comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis utrta ordinẽ suũ qͦd in bonã
partẽ accipit᷑. nescio qͥd uolentes
laer tͣnstulerũt pascent᷑ direpti
quasi tauri: pro agnis tauros in¬
telligentes: & rursũ ꝓ aduenis
int̾pretantes agnos. Qñ aũ dñs
exxaltatꝰ fuerit inuiditio. ⁊ sc̃s in
sua scĩficatꝰ iusticia. ut mali agͥco¬
le male pereant. ⁊ exaltata cȩdruᷤ
noꝵ. numero ñ hȩdoꝵ. pascent᷑ in
ȩccłiȩ pratis ⁊ dicẽt. Dñs pascit me
⁊ nichil mͥ deerit. Et quȩ auideiᷤˢ

Expanded text:
nis juxta ordinem suum, quod in bonam partem accipitur, nescio quid volentes LXX transtulerunt, pascentur direpti quasi tauri; pro agnis tauros intelligentes, et rursum pro advenis interpretantes agnos. Quando autem Dominus exaltatus fuerit in judicio, et sanctus in sua sanctificatus justitia, ut mali agricolae male pereant, et exaltata cedrus snorum numero, non haedorum, pascentur in Ecclesiae pratis, et dicent: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit ; et
Abbreviated transcription (Latin):
scđm tͦpologiã int̾pretatio est.
Qͦ qͥc̃q locũ dederit diabolo & ñ
om̃i custodia seruauerit cor suũ:
lugeat̃ porte eiꝰ. & absente sponso
sẽꝑ in luctu sit: ac de excelsis cor¬
rliens. in t̾re puluere sedeat. Est¬

Expanded text:
secundum tropologiam interpretatio est, secundum tropologiam interpretatio est, quod quicumque locum dederit diabolo, et non omni custodia servaverit cor suum, lugeant portae ejus: et absente sponso, semper in luctu sit, ac de excelsis corruens, in terrae pulvere sedeat.
Abbreviated transcription (Latin):
mitas: reuertit᷑ ad uirũ pͥorem.
& audiet. Exuere uestim̃tis luctꝰ.
⁊ induere uestibꝰ głe tuȩ. Pul¬
cherrimi qͦq uiri tui. gladio ca¬
dent: & fortes tu in plio. Pro
pulcherrimis uiris. laac int̾preta¬
tist̃. & filiꝰ tuus pulcherrimꝰ quẽ
diligis gladio cadet. ¶ͦs si de aĩȩ
statu intelligimꝰ q̃ pꝰ uͥtutes pecca¬
uerit. pulcherrimũ filiũ eiꝰ bona
accipiamꝰ op̃a. q̃ hostili gladio
conciderũt: & fortes qͦsq perisse
in p̃lio: qr iustitia iusti ñ libera¬
bit eũ in qcq die aberrauerit.
Sin aũ seqͣm᷑ hẏstoriã: ex his
sermonibꝰ docebim᷑. ñ de mulieri¬
bus ꝓphe esse sermonẽ: quarum
uiri in p̃lio corruerũt: s de ur¬
bibꝰ uideȩ quas filias syon. appel¬
lauit. & quarũ bellatores ceci¬
derunt in certamine. Deniq de
eadem syon. sequens uersicuł lo¬
quit᷑. Et merebũt atq lugebunt
qͥd usq hodie ocłis ternimꝰ. facilis

Expanded text:
mitas, revertetur ad virum suum priorem, mitas, revertetur ad virum suum priorem, et audiet: Exue te vestimentis luctus, et induere vestibus gloriae tuae . Pulcherrimi quoque viri tui gladio cadent: et fortes tui in praelio. Pro pulcherrimis viris, LXX interpretati sunt, et filius tuus pulcherrimus, quem diligis, gladio cadet. Quod si de animae statu intelligimus, quae post virtutes peccaverit, pulcherrimum filium ejus, bona accipiamus opera, quae hostili gladio conciderunt: et fortes quoque periisse in praelio, quia justitia justi non liberabit eum in quacumque die aberraverit . Sin autem sequamur historiam, ex his sermonibus docebimur, non de mulieribus prophetae esse sermonem, quarum viri in praelio corruerunt; sed de urbibus Judaeae, quas filias Sion appellavit, et quarum bellatores ceciderunt in certamine. Denique de eadem Sion sequens versiculus loquitur. Et maerebunt atque lugebunt d usque hodie oculis cernimus. Facilis
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. m̃dacii funiculis ligabunt᷑.
qͦs habuerũt suꝑ capita qͥ cũ pan¬
nis. ⁊ sordibꝰ uitã regis syriȩ p̃ca¬
bant᷑. Et ꝓ fascia pectorali cilici¬
um Pro fascia pectoral quam
int̃pretatꝰ ẽ sẏminachus. lxx. tu
theodotio ipsũ uerbũ hebraicum
phitigil posuit. qͦd genꝰ ornam̃ti
muliebris ẽ. fascia pectꝰ tegit. &
eũ possidet locũ in feminis quẽ
rationale in pontificibꝰ. De hac
fascia pectorali ⁊ hieremias my¬
stico sermone dicebat. Si obliui¬
sei pot̃ sponsa ornat᷑ꝰ sui. aut uͥgo
fasciȩ pectorał suȩ. & ego obliuiscar
tui dicit dñs. Uirgo qualẽ eccibe¬
mamime eiꝰ que pectorali fascia
colligate st̃. iungit᷑ sponso: & cũ
cotidie uͥtutũ filios generet. ne¬
quaꝙ̃ uͥgo esse desistit. ¶ͦ si aligͦ¬
do diuaricauerit pedes om̃i tran¬
seunti. & secuta fuerit amatores
suos. & urata oseȩ. uaticiniũ sep¬
serit dñs uias eiꝰ. ⁊ int̾cluserit se¬

Expanded text:
ritatis, mendacii funiculis ligabuntur, ritatis, mendacii funiculis ligabuntur, quos habuerunt super capita qui cum pannis et sordibus vitam a rege Syriae precabantur. Et pro fascia pectorali cilicium. Pro fascia pectorali, quam interpretatus est Symmachus, LXX tuniTheodotio ipsum verbum Hebraicum PHTHIGIL posuit, quod genus ornamenti muliebris est. Fascia pectus tegit, et eum possidet locum in feminis, quem Rationale in Pontificibus. De hac fascia pectorali, et Jeremias mystico sermone dicebat: Si oblivisci potest sponsa ornatus sui, aut virgo fasciae pectoralis suae, et ego obliviscar tui, dicit Dominus . Virgo, qualem exhibemamillae ejus, quae pectorali fascia colligatae sunt, jungitur sponso: et cum quotidie virtutum filios generet, nequaquam virgo esse desistit. Quod si aliquando divaricaverit pedes omni transuenti, et secuta fuerit amatores suos: et juxta Osee vaticinium, sepserit Dominus vias ejus, et intercluserit se
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit. nullũ habitatorẽ habe¬
ant. Om̃s eni pompa structuraq
suffodut᷑ ⁊ eradicant᷑ ab hiere¬
mia: idcirco .x iugera uinearũ.
siue ubla iuga boum operant᷑
facient bathũ unũ ⁊ ateox modii
sementis facient oephi. ut de de¬
tiario numero qͥ inscripturis
scĩs mystichus atq ꝑfectꝰ ẽ ⁊ de
tͥcenario in qͦ ꝓpħauit hiezerhiel.
⁊ dñs baptrzatꝰ ẽ redigant᷑ ad oe¬
phy. qͥ ad cõparationẽ multiplicis
numeri unione constringitur.
Qsͦ aũ edificatio ⁊ agͥ cultura
referat᷑ ad intelligentiã sꝑituałe.
etiam alio loco pauł apłs docet.
fundatos ⁊ radicatos in caritate
credentes esse contestãs. Uñ &
eccłastes ñ solũ sibi ȩdificauit
domos ⁊ plantauit uineas ⁊ fecit
ortos ⁊ pomeria: s ⁊ instituit õs
arbores pomiferas. strux̃q pisci¬
nas ut irrigaret saltũ. Porro
heretici immaginẽ tantũ haben¬
tes umbrã q uͥtutũ. ⁊ ñ ipsã ue¬

