comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os popłos scriptura commemo¬
rat: et nullũ precermitait homi¬
num genus: quando dicit cir¬
cumcisio et preputium. In istis
duob nominib habes omnes
gentes. Bine metrete sunt. His
duob parietib de diuerso ue¬
nientib. ad pacem in se ipso fa¬
ciendam. lapis angularis factus
est xp̃c. Ostendamus et ternas
metretas: in eisdem ipsis om̃ib
gentib. Tres erant fitii noe. per
quos reparatũ est genus huma¬
num. Unde dñs ait. Simileẽ
regnũ celoꝵ fermento qđ acce¬
pit mulier. et abscondit in fari¬
ne mensuris trib: quousq ferm̃¬
taretur totũ. Que est ista mu¬
lier: nisi caro dñi: Quod ẽ fes¬
mentũ: nisi eugłium:. Que st
mensure tres. nisi omnes gentes.:
propter tres filios noe: Ergo sex
hydrie capientes metretas binas
uł ternas. sex sunt etates tempoꝵ
capientes propħiam pertinentem
ad om̃s gentes÷ siue in duob ge¬
nerib hominũ. id est iudeis et
grecis. sicut sepe apłs cõmemorat:

Expanded text:
os populos Scriptura commemoos populos Scriptura commemorat, et nullum praetermittit hominum genus, quando dicit, Circumcisio et praeputium ; in duobus istis nominibus habes omnes gentes: binae metretae sunt. His duobus parietibus de diverso venientibus ad pacem in seipso faciendam, lapis angularis factus est Christus . Ostendamus et ternas metretas in eisdem ipsis omnibus gentibus. Tres erant filii Noe , per quos reparatum est genus humanum. Unde Dominus ait: Simile est regnum coelorum fermento, quod accepit mulier et abscondit in farinae mensuris tribus, quoadusque fermentaretur totum . Quae est ista mulier, nisi caro Domini? Quod est fermentum, nisi Evangelium? Quae sunt tres mensurae, nisi omnes gentes, propter tres filios Noe? Ergo sex hydriae capientes binas vel ternas metretas, sex sunt aetates temporum, capientes prophetiam pertinentem ad omnes gentes, sive in duobus generibus hominum, id est, Judaeis et Graecis, sicut saepe Apostolus commemorat ;
Abbreviated transcription (Latin):
qui in celis ẽ: qui facit solem su
um oriri suꝑ bonos et malos. et
pluit suꝑ iustos et iniustos. Quia¬
propter si ei fit homo similis quẽ
acdorat: quid ẽ. potens ẽ deus de
lapidib istis suscitare filios abra¬
heͦ. Nos ipsos uit errogemus. &
uidemus quia factũ est. Pos e¬
nim de gentib uenimus : de
gentib aũt non ueniremus:
nisi d̾s de lapidib suscitaret fi¬
lios abrahe. Facti sumus filii a¬
brahe imitando fidem: ñ nascen¬
do per carnẽ. Sicut enĩ illi dege¬
nerando exheredati. sic nos imi¬
tando adoptati. E rgo fratres.
ad om̃s gentes pertinebat. etiã
ista sexte hẏdrie propħia. et ido
de om̃ib dictũ est: capientes me¬
tretas binas uł ternas. Sed quo¬
modo ostendimꝰ omnes gentes
pertinere ad binas uł ternas me¬
tretas: Estimantis enĩ fuit quo¬
dãmodo. ut ipsas diceret binas.
quas dixxit ternas: ad cominen¬
dandũ scilicet sacramentũ. Qͦ¬
modo sunt bine metrete: Cir¬
cumcisio et preputiũ. Hos du¬

Expanded text:
in coelis est, qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Quapropter si ei fit homo similis quem adorat; quid est, Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae? Nos ipsos interrogemus, et videmus quia factum est. Nos enim de gentibus venimus; de gentibus autem non veniremus, nisi Deus de lapidibus suscitasset filios Abrahae. Facti sumus filii Abrahae imitando fidem, non nascendo per carnem. Sicut enim illi degenerando exhaeredati; sic nos imitando adoptati. Ergo, fratres, ad omnes gentes pertinebat etiam ista sextae hydriae prophetia; et ideo de omnibus dictum est, Capientes metretas binas vel ternas. 17. Sed quomodo ostendimus omnes gentes pertinere ad binas vel ternas metretas? Aestimantis enim fuit quodammodo, ut ipsas diceret binas, quas dixerat ternas, ad commendandum scilicet sacramentum. Quomodo sunt binae metretae? Circumcisio et praeputium. Hos du
Abbreviated transcription (Latin):
nis derre: Quod uidebatur in
loco:caro erat. Oculis carneisca¬
ro apparebat: in carne morta¬
li: maiestas immortalis occulti¬
batur. Et quib oculis maiest
immortalis. penetrata compagi
caris. poterit intueri: Est aliꝰ
oculus: est interior oculus. Nũ
errĩ et nullos oculos habebat
et tobi. quando cecus ocłis cor¬
poreis. filio dabat p̾cepta uite:
Ille patri manũ tenebat. ut
pedib ambularet: ille filio
consiliũ: ut uiã iusticie dene¬
ret. Et hac ocłos uideo: et hac
oculos intelligo. Et meliores
ocłi cdantis uite consilrũ: quã
ocłi tenentis manũ. Tales ocłos
querebat et iħc: quando ait pll¬
lippo. T̃ anto dempore uobcu
sum. et ñ cognouistis me: Ta¬
les oculos querebat. cũ ait: phi¬
lippe. qui me uidet. uidet et
patrẽ. Isti ocłi in intelligentia
sunt: isti ocłi inmente sunt. Nd¬
eo cũ dixisset psalmus. quoniã
rex om̃is terre deus: subiecit sta¬
tim. psalite intelligenter. Qđ

Expanded text:
nis terrae? Quod videbatur in nis terrae? Quod videbatur in loco, caro erat: oculis carneis caro apparebat; in carne mortali majestas immortalis occultabatur. Et quibus oculis majestas immortalis penetrata compage carnis poterit intueri? Est alius oculus, est interior oculus. Non enim nullos oculos habebat et Tobias, quando caecus oculis corporeis filio dabat praecepta vitae . Ille patri manum tenebat, ut pedibus ambularet: ille filio consilium dabat, ut viam justitiae teneret. Et hac oculos video, et hac oculos intelligo. Et meliores oculi dantis vitae consilium, quam oculi tenentis manum. Tales oculos quaerebat et Jesus, quando ait Philippo, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Tales oculos quaerebat, cum ait, Philippe, qui videt me, videt et Patrem . Isti oculi in intelligentia sunt, isti oculi in mente sunt. Ideo cum dixisset Psalmus, Quoniam rex omnis terrae Deus; subjecit statim, Psallite intelligenter. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit deus super omnẽ terrã.
Contra quod surdisunt: qui pu¬
tant eũ in affrica sola regnare.
Dum enĩ non dictum ẽ de xp̃o.
cũ dictũ est. regnauit deus super
omnẽ terrã: Quis est enĩ alius
rex noster ÷ nisi dñs noster iħc¬
Et quid audiuimꝰ in ipso psal¬
mo. recenti uersu modo canta¬
to: Psallite deo nostro. psallite:
psallite regi nr̃o psallite. Quẽ
dixit d̾m: ipsũ dixit regẽ nos¬
trum. Psallite deo nr̃o. psallite:
psallite regi nr̃o: psallite sapi¬
enter. De in una parte uelis
intelligere cin psallis: quoniã
rex omnis terre deus. Et quo¬
modo ẽ omnnis derre rex. qͥ uicꝰ
ẽ in una parte terrarũ in ihero¬
solima. in rudea. ambulans in¬
ter homines natus.sugens.cre¬
scens. manducans. bibens. uigi¬
lans. dormiens. fatigatus. ad
puteum sedens. comp̃hensus.
flagellatus. sputis illitus. spiniᷤ
coronatus. ligno suspensus. lan¬
cea percussus: mortuus. sepul¬
tus: Quomodo ergo rex om¬

