comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conparacionẽ pereunciũ gentiliũ iudȩo hereticoꝵ: &falsoꝵ fideliũ. multo
breuior est numerus elector: Vnde de angusta porta & artauia quaeducit ad
uitã dicitur. Et pauci sunt quibueniunt eã: & iterũ. Nolite timere pusillus
grex q conplacuit patri ur̃o dare uobis regnũ. Dequopusillo grege. & hie apte
Vbi est enĩ conscienciabona nisiubi est & fides nonfic̾ta : Doca nã que apls paulꝰ
qr finis praecepti est caritas decordepuro & conscienciabona & fide non ficta
Qđ ergo aqua diluiui non saluauit extraarc ãpositos sed occidit: sine dubio
presigurabat omnẽ hereticũ lic & habentẽ baptismatissaeram̃tũ. tĩ alis
sed ipsis aquis ad inferna mergendũ quib arca subleuatur ad calũ . Ipsequoque
octo narius numerus animarũ quaes aluae factesunt ꝑ aquã significat ꝙ sc̃a
eccła insa cram̃tũ dominicae resurrectionis baptis milauacrũ ꝑcipit. Ut sicut
ipsere surrexit a mortuis ꝑ głam patris : ita & nos ex purgati apecratis ꝑ aquã

Expanded text:
ium gentilium, Judaeorum, haereticorum et falsorum fidelium, multo brevior est numerus electorum. Unde de angusta porta et arcta via, quae ducit ad vitam, dicitur: Et pauci sunt qui inveniunt eam . Et iterum: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis r est conscientia bona, nisi ubi est et fides non ficta? Docet namque apostolus Paulus quia finis praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Quod ergo aqua diluvii non salvavit extra arcam positos, sed occidit, sine dubio praefigurabat omnem haereticum, licet habentem baptismatis sacramentum, non aliis, sed ipsis aquis ad inferna mergendum, quibus arca sublevatur ad coelum. Ipse quoque octonarius numerus animarum quae salvae factae sunt per aquam significat quia sancta Ecclesia in sacramentum dominicae resurrectionis baptismi lavacrum percepit, ut sicut ipse resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos, expurgati a peccatis per aquam
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis quã diligunt sciencia male instituunt᷑. Quantos enĩ catholice in dm̃
credere. & recte in exđa uiuerecupientes arriiuȩ sania quantos sabellii aliorũ¬
uehereticoꝵ nequicia nescientes seduxit: Legelibrũ iohannis chrys oftomi quẽ
scripsit deeo: neminẽ posse ledi ab alio. nisi asem&x ipso. Sed si quid patimmi ꝓpt
iusticiã beatieritis. NoN solũ inquit nihil uobis noc& quibonũ facientib mala
in rogat. sed oiã cũ uos ꝓpt᷑ bona quaeexecratur hostis insequitur: causã uobis

Expanded text:
veritatis quam diligunt scientiam male instituuntur. Quantos enim catholice in Deum veritatis quam diligunt scientiam male instituuntur. Quantos enim catholice in Deum credere, et recte in Ecclesia vivere cupientes, Arii vesania, quantos Sabellii, aliorumve haereticorum nequitia nescientes seduxit? Lege librum Joannis Chrysostomi, quem scripsit de eo: Neminem posse laedi ab alio nisi a semetipso. Sed et si quid patiamini propter justitiam, beati eritis. Non solum inquit nihil vobis nocet, qui bonum facientibus mala irrogat, sed et cum vos propter bona quae
Abbreviated transcription (Latin):
tolerantib ad ferunt. & contraillis qui lnrogant: poenã ac cumulando ecernam
plurimũ nocent: siquis aut̃ huius modi ad uersis uictus deficit. non huic ille qui
malũ intulit: sed ipsesibi quihaec pacient᷑ ferrerecusauit nocuit. Neque enĩ domus
quã uirsapiens adificauit ideo noncecidit. q uiolencias tẽpestatũ ñ ꝑtulit. sed quia
fundata erat suprap&rã. Nec rursus ea quãstultus stulte fabricauit ideocecidit qr¬
pulsata tẽpestatib sed quia suꝑ harenã posita erat. Utrã que & enĩ aequalit̃ ad uersita
feriens tẽptauit. sed uni firmitas fundam̃ti coronã ꝑseueranciae tribuit: Altera
fragilis structurae stulticia strauit. Nonenĩ ꝑfectũ boniaemu latorẽ casus aliquis.
uel adiabolo uel ab homine inꝓbo. uel generali rerũ labenciũ turbine inlatus
laẽdere potest : ceterũ constat plurimos boni aemulatores lesos eẽ. ab aliis. dũ in

Expanded text:
tolerantibus afferunt. E contra illis qui rogant poenam accumulando aeterna tolerantibus afferunt. E contra illis qui rogant poenam accumulando aeterna plurimum nocent. Si quis autem hujusmodi adversis victus devicit, non huic ille qui malum intulit, sed ipse sibi qui haec patienter ferre recusavit, nocuit; neque eorum domus, quam vir sapiens aedificavit, ideo non cecidit, quia violentias tempestatum non pertulit, sed quia fundata erat supra petram ; nec rursus ea, quam stultus stulte fabricapulsata tempestatibus fuit, sed quia super arenam posita erat. Utramque etenim aequaliter adversitas feriens tentavit, sed uni firmitas fundamenti coronam perseverantiae tribuit, alteram fragilis structurae stultitia stravit. Non enim perfectum boni aemulatorem casus aliquis, vel a diabolo, vel ab homine improbo, vel generali rerum labentium turbine illatus, laedere potest. Caeterum plurimos constat boni aemulatores laesos esse ab aliis, dum in
Abbreviated transcription (Latin):
cere iusserat: Recte ꝓphetico testimonio astruit. suꝑna inspectione xbo¬
nos sẽꝑ uideri & malos. Quatenus meminerimꝰ. & nrãm pacienciã quatole¬
ramꝰ malos. nram beniuolenciã quaꝑsequentib bona optamꝰ aet̾ nopraemio
remunerandã : & ꝑsecutores nr̃os si paeniteri noluerint: digno plectendos
eẽ. supplicio. Siuero penituerint. nos quoque ꝓipsoꝵ salute quã dep̃ cam᷑
ad ño coronã iuste congratulacionis accepturos. Et quis est qui uobis noceat.
siboni aemulatores fueritis : Dehisdicit quae nobis ab aduersariis ꝑ uerba¬
contumeliosa ꝑdãnarerũ tẽporaliũ. ꝑtorm̃ta corporis accedunt. Haȩc x enĩ xhuiꝰ¬
modi om̃ia cũ fidelib hirogantur: his dĩtaxat quiboniȩmu latoressunt. & hoc secun¬
dũ scienciã. Nequaquã eis nocerepossunt. Sed palmã magis paenitenciae &quanimit᷑

