comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domestici eiꝰ. Et temptat naturã uaturȩ dñs.
int̾ legem grãmq diuidere. ñ quo hoc pbtat. ꝓ̃de
s quo ad arguendam calumniã synagoge hoc
uelle se dicat. Illa quȩ nolebat ȩccłiȩ filium¬
in grã uiuere nec ꝑ baptisiũ lib̾ari. libenter
habet diuidi puerũ. ñ ut possideat. s ut int̾fici¬
at. Eccłi̾a quem seit suũ esse libent̃ concedit.
emulȩ dũ uiuat saltem apud aduersariam.
ne int̾ legẽ diuisꝰ ⁊ grãm. saluatoris mucrone
feriatur. Unde dicit apłs: ecce ego Paub dico uo¬
bis. qd̾ si legem obseruatis. xp̃c uob̾ nichil ꝓlest.
tem alio mͦ. Quid in hac sententia meliꝰ ꝑ ma¬
trum lactantiũ nomina. nͥ doctoꝵ ordo. quid
uͦ ꝑ earũ filios nͥ disciploꝵ ꝑsona signatur a
Nam magistri nimirũ uigilantes quidem scien¬
tia s uita dormientes. auditores suos quos ꝑ ui¬
gilias p̃dicationis nutr iunt. dum qd̾ dicunt

Expanded text:
domestici eius — et temptat naturam naturae dominus domestici eius — et temptat naturam naturae dominus in legem gratiamque diuidere, non quod quo ad arguendam calumniam Synagogae hoc velle se dicat: Illa quae nolebat Eccin gratia uiuere nec per baptismum liberari, libenter habet diuidi puerum, non ut possideat, sed ut interficiat; ecclesia, quem scit suum esse, libenter concedit aemulae, dum uiune inter legem divisus et gratiam, Salvatoris mucrone feriatur, unde dicit Apostolus: « Ecce ego Paulus dico vobis, quod si legem observetis, Christus vobis nihil prodest . » Item alio modo. Quid in hac sententia melius, per matrum lactantium nomina, nisi doctorum ordo? Quid vero per earum filios, nisi discipulorum persona signatur? Nam magistri nimirum vigilantes quidem scientia, sed vita dormientes, auditores suos, quos per vigilias praedicationis nutriunt, dum quod dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat. Inde iurgiũ ortũ est p̃sente rege. alt̾a
dicente. filiꝰ tuus mortuus est m̃s autẽ uiuit.
alt̾a respondente. mentiris. Filiꝯ qͥppe meus
uiuit. filiꝰ tuus mortuus est. Atq in hunc
modũ contendebant coram rege. Tunc rex
Salomon qͥ manifeste saluator accipit᷑ scd̃m
psalmũ septuagesimũ pͥmum qͥ titulo salo¬
monis inscͥbitur. ubi nulla dubitatio ẽ quin
cuncta quȩ dicunt᷑. ñ salomoni mortuo s xp̃i
conueniant maiestati. simulat ignorantiã.
⁊ humanos ꝓ dispensatione carnis mentit᷑
affectꝰ. sicut in alio loco dicit delataro: ubi
posunstis eũ & Et ad mulierẽ fluentẽ san
guine. Qius me tetigit: Gladiũ oͦ postulat.
de quo dixerat: nolite putare qđ uenexim pa¬
cem mittere suꝑ terram: ñ ueni pacẽ mitte¬
re s gladium. Ueni enĩ diuidere honunem
contͣ patrẽ suũ. ⁊ filiam contͣ matrem suam.
⁊ nu rũ contͣ socrũ suam. ⁊ inimici hominis

Expanded text:
uidebat. inde iurgium ortum est praesente rege altera uidebat. inde iurgium ortum est praesente rege altera dicente: filius tuus mortuus est, meus autem uiuit, altera respondente: mentiris; filius quippe meus uiuit et filius tuus mortuus est. atque in hunc modum contendebant coram rege. tunc rex Salomon, qui manifeste saluator accipitur secundum psalmum septuagesimum primum, qui titulo Salomonis inscribitur; ubi nulla dubitatio est, quin cuncta, quae dicantur, non Salomoni mortuo, sed Christi conueniat maiestati - simulat ignorantiam et humanos pro dispensatione carnis mentitur affectus - sicut et in alio loco: ubi poguinem: « Quis me tetigit ? » Gladium postulat, de quo dixerat: « Nolite putare quod venerim pacem mittere super terram; non veni pacem mittem, sed gladium. ueni enim diuidere hominem contra patrem suum et filiam contra matrem suam et nurum contra socrum suam. et inimici hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Non blasphemantiũ iudeoꝵ. ñ gentilium
ydolis seruientiũ. Cortuus est autẽ filis
mulieris huiꝯ nocte. Num enĩ legis sequi¬
tur obseruantiã ⁊ grãm exgłii iugo mosaycȩ
doctrinȩ copulat. tenebrarũ errore cooꝑta ẽ.
Oppressitq eũ dormiens mat̾ sua. quȩ ñ pote¬
rat dicere. ego dormio. ⁊ cor meũ uigilat.
Cedia nocte consurgens tulit filiũ meũ de
latere ȩccłiȩ dormientis ⁊ in suo collocauit sins.
Lelege totam apłi ad galathas epłam. & ani¬
maduertis quomͦ filios ęccłiȩ suos facere festinet
synagoga. ⁊ dicat apłs: filioli mei quos iterũ
parturio. donec formetur xp̃c in uob̃. Uiuum
tulit. ñ ut possideret. s ut occideret. Non enĩ
amore fecit hoc filii. s ȩmulȩ odio. ⁊ suũ mor¬
tuũ ꝑ legis cerimoaias. in sinu ęccłiȩ supposu¬
it. Longum est. si uelim ꝑ singula currere. qͦ
rit ȩccłia ñ eẽ suum filiũ qui tenebatur in
lege. ⁊ in luce cognouerit. quẽ in tenebris non

Expanded text:
on gentilium idolis seruientium. mortuus est autem filius mulieris huius nocte. dum enim legis sequitur obseruantiam et gratiae euangelii iugum Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. oppressitque eum dormiens mater sua, quae non poterat dicere: ego dormio et cor meum uigilat. media nocte consurgens tulit filium de latere ecclesiae dormientis et in suo conlocauit sinu. relege totam apostoli ad Galatas epistulam et animo aduertis, quomodo filios ecclesiae suos facere -festinet synagoga et dicat apostolus: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis. uiuum tulit, non ut possideret, sed ut occideret. non enim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio, et suum mortuum per legis caerimonias in sinu ecclesiae subposuit. Longum est, si uelim per singula currere, quorit ecclesia non esse suum filium, qui tenebatur in lege, et in luce cognouerit, quem in tenebris non
Abbreviated transcription (Latin):
Aegant̃ ȩccłia peperi inquit apud eam in
cubiculo. Eccłia enĩ de gentib quȩ ñ habe¬
bat priꝰ legẽ ⁊ ppħas. peꝑit in domo synagogȩ.
nec egressa est de cubiculo s ingressa. Unde
dicrtpr in cantico canticoꝵ: introduxit me
rex in cubiculũ suũ. Et iterũ assumens. intͦ¬
ducam te ueͤdomũ matris meȩ. & in cubicu¬
lum eiꝰ quiᷤ concepit me. Iercia autem
die postqu m ego peꝑi. peperit & hȩc.
Si conside s pilatũ lauantẽ manꝰ. atq di¬
centẽ. mundꝰ ego sum a sanguine iusti huiꝰ.
si centurionẽ ante panbulum consitentẽ.

Expanded text:
uam eleganter: Peperi, inquit, apud eam in uam eleganter: Peperi, inquit, apud eam in cubiculo. Ecclesia enim de Gentibus, quae non habebat prius Legem et Prophetas, peperit in domo Synagogae: nec egressa est de cubiculo, sed ingressa. Unde dicit in Cantico Canticorum: Introduxit me rex in cubiculum suum . Et iteruoducam te in domum matris meae, et in cubiculum ejus quae concepit me « Tertia autem die, postquam ego peperi, peperit et haec. » Si consideres Pilatum lavantem manus atque dicentem: « Mundus ego sum a sanguine justi istius ; si centurionem ant
Abbreviated transcription (Latin):
pedes lacrimis lauat. erine detergit.⁊ cui om̃ia
de gentib congregatã. Hec iterreo in pͥma fron¬
te replicaui: ne cui uideat᷑ in congruũ si me¬
retrices dicantur quarũ una salomonis iudi¬
cio filii possessione donata est. Prudens quȩ
rat auditor quomͦ meretrix significet ȩccłam
quȩ ñ habet matulam neq rugã. Non dici¬
mus ȩccłiam ꝑmansisse meretricẽ: s fuisse.
Nam ⁊ symonis leꝑsi domo saluator scribit᷑ in is¬
se conuiuiũ: utiq ñ quia lepsus erat eo tẽpore
quo habebat hospitem saluatorẽis quia lepsus
ante fuerat. Matheus qͦq in cathologo apłoꝵ
publicanꝰ dicitur. ñ quod ꝑmanserit publica¬
nus post apłicam dignitatẽ. s qd̃ priꝰ fuerit
pliblicanꝰ. ut ubi abundauit peccatũ suꝑa¬
bundaret gr̃a. Simulq considera qͥd dicat
ȩccłia contͣ sy nagogam calum niatricem.
Eso ⁊ mulier hec habitabamꝰ indomo una.
ost resurrectionẽ enĩ dñi saluatoris. una

Expanded text:
 omnia de gentibus congregatam. haec idcirco in prima fronte replicaui, ne cui uideatur incongruum, si meretrices dicantur, quarum una Salomonis iudicio filii possessirat auditor quomodo meretrix significet Ecclesiam, quae non habet maculam neque rugam . Non dicimus Ecclesiam permansisse meretricem, sed fuisse. Nam et Simonis leprosi domo Salvator scribitur inisse convivium , utique non quia leprosus erat eo tempore quo habebat hospitem Salvatorem, sed quia leprosus ante fuerat. Matthaeus quoque in catalogo apostolorum publicanus dicitur , non quod permanserit publicanus post apostolicam dignitatem, sed quia prius fuerat publicanus, ut ubi abundaverat peccatum, superabundaret gratia. 4. Simulque considera quid dicat Ecclesia contra Synagogam calumniatricem: Ego et mulier haec habitabamus in domo una . Post resurrectionem enim Domini Salvatoris, una
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ. qd uob̾ paratum est ab origine mundi.
illis autẽ qͥ ad sinistram ei erunt dicet: discedite
a me maledicti in ignem ȩt̾num. qͥ paratꝰ ẽ diabo¬
lo & angłis eiꝰ. Et ibunt hi in supplicium ęt̾num.

Expanded text:
regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Illis autem qui ad sinistram ejus erunt, dicet: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et ibunt hi in supplic
Abbreviated transcription (Latin):
cerimoiuarũ legis. qua satur̾ & plenissimꝰ erat
ueram sapientiã sp̃ualis sensꝰ quȩ dauid nr̃o con¬
iuncta est. stuprare uolens. ñ meruit eiꝰ consor¬
tium. cui uiolare appetiuit immaculatũ thorũ.
Qđ autẽ cdauid salomoni filio suo p̾cepit de iusta
retributione eoꝵ qͥ sibi solatio fuerunt. uł inius¬
te nocuerunt. licet ipse parientissime eos regnãs
toleraret. qͥd meliꝰ significare potest quã futurã
retributionẽ iudicii uenturi. in qͣ impii ꝓ merce¬
de pęnã ꝑpetuam. iusti aut̃ ęt̾nani beatitudinẽ¬
ꝑcipient: In p̾senti qͦq tempore pacientia di sepe
bonos tͥbulari atq angustiari ꝑmittit. & e con¬
trario reꝓbos deliciis temporalib & ꝓsperitate
terrena uti concedit. Quib tam̃ utrisq ꝑ iudi¬
cem uiuoꝵ & mortuoꝵ p̾mia certa in futuro
restituet. quando his qͥ ad dexterã eiꝰ sunt dictu¬
rus erit: uenite benedicti patris mei ꝑcipite

Expanded text:
caeremoniarum legis, qua saturus et plenissimus erat, caeremoniarum legis, qua saturus et plenissimus erat, veram sapientiam spiritalis sensus, quae David nostro conjuncta est, stuprare volens, non meruit ejus consortium cujus violare appetit immaculatum torum. Quod autem David Salomoni filio suo praecepit de justa retributione eorum qui sibi solatio fuerunt vel injuste nocuerunt, licet ipse patientissime eos regnans toleraret, quid melius significare potest quam futuram retributionem judicii futuri, in qua impii pro mercede pIn praesenti quoque tempore patientia Dei saepe bonos tribulari atque angustiari permittit, et e contrario reprobos deliciis temporalibus et prosperitate terrena uti concedit: quibus tamen utrisque per Judicem vivorum et mortuorum praemia certa in futuro restituet, quando « his qui ad dexteram ejus sunt, dicturus erit: Venite, benedicti Patris mei, percipite
Abbreviated transcription (Latin):
donias autẽ siliꝰ aggith. eleuabatur dicens.
Ego regnabo. fecitq sibi eurrũ & equites.
& quinqͥginta uiros qͥ aute eum currerent. & reliqͣ.
uod autẽ adonias filiꝰ dauid maior in regno ꝓ
patre succedere uoluit ꝑ fastũ suꝑbie ñ ꝑ uirtutẽ
discipline qͥd significat: nͥ qd̾ iudaicꝰ ppłs qͥ nͣsi
gentilem ppłm qͥ ꝑ grãm dĩ posterior uocatus ẽ
spernens. solũ se cũ dño estimabat regnaturũ &
Unde & bene nom̃ adoniȩ qui dñator dñs int̾pre¬
tatur tr pũ eiꝰ exp̾ssit. quia solum se dñari cũ
dũo arbitratꝰ est. S eccłiȩ ppłs cũ uero salomo¬
ne. id est pacifico nr̃oi cuiꝰ ipse corpꝰ est ꝑ diui¬
nam ordinationẽ in regnum substituttur. de
quo merito ꝑfidiȩ maior filis idest prior ppłs p̾ci¬
pitatus est. Hic gͦ adonias bethsabee int̾uemente q̃
int̾pretatur filia saturitatis abisach sunamitem
corrũpere gestiuit. qͥa iudaicꝰ ppłs ꝑ obseruantiam

Expanded text:
lius Haggith elevabatur, dicens: Ego regnabo. Fecitque sibi currum et equites, et quinquaginta viros, qui ante eum currerent, etc. » Quod autem Adonias filius David major in regnum pro patre succedere voluit per fastum superbiae, non per virtutem disciplinae, quid significat nisi quod Judaicus populus, qui quasi gentilem populum qui per gratiam Dei posterior vocatus est spernens, solum se cum Domino aestimabat regnaturum. Unde et bene nomen Adoniae, qui dominator dominus interprejus typum expressit qui solum se dominari cum Domino arbitratus est. Sed Ecclesiae populus cum vero Salomone, id est, pacifico nostro , cujus ipse corpus est, per divinam ordinationem in regnum substituitur: de quo merito perfidiae, major filius, id est, prior populus, praecipitatus est. Hic ergo Adonias, Bersabee interveniente, quae interpretatur filia saturitatis, Abisag Sunamitidem corrumpere gestivit; quia Judaicus populus per observantiam
Abbreviated transcription (Latin):
ambigis pͥmã peꝑisse ȩccłiam ⁊ post ea natr̃
ppłm iudeoꝵ pro quo dñs p̾cabat᷑: pat̃ ignosce
illis. qd̾ enĩ faciunt nesciunt. Unaq die cre¬
diderunt tria nulia. ⁊ alia qͥnq milia.¬
ramꝰ simul. Multitudinis cͣredentiũ
erat anima una. ⁊ cor unũ. Nullꝰq aliꝰ¬

Expanded text:
e Ecclesiam, et postea natum populum Judaeorum, pro quo Dominus precabatur: « Pater, ignosce illis, quod enim faciunt nesciunt; » unaque die crediderunt tria millia, et alia quinque millia. « Multitudinis autem credentium erat anima una, et cor unum .
Abbreviated transcription (Latin):
p̃diceret moriturũ. dixit etiã ẽẽ secũ futurõ.
Qd̾ utiq falsum est. Magno quippe int̾uallo post
mortẽ separari bonos a malis in ȩũgłio legimꝰ.
cũ int̾ suꝑbũ illũ diuitẽ qui iam apud infe¬
ros tormenta pateret᷑ & illũ qui ad eiꝰ ianuã
ulcerosꝰ iacebat iam in requie constitutum.
magnũ chaos int̾iectũ ẽẽ testat᷑. Aut si ꝓpt̾ea
samuhel ei dixit mecũ eris. ut ñ ad qͣlitatẽ
felicitatis s ad parẽ conditionẽ mortis refe¬
rat᷑. qd̾ ut̃q homo fuerit & ut̃q mori potue¬
rit iamq mortuus mortẽ uiuo p̾nuntiabat.
ꝑspicit quantũ opinor prudentia tua scd̾m
utrũq intellectum habere exitũ hanc lectio

Expanded text:
diceret moriturum, dixit etiam esse secum futurum. diceret moriturum, dixit etiam esse secum futurum. Quod utique falsum est. Magno quippe intervallo post mortem separari bonos a malis in Evangelio legimus, cum inter superbum illum divitem, cum jam apud inferos tormenta pateretur, et illum qui ad ejus januam ulcerosus jacebat, jam in requie consmagnum chaos interiectum esse testatur. aut si propterea Samuhel Sauli dixit: mecum eris, ut non ad aequitatem felicitatis, sed ad parem condicionem mortis referatur, quod uterque homo fuerit, uterque mori potuerit, iamque mortuus mortem uiuo praenuntiabat: perspicit, quantum opinor, prudentia tua, secundum utrumque intellectum habere exitum illam lectio
Abbreviated transcription (Latin):
angłm lucis. & ministros suos subornat uelut
ministros iusticiȩ. Iam uͦ si illud inqͥt mouet
quomͦ a maligno sp̃u sauli uera p̾dicta suss.
potest & illud mirũ uideri. qͦmͦ demones ag¬
nouerunt xp̃m. quẽ uidei ñ agnoscebant. Cũ
enĩ uult ds etiam infimos sp̃e aliqua uera¬
cognoscere tẽporalia dũtaxat ad istã morta li¬
tatẽ ꝑtinentia. facile est & ñ in congrurim
ut omp̃s & iustus ad eoꝵ penã quib ista
p̃dicantur. ut inalũ qd̾ eis imminet antequã
ueniat p̃noscendo patiant᷑. occulto apparatu mi¬
nisterioꝵ suoꝵ etiã spiritib talib aliqͥd liuina¬
tionis imꝑtiat. & qđ audiunt ab angłis p̾nim¬
tient hominib. Tantũ autẽ audiunt: quantũ
omuiũ dñs atq moderator iubet uł sinit. Unde
fallacias. & uerũ qđ nosse potuerunt ñ docen¬
di magis quã decipiendi fine ꝓnuntiant. Et
hoc est qđ cũ illa imago samuhelis saulem

Expanded text:
angelum lucis, et ministros suos subornat velut angelum lucis, et ministros suos subornat velut ministros justitiae . Jam vero si illud, inquit, movet, et a maligno spiritu Sauli uera praedicta sunt, potest et illud mirum uideri, quomodo daemones agnouerint Christum, quem Iudaei non cognoscebant. cum enim uult deus etiam per infirmos infimosquecere, temporalia dumtaxat adque ad istam mortalitatem pertinentia, facile est et non incongruum, ut omnipotens et iustus ad eorum poenam quibus ista aedicantur, ut malum, quod eis impendet, antequam ueniat, praenoscendo patiantur, occulto apparatu ministeriorum suorum etiam spiritibus talibus aliquid diuinationis impertiat, ut quod audiunt ab angelis praenuntient hominibus. tantum autem audiunt, quantum omnium dominus atque moderator uel iubet uel sinit. unde fallacias, et verum quod nosse potuerunt, non docendi magis, quam decipiendi fine pronuntiant: et forte hoc est quod cum illa imago Samuelis Saulem
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃q nom̃ incunctanter adhibetur. & dicitur.
ille est cicero. ille salustiꝰ. ille achilles. ille hec
tor. hoc flum̃ symoen. illa roma. cũ aliud
nichil sint ꝙͣ. picte unagines: unde cher ubym
cũ sint cęlestes uirtutes. facti tam̃ uł tunc ex
metallo qͦ imꝑauit ds suꝑ archã testamenti
magnȩ rei significandȩ grã. ñ aliud ꝗͣ cheru¬
bun illa qͦq figmenta uocabant᷑. Itẽq dũ qͥsq
uidet somniũ. ñ dicit uidi imaginẽ augusti
ta le aliqͥs uidit. ignoraret hoc augustinꝰ. Usq
a deo manifestũ est. ñ ipsos homines s ia¬
gines eoꝵ uideri. Et pharao spicas se dixit uidis¬
se insomnis. & boues: ñ spicarum aut boum
imagines. Si gͥ constat liquido nominib earũ
rerũ quarũ imagines sunt easdẽ imagines ap¬
pellari. ñ mirũ est qđ scͥptura dicit samuhelẽ
uisũ etiã si forte uago samuhelis apparuit ꝑ
ficta machinam̃ta eiꝰ. qͥ tnsfigurat se uelut

Expanded text:
quodque nomen incunctanter adhibetur, et dicitur: quodque nomen incunctanter adhibetur, et dicitur: Ille Cicero est, ille Salustius, ille tor; hoc flumen Simois, illa Roma", cum aliud nihil sint quam picturae, imagines. unde cherubin cum sint caelestes potestates, fictae tamen ex metallo, quod imperauit deus, super arcam testamenti magnae rei significandae gratia non aliud quam cherubin illa quoque figmenta uocitantur. item quisquis uidet somnium, non dicit: „uidi imaginem Augustintale aliquis vidit, ignoraret hoc Augustinus. Usque adeo manifestum est non ipsos homines, sed imagines eorum videri. Et Pharao spicas se dixit vidisse in somnis et boves, non spicarum aut boum imagines . Si igitur constat liquido nominibus earum rerum quarum imagines sunt, easdem imagines appellari, non mirum est quod Scriptura dicit Samuelem visum, etiamsi forte imago Samuelis apparuit per ficta machinamenta ejus qui transfigurat se in
Abbreviated transcription (Latin):
mundis & facta diaboli facientib & teneri
se. & uinciri. & illudi. & crucifigi. atq int̾fi¬
ei passus ẽ. ita ñ est absurdũ credere ex aliqͣ
dispensatione diuinȩ uoluntatis ꝑmissum
fuisse. ut ũ inuitꝰ nec dominante magica po¬
tentia. s uolens atq obtemꝑans occulte dis¬
pensationi d̃i quȩ phitonissam illã saulẽq
tenderet aspectib regis. diuina eũ sententia
ꝑcussurꝰ quãꝙͣ in hoc facto potest adesse aliꝰ
facilior intellectus. ut ñ uere spm̃ samuhelis
excitatũ a requie sua credamꝯ. s aliquod fan¬
tasma & imaginariã illusionẽ diaboli machi¬
nationib factã. Quã ꝓpt̾ea scriptura nomine
samuhelis appellat. qͥa solet unagines earum
rerũ nominib appellare. quare imagines sunt:
sicut omĩa quȩ pingunt᷑ atq fingunt᷑. earum
rerũ quarũ imagines sunt nominib appellan¬
tur. sicut hominis pictura cũ pingit᷑ ꝓprium

Expanded text:
mundis et facta diaboli faventibus et teneri mundis et facta diaboli faventibus et teneri se et vinciri, et illudi et crucifigi atque interfici passus est. Et non est absurdum credere ex aliqua dispensatione divinae voluntatis permissum fuisse ut non invitus nec damnante magica potentia, sed volens atque obtemperans occulta dispensatione Dei, quae pythonissam illam Saulemque, seque ostenderet aspectibus regis divina sententia perituri. Quanquam in hoc facto potest adesse alius facilior intellectus, ut non vere spiritum Samuelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phantasma, et imaginariam illusionem diaboli machinationibus factam, quam propterea Scriptura nomine Samuelis appellat, quia solent imagines earum rerum nominibus appellari, quarum imagines sunt. Sicut omnia quae pinguntur atque finguntur, earum rerum quarum imagines sunt, nominibus appellantur: sicut hominis pictura cum pingitur, proprium
Abbreviated transcription (Latin):
timq suscitatꝰ ait adeũ. Quare inqͥetasti me
ut suscitarers & oet̾a. Querit᷑ scđ̾m hystoriã
utrũ phitonissa ipsum ꝓpħam de inferno euo¬
cauerit an aliã aliquã imaginariã illusionem
memoriȩ augustinꝰ ep̃c simpliciano mediola¬
nensi ep̃o ita scripsit: inqͥris inquit utrũ po¬
tuerit malignꝰ sp̃c excitare animã iusti. & tã¬
quã de abditis mortuoꝵ receptaculis euocare.
ut uideret᷑ & loqueret᷑ cũ saul: Nonne ma¬
gis mirandũ sit. qd̾ sathanas ipsum dñm assũ¬
sit. & constituit suꝑ pinnã templis Quolibet
enĩ mͦ fecerit factũ est. ita ut samuhel excita
fuisse licentiã ad dñm uiuũ unde uoluit assu¬
mendũ. & ubi uoluit constituendũ. quã ad
samuhelis defuncti sp̃m ẽ suis sedib excitau¬
dum. Quod sullud in eugłio nos icleo ñ contur¬
bat. quia dñs uoluit atq ꝑmisit. nulla dimi¬
nutione suȩ potestatis & diuinitatis id fieri.
sicut ab ipsis uideis qu̾aꝙͣ ꝑuersis atq im¬

Expanded text:
suscitatus, ait ad eum: Quare inquietasti me ut suscitarer, etc. » Quaeritur secundum historiam utrum pythonissa ipsum prophetam de inferno evocaverit, an aliquam imaginariam illusionem memoriae Augustinus episcopus Simpliciano Mediolanensi episcopo ita scribit: Inquiris, inquam, utrum potuerit malignus spiritus excitare animam justi, et tanquam de abditis mortuorum receptaculis revocare, et ut videretur et loqueretur cum Saul. Nonne majus mirandum sit, quod satanas ipsum Dominum assumpsit, et constituit super pinnam templi? Quolibet enim modo fecerit, factum est: ita ut Samuel excitarefuisse licentiam ad Dominum vivum, unde voluit assumendum, et ubi voluit constituendum, quam ad Samuelis defuncti spiritum e suis sedibus excitatum. Quod si illud in Evangelio nos ideo non conturbat, quia Deus voluit atque permisit, nulla diminutione suae potestatis et divinitatis id fieri: sicut ab ipsis Judaeis quanquam perversis atque im
Abbreviated transcription (Latin):
philistum cont᷑ isrł consulitq saul dnm
& ñ respondit ei neq ꝑ somma neq per
idem hebrei asserunt. eo qd̃ ieiunando & oran¬
Qd in hoc loco minime fecisse saul legitur. Per
doctrinã : ꝑ ephod scilicet qd̃ sacerdos in pecto
bus dñs nequeꝙͣ respondebat. Hi ꝓpħȩ dicunt᷑
suisse discipłi samuhelis. quib ꝓphetantibus

Expanded text:
ntra Israel, consuluitque Saul Dominum; et non respondit ei, neque per somnia, neque per idem Hebraei asserunt, eo quod jejunando et oranquod in hoc loco minime Saul fecisse legitur. Per doctrinam, per ephod scilicet, quod sacerdos in pectorbus Dominus nequaquam respondebat. Hi prophetae dicuntur fuisse discipuli Samuelis: quibus prophetantibus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. qͣndo eos qͥ multitudine dulcedinis eiꝰ frui
meruerint. abscondit in abscondito uultꝰ sui
ã ꝯturbatione hominũ. Et apte multi sunt
thesauri in quib uasa electionis recondant᷑.
s una domꝰ dñi in qͣ idem facti sunt thesau¬
ri. quia & una eccłia in qua om̃s contiuentur
electi qͣntũmlibet meritis distent. & una ac
ñ diu̾sa est patria illa cęlestis. quȩ electis pro¬
mittitur oĩbꝰ. qũauis sicut stella a stella dif¬
fert inclaritate. ita & resurrectio mortuorum.
Quod utrũq uidex ipse ac distrihutor p̃mioꝵ dñs
una sententia demonstrauit cum ait. in domo
ꝑatris mei mansiones multȩ sunt.

Expanded text:
Domini, quando eos qui multitudine dulcedinis ejus frui Domini, quando eos qui multitudine dulcedinis ejus frui meruerint, abscondit in abdito vultus sui a conturbatione hominum. Et apte multi sunt thesauri, in quibus vasa electionis recondantur, sed una domus Domini in qua iidem sunt facti thesauri, quia et una est Ecclesia, in qua omnes continentur electi, quantumlibet meritis distent: et una est et non diversa patria illa coelestis, quae electis promittitur omnibus, quamvis, sicut stella a stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum. Quod utrumque judex ipse ac distributor praemiorum Dominus una sententia demonstravit, cum ait: In domo Patris mei mansiones multae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ sequit᷑. Et intulit quȩ sc̃ificauerat dauid
pat̾ suus argentũ & aurũ ⁊ uasa reposuitq in
thesauris domꝰ dñi. Argentum namq ad
nitorem eloquentiȩ. aurũ ad splendorem sapi¬
entiȩ. uasa generaliter ad rationalem ꝑtinent crea-¬
turam. Scĩficatq dauid pat̾ salomonis argen¬
tum. cũ ds pater eloquentes gr̃a qͦsq sui sp̃c ad¬
loquendum u̾bum eũgłii confortat: scĩficat
aurũ. cum naturali ingenio p̃ditos suo replens
sp̃u ad ꝯsideranda in lege sua mirabilia illumi-¬
nat: scĩficat & uasa. cum om̃ib generalit̃ ȩecłiȩ
filiis eiꝰdem sp̃c gr̃a largitus. ad amanda illos &
appecenda ꝑpetuȩ salutis dona inflammat. Hoc
autẽ argentũ. hoc aurum. hȩc scĩficata uasa
salonon infert intemplũ. cum dñs nr̃ ꝑacto
uniuiersali iudicio. om̃s electos ⁊ doctoꝵ uide¬
licet & cȩteroꝵ fideliũ cȩtum ingaudiũ regni
cȩlestis introducit. Reponitq uasa diuersi
generis argentea siue aurea inthesauris domꝰ

Expanded text:
ctificaverat David pater ejus argentum et aurum, et vasa reposuit in thesauris domus Domini. Argentum namque ad nitorem eloquentiae, aurum ad splendorem sapientiae, vasa generaliter ad rationabilem pertinent creaturam. Sanctificatque David pater Salomonis argentum, cum Deus pater eloquentes quosque graloquendum verbum Evangelii confortat. Sanctificat aurum, cum naturali ingenio praeditos suo replens Spiritu ad consideranda in lege sua mirabilia illuminat. Sanctificat et vasa, cum omnibus generaliter Ecclesiae filiis ejusdem Spiritus gratiam largitus, ad amanda illos et appetenda dona perpetuae salutis inflammat. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa, Salomon infert in templum, cum Dominus nouniversali judicio omnes electos, et doctores videlicet, et caeterorum fidelium coetum in gaudium regni coelestis introducit: reponitque vasa diversi generis argentea sive aurea in thesauris domus
Abbreviated transcription (Latin):
bat in domo dm̃. eum̃ rex pacificꝰ m̃ in die nouis¬
sima om̃s electos resurrectionis immortalitate
głificat. Alioquin quãdu statꝰ huiꝰ scłi geritur.
facit qͥdem opus domꝰ dñi salomon. s nondum¬
ꝑficit. quia corda electoꝵ dñs ut bona oꝑentur
inspirat. & adiuuat: nulli tamen in hac dũtax¬
at uita cõmoranti absq peccato ẽẽ tribuit. Nãq
hoc donũ futurȩ uitȩ beatitudini reseruat.
ꝑ ficit uͦ om̃e opꝰ templi sui. & hoc dedicationi ap¬
tum reddit. eum tnslatos de hac uita electos suos
ȩx̃num ꝑducit ad regiũ. Qd̾ bene significat᷑ etiam
meo qd̃ templũ septẽ annis edificatum est. octauo
autẽ ꝑfectũ ac dedicatũ ẽ. Septem nãq dieb om̃e
hoc tempꝰ uoluit᷑. Octaua est dies iudicii ⁊ resur¬
rectionis futurȩ. de qua psalmi sextꝰ ⁊ undecimꝰ¬

Expanded text:
bat in domo Domini, cum Rex pacificus noster in die novisbat in domo Domini, cum Rex pacificus noster in die novissima omnes electos resurrectionis immortalitate glorificat. Alioquin quandiu status hujus saeculi geritur, facit qperficit, quia corda electorum Dominus ut bona operentur inspirat et adjuvat. Nullum tamen in hac duntaxat vita commorantem absque peccato esse tribuit: namque hoc donum futurae vitae beatitudinis reservat. Perficit vero omne opus templi sui, et hoc dedicationi aptum reddit, cum translatos de hac vita electos suos aeternum perducit ad regnum, quod bene significatur etiam in eo quod templum quatuor annis aedificatum est, octavo autem perfectum ac dedicatum est, septem namque diebus omne hoc tempus volvitur. Octava est dies, est judicii et resurrectionis futur
Abbreviated transcription (Latin):
ministeria. q̃ nob̃ de corpore egressis introitum
uitȩ cęlestis reserant. Et ostia doms templi doc¬
tores sunt scĩ ac sacerdores. qͥ instruendo. baptiean¬
do. dñci cmporis ⁊ sanguinis mysteria cõmuni¬
cando. pͥma nob̾ ȩccłiȩ p̾sentis limina pandunt.
herent. ut eo ministeriũ diuinitꝰ sibi delegatũ
recte compleant. qͦ a uoluntate illiꝰ cui minis¬
trant nunꝗͣ oc ulos auertunt e Aꝑiunt᷑ enĩ &
claudunt᷑ ostia tẽpore congruo. s nullo suu̾ car¬
dine tempore deserunt. qͥa & angłi ⁊ hoĩes sc̃ĩ siue
in hac uita ficłi. siue in illa speciei fideles atq
electos suscipiant. semꝑ animũ in radice int̾nȩ
dilectionis fixum tenent. Unde bene icłe cardi¬
nes ex auro ẽẽ facti ꝑhibent᷑. ꝓpter iudelicet uel
meritũ ꝓp̾e claritatis. ł illiꝰ ꝗͣ habent indm cari¬
tatis. Et ꝑfecit om̃e opꝰ quod faciebat salo¬
mon in domo clñi. Pficit salomon opꝰ qd̃ facie¬

Expanded text:
ministeria, quae nobis de corpore egressis introitum vitae coelestis reserant. Et ostia domus templi doctores sunt sancti ac sacerdotes, qui instruendo, baptizando, Domini corporis et sanguinis mysteria communicando, prima nobis Ecclesiae praesentis limina pandunt. haerent, ut eo ministerium divinitus sibi delegatum recte compleant, quo a voluntate illius cui ministrant, nunquam oculos avertunt: aperiuntur enim et clauduntur ostia tempore congruo, sed nullo suum cardinem tempore deserunt: quia et angeli et omnes sancti, sive in hac vita fidei, seu in illa spei fideles atque electos suscipiant, semper animum in radice internae dilectionis fixum tenent. Unde bene iidem cardines ex auro esse facti perhibentur, propter videlicet vel meritum propriae claritatis, vel illius quam habent in Deum charitatis. « Et perfecit omne opus quod faciebat Salomon in domo Domini. » Perficit Salomon opus quod facie
Abbreviated transcription (Latin):
dicantes. de .s. Safacia. iudicans me.
a secando. ñ a sectando. Susacim. gaudu i
cilicii. Siba. egressꝰ uenit. Saria pͥnceps
dñs. Sobach. conu̾tens te. Sunem. coccine¬
um. siue eleuans. Sabe. saturitas. Sadoc ius
nũ pleniꝰ diximꝰ. Samai. ubi michi. ł audi¬
ens. Salmon. umbra uirtutis. Sarai. pͥnceps
mea. Salech. egrediens. de.. Ihebes. fuerunt
mea. siue facta mea. Thalme. sulci. ł hec ue.
clangor. ł tuba. siue ꝑcussio. Tnecuites. tuba
canens. ł bucinator. Theethim. inferiores. uł
subt̃. Hȩc omĩa quȩ posuimꝰ ꝑ litt̾am .t.
aspiratione addita. sunt legenda.
Uria. lux mea dĩ. Isi. festinans. Urchi. lon¬
gitudo mea. Usati. festinante me

Expanded text:
judicantes. Saphatia, judicans me. a secando, non a sectando. , gaudium cilicii. Siba, egressus venit. Sarava, princeps Dominus. Sobach, convertens te. Sunem, coccineum, sive elevans. 60 Sabe, saturitas. Sadoc, jusnum plenius diximus. Samar  , ibi mihi, sive audiens. Salmon, umbra virtutis. Sarai, princeps mea. Salech  Selech , egrediens. Thebes, fuerunt in ea, sive facta mea. Thalme  clangor, vel tuba, sive percussio. Thecuites, tuba canens, sive buccinator. Theethim , inferiores, vel subter. U. Haec nomina, quae posuimus per litteram T, aspiratione addita sunt legenda. Uria, lux mea Dei. Usi, festinans. Urchi  , longitudo mea. Usathi, festinante me.
Abbreviated transcription (Latin):
Manaim. consolatio. siue requies. Maacha.
mollitꝰ. siue confractꝰ. Mifiboseth. de ore
actus. id est mollitus meus. de.N.¬
lapidis. Naas. serpens. Nethofati. in .i.¬
sus. Neele. scala. uel torrens. Naalia. toi¬
rentes. de u Orchati. estimatio mea.
Odsi mensis m̃s. Oria nomina quȩ se¬
quuntur. ꝑ extensam litteram ꝓferenda st̃.
bethedom seruiens humo. Oiacdam. ip¬

Expanded text:
. consolatio, sive requies. 59 Maacha, molitus, sive confractus. , de ore ubactus, id est, mollitus meus. lapidis. Naas, serpens. Nethophathi, inclusus. Neele , scala, vel torrens. Naalia, torrentes. Orchathi, aestimatio mea. Odsi, mensis meus. Tria nomina, quae sequuntur, per extensam litteram proferenda sunt. Obedadam  , serviens humo.
Abbreviated transcription (Latin):
aspectus nitidi. serpentes accensa nidore fuganᷤ.
ac ꝑimens. Quȩ uniu̾sa ꝑfectis quibq conueni¬
unt. quoꝵ insuꝑabilis est patientia. fama uir¬
tutũ eximia. p̾sentia cunctis gratissima bonis.
auitoritas ad reuincendos confutandosq eos
qͥ ueritati resistunt constantissima. qͥ in hac
uita & infutura singulari p̃ cȩt̾is scĩs eminen¬
tia fulgent. Et ȩdificauit tab̾naculũ suꝑ
omnem domum qunq cubitis altituclinis.
uod luͦriculas significat. quȩ in sup̃mo do¬
mũs tecto ꝑ circũitum erant factę. neqͥs ad
altiora ꝑueniens repente laberet᷑ ad ima. Qd
in omni domo quã qͥsq edificaret moyses
fieri p̃cepit. cũ ȩdificaueris in quiens domũ
nouã. facies murũ tecti ꝑ circu̾itum. ne fun¬
datur sanguis in domo tua. ⁊ sis reus laben¬
te aliqͦ & inp̃ceps ruente. Nȩc autẽ tabulata

Expanded text:
aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimens. Quae universa perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia, fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima, in bonis auctoritas, ad revincendos, confutandosque eos qui veritati resistunt, constantissima: qui et in hac vita et in futura, singulari prae caeteris sanctis eminentia, fulgent. « Et aedificavit tabulatum super omnem domum, quinque cubitis altitudinis . » Loriculas significat, quae in supremo domus tecto per circuitum erant factae, ne quis ad altiora perveniens, repente laberetur ad ima: quod in omni domo, quam quisque aedificaret, Moyses fieri praecepit: « Cum aedificaveris, inquiens, domum novam, facies murum tecti per circuitum; ne fundatur sanguis in domo tua, et sis reus labente alio et in praeceps ruente . » Haec autem tabulata
Abbreviated transcription (Latin):
Apte in hoc terciũ domꝰ dñi cęnaculũ consũma¬
tur. quia post p̾sentes fideliũ labores. post accep¬
tam insuturo reqͥem animaꝵ. plena tociꝰ ȩccłiȩ¬
in resurrectionis gła cõplebit᷑. Et ȩdificauit
domũ & consũmauit eã. texit qͦq domũ laquea¬
magno decore cõposita & ornata ab inferiore
parte trabib affigunt᷑. Et quia ter geminȩ al¬
titudinis domꝰ dũ facta erat. terna nimirũ
habebat laquearia. Quid autẽ aptis ꝑ laquea¬
ria quã sublimiores quosq in sc̃a ȩccłia iustos
significari credamꝰ. quoꝵ opꝰ ⁊ doctrina cunctiᷤ
in exẽplo ꝓposita qͣsi longiꝰ in alto p̃minet. qͥq sius in¬
tercessionib & exhortatiõib aĩos infirmoꝵ ne in tẽp¬
tationib deficiant ꝓtegunt: Que nimirũ laque¬
aria recte cedrina ẽẽ describuntur. Cedrus namq
arbor ẽ imputribilis omnino nat᷑ȩ. odoriᷤᷤiocundi.

Expanded text:
Apte in hoc tertium domus Domini coenaculum consummaApte in hoc tertium domus Domini coenaculum consummatur, quia per praesentes fidelium labores, post acceptam in futuro requiem animarum plena totius Eccleresurrectionis gloria complebitur « Et aedificavit domum et consummavit eam. Texit quoque domum laqueamagno decore composita et ornata, ab inferiore parte trabibus affiguntur: et quia ter geminae altitudinis domus Domini facta erat, terna nimirum habebat laquearia. Quid autem aptius per laquearia quam sublimiores quosque in sancta Ecclesia justos significari credamus? Quorum opus et doctrina cunctis in exemplo proposita, quasi longius in alto praeeminent, quosque suis intercessionibus et exhortationibus animos infirmorum, ne in tentationibus deficiant, protegunt. Quae nimirum laquearia recte cedrina esse describuntur. Cedrus namque arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi,
Abbreviated transcription (Latin):
& cellarioꝵ & cȩnaculi & cubiculoꝵ in abditis. ⁊
domꝰ ꝓpitiationis. Ubi etiam exterioꝵ domoꝵ quȩ
erant extͣ atriũ sacerdotũ in circuitu templi
fecit mentionẽ. cũ ꝓtinꝰ adiunxit. necũ ⁊ oĩum
quȩ cogitauerat atrioꝵ & exedrarũ ꝑ circũitum
in thesauris domꝰ dñi & inthesauris scõꝵ. Q uod
autẽ omius altitudo templi centũ uiginti fuit
rubitaꝵ. ad idem sacramentũ respicit. qd̃ &¬
i pͥmitiua microsolimis ȩccłia post passionẽ
resurrectionẽ & ascensionẽ dm̃ inicelos. in hoc
namq quȩ ex septẽ ⁊ octo constant. solent ñ ñꝙͣ
tismo geritur. animarũ fidelium. ꝑficietur autẽ
in fine scł̃i resurrectione corpoꝵ immortaliũ. Ipsa
autẽ qͥndecim intrigonũ ducta idest cũ om̃ib
suis partib aniuimerata. centũ uigniti efficiunt.
Qua ꝓpter apte numero centenario ⁊ uicenario.
magna electoꝵ beatitudo in futura uita designat᷑.

Expanded text:
et cellariorum, et coenaculi, et cubiculorum in abditis, et et cellariorum, et coenaculi, et cubiculorum in abditis, et domus propitiationis . » Ubi etiam exteriorum domorum, quae erant extra atrium sacerdotum in circuitu templi, fecit mentionem, cum protinus adjunxit: Necnon et omnium quae cogitaverat, atriorum et exedrarum per circuitum, in thesauris domus Domini, et in thesauris sanctorum. Quod autem omnis altitudo templi centum viginti fuit cubitorum, ad idem sacramentum respicit. Quod et primitiva in Hierosolymis Ecclesia, post passionem, resurrectionem, et ascensionem Domini in coelos, in hoc namque, quae ex septem et octo constant, solent nonnunqutismo geritur animarum fidelium: perficietur autem in fine saeculi resurrectione corporum immortalium. Ipsa autem quindecim in trigonum ducta, id est, cum omnibus suis partibus annumerata, centum viginti efficiunt. Quapropter apte numero centenario et vicenario, magna electorum beatitudo in futura vita designatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ grãm dilectionis. nullꝰ nͥ qui ꝑ hȩc dño du¬
ce adçlestia scaudit agnoscit. Qui enĩ dicit se
nosse dm & mandata eiꝰ ñ custodit. mendax est.
Notandum sane qđ triginta cubiti altitudinis
de quib sup̃legitur usq ad mediun cȩnaculum
acddebant᷑. quȩ usq porticũ quȩ erat circa templũ
ab austro & aquilone & occasu tectum ꝑueniebat.
ut iosepho narrante didicimꝰ. deinde usq ad
sup̾mum tẽpli tectum alii sexaguita eubiti nu¬
merabant᷑. ⁊ sic tota altitudo domꝰ iuxta librum
paralipomenon in centũ inginti cubitis consum¬
mata est. Porticꝰ qͦq quȩ erat ante frontẽ templi
ad orientem. iuxta fidem p̾fati uolum inis eandẽ
cubitoꝵ suinmã in altitudine habebat. Qui uide¬
licet liber illas de quib p̃diximꝰ porticꝰ circa tem¬
plum cellaria uocat ⁊ cubicula. Dedit autẽ inqͥt
dauid salomoni filio suo descͥptionem porticꝰ tẽpli

Expanded text:
mae gratiam dilectionis, nullus nisi qui per haec Domino dumae gratiam dilectionis, nullus nisi qui per haec Domino duce ad coelestia scandit agnoscit. « Qui enim dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . » Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis, de quibus supra legitur, usque ad medium coenaculum addebantur, quousque porticus quae erat circa templum ab austro, et aquilone, et occasu, tectum perveniebat, ut Josepho narrante didicimus. Denique usque ad supremum templi tectum, alii sexaginta cubiti numerabantur, et sic tota altitudo domus juxta librum Paralipomenon in centum viginti cubitos consummata est. Porticus quoque quae erat ante frontem templi ad orientem, juxta fidem praefati voluminis, eamdem cubitorum summam in altitudine habebat: qui videlicet liber, illas de quibus praediximus porticus circa templum, cellaria vocat et cubicula. « Dedit autem, inquit, David Salomoni filio suo descriptionem porticus templi,
Abbreviated transcription (Latin):
lateris meiłii. ꝑ qd̃ nob̾ iter ad celestia panderet᷑.
Deniq ita subiunxit: & continuo exiuit sanguis
& aqua. A qua scilicet qua ablium᷑ in baptismo.
& sangius qͦ consecramur in calice scõ. ꝑ hoc
namq ostiũ nob̃ est ascensus in mediũ oena¬
culum. & a medio interciũ. quia ꝑfidem &¬
iiiI. steria nr̃i redemptoris de p̾senti ȩccłiȩ
conuersatione ad requiẽ animax post mortem
ascendimꝰ. rursumq de requie animarũ adue¬
niente. die iudicii adimmortalitatẽ qͦq corpoꝵ
qͣsi int̾cium cenaculum sublimiori ꝓfectu pene¬
trabimꝰ. ex quo in magna amboꝵ ⁊ corporis uide¬
licet e animȩ beatitudine ꝑpetuo uiuamꝰ. Qd
quidem iter inuisibilit̾ agebatur. ita ut soli hoc
qͥ intrauerant nossent. ꝙͣ uis ipsum ostiũ etiam
foris positi uiderent. qͥa nimirũ actus fideliũ
in hoc scło & celebrationes sacramentoꝵ etiam
reꝓbi possunt intueri: uerũ archana fidi. inti

Expanded text:
lateris medii, » per quod nobis iter ad coelestia panderetur. lateris medii, » per quod nobis iter ad coelestia panderetur. Denique ita subjunxit: « Et continuo exivit sanguis et aqua . » Aqua scilicet, qua abluimur in baptismo, et sanguis, quo consecramur in calice sancto. Per hoc namque ostium nobis est ascensus in medium coenaculum, et a medio in tertium, quia per fidem et mysteria nostri Redemptoris de praesenti Ecclesiae conversatione ad requiem animarum post mortem ascendimus; rursumque de requie animarum, adveniente die judicii, ad immortalitatem quoque corporum, quasi in tertium coenaculum, sublimiore profectu penetrabimus, ex quo in magna amborum, et corporis videlicet et animae, beatitudine perpetuo vivamus. Quod quidem iter invisibiliter agebatur, ita ut soli hoc, qui intraverant, nossent, quamvis ipsum ostium etiam foris positi viderent, quia nimirum actus fidelium in hoc saeculo, et celebrationes sacramentorum, etiam reprobi possu
Abbreviated transcription (Latin):
latus templi meridianũ dicit. ui cuiꝰ parte orien¬
tale ostium erat in ipso angulo factum iuxta ter¬
ram. in qͦd introeuntes statim ad altiora gradatĩ
ascendebant. habentes iriã ascensꝰ ꝑ ipsa parie¬
tis interiora. donec ab interiore ad mediũ cena¬
culum & a medio ꝑuenirent ad terciũ. Nec du¬
bitandum qualibet hoc sc̃pͥtura ñdicat. qͥa sic
ascendentes creberrimas habebant a meridie fe¬
nestras. quarũ luce certũ ꝑ omiua ⁊ sine offensio¬
ne iter agerent. Qui nimirũ locꝰ ꝓprie ad corpus
dñicum qđ de uirgine sũpsit respicit. Ostium nãq
lateris medii in parte erat domꝰ dextrȩ. quia de¬
functo incruce dño unꝰ militũ lancea latꝰ eiꝰ aꝑuit.
Et bene in parte domꝰ dextrȩ. qͥa dextrũ eiꝰ latꝰ
a milite aꝑtum scã credit ęccłia. Ubi apto etiam
uerbo usus est eu̾głista. ut ñ diceret ꝑcussit latꝰ¬

Expanded text:
latus templi meridianum dicit, in cujus parte Orienlatus templi meridianum dicit, in cujus parte Orientali ostium erat in ipso angulo factum juxta terram: in quod introeuntes statim ad altiora gradatim ascendebant, habentes viam ascensus per ipsa parietis interiora, donec tali itinere ad medium coenaculum et a medio perveniretur ad tertium. Nec dubitandum, quamlibet hoc Scriptura non dicat, quia sic ascendentes creberrimas habebant a Meridie fenestras, quarum luce certum per omnia et sine offensione iter agerent. Qui nimirum locus proprie ad corpus Dominicum, quod de Virgine sumpsit, respicit. Ostium namque lateris medii in parte erat domus dextrae, quia, defuncto in cruce Domino, « unus militum lancea latus ejus aperuit . » Et bene, « in parte domus dextrae, » quia dextrum ei latus a milite apertum, sancta credit Ecclesia. Ubi apto etiam verbo usus est evangelista, ut non diceret: « Percussit lat
Abbreviated transcription (Latin):
ruit introduci ꝓpriȩ ꝑtinent. Ibi &̃ enĩ ꝑfecti
solummͦ & immaculati atq ab om̃i sabe inqͥta¬
tis castigati ingrediunt᷑. Non enĩ intrat in illã
ciuitatem aliquid coinquinatũ faciens abho¬
minatiouẽ & mendaciũ. sicut in apocalipsi scͥpsit
ioħs: ubi malleus & securis & omne ferramentũ
ũ auditur. quia hic tundim᷑ aduersitatib & dis¬
ciplina ueritatis exercemur. ut castigatione
lemur. uno impleti sp̃u ꝑfundamur.xiii.¬
stium lateris medii in parte erat domus
dextrȩ. & ꝑ cocleam ascendebant in mediũ
cenacłm. & a medio in tercium. Quidã hunc
locũ male uitelligentes putant ostiũ tẽpli a me¬
ridie fuisse ñ attendentes quia si hoc significare
uoluisset scͥptura. ñ ita diceret. ostium lateris me¬
dii inparte erat domꝰ dextrȩ.s ita potiꝰ simplici¬
ter. & habebat doms ostium ad meridiẽ. Nc̃ autẽ
longe aliud significat. Partẽ namq domꝰ dextrȩ

Expanded text:
ruit introduci, proprie pertinent. Ibi etenim perfecti ruit introduci, proprie pertinent. Ibi etenim perfecti solummodo, et immaculati atque ab omni labe iniquitatis castigati, ingrediuntur. Non enim intrat in illam civitatem aliquid coinquinatum, faciens abominationem et mendacium, sicut in Apocalypsi scripsit Joannes, « ubi malleus et securis et omne ferramentum non auditur , » quia hic tundimur adversitatibus, et disciplina veritatis exercemur, ut illic locis jlemur uno impleti spiritu perfundamur. « Ostium lateris medii in pariete erat domus dextrae, et per cochleas ascendebant in medcoenaculum, et a medio in tertium, etc. » Quidam, hunc locum male intelligentes, putant ostium templi a meridie fuisse, non attendentes quia si hoc significare voluisset Scriptura, non ita diceret: « ostium lateris medii in parte erat domus dextrae, » sed ita potius simpliciter: « et habebat domus ostium ad meridiem. » Nunc autem longe aliud significat. Partem namque domus dextrae
Abbreviated transcription (Latin):
suis etiã int̾cessionib ut in inceptis ꝑsistant adiu¬
uant. Leginꝰ autẽ in libro paralipomenon qued
trabes templi sicut & cȩt̾a eiꝰ interiora fuerint
auro uestitę. Qd̾ ita factum ẽẽ ñ dubium est: ut
ille trabiũ partes quȩ intꝰ intemplo erant auri
eẽnt laminis tectȩ. quȩ uͦ foris parebant hȩ mini¬
mȩ deauratȩ ipsam cedri speciem formãq cunctis
ostenderent. in qua tam̃ imposita sibimet tabu¬
uitã scõꝵ que nob̾ int̾ris innotescere potuit de¬
siguat. Quod utꝰ intemplo deauratũ fulgebat.
claritatem illam ꝙͣ. in cȩlesti patria aspectu sui
gaudent creatoris figurate denuntiat.
omꝰ autẽ cũ edificaretur lapidib dedolatis
atq ꝑfectis ędificata est. & malleus & securis et
omne ferramentũ ñ sunt audita in domo cum
ȩdificaret᷑. Hȩc ad illam ȩccliȩ partẽ quȩ post
huiꝰ scłi labores & certamina ad ȩt̾na p̾mia me¬

Expanded text:
suis etiam intercessionibus, ut in coeptis persistant, adjusuis etiam intercessionibus, ut in coeptis persistant, adjuvant. Legimus autem in libro Paralipomenon, quod trabes templi, sicut et caetera ejus interiora, fuerint auro vestitae. Quod ita factum esse non dubium est, ut illae trabium partes, quae intus in templo erant, aureis essent laminis tectae. Quae vero foris apparebant, hae minimae deauratae ipsam cedri speciem formamque cunctis ostenderent, in qua tamen imposita sibimet tabuvitam sanctorum quae nobis in terris innotescere potuit, designat. Quod intus in templo deauratum fulgebat, claritatem illam qua in coelesti patria in aspectu sui gaudent Creatoris, figurate denuntiat. « Domus autem cum aedifiatque perfectis aedificata est; et malleus, et securis, et omne ferramentum non sunt audita in domo, cum aedificaretur. » Haec ad illam Ecclesiae partem, quae post hujus saeculi labores et certamina, ad aeterna praemia me
Abbreviated transcription (Latin):
relabuntur. dũ diuino destituti auxilio suȩ ꝑ¬
tinaciȩ fastu intereunt. Qua autẽ arte p̃fata
tabulata parietib templi sunt affixa. declatat᷑
cum subditur. rabes autẽ posuit in domo ꝑ
circu̾itum forusecꝰ. ut ñ hererent muris tẽpli.
rabes gͦ quȩ intrinsecꝰ domũ muniebant & or¬
nabant tantę erant longitudinis. ut capita earũ
foriserꝰ ꝓminerent. in in fimo quidẽ ordine cubi¬
toꝵ. septem. in medio sex. in sup̃mo qͥnq. atq
ineisdem capitib earũ tabulata cũ ponerentur
nequaquã muris templi infixa. s iuxta muros
trabib quȩ de muris exierant suꝑposita. Quid
itaq ꝑ trabes domꝰ quȩ tabulata portabant nͥ
p̃dicatores sc̃ĩ typicȩ designant᷑ ⁊ Qui dum ipsi
sublunẽ atq honorabilem in ȩccłia di locum
tenent. infir miores quosq ac fragiles sius p̃di¬
cationib ab infimoꝵ appetitu sustollunt. atq
ad cȩlestia desideranda ac sꝑanda suspendunt.

Expanded text:
relabuntur, dum divino destituti auxilio, suae pertinaciae fastu intereunt. Qua autem arte praefata tabulata parietibus templi sunt affixa, declaratur cum subditur: « Trabes autem posuit in domo per circuitum forinsecus, ut non haererent muris templi. » Trabes ergo quae intrinsecus domum muniebant et ornabant, tantae erant longitudinis, ut capita eorum forinsecus prominerent: in infimo quidem ordine cubitorum septem, in medio sex, in supremo quinque, atque in eisdem capitibus, earum tabulata componerentur, nequaquam muris templi infixa, sed juxta muros trabibus, quae de muris exierant, superposita. Quid itaque per trabes domus, quae tabulata portabant, nisi praedicatores sancti sunt typice designati? qui dum ipsi sublimem atque honorabilem in Ecclesia Dei locum tenent, infirmiores quosque ac fragiles, suis praedicationibus ab infirmorum appetitu sustollunt, atque ad coelestia desideranda ac speranda suspendunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Auies uͦ ꝓpter altitudinẽ & robur diu durabile.
mentẽ electoꝵ infima quȩq desideria speruentẽ.
⁊ cȩlestium contemplationi semꝑ intentã. uͥtute¬
qͦq patientiȩ singularit excellentẽ ñ in congrue
demonstrat. Auri autẽ lamminȩ quȩ marmori
ac tabulis abigenis sunt suꝑposite. ipsa est lati¬
tudo caritatis de corde puro & conscientia bo¬
na & fide ñ fic̾ta: quȩ sicut aurũ aliis p̾ciosius
est metallis. ita cȩt̾is eximior uirtutib in templo
dĩ singulari luce refulget.

Expanded text:
Abies vero propter altitudinem sui et robur diu durabile, Abies vero propter altitudinem sui et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtuteque patientiae excellentem, non incongrue demonstrat. Auri autem laminae, quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis, de puro corde, et conscientia bona, et fide non ficta; quae sicut aurum aliis pretiosius est metallis, ita caeteris eximior virtutibus, in templo Dei singulari luce refulget.