Expanded text:
Regnavit Deus super omnem terram: Regnavit Deus super omnem terram: contra quod surdi sunt, qui putant eum in Africa sola regnare. Non enim non dictum est de Christo, cum dictum est, Regnavit Deus super omnem terram. Quis est enim alius rex noster, nisi Dominus noster JesEt quid audistis in ipso Psalmo, recenti versu modo cantato? Psallite Deo nostro, psallite: psallite regi nostro, psallite. Quem dixit Deum, ipsum dixit regem nostrum: Psallite Deo nostro, psallite: psallite regi nostro, psallite intelligenter. Ne in una parte velis intelligere cui psallis: Quoniam rex omnis terrae Deus . Et quomodo est omnis terrae rex, qui visus est in una parte terrarum, in Jerosolyma, in Judaea, ambulans inter homines, natus, sugens, crescens, manducans, bibens, vigilans, dormiens, fatigatus ad puteum sedens, comprehensus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, ligno suspensus, lancea percussus, mortuus, sepultus? quomodo ergo rex om
Abbreviated transcription (Latin):
rat tante excellentie illũ fuisse:
ut ñ esset ipse dignus corrigiã
calciamenti eius soluere. lam
magnitudo ista multũ dat ĩ¬
telligi. cuius ñ erat dignus cor¬
rigiam calciamenti soluere ille:
quo nemo surrexerat maior ĩ
natis mulierũ. Plus enimerat
omnib hominib et angelis.
Dam angłm inuenimus ꝓhi¬
buisse: ne homo illi ad pedes ca¬
deret. Cum enĩ quedã in apoca¬
lipsi angłs ostenderet ioħi qui
scripsit hoc eugłium: conterrit᷑
magnitudine uisionis ioħs. ce¬
ciclit ad pedes angłi. Et ille. Sur¬
ge. uide ne feceris hoc. Illũ ado¬
lius tuus sũ. et fratrũ tuoꝵ. Ca¬
dere ergo sibi ad pedes hominẽ.
angłs prohibuit. Nonne mani¬
festum est. quia suꝑ om̃s ange¬
los est. cui talis homo quo maior
nemo surrexit in natis mulierũ.
dicit indignũ se esse soluere cor¬
rigiam calciamenti: Tam̃ ali¬
quid euidentius dicat ioħs:
Inueniamus hoc in p̾senti lectiõe:
quia forte et de illo cantaiumus.

Expanded text:
rat tantae excellentiae illum fuisse, rat tantae excellentiae illum fuisse, ut non esset ipse dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Jam magnitudo ista multum dat intelligi, cujus non erat dignus corrigiam calceamenti solvere, ille quo nemo surrexerat major in natis mulierum. Plus enim erat omnibus hominibus et Angelis. Nam angelum invenimus prohibuisse, ne homo illi ad pedes caderet. Cum enim quaedam in Apocalypsi Angelus ostenderet Joanni, qui scripsit hoc Evangelium, conterritus magnitudine visionis Joannes cecidit ad pedes Angeli. Et ille: Surge, vide ne feceris hoc; Deum adovus tuus sum et fratrum tuorum . Cadere ergo sibi ad pedes hominem angelus prohibuit. Nonne manifestum est quia super omnes Angelos est, cui talis homo, quo major nemo surrexit in natis mulierum, dicit indignum se esse solvere corrigiam calceamenti? 3. Tamen aliquid evidentius dicat Joannes, hristus. Inveniamus hoc in praesenti lectione, quia forte et de illo cantavimus,
Abbreviated transcription (Latin):
rate uiã dño: rectas facite semitaᷤᷤ
eius. Tale testimoniũ reddidit
dño suo. et quia ille dignatus ẽ
amico suo. Dominꝰq ipsius et a¬
micus ipsius perhibuit et ipse
testimoniũ ioħi. Dixit enĩ de
ioh̾e. In natis mulierũ. nemo
exsurrexit maior ioħe baptista.
Sed quia se illi preposuit in hoc
quod plus erat ioħe: deus erat. Q
aũt minor ẽ inquit in regno celo¬
rum: maior illo est.Minor na¬
tiuitate: maior potestate. Ma-¬
ior diuinitate. maiestate. clari¬
tate: tanquã inprincipio erat
uerbũ. et uerbũ erat apud dm̃:
et deuserat uerbũ. Sic aũt perhi¬
buerat in suꝑiorib lectionib io¬
hannes dño testimoniũ: ut filiũ
quidem di diceret. d̃m ñ diceret:
nec tamen negaret. T̃ acuerat
cdm̃: non negauerat đm. Sed ñ
om̃ino tacirit dm. Fortassis enĩ
inuenimus hoc in hodierna lec¬
tione. Dixerat filiũ dei: sed dic¬
ti sunt et homines filii di. Dixe¬

Expanded text:
rate viam Domino, rectas facite semitas rate viam Domino, rectas facite semitas ejus . Tale testimonium reddidit Domino suo, et quia ille dignatus est amico suo: Dominusque ipsius et amicus ipsius perhibuit et ipse testimonium Joanni. Dixit enim de Joanne, In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista. Sed quia illi se praeposuit, in hoc quod plus erat Joanne, Deus erat. Qui autem minor est, inquit, in regno coelorum, major est illo . Minor nativitate, major potestate, major divinitate, majestate, claritate: tanquam in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Sic autem perhibuerat in superioribus lectionibus Joannes Domino testimonium, ut Filium Dei quidem diceret, Deum non diceret, nec tamen negaret: tacuerat Deum, non negaverat Deum, sed non omnino tacuit Deum: fortassis enim invenimus hoc in hodierna lectione. Dixerat Filium Dei: sed dicti sunt et homines filii Dei. Dixe
Abbreviated transcription (Latin):
rdo lectionis eugłice scdm
ioħ̾em. sicut potestis memi¬
nisse qui curã geritis prouectus
uestri. ita sequitur: ut hec qͣ mo¬
do lecta est. hodie nobis tractan¬
da proponat᷑. Ab ipso principio
usq ad hocdiernam lectionẽ. que
supradicta sunt: meministis iam
esse tractata. Et si forte inde mul¬
ta estis obliti. certe uł officiũ nos¬
trum.manet in ur̃a memoria.
que hinc audieritis de baptimo
iohannris: et si ñ tenctis om̃ia au¬
disse uos: tam̃ credo quod tenea¬
tis. que dicta sunt etiã. quare spi¬
ritus sc̃s in columbe specie appa¬
ruit: et quomodo illa nodosissi¬
ma questio solutasit. quia nescio
quid. quod ñ nouerat didicit
iam nosset: quando uenienti ut
baptiraret᷑. ait. ego a te debeo ba¬
ptirari. et tu uenis ad me. Quã¬
do ei dñs respondit. sine modo:
ut impleat᷑ om̃is iusticia. Nunc
ergo ad eundem iohem cogit
nos ordo lectionis reuerti. Ip̃se ẽ
ille: qui propħatus est ꝑ ysaiam.
Uox clamantis in heremo. pa¬

