comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad lapides currunt. Seil quia ir̃c non patit᷑.
nisi quod uult. libcre respondet factis eorũ.
Respondit eis irĩc. Multa oꝑa bona osten¬
di uobis ex patre meo: ꝓpt̃ quod eorum opus
me lapidatis: Responderunt ei udei. De
bono oꝑe non lapidamus te. scd de blasphe-¬
mia. & quia tu homo cum sis. facis teipsum
dm̃. Respondit eis uĩc. Nontie scriptum
ẽ. in lege ur̃a quia ego dixi dii estis:
liquando intria distribuuntur scripturȩ.
ut illuo. oportebat impleri omnia quȩ scrip¬
ta sunt in lege & ꝓphis & psalmis de me.
aliquando induo ut illud. lex & ꝓph̃ȩ usq
ad iohannem. Hic autẽ generalit᷑ ds̃ appel¬
lauit omnes illas scripturas. legem. Tribꝰ
modis dẽ d̃s. natura. adoptione. opinione.
Natura. d̃s omp̃s. A doptione. particeps dei¬
tatis. de quib in psalmo dr̃. dii estis. O pi¬
nione. demiones uel idola. Si illos dixit
dõs ad quos seruio ddĩ factus.ẽ. & non potest

Expanded text:
ad lapides currunt. Sed quia Jesus non patitur ad lapides currunt. Sed quia Jesus non patitur nisi quod vult, libere respondet factis eorum. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo, propter qume lapidatis? 33. Responderunt ei Judaei: de bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia, & quia tu homo cum sis, facis teipsum Deum. Respondit eis Jesus: Nonne scriptum est in lege vestra, quia ego dixi dii estis ? Aliquando in tria distribuuntur Scripturae, ut illud: Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me , aliquando in duo, ut illud: Lex et prophetae usque ad Joannem . Hic autem generaliter Deus appellavit omnes illas Scripturas, legem. Tribus modis dicitur Deus, natura, adoptione, opinione. Natura, Deus omnipotens; adoptione, participes Deitatis, de quibus in psalmo dicitur: Dii estis; opinione, daemones vel idola. Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ. una. ẽ. patris & filii potestas. quia
uua diuinitas. Si autem manum intel
ipse. ẽ filius. Quod non ita dicłam .ẽ. tan¬
quam ds̃ habeat humanam formamn. Sed
quod ꝑ ipsum facta sunt omnia. Nam so¬
lent homines dicere. manus suas. ẽẽ alios
homines. ꝑ quos faciunt quod uolunt.
O pꝰ etiam quod fit ꝑ manum hominis.
manus hominis dr̃. ut illud. Agnoscit
quisq manum suam. cum id. qͦd.
scͥpsit agnoscit. Cumgͥ manus dĩ non
uno mͦ possit intelligi hoc loco manum
patris & filii intelligimus potestatem utriꝰq
ne si hic filium manum patris accipiamus
incipiat carnalis cogitatio. etiam ipsius filũ
querete filium. quem similit̃ credat xꝑi
manum. Ego & pater unum sumus.
Sustulerunt lapides uidei ut la pidarent
eum. Pea ego &s pat̾ sumus. discretio &
ȩqualitas ꝑsonarum expͥmitur: ꝑunum.
unitas diuinȩ substantiȩ intelligitur. Hoc
iam non ferunt qui cȩtera tulerunt. sed duri

Expanded text:
potestatem, una est Patris et Filii potestas, quia potestatem, una est Patris et Filii potestas, quia est divinitas: si autem manum intellipse est Filius. Quod non ita dictum est, tanquam Dquod per ipsum facta sunt omnia. Nam solent homines dicere manus suas esse alios homines, per quos faciunt quod volunt. Opus etiam quod fit per manum hominis, manus hominis dicitur ut illud: Agnoscit quique manum suam, cum id quod scripsit agnoscit. Cum ergo manus Dei non uno modo possit intelligi, hoc loco manum Patris et Filii intelligimus potestatem utriusque, ne si hic Filium manum Patris accipiamus, incipiat etiam carnalis cogitatio ipsius Filii quaerere Filium, quem similiter credat Christi manum. Ego et Pater unum sumus. Sustulerunt lapides Judaei, ut lapidarent eum. Per, ego et Pater sumus, discretio et aequalitas personarum exprimitur; per unum, unitas divinae substantiae intelligitur. Hoc jam non ferunt, qui caetera tulerunt, sed duri
Abbreviated transcription (Latin):
ego uitam cternam do eis: & non ꝑibunt in
ȩternum. & non rapiet eas quisquam de
manu mea. Furr & latro seu lupus. nil
possunt contra illos quos noui meos. Et si
in p̃senti uideantur aliqui ꝑire. non ꝑi¬
bunt ineternum. Subaudis. sicut uos ꝑi¬
bitis: qui non estis ex ouib meis. Pater
icus quod dedit mͥ maius omnib ẽ. & ne¬
mo potest raꝑe de manu patris mei.
oc pater dedit filio maius omnib. ut
ille. eẽt. unigenitus filius. Gignendo
dedit. Sic habet sapientiam filius. sic habet
uitã. ut ipse sit sapientia faciens sapientes.
uita faciens uiuentes. quod maius. ẽ. omnib.
Sed quia ille cuius ẽ. uerbum: non .ẽ. de
uerbo. uerbum autẽ ae illo. ẽ. cuius. ẽ. uer¬
bum. ideo ait. dedit mͥ. Quid dedit: Ut
sim uerbum eius. unigenitus eius. splen¬
dor eius. quod maus omnib ẽ.Utrum
una manus ẽ patris & filii. an forte ipse filiꝰ
mamis. ẽ. patris: Si mauum intelligamꝰ

Expanded text:
ego vitam aeternam do eis, et non peribunt in ego vitam aeternam do eis, et non peribunt in aeternum. Et non rapiet eas quisquam de manu mea. Fur et latro seu lupus, nihil possunt contra illos quos novi meos. Et si in praesenti videantur aliqui perire, non peribunt in aeternum, subaudis, sicut vos peribitis, qui non estis ex ovibus meis. Pater meus quod dedit mihi, majus omnibus est, et nemo poterit rapere de manu Patris mei. Hoc Pater dedit Filio majus omnibus, ut illi esset unigenitus Filius. Gignendo dedit. Sic habet sapientiam Filius, sic habet vitam, ut ipse sit sapientia faciens sapientes, vita faciens viventes, quod majus est omnibus. Sed quia ille cujus est Verbum, non est de Verbo; Verbum autem de illo est cujus est verbum, ideo ait, dedit mihi. Quid dedit? ut sim Verbum ejus, unigenitus ejus, splendor ejus, quod est majus omnibus. Utrum una manus est Patris et Filii An forte ipse Filius manus est Patris! Si manum intelligamus
Abbreviated transcription (Latin):
bis palam.
on ueritatẽ desiacrant. s calumpniam p̃pa¬
rant. Calumpniantur illum tollere ani¬
sas: qui saluat. Eorte quia xꝑm purum homi-¬
nem crelunt uenturum. sed p̃ omnib regnatu¬
rum. si diceret se xp̃m quasi contra augustum
so regem faceret. potestati puniendum tradere
uellent. Sca dñs sic temꝑat responsum. ut nec
illis sit locus calumine. & fidelib ꝓpt̃ quos bȩc
teferuntur. manifeste appareat quod ipse sit xꝑe.
non homo tantum ut illi putant. sed uerbum
patris. Respondit eis itĩc. Loquor uobis &
non ereditis: & oꝑa quȩ ego facio in nomine pa-¬
tris mei. hec testimonium ꝑhibent de me.
Scd uos non creditis mͥ. quia non estis ex
ouib meis. Loquor uobis ut uerbum dĩ.
& ꝓbo quiad sim ꝑ oꝑa quȩ facio in nomine
patris mei. id ẽ. confitendo cum. cuius glãm
non aliam ubiq quero: quia una. ẽ. gła pa¬
tris&s filii. Ques incȩ uocem ineam au¬
dunt. & ego cognosco eas & secuntur me. Et

Expanded text:
bis palam. Non veritatem desiderant, sed calumniam praeparant. Calumniantur illum tollere animas qui solvat. Forte quia Christum purum hominem credunt venturum, sed prae omnibus regnaturum; si diceret se Christum, quasi contra Augustum se regem faceret, potestati puniendum tradere vellent. Sed Dominus sic temperat responsum, ut nec illis sit locum calumniae, et fidelibus propter quos haec referuntur, manifeste appareat quod ipse sit Christus, non homo tantum, ut illi putant, sed Verbum Patris. Respondit eis Jesus: Loquor vobis, et non creditis, et opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimonium perhibent de me. Sed vos non creditis mihi, quia non estis ex ovibus meis. Loquor vobis ut Verbum Dei, et probo quid sim per opera quae facio in nomine Patris mei, id est confitendo eum, cujus gloriam non aliam ubique quaero, quia una est gloria Patris et Filii. Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tristia. ut cum repente uenerint. non
terreant apłos. Et si eos contristat quod occiden¬
dus ẽ. debet letiticare resurrectio. Be oa.¬
uod autẽ uixta marcum & lucam aliqui
uerbum ignorabant. non tam ingenii
tarditate auam amore contingebat. quia quẽ
am̃ uerum cognoscebant. moriturum credere
nequibant. Et quia ꝑ figuras sepe loqueba¬
tur. putabant hoc figuratt dictum.
butaria.s: ꝓ signorum magnitudine non
ausi sunt de tributo dñm appellare. C onue¬
nunt g discipulum. Uel malitiose hoc fece¬
runt. uolentes scire an cesari contradiceret.
Et cum intrasset domum. puenit eum
itĩc dicens. Quid tͥ uidetur symon: Reges
terrȩ a quibꝰ accipunt tributum uel censum

Expanded text:
tristia, ut cum repente venerint, non terrent apostolos. Et si eos contristat quod occidendus est, debet laetificare resurrectio. Quod autem juxta Marcum et Lucam aliqui Verbum ignorabant, non tam ingenii tarditate, quam amore contingebat; quia quem Deum verum cognoscebant, moriturum credere nequibant. Et quia per figuras saepe loquebatur, putabant hoc figurate dictum. butaria. Sed pro signorum magnitudine non ausi sunt de tributo Dominum appellare. Conveniunt ergo discipulum. Vel malitiose hoc fecerunt, volentes scire an Caesari contradiceret. Et cum intrasset domum, praevenit eum Jesus, dicens: Quid tibi videtur, Simon? reges terrae a quibus accipiunt tributum vel censum
Abbreviated transcription (Latin):
suis ad impassibilitatẽ carnis. s nos a pecca¬
ti captiuitate & necessaria corruptione libera¬
uit. U el simpliciter hoc intellectum ȩdifi¬
sat auditorem. cum dĩis tantȩ pauꝑtatis fu-¬
erit. ut unde tributa redderet non haberet.
Si quis obiciat uidam portare pecuniam ĩ
loculis. respondemus dnm nefas putare.
ut res pauꝑum in suos usus conuerteret.
N illa hora cum domi eẽnt. inter Lcii.¬
rogabat eos. O.u id in uia tractabatis: At illi
tacebant. Si quidem initer se muia dlisputa¬

Expanded text:
suis ad impassibilitatem carnis, sed nos a peccasuis ad impassibilitatem carnis, sed nos a peccati captivitate et necessaria corruptione liberavit. Vel simpliciter hoc intellectum, aedificat auditorem, cum Dominus tantae paupertatis fuerit, ut unde tributa redderet, non haberet. Si quis objiciat Judam portare pecuniam in loculis, respondemus Dominum nefas putare, ut res pauperum in suos usus converteret. n illa hora cum domi essent, interrogabat eos: Quid in via tractabatis? At illi tacebant. Siquidem in via inter se
Abbreviated transcription (Latin):
erat filius regis. Ergo non debebat tributũ.
s humilitate ⁊ soluit. Preuenit autem petrũ
nolens expectare postulationẽ tributi. ne aplĩ
scandalitarentur. Ut autem non scandali¬
aemus eos. uade ad marc & nutte hamum.
& cum piscem qui pͥmus ascenderit tolle. &
aꝑto orc eius inuenies staterem. illum sumens
dacis ꝓ me &ete. Quid primum mirer hic
nescio. an p̃scientiam stateris in ore piscis.
an magnitudinẽ uirtutis. si ad eius uerbum
mox stater in ore piscis crcatus ẽ. Iste piscis qui
in amaris gurgitibꝰ erat. misticc intelligitur
primus adam. uberatus a scdõ adam. Pisca¬
tor hominum petrus. doctrinȩ hamum misit
in scłõ. ut appositi cẏbi dulcedine. uagantes ex
eo fluctuantes ꝙ ꝓtraberet. S tater ẽ. confessio.
Stater dicitur qui duo didragmata h̃t. quo
caro serui & dñi ubcrantur. Bene datur idẽ
p̃cium s diuisum. quia dñs ꝑ ueritatis con¬
fessionem transiut a uoluntariis passionibꝰ

Expanded text:
erat filius regis. Ergo non debebat tributum, sed humilitate solvit. Praevenit autem Petrum, nolens exspectare postulationem tributi, ne apostoli scandalizarentur Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mitte hamum: et eum piscem qui primus ascenderit, tolle: et aperto ore ejus invenies staterem: illum sumens, da eis, pro me et te. Quid primum mirer hic nescio, an praescientiam stateris in ore piscis, an magnitudinem virtutis, si ad verbum ejus mox stater in ore piscis creatus est. Iste piscis qui in maris gurgitibus erat, mystice intelligitur primus Adam liberatus a secundo Adam. Piscator hominum Petrus, doctrinae hamum misit in saeculo, ut appositi cibi dulcedine vagantes ex eo fluctuantesque protraheret. Stater est confessio. Stater dicitur, qui duo didrachmata habet, quo caro servi et domini liberantur. Bene datur idem pretium, sed divisum; et quia Dominus per veritatis confessionem transivit a voluntariis passionibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad sinistram in regno tuo. Respondens autẽ
iħc dix eis. Nescitis quid petatis. Potestis bib̾e
calicem quem ego bibiturus sum: Aut baptis¬
mo quo ego baptiror bapticari: Dicunt ei. Pos¬
sumus. Ait illis. Caliccm quidem meum bibe¬
tis. & baptismo meo quo ego baptiror baptira¬
bimini. sedere antẽ ad dexteram meam & si¬
nistram. none neum dare uob̾. sed quib pa¬

Expanded text:
egno tuo. Respondens autem Jesus dixit eis: Nescitis quid petatis. Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? aut baptismo quo ego baptizor, baptizari? Dicunt ei: Possumus. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis, et baptismo meo quo ego baptizor, baptizabimini: sedere autem ad dexteram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quib
Abbreviated transcription (Latin):
aiuiditas. cum ipse beluȩ modum habeant:
Tunc enim Crapiunt quando esuri¬
unt. parcunt uͦ p̾dȩ cum sentiunt saturi¬
tatem. Inexplebilis . ẽ. auari tia diui¬
tum. semꝑ rapit & nunquam satiatur. nec
dmñ timet nec hominẽ reueretur. Non pat̾
parcit. non matrem aguoscit. non fri optem¬
ꝑat. non amico fidem seruat. U iduam op¬
sania. acauirere aurum & ꝑdere cęlum:
uc tam̃ diues non abstu. Be ua.¬
lisse aliena rep̾benditur.s ꝓpͥa non
dedisse. quamus in lege non tenacia. s ra¬
pina dampnetur. Conculȩ marinȩ ferro
circuincisȩ lacrimas purpurcas enuittunt.
quibꝰ lana tinguitur. unde purpura texit᷑.
Byssus uͭ genus ẽ. lini candidissimi. & mol¬
ussimi. quod greci panpaten uocant. Et
erat quulam mendicꝰ nomine lararus. qui
iacebat ad ianuam eiꝰ ulceribꝰ plenus. cupt¬
ens saturari de micis quȩ cadebant de men
sa diuitis. & nemo illi cdabat. S ed & canes
ueniebant & ungebant uicera eiꝰ. Nec a
se canes remouere pottrat. nec usitator erat

Expanded text:
aviditas, cum ipsae belluae modum habeant? Tunc enim rapiunt, quando esuriunt; parcunt vero praedae, cum sentiunt saturitatem. Inexplebilis est avaritia divitum; semper rapit, et nunquam satiatur, nec Deum timet, nec hominem reveretur. Non patri parcit, non matrem agnoscit, non fratri obtemperat, non amico fidem servat. Viduam opsania, acquirere aurum et perdere coelum? Hic tamen dives non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse, quamvis in lege non tenacia, sed rapina damnetur. Conchulae marinae ferro circumcisae, lacrymas purpureas emittunt, quibus lana tingitur, unde purpura texitur. Byssum vero genus est lini candidissimi et mollissimi, quod Graeci papaten vocant. Et erat quidam mendicus nomine Lazarus, qui jacebat ad januam ejus; ulceribus plenus, cupiens saturari de micsa divitis, et nemo illi dabat. Sed et canes veniebant, et lingebant ulcera ejus. » Nec a se canes removere poterat, nec visitator erat
Abbreviated transcription (Latin):
cit & interrogat. ut confessio pariat salutẽ.
a murmur cordis nr̃i sermonibꝰ soluat᷑ ut
e. Dic iquitates prius ut instificeris. Quid
autem quererent euanglista non dicit¬
XCII.

Expanded text:
cit et interrogat, ut confessio pariat salutem, et murmur cordis nostri sermonibus solvatur; ut est: Dic iniquitates prius, ut justificeris . Quid autem quaererent, evangelista non dicitXCII.
Abbreviated transcription (Latin):
usticiapbariseoꝵ ẽ. ut i occidatur. iusticia uitͤ¬
turorum in regnum dĩ. ut sine causa non iras-¬
cantur. Qui non occidit. ñ continuo ẽ. magaus
et idoneus regno celorum. sed tam̃ ascendit ali¬
quem gradum. ꝑficietur autem si sine causa ñ
irascatur. Leuius ẽ. irasci fr̃i sine causa. quam
ilicere racha. & leuius dicere racha quam fatue.
Primo enim ẽ. ira sola. p̾ea duo ira & uox indig¬
nationis. pꝰea tͥa. ira & uox & certa expressio.
Iudicium ẽ irȩ. in quo adbuc datur locus de¬
fensioni. In concilio ñ iam cum ipso reo agitur.
sea iudices inter se conferunt de supplicio. In
gebenua. certa ẽ. lampnatio. Ex primuntur
itaq ꝓ iñ peccati diuersȩ mansiones. in et na
dampnatione.

Expanded text:
ustitia Pharisaeorum est, ut non occidatur; justitia intraturorum in regnum Dei, ut sine causa non irascantur. Qui non occidit, non continuo est magnus et idoneus regno coelorum, sed tamen ascendit aliquem gradum. Perficietur autem, si sine causa non irascatur. Levius est irasci sine causa fratri, quam dicere raca; et levius est dicere raca, quam fatue. Primo enim est ira sola; postea duo, ira et vox indignationis; postea tria, ira et vox et certa expressio. Judicium est irae, in qua adhuc datur locus defensioni. In concilio non jam cum ipso reo agitur, sed judices inter se conferunt de supplicio. In gehenna, certa est damnatio. Exprimuntur itaque pro modo peccati diversae mansiones in aeterna damnatione.
Abbreviated transcription (Latin):
ũc annoꝵ tͥguita baptitatur. et iici. B eda.¬
pit aptuis signa facere & docere. legitinum tempꝰ
ostendens etatis hiis qui omuẽ etatẽ uel ail sacer¬
dotium uelad docendum putant oportunam.
Quod ũ ẽ. nisi aliquando miraculo dĩ contingat.
ut ieremiȩ & panieli qui ꝓpħiȩ sp̃m pueri p̃ce¬
ꝑunt. T ricennalis baptitati saluatoris ȩtas. nob̾
conienit. ꝓpt̾ inysterium tͥnitatis. & oꝑationẽ
decalogi. Qui gͦ baptrcatur uel gaudet se. ẽẽ. bap¬
tiratum. tͥcenualis sit in hunc modum. ut in fi¬
de sc̃ȩ tͥuitatis intelligat. & compleat decalogum.

Expanded text:
us annorum triginta baptizatur, et incipit apertius signa facere et docere, legitimum tempus aetatis ostendens his qui omnem aetatem vel ad sacerdotium vel ad docendum putant opportunum. Quod non est, nisi aliquando miraculo Dei contingat, ut Jeremiae et Danieli, qui propalvatoris aetas nobis convenit propter mysterium trinitatis et operationem Decalogi. Qui ergo baptizatur vel gaudet se esse baptizatum, tricennalis sit in hunc modum, ut in fide sanctae Trinitatis intelligat et compleat Decalogum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens quando erat uerbum. quomͦ erat. quid erat.
quid egerat. quid agebat. ubi erat. quo uenerit.
quom̃ uenerit. quo temꝑe uenerit. qua causa ue¬
nerit. In pͥncipio inquit erat uerbum. habesquan¬
do erat. Et uerbum erat aput dm̃. habes quomͦ erat.
Habes etiam quid erat. & ds inquit erat uerbum.
Quid egerat: omnia ꝑipsum facta sunt. Quid age¬
bat: erat lux uera quȩ illuminat omnẽ hominẽ
uenientẽ in buuc mundum. Et uͥ erat: in boc
mundo. Quoueñit: in sua ꝓpͥa uenit. Quom̃ ue¬
uerit: uerbum caro factum ẽ. Quando ueñit: io¬
hannes baptista dicit. hic ẽ. de quo dixi qui post
me uenit ante me factus ẽ. quia pͥorme erat. Qua
causa ueñit: iohannes testatur. ecce agnus dĩ. ecce
qui tollit pecrata iuudi. Nogustimus in libr o

Expanded text:
dicens, quando erat Verbum, quomodo erat, quid erat, quid egerat, quid agebat, ubi erat, qquomodo uenerit, quo tempore uenerit, qua causa uenerit. in principio inquit erat uerbum: habes quando erat, et uerbum erat apud deum: habes quomodo erat. habes etiam quid erat: et deus inquit erat uerbum, quid egerat: omnia per ipsum facta sunt, quid agebat: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, et ubi erat: in hoc mundo erat, quo uenerit: in sua propria uenit, quomodo uenerit: uerbum caro factum est. quando uenerit Iohannes testime venit, ante me factus est, prior me erat; qua causa venerit, Joannes testatur: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. » Augustinus in libro
Abbreviated transcription (Latin):
ficationem uideoꝵ. capientes singulȩ metretas
binas uel ternas. Dicit cis itĩc. Implete ydri¬
asaqua. Et impleuerunt eas usq ad sum¬
mum. Et dicit cis iĩc. Haurite nunc & ferte
architͥclino. Et tulerunt. Ut autem gusta¬
uit architͥclinꝰ aquam uinum factum. &
ñ sciebat unde eẽt. inuustri autẽ sciebant
qui hauserant aquam. uocat sponsum archi

Expanded text:
singulae metretas binas vel ternas. Dicit eis Jesus: Implete hydrias aqua. Et impleverunt eas usque ad summum. Et dicit eis Jesus: Haurite nunc, et ferte architriclino. Et tulerunt. Ut autem gustavit architriclinus aquam vinum factam, et non sciebat unde esset, ministri autem sciebant qui ha
Abbreviated transcription (Latin):
aufertur. aulcedo ȩternȩ neriatis nunquam.
Transit labor muititudinis. u remanet caritas
unitatis. Ignis enun amoris qui bic ardcre
inchoat. cum ipsum quem amat uuderit. i
amore ampluis mnardescit. Tunc autẽ pieta¬
tis oꝑa nullis scĩs necessaria erunt. ut uide¬
uoet tͥbuantur esurienti eybus. sicienti potꝰ.

Expanded text:
aufertur, dulcedo aeternae veritatis nunquam quam. aufertur, dulcedo aeternae veritatis nunquam quam. Transit labor multitudinis, et remanet charitas unitatis. Ignis enim amoris qui hic ardere inchoat, cum ipsum quem amat viderit, in amore amplius inardescit. Tunc autem pietatis opera nullis sanctis necessaria erunt, ut videlicet tribuatur esurienti cibus, sitienti potus,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat interpellatus. Unde sequitur. E ⁊ re¬
spondens dix illi dñs. Marcha martha: solui¬
cita es. & turbaris erga plurima. Porro unum
ẽ. necessarium. Uetba adĩ nos ammonent.
unum aliquid ẽẽ. quo tendamus. quancdo in
buius scl̃i multitudine laboramus. Inde da¬
uid. Michi autem adherere dõ bonum ẽ. ut
inhabitem in lomo dm̃i omnib diebꝰ uite meȩ.
Unag̾ ẽ. theoria. ul ẽ. contemplatio dĩ. cui icri¬
to uniũsa uirtutum studia pponuntur. Re¬
peticio autem nomiis marthe indicium ẽ.
dilectionis. aut ammonitio intentionis. ut
attentius audiret. Maria optimam partẽ
ars marthȩ bona ẽ. s: mariȩ optina quȩ
ñ auseretur. sicut acꝰtiua uita cum corꝑe
deficit. Uult homo quando amminustiat.
auquando facere quol non potest. Queritur
quod deẽ. paratur quod ad ẽ. distenditur ani¬
mus. Si marchȩ sufficeret quod uolebat. ad¬
uitorium sororis ñ quereret. Onus necessitatis

Expanded text:
fuerat interpellatus. Unde sequitur: Et refuerat interpellatus. Unde sequitur: Et respondens, dixit illi Dominus: Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga plurima. Porro unum est necessarium. Verba Domini nos admonent unum aliquid esse quo tendamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. Inde David: Mihi adhaerere Deo bonum est , ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae . Una ergo est theorica, id est, contemplativa Dei cui merito universa virtutum studia postponantur. Repetitio autem nominis Marthae, indicium est dilectionis, aut admonitio intentionis, ut attentius audiret. Maria optimam partem ars Marthae bona est, sed Mariae optima, quae non auferetur, sicut activa vita cum corpore deficit. Vult homo, quando ministrat, aliquando facere quod non potest. Quaeritur quod deest, paratur quod adest, distenditur animus. Si Marthae sufficeret quod volebat, adjutorium sororis non posceret. Onus necessitatis
Abbreviated transcription (Latin):
exitriori actione quiescere: soli desiderio condi-¬
toris inberere. ad uidendani faciemi creatoris
mardesccrẽ. chceis celestibꝰ aniinisceri optare.
Masister gentium de actua uita comniemo-¬
rat. sua ꝑicula: in quibꝰ etiam uisiones & re¬
uelationes dĩu comiñdans. significat se ĩ spe¬
culatua uita fuisse consummatum. Unde diẽ.
Siue cium mente excedimus dõ. suic sobrii
tͥ cinȩ. quod soror m̾ea reliquit me solam inu¬
stare: Dieg̃ illi ut ine adduiuet. Ex illorum
ꝑsona ioquitur. qui adhuc diuinȩ contemp¬
plationis ignari. solum fraternȩ dilectionis op̃.
quoil didicere dõ placitum aucunt. Et bene
martha stetisse. maria secus añi peiles seilisse
descͥbitur. quia actiua uita iaborioso desudat
certamine. contemplatiua ũ iam in xp̃o ꝑfiu-¬
itur mentis quiete. Non parat maria respon¬
acnai sermonẽ. ne remiteret audiendi uiten¬
tioneni. E actus. ẽ. autem ciꝰ aduocatus qͥ uider

Expanded text:
exteriori actione quiescere, soli desiderio Condiexteriori actione quiescere, soli desiderio Conditoris inhaerere, ad videndam faciem Creatoris inardescere, choris coelestibus admisceri optare. Magister gentium de activa vita commemorat sua pericula: in quibus etiam visiones et revelationes Domini commendans, significat se in speculativa vita fuisse consummatum. Unde dixit: Sive enim mente excedimus, Deo; sive sobtibi curae quod soror mea reliquit me solam ministrare? Dic ergo illi ut me adjuvet. Ex illorum persona loquitur qui, adhuc divinae contemplationis ignari, solum fraternae dilectionis opus quod didicere, Deo placitum ducunt. Et bene Martha stetisse, Maria secus pedes Domini sedisse describitur; quia vita activa laborioso desudat certamine, contemplativa vero jam in Christo perfruitur mentis quiete. Non parat Maria respondendi sermonem, ne remitteret audiendi intentionem. Factus est autem ejus advocatus, qui judex
Abbreviated transcription (Latin):
edebat maria ad uedes capitis nr̃i. & quanto
Ihumilius sedebat. tanto ampluis capiebat.
Confluit enim aaua ad humilitatem con-¬
uallis. de tumorib collis. Intenta erat maria.
quomͦ pasceretur a dño. intenta erat martba.
quomͦ pasceret dñm. Ista conuiium parat.
dño. in coniuo dñi illa iam iocundatur.
Sciendum ẽ. in his duab̾. ẽẽ. figuratas p̃sentẽ
uitam & futuram: laboriosam & quietam.
crumpnosam & beatam. In marcha erat ima¬
go p̃sentium. in maria futuroꝵ. Uel ita.
martha actualem. qua ꝓximo in caritate so¬
ciamur: maria contemplatiuam. qua indĩ
amore suspiramus. Acꝰtiua enim uita ẽ. pa¬
nem esurienti tͥbuere. uerbo sapientiȩ nescien-¬
tem docere. erranitm corrigere. ail bumilitatis
uiam suꝑbientẽ ꝓximum reuocare. infirmin¬
tis curam gerere. singulis quiba quȩ expe-¬
diant dispensare. commissis nobis qualiter
subsistant p̃uidere. Contemplatiua ũ uita
ẽ. caritatẽ dĩ & ꝓximi tota mente retinere. ab

Expanded text:
edebat Maria ad pedes capitis nostri; et quanto humilius sedebat, tanto amplius capiebat. Confluit enim aqua ad humilitatem convallis de tumoribus collis. Intenta erat Maria quomodo pasceretur a Domino; intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum. Ista convivium parat Domino, in convivio Domini jam illa jucundatur. Sciendum est, in his duabus esse figuratas praesentem vitam et futuram, laboriosam et quietam, aerumnosam et beatam. In Martha erat imago praesentium, in Maria futurorum. Vel itaMartha actualem, qua proximo in charitate sociamur; Maria contemplativam, qua in Dei amore suspiramus. Activa enim vita est, panem esurienti tribuere, verbo sapientiae nescientem docere, errantem corrigere, ad humilitatis viam superbientem proximum revocare, infirmantis curam gerere, singulis quibusque quae expediant dispensare, commissis nobis qualiter subsistant praevidere. Contemplativa vero vita est, charitatem Dei et proximi tota mente retinere, ab
Abbreviated transcription (Latin):
es qui uenturus es. analium expectamus:
Ite idebeam annuntiare inferis. quo. desceu¬
ũirus sum: an ñ conueniat te gustare mortẽ.

Expanded text:
es qui venturus es, an alium exspectamus? » te debeam annuntiare inferis quo descensurus sum, an non conveniat te gustare mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens.
el quia nuntĩ querere intendebant. an ẽẽt. beli-¬
seus. in quo figura baptisii p̃cessit. uel alius
ex ꝓpbis antiquis. D irerunt g̃ ei. Quis es.
ut responsum demus hiis qui miserunt nos:

Expanded text:
ostendens: vel quia nuntii quaerere intendebant an esset Eliseus, in quo figura baptismi praecessit, vel alius ex prophetis antiquis. Dixerunt ergo ei: Quis es, ut responsum demus his qui
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. ẽ. in corde. fremit xp̃c. & turbatur
in homine. quando peccator computat. quȩ bo¬
na dĩ accepit. quȩ mala reddidit. & de peccatis
increpat se. Dicunt ei. Dñe: ueni & iuide.
Et lacrimatus. c̃. iħo. Eleat se homo & fte¬
mat accusando sua mala oꝑa. Dñe. ueni & uide.
bat cũ. Qdam aũ ex ipsis dixert̃. Non pot̾at hic qui
apuit oculos cȩci facere. ut & bic non moreretur:
P otuit scd noluit. quia plus. ẽ. mortuum sus¬
citare. quam ne moreretur facere.h̃e gͦ rutsũ
fremens in semetipso. uenit ad monumentum.
Difficultatẽ ostendit uiuificationis. grauib
peccatis obtuti peccatoris. Erat autẽ spelun¬
ca. & lapis suꝑpositus erat ei. Mortuus sub
lapide. reus est sub lege. quȩ in lapide scripta est.
Iusto enun lex posita non. ẽ.¬

Expanded text:
 est in corde, fremit Christus, et turbatur in homine, quando peccator computat quae bona Dei accipit, quae mala reddit, et de peccatis increpat se. Dicunt ei: Domine, veni et vide. Et lacrymatus est Jesus. Fleat se homo, et fremat accusando sua mala opera. Domine, veni et vide, bat eum. Quidam autem ex ipsis dixerunt: Non poterat hic qui aperit oculos caeci nati, facere ut hic non moreretur? Potuit, sed noluit, quia plus est mortuum suscitare, quam ne moreretur facere. Jesus ergo rursum fremens in semetipso, venit ad monumentum. Difficultatem ostendit justificationis, gravibus peccatis obruti peccatoris. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus est sub lege, quae in lapide scripta est. Justo enim. Lex posita non e
Abbreviated transcription (Latin):
icebant illi ꝓph̃ita. sed stultum erat ꝓb¬
ꝓpbitare bis. quoꝵ patebat insania.
uod palmas in faciem dede. B̾e oa¬
runt. unpleuit ꝓpħiam quȩ ait. In uir¬
ga ꝑeutient maxillam uidicis isrl. Teroninꝰ¬
putis susceptis faciem ani in marcum
mȩ nr̃ȩ lauat. uelamine faciei suȩ uela¬
men cordium nr̃orum aufert. C olapbis quibꝰ
in caput ꝑeussus ẽ. caput humani generis
quod.ẽ. auam sanat. & alapis expalmatꝰ. ẽ. ut
maxime laudi eiꝰ manib & labiis plaudamꝰ.
Unde psalmista. Om̃s gentei plaudite mani¬
b. iubilate dõ. In contumeliam quia se ꝓpbã
ierandam. ꝓ nomine eiꝰ irrisionem p̃parat.
qui ꝓ nobis sustinut. Aahuc hodie quicũꝙ
reꝓbis actibꝰ eum exacerbant dum suas cogita¬
tiones & oꝑa tenebrarum ab illo iuideri non
putant. quasi illudentes aiunt. ꝓ ꝓb̃ita.
quis ẽ. qui te ꝑcussit:

Expanded text:
icebant illi, prophetiza, sed stultum erat prophetizare his, quorum patebat insania. HIERON. Quod palmas in faciem dederunt, implevit prophetiam quae ait: In virga percutient maxillam judicis Israel . Sputis susceptis, faciem animae nostrae lavat, velamine faciei suae, velamen cordium nostrorum aufert. Colaphis, quibus in caput percussus est, caput humani generis quod est Adam sanat, et alapis expalmatus est, ut maxime laudi ejus manibus et labiis plaudamus. Unde Psalmista: Omnes gentes, plaudite manibus, jubilate Deo . In contumeliam, quia se prophetam lerandam pro nomine ejus irrisionem praeparat, qui pro nobis sustinuit. Adhuc hodie quicunque reprobis actibus eum exacerbant, dum suas cogitationes et opera tenebrarum ab illo, videri non putant, quasi illudentes aiunt: Prophetiza, quis est qui te percussit?
Abbreviated transcription (Latin):
ae iohannes quia xp̃c. ẽẽ. putabatur: recte se in¬
dignum. ẽẽ. denuntiat ad soluendum corrigiam
eiuis calciamenti. Quasi dicat. Ego redemptoris
uestigia denudare ñ ualeo. quia sponsi nom̃ mͥ
ñ usurpo. Uel ita. Calciam̃ta ex mortus anuna.¬
lib fiuinit. Dñs uͭ quasi calciatus apparuit. post
quam carnẽ assumpsit. Huius incarnationis
mysteruim. nemo unquam ad plenum inuesti¬
gare potuit. Corrigia calciam̃ti ẽ. ligatura tanti
mysterui. Non ualet gͦ iohannes ad plenum cor¬
rigiam soluere. quia incarnationis mysterium
ñ sufficit inuestigare. Cuius uentilabrum
in manu euis. & ꝑinundabit aream suam. & congre¬
gabit tͥticum situm in horreum. paleas autẽ com¬
buret igni mertinguibili. Hy larius
entilabri opus ẽ. ab iufructuosis fiuctubsa
discernere. Quod inmanu dñi situm indicat
abitͥum potestatis. recondentis tͥticum. id ẽ. ꝑfec¬
tos fuictus credentium in horreis. & concremantis

Expanded text:
de Joannes, qui Christus esse putabatur, recte se inde Joannes, qui Christus esse putabatur, recte se indignum esse denuntiat ad solvendum corrigiam ejus calceamenti. Quasi dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi non usurpo. Vel ita: Calceamenta ex mortuis animalibus fiunt. Dominus vero quasi calceatus apparuiquam carnem assumpsit. Hujus incarnationis mysterium nemo unquam ad plenum investigare potuit. Corrigia calceamenti est ligatura tanti mysterii. Non valet ergo Joannes ad plenum corrigiam solvere, quia incarnationis mysterium non sufficit investigare. Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam, et congregabit triticum suum in horreum: paleas autem comburet igni inexstinguibili. HILARIUS. Ventilabri opus est ab infructuosis fructuosa discernere. Quod in manu Domini situm indicat arbitrium potestatis, recondentis triticum id est perfectos fructus credentium in horreis, et concremantis
Abbreviated transcription (Latin):
tauta ẽ. eius excellentia supͣ meam paruitatem.
Inter uos autem medius ẽ. quem p̃dico. sed nesci¬
tis eum. quia euis humilitate abutimini. Ipse
s coeda incendit ꝑ amorẽ. & illuminat ꝑ sapien¬
tiam. Sunt qui ita exponunt. In sp̃u sc̃o in p̃sen¬
ti. in igni infuturo. Sicut enim nunc renascim̃
ex aqua & sp̃u sc̃õ in remissionem peccatorũ. ita
tunc de leuib peccatis cum quib morimar ꝑ
ignem purgatorium quasi ꝑ baptisma munda¬
buur. Unde apłs. ll niꝰ euiusq opus quale sit
ignis ꝓbabit. Euangelista iobannes scripsit. cuiꝰ
non sum adignus ut soluam enis corrigiam calel¬
amenti. anod ad msteriun spectat. Albinus.
os apud ueteres fuit. ut si quis eam quȩ sibi
competeret uxorem accipe nollet. ille ei cal¬
ciamentum solueret. qui iure ꝓpinquitatis eam
sibi desponsaret. Xp̃c autẽ sponsus ȩcclẽ fuit. ut
iobannes ait. Qui babet sponsam. sponsus ẽ. Un¬

Expanded text:
tanta est ejus excellentia supra meam parvitatem. tanta est ejus excellentia supra meam parvitatem. Inter vos autem medius est quem praedico, sed nescitis eum, quia ejus humilitate abutimini. Ipse et corda incendit per amorem, et illuminat per sapientiam. Sunt qui ita exponunt: In Spiritu sancto in praesenti, in igni in futuro. Sicut enim nunc renascimur ex aqua et Spiritu sancto in remissionem peccatorum, ita tunc de levibus peccatis cum quibus morimur, per ignem purgatorium quasi per baptisma mundabimur. Unde Apostolus: Uniuscujusque opus quale sit ignis probabit . Evangelista Joannes scripsit: Cujus non sum dignus ut solvam ejus corrigiam calceamenti. Quod ad mysterium spectat. ALBINUS. Mos apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui jure propinquitatis eam sibi desponsaret. Christus autem sponsus Ecclesiae fuit, ut Joannes ait: « Qui habet sponsam sponsus est . » Un
Abbreviated transcription (Latin):
ohes ẽ. uox in qua uerbum sonat. ia ẽ. ostensio &
apb̃ia. & lucerna uerbi d̃ĩ p̃sentis in iobanne. per
quem clamat. p̃sentis in carne assumpta cui io¬
hannes testimonium ꝑbibet uixta illud. Para.¬
u iuceruam xp̃o meo. Uiam dñi dirigit. qui ad
p̃cepta eiuis uam p̃parat unde illud. Si quis ili¬
ligit me sermonem meum seruabit. A
t qui missi fuerant erant ex phariscis. Et in
figuram baptismi gessisse. eumq helyam & heli
& baptrraturum. scientes etiã iordanem
tabant iiuic eos surrexisse ad baptiandum.
Quia gͦ iohannes nullum de hiis dicit se ẽe. in¬
terrogant qua audatia baptitet.¬
espondit eis iohes diccus. Ego quidẽ uos baptiro
Iui audem pꝰ me uenturus ẽ. fortior me ẽ. cuiꝰ ñ
siͤm dignus calciam̃ta portare. A Medius
aitẽ ur̃m stetit. quem uos nescitis .Mxi Lxi.
c si dicat. Non imputetur audatiȩ quod ago.
pora & nsum baptitandi instituo. parans uiam
fortiori ine. cuins calciam̃ta portare ñ sum dignꝰ.

Expanded text:
es est vox, in qua Verbum sonat; id est, ostensio et prophetia et lucerna Verbi Dei praesentis in Joanne, per quem clamat: praesentis in carne assumpta, cui Joannes testimonium perhibet, juxta illud: Paravi lucernam Christo meo . Viam Domini dirigit, qui ad praecepta ejus vitam praeparat. Unde illud: Si quis diligit me, sermonem meum servabit . A. 9Z Et qui missi fuerant erant ex Pharisaeis; et infiguram baptismi gessisse, eumque Eliam et Eli baptizaturum, scientes etiam Jordanem tabant et nunc eos surrexisse ad baptizandum. Quia ergo Joannes nullum de his dicit se esse, interrogant qua audacia baptizetespondit eis Joannes dicens: Ego quidem baptizo turus est fortior me est: cujus non sum dignus calceamenta portare. Medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. M. 12V si dicat: Non imputetur audaciae quod ago. usum baptizandi instituo, parans viam fortiori me, cujus calceamenta portare non sum dignus:
Abbreviated transcription (Latin):
entesimus fructus ẽ. marty rum ꝓpter
scitatem uitȩ. uel contemptum mortis
Sexagesimus ẽ. uirginum ꝓpt̾ otiũ interiꝰ.
quia ñ pugnant cont̾ consuetudniẽ carius.
S olet enim otium concedi seragenariis post
militiam. Tricesimus coniungatorum qͣa hec
ẽ gcas p̃liantium. & his ẽ. maior conflictꝰ ne u¬
biaine suꝑerẽ¬

Expanded text:
entesimus fructus est martyrum, propter sanctitatem vitae vel contemptum mortis. Sexagesimus est virginum, propter otium interius, quia non pugnant contra consuetudinem carnis. Solet enim otium concedi sexagenariis post militiam. Trigesimus conjugatorum, quia haec est aetas praeliantium, et his est major conflictus, ne libidine supere
Abbreviated transcription (Latin):
habens in infirmitate sua. Hunc cum uidiss
ih̾c iacentẽ & cognouiss: quia iam multum tẽ.¬
pus bab̾et. dicit ci. Nis sanus ficri: Respondit
ci languidus. Domine hominẽ ñ babeo. ut cum
turbata fucrit aqua. mutat me in piscinam.
Dum uenio enim ego: alius ante me descendit.

Expanded text:
atur infirmitate sua. Hunc cum vidisset Jesus jacentem: et cognovisset quia jam multum tempus haberet: dicit ei. Vis sanus fieri? Respondit ei languidus. Domine: hominem non habeo: ut cum turbata fuerit aqua: mittat me in piscinam. Dum venio enim ego: alius ante m
Abbreviated transcription (Latin):
natur bebraice bethsaida. quinq porticꝰ babens.
In his iacebat multitudo magna languentium.
cȩcorum. claudorum aridorum exspectantiumn
aquȩ motum. Angłs autẽ dñi scd̃m tempꝰ des¬
cendebat in piscinam & mouebatur aqua. Q
gͥ pͥmus desccudisset pꝰ motum aque. sanus fi¬
ebat a quacumq detinebat᷑ infirmitate. Erat¬

Expanded text:
Bethsaida, quinque porticus habens. In his jacebat multitudo magna languentium, caecorum, claudorum, aridorum, exspectantium aquae motum. Angelus autem Domini secundum tempus descendebat in piscinam, et movebatur aqua. Qui ergo prius descendisset post motum aquae, sanus fiebat a quacunque detinebatur infirmitate. A
Abbreviated transcription (Latin):
Itatis filios ad patrem uenire: Si peccato¬
res futuri iunt. ut quid sententiara condemp¬
nationis ꝓfertis. antequam culpam uideatis:
Quales mͦ sunt. meum ẽ. quales futuri ipsoꝵ.
Quod gͦ meum ẽ. honorate. quo ipiorum. enit
miscremini. Talium ẽ. enim regnum cȩlorũ

Expanded text:
tatis filios ad Patrem venire? Si peccatores futuri sunt, ut quid sententiam condemnationis profertis, antequam culpam videatis? Quales sunt modo, meum est; quales futuri, ipsorum. Quod ergo meum est, honorate; quod ipsorum erit, miseremini. Talium est enim regnum coelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ploratus & ululatus multus rachel plorans fi.¬
lios suos & noluit consolari quia ñ sunt.
ueritur quom̃ rachel plorasse dr̃ filios
suos. cum tͥbus iuda que sethleem tenebat
ñ de ea side sorore sua lia fuerit orta. Solutio.
Non tantum in sechlcem uerum etiam ĩ om̃ib
finib enis pueri sunt trucidati. Tribꝰ autem
beniamin quȩ de rachel orta ẽ. ꝓxima fuit tri¬
bui uidȩ. Unde merito credidebet multos de
beniamin stẏrpe fuisse occisos. quos ꝓgenies
ea quȩ in loco eodem agebantur. Teronimꝰ
amañẽ hͥ: nom̃ loci qui ẽ. uxta gabaa. sed quia
rama interp̃tatur excelsum. talis ẽ. sensus.
Nox in excelso audita ẽ. id ẽ. longe lateq disꝑ¬
sa. P lorauit autẽ filios ꝓgenies rachel. & nolu-¬
it consolari quia ñ erant. udẽ. suꝑ hoc quod
mortui erant.
ñ iccirco quia ꝑemptos iolecet. sed quia abhis

Expanded text:
ululatus multus. Rachel plorans filios suos, et noluit consolari quia non sunt . uaeritur quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethlehem tenebat, non de ea, sed de sorore sua Lia fuerit orta. Solutio. Non tantum in Bethlehem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt trucidati. Tribus autem Benjamin quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet multos de Benjamin stirpe fuisse occisos, quos progenieea quae in loco eodem agebantur. Rama non est hic nomen loci, qui est juxta Gabaa, sed quia rama interpretatur excelsum, talis est sensus: Vox in excelso audita est, id est, longe lateque dispersa. Ploravit autem filios progenies Rachel, et noluit consolari, quia non erant, id est super hoc quod mortui erant. non idcirco quia peremptos doleret, sed quia ab his
Abbreviated transcription (Latin):
eri simile ẽ. cuin magi nichil herodi re¬
nuntiassent. quod crediderit illos uisi¬
one stellȩ deceptos. & ideo erubuisse redire ad
se. & ita quieuit a pueri inquisitione. S ed
iterum cuin audirent quȩ gesta ẽr̾nt intem¬
plo: quid Symeon dixerit quid anna ꝓpbã¬
uerit. sensit se illusum a magis. & in mortẽ
leem. a filio unius noc̃tis usq ad filios duorũ
spacium ẽ. duorum annoꝵ. ymatos
enum grece annus dr̃ latine. B eda in omelus.¬
ccisio paruuloꝵ. passionem significat om¬
nium martẏrum. qui paruuli id ẽ. humiles:
inocentes occisi sunt ab impiis. quos significat
berodes. Quod pariuili occisi sunt sea xp̃e cua
sit insinuat corꝑa posse ꝑumi. sed xp̃m ꝓ quo¬

Expanded text:
erisimile est, cum magi nihil Herodi renuntiassent, quod crediderit illos visione stellae deceptos, et ideo erubuisse redire ad se; et ita quievit a pueri inquisitione. Sed iterum, cum audiret quae gesta sunt in templo, quid Simeon dixerit, et quid Anna prophetaverit, sensit se illusum a magis; et in mortemlehem, a filio unius noctis usque ad filios duorum spatium est duorum annorum. Imatos enim Graece, annus dicitur Latine. BEDA. Occisio parvulorum, passionem figurat omnium martyrum, qui parvuli, id est humiles et innocentes occisi sunt ab impiis, quos significat Herodes. Quod parvuli occisi sunt, sed Christus evasit, insinuat corpora posse perimi; sed Christu
Abbreviated transcription (Latin):
atura di impassibilis ẽ. Sicut autem zelat sine
aliauo liuore. irascitur sine auqua ꝑturbatiõe
penitet cũ sine alicuiꝰ suş pͣuitatis correptiõe. ita÷ patiẽs
sine ulla passiõe.⁊ miseret᷑ sine aliquo dolore. Es¬
tote gͥ nos ꝑfecti. sicut pater ur̃ celestis ꝑfcc̃tus ẽ.
icut. similitudinis ẽ. ñ auantitatis. Mas̃

Expanded text:
atura Dei impassibilis est. Sicut autem zelat sine aliquo livore, irascitur sine aliqua perturbatione, poenitet eum sine alicujus suae pravitatis correptione, ita est patiens sine ulla passione, et miseretur sine aliquo dolore. Estote ergo vos perfecti, sicut Pater vester coelestis perfectus est. Sicut similitudinis est, non quantitatis. S
Abbreviated transcription (Latin):
pulos illis audientibꝰ ioquitur dñs. ut re¬
unde & a uilla nomen accepit. Hic uͭ po¬
uitur ꝓ economo id ẽ. ꝓdispensatore. qui sci¬
ucet uiuuersam substantiam domus dispeu¬
eit. E conomos enim tam pecuiuȩ quam
frugum. & omnium quȩ dñs possidebat. dis¬
pensatorem significat. U̾nucus gͥ.ẽ. eui ds
auquas pecunias ad crogandum comiisit.
Dissipat gͥ uel dum male congregat. uel
quanclo non benc expendit. Et uocauit
alum & ait uli. Quid hoc audio de te:
Readde rationem uulicationis tus. Lam enun
non poteris uillicare. Uocat d̃s. quando in¬
eutit timorem ȩternȩ idlampnationis. Reddit
homo rationẽ. si cogitans ullicationem eum
ista uita fiendam. magis de acquirendis
amicis. quam de congregandis diutiis tractat
A it autem uiluicꝰ intra se. Quid faciam quia
ans meus aufert a me uiuicationem: Fodere
non ualeo. mendicare crubesco. S cio quid fa

Expanded text:
ur Dominus ut reunde et a villa nomen accepit. Hic vero ponitur pro oeconomo, id est dispensatore, qui scilicet universam substantiam domus dispensat. Aeconomus enim, tam pecuniae quam frugum et omnium quae Dominus possidet, dispensatorem significat. Villicus ergo est, cui Deus aliquas pecunias ad erogandum commisit. Dissipat igitur, vel dum male congregat, vel quando non bene expendit. Et vocavit illum, et ait illi: Quid hoc audio de te? Redde rationon poteris villicare. Vocat Deus, quando incutit timorem aeternae damnationis. Reddit homo rationem, si cogitans villicationem cum ista vita finiendam, magis de acquirendis amicis quam de congregandis divitiis tractat. Ait autem villicus intra se: Quid faciam, quia Dominus meus aufert a me villicationem? Fodere non valeo, mendica
Abbreviated transcription (Latin):
eribebat in terra tanquam accusatores in¬
terra scribendos signifiearet. nos autem ĩ
Nto. Capitis humilatio. humilitatẽ demdustrat.
er digiũ qui articulorum compositione
flexibilis ẽ. subtilitas discretionis expri¬
mitur. ꝑ tercam cor humanum. quod fructus
reddere solet. Ergo ante quã aliquẽ diuidicemꝰ
conseientiam nr̃am uideamuo. & iusta exami¬
natione dirimamus. uude illis dicit. Qui sine
peccato.ẽ. ur̃m. in illam lapidem mittat. Qsi
quisq tribunal mentis suȩ. & inueniet
se peccatorem. E rgo aut istam dimittite. aut
cum ilia penam legis excipite. Pumatur pec¬
catrix . s non a p̃uaritorib legis. E cce plena
iusticia. ut iustus mala puuat. Reus mi¬
nister. & si oecidat reos. tam̃ nͨ debet. quia itꝰ. ẽ
Et itrum se iclinans. seribebat in terra.
Audientes autẽ unus pꝰ unum exibant. inei¬

Expanded text:
ribebat in terra, tanquam accusatores scribendos in terra significaret, nos autem in coelo. Capitis inclinatio humilitatem demonstrat. Per digitum qui articulorum compositione flexibilis ést, subtilitas discretionis exprimitur; per terram, cor humanum quod fructus reddere solet. AUGUST. Ergo antequam aliquem dijudicemus, conscientiam nostram videamus, et justa examinatione dirimamus, unde illis dicit: Qui sine peccato est vestrum, in illam lapidem mittat. Quasque tribunal mentis suae, et inveniet se peccatorem. Ergo aut istam dimittite, aut cum illa poenam legis excipite. Puniatur peccatrix sed non a praevaricatoribus legis. Ecce plena justitia, ut justus mala puniat. Reus minister etsi occidat reos, tamen non debet, quia reus est. Et iterum se inclinans, scribebat in terra. Audientes autem haec, unus
Abbreviated transcription (Latin):
oare. Tug̃ quid dicis: Hec au¬
tem dicebant temptantes eũ.
possent accusare enm. Auoustinus.¬
utabant dñm uel misericordem futurum
in uidicando. uel ininstum. S i scd̃m le¬
gem decerneret. hanc. ẽe. lapidandam. deriderent
quasi non habentẽ mansuetudinẽ. quam p̃dicabat.
S qua populus eum diligelat. Si lapidare uetaret
in hoc dicerent hostẽ legis. &. contrarium moỹsi.
imino sõ auctori. & ideo cum adultera reum mor¬
tis. Liic autẽ incluians sc deorsum. digito scri¬
behut in terta. Cum autẽ ꝑseuerarent interrogai¬
tes eum. erexit se & dixit eis. Qui sine peccato.Ẽ.
ur̃m. pͥmus inulam lapidem mitat. Digito
dĩ lex scripta. ẽ .s. ꝓpt̾ duros. in lapide. Nunc iple
legis lator descde patris inclinatus. in mundum
ad reclinanda peccata bumani generis in terra
scribebat. quia fructum querebat. Exarat cotidie
teram digito. cum tangit corcui audientium sp̃u¬

Expanded text:
id dicis? Haec autem dicebant tentantes eum, ut possent eum accusare. AUGUST. Putabant Dominum vel misericordem futurum in judicando, vel injustum. Si secundum legem discerneret hanc esse lapidandam, deriderent quasi non habentem mansuetudinem quam praedicabat, pro qua populus eum diligebat. Si lapidare vetaret, in hoc dicerent hostem legis et contrarium Moysi, imo Deo auctori, et ideo cum adultera reum mortis. Jesus autem inclinans se deorsum, digito scribebat in terra. Cum autem perseverarent interrogantes eum, erexit se, et dixit eis: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Digito Dei lex scripta est, sed propter duros in lapide. Nunc ipse legislator de sede Patris inclinatus in mundum, ad reclinanda peccata humani generis, in terra scribebat, quia fructum quaerebat. Exarat quotidie terram digito, cum tangit corda audientium Sp
Abbreviated transcription (Latin):
micłio aua unguimur. ut contͣ diabolum lucte¬
mit. Oleos grece. miscdĩa. oluictum. uocatur ole¬
oñ. & unttio olei. fessis & dolentib menbris affeit
leuamen. Oleũ p̃minet. & confestim transcendit
quẽcumq liquorem ei suꝑfundas. Suauis autẽ.s.
ans uniuersis. & miserationes euis suꝑ omnia opa
ciꝰ. ⁊ empꝰ diluculi demonstrat lucem euangelũ
ciortam. remota umbra legis. Cotidie in templo
humilitas in carnationis. qua miseretur & docet.

Expanded text:
ctio qua ungimur, ut contra diabolum luctemur. Eleos Graece misericordia, olivetum vocatur oleon, et unctio olei fessis et dolentibus membris affert levamen. Oleum praeeminet et confestim transcendit, quemcunque liguorem ei superfundas. Suavis autem est Dominus universis, et miserationes ejus super omnia opera ejus . Tempus diluculi, demonstrat lucem Evangelii exortam, remota umbra legis. Quotidie in templo humilitas incarnationis, qua miseretur et docet.