comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non. est a me abyslus et profũ¬
dũ. Nlũt ergo ixã cai̾tas ĩn bo¬
nis oꝑibus ex̾cet᷑. ad subueni¬
endum aliis et usq ad ũmicos
porrigitur et hec lacitudo est.
Nũc longanimitate adu̾sa co¬
lerat. et in eo ꝙ ueacit̾ tenuit
xseuerat et hec longitudo est.
Hoc autẽ totũ. xro  adixiscendã
uitam eternã facit que ilsi peo¬
mittitur in egocelso. et hec asti¬
tudo est. Exoistit uero exo occul

Expanded text:
 est a me, abyssus est et profundum. Nunc ergo ipsa charitas in bonis operibus exercetur ad subveniendum aliis, et usque ad inimicos porrigitur; et haec latitudo est. Nunc longanimitate adversa tolerat, et in eo quod veraciter tenuit, perseverat; et haec longitudo est. Hoc autem totum propter adipiscendam patriam aeternam facit, quae illi promittitur in excelso; et hoc altit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ digniores iudeis in fide sicut oli
recepti in lege et aduene .i. extra¬
bus sc archana reuelat. qͣsi de ba¬
bilonia trãslati estis ad ihrłm.
duas quippe ciuitates in toto mũ¬
do faciũt duo amores. ihrlm fa¬
cit amor dei. babiloniã amor se¬
culi. Int̾roget ergo se quisqͥs qͥd
amet et ĩueniet unde sirciuis.

Expanded text:
indigniores Hebraeis in fide, sicut olim receptum in lege; et advenae, id est at arcana revelat, quasi de Babylonia translati estis ad Jerusalem. Duas quippe civitates in toto mundo faciunt duo amores, Jerusalem facit amor Dei, Babylonia amor saeculi. Interroget ergo se quisque quid amet, et inveniet unde sit civis.
Abbreviated transcription (Latin):
et est in gloͣ. Non lacuit eos mis¬
teiũ regni cẽloꝵ. quod es oportu¬
no tꝑe. reuelatũ est pro salute
nostra. quo exo hac peregrina¬
tione liberati. eorũ cetui cõiũga¬
quo. Post resurrectionẽ. et ĩsta
ecclesia cõgreganda est. Ut simꝰ
equales angelis dei. Illis ergo.
a seculis ĩnotuit. qͥa õnis crea¬
tura. non añ sclã. s a sclis. Abix¬
sa enĩ. eorta sũt sila. et ix̃a a
seculis. qr cũ eis cexit. filius ue̾o

Expanded text:
ediant. Non latuit eos mysterium regni coelorum quod opportuno tempore revelatum est pro salute nostra, quo ex hac peregrinatione liberati eorum coetui conjungaquo post resurrectionem et ista Ecclesia congreganda est, ut simus aequales angelis Dei. Illis ergo a saeculis innotuit, quia omnis creatura non ante saecula, sed a saeculis. Ab ipsa enim exorta sunt saecula, et ipsa a saeculis, quia cum eis coepit. Filius
Abbreviated transcription (Latin):
rexugnãcia de medio tollatur
maioris dignitatis sunt. et uer
quorũ mĩscelũ illa nũciata sunt.
exo ꝑte cognita a seculis fuisse ut¬
pote familiai̾bus et nũciis. Illis
ue̾o qui minoris dignitatis sũt
ĩcognita eptitisse dicamꝰ. usq q ͦ
impoleta sũt. et per ecclesiã p̃dita¬
ta. et tũt ab õnibus ãgelis ꝑstẽ

Expanded text:
repugnantia de medio tollatur,majoris dignitatis sunt, et per quorum ministerium illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamus, usquequo impleta sunt et per Ecclesiam praedicta; et tunc ab omnibus angelis perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
Tu dicis eas non ẽẽ pniciosas.
hiis qui eas uelint sicut a ua¬
rentib acce perãt. custodire.
Ego ecõtralo loquor. Uͣt recla¬
mante mũdo libera uoce pro¬
nũciem cei̾monias iudeorũ. et
pniciosas ẽe. et mortiferas xxĩ¬

Expanded text:
t dicis eas non esse perniciosas his, qui eas uelint, sicut a parentibus acceperint, custodire. ego e contrario loquar et reclamante mundo libera uoce pronuntiem caeremonias Iudaeorum et perniciosas e
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat deus. per manũ pauli.
ita ut eciã suꝑ languidos defer¬
rent᷑ a corꝑe eius sudaĩa. uel se¬
micincia et recedebant ab eis lan¬
guores et spũs neꝙͣ egredieban

Expanded text:
faciebat Deus per manum Pauli: ita ut etiam super languidos deferrentur a corpore ejus sudaria, et semicinctia, et recedebant ab eis languores, et spiritus nequam egredieban
Abbreviated transcription (Latin):
lemꝰ. propter quod memo¬
res estote. ꝙ aliqñ uos qui
eratis gentes in carne. qui
dicebanũ p̃pouciũ. ab ea que
dicitur cirtũcisio in carne
manu facta. qui eratis illo
in tempe sine xox̃o alienati
a cõuersatione israhel. et
hospites cestamentoꝵ pro¬
missioĩs spem non habẽtes.
et sine deo in hoc mũdo.
nũc autẽ in dox̃o iħu uos

Expanded text:
m: «Propter quod memores estote quod aliquando vos, qui eratis gentes in carne, qui dicimini praeputium ab ea quae dicitur circumcisio in carne manufacta, qui eratis in illo tempore sine Christo alienati a conversatione Israhel et hospites testamentorum, promissionis spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo, nunc autem in Christo Iesu
Abbreviated transcription (Latin):
epoxectet᷑. Nlam si bñ oꝑaris
etiã usq ad ĩimicos. et hylai̾t
tribuis. habes latitudinẽ. et si
in lnis usq in finẽ ꝑleueres
habes longitudinẽm. et si h.

Expanded text:
exspectetur. Nam si bene operaris etiam ad inimicos et hilariter tribuis, habes latitudinem; et si in his usque in finem perseveras, habes longitudinem. Sed si omn
Abbreviated transcription (Latin):
hic accipitur pro eo quod cre¬
est quod creditur a cũctis fide¬
libus. unde fides catholica
sunt ea que credũt᷑ aliud fi¬
des qua creditur. Illa quix¬
pe in rebus sũt. qualia ẽẽ ul
fuisse uel futura ẽẽ credũtur.
hec autẽ in aĩo credentis est
sit et in aliis nõ ipa s similis.