Expanded text:
rdo lectionis evangelicae secundum Joannem, sicut potestis meminisse, qui curam geritis profectus vestri, ita sequitur, ut haec quae modo lecta est, hodie nobis tractanda proponatur. Ab ipso principio usque ad hodiernam lectionem, quae supra dicta sunt, meministis jam esse tractata. Et si forte inde multa estis obliti, certe vel officium nostrum manet in vestra memoria. Quae hinc audieritis de baptismo Joannis, etsi non tenetis omnia, audisse vos tamen credo quod teneatis: quae dicta sunt etiam, quare Spiritus sanctus in columbae specie apparuerit; et quomodo illa nodosissima quaestio soluta sit, quia nescio quid quod non noverat, didicit eum nosset, quando venienti ut baptizaretur, ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quando ei Dominus respondit, Sine modo, ut impleatur omnis justitia . 2. Nunc ergo ad eumdem Joannem cogit nos ordo lectionis reverti. Ipse est ille qui prophetatus est per Isaiam, Vox clamantis in eremo, Pa
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est nob̃ non uerbũ su¬
um. sed uerbũ patris. se loqui
nobis uoluit: qui uerbũ pa¬
tris loquebatur. Hoc ergo qͦ¬
modo decirit et oportuit. di¬
xit ioħs: quomodo potuimꝰ
nos exxposuimus. Cui ad cor
nondũ peruienit. dignus de
tanta re intellectus: habet qͦ
se conuertat: habet quo puls&:
habet a quo querat: habet a
quo petat: habet aquo acci¬
piat. Qui de celo uenit. supra¬
omnes est: et quod uidit et au¬
diuit hoc testatur: et testimo¬
nium eius nemo accepit. Si

Expanded text:
locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo accipiat. 8. Qui de coelo omnes est; et quod vidit et audivit hoc testatur; testimonium ejus nemo accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
udius terciam et hester¬
ni diei sermones redditoᷤᷤ
uobĩs. sequitur hodierna euã¬
gelica lectio. quã ex ordine per¬
tractemus. ñ pro eius dignita¬
te.sed pro uirib nostris:quia
et uos ñ pro mnundantis fontis
largitate. sed pro uestro modu¬
lo capitis: et nos ñ tantũ dici¬
mus in aures uestras. quantũ
ipse fons manat. sed quantũ
capere possumus: quod in ue¬
stros sensus traiciamus: abun¬
dantius ipso operante in cor¬
dib uestris. quam nobis ĩ ari¬
ribus uestris. Res enĩ magna
tractatur. et ñ amagnis.⁊m¬
mo multũ parius: spem tam̃
et ficduciam dat nobis. qͥ ma¬
gnus. propter nos factus est
paruris. Si enĩ ab illo non ex¬
hortaremur. nec inuitarem᷑
ad eũ intelligendũ. sed desere¬
ret nos tanquã contemptibi¬
les. quia capere ñ possumus
diuuitatem ipsuis. si ñ cape¬
ret ipse mortalitatem nostrã.
et perueniret ad nos. ut loque¬
retur nob eugłium:. si quod ĩ
nobis abiectum et minimũ
est uoluit communicare no

Expanded text:
udiustertiani et hesterni diei sermones redditos vobis sequitur hodierna evangelica lectio, quam ex ordine pertractemus, non pro ejus dignitate, sed pro viribus nostris: quia et vos non pro inundantis fontis largitate, sed pro vestro modulo capitis. Et nos non tantum dicimus in aures vestras, quantum ipse fons manat; sed quantum capere possumus, quod in vestros sensus trajiciamus, abundantius operante ipso in cordibus vestris, quam nobis in auribus vestris. Res enim magna tractatur, et non a magnis, imo multum parvis: spem tamen et fiduciam dat nobis, qui magnus propter nos factus est parvus. Si enim ab illo non exhortaremur, nec invitaremur ad eum intelligendum, sed desereret nos tanquam contemptibiles; quia capere non possumus divinitatem ipsius, si non caperet ipse mortalitatem nostram, et perveniret ad nos ut loqueretur nobis Evangelium; si quod in nobis abjectum et minimum est, noluisset communicare no
Abbreviated transcription (Latin):
quid michi et regi: noli dicere pos¬
sessiones tuas: quia ad ipsa iura
humana renunciasti. quib pos¬
sident᷑ possessiones. Sed diuino
iure ago. Tene ergo: euglium reci¬
temus. Uideamus quo usq ec¬
clesia catholica xp̃i est. suꝑquẽ
uenit columba: que docuit. hic
est qui baptirat. Quomodo er¬
go iure diuino possideat. qui
dicit. ego baptizo. cũ dicat colum¬
ba. hic est qui baptizat. cũ dicat
scriptura. una ẽ columba mea.
una ẽ matri sue: Quare laniastis
columbã:. Immo lamiastis inscera.

Expanded text:
Quid mihi et regi? noli dicere posQuid mihi et regi? noli dicere possessiones tuas; quia ad ipsa jura humana renuntiasti, quibus possidentur possessiones. Sed de divino jure ago, ait. Ergo Evangelium recitemus; videamus quo usque Ecclesia catholica Christi est, super quem venit columba, quae docuit, Hic est qui baptizat. Quomodo ergo jure divino possideat, qui dicit, Ego baptizo; cum dicat columba, Hic est qui baptizat; cum dicat Scriptura, Una est columba mea, una est matri suae? Quare laniastis columbam? Imo laniastis viscera
Abbreviated transcription (Latin):
peratoꝵ. Uideamus si uoluerunt
aliquid ab hereticis possideri. S
quid michi est imꝑator : Scdm
ius ipsius. possides terrã. Aut
tolle rura imꝑatoꝵ: et quis au¬
det dicere mea est illa uilla. aut
meus est iste seruus. aut domꝰ
hec mea est: Si aũt ut tenean¬
tur ista ab hominib iura ac¬
ceperunt regũͥ uultis recitemus
leges uit gaudeatis. quia uł unũ
hortũ habetis: et ñ imputetis in¬
si mansuetudini columbe. quia
Releguntur enĩ leges manifes¬
te. ubi preceꝑunt imꝑatores eos
qui preter eccłe catholice cõmu¬
monẽ usurpant sibi nom̃ xp̃ia¬
num. nec uolunt in pace colere
pacis auctorẽ: nichil nomine eccłe
audeant usurpare. Sed quid no¬
bis et imꝑatori: Sed iam dixi:
de iure humano agitur: & tam̃
apłs uoluit seriuri regib: uolu¬
it honorare reges: et dixcit. Re¬
gem reueremini. Doli dicere:
quid michi et regi. Quid tibier¬
go et possessiomi: Per iura regũ
possident possessiones. Dixisti.

