comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibus orationibusq populũ dei
ad penitentiam siue pacientiam
atq triumphum martirii ꝓuoca
udicium dampnationis. s gr̃am
purgationis causamq salutis effi¬
ceret. Interea castra metantur uuan
et uniuersa regione depopulata. ne
bus paganoꝵ contrarios. penitus¬
interimere atq de terra delere¬
circumquaq aduersariis. ac forti¬
ter prelio concutientibus urbem:
numo terroris tedio uniuersa ci
uitas ꝑculsa. ad scissimũ nichasiũ
morationibus prostratũ cucurre¬
tuti gentium se tradere. aut certe¬
ad moͬrtem usq ꝓsalute urbis di¬
siuis. celitus presciens ex reuelatio

Expanded text:
inis ac precibus, populum Dei ad poenitentiam seu patientiam, et triumphum martyrii provocudicium damnationis, sed gratiam purgationis, causamque salutis efficeret. Interea castrametantur agmina m, universaque regione depopulata, necbus paganorum contrarios, interimere, penitusque de terra delecircumquaque hostibus, ac fortiter bello concutientibus urbem, nimio terroris taedio civitas universa perculsa, ad sanctissimum Nicasium in orationibus prostratum decurtuti gentium sese tradere, aut ad mortem usque pro salute urbis disius coelitus divina praesciens revelatio
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. Et ecce subito eisdem prospe¬
ritatis temporibus animositas di¬
rissimarum gentium commota. ir̃a
uuandaloꝵ multitudo ꝓperanter
accelerat: subuersis munttionibuᷤ
multarum urbium. gladioq int̃¬
emptis utriusq sexus ꝓgenitorib
cum filiis non aliam dignitatis
głam. aut aliud aliquid intempora¬
re cernebatur. quam humanũ san¬

Expanded text:
runt, cum subito eisdem prosperitatis temporibus animositatem durissimarum genWandalorum multitudo properanter accelerat, subversis multarum munitionibus urbium, gladioque interemptis utriusque sexus progenitoribus cum filiis, non aliam dignitatis gloriam, non aliud aliquid in temporascere cernebatur, quam humanum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ int̾ pͥmos acc᷑rit ep̾c ⁊ legatꝰ: inde
ꝑgit᷑ ad ȩcclam. eo ip̃o qͥ ꝯualuerat p̃¬
eunte. ⁊ dclamat᷑ in laudes clĩ. eodem
parit̃ demente : ruit uudiq ppłs: bñdi¬
cit᷑ xp̃c tͥumphat fides. infidelis qͥsq
ꝯfundit᷑: exultat pictas. ⁊ impictas
ꝯtabescit. Porro uir di cellã uͥ mane¬
bat ingressus. diligent̃ om̃s obseruari
aditꝰ. obsecrari ianuas ubet: ne quis
pateat intͦitus ppło coneͤrenti. Cum¬

Expanded text:
accurrit episcopus et legatus. Inde pergitur ad ecclesiam, eo ipso qui convaluerat praeeunte: conclamatur in laudes Dei, eodem pariter concinente, ruit undique populus, benedicitur Christus, triumphat fides, infidelis quisque confunditur, exsultat pietas et impietas contabescit. Porro Vir Dei cellam ubi manebat ingressus, diligenter omnes observari aditus, obserari januas jubet, ne quis pateat introitus populo concurrenti.
Abbreviated transcription (Latin):
et ȩmulatores faciat sc̃itatis. Nichil
gͦ michi ⁊ siguis istis: qñquidẽ meȩ illa
fame. mag̃ qͣm uitę nouerĩ exhiberi:
nec ad mẽã fieri dm̃cdationẽ. s ad cõ¬
moͣtionẽ potiꝰ alioꝵ. Satisni fallimur
huiꝰ uni mirabit᷑ animũ. quisqͥs liȩc di¬
ligenti dsid̾atione pensau̾it: nec p̃stan¬
tius reputabit estimator quisq fidelis
signa ⁊ ꝓdigia mirabilit̾ operari: quam
ꝑpetiata talit᷑ int̾pretari. Sibi qͦ non
ininꝰ utile iudicabit. imitandos eiꝰ affec¬
tus. qͣm mirandos actus: ⁊ moꝵ insigĩa
qͣm oꝑm signa cognoscere. S ad hȩc qͥs
idoneus:
A huiꝰ siquidẽ pectore uiri di. pari fe

Expanded text:
faciat sanctitatis Nihil ergo mihi et signis istis: quandoquidem meae illa famae magis, quam vitae noverim exhiberi; nec ad meam fieri commendationem. sed ad commonitionem potius aliorum. » Satis, ni fallimur, hujus viri mirabitur animum quisquis hoc diligenti consideratione pensaverit, nec praestantius reputabit aestimator quisque fidelis, signa atque prodigia mirabiliter operari, quam perpetrata taliter interpretari. Sibi quoque non minus utile judicabit imitandos ejus affectus, quam mirandos actus, et morum insignia, quam operum signa cognoscere. Sed ad haec quis idoneus? 21. In hujus siquidem pectore Viri Dei, pari f
Abbreviated transcription (Latin):
a reuentissimo alberico ostiensi epo ⁊ le¬
gato sedis apłicę. ꝑsuasus parit̾ ⁊ deductꝰ.
Uleniens aũ. cũ incredibili deuotiones̃¬
ceptꝰ est a ppło t̾rȩ: ac si de cęlo angeluis
eos: qd̃ irruentiũ t᷑bas repͥmere nemo¬
qͥ posset: tanta erat freqñtia dieb ac no¬
ctib aduentantiũ: bñdictionẽ petentiũ:
flagitantiũ op̃e. Predicauit tñ in ciuita
de tholosa ꝑ aliqͦt dies. ⁊ in cet̾is locis qͦ
iniser ille freqñtasset ampliꝰ. ⁊ gͣuiꝰ infecis¬
set: multos in fide sĩplices instruens. nutan¬
des roborans. errantes reuocans. subuersos
reparans: subũsores ⁊ obstinatos auctori¬
tate sua p̾mens. ⁊ oppͥmens: ut ñ dico re¬
sistere. s ne assistere quidẽ ⁊ apparere p̾su¬
merent. Cetm̃ ⁊ sic tc̃ fugit hereticꝰ ille et
latuit: ita tñ impeditȩ st̃ iue eiꝰ ⁊ semite
circũseptȩ: ut iux alicubi pꝰea tutꝰ. tandem