Expanded text:
cere jusserat, recte prophetico testimonio astruit, superna inspectione, et bocere jusserat, recte prophetico testimonio astruit, superna inspectione, et bonos semper videri, et malos, quatenus meminerimus, et nostram patientiam qua toleramus malos, et nostram benevolentiam qua persequentibus bona optamus aeterno praemio remunerandam, et persecutores nostros si poeniteri noluerint digno plectendos esse supplicio. Si vero poenituerint, nos quoque pro ipsorum salute, quam deprecabamur a Domino coronam justae congratulationis accepturos. Et quis est qui vobis noceat, si boni aemulatores fueritis. De hiscontumeliosa, per damna rerum temporalium, per tormenta corporis accedunt. Haec enim et hujusmodi omnia cum fidelibus irrogantur, his duntaxat, qui boni aemulatores sunt, et hoc per scientiam, nequaquam eis nocere possunt, sed palmam magis poenitentiae aequanimiter
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ . sine lnt̃ missione crandũ est. Nũ quã ergo mihi conuigio seruiendũ est. ue
ab oracione cui seꝑ insistere iubeor : ulla hora praepediar. In fidẽ aut̃ om̃s una¬
nimes conpacientes & c&̃. Quia superius diuersas ꝑsonas condicionis osexus
congrua sibidis crecione docebat : lãnunc om̃s cõmunit̃ ad mona infidei dom¬
nicae causa : unũcor & una habere anima. Quam hoc uocatiestis: ut bene¬
dictionẽ hereditate possideatis. Dicente uidelic& iudice. Uenite benedicti
patris mei ꝑ cipite regnũ. Potest benedictio hereditatis & illa intellegi qua
Qđ ergo quisque infuturo in uenire desiderat. hoc in praesenti meditari &agere
satagit : & conditorẽ uidelic& &ꝓximũ sincera uocebenedicere. & seipsũ¬
iustos & aures eius in preces eoꝵ: Uultus aut̃ dñi suꝑ facientes mala. Qiuabeatꝰ
petrus malũ nos ꝓmalo reddere uetuerat: immomaledicentib benedi¬

Expanded text:
nem sine intermissione orandum est, nunquam ergo mihi conjugio serviendum est, ne nem sine intermissione orandum est, nunquam ergo mihi conjugio serviendum est, ne ab oratione cui semper insistere jubeor, ulla hora praepediar. In fide autem omnes unanimes, compatientes. Quia superius diversas personas, conditiones, et sexus congrua sibi discretione docebat, jam nunc omnes communiter admonet in fidei dominicae causa, unum cor et unam habere animam. Quia in hoc vocati estis, ut benedictionem haereditate possideatis. Dicente, videlicet, Judice: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Potest benedictio haereditatis et in saeculum saeculi . Quod ergo quisque in futuro invenire desiderat, hoc in praesenti meditari et agere satagat, et conditorem videlicet et proximum, sincera voce benedicere, et ipsujustos, et aures ejus in preces eorum: vultus autem Domini super facientes mala. Quia beatus Petrus malum nos pro malo reddere vetuerat, imo maledicentibus benedi
Abbreviated transcription (Latin):
rupcionẽ sp̃s ꝑ serã abstinenciã & quod corpore non potestis: m̃ te praestate.
prthagorã naturalis scienciae legedictante hanc sentenciã inueniri
Uera ornamenta matronarũ pudiciciã non uestes eẽ. Uirisimilit̾ coha¬
honorẽ. Similit̃ dicit uiros adimitacionẽ ꝓuocans: quia iã supra uxori¬
b praeceperat dicens. Considerent iuiri intimoredĩ castã urãm conuer¬
sacionẽ. Secundũ scienciã aut̃ ut nouerint qd desider& ds̃. & tribuant honorẽ
uasculo muliebri. Si abstinemꝰ acoitu honorẽ tribuimus. Non abstinemus : per¬
spicuum est honori contrariũ. eẽ. concubitũ. Vt ne inpediant᷑ oraciones urãe.
& paulus ait. Nolite ergo fraudare inuicẽ fr̃s: nisi forte ex consensu ad tẽpus ut
uacetis oracioni. Impediriergo oraciones. officio conugali cõmemorat. Quia
quocies que ucoridebitũ reddo : orare non possũ. Quod si iuxta aliũ apłi sermo¬

Expanded text:
ruptionem spiritus per severam abstinentiam, et quod corpore non potestis, mente praestate. ruptionem spiritus per severam abstinentiam, et quod corpore non potestis, mente praestate. Pythagoram naturalis scientiae lege dictante hanc sententiam inveniri, vera ornamenta matronarum pudicitiam, non vestes, esse. Viri, similiter coha. Similiter dicit, viros ad imitationem provocans, quia jam supra uxoribus praeceperat, dicens: Considerent viri in timore Dei castam vestram conversationem. Secundum scientiam autem, ut noverint quid desideret Deus, et tribuant honorem vasculo muliebri. Si abstineamus nos a coitu, honorem tribuimus. Si non abstineamus, perspicuum est honori contrarium esse concubitum. Ut ne impediantur orationes vestrae. Et Paulus ait: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus ut vacetis orationi . Impediri ergo orationes officio conjugali commemorat, quia quotiescunque uxori debitum reddo, orare non possum. Quod si juxta alium apostoli sermo
Abbreviated transcription (Latin):
quodbeatus p&rus ea condicione desiderat muli eres bonas &honestas uiris in¬
credulis subdi: ut nonsolũ nihilmali adimperiũ eoꝵ faciant: ueru &iã in
tã castaconuersacione ꝑsistant insuperabiles: ut ipsis &iã uiris exemplo
possint eẽ castitatis & fidei. Quarũ sit non ex trinsecus capillatura aut cir¬
xpurpurã indute: xpm̃ induere non possunt. Auro & margaritis. & monilib:
ad ornatȩ: ornamenta cordis ac pectoris ꝑdiderunt. Qđ siperus inquit muli¬
eres quoque ad mon& coercendas. & ad ecclesi asticͣa disciplinã religiosa
obseruacione moderandas. quae excusare cultus suos soleant ꝑ maritũ: quan¬
to id magis obseruare uirginẽ fasest. cuinulla ornatus cõpetat uenia : Nec
diriuari in alterũ possit mendaciũ culpe: sed sola ipsa remaneat incrimine:
Quodã modo dicens. Qm̃ ex terior uester homo corruptus est: &b eatitudinẽ
integritatis quae proprie uirginũ est habere destitistis. imitamini in cor¬

