comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
execrabili errore discerpit̃ sic fit qͥ paganis
ante uenerabił. nc̃ xp̃ianis detractionum
morsib conrodat᷑. Siue conu̾si iam fideles es¬
cã posst̃ hr̃e diabolũ. qñ ꝑipsius machinamĩ¬
ta tẽptationesq ꝓficiunt. ipso enĩ ꝑsequen¬
te martyres fiunt: ipso affligente patientiȩ
munere coronant᷑. quappt̃ merito diaboliis
illoꝵ esca dr̃. qͦs fatigationib crebris addesi¬
deria uotiua ꝑducit. Aspis uocat᷑. qd̾ mor¬
su uenena immirtat et sir gat. Iai enĩ greci
uenenũ dicunt. et inde aspis qd̾ morsu uene¬
naro int̾rimat. huiꝰ diuersa genera et sp̃es
pati incantatorẽ quieã quibꝰdã carminibi
ꝓpͥis euocat. ut eã decauerna ꝓ ducat: illa
cũ exire noluerit. unã aurẽ intͣram p̃mit. al¬
derã cauda opturat et oꝑit. atq ita uoces illas
magicas ñ audiens. ñ exit adincantantẽ. De
qͦ dic̃ psalinista.ira illis scd̾m similitudinẽ

Expanded text:
exsecrabili errore discerpitur. Sic fit, ut qui paganis exsecrabili errore discerpitur. Sic fit, ut qui paganis ante venerabilis nunc a Christianis detractionum morsibus corrodatur. Sive conversi jam fideles escam possunt habere diabolum, quando per ipsius machinamenta tentationesque proficiunt. Ipso enim persequente, martyres fiunt: ipso affligente, patientiae munere coronantur. Quapropter merito diabolus illorum esca dicitur, quos fatigationibus crebris ad desideria nociva perducit. Aspis vocatur, quod moru venena immittat et spargat. Ios enim Graeci venenum vocant: et inde aspis, quod morsu venenato interimat. Hujus diversa genera et species, pati incantatorem, qui eam quibusdam carminibus propriis evocat, ut eam de caverna producat. illa cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, alteram cauda obturat et operit, atque ita voces illas magicas non audiens non exit ad incantantem. De quo dicit Psalmista: Ira illis secundum similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
draconis magni: et cȩt̾a. cũ suꝑiꝰ dixãt plu¬
rali numero capita draconũ significare uo¬
lens nequitias spĩtales. Mͦ singłari nũo po¬
nit draconẽ. ut iꝑsũ sathanan indicare ui¬
deat᷑: qͥ qͣntũ fortior rantũ nequior. qͥ cũ sin¬
gulari nũo ponit᷑ int̾ malignos spc̃ ht̃e pe
nitꝰ ab negat᷑. Confratũ ẽ. enim caput eiꝰ qñ
suꝑbia eiꝰ decȩlo eiecta ẽ: et natiuã claritatẽ re¬
tinere ñ meruit. qui se uoluntaria obscurita¬
re maculauit. Addidit dedisti eũ inescã ppło
exhyopũ. ethiopes bene peccõres adũtimꝰ qui
ante fuert̃ te nebrosa m̃te cet̾rimi: s ad dm̃
conu̾si. ceꝑunt esca haberi. cũ de eiꝰ detracti¬
one satiant᷑. Nam hodie quẽq pessimũ intel¬
ligi ualumꝰ dũ diabolũ nominamꝰ. oĩb enĩ
culpis ex sufflator admissis totiꝰ dr̃ auccor erro¬
ris. et sicut ille xp̃ianos insequit᷑. ita ab oĩb

Expanded text:
draconis magni, et caetera ; cum superius dixerit pludraconis magni, et caetera ; cum superius dixerit plurali numero, capita draconum, significare volens nequitias spiritales: modo singulari numero ponit draconem, ut ipsum Satan indicare videatur, qui quantum fortior, tantum nequior: et cum singulari numero ponitur, inter malignos spiritus im caput ejus, quando superbia ejus de coelo ejecta est, et nativam claritatem retinere non meruit, qui se voluntaria obscuritate maculavit. Addidit: Dedisti eum in escam populo Aethiopum. Aethiopes bene peccatores advertimus, qui ante fuerunt tenebrosa mente teterrimi, sed ad Deum conversi eum ceperunt escam habere, cum de ejus detractione satiantur. Nam hodieque quem pessimum intelligi volumus, diabolum nominamus. Omnibus enim culpis exsufflator admissis, totius auctor est erroris, et sicut ille Christianos insequitur: ita ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
estus. Misticȩ draco aut diabolũ significat aut
ministros eiꝰ. uł etiã ꝑsecutores eccłe homines
nefandos. cuiꝰ misteriũ inpluril locis scrip¬
turȩ inuenit᷑. Nam et in psaltio de hoc scrip¬
tũ ÷ et inlibro iob: nec nͣ et in apocalipsiioħis.
Deniq psalmꝰ dicit. Tu confirmasti inuirtute.
tua mare: tu c̃tribulasti capita draconũ ina
qͥs. Confirmauit enĩ rubri maris liquidos
abyssos. qñ induob laterib sic aqͣ diuisa ẽ:
ut mare nauigerũ it̃ faceret eẽ. t̾renũ. Contri¬
uisti capita draconũ suꝑ aquas. misteriũ suꝑi¬
oris miraculi decent̃ exponit: qr illa p̃figura¬
tio transitꝰ maris rubri aquis scĩ baptismatis
indicabat. uͥ capita draconũ. idẽ. sp̃c ĩmun¬
doꝵ ꝑducunt᷑ adnichilũ: qñ animas quas
illi peccõꝵ sordib inqͥnant. fons salutaris e¬
mundat. Qd aũ addit᷑. tu confregisti caput

Expanded text:
aestus. Mystice draco aut diabolum significat, aut aestus. Mystice draco aut diabolum significat, aut ministros ejus, vel etiam persecutores Ecclesiae, homines nefandos, cujus mysterium in pluribus locis Scripturae invenitur. Nam in Psalterio de hoc scriptum est, et in libro Job, nec non in Apocalypsi Joannis. Denique Psalmista dicit: Tu confirmasti in virtute tua mare, contribulasti capita draconum super aquas . Confirmavit enim Rubri maris liquidos abyssos, quando in duobus lateribus sic aqua divisa est, ut mare navigerum iter faceret esse terrenum. Contrivisti capita draconum super aquas, mysterium superioris miraculi decenter exponit: quia illa praefiguratio transitus maris Rubri aquas sancti baptismatis indicabat, ubi capita draconum, id est, spirituoducuntur ad nihilum, quando animas, quas illi peccatorum sordibus inquinant, fons salutaris emundat. Quod autem additur: Tu confregisti caput
Abbreviated transcription (Latin):
ses serpentẽ indeserco. ita exaltari oportet
filiũ hoĩs. ut om̃is qui credit in illũ ñ ꝑeat:
s habeat uitã et̾nam. Ibi eñi significat ser¬
pens mortẽ xp̃i. quȩ saluauit genꝰ humanũ
qd̾ astucia serpentis antiquimaligna suasio¬
ne salute aconditore ꝑcepta pͥuauit. Draco
maior cunctoꝵ serpentiũ siue õiũ animan¬
tiũ suꝑ t̾ram:. hc̃ greci dracontã uocant. un
de deriuatũ ÷ inlatinũ ut draco diceret᷑. qͥ
sepe aspeluncis abstraciꝰ fert̃ inaerẽ: c̃cita¬
turq ꝓpt̃ eũ aer. Est aũ cristatꝰ ore paruo
exerit. Uim aũ ñ indentib s incauda ht̃.
et u̾b̾e potiꝰ quã ritu nocet: innoxiꝰ : aũ aue¬
nenis. s ideo huic ad mortẽ faciendã uene
aquo nec ȩlephans tutus ẽ. sui corꝑis ma¬
guitudine. Nam circa semitas delitescens
ꝑ qͣs elephanti soliti gradiunt᷑. Crura eoꝵ
nodis illiga ⁊ ac suffocatos ꝑimit. gignit᷑ aũ¬
inechio pia et india inipso incendio iugis

