comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
promisit dñs in discipulis exultare. Ait
ergo prophieticus psalmus. Dixit adñs dño
meo: sede ad dexteram meam. Scdm con¬
suecitudinem urãm illi consessus offertur.
qui aliquo opere ꝑfecto uictor adueniens
honoris gr̃a promeretur ut sedeat. Ita gͦ
diabolum superans resurrectione sua infer¬
na reserans. tanquam ꝑfecto opere ad cȩlos
uictor ueniens. audit ado patre sede ad
dexteram meam. Nec mirum si unius
sedis offertur filio consessus apatre. qui
unius ẽ substantiȩ natura cum patre. Cur
autem ad dexteram filius ẽẽ dicatur. mo¬
ueat aliquem fortasse. Licet enun digni¬
tatis gradus non sit. ubi plenitudo diuina¬
tatis ẽ: tamen ideo ad dexteram sedet filius
non quo preferatur patri. sed ne inferior eẽ
credatur. Et ideo ad dexteram filius. quia
scd̃m euuangelium ad dexteram oues: ad
sinstram uero constituentur edi. Necesse ẽ
ergo partem ouium primus agnus optineat
&. secuturo unmaculato gregi locum duxx
iminaculatus anticipet. sicut ait iohannes.

Expanded text:
ait ergo propheta psalmorum: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis . Secundum consuetudinem 198 nostram illi consessus offertur, qui aliquo opere perfecto adveniens honoris gratia promeretur, ut sedeat. Ita erglum superans, resurrectione sua inferna reserans, tanquam perfecto opere ad coelos victor adveniens audit a Deo Patre: Sede ad dexteram meam. Nec mirum, si unius sedis offertur Filio consessus a Patre, qui unius est substantiae et naturae cum Patre. Cur autem ad dexteram Filius esse credatur, moveat aliquem fortasse? Licet enim dignitatis gradus non sit, ubi plenitudo Divinitatis est, tamen ideo ad dexteram sedet Filius, non quo praeferatur Patri, sed ne inferior esse credatur. Et ideo ad dexteram Filius, quia secundum evangelistam ad dexteram oves, ad sinistram vero constituentur haedi. Necesse est ergo partem ovium primus agnus obtineat, et secuturo immaculato gregi locum dux immaculatus anticipet, sicut ait Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
ratio. quod uenerabilem
hanc pentecostes diem
& quod eadem deuotione huui
sollempnitatis obseruantiam decurrmꝰ
sicut illus obsequia festiuitatis impleui¬
mus. Tunc enim sicut modo fecimus xe¬
iunauimus. sabbato iugilias cȩlebraumꝰ.
orationibus ꝑnoctantes iustitimus. Unde
necesse est ut similis obseruantia. similem
lȩticiam subsequatur. Est leticia pͥb¬
ne consimilis. Tunc enim ab infers
resurgentem suscepimus saluatorem
modo autem sp̃m scm̃ exspectamus ẽ celis.
Tunc anxii uel solliciti xp̃i precabamur ad¬
uentum modo trepidi uel iciuni parach¬
ti desiderenus aduentum: In om̃l l¬
qs canti p̃uidit humanȩ. Tunc enu no¬
uis ad resurgendum tarchara saluator
aperuit. modo nobis ad regnandum para¬
ditus clestia reserauit. Et quibusdam q̃si
ꝓfictuum gradibus. tunc de morte ad uitã.
optiuimus remeare. modo autem de terris
ad glos meditamur ascendere. Hoc auteni
quam rediret ad celos promisit discipulis
dicens. Cum autem ascendero rogabo pa¬

Expanded text:
ratio quod venerabilem hanc Pentecostes diem quod eadem devotione hujus solemnitatis observantiam decurrimus, sicut illius obsequia festivitatis implevimus. Tunc enim, sicut modo fecerimus, jejunamus sabbato, vigilias celebravimus, orationibus pernoctanter institimus; unde necesse est similis observantia similem laetitiam subsequatur. Est laetitia plane consimilis; tunc enim ab inferis resurgentem suscepimus Salvatorem, modo autem Spiritum sanctum exspectamus de coelis: tunc anxii vel solliciti praedicabamus adventum; modo trepidi, vel jejuni Paracleti desideramus adventum; in oms saluti providit humanae; tunc enim nobis ad resurgendum tartara Salvator aperuit; modo nobis ad regnandum Paracletus coelestia reseravit; et quibusdam quasi profectuum gradibus, tunc de morte ad vitam didicimus remeare; modo autem de terris ad coelos meditamur ascendere. Haec autem quam rediret ad coelos promisit discipulis suis, dicens: Cum autem ascendero, rogabo Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Cui gr̃as agit. quod illi quȩ in se occidisset
ostenderit dicens. Domine auerte faciem
tuam apeccatis meis. Et hoc frustra dicit.
nisi iterum dicat: qm̃ facinus meum ego
agnosco. & peccatum meum contra me ẽ
semꝑ. Sit ante te: quod non uis ẽẽ ante
dm̃. Si autem post te feceris peccatũ tuũ
retorquebit tibi illud ds ante oculos tuos
& tunc retorquebit quando iam penitentiȩ
fructus nullus erit.¬

Expanded text:
cui gratias agit, eo quod ille qui dum se occidisse cui gratias agit, eo quod ille qui dum se occidisse ostenderet dicit Domino, averte faciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat, quoniam facinus meum ego agnosco et peccatum meum contra me est semper. Sit ante te quod non vis esse ante Deum, si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet tibi illud Deus ante oculos tuos, et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Quasi dnȩ res sunt homo & peccator.
Q uod audis homo d̾s fecit. Quod audis pec¬
cator: ipse homo fecit. Dele quod fecisti:
ut ds saluet quod fecit. Oportet ut ode¬
ris opus tuum in te: & ames in te opus dĩ.
C um autem cȩperit tibi displicere quod fe¬
cisti: incipiunt bona oꝑa tua. quia accusas
mala opera tua. Initium bonorum operum
tuorum confessio ẽ operum malorum. Fa¬
cis ueritatem: & uenis ad lucem. Quid ẽ¬
autem facis ueritatem: Non te palpes non
tibi blandiaris. non tibi aduleris: non di¬
cas iustus sum cum sis iniquuis: & incipis
facere ueritatem. Uenis autem ad lucem:
ut manifestentur oꝑa tua. quia in do funt
facta: quia & hoc ipsum quod tibi displi¬
cuit peccatum. non tibi displiceret nisi ds
tibi luceret. & eus ueritas tibi ostenderet᷑.
S ed qui etiam ammonitus diligit peccata
sua. odit ammonentem lucem. & fugit
eam. ut non arguantur oꝑa euis mala quȩ
ailigit. Qui autem facit ueritatem: accu¬

