abbreviated transcription (Latin):
gastis. Fotiniacos qͦ: quos & suꝑiori
lege censuistis nullos facere debere
dotũ data est congregando remouis¬
tis. petimꝰ ut qm̃ in firmiensi oppido
adhuc conuentꝰ temptare cognoui¬
mꝰ. clem̃tia ur̃a interdicta etiam nc̃
coitione reuerentiã primũ eccłiȩ cat¬
holicȩ. de in de etiã legib urĩs deferre
iubeatis. ut & uos dõ presule triũphe

Expanded text:
gastis. 12. Photinianos quoque, quos et superiori gastis. 12. Photinianos quoque, quos et superiori lege censuistis nullos facere debere cilio data est congregando, removistis; petimus, ut quoniam in Sirmiensi oppido adhuc conventus tentare cognovimus, clementia vestra, interdicta etiam nunc coitione, reverentiam primum Ecclesiae 810 catholicae, deinde etiam legibus vestris deferri jubeatis; ut et vos, Deo pr
Abbreviated transcription (Latin):
disceleris arguitur. Certe domum
repetat suam. ñ concaminet floren¬
tissimas italiȩ ciuitates qͥ nunc illi¬
citis ordinationib consimiles sui so¬
ciat sibi. et seminariũ quęrit suȩ
impietatis atq ꝑfidie. ꝑ quosq ꝑ¬
ditos de relinqueret qͥ ep̃s esse nec
cȩpit Nã pͥmo petauione suꝑpositꝰ
fuerat scõ uiro marco admirabilis
memoriȩ sacerdos. & postea quã de¬
formiter de iectus a plebe ẽ qui pe¬
tauione esse ñ potuit. is nc mediola¬
ni post euersionem patrie ne dica¬
mꝰ proditionem in equitauit. Super
ne obtemꝑantes ur̃e tranquillitatis
statutis frustra conuenisse uideam̃.
Non solũ eni cauendũ est ne nr̃a: sed
etiam ur̃a decreta infamentur. Peti¬
mꝰ igitur ut legatos concilii scõs uiros
eque clem̃tia ur̃a audire dignetur.
& cũ effectu eorũ quȩ poscimus ma¬
rius redire precipiat. ut merce¬
dem accipiatis a dño deo xpo. cuius
eccłias ab omĩ sac rilegorii labe pur¬

Expanded text:
di sceleris arguitur. Certe domum di sceleris arguitur. Certe domum repetat suam, non contaminet florentissimas Italiae civitates, qui nunc illicitis ordinationibus consimiles sui sociat sibi, et seminarium quaerit suae impietatis atque perfidiae per quosque perditos derelinquere, qui episcopus esse nec coepit. Nam primo Petavione superpositus fuerat sancto viro Marco admirabilis memoriae sacerdoti: et posteaquam deformiter dejectus a plebe est, qui Petavione esse non potuit, is nunc Mediolani, post eversionem patriae ne dicamus proditionem inequitavit. Super nos obtemperantes vestrae tranquillitatis statutis, frustra convenisse videamur. Non solum enim cavendum est, ne nostra, sed etiam vestra decreta infamentur. Petimus igitur ut legatos concilii, sanctos viros aeque clementia vestra audire dignetur, et cum effectu eorum quae poscimus, maturius redire praecipiat; ut mercedem recipiatis a Domino Deo Christo, cujus ecclesias ab omni sacrilegorum labe pur
Abbreviated transcription (Latin):
ut reuerentiã imꝑii ur̃i deferatis
auctori. censeatisq impietatis as¬
sertores et adulteros ueritatis da¬
tis apicib clem̃tie ur̃e ad iudicia
competentia ab eccłiȩ arcendos esse
liminib ut in damnatoꝵ locũ per
nr̃e paruitatis legatos scĩ subrogen¬
tur sacerdotes. At̾talũ quoq pres¬
biterũ de preuaricatione confes¬
sui. & palam sacrilegiis inherentẽ.
par sententia comprehendat. Nã
quid le eiꝰ magistro ualente dicamꝰ
quic i set prox imꝰ declinauit sa¬
cerdotali onciliũ. ne euerse patrię
ꝑditorũq uiũ prestare causas sa¬
cerdotib co gretur. quietiã torquem
tiliũ. ausus sit in ꝑ rospectũ exercitꝰ
prodire romani. Quod sine dubio
non solũ in sacerdote sacrilegũ sed
more romano.nisi forte sic solent ido¬
latre sacerdotes ꝓdire gothorũ.Mo¬
ueat pietatem uram sacerdo tale nom̃.
qͦd ille sacrilegus infamat: qͥ etiã suor.
uocib qͥ tam̃ suꝑesse possunt nefan¬

Expanded text:
ut reverentiam imperii vestri deferatis ut reverentiam imperii vestri deferatis auctori: censeatisque impietatis assertores et adulteros veritatis, datis apicibus clementiae vestrae ad judicia competentia, ab Ecclesiae arcendos esse liminibus, ut in damnatorum locum per nostrae parvitatis legatos, sancti subrogentur sacerdotes. Attalum 528 quoque presbyterum de praevaricatione confessum, et palam sacrilegiis inhaerentem, par sententia comprehendat. Nam quid de magistro ejus Valente dicamus? cum esset proximus, declinavit sacerdotale concilium; ne eversae patriae, proditorumque civium praestare causas sacerdotibus cogeretur. Qui etiam torquem,s gentilium, ausus sit in conspectu exercitus prodire Romani: quod sinnon solum in sacerdote sacrilegum, sedmore Romano; nisi forte sic solent idololatrae sacerdotes prodire Gothorum. Moveat pietatem vestram sacerdotale nomen, quod ille sacrilegus infamat; qui etiam suorum vocibus, qui tamen superesse possunt, nefan
Abbreviated transcription (Latin):
doceat series scripturarũ. Redargu¬
tide falsitate sunt ut faterentur. nec
tam̃ ratione correcti. Nã cum dicere¬
mꝰ scđ̾m carnis susceptionem mino¬
rem patre suo filiũ dici. scđm diuinita¬
tem autem ꝓ testimoniis scripturarũ
pa rem et equalem ꝓbari. nec posse
ibi discretionis esse gradus alicuius
aut magnitudinis ubi esset unitas
potestatis: ñ solum illi noluerunt
em̃dare errorem. sed etiã uesaniam
augere cȩꝑ unt. ut & subiectũ scđmn
diuinitatem dicerent. quasi ulla di se¬
cundũ diuinitatem possit esse sub iec¬
tio. Mortem deniq non ad sacramen¬
tum nr̃ȩ salutis. sed ad infirmitatem
quandam diuinitatis referunt. Hor¬
remꝰ clem̃tissimi principes. t̾a dira
sacrilegia: prauosq doctores ne ul¬
teriꝰ populos deciꝑent qͦs tenebant
sacerdotio putamus abdicandos. Ne¬
q enĩ dignum ẽ ut sacerdotiũ eius
sibi uendicent. quem negauerunt.
Urãm fidem urãm głam deprecanur

