comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
olium ergo quod rex salomon si¬
cit bene ecclesia sancta esse intel¬
ligitur: in qua pacificus noster res¬
nans uidicia sua facere di noscitur
quia anima iusti sedes est sapientis.
st bene de ebore illiro factum esse me¬
moratur: quod ñ adsolas diuitias intel¬
ligamꝰ aptatũ: sed qm̃ eleplias cuiuis hec
ossa sunt ninue castitatis asseritur. Qui
inter quadrupedia & sensu plurunum
ualet: & temꝑanter miscetur femine sue.
& coniuge scd̃a non utitur. Hoc pudi¬
cis animab decenter aptatum est: quia
ille ebur fuisse noscuntur: que ꝑcastita¬
tem xp̃i dñi precepta secute sunt. hauc
uestunt auro fuluo nunis: qͥa splendorẽ
gle sue inea clarescere fecit: cũ ꝑsigna
s miracula maiestatis sue potentia osten¬
dit. habebat autem thronus iste ser gra
uus. Quto ꝑsenarium numerũ: nił i
bonorum operum ꝑfectio designatur:
ꝑfectus esse diuoscitur. Habet enĩ medie¬
tatem: tria: terciã partem: duo: sextam.
unum. Unũ uͦ duo & scria: sex fiunt. Igͥ

Expanded text:
olium ergo quod rex Salomon fecit bene Ecclesia sancta esse intelligitur, in qua Pacificus noster regnans judicia sua facere dignoscitur. Quia anima justi sedes est sapientiae. Et bene de ebore illud factum esse memoratur, quod non ad solas divitias intelligamus aptatum, sed quoniam elephas, cujus haec ossa sunt, nimiae castitatis asseritur, qui inter quadrupedia et sensu plurimum valet, et temperanter miscetur feminae suae, et conjuge secunda non utitur. Hoc pudicis animabus decenter aptatum est, quia illae ebur fuisse noscuntur, quae per castitatem Christi Domini praecepta secutae sunt. Hanc vestivit auro fulvo nimis, quia splendorem gloriae suae in ea clarescere fecit, cum per signa et miracula majestatis suae potentiam ostendit. Habedus. Quid per senarium numerum, nisi bonorum operum perfectio designatur? perfectus esse dignoscitur. Habet enim medietatem tria, tertiam partem duo, sextam unum: unum vero, duo, et tria, sex fiunt. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Quod igitur in illo diuersis tẽporib exticit.
prius bonũ. et posterius malũ: hoc in eccła
in isto adhuc seculo simul uno tẽpore ostendi¬
tur. Nam bona illius. bonos ecclesie. mala au-¬
tem illius. malos ecclesie significare puto :
tanꝗͣ in unitate illius aree. sicut ĩ illo uno
homine. bonos in granis. malos in paleis:
aut in unitate unius segetis. bonos ĩ tritico.
malos in zzaniis:
actũ est igitur in tẽpore illo. ut ihe¬
roboam egrederet᷑ de ihrłm: et inue¬
niret eũ achias silonites propħa in uia oꝑ-¬
tus pallio nouo. Erant autẽ duo tantũ in
agro: app̾hendẽsq achia palliũ suũ nouũ
quo oꝑtũs fuerat : scidit in duodecĩ partes.
Et ait ad iheroboã. Tolle tibi decẽ scissuras.
Hec enim dicit dñs deus isrł. Ecce ego scin-¬
dam regnũ de manu salomonis: et dabo tͥ

Expanded text:
Quod igitur in illo diversis temporibus exstitit, Quod igitur in illo diversis temporibus exstitit, prius bonum et posterius malum; hoc in Ecclesia in isto adhuc saeculo simul uno tempore ostenditur. Nam bona illius, bonos Ecclesiae: mala autem illius, malos Ecclesiae significare puto, tanquam in unitate illius areae. Sicut in illo uno homine bonos in granis, malos in paleis: aut in unitate unius segetis, bonos in tritico, malos in zizaniis. « actum est igitur in tempore illo, ut Jeroboam egrederetur de Jerusalem, et inveniret eum Achias Silonites Propheta in via, opertus pallio novo. Erant autem duo tantum in agro; apprehendensque Achia pallium suum novum, quo opertus erat, scidit in duodecim partes, et ait ad Jeroboam: Tolle tibi decem scissuras. Haec enim dicit Dominus Deus Israel: Ecce ego scindam regnu
Abbreviated transcription (Latin):
quib diccit dñs filiis isrł. Non ingrediemi¬
nI ad eas: neq de illis ingredient᷑ ad ur̃as:
⁊ reliqͣ. Iam porro de ceteris oꝑib salomo¬
nis quid dicam. quẽ uehem̃ter arguit sc̃a
scriptura. atq condẽpnat: nichilq de pe¬
nitencia eius uel in eũ indulgentia  dmĩno¬
ꝯmemorat: nec ꝓrsus occurrit quid saltem
in allegoria boni significet: Hec est etus
flenda uorago submersionis: nisi forte dicat qͥs
mulieres alienigenas. quarũ amore exarserat.
significare eccłas electas ex gentib. Posset hoc
fortasse non absurde intelligi: si ille ꝓpt̾ salo¬
monẽ desererẽt deos suos: et colerent dm̃ eiꝰ.
Cum uero ipse ꝑpter illas offendit dm̃ suũ.
et coluit deos earũ: non est quid inde boni
coniectari possit. Nec tam̃ nichil arbitror
significare. sed malũ: sicut de uxcore ⁊ filia¬
bus loth diximꝰ. Apparet enim in ꝑsona salo-¬
monis mira excellencia: et mira submersio.

Expanded text:
quibus dixit Dominus filiis Israel: Non ingrediamiquibus dixit Dominus filiis Israel: Non ingrediamini ad eas, neque de illis ingris. Jam porro de caeteris operibus Salomonis quid dicam, quem vehementer arguit sancta Scriptura, atque condemnat? Nihilque de poenitentia ejus, vel in eum indulgentia Dei commemorat. Nec prorsus occurrit quid salin allegoria boni significet haec est, flenda vorago subversionis. Nisi forte dicat quis mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare ecclesias electas ex gentibus. Posset hoc fortasse non absurde intelligi, si illae propter Salomonem desererent deos suos, et colerent Deum ejus. Cum vero ipse propter illas offendit Deum suum, et coluit deos earum, non est quid inde boni conjectari possit. Nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Lot diximus. Apparet enim in persona Salomonis mira excellentia et mira submersio.
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Qm̃ quis in nubib equabitur dño:
aut quis similis erit deo in filiis deic Deus
qui głificatur in consilio sc̃orum: magnus
et metuendus suꝑ om̃s qui in circuitu eius
sunt. Et itẽ. Magnus dñs ñr ⁊ magna uir¬
tus eius: et sapiencie eiꝰ ñ ẽ numerus. Unde
et ioħes dicit. Et uidimꝰ głam eiꝰ głam qͣsi¬
unigeniti a patre: plenũ gracia et ueritate.
Et uniuersa terra desiderat uidere uultũ
regis nr̃i: qr uniũsa eccła scõrũ hoc solũmͦ
appetit. ut ad ꝯspectũ glorie eius ꝑueniat:
cui per propħam dicitur. Tibi dix̃ cor meũ
quesiui uultũ tuũ: uultũ tuũ dñe requirã.
fontes aquarũ: ita desiderat anima mea ad
te deus. Et singuli deferũt ei munera: dũ
unusquisq scd̾m id quod uires sibi suppetũt
in uerbo seu factis. obsequium fideliter stu¬
ex autẽ salomon amaũ mulieres
alienigenas multas: filiam qͦ pha¬
raonis. et̾ moabitidas. ⁊ amanitidas. idume¬
as. et sidonias. et cetheas: de gentib super