Expanded text:
hic accipitur pro eo quod creest quod creditur a cunctis fidelibus. Unde fides catholica sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creduntur. Illa quippe in rebus sunt quae vel esse vel fuisse vel futurae esse dicuntur: haec autem in animo credentis est, sit et in aliis, non ipsa, sed similis.
Abbreviated transcription (Latin):
sa p̃ponat. fũdamẽtũ habet
dx̃m. si autẽ p̃ponat et si uide¬
atur hr̃e fidẽ xxĩ nõ est tamen
in eo fũdamẽtũ pxũs. cui talia
p̃ponũt᷑. qnͣtomagis. si salutai̾a
x̃cexta cõtẽxnẽs. corstat issicita.
nõ p̃posuisse xoxm. s postposuis¬

Expanded text:
sa praeponat, fundamentum habet Christum; si autem praeponit, etsi uideatur habere fidem Christi, non est tamen in eo fundamentum Christus, cui talia praeponuntur; quanto magis, si salutaria praecepta contemnens committat inlicita, non praeposuisse Christum, sed postposuis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut det illis deus. sicut dicit
axsũs uenitẽciã. et resixiscant
de dyaboli laqueis. a quo caxti¬
Denia si de aliquib ita c̾ca eẽt.
ut qui sĩt issi. eciã nosset. qui si¬
cet adhuc in uita hac sũt cõsti¬
tuti tamẽ p̃destinati sũt in eter¬
nũ ignẽ cũ dycibolo ire. tã pro
eis nõ orcẽt ꝙͣ. nec pro ipso. s
quia de nusso c̾ta est. orat pro
õnibus dũcaxat hoĩbus ĩimitis

Expanded text:
nisi ut det illis Deus, sicut dicit Apostolus, poenitentiam, et resipiscant de diaboli laqueis, a quo captisi de aliquibus ita certa esset, ut qui sint illi, etiam nosset, qui licet adhuc in hac vita sint constituti, tamen praedestinati sunt in aeternum ignem ire cum diabolo; tam pro eis non oraret, quam nec pro ipso. Sed quia de nullo certa est, orat pro omnibus duntaxat hominibus inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
ci aut cũ spe salutis corrigendoꝵ
eradicaĩ non pñt usa ad mes¬
sem ultimã tolẽamꝰ. si eciã per¬
fectionis oꝑa. que fiei et non fie¬
ri licet. ne infirmi scandalizent᷑.
non facẽ dispensamꝰ et huiõi.¬

Expanded text:
ci, aut cum spe salutis corrigendorum eradicari non possunt, usque ad messem ultimam toleramus; si etiam perfectionis opera quae cum fieri et non fieri licet, ne infirmi scandalizentur, non facere dispensamus, et hu
Abbreviated transcription (Latin):
ternantes sine cessatione beatitu¬
dines et misei̾as et stritutis seculo¬
rũ interualsis ab istis ad illas
atq ab illis ad ĩstas itus et redi¬
tus ĩterminabiles. non ĩmerito

Expanded text:
ternantes sine cessatione beatitudines et miserias et statutis saeculorum interuallis ab istis ad illas adque ab illis ad istas itus ac reditus interminabiles non inmerito
Abbreviated transcription (Latin):
ter̾positis. Obsetro te. quõ hec
opinio defendĩtur. qua credũt᷑
aĩe nõ exo issa una pͥmi hõĩs fiei
õnes. s sicut illa una uni. ita sin-¬
gulis singule. ea ue̾o que dicũt᷑

Expanded text:
trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ eiꝰ ab eis seducendis et
possidendis qui fuerãt liberandi
cohibuit atq fren auit. et ca ͦ sͦ
Assigatio dyaboli est. non ꝑmĩt¬
ti exo̾cẽ̾ totã temptationẽ quã
potest ui uel dolo. ad seducẽdũ
hoĩes in ꝑtem suã cogendo uio¬
lent̾. fraudulent̾ ue fullendo. Cũ¬

Expanded text:
testatem ab eis seducendis ac possidendis qui fuerant liberandi cohibuit atque frenauit. mille autem adligatio diaboli est non permitti exserere totam tentationem, quam potest uel ui uel dolo ad seducendos homines in partem suam cogendo uiolenter fraudulenterue fallendo. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tribus in fllios transie̾ d᷑ sed nos
hende̾ no possumꝰ. tamen pro
soluendis dubiis dubia alia asse-¬
cio creatur ꝑtĩcexs flat illius ui¬
cii. quod per solã carnẽ adduci¬
tur dignũ inquisitione ẽẽt. si a¬
siqua hoc diligencĩa. ĩuestigari
potuisset. Nũc autẽ. qr scie hũane
ecoxositũ non est ad cognitiõe.
fide a nobis credendũ est nõ cu¬
iusticia aĩe imputet᷑ quod neq
ex treatione pͦcepit. nec uolũta¬
te ppetrauit. s ero sola carnis
societate. contraxit. quã tñ socie¬
tatẽ. non ixãm suo arbitrio uẽ¬
dicauit. s precepto et dispõne crea¬
toris sui suscepit. nos tandẽ id qd̾
ueꝵ est ꝓfitei oportet. iusticiã di¬
uinã in hoc irreprehensibilem

Expanded text:
tribus in filios transire dicitur. Sed nos hendere non possumus, tamen pro solvendis dubiis dubia alia assetio creatur, particeps fiat illius vitii quod per solam carnem adducitur, dignum inquisitione esset, si aliqua hoc diligentia investigari posset. Nunc autem quia scientiae humanae expositum non est ad cognitionem; fide a nobis credendum est, non cujustitia animae imputentur quae neque ex creatione accepit, neque ex voluntate perpetravit; sed ex sola carnis societate contraxit, quam tamen societatem non ipsa suo arbitrio vindicavit, sed in praecepto et dispositione creatoris sui suscepit. Nos tandem id quod verum est profiteri oportet, justitiam divinam in hoc irreprehensibilem
Abbreviated transcription (Latin):
na eadem sempiterna et im¬
mutabili uolũtate. res quas¬
deus condidit. et ut prius nõ
eeñt. egit. qmdiu non fuerũt.
et ut postei̾us eẽnt. qñ ẽẽ cepe¬

Expanded text:
na eademque sempiterna et immutabili voluntate res quas condidit, et ut prius non essent egit, quamdiu non fuerunt, et ut posterius essent, quando esse coepe
Abbreviated transcription (Latin):
Angelicas dignitates supͣmemo¬
zatũ misteiũ ad plenũ nõ ĩtellex
latata. Uñ in ysaia angeli ãmi¬
rances dixoerũt. Quis est iste qui
uenit de edom. et in psalmo. Q̾s

Expanded text:
angelicas dignitates supramemoratum mysterium ad purum non intellexilatata. Unde in Isaia, angeli admirantes dixerunt: Quis est iste qui venit de Edom? Et in Psalmo: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
pedagogũ fece̾it. sub quo erat
isłe poxusus iudeorũ. nũc procu¬
ratores et actores dicit elementa
mũdi. sub quibus seruiebant
ille paruulus .i. populus per ꝓpt
partim fue̾it sub pedagogo le¬
gis. temꝑe puericie sue. ex ea¬
Stisicet ꝑte qua de iudeis cõgre¬
gatus est. partĩ sub elementis
quiꝰ mũdi. quibus tãꝙͣ protu¬
rãtoi̾bus et actoĩbus faciebat seruiet
fitationẽ iudeoꝵ. eto quibus pau¬
fus originẽ ducit. sed magis ad
ueniente plenitudine temporis
deũ misisse filiũ suũ. ad liberandũ
xaruusũ seredem seruientẽ ego
xarte. legi tãꝙͣ pedagogo. eto xte
elemẽtis huiꝰ mũdi. tãꝙͣ protum¬