Expanded text:
peratorum. Videamus, si voluerunt peratorum. Videamus, si voluerunt aliquid ab hereticis possideri. Sed quid mihi est imperator? Secundum ius ipsiutolle jura imperatorum, et quis audet dicere: Mea est illa villa, aut meus est ille servus, aut domus haec mea est? Si autem ut teneantur ista ab hominibus, jura acceperunt regum, vultis recitemus leges, ut gaudeatis quia vel unum hortum habetis, et non imputetis nisi mansuetudini columbae, quia re? Leguntur enim leges manifestae, ubi praeceperunt imperatores, eos qui praeter Ecclesiae catholicae communionem usurpant sibi nomen Christianum, nec volunt in pace colere pacis auctorem, nihil nomine Ecclesiae audeant possidere. 26. Sed quid nobis et imperatori? Sed jam dixi, de jure humano agitur. Et tamen Apostolus voluit serviri regibus, voluit Honorari reges, et dixit: Regem reveremini . Noli dicere: Quid mihi et regi? Quid tibi ergo et possessioni? Per jura regum possidentur possessiones. Dixisti,
Abbreviated transcription (Latin):
nostis fratres mei: quia uille iste
ñ sunt augustim. Et si uos ñ
nostis: et putatis me gaudere in
possessione uillarũ: deus nouit.
Ipse seit quid ego de illis ullis.
sentiam. uł quid ibi sufferam.
Douit gemitus meos: si michi
aliquid de columba imꝑtiri di¬
gnatus ẽ. E ece sunt uille. Quo
iure defendis uillas: diuino an
humano: Respondeant. Diui¬
num ius in scripturis habemus:
huimanũ iusau legib regum. Un¬
de quisq possidet. qđ possidet:¬
nisi iure humano: Dam iure di¬
uino: dñi est terra et plenitudo
eius. Pauꝑes et diuites deus de
uno limo fecit: et pauperes et di¬
uites. una terra supportat. Iu¬
re enĩ humano dicit. hec uilla
mea est: hec domus mea. hic
seruus meus ẽ. Iure ergo huma¬
no: iure imꝑatoꝵ. Quare: Qͥa
ipsa iura humana: ꝑ imꝑatores
et reges scłi. d̾s distribuit generi
humano. Uultis legamus leges
imꝑatoꝵ ⁊ et scdm ipsas agamus
de ullis: Si iure humano uul¬
tis possidere: recitemus leges im¬

Expanded text:
nostis, fratres mei, quia villae istae non sunt Augustini: et si non nostis, et putatis me gaudere in possessione villarum, Deus novit, ipse scit quid ego de illis villis sentiam, vel quid ibi sufferam; novit gemitus meos, si mihi aliquid de columba impertire dignatus est. Ecce sunt villae: quo jure defendis villas? divino an humano? Respondeant: Dinum ius in scripturis habemus, humanum ius in legibus regum. Unde quisque possidet, quod possidet, iure humano. Nam iure divino Domini est terra et plenitudo eius. Pauperes et divites Deus de uno limo fecit, et pauperes et divites una terra subportat. Iure tamen humano dicitur: Hęc villa mea est, hęc domus mea, hic servus meus est. Iure ergo humano, iure imperatorum. Quare? Quia ipsa iura humana per imperatores et reges seculi Deus distribuit generi humano. Vultis, legamus leges imperatorum et secundum ipsas agamus de villis? Si iure humano vultis possidere, recitemus leges im
Abbreviated transcription (Latin):
et dixit. Don potest homo acci
de celo. De quo putatis hoc dixis¬
se ioħ̃em: De se ipso quasi homo
accepi ait de celo. Intendat ca¬
ritas uestra. Don potest ho¬
rit ei datum de celo. Ipsi uos
michi testimoniũ peribetis. qd
quam dicens. Quid uos falliti.
Uos ipsi michi quomodo ꝓpꝰ¬
siustis istam questionẽ: Quid
michi dixistis: Rabbi qui erat
tecũ transiordanem. ecui desti¬
moniũ perhibiusti. Dostiser¬
go. quale testimoniũ illi ꝑhibui.
Modo dicturus sum. ñ esse illũ

Expanded text:
et dixit: Non potest homo quidqet dixit: Non potest homo quidqe coelo. De quo putatis hoc dixisse Joannem? De seipso: Quasi homo accepi, ait, de coelo. Intendat Charitas vestra. Non potest horit ei datum de coelo.etis quod quam dicens: Quid vos fallitis? Vos ipsi mihi quomodo proposuistis istam quaestionem? Quid mihi dixistis? Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui testimonium perhibuisti? Nostis ergo quale testimonium illi perhibui modo? Dicturus sum non esse illu
Abbreviated transcription (Latin):
cendo antecedere: illi uoluit
confitendo cedere. Salutẽ suã
intelligebat in xp̃o esse. lam
dixxerat suꝑius. nos om̃s de ple¬
nitudine eius accepimus. Et
hoc confiteri deum est. Quo¬
modo enĩ omnes homines de
plenitudine eius accrpiunt: ni¬
si ille sit deus: Dam si ille homo
et ñ deus: de plenitudine dei ãẽ¬
cepit etiã ipse. et ñ cleus est. Si au¬
dem om̃s homines de plenitudi¬
ne eius accipiunt: ille est fons.
illi bibentes. Qui bibunt fontẽ.
et sitire possunt et bibere: fons
nunquã sitit: fons se ipso ñ eget.
fonte egent homines: aridis uisce¬
ribus. aridis faucib currunt ad
fontem. ut reficiantur. fons fluit:
rit reficiat. Ita dñs iħc. Tideamꝰ
ergo quid responderit iohannes.
Tenerunt adiohannẽ. et dixceit
ei. Rabbi. qui erat tecum trans
iordanem. cui testimoniũ perbi
buisti. ecce hic baptizat: et om̃¬
ueniunt ad illũ. Hoc est. quic̃
dicis: Non sunt probibendi. i
ad te potius ueniãt: Respondit.

Expanded text:
cendo antecedere, illi voluit cendo antecedere, illi voluit confitendo cedere; salutem suam intelligebat in Christo esse. Jam dixerat superius, Nos omnes de plenitudine ejus accepimus : et hoc confiteri Deum est. Quomodo enim omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, nisi ille sit Deus? Nam si sic ille homo ut non Deus, de plenitudine Dei accipit etiam ipse, et sic non Deus est. Si autem omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, ille est fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent homines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficiantur: fons fluit ut reficiat; ita Dominus Jesus 9. Videamus ergo quid responderit Joannes: Venerunt ad Joannem, et dixerunt ei: Rabbi, qui erat tecum trans Jorbuisti, ecce hic baptizat, et omveniunt ad illum: hoc est, Quid dicis? non sunt prohibendi, ut ad te potius veniant? Respondit,
Abbreviated transcription (Latin):
Moti sunt discipuli ioħis. Con¬
ioħe. Qui enĩ ueniebãt ad ioħ̾m:
mitebat illos ad iħm baptirari.
Don mittebantur ad ioħem: qͥ
a xp̃o baptitabant᷑. T̃urbatist̃
discipli ioħis: et ceperunt questi¬
onem tractare cum iudeis.quo¬
modo solet fieri: incelligas dixis¬
se iudeos maiorẽ esse xp̃m: et ad
eius bãptismũ debere concurri.
Illi nondũ intelligentes: defen¬
debant baptismũ ioħis. Tentũ
est ad ipsũ ioħem: ut solueret qͦ¬
stionem. Intelligat caritas uestra.
Et hic utilitas ipsa humilitatis
agnoscitur: et ostenditur utrum
in ipsa questione cũ errarẽt ho¬
mines: gloriari apud se uolue¬
rit iohs. Fortasse enĩ dixit. uerũ
dicitis: recte contenditis: baptis¬
mus meus melior est. Nam ut
noueritis quod baptismus me
us melior est: ipsum xp̃m ego
baptiraui. Poterat hoc dicere io¬
hannes baptitato xp̃o. Quan¬
tũ se si uellet extenderet. Habe¬
bat ubi se extenderet: sed meli¬
uis nouerat apud quẽ se humi¬
liaret.Quem se nouerat nas¬

