comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut indie sc̃ sit unde peregrini
accipłant. reficiant᷑ uiduae.
pauperes uestiantur: Nam
quale erit simuna eademq
domo int̃ seruulos unius dni.
alter exultet in .ollo sericis.
alter consũmetur in pannis.
alius ȩstuet cibo. alius famẽ
frigusq sustineat. ille eruetuet
hesternã indigestionis crapulã
hic hesternã ieiumi in ediam
non resoluat : Aut qui erit
nr̃ȩ orationis effectus : Petim
ut liberem ab inuico. qui non
sumus liberales in fr̃s : Simus
incȩlesti grã uoluit nobis esse
consortes. quur nobis non sint
insubstantia terrena consortes.
Nec extranei sint alimoniis
qui fr̃s sunt sacramentis. nisi
sumptibus qui illi gr̃as agare.
Quiequid autẽ pauꝑ dñm bene¬
dicit. illi ꝓficit quo faciente
dñm benedicit. Et sicut
scriptũ est de illo. uȩ illi homini
ꝑquẽ nom̃ dñ blasphematur :
ita & de isto seribit᷑ pax huic
operet᷑ in domo. & ꝑmultos
ecclesia dnm deprecetur. &

Expanded text:
ut in die sancta sit, unde peregrini ut in die sancta sit, unde peregrini accipiant, reficiantur viduae, pauperes vestiantur. Nam quale erit, si in una eademque domo inter servulos unius domini alter exsultet in holosericis, alter consumetur in pannis; alius aestuet cibo, alius famem frigusque sustineat; ille eructet hesternam indigestionis crapulam, hic hesternam jejunii inediam non resolvat? Aut quis erit nostrae orationis effectus? Petimus ut liberemur ab inimico, qui non sumus liberales in fratres. Simus iin coelesti gratia voluit nobis esse consortes, cur nobis non sint in substantia terrena consortes? Nec extranei sunt alimoniis, qui 5 fratres sunt sacramentis, nisi sumptibus, qui illi gratiam agant. Quidquid autem pauper Domino benedicit, illi proficit, quo faciente Domino benedicit. Et sicut scriptum est de illo: Vae illi homini, per quem nomen Domini blasphematur; ita et de illo scribitur: Pax huic operetur in domo et per multos in Ecclesia Dominus deprecetur; et
Abbreviated transcription (Latin):
& uirgo: nisi qđ magis ingerendo
se indignus offensionẽ contrahit
quu minime se cognoscit.
Dũ enĩ uult officiosus esse
imiuriosus existit. sicut ille
in euangelio qui incortu scõꝵ
inuitatus ad nuptias uenire
ausus est: uestem non habers
nuptialẽ Et cũ alius iteret
iustitia. alius luceret fide.
alius cafatate fulgeret: ille
solus conscientiȩ foeditate
pollutus. cunctis splendentib
deformi horrore sordebat. &
quanto plus simul discũbentiũ
beatoꝵ candebat scĩtas. tanto
magis peccatoꝵ illius appare¬
bat in probitas. Qui potuerat
minus displicuisse forsitan.
si inconsortiũ iustoꝵ minime
se dedisset. Propterea ergo
sublatis manibus & pedibus
intenebras exteriores expellit.
non solũ qđ peccator erat. sed
quia cũ peccator ẽ& scĩtatis
sibi meritũ uendicabat. Igitur
fr̃s suscepturi natalem dñ:
ab omni nos delictorũ fece
purgemus. repleam: thesauros
eius diuersoꝵ munerũ donis.

Expanded text:
et virgo, nisi quod magis ingerendo et virgo, nisi quod magis ingerendo se indignus offensionem contrahit, cum minime se cognoscit. Dum enim vult officiosus esse, injuriosus existit: sicut ille in Evangelio qui, in coetu sanctorum invitatus, ad nuptias venire ausus est vestem non habens nuptialem ; et cum alius niteret justitia, alius luceret fide, alius castitate fulgeret, ille solus conscientiae foeditate pollutus, cunctis splendentibus deformi horrore sordebat: et quando plus simul discumbentium beatorum candebat sanctitas, tanto magis peccatorum illius apparebat improbitas, qui potuerat minus displicuisse forsitan, si in consortium justorum minime se dedisset. Propterea ergo sublatus manibus et pedibus, in tenebras exteriores expellitur, non solum quod peccator erat, sed quia cum peccator esset, sanctitatis sibi meritum vindicabat. Igitur, fratres, suscepturi natalem Domini, ab omni nos delictorum faece purgemus, repleamus thesauros ejus diversorum munerum donis,
Abbreviated transcription (Latin):
lumbos operositate miratur.
sed fortis castimoniȩ restrin¬
gentis libidinẽ pudicitiam
plus mirat᷑. Ambiamus ergo
inueniri ante ipsũ probatiꝰ
fide. compti misericordia :
moribus accurati. Et qui
fidelus xp̃m diligit. nitidius
se mandatoꝵ ei obseruatione
cõponat: ut uere nos inse cre.¬
dere uideat quũ ita in eius
sollemnitate fulgem⁊ & magis
lȩtussit quo nos ꝑspexerit᷑
puriores. Atq ideo ante con.¬
plures dies castificemus corda
nr̃a mundemus conscientiam.
purificemus sp̃m. ac nitidi &
sine macula inmaculati dnĩ¬
suscipiamus aduentũ: ut cuius
natiuitas ꝑ inmaculatã uirginẽ
constitit. eius natalis ꝑ in ma¬
culatos seruulos ꝓcuretur.
Quisq: enĩ in illa die sordidus
fuerit ac pollutus. natalẽ xp̃i
uotũq ñ curat. Intersit licet
dominicȩ festiuitati corpore.
mente tam longius a saluatore
separatur. Nec societatẽ habere
poterunt inmundus & sẽs.
auarus & misericors. corruptus

Expanded text:
lumbos operositatem miratur, lumbos operositatem miratur, sed fortis castimoniae restringentis libidinem ad pudicitiam plus miratur. Ambiamus ergo inveniri ante ipsum probati fide, compti misericordia, moribus accurati: et qui fidelius Christum diligit, nitidius se mandatorum ejus observatione componat, ut vere nos in se credere videat, cum ita in ejus solemnitate fulgemus, et eo magis laetus sit quo nos perspexerit puriores. Atque ideo ante complures dies castificemus corda nostra, mundemus conscientiam, purificemus spiritum, ac nitidi, et sine macula immaculati entum: ut cujus nativitas per immaculatam virginem constitit, ejus natalis per immaculatos servos procuretur. Quisquis enim in illa die sordidus 4 fuerit, ac pollutus, natalem Christi, votumque non curat. Intersit licet dominicae festivitati corpore, mente tamen longius a Salvatore separatur. Nec societatem habere poterunt immundus et sanctus, avarus et misericors, corruptus
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas donandi deficiat : quã
substantia largiendi. Hȩc autẽ
ideo sollicite faciunt. quia
maiorẽ sibi remunerationẽ ꝓbac
sollicitudine sperant futuram.
Si ergo fr̃s scłi istius homines
ꝓpt̃ prȩsentis bonoris gloriam
terrem regissut nitalis diem tonita
applratione suscipiunt. qui nos
acc mitione aeterm regis nr̃i
iħu xp̃i natalẽ suscipere debemꝑ.
qui ꝓdeuotione nr̃a non nobis
temporalẽ largiet᷑ głam. sed
ȩternã : Nec terren honoris
administrationẽ dabit quae
successore finit᷑. sed caelestis
imperii dignitatẽ. quȩ ñ habet
successorẽ. Qualis autẽ nostra¬
remuneratio sit futura dicit
ꝓpheta. Quȩ oculus non uidit.
nec auris audiuit. nec in cor
hominis ascendit: quȩ prȩpa¬
rauit dñs diligentibus se¬
Quibus indumentis nos exornari
oportet : Quod autẽ diximus
nos hoc est ammas nr̃as. quia
nec inspicit ornam̃ta corpoꝵ.
sed considerat corda meritoꝵ.
Nec fragilis cinguli p̃cingentis

Expanded text:
voluntas donandi deficiat, quam voluntas donandi deficiat, quam substantia largiendi. Haec autem ideo sollicite faciunt, quia majorem sibi remunerationem pro hac sollicitudine sperant futuram. Si ergo, fratres, saeculi istius homines propter praesentis honoris gloriam terreni regis sui natalis diem tanta apparitione suscipiunt: quanta nos accuratione aeterni regis nostri Jesu Christi natalem suscipere debemus, qui pro devotione nostra non nobis temporalem largietur gloriam, sed aeternam; nec terreni honoris administrationem dabit, quae successore finitur, sed coelestis imperii dignitatem, quae non habet successorem? Qualis autem remuneratio nostra sit futura, dicit propheta: Quia oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae preparaQuibus indumentis nos exornari oportet. Quod autem diximus nos, hoc est animas nostras, quia nec inspicit ornamenta corporum, sed considerat corda meritorum; nec fragilis cinguli praecingentis
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtitia quanta sit quantusq Iuuii
concussus quũ imperatoris
mundustius natalis celebrandus
est bene nostis. quẽ ad modũ
duees eius & principes. omnes
ctĩ militantes accurati sericis
uestibus. accincti operosis
cingulis auro fulgente pretiosis.
ambiant solito nitidius in
conspectu regis incedere. Credunt
enĩ maius esse imperatoris gaudiũ.
si uiderit maiorẽ suȩ appara¬
tionis ornatũ. tantoq illũ lȩtũ
futurũ quanto ipsi fuerint in eius
festiuitate deuoti : ut quia
imperator tã quã homo corda
ñ conspicit. affectũ eoꝵ circa se
ꝓbet uel habitũ contuendo.
ita fit.: ut splendidius se accuret:
quisq regẽ fidelius diligit.
Deinde qc indie natalis sui
sciunt eũ largũ futurũ ac dona¬
turũ plurima ł ministris suis.
uel his qui indomo eius abiecti
putant᷑ & uiles : tanta prius
thesauros eius replere diuitiarũ
uarietate festinant. ut in quantũ
progare uoluerit. in tantum
ꝓrogatio copiosa ñ desit. & ante

Expanded text:
etitia quanta sit, quantusque concursus, cum imperatoris mundi istius natalis celebrandus est, bene nostis, quemadmodum duces ejus et principes omnes, etiam militantes accurati sericis vestibus, accincti operosis cingulis, auro fulgente pretiosis, ambiant solito nitidius in conspectu regis incedere. Credunt enim majus esse imperatoris gaudium, si viderit majorem suae apparitionis ornatum, tantoque illum laetum futurum quanto ipsi fuerint in ejus solemnitate devoti: ut quia imperator tanquam homo corda non conspicit, affectum eorum erga se probet vel habitum contuendo: ita fit, ut splendidius se accuret, quisquis regem fidelius diligit. Deinde quia in die natalis sui sciunt eum largum futurum, ac donaturum plurima vel ministris suis, vel his, qui in domo ejus abjecti putantur, et viles, tanta prius thesauros ejus replere divitiarum varietate festinant; ut in quantum praerogativa voluerit, in tantum praerogatio copiosa 3 non desit, et ante
Abbreviated transcription (Latin):
intendite legrin. Testimonium
quȩritis de xp̃o : inlege uestra
scriptũ ẽ qđ duoꝵ hominum
testimoriũ uerũ sit. Procedant
ex lege. non tantũ duo sed etiã
plures testes xp̃i : & conuincant
uiditores legis. nec factores.
Dicysaias testimoniũ xp̃o Ecee

Expanded text:
egem. Testimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium Christo. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
lohannes igit᷑ in spu helias erat: ai¬
mnpersonã helias non erat.
Qđ ergo dñs fatetur de spiritu
hoc iohannes denegat de ꝑsona :
quia & iustũ sic erat. ut & dis¬
cipulis dñs spiritalẽ de iobanne
sententiã diceret. & iohannes
isdem turbis carnalibus non de
suo spũ sed de corpore respon
deret. Contrariũ ergo ueritati
uidetur esse qđ iohannes sonuit.
sed tamen aueritatis tramite
negauit. ꝗr uidelicet non solũ
poterat redemtorẽ prȩdicere :
sed etiã demonstrare: Quis nã
sit: continuo exprimit dũ sub.¬
ingit. Ego uox clamantis indeserto
Scitis frs lemi quia unigenitus
filius uerbũ patris uocat᷑. iobanne
attestante quiait. In principio
erat uerbũ. & uerbũ erat apud
dm̃: & dserat uerbũ. Et exipsa
ur̃a locutione cognoscitis. quia
pruis uox sonat. ut uerbũ post¬
modũ possit audiri. Iohannes
uocẽ se esse asserit : quia uerbũ

Expanded text:
Joannes igitur in spiritu Elias erat, iJoannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de coderet. Contrarium ergo veritati videtur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite negat, quia videlicet non solum poterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare, quisnam sit continuo exprimit, dum subjungit: Ego vox clamantis inScitis quia unigenitus Filius Verbum Patris vocatur, Joanne attestante, qui ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et ex ipsa vestra locutione cognoscitisprius uox sonat, ut uerbum postmodum possit audiri. Iohannes ergo uocem se esse asserit, quia Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
IInere. Sed quũ exlectione alia
redemtoris nr̃i sententia ad
mentẽ redueit᷑ ex huius nobis¬
lectionis uerbis quȩstio ualde
implexa generat. Alio qui py
in loco inquisitus a discipulis
helias iã uenit & non cogno¬
uerunt eũ. sed fecerunt in eo
quȩcũq uoluerunt. Et si uultis
scĩre : iohannes ipse est helias.
Requisitus aute iohannes dicit
hoc ꝓpheta ueritatis negat :
ualde nãq inter se diuersa
sunt : ipse est & ñsum Quomͦ
ergo ꝓpheta ueritatis est
si eiusdẽ ueritatis sermonibus
concors non est: Sed si subtilĩ
ueritas ipsa requiratur : hoc
qđ inter se contrariũ sonuit.
quomodo contrariũ non sit
inuenitur ad rachariã nãq
dicit. Ipse prȩcedet ante illũ
inspiritu & uirtute heliae.
Qui ideico uenturus inspũ e
uirtute heliȩ dicit᷑. quia sicut
helias secundũ dñi aduentũ
prȩueniet: ita iobannes prȩuenit
primũ. Sicut ille prȩcursor
uenturus est iudicis ita iste
precursor factus ẽ redemtoris.

Expanded text:
ione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lectionis verbis nobis quaestio valde implexa generatur. Alio quippe in loco inquisitus a discipulis Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in equaecunque voluerunt. Et si vultis scire, Joannes ipse est Elias . Requisitus autem Joannes a sacehoc propheta Veritatis negat? Valde namque inter se diversa sunt Ipse est et Non sum. Quomodo ergo propheta Veritatis est, 1457 si ejusdem Veritatis sermonibus concors non est? Sed si subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zachariam namque dicit: Ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae . Qui idcirco venturus in spiritu et virtute Eliae dicitur, quia sicut Elias secundum Domini adventum praeveniet, ita Joannes praevenit primum. Sicut ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor est factus Redemptoris.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus est eoꝵ se ammus non
extollat. Scientia & enĩ uirtus
est: humilitas etiã custos uirtutis.
Restat ergo ut in omne qđ scit
se se mens deprimat. ne quod
uirtus scientiȩ congregit: uentus
elitionis tollat. Qũu bona fr̃s
agitis. semꝑ ad memoriã mala
acta reuocate: ut dũ caute culpa
conspicit᷑. nũquã debono ope¬
re incaute animus lȩtetur.
Superiores inuicẽ eos maxime
qui uobis cõmissi ñ sunt: pcimos
ur̃os adtendite . quia & quos
agere aliqua praua conspicitis.
quȩ in eis lateant bona nescitis.
Magnus ergo esse unusquisq
studeat. sed tamen aliquomodo
esse se nesciat: nedũ sibi magni¬
tudinẽ arroganter tribuitꝰ.

Expanded text:
perfectus est eorum se animus non perfectus est eorum se animus non extollat. Scientia etenim virtus est, humilitas etiam custos virtutis. Restat ergo ut in omne quod scit sese mens deprimat ne quod virtus scientiae congregat ventus elationis tollat. Cum bona, fratres, agitis, semper ad memoriam male acta revocate, ut dum caute culpa conspicitur nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Superiores invicem, eos maxime qui vobis commissi non sunt, proximos vestros attendite, quia et quos agere aliqua prava conspicitis, quia in eis lateant bona nescitis. Magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen aliquo modo esse se nesciat, ne dum si sibi magnitudinem arroganter tribuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Inuestigare cñ nullatenus potest.
quomodo corporat᷑ uerbũ. quomͦ
sũmus & uiuificator sp̃s intra
uterũ matris aniiat᷑. quomodo
is qui initiũ non habet exiftit
& concipit᷑. Corrigia ergo calcia:¬
mysteriũ nec ipse inuestigare
agnouit. Quid est ergo dicere
non sũ dignus soluere corrigiã
calciam̃tiꝰ eus. nisi a perte &
humilit̃ suã ignorantiã ꝓfiteri :
Ac sipatent̃ dicat. Quid mirũ
si michi ille prelatus est quẽ
post me quiđẽ natũ considero.
sed natiuitatis eius mysteriũ
non ad prehendo  Ecce io hannes
ꝓphetiȩ spũ impletus. mira
scientĩa emicat. & tam̃ illud
de se insinuat qđ ignorat. Qua
in repensandũ nobis ẽ fr̃s lem̃i.¬
& tota intentione cogitandũ:
quomodo scĩ uiri ut humilitatis
in se uirtutẽ custodiant quũ
quȩdã mirabilit̃ seiunt. illud
ante mentis oculos student
reuocare qđ nesciunt: ut dũ
ex parte alia infirmitatẽ suã
considerant: ex ea parte qua

Expanded text:
investigare enim nullatenus potest investigare enim nullatenus potest quomodo corporatur verbum, quomodo summus et vivificator Spiritus intra uterum matris animatur, quomodo etiam is qui initium non habet, existit et concipitur; corrigia ergo calceamysterium, nec ipse investigare agnovit. Quid est ergo dicere: Non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus, nisi aperte et humiliter suam ignorantiam profiteri? Ac si patenter dicat: Quid mirum si ille mihi praelatus est, quem post me quidem natum considero, sed nativitatis ejus mysterium non apprehendo? Ecce Joannes, prophetiae spiritu impletus, mira scientia emicat et tamen illud de se insinuat quod ignorat. 4. Qua in re pensandum nobis est, fratre tota intentione cogitandum quomodo sancti viri, ut humilitatis in se virtutem custodiant, cum quaedam mirabiliter sciunt, illud ante mentis oculos student revocare quod nesciunt, ut dum ex parte alia infirmitatem suam considerant, ex ea parte qua
Abbreviated transcription (Latin):
ut siquis eã quȩ sibi cõpeteret
accipere uxorẽ nollet illi calcia¬
mentũ solueret: quia ad hanc
sponsus ure ꝓpinquitatis ueniret:
De quo & isdem iohannes dicit:
Qui babet sponsã: sponsus est.
Sed quia iohannẽ homines ap̃m
esse putauerunt. qđ isdẽ iohannes
negat : recte se indignũ esse ad
soluendã corrigiã calciamenti
denuntiat. Acsi aperte dicat.
Egoredemtoris uestigia denudare
non ualeo. quia sponsi nomen
michi inmerito non usurpo:
Qđ tam̃ intellegi & alit̃ potest.
Quis enĩ nesciat qđ calciam̃ta
exmortuis animalibus fiunt:
Incarnatus uero dñs ueniers.
quasi calciatus apparuit: qui
nr̃ȩ corruptionis ad sũpsit.
Vnde etiã ꝑ ꝓphetam dicit.
in icumẽã extendã cilciam̃tũ
mũ. Per idumẽã quppe genti.¬
ergo dñs calciamentũ suũ se ex-
tendere asserit: quia dũ ꝑcarnẽ
gentibus innotuit. quasi calciat.
ad nos diuinitasuenit. Sed huns
incarnitionis iysteriũ huma.¬
nus oculus penetrare ñ sufficit.

Expanded text:
peteret, accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret. De quo et idem Joannes dicit: Qui habet sponsam, sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens, quasi calceatus apparuit, qui nostrae corruptionis assumpsit. Unde etiam per Prophetam dicit: In Idumeam extendam calceamentum meum . Per Idumeam quippe gentis calceamentum suum setendere asserit quia dum per carnem gentibus innotuit, quasi calceata ad nos divinitas venit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit;
Abbreviated transcription (Latin):
DE ADUENTU DÑI
Iosinquã conuenio o iudei. qui
usq in hodieriũ diem negastis
filium dĩ. Nonne uox ur̃a est
illa quando eũ uidebatis mira¬
cula facientẽ. atq temtantes
dicebatis: quo usq animas nr̃as
suspendis. si tues xp̃e dic nobis
palam : Ille aut̃ẽ uos ad conside¬
intionẽ miraculaꝵ mittebat
dicens. Opera quȩ ego facio ipsa
testimoniũ ꝑhibent deme:
ut xp̃e rrstimoniũ dicerent
non erba sed facta. Nos aut̃a
nonagnoscentes saluatorẽ qui

Expanded text:
 ADVENTU DOMINI. Vos, inquam, convenio, o Judaei, qui usque in hodiernum diem negastis Filium Dei. Nonne vox vestra est illa quando eum vidistis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Sal
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ec siquȩ libet ad sint operu.
nulla sunt inisi ex humilitite¬
condiant᷑. Miranda quippe
actio cũ elatione: non eleuat
sed grauat. Qui eni sine humili¬
tate uirtutes congregat. inuento
puluerẽ portit : Et unde aliqͥd
ferre cerint᷑. inde deterius
cęcit᷑. Incunctis ergo quȩ agitis
fr̃smei. radicẽ boni operis
umilitatẽ tenete. nec quibus
ũ superiores. sed quibus adhuc
inferiores estis aspicite. ut dũ
ineliorũ uebis exempla ꝓponitis.
ad muora semꝑ as endere ex
humilitate uileatis

Expanded text:
Sed, etsi quaelibet adsint bona opera, Sed, etsi quaelibet adsint bona opera, nulla sunt nisi ex humilitcondiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius caecatur. In cunctis ergo quae agitis, fratres mei, radicem boni operis humilitatem tenete; nec quibus jam superiores, sed quibus adhuc inferiores estis, aspicite, ut dum meliorum vobis exempla proponitis, ad majora semper ascendere ex humilitate valeatis
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus moculis tuis. caput
in tribubus i srł factus es. Ae si
aꝑte diceret᷑. Quũ tu te paruulũ
conspiceres. ego teprȩceteris
magnũ feci: ꝗc uero tu te magnũ
conspicis. ame paruus estimaris
Quo contra quũ dauid regni sui
potentiã corã arca dñi saltando
despiceret: dixit. Ludam &
uilior fiam plus quã factus sũ:
& ero humilis in oculis meis.
Quẽ enĩ non extolleret ora
leonũ frangere. ursoꝵ brachia
dissipare. despectis prioribus
fratribus eligi. reprobato rege
ad regni gubernacula ungi.
timendũ cunctis uno lapide.
goliam sterhere. a rege ꝓposita
extinctis allophilis mimerosa
prȩputia reportare. regnũ ex
ꝓmissione ꝑcipere. cunctũq
ifraheliticũ populũ sine ulla
postmnodũ contradictione possi¬
dere : Ettam̃ in cunctis se
despicit: qui insuis oculis esse
humilẽ confitet᷑. Siigit̾ seĩ uiri
etiã quũ fortia. agunt de semet
ipsis uilia sentiunt : quid in sua
excusatione dictari sunt. qui
sine opere uirtutis intume scuns

Expanded text:
rvulus in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es . Ac si aperte diceretur: Cum tu te parvulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum David regni sui potentiam coram arca foederis Domini saltando despiceret, dixit: Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis meis . Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstinctis allophylis numerosa praeputia reportare, regnum ex promissione percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla postmodum contradictione 1461 possidere? Et tamen in cunctis se despicit, qui in suis oculis se esse humilem confitetur. Si ergo sancti viri etiam cum ipsis vilia sentiunt, quid in sui excusatione dicturi sunt, qui sine opere virtutis intumescunt?
Abbreviated transcription (Latin):
dedignor. Qus rrg
hominib ie inremo. Et̃ despi.¬
ciamoui signa uenrantur.
Sed dimissis iobannis discipłis:
quid de eodẽ iohanne turbis
dicat audiamus. Quid existis
uento agitata: Quoq un delicet
non asserendo sen negando intulit.
Harundinẽ quippe mox ut
aura contigerit in partẽ alterã¬
inflectit : Et qͥd ꝑ harundinẽ
isi carnalis anmus de signatur:
Qui mox ut fauore uel detras¬
tione tangit᷑: in partẽ qũ¬
bbet inclinatur. Sienĩ.
humano ore aura fauoris
quasi ad grãm inflectit:
indeuentus detractionise¬
perit. unde laudis aura uenip
mox hunc quasi in partẽ xiterã
aduim furoris inclinat. Sedd
harundo uento a ed hannes
non erat: ꝗc hua

Expanded text:
dedignor. Quia erghominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur. Sed dimissis Joannis discipulis, quid de eodem Joanne turbis dicat audiamus: Quid existis vento agitatam? Quod videlicet non asserendo, sed nArundinem quippe, mox ut aura contigerit, in partem flectit. Et quid per arundinem nisi carnalis animus designatur? qui mox favore vel detractione tangitur, in partem quamlibet inclinatur. Si enim ab humano ore aura favoris quasi ad gratiam inflectit; sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox hunc quasi in partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat: quia
Abbreviated transcription (Latin):
subdit. Qui post meuenit. ante
me fac̃tus est. Sic nãq dicitur
ante me factus. ac si dicat᷑. ante
me positus. Post me ergo uenit
quia post modũ natus. ante me
autẽ factus ẽ qc michi prȩlatus
Sedhȩc paulo superius dicens.
etiã prȩlationis eius causas ape.¬
ruit. quũ subianxit. Quia prioi
me erat Acsi aperte dicat
Inde mẽ etiã post natus superat
quo ũ natiuitatis suȩ tempora
ne angustant. Nã qui ꝑ matrẽ
intẽpore nascitur: sine matre
ex patre generat᷑. Cui quantȩ
reuerentiȩ humilitatẽ debeat.

Expanded text:
subdit: Qui post me venit, ante subdit: Qui post me venit, ante me factus est. Sic namque dicitur: Ante me factus, ac si dicatur, Ante me positus. Post me ergo venit, quia postmodum natus; ante me autem factus est, quia mihi praelatus. Sed haec paulo superius dicens, etiam praelationis ejus causas aperuit cum subjunxit quia prior me erat. Ac si aperte dicat: Inde me etiam post natus superat, quo eum nativitatis suae tempora non angustant. Nam qui per matrem in tempore nascitur, sine tempore est a Patre generatus. Cui quantae reverentiae humilitat
Abbreviated transcription (Latin):
doetrinã nesciunt quȩ rere sed
inuidere Sed sc̃s quisq etiam
cũ puersa mente requiritur.
de bonitatis suȩ studio ñ mutat᷑
Vnde iohannẽs quoq: ad uerba
inuidiȩ. prȩdicam̃ta respondit
uitȩ. Nam ꝓtinus adiungit
Ego baptizo inaqua. medius
autẽ uestrũ stat quẽ uos nescitis
lohannes non sp̃u sed aqua bap.¬
tizat. quia peccata soluere ñ
ualens baptizatorũ corpora
ꝑ aquã lauat. sed mentẽ per
ueniã non lauat. Quur ergo
baptizat q peccata ꝑbaptism̃
ñ relaxat. insi ut prȩcursionis
suȩ ordinẽ seruans. qui nascitu.¬
rum nascendo prȩuenerat. bap¬
tizaturũ quoq dñm baptizando
prȩueniret. & qui prȩdicando
faetus est precursor xxp̃i. bapti
tando etiã prȩcursor eius fieret
inimitatione sacramenti: Qui
toris ad nuntians. hunc in medic
hominũ & stetisse asserit et
nesciri: quia ꝑ carnẽ dñs apparo
& uisibilis extitit corpore: &
inuisibilis maiestate. De quo eti

Expanded text:
doctrinam nesciunt quaerere, sed doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae. Nam protinus adjungit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. Joannes non spiritu, sed aqua baptizat, quia, peccata solvere non valens, baptizatorum corpora per aquam lavat, sed tamen mentem per veniam non lavat. Cur ergo baptizat qui peccata per baptisma non relaxat, nisi ut, praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret; et qui praedicando factus est petiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti? Qui  annuntians, hunc in medio hominum et stetisse asserit, et nesciri, quia per carnem Dominus apparens, et visibilis exstitit corpore et invisibilis majestate. De quo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominib auditur. Quietiã
in deserto clamat. qc derelictȩ
ac destitutȩ iudȩȩ. solatium
redemtoris adnuntiat. Quid autẽ
clamet : insinuat cũ sub iungit.
Dirigite uiã dm̃. sicut dixit᷑
esaias ꝓpheta. Uia dñi id cor
dirigitur quũ ueritatis sermo
humilit̃ audit᷑. Via dñi ad cor
dirigit᷑. quũ ad prȩceptũ uita
prȩparatur. unde scriptũ est.
Siquis diligit me: sermonẽ meũ
seruabit. & pater meus diliget eũ.
& ad eũ ueniemus. & mansionẽ
apud eũ faciemus. Quisquis ergo
insuꝑbiã mentẽ eleuat. quisquis
auaritiȩ aestibus anhelat. quisquis
se luxuriȩ inquinationib polluit:
cordisostiũ contra ueritatem
claudit & ne adse dñs ueniat.
claustra animi seris uitiorum
damnat. Sed adhuc qui missi
cognoscendȩ ueritatis sed malicia
exercendẽ ȩmulationis dicitur.
euangelista ⁊ acite in notuit. qui
subiunxit dicens. Et qui missi
fuerant: erant ex pbarisatis:
Acsi aꝑte dicat. Illi iohannẽ
de suis actibus requirunt. qui

Expanded text:
 omnibus auditur; qui etiam in deserto clamat, quia derelictae ac destitutae Judaeae, solatium redemptoris annuntiat. Quid autem clamet insinuat, cum subjungit: Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. Via Domini ad cor dirigitur, cum ad praeceptum vita praeparatur. Unde scriptum est: Si quis servabit; et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Quisquis ergo in superbia mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit, ne ad se Dominus veniat claustra animi seris vitiorum damnat. Sed adhuc qui missi cognoscendae veritatis, sed malitia exercendae aemulationis dicitur, evangelista tacite innotuit, cum subjunxit, dicens: Et qui missi fuerant, erant ex Pharisaeis. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
luctus: stridebunt dentibus om̃s
Fripitur solis iubar & chorus
interit astris Uoluet᷑ cęlũ:
lunaris splendor obibit.
Deiciet colles: ualles extollet
abimo. Nonerit in rebus
haminũ: sublime uel altum:
Equantur campis montes :
&cerula ponti : Oinnia ces¬
sabunt: tellus confracta peribit
Sic pariter fontes torrentur:
fluminaq igni Et tuba tũ
sonitũ. tristem demittet ab alto
Orbe gemens facimis miserũ:
uairiosq labores Tartareumq
chaos. monstrabit t̃ra debiscers
Et corã hic dño regessistent᷑
adunum: Recidet ecelo
ignisque & sulphuris amnis:
hȩc de xp̃i natiuitate. passione
& resurrectione atq secundo
eius aduentu ita dicta sunt.
ut siquis ingreco capita horum
SOTER quod & in latinum
translatis eisdem uersibus ap.¬
paret. prȩter qđ grecarũ littera¬
rum ꝓprietas non adeo potuit
obseruari. Credo iam uos o
immici iudȩi tantis testibus
ita obruto s. confutatosque esse
ixsa ueritate. ut ichil ultra

Expanded text:
luctus, stridebunt dentibus omnes. luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis jubar, et chorus interit astris. Volvetur coelum, lunaris splendor obibit. Dejiciet colles, valles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Jam aequantur campis montes, et caerula ponti Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentur, fluminaque igni. Et tuba tunc sonitum tristem demittet ab alto Orbe, gemens facinus miserum variosque labores. Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Decidet e coelo ignisque et sulphuris amnis. Haec de Christi nativitate, passione et resurrectione, atque secundo ejus adventu ita dicta sunt, ut sisoter. Quod in Latinum translatis eisdem versibus apparet, preter quod Grecarum litterarum proprietas non adeo potuit observari. Credo vos, o inimici Iudei, tantis testibus ita obrutos confutaturos esse ipsa veritate, ut nichil aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis ex om̃i parte roboret
Quid sibilla uaticinando etiã
de xp̃o clamauerit. in mediũ
ꝓferam⁊ : ut ex uno lapide
utroꝵq frontes ꝑcutiant᷑.
iudeoꝵ scilicet atq paganoꝵ:
atq suo gladio sicut golias.
xp̃i om̃s ꝑcutiant᷑ inimici.
Audite quid dixerit.
Iudicii signũ tellus sudore
madescet Fcȩlo rex adueniet
ꝑ saecla futurus: Scilicet in
carne presens ut iudicet orbẽ:
Vnde dm̃ cernent incredulus
atq fidelis Celsũ cum scĩs.
ȩui iam termino in ipso:
Sic animȩ cũ carne aderunt
quas iudicat ipse. Cũ iacet
incultus densis inuẽ pribus orbis.
Reicient simulacra uiri :
cunctã quoq: gazam: Exuret
terras ignis: pontũq: polũque:
inquirens tetri portas effrin:¬
get auerni: Scorum sed enĩ
cunctae lux libera carni
Tradetur : sontes ȩt̃na flãma
cremabit. Occultus actus
retegens tunc quisq: loquetur :¬
Secreta atq ds̃ reserabit
pectora luci: Iunc erit &¬

Expanded text:
veritatis ex omni parte roboretur. veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: Judicii signum, tellus sudore madescet. E coelo rex adveniet per saecla futurus, Scilicet in carne praesens ut judicet orbem. Unde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis, aevi jam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt quas judicat ipse. Cum jacet incultus densis in vepribus orbis, Rejicient simulacra viri, cunctam quoque gazam Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens, tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeternaque flamma cremabit. Occultos actus retegens, tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et
Abbreviated transcription (Latin):
fornace quo tres uiros iustos
miuste miseris. dicdic quid
tibi fuerit reuelatũ. Nonne
inquit tresuiros imsimus in
fornace ligatos: Etaiunt ei
Vererex Ecce inquit ego uideo
quattuor uiros solutos deam¬
bulantes inmedio ignis. et
corruptio nulla est᷑ in eis. &
aspectus quarti similis est
filio dĩ. Oalienigena. unde
tibi hoc: Quis tibiꝰ adnuntia¬
uit filiũ dĩ: Quȩlex quis pro¬
ph&ra adnuntiauit filiũ dĩ:
Nondũ quidẽ mundo nascit᷑.
& similitudo nascentis a te
cognoscit᷑. Unde tibi hoc: Quis
tibi istud acduntiauit . nͥqr sic
te diuimus ignis intus illumin auit:
ut cũ illie apud te captiui te.¬
nerentur inimici iudei. sic
diceres testimoniũ filio dĩ :
Sed quia in ore duoꝵ ł trium
testium stat omne uerbum.
sicut ipse dñs uram contuma¬
ciam confutans. in lege inquit
ur̃a scriptũ est quoð duorum
hominũ testimoniũ uerũ sit:
etiã exgentibus tertius testis
introducat᷑. ut testimonium

Expanded text:
fornace, quo tres viros justos fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiunt ei, Vere, rex. Ecce, inquit, ego video quatuor viros solutos deambulantes in medio ignis, et corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi annuntiavit Filium Dei? Quae lex, quis propheta annuntiavit tibi Filium Dei? Nondum quidem mundo nascitur, et similitudo nascentis a te cognoscitur. Unde tibi hoc? Quis tibi istud annuntiavit, nisi quia sic te ignis divinus intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum, sicut ipse Dominus vestram contumaciam confutans, in lege, inquit, vestra scriptum est quod duorum hominum testimonium verum sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
habet sponsã sponsus ẽ: amicus
autẽ sponsi stat & audit eũ.
& giudio gaudet ꝓpt̃ uocẽ spon
Sufficiant uobis ista iudaei.
sufficiunt uobis tanti testes
testimonia exlege uestra. ex
gente ur̃a. an adhuc inpudentu
Simia audebitis dicere. quod
alterius gentis uel nationis ho.¬
mines. xp̃o deberent testimoni
ꝑhibere : Sed si hoc dicitis:
respondit quidem ille uobis
Non sũ missus. nisi ad oues quȩ
perierunt donis i srł. Sed sicut
uos iactibus apłoꝵ increpat
expulistis illud nec uos dignos
uitȩ ȩternȩ iudic astis. ecce
inquit conuertimus nos ad
clamando etiã ꝑ linguas mimi.¬
coꝵ suoꝵ. Nonne quando ille
poeta facundissim inter sua
cirmina iã noua progenies
cȩlo demittit᷑ alto dicebat.
xp̃o testimoniũ perhibebat:
Indubiũ hoc ueniet: nisi alios
exgentib idoneos testes plu¬
raqͦ dicentes in mediũ intro¬
suꝑbiã captiuando ꝑ domuit
nabugodonosor regẽ scilicet
babylonis non prȩtermittã
Dic nabugodonosor quid in