Expanded text:
quod beatus Petrus ea conditione desiderat mulieres bonas et honestas viris incredulis subdi, ut non solum nihil mali ad imperium eorum faciant, verum etiam in tam casta conversatione persistant insuperabiles, ut ipsis etiam viris exemplo possint esse castitatis et fidei. Quarum sit non extrinsecus capillatura, et purpuram indutae Christum induere non padornatae, ornamenta cordis et pectoris perdiderunt. Quod si Petrus mulieres quoque admonet coercendas, et ad ecclesiasticam disciplinam religiosa observatione moderandas, quae excusare cultus suos possunt per maritum; quanto id magis observare virginem fas est, cui nulla ornatus sui competat venia, nec derivari in alterum possit mendacium culpae, sed sola ipsa remaneat in crimine? quodammodo dicens: Quoniam exterior vester homo corruptus est, et beatitudinem integritatis, quae proprie virginum est, habere destitistis, imitamini incor
Abbreviated transcription (Latin):
qui incar oereerant spui ueniens predicauit. Qđ ad eandẽ prauoꝵr. atque incre¬
duloꝵ. intencionẽ respicit : quiqm̃ tenebris obscuratũ habent sensũ: merito xiã
in hac uita incarcere conclusi. eẽdicunt᷑. In quo uidelica carcere: interioribus
adhuc tenebris hoc est cȩcitatȩ mentis &operib iniustis grauantur. Donee carne
soluti intenebras exteriores & in carcerẽ proiciantur at᷑nȩ dãnacionis Dequo
dñs in euangło. Et iudex inquit tradat teministro : & inc arcerẽ mittaris.
Quãuis &iã scĩ in hac uitase incarrerepositos cũ gaudiũ patriae suꝑ naesiciu
Merito proclament iuxta illud psal mistae. Educ detarcere anima meã ad con¬
fitendũ nominituo. Distat nãque multũ inter utrũ quecarterẽ. Si quidẽ reybi
sunt incarcere peccatorũ &ignorancie: iustiuero incartere lic& tribula.¬
cionũ positi : luceseꝑ iusticiae dilatato indm̃ corde fruuntur. Qđ designa¬

Expanded text:
qui in carcere erant, Spiritu veniens praedicavit. Quod ad eamdem pravorum atque incredulorum intentionem respicit, qui quoniam tenebris obscuratum habent sensum, merito etiam in hac vita in carcere conclusi esse dicuntur. In quo videlicet carcere, interioribus adhuc tenebris, hoc est, caecitate mentis et operibus injustis gravantur, donec, carne soluti, in tenebras exteriores et in carcerem projiciantur aeternae damnationis; de quo Dominus in Evangelio: Et judex inquit tradat te ministro, et in carcerem mittaris . Quamvis etiam sancti in hac vita se in carcere positos, cum gaudium supernae patriae sitiunt, merito proclament, juxta illud Psalmistae: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo . Distat namque multum inter utrumque carcerem, siquidem reprobi in carcere sunt peccatorum et ignorantiae, justi vero in carcere licet tribulationum positi, luce semper justitiae dilatato in Deum corde perfruuntur; quos designa
Abbreviated transcription (Latin):
facti sunt ipsire probi. Regale aut᷑ sacertdociũ : quia illius corporisunt uniti
quirex sũmus & sacerdos est uerus : regnũ suis tribuens ut rex & ut pontife
eoꝵ peccata suis anguinis hostia mundans : Regalesa cerdociũ eos nomi¬
natut & regnũ sperare ꝑpetuũ : & hostia s in maculatȩ conuersacionis
cantur : uixtaid qͥd apł̃s paulus prophetȩ exponens sentenciã dicentis
iustus autẽ meus exfideuiuit : qd si subtraxerit se non placebit animȩ meae
quusi uit sanguinesuo. Populus ergo ad quisicionis factisumus in sanguine nr̃i
redeptoris quoderat quondã populus isrł redeptus sanguine agnides cigrotor
Vnale & insequenti quo que uersiculo. Mrsticeueteris recordatus historie a
bane xiã ouo di populo spĩtalit᷑ doc&e implendã dicens. Vt uirtutes adnun¬

Expanded text:
facti sunt ipsi reprobi. Regale autem sacerdotium, quia illius corpori sunt uniti, facti sunt ipsi reprobi. Regale autem sacerdotium, quia illius corpori sunt uniti, qui rex summus et sacerdos est verus, regnum suis tribuens ut rex, et ut pontifex eorum peccata sui sanguinis hostia mundans. Regale sacerdotium eos nominat, ut et regnum sperare perpetuum, et hostias immaculatae conversationis cantur, juxta id quod apostolus Paulus prophetae exponens sententiam dicentis: Justus autem meus ex fide vivit . Quod si subtraxerit se, non placebit animae meae. quisivit sanguine suo . Populus ergo acquisitionis facti sumus in sanguine nostri Redemptoris, quod erat quondam populus Israel redemptus sanguine agni de Aegypto. Unde et in sequenti quoque versiculo mystice veteris recordatus historiae, et hanc etiam novo Dei populo spiritualiter docet implendam, dicens: Ut virtutes annun
Abbreviated transcription (Latin):
stul ticiã ex aggerando subiecit: Nec credunt inquo & positi sunt. Quiam hoc
positi. id est in hoc ꝑ nacurã facti sunt homines: ut credant dõ & eius uoluntati
obtẽperent: Salomone at testante cũ ait. Dm̃time & mandata eius obserua. hoc
est enĩ om̃is homo Idest in hoc naturalit̃ factus est om̃is homo : ut dm̃timens eiꝰ
mandatis obsecund&e Quidã codices habent in quo & positi sunt: Qđ intellegit᷑
iux tahoc qͦd paulus de dõ loquens ait In ipso enĩ uiuimus & mouem᷑ & sumid
laudis testimoniũ. quondã antiquo dĩ populo ꝑmorsendatũ eft : quod numnc
recte gentib dat apłs paerus. Quia uidelic& in .xp̃m credidert᷑. quiuelut
lapis angularis in eã quã inse isrł habuerat salutẽ gentes adunauit.  đ
genus electũ uocat ꝓpt̃ fidẽ : ut distnguat ab eisquil apidẽ uiuũ reꝓbando

Expanded text:
stultitiam exaggerando subjecit, nec credunt in quod et positi sunt: quia in hoc stultitiam exaggerando subjecit, nec credunt in quod et positi sunt: quia in hoc positi, id est, in hoc per naturam facti sunt homines, ut credant Deo, et ejus voluntati obtemperent, Salomone attestante, cum ait: Deum time, et mandata ejus observa, hoc est enim omnis homo : id mandatis obsecundet. Quidam codices habent: In quo et positi sunt, quod intelligitur juxta hoc quod Paulus de Domino loquens ait: In ipso enim vivimus et movemur et sumus . laudis testimonium quondam antiquo Dei populo per Moysen datum est, quod nunc recte gentibus dat apostolus Petrus, quia videlicet in Christum crediderunt, qui velut lapis angularis in eam quam in se Israel habuerat salutem gentes adunavit. Quas genus electum vocat propter fidem, ut distinguat ab eis qui lapidem vivum reprobando
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ipseait : Si quis mihi ministrauerit : honorificabit eũ pat̃m̃s : Noncre¬
dentib aut̃ lapis quẽ rȩꝓbauert̃ adificantes. Ut sicut illũ reꝓbauert̃
cũ aedificarent actussuos nolentes eũ infundam̃to cordissui ponere ita
xipsi rȩꝓbentur ab eo ln aduentueius. nolente illo tunc eos quisere ꝓbauer̃¬
in aedificacionẽ acripere domꝰ suae: quaeest incelis : Et hȩc distinctiohonoris creden¬
ciũ. Non credenciũ aut̃ rȩꝓbaciohucusque ꝑ tingit. Hinc itẽ decredentib infert
hic factus est incaput anguli Quia uidelic& sicut lapis angularis duosparietes
coniungit: itadñs uidȩoꝵ plebẽ & genciũ inunasibifidei societate copulauit: Ac mox
deinfidelib addit Et lapis offensionis & paerascandali Hinc & paulus: Nos inquit prae¬
dicamꝰ ap̃m erucifixũ. ludeis quidẽ sandalũ. gentib aute stulticiã. His qui offend̃t̃
audire eos contingit: offendunt animo dũ nolunt credere qd audiunt : Quorũ

