comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ndimittas eis. Pro qͦ latr. int̃pre¬
tati st̃. W ñ dimittã eis. Si d̾s lo¬
quit᷑. ita intelligendũ ẽ: quia tan¬
ta fecerunt ñ parcã eis. nec tã in¬
numerabilia pecc̃a dimittã: si ꝓpħa:
sic sentiendũ. Ne gͦ dimittaᷤ eis.
qͥ tanta scelera perpetrarunt. ¶S
si de romanis intelligimꝰ. uerior
int̾pretatio ẽ : qͥ subuertentes tẽ¬
plũ di ñ eũ adorauer̃t̃ qͥ uictoriã
p̃buit: s idola manuũ suarũ. Sin
aũ de iudeis: ꝓpħe truculenta sen-¬
tentia ẽ.: ut contͣ pͦpłm suũ orare
iudeat᷑. cui supͣ dixerat. domꝰ iacob
uenite ⁊ abulemꝰ in lumine dñi.

Expanded text:
dimittas eis. Pro quo LXX interpretati sunt: Et non dimittam eis. Si Deus loquitur, ita intelligendum est: Quia tanta fecerunt, non parcam eis, nec tam innumerabilia peccata dimittam. Si Propheta, sic sentiendum: ne ergo dimittas eis, qui tanta scelera perpetrarunt. Quod si de Romanis intelligimus, verior interpretatio est: qui subvertentes templum Dei, non eum adoraverunt, qui victoriam praebuit, sed idola manuum suarum. Sin autem de Judaeis, Prophetae truculenta sententia est, ut contra populum suum orare videatur, cui supra dixerat: Domus Jacob, venite, et ambulemus in lum
Abbreviated transcription (Latin):
anteꝗͣ caperent᷑ a baby loniis
imiuersa fecerit: & iđo dimissi
sit a cio. Uñ ⁊ in fine capli ponit᷑
de gͦ dimitas eis. Possumꝰ sccłm
anagogen & hoc dicere. qͦd omne
dognia contͣriũ ueritati adoret op̃a
manuũ suarũ. & constituat idola
interra sua. & incuruet᷑ hõ. & hu¬
miliet᷑ uir. & se erigere ñ possit.
qr. sit a diabolo colligatꝰ. nͥ illũ erer

Expanded text:
 a Babyloniis universa haec fecerint, et ideo dimissi sunt a Deo. Unde et in fine capituli ponitur: ergo dimittas eis. Possumus secundum anagogen et hoc dicere, quod omne dogma contrarium veritati adoret opera manuum suarum, et constituat idola in terra sua, et incurvetur homo, et humilietur vir, et se erigere non possit: quia sit a diabolo colligatus, nisi ill
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in uidea. in toto orbe t̾rarum
fuisse discordiã: ⁊ singłas natio¬
nes contͣ uicinas gentes arsisse
studio p̃liandi. ita ut cederent
n cederent᷑. Orto aũ dño salua¬
tore. qñ sub preside sẏrie cirino
pͥma ẽ in orbe t̾rarũ facta descͥp¬
tio. & eu̾głice doctrinȩ pax ro
bella cessarunt: & neqͣꝗͣ ꝑ oppi¬
da ⁊ uicos exercebant᷑ ad p̾lia:
s agroꝵ cultũ militibꝰ tantũ le¬
gionibꝰq romanis contͣ barba¬
ras natioes bellandi studio dele¬
gatis. qñ impletꝰ ẽ angłor ille
concentꝰ. Gła in excelsis d̃o & suꝑ
terrã pax in hominibꝰ bone uo¬

Expanded text:
est in Judaea, in toto orbe terrarum fuisse discordiam, et singulas nationes contra vicinas gentes arsisse studio praeliandi, ita ut caederent et caederentur. Orto autem Domino salvatore, quando sub Praeside Syriae Cyrino prima est in orbe terrarum facta descriptio, et Evangelicae doctrinae pax Rombella cessaverunt, et nequaquam per oppida et vicos exercebantur ad praelia; sed ad agrorum cultum, militibus tantum legionibras nationes bellandi studio delegato: quando completus est angelorum ille concentus: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae vo
Abbreviated transcription (Latin):
Nfortitudo uiroꝵ. & eleuabitur
N dñs solus in die illa . & idola pe¬
U nitꝰ conterent᷑. Tandiu uidet᷑
humanꝰ sermo habere rationẽ:
quandiu diuine scientiȩ ñ fuerit
cõparatꝰ. Cũ aũ mendatiũ ue¬
ritati qͣsi stipula igni appropin¬
quauerit. cito uorabit᷑ & depe¬
riet: n onũa dogmata falsitatis
que nc̃ idola nominant᷑ ab eo
qͦd simulata sit̃ atq conficta pe¬
Nnitꝰ conterent᷑. In die ila ꝓici¬
Net hõ idola argenti sui ⁊ simu¬
Nlacra auri sui. q̃ fecerat sͥ ut
Nadoraret talpas ⁊ uesꝑtiliones.
Ui ingrediet᷑ in fissuras pet̾rũ.

Expanded text:
o virorum, et elevabitur Dominus solus in die illa, et idola penitus conterentur. Tamdiu videtur humanus sermo habere rationem, quamdiu divinae scientiae non fuerit comparatus. Cum autem mendacium veritati, quasi stipula igni, appropinquaverit, cito voratur et deperit, et omnia dogmata falsitatis, quae nunc idola nominantur, ab eo quod simulata sint atque conficta, penitus conterentur. . In die illa projiciet homo idola argenti sui, et simulacra auri sui, quae fecerat sibi, ut adoraret talpas et vespertiliones, et ingredietur i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : p̃płs aũ multꝰ qͦd intelligit᷑ isrł.
neqͣꝙͣ uidicabit᷑. s arguet᷑. qͥ ad se
mullũ filiũ d̃i ñ recepit. Et con¬
flabunt gladios suos in uomeres:
⁊ lanceas suas in falces. Om̃e bel¬
landi studiũ uertit᷑ ad pacẽ: & ꝓ
disscordia erit in toto orbe concor¬
dia. Gladii mutabunt᷑ in uomereᷤ.
n lancee in falces: ut omisso fuio¬
re bellandi. agͥtulture seruiant.¬
⁊ uberrimas falcibꝰ messes secẽt.
Quod quide ⁊ spiritalit̾ intelligi
pot̃: qñ om̃is duritia cordis nr̃s
ap̃i uomere frangit᷑. & eradi¬
cant᷑ spine uitiori ut sem̃tes sermo¬
nis di cresc̾at in fruges: & pꝰea la¬
bores manuũ nr̃arũ manduce¬

Expanded text:
s autem multus, qui intelligitur Israel, nequaquam judicabitur, sed arguetur, quia ad se missum Filium Dei non receperit. Et conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Omne bellandi studium vertetur ad pacem, et pro discordia erit in toto orbe concordia. Gladii mutabuntur in vomeres, et lanceae in falces, ut omisso furore bellandi, agriculturae serviant, et uberrimas falcibus messes secent. Quod quidem et spiritualiter intelligi potest, quando omnis duritia cordis nostri Christi vomere frangitur, et eradicantur spinae vitiorum, ut sementis sermonis Dei crescat in fruges: et postea labores manuum nostrarum manduce
Abbreviated transcription (Latin):
ce exrultatiõis ⁊ confessionis sonꝰ
epulantis. Laix. manifestũ mon¬
tẽ dñi & domũ di suꝑ capita mon¬
tiũ transtulerunt. Q uod testimo¬
niũ isde uerbis ⁊ micheas ꝓpħa
posuit: q̃ in suo loco exposui.
Et eleuabit᷑ suꝑ colles. Qui in
capitibꝰ montiũ ostensus ẽ & pa¬
ratꝰ. iste suꝑ colles eleuabitur.
De qͥbꝰ montibꝰ ⁊ collibꝰ & in can¬
tico canticoꝵ sponsa loqͥt᷑. Uox
fratruelis meiꝰ ecce hic uenit
saliens suꝑ montes transiliens
collens. Simił ẽ fratruelis m̃s
tibꝰ bethel. Et fluent ad eũ õs
gentes. ⁊ ibunt pͦpłi mult. O m̃s
enĩ gentes seruient ei. cui dictũ
ẽ postula ame ⁊ dabo tͥ gentes
hereditatẽ tuã ⁊ possessionẽ tuã
terminos terrȩ: ut seruiant ei

