comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
migius in amore conditoris ar¬
serit. loquendo & alios accende¬
rit: gens integra francorũ cum
rege ad catholicam fidem p̾dicati¬
one illius conuersa testatur. Qua¬
lit᷑ uͦ terrena quȩq abiecerit. cunc̾¬
ta temporalia mente transcenderit
solo ȩternitatis amore pastus. ad
amorem sui conditoris inflani¬
matus extiterit: fidem faciunt
uerba quib conditoris desiderio
succensus. pene continue ore semꝑ¬
autem corde dicebat. fuert̃ mͥ lacͥ¬
mȩ meȩ: panes die ac nocte. Siti¬
uit anima mea ad dm̃ uiuum.
quando ueniam & parebo ante
fatiem dĩ. satiabor dum manife¬
stabitur głã eius. Inter seraphin
gͦ numerum sortem suȩ uocatio¬
nis accepit: cum quib sc̃a eius¬
dem uiri apostoliei anima una
cum suis consortib incȩlesti lȩ¬
tatur gła. S tunc nimirum mul¬
to ꝑfectius idem et sui compar¬
ticipes lȩtabuntur cum recepta
carne immortali. receptis in eadẽ
beatitudine conseruis suis et fr̃i¬

Expanded text:
migius in amore conditoris armigius in amore conditoris arserit, loquendo et alios accenderit, gens integra Francorum cnm rege ad catholicam fidem predicatione illius conversa testatur; qualiter vero terrena quaeque abiecerit, cuncta temporalia mente transcenderit, solo aeternitatis amore pastus, ad amorem sui conditoris inflammatus extiterit, fidem faciunt verba, quibus conditoris desiderio succensus, pene continue ore, semautem corde dicebat: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte. Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei, satiabor dum manifestabitur gloria ejus . Inter Seraphim ergo numerum sortem suae vocationis accepit. Cum quibus sancta ejusdem viri apostolici anima una cum suis consortibus in coelesti laetatur gloria. XI. Sed tunc nimirum multo perfectius idem et sui comparticipes laetabuntur, cum recepta carne immortali, receptis in eadem beatitudine conservis suis et fratri
Abbreviated transcription (Latin):
tis et factis suis et testimonio scĩ
pp̃ ormisdȩ ex p̾missis aduertit.
Igitur sẽs remigius meritor
suorum sortem. int̾ cherubim
numeros ꝑcipere meruit. Et st̃
ñ nulli qui suꝑnȩ contemplati¬
onis amore accensi facib: in solo
conditoris su desiderio anhe¬
lant. nil iam in hoc mundo cu¬
puint: solo ęt̾nitatis amore
pascuntur.Terrena queq abi¬
ciunt cuncta temporalia m̃te
transcendunt. Amant.S ardent
atq in ipso suo ardore requiesc̃t:
amando ardent. loquendo &ali¬
os accendunt. Et quos uerbo tan¬
gunt: ardere ꝓtinus indĩ amo¬
re faciunt. Quid gͦ istos. nͥ sera¬
phim dixerim. Quorum cor
in ignem conuersum lucet &¬
urit quia et mentiũ oculos
ad suꝑna illuminant. & conpun¬
gendo inflerib. uitiorum rubi¬
ginem purgant. Quia gͦ ad amo¬
rem sui conditoris inflammati
sunt: quo nͥ int̾ seraphim nume¬
rum sortem suȩ uocationis acce¬
perunt. Qualit᷑ aut̃ beatus re¬

Expanded text:
tis et factis suis et testimonio sancti tis et factis suis et testimonio sancti papae Ormisde ex premissis advertit. Igitur sanctus Remigius meritorum suorum sortem inter Cherubim numeros percipere meruit. Et sunt nonnulli, qui supernae contemplationis amore facibus accensi, in solo conditoris sui desiderio anhelant, nil iam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur; terrena queque abiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt; amant et ardent atque in ipso suo ardore requiescunt; amando ardent, loquendo et alios accendunt, et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore faciunt. Quid ergo istos nisi Seraphim dixerim, quorum cor in ignem conversum lucet et urit, quia et mentium oculos ad superna inluminant et conpungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant? Quia ergo ad amorem sui conditoris inflammati sunt, quo nisi inter Seraphim numerum sortem suae vocationis acceperunt? Qualiter autem beatus Re
Abbreviated transcription (Latin):
buntur.: ꝑ quos dum scã ȩccłã
regitur. plerumq de quib dã
sius infirmis actib etiam eles¬
ti uidicantur. Quod &  scm̃ re¬
migium actum fuisse legimus.
quando electum dĩ gene baudũ
epm de suis infirmis actib iudi¬
cauit. et post uiditium coidi suo
domino p̾sidente. ipsus uissio¬
ne iordine episcopatus illum
restituit. Constat gͥ beatum
remigium ad suꝑnarũ sediũ
numerun eẽ adscrptũ. Et st̃
non nulli qui tanta dĩ ac ꝓximi
dilectione pleni sunt. ut cheru¬
bin uire nominentur. Quia enĩ
cherubin plenitudo scientiȩ diei¬
tur & paulo docente didicimꝰ quia
plenitudo legis caritas: om̃s qui
dĩ et ꝓximi caritate cȩteris am¬
plius pleni sunt meritorum suorũ
sortem inter cherubim numeros
ꝑceperunt. Et qui ea quȩ suꝑius
de eo lecta sunt sollicita mente
intendit. quam plenus caritate
fuerit patenter in telligit. Quan¬
taq scientia repletus extiterit: dicꝰ¬

Expanded text:
buntur? Per quos dum sancta aecclesia buntur? Per quos dum sancta aecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi iudicantur. Quod et per sanctum Remigium actum fuisse legimus, quando electum Dei Genebaudum episcopum de suis infirmis actibus iudicavit et post iuditium, cordi suo Domino presidente, ipsius iussione in ordine episcopatus illum restituit. Constat igitur, beatum Remigium ad supernarum sedium numerum esse adscriptum. Et sunt nonnulli, qui tanta Dei ac proximi dilectione pleni sunt, ut Cherubim iure nominentur; quia enim Cherubim plenitudo scientiae dicitur, et Paulo docente, didicimus, quia plenitudo legis caritas, omnes, qui Dei et proximi caritate ceteris amplius pleni sunt, meritorum suorum sortem inter Cherubim numeros perceperunt. Et qui ea que superius de eo lecta sunt sollicita mente intendit, quam plenus caritate fuerit, patenter intellegit, quantaque scientia repletus extiterit, dic
Abbreviated transcription (Latin):
minatus. uire muncliciȩ. solus fa¬
ciem xp̃i uidere potuit. quando
ad eum & ad regem hludouui¬
cum ac reginam cȩterosq astan¬
tes in oratorio scĩ petri ut supͣ
ẽ demonstratũ aduenit et ut
seruo sibi subiecto baptuando re¬
gipotestatiue p̃cepit dicens depo¬
ne colla sicanber: et pipinũ re¬
gem ullam anisiatum de ȩccła
laudunensi auferre molientẽ
flagellauit. Int̾ principatuũ
gͦ numeros: sortem suã accepit.
Et sunt ñ nulli. qui dum sibi¬
metipsis uigilanti cura domi¬
nantur: dum se sollicita inten¬
tione discutiunt. diuino timo¬
ri semper inherentes hoc in
munere uirtutis accipiunt. ut
iudicare recte & alios possint.
Quorum ꝓfecto mentib dũ diui¬
na contemplatio presto ẽ inhis
uelut in throno suo dñs p̾sidens
aliorum facta examinat: et cunc¬
ta mirabilit᷑ de sede sua dispen¬
sat. Quid gͦ isti nͥ throni sui con¬
ditoris sunt. uel quo nͥ ad suꝑna¬
rum sedium numeros adseri¬

Expanded text:
minatus, iure munditiae solus faminatus, iure munditiae solus faciem Christi videre potuit, quando ad eum et ad regem Hludowicum ac reginam ceterosque astantes in oratorio sancti Petri, ut supra est demonstratum, advenit, et, ut servo sibi subiecto, baptizando regi potestative precepit, dicens: 'Depone colla, Sicamber', et Pippinum regem villam Anisiacum de aecclesia Laudunensi auferre molientem flagellavit; inter principatuum ergo numeros sortem suam accepit. Et sunt nonnulli, qui dum sibimet ipsis vigilanti cura dominantur, dum se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inherentes, hoc in munere virtutis accipiunt, ut iudicare recte et alios possint; quorum profecto mentibus dum divina contemplacio presto est. in his velut in throno suo Dominus presidens, aliorum facta examinat et cuncta mirabiliter de sede sua dispensat. Quid ergo isti nisi throni sui conditoris sunt, vel quo nisi ad supernarum sedium numeros adscri
Abbreviated transcription (Latin):
sessis corporib malignos sp̃s ef¬
fugauit. Ergo int᷑ potestatũ cȩ¬
lestiuni numerũ. sortem accepit.
Et sunt nrnulli. qui acceptis uir¬
tutib etiamꝰ electorũ hominũ
merita transcendt᷑. Cumq & bo¬
nis meliores sunt electis quoq
fr̃ib pͥncipantur. Quo gͦ isti
sortem suam nͥ int̾ pͥncipatuũ
numeros acceperunt: Et beatꝰ
dinato in atrabato. medardo
utuiromannis. lupo in suessio¬
nis genebaudo in lauduno. & re¬
liquis in subiectis ciuitatib
electis fr̃ib pͥncipatus: sortẽ
suam int̾ pͥncipatuũ nume¬
ros accepit. Et sunt ñ nulli.
qui sic in semetipsis cunctis
uitus om̃ibq desideriis domi¬
nantur: ut ipso iure munditiȩ
dii inter homines uocentur. Uñ
et ad moysen dicitur. ecce confti¬
tuite dm̃ pharaoris. Quo gͦ isti.
quorum conꝑatione ceteri homi¬
nes ut ita dixerim serui sunt. nͥ
int̾ numeros dominantiũ curt᷑t
Et beatus remigius cunctis uitus
om̃ibq desideriis insemetipso do¬

Expanded text:
ibus malignos spiritus effugavit; ergo inter potestatum caelestium numerum sortem accepit. Et sunt nonnulli, qui, acceptis virtutibus, etiam electorum hominum merita transcendunt, cumque et bonis meliores sunt, electis quoque fratribus principantur. Quo ergo isti sortem suam, nisi inter principatuum numeros acceperunt? Et beatus dinato in Atrabato, Medardo in Viromandis, Lupo in Suessionis, Genebaudo in Lauduno et reliquis in subiectis sibi civitatibus electis fratribus, principatus, sortem suam inter principatuum numeros accepit. Et sunt nonnulli, qui sic in semet ipsis cunctis vitiis omnibusque desideriis dominantur, ut ipso iure munditiae dii inter homines vocentur; unde et ad Moysen dicitur: Ecce! constitui te deum Pharaonis. Quo ergo isti, quorum comparatione ceteri homines, ut ita dixerim, servi sunt, nisi inter numeros dominationum currunt? Et beatus Remigius cunctis vitiis omnibusque desideriis in semet ipso do
Abbreviated transcription (Latin):
adit. secretum petit. uestem de¬
ponit. liuidum corpus often¬
dit: et dicta uel acta fideliter
exordine pandit. Accidit autẽ
ut eadem die legatus archi
inus L ab eodem seniore suo
ꝓipsis reb repetendis. ad regẽ
cum munerib deueniret. atq
horam qua regi p̾sentari poss
extra stans expectaret. Cumq
rem gestam rex admiratus. reqͥri
p̃cepiss siquis illic uit̾ suos forte
nr̃is epartib inuenirerur: ille ꝓ
hac eadem re foris sustinens repe¬
ritur. ad eẽ regi nuntiatur: ille¬
eo iubente coram deducitur. ut
ei res quȩ ꝓpalata fuerat aꝑia¬
tur. Ille grãs agens ꝓ reb ipsis
se missum retegit. res rege redden¬
te recipit. & eodem fauente pre¬
fato pontifici herigario tutands
ad fidelitatem scĩ remigii cõmit¬
tit. Fasdem quoq res dudum¬

Expanded text:
adit, secretum petit, vestem deadit, secretum petit, vestem deponit, lividum corpus ostendit, et dicta vel acta fideliter ex ordine pandit. Accidit autem, ut eadem die legatus domni ine Tendoinus, ab eodem seniore suo pro ipsis rebus repetendis ad regem cum muneribus deveniret, atque horam, qua regi praesentari possit, extra stans exspectaret. Cumque rem gestam rex admiratus, requiri praecepisset si quis illic inter suos forte nostris e partibus inveniretur, ille pro hac eadem re foris sustinens reperitur adesse, regi nuntiatur, eo jubente coram deducitur, et ei res quae propalata fuerat aperitur. Hic gratias agens, pro rebus ipsis se missum retegit, res, rege reddente, recipit, et eodem favente praefato pontifici Herigario tutandas ad fidelitatem S. Remigii committit.
Abbreviated transcription (Latin):
rĩs olim dieb quidam
uuarnerus pagi uorma¬
censis comes. res sc̃i remigii pre¬
missas in uosago sitas inuadens:
hominib suis distribuerat. We¬
niens autem beatus remigius
ad herigarium mogontiȩ p̾su¬
lem. in somnis ei uisus ẽ.
p̾cipiens ut iret ad con¬
radum regem. commonens
eum iubere sibi subiectis qua¬
tinus dimiterent terram suȩ
ditionis. Qui consurgens a som¬
no. licet miratus de uisione:
regi tamen omisit indicare.
Rursus post aliquod dies appa¬
rens ei sc̃s remigis. redarguit
illum quare mandatum ñ adim¬
pless illius : Ammonens ne dif¬
ferat. quin regi uissa denuntier
ltem ceu prius ille uisum repu¬
tans in ane: neglexit ꝑficere uis¬
sionem. Tertio hunc iam᷑ flagel¬
lo sc̃s adiens. ipsius ierepauit
contumatiam. quemq ꝑ brachi¬
um comphendens uisus ẽ lecto
extraxisse : sieq flagello quod
tenebat eum uerberans acrit᷑
cesum dimisit et humiliatũ
Non amplius enim iam temp¬
nere uisa p̾sumens. regem mox

Expanded text:
ris olim diebus quidam Warnerius pagi Vormacensis comes, res sancti Remigii praemissas, in Vosago sitas, invadens, hominibus suis distribuerat. Veniens autem B. Remigius ad Herigarium Moguntiae praesulem, in somnis ei visus est, praecipiens ut iret ad Conradum regem, commonens eum jubere sibi subjectis quatenus dimitterent terram suae ditionis. Qui consurgens a somno, licet miratus de visione, regi tamen omisit indicare. Rursus post aliquot dies apparens ei S. Remigius redarguit eum, quare mandata non adimplesset illius, admonens iterum ne differat quin regi jussa denuntiet. Item, ceu prius, ille visum reputans inane, neglexit perficere jussionem. Tertio hunc jam cum flagello sanctus adiens, ipsius increpavit contumaciam, quemque per brachium comprehendens, lecto visus est extraxisse. Sicque flagello, quod tenebat, eum verberans, acriter caesum dimisit et humiliatum. Non amplius enim jam temnere jussa praesumens, regem mox
Abbreviated transcription (Latin):
uastatione oborta iam fere tertiã
partem fauillis extantib concre¬
matio ꝑacta consumpserat: et q̃d
residuum erat uictrix flamina
lambebat. Cuius rei nuntius cũ
ilico ad orationem in basilica bea¬
ti Nichasii urbis remorum ponti¬
ficis et martiris. nam ibi tunc mo¬
rabatur: se prostrauit. Et surgens
ab oratione. suspiciens incęlum in¬
gemuit et dixit. Ds̃ qͥs m̃s. ad esto
uocimeȩ. Et concito cursu ꝑ gͣduᷤ
ante ipsam ȩccłam petris conposi¬
tos ciuitatem petut in quib petͥs
ac si suꝑ molle lutum inpressa etꝰ
fuere uestigia. quȩ hodieq ad me¬
moriam diuini miracuculi demon¬
strantur. Et sic celeri uelocitate
cucurrit: atq se igni opposuit. Sta¬
timq ut extensa dextera contra

Expanded text:
vastatione oborta, iam fere partem vastatione oborta, iam fere partem tertiam, favillis extantibus, concrematio peracta consumpserat et quod residuum erat victrix flamma lambebat. Cuius rei nuntius eum ervenisset auditum, ilico ad orationem in basilica beati Nicasii urbis huius pontificis et martyris, – nam ibi tunc morabatur, – se prostravit, et surgens ab oratione, suspiciens in caelum, ingemuit et dixit: 'Deus, Deus meus, adesto voci meae'. Et concito cursu per gradus ante ipsam aecclesiam petris compositos civitatem petiit. In quibus petris, acsi super molle lutum, inpressa eius fuerunt vestigia, que hodieque ibi ad memoriam divini miraculi demonstrantur. Et sic celeri volocitate cucurrit atque se igni opposuit. Sttensa dextera contra
Abbreviated transcription (Latin):
exultemus et lȩtemur in domino.
Quod factum cum ipsa et homi¬
nes euis ꝓ cellararium cõgnouis¬
sent: quia ut scriptum ẽ opera
domini narrare honorificum est.
dixit ad eum sobrina sua. Nunc
cognoui sc̃e pater quia diuina
inspiratione hodie ad hanc domũ
et eccłam tuam ꝑpetuo heredẽ
cẽ faciam. Et presentialit᷑ ipsam
iullam ad remensem ȩccłam tra-
didit: et eidem sco presuli ina̾e
cartam et uestituram scd̾m mo¬
rem legalem fecit. Miramur qͥa
iuxta uerbum heliȩ hydria
farinȩ non defecit et legitus o¬
lei non ẽ imminutus: mira¬
mur quia uixta uerbum he¬
lisei de paruo liquore olei mag
miremur quia benedictione
et oratione domni et patro
quore qui in eo erat uinum
suꝑ fusum etiam in pauim̃¬
tum cellarii redundauit. uiii.¬
uia humani generis aduer¬
sarius non desiftit oftendere
nocendo malignitatis suȩ potenti¬
am: immissione sua surgentib su¬
bito flammarum globis ciuitatẽ
remorum succendit: et nimia

Expanded text:
letemur et exultemus in Domino'. letemur et exultemus in Domino'. Quod factum cum ipsa et homines eius per cellerarium cognovissent, – quia, ut scriptum est, opera Domini narrare honorificum est, – dixit ad eum sobrina sua: Nunc cognovi, sancte pater, quia divina inspiratione ad hanc domum et ecclesiam tuam perpetuo haeredem esse faciam. Et praesentialiter ipsam illam ad Rhemensem ecclesiam trdidit et eidem sancto presuli inde cartam et vestituram secundum morem legalem fecit. Miramur, quia iuxta verbum Heliae idria farinae non de fecit, et lechytus olei non est imminutus; miramur, quia iuxta verbum Helisaei de parvo liquore olei magna miremur, quia benedictione et oratione domni et patrisquore, quod in eo erat, vinum superfusum etiam in pavimentum cellarii redundavit. Quia humani generis adversarius non desistit ostendere nocendo malignitatis suae potentiam, immissione sua surgentibus subito flammarum globis, hanc civitatem Remorum succendit, et nimia
Abbreviated transcription (Latin):
uastulo inquo aliquid iuni reman¬
serat. dixt. Claude ostium s sta
de ista parte. usq dum ego ad te
reuertar. Et ꝑgens ad alteram
frontem uasculi quȩ erat secus pa¬
rietem: fecit crucem suꝑ idem
uascalum quod erat non modice
quantitatis. et genua flectens
ad orationem orauit duitus. et
cȩꝓit uinum ꝑ foramen superi¬
us ꝑ quod eidem uasculo infusũ
fuerat ad eo redundare: ut suꝑ
inundaret. Et iuro scõ decum¬
bente adhuc inoratione: cellara¬
rius timore ꝑcussus exclamauit
dicens. In nonine xp̃i quis um¬
quan tale uidit. Quod cum
audiuit sẽs remigius suxrexit
ab oratione. et precepit illi ut
nemini hoc indicaret. s diceret
dominȩ suȩ ministris impetra¬
tum uinum se habere unde
ministrare ualerent. Sẽs ue¬
ro domini rediens ad prefatã
sobrinam suam: consolatus
ẽ eam dicens filia noli contri¬
stari. s spera in domino et fac
bonitatem: et pasceris in di¬
iutiis eiuis. Habes nunc uinum:

Expanded text:
vasculo, in quo aliquid vini remanvasculo, in quo aliquid vini remanserat, dixit: 'Claude ostium et sta de ista parte, usque dum ego ad te revertar'. Et pergens ad alteram frontem vasculi, que erat secus parietem, fecit crucem super idem vasculum, quod erat non modice quantitatis, et genua flectens ad orationem, oravit diutius. Et cepit vinum per foramen superius, per quod eidem vasculo infusum fuerat, adeo redundare, ut supeinundaret. Et viro sancto adhuc decumbente in oratione, cellerarius timore perculsus exclamavit, dicens: 'ln nomine Christi, quis umquam tale vidit?' Quod cum audivit sanctus Remigius, surrexit ab oratione et precepit illi, ut nemini hoc indicaret, sed diceret dominae suae ministris, inpetratum vinum se habere, unde ministrare valerent. Sanctus vero Domini rediens ad prefatam sobrinam suam, consolatus est eam, dicens: 'Filia, noli contristari, sed spera in Domino et fac bonitatem, et pasceris in divitiis eius. Habes nunc vinum;
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. Quȩ illi prompte respondit
qsñ non tantum ꝓ eo de ipso nunti¬
o uerecundabatur: quantum pro
eis qui eum ipso aduenerant Cog¬
nita uero causa beatus remigius.
hilari uultu consolatus ẽ dicens. ꝓ ro
hac ie filia noli contristati: dabit eñi
inde dominus largitate pietatis sue
solitam consolationem. qui ꝑ ꝓpħam
suum se timentib nichil deee ꝓmi¬
sit. Et dixit eidem sobrine suȩ auda¬
entib illis qui aderant ut alia illa
curaret: ipse autem uellet interim
hortum et uiridarium ac domos il¬
lius cireuire. et uidere qualit᷑ illa ma¬
neret. Et sic de industria prius alia cir¬
cuiens ꝑuenit usq ad cellarii ostiũ.
Et interrogans quid in illo tecto ha¬
beret: respondit minister cella rium
eẽ. Idem autem uir ses.: dixit se illue
introire uelle. Cui cum nemo aude¬
ret contradicere: interrogauit cellara¬
rium. si haberet in aliquo de ipsis ua¬
sculis uel aliquid uni. Et designato

Expanded text:
dixerit. Quae illi prompte respondit, dixerit. Quae illi prompte respondit, quoniam non tantum pro eo de ipso nuntio verecundabatur, quantum pro eis qui cum eo advenerant. Cognita vero causa, beatus Remigius hilari vultu consolatus est eam, dicens: 'Pro hac re, filia, noli tristari; dabit enim inde Dominus largitate pietatis suae solitam consolationem, qui per prophetam suum se timentibus nichil deesse promisit'. Et dixit eidem sobrinae suae, audientibus illis qui aderant, ut alia illa curaret, ipse autem vellet interim ortum et viridiarium atque domos illius circuire et videre, qualiter illa maneret. Et sic de industria prius alia circuiens, pervenit usque ad cellarii ostium. Et interrogans, quid in illo tecto haberet, respondit minister, cellarium esse. Isdem autem vir sanctus dixit, se illuc introire velle. Cui cum nemo auderet contradicere, interrogavit cellerarium, si haberet in aliquo de ipsis vasculis vel aliquid vini. Et designato
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo p̃dicationis exortatus ẽ eoꝰ.
dando cibum et potum inconso¬
latione laboris. It dum hȩc age¬
rentur: accidit sobrinam illius
nomine celsam dõ sacratam per¬
inde transire: & uillam suȩ ꝓpͥe¬
tatis nomine celtum adire. Quȩ cũ
cognouiss scm̃ remigium iuxta
transitus su uiam eẽ. uenit ad eũ.
et benigne ut par erat ab illo su¬
scepta: petiit eundem sc̃m uirũ
ut una cum illa domum suam
quo ibat dignaretur ad ire. Idem
uir sẽs ut erat p̾stabilis suꝑ iustis
petitionib ipsius sobrinȩ suȩ po¬
cum pariter ad domum ꝑuenis¬
sent. et inter se familiaria ac sp̃u¬
alia haberent colloquia uenit
minister ipsuis celsȩ ad auriculã
eius. dicens quod uillicus eius
uinum quod ineadem uilla fu¬
erat uenditum iam. habebat.
excepta par uula quantitate
quam ꝓ saluando uasealo re¬
seruauit. Cuius uultũ sẽs remigius
udens rebore ꝑfusum: interrogauit
quid ei suus minister mauriculam

Expanded text:
verbo predicationis exortatus est eos verbo predicationis exortatus est eos dando cibum et potum in consolationem laboris. Et dum haec agerentur, accidit, sobrinam illius nomine Celsam, Deo sacratam, perinde transire et villam suae proprietatis nomine Celtum adire. Que cum cognovit, sanctum Remigium iuxta transitus sui viam esse, venit ad eum, et benigne, ut par erat, ab illo suscepta, petiit eundem sanctum virum, ut una cum illa domum suam, quo ibat, dignaretur adire. Isdem vir sanctus, ut erat prestabilis super iustis petitionibus, ipsius sobrinae suae pocum pariter ad domum pervenissent et inter se familiaria et spiritalia haberent colloquia, venit minister ipsius Celsae, ad auriculam eius dicens, quod villicus eius vinum quod in eadem villa fuerat venditum iam habebat, excepta parvula quantitate, quam pro salvando vasculo reservavit. Cuius vultum sanctus Remigius videns rubore perfusum, interrogavit, quid ei suus minister in auriculam
Abbreviated transcription (Latin):
non cadebat luxuultus eius¬
in terram: quia nimirum in
tanta grauitate. uultũ tenẽre.
consueuerat: ut nunquam cõ¬
temptibili lȩtitia resolueret᷑
s quotiescunq hilariorem se
presentib ẽxiberet: certa sẽ¬
ꝑ hoc causa utilitatis eõrũ
faceret. Ita et hic sc̃s. religio¬
sa grauitate discretus. in om̃i¬
b. non uanitate. iar tantia. hoc
uel dissolutione agebat: sed
ut dei ostenderetur. collata si¬
bigrã. et ad eius amorem ac
fidem. qui mirabilis in sc
suis. seruos suos multimodis.
consolari et mirificare digna¬
tur. suorum corda excĩtaren¬
tur.: et illius seruituti. se ꝓ¬
pensius manciparent. yti
internorum curam in
exceriorum occupatione ñ
minuens: exteriorum pro¬
uidentiam ininternorum
sollicitudine non relinquen᷑.
Cum gͦ circuiens paroechias
sollicitudint pastorali. transi¬
ret ꝑ condumam. episcopiz
uillȩ. cuius uocabulum ẽ tudini¬
aciis.: aspexit messores messem
secantes: accedensq ad eos. eum

Expanded text:
non cadebat lux vultus eiusnon cadebat lux vultus eiusin terram, quia nimirum in tanta gravitate vultum tenere consueverat, ut numquam contemptibili letitia resolveretur, sed quotienscumque hilariorem se presentibus exhiberet, certa semper hoc causa utilitatis eorum faceret. Ita et hic sanctus religiosa gravitate discretus in omnibus, non vanitatis iactantia hoc vel dissolutione agebat, sed ut Dei ostenderetur collata sibi gratia, et ad eius amorem ac fidem, qui mirabilis in sanctis suis servos suos multis modis consolari et mirificare dignatur, suorum corda excitarentur et illius servituti se propensius manciparent. Sed internorum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinquens. Cum ergo circuiens parrochiam sollicitudine pastorali transiret per condumam episcopii villae, cuius vocabulum est Tudiniacus, aspexit messores messem secantes, accedensque ad eos, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nedessariam cordis conpunctionẽ.
ꝑ ltercessionem eius. apud domini
pletartm. expostulet. nichil hesi.¬
tans: quia procerto accipiet Qui
pauꝑtare sp̃ualis ulctus atq ue¬
stitus. fidei uidelicet. spei et ca¬
ritatis. accȩterarum uirtutum.
se artari cognoscit: uel etiam
temporalib necessitatib ac tͥbu¬
lationib sentit afflgiꝰ eius int̾¬
cessionum solatia gemitib et
lãcrimis expetat: et quod pau¬
ꝑ. cecus atq dȩmoniosus ꝑ hunc¬
latia consolationum. obtinere
confidat.
um inter domesticos. fu¬
os contingebat. secretus
illum habere conuiuiũ.
et delectaretur in hilaritate
carorum: descendebant ad eũ
intrepidi pãsseres: et in ma¬
nu eius. mensȩ reliquias col¬
ligebant. Descendebant alii sa¬
turi. accedebant alii saturan¬
di. Sic mansuescebat feritas
auium: in operatione uirtu.¬
tum. Delectatĩo nanq illius.
talis erat in hllaritate carors̃:
sicut de beato iob legimus qm̃

Expanded text:
necessariam cordis conpunctionem necessariam cordis conpunctionem per intercessionem eius apud Domini pietatem expostulet, nichil haesitans, quia pro certo accipiet. Qui paupertate spiritalis victus atque vestitus, fidei videlicet, spei et caritatis ac ceterarum virtutum, se artari cognoscit, vel etiam temporalibus necessitatibus ac tribulationibus sentit affligi, eius intercessionum solatia gemitibus et lacrimis expetat, et quod pauper, cecus atque daemoniosus latia consolationum obtinere confidat. m inter domesticos suos contingebat secretius illum habere convivium, et delectaretur in hilaritate carorum, discendebant ad eum intrepidi passeres et in manu eius mensae reliquias colligebant. Discedebant alii saturi, accedebant alii saturandi. Sic mansuescebat feritas avium in operatione virtutum. Delectatio namque illius talis erat in hilaritate carorum, sicut de beato Iob legimus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
et ne ultra eum uexare p̃sume¬
re liyinomine. xp̃i prȩcepĩt. opemq
uictus petitam pauperi tribuit.
Oineffabilis grã pietatis. a quo dum
substantia sola petitur. triplex re¬
medium obtinetur : uictu pauit
egenum: munerauit uisũ cecatum:
reddidit libertati captiuum. Atq
ita contigit ꝑ hoc insigne miraculũ.
scẽ trintatis mysterium: ut dum
apparuit unus in paupere: trinitas
se ostendit in salute. Qui gͦ temptationi¬
ybus siue occultis in mente. siue aꝑ¬
tis in corpore. antiqui hostis sentit
se infestatione urgeri: opem inter¬
cessionis eius obnixe deposcat: et si
fideliter petierit ab infestatione im¬
mundi sp̃c̃ se ipsius meritis et preci¬
badĩ grã liberari non dubitet. Qui
suꝑnȩ lumen contemplationis ĩgno¬
rat. qul presentis uitȩ tenebris pres¬
sus. dum uenturam iram. nequaꝗͣ
diligendo conspicit. et quo gressũ
operis porrigat nescit: lumen in:¬
telligentiȩ ac contemplat̾ionis. atq

Expanded text:
et ne ultra eum vexare presumeet ne ultra eum vexare presumeret, in nomine Christi precepit opemque victus petitam pauperi tribuit. O ineffabilis gratia pietatis, a quo dum substantia sola petitur, triplex remedium obtinctur! Victu pavit egenum, muneravit visu cecatum, reddidit libertati captivum, atque ita contigit per hoc insigne miraculum sancte Trinitatis mysterium, ut, cum apparuit unus in paupere, Trinitas se ostendit in salute. Qui ergo temptationibus sive occultis in mente sive apertis in corpore antiqui hostis sentit se infestatione urgeri, opem intercessionis eius obnixe deposcat, et si fideliter petierit, ab infestatione inmundi spiritus se ipsius meritis et precibus a Dei gratia liberari non dubitet. Qui supernae lumen contemplationis ignorat, qui presentis vitae tenebris pressus, dum venturam iram nequaquam diligendo conspicit, et quo gressum operis porrigat, nescit, lumen intellegentiae ac contemplationis atque
Abbreviated transcription (Latin):
ut si negligenter aliquid in diui-¬
nis cultib ageretur.fidelis xp̃i ser¬
iuis agnosceret: et ut bonus agri¬
cola quȩ inculta erant ad bonȩ
oꝑationis fructus ꝓferendos. exxo¬
leret: ad uicum cu uocabulum
ẽ calmisiaciis ꝓuenit. Ubi dumn
quidam cȩcus ꝑ interualla tem.¬
porum. occultantis sedȩmonis
inuasione possessus. ab eo mĩscdiȩ
opem⁊ ꝯstulasset qm̃ ante ipsiitͤ
sci uiri psntiam. occultari non
potuit. Eat enim illius generis.
de quo inȩuangłio dominus di¬
cit. quod non eitcitur nͥ in orati¬
one et ieuinio cepit qu̾a dudũ
captus fuerat. dȩmonis inuasio¬
ne. idem cȩcus corporis uexatidẽ
torqueri: Tunc beatus remigiꝰ
in oratione qua semꝑ animo ad
dm̃ intendebat. corpore quod ie¬
iuniis et bonorum operum ex-¬
ercitio. incessanter afficiebat: se
humiliter ad terram ꝓstrauit:
statimq lumen pristinum ce-¬
ci oculis reddidit. et ab eo pe¬
stem immundi sp̃c effugauit.

Expanded text:
ut, si neglegenter illiquid in diviut, si neglegenter illiquid in divinis cultibus ageretur, fidelis Christi servus agnosceret et ut bonus agricola quae inculta erant ad bonae operationis fructus proferendos excoleret, ad vicum cni vocabulum est Calmitiacus pervenit. Ubi dum quidam cecus, per intervalla temporum occultantis se daemonis invasione possessus, ab eo misericordiae opem postulasset, quoniam ante ipsius sancti viri presentiam occultari non potuit, – erat enim illius generis, de quo in euvangelio Dominus dicit, quod non eicitur, nisi in oratione et ieiunio, – cepit qua dudum captus fuerat daemonis infestatione isdem cecus corporis vexatione torqueri. Tunc beatus Remigius in oratione, qua semper anim o ad Dominum intendebat, corpore, quod ieiuniis et bonorum operum exercitio incessanter afficiebat, se humiliter ad terram prostravit, statimque lumen pristinum ceci oculis reddidit et ab eo pestem inmundi spiritus effugavit,
Abbreviated transcription (Latin):
Erga bene agentes petrus appa¬
rebat in uultui: erga delinquenteᷤᷤ
paulus in sp̃u: ac sic conuenien¬
te in uno. diuersitate gr̃arum.
illius pietatis. huius erat emu¬
lator districtionis: ita ut cum
prȩsentiam eius. quisqũa uix
sustineret. abscentiam fepe: non
posset Internorum autem. bono¬
rum suorum formas ac species
sicut nemo ad plenum potuit
inspicere: ita nemo sufficit ex¬
plicare quas sicut ille studuit
excolere: ita elaborauit ocuilere:
et cum hȩc uellet augeri. nole¬
bat agnosci. Sed quia hȩc ẽ na¬
tum iustitię: ut quanto studiõ.¬
sius abscondi optat. tanto clari¬
us innotescat: et occultatio ip¬
sa prȩdicatio. sit ꝑ pplo̾s tantor
bonorum. fama uolitabat. Emi¬
nebat in ammiratione multo¬
rum. ueluti ciuitas. suꝑ uerti¬
cem montis exposita: nec iã
lucerna poterat latere sub mo¬
dio.
ecidit autem quodam tẽ¬
pore. dum pastorali soller¬
tia ex more paro xhias circuiret.

Expanded text:
Erga bene agentes Petrus appaErga bene agentes Petrus apparebat in vultu, erga delinquentes Paulus in spiritu, ac sic conveniente in uno diversitate gratiarum, illius pietatis, huius erat emulator districtionis, ita ut, cum presentiam eius quisquam vix sustineret, absentiam ferre non posset. Internorum autem bonorum suorum formas ac speties, sicut nemo ad plenum potuit inspicere, ita nemo sufficit explicare; quas sicut ille studuit excolere, ita et laboravit occulere; et cum hec vellet augeri, nolebat agnosci. Sed quia hec est natura iustitiae, ut, quanto studiosius abscondi optat, tanto clarius innotescat, et occultatio ipsa predicatio sit, per populos tantorum bonorum fama volitabat. Eminebat in admiratione omnium, veluti civitas super verticem montis exposita, nec iam lucerna poterat latere sub modio.Accidit autem quodam tepore, cum pastorali sollertia ex more parrochias circuiret,
Abbreviated transcription (Latin):
rat. iugiter prȩfuiss fuit nanq
in elemosinis largus inuigiliis
sedulus. in oratione deuotus:
in caritate ꝑfectus. in humani¬
tate ꝓfusus. in doctrina preci¬
puus. in semone paratus: in cõ¬
uersatione scĩssimus. Sinceri¬
tatem mentis. uultus sui sere¬
nitate monstrabat: et pietatẽ
clementissimi cordis: ostende¬
bat in lenitate sermonis. Quic¬
quid ad salutem poss ꝓtine
re ȩternam: non minus imple¬
bat beatissimus oꝑe. quam
sermonis prȩdicatione docebat.
Quirum ꝑ om̃ia dõ dignum.
Eminebat in ipso habitu. ani¬
mi pulchritudo: ac si in sp̃e ex¬
terioris hominis. ipsam puta¬
res expressam imaginem sanc̃¬
titatis. Erat inreuerendis t̾ribi¬
lis aspectu: reuerendus incẽs¬
su metuendus seueritate : ue¬
nerandus benignitate. Cen¬
suram aucteriratis.: tempera¬
bat mansuetudo humilitatis.
Delinquentes quidem. minã¬
batur frontis austeritas : sed
blandiebatur cordis serenitas

Expanded text:
rat, iugiter prefuisset. Fuit itaque rat, iugiter prefuisset. Fuit itaque in elemosinis largus, in vigiliis sedulus, in oratione devotus, in caritate perfectus, in humanitate profusus, in doctrina precipuus, in sermone paratus, in conversatione sanctissimus. Sinceritatem mentis vultus sui serenitate monstrabat et pietatem clementissimi cordis ostendebat in lenitate sermonis. Quicquid ad salutem pertinere posset aeternam, non minus implebat beatissimus opere, quam sermonis predicatione docebat. O virum per omnia Deo dignum! Eminebat in ipso habitu animi pulchritudo; in spetie exterioris hominis ipsam putares expressam imaginem sanctitatis. Erat inreverentibus terribilis aspectu, reverendus incessu, metuendus severitate. venerandus benignitate. Censuram auctoritatis temperabat mansuetudo humilitatis. Delinquentibus quidem minabatur frontis austeritas, sed blandiebatur cordis serenitas.
Abbreviated transcription (Latin):
mentes aurem precdicatione sp̃u
sc̃õ in se loquente: uncturus erat
crismate inuisibili. id ẽ grã eusdẽ
sp̃c sci: ipse quoq prius tali uncti¬
one insigniretur. Acceptis autẽ
talib ac tantis auspiciis: diuini
timuit contra ire statutis. Neq
enim tutum illi uideri poterat.
tot signis prȩcurrentib diuinȩ
contradicere iussioni. presertim.
cum luce. et unctione sc̃i sp̃c. quȩ
oleo uisibili designatur. interius
illustratus atq ꝑunctus: ut et
sc̃s ysaĩas admittendum se indi¬
uinum ministerium. debere poci¬
us offerre. quam excusare didice¬
rit.
ost habita gͦ om̃i dubitatioẽ.
atq ancipiti. sub motã sen¬
tentia: unanimitate ep̃or remen¬
sis ꝓuinciȩ infulis induitur sa¬
cerdotalib benedictione consecra¬
tur episcopili. atq in sede p̾su¬
laris collocatur. huius ciuitatis
remorum. Ubi statim sic appa¬
ruit aptus et deuotus: tanquam
si officio ad quod nouitey ascende¬

Expanded text:
mentes autem predicatione, sancto mentes autem predicatione, sancto Spiritu in se loquente, uncturus erat crismate invisibili, id est gratia eiusdem Spiritus sancti, ipse quoque prius tali unctione insigniretur. Acceptis autem talibus ac tantis auspiciis, divinis timuit contraire statutis; neque enim tutum illi videri poterat, tot signis precurrentibus, divinae contradicere iussioni, presertim cum luce et unctione sancti Spiritus, que oleo visibili designatur, interius illustratus atque perunctus, ut et sanctus Esaias, ad mittendum se in divinum ministerium debere potius offerre quam excusare didicerit. 4. Posthabita ergo omni dubitatione atque ancipiti submota sententia, unanimitate episcoporum Remensis provinciae infulis induitur sacerdotalibus, benedictione consecratur episcopali atque in sede presulatus collocatur huius civitatis Remorum. Ubi statim sic apparuit aptus et devotus, tamquam si officio, ad quod noviter ascende
Abbreviated transcription (Latin):
na reniteretur constantia. pla¬
cuit om̃ipotenti dõ ei manifestiᷤ¬
simis demonstrare indici is. quod
ipse de eo haberet iuditium. It enĩ
cum modo prȩdicto reniti conare¬
tur: udentib om̃ib qui aderant
descendit subito radius noui lu¬
ceciderit ut quia illuminandaꝵ
lux parabatur animarum. ipse
quoq eum ad hoc opus assciscere¬
tur. lumine debuit declarari iu¬
sibili. Ipse nãq erat lucerna quȩ
non modis curȩ corporee. sed siꝑ
candel abrum purissime. ac deo
dilectȩ conuersationis erat ponen¬
da: quatinus his qui in domo sc̃ȩ
eccłȩ futuri erant. lumen opti¬
mȩ inftitutionis preberet.¶ Placu.¬
t ĩt etiam omnipotentiȩ diuinȩ. a¬
uud huic muaculo addere ad
ostensionem meritorum beatis¬
simi uiri. Et enun radio supra¬
dicto se illustrante. sensit capi¬
ti suo unguinis sacri. infusuan
liquorem: quo totuni cius dełi¬
butum est caput. Et merito.
ut qui oleum sp̃uale ppłĩs qui

Expanded text:
na reniteretur constantia, plana reniteretur constantia, placuit omnipotenti Deo ei manifestissimis demonstrare indiciis, quod ipse de eo haberet iuditium. Etenim cum modo predicto reniti conaretur, videntibus omnibus qui aderant, descendit subito radius novi luceciderit, ut quia illuminandarum lux parabatur animarum, ipse quoque, cum ad hoc opus adscisceretur, lumine debuit declarari visibili. Ipse namque erat lucerna, quae non sub modio curae corporeae, sed super candelabrum purissimae ac Deo dilecte conversationis erat ponenda, quatinus his qui in domo sanctae aecclesiae futuri erant lumen optime institutionis preberet. Placuit etiam omnipotentiae divinae huic miraculo aliud addere ad ostensionem meritorum beatissimi viri. Etenim, radio supradicto se illustrante, sensit capiti suo unguinis sacri infusum liquorem, quo totum eius delibutum est caput. Et merito, ut qui oleum spiritale populis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
stus depressus. nimus affitiebatur
angorib. quia nec fugȩ locus us¬
piam patebat: nec pplõ ut ab inten¬
tione cepta resipisceret ullomodo
satis facere poterat. Diuinȩ nan¬
q erat uoliuitatis. ut qui om̃iũ
saluni ꝓspecturus erat. omniũ
acclamationib eligerẽtur. Et
qui unitati fidei cum iam fide¬
lib et futuris fidelib erat pro.¬
iusurus. unione euncti popłꝰ
ad sedem eueheretur sacerdota¬
lis honoris. Sacratissimus qui¬
dem uir cum his acclamationi¬
b se urgeri conspiceret: de in¬
firmitatis et ętatis suȩ tempore
conqueri cȩpit: et quia eccla̾ft¬
cus ordo infirmam ętatem ad
hanc non reciperet dignitatem.
uoce publica fatebatur. Time¬
bat enim ne immatura ȩtas ini¬
mici uersutiis impugnata: ali.¬
quid contraheret si nistri. Sed
diuina gra et uocem ppłorum
constantissime in ipsius ꝑdura¬
re fecit electione: et scm̃ uirimi
ab antiqui hostis ꝓtexit malig¬
nitate. Et cum pplĩ acclamaret
frequentia et scĩssimus uir mag¬

Expanded text:
tur angoribus, quia nec fuge locus uspiam patebat, nec populo, ut ab intentione cepta resipisceret, ullo modo satisfacere poterat. Divinae namque erat voluntatis, ut qui omnium saluti prospecturus erat, omnium acclamationibus eligeretur, et qui unitati fidei cum iam fidelibus et futuris fidelibus erat provisurus, unione cuncti populi ad sedem eveheretur sacerdotalis honoris. Sacratissimus quidem vir cum his acclamationibus se urgeri conspiceret, de infirmitatis et aetatis suae tempore conqueri cepit, et quia aecclesiasticus ordo infirmam aetatem ad hanc non reciperet dignitatem, voce publica fatebatur. Timebat enim, ne inmatura aetas inimici versuciis impugnata, aliquid contraheret sinistri. Sed divina gratia et vocem populorum constantissime in ipsius perdurare fecit electione et sanctum virum ab antiqui hostis protexit malignitate. Et cum populi acclamaret frequentia, et sanctissimus vir mag
Abbreviated transcription (Latin):
num prȩsagium sobolis. Con¬
cipitur ergo futurus xp̃i pon¬
tifex. et xp̃i amminiculante
miscdĩa. mater beatissima quẽ
auspice deo concepit feliciter
filium. genuit. cui remigium
sodm̃ domin dictum in bapts¬
mate nomen imponi fecit. Et
ablactatus. sicut suus p̾muinti

Expanded text:
num praesagium sobolis. Connum praesagium sobolis. Concipitur ergo futurus Christi pontifex, et Christi adminiculante misericordia, mater beatissima quem, auspice Deo, concepit, feliciter filium genuit, cui Remigii, secundum Domini dictum, in baptismate nomen imponi fecit. Et ablactatus, sicut suus praen
Abbreviated transcription (Latin):
transactis muliebria defecerĩt.
et uir m̃s emilius uetulus sit
ac in euso eius corpore frigi¬
dus extet circum precordia
sanguis. et uoluptatis oꝑa in
eo penitus emarcuerint. Erãt
enim ambo genere nobiles: et
grã inter suos nominatissimi
Et quia liberorum parentes ꝓ¬
cesserant in dieb multis effeti.
et carne iam infecundi: conui¬
gale cõmertium non quere bant
nec eis spes ultra uel appetitus
generandi sobolem in erat. Cu
beatus montanus respondit.
Scias quia cum ablactaueris
puerum Remigium: de lacte
tuo ꝑunges oculos meos: &reci¬
piam lumen. Nam ut merita
illi accrescerent sicuti & sc̃o to¬
biȩ iuxta diuinum sermonẽ.
ut uistus ustificetur adhuc
idem beatus montanus lumen
corporalium oculorum amise¬
rat. Tandem credentib paren¬
tib uerbis uri dei. fit gaudiũ
quod talem suscepturi eẽnt pro¬
lem: in cuius conceptione non
foret ardor explendȩ libidinis.
s amor generandȩ iuxta diui¬

Expanded text:
transactis muliebria defecerint, transactis muliebria defecerint, et vir meus Aemilius vetulus sit, ac in aevoso ejus corpore frigidus exstet circum praecordia sanguis, et voluptatis opera in eo penitus emarcuerint? erant enim ambo genere nobiles, et gratia inter suos nominatissimi. Et quia liberorum parentes processerant in diebus multis, effeti, et carne jam infecundi, conjugale commercium non quaerebant, nec eis spes ultra vel appetitus generandi sobolem inerat. Cui beatus Montanus respondit: Scias, quia cum ablactaveris puerum Remigium, de lacte tuo perunges oculos meos, et recipiam lumen. Nam ut merita illi accrescerent, sicut et sancto Tobiae , juxta divinum sermonem, Ut justus justificeretur adhuc , idem beatus Montanus lumen corporalium oculorum amiserat. Tandem credentibus parentibus verbis viri Dei, fit gaudium, quod talem suscepturi essent prolem, in cujus conceptione non foret ardor explendi libidinis, sed amor generandae juxta divi
Abbreviated transcription (Latin):
Dominus ꝓspexit de excelso sc̃õ
suo. decęło in terram aspexit:
ut audiret gemitum conpedito¬
rum. ut solueret filios interemp¬
torum: ut annuntietur nom̃
eius ingentib. in conueniendo
ppłos in unum. et reges ut ser¬
uiant ei. Cilina in u¬
ro concipi ens
pariet nomine
gium. cui a ine saluandus populus
cõmutetur. Beata siquidem cili¬
nia intenta piis oꝑib. licet cor¬
pore teneretur in mundo. m̃te
conuersabatur incęlo. Quȩ in
flore iuuentutis pepererat de u¬
nico uiro suo emilio principiũ
postea suessorum ciuitatis sc̃m
ep̃m : et fr̃em eus patrem bea
cessoris: qui usq ad ultima glo
riosi Remigii tempora saceraoci¬
o est functus. sicq defunctus.
Uirautem ille uenerabilẜ i¬
ter illius temporis inni meri
ꝑicula. tanta consolatione aup¬
ta: ciliniȩ diuinum oraculũ
gr̃a di ꝑceptum innotuitA
illa dixit ad montanum. Quomͦ
fieri potest ut anus lactem fi¬
lium. cum mͥ a temporib du

Expanded text:
'Dominus prospexit de excelso sancto 'Dominus prospexit de excelso sancto suo, de caelo in terram aspexit, ut audiret gemitum compeditorum, ut solveret filios inter emptorum, ut adnuntietur nomen eius in gentibus, in conveniendo populos in unum et reges, ut serviant ei: Cilinia. in uro concipiens filium pariet nomine Remigium, cui a me salvandus populus committetur'. Beata siquidem Cilinia intenta piis operibus, licet corpore teneretur in mundo, mente conversabatur in caelo. Quae in flore iuventutis pepererat de unico viro suo Emilio Principium postea Suessorum civitatis sanctum episcopum et fratrem eius, patrem beatcesriosi Remigii tempora sacerdotio est functus, sicque defunctus. III. Vir autem ille venerabilis, inter illius temporis innumera pericula tanta consolatione accepta, Ciliniae divinum oraculum, gratia Dei perceptum, innotuit. At illa dixit ad Montanum: Quomodo fieri potest, ut anus lactem filium, cum mihi a temporibus diu
Abbreviated transcription (Latin):
lassitudine ac fragilitate carnis
cõpellente. paululum menbra
sopori dediss subito ꝑ diuina
gr̃am angłox choris et anima¬
rum cȩtib beatissimorũ homi¬
num. iam spiritib cum do reg¬
nantium. et immortalitatem
adhuc corporum expectantiũ
interfuit: et familiarissimũ
cȩpit audire colloquium. Inter
cetera igitur quȩ in conuentu illo
exlico audiunit etiam illi seĩsp̃e
humanȩ salutis auidi. querita¬
recȩperunt de gallicanȩ deiecti¬
one ȩcclȩ & quid facto ad talia o¬
pus eẽt crebro uersare sermone.
dicentes quia iam tempus eẽt
miserendi euis. Duplicia enim
receperat ꝓ om̃ib peccatis suis:
quanquam fex eius non sit exin¬
anita. his inter se ita serentib.
subito uox affuit. a suꝑioribus
atq secretiorib aditis. saluber¬
rime atq suauissime intonans:
quȩ et p̾sentium solaretur sp̃u¬
um mestitiam: et quod futu¬
rum. erat gratulabunda ꝓmul¬
garet sententia. ita dicendo.

Expanded text:
lassitudine ac fragilitate carnis lassitudine ac fragilitate carnis compellente, paululum membra sopori dedisset, subito per divinam gratiam angelorum choris et animarum cetibus beatissimorum hominum iam spiritibus cum Deo regnantium et immortalitatem adhuc corporum exspectantium interfuit et familiarissimum cepit audire colloquium. Inter cetera igitur, que in conventu illo caelico audivit, etiam illi sancti spiritus humanae salutis avidi queritare ceperunt de Gallicane deiectione aecclesiae, et quid facto ad talia opus esset, crebro versare sermone, dicentes, quia iam tempus esset miserendi eius; duplicia enim receperat pro omnibus peccatis suis, quamquam fex eius non sit exinanita. His inter se ita serentibus, subito vox affuit a superioribus atque secretioribus aditis saluberrime atque suavissime intonans, que et presentium solaretur spirituum mestitiam, et quod futurum erat, gratulabunda promulgaret sententia, ita dicendo:
Abbreviated transcription (Latin):
OSE
TA
scelerum quȩ facta ẽ ado¬
mino cede galliarum. ꝓ¬
sequente uuandalorum cru¬
delitate miscdĩam oȩlidis¬
tillauerunt. cum admit¬
tigandam gentis franco¬
rum barbarica feroritate
do presulem. a do p̾desti¬
natum remigium ponti¬
ficem hoc ordine ꝓtuler̃t
Erat quidam uenerabilis
ac dignus ꝓfessione et no¬
mine montanꝰ monachus
in reclusione solitarlam uitam
ducens ieunis uigiliis. atq orati¬
onib continue uacans nec non
cȩterarum uirtutum insignib.
adeo diuitati se cõmendabilem
reddens ut angelicis sepius frue¬
retur alloquiis et cȩlestib fre¬
quenter uisionib ac reuelationi¬
b intereẽt. Is ergo cum ꝑuigil
in oratione ꝓ pace sc̃ȩ ecclȩ. quȩ
multis ac diuersis afflictionib
apud galliarum et belgicarũ
ꝓuntias uerabatur. dĩ om̃ipo¬
tentis. elementiam indefessis
p̃̾cib exoraret: nocte quadam
plus solito orationem ꝓtelans:
usq lucis crepusculum in con¬
templatione ꝑmansit. Qui cũ

Expanded text:
ost tam scelerum, que facta est a Domino cede Galliarum, prosequente Wandalorum crudelitate, misericordiam caeli distillaverunt, cum ad mitigandam gentis Francorum barbarica ferocitate do praesulem a Deo predestinatum Remigium pontificem hoc ordine protulerunt. 1. Erat quidam venerabilis ac dignus professione et nomine Montanus monachus, in reclusione solitariam vitam ducens, ieiuniis, vigiliis atque orationibus continue vacans nec non ceterarum virtutum insignibus adeo divinitati se commendabilem reddens, ut angelicis sepius frueretur alloquiis et caelestibus frequenter visionibus ac revelationibus interesset. Is ergo cum pervigil in oratione pro pace sanctae aecclesiae, quae multis ac diversis afflictionibus apud Galliarum et Belgicarum provincias vexabatur, Dei omnipotentis clementiam indefessis precibus exoraret, nocte quadam plus solito orationem protelans, usque lucis crepusculum in contemplatione permansit. Qui cum,
Abbreviated transcription (Latin):
ignem cum inuocatione. xp̃i no¬
minis signum scẽ crucis fecit: totũ
illud incendium uelud quodam
reatu cognito fracta et concisa at¬
q in sese relisa uirtute. cȩpit ante
iuri dei presentiam fugere. quod
uir domini semꝑ insequebatur &
inter ignem et ea quȩ adhuc erãt
residua. cum signo sc̃ę crucis et
inuocatione xp̃i se opponebat. Sic¬
que totum flammarum globum
ante se fugientem ꝑ patentem por¬
tam sic enim tunc temporis uo¬
cabatur. quia portis aliis clausis.
ob ciuitatis custodiam ꝓ exeunti¬
um et introeuntium cõmodita¬
te in die patebat diuina poten¬
tia expulit: et alia porta ad hoc
officium deputata prefatã por¬
tam clausit. et ut numquam ab
aliquo aperiretur cum intermi¬
natione uindictȩ qui illam pre¬
sumeret aperire ꝓhibuit: sicut
et iosue inp̾catus ẽ ultionem de
eo qui muros hierico dei uirtu¬
te deiectos denuo restauraret

Expanded text:
ignem cum invocatione Christi nominis signum sanctae crucis fecit, totum illud incendium, velut quodam reatu cognito, fracta et concisa atque in sese relisa virtute, copit ante viri Dei presentiam fugere. Quod vir Dei semper insequebatur et inter ignem et ea que adhuc erant residua cum signo sanctae crucis et invocatione Christi se opponebat. Sicque totum flammarum globum ante se fugientem per Patentem portam, – sic enim tunc temporis vocabatur, quia, portis aliis clausis ob civitatis custodiam, pro exeuntium et introeuntium commoditate in die patebat, – divina potentia expulit, et alia porta ad hoc officium deputata, prefatam portam clausit, et ut numquam ab aliquo aperiretur, cum interminatione vindictae, qui illam presumeret aperire, prohibuit, sicut et Iosue inprecatus est ultionem de eo, qui muros Hiericho Dei virtute deiectos denuo restauraret