Expanded text:
ri oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in illum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Ibi enim significat serpens mortem Christi quae salvavit genus humanum, quod astutia serpentis antiqui maligna suasione salute a conditore percepta privavit. maior cunctorum serpentium sive omnium animantium super terram. Hunc Graeci draconta vocant unde et dirivatum est in Latinum ut draco diceretur. Qui saepe ab speluncis abstractus fertur in aerem concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo exerit. Vim autem non in dentibus sed in cauda habet et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis sed ideo huic ad mortem faciendam venenA quo nec elephans tutus est sui corporis magnitudine. Nam circa semitas delitescens per quas elephantes solito gradiuntur, crura eorum nodis inligat ac suffocatos in Aethiopia et India in ipso incendio jugis
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa eiꝰ. Lunã ut iam diximꝰ eccłam debemꝰ
acciꝑe. stellas diu̾sos eiꝰ ordines scĩtate pollen¬
inpotestare noctis. id÷ in scłi istiꝰ tenebris dicta
st̃. ut ꝑeos caliginosa reluceant corda morta¬
liũ. Item stellȩ st̃ sciͣ. siue docti eo qd̵ uirtutũ
oꝑib in hoc mundo resplendent. ut inpsal
qui numerat multitudinẽ stellarũ. et oĩb
eis noĩa uocat. Astra st̃ sci angłi. ut in iob:
cũ me laudarent astra matutina. Incẽtrariã
gͦ significationẽ ponunt᷑ sydera. qñ aut ꝑ¬
u̾sas angłos significant aut hȩreticos. siue
hipocritas. ꝑuersos gͦ angłos decelo cecidisse
testat᷑ apocalipsis cũdicit. Drachonẽ terciã¬

Expanded text:
ia ejus . Lunam ut jam diximus Ecclesiam debemus accipere; stellas, diversos ejus ordines sanctitate pollenin potestate noctis, id est, in saeculi istius tenebris data sunt, ut per eos caliginosa reluceant corda mortalium. Item stellae sunt sancti sive docti eo, quod virtutum operibus in hoc mundo resplendent, ut in Psalterio: Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat . Astra sunt sancti angeli, ut in Job: Cum me laudarent astra matutina . In contrariam ergo significationem ponuntur sidera, quando aut perversos angelos significant, aut haereticos, sive hypocritas. Perversos ergo angelos de coelo cecidisse testatur Apocalypsis, dum dicit drac
Abbreviated transcription (Latin):
qui fiunt ineccła. Uñ ÷ illud qd̾ ad abraham
dñs ait. multiplicabo sem̃ tuũ sic̃ stellas cȩli:
et apłs stella inqͥt abstella differt inclaritace.
sic erit et resurrectio mortuoꝵ. Stella xp̃c:
matintina et alibi oriet̃ stella ex iacob: et in
a pacalipsi. se ptem inquit stellȩ angłi sunt
seꝑtẽ ȩccłarũ. Nam et apłs paulꝰ seꝑtẽ scri¬
bit eccłiis. ñ tam̃ isdem qͥb ioħs: seꝑtẽ locafi¬

Expanded text:
unt in Ecclesia. Unde est illud, quod ad Abraham Dominus ait: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli . Et Apostolus: Stella, inquit, ab stella differt in claritate: sic erit et resurrectio mortuorum . Stella Chrlendida et matutina . Et alibi: Orietur stella ex Jacob . Et in Apocalypsi: Septem, inquit, stellae angeli sunt septem ecclesiarum . Nam et apostolus Paulus septem scribit ecclesiis, non tamen hisdem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
latiue typus ostendit᷑. łin hac nob̾ conu̾¬
sione dilectio ꝓximi. in illa nr̃i signatur
auctoris. Ad huc comu̾sus lucis huiꝰ ꝓfectꝰ.
ut bona foras oꝑemͣ ammonet. porro illuc
ut eadẽ bona oꝑa solo suꝑne mercedis intu¬
itu geramꝰ. Huc ut luceat lux nr̃a corã ho¬
lȩ gͦ et syd̾a ec astra. ita int̾ se differt̃
Nam stella÷ quelibet singłaris. sidera uͦ st̃
stellis plurimis facta: ut hyades. pliades. Astͣ
aũ stelle grandes. ut orion. bootes. s hȩc
noĩa scriꝑtores confundt̃. et astra ꝓstellis.
et stellas ꝓsid̾ib ponunt. stellas ñ habere
ꝓpͥũ lumͣ. s asole illuminari dict̃. sic̃ et lu¬
nã. Sydera uͦ aliqn inbonã partẽ. aliqñ

Expanded text:
lativae typus ostenditur. Vel in hac nobis convelativae typus ostenditur. Vel in hac nobis conversione dilectio proximi, in illa nostri signatur auctoris: aut huc conversus lucis ejus profectus, ut bona foras operemur, admonet: porro illuc, ut eadem bona opera solo supernae mercedis intuitu geramus: huc, ut luceat lux nostra coram holae ergo et sidera et astra ita inter se differunt. Nam stella est quaelibet singularis: sidera vero sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades; astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis, et stellas pro sideribus ponunt. Et stellae non habere proprium lumen, sed a sole illuminari dicuntur, sicut et luna. Sid
Abbreviated transcription (Latin):
uegetati diu̾sarũ uarietate uircutũ. earũq
foliis ueluti amene arboris obumbratione
uelati. tanꝗͣ. lȩcȩ atq fructisere segetes pul¬
lulemꝰ. In plenilunio ut ꝑfeccũ splendorẽ¬
ficdi et sensus gerentes. apeccati tenebris
segregem᷑. In reu̾sa eadem lucȩ lunari ad cȩ¬
los. qd̾ aqͥnta.x . luna fieri incipit. ut qͣnto
magni sumꝰ humiliemͣ in õib. dicentes cũ
apło singłi gr̃aaũ di sum id qd̾ sũ. Que ꝓfec¬
to gr̃a muneris suꝑni. quȩ t̾cio tp̃r scłi mani¬
festius effusa ÷: pulcherrima figurarũ conse¬
quentiã. Tertia lunȩ ebdomadȩ lum̃ ipsiꝰ
qd̾ eatenꝰ ad tr̾as creuerat. ad celestia iam cres¬
cere inchoat. Pulchie hanc inpascha obser¬
uare p̾cipimͣ. ut gr̃ȩ quã accepimꝰ nunqmͣ
obliti. ꝑsingłos gradꝰ spĩtał transitꝰ. largico
ri illiꝰ obediendo uicẽ rep̃hendere memi¬
neruꝰ. ł certe increscente adhoĩes luna
uitȩ nob̾ acciuȩ. inreu̾sa uͦ adcelos specu¬