Expanded text:
Pater meus . Non credentibus autem, lapis quem reprobaverunt aedificantes. Ut sicut illum reprobaverunt cum aedificarent actus suos, nolentes eum ponere in fundamento cordis sui, ita et ipsi reprobentur ab eo in adventu ejus, nolente illo tunc eos qui se reprobaveruin aedificationem accipere domus suae, quae est in coelis. Et haec distinctio honoris credentium, non credentium autem reprobatio hucusque pertingit. Hinc item de credentibus infert: Hic factus est in caput anguli. Quia videlicet sicut lapis angularis duos parietes conjungit, ita Dominus Judaeorum plebem et gentium in una sibi fidei societate copulavit. Ac mox de infidelibus addit: Et lapis offensionis, et petra scandali. Hinc et Paulus: Nos, inquit, praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . His qui offendunt audire eos contigit, offendunt animo, dum nolunt credere quod audiunt. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
I ut lignũ in quo peccatanrã tolleras: pendens in humeris habera. Ad
nobis uitae cdonat axernȩ. Pascu am presenti: tẽporaliũ prestat graciarũ.
usitatorẽ uero animarũ urãrũ: quia uisita uit nos oriens ex alto: inluminars
his qui intenebris & in umbra mortis sedent. Visitat cotidie ipsã innobis quã dona¬
uit lucẽ : nedeficiat seruando. immo ut crescat iuuando. Quidã codices ipsũ grecũ
habent : ad pastorẽ & epis copũ animarũ ur̃arũ. Epis copus aut̃ latine suꝑ intendens
dicit᷑ : quia nimirũ. Oculi dñi sũꝑ lustos &aures eiꝰ inp̾ceseoꝵ. ut exom̃ib tribulatio

Expanded text:
it, ut lignum in quo peccata nostra tolleret pendens in humeris haberet. Adit, ut lignum in quo peccata nostra tolleret pendens in humeris haberet. Adnobis vitae donat aeternae, pascua in praesenti temporalium praestat gratiarum. Visitatorem vero animarum vestrarum, quia visitavit nos Oriens ex alto, ut illuminaret his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Visitat quotidie ipsam in nobis quam donavit lucem, ne deficiat servando, imo ut crescat juvando. Quidam Codices ipsum Graecum habent: Ad pastorem et episcopum animarum vestrarum. Episcopus autem Latine superintendens dicitur. Quia nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
tor ꝑtulerit. Noneni ait peccata ur̃a: sed &iã seaddito: qui peccata inquit nr̃a
ipse ꝑ tulit incorporesuo suꝑlignũ. Fratis enĩ sicut oues errantes. Quo modo &
oues dicit & errantes. cũ hi qui in errore uitãducunt. hedorũ pocius quã ouium
nomine censeantur. Nisiquia nouit dñs quisunt eius: ui& multos diumale
conuersantes sustin&: quostamen in ouiũ suarũ numero saluandos. eẽ pͥ uid&
Sed conuersi estis nunc ad pastorẽ & uisitatorẽ animarũ ur̃arui. Tangit euange¬
lica parabolã: ubipius pastor relictis nonaginta nouẽ ouib indeserto. uent
uisitare unã quae errauerat. Nã quod ibi dictũ ẽ. q hanc inuentã in posuerit
in humeros suos gaudens: hoc ⁊ tabeatus p&rus premisit dicens. Qiua peccata
nra ipse portauit incorpore suo suꝑ lignũ quianimirũ itanos redimere uolu¬

Expanded text:
tor pertulerit. Non enim ait peccata vestra, sed etiam se addito: Qui peccata, inquit, nostra tor pertulerit. Non enim ait peccata vestra, sed etiam se addito: Qui peccata, inquit, nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum. Eratis enim sicut oves errantes. Quomodo et oves dicit et errantes, cum hi qui in errore vitam ducunt, haedorum potius quam ovium nomine censeantur, nisi quia novit Dominus qui sunt ejus, qui et multos diu male conversantes sustinet, quos tamen in ovium suarum numero salvandos esse praevidet? Sed conversi estis nunc ad pastorem et visitatorem animarum vestrarum. Tangit evangelicam parabolam, ubi pius Pastor, relictis nonaginta novem ovibus in deserto, venit visitare unam quae erraverat. Nam quod ibi dictum est, quia hanc inventam imposuerit in humeros suos gaudens, hoc istic beatus Petrus praemisit, dicens: Quia peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum. Quia nimirum ita nos redimere volu
Abbreviated transcription (Latin):
habuit : Qđ nimirũ om̃s sũmisacerdotis menbra sumꝰ cuncti oleo laetici ae signam̃
ꝑ tin&. Quia ꝑ ipsius grãm & suꝑ aedificam᷑ in illo ꝑ architectos sapientes. hoc est
ministros nouitestamti: & domꝰ sp̃ĩtales efficim᷑ ꝑ sp̃m euis. Contra pluuias.
uentos flumina tẽptacionũ muniti: & sacerdocioscõ participare & bonialiqui
acceptabile dõ gerere: nonnisi ꝑ ipsũ ualemus: Sicut enĩ palmes non potest ferre
fructũ a sema ipso nisi manserit inuite: sic nec uos nisunme manseritis. Propt̃¬

Expanded text:
habuit. Quia nimirum omnes summi sacerdotis membra sumus, cuncti oleo laetitiae signamur, habuit. Quia nimirum omnes summi sacerdotis membra sumus, cuncti oleo laetitiae signamur, pertinet, quia per ipsius gratiam et superaedificamur in illo per architectos sapienministros Novi Testamenti, et domus spiritualis efficimur per spiritum ejus, contra pluvias, ventos, flumina tentationum muniti, et sacerdotio sancto participare, et boni aliquid, acceptabile Deo gerere, non nisi per ipsum valemus. Sicut enim palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic nec vos, inquit, n
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ xp̃i exelectis om̃ib: angłis & hominib: condita : quomodo cũ sit unaer¬
cła catholica toto orbe diffusa. saepepluralit̾ appellant᷑ eccłae ꝓpt̃ multifa¬
ria scilic& fideliũ conuenticula. uariis tribubus linguis & populis discreta
Vndedicit ipse: Ego ihs misi angelũ meũ testificari in ecclesi is. Nec pretere¬
undũ quod quidã codices habent numerosingulari. suꝑ aedificaminidomꝰ
sp̃itales: Alii suꝑ adificamini in domũ sp̃ĩtalẽ: in quonimirii unitas ipsa
tocius seaẽ ec cł ae apcius cõmendatur: Cũ aut̃ dixiss& suꝑ aedificaminidomꝰ
spiritales siue domũ sp̃talẽ: addidit sacerdociũ scm̃: Quomanifestissime nos hortatur
ut sacer dociũ sem̃ ipsi existentes: suꝑ aedifucemur suꝑfundam̃tũ xp̃i Omnẽ ergo
ecclesiã sacerdociũ scm̃ appellat: quod solado mus a aron inlegenomen & officiũ