Expanded text:
paedagogum fecerit , sub quo erat ille populus Judaeorum; nunc procuratores et actores dicat elementa mundi, sub quibus serviebant ille parvulus, id est populus propter partim fuerit sub paedagogo Legis, tempore pueritiae suae, id est ex ea parte qua de Judaeis congregatus est; partim sub elementis hujus mundi, quibus tanquam procuratoribus et actoribus serviebat, ex ficationem Judaeorum, ex quibus Paulus originem ducit, sed magis ad veniente plenitudine temporis Deum misisse Filium suum ad liberandum parvulum haeredem, servientem, ex parte Legi, tanquam paedagogo, ex parte elementis hujus mundi, tanquam procur
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ sñ mĩa. illi. qui nõ fece̾it mise¬
ricordiã. qui ergo ĩquiũt fecert
lius nõ mutauerĩt. s int̾ ixsas
suas elemosinas. nephaie ac ne¬
quiter uigerĩt. iudiciũ illis cũ¬

Expanded text:
misericordia illi, qui non fecit misericordiam. Qui ergo fecit, lius non mutauerit, sed inter ipsas suas elemosynas nefarie ac nequiter uixerit, iudicium illi cu
Abbreviated transcription (Latin):
illa ob hoc dc̃a sũt ne cuiꝙͣ uec¬
catori ideo bñsticias. qr pccõr est
sed qr homo est. ut nõ sis ad
uindicandũ remissus. nec ad
homõ fecit. et conserua ꝙ hõ
est. pccͣm quipue homo fecit.
hoĩem uero deus. et nõ susti¬
uias pcc̃orẽ ut uelis saluũ ec̃
in eo ꝙ malus est. s quia hõ
ut nulli hõim claudatur mia.

Expanded text:
ergo ob hoc dicta sunt, ne cuiquam peccatori ideo benefacias quia peccator est; sed quia homo est, ut non sis ad judicandum remissus, nec ad homo fecit, et conserva quod homo est. Peccatum quippe homo fecit, hominem vero Deus; et non suscipias peccatorem, ut velis salvum esse in eo quod malus est, sed quia homo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rituũ. ad ista caligino sa loca¬
de axparatu supior angelo¬
rũ. cũ angelis apostatis lapsꝰ¬
demoĩb sĩt ait. Nec aeris saltem
spacia suꝑiora atq puriora sed
ista caliginosa tene̾ pmissi sũt.
qui eis pro suo gñe. quidã quasi
carcer est usq ad tempus iudicii

Expanded text:
i ad ista caliginosa de apparatu supernorum angelorum cum angelis apostatis lapsd pati: nec aeris saltem spatia superiora atque puriora, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis pro suo genere quidam quasi carcer est, usque ad tempus judicii
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Eleganter autẽ dictũ esse nar u¬
axte. Cũ quidã ruisset in puteũ.
ubi aqua tanta eãt. ut eũ magĩs
ecocixe̾t ne more̾t᷑. ꝙͣ suffocaret
ne soq̃retur. accessit aliꝰ. eoq ui¬
so miserans ait quõ huc cecidisti.
me libe̾s nõ quõ hic ceciderĩ que¬
re. Ita. qm̃ fatemi᷑ et fide catholi¬
ca tenemꝰ de reatu ucc̃i cãꝙͣ de
puteo etiã paruuli infantis. ani¬
mã xxĩ gr̃a liberandã. satis est.
ꝙ modũ qua salua fiat. nouimꝰ.
eciã si nũꝙͣͣ quõ in malũ illud
ueneĩt nou̾imꝰ. sed id̾o putaui
ẽẽ querendũ ne forte. exo illis o
pinionib ĩcarnatioĩs aĩe ali-¬
quã teneamꝰ ĩcautius. q̃ liberan¬
dã prorsus aĩam paruuli cõtra¬
dicat. negans eũ ẽẽ. in isto malo.
Hoc igĩtur fli missime retento.
ꝙ aiͣa Paruuli de reatu pcã libe¬
randa est. nec alio modo libe¬
mali causã et originẽ nosse ua-¬
niloquis non dispucatoribus s
sitigatoi̾bus paracius ĩstructiusq¬

Expanded text:
io. eleganter autem dictum esse narnit: cum quidam ruisset in puteum, ubi aqua tanta erat, ut eum magis exciperet ne moreretur, quam suffocaret ne loqueretur, accessit alius eoque uiso miserans ait: quomodo huc cecidisti Pme liberes, non quomodo huc ceciderim quaere. ita quoniam fatemur et fide catholica tenemus de reatu peccati tamquam de puteo etiam paruuli infantis animam Christi gratia liberandam, satis est ei quod modum quo salua fiat nouimus, etiam si numquam quomodo in malum illud deuenerit nouerimus. sed ideo putaui esse quaerendum, ne forte pinionibus incarnationis animae aliquam teneamus incautius, quae liberandam prorsus animam paruuli contradicat negans eam esse in isto malo. hoc igitur firmissime retento, quod anima paruuli de reatu peccati liberanda est nec alio modo libemali causam et originem nosse, uaniloquis non disputatoribus sed litigatoribus paratius instructiusq
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitauit et cõsede̾ fecit in
celestibus. in gx̃o ihũ. ut oñ¬
deret in seculis supuenienti¬
bus habũdantes diuicĩas gͣ¬
tie sue in bonitate super nos
saluati per fidẽ. et hoc nõ
ex uobis. sed donũ dei est.¬

Expanded text:
resuscitavit: et consedere fecit in celestibus in Christo Jesu. Ut ostenderet in seculis supervenientibus abundantes divitias gratie sue: in bonitate super nos salvati per fidem: et hoc non ex nobis. Dei en
Abbreviated transcription (Latin):
orib quisquis pcãs aut c̾te ꝙͣ¬
uĩs gramorĩb et multis. tamẽ
magno gemitu et dolore peni¬
tendi. mĩa dei dignꝰ fuit nõ ix¬
sius ẽ. qui si resinque̾t᷑ interiẽt.
s miserentis dei. qui eius p̃ci¬
bus doloĩq subueĩt. paꝵ ẽ enĩ
uesse. nisi deus misereat᷑. s deꝰ
nõ mĩse̾tur qui ad uacẽ uocat.
nisi uolũtas precesseĩt. In ĩstis

Expanded text:
oribus quisque peccatis aut certe quamuis grauioribus et multis, tamen multo gemitu, et dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est enim uelle, nisi deus misereatur; sed deus non miseretur, qui ad pacem uocat, nisi uoluntas praecesserit
Abbreviated transcription (Latin):
iohãnis sexto. Ego sũ panis ui¬
uus qui de celo descendi. si quis
mãducauei̾t ex hoc pane uiuet
ĩeternũ. Ab eterna ergo morte.
ĩquiũt. ncc̃e est ĩgniũt istos erui

Expanded text:
. Ego sum panis uiuus, qui de caelo descendi. Si quis manducauerit ex hoc pane, uiuet in aeternum. Ab aeterna ergo morte, inquiunt, necesse est istos erui
Abbreviated transcription (Latin):
pignꝰ enĩ qñ datur. soluto eo ꝓ
quo datur aufert᷑. Arna ue̾o est.
cũ de ip̃o p̃cĩo datur aliquid qd̃
non est auferendũ. sed cõplendũ:
re ꝓmissa reddita auferendũ
est pignꝰ a nobis quod absit. s
hoc quod dedit ĩxlebit. ideo me¬
lius habet᷑ arra ꝙͣ pignꝰ hec gloͬ¬