Expanded text:
bibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei? » « Deus qui glorificatur in consilio sanctorum, magnus et metuendus super omnes qui in circuitu ejus sunt . » Et item: « Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus. » Unde et Joannes dicit: ritate . » Et universa terra desiderat videre vultum regis nostri, quia universa Ecclesia sanctorum hoc solummodo appetit, ut ad conspectum gloriae ejus perveniat. Cui per Prophetam dicitur: « Tibi dixit cor meum, quaesivi vultum tuum, vultum tuum, Domine, requiram . fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . » Et singuli deferunt ei munera, dum unusquisque secundum id quod vires sibi suppetunt, in verbo seu factis obsequium stuex autem Salomon amavit mulieres alienigenas multas, filiam quoque Pharaonis, et Moabitidas, et Ammonitidas, Idumaeas, et Sidonias, et Cethaeas de gentibus, super
Abbreviated transcription (Latin):
errorẽ significat. qͥ insy nagoga uideoꝵ
diutiꝰ añabat᷑. ⁊ aueritatis auditu po¬
pulum subuertebat. Intp̃tatur autẽ
siba secta asecando ñ asectando. Bocͥ
aut̃ int̾p̃tatur pͥmogenitꝰ m̃s. Isrł gͦ
de quo scriptũ ẽ filiꝰ meus pͥmogenitus
irł quẽ eduri de egipto. sibam idest er¬
rorẽ secutus se sequestrabat adomo da¬
bat: cũ eiꝰ conuentũ execrando sꝑne¬
bat. Hic gͦ postquã ꝑ mulieris sapien
acorde suo abiecerit mox ad dauid re¬
uertitur: cum xp̃m filium dei corde
credulo ueneratur.

Expanded text:
errorem significat qui in Synagoga Judaeorum errorem significat qui in Synagoga Judaeorum diutius dominabatur, et a veritatis auditu populum subvertebat. Interpretatur autem Seba secta, a secando, non a sectando. Bochri autem interpretatur primogenitus meus. Israel ergo de quo scriptum est: « Filius meus primogenitus Israel, quem eduxi de Aegypto , » Sibam, id est, errorem secutus, se sequestrabat a domo Darabat, cum ejus conventum exsecrando spernebat. Hic ergo postquam per mulieris sapienta corde suo abjecerat, mox ad David revertitur, cum Christum Filium Dei corde credulo veneratur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuerbio. ⁊ cet̾a. In hebreo ũ habet᷑ pro¬
uerbio. Iste sermo. sermo legis ẽ: inqͥ
iubetur adño ꝑ moysen ut quando ill¬
gressuri essent terrani chanaan ⁊ gen¬
tes delcturi. pͥmũ pacẽ offerrens. & si
abeis reciꝑet᷑ pacẽ recipientes tͥbutarii
eoꝵ efficerentur. ꝙ si pacẽ ñ recipereus
tẽ afilus isrł delerent᷑. Id circo exclamas¬
se mulier sapiens decuutate fertur.
non ne ego sum que respondeo ueritatẽ
musrł. & tu queris subuertere cutatẽ:
Quare p̃cipitas hereditatẽ dñi: Ac si dice
ret. Cur ius destruere ciuitatẽ hanc an¬
te quã pacem interrogando offeras sicut
inlege iubetur: Cur etiã ñ eandẽ legẽ
innob̾ isrłitis seruas: que in alienis
olim seruata est:
uit aut̃ loab suꝑ omnem israhel.
editus itaq isrłitici popłi ad dauid pꝰ
inter fectionẽ absalon: reditũ pͥoris po¬
puli ad xp̃m post interitũ prauorũ
magistroꝵ significat. Siba gͦ filiꝰ bocͥh
qͥ popłin seducendo ad auid auertebat.¬

Expanded text:
proverbio, » etc. In Hebraeo non habetur « proverbio. » Iste sermo, sermo legis est in qua jubetur a Domino per Moysen, ut quando ingressuri essent terram Chanaan et gentes deleturi, primum pacem offerrent: et si pax ab eis reciperetur, pacem recipientes tribueorum efficerentur. Et si pacem non reciperent, tunc a filiis Israel delerentur. Idcirco exclamasse mulier sapiens de civitate fertur: « Nonne ego sum, quae respondeo veritatem in Israel, et tu quaeris subvertere civitatem? » Quare praecipitas haereditatem Dret: Cur vis destruere civitatem hanc antequam pacem interrogando offeras, sicut in lege jubetur? Cur etiam non legem in nobis Israelitis servas, quae in alienigenis olim servata est? « Fuit autem Joab super omnem Israel. » Reditus itaque Israelitici populi ad David post interfectionem Absalom, reditum prioris populi ad Christum post interitum pravorum magistrorum significat. Siba ergo filius Bochri, qui populum seducendo a David a
Abbreviated transcription (Latin):
ni heuꝰ indie qua liberauit eũ dñs
demanu omniũ nuicor suor & de ma¬
nii saul ⁊ ait. Dñs petra mea. ⁊cetera.
ueritur cur septimꝰ deciniꝰ psaluius
tantũmodo in libro regum reꝑiatur
conscriptus. Non inmerito psalmus iste
inregnor libris solus inuenitur: quia
regnum illud significat ubi aduersari¬
um nullũ habebim᷑. Et hoc ẽ qd inp̃ti¬
tulatione psalmi huiꝰ scribit᷑. Indie qua
cripuit eũ dñs de manu omniũ inum¬
tur indauid. uͥ ille qͥ uenit scđ̾m carnẽ
exsemine dauid: Qui utiq incorpore
suo qd̃ ẽ eccła ad huc patit᷑ inmicos.
Quod corpus ũ cripitur de manu numi¬
cor: uͥ cũ & illa nouissima nimica de¬
struetur mors: ut ꝑueniatur ad regnũ¬
conuenire ꝑsone: s quatuor diuisioni¬
bus subiacebit. Nam pͥmo ordine ꝓpħa
loquit᷑. qͥ grãs agit: qd eũ de grauib
periculis diuma pietas liberare digna¬
ta ẽ. Circiunderunt me genutꝰ mortis.
Scdo ȩccła loqͥtur. que ante aduentũ