Expanded text:
domus Christi ex electis omnibus angelis et hominibus condita, quomodo cum sit una Ecdomus Christi ex electis omnibus angelis et hominibus condita, quomodo cum sit una Ecclesia Catholica toto orbe diffusa, saepe pluraliter appellantur ecclesiae propter multifaria scilicet fidelium conventicula, variis tribubus, linguis et populis discreta. Unde dicit ipse: Ego undum quod quidam codices habent numero singulari: Superaedificamini domus spiritalis. Alii rursum: Aedificamini in domum spiritalem, in quo nimirum Ecclesiae apertius commendatur. Cum autem dixisset: Superaedificamini domos spirituales, sive domus spiritualis, addidit: Sacerdotium sanctum. Quo manifestissime nos hortatur ut sacerdotium sanctum ipsi existentes superaedificemur super fundamentum Christi. Omnem ergo Ecclesiam sacerdotium sanctum appellat, quod sola domus Aaron in lege nomen et officium
Abbreviated transcription (Latin):
grae sobrie & iuste & pieuiuendo coeperemur. Iuxta exemplũ eius quidicebat:
contendit: Et ne aliquid eiusdẽ pulaboris sibi tribuisse uideret᷑. uigilant᷑ ad un¬
xit Non aut̃ ego sed grã dĩ mecũ : Iã qua lapis ergo uiuus aedificat᷑ a xp̃o indo¬
mo eiꝰ: quicũq. donante ac iuuante ipso bonis indefessus insisterecurat operib
At qui ꝑ gr̃am regeneracionis scaẽ eccłae incorporatur: nihil amplius ꝓsua
salute operaristuduerit: hic quasi mortuus lapiscael estꝰ prorsus est aedifi¬
cio indignus: ideoque abiciendus diuino examine: at que alius quidig¬
nus est loco euis substituendus. Iuxta preceptũl euitici in quolebrosidomꝙ
papides a sacerdote inspici: & sipurificari nequiuerint iã int̃ inmundos
cõputari ac de ordine mundoꝵ lapidũ precipiuntur erui. Suꝑ edificamini
inquit domus spiritales: Ita illos domus sp̃itales dicit fieridebere. cũ sit una

Expanded text:
 sobrie et juste et pie vivendo cooperemur, juxta exemplum ejus qui dicebat:  sobrie et juste et pie vivendo cooperemur, juxta exemplum ejus qui dicebat: contendit. Et ne aliquid ejusdem pilaboris sibimet tribuisse videretur, vigilanter adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum . Tanquam ergo lapis vivus aedificatur a Christo in domo ejus, quicunque, donante ac juvante ipso, bonis indefessus insistere curat operibus. At qui per gratiam regenerationis sanctae Ecclesiae incorporatus nihil amplius pro sua salute operari studuerit, hic quasi lapis mortuus coelesti prorsus est aedificatione indignus, ideoque abjiciendus divino examine, atque alius qui dignus est loco ejus substituendus, juxta praeceptum Levitici, in quo leprosi domorum lapides a sacerdote inspici, et, si purificari nequiverint, jam inter immundos computari, ac de ordine mundorum lapidum praecipiuntur erui. Superaedificamini, inquit, domos spirituales. Ita illas domos spirituales dicit fieri debere, cum sit una
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ: Quicũ apriorib porcet᷑. quẽ portare debeatipse. sequente ñ habebit :
Qui aut̃ om̃e ȩdificiũ portat &ipse a nemine portatur. dñs est ap̃s Vnde &
lipis aꝓpheta preciosus uocatur infundam̃to fundatus. Itẽ uiuos lapide
appellat electos: ut conatũ insinu&bone intencionis siue actionis eo quo ꝓ¬
uenientes ea cõmitante dĩ gr̃a sẽꝑ exerceri debeant: Mortui nãq id est ma¬
teriales lapides : cũ praȩparantur aut ponuntur inadificio. Nihil ipsi labere ope
rantis uiuare : Nihil ꝑse nisicadere possunt: Sed quo modo cũque & ubicũque
astructore positi fuerint: itaibidẽ insensibilit̾ ꝑ durant ut &iã lapsi decidunt.
Non aut̃ nos beatꝰ paerus taliũ lapidũ duriciã at que insensibilitatẽ uult imitari:
sed tã quã lapides uiuos fundam̃ toxp̃i suꝑ adificari. Ut uidelic& iuuantind

Expanded text:
justum. Qui cum a prioribus portetur, quem portare debeat ipse sequentem non habebit. justum. Qui cum a prioribus portetur, quem portare debeat ipse sequentem non habebit. Qui autem omne aedificium portat, et ipse a nemine portatur, Dominus est Christus, unde et lapis pretiosus a propheta vocatur in fundamento fundatus. Item vivos lapides appellat electos, ut conatum insinuet bonae intentionis sive actionis eorum, quo praeveniente se ac comitante Dei gratia semper exerceri debeant. Mortui namque, id est, materiales lapides, cum praeparantur aut ponuntur in aedificio, nil ipsi laborem operantis juvare, nil etiam per se nisi cadere possunt, sed quocunqne et ubicunque a structore positi fuerint, ita ibidem insensibiliter perdurant, aut elapsi decidunt. Non autem nos beatus Petrus talium lapidum duritiam atque insensibilitatem vult imitari, sed tanquam lap
Abbreviated transcription (Latin):
nisicȩsarẽ. Adõ autẽ electus cũ ait ipse : Ego autẽ constitutus sũ rexc abeo &cetera:
Et honorificatus : quando postmortẽ crucis ds̃ illũ ex altauit : & donauit illi nom̃
uiuo. nulla spitalis aedificacio starepotest. fundamentũ enĩ aliud nemopotest
ponere. prȩt̃ ipsũ cuius participacione fideles lapides uiui efficiuntur. qui
ꝑ infidelitatẽ lapides mortufuerant: duriscilic& & insensibiles . Siub merito
diceret᷑. Auferã a uobis corlapideũ & dabo uobis corcarneũ . Sedtã quã lapides
uiui ad spĩtale aefidiciũ aptant᷑ : quiꝑ discrecionẽ eruditi doctores. amputatis
actib & cogitacionib suꝑfluis: uelut ictu quadrantur securis Et sicut ordines
lapidũ in pariete portantur. alii abaluis: itaportantur fideles quique a prȩceden¬
tib in ecđa iustis. Portant ipsi sequentes ꝑ doctrinã & toleranciã. usque adultinũ