Expanded text:
Deo. Quasi duae res sunt, et homo et peccator. Deo. Quasi duae res sunt, et homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis opus tuum in te, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium bonorum operum tuorum confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est facere veritatem? Non te palpes, non tibi blandiaris, non tibi aduleris, non dicas: justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua, quia in Deo sunt facta. Quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi distibi luceret et ejus veritas tibi ostenderet, Sed qui etiam admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem accu
Abbreviated transcription (Latin):
mala opera. Fĩs mei: quorum bona qi
inuenit dñs: Nullorum. Omĩa enin
opera mala iuenit. Quomodo ergo qu¬
dam fecerunt ueritatem: & uenerunt
ad lucem: Hoc enim sequitur. Qui au¬
tem facit ueritatem uenit ad lucem: ut
manifestentur eius oꝑa quia in q̃o funt
facta. Quomodo ergo quidam bonum
opus fecerunt ut uenirent ad lucem.
id est ad xp̃m: Ẽ quomodo quidam di¬
lexerunt tenebras: si om̃s peccatores mus¬
fuerant: Ẽ propter morsus serpentis caa¬
tus ẽ serpens. id ẽ mors dñi propt̃ mora¬
ies homines quos inuenit inustos. Quomo¬
do inceligitur hoc ẽ iudicium qm̃ lux uenit
in mundum: &. dilexerunt homines ma¬
gs cenebras quam lucem: Erant enun
corum mala opera. Quid ẽ enim hoc: Quo¬
rum enim erant oꝑa bona: Nonne ueni¬
sti ut iustifices impios: Sed dilexerunt ma
gis tenebras quam lucem. Ibi posuit ium.
qui confitetur peccata sua & accusat pec¬
cata sua. iam cum do pacem facit. Recusa
d̃s peccata tua. & si tu accuses adiungeris

Expanded text:
m. Fratres mei quorum bona opera invenit Dominus? nullorum. Omnia enim mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt ut venirent ad lucem, id est, ad Christum: et quomodo quidam dilexerunt tenebras, si omnes peccatores invfuerunt, et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos. Quomodo intelligitur: hoc est judicium; quoniam lux venit in mundum et dilexerunt homines magis tenebras quam eorum mala opera . » Quid est hoc? Quorum enim erant opera bona? Nonne venisti ut justifices impios? Sed « dilexerunt, inquit, magis tenebras quam lucem. » Ibi posuit vim, qui confitetur peccata sua et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua, et tu cum accuses, conjungeris
Abbreviated transcription (Latin):
nde notandum quod
eadem de filio dĩ unige¬
nito replicat. quȩ de
filio hominis in cruce
exaltato premiserat
dicens. ut omnis qui credit in eum non
pereat : sed habeat uitam eternam. Quia
profecto idem redemptor & conditor nr
filius ci ante secula existens. filius honi¬
nis factus in fine seculorum. ut qui nos¬
ꝑ diuinitatis sue potentiam creauerat.
ad ꝑfruendam uitȩ beatitudinem ꝑhen-¬

Expanded text:
nde notandum quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat, dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem redemptor et conditor noster, Filius Dei ante saecula existens, Filius hominis factus est in fine saeculorum, ut, qui per divinitatis suae potentiam nos creaverat ad
Abbreviated transcription (Latin):
didimus uitam. Sequitur. Non enun mi-¬
sit as filium suum in mundum. ut iudicet
mundum. sed ut saluetur mundus ꝑ ip¬
sum. Ergo quantum in medico ẽ sanare¬
uenit egrotum. sed interimitur: qui prȩ¬
cepta medici obseruare non uult. Uenit
saluare mundum. Quare saluator dictus
ẽ mundi. nisi ut saluet mundum non ut
iudicet mundum: Saluari non uis ab ipso:
ex te iudicaberis. Et quid dicam udicabe¬
ris: Uide quid ait. Qui credit in eum:
non udicatur. Qui autem non credit:
quid dicturum sperabas: nisi iudicatur:
Iam inquit iudicatus ẽ. Nondum appa¬
ruit uidicium. sed & iam factum iudiciũ.
Nouit enim dñs. qui sunt eius. Nouit qͥ

Expanded text:
m. Sequitur: « Non enim misit Deus Filium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. » Ergo quantum in medico est, sanarevenit aegrotum, sed interimitur, qui praecepta medici servare non vult. Venit salvare mundum. Quare salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso? ex teipso judicaberis. Et quid dicam judicaberis? Videte quid ait: « Qui credit in eum non judicatur. Qui autem non credit. » Quid dicturum sperabas, nisi judicetur? « Jam, inquit, judicatus est. » Nondum apparuit judicium, sed jam factum est judicium. No
Abbreviated transcription (Latin):
csi aꝑte dicat. Qui nunc d̃o inhabi¬
tante non regitur: de diuina claritatis
specie postinodum non letatur. Sed
nos tamen ad hec quȩ dicta sunt infir-¬
mamur: necdum culinen ꝑfectionis
attingimus. In uia dĩ cotidie scĩ deside¬
rii gressus ponamus. Consolatur nos
ueritas quȩ ꝑ psalmistam dicit. In ꝑ¬
fectum ncum uiderunt oculi tui: &
in libro tuo om̃s scribentur. Non om¬
nino erit nobis noxia nr̃a inꝑfectio:
si in dei itinere constituti. & ad trans¬
acta non respicimus: & ea quȩ restant
transire festinamus. Nam qui inꝑfec¬
torum desideria dignanter inflaminat:
hȩc quandoq ad ꝑfectionem roborat.¬

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Qui nunc Deo inhabiAc si aperte dicat: Qui nunc Deo inhabitante non regitur de divinae claritatis specie postmodum non laetatur. Sed nos tamen ad haec quae dicta sunt infirmamur, necdum culmen perfectionis attingimus, in via Dei quotidie sancti desiderii gressus ponamus. Consolatur nos Veritas quae per Psalmistam dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnino erit nobis noxia nostra imperfectio, si in Dei itinere constituti, et ad transacta non respicimus, et ad ea quae restant transire festinamus. Nam qui imperfectorum desideria dignanter inflammat, haec quodammodo ad perfectionem roborat
Abbreviated transcription (Latin):
mis gr̃a in amore sp̃c anhelant. Hec
ergo uobiscum fr̃s agite: huuis sp̃c re¬
pleri presentia desiderate. quid nos
sequi in futurum possit ex presenti ꝑ¬
pendite. Pensate si hoc sp̃ũ pleni estis¬
& nostis si ad illud conuiuium ꝑuem¬
re ualeatis. Quisquis enim ille ẽ qũ
nunc sp̃c iste non reparat: profecto ab
illa eterni conuiuii refectione ieiunat.
Mem̃tote quid de codem spũ paulus di¬
cat. Siquis sp̃m xp̃i non habet: hic non
ẽ eius. Quasi quidam titulus diuine
dissipant. elatio inflat. ira usq ad diu¬
sionem mentis exasperat. auaricia cruci¬
at. luxuria eneruat: Pensate quissit¬
& inunicos diligi. terrena despici. pro
celestib estuari. carnem propter uitia
conteri. mentem a concupiscentiis re¬
ftenari. Si eigo uultis ius cognoscere
possessionis dei: ꝑsonam ꝑpendite pos¬
sessoris ur̃i. Ecce enm quod diximꝰ
uoce ueridica paulus clamat. Siquis
sp̃m xp̃i non habet: hic non ẽ eius.

Expanded text:
mi gratia in amore Spiritus anbelant. Haec mi gratia in amore Spiritus anbelant. Haec ergo vobiscum, fratres, agite, hujus spiritus repleri praesentia desiderate. Quid vos sequi in futurum possit ex praesenti perpendite. Pensate si hoc spiritu pleni estis, nostis si ad illud convivium pervenire valeatis. Quisquis namque ille est quem nunc spiritus iste non reparat, profecto ab illa aeterni convivii refectione jejunat. Mementote quid de eodem spiritu Paulus dicat: Si quis spiritum Christi non habet, hic non est eius. Quasi quidam titulus divinę dissipant, elatio inflat, ira usque ad divisionem mentis exasperat, invidia cruciat, luxuria eneret inimicos diligi, terrena despici, pro coelestibus aestuari, carnem propter vitia conteri, mentem a concupiscentiis frenari. Si ergo vultis cognoscere jus possessionis Dei, personam perpendite possessoris vestri. Ecce enim quod diximus, voce veridica Paulus clamat: Si quis spiritum Christi non habet, hic non est ejus .
Abbreviated transcription (Latin):
mũ conuiuium celebrat: nisi quod
eos tantummodo qui septiformis gr̃a
eterna refectione denunciat: Septem
quoq dieb omne hoc tempus uoluit᷑:
& sepe septenario numero ꝑfectio de¬
signatur. Iili gͦ ultimo comuiuo de
presentia ueritatis epulantur: qui
nunc ꝑfectionis studio terrena trans¬
cendunt: quos mundi huiꝰ amor non
ligat. quib &. si uitumq ꝑ temptam̃ta
obstrepit. cepta tamen eorum desideria
non retundit. De hoc extremo conui¬
uio alias ꝑ iohannem dicitur. Beati
qui ad cenam nuptiarum agni uocati
sunt. Iocirco enim non ad prandium
sed ad cȩnam uocatos narrat: quia ni¬
mirum in ficie diei conuiuiũ cena ẽ.
Qui ergo finito presentis uite tempore
ad refectionem suꝑne contemplatiomis
ueniunt: non ad agni prandium sea
ad cenam uocantur. Que uidelicet
çena hoc ultimo conuiuio exprimitur
cui septem discipuli ad esse memorant᷑
quia illos ut diximus tunc int̾na re¬
fectio reparat: qui pleni nunc septifor¬

Expanded text:
mum convivium celebrat, nisi quod mum convivium celebrat, nisi quod eos tantummodo qui septiformi gratiaaeterna refectione denuntiat? Septem quoque diebus omne hoc tempus evolvitur, et saepe septenario numero perfectio designatur. 1544 Illi ergo ultimo convivio de praesentia veritatis epulantur, qui nunc perfectionis studio terrena transcendunt, quos mundi hujus amor non ligat, quibus etsi utcunque per tentamenta obstrepit, coepta tamen eorum desideria non retundit. De hoc extremo convivio alias per Joannem dicitur: Beati qui ad coenam nuptiarum Agni vocati sunt . Idcirco enim non ad prandium, sed ad coenam vocatos narrat, quia nimirum in fine diei convivium coena est. Qui ergo, finito praesentis vitae tempore, ad refectionem supernae contemplationis veniunt, non ad Agni prandium, sed ad coenam vocantur. Quae videlicet coena hoc ultimo convivio exprimitur, cui septem discipuli adesse memorantur, quia illos, ut diximus, tunc interna refectio reparat, qui pleni nunc septifor
Abbreviated transcription (Latin):
sum ergo piscem comedit & panem:
ut ipso suo cibo nobis ostenderet: quia
& passionem ex nr̃a humanitate ꝑtulit:
& refectionem nr̃am ex sua diuinita¬
te procurauit. Quod si ngilanter in¬
spicimus: nobis quoq qualiter ad imi¬
tandum congruat iudemus. Sic eñ
sua redemptor indicat: ut unitatio¬
nis uiam nobis sequentib sternat.
Ecce in cibo suo dñs nr̃ pisci asso con¬
iungere fauum uoluit: quia uidelicet
illos in suo corpore ad eternam quie¬
tem suscipit: qui cum hic tribulationes
ꝓ d̾o sentunt. ab amore uiternȩ dul¬
cedinis non recedunt. Cum asso pis¬
ce fauus sumitur: quia qui hic afflic¬
tionem pro ueritate suscipiunt. illic
dulcedine uera faciantur. Nocandũ
quoq quod ultimum conuituũ dñs
cum septem discipulis habuisse descri¬
bitur : petrus namq & thomas. &.¬
nathanahel filii rebedei. & alii ex dis¬
cipulis eius duo. in eo fuisse memoran¬
tur. Cur cum septem discipulis ulti¬