Expanded text:
doceat series Scripturarum. Redargudoceat series Scripturarum. Redarguti de falsitate sunt, ut faterentur, nec tamen ratione correcti. Nam cum diceremus, secundum carnis susceptionem minorem Patre suo Filium dici; secundum divinitatem autem pro testimoniis Scripturarum, parem et aequalem probari; nec posse ibi esse discretionis gradus alicujus, aut magnitudinis, ubi esset unitas potestatis: non solum illi noluerunt emendare errorem, sed etiam vesaniam augere coeperunt, ut et subjectum secundum divinitatem dicerent, quasi ulla Dei secundum divinitatem possit esse subjectio. Mortem denique non ad sacramentum nostrae salutis, sed ad infirmitatem quamdam divinitatis referunt. Horremus, clementissimi principes, tam dira sacrilegia; pravosque doctores, ne ulterius populos deciperent quos tenebant, sacerdotio putavimus abdicandos. Neque enim dignum est ut sacerdotium ejus sibi vindicent, quem negaverunt. Vestram fidem, vestram gloriam deprecamur
Abbreviated transcription (Latin):
do. erꝑtem eor. filiũ impia comino¬
nitione uoluisset intelligi. isti arri¬
uꝰ potius sequi quã sempiter num
đm dei filium. & uerum d̾m et bo¬
num đm. & sapientem et potentem
et immortalitatem habentem uo¬
luerunt fateri: multas horas frus¬
tra consup̃simꝰ. Crescębat illorum
imꝑietas. nec corrigi ullo poterat
mͦ d eniq cũ uiderent se arrii epłȩ
sacrilegiis ꝑurgeri. quã ideo subdi¬
dimus ut eam etiã ur̃a clementia
ꝑhorresceret: resilientes de media
epła electionem petierunt ut eor
propositis responderemꝰ. quan¬
quã non esset ordinis neq rationis
ut proposita interrũꝑemus. re
sponsũq esset a nobis ut damna¬
rent arrii impietates. et de quib
uellent ordine locoq seruato eoꝵ
intentionib responderemꝰ: tam̃
adquieuimꝰ preposterȩ uoluntati.
Ibi tũ euangeli scripta f isantes. pro¬
posuerunt nobis ꝙr isse dnm̃ qͥ me
misit maior me: cum aliter scͥptũ

Expanded text:
do, expertem horum Filium impia commodo, expertem horum Filium impia commonitione voluisset intelligi; isti Arium potius sequi, quam sempiternum Deum Dei Filium, et verum Deum, et bonum Deum, et sapientem, et potentem, et immortalitatem habentem voluerunt fateri. Multas horas frustra consumpsimus. Crescebat illorum impietas, nec corrigi ullo poterat modo. 6. Denique cum viderent se Arii epistolae sacrilegiis perurgeri quam ideo subdidimus, ut eam etiam vestra clementia perhorresceret, resilientes de media epistolae lectione, petierunt ut eorum propositis responderemus. Quamquam non esset ordinis neque rationis, ut propossponsumque esset a nobis ut damnarent Arii impietates, et de quibus vellent, ordine locoque servato, eorum intentionibus responderemus; tamen acquievimus praeposterae voluntati. Ibi tum Evangelii scripta falsantes, proposuerunt nobis dixisse Dominum: Qui me misit, major me est: cum aliter scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
sando dãnarent.aut asstruendo de¬
fenderent. aut certe ñ recusarent no¬
iñ eiꝰ cuiꝰ impietatem ꝑfidiãq seque¬
rentur. S ed qͥa auctorem suũ nec dã¬
nare poterant nec ꝓbare.cũ ipsi ad
disceptandũ ante t̾riduũ ꝓuocassent.
locoq et tr̃pore constituto ñ expecta¬
ta conuentione ꝓ dissent. subito qͥ dix¬
erant se qͥ axꝑianiessent facile ꝓbatu¬
ros. qͦd nos libent̃ accepimꝰ& optauimꝰ
ut ꝓbarent: refugere congressũ ilico. dis¬
ceptationem dec linare ceꝑunt. Multis
tam̃ nobiscũ hic sermo fuit. ꝓposite
diuinȩ in medio scͥpturę: disceptan¬
di de primo ortu diei in horam septi¬
mã copia data: delata patientia. Atq
utinam pauca dixissent. uel certe que
audiuimꝰ possemus abolere. Nã sacri¬
legis uocib cũ arrius solũ patremsem¬
piter nũ. solum bonũ. solum uerum
d̾m. solũ immortalitatem habentem.
solũ sapientem. solũ potentem dicen¬