Expanded text:
venerit, nullum habitatorem habevenerit, nullum habitatorem habeant. Omnis enim pompa structuraquesuffodiuntur et eradicantur ab Jeremia: idcirco ubi decem jugera vinearum, sive ubi decem juga boum operantur, facient batum unum, et triginta modii sementis facient ephi , ut de denario numero, qui in Scripturis sanctis mysticus atque perfectus est: et de tricenario, in quo prophetavit Ezechiel , et Dominus baptizatus est , redigantur ad ephi, qui ad comparationem multiplicis numeri, unione constringitur. Quod autem aedificatio et agricultura referatur ad intelligentiam spiritalem, etiam alio loco Paulus apostolus docet , fundatos et radicatos in charitate credentes esse contestans. Unde et Ecclesiastes , non solum sibi aedificavit domos, sed plantavit vineas, et fecit hortos et poarbores pomiferas, exstruxitque piscinas, ut irrigaret saltum. Porro haeretici imaginem tantum habentes umbramque virtutum, et non ipsam ve
Abbreviated transcription (Latin):
rit. s in auribꝰ dñi audita sit̾ que
ꝓpħa dicturꝰ ẽ: cũ consequentiꝰ sit
captiuitatẽ domꝰ magne atq
pulcherrime deserte future sint
Nñ habentes habitatorẽ. Decem
enĩ uigera uinearũ facient lagun¬
cuła unã. & tͥginta modii semen¬
tis facient modios tres. Pro lagu¬
cula quã soli larr transtulerũt.
om̃s alii Batum int̾̃pretati st̃: qͦd
sex. q̃ mensura egyptiaca ẽ. & fa¬
cit modios uiginti. In sterilitate
gera uinearũ facient bathũ. id ÷
tres amphoras: & adra modii se¬
in liqͥdis speciebꝰ dicit᷑: ⁊ oephy.
siue oepha eiꝰde mensure in a¬
ridis: sicut in hiezechiele iuxta
hebraicũ legimꝰ. Dephy iustũ ⁊⁊
bathus iustꝰ erit nob̃. Dephy &
bathus eqͣlia ⁊ uniꝰ mensure ert̃.
ut capiat decimã partẽ chori ba¬
thus. ⁊ decimã partẽ chori oephi
uixta mensurã chori eqͣ libratio
eoꝵ. Q uerimꝰ uirta anagogen
qͦmͦ heretichoꝵ domꝰ grandes.
pulchre sit : q̃ cũ udicii tẽpus ad¬

Expanded text:
rit, sed in auribus Domini audita sint quae Propheta dicturus est: cum consequentius sit captivitatem domus magnae atque pulcherrimae desertae fuerint, non habentes habitatorem. « Decem enim jugera vinearum facient lagunculam unam, et triginta modii sementis facient modios tres. Pro laguncula, quam soli LXX transtulerunt, omnes alii batum interpretati sunt, quosex: quae mensura Aegyptiaca est, et facit modios viginti. In sterilitate jugera vinearum facient batum, id est, tres amphoras: in liquidis speciebus dicitur, et ephi, sive epha ejusdem mensurae in aridis. Sicut in Ezechiel juxta Hebraicum legimus: Ephi justum, et batus justus erit vobis. Ephi et battem cori batus, et decimam partem cori ephi: juxta mensuram cori erit aequa libratio eorum . Quaerimus juxta anagogen, quomodo haereticorum domus grandes et pulchrae sint, quae cum judicii tempus ad
Abbreviated transcription (Latin):
exeunt cogitationes male. omi¬
cidia. adulteria. fornicationes. fur¬
ta. falsa testimonia. blasphemiȩ
n reliqua. Infelicissimi aũ st̃ qui
de mane usq ad uesꝑã ębrietate
gula. ⁊ diuersis uoluptatibꝰ occu¬
pati. ñ intelligt̃ in se op̃a dñi. nec
considerãt cur creati sit. P ropte¬

Expanded text:
unt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae , et reliqua. Infelicissimi autem sunt qui de mane usque ad vesperam ebrietate, gula et diversis voluptatibus occupati, non intelligunt in se opera Domini, nec considerant cur creati s
Abbreviated transcription (Latin):
titis. qͥ edificatis syon in sangui¬
nibꝰ ⁊ hierłm in iniqͥtate. Isti domꝰ
domibꝰ ios dogmata coniingũt
dogmatibꝰ. qͥbꝰ dicit᷑ ꝑ micheam.
Nolite ȩdificare in domo derisũ
osos. e contͣrio edificẽt ligna. fenũ
stipulã quoꝵ finis incendiũ est.
De huiꝰcemodi domibꝰ saluator in
eugłio loqͥt᷑. Om̃is qͥ audierit uer¬
ba mea. ⁊ ñ fecerit ea. assimila¬