Expanded text:
nisi Caesarem . A Deo autem electus, cum ait ipse: Ego autem constitutus sum rex ab eo , et caetera. nisi Caesarem . A Deo autem electus, cum ait ipse: Ego autem constitutus sum rex ab eo , et caetera. Et honorificatus, quando post mortem crucis Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen vivo, nulla spiritualis aedificatio stare potest. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter ipsum , cujus participatione fideles lapides vivi efficiuntur, qui per infidelitatem lapides mortui fuerant, duri scilicet et insensibiles, quibus merito dicitur: Auferam a vobis cor lapideum, et dabo vobis cor carneum . Svivi ad spiritale aedificium aptantur, qui per discretionem eruditi doctoris amputatis actibus et cogitationibus superfluis velut ictu quadrantur securis, et sicut ordines lapidum in pariete portantur alii ab aliis, ita portantur fideles quique a praecedentibus in Ecclesia justis; portant ipsi sequentes per doctrinam et tolerantiam usque ad ultimum
Abbreviated transcription (Latin):
Etsi no uerant puo modosunt. ignorant ut dini quomodo sapiunt.: Et qm̃ in ipso
psalmo dequo hunc uersiculũ ad supsit praemissũ est. Accedite ad eũ ehilumi¬
namini: Recte beatus paerus subdit dicens. Ad quẽ accedentes lapidẽ uiuum¬
moniũ sumit expsal mo ubiscriptũ est . Lapidẽ quẽ reprobauerunt edificantes
hic factus est in caput anguli.: Quod nequis iudaico sensu putai& demateriali
apide aꝓpheta cantatũ qui inaedificacione terrenȩ cuius lib& domus contra¬
hominũ disposicionẽ diuino iudicio inponeretur: consulte addit uiuũ: ad quẽ
accedentes inquiens lapidẽ uiuũ. Vt dexp̃odictũ significa: quirecte lapis ap¬
pellatus est: q in carne ueniens aedificacionis cã eccłae quo hane confirmar&.
sese inserere dignatus est: Uiuus autẽ : quia dicere potuit egosum uia&
ueritas &uita Quiab hominib reprobatus est cũdicerent non habemꝰ reg̃e

Expanded text:
Et si noverunt quomodo sunt, ignorant, ut dixi, quomodo sapiunt. Et quoniam in ipso Et si noverunt quomodo sunt, ignorant, ut dixi, quomodo sapiunt. Et quoniam in ipso psalmo de quo hunc versiculum assumpsit, praemissum est: Accedite ad illum et illuminamini , recte beatus Petrus subdidit, dicens: Ad quem accedentes lapidemmonium sumit ex psalmo, ubi scriptum est: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Quod ne quis Judaico sensu putaret de materiali lapide a propheta cantatuhominum dispositionem divino judicio non poneretur, consulte addit, vivum: Ad quem accedentes, inquiens, lapidem vivum, ut de Christo significet, qui recte lapis appellatus est, qui in carne veniens, aedificationi sanctae Ecclesiae, quo hanc confirmaret, sese inserere dignatus est. Vivus autem qui dicere potuit: Ego sum via, veritas et vita . Qui ab hominibus repr
Abbreviated transcription (Latin):
atis ad contẽplacionẽ diuinaemaiestatis. Racionabile inquit & sinedolo lac
concupiscite. ut in eo crescatis insalutẽ. Prȩxepto concupiscendi lac uerbitangit
eos quiad audiendas lectiones sacras inuiti. & fastidiosi adueniunt: ignari
tardius ad ꝑfectũ salutis crementũ ꝑuenientes. quo possint solido uerbi cibo
refici : id est arcana cognoscere diuina. uel maiora facerebona. Sitamen
gustatis qnm̃ dulcis est dñs. hoc in quit pacto dimissa atque emundata rordis
ur̃i malicia &spurcicia. uitalẽ xp̃i alimoniã concupiscite sidiunae duletdind
quanta sit multitudo sapitis. Nã quinihil desuꝑna suauitate animogustat
Non est mirũ si hunc terrestrib in lecebris sordidare non euitat. Bene autẽ
psalmista gustaremon&e quã dulcis sit dñs: q sunt non nulli qui non dedõ
seniunt quã dulce interius sapiat: Sed quod excussũ interuis son&. Qui. e¬
si seereta quaedã intellegendo ꝑcipiunt : eox dulcedinẽ experire non puss

Expanded text:
inae majestatis. Rationabile et sine dolo lac concupiscite, etc. Praecepto concupiscendi lac verbi tangit eos qui ad audiendas lectiones sacras inviti et fastidiosi adveniunt, ignari tardius ad perfectum salutis crementum pervenientes, quo possint solido verbi cibo refici, id est, arcana cognoscere divina, vel majora facere bona. Si tamen gustatis, quoniam dulcis est Dominus. Hoc inquit pacto dimissa atque emendata cordis vestri malitia et spurcitia, vitalem Christi alimoniam concupiscite, si divinae dulcedinis quanta sit multitudo sapitis. Nam qui nihil de superna suavitate animo gustat, non est mirum si hunc terrestribus illecebris sordidare non evitat. Bene autem Psalmista gustare admonet quam dulcis sit Dominus, quia sunt nonnulli qui de Deo sentiunt, non quod dulce interius sapiat, sed quod excussum exterius sonet. Qui etsi secreta quaedam intelligendo percipiunt, eorum dulcedinem experiri non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eans apercius quomodo nos supra om̃i humanȩ ereature iusserit. eẽ subiectad
suis sic ponit Seriuentes cũ timore. ñ tantũ bonis & modestis sedaiã diffici¬
loribus. Sed & sibenefacientes & pacientes sustinetis: haec est gra apuddm̃. in hoc

Expanded text:
cans apertius quomodo nos supra omni humanae creaturae jusserit esse subjectoscans apertius quomodo nos supra omni humanae creaturae jusserit esse subjectossuis sic ponit: Servientes cum timore non tantum bonis, sed etiam difficilioribus. Sed si bene facientes, et patientes sustinetis. Haec est enim gratia in C
Abbreviated transcription (Latin):
les ꝑmanere possimus. Vnde subsequent᷑ adiungit. Sed sicut seruidĩ: om̃s ho
norate fraternitatẽ diligite : dm̃timete : regẽ honorificate. Mon& ergo con¬
gruũ cunctis inpendere honorẽ. & iuxta imperiũ dñi caesariquȩ cesaris st̃
& dõ reddere quȩ dĩ sunt. Et bene int̃ alia. frat̃ nitate diligere iub& liberos:
ut eos quoque quisibi tẽporali condicione subiecti sunt fr̃ssibieẽ in xp̃o
factos recolant: una cũ ipsis patrẽ inuocantes eũ quisine acrepcione ꝑsona¬
destis: sed &iã discolis. Discous indisciplinatisdicit: nomine ducto agreco
eloquio: quia grerȩ scola uocaturlocus: in quo adoles centes lit teralib studus
operãdare : & ad audiendos magistros uacaresolent. Undescola uacacio
int̃ p̃tatur. Deniq in psal moubi canimꝰ Uacate &x uidete qm̃egosũ ds̃¬
diti: dis coli inlocti& agrestes. Sed utris que uult obredire sub dicos. exx pli¬