Expanded text:
confessionis sonus epulantium . LXX, Manifestum montem Domini, et domum Dei super capita montium, transtulerunt. Quod testimonium eisdem verbis et Michaeas propheta posuit: quae in suo loco exposui . Et elevabitur super colles. Qui in capitibus montium ostensus est et paratus, iste super colles elevabitur. De quibus montibus et collibus et in Cantrum: Ecce hic uenit saliens super montes et exiliens super colles. similis est frater meus tibus Bethel . Et fluent ad eum omnes gentes: et ibunt populi multi. Omnes enim gentes servient ei, cui dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae : ut servia
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ q̃ appellat᷑ domꝰ iacob ꝓpħa
conu̾tit᷑. ⁊ hortat᷑ eos. ut qͥ in tene¬
bris u̾sant᷑ erroris. lum̃ suscipiãt
ueritatis ⁊ ambulent in lumine
dñi. & quodãmodo illud daui¬
ticũ canit. accedite ad eũ ⁊⁊ illu¬
minamini. & facies ur̃ȩ ñ confun¬
dent᷑. Om̃is enĩ qͥ oꝑat᷑ malũ obit

Expanded text:
 qui appellatur domus Jacob, Propheta convertitur, et hortatur eos, ut qui in tenebris versantur erroris, lumen suscipiant veritatis, et ambulent in lumine Domini. Et quodammodo illud Davidicum canit: Accedite ad eum, et illuminamini: et facies vestrae non confundentur . Omnis enim qui operatur malum, odit
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ⁊ ñ scd̾m manicheũ aliam
extͣ domũ cłi iacob. queramꝰ do¬
mũ. Cũ aũ fuerimꝰ in domo di ia¬
cob: tc̃ docebit nos uias suas. per
quas gradiamꝰ ad eũ: & ãbulabi¬
mus in semitis eiꝰ. quas triuert̃¬
⁊ alii. Deniq ⁊ iħc ascendens in
montẽ. docebat discipłos suos octo

Expanded text:
ndum Manichaeum aliam extra domum Dei Jacob quaeramus domum. Cum autem fuerimus in domo Dei Jacob, tunc docebit nos vias suas, per quas gradiamur ad eum, et ambulabimus in semitis ejus, quas tribuerunt et alii. Denique et Jesus ascendens in montem, docebat discipulos suos octo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ⁊ lex u uerbũ dñi constitutũ
sit. W pulchre ñ dix̃. in syon ⁊ in
hierłm erit ⁊ manebit uerbũ i
lex dñi. s egrediet᷑: ut de illo fon¬
te om̃s natiões doctrina di signi¬
ficet irrigandas. Et iudicabit
gentes: & arguet ppłos multos.
Ergo int̾ gentes ⁊ gentes udican¬
dũ ẽ: nec om̃s increduli pari sen¬
tentia dãpnandi: sed ꝓ diuersita¬
te meritoꝵ diuersa passuri st̃.
Postꝗͣ aũ iudicauerit gentes: tc̃ ar¬
guet ppłos multos: siue ut latr
transtulert̃ ppłm multũ. & nota
ordinẽ. Gentes uidicabunt᷑ qr cre

Expanded text:
titutum sit. Et pulchre non dixit: in Sion et in Jerusalem erit, et manebit verbum et lex Domini; sed egredietur, ut de illo fonte omnes nationes doctrina Dei significet irrigandas. Et judicabit gentes, et arguet populos multos. Ergo et inter gentes judicandum est: nec omnes increduli pari sententia condemnandi, sed pro diversitate meritorum diversa passuri sunt. Postquam autem judicaverit gentes, tunc arguet populos multos, sive ut LXX transtulerunt, populum multum. Et nota ordinem: gentes judicabunt
Abbreviated transcription (Latin):
mitatores ap̃i. De hac domo hie¬
rusałe psalmista conclamat di¬
cens. ¶ͥ confidunt in dño sẏcut
mons syon: ñ cõmouebit᷑ in et̃¬
nũ qͥ habitat in hierłm: mon¬
tes in circuitu eiꝰ. & dñs in cir

Expanded text:
mitatores Christi . De hac domo Jerusalem Psalmista conclamat dicens: Qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commovebitur in aeternum, qui habitat in Jerusalem. Monte
Abbreviated transcription (Latin):
hebionei qͥ pꝰ passionẽ acp̃i aboli¬
tã legẽ putant esse seruandã Au¬
diãt hebionitarũ sotii: qͥuideis
tantũ & de stirpe israheliticis g̃nᷤᷤ
hec custodienda decernũt. Hostie¬
gͦ & inimolatio uictimarũ ñ pͥn¬
cipalit̾ a do quesita st̃: s ne idoliᷤᷤ
timis quasi ꝑ tipũ & imaginẽ
ad sꝑitales hostias transiremꝰ. Di¬
cendo se hostias ñ quesisse. osten¬
carnalit̾ faciunt. a nob̾ impleri
sꝑitalit̃. Calcare atriũ meũ ñ
apponetis. Obserua qͦd pꝰ baby¬
loniã uastitatẽ rursũ a zoroba¬
bel tẽplũ edificatũ sit: ⁊iꝑ multã
annoꝵ seriem in tẽplo st̃ oblata
sacrisicia. Ergo ultimã sub uespa¬
siano & tyto destructionẽ tẽpli
indicat. q̃ usq ad consũmationẽ
m̃di ꝑseueratura ẽ. Ne affera¬

Expanded text:
Ebionitae, qui post passionem Christi abolitam legem putant esse servandam. Audiant Ebionitarum socii, qui Judaeis tantum et de stirpe Israelitici generis haec custodienda decernunt. Hostiergo et immolatio victimarum non principaliter a Deo quaesita sunt; sed ne idolis timis quasi per typum et imaginem ad spirituales hostias transiremus. Dicendo autem se hostias non quaesisse, ostencarnaliter faciunt, a nobis impleri spiritualiter. Calcare atrium meum non apponetis. Observa quod post Babyloniam vastitatem, rursum a Zorobabel Templum aedificatum sit: et per multam annorum seriem in Templo sint oblata sacrificia . Ergo ultimam sub Vespasiano et Tito destructionem Templi indicat, quae usque ad consummationem mundi perseveratura est. Neome
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hierłm in hebraico scriptũ est
.al. iuda. hu. hierłm: ⁊ in hac que
scd̾a ẽ in hebraico similit̾̃ conti¬
net᷑. Et miror cur lax int̃p̃tes in
illa dixert̃ contͣ uideã ⁊ hierłm.¬

Expanded text:
usalem, in Hebraico scriptum est AL JUDA UJERUSALEM : et in hac quae secunda est, in Hebraico similiter continetur. Et miror cur LXX Interpretes in illa dixerint, contra Judaeam et Jer
Abbreviated transcription (Latin):
logie queq ꝑcurrã. Turris ł ob
munitionẽ urbis edificat᷑. uel ob
speculã ut longe ueniens cer¬
nat᷑ hostis. Unusqͥsq gͦ nr̃m de¬
bet edificare trim priꝰ sũptibꝰ
supputatis. ne uixta euangłicã
parabolã. cũ explere opꝰ nequiue¬
rit irrideat᷑. Hec tͦris. bene con-¬
structa persistit. Smn aũ erecta
in suꝑbiã firma ñ habui̾t funda¬
menta: cadet suꝑ eũ a qͦ ȩdifica¬
ta ẽ: sic̃ illa in syloa q̃ xuiii ho¬
mines int̾fecit. Uñ & dñs loqͥt᷑
ad audientes. Ꝙ uos si ñ egeritis
penitentiã: similit̾ peribitis.
In consequentibꝰ qͦq lecturi sumꝰ
qͦo d̾s in uinea sua edificauerit
turrĩ ⁊ fecerit torcular.⁊ mace¬
riã circũdederit: s ħ oĩa destruc̃¬
ta sint atq uastata: qr uano suꝑ¬
bie suꝑcilio intumuerint. Mu¬
ri qͦq exstruunt᷑ excelsi: ne cito
ciuitas destruat᷑. ne hostibꝰ pateat
qͥ circundat᷑ ȩccłiã. & a sapientis¬
simis uiris om̃i ratiõe firmant᷑.¬

Expanded text:
eque percurram. Turris vel ob munitionem urbis aedificatur, vel ob speculam, ut longe veniens cernatur hostis. Unusquisque ergo nostrum debet aedificare turrim, prius sumptibus supputatis, ne juxta Evangelicam parabolam , cum explere opus nequiverit, rideatur. Haec turris bene constructa persistit. Sin autem erecta in superbiam, firma non habuerit fundamenta, cadet super eum, a quo aedificata est: sicut illa in Siloa, quae mines interfecit. Unde et Dominus loquitur ad audientes: Et vos si non egeritis poenitentiam, similiter peribitis . In consequentibus quoque lecturi sumus, quod Dominus in vinea sua aedificaverit turrim, et fecerit torcular, et maceriam circumdederit, sed haec omnia destructa sint atque vastata, quia vano superbiae supercilio intumuerint . Muri quoque exstruuntur excelsi, ne cito civitas destruatur, ne hostibus pateat, quia circumdantur Ecclesiae sapientissimis viris, et omni ratio
Abbreviated transcription (Latin):
quos elegerant. Significat autẽ
loca luxuriȩ: lucos ⁊ nemora. Er̃t̃
enĩ quasi therebintꝰ. defluentibꝰ fo¬
liis: & uelut hortꝰ siuie paradysus
sine aqua. Usq hodie itidei legen¬
tes scripturas sc̃as therebintꝰ st̃: si¬
ue quercus. ut int̾pretatꝰ ẽ symina¬
chus. & iuxta eu̾głm ficus q̃ aruit.
inqͣ cũ dñs poma quesiss & ñ inue¬
niss ȩt̃na ei ariditate maledĩx.

Expanded text:
quos elegerant. Significat autem loca luxuriae, lucos et nemora. Erunt enim quasi terebinthus defluentibus foliis; et velut hortus, sive paradisus, sine aqua. Usque hodie Judaei legentes Scripturas sanctas, terebinthus sunt, sive quercus, ut interpretatus est Symmachus. Et juxta Evangelium , ficus quae aruit, in qua cum Dominus poma quaesisset, et non invenis
Abbreviated transcription (Latin):
dir de femoribꝰ eiꝰ donec ueniat
cui repositũ ẽ. ⁊ ipse erit expecta¬
tio gentiũ. In his nouissimis die¬
bus erit hora nouissima: de qua
ma hora ẽ. in qua abscisus ẽ la
pis sine manibꝰ ⁊ creuit in mon¬
tẽ magnũ. & repleuit omnẽ t̾rã
a qͦ ⁊ princeps tyri in hiezechi¬
ele dr uulneratꝰ. Hic mons in

Expanded text:
de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est: et ipse erit exspectatio gentium. In his novissimis diebus erit hora novissima, de qua ma hora est ; in qua abscisus lapis de monte sine manibus, crevit in montem magnum, et replevit omnem terram: a quo princeps Tyri in Ezechiele dicitur vulneratus . Hic mons in
Abbreviated transcription (Latin):
us. id÷ scientia script᷑arũ. siue para¬
disus diuersarũ arboꝵ quia absq
grã sꝑitali ẽ. nec olera qͥde affert.
uiror in ariditatẽ u̾sus ẽ ac squalo¬
rem. Et erit fortitudo ur̃a ut fa¬
uilla stuppȩ. Pro fauilla a poti¬
stuppa pectit᷑. & qͥcqͥd sordiũ habet

Expanded text:
 scientia Scripturarum, sive paradisus diversarum arborum, qui absque gratia spirituali est, nec olera quidem affert, viror in ariditatem versus est, ac squalorem. Et erit fortitudo vestra ut favilla stupae. Pro favilla, ἀποτίstupa p
Abbreviated transcription (Latin):
Iustꝰ aũ qͥd fȩcit : Dñs in tẽplo scõ
suo: dñs in cȩlo sedes eiꝰ. Quȩ oĩa
possumꝰ scđm anagogen referre
ad animã scĩ qͦnd̾a uiri. in qua
priꝰ dĩ iusticia cõmorata ẽ : si p̾ea
peccauit. & ꝓ hospite do homici¬
de demones in ea fuerĩt cõmora¬
t. Argentũ tuũ uersũ ẽ ĩ scoriã.
Ao ciuitatẽ logͥt᷑ syon. in qua priꝰ
reqͥeuit iusticia: qͦd argentũ illiꝰ
doctina uidelicet script᷑arũ. de
qua in psalmis legimꝰ. eloqͥa dñi
eloqͥa casta. argentũ igne exami¬
natũ ꝓbatũ t̾re purgatũ septu¬
plũ. uersũ sit in scoriã. qͦd hebra¬
ice dr sigim. rubigo uidelicet
metalloꝵ. siue purgam̃ta & sor¬
des quȩ igne excoquunt᷑: ut quia
argentũ nominauerat seruet
me taphorã. Pot̃ aũ ⁊ hoc dici qͦd
iusti ⁊ scĩ iuri qͥ priꝰ in urbe uer¬
sati st̃: pꝰea in sordes u̾si st̃ pec̃coꝵ
Caupones tui miscent uinũ aqͣ.
Pro qͦ simmachus transtulit. uinũ

Expanded text:
Justus autem quid fecit? Dominus in templo sancto suo: Dominus in coelo sedes ejus . Quae omnia possumus secundum Anagogen referre ad animam sancti quondam viri, in qua prius Dei justitia commorata est, si postea peccaverit, et pro hospite Deo, homicidae daemones in ea fuerint commorati. Argentum tuum versum est in scoriam. Ad civitatem loquitur Sion, in qua prius requievit justitia: quod argentum illius, doctrina videlicet Scripturarum, de qua in Psalmis legimus: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum , versum sit in scoriam, quod Hebraice dicitur SIGIM : rubigo videlicet metallorum, sive purgamenta et sordes, quae igne excoquuntur, ut quia argentum nominaverat, servet metaphoram. Potest autem et hoc dici, quod justi et sancti viri qui prius in urbe versati sunt, postea in sordes versi sint peccatorum. Caupones tui miscent vinum aqua. Pro quo Symmachus transtulit, Vinum
Abbreviated transcription (Latin):
Corripit autẽ scribas ⁊ phariseos:
scribe ⁊ pharisei. & in alio loco. Ge¬
neratio adultera u peru̾sa signũ
querit: & signũ ñ dabit᷑ ei nͥ signũ
ione ꝓpħȩ. Plangit autẽ clem̃tissi¬
mus pat̾ pͥncipes delinquentes. &
hostes suos ⁊ inimicos appellat. qͦd
pereãt. qͦd uolint agere peniten¬
tiam: qͦd se uenientẽ ñ susceperĩt.
Appropinquans eñ hierłm fleuit¬

Expanded text:
Corripit autem Scriba et Pharisaeos, Scribae et Pharisaei . Et in alio loco: Generatio adultera et perversa signum quaerit: et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Plangit autem clementissimus pater principes delinquentes et hostes suos vocat, et inimicos appellat, quod pereant, eo quod nolint agere poenitentiam, quod se venientem non susceperint. Appropinquans enim Je
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi fures ꝙͣ socii furũ. appellem᷑:
dicat᷑q de nobis. Uidebas furem.
n currebas cũ eo: & cũ adulteris
portionẽ tuã ponebas. Dm̃s di¬
ligunt munera: sequunt᷑ retͥbuci¬
ones. In cathalogo uitior nume¬
rant᷑ etiã hi qͥ dilig̃t munera.
Don dix̃ qͥ accipiunt: hoc enĩ se¬
pe necessitate fit: s qͥ ñ putant
amicos. nͥ a qͥbꝰ dona perceperĩt.
nec os considerãt amicoꝵ s manꝰ:
⁊ eos sc̃õs uidicãt qͣ exhauriunt
marsupiũ. De qͥbꝰ.⁊ eccłastes loqͥt᷑.
Q dilig̃ pecuniã. ñ implebit᷑ pe¬
cunia. Istiꝰmodi sequunt᷑ retͥbuci¬
ones: ut laudẽt eos a qͥbꝰ aliqͥd ac¬
ceperĩt. ł certe nulli qͥppiã tͥbuãt.
nͥ a qͦ se recepturos putauerint.
ꝓ retͥbutiõibꝰ syminachus uicissi¬
tudines ł ultiones int̾pretatꝰ ẽ it
hi qͦq in culpa sint. qͥ reddant ma¬
lũ ꝓ malo. n dentẽ ꝓ dente. ocłm
ꝓ ocło. & ñ imitantur illud dauid.

Expanded text:
ipsi fures, quam socii furum appellemur: ipsi fures, quam socii furum appellemur: dicaturque nobis, Videbas furem, et currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas . Omnes diligunt munera, sequuntur retributiones. In catalogo vitiorum numerantur etiam hi qui diligunt munera. Non dixit, qui accipiunt: hoc enim saepe necessitate fit; sed qui non putant amicos, nisi a quibus dona perceperint: nec os considerant amicorum, sed manus: et eos sanctos judicant, quorum exhauriunt marsupium: de quibus et Ecclesiastes loquitur: Qui diligit pecuniam, non implebitur pecunia . Istiusmodi sequuntur retributiones, ut laudent eos a quibus aliquid acceperint, vel certe nulli quidpiam tribuant, nisi a quo se recepturos putaverint. Pro retributionibus, Symmachus, vicissitudines, vel ultiones, interpretatus est, ut hi quoque in culpa sint, qui reddunt malum pro malo, et dentem pro dente, oculum pro oculo ; et non imitantur illud Davidicum:
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio pleniꝰ docet. omisisse
eos legẽ di. ⁊ sequi mandata ho¬
minũ. Om̃isq doctor qͥ austerita¬
tẽ script᷑arũ ꝑ ꝗͣ pot̾ audientes
corripere uertit ad grãm: &
ita loquit᷑ ut ñ corrigat. sed de¬
su suo. Heretici qͦq eũgłicã ueri¬
tatẽ corrũpunt praua intelligen¬
tia. & st̃ caupones pessimi facien
tes de uino aquã. cũ e contra
salomonis ẽ mirata conuiuio.
pincernas eiꝰ ⁊ ministros uinisua
uoce collaudans. S ⁊ eccłastes my.¬
nisteria uini atq coniuiui sui my¬
stico sermone describit. Uñ pro
uiuiũ int̾pretatꝰ ẽ: qͦt apud gre¬
uictui rectiꝰ appellat᷑. Principes
tui inobedientes: & sotii furũ ꝓ
inobedientibꝰ aqͥla recedentes:
Syniachus declinantes int̾pꝰ¬
tatꝰ ẽ. Principes aũ scribas uocat
immo ueritatis semitã relinquen¬
tes. ꝓu̾so ãbulauer̃t̃ itinere. & so¬
cii fuer᷑ ꝓditoris furisq iudȩ. Qs
qͥde ⁊ nos cauere debemꝰ: ne ac¬
cipientes ab hominibꝰ scłi mune¬

Expanded text:
Evangelio plenius docet, omisisse eos legem Dei, et sequi mandata hominum. Omnisque doctor qui austeritatem Scripturarum per quam potest audientes corripere, vertit ad gratiam: et ita loquitur, ut non corrigat, sed desu suo. Haeretici quoque Evangelicam veritatem corrumpunt prava intelligentia, et sunt caupones pessimi, facientes de vino aquam, cum e contrarSalomonis est mirata convivio, pincernas ejus et ministros vini, sua voce collaudans . Sed et Ecclesiastes ministeria vini, atque convivii sui, mystico sermone describit . Unde pro vivium interpretatus est quod apud Graevictu rectius appellatur. Principes tui inobedientes, socii furum. Pro inobedientibus, Aquila, recedentes: Symmachus, declinantes, interpretatus est. Princiimmo veritatis semitam relinquentes, perverso ambulaverunt itinere, et socii fuerunt proditoris furisque Judae. Quod quidem et nos cavere debemus, ne accipientes ab hominibus saeculi mune
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ filiã syon uocat: clem̃tissimi
parentis monstrat affectũ. Nec mi-¬
rũ si syon appellet᷑ filia: cũ etiam
babilon sepissime filia nimcupet᷑.
uitio alieni efficim᷑. Iuxta anago¬
gen uinea di & pomoꝵ paradys
aĩa nr̃a appellari pot̃: cui si mens
id÷ noys p̃fuerit ht̃ custodem
mentis dm̃. Smn aũ uitia nr̃a qͣsi
queda bestie fuerĩt dep̃data. re¬
linquem a custode do: & oĩa nr̃a re¬
digent᷑ ad solitudinẽ. Hisi dñs¬

Expanded text:
 clementissimi parentis monstrat affectum. Nec mirum si Sion appelletur filia, cum etiam Babylon saepissime filia nuncupetur. nostro vitio alieni efficimur. Juxta anagogen, vinea Dei et pomorum paradisus, anima nostra appellari potest: cui si mensi mens praefuerit, habet custodem mentis Deum: sin aurem vitia nos quasi quaedam bestiae fuerint depraedata, relinquimur a custode Deo, et omnia nostra redigentur ad solitudinem. I
Abbreviated transcription (Latin):
dent. Si uolueritis & audieritiᷤ¬
me: bona t̾rȩ comedetis. Si nolu¬
eritis. ⁊ ñ audieritisꝰ siue ut in¬
Laberũ seruat arbitriũ: ut in ut᷑q
parte ñ ex p̃iuditio di. s ex me
Bona aũ t̾rȩ illa puto dici: de
qͥbꝰ in psalterio legimꝰ. Credo ui¬
dere bona dñi in t̾ra uiuentiũ.
W. beati mites: qm ipsi possidebt̃

Expanded text:
dent. Si volueritis, et audieritident. Si volueritis, et audieritis, bona terrae comedetis: si nolueritis, et non audieritis et me ad iLiberum servat arbitrium, ut in utramque partem non ex praejudicio Dei, sed ex merBona autem terrae illa puto dici, de quibus in psalmo legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium ; et: Beati mites, quoniam ipsi poss
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm iudicaret. Si fuerĩt pect̾a
ur̃a ut coccinũ: quasi nix dealba¬
bunt᷑: & si fuerĩt rubra qͣsi uer¬
micuł. uelut lana alba erunt.
Ordo p̃cipuus. Non enĩ sufficit
dixxisse. lauamini: nͥ iungat m̃di
estote: ut pꝰ lauacrũ aquȩ cordis
habeant puritatẽ. Beati enĩ m̃do
corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Cũq
cordis habuerint puritatẽ: de-¬
bẽt auferre malũ de mentibus
suis. ñ in conspectu hominũ s in
conspectu di quẽ celare nichil po¬
test. Quodq iungit qͥescite agere
ꝑuerse. illud euangłicũ sonat. Ec¬
ce sanꝰ factꝰ es: iã noli peccare: ne
qͥd tͥ deteriꝰ fiat. Recedens gͦ aui¬
ciis discat bonũ queratq iudiciũ:
opp̃sso subueniat. pupillũ & uiduã
sustentet. Et si hoc fecerit: tc̃ pec¬
cata q̃ prius in modũ coccini san¬
guiea fuerãt dimittent᷑: & op̃a
cruoris ac sanguiis ueste dñi im
mutabunt᷑. q̃ de agni confecta est
uellere: quẽ secunt᷑ in apochalip¬
si qͥ uirginitatis candore resplen¬

Expanded text:
rint peccata vestra ut coccinum: quasi nix dealbabuntur. Et si fuerint rubra, quasi vermiculus: ut lana alba erunt. Ordo praecipuus: non enim sufficit dixisse, lavamini, nisi jungat, mundi estote: ut post lavacrum aquae cordis habeant puritatem. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cumque cordis habuerint puritatem, debent auferre malum de mentibus suis, non in conspectu hominum, sed in conspectu Dei, quem celare nihil potest. Quodque jungit: Quiescite agere perverse, illud Evangelicum sonat: Ecce sanus factus es: jam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat . Recedens ergo a vitiis, discat bonum, quaeratque judicium, oppresso subveniat, pupillum viduamque sustentet: et si hoc fecerit, tunc peccata, quae prius in modum coccini sanguinea fuerant, dimittentur: et opera cruoris ac sanguinis, veste Domini mutabuntur, quae de agni confecta est vellere, quem sequuntur in Apocalypsi , qui virginitatis candore resplen
Abbreviated transcription (Latin):
simul inutiles facti st̃. Et qͣnꝗͣ
in hebraico ñ habeat᷑ syon. tam̃
larx. ut manifestiorẽ sensũ face¬
rent addiderũt. Syon aũ monᷤᷤ
scõs uiros: qͣndo tab̾nacłm cd̃i ba¬
buit. & pꝰea tẽplũ ȩdificatũ ẽ. qͣn
nathan ⁊ gad ꝓphauer̃t. & suꝑ cho

Expanded text:
simul inutiles facti sunt . Et quamquam in Hebraico non habeatur Sion: tamen LXX, ut sensum manifestiorem facerent, addiderunt. Sion autem mons sanctos viros, quando tabernaculum Dei habuit, et postea Templum aedificatum est: quando Nathan et Gad pr
Abbreviated transcription (Latin):
Nur̃e sanguine plene st̃. C ausã
manifestat cur d̾s au̾tat ab eis
Socłos suos. & multiplicatã oratio¬
nẽ ñ exaudiat: qr fudert̃ sangui¬
nem iusti. ⁊ pessimi coloni herede
ad se missũ int̾fecert̃. Uñ saluator
ad eos loqͥt᷑. Et uos implete men¬
surã patrũ ur̃oꝵ. Illi enĩ int̾fecert̃
missos ad se ꝓphas: uos uigulate
patris familiȩ filiũ. Utendũ ħ
testimonio ⁊ contͣ eos qͥ scͧotidianᷤ
oꝑibꝰ sanguinis manꝰ plenas ha-¬
beant in oratione dies noctesq¬
S conungunt. Lauamini mun¬
Idi estote. Pro suꝑioribꝰ uictimiᷤ
& holochaustis & adipe pinguũ
⁊ sanguine tauroꝵ & hẏrcoꝵ &¬
ꝓ thimiamate neomeniis sabba¬
to die festo atq ieumiis. kalen¬
dis atq aliis sollẽpnitatibꝰ. euan¬
gelii mͥ placet religio. ut bapti-¬
zemini in sanguine meo. ꝑ laua¬
crũ regenerationis qͦd solũ pot̾
pecc̃a dimitt̾e. Nisi enĩ qͥs renatꝰ
fuerit ex aqua u sꝑu. ñ intͣbit

Expanded text:
rae sanguine plenae sunt. Causam manifestat cur Deus avertat ab eis oculos suos, et multiplicatam orationem non exaudiat: quia effuderint sanguinem justi; et pessimi coloni haeredem ad se missum interfecerint. Unde et Salvator ad eos loquitur: Et vos implete mensuram patrum vestrorum . Illi enim interfecerunt missos ad se Prophetas: vos jugulate Patrisfamilias Filium. Utendum hoc testimonio et contra eos, qui cum quotidianis operibus sanguine manus plenas habeant, in oratione dies noctesque conjungunt. Lavamini, mundi estote. Pro superioribus victimis, et holocaustis, et adipe pinguium, et sanguine taurorum et hirco thymiamate et neomeniis, sabbato, die festo atque jejuniis, kalendis et aliis solemnitatibus, Evangelii mihi placet religio: ut baptizemini in sanguine meo per lavacrum regenerationis, quod solum potest peccata dimittere. Nisi enim quis renatus fuerit ex
Abbreviated transcription (Latin):
sum: ut qͥ appellabant᷑ pars & filii
di. p̾ea dic̾e̾t᷑ filii alieni m̃tit st̃ mͥ.
Precepit saluator ne app̃henso arat᷑
respiciamꝰ pꝰ tergũ: ne imitem᷑ uxo¬
rẽ loth. Uñ & apłs. extendenᷤᷤ se in
priora. posterioꝵ obliuiscit᷑. Q uod
aũ dix̃ uexta lax. pͦpło pleno pec¬
catis: ostendit nullã spẽm pecc̃oꝵ ĩ
ifrł p̾pło ñ fuisse. Sin aũ legerimꝰ
ut in hebraicoͤᷤ p̾pło graui iniqͥtate.

Expanded text:
qui appellabantur pars et filii Dei, postea dicerentur: Filii alieni mentiti sunt mihi . Praecepit Salvator, ne apprehenso aratro, respiciamus post tergum , ne imitemur uxorem Lot. Unde et Apostolus extendens se in priora, posteriorum obliviscitur . Quod autem dixit juxta LXX, populo pleno peccatis , ostendit nullam speciem peccatorum in Israel populo non fuisse. Sin autem legerimus, ut in Hebraico est, Populo gravi
Abbreviated transcription (Latin):
canit᷑. sacͥficiũ do sp̃c contͥbulatꝰ.
cor contͥtũ ⁊ humiliatũ d̾s ñ sper¬
nit: abhominabilis do ẽ. W tocir¬
co iungit ⁊ dicit. kalendas urãs
le his abutunt᷑. Qq latc int̾pre¬
tati st̃. ieiuniũ & otiũ possumꝰ di¬
cere illud ieuiniũ recipi a do. qͦd
ociũ bonoꝵ oꝑni ht̃. Odit aĩa

Expanded text:
canitur: Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernit, abominabilis est Deo. Et idcirco jungit et Dicit: Kalendas vestrale his abutuntur. Quodque LXX interpretati sunt, jejunium et otium: possumus dicere illud jejunium recipi a Deo, quod otiu
Abbreviated transcription (Latin):
Auferte malũ cogitationũ ur̃aꝵ
ab ocłis meis. Quod ⁊ ioħs bap¬
tista dicebat. Genimina iuꝑaꝵ.
qͥs ostendit uob̾ fugere ab ira uen-¬
tura: facite gͦ fructꝰ dignos peni-¬
tentiȩ: ut qͥ xp̃i baptisma conse¬
cutꝰ ẽ. auferat malũ de corde
suo & qͥescat agere ꝑuerse: ac pꝰea¬

Expanded text:
Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis. Quod Joannes Baptista dicebat: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere ab ira ventura? Facite ergo fructus dignos poenitentiae : ut qui Christi baptisma consecutus est, auferat malum de corde suo
Abbreviated transcription (Latin):
los sub alas suas ⁊ noluisti. Que¬
rimꝰ ubi parit̃ legerimꝰ boueni
n asinũ. In deuteronomio scrip¬
tũ ẽ. Non arabis in uitulo simul
n asmo. E in ħ eode ysaiã. Beatꝰ
qͥ seminat suꝑ omnẽ aquã: ubi
bos calcat. ⁊ asinꝰ. Simul arat in
boue ⁊ asino hebion. dignꝰ ꝓ hu¬
militate sensus pauꝑtate nomi¬
nis sui. qͥ sic recipit euangłm ut
iudaicarũ suꝑsticionũ q̃ in umi¬
bra ⁊ imagine p̃cesserunt cerimo¬
nias ñ relinquat. Beatꝰ ẽ autẽ qͥ
seminat in eloquiis script᷑arũ tã
cat aquas occidentis littere: ut
metat fructũ sp̃c iuuificantis.
Bos urcta anagogen refert᷑ ad isrł.
qͥ legis portauit nugũ. & mundũ
aĩal ẽ. Asinꝰ peccoꝵ onere p̾gra¬
uatꝰ gentiũ p̾płs accipit᷑: cui dñs
boratis ⁊ onerati estis. & ego refi¬
clam uos. Phariseis gͦ & scribis
ñ credentibꝰ qͥ habebant legiscla¬
ium atq noticiã. & uere appella¬
bant᷑ isrł. ido÷ mens uidens dm̃.

Expanded text:
oluisti ! Quaeoluisti ! Quaerimus ubi pariter legerimus bovem et asinum? In Deuteronomio scriptum est: Non arabis in vitulo simul et asino . Et in hoc eodem Isaias: Beatus qui seminat super omnem aquam, ubi bos calcat et asinus . Simul arat in bove et asino Ebion, dignus pro humilitate sensus, paupertate nominis sui; qui sic recipit Evangelium, ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias non relinquat. Beatus est autem qui seminat in eloquiis Scripturarum tamcat aquas occidentis litterae, ut metat 13 fructum spiritus vivificantis. Bos juxta anagogen refertur ad Israel; qui Legis portavit jugum, et mundum animal est. Asinus peccatorum onere praegravatus, gentium boratis, et onerati estis, et ego reficiam vos . Pharisaeis ergo et Scribis non credentibus, qui habebant Legis clavem atque notitiam, et vere appellabantur Israel, id est, mens videns Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ego eos adoptaui in filios . &. fȩci
p̾płm peculiarẽ. ⁊ partẽ meã ac fu¬
nicłm hereditatis meȩ appellauiq
pͥmogenitos: illi aũ nec hoc qͥdem
fecerunt qͦd bruta fecerũt aĩalia.
ut beneficiis uncerent᷑ i⁊ intellige¬
rent pastorẽ ac nutͥciũ suũ. Nec
cõꝑauit eos cambꝰ. qͦt sagacissimũ
genus animantiũ ẽ: ac ꝓ paruo
cibo dñoꝵ tecta defendit: sed sto¬
lidioris sensus boui ⁊ asino. quoꝵ
alterũ carpenta trahens durissi¬
mas t̃rȩ glebas uertit uomere:
alterũ portat onera. & hõis in
gradiendo laborẽ tẽperat. Unde
& um̃ta appellant᷑ ab eo qͦd iuuẽt
homines. Potest hic locus ⁊ de
đo patre intelligi: s magis re¬
fert᷑ ad filiũ. qͦd ñ cognouerit eũ
neq susceꝑit p̾płs isrł: cuiꝰ diem
abrahã uidit. & lȩtatꝰ ẽ: & in cuiꝰ
aduentũ om̃iũ ꝓpħaꝵ uota pen-¬
debant. qͥ ⁊ in euangłio ad hie¬
rusałe loqͥt᷑. Q uotiens uolui con¬
gregare filios tuos sic̃ gallina pul

Expanded text:
i in filios, et feci populum peculiarem, et partem meam ac funiculum haereditatis meae, appellavique primogenitos; illi autem nec hoc quidem fecerunt, quod bruta faciunt animalia, ut beneficiis vincerentur, et intelligerent pastorem ac nutricium suum. Nec comparavit eos canibus, quod sagacissimum genus animantium est, et pro parvo cibo dominorum tecta defendit: sed stolidioris sensus bovi et asino, quorum alterum carpenta trahens, durissimas terrae glebas vertit vomere, alterum portat onera, et hominum in gradiendo laborem temperat: unde et jumenta appellantur ab eo, quod juvent homines. Potest hic locus et de Deo Patre intelligi: sed magis refertur ad Filium, quod non cognoverit eum, neque susceperit populus Israel: cujus diem Abraham vidit, et laetatus est: et in cujus adventum omnium Prophetarum vota pendebant. Qui et in Evangelio ad Jerusalem loquitur: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pu
Abbreviated transcription (Latin):
contineri. Et ħ considerandũ qr
ibi uisionẽ uideat: hic uerbũ qͦd
erat in pͥncipio apud dm̃. u in
illa iudeis cõminans ad gentiũ
ueniat salutẽ: in ista a gentiũ
salute incipiat pimito isrł. exut᷑q
uocatiõe. credentẽ inxxp̃i ȩccłiam
congreget. Et erit in nouissimis
diebꝰ p̃paratꝰ mons domꝰ dñi in uer¬
tice montiũ. N ouissimos dies &
in genesi legimꝰ. qͦd uocante iacob
filios suos atq dicente. uenite ut
adnunciem uobis quid futurũ sit
in nouissimis diebꝰ: p̾ea ad uidã

Expanded text:
considerandum, quia ibi visionem videat; hic Verbum, quod erat in principio apud Deum: et in illa Judaeis comminans ad gentium veniat salutem; in ista a gentium salute incipiens, punito Israel, ex utraque vocatione credentes in Christi Ecclesiam congreget. Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium. Novissimos dies et in Genesi legimus, quod, vocante Jacob filios suos atque dicente: Venite ut annuntiem vobis quid futurum sit in novissimis diebus : postea ad Judam,
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo eiꝰ. Nũqͥd manducabo car¬
nes tauroꝵ. aut sanguine hẏrcoꝵ
bibã : Cũq ueteris legis cerimo¬
nias respuisset: transit ad euange¬
licã puritatẽ: & qͥd ꝓ hiscupiat
ostendit. Immola do sacrificium
laudis: & redde altissimo uota tua.
inuoca me in die tͥbulationis.
& eruã te ⁊ honorificabis me.

Expanded text:
nitudo ejus. Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo ? Cumque veteris Legis caeremonias respuisset, transit ad Evangelicam puritatem: et quid pro his cupiat, ostendit: Immola Deo sacrificium laudis, et redde altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulationis: et ernam te, et hon
Abbreviated transcription (Latin):
pillo n defendite uiduã ⁊ uenite
& disputemꝰ. dñm respuere sacͥfi¬
tia uictimarũ. & euangłii obedi¬
entiã docet esse suꝑ sacrificium.
Qsq intulit plenꝰ sũ: ħ sensu acci¬
piendũ: nulla re indigeo. Dñi ẽ
terra ⁊ plenitudo eiꝰ. Uñ n nos õs
de plenitudine eiꝰ accepimꝰ. Pot̃
ħ u de his accipi. qͥ cũ d̾i p̾cepta
ñ faciant. donariis atq mune¬
ribꝰ dm̃ redimere posse se credũt
ł qͥ rapta ꝑ rapinã ⁊ auaritiã al¬
tari offert̃ ⁊ pauꝑibꝰ. Cũ ueni

Expanded text:
efendite viduam, et venite, et disputemus: respuit sacrificia victimarum, et Evangelii obedientiam docet esse super sacrificium. Quodque intulit: Plenus sum, hoc sensu est accipiendum, nulla re indigeo: Domini est terra et plenitudo ejus . Unde et nos omnes de plenitudine ejus accepimus. Potest hoc et de his accipi, qui cum Dei praecepta non faciant, donariis atque muneribus Deum redimere posse se credunt: vel qui rapta per rapinam et avaritiam, altari offerunt et pauperibus. Quis eni
Abbreviated transcription (Latin):
sit d̃s̃: istũ autẽ qͥs sit nescimꝰ. Si¬
mulq głantes in euangłio. sem̃
abrahȩ sumꝰ. & nemini umꝗͣ ser¬
uiuimꝰ: audiunt a dño saluato¬
re. Si essetis filii abrahã: utiq op̃a
abrahã face̾tis. & rursũ. Uos ex
diabolo patre estis. nati: & oꝑa
patͥs ur̃i uultis fac̾e̾. Tale qͥd u in
hiezechiel ad hierłm loqͥt᷑. Pat̃
tuus amorreus. & mat̾ tua cȩthea.
aunt hebrei. ob duas causas int̾¬
fectũ isaiã qͦd pͥncipes sodomoꝵ &
ppłm gomorrȩ eos appellauerit.⁊
qͦd dño dicente ad moysen. ñ pote¬
ris uidere faciem meã. iste ausus sit
dicere. uidi dñm sedentẽ suꝑ thro¬
nũ excelsũ ⁊ eleuatũ: ñ consideran¬
tes qͦd faciem ⁊ pedes dĩ siue suo ᷤ
qͦd in hebrȩo ambigue legit᷑ sera-¬
phẏm texerunt. & media tantũ
eiꝰ ysaias uidisse se scribat. Hõ gͥ
dĩ faciem uidere ñ potest: angłi
autẽ etiã minimoꝵ in ȩccłia sẽꝑ
uident faciem dĩ. Et nc in specło

Expanded text:
cimus . Simulque gloriantes in Evangelio: Semen Abrahae sumus: et nemini unquam servivimus : audiunt a Domino Salvatore: Si essetis filii Abraham, utique opera Abraham faceretis; et rursum: Vos ex diabolo patre nati estis: et opera patris vestri vultis facere . Tale quid et Ezechiel ad Jerusalem loquitur: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Gethaea . Aiunt Hebraei ob duas causas intfectum Isaiam, quod principes Sodomorum et populum Gomorrhae eos appellaverit, et quod Domino dicente ad Moysen: Non poteris videre faciem meam , iste ausus sit dicere: Vidi Dominum sedentem super thronum excelsum tes quod faciem et pedes Dei, sive suos, quia in Hebraeo ambigue legitur, Seraphim texerint: et media tantum ejus Isaias 20 vidisse se scribat. Homo igitur Dei faciem videre non potest. Angeli autem etiam minimorum in Ecclesia, semper vident faciem Dei . Et, Nunc in speculo
Abbreviated transcription (Latin):
cendant᷑. & st̃ pabulũ bestiarũ: de
qͥbꝰ & in alio loco scriptũ ẽ. Netra¬
das bestiis animã confitentẽ tͥ.
Et derelinquet᷑ filia syon sicut
umbracłm in uinea: & sic tuguri¬
sit om̃is isrł. idẽ in consequentibꝰ ꝓ¬
pheta testat᷑ dicens. Uinea enĩ dñi
sabaoth domꝰ isrł: & hõ iuda nouel

Expanded text:
e quibus et in alio loco scriptum est: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Derelinquetur filia Sion sicut umbraculum in vinea: et sicut tugurisit omnis Israel, idem in consequentibus Propheta testatur, dicens: Vinea enim Domini sabaoth, dom
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uerberibꝰ luent corꝑa: aut pla¬
gis tument. aut hiant uulncribꝰ.
Querimꝰ cui ħ tẽpori coaptanda st̃.
Post babiloniã captiuitatẽ sub roro¬
babel & ezra. ac neemia ssrł reu̾s
ẽ in uideã: & antiquũ recepit sta

Expanded text:
enim verberibus livent corpora, aut plaenim verberibus livent corpora, aut plagis tument, aut hiant vulneribus. Quaerimus, cui haec tempori coaptanda sint. Post Babylonicam captivitatem sub Zorobabel, et Ezra, ac Neemia Israel reversus est in Judaeam, et anti
Abbreviated transcription (Latin):
firmam̃tũ in plaga eoꝵ: in labori¬
bus hominũ ñ st̃: nec cũ hominibꝰ
flagellabunt᷑ . O. mne caput lan¬
guidũ ⁊ omne cormerens. Ani¬
mi leticia: int̾dũ dolores corꝑis mi¬
tigat. ¶S si ad egrotationẽ corꝑis
accedat. egͥtudo animi: duplicat᷑
infirmitas. Int̾ ipsos qͦq sensus &
omĩa m̃bra corꝑis pͥncipalem lo¬
cũ obtinet caput: in qͦ uisus & o¬
doratꝰ. auditꝰ & gustꝰ ẽ. Cũ gͥ caput
doluerit: omĩa menbra debilia
st̃. Et ꝑ metaphorã docet. qͦd a
pͥncipibꝰ usq ad eatrenã plebẽ
a doctoribꝰ usq ad imꝑitũ uulgus
in nullo sit sanitas: s om̃s in ĩpieta¬
te pari ardore consentiãt. Aplan¬
ta pedis usq ad uertice ñ ẽ i eo sa-¬
nitas. Wlnus ⁊ liuor u plaga tu¬
mens. Seruat certã translationẽ.
a pedibꝰ usq ad uerticẽ. id a sũmo
usq ad sũmũ. ab extremis usq ad
pͥmos. toto confusi st̃ corꝑe. Uulnꝰ
inqͥt ⁊ liuor & plaga tumens. dut

Expanded text:
 in laboribus hominum non sunt, nec cum hominibus flagellabuntur . Omne caput languidum, et omne cor moerens. Animi laetitia interdum dolorem corporis mitigat: quod si ad aegrotationem corporis accedat aegritudo animi, duplicatur infirmitas. Inter ipsos quoque sensus, et omnia membra corporis, principalem locum obtinet caput, in quo visus et odoratus, auditus et gustus est. Cum igitur caput doluerit, omnia membra debilia sunt. Et per metaphoram docet, quod a principibus usque ad extremam plebem, a doctoribus usque ad imperitum vulgus in nullo sit sanitas: sed omnes in impietatem pari ardore consentiant. A planta pedis usque ad verticem, non est in eo sanitas: vulnus, et livor, et plaga tumens. Servat coeptam translationem: a pedibus usque ad verticem, id est, ab imo usque ad summum, ab extremis usque ad primos, toto confossi sunt corpore. Vulnus, inquit, et livor et plaga tumens: aut
Abbreviated transcription (Latin):
urãm in conspectu ur̃o alieni deuo¬
rant: & desolabit᷑ sic̃ in uastitate ho¬
stili. Hec sub babylonuᷤᷤ ex parte
cõpleta st̃. incenso tẽplo. subu̾sa hie¬
rusałe: qñ regionẽ .x. tͥbuũ samari-¬
tani possederunt: & in tantã redac̃¬
ta ẽ t̾ra reꝓmissiois solitudinẽ ut a
leonibꝰ uastaret᷑. Pieniꝰ aũ atq ꝑfec̾

Expanded text:
vestram in conspectu vestro alieni devorant, et desolabitur sicut in vastitate hostili. Haec sub Babyloniis ex parte completa sunt, incenso templo, subversa Jerusalem, quando regionem decem tribuum Samaritani possederunt, et in tantam redacta est terra repromissionis solitudinem, ut a leonibus vastaretur. Plenius autem atq
Abbreviated transcription (Latin):
succense st̃: & regionẽ eoꝵ in p̃sen¬
tiarũ alieni deuorãt: & usq ad fi¬
nẽ m̃di ꝑseuerabit uastitas udȩoꝵ.
Possumꝰ autẽ hȩc t᷑pologice de pec¬
catoribꝰ accipere: qͥ de sc̃itate pͥstina

Expanded text:
sentiarum alieni devorant, et usque ad finem mundi perseverabit vastitas Judaeorum. Possumus autem haec tropologice de peccatoribus accipere, qui de sanctitate pristina
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ait dñs exercituũ fortis isrł. ꝓ
fortis isrł qͦd õs similit̾ transtule¬
rut: soli latr. nescio qͥd uolentes
posuert. ue fortis isrł: qͦo nos sic
edissere possumꝰ. ut dicamꝰ pͥncipe ᷤᷤ
qͦq corripi atq robustos de qͥbꝰ
scͥptũ ẽ potentes potent̃ torm̃ta
pacient᷑ & cui plus dat᷑ plus exrigit᷑
ab eo. abutim᷑q ħ testimonio. si
suã. Heu consolabor suꝑ hostibꝰ
meis: & uindicabor de iimicis

Expanded text:
nus exercituum, fortis Israel: Pro fortis Israel, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX, nescio quid volentes posuerunt: Vae fortes Israel; quod nos sic edisserere possumus, ut dicamus, principes quoque corripi, atque robustos, de quibus scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur ; et: Cui plus datur, plus exigetur ab eo . Abutimurque hoc testimonio, si m. Heu consolabor super hostibus meis, et vindicabor de inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
in tantũ ut etiã ext̾narũ gentiũ
lacedemonioꝵ & atheniensiũ ac
romanoꝵ mererent᷑ amicicias.
Ergo hoc qͦd dicit. ñ ẽ in eo sanitas.
ad extremã refert captiuitatẽ:
qͣndo pꝰtitũ ⁊ uespasianũ ⁊ ulti¬
mã eu̾sionẽ hierłm sub aelio a¬
driano. usq ad p̾sens tẽpꝰ nullũ
remediũ ẽ: inplet᷑q qͦd scriptũ ẽ.
Oñis declinauerunt simul inutiles

Expanded text:
in tantum ut etiam externarum gentium, Lacedaemoniorum, et Atheniensium, ac Romanorum mererentur amicitias. Ergo hoc quod dicit: Non est in eo sanitas, ad extremam refert captivitatem: quando post Titum et Vespasianum, et ultimam eversionem Jerusalem, sub Aelio Hadriano usque ad praesens tempus nullum remedium est: impleturque quod scriptum est: Omnes declinaverunt: simul inutil
Abbreviated transcription (Latin):
dit isrł. Postꝗ̃ uͦ uindemiauerunt
eã om̃s transeuntes uiã. & uastauit
eã aper de silua: reliqͥt tẽplũ suũ
dñs. iratꝰq consingens ait. Surgite
abeamꝰ hinc: &. relinquet᷑ uob̾ do¬
mus ur̃a deserta. W ꝑ hieremiam.
Reliqͥ domũ meã. dimisi heredi¬
tatẽ meã: facta ẽ hereditas mea
mͥ sic̃ leo in silua. dedit suꝑ me uo
ab agͥcolis. qͥ qͣndiu uinea uuarũ
plena ẽ. ponũt custodes in umbra-¬
culis. In cucumerario qͦq qͦd latr.
pomoꝵ custodiã uocant. paruule
fuĩt casule ꝓpt̾ arcdorẽ solis ac ra-¬
dios declinandos: ⁊ inde ł hoĩes ł
bestiolas q̃ insidiari solent natis
frugibꝰ abigũt. Cũ aũ ablata fue¬
rĩt istiꝰmͦ genimina remanent
arentia fructicũ umbracła casu-¬
leq recedente custode: qr ñ habet
ultra qͦt seruet. Ergo & ompe ds
dereliqͥt tẽplũ. & urbẽ fecit esse
desertã: quod ñ necesse ẽ sermoni

Expanded text:
t eam omnes transeuntes viam; et vastavit eam aper de silva: reliquit templum suum Dominus, iratusque consurgens ait: Surgite, abeamus hinc; et: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Et per Jeremiam: Reliqui domum meam: dimisi haereditatem meam. Facta est haereditas mea mihi, sicut leo in silva: dedit super me ab agricolis, qui quamdiu vinea uvarum plena est, ponunt custodes in umbraculis. In Cucumerario quoque, quod LXX pomorum custodiam vocant, parvulae fiunt casulae propter ardorem solis ac radios declinandos: et inde vel homines, vel bestiolas quae insidiari solent natis frugibus, abigunt. Cum autem ablata fuerint istiusmodi genimina, remanent arentia fruticum umbracula, casulaeque, recedente custode, quia non habet ultra quod servet. Ergo et omnipotens Deus dereliquit Templum, et urbem fecit esse desertam: quod non necesse est sermo
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝓpͥa dm̃ dereliquerunt. In pͥn¬
cipio uoluminis tituł ẽ: ꝑsonã cau¬
sam. tẽpꝰq cõmemorans. in sccło in¬
tentos auditores facit. Tertio nar¬
rat qͥo locutꝰ sit dñs. in quarto qͣsi
in excessibꝰ gentẽ increpat peccatͥ¬
cẽ. & pͦpłm plenũ ł grauẽ iniqͥtate.
ñ qͦ alia sit gens ⁊ alius ppłs ut qͥcda
putant: s ipse isrł & gens appellat᷑
in p̾płs. & filii scelerati. siue iniqͥ:
ut qͥ pͥmũ ꝑ beneficiũ filii appella¬
ti st̃ dñi. postea uitio suo uocaren¬
tur filii iniqͥtatis. siue ut reliqͥ con¬
sona uoce dicrerunt filii corrum¬

Expanded text:
tate propria Dominum dereliquerunt. In principio voluminis titulus est, personam, causam, tempusque commemorans: in secundo intentos auditores facit: in tertio narrat quid locutus sit Dominus: in quarto quasi in excessibus gentem increpat peccatricem, et populum plenum vel gravem iniquitate. Non quo alia sit gens et alius populus, ut quidam putant, sed ipse Israel, et gens appellatur et populus, et filii scelerati, sive iniqui: ut qui primum per beneficium filii appellati sunt Domini: postea vitio suo vocarentur filii iniquitatis; sive ut reliqui consona voce dixerunt, filii corrum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ẽ defeci miserans: ut ostendat
se neqͥꝙͣ ultͣ misereri: qr aliud
sit seruos ad se missos occidere.
aliud filiũ. Hc̃ sensũ u in osee
ꝓpħa legimꝰ. Perditio tua isrł:
tantũ in me auxiliũ tuũ. Es ita
intelligit᷑. Pereas isrł: qr ñ tuo me¬
rito s meo tantũ saluaris auxilio.

Expanded text:
d est, defeci miserans; ut ostendat se nequaquam ultra misereri: quia aliud sit servos ad se missos occidere; aliud Filium. Hunc sensum et in Osee propheta legimus: Perditio tua, Israel: tantum in me auxilium tuum . Quod ita intelligitur: Pereas, Israel, quia non tuo merito, sed meo tantum salvaris auxilio.
Abbreviated transcription (Latin):
oleo. Pro qͦ latc tͣnstulerũt. Non ẽ
malagina imponere. neq oleũ.
neq alligat᷑as. Usq hodie uulnꝰ ⁊
liuor n plaga tumens pͦpłi isrł. ñ
ẽ circũligata fasciolis. nec curata
exsiccandã saniem ⁊ purulentiaᷤᷤ
extrahendas iniciunt᷑ uulneribꝰ.
Neq fota oleo: ut eoꝵ duricia la¬
crimis penitentiȩ molliret᷑. ꝑfas¬
ciolis qͥbꝰ israhȩlis neqͣꝗͣ circũliga¬
ta st̃ uulnera. latr. malagnia tͣnstu¬
lerunt. Ia cet gͦ confossus ⁊ cũ truci¬
datꝰ isrł. qr int̾fecit medicũ qͥ ad
curandũ uenerat domũ isrł. Uñ
babylonis loquunt᷑ angłi. Cura¬
uimiꝰ babylonẽ ⁊ ñ ẽ sanata: urbẽ
uidelicet confusionis atq utuioꝵ.
Et in euangłio legimꝰ. descenden¬
tẽ de hierłm in hierico a latͦnibꝰ
uulneratũ. curatũ q a samaritano:¬

Expanded text:
 transtulerunt: Non est malagma imponere, neque oleum, neque alligaturas. Usque hodie vulnus et livor, et plaga tumens populi Israel non est circumligata fasciolis, nec curata exsiccandam saniem, et purulentias extrahendas injiciuntur vulneribus. Neque fota oleo: ut eorum duritia lacrymis poenitentiae molliretur. Pro fasciolis, quibus Israelis nequaquam circumligata sunt vulnera, LXX malagma transtulerunt. Jacet ergo confossus et contrucidatus Israel, quia interfecit medicum, qui ad curandam venerat domum Israel. Unde Babylonis loquuntur Angeli: Curavimus Babylonem, et non est sanata , urbem videlicet confusionis atque vitiorum. Et in Evangelio legimus, descendentem de Jerusalem in Jericho a latronibus vulneratum, curatu