Expanded text:
sando damnarent, aut astruendo desando damnarent, aut astruendo defenderent, aut certe non recusarent nomen ejus, cujus impietatem perfidiamque sequerentur. Sed quia auctorem suum nec damnare poterant, nec probare, cum ipsi ad disceptandum ante triduum provocassent, locoque et tempore constituto, non exspectata conventione prodiissent: subito qui dixerant se, quia Christiani essent facile probaturos quod nos libenter accepimus, et optavimus ut probarent, refugere congressum illico, et disceptationem declinare coeperunt. 5. Multus tamen nobis cum his sermo fuit, propositae divinae in medio Scripturae, disceptandi de primo ortu diei in horam septimam copia data, delata patientia. Atque utinam pauca dixissent, vel certe quae audivimus, possemus abolere! Nam sacrilegis vocibus cum Arius solum Patrem sempiternum, solum bonum, solum verum Deum, solum immortalitatem habentem, solum sapientem, solum 808 potentem dicen
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipũ gratiane. qđ scpͥtura diuina
laudaint᷑. Beatꝰ qͥ intelligit suꝑ egenũ
& pauꝑem. Quã graue autẽ si ꝓropt̾ du¬
os in ꝑfidiacuriosos. toto in orbe essent
eccłiȩ sacerdotib destitute: Quietiã si
uenire ꝓpt̾ ꝓlir itatem itineris neqͥuert.
talib missis affuere legatis. et alt̾catio¬
nib euidentib id se tenere qđ nos asse¬
rimꝰ & in tractatu niceni congruere con¬
cilii designarunt. subiecta declarant.
ppłoꝵ. nec tam̃ arbitrio ur̃o assertores
fidei de fuerunt Nã licer eindentiaes¬
sent p̾scpͥta maioꝵ. a qͥb impiũ est &
sacͥ legũ deuiare: tam̃ disceptandi obtu¬
limꝰ facultatem. Ac pͥmũ principiũ ip¬
sũ obortȩ discussimꝰ questionis. atq
arrii epłam putauiniꝰ esse recitandã.
qͥ auctor arrianȩ heresis inuenitur.
unde & nom̃ heresis accepit. ea uidelicet
grã ut qm̃ arrianos se negare consu¬
euerant. arrii blasphe miasaut incu¬

Expanded text:
principum Gratiane, quod Scriptura divina principum Gratiane, quod Scriptura divina laudavit: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Quam grave autem, si propter duos in perfidia cariosos, toto in orbe essent Ecclesiae sacerdotibus destitutae? Qui etiam si venire propter prolixitatem itineris nequiveruntalibus, missis adfuere legatis; et altercationibus evidentibus id se tenere, quod nos asserimus, et in tractatu Nicaeni congruere concilii designarunt, sicut subjecta declarant. populorum. Nec tamen arbitrio vestro assertores fidei defuerunt. Nam licet evidentia essent praescripta majorum, a quibus impium est et sacrilegum deviare, tamen disceptandi obtulimus facultatem. Ac primum principium ipsum obortae discussimus quaestionis, atque Arii epistolam putavimus esse recitandam, qui auctor Arianae haeresis invenitur. Unde et nomen haeresis accepit, ea videlicet gratia, ut quoniam Arianos se negare consueverant, Arii blasphemias aut incu
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ uobis clem̃tissimi pͥncipes qđ & fi¬
dei urę studiũ ꝓbauistis. qͥ ad remo¬
euendas alt̾cationes congregare studu¬
istis sacerdotale conciliũ &. epis digna¬
tione ur̃a honorificentiã reseruastis:
ut nemo deesset uolens. nemo cogeret᷑
inuitꝰ. Itaq iux ta mansuetudinis urs
statuta conuenimꝰ sine inuidia multi¬
tudinis & cũ affectu disceptationis.
nec ulli de hereticis eꝑisunt repertr.
palladiꝰ ac sec undianus nomina ue¬
tusta ꝑfidię. propt̾ quos congregari
conciliũ postulabant: de extrema par¬
te orbis romani. Ecce nullus senec tu¬
tis annis grauatus cinꝰ uel sola esset
terenda canicies de ultimo sinu
motꝰ oceani uenire cõpulsuse. & conci¬
lio nichil defuit Nullꝰ debue corpꝰ tra¬
hens ie iunior stipendiis honeratum
itineris coactꝰ ẽ inuiria. fortitudi¬
nis amissȩ dãna deflere. Nullꝰ pos¬
tremo pauꝑiem in sacerdotib głio¬
sã sub sidio ueniendi destitutꝰ ingemu¬
it. Unde completũ in te ẽ clem̃tissime

Expanded text:
 vobis clementissimi principes quod et fidei vestrae studium probavistis, qui ad removendas altercationes congregare statuistis sacerdotale concilium, et episcopis dignatione vestra honorificentiam reservastis, ut nemo deesset volens, nemo cogeretur invitus. Itaque juxta mansuetudinis vestrae statuta convenimus sine invidia multitudinis, et cum affectu disceptationis: nec ulli de haereticis episcopi sunt reperti, nisi Palladius ac Secundianus, homines vetustae perfidiae, propter quos congregari concilium postulabant de extrema parte orbis Romani. Ecce nullus senectutis annis gravatus, cujus vel sola esset verenda canities, de ultimo sinu maris Oceani venire compulsus est, et concilio nihil defuit. Nullus debile corpus trahens, jejuniorum stipendiis oneratum, itineris est coactus injuria, fortitudinis amissae damna deflere. Nullus postremo pauperiem in sacerdotibus 526 gloriosam, subsidio veniendi destitutus ingemuit. Unde completum in te est, clementissime
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m qui sp̃s patris est declarauit
dñs dicens scđ̾m matħm in ꝑsecutione
non cogitandũ quid loquamur. Non
enim uos estis qui loquinum. sed sp̃c
patris ur̃i qui loquitur in uobis.
Idem. autem scđ̾m lucam ait. N olite
solliciti esse qualiter respondeatis aut
dicatis. S p̃s enim sc̃s di docebit uos
in ipsa hora quȩ oporteat dicere
Ergo quamuis multi dicantur sꝑs qͥa
lec tum ẽ qui facit angłos suos sp̃s : u¬
sp̃m̃ & apłi et propħe sunt consecuti
sicut etiam uas electionis doctor gen¬
tiũ dicit quia unum sp̃m potauimus
quasi eũ qui non queat scindi sed in¬
fundatur animis & sensib illabatur.
ut scłaris sitis restinguat ardorem.