Expanded text:
sum ergo piscem comedit et panem, sum ergo piscem comedit et panem, ut ipso suo cibo nobis ostenderet quia et passionem ex nostra humanitate pertulit, et refectionem nostram ex sua divinitate procuravit. Quod si vigilanter inspicimus, nobis quoque qualiter ad imitandum congruat videmus. Sic enim sua Redemptor indicat, ut imitationis viam nobis sequentibus sternat. Ecce in cibo suo Dominus noster pisci asso conjungere favum voluit, quia videlicet illos in suo corpore ad aeternam quietem suscipit, qui cum hic tribulationes pro Domino sentiunt, ab amore internae dulcedinis non recedunt. Cum asso pisce favus sumitur, quia qui hic afflictionem pro veritate suscipiunt, illic dulcedine vera satiantur. 6. Notandum quoque quod ultimum convivium Dominus cum septem discipulis habuisse describitur; Petrus namque et Thomas, Nathanael, filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo, in eo fuisse memorantur. Cur cum septem discipulis ulti
Abbreviated transcription (Latin):
ammonet: ut uigilanter debeamus in¬
spicere. cur dñs & redemptor ñr post
resurrectionem suam piscem assum le¬
gitur comedisse. Non enim uacat ã
misterio: quod iteratur in facto. In hac
etenim lectione panem & assum piscem:
in illa uero que hesterna die lecta est:
medit. Quid autem signare credimus
piscem assum: iusi ipsum mediatorem
d̃i & hominum passum: Ipse enĩ latere
dignatus ẽ in aquis generis humani
capi uoluit laqueo mortis nr̃ȩ: & quasi
tribulatione assatus ẽ tempore passio¬
nis suȩ. Sed qui piscis assus fieri digna¬
tus ẽ in passione: fauus mellis nobis ex¬
titit in resurrectione. An qui in pisce
asso figurari uoluit tribulationem pas¬
sionis suȩ: in fauo mellis utramq natu¬
ram exprimere uoluit ꝑsone suȩ: Fa¬
ne non discrepat: nam piscem comedit¬
& panem. Qui enim assari ut piscis
potuit ex humanitate: pane nos refe¬
cit ex diuinitate. qui ait. Ego sum
panis uuius: qui de celo descendi. As¬

Expanded text:
admonet, ut vigilanter debeamus inadmonet, ut vigilanter debeamus inspicere cur Dominus et Redemptor noster post resurrectionem suam piscem assum legitur comedisse. Non enim vacat a mysterio quod iteratur in facto. In hac etenim lectione panem et assum piscem, in illa vero quae hesterno die lecta est medit. Quid autem signare piscem assum credimus, nisi ipsum Mediatorem Dei et hominum passum? Ipse enim latere dignatus est in aquis generis humani, capi voluit, laqueo mortis nostrae, et quasi tribulatione assatus est tempore passionis suae. Sed qui piscis assus fieri dignatus est in passione, favus mellis nobis exstitit in resurrectione. An qui in pisce asso figurare voluit tribulationem passionis suae, in favo mellis utramque naturam exprimere voluit personae suae? Fane non discrepat, nam piscem comedit et panem. Qui enim assari ut piscis potuit ex humanitate, pane nos reficit ex divinitate, qui ait: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . As
Abbreviated transcription (Latin):
annus quinquagesimus iubeleus uoca¬
ri ussus ẽ: in quo uidelicet cunctus
ppłs ab om̃i oꝑatione quiesceret. Sed
uera quies in unitate est: diuidi quippe
unum non potest. Ubi enim scissura
diuisionis ẽ: uera requies non ẽ. Duca¬
mus gͦ ꝑ trigonum quinquaginta &
unum: & fiunt centum quinquagin¬
ta tres. Quia igitur & omĩs nr̃a oꝑatio
in fide trinitatis exhebita. ad requiem
tendit: septem & decem ter ducimus.
ut ad quinquaginta & unum uenire
debeamus. Et uera nr̃a requies tunc ẽ
cum ipsam iam claritatem trinitatis ag¬
noscinus: quam in unitate diuinitatis
cẽ certum tenemus. Quinquaginta &.
unum ter ducimus: & electorum sum¬
mã in suꝑna patria quasi centum quin¬
quaginta & trium piscium numerũ te¬
nemus. Post resurrectionem gͦ dñi mis¬
sum rete dignum fuit ut tot pisces cape¬
ret: quot solummͦ electos cuies suꝑnȩ pa¬
triȩ designarent. Inter hec uero & he¬
sterna sc̃i euugł̃ii lectio. & hodierna nos

Expanded text:
annus quinquagesimus jubilaeus vocaannus quinquagesimus jubilaeus vocari jussus est , in quo videlicet cunctus populus ab omni operatione 1543 quiesceret. Sed vera requies in unitate est. Dividi quippe unum non potest; ubi enim scissura divisionis est, vera requies non est. Ducamus ergo per trigonum quinquaginta et unum, ut fiant centum quinquaginta tres. Quia ergo omnis nostra operatio in fide Trinitatis exhibita ad requiem tendit, decem et septem ter ducimus, ut ad quinquaginta et unum venire debeamus. Et vera nostra requies tunc est, cum ipsam jam claritatem Trinitatis agnoscimus, quam in unitate divinitatis esse certum tenemus. Quinquaginta et unum ter ducimus, et electorum summam in superna patria quasi centum quinquaginta trium piscium numerum tenemus. Post resurrectionem ergo Domini missum rete dignum fuit ut tot pisces caperet, quot solummodo electos cives supernae patriae designarent. 5. Inter haec vero et hesterna sancti Evangelii lectio et hodierna nos
Abbreviated transcription (Latin):
tat. Neq etenim quantitatis summã sel¬
lertar euuglista exprimeret: nisi hanc
sacram̃to plenã ẽẽ udicasset. Scitis ñq
quod in testam̃to ueteri om̃ĩs operatio
ꝑ decalogi mandata ꝑcipitur. in nous
bus datur: quem ꝓpła deniincians dic̃.
p̃e sapientiȩ & intellectus. sp̃c confilii &.
fortitudinis. sp̃c scientiȩ & pietatis. &
replebit eum sp̃c timoris dñi. Sed ille
in hoc sp̃u oꝑationem ꝑcipit qui fidem
trinitatis agnoscit: ut & patrem & fili¬
um & eiusdem sp̃m scm̃ unius uirtutis
credat: unius substantiȩ ẽẽ fateatur.
iua igitur septem quȩ suꝑuis diximus
ꝑ nouum testam̃tum latius data sunt.
decem uero ꝑ uetus p̃cepta: om̃is nr̃a uir¬
tus & oꝑatio ꝑ decem & septem potest
plene comprehendi. Ducamꝰ gͦ ꝑ trigo¬
num decem & septem: & ueniunt
quinquaginta unus. Qui profecto nu¬
merus amagno misterio non uacat:
quia in testam̃to ueteri legimus. quod