Expanded text:
qua liberavit eum Dominus de manu omnium inimicorum suorum, et de manu Saul. Et ait: Dominus petra mea, » etc. Quaeritur cur solus septimus decimus psalmus tantummodo in libro Regum reperiatur conscriptus? Nec immerito psalmus iste in Regnorum libris solus invenitur, quia regnum illud significat, ubi adversarium nullum habebimus. Et hoc est, quod in praetitulatione psalmi hujus scribitur: « In die qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimtur in Dauid nisi ille qui uenit secundum carnem ex semine Dauid ? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur inquod corpus non eripitur de manu inimicorum, nisi cum et « illa novissima inimica destruetur mors , convenire personae, sed quatuor divisionibus subjacebit. Nam primo ordine Propheta loquitur, gratias agens quod eum de gravibus periculis divina pietas liberare dignata est. « Circumdederunt me gemitus mortis. » Secundo Ecclesia loquitur, quae ante adventum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi spiue euellentur: uiuersi qͥ non
tolluntur mauib. Et siqͥs tangere uolue¬
rit eas: armabit᷑ ferro. ⁊ ligno lanceato
igneq succense conburent᷑ usq ad ni¬
chilum. Quod potest ⁊ iuxta suꝑiorem
sensum de uideis ꝙ hereticis qͥ uelut
spine de eccła que ẽ terra iuuentium

Expanded text:
quasi spinae evellentur universi, qui non quasi spinae evellentur universi, qui non tolluntur manibus: Et si quis tangere voluerit eas, armabitur ferro lanceato, igneque succensae comburentur usque ad nihilum. » Quod potest et juxta superiorem sensum de Judaeis et de haereticis, qui velut spinae, de Ecclesia, quae est terra viventium
Abbreviated transcription (Latin):
sicut lux aurore oriente sole mane absq
xp̃o resurgente amortius absq nubibus
rutilat: idẽ absq peccato iufidelitatis
resplendet. inuraculis. Pluuia eugłicaẽ.
predicatio: herba credente̾ significat po¬
pulum. terra uͦ eccłam. Potest moraliter
intelligi aptius. Qui enĩ intimore diuũi
dominationẽ insubditis exercet: lucis opa
ꝑsolem iusticie illumiuata. ꝓfert. ueci
eis aliquid remanebit obscurũ. s imbre
celestis gr̃e irragatus germina uirtutũ
incarne uiuens fructificat. Nec tanta ẽ¬
domus mea apud dmñ: ut pactũ et̃run
iniret mecũ firmũ moninib atq m¬
uitum. Cuncta eiũ salus mea ꝙͣ omius
uoliuitas: nec ẽ quicquam ex ea qd̃ ñ
cit. qd̾̃ beatus uir qͥ in lege dnũ meditat᷑
die ac nocte. sit tanquã lignũ qd̃ plan¬
tatum ẽ secus decursus aquarum qd̃
fructum suũ dabit intempore suo. &
folium eiꝰ ñ defluet. ⁊ omnia quecumq
faciet ꝓsꝑabuntur. Preuari catores aut̃

Expanded text:
aurorae oriente sole, mane absque Christo resurgente a mortuis, absque nubibus rutilat, id est, absque peccato infidelitatis resplendet in miraculis. Pluvia, Evangelica praedicatio: herba credentem significat populum: terra vero Ecclesiam. Potest moraliter intelligi aptius: Qui enim in timore Domini dominationem in subditis exercet, lucis opera per solem justitiae illuminata profert: nec in eis aliquid remanebit obscurum, sed imbre coelestis gratiae irrigatus, germina virtutum in carne vivens, fructificat. « Nec tanta edomus mea apud Deum ut pactum aeternum iniret mecum firmum in omnibus atque munitum cuncta enim salus mea et omnis voluntas nec est quicquam ex ea quod non cit, quod « Beatus vir, qui in lege Domini meditatur die ac nocte, sit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo, et folium faciet, prosperabuntur . « Praevaricatores autem
Abbreviated transcription (Latin):
bũ dñi. Necant᷑ gͦ gabaonite: cũ studiũ
recte conuersationis ⁊ restauratio peniten¬
cie pꝰ lapsũ ab incautis ꝑ hereticos seu ꝑ
malignos sp̃c sub trahitur. Gabaon enim
collis meroris int̾p̃tat᷑. Et bene gabaonite
intfecti dicunt᷑: cũ desidiosi qͥque post
ꝑpetrata scelera uana spe securitatis a
diabolo deludunt᷑: qͥ dicunt faciamus
cilitiũ substrauit sͥ suꝑ petrã. donec
stillaret aqua suꝑ eos decelo. & ñ. dimi¬
sit aues. lacerare eos ꝑdiẽ. neq bestias
ꝑ noctẽ: cũ pia sollicitodo scõꝵ talib
succurrens rigore ieuinii. atq instan¬
tie precum incumbit. donec miscdiam
dei impetret suꝑ cos decelo: compescẽs
iudelicet prauos homines nec non ꝙ
malignos sp̃c prauis suggestionibus
eorum uitam ulterius corrumpere.
philistinor aduersus isrł. ⁊ reliqua¬

Expanded text:
nis. Necantur ergo Gabaonitae, cum studium rectae conversationis, et restauratio poenitentiae, post lapsum ab incautis per haereticos seu per malignos spiritus subtrahitur. Gabaon enim collis moeroris interpretatur. Et bene Gabaonitae interfecti dicuntur, cum desidiosi quique post perpetrata scelera, vana spe securitatis a diabolo deluduntur, qui dicunt: « Faciamcilicium, substravit sibi super petram, et donec stillaret aqua super eos de coelo, et non dimisit aves lacerare eos per diem, neque bestias per noctem; » cum pia sollicitudo sanctorum talibus succurrens, rigore jejunii atque instantiae precum incumbit, donec misericordiam Dei impetret super eos de coelo, compescens videlicet pravos homines nec non et malignos spiritus pravis suggestionibus eorum vitam ulterius corrumpere. Philistinorum adversum Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ambit colũpnã utrrãq: cũ qͥsq doctor
siue uideis sine gentilib p̃dicare missus.
aliter iuuere siuie p̃dicare uoluerit: &
uel apłica decreta sꝑnere uł ꝓsuo libitu
noua quelibet statuere maluerit: ñ ẽ
talis colũyna templo dĩ apta: qͥa dum
apsica statuta seqͥ contẽpnit. quasi ęxi¬
licate mnertie sue uł elationis tumide
gssitidine a nͨ cubitoꝵ linee ñ conuenit.¬

Expanded text:
ambit columnam utramque, cum quisque doctor ambit columnam utramque, cum quisque doctor sive Judaeis sive gentibus praedicare missus, aliter vivere sive praedicare voluerit, et vel apostolica decreta spernere, vel pro suo libitu nova quaelibet statuere maluerit, non est talis columna templo Dei apta, quia dum apostolica statuta sequi contemnit, quasi vel exilitate inertiae suae vel elationis tumidae grossitudine duodecim cubitorum lineae n
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾e celestis ante ocłos mentis haben¬
dum eẽ doceant. Notantlũ sane inhac
sententia paralipomenon quã posui.
qd̃ ea porticꝰ templi etiam uestibuli
templi uocabatur: & qd̃ in ꝓpħis legi¬
mus. qͥa inter uestibulũ & aitare plo¬
rabant sacerdotes. int̃porticũ ⁊ alta¬
re debet intelligi. B ene autẽ utraq
colũpna decem ⁊ octo cubitos altitu¬
dinis habere memoratur. Ter ⁊ enim
sem: decem & octo faciunt. Tria uͦ ad
fedem ꝑtinent ꝓpt̾ scãm trinitatem:
sex ad oꝑatione᷑. Quod ineo dierum
numero mundꝰ sit factus: luce clari
est. Et tͥa ꝑsex multiplicantur: cũ iust̾
ex fide uiuit: cogni tionẽq pie credu¬
litatis ex secutione bone actionis ac¬
cumulat. Columpnaq ante fores
templi decem ꝙ octo cubitis alta et
cũ p̃dicator qͥsq egregĩ palã cunctis
Et liuea cubitor xnͣ ãbiebat colũpã utrãq
inea cubitoꝵ duodecim norma ẽ
apłice institutionis. Que nuntrũ linca