Expanded text:
Pignus enim quando datur, soluto eo pro quo ponitur, aufertur; arrha vero est cum de ipso datur aliquid quod non est auferendum, sed complendum. re promissa reddita, auferendum est a nobis pignus? Absit! sed hoc quod dedit implebit Ideo melius habetur arrha quam pignus.
Abbreviated transcription (Latin):
Miustos facit. alterã in futuro
ĩpsebit que ei̾t õniũ ꝑfectio. a
qua cõsũmatioẽ õniũ. inchoit
oñdens pͥmo effcm eius. et utẽs
uteĩto pro futuro ipro rei c̾titu

Expanded text:
ustos facit; alteram in futuro implebit, quae erit omnium perfectio, a qua consummatione omnium incipit, ostendens effectum ejus, et utens praeterito pro futuro pro rei certitu
Abbreviated transcription (Latin):
duas dei pordinationes et ear
effcũs quaꝵ altẽa est de pñti ad
iusticiã. altera de futura. ad co¬
ronã. nec dicũt᷑ due. quin una
sit p̾destinatio que est deus. l¬

Expanded text:
duas Dei praeordinationes, et earum effectus, quarum altera est de praesenti ad justitiam, altera de futuro ad coronam: nec dicuntur duae, quin una Dei sit praedestinatio quae est ipse
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ non legistis. gloͣ. Quicquid
eligant probantur stulti. si nõ le¬
gerũt non debent recipe̾ quod
nesciũt. si legerũt. ixa probat
se dimittendã. ꝙ si nõ intelligũt.

Expanded text:
Legem non legistis. Quidquid eligant, probantur stulti. Si non legerunt, non debent recipere quod ignorant. Si legerunt, ipsa probat se dimittendam. Quod si non intelligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in paruulis peccent. ut indige
creatoris. ita pcco obligant᷑ alie¬
no. cũ exĩnde ꝓxagatis mẽbrĩs
mortałib inserũt᷑. ut eas nisi
per ecclesiam subuẽtũ fue̾i̾t. dãx¬

Expanded text:
in paruulis peccent, ut indigeacreatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, dam
Abbreviated transcription (Latin):
potest. et male. bene ordine cus¬
todito. male ordine ꝑturbato.
quod in laude quadam cerei
amantes Ordine neglecto pro
te quod conditur abs te. Creator
uero su ueraciter ametur hoc
est. si ip̃e non aliud pro illo qd̾
non est ip̃e. ametur male ama¬
ri non pocest. Nam et ip̃e a¬
mor ordi nate amandus est q ͦ
bñ amatur quod amandũ est.
ut sit in nobis uirtus qua ui¬
uitur bene. Unde michi uidetur
ꝙ diftĩnitio breuis et uera uir¬
tutis ordo est amoris. hec dugꝰ¬

Expanded text:
potest et male: bene scilicet ordine custodito, male ordine perturbato. Quod in laude quadam Cerei amantes Ordine neglecto pro te, quod conditur abs te. Creator autem si ueraciter ametur, hoc est si ipse, non aliud pro illo quod non est ipse, ametur, male amari non potest. Nam et amor ipse ordinate amandus est, quo bene amatur quod amandum est, ut sit in nobis metus qua uiuitur bene. Unde mihi uidetur, quod definitio breuis et uera uirtutis ordo est amoris;
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo dicitur deus facere
multa. que non facit. ut cũ di¬
titur inducẽ in temptationẽ
qr non defendit a temptatiõe.
cũ possit/ et face̾ non ẽẽ quod
non est. qm̃ cũ possit. nõ facit

Expanded text:
Hoc modo Deus dicitur multa facere quae non facit: ut, cum dicitur inducere in tentationem; quoniam non defendit a tentatione, cum possit: et facere non esse, quod non est; quoniam, cum possit, non facit
Abbreviated transcription (Latin):
phemator ꝙͣ dezoter cõfessor.
tu enĩ pro culxa pateris l
non agnoscis. nec iudicẽ ue¬
neraris. si saltẽ dexter fuis¬
ses culxã hũilit̾ agnosce̾s.

Expanded text:
phemator, non confessor. Tu enim pro culpa pateris, et culpam non agnoscis, nec judicem veneraris. Si saltem dexter fuisses latro, culpam humiliter agnosceres,
Abbreviated transcription (Latin):
torũ decretis euacuans. ut du¬
os condat in ixo. in unũ no-¬
uũ hõĩem faciens pacẽ. Ut re-¬
cõciliet ambos in uno corꝑe
deo per crucẽ interficiens
ĩimicitias in semetip̃o. et
Ueniens euangeliz auit et
uobis xacem qui longe fu-¬
istis. et uacẽ hiis qui ꝓoxe. qm̃
Uer ixm habemꝰ accessum
ambo in uno srũ ad pr̃em.
Ergo iam non estis hospi¬
tes et aduene. sed estis tiues
sanctorũ et domestici dei. sux¬
edificati suxer fundamen

Expanded text:
s ut duos condat in semet ipsum in unum novum hominem faciens pacem et reconciliet ambos in uno corpore Deo per crucem interficiens inimicitiam in semet ipso et veniens evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis et pacem his qui prope quoniam per ipsum habemus accessum ambo in uno Spiritu ad Patrem ergo iam non estis hospites et advenae sed estis cives sanctorum et domestici Dei superaedificati super fundamen
Abbreviated transcription (Latin):
thezaurũ repperit. quod ilsi
uisũ est stulticia. ap̃ło factũ est
sapĩa et gloi᷑a. Uoli ergo eru¬
bescẽ̾ de cruce dx̃i. Recole fron¬
tem tuã ne linguã eoxauest̃as
asienã. De qua cruce. ne eru¬
besce̾mꝰ eam in ixa fronte .i. ĩ
pudoris domicilio locauimus.
Ideo enĩ cruxo in fronte creden¬
tiũ ubi sedes est uerecũdie figi¬
tur ut de noĩe eius fides non
erubescat. et magis dei gloriã
ꝙͣ hõim diligat Signũ uete¬
ris testamenti c̾cũcisio in laten¬
ti carne. signũ noui cestamẽti
cruxo in sibera fronte. Crucẽ¬
autem ut in ea gloi̾em᷑. dñs
suo gestans humero pro uga
regni cõmendauit nobis quod
est grande sudibriũ imxiis.
grande misteiũ uiis. Hoc er¬
go obꝓbriũ et deformitatem
goxĩ non erubestamꝰ sed uene¬
rem᷑. Deformitas enĩ xxĩ. te
format. nisi deformis ille ẽẽ
uosuisset. tu formã quã ꝑdi¬
disti. non recepisses. Pende¬
bat ergo in cruce deformis.
sed deformitas issius puschri¬

Expanded text:
thesaurum reperit: quod illi visum est stultitia, Apostolo factum est sapientia et gloria. Noli ergo erubescere de cruce Christi, recole frontem tuam, ne linguam expavescas alienam: de qua cruce ut non erubesceremus, eam in ipsa fronte, id est pudoris domicilio locavimus. Ideo enim crux in fronte credentium, ubi sedes est verecundiae figitur, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam quam hominum diligat. Signum veteris Testamenti circumcisio in latenti carne, signum novi Testamenti crux in libera fronte. Ibi eautem ut in ea gloriemur Dominus suo gestans humero, pro virga regni nobis commendavit: quod est grande ludibrium impiis, grande mysterium piis. Hic ergo opprobrium et deformitatem Christi non erubescamus, sed veneremur. Deformitas enim Christi te format; nisi deformis ille esse voluisset, tu formam quam perdidisti non recepisses. Pendebat enim in cruce deformis, sed deformitas illius pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
inquit in xoxĩ morte terminata
segalia õnia. Etotũc. circũtisio
ꝑdidit uiãm suã ita ꝙ postea
non profecit s potius obfuit ser¬
uatorib suis. s usq ad oblatioẽs
uere hostie potuit prodesse. hec¬
ingr ¶ Si tũc querat᷑ de reme