Expanded text:
Spiritus 613 Patris est, declaravit Dominus, dicens secundum Matthaeum in persecutione non esse cogitandum quid loquamur: Non enim vos estis qui loquimini; sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis . Idem autem secundum Lucam ait: Nolite solliciti esse qualiter respondeatis aut dicatis; Spiritus enim sanctus Dei docebit vos in ipsa hora, quae oporteat dicere . Ergo quamvis multi dicantur spiritus, quia lectum est: Qui facit Angelos suos spiritus ; ustoli et prophetae sunt consecuti. Sicut etiam vas electionis, doctor gentium dicit: Quia unum Spiritum potavimus ; quasi eum qui non queat scindi, sed infundatur animis, et sensibus allabatur, ut saecularis sitis restinguat ardorem.
Abbreviated transcription (Latin):
quę corruptelȩ potest ẽẽ obnoxia uicio
naturę. & si ñdum ẽ studio discipline
Nã ut in suꝑiorib libris docuimꝰ &
angłoꝵ naturã liquet potuisse mutari.
Utiq estimari cõnuenit. qͥa qualis u¬
niꝰ natura talis & ceteror: Mutabilis gͦ
& reliquor natura: sed melior disciplina.
condonat. Qmͦ gͦ mutabił. qͥ scificando
alios mutat ad grãm ñ ipse nutat᷑. Qm¬

Expanded text:
corruptelae potest esse obnoxia vitio naturae, etsi nondum est studio disciplinae; nam ut in superioribus libris docuimus , et angelorum naturam liquet potuisse mutari. Utique aestimare convenit quia qualis unius natura, talis et caeterorum. Mutabilis ergo et reliquorum natura, sed melior disciplina. condonat. Quomodo ergo mutabilis qui sanctificando alios mutat ad gratiam, non ipse mutat
Abbreviated transcription (Latin):
bis ut uobiscum sit in eternum. sp̃m
ueritatis quen hic inundus ñ potest
acciꝑe. quia non uidet eũ nec cognos¬
sibilem designatum. Quo modo igi¬
tur scđm diuinitatem quidam filiũ
uisibilem putant. cum etiam sp̃m
mundus utidere ñ possit: Accipe ne
eiusdem uoce dñi quod ipse sit sp̃c sẽs
ultimo libri huius. A ccipite sp̃iu
sc̃m. I psum quoq esse sp̃m̃n scĩn qui ẽ¬
scõ: Ad urorem annaniȩ idem ait.
Quid uobis iusum ẽ temptare spm̃i dñi
Cũ dicit uobis: ostendit de eo dic tun
spũ de quo annaniȩ dixerat. Ipse est

Expanded text:
obiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis, quem hic mundus non potest accipere; quia non videt eum, nec cognosis et Spiritum invisibilem designatum. Quomodo igitur secundum divinitatem quidam Filium visibilem putant, cum etiam Spiritum mundus videre non possit? 59. Accipe nunc ejusdem vocem Domini, quod ipse sit Spiritus sultimo libri hujus: Accipite Spiritum sanctum . Ipsum quoque esse Spiritum sanctum, qui em ad uxorem Ananiae idem ait: Quid vobis visum est tentare Spiritum Domini ? Cum dicit, vobis, ostendit de eo dictum Spiritu, de quo Ananiae dixerat. Ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
et in xꝑo est. quia iterũ seriptum est.
Ille de meo accipiet. Et alibi. Lex enim
autem ñ est: sed in see Quis gͦ du¬
bitet quia ꝓphetas et apłos spiritus
misit. cũ dicat di filius sꝑs dñi super
me: Et alibi. Ego sũ primus. & ego in
ȩternum: et manꝰ mea fundauit t̾ram
dextera mea solidauit cęlum. Uocabo
eos et astabunt. simul congregabunt᷑
om̃s & audient. Quis illis hec nunci¬
abit: Diligens te feci uoluntatem
tuam aduersus babylonem. ut tolla¬
tur sem̃ chaldeoꝵ. Ego locutus sũ et
ego uocaui: adduri eũ & ꝓsperũ iter
eius feci. Accedite ad me: et audite
hec. Non in occulto ab micio locutus
sũ. cum frerent illic eram. et nunc
dominus misit me & spiritus eius.

Expanded text:
o est, quia iterum scriptum est: Ille de meo accipiet : et alibi: Lex enim se autem non est, sed in se est. 7. Quis ergo dubitet quia prophetas et apostolos Spiritus misit, cum dicat Dei Filius: Spiritus Domini super me ? Et alibi: Ego sum primus, et ego in aeternum: et manus mea fundavit terram, et dextera mea solidavit coelum: vocabo eos, et astabunt simul, et congregabuntur omnes, et audient. Quis illis haec denuntiavit? Diligens te, feci voluntatem tuam adversus Babylonem, ut tollatur semen Chaldaeorum. Ego locutus sum, et ego vocavi: adduxi eum, et prosperum iter ejus feci. Accedite ad me, et audite hsum: cum fierent, illic eram, et nunc Dominus misit me et Spiritus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ain taiĩ millo ñ int̃cepit s absconaltde¬
Mi eiuse in monte paululũ extraipsĩ ho¬
minemertiaisset. fulgore luminis ei pene
obcecat i apłi in t̾ramqͥppe homines ceci¬
derunt piclitatiuita heis dus compreso¬