Expanded text:
tate virtutum, earumque foliis, veluti amoenae arboris adumbratione, velati, tanquam laetae atque fructiferae segetes pullulemus in plenilunio, ut perfectum splendorei et sensus gerentes, a peccati tenebris segregemur: in reversa eadem luce lunari ad coelos quod a quinta decima luna fieri incipit, ut quanto magni sumus, humiliemur in omnibus, dicentes cum o singuli: Gratia autem Dei sum id quod sum. Quae profecto gratia muneris superni, quia tertio tempore seculi manifestius effusa est, pulcherrima figurarum consequentia tertia lunae hebdomade, lumen ipsius quod eatenus ad terras creverat, ad coelestia jam crescere inchoat, pulchre hanc in pascha observare praecipimur, ut gratiae quam accipimus nunquam obliti, per singulos gradus spiritualis transitus largitori illius obediendo vicem rependere meminerimus. Vel certe in crescente ad homines luna vitae nobis activae, in reversa vero ad coelos specu
Abbreviated transcription (Latin):
significat. humanȩ qualitatẽ inscripturis
rep̃hendit. ut ÷ illud sapientie. stultꝰ ut
luna mutat᷑: quia uir duplici animo. in¬
constans÷ inoĩb uiis suis. S et hoc no¬
tandũ qd̾ luna tẽpꝰ paschał festiuitatis
maxima ex parte ordinat. quȩ sollẽ pui¬
tas tunc maximȩ cȩlebrat᷑: cũ soł lumͣ an¬
nuo ꝓficiens increm̃to. pͥmã summit de
noctis umbra uictoriã. deinde
m̃sem pͥmũ anni qui et nouoꝵ
uocat᷑. in qͦ pascha cȩlebrare atten¬
dimꝰ. Ipse dũ ÷ mͣsis in quo mundus
iste formatꝰ. ec hõ÷ pͥmꝰ inparadisi sede locatꝰ.
quia ꝑ huiꝰ mistĩa sallempnitatis pͥmã stolã¬
nos recepturos. pͥmũ suꝑne beatitu dinis
regnũ. aquo in longinquã regionẽ dicessi¬
mus: nos repecituros. cẽ. speramꝰ. Decuius
gła tegni beatꝰ apłs petrus. cȩlos aũ inquit¬

Expanded text:
 humanae qualitatem in Scripturis reprehendit, ut est illud Sapientiae: Stultus ut luna mutatur, quia vir duplici animo inconstans est in omnibus viis suis . Sed et hoc notandum, quod luna tempus paschalis festivitatis maxima ex parte ordinat, quae solemnitas tunc maxime celebratur, cum solis lumen animis proficiens incremento primam sumit de noctis umbra victoriam. Deinde mensem primum anni, qui et novarum vocatur, in quo Pascha celebremus, attendimus. Ipse autem est mensis, in quo mundus iste formatus, et homo est primus in paradisi sede locatus: quia per hujus mysteria solemnitatis primam nos stolam recepturos, primum supernae beatitudinis regnum, a quo in longinquam regionem discessimus, nos recepturos esse speramus. De cujus gloria regni beat
Abbreviated transcription (Latin):
decima aũ usq ad nouissimũ crem̃tũ eiꝰdẽ
sue lucis at̾renis au̾sũ. paulatim adoelestia
reu̾tit. Quȩ nimirũ eiꝰ conu̾sio recte pas¬
chał gaudii mistĩa signat. quib omne̾
m̃tis nr̃e głam. auisibilib au̾tere deliciiᷤᷤ
caducisq fauorib. atq adsolam cȩ lestis gr̃e
lucẽ suspendere c̃templando doce mur.
ł si utramq eiꝰ conu̾sionẽ inbonũ delectat
intͣp̃tari: possumꝰ intelligere qd̾ crescens ad
ocłos humanos lum̃ lunę uirtutũ grãmqͥ
b apparens incarne dñs mundo illuxit
crescens uͦ adcelos resurrectionis ascensio
ꝑfecta ꝓuenit. s in animo fideliũ qͥb̾dã
lucis sue ꝓfectib usq adfinẽ scłi crescere
ñ desinit. Resurgens enĩ dñs amortuis
pͥmo singuł ac binis acdeinde pluribus.
mul: adultimũ discipłis oĩb apparuit.
qͥb uidentib ascensurꝰ incelũ p̃cepit tos
suȩ dispensationis. eẽ. testes inirłm: et in
oĩ iudea et samaria et usq adultimũ t̾rȩ

Expanded text:
simam crementum ejusdem suae lucis a terrenis aversum paulatim ad coelestia revertit. Quae nimirum ejus conversio recte paschalis gaudii mysteria signat, quibus omnem mentis nostrae gloriam a visibilibus avertere deliciis caducisque favoribus, atque ad solam coelestis gratiae lucem suspendere contemplando docemur. Vel si utramque ejus conversionem in bonum delectat interpretari, possumus intelligere quod crescens ad oculos humanos lumen lunae virtutum gratiam, quibus apparens in carne Dominus mundo illuxit,crescens vero ad coelos resurrectionis ascensionperfecta provenit, sed in animo fidelium, quibusdam lucis suae profectibus usque ad finem saeculi crescere non desinit. Resurgens enim Dominus a mortuis, primo singulis ac binis, ac deinde pluribus, mul, ad ultimum discipulis omnibus apparuit , quibus videntibus ascensurus in coelum , praecepit eos suae dispensationis esse testes in Jerusalem, et in omni Samaria, et usque ad ultimum terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
sis eiꝰdem seꝑtimanã in pascha obseruamus
qd̾ resurrectionis dm̃cȩ gaudiis aꝑtissime
õgruit. qd̾ et eadẽ sacro scã eiꝰ resurrectio t̃cia
die facta ẽ: ec t̾cio tp̃r scłi. idẽ. cũ gr̃ẽ cȩlestis
aduentu: tota eiꝰ incarne dispensatio. quȩ
ꝑ resurrectionis consũmata ÷ głam mundo
apparuit. Prima namq scłi tẽꝑora lege na¬
turali ꝑparres. media lege litterali ꝑ ꝓpħas
extrema carismate sp̃tali ꝑse ipsũ ueni¬
ens. illustrare dignatus ÷. S et ipsa tunc
lune comu̾sio pulcherrimũ nob̾ sacramenti
olestis spectacłm p̃bet: namq luua quȩ ro¬
tundi facca soematis a sole lum̃ ut supͣ dixi¬
mus acceptt. Ideo ꝙ semꝑ ex dimidio orbe ꝗͣ
acdsolem lit̃ lucida ÷: ex altõ aũ dimidio seꝑ
obscura. A pͥma aũ usq adqͥntã decimã luciᷤᷤ

Expanded text:
mus, quod resurrectionis Dominicae gaudiis aptissime congruit: quia et eodem sacrosancta ejus resurrectio tertia die facta est, et tertio tempore saeculi, id est, cum gratiae coelestis adventu tota ejus in carne dispensatio, quae per resurrectionis consummata est gloriam, mundo apparuit. Prima namque saeculi tempora lege naturali per Patres, media lege litterali per Prophetas, extrema charismate spiritali per se ipsum veniens illustrare dignatus est. Sed et ipsa tunc lunae conversio pulcherrimum nobis sacramenti coelestis spectaculum praebet. Namque luna, quae rotundi facta stemmatis, a sole lumen ut supra diximus accipit, ideoque semper ex dimidio orbe, quem ad solem habet, lucida est: ex altero autem dimidio semper obscura. A prima usque ad quintam decimam luci
Abbreviated transcription (Latin):
dit ille u̾sus: fecit lunã intp̃r. sol cognouit
occasũ suũ. Luna eccła ÷: quã intẽporib
factã aliqñ minui c̃tingit. aliqñ crescere.
q̃ tam̃ sic minuit᷑. ut sẽꝑ redeunte integri¬
tate reparet᷑. Solem uͦ in hoc loco merito
accipimꝰ dnm saluatorẽ. iste gͦ icognouit
occasũ suũ. id ÷ głam suȩ passionis agno¬
uit. cũ discipłis suis diceret. uenit hora.
et filiꝰ hoĩs tradet᷑ in manꝰ peccatoꝵ. Idem
luna significat marcirũ passionẽ. ut ꝑ¬