Expanded text:
les permanere possimus; unde subsequenter ales permanere possimus; unde subsequenter anorate, fraternitatem diligite, Deum timete, regem honorificate. Monet ergo congruum cunctis impendere honorem, et juxta imperium Domini, Caesari quae Caesaris sunt, et Deo reddere quae Dei sunt. Et bene inter alia fraternitatem diligere jubet liberos, ut eos quoque qui sibi temporali conditione subjecti sunt, fratres sibi in Christo esse factos recolant, una cum ipsis patrem invocantes eum, qui sine acceptione personadestis, sed etiam dyscolis. Dyscolis indisciplinatis dicit, nomine ducto a Graeco eloquio, quia Graece schola vocatur locus in quo adolescentes litteralibus studiis operam dare, et audiendos magistros vacare solent: unde schola vacatio interpretatur. Denique in psalmo ubi canimus: Vacate et videte quomodo diti, dyscoli indocti et agrestes. Sed utrisque vult obedire subditos, expli
Abbreviated transcription (Latin):
& siseruicio depri muntur hominũ: serui. eẽ uicioꝵ nulla arte conpelluntur. Atuero
libertatẽ suã inuelam̃ maliciae uertunt: qui quominꝰ humanifamulatus ugo
cohibentur: eo latius peccatoꝵ. dominiomancipant᷑. Et cũciis in puneseruunt :
libertatẽ uocant. Nominehoc: pra&exunt culpã. Potest aut̃ uixta illud apłi
pauligeneralit̃ accipi. Uos in libertatẽ uocatiestis fr̃s: tã quã nelibertatẽ in
occasionẽ carnis detis. Liberi enĩ recte uocam᷑ : ꝙ ꝑbaptisma apeccatoꝵ sumus
nexib absoluti: ꝙr ademonica seruituteredẽpti : quia filiidĩ effecti. Non tam̃ dono
libertatis pociorẽ peccandi facultatẽ uellicenciã accepimꝰ: quin immosipeccamꝰ
mox libertate ꝑ dita: serui efficim᷑ peccati. Et quis quese ad hoc liberatũ ad nõpu¬
tat ut licencius pece&: talis suã libertate in uelam̃ maliciae mutat. Uult aut̃
nos beatꝰ parus liberos eẽ a seruicio culparũ ut seruitreatoris nr̃ibonia& fide¬

Expanded text:
 servitio deprimuntur hominum, servi esse vitiorum nulla arte compelluntur. At vero libertatem suam in velamen malitiae vertunt, qui quo minus humani famulatus jugo cohibentur, eo latius peccatorum dominio mancipantur, et cum vitiis impune serviunt, libertatem vocant, nomine hoc suam tegentes culpam. Potest autem juxta illud apostoli Pauli generaliter accipi: Vos in libertatem vocati estis, fratres, tantum ne libertatem in occasionem carnis detis . Liberi enim recte vocamur, qui per baptisma a peccatorum sumus nexibus absoluti; qui a daemoniaca servitute redempti, quia filii Dei effecti, non tanto dono libertatis potiorem peccandi facultatem vel licentiam accepimus; quinimo si peccamus, mox, libertate perdita, servi efficimur peccati. Et quisquis se ad hoc liberatum a Domino putat, ut licentius peccet, talis suam libertatem in velamen malitiae mutat. Vult autem nos beatus Petrus liberos esse a servitio culparum, ut servi Creatoris nostri boni et fide
Abbreviated transcription (Latin):
ignib exam inatur: ꝓlatũ uero foras cuius sit fulgoris apparebit: itafideliũ
constancia. intꝰ infideliũ quidẽ pressuras contemtibilis uidetur acstulta.
Sedubitẽpus retribucionis finito certamine tribulacionũ ad fuerit: tunc
quantȩ fuerit głae quantũ flãmis passionũ proficerit: eorũ uirtus ostenditur. ln¬
de apte subiungitur. Inueniatur in laude &gloriã &honorẽ in reuelacione

Expanded text:
ignibus examinatur, prolatum vero foras cujus sit fulgoris apparebit, ita fidelium ignibus examinatur, prolatum vero foras cujus sit fulgoris apparebit, ita fidelium constantia inter infidelium quidem pressuras contemptibilis videtur ac stulta; sed ubi tempus retributionis, finito certamine tribulationum, adfuerit, tunc quantae fuerit gloriae quantum flammis passionum profecerit, eorum virtus ostenditur. Unde apte subjungi
Abbreviated transcription (Latin):
uidebouos & gaudebit corurm: & gaudiũ ur̃mne motoll& a uobis. Modicũnim c
si o port& contristari. Oport& inquit con tristari: quia nonnisi ꝑ tristitiã seculi
labentis & ad flictionis potest ingaudia eternaꝑueniri. Modicũ aut᷑ dicit qr
ubimerces et nare tribuitur. Breue uidebitur acleue totũ fuisse qd inscłi tribu¬
lacionib: graue uidebatur & a cerbum. Vt ꝓbaciofideiuraẽ. multo preciosiorsit
auro qđ ꝑ ignẽ ꝓbatur. Et sapienciaelibes: passiones scõꝵ auro quod ꝑignem eo ami¬
natur. conparat dicens dedño. Tã quã aurũ infornace probauit illos. & quasi
holo causta hostiã ac cepit illos. Quia nimirũ quos in camino tribulacionis fidele
ꝓbauerit : hos in gaudiore tribucionis quasi placabilẽ sibihostiã ad sumit. Et
aliquid non est. itahec apud dnm̃ om̃i est laude dignissima. Hinc & enĩ scriptũ
est. Preciosa in conspectu dñi mors scꝙͣ eiusest. Sicut enĩaurũ infornaceclausũ

Expanded text:
udebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Modicum nunc, si oportet, contristari. Oportet, inquit, contristari, quia non nisi per tristitiam saeculi labentis et afflictiones potest ad gaudia aeterna perveniri. Modicum autem dicit, quia ubi merces aeterna retribuetur, breve videbitur ac leve totum fuisse quod in saeculi tribulationibus grave videbatur et acerbum. Ut probatio fidei vestrae multo pretiosior sit auro, etc. Et Sapientiae liber passiones sanctorum auro quod per ignem examinatur comparat, dicens de Domino: Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausti hostiam accepit illos . Quia nimirum quos in camino tribulationis fideles probaverit, hos in gaudio retributionis quasi placabilem sibi hostiam assumet. Et aliquid non est, ita haec apud Deum omni est laude dignissima. Hinc etenim scriptum est: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Sicut enim aurum in fornace clausum
Abbreviated transcription (Latin):
cense n a oeli ⁊ si sipiguine eus petestecr socant uitatent. sicut est
ꝑagni sangunẽ aegrpciorũ dominatũ declinauit. Aspersionẽ autẽ dicit more scrip¬
ture ueregis ubique scificanda erant sanguine hostiarũ solebant asꝑgi. Ceterũ
ipsedicit manifeste deeo. Nisimanducaueritis carnẽ filuhominis &biberitis eiꝰ
sanguinẽ ñ habebitis uitã in uobis. Grã uobis & pax multiplicetur. Vt qͣd bene coe¬
pistis: ꝑfeste conpleatis. Bene primo graciã postea nominat pacẽ q sine gr̃aaxp̃i

Expanded text:
sanguine ejus potestatem Satanae vitarent, sicut Israel agni sanguinem Aegyptorum dominatum declinavit. Aspersionem autem dicit more Scripturae veteris, ubi quae sanctificanda erant, sanguine hostiarum solebant aspergi. Caeterum ipse Dominus dicit manifeste de eo: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Gratia et pax multiplicetur. Ut quod bene coepistis, perfecte compleatis. Bene primo gratiam, postea nominat pacem, quia sine gratia
Abbreviated transcription (Latin):
doctorib qui diuina elo quia uelscrip ire uł &iã uiua uobis uoceprȩdicant.
Vt bene discendo: ꝑ ueniatis ad refectionẽ panis uiui qui decȩlo descendit. Hoc