Expanded text:
deitatem in illo non intercepit, sed abscondit. Denique cum se in monte paululum extra ipsum hominem extulisset, fulgore luminis ejus pene obcaecati apostoli in terram quippe homines cediderunt periclitati vitam, nisi eis Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ignoras alit̾ cȩlestia alit̾ terrena consta¬
re. s & in ipsis celestib atq mundanis re¬
b magnã differentiã int̾esse: A liter
enĩ angłi. alit̾ singulȩ uirtutes constitu¬
tionũsuarũ substantias acceperunt. si¬
cuti apłs ait. Alaclaritas solis. alia cla¬
ritas lune. alia claritas stellarũ. Sic
& in hoc mundo ut diuersa generarerũ
ita et diuersa corpora animantiũ: & oĩb
suicuiꝰq generis substantia. sicut apłs
dicit. N on omĩs caro. eadem caro. Sigͦ
tes substantiar ũ suarũhabent. tuputas
indo̾ taleniesse substaitiã qualẽ habet
aliqͥd horũ qđ fac tu est. ut possit con¬
re. purii. nulla concretione ꝑmixtum.
limpidũ. bonũ. ꝑfectũ. beatũ. integrum.
scm̃ totũ. Antuputas mane aliqͥd esseꝙ
uacuũ. qͦd ds ẽ: Hocenĩ dicibiasphemia
c̃ut mane putetur ꝑ quẽ cunct corna¬
terunt. qͥ omĩa uerbo edidit. ratione cõ
guntur. cuncta deseruiunt. Et bene

Expanded text:
ignoras aliter coelestia, aliter terrena constaignoras aliter coelestia, aliter terrena constare; sed et in ipsis coelestibus rebus atque mundanis magnam differentiam interesse? Aliter enim angeli, aliter singulae virtutes constitutionum suarum substantias acceperunt, sicuti Apostolus ait: Alia claritas solis, alia claritas lunae, alia claritas stellarum . Sic et in hoc mundo, ut diversa genera rerum, ita et diversa corpora animantium, et omnibus sui cujusque generis substantia, sicut Apostolus dicit: Non omnis caro eadem caro . Si etes substantiarum suarum habent; tu putas in Deo talem esse substantiam, qualem habet aliquid horum quod factum est ut possit conre, purum, nulla concretione permixtum, limpidum, bonum, perfectum, beatum, integrum, sanctum totum. An tu putas inane aliquid esse et vacuum, quod est Deus? Hoc enim dici blasphemia est, ut inane putetur, per quem cuncta constiterunt, qui omnia verbo edidit, ratione compguntur, cuncta deserviunt. Et bene
Abbreviated transcription (Latin):
seonidẽ umꝰ substantiş uocabulu i inueni¬
ra finge hoc interimsie sit eo qđ ubicuq
substantialegitur. res dinas a cguatune
aris. idẽ dier dõ. lum̃ ex lumine. Efice
ad hec dicis: A ut totũ mecũ tene. aut
totũ omitte. Si enĩ uniꝰ substantiȩ uoca¬
bulu inde times dicere qͥa scptũ n ẽ. time¬
re identidem debes dm̃ ex đõ & lum̃ ex
lumine ꝓfiteri. Sed ego ꝓbo dm ex dõ.¬
& lum̃ de lumine. et unius substantie
uocabulũ insepͥturis dñicis contineri.
Cũ enĩ ipse di filiꝰ qͥ đs ẽ in ȩuangłio suo
dicat ego de patre exiui: uire & merito
đm de do ꝓfitemur.qͥa de do patre filiũ
di dim uerũ de dõ uero natũ esse cognos¬
cimꝰ. s ñ eo genere ut nos dusumꝰ appella¬
ti. uelut moyses pharaonis ds̃ ẽ dictus.
Sed qͥa uerꝰ ẽ filiꝰ. de uero patre natꝰ est:
uere et confident̃ ds de dõ dicendus ẽ
sic et lum̃er lumine qđ sc̃ptun ẽ mecũ

Expanded text:
nius substantiae vocabulum non inveniri, finge hoc interim sic sit, eo quod ubicumque substantia legitur, res Dei non Deus acciaris, id est, Deum ex Deo, lumen ex lumine: quid ad haec dicis? Aut totum mecum tene, aut totum omitte. Si enim unius substantiae vocabulum inde times dicere, quia scriptum non est; timere identidem debes Deum ex Deo, et lumen ex lumine profiteri. Sed ego probo Deum de Deo, lumen de lumine, et unius substantiae vocabulum in divinis Scripturis contineri. Cum enim ipse Dei Filius, qui Deus est, in Evamerito Deum de Deo profitemur, quia de Deo Patre Filium Dei Deum verum de Deo vero natum esse cognoscimus. Sed non eo genere, ut nos dii sumus appellati , vel ut Moyses Pharaonis deus est dictus ; sed quia verus est Filius, de vero Patre natus est; vere et confidenter Deus de Deo dicendus, et sic lumen ex lumine. Quod scriptum non
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ uoluit et unde uoluit factũ indu¬
cit: dũ mͦ aliunde eũ ꝙ ñ de eo qđ pat̾ est
extitisse confingat. Queni et si natum
dicit. s hoc dicto genꝰ quiarur sus om̃e
qđ natũ est factui intelligit eo qđ & nos
a dõ geniti appellemur. qͦs constat esse
facturã. Uelsi arrianꝰ ñ es& uerũ filiũ
de uero patre natũ ñ factũ agnoscis eur
eũ cũ patre unã substantiã dicis: Frus
tratimes homo ꝓfiteri qđ credis. & frus¬
tracredis suta ñ credis et merito hereticꝰ
denotaris. Et quanquã ñ imnutaueris
dictũ qͦ putaris ꝓhibuisse dĩ filiũ nun¬
cupari factura s cũ subiungis sicuti ali¬
qͥd hor qđ factũ est ex aꝑto ostendis ñ
ob hoc facturã dici noluisse quasi ñ debe¬
at facfus intelligi s. ñ ita factũtt¬