Expanded text:
dit ille versus: Fecit lunam in tempore, sol cognovit dit ille versus: Fecit lunam in tempore, sol cognovit occasum suum. Luna Ecclesia est, quam in temporibus factam aliquando minui contingit, aliquando crescere, quae tamen sic minuitur, ut semper redeunte integritate reparetur. Solem vero in hoc loco merito accipimus Dominum Salvatorem. Iste ergo cognovit occasum suum, id est, gloriam suae passionis agnovit, cum discipulis suis diceret: Venit hora, et filius hominis tradetur in manus peccatorum . Item luna significat martyrum passionem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
funa aũ quȩ menstruis tẽporib cres¬
At et detrescit: et ñ ꝓpͥo lumine lucet. s soł
muruato splendore illustrat᷑: aliqnͣdo in
scriptiͣs significat hanc mortalẽ uitã
et miseram. aliqñ p̃sentẽ ȩccłam: unde
in eũgłica parabola legit᷑. qd̾ homo abie¬
tłm descendens inericho incidisset in la¬
tunes. quietiã despoliauer̃t̃ eũ: et pla¬
gis impositis abiert̃ semiuiuo relicto.
Hic gͦ hõ adam intelligit᷑. cũ om̃ĩ genere
humano. irłm aũ ciuitas illa cȩlestis ac¬
cipit᷑. acuiꝰ beatitudine adam lapiꝰ ꝑp̃
uaricationẽ eiectꝰ in hanc mortalẽ uitã
et miserã. quã bene iericho quȩ luna
int̾pretat᷑. significat uariis uidelicet de¬
fectu . laborib in stabilẽ semꝑ et caducam.
Latrones aũ demones intelligere possumꝰ.
qͥ seducendo adam despoliauest̃: eũꝙ gła
beatȩ immortalitatis. et innocentiȩ ueste
pͥuarant. Luna aũ figurare eccłam osten¬

Expanded text:
Luna autem, quae menstruis temporibus crescit et decrescit, et non proprio lumine lucet, sed solis mutuato splendore illustratur, aliquando in Scripturis significat hanc mortalem vitam et miseram, aliquando praesentem Ecclesiam. Unde in evangelica parabola legitur , quod homo ab Jerusalem descendens in Jericho incidisset in latrones, qui etiam dispoliaverunt eum, plagis impositis, abierunt semivivo relicto. Hic ergo homo Adam intelligitur cum omni genere humano. Jerusalem autem civitas illa coelestis accipitur, a cujus beatitudine Adam lapsus per privationem, et ejectus in hanc mortalem vitam et miseram, quam bene Jericho, quae luna interpretatur, significat, variis videlicet defectuum laboribus instabilis semper et caduca. Latrones autem daemones intelligere possumus, qui seducendo Adam dispoliaverunt eum gloria beatae immortalitatis, et innocentiae veste privarunt. Lunam autem figurare Ecclesiam osten
Abbreviated transcription (Latin):
quas etiã pat augustinꝰ aduultheũ diaconũ
scribens satis manifeste declarat. S qr memo¬
ratꝰ doctor indiffimcionib suis ȩccłastica do¬
gmata enumerans. qͥd credendũ qͥd ue cauen¬
dũ sit lucide descripsit. omisso hereticoꝵ ca

Expanded text:
quas etiam Pater Augustinus ad Quodvultdeum diaconum scribens, satis manifeste declarat. Sed quia memoratus doctor, in diffinitionibus suis ecclesiastica dogmata enumerans, quid credendum, quidve cavendum sit, lucide descripsit: omisso haereticorum ca
Abbreviated transcription (Latin):
respuunt. Pharisei negant. xp̃m uenisse. nec
ulla inre supͣdiccis cõmunicant. Pharisei si
quidẽ et saducei int̾ se contrarii ft̃. nã pha¬
risei exhiebieo in latinũ int̾p̾tant᷑ diuisi. eo

Expanded text:
respuunt. Pharisaei negant Christum venisse, nec respuunt. Pharisaei negant Christum venisse, nec ulla in re supra dictis communicant. Pharisaei quidem et Sadducaei inter se contrarii sunt. Nam Pharisaei ex Hebraeo in Latinum interpretantur, divi
Abbreviated transcription (Latin):
aefuei. galilei. marbonite. genistȩ. meristȩ.
Saducei. pharisei. herodiani. atq Samariste.
ymero baptistȩ. Efnei dicunt xp̃m docuisse.
illos aũ omnẽ abstinentiã. Galilei et ipsi di¬
cunt xpm uenisse. et docuisse eos ne. dicerent
re baptizare. Genistȩ pͣsumunt qm̃ degenẽ
abraliȩ st̃. Nam cũ inbabylonẽ uenisset po¬
płs di pleriq relinqͤntes uxores suas. baby¬
loniis mulierib adhesert̃. Quidã aũisrłi¬
ticis tantũ c̃iugiis c̃cẽpti. ł exeis geniti dũ re¬
u̾si eẽnt debabylonia. diuisert᷑ se ab oĩppło.
et assupsert sibi nom̃ iactantiȩ. Meristȩ se¬
parant scripturas ñ credentes om̃ib ꝓpħis.
dicentes aliis et aliis spͣib illos ꝓpħasse. Sadu¬
cei qͥ int̾pͣtant᷑ iꝰti. uindicant enĩ sibi qd̾ ñst̃.
negant resurrectionẽ. dicentes diccũ : inge¬
nesi ade: det̾ra es et int̾rã ibis. hi qͥnq tantũ
libros legis accipiunt ꝓpħarũ añ uaticinia

Expanded text:
Genistae, 5 Meristae, 6 Sadducaei, 7 Pharisaei, 8 Herodiani, 9 Samaritae, 10 Hemerobaptistae. Efnaei dicunt Christum docuisse illos omnem abstinentiam. Galilaei et ipsi dicunt Christum venisse et docuisse eos, ne dicerent re baptizare. Genistae praesumunt, quoniam de genere Abrahae sunt. Nam cum in Babylonem venisset populus Dei, plerique relinquentes uxores suas, Babyloniis mulieribus adhaeserunt. Quidam autem Israeliticis conjugiis contenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omni populo, et assumpserunt sibi nomen jactantiae. Meristae separant scripturas, non credentes omnibus prophetis; dicentes, aliis et aliis spiritibus illos prophetasse. Sadducaei interpretantur, justi: vendicant enim sibi, quod non sunt: negant resurrectionem, dicentes: dictum est in Genesi Adae: De terra es, et in terram ibis . Hi quinque tantum libros legis recipiunt: prophetarum autem vaticinia
Abbreviated transcription (Latin):
bant: dicentes ipsũ eẽ. xp̃m. Samarite qͦ cͥto¬
des int̃ptant᷑ qui in locũ isrł iam captiuo tt tñt¬
ducto inbabyloniã ppło translati st̃ int̾rã .x.
tribuũ. et exparte sine lege isrłitarũ c̃suetudi¬
nẽ optinent. isti ꝓpħas ñrecipiunt. atq inobłer¬
uationib suis aiudȩis oĩb seꝑant᷑: quoꝵ suꝑ¬

Expanded text:
t, dicentes ipsum esse Christum. Samaritae quoque, custodes, interpretantur, qui in locum Israel, jam captivo et transducto in Babyloniam populo, translati sunt in terram decem tribuum: et ex parte sine lege Israelitarum consuetudinem obtinent. Isti prophetas non recipiunt, atque in observationibus suis a Judaeis o
Abbreviated transcription (Latin):
s usq ad tenebrosam noctẽ ex impressa car¬
expͥmunt᷑. ubi psalmista se innocte clamare
testat᷑. hoc ÷ incribulatione. nec tam̃ ex audi¬
cũ. tẽ. Ite ni psalmista dicit. indie tribulati¬
onis meȩ dm̃ exquisiui manib meis: noc¬
te coram eo. et nͣsum deceptus. Innoctis nõe
mundi istius significat uitã. quȩ quãuis
lucẽ habere uideat᷑. peccatoꝵ tam̃ obscuri¬
tare fuscata ẽ. Ite m ꝑ noctẽ significauit in¬
ferni claustrũ cum dicit. forsitan tenebre
c̃culca bt̃ me: et nox illuminatio mea inde¬
liciis meis. Quomͦ gͦ potererat a tenebris
cͣculcari cuierat nox indelictiis suis: Osten¬