Expanded text:
tat. Neque etenim quantitatis summam sotat. Neque etenim quantitatis summam solerter evangelista exprimeret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. Scitis namque quod in testamento veteri omnis operatio per Decalogi mandata praecipitur: in novo bus datur: quem Propheta denuntians dicit: Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . Sed ille in hoc Spiritu operationem percipit, qui fidem Trinitatis agnoscit, ut et Patrem et Filium et eumdem Spiritum sanctum unius virtutis credat, unius substantiae esse fateatur. Quia ergo septem quae superius diximus, per Novum Testamentum latius data sunt, decem vero per Vetus praecepta, omnis nostra virtus et operatio per decem et septem potest plene comprehendi. Ducamus ergo per trigonum decem et septem, et veniunt ad quinquaginta unum. Qui profecto numerus a magno mysterio non vacat, quia in Testamento Veteri legimus quod
Abbreviated transcription (Latin):
sensionibus dilaniatur. Captis autẽ
cam magnis piscib ascendit sy mon pe¬
trus: & traxit rete in terram. lam cue¬
do quod ur̃a caritas aduertit: quid est
quod petrus rete ad terram trahit. Ipsi
quippe sca cȩcłia ẽ cominissa: ipsi speci¬
aliter dr. Symon iohannis amas me:
P asce oues meas. Quod ergo postmodum
aperitur in uoce: hoc nunc signatur in
opere. Quia gͥ predicator ȩccłiȩ nos ã
mundi huius fluctib separat: nuirum
necesse ẽ ut rete plenum piscib petrus
ad terram ducat. Ipse enim pisces ad
fidelibus offendit. Hoc egit uerbis hoc
epistolis: hoc agit cotidie miraculorum
signis. Quociens ꝑ eum ad amorem que¬
tis et̃nȩ conuertimur. quotiens a terrem
rerum tumultib separamur. quid alno
quam missi intra rete fidei pisces ad litus
trahimur: Sed cum rete magnis piscib
centum quinquaginta tribus. A magno
misterio numerus non uacat: sed inten¬
tos uos tanti misterii profunditas exspec¬

Expanded text:
sensionibus dilaniatur. sensionibus dilaniatur. tam magnis piscibus, ascendit Simon Petrus et traxit rete in terram. Jam credo quod vestra charitas advertit, quid est quod Petrus rete ad terram trahit. Ipsi quippe sancta Ecclesia est commissa, 641 ipsi specialiter dicitur: Simon Joannis, amas me? Pasce oves meas . Quod ergo postmodum aperitur in voce, hoc nunc signatur in opere. Quia igitur praedicator Ecclesiae nos a mundi vitae hujus fluctibus separat, nimirum necesse est ut rete plenum piscibus Petrus ad terram ducat. Ipse enim pisces ad fidelibus ostendit. Hoc egit verbis, hoc epistolis, hoc agit quotidie miraculorum signis. Quoties per eum ad amorem quietis aeternae convertimur, quoties a terrenarum rerum tumultibus separamur, quid aliud quam missi intra rete fidei pisces ad littus trahimur? Sed cum rete piscibus magniscentum quinquaginta tribus. A magno mysterio iste numerus non vacat, sed intentos vos tanti mysterii profunditas exspec
Abbreviated transcription (Latin):
piscatione tanti capti sunt. ut recia rũ¬
perentur: in ista autem & multi capti
sunt: & recia rupta non sunt. Quis uͦ
nesciat bonos dextera: & mnalos sinistra
sigurari: Illa gͦ piscatio in qua specia¬
liter in quam partem mitti rete debeat.
non iubetur. p̃sentem eccłiam designa¬
uit: quȩ bonos simul ac malos colligit.
nec eligit quos trabat. quia & quos eli¬
gere possit ignorat. Hec autem piscatio
post dñi resurrectionem facta. in solam
dexteram missa ẽ: quia ad uidendam
claritatis eius głam sola electorum ec¬
clesia ꝑtingit: quȩ de sinistro opere
nil habebit. In illa piscatione pre mul¬
titudine piscium rete rumpitur: quia
nunc ad confessionem fidi etiam cum
electis reprobi tanti intrant. qui ipsam
quoq ecłiam heresib sciidant. In ista
uero piscatione & multi pisces & mag¬
ni capiuntur. & rete ñ rũpitur: qua
sca electorum eccł̃ia in continua aucto¬
ris sui pace requiescens. nullis iam dis¬

Expanded text:
piscatione tanti capti sunt, ut retia rumpiscatione tanti capti sunt, ut retia rumperentur; in ista autem et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos dextera, et malos sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti rete debeat non jubetur, praesentem Ecclesiam designat, quae bonos simul ac malos colnec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit ignorat: haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndam claritatis ejus gloriam sola electorum Ecclesia pertinget quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione prae multitudine piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei, etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant: in ista vero piscatione et multi pisces et magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dis
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim cum ipsis non erat: quib
prescus corporaliter apparebat. Sed
tamen iam se ẽẽ cum ipsis denegat:
a quoꝵ moitali corpore carus. in mor¬
talitate distabat. Quod illic cum ipsis
positus fatetur non se ẽẽ cum ipsis: hoc
quoq hic situ corporis indicat: cum
adhuc nauigantib eẽ se iam in littore
demonstrat. Facta ẽ autem discipu¬
lis piscationis magna difficultas: ut
magistro ueniente fieret aminiratio¬
nis magna sublimitas. Qui ꝓtinus
dixit. Mittite in dexteram naiigii
rete: & inuenietis. Bis in scõ euu¬
angłio legitur: quia dñs ussit ut
ad piscandum retia initterentur:
ante passionem uidelicet & post re-¬
surrectionem. Sed priusquã redemp¬
tor nr̃ pateretur & resurgeret. muti
quidem retȩ ad piscandum iuibet: sed
utrum in dexteram an in sinistram
mitti debuisset: non iubet. Post re-¬
surrectionẽ uero discipulis aparens:
mitti rete in dexteram iubet. In illa