Expanded text:
quomodo voluit, et unde voluit factum induquomodo voluit, et unde voluit factum inducit; dummodo aliunde eum, et non de eo quod Pater est, exstitisse confingat. Quem etsi natum dicit, sed hoc dicto tenus; 350 quia rursum omne quod natum est, factum intelligit, eo quod et nos a Deo geniti appellemur, quos constat esse facturam. Vel si Arianus non es, et verum Filium de vero Patre natum non factum agnoscis; cur non eum cum Patretra times, homo, profiteri quod credis; aut frustra credis, si ita non credis, et merito haereticus denotaris. Et quanquam non immutaveris dictum, quo putaris prohibuisse, Dei Filium nuncupari facturam; sed cum subjungis, Sicuti aliquid horum quod factum est, ex aperto ostendis non ob hoc facturam dici noluisse, quasi non debeat factus intelligi; sed non ita factu
Abbreviated transcription (Latin):
sub stantiȩ nom̃ ob hoc potiꝰ quã creatorẽ
adorant. seruantes eadem utiq quȩ apłs.¬
qͥ dixit ut ii nomine inũ om̃s genu flec¬
tant cęlestiũ terrestriũ & infernorũ. et
omĩs lingua confiteatur. Et moẏses.
Adorant inquit eũ om̃s angũ dĩ. Et dauid
Oñs reges ad orabunt eũ. Qđ quidem in
septuris ñ diceretur. sed qͥa ipse ẽ sermo
filiꝰ omĩum opifex. S ed dicis omousyon
nominari ñ oportere: qͥa in scpturis di¬
uinis ñ contineatur. Q uȩro et egoho¬
mo qͥ hoc ꝓhibes si ido nominar i nͦ debet
qͥa scpͥtũ ñ ẽ. anqͥaita crediñliceat. Qe
siita credendũ ẽ. cur ñ ita profitendums:
Corde eiĩ inquit apło creditiir ad iistici¬
Q ore autem confessio fit ad salutem. A ut
sudo nomiandũ non ẽ quia nec ita cre¬
dendũ obtinuit arrianȩ labis assertio
que ido patrem& filiũ unꝰ substantiȩ de¬
negauit qͥa filiũ dĩ mͦex nichilo. m ex pa¬
tre se ab alia substantia quando uoluit &

Expanded text:
substantiae nomen ob hoc potius quam Creatorem adorant, servantes eadem utique quae Apostolus dixit: Ut in nomine Jesu omnes genuflectant, coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confiteatur . Et Moyses: Adorent, inquit, eum omnes angeli Dei . Et David: Omnes reges adorabunt eum . Quod quidem in Scripturis non diceretur, sed quia ipse est Sermo Filius omnium opifex. Sed dicis ὁμοούσιον nominari non oportere, quia in Scripturis divinis non contineatur. Quaero et ego, homo, qui hoc prohibes; si ideo nominari non debet, quia scriptum non est, an quia ita credi non liceat? Quod si ita credendum est, cur non ita profitendum? Corde enim, inquit Apostolus, creditur ad justitiam: ore autem confessio fit ad salutem . Aut si ideo nominandum non est, quia nec ita credendum; obtinuit arianae labis assertio, quae ideo Patrem et Filium unius substantiae denegavit; quia Filium Dei modo ex nihilo, modo ex Patre, sed ab alia substantia, quando voluit et
Abbreviated transcription (Latin):
seruierunt creaturȩ potiꝰ quã creatori qͥ
ẽ benedic tus d̾s in scła. Hec ẽ inquã illa sa¬
pientia di. quȩ dicit. Ego ex ore altissimi
filius dĩ ꝑ quem omĩa et in qͦ omĩa. quia
ut apłs dixit in ipso constituta sunt omĩa
in cȩlis & in t̾ra. uisibilia et inuisibilia. si¬
ue throni siue dñationes. siue uirtutes. si¬
ue pͥncipatus. siue potestates. O mina ꝑ
ipsũ & in ipso condita sunt. et ipse ẽ ante
omĩa a omĩa in ipso constant. Hec et sa¬
lomoncũ sit inquit una omia potens&
ꝑmanens in se. omĩa innouat. et ꝑ natio¬
nes in animas sc̃as se transfert. Quod con¬
firmans apłs ait in interiorem homi

Expanded text:
reaturae potius quam Creatori, qui est benedictus Deus in saecula . Haec est, inquam, illa Sapientia Dei, quae dicit: Ego ex ore Altissimi Filius Dei, per quem omnia, et in quo omnia; quia ut Apostolus dixit: In ipso constituta sunt universa in coelis et in terra, visibilia et invisibilia, sive Throni, sive Dominationesipatus, sive Potestates: omnia per ipsum, et in ipso condita sunt, et ipse est ante omnia, et omnia in ipso constant . Hinc et Salomon: Cum sit, inquit, una, omnia potest; et permanens in se, omnia innovat, et per nationes in animas sanctas se transfert . Quod confirmans Apostolus, ait in interiore homine
Abbreviated transcription (Latin):
& testem.quib uidisti me et in qͥb
uisurus es Nã et ꝓphete sꝑm acci¬
piebant. & xꝑin uidebant. Una igit᷑
iusio. una preceptio. una maiestas.
crucifirus quinatus est de spiri¬
ti scõ & uirgine maria. Quia ñ alter
xp̃c sed unꝰ est & ante scła ex patre.
ut dĩ filius natus. et in scło ut homo
carnis assumptione generatus.

