comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidentiã ñ hãt. qdsi÷. t̾c ñ omnia simul scit et sem¬
ꝑ. Ex tali itaq sensu illud dictum ẽẽ nouerumis.
uc dm̃ illa alc̾atun ⁊ particłati scire neget. neq ꝑ
m̃ta: illoꝵ quedam deficiunt. q̃dã inciprunt. neq iłł
aliisq ncõnabilib ita ꝓuidet. quẽadmodũ tõnabi¬
lb. Nunquid enĩ uc ait apło cura ÷ dõ de bobꝰ: et si
gͦs et curam unr̾salit̾ de cunctis que condidit᷑. ht̃. ut
lem ꝓuidentiã atq curam ht̃. de rõnabilib. de qͥ
b p̃cepta tradidit. eisq recte uiuendi legem p̃scͥp¬
sit. ac p̾mia ꝑmisit. hanc ꝓ uidentiã et curam deir¬

Expanded text:
uod si hoc est, tunc non omnia simul scit et semper. Ex tali itaque sensu illud dictum esse noverimus, ut Deum illa alternatim vel particulatim scire neget, nec permenta illorum quaedam deficiunt, quaedam incipiunt. Neque illis aliisque irrationabilibus ita providet, quemadmodum rationabilibus; numquid eniergo et curam universaliter de cunctis quae condidit habet, ut lem providentiam atque curam habet de rationabilibus quibus praecepta tradidit, eisque recte vivendi legem praescripsit, ac praemia promisit. Hanc providentiam et curam de ir
Abbreviated transcription (Latin):
sibile ẽ nonẽe uł non fuissẽ. qͦd factumẽ ł dictũ.
refefentes posfibilitatem. uel impossibilreatẽ.
ad naturam rei exsistentis. Cum uͦ dep̃scĩa uł ꝑ
ad potentiam d̾i refeitur. que semꝑ ead̾ fuit. ⁊ẽ.
quia p̃destinatio. prescientia. potentia. uum
indeo est. Quid sit irꝓbatio dei. et in quibꝰ con¬

Expanded text:
non esse vel non fuisse quod factum est vel dictum, referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei existentis. Cum vero de praescientad potentiam Dei refertur, quae semper eadem fuit et est, quia praedestinatio, praescientia, potentia, unum in Deo est. 4. Quid reprobatio Dei, et in quibus con
Abbreviated transcription (Latin):
te clare ostenditur. scĩam dĩ omnino tnuariabilẽ
et filius cum spũ scõ simul omnia sciunt et uidẽt.
Sic̃gͦ ñ pot̾ augeri ł minu diuna eẽntia. ita nec
diuina scĩa. et cñ conceditut posse scite: qđ ñ scit.
et posse ñ scire. qđ scit. qr posset aliquid eĩ sub iecł

Expanded text:
ditur scientiam Dei omnino invariabilem et Filius cum Spiritu sancto simul omnia sciunt et vident. Sicut ergo non potest augeri vel minui divina essentia, ita nec divina scientia; et tamen conceditur posse scire quod non scit, et posse non scire quod scit; quia posset aliquid esse subjectum
Abbreviated transcription (Latin):
scire. Non enim aliqua incognita: facere pot̃. Si uero
omnia eẽnt quȩ mõ funt. et alia q̃dam faceret. quȩ ñ
sunt. nec ert̃. &e illa omtuia sciret: ꝓccrto plura sciret. ꝙ̃
mõ sciat. nec tñ eius scĩa augeri pot̃. qr ħ totum fier
posset: sine mutabilitate scie. Constat gͦ dĩ scĩam oĩno
eẽ immutabilem. nec augeri posse. ł minui. s e sub¬
tur obuiare. qd ait ieRꝰ in exp̃one abacuc. Absurdũ
 inqͥt ad ħ deducere cłi maiestatẽ. ut sciat ꝑ mom̃ta
singła: quoc culices nascantur. quot uemoriantur.
quota pulicũ et muscar̾ sit multicudo. quot ue pis¬
ces nratet in aquis. ce similia. Nonsimus cam fatui
adulatores oĩ. ut dum ꝓuidenciã enis etiam adima
recrudimꝰ. in nos ip̃os inuitzosi sumis. eandẽ irrõna¬
bilium. et cõnabilum ꝑuidentiam eẽ dicentes. hic

Expanded text:
scire, non enim aliqua incognita facere potest. Si vero omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutabilem, nec augeri posse vel minui, sed ei subtur obviare quod ait Hieron. in Expositione Abacuc.: Absurdum est, inquit, ad hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum providentiam ejus etiam ad ima retrudimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam esse dicente
Abbreviated transcription (Latin):
na omnino simplex. & incõmutabib omnia replet
loca. & omnib creatiis eẽntialit̾ inẽ. nec tũ cuiꝰꝗͣ
tes sordib contaminetur. ł contingatur. Uñ ays̃ in
didit. ñ tñ inquinant eum: illi qui peccant. de cꝰ¬
etiam sapia que acangit a fine ad finem forcit᷑. ot̃¬

Expanded text:
na omnino simplex et incommutabilis omnia replet na omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca et omnibus creaturis essentialiter inest; nec tamen cujusquam rei sordibus contaminetur vel contingatur. Unde beatus didit, nec tamen inquinant eum, qui peccant: de cujus Sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcentiam dr. ñ quod dĩ eẽntia ꝓpͥe sit in omni loco:
ce in omni creacura. s qr omnis natura: atq omne
p̃sentia. & quȩ in eis sunt. nec in eis aliquid ꝯꝑar ces¬
sat. Nam et ip̃a loca: et quicqͥd in eis ÷ nisi ip̃e cõser¬
uet. manere ñ possunt. In eis gͥ ꝑ subam d̃s eẽ dr̃: ut ai¬
unt: qr ꝑ untutem ꝓprie sube sue. fac̃: ut eciã loca sit̾.
ce omnia q̃ in eis sunt. S licet ħ uera sint: q̃ afferũt
in explanandis intelligentiis p̃dictoꝵ. milt cñ u̾b
corporali sordium inquinatioib ñ contingat᷑. qđ
tam fruolũ÷. ut nec responsione sit dignũ. cũ etiam
lut: inquinari ñ possit. Sol quoq radios suos si¬
ne sui pollutiõe effimoit suꝑ loca. et corpora. ñ so¬
lum munda: s etiam imiunda. ac sordib fecentia.
quoꝵ contactu. homines ac q̾̃dã alie res inficiuntur.
Soł uero radi ĩmpolluti. ce incontaminati. ea contĩ¬
gentes ex istunt. Nons gͥ mirandum si cẽntia diu¬

