comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat. siouerat in quã ciprianꝰ cũ a pro¬
consule audiret: consule tͥ: qd̾ caro ⁊ sangus
dicebat stulte. hoc diabolũ dicere subdole:
atq intuebat᷑ in uno oꝑe duos: istũ ocłis.
ulum fide. Nolebat eum iste mori: nolebat
ille coronari. Pinde cura istum placidꝰ: circa
illũ cautus: huic aꝑte respondebat. illũ
occulte iuncebat
um tales nos int̾rogauerint inquibꝰ
diabolus oꝑat᷑: intelligendꝰ ẽ nos ipse
interrogare qui in eis oꝑat᷑. Apls dicit. Et
uos cumẽẽtis mortui in delictis ⁊ peccatis
ur̃is. cum uiueretis in illis scđm scłm mundi

Expanded text:
noverat. Noverat, inquam, Cyprianus, cum a pronoverat. Noverat, inquam, Cyprianus, cum a proconsule audiret, Consule tibi quod caro et sanguis diceret stolide, hoc diabolum dicere subdole: atque intuebatur in uno opere duos; istum oculis, illum fide. Nolebat eum iste mori, nolebat ille coronari: proinde circa istum placidus, circa illum cautus; huic aperte respondebat, illum occulte vincebatum tales nos interrogant, in quibus diabolus operatur, intelligendus est ipse nos interrogare, qui in eis operatur. Apostolus dicit: «Et vos cum essetis» «mortui in delictis et peccatis vestris, cum viveretis in illis
Abbreviated transcription (Latin):
ere sͥ consulit. quid̾m iudicẽ cogitat. a¬
pud quem causam gestȩ huiꝰ uitȩ atꝑ abis¬
lo sͥ mun̾is iniuncti qͥsꝙ dicturꝰ ẽ: ubi omĩs
ex fide uiuens ⁊ satagens. ne ab extremo p̃oc¬
cupet᷑ die. extremũ cõputat omnẽ diem: &
tyr fidelissimus consulebat: ñ sic̃ eũ lingua
subdola diaboli ꝑ os possessi ase impii uidiciꝰ
monere uidebat᷑. dicens. Consule tͥ. Cũ eñĩcꝰ
immobilẽ mentẽ uid̾ et qͣndo ei dix̃. uissert̃
te pͥncipes cerimoniari. responditq ille. ñ fa¬
cio: adiecit & ait. Consule tͥ. Ipsa ẽ lingua
subdola diaboli. ⁊ si ñ huiꝰ qui nesciebat que
loqueret᷑: illiꝰ tam̃ qͥ ꝑ eũ loquebat᷑. Loqͣbat᷑
enĩ ꝓconsul non tã scđm pͥncipes hoĩes. quoꝵ
iussa sibimet iniuncta iactabat. qͣm sed̃m
pͥncipẽ potestatis aeris. de qͦ apłs dicit qui
oꝑatur infiliis diffidentiȩ: quẽ ꝑ huiꝰ qͦq
linguam oꝑari cipͥanꝰ nouerat. qͦd ipse non

Expanded text:
ere sibi consulit, qui Deum judicem cogitat, apud quem causam gestae hujus vitae atque ab illo sibi muneris injuncti quisque dicturus est: ubi omnis ex fide vivens, et satagens ne ab extremo praeoccupetur die, extremum computat omnem diem, et tyr fidelissimus, consulebat, non sicut eum lingua subdola diaboli per os possessi a se impii judicis monere videbatur dicens, Consule tibi. Cum enim ejus immobilem mentem videret, quando ei dixit, Jusserunt te principes caerimoniari; responditque ille, Non facio: adjecit et ait, Consule tibi. Ipsa est lingua subdola diaboli: etsi non hujus qui nesciebat quid loqueretur, illius tamen qui per eum loquebatur. Loquebatur enim proconsul, non tam secundum principes homines, quorum jussa sibimet injuncta jactabat, quam secundum principem potestatis aeris de quo Apostolus dicit, Qui operatur in filiis diffidentiae : quem per hujus quoque linguam operari Cyprianus noverat, quod ipse non
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uũ quos ñ uidemꝰ: & cũ ipsis confligimꝰ
Ait enĩ Non ẽ nob̃ colluctatio adu̾sus car¬
nem ⁊ sanguinẽ: id ẽ aduersꝰ hoĩes qͦs uide¬
tis. a quib uidemini mala pati: qͥuob̃ im¬
portant ꝑsecutiones. Nã ꝓipsis orare p̃cep¬
tisumꝰ. Non ẽ nob̃ inqͥt colluctatio aduersꝰ
carnẽ ⁊ sanguinẽ. id est adu̾sꝰ hoĩes: s adu̾sꝰ
pͥncipes. adu̾sꝰ potestates ⁊ rectores mundi te¬
nebraꝵ haꝵ. Qd dixit mundi: Dilectoꝵ mũ¬
di. hos appellauit ⁊ tenebras. id ẽ iniqͦs. sce¬
lestos. infideles peccatores quib iam cre¬
dentib gratulat᷑ hoc mͦ. ut dicat. fiuistis enĩ
aliqͣndo tenebre: nunc aũ lux in dño. Ergo¬

Expanded text:
confligimus. Ait enim: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem;» id est, adversus homines quos videtis, a quibus mala videmini pati, qui vobis important persecutiones: nam pro ipsis orare praecepti sumus. «Non est vobis,» inquit, «colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines; «sed adversus principes, et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum» . Quid dixit, «mundi?» Dilectorum mundi. Hos appellavit et tenebras, id est iniquos, sceleratos, infideles, peccatores; quibus jam credentibus gratulatur hoc modo, ut dicat: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc au
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ aũ diabolꝰ in cor iude ut traderet dñm¬
intͣuit. ñ aũ intraret nͥ ille locũ daret: sic mul-
ti homines mali de media babilonia ꝑdesi¬
deria carnalia ⁊ illicita. locũdant diabolo.
& angłis eius incordib siuis: ut in illis ⁊ de illiᷤ¬

Expanded text:
us intravit in cor Judae , ut traderet Dominum, non autem intraret, nisi ille locum daret; sic multi mali homines de media Babylonia per desideria carnalia et illicita locum dando diabolo et angelis ejus in cordibus suis, ut in illis et de illi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtelligendi sunt inimici ꝓ quib oran¬
dum sit: & contra quos orandũ sit. Inimi¬
ci homines quales cũꝙ fuerint. non st̃ õ¬
dio habendi: ne cũ odit malus. quẽ patit᷑
malũ. sint duo mali. Diligit bonus. ⁊
cũ patit᷑ malũ: ut uł unus sit malꝰ. Ii
mimici st̃ contͣ quos orandũ ẽ: diabolꝰ
⁊ angłi eius. Iꝑsi nob̃ inuident regnũ
cȩloꝵ: ipsi nolunt ut nos ascendamus
contͣ inimicos debeamꝰ: ait seruis dĩ qͥ
tͥbulationẽ patiebant᷑. utiq seditioni¬
b. imꝓbitatib. inimiciciis hominum
Non est nob̃colluctatio aduersus carnẽ
& sanguinẽ: id ẽ aduersꝰ homines. s adu̾sꝰ
pͥncipes ⁊ potestates. ⁊ rectores mundi.
Cuius mundi: Celi t̾rȩ: Absit. Huiꝰ mun¬
di. rector ñ ẽ: nisi creator. S quẽ dicit mũ¬
dum: Amatores mundi. Deniq addit:
& exponit. Quod dico mundi tenebraꝵ
haꝵ quaꝵ utiq tenebraꝵ nͥ infideliũ
& impioꝵ: Nam ex impiis ⁊ infidelib

Expanded text:
telligendi sunt inimici, pro quibus orandum sit, et contra quos orandum sit. Inimici homines, qualescumque fuerint, non sunt odio habendi; ne cum odit malus quem patitur malum, sint duo mali. Diligat bonus et quem patitur malum, ut vel unus sit malus. Illi inimici sunt contra quos orandum est, diabolus et angeli ejus: ipsi nobis invident regnum coelorum, ipsi nolunt ut ascendamus contra inimicos debeamus, ait servis Dei qui tribulationes patiebantur, utique seditionibus, improbitatibus, inimicitiis hominumuctatio adversus carnem et sanguinem, id est, non adversus homines, sed adversus principes et potestates et rectores mundi . Cujus mundi? coeli et terrae? Absit. Hujus mundi rector non est nisi Creator. Sed quem dicit mundum? Amatores mundi. Denique addit, et exponit, Quod dico mundi, tenebrarum harum. Quarum utique tenebrarum, nisi infidelium et impiorum? Nam ex impiis et infidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ante ꝗͣ reddat᷑ qd̾ ꝓmittit᷑: necessaria ẽ ipsa
ꝓmissio: ne ꝓmissũ sͥ obliuiscat᷑ cui ꝓmittit᷑:
ꝙ ñ expectando moriat᷑. O portet gͦ ut expectoꝰ:
ut cũ uen̾it accipiat. Ideo ñ debet deserere ꝓ¬
missionẽ. Ipt̾ hoc ñ deserebant᷑ figure: ut ue-¬
niente die umbre tollerent᷑¬

Expanded text:
 reddatur quod promittitur, necessaria est ipsa promissio, ne promissum sibi obliviscatur cui promittitur, et non exspectando moriatur. Oportet ergo ut exspectet, ut cum venerit accipiat: ideo non debet deserere promissionem. Propter hoc non deserebantur figurae, ut veniente die, umbrae tollerent
Abbreviated transcription (Latin):
piendum ẽ. Nouit apls quedã spiritalia
nequitiȩ incelestib. aduersus que nob̃ col¬
luctationẽ ẽe testat᷑. Non aũ eẽnt etiam
quomͦ ista fiant. ut diabolice suggestio
dubitandum ẽ & bonas suggestiones
a bono sꝑu: ita latent̃ ac spiritalit̃ fieri
S interest quibusnã eaꝵ mens humansa
consentiat: diuino auxilio uł deserta ꝑ

Expanded text:
 spiritualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent etiam quomodo ista fiant, ut diabolicae suggestiodubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deser
Abbreviated transcription (Latin):
ħ̃nt secũ irãdĩ. Quãiramdi: Quã excepit
p̃rimus adam. Sic enim ꝑeccauit pͥmꝰ h̃o. ⁊ au¬
diuit. morte morieris. factus ẽ mortalis ille: &
cȩpimꝰ nasci mortales. Cũ iradĩ natisumꝰ. Uenit
inde filius non hñs peccatũ: ⁊ indutꝰ ẽ carne
indutus ẽ mortalitate. Et si ille nob̃cũ cõmu-¬
nicauit iram dei: nos pigrisumꝰ cũ illo cõmu¬
nicare grãmdĩ: Qui gͦ ñuult credẽ in filium.
ira dei manet suꝑ illũ. Quȩ ira: De qua dĩc apls.¬
fumꝰ enim ⁊ nos natura filiiire: sic̃ ⁊ cęt̾i. Om̃s
Crede inxꝑm factũ ꝓte mortalẽ: ut ulũ capiaᷤ
immortalẽ. Quando enim cȩꝑis eiꝰ immorta¬
litatẽ: nec tu eris mortalis. uiuebat: moriebariᷤ.
Mortuus ẽ: ut uiuas. Attulit grãm dĩ: ab¬
stulit irã dei. Ds̃ bibit mortẽ: ne mors bib̾et
hominẽ.¬
quẽ fidelem quando uenit xꝑc inuenit:
quandoqͥdẽ apłs natꝰ in gente ꝓpħaꝵ dicit fui¬
mus & nos aliquando natura filii irȩ. sĩc ⁊ cȩt̾i:

Expanded text:
nt secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira Dei manet super eum. Quae ira Dei? De qua dicit Apostolus, Fuimus et nos natura filii irae sicut et caeteri . Omnes ristum factum pro te mortalem, ut illum capias immortalem: quando enim ceperis ejus immortalitatem, nec tu eris mortalis. Vivebat, moriebaris: mortuus est, ut vivas. Attulit gratiam Dei, abstulit iram Dei. Deus vicit mortem, ne mors vinceret hominem.quem fidelem quando venit Christus invenit? Quandoquidem Apostolus natus in gente Prophetarum dicit: Fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri .
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ dedit exempłu. Si enĩ ille qui ullum
pecc̃m nec habuit nec habebit: orat ꝓ pec¬
catis nr̃is: qnͣtomagis nos inuicẽ ꝓ nr̃is ora¬
re debemus: ꝙ si dimittit nob̃ ille. cui ñ
habemꝰ qͦd dimittamꝰ: qntomagis dimitte
re debemꝰ inuicẽ nob̃. qui sine pecc̃o hic ui¬
uere ñ ualemꝰ: Quid enĩ uidet᷑ in hac alti¬
tudine sacram̃ti dñs significare cũ dicit.
exempłu enĩ dedi uob̃. ut quẽ admod̾u ego
feci uob̃. ita & uos faciatis: ñ qͦd aꝑtissime di¬

Expanded text:
nobis dedit exemplum. Si enim ille qui ullum peccatum nec habet, nec habuit, nec habebit, orat pro peccatis nostris; quanto magis nos invicem pro nostris orare debemus? Et si dimittit nobis ille cui non habemus quod dimittamus; quanto magis dimittere nobis debemus invicem, qui sine peccato hic vivere non valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus significare, cum dicit, « Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vob
Abbreviated transcription (Latin):
magisq sit ipsa ȩt̾na atq incõmutabilis be¬
atitudo. S quia inscĩs habitat. ut eos imple¬
at caritate. qua necesse ẽ ut homines ex tẽ¬
pore gaudeant ꝓfectu fideliũ ⁊ bonis oꝑib
& ideo necesse est etiam contristentur lapsib¬
ł pecc̃is eoꝵ de quoꝵs fide ac pietate gaudebant.
quȩ tristicia laudabilis ẽ. quia uenit ex di¬
lectione quã sꝑs sc̃s infundit: ꝓpterea ipse
sp̃c dr contristari ab eis qui sic agunt. ut
eos mali mestificent. hii maxime quos bonos
fiusse nouerunt. siue crediderunt. Que ꝓfecto
tͥsticia non solum non culpanda. uerũetiã preci¬
pue laudanda acp̃dicanda ẽ. Hicgͦ intellectus
meo quod positum ẽ. requieuisse dm̃ ab oĩb
oꝑib sius quȩ fecit bona ualde: quia ipse noᷤ
facit requiescere cum bona oꝑa fecerimꝰ. Blas

Expanded text:
magisque sit ipsa aeterna et incommutabilis bemagisque sit ipsa aeterna et incommutabilis beatitudo. Sed quia ita in sanctis habitat, ut eos impleat charitate, qua necesse est ut homines ex tempore gaudeant profectu fidelium et bonis operibus; et ideo necesse est etiam contristentur lapsu vel peccatis eorum, de quorum fide ac pietate gaudebant; quae tristitia laudabilis est, quia venit ex dilectione quam Spiritus sanctus infundit: propterea ipse Spiritus dicitur contristari ab eis qui sic agunt, ut eos mali moestificent, hi maxime quos bonos fuisse sive noverunt sive crediderunt. Quae profecto tristitia non solum non culpanda, verum etiam praecipue laudanda ac praedicanda est. 19. Hoc in eo, quod positum est requieuisse deum ab omnibus operibus suis, quae fecit bona ualde, quia ipse nos facit requiescere, cum bona opera fecerimus
Abbreviated transcription (Latin):
ocquidẽ recte intelligimꝰ. quia ⁊ uerũ
est. & ñ magne intentionis indiget: ut uide¬
amus ita dici requiescere dm̃. cũ reqͥesce̾ nos
facit: sicut dr cognoscere. cum efficit. ut cog¬
noscamus. Neq enim ds̃ tẽporalit̃ cognoscit
qͦd añ non nouerat: & tñ dicit abrabe. Nunc
cognoui quod times dm̃. Ubi quid aliud ac¬
cipimus: nͥ nunc feci ut cognosceres: His lo¬
cutionũ modis cũ ea quȩ non accidunt dõ.
tanꝙͣ illi accidant. loquim᷑: eũ face agnosci¬
mus. ut nob̾ accidant ea dũtaxat quȩ lau¬
dabilia sunt & hȩc quantũ scripturaꝵ usis
ad mittit. Neq enim demere nos aliqͥd tale¬
de deo dicere debemus: qͦd in scriptura eiꝰ ñ
legimus. Ex hoc locutionis modo arbitror
dictum illud apłi pauli. Nolite ꝯtristare sꝑm
scm̃ dei: inquo signati estis indiem redemp¬
tionis. Neq enim ipsa sp̃c scĩ qua ẽ quicqͥd
ipse ẽ substantia contristari potest. cũ ha¬
beat ȩt̾nam atq incõmutabilẽ beatitudinẽ

Expanded text:
oc quidem recte intellegimus, quia et uerum est et non magnae intentionis indiget, ut uideamus ita dici requiescere deum, cum requiescere nos facit, sicut dicitur cognoscere, cum efficit, ut cognoscamus. neque enim deus temporaliter cognoscit, quod ante non nouerat, et tamen dicit Abrahae: nunc cognoui, quoniam times deum: ubi quid aliud accipimus, nisi: nunc feci, ut cognosceres? his locutionum modis. cum ea, quae non accidunt deo, tamquam illi accidant loquimur, eum facere agnoscimus, ut nobis accidant, ea dumtaxat, quae laudabilia sunt, et haec quantum scripturarum usus admittit. neque enim temere nos aliqde Deo dicere debemus, quod in Scriptura ejus non legimus. 18. Ex hoc locutionis modo arbitror dictum illud ab Apostolo: Nolite contristare Spiritum sanctum Dei in quo signati estis in die redemptionis . Neque enim ipsa Spiritus sancti, qua est quidquid ipse est, substantia contristari potest; cum habeat aeternam atque incommutabilem beatitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
re possimꝰ. Iniustꝰ gͦ legitime lege utit᷑. ut
iustꝰ fiat: qͦd cũ factus fuerit. ea rã ñ utatur
tamꝙͣ uehiculo cũ ꝑuen̾it᷑: uł ut potiꝰ supͣdic¬
ta similitudine apłi utar. tamꝙͣ pedagogo cũ
eruditꝰ fuerit. Q mͦ eñ uisto lex ñ ẽ posita: si &ꝰ¬

Expanded text:
psius. iniustus ergo legitime lege utitur, ut iustus fiat; quod cum factus fuerit, ea iam non utatur tamquam uehiculo cum peruenerit uel potius, ut supra dicta similitudine apostoli utar, tamquam paedagogo cum eruditus fuerit. q
Abbreviated transcription (Latin):
legitime utit᷑ lege.: nͥ ustꝰ: At ei ñ ẽ posita:
s iniusto. An ꝙ iniustꝰ ut iustificet᷑ id ẽ ut
iustꝰ fiat legitime lege uti debet᷑ qua tamꝙͣ.
pedagogo ꝑducat᷑ ad gr̃am. ꝑ quã soła qͦd lex
iubet possit implere ͥ  ꝑ ipsam quippe iusti¬
ficat᷑ gͣtis. id ẽ nullis suoꝵiꝑum p̃cedentib

Expanded text:
me utitur lege nisi iustus? at ei non est posita, sed iniusto. an et iniustus, ut iustificetur, id est ut iustus fiat, legitime lege uti debet, qua tamquam paedagogo perducatur ad gratiam, per quam solam quod lex iubet possit implere? per ipsam quippe iustificatur gratis, id est nullis suorum operum praecedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ gr̃am & ꝑdonũ sp̃. suauitate iusticie
delectat penã litẽ mi. iamis euadant. Ita
s uit bona lege legitime utat᷑: ꝙ tñ iusto lex
pusiti r̃ sit. Ai en. ex ea iustificatꝰ ẽ. s ex le¬
ge si dei: qua. didi nullomͦ posse suȩ infir¬
mitati adimx enda ea. que lex factoꝵ iuberet

Expanded text:
et per donum spiritus suauitate iustitiae delectati poenam litterae minantis euadant? ita  etiam iustus bona lege legitime utatur et tamen iusto lex posita non sit; non enim ex ea iustificatus est, sed ex lege fidei. qua credidit nullo modo posse suae infirmitati ad inplenda ea, quae lex fact
Abbreviated transcription (Latin):
& deficere: usitatiꝰ ꝓfectꝰ in bono acci¬
pit᷑ defectus in malo: qnͣdo ñ additur uel
sub intelligit᷑ in qͥd pficiat᷑ uł deficiatur
Cũ ũ additur: potest ꝙ mału eẽ ꝓfic̾e̾: bonũq
nouitates euitu: multũ enĩ ꝓficient ad impie¬
tatẽ. Ait & de quibdã. ꝑficient in peiꝰ. Ita ꝙ
defectus a bono in malu. malus ẽ: a malo in
bonũ. bonꝰ ẽ. Bono quippe defectu dictũ ẽ. de¬
siderat & deficit anima mea in atͥa cdͥni. Ex quibꝰ

Expanded text:
 deficere; usitatius profectus in bono accipitur, defectus in malo, quando non additur vel subintelligitur in quid proficiatur vel deficiatur: cum vero additur, potest et malum esse proficere, bonumque novitates evita: multum enim proficient ad impietatem» : ait et de quibusdam, «Proficient in pejus» . Ita et defectus a bono in malum malus est, a malo in bonum bonus est. Bono quippe defectu dictum est, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» . Sic
Abbreviated transcription (Latin):
audit: & cȩt̾a sensibilia diiudicat: & qͦ non
aspirant corꝑis sensꝰ. iusta ⁊ iniusta. bona ⁊
runt᷑: & diu̾sa ibi m̃bra ñ inueniunt᷑. In car¬
ne tua alibi audis: alibi uides: incorde tu¬
o ibi audis ubi uides. Scd̾m oꝑationẽ po

Expanded text:
audit, et caetera sensibilia dijudicat; et quo non audit, et caetera sensibilia dijudicat; et quo non aspirant corporis sensus, justa et injusta, mala et runtur, et diversa ibi membra non inveniuntur. In carne tua alibi audis, alibi vides: in corde tuo ibi audis, ubi vides. Si ho
Abbreviated transcription (Latin):
edi ad cor tuũ. In corpore tuo inueniebã
alibi ocłos: alibi aures. In corde tuo nũ¬
quid hoc inuenis: An incorde ñ habes au¬
res: Dequib gͦ dñs dicebat: qui ht̃ aures au-¬
diendi audiat: An incorde ñ habes ocłos:
unde dicit apłs. illuminatos ocłos cordiᷤᷤur̃.
Rẽdi adcor uide ibiqͥd sentias forte de dõ: qͥa
ibi ẽ imago dĩ. In int̾iore homine habitat
xꝑc: in int̾iore hoĩe renouaris ad imaginẽ
dĩ. In imagine sua cognosce auctorẽ eiꝰ. Ui¬
de quẽadmodũ om̃s corꝑis sensꝰ cordi intro
nuncient. qd̾ senserint foris. Uide quã mul¬
tos ministros habeat unꝰ int̾ior imꝑator &
Eqͥd apud se &ẽ sine his ministris agat. Renũ¬
Ftiant ocłi cordi alba & nigrã. Renunciant
aures eidem cordi canora & dissona. Reñci¬
ant nares eidem cordi odora ⁊ putentia. Re¬
nunciat gustꝰ eidẽ cordi amara ⁊ dulcia. Re¬
ñciat tactꝰ eid̾e cordi. lenia ⁊ asꝑa. Renunciat sͥ
ipsum cor iusta ⁊ iniusta. Cor tuũ ⁊ uidet ⁊

Expanded text:
edi ad cor tuum. In corpore tuo inveniebas alibi oculos, alibi aures: in corde tuo numquid hoc invenis? An in corde tuo non habes aures? De quibus ergo Dominus dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat ? An in corde non habes oculos? Unde dicit Apostolus, Illuminatos oculos cordis vestri . Redi ad cor; vide ibi quid sentias forte de Deo, quia ibi est imago Dei. In interiore homine habitat Christus , in interiore homine renovaris ad imaginem Dei, in imagine sua cognosce auctorem ejus. Vide quemadmodum omnes corporis sensus cordi intro nuntient quid senserint foris: vide quam multos ministros habeat unus interior imperator, et quid apud se etiam sine his ministris agat. Renuntiant oculi cordi alba et nigra; renuntiant aures eidem cordi canora et dissona; renuntiant nares eidem cordi odora et putentia; renuntiant gustus eidem cordi amara et dulcia; renuntiat tactus eidem cordi lenia et aspera: renuntiat et sibi ipsum cor justa et injusta. Cor tuum et videt et
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ nr̃i. Quisqͥs ergo post baptismũ aliquo
pristinoꝵ maloꝵ ope obligatus tenet᷑: usq
adeone sibi inimicus ẽ. ut adhuc dubitet
aurirat sibi iram indie irȩ & reuelationis
iusti iudicii dei. Quod aũ adhuc uiuit: pa¬
tientia dei ad penitentiã eũ adducit. Im¬
plicatus gͥ tam mortiferoꝵ uincłis peccatoꝵ.
detrectat. aut differt. aut dubitat confugere
ad ipsas claues ecclȩ quib soluat᷑ int̾ra ut
sit solutus in cęlo: & audet sibi post hanc
aliquã polliceri: nec ueridico illo uocis dñi
cȩ tonitruo contremiscit. ñ omnis qͥ dicit mͥ¬
dñe dñe intrabit in regnũ cȩloꝵ. s qui fa¬
cit uoluntatẽ patͥs mei qui incelis ẽ. ipse
intrabit in regnum cȩloꝵ: Quid ad galathaᷤ
ĩdem apłs: nonne talia enumerans eode
fine concludit: Manifesta sunt inquit oꝑa
carnis. quȩ st̃ fornicationes immundiciȩ.
luxurie. idoloꝵ seruitus. ueneficia. ini

Expanded text:
da. Quisquis ergo post Baptismum aliquorum pristinorum malorum opere obligatus tenetur, usque adeone sibi inimicus est, ut adhuc dubitet aurizat sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. Quod autem adhuc vivit, patientia Dei ad poenitentiam eum adducit. Implicatus igitur tam mortiferorum vinculis peccatorum detrectat, aut differt, aut dubitat confugere ad ipsas claves Ecclesiae, quibus solvatur in terra, ut sit solutus in coelo; et audet sibi post hanc aliquam polliceri; nec veridico illo dominicae vocis tonitruo contremiscit, Non omnis qui dicit mn regnum coelorum; sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum ? Quid, ad Galatas idem apostolus, nonne talia enumerans eodem fine concludit? Manifesta sunt, inquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum servitus, venefic
Abbreviated transcription (Latin):
osse debetis & intelligere qͥ potestis:
credere aũ qui intelligere non diumn
potestis: in ea substantia qua d̃s ẽ. ñ quasi
ꝑ corꝑis molem sensꝰ locis ꝓpriis distͥbutos
sicut in carne mortali quoꝵcũq animaliũ
alibi ẽ uisus. alibi audit᷑ alibi olfactus.
ꝑtotũ aũ tactus. Absit hoc credere in illa
incorporea. immutabiliq natura. Audire
gͣ ibi & uidere. idipsum ẽ. Dicit᷑ ⁊ olfactꝰ in
nos.: & tradidit semetipsũ ꝓ nob̾ oblatio¬
nem ⁊ hostiam deo in odorẽ suauitatis. Et¬
gustatus intelligi potest scđm quẽ ds ⁊ o¬
dit amaricantes: & neo frigidos nec calidos.
s tepidos euomit ex ore suo. It xꝑc ds dicit.
meus cib ẽ ut faciam uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit
me. Est &ẽ tactus ille diuimis: undedicit
sponsa desponso. Si nistra euis sub capite
meo: & dextera eius amplexabit᷑ me. Non
sunt hec in deo ꝑdiuersa corporis loca. Cũ
enim dr scire: ibi sunt omĩa ⁊ uidere ⁊ au¬
dire ⁊ olfacere. & gustare & tangere. sine

Expanded text:
osse debetis, et intelligere qui potestis, credere autem qui intelligere nondum potestis, in ea substantia quae Deus est, non quasi per corporis molem sensus locis propriis distributos, sicut in carne mortali quorumque animalium alibi est visus, alibi auditus, alibi gustus, alibi olfactus, per totum autem tactus. Absit hoc credere in illa incorporea immutabilique natura. Audire ergo ibi et videre, idipsum est. Dicitur et olfactus in lationem et hostiam Deo in odorem suavitatis gustus intelligi potest, secundum quem Deus et odit amaricantes, et nec frigidos nec calidos, sed tepidos evomit ex ore suo : et Deus Christus dicit, Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit . Est etiam tactus ille divinus, unde dicit sponsa de sponso: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me . Non sunt haec in Deo per diversa corporis loca. Cum enim dicitur scire, ibi sunt omnia; et videre, et audire, et olfacere, et gustare, et tangere; sine
Abbreviated transcription (Latin):
hedos ad sinistram: & dicet᷑ ouibus
idest iustis. Uenite benedicti patris mei:
ꝑcipite regnum qͦd uob̃ paratum ẽ ab ori¬
gine mundi. De hoc utiq regno decit apłs
& ñ cum omĩ obedientia & timore audi¬
at apłm dicentẽ. hoc enĩ scitote cognos¬
centes. qm̃ omnis fornicator aut immũ¬
dus. aut auarus. quod ẽ idoloꝵ seruitus:
ñ habet hereditatem in regno xp̃i ⁊ deiͤ¬

Expanded text:
icetur ovibus, id est justis, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est a constitutione mundi. De hoc utique regno dixit Apostolus, et non cum omni obedientia et timore audiat Apostolum dicentem, Hoc enim scitote, cognoscentes quoniam omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitus, non habet haereditatem in regno Chri
Abbreviated transcription (Latin):
malum sit: & alius ab auaricia ñ recedat.
sciens quantum malũ sit. quis eoꝵ sit pe¬
ior. Possum &̃ ita ꝓponere. Si alius nesciens
in heresim incurrat. & sciens alius ab idola¬
tria non recedat: quia & apł̃s dicit. auaritis
quȩ est idoloꝵ seruitus: quero gͦ qͥs peccet¬
grauius. qui nesciens in heresim incurrent
anqui sciens ab auaricia. id est ab idolatͥa
non recesserit. Scd̾m quidẽ illã regulam
qua peccata scientium peccatis ignorantiȩ
p̃ponunt᷑: auarus cum scientia uincit in
scelere. S ne foete hocfaciat in heresi sceleriᷤ
ipsius magnitudo. qd̾ facit in auaricia sci¬
entis admissio: hereticus nesciens auaro sci¬
pendant᷑ ignorantis blasphemia ⁊ scientiꝰ
ĩdolatria: & eadem sententia iudecent᷑. ille
qui xꝑm querendo in ueri similẽ sermonẽ
falsitatis incurrerit: & ille qui sciens xꝑo re¬

Expanded text:
malum sit, et alius ab auaritia non recedat malum sit, et alius ab auaritia non recedat sciens quantum malum sit, quis eorum sit peior. possum etiam ita proponere: si alius nesciens in haeresem inruat et sciens alius ab idololatria non recedat — quia et apostolus dicit: auaritia quae est idolorum seruitus et grauius, qui nesciens in haeresem incurrerit an qui sciens ab auaritia id est ab idololatria non recesserit. secundum quidem illam regulam, qua peccata scientium peccatis ignorantiae praeponuntur, auarus cum scientia uincit in scelere. sed ne forte hoc faciat in haeresi sceleris ipsius magnitudo quod facit in auaritia scientis admissio, haereticus nesciens auaro scipendantur, ignorantis blasphemia et scientis idololatria, et eadem sententia iudicentur ille qui Christum quaerendo in uerisimilem sermonem falsitatis incurrit et ille qui sciens Christo re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ filius mat̃noꝵ menbroꝵ ordine custodito.
a p̃positis sacramentoꝵ accipiat satisfactio¬
nis sue modũ: ut in offerendo sacͥficio con¬
tribulati cordis deuotus ⁊ supplex. id tam̃
agat quõd ñ solũ illi ꝓsit ad recipiendã sa¬
lutem: s etiã cęt̾is ad exemplũ Meminerit
semꝑ quia ds suꝑbis resistit. humilib aũ
quã de ipso uulnere quod latere ñ potest.
non erubescere: & de ligatura ei uᷤ erubescͥe
Nemo arbitret᷑ fr̃s ꝓpt̾ea se consiliũ salubre¬
huius penitentiȩ debere contẽpnere. quia
multos forte aduertit & nouit ad sacram̃ta
altaris accedere. quoꝵ talia crimina ñ igno¬
rat. Alulti enim corrigunt᷑ ut peteꝰ: mul¬
ti tolerant᷑ ut iudas: multi nesciunt᷑ donec
ueniat dñs & illuminet abscondita te¬
nebraꝵ. & manifestabit cogitatiões cordis.
um manifestissi¬
mum sit multo grauiꝰ peccare scien¬
tem quam nescientẽ: uellem mͥ aliqͥs dicẽt
si quis in heresim incurrat. nesciens quantũ

Expanded text:
ilius, maternorum membrorum ordine custodito, a praepositis sacrorum accipiat satisfactionis suae modum, ut in offerendo sacrificio contribulati cordis devotus et supplex, id tamen agat, quod non solum ipsi prosit ad recipiendam salutem, sed etiam caeteris ad exemplum, ut, squam de ipso vulnere, quod latere non potest, non erubescere, et de ligatura plus erubescere? Nemo arbitretur phujus poenitentiae debere contemnere, quia multos forte advertit et novit ad Sacramenta altaris accedere, quorum talia crimina non ignorat. Multi enim corriguntur, ut Petrus: multi tolerantur, ut Judas: multi nesciuntur, donec veniat Dominus, qui illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis um manifestissimum sit multo grauius peccare scientem quam nescientem, uellem mihi aliquis diceret, si quis in haeresem incurrat nesciens quantum
Abbreviated transcription (Latin):
udei cũ putant ad suũ regnũ uisibile
istã ꝑtinẽ ꝓpħ̃tam: quia spe inuisibili¬
ũ bonoꝵ gaudere ñ norunt. in laq̃os
illius ruturi st̃. de quo d̃nsait. Ego
ueni in nomine patris mei: & ñ susce¬
pistis me. Aliꝰ ueniet in nomine suo:

Expanded text:
 computant ad suum regnum visibile istam pertinere prophetiam: quia spe invisibilium bonorum gaudere non norunt, in laqueos illius ruituri sunt de quo Dominus ait, Ego veni in nomine Patris, et non suscepistis me; alius veniet in nomine suo,
Abbreviated transcription (Latin):
gentib: qͦd illo duce uelut in ospectu
inimicoꝵ suoꝵ uisibiliũ qui eos uisi¬
bilit̃ captiuauerant. habituri sint uisi¬
bilem głam. Sic credent m̃datio. qr dilec¬
nonẽ u̾itatis ñ recepunt: ut ñ bona car¬
nala. s spiritalia ꝯcupiscẽnt. Sic enĩ a di¬
abolo decepti st̃ ut occident xp̃m. qͣndo
dix̾unt. si dimatimꝰ eũ sic om̃s credent
in eũ: & uenient romani & tollent nr̃m

Expanded text:
t in conspectu inimicorum suorum visibilium, qui eos visibiliter captivaverant, habituri sint visibilem gloriam. Sic credent mendacio, quia dilectionem veritatis non receperunt, ut non bona carnalia, sed spiritualia concupiscerent. Sic enim a diabolo decepti sunt, ut occiderent Christum, quando dixerunt, «Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et to
Abbreviated transcription (Latin):
meis.
unt in eccłia quidam p̃positi de qͥ¬
querentes: tẽporalia cõmoda sectantes:
lucris inhiantes: honores abhominib
appetentes. Hȩc quando amant᷑ a p̃posito.
narius ẽ: int̃ filios ñ se cõputet. De talib
enĩ dns dicit. Am̃ dico uob̃. receꝑunt mer¬
cedem suam. Audi de timotheo scõ: quid
dicit apłs paulus. Spero aũ in dño iħu ti¬
motheũ cito me mitt̾e uob̃: ut ⁊ ego bono
animo sim. cum cognouero qͥ circa uos ft̃.
Neminẽ enim habeo tã unanimẽ: qͥ germa¬
ne de uob̃ sollicit᷑ sit. Om̃s enĩ sua quert̃.
non quȩ ib̃uxꝑi. Int̾ mercennarios pastor
ingemuit: quesiit aliquẽ qui sincerit̃
diligeret gregem xꝑi & circase in eis qui
cũ illo eo tẽpore fuerant ñ inuenit. Non
enim in eccłia xꝑi tunc p̃ter paulũ apłm
& timotheũ nemo erat. qui germane de
grege sollicitꝰ eẽt. s contigerat ut illo
tẽpore quo timotheũ misit circa se aliũ
de filiis non haberet: s soli mercennarii

Expanded text:
is.. Sunt in ecclesia quidam praepositi, de ququaerentes, temporalia commoda sectantes, lucris inhiantes, honores ab hominibus appetentes. Haec quando amantur a praeposito, narius est, inter filios se non computet. De talibus enim et Dominus dicit: Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Audi de Timotheo sancto quid dicat apostolus Paulus: « Spero autem in Domino Jesu Timotheum cito mittere vobis, ut et ego bono animo sim, cum cognovero quae circa vos sint: neminem enim habeo unanimem, qui germane de vobis sollicitus sit. Om » . Inter mercenarios pastor ingemuit: Quaesivit aliquem qui sinceriter diligeret gregem Christi, et circa se in eis qui cum illo eo tempore fuerant, non invenit. Non enim in Ecclesia Christi tunc praeter Paulum apostolum et Timotheum nemo erat qui germane de grege sollicitus esset: sed contigerat ut eo tempore quo Timotheum misit, circa se alium de filiis non haberet; sed soli mercenarii
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ siue occasione. siue ueritate xꝑc annun¬
tiet᷑. & in hoc gaudeo: s & gaudebõ. Ueritaᷤ
ẽ xpc. Ueritas a mercennariis occasione an¬
nuntiet᷑: ueritas a filiis ueritate annuntiet᷑.
filii eternam hereditatẽ patͥs patient̃ expec-¬
tant: mercennarii temporalẽ mercedẽ con¬
ducendi festinant̃ exoptant. M humana
głã cii mercennarios inuidere uideo minu

Expanded text:
 sive occasione, sive veritate Christus annuntietur; et in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Veritas est Christus: veritas a mercenariis occasione annuntietur, veritas a filiis veritate annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem conducentis festinanter exoptant: mihi humana gloria, cui mercenarios invidere
Abbreviated transcription (Latin):
ri autem potest quomͦ de mundo iam
ñ erant: si scĩficati in ueritate nondum
erant: aut si erant. cur poscat ut sint.
An quia & scĩficati in eadẽ ꝓficiunt scĩ¬
tate fiuntq sanctiores. neq hoc sine ad¬
iutorio gr̃e dei: s illo eoꝵ scĩficante pro¬
fectum. qui scĩficauit inceptũ. Unde ⁊
apls dicit. Qui in uob̃ opus bonum

Expanded text:
ri autem potest quomodo de mundo jam non erant, si sanctificati in veritate nondum erant? aut si jam erant, cur poscat ut sint? An quia et sanctificati, in eadem proficiunt sanctitate, fiuntque sanctiores, neque hoc sine adjutorio gratiae Dei, sed illo eorum sanctificante profectum, qui sanctificavit incoeptum? Unde et Apostolus dicit: Qui in vobis opus bonum
Abbreviated transcription (Latin):
do in nob̃ ds ꝑficit quod oꝑando in¬
cipit: qm̃ ipse ut uelimus oꝑat᷑ incipiens.
mus. & sic uolumus ut faciamꝰ: nob̃cũ
oꝑat᷑. Tam̃ sine illo uł oꝑante ut uelimꝰ.
uł cooꝑante cum uolumꝰ: ad bona pieta¬
tis opa nicħ ualemꝰ¬

Expanded text:
do perficit quod operando incipit, quoniam ipse ut uelimus operatur incipiens qmus et sic uolumus, ut faciamus, nobiscum cooperatur. tamen sine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera nihil ualem
Abbreviated transcription (Latin):
cit. om̃is qui facit pecc̃m seruus ẽ peccati.
Ac ꝑ hoc multi quid̃e religiosi. d̾nis ini¬
quis: ñ tam̃ lib̃is serutunt. A quo enim
quis deuictus ẽ: huic seruus addictus ẽ
Et utiq feliciꝰ seruit᷑ homini qͣm libidim.
cũ scuissimo dnatu uastet corda mortaliũ
ut alia omittã. libido ipsa dnandi hõib¬

Expanded text:
cit: Omnis, qui facit peccatum, seruus est peccati, ac per hoc multi quidem religiosi dominis iniquis, non tamen liberis seruiunt: A quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. Et utique felicius seruitur homini, quam libidini, cum saeuissimo dominatu uastet corda mortalium, ut alias omittam, libido ipsa dominandi. Homi
Abbreviated transcription (Latin):
b apłoꝵ. qui ueritatẽ ñ u̾itate. idẽ ñ
rati sunt annunciantes ñ casto animo
ueritatẽ: non tñ ulli laudati st̃. tanquã
annunciantes casto animo falsitatẽ. De¬
niq de illis dicit. Siue occasione siue ue¬
ritate: xꝑc annunciet᷑. Nullomͦ autem
diceret: ut postea xꝑc annunciẽt᷑. priꝰ
negetur.

Expanded text:
bus apostolorum, qui ueritatem non ueritate, id est non rati sunt adnuntiantes non casto animo ueritatem; non tamen ulli laudati sunt tamquam adnuntiantes casto animo falsitatem. denique de illis dicit: siue occasione siue ueritate Christus adnuntietur; nullo modo autem diceret, ut postea Christus adnuntietur, prius negetur.
Abbreviated transcription (Latin):
puro ac sincero caritatis. Aliuid enĩ sentiebãt
quod in eoꝵ morib apparebat: ⁊ aliud pre¬
Dicabant: ut inscõ nomine placerent hoĩb.
Nam de his iterum dicit. Neq enĩ isti dnõ
derent. quȩ ipsi faciebant ut morerent᷑. ea
tñ ꝑredicabant. quȩ si alii credentes fac̾ent
saluarent᷑. Non enim aliud annuntiabait
p̃ter regulam fidei. eos quippe excludit apls.
dicens. Si quis uob̃ annuntiau̾it preter
id quod accepistis: anathema sit Illi xꝑm
nimo simplici atq puro: ex fide sincera qͥ
ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Terrenis cupiditatib
consulentes regnũ cȩloꝵ annuntiabant.
habentes in pecstore falsitatẽ: in lingua u̾
Siue inquit occasione. siue u̾itate :xꝑe an¬
nuncietur. Ueritatẽ quippe annuntia¬
bant. &̃ si ñ ueritate: id ẽ non uero aĩo
Isti locunt᷑ quod ñ credunt. ⁊ ideo reꝓba¬
ti sunt: quãuis sint utiles eis qͦs instru

Expanded text:
 charitatis. Aliud enim sentiebant, quod in eorum moribus apparebat; et aliud praedicabant, ut sancto nomine placerent hominibus: nam de his iterum dicit, «Neque enim isti Deo derent quae ipsi faciebant, ut morerentur: ea tamen praedicabant, quae si alii credentes facerent, salvarentur; non enim aliud annuntiabant praeter regulam fidei. Eos quippe excludit Apostolus, dicens: «Si quis vobis annuntiaverit praeter id quod accepistis, anathema sit» . Illi nnimo simplici et puro, et fide sincera quae per dilectionem operatur : terrenis quippe cupiditatibus consulentes, regnum coelorum annuntiabant, habentes in pectore falsitatem, in lingua ver«Sive,» inquit, «occasione, sive veritate Christus annuntietur» . Veritatem quippe annuntiabant, etiamsi non veritate, id est non vero animo. Isti loquuntur quod non credunt, et ideo reprobati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd diabotꝰ eas fecisset: cũ idem dns dicat in
eugłio int̾rogatus utrũ licet homini di-¬
mittẽ uxorẽ suã ex qualibet causã. ñ licere.
xcepta causa fornicationis. In qua responsi¬
one si ieministis: hocait. Qͦd d̾s ꝯiunxit:
homo ñ separet. Ꝙ qui bene eruditi st̃ fide
catholica. nouert̃ qͦd d̾s fecĩt nuptias: &
sicut ꝯiunctio a do⁊ ita diuortiũ a diabolo
sit. S ꝓpt̾ea in causa fornicationis licet uro¬
rẽ dimittere: qr ipsa eẽ uxor pͥor noluit⁊ q̃
sidẽ ꝯiugałẽ marito ñ seruauit. Nec ille que
urginitatẽ d̾o uouent: qͣmꝙ̃ ampliorẽ gͣdu
honoris & sc̃itatis in ȩccłia teneant: sine nup¬
tiis sunt. Nam ꝙ ipse ꝑtinẽt ad nuptias cũ
tota eccł̃ia: in quib nuptiis sponsusẽ xͤ.
ret᷑ sacram̃tũ nuptiarũ: qr ꝙ illaꝵ nupti¬
arũ sponsus ꝑsonã dñi figurabat: cui dictũ
ẽ seruasti uinũ bonũ usq ad huc. Quia oĩs¬

Expanded text:
fecisset: cum idem Dominus dicat in Evangelio, interrogatus utrum liceat homini dimittere uxorem suam ex qualibet causa, non licere excepta causa fornicationis. In qua responsione, si meministis, hoc ait: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et qui bene eruditi sunt in fide catholica, noverunt quod Deus fecerit nuptias, et sicut conjunctio a Deo, ita divortium a diabolo sit. Sed propterea in causa fornicationis licet uxorem dimittere, quia ipsa esse uxor prior noluit, quae fidem conjugalem marito non servavit. Nec illae quae virginitatem Deo vovent, quanquam ampliorem gradum honoris et sanctitatis in Ecclesia teneant, sine nuptiis sunt: nam et ipsae pertinent ad nuptias cum tota Ecclesia, in quibus nuptiis sponsus est Chretur sacramentum nuptiarum: quia et illarum nuptiarum sponsus personam Domini figurabat, cui dictum est, Servasti vinum bonum usque adhuc. Bo
Abbreviated transcription (Latin):
bimus enim eam oculis columbe. quales
in sponsa xꝑi predicant᷑ : quam sibi elegit
ds̃ gloriosam ȩccłiam ñ habentẽ maculã.
neq rugam: idest mundam ⁊ simplicem.
estis sac̾dotalis: eccłam . Ex R p̃
significat. Ipsa ẽ uestis: de quadicit
apłs. ut exhiberet sibi głosam eccłam:. ñ
habentem maculã. aut rugã. Mundat᷑ ut
ñ habeat maculam: extendit᷑ ut ñ habeat

Expanded text:
bimus enim eam oculis columbae, quales bimus enim eam oculis columbae, quales in sponsa Christi praedicantur , quam sibi elegit Deus gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam neque rugam , id est mundam et simplicem.estis sacerdotalis Ecclesiam significat. Ipsa est vestis de qua dicit Apostolus, «Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam» . Mundatur, ut non habeat
Abbreviated transcription (Latin):
uii ꝑ ꝗͣ se mediator conunxit ȩccle. ñ fu̾it głificatꝰ
erat datus. qr iħc ñdũ fuerat glorificatus.
qͣmͦ dicenda ẽ ante resurrectionẽ suã eccl̃a
eius eẽ głosa: Mundat gͦ eã nunc lauacro
aquȩ in u̾bo abluens peccata preteritaꝰ &
pellens ab ea dñationem maloꝵ angłoꝵ:
deinde ꝑficiens eius sanitates. facit eã occur¬
rere in illam głosam sine macula ⁊ ruga. Qs
enim p̃destinauit illos ⁊ uocauit: & quos
uocauit illos ⁊ iustificauit: qͦs aũ iustifica
uit. illos ⁊ glorificauit. In hoc mist̾io dictũ
arbitror. ecce eicio demonia: ⁊ sanitates ꝑfi¬
cio hodie & cras: ⁊ t̃ciadie consũmor. id est
ꝑficior. Dixit enim hoc ex ꝑsona corꝑis sui
ne significauit intriduo
pse est enĩ finis. ut nich duplici
corde faciamꝰ: auferentes trabem de oculo
nr̃o inuidiȩuł maliciȩ. uł simulationis. ut¬
uideamus eicere festucã de ocło frĩs. Uide

Expanded text:
ui, per quam se mediator coniunxit ecclesiae, non fuerit glorificatus ui, per quam se mediator coniunxit ecclesiae, non fuerit glorificatus erat datus, quia Iesus nondum fuerat glorificatus — quomodo dicenda est ante resurrectionem suam ecclesia eius esse gloriosa? mundat ergo eam nunc lauacro aquae in uerbo abluens peccata.praeterita et pellens ab ea dominationem malorum angelorum, deinde perficiens eius sanitates facit eam occurrere in illam gloriosam sine macula et ruga; quos enim praedestinauit, illos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iusuit, illos et glorificauit. in hoc mysterio dictum arbitror: ecce eicio daemonia et sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor, id est perficior. dixit enim hoc ex persona corporis sui,ne significauit in triduopse est etiam, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro inuidentiae uel malitiae uel simulationis, etuideamus eicere festucam de oculo fratri
Abbreviated transcription (Latin):
miscd̃ia iudicio. Quodsi non ẽẽt: quȩ
spes eẽt: Quandoquidẽ cum rex iustꝰ se¬
derit intrͥono: quis głabit᷑ castũ se habere
cor: Aut quis głabitur mundũ se ẽẽ apec¬
cato: Tunc gͦ ꝑ eius miscdiam iusti plenȩ
ꝑfecteq mundati. fulgebt̃ in regno patris
sui sicut sol. Tunc ꝑlene ac ꝑfecte erit
eccła non habens maculã aut rugã. aut
aliquid huiusmõdi: quiatunc õ erit
uere głosa. Cum enĩ non tantũ ait. ut ex¬
hiberet sͥ eccl̃am ñ habentẽ maculã aut
rugã. s addidit głosam: satis significauit
qͣndo erit sine macula. aut ruga. aut aliqͥd
eiusmodi. tc̃ utiq quando glosa. Non enim
mͦ in tantis malis. in tantis scandalis in tã¬
ta ꝑmixtione hominũ pessimoꝵ in tantis
obꝓbriis impioꝵ. dicendũ ẽ eam ẽẽ głosã
qͥa reges ei seruiunt. uͥ ẽ ꝑiculosior maiorq
tẽptatio: s tc̃ potiusgłõsa erit qñfiet qd̾ idẽ apłs¬
bitis cũ ipso in gła. Cũ enĩdñs ipse scd̃m formã ser¬

Expanded text:
dia iudicio. quod si non esset, quae spes esset, quando quidem, cum rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? tunc ergo per eius misericordiam iusti plene perfecteque mundati fulgebunt in regno patris sui sicut sol. Tunc plene atque perfecte erit ecclesia, non habens maculam aut rugam aut aliquid huius modi, quia tunc etiam erit uere gloriosa. cum enim non tantum ait: ut exhiberet sibi ecclesiam non habentem maculam aut rugam, sed addidit: gloriosam, satis significauit, quando erit sine macula et ruga aut aliquid eius modi: tunc utique, quando gloriosa. non enim modo in tantis malis, in tantis scandalis, in tanta permixtione hominum pessimorum, in tantis opprobriis impiorum dicendum est eam esse gloriosam, quia reges ei seruiunt, ubi est periculosior maiorque temtatio; sed tunc potius gloriosa erit, quando fiet quod idem abitis in gloria. cum enim dominus ipse secundum formam ser
Abbreviated transcription (Latin):
eio sc̃ptum ẽẽ: in multiloquio ñ effugi¬
es peccatũ. S utinã p̃dicando u̾bũ tuũ.
ꝙ laudando te tantũ loquerer: ut ñ solum
fugerem peccatũ. s m̃itũ bonũ acqͥrerem:
qͣmlibet multũ sic loquerer. Neq enĩ homo
de te beatus peccatũ p̃ciꝑet g̾mano in fide fi-¬
lio suo: eui scͥpsit dicens. Predica u̾bũ: insta
oportune. importune. Numqͥd dicend̾u ẽ istũ
ñ multũ locutũ: qui ñ sołu oportune. uerũ
etiã importune ũbũ tuũ dñe ñ tacẽbat: S¬

Expanded text:
io scriptum esse, In multiloquio non effugies peccatum . Sed utinam praedicando verbum tuum, et laudando te tantummodo loquerer! non solum fugerem peccatum, sed meritum bonum acquirerem, quamlibet multum sic loquerer. Neque enim homo de te beatus, peccatum praeciperet germano in fide filio suo, cui scripsit dicens: Praedica verbum, insta opportune, importune . Numquid dicendum est istum non multum locutum, qui non solum opportune, verum etiam importune verbum tuum, D
Abbreviated transcription (Latin):
tola pͥma ẽ dignitas:. quã ꝑdidit adã.
Serui qui eam ꝓferunt: reconcilia¬
tiõnis predicatores. Anulus in manu.
to bene signatur. Calciamenta in pedes:
p̃paratio ȩuangłirandi ad ñ tangenda ter¬
archus dicendo calciari apłos sanda¬
liis uel soleis. aliquid hoc calciamentum
misticȩ significationis habere admonet:
ut pes neq tectus sit. neq nudꝰ ad terram:
idest nec occultet᷑ euglium: nec terrenis¬

Expanded text:
tola prima, est dignitas quam perdidit Adam. Servi qui eam proferunt, reconciliationis praedicatores. Annulus in manu, to bene significatur. Calceamenta in pedes, praeparatio evangelizandi ad non tangenda terarcus dicendo calciari eos sandaliis uel soleis aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est nec occultetur euangelium nec terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
eq enim melius potest intelligi. quod
dictum ẽ deo. apprehende arma ⁊ scu¬
tum. & exurge in aduitoriũ michi: quam
tum ꝓ aliquo munim̃to positũ legerimtus.
ñ accipiamus nͥ bonam uoluntatẽ dei. Dictũ
est enim & scutum fidei: in quo possitis in¬
qͥt om̃s sagitas maligni ignitas extinguere.
Nec rursus ideo debemus in armis huiꝰcemo¬
di spiritalib scuto tantũmͦ fidem tͥbuere:
cum alio loco &̃ lorica dicta sit fidei. Indu¬
ti inquit loticã fidi ⁊ caritatis.¬

Expanded text:
e enim melius potest intelligi quod dictum est Deo: Apprehende arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi, quam tum pro aliquo munimento positum legerimus, n accipiamus nisi bonam voluntatem Dei: dictum est enim et scutum fidei, in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas exstinguere . Nec rursum ideo debemus in armis hujuscemodi spiritualibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: Induti, inquit, loricam fidei et charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ minus ille cũ argueret laudarẽt. pepcit
errantib: Nam si hoc fecisset: ẽẽt int̃ illos
qui seipsos pascunt. ñoues. Diceret gͦ apd
semet ipsum. Quid ad me ꝑtinet: Quis qͥd̾
uelit agat: uictus meus saluus ẽ honor
m̃s saluus ẽ: & lucet luna satis ẽ mͥ: eat
quisq qua potest. Ergo integra tͥ st̃ omĩa
si eat quisq qua potest: Nolo te p̃positũ
facere: unum te constituo de ipsaplebe. Si
patitur unũmenbrũ: compatiunt᷑ omĩa
m̃brã. Rinde ipse apłs cũ eos cõmemoraret
quales fuerint gͣ illũ: nequasi oblitꝰ eoꝵs
honorificentie uiderẽt᷑. testimoniũ ꝑhi¬
bet. qd sicut angłm dĩ susceꝑunt illum:
qd si posset fierioculos suos uellent erue¬
re & illidare & tñ accedit ad ouẽ langui¬
dam. ad ouem putridã secare uulnus. non
parcere putredini. Ergo inquit inimicus¬
uob̃ factus sum: predicans ueritatẽ. Rece

Expanded text:
 minus ille cum argueret laudaretur, pepercit  minus ille cum argueret laudaretur, pepercit errantibus? Nam si hoc fecisset, esset inter illos qui se ipsos pascunt, non oves. Diceret apud seipsum. Quid ad me pertinet? quisque quod velit, agat. Victus meus salvus est, honor meus salvus est, et lac et lana satis est mihi. Eat quisque qua potest.Ergo integra tibi sunt omnia, si eat quisque qua potest? Nolo te praepositum facere: unum te constituo de ipsa plebe. Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Proinde ipse apostolus cum eis commemorat, quales fuerint erga illum, ne quasi oblitus eorum honorificentiae videretur, testimonium perhibet, quod sicut angelum Dei susceperint eum: quod si fieri posset, oculos suos vellent eruere, et illi dare. Et tamen accedit ad ovem languidam, ad ovem putridam, secare vulnus, non parcere putredini. Ergo, inquit, inimicus factus sum vobis praedicans veritatem? Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
expe lintes d̾ñni s ir̃ qnͣdo ueuiat a nuptiis.
ñ tam abstinenta ca u⁊ ib nuptiis. s ohediẽ¬
tissima caritate audiunt apł̃m p̃cipientẽ q̃ad
mod̾u uiu̾e debeant urores cũ uiris. uiri cũ ux-
om̃ib hiis utut᷑ hoc mundo:arant. naui¬
gant. oꝑant. generant. militant. ãministͣnt:
P̾uto qͦd ñ erunt sic. qͣndo ert̃ iuȩ in cogłio
p̃dicta st̃ signa. in sole. & luna. ꝙ stellis: ꝙ ĩ
t̾ris p̃ssura gentiũ p̃ ꝯfusione. ꝙ cet̾a. uos

Expanded text:
expectantes dominum suum, quando ueniat a nuptiis, non se tamen abstinent a carnalibus nuptiis, sed oboedientissima caritate audiunt apostolum praecipientem, quem ad modum uiuere debeant uxores cum uiris, uiri cum uxorhis omnibus utuntur hoc mundo? arant, nauigant, comparant, generant, militant, administrant. puto, quod non erunt sic, quando erunt, quae in euangelio praedicta sunt, signa in sole et luna et stellis et in terris pressura gent
Abbreviated transcription (Latin):
sciente aut sꝑante: quippe cũ ipse dicat
dns. de die aũ illa & hora nemo scit: & apł̃s
dicat. dies d̾ni tamꝙͣ fur in nocte ita ueni¬
et: ex quo significat penitꝰ latere cũ uenit:
clamor factꝰ ẽ ecce sponsus uenit. surgite
obiuã. In ictu oculi in nouissima tuba õs

Expanded text:
cum ipse dicat dominus: de die autem illa et hora nemo scit; et apostolus dicit: dies domini tamquam fur in nocte ita ueniet; ex quo significat penitus latere, cum uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes