comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ erant ip locis ubiq int̾fecti st̃.
& captiuas adduxer̃ uxores eoꝵ
& natos & spolia. & ꝑemert̃ illic
ferme mille uiros: Et adhuc
epłȩ legebantur: & ecce alii nun¬
tu uener̾ de galilȩa scissis tum¬
cis. puntiantes scđm uerba hacc:
dicentes c̾uenisse aduersũ se a

Expanded text:
qui erant in locis Tubi interfecti sunt et captivas abduxerunt uxores eorum et natos et spolia et peremerunt illic ferme mille viros et adhuc epistulae legebantur et ecce alii nuntii venerunt de Galilea conscissis tunicis nuntiantes secundum verba haec dicentes convenisse adversum se
Abbreviated transcription (Latin):
ludas & fr̃s eius & uniuersa ȩccła
isrł. ut agatur dies dedicationis
altaris iptẽporib suis. ab anno
ipannũ ꝑ dies octo: a quinta &
uicesima m̃sis casleu cũ lȩatia
& gaudio: E ȩdificauer iptẽ¬
pore illo montẽ syon: & ꝑcircu¬
tũ muros altos & turres firmas:
nequando uenirent gentes &
conculcarent eũ. sic̃ antea fecer̃:
Et collocauit illic exercitũ. ut
seruarent eũ : & muniuit eũ ad
custodiendã bethsurã. ut haber&
popłs munitionẽ c̃tra faciẽ idumeȩ:¬

Expanded text:
us et universa ecclesia Israhel ut agatur dies dedicationis altaris in temporibus suis ab anno in annum per dies octo a quinta et vicesima mensis casleu cum laetitia et gaudio et aedificaverunt in tempore illo montem Sion et per circuitum muros altos et turres firmas nequando venirent gentes et conculcarent eam sicut antea fecerunt et conlocavit illic exercitum ut servarent eam et munivit eam ad custodiendam Bethsuram ut haberet populus munitionem c
Abbreviated transcription (Latin):
& scuariũ sic̃ prius: iratȩ sunt
ualde. & cogitabant tollere genꝰ
lacob qui erant int̾ eos: & cȩper̃
occidere de popło & ꝑsequi &
debellabat ludas filios esau lpldu.¬
mea: & eos qui erant in acrabat¬
tanȩ. quia circũ sedebant israhẽ¬
litas: & ꝑcussit cos plaga magna:
Et recordatꝰ ẽ malitiam filioꝵ
bean: qui erant popło iplaqueũ
& in scandalũ. insidiantes er iuiua:
& conclusi st̃ ab eo in turribus
& applicauit ad eos: & anathema

Expanded text:
 sicut prius et iratae sunt valde et cogitabant tollere genus Iacob qui erant inter eos et coeperunt occidere de populo et persequi et debellabat Iudas filios Esau in Idumea et eos qui erant in Acrabattene quia circumsedebant Israhelitas et percussit eos plaga magna et recordatus est malitiam filiorum Bean qui erant populo in laqueum et in scandalum insidiantes in via t conclusi sunt ab eo in turribus et adplic
Abbreviated transcription (Latin):
& planxert planctu magno &
& cecider̃ iꝑ faciẽ suꝑ terrã. &
exclamauer̃ tubis signorum: &
clamauerunt in cȩlum: cox¬
Tunc ordinauit ludas uiros. ut pu¬
gnarent aduersus eos qͥ erant in
arce: donec emundarent sc̃a: &
elegit sacerdotes sine macula. uo¬
luntatẽ habentesiulege di & mun¬
dauer̃ sc̃ã : & tuler̃ lapides conta¬
minationis iꝑ locũ in mundũ & c¬
gitauit de altare holoc austorũ
quod ꝓfanatũ erat: qͥd dc eofacent:
Et incidit illi c̃siliũ bonũ: ut
destrueret illud. pe forte esset
illis in obꝓbriũ: quia c̾taminaue¬
runt. illud gentes. & demoliti fẽ
illud: & reposuert̃ lapides ini
monte domus iploco apto. quo¬
adusq ueniret ꝓpheta: & res¬
ponderet de eis: Q accepert¬

Expanded text:
t planctu magno et ceciderunt in faciem super terram et exclamaverunt tubis signorum et clamaverunt in caelum tunc ordinavit Iudas viros ut pugnarent adversus eos qui erant in arce donec emundarent sancta et elegit sacerdotes sine macula voluntatem habentes in lege Dei et mundaverunt sancta et tulerunt lapides contaminationis in locum inmundum et cogitavit de altare holocaustorum quod profanatum erat quid de eo faceret et incidit illi consilium bonum ut destrueret ilillis in obprobrium, quia contaminaverant illud gentes; et demoliti sunt illud et reposuerunt lapides in monte domus in loco apto, quoad usque veniret propheta et responderet de eis. Et pur
Abbreviated transcription (Latin):
erant: & lucebant in tẽplo Po.¬
suert suꝑ mensã panes: & appen¬
dert uela & c̃sũ mauert oninia
opera quȩ fecer̃t: Et ante ma¬
tutinũ sur rexer̾t quinta e ui¬
cesima m̃sis noni. hic m̃sis cas¬
leu. centesimi quadragesimi oc¬
taui anni: & obtulert sacrificiũ
scđm legẽ suꝑ altare holocaustoꝵ
nouũ quod fecer̃ scđm tempus

Expanded text:
ant in templo et posuerunt super mensam panes et adpenderunt vela et consummaverunt omnia opera quae fecerunt et ante matutinum surrexerunt quinta et vicesima mensis noni hic mensis casleu centesimi quadragesimi octavi anni et obtulerunt sacrificium secundum legem super altare holocaustorum novum quod
Abbreviated transcription (Latin):
sas domꝰ eoꝵ & eos qui circũ cider̃
eos trucidabant: & multi de popło
isrł definer̾ apud se ut ñ mandu¬
carent inmunda & eleger̾ magis
mori quã cibis comquinari inmun¬
dis: & poluer̾ in fringere legẽ dĩ
scãm & trucidati sunt: & facta est
ira magna suꝑpopłm ualde:
pa illis diebus Surrex̃ Mattha.¬
thias filius lohannis. filii Syme.¬
onis sacerdos ex filiis loarim ab
Ierłm : & c̃sedit in monte modin.
& habebat filios quinq. lohaunan
qui cognominabatur Gaddis. &
Symeon qui cognominabatur
Thasi: & ludã qui uocabat᷑ Ma¬
chabȩus. & Cleazarus qui cogno¬
minabatur Ab aron: & lonathas
qui cognominabatur Apphut:
Hi uidert mala quȩ fiebant ip
populo luda & inhierłm Et dix̃
Matthathias: Uȩ mihi: ut quid
uatus sũ uidere c̃tritionẽ populi
inei. & c̃tritionẽ ciuitatis scȩ̃. &
sedere illic cũ datur in manibus

Expanded text:
s domos eorum et eos qui circumciderunt eos trucidabant et multi de populo Israhel definierunt apud se ut non manducarent inmunda et elegerunt magis mori quam cibis coinquinari inmundis et noluerunt infringere legem Dei sanctam et trucidati sunt et facta est ira magna super populum valde in illis diebus surrexit Matthathias filius Iohannis filii Simeonis sacerdos ex filiis Ioarim ab Hierusalem et consedit in monte Modin et habebat filios quinque Iohannan qui cognominabatur Gaddis et Simeon qui cognominabatur Thasi et Iudas qui vocabatur Macchabeus et Eleazarus qui cognominabatur Abaron et Ionathas qui cognominabatur Apphus hii viderunt mala quae fiebant in populo Iuda et in Hierusalem et dixit Matthathias vae mihi ut quid natus sum videre contritionem populi mei et contritionem civitatis sanctae et sedere illic cum datu
Abbreviated transcription (Latin):
nandũ idolũ desolationis suꝑ al¬
tare dĩ. & ꝑ uniuersas cuitiates
iudȩ in circurtu ȩdificauer̃ aras:
& ante lanuas domors & ip pla¬
teis incendebantur thura. & sacri¬
ficabant: & libros legis dĩ cõbus¬
serunt igni scindentes eos Et
apud quẽcũq inueniebant᷑ libri
testam̃ti dñi. & quicũq obseruabat
legẽ dñi: scđ̾m edictũ regis trucida¬

Expanded text:
desolationis super altare Dei et per universas civitates Iudae in circuitu aedificaverunt aras et ante ianuas domorum et in plateis incendebant tura et sacrificabant et libros legis Dei conbuserunt igni scindentes eos et apud quemcumque inveniebantur libri testamenti Domini et quicumque observabant legem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ erat animo ualde. & cogita¬
uit ire ip ꝑsidẽ. ut acciperet
tributa regionũ. & congregaret
argentũ multũ: Et reliquit
Lysiã hominẽ pobilẽ de genere
regali suꝑ negotia regia a flumi¬
ne euphraten usq ad flum̃ ȩgyp¬
ti: & ut putriret antiochũ filiũ
suũ donec rediret. & tradidit ei

Expanded text:
lde et cogitavit ire in Persidem et accipere tributa regionum et congregare argentum multum et reliquit Lysiam hominem nobilem de genere regali super negotia regia a flumine Eufraten usque ad flumen Aegypti et ut nutriret Antiochum filium suum donec rediret et tr
Abbreviated transcription (Latin):
pugnabantur ab eis:
Hix̃q ludas Eẏmoni fr̃i suo: Eli¬
ge tibi uiros: & uade libera frͣs
tuos in galilȩa : Ego enĩ & frat̃
nĩs lonathas. ibimus ingal adihin
& reliquit losephũ filiũ Lacha¬
riȩ & Arariã duces popłi. cũ resi¬
duo exercitu in iudȩa ad custodiã.
& p̃cepit illiꝰ dicens Pre estote
popło huic: & polite bellũ cõmit¬
tere aducrsus gentes. donec reuer¬
tamur: Et dati sunt Symoniui
tria milia ut iret ingalilȩã. ludȩ
aut̃ octomilia iugaladithin:
Et abut sy mon iugalilȩamia
cõmisit ꝓclia multa cũ genibus

Expanded text:
pugnabantur ab eis dixitque Iudas Simoni fratri suo elige tibi viros et vade et libera fratres tuos in Galilea ego enim et frater meus Ionathas ibimus in Galaditin et reliquit Iosepphum filium Zacchariae et Azariam duces populi cum residuo exercitu in Iudaeam ad custodiendum et praecepit illi dicens praeesto populo huic et nolite bellum committere adversus gentes donec revertamur et dati sunt Simoni viri tria milia ut iret in Galileam Iudae autem octo milia in Galaditin et abiit Simon in Galileam et commisit proelia multa cu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ c̃uentꝰ ut e̾ent parati in pręliũ:
& ut orarent & peterent miscđĩ
& miserationes: Et hierłm ñ ha¬
bitabatur: sed erat sic̃ desertum:
Non erat qui ingrederetur & egre¬
deretur de uatis eiꝰ: & sc̃m concul¬
cabatur: Et filii alienigenarum
erant iñ arce: ibi erat habitatio
gentiũ: Et ablata ẽ uoluptas
ab lacob: & defecit ibi tybia &
cythara & c̃gregati sunt &
uener̾ in masephat ẽtra hierłm:

Expanded text:
est conventus ut essent parati in proelium et ut orarent et peterent misericordiam et miserationes et Hierusalem non habitabatur sed erat sicut desertum non erat qui ingrederetur et egrederetur de natis eius et sanctum conculcabatur et filii alienigenarum erant in arce ibi erat habitatio gentium et ablata est voluptas ab Iacob et defecit ibi tibia et cithara et congregati sunt et venerunt in M
Abbreviated transcription (Latin):
exercitꝰ a castris: Et uenit Gorgi¬
as. in castra ludę poctu: & pemi¬
nẽ uiuenit. & quȩ rebant cos ip
montibus: qm̃ dixit. fugiunt hi
lpob Est cũ dics factus c̾et: ap¬
paruit ludas ipcãpo cum tribus
milib uiroꝵ tantũ. quia tegum̃ta
& gladios ñ habebant: Q. uidert
castra gentiũ ualida. & loricatd.

Expanded text:
tris et venit Gorgias in castra Iudae noctu et neminem invenit et quaerebant eos in montibus quoniam dixit fugiunt hii a nobis et cum dies factus esset apparuit Iudas in campo cum tribus milibus virorum tantum quia tegumenta et gladios non habebant et viderunt castra gentium valida et lor
Abbreviated transcription (Latin):
tauer̃ pazarcos qui impleueris
dies. & clamauer̾ uoce magna ip
celo dicentes Quid faciemꝰ istis:
Q quo eos dũcẽmus: Et sc̃a tua
conculcata sunt & c̾raminata ft̃
& sacerdotes tui facti st̃ ipluctu
ip humilitate. & ecce uationes
c̃uener̃ ad uersũ uos: ut uos dis¬
ꝑdant: Tu scis quę̧ cogitant ip¬

Expanded text:
unt Nazaraeos, qui impleverant dies, et exclamaverunt voce magna in coelum dicentes: Quid faciemus istis, et quo eos ducemus? et sancta tua conculcata sunt, et contaminata sunt. Et sacerdotes tui facti sunt in luctu et humilitate, et ecce nationes convenerunt adversum nos, ut nos disperdant. Tu scis
Abbreviated transcription (Latin):
Matthathias. & dix̃ magna uoce
Et si om̃s gentes regi: Antiocho
obȩdiunt ut discedant unꝰquisq
a seruitute patra suoꝵ. & c̃senti¬
unt mandatis eiꝰ: Ego & filii mei
& fr̃s mei obȩdiemus legi patrũ
nroꝵ: Propitius sit nobis ds̃: ñ
ẽ nob̾ utile relinquere legẽ & iu¬
stitias di: Non audiemꝰ uerba re¬
gis antiochi: pec sacrificabinus
trans gredientes legis nr̃ȩ manda¬
ta ut camꝰ altera uia Qut ces¬
sauit loqui uerba hȩc: accessit

Expanded text:
oce et si omnes gentes regi Antiocho oboediunt ut discedat unusquisque a servitute patrum suorum et consentiunt mandatis eius ego et filii mei et fratres mei oboediemus legi patrum nostrorum propitius sit nobis Deus non est nobis utile relinquere legem et iustitias Dei non audibimus verba regis Antiochi nec sacrificabimus transgredientes legis nostrae mandata ut eamus altera via et ut cessavi
Abbreviated transcription (Latin):
indurauer̃ suꝑ eos mala: Et
renuntiatũ ẽ uiris regis & exer¬
tui qui erat in hierłm ciuitate
dauid: qm̃ discessissent uiri qͥdã
qui dissipauer̃ mandatũ regis
iu loca occulta in deserto: & ab.

Expanded text:
induraverunt super eos mala et renuntiatum est viris regis et exercitui qui erat in Hierusalem civitate David quoniam discessissent viri quidam qui dissipaverunt mandatum regis in loca occulta i
Abbreviated transcription (Latin):
fortis uirib ex isrł: om̃is uolun¬
tarus in lege. & om̃s qui fugiebañ
a malis additi sunt ad eos & facti
sunt illis ad firmam̃tũ: Et colle¬
gert̃ exercitũ: & ꝑcusser̃ peccato¬
res ipira sua. & uiros iniquos in
indignatione sua : & cȩteri fuger̃
ad nationes ut euaderent: Et cir¬
cuiuit Matthathias & amici eius:
& destruxer̃ aras & circu̾cider̃t
pueros in circũcisos: quot quot¬
inuener in finib: isrł infortitu¬
dine. & ꝑsecuti st̃ filios suꝑbiȩ
& ꝓsperatũ ẽ opus in manu eoꝵ
& obtinuer legem de manibus
dederunt cornu peccatori:
Tapppinquauer̃ dies Mattha¬
this moriendi: & dix̃ filiis suis
Nunc ẽfortata ẽ suꝑbia & casti¬
gatio: & tẽpus euersionis. & ira
indignationis: Nc̃ ergo ofilii
ȩmulatores estot̾e legis: & date
animas ur̃as ꝓtestamento patrũ.
& mem̃tote operũ patrũ quę
fecer̃ in generationib suis: & dc¬
cipietis głam magnã & pomen

Expanded text:
iribus ex Israhel omnis voluntarius in lege et omnes qui fugiebant a malis additi sunt ad eos et facti sunt illis ad firmamentum et collegerunt exercitum et percusserunt peccatores in ira sua et viros iniquos in indignatione sua et ceteri fugerunt ad nationes ut evaderent et circuivit Matthathias et amici eius et destruxerunt aras et circumciderunt pueros incircumcisos quotinuenerunt in finibus Israel in fortitudine, et persecuti sunt filios superbiae et prosperauit opus in manus eorum, et obtinuerunt legem de manibus dederunt cornu peccatori et adpropinquaverunt dies Matthathiae moriendi et dixit filiis suis nunc confortata est superbia et castigatio et tempus eversionis et ira indignationis nunc ergo o filii aemulatores estote legis et date animas vestras pro testamento patrum et mementote operum patrum quae fecerunt in generationibus suis et accipietis gloriam magnam et nomen
Abbreviated transcription (Latin):
planxeruntq ualde :¬
i uener̃t illuc qui missi erant
rege Antiocho. ut cogerent eos qͥ
confugerant ciuitatẽ modin im¬
molare. & accendere thura: & a
lege dĩ discedere: Et multi de:
popło isrł consentientes accessey
ad eos sed Matthathias & filii eiꝰ
constant̾ stecert S responden¬
tes qui missi erant ab Antocho.
dixer̃ Matchathiȩ : P inceps &¬

Expanded text:
erunt valde et venerunt illuc qui missi erant a rege Antiocho ut cogerent eos qui confugerant in civitate Modin immolare et accendere et a lege Dei discedere et multi de populo Israhel consentientes accesserunt ad eos sed Matthathias et filii eius constanter steterunt et respondentes qui missi erant ab Antiocho dixerunt Matthathiae
Abbreviated transcription (Latin):
bat. & de inhabitantibus iudȩã
& hierłm: & ut mitteret ad cos
exercitũ ad c̾terendã & exstir¬
pandã uirtutẽ isrł & reliquias
hierłm: & auferendã memoriam¬
eoꝵ de loco. & ut c̃stitueret habi¬
tatores filios alienigenas in om̃ib
sinib eor: & sorte diftribueret
terrã eoꝵ Et rex assũpsit partẽ
exercitus residui: & exiuit aban¬
tiochia ciuitate regni sui Anno
centesimo & quadragesimo & sep¬
timo: & transfretauit eufraten

Expanded text:
bus Iudaeam et Hierusalem ut mitteret ad eos exercitum ad conterendam et extirpandam virtutem Israhel et reliquias Hierusalem et auferendam memoriam de loco et ut constitueret habitatores filios alienigenas in omnibus finibus eorum et sorte distribueret terram eorum et rex adsumpsit partem exercitus residui et exivit ab Antiochia civitate regni sui anno centesimo et quadragesimo et septimo et transfret
Abbreviated transcription (Latin):
serui tui Dauid. & tradidisti castra
alienigenarũ ip manus lonathȩ
filui Saul & armigeri eiꝰ: Concdu¬
de exercitũ istũ ipmanu populi
tui isrł. & c̃fundantur ipexerci¬
tu suo & equitibus: Da illis for¬
midinẽ: & tabe fac audacia uircuiꝰ
eoꝵ & cõmoueant᷑ c̃tritione sua
Deice eos gladio diligentiũ te.
& collaudent te om̃s qui nouer̃
nom̃ tuũ ip hymnis: & cõmi¬
sert̃: & cecider de exercitu Lysiȩ

Expanded text:
isti castra alienigenarum in manus Ionathae filii Saul et armigeri eius conclude exercitum istum in manu populi tui Israhel et confundantur in exercitu suo et equitibus da illis formidinem et tabefac audaciam virtutis eorum et commoveantur contritione sua deice eos gladio diligentium te et conlaudent te omnes qui noverunt nomen tuum in hymnis et commiserunt et ceci
Abbreviated transcription (Latin):
Hiesus dũ impleuit uerbũ. factꝰ
ẽ dux isrł Caleb dũ testificatur
in eccła. accepit hȩreditatem
Dauid ip sua miscđia. c̃secutꝰ ẽ
sedẽ regni in scła Helias dum
zelat relũ legis. receptꝰ ẽ in cęlũ:
Apanias. Ararias. Misahel: cre¬
dentes liberati sunt de flamina:
Danihel ip sua simplicitate. libe¬
ratꝰ ẽ de ore leonũ: Et ita cogita

Expanded text:
Iesus dum implet uerbum, factus est dux in Israel. Chaleb dum testificatur in ecclesia, accepit hereditatem. Dauid in sua misericordia consecutus est sedem regni in saecula. Helias dum zelat gelum legis, raptus est ad caelum. Ananias, Azarias et Misahel credentes liberati sunt de flamma. Danihel in sua simplicitate liberatus est de ore leonum. et ita cogi
Abbreviated transcription (Latin):
congregationẽ & ęccłam fideliũ
secum: & ait: Faciã mihi pom̃
& glorificabor iꝑ regno. & debel¬
labo iudã & eos qui cũ ipso sunt:
qui sꝑnebant uerbũ regis: Et
pͣparauer̃ se : & ascendert̃ cum eo
castra impioꝵ fortes auxiliarii:
ut facerent iundictã infilios isrł
Et apꝓpinquauer̾ usq: bethoron:¬

Expanded text:
fidelium secum et ait faciam mihi nomen et glorificabor in regno et debellabo Iudam et eos qui cum ipso sunt qui spernebant verbum regis et praeparavit se et ascenderunt cum eo castra impiorum fortes auxiliarii ut facerent vindictam in filios Israhel et adpropinquaverunt usque Bethoron
Abbreviated transcription (Latin):
mantur. & a uerbis uiri peccatori
ñ tinuerits: quia gła eius stercꝰ
cras ñ inuenietur. qͥa c̃uersus ẽ
in terrã suã: & cogitatio eiꝰ periet:¬
agite in lege: quia in ipsa głosi
ericis: &ecce Sy meon frat᷑ ur
scio qͦđ uir c̾silii ẽ : ipsũ audite¬
seꝑ. & ipse uob erit pater: Et
ludas machabȩus fortis uiribus
auiuentute sua sit uob̾ princeps
Et adducetis uos om̃s factores
legis: & uindicate uindictã popłi
ur̃i Retribuite Retributionem
gentibus: & intendite in p̾ceptum
legis. Et benedix̃ eos: & appositꝰ ẽ
ad patres suos. & defunctus ẽ cen¬
tesimo & quadragesimo.uiͦ. anno:
& sepultꝰ c̃ a filuis suis ii sepulchriꝰ

Expanded text:
 ‘A uerbis uiri peccatoris ne timueritis, quia gloria eius stercus a conuersus est in terram suam et cogitatio eius peri. lete in lege, quia in ipsa gloriosi eritis. et ecce Symeon frater uester, scio quod uir consilii est; illum audite, ipse uobis pater erit. et ludas Machabaeus fortis uiribus a iuuentute sua sit uobis principalis et vos adducetis ad vos omnes factores legis et vindicate vindictam populi vestri et retribuite retributionem gentibus et intendite in praeceptum legis et benedixit eos et adpositus est ad patres suos et defunctus est centesimo et quadragesimo et sexto anno et sepu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi om̃s diademata. post mortẽ
eiꝰ & filii eorꝵ post eos anius mul¬
tis. & multiplicata sunt mala ip
tirra Et exiit ex eis radix nec¬
cat. Antiochus inlustris filiuꝰ
Antiochi regis. qͥ fuerat romae
obses: & regnauit ip anno cente¬
sino tricesimo & septimoregnu
grȩcor In dieb illis exurunt

Expanded text:
omnes diademata post mortem eius et filii eorum post eos annis multis et multiplicata sunt mala in terra et exiit ex eis radix peccatrix Antiochus Inlustris filius Antiochi regis qui fuerat Romae obses et regnavit in anno centesimo tricesimo et septimo regni Graecorum in diebus illis exierunt
Abbreviated transcription (Latin):
aras. & tẽpla & idola: & immola¬
ri carnes suillas & pecora cõmunia
& relinquere filios suos incircum¬
cisos: & coinquinari animas cor
in om̃ib inmundis & abhomina¬
tionibus. Ita ut obliuiscerentur
legẽ: & in inutarent om̃s iustifi¬
cationes dĩ Et quicũq ñ fecis¬
sent scđm uerbũ regis antiochi:

Expanded text:
 idola et immolari carnes suillas et pecora communia et relinquere filios suos incircumcisos et coinquinari animas eorum in omnibus inmundis et abominationibus ita ut obliviscerentur legem et inmutarent omnes iustificationes Dei et quicumque non fecisset secundum verb
Abbreviated transcription (Latin):
lens loqui pacifice cũ assyriis:
& ꝓpt̾ hoc uendidit nos ds in ma¬
nib eoꝵ & ideo ñ ẽ qui adiuuet:
cũ ꝓsternamur ante oculos eoꝵ
ipsiti & ꝑditione magna Et nc̃
congregate uniuersos qui ip cii¬
tate sunt: ut sponte nostradamꝰ
om̃s popłi holoferni ¶Nelius ẽ
enĩ ut captiui benedicamꝰ dñm
uiuentes : quã moriamur & simꝰ

Expanded text:
lentes loqui pacifice cum Assyriis et lentes loqui pacifice cum Assyriis et propter hoc vendidit nos Deus in manibus eorum et ideo non est qui adiuvet cum prosternamur ante oculos eorum in siti et perditione magna et nunc congregate universos qui in civitate sunt ut sponte nos tradamus omnes populo Holofernis melius est enim ut captivi benedicamus Deum viventes quam moria
Abbreviated transcription (Latin):
Filu isrł ñ iplancca pec ipsagit¬
ta c̃fidunt: sed montes defendus
illos. & mumiunt illos colles in prę¬
cipitio c̃stituti. Ut ergo sine con¬
gressione. pugnȩ possis superare
eos: ponc custodes fontiũ ut pon
hauriant ex eis & sine gladio
int̾ficies eos: uel certe fatigati tra¬
dent ciuitatẽ suã. quã putant in
montib positã superari ñ posse:
Et placuer̾ uerba hȩc corã holo¬
ferne: & corã om̃ib satellitib eiꝰ
& c̃stituit ꝑgyrũ centenarios ꝑ
singulos fontes Cũq ista custo¬
dia ꝑ dies uiginti fuisset expleta:
Defecer̾ cisternȩ & collectiones
aquarũ om̃ib in habitantib in
bethulia: ita ut ñ c̾e̾t intra ciui¬
tatẽ unde satiarentur uelunadie.
qm̃ ad mensurã dabatur populis
aqua cotidie: Tunc ad Oriã con¬
gregati om̃s uiri feminę̧que. iuue¬
nes & paruuli: simul om̃s una uo¬
ce dixerunt: Iudic& ds̃ int̾ uos
& te : qm̃ fecisti in pos mala. po¬

Expanded text:
filii Israhel non in lancea nec in sagitfilii Israhel non in lancea nec in sagitta confidunt sed montes defendunt illos et muniunt illos colles in praecipitio constituti ut ergo sine congressione pugnae possis superare eos pone custodes fontium ut non hauriant ex eis et sine gladio interficies eos vel certe fatigati tradent civitatem suam quam putant civitatem montibus positam superari non posse et placuerunt verba haec coram Holoferne et coram omnibus satellitibus eius et constituit per gyrum centenarios per singulos fontes cumque ista custodia per dies viginti fuisset expleta defecerunt cisternae et collectiones aquarum omnibus inhabitantibus in Bethuliam ita ut non esset intra civitatem unde satiarentur vel una die quoniam ad mensuram dabatur populis aqua cotidie tunc ad Oziam congregati omnes viri feminaeque iuvenes et parvuli simul omnes una voce dixerunt iudicet Deus inter nos et te quoniam fecisti in nos mala no
Abbreviated transcription (Latin):
& adducti fuerant de ꝓuincus
& urbib uniuerse iuuentutis:
c̾tra filios isrł: Et uener̾ ꝑ crepi¬
dinẽ montis: usq ad apicem qui
respicit dothaim. a loco qͥ dicitur
belma usq ad celmo qui ẽ contra
hesdrelon: Filii aut̃ isrł ut uider̃
multitudinẽ illoꝵ ꝓstrauert̃ se
suꝑ terrã. mittentes cinerẽ suꝑ ca¬
pita sua: unanimes orantes ut ds̃
isrł miscđiam suã oftenderet suꝑ
popłm suũ: & assumentes armia
sua bellica: sederunt ꝑloca quae
angusti itineris tramitẽ dirigur̃
inter montuosa & erant custod:¬
entes ea tota die & nocte: Porro
holofernus dũ circuit ꝑ gyrum:
repperit qͦđ fons qui infiuebat aquȩ¬
ductũ illoꝵ aparte australi extra
ciuitatẽ dirigeret: & incidi p̾cepit
aquȩ ductũ eoꝵ Erant tamen
ñ longe amuris fontes: ex quibus
furti uidebantur haurire aquã.
ad refocilandũ potius quã ad po¬
tandũ: Sed filii Ammon & moab
accessert̃ ad holoferuẽ dicentes:

Expanded text:
et abducti fuerant de provinciis et abducti fuerant de provinciis et urbicontra filios Israel, et venerunt per crepidinem montis usque ad apicem, qui respicit super Dothain, a loco qui dicitur Bolma, usque ad Chelmon qui est contra Esdrelon. Filii autem Israel ut viderunt multitudinem illorum, prostraverunt se super terram, mittentes cinerem super capita sua, unanimes orantes, ut Deus isericordiam suam ostenderet super populum suum et adsumentes arma sua bellica sederunt per loca quae angusti itineris tramitem dirigunt inter montuosa et erant custodientes ea tota die et nocte porro Holofernis dum circuit per gyrum repperit quod fons qui influebat aquaeductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret incidi praecepit aquaeductum eorum erant tamen non longe a muris fontes ex quibus furtim videbantur haurire aquam ad refocilandum potius quam ad potandum sed filii Ammon et Moab accesserunt ad Holofernem dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
tende: & ostende quia ñ derelin¬
quis p̾sum̃tes de te. & p̾sumentes
de se & de sua uirtute gloriantes
bumilias: Finito itaq fletu &
ꝑ totũ diẽ popłoꝵ oratione com¬
pleta: consolati st̃ Achior dicen¬
tes Os patrũ proꝵ cuiꝰ tu uir.¬
tutẽ p̾dicasti: Ipse tibi hanc dabit
uicissitudinẽ. ut eoꝵ magis tu
ur dederit hanc lib̾tatem seruis
suis: sit & tecũ ds ip medio pr̃i
sic̃ placuerit tibi. Ita ut cum tiis
om̃ib conuerseris:. Tunc Orias
finto concilio suscepit eũ indomũ
suã & fecit cęnã magnã. & uocatis
om̃ib presbiteris: simul expleto
ieiunio refecer̃t: Postea uero con¬
uocatꝰ om̃is popłs ꝑ totã poctem
intra ȩecłam orauer̃t. petentes
auxiliũ adõ isrł Holofernis aut̃ ll
altera die p̾cepit exercitib sius
ut ascenderent contra bethuliam:
Erant aut̃ pedites bellatoꝵ cen¬
tũ iuginti milia: & equites iuginti
duom̾illa prȩt̃ p̃parattiones uiror
illoꝵ qͦs occupauerat captiuitas.

Expanded text:
de et ostende quia non derelinquis praesumentes de te et praesumentes de se et de sua virtute gloriantes humilias finito itaque fletu et per totum diem populorum oratione conpleta consolati sunt Achior dicentes Deus patrum nostrorum cuius tu virtutem praedicasti ipse tibi hanc dabit vicissitudinem ut eorum magis tu us noster dederit hanc libertatem servis suis sit et tecum Deus in medio nostri ut sicut placuerit tibi ita cum tuis omnibus converseris tunc Ozias finito csuam et fecit cenam magnam et, vocatis omnibus presbiteris, siieiunio refecerunt postea vero convocatus omnis populus et per totam noctem intra ecclesiam oraverunt petentes auxilium a Deo Israhel Holofernis autem altera die praecepit exercitibus suis ut ascenderent cErant autem pedites bellatorum centum viginti millia, et equites viginti duo millia, praeter praeparationes virorum illorum, quos occupaverat captivitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse holofernis iratꝰ uusserit eun
israhelitis hac de causa tradi. it
dũ uinceret filios isrł. Tunc etia
ipsũ Achior diuersis uubett sup.¬
pliciis interire. ꝓpt̃ hoc qͦđ dixis¬
set. ds cęli defensor eoꝵ ẽ: Cũq

Expanded text:
ipse Holofernis iratus iusserit eum ipse Holofernis iratus iusserit eum Israhelitis hac de causa tradi ut dum vinceret filios Israhel tunc etiam ipsum Achior diversis iubeat suppliciis interire propter hoc quod dixisset Deus c
Abbreviated transcription (Latin):
cõprehenderent achior. & du¬
cerent eũ ip betuliã. & traderes
cũ ip maru filioꝵ isrł Et acci¬
pientes eũ serui holofernis: pro¬
fecti sunt ꝑ cãpestria Sed cumi
apppinquassent ad mioutana.
exierunt ẽtra eos fundibularii:
Illi aut̃ diuertentes a latere mon¬
tis: ligauer̃t Achior ad arboreni
manib & pedibus. & sic uinctum
derettib dimiser̃t cũ: & reuersi
sunt ad dominũ suũ: Porro filii
isrł descendentes de betuilia: ue
uert ad eũ: Quẽ soluentes du¬
xer̃t ad bethuliã. itq ip medo
popłi illũ statuentes: ꝑcontaa
sunt quid rerũ e̾ct: quod illim
uinctũ assẏrii reliquissent: Ip
dieb illis erant illic principes
Orias filius Micha de tribu Sy¬
meon: & charini qͥ& gothouihel:
In mecdio itaq semoꝵ & ip con¬
spectu omniũ Achiordix om̃a
quȩ locutꝰ ipse fuerat ab holofer¬
ne int̾rogatus & qualit̾ populus
Iolofernis uoliusset ꝓpter hoc
uerbũ int̾ficere eũ: Quẽ ad modui

Expanded text:
comprehenderent Achior, et perducomprehenderent Achior, et perducerent eum in Bethuliam, et traderent eum in manus filiorum Israel. Et accipientes eum servi Holofernis, profecti sunt per campestria: sed cum appropinquassent ad montexierunt contra eos fundibalarii illi autem divertentes a latere montis ligaverunt Achior ad arborem manibus et pedibus et sic vinctum de restibus dimiserunt eum et reversi sunt ad dominum suum porro filii Israhel descendentes de Bethulia veunt ad eum quem solventes duxerunt ad Bethuliam atque in medio populi illum statuentes percontati sunt quid rerum esset quod illum vinctum Assyrii reliquissent in diebus illis erant illic principes Ozias filius Micha de tribu Symeon et Carmi qui et Gothonihel in medio itaque seniorum et in conspectu omnium Achior dixit omnia quae locutus ipse fuerat ab Holoferne interrogatus et qualiter populus Holofernis voluisset propter hoc verbum interficere eum quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
uilius ñ ẽ: Factũ ẽ aut̃ cũ cessas¬
seutt loq.ii: indignatꝰ holofernis
ueheiñter. dix̃ ad Achior: Om̃
ꝓphetasti  ob̾ dicens. quod genus
isrł difendatur a dõ suo: ut ofteri¬
dã cibi quia ñ ẽ deus pisi pabu¬
chodonosor. cũ ꝑcusserimus cos
oñs sic̃ hominẽ unũ: Tẽ & ipse
cũ illis assẏrioꝵ gladio interibis
& om̃is isrł tecũ ꝑditione dispe¬
rict: c ꝓbabis qm̃ pabuchodo¬
uosor dominus sit uniuersȩ t̾rȩ:
Tuncq gladius militiȩ meȩ tran¬
siet ꝑlatera tua: & confixiiscades
unt uulneratos isrł: & ñ respirabis
ultra: donec ext̾imneris cũ illis:
Porro aut̾ si ꝓpheciã tuã ucrã
existiinas: ñ concidat uultꝰ tuus.
abscedat ate: si uerba mea hȩc
putas impleri ñ posse: Ut autẽ
noueris quia siul cũ illis haec
xpericris. Ecce ex hac hora illoꝵ¬
popło sociaberis: ut dumdignas
iei gladu pęnas exceperim. ip¬
se simul ultioni subiaceas Lunc
Holoferius p̾cepit seruis sus ut

Expanded text:
autem cum cessassent loqui, indignatus Holofernes vehementer, dixit ad Achior: Quoniam prophetasti nobis dicens, quod genus Israel defendatur a Deo suo, ut ostendam tibi quoniam non est Deus, nisi Nabuchodonosor: cum percusserimus eos omnes, sicut hominem unum, tunc et ipse cum illis Assyriorum gladio interibis, et omnis Israel tecum perditione disperiet: et probabis quoniam Nabuchodonosor dominus sit universae terrae: tuncque gladius militiae meae transiet per latera tua, et confixus cades inter vulneratos Israel, et non respirabis ultra, donec extermineris cum illis. Porro autem si prophetiam tuam veram existimas, non concidat vultus tuus, abscedat a te, si verba mea haec putas impleri non posse. Ut autem noveris quia simul cum illis haec experieris, ecce ex hac hora illopopulo sociaberis, ut, dum dignas mei gladii poenas exceperint, ipse simul ultioni subjaceas. Tunc Holofernes praecepit servis suis ut
Abbreviated transcription (Latin):
eis ds cęli uirtutẽ resistendi. De¬
niq chananeũ regẽ & iebusçum
& pherezeum. & hetthęumꝰ
tentes i esebon ꝓstrauerunt:
& terras eoꝵ & ciuitate: iorũ
ipsi possederunt. & usq dũ non
peccassent in c̃spectu dĩ sui. eraNs
cũ illis bona: Ds enĩ illoꝵ odit
iniquitatẽ: Nã & ante hos an¬
nos cũ recessissent auia quam
dederat illis ds̃ ut ambularent
in ea : ext̾minati sunt p̾lus mul¬
tis anationibus. & plurimi eorũ
captiui adducti sunt interram
ñ suã Nuꝑ aut̃ reuersi ad dũm¬
dñi suũ ex disꝑsione qua disꝑsi
fuerant adunati sunt: & ascender̃
montana hȩc om̃a. & iterũ possi¬
dent hierłm ubi sunt scã eorũ:
unc ergo m̃s domine ꝑquire
siẽ aliqua iniquitas eoꝵ in c̃specꝰ¬
tu dĩ eoꝵ ascendamꝰ ad illos. qm̃¬

Expanded text:
eis Deus coeli virtutem resistendi. Deeis Deus coeli virtutem resistendi. Denique Chananaeum regem, et Jebusaeum, et Pherezaeum, et Hettaeum, et tentes in Esebon prostraverunt, et terras eorum, et civitates eorum ipsi possederunt: et usquedum non peccarent in conspectu Dei sui, erant cum illis bona: Deus enim illorum odit iniquitatem. Nam et ante hos annos, cum recessissent a via, quam dederat illis Deus, ut ambularent in ea, exterminati sunt praeliis a multis nationibus, et plurimi eorum captivi abducti sunt in terram non suam nuper autem reversi ad Deum suum ex dispersione qua dispersi fuerant adunati sunt et ascenderunt montana haec omnia et iterum possident Hierusalem ubi sunt sancta eorum nunc ergo meus domine perquire si est aliqua iniquitas eorum in conspectu Dei eo
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq eiecissent eos ase egyptii.
& cessaret plaga ab eis: & iterũ
uellent cos capere. & ad suũ ser¬
uitiũ reuocare: fugientib his
d̃scęli mare aperuit. ita ut hinc
inde aquȩ quasi muri solidaren¬
tur: & isti pede sicco fundũ maris
ꝑ ambulando transirent: In quo
loco dũ innumerabilis exercitus
egyptioꝵ eos ꝑsequeretur : Ita
aquis cooꝑtus ẽ. ut ñ remane¬
ret uel unus: qui factũ posteris
puntiaret: Egressis etiã mare
rubrũ. deserta sẏna montis oc¬
currert. in quib nũquã homo
habitare potuit: uel filius ho¬
minis requieuit: Illic fontes
amari obdulcati sunt eis ad bi¬
bendũ: & ꝑ annos quadraginta
annonã de cęlo consecuti sunt ÷
popło isti. uisi quando recessit
a cultura dñi dĩ sui Quoties¬
cũq aut̃ p̃ter ipsũ dm̃ suũ al¬
terũ coluerunt: dati st̃ in p̾dã
& ip gladiũ. & in obꝓbriũ: Quo¬
ties cumq aut̃ pęnituerunt se
recessisse acultura dĩ sui: dedit

Expanded text:
cumque eiecissent eos a se Aegyptii cumque eiecissent eos a se Aegyptii et cessasset plaga ab eis et iterum eos vellent capere et ad suum servitium revocare fugDeus coeli mare aperuit, ita ut hinc inde aquae quasi murus solidarentur, et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent. In quo loco dum innumerabilis exercitus Aegyptiorum eos persequeretur, ita aquis coopertus est, ut non remaneret vel unus, qui factum posteris nuntiaret. Egressi vero mare Rubrum, deserta Sina montis occupaverunt, in quibus numquam homo habitare potuit, vel filius hominis requievit. Illic fontes amari obdulcati sunt eis ad bibendum, et per annos quadraginta annonam de coelo consecuti sunt. populo isti, nisi quando recessit a cultu Domini Dei sui. Quotiescumque autem praeter ipsum Deum suum, alterum coluerunt, dati sunt in praedam, et in gladium, et in opprobrium. Quotiescumque autem poenituerunt se recessisse a cultura Dei sui, dedit
Abbreviated transcription (Latin):
exierunt obuiã nobis. ut suscipe¬
rent uoscũ pace: Tunc Aclnior
dux omniũ filioꝵ Ammon res¬
pondens ait: Si digneris audire
domine iñs: dicã ueritatẽ ipcm¬
spectu tuode popło istoqͥ ip mon¬
tanis habitat. & ñ egredieturuer¬
bũ falsũ ex ore meo: Popłs iste.
ex ꝓgenie chaldȩorum ẽ: Hic
prinũ ip inesopotamia habita¬
uit: qm̃ poluerunt sequi deos
patrũ suoꝵ qͥ erant ip t̾ra chal¬
deoꝵ. Descrentes itaq cerimo¬
nias patrũ suoꝵ quȩ ipmultitu¬
dine deoꝵ erant. unũ dm̃ cęli
coluer. qui & p̾cepit eis ut exi¬
rent inde & habrtarent ipchar¬
rã. Cũq cooperuisset omnen
terrã fames: descendert᷑ ipegi¬
ptũ illicq ꝑ qua dringentos annõ
sic multiplicati sunt: ut dinume¬
rari eoꝵ ñ possit exercitus: Cũq
grauasset eos rex ȩgyptiatq In
edificationib urbium suarũ ip lu¬
to & latere subiugasset eos: cla-¬
mauert ad dm̃ suũ & percussit
totã terrã egẏpti plagis uariis:

Expanded text:
exierunt obviam nobis, ut susciperent nos cum pace. Tunc Achior dux omnium filiorum Ammon respondens, ait: Si digneris audire, domine mi, dicam veritatem in conspectu tuo, de populo isto qui in montanis habitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex progenie Chaldaeorum est: hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum, qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque caeremonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum Deum coeli coluerunt qui et praecepit eis ut exirent inde et habitarent in Charam cumque cooperuisset omnem terram fames descenderunt in Aegyptum illicque per quadringentos annos sic multiplicati sunt ut dinumerari eorum non possit exercitus cumque gravaret eos rex Aegypti atque in aedificationibus urbium suarum in luto et latere subiugasset eos clamaverunt ad Deum suum et percussit totam terram Aegypti plagis variis
Abbreviated transcription (Latin):
peis suis & ip currib suis &in eqͥ¬
tib siuis ñ in ferro pugnando sed
p̃cib scĩs orando deiecit. sic erus
uniuersi hostes isrł: si ꝑseueraue¬
ritis iꝑ hoc opere quod coepistis:
Ad hanc igitur exhortationẽ eiꝰ
dep̾cantes dnm. ꝑmanebant ip
ẽspectu dñi. Ita ut eciã hi qͥ holo¬

Expanded text:
peis suis, et in curribus suis, et in equitibus suis, non ferro pugnando, sed precibus sanctis orando, dejecit: sic erunt universi hostes Israel: si perseveraveritis in hoc opere, quod coepistis. Ad hanc igitur exhortationem ejus deprecantes Dominum, permanebant in conspectu Domini, ita ut etiam hi,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ suã Deatꝰ ero. si fuerunt reliqͥs
seminis mei ad uidendã claritatẽ
hierłm: Portȩ hierłm ex sapphy¬
ro & smaragdo ȩdificabuntur. &
ex lapide prętioso om̃is circuitus
muroꝵ eꝰ Ex lapide candido &
mundo Om̃s plates eiꝰsternentur.
& ꝑuicos eiꝰ Allelua cantabitur:
Benedictꝰ dñs qui ex altauit eã
ut sit regnũ eiꝰ in scła scłoꝵ suꝑ¬
& uidit filios pepotũ suoꝵ Cõ¬
pletis itaq annis centũ duobus:
sepultus ẽ honorifice in pineuen:
Quin quaginta nãq sex annor:
oculoꝵ lumen amisit: sexagena¬
rius uero recepit: Reliquũ uero
uitȩ suȩ ingaudio fuit: & cũ bono
ꝓfectu timoris dĩ ꝑrex̃ ip pace:
uhora aut̃ mortis suę uocauit

Expanded text:
tatem suam beatus ero si fuerint reliquiae seminis mei ad videndam claritatem Hierusalem portae Hierusalem ex sapphyro et zmaragdo aedificabuntur et ex lapide pretioso omnis circuitus murorum eius ex lapide candido et mundo omnes plateae eius sternentur et per vicos eius alleluia cantabitur benedictus Dominus qui excitavit eam ut sit regnum eius in saecuet vidit filios nepotum suorum conpletis itaque annis centum duobus sepultus est honorifice in Nineven quinquaginta namque et sex annorum oculorum lumen amisit sexagenarius vero recepit reliquum vero vitae suae in gaudio fuit et cum bono profectu timoris Dei perrexit in pace in hora autem mo
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc indignatꝰ c̃ Rabuchodonosor
rec ad omnẽ terrã illã. &eiurauit
preonũ & thronũ suũ: qͦđ defen¬
decimo Nabuchodonosor regis. ul¬
cȩsima & secunda die iñsis primi:
Factũ ẽ uerbũ in domu ⁊ iabucho¬
donosor regis assyrioꝵ ut deftri¬
aeret se : Socauitq om̃s uiaiores
om̃sq duces bellatores suos. et
habuit cũ eis inẏsteriũ c̃silii sui
dix̃q cogitationẽ suã iu eo ce.
ut omñe terrã suo subiugaret
imperio Quod dictũ cũ placu¬
isset om̃ibus: uocauit paabuchodo¬
nosor rex loloferirem principẽ

Expanded text:
ndignatus <est> Nabuchodonosor rex ad omnem terram illam, et iuravit per regnum et thronum suum quod defendecimo Nabuchodonosor regis, vicesima et secunda die mensis primi, factum est verbum in domo Nabuchodonosor regis Assyriorum ut defenderet se vocavitque omnes maiores omnesque duces bellatores suos et habuit cum eis mysterium consilii sui dixitque cogitationem suam in eo esse ut omnem terram suo subiugaret imperio quod dictum cum placuisset omnibus vocavit Nabuchodonosor rex Holofernem principem
Abbreviated transcription (Latin):
lite tunere: Qenĩ cũ essẽ uob̃cũ
ꝑuoluntatẽ dĩ: Ipsũ benedicite
& cantate illi. lidebar quidem
uob̾cũ manducare & bibere: sed
ego cibo inuisibili & potu qͥ ab
hominib uideri ñ potest utor:
Tempus ẽ ergo ut reuertar ad eũ
qui me misit : uos aut̃ benedici¬
te dñm. & parrate om̃a mirabi¬
lia eiꝰ Et cũ hoc dixisset: ab¬

Expanded text:
nolite timere. Etenim cum essem vobiscum, per voluntatem Dei eram: ipsum benedicite, et cantate illi. Videbar quidem vobiscum manducare, et bibere: sed ego cibo invisibili, et potu, qui ab hominibus videri non potest, utor. Tempus est ergo ut revertar ad eum, qui me misit: vos autem benedicite Deum, et narrate omnia mirabilia e
Abbreviated transcription (Latin):
intaigare potucrunt: Nã & ciiu¬
tates eoꝵ destruxit: & lucos corũ
excidit: Prȩceperit ciũ illi pabu¬
chodonosor rex: ut om̃s deos t̾rie
ext̾minaret. uidelicet ut ipse solũ
diceretur deus: abhis pationibus
quȩ potiuissent Iolofernis poten¬
tia subiugari: Pertransiens autẽ
syriã subal: & omnẽ a pomuã. om.¬
nẽq mesopotamiã: uenit ad idume¬
os in t̾ra gabaa. accepitq ciuitates
eoꝵ: & sedit ibi ꝑ trignita dics: In
quib diebus. adunari p̾cepit uni¬
uersũ exercitũ uirtutis suę : Tun¬
audientes hȩc filii isrł qui habita¬
bant terrã iudȩ: timuer̃t ualde
a facie ciꝰ: Tremor etiã & horror
inuaset sensus eoꝵ ne hoc facerer
hicrłm & tẽplo dñi. quod fecerat
ceteris ciuitatib & templis earũ:
Et miserunt Inomne̾ samariam
ꝓcirtuttũ usq Hiericho: & poccu¬
paucr̃ oĩs uertices montiũ. &: mu

Expanded text:
potuerunt: nam et civitates eorum destruxit, et lucos eorum excidit. Praeceperat enim illi Nabuchodonosor rex, ut omnes deos terrae exterminaret, videlicet ut ipse solus diceretur Deus ab his nationibus, quae potuissent Holofernis potentia subjugari. Pertransiens autem Syriam Sobal, et omnem Apameam, omnemque Mesopotamiam, venit ad Idumaeos in terram Gabaa, accepitque civitates eorum, et sedit ibi per triginta dies, in quibus diebus adunari praecepit universum exercitum virtutis suae.  audientes haec filii Israhel qui habitabant in terra Iudaeae timuerunt valde a facie eius tremor etiam et horror invasit sensus eorum ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et templis earum et miserunt in omnem Samariam per circuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices montium et
Abbreviated transcription (Latin):
pondens Tobis. dixit patri suo:
Dat̃ quã mercedẽ dabimꝰ ei: aut
quid digaũ poterit e̾c̾ beneficus
eꝰ Me duxit & reduxit sanum:
pecuniã agabelo ipse recepit. uxo¬
rẽ ipse me habere fecit. & dę mo¬
niũ ab ea ipse cõpescuit. gaudiũ
poreitib eꝰ fecit: in cips̃ ad euo.¬
ranone piscis eripuit. Te qͦq fecit¬
indere ium̃ cȩli: & boiis ominibus
ꝑ eũ repleti sumꝰ: Quid illi ad
peto te pater ut roges cum: si
forte dignabitur medietatẽ de
Tulert eũ ip partẽ. & rogare q¬
pert ut dignaretur dimidiam
partẽ omniũ quȩ ad tulerant
acceptã habere: Tunc dix̃ eis
occulte Benedicite dm̃ cęli&
corã om̃ib uiuentib c̾fitemin
ei. qm̃ fecit uob̾cum miscđiam¬
Et enĩ sacram̃itũ regis absçon¬
dere bonũ ẽ: opera aut̃ di re¬
uelare & c̃fiteri honorificũ ẽ
Bona ẽ oratio cũ ieuinio: & de¬
mosyna magis quã thesauros
auri condere. qm̃ elemosyna
a morte liberat: & ipsa ẽ quie

Expanded text:
ixit patri suo: Pater, quam mercedem dabimus ei? aut quid dignum poterit esse beneficiis ejus? Me duxit et reduxit sanum, pecuniam a Gabelo ipse recepit, uxorem ipse me habere fecit, et daemonium ab ea ipse compescuit, gaudium parentibus ejus fecit, me ipsum a devoratione piscis eripuit, te quoque videre fecit lumen coeli, et bonis omnibus per eum repleti sumus. Quid illi ad peto te, pater mi, ut roges eum, si forte dignabitur medietatem de tulerunt eum in partem: et rogare coeperunt, ut dignaretur dimidiam partem omnium, quae attulerant, acceptam habere. Tunc dixit eis occulte: Benedicite Deum coeli, et coram omnibus viventibus confitemini ei, quia fecit vobiscum miseriondere bonum est: opera autem dei reuelare et confiteri honorificum est. bona est oratio cum ieiunio, et elemosyna magis quam thesauros auri condere. quoniam elemosyna a morte liberat et ipsa est quae
Abbreviated transcription (Latin):
PUD HEBRBOS
LBERMUITH
INTER AGIOGRAEA
legitur. cuius auctoritas ad ro¬
boranda illa quȩ iꝑ contentionẽ
ueniunt minus idonea iudicat᷑.
Chaldȩo tam̃ sermone c̃scriptus:
int̾ hẏstorias cõputatur: Sed qͥa
hunc librũ sẏnodus nicena iu pu¬
mero scãrũ sc̃ripcurarũ leudeur
cõputasse: ad quieui postulationi

Expanded text:
braeos liber Judith inter apocrypha legitur: cujus auctoritas ad roboranda illa quae in contentionem veniunt, minus idonea judicatur. Chaldaeo tamen sermone conscriptus, inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi pos
Abbreviated transcription (Latin):
uis : Ex lapidib quadiatis & sec¬
tis fecit muros eiꝰ: h altitudinem
cubitoꝵ septuaginta & iplatitu¬
dine cubitoꝵ triginta: Turres
uero eiꝰ: posuit in altitudinem
cubitoꝵ centũ: Fer quadrũ uero
earũ. latus utrũque: uicenorum
pedũ spatio tenebatur: Posuttq

Expanded text:
ibus quadratis et sectis: fecit muros ejus in latitudinem cubitorum septuaginta, et in altitudinem cubitorum triginta, turres vero ejus posuit in altitudinem cubitorum centum. Per quadrum vero earum, latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebatur  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ pugne: Sacerdos etiã heliachĩ
scripsit ad imiuersos qͥ erant c̃tra
hesdrcion. quȩ ẽ ẽtra faciem cãpi
magni iuxta dothain. & muu̾sis
ꝑ quos transitꝰ ẽe poterat: ut obui¬
necent ascensus mortiũ. ꝑ qͦs ma
ẽẽ potuerat ad hierłm: in. illie
custodirent. ubi angustũ iter ee
poterat int̾ montes. Et fecer̃ filu¬

Expanded text:
ne pugnae sacerdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdraelon quae est contra faciem campi magni iuxta Dothain et universis per quos transitus esse poterat ut obtinerent ascensus montium per quos via esse poterat ad Hierusalem ut illic custodirent ubi angustum iter esse poterat inter montes et fecerunt fil
Abbreviated transcription (Latin):
& oculi tui uidebunt eũ: Credo
& bene disponat om̃a quȩ circa
ipsũ geruntur. Ita ut cũ gaudio
reuertatur ad pos: Ad hanc uo¬
cẽ cessauit mat̾ eius flere & ta¬
cuit: Profectus ẽ aut̃ Tobias:
& canis secutꝰ ẽ eũ. & mansti
prima mansione iuxta fluuiũ
Tygris: & exiuit ut lauaret pe

Expanded text:
ui videbunt eum credo et bene disponat omnia quae circa ipsum geruntur ita ut cum gaudio revertatur ad nos ad hanc vocem cessavit mater eius flere et tacuit profectusque est Tobias et canis secutus est eum et mansit prima mansione iuxta fluvium Tigris et exivit
Abbreviated transcription (Latin):
aperientur oculi eiꝰ: & uidebit
pat᷑ tuus lum̃ cęli & in aspectu
tuo gaudebit: Lunc pcucurrit
canis qui simul fuerit inuuia:
suȩ caudȩ gaudebat: Eꝯcurgenꝰ
cęcus pater cȩpit offendeus pe¬
dib currere. & data manu pue¬
ro occurrit obuiã filio suo. &
suscipiens osculatꝰ ẽ cũ cũ uxo¬
dio: Cũq adorassent dnm &
gr̃as egissent: c̃sedert̃: Lunc
sumens Tobias de felle piscis li¬
niuit oculos patri suo & susti¬
nuit quasi dimidi. ĩ fere horã
cepitq albugo ex oculis eiꝰ quasi
inebrana oui egredi: Quã appre¬
hendens Tobias trax̃ ab oculis eiꝰ
statĩq uisũ recepit: & glorificabads
dm̃ Ipse uidelicet & uxoreiꝰ: et
om̃s qui sciebant cũ: Dicebatq

Expanded text:
aperientur oculi ejus, et videbit aperientur oculi ejus, et videbit pater tuus lumen coeli, et in aspectu tuo gaudebit. Tunc praecucurrit canis, qui simul fuerat in via: suae caudae gaudebat. Et consurgens caecus pater ejus, coepit offendens pedibus currere, et data manu puero, occurrit obviam filio suo. Et suscipiens osculatus est eum cum uxodio. Cumque adorassent Deum, et gratias egissent, consederunt. Tunc sumens Tobias de felle piscis, linivit oculos patris sui. Et sustinuit quasi dimidiam fere horam: et coepit albugo ex oculis ejus, quasi membrana ovi, egredi. Quam apprehendens Tobias traxit ab oculis ejus, statimque visum recepit. Et glorificabant Deum, ipse videlicet, et uxor ejus, et omnes qu