Expanded text:
imus in Christi morte terminata esse legalia omnia. Ex tunc ergo circumcisio perdidit vim suam, ita quod postea non profecerit, sed potius obfuerit observatoribus suis. Sed usque ad oblationem verae hostiae potuit prodesse. Si
Abbreviated transcription (Latin):
corporis que aggrauat aĩam
nõ pt̃ primi est causa. s pena.
nec caro corruptibilis aĩam
peciaitricẽ. sed aĩa pectatr ix fe¬
cit carnẽ ẽẽ corruxtibi lẽ. ex qͣ
torruptione carnis. licet exis¬
tant quedã incitamenta uicio¬
rũ et ip̃a desidei̾a uiciosa non
tamen õma uiteũque ui¬
cia tribuenda sũt carni. ne
bolũ. qui non habet carnẽ.
Et si enĩ drabolus. fornicator
uel ebriosus uel si quid hꝰmo
di est mali. quod ad carnis
ꝑtinet uoluptates non potest

Expanded text:
corporis, quae adgrauat animam, non peccati primi est causa, sed poena; nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. Ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia uitae iniquae uitia tribuenda sunt carni, ne bolum, qui non habet carnem. Etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uel si quid huius modi mali est, quod ad carnis pertinet uoluptates, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
inspice̾. ĩueniet fortasse hẽ ses
et scĩsmata significai᷑. qui filii
de sibera quidẽ. sicͬ isti de eccłe¬
sia. s tamẽ s ͫ carnẽ nati sũt.
non spũalit̾ per repmĩssioẽm.
ꝙ si ita est. nec ixĩ ad he̾ditatẽ

Expanded text:
nt; inveniet fortasse haereses et schismata significari. Qui filii de libera quidem, sicut isti de Ecclesia; sed tamen secundum carnem nati sunt, non spiritualiter per repromissionem. Quod si ita
Abbreviated transcription (Latin):
non carnaliter generat filios.
sed per solam fidẽ. spũaliter.
que nec ꝑturire d que enĩ par¬
turit. dolores patitur. Hec ex¬
clamat in leticia salutis hũane
Ihrsm̃ uẽo t̾rena ĩ deo uir habu¬
isse dicła ẽ qr carnasiter genera

Expanded text:
non carnaliter generat filios, sed per solam fidem spiritualiter quae nec parturire dicitur. Quae enim parturit, dolores patitur. Haec exclamat in laetitia salutis humanae. Jerusalem vero terrena ideo virum habuisse dicta e
Abbreviated transcription (Latin):
płus gentib. Quid prodest
uos euasisse seruitutẽ. qua te¬
nebanũ cũ seruiretis elemẽ¬
tis huiꝰ mũdi. qñ rursus ad
tasia reditis. seducti ab eis qui
nõdũ agnoscentes liberta tĩs
sue tempus. inter cetera opa
legis. que carnaliter saxiũt. eti¬
am temporibus seruiũt quib
et uos rursus ut ante serui¬
enĩ.uolumina tẽxoꝵ. Per elemẽ¬
ta huiꝰ mũdi. hoc est. celũ et t̾rã.
et motus atq ordinẽ sydeꝵ admi-¬
nistraĩ. que infirma axpellat.
exo eo ꝙ infirma et inscabili spẽ
uariantur. Egena ue̾o. ex eo ꝙ
egent sũma et stabili hoetie cre¬
atois. ut quõ sũt. ẽẽ possint. S.
go eligatlector utrã uolet sentẽ¬
ciã dũmõ intelligat ad tantum

Expanded text:
us Gentibus, Quid prodest vos evasisse servitutem qua tenebamini, cum serviretis elementis mundi, quando rursus ad talia reditis, seducti ab eis qui nondum agnoscentes libertatis suae tempus, inter caetera opera Legis quae carnaliter sapiunt, etiam temporibus serviunt; quibus et vos rursus ut antea servienim, volumina temporum per elementa hujus mundi, hoc est, coelum et terram et motus atque ordinem siderum administrari. Quae infirma appellat, ex eo quod infirma et instabili specie variantur: egena vero, ex eo quod egent summa et stabili specie Creatoris, ut quomodo sunt, esse possint. 35. Ergo eligat lector utram volet sententiam, dummodo intelligat ad tantum
Abbreviated transcription (Latin):
nare a bono. pccͣm ue̾o. facere
malũ Ut sicut in laudabili ui¬
ta aliud est declinae a malo aliud
ud sit declinae̾ a bono. et aliud
face̾ malũ. et illud delictũ. hoc
tio mali. delictũ desertio boni.
quod et ixm nomẽ ostendit.
Quid enĩ aliud sonat delictum
nisi delictũ. et qui derelinquit
quid delinquit nisi bonũ sͫ hͦ¬

Expanded text:
nare a bono. Peccatum est facere malum, vel sicut in laudabili vita, aliud est declinare a malo, aliudud sit declinare a bono, aliud facere malum; et illud delictum, hoc tio mali. Delictum desertio boni, quod et ipsum nomen ostendit. Quid enim aliud sonat delictum, nisi derelictum, et quid derelinquit qui delinquit, nisi bonum?
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ hõim. de iudea uenientes aliud¬
aliis docent insidias cõtẽpnẽ¬
das. scintilla. res parua. et pe¬
ne dũ c̾nit᷑ non uidetur. s si
fomitẽ cõprehendei̾t et nutri-¬
menta sui ꝙͣuis paruus ig¬
nis ĩueneit. me nia. urbes. et la¬
tissimos salcus. regionesaz con¬
sumit. Fermentũ quoa cuius
ad aliam ꝑtẽ in euãgelio pa¬
rabola temperata est ii es mo¬
dica uidetur et nichili. s cũ fa¬
rine cõspsũ totã massã suo ui¬
gore corrupeĩt in illius uipi
transit õne quod mixtũ Ita
et doctrina guersa. ab uno in¬
cixiens uixo duoͬ aut tres in
exordio repeit auditoe̾s. sed
paulatĩ cancer serxit in corpe
et iugota uulgare prouerbiũ totũ
unius pecudis scabies cõmacu¬
lat grege̾. Igitur et scintilla
statim pictaxxarueit exotin¬
guendã est. et fermentũ a
terpositis. Arrius in alepan¬
dria una saintilla fuit. s quĩa.
non scatĩ op̃ssus est. totũ or¬

