comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
picta gesta sapunciũ atq iroꝵ fordium historie in hunc portieĩd conue¬
mentes sapientes philosophancur ex quo et storei dica sunt giece eñ
porticus stardiciti hant sceptã p̃mꝰ zens infaituis. hi negant siue
mrtute effici quẽꝙ beatum Omẽ pccm uniforme eẽ asserũt. ditentes.
sicille noeens eut qui paleas fuiauerit qm̃i qui auiũ qui ingulũ octi¬

Expanded text:
t gesta sapientium atque virorum fortium historie: in hac sapientes philosophabantur, ex quo et stoici dicti sunt; grece enim porticus stoa dicitur. Hanc sectam primus Zeno instituit: hi negant sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: sic ille nocens erit, qui paleas furatus fuerit, quam qui aurum; qui mergum occi
Abbreviated transcription (Latin):
spensa dicit ad fponsĩ indicam̃ ubi pastas uͥ eubas in midiẽ Et
alibi / meridies in contiroiã partem ponitur ut est illud in psalmo
a Riuna or demonio mendiano  demoniũ mendianũ est in mane

Expanded text:
sponsa dicit ad sponsum: Indica mihi ubi pascas, ubi cubes in meridie . Et sponsa dicit ad sponsum: Indica mihi ubi pascas, ubi cubes in meridie . Et alibi meridies in contrariam ponitur, ut est illud in psalmo: A ruina et daemonio meridiano . Daemonium meridia
Abbreviated transcription (Latin):
som quid manduertis aut quid bibetis Iem ibi si dum fenũ
idest peccateres qd hodiem agro est et oris in clibanũ hoc est i
combustionem pcc̃oꝵ ꝑpetuã mictitur deus sic uefat et alibi
ne forte dicant filii uestu filus m̃is ous nõ est nobis pars in istł
mane a maui manũ enĩ antiqui bonũ dixer̃t qd
dĩ melius luce. mane aũt significat tempus regñacõis in baptis¬
uodem meã  Eccã enĩ que se oognoscit huĩsse tenebras ptõrũ et de
nocte mũdi iftius cong̾tata tuc̃ se exaudin menito credit cũ in luce̾ uẽ
resuriecõius erumpit Tempus auẽ resurieccõnis significat, ut
est illud qd sequitur/ mane astabo tibi et iuidebo qnĩ nõ uolens deꝰ
niquitatẽ tu es/ In die iudicii qñ iesurgũt̾ om̃s homnes a sopore
sua Meridies dicca quasi medidies hoe est medus dies uel qr
tuẽ purior dies est merũ enĩ purũ dicitur . Significat aut planã
doct̾nã cũ claritate bonorũ accud ut est illud in cantioo cantitorum u

Expanded text:
d bibatis . Item ibi: Si enim fenum, id est, peccatores, quod hodie in agro est, et cras in clibanum, hoc est in combustionem perpetuam mittitur, Deus sic vestit; et alibi: ne forte dicant filii vestri filiis nostris cras: Non est vobis pars in Israemane a manu. Manu enim antiqui bonum dixerunt. Quid enim melius luce? Mane autem significat tempus regenerationis in baptisvocem meam . Ecclesia enim, quae se cognoscit habuisse tenebras peccatorum, et de nocte mundi istius congregata, tunc se merito exaudiri credit, cum in lucem verae resurrectionis erumpit. Tempus autem resurrectionis significat, ut est illud, quod sequitur: Mane astabo tibi, et videbo quoniam non volens Deus iniquitatem tu es . In die judicii quando resurgunt omnes homines a sopore sua. Meridies dicta, quasi medidies, hoc est, medius dies: vel quia tunc purior dies est. Merum enim purum dicitur. Significat autem planam doctrinam cum claritate bonorum actuum, ut est illud in Cantico canticorum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
due/ Seqnituo et note deceariuit illud ncip qd distit᷑ in quiẽte in
tubulacõne declaratur/ Puus eñ acioso tempore legis ilba discuntur sed
corim feuctus in affluccõne monstuatur quod auẽ diei uocabulũ tempꝰ
iudicii signifieet ondit illa sinã euuãgelii qua dicitur dies dñi sicut fur
in nocte itauenit, et illud apłi dies inquit dñi declarabit/ Diem auẽ
stina nec p̾cedit hesc̾ua sed iimutabit manens constat unitate ꝑpetua
suꝑ milia muddum istum significat ubi iilia dierum sustinent fi¬
nem , Dies unꝰ nulleanui ut in psallio quĩ mille anni aute oclos
tuios tãꝙ dies uña / Dies duo uetus et nonũ testamentum quibusd
figuiare uidentur ut in psalt̾io bene nũciate ut de diein diem salu¬
taie eus. Oies tres cognicõ trruntatis. nc in exodo ibimꝰ mã t̾um
dierum et saoifioemꝰ dño deo nro Iem dies tres passianns sepul¬

Expanded text:
Sequitur: Et nocte declaravit: illud utique, quod dicitur in nocte, in tribulatione declaratur, prius enim otioso tempore legis verba discuntur: sed eorum fructus in afflictione monstratur. Quod autem diei vocabulum tempus judicii significet, ostendit illa sententia Evangelii, qua dicitur: Dies Domini, sicut fur in nocte, ita venit ; et illud Apostoli: Dies, inquit, Domini declarabit . Diem autem stina, nec praecedit hesterna: sed immutabilis manens, constat unitate perpetua. Super millia mundum istum significat, ubi millia dierum sustinent finem. Dies unus mille anni, ut in psalmo: Quomodo mille anni ante oculos tuos tanquam dies una . Dies duo Vetus et Novum Testamentum quibusdam figurare videntur, ut in psalmo: Bene nuntiare de die in diem salutare ejus . Dies cognitio Trinitatis, ut in Exodo: Ibimus viam trium dierum, et sacrificemus Domino Deo nostro . Item dies tres passionis sepul
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ħ ꝙͣiis lucem habere iudeatur pcc̃orũ tamien obscuitate fuscata est
Item ꝑ noctem significauit in ferm elaustrũ cum dicit forsitan tene¬
In noctib extollite manus uinẽ in scã ITem ibi nocte corã eo et non sũ
deceptus Nox futurũ scl̃m de petõnbus significat ut in euuãgelio
ueinet nx qñ nemo pot oꝑari Nox est uita pcc̃oarum ut in apło qui¬

Expanded text:
vitam, quae quamvis lucem habere videatur, peccatorum tamen obscuritate fuscata est. vitam, quae quamvis lucem habere videatur, peccatorum tamen obscuritate fuscata est. Item per noctem significavit inferni claustrum, cum dicit: Forsitan teneIn noctibus extollite manus vestras in sancta . Item ibi: Nocte coram eo, et non sum deceptus . Nox futurum saeculum de peccatoribus significat, ut in Evangelio: Veniet nox, quando nemo potest operari . Nox est vita pecca
Abbreviated transcription (Latin):
nocais filii neq tenrebrarũ. Imquitas aut̃ in nocas scĩficacõne exp¬
mitur in illa sinã beati iob ꝑcat dies in qua natus sum et nox in qua
diccũ est conceptus est homo uñde psaliista nnquitatibus conceptũ se
ẽẽ et indelictio natum testatur  Pnegͦ optat beatus ios spẽ ab apostata a¬
gelomilatã q̃ diem simulans et ꝓmissionẽ diuinitatis ennaut sed notõẽ
se ephibens ludẽ nobis nr̃e immortalitatis obsturauit Peat antiquus
hosas qui ludem ꝓmissiomis oñdit ẜ pcãi tenebras contulit qui qͣi diem
subaudiendo iuocuit sedusq ad tenebiosã noct̃e ex impressa cordis oe¬
ectate ꝑduxit Aidũsa gͦ in noctis noĩe expmic̃tur ubi psalmista se in
nocte clamare testatur hoc est in tribulatõne nec tñ exauditũ el Ie
psabista dicit In die tubulacõnis mee dum exquisiui manibus meis
nocte corã eo et nõ sum dedeptus. In notas nouue mũdi istus significat

Expanded text:
noctis filii neque tenebrarum . Iniquitas autem in noctis significatione expnoctis filii neque tenebrarum . Iniquitas autem in noctis significatione exprimitur in illa sententia beati Job: Pereat dies, inus est homo Job. III. Unde Psalmista in iniquitatibus conceptum se esse et in delictis natum testatur . Perire ergo optat beatus Job spem ab apostata angelo illatam, qui diem simulans et promissione divinitatis emicuit, sed noctem se exhibens, lucem nobis nostrae immortalitas obscuravit. Pereat antiquus hostis, qui lucem promissionis ostendit, et peccati tenebras contulit; qui quasi diem se blandiendo innotuit, sed usque ad tenebrosam nocteecitate perduxit. Adversa ergo in noctis nomine exprimuntur, ubi Psalmista se in nocte clamare testatur, hoc est, in tribulatione, nec tamen exauditum esse. Item Psalmista dicit: In die tribulationis meae Dominum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus . In noctis nomine mundi istius significat
Abbreviated transcription (Latin):
aspiciat ideoq ethens q̃ ulori lumã sunt spaciadiurne lucio plena semꝑ
efficiat uel suo indelicet uel soderum radiata fulgore/ Est aut̃ noctis
umbia mortalib ad requiem corporis data ne oꝑisainda cõtinuato
lubore defficẽt ac ꝑnet humanitas et ut aimnaẽtib quibusdã q̃ ludẽ
soł feris neq̃unt ipĩs eciã bestiis que pñciã uerentur humanã dis¬
cursandi ubiq acuitũ queritandi coppia suppetẽt is qd in dei laudi¬
bus psalmi sta decancit sol cognouit oecasum suũ posuisa tenebras
et st̃a est nox in ip̃õ ꝑtrãsibutomẽs bestie siluand̃ rẽ. Sieut enĩ dies
lucem fidei et iusticie equitatẽ et ꝓsꝑa ati felicia in obsturis mistice
significat ita et nop in iisticiã et infidelitatẽ atq adiõsa queq de sigͣt
nam noy in fidelitatẽ sigiaficat in illo apłi testimomio quo ait nõ sum

Expanded text:
aspiciat: ideoque aetheris quae ultra lunam sunt spatia, diurnae lucis plena semper aspiciat: ideoque aetheris quae ultra lunam sunt spatia, diurnae lucis plena semper efficiat, vel suo videlicet, vel siderum radiata fulgore. Est autem noctis umbra mortalibus ad requiem corporis data, ne operis avida continuato labore deficeret ac periret humanitas: et ut animantibus quibusdam, quae lucem solis ferre nequeunt, ipsis etiam bestiis quae praesentiam verentur humanam, discursandi ubique, ac victum quaeritandi copia suppeteret, juxta quod in Dei laudibus Psalmista decantat: Sol cognovit occasum suum; posuisti tenebras et facta est nox, in ipsa pertransibunt omneslucem fidei et justitiae aequitatem et prospera atque felicia in Scripturis mystice significat, ita et nox injustitiam et infidelitatem atque adversa quaeque designat. Nam nox infidelitatem significat in illo Apostoli testimonio, quo ait: Non sumus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ dicta est qd̵ noceat aspecabus uel negodis huma¬
nis siue ꝙ in eo fures lationes q nostendi alus occasionẽ
nacistantur Est aũt nox sol absentia Rarum umubra
conditi donet ab occasu redeat ad exortum ixͣ qd natuud eiuis et poeta
aspuet dies et ince̾mentus ombie eleganti de BBia de seordds¬
pagarum quibue solis cursus intenditur et splendoiẽ eus a nobis
obiecc̃o t̾rens. mõł excludit In umubracõ illa quo noctis nutura ẽ
ita eugĩ ut ad spdera usq indeatur extendi menito cont̾na icssitu¬
dmie idest luce exortu umibras melmari nocõe iundel debim pelliq si¬
gnauit/ Quã indel umbruã nocas ad aeris usq et etheris confimũ
philosophi dicũe exaltari et acumimatio instar prra midũ denebris
limã que infima planetar̃ eurrit aliĩ contingi atip obstuari mil¬
lũq aliud sĩdus talĩe etlipsim hoc est defeccũ sui lumins pati eoꝙ crca
sͣimes talluꝰ sot speendor oudiq diffusus ea lideue que telliu pueue abf̃¬

Expanded text:
x dicta, quod noceat aspectibus vel negotiis humanis: sive quod in ea fures latronesque nocendi aliis occasionem nanciscantur. Est autem nox absentia solis terrarum umbra conditi, donec ab occasu redeat ad exortum, juxta naturam ejus et poeta aspiret dies, et inclinentur umbrae. Eleganti utique seditionibus plagarum, quibus solis cursus intenditur, et splendorem ejus a nobis objectio terrenae molis excludit, inumbratio illa, quae noctis natura est, ita erigitur, ut ad sidera usque videatur extendi: merito contrari id est, lucis exortu umbras inclinari, noctem videlicet deprimi pellique signavit. Quam videlicet umbram noctis ad aeris usque et aetheris confinium philosophi dicunt exaltari, et acuminatis instar pyramidum tenebris lunam, quae infima planetarum currit, aliquando contingi atque obscurari, nullumque aliud sidus taliter eclipsin, hoc est, defectum sui luminis pati, eo quod circa fines telluris solis splendor utique diffusus ea libere, quae telluri procul absu
Abbreviated transcription (Latin):
qñinfirmitas humana seꝑatur . Iem a demorio nũdiano accipĩ
piomanifesto nõ occulto Suip̃ma est post̾ina pais diei qñ sol cͥ¬
penctenciã futiuã significat nõ ꝙ uesꝑa signifidet oecubitum mor¬
tis xp̃i illus psalmista declarat᷑ ad uesꝑũ semorabitur fletus et ad
matutimõ leticia/ fletus demoratus est uespere qñ xp̃s dñs mn
deliũ turba dõgenunt et mudi ꝑ ip̃iꝰ occubitũ natira concussa
est/ In matutino quoq orta est leticia osñ tp̃e matutiuo resurectõ
dñi enuãgelio teste nulgata eso discipuli pñciam dnĩ sui im

Expanded text:
diano accipitur pro manifesto, non occulto. Suprema est postrema pars diei, quando sol cupoenitentiam futuram significat. Nam quod vespera significet occubitum mortis Christi, illud Psalmista declarat: Ad vesperum demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia . Fletus demoratus est vespere quando Christus Didelium turba congemuit, et mundi per ipsius occubitum natura concussa est. In matutino quoque orta est laetitia, quando tempore matutino resurrectio Domini, Evangelio testante, vulgata est, et discipuli pra
Abbreviated transcription (Latin):
mio iõsũ p̃sal muista comphendit aideus uespe mane et nũdie nauu¬
eo et amm̃cialo et exaudiet uotem meã  hec ub̾a magna nobis sa¬
onmenta deiõciant sespe significat tempue tradicõnis qñ eũ
uidas cohortibus nostitur poodisse sequerentibus// Mane eum ad
pontur̃ pilatum pabductus est  audiendus mendies qr homi sexts
ut euuãgelista dicit in cruce suspensus est: nauabo ꝑtiuet ad lẽs¬
perã qr cuẽ omiã locuta eẽ constat / que indus nequissinus facẽ

Expanded text:
salmista comprehendit, dicens: Vespere, mane et meridie narrabo et annuntiabo, et exaudiet vocem meam . Haec verba magna nobis Sacramenta denuntiant. Vespere significat tempus traditionis, quando eum Judas cohortibus noscitur prodidisse se quaerentibus. Mane, cum ad Pontium Pilatum productus est audiendus. Meridie, quia hora sexta, ut Evangelista dicit, in cruce suspensus est. Narrabo, pertinet ad vesperam, quia tunc omnia locuta esse constat, quae Judas nequissi
Abbreviated transcription (Latin):
hodnt anneid et ibit ad itrĩ media nocte et dices illi aunce smoda iñ
ties panes hoc est scienciã trrutatis Modia nor occustũ Añ euedieuõ
siggnficat ut in enuẽgelio. media notte clamon factus est em spon¬
sus ueuit media noy mois ex impioniso adueniens sicut un ios
derepiobis et in media notte anfferentur roma iugilia yma hom̃
etas idest infancis sine pm̃cia scbã iugilia adolescenciã et uiuenitus
etia uigilia sencitus ut in euuãgelio. et sim t̾lia iugilia ueuent et
itaeos muenerit beati sunt serui illi¬

Expanded text:
t amicum, et ibit ad illum media nocte, dicit illi: Amice, commoda mihi tres panes , hoc est, scientiam Trinitatis. Media nox occultum Domini judicium significat, ut in Evangelio: Media nocte clamor factus est: Ecce sponsus venit . Media nox mors ex improviso adveniens, sicut in Job de reprobis: Et in media nocte auferentur . Prima vigilia, prima hominum aetas, id est, infantia sive pueritia; secunda vigilia adolescentia et juventus; tertia vigilia senectus, ut in Evangelio: Et si in tertia vigilia venerit et ita eos
Abbreviated transcription (Latin):
uite pñtis qd in huis uii. diebus uoliutur continent et sadrmentũ
in quib et p̾depitur pascha celebiare ibest de peionb ad melioua ꝑc
tur hoc est pro octaua/ hodie et̾intas duumnitatis intelligitur nec ñ¬
cio cepta nec fine claudenda bñde in ꝑsolmo pat̾ ad filud loqntm di¬
cens filius mens es di ego hodie genuu te apus cũ ẽ ut oi ne¬

Expanded text:
praesentis, quod in his septem diebus volvitur, continentque sacramentum, in quibus praecipitur pascha celebrari, id est, de pejoribus ad meliora per gnatur, hoc est, Pro octava. Hodie aeternitas divinitatis intelligitur, nec initio coepta, nec fine claudenda. Unde in psalmo Pater ad Filium loquitur dicens: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Apud
Abbreviated transcription (Latin):
Item diem sciam̃ scatum sorpturanĩ in hoc intelige possumꝰ atidilumẽ
insticie et uere saprencie bene inteleigentibus luett: sũse ãpẽe animouet
ut intenti simꝰ ad meditantt̃ legem dei donet dree ileuce seat et iciene
in cordibus nnĩs oriatur/ Quis auẽ lux diurna caritatem significet᷑ oñ¬
dit Iohannes in epla sua dicens quidieitit fum̃ suũ in bumume manet

Expanded text:
iam sanctarum Scripturarum in hoc intelligi possumus, quia ibi lumen justitiae et verae sapientiae bene intelligentibus lucet. Unde Apostolus admonet, ut intenti simus ad meditandam legem Dei, donec dies illucescat, et lucifer in cordibus nostris oriatur . Quod autem lux diurna charitatem significet, ostendit Joannes in Epistola sua dicens: Qui diligit fratrem suum, in lumine manet
Abbreviated transcription (Latin):
ra ñdum erãt̃ p̾scis adhuc tenebris noctes illas reliq̃bat obscuras Dies
auẽ inxͣ allegoriõ pliues signifieacõnes habet/ alnĩ significat dnm̃ salua¬
fulgorẽ alñ ꝓsꝑitatẽ tpalem alnĩ diem iudicii alñ et̾nã beatitudinem Die
aut̃dimũ significat in illa finã euuagelii qui ambulat indie nõ offerdit
qr quisquis decc̾nã seq̃r suluatoris pcc̃onim offendicula nõ timebit Ieem

Expanded text:
ra nondum erant, priscis adhuc tenebris noctes illas relinquebat obscuras. Dies ra nondum erant, priscis adhuc tenebris noctes illas relinquebat obscuras. Dies autem juxta allegoriam plures significationes habet. Aliquando significat Dominum Salvaalem, aliquando diem judicii, aliquando aeternam beatitudinem. Dies autem Dominum significat in illa sententia Evangelii: Qui ambulat in die, non offendit ; quia quisquis doctrinam sequitur Salvatoris, peccatorum offendicula non timebit. Item
Abbreviated transcription (Latin):
Iaer sole illustratus nomen inde sumens ꝙ tene
tenebre eeñt suꝑ faciem abyssi dixit deus frat lux et fcd
est lup et uocauit deus ludem diem que diffimicio bifaue diuidẽ
hoe est nuegarit er ꝓpe  bulgꝰ em̃ omiem̃ diem sos pr̃tio suꝑ terrais¬
frantis impleur qui sead semꝑ et ubiq l̾uẽ diuriũ eareã feens
nõ inmere aieriã spacio noctũ sub t̾las ꝙͣ supͣ t̾ras int̾ diucditur e¬
altari/ Ante ud̃ sot ereacõnem pmitiue luas eircuitus qui nue ꝑ
solem fit agebacur pͥmo quidẽ sedõ ꝙ die aquas abiss que om̃a
t̾ram teperint et t̾cia nõ aera nacua sus circidnagatione lustais
Quantum gͦ nobis uestigia patr̃ sequentibus comtere datur ccũ
dioet deue fiat lux mopteuebie que abissum texerrĩt abienũ et
luxas ouente/ medias nnt̃ uudas eiũgeris. cunctam Ne suꝑficiem
operuit la titudinem sui fulgoris boueales sinul auftrales qi net nõ et occi¬
compleuit  hoc tm̃ a solarluce diffciens ꝙ calous fotu carebat et qr prde¬

Expanded text:
aer sole illustratus, nomen inde sumens, quod ttenebrae essent super faciem abyssi, dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux, et vocavit Deus lucem diem. Quae definitio bilariam dividitur, hoc est, vustrantis impletur, qui secum semper et ubique lumen diurnum circumferens non minore aerum spatio noctu sub terras quam supra terras interdiu creditur exaltari. Ante vero solis creationem, primitivae lucis circuitu, quod nunc per solem fit, agebatur, primo quidem secundoque die aquas abyssi, quae omnem terram texerant, tertia vero aera vacuum sua circumvagatione lustrantis. Quantum ergo nobis vestigia patrum sequentibus conjicere datur, cum diceret Deus: Fiat lux: mox tenebrae, quae abyssum texerant, abierunt; et lux ab Oriente medias inter undas emergens, cunctam terrae superficiem operuit latitudine sui fulgoris, boreales simul australesque, nec non et occicomplevit: hoc tantum a solari luce differens, quod caloris fotu carebat, et quia side
Abbreviated transcription (Latin):
in tabernaculo sicmens habitut in cogitadõne s ignis tabernacula de¬
uorat dum estus auarieie cogitacõnes deua frat.

Expanded text:
in tabernaculo, sic mens habitat in cogitatione; sed ignis tabernacula devorat, cum aestus avaritiae cogitationes devastat.
Abbreviated transcription (Latin):
psals. de cud̃ uinea italegitur destiuxisti om̃s macerias eius posusti
iunicõnes elus in foriudinẽ. Itaq maderia est que loca ad aliꝙ ubi¬
litatem prata defensionis causa cõmunit : hec nõ cõmixtione rer allis
edificatur s in parietis modum saxorum dñ adiuia dõne constructur
as ciuꝰ simulitidainẽ pouit simpliaem illam inuictãq de fersionẽ diuinã

Expanded text:
Psalterio de eadem vinea ita legitur: Destruxisti omnes macerias ejus, posuisti Psalterio de eadem vinea ita legitur: Destruxisti omnes macerias ejus, posuisti munitiones ejus in formidinem . Itaque maceria est, quae loca ad aliquam utilitatem praeparata defensionis causa communit. Haec non commixtione rei alterius aedificatur, sed in parietis modum saxorum tantum adunatione construitur, ad cujus similitudinem ponit simplicem illam invictamque defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
arpore eteuride obsident ꝙ̃ in caris amore poĩtam deceptoris dilectais
fiuent/ hanc ad societatem sue dimpnacõme bahentes gartant ut
in ip̃ excientate uite dep̾heusa et aquibus hostib eueũciusa sit in¬
deat et camen euadendi aditum inuenne nõ possit qr oꝑan iam lona nõ
licit que cũ licuit agẽ contempsit mat̾ie sunt parietes longi quib
umiee alique claudintus longũ eiñ greti macrondieuẽ depes mu¬
minenta satorum sũt uude et appeleate, macena et sipes mistice ang¬
rnm custodiã significaut qua plebs dei q̃ iuinea dñi sabuoth ꝑ Ipham̃
crppeleata est eucĩuallabatur atq munebatur bnde in ysaia scriptu
est uinea fucta est dilecto in ooumu filio olei et post paululid afferam in¬
quit sepemeius et eut in duepcõnem diruã maceuã eius et eut in con¬
culcacõem: Etm euuãgłã ip̃e dñs texit parabilam diceus homo q̃dẽ
erat pat̾fanuilras qui plantauit iuineã et sepem curcũdedit ei Ielem in

Expanded text:
corpore exeuntem obsident, quam in carnis amore positam, deceptoriis delectationibus fovent, hanc in societatem suae damnationis trahentes coarctant, ut in ipsa jam extremitate vitae deprehensa, a quibus hostibus circumclusa sit, videat, et tamen evadendi aditum invenire non possit: quia operari jam bona non licet, quae cum licuit agere contempsit. Maceriae sunt parietes longi, quibus vineae aliaque clauduntur. Longum enim Graeci macron dicunt. Sepes munimenta satorum sunt, inde et appellatae. Maceria vel sepes mystice angelorum custodiam significant, qua plebs Dei, quae vinea Domini Sabaoth per prophetam appellata est, circumvallabatur atque muniebatur. Unde in Isaia scriptum est: Vinea facta est dilecto in cornu filio olei . Et post paululum: Auferam, inquit, sepem ejus, et erit in direptionem. Diruam maceriam ejus, et erit in conculcationem . Et in Evangelio ipse Dominus texit parabolam dicens: Homo quidam erat paterfamilias, qui plantavit vineam et sepem circumdedit ei . Item in
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aftuae demxestatum famis. Clibanꝰ ẽ aoquendis panib arsei
uastus deducca rotunditas. q̃ subuientib flãnus ardet intrnisets
in qua sumetudine nũto pccõres porũtur quim futiuo iudias et
merore aĩ et penali excuciacõne torquendi sunt qr contrareglãs
acq excorte exp̃mantur Forꝰ est locus r̃ una calcatur. dictꝰ ꝙ̃

Expanded text:
est a facie tempestatum famis . Clibanus est coquendis panibus aenei vasculi deducta rotunditas, quae suburentibus flammis ardet intrinsecus. In qua similitudine merito peccatores ponuntur, qui in futuro judicio et moerore animi et poenali excruciatione torquendi sunt, qui contra regulas atque exortae exprimantur. Forus est locus ubi uva calcatur, dictus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rgaltiRiñ lous est ubi opus aliquod fit gieco emĩ ẜmo¬
nẽ erga opera stercio fracio. idest oꝑanũ Eigastula quoq et
ip̃a a gieco uocabulo nũeripatur ubi deputantur noxni ad
aliquod opus fadiendum. ut silent gladiatores et exules qui marmo¬
ra secant et tamen iũculorum eu scodiis alligati sunt/ Tẽneeeiõ
qr ꝑilo autea tondebant granũ unde et apud uetes nõ molitores seo
pistores dicti quasi puisores a fundendis grams frument. Mole em
usus nũdum erat ẜ grañ pilo fundebant bñde et iui gilius nucr̾e¬

Expanded text:
rgasterium locus est, ubi opus aliquod fit: graeco etenim sermone erga opera, sterion statio, id est, operarii: ergastula quoque et ipsa a graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum, ut solent gladiatores et exsules, qui marmora secant, et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Genetheum quia pilo antea tundebant granum. Unde et apud veteres non molitores, sed pistores dicti: quasi pinsores a pinsendis granis. Molae enim usus nondum erat, sed granum pilo
Abbreviated transcription (Latin):
De municionibus.
uiiitiiiii uee momimentum dictũ qr mauu est
faccum Cors uceata uel qd careet ciicta q̃ int̾is sunt
idest concludat uel qd coeiceat obiectu suo exͣneos. et adi¬
ue piohibeat uallũ est qd mole t̾r̃e erigitur ut cuscobia p̾tenda᷑
diccũ ant̃ uallũ auall nam ualli fustes sunt quib uallũ mum᷑
et ualli dicti ꝙ figantuo et uallantur/ Int̾ualla sunt spacia mr̃ca¬
ponitur s abusme et miuos et muneinẽta oiã agerẽ dicimꝰ uallũ¬

Expanded text:
. Munitum vel munimentum dictum quia manu est factum. Cohors vocata vel quod coartet cuncta quae interius sunt, id est concludat, vel quod coerceat obiectu suo extraneos et adire prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur. Dictum autem vallum a vallis; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Et valli dicti quod figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter caponitur; sed abusive et muros et munimenta omnia aggerem dicimu
Abbreviated transcription (Latin):
mẽdum pro ulcõne atq suppliaẽ pouit᷑ pccõrum mẽdũ in cong̃ga ͦ¬
ne nouorum fructiud Pio peius ponitur atis tormentie qñ ilrẽ¬
nuas in lamentacõib plaugens eũsionem ihrłm̃ loquitur torcular
calaluit dñs iirginni filie iuda. Ideo gͦ genum in bonã pardem
sc ubuntur psalmi pio torcularib occuuus et occogefimꝰ t̾eius
legitur eũ intitulo occogesum psalum ita in fine pro toreularib
asapħQmĩta sabbi est quĩta dies a sab̃bo que a gentib dies io¬
uis a nob̃ qͣnta feria uocatur in qua dixit deus producaẽ aque
ueptilia aiãrum iuuarũ. et uolatilia sub firmaniento celi mifaiee
bati baptisinũ unde colligitur psalũ inecciã dñi de regentita con¬
gregarõne eẽ locutiuũ hnc enĩ saphach ad historiã qͥdẽ loq̃r. s

Expanded text:
erdum pro ultione atque suppliciis ponitur peccatorum, interdum in congregatione novorum fructuum: pro poenis ponitur atque tormentis, quando Jeremias in lamentationibus plangens eversionem Jerusalem loquitur: Torcular calcavit Dominus virgini filiae Judae: ideo ego ploro . In bonam partem scribuntur psalmi pro torcularibus, octavus et octogesimus tertius: legitur enim in titulo octogesimi psalmi ita: In fine pro torcularibus Asaph. Quinti sabbati est quinta dies a sabbato, quae a gentibus dies Jovis, a nobis quinta feria vocatur, in qua dixit Deus: Producant aquae reptilia animarum vivarum, et volatilia sub firmamento coeli: mysticebati baptizatos. Unde colligitur psalmum in Ecclesia Domini regeneratae congregationi esse locuturum. Hic enim Asaph ad historiam quidem loq
Abbreviated transcription (Latin):
araliliiii mine altitudiis nomen est. et di¬
ctum est baratrum quasi norago atra scil a ꝓfinaiͭ ͤ¬
De herebi profunditate

Expanded text:
arathrum nimiae altitudinis nomen est, et dictum est Barathrum, quasi vorago atra, scilicet a profunditate
Abbreviated transcription (Latin):
Ranasiudauẽ de ꝓdt cictũ eͣ pod ieferie et ad hereseos pͥnopes qui sima lacua
ognatum suorum acq mendacii arcifici corde componũt et uenerantur ea que
a se scmit eẽ simulata nee sufficit eiõ erior ꝓp̾us ñ simplides quosq adulacõe
decepint Om q̃stũ putantẽẽ pietatem et deuoiũt domoe iuduarum abicteri¬
tes q nuegi imꝑicia ita arte Muletiea qi a scia. ttrebis et luua et iuncina for¬
mant deum suũ et eudunt malleo atq maurãt ẜmonis rechoria uenustate
quoriun deus neut̾ ẽ. et gliã in confusione corum decuris uocatirr eoꝙ ea

Expanded text:
autem de idolis dictum est, potest referri, et ad herese ωn principes, qui simulacra ogmatum suorum atque mendacii, artifici corde componunt, et venerantur ea quae a se sciunt esse simulata. Nec sufficit eis error proprius, nisi simplices quosqueorant domos viduarum, abutentesque vulgi imperitia, ita arte dialectica, quasi ascia tereti et lima et runcina formant deum suum, et cudunt malleo, atque inaurant sermonis rhetorici venustate, quorum deus venter est, et gloria in confusione eorum. Iterum alius na
Abbreviated transcription (Latin):
lis cõminatur anffene sedullã in auxilio proteccõnis sue a ppło isiriẽe
Cũꝙ dñs protectonẽ suã etut ita dicã parietes uestimentũ trulla dessun¬
te subtraxerit. tunc demoluntur excelsa idolorum et sãsicacõnes x ͦ ͦ dibu¬
sius uodaientur uñde et petro dixit, tu es petrus et suꝑ hanc petram
edificalo ecciam meam et porte inferi non preualebunt adiuesus eam
Qmi murus ñ dñi defendatur auxilio omem fortitudinem anicit s do ꝑuo¬
tegente in tantum robustus ut dicatur ad eum si transiers ꝑ ignẽ flas¬
ma non combiuer te. Enãtoq magꝭ temptacõibus tunduntu tanto plue
forcior set et prr noiẽ saluatoris mt flagellaletatiro Boule absconde car

Expanded text:
nis suae a populo Israel. Cumque Dominus protectionem suam et ut ita dicam parietis vestimentum trulla cessante subtraxerit: tunc demolientur excelsa idolorum, et sanctificationes decem tribusimus vocarentur. Unde et Petro dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt adversus eam Qui murus, nisi Domini defendatur auxilio, omnem fortitudinem amittit: sed eo protegente in tantum robustus est, ut dicatur ad eum: Si transieris per ignem, flamma non comburet te ; quantoque magis tentationibus tunditur, tanto plus fortior fit et
Abbreviated transcription (Latin):
de signati Dui dũ ip̃ĩ sullim̃. atq honorabilẽ in eccĩo locum dei tenent infrom¬
ores quoq ac fragiles suie p̾dicacõmbus ab infromorum appetitu sustolłiuit at¬
N as celestia de sidanda ac spanda suspendũt suis eciã mẽcessionibus ut maeptĩ
ꝑsistant adiuuant Nem trales sus alia significicõne in enuagelio poita e¬
L. non onisideras hic trabis pcc̃m maius et maxime muidiã intellig. pt̃
feuco auc̃ pcc̃m minus siue subitantã iraauidiã Asseres ab asse dicci qu
soli ponũdur neq cõmucti Seuidiile eoꝙ scindintur ide dundancur. In asse¬
ribus aut̃ qui tecco domus bene cõueniũt penitẽ cia bene accrpi põt̾ uel cantas
querꝑit multitudinẽ pcc̃õrum et in psalmo. ꝓphã dicit Rbeati quorum re

Expanded text:
designati qui dum ipsi sublimem atque honorabilem in Ecclesia Dei locum teneant, infirmiores quosque ac fragiles suis praedicationibus ab infirmorum appetitu sustollunt: atque ad coelestia desideranda ac speranda suspendunt: suis etiam intercessionibus, ut in caeptis persistant, adjuvantur? Item trabes sub alia significatione in Eest, non consideras? Hic trabes peccatum majus, et maxime invidia intelligi potest: festuca peccatum minus sive subitanea iracundia. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur, neque conjuncti. Scindulae eo quod scindantur, id est, dividantur. In asseribus autem quia tecto domus conveniunt, bene poenitentia accipi potest, vel charitas, quae operit multit
Abbreviated transcription (Latin):
tngom faciant iderit norma Regula dicta ꝙ sit iecta quasi uectula et impedi¬
mentum non habeat. Pendieulam est ꝙ semꝑappenditur demq in fabrie
sb inñã ad ppendiculum et certã regulã frant ncc̃e ẽ ut ciicta mẽdo sa in¬
scruantur ut aliqua priuafint aliqua cubancia ꝓna nõnulla / alia supi¬
na et pã hoc uuat unũsa que sunt maleconstruta in norma enĩ et re¬
gula atq ꝑpendiculo equitatis rõ intelligenda ẽ. ut omĩa oꝑo nõ ẜ̾m so¬

Expanded text:
trigoni faciant. Id erit norma. Regula dicta, quod sit recta, quasi rectula, et impedimentum non habeat. Perpendiculum est, quod semper appenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum et certam regulam fiant: necesse est, cuncta mendosa instruantur, ut aliqua parva sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina: et propter hoc ruant universa, quae sunt male constructa. In norma enim et regula atque perpendiculo aequitatis ratio intelligenda est, ut omnia opera nostra s
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i edificabunt et ego destruã destiuẽẽ mala oꝑa exdẽ uel male docẽ ut
in salomone unus edificaus et uñus defauens et in bonã ꝑtem ꝑ ihẽmiam
dicitur ut destruas et edifices. Mimaire ẽ a uicus expurgare ut ẽ illud eu¬
uangeli teciget eum acens uolo mundare et confescm mũdata ẽ lepiueiꝰ¬
De lainfici muendone
neuliani quanamm genciles mustis ingemis pdicant hane
eĩ p̃mam lainfioi usum monstrasse. hanc eciã telai ordisse et colo¬
rasse lanas phibent Oliue quoqz hanc diount iuentuoe et fubuiee
multarũꝙ arciũ reꝑtricẽ ideo illi uulgo opifiees supplicant. ẜ hoc poetice fuigĩ

Expanded text:
Ipsi a dificabunt, et ego destruam . Destruere est mala opera exercere, vel male docere, ut in Salomone: Unus aedificans, et unus destruens . Et in bonam partem per Jeremiam dicitur: Ut destruas et aedifices . Mundare est a vitiis expurgare, ut est illud Evangelii: Tetigit eum, dicens: Volo, mundare; et confestim mundata est lepDe laneficii inventione. Minervam quamdam Gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam laneficii usum monstrasse. Hanc etiam telam ordisse, et colorasse lanas perhibent: olivae quoque hanc dicunt inventricem, et fabricae, multarumque artium repertricem. Ideo illi vulgo opi
Abbreviated transcription (Latin):
tecta/ Iuxͣ sensũs nõ mistioos parretes templi sunt fideliũ ppłi. Ex
quibus sauita umũsalis consiftit eccĩa. quorum dilataeõnem per or¬
bem latitudo designat parecum spẽ nõ et intencõnem omem ad cele¬
stia drectũ longitudo uel c̾tealcitudo panetis que ex ordinibus lapi

Expanded text:
tecta. Juxta sensus vero mysticos, parietes templi sunt fidelium populi, ex tecta. Juxta sensus vero mysticos, parietes templi sunt fidelium populi, ex quibus sancta universalis consistit Ecclesia, quorum dilatationem per orbem latitudo designat parietum, spem vero et intentionem omnem ad coelestia erectam altitudo. Vel certe altitudo parietis, quae ex or
Abbreviated transcription (Latin):
uel corꝑis inceldectus ut in cantiers canticorum ecce ip̃e scat post pa¬
rietem nr̃m respiciens ꝑ fenestias ꝓspiciens ꝑcancellos fenestie
uĩsus Auditus odoratus et cet̾i sensus danus ut in ihẽmia intrauit
mors ꝑ fenestias urãs flenestia cogitaas cordis uel ip̃od mentis
intencio ut in sophomia uox cautauts in fenestra coruue insup lu¬
minaribus eius/ Piccuram pariete aogitanes praue in corde hois
ut in ezethiele et ecce omiã ꝓdola domusistł depicta eicit in pariete
parieces enĩ templi dñ fideles sunt exutirq ppło hoc est iudaico et
gencili ex quibus xp̃s edificauit ecciam̃ suam / unde legitur in
cus tabulatis cedrnus a pauunento domus usq ad sũmitatem pa¬
rietũ et usi ad laquearia oꝑuit ligns̃ cedriis Incrusecus et ex
triuseeus quidẽ domus dedro erãt uestita nam formsecus tanto
intore lapis ip̃ẽ de quo fucta fuãt fulgebat ac si caltulo eec̃ candido

Expanded text:
vel cordis intellectus, ut in Canticis canticorum: Ecce ipse stat post pavel cordis intellectus, ut in Canticis canticorum: Ecce ipse stat post parietem nostrum, respiciens per cancellos. Fenestrae: visus, auditus, odoratus, et caeteri sensus carnis, ut in Jeremia: Intravit mors per fenestras nn fenestra, corvus in superliminaribus ejus . Pictura in pariete cogitationes pravae in corde hominis, ut in Ezechiele: Et ecce omnia idola domus Israel depicta erant in pariete . Parietes enim templi Dei, fideles sunt ex utroque populo, hoc est, Judaico et Gentili, ex quibus Christus aedificavit Ecclesiam suam. Unde legitur in cus tabulatis cedrinis, a pavimento domus usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia, operuit lignis intrinsecus, et texIntrinsecus quidem domus cedro erat vestita. Nam forinsecus tanto nitore lapis ille, de quo facta fuerat, fulgebat, ac si calculo esset candido
Abbreviated transcription (Latin):
mentum enĩ allegoriee xp̃o intelligitur uel fides eus ca¬
tholica suꝑ quã fundata ẽ ecciã unde scuptũ ẽ maplõ fundamentũ emi
dificanum in quit suꝑ findamentũ aplorum et ꝓphãrum hoc est
doccimã eorum Iem legitur in psalmo de ciuutate dei hoc est ec¬
sumpsit exordiũ quẽ uerum om̃i constat ẽẽ p̾ncipiũ panes ñ¬
aipatur. qr semꝑ duo sunt pares uel alace uel a fionte siue enĩ
tetagonũ siue exagonũ sic qui se conspieuint expari erunt Alit̾
enĩ firnccura fucta de fornus est Parietinas dicimus qͣi panetum
ninas sunt enĩ parietes stantes sine tecco et sine habitantibus
saluatoris significat ut est illud in psalmo cãꝙͣ parieti incliuato ⁊
macerie impulse et alibi ecce stat post pariedem nm̃ Paries
simulacio ꝓpoditars ut in eechiel ip̃i edcfidabunt parierem illi
aut iuiebant eum luco absq paleis fenestre in parrete auditus fidei

Expanded text:
mentum enim allegorice Christus intelligitur, vel fides ejus camentum enim allegorice Christus intelligitur, vel fides ejus catholica, super quam fundata est Ecclesia. Unde scdificamini, inquit, super fundamentum apostolorum et prophetarum , hoc est, doctrinam eorum. Item legitur in Psalmo de civitate Dei, hoc est, Ecsumpsit exordium, quem rerum omnium constat esse principium. Paries nuncupatur, quia semper duo sunt pares, vel a latere, vel a fronte. Sive enim tetragonum, sive hexagonum sit, qui se conspiciunt, ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis est. Parietinas dicimus, quasi parietum ruinas: sunt enim parietes stantes sine tecto, et sine habitantibus Salvatoris significat, ut est illud in Psalmo: Tanquam parieti inclinato et maceriae impulsae ; et alibi: Ecce stat post parietem nostrum . Paries simulatio hypocritarum, et in Ezechiel: Ipsi aedificabant parietem, illi autem liniebant eum luto absque paleis . Fenestrae auditus fidei
Abbreviated transcription (Latin):
augãca sunt minist̾ia que nõb de corꝑe eg̾ssis intioitũ urte eeleftis
reserant et hostia templi doctores sut sc̃i ac sac̾doces qui instruẽdo
laptizando dnĩdi corꝑis et sangins mistiã cõmunicando p̾ma nõb
et corda sunt eormud augłorum sue honĩi scõrum quis iimobi¬
lit̃ contemplacõm ac dilecc̃om sui conditoris adhẽnt ut ei minise¬
um diuinitus sibi delegatum recce contempleant Iaem in malo
ꝑtem ponitur cardo ut in salomone uͥ dicit sieut hostiũ ũcitur in
pouit tamen in suis iacere prauitatib nꝙͣ desistit dmina enĩ he¬
stiorum. subliuntas et mansuetudines lonorũ sunt moꝵ qr in
ip̃is ꝑficudtur gradꝰ iurtutũ ibiq patet ing̾ssus regui celestis. dioẽ¬
te ip̃o dñs qui se humiliauõt exaltubitur et alibi beati mites qmi
et cementĩ a cedendo dictũ ꝙ grosso lapide surgat funda¬

Expanded text:
angelica sunt ministeria, quae nobis de corpore egressis introitum vitae coelestis angelica sunt ministeria, quae nobis de corpore egressis introitum vitae coelestis reserant: et ostia templi doctores sunt sancti ac sacerdotes, qui instruendo, baptizando, Dominici corporis et sanguinis mysteria communicando prima nobiet corda sunt eorumdem angelorum, sive hominum sanctorum, quibus immobiliter contemplationi ac dilectioni sui Conditoris adhaerent, ut eo ministerium divinitus sibi delegatum recte compleant. Item in malam partem ponitur cardo, ut in Salomone, ubi dicit: Sicut ostium vertitur in roponit: tamen in suis jacere pravitatibus nunquam desistit. Limina enim ostiorum, humilitas et mansuetudines bonorum sunt morum: quia in ipsis perficiuntur gradus virtutum, ibique patet ingressus regni coelestis dicente ipso Domino: Qui se humiliaverit, exaltabitur . Et alibi: Beati mites, quoniam et caementum a caedendo dictum, quod grosso lapide surgat. Funda
Abbreviated transcription (Latin):
der que ẽ in xp̃o ilũ dno mõ: legituraut̃ in libio regũ qd salomion fe¬
qͥnq duo sunt aut̃ hostiola qr lom angli et honuẽs sc̃i diñac pioxr¬
mos ꝑfecce diligunt neq ullus ianuã ucte. ñ ꝑ genimã haric diletõ¬
nem poc̾it intrare seuqi utiuisꝙp ppłi fidelib ecuideis scis et gentis
ead uite iama reseratur Ioo sted hũt auglõe quĩq qr itõ solum
aiãs eleccorum aula celi recipit s et corꝑib mortaa gloria p̾ditis i
iudicio suas fores aꝑit. Cardo est loeus in quo hosaũ uertitur. et sꝑ
mouetur. dictud apoto cardias et qͣi cor honuem̃ totum ita ille cuneꝰ
iamã regat ac moueat. uude et pirũbiale est in dudiue rẽ ẽẽ
aut introeatur aut fouas eatur, Postes et autes quasi post et aute¬
fidei fumitatem in hac enĩ hostia uercuntur qr ex regulã fidei nullo
hostiorum templi et auio erant, Si hostia domus int̾oris sc̃a scõrum

Expanded text:
Jesu Domino nostro. Legitur autem in libro Regum , quod Salomon fe duo ostiola: quia boni angeli, et homines sancti Dominum ac proximos perfecte diligunt: neque ullus januam vitae, nisi per geminam hanc dilectionem, poterit intrare: seu quia utriusque populi fidelibus, et Judaeis scilicet, et Gentibus, eadem vitae janua reseratur. Postes habent angulos quinque: quia non solum animas electorum aula coeli recipit, sed corporibus immortali gloria praeditis in judicio suas fores aperit. Cardo est locus, in quo ostium vertitur et semper movetur, dictus apo tes cardias, quod, quasi cor hominem totum, ita ille cuneus januam regat ac moveat. Unde proverbiale est, in cardine rem esse. t in agro, aut introeatur aut foras eatur. Postes et antes, quasi post et antefidei firmitatem: in hac enim ostia vertuntur, quia extra regulam fidei nullo cardines ostiorum templi ex auro erant . Si ostia domus interioris sancti sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ et gentes et circideisionem predicandom ecciam̃ introducas
stabant in porticu aute fores templi. et ingressum illius suo deco¬
re ac pulditudine ex uciaq parte mirabilit̃ ornabant. hoscũd
aut̃ tempłi dus̃ est. qi nemo uenit ad patoem n᷑ ꝑ ip̃m et sicut ali¬
bi dicit ego sum hostiũ ꝑ me siquis intioierit saluabiturii  di
indelieet hostiũ columpne as utioq latere coĩ posite cu cũscant
ministri ẜ̾monis utuq pp̃o introitudregui oclestis õndũt Capita
et em̃ columpnorũ hoc est sup̾ma pars earum p̾cordia sunt fide¬
liũ doccorum quoꝵ deo deuotis oogitadõnib sicut copite mẽbrar ita
ipõrum oĩa et oꝑa dinguntur et ub̃a duo aut̃ capibella que

Expanded text:
autem, ut et gentes et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant: autem, ut et gentes et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant: stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo decore ac pulchritudine ex utra que parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est: quia nemo venit ad Patrem, nisi per ipsum ; et sicut alibi dicit: Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur . Quod videlicet ostium columnae ab utroque latere coram positae circumstant, cum ministri sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendunt. Capita etenim columnarum, hoc est, suprema pars earum praecordia sunt fidelium doctorum, quorum Deo devotis cogitationibus sicut capite membra, ita ipsorum omnia et opera dirigun
Abbreviated transcription (Latin):
saũ portieꝰ ẜ̾mo ꝓpħieus qui quasi recto calle ingdientes ad hostud
templi ꝑducebat qui gram̃ dñi saluatoris quã mũdum erat redemp¬
turꝰ aꝑte p̃dicabat faccura gͦ porticus tota fideles illiꝰ tprĩo signat
hofaud̃ uero in porticu doctores. qui cet̾is liuẽ uite ianuãq intrande
ad dnm̃ pandebant exp̃mnt et bene unũ hostiũ ꝓpt̃ consonõ monũb sc̃ĩ
fidem et dilectõnem ueritatis. Que iudelicꝰ portieus ruxͣ lacitudiuẽ¬

Expanded text:
um porticus sermo propheticus, qui quasi recto calle ingredientes ad ostium templi perducebat: quia gratiam Domini Salvatoris, qua mundum erat redempturus, aperte praedicabat. Factura ergo porticus tota fideles illius temporis signat: ostium vero in porticu doctores, qui caeteris lucem vitae, januamque intrandi ad Dominum pandebant, exprimit. Et bene unum ostium, propter consonam in omnibus sanctis fidem ac dilectionem veritatis. Quae videlicet porticus jux
Abbreviated transcription (Latin):
rum u. libus sciptura mosaide legis domphensa est Quĩꝵ ecam scli
etates utauetens instrumenti soies complexa est Nonũ uõ testa¬
in capitels uarretas ẽ iuotutũ spĩtaliũ in scis de qua dño cantatur
in psaliis Ascicit regnia adextais tius in uestitu deaiato dicũan¬
rietate diuõsorum carismatũ uel certe multiplex contextio catena¬
rum et recis expansio multifauas eleccorum ꝑsonas infinuat que
cum uers sco̾rum p̃dicatonim sidelit̾ auscultando ati obediendo
condebatur/ hoe enĩ olim in usu erat auio aigento q
nĩdũ signato et quoꝵ metalt ꝙ̃uis postea facta fuisset
pecuma. nomen tamen eiron ꝑmansit aber metallo unde peciuã
mioũ sumpsit Aimariũ locus est ñ quarlĩqͣ areud insoumeuta
hẽ uenoꝵ teloꝵ armamientaria celi dc̃o aut utraq abarnus idest
biuchus quibus excerritantur Bibliotheca est locus ubi ueronũ¬
tur libri biblo erĩ grece liber theca repoĩtorium dicitur/ Cellariũ

Expanded text:
ue libris scriptura Mosaicae legis comprehensa est. Quinque etiam saeculi aetates tota veteris instrumenti series complexa est. Novum vero testain capitellis, varietas est virtutum spiritalium in sanctis, de qua Domino cantatur in Psalmo: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamrietate diversorum charismatum. Vel certe multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electorum personas insinuat: quae cum verbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obcondebatur. Hoc enim olim in usu erat, auro argentoque nondum signato. Ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde pecunia initium sumpsit. Armarium locus est, ubi quarumcunque artium instrumenta a coeli: dicta autem utraque ab armis, id est, brachiis quibus exercentur. Bibliotheca est locus, ubi reponuntur libri. Biblos enim graece liber, thece repositorium dicitur. Cellarium,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ lumine accepto ꝑ aieum resplendeat ded utiũabsidã anabside di¬
eoe debeamus hoc u̾bigenꝰ ambiũ quidẽ doccorũ existimant Nestre¬
do est camera templi obliqua nã in modum testudinus ueteres tempoꝵ
tecta faciebant que ideo sic fiebant ut celi ymagniẽreddẽt qd constat
eẽ conuexũ Alii testudiuẽ uolunt eẽ locum in parcẽ abii adiõsã
uementib Arcꝰ dicci ꝙ suit aica ee archa conclusione euruati ip̃
et formces Pammenta origniem apud grecos caborrta arte pi¬

Expanded text:
quod lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidem diquod lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere debeamus, hoc verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. 8. Testudo est camera templi obliqua. Nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant, quae ideo sic fiebant, ut coeli imaginem redderet, quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in partem atrii adversum venientibus. 9. Arcus dicti, quod sint arcta conclusione curvati, ipsi et fornices
Abbreviated transcription (Latin):
uds diffidẽ et contia ꝑũsorum dogniatum impetus norũt inum¬
ue / Dependũtaũt ad fixa tigins laquearia qr nd̃de est ut quiꝰq
in scã ecciã sublimes iurcutib splende̾ desidant sũmorum patrum
diccis atip erempls quib a t̾benorum ambitu suspendãt᷑ toca mẽte
inhereant Et bene tigna hec cedrma et lahaua diciuitur eẽ op̾ssina
qr ult᷑aq hanc arborem imputubũ omio nature altitudinis exiue
et odoris constat dẽ p̾cipu qdeis apte couueuit qui cũ aplo dicẽ pos¬
tencõnem celestis oꝑacõnuis significat idest uitam contomplatiuã. ut¬
in euuãgelio et qui in tecco est non descendait aliquid tallere de domo sua
Ilem recad corpus honũs ut in euuãgelio qd maure auditis p̾dicatte
suꝑ tectum Neccum uelamen legis et obscuritas scõtum scriptura¬
iuim intilligitur Absida grero ẜmone latine int̾pretatur cucida eo

Expanded text:
s defendere et contra perversorum dogmatum impetus norunt muns defendere et contra perversorum dogmatum impetus norunt munire. Dependent autem affixa tignis laquearia, quia necesse est ut quicunque in sancta Ecclesia sublimes virtutibus splendere desiderant, summorum patrum dictis atque exemplis, quibus a terrenorum ambitu suspendantur, tota mente inhaereant. Et bene tigna haec cedrina et laquearia dicuntur esse cypressina, quia utramque hanc arborem imputribilis naturae, altitudinis eximiae et odoris constat esse praecipui, quod eis apte convenit qui cum Apostolo dicere posntentionem coelestis operationis signat, id est, vitam contemplativam in Evangelio: Et qui in tecto est, non descendat aliquid tollere de domo sua . Item tectum corpus hominis, ut in Evangelio: Quod in aure auditis, praedicate super tectum . Tectum velamen legis, et obscuritas sanctarum Scripturarum intelligitur. Absida graeco sermone latine interpretatur, lucida: eo