Expanded text:
a reverendissimo viro Alberico Ostiensi episcopo et lea reverendissimo viro Alberico Ostiensi episcopo et legato Sedis apostolicae persuasus pariter et deductus. Veniens autem, cum incredibili devotione susceptus est a populo terrae, ac si de coelo angelus eos, quod irruentium turbas reprimere nemo posset; tanta erat frequentia diebus ac noctibus adventantium, benedictionem expetentium, flagitantium opem. Praedicavit tamente Tolosa per aliquot dies, et in caeteris locis, quae miser ille frequentasset amplius, et gravius infecisset; multos in fide simplices instruens, nutantes roborans, errantes revocans, subversos reparans, subversores et obstinatos auctoritate sua premens et opprimens, ut non dico resistere, sed ne assistere quidem et apparere praesumerent. Caeterum etsi tunc fugit haereticus ille et latuit, ita tamen impeditae sunt viae ejus et semitae circumseptae, ut vix alicubi postea tutus, tandem
Abbreviated transcription (Latin):
ca media repente conualuit: ⁊ exi¬
liens ambulabat: ñ sine lacͥmis agẽs
lans tulit ꝓtinus ad altare. ut siste¬
rent ea dño et b̾uardo seruo eiꝰ: de
cuiꝰ nobis curatione ꝯfessus ẽ pater
sc̃s: qd̾ p̃cedenti nocte sͥ p̃ostensa fu¬
isset. Uidebat᷑ enĩ sͥ in eadẽ basilica
in medio ppli̾ circunstantis clandestĩ¬
nus et ignotꝰ eiusmodi feminã tan¬
gere et tͣnͣsires ac ꝓtinꝰ eã uid̾e sana¬
tam: plurimũ sͥ ip̃e ꝯgutulans et
exultaus. qd̾ aguitus non fusset. Ca¬
dem etiam die rutilauit rattinȩ iu be¬
atiiuri p̃sentia uix cȩlestis: cuiꝰ bñ¬
dictio alus qͦ el uidis duab feminis
gressũ: uisũ reddidit cecis eq̃ duob.
epissime u ꝯtigit: ut int̾

Expanded text:
ca media repente convaluit; et exsica media repente convaluit; et exsiliens ambulabat, non sine lacrymis agens lans tulit protinus ad altare, ut sisterent ea Domino, et Bernardo servo ejus. De cujus nobis curatione confessus est Pater sanctus, quod praecedenti nocte sibi praeostensa fuisset. Videbatur enim sibi in eadem basilica, in medio populi circumstantis, clandestinus et ignotus ejusmodi feminam tangere et transire, ac protinus eamdem videre sanatam, plurimum sibi ipse congratulans et exsultans, quod agnitus non fuisset. Eadem etiam die rutilavit Rutinae in beati Viri praesentia lux coelestis, cujus benedictio aliis quoque claudis duabus feminis gressum, visum reddidit caecis aeque duabus. Saepissime vero contigit, ut int
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Ilbi cũ pͥma die inefficaeit̾ la¬
borasset. et mane facto pararet abi¬
feminam et sanari. Post unã fere
horam cũ ttin clici ꝯuenissent: pret̾
spem om̃iũ reformata pace. multis
p̃cib coegerunt illũ beati mãmetis
mr̃is intre basilicam: et qr fames in¬
ualuerat. ppłm adelemosinã exhor¬
tari. Ubi int̾ loqñdum. sic̃ p̃dixerat
oblata est ei claucda mulier et erecta
imrantib quidẽ om̃ib: s eis ampliꝰ.
qͥ sic̃ iudebant factũ. ita sese recorda¬
bantur audisse futurum:
N pago treũensi antiquũ extat ceno¬
biũ: qd̾ rutiense uocat᷑. Abi celebͣn¬
te aliqn missarũ sollẽpma uiro dei:
innumerabilis aderat muttitudo.
afferri. Hȩc ex multo iam tp̃r repenᷤᷤ
humi. erigi penitꝰ ñ ualebat: s sca¬
bellula tenens manib renes emortu¬
os post se trahere ꝯsueuerat. Cum
aũ p̃ multitudine ppłi. ad cłi hõiẽ
intͦduci femina ñ ualeret: in basili¬

Expanded text:
ltate. Ubi cum prima die inefficaciter laltate. Ubi cum prima die inefficaciter laborasset, et mane facto pararet abifeminam. et sanari. » Post unam fere horam, cum iterum clerici convenissent, praeter spem omnium reformata pace multis precibus coegerunt illum beati Mammerti martyris intrare basilicam; et quia fames invaluerat. populum ad eleemosynam exhortari. Ubi inter loquendum sicut praedixerat oblata est ei clauda mulier. et erecta. mirantibus quidem omnibus, sed eis amplius, qui sicut videbant factum, ita sese recordabantur audisse futurum. 47. In pago Treverensi antiquum exstat coenobium, quod Rutinense vocatur: ubi celebrante aliquando Missarum solemnia Viro Dei, innumerabilis aderat multitudo. afferri. Haec ex multo jam tempore repens humi, erigi penitus non valebat; sed scabellula tenens manibus, renes emortuos post se trahere consueverat. Cum autem prae multitudine populi ad Dei Hominem introduci femina non valeret, in basili
Abbreviated transcription (Latin):
quęrentes. Ad quos pat̾ sc̃s: flagel¬
lum inquit dĩ erat: ⁊ maligni spẽ
our uexatio. Uidi eiũ nocte prete¬
rita hoc eodẽ in locoꝰ erat aũ iuxta
fluuiũ albã uͥ sanatꝰ fuerat puer:
hic inquit uidi oblatũ mͥ ptierum
talem. exeunte ab eo sp̃u nequam.
de eadẽ scilicet uisione. Cũq paulu¬
lũ ꝓcessissem. in eodẽ itin̾e quo nẽ
oe eo quẽ noĩant longñ campum:
offerebat᷑ in puella clanda. ⁊ dñs
ei gressũ reddebat. Audiert̾ ⁊ mi¬
rati st̃ fr̃s: fict᷑i mag̾ attoniti expec¬
tatione miraculi: qͣmͣ recordatione
pectans dĩ hominẽ tnͣsiturũ: et asi¬
mul tͣnseuntib uixta u̾bũ qd̾ ipse
oixerat expectata. Oblata gͥ ab eis
qui attulerant eam. signata ab hoĩe
.d̃i. ex d̃i mune gressũ recepit: eti¬
bat grãs ageus:
nno alt̾o causa extitit ut uir ses
lingonas peteret: int̾ ip̃m et clerũ
ciuitatis illiꝰ orta gͣui admoctũ simł¬

Expanded text:
conquirentes. 45. Ad quos Pater sanctus: « Flagelconquirentes. 45. Ad quos Pater sanctus: « Flagellum, inquit, Dei erat, et maligni spiritus dira vexatio. Vidi enim nocte praeterita hoc eodem in loco: erat autem juxta fluvium Albam, ubi sanatus est puer: hic, inquit, vidi oblatum mihi puerum talem, exeunte ab eo spiritu nequam, de eadem scilicet visione: « Cumque paululum processissem in eodem itinere, quo nunc de eo quem nominant Longum-Campum offerebatur mihi puella clauda, et Dominus ei gressum reddebat. » Audierunt et mirati sunt fratres, futuri magis attoniti exspectatione miraculi, quam recordatione spectans Dei Hominem transiturum, et a simul transeuntibus, juxta verbum quod ipse dixerat, exspectata. Oblata igitur ab eis qui attulerunt eam, signata ab Homine Dei, ex Dei munere gressum recepit, et ibat gratias agens. 46. Anno altero causa exstitit ut Vir sanctus Lingonas peteret; inter episcopum et clerum civitatis illius orta gravi admodum simu
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am qͣm acceperat. signa fac̾e ma¬
gis facile iudebat᷑. qͣm nob̾ fc̃a nariare:
Gredienti aliqũ mona¬
steriũ patͥ sc̃o: hõ quidã de fi¬
nib illis occurrens. sanandũ filiũ
offerebat. Naui intͣ monasterium
qͥdem infirmis impone̾ manũ diffici¬
luis ad quiescebat: ne iuidelicet si ꝯ¬
cursus illuc hominũ fieret. quies ce¬
nobii curbaret᷑: et disciplina ꝑiret.
Erat aũ p̃dictus puer ille fatuus ⁊
m̃itis mops: claudꝰ qͦ ⁊ mutꝰ ⁊ surdꝰ¬
Qui eadẽ hora ꝑ ipsius or̃onẽ ⁊ manꝰ
ĩpositionẽ. ab om̃i simul incõmodo
liberatus. audiebat ⁊ loquebat᷑ ⁊ am¬
bulabat ⁊ sane m̃tis effec̾tus: a
pͥori penitꝰ inqͥetudine et furore ces¬
sabat. Cũq eundem iã incolumẽ
filiũ pat̾ deuotꝰ ad oratoriũ beate
oĩ genitricis cũ grãrũ actione dedu
ceret: loquebant᷑ mutuo fr̃s de tã
multiplici uniꝰ in cõmodo pueris