Expanded text:
doctoribus, qui divina eloquia vel scripsere, vel etiam viva vobis voce praedicant, doctoribus, qui divina eloquia vel scripsere, vel etiam viva vobis voce praedicant, ut bene
Abbreviated transcription (Latin):
plecti aut si carnisit gloriandũ : tunc plane quando in nominis confessione
cruciatur: quando forcior femina uiris torquentib inuenit᷑: quando ig¬
nes & eruces. aut ferrũ: aut bestias patitur ut coronetur. Illa sunt carnd
preciosamonilia illa corporis ornam̃ta meliora. Non aut̃ turba lectorẽ qð in hac
ꝓphetȩ sentencia ille claritatẽ nr̃a trans laciogloriã posuit. Nã que exuno greco
&filiidĩ ꝑbaptis ma facti. tales modo estote ꝑstudiũ bonaeconuersacionis. quales
rerens editi infantes ꝑ naturã in noxie etatis. Ignari uidelic& maliciae
& doli : simulare: detrahere: inuidere : aliis que huius modi uicus mancipari.
om̃ĩ modis ignorantes. Quisicut lac maternũ naturalit̾ desiderant. ut ad salutẽ
crescere at que ad panẽ cõmedendũ ꝑuenire ualeant: Ita & uossimplicia fidei
rudim̃ta primo deeccłae matris uberib quaerite: hoc est deutriusq testam̃ti

Expanded text:
plecti. Aut si carni sit gloriandum, plecti. Aut si carni sit gloriandum, cruciatur, quando fortior femina viris torquentibus invenitur: quando ignes, aut cruces, aut ferrum, aut bestias patitur, ut coronetur. Illa sunt carnis pretiosa monilia, illa corporis ornamenta meliora. Non autem turbet lectorem quod in hac prophetae sententia, ille claritatem, nostra Translatio gloriam posuit, namque ex uno Graeco, et filii Dei per baptismum facti, tales modo estote per studium bonae conversationis, quales recenter editi infantes per naturam innoxiae aetatis, ignari videlicet malitiae et doli, simulare, invidere, detrahere, aliisque hujusmodi vitiis mancipari omnimodis ignorantes. Qui sicut lac maternum naturaliter desiderant, ut ad salutem crescere atque ad panem comedendum pervenire valeant, ita et vos simplicia fidei rudimenta, primo de Ecclesiae matris uberibus quaerite, hoc est de utriusque Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. Sic ꝑ a quã uerbo dĩ consecratã : uita nobis quaefinẽ nesciat tribuatur
Qđ oxiã apte ꝓphetico adstruit testimonio subiciens. Quia om̃is carofaenũ &
om̃is gła eius tã quã flos faeni. Ex aruit fȩnũ &flos decidit uerbũ aut̃ dñiman&
in aeternũ. Sicut ergo corruptibilis caro corruptibilẽ generat carnẽ : ita
uerbũ dñi qͥd manae in aet̾nũ: ae ternũ his quos ex aqua recreat : in carnesimul
& anima uitãdat. huius testimoni sc̃s erprianus in libro dehabitu uirgmũ
itameminit. Clama inquit esaiaeds̃. Om̃is carofȩnũ & om̃is claritas eius ut
flos feni. Aaruut fenũ & flos decidit. sermo aut̃ dñi manebit in at̾nũ. Nemi¬
nẽ xp̃i anũdec&: & maxime uirginẽ nondec&: claritatẽ ullã cõputare
carnis &honorẽ sed solũ appetere sermonẽ dĩ.bona  at̃ nũ mansura con¬

Expanded text:
nascitur, sic per aquam verbo Dei consecratam, vita nobis quae finem nesciat tribuitur. nascitur, sic per aquam verbo Dei consecratam, vita nobis quae finem nesciat tribuitur. Quod etiam apte prophetico astruit testimonio subjiciens, quia Omnis caro fenum et omnis gloria ejus tanquam flos feni; exaruit fenum et flos decidit: verbum autem Domini manet in aeternum. Sicut ergo corruptibilis corruptibilem caro generat carnem, ita verbum Domini, quod manet in aeternum, aeternam his quos ex aqua recreat in carne simul et anima vitam dat. Hujus testimonii sanctus Cyprianus, in libro de Habitu virginum ita meminit: Clama, inquit Isaiae Deus: Omnis caro fenum, et omnis claritas ejus ut flos feni; aruit fenum et flos decidit, sermo autem Domini manebit in aeternum. Neminem Christianum decet et maxime virginem non decet claritatem ullam computare carnis et honorem, sed solum appetere sermonem Dei, bona in aeternum mansura com
Abbreviated transcription (Latin):
& inmaculati ihũ cep̃i. Quantomauis est preciũ quod redẽpti eftis acorrupcione
uite carnalis tanto ampli us timere debetis. neforte ad corruptelã uiciorũ
reuertendo: animos ur̃i redẽptoris offendatis. Renati non exsemine corrup
quicredunt in nomine eius quiñ ex sangumib Neque exuoluntateuiri sed
ex dõ nati sunt. Sicut ergo incorruptibile est preciũ dominicȩ passionis quoredẽt¬
tisumus. Ita &iã incorruptibile est sacram̃tũ fontissacri quorenascimur. Quae
ita sibi in uicẽ conectuntur: ut unũ nobis sine altero salutẽ conferrene queat
Quia nimirũ dñs itanos tẽpore in carnacionissuae saero sanguine simulom̃s rede¬
mit. Ut nos quoq nr̃o tẽpore uiritim ꝑregeneracionẽ baptis mi: ad consorciũ
eius dẽ regeneracionis ꝑuenire debeamus. Dequa regeneracione benedicit᷑:
quia ñ ex semine corruptibili sed ꝑ uerbũ dĩ uiui & ꝑmanentis in aet̃nĩragatur
ut hinc colligatur. Iuia sicut exsemine corruptibilicaro quae corrũpatur

Expanded text:
. Unde Beda : « Quanto majus est pretium quo redempti estis a corruptione vitae carnalis, tanto amplius timere debetis, ne forte ad corruptelam vitiorum revertendo, animos vestri redemptoris offendatis, renati non ex semine corrupqui credunt in nomine ejus, qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Sicut ergo incorruptibile est pretium Dominicae passionis quo redempti sumus, ita etiam incorruptibile est sacramentum fontis sacri quo renascimur: quae ita sibi invicem connectuntur, ut unum nobis sine altero salutem conferre nequeat, quia nimirum Dominus ita nos tempore incarnationis suae sacro sanguine simul omnes redemit, ut nos quoque nostro tempore viritim per regenerationem baptismi, ad consortium ejusdem regenerationis pervenire debeamus. De qua regeneratione bene dicitur: Quia non ex semine corruptibili, sed per verbum Dei vivi et permanentis in aeternum agatur, ut hinc colligatur, quia sicut ex semine corruptibili caro quae corrumpatur