Expanded text:
 qui de Judaea venientes aliud docent, insidias contemnendas. Scintilla res parva est, et pene dum cernitur, non videtur; sed si fomitem comprehenderit, et nutrimenta sui quamvis parvus ignis invenerit, moenia, urbes, latissimos saltus, regionesque consumit. Fermentum quoque cujus ad aliam partem in Evangelio parabola temperata est , res modica videtur et nihili; sed cum farinae conspersum, totam massam suo vigore corruperit, in illius vim transit omne quod mixtum est: ita et doctrina perversa ab uno insipiens vix duos aut tres primum in exordio reperit auditores; sed paulatim ut cancer serpit in corpore, et juxta vulgare proverbium, unius pecudis scabies, totum commaculat gregem. Igitur et scintilla statim ut apparuerit, exstinguenda est, et fermentum a tereat. A 55 Arrius in Allexandria una scintilla fuit, sed, quoniam non statim oppressus / est, totum or
Abbreviated transcription (Latin):
eosdẽ iudaie obseruatiois dies
ẽẽ quos nr̃os. Nos enĩ. nõ azi¬
morũ pascha celebramꝰ. sed re¬
sur rectionis et crucis. Mec sex¬
tẽ iurota morẽ ifrahel nume̾a¬
mꝰ ebdomadas in penthecoste.
s spũs sancti ueneramur ad¬
uentũ. Et ne. inordinate cõgre¬
gati poxuli fides ihi etur
In cox̃o. proxterea. dies aliqui
cõstituti sũt. ut in unũ. õnes
uãter ueniremꝰ. non ꝙ cele¬
brior sit dies illa qua cõuenimꝰ.
q̃srioni acutiꝰ rñde̾ conatur.
illud affirmat. õnes dies equa
sed semꝑ. scm resur rectionis
ẽẽ diem. et semꝑ eũ uesti car
ne dnĩca. ieiunia autẽ. et con¬
gregationes inter dies prot̾
eos a uiris prudentib consti¬
tuta qui magis seculo uacant

Expanded text:
icae observationis dies esse quos nostros. Nos enim non azymorum pascha celebramus, sed resurrectionis et crucis. Nec septem juxta morem Israel numeramus hebdomadas in Pentecoste, sed Spiritus sancti veneramur adventum. Et ne inordinata congregatio populi fidem minueret in Christo, propterea dies aliqui constituti sunt, ut in unum omnes pariter veniremus. Non quo celebrior sit dies illa qua convenimus,quaestioni acutius respondere conatur, illud affirmat, omnes dies aequased semper sanctum resurrectionis esse diem et semper eum carne vesci Dominica, Jejunia autem et congregationes inter dies propter eos a viris prudentibus constitutos, qui magis saeculo vacant,
Abbreviated transcription (Latin):
Augꝰ Qui enĩ ꝑ caĩtatẽ ser¬
uit.sib̾e̾ seruit. et sine misei̾a ob¬
temperans deo faciendo cũ a¬
more quod docetur nõ cũ timo¬
re quo cogitur. Et potest hic¬

Expanded text:
 Qui enim per charitatem servit, libere servit, et sine miseria obtemperans Deo, cum amore faciendo quod docetur, non cum timore quod cogitur. 44. I
Abbreviated transcription (Latin):
quod ante oculos est non uide¬
tis. sicut magnĩs ludificationib
aliter quedã ocũł hõim oscẽdũt᷑.
ꝙͣ sint. et dicũtur ilłe ꝓp̾e fasci¬
nationes quib ꝑu̾titur iudiciũ¬
uisus de rebus corã positis. sic
et puersũ erat iudiciũ galacha
rũ de ueĩtate euãgelii. manifeste¬

Expanded text:
quod ante oculos est non videatis, sicut magicis ludificationibus aliter quaedam oculis hominum ostenduntur quam sint, et dicuntur illae fascinationes. Hieron. Diuod ante oculos est non videatis, sicut magicis ludificationibus aliter quaedam oculis hominum ostenduntur quam sint, et dicuntur illae fasci
Abbreviated transcription (Latin):
deo laboib insistẽ. et ꝓpt̾ adixis¬
cendã requiem e̾teinã. ad tem¬
pus opari ncc̃e est. Septima
est etas. non in hac. s in alia
uita quiescentiũ. usq ad tempꝰ
re surrectionis aĩaꝵ. Octaua
autẽ etas. ixa est dies resurret¬
tionis sine ullo tpis fine beata
.qñ. uera õnino de c̾cũcisionis
gloia choruscante nõ ultͣ. corxꝰ
quod corrũpitur. aggrauat

Expanded text:
Deo laboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus resurrectionis animarum. Octava autem aetas ipsa est dies resurrectionis sine ullo temporis fine beata, quando vera omnimodo circumcisionis gloria coruscante, non ultra corpus, quod corrumpitur, aggravat
Abbreviated transcription (Latin):
qr et hoĩem si x̃ce̾re a ᷑ non occid ͭ
aliquis ne et ix̃e occidati. nõ
impolet xͣcextũ iustĩtĩe. s si ideo
non ocaidit. qr ĩiustũ est. eciã si
id posset face̾ impune. nõ solũ
apud hoĩes s eciã axud deũ. si¬

Expanded text:
Quia et hominem si propterea non occidit aliquis, ne et ipse occidatur; non implet praeceptum justitiae: sed si ideo non occidit, quia injustum est, etiam si id possit facere impune, non solum apud homines, sed etiam apud Deu
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ sacramenta non reliã¬
rat. que cõuenienter ille pplus
et legittime. te quo oportebat
acceꝑat. ideoq suscexit ea cele¬
branda. cũ iam xoxĩ eẽt aplus

Expanded text:
Iudaeorum sacramenta reliquerat, quae conuenienter ille populus et legitime tempore, quo oportebat, acceperat. ideoque suscepit ea celebranda, cum iam Christi esset apos
Abbreviated transcription (Latin):
neq circũtisio aliquid ua¬
let neq p̃xuciũ. sed noua
creatura. Et quicũq hãc
regulam secuti fuerint.
paro super illos et miseri¬
cordia et super israhel
dei. De cetero nemo michi
molestus sit. Ego enĩm

Expanded text:
o aliquid valet, neque praeputium, sed nova creatura. Et quicumque hanc regulam secuti fuerint, pax super illos, et misericordia, et super Israel Dei. De caetero nemo mihi molestus sit: ego enim
Abbreviated transcription (Latin):
2 ͦ Musta fuuĩt quidẽ a malis. cõ¬
tra uolũtatẽ dei. s tante est ille
sapiencie. tanteq uirtutĩs. ut
in eos epoĩtus siue fĩnes quos
õma que uolũtati eiꝰ uidentur

Expanded text:
 Multa fiunt quidem a malis contra uoluntatem dei; sed tantae est ille sapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus siue fines, quos omnia, quae uoluntati eius uidentur
Abbreviated transcription (Latin):
Unusquisq enĩ onꝰ suũ
uortabit. Communicet
autẽ is. qui cathecisatur
uerbo ei qui se cathecisat
in omnibus bonis. Noli¬
te errare. deus non irri¬
detur. Que enĩ semina-¬
uerit homo. hec et metet.
Qñi qui seminat in car

Expanded text:
Unusquisque enim onus suum portabit. Communicet autem is qui catechizatur verbo ei qui se catechizat in omnibus bonis. Nolite errare; Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet. Quoniam qui seminat in c
Abbreviated transcription (Latin):
multũ ab eis diligebat᷑ idem da¬
uid. nec deo qui hanc ioãm xo¬
testatem dedisse se dixoerat. ut
õnino ei facẽt quod uellet. sed¬
pepcit dauid diligens ꝓroimũ
cutũ sed eciã se ꝓsecutuꝵ qui eũ
corrigi ꝙͣ interfici malebat. hõ
in ueteĩ testamẽto. s non homo
de ueteĩ testamento. quẽ fides
future hẽditatis xx̃i reuelate
et credite. saluũ faciebat. Et uostea

Expanded text:
multum ab eis diligebatur idem David; nec Deo, qui hanc ipsam potestatem dedisse se dixerat, ut omnino ei faceret quod vellet . Pepercit ergo diligens proximum cutum, sed etiam persecuturum, qui eum corrigi quam interfici malebat: homo in Veteri Testamento, sed non homo de Veteri Testamento, quem fides futurae haereditatis Christi revelata et credita salvum faciebat, et a
Abbreviated transcription (Latin):
cit enĩ. ĩimicicias. cõtentiones
emulationes. anĩmositates in¬
uidias oꝑa ẽẽ corꝑĩs. quorũ õ¬
bia est. que sine carne regnãt
in dyabolo. Quis enĩ illo ĩm
cicior est sanctis. quis adu̾sus
eos contenciosior animosior et
magis emulus ato ĩuĩdus tͣ¬
uenitur: et hec õnia cũ habe¬
at sine carne. quõ sũt ista o¬
pera carnis. nisi qr sũt oꝑa
homĩs. quẽ sicut dixi nomine
carnis appellat. Non enĩ hã¬
bendo carnẽ. quã non habet
dyabolus. s uiuendo sͫ seiõm¬

Expanded text:
cit enim inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, inuidias opera esse carnis; quorum omerbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos contentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus inuenitur? At haec omnia cum habeat sine carne, quo modo sunt ista opera carnis, nisi quia opera sunt hominis, quem, sicut dixi, nomine carnis appellat? Non enim habendo carnem, quam non habet diabolus, sed uiuendo secund
Abbreviated transcription (Latin):
qui temꝑa reꝵi agendari a ma¬
thematicis accipiũt. Iam uero.
ne aliquid inchoetur ad edifici¬
orũ aut hꝰmõi quorlibet opũ.
diebus quos egipociacos uotant.

Expanded text:
qui tempora rerum agendarum a mathematicis accipiunt. Jam vero, ne aliquid inchoetur aut aedificiorum, aut hujusmodi quorumlibet operum, diebus, quos Aegyptiacos vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
non quidem. faitali necessitate.
.i. postꝙͣ tempꝰ p̾cedens adim¬
pletũ est. plenitudo enĩ tꝑis. ẽ
cõpletũ tempus quod prẽfini-¬
tũ erat a deo pr̃e. qñ mitteret

Expanded text:
cessitate, st postquam tempus praecedens adimpletum est. Plenitudo enim temporis est completum tempus quod praefinitum fuit a Deo Patre quando mitteret
Abbreviated transcription (Latin):
magis hanc sententiã cõfirma
dis rebus uel in expectandis
ab astrologis et caldeis notatos
dies et menses et ãnos et tꝑa
obseruent. Fortasse tñ nõn
opus est. ut hec de gentiliũ
errore intelligamꝰ. ne ĩten¬
tionẽ tause quã ab inicio sus¬
cextã ad finẽ usa ꝑduxoit. sub¬
ito in aliud temere uertere
uelle uideani᷑ s de hiis potiꝰ
de quibus cauendis. eũ ꝑ cotã¬

Expanded text:
magis hanc sententiam confirmardis rebus, vel in exspectandis ab astrologis et Chaldaeis notatos dies, et menses, et annos, et tempora observent. Fortasse tamen non opus est ut hoc de Gentilium errore intelligamus, ne intentionem causae, quam ab exordio susceptam ad finem usque perducit, subito in aliud temere detorquere velle videamur; sed de his potius, de quibus cavendis eum a
Abbreviated transcription (Latin):
memoratis multis oꝑibus car¬
nis addidit. et hiis similia.
ostendit non se ista examina¬
sermone sed liberiori sermõe
posuisse. Hoc eciã de spũalib
fructibus fecit. Non enĩ ait ad-¬
uersus hec non est lexo sed ad¬
uersus huiusmodi. hoc est si¬
ue ista siue eciam cetera hu¬

Expanded text:
memoratis multis operibus carnis, addidit, et his similia; satis ostendit non se ista examinase, sed liberiore sermone posuisse. Hoc etiam de spiritualibus fructibus fecit. Non enim ait, Adversus haec non est Lex: sed, Adversus hujusmodi; hoc est, sive ista, sive etiam caetera hu
Abbreviated transcription (Latin):
rabiles de nume̾o fideliũ. cum
magna cõfidentĩa. in faciem
nobis dicũt. die post kalendas
nõ profĩciscor. et uixo lente ista
phibemꝰ arridentes ne iras¬
cantur. et timentes. ne qͣsi no¬
uũ asiquid mirentur. Ue pocĩs
hõim. que sola ĩusitata epohor¬
rescimꝰ. usitata ue̾o pro quib
abluendis. filii dei sanguis effio¬
sus est ꝙͣ licet magna sint. et
õnino claudant. contra se reg¬
nũ dei. sexe uidendo õma tosera¬
re sepe tolerando nõnulla etiã
face̾. cogini᷑: Atq utinã o dñe
non õnia que nõ potueimꝰ peo anã¬
hibẽ faciamiꝰ hec augͫꝰ. qui ut

Expanded text:
rabiles de numero fidelium cum magna confidentia in faciem nobis dicunt, Die post calendas non proficiscor. Et vix lente ista prohibemus arridentes, ne irascantur, et timentes ne quasi novum aliquid mirentur. Vae peccatis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus: usitata vero pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamlibet magna sint, et omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur! atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, facia
Abbreviated transcription (Latin):
õne uiciũ antiqui hostis uirus
hũano cordi ĩfundat᷑ in zelo
ĩuidie. tota sua uiscẽa seruens
cõcutit. et in hac imprimenda
malicia quasi pestẽ mouet.
zelus iste modũ non habet ꝑ¬
manens iugiter sine fine. cũ
alia scelera finiantur qnͣto il¬
le cui ĩuidet᷑ successu meliori ꝓ¬
feceit. tanto ĩuidus ĩ maĩus in¬
cendiũ liuoris ignib ĩ ardescit.
Hinc uultus minax. toruus as¬
pectus. pallor in facie. in labiis
rabida uerba et effrenata cõ¬
uicia. manꝰ ad uiolenciã prõx¬
ta. et si gladio interim uacua.
odio tamẽ furiate mẽbris est

Expanded text:
ne vitium antiqui hostis virus humano cordi infundatur, in zelo invidiae tota sua viscera serpens concutit, et in hac imprimenda malitia quasi pestem movet. Cyprianus Zelus iste modum non habet, permanens jugiter sine fine, cum alia scelera finiantur; quantoque ille cui inuidetur successu meliore profecerit tanto inuidus in maius incendium liuoris ignibus inardescit. Hinc uultus minax, toruus aspectus, pallor in facie, in labiis verba rabida, et effrenata convicia, et manus ad violentiam prompta; et si gladio interim vacua, odio tamen furiatae mentis est
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ cõfirmatũ. que post
quadrĩgentos et trigĩta an¬
nos facta ẽ lexo non irritũ¬
faicit ad euacuandam pro¬
missionẽ. Nam si exo lege
hẽ ditas. iam nõ exo promis¬
sione. Abrahe aũt per re¬
pmissionẽ donauit deus.

Expanded text:
mentum confirmatum a deo quae post quadrigentos et triginta annos facta est lex non infirmat ad euacuandam promissionem. si enim ex lege hereditas, iam non ex promissione; Abrahae autem per promissionem do
Abbreviated transcription (Latin):
manet. dans gloriã deo siue que
in uei̾tate non stetit querens
lens. facitcũ ea quod bonũ est.
de issa ue̾o que hoc nõ uult fĩt¬
si eciam ixsi p̃uai̾catores ange¬
si cũ principe suo dyabolo. non
recte dicerentur procuratoes
uel actores dĩne ꝓuidencie. nõ
dñs magistratum huiꝰ mũdi
dyabosã diceret. nec u̾teret᷑
isso. ad correctionẽ hõim ap̃łs.¬

Expanded text:
manet dans gloriam Deo, sive quae in veritate non stetit quaerens  volens, facit cum ea quod bonum est. De illa vero quae hoc non vult, fitsi etiam ipsi praevaricatores angeli, cum principe suo diabolo, non recte dicerentur procuratores vel actores divinae providentiae, non Dominus magistratum hujus mundi diabolum diceret; nec uteretur illo ad correptionem hominum ips
Abbreviated transcription (Latin):
quo primo uenit ad galathãs.
egrotasse. et aliqua cor pustuli
infirmitate detentũ. nõ cessas¬
se tamẽ. nec uocẽ silencio re-¬
pressisse quo minꝰ cextũ euan¬
geliũ predicaret. Nam tradũt
eũ. grauissimũ capitis dolorẽ
sexe ꝑpessũ. et hũc ẽẽ angelũ
sathane qui apxositus ei sit.
Ut eũ colaphisae̾t in carne ne
extosse̾tur. Hec infirmitas. et
languor hic corpis apud eos
quib ãnũciabatur euãgeliũ tẽpo¬
tatio fuit. an cõtẽxne̾nt eũ subli¬
mia ꝓmittentẽ quẽ languoi̾b
corpis subiectũ uidebant. hec ihe-¬

Expanded text:
quo primum venit ad Galatas, aegrotasse; et aliqua corpusculi infirmitate detentum, non cessasse tamen, nec vocem silentio repressisse, quo minus coeptum Evangelium praedicaret. Nam tradunt eum gravissimum capitis dolorem saepe perpessum: et hunc esse angelum Satanae, qui appositus ei sit, ut eum colaphizaret in carne, ne extolleretur. Haec infirmitas, et languor hic corporis, apud eos quibus annuntiabatur Evangelium, tentatio fuit: an contemnerent eum sublimia promittentem, quem languoribus corporis subjectum videbant. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
rũ est uensa e̾. quis labor sĩt in
p̃dicatioĩb patꝵ qnͣtisue dolo¬
ribus. aĩas in fide et cõu̾satiõe
recta ꝑturiũt. Uñ aposũs. exo ꝑ¬
sona matris ecc̃ĩe loquẽs, ait.
quos iteꝵ parturio. Motanter¬

Expanded text:
rum est pensare quam labor sit in praedicationibus patrum, quantisve doloribus animas in fide, et conversatione recta parturiunt. Unde Apostolus ex persona matris loquens ait, quos iterum parturio. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
s gentibus loquitur. sicut in
tota exła axxaret. Nõ utiqs
ad c̾cũtisionẽ dicit eos reuer¬
ti. in qua nũ ꝙͣ erant. s ad
infirma inquit et egena e¬
lementa, quibus rursus. ut
antea seruire uultis. quod
de gentib intelligẽ cogim ur.
Hiis enĩ supra digerat. sed
tunc quidẽ ignorantes deũ
his qui naturaͫ Iunt dii. ser¬
iustis. Ad quã reuerti uelle

Expanded text:
sed Gentibus loquitur, sicut in tota Epistola apparet; non utique ad circumcisionem dicit eos reverti, in qua nunquam erant, sed ad infirma, inquit, et egena elementa, quibus rursus ut antea servire vultis. Quod de Gentibus intelligere cogimur: his enim supra dixerat, Sed tunc quidem ignorantes Deum, his qui natura non sunt dii, servistis ; ad
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃o nos quasi pueros ab illi¬
citis cõprimens. et ad recta dĩ¬
gens. timore penaꝵ. Unde ihe¬
ronimꝰ pedagogus .i. paruu¬
lis assignatur. ut lasciuiens
refrenetur etas et prona in ui¬
cia terreant᷑ corda. dũ tenera
studiis infancia et metu pene
Lex ergo populo lasciuienti aid
instar pedagogi axposita est.
ut custodiret eum. et future fi¬

Expanded text:
ter, nos quasi pueros ab illicitis comprimens, et ad recta dirigens timore poenarum. Hieron. Pedagogus enim parvulis assignatur, ut lasciviens refrenetur aetas, et prona in vitia teneantur corda, dum tenera studiis eruditur infantia, et metu poenae Lex ergo populo lascivienti ad instar paedagogi apposita est ut custodiret eos, et futurae fi
Abbreviated transcription (Latin):
gis estimandũ est. post passio¬
nẽ saluatoris. et in hebreis et
in nr̃is coditib ab aliquo dei no¬
mẽ axpositũ ut infamiã no¬
bis inicẽt. qui in xox̃m maledit¬
in hoc procedo c̾tamẽ/ ut ad li¬
bros prouocẽ nusso soto scͥxtũ. a
deo quẽ piã ẽẽ maledictũ. ut ubi¬
cũq maledictio ponitur. nũꝙͣ¬
sit dei nomẽ adiũctũ. Maledit¬
tus tu ab onib bestiis. d᷑ ad ser¬
uentẽ et ad adam Maleducta
tra in oꝑe tuo. Etad cayn. male¬
dictus cũ. suꝑ t̾rã. Et alibi. Ma¬
le dictus chãnaan puer seruus
seruoꝵ eit fratrib suis. Et in a¬
sio soco. Maledcũs furor eorũ
quia audax et ira eorũ quia
dura. Iongũ est. si uniu̾sas ma¬
le dictiones que in leuitico et in
deutẽono᷑. et in iħũ naue. stribũ¬
tur enumerarẽ et tñ in nulla
eaꝵ. dei nomẽ est additũ. in tm̃
ut eciã iõe saithanas. cũ de iob̾ uos¬
licẽt᷑ ꝙ si grandib exx̃ssus fuis¬
set ãgustiis. blasphemaret a me¬

Expanded text:
estimandum, post passionem Christi, et in Hebraeis, et in nostris codicibus ab aliquo Dei nomen appositum, ut infamiam nobis inureret, qui in Christum maledicad hoc procedo certamen, ut ad libros provocem, nullo loco scriptum, a Deo quemquam esse maledictum, et ubicumque maledictio ponitur, numquam Dei nomen adjunctum. Maledictus tu ab omnibus bestiis , dicitur ad serpentem. Et ad Adam: Maledicta terra in operibus tuis . Et ad Cain: Maledictus tu super terram . Et alibi: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratribus suis . Necnon et in alio loco: Maledictus furor eorum, quia audax, et ira eorum, quia dura . Longum est si universas maledictiones, quae in Levitico, et in Deuteronomio, et in Jesu Nave scribuntur, enumerem; et tamen in nulla earum, Dei nomen est additum: intantum ut etiam ipse Satanas, cum de Job polliceretur, quod si grandibus pressus fuisset angustiis, blasphemaret, a me