Expanded text:
gratiam quam acceperat, signa facere magratiam quam acceperat, signa facere magis facile videbatur, quam nobis facta narrare. Egredienti aliquando monasterium Patri sancto homo quidam de finibus illis occurrens, sanandum filium offerebat. Nam intra monasterium quidem infirmis imponere manum difficilius acquiescebat, ne videlicet, si concursus illuc hominum fieret, quies coenobii turbaretur, et disciplina periret. Erat autem praedictus puer ille fatuus et mentis inops, claudus quoque, et surdQui eadem hora per ipsius orationem et manus impositionem ab omni simul incommodo liberatus, audiebat, loquebatur, et ambulabat, et sanae mentis effectus, a priori penitus inquietudine et furore cessabat. Cumque eumdem jam incolumem filium pater devotus ad oratorium beatae Dei Genitricis cum gratiarum actiot, loquebantur mutuo fratres, de tam multiplici 1148 unius incommodo pueri
Abbreviated transcription (Latin):
hableia nom̃ est uico: qui insig¬
nem beati martini basilicã ht. Nam
et fundus ip̃e ad possessionẽ spectat
coufessoris. Hẽ uͦ uicũ di famulo tͣn¬
seunti: claudũ adolescentẽ ppłs offe¬
rebat. Quẽ ad eiꝰ orationẽ erectum
ꝓtinus et libere gͣdientẽ. ad p̃dictam
beati martini basilicam deduxerunt:
magnifice dnm collaudantes: qui
martim sui spm̃ suscitauat in b̾nardo
onnullas etiã sanitates
quas in manu fidelis sertu mirabi¬
lit̾. xp̃c effecit. ꝑ iusũ ei mirabilius
p̃ostendit: multas ip̃e cũ fierent aĩ
uirtute ꝑsensit: ad aliquas ⁊̃ spiri¬
du suggerente ñ rogatꝰ accessit. Eqͥbꝰ
ne iudeat᷑ in imm̃sũ ꝓcessisse narra¬
tio. exempla pauca subicimꝰ: illud
e regione monentes: ne quis forte tã
breuit̃ scribi oꝑa tanta miret᷑. Siqͥ¬
dem multa ex his in tam breui fieri
uidimꝰ: ut tam celerit̃ ea ꝓloqͥ neq̃¬
amꝰ. Et cũ clici soleat. nichil ẽẽ faci¬
luis dictui: huic tñ di famulo per

Expanded text:
Chableia nomen est vico, qui insignem beati Martini basilicam habet. Nam et fundus ipse ad possessionem spectat confessoris. Hunc vero vicum Dei Famulo transeunti claudum adolescentem populus offerebat: quem ad ejus orationem erectum protinus, et libere gradientem, ad praedictam beati Martini basilicam deduxerunt, magnifice Dominum collaudantes, qui Martini sui spiritum suscitaverat in Bernardo. onnullas etiam sanitates, quas in manu fidelis Servi sui mirabiliter Christus effecit, per visum ei mirabilius praeostendit; multas ipse, cum fierent, animi virtute persensit: ad aliquas etiam spiritu suggerente non rogatus accessit. E quibus, ne videatur in immensum processisse narratio, exempla pauca subjicimus, illud etiam e regione monentes, ne quis forte tam breviter scribi opera tanta miretur: siquidem multa ex his in tam brevi fieri vidimus, ut tam celeriter ea proloqui nequeamus. Et cum dici soleat nihil esse facilius dicto; huic tamen Dei famulo per
Abbreviated transcription (Latin):
li aqua repenti lauabat. Que uo¬
ce psallentium attonita. offitium
ceptũ deserit: oblitaq infantuli.
cum ceteris obuiam sc̃o accurrit. Igͥ
dum ea uenerandis moratur ere¬
quiis. ignis infanti suppositus cales¬
cens uas ferreum in quo paruuluᷤ
positus erat obambit: in mensos
calores efficit. et efferuentes inse¬
ipsum refundit uapores. Quis pu¬
taret intali discrimine uiuere potu¬
isse: Porro beata mater cũ iam scẽ
reliquie domui sue ꝓpinquassent.
domesticosq lares recognouisset: tan¬
dem recordata pignoris sui pauida
accurrit. estimans inter uapores
igniferos liq facta. et teuera pueri
distabiusse menbra. S ardore fidei
que illa sc̃o corpori exire obiniam cõ¬
pulit: restincta ẽ ardentis flanima
camini. Subito terrore ꝑcułsa filiũ
non amouet: donec grandi elamore
multos cõpelleret adunari. Beati
porro uiri corpus humane conditi¬
onis lege sepultum uere in xp̃o se ui¬
uere demonstrat frequentissima con¬

Expanded text:
li aqua tepente lavabat: quae voli aqua tepente lavabat: quae voce psallentium attonita officium coeptum deserit, oblitaque infantuli, cum caeteris obviam sancto accurrit. Igitur dum ea venerantissimis moratur exsequiis, ignis infanti suppositus calescens, vas ferreum, in quo parvulus positus erat, obambit, immensosque calores efficit et efferventes in seipsum refundit vapores. Quis putaret in tali discrimine vivere potuisset? Porro beata mater cum jam sanctae reliquiae domi suae propinquassent, domesticosque lares recognovisset, tandem recordata pignoris sui pavida accurrit, aestimans inter vapores igniferos liquefactum, et tenera pueri distabuisse membra. Sed ardore fidei, quae illam sancto corpori exire obviam compulit, restincta est ardentis flammas camini. Subito terrore perculsa filium non admovet, donec grandi clamore multos compelleret adunari. 34. Beati porro viri corpus humanae conditionis lege sepultum, vere in Christo se vivere demonstrat frequentissima con
Abbreviated transcription (Latin):
Martinus inuirtute trinitatis
deifice trium mortuorũi ẽ. mag¬
nificus suscitator: uilianus toti¬
dem uitam reuocans mortuos :
totiens mortis extitit iustor. Mar¬
tini corpus hi qui ductu eiꝰ mun¬
dum uicerant ꝓsecuntur. uiliant
exequiis hi qui eo duce relestia ĩa
tenebant famulantur. Qͥd pluraͦ.
Uni regi militarunt: uiri dño
seruierunt. Uno sp̃ii sẽificati sũt:
supra petram unius fidei fundati
constituit discipline. Igitur beati
uiri corpus cũ ad urbem ꝓpriam
deportaretur: uentum ẽ ad tran¬
situm fluuii cui sarte uocabulũ
est. Ad declarandum etiam quan¬
ti meriti ee̾t cuius reliquie fere¬
bantur equi quilecticam scorũ
gestabant: exuuiarum ceteris
iuxenatantib inter undas ualidaᷤ
et ꝓfunde cecitatis gurgites. nec
genibus aqua tactis lut̾us alterũ
cunctis mirantib subierunt. Cũ uͦ
tota urbs festinaret inoccursum
pii pastoris. quedam mulier par-¬
uulum filium caldarie imposue¬
rat. subitoq igne menbra infantu¬

