comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conatur. S bene noui. quia tante ille
oraciones eius et lacrime: nil ei a quoꝗͣ
contra racionem aut animam suã subri¬
pi permittunt. Triste tamen ualde est ut
pacienter feratur: quatinus despectis om¬
nibus predictus frater et coepiscopus me¬
us solus conetur appellari ep̃c. S in hac
eius superbia quid aliud. nisi propinqͣ
iam antixp̃i esse tempora designantur:
Quia illum uidelicet imitatur: qui spre¬
tis in sociali gaudio angelorum legio¬
nibus. ad culmen conatus est singula¬
ritatis erumpere dicens. Super astra celi
exaltabo solium meum: sedebo in monte tes¬
tamenti. in lateribus aquilonis. Ascendam
super altitudinem nubium: similis ero al¬
tissimo. Unde per ommipotentẽ dñm rogo.
ne pietatis uestre tempora permittatis uniꝰ¬
hominis elacione maculari: neq tam ꝑuer¬
so uocabulo. ullum quo quomͦ prebeatis
assensum. Atq in hac causa nequaquam
ine pietas ur̃a despiciat: quia et si pecca¬

Expanded text:
conatur; sed bene novi quia tantae illae conatur; sed bene novi quia tantae illae orationes ejus et lacrymae nil ei a quoquam contra rationem, aut animam suam subripi permittunt. Triste tamen valde est ut patienter feratur, quatenus, despectis omnibus, praedictus frater et coepiscopus meus solus conetur appellari episcopus. Sed in hac ejus superbia, quid aliud, nisi propinqua jam Antichristi tempora esse designantur? Quia illum videlicet imitatur, qui spretis in sociali gaudio angelorum legionibus, ad culmen conatus est singularitatis erumpere, dicens: Super astra coeli exaltabo solium meum, sedebo in monte Testamenti, in lateribus Aquilonis. Ascendamsuper altitudinem nubium, et ero similis Altissimo . Unde per omnipotentem Dominum rogo ne pietatis vestrae tempora permittatis unihominis elatione maculari: neque tam 113 perverso vocabulo ullum quoquo modo praebeatis assensum, atque in hac causa nequaquam me pietas vestra despiciat; quia et si pecca
Abbreviated transcription (Latin):
scripta suscepi: ut fratri et consa¬
cerdoti meo iohanni. debeam esse
pacificus. Et quidem sic religiosum dñm
decuit. ut sacerdoti ista preciperet: sed cũ
se noua presũptione atq superbia isdem
frater meus uniuersalem ep̃m appellet.
ita ut sancte memorie decessoris mei tem¬
pore asscribi se in sinodo tali hoc uocabu¬
lo faceret. quãuis cuncta illius sinodi sede
apostolica contradicente soluta sint. tris¬
ti michi aliquid serenissimus dñs innuit:
quod non eum corripuit qui superbit.
sed me potius ab intencione mea declina¬
re uoluit: qui in hac causa euuangelio¬
rum et canonum. humilitatis atq recti¬
predicto fratre et consacerdote meo: con
canonum que statiita agitur. S est om¬
nipotens deus in cuius manu sunt omĩa:
de quo scriptum est. Non est sapiencia.
non est prudencia. non est consiliũ contra
deum. Et quidem sepe fatus sanctissimus
frater: s erenissimo dño multa suadere

Expanded text:
scripta suscepi, ut cum fratre et consascripta suscepi, ut cum fratre et consacerdote meo Joanne debeam esse pacificus. Et quidem sic religiosum Dominum decuit, ut sacerdoti ista praeciperet. Sed cum se nova praesumptione atque superbia idem frater meus universalem episcopum appellet, ita ut sanctae memoriae decessoris mei tempore adscribi se in synodo tali hoc superbo vocabulo faceret: quamvis cuncta illius synodi, sede apostolica contradicente, soluta sint, triste mihi aliquid serenissimus dominus innuit, quod non eum corripuit qui superbit, sed me potius ab intentione mea declinare voluit, qui in hac causa Evangeliorum et canonum statuta humilitatis atque rectipraedicto fratre et consacerdote meo contrcanonumque statuta agitur. Sed est omnipotens Deus, in cujus manu sunt omnia, de quo scriptum est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Et quidem saepe praefatus sanctissimus frater serenissimo domino multa suadere
Abbreviated transcription (Latin):
cesarem. de cesare imperatorem: ñ solum
hoc. sed etiam patrem imperatorũ feci: sacer¬
dotes meos tue manui cõmisi : et tu a
meo seruicio milites tuos subtrahis : Res¬
ponde ergo piissime dñe seruo tuo: qͥd
uenienti. et hec dicenti. responsurus es in
iudicio dũo tuo. Et post pauca. Reqͥrat
rogo dominus meus quis prior impera¬
tor talem legem dederit: et subtilius es¬
timet si debuit dari. Item theodoro medico
post aliqua. feccatis inquit meis facientib.
ex quorũ auggestione uel consilio. nescio
talem in re publica sua legẽ  protulit
imperator. ut nullus qui acͥtionem pid¬
licam egit. nullus qui optio uel manu sig¬
natus. uel inter milites habitus. ei in mo¬
nasterio conuerti liceat: nisi forte milicia
cius fuerit expleta. Quam legem primũ
sicut hi dicunt qui leges ueteres nouerunt:
iulianus protulit. De quo scimus omnes
quantum deo aduersus fuit:¬
reterea indico quia piissimi dñi

Expanded text:
caesarem, de caesare imperatorem, nec solum caesarem, de caesare imperatorem, nec solum hoc, sed etiam patrem imperatorum feci. Sacerdotes meos tuae manui commisi, et tu a meo servitio milites tuos subtrahis? Responde, rogo, piissime domine, servo tuo, quid venienti et haec dicenti responsurus es in judicio Domino tuo? » Et post pauca: « Requirat, rogo, Dominus meus, quis prior imperator talem legem dederit, et subtilius aestimet, si dari debuerit. » Item Theodoro medico, post aliqua: « Peccatis, iex quorum suggestione vel consilio, nescio, talem in republica sua legem protulit imperator, ut nullus qui actionem publicam egit, nullus qui officio vel manu signatus, vel inter milites fuit habitus, ei in monasterio converti liceat, nisi forte militia ejus fuerit expleta. Quam legem primum sicut hi dicunt qui leges veteres noverunt Julianus protulit, de quo scimus omnes quantum Deo adversus fuiteterea indico, quia piissimi domini
Abbreviated transcription (Latin):
fortiter dimicauit: donee collecta genera¬
lisinodo. hanc sub anathemate dãpnan¬
dam penitus impetraret. Nec ante ep̃o
siagrio augustudunensi regina et regib¬
pallium multis precibus flagitantib dedit:
quam presente ciriaco suo abbate. ipsi qd̾
de propellendis heresibus moniti fuerant¬
uelociter adimplerent.
orro mauricio tunc auarissimo
simulq rapacissimo principi sug¬
gestionib inimicorũ suorũ funes¬
tissimam legem ferenti. ut nulli militum
qui indelicet in manus signatus fuisset con¬
uerti liceret: inter cetera sic respondit. Ad
hoc potestas super omnes homines pietati
dñorum ineorum celitus data est. ut qui
bona appetunt adiuuentur : ut celorũ
uia largnus pateat: ut t̃restre regnum
celesti regno famuletur. Et ecce aꝑta uoce
dicitur. ut ei qui semel in terrena milicia
signatus fuerit: nisi aut expleta milicia.
aut pro debilitate corporis repulsus.
tem exeubitorũ. de comite excubitorum

Expanded text:
fortiter expugnavit, 80 donec, collecta generafortiter expugnavit, 80 donec, collecta generali synodo, hanc sub anathemate damnandam penitus impetraret. Nec ante, Syagrio episcopo Augustodunensi, regina et regibus, multis precibus flagitantibus, pallium dedit, quam, praesente Cyriaco suo abbate, ipsi quod de propellendis haeresibus moniti fuerant adimplerent. orro Mauricio tunc avarissimo, simulque rapacissimo principi, suggestionibus inimicorum suorum funestissimam legem ferenti, ut nulli militum qui videlicet in manu signatus fuisset, converti liceret: inter caetera sic respondit: Ad hoc potestas super omnes homines pietati dominorum meorum coelitus data est, ut qui bona appetunt, adjuventur, ut coelorum via largius pateat, ut terrestre regnum coelesti regno famuletur. Et ecce aperta voce dicitur, ut ei qui semel in terrena militia signatus fuaut pro debilitate corporis repulsus, tem excubitorum, de comite excubitorum
Abbreviated transcription (Latin):
alibus uenerabilis papa
gregorius commissam
sibi diuinitus ecclesiam
studuis efficaciter guber¬
nabat. Iam ligures. ue¬
netos. hiberos. aliosq
a scismate sub libello
confessos. calcedonensẽ
sinodum uenerari compellens: ad unitatẽ
sancte ecclesie reuocarat. Iam barbaricinos.¬
et sardos. et campanie rusticos. tam predi¬
cationib quam uerberibus emendatos:
a pagani zandi uanitate remouerat. Iam
donatistarum heresim penes affricam. ma¬
nicheorum penes ficiliam. arrianorum pe¬
nes hispaniam. agnoitarum uero penes ale-¬
xandriam: scriptorum suorum ualidissimis
auctoritatib. importunissimisq legationi¬
bus domino suffragante. acorpore totius
sancte matris ecclesie sequestrarat. Sola pe¬
nes galliam neophitorum heresis. quot
simoniacis muneribus quasi tot radicib
pullulans: longe lateq prorsus ex¬
creuerat. et manebat. Contͣ¬
uiuu quam uenerabilis pater
apud brunichildem reginã. theodericũ
quoq et theodebertum francorũ reges

Expanded text:
alibus venerabilis papa Gregorius commissam sibi divinitus Ecclesiam studiis efficaciter gubernabat. Jam Ligures, Venetos, Iberos, aliosque a schismate sub libello confessos, Chalcedonensem synodum venerari compellens, ad unitatem sanctae Ecclesiae revocarat. Jam Barbaricinos, Sardos, et Campaniae rusticos tam praedicationibus, quam verberibus emendatos, a paganizandi vanitate removerat. Jam Donatistarum haeresim penes Africam, Manichaeorum penes Siciliam, Arianorum penes Hispaniam, Agnoetarum vero penes Alexandriam, scriptorum suorum validissimis auctoritatibus importunissimisque legationibus, Domino suffragante, a corpore totius sanctae matris Ecclesiae sequestrarat. 2. Sola penes Galliam Neophytorum haeresis, quot simoniacis muneribus, quasi tot radicibus pullulans, longe lateque prorsus excreverat, et manabat. Contra quam venerabilis Pater apud Brunichildem reginam, Theodericum quoque, et Theodebertum Francorum reges,
Abbreviated transcription (Latin):
me regentis manꝰ uoluit operari. Nam
fraternitati ur̃e et si presens ñ eueniret oc¬
casio: necessario fuerat indicandũ. quod
est. Item de eadem re philippo comiti excu¬
bitorũ. In quantũ homo discutere et inues¬
tigare iudicia suꝑna non sufficit. in tantũ
sub ea debet ceruicem cordis inflectere:
ut quia id qdꝰ sibi tribuit᷑. quo iudicio dis¬
ponatur ignorat. nec ad appetendũ locũ
procax insistere. nec ad repellendum con¬
tumax debet inueniri. Unde indignus
ego ad suscipienda episcopatus onera ius¬
siomi omĩpotentis dei. uestreq uoluntati
me subdidi : qui meam preesse paruitatẽ
magis gracie ꝗͣ iudicii estimaciõe uoluistis.
Potens est enĩ omp̃s deus ꝓpter quẽ me in¬
dignũ diligitis. hanc uobis in ꝑpetuũ re¬
pensare mercedẽ: ut grãm quam in dignis
famulis eius ĩpenditis. apud eũ multipliciꝰ
inuenire ualeatis. At ego hic a defloracio¬
nis opere paululũ respirabo: ut q̃ specialit̃

Expanded text:
me regentis manus voluit operari. Nam me regentis manus voluit operari. Nam fraternitati vestrae, et si praesens non eveniret occasio, necessario fuerat indicandum quod, est. » . Item de eadem re Philippo comiti excubitorum. « In quantum homo discutere et investigare judicia superna non sufficit, in tantum sub eis debet cervicem cordis inflectere, ut quia id quod sibi tribuitur quo judicio disponatur ignorat, nec ad appetendum locum procax insistere, nec ad repellendum contumax debet inveniri. Unde 43 indignus ego ad suscipienda episcopatus onera, jussioni omnipotentis Dei vestraeque voluntati me subdidi, cui me praeesse largitate magis gratiae quam judicii aestimatione voluistis. Potens est enim Deus, propter quem me indignum diligitis, hanc vobis in perpetuum recompensare mercedem, ut gratiam 44 quam indignis famulis ejus impenditis, apud eum multiplicius invenire valeatis. » At ego hic a deflorationis opere paululum respiro, ut quae specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia gregoriũ non cxxx ui.¬
solum declinare uoluisse. quin
etiã cũ magno angore animi
sũmũ sacerdociũ suscepisse. satis ut opinor
probatũ est: qua discretione id fecerit. uide¬
tur breuiter indicandũ: ne scilicet tantus
uir. aut ꝑtinatie aut pusillanimitatis ui¬
cio. saltẽ leuiter succubuisse putet᷑. Ait enĩ
in epła anastasio chorinthiorũ archiep̃o. Iu¬
dicia dei quanto sunt inuestigabilia. tanto
debent esse humanis sensib metuenda: ut
quia ea ratio mortalis cõprehendere ñ ua¬
let. his se necesse est humili cordis ceruice
substernat: quatinꝰ quo eã regentis uolun¬
tas duxerit. illic obedientis mentis gressi¬
bus ꝓsequat᷑. Ego autẽ considerans infir¬
mitatẽ in eã. ad apłice sedis culien ñ pos¬
se ꝑtingere: onus hoc malui declinare.
ne in pastorali regimine imparis adminis¬
tracionis actione succũberem. S quia con¬
tra ire non est. dñi disponentis arbitrio:
obedienter secutus sum. qd̾ misericors de

Expanded text:
ed quia Gregorium non solum declinare voluisse, quin etiam cum magno angore animi summum sacerdotium suscepisse satis, ut opinor, probatum est, qua discretione id fecerit, videtur breviter indicandum, ne scilicet tantus vir, aut pertinaciae, aut pusillanimitatis vitio saltem leviter succubuisse putetur. 54. Ait enim in epistola Anastasio Corinthiorum episcopo: « Judicia Dei quanto sunt investigabilia, tanto debent esse humanis sensibus metuenda: ut quia ea ratio mortalis comprehendere non valet, his se necesse est humili cordis cervice substernat, quatenus quo eam regentis voluntas duxerit, illic obedientis mentis gressibus prosequatur. Ego autem considerans infirmitatem meam ad apostolicae sedis culmen non posse pertingere, onus hoc malui declinare, ne in pastorali regimine imparis administrationis actione succumberem. Sed quia contraire non est Domini disponentis arbitrio, obedienter secutus sum quod misericors de
Abbreviated transcription (Latin):
qui magis illam cattam quã habes cotidie
palpando. nulliq conferendo diligere cõꝓ¬
baris: quã ille qui tantas diuicias ñ amando.
sed contẽpnendo. cunctisq liberaliter largi¬
endo dispergit: Ita solitarius increpatus.
deo gracias retulit: et qui meritũ suuam
decreuisse putauerat. si gregorio confer¬
retur. orare uehementius cepit. ut cũ eo
mansionem quandoq percipere mereret᷑.
S istius iam secundi libri finis adueniat:
ut que secutura sunt. auxiliante dño nr̃o¬
iħu xp̃o tertius prosequatur: Ex plic¬

Expanded text:
qui magis illam gattam quam habes, quotidie qui magis illam gattam quam habes, quotidie palpando, nullique conferendo, diligere comprobaris, quam ille qui tantas divitias non amando, sed contemnendo, cunctisque liberaliter largiendo, dispergit? » Ita Solitarius increpatus Deo gratias retulit; et qui meritum suum decrevisse putaverat, si Gregorio conferretur, orare vehementius coepit ut cum eo mansionem quandoque percipere mereretur. Sed istius jam secundi libri finis adveniat, ut quae secutura sunt, auxiliante Domino, tertius prosequatur. L
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis. qui nichil in mundo
possidebat preter unam cattam: quam
bl ndiens crebro. quasi cohabitatricem
in suis gremiis refouebat cognoscens. Fer¬
tur orasse ad deum. ut sibi ostendere dig¬
naretur. quam future remunerationis
mansionem sperare debuisset: qui pro
illius amore seculum deserens. nichil ex
eius diuiciis possideret. Cumq nocte qua¬
dam dormiret: cognouit sibi reuelatum
fuisse. ut cum beato gregorio romano pon¬
tifice. mansionẽ sibi preparandã sperare
debuisset. At ille fortiter ingemiscens.
parum sibi profuisse uoluntariam rerum
inopiam. tantaq sue remuneracionis ieui
nia: si cum eo mansionem acciperet. qui
tantis mundialibus diuiciis redundaret.
Cum uero gregorianas diuicias sue pau¬
pertati. die noctuq suspirando confer¬
ret: alia nocte quiescens. audiuit sibi
dominũ in somnis dicentẽ
Quando diuitẽ non pos sessio
diuiciarũ faciat sed cupido: cur auoes
pauꝑtatẽ tuã gregorii diuiciis cõparare.

Expanded text:
virtutis, qui nihil in mundo virtutis, qui nihil in mundo possidebat praeter unam gattam, quam, blandiens crebro, quasi cohabitatricem in suis gremiis refovebat, cognoscens, orasse fertur ad Dominum ut sibi ostendere dignaretur quam futurae remunerationis mansionem sperare debuisset, qui pro illius amore saeculum deserens, nil ex ejus divitiis possideret. Cumque nocte quadam dormiret, cognoscit sibi revelatum fuisse ut cum Gregorio Romano pontifice mansionem sibi praeparandam sperare debuisset. At ille fortiter ingemiscens parum sibi profuisse voluntariam rerum inopiam, tantaque suae remotionis jejunia putabat, si cum eo mansionem reciperet qui tantis mundialibus divitiis redundaret. Cum vero Gregorianas divitias suae paupertati die noctuque suspirando conferret, alia nocte quiescens, audivit sibi Dominum in somnis dicentem: « Quando divitem non possessio divitiarum faciat, sed cupido, cur audes paupertatem tuam Gregorii divitiis comparare,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem cathecumini fiant: atq ad eos
frequenter accedat. geratq sollicitudinẽ.
et animos eorũ admonitione sue ex hor¬
tacionis accendat : ut quantoq expecta¬
tur et elongatur festiuitas. tanto se pre¬
parare. et eam desiderio feruenti debeant
sustinere: dtactenus de gregoria¬
ne libera litatis innocencia me retu¬
lisse suf  ficiat. Ceterũ quia famis
tempore ut uidelicet haberet unde xp̃i
pauperib subueniret: frumenta cõpa¬
menta emenda ab extraneis compara: et
in sicilia in locis in quibus non pereunt
repone: ut mense februario illuc naues
quantas habere poterimus dirigamus :
ut eadem ad nos frumenta deferantur.
Ita ergo tua experiencia faciat: ut sine
alicuius uexatione colomi ecclesiastici fru¬
menta congregentur: quia tantum hic par¬
ua natiuitas fuit. ut nisi auxiliante deo
de sicilia frumenta congregentur. fames
uehementer immineat:¬
uius liberalitatis multitudinẽ
quidam heremitarũ uir magne

Expanded text:
quidem catechumeni fiant, atque ad eos quidem catechumeni fiant, atque ad eos frequenter accedat, geratque sollicitudinem, et animos eorum admonitione suae adhortationis accendat; ut quanto quae exspectatur elongatur festivitas, tanto se praeparare et eam desiderio ferventi debeant sustinere. nae liberalitatis innocentia me retulisse sufficiat. Caeterum, quia, famis tempore, ut videlicet haberet unde Christi pauperibus subveniret, frumenta compamenta ab extraneis comparata, et in Sicilia in locis in quibus non pereant repone, ut mense Februario illuc naves quantas possumus dirigamus, ut eadem ad nos frumenta deferantIta ergo tua experientia faciat, ut sine alicujus vexatione coloni ecclesiastici frumenta congregentur, quia tam  Al., in tantum hic parva nativitas fuit, ut, nisi, auxiliante Deo, de Sicilia frumenta congregentur, 78 fames vehementer immineatHujus liberalitatis multitudinem quidam eremitarum, vir magnae
Abbreviated transcription (Latin):
tibi auctoritatis tenore precipimus: ut om¬
ni excusatione remota ad p̃dictum locum
pergere. et desideriũ eorum tuis eos adhor
si longum aut triste uidetur sollẽpnitatẽ
sustinere paschalem. et eos nunc ad baptis¬
ma festinare cognoscis: ne quod absit lon¬
ga dilatio eorum retro possit animos reuo
tencia ac abstinencia quadraginta diebus
indicta. aut die dñico. aut si celeberrima
festiuitas fortassis occurrerit. eos omnipo¬
tentis dei misericordia protegente baptiret:
quia et temporis qualitas ꝓpter eam que
sibi imminet cladem impellit. ut deside¬
ria eorum nulla debeant dilatione dif¬
ferri. Quoscumq uero ex eis pauperes
et ad uestem sibi emendam non posse suf¬
ficere cognoscis. te eis uestem quam ad
baptisma debeant habere uolumus com
parare. ac prebere: in quib preciũ quod
dederis. tuis noueris racionib imputan¬
dum. Si uero scm pascha elegerint ex¬
pectare. item cum ep̃o loquere: ut mͦ

Expanded text:
tibi auctoritatis tenore praecipimus, ut omtibi auctoritatis tenore praecipimus, ut omni excusatione submota, ad praedictum locum pergere, et desiderium eorum tuis, Deo propisi longum vel triste videtur solemnitatem sustinere Paschalem, et eos nunc ad baptisma festinare cognoscis, ne, quod absit, longa dilatio eorum retro possit animos revoctentia ac abstinentia quadraginta diebus indicta, aut die Dominico, aut si celeberrima festivitas fortassis occurrerit, eos omnipotentis Dei misericordia protegente baptizet, quia et temporis qualitas, propter eam quae sibi imminet cladem, impellit ut desideria eorum nulla debeant dilatione differri. Quoscunque vero ex eis pauperes et ad vestem sibi emendam non sufficere posse cognoscis, te eis vestem quam ad baptisma habeant comparare volumus ac praebere, in quibus pretium quod dederis tuis noveris rationibus imputandum. Si vero sanctum Pascha 913 elegerint exspectare, iterum cum episcopo loquere, ut modo
Abbreviated transcription (Latin):
et ei qui conuertitur onus releuetur: et
ecclesiastica utilitas non graui dispendio
prematur. Nec hoc inutiliter facimus. si
pro leuandis pensionis onerib eos ad xp̃i
grãm ꝑducamus: quia et si ipsi minus fi¬
qeliter ueniunt. hi tam qui de eis nati
fuerint. iam fidelius baptizantur. Aut
ipsos ergo aut filios eorũ lucrabimur: et
ideo non est graue quicquid de pensione
nimuero tam leuigationib dati¬
onum quam ꝓmissionib regni
Q celorum per diuersa loca redire¬
ad xp̃m. quem patres eorum negauerant¬
uenientem. iudei ceperunt. Quibus cum sa¬
lute anime. uestimenta quoq baptizandis
fantino defensori. Domina inqͥt abbatissa
monasterii sc̃ĩ stephani quod in agrigenti¬
no est territorio constitutum indicante.
comperimus multos iudeorum ad xp̃ianam
fidem diuina gracia inspirante uelle conuer¬
ti: sed esse necessariũ ut aliquis illue ex nr̃o
mandato debaeat proficisci. Froinde huius

Expanded text:
et ei convertitur onus relevetur, et et ei convertitur onus relevetur, et ecclesiastica utilitas non gravi dispendio prematur. Nec hoc inutiliter facimus, si pro levandis pensionum oneribus eos ad Christi gratiam perducimus, quia et si ipsi minus fideliter veniunt, hi tamen qui de eis nati fuerint, jam fidelius baptizantur. Aut ipsos ergo, aut filios eorum lucramur, et ideo non est grave quidquid de pensione Enimvero tam levigationibus dationum quam promissionibus regni coelorum Judaei per diversa loca ad Christum, quem patres eorum negaverant, venire coeperunt. Quibus cum salute animae vestimenta quoque baptizandis Fantino defensori. Domna abbatissa monasterii sancti Stephani, quod in Agrigentino est territorio constitutum, indicante, comperimus multos Judaeorum ad Christianam fidem, divina gratia inspirante, velle converti; sed esse necessarium ut aliquis illuc ex nostro mandato debeat proficisci. Proinde hujus
Abbreviated transcription (Latin):
minime consentiat: tanto pensionis one¬
re grauandus est. ut ipsa exactionis sue
pena cõpellat ad rectrtudinẽ festinare: Aͣ
uod cum beatus gregorius fructuo¬
se simulq salubriter in sardinie
rusticos processise cognosceret:
etiam in iudeos patrimoniorũ suorum rusti¬
cos non dissimiliter est conatus extendere.
Unde cipriano diacono scribit dicens. Ferue¬
nit ad me esse hebreos in possessionib nr̃is:
qui conuerti ad deum nullatenus uolunt.
S uidetur michi ut per om̃s possessiones
in quibus ipsi hebrei esse noscuntur. epistolas
transmittere debeas eis ex me specialiter pro¬
rit. onus possessionis eius ex aliqua parte
ĩminuetur. Qd̃ ita quoq fieri uolo: ut
si quis ex eis conuersus fuerit. si solidorum
pensionẽ habet. tremissis ei relaxari de¬
beat. Si tres uel quatuor: unus solidus re¬
laxctur. Si quid amplius iam iuxta eun¬
dem modum debet relaxatio fieri. uel cer¬
te iuxta quod dilectio tua preuiderit: ut

Expanded text:
minime consentiat, tanto pensionis oneminime consentiat, tanto pensionis onere gravandus est, ut ipsa exactionis suae poena compellatur ad rectitudinem festinare. » 48. Quod cum Gregorius fructuose simulque salubriter in Sardiniae rusticos processisse cognosceret, etiam in Judaeos patrimoniorum suorum rusticos non dissimiliter est conatus extendere. Unde Cypriano diacono scribit, dicens: « Pervenit ad me esse Hebraeos in possessionibus nostris, qui converti ad Deum nullatenus volunt. Sed videtur mihi ut per omnes possessiones in quibus ipsi Hebraei esse noscuntur, epistolas transmittere debeas, eis ex me specialiter prorit, onus possessionis ejus ex aliqua parte imminuetur. Quod ita quoque fieri volo, ut si quis ex eis conversus fuerit, si solidi pensionem habet, tremissis ei relaxari debeat; si tres vel quatuor, unus solidus relaxetur; si quid amplius, jam juxta eumdem modum debet relaxatio fieri, vel certe juxta quod dilectio tua praevidet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pueros. qui in om̃ipotentis dei seruicio pro¬
ficiant. S quia pagani sunt. qui illie inue¬
niri possunt: uolo ut cum eis p̃s biter
transmittatur. ne quid egritudinis con¬
tingat in uia: ut quos morituros cons¬
pexerit debeat baptizare:.xXxIII.
Mardinie quoq rusticos. mitissimꝰ
rector gregorius in errore uetus¬
tatis ad eo permanere condoluit:
ut ianuarium caralitanũ ep̃m pro negli¬
gentiis increpando. inter cetera scribat.
Accidit ualde lugendũ aliud: quia ipsos
rusticos quos habet ecclesia. nunc usq in in¬
fidelitate remanere negligentia fr̃nitatis
uestre ꝑmiñt. Et quid uos admoneo. nͥ ut
ad dñm extraneos adducatis: qui uestros¬
corrigere ab infidelitate negligitis: Unde
sionem uigilare. Nam si cuius libet ep̃i in
sardinia insula. paganũ rusticũ inuenire
potuero: in eundem ep̃m fortiter uindica¬
bo.Iam uero si rusticus tante fuerit ꝑfidie
et obstinationis inuentus. ut ad dm̃ uenire

Expanded text:
pueros qui in omnipotentis Dei servitio propueros qui in omnipotentis Dei servitio proficiant. Sed quia pagani sunt, qui illic inveniri possunt, volo ut cum eis presbyter transmittatur, ne quid aegritudinis contingat in via, ut quos morituros conspexerit debeat baptizare. » 47. 62 Sardiniae quoque rusticos mitissimus rector Gregorius in errore vetustatis adeo permanere condoluit, ut Januarium Caralitanum episcopum pro negligentiis increpando, inter caetera scribat: « Accidit aliud valde lugendum, quia ipsos rusticos, quos habet Ecclesia nunc usque in infidelitate remanere negligentia fraternitatis vestrae permisit. Et quid vos admoneo ut ad Dominum extraneos adducatis, qui vestros ab infidelitate negligitis corrigsione vigilare. Nam si cujuslibet episcopi in Sardinia insula paganum rusticum invenire potuero, in eodem episcopo fortiter vindicabo. Jam vero si rusticus tantae fuerit perfidiae et obstinationis inventus, ut ad Dominum venire
Abbreviated transcription (Latin):
et usq heri non sum absolutus. Notura
itaq factum est omnib. quia in hora qua
diaconus oracionem dixit super sepul¬
chrum. in ea hora absolutus est frater¬
ab ex cõmunicatione: et liberata est ani¬
gi tur beatus gregorius ñ solũ saxones
in proprus sedibus cõmanentes. xp̃o
domino dedicauit: uerũ etiam pueros
eorum per exteras regiones diffusos.
suis precus comparans: annualiter ad cognicio¬
nem fidei deducebat. Unde candidũ p̃sbiterũ
lus gubernandũ: uolumus ut dilectio tua
ex solidis quos acceperit uestimenta pauperũ
uel pueros anglos. qui sint ab annis decem
et septem. uel decem et octo. ut in monaste¬
rus dati deo proficiant comparet: quatinꝰ
solidi galliarũ qui in terra nr̃a expendi ñ
possunt. apud locum propriũ utiliter ex¬
pendantur. Si quid uero de pecuniis redi¬
tuum que dicuntur ab abbate recipere po¬
tueris. ex his quoq uestim̃ta pauperũ com¬
parare te uolumus: uel sicut p̃fati sumꝰ

Expanded text:
et usque heri non sum absolutus. Notum et usque heri non sum absolutus. Notum itaque factum est omnibus quia in hora qua diaconus orationem dixit super sepulcrum, in ea hora absolutus est ab excommunicatione, et liberata est aejus. 46. Igitur Gregorius non solum Saxones in propriis sedibus commanentes Christo Domino dedicavit, verum etiam pueros eorum per exteras regiones diffusos, suis pretiis comparans annualiter, ad cognitionem fidei deducebat. Unde Candidum presbyterum liis gubernandum, volumus ut dilectio tua ex solidis quos acceperit vestimenta pauperum, vel pueros Anglos, qui sunt ab annis decem et septem, vel decem et octo, ut in monasteriis dati Deo proficiant, comparet, quatenus solidi Galliarum, qui in terra nostra expendi non possunt, apud locum proprium utiliter expendantur. Si quid vero de pecuniis redituum, quae dicuntur ablatae, recipere potueris, ex his quoque vestimenta pauperum comparare te volumus; vel, sicut praefati sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
pergens nunciauit abbati. Abbas uero
audiens hoc : retulit beatissimo pape.
Deatissimus autem gregorius discens hoc
ab abbate. segregauit eum a cõmunione.
tanquã eum qui soluerat regulam mo¬
nasterii. Igitur post modicuin tempor.
moritur frater segregatus: nesciente pa¬
pa. Post duos ergo aut tres dies. ꝑgens
abbas : nunciauit ei quia frater reqͥeuit.
In hoc itaq non mediocriter tristatus est:
quia ante quam exiret de hac uita. non
soluit eum ab excõmunicationis epiti¬
mio. Et scribens oronem in pittacio. de¬
dit uni diaconorum suorum: iubens ei
ire. et suꝑ mortuum fr̃em legi eã. Erat
autem oracio: soluens ab excõmunicatione
defunctum. Iuit ergo diaconus: et sicut
legit pittacium. habens oracionẽ. Et ipsa
nocte uidit abbas frẽm illum defũctum:
et diaeit ei. Non es mortuus frater.: Ille
respondit. Etiam. Et iterum interroga¬
uit eum abbas. Ubi eras usq hodie : Res¬
pondit frater. Uere domine in custodia:

Expanded text:
pergens nuntiavit abbati. Abbas vero pergens nuntiavit abbati. Abbas vero audiens, retulit beatissimo papae. Beatissimus autem Gregorius discens hoc ab abbate, segregavit eum a communione, tanquam eum qui solverat regulam monasterii. Igitur post modicum temporis moritur frater segregatus, nesciente papa. Post duos ergo aut tres dies pergens abbas nuntiavit ei quia frater requievit. In hoc itaque non mediocriter tristatus est, quia antequam exiret de hac vita, non solvit eum ab excommunicationis epitimio; et scribens orationem in pyctatio, dedit uni diaconorum suorum, jubens ei ire, et super fratrem legi eam. Erat autem oratio solvens ab excommunicatione defunctum. Vadit ergo diaconus, sicut pralegit pyctatium, habens orationem. Et ipsa nocte vidit abbas fratrem illum defunctum, et dixit ei: Non es mortuus, frater? Ille respondit, etiam. Et iterum interrogavit eum abbas: Ubi eras usque hodie? Respondit frater? Vere, domine, in custodia,
Abbreviated transcription (Latin):
ualet equaliter exurere. Nam uniuscuiꝰq
quantum meruit culpa: iusto dei iudi¬
cio tantam sentiet et penam:.xxxi.
ichilominus ex libro qui a gre¬
cis limon dicitur. a latinis uero
intelligitur campus. uel pratũ:
preceptor meus inter alia toto orbe iam
diffamata miracula interpretatus est. mͥ
scribens. Enarrauit nobis pres biter noĩe
petrus. de sancto gregorio papa romano.
Illine enim erat reuerentissimus hic p̃s¬
biter. Is inquit effectus papa edificauit
monasteriũ uirorum magnum: et dedit
mandatũ. ut nullus monachorũ propri¬
um aliquid haberet. usq ad unũ obolũ.
Frater ergo de monasterio habebat frẽm
secularem: et postulauit eum dicens.
Casulam non habeo: sed fac caritatem. eme
michi unam. Dicit ei secularis fr̃. Ecce
tria nũmisinata. Suscipe. et compara
unam: sicut tibi placet. Acceptis itaq trib
condita apud se. Alius autem frater un¬
dens eum habentem tria nu̾misinata:

Expanded text:
valet aequaliter exurere. Nam uniuscujusque valet aequaliter exurere. Nam uniuscujusque quantum meruit culpa, justo Dei judicio tantum sentietur et poena. 45. Nihilominus ex libro qui a Graecis λειμὼν dicitur, a Latinis vero intelligitur campus, vel pratum, praeceptor meus inter alia toto orbe jam diffamata miracula interpretatus est, mihi scribens: 61 Enarravit nobis presbyter, nomine Petrus, de sancto Gregorio papa Romano illinc enim erat reverendissimus hic presbyter: Is, inquit , effectus papa, aedificavit monasterium virorum magnum, et dedit mandatum ut nullus monachorum proprium aliquid haberet usque ad unum obolum. Frater ergo de monasterio habebat fratrem saecularem, et postulavit eum, dicens: Casulam non habeo, sed fac charitatem, eme mihi. Dicit ei saecularis frater: Ecce tria numismata suscipiens, compara, qualis tibi placet. Acceptis itaque monaca apud se. Alius autem frater videns eum habentem tria numismata,
Abbreviated transcription (Latin):
lendo taceret. potuit clamasse uideri. Cui
dominus tacenti labiis: quid clamas inqͥt
ad me: Nimirum deus omp̃s. corda re¬
nesq scrutatur: et frequenter ea misertus
concedit. que homo quãuis ut carnalis
desideret. tamen petere non presumit.
Unde psalmista. Desideriũ pauperũ exau¬
diuit dñs: preparacionẽ cordis eorum au¬
diuit auris tua. Et notandum quia non
legitur gregorii precibus traiani anima
ab inferno liberata. et in paradiso reposi¬
ta: quod omĩno incredibile uidererur. ꝓpt̃
illud quod scriptum est. nisi quis renatus
fuerit ex aqua et spiritu sancto ñ intrabit
in regnum celorum: sed simpliciter dicitur
ab inferni solũmodo cruciatibus liberata.
Quod uidelicet potest uideri incredibile:
quippe cum ita ualeat anima et in infer¬
no existere. et inferni cruciatus per dei
misediam non sentire: sicuti unus gehen¬
ne ignis ualet omnes peccatores pariter
detinere: sed per dei iusticiam cunctos ñ

Expanded text:
lendo taceret, potuit clamasse videri, cui lendo taceret, potuit clamasse videri, cui Dominus tacenti labiis: Quid clamas, inquit, ad me ? Nimirum Deus omnipotens corda renesque scrutatur, et frequenter ea misertus concedit, quae homo quamvis ut carnalis desideret, tamen petere non praesumit. Unde Psalmista: Desiderium pauperum exaudivit Dominus, et desideria cordis eorum audivit auris tua . Et notandum quia non legitur Gregorii precibus Trajani anima ab inferno liberata, et in paradiso reposita, quod omnino incredibile videtur propter illud quod scriptum est: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto non intrabit in regnum coelorum ; sed simpliciter dicitur, ab inferni solummodo cruciatibus liberata. Quod videlicet potest videri credibile quippe cum ita valeat anima in inferno existere, et inferni cruciatus per Dei misericordiam non sentire, sicuti unus gehennae ignis valet omnes peccatores pariter detinere, sic per Dei justitiam cunctos non
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudinis iudicis asserunt gregoriũ¬
petri apostolorum principis basilicam ad¬
uenisse: ibiq tam diu super errore tam
clementisũmi principis defleuisse. qͦusq
responsum sequenti nocte recepisset se pro
traiano fuisse auditum: tantum ut pro
nullo ulterius pagano preces iffunderet.
Sed cum de superiorib miraculis roma¬
norum nemo sit qui dubitet: de hoc qd̾
apud saxones legitur. huius precibus
traiani animam ab inferni cruciatibus
liberatam. ob id uel maxime dubitare
uidentur. quod tantus doctor nequaꝗͣ
presumeret prorsus orare: qui in quar¬
to dialogorum suorum libro docuerit
eandem causam esse. cur non oretur in
eterno igne dãpnatis: que nunc etiam
causa est ut non orent sancti homines
pro hominib infidelib. impiisq desũc¬
tis: non aduertentes quia non legit᷑ pro
traiano gregorius exorasse: sed fleuisse.
Sic enu cũ ñ oraucrit gregorius plangen¬
do potuit exaudiri: sicuti moyses cum do¬

Expanded text:
mansuetudinem judicis asserunt Gregoriumansuetudinem judicis asserunt GregoriuPetri apostoli basilicam pervenisse; ibique tandiu super errore tam clementissimi principis deflevisse, quousque responsum sequenti nocte cepisset, se pro Trajano fuisse auditum, tantum pro nullo ulterius pagano preces effunderet. Sed cum de superioribus miraculis Romanorum sit nemo qui dubitet, de hoc quod apud Saxones legitur, hujus precibus Trajani animam ab inferni cruciatibus liberatam, ob id vel maxime dubitari videtur, quod tantus doctor nequaquam praesumeret pro pagano prorsus orare; qui quarto Dialogorum suorum libro docuerit eamdem causam esse cur non oretur a saeterno igne damnatis; quae nunc etiam causa est ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis; non advertentes quia non legitur pro Trajano Gregorium exorasse, sed tantum flevisse. Sic enim cum non oraverit Gregorius, plangendo potuit exaudiri, sicuti Moyses cum do
Abbreviated transcription (Latin):
erat recordatus. atq miseratus sit. Quod
scilicet sicut a priorib traditur. ita se ha¬
bet. Quodam tempore traiano ad immi¬
nentis belli ꝓcinctum uehementissime¬
cessit flebiliter dicens. Filius meus in nocẽs
te regnante ꝑemptus est. Obsecro. ut qr
eum michi reddere non uales: sanguinem
eius digneris legaliter uindicare. Cumq
traianus si sanus reuerteretur a prelio. hũe
se uincdeaturũ per omnia responderet:
uidua dixit. Si tu in prelio mortuus fu¬
eris: quis michi prestabit: Traianus res¬
pondit. Ille qui post me imperabit. Uidua
dixit. Et tibi quid proderit: si alter mͥ
iusticiã fecerit: Traianus respondit. Utiq
nichil. Et uidua. Nonne inquit melius
tibi est. ut tu mͥ iusticiã facias. et tu ꝓ hoc
mercedem tuã recipias: quam alteri hanc
transinittas: Tunc traianus racione pieta
teq ꝑmotus. equo descendit: nec antea
discessit. quã iudiciũ uidue per semet ip¬
sum imininens profligaret. Huius ergo

Expanded text:
erat recordatus atque miratus sit: quod erat recordatus atque miratus sit: quod scilicet sicut a prioribus traditur, ita se habet. Quodam 60 tempore, Trajano ad imminentis belli procinctum festinanti vehecessit flebiliter dicens: Filius meus innocens, te regnante, peremptus est; obsecro ut, quia eum mihi reddere non vales, sanguinem ejus legaliter vindicare digneris. Cumque Trajanus, si sanus reverteretur a praelio, hunc se vindicaturum per omnia responderet, vidua dixit: Si tu in praelio mortuus fueris, quis mihi praestabit? Trajanus dixit: Ille qui post me imperabit. Vidua dixit: Et tibi quid proderit, si alter mihi justitiam fecerit? Trajanus respondit: Utique nihil. Et vidua: Nonne, inquit, melius tibi est ut tu mihi justitiam facias, et tu pro hoc mercedem tuam recipias, quam alteri hanc transmittas? Tunc Trajanus ratione pariter pietateque commotus, equo descendit, nec ante discessit quam judicium viduae per semet imminens profligaret. Hujus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
turus erat in edito stare ꝑmisit: ut ui¬
dere transeuntes. non uideri a transeunti¬
bus possent. Cumq magi ex planetato¬
rum mappulatorumq professionibus.
magnum pontificem cognouissent: im¬
misso demone tam fortiter eius equum
uexari fecerunt: ut nũquam a sessore
siue stratorib teneri posse putaret᷑. Tune¬
beatus gregorius reuelante spiritu scõ
demonicamimmissionem cognoscens: fac¬
to crucis signaculo. tam caballum a pre¬
senti rabie liberauit. quã maleficos ex la¬
tenti culmine iubens deponere.perpetua
cecitate multauit. Quibus reatum suũ
suggestione incesti iudicis confitentib.
ac post multum temporis ad sacri bap¬
tismatis graciam uenientibus. lumina
quidem oculorum ne magicam relege¬
rent artem reddere noluit: eos tamen
ecclesiastica stipe nutriri precepit: &dedi
Segitur etiam penes easdem anglo¬
rum ecclesias. quod beatus gregorius ꝑ
forum traiani quod ipse quondam edi

Expanded text:
turus erat in edito stare permisit, ut viturus erat in edito stare permisit, ut videre transeuntes, non videri a transeuntibus possent. Cumque magi ex planetatorum mappulatorumque processionibus magnum pontificem cognovissent, immisso daemone, tam fortiter ejus equum vexari fecerunt, ut nunquam a sessore sive a stratoribus teneri posse putaretur. Tunc Gregorius, revelante Spiritu sancto, daemoniacam submissionem cognoscens, sancto crucis signaculo, tam caballum a praesenti rabie liberavit, quam maleficos ex latente culmine jubens deponere, perpetua caecitate multavit. Quos reatum suum suggestione incesti judicis confitentes, ac post multum temporis ad sacri baptismatis gratiam venientes, luminibus quidem, ne magica relegerent, reddere noluit, eos tamen ecclesiastica stipe nutriri praecepit. 44. Legitur etiam penes easdem Anglorum Ecclesias, quod Gregorius per forum Trajani, quod ipse quondam pulc
Abbreviated transcription (Latin):
tocius indicaret. Deinde ab oracione
resurgens: incredulos legatos propius
stare precepit. Cutellum petiit. more
sanctissimi pape leonis brandeũ pupugit:
de cuius punctionib sanguis protinus
emanauit. Quo miraculo tam legati con¬
fusi. quam omnes qui aderant tremefacti:
iussubeati gregorii cum eo terre ꝓstrati
sunt. Nec antea ab oracionib cessauerũt:
quam cuncta brandeorum foramina di¬
uinitus clauderentur:. xxx.
indam preterea duntũ romanorũ.
relicta coniuge: fuerat a pontisice cõmuno¬
ne priuatiis. Quod ille molestissime ferens.
et auctoritatẽ tanti pontificis euacuare ñ
preualens: magorum suffragia requisi¬
uit. Qui magnis munerib persuasi. posse
se suis carminibus agere: ut ĩmisso demo¬
ne. tamoiu caballus pontificis uexaretur.
quousq cum sessore suo periclitaretur. fi¬
ducialiter promiserunt. Hac incestus iu¬
dex pollicitacione letatus: magos iuxta
uiam qua pontifex ad stacionem profec¬

Expanded text:
tocius indicaret. Deinde ab oratione tocius indicaret. Deinde ab oratione surgens, incredulos legatos propius astare praecepit. Cultellum petiit, more sanctissimi papae Leonis, brandeum pupugit, de cujus punctionibus sanguis protinus emanavit. Quo miraculo tam legati confusi, quam omnes qui aderant tremefacti, jussu Gregorii cum eo terrae prostrati sunt, nec ante ab oratione cessaverunt, quam cuncta brandeorum foramina divinitus clauderentur. 43. Quidam praeterea divitum Romanorum, relicta conjuge, fuerat a Romano pontifice communione privatus. Quod ille molestissime ferens, et auctoritatem tanti pontificis evacuare non praevalens, magorum suffragia requisivit. Qui, magnis muneribus persuasi, posse se suis carminibus agere ut, immisso daemone, tandiu caballus pontificis vexaretur quousque cum sessore suo periclitaretur, fiducialiter promiserunt. Hac incestus judex pollicitatione laetatus, magos juxta viam qua pontifex ad stationem profec
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ congrua deferentes. post quã quedam
itineris miliaria consũpserunt: stulte se
tantũ uiaticum confecisse murmurare ce¬
perunt: si nesciant utrum sanctorũ ossa.
an magis carnes a romano pontifice sus¬
cepissent. Itaq cõmuni consilio remoto
pontificali signaculo. reseratisq pixidib:
particulas brandei reppererunt. Moxr ad
urbis menia cum furore nimio reuer¬
tentes: per archidiaconẽ a gregorio se¬
delusos fuisse. ut pro reliquiis uilem
pannum susciperent flebiliter conque¬
rebantur dicentes. dominos suos pulcher¬
rimis pallus habundare: ac per hoc ro¬
manorum uilibus brandeis non egere.
Forte tunc beatus gregorius missarũ
sollẽpnia celebrabat. Quibus expletis.
ab eisdem legatis brandea corã cunctis
recipiens. super altare composuit: seq
cum omnib in orationem dedit: ut d̾s
om̃ipotens utrum quod aliminib apło¬
rum demore transmissum est pro reli¬
quiis martirum uenerari deberet. quã¬

Expanded text:
one congrua deferentes, postquam quaedam one congrua deferentes, postquam quaedam itineris milliaria consumpserunt, stulte se tantum viaticum confecisse murmurare coeperunt, si nesciant utrum sanctorum ossa an magis carnes a Romano pontifice suscepissent. Itaque communi consilio, remoto pontificali signaculo, reseratisque pyxidibus, particulas brandei repererunt. Mox ad urbis moenia cum furore nimio revertentes, per archidiaconum a Gregorio delusos fuisse, ut pro reliquiis vilem pannum susciperent, flebiliter querebantur, dicentes dominos suos pulcherrimis palliis abundare, ac per hoc Romanorum vilibus brandeis non egere. Forte tunc Gregorius missarum solemnia celebrabat. Quibus expletis, ab eisdem legatis brandeum coram cunctis recipiens, super altare composuit, seque cum omnibus in orationem dedit, ut Deus omnipotens utrum quod a liminibus apostolorum de more transmissum est pro reliquiis martyrum venerari deberet quan
Abbreviated transcription (Latin):
sũpserit. At illa diu musitans: tandem ꝓ¬
rupit. Quia panem inquiens quem pro¬
priis manibus me fecisse cognoueram:
tu corpus domincũ perhibebas. Tunc¬
beatus gregorius pro incredulitate mulie¬
ris: cum tota plebe se in oracione ꝓstrauit.
Et post paululum surgens: particulam
panis quam super altare posuerat. carnẽ
factam repperit. Quam coram cunctis
incredule matrone demonstrans: ad credu¬
litatis grãm tam illam reuocare potuit.
quam totum populũ confirmare curauit.
Rursus itaq in oracionem cũ eisdem pro¬
stratus: carnis frustum in panis primor¬
dia reformauit: .xuiiii.
lio quoq tempore uir dei gre¬
goruis: miraeulum pene hene
simile perpetrauit. Nam cum petentibus
quibusdam occidentalibus per legatos in
singulis pixidibus. sub nominibus petito¬
rum martirum. brandeum subito more
concludens. desuper suggillasset: legatis
largitus est. Illi susceptas reliquias ueneraci¬

Expanded text:
sumpserit. At illa diu mussitans, tandem prosumpserit. At illa diu mussitans, tandem prorupit, quia panem, inquiens, quem propriis manibus me fecisse cognoveram, tu corpus dominicum perhibebas. Tunc Gregorius, pro incredulitate mulieris, cum tota plebe se in orationem prostravit; et post paululum surgens, particulam panis quam super altare posuerat, carnem factam reperit: quam coram cunctis incredulae matronae demonstrans, ad credulitatis gratiam tam illam revocare potuit, quam totum populum confirmare curavit. Rursus itaque in orationem cum eisdem prostratus, carnis frustum in panis primordia reformavit. 42. Alio quoque tempore vir Dei Gregorius, miraculum pene huic simile perpetravit. Nam cum, petentibus quibusdam occidentalibus per legatos, 59 in singulis pyxidibns sub nominibus petitorum martyrum brandeum solito more concludens, desuper sigillasset, legatis largitus est. Illi susceptas reliquias venerati
Abbreviated transcription (Latin):
prius consecrari meruisset. Frecepit nãq
ut in anglorum gente idolorũ fana non
destrueret: sed scĩficatis aquis asꝑsionem
Et quia solebant saxones in sacrificio demo¬
num boues multos occidere: iussit ut die
circa easdem ecclesias que ex fanis cõmutate
sunt. de ramis arborum facerent: et reli¬
giosis conuiuiis sollẽpnitates debitas cele¬
rii miraculis penes easdem ecclesias anglorũ
uulgo leguntur omittenda non arbitror.
ne studiosi lectoris animus. aut defraudasse
peruicaciter. aut negligenter preterisse
me cognitionem congruã suspicetur. Ma¬
trona quedam beato gregorio per stacio¬
nes publicas missarum sollẽpnia celebranti:
solitas oblaciones optulerat. Cui post mis¬
ciui a subrisit. Ille continuo dexteram
ab erus ore conuertens: partem illam do¬
minici corporis super altare deposuit.
Expletis uero missarum sollẽpniis: ma¬
tronam coram populo inquisiuit. quam
obrem corpus dñicum sũptura ridere pre¬

Expanded text:
prius consecrari meruisset. Praecepit quoque prius consecrari meruisset. Praecepit quoque ut in Anglorum gente idolorum fana non destrueret, sed sanctificatis aquis respersa Et quia solebant Saxones in sacrificio daemonum boves multos occidere, jussit ut in dcirca easdem ecclesias, quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum facerent, et religiosis conviviis solemnitates debitas celerii miraculis penes easdem Anglorum Ecclesias vulgo leguntur. omittenda non arbitror, ne studiosi lectoris animus, aut defraudasse pertinaciter, aut negligenter praeteriisse me cognitionem congruam suspicetur. Matrona quaedam beato Gregorio, per stationes publicas missarum solemnia celebranti, solitas oblationes obtulerat. Cui post mystuam, lasciva subrisit. Ille continuo dexteram ab ejus ore convertens, partem illam dominici corporis super altare deposuit. Expletis vero missarum solemniis, matronam coram populo inquisivit quam ob rem corpus dominicum susceptura ridere prae
Abbreviated transcription (Latin):
brittanniã remeauit. Ilico per laurencium
pres biterũ et petrũ monachũ. pape grego¬
rio conuersionẽ gentis anglorũ. seq conse¬
cratũ innotuit: suggerens ut sibi mitteret
plurimos uerbi dei ministros. eo qd̃ messem
quidem multã haberet. operarios autem
paucos: Quib relacionib beatus
gregorius in xp̃o letificatus: misit au¬
gustino plurimos uerbi dei imistros.
In quib precipui erant mellitus. iustus.
paulinus. et rufianus: et per eos uniuer¬
sa que ad cultũ erãt ecclesie necessaria: uasa
uidelicet sacra. et uestimenta altarium.
ornamenta ecclesiastica. uestim̃ta clerica¬
lia. apłorum et multorũ scõrum reliquias:
et codices multos. Misit ei et palliũ: nibenꝰ
ut sub metropoli sua cantuarie duodecim
epõs ordinaret: ad lundoniã et buracam
singulos ep̃os mitieret: qui sub se duodecĩ
nichilominus ep̃os consecrantes. palliũ ab
apostolica sede ꝑciperent: et post augus¬
tim obitum. ipse inter eos primꝰ esset. qui

Expanded text:
um presbyterum, et Petrum monachum papae Gregorio conversionem gentis Anglorum, seque consecratum innotuit, suggerens ut sibi mitteret plurimos verbi ministros, eo quod messem quidem multam haberet, operarios autem paucos. 37. Quibus relationibus Gregorius in Christo laetificatus, misit Augustino plurimos verbi ministros, 56 in quibus praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, et Rufinianus; et per eos universa quae ad cultum erant Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta ecclesiastica, vestimenta clericalia, apostolorum et multorum sanctorum reliquias, et Codices multos. Misit ei et pallium, jubens ut sub metropoli sua Cantiae duodecim episcopos ordinaret, ad Londoniam et Eburacam singulos episcopos mitteret, qui sub se duodecim nihilominus episcopos consecrantes, pallium ab apostolica sede perciperent, et post Augustini obitum ipse inter eos primus haberi debuisset, qui