Expanded text:
et testem quibus vidisti me, et in quibus et testem quibus vidisti me, et in quibus visurus es . Nam et prophetae Spiritum accipiebant, et Christum videbant. 168. Una igitur visio, una praeceptio, una majestas. crucifixus, qui natus est de Spiritu sancto ex virgine Maria? Quia non alter Christus, sed unus est: et ante saecula ex Patre, ut Dei filius natus; et in saeculo, ut homo carnis assumptione generatus.
Abbreviated transcription (Latin):
signa fecisset corameis ñ credebant
in eũ ut sermo isaiȩ impleretur quẽ
dirit. Dnẽ quis credidit auditui nr̃o.¬
Propterea ñ poterant credere. quia ite¬
lis et corde intelligant. & conuertan
tur et sanabo eos Hec dixit isaias qñ¬
do uidit maiestat̾em eiꝰ et locutus est
de eo Ipsa uerba dirit iohannes dixis¬
se isaiam. et maiestatem ei filii apparu¬
isse euidentissime reuelauit: paulus
autem sꝑm hec dix isse memorauit.
Unde gͥ ista diuersitas. Diuersitas qui¬
dem uerbor ñ sensuum ẽ. Nimlicet di¬
uersa dixerint nullus errauit. quia
& pater uidetur in filio qͥ dixit. Qui me
uidet. uidet & patrem. Et filius uide¬
tur in sꝑu. quia sicut nemo dicit dñim
sed sp̃itali gr̃ã x ꝑc uidetur. Unde &
scriptura ait.Surge qui dormis et
ex surge amortuis. et illucescet tibi̾
xꝑc. Et paulus cũ oculos ꝑdidisset:
de & diis ait Ad hoc enĩ tibi uisus
sũ ut constituerem te ministrum

Expanded text:
signa fecisset coram eis, non credebant signa fecisset coram eis, non credebant in eum; ut sermo Esaiae impleretur, quem dixitNon poterant credere, quia lis, et corde intelligant, et convertatur, et sanabo eos . Haec dicit Esaias, quando vidit majestatem ejus, et locutus est de eo. 166. Ipsa verba dixit Joannes dixisse Esaiam, et majestatem ei Filii apparuisse evidentissime revelavit: Paulus autem Spiritum haec dixisse memoravit. Unde igitur ista diversitas? 167. Diversitas quidem verborum, non sensuum est. Nam licet diversa dixerint, nullus erravit; quia et Pater videtur in Filio, qui dixit: Qui me videt, videt et Patrem . Et Filius videtur in Spiritu; quia sicut nemo dicit Dominused spiritali gratia Christus videtur. Unde et Scriptura ait: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illucescet tibi Christus . Et Paulus cum oculos perdidisset, de et Dominus ait: Ad hoc enim tibi visus sum, ut constituerem te ministrum
Abbreviated transcription (Latin):
tempora. uolant tempora.S tant pre¬
terita uolant futura. & quasi ale sera¬
phim ita faciem di uel pedes uelant:
eo quod in dõ qui nec principiũ nec
finem habet. omĩs ab hac cogitatione
principii eiꝰ & finiscursus temporũ
feriatur. Stant gͦ preterita uel futura.
presentia uolant. ne queras de prin¬
cipii eiꝰ uel finis archano. quȩ non sunt:
habes presentia. sed laudato. ñ discute.
Seraphim indefessis uocib laudant.¬
& tu discutis: Quod utiq cũ faciunt
ostendunt nobis ñ aliquando discuti¬
endum d̾m̃. sed semꝑ esse laudandum.
elegit: aut dñm uirtutum negare pos¬
sunt sp̃m scm qui donat quas uolue¬
rit ipse uirtutes. Nunc unitatẽ ma
iestatis & regni licet in patre filioq
cunt patrem đm ab isaia hoc tempo¬
re uisũ Paulus sꝑmdix it. lucas pro¬
bauit: iohannes euanglista ad fili¬
om retulit. Sic enĩ scriptum est de
o Hec locutus est iãc . & abiit et
abscondit se abhis. Cũ autem tanta

Expanded text:
tempora, volant tempora: stant praetempora, volant tempora: stant praeterita, volant futura: et quasi alae Seraphim, ita faciem Dei, vel pedes velant; eo quod in Deo qui nec principium nec finem habet, omnis ab hac cognitione principii ejus et finis cursus temporum feriatur. Stant ergo praeterita vel futura, praesentia volant. Ne quaeras principii ejus, vel finis arcana, quae non sunt. Habes praesentia: sed laudato, non discute. 164. Seraphim indefessis vocibus laudant, et tu discutis? Quod utique cum faciunt, ostendunt nobis non aliquando discutiendum Deum, sed semper esse laudandum. elegit: aut Dominum virtutum negare possunt Spiritum sanctum, qui donat quas voluerit ipse virtutes. jestatis et regni licet in Patre, Filioqucunt Patrem 699 Deum ab Esaia hoc tempore visum , Paulus Spiritum dixit, Lucas probavit , Joannes Evangelista ad Filium retulit. Sic enim scriptum est de Filio : Haec locutus est Jesus, et abiit, et abscondit se ab his. Cum autem tanta
Abbreviated transcription (Latin):
dñs sabaoth. plena ẽ uniuersa terra
maiestate eiꝰ. Si stabant serapħim. qͦmͦ
uolabant:Si uolabant. quomͣ stabant:
Si hoc ñ possumꝰ comprehendere qͦmͦ
đm comp̃hendere uolumꝰ quemn non
uidemus. Sed sicut rotam intra rotã
uidit propħacurrentem quod utiq
ñ ad corporalis refertur speciem ui¬
sionis sed ad utriusq grãm testam̃ti
quenores uita scõrum sit. & ita sibicon¬
cinens  suꝑiorib posteriora tespon¬
deant.Roigitur intra rotam ẽ. uita
sub lege. uita sib gr̃a eo quod iuidea intra
eccłiam sit: lex intragram Ham intra
eccłiam est qui uideus ẽ in occulto. & cir¬
cũcisio cordis intra ȩccłiȩ sacramentũ est.
sed illa iudea intra eccłiam. de quascrip¬
tum ẽ Notus in iudea ds. Ergo sic̃ rota
intra rotam currit: similiter ale stabant.
&. alȩ uolabant.similiter et seraphim etu¬
ab alis faciem & duab alis pedes uela¬
bant. et duab uolabant. Nã hic quoq
sꝑitalis sapientię sacram̃tum est.Stant