Expanded text:
Martinus virtute Trinitatis Deificae trium mortuorum est magnificus suscitator: Julianus totidem ad vitam revocans mortuos, toties mortis exstitit victor. Martini corpus ii qui ductu ejus mundum vicerant prosequuntur: Juliani exsequiis hi, qui eo duce coelestia jam tenebant, famulantur. Quid plura? Uni Regi militarunt, uni Domino servierunt, uno Spiritu sanctificati sunt, supra petram unius fidei fundati constituit disciplina. 32. Hoc igitur beati viri corpus cum ad urbem propriam deportaretur, ventum est ad transitum fluvii, cui Sartae vocabulum est. Ad declarandum ergo quanti meriti esset cujus reliquiae ferebantur equi, qui lecticam sanctarum gestabant exuviarumcaeteris vix enatantibus, inter undas validas et profundae caecitatis gurgites, nec genibus aqua tactis littus alterum, cunctis mirantibus subierunt. 33. Cum vero tota urbs festinaret in occursum sui pastoris, quaedam mulier parvulum filium caldariae imposuerat, suppositoque igne membra infantu
Abbreviated transcription (Latin):
um scd̃o ꝑ mediolanũ eodẽ anno
pat̾ sc̃s transiret: oblata est ei de¬
mo maca mulier. Nam eo tp̃r aberat:
quo primum uir dei ciuitatẽ sua
bat demonium. qd mͦitalica. mͦ hibe¬
ra lingua loquebat᷑ nec satis certũ
utrũ unꝰ ee̾t bilinguis an duo. sun
quisq sermonis idiomate utens: s
tam ꝓpriȩ mͦ hȩc mͦ illa sonabat. ut
diceres: hic qui loquit᷑ ligur ẽ: hc
hispanus. Hec etĩa genu passione ⁊
poplitis tremore ꝑturbatur. Quȩ
cũ ad uirũ dei adducta fuisset. sal¬
u concito scannũ in qͦ sedebat. ino¬
pinata celeritate tͣnsilit. Reduc̾ta
et int̾rogata quid sͥ uellet ⁊ saltꝰ
⁊ fuga. ⁊ unde egrotanti ⁊ uetule
tanta uirtus ⁊ uelocitas aduenisset:
respondit hãc sͥ agilitatẽ ex p̃sen¬
tia messe diaboli. ut currentes com¬
prehendet equos: et eoꝵ dorso sine
ullo aminiculo insiliret. Hec seqñ¬
ti die dũi in eccła diuinis quȩ ille
celebrabat officus interesset: cru
uexata ẽ. Compassus abbas mulieri

Expanded text:
um secundo per Mediolanum eodem anno Pater sanctus transiret, oblata est ei daemoniaca mulier. Nam eo tempore aberat, quo primum Vir Dei civitatem praebat daemonium, quod modo Italica, modo Ibera lingua loquebatur; nec satis certum, utrum unus esset bilinguis, an duo, sui quisque sermonis idiomate utens: sed tam proprie modo haec, modo illa sonabat, ut diceres: Hic qui loquitur, Ligur est, hic Hispanus. Haec etiam genuum passione, et poplitis tremore perturbabatur. Quae cum ad Virum Dei adducta fuisset, saltu concito scamnum in quo sedebat inopinata celeritate transiliit. Reducta et interrogata quid sibi vellet et saltus, et fuga, et unde aegrotanti et vetulae tanta virtus et velocitas advenisset: respondit hanc sibi agilitatem ex praesentia inesse diaboli, ut currentes comprehenderet equos, et eorum dorso sine ullo adminiculo insiliret. Haec sequenti die dum in ecclesia divinis quae ille celebrabat officiis interesset, crudvexata est. Compassus Abbas mulieri,
Abbreviated transcription (Latin):
um trahere ipsum possint. Et sic
fide firma precipitantes illum. ac¬
latim de monte descendens. aliquan¬
do petras diuitans. aliquando tͣnsi
ens et saliens. et in locis currens
humidis inradice montis positis:
inquib nec homines. nec boues sta¬
re poterant ꝓ illors ꝓfunditate mi¬
rabili comitatu. usq ad loca plana
sine ulla fragminis fractione. ubi
illorum erant boues cũ eis ꝑgress
Et exinde ex bobus usq ad molinũ
uectus: artificiose cũ altero iunctꝰ
ẽ lapide. Et ut plus iste mołaris
lapis qui innomine beate directus
ẽ brigide. omnib ad huc innotes¬
ceret: addidit et hoc inauditum
antea et preclarũ miraculũ.
am cũ quidam paganus et gen¬
tilis. ac molino uicinus suo ha¬
bitaculo dolose ꝑ alium simplic̾ẽ

Expanded text:
um trahere ipsum possint. Et sic um trahere ipsum possint. Et sic fide firma praecipitans illatim de monte ascendens, aliquando petras devitans, aliquando super eas saliens, et in locis currens humidis in radice montis positis, in quibus nec homines nec boves stare poterant, pro illorum funditate, mirabili comitatu usque ad loca plana sine ulla fractione, ubi illorum erant boves, cum eis progressus est. Et exinde cum bubus, usque ad molendinum vectus est, artificiose cum altero junctus est lapide. Et ut plus iste molaris lapis, qui in nomine beatae directus est Brigidae, omnibus adhuc innotesceret, addit et hoc inauditum antea et praeclarum miraculum. Nam cum quidam paganus ac molendino vicinus suo habitaculo dolose per alium simplice
Abbreviated transcription (Latin):
gere non poss durissimũ iter cum
paucis illum sequentib uix ascende¬
nitib et operarus dũ cogitaret
quomodo illum molarem᷑ depor¬
tarent lapidem de uigo altissimi
montis cũ boues inr illo p̃rupto mõ¬
tis sub onerib et uigis ẽẽ nullomͦ
possent: tunc facta desꝑatione aliis
exeis descendentib et dicentibus
illum deserere lapidem. et eos in
uanum laborasse qui illum forma¬
uerunt. ille prepositus prudenti
dispensatione et consilio suis ope¬
rariis fideliter dirit. Nequaqu̾a
hoc ita fiat: s hunc leuate lapidẽ
molarem uiriliter. et submutite
inprecipitium de altissimo isto
montis cacumine. uinomine et
uirgute reuerentissime sc̃e brigi¬
de: quia nullis nos artificiis et̃
uribus ꝑ ista loca petrosa et dif¬
molarem possumus portare: nisi¬
ipsa beata brigida cui nichil ĩpos¬
sibile ẽ secundum illud quod om̃ia
possibilia sunt credenti illũ porta¬
uerit usq ad locũ. ex quo uires bo¬

