comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aquae. ne pręmerent montes. Ante quã id fier&
& sub aquis firmi erant montes: ASCENDUNT
non hic montes accipiamus quasi terrenos. neq
sed fluctus tam magnos ut montibus comparentur.
Fluctuauit aliquando mare. & fluctus eius tam¬
quam montes fuerunt. Qui montes illos aposto¬
los operirent. sed quãdiu ascendunt monteset des¬
cendunt campi: saeuierunt. placati sunt. Cum
seuiebant: moutes erant cũ placati sunt cãpi facti
sunt. fundauit enĩ eis locũ. Est quidim metus
quasi profundus locus. quo recepta sunt quodam¬
modo om̃a sęuientia corda mortalium. Quam
multimodo & falsi & amari sunt. & tam̃ quieti:
Quã multi sunt qui dulcessere nolunt: Quid
est qui dulcessere nolunt: Qui in xpm̃ ad huc
credere nolunt. & quãuis multi sunt qui non¬
dũ crediderunt : quid faciunt aeccłe : Montes
erant aliquando modo campi sunt. Tamen fr̃s
mei. & malicia mare est. Quare enĩ non sȩuiunt

Expanded text:
aquae, ne premerent montes; antequam id fieret, aquae, ne premerent montes; antequam id fieret, et sub aquis firmi erant montes. 9. «vers.Non hic montes accipiamus, quasi terrenos; neque campos, quasi terrenos: sed fluctus tam magnos, ut montibus comparentur. Fluctuavit aliquando mare, et fluctus ejus tanquam montes fuerunt, qui montes illos Apostolos operirent. Sed quamdiu «ascendunt montes, et descendunt campi?» Saevierunt, et placati sunt. Cum saeviebant, montes erant: cum placati sunt, campi facti sunt; fundavit enim eis locum. Est quidam meatus, quasi profundus locus, quo recepta sunt quodammodo omnia saevientia corda mortalium. Quam multi modo, et salsi, et amari sunt; et tamen quieti? Quam multi sunt qui dulcescere nolunt? Qui sunt qui dulcescere nolunt? Qui in Christum adhuc credere nolunt. Et quamvis multi sunt qui nondum crediderunt, quid faciunt Ecclesiae? Montes erant aliquando, modo campi sunt: tamen, fratres mei, et malacia mare est. Quare enim non saeviunt
Abbreviated transcription (Latin):
paulus. Quomodo eminent : Qui ante aperse¬
cutorib premebantur: nunc ab imperatoribus
uenerantur. Fugerunt enĩ aquae ali increpati¬
ne dĩ. quia cor regũ in manu dñi. Deflexit
quo uoluit. iussit per eum pacẽ dare xp̃ianis.
emicuit & eminuit auctoritas apostolica. Nũ¬
quid & quando supra erant aquę. montiũ defece¬
rat magnitudo : Sed tamen fr̃s mei ut omnes
uiderent eminentiã montiũ. per quos montes sa¬
lus. eẽt. generi humano. quia leriaui oculos meos
in montes. unde ueniet auxiliũ mibi. Ab incre¬
patione dĩ fugient aquȩ : AUOCE TONITRUI
TUI RORMΙDADUNT. lamquis non terreatur
auoce dĩ per apostolos. uoce dĩ per scripturas. ꝑ
nubes eius Conquieuit mare. formidauerunt
aquae. nudati sunt montes. lussit imperator:
sed quid iussiss& nisi ds̃ tonuisset: Sed quia ds̃ uoluit
illi userunt. & factũ est. Ergo nullus sibi homi¬
nũ arrog& aliquid. formidauerunt aquae. sed
a uoce tonitrus tui. Nam ecce cũ uoluit ds̃ fuger̃

Expanded text:
Paulus: quomodo eminent? Qui ante a persecutoribus premebantur, nunc ab imperatoribus venerantur. Fugerunt enim aquae ab increpatione Dei: quia cor regum in manu Dei; deflexit quo voluit , jussit per eos pacem dari Christianis; emicuit et eminuit auctoritas apostolica. Numquid et quando supra erant aquae, montium defecerat magnitudo? Sed tamen, fratres mei, ut omnes viderent eminentiam montium, per quos montes salus esset generi humano, quia, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi» ; ab increpatione Dei fugerunt aquae. «A voce tonitrus tui formidabunt.» Jam quis non terreatur a voce Dei per Apostolos, voce Dei per Scripturas, per nubes ejus? Conquievit mare, formidaverunt aquae, nudati sunt montes, jussit imperator. Sed quis jussisset, nisi Deus tonuisset? Quia voluit Deus, illi jusserunt, et factum est. Ergo nullus sibi hominum arroget aliquid; formidaverunt aquae, sed «a voce tonitrus tui.» Nam ecce, cum voluit Deus, fugerunt
Abbreviated transcription (Latin):
esset auditus. non prȩcipitarem in mortẽ. Media
posita erat hominib aqua. preceptũ dĩ aqua media.
sine caeno fluebat. Si ipsa aqua semꝑ biberet᷑.
semꝑ uiueret᷑. Uenit angelus lapsus de caelo
factus serpens. quia insidiose iam uenena sparge¬
re cupiebat. emisit uenenũ de proprio. Locutꝰ
est de suo. quia qui loquit᷑ mendatiũ de suo lo¬
quit᷑. & miseri audiendo dimiserunt quod cõ¬
mune erat unde beati erant: & ad suũ ꝓpriũ sunt
redacti cum uolunt ꝑuerse esse similes deo.
serunt. Ergo fr̃s ad hoc ualeat quod diximus
caritati urãẽ propter fontes. ut fluant de uobis:
conualles estote : & cũ om̃ibus conferte quod
de dõ babetis. Inter medium fluant aquae :
nulli inuideatis. bibite. saturamini. manate. satu¬
rate. ubiq cõmutus aqua dĩ habeat głam non
hominum priuata mendatia.

Expanded text:
esset auditus, non praecipitaremur in mortem. Media esset auditus, non praecipitaremur in mortem. Media aqua posita erat hominibus, praeceptum Dei: aqua media, sine coeno fluebat. Si ipsa aqua semper biberetur, semper viveretur. Venit angelus lapsus de coelo, factus serpens, quia insidiose jam venena spargere cupiebat: emisit venenum, de proprio locutus est, de suo; quia «qui loquitur mendacium, de suo loquitur:» et miseri audiendo dimiserunt quod commune erat, unde beati erant; et ad suum proprium redacti, cum volunt perverse esse similes Deo serunt. Ergo, fratres, ad hoc valeat quod diximus Charitati vestrae, propter fontes: ut fluant de vobis, convalles estote, et cum omnibus conferte quod de Deo habetis. Inter medium fluant aquae, nulli invideatis; bibite, saturamini; manate saturati. Ubique communis aqua Dei habeat gloriam, non hominum privata mendacia.
Abbreviated transcription (Latin):
de monte prȩsumi. ne forte mons discedat ab
aquis per mediũ currentibus. & aliquid ꝓprium
uelit influere licet si nos. Et quantus mons dix̃
hoc :: Quã uberrime aqua fluebat de conualle
eius: Tamen hoc uolebat ut medios int̾ montes
currer&. & ibi esset fides certa populorũ. qođ
inter se mediũ atq cõmune apostoli retinebant:
licet si nos inquit. Et tu paule potes aliquid
aliter predicare : De paulo questio: audi quod
sequit᷑. Licet si nos aut angelus de cȩlo annun¬
tiauerit nobis prętet quã quod accepistis. auathe¬
ma sit. Si ueniat mons aliud euuangelitans:
anathemetur. si ueniat angelus aliud cuuan¬
gelitans. anathemet᷑. Unde hoce Quia de
priuato uult fluere non de medio. Et hoc forte
homo caruali nebula prȩpedit᷑. & a fonte cõmuni
ad propriã suã falsitatẽ redactus possit hoc facere.
Numquid & angelus uere : Nũ quid & angelus:
Si angelus de proprio fluens in paradyso non

Expanded text:
de monte praesumi: ne forte mons discedat ab de monte praesumi: ne forte mons discedat ab aquis per medium currentibus, et aliquid proprium velit influere. «Licet si nos» Et quantus mons dixit hoc! quam uberrime aqua fluebat de convalle ejus! Tamen hoc volebat ut medios inter montes curreret, et ibi esset fides certa populorum, quod inter se medium atque commune Apostoli retinebant. «Licet si nos,» inquit. Et tu, Paule, potes aliquid aliter praedicare? de Paulo quaestio; audi quod sequitur: «Licet si nos, aut angelus de coelo annuntiaverit vobis praeterquam quod accepistis; anathema sit» . Si veniat mons aliud evangelizans, anathemetur; si veniat angelus aliud evangelizans anathemetur. Unde hoc? Quia de privato vult fluere, non de medio. Et hoc forte homo carnali nebula praepeditus, et a fonte communi ad propriam suam falsitatem redactus, possit hoc facere; numquid et angelus? vere numquid et angelus? Si angelus de proprio fluens in paradiso non
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sentio sentis. in medio fluit aqua. non ha¬
beo quasi priuatũ meũ. nec tu priuatũ tuũ. ueri¬
tas nec mea sit propria nec tua. ut & tua sit &¬
mea. Inter mediũ montiũ ꝑtransibunt aquae.
Audi ipsũ montẽ ut dixi. quia inter medium
montiũ ꝑtransibunt aquae. Siue autẽ ego siue
illi. sic prȩdicamus. & sic credidistis. Securus
dixit. siue ego siue illi. sic prȩdicamꝰ & sic credi¬
distis. Inter mediũ enĩ montiũ flucbant aquae.
nulla de aquis discordia montiũ. sed pax consensi¬
onis. & societas caritatis. Siquis autẽ uellet aliud
predicare. iam de suo prȩdicaret non de medio:
& audi quid de illo dicat᷑ ab ipso. qui emisit fon¬
tes in conuallibus. Qui loquit᷑ mendatiũ. de suo
loquit᷑. Itaq nec acciperet᷑ aliquis mons non de
medio sed de suo manans. ait apostolus. Quisquis
uobis euuangelirauerit prȩter quã quod accepis¬
tis. anathema sit. Et uide qũead modũ noluerit

Expanded text:
Quod sentio, sentis; in medio fluit aqua: non haQuod sentio, sentis; in medio fluit aqua: non habeo quasi privatum meum, nec tu privatum tuum. Veritas nec mea sit propria, nec tua, ut et tua sit et mea: «Inter medium montium pertransibunt aquae.» Audi ipsum montem, ut dixi, quia «inter medium montium pertransibunt aquae. Sive autem ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis» . Securus dixit, «Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis:» inter medium enim montium fluebant aquae; nulla de aquis discordia montium, sed pax consensionis, et societas charitatis: si quis autem vellet aliud praedicare, jam de suo praedicaret, non de medio. Et audi quid de illo dicatur ab ipso qui emisit fontes in convallibus: «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur» . Itaque ne acciperetur aliquis mons non de medio, sed de suo manans, ait Apostolus: «Quisquis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Et vide quemadmodum noluerit
Abbreviated transcription (Latin):
tores uerbi ueritatis. Quid est int̾ mediũ apos¬
tolorũ: Quod mediũ dicit᷑. cõmune est.
Res cõmunis unde om̃s aequalit̾ uiuunt me¬
dia est. nec adtinet ad me. sed nec ad te nec
adme. Propterea loquimͥ & sic de aliquibus
hominibus. Habent inter se pacẽ. habent inter se
fidem. habent inter se caritatẽ. Sic certe dicimꝰ.
quid est inter se: in medio sui. Quid est in medio
sui : Commune est illis. Audi aquas inter mediũ
montiũ. quia cõmunis illis fides erat. nec qusq
aquas quasi proprias & suas habebat. Si enĩ non sum¬
sũ in medio. quasi priuatę sunt. non publice
fluunt. & ego habeo meã & ille hab& suam. ñ.
est in medio. quod et ego & ipse habeat. sed talis
non est pacifica prȩdicatio. At uero int̾ mediũ
montiũ fluant aquȩ. audi uocẽ montis. Ds̃ inquit
pacis det uobis id ipsũ sapere in inuicẽ. Iterum.
Vt ipsũ sapiatis om̃s. & non sint in uobis scismata.

Expanded text:
tiones verbi veritatis. Quid est, Inter medium Apostiones verbi veritatis. Quid est, Inter medium Apostolorum? Quod medium dicitur, commune est. Res communis, unde omnes aequaliter vivunt, media est, nec attinet ad me; sed nec attinet ad te, nec ad me. Propterea loquimur et sic de aliquibus hominibus: Habent inter se pacem, habent inter se fidem, habent inter se charitatem; sic certe dicimus. Quid est, inter se? In medio sui. Quid est, in medio sui? Commune est illis. Audi aquas inter medium montium. Quia communis illis fides erat, nec quisque aquas quasi proprias et suas habebat. Si enim non sunt in medio, quasi privatae sunt, non publice fluunt; et ego habeo meam, et ille habet suam, non est in medio quod et ego et ipse habeat; sed talis non est pacifica praedicatio. At vero ut inter medium montium fluant aquae, audi vocem montis: «Deus,» inquit, «pacis det vobis idipsum sapere in invicem» . Et iterum: «Ut idipsum sapiatis omnes, et non sint in vobis schismata» .
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ uiuȩ fluent de uentre eius. hoc autẽ dice¬
bat de spũ quẽ accepturi erant hi qui in eum
fuerant credituri. Uideamus si conualles sunt.
ut emittant᷑ fontes in conuallibus. Audi pro¬
phetam. Suꝑ quẽ requiescit sp̃s m̃s. nisi super
huitilẽ & quietũ & trementem uerba mea:
Quid est super quẽ requiescit sp̃s m̃s: Super
humilẽ & quictũ. Quis babebit fontẽ meũ e
Conuallis. In termedioo montioor ꝑ¬
TRATISISUNT AgUAS. Hucusq alectore pro¬
nuntiatus est psalmus. hucusq ur̃ȩ caritati
sufficiat. Hoc dicemꝰ. & in nomine dĩ sermo¬
nẽ terminabimus. Quid est inter medium
montiũ pertransibunt aquae: Audiuimꝰ quid
sint montes. magni prȩdicatores uerbi. subli¬
mnes angeli dĩ. quam uis adhuc in carne morta¬
li. excelsi non sua uirtute sed illius grã: quantũ
autẽ ad ipsos attinet: conualles sunt. Humilit̃
emittunt fontes. & in termediũ montiũ inquit
pertransibunt aquae. Putemus hoc ita dictum.

