comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentur dilecti tui: saluum fac dextera tua et
exaudime Dextera tua dñe saluum me fac Ita
saluum me fac: ut ad dexteram stem: Saluum
me fac dextera tua: Hon salutem temꝑalem
peto: de hac fiat uoluntas tua: Ad tempus
quid nobis prosit: penitus ignoramus: Quid enĩ
oremus sicut oportet nescimus: sed saluum me
fac dextera tua: ut et si in tempore isto tribulationeᷤ
aliquas patior. transacta nocte omnium tribula-¬
tionum. ad dexteram inueniar inter oues: non
ad sinistram inter hedos: Saluum me fac decte¬
ra tua et exaudime: quia iam illud peto quod
dare uis: Hon uerbis delictorum meorum cla-
insipientiam michi: sed utiq ad commonitio¬
nem ad dendo saporem deualle salinarum. ut
intribulatione nouerim quid petam Peto enĩ
uitam ȩternam: Ergo exaudime: quia dexterã
tuam peto Intelligat ergo caritas ur̃a omnemfi¬
delem habentem incorde uerbum dei cumtimo¬
re.timentem uidicium futurum. uiuentem ꝓ¬
babiliter ne de illo blasphemetur nomenscm do¬

Expanded text:
ntur dilecti tui. Salvum me fac dextera tua, et exaudi me. Dextera tua, Domine, salvum me fac: ita salvum me fac, ut ad dexteram stem. Salvum me fac dextera tua: non salutem temporalem peto; de hac fiat voluntas tua. Ad tempus quid nobis prosit, penitus ignoramus; quid enim oremus sicut oportet, nescimus : sed salvum me fac dextera tua, ut etsi in tempore isto tribulationes aliquas patiar, transacta nocte omnium tribulationum ad dexteram inveniar inter oves, non ad sinistram inter haedos. Salvum me fac dextera tua, et exaudi me. Quia jam illud peto quod dare vis; non verbis delictorum meorum clamoinsipientiam mihi ; sed utique ad commonitionem, addendo saporem de valle salinarum, ut in tribulatione noverim quid petam: peto autem vitam aeternam ergo exaudi me, quia dexteram tuam peto. Intelligat ergo Charitas Vestra omnem fidelem habentem in corde verbum Dei, cum timore timentem judicium futurum, viventem probabiliter, ne de illo blasphemetur nomen sanctum Do
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: Predicant miscdiam et ueritatem: et non fa¬
ciunt miscdiam et ueritatem: s predicandao illã
norunt illam: Non enim predicarent illam: ni¬
si nossent illam E qui dm̃ amat et xp̃m. inpre¬
dicando miscdiam et ueritatem ipsius. ipse illã
requiret ei non sibi: ide nonut ipse habeat ex hac
p̃dicatione cõmoda temꝑalia. sed ut promisit
m̃bris ipsius idẽ fidelibus eius cum ueritate mi¬
nistrando quod nouit: ut uiuit iam nonsibi
uiuat. sed ei qui pro omnibus mortuus est. Mi
psallam nomini tuo deus in seculum seculi: ut
reddam uota mea dedie indiem: Si psallis no-¬
mini dei: ne psallas ad tempus: Uis inscłm scłi.
psallere: llis in ȩternum psallere: Redde ei
uota tua dedie indiem: Quid est redde uota
tua de die indiem: Dedie usto uillum diem:
ꝑ seuera reddere inisto die: donec ꝑuenias ad

Expanded text:
Christi ; praedicant misericordiam et veritatem, et non faChristi ; praedicant misericordiam et veritatem, et non faciunt misericordiam et veritatem? Sed praedicando illam, norunt illam: non enim praedicarent illam, nisi nossent illam. Sed qui Deum amat et Christum, in praedicando misericordiam et veritatem ipsius, ipse illam requiret ei, non sibi: id est, non ut ipse habeat ex hac praedicatione commoda temporalia, sed ut prosit membris ipsius, id est fidelibus ejus, cum veritate ministrando quod novit; ut qui vivit non jam sibi vivat, sed ei qui pro omnibus mortuus est . Mipsallam nomini tuo, Deus, in saeculum saeculi, ut reddam vota mea de die in diem. Si psallis nomini Dei, ne psallas ad tempus. Vis in saeculum saeculi psallere? vis in aeternum psallere? Redde ei vota tua de die in diem. Quid est, redde ei vota tua de die in diem? De die isto in illum diem. Persevera reddere vota in isto die, donec venias ad
Abbreviated transcription (Latin):
licetur de miscłia dei. suꝑ repit in animo ipsiꝰ
ut faciat iniustum dm̃: et putat quia siꝑman¬
serit peccator. et noluerit recedere abiniqui¬
tatib suis. ueniet ille et ibi eum positurus ẽ
ubi ponit seruos suos qui ei obtemꝑant: Et ius¬
tum hoc erit ut ibi te ponat ꝑseuerantem in
peccatis: ubi positurus est illos qui recesserunt
a peccatis : Sic iis in iustus esse: ut & deum fa¬
cias iniustum: Quid uis gͦ conuertere deum
aduoluntatem tuam: tu conuertere ad uolun¬
tatem dei: Quis est gͦ qui hȩc facit: nisi ex illis
paucis de quib dicitur. qui ꝑseuerauerit usq
infinem hic saluus erit : Mlerito et hic miscdiã
et ueritatem eius quis requiret ei : Quid est erͤ
Sufficerit quis requir&e: Quarae addidit ei: nis
quia multi querunt miscdiam eius et uerita¬
tem discere inlibris eius : E cum didicerint
sibi uiuunt non illi: sua querunt. non quȩ iħu

Expanded text:
licetur de misericordia Dei, subrepit in animum ipsius licetur de misericordia Dei, subrepit in animum ipsius ut faciat injustum Deum, et putet quia si permanserit peccator, et noluerit recedere ab iniquitatibus suis, veniet ille, et ibi eum positurus est ubi ponit servos suos qui ei obtemperant. Et justum hoc erit, ut ibi te ponat perseverantem in peccatis, ubi positurus est illos qui recesserunt a peccatis? Sic vis injustus esse, ut et Deum facias injustum? Quid vis ergo convertere Deum ad voluntatem tuam? Tu convertere ad voluntatem Dei. Quis est ergo qui hoc facit, nisi ex illis paucis, de quibus dicitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Merito et hic misericordiam et veritatem ejus quis requiret ei? Quid est, ei? Sufficeret, quis requiret: quare, addidit, ei, nisi quia multi quaerunt misericordiam ejus et veritatem discere in libris ejus; et cum didicerint, sibi vivunt, non illi; sua quaerunt, non quae Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
Permanebit in ȩternum in conspectudei: Se¬
cundum quid aut propt̃ quid: M isericordiã
et ueritatem eius quis requiret ei: Dicit et
alio loco: Ilniuersȩ uiȩ domini miscdia et ue¬
ritas: requirentib testam̃tum eiꝰ et testimo¬
nia eius Aagniis sermo deueritate et miseri¬
cordia: sed breuitatem ꝑmisimus: Breuiter acci¬
pite quid sit ueritas et miscdia: quia non par
attendit deus. sed bonitatem suam: ut peccata
nobis omnia dimittera : et uitam ȩt̃nam ꝓmit¬
teret: Ueritas autem: quia non fallit reddere
quod promisit: Agnoscamꝰ hic eam et nos: faci¬
amus ut quomodo nobis deus exhibuit miseri¬
cordiam suam: et ueritatem suam miscdiam di¬
mittendo peccata nr̃a. ueritatem ex hibendo
promissa sua: sic et nos faciamus hic et miseri¬
cordiam et ueritatem: miscdiam circa infir¬
mos. circa egentes. circa inimicos etiam nr̃os:
ueritatem non peccando. nec adiciendo peccatũ
suꝑ peccatum ÷ quoniam qui multum sibi pol¬