Expanded text:
gere non posset, durissimum iter cum gere non posset, durissimum iter cum paucis illum sequentibus vix ascendesuis operariis, dum cogitaret quomodo illum molarem deportaret lapidem de jugo altissimi montis, cum boves in illo praerupto montis sub oneribus et jugum esse nullo modo potuerint. Tunc facta desperatione, aliis ex eis descendentibus, illum deserere lapidem, et eos in vanum laborasse, qui illum formaverunt. Ille praepositus prudenti dispensatione, et consilio suis operariis fideliter dixit: Nequaquam hoc ita fiat; sed hunc levate viriliter molarem, et submittite in praecipitium de altissimo isto montis cacumine, in nomine et virtute reverentissimae sanctae Brigidae. Quia nos nullis artificiis et viribus per ista loca petrosa em possumus portare, nisi Brigida, cui nihil impossibile est, secundum illud quod omnia possibilia sunt credenti, illum portaverit ad locum, ex quo vires bo
Abbreviated transcription (Latin):
lis apparet fluentib aquis.
on solum aũ insua uita carna¬
li antequam sarcinam depo¬
neret carnis uirtutes operata est
plurimas: s largitas diuni mu¬
neris in suo monasterio ubi euis
uenerabile requiescit corpus. aliaᷤ¬
semꝑ operari uirtutes ñ cessat.
Quas nos uirtutes non solũ audi
prepositus maximi et clarissimi
monasterii sẽe brigide uirginis de
quo in huius opus culi principio
breuem fecimus mentionem oꝑari¬
os et lapidum cisores querere. lapi¬
demiq incudere molarem. ꝑ loca q̃¬
cumq ubi possent illi inuenire
transmisit. Et illi sine ulla ꝓuidẽ¬
ascendentes uiam. ad cacumen pe¬
trosi montis ꝑrexerunt: et elegert
lapidem grandem in ipso mon̾tis
altissimi cacumine. & cedentes cũ
uerunt. Et cũ prepositus de mo¬
nasterio ñ utatus abeis uenissent
cũ bobus et uiris ad illum mont̾e.
inquo lapis formatus fuit molariᷤ.
atq cũ boues secũ ꝓpter arduam
montis ascensionem trahere et co¬

Expanded text:
lis apparet fluitantibus aquis. lis apparet fluitantibus aquis. Non solum autem in sua vita carnali, antequam sarcinam deponeret carnis, virtutes operata est plurimas, sed largitas divini muneris in suo monasterio ubi ejus venerabile requiescit corpus, semper operari virtutes non cessat, quas nos virtutes non solum audiv. Nam praepositus maximi et clarissimi monasterii sanctae Brigidae, de quo in ejus opusculi principio brevem fecimus mentionem, operarios et lapidum caesores quaerere lapidem et incidere molarem, per loca quaecumque ibi possent invenire, transmisit. Et illi sine ulla providenascendentes viam, ad cacumen petrosi montis perrexerunt, et elegerunt lapidem grandem in ipso montis altissimi cacumine. Et caedentes eum verunt. Cum vero praepositus de monasterio invitatus ab eis venisset cum bubus ad illum montem, in quo lapis formatus fuit molaris, atque cum boves secum propter arduam montis ascensionem trahere et co
Abbreviated transcription (Latin):
operaretur difficilem part̾e inftru¬
tura iue: et suam quͣa faciliorem¬
euentu habebat partem eligens. ip¬
sa crudelis et iniusta natio edifica¬
ret sine ulla fluminis turbatione
Atq cũ ad sanctam brigidam su
secundum carnem cognati uenis¬
tis dei ẽ. et potestatis. ut ille fluui¬
us transeat de loco inquo ẽ: et ubi
uos dura opprimunt opera: in il¬
lam qua ipsi elegerunt partem.
Et cũi de mane ip̃s uis diei omnes
surrexissent ad opera populi:
fluius ille quẽ querebantur uis
ẽ reliquisse suũ antiquũ locum.
et conuallem ubi inter ambas cur¬
rere solebat ripas: et transmutas¬
se de parte ubi sc̃e brigide natio
compulsa operabatur in illorum
fortium et suꝑboꝵ partem qui
alios pautiores et infirmiores se
pellebant. & intestimoniũ uirtuti
uestigia fluminis et uallis uacua.
ubi inundans et emanans antiqꝰ
currebat fluuius. tempore ipso
ad alterum flumine recedente
locum: ipse locus siccatus sine ul¬

Expanded text:
operaretur difficilem pariter in struoperaretur difficilem pariter in structura viae; ut suam quam faciliorem habebat partem eligens, ipsa crudelis natio aedificaret sine ulla fluminis perturbatione. Atque cum ad sanctam Brigidam sui secundum carnem cognati fuistis Dei est et potestatis ut ille fluvius transeat de loco in quo est, et ubi vos dura opprimunt opera, in illam quam ipsi elegerunt partem. Et cum de mane ipsius diei omnes surrexissent ad opera populi, fluvius ille, quem querebantur, visus est reliquisse suum locum antiquum et convallem, inter ambas currere solebat ripas, et transmutasse de parte, ubi sanctae Brigidae natio compulsa operabatur, in illorum fortium et superborum partem, qui alios pauciores et infirmiores se pellebant; et in testimonium virtutis vestigia fluminis, et vallis vacua, ubi inundans et emanans antiquo currebat fluvius tempore, ipso ad alterum flumine recedente locum; ipse locus siccatus sine ul
Abbreviated transcription (Latin):
tem et hoc sancta fulsit brigida
miraculo: quia cũ regis illius pa¬
trie inqua ipsa fuit edictũ ꝑplebeᷤᷤ
et ꝓuintias que sub eius erant diti¬
one et uigo inualesceret. ut de om¬
nibus eiꝰ regionib et ꝓuntiis om̃s
edificarent uiam latam. et firmã
armis arboꝵ petris infundamento
positis et munitionib quibusda
firmissimis ingronna profunda.
et pene intransmeabili et in locis
humentib atq inpaludib in qͥbus
grandis currebat fluuius que con-¬
structa quadrigas et equites. et
currus et plaustroꝵ rotas. et im¬
petũ populoꝵ. atq coneursum
cognationes et familias diuiserunt
uiam qũa illam edificare debuerãt
in partes ꝓprias: et una queq cogna¬
tio et familia suam sibi credit᷑a coris¬
truxisset partem. Et cũ illa pars flu¬
minis deficillima et laboriosa in
sorte alicuius ex ipsis nationibus
cederet euentu. ipsa natio durissi¬
mum diuitans laborem. ꝑsuam
fortitudinem sce brigide infirmi¬
orem coegit nationem: ut hanc

Expanded text:
tem et hoc sancta fulsit Brigida miraculo. Quia cum regis illius patriae in qua ipsa fuit per plebes et provincias quae sub ejus erant ditione praeceptum invalesceret, ut de omnibus ejus regionibus et provinciis aedificarent viam latam, et firmam ramis arborum, petris in fundamento positis, et munitionibus quibusdam firmissimis in gronna profunda et bene intransmeabili, et in locis humentibus, atque in paludibus, in quibus grandis currebat fluvius, quae constructa quadrigas, et equites, et currus, et plaustrorum rotas, et impetum populorum atque incursum cognationes et familias diviserunt viam illam, quam aedificare debuerant, in partes proprias, ut unaquaeque cognatio et familia suam sibi creditam construxisset partem. Et cum illa pars fluminis difficillima, et laboriosa in sorte alicujus ex ipsis nationibus evenisset, ipsa natio durissimum devitans laborem, per suam fortitudinem sanctae Brigidae infirmiorem coegit nationem, ut hanc
Abbreviated transcription (Latin):
nis. quib insollempnitatib dñ
et inuigiliis apłoꝵ saera in alterib¬
utebatur: pauꝑib largita ẽ. Ꝙ cũ
tempus sollempnitatis ad uenit
secundũ consuetudinem. ut ipse
summus populoꝵ pontifex siuis in¬
dutus ẽẽt mutatoriis uestib sc̃a
brigida que priora uestimenta il¬
posito donabat: alia similia ꝑoĩa
uestimenta priorib tam textu
lata sibi incurrĩ duarũ acceꝑat
rotarũ. tradidit ꝓ aliis. Nolan¬
tarie enim alia pauꝑib uestim̃ta
obtulit: et hec ꝓeis optime ne re¬
cepit. Nam cũ ipsa ẽẽt uiuum
et felicissimũ summi capitis men¬
brũ potenter omnia que deside¬
rabat oꝑabatur.