Expanded text:
us est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et testimonia ex lege vestra, ex gente vestra, an adhuc impudentia nimia audebitis dicere quod alterius gentis vel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus apostolorum increpat expulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introsuperbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in
Abbreviated transcription (Latin):
estimabit alius absq illo : qui
inuenit omnẽ uiam scienti. ie:¬
& dedit eã iacob puero suo. &
israhel dilecto sibi. Post haue
iterris uisus est: & cũ honainib
conuersatus ẽ. Ecce duo testes
idonei exlegeues+ ex quoꝵ
&testimonio ñ sunt conpuncta
cordaura. Sed alii atq alii ex
lege xp̃i testes introducintur:
Fut frontes durissimȩ uiunicoꝵ
conterant᷑. Ueniit & ille damhel
sẽs uiuenis quidẽ ȩtate. senior
uero scientia: ac mansuetudine¬
ł conuincat om̃s falsos testes ÷
sicut conuicit seniores inpudicos.
ita suo testimonio xp̃i conterat
inimicos. Dic sc̃e damhel dic
de xp̃o quod nostitũ uenerit

Expanded text:
deputabitur alius absque illo, qui inuenit omnem uiam prudentiae et dedit eam Iacob puero suo et Israhel dilecto sibi. post haec in terris uisus est et cum hominibus conuersatus est. idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio Christi conterat inimicos. Dic, sancte Daniel, dic de Christo quod nosti. Cum venerit,
Abbreviated transcription (Latin):
rens tot signis tantisq
Artytious enon soandali ⁊ ari
uiss potuit: sed ad mirari.
dedinfideliũ mensgraue m illo
sandalũ p̃tubit. qu cũ post̃ tot
miracula moripnteendUndeg¬
ꝓ hominib auctor uitȩ moreret᷑:
ude contra eũ homo scandilũ
osit : unde ei amplius debitor

Expanded text:
enim tot signis tantisque virtutibus, non scandalizari quisquam potuit, sed admirari. Sed infidelium mens grave in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula morientem vidito hominibus auctor vitae moreretur, et inde contra eum homo scandalum sumpsit unde ei amplius debitor
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatione. ac seĩ sp̃s gratia
debriatus: om̃s hereticorum
tenebras. patefactȩ subito ueritatis
luee dispulit: in principio erat
Similẽq initus totũ sui sermonis
tẽporalit̃ factũ. ita etiã uerũ dm̃
uere exdõ patre ȩt̃nalit̃ natũ.
uere cũ patre & cũ spu sc̃o semꝑ¬
existente clarissima ad sertione
ꝑdocuit : immo omnia diuinȩ
ueritatis. & uerȩ diuiititis quantũ
alteri mortalñ nullilicuit
arbana reserauit. Ethoc uirgim
priuilegiũ recteseruabat᷑. ut
adscrutanda uerbi incorruptibilis
sacrimenta. incorrupto ipse
non solu corde. sed & corpore
ꝓdiret. Decins dictoꝵ ueritate.
quã sit nemini ambigendum :
ipse quoq curauit ostendere:
Quicũ dhoxisset. hic ẽ discipulus
qui testimoniũ ꝑhibet dehis.
& scripsit hȩc : continuo subiecit
&ait. Et seimus quia uerũ est
testimonũi eius. Quia ergo &
nos cũ ceteris fidelibus scimus
uerũ esse testimonium eius:
curemus ꝑ omnna recta fide

Expanded text:
revelatione, a sancti Spiritus gratia revelatione, a sancti Spiritus gratia inebriatus, omnes haereticorum tenebras patefecit, et subita veritatis luce dispulit: In principio, inquSimilemque initiis totum sui sermonis temporaliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre, et aeternaliter natum, vere cum Patre et Spexistentem, clarissima assertione perdocuit: imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte reservabatur, et ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incorrupto ipse non solum corde, sed et corpore procederet. De cujus dictorum veritate, quam sit nemini ambigendum, ipse quoque curavit ostendere: qui cum dixisset: Hic est discipulus ille, qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo subjecit et ait: Et scimus quia verum est testimonium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonium ejus, curemus per omnia recta fide
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicibat. Atubi adomiciano
qui secundus post neronem
xp̃ianorũ ꝑsecutor extitit.
exilio missus est in rupentes
mnecclesiam heretiei. quasi in
destituta pastore ouiliã lupi.
marcion. cherintus. & ebion:
ceteriq: antichrifti. qui xp̃m
fuisse ante mariam negabant.
simplicitate fidei euangelicȩ
peruersa maculauere doctrina
eddu ipse post occisionem
domiciani ꝑmittente pio
principe nerua rediret ephesũ.
compulsus est ab omnibus pęne
tunc asiȩ episcopis & multarũ
ecclesiarũ legitionibus. de
corterna patri diuinitate xp̃i
altius facere sermonẽ eo quod
intriũ euangelistarũ scriptis.
mathei udelicet. marci. & lucȩ.
debumanitate eius ac de his
quȩ ꝑhonnne gessit. sufficiens
sibi uiderent᷑ habere testimo¬
mum. Qđ ille se non aliter
ficturũ respondit. insi indicto
ieunio om̃s in cõmune dm̃
precarent᷑ ut illidigna scribere
posset. Et hoc patrato. instructus

Expanded text:
praedicabat. At ubi a Domitiano, praedicabat. At ubi a Domitiano, qui secundus post Neronem Christianorum persecutor exstitit, in exsilium missus est, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta pastore ovilia lupi, Marcion, et Cerinthus, et Hebion, caeterique Antichristi, qui Christum fuisse ante Mariam negabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus de coaeterna Patri divinitate Christi altius facere sermonem, eo quod in trium evangelistarum scriptis, Matthaei videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut ille digna scriberposset. Et hoc ita patrato, instructus
Abbreviated transcription (Latin):
sperantib in ꝓtectione alarũ
mearũ in ebriatis ab ubertate
domus meȩ. sicut laboriosae
usũ actionis loeti conditione
funre : sed post mortẽ sublinui
me apparente. atq in meae
conspectu mnaiestitis illos ꝑdi.¬
cente perfici. Sequit᷑. Hic est
discipulus ille qui testimoniũ
ꝑhibet dehis & scripsit hȩc a
scim qcuerũ ẽ testimoniũ euh
lam manifeste beatus iohannes
suã ꝑsonã designat ex officio
quã de signare uitat ex uocabile
Non autẽ prȩtereunt᷑ intuendũ
qđ dicit᷑. qui teftimoniũ ꝑhibit
de his. & scripsit hec. Fhibuit
quippe testimoniũ uerbodĩ
prȩdicando ꝑhibutt scribend
ꝑhibuit denuo eadem quae
scripserat docendo: perhibei
etiam minc euangelium qu&
descripsit ecclesiis legendi
pandendo. Si quidem atẽpos
dominicȩ passionis. resurrecus
& ascensionis incelũ usque as
ultima domiciani prinẽipis
tempora ꝑ annos cireiter sexa¬
guita & quinque. absoue ullo
scribendi adminiculo uerbum

Expanded text:
sperantibus in protectione alarum sperantibus in protectione alarum mearum, inebriatis ab ubertate domus meae, sicut laboriosae usum actionis lethi conditione finiri, sed post mortem sublimius me apparente, atque in meae conspectum majestatis illos perducente perfici. Sequitur: Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Et scimus quia verum est testimonJam manifeste beatus Joannes suam personam designat ex officio, quam designare vitat ex vocabulo. Non autem praetereunter intuendum quod dicitur, Qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Perhibuit quippe testimonium verbo Dei praedicando, perhibuit scribendo, perhibuit denuo eadem quae scripserat docendo: perhibet etiam nunc Evangelium, quod descripsit Ecclesiis legendum, pandendo. Siquidem a tempore Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque, absque ullo scribendi adminiculo verbum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
de iobanne. sic eũ uolo manere
donec uemio: statũ contempla¬
tiuȩ uirtutis insimat. quae
non ꝑmortẽ fimenda ut actiua
dño uemente cõplenda. Actiuus
nãq labor cũ morte deficit :
merceđe post mort̃e accepturus
eternã. Quis eñi in illa uita
panẽ esurienti dat. ubi nemo
esurit: Quis aquã sitienti. ubi
nemositit: Quismortuũ sepelit:
ubi terrauiuentiũ est: Quis
cetera misericor diȩ opera ex¬
ercet. ubi nullus imser muenit᷑:
Actionis ergo ibi labor nullus.
sed solus prȩteritie actionis
perpetuus remanet fructus.
Speculatiua autẽ felicitas quae
hic inchoat᷑ illic sine fine ꝑficit᷑
quando & suꝑnorũ eiuium &
ipsius dm̃ presentia. non per
speculũ & in enigmate sicut nẽ:
sed facie ad faciem uidebitur.
Vnde recte de ea sub typodisci-¬
puli quẽ diligebat. quẽq supra
pectus suũ fecit recumbere :
dicit iħe. Sic eũ uolo manere.
donec uenio ꝯcsi aperte dicat
Nologustũ speculatiuȩ suauitañ
quã maxime in scĩs meis diligo

Expanded text:
anne, Sic eum volo manere donec venio, statum contemplativae virtutis insinuat, quae non per mortem finienda ut activa,Domino veniente complenda. Activus namque labor cum morte deficit, mercedem post mortem accepturus aeternam. Quis enim in illa vita panem esurienti dat, ubi nemo esurit? quis aquam sitienti, ubi nemo sitit? quis mortuum sepelit, ubi terra viventium est? quis caetera opera misericordiae exercet, ubi nullus miser invenitur? Actionis ergo ibi labor nullus, sed solus praeteritae actionis perpetuus remanet fructus. Speculativa autem felicitas, quae hic inchoatur, illic sine fine perficitur, quando et supernorum civium et ipsius Domini praesentia non per speculum et in aenigmate, sicut nunc, sed facie ad faciem videbitur. Unde recte de ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pectus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum volo manere donec venio. Ac si aperte dicat: Nolo gustum speculativae suavitatis, quam maxime in sanctis meis diligo,
Abbreviated transcription (Latin):
responsioñẽ. fr̃s tunc tẽporis
ita tractabant. quasi iobannes
muquã esset moriturus. Quod
non ita esse intellegendũ ipse
iohannes ammonere curauit.
Quicũ prȩinsisset exisse sermonẽ
istũ inter fr̃s qc discipulus ille
non morit᷑. sollerter adiecit
atq ait: Et non dixeit ei iħs¬
donee uemiam. Quid adte. Non
ergo putandũ qc discipulus ille
non sit mortuus in carne. quia
nec dñs hoc de illo futurũ prȩdixit.
Et psalmista ait Quis est homo
qui uiuit & ñ uidebit mortẽ :
Sed ita potius intellegendũ. qđ
ceteris xp̃i discipłis ꝑ passionẽ¬

Expanded text:
responsionem fratres tunc temporis responsionem fratres tunc temporis ita tractabant, quasi Joannes nunquam esset moriturus. Quod non ita esse intelligendum ipse Joannes admonere curavit, qui cum praemisisset exisse sermonem istum inter fratres, quia discipulus ille non moritur, solerter adjecit atque ait: Et non dixit ei donec veniam; quid ad te? Non ergo putandum quia discipulus ille non sit mortuus in carne, quia nec Dominus hoc de illo futurum praedixit, et Psalmista ait: Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem? Sed ita potius intelligendum quod, caeteris Christi discipulis