Expanded text:
Permanebit in aeternum in conspectu Dei: Secundum quid, aut propter quid? Misericordiam et veritatem ejus quis requiret ei? Dicit et alio loco: Universae viae Domini misericordia et veritas, requirentibus testamentum ejus et testimonia ejus . Magnus sermo de veritate et misericordia, sed brevitatem promisimus. Breviter accipite quid sit veritas et misericordia; quia nonattendit Deus, sed bonitatem suam, ut peccata nobis omnia dimitteret, et vitam aeternam promitteret: veritas autem, quia non fallit reddere quae promisit. Agnoscamus hic eam, et nos faciamus: ut quomodo nobis Deus exhibuit misericordiam suam et veritatem suam; misericordiam dimittendo peccata nostra, veritatem exhibendo promissa sua: sic et nos faciamus hic misericordiam et veritatem; misericordiam circa infirmos, circa egentes, circa inimicos etiam nostros; veritatem non peccando, nec adjiciendo peccatum super peccatum. Quoniam qui multum sibi pol
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce sic quomodo nunc audistis. quia temptatꝰ :¬
qͥapassus :. qr resurrex̾: factꝰ ẽ spes nr̃a. Qͥd eñĩ nobis
dicimꝰ : qͣndohec legimꝰ : Noneni ꝑdit nos ds: ꝓpter
qͦs filium suũ misit temptari. cruçifigi. morire surg̾e
Non emimuere dẽspicit nos ds̃: ꝓpt̾ quos filio propͥõ
cedem tuam: Laborem inpassionem: mercedẽ
in tesurrectionem: Sic ergo factus est spes nr̃a:
habemus enim duas uitas: sed uña inqua sumꝰ:
alteram quam speramus: Inqua sumus nota no¬
bis est: quam sꝑamus ignota nobis est: Tolera
inqua es: & habebis quam nondum habes: Quo¬
mͦ toleras: ut non iuncaris a temptatore Laborib
suis. temptationib. passionib. morte sua. demonᷤ¬
trauit tibi xp̃c uitam inqua es: resur rectione
sua de monstrauit tibi uitam inqua eris: Nos em̾
ñ uou̾amꝰ nͥ nascibõine̾ ⁊ mori: resurgere homine ⁊ ui¬
uere inȩt̃num non noueramus : Suscepit qd̃

Expanded text:
Ecce sic quomodo audistis quia tentatEcce sic quomodo audistis quia tentatra. Quid enim nobis dicimus quando haec legimus? Non enim perdet nos Deus, propter quos Filium suum misit tentari, crucifigi, mori, resurgere: non enim vere nos despicit Deus, propter quos Filio proprio cedem tuam; laborem in passione, mercedem in resurrectione. Sic ergo factus est spes nostra. Habemus enim duas vitas; sed unam in qua sumus, alteram quam speramus. In qua sumus, nota nobis est; quam speramus, ignota nobis est. Tolera in qua es, et habebis quam nondum habes. Quomodo toleras? Ut non vincaris a tentatore. Laboribus suis, tentationibus, passionibus, morte sua demonstravit tibi vitam Christus in qua es; resurrectione sua demonstravit tibi vitam in qua eris. Nos enim non noveramus nisi nasci hominem et mori; resurgere hominem et vivere in aeternum non noveramus: suscepit quod
Abbreviated transcription (Latin):
iste clamat afinibus terrȩ: Sed quare non
uincitur: In petra exaltastime: Iam ergo
hic agnoscimus: quis clamat afinib tẽrrȩ :¬
Recolamus euangelium: Suꝑ hanc petrã
edificabo ȩccłam meam: Ergo illa clamat
afinibus terrȩ: quam uoluit ȩdificare supͣ
petram: Ut enim edificaretur ȩccła supra
petram: quis factus est petra: Paulum au¬
di dicentem: Petra autem erat xp̃c. In illogͦ
edificati sumꝰ. ẜpt̾ea petͣ illaĩ qͣȩ dificatisumꝰ pͥmoꝑcꝰsa: uẽtis.¬
tabatur: Ecce inqua firmitate te uoluit sta¬
bilire: Merito nonuacat uox nr̃a: sed exau¬
ditur. In magna enim spe positi sumus: inpe¬
tra exaltastime: D eduxisti me quia factus es
spesmea: Ille si nr̃a spes factus non esset: non
nos dediiceret: Deducit tanquam dux: &
inse ducit tanquam uia: & ad se ꝑducit tan¬
quam patria: Deducit ergo nos: Unde: Quia
factus est spes nr̃a: nde factus est spes nr̃a:

Expanded text:
iste clamat a finibus terrae. Sed quare non iste clamat a finibus terrae. Sed quare non vincitur? In petra exaltasti me. Jam ergo hic agnoscimus quis clamet a finibus terrae. Recolamus Evangelium: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Ergo illa clamat a finibus terrae, quam voluit aedificari super petram. Ut autem aedificaretur Ecclesia super petram quis factus est petra? Paulum audi dicentem: Petra autem erat Christus . In illo ergo aedificati sumus. Propterea petra illa in qua aedificati sumus, prior percustabatur. Ecce in qua firmitate te voluit stabilire. Merito non vacat vox nostra, sed exauditur: in magna enim spe positi sumus; In petra exaltasti me. 4. Deduxisti me, quia factus es spes mea. Ille si nostra spes factus non esset, non nos deduceret. Deducit tanquam dux, et in se ducit tanquam via, et ad se perducit tanquam patria. Deducit ergo nos. Unde? Quia factus est spes nostra. Unde factus est spes nostra?
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am fit : nec sib quisq innotescit. nisi temp¬
tatus ÷ nec potest coronari nisi uicerit: nec pot
uincere. nisi certaũit: nec potest certare nisi in¬
micum & temptationes habuerit: Angitur gͦ
iste afinib terrȩ clamans sed tamen non relm¬
quitur: quoniam nos ipsos quod est corpus su¬
um uoluit prefigurare. & in illo corpore suo
in quo iam et mortuus est. et resurrexit. et in
olum ascendit: ut quo caput precessit. illuc se
menbra secutura confidant: Ergonos trans¬
figurauit inse: quando uoluit temptariasa¬
sus xp̃c temptabatur adiabolo. Inxp̃o enm tu
temptabaris: quia xp̃c de te sibi habebat carnẽ:
de se tibi salutem: Dete sibi mortem: de se tib
uitam: De te sibi contumelias: de se tibi ho¬
nores: Ergo de te sibi temptationem: de se ti¬
bi uictoriam: Sunillo nos temptati sumus: in
ase diabolũ ꝓhibere: s si non temptaret᷑. tͥ temptando
nonmirum: si inter temptationes positus

Expanded text:
nostram fit, nec sibi quisque innotescit nisi tennostram fit, nec sibi quisque innotescit nisi tentatus, nec potest coronari nisi vicerit, nec potest vincere nisi certaverit, nec potest certare nisi inimicum et tentationes habuerit. Angitur ergo iste a finibus terrae clamans, sed tamen non relinquitur. Quoniam nos ipsos, quod est corpus suum, voluit praefigurare et in illo corpore suo, in quo jam et mortuus est, et resurrexit, et in coelum ascendit; ut quo caput praecessit, illuc se membra secutura confidant. Ergo nos transfiguravit in se, quando voluit tentari a sasus Christus tentabatur a diabolo. In Christo enim tu tentabaris, quia Christus de te sibi habebat carnem, de se tibi salutem; de te sibi mortem, de se tibi vitam; de te sibi contumelias, de se tibi honores; ergo de te sibi tentationem, de se tibi victoriam. Si in illo nos tentati sumus, in a se diabolum prohibere: sed si non tentaretur, tibi tentando non mirum, si inter tentationes positus
Abbreviated transcription (Latin):
mo: quia huius unius hominis caput est incȩlo:
et menbra adhuc laborant interra: Et quia
laborant: pidete quid dicat:¬
xaudi deus de precationem meam:
intende orationi meȩ Quis dicit ÷
Q uasi unus: Uide si unus: A finib
terrȩ ad te clamaui: dum angeret᷑
cormeum: Iam gͦ non unus: S ideo unus quia
quis unus homo clamat afinibus terrȩ: bloncla¬
mat afinibus terre: nisi hereditas illa dequa
dictum ẽ ipsi filio P ostula ame et dabotibi
gentes hereditatem tuam: & possessionem tuam
terminos terrȩ. Hȩc ergo xp̃i possessio. hȩc xp̃i
hereditas. hoc xp̃i corpus. hȩc una xp̃i eccła: hȩc
unitas quȩ nos sumus: clamat afinibus terrȩ:
Quid autem clamat: Quod supra dixi Exau
angeretur cormeum: Ostendit se esse ꝑomneᷤ
gentes toto orbe terrarum inmagna gła: sed
in magna temptatione Namq uita nr̃a in
hac ꝑ egrinatione non potest esse sine temp¬
tatione: quia profectus nr ꝑ temptationem

Expanded text:
mo; quia hujus unius hominis caput est in coelo, mo; quia hujus unius hominis caput est in coelo, et membra adhuc laborant in terra: et quia laborant, videte quid dicatxaudi, Deus, deprecationem meam, intende orationi meae. Quis dicit? Quasi unus. Vide si unus: A finibus terrae ad te clamavi, dum angeretur cor meum. Jam ergo non unus; sed ideo unus, quia quis unus homo clamat a finibus terrae? Non clamat a finibus terrae, nisi haereditas illa, de qua dictum est ipsi Filio: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Haec ergo Christi possessio, haec Christi haereditas, hoc Christi corpus, haec una Christi Ecclesia, haec unitas quae nos sumus, clamat a finibus terrae. Quid autem clamat? Quod supra dixi, Exaudangeretur cor meum. Ostendit se esse per omnes gentes toto orbe terrarum in magna gloria, sed in magna tentatione. Namque vita nostra in hac peregrinatione non potest esse sine tentatione: quia provectus noster per tentationem
Abbreviated transcription (Latin):
onsidandum cum ur̃a caritate
psalmum istum suscepimus:
B̾reuis est: aderit dominus
ut sufficient̃ exeo & breuit᷑ lo¬
quamur. quantum adiuuerit
ipse qui nos iubet loqui: Sic
ero uolentib officiosus. ut non sim tardis. mo¬
lestus: nec paucis multus. nec occupatis onerosus.
Titulus eius: non nos tenoe Ait enim Infinẽ
in hymnis ipsi dauid: In hymnis. utiq in laudi¬
alium quam ipsum accipere debemus quiuenit
ex semine dauid. ut esset homo inter homines: &
equales angelis faceret homines: Uocem enim in
isto psalmo. si inmenbris eiꝰ & in corpore sumus.
sicut illo exhortante presumere audemus: nr̃am
debemus agnoscere. non aliciuus extranei: blr̃am
autem nonsic dixi quasi eorum tantum qui
inpresentia sumus modo: sed nr̃am qui sumꝰ
ꝑtotum mundum. qui sumus aboriente usq
inoccidentem: E ut noueritis sic esse uocem
nr̃am. loquitur hic quasi unus homo: non est
autem unus homo: sed tanquam unus. unitas
loquitur: Inxp̃o enim nos omnes unus ho-¬

Expanded text:
onsiderandum cum Vestra Charitate psalmum istum suscepimus. Brevis est; aderit Dominus ut sufficienter ex eo, et breviter loquamur. Quantum adjuverit ipse qui nos jubet loqui, sic ero volentibus officiosus, ut non sim tardis molestus, nec paucis multus, nec occupatis onerosus. Titulus ejus non nos tenet. Est enim, In finem, in hymnis, ipsi David. In hymnis, utique in laudialium quam ipsum accipere debemus, qui venit ex semine David, ut esset homo inter homines, et aequales Angelis faceret homines. Vocem autem in isto psalmo, si in membris ejus et in corpore sumus, sicut illo exhortante praesumere audemus, nostram debemus agnoscere, non alicujus extranei. Nostram autem non sic dixi, quasi eorum tantum qui in praesentia sumus modo; sed nostram qui sumus per totum mundum, qui sumus ab oriente usque in occidentem. Et ut noveritis sic esse vocem nostram, loquitur hic quasi unus homo: non est autem unus homo, sed tanquam unus unitas loquitur. In Christo autem nos omnes unus ho
Abbreviated transcription (Latin):
mittenda est : & quanto plus erit eiꝰ extensio
retrorsum: tanto maiore impetu illa currit
inpriora: Quid est quod dixic Quanto magis
differtur iudicium: tanto maiore impetu
uenturum ẽ: Ergo et de temꝑalibus tribu¬
lationib gras dño agamus: quia dedit ple¬
bi sue significationem ut fugiant a faciȩ arcus:
ut exercitati fideles eius intribulationib tem¬
ꝑalib dignisint euadere dampnationem ig¬
nis ȩterni: quȩ uentura est in omnes qui uta

Expanded text:
mittenda est; et quanto plus ierit ejus extensio mittenda est; et quanto plus ierit ejus extensio retrorsum, tanto majore impetu illa currit in priora. Quid est quod dixi? Quanto magis differtur judicium, tanto majore impetu venturum est. Ergo et de temporalibus tribulationibus gratias Deo agamus, quia dedit plebi suae significationem, ut fugiant a facie arcus: ut exercitati fideles ejus in tribulationibus temporalibus, digni sint evadere damnationem ignis aeterni, quae inventura e
Abbreviated transcription (Latin):
mulationis: Quid est stimulationis: Non ꝑ¬
emptionis: Hon enim erat ꝑemptio perdens:
s medicina urens: Potasti nos uino stimulatio
ficationem: ut fugiant a faciȩ arcus. ꝑtribulatio¬
nes inquit temꝑales: significasti tuis fugere
abira ignis sempiterni Dicit enim apostoluᷤ
petrus. Tempus est: ut uidicium incipiat
adomo dei Et exhortans martyres adtoleran-¬
tiam. cum seuiret mundus : cum strages aper¬
secutoribus fierent. cum longe lateq sanguis
fidelium funderetur : cumincathenis. incarce¬
ribus. intormentis. multa dura. xp̃iani pateren¬
tur: ne in his ergo duris deficerent. alloquit᷑
petrus. tempus est ut uidicium incipiat ado¬
mo dei Et si inicium anobis: qualis finis erit
eis qui non credunt dĩ eugło: Ee siuistus uix
saluus erit: peccator & impius ubi parebunt:
Quid ergo futurum ẽ inuidicio: Arcus est ex¬
men retro retenditur. in contrarium. qua illa

Expanded text:
mulationis. Quid est, stimulationis? Non pmulationis. Quid est, stimulationis? Non peremptionis. Non enim erat peremptio perdens, sed medicina urens. Potasti nos vino stimulationficationem, ut fugiant a facie arcus. Per tribulationes, inquit, temporales, significasti tuis fugere ab ira ignis sempiterni. Dicit enim apostolus Petrus: Tempus est ut judicium incipiat a domo Dei. Et exhortans martyres ad tolerantiam, cum saeviret mundus, cum strages a persecutoribus fierent, cum longe lateque sanguis fidelium funderetur, cum in catenis, in carceribus, in tormentis, multa dura Christiani paterentur; ne in his ergo duris deficerent, eos alloquitur Petrus: Tempus est ut judicium incipiat a domo Dei; et si initium a nobis, qualis finis erit eis qui non credunt Dei Evangelio? et si justus vix salvus erit, peccator et impius ubi parebunt ? Quid ergo futurum est in judicio? Arcus est exmen retro tenditur in contrarium qua illa
Abbreviated transcription (Latin):
non timet. si non mouetur: non ẽ dignus sana¬
ri: Audit alius: mouetur. stimulatur : pec¬
tus tundit: lacrimas fundit: Sana contricio
no. succensa uetustate. mutato homine inne¬
lius. facta luce eis qui tenebrȩ fuerunt: seqͥt᷑
quod alibi scriptum est: Filt accedens adserui¬
tutem dei. sta iniusticia et timore: et prepa¬
ra ammam tuam ad temptationem: Prior
labor ut displiceas tibi: ut peccata tua expur¬
ges: ut ĩnuteris in melius: scd̃s labor pro eo
quod mutatus es. ferre tribulationes & temp¬
tationes seculi huius ÷ et inter illas ꝑseuerare
usq ad finem: Dehis ergo cum loqueretur. haᷤ
significans. quid subiungite O stendist plebi
tuȩ dura : iamplebi tuȩ: iam facte tributariȩ pt
uictoriam daiuid: Ostendisti plebi tuȩ dura In
quib : In ꝑsecutionib quas ꝑtulit eccła xp̃i:
quando tantus martyrum sanguis effusus est.
Ostendisti plebi tuȩ dura P otastinos uinosti¬

Expanded text:
non timet, si non movetur, non est dignus sananon timet, si non movetur, non est dignus sanari. Audit alius; movetur, stimulatur, pectus tundit, lacrymas fundit: Sana contritionno, succensa vetustate, mutato homine in melius, facta luce eis qui tenebrae fuerunt, sequitur quod alibi scriptum est: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Prior labor ut displiceas tibi, ut peccata expunes, ut muteris in melius: secundus labor, pro eo quod mutatus es, ferre tribulationes et tentationes hujus saeculi, et inter illas perseverare usque in finem. De his ergo cum loqueretur, has significans, quid subjungit? Ostendisti plebi tuae dura: jam plebi tuae, factae tributariae post victoriam David. Ostendisti plebi tuae dura. In quibus? In persecutionibus quas pertulit Ecclesia Christi, quando tantus martyrum sanguis effusus est. Ostendisti plebi tuae dura: potasti nos vino sti
Abbreviated transcription (Latin):
ficares nos: destruxisti male edificatos : destru¬
xisti uanam uetustatem. ut sit ȩdificatio in no¬
uum hominem: edificatio mansura in eter-¬
num: Merito iratus es: et misertus es nostri:
Non misereris nisi irascereris: Destrux istinos
ira tua: sed ira tua inuetustatem nr̃am fuit.
ut destrueretur uetustas: sed misertus es nr̃s
propter nouitatem. propter eos qui ĩnmutan¬
tur intituli inscriptionem: quia & si exterior
de die indiem: C ommouisti terram et con-¬
turbasti eam: Quomodo conturbata est ter¬
ra: Conscientia peccatorum: Quo imus: quo
fugimus : quando ille gladuis uibratꝰ ẽt agite
pȩnitentiam: appropinquauit enim regnum
celorum: Cõmouisti terram et conturbast
eam: sana contritiones eius qm mota est:
Hondigna est sanari: simota non est: Sed
lõqueris. predicas. minaris de deo: uenturu᷑
iudicium nontaces Preceptum di mones:
abhis: abhis reb non quiescis: Ex qui audit si

Expanded text:
ficares nos; destruxisti nos male aedificatos, destruficares nos; destruxisti nos male aedificatos, destruxisti vanam vetustatem, ut sit aedificatio in novum hominem, aedificatio mansura in aeternum. Merito iratus es, et misertus es nostri. Non miserereris, nisi irascereris. Destruxisti nos in ira tua; sed ira tua in vetustatem nostram fuit, ut destrueretur vetustas. Sed misertus es nostri propter novitatem, propter eos qui immutantur in tituli inscriptionem: quia et si exterior 4. vers. 4. Commovisti terram, et conturbasti eam. Quomodo conturbata est terra? Conscientia peccatorum. Quo imus? quo fugimus, quando ille gladius vibratus est: Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum ? Commovisti terram, et conturbasti eam. Sana contritiones ejus, quoniam mota est. Non digna est sanari, si mota non est: sed loqueris, praedicas, minaris de Deo, venturum judicium non taces, praeceptum Dei mones, ab his rebus non quiescis; et qui audit, si
Abbreviated transcription (Latin):
eus reppulist nos: & destruxistinos:
Hunquid ille. dauid loquitur qui ꝑ¬
cussit. qui succendit. qui debellauit:
et nomil quibus hȩcfecit ut ꝑcuteren¬
tur. et repellerentur qui mali erant. et rursus
iiuificarentur. et redirent ut boni essent: Is¬
tam quidem stragem fecit dauid ille manu for
fecit ista dedit hanc stragem gladio suo et igne
suo: Namutrumiq attulit inhunc mundũ:
et ignem uenimittere in mundum habes ine¬
uangelio: et gladium ueni mittere in terrã.
habes in euangelio: Attulit ignen unde suc¬
cenderetur mesopotamia syria. et syria so¬
bal: attulit gladium. unde ꝑcuteretur edom:
lam gͦ ilła strages facta est: ꝓpter eos qui imn¬
mutantut intituli inscriptionem ipsi dauid
Audiamus eorum uocem: Dalubriter ꝑcus¬
sisunt: erecti loquantur: Dicant gͦ mutati
in melius. mutati intituli inscriptionem:
immutati in doctrinam ipsi dauid dicant:
Deus reppulisti nos. et destruxistinos: iratus
es et misertus es nobis: Destruxistinos ut edi¬

Expanded text:
eus repulisti nos, et destruxisti nos. Numquid ille David loquitur, qui percussit, qui succendit, qui debellavit; et non illi quibus haec fecit, ut percuterentur et repellerentur qui mali erant, et rursus vivificarentur et redirent ut boni essent? Istam quidem stragem fecit David ille manu fortfecit ista, dedit hanc stragem gladio suo et igne suo: nam utrumque attulit in hunc mundum. Et, Ignem veni mittere in mundum , habes in Evangelio et, Gladium veni mittere in terram , habes in Evangelio. Attulit ignem unde succenderetur Mesopotamia Syriae, et Syria Sobal; attulit gladium unde percuteretur Edom. Jam ergo ista strages facta est propter eos qui immutantur in tituli inscriptionem ipsi David. Audiamus ergo eorum vocem: salubriter percussi sunt, erecti loquantur. Dicant ergo mutati in melius, mutati in tituli inscriptionem, immutati in doctrinam ipsi David; dicant: Deus repulisti nos, et destruxisti nos: iratus es, et misertus es nostri. Destruxisti nos, ut aedi
Abbreviated transcription (Latin):
bemias audire et ex corꝑe: quia quic quid pas¬
sus est. in illo et nos passisumus: quia et nos
quod patimur. innobis et ipse patitur: Quo¬
modo si aliquid patiatur caput: nunquid pot̃
dicere manus quia non patitur: Aut si aliqͥd
quia nonpatitur: Quando aliquid patitur m̃¬

Expanded text:
bemus audire, et ex corpore; quia quidquid pasbemus audire, et ex corpore; quia quidquid passus est, in illo et nos passi sumus; quia et nos quod patimur, in nobis et ipse patitur. Quomodo si aliquid patiatur caput, numquid potest dicere manus quia non patitur? aut si aliquid quia non patitur? aut si aliquid patitur
Abbreviated transcription (Latin):
rusut promeritis iudicet omnes. siue bonos
siue malos: quia ergo ñdum uenit hoc quod
spamus. uenturum xp̃m udicem uiuorum &
mortuorum: debemus illud credere modicum
ta quȩ tunc futura erant mͦ compleri Stultꝰ
etum ẽ qui non uult credere. pauca quȩ restant:
cum udeat tam multa impleta esse que tunc
maria & passus est. et sepultꝰ ẽ. et resurrexit.
et ascendit incelum: et qui modo ad dexterã
patris sedet. et inter pellat pronobis: caput
nr̃mest. Suille caput est. nos menbra sumus:
totagccła eiꝰ quȩ ubiq diffusa est corpus ipsiꝰ.
cui est ipse caput Non solum autẽ fideles qui
modo sunt. sed et qui fuerunt ante nos. & qui
post nos futuri sunt usq infinem seculi. omneᷤᷤ
adcorpus eius ꝑtinent: cuiꝰ corporis ipse caput
est. qui ascenddit incęlum:. Quia gͦ iam noui¬
mus caput et corpus: ille est caput nos corpus:
quando audimus uoces ipsius. et excapite de¬

Expanded text:
rus est ut pro meritis judicet omnes, sive bonos, rus est ut pro meritis judicet omnes, sive bonos, sive malos: quia ergo nondum venit hoc quod speramus, venturum Christum judicem vivorum et mortuorum, debemus illud credere. Modicumta quae tunc futura erant, modo compleri. Stultus est enim qui non vult credere pauca quae restant, cum videat tam multa impleta esse, quae tunc Maria, et passus est, et sepultus est, et resurrexit, et ascendit in coelum, et modo ad dexteram Patris sedet et interpellat pro nobis, caput nostrum est. Si ille caput est, nos membra sumus: tota Ecclesia ejus quae ubique diffusa est, corpus ipsius est, cujus est ipse caput. Non solum autem fideles qui modo sunt sed et qui fuerunt ante nos, et qui post nos futuri, sunt usque in finem saeculi, omnes ad corpus ejus pertinent; cujus corporis ipse caput est, qui ascendit in coelum . Quia ergo jam novimus caput et corpus, ille est caput, nos corpus. Quando audimus vocem ipsius, et ex capite de
Abbreviated transcription (Latin):
modo leginus. et audimus a lectoribus et
dusputamus illa: et quomodo susit inscriptu¬
ris. sic ea uidemus impleriꝑ totum orbem ter¬
rarum Quis inde non gaudeat: Quis non
et ea que nondum uenerunt uentura speret:
propt̃ illa quȩ iam tantum impleta sunt:
Modo enim fr̃s udetis quia totus mundus.
tota terra. omnes gentes. omnes regiones.
currunt ad nomien xp̃i: etcredunt inxp̃m
Certe uidetis hoc quomodo ubiq euettant᷑
uanita teł paganorum: uidetis hoc. manifes¬
tumest uobis Nunquid et hoc delibro uo¬
bis leguus: et non ante oculos ur̃os sit:
Hoc ergo totum quod uidetis ante oculos
uros fieri: scriptum ẽ ante in mensa uolumi¬
na amiorum ꝑ istos quomͦ legimꝰ. quando iã
ista impleri uidemiꝰ Sed quoniam scriptast̃
et alia quȩ nondum uenerunt. ide qura dñs¬
nit ut udicaretur: uenit enim primo bu¬
milis. postea uenturus excelsus: uenit ut os¬
tenderet exemplum pacientiȩ. post ea uentu¬

Expanded text:
modo legimus et audimus a lectoribus; modo legimus et audimus a lectoribus; disputamus illa; et quomodo sunt in Scripturis, sic ea videmus impleri per totum orbem terrarum. Quis inde non gaudeat? Quis non et ea quae nondum venerunt ventura speret, propter illa quae jam tanta impleta sunt? Modo enim, fratres, videtis quia totus mundus, tota terra, omnes gentes, omnes regiones currunt ad nomen Christi, et credunt in Christum. Certe videtis hoc, quomodo ubique evertantur vanitates Paganorum; videtis hoc, manifestum est vobis. Numquid et hoc de libro vobis legimus, et non ante oculos vestros fit? Hoc ergo totum quod videtis ante oculos vestros fieri, scriptum est ante immensa volumina annorum per istos quos modo legimus, quando jam ista impleri videmus. Sed quoniam scripta sunt et illa quae nondum venerunt, id est, quia Dominit ut judicaretur; venit enim primo humilis, postea venturus est excelsus; venit ut ostenderet exemplum patientiae, postea ventu
Abbreviated transcription (Latin):
liq colligit qui pro omnibus
dedit sanguinem suum. dicen¬
dum ẽ paucis : quod et illi li¬
benter audiant quinouerunt:
et discant qui nonnouerunt: P salmi isti
quos cantamus: antequam dominus nr̃
dei dictante dicti et conscriptisunt. fuit
enim dauid rex in udeorum gente. Quȩ
gens una colebat unum dm̃ quifecit cȩ¬
lum et terram mare et omnia quȩ ineiᷤ¬
D Esunt: siue quȩ uidentur. siue que ñ uiden.¬
tur:. Cecere autem gentes aut idola colebant
quȩ manib siuis fecerant. aut creaturam dei
non ipsum creatorem: idẽ aut solem. aut
lunam. aut stellas. aut mare: aut montes aut
arbores. Hȩc enim omnia deus fecit: et lau¬
darise uult millis. non illa coli prose: Ergo in
uirgine. quia de illo ducebat genus uirgo
maria que peꝑit xp̃m: et dictisunt istipsal¬
mi. et propħabatur xp̃c in eis uenturus post
uidemus. et multum gaudemus. quia spes nr̃a
predicata est ascĩs qui illud non uidebant im¬
pletum. sed inspũ futurum uidebant: et nos

Expanded text:
ique colligit qui pro omnibus dedit sanguinem suum, dicendum est paucis quod et illi libenter audiant qui noverunt, et discant qui non noverunt. Psalmi isti quos cantamus, antequam Dominus nostDei dictante dicti et conscripti sunt. Fuit enim David rex in Judaeorum gente; quae gens una colebat Deum unum, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in ipsis sunt, sive quae videntur, sive quae non videntur. Caeterae autem gentes, aut idola colebant quae manibus suis fecerant, aut creaturam Dei, non ipsum Creatorem, id est, aut solem, aut lunam, aut stellas, aut mare, aut montes, aut arbores. Haec enim omnia Deus fecit; et laudari se vult in illis, non illa coli pro se. Ergo in s ex Maria virgine; quia de illo ducebat genus virgo Maria quae peperit Christum : et dicti sunt isti Psalmi, et prophetabatur in eis Christus venturus post videmus: et multum gaudemus quia spes nostra praedicta est a sanctis, qui illud non videbant impletum, sed in spiritu futurum videbant: et nos
Abbreviated transcription (Latin):
bono ponitur idumea ista: Sinon inbono po¬
nitur: intelligendum est uitam istam ubi patim̃
tantos labores. et ubi tantis necessitatibus subdi¬
ti sumus: idumeȩ nomine significari E hic est de¬
sertum ubi multum sititur: et audituri estis uo¬
cem modo sitientis indeserto Si autem cognos¬
camus nos sitientes. oognoscemꝰ nos et uiuenteᷤ.
quia quisitit in hoc scło infuturo scło satiabitur.
dicente domino: Beati qui esuriunt et sitiunt
iusticiam: quoniam ipsi saturabunt᷑ Ergo in
hoc scło nondebemus quasi amare saginam:
Hic sitiendum ẽ. alibi saginabimur. Modo enĩ
ut non deficiamus in isto de serto asꝑgit nob̾
rorem uerbi sui: et non nos dimittit prorsꝰ
arẽscere. ut nonsit de nobis repetitio: sed ut
sic sitiamus ut bibamus: Ut autem bibamus.
aliqua gr̃a eus asꝑgimut: tamensisitimus:
& quid dicit anima nra dedeo :

Expanded text:
bono ponitur Idumaea ista. Si non in bono pobono ponitur Idumaea ista. Si non in bono ponitur, intelligendum est istam vitam, ubi patimur tantos labores et ubi tantis necessitatibus subditi sumus, Idumaeae nomine significari. Et hic est desertum ubi multum sititur, et audituri estis vocem modo sitientis in deserto. Si autem cognoscamus nos sitientes, cognoscemus nos et bibentes. Quia qui sitit in isto saeculo, in futuro saeculo satiabitur, dicente Domino: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur . Ergo in hoc saeculo non debemus quasi amare saginam. Hic sitiendum est; alibi saginabimur. Modo autem ut non deficiamus in isto deserto, aspergit nobis rorem verbi sui, et non nos dimittit prorsus arescere, ut non sit de nobis repetitio, sed ut sic sitiamus, ut bibamus. Ut autem bibamus, aliqua gratia ejus aspergimur; tamen sitimus. Et quid dicit anima nostra Deo
Abbreviated transcription (Latin):
quidpatitur eccła ipsius intribulationibus
huus seculi intemptationib innecessitatibus.
mangustuis. quia sic illam oportet erudiri. ut
igne tanquam autum purgetur: ipse patitur:
probamus quianos in illo pͥassi sumus: dicente
apło. Si autem mortui estis cum xp̃o: quid ad¬
nc uelit᷑ uiuentes de hoc mundo de cernitis:
stem dieit quia uetus homo nr̃ simul crucifi¬
rur est cum illo: ut euacuaretur coepus pecca¬
autem resurrexisti cum xp̃o. quȩ sur sum st̃
sapite: quȩ sursum sunt querite: ubi xp̃c ẽ index¬
tera dei sedens: Si eigo in illo mortui sumus. et in
illo resurreximus. ipse in nobis moritur. et in nob̾
resurgit: ipse est enim unitas capitis et corꝑis:
non immerito uox ipsius etiam nr̃a ẽ. et uox
nr̃a ipsius est: Audiamus ergo psalmum: et in
bet iste psalmus ipsi dauid: cum esset indeser¬
to idumeȩ: ꝑ idumeȩ nomen: intelligitur scłm
istud: Idumea enim: gens erat quedam erran¬
tium hominum ubi idola colebantur: Non in

Expanded text:
quid patitur Ecclesia ipsius in tribulationibus hujus saeculi, in tentationibus, in necessitatibus, in angustiis quia sic illam oportet erudiri, ut igne tanquam aurum purgetur, ipse patitur. Probamus hoc, quia nos in illo passi sumus, dicente Apostolo: Si autem mortui estis cum Christo; quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitis . s, inquit, quia uetus homo noster simul crucifixus est cruci cum illo, ut euacuaretur corpus peccaem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Si ergo in illo mortui sumus, et in illo resurreximus; et ipse in nobis moritur, et in nobis resurgit ipse est enim unitas capitis et corporis; non immerito vox ipsius etiam nostra est, et vox nostra etiam ipsius est. Audiamus ergo Psalmum, et in bet iste psalmus, Ipsi David, cum esset in deserto Idumaeae. Per Idumaeae nomen intelligitur saeculum istud. Idumaea enim gens erat quaedam errantium hominum, ubi idola colebantur. Non in
Abbreviated transcription (Latin):
libro sapientiȩ nouimus. Dicent enim tunc. iu¬
dentes głam sc̃orum : qui cum hic humiliarent᷑
tolerauerunt : qui cum hic sublimarent᷑. ñ an¬
nuerunt. Tunc gͦ illi dicent. Hi sunt quos aliqͣn¬
do habũnmus inderisum. Ubi etiã dicunt. Quid
nob̃ ꝓfuit suꝑbia ̃ & diuitiarum iactantia quid
contulit nob̃e Transierunt omnia tamꝗͣ u̾bra.
Quia de corruptibilib p̾sumpserunt. spes eorum
corrumpetur : nunc uͦ spes. tunc erit res. Pmissio
enim di ut maneat integra et firma. et ceria
erga nos: diximus ex ore ficłi. infinem ne corrũpa̾
Noli gͦ timere: ne ꝓmissiones dĩ corrumpat aliqͥsᷤ
potentum. Ipse uero nͥ corrumpit quia uerax ẽ: po¬
tentiorẽ non habet. aquo eius ꝓmisstocorrumpat᷑.
Certi gͦ simus de ꝓmissis di: & cantemus iam un¬
de incipit psalmu:¬

Expanded text:
libro Sapientiae novimus: dicent enim tunc vilibro Sapientiae novimus: dicent enim tunc videntes gloriam sanctorum, qui cum hic humiliarentur, toleraverunt; qui cum hic sublimarentur, non annuerunt; tunc ergo illi dicent: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum. Ubi etiam dicunt: Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia tanquam umbra . Quia de corruptibilibus praesumpserunt, spes eorum corrumpetur; nostra vero spes tunc erit res. Promissio enim Dei ut maneat integra et firma et certa erga nos, diximus ex corde fidei, In finem, ne corrumpas. Noli ergo timere ne promissiones Dei corrumpat aliquis potentium. Ipse non corrumpit, quia verax est; potentiorem non habet a quo ejus promissio corrumpatur: certi ergo simus de promissis Dei; et cantemus jam, unde incipit Psalmu
Abbreviated transcription (Latin):
ponenda sit. sicut scriptum ẽ delectare ind̾no.
Et ne putares iam te habere qd̃ ꝓmittit: subiccit
statim. Et dabit tͥ peticiones cordis tui. Si emͣ nͣ¬
dum peticiones cordũ sunt. unde delectares in
dño: nisi quia tenes certum ꝓ missorẽ qͥ efficit
ꝓ mittendo debitorẽ ÷ huuis gͥ dep̃cationis ut
ꝑmantat nob̾cum spes nr̃a. & introducamur
mid qd ꝓmisit ds̃: loquitur titulus huiꝰ psalmi.
Infinẽ ne corrumpas. Quid ÷ ne corrumꝑase Qd
ꝓmisisti exhibe. S qͣndo: Infinẽ. Illuc gͦ m̃tis
oculos dirigatur. infinem. Omnia quȩ in uia
occurreruit transeantur: ut ꝑueniat᷑ ad finẽ:
Exultent suꝑbi de pͣsenti felicitateᷤ. tumeant bo¬
noribus: fulgeant auro. redundent familiis :
obsequiis clientum constipentur. Pretereunt
ista: transeunt tamquã umbra. Cum ille finis
humiles quod irrident suꝑbi : tunc suꝑboꝵ typꝰ
conu̾tetur inluctum : tunçerit illa uox quã in

Expanded text:
aeponenda sit, sicut scriptum est, Delectare in Domino. aeponenda sit, sicut scriptum est, Delectare in Domino. Et ne putares te jam habere quod promittit, subjecit statim, Et dabit tibi petitiones cordis tui . Si ergo nondum habes petitiones cordis tui, unde delectaris in Domino, nisi quia tenes certum promissorem, qui se effecit promittendo debitorem? Hujus igitur deprecationis ut permaneat nobiscum spes nostra, et introducamur in id quod promisit Deus, loquitur titulus hujus psalmi: In finem ne corrumpas. Quid est, ne corrumpas? Quod promisisti, exhibe. Sed quando? In finem. Illuc ergo mentis oculus dirigatur; in finem: omnia quae in via occurrerint, transeantur, ut perveniatur in finem. Exsultent superbi de praesenti felicitate; tumeant honoribus, fulgeant auro, redundent familiis, obsequiis clientium constipentur: praetereunt ista; transeunt tanquam umbra. Cum ille finis humiles quod irrident superbi, tunc superborum typhus convertetur in luctum. Tunc erit illa vox quam in
Abbreviated transcription (Latin):
SALMUS. ISTE. tumori su¬
ꝑbiȩ medicinã humilitatis appor¬
tat. Humiles autem consolatur
inspe: hoc agens ut ne quisquã
suꝑbȩ de se presumat ⁊ nec quisꝗꝙͣ
humilis de domino desperet. Est
enim ꝓmisso di rata. certa. sira:
& inconcussa fidelis: & omni dubitatione caress:
que consolatur afflictos. Tota enim uita suꝑ ter¬
ram. sicut scriptum ẽ: temptatio ẽ. Nec quasi ꝓs¬
ꝑa eligenda ẽ. & sola aduersa deuitanda ẽ. s utͣq
cauenda ẽ: illa ne corrumpat. ista ne frangat ⁊
ut unicuiq hominu᷑ in quotumq statu rerum in
hac uita egerit: non sit refugnum nisids. nec
ullum gandium nsi in ꝓmissis eius. Uita emmn
hȩc quamlibet redundans felicitatem: multos
stllit: ds enim neminẽ. Quia gͦ homini conu̾so
ad dm mutatur delectatio: mutantur deliciȩ.¬
Non enim subtrahuntur s mutat᷑: Om̃s autem
deliciȩ nr̃ȩ inhac uita ñdum sunt mre: s ipsa
spes tam certa eͣ ut omnib huius scł̃i deliciis p̃¬

Expanded text:
salmus iste tumori superbiae medicinam humilitatis apportat, humiles autem consolatur in spe: hoc agens, ut ne quisquam superbe de se praesumat, ne quisquam humilis de Domino desperet. Est enim promissio Dei rata, certa, fixa et inconcussa, fidelis et omni dubitatione carens, quae consolatur afflictos. Tota enim vita humana super terram, sicut scriptum est, tentatio est . Nec quasi prospera eligenda est, et sola adversa devitanda: sed utraque cavenda est; illa ne corrumpat, ista ne frangat; ut unicuique hominum, in quocumque statu rerum in hac vita egerit, non sit refugium nisi Deus, nec ullum gaudium nisi in promissis ejus. Vita enim haec qualibet redundans felicitate multos fallit; Deus neminem. Quia ergo omni homini converso ad Deum mutatur delectatio, mutantur deliciae non enim subtrahuntur, sed mutantur: omnes autem deliciae nostrae in hac vita, nondum sunt in re; sed ipsa spes tam certa est, ut omnibus hujus saeculi deliciis pr
Abbreviated transcription (Latin):
tihomines latine dicere potuerunt. p̾centor
s̾ succentor: p̾centor scilicet qui uocem pre¬
mittit incantu : succentor autẽ qui subse¬
quent᷑ canendo respondos: ita in hoc canti¬
co passionis pͣcedentẽ xpͣm subsequitur cho.¬
rus martyrum infinem cęlestium coronaru
Hoc cuim cantur filiis chorȩ. idest muta¬
torib passionis xpͣi. quoniã incaluariȩ
loco crucifixus÷ xp̃c: quȩ illius hebrei no.
minis int̾pretatione ꝑbibecur. id̃ chorẽ.
Et hicẽ intellectus eman istłite quod intitłi
hunis ultimo positum ÷: Emañ quippe int̾¬
pͥtaridicit᷑ fr̃ eius. Eos enim fr̃s suos xp̃c fa¬
cere dignatus ÷ qui sacram̃tum crucis eius
intelligunt ÷ et non solum de illa ñ erubes¬
cunt. nerum etiam milla fidelit᷑ głantur ⁊
non se de suis meritis głiantes. s eius grͣe nͣ
ingratr: ut unicuiq eorum dici possit. ecce
uere isrłita inqͦ dolus non ẽi sicut ipsum

Expanded text:
homines latine dicere potuerunt, praecentor homines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor; praecentor scilicet qui vocem praemittit in cantu, succentor autem qui subsequenter canendo respondet: ita in hoc cantico passionis, praecedentem Christum subsequitur chorus martyrum in finem coelestium coronarum. Hoc enim canitur «filiis Core,» id est imitatoribus passionis Christi: quoniam in Calvariae loco crucifiminis interpretatio perhibetur, id est, Core. Et hic est «intellectus Aeman Israelitae»: quod in tituli hujus ultimo positum est. Aeman quippe interpretari dicitur, Frater ejus. Eos enim fratres suos Christus facere dignatus est, qui sacramentum crucis ejus intelligunt, et non solum de illa non erubescunt, verum etiam in illa fideliter gloriantur, non se de suis meritis extollentes, sed ejus gratiae non ingrati; ut unicuique eorum dici possit, «Ecce vere Israelita, in quo dolus non est» : sicut ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tanta sit uarietas titulorum. qua possit os¬
tendi ita psalmos omnes ctͣ pͣnotatos. qͥ stͣ
alit᷑ atq alitͣ p̃notati. ut nillius titulus
ualeat alieui alteri conuenire: ego eam fa.¬
teor cum multum conatus ẽm penetrare
nͥ potin Et si quid de bac re legi ab eis dic¬
tum qui ante nos ista tractarunt: non sa.¬
tiffecit expectatiom siuc tarditati mee. In qͦ
gͥ mift̾io dictum mͥ uideat᷑ ꝓchoro ad respon¬
dendum. idz ut canenti ꝑchorum respon¬
deatur: ex ponam. Domini hic passio ꝓpħa.¬
passus ẽ. relinquens nob̃ eremplum: ut se¬
quamur uestigia eius: Hoc ẽ respondẽre.
ꝓfr̾ib põnere. Hoc ẽ respondẽre. Chorus aũ
concordiam significat: quȩ incaritate con¬
fistit. Quisquis ergo quasi emulator dm̃cȩ
passionis. tiadiderit corpus suum ut ar̃de¬
at. caritatem nͣ habeat : non respondet in
ch̾ro: & ideo nichil ei ꝓdest. ꝓinde quẽad¬
modum dicunt᷑ in arce imusica. sicut ea doc̃.

Expanded text:
tanta sit varietas titulorum, qua possit ostanta sit varietas titulorum, qua possit ostendi ita Psalmos omnes esse praenotatos, qui sunt aliter atque aliter praenotati, ut nullius titulus valeat alicui alteri convenire; ego eam, fateor, cum multum conotus essem, penetrare non potui: et si quid de hac re legi ab eis dictum, qui ante nos ista tractarunt, non satisfecit exspectationi, sive tarditati meae. In quo igitur mysterio dictum mihi videatur, Pro choro ad respondendum, id est, ut canenti per chorum respondeatur, exponam. Domini hic passio prophetpassus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus» : hoc est respondere. Dpro fratribus ponere» : hoc est respondere. Chorus autem concordiam significat, quae in charitate consistit. Quisquis ergo quasi aemulator dominicae passionis tradiderit corpus suum ut ardeat, si charitatem non habeat, non respondet in choro; et ideo nihil ei prodest . Proinde quemadmodum dicuntur in arte musica, sicut ea docti
Abbreviated transcription (Latin):
Septi ci.
titulus: habet aliquidqͦ
nouum negottum disputator afferat.
Nusquã enim aliorum ꝑsalmoꝵ posi¬
tum eͣ quod hic legitur: ꝓmelech. ad res¬
pondendum. Nam de pͦsalmo cantici ⁊
cantico psalmi. alias iam quid nobis
inderetur diximus ⁊ et filus chore usi¬
tatum intitulis psalmoꝵ sepiisimeqs
tractatum cͣr et quid sit infine̾. S quod
sequitur ymeletb ad respondendum:
boc inusitatum babet iste titulus. Pr̃o
melech autẽ: latinȩ ꝓ choro dici potest.
Melech enim u̾bo hebreo: chorus figru¬
ficatur. Quid est ergo ꝓchoro adriponden.¬
dumꝰ nisi forte ut canenti chorus comso¬
nando respondeat: Sicut ñ istum solũ
s alios quo ꝙ psalmos credendum ẽ esse
cantatos. quamuis alios titulos acceꝑint:
quod factum existimo causa uariͤcatis. qua
fastidium leuaretur. Non enim solus iste
psalmus dignus ẽ hãbitus ubi. respondẽtit
cbonis : cum utiq non sit sol us de passione
domini conseriptus. Aut si e̾ alia c asa cur

Expanded text:
septimi titulus habet aliquid quod novum negotium disputatori afferat. Nusquam enim aliorum psalmorum positum est quod hic legitur: «Pro melech ad respondendum.» Nam de Psalmo cantici et cantico psalmi alias jam quid nobis videretur diximus: et, «filiis Core,» usitatum in titulis psalmorum saepissimeque tractatum est, et quid sit, «in finem;» sed quod sequitur, «Pro melech ad respondendum,» hoc inusitatum habet iste titulus. «Pro melech» autem, latine pro choro dici potest: «melech» enim verbo Hebraeo chorus significatur. Quid est ergo, Pro choro ad respondendum; nisi forte ut canenti chorus consonando respondeat? Sicut non istum solum, sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos, quamvis alios titulos acceperint; quod factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretur. Non enim solus iste psalmus dignus est habitus, ubi responderet chorus, cum utique non sit solus de Domini passione conscriptus. Aut si est alia causa cur
Abbreviated transcription (Latin):
deum pairem omnipotentem. purocor¬
de ei quantum potest paruitas nr̃a
maximas ȩquȩ gratias agamus: ꝑre.¬
cantes toto animo. singularem man¬
suetudnem eius. ut preces nostras in
beneplacito suo exaudire dignetur ⁊ ini¬
micum quoq anr̃is actib et cogitatio¬
nib sua uirtute expellat ⁊ nob̾ multipli¬
cet fidem. m̃tem gub̃net. spũales cogita¬
tiones concedat. Ꝙ adbeatitudinẽ suã

Expanded text:
Deum Patrem omnipotentem, puro corDeum Patrem omnipotentem, puro corde ei, quantum potest parvitas nostra, maximas atque veras gratias agamus; precantes toto animo singularem mansuetudinem ejus, ut preces nostras in beneplacito suo exaudire dignetur; inimicum quoque a nostris actibus et cogitationibus sua virtute expellat, nobis multiplicet fidem, mentem gubernet, spirituales cogitationes concedat, et ad beatitudinem suam