Expanded text:
sque ad tenebrosam noctem ex impressa corsque ad tenebrosam noctem ex impressa corexprimuntur, ubi Psalmista se in nocte clamare testatur, hoc est, in tribulatione, nec tamen exauditum esse. Item Psalmista dicit: In die tribulationis meae Dominum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus . In noctis nomine mundi istius significat vitam, quae quamvis lucem habere videatur, peccatorum tamen obscuritate fuscata est. Item per noctem significavit inferni claustrum, cum dicit: Forsitan tenebrae conculcabunt me, et nox illuminatio mea in deliciis meis . Quomodo ergo poterat a tenebris conculcari, cui erat nox illuminatio in de
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ indi laudib psalmista decantat. sol
cognouit occasũ suũ posuisti tenebras
et facta ÷ not. impsa ꝑtransibt̃ oͣs bestie sil¬
eqͥtatẽ et ꝓsꝑa atq felicia in obscuris mistice
significat. ira et nox iniꝰtitiã et infidelitatẽ
atq adu̾sa q̃q designat. Nam nox infideli¬
tatẽ significat. millo apłi testimonio quoait.
ñ sumꝰ noctis filii neq tenebrarũ. Iniquitas
aũ in noctis scĩficatione expͥmit᷑. in illa sen¬
tentia beati iob: ꝑeat dies inqua natꝰ suͣ:
mista. ininiqͥtatibi c̃ceptũ se eẽ. et indelic¬
tis natũ testat᷑. Pire gͦ optat beatꝰ iob spẽ
ab apostata angło inlatã. qͣdiem simulaas:
et ꝓmissionẽ diuinitatis emicuit. s noctẽ
se exibens. lucẽ nob̾ se immortalitatis obs¬
curauit. Peat antiquus hostis qui lucem
ꝓmissionis ostendit. s peccari tenebias cͣtu¬
lit: qui qͣs diẽ suliaudiendo in notuit.

Expanded text:
quod in Dei laudibus Psalmista decantat: Sol quod in Dei laudibus Psalmista decantat: Sol cognovit occasum suum: posuisti tenebras, et facta est nox, in ipsa pertransibunt omnes bestiae sil felicia in Scripturis mystice significat, ita et nox injustitiam et infidelitatem atque adversa quaeque designat. Nam nox infidelitatem significat in illo Apostoli testimonio, quo ait: Non sumus noctis filii neque tenebrarum . Iniquitas autem in noctis significatione exprimitur in illa sententia beati Job: Pereat dmista in iniquitatibus conceptum se esse et in delictis natum testatur . Perire ergo optat beatus Job spem ab apostata angelo illatam, qui diem simulans missione divinitatis emicuit; sed noctem se exhibens, lucem nobis nostrae immortalitas obscuravit. Pereat antiquus hostis, qui lucem promissionis ostendit, et peccati tenebras contulit; qui quasi diem se blandiendo innotuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ita erigit᷑. ut adsidera usꝙ uideat̃ extendi.
merito contraria uicissitudine. idẽ. lucis exor
tis. adęris usq et ȩtheris confinũ philoso phi
dicunt exaltari. et acuminatis instar pira¬
midũ tenebris. lunã quȩ infima planeta¬
rum currit. aliqñ c̃tingi: atq obscurari.
nullũq aliud sydꝰ talit̾ paut᷑ ecliꝑsmn hocẽ.
defectũ sui luminis pati. eo qd̾ circa fines
telluris soł splendor undiq diffusus ea li¬
bere quȩ telluri ꝓcul absunt aspiciat. idoq
etheris quȩ ultra lunã sunt: spacia diur¬
ne lucis plena semꝑ efficiat. ł suo uidelicet
ł syderũ radiata fulgore. Est aũ noctis um¬
bra mortalib adrequiẽ corꝑis data. ne oꝑis
auida cͣtinuato labore deficeret. ac ꝑiret
humanitas: et ut animantib quibꝰdam
qͣ lucẽ soł ferre nequeunt. ipsis etiã bestis
qͣ p̃sentiã uerent᷑ humanã discursandi u̾q
Acuitũ queritandi copia suppeteret. uixta

Expanded text:
ita erigitur, ut ad sidera usque videatur extendi: ita erigitur, ut ad sidera usque videatur extendi: merito contraria vicissitudine, id est, lucis exotis ad aeris usque et aetheris confinium philosophi dicunt exaltari, et acuminatis instar pyramidum tenebris lunam, quae infima planetarum currit, aliquando contingi atque obscurari, nullumque aliud sidus taliter eclipsin, hoc est, defectum sui luminis pati, eo quod circa fines telluris solis splendor utique diffusus ea libere, quae telluri procul absunt, aspiciat: ideoque aetheris quae ultra lunam sunt spatia, diurnae lucis plena semper efficiat, vel suo videlicet, vel siderum radiata fulgore. Est autem noctis umbra mortalibus ad requiem corporis data, ne operis avida continuato labore deficeret ac periret humanitas: et ut animantibus quibusdam, quae lucem solis ferre nequeunt, ipsis etiam bestiis, quae praesentiam verentur humanam, discurrendique ubi ac victum quaeritandi copia suppeteretur, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
bo admane respondit. qñ dicente pilato. tu es
rex iudeoꝵ. anmuntiauit. in hoc natꝰ sũ et cȩt̾a
quȩ ibi dnͣr adño. Iunexit etiã et exaudiet
uocẽ mea̾. admeridiẽ ꝑtinet. qñ incruce dix̃.
consũmatũ ⁊ et tmisit spm. Item uesꝑe pas¬
sionẽ significat: mane resurrectionẽ meri
humanis. siue qd̾ mea fures latronesq
nodendi aliis occasionẽ nasciscant᷑. Est autẽ
nox: soł eẽntia trarum umbra conditi. donec
aboccasu redeat adexortũ. iuxta qd̾ naturã eiꝰ.
et poeta describens. inruit inqͥt ococano nox:
inuoluens umbra magna t̾iamq polũq. et
salomon sacris litt̾is exp̃ssit. qͥ pascit᷑. inter
lilia donec aspiret dies. et inclinent᷑ umbie:
eleganti quidẽ sensu desessionẽ noctis. uicli
ditionib plagarũ qͥb soł cursus intendit᷑.
et splendorẽ eiꝰ a nob̾ obiectio t̾rene moł ex¬
cludit. In umbracio illa quȩ noctis natura ẽ.