Expanded text:
citur; non quod Dei essentia proprie sit in omni loco et in omni creatura, sed quia omnis natura atque omne praesentia, et quae in eis sunt, nec in eis aliquid operari cessat. Nam et ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse conservet, manere non possunt. In eis ergo per substantiam Deus e suae facit ut etiam loca sint, et omnia quae in eis sunt. Sed licet haec vera sint quae asserunt in explanandis intelligentiis praedictorum, in illis corporalium sordium inquinationibus non contingatur? Quod tam frivolum est, ut nec responsione sit dignum: cum etiam luti inquinari non possit. Sol quoque radios suos sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus foetentia; quorum contactu homines et aliae quaedam res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est ergo mirandum si essentia di
Abbreviated transcription (Latin):
pscĩam dĩ ñ eẽ cãm maloꝵ. q̃ p̾scit. qr ñ ea p̃scit tã¬
quam facturꝰ. nec tanquã sua. s illoꝵ qui st̃ ea fac¬
tut. ł habituri. Oresciic gͥ illa sola noticia. ñ bñ
p̃scit bona: tanquã sua. tanquã ea quȩ facturus ÷.
uit i illa p̾sciendo. simulfuerit ip̃iꝰ noticia. & actori
oppom. Os p̾sciuit hunc lectur. ł aliquis huuis¬
moĩ. s pot̾ eẽ rit iste ñ leget. gͦ pot̾ aliter eẽ. quam
ds p̃scunt. gͦ pot̾ falli oi p̾scientia. qđ omnino fal¬
sum ÷. pot̾ equide̾ ñ ficr aliquid. et iltuo cñ p̃sci
ret. nec a dõ p̃scituma̾t fieri. S adhuc urgent q̃õ¬
nem dicentes. Aut alit̃ pot̾ fier quã ds prescint:
aut ñ alit̾. Si ñ alit̃. gͦ necess ario cuncta euentũt

Expanded text:
ea praescit tanquam facturum, nec tanquam sua, sed illorum qui sunt ea facturi vel habituri; praescivit ergo illa sola notitia, sed none converso, praescit bona tanquam sua, tanquam ea quae facturus est, ut illa praesciendo simul fuerit ipsius notitia, et auctoritopponi: Deus praescivit hunc lecturum vel aliquid hujusmodi: sed potest esse ut iste non legat; ergo potest aliter esse quam Deus praescivit: ergo potest falli Dei praescientia, quod omnino falsum est. Potest equidem non fieri aliquid, et illud tamen praeret, nec a Deo praescitum esset fieri. Sed adhuc urgent quaestionem dicentes: Aut aliter potest fieri quam Deus praescivit, aut non aliter: si non aliter; ergo necessario cuncta eveniunt;
Abbreviated transcription (Latin):
qualitates. interi ies. ł ext̾iores. quȩ sunt in
ip̃a reque mucatur. ue qñ suscipit uicissĩtudinẽ
gaudii. dolotis. scĩe. oblurionis. ł uariationem
formȩ siue alicꝰ qualitatis ext̾ioeis. hec enĩ muta¬
tio quȩ fit sed tꝑs. uariatio⁊ qualitatũ quȩ fit ĩ¬
ucto loq magna int̾ conquirentes disceptati. ã¬
o u̾satur. Sunt enim qui dicunt nullum sp̃m ali l¬
quo mõ posse mutan loco ab õi sp̃n locumuni¬

Expanded text:
alitates interiores vel exteriores, quae sunt in ipsa re quae mutatur, ut quando suscipit vicissitudinem gaudii, doloris, scientiae, oblivionis, vel variationem formae sive alicujus qualitatis, et exterioris: haec enim mutatio quae fit secundum tempus, variatio est quvero loci magna inter conquirentes disceptatio versatur; sunt enim qui dicunt nullum spiritum aliquo modo posse mutari loco, ab omni spiritu locum uni
Abbreviated transcription (Latin):
omnia tꝑalia. acq in eisetiar quid: et qñ ab illo pe¬
tiuri fueramꝰ: et quosẽt oe quid rebꝰ ł exauditurus.¬
turus. qr gͦ sciuit creauit. ñ qr creauerit sciuit. nec
alit̾ scunt creata: quã creanda. Non enĩ eiꝰ sap̃ie ali¬
quid accrssio ex eis. s ilł existentib sic̃ oportebat. et qnͣ

Expanded text:
omnia temporalia atque in eis etiam quid et quando ab illo petituri fueramus et quos et de quibus rebus exauditurusturus. Quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit. Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in maiore maior. nec in minore minor. nec minor
in uno: quam in duob. Ita ds̃ sine labore regens. ce
continens mundũ. incelo tocus. in t̾ra cotꝰ. et in ucto¬
q totꝰ. et nullo contemptus loco. s in seip̃o. u̾q totꝰ.¬

Expanded text:
est in majore major, nec in minore minor, nec minor est in majore major, nec in minore minor, nec minor in uno quam in duobus. Ita Deus sine labore regens et continens mundum, in coelo totus est; in terra totus, et in utroque totus, et nullo contentus loco, sed in seipso u
Abbreviated transcription (Latin):
tiam amb&ꝵ distantiam ostendens. int̾ spm̃ incre¬
atum. ce sp̃m creatũ. dic̃ seraphin deloco ad locum
transire. ita inquiens. inł det̾nitate. Dix̃ ysaiasq
missus÷ ao me untis de seraphyn. Et sp̃c quidẽ
mutitur inimnisterio sp̃c oꝑatur mysteriũ. Se¬
raph de loco ad locũ transit. ñ enim complet oĩa.
s ip̃e repletur a sp̃u. hic aꝑte monstratur qđ an¬
głi quodãmõ locales sunt. Cũ repeticiõe suꝑioꝵ c̃¬
fignat actoritatib dm̃ ẽẽ uͥq. sine locali motu.
ale acnur iaq diuinã nacuram ꝓ imm̃sita¬
te sur ñusquã oerẽ. eamq solam omnino inlo
s a fine uiq ad finem aitingere. ñ tñ spaciosa ma¬
gintudine. nec local motũ. s mm̃sitate atq
ñ qĩ spaciosa magntudine opinemur dm̃ ꝑcanc¬
ta diffundi. sic̃ humꝰ: aut luxista diffunditur. s
potius sicut in duob sapientib quoꝵ alt̾ altero cor¬
pore grandior ÷ s sapientior ñ ÷ Una sapĩa ÷. nec

Expanded text:
sius distantiam ostendens inter spiritum increatum et spiritum creatum, dicit, seraphim de loco ad locum transire, ita inquiens in libro De Trinitate: Dixit Isaias, quia missus est ad me unus de seraphim . Et Spiritus quidem mittitur in ministerio, Spiritus operatur mysterium. Seraphin de loco ad locum transit; non enim complet omnia, sed ipse repletur a Spiritu. Hic aperte ostenditur quod angeli quodammodo locales sunt. 14. Cum repetitione superiorum confirmat auctoritatibus Deum esse ubique sine locali motu. Fateamur itaque divinam naturam pro immensitate sui nusquam deesse, eamque solam omnino illocsed a fine usque ad finem attingere, non tamen spatiosa magnitudine nec locali motu, sed immensitate atque quasi spatiosa magnitudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut humus aut lux ista diffunditur, sed potius sicut in duobus sapientibus, quorum alter altero corpore grandior est, sed sapientior non est, una sapientia est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
omnia: quã ip̃c alicubi. nec tñita inillo: cut ip̃esit
locꝰ. Locus enim inspacio ÷. qđ longitudine et lati¬
tudme. & altitudine corporis. occupatur. necd̃s ta¬
le aliquid ÷. & omniagͥ in ip̃osunt. ce looꝰñ: necĩ
contineatur. Ioaut̃ nichil meliꝰ. quam anima mũ¬
da intelligitur:. Eoce hic dicit dm̃ ñ eẽ in loco. s in¬

Expanded text:
omnia, quam ipse alicubi. Nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus: locus enim in spatio est quod longitudine et latitudine et altitudine corporis occupatur; nec Deus tale aliquid est. Et omnia igitur in ipso sunt, et locus non contineatur. Id autem nihil melius quam anima munda intelligitur. Ecce hic dicit Deum non esse in loco, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
mobilitate sui. Uelut si moles aliqua saxea imple¬
at aliquẽ locum. dr̃. qd̃ actingit a fine illiꝰ loci: usq
ad finem. cum tñ alt̾m ñ deserat: alter̃ occupando.
Nongͣ ht̃ motum localem: ũbum illud et sap̃ia illa.¬
dicit omnia cẽ in illo: quam ip̃m eẽ alicubi. nec tñ ip¬

Expanded text:
immobilitate sui, velut si moles aliqua saxea impleat aliquem locum, dicitur quod attingit a fine illius loci usque ad finem, cum tamen alterum non deserat alterum occupando. Non ergo habet motum localem verbum illud, et sapientia illadicit omnia esse in illo, quam ipsum esse alicubi, nec tamen ip
Abbreviated transcription (Latin):
indõ: ex ip̃o inquit. & ꝑ ip̃m. & in ip̃o funt oĩa S
quis nis insanus dix̾it. mala eẽ in dõ: illa enim eẽ
in dõ intelliguntur: quȩ ex ip̃o. & ꝑ ip̃m sunt. E a
uero ꝑ ip̃m sunt et ex ip̃o. quoꝵ auctor÷. s ñ ÷ actor
nisibonoꝵ ñgͦ ex ip̃o. uł ꝑ ip̃m sunt: nisi bona.l
ta gͦ. nec in ip̃o sunt nis bona. Nongͦ mala in deo
sunt. qr licet ea noscat: ñ tñ ita omnino noscit: ut
bona. Mala. qĩ delonge cognoscit. ut ait ꝓpħa. et al
quens de mat. ait. Deabsconditis tuis adimpletus
uent̾ eoꝵ. qđ aus̃ exponens. ab scondita inquit pec¬
cata sunt que alumine tue ueritatis abiscondunt᷑.
S quomõ pcc̃a a lumine ueritatis diuine abscon¬
duncur. cum a dõsciantur: Si enum ñ sciret. quo¬
bi ꝓpħa dicit. qr naq ab oriente neq ab occidente
oe. qđ exponens cassiodor᷑ inquit. sieq a bonis neq
a mat dez ds̃. s omnib pses et cognicor÷ cognos¬

Expanded text:
in Deo? Ex ipso, inquit, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Sed quis, nisi insanus, dixerit mala esse in Deo? Illa enim esse in Deo intelliguntur, quae ex ipso, et per ipsum sunt; ea vero per ipsum sunt et ex ipso quorum auctor est; sed non auctor nisi bonorum. Non ergo ex ipso, et per ipsum sunt nisi bona; ita ergo non in ipso sunt nisi bona, non ergo mala in Deo sunt; quia licet ea noscat, non tamen ita omnino noscit, ut bona. Mala ergo quasi de longe cognoscit, ut ait Propheta, psquens de malis, ait: De absconditis tuis adimpletus est venter eorum. Quod exponens Aug.: Abscondita, inquit, peccata sunt, quae a lumine tuae veritatis absconduntur. Sed quomodo peccata a lumine veritatis divinae absconduntur, cum a Deo sciantur? Si enim non sciret, quobi Propheta dicit: Quia nec ab oriente, nec ab occidente deest . Quod exponens Cassiodorus, ait: Neque a bonis neque a malis Deus deest, sed omnibus praesens et cognitor est. Cognos
Abbreviated transcription (Latin):
alibii. s nec dim̃sionẽ recipit. nec distantiã in loco
quo minus de corꝑib contineret. Iõq ausꝰ actͥbuit
mutationẽ loc corpors: ñ sp̃ui. qr licet sp̃c transeat
de loco ad locum. ñ cñ ita: ut dim̃siõibꝰ cut̾ scͥpt̾is in¬
scꝑtbiles quodãmõ. sp̃c uero dĩ omnino incirc̃sꝙp̃¬
¶ UN. ⁊̃ g̃ sp̃c creati in loco. ce transeunt tibil¬
de loco ad locum. or quodãmõ locales et citc̃¬
scpcibiles. s ñ omni eo mõ. quo creacure corporeꝵ.

Expanded text:
alibi, sed nec dimensionem recipit, nec distantiam in loco quominus de corporibus contineret. Ideoque Aug. attribuit mutationem loci corpori, non spiritui, quia licet spiritus transeat de loco ad locum, non tamen ita ut dimensionibus circumscriptus, inmscriptibiles quodammodo, spiritus vero Dei omnino incircunt ergo spiritus creati in loco, et transeunt de loco ad locum, et quodammodo locales et circumscriptibiles, sed non omni eo modo, quo creaturae corporeae.
Abbreviated transcription (Latin):
filius. ille pat̾. Scniut gͦ nuicem pat̃ et filius. s allegig¬
nenoo: iste nascendo. Et omnia quȩ st̃ in eoꝵ sc̃ĩa
det. ñ particłatĩ. aus fingillat̃. uelut alt̾nacite cõspec¬
tu. hino illuc. & iñ. hunc. et rursꝰ. iñł inde: in altud:
atq alud. ut aliqua indere ñ possit: nisi ñ uidens
deat. et sciat. Fius utiq scĩa mnammissibit. ce inua¬

Expanded text:
in se ipso. Sciunt ergo invicem Pater et Filius: sed ille gignendo, iste nascendo. Et omnia quae sunt in eorum sciedet; non particulatim aut singillatim, velut alternante conspectu hinc illuc, et iatque aliud, ut aliqua videre non possit, nisi non videns deat et sciat. Ejus itaque scientia inamissibilis et inva
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. Uñ cuas iodorꝰ suꝑ psalmũ dicit. Pcc̃a abscondita
dõ sunt. qr ñ nouit .i. ñ approbat. &e ex eo sensu aus̃
dic̾. ea abscond aluminediqͥ etiã inł ad heludi¬
ũ insinuat cognitionẽ oĩ. uatus mod̃ accipiendã
inquiens. si ad scĩam referas. ñ ignorat d̃s aliquoᷤᷤ.¬
uł aliqua. qui cñ in iuidicio quib dã dicet. ñ no¬
ui uos. s eoꝵ imꝓbatio: ħ ũbo insinuata÷. Ecce ñ
cognoscere dr̃ ds̃. quȩ ñ approbat. quȩ ei ñ placent.
utraq eodẽq m̾o noscit. quant̃ ad noticiam.s bo¬
na: etiam approbatione: &e bnplacito coguoscit.
hic apit qr̃ boua tm̃ dicunt᷑ cẽ in dõ. & ñ mala.
.⁊ iñ⁊ qđ bona tm̃ ddicunt᷑ eẽ in do̾. ñ mala. et il
ꝓpt̃cognicionis p̃sentiã. ce ds bona et mala cog¬
noscat. Malatñ ñ cognoscit. insi ꝑ noticiã. bona
uero ñ solum ꝑscĩam: s ctiam ꝑ approbationem.
&e beneplacinũ. & ob talem cognitionem: aliqua diẽt᷑

Expanded text:
n. Unde Cassiod., super psal. 16, dicit: Peccata abscondita Deo sunt, quia non novit, id est, approbat. Et ex eo sensu Aug. dixit ea abscondita a lumine Dei. Qui etiam in lib. ad Helvidium insinuat cognitionem Dei variis modis accipiendam, inquiens: Si ad scientiam referas, non ignorat Deus aliquos vel aliqua; qui tamen in judicio quibusdam dicet: Non novi vos, sed eorum improbatio hoc verbo insinuata est. Ecce non cognoscere dicitur Deus quae non approbat, quae ei non placent. utraque eodem modo noscit, quantum ad notitiam, sed bona, etiam approbatione et beneplacito cognoscit. 3. Hic aperit quare bona tantum dicantur esse in Deo, et non mala. quod bona tantum dicuntur esse in Deo, non mala, et illpropter cognitionis praesentiam, et Deus bona et mala cognoscat, mala tamen non cognoscit nisi per notitiam, bona vero non solum per scientiam, sed per approbationem et beneplacitum. Et ob talem cognitionem aliqua dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
par̃. s ei nosse de patre ÷. sic̃ eẽ. Nosse enimi et ẽẽ ib
imũ ÷. ce iõ pat̾ sicut eẽ ñ ÷ a filio: ita nec nosse. ꝓ in
tanquã seĩpm dicens: pat̾ genuuit ũbum sͥ equalem ꝑ
omnia. Non eni seip̃m incagre ꝑfecteq dixisset: Si a¬
liquid minus aut ampliꝰ eẽt ieuis ũbo: quã in se¬

Expanded text:
Pater: sed ei nosse de Patre est, sicut esse. Nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam se ipsum dicens Pater genuit Verbum sibi aequale per omnia. Non enim se ipsum integre perfecteque dixisset, si aliquid minus aut amplius esset in ejus Verbo quam in
Abbreviated transcription (Latin):
cumscribitur loco. qr nocita ÷ in uno loco: qđ non
sit malio. neq dim̃sionẽ ht̃. sic̃ corpus. cui scđm
locum assignatur pͥncipium. medium. & finis. et
añ. et retro. dextra. et simstra. sursum. et uisũ. qđ su¬
⁊ int̃positione fac̃ distant᷑ui citc̃stantiũ. Ouob nãq
gitudims. alatudinis. et latitudinis. distantiã fac̃
in loco. ut corp̾.⁊ qr loco diffinit᷑. ac dec̾minatur: qm̃
cum sit alicub si u̾ͥq inuenitur. qđ ñ solum cor¬
pori: s etiam oĩcreato sp̃us congruit. Omne gͥ cor¬
ñ inueniarr: Non au̾ita locał ÷. ut dim̾sionẽ ca¬
piens: distantiam in loco faciat. Ominagͥ sola es¬
sentia omnino inlocał. or incirẽ scͥptibit ÷. que nec

Expanded text:
scribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in alio. Neque dimensionem habet, sicut corpus, cui secundum locum assignatur principium, medium et finis, et ante et retro, dextera et sinistra, sursum et deorsum; quod sui interpositione facit distantiam, circumstantiam. Duobus namque gitudinis, altitudinis et latitudinis, distantiam facit in loco, ut corpus, vel quia loco diffinitur ac determinatur, quoniam cum sit alicubi, non ubique invenitur, quod non solum corpori, sed etiam omni creato spiritui congruit. Omne igitur cornon invenitur. Non autem ita localis est, ut dimensionem capiens distantiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae nec
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia. qi eos ita nouit ac si ẽẽnt. U tr̃ mala debe
ost p̃dicta queritur cum omnia dicantur eẽ in
c̃o. ñ ꝑ eẽntiam nature. s ꝑ cognitionẽ scĩe.
ce d̃s sciat bona ce mala. utrum concedendũ fit sim¬
plicit᷑. mala eẽ in dõ. siue cẽ in doꝑ cognitionem.
Scit enim ds̃. &e sciuit semꝑ: omnia. tam bona. quã
mala. etiam añquã fierent. & p̃sciuit ab et̾̃no ea
fucura. iõq cumomina bona oixerimiis eẽ in dõ.
ꝓpt̾ p̾sentiam cognitionis: eadẽ rõne uidetur dicen¬
dum: omnia mala eẽ in eo. Cum ea semꝑ nouerit.
ce ꝑ cognitionẽ ẽi p̾sentia fuerint. Prerognoũ emm
ds ab et̾no. quosam futuros malos. ce eoꝵ malici¬

Expanded text:
praescientia, quia eos ita novit ac si essent. 2. Utrum mala debeapraescientia, quia eos ita novit ac si essent. 2. Utrum mala debeaPost praedicta quaeritur, cum omnia dicantur esse in Deo non per essentiam naturae, sed per cognitionem scientiae, et Deus sciat bona et mala, utrum concedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem. Scit enim Deus et scivit semper omnia, tam bona quam mala, etiam antequam fierent, et praescivit ab aeterno ea fper praescientiam cognitionis, eadem ratione videtur dicendum omnia mala esse in eo, cum ea semper noverit, et per cognitionem ei praesentia fuerint. Praecognovit enim Deus ab aeterno quosdam futuros malos, et eorum maliti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ in diuina eẽntia. ł in dõ ꝑeẽntiam. Ad qđ dici¬
mus qr dĩ cognitio: ẽuisutiq cẽntia ℥. & eius p̃sen¬
tia:. in qua sunt oĩa: ip̃i cognitio÷ nec tñ omtua
q̃ st̃ in eitis p̃sentia ł cognitione. in eius cẽntia ẽẽ:
dici debent. Si enim ħ diceretur. intelligerentur ẽẽ
eiusdem cum eo eẽntie. In dõ enim dr̃ ee ꝑ eẽntiam.
tia suãq̃ ñ ht̃ in sui natura. Uñ ays̃ de u̾b̃ apłita
ait. E lagit nos añ mundi constitutionẽ. Quis suf¬
ficit ħ explicate: eliguncur qui ñ sunt. nec errat qͥe
legit. nec uaneelegit. Eligit tirce ht̃ electos. quoᷤ
creaturus ÷ eligendos. quos ht̃ ap̃ semetip̃m. ñ in
natura sua. s in p̾sentia sua. ñdũ erant. quib ꝓ¬
tur. Ecce hicaꝑte dicit om̃ ap̃ semetip̃m hr̃e electos.
añ mundũ. non in natura sua. s in p̾sentia cum tñ¬
ã÷ euis noticia. Poc̃ tñ ad electos referti. cum ait in
natura sua .i. illoꝵ. illos quippe habuit ab et̃nio a¬

Expanded text:
 Ad quod dicimus, quia Dei cognitio ejus utique essentia est; et ejus praesentia, in qua sunt omnia, ipsius cognitio. Nec tamen omnia quae sunt in ejus praesentia vel cognitione in ejus essentia esse dici debent. Si enim hoc diceretur, intelligerentur esse ejusdem cum eo essentiae. In Deo enim dicuntur esse tii elegit nos ante mundi constitutionem . Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt, nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tamen, et habet electos quos creaturus est eligendos, quos habet apud semetipsum, non in natura sua, sed in praesentia sua. Nondum erant, quibus ptur. Ecce hic aperte dicit Deum apud semetipsum habere electos ante mundum, non in sua natura, sed in praesentia; cum  est notitia. Potest tamen ad electos referri cum ait in natura sua, id est, illorum. Illos quippe habuit ab aeterno a
Abbreviated transcription (Latin):
mutatione. qualit̃ in mundo cepit eẽ. quẽ fecit. tñ
sine mutabailitate. similit̃ ce desinit et̃ in quib
pit eẽ. niec ir̃ ip̃e deserit locũ. s locus desimt eẽ. Ẽ pilos
ũ exponit quare in p̃dictã uenit̾ oisceptationem.
am sufficient̾ demonstratũ iudetur: quomõ oĩa¬
dicantur eẽ indõ. et ds inommbꝰ. quã disceptationẽ
qĩ inculent᷑ suscepins. qi id uidebatur postulare
res .citia quã nr̃ uersabatur scrmo. Diserebamus
enim oe scĩa. siue sap̃ia dĩ. et qi cum doceremꝰ dm
ht̃. dicerentur omnia eẽ indo: an alia rõne: quah
diceret sc̃ptura. huis gͦ questionis occasio: in p̃mi
ac neces sitatẽ eueniendi eis face̾. qr nec aliqua futã
fuissent: nisi ea ds̃ p̃scissẽt. nec posunt ñ euenire: cũ
d̾s ea p̾sciuerit. Si aũ impossibile⁊ ea ñ euenire. qi
ueniendi. Impossibile aũ ea ñ erienire. cũ p̾scita sit᷑.
qr fi ñ eueniuent. cum p̾scita sint: falleretur dĩ p̃scĩa. At

Expanded text:
ualiter in mundo coepit esse quem fecit, tamen sine sui mutabilitate, et similiter desinit esse in quibus tamen ipse deserit locum, sed locus desinit esse. 16. Epilogus ubi exponitur quare in praedictam venerit disceptationem. Jam sufficientdicantur esse in Deo, et Deus in omnibus; quam disceptationem quasi incidenter suscepimus, quia id videbatur postulare res circa quam noster versabatur sermo. Disserebamus enim de scientia sive sapientia Dei; et cum diceremus Deum habet, dicerentur omnia esse in Deo an alia ratione hoc diceret Scriptura. Hujus ergo quaestionis occasio in praemiac necessitatem eveniendi eis facere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. Si autem impossibile est ea non evenire quia eveniendi. Impossibile est autem ea non evenire, cum praescita sint, quia si non eveniret cum praescita sint, falleretur Dei praescientia. At
Abbreviated transcription (Latin):
ub habitabat osañquam sci eẽnt. dicimꝰ. qr ĩ
dĩenint aliqñ. etiam scd sp̃cm. qualit̾ etiam nõ cemplũ
cħ sunt angħi. s ddic̃ aliquis añquã faceret õs celũ
de t̾̃ram. añquã faceret scõs ũ habitabat: in se hab¬
iis cħ. ut ip̃a subitactacadat ds̃. Immo sic habitat
impleuit. Stultetiam dr̃ angustiis alicub impedu
trmitate. ut pat̾ ce filiꝰ. et sp̃ẽ s d̾: alicub simul eẽ ñ pos

Expanded text:
Ubi habitabat Deus antequam sancti essent? dicimus, quia in Dei erant aliquando et secundum speciem, qualiter etiam nunc templum Augustinus Sed dicit aliquis: Antequam faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habitabat? In se habimus Dei, ut ipsa subtracta cadat Deus. Imo sic habitat impleverit; stultius etiam dicitur angustiis alicubi impediri Trinitatem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fierent. ñ erant. quomõ gͦ dõ nota erant q̃ ñ erant:
ce rurzsꝰ quomõ ea faceret. q̃ s nota ñ erant: ñ enim
quicquã fet̃ ignorans. Notagͦ fec̃. ñ ftã cognouit.
ꝓrñ añquã fierent. ce erant. et ñ erant. erant indĩ sci¬
entia. ñ erant in sua natuta. Ip̃i aũ dõ ñ audeo di¬
cert. alio mo innotuise cĩ ea frcisset. gnã illo quo
ea nouerat. ut facetet. Ap̃ quem ñ ÷ tranfmuitatio
nec incissitudinis obumbratio. Ecce hic habes. qr
ħ uisibilia añquã fierent in discĩa erant. Ex ħgͥ
ta ip̃alia centialit̾ sint in dõ. s qr in eiꝰ scĩa semꝑst̃.¬

Expanded text:
fierent, non erant. Quomodo ergo Deo nota erant quae non erant? Et rursus quomodo ea faceret quae sibi nota non erant? Non enim quidquam fecit ignorans. Nota ergo fecit, non facta cognovit. Proinde antequam fierent et erant et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sua natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse, cum ea fecisset quam ea noverat ut faceret; apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. Ecce hic habes quod haec visibilia antequam fierent, in Dei scientia erant. Ex hoc ergo ta temporalia essentialiter sint in Deo, sed quia in ejus scientia sem
Abbreviated transcription (Latin):
tenunt᷑ ostensum sit. qua rõne dicatur habitare in
quibꝰdã. esfiagitaret ordinis rõ. Id etiã assignar. quo¬
mõ uͥq ꝑ eẽnciam &e totꝰ sit. nis ħꝰ considerationi
sublimitas. atq mũsitas humane m̃tis sensum
omnino excecderet. ut enĩ ai cͥsostomꝰ suꝑ epłam ad
hebcxos. Sic̃ multa de dõ intelligimꝰ. q̃ loqui peni¬
tus ñ ualemꝰ: Itamulta ioquimur q̃ inelligere no

Expanded text:
tenuiter, ostensum sit qua ratione dicatur habitare in quibusdam, nunc efflagitaret ordinis ratio id etiam assignari, quomodo ubique per essentiam et totus sit; nisi hujus considerationis sublimitas atque immensitas humanae mentis sensum omnino excederet, ut etiam ait Chrys. super Epistolam ad Hebr. Sicut multa de Deo intelligimus quae loqui penitus
Abbreviated transcription (Latin):
modulum nr̃e intelligentiȩ: ita dicimus. ẜrescĩa
et clispositio. ⁊ p̃destinatio. ad aliquid dici uident᷑.
enda. ac p̃destinatio: ad saluanda. Uerantir creator
ita relatine di: ut eẽntiam ñ significet. Presc̾ia uero:
ł p̃sciꝰ. et in respectu funiroꝵ dientu: ce eẽntiam desig¬
nat. Itaetiam dispositio. & p̃destinatio. Iõq cum ot̃.
qr uaria ÷ ib cã ddicends. distingui oporcet r̃ne dict

Expanded text:
modulum nostrae intelligentiae ita dicimus. Praescientia vel dispositio vel praedestinatio ad aliquid dici videntur. enda, ac praedestinatio ad salvanda. Verumtamen Creator ita relative dicitur, ut essentiam non significet. Praescientia vero vel praescius et in respectu futurorum dicitur, et essentiam designat; ita etiam dispositio, et praedestinatio. Ideoque cum dicitur:  varia est ibi causa dicendi, distingui oportet rationem dicti.
Abbreviated transcription (Latin):
iꝵ. de origine ammȩ ꝑ om̃s particłas corporis. tota
cum insingłis particłs corporis: ẽẽncialit᷑ sit. Ita ce
ds̃ cum sit moninib eẽntialit̃ ac totꝰ in ilt tñ plenĩ
eẽ dicitur. quosinhabitat.i. in quib ita habitat.
ut faciat eos templũ suum. & hii tales cum eo st̃ iã¬

Expanded text:
 de Origine animae, per omnes particulas corporis tota cum in singulis particulis corporis essentialiter tota sit. Ita et Deus cum sit in omnibus essentialiter ac totus, in illis tamen plenius esse dicitur quos inhabitat, id est, in quibus ita est, ut faciat eos templum suum; et ibi tales cum eo sunt ja
Abbreviated transcription (Latin):
et monemur &e uiuimꝰ. sum gͥ ñ sit austor nis bono¬
t̃. mento sola bona meo eẽdicuntur. sic̃ ex ip̃o. uł p
ip̃m. Cum igitur in eius cognitione uł p̃sentia sint
omnia: om̃s utiq naturas intelligete oebemus. ce
omnia q̃ naturalit̾ sunt. neq enm ex ip̃o st̃ pcc̃a.
quȩ naturã ñ seruant. s uiciant. q̃ ex uoluntate
peccantũ nascuntur omnia. hic aꝑte or̃ qđ i illa
Neaere a sciendũ qdđ licet ibi mdicetur distĩc¬

Expanded text:
et movemur, et sumus. Cum ergo non sit auctor nisi bonorum, merito sola bona in eo esse dicuntur, sicut ex ipso, et per ipsum. Cum ergo in ejus cognitione vel praescientia sint omnia, omnes utique naturas intelligere debemus, et omnia quae naturaliter squae naturam non servant, sed vitiant; quae ex voluntate peccantium nascuntur omnia. Hic aperte dicitur quodPraeterea sciendum est quod licet ibi indicetur distinc
Abbreviated transcription (Latin):
i diffinitione. re i oĩloco sinecutũ sẽptione. & ui
ce in homine xp̃o excellentiss imein quo plens¬
tudo aiinitatis corporalit᷑ habitat: ut ait apłc.
In eo enĩ ds habitauit. ñ ꝑ gr̃am adoptionis: s ꝑ
grãm unionis. Ne aũista.qr capacitatẽ huma¬
ne intelligentiẽ excedunt. falsitatis arguete aliqͥ
p̃fumant.: sc̃oꝵ auctornatib mumenda mͥuidie¬

Expanded text:
i definitione, et in omni loco sine circumscriptione, et iet in homine Christo excellentissime; in quo plenitudo divinitatis corporaliter inhabitat, ut ait Apostolus. In eo enim Deus habitavit, non per gratiam adoptionis, sed per gratiam unionis. Ne autem ista quia capacitatem humanae intelligentiae excedunt falsitatis arguere aliqui praesumant, sanctorum auctoritatibus munienda mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tio. ł p̃destinatio: potuerit ẽẽ ind̾̃o: si nulla fuissẽt
futura. sum em̃ p̾scientia sit fucuroꝵ: ce dispositio fa¬
ciendoꝵ: et p̃destinatio saluanooꝵ. si muilla ẽẽnt fu¬
tura: si nicħ eẽt facturꝰ õs. ł aliquos saluaturꝰ ñ ui¬
tio. Potuit aũ d̾s. nulla p̃scire futura. potuit ñ crea¬
re aliquid. ł ñ saluare aliquos. Potuit gͦ ñ eẽ in dõ p̃sci¬

Expanded text:
vel praedestinatio potuerit esse in Deo, si nulla fuissent futura. Cum enim praescientia sit futurorum, et dispositio faciendorum, et praedestinatio salvandorum, si nulla essent futura, si nihil esset facturus Deus, vel aliquos salvaturus, non vitio, potuit autem Deus nulla praescire futura, potuit non creare aliquid, ut non salvare aliquos, potuit ergo in Deo non es
Abbreviated transcription (Latin):
iti. contta maximinũ oix̃ de ħ nomine hõu qͥd¬
Qsion. quolatin tractatores frequent᷑ utuntur. ẜa sig̃¬
t̃ inquit et filius umusst̃ eiusoemq̃ sub̃e. hocz il¬
luo homo usion. qđ in concilio inceno aduersꝰ here¬
nouitatẽ uerbi minus quã oportuit intellectam.
quam tñ fides antiqua pepererat. multis paucoꝵ
fraudedeeptis. heretica impietas sub heretico imꝑa¬
tore constantio. labefactare temptauit.S pꝰ ñ lon¬
gumtꝑs lib̃tate fide catholice pualente. post quã
uisũbi sic̃ debuit incellesta:: hõnsion illud catho¬
licȩ fidĩ sanitate. longe lataq defensũ ÷ et diffusũ.

Expanded text:
3 contra Maximinum, dicit de hoc nomine homousion, quo Latini tractatores frequenter utuntur. Pater, inquit, et Filius unius sunt ejusdemque substantilud Homousion, quod in concilio Nicaeno adversus haerenovitatem verbi minus quam oportuit intellectum, quod tamen fides antiqua pepererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Constantio labefactare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catholicae praevalente, posteaquam vis verbi, sicut debuit, intellecta est, Homousion illud catholicae fidei sanitate longe lateque defensum est. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
t. Dispositio uero. de faciendis. Predestinacio: de hõibꝰ
saluandis. et de bonis: quib et hiclibetantur. de in
futuro coronabunt᷑. Pralestinaũ enim d̾s ab et̾no: ho¬
mines: ad bona eligenda. et p̃destinaũ eis bona. p̃pa¬
tando. Qd nomines p̃destinaũ: apłc ostendit dicens.¬

Expanded text:
 dispositio vero, de faciendis; praedestinatio, de omnibus salvandis, et de omnibus bonis, qui et hic liberantur, et in futuro coronabuntur. Praedestinavit enim Deus ab aeterno homines, ad bona eligendo; et praedestinavit, eis bona praeparando. Quod homines praedestinavit, Apostolus ostendit dicens
Abbreviated transcription (Latin):
doctores uitasse. ne ita forte acciꝑetur in dumis ꝑ
sonis: ut accipit cum de creatoris simile qͥd õr. Or
citur enim ds abrahã. ysaac. te iacob. ce ds̃ omnĩ
creature. qđ utiq or. ꝓpt̃ p̾ncipium creationis. uł
gĩe pͥulegium. &e creature subiectionẽ uł seruitu¬
tem. sum gͦ intruutate nichil sit creatum uł serui¬
ens. ⁊ subiectum. ñ admisit fides in tͥnitate talem lo¬
cutionis modum. Ita etiã econu̾so ñ dr̃ de dĩeẽntia.
quod ip̃a sic ẽentia abraham. ysaac. et iacob. ut a¬
licuius creature. ne creatoris ce creature natutam
confundere uideamur. Qt licet potentia. sapĩa

Expanded text:
doctores vitasse, ne ita forte acciperetur in divinis personis, ut accipitur cum de creaturis simile quid dicitur. Dicitur enim Abraham, Isacipium creationis, vel gratiae privilegium, et creaturae subjectionem vel servitutem. Cum ergo in Trinitate nihil sit creatum vel serviens vel subjectum, non admisit fides in Trinitate talem locutionis modum. Ita etiam e converso non dicitur de Dei essentia quod ipsa sit essentia Abraham, Isaac, et Jacob, vel alicujus creaturae; ne Creatoris et creaturae naturam confundere videamur. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
edocet. & sua: ñ aliuo quan se sig̃cat. ita: ut uͥ sua
insint: ip̃e ee ꝑ sua intelligatur. Nonaũ corporali
mõ cum alicub sit. ñ etiam u̾q eẽ cralatur. cum ꝑ
sua. i õĩb eẽ ñ desinat. slon aliuo aũ fint. quã quod