Expanded text:
patriae coelestis ante oculos mentis habendum esse doceant. Notandum sane in hac sententia Paralipomenon quam posui, quod ea porticus templi, etiam vestigium templi vocabatur. Et quod in prophetis legimus, quod inter vestibulum et altare orabant sacerdotes, inter porticum et altare debere intelligi. Bene autem utraque columna decem et octo cubitos altitudinis habere memoratur. Ter etenim seni decem et octo faciunt. Tria vero ad fidem pertinere propter sanctam Trinitatem; sex ad operationem, quod in eo dierum numero mundus sit factus, luce clarius est . Et tria per sex multiplicantur, cum justus et fide vivit , cognationemque piae credulitatis exsecutione bonae actionis accumulat. Columnaque ante fores templi decem et octo cubitis alta est, cum praedicator quisque egregius palam cunctis Et linea cubitorum duodecim ambiebat columnam utramque. Linea cubitorum duodecim, norma est apostolicae institutionis, quae nimirum linea
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. Et quasi cathenulas retiacło.
&ͥ suꝑposuit eas capitib columpnarũ.
Species nãq cathenarũ ⁊ similitudo
retis. incapitelł uarietas ẽ uirtutum
sp̃ualiũ. insc̃is: de qua dño cantatur
inpsalnus. Astitit regina adextͥs tius
inuestitu deaurato circũdata uarietate.
hoc ẽ inuestitu fulgide dilectionis¬
circũamicta uarietate diuersorum
charismatũ. Uel certe multiplex con¬
textio cathenarũ ⁊ retis expansio:
multipharias elector ꝑsonas insinuat.
Que cũ uerb̾ scõꝵ p̃dicatoꝵ fideltter
auscultando atq obediendo adherent:
cunctis aspectantib prebent.
Seytena uerluũ retiacła incapitello
uno: ⁊ septena retiacła incapitello alt̾o.
Deytenario nãq numero sp̃c sc̃i
solet gr̃a designari. loħe attestan¬
te in apocalipsi. Qui cũ uidisse se di¬
ceret agnũ habentẽ cornua septẽ
& ocłos septẽ. mor exponendo sub¬
uinrit: qui sunt septẽ sp̃e dĩ missi
inomnẽ terram. Quod ꝓpħa ysaias

Expanded text:
et quasi catenulas in oraculo, et superposuit eas capitibus columnarum . » Species namque catenarum et similitudo retis in capitellis varietas est virtutum spiritalium in sanctis, de qua Domino cantatur in Psalmis: « Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; » hoc est incircumamicta varietate diversorum charismatum. Vel certe multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electorum personas insinuat: quae cum verbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obediendo adhaerent,cunctis aspectantibus praebent. « Septena versuum retiacula in capitello uno, et septena retiacula in capitello altero. » Septenario namque numero Spiritus sancti solet gratia designari, Joanne attestante in Apocalypsi , qui cum vidisse se diceret agnum habentem cornua septem et oculos septem, mox exponendo subjunxit, qui sunt septem spiritus Dei missi in universam terram. Quod propheta Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
icuntq eam annis septem.
Satet allegorie seusus quare domꝰ
dñi edificata ẽ aunis septem: qͥa
ninirũ sc̃a eccła toto huiꝰ scłi tẽpore
qd̃ septem dierũ circuitu ꝑagitur. er
ciectis construit᷑ aminab. & cũ fine scłi
suũ qͦ. crementũ adfinẽ ipsa ꝑducit. Hel
arte septẽ annus edificatur obsignifica
nuimerat ẏsaias. sine qͥb nemo uł fides
effici uł fidẽ seruare. uł merito fidei ad
coronã pocest ꝑuenire iusticie. Quod
autẽ inoctauo anno ⁊ moclauo eiꝰ m̃se

Expanded text:
itque eam annis septem. » Patet allegoriae sensus, quare domus Domini aedificata sit annis septem: quia nimirum sancta Ecclesia toto hujus saeculi tempore, quod sex septem dierum circuitu peragitur, ex electis construitur animabus, et cum fine saeculi suum quoque crementum ad finem ipsa perducit. Vel recte septem annis aedificatur ob significanumerat Isaias , sine quibus nemo vel fidelis effici, vel fidem servare, vel merito fidei ad coronam potest pervenire justitiae. Quod autem in octavo anno et in octavo ejus mense
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ suꝑne ciuitatis aspectant: ut huiꝰ
agnitionẽ ac desideriũ nr̃is cordibus
ui fundant. & eos qͥ originẽ carus at̾ra
habent. ad appetendã ꝓmerendãq ince¬
lestib sedẽ ꝑpetue mansionis accendãt.
Si autẽ queris qͥd inter candelabra &
intelligere lucernas ẽẽ iuros scõs: qͥolo
dent incorde. ⁊ ꝓrunis lucẽ scientie
p̃ ferunt in lingua. Candelabra autem
que has lucernas insublane tollunt.
ut longe lateq uideri possint iuecła
scͥpturã esse sacrã: que scõꝵ nob̾ iurtu¬
tes & doctrinã sua lectione demonstrant
Cui uidelicet intp̃tationi annuit ser¬
mo dñi: qͦ dicitur de ioħe. Ille erat lu¬
cerna ardens & lucens. Possumꝰ etiã ita
aptissime dicere. qͥa lucerne diuina sint
eloquia uixta illud psalmiste. quod
&e supra posuimꝰ. Lucerna pedib meis