Expanded text:
moti sunt discipuli Joannis; conJoannem. Qui enim veniebant ad Joannem, mittebat illos ad Jesum baptizari; non mittebantur ad Joannem, qui a Christo baptizabantur. Turbati sunt discipuli Joannis, et coeperunt quaestionem tractare cum Judaeis, quomodo solet fieri. Intelligas dixisse Judaeos majorem esse Christum, et ad ejus baptismum debere concurri. Illi nondum intelligentes, defendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humilitatis agnoscitur, et ostenditur utrum in ipsa quaestione cum errarent homines, gloriari apud se voluerit Joannes. Fortasse enim dixit: Verum dicitis, recte contenditis, baptismus meus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus est melior, ipsum Christum ego baptizavi. Poterat hoc dicere Joannes, baptizato Christo. Quantum, se si vellet extendere, habebat ubi se extenderet? Sed melius noverat apud quem se humiliaret: quem se noverat nas
Abbreviated transcription (Latin):
baptizaretur a ioħe. ñ deesset is¬
ta cogitatio hominib: quod
meliorẽ habebat baptismũ
ioħs quã dñs. Dicerent enim.
Tsq adeo magnus erat baptis
xp̃c illo fuerit dignus baptira¬
ri. Ergo ut ostenderetur melior
baptismus quẽ daturus erat do¬
minus: et ille tanquã serui in¬
telligeretur.ille tanquã dñi:
baptitatus est dñs ut preberet
humilitatis exemplum. Don
solus aũt baptizatus ẽ ab eo: ne
baptismus ioħis melior baptis¬
mo dñi uideretur. Ad hoc aũt
arrogans quod habeat abundan¬
tiam alicuiꝰ gracie. dedignet᷑ bap¬
titari baptismo dñi. Quantum¬
cunq enĩ cathecumins ꝓficiat:
adhuc sarcinã iniquitatis sue
portat. Don illi dimittitur:
nisi cũ uenerit ad baptismũ.
Quomodo ñ caruit popłs israel
popło egiptioꝵ nisi cũ uenisset
ad mare rubrũ: sic pressura pec¬
catoꝵ nemocaret. nisi cũ ad ba
ptismi uenerit fontem. Facta ẽ
ergo questio ex discipulis ioħis
cũ iudeis: de purificatione. Ba

Expanded text:
sset ista cogitatio hominibus, quod meliorem habebat baptismum Joannes quam Dominus. Dicerent enim: Usque adeo magnus erat baptisms Christus illo fuerit dignus baptizari. Ergo ut ostenderetur melior baptismus quem daturus erat Dominus, et ille tanquam servi intelligeretur, ille tanquam Domini, baptizatus est Dominus, ut praeberet humilitatis exemplum: non solus autem baptizatus est ab eo, ne baptismus Joannis melior baptismo Domini videretur. Ad hoc autemarrogans quod habeat abundantiam alicujus gratiae, dedignetur baptizari baptismo Domini. Quantumcumque enim catechumenus proficiat, adhuc sarcinam iniquitatis suae portat: non illi dimittitur, nisi cum venerit ad Baptismum. Quomodo non caruit populus Israel populo Aegyptiorum, nisi cum venisset ad mare rubrum ; sic pressura peccatorum nemo caret, nisi cum ad fontem Baptismi venerit. 8. Facta est ergo quaestio ex discipulis Joannis cum Judaeis de purificat
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste. sed tanquã in oc¬
culto. ⁊ igura enĩ erat. ipsum
in occulto ascendere.quia in
ipso die festo xp̃c latebat. qͥa
ipse dies festus. xp̃i menbra
peregrinatura significabat.
udei ergo querebant eũ in
die festo: ante quã ascender&.
Priores enĩ fratres ascendert:
et ñ tunc ascendit ille quan

Expanded text:
manifeste, sed tanquam in occulto. Figuratum enim erat ipsum in occulto, quia in ipso die festo Christus latebat; quia ipse dies festus, Christi membra peregrinatura significabat. 10. Judaei ergo quaerebant eum in die festo: antequam ascenderet. Priores enim fratres ascenderunt, et non tunc ascendit ille, quan
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit sum: Mitebat deus
per angłm suũ seruũ suum
moysen. ad liberandũ ex egip¬
to popłm suũ. Legistis quod

Expanded text:
quid sit, sum? Mittebat Deus per angelum suum, servum suum Moysen ad liberandum ex Aegypto populum suum legistis quod
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s iohannes apłs ñ immerito
scđm intelligentiã sp̃italem a¬
quile comparatus: altrris.inul¬
toq sublimius aliis tribꝰ ere¬
xit predicationẽ suam: et in
Ueius erectione. etiã corda nostͣ
erigi uoluit. Nam ceteri tres
eugłiste tanquã cũ homine
dño in terra ambulabant: de
diuinitate eius pauca dixer̃t.
lste aũt quasi piguerit in t̾¬
ra ambulare. sicut ipso exor¬
dio sui sermonis intonuit. e¬
rexit se ñ solum super terrã.
et super omnẽ ambitũ aeris
et celi: super omnẽ etiã exer¬
citũ angeloꝵ. omnẽq cõstitu

Expanded text:
sanctus Joannes apostolus, non immerito secundum intelligentiam spiritualem aquilae comparatus, altius multoque sublimius aliis tribus erexit praedicationem suam; et in ejus erectione etiam corda nostra erigi voluit. Nam caeteri tres evangelistae, tanquam cum homine Domino in terra ambulabant, de divinitate ejus pauca dixerunt: istum autem quasi piguerit in terra ambulare, sicut ipso exordio sui sermonis intonuit, erexit se, non solum super terram et super omnem ambitum aeris et coeli sed super omnem etiam exercitum Angelorum, omnemque constitu
Abbreviated transcription (Latin):
erat uerbũ. Hoc erat in prin¬
cipio apud dm. Omnia per
ipsũ facta sunt: et sine ipsofa¬
ctum est nicħ. Huic tance sub¬
lummitati principri. etiã cetera
congrua predicauit: et de do¬
mimi diuinitate quomodo
nullus alius ẽ locutus: hoc
ructabat quod biberat. Non