Expanded text:
de ventre ejus. Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant hi qui in eum fuerant credituri.» Videamus si convalles sunt, ut emittantur fontes in convallibus. Audi prophetam: «Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem, et quietum, et trementem verba mea» ? Quid est, «Super quem requiescet Spiritus meus, super humilem et quietum?» Quis habebit fontem meum? Convallis. 11. «Inter medium montium pertransibunt aquae.» Huc usque a Lectore pronuntiatus est Psalmus, huc usque Charitati vestrae sufficiat. Hoc dicemus, et in nomine Dei sermonem terminabimus. Quid est, «Inter medium montium pertransibunt aquae?» Audivimus qui sint montes, magni praedicatores verbi, sublimes angeli Dei, quamvis adhuc in carne mortali: excelsi non sua virtute, sed illius gratia; quantum autem ad ipsos attinet, convalles sunt, humiliter emittunt fontes. Et «inter medium montium,» inquit, «pertransibunt aquae.» Putemus hoc ita dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ quã fundata est. nisi fundamentũ eius: An
in congrue intelligimꝰ firmitatẽ suꝑ quã funda¬
ta est terra fundamentũ ubi constituta . ẽ. aeccłi
Quod est illud fundamentũ: Fundamentum
sumꝰ. merito quia ibi firmati non inclinabim̾
in scłm scłi. Nihil enĩ firmius. isto fundam̃to
lnfirmus tueras. sed firmũ fundamentum te
portat. In tẽ firmus esse non poteras. firmꝰ eris
semꝑ. si ab illo firmo fundamento non recedas.
Non indinabit᷑ in scłm scłi. Ipsa est prȩdestinata

Expanded text:
super quam fundata est, nisi fundamentum ejus? an super quam fundata est, nisi fundamentum ejus? an incongrue intelligimus firmitatem super quam fundata est terra, fundamentum ubi constituta est Ecclesia? Quod est illud fundamentum? «Fundamentum,» sumus. Merito quia ibi firmati, non inclinabimur in saeculum saeculi; nihil enim firmius isto fundamento. Infirmus tu eras, sed firmum fundamentum te portat. In te firmus esse non poteras; firmus eris semper, si ab illo firmo fundamento non recedas. «Non inclinabitur in saeculum saeculi.» Ipsa est praedestinata
Abbreviated transcription (Latin):
quide Suꝑ firmitatẽ ipsius terrȩ. quam ei
subposuit ut contineretur. quae latet forte
oculos tuos. Sint ista occulta in creatura. non
de obscuritate creaturae creator latebit.
Quae possumꝰ uideamꝰ: ex hns quȩ uidemꝰ illum
laudemꝰ & amemus conuertamꝰ nos ad queren¬
dũ aliquid hic in figura positũ. Firmauit terrã:
intelligo aeccłam. Dni est terra & plenitudo
eius. intelligo aeccłam terrã. Ipsa est terra
siciens ipsa est quȩ dicit in psalmis: una enĩ
dicit ex om̃ibus: anima mea sicut terra sine
aqua tibi. Quid est sine aqua: Siciens. Sic sitit
anima mea adte : tamquã terra sine aqua. Nisi
enĩ siciat. non recte in rigabitur. Animae
ebriae pluuia diluuiũ est siciat. oportet.
Beati enĩ qui esuriunt & siciunt iusticiã. & dica
anima mea tãquã terra sine aqua tibi. quia di¬
eit alibi sit iuit anima mea in dm̃ uiuũ. Terrã
ergo intelligo aeccłam. Quȩ est firmitas eius

Expanded text:
quid? Super firmitatem ipsius terrae, quam ei quid? Super firmitatem ipsius terrae, quam ei supposuit, ut contineretur, quae latet forte oculos tuos. Sint ista occulta in creatura, non de obscuritate creaturae Creator latebit: quae possumus videamus, ex his quae videmus' illum laudemus et amemus. Convertamus nos ad quaerendum aliquid hic in figura positum. «Fundavit terram,» intelligo Ecclesiam. «Domini est terra et plenitudo ejus» ; intelligo Ecclesiam terram. Ipsa est terra sitiens, ipsa est quae dicit in Psalmis; una enim dicit ex omnibus: «Anima mea sicut terra sine aqua tibi» . Quid est, «sine aqua?» Sitiens. Sic sitit anima mea ad te, tanquam terra sine aqua: nisi enim sitiat, non recte irrigabitur. Animae ebriae pluvia diluvium est; sitiat oportet: «Beati» enim «qui esuriunt et sitiunt justitiam» : et dicat, «Anima mea tanquam terra sine aqua tibi;» quia dicit alibi, «Sitivit anima mea in Deum vivum» . Terram ergo intelligo Ecclesiam. Quae est firmitas ejus
Abbreviated transcription (Latin):
gelus est. Uide illud in homine. nom̃ naturae
homo officii miles. Nom̃ naturȩ uir: officu
tuũ. idest carnalia om̃a desideria curat minis¬
ter dĩ predicans uerbũ dĩ audi illũ. Sic nos
existimet homo quasi ministros xp̃i. & dis¬
pensatores ministeriorũ dĩ. Quomodo autẽ
ardebat cũ diceret: os nr̃m pat& ad uos o co¬
rintinii cor nrm̃ dilatatũ est: Ardebat &¬
flagrabat caritate : & ibat in eos ut incender&
ignis assumit. Totũ in uerbo dĩ intellege.
totũ in sp̃u dĩ cognosce. Incipe feruere cari¬
tate per uerbũ quod audis & uide quid in
te fecerit ignis minister dĩ. Qui facit angłos
suos sp̃s. & ministros suos ignem flagrantem.
FONDAUIITERRA SUꝑ FIRmiTatEM
EIOS NON INCLINABITUR IN SCłO SCłI
De terra istꝗ hoc accipere nescio utrũ habeat
Nam quod ait fundauit terrã suꝑ firmamentũ
eius. fortasse quȩdã firmitas occulta nobis quȩ
continet terrã & hoc dixit fundauit. Suꝑ

Expanded text:
gelus est. Vide illud in homine. Nomen naturae homo, officii miles: nomen naturae vir, officii tuum; id est, carnalia omnia desideria tua urat minister Dei, praedicans verbum Dei. Audi illum: «Sic nos existimet homo, quasi ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei» . Quomodo autem ardebat, cum diceret: «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» ? Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut incenderet. ignis absumit. Totum in verbo Dei intellige, totum in spiritu Dei cognosce. Incipe fervere charitate per verbum quod audis, et vide quid in te fecerit ignis minister Dei. «Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem.Fundavit terram super firmitatem ejus; non inclinabitur in saeculum saeculi.» De terra ista hoc accipere, nescio utrum habeat Nam quod ait, «Fundavit terram super firmitatem ejus;» fortasse quaedam est firmitas occulta nobis, quae continet terram, et hoc dixit, «Fundavit.» Super
Abbreviated transcription (Latin):
quod non audierunt qui defuerunt. ut & ipsi
discant adesse. Legamꝰ ergo cursim. Benedic
induisti. Confitemini. ut decoremini. ut indu¬
at uos. Circũ amictus lucẽ sicut uestimentum.
Circũ amictus acccłam suã. quia ipsa facta est lux
in illo quȩ prius erat tenebre in se dicente apło.
fuistis aliquando tenebrae. nunc autẽ lux in dño.
Extendens cȩlũ sicut pellẽ. Uel tam facile quam
tu pellem si tam facile sit: tãquã ad litterã accipis.
uel auctoritatẽ scripturarũ intelligamꝰ distentam
ꝑ totũ mundũ nomine pellis. quia mortalitas in
pelle significat᷑. Dispensata est autẽ nobis om̃is auc¬
toritas scripturarũ diuinarũ ꝑ homines mortales.
quorũ iam mortuorũ fama distendit᷑. Qui prote
Quid est caelũ: figurate dum taxat diximus
scripturã diuinã. Quae superiora scripturȩ di¬
uinȩ: Preceptũ quo nihil est eminentius carita¬
tis. Quare autẽ aquis cõparata est caritas: Quia

Expanded text:
quod audierunt qui adfuerunt, ut et ipsi quod audierunt qui adfuerunt, ut et ipsi discant adesse. Legamus ergo cursim. 2. «verinduisti.» Confitemini, ut decoremini, ut induat vos. «Circumamictus lucem sicut vestimentum.» Circumamictus Ecclesiam suam; quia ipsa facta est lux in illo, quae prius erat tenebrae in se, dicente Apostolo: «Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . «Extendens coelum sicut pellem:» vel tam facile quam tu pellem, si tam facile sit, tanquam ad litteram accipias: vel auctoritatem Scripturarum intelligamus distentam per totum mundum nomine pellis; quia mortalitas in pelle significatur, dispensata est autem nobis omnis auctoritas Scripturarum divinarum per homines mortales, quorum jam mortuorum fama distenditur. 3. «versQuid est coelum? Figurate duntaxat diximus Scripturam divinam. Quae superiora Scripturae divinae? Praeceptum, quo nihil est eminentius, charitatis. Quare autem aquis comparata est charitas? «Quia
Abbreviated transcription (Latin):
tractauimꝰ. etiam sequentia suscipienda sunt & illo¬
adiuuante in cuius nomine cepimus terminanda
sunt. Commendaueramꝰ autẽ caritati urãe qui
ad fuistis totũ istũ psalmũ. figuratis misterus esse
contextũ. unde quod difficilius quę̧rit᷑ sol& dul¬
cius inueniri. Nec putetis ista uobis obscuritate
subtracta. sed difficultate condita. ad hoc quod
sepe iam diximꝰ. ut detur pętentibus: inueniat᷑
aquerentibus intretur apulsantibus. Sed opus
est nobis aliquanto marore & silentio ur̃o & pa¬
tientia ur̃a. ut pauca quae dicturi sumꝰ. ñ. ꝑstre¬
pitũ tempus amplius occupent. Piuca enim nos
dicere temporis cogit angustia. quod nouit &
caritas ur̃a debere nos exequus fidelis corporis
sollẽpne obsequiũ. Ece iam quȩ dicta sunt repe¬
tere & rursus exponere non cogam sed si de fu¬
erint aliqui qui non audierunt. non desint.
Prodest autẽ illis fortasse qui audiunt. modo

Expanded text:
tractavimus; etiam sequentia suscipienda sunt, et illotractavimus; etiam sequentia suscipienda sunt, et illoadjuvante, in cujus nomine coepimus, terminanda sunt. Commendaveramus autem Charitati vestrae, qui adfuistis, totum istum psalmum figuratis mysteriis esse contextum. Unde quod difficilius quaeritur, solet dulcius inveniri. Nec putetis ista vobis obscuritate subtracta, sed difficultate condita; ad hoc, quod saepe jam diximus, ut detur petentibus, inveniatur a quaerentibus, intretur a pulsantibus . Sed opus est nobis aliquanto majore et silentio vestro, et patientia vestra, ut pauca quae dicturi sumus, non per strepitum tempus amplius occupent. Pauca enim nos dicere temporis cogit angustia, quod novit et Charitas vestra debere nos exsequiis fidelis corporis solemne obsequium. Ecce jam quae dicta sunt repetere, et rursus exponere non cogamur: si defuerunt aliqui, qui non audierunt, non deessent; prodest autem illis fortasse, quod non audiunt modo
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ quando ipsa uerba dicimus. bene intelligamus
quod dicimus. quia manifesta illa ds̃ esse uoluit
Si ergo non oraueritis. spem non habebitis. Si alit̾
quã magister docuit oraueritis. non exaudiemini
aut si in oratione mentiti fueritis. non impetra¬
bitis. Ergo & orandũ & uerũ dicendũ est. & sic
orandũ est quomodo ille docuit. Uelis nolis cotidie
dicturus es. dimitte nobis debita nr̃a. sicut & nos
dimittimꝰ debitoribus nr̃is. Uis securus dicere : fac
CIO QUIA DEBITORES NOS EOD̃E PSALOIU¬
tenetis. non necessitate. sed quod est uehe¬
mentius caritate. Debemꝰ autẽ hoc primo
dño dõ nr̃o qui habitans & in uobis exigit
ista de nobis. deinde domno & patri
presenti & iubenti. & oranti pro me:
deinde uraẽ uiolentiae qua extorquetis etiam
infirmis uirib nr̃is. Tanen quantũ dñs donat qui
et ipsas uires uobis orantibus donare dignet᷑. qm̃
psalmi primas huius partes die iam nuꝑ precedente

Expanded text:
et quando ipsa verba dicimus, bene intelligamus et quando ipsa verba dicimus, bene intelligamus quod dicimus, quia manifestam illam esse Deus voluit. Si ergo non oraveritis, spem non habebitis: si aliter quam Magister docuit oraveritis, non exaudiemini; aut si in oratione mentiti fueritis, non impetrabitis. Ergo, et orandum, et verum dicendum est, et sic orandum est, quomodo ille docuit. Velis nolis, quotidie dicturus es: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Vis securus dicere? Fac cio quia debitores nos tenetis, non necessitate, sed quod est vehementius, charitate. Debemus autem hoc primo Domino Deo nostro, qui habitans et in vobis exigit ista de nobis: deinde domno et patri, praesenti et jubenti et oranti pro me; deinde vestrae violentiae qua extorquetis etiam infirmis viribus nostris. Tamen, quantum Dominus donat, qui et ipsas vires vobis orantibus donare dignetur, quoniam psalmi hujus primas partes die jam nuper praecedente
Abbreviated transcription (Latin):
solũ fratris sed & inimici. Supplicẽ nullũ spernas.
& cui dare non potes quod petierit. non eum
spernas. Si potes dare da. si non potes affabilẽ
te presta. Coronat ds̃ intus bonitatẽ. ubi non
inuenit facultatẽ. Nemo dicat. non babet:
Caritas. non de sacello erogat᷑: quia quicquid di¬
cimꝰ & quicquid diximꝰ. & quicquid dicere potue¬
rimꝰ. uel nos. uel post nos. uel qui ante nos. finẽ
non habent nisi caritatẽ. quia finis pręcepti caritas
est. de corde puro & conscientia bona. & fide non
ficta. Interrogate quando rogatis dm̃ corda ur̃a. nͣ
uidete quomodo transinittatis uersũ istũ. dinitte
nobis debita nr̃a sicut & nos dimittimus debitorib
nr̃is. Non eris orans: nisi ista dicas: si alia dicas:
non te exaudit ille. quia non ipsa tibi dictauit.
iuris peritus quẽ misit. Nlecesse est ergo ut &iu
quando uerba nr̃a dicimꝰ in oratione. scđm ipsidiamꝰ.

Expanded text:
solum fratris, sed et inimici. Supplicem nullum spernas, solum fratris, sed et inimici. Supplicem nullum spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas: si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta. Coronat Deus intus voluntatem, ubi non invenit facultatem. Nemo dicat: Non habeo. Charitas non de saccello erogatur: quia quidquid dicimus, et quidquid diximus, et quidquid dicere potuerimus, vel nos, vel post nos, vel qui ante nos, finem non habent nisi charitatem: quia finis praecepti charitas est, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Interrogate, quando rogatis Deum, corda vestra; videte quomodo transmittatis versum istum: «Dimitte nobis debita nostra,» «sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non eris orans, nisi istam dicas: si aliam dicas, non te exaudit ille; quia non ipsam tibi dictavit Jurisperitus quem misit. Necesse est ergo ut et quando verba nostra dicimus in oratione, secundum ipsam dicamus;
Abbreviated transcription (Latin):
epulis dĩ. Fructũ ergo urm in operibus ur̃is
aduertite: ualde enĩ male digerit is qui bene
audit & non bene operat᷑. quia dñs ds̃ nr̃ non¬
rͣ deest pascere. Notũ est om̃ibus. quia de pane
quẽ accepimꝰ & quẽ erogamꝰ. reddituri sumus
rationẽ. Optime nouit caritas ur̃a. non enĩ tac&
nobis pagina diuina. aut adulat nos ds̃. De isto
loco quã liberi simus ad uos potestis aduertere. & si
forte ego minus liber sum. uel om̃s qui hoc in loco
uobis loquunt᷑: si minus liberi sumꝰ. certe ipse sermo
dĩ neminẽ tim&. Nos autẽ siue timeamꝰ siue
liberi simus. eũ cogim̾ annuntiare qui neminem
timet. Hoc uobis non homines sed ds̃ prestitit. ut
& per timidos liberũ audiatis. Excusationẽ in yͣ¬
iudicio dĩ non habebitis. nisi uos in bonis operibus
exercueritis. & eorũ quȩ auditis tãquã pluuiae
fructũ congruũ dederitis. Fructus congruus ope¬
ra bona: fructus congruus sincera dilectio. non

Expanded text:
epulis Dei. Fructum autem vestrum in operibus vestris epulis Dei. Fructum autem vestrum in operibus vestris advertite. Valde enim male digerit is qui bene audit, et non bene operatur: quia Dominus Deus noster non deest pascere. Notum est omnibus quia de pane quem accepimus, et quem erogamus, reddituri sumus rationem. Optime novit Charitas vestra; non enim tacet nobis Pagina divina, aut adulatur nos Deus. De isto loco quam liberi simus ad vos, potestis advertere: et si forte ego minus liber sum, vel omnes qui in hoc loco vobis loquuntur, si minus liberi sumus, certe ipse sermo Dei neminem timet. Nos autem sive timeamus, sive liberi simus, eum cogimur annuntiare, qui neminem timet: hoc vobis non homines, sed Deus praestitit, ut et per tumidos liberum audiatis. Excusationem in judicio Dei non habebitis, nisi vos in bonis operibus exercueritis, et eorum quae audistis tanquam pluviae fructum congruum dederitis. Fructus congruus opera bona; fructus congruus sincera dilectio, non
Abbreviated transcription (Latin):
ra quae oculis nr̃is adiac&. intelligi nullo pacto
potest. Fulicas enĩ. aues esse maritimas uel stag¬
nenses nouimus. Domus fulicae sit. nidus fulicȩ
Quomodo ergo domus fulicae dux passerũ: Qua¬
re quȩdam in rebus uisibilibus quasi absurda nus¬
cet sp̃s sc̃s nisi ut ex eo quod non possu mꝰ accipere
ad litterã. cogat nos ista sp̃ualiter querere : Et¬
go si ad caelũ intellectu ut dixi ad extentã pellẽ
uultis ascendere. & nubes fecit ascensionẽ eius.
nubes ista quae uobis dicit᷑. inualida est hodie
ad om̃a ista exponenda. Date ueniã. & si non urãe.
meae certe infirmitati. Auiditatt̃ quidẽ urão
tantã uideo. ut semꝑ parati sitis audire. sed duae
res sunt quarũ ratio non contẽpnenda est. Nã
& infirmitas corporis nr̃i consideranda est. & ip¬
sarũ rerũ quȩ exponunt᷑ memoria. Interim quae
audistis cogitate: quid dixi: Quȩ manducastis
ruminate. Sic enĩ eritis munda animalia. & apta

Expanded text:
ra, quae oculis nostris adjacet, intelligi nullo pacto ra, quae oculis nostris adjacet, intelligi nullo pacto potest. Fulicas enim aves esse marinas vel stagnenses novimus. Domus fulicae sit nidus fulicae: quomodo ergo domus fulicae dux passerum? Quare quaedam in rebus visibilibus quasi absurda miscet Spiritus sanctus, nisi ut ex eo quod non possumus accipere ad litteram, cogat nos ita spiritualiter quaerere? 19. Ergo si ad coelum intellectu, ut dixi, ad extentam pellem vultis ascendere, et nubes fecit ascensionem ejus; nubes ista quae vobis loquitur, invalida est hodie ad omnia ista exponenda. Date veniam, etsi non vestrae, meae certe infirmitati. Aviditatem quidem vestram tantam video, ut semper parati sitis audire: sed duae res sunt, quarum ratio non contemnenda est. Nam et infirmitas corporis nostri consideranda est, et ipsarum rerum quae exponuntur memoria. Interim quae audistis cogitate. Quid dixi? Quae manducastis ruminate. Sic enim eritis munda animalia, et apta
Abbreviated transcription (Latin):
ligna campi. & cedri libana quas plantauit illic
passeres nidificabunt fulicae domus dux est eorũ.
Animaduertitis extentũ caelũ. uultis intellectu
ascendere. & ego uideo. Quam tamen altũ sit.
puto quod mecũ consider& caritas nr̃a. Nã ideo
multos uersus uolui pronuntiare. ut uideatis
quã altȩ sint posita sacramenta dĩ. ne fastidiamus
oblata. ne prompta uilescant. ut semꝑ quęsita
& si cum difficultate. cũ maiore iocunditate inue¬
mantur. Inter cȩtera tamen fr̃squae possunt ac¬
cipi ad litterã. nũquid & hoc quod dictũ est illic
passeres nidificabunt fulicae domus dux est eorũ :
Nũquid domus fulicae dux est passerũ : aut domꝰ
fulicae dux est cȩdrorũ : Et hoc enĩ ibi est. & cedri
libani quas plantauit illic passeres nidificabunt:
fulicae domus dux corũ. Et quidẽ latina locuti¬
one corũ cȩdrorũ non possumus intelligerexcȩdri
enĩ feminini generis sunt. Fulicȩ itaq domus
quomodo est dux passerũ: Hoc enĩ in ista creatu¬

Expanded text:
ampi, et cedri Libani quas plantavit. Illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum.» Animadvertitis extentum coelum, vultis intellectu ascendere, et ego video. Quam tamen altum sit puto quod mecum consideret Charitas vestra Nam ideo multos versus volui pronuntiare, ut videatis quam alte sint posita sacramenta Dei; ne fastidiamus oblata, ne prompta vilescant, ut semper quaesita etsi cum difficultate, cum majori jucunditate inveniantur. Inter caetera tamen, fratres, quae possunt accipi ad litteram; numquid et hoc quod dictum est, «Illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum?» Numquid domus fulicae dux est passerum? aut domus fulicae dux est cedrorum? Et hoc enim ibi est, «Et cedri Libani quas plantavit: illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum.» Et quidem latina locutione, «eorum» cedrorum, non possumus intelligere; cedri enim feminini generis sunt. Fulicae itaque domus quomodo est dux passerum? Hoc enim in ista creatu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ & montes sub aquis. quia suꝑ montes stabu̾nt
aquae. populi resistentes superauerunt auctori¬
tatẽ om̃iũ ubiq. fortiter euuangelirantiũ uerbũ
dĩ. Cooperuerant eos aquȩ. & super illos stabant
aquae. Dicebant. preme. preme & premabuant
Extingue. non appareant. Dicebant ista. & prȩ¬
ualebant suꝑ martyres. & fugebant ubiq xp̃rani.
& fuga quadã occultabant᷑ apłi. Unde fuga occul¬
tabant᷑ apłi : Quia suꝑ montes stabunt aquae.
Erat potestas aquarũ magna. sed quãdiu : Au
GIENT. Et hoc factũ est fratres. ab increpati¬
one dĩ fugient aquę. hoc est apressura mon¬
tiũ recesserunt. lam montes ipsi extant. petrus

Expanded text:
enim et montes sub aquis; quia super montes stabant enim et montes sub aquis; quia super montes stabant aquae: populi resistentes superaverant auctoritatem omnium ubique fortiter evangelizantium verbum Dei, cooperuerant eos aquae, et super illos stabant aquae, dicebant, Preme, preme; et premebant: Exstingue, non appareant. Dicebant ista, et praevalebant super martyres, et fugiebant ubique Christiani, et fuga quadam occultabantur Apostoli. Unde fuga occultabantur Apostoli? Quia super montes stabant aquae. Erat potestas aquarum magna. Sed quamdiu? Audigient.» Et hoc factum est, fratres; ab increpatione Dei fugerunt aquae: hoc est, a pressura montium recesserunt. Jam montes ipsi exstant Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos attulerint. gratulabim̾ ad olescentiũ studiis
ociosorũ occupati senes. & exeorũ ministerio & nos
aliquid discłmus. Non enĩ dedignam᷑. quando
xp̃c de om̃ib docet. Hoc ergo dicit suꝑ montes
stabunt aquae. propheta curans futura p̃dicere
non narrare preterita. propterea dixi quia ȩccle¬
siam futurã in diluuio persecutionũ uolebat intel¬
legi. Fuit enĩ tempus aliquando quo terram di ȩtͦ¬
clesiam dĩ cooperuerant aquę ꝑsequentium & ita
cooperuerant ut non apparerent nec ipsi magni
qui sunt montes. Quando enĩ ubiq fugiebant:
quomodo non minus apparebant: Fortasse de
illis aquis est uox illa. saluũ me fac ds̃ qm̃ intrauer̃
aquae usq ad ammã meã: Maxime aquȩ quȩ ma¬
re faciunt. procellosae. infructuosę. Non enim
quãcũq terrã cooperuerit aqua marina. fęcunda¬
bit eam potius. quã adsterilitatẽ perducet. Erant

Expanded text:
ad nos attulerint, gratulabimur adolescentium studiis ad nos attulerint, gratulabimur adolescentium studiis otiosorum occupati senes, et ex eorum ministerio et nos aliquid discemus. Non enim dedignamur; quando Christus de omnibus docet. Hoc ergo dicit: «Super montes stabunt aquae.» Propheta curans futura praedicere, non narrare praeterita, propterea dixit, quia Ecclesiam futuram in diluvio persecutionum volebat intelligi. Fuit enim tempus aliquando, quo terram Dei, Ecclesiam Dei cooperuerant aquae persequentium; et ita cooperuerant, ut non apparerent nec ipsi magni, qui sunt montes. Quando enim ubique fugiebant, quomodo non minus apparebant? Et fortasse de illis aquis est vox illa: «Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam» . Maxime aquae quae mare faciunt, procellosae, infructuosae. Non enim quamcumque terram cooperuerit aqua marina, fecundabit eam potiusquam ad sterilitatem perducet. Erant
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ montes aquȩ starent. Legimꝰ ut dixi factũ
in diluuio inde loquebat᷑ propheta. Narrabat
nobis preterita. an pronuntiabat futura : Sed si nar¬
raret preterita. non nobis diceret super montes
stabunt aquae. sed suꝑ montes steterunt aquae.
Prȩteritũ enĩ tempus pro futuro solere ponun scrip¬
turis ita prȩuidente spũ quȩ uentura sunt quasi
iam facta sint solemus legere. Inde est quod illud
in illo psalmo nouimus om̃s. ubi tamquã euuangeli¬
um recitaret᷑. foderunt manus meas & pedes. dinu¬
merauerunt om̃a ossa mea. suꝑ uestimentũ meum
miserunt sortẽ. Oña quasi iam facta cominemo¬
rantur. quae utiq ad huc uentura cernebantur.
Sed quantũ potest nr̃a diligentia. quantũ autẽ po¬
test tanta occupatio. aut quando sic uacat. ut possi¬
mus procerto dicere. ita est: Animaduertimus
deo dicere non est: sed certe studiosis earũ litte¬
rarũ indixerim quid quęrant. Si inuenerint &¬

Expanded text:
super montes aquae starent. Legimus hoc, ut dixi, factum super montes aquae starent. Legimus hoc, ut dixi, factum in diluvio. Inde loquebatur Propheta? narrabat nobis praeterita, an praenuntiabat futura? Sed si narraret praeterita, non nobis diceret, «Super montes stabunt aquae;» sed, Super montes steterunt aquae. Praeteritum enim tempus pro futuro solere poni in Scripturis, ita praevidente Spiritu quae ventura sunt, quasi jam facta sint, solemus legere. Inde est quod illud in alio psalmo novimus omnes, ubi tanquam Evangelium recitatur: «Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; super vestimentum meum miserunt sortem» . Omnia quasi jam facta commemorantur, quae utique adhuc ventura cernebantur. Sed quantum potest nostra diligentia? quantum autem potest tanta occupatio? aut quando sic vacat, ut possimus pro certo dicere: Ita est? Animadvertimus deo dicere, Non est; sed certe studiosis earum Litterarum indixerim quid quaerant. Si invenerint, et
Abbreviated transcription (Latin):
lumus: Si iam tenebrae fuimus. Ergo si ds̃ luce
uestitus est. cuius rursus uestimentũ est abyssus e
Abyssus enĩ dicit᷑. in mensa aquarũ copia. Omnis
aqua. om̃is humida natura atq substintia circum¬
quaq diffusa per maria & flumina & antra occul¬
ta. semel uno nomine abyssus uocat᷑. Ergo terrã
intelligimus de qua dixit. firmauit terrã super
firmitatẽ eius. non inclinabit᷑ in sęculũ saeculi.
De illa dictũ credo. abyssus sicut uestimentũ amic¬
tus ipsius. Terrae enĩ quasi uestimentũ est aqua:
circũdans eam & contegens eam. Sed aliquando
in diluuio ita creuit haec uestis terrae. ut omnia
om̃ino cooperiret. & transcenderet altissi mos mon¬
tes sicut scriptura testat᷑ cubitis ferme quindecim.
fortasse ipsũ tempus significat iste psalmus cum
dicer&: abyssus sicut uestimentũ amictus ipsius.
SUEEI MONTES STABUNT AQAE: Id est ues¬
timentũ terrae quod est abyssus itacreuit. ut etiã

Expanded text:
lumus? Si jam tenebrae non sumus. Ergo si Deus luce lumus? Si jam tenebrae non sumus. Ergo si Deus luce vestitus est, cujus rursum vestimentum est abyssus? Abyssus enim dicitur immensa aquarum copia: omnis aqua, omnis humida natura, atque substantia circumquaque diffusa per maria, et flumina, et antra occulta, simul uno nomine abyssus vocatur. Ergo terram intelligimus, de qua dixit, «Fundavit terram super firmamentum ejus; non inclinabitur in saeculum saeculi;» de illa dictum credo, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» Terrae enim quasi vestimentum est aqua, circumdans eam et contegens eam. Sed aliquando in diluvio ita crevit haec vestis terrae, ut omnia omnino cooperiret, et transcenderet altissimos montes, sicut Scriptura testatur, cubitis ferme quindecim . Fortasse ipsum tempus significavit iste psalmus, cum diceret, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» 7. «Super montes stabunt aquae:» id est vestimentum terrae, quod est abyssus, ita crevit, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
firmauit terrã suꝑ firinamentũ eius. id est firina¬
uit aeccłam suꝑ fundamentũ xp̃m. Nutabit aeccła.
si nutauerit fundamentũ. Sed unde nutabit xp̃c.
qui ante quã uenir& ad nos & carnẽ susciperet
om̃i ꝑ ipsũ facta funt & sine ipso factũ est nibil :
Qui om̃a continet maiestate. & nos bonitate. Non
nutante xp̃o. non inclinabit᷑ in scłm scł̃i. Ubi sunt
qui dicunt perisse de mundo aeccłam quando nec
inclinari potest: Sed unde coepit dñs asserere
istã aeccłam. reuelare. incipere. ostendere. diffun¬
dere: Unde cȩpit hoc: Quid erat primo. quia
firmauit terrã suꝑ firmamentũ eius. non inclinabit᷑
in scłm scłi: ABISSUS SICOT UESTIMENTÕ
Aonctos iES1uS. Cuius : Num quid forte
dĩ : Sed iam de amictu eius dixerat. circũ amic¬
tus lucẽ uelut uestimentũ. Audio dm̃ luce ues¬
titũ. & lux ipsa si uolumus nossumꝰ. Quid est siuo¬

Expanded text:
Fundavit terram super firmitatem ejus,» id est, firmaFundavit terram super firmitatem ejus,» id est, firmavit Ecclesiam super fundamentum Christum. Nutabit Ecclesia si nutaverit fundamentum: sed unde nutabit Christus, qui antequam veniret ad nos, et carnem susciperet, «omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» ; qui omnia continet majestate, et nos bonitate? Non nutante Christo, «non inclinabitur in saeculum saeculi.» Ubi sunt qui dicunt perisse de mundo Ecclesiam, quando nec inclinari potest? 6. Sed unde coepit Dominus asserere istam Ecclesiam, revelare, incipere, ostendere, diffundere? unde coepit hoc? quid erat primo? «Quia fundavit terram super firmamentum ejus, non inclinabitur in saeculum saeculi. Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» Cujus? numquid forte Dei? Sed jam de amictu ejus dixerat, «Circumamictus lucem, velut vestimentum.» Audio Deum luce vestitum, et lux ipsa si volumus, nos sumus. Quid est, si vo
Abbreviated transcription (Latin):
iħc & clamabat. Siquis sitit. uemat ad me &
bibat. Qui credit in me. flumina aquae uiuae
fluent de uentre eius. Unde probamꝰ quia de
spũ dictũ est: Dicat ipse cuuangelista qui se¬
quitur & ait. Hoc autẽ dicebat de sp̃u. quem
accepturi erant in qui in eũ fuerant credituri.
Qui ambulat suꝑ pennas uentorũ : idest fuper
uirtutes animarũ. Quae est uirtus animae
Ipła caritas. Quomodo autẽ ille. super illame
Quia maiot est caritas dĩ in nos. quã nr̃a in dm̃.
Qui facit angelos suos sp̃s & ministros suos ignẽ
flagrantẽ. id est eos qui iam sp̃s sunt qui spuales
non carnales sunt facit angelos. mittendo ut prę¬
dicent eius euuangeliũ. & minustros suos ignem
flagrantẽ. Nisi enĩ ardeat minister prȩdicans:
mentũ aeccłae : Quod est fundamentũ aecclesiae
test ponere preter quã quod positũ est. quod est
xp̃c iħe: Et ideo tali fundamento suffulta quid
meruit audire : Non inclinabit᷑ in seculũ seculi.

Expanded text:
mabat: Si quis sitit, veniat ad me et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus.» Unde probamus quia de Spiritu dictum est? Dicat ipse Evangelista, qui sequitur et ait: «Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant hi qui in eum fuerant credituri» . «Qui ambulat super pennas ventorum:» id est, super virtutes animarum. Quae est virtus animae? Ipsa charitas. Quomodo autem ille super illam ambulat? Quia major est charitas Dei in nos, quam nostra in Deum. stros suos ignem flagrantem:» id est, eos qui jam spiritus sunt, qui spirituales, non carnales sunt, facit angelos suos, mittendo ut praedicent ejus Evangelium. «Et ministros suos ignem flagrantem.» Nisi enim ardeat minister praedicans, mentum Ecclesiae? Quod est fundamentum Ecclesiae, test ponere praeterquam quod positum est, quod est Christus Jesus» ? Et ideo tali fundamento suffulta, quid meruit audire? «Non inclinabitur in saeculum saeculi.
Abbreviated transcription (Latin):
ait iohannes euangelista. Si dixerimꝰ quia
peccatũ non babemꝰ. nos ipsos sedu aimus. &
ueritas in nobis non est. Quomodo gͦ ueritas
de terra orit᷑. ut iusticia de cęlo prospiciat :
Audi illũ sequentẽ & dicentẽ. Si confitea¬
mur peccata nr̃a. fidelis & iustus est. ut remittat
nobis peccata. & purg& nos ab om̃i iniquitate.
Ueritas ergo de terra orta est. & iusticia de
cȩlo prospexit. Quȩ iusticia de cęlo ꝓspexit :
Tãquã dĩ dicentis. parcamus huic homini:
quia ipse sibi non pepercit. Ignoscamꝰ. quia
ipse agnoscit. Conuersus est ad puniendũ
peccatũ suũ. conuertar & ego ad eũ liberan¬
dũ. Ueritas de terra orta est. & iusticia de

Expanded text:
imus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est.» Quomodo ergo veritas de terra oritur, ut justitia de coelo prospiciat, audi illum sequentem et dicentem: «Si confiteamur peccata nostra, fidelis est et justus, ut remittat nobis peccata, et purget nos ab omni iniquitate» . «Veritas» ergo «de terra orta est, et justitia de coelo prospexit.» Quae «justitia de coelo prospexit?» Tanquam Dei dicentis: Parcamus huic homini, quia ipse sibi non pepercit; ignoscamus, quia ipse agnoscit. Conversus est ad puniendum peccatum suum; convertar et ego ad eum liberandum. «Veritas de ter
Abbreviated transcription (Latin):
mea custodit. & ego diligã illũ & ostendam
me ipsũ illi. Loquebatur illis. & dicebat
Ostendã me ipsũ illi. Quare : Non erat nͣ¬
ipse qui loquebat᷑ : sed caro carnẽ uidebat:
diuinitatẽ cor non uidebat. Adhoc autem ⁊ͣ¬
caro carnẽ uidit. ut ꝑ fidẽ cor mundaretur
unde ds̃ uideret᷑. Dictũ est onĩ de dño. fide
mundaus corda eorũ. Ꝙ dixit dñs. Beati mun¬
do corde. quia ipsi dm̃ uidebunt. Ergo. si¬
nobis promisit ostendere se nobis: Qualis est
pulcbritudo ipsius fr̃s: Cogitate om̃a ista
pulchra. quȩ uidetis. quȩ amatis. ipse fecit
Si hec pulchra sunt. quid est ipse : Si haec
magna sunt. quantus est ipse: Ergo ex istis
quȩ hic amamus. illũ magis desideremꝰ. ut
contẽpnentes ista. illũ diligamꝰ. ut ipsa dilec¬
tione per fidẽ cor mundemus. & mundatũ
cor nr̃m iueniat aspectus illius. Lux quae
nobis ostendit᷑. sanos nos deb& inuenire.
Hoc ait modo fides. hoc ergo hic diximus. &

Expanded text:
mea custodit, et ego diligam illum, et ostendam mea custodit, et ego diligam illum, et ostendam meipsum illi» . Loquebatur illis, et dicebat, «ostendam meipsum illi.» Quare? Non erat ipse qui loquebatur? Sed carnem caro videbat; divinitatem cor non videbat. Ad hoc autem caro carnem vidit, ut per fidem cor mundaretur, unde Deus videretur. Dictum est enim de Domino, «Fide mundans corda eorum» : et dixit Dominus, «Beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt» . Ergo nobis promisit ostendere se nobis. Qualis est pulchritudo ejus, fratres, cogitate. Omnia ista pulchra quae videtis, quae amatis, ipse fecit. Si haec pulchra sunt, quid est ipse? si haec magna sunt, quantus est ipse? Ergo ex istis quae hic amamus, illum magis desideremus; et contemnentes ista, illum diligamus: ut ipsa dilectione per fidem cor mundemus, et mundatum cor nostrum inveniat aspectus illius. Lux quae nobis ostendetur, sanos nos debet invenire: hoc agit modo fides. Hoc ergo hic diximus. «Et
Abbreviated transcription (Latin):
 dicer&: Uenit ergo non fallax apłs ap̃i
quid est quod uos affligitis. & merore con¬
teritis : Quid est quod concupiscentia s urãs
sequendo in egestate istarũ uoluptatum
conteri uultis : Habetis patrẽ. habetis
patriã. habetis patrimoniũ. Quis est iste
pat̃ : Dilectissimi filu dĩ sumꝰ. Quare ergo
non dũ uidemꝰ patrẽ nrm: Quia non dum
apparuit quod erimus. lam sumus sed in spe
nam quod erimus. fion dũ apparuit. & quid
erimus: Samus inquit quia cũ apparuerit
similes ei erimus. qm̃ uidebimꝰ eũ scuti est.
Sed hoc de patre dixit: de filio autẽ dño ihũ
filiũ. erimus beati: Ipsũ audi. xp̃m. Qui
me uid&. uid& & patr̃e. Cũ enĩ unus ds̃ ui¬
detur. trinitas uidet᷑. pat̃ & filius & sp̃s sc̃s.
Audi expressius. quia & ipsius filui uisio tri¬
bu& nobis beatitudinẽ. & nibil inter est
inter uisionẽ ipsius: & uisionem patris. Ipse
ait in euangelio. Qui diligit me mandata ⁊̃¬

Expanded text:
 diceret? Venit ergo non fallax apostolus  diceret? Venit ergo non fallax apostolus quid est quod vos affligitis, et moerore conteritis? quid est quod concupiscentias vestras sequendo, in egestate istarum voluptatum conteri vultis? Habetis patrem, habetis patriam, habetis patrimonium. Quis est iste pater? «Dilectissimi, filii Dei sumus.» Quare ergo nondum videmus patrem nostrum? Quia «nondum apparuit quid erimus.» Jam sumus, sed in spe: nam «quid erimus, nondum apparuit.» Et quid erimus? «Scimus,» inquit, «quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est» . Sed hoc de Patre dixit, de Filio autem Domino JesFilium, crimus beati? Ipsum audi Christum: «Qui me vidit, vidit et Patrem.» Cum enim unus Deus videtur, Trinitas videtur, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Audi expressius quia ipsius Filii visio tribuet nobis beatitudinem, et nihil interest inter visionem ipsius et visionem Patris. Ipse ait in Evangelio: «Qui diligit me, mandata