Expanded text:
Deus Sabaoth: plena est universa terra majestate ejus . 161. Si stabant Seraphim, quomodo volabant? Si volabant, quomodo stabant? Si hoc non possumus comprehendere, quomodo Deum comprehendere volumus, quem non videmus? 162. Sed sicut rotam intra rotam vidit propheta currentem quod utique non ad corporalis refertur speciem visionis, sed ad utriusque gratiam Testamenti; quia teres vita sanctorum sit, et ita sibi concinens, ut superioribus posteriora respondeant. Rota igitur intra rotam est vita sub Lege, vita sub gratia; eo quod Judaea intra Ecclesiam sit, Lex intra gratiam. Nam intra Ecclesiam est, qui Judaeus est in occulto: et circumcisio cordis intra Ecclesiam sacramentum est. Sed illa Judaea intra Ecclesiam, de qua scriptum est : Notus in Judaea Deus: ergo sicut rota intra rotam currit, similiter alae stabant, et alae volabant. 163. Similiter et Seraphim duabus alis faciem, et duabus pedes velabant, et duabus volabant. Nam hic quoque spiritalis sapientiae sacramentum est. Stant
Abbreviated transcription (Latin):
meri sit numerũ autem ñ recipiat di¬
stas teinitatis ȩternȩ: sieut pro¬
posito eclaratur exemplo.
ec eo taꝰ solo loco trinitatem
uidemꝰ lomine diuinitatis ex¬
pressam. sed tum plerisq locis si¬
cut et supra dirimꝰ tum marime.
in his epistolis quas ad thessaloni¬
censes apłs scripsit diummitatem at

Expanded text:
meri sit, numerum autem non recipiat dimeri sit, numerum autem non recipiat distate trinitatis aeternae, sicut proposito declaratur exemplo. tamen solo loco Trinitatem videmus nomine divinitatis expressam: sed cum plerisque locis, sicut et supra diximus, tam maxime in his epistolis quas ad Thessalonicenses Apostolus scripsit. » Et item :
Abbreviated transcription (Latin):
tiuit dicens. Dñs autem dirigat
corda ur̃ã in dilectione dĩ & pati¬
e entia xp̃i. Et si dilectio deiea est
dirigat debet ostendi: si directi
re ñ possumus. qm̃ de ipso dominꝰ
dixit Adhuc multa habeo uobis di¬
cere. sed ñ potestis illa portare modo.

Expanded text:
tivit dicens: Dominus autem dirigat tivit dicens: Dominus autem dirigat corda vestra in dilectione Dei, et patientia Christi . Si dilectio Dei est, dirigat, debet ostendi, si directiore non possumus, quoniam de ipso Dominus dixit: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo.
Abbreviated transcription (Latin):
dni uu Quis est igitut dñs qui
multiplicet nos & ab undare faci¬
at coram dos patre nr̃o in aduen¬
tu dñi iñuͦ P atrem dixit. filium
dixit. Quem gͦ cum patre & filio
preter spm̃ iunxit: Quis ẽ dñs
qui corda nr̃a in sc̃ificatione confir¬
met: Scĩficatio enim gr̃ę sꝑitalis
est: sicut & infra dixit. In scĩficati¬
one sp̃s. et fide ueritatis. Quem
putatis gͦ hic dñm preter sp̃m nun¬
cupatum:. Nec d̾s̃ pater docere uos
potuit qͥ ait. Supra quem uideris
sp̃m sicut colũbam descendentem
et manentem suꝑ eũ hic est qͥ bap
tirat in spũ scõ. Descendit enĩ sp̃s
in specie colũbȩ ut & sapientiȩ tes¬
timoniũ ferret. et sacramentum
lauacri sꝑitalis impleret. & uniꝰ
se cũ patre & filio oꝑationis osten¬
deret Ac ne ꝑ imprudentiam ali¬
quid excidisse a populo iudicetis.
seds aentem prudentemq s̃ scõ in¬
sssum spũ significasse dñm queni
anin sentiebat. etiam in scđa ad thes¬
salonicenses epła hoc idem repe¬

Expanded text:
. 95. Quis est igitur Dominus, qui multiplicet nos, et abundare faciat coram Deo et Patre nostro in adventu Domini Jesu? Patrem dixit, et Filium dixit: quem ergo cum Patre et Filio praeter Spiritum junxit? Quis est Dominus qui corda nostra in sanctificatione confirmet? Sanctificatio enim gratia spiritalis est, sicut et infra dixit: In sanctificatione Spiritus, et fide veritatis . 96. Quem putatis ergo hic Dominum, praeter Spiritum nuncupatum? Nec Deus Pater docere vos potuit, qui ait: Super quem videris Spiritum descendentem et manentizat in Spiritu sancto ? Descendit enim Spiritus in specie columbae ; ut et sapientiae testimonium ferret, et sacramentum lavacri spiritalis impleret, et unius se cum Patre et Filio operationis ostenderet. 97. Ac ne per imprudentiam aliquid excidisse Apostolo judicetis, sed scientem prudentemque et sancto infusum Spiritu significasse Dominum, quem Deum sentiebat, etiam in secunda ad Thessalonicenses epistola hoc idem repe
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: quis neget sꝑm creatorem:
Quid quod etiam iob creatorem su¬
um sp̃m euidenter ostendit dicens
spiritus diuinus qui fecit me:
Et diuinum utiq & creatorem
uno uer siculo demonstrauit.
ip creaturaniq diuisit dicens. Ser¬
ncrunt creaturę potius quam crea¬
cori. S imul creatori ammonet ser¬
uiendum. damnando eos qui seruiunt
creaturȩ cũ creatori seruitiũ debeamꝰ.¬

Expanded text:
cepit; quis neget Spiritum creatorem? 44. cepit; quis neget Spiritum creatorem? 44. Quid quod etiam Job creatorem suum Spiritum evidenter ostendit dicens: Spiritus divinus, qui fecit me ? Et divinum utique et creatorem uno versiculo demonstravit.  creatoremque divisit dicens: Servierunt creaturae potius quam creatori . 45. Simul creatori admonet serviendum, damnando eos qui serviunt creaturae, cum creatori servitium debeam