Expanded text:
in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Huic tantae sublimitati principii etiam caetera congrua praedicavit, et de Domini divinitate, quomodo nullus alius, est locutus. Hoc ructabat quod biberat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
modo iustus est. Transi ergo
omnẽ mutabilitatẽ: ñ solum
om̃e quod uidetur: sed omne
quod mutatur. T ransisti enĩ
carnem que uidetur: transi ce¬
lum. solem. lunam. et stellas
que uidentur: transi et om̃e
quod mutatur. Iam enĩ istis
transactis. ueneras ad ammũ
tuũ: sed et ibi inuenisti mu¬
cabilitatem animi tui. Nun¬
quã mutabilis est deus. Tran¬
si ergo et animũ tuũ. et effun¬
de super te animã tuam: ut
contingas dm. de quo tibi ci¬
citur. ribi est deus cuus. De
putes te aliquid facturũ qđ
homo ñ possit: hoc fecit ipse
ioħs eugłista. Transcendit
carnem: trauscendit terram
quã calcabat : transcendit ma¬
ria que udebat: transcendit
aerem ubi alites uolitant: tͣn

Expanded text:
modo justus est. Transi ergo modo justus est. Transi ergo omnem mutabilitatem; non solum omne quod videtur, sed et omne quod mutatur. Transisti enim carnem quae videtur, transisti coelum, solem, lunam, et stellas quae videntur; transi et omne quod mutatur. Jam enim istis transactis veneras ad animum tuum, sed et ibi invenisti mutabilitatem animi tui. Numquid mutabilis est Deus? Transi ergo et animum tuum. Effunde super te animam tuam, ut contingas Deum, de quo tibi dicitur, Ubi est Deus tuus? 13. Ne putes te aliquid facturum quod homo non possit. Hoc fecit ipse Joannes evangelista. Transcendit carnem, transcendit terram quam calcabat, transcendit maria quae videbat, transcendit aerem ubi alites volitant, t
Abbreviated transcription (Latin):
dubio melior ẽ animus. quo
ista om̃ia cogitasti: quã ista
omĩa que cogitasti. Ammus
ergo iste. sp̃s est: ñ corpus. Trã¬
si et ipsum: compara ipsũ ani¬
mum primo. ut uideas quo
transeas: compara illũ carni.
Absit. dedignaris comparare:
compara illũ fulgori solis. lu¬
ne. stellarũ: maior fulgor est
animi. Primo celeritatem ip¬
uehementior scintilla est ani¬
mi cogitantis: quã splendor
solis lucentis. Solem orientẽ
tu uides animo: motus ipsius
quam tardus ẽ ad animũ tu¬
um: Cito tri potinsti cogi¬
tare. quod facturus est sol. Ab
oriente ad occidentẽ uenturꝰ
est: iam ex alia parte cras orit᷑.
Ubi hoc fecit cogitatio tua:
Adhuc ille tarcdus est: et tu om¬
nia peragrasti.Magna ergo
res est animus: sed quomodo
dico est: Transi et ipsum: qͥa
ipse animus mutabilis ẽ. quan¬
uis melior sit omni corpore.
Modo nouit: modo non no¬
uit. Modo obliuiscitur: mo¬
do recordatur. Modo uult:
modo ñ uult. Modo peccat:

Expanded text:
dubio melior est animus quo dubio melior est animus quo ista omnia cogitasti, quam ista omnia quae cogitasti. Animus ergo iste spiritus est, non corpus: transi et ipsum. Compara ipsum animum primo, ut videas quo transeas; compara illum carni. Absit, ne digneris comparare. Compara illum fulgori solis, lunae, stellarum: major fulgor est animi. Primo celeritatem avehementior scintilla est animi cogitantis, quam splendor solis lucentis. Solem orientem tu vides animo: motus ipsius quam tardus est ad animum tuum? Cito tu potuisti cogitare quod facturus est sol. Ab oriente ad occidentem venturus est, jam ex alia parte cras oritur. Ubi hoc fecit cogitatio tua, adhuc ille tardus est, et tu omnia peragrasti. Magna ergo res est animus. Sed quomodo dico, est? Transi et ipsum; quia et ipse animus mutabilis est, quamvis melior sit omni corpore. Modo novit, modo non novit; modo obliviscitur, modo recordatur; modo vult, modo non vult; modo peccat,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ attingit: nisi qui se tran¬
sierit. Cogita corpus. morta¬
le est. terrenũ est. fragile ẽ. cor¬
ruptibile est: abice. Sed forte ca¬
ro temporalis est. Alia corpora
cogita: celestia corpora cogita:
maiora. meliora. splendida sũt:
attende et ipsa uoluunt de ori¬
ente ad occidentẽ. Non stant:
uidentur oculis: ñ solũ ab ho¬
mine. sed etiã a pecore. Transi
et ipsa. Et quomodo inquies
transibo celestia corpora: cum
ambulo in terra: Non carne
transis sed mente: abice et ip¬
sa.Quanuis luceant corpora
sunt: quanuis de celo fulgeãt
corpora sunt. Uenr:quoniam
forte te ñ putas habere quo eas:
cum consideras ista omĩa. Et
ultra celestia corpora quo itur᷑
sum inquis.et quid mente
transiturus sum Considera¬
sti ista omĩa: Consideraui in¬
quis. Tnde con siderasti: Ip¬
se considerator appareat. Ipse
enĩ considerator. istoꝵ om̃ium
discriminator. distinctor. et
quodãmodo appensot in libͣ
sapientie: est anmus. Sine

Expanded text:
eum attingit, nisi qui traneum attingit, nisi qui transierit se. 12. Cogita corpus; mortale est, terrenum est, fragile est, corruptibile est: abjice. Sed forte caro temporalis est. Alia corpora cogita, coelestia corpora cogita; majora, meliora, splendida sunt: attende et ipsa, volvuntur ab oriente ad occidentem, non stant; videntur oculis, non solum ab homine, sed etiam a pecore: transi et ipsa. Et quomodo, inquies, transeo coelestia corpora, cum ambulo in terra? Non carne transis, sed mente. Abjice et ipsa: quamvis luceant, corpora sunt; quamvis de coelo fulgeant, corpora sunt. Veni, quoniam forte non te putas habere quo eas, cum consideras ista omnia. Et ultra coelestia corpora quo iturus sum, inquis, et quid mente transiturus sum? Considerasti ista omnia? Consideravi, inquis. Unde considerasti? Ipse considerator appareat. Ipse enim considerator istorum omnium, discriminator, distinctor et quodammodo appensor in libra sapientiae, animus est. Sine
Abbreviated transcription (Latin):
tesunt inquit michi lacrime
mee panes die ac nocte: dum
dicitur michi cotidie ribi ẽ de¬
us trius. Tanquã pagam di-¬
cant. E cce dii nostriz deus ue¬
ster ubi est: Ostendunt enĩ
illi quod uidetur: nos colimꝰ
quod ñ uidetur. Et cui osten¬
damus: homini qui ñ habet
unde uideat: Dam utiq si
ipsi deos suos uident oculis:
habemus et nos alios oculos
unde uideamus dm nostrum.
Ipsi oculi mundandi sunt a
deo nostro: ut uideamus dm
nostrũ. Beati mundo corde:
quia ipsi dm uidebunt. E rgo
cum se conturbatũ dixisset. cũ
dicitur illi cotidie ubi est deus
tuus: hec memoratus sum in¬
quit. quia dicit᷑ michi cotidie
ubi ẽ deus tuus: et quasi uolẽs
comprebendere d̾m srrũ: hec
memoratus sum. et effridi su¬
per me animã meam.Ut
ergo attingerem deũ meum.
de quo michi dicebatur. ubi ẽ
deus tuus : ñ effudi animam
meã super carnem meã: s su¬
per me. Transcendi me: ut il¬
lum tangerem. Ille enim ẽ su¬
ꝑer me: qui fecit me. Nemo

Expanded text:
mihi lacrymae meae panes die ac nocte, cum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus? Tanquam Pagani dicant: Ecce dii nostri; Deus vester ubi est? Ostendunt enim illi quod videtur; nos colimus quod non videtur. Et cui ostendamus? homini qui non habet unde videat? Nam utique si ipsi deos suos vident oculis; habemus et nos alios oculos, unde videamus Deum nostrum. Ipsi oculi mundandi sunt a Deo nostro, ut videamus Deum nostrum: Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Ergo cum se conturbatum dixisset, cum dicitur illi quotidie, Ubi est Deus tuus? Haec memoratus sum, inquit, quia dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus? et quasi volens apprehendere Deum suum, Haec memoratus sum, inquit, et effudi super me animam meam . Ut ergo attingerem Deum meum, de quo mihi dicebatur, Ubi est Deus tuus? non effudi animam meam super carnem meam, sed super me: transcendi me, ut illum tangerem. Ille enim est super me, qui fecit me: nemo
Abbreviated transcription (Latin):
scendit solem. transcendit lu¬
nam. transcendit stellas. tran¬
scendit om̃s spiritris qui ñ ui¬
dentur: transcendit mentem

Expanded text:
scendit solem, transcendit lunam, transcendit stellas, transcendit omnes spiritus qui non videntur, transcendit mentem
Abbreviated transcription (Latin):
quis potest: Audeo dicere fratres
mei. forsitan nec ipse iohannes dix̃
ut est. s & ipse ut potuit. quia de
deo homo dixit. & quid̃ inspira¬
tus a do. s tam̃ homo quia inspi¬
ratus est dixit aliquid. Si ñ inspi¬
ratus esset: dixisset nicħ. Quia
uero homo inspiratus: ñ totum

Expanded text:
quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia. Et maiora horum de¬
monstrabit ei opera: ut uos
miremim. Rursus hic tur¬
bat. Et quis ẽ qui digne per¬
scrutetur tantũ secretum: Sed
iam quomia nos loqui digna¬
dus est. ipse aperit. Deq uel
let dicere: quod nollet intelli¬
gi. Qui clicere dignatus est:
sine dubio excitauit aͣudaci¬
am. Nunquid quẽ excitauit

Expanded text:
omnia. 5. Et majora his deomnia. 5. Et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Rursus hic turbat. Et quis est qui digne perscrutetur hoc tantum secretum? Sed jam quoniam nobis loqui dignatus est, ipse aperit. Neque enim vellet dicere quod nollet intelligi: quia dicere dignatus est, sine dubio excitavit audientiam; numquid quem excitavit
Abbreviated transcription (Latin):
et conuertendo nos ad dm. ꝑ
cipimus illuminationẽ. Ali¬
ud est enĩ lumen quo illumi¬
namur: aliud nos qui illumi¬
namur Lumen aũt ipsum qͦ
illuminamͣ. nec auertitur a se.
nec perdit lucere: quia lux ẽ.
Sic ergo pater demonstrat filiõ
omnia que facit: ut in patre ui¬
deat om̃ia filius. et in patre sit
om̃ia filius. TIidendo enĩ nat᷑
est: et nascendo uidet. Sed non
uidere. in eo ẽ illi esse:. in eo est
illi natũ esse. in eo ẽ illi perma¬
nere. in eo ẽ illi ñ mutari: in
eo est illi sine inicio et sine fine
persistere. Non ergo carnalit̾
accipiamus. quia sedet pater &
facit opus. et demonstrat filio:
pater. et facit illud in alio lo¬
co: aut ex alia materia. Om̃a
erĩ per ipsum facta sunt: et si¬
ne ipso factum est nichil. Her¬
bum patris ẽ filius: nichil di¬
xit deus. quod ñ dixit ĩ filio.
Dicendo enĩ in filio quod fac¬
turus erat per filiũ: ip̃sum fi¬
lium genuit. per quẽ faceret

Expanded text:
et convertendo nos ad Deum, et convertendo nos ad Deum, percipimus illuminationem. Aliud est enim lumen quo illuminamur, aliud nos qui illuminamur. Lumen autem ipsum quo illuminamur, nec avertitur a se, nec perdit lucem, quia lux est. Sic ergo demonstrat Pater rem quam facit Filio, ut in Patre videat omnia Filius, et in Patre sit omnia Filius. Videndo enim natus est, et nascendo videt. Sed non videre, in eo est illi esse, in eo est illi natum esse, in eo est illi permanere, in eo est illi non mutari, in eo est illi sine initio et sine fine persistere. Non ergo carnaliter accipiamus quia sedet Pater, et facit opus, et demonstrat Filio; facit, et facit illud in alio loco, aut ex alia materia. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Verbum Patris est Filius, nihil dixit Deus quod non dixit in Filio. Dicendo enim in Filio quod facturus erat per Filium, ipsum Filium genuit per quem faceret
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus sumus aliquid. Et
quid aliud sumꝰ quando ñ
iuidemus. nisi ñ uidentes: Su¬
inus tam̃ uł non uidentes. Et
ut indeamus. conuertimꝰ nos
ad eum quẽ uideamus: et
fit in nobis uisio que ñ erat.
quando nos tam̃ eramus. Est
enĩ homo ũ uidens: et idem
ipse cũ uidet. dicit homo ui¬
dens. Don ergo hoc est illi ui¬
dere:quod esse hominẽ. Dã
si hoc illi esset iuidere quod ẽẽ
hominẽ: nunquã esset homo
nisi uidens. Cum uero est ho¬
mo ñ uidens. et querit uide¬
re quod ñ uidet: est quo que¬
rat. et est quo se conuertat. ut
uideat: et cum se bene cõuer¬
derit. et uiderit. est homo ui¬
dens. qui prius erat ñ uidens.
Uidere ergo illi accedit. et re¬
cedit ab illo. Aocedit illi. cũ
se conuerterit: recedit abillo.
cũ se auerterit. Dunquid ita
filius: Fbsit. Dunquid fui
filius ñ uidens: et postea fac¬
dus est uidens. Sed uidere pa¬
drem: hoc illi esse filiũ. Nos
enim auertenclo ad peccatũ.
amittimus illuminationem:

Expanded text:
idemus, sumus aliquid. Et quid aliud sumus quando non videmus, nisi non videntes? Sumus tamen vel non videntes; et ut videamus, convertimus nos ad eum quem videamus; et fit in nobis visio quae non erat, quando nos tamen eramus. Est enim homo non videns, et idem ipse cum viderit, dicitur homo videns. Non ergo hoc est illi videre, quod esse hominem: nam si hoc illi esset videre quod esse hominem, nunquam esset homo nisi videns. Cum vero est homo non videns, et quaerit videre quod non videt; est qui quaerat, et est qui se convertat ut videat: et cum se bene converterit et viderit, fit homo videns, qui prius erat homo non videns. Videre ergo accedit illi, et recedit ab illo: accedit illi cum se converterit, recedit ab illo cum se averterit. Numquid ita Filius? Absit. Nunquam fuit Filius non videns, et postea factus est videns: sed videre Patrem, hoc illi est esse Filium. Nos enim avertendo ad peccatum, amittimus illuminationem;
Abbreviated transcription (Latin):
scit. quando dicit forsitan:
ñ dribitat. sed increpat. At¬
tendite enĩ. quomodo inere¬
patiue dicat. ipsũ forsitan: qd̃
uidetur esse uerbũ dubitatio¬
nis. Sed dubitationis uerbũ
ẽ: quando dicitur ab homine.
ideo dubitante. quia nescien

Expanded text:
scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est, quando dicitur ab homine, ideo dubitante quia nescien
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur: Tt om̃s honorifi¬
cent filiũ. ficut honorificant
patrem. Modo enĩ honorifi¬
cant patrẽ: et contemnitur fi¬
lius. F ilius enĩ uidebat᷑ ut ser¬
uus. pater honorificabatur ut
deus. Apparebit et filius equa¬
lis patri: ut om̃s honorificent
filium. sicut honorificãt patrẽ.
Modo ergo hoc habemus in
fide. Ne dicat iud̃s patrẽ ho¬
norifico. quid michi est cum
filio: respondeat. illi. Qui ñ
honorificat filium: ñ honori¬
ficat patrem. Mentiris om̃i¬
no⁊ filiũ blasphemas: et patri
facis iniuriã. Pater enĩ filiũ
misit: tu contemnis quẽ mi¬
sit. Quomodo honorificas
mittentẽ: qͥ blasphemas mis¬
sum: E cce inquit aliqͥs mis¬
sus est: et maior ẽ pater quia
misit. Recede a carne: uetus
homo suggerit uetustati: tu ĩ
nouo agnosce nouitatẽ. Nouui
tibi. ã secło antiquus. perpetu¬
us. et ernus. reuocet ab hoc iu¬
tellectu: minor est filius. quia
dicitur. missus est filius. Mis¬
sionem audio: ñ separationẽ.

Expanded text:
tur? Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Judaeis honorificatur Pater, contemnitur Filius. Filius enim videbatur ut servus, Pater honorificabatur ut Deus. Apparebit et Filius aequalis Patri, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Modo ergo hoc habemus in fide. Nec dicat Judaeus: Patrem honorifico; quid mihi est cum Filio? Respondeat illi, Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem. Mentiris omnino, Filium blasphemas, et Patri facis injuriam. Pater enim Filium misit, tu contemnis quem misit: quomodo honorificas mittentem, qui blasphemas missum? 17. Ecce, inquit aliquis, missus est Filius; et major est Pater, quia misit. Recede a carne. Vetus homo suggerit vetustatem, tu in novo agnosce novitatem. Novus tibi a saeculo antiquus, perpetuus, aeternus, revocet ad hoc intellectum. Minor est Filius, quia missus dictus est Filius? Missionem audio, non separationem.
Abbreviated transcription (Latin):
uidebis. Amas et ñ uides: a¬
mor ipse ñ te perducit ut ui¬
deas : Amaͬ perseuera in a-¬
mando: ñ fraudabo inquit
amorem tuũ: qui mundaui
cor tuũ. Ttquid enĩ mun¬
daui cor tuũ: nisi ut deus a
te possit uideri: Beati enim
mundo corde: qm̃ ipsi d̃m ui¬
debunt. Sed hoc inquit seruus
tanquã cũ dño disputans. ñ
ex pressisti cum dixisti. ibunt
iusti in uitam eternã: non di¬
xisti. ibunt ut uideant me ĩ
forma dei:uudeant patrẽ cui
equalis sum. Alibi atcende qd̾
dixit. Hec ẽ autẽ uita eterna:
ut cognoscant te unũ uerum
dm. et quẽ misisti ihm xp̃m.¬

Expanded text:
videbis. Amas, et non vides: avidebis. Amas, et non vides: amor ipse non te perducet ut videas? Ama, persevera in amando: non fraudabo, inquit, amorem tuum, qui mundavi cor tuum. Utquid enim mundavi cor tuum, nisi ut Deus a te possit videri? Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Sed hoc, inquit servus tanquam cum Domino disputans, non expressisti cum dixisti, Ibunt justi in vitam aeternam: non dixisti, Ibunt ut videant me in forma Dei, videant Patrem cui aequalis sum. Alibi attende quid dixit: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te unum verum Deum, et quem misisti
Abbreviated transcription (Latin):
in uitam eternã. E cce uitã
eternã nominauit. Nunqͥd
hoc nobis dixit. quia ibi in¬
debimus et cognoscemus pa¬
nam nominauit: et expres¬
sit quid sit uita eterna. Noli
cimere ñ te fallo: ñ sine causa
promisi dilectorib meis dicenᷤ.
qui habet mandata mea et ser¬
uat ea: ipse est qui diligit me.
Et qui me diligit. diligetur
a patre meo: et ego diligam
uium: et ostendam me ipsũ
illi. Respondeamus dño. et
dicamus. Quid dñe deus no¬
ster magnum: Quid magnũ
nobis demonstraturus es: Te¬
ipsum. Quid enĩ: Et iud̃is
te ñ demonstrasti. Non te ui¬
derunt. et qui crucifixerunt:
Sed demonstrabis te in iudicio:
cũ stabimus ad dexterã tuam.
Dunquid et ili qui ad sim¬
stram stabunt: ñ te uidebũt:
Quid est quod nobis demon¬
strabis te ipsum: Nunc enĩ
ñ te uidemus cũ loqueris: Re¬
sponde. et demonstrabo me¬
ipsum in forma di. Nidetis
modo formã serui: ñ de frari¬
dabo o homo fidelis:crede qͥa

Expanded text:
in vitam aeternam . 15. Ecce vitam in vitam aeternam . 15. Ecce vitam aeternam nominavit. Numquid hoc nobis dixit, quia ibi videbimus et cognoscemus Panam nominavit, et expressit quid sit vita aeterna. Noli timere, non te fallo: non sine causa promisi dilectoribus meis dicens, Qui habet mandata mea et servat ea, ille est qui diligit me: et qui me diligit, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et ostendam meipsum illi . Respondeamus Domino, et dicamus: Quid, Domine Deus noster, magnum? quid magnum? Nobis demonstraturus es teipsum? Quid enim, et Judaeis te non demonstrasti? non te viderunt et qui crucifixerunt? Sed demonstrabis te in judicio, cum stabimus ad dexteram tuam: numquid et illi qui ad sinistram stabunt non te videbunt? Quid est quod demonstrabis nobis teipsum? Nunc enim non te videmus cum loqueris? Respondet, Demonstrabo meipsum in forma Dei, videtis modo formam servi. Non te fraudabo, o homo fidelis; crede quia