Expanded text:
edocet, et sua non aliud quam se esse significat, ut ubi sua edocet, et sua non aliud quam se esse significat, ut ubi sua insint, ipse inesse intelligatur. Non autem corporali modo cum alicubi insit, non et ubique esse credatur, cum per sua in omnibus esse non desinat. Non autem aliud sunt, quam
Abbreviated transcription (Latin):
docet ueritas unicatẽ eẽ nature. ñ solitudinẽ uni¬
onis. Ecce si ħ u̾ba diligent̃ attendas. inuienis spi¬
ritũ scm̃ tem nacure dicipatris. & filii. ce eundem
tat in nob̃. s ꝑ spm̃ sc̃m xp̃c ÷ in nob̃. Itaq incr¬
nitate ñ ita bissinguendũ÷. int̾ nattiram oe rem na¬
pla int̾ditm afferuur. neme ea extiet: ab solute
in se rõnis ꝑfectionẽ continere. Non em̃ huma
creaturis. Iñ ostendens eraoris eẽ. sub m̃sura creatu¬
oꝵ gͦ sc̃m corporales modos. ut in eadẽ serie subi¬
dit. Accipienda sunt ħ q̃ de dõ dicuntur. u̾ enacu¬
ansopimionẽ eoꝵ. quiita putant aliudcẽ dm. et a¬
liuid qđdĩ ÷. aliuoq naturã dĩ. & rem nature. ut÷
in creaturis. aꝑte docet. ñ aliud eẽ dm et q̃ sua sunt.
ita ut insint illi fiedicens. hõ aut aliquid e simi¬
le cum alicubi erit. alib ñ erĩ. qr id quod⁊: illic con¬
nus quã ñ adsit. nec desic usquam. seomnẽ ꝑ sua

Expanded text:
docet Veritas unitatem esse naturae, non solitudinem unionis. Ecce si haec verba diligenter attendas, invenis Spiritum sanctum rem naturae dici Patris et Filii; et eumdem  in nobis. Itaque in Trinitate non ita distinguendum est inter naturam et rem napla interdum afferuntur, nemo ea existimet absolute in se rationis perfectionem continere. Non enim humancreaturis. Inde ostendens erroris esse sub mensura creatuo secundum corporales modos, ut in eadem subdit serie, accipienda sunt haec quae de Deo dicuntur; ubi evacuans opinionem eorum qui ita putant aliud Deum esse et aliud quod Dei est, aliudque naturam Dei et rem naturae, ut est in creaturis, aperte docet non aliita ut insint illi, sic dicens: Homo aut aliquid ei simile cum alicubi erit, alibi non erit, quia id quod est illic connusquam non adsit, nec desit usquam, se omne per sua
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ dm̃ suꝑ me. aliqñ significati filtum. ut cũ dic̃ in
dam de spũ meo suꝑ omnẽ carnẽ. Qđ dic̃ consũmatũ
ũb̃ apł idem sp̃c significat᷑ sit. & qͦd ip̃e sit res uniꝰ
nature pacris et filii. aꝑte ostendit. inquiens ita. hec
iceiro sunt demonstrata. ut quac̃q parte heretica fal¬
sicas se contulisset: finib ueritatis conduoeretur. ha¬
bitat enim in nob.x. quo habitante: habitat ds̃. et

Expanded text:
ificari Filium, ut cum dicitur:dam de Spiritu meo super omnem carnem. Quod dicit consummatum us sanctus significatus sit, et quod ipse sit res unius naturae Patris et Filii, aperte ostendit inquiens ita: Haec idcirco sunt demonstrata, ut quacumque parte haeretica falsitas se contulisset, finibus veritatis concluderetur. Habitat enim in nobis Christus, quo habitante habitat Deus; et
Abbreviated transcription (Latin):
Et audiuit s hõ qui hominẽ pattẽ indecat. dm̃
patiẽ ñ uoerat. et cogitare cepit ita eł in creatre.
ut audierat incieaturis. a quib ħ nomina trans¬
lata sunt ad creatorẽ. In quib pat̾÷ p̾or filio. filiꝰ:
posterior patre. et ex antiquitate in patre defeclus.
ex posfĩcate infilio imꝑfectiosensꝰ. solet nocari.
lõ occurrit scͥpͥtura dicens. patrẽ potentẽ. neuideat᷑
pͥor filio. &e iõ minus pocens. & filiũ sapientẽ. ne
iudeatur posterior patre. et ĩo minus sapiens.
tur ħ ꝙ̃ nomen inflatiois. & tumoris. Uñ humana
conscĩa ad dm̃ ꝓ rigore et crudelitate accedere me¬
cuit. lõ scriptura temꝑauit sermonẽ suum. sp̃m bo¬
mimnominans. ne crudeł putaretur: qui mitis e¬
rat. ñ quod pat̾ solus sit potens. ł magispocens. et
filiꝰ solus sapiens. uł magis sapiens. et spẽ sꝰ solus
nignitas trium. sic̃ una e̾entia. I õq sic̃ or̃ filitis hõ¬

Expanded text:
hominem patrem viderat, Deum Patrem non viderat; cogitare coepit ita esse in Creatore ut viderat esse in creaturis, a quibus haec nomina translata sunt ad Creatorem, in quibus pater est prior filio, filius est posterior patre, et ex antiquitate in patre defectus, ex posteritate in filio imperfectio sensus solet notari. Ideo occurrit Scriptura dicens Patrem potentem, ne videatur prior Filio, et ideo minus potens; et Filium sapientem, ne videatur posterinomen inflationis et tumoris. Unde humana conscientia ad Deum pro rigore et crudelitate accedere metuit. Ideoque Scriptura temperavit sermonem suum, Spiritum bonum nominans, ne crudelis putaretur qui mitis erat; non quod Pater solus sit potens vel magis potens, et Filius solus sapiens vel magis sapiens, et Spiritus sanctbonitas trium, sicut una essentia. Ideoque sicut dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
bonitas. Uñ aꝑitur int̾nitate summa eẽ ꝑfectio.
Sienĩ ibi deeẽt potentia. ł sapĩa. ł bonitas. ñ eẽt
summũbonũ. s qr ibi ÷ ꝑfecta potentia. infinita
sapĩa. incomp̃hensibit bonitas. recte dr̃ et credit᷑
summũ bonum. sunq unũ et ioem pentꝰ sit in dõ.
potentia. sap̃ia. uonitas. in sacra tñ scͥptura fre¬
quent̃ solent hec nomina distincte ad ꝑsonas re-¬
ferri. ut patri potentia. filio sap̃ia. sp̃ui scõ bom¬
tas atͥbuat᷑. qd quare fiat: ñ ÷ ociosum raquire¬

Expanded text:
bonitas. Unde aperitur in Trinitate summa esse perfectio. Si enim ibi deesset potentia, vel sapientia, vel bonitas, non esset summum bonum. Sed quia ibi est perfecta potentia, infinita sapientia, incomprehensibilis bonitas, recte dicitur et creditur summum bonum. Cumque unum et idem penitus sit in Deo potentia, sapientia, bonitas, in sacra tamen Scriptura frequenter solent haec nomina distincte ad personas referri, ut Patri potentia, Filio sapientia, Spiritui sancto bonitas attribuatur, quod quare fiat, non est otiosum inquire
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ execut sumus. qued a diximꝰ trans late ac ꝑ simi¬
litudinẽ de dõ dic. ut specłm. splendor. caracter.
figura. et huiusmoĩ. de quib pio lectori breuicet
trado. qđ sentio. rit .s. tõne similitudinis consioe¬
tata. ex causis dicenoi: dictoꝵ intelligentiã assumitt.

Expanded text:
 executi sumus, quaedam diximus translative et per similitudinem de Deo dici; ut speculum, splendor, character, figura, et hujusmodi; de quibus pio lectori breviter trado quod sentio, ut si ratione similitudinis considerata ex causis dicendi dictorum intelligentiam assumat,
Abbreviated transcription (Latin):
uod quidã ꝑusi sensus homines. intantã ꝓsilu¬
erunt insaniam. ut dicerent ñ idẽ ẽẽ naturam dĩ ꝙe
ꝑiõnam. siue ypostasimoicentes. eandẽ eẽntiã in possẽ
eẽ patrẽ. &e filtum. sine ꝑsonar̃ confusione. Si enĩ inqͥ¬
unt ea cẽntia que pat̾ ÷. filius ẽ. idem sͥ pat̾ ÷ ec filiꝰ. Si
hanc remdicis ẽẽ patrem. & aliã quere. quam dicas
filium. Si uero aliam ñ q̃sieris. s eandẽ dix̃is. i demge
sonam duudunt. ita ut ñ reciprant unam dĩtatis na¬
turã &x simplicẽ eẽ tres ꝑsonas. Idq testimonio
hył defendece iicuntur. qui in uii. ł oe t̾nitate que¬
ficaũt utroq sibo. inquit ita. Gentium p̃dicator uo¬
lens nature unitatẽ in patir ce filio docerẽ ait. Sp̃c¬

Expanded text:
uod quidam perversi sensus homines in tantam prosiluerunt insaniam, ut dicerent non idem esse naturam Dei et personam sive hypostasim; dicentes eamdem essentiam non posse esse Patrem et Filium sine personarum confusione. Si enim, inquiunt, ea essentia quae Pater est, est Filius, idem sibi Pater est et Filius. Si hanc rem dicis esse Patrem, aliam quaere quam dicas esse Filium. Si vero aliam non quaesieris, sed eamdem dixeris, idem genm et personam dividunt, ita ut non recipiant unam deitatis naturam et simplicem esse tres personas. Idque testimonio Hilarii defendere ficaverit utroque verbo, inquit ita: Gentium praedicator volens naturae unitatem in Patre et Filio docere ait,
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qđ ait filius. Siẽ ht̃ pat̃ uitam in semctip̃o. sic
delic filio uitam hr̃e in semetipõ. ñ sine uita exist̃¬
ti iamfilio uitã patrẽ dedissẽ. s ita eum sinetꝑege
nuisse. ut uita quã pat̾ filio gignendodedit coaer¬
na sit uite pactis qui dedit. incelligat eciã sic̃ ht̃ pa¬
t̃ in seip̃o ut de illo ꝓceclat sp̃es cs. sic dedisse filiout¬

Expanded text:
sic dedit Filio vitam habere in semetipso , non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita, quam Pater Filio gignendo dedit, coaeterna sit vitae Patris qui dedit: intelligat, sicut habet Pater in semetipso ut de illo procedat Sp
Abbreviated transcription (Latin):
istuo. quo quidẽ se debet omnis fioet extendere: &e
humanũ animũ ad hunc affectũ orando dnm̃. se¬
cũq agendo. luctandoq ꝑduc̃e: tñ qr tam magñ
du. cum dr̃ in ceatiõe. dimitte nob̃ debita nr̃a si¬
c̃ ce nos dimutimꝰ debuorib nt̾is: Sculdubio uer¬
ba sponsionis huius implantur. si hõ qui ñ dũ ita
ꝓfecit. ut etiam diligat intmic̃: tñ qñ rogatur ab
homine qui peccauit in eũ. ut ei dimutat: dimit¬
tit ex corde. qui etiã sibi roganti uult dimicti: cũ
orat et dicit. sic̃ &e nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. gͥ¬
c̃q uero rogat hominẽ in quẽ peccauit. si pcc̃o
suo mouetar ut roget. ñ ⁊ adhuc depucandus in¬
micus. ut eum diligite sit diffĩcile: sic̃ erat qñ i

Expanded text:
i, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere: tamen quia ur in oratione: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit ut etiam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum ut ei dimittat, dimittit ex corde, qui etiam sibi roganti vult dimitti, cum orat et dicit, sicut et nos dimittimus debitoribus. Quicumque vero rogat hominem in quem peccavit, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum dilig
Abbreviated transcription (Latin):
cenus imago trinitatis indicatur. Nonem̃ ꝑ creatu¬
rar̃ contemplacionẽ sufficiens noticia trimtatis po¬
t̃ haberi. uel pocuit. sine doctrine uł intĩoris inspi¬
rationis reuelatiõe. Uñ ũl antiqui philosophi qĩ ꝑ
umbrã et de longinquo uderunt ueritatẽ. defici

Expanded text:
tenus imago Trinitatis indicatur; non enim per creatutenus imago Trinitatis indicatur; non enim per creaturarum contemplationem sufficiens notitia Trinitatis potest haberi vel potuit, sine doctrinae vel interioris inspirationis revelatione. Unde illi antiqui philosophi quasi per umbram et de longinquo viderunt veritatem, defici
Abbreviated transcription (Latin):
filnis. et spc̃ sc̃s. ẜ fectissima pulccitudo intelligi¬
tur filius .s. ueritas patris nulla ex parte ei dissi¬
mit. quã cum ip̃o. &e in ip̃o patre ueneranur que
forma ÷ omniũ: quȩ ab uno fcã sunt. et ad ur iũ
referuntur. Quȩ tñ omnia ner fierait a pacce ꝑ fi¬
lium. neq suis finib salua eẽnt. nisi ds sũmebo¬
nus eẽt. qui et nulli nature qͥd ab illo bona eẽt.
inuidit. & ut inbono ip̃s maneret. aliaͥ quantũ
sum donuĩ dĩ cum patre e filio. ẽ incõmutabile
colere. et cenere nos conuenit. ẜ considerationẽi¬
quod recurrinĩ e femam qua saquinur.ce giã
qua reconciliamur:. uũ s. quo auctore conditi su¬
mus. et similitudinẽ eius ꝑ quam ad unitatẽ refor¬
mamur: &e pacẽ. qua unitati adheremus. s. dm̃ qͥ¬
naturalit̃ ÷. ce donum benignicatis eiꝰ qua placu
ut inceriret. Ecce ostensũ ÷ qualit in ereaturis aliqua¬

Expanded text:
FiliFili, scilicet Veritas Patris nulla ex parte ei dissimilis: quem cum ipso et in ipso Patre veneramur; quae forma est omnium, quae ab uno facta sunt, et ad unum referuntur; quae tamen omnia nec fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset; qui et nulli naturae quae ab illo bona esset, invidit; et ut in bono ipso maneret, alia quantum sum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile, colere et tenere nos convenit. Per considerationem iquod recurrimus, et formam quam sequimur, et gratiam qua reconciliamur; unum scilicet quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus, per quem ad unitatem reformamur; et pacem, qua unitati adhaeremus, snaturaliter est, et donum benignitatis ejus; qua placui est auctori ut non interiret. Ecce ostensum est qualiter in creaturis aliqua