Expanded text:
bo ad mane respondit, quando, dicente Pilato, Tu es bo ad mane respondit, quando, dicente Pilato, Tu es rex Judaeorum, annuntiavit: In hoc natus sum, et caetera, quae ibi dicuntur a Domino. Junxit etiam, et exaudiet vocem meam. Ad meridiem pertinet, quando in cruce dixit, Consummatum est, et emisit spiritum. Item vespere passionem significat, mane resurrectionem, meridhumanis: sive quod in ea fures latronesque nocendi aliis occasionem nanciscantur. Est autem nox solis absentia terrarum umbra condita, donec ab occasu redeat ad exortum: juxta quod naturam ejus et poeta describens innuit, inquiens, Oceano nox Involvens umbra magna terramque polumque. Et Salomon sacris litteris expressit: Qui pascitur inter lilia, donec aspiret dies et inclinentur umbrae ; eleganti utique sditionibus plagarum, quibus solis cursus intenditur, et splendorem ejus a nobis objectio terrenae molis excludit, inumbratio illa, quae noctis natura est,
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enĩ uere demoratꝰ ÷ fietꝰ. dum ꝑtriduũ
fideliũ turba c̃gemuit: et mundi ꝑ ipsius
oceubitũ natura ccussa:. Inmatutino qͦꝙ
orra est lȩticia qñ tempore matutino resurrec
gͦ finẽ mundi significat. qñiam tẽpꝰ oꝑandi
finitũ ÷: unde dr̃ uenit nox qnͣ iam nemini
licet oꝑari. Pęnitentiã aũ futurã significat.
uͥ peccatores intenebras ext̾iores ꝓiciendi de¬
scribunt᷑. Hȩc tria tẽpora. inuno u̾su psalmi¬
sta comp̃hendit dicens. uesꝑe mane et meri¬
die narrabo et annuntiabo: et exaudiet uocẽ
meã. Hec u̾ba magna nob̾ sacram̃ta denun¬
tiatit. Uesꝑe significat tẽpꝰ traditionis. qͣn eũ
iudas cohortib noscit᷑ ꝓdisse se querentib
Mane cũ ad pontiũ pilatũ ꝓductꝰ : audiendꝰ.
meridies qr hora sexta ur euangłista dicit.
incruce suspensꝰ:. Harrabo ꝑtinet adues¬
perã. quia tc̃ omĩa locuta eẽ. constat. quȩ ni¬
das nequissimꝰ facere disponat. Annuntia¬

Expanded text:
ere demoratus est fletus, dum per triduum fidelium turba congemuit, et mundi per ipsius occubitum natura concussa est. In matutino quoque orta est laetitia, quando tempore matutino resurrectergo finem mundi significat, quando jam tempus operandi finitum est. Unde dicitur: Venit nox, quando jam nemini licet operari . Poenitentiam futuram significat, ubi peccatores in tenebras exteriores projiciendi describuntur. Haec tria tempora in uno versu Psalmista comprehendit, dicens: Vespere, mane et meridie narrabo et annuntiabo, et exaudiet vocem meam . Haec verba magna nobis Sacramenta denuntiant. Vespere significat tempus traditionis, quando eum Judas cohortibus noscitur prodidisse se quaerentibus. Mane, cum ad Pontium Pilatum productus est audiendus. Meridie, quia hora sexta, ut Evangelista dicit, in cruce suspensus est. Narrabo, pertinet ad vesperam, quia tunc omnia locuta esse constat, quae Judas nequissimus facere disponebat. Annuntia
Abbreviated transcription (Latin):
au̾sionis mniquoꝵ. quia u̾si aluce uera man¬
datoꝵ di. incidunt intenebras peccatorũ.
Qm̃ em̃ quis aueritate et rꝰtitia recedit. et in
tenebras entix atq peceatoꝵ corruit: meri
dempestũ aũ hoc ÷ mediũ noctis. ł ꝓfan¬
ditarem peccatorum significat: ł recessũ amun¬
surgebam adconfitendũ tͥ. suꝑ iudetia iꝰtitiȩ
tuę. Nonuacat qd̾ dicit. media nocte surge¬
bã. scit enĩ hoc tp̃r pͥmogenita egyꝑtioꝵ fu¬
isse ꝑcussa. scit etiã ea tempestate petri. pauli.
et silee incarcere positoꝵ uincła resoluta:
scit qͦ sponsũ media nocte eẽ. uenturum.
doq eodẽ tpͣr surgit ad laudes: ne int̾ fa¬
tuas uirgines ianua clausa remaneat. Nec

Expanded text:
aversionis iniquorum, qui aversi a luce vera mandatorum Dei, incidunt in tenebras peccatorum. Quando enim quis a veritate et justitia recedit, et in tenebras errorum atque peccatorum corruit, merittempestum autem, hoc est medium noctis vel profunditatem peccatorum significat, vel recessum a munsurgebam ad confitendum tibi super judicia justitiae tuae . Non vacat quod dicitur: media nocte surgebam. Scit enim hoc tempore primogenita Aegyptiorum fuisse percussa: scit etiam ea tempestate, Petri, Paul et Silae in carcere positorum vincula resoluta; scit quoque sponsum media nocte esse venturum, ideoque eodem tempore surgit ad laudes, ne inter fatuas virgines janua clausa remaneat. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ laudes caneret. qnͣ genꝰ humanũ exẽplo
suȩ resurrectionis ammauit. Matutinum
iidicii dies. siue resurrectio mortuoꝵ. ut in
psalmo:. Inmatutaino intficiebã om̃s petraco¬
ies t̾rȩ. Aurora ẽ. excła. eo qd̾ pt tenebras

Expanded text:
ejus laudes cerneret, quando genus humanum exemplo ejus laudes cerneret, quando genus humanum exemplo suae resurrectionis animavit. Matutinum judicii dies sive resurrectio mortuorum, ut in psalmo: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Aurora est Ecclesia, eo quod post tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
diceret: ñ suꝑ iudicia iꝰtitiȩ tuȩ. Galliciniũ
aũ conu̾sionẽ peccatorũ significat. und
eodẽ tp̃r petrus qui dñm negando intene¬
bris obliuionis errauit. et sꝑate iam luciꝰ
rememoratione correxit. et eiꝰdem uerȩ
lucis adepta p̃sentia pene totũ quicquid
nuptauerat ereꝑxit. Hunc opinor gal¬
lum aliquẽ doctoꝵ intellegendũ. qͥ nos
iacentes excitans et somnolentes increpat
dicens. Euigilate iusti. et nolite peccare.
Matutinũ gͦ siue dilucłm resurreccionis
dnĩcȩ tẽ pꝰ significat. uł hoĩs apeccatis ad
iꝰtitiȩ plenã conu̾sionẽ. unde psalmista ad dñm
ait. Ad te delucȩ uigilo. et inmatutinis medi¬
tabor inte: qr factus es aduitor m̃s. Ad ipsũ
uigilat᷑ quotiẽs inmundi ambitione dor¬
mt᷑. Nam in illa sic conseqͥmͣ. si ista deserere
festinemꝰ. Bene aũ adiecit. et in matutinis
meditabor inte:. Et alibi. Exurgã diluculo
qnͣ tempꝰ dñiqe resurrectionis eluxit. et tc̃

Expanded text:
icia justitiae tuae. Gallicinium autem conversionem peccatorum significat. Unde eodem tempore Petrus, qui Dominum negando in tenebris oblivionis erravit, et speratae jam lucis rememoratione correxit, et ejusdem verae lucis adepta praesentia plene totum, quidquid mutaverat, erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui vos jacentes excitans et somnolentos increpat, dicens: Evigilate, justi, et nolite peccare. Matutinum ergo sive diluculum resurrectionis Dominicae tempus significat, vel hominis a peccatis ad justitiae plenam conversionem. Unde Psalmista ad Dominum ait: Ad te de luce vigilo: et in matutinis meditabor in te, quia factus es adjutor meus . Ad ipsum vigilatur, quoties in mundi ambitione dormitur. Nam illa sic consequimur, si ista deserere festinemus. Bene autem adjecit: In matutinis meditabor in te ; et alibi: Exsurgam diluculo; quando tempus Dominicae resurrectionis eluxit, et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
artes diei tres st̃: mane. meridies.¬
et sup̃ma. Mane lux matura et
plena: nec iam crepuscłm. et dictum mane
amanu. Manũ enĩ antiqui bonũ dixert̃.
qͥd eñi meliꝰ lucȩ: Mane aũ significat tempꝰ
regenerationis in baptismate. qͦ incipit hõ
eẽ. filius lucis. Num̃ bonoꝵ accuũ ł tẽpꝰ re¬
surrectionis. unde ⁊ illud. Qm̃ adte orabo
dñe mane. et exaudies uotẽ meã. Eccła eni
q̃ se cognoscit habuisse tenebras peccatoꝵ
et de nocce mundi istiꝰ cͣgregata. tẽ se Exau¬
diri merito credit: cũ inluc̃e uere resurrec