Expanded text:
nis, quibus in solemnitatibus Domini nis, quibus in solemnitatibus Domini et vigiliis apostolorum sacra in altaributebatur, pauperibus largita est. Et cum tempus solemnitatis advenit, secundum consuetudinem, ut ipse summus populorum pontifex suis indutus esset mutatoriis vestibus, sancta Brigida, quae priora vestimenta ilposito donabat, alia similia per omnia vestimenta prioribus tam texturerlata in curru duarum acceperat rotarum, tradidit pro aliis. Voluntarie enim alia pauperibus vestimenta obtulit, et haec pro eis opportune recepit. Nam cum ipsa esset vivum et felicissimum summi capitis membrum, potenter omnia, quae desiderabat, operabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
titudine. hoc eiusdem opus p̃¬
clarum admirari solet. Trib eñi
postulantib munꝰ aliquod quod¬
cumq abea accipere: uas lar gita
est argenteum. Et ne illis ẽet cau¬
sa discordie et contentionis si illi
inter se diuiderent cuidã inpon¬
derib auri et argenti cõꝑto dix̃.
ut inter illos tres hoc uas ponde¬
raret: trib eque cqualib partib
Cum excusare se cepiss dicens pon¬
derare equaliter non posse: ipsa
apprehenso uase argenteo ipsum
allidit contra lapidem. et confre¬
git intres ut uoluit equales et cor¬
similes partes. Mirũ in modũ com
postea ipse tres partes ipsius uasiᷤ¬
nulla pars alia minor uel maior
que aliam superaret. licet uno obo¬
lo de his inuenta ẽ trib partib.
et sic sui infirmi pauꝑes sine ulla
iniurie et inuidie. causa inter se¬
tissimi. nũquã mopes a se recedẽ
sinu uacuo passa passa ẽ. Nam nes¬
timenta transmarina et ꝑegrina
episcopi conleath decorati culmi¬

Expanded text:
nitudine hoc ejusdem opus praenitudine hoc ejusdem opus praeclarum admirari solet. Tribus enim tulantibus munus aliquodcunque ab ea accipere, vas largita est argenteum. Et ne illis esset causa discordiae et contentionis, si illi inter se dividerent, cuidam in ponderibus auri et argenti comperto dixit ut inter illos hoc ponderaret tribus aequalibus partibus. Cumque excusare se coepisset dicens, ponderare se aequaliter non posse, ipsa apprehenso vase argenteo, allidit contra lapidem, et confregit in tres, ut voluit, aequales partes. Mirum in modum, cum postea istae tres partes in nulla pars alia minor vel alia quae aliam superaret, licet uno obolo, de his inventa est tribus partibus. Et sic ipsi pauperes sine ulla injuriae et invidiae causa laeti reexemplum nunquam inopes a se recedere sinu vacuo passa est. Nam vestimenta transmarina et peregrina episcopi Conleath decorati lumi
Abbreviated transcription (Latin):
perum iter faciens sc̃a brigida indi
uoluntate. in amplissimo campobreg
cum declinaret aduesperũi dies. ad
habitaculum eius ueniens cũ ea ꝑ¬
noctauit: que obuiis manib et gra¬
tulanter suscipiens. et gr̃as omnipo¬
tenti agens de felici aduentu beatis
nem nutriret. et cibum unde tales
hospites cibaret. incidens ligna tela¬
ria inquibus textura telarum oꝑa¬
facta. et nocte assuetis transacta ui¬
giliis exꝑgiscentes post illam de ma¬
ne noctem: ut nullum de receptio¬
ue et refectione sce̾ brigide illius
rei sustineret dãpnũ ipsa hospitaliᷤ
que uitulum sue amiserat uacce. al¬
terum in alterũ eadem forma uitu¬
lum cũ sua iuenit uacca: qu̾e ut
priorem ipsa dilexerat. Et telaria
ligna similiter sibi ꝓceteris reꝑata:
intali forma et quantitate. inqua
priora fuerant contemplata est.
& sic sc̃a brigida felici ꝓgressu et
mirabili fac̾ta uirtute. domui et
habitatorib ualedicens. pacifice in
t ecce intanta miraculoꝵ mul¬

Expanded text:
perum iter faciens sancta Brigida in Dei voluntate in amplissimo campo Breg, cum declinaret ad vesperum dies, ad habitaculum ejus veniens cum ea pernoctavit. Quae obviis manibus et gratulanter suscipiens, gratias Omnipotenti agens de felici adventu reverenles nutriret, et cibum unde tales hospites cibaret, incidens ligna telaria, in quibus textura telarum operafacta, et nocte assuetis transacta vigiliis, expergiscente post illam de mane noctem, ut nullum de receptione et refectione sanctae Brigidae ullius rei sustineret damnum ipsa hospitalis, quae vitulum amiserat suae vaccae, alterum in eadem forma vitulum cum sua invenit vacca, quem ut priorem ipsa dilexerat. Et telaria ligna similiter sibi prae caeteris reparata, in tali forma et quantitate in qua priora fuerant, contemplata est. Et sic sancta Brigida felici progressu, et mirabili facta virtute, et habitatoribus valedicens, pontifice in t ecce in tanta miraculorum mag
Abbreviated transcription (Latin):
pa cũ tiranno infami ꝓgrediens.
et monstrans sibi suam propriam
sentem: multis testantib qui eam
agnoscere poterant. non aliam ẽẽ
s ĩpsam dequa talis sermo ferebat᷑.
ad herentem sibi feminam pudicã
demanib tiranni crudelissimi li¬
berauit. Et cũ ille postea confitẽs
suam culpam scẽ brigide humilit
sua subdidit colla. Et illa abho¬
nib głosa ꝑacto hoc ingenti mira¬
culo. agens gr̃as deo. et omiria in
eius gloriam faciens. ad domum
redit propriam.