Expanded text:
Neque enim cum ipsis non erat quibus Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporis indicat, cum, adhuc eis navigantibus, esse se jam in littore demonstrat. 3. Facta est autem discipulis piscationis magna difficultas, ut magistro veniente fieret admirationis magna sublimitas. Qui protinus dixit: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionem videlicet, et post resurrectionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dexteram, an in sinistram mitti debuisset, non jubet; post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti 1542 rete in dexteram jubet. In illa
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis in mari laborantib post re¬
surrectionem suam dñs in littore stecit:
qui ante resurrectionem suam coram
discipulis in fluctib maris ambulauit.
Cuius rei ratio festine agnoscitur. si ipsa
quȩ tunc uierat causa pensetur. Qͥd
etemim mare nisi presens scł̃m signat.
quod se causarum tumultib & undis
uite corruptibilis illidit: Quid ꝑ soli¬
ditatem littoris nisi illa ꝑpetuitas quie¬
tis etñe figuratur: Quia gͥ discipuli
adhuc fluctib mortalis uite iuerant:
in mari laborabant. Quia autem recsep¬
tor nr̃ iam corruptionẽ carnis excesse-¬
rat: post resurrectionẽ suam in littore
stabat: acsi ipsum resurrectionis sue
misterium reb discipulis loqueretur.
dicens. Iam uobis in mari non appareo:
quia uobiscum in ꝑturbationis fluctib
non sum. Hinc est quod in alio loco
post resurrectionem suam eisdem disci¬
pulis dicit. hec sunt uerba quȩ locutꝰ
sum ad uos: cum adhuc eẽm uobiscũ.

Expanded text:
discipulis in mari laborantibus, post rediscipulis in mari laborantibus, post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis in fluctibus maris ambulavit . Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare nisi praesens saeculum signat, quod se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris 1541 nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum .
Abbreviated transcription (Latin):
animum pulsat: sed pulsatione sua
ium discretionis uidicat. Quęri & e¬
nim potest cur petrus qui piscator
ante conuersion in fuit. post conuer¬
sionem ad piscationem rediit: & cũ
ueritas dicat. iemo mnitens manũ suã
in aratrum & respiciens retro: aptus
ẽ regno dĩ. cur repeciit quod dereliqͥt.
ed si uirtus discretionis inspicitur: citi¬
us uidetur. quia nimirum negotium
quod ante conliersionem sine peccato
extitit. hoc etiam post conuersionẽ re¬
petere culpa non fuit. Nam piscato¬
rem petrum. matheum uero thelonea¬
rium scunus. & post conuersionem suã
ad piscationem petrus rediit: mathe¬
us uero ad thelonei negotium non re¬
sedit: quia .&. aliud ẽ uctum ꝑ piscati¬
onem querere. aliud thelonei lucris
pecunias augere. Sunt enim pleraq
negotia. que sine peccatis exhiberi.
aut ux aut nullatenus possunt. Quȩ
gͦ ad peccatum implicant: ad hec
necesse ẽ ut post conuersionẽ animus
non recurrat. Queri etiam potest. cur

Expanded text:
animum pulsat, sed pulsatione sua vim discretionis indicat. Quaeri etenim potest cur Petrus, qui piscator ante conversionem fuit, post conversionem ad piscationem rediit; et cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei , cur repetiit quod dereliquit? Sed si virtus discretionis inspicitur, citius videtur quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Nam piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est ut post conversionem animus non recurrat. 2. Quaeri etiam potest cur,
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ẽ hereditas dñi. qͥa electi cdi postqũa ꝑue¬
uerint ad mortem: tunc inuenuĩt heredita¬
tt̃. Sequitur. Ut quodcũq petieritis patrem
in nomine meo: det uobis. Ecce hic dicit.
qͦdcũq pecieritis patre in nomine meo. det
uobiss Rursun alibi ꝑ eundẽ euugłistam
diẽ. Saquid pecieritis patrẽ in nomine meo
dabit uobis. Tsq mͦ non petistis qͥcqu̾a in
rogauit.& exaudiri ñ meruit: Sed dictũ ẽ
illi: fufficit tͥ gr̃a mea. nã uirtus in infirmi¬
tate ꝑfictur. Numqͥd ille tam egregus p̃¬
dicator infilii nomine ñ pecuit: Quare autẽ
ñ accepit quod peciit: Quomͦ gͦ uerũ est
quia quicqͥd petierimꝰ in nomine filii dat
nobis pat̾. si auferri angl̃m sathane peciit
apłs in nomine filii: &. tam̃ qͦd peciit ñ acce¬
pit: Sed quia nom̃ filii iħc ẽ. iħc autẽ sal¬

Expanded text:
haec est haereditas Domini, quia electi Dei postquam pervehaec est haereditas Domini, quia electi Dei postquam pervenerint ad mortem, tunc invenient haereditatem. 6. Sequitur: Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Ecce hic dicit: Quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Rursum alibi per eumdem Evangelistam dicit: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Usque modo non petistis quidquam in rogavit, et exaudiri non meruit, sed dictum est illi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur ? Nunquid ille tam egregius praedicator in Filii nomine non petiit? Quare autem non accepit quod petiit? Quomodo ergo verum est quia quidquid petierimus Patrem in nomine Filii, dat nobis Pater, si auferri a se angelum Satanae petiit Apostolus in nomine Filii, et tamen quod petiit non accepit? Sed quia nomen Filii
Abbreviated transcription (Latin):
& fructũ afferatis. Posui ad grãm: planta¬
ui ut eatis uolendo: &. fructũ afferatis ope¬
tando. Eatis enim uolendo dixi. qͥa uelle ali¬
quid facere. iam m̃te ire ẽ. Qualem uͦ fructũ
afferre debeant. subditur. E fructꝰ ur mane¬
at. Om̃e qͦd scđ̃m p̃sens scł̃m laboramꝰ. uix usq
ad mortem sufficit. Mors namq int̾uemens
fructũ nr̃i laboris abscidit. Quod uͦ ꝓ et̾na uita
agitur: etiam post mortem seruatur. & tune
apparere incipit. cũ laboꝵ carnalium fructus
operit non uideri. Ioi gͦ illa retributio inchoat:
ubi ista t̾minatur. Quisqͥs gͥ iam ȩt̾na cognos¬
cit. apud eiꝰ animũ cemporales fructꝰ uilescant.
Tales ftuctus oꝑemur: qͥ maneant. tales ftuet᷑
opemur. qͥ cũ mors cuncta int̾rimat. ipsi ex¬
ordium a morte sumant. Nam qͦd amorte
dederit dilectis suis somnũ: hec ẽ heredtitas
diñ. Om̃is qui dorunt in morte: ꝑdit heredi¬
tatem. Sed cum dedit dilectis siuis somnum:

Expanded text:
et fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantaet fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat. Omne quod secundum praesens saeculum laboramus vix usque ad mortem sufficit. Mors namque interveniens fructum nostri laboris abscidit. Quod vero pro aeterna vita agitur etiam 1563 post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum laborum carnalium fructus coeperit non videri. Ibi ergo illa retributio inchoat, ubi ista terminatur. Quisquis ergo jam aeterna cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescant. Tales fructus operemur qui maneant; tales fructus operemur qui, cum mors cuncta interimat, ipsi exordium a morte sumant. Nam quod a morte dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dormit in morte perdit haereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum,
Abbreviated transcription (Latin):
cam etiam moriendo diligunt. atq ad illã
ꝑ torm̃ta ꝑtingunt. Occidi possunt: &. flec¬
ti nequeunt. Nimis gͦ confortatus ẽ princi¬
patus eoꝵ. In ista ipsa passione qua cecidert̃
in morte carnis: uidete quantũ fuerit cul¬
men m̃tis. Unde hoc: nisi quia minis confor¬
tatus ẽ principatꝰ eoꝵ: Sed si magni: forsi¬
tan pauci sunt. Subuinx̃. Dinumerabo eos
& suꝑ harenam multiplicabunt᷑. Totũ mũ¬
dũ fĩs aspicite: martyrib plenꝰ ẽ. Iam pene
tot qui uideamꝰ ñ sumꝰ. quot ueritatis testes
habemꝰ. Deo gͦ munerabiles. nobis suꝑ hare¬
nam inultiplicati st̃. qͥ quanti sint ã nobis
comp̃hendi ñ possunt. Sed quisqͥs ad hanc
ꝑuenit dignitatem. ut amicꝰ uocet᷑ di. sese
in se conspiciat. dona aute quȩ ꝑcepit suꝑ se.
nichil suis meritis tribuat. ne ad inimiciciaᷤ
crumpat. Unde & subdit᷑. Non uos me ele¬
gistis. sed ego elegi uos. & posui uosut eatiᷤ

Expanded text:
eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt, et flecti nequeunt. Nimis ergo confortatus est principatus eorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur . Totum mundum, fratres, aspicite: martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus quot veritatis testes habemus. Deo ergo numerabiles nobis super arenam multiplicati sunt, quia quanti sint, a nobis comprehendi non possunt. 5. Sed quisquis ad hanc pervenit dignitatem, ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona autem quae percipit, super se. Nihil suis meritis tribuat, ne ad inimicitias erumpat. Unde et subditur: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi gaudia int̾nȩ caritatis. nͥ illa festa suꝑ¬
ne patrie: quȩ nr̃is cotidie m̃tib ꝑ aspiratio¬
nẽ sui amoris imprimit: Cũ enim audi¬
ta suꝑ celestia amamꝰ: amata iam nouimꝰ:
quia amor ipse noticia ẽ. Omĩa gͦ eis nota
fecerat. qͥ a t̾renis desidiis immutati amoris
sũmi facib ardebant. Istos uero amicos dĩ
aspexerat ꝓpħa cũ dicebat. Michi autẽ minis
honorificati sunt amici tui ds. Amicus enĩ
quasi anuni custos uocat᷑. Quia eñ psalmi¬
ci prospererat electos cd̃i a mundi huius amo¬
re separatos. custodire in mandatis celestibus
uoluntatem di: miratus ẽ amicos cli dicens.
Michi autem nimis honorificati sunt amici tui
d̃s. E tanquã si ab eo ꝓtinus causas honoris
tanti nobis insiunuari queiẽmꝰ: ilico adinxit.
Nimis confortatus ẽ principatis eoꝵ. Ecce elec¬
ti cd̃i carnẽ domant. sp̃m̃ roborant. demonibꝰ
imꝑant. uirtutibꝰ choruscant. p̃sentia despi-¬
ciunt. et̃nam patriam cũ uoce morib p̃dicãt.

Expanded text:
audia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim quasi animi custos vocatur. Quia ergo Psalmista prospexit electos Dei a mundi hujus amore sepicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causam honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum. Ecce electi carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sepe & orationẽ ꝓ inimicis nr̃is inpen¬
aius: sed hanc ex ꝑceptione potius infundimꝰ.
qua ex caritate. Nam & uitam inmicoꝵ
petimꝰ. &. tam̃ ne exaudiamur timemꝰ. Sed
quia int̾nus uidex m̃tẽ potius qu̾a uerba con¬
sidat. pro inimico nil postulat. qͥ ꝓ eo ex cari¬
tate non orat. Sed ecce in nobis inimicus graui¬
ter deliquit. dãpna intulit. iuuantes lesit. aman¬
tes ꝑsecutus ẽ. Retinenda hȩc ẽẽnt: si remit¬
tenda nobis delicta ñ eẽnt. Aduocatus ẽnim
ñ p̃cem nobis in causa nr̃a composuit. & ip¬
se eiuisde causȩ udex ẽ: qͥ aduocat᷑. Preci au¬
tem qũa composuit. conditionẽ inseruit dicẽs.
Dimitte nobis debita nr̃a: sic̃ &. nos dimittimꝰ
debitorib nr̃is. Quia gͦ ipse uidex uenit: qͥ