Expanded text:
titis, qui aedificatis Sion in sanguititis, qui aedificatis Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate . Isti domos domibus, id est, dogmata conjungunt dogmatibus; quibus dicitur per Michaeam, Nolite aedificare in domo derisum osos: econtrario aedificent ligna, fenum, stipulam, quorum finis incendium est. De hujuscemodi domibus Salvator in Evangelio loquitur: Omnis qui audierit verba mea, et non fecerit ea, assimila
Abbreviated transcription (Latin):
loci. Aũqͥd habitabitis soli suꝑ t̾rã:
Pro eo qͦd nos diximꝰ usq ad termi¬
nũ loci . lxxx. transtulerunt ut au¬
feratis porimo: sẜminachus ⁊ the¬
odotio donec deficiat. ł ñ sit locus.
ut deficiente terra neqͣquã sature¬
tur auaricia. Qͦ quide ⁊ genera¬
lit̃ adu̾sũ om̃s quibꝰ nichil satis ẽ
dictũ puto. & specialit̾ contͣ uineã
dñi q̃ ꝓ uius fecit labruscas. io ÷ ꝓ
uiditio iniqͥtatẽ. ⁊ ꝓ iusticia clamo
te habere cupere in quibus cunc̃¬
tis habitare ñ possis. & q̃ colere ñ
sufficias. alteriꝰq necessitatẽ tuã
facere uoluptatẽ. Iuxta tͦpologiã
cont᷑ hereticos qͥda hoc dictũ arbi¬
trant᷑: qͥ cũ mouerĩt pedes suos de
oriente. ueniunt in cãpũ sennaar.
qͥ int̾pretat᷑ excussio dentiũ. ⁊ ȩdi¬
ficant ciuitatẽ confusionis. t̾rĩq
superbiȩ. & audiunt sub uerbis
aliis. Audite ħ duces domꝰ iacob.
⁊ residui domꝰ ifrł: qͥ abhomina¬
mini iudiciũ. ⁊ omĩa recta ꝑuer¬

Expanded text:
d habitabitis soli vos super terram? Pro eo quod nos diximus, usque ad terminum loci, LXX transtulerunt, aut auferatis proximo: Symmachus et Theodotio: donec deficiat, vel non sit locus; ut deficiente terra, nequaquam saturetur avaritia. Quod quidem et generaliter adversum omnes, quibus nihil satis est, dictum puto:  pro uvis fecit labruscas, id est, pro judicio iniquitatem, et pro justitia clamorea habere cupere, in quibus cunctis habitare non possis, et quae colere non sufficias: alteriusque necessitatem, tuam facere voluptatem? Juxta tropologiam contra haereticos quidam hoc dictum arbitraSennaar, qui interpretatur excussio dentium: et aedificant civitatem confusionis, turrimque superbiae, et audiunt sub verbis aliis: Audite haec, duces domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia recta perver
Abbreviated transcription (Latin):
fecit iniqͥtatẽ id÷ labruscas. Et exx¬
pectauit iusticiã. ut largitorẽ tan¬
torũ munerũ apatre missũ susci¬
peret: & fecit clamorẽ qͦ uocifera¬
tus ẽ cont᷑ͣ dnm: & clamauit dicẽs.
tolle tolle. crucifige talem. Uñ &
paulus apłs scribit. Omis ira & cla¬
mor ⁊ blasfemia auferat᷑ a uobis.
cũ om̃ĩ malitia. Uel certe qm̃ ui
sti sangumẽ fuderãt. & sanguis

Expanded text:
est labruscas: et exspectavit justitiam, ut largitorem tantorum munerum a Patre missum susciperet, et fecit clamorem, quo vociferatus est contra Dominum, et clamavit, dicens: Tolle, tolle, crucifige talem . Unde et Paulus apostolus scribit: Omnis ira et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia . Vel certe quoniam justi sanguinem f
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta altiorẽ intelligentiã omis
anime ꝑtͥbatio ebrietas appellari.
q̃ concipit᷑ de uino furoris draco¬
nũ. ⁊ de ueneno aspidũ insanabi¬
li: gͦo noniulli bibut ab adolescen¬
tia usq ad senectutẽ. hoc ẽ de ma¬

Expanded text:
juxta altiorem intelligentiam omnis animae perturbatio ebrietas appellari, quae concipitur de vino furoris draconum, et de veneno aspidum insanabili: quod nonnulli bibunt ab adolescentia usque in senectutem, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
uiuio. & dicit᷑ ad eos. Exꝑgiscimi¬
ni qͥ ebrii estis umo. Suꝑ hoc ui¬
nũ ⁊ suꝑ huiuscemodi uuas ⁊ ui¬
neas pluit dñs sulphur ⁊ ignem
rit. estuat atq cõburit᷑: reqͥrit
cytharã ipsalteriũ. cuiꝰ repertor
iubal de cain stẏrpe generatꝰ. nec
audit dñm dicentẽ ad aaron.
Umũ ⁊ sicerã ñ bibes tu ⁊ filii
tui. qñ ingredimini taberna¬
culũ testimonii: ut accedatis ad
altare. Has cytharas ⁊ liras. tym¬
panũq & tybias rex babilomiꝰ
habuit: quibꝰ consonantibꝰ uni¬
uersarũ gentiũ ppłi prosterna¬
bant᷑ in t̾ram. ⁊ adorabant aure¬
am statuã. Qͦs aũ pͥmũ tẽpus
humanȩ sapientiȩ qñ egredim᷑
pueritiã. & ad rationałe uenimꝰ

Expanded text:
vivio, et dicitur ad eos: Expergiscimini qui ebrii estis a vino. Super hoc vinum, et super hujuscemodi uvas ac vineas pluit Dominus sulphur et ignem rit, aestuat atque comburitur. Requirit citharam et psalterium, cujus repertor est Jubal, de Cain stirpe generatus , nec audit Dominum dicentem ad Aaron: Vinum et siceram non bibetis tu et filii tui, quando ingredimini in tabernaculum testimonii, aut accedetis ad altare . Has citharas, et lyras, tympanumque, et tibias rex Babylonius habuit, quibus consonantibus, universarum gentium populi prosternebantur in terram, et adorabant auream statuam . Quod autem primum tempus humanae sapientiae, quando egredimur pueritiam, et ad rationalem venimus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ consideratis. Pro ȩbrietate ꝗͣ
aqͥla ẽ int̃pretatꝰ ⁊ syminachus.
lex ipsũ hebraicũ posuerũt sice¬
ra. qͦd omnẽ significat potionẽ
q̃ mebriare pot̾. & statũ m̃tis eu̾¬
tere. Arguit aũ iuxta consequen¬
tiã cepte explanationis agͥcolas
umee: qͥ imminente sterilitate.
⁊ uicino incendio. qͦ uepres ⁊ spi¬
ne st̃ cõburende. luxxurie se u
uoluptatibꝰ tͣdiderũt. ñ solũ in¬

Expanded text:
brietate, quam Aquila est interpretatus et Symmachus, LXX ipsum Hebraicum posuerunt SICERAM , quod omnem significat potionem, quae inebriare potest, et statum mentis evertere. Arguit autem juxta consequentiam coeptae explanationis agricolas vineae, qui imminente sterilitate, et vicino incendio, quo vepres et spinae sunt comburendae, luxuriae se et voluptatibus tradiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nbras lucẽ i lucẽ tenebras: ponen¬
Y tes amarũ in dulce. ⁊ dulce in¬
N amarũ. Eusde criminis ẽ bo¬
nũ. lucẽq & dulce contrariis
uocare nominibꝰ: cuiꝰ malũ te¬
nebras ⁊ amarũ uocabulis appel¬
lare uirtutũ. Hoc contͣ eos qui
pecc̃m ñ putant si bono detra¬
hant. ⁊ ñ estimãt esse delictũ
si laudẽt malũ. Ponunt autẽ
uidei bonũ malũ. ⁊ lucẽ tene¬
bras. ⁊ dulce amarũ. suscipien¬
tes barrabam latͦcinii ⁊ seditionis
auctorẽ: & crucifigentes iħm qͥ ñ
uenerat nͥ ad oues ꝑditas domꝰ isrł.:

Expanded text:
cem tenebras: ponentes amarum in dulce, et dulce in amarum. Ejusdem criminis est, bonum, lucem, et dulce, contrariis vocare nominibus, cujus, malum, tenebras, et amarum vocabulis appellare virtutum. Hoc contra eos qui peccatum non putant, si bono detrahant, et non aestimant esse delictum, si laudent malum. Ponunt autem Judaei bonum malum, et lucem tenebras, et dulce amarum, suscipientes Barabbam latrocinii et seditionis auctorem, et crucifigentes Jesum, qui non venerat nisi ad oves perditas domus Is
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ roboã filio salomonis suꝑ duas
tͥbus uida ⁊ beniamin. hi qͥ erãt
in samaria hoc ẽ .x. tͥbus uocaban¬
tur isrł: & qͥ regnabãt de genere
dauid appellabant᷑ uida. Et q̃m ab¬

Expanded text:
t Roboam filio Salomonis super duabus tribus Iudam et Beniamin, ii qui erant in Samaria, hoc est, decem tribus vocabantur Israel: et qui regnabant de genere David, appellabantur Iuda. Item
Abbreviated transcription (Latin):
nerat. cũ senibꝰ ppłi sui ⁊ pͥncipibꝰ
eiꝰ. loquit᷑ ad eos ⁊ corripit delm¬
quentes. Quare depast estis uineã
meã: De qua scriptũ ẽ. Uineam
de egipto transtulisti. Et in hoc
eodẽ ꝓpħa. Uinea dñi sab aoth. do¬
mus ẽ isrł. Hanc uineã ⁊ in eu̾¬
głio locauit dñs agͥcolis pessimis.
qͦ missũ ad se patris familiȩ filiũ
int̾fecer̃t. Rapina ait pauꝑis in
domibus ur̃is. Pauperẽ ł simpli¬
cit᷑ accipe qͥ indiget elemosina:
ł certe pauꝑem sꝑu. de qͦ scriptũ

Expanded text:
nerat cum senibus populi sui et principibus ejus, loquitur ad eos, et corripit delinquentes: Quare depascitis vineam meam? de qua scriptum est: Vineam de Aegypto transtulisti . Et in hoc eodem propheta: Vinea Domini sabaoth, domus est Israel . Hanc vineam et in Evangelio locavit Dominus agricolis pessimis, qui missum ad se patrisfamilias filium iuterfecerunt . Rapina, ait, pauperis in domibus vestris. Pauperem vel simpliciter accipe, qui indiget eleemosyna: vel certe pauperem spiritu, de q
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ ad p̾płm. Et pulchre isrł hoc ÷
ratis tribubus pꝰea pullulauit.
nouellũ dicit᷑ delectabile. Sed
hoc notandũ qͦd uirta consuetu¬
rã dicta st̃. ł ꝑ parabolam. postea
exponunt᷑ manifestiꝰ. qͦd iunea ⁊
nouella plantatio isrł ⁊ uidas sit.
Et expectaui ut faceret iudiciũ.
Un ecce iniqͥtas: ⁊ iusticiã ⁊ ecce cla¬
Bexpectaui ut faceret uditiũ ⁊
fecit iniquitatẽ. ⁊ ñ iusticiã. sed cla¬
morẽ Uolumus latius insinuare
auribꝰ qͦd ab hebrȩis didicimꝰ. Iu¬
ditiũ apud eos appellat᷑ mesfat:
iniqͥtas siue dissipatio ut int̾pre¬
tẽperauit. ut ꝓ mesphat diceret
mesphaa: ⁊ ꝓ sadada poneret sa¬
asa. & elegant᷑ structurã sonũq uer¬
boꝵ uxta hebreã linguã redde¬
ret. Expectaũ aũ ds ut ppłs iude¬

Expanded text:
batur ad populum. Et pulchre Israel, hocratis tribubus postea pullulavit, novellum dicitur delectabile. Sed et hoc notandum, quod juxta consueturam dicta sunt, vel per parabolam, postea exponuntur manifestius, quod vinea et novella plantatio Israel et Juda sunt. « Exspectavi, ut faceret judicium: et ecce iniquitas. Et justitiam, et ecce claExspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem. Volumus Latinis insinuare auribus quod ab Hebraeis didicimus: Judicium, apud eos appellatur MESPHAT : iniquitas, sive dissipatio, ut interpretemperavit, ut pro MESPHAT, MESPHAA: et pro SADACA poneret SAACA, et elegantem structuram sonumque verborum, juxta Hebraeam linguam redderet. Exspectavit autem Deus, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
suscitaũ cornu salutis nr̃e in do¬
mo dã pueri sui: &. in te mimicos
charia qͣuatuor cornua qͣtuor
potentissima regna demonstrãt.
Hebrȩi hc̃ locũ ita edisserunt. Ui¬
nea xp̃o plantata ẽ in cornu id÷
in forti loco atq sublimi: qͥ appel¬
lat᷑ filius olei: ł qͦd indigeat dĩ
miscdia. ⁊ eiꝰ sustentet᷑ auxilio.
ł qͦd cunctis gentibꝰ clarũ d̾i noti¬
cie lum̃ p̃buerit. Et sepsit eã &

Expanded text:
citavit cornu salutis nostrae in domo David pueri sui . Et, In te inimicos charia quatuor cornua quatuor potentissima regna demonstrant . Hebraei hunc locum ita edisserunt: Vinea Christo plantata est in cornu, id est, in forti loco atque sublimi, qui appellatur filius olei, vel quod indigeat Dei misericordia, et ejus sustentetur auxilio: vel quod cunctis gentibus clarum Dei notitiae l
Abbreviated transcription (Latin):
de qua alibi legimꝰ. Uetera tran¬
sierunt: & ecce facta st̃ omĩa no¬
ua. ꝑ qͦ lex transtuler̃t. Et ueni¬
et. & erit om̃is locus montis syon.
⁊ omĩa q̃ in circuitu eiꝰ st̃. ꝓteget
nubes per diem ⁊ lum̃ iguis flam¬
Ad huc patilulũ modicũ qͥ uenturꝰ
ẽ ueniet. & ñ tardabit. Cũ ille ue¬
nerit. reddet᷑ pͦpło felicitas pͥstina.
quã aliq̃n habuere in heremo. p̃ce¬
dente eos dño per diem in colũna
nubis. ⁊ ꝑ noctẽ in colũna ignis:
ut nec in prosperis nec in aduersis

Expanded text:
 Vetera transierunt: ecce facta sunt omnia nova . Pro quo LXX transtulerunt: Et veniet, et erit omnis locus montis Sion, et omnia quae in circuitu ejus sunt, proteget nubes per diem, et lumen ignis flamAdhuc paululum modicum, qui venturus est veniet, et non tardabit . Cum ille venerit, reddetur populo felicitas pristina, quam aliquando habuere in eremo; praecedente Domino eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis : ut nec in prosperis, nec in adversis
Abbreviated transcription (Latin):
uit me: suꝑ ꝙͣ fundata ȩccłia nul¬
la tẽpestate concutit᷑. nullo tͣbme
uentisq subu̾tit᷑. Plurimi uideoꝵ
⁊ hȩc & uniu̾sa qͥbꝰ ista sociata st̃.
suꝑ babylonia captiuitate & redi¬
tu in hierłm sub zorobabel & erra
N neemia. intelligũt. Cantabo¬

Expanded text:
a nulla tempestate concutitur, nullo turbine ventisque subvertitur. Plurimi Judaeorum et haec et universa, quibus ista sociata sunt, super Babylonia captivitate et reditu in Jerusalem sub Zorobabel et Ezra et Neemia intelligunt. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
dilectꝰ carm̃ lugubre fecit uinee
sue: quod ego cantabo dilecto atq
miserabili ppło meo. Uel certe
ita intelligendũ. Cantabo om̃ipo¬
tenti dõ patͥ canticũ xp̃i. qͥ ẽ pa¬
truelis m̃s: hoc ẽ ex ead̾ẽ mecũ
gente generatꝰ. Qͦs aũ uinea dĩ
appellet᷑ ppłs isrł: & in fine huiꝰ
cantici legimꝰ. Uinea dñi exerci¬
tuũ domꝰ ẽ isrł: & uir uida ger¬

Expanded text:
dilectus carmen lugubre fecit vineae suae, quod cantabo ego dilecto atque miserabili populo meo. Vel certe ita intelligendum: Cantabo omnipotenti Deo Patri canticum Christi, qui est patruelis meus, hoc est, ex eadem mecum gente generatus. Quod autem vinea Dei appelletur populus Israel, et in fine hujus cantici legimus: Vinea Domini exercituum, domus est Israel, et vir Juda ger
Abbreviated transcription (Latin):
in malũ: retͥbutio enĩ manuum
eiꝰ fiet ei. Iuxta hebraicũ ꝙ ce¬
teros interp̃tes hc̃ sensũ habet.
Ue alis qͥ sua scelera receperunt.
legitis. laudate iusticiã di. quia
bene fecerit. qr impii labores ma¬
nuũ suarũ comederit᷑. Et ue impio
pͦpło in malũ. recepit enĩ qͦd me¬

Expanded text:
butio enim manuum ejus fiet ei. Juxta Hebraicum et caeteros Interpretes hunc sensum habet: Vae illis quia sua scelera receperunt. legitis, laudate justitiam Dei, quia benefecerit: quia impii labores manuum suarum comederunt. Et vae impio populo in malum: recepit enim quod me
Abbreviated transcription (Latin):
filios nr̃os. Uñ supͣ legimꝰ. Cũ exten¬
deritis manꝰ ñ exaudiã uos. Manꝰ
enĩ ur̃e sanguine plene st̃. Et pꝰea
eos ad penitentiã ꝓuocans infert.
Lauamini mundi estote. S nota
qͦd sordes filiarũ syon lauerit sꝑu
qͦd grauiꝰ erurit᷑. De qͦ iudicii sꝑu¬

Expanded text:
extenderitis manus, non exaudiam vos: manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Et postea eos ad poenitentiam provocans infert: Lavamini, mundi estote. Et nota quod sordes filiarum Sion laverit spiritu quod gravius, exuritur. De quo judicii s
Abbreviated transcription (Latin):
sublimes. głosiq eiꝰ ad eũ. Et in¬
curuabit᷑ hõ. ⁊ humiliabit᷑ uir.: &
ocłi sublimiũ depͥment᷑ Qui sur¬
rexerunt mane ad sectandũ sice¬
ram. ⁊ ꝑmanserũt in ebrietate
usq ad uesꝑam. ⁊ uoluptate ac de¬
liciis occupati opꝰ dñi respicere no-¬
luerunt. nec oꝑa manuũ eiꝰ contẽ¬
plati st̃: ꝓptẽa ducti st̃ in captiuita¬
tẽ qr ñ habuert̃ scientiã filii d̃i
dicente ipso ad eos. nec me scitis
nec eũ qͥ me misit: & in ipsa cap¬
tiuitate fame ꝑierunt. ⁊ aruert̃
siti. Uñ inferꝰ ⁊ mors dilatauit
animã suã ⁊ apperuit os suum
absq ullo t̾mino & sacietate.: de¬
uorauit q in perpetuũ punien¬
dos: ita ut pͥncipes ⁊ pͦpłs ⁊ subli¬
mes głosiq t̾rȩ uideȩ descenderĩt
ad eũ. Et humili abit᷑ om̃is suꝑbia
n ocłi sublimiũ depͥment᷑. intelli¬
gentiũ se esse mortales. ⁊ cuncta
rebus expleta q̃ uentura per
ꝓpħas dñs nuntiarat. Inferꝰ aũ
animã habere dr: ñ qͦ animal

Expanded text:
osique ejus ad eum. Et incurvabitur homo, et humiliabitur vir, et oculi sublimium deprimentur. Qui surrexerunt mane ad sectandam siceram, et permanserunt in ebrietate usque ad vesperam, et voluptate ac deliciis occupati, opus Domini respicere noluerunt, nec opera manuum ejus contemplati sunt, propterea ducti sunt in captivitatem, quia non habuerunt scientiam Filii Dei, dicente ipso ad eos, Nec me scitis, nec qui me misit , et in ipsa captivitate fame perierunt, ac aruerunt siti. Unde infernus et mors dilatavit animam suam, et aperuit os suum, et absque ullo numero, et satietate devoravit in perpetuum puniendos: ita ut principes et populus, et sublimes gloriosique terrae Judae descenderent ad eum, et humiliaretur omnis superbia, et oculi sublimium deprimerentur, intelligentium se esse mortales; et cuncta rebus expleta, quae ventura per Prophetas Dominus nuntiarat. Infernus autem animam habere dicitur, non quod animal
Abbreviated transcription (Latin):
no aureo candelabro .uii. lucer¬
nas & un suffusoria .⁊ duas oliuaᷤ
ex utraq parte lãpadis firma
indiget. S quia in hominibꝰ sẽꝑ
paciebant᷑ obꝓbriũ. nullo iuuente
ut spiritus sci dona poscebant:
ꝓpte̾a iħu nom̃ sibi cupũt inuo¬
cari: ut quod in lege inꝑfectũ erat
in eu̾głio cõpleat᷑. In die illa erit
germ̃ dñi in magnificentia ⁊ in
gła. ⁊ fructꝰ t̾rȩ sublimis: & exulta

Expanded text:
no aureo candelabro septem lucernas, et septem suffusoria, ac duas olivas ex utraque parte lampadis, firma indiget. Sed quia in hominibus semper patiebatur opprobrium, nullo vivente, ut Spiritus sancti dona poscebant: propterea Jesu nomen sibi cupiunt invocari, ut quod in Lege imperfectum erat, in Evangelio compleatur. In die illa erit germen Domini in magnificentia et in g
Abbreviated transcription (Latin):
apud iudeos esse senes cessar̃t. qͦs
tisq ad decrepitã senectutẽ sepe ue¬
nire conspicimꝰ. i inueteratos die
rũ malor duos prb̾tos uixta theo¬
dotionẽ in daniheł pͥncipio legeri¬
mus. Nã ⁊ moy si p̃cipit᷑ ut eligat
nissime scribit ad thimotheũ. Uñ
Que ẽ ista canicies: Haud dubiũ
qͥn sapientia. de qͣ scriptũ ẽ. Cani¬
cies hominũ prudentia ẽ. