comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuniulꝰ felicitatis suꝑemĩens gloria. s snꝑhñdãs leticia. sed ad hec quid̃
ydoneꝰ profcõ uerus penitẽs. uerus ñobẽdiẽs. amabilis sociꝰ fidelis seru ħ
Bebus penitens semꝑ est in labore et dolore. Solet .n. ꝓ pretĩtis. laborat
pro futis cauẽsis. uera siqͥdem peniten᷑ est sine int̾missiõe tpr̃is. de ꝑter
plangenda ¶ Irrifor nãq est et nõ uere penitens qͥ udhuc ag quod peli¬
teat ¶ Si et uis uerus penitẽs esse. cessa a ꝑcc̃o. et noli ampliꝰ p̾care.¬

Expanded text:
ad haec quis idoneus? Profecto verus poenitens, bonus obediens, amabilis socius, fidelis servus. Verus poenitens semper in labore et dolore: dolet de praeteritis, laborat pro futuris cavendis. Vera siquidem poenitentia est, sine temporis intermissione de plangenda. Irrisor namque est et non verus poenitens, qui adhuc agit quod poeniteat. Si ergo vis verus poenitens esse, cessa a peccato, et noli amplius peccare
Abbreviated transcription (Latin):
denciũ nchil. nͥ uermes s⁊ laruales facies tortoꝵ actq tetĩma monsroa de¬
S momoꝵ. uermes coudeles mordebũt intima cordis. huc dolor inde pa¬
uor. gemito scupor se timor horror ardebñt ꝙ miseri migne eterno s n
tut in padiso ꝑ boms meritis collocat᷑. ¶ Elunc gͥ unũ r̾e Snob eliga
etnt semp couc̾ari cũ imꝑiis ant ꝑpetualit᷑ letari cñ scĩs .⁊ Sdom̃i si q̃nidẽ¬

Expanded text:
debitur, nisi vermes, et larvales facies tortorum, atque teterrima monstra daemonum. Vermes crudeles mordebunt intima cordis: Hinc dolor, inde pavor, gemitus, stupor, et timor horrens. Ardebuntque miseri in igne aeterno in aut in paradiso pro bonis meritis collocatur. Nunc ergo alterum e duobus eligamus: aut semper cruciari cum impiis, aut perpetualiter laetari cum s
Abbreviated transcription (Latin):
qui est oĩa in oĩbus hr̃e deũ qui est sñnmũ bõ. ¶ Et est ĩ sũma felicitas. sũma lo¬
cunditas. uera liberalitas. ꝑfecta caritas. eterna securitas. secura eter intas.
ibi est uera leticia. plena scien᷑. oĩs pulcritudo. oĩs beatitudo. Est ibi pax¬
bonitas. piecas lux uirtꝰ. honestas. Gaudia leticie dulcedo uita ꝑhẽnis
Gloria laus. req̃̾es. amor. s concordia lucis. ¶ Sic cũ deo beatus exitin
tatẽ. fouet᷑ ad Iocunditatẽ. in et̾ntate iugebit. in ueritate fulgebͭ in
bonitate gaudebit ¶ Sicut hẽbit ꝑmanẽdi eterntatẽ sic cognoscendi
facilctatẽ. ueqmescendi felicitatẽ. cius si q̾dem erit illius sc̃e ciuitatis
⁊iosa dc̃a sunt de te ciuitas dei. sicut letanciũ om̃ habitanciũ est in te.
oñis letant᷑ in leticia ⁊ exultacõe. õs delectant᷑ de deo. cuiꝰ facies decora.

Expanded text:
st summum bonum, ibi est summa felicitas, summa jucunditas, vera libertas, perfecta charitas, aeterna securitas, et secura aeternitas; ibi est vera laetitia, plena scientia, omnis pulchritudo, et omnis beatitudo. Est ibi pax, pietas, bonitas, lux, virtus, honestas, Gaudia, laetitiae, dulcedo, vita perennis. Gloria, laus, requies, amor, et concordia dulcis. Sic cum Deo homo beatus erit, in tatem, fruetur ad jucunditatem. In aeternitate vigebit, in veritate fulgebit, in bonitate gaudebit. Sicut habebit permanendi aeternitatem, sic cognoscendi facilitatem et requiescendi felicitatem. Civis siquidem erit illius sanctae civitatis, riosa dicta sunt de te, civitas dei sicut letantium omnium habitatio est in te. Omnes letantur in leticia et exultatione. Omnes delectantur in eo,
Abbreviated transcription (Latin):
situs et pcc̃o. pꝰea uermis ⁊ cib uermiũ futurꝰ in tumlo¶ Et is
snꝑbis pulus s cinis. cuiꝰ ꝯceptꝰ culpa. nasci miseria uinẽ pena-
mori angustia. cur carnem tuã escis et uestib p̾ciosis impingas s ador
nas ꝙͣ pꝰ paucos dies uermes deuoraturi sunt in sepulc ͦ. aĩãm uo̾ tuã non
aĩam tuã uilipẽdis et ei carnem p̃p̾onis dñam ancillari et ancillã dñari
p̃t. non .n. deus ꝓ toto mñd̾o aĩam suã d̾are uoliit. ꝙͣ ꝓ aĩa hũana de¬
filius cũ eẽt in sm pr̃is a regalib sedib ꝓ ea descendit. at eam libaret
a ptãte diaboli. qmͣ cũ uidisset pãoꝵ fimib iorecitam iamq eã demo¬
nib tradendam ut morte ppetua dampnaret᷑ fleuit suꝑ illã q̃ flere
gnosce o homo quã nobilis sit aĩa tua. et ꝙͣ grauia fu̾nt eiꝰ uuluã pro
quibs ncͣce fuit xp̃m dñm uulu̾ari. Sinõ eẽnt hec ad mortẽ et mortẽ¬

Expanded text:
itus et peccato, postea vermis et cibus vermium futurus in tumulo? Quid superbis, pulvis et cinis, cujus conceptus culpa, nasci miseria, vivere mori angustia? nas, quam post paucos dies vermes devoraturi sunt in sepulcro? Animam vero tuam curanimam tuam vilipendis et ei carnem proponis? Dominam ancillari et ancillam dominari potest. Non enim pro toto mundo Deus animam suam dare voluit, quam pro anima humana deFilius cum esset in sinu Patris, a regalibus sedibus pro ea descendit, ut eam liberaret a potestate diaboli? Quam cum vidisset peccatorum funibus irretitam, jamjamque daemonibus tradendam, ut morte perpetua damnaretur, flevit super illam, quae flere Agnosce, homo, quam nobilis est anima tua, et quam gravia fuerint ejus vulnera, pro quibus necesse fuit
Abbreviated transcription (Latin):
actq qͥd̾ eris pꝰ hãc bicã profecto fuisti quod̾ nõ eras post ea de uii
materia fc̃o et in uillissmio pano iuolutꝰ menstouali saigĩe in
et ornatꝰ uenisti ad nos nec memor es quã uilis orico cui fuit. sõr¬
ma fauor ppłi feruor uiuemilis opesq. Subripnẽ tibi. nosce̾ qd sit
homo. Nichul .m. est aliud homo ꝙ spuma fetidum sacco stercoꝵ et

Expanded text:
de vili materia factus, et vilissimo panno involutus, menstruali sanguine in et ornatus progressus es ad nos: Nec memor es quam sit vilis origo tui. Forma, favor populi, fervor juvenilis, opesque Subripuere tibi noscere quid sit homo. Nihil aliud est homo quam sperma fetidum, saccus stercorum,
Abbreviated transcription (Latin):
potes. saltim miciori quodam et longiori pone martirio. ¶ Noli atten¬
de qͥd̾ caro uelit. sed quid sp̃s poscit. tũc .n. głi̾osus erit cũ ad deũ smm
¶ Si uero sicis durus est hic sermo nõ possum mũdum sperne s⁊ carnẽ
meã odio ħr̃e. ¶dic mͥ ubi sunt amatores mñdi. qui añ pauca tpr̃a no¬
runt et duxunt in boĩs dies suos. et in pñcto ad inferua dessenderinit.
colligati infelici sempit̾is inuoluant᷑ incendiis. qui socii fut in ui¬
ciis. una namq pena implicat. quos uiuis amor in c̾mĩe ligat ¶Qs
profuit eis manis gli̾a. breiuis leticia. mũdi poten ᷑ carnis uoluptas.
luptatẽ. quã granis miseria et ꝙͣ grauis pena. de illa exaltacõe ceci¬
derunt in maguã uuenam s⁊ in magna torm̃ta ¶ Qudqͥs illis actidit
tibi accidẽ p̃t. qͥa homo es homõ dehumo limiꝰ de limo de terra es ⁊ deter

Expanded text:
potes, saltem mitiori quodam, sed longiori martyrio pone. Noli attendere quid caro velit, sed quid spiritus poscit. Tunc enim gloriosus erit, cum ad Deum suum . Si vero dicis, Durus est hic sermo; non possum mundum spernere, et carnem meam odio habere: dic mihi, ubi sunt amatores mundi, qui ante pauca tempora norunt, duxerunt in bonis dies suos; et in puncto ad inferna descenderunt .colligati, sempiternis involvantur incendiis, qui socii fuerunt in vitiis. Una namque poena implicat, quos unus amor in crimine ligat. Quid profuit illis inanis gloria, brevis laetitia, mundi potentia, carnis voluptas, luptatem, quam gravis miseriaeriam, in grandem ruinam et in magna tormenta. 10. Quidquid illis accidit, tibi accidere potest, quia homo es: homo de humo, limus de limo. De terra es, et de
Abbreviated transcription (Latin):
¶Anmno tñ difficile est cor tene̾. et ab illicita cogitticõe obseruare minis
difficile est terpenas occupacõnes absꝙ pcc̃is adm̃strare. Qua ꝓpter
nemo semet ip̃m duudicare et ꝯprehende̾ pt̃ ꝑfecte. sed multis co
gitacõnbi occuꝑatꝰ sibimet ip̃i aliquo mͦ manet incognt̃ꝰ ut om̃io
quod tolłãt nesciat ¶ Qua ꝓpt᷑ urgente exitu subito t̾rerm metu
qr st st idea que sciuit nuĩꝙͣ se preterisse meminit. forundat tñ ea que
nescit.

Expanded text:
tamen difficile est cor tenere, et ab illicita cogitatione servare. Nimis etiam difficile est terrenas occupationes absque peccatis ministrare. Quapropter nullus semetipsum dijudicare et comprehendere gitationibus occupatus, sibimetipsi aliquo modo manet incognitus, ut omnino quod tolerat nesciat. Propterea urgente exitu, subtiliori terretur metu: quia etsi illa quae scivit, nunquam se praetermisisse meminit, formidat tamen ea quae nescit.
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝯu̾satum. sola t̾rena sapientẽ. ⁊ iñ hũs pe¬
nitus obduratum. cũ hoc age despũalib. hinc
istis etatem nutͥuit. aliena ab istis didicit se¬
qui. Etontͣ consideres puerum etateit scĩa te¬
nerum nͨ bonum n malum discernere ua¬
tem. Nec quid̾ mirũ. mollis .n. cera est. ⁊
qiͣ liquens. nͨ ymaginem sigilli quoquo mͦ
recipiens. Medius hoꝵ adolescens ⁊ iuue¬
nis est. ex teneritudine atq duricia cordis.¬
qͣ ex senectute ⁊ pu̾tia ꝯgrue temꝑatus.

Expanded text:
conversatum, sola terrena sapientem, et in his penitus obduratum. Cum hoc age de spiritualibus, huic istis aetatem nutrivit, aliena ab istis sequi didicit. E contra consideres puerum aetate et scientia tenerum, nec bonum, nec malum discernere vatem. Nec quidem mirum. Mollis enim est cera, et quasi liquens, nec imaginem sigilli quoquomodo recipiens. Medius horum adolescens et juvenis est, ex teneritudine atque duritia quasi ex senectute et pueritia congrue temperatus.
Abbreviated transcription (Latin):
solebat anselmꝰ in .Insebii una hor¬
dam modo extra se raptus uidit. inꝙͣ  delcãbłi¬
quem ꝯfluebant om̃ium fluxuum purgature si
citiaꝵ sorde horrida. Rapiebat gͥ in se qͥcqͥd atã¬
gere poterat. ⁊ deuoluebat tam uiros qͣm inu¬
lieres infra se. diuites ⁊ mopes simł. feda qͥd̾
erat aqua. Ex ea tñ uiuebant ⁊ delc̃abantur
in illa. ut ille asserebat qui eum ducebat Illo
torrens mundũ significat quo rapiint᷑. ⁊ in
cuiꝰ illecebrosis sꝑurcitus inuoluunt᷑ om̃s ip¬
sum amantes. ¶ Et hiis dcĩs: inqͥt. uis neui
dixit uolo. Duxit itaq illum. qi iñ ꝯspectu
illius obducti erant argendo purissimo. her
mollis quid̾ ⁊ redolens. ⁊ ultͣ humanam opĩo¬
nem delcãbulis ¶More t̃ alt̾ius herbe sub hiis
qui in ea pausabant: leuit̾ flectebatur. ł
surgentib illis: ip̃a quoq erigebat᷑ sot quid
ĩmioror: quicquid est ioꝯditatis: ilni erat

Expanded text:
solebat, Anselmus in infirammodo extra se raptus, vidit, inquam, fluviquem confluebant omnium fluxuum purgaturae etcitiarum sorde horrida. Rapiebat igitur in se quidquid attingere poterat, et devolvebat tam viros quam mulieres infra se, divites et inopes simul. Foeda quidem erat aqua, ex ea tamen vivebant, et delectabantur in illa, ut ille asserebat qui eum ducebat. IlloTorrens mundum significat quo rapiuntur, in cujus illecebrosis spurcitiis involvuntur omnes ipsum amantes. » Et his dictis, inquit. CAPUT « Volo. » Duxit itaque illum quasi in conspectum illius obducti erant argento purissimo. Herbmollis quidem, et redolens, et ultra humanum opinionem delectabilis. Haec more alterius herbae sub his qui in ea pausabant leviter flectebatur, et surgentibus illis, ipsa quoque erigebatur. Ut quid immorer? Quidquid est jucundita
Abbreviated transcription (Latin):
possint que uolunt. ¶Dicit᷑ ⁊̃ libertas in¬
telligentie qmͣ nõ om̃s uolunt. Est ⁊̃ liber¬
tas ic̃e uoluntatis. que semꝑ est bona. hãc
¶ Notand̾ ꝙ libertas actionis sine liberta.¬
te bone uoluntatis: semꝑ est mala. x̾m
libertas intelligendi est media. que bona
est quotiensꝯ libertati rce uoluntatis ad¬
beret. Mala aũ : cũ sine illa est ¶Habet p̾¬
mo quis qnͣtuq libertatem intelligendi.
.i. scit intellig̾e. quid sibi expedit. uelit illa
in bono. ⁊ sic ꝓmerebitur adipisti libertatẽ
intelligendi. qdquid expedit. uolendi qd̾q
deb. Agendi quicq̃d ꝓdest. S sub libertate
amitt̾e incipit : quos ẜ carnis intemꝑie¬
iam lugere ꝯspicit. quosdam aũ terti
horreat pcc̃m qd̾ ntħ est. s qr nõ est ibi debi¬
ta iusticia qmͣ ibi amaret. Uñ dicimꝰ nos
horrere domũ in qͣ nicħ est qd̾ amemus

Expanded text:
possint quae volunt. Dicitur etiam libertas intelligentiae, quam non omnes volunt. Est etiam libertas . Notandum quod libertas actionis sine libertate bonae voluntatis semper est mala. Verum libertas intelligendi est media, quae bona est, quotiescunque libertati rectae voluntatis adhaeret; mala autem, cum sine illa est. Habet primo quis quantulamcunque libertatem intelligendi, id est scit intelligere quid sibi expedit; velit illam in bono, et sic promerebitur adipisci libertatem intelligendi quidquid expedit, volendi quodcunque debet, agendi quidquid prodest. Sub libertate amittere incipit quos pro carnis intemperie lugere jam conspicit. Quosdam autem tertii horreat peccatum, quod nihil est, sed quia non est ibi debita justitia, quam ibi amaret. Ut dicimus nos horrere domum, in qua nihil est quod amemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Illi u ad quem tm̃modo habet᷑. miniie. Qͣs
n. grãs m debet deus. si quis me diligit:
amplus ¶Is cui dilectio alt̾ius seruit : so¬
lius ꝯmodi munꝰ ꝓ functione suscipit xbi
gr̃a. bñficium unũ. honorem unũ unũ pͣn¬
dium unũ. uł qdlb officii genꝰ in hunc mo
alũs impendit. Bonũ aũ ꝑmanens: bono
tnͣseunti melius est. Ne gͥ ꝯsiderando ꝓfc̃o
ꝑspictemꝰ magis nobis est gaudend̾u si dili
aliud mͥ deb aliquis tiec ego alicus: gͦ cari¬
tas est exhibenda: nõ exigenda. Qt̾b mo
amatur. alia ꝓpter usum eo ꝙ sit bonũ ł¬
tiũ ⁊ nõ nulla alia potio utilis. que cũ dent

Expanded text:
ille vero ad quem tantummodo habetur, minime. Quas enim gratias mihi debet Deus, si quis me diligit? Amplius: is cui dilectio alterius servit, solius commodi munus perfunctorie suscipit, verbi gratia, beneficium unum, honorem unum, prandium unum, vel quodlibet officii genus in hunc modaliis impendit; bonum autem permanens bono transeunte melius est. Haec igitur considerando profecto perspiciemus magis esse nobis gaudendum si alimihi debet aliquis, nec ego alicui; ergo charitas est exhibenda, non exigenda. CAPUT CLXe res amatur. Alia propter usum, ut mel, thium, et nonnulla naturalis potio, quae cum dent
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem. que uocat᷑ suggestio. non¬
alia que sentit᷑ in uoluntate cogitationis
nõ tñ m̃ uoluntate actionis. quedicit̾ delc̃a¬
tio. Tertia que sentitur cũ uoluntate oꝑandi.
⁊ nõiatur ꝯsensus. S illam que nõĩatur sug¬
gestio: nlła pena comitat᷑. Nam ubi nõ est

Expanded text:
oluntatem, quae vocatur suggestio. Alia quae sentitur in voluntate cogitationis, non tamen in voluntate actionis, quae dicitur delectatio. Tertia quae sentitur cum voluntate operandi, et nominatur consensus. Sed illam quae nominatur suggestio, nulla poena comitatur. Na
Abbreviated transcription (Latin):
tas. libent̾ audiamꝰ. ⁊ audiendo deuote tenea¬
mꝰ. terrendo mente iugit᷑ reuoluamꝰ. Ut
cũ pullis suis est. letat᷑ ⁊ scłarib
sũo medo bñ ei est: dũ aũt int̾ coruos¬
uł int̾ cormiculas seu alias aues estimcur¬
satur ⁊ dilaniat᷑: ⁊ oĩo sibi male est. ut pote
quẽ hic rostro ꝑcurit᷑. ille alis in eũ irruit. Alt̾¬
mͥ est Ac grata t singularis uite mee ꝯsolatis
Qũ uͦ remotꝰ ab illis inter seculares ꝯu̾sor.
hnnic m̃de uariaꝵ me cãꝵ incursus dilacerant

Expanded text:
tas, libenter audiamus, et audiendo devote teneamus, tenendo mente jugiter revolvamus, ut um pullis suis est, laetatur et suo modo bene sibi est, dum vero inter corvos et corniculas seu alias aves, incursatur ac dilaniatur et omnino sibi male est: utpote quem hic rostro male percutit, ille alis in eum irruit, altengularis vitae meae consolatio. Quando vero remotus ab illis inter saeculares conversor, hinc inde me variarum causarum incursus dilacerant,
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes seuiunt. uidelic dei.
timore. cõmodo. ł amore. dunt aũt nõ nlł qui sipe¬
nas inferni nõ esse scirent ꝙ nulla repmissione et¬
noꝵ bonoꝵ a suis uoluptatib cessarent. Qui lic
plenam retributõem inuenient. ¶ Ali uͭ d̾o ser¬
uiunt. ut magnũ inde habeant ꝯmodum suie
re diligebatis: s qm̃ a me lucrari uolebatis. Si¬
cuti hu qui regim seruiunt. nõ regem multi
s eius donaria diligunt. Alius est qui uere
d̾m diligit. ⁊ solo amore p̃cepta oius custodit.
Iste ꝓfcõ logaliter seruit. ⁊ bonam ꝑfcãm q
posuit: sic illi deus iuxta reꝯpensatõem redde̾
deb seipm̃ qui reb om̃ib excellit. De tͥb natu

Expanded text:
es serviunt, videlicet ore, commodo et amore. Sunt namque nonnulli qui si poenas inferni non esse scirent, pro nulla repromissione aeternorum bonorum a suis voluptatibus cessarent. Qui, licet plenam retributionem invenient. Alii autem Deo serviunt, ut magnum inde habeant commodum sive me diligebatis, sed quoniam a me lucrari volebatis. » Sicut hi qui regi serviunt, non regem multi, sed donaria diligunt regis. Alius est qui vere Deum diligit, et solo amore ejus praecepta ejus custodit. Iste profecto legaliter servit, et bonam perfectamque il praeposuit, sic illi Deus justa recompensatione reddere debet seipsum, qui rebus omnibus excellit. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
cordau̾it. legitimo uuit. si uͦ appetitui: for
tas ut sponsa. appetitus carnis: ut adulter Nõ
gͥ ei uoluntas in aliquo ꝯsentiat. Sqͥptum est
.n. concupiscentia cũ ꝯceꝑit: parit pcc̃m. poc̃m
cũ ꝯsũmatũ fu̾it : generat mortem ¶Quem
admodum si sordib aliquis ⁊ omĩ fetore ple¬
nus occur reret alicui. dicens se uelle cũ eo ꝯsi¬
liari: nõ deberet qui mundꝰ est subsistere. Sic
miter iacebit. Sic ꝓuidendũ est uiro insto. ut
subiectio. in secreto eẽ in publico. In quib sin¬
gulis si a dyabolo impulset᷑: stet. nec apposito

Expanded text:
cordaverit, legitime vivit; si vero appetitui, fornir; voluntas, ut sponsa; appetitus carnis, quasi adulter. Non igitur ei voluntas in aliquo consentiat; scriptum est enim: Concupiscentia, cum conceperit, parit peccatum; cum consummatum fuerit, gadmodum si sordidus aliquis et omni fetore plenus occurreret alicui dicens se cum eo velle consiliari, non deberet mundus subsistere, sic miter jacebit; sic providendum est viro justo, ut subjectio, in secreto esse, et in publico; in quibus singulis, si a diabolo impulsetur, stet, nec a proposito
Abbreviated transcription (Latin):
hiis ꝑsona eius eget: ostendit nobis quib
debemꝰ reddere nicem. dicens. Mando uobis
ut diligatis inuicem. sicut dilexi uos. ⁊ a
debemꝰ d nos inuicem. tũ qr ⁊ bruta quedã
eqͣuter diligemur. In decens .n. est ꝙ in hoc
mundo habemꝰ edio. quos ibi sumꝰ hĩturi

Expanded text:
his persona ejus eget, ostendit nobis quibus debeamus vicem reddere, dicens: Mando vobis ut diligatis invicem, sicut dilexi vos . Et debemus nos invicem, tum quia et bruta quaedam liter ab ipsis diligemur. Indecens enim est si in hoc mundo habuerimus odio quos ibi sumus habituri
Abbreviated transcription (Latin):
Romatio
⁊ helyodoro cp̃is iheronimus p̾sbi¬
ter in domino salutem. Mirari
non desino exactionis ur̃e instã¬
tiam. Exigitis enim ut librũ
chaldeo sermone conscriptum ad latinum
stilum traham. librum utiq thobie quem
hebrei de chatalogo diuinaꝵ scripturarum
secantes hi que agiographa nominãt᷑¬
memorant manciparunt: feci satis desi¬
enim nos hebreoꝵ studia ⁊ imputant
nobis contra suum canonem iatinis au¬
rib ista transferre. S melius esse indi¬
cãns phiseoꝵ displicere iudicio. ⁊ ep̃õꝵ
iussionib deserire iustiti ut potu. Et
quia uicina est caldeoꝵ lingna sermoni he¬
braico: utriusq lingue ꝑitissimũ loqͣcem
repperiens unius diei laborem arripui.
⁊ quicqͥd mͥ ille hebraicis uerbis expressit.
hoc ego ficcito notario latinis sermonib

Expanded text:
ROMATIO et Heliodoro episcopis, Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de Catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desienim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum Canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans Pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico, utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonib
Abbreviated transcription (Latin):
erit. uerba congregantis filii uomentis
¶isio quam locutus est
uir cum qͦ deus erat. ⁊ qui deo secũ
morante ꝯfortatus ait. Stultissimꝰ
sum uiroꝵ. ⁊ sapientisi hominũ non est
mecum. Non didici sap̃iam. et noui scien¬

Expanded text:
via verba Congregantis filii Vomentis visio quam locutus est vir cum quo est Deus et qui Deo secum morante confortatus ait stultissimus sum virorum et sapientia hominum non est mecum non didici sapientiam et non n
Abbreviated transcription (Latin):
Cui thobias dixit. Ego noui qd̃ pater
meus ⁊ mater mea mͥ dies ꝯputant.
⁊ cruciatur sp̃s eoꝵ in ip̃is. Cumq uerbis
multis rogaret thobiam raguel. ⁊ ille eũ
nulla ratione uellet audire. tradidit ei
sarram ⁊ dimidiam paitem omnis sub̾e
sue. in pueris in ꝑuellis. in pecudibus.
in camelis. ⁊ in uaccis. ⁊ pecunia multa
⁊ saluum acq gaudentem dimisit eum
a se dicens. Angelus domini scũs sit in
itinere ur̃o. ꝑ ducat q uos incolumes ⁊ ĩ¬
ueniatis omnia recte circa parentes ur̃os
⁊ uideant oculi mei filios uros priusꝙ
moriar. Et app̾hendentes parentes fili¬
am suam osculati sunt eam ⁊ dimiserũt
ire.mouentes eam honorare soceros¬
suos. diligere maritum. regere familiã
gub̾nare domum ⁊ seipsam irreprehen¬
sibilem exhibere.

Expanded text:
cui Tobias dixit ego novi quia pater cui Tobias dixit ego novi quia pater meus et mater mea modo dies conputant et cruciatur spiritus eorum in ipsis cumque verbis munulla ratione vellet audire, tradidit ei Saram, et dimidiam partem omnis substantiae suae in pueris, in puellis, in pecudibus, in camelis, et in vaccis, et in pecunia multa: et salvum atque gaudentem dimisit eum a se, dicens: Angelus Domini sanctus sit in itinere vestro, perducatque vos incolumes, et inveniatis omnia recte circa parentes vestros, et videant oculi mei filios vestros priusquam moriar. Et apprehendentes parentes filiam suam, osculati sunt eam, et dimiserunt ire: monentes eam honorare soceros, diligere maritum, regere familiam, gubernare domum, et se ipsam irreprehensibilem exhibere.
Abbreviated transcription (Latin):
um uo̾ moram faceret thobias
causa nuptiarum. sollicitus erat
pater eius thobias dicens. Pu¬
tas quare moratur filius meus aut
quare detentus est ibi. Putas ne gabel
mortuus est ⁊ nemo iłli reddat pecu¬
uiam. Cepit autẽ ꝯtristari nimis ipse ⁊
auna uxor eius cumeo. ⁊ ceperunt ambo
sumul flere. eo qđ die statuto minime re¬
uerteretur filius eoꝵ ad eos. Flebat gͥ
mater eiꝰ irremediabilib lacrimis atq
dicebat. Heu me filimi. ut quid te misi¬
mus ꝑegrinari lumen ocłoꝵ nrõꝵ ba¬
culum senectutis nr̃e. solatium iite nr̃e
spem posteritatis nr̃e. Omnia sumul inte
uno hñtes te non debuimus dimittere
ire a nobis. Cui dicebat tobias. Tace ⁊
noli turbari. sanus est filius nr̃. Satis
fidelis est. uir ille cum quo misimus eũ
Illa aut̃ nullo modo ꝯsolari poterat s
cotidie exiliens circumspiciebat omnes
tem᷑. At u̾o raguel dicebat ad generum
suum . Mane hic ⁊ ego mittam nuntiũ
salutis de te ad thobiam patrem tuum

Expanded text:
um vero moras faceret Tobias, causa nuptiarum, sollicitus erat pater ejus Tobias, dicens: Putas quare moratur filius meus, aut quare detentus est ibi? Putasne Gabelus mortuus est, et nemo reddet illi pecuniam? Coepit autem contristari nimis ipse, et Anna uxor ejus cum eo: et coeperunt ambo simul flere: eo quod die statuto minime reverteretur filius eorum ad eos. Flebat igitur mater ejus irremediabilibus lacrymis, atque dicebat: Heu! heu! me, fili mi, ut quid te misimus peregrinari lumen oculorum nostrorum baculum senectutis nostrae solacium vitae nostrae spem posteritatis nostrae omnia in te uno habentes te non debuimus dimittere ire a nobis cui dicebat Tobias tace et noli turbari sanus est filius noster satis fidelis est vir ille cum quo misimus eum illa autem nullo modo consolari poterat sed cotidie exiliens circumspiciebat et cirtem at vero Raguhel dicebat ad generum suum mane hic et ego mittam nuntium salutis de te ad Tobiam patrem tuum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ facit iuuenire uitam eternam. Qui
autem faciunt pcc̃m ⁊ iniqͥtatem. hos¬
tes sunt anime sue. manifesto gͦ uo¬
bis iu̾tatem. ⁊ non abscondam a uob̾
occultum sermonem. Qufindo orabas
cũ lacrimis ⁊ sepeliebas mortuos. ⁊
derelinquebas prandium tiĩ ⁊ mor¬
tuos ꝑ diem abscondebas in domo tua
⁊ nocte sepeliebas: ego oꝑtuli oronẽ
tuam dño. Et quia acceptus eras deo
necc̃e fuit ut temptatio probaret te:
⁊ nunc misit me dñs ut curarem te.
⁊ sairam uxorem filii tu a demonio
liberarem. Ego enim sum raphael
angłs inuis ex septem qͥ astamus
care ⁊ bibere. s ego cibo inuisibili ⁊
potu qui ab hominib uideri non pot̃
utor. Tempus est ergo ut reuertar
ad eum qͥ memisis. uos aut̃ bñdici¬
te dñm. ⁊ enarrate omnia mirabilia eius.¬
xisset: ab aspectu eoꝵ ablatus est ⁊ ult
eum uide̾ non potuerunt. Tunc prostra¬
ti ꝑ horas tres in faciem benedixerunt
deum. Et exurgentes narrauerunt

Expanded text:
am et vitam aeternam. Qui autem faciunt peccatum, et iniquitatem, hostes sunt animae suae. Manifesto ergo vobis veritatem, et non abscondam a vobis occultum sermonem. Quando orabas cum lacrimis et sepeliebas mortuos et derelinquebas prandium et mortuos abscondebas per diem in domo tua et nocte sepeliebas ego obtuli orationem tuam Domino et quia acceptus eras Deo necesse fuit ut temptatio probaret te et nunc misit me Dominus ut curarem te et Sarram uxorem filii tui a daemonio liberarem ego enim sum Rafahel angelus unus ex septem qui adstamus care et bibere sed ego cibo invisibili et potu qui ab hominibus videri non potest utor tempus est ergo ut revertar ad eum qui me misit vos autem benedicite Deum et narrate omnia mirabilia eiusxisset ab aspectu eorum ablatus est et ultra eum videre non potuerunt tunc prostrati per horas tres in faciem benedixerunt Deum et exsurgentes narraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dunc dixit eis oculte. Benedicte dm̃
celi ⁊ cõram omnib uiuentib ꝯfitemi¬
ni ei qr fecit uobiscum misericordiam
suam. Et enim sacramentũ regis abs¬
cond̾o bonum est. oꝑa autem dei reue¬
lare ⁊ conficeri honorificum est. Bona
est or̃o cum ieiunio. ⁊ eła magis qmͣ
thesauios auri concede. qm̃ eła a mor¬

Expanded text:
tunc dixit eis occulte benedicite Deum tunc dixit eis occulte benedicite Deum caeli et coram omnibus viventibus confitemini illi quoniam fecit vobiscum misericordiam suam etenim sacramentum regis abscondere bonum est opera autem Dei revelare et confiteri honorificum est bona est oratio cum ieiunio et elemosyna magis quam thesauros auri condere quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
circa illum ostenderat deus. ⁊ ꝑ sep¬
tem dies epulantes cum gaudio mag¬
no gauisi sunt .U¬
unc uocauit ad se thobias filiũ
suum dixit q ei. Quid possumus
dãre iuro isti scõ qui tecum uenit:
Rendens q thobias dixit patri suo Pa¬
ter quam mercedem dabimus ei: Aut qͥd
dignum poterit esse beneficiis eius Me
duxit ⁊ ieduxit sanum pecuniam a ga¬
belo ipse suscepit. Uxorem ipse me hr̃e
fecit. ⁊ demonium ab ea ipse ꝯpescuit
gaudiũ ꝑentib euis fecit. Me ip̃m a
deuoratõne pistis eupuit. te quoq ui¬
dere lumen celi fecit. ⁊ bonis omnib
ꝑ eum repleti sumus. Quid illi adħ dig¬
nũ pot̾imus dareꝰ Sed peto te pat̾ mi
ut roges eũ. si forte dignabitur. medie¬
tatem de omnib quecũq allata sunt si¬
bi assumere. Et uocantes eumi pater
.s. ⁊ filius tułunt eum in ꝑtem. ⁊ roga¬
re eum ceꝑunt ut dignaretur dimidiã
ꝑtem omniũ q̃ actułant acceptam hr̃e

Expanded text:
circa illum ostenderat Deus et per sepcirca illum ostenderat Deus et per septem dies epulantes omnes gaudio magno gavisi sunt tunc vocavit ad se Tobias filium suum dixitque ei quid possdare viro isti sancto, qui venit tecum? Respondens Tobias, dixit patri suo: Pater, quam mercedem dabimus ei? aut quid dignum poterit esse beneficiis ejus? Me duxit et reduxit sanum, pecuniam a Gabelo ipse recepit, uxorem ipse me habere fecit, et daemonium ab ea ipse compescuit, gaudium parentibus ejus fecit, me ipsum a devoratione piscis eripuit, te quoque videre fecit lumen coeli, et bonis omnibus per eum repleti sumus. Quid illi ad haec poterimus dignum dare? Sed peto te, pater mi, ut roges eum, si forte dignabitur medietatem de omnibus, quae allata sunt, sibi assumere. Et vocantes eum, pater scilicet et filius tulerunt eum in partem et rogare coeperunt ut dignaretur dimidiam partem omnium quae adtulerant acceptam habere
Abbreviated transcription (Latin):
uiam filio suo. ⁊ suscipiens osculatus
est eum cum uxore sua. ⁊ ceperunt am¬
bo flere cũ ꝑre gaudio. Cumq adorassẽt
deum. ⁊ gratias egissent consederunt.
Tunc sumens thobras de felle piscis lini¬
uit ocłos patris sui. ⁊ sustinuit quasi
dimidiam fere horam. ⁊ cepit albugo
ex ocłis eius quasi menbrana oui egre¬
di. Quam apprehendens thobias traxit
ab ocłis eius. statimq uisum recepit. Et
glorificabant deum. ipse uidelic ⁊ uxor
eius. ⁊ omnes qui sciebant eum. Dice¬
batq thobias. Bñdico te dñe deus isrł
est ⁊ post septem dies sarra uxor filii etꝰ
⁊ omnes familie ⁊ pecora sana. ⁊ came¬
li. ⁊ pecunia multa nimis uxoris. s et
alia pecunia ꝙͣ receꝑat a gabelo Et
narrauit ꝑentib suis omnia beneficia
dei q̃ fecisset circa eum. ꝑ hoĩem qͥ eum
dux̾at. uenerũtq si chaior ⁊ nabath
ꝯsobrini thobie gaudentes ad thobiam
ꝯ gratulantes ei de omnib bonis que

Expanded text:
viam filio suo. Et suscipiens osculatus viam filio suo. Et suscipiens osculatus est eum cum uxore sua, et coeperunt ambo flere prae gaudio. Cumque adorassent Deum, et gratias egissent, consederunt. Tunc sumens Tobias de felle piscis, linivit oculos patris sui. Et sustinuit quasi dimidiam fere horam: et coepit albugo ex oculis ejus, quasi membrana ovi, egredi. Quam apprehendens Tobias traxit ab oculis ejus, statimque visum recepit. Et glorificabant Deum, ipse videlicet, et uxor ejus, et omnes qui sciebant eum. Dicebatque Tobias: Benedico te, Domine Deus Israel, est etiam post septem dies Sarra uxor filii eius et omnes familiae et pecora sana et cameli et pecunia multa uxoris sed et alia pecunia quam receperat a Gabelo et narravit parentibus suis omnia beneficia Dei quae fecisset circa eum per hominem qui eum duxerat veneruntque Achior et Nabath consobrini Tobiae gaudentes ad Tobin congratulantes ei de omnibus bonis quae
Abbreviated transcription (Latin):
lus. Thobie frater. Scis quem admod̾ re¬
liquisti prẽm tuum. Si placet itaq tibi
p̾cedamus ⁊ lento gradu seqnͣtur iter
dixit angelus ad thobiam. Tolle tecum
exfelle piscis. erit. N. nccͣnum. Tulit
itaq tħobias ex felle illo ⁊ abierunt:¬
Anna aut̃ sedebat secus uiam cocidie ĩ su¬
ꝑ cilio montis. unde respicere poterat. de
Tonginquo. ⁊ dum ex eodem loco specularet᷑
aduentum eius: iudit a longe. ⁊ illico
cognouit uenientem filium suum. cur¬
rens q nũtiauit uiro suo dicens. Ecce
uenit filius tuus. Dixit q raphael ad
thobiam. At uͥ introieris domum tuam
statim a dora dñm deum tuum. ⁊ gr̃as
agens ei: accede ad patrem tuum. ⁊ oscu¬
lare eum. Statumq liui suꝑ ocłos eius
ex felle isto piscis qd̃ portas tecum. Scias
enim qm̃ mox aꝑientur ocłi eius. ⁊ uide¬
bit pater tuus lumen celi. ⁊ in aspectu
tuo gaudebit. Tunc p̾cucurrit canis qui
simul fuerat ĩuia.⁊ quasi nuntiꝰ blan
currere. ⁊ dãta uranu puero: obcurrit ob¬

Expanded text:
lus Tobias frater scis quemadmodum reliquisti patrem tuum si placet itaque tibi praecedamudixit Raphael ad Tobiam: Tolle tecum ex felle piscis: erit enim necessarium. Tulit itaque Tobias ex felle illo, et abierunAnna autem sedebat secus viam, quotidie in supercilio montis, unde respicere poterat de longinquo. Et dum ex eodem loco specularetur adventum ejus, vidit a longe, et illico agnovit venientem filium suum: currensque nuntiavit viro suo, dicens: Ecce venit filius tuus: Dixitque Raphael ad Tobiam: At ubi introieris domum tuam, statim adora Dominum Deum tuum: et gratias agens ei, accede ad patrem tuum, et osculare eum. Statimque lini super oculos ejus ex felle isto piscis, quod portas tecum. Scias enim quoniam mox aperientur oculi ejus, et videbit pater tuus lumen coeli, et in aspectu tuo gaudebit. Tunc praecucurrit canis, qui simul fuerat in via: Et quasi nuntius advecurrere, et data manu puero, occurrit ob
Abbreviated transcription (Latin):
nis alienam uitam nonlaceres
de alieno malo non os tuum comquin¬
es. Non detrabas pectanti. S condole qd̃
in alio detrahis inte pocui ꝑtimesce qnͣdo¬
alium detrahas te cliscute. Qnͣdo alium
mordes tua peccata redargue. Siuis detͣ¬
he adtua te peccata retorque. Non alt̾is
ens detrahentes non andias. Susurrati¬
tibus anditum non pͥbeas. pari reatu detͣ¬
ꝑtinet noli querere ꝙ inter se ioquntur ho¬
mmes cognosc̾e muiquam desrões. Noli
tuam non ꝑtinet tantacura corige incia¬
iine genus mentacii sũmoꝑecum
fuge. ne casu ne stuclio loquaris fals

Expanded text:
di. Alienam vitam non laceres, de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Daliis detrahis, te discute; quando alium mordes, tua peccata redargue; si vis detrahere, ad tua te peccata retorque; non alteriueris; detibus auditum non praebeas. Pari reatu detrpertinet noli quaerere, quid inter se loquantur homines cognoscere nunquam desideres. Noli tuam non pertinetne genus mendacii summopere fuge, nec casu, nec studio loquaris fals
Abbreviated transcription (Latin):
os p̃nes genuerunt. ⁊ ip̃i in carne mor¬
tiu sunt. homines tñ eandem uoluntatem
pre ceteris diligunt. ⁊ eam ĩmiscent in oĩ¬
bus pene que agunt. Nichil itaq illis dem̃¬
nus qui nicħ utuntur sua morte libentius.
tenentes. Alia uelud ꝓ solidatis milrtantes
Illa ⁊ enim uitia curaa t̾ram tenentes ei obe¬
diunt. que ꝓ seip̃is in hominib consistunt
ut ad ulterium. Qui .n. adulterat. hoc ea
solum facit de ca. qr ip̃m uitiũ cuni delc̃at.
Illa nͦ seruiunt ei ut milites ꝓ solidatis. que
sunt in hominib ꝓ aliis nicus ut cupidrtas¬

Expanded text:
os peccatores genuerunt, et ipsi carne moros peccatores genuerunt, et ipsi carne mortui sunt. Homines tamen eamdem voluntatem prae caeteris diligunt, et eam immiscent omnibus pene quae agunt. Nihil itaque istis dementius qui nihil utuntur sua morte libentius.tenentes, alia velut pro solidatis militantes. Illa etenim vitia quasi terras tenentes, ei obediunt, quae pro seipsis in hominibus consistunt, ut adulterium. Qui enim adulteratur, hoc ea solum facit de causa, quia eum vitium ipsum delectat. Illa vero serviunt ei, velut militantes pro solidatis, quae sunt in homine,
Abbreviated transcription (Latin):
ea cometerent. leꝓsi effcĩ ꝓculdubio interi¬
rent. at uli p̃ceptis eius obedire noluerunt.
minatus eis fuerat: mortui sunt. quoꝵ filii
lic parres suos agnouint herba illa infir¬
matos suisse ⁊ mortuos: seq ip̃os lepra ꝑcus.¬
sos ⁊ morituros. eam tñ herbam suꝑ om̃s ali¬
as diligunt. inde cibos suos uniu̾sos condiũt
mane quo surgendes ex eadem qiͣ ꝓ medica¬
mento accipiunt. S ⁊ sero sompnum sũptu¬
n similiter faciunt. hii gͥ qmͣ sint dementes
om̃is qui audit aduertere potest. ¶ S uec
mimis dementes sunt. qui ꝓpria uoluntate
utuntur. ip̃a ⁊ enĩ est herba dyabosi uene¬
nosa eius suggestione inuenenata ⁊ om̃ib
ea utentib pestifera hanc deus qui pie mrĩs
medetur pcãs pͥmis humanigeneris ꝑemi¬
bus interdixit. cũ eos comedere pomũ sub
mortis ꝯminatione ꝓhibuit. Qui qr p̃cep¬
tum eius tnͣsgressi: ex eo comederũt. mox
pcc̃iis eistĩ ⁊ in ania iqrtui postqͣm ali¬

Expanded text:
ea comederent, leprosi effecti procul dubio interirent. At illi praeceptis ejus obedire noluerunt, comminatus fuerat, mortui sunt. Quorum filii, licet patres suos agnoverint herba illa infirmatos fuisse et mortuos, seque ipsos lepra percussos et mortuos, eamdem tamen herbam super omnes alias diligunt, indeque cibos universos suos condiunt. Mane quoque surgentes ex eadem quasi pro medicamento accipiunt, sed et somnum sero capturi, similiter faciunt. Hi igitur quam sint dementes, omnis qui audit, advertere potest. Sed nec minus dementantur, qui propria voluntate utuntur, ipsa est etenim herba diaboli, venenosa suggestione venenata, et omnibus ea utentibus pestifera. Hanc Deus, qui nostris pie medetur peccatis, primis humani generis parentibus interdixit, cum eos comedere pomum sub mortis comminatione prohibuit. Qui quia praeceptum ejus transgressi ex eo comederunt, mox peccatores effecti, et in anima mortui, postquam ali
Abbreviated transcription (Latin):
gitationib inuen̾ĩt. statim si potest᷑ malis¬
cor dissipant. ut ire inuidie. alie ꝯglutinant
⁊ coiquinant. ut castrimargie ⁊ luxurie. ali
e tm̃ occupant ut uane ⁊ nõ nimis nociue.¬
¶ Hic gͥ homo si cor suũ bñ custodierit. scõs¬
q cogitatus in eo reuolu̾it. munda ꝑ os uer¬
ba uelud ꝑ foramen molendini emittuntur
mundus ꝑ oculos uisus. mundus ꝑ aures
auditus. mundus ꝑ os gustus. mundus ꝑna¬
res odoratus. ⁊ mũdus ꝑ totum corpus tactus¬
scd̃ genera cogitationũ mundaꝵ. que intus uol¬
uuntur. ¶Ex hus aũt cogitationib mundis ⁊
deo eas cogitando deseruit. ⁊ eternam sibi uitã
acquirit. Si uͦ dyabolum cor suum corrumꝑe
ꝑmiserit. mox uitia ꝑ sensus ꝓgrediuntur. uix¬
ta genera cogitationum malaꝵ. que intus uol¬
uuntur. hec aũt ⁊ deo uehementer displicent
nec homo ex eis sibi uictum acquirit: s mortẽ
Cum .n. ad finem quisq ꝑuenerit. qnͣtum bo¬

Expanded text:
gitationibus invenerit, statim replet, si potest, malisgitationibus invenerit, statim replet, si potest, maliscor dissipant, ut irae et invidiae. Aliae conglutinant et coinquinant, ut gastrimargiae et luxuriae. Aliae tantum occupant, ut vanae non nimis nocivae. Hic igitur homo, si cor suum bene custodierit, sanctosque cogitatus in eo revolverit, munda per os verba, velut per foramen molendini, emittuntur; mundus per oculos visus, mundus per aures auditus, mundus per os gustus, mundus per nares odoratus, mundus per totum corpus tactusndum genera cogitationum mundarum quae intus volvuntur. Ex his autem cogitationibus mundis, et Deo eas cogitando deseruit, et aeternam sibi vitam acquirit; si vero diabolum cor suum corrumpere permiserit, mox vitia per sensus progrediuntur, juxta genera cogitationum malarum quae intus volvuntur. Haec autem et Deo vehementer displicent, nec homo ex eis victum sibi acquirit, sed mortem. Cum enim ad finem quisque pervenerit, quantum bo
Abbreviated transcription (Latin):
S famem acquirit  Itaq molendinũ
semꝑ aliquid molens. est cor humanũ assi¬
due cogitans. hoc deus unicuiq hominũ
seruandũ tradidit. ⁊ iubet ut in eo molet
illos tm̃ cogitatus. quos ip̃e suggerit. quo¬
ꝑ cogitatuũ. alii ut or frumentũ alii ut or¬
deum. alii ut auena sunt. Puri quippe ut
frumentũ sunt cogitatus quos anima repli¬
cat. cũ in ꝯtemplatione pure de d̾o cogitat.
Hii aũt ordeo assisantur quib anima de u̾¬
tute in uirtutem qiͣ ꝑ quosdam labores as¬
cendere meditatur. ⁊ isti lic sint boni. mi¬
nus tñ suꝑiorib sunt ꝑfcĩ ¶Illi uero sunt
ut auena quib homo intendit sua inten¬
dere uitia boni namq sunt ⁊ isti. s tñ im¬
ꝑfectiores predc̃is ¶ Hos itaq om̃s uult deus
ut homo corde reuoluat. ⁊ ex eisdem sibi uic¬
tum eternũ acquirat. ¶ S quia homini sẽ¬
ꝑ aduersatur dixbolus. ⁊ semꝑ insidiatur
cordi illius : id̾o si alñ eum uacuũ bonis co¬

Expanded text:
ed famem conquirit. Hoc itaque molendinum semper aliquid molens, cor est humanum, assidue aliquid cogitans. Hoc Deus unicuique homini servandum tradidit, jubens ut in eo volvat illos tantum cogitatus quos ipse suggerit. Quorum cogitatuum alii ut frumentum, alii ut hordeum, alii ut avena sunt. Puri quippe ut frumentum sunt, quos anima replicat, cum in contemplatione posita pure de Deo cogitat. Hi autem hordeo assimilantur qui de virtute in virtutem, quasi per quosdam labores, ascendere meditantur. Hi etenim, licet sint boni, minus tamen superioribus sunt perfecti. Illi vero sunt ut avena, quibus homo intendit sua deserere vitia; boni namque sunt et isti, sed tamen imperfectiores praedictis. Hos itaque omnes vult Deus ut homo toto corde revolvat, et ex eisdem sibi victum aeternum acquirat. Sed quia homini semper adversatur diabolus, et semper insidiatur cordi illius, quod si aliquando vacuum bonis co
Abbreviated transcription (Latin):
a mane usq ad uesꝑam manu molentes.
Hoꝵ itaq pͥmus quicqͥd molit: in saccum sus¬
petus fluminis secum tollit uł uentus dissol¬
uit. Ueniente uesꝑa qñ a labre cessateir ⁊ siͥ¬
tus laboris inquiritur. quid putas singulos
hĩturos. ¶Qui farinam suam totam seruais
totũ laborem suũ recognouit. Qui uͦ ꝑtem col¬
amisit: eo tͥstior fuit  Flumen ꝓ scłi decur¬
su accipitur. uento aũt. gła designatur inanis.
molendinim qd̾ tota die molit: est labor p̃sens
huiꝰ scni. qui a mane usq ad uesꝑam mĩqm
Tempus itaq p̃sens dies est. quo laborare debe¬
mus. uñ in uesꝑa uiuamus. Et sicut mola ar
sic labor iste singulis annis more solito reitera¬
tur. Modo namq aratur. seminatur metit᷑
alii aũt qui nõ eam totam seruauerunt: iñ
ex ꝑte laboris sui deum cognou̾nt. uerũptũ
alii qui om̃e tempus suũ in uanitate ponunt
⁊ qd̾ faciunt: nõ ab humana laude abscobdũt
quasi om̃e studiũ uite sue mn decursum flumĩs

Expanded text:
de mane usque ad vesperam manu molentes. Horum itaque primus quidquid molit in saccum suspetus fluminis secum tollit vel ventus dissolvit. Veniente vespera, quando a labore cessatur, et fructus laboris inquiritur, quid putas singulos habituros? Qui farinam totam reservavit, totum laborem suum bene recognovit. Qui vero partem colamisit, eo tristior est. Flumen pro saeculi decursu accipitur, vento vero gloria designatur inanis; molendinum quod tota die molit, praesens labor hujus saeculi, qui a mane usque ad vesperam nunquam Tempus itaque praesens dies est quo laborare debemus, unde in vespera vivamus. Et sicut mola, circum sic labor iste singulis annis more solito reiteratur. Modo namque aratur, seminatur, metitur, Alii vero qui non eam totam servaverunt, in ex parte laboris sui Deum recognoverunt. Verum alii qui omne tempus suum in vanitate ponunt, et quod faciunt non ab humana laude abscondunt, quasi omne studium vitae suae in decursum fluminis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex seip̃is qtͣrdam admirandam multitudinẽ
reddunt. ¶ Dyabolus itaꝙ ꝓpria q uolun¬
tas deo regi regũ adu̾sant᷑ Et congregata ui¬
tioꝵ milia regnũ illuis. ⁊ hũc mundum ag¬
grediuntur ⁊ p̃dantur. ħ aũt milicia sichu¬
manũ genus inuadit. ut aut plura iutia plu¬
ies hoĩes. aut unũ unũ. aut pluraunũ. aut
Inũ plures diu̾sis in locis arripiant. Quem¬
ꝯq uero suꝑare possunt mala ꝯsuetudine li¬
gatum in infernum detrudunt ubi ab eo
unũꝗd̾q uitiũ exigit quicqͥd nũqmͣ ꝑ illud

Expanded text:
et ex seipsis quamdam admirandam multitudinem et ex seipsis quamdam admirandam multitudinem reddunt. Diabolus itaque propriaque voluntas Deo Regi regum adversatur; et congregata vitiorum militia, regnum illius, scilicet hunc mundum, aggredientes, praedantur. Haec autem militia sic humanum genus invadit, ut aut plura vitia plures homines, aut unum unum, aut plura unum, aut unum plures, diversis modis accipiant. Quemcunque vero superare possunt, mala consuetudine ligatum in infernum detrudunt. Ubi ab eo unumquodque vitium exigit quidquid unquam per illud
Abbreviated transcription (Latin):
ultera regina. que se cui ꝯuicta regi drubolo¬
ex quo tres filios habuit. Ex hiis uero dlm̃i.¬
trib: tot alii ⁊ nepotes sunt geniti ⁊ ita mui¬
tiplicati. ut numenri nõ possunt. Et om̃s
in familia illius regis ⁊ regine ꝯsistunt. eoꝵ¬
q iussa quilib suo modo ꝑficiunt. Rex ita¬
iste cũ regina: tuidam alni regi aduersatur. col¬
lccto q filioꝵ ⁊ nepotũ exertitu regnũ illius ag¬
gressum predantur. hic aũt exercitus sic ser¬
uos ulius regis inuadit. ut aut plures plures.
uł unus unũ aut pluris unũ. autunꝰ pliues
aggrediantur. ¶Quosq uͦ deuincere possunt.
uinctos uł abductos in carterem trudunt. exi¬
gentes ab eis qͣnͣtum nũqͣm ꝑsoluere possunt.
o om̃ib affũ miserus in carcere illo deficiunt
lud ea pauens emictit. Ex hũi uͦ trib modis
tot aua uiciã nascunt᷑ sic q multiplicantur
ut absq numero h̾eantur. Om̃ia uero ex
familia dyaboli ꝓprie q uoluntatis existunt.

Expanded text:
ultera regina, quae se cuidam regi am tres filios habuit. Ex his vero tribus tot alii filii et nepotes sunt geniti, ita multiplicati, ut numerari non possint. Omnes autem in familia illius regis et reginae consistunt, eorumque jussa quisque suo modo perficiunt. Rex itaque cum regina ista cuidam alii regi adversatur, collectoque filiorum et nepotum exercitu, regnum illius aggressum praedatur. Hic autem exercitus sic servos illius regis invadit, ut aut plures plures, aut unus unum. aut plures unum, aut unus plures aggrediatur. Quoscunque vero devincere possunt, vinctos et abductos in carcerem trudunt, exigentes ab eis quantum nunquam persolvere possunt, sed omnibus affecti miseriis, in carcere illo deficiunt.lut ea pariens, emittit. Ex his vero tribus tot alia vitia nascuntur, sicque multiplicantur, ut absque numero habeantur. Omnia vero ex familia diaboli propriaeque voluntatis existunt;
Abbreviated transcription (Latin):
simile est molendino aliꝙͥ molen
uo custodiendum. dedit. p̃cipiens ei ut suam
ip̃e uiuat. u̾m illi seruo quidam imitatur
qui huic molendino semꝑ insidiatur Qui
si alñ illud uacuum inuenerit. aut acenam
ibi statim ꝓicit que illud dissipat aut picẽ
que ꝯglutinat aut aliquid qd̾ fereat. aut
paleam que istud tm occupat. Seruus ille
Si molendinũ suum bñ custodierit. dñiq
sui tm̃ annonam in eo moluerit ex eo fari¬
na egredietur iuxta annone genus que intꝰ
molitur. Et ex eodem qd moluerit. dño suo

Expanded text:
simile est molendino semper suo custodiendum dedit, praecipiens ei ut suam ipse vivat. Verum illi servo quidam inimicatur, qui huic molendino semper insidiatur; qui si quando illud vacuum invenerit, aut arenam ibi statim projicit quae illud dissipat, aut picem quae conglutinat, aut aliquid quod foedat, aut paleam quae tantum illud occupat. Servus igitur ille si molendinum suum bene custodierit, dominique sui tantum annonam in eo moluerit, munda ex eo farina egreditur juxta genus annonae quae intus molitur. Ex eodem autem quod moluerit, et do
Abbreviated transcription (Latin):
s si diutius eam replicaui̾t : ponderosus ca¬
nis in catulum transit .i. suggestio in delc̃a¬
tionẽ que acriter instat. ⁊ nͥ cito rentiatur:
aĩam uulnerat. ¶Quare mox ut uenre ce
in ꝯspectu eius appareat fedata delcone tã
turpi. nisi .n. repulerit delc̃ationem : catu¬
in ꝯsensum. qui accipiens aĩam eam nͥ
magna ui obruatur: occidit. S mox ut
ceꝑit aduentare. deb eum anima ui ma
gna obruere .i. ĩmenso terrore mortis eter¬
ne in se destruere. Suggestioni gͦ ne atten¬
damus. delc̃atõnem mox repͥmantꝰ. ꝯsensũ
fortit᷑ obruamꝰ. sicq cor nrm studeamꝰ cus¬
todire ut nͨ una suꝑflua cogitatõne illud

Expanded text:
Sed si diutius eam replicaverit, ponderosus caSed si diutius eam replicaverit, ponderosus canis in catulum transit, id est suggestio in delectationem, quae acriter instat. et nisi cito rejiciatur, animam vulnerat. Quare mox ut venire coin ejus conspectu appareat foedata delectatione tam turpi. Nisi eam repulerit delectationem, catunsit; qui arripiens animam, eam nisi magna vi obruatur, occidit. Sed mox, ut coeperit attentare, debet eum anima magna vi obruere, id est immenso terrore mortis aeternae in se destruere. Suggestioni ergo ne attendamus, delectationem mox reprimamus, consensum fortiter obruamus. Sicque cor nostrum studeamus custodire, ut nec una superflua cogitatione diabolum