Expanded text:
nem supernae civitatis aspectant, ut hujus nem supernae civitatis aspectant, ut hujus agnitionem et desiderium nostris cordibus infundant, et eos qui originem carnis aeternam habent, ad appetendam promerendamque in coelestibus sedem perpetuae mansionis accendant. Si autem quaeris quid inter candelabra et intelligere lucernas esse viros sanctos, qui dent in corde, et proximis lucem scientiae praeferunt in lingua; candelabra autem quae has lucernas in sublime tollant, ut longe lateque videri possint in Ecclesia, Scripturam esse sacram, quae sanctorum nobis virtutes et exempla sua lectione demonstrant. Cui videlicet interpretationi annuit sermo Domini, quo dicitur de Joanne, Ille erat lucerna ardens et lucens . Possumus etiam ita aptissime dicere, quia lucernae divina sunt eloquia, juxta illud psalmistae, quod et supra posuimus, Lucerna pedibus meis
Abbreviated transcription (Latin):
t candebra aurea: qͥnq addex¬
teram & qnͥq ad sinistram con¬
tra oraculũ exauro pͥmo ⁊ qua¬
si lilii flores: & lucernas desuꝑ aureas.
Sicut enĩ mense intypo sc̃e scͥpture
recte ponuntur. qͥa ⁊ esurientib
iusticiã panẽ uerbi dĩ mustrant. &
uasa ferunt unnisterii celestis. idẽ uis¬
tor nob̾ actus inexemplũ ꝓpouunt:
ita etiã aptissime ꝑcandelabra eadẽ
diuina eloqͥa figurant᷑. iudelicet qͥa
lucem sapientie errantib ꝓferunt.
Hinc ercm̃ psalmista. Lucerna inquit
pedib meis uerbũ tuũ dñe: & lumen
semitis meis. Hinc etiam salomon ait.
qͥa mandatũ lucerna ẽ & lex lux
nistris sint posita caudelabra: ex his
que de mensis tractauimꝰ. facillime
patet. Cũ uͦ dixisset. qͥnq ad extris
& qͥnq a sinistris: conuenient᷑ addidi
contra oraculũ. Oraculũ namq ubi
erat archa. ut sepe dictũ ẽ ad dicum
scius archanoꝵ. Nel candebra tẽpli
aurea contra oraculũ sunt posita:
qͥa diuina eloqͥa semꝑ adhabitatio¬

Expanded text:
dexteram, et quinque ad sinistram contra oraculum ex auro primo, et quasi lilii flores et lucernas desuper aureas. » Sicut enim mensae in typo sanctae Scripturae recte ponuntur, quae et esurientibus justitiam panem verbi Dei ministrant, et vasa ferunt ministerii coelestis, id torum nobis actus in exemplum proponunt: ita etiam aptissime per candelabra eadem divina eloquia figurantur, videlicet quia lucem sapientiae errantibus proferunt. Hinc etenim Psalmista: « Lucerna, inquit, pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . » Hinc etiam Salomon ait: « Quia mandatum lucerna est, et lex lux nistris sint posita candelabra, ex his quae de mensis tractavimus facillime patet. Cum vero dixisset, « quinque a dextris et quinque a sinistris, » convenienter addidit, contra oraculum. Oraculum namque, ubi erat arca ut saepe dictum est, adytum scius arcanorum. Et candelabra templi aurea contra oraculum sunt posita, quia divina eloquia semper ad habitatio
Abbreviated transcription (Latin):
cedentes cũ sciphis & sperulis lilia sc̃bunt᷑
babuisse ꝑ plurimos. Flores autẽ lilii ut
sepe dictũ est amenitatem semper iurẽ¬
tis terre uiuentiũ designant dequa di¬
it beatus petrrs regeneratos nos inspẽ¬
uuiam inhereditatem incorruptibi¬
lem & incontaminatã & in marcescibi¬
lem conseruatam incelis. Et bene lilu flo¬
res auro incandelabro sunt facti domꝰ
dm̃i: qͥa scriptura dina fretos tempo¬
ralibus gaudis ad appetenda nos bo¬
na patrie celestis ꝓuocare consueuit.
t qͣmͦ erectũ inaltitudine candelabrũ
lilu fiores & lucernas habet aureas
incapite: ita electi omnes qͥ in eadem
scͥptura sacra continentur. electo ad
superna sensu celestia bona a dño
quesisse & percepisse ꝓbant᷑.

Expanded text:
cedentes, cum scyphis et sperulis lilia scribuntur cedentes, cum scyphis et sperulis lilia scribuntur habuisse perplurima. Flores autem lilii, ut saepe dictum est, amoenitatem semper virentis terrae viventium designant: de qua dicit beatus Petrus regeneratos nos a Dvivam, in haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem, conservatam in coelis . Et bene lilii flores aurei in candelabro sunt facti domus Dei, quia Scriptura divina, spretis temporalibus gaudiis, ad appetenda nos bona patriae coelestis provocare consuevit; et quomodo erectum in altitudine candelabrum lilii flores et lucernas habet aureas in capite, ita electi omnes qui in eadem Scriptura sacra continentur, erecto ad superna sensu, coelestia bona a Domino quaesisse et percepisse probant
Abbreviated transcription (Latin):
Candelabra autẽ harũ lucernaruu
scĩ st̃ om̃s: qͥ sua ⁊ corda & corpora fi¬
rendis dĩi mandatis bumili semper
iutentione subponunt. Quisqͥs enim
innullo ꝓpͥam sequi curat uoluntatẽ
uerũ inominib que scͥptura sc̃a dicas
atcendit. eiꝰq subicere mandatis satagł
auscultare ꝓmissis: quasi cande labrũ
domꝰ di aureũ. aureas eiꝰ gestat lucci¬
nas: q̃a casta sui corporis menbra ca¬
tas mentis cogitationes adfacienda qͥ
ds iubet suꝑponere contendit: ⁊ hã
tam fixa intentione. quã candelabrĩ
necesse ẽ firmiter ad suꝑna erectum¬
inpositas sͥ lucernas ñ solũ absq ru¬
ua.s. etiam absq ulla status sui moti¬
one seruare. Quod uͦ cũ dixisset &can¬
delabra aurea qͥnq ad dexterã ⁊qnq
ad sinistram: contra oraculũ exauro
pͥmo ad didit. & quasi lilii flores. & lu¬
cernas de suꝑ positas aureas. Uidet᷑ iuxta
luterã qͥa suprema pars candelabroꝵ
imodũ sit lilii repandi deformata.

Expanded text:
Candelabra autem harum lucernarum sancti omnes, qui sua corda et corpora ferendis Domini mandatis, humili semper intentione supponunt. Quisquis enim in nullo propriam sequi curat voluntatem, verum in omnibus quae Scriptura sancta dicit, attendit, ejusque se subjicere mandatis satagit; auscultare promissis, quasi candelabrum domus Dei aureum aureas ejus gestat lucernas, quia casta corporis sui membra castas mentis cogitationes ad facienda quae Deus jubet, supponere contendit. Et hoc tam fixa intentione quam candelabrum, necesse est firmiter ad suimpositas sibi lucernas, non solum absque ruina, sed etiam absque ulla status sui motione servare. Quod vero, cum dixisset: « Et candelabra aurea quinque ad dexteram, et quinque ad sinistram contra oraculupuro, » addidit « et quasi lilii flores et lucernas desuper aureas, » videtur juxta litteram, quia suprema pars candelabrorum, in modum sit lilii repandi deformata,
Abbreviated transcription (Latin):
losophorum libris inueniens. intermiscet
ueritati euuangelice: et in olla cordis sui
coquens tale pulmentũ. hoc est docum̃tũ.
preparat ad refectionẽ auditorib suis. Dicit
uificat. Et item. Prudentia inquit carnis.
mors est. Prudencia autẽ sp̃c. uita et pare.
Hoc itaq sencientes fideles populi. mortẽ
in olla exclamãt: cũ talem doctrinã. qͣsi
deceptionẽ animarũ detestantes uociferan-¬
tur. S iubente heliseo farina in olla mit¬
titur: cum sciencia spiritalis in tale condi¬
mentũ intromitut᷑ : ut exclusa om̃i amari¬
tudine prauitatis pastus. fidelibus pre¬
paretur salubris:

Expanded text:
losophorum libris inveniens, intermiscet losophorum libris inveniens, intermiscet veritati evangelicae, et in olla cordis sui coquens tale pulmentum, hoc est, documentum praeparat ad refectionem auditoribus suis. Dicitritus autem vivificat . » Et item: « Prudentia, inquit, carnis mors est. Prudentia autem spiritus, vita et pax . » Hoc itaque sentientes fideles populi mortem in olla exclamant, cum talem doctrinam, quasi deceptionem animarum, detestantes vociferantur. Sed, jubente Eliseo, farina in ollam mittitur, cum scientia spiritalis in tale condimentum intromittitur, ut, exclusa omni amaritudine pravitatis, pastus inde fidelibus praeparetur salubris
Abbreviated transcription (Latin):
bus aspirat. Moxq uiuens erigitur: qr is
quem terroris uirga suscitare non potuit.
per amoris sp̃m puer ad uitã redit:
pharum habitabant corã eo. Diãq
uni de pueris suis. sone ollam grandem.
et coque pulm̃tũ filiis propħarũ: ⁊ cetera.
Erat inquit fames in terra: ñ fames utiq
panis. neq sitis aque: sed audiendi uerbũ
dñi. Et filii propħarũ habitabãt coram
heliseo: cum filii scõrum p̾dicatorum qui
ambulant in lege dñi. ⁊ scrutant᷑ testimo¬
nia eius in toto corde exquirentes eum in
p̃sentia dñi saluatoris semꝑ uiuũt. Egre¬
ditur puer in agrum ut colligat herbas
agrestes : quatinus inde coquat pulm̃tum.
Inuenit quasi uitẽ siluestrẽ ⁊ colligit ex
ea coloquĩthidas agri. quas concidens in
ollam pulm̃tũ facit: cũ quis littere legis
intentus. uel philosophicis disciplinis stu-¬
diosus. pastum uerbi querens. amaritudinẽ
littere legalis. uel mortiferũ quiddam ĩphi¬

Expanded text:
bus aspirat; moxque vivens agitatur, quia is bus aspirat; moxque vivens agitatur, quia is quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris spiritum puer ad vitam rediit. rophetarum habitabant coram eo. Dixitque uni de pueris suis: Pone ollam grandem, et coque pulmentum filiis prophetarum, etc. » Erat, inquit, fames in terra, non fames utique panis, nec sitis aquae, sed audiendi verbum Domini . Et filii prophetarum habitabant coram Eliseo, cum filii sanctorum praedicatorum, « qui ambulant in lege Domini, et scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirentes eum , » in praesentia Domini Salvatoris semper vivunt. « Egreditur puer in agrum, ut colligat herbas agrestes, quatenus inde coquat pulmentum; invenitque quasi vitem silvestrem, et collegit ex ea colocynthidas agri. ollam, plumentum facit. » Cum quis litterae legis intentus, vel philosophicis disciplinis studiosus, pastum verbi quaerens, amaritudinem litterae legalis vel mortiferum quiddam in phi
Abbreviated transcription (Latin):
Qr ꝑ moysen terrorẽ legis ꝓtulit: qͣsi per
puerũ uirgã misit. ꝑ legem quippe uirgã
deus tenuerat: cũ dicebat. Si quis hec
uel illa fecerit: morte moriatur. A peccati gͥ
morte timor nos suscitare non ualuit: s ad
statũ uite aspirata mansuetudinis gr̃a erex̃.
S puer cũ baculo mortuũ suscitare non
ualuit: qr paulo attestante. nichil ad ꝑfec¬
tum lex adduxit. Ipse autẽ ꝑ semet ipsum ue
niens. et suꝑ cadauer humiliter se sternẽs. ad
exequanda sibi mortui m̃bra se collegit: qr cũ
in forma dei esset non rapinã arbitratus ẽ esse
se equalem deo. sed semet ipsũ exinaniũ for
mam serui accipiens. in similitudinẽ hominũ
factus. ⁊ habitu inuentꝰ ut homo. Huc illucq
deambulabat: qr ⁊ iudeã iuxta.⁊ longe po¬
sitas gentes uocat. Suꝑ mortuũ septies ĩspi¬
rat: qr per aꝑtionẽ diuini muneris. grãm
septiformis sp̃c. in peocati morte iacenti¬

Expanded text:
quia per Moysen terrorem legis protulit, quasi per quia per Moysen terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe virgam Deus tenuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. » A peccati igitur morte timor nos suscitare non valuit, sed ad statum vitae aspirata mansuetudinis gratia erexit. Sed puer cum baculo mortuum suscitare non valuit: « Quia, » Paulo attestante, « nihil ad perfectum adduxit lex. » Ipse autem per semetipniens, et super cadaver humiliter se sternens, et exsequenda sibi mortui membra se collegit, quia « cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanmam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Huc illucque deambulabat, quia et Judam juxta et longe positas gentes vocat. Super mortuum septies inspirat, quia per apertionem divini numinis gratia septiformis Spiritus in peccati morte jacenti
Abbreviated transcription (Latin):
israheliticus postꝗͣ in egipto excreuit. ⁊ ꝑ
moysen in deserto eductus. dñi uocem au¬
dierat in igne ⁊ in caligine. qñ lumine
sciencie debuit illustrari: mox animo ad
ydolatriã recurrẽs. mortuus ẽ. Et ait
heliseus. ad giezi puerũ suũ. Accinge lũbos
tuos. ⁊ tolle baculũ meũ in manu tua : ⁊
uade. Si occurrerit tibi homo ñ salutes eũ.
et si salutauerit te quispiã non respondeas
illi: ⁊ pones baculũ meũ suꝑ faciem pueri:¬
⁊ ceta. Quid autẽ significat quod puer
ab heliseo missus cũ baculo non resuscitat:
ꝑ semet ipsũ uero heliseus ueniẽs. seq suꝑ
mortuũ sternẽs. atq ad eius m̃bra se col¬
ligens. huc illucq deambulãs. ⁊ ĩ ore mor¬
tui septies aspirans. hũc ad rediuiuã lucẽ
ꝓtinus ꝑ ministeriũ co̾passionis animaũ:
nisi qd̾ auctor humani generis deus qͣsi
mortuũ puerũ doluit. cũ extinctos nos
inquitatis aculeo miseratus aspexit: Et