Expanded text:
Nam saepe et orationem inimicis nostris impenNam saepe et orationem inimicis nostris impendimus, sed hanc ex praeceptione potius fundimus quam ex caritate. Nam et vitam inimicorum petimus et tamen, ne exaudiamur, timemus. Sed quia internus iudex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nihil postulat, qui pro eo ex caritate non orat. Sed ecce nobis inimicus graviter deliquit, damna intulit, iuvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis / delicta non essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa nostra composuit, et ipse eiusdem causae iudex est, qui advocatus. Preci autem, quam composuit, condicionem inseruit, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debito
Abbreviated transcription (Latin):
tum minime contempno. Quid gͦ ẽ qͦd moy¬
ses &. samuhel cȩteris patrib in postulatione
p̃ferunt᷑. nͥ qͦd hii duo cantũ modo in cuncta
testam̃ti ueteris serie. etiam ꝓ inimicis suis
legunt᷑ exorasse: Anus a ppło lapidib impe¬
titur. & tam̃ ꝓ lapidatore suo dñm dep̃cabat᷑.
alt̾ ex principatu deicit᷑. & tam̃ petitus ut exo¬
raret: fatetur dicens. Absit aine hoc peccatum
in dño. quo minus cessem orare ꝓ uobis. Si
moyses & samuhel steterunt corã me. ñ est
anima mea ad ppłm istũ. Ac si aꝑte dicat.
Nec illos modo ꝓ amicis audio. quas magne
uirtutis merito orare etiam pro immicis seio.
Eigo uirtus uerȩ orationis ẽ: celsitudo carita¬
tis. E tunc qͥsq qͦd recte petit adipiscit᷑. cum
eiꝰ ammus in peticione nec inimici odio fusca¬
tur. Sed plerumq reluctantẽ animũ uincimꝰ:
si etiam ꝓ inimicis oramꝰ: Fundimꝰ ꝓ aduel.¬
sariis p̃cem. sed̃ utinam contineat amorẽ.

Expanded text:
tum minime contemno. Quid ergo est quod Moytum minime contemno. Quid ergo est quod Moyses et Samuel caeteris patribus in postulatione praeferuntur, nisi quod hi duo tantummodo in cuncta Testamenti Veteris serie etiam pro inimicis suis leguntur exorasse? Unus a populo lapidibus impetitur , et tamen pro lapidatore suo Dominum deprecatur; alter ex principatu dejicitur, et tamen petitus ut exoraret, fatetur dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem orare pro vobis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Ac si aperte dicat; Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis scio. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis. Et tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Sed plerumque reluctantem animum vincimus, si etiam pro inimicis oramus. Effundit os pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem!
Abbreviated transcription (Latin):
Quisqͥs itaq orat sic: in ipsis suis p̾cib contra
conditorem pugnat. Unde & sub uide
specie q̃t. Fiat oratio enis in peccatũ. Ora¬
tio aute in peccatũ ẽ. illa petere que ꝓhibet
ipse qui petitur. Hinc ueritas dic̃. Cũ stats
ad orandũ: reimitite si qͥd habetis in cordib¬
ut̃is. Quam uirtutẽ remissionis aꝑtius often¬
diꝰ si unũ testimoniũ testam̃ti ueteris ꝓ¬
fecamꝰ. Certe cũ uidea conditoris sui iusti¬
ciam culpis exigentib offendisset. ꝓpħam
suũ ab oratione dñs ꝓhibet dicens. Non as¬
sumas laude & orationẽ ꝓ eis. Si moyses
& samuhel steterunt corã me: ñ ẽ anima
mea ad ppłm istum. Quid ẽ qͦd int̾missis
relictisq tot patrib soli moy ses .&. samuhel
ad medium deducunt᷑. quoꝵ mira obtinen¬
di uirtus ostendit᷑. dũ nec ipsi posse int̾cede¬
re dicunt᷑: Acsi aꝑte dñs dicat. Nec illos
audio quos ꝓpt̾ magnũ peticionis suȩ meri¬

Expanded text:
Quisquis itaque sic orat, in ipsis suis precibus contra Quisquis itaque sic orat, in ipsis suis precibus contra conditorem pugnat. Unde et sub Judae specie dicitur: Fiat oratio ejus in peccatum . Oratio quippe in peccato est illa petere quae prohibet ipse qui petitur. Hinc Veritas dicit: Cum statis ad orandum, dimittite si quid habetis in cordibius ostendimus, si unum testimonium Testamenti Veteris proferamus. Certe cum Judaea conditoris sui justitiam culpis exigentibus offendisset, prophetam suum ab oratione Dominus prohibens, dicit: Non assumas laudem et orationem pro eis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Quid est quod intermissis relictisque tot patribus, soli Moyses et Samuel ad medium deducuntur, quorum mira obtinendi virtus ostenditur, dum nec ipsi posse intercedere dicuntur? Ac si aperte Dominus dicat: Nec illos audio quos propter magnum petitionis suae meri
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ martẏris comienistis: genua flectitis.
poctus cunditis. uociferationes ac confessio¬
nes emittitis. faciem lacruis rigatis. Sed
peusate queso peticiones ur̃as. uidete si in
nomine ihũ petitis. id ẽ si gaudia salutis
et̃ne postulatis. In domo enĩ ihũ. iħm non
quęritis. sed mȩt̾nitatis templo importune
pro temporalib oratis. Ecce alius in oratio¬
ne quexit uxorem: alius petit uillã. alius
postulat uestẽ. alius dep̃cat᷑ sibĩ dari alim̃tũ.
E quidde cũ hȩc desunt. ab om̃ipotenti do̾ pe¬
tenda funt. Sed meminisse continlie debe¬
mͦ. qͦd ex mandato eusde nr̃i redẽptoris ac¬
cepimꝰ: querite primũ regnũ di & iusticiam
eus. & hec omĩa adicient᷑ uobis. Et hec itaq
ab ihũ petere: ñ ẽ errare. si tam̃ ñ ninie pe¬
tantur. Sed adhuc qͦd ẽ granus. alius postu¬
lat mortẽ inimici. eumq quẽ gladio ñ potest:
reus tenetur. Iubet autẽ d̾s ut diligat᷑ inuni¬
cus: &. tam̃ rogat᷑ ds. ut occidat inimicum.

Expanded text:
tatem martyris convenistis, genua flectitis, pectus tunditis, voces orationis ac confessionis emittitis, faciem lacrymis rigatis. Sed pensate, quaeso, petitiones vestras; videte si in nomine Jesu petitis, id est si gaudia salutis aeternae postulatis. In domo enim Jesu Jesum non quaeritis, si in aeternitatis templo importune pro temporalibus oratis. Ecce alius in oratione quaerit uxorem, alius petit villam, alius postulat vestem, alius dari sibi deprecatur alimentum. Et quidem cum haec desunt, ab omnipotenti Deo petenda sunt. Sed meminisse continuo debemus quod ex mandato ejusdem nostri Redemptoris accepimus, Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Et haec itaque a Jesu petere non est errare, si tamen non nimie petantur. Sed adhuc, 1564 quod est gravius, alius postulat mortem inimici, eumque quem gladio non potest reus tenetur. Jubet autem Deus ut diligatur inimicus, et tamen rogatur Deus ut occidat inimicum.