Expanded text:
artes diei tres sunt: mane, meridies, suprema. Mane, lux matura et plena, nec jam crepusculum: et dictum mane a manu. Manu enim antiqui bonum dixerunt. Quid enim melius luce? Mane autem significat tempus regenerationis in baptismate, quo incipit homo esse filius lucis; vel lumen bonorum actuum, vel tempus resurrectionis. Unde est illud: Quoniam ad te orabo, Domine, mane, et exaudies vocem meam . Ecclesia enim,  se cognoscit habuisse tenebras peccatorum et de nocte mundi istius congregata, tunc se exaudiri merito credit, cum in lucem coelestis c
Abbreviated transcription (Latin):
et renebras sequentes p̃cedit. Dequa uir¬
gilius. Ante diem clauso componit uesꝑ
osum noctis tempꝰ. qn̾ agi nichil pot̃. et oĩa
sopore quiera sc̃. Nam tempꝰ ꝑse ñ intelligit᷑
nͥ ꝑ accus humanos. Mediũ aũ noctis actu
caret: gͦ in tẽpesta idẽ. inactuosa qͣsi sin ie¬
tp̃r. hoc ÷ sine accu ꝑquẽ dinoscit᷑ tempus:
unde ÷: intẽpestiue uenisti. gͦ intẽpesta dr̃

Expanded text:
et tenebras sequentes praecedit. De qua Viret tenebras sequentes praecedit. De qua Virgilius: Ante diem clauso componet vesper osum noctis tempus quando agi nihil potest, et omnia sopore quieta sunt. Nam tempus per se non intelligitur, nisi per actus humanos. Medium autem noctis actu caret: ergo tempestas inactuosa, quasi sine tempore, hoc est, sine actu, per quem dignoscitur. Unde est: intempestive venisti: ergo intempest
Abbreviated transcription (Latin):
głio. stulte hac nocce repetunt animam
tuã abste: quȩ aũ parasti cinꝰ exunt:
Nox futura tribulatio ut in eũgłio. in illa
nocte duo ert̃ inagro. unꝰ assumet᷑ et unꝰ
relinquet᷑. Nox tribulatio uitȩ p̃sentis
intpͣr ut inȩuangłio. quis ur̃m habebit
amicũ. et ibit adillũ media nocte et dicet
illi. Amie cõmoda mͥ tres panes. hoc ẽ.
scientiã trinitatis. Media nox occultũ
dñi iudiciũ significat. ut ineũgłio. me¬
dia nocte clamor factus :: ecce sponsus
uenit. Media nox mors ͤ mꝓpuiso ad ue¬
niens. sicut in iob dereꝓbis: et in media
nocce auferent̃. Prima iugilia. pͥma ho¬
minum ȩtas. idẽ. infantia siue ꝑueritia.
scda uigilia adolescentia et iuentꝰ: tertia
uigilia senectꝰ. ut in eũgłio: et si int̾cia ui¬
gilia uenerit. et ita eos inuenerit beati st̃
est dubia lux: nam creperũ dubiũ dicimꝰ.
hocẽ. int̾ lucẽ et renebras. Uesꝑũ astella oc¬
cidentali uocatũ. quȩ solem occiduũ seqr̃

Expanded text:
gelio: Stulte, hac nocte repetent animam tuam a te, quae autem parasti, cujus erunt? Nox futura tribulatio, ut in Evangelio: In illa nocte duo erunt in agro; unus assumetur, et unus relinquetur . Nox tribulatio vitae praesentis in tempore, ut in Evangelio: Quis vestrum habebit amicum, et ibit ad illum media nocte, dicit illi: Amice, commoda mihi tres panes , hoc est, scientiam Trinitatis. Media nox occultum Domini judicium significat, ut in Evangelio: Media nocte clamor factus est: Ecce sponsus venit . Media nox mors ex improviso adveniens, sicut in Job de reprobis: Et in media nocte auferentur . Prima vigilia, prima hominum aetas, id est, infantia sive pueritia; secunda vigilia adolescentia et juventus; tertia vigilia senectus, ut in Evangelio: Et si in tertia vigilia venerit et ita eos invenerit, beati sunt est dubia lux. Nam creperum dubium dicimus, hoc est, inter lucem et tenebras. Vesperum a stella occidentali vocatum, quae solem occiduum sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. ut ÷ illud qd̾ seqr̃. Mane astabo t̃
et uidebo. qm̃ ñ uolens d̾s iniquiratẽ tu
es. Indie iudicii qñ resurgt̃ om̃s homines
asopore mortis. tẽ apparebit eqͥtas uidicii
dĩ. qñ unicuiq reddet scd̾m oꝑa sua. Me¬
ridies dicta qͣsi medidies. hoc ÷ mediꝰ dies.
ł qr t̃c̃ purior dies ẽ: merũ enĩ. purũ di
Significat aut planã cloctrinã cũ claritate
banoꝵ accuũ. ut ÷ illud incantioo canticoꝵ:
u̾sponsa dicit adsponsũ. indica mͥ uͥ pascas.
ubi cubas in meridie. Etalibi. Meridies in
c̃trariã partẽ ponit̃. ut ÷ illud inpsalmo.
aruina et demonio meridiano. Demoniũ
meridianũ ÷ inmane ꝑicłm. feruore ꝑsecri¬
tionis accensũ. uͥ ruina plerunq metuit᷑.
qñ infirmitas humana seꝑat᷑. Itẽ ademo¬
nio meridiano accipit᷑: ꝓmanifesto: ñ oc¬
culto. Su ꝑp̃ma ẽ. postrema pars diei. qñ
sol cursũ suũ in occasũ uerat. dicta qd̾ suꝑ¬
ẽ. ad partẽ ultimã diei. qd̾ declinat adues¬

Expanded text:
r: Mane astabo tibi, et videbo quoniam non volens Deus iniquitatem tu es . In die judicii quando resurgunt omnes homines a sopore mortis, tunc apparebit aequitas judicii Dei, quando unicuique reddet secundum opera sua. Meridies dicta, quasi medidies, hoc est, medius dies: vel quia tunc purior dies est. Merum enim purum dicitur. Significat autem planam doctrinam cum claritate bonorum actuum, ut est illud in Cantico canticorum, ubi sponsa dicit ad sponsum: Indica mihi ubi pascas, ubi cubes in meridie . Et alibi meridies in contrariam ponitur, ut est illud in psalmo: A ruina et daemonio meridiano . Daemonium meridianum tionis accensum, ubi ruina plerumque metuitur, quando infirmitas humana superatur. Item a daemonio meridiano accipitur pro manifesto, non occulto. Suprema est postrema pars diei, quando sol cursum suum in occasum vertit, dicta, quod superest ad partem ultimam diei, quod declinat ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani dogmatis sacram̃tũ. qd̾ simbolũ si¬
dei et spei nr̃e ñscribit᷑ in carta et atram̃to. s in
tabuł cordis carnalib.