Expanded text:
Israeliticus, postquam in Aegypto decrevit, et per Israeliticus, postquam in Aegypto decrevit, et per Moysen in desertum eductus, Domini vocem audierat in igne et in caligine, quando lumine scientiae debuit illustrari, mox animo ad idololatriam recurrens, mortuus est . « Et ait Eliseus ad Giezi, puerum suum: Accinge lumbos tuos, et tolle baculum meum in manu tua, et vade. Si occurrerit tibi hoit te quispiam, non respondeas illi, et pones baculum super faciem pueri. » Quid autem significat, quod puer ab Eliseo missus cum baculo non resuscitat per semetipsum, verum Eliseus veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore mortui septies aspirans, hunc ad redivivam lucem protinus per ministerium compassionis animavit, nisi quod auctor humani generis Deus, quasi mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit? et
Abbreviated transcription (Latin):
israhelitici: que fuit in patriarchis. Uñ sicut
sara. tres uiros iuxta conuallẽ mãbre susci¬
pere ⁊ pascere meruert. Huic ergo mulieri
non habenti filiũ: propħa ꝓmisit dicens.
In tẽpore isto ⁊ in hac eadem hora si uita
comes fuerit: habebis in ut̃o filiũ. Cui illa
respondit. Noli queso dñe ii. uir di: nol
mentiri ancille tue. Et concepit mulier.
et peperit filiũ in tẽpore ⁊ in hora eadẽ qua
dixerat heliseus. His quoq similia. dñs ad
abraham retulit dicens. Reuertẽs ueniã ad
te tẽpore isto uita comite: et habebit sa¬
ra filiũ uocor tua. Quo audito sara: risit
post ostiũ tabernaculi occulte dicens. Post ꝗͣ
consenui et dñs meus uetulus est: uolupta¬
ti oꝑam dabo: uisitauit autẽ dñs saram
sicut ꝓmiserat ei. ⁊ impleuit q̃ locutus ẽ:
concepitq ⁊ peperit filiũ in senectute sua :¬
creuit puer. tactus dolore capitis in messe
circa meridiẽ defũctus est: cum populus

Expanded text:
Israelitici, quae fuit in patriarchis. Unde sicutIsraelitici, quae fuit in patriarchis. Unde sicutSara tres viros juxta convallem Mambrae suscipere et pascere meruerunt . Huic ergo mulieri, non habenti filium, propheta promisit dicens: « In tempore isto et in hac eadem hora, si vita comes fuerit, habebis in utero filium. Cui illa respondit: Noli, quaeso, domine mi, vir Dei, noli mentiri ancillae tuae. Et concepit mulier, et peperit filium in tempore, et in hora eadem, qua dixerat Eliseus. » His quoque similia Dominus ad Abraham retulit, dicens: « Revertens veniam ad te tempore isto, vita comite, et habebit filium Sara uxor tua . Quo audito, Sara, risit post ostium tabernaculi, occulte dicens: Postquam consenui, et dominus meus vetulus est, voluptati operam dabo? Visitavit autem Dominus Saram, sicut promiserat ei, et implevit quae locutus est. Concepitque et peperit filium in senectute sua crevit puer, tactus dolore capitis, in messe circa meridiem defunctus est. » Cum populus
Abbreviated transcription (Latin):
et religua. Quid per hanc mulierẽ. nͥ sancta
ecclesia designatur: duorum popłorum. idest
iudaici ⁊ gentilis: quasi duorũ filiorũ mat:
Que prius ex ꝑuerso opere consenciendo cal¬
lidi sp̃c ꝑsuasioni. quasi quendã peccati nũmũ
acreditore acceꝑat: ⁊ duos quos in fide genu¬
it amittere filios timebat. S propħe uerbis
idest scripture sacre p̃ceptis obediens. ex par¬
uo qđ habebat olei. uacua uasa infundit: qr
dum unius ore doctoris. parũ qͥdem amorẽ
diuinitatis multorũ uacue m̃tes hauriunt:
exuberante gr̃a ungentorũ diuini amoris
usq ad sũmũ replent᷑. Etiã nũc multorũ¬
corda. que prius fuerãt uacua uascula. un¬
gento sp̃c plena sunt: que paucitate olei
solum infusa uidebantur. Qd̃ dũ aliis atq
aliis datur. ⁊ auditorib fides accipitur: erep¬
ta mulier. uidelicet sancta eccła. sub creditoris
sui iam debito non tenetur:
acta est autẽ quedam dies: ⁊ tͣnsibat
pit. bene potest originẽ insinuare populi

Expanded text:
et reliqua. Quid per hanc mulierem nisi sancta Ecclesia designatur? Duorum populorum, id est Judaici et gentilis, quasi duorum filiorum mater, quae prius ex perverso opere, consentiendo callidi spiritus persuasioni, quasi quemdam peccati nummum a creditore acceperat et duos quos in fide genuit, amittere filios timebat. Sed prophetae verbis, id est sacrae Scripturae praeceptis obediens ex parvo quod habebat olei, vacua vasa infundit, quia dum ab unius ore doctoris, parum quidem amoris divinitatis, multorum vacuae mentes hauriunt, exuberante autem gratia unguentorum divini amoris, usque ad summum replentur. Etiam nunc corda mulcorda, quae prius fuerant vacua vascula, unguento Spiritus plena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod dum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, erepta mulier, videlicet sancta Ecclesia, sub creditoris sui jam debito non tenetur. « Facta est autem quaedam dies, et transibat pit, bene potest originem insinuare populi
Abbreviated transcription (Latin):
se p̃parauerit. Uotũ namq se uouisse m̃¬
tiendo dixit: id est orationẽ facturum
in loco qͦ reqͥescunt abrabam ysaac d̃e¬
lacob.
Ueuit autem & sadoch & uinuersi leuite
cum eo portantes archã federis dñ & de¬
posuerunt archã di: q ascendit abiathar
donec expletꝰ cẽt omĩs ppłs qͥ egress fu̾at deci¬
deo archã dei deposuisse dicunt᷑uitate.
ut dñs ab abiathar sacerdote consuleretur
qͦ uersus dauid ire deb̾et. ascendisse aut̃
abiathar dr. idẽ orasse. Et qͥa oraculũ diui¬
iuni ñ ei responsũ ẽ: scirco insubsequẽ¬
tib dix̃ dauid ut reportaret archa di adur

Expanded text:
praeparaverit. Votum namque se vovisse menpraeparaverit. Votum namque se vovisse mentiendo dixit, id est, orationem facturum in loco quo reqJacob. « Venit autem Sadoch et universi levitae cum eo portantes arcam foederis Dei, et deposuerunt arcam Dei. Et ascendit Abiathar, donec expletus esset omnis pdeo arcam Dei deposuisse dicuntur, ut Dominus ab Abiathar sacerdote consuleretur, quo versus David ire deberet. Ascendisse autem Abiathar dicitur, id est orasse, et quia oraculum divinum non ei responsum est, idcirco in subsequentibus dixit David, ut reportaretur arca Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
enut. Et idcirco hic ͦ quadragesimꝰ annus
þonitur: ut monstretur diuinã ultionẽ
suscitari suꝑ dauid eo quod abimielech sacer¬
dotem fefellerit. & propt̃ eũ sacerdotũ
cedes facta fuerit. Caue lector plerosq
mendosos codices in quib scͥptũ inuenit᷑.
post quatuor ñ post quadraginta annos.
Inueratiorib uͦ codicib & inhebraica ueri¬
tate. ñ quatuor s quadragnita scribunt᷑
anui. Si uͦ qͥs contentiosus eosde annos
quatuor astruere uoluerit. abeo tem
pore quo absalon amon frẽm suum
iuterfecit. usq adillud tempꝰ qͦpatͥ dixit.
uadã & redda uota mea que uoui dño
inbebron: ꝑsƿicue se errare sidiligent᷑
ꝑscrutatus fuerit. inueniet: cũ utiq
absalon interfecto amon ingessur ap̃d
tholomai regẽ trib annis. & iniherłm
inde reuocatus ñ iuso patre duob mo¬
ratus annis fuerit: & sexto anno faciẽ
patͥs uiderit. & contra eũ ꝑ duelliouem