Expanded text:
pa cum tyranno infami progrediens, pa cum tyranno infami progrediens, et monstrans sibi eamdem sentem, multis testantibus, qui eam agnoscere poterant, non aliam esse, sed ipsam de qua talis sermo ferebatur, adhaerentem sibi feminam pudicam de manibus tyranni crudelissimi liberavit. Ille vero postea confitens suam culpam, sanctae Brigidae humiliter sua subdidit colla. Tunc illa ab omnibus gloriosa peracto hoc ingenti miraculo gratias agens Deo, et omnia in ejus gloriam faciens, domum rediit propriam.
Abbreviated transcription (Latin):
aliciuus femine concupiscentia:
et quomodo eus concubitu frui poss
callide cogitans: suam sentem argen¬
team. preciosamq indepositu sibi
cõmendat. Quã dolose retrarit ille¬
illa ignorante: et iecit inmare: et cũ
ipsa non poss reddere. sibi ẽẽt ancil¬
la. et cius postea uteretur. ut uellet
amplexib machinatus ẽ. hoc ꝑficere
malum. nulla alia re ac redempti¬
one placatum se posse fieri dicens.
nisi aut ꝓpria sibi sente reddita:
aut ipsa femina inseruitutẽ ei re¬
dact̾a procausa culpabili fragilis
concupiscentia uteretur. Ethẽc ti¬
mens pudica femina. tanqũa adei¬
uitatem refugii tutissimam ad scãm
cũm nec dũ uerba complesset. suꝑ¬
uenit ad se quidam cũ piscibus de
flumine tractis: et cũ illoꝵ illa
piscium excisa et aꝑta fuissent.
sentis illa argentea qũa ille cru¬
dictam: inmedio uniuis expiscib
reꝑta ẽ. Et sic postea secura m̃te
eam sentem secũ portabat: et ad
conuentum multitudinis ꝓhac cul¬

Expanded text:
am feminae concupiscentiam, et quo modo ejus concubitu frui posset callide cogitans, ac sentem argenteam pretiosam in depositum sibi commendans, quam dolose retraxit illa ignorante, et jecit in mare, et cum ipsa non posset reddere, sibi esset ancilla, et ejus postea uteretur, ut vellet, amplexibus, machinatus est hoc perficere malum, nulla alia re ac redemptione placatus fieri posse dicens, nisi aut propria sibi sente argentea reddita, aut ipsa femina in servitutem sibi redacta pro causa culpabili fragilis concupiscentiae uteretur. Et haec timens pudica femina quasi ad civitatem refugii tutissimam, ad sanctcum nec dum verba complesset, supervenit ad se quidam cum piscibus de flumine tractis. Cumque illorum viscera excisa et aperta essent, sentis illa argentea, quam ille cruin medio unius piscis reperta est. Et sic postea secura mente eamdem sentem secum portans; et ad conventum multitudinis pro hac cul
Abbreviated transcription (Latin):
dem ei cũ cet̾is: ⁊ p̾ cet̾is gr̃as referentẽ:
N pago senonico ap̃castrũ
qd̾ tͥangulũ uocant: int̃ missarum
sacͣ sollep̃nia. femina cuiꝰ ibidẽ ceci

Expanded text:
em ei cum caeteris, et prae caeteris gratias referentem. In pago Senonico apud castrum quod Triangulum vocant, inter Missarum sacra solemnia, femina cujus ibidem pe
Abbreviated transcription (Latin):
lȩxandrũ coloniensem. reuert̾e̾ ait:
quere utrũ audiat homo. Reduit
ille: ⁊ illũ repperit audientẽ:
imilit̾ ip̃o die cũ signasset aliũ

Expanded text:
lexandrum Coloniensem: « Revertere, ait, quaere utrum audiat homo. » Rediit ille, et illum reperit audientem. Similiter ipso die cum signasset aliu
Abbreviated transcription (Latin):
le miliarib distans. Ex hac iurum
eius accinxit: p̃cipiens ut incolumi¬
tate recepta. prestitũ sͥ eingulũ repor¬
taret. Nec tardauit sanitas: s paula¬
tim tumor abscessit. Deniq circa uice¬
simum diem gͣcilis incolumisq reu̾sus:
cingulũ simul et gr̃as multas suo re

Expanded text:
le milliaribus distans. Ex hac virum ejus accinxit, praecipiens ut incolumitate recepta, prestitutum sibi cingulum reportaret. Nec tardavit sanitas, sed paulatim tumor abscessit. Denique circa vicesimum diem gracilis incolumisque reversus, cingulum simul et gratias multas suo re
Abbreviated transcription (Latin):
copali dignitate cũ ea gubernaret:
atq ut nichil de ordine sacerdota
bernaculis omniũ uirtutũ suam
rexerunt principalem eccł̃iam: et
amborum meritis suam cathe dr̃a
ep̃alis ac puellaris. ac siuitis frugi¬
fera diffusa undiq ramis crescenti¬
bus in tota hibernensi insula mole¬
uit: quã semper archiep̃c hiber
omnes abbatisse scotoꝵ uenerantur
felici successione. et ritu ꝑpetuo
dominantur. Ex inde ergo ut su¬
pra dixi afratrib coactus. beate
sit. tanto ftudio breuitatis licet᷑
prepostero ordine uirtut᷑ũ cõpen¬
diose explicare conabor

Expanded text:
copali dignitate cum ea gubernaret, copali dignitate cum ea gubernaret, atque ut nihil de ordine sacerdotalbernaculis omnium virtutum suam erexit principalem ecclesiam, et amborum meritis sua cathedra episcopalis et puellaris, ac si vitis frugifera diffusa undique ramis crescentibus, in tota Hibernensi insula inolevit. Quam semper Archiepiscopus Homnes abbatissae Scotorum venerantur, felici successione et ritu perpetuo dominantur. Exinde ergo, ut supra dixi, a fratribus coactus, beatae sit, multo studio brevitatis, licet praepostero ordine virtutum compendiose explicare conabor
Abbreviated transcription (Latin):
rerum. ad cam de omnib ꝓuintiis¬
totius hibernie uiumerabiles po¬
puli de utroq sexu confluentes: et¬
uota sibi uouentes uoluntarie suũ
monasterium caput pene omniũ
hibernensium eccłiarum. et culmen
precellens omnia monasteria scoto
cuius parroechia ꝑtotam hibernẽ¬
sem terra diffusa mari usq ad ma¬
re extensa ẽ. In campestrib campi
lipphei supra fundamentũ fidei fir¬
mum construxit: et prudenti dis¬
pensatione de animab suoꝵ regula¬
riter momnib ꝓcurans: et de eccłiiꝰ
multarum ꝓiuntiarũ sibi ad he¬
rentib sollicitans. et secũ reuoluenᷤᷤ.
quod sine summo sacerdote qui ec¬
cdesias consecrarẽt. et eccłi asticos in
eis gradus subrogaret ẽe̾ ñ posse:
illustrem uirum et solitartum con¬
lehet omnib morib bonis ornatu
ꝑqũe d̃s uirtutes operatus ẽ plu¬
rimas. conuocans cum de heremo
et de sua uita solitaria. et in ipsius
obuiam pergens ut eccł̃iam in epiᷤ¬

Expanded text:
rerum ad eam de omnibus provrerum ad eam de omnibus provinciis Hiberniae innumerabiles populi de utroque sexu confluentes, vota sibi voventes, voluntarie suum monasterium, caput pene omnium Hiberniensium Ecclesiarum, et culmen praecellens omnia monasteria Scotorum, cujus parochia per totam Hibernensem terram diffusa, a mari usque ad mare extensa est, in campestribus campi Liffeim, supra fundamentum fidei firmum construxit, et prudenti dispensatione de animabus eorum regulariter in omnibus procurans, et de Ecclesiis multarum provinciarum sibi adhaerentibus sollicitans, et secum revolvens, quod sine summo sacerdote, qui ecclesias consecraret, et ecclesiasticos in eis gradus subrogaret, esse non posset; illustrem virum et solitarium, omnibus moribus ornatum, per quem Deus virtutes operatus est plurimas, convocans eum de eremo et de sua vita solitaria, et ibi sibi obviam pergens, ut Ecclesiam in epis
Abbreviated transcription (Latin):
memorie brigi¬
de uirginis. uir¬
tutes et opera
morum doctoꝵ
memor ie litteris¬
q tradere agre¬
diar: quod op̾us
impositum et de¬
late materie ardirum paruitati
et ignorantie mee et lingue mini¬
me conuenit: s potens est deus
de minimis magna facere : ut exi¬
guo olei et farine pugillo domũ
impleuit pauꝑcule iudue. Itaq
uisionibus ur̃is coactus. satis ha¬
beo meam non defuisse obedientiã:
et ideo pauca deplurib amaiori¬
bus ac peritissim tradita. sine ul¬
la ambiguitates caligine ne in obe¬
dientie c̾rimen in curram patefa¬
cere censeo. Ex quibus quanta qua¬
lisq uirgo uirtitum bonarũ flori¬
da cunctors florida oculis innotes¬
cat: non quod memoria et medioc¬
tas et rusticus sermo ingenioli mei
tanti muncris officium explicare
ualeret: s fidei ur̃e beatitudo et ora¬
tionum ur̃arũ duturnitas mere¬
retur accipere. quod ñ ualet ingeni¬
um ferre dictantis. Hec gͦ egregiis
erescens uirtutib et fama bonarĩi

Expanded text:
memoriae Brigidae virginis virtutes et opera, more doctorum, memoriae litterisque tradere aggrediar. Quod opus impositum, et delicatae materiae arduum, parvitatis et ignorantiae meae et linguae minime convenit. Sed potens est Deus de minimis magna facere, ut de exiguo oleo et farinae pugillo domum implevit pauperculae viduae . Itaque jussionibus vestris coactus, satis habeo meam non defuisse obedientiam, et ideo pauca de pluribus, a majoribus et peritissimis tradita, sine ulla ambiguitatis caligine, ne inobedientiae crimen incurram, patefacere censeo. Ex quibus quanta qualisque virgo virtutum bonarum florida, cunctorum oculis innotescat. Non quod memoria, et mediocritas, et rusticus sermo ingenioli mei tanti muneris officium explicare valeret, sed fidei vestrae beatitudo, et orationum vestrarum diuturnitas meretur accipere quod non valet ingenium dictantis. Haec ergo egregiis crescens virtutibus, et per famam bonarum
Abbreviated transcription (Latin):
hic uniuersus deoꝵ suoꝵ figmenta
contempnet: et fidem quã predicaᷤᷤ
deuota mente suscipiet. At uero uir
deo plenus genib interram curua¬
redemptione homo fieri uoluisti. et
inter homines apparens ꝑuexillum
crucis tue abhumano genere mor¬
tẽ exclusisti uibe ut resurgat ado¬
lescens iste ut tanti fach potentia &e
unigenitũ dĩ uim quẽ cũ patre et
spũ sc̃õ regnantem et. doiminantẽ
confitemur insecula sełors. Respon¬
dentib fidelib qui aderant amen:
ꝗuasi a somno adolescens surgit afe¬
retro et clara uoce cunctis miracłi
nouitate ꝑculsis cepit clamare. Uere
magnus ẽ ds xp̃ianors qũe p̃dicat
seruus eiꝰ rolianus. Nam dii quos co
limus ꝓcerto demonia funt. Hidi eñi
eos ininferno: et uidi quia nonerat
eis requies atormentis. At uͦ cunc¬
toꝵ clamore incelum sublato. xp̃c
renitens multũq reluctans ab om̃i¬
bus magnificatur. Et hic gͥ ꝑ p̃dica¬
tionem deo digni pontificis copro

Expanded text:
hic universus deorum suorum figmenta hic universus deorum suorum figmenta contemnet, et fidem quam praedicas devota mente suscipiet. At vero vir Deo plenus, genibus in terram curvaredemptione homo fieri voluisti, et inter homines apparens per vexillum crucis tuae ab humano genere mortem exclusisti, jube ut resurgat adolescens iste, ut tanti facti potentia, eunigenitum Dei vivi, quem cum Patre et Spiritu sancto regnantem et dominantem confitemur in saecula saeculorum. Respondentibus fidelibus, qui aderant, Amen, quasi a somno adolescens surgit a feretro, et clara voce, cunctis miraculi novitate perculsis, coepit clamare: Vere magnus Deus Christianorum quem praedicat servus ejus Julianlimus, pro certo daemones sunt. Vidi enim eos in inferno, et vidi quia non erat eis requies a tormentis. At vero cunctorum clamore in coelum sublato, Chrisrenitens multumque reluctans, ab omnibus adoratur. Et hi igitur per predicationem Deo digni pontificis copios
Abbreviated transcription (Latin):
et głam nominis sui xp̃c oꝑari dig¬
natus ẽ. Nam cũ idem uirbeatissi¬
mus aburbe. Digrediens. ut lucrũ
xp̃o depereuntib faceret. dic osis
sue partes uisitaret: ecce defis
efferebatur. magna populi comi.an¬
te uterua. ad olescens cuiusda mag¬
nific uiri filius: qui dicebatur ioui
ꝑato. clara uoce ad patrem ad olescen¬
tis ait. Iouiniane. xp̃e que predico
homo ꝓhominib factus. noi tuos sus¬
citauit. et ad ostendendam deitatis¬
sue potentiam. quicquid uolui t. int̃
homines oꝑa as ẽ. Hinc tusi relicta
uanitate icoloꝵ dm̃ exroto corde
credideris: et purificari de ꝑmise¬
ris forte baptismatis. et tua salute
et fili resur rectione gaudebis. Tũc
idem iouimanus et uniuersus ad¬
stans popłs sei aduolururtier pe i
et cunctis miscd̾iam flagitantibus
cũ lacrimis aiebat ionimanus. Mag¬
ne serue di Iuliane. si unicũ michi
piginis et inte presentis solatium
reddideris. non solum ego xp̃m
uerũ dñi eẽ consiteor s et populus

Expanded text:
et gloriam nominis sui Christus operari dignatus est. Nam cum idem vir beatissimus ab urbe digrediens, ut lucrum Christo de pereuntibus faceret, dioecesis suae partes visitaret, ecce defunctus efferebatur, magna populi comitante caterva, adolescens cujusdam magnifici viri filius, qui dicebatur Jovinperato, clara voce ad patrem adolescentis ait: Joviniane, Christus quem praedico, homo pro hominibus factus, mortuos suscitasuae potentiam, quidquid voluit inter homines operatus est. Hunc tu si relicta vanitate idolorum Deum ex toto corde credideris, et purificari te permiseris fonte baptismatis, et tua salute et filii tui resurrectione gaudebis. Tunc idem Jovinianus, et universus adstans populus, sancti advolvuntur pedibus, et cunctis misericordiam flagitantibus, cum lacrymis aiebat Jovinianus: Magne serve Dei Juliane, si unicum mihi pignus, et vitae praesentis solatium reddideris, non solum ego Christum verum esse Deum confitebor, sed populus