Expanded text:
istiani dogmatis sacramentum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in carta et atramento, sed in tabulis cordis carnalib
Abbreviated transcription (Latin):
uppis posterior pars nauis. ẽ. qͣsi post:
prora aũ anterior qͣsi pͥora. Cumba
locus imus nauis. qd̵ aquis incũbat. Ea¬
rina acurrendo dicta. qͣs currina. fori
nauiũ concaua latera aferendo honere di¬
cta. siue tabulata nauiũ quȩ sternunt᷑. di¬
cta abeo qd̾ incensus ferant. uł foris emi¬
neant. Transtra sunt tabulȩ ubi sedent
remiges qd̾ intͣnsu̾so sint dicta. q̃ uirgiliꝰ
iga appellat. Remi aremouendis et de¬
cutiendis fuictib dicti. sic̃ tonsores aton¬
dendis et decutiendis capillis. Palmula
extrema longitudo remi. apalma dicta:
nua extreme partes ãtennarũ st̃: dicte ꝑ

Expanded text:
uppis posterior pars navis est, quasi post: prora autem anterior, quasi priora. Cumba locus imus navis, quod aquis incumbat. Carina a currendo dicta, quasi currina. Fori navium, latera concava a ferendo onere dicta, sive tabulata navium, quae sternuntur: dicta ab eo quod incessus ferant vel foris emineant. Transtra sunt tabulae, ubi sedent remiges, quod in transverso sint dicta, quae Virgilius juga appellat. Tonsae remi a removendis et decutiendis fluctibus, sicut tonsores a tondendis et decutiendis capillis. Palmula est extrema latitudo remi, a palma dicta nua extreme partes antennarum sunt, dicta per
Abbreviated transcription (Latin):
c̃fugimꝰ ad tenendã ꝓpositã spẽ. quã sicut
anchorã habemꝰ aĩȩ tutã ac firmã. et ince¬
dentẽ usq adint̾iora uelaminis uͥ p̾cursor
mouent᷑. Apud latinos aũ uela auola¬
tu dicta. unde.ẽ. illud ueloꝵ pandimꝰ alas.

Expanded text:
em, quam sicut anchoram habemus animae tutam ac firmam, et incedentem usque ad interiora velaminis, ubi praecursor moventur. Apud Latinos autem vela a volatu dicta. Unde est illud: Velorum pandimus alas.
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. qͣ uolubilitate uela faciliꝰ eleuant᷑. Cla¬
uus. ẽ. qͦ regit᷑ gub̾nacłm deqͦ enniꝰ: ⁊ clauũ
rectũ teneam. nauẽq gub̾nẽ. Porcieulus
malleus in manu portat᷑. qͦ modꝰ signũꝙ:
dat᷑ remigantib. deqͦ plautꝰ Adlo quendñ
atꝙ tacendũ. tute habes portiełim lonsilla
uncinꝰ ferreus uł ligneus. ad quẽ inlittore
defixũ. funes nauiũ in lignant᷑: deq̃ enniꝰ.
tonsilla sapuint configt̃ litꝰ aduncas. Ancho¬
ra dens ferreus exgreca echimologia nom̃
ducit. qd qͣsi hoi̾s manꝰ comphendat uł sco¬

Expanded text:
evantur. Clavus est, quo regitur gubernaculum, de quo Ennias: Ut clavum rectum teneam, navemque gubernem. Porticulus malleus in manu portatus, quo modus signumque datur remigantibus, de quo Plautus: Ad loquendum atque tacendum tute habeas porticulum. Tonsilla, uncinus ferreus vel ligneus, ad quem in littore defixum funes navium illigantur, de quo Ennius: Tonsillas rapiunt, configunt littus aduncas. Anchora dens ferreus ex Graeca etymologia nomen ducit: quod quasi hominis manus, comprehendat vel sco
Abbreviated transcription (Latin):
tiã. q̃ ubic̾q fuerit omnẽ decorẽ et robur uir¬
tutũ obfuscat. ac thesaurũ sp̃italiũ donoꝵ
dissipat. Uñ ꝓpħa dic̃. dñs dissipat ossa hoĩm
sibi placentiũ. et oĩs arogantia abhominatio
ẽ. apud dm̃. Tinea aũ intestinũ uitiũ animi
significat. Uñ dñs ait in eũgłio. thesaurizate
uob̾ thiesauros incȩlo. uͥ neq erugo. neq tinea
demolit᷑. et uͥ sures ñ effodiunt nec furantur.
Tinea uͦ qͣ uestes latent̃ conrodit. designat inui¬
diã que studiũ bonũ lacerat. et cõꝑationẽ uni¬
tatis demoliri ñ cessat. fures nanq demones
atq heretici st̃. deqͥb ueritas ait. om̃s qͦ tqͦt
uenert̃: fures st̃ et latrones. ¶ de pistib.

Expanded text:
tiam. Quae ubicunque fuerit, omnem decorem et robur virtiam. Quae ubicunque fuerit, omnem decorem et robur virtutum obfuscat, ac thesaurum spiritalium donorum dissipat. Unde propheta dicit: Deus dissipat ossa hominum sibi placentum: et omnis arrogantia abominatio est apud Deum. Tinea autem intestinum vitium animi significat. Unde Dominus ait in Evangelio: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi neque aerugo neque tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt nec furantur . Tinea vero, quae vestes latenter corrodit, designat invidiam, quae studium bonum lacerat, et comparationem unitatis demoliri non cessat. Fures namque daemones atque haeretici sunt, de quibus Veritas ait: Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones . CAPUT V.
Abbreviated transcription (Latin):
terra ñ habitat: s ꝑ loca altiora telas quasdam
tenuissima uiscerũ digestione ẽtex̃. sic̃ et aqͥb¬
dam u̾mib sericũ dr̃ exfilari. Huic gͦ exiguo
corꝑꝰcło recte conu̾si et afflicti aĩa comparat᷑.
q̃ longis obseruationib uigiliisq fatigatur.
terrena deserens subtilissimas oꝑationes di
uino rimore uiuificatꝰ efficit. pꝰ hȩc reu̾tit᷑
adillud suȩ ꝓpositionis initiũ: quia licet
increpet᷑. licet tabe fiat. tam̃ fragilitate huma
aranea fraudẽ diaboli significat. ut in ysaia
telas arancȩ texuert̃. Sanguisuga uͦ dia¬
bolꝰ ÷: unde illud ÷ inꝑu̾biis. sanguisuge
duȩ st̃ filiȩ. dicentes affer affer. Diaboligͣ
filie. It̃ luxuria et auaritia. qͥb sanguino¬
lentꝰ hostis humanũ genꝰ infestat. Eruca si¬
milit̾ pot̃ significare diabolũ. qͥ germina
uirtutũ in hoĩe crescentia: malis suasionib
rodere et uitiis pͣuis extirpare ñcessat. Inscrip¬
turis gͦ sacris uͥ detinea et erugine m̃tio sit:

Expanded text:
terra non habitat, sed per loca altiora telas quasdam tenuissimas viscerum digestione contexit; sicut et a quibusdam vermibus sericum dicitur exfilari. Huic ergo exiguo corpusculo recte conversi et afflicti anima comparatur, qui longis observationibus vigiliisque fatigatus, terrena deserens, subtilissimas operationes vivino timore vivificatas efficit. Post haec revertitur ad illud suae propositionis initium, quae licet increpetur, licet tabefiat, tamen fragilitate humanaranea fraudem diaboli designat, ut in Isaia: Telas araneae texuerunt . Sanguisuga vero diabolus est. Unde est illud in Proverbiis: Sanguisugae duae sunt filiae, dicentes: Affer, affer . Diaboli ergo filiae sunt luxuria et avaritia, quibus sanguinolentus hostis humanum genus infestat. Eruca similiter potest significare diabolum, qui germina virtutum in homine crescentia malis suasionibus rodere et vitiis pravis exstirpare non cessat. In Scripturis ergo sacris, ubi de tinea et aerugine mentio fit,