Expanded text:
emit, et idcirco hic idem quadragesimus annus emit, et idcirco hic idem quadragesimus annus ponitur, ut monstretur divinam ultionem suscitari super David, eo quod Abimelech sacerdotem fefellerit, et propter eum sacerdotum caedes facta fuerit. Cave, lector, plerosque mendosos codices, in quibus scriptum invenitur, post quatuor, non post quadraginta annos: in vetustioribus vero codicibus, et in Hebraica veritate, non quatuor, sed quadraginta scribuntur anni. Si vero quis contentiosus eosdem quatuor annos astruere voluerit, ab eo tempore quo Absalom Amnon fratrem suum interfecit, usque ad illud tempus quo patri dixit: Vadam, et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron: perspicue se errare, si diligenter perscrutatus fuerit, inveniet: cum utique Absalom, interfecto Amnon, in Gessur apud Tholmai regem tribus annis, et in Jerusalem inde revocatus, non viso patre, duobus moratus fuerit annis, et sexto anno faciem patris viderit, et contra eum perduellionem
Abbreviated transcription (Latin):
catione dicturi sumꝰ usequentibus:
figurã gestauit popłi uideoꝵ: qͥ bene
decorus esse dicitur. Quod ad eundem
popłm figuralit̾ refert᷑. ꝓpt̾ regnũ &
sacerdotiũ. atq cetera dona que olu¬
el adõ collata fuerant: qͥ pacẽ cũ nr̃o
dauid dño scilicet saluatore hab̾e uoluit.
lit enĩ idẽ absalon. Ouis me constituet
iudicẽ suꝑ terrã: Et cet̾a. Simulata hu¬
unlitas: iuiabsalon demonsticita ẽ. Hichil
ciũ ẽ deteriꝰ quã ꝑ ipocrisin fallas uirtu¬
tes quempiã exaggerare. & ꝑelationem
cordis maior acta ac fortia reỹhenden¬
do diffamare: sic̃ &̾ absalon pacͥs siu iusta
iudicia ausu temerario coram omĩ popło
reƿrehendere non cunuit.
Ust quadragita autem annos: dixit
absalon adregem. Uadam & reddam
uota mnea que uoui domino inhebroni.
uadragesimꝰ agebatur anms ex eo cem¬
pore quo saul nobe cuutatẽ cũ sacer¬
dotib octoginta qͥnq propt̃ dauid inter¬

Expanded text:
etatione dicturi sumus in sequentibus etatione dicturi sumus in sequentibus figuram gestavit populi Judaeorum: qui bene decorus esse dicitur, quod ad eumdem populum figuraliter refertur, propter regnum et sacerdotium, atque caetera dona quae olim a Deo collata fuerant. Qui pacem cum nostro David Domino scilicet Salvatore habere noluit. Ait enim idem Absalom. « Quis me constituat judicem super terram? » etc. Simulata humilitas in Absalom demonstrata est: nihil enim est deterius, quam per hypocrisim falsas virtutes quempiam exaggerare, et per elationem cordis majorum acta et fortia reprehendendo diffamare. Sicut et Absalom patris sui justa judicia ausu temerario coram omni populo reprehendere non timuit. « Post quadraginta autem annos dixit Absalom ad regem: Vadam, et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron. » Quadragesimus agebatur annus ex eo tempore quo Saul Nobe civitatem cum sacerdotibus octoginta quinque propter David inter
Abbreviated transcription (Latin):
gitaus ne ꝑeat penitus qͥ abiectus ẽ.
Ac si diceret. Deus peccatores qͥ adiabolo cap¬
cui detiuent᷑ ut ad se conuertaut᷑ uocat. &
tuqͥeũ inutari debes cur ñ eo mͦ agis:
Et quandcondebat᷑ capillus: semel aut̃
inanuo tondebat᷑.
nbebreo ita legit᷑. Etquando condebat capud
eiꝰ. statuto cempore tondebatur. Et reliqua.¬
llon eiũ semel mauno ut latini codices ha¬
bent tondebat᷑. s statuto tempore. idest
detriguita intriginta dieh S nos hanc
opimonẽ aliquoꝵ omittentes simplicit
sicut apud nos legitur. uidelicet qnͣ
tondebatur capud semel autẽ manno
tondebatur legere decreiumꝰ: qͥa hanc
translationẽ ex hebreaico fonte haullã
creduꝰ. Porro aut̃ qđ ait. nam sicut
absalon uir ñ erat pulcher monũ isrł
& decorus nimis. auestigio pedis usq ad
uerticẽ ñ erat meo macula. qͥ etiã pꝰtea
stans inporta rep̃hendebat: pocest figa¬
liter intelligi. Absalon ipse filiꝰ dauid
qͥ interp̃tatur patͥs par. dequa interp̃¬

Expanded text:
gitans, ne pereat penitus qui abjectus est. Ac si diceret: Deus peccatores qui a diabolo captivi detinentur, ut ad se convertantur, vocat: et tu qui eum imitari debes, cur non eo modo agis? Et quando tondebatur capillus, semel autem in anno tondebatur. In Hebraeo ita legitur: Et quando tondebatur caput ejus. Statuto autem tempore tondebatur: quNon enim semel in anno, ut Latini codices habent, tondebatur, sed statuto tempore, id est in triginta diebus. Sed nos hanc opinionem aliquorum omittentes, simpliciter sicut apud nos legitur, videlicet quando tondebat caput semel autem in anno tondebatur legere decrevimus: quia hanc translationem ex Hebraico fonte haustam credimus. Porro autem quod ait: « Nam sicut Absalom vir non erat pulcher in omni Israel et decorus nimis. A vestigio pedis usque ad verticem, non erat in eo ulla macula. Qui etiam postea stans in porta reprehendebat. » Potest figuraliter intelligi Absalom ipse filius David qui interpretatur patris pax, de qua interpr
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq fugerit omis popłs qͥcũ eo ẽ: ꝑcutiã
regem desolatũ. & reducã uniuersũ ppłm
qͦmͦ amnes reuerti solent. Scilicet sicutre¬
uerti solent hii qͥ amisso mp̃lio rege
reuertunt᷑: sic uiuuersus popłs isrł re¬
uertetur adte. Et cũ ceciderit unꝰ qͥlibet
iupͥncipio: audiet qͥcũq audierit. & dicet.
facti ẽ plaga in popło qͥ sequebat᷑ absalon.

Expanded text:
 fugerit omnis populus qui cum eo est, percutiam regem desolatum: et reducam universum populum quomodo omnes reverti solent. » Scilicet, sicut reverti solent hi qui amisso in praelio rege revertuntur, sic universus populus Israel revertetur ad te « Et cum ceciderit unus quilibet in principio, audiat quicunque audierit, et dicet: Facta est plaga in populo qui sequebatur Absalom.