comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ante ꝑdidimꝰ. & simꝰ sub iugo rꝑi
dicentis. Iugũ enĩ meũ suaue ẽ &.
onꝰ meũ leue ẽ.Notandũ aũ qͦd in
eo loco ubi nos intͣp̃tati sumꝰ reddã
popłis labiũ electũ : ꝓ electo septu¬
aginta dixer̃t. ingeneracionẽ eiꝰ.
ut sub aud̾iat᷑ t̾rȩ. C hinc error
ex ortꝰ ẽ: qͦd uerbũ hebraicũ baru
ra qͦd aqͥla & theodocion. electũ.
simmachꝰ mundũ int̾xtatꝰ ẽ. sep¬
tuaginta legerͣt badura. rẽs. lit¬
terã deleth estimantes. ꝓptͣ ele¬
menti nimiã similitudinẽ. qͦd pa¬
uo apice distinguit᷑. Nec ñ ubi
tͣnstulimꝰ in die resurrectionis
mee infuturũ. & om̃s int̾p̃tati st
intestimoniũ: hebreus qͥ me in
scͥpturis instituit. adserebat. leq
inp̾senti loco magis eĩ cegͣmi. id
ẽ infuturũ debere intelligi. quã
intestimoniũ. Led enĩ qͦd sc̾bit᷑
mo xꝑi aduentu exponete: qͦndo
om̃i errore sublato. de monibꝰq
calcatis. & t̃rȩnis oꝑibꝰ destrue¬
tis apłi uniuersis linguis locuti

Expanded text:
didimus, et simus sub jugo Christi, dicentis: Jugum meum suave est, et onus meum leve est . Notandum autem quod in eo loco, ubi nos interpretati sumus: reddam populis labium electum, pro electo, Septuaginta dixerunt, in generationem ejus, ut subaudiatur, terrae. Et hinc error exortus est, quod verbum Hebraicum BARURA  , quod Aquila et Theodotio electum, Symmachus mundum interpretatus est: Septuaginta legerunt BADURA  , RES litteram DALETH existimantes, propter elementi nimiam similitudinem, quod parvo apice distinguitur. Necnon ubi nos transtulimus, In die resurrectionis meae in futurum, et omnes interpretati sunt, in testimonium. Hebraeus qui me in Scripturis instituit, asserebat LAED   in praesenti loco magis εἰς ἔτι id est, in futurum, debere intelligi, quam in testimonium, ED enim, quod scribitur imo Christi adventu exponere, quando, omni errore sublato, daemonibusque calcatis, et terrenis operibus destructis, apostoli universis li
Abbreviated transcription (Latin):
gatis & effuso suꝑ eos furore dñrin
gne teli eiꝰ tra deuoranda et sicut
ante in gdificacione turris fuit. qͦr¬
do uma lingua om̃s popłi loqbant᷑
ita ẽuersis om̃ibꝰ ad cultũ ueridei
Toc uturos hebraicȩ & totũ orbe dño
seruiturũ. Nos aũ qͥ ñ seqͥm᷑ occidentẽ
literã s sym uiuificantẽ. nec iuda¬

Expanded text:
gatis, et effuso super eas furore Domini, in igne zeli ejus terram devorandam. Et sicut ante aedificationem turris fuit, quando una lingua omnes populi loquebantur, ita conversis omnibus ad cultum veri Dei, locuturos Hebraice, et totum orbem Domino serviturum. Nos autem qui non sequimur occidentem litteram, sed spiritum vivificante
Abbreviated transcription (Latin):
dilucło surgentes corruper̃t om̃s co¬
gitaciões suas ꝓ qͦ inseptuaginta seri¬
bit᷑ p̃parare c̃surge dilucło. dissipa¬
ta ẽ om̃is frondositas eoꝵ: qͥa multũ
ab hebraico discrepat. & magis undet̾¬
ut iuxta septuaginta cũ posteriorib
concordare: insequentibꝰ exponemꝰ
Qua.ꝓpt̃ expecta me dicit dñsin

Expanded text:
t omnes cogitationes suas, pro quo in Septuaginta scribitur: praeparare, consurge diluculo, dissipata est omnis frondositas eorum, quia multum ab Hebraico discrepat, et magis videtur juxta LXX cum posterioribus concordare, in sequentibus exponemus. Quapropter exspecta me, dicit Domin
Abbreviated transcription (Latin):
dris suis & de culmine qͦd tenebãt
& dissipabunt᷑ anguli eor i dest pra¬
uȩ uoluntates. ꝙ a recto itinere
declinantes. in qͥbꝰ sẽꝑ & pharisei
orare c̃sueuerant: angulari lapi¬
de c̃tẽpto. Pͥuto aũ qͦd & suꝑbis ꝓsit
de trahi eos de arrogancia sua: &. dis¬
sipari angiporta & angulos eoꝵ: un
postea recto itinere gradiant᷑. De¬
niq seqͥt᷑. E desertas faciã uias e
eo qͦd ñ sit nͥ ꝑ tͣnseat: scđ̾m illud qͦs
in pͥmo psalmo scͥptũ ẽ. E. it̃ impio
ꝑibit. Nec ñ & in osee: ubi de ihrłm
đr fornicante. Ecce ego claudã ui¬
as eiꝰ spinis. & obstruã itinera eiꝰ .&.
semitã suã ñ inueniet. Eẜ ꝑ sequet᷑
amatores suos. & ñ app̃hendet eos.

Expanded text:
ris suis, et de culmine quod tenebant, et dissipabuntur anguli eorum, id est pravae voluntates, et a recto itinere declinantes, in quibus semper et Pharisaei orare consueverant, angulari 719 lapide contempto. Puto autem quod et superbis prosit detrahi eos de arrogantia sua, et dissipari angiportus et angulos eorum, ut postea recto itinere gradiantur. Denique sequitur: Et desertas faciam vias eorum, eo quod non sit qui pertranseat: secundum illud quod in primo psalmo scriptum est: Et iter impiorum peribit . Necnon et in Osee, ubi de Jerusalem dicitur fornicante: Ecce ego claudam vias ejus spinis, et obstruam itinera ejus, et semitam suam non inveniet, et persequetur amatores suo
Abbreviated transcription (Latin):
meã & ad uirũ meũ pͥorẽ. Dissipan¬
t᷑ gͦ itinera suꝑboꝵ ꝙ anguli eoꝵ. ne
ãbulent insuꝑbia & in prauitate .s
urbes eoꝵ q̃ male edificatȩ fuerant
in arroganeia & suꝑbia destruunt᷑
ne subsistant ꝙ habeant habitato¬
res pessimos. dc ne qͥs putet nos un
facere seͥpturȩ: discat exc̃sequent¬
ce destructa st̃ itinera maliciȩ: de
cȩtero timete me. & diseite discipli¬
nã ne & disciplina mea ꝑ eat. frue¬
tũ in uob ẽuersaciõis ñ inueniens
& om̃ia irrita sint ꝑ q̃ uos uoluicor rl¬
Re ꝓossit aptari Sine causa ꝑcussi fi¬
lios uros & disciplina ñ recepistis. Uel
certe timete me & recipite discipli¬
nec penitꝰ ad solitudinẽ deducat᷑ suꝑ

Expanded text:
ad virum meum priorem. Dissipantur ergo itinera superborum et anguli eorum, ne ambulent in superbia et in pravitate, et urbes eorum quae male aedificatae fuerant in arrogantia et superbia, destruuntur, ne subsistant et habeant habitatores pessimos. Ac ne quis putet nos vim facere Scripturae, discat ex consequentce destructa sunt itinera malitiae, de caetero timete me, et discinam, ne et disciplina mea pereat, fructum in vobis conversionis non inveniens; et omnia irrita sint, per quae vos volui corripereest, possit aptari: Sine causa percussi filios vestros, disciplinam non recepistis . Vel certe: timete me, et recipite disciplinec penitus ad solitudinem deducatur super
Abbreviated transcription (Latin):
surge qilucło. dissipati st̃ om̃s racemi
eor: &̃ rͣꝑati dicimꝰ Paratũ eor meũ
as paratũ eor meũ. Audimꝰq inꝓuer¬
biis imꝑatũ: ̃ para in egressu oꝑa tua
E ilua qͥa inleuitico sacrate dr ubi sep¬
timo m̃se decuna die m̃sis offert aaron
ꝓpopło hyrełi emissariũ atq uiuen¬
tẽ as ponens manꝰ suꝑ caput eiꝰ imp̃ca¬
lũ de medio ȩccłȩ. Cũq hȩc fecerimꝰ
nor p̃terit. aꝑ ꝓpinqͣt dies a qͦsi in die
honeste ãbul antes dicimꝰ. Deus deus
meus: ad te de luce uigilo. Statimq
unferimꝰ. Mane exaudies oracionẽ me¬
ã. mane assistã t.&. uidebo. Nisi eñĩ pͣ¬
Orto aũ sole. om̃s racemi de uinea sodo

Expanded text:
racemi eorum; et praeparati dicimus: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum . Audimusque in Proverbiis imperatum: Praepara in egressu opera tua . Et illud quod in Levitico sacrate dicitur, ubi septimo mense, decima die mensis offert Aaron pro populo hircum emissarium, atque viventem, et ponens manus super caput ejus, imprecalum de medio Ecclesiae. Cumque haec fecerimus, nox praeterit, appropinquat dies, et quasi in die honeste ambulantes, dicimus: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo . Statimque inferimus: Mane exaudies orationem meam, mane assistam tibi, et videbo . Nisi enim prOrto autem sole, omnes racemi de vinea Sodo
Abbreviated transcription (Latin):
añs in die resurrectiõis meȩ intestimo¬
niũ qͥa iudiciũ meũ in ẽgregacioẽs
genciũ. ut suscipiã reges. ut effun¬
dã suꝑ eos irã meã: omne irã furoris
mei. Quia in igne zeli mei ẽsumet᷑

Expanded text:
in die resurrectionis meae in testimonium: quia judicium meum in congregationes gentium, ut suscipiam reges, ut effundam super eos iram meam omnem, iram furoris mei; quia in igne zeli mei consumetur
Abbreviated transcription (Latin):
at irłm in scͥpturis sẽis sẽꝑ typũ
habere ȩccłȩ. de qua qͥ peccauerit
uel inbabilonẽ abducet᷑: uel sispon¬
te descenq̃e uoluerit in iherico. a la¬
trontꝰ uu neret᷑. Quȩ ẽ enĩ ita illus¬
tris ut ȩccła. q̃ intoto orbe fundata
tib ẽgregata: Inqua plurimi qͥse de¬
cunt inxꝑm credere. nec audiert uo
fensurũ me ẽe plurimos qͦd suꝑ e
rt ceteros prbos qͥ bene iuixerint ñ
c̃dẽpnent & mali pͥncipes qͦs descri¬
bit sermo ꝓpħicꝰ. ñ sint bonis pͥncipi¬
bꝰ c̃tumelie. Stulto enĩ flagellato:
entes munera uendentesq iusti¬
ciã: ĩme recte appellant᷑ lupi ara¬
bie uel uesxtini. sic̃ simmachꝰ trans¬
tulit: sͣ enĩ merent᷑ lupi dici ben¬
iamm. qͥmane rapiunt & aduespã
dant esca:s. lupi uesꝑtini qͥ noctibꝰ
comedunt. & in mane nichil relin¬

Expanded text:
m in Scripturis sanctis semper typum habere Ecclesiae: de qua qui peccaverit, vel in Babylonem abducitur, vel si sponte descendere voluerit, in Jericho a latronibus vulneratur. Quae est enim ita illustris ut Ecclesia, quae in toto orbe fundata tibus congregata? in qua plurimi qui se dicunt in Christum credere, nec audierunt vfensurum me esse plurimos, quod superunt, caeteros presbyteros qui bene vixerint, non condemnent. Et mali principes, quos describit sermo propheticus, non sint bonis principibus contumeliae: Stulto enim flagellato, entes munera, vendentesque justitiam, nonne recte appellantur lupi Arabiae, vel vespertini, sicut Symmachus transtulit? Non enim merentur lupi dici Benjamin, qui mane rapiunt, et ad vesperam dant escam ; sed lupi vespertini, qui noctibus comedunt, et in mane nihil relin
Abbreviated transcription (Latin):
drerit. bonũ opꝰ desid̾at. Opus ñ
dignitate. Si aũ despecto oꝑe. solã aspe¬
xeris dignitatẽ: erto corruit. Turris m
syloa & excelsȩ cȩdri fulmine feriunt᷑
& erecta ceruix frangit᷑ .&. cignꝰ exten¬
to collo & in sublime se tollens. inter
in mundas uolucres cõputat᷑ forro qͥd

Expanded text:
dixerit: bonum opus desiderat, Opus non dignitatem. Si autem, despecto opere, solam aspexerit dignitatem, cito corruit turris in Siloa, et excelsa cedri fulmine feriuntur, et erecta cervix frangitur, et cygnus, extento collo, et in sublime se tendens, inter immundas volucr
Abbreviated transcription (Latin):
re c̃suesceret. pͥus hospiciũ &. di¬
mittere habitacłm suu̾: nũꝙͣ. &
paulus p̃cepisset qͦd supra dixi¬
mꝰ & dͥauia post adulteriũ for¬
midaret. ne ꝑderet qͦd acceꝑat.
De qͦa ad hebreos scribit᷑. Quanta
arbitramini deteriora mereri sup¬
plicia. eũ qͥ filiũ dei conculcauerit.
& sanguinẽ testam̃ti inmundũ du¬
xerit inqͦ sc̃ĩficatꝰ ẽ. &. sꝑui gr̃e ẽ¬

Expanded text:
re consuevisset prius hospitium, et dimittere habitaculum suum, numquam et Paulus praecepisset quod supra dixi; et David post adulterium formidaret, ne perderet quod acceperat, de quo et ad Hebraeos scribitur: Quanto arbitramini deteriora mereri supplicia eum, qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem testamenti immundum duxerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
RIStia. Sacerdotes qͦq qͥ eucharis¬
tiȩ seruiunt. & sanguinẽ dm̃i popłis
eiꝰ diuidunt. impieagunt in legẽ
cantis facere uerba. ñ uitã: & ne¬
cessariã ẽẽ tantũ soliẽ pnẽ oracio¬
nẽ : & ñ sacerdotũ merita. De quibꝰ
đr. ¶ sacerdos in qͦeũq fuerit ma¬
cła. ñ accedet offerre oblaciones
dño. Cũ hȩc faciant pͥncipes. uidi¬
minꝰ clemens & iustꝰ ẽ dñs. Clemens
in eo qͦd asua ȩccła ñ recedit. Iustꝰ.
in eo qͦd reddit unicuiq qͦd meret᷑.
Postꝗͣ. enĩ aduenerit mane &s. nox
huiꝰ secłi ꝑtͣnsierit: dabit in luce
iudiciũ suũ & ñ absẽdet᷑: uel ipse.
uel iudiciũ eiꝰ. Eẜ cũ cȩꝑit a singłis
exigere pȩcuniã quã eis cõmiserat.
ñ erit in iustꝰ nec faciet inꝑpetu¬
ũ ualere iniusticiã ẜ suꝑbos pͥnci

Expanded text:
ini . Sacerdotes quoque qui Eucharistiae serviunt et sanguinem Domini populis ejus dividunt, impie agunt in legem cantis facere verba, non vitam, et necessariam esse tantum solemnem orationem, et non sacerdotum merita, de quibus dicitur: Et sacerdos in quo fuerit macula, non accedet offerre oblationes Domino . Cum haec faciant principes, judiminus clemens et justus est Dominus. Clemens, in eo quod a sua Ecclesia non recedit: justus, in eo quod reddit unicuique quod meretur. Postquam enim advenerit mane, et nox hujus saeculi pertransierit, dabit in luce judicium suum, et non abscondetur vel ipse, vel judicium ejus. Et cum coeperit a singulis exigere pecuniam quam eis commiserat, non erit injustus, nec faciet in perpetuum valere injustitiam; sed superbos princ
Abbreviated transcription (Latin):
ant scienciã dei & nouerĩt multã
bonitatẽ eiꝰ quã absc̃dit tim̃tibꝰ se. &.
ẽtẽpnant diuicias bonitatis eiꝰ the¬
ristiã dñi inp̃cant᷑ aduentũ faciur̃
oleũ chrismatis manꝰ imponunt. ca¬
thecuminos erudiunt. leuitas &
alios c̃stituunt sac̾dotes. ñ tã indignen¬
t᷑ nob hȩc exponentibꝰ &. ꝓpħis uatici¬
nantibꝰ qͦd dñm dep̃cent᷑. & studiose
agant ne de sacerdot ibꝰ qͥ uiolant sẽa
dñi e̾ẽ mereant᷑ N enĩ dignitas& no¬
mina dignitatũ. s opꝰ dignitatis & pͥn

Expanded text:
erint multam bonitatem ejus, quam abscondit timentibus se, et contemnant divitias bonitatis ejus theristiam Domini imprecantur adventum: faciunt oleum chrismatis: manus imponunt; catechumenos erudiunt: Levitas et alios constituunt sacerdotes non tam indignentur nobis haec exponentibus et prophetis vaticinantibus, quam Dominum deprecentur, et studiose agant ne de sacerdotibus qui violant sancta Domini, esse mereantur, Non enim dignitas et nomina dignitatum, sed opus dignitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
nas breui sermone exprimere co¬
natꝰ ẽ: more sibi solito. etiã hic lo¬
cutꝰ ẽ. De cõmutacione in quiens
bonor in malo. ñc̃ ȩcclesiastis ser¬
mo ẽ: insipiente hominẽ conante ꝙ¬
pͥmere qͥ futura ñ cogitans. p̃sentis
& caducis tanqͣ magnis atq ꝑpen¬
is delectat᷑. & ꝑ diuersa q̃ solent li¬
minibꝰ accidere in uita sua atq ni¬
tari. qͦsi ge ne ralẽ infert de morte
sentenciã: qͦd in nume rabilis mus¬
titudo intereat. & paulatim c̃su¬
mat᷑ & transeat: uno qͦq in suo lac
aliũ relinquentẽ: &. rursũ success¬
r̃ẽ alio successore orientẽ. Origens
& uic łormꝰ: ñ multũ intͣ se dͥiue¬
sa senser̃t. Post generalẽ enĩ illar
sentenciã q̃ omnibꝰ patet. qͦd iue
lior sit adolescentulus pauꝑ s sa¬
piens. quã rex senex & insipiens
&. qͦd frequent᷑ eueniat ut illex
sapienciã suã etiã de carcere ne
egrediens. imꝑet ꝓ dominator
ꝑuerso: & rex insipiens ꝑdat ira¬

Expanded text:
nas brevi sermone exprimere conas brevi sermone exprimere contendens, more sibi solito etiam hic locutus est: « De commutatione, inquiens, bonorum in mala nunc Ecclesiastae sermo est, insipientem hominem conantis exprimere, qui futura non cogitans, praesentibus et caducis quasi magnis atque perpetuis delectatur. Et post diversa, quae solent hominibus accidere in vita sua, atque mutari, quasi generalem infert de morte sententiam, quod innumerabilis multitudo intereat, et paulatim consummatur et transeat, unoquoque in suo loco alium relinquente, et rursum alium, successore moriente. » Origenes et Victorinus non multum inter se diversa senserunt. Post generalem enim illam sententiam, quae omniblior sit adolescens pauper et sapiens, quam rex senex et insipiens, et quod frequenter eveniat, ut ille per sapientiam suam etiam de carcere regis egrediens, imperet pro dominatore perverso, et rex insipiens perdat i
Abbreviated transcription (Latin):
rã philosophoꝵ sinistro tramite de¬
relicto. ad dextrũ apic̃e contende¬
rt. & sdm. idest nouissimũ hominẽ
st̾ secuti. ñ lȩtabunt᷑ in eo. idest in
pͥori. hos duos homines & apłs c̃tes¬
tat᷑. & leuiticũ ñ tacet: hõ. hõ. si
uouerit illud uel illud. Uir sẽs
gregorius pontifex & ep̃s orige¬
nis auditor. in metafrasi ȩccłastes:
ita hunc loc ũ intellex̃. Ego uero
pͣfero adolescentulũ pauꝑem & sapi¬
entẽ. seni regi &. stulto: cui nĩquã
uenit in mtẽ qͦd possibile sit quẽpiã
de his qͦs uinxerat. adregnũ exire
de carcere: & semet de iniqua de¬
inceps potestate corruere. Euenit
eñĩ intͣdũ. ut hi qͥ sub adolescen¬
tulo sapiente fueriͣt. absq mero¬
re sint: ita tam̃ ut sub sene rege
ante uersati sint. Qͥ enĩ postea na¬
tist̃. qͥa mala p̃terita nescier̃t. nec
adolescentul ũ laudare possunt
qͥ postea c̃surrexit. ab ducꝰti opini¬
one ꝑuersa & impetu sꝑs aduer¬
santis. Laodicenꝰ interpres. res mag¬

Expanded text:
ram philosophorum, sinistro tramite derelicto, ad dextrum apicem contenderunt, et secundum, id est, novissimum hominem sunt secuti, non laetabuntur in eo, id est, in priore. Hos duos homines et Apostolus contestatur et Leviticus non tacet: Homo, homo si voluerit illud vel illud . Vir sanctus Gregorius Ponti Episcopus, Origenis auditor in Metaphrasi Ecclesiastae, ita hunc locum intellexit: « Ego vero praefero adolescentulum pauperem et sapientem, regi seni et stulto, cui numquam 425 venit in mentem, quod possibile sit, quemquam de his, quos vinxerat, ad regnum exire de carcere, et seipsum de iniqua deinceps potestate sua corruere. Evenit enim interdum ut hi qui sub adolescentulo sapiente fuerint, absque moerore sint: ita tamen ut sub sene rege ante versati sint. Qui enim postea nati sunt, quia mala praeterita nescierunt, nec adolescentulum laudare possunt, qui postea consurrexit, abducti opinione perversa et impetu spiritus adversantis. » Laodicenus Interpres res mag
Abbreviated transcription (Latin):
&. in fine iudei qͥ antichristũ ꝓxꝑo
suscepturi st̃. ñ lȩtent᷑ in xꝑo. Cu¬
stodi pedẽ tuũ eũ uadis in domũ di:
ẜ adͥ ꝓpinqua ut audias. Donũ enĩ
insipienciũ sacrificanciũ: qͥa nesci¬
unt qͦd faciunt malũ. Precepta dat
utȩ. & ñ uult nos offendere euntes
ad eccłam. Non eñĩ ingredi domũ
der: s: sine offensione ingredi laudis
ẽ. E si ee̾t omniũ qͥ st̃ in eccła dei au¬
dire sermonẽ: nũꝗͣ. addidisset. &¬
a ꝓpinqua ut audias. Beniq moy¬
ses solus ꝓpe accedebat ad audiendũ

Expanded text:
et in fine Judaei, qui Antichristum pro Christo suscepturi sunt, non laetentur in Christo. Custodi pedem tuum, cum vadis in domum Dei, et appropinqua, ut audias. Donum enim insipientium sacrificium; quia nesciunt, quod faciunt, malum. Praecepta dat vitae, et non vult nos offendere euntes ad Ecclesiam. Non enim ingredi domum Dei, sed sine offensione ingredi, laudis est. Et si esset omnium qui sunt in Ecclesia Dei, audire sermonem, numquam addidisset, appropinqua, ut audias . Denique Moyses solus prope accedebat ad audiendu
Abbreviated transcription (Latin):
sapient̾ẽ. qͥa ꝓficiebat etate a
sapiencia & gr̃a. apud d̾m& ho¬
mines. Iste natꝰ ẽ in regno sensse
idcireo dicit. si ee̾t de mundo bac
regnũ meũ. ministri utiq mes
certarent.ꝓ me: ut ñ ttaderes
giudeis
Nunc aũ: ñ est de hoc mundo regnũ
meũ. In illius itaq senis stulti regno.
lamentacionibꝰ loqͥt᷑ dicens. ut hu¬
miliaret sub pedibꝰ eiꝰ om̃s iuinctos
tre. ꝓcessit ad regnũ &. abiit inre¬
gionẽ longinꝗͣ: &. ẽtra eos qͥ se regna¬
re nolebãt. post aliqͥntũ tẽporis
rex reuersus ẽ. Presago itaq sꝑu
udit eccłastes om̃s uiuentes qͥ pos¬
sunt adolescentis participes ẽẽ dicen¬
tis ego sũ uita: ueteri stulto rege di¬
misso xꝑm sequi. Simulq duo ex is¬
rahel popłi significant᷑: prior qͥ an¬
te aduentũ dñi fuit. & posterior qͥ
antichristũ. ꝓ xꝑo suscepturꝰ ẽ. qͦd

Expanded text:
sapientem, quia proficiebat aetate et sapientia apud Deum et homines . Iste natus est in regno senis, et idcirco dicit: Si esset de mundo hoc regnum meum, ministri utique mei decertarent pro me, ut non traderer Judaeis, nunc autem non est de hoc mundo regnum meum . In illius itaque senis stulti regno, lamentationibus loquitur, dicens: Ut humiliaret sub pedibus ejus omnes vinctos terrae , processit ad regnum, et abit in regionem longinquam contra eos qui se regnare nolebant et post aliquantulum temporis rex reversus est . Praesago itaque spiritu vidit Ecclesiastes omnes viventes, qui possunt adolescentis participes esse dicentis: Ego sum vita , et veteri stulto rege dimisso, Christum sequi. Simulque duo ex Israel populi significantur. Prior, qui ante adventum Domini fuit, et posterior, qui Antichrist
Abbreviated transcription (Latin):
inantiquũ statũ Ponitq locoꝵ uo¬
cabula. a qͦ loco usq ad quẽ locũ
edificanda sit ihrłm: de colle remon
hoc eñĩ gabaa sonat. ubi arbor mali
& ceteri. qͥ posuer̃t. & exaltabit᷑ l
ma qͥppe exaltacio dr: uirta illua
ma audita ẽ: hoc ẽ in excelsis sonrt
usq ad portã q̃ đr angulor: & aut

Expanded text:
onitque locorum vocabula a quo loco usque ad quem locum aedificanda sit Jerusalem: de colle Remmon hoc enim Gabaa sonat, ubi arbor maliget caeteri, qui posuerunt, exaltabitur: Rhama quippe exaltatio dicitur, juxta illud ma audita est, hoc est, in excelsis sonuitusque ad portam quae dicitur angulorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
e is in domo mea &. inmuris meis lo¬
cũ nominatũ. & nom̃ melius a fihiis
&. fil iabꝰ: nom̃ sempit̾nũ dabo eis: qͦd
ñ deficiet T ales mulos & mulas habe¬
bãt reges isrł: & maxime daiud qu
refert᷑ ad xꝑm. Si intellex imꝰ qͥ sint
eqͥ& muli ruentes & c̃surgentes:
transeamꝰ ad camelos. animal rumi¬
re s ungułã ñ findunt: ruminan¬
teseloqͥa diuina. & ea q̃ scͥpta sunt
negligentes. Rectius aũ camelus
gẽ dei meditat᷑ & eã ruminat &
uoluit in pectore. s ñ diuidit un¬
gulã ut credat in patr̃e & filiũ. eẜ¬
delictis. De istiusmodi camelo qͥ ru¬
minat. ungissãq ñ findit . &. in puer¬
biis qͦsi ad filiũ dr. Qͥ relinqͥt cu¬
stodire disciplinã patris. medita¬
bit᷑ eloqͥa mala. Post camelũ tͣnsea
corruens repente ẽsurgeret. & por¬
taret dñm saluatorẽ . & ingredere¬

Expanded text:
 in muro meo locum nominatum, et nomen melius a filiis et filiabus: nomen sempiternum dabo eis quod non deficiet . Tales mulos et mulas habebant reges Israel, et maxime David, qui refertur ad Christum . Si intelleximus qui sint equi et muli ruentes et consurgentes, transeamus ad camelos, animal rumire, sed ungulam non findunt, ruminantes eloquia divina, et ea quae scripta sunt negligentes. Rectius autem camelus Legem Dei meditatur, et eam ruminat et volvit in pectore, sed non dividit unguladelictis . De istiusmodi camelo qui ruminat, ungulamque non findit, et in Proverbiis quasi ad filium dicitur: Qui relinquit custodire disciplinam patris, meditabitur eloquia mala . Post camelum transeacorruens repente consurgeret, et portaret Dominum Salvatorem, et ingredere
Abbreviated transcription (Latin):
nũ um̃toꝵ. q̃ fuerĩt in castris illis uix¬
suo carnalit̃ explenda c̃tendunt.
Grandis reuera fortitudo dñi. ut cor-¬
ruant in castris hostiũ ȩqͥ & mulr &
cameli. & asini. & om̃ia ium̃ta eoꝵ.
nalia.deo pugnante suꝑari¶icamꝰ
omĩa mala corruant q̃ pͥus contra
hrlm dimicauert̃: ut bona repen¬
te c̃surgant. Deniq qͥ pͥus ȩquus fuerat
humienis ad uxorẽ. ꝓximi sur & impaci¬
ens ad libidinẽ ferebat᷑. & iacebat in
putredine uoluptatũ: cũ seqͥ ceꝑit ca¬
stitatẽ. dicet᷑ ad eũ. Surgite: eamꝰ hinc¬

Expanded text:
 fuerint in castris illis, juxsuo carnaliter explenda contendunt. Grandis revera Domini fortitudo, ut corruant in castris hostium equi, et muli, cameli, et asini, et omnia jumenta eorum malia Deo pugnante superari. Dicomnia mala corruant, quae prius contra Ecclesiam dimicaverunt, ut bona repente consurgant. Denique qui prius equus fuerat hinniens ad uxorem proximi sui , et impatiens ad libidinem ferebatur, et jacebat in turpitudine voluptatum: cum sequi coeperit castitatem, dicetur ad cum:
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ga dño p̃buerit ad sedendũ. dicent
adeũ. Ascende suꝑ eqͦs tuos: & ȩqͥtacio
tua salus. Iuxta hũc sensũ mulos ac¬
cipiamꝰ qͥ steriles st̃. & ñ ꝓcreant fi¬
lios s uoluptate lasciuiunt: de qͥbꝰ
psalmista cõmemorat. Nolite fieri
fic̃ equus & mulus: qͥbꝰ ñ ẽ intellectꝰ¬

Expanded text:
buerint ad sedendum, dicent ad Deum: Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus . Juxta hunc sensum mulos accipiamus, qui steriles sunt, et non procreant filios; sed voluptate lasciviunt: de quibus Psalmista commemorat: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellect
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec erit ruina qua ꝑcuciet
ihrłm. Tabescent carnes eoꝵ stanci¬
ũ suꝑ pedes suos. & ocłi eoꝵ. defluent
deforaminibꝰ eor& lingua eor ta¬
bescet in ore eor. Quȩ passure sit
gentes q̃ c̃tra urbẽ dñi dimicabun.
ĩsens scriptura testat᷑. Stabũt inqͥt
suꝑ pedes suos. & caro eoꝵ tabescet
e defluet. &. ocłi cõputrescent. & de
suis foraminibꝰ excident. Lingua
magniloqua que dei popłm blasphe¬
mabat. soluet᷑ insaniem: & intra ual¬
lũ denciũ cõputrescet. Hȩc passos
cunctis ꝑspicuũ ẽ: n forte uider il¬
is naciones asserent ꝑpessuras. quȩ

Expanded text:
Et haec erit ruina qua percutiet Jerusalem. Tabescent carnes eorum stantium super pedes suos, et oculi illorum defluent de foraminibus eorum, et lingua eorum tabescet in ore eorum. Quae passurae sint gentes quae contra urbem Domini dimicabunt, praesens Scriptura testatur: Stabunt, inquit, super pedes suos, et caro eorum tabescet et defluet, et oculi eorum computrescent, et de suis 926 foraminibus excident; lingua magniloqua, quae Dei populum blasphemabat, solvetur in saniem, et intra vallum dentium computrescet. Haec passos cunctis perspicuum est: nisi forte Judaei illas nationes a
Abbreviated transcription (Latin):
ri lapide xꝑo iħu. Hos lapides ims
tant᷑ heretici qͥ om̃ia głȩ & lucri
causa faciunt. & orant in angulis
plat earũ rectã semit̾ã relinquen¬
tes. Om̃is eñi angulus. recta lineam
frangit. eẜ iderrco meretrix in ꝓuer¬
biis ut cũq eã acciꝑe uoluerimꝰ. cuiꝰ
ñ qͥescunt pedes domi s aut foris
uagat᷑ aut in om̃ibꝰ insidiat᷑ angu¬
lis platearũ. cũ uiderit iuuenẽ in¬
sipientẽ. ñ inuitat enĩ quẽ senserit¬
ẽẽ prudent̃e & maturũ senectute.
dequa scͥptũ ẽ. cani hominis sapien¬
atq blandit᷑. & ducit ad lupanar.
& inuitat ad coitũ. Relinqͦmꝰ gͥ si¬
mulatos angulos. & ad firmos atq
robustos rꝑi angulos transeamꝰ. Ad
qͣs cũ ꝑuenerimꝰ statim nob̾ occur¬
rit turris anane helͥ qͦd intͣp̃tat gu
tissimꝰ dei. Qͥd enĩ turre salomons
gracius ẽ. de qua ad sponsã đr. siẽ te¬
ris dauid ceruix tua. q̃ ȩdificata ẽm
thalphiotħ: mille scuta pendent

Expanded text:
ri lapide Christo Jesu . Hos lapides non imitantur haeretici, qui omnia gloriae et lucri causa faciunt, et orant in angulis platearum, rectam semitam relinquentes. Omnis enim angulus rectam lineam frangit: et idcirco meretrix in Proverbiis , utcumque eam accipere voluerimus, cujus non quiescunt pedes domi, sed aut foris vagatur, aut in omnibus insidiatur angulis platearum, cum viderit juvenem insipientem um senectute, de quo scriptum est : Cani hominis sapienatque blanditur, et ducit ad lupanar, et invitat ad coitum. Relinquamus igitur simulatos angulos, et ad firmos atque robustos Christi angulos transeamus, ad quos cum pervenerimus, statim nobis occurrit turris Ananeel, quod interpretatur, gratissimus Dei. Quid enim turre Salomonis gratius est? de qua ad sponsam dicitur: Sicut turris David cervix tua, quae aedificata est in Thalphioth: mille scuta pendent
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ popłoꝵ ꝑcircuitũ aurũ & ar¬
gentũ. & uestes multas nimis. Cũ
hec fuerĩt expleta miracła ut ca¬
ro hostiũ de fluat. tabescent ocłrbn¬
gua in ore blasphemanciũ cõputres¬
cat: tc̃ erit magnꝰ tumultꝰ siue ftu¬
por in eis. Hoc eñi sigrificat ecstiasis. qu¬
cũ alterius manu p̃formidine. s male
pondere q̃ suꝑuenient .udas qͥ pugu¬
bit ẽtra metropolim de qͦ & supͣ diri¬
mꝰ & a dño concessa uictoria ẽgrega¬
bunt᷑ diuiciȩ om̃iũ genciũ q̃ militaue¬

Expanded text:
omnium populorum per circuitum: aurum, et argentum, et vestes multas nimis. Cum haec fuerint expleta miracula, ut caro hostium defluat, tabescant oculi, et lingua in ore blasphemantium computrescat: tunc erit magnus tumultus, sive stupor in eis; hoc enim significat ἔκστασις qucum alterius manu, prae formidine, et malorum pondere, quae supervenient. Judas quoque pugnabit contra metropolim, de quo et supra diximus, et a Domino concessa victoria: congregabuntur divitiae omnium gentium quae militave
Abbreviated transcription (Latin):
sit me: ꝑdicare captius remissionẽ &
cȩcis ut uideant. & inluminent᷑ sapi¬
encia: de qua seͥptũ ẽ. Sapiencia ho¬
minis in luminat faciem eiꝰ. Eẜmnpsal¬
mis legimꝰ. Dñs inluminat cȩcos. fiue
sapientes facit. Hoc enĩ magis signi¬
ficat cofosũ. Uidebãt udei & quia
lum̃ reciꝑe noluert. ȩt̾na cecitate
cooꝑtist̃. Indie illa erit tumultꝰ
dñi magnꝰ in eis. & ad p̃hendet uir ma¬
manũ. ꝓximi sui. Sed & iudas pugna

Expanded text:
remissionem, et caecis ut videant, 927 et illuminentur sapientia , de qua scriptum est: Sapientia hominis illuminat faciem ejus . Et in Psalmis legimus: Dominus illuminat caecos, sive sapientes facit . Hoc enim magis significat σοφοῖ. Videbant Judaei; et quia lumen recipere noluerunt, aeterna caecitate cooperti sunt. In die illa erit tumultus Domini magnus in eis: et apprehendet vir mamanum proximi sui
Abbreviated transcription (Latin):
Erultabo in dño: qͥa indunt me uestim̃¬
as salutis. & tunica lȩticiȩ. Dixerat enĩci
ĩa pulchrȩ st̃ atq subtiles. ut capillor.
imiles ẽẽ uideant᷑. Has uestes ȩccła con¬
siegat. ut habeat qͥbꝰ induat popłm
suurcui a uero concionatore p̃ceptũ
ẽ. Inom̃i tẽꝑore sint uestim̃ta tua
candida. Et sic erit ruina ȩqui &
muli & cameli. & asini. & omniũ ium̃¬
qor q̃ fuerĩt in castris illis: sic̃ ruina
hec lxxͣ. Et hȩc erit ruma ȩquor.

Expanded text:
quia induit me vestimentis salutis, et tunica laetitiae . Dixerat enim ei tam pulchrae sunt atque subtiles, ut capillorum similes esse videantur. Has vestes Ecclesia congregat, ut habeat quibus induat populum suum, cui a vero concionatore praeceptum est: In omni tempore sint vestimenta tua candida . Et sic erit ruina equi, et muli, et cameli, et asini, et omnium jumentorum quae fuerint in castris illis, sicut ruina haec. LX
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate ee̾ cõpleta. qͦd putrue¬
rĩt carnes eoꝵ & ocłi c̃tabuerint
& linguo in fetorẽ & saniem disso¬
luta sit. Porro si ex hoc dicto here¬
ticis crudelitas di uidet᷑ ostendi:
audiant unuiersa hec fieri. ut de¬
ficientibꝰ malis. succrescant bona.
Qͥ enĩ in dño & cũ dño steterit. de¬
fluent eiꝰ carnalia ut oriant᷑ sꝑita¬
lia: & ocłi qͥ male uidebãt. cadent
de foraminibꝰ suis: ut alii reponan¬
t᷑ qͥ possint dnm suspicere cũ ꝓpħa
dicente. Ad te leuaui ocłos meos:
qͥ habitas in cȩlo. E lingua blas¬
phemans ido cõputrescet. ut al¬
tera lingua nascat᷑ q̃ glorificet
d̾m: & possit dicere. Lingua mea
meditabit᷑ iusticiã tuã totadie
laudẽ tuã. Unde & symeon susci¬
piens in ulnis in fantẽ: &. futura
p̃nuncians ait. Ecce hic positꝰ est
in ruinã & resurrectionẽ multoꝵ
ut mala cadant. & optima sus¬
citent᷑. Unde & dñs. In iudiciũ
inqͥt ego ueni in hũc mundũ. ut qͥ ñ ui¬

Expanded text:
veritatem esse completam, quod computruerint carnes eorum, et oculi contabuerint, et lingua in pedorem et saniem dissoluta sit. Porro si ex hoc dicto haereticis crudelitas Dei videtur ostendi, audiat haec universa fieri, ut deficientibus malis succrescant bona. Qui enim in Domino et cum Domino steterit, defluent ejus carnalia, ut oriantur spiritualia, et oculi qui male videbant, cadent de foraminibus suis, ut alii reponantur, qui possint Dominum suscipere cum propheta dicente: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis . Et lingua blasphemans ideo computrescet, ut altera lingua nascatur, quae glorificet Deum, et possit dicere: Lingua mea meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam . Unde et Simeon suscipiens in ulnis Infantem, et futura praenuntians, ait: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum , ut mala cadant, et optima suscitentur. Unde et Dominus: In judicium, inquit, ego veni in hunc mundum, ut qui non vi
Abbreviated transcription (Latin):
me qm factꝰ esspes mea: turris forti¬
dinis a facie iniici. De turre anant¬
hel ꝑuenimꝰ ad regis tore ularia. ꝓ qͥ
& tres psalmi titulũ habent. & dñs i¬
ẏsaia dieit. torcular calcauui solus it
ex uberet in illis nr̃a uindenna & exy¬
mamꝰ botros & rubencia inxꝑi sin¬
guine musta calcemꝰ. ut bibamꝰ unĩ
qͦd lȩtificat cor hominis. & sponsa ae¬
derat. sponsi sodalib loquens. nque¬
te me incella uini: ponite suꝑ me ca¬
ritate. Si nos istrusmodi in ebriant cor¬
dei loquens: dicit anathema ihar et
ꝓfratrũ salute anathema ẽe cupit
imitari uolens oñm suũ qͥ &. ipse au
ñ esset maledictio. ꝓ nob factis en
maledictio. Ablato aũ om̃i anathema¬
te habitabit ihrłm secura atq c̃fidẽs:
ꝙ ullud in se ex pͥmens qͥ c̃fidit indño
beatꝰ ẽ. e melius ẽ ẽfidere in dño. quã
ẽfidere in homine. De qua securitate
& cͣfidencia: iheremias. ꝓpħa cõmemo¬
rat. Benedictꝰ erit homo qͥ c̃fidit in

Expanded text:
me, quoniam factus es spes mea: turris fortitudinis a facie inimici . De turre Ananeel pervenimus ad regis torcularia, pro quibus et tres psalmi titulum habent. Et Dominus dicit in Isaia: Torcular calcavi solus , ut exuberet in illis nostra vindemia, et exprimamus botros, et rubentia in Christi sanguine musta calcemus; ut bibamus vinum quod laetificat cor hominis ; et sponsa desiderat sponsi sodalibus loquens: Inducite me in cellam vini, ponite super me charitatem . Si nos istiusmodi inebriarint torDei loquens, dicit anathema Jesu . Et pro fratrum salute anathema esse cupit, imitari volens Dominum suum, qui et ipse cum non esset maledictio, pro nobis factus est maledictio . Ablato autem omni anathemate, habitabit Jerusalem secura atque confidens, et illud in se exprimens: Qui confidit in Domino, beatus est. Et: Melius est confidere in Domino, quam confidere in homine : de qua securitate et confidentia Jeremias propheta commemorat: Benedictus erit homo, qui confidit in
Abbreviated transcription (Latin):
& anathema amplius ñ erit. nulꝰ
uidelicet metꝰ hostilis impetꝰ nullo
formido: s sedebit uel habitabitu
ihrłm. et̃na pace reqͥescens. Hec iu¬
dei uxta litterã somniant. & nr̃

Expanded text:
 anathema amplius non erit: nullus videlicet metus hostilis impetus, nulla formido; sed sedebit vel habitabitur Jerusalem aeterna pace requiescens. Haec Judaei juxta litteram s
Abbreviated transcription (Latin):
ieunio. bulbos sibi & uuluas .& alies.
phasides & attaginẽ neqͣqͣ ionicũ.
s udaicũ sȩꝓmittunt: de qͥbꝰ uere
potest dñs d̾icere. N ꝑmanebit sꝑs
meus in hominibꝰ istis: qͥa carnes st̃.
said enĩ pugnat aduersus sꝑm. &
ps c̃tra carnẽ. Nec opponant nob̾
lans. ñ uiuit scđ̾m carnẽ: cuiꝰ muni¬
cipatꝰ incȩlo ẽ. Postqͣ. enĩ dñs iħs xꝑs
rex fuerit suꝑ omñe tͣrã. de qͦ ad pa

Expanded text:
jejunio, bulbos sibi, et vulvas, et aves Phasidis, et attagenem, nequaquam lonicum, sed Judaicum repromittunt, de quibus vere potest Dominus dicere: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia carnes sunt . Caro enim pus contra carnem . Nec opponant nobislans, non vivit secundum carnem, cujus municipatus in coelo est . Postquam enim Dominus Jesus rex fuerit super omnem terram, de quo ad Pa
Abbreviated transcription (Latin):
cuȩ: ibi me collocauit. A porta ben¬
iamin qͥ int̃p̃tat᷑ filius dexterȩ .&.
ñ filius dierũ: ut male qͥdã suspi¬
cant᷑. Aliud eñĩ ẽ si in nun litterã.
aliud si in nen. finiat᷑ . es ꝑueniet usq
ad locũ porte orientalis:.  pͥoris. usq
ad porta anguloꝵ. A uirtute inci¬
pimꝰ hoc qͥppe dextera significat . &
occurrit porta anguloꝵ ubi angula¬
ris lapis ẽ. quẽ reꝓbauert̃ ȩdifican¬
tes. &. factꝰ ẽ incaput anguli. Qui
angularis lapis pariet̾e utrũq co¬
nectit &. duos popłos in unũ redigit.

Expanded text:
cuae ibi me collocavit . A porta Bencuae ibi me collocavit . A porta Benjamin, qui interpretatur filius dexterae, et non filius dierum, ut male quidam suspicantur: aliud est enim si in NUN litteram, aliud si in MEM finiatur. Et perveniet usque ad locum portae orientalis et prioris, usque ad portam angulorum. A virtute incipimus: hoc quippe dextera significat; et occurrit porta angulorum, ubi angularis lapis est, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli . Qui angularis lapis parietem utrumque connectit, et duos populos in unum redigit ,
Abbreviated transcription (Latin):
lert & legis noticia ñ habebat a
gabaa usq ad remmon. hoc ẽ a colle
usq ad excelsũ: qͥa de tͣra & de de¬
serto ad colles. & de collibꝰ ad monta¬
na c̃surgimꝰ. Unde & sponsus in cantieo
canticoꝵ tͣnsilit colles qͥ minores
st̃ & salit suꝑ montes excelsos. de
qͥbꝰ scͥptũ ẽ. Montes excelsi ceruis
Sin aũ remmon. malo granatũ ac¬
ciꝑe uolumꝰ utrũq enĩ apud he¬
breos int̾p̃tat᷑: hoc dicamꝰ qͦd finis
eccłȩ de collibꝰ incipiat. ut om̃isor¬
do ȩccłasticꝰ c̃struat᷑. de qͦ supra qͥi¬
ximꝰ qͦndo int̃p̃tati sumꝰ planctũ
unigeniti: & planctũ sic̃ ad adrem̃¬
mon. Nec hoc ȩccła fine ẽtenta ẽ:
s ꝑueniet usq ad austrũ. in luce
plenissima. suꝑ qͦ dudũ ex posuimꝰ.
¶. nc idenco reticemꝰ. ne eadẽ sepi¬
us inculcantes. lectori simꝰ fastidio.
Cexaltabit᷑ eccła q̃ cepit a collibꝰ .&.
ꝑuenit ad meridiem: & habitabit
in loco suo de qͦ scͥptũ ẽ. In locopas¬

Expanded text:
t Legis notitiam non habebat: a Gabaa usque ad Remmon, hoc est, a colle usque ad excelsum, quia de terra et de deserto ad colles, et de collibus ad montana consurgimus. Unde et sponsus in Cantico canticorum transilit colles qui minores sunt, et salit super montes excelsos , de quibus scriptum est: Montes excelsi cervis . Sin autem Remmon, malogranatum accipere volumus utrumque enim apud Hebraeos interpretatur, hoc dicamus, quod fines Ecclesiae de collibasticus construatur, de quo supra diximus, quando interpretati sumus planctum unigeniti, et planctum sicut Adadremmon. Nec hoc est Ecclesia fine contenta; sed perveniet usque ad Austrum in luce plenissima, super quo dudum exposuimus. et nunc idcirco reticemus, ne eadem saepius inculcantes, lectori simus fastidio. Et exaltabitur Ecclesia quae coepit a collibus, et pervenit ad meridiem; et habitabit in loco suo, de quo scriptum est: In loco 924 pas
Abbreviated transcription (Latin):
portã anguloꝵꝰ & a turrȩ anane¬
hel usq ad torc ularia regis. & ha¬
bitabũt in ea: & anathema ñ erit
amplius. s sedebit ihrłm secura.
Lxxͣ. In die illaerit dñs unꝰ & no¬
m̃ eiꝰ unũ circuiens omnẽ tͣra. &
ꝑmanebit. aporta beniamin usq
ad portã pͥmã. usq ad portã angu¬
loꝵ. & usq ad turrẽ ananehel usq
ad torcularia regis habitabunt
in ea: & anathema ultra ñ erit. &
habitabit ihrłm c̃fidens. Ex
iudaizantes. ultimo sibi tẽpore
repmittunt qͣndo rursũ exercen¬
dͥa circũcisio sit: & immolande uieb¬
mȩ. & om̃ia legis p̃cepta seruandarr

Expanded text:
naneel usque ad torcularia regis, et habitabunt in ea, et anathema non erit amplius, sed sedebit Jerusalem secura. LXX: In die illa erit Dominus unus, et nomen ejus unum: circuiens omnem terram, n loco permanebit, a porta Benjamin, usque ad portam 922 primam, usque ad portam angulorum, et usque ad turrem Anamael, usque ad torcularia regis habitabunt in ea, et anathema ultra non erit, et habitabit Jerusalem confidens. Exsjudaizantes, ultimo sibi tempore repromittunt, quando rursum exercenda circumcisio sit, et immolandae victimae, et omnia Legis praecepta servanda,
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃senti tantũ tẽpore ẽuersac iõis su
&. laboris fructũ & głam capiunt ans¬
nisq spes eoꝵ. & merces futuri secłi
tollit᷑. Hoc aũ ido fit.: ne penitꝰ desꝑan¬
tes c̃tẽpnant pȩnitenciã s aliqͦnqͥo
c̃uersi. ponant lapidẽ suꝑ lapidẽ t
ȩdificent tẽplũ dei. Qͦasi in inerediꝰ¬
tate ꝑmanserĩt: idipsũ mediũ qͦda

Expanded text:
senti tantum tempore conversationis suae et laboris fructum et gloriam capiunt, omnisque spes eorum et merces futuri saeculi tollitur. Hoc autem ideo fit ne penitus desperantes contemnant poenitentiam; sed aliquando conversi ponant lapidem super lapidem, et aedificent templum Dei. Quod si in incredulitate permanserint, id ipsum medium quod
Abbreviated transcription (Latin):
manũ: qͥa tc̃ & ipse filius subiciet᷑ ei
qͥ sibi subiecit om̃ia: & in subiectis om¬
nibꝰ uidebit᷑ & ipse subiectꝰ. Sed cum
hoc fuerit impletũ: ponet illũ deus
qͣsi signacłm in manu sua. Hunc enim
signet᷑. Obsechro te lector ut ignos¬
cas s celeri sermone dictantiꝰ
nec sn ͦᷤ reqͥras eloqͥi uenustatem.
quã multo tẽpore hebree linguȩ
studio ꝑdidi: quãꝙͣ. me allecto sẽꝑ
infantẽ & mutũ fuisse autumet.
Cu ego dicã. Iñs dabn uerbũ euan¬
gelizantibꝰ: uirtute multa.

Expanded text:
 ipse filius subjicietur ei qui subjecit sibi omnia, et in subjectis omnibus videbitur et ipse subjectus. Sed cum hoc fuerit impletum, ponet illum Deus quasi signaculum in manu sua: Hunc enim signetur. Obsecro te, lector, ut ignoscas celeri sermone dictanti, nec requiras eloquii 774 venustatem, quam multo tempore Hebraeae linguae studio perdidi: quamquam me Alecto semper infantem ac mutum fuisse autumet. Cui ego dicam: Dominus dabit verbum evangelizanti, virtutem multa
Abbreviated transcription (Latin):
exponere: ut postea cepte tropologie
ordo tractet᷑. Ponite corda ur̃a adie
hac qua tẽplũ fundatũ ẽ infuturũ.
& udebitis tantas futuras e̾e̾ segetes.
&. tanta de cunctis agris frum̃ta por¬
tari. ut area nesciat fruges suas. siue
ut ñ sint areȩ singłarũ. s p̃multitudi¬
ne iungat᷑ area aree: & arearũ separacio
nesciat᷑ intͣra. Uiea qͦq & ficus &. malo¬

Expanded text:
exponere, ut postea coeptus tropologiae exponere, ut postea coeptus tropologiae ordo tractetur. Ponite corda vestra a die hac, qua templum fundatum est, in futurum, et videbitis tantas futuras esse segetes, et tanta de cunctis agris frumenta portari, ut area nesciat fruges suas, sive ut non sint areae singulorum, sed prae multitudine jungatur area areae, et arearum separatio nesciat
Abbreviated transcription (Latin):
id est incipiente ueris inicio: qͥ scđ̾m lu¬
nȩ cursũ. sepe qͣndã partẽ m̃sis mareii
possidet: int̃dũ incipit in apͥli. Ergo
si nisan aprilẽ intelligimꝰ. nonꝰ mensis
scđm supputacionẽ hebreoꝵ. decẽber
ditas c̃iectari potest. Nũqͥd ait iã semen
ingermine ẽ. Qͦd melius hebraice đr
infollicło: ut thecã frum̃ti significet.
Nũ qͥd uinea & ficus. & malogranatũ &
lignũ oliuȩ florẽ suũ deder̃t: ut ex flo¬
re intelligat᷑ &. fructꝰ: Utiq nono m̃se
ut diximꝰ decẽbri. futurarũ nulla st̃
signa frugũ. Ne gͥ dicatis hoc me pru¬
denti racione conicere. & futurã fe¬
cunditatẽ de floribꝰ arboꝵ herbisq
segetũ suspicari: ecce nulla signa fuNt
& tam̃ ego prȩ dico uob̃. qͥa cȩpistis
edificare tẽplũ meũ: ad benedicꝰtionẽ
meã. frugũ omniũ fecunditatẽ. Hoc
scdm hebraicũ disseruimꝰ. Ceterũ
scđm septuaginta longe alt sensusẽ:
quẽ & ipsũ pͥmũ debemꝰ uixta litterã

Expanded text:
incipiente veris exordio, qui secundum lunae cursum saepe quamdam partem mensis Martii possidet, interdum incipit in Aprili. Ergo si Nisan, Aprilem intelligimus, nonus mensis secundum supputationem Hebraeorum December ditas conjectari potest. Numquid jam, ait, semen in germine est? Quod melius Hebraice dicitur, in folliculo, ut thecam frumenti significet. Numquid vinea et ficus, et malogranatum et lignum olivae florem suum dederunt? ut ex flore intelligatur et fructus. Utique non; mense enim, ut diximus, Decembri futurarum nulla signa sunt frugum. Ne igitur dicatis, hoc me prudenti ratione conjicere, et futuram fecunditatem de floribus arborum herbisque segetum suspicari: ecce nulla signa sunt; et tamen ego praedico vobis, quia coepistis aedificare templum meum, ad benedictionem, meam frugum omnium fecunditatem. Hoc secundum Hebraicum diximus. Caeterum secundum Septuaginta longe alter est sensus, quem et ipsum primum debemus juxta litteram
Abbreviated transcription (Latin):
e quũ de iħrłm: ut fiat unꝰ grex &. uꝰ
pastor. & utrũq agmen tã de gentibꝰ
quã de iudeis. sub pacifico pastore te
monẽ ee̾ doctrmnȩ acutissimũ & ꝑuer¬
sa quȩq resecantẽ. c̃surget aduersus
frẽm suũ: amputans omne c̃trariũ.
Sed hoꝵ uniuersoꝵ: finis ẽ optimꝰ. Pst
destructionẽ enĩ solioꝵ & fortitudi¬

Expanded text:
et equum de Jerusalem, ut fiat unus grex et unus pastor, et utrumque agmen tam de gentibus quam de Judaeis, sub pacifico pastore tenmonem esse doctrinae acutissimum, et perversa quaeque resecantem consurget adversus fratrem suum, amputans omne contrarium. Sed horum universorum finis est optimus. Post destructionem enim soliorum, et fortitudi
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsferri possit. & reuera qͣm̃ sermo de
t̃ra ẽ & de agroꝵ. sterilitate: magis mͥ
uidet᷑ uentꝰ urens in p̃senti loco intel¬
ligi debere quã gladius. Licet omnis
plaga q̃ ꝓpt̃ peccata hominibꝰ infera¬
t᷑ possit & ꝓ gladio accipi. Uocata est
aũ siccitas siue gladius. suꝑ t̃rã & suꝑ
montes. ut ñ ꝓferrent triticũ &. umũ
& oleũ & q̃cũq sponte generat humꝰ
Precedente aũ fame. c̃sequent̃ suꝑ
homines & suꝑ ium̃ta mors uenit. & ide
gladius uel uentꝰ urens. om̃ia q̃ manꝰ
hominũ laborauere c̃sumit. Uocat᷑ ita¬
q uel inducit᷑ uiuens sermo dei &
efficar. & acutꝰ suꝑ omnẽ gladiũ bici¬
pit̾e: ut anima negligens q̃ terra int̃¬
p̃tat᷑ arens. & magis in concauis habi¬
tare quã domũ dei extruere desid̾at.
eiꝰ mucrone feriat᷑. a& qͥcqͥd fructuũ
se putat habere disꝑdat. Infert᷑ etiã
gladius suꝑ montes eleuantes se ad¬
uersus scienciã dei & suꝑ frum̃tũ & ui

Expanded text:
possit. Et revera quoniam sermo de terra est, et de agrorum sterilitate, magis mihi videtur ventus urens in praesenti loco intelligi debere, quam gladius: licet omnis plaga quae propter peccata hominibus inferatur, possit et pro gladio accipi. Vocata est autem siccitas, sive gladius super terram, et super montes, ut non proferant triticum, et vinum et oleum, et quaecumque sponte generat humus. Praecedente autem fame, consequenter super homines, et super jumenta mors venit. Et idem gladius vel ventus urens, omnia quae manus hominum laboravere, consumit. Vocatur itaque vel inducitur vivens sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium bicipitem , ut anima negligens quae terra interpretatur arens, et magis in concavis habitare, quam domum Dei exstruere desiderat ejus mucrone feriatur, et quidquid fructuum se putat habere, disperdat. Infertur etiam gladius super montes elevantes se adversus scientiam Dei, et super frumentum, et
Abbreviated transcription (Latin):
&. sꝑs sc̃i: inuidicũ libro plenus leg¬
t᷑. ubi uadunt infrucꝰtuosa ligna
ut c̃stituant regẽ suꝑ se: dicuntq
ꝑ ordinẽ uineȩ .&. ficur & oliuȩ. ut
regnent suꝑ ea: & tã uinea. quã ficꝰ
oliua. refiitant tale imꝑiũ: nec dis¬
nant᷑ suꝑ infructuosa ligna regnis¬
re. Tunc illa ueniunt ad dignũ s¬
rilitate sua regẽ. idest ad ramnũs¬
nosũ. frutice & arbusculã sentib
uncinisq c̃textã.q̃ teneat qͥcqͥd a¬
tigerit. & retentũ uulneret: & ui¬
nerator. sanguine de lectet᷑. insip
& ignẽ emittat a se. & regnata ligni
c̃sumat Referemꝰ aũ ramnũ add¬
abolũ: & scđ̾m uirgulti naturã. ill¬
us naturã int̃pretabim᷑. Porrogi¬
nea .e. ficus. & oliua ibi ert̃: ubi ma¬
logranatũ fuerit. Quȩ arbor. ꝓpte
granoꝵ nimiã multitudinẽ. & ir¬
textis mẽbranulis. qͦndã geo me

Expanded text:
itus sancti, in Judicum libro plenius legitur, ubi vadunt infructuosa ligna, ut constituant regem super se, dicuntque per ordinem vineae et ficui et olivae, ut regnent super ea, et tam vinea, quam ficus et oliva renuunt tale imperium, nec dignantur super infructuosa ligna regnare. Tunc illa veniunt ad lignum sterilitatis suae regem, id est, ad rhamnum spinosum fruticem, et arbuscu teneat quidquid attigerit, et retentum vulneret, et vulneratorum sanguine delectetur: insuper et ignem emittat a se, et regnata ligna consumat. Referimus autem rhamnum ad diabolum, et secundum virgulti naturam, illius naturam interpretabimur. 771 Porro vinea et ficus, et oliva ibi erunt, ubi malogranatum fuerit, quae arbor propter granorum nimiam multitudinem, et intertextis membranulis quamdam geome
Abbreviated transcription (Latin):
Nu̾̃qͥd iã semen ingermine ẽ: & adhuc
nũ oliuȩ ñ floruit: Ex die ista bene¬
dicã. Lxͫ. Ponite corda ur̃a adie is¬
tas infuturũ a qͣrta & uicesima no¬
ni mensis. a die in qua fundam̃ta iacta
st tẽpli dñi. ponite in cordibꝰ ur̃is. si
ultra cognoscet᷑ suꝑ trã area. & si ad¬
huc uinea & ficus & malogranatũ. &
ligna oliuȩ q̃ ñ fecerãt fructũ. Adie¬

Expanded text:
 et adhuc num olivae non floruit? ex die ista benedicam. LXX: Ponite corda vestra a die ista et in futurum: a quarta et vicesima noni mensis, et a die in qua fundamenta jacta sunt templi Domini, ponite in cordibus vestris: Si ultra cognoscetur super terram area, et si adhuc vinea et ficus et malogranatum, et ligna olivae quae non ferant fructu
Abbreviated transcription (Latin):
tuorq exales st̃. de qͦ iã supͣ pleni¬
us disputatũ ẽ. Qcũq gͦ se cultui
idest negligencie patronũ qͥ mez¬
re uolumine iuxta septuaginta
int̃p̃tes. tẽ plũ dei ȩdificare uetat:
ȩt̃nã: neqͣqͦ sibi thesaurizabit int̃¬
incelestibꝰ colligent᷑. U inea qͦq id

Expanded text:
t, de quo jam supra plenius disputatum est. Quicumque ergo Dei cultui id est, negligentem patronum qui in Ezrae volumine juxta Septuaginta interpretes , templum Dei aedificari vetat,aeternam , nequaquam sibi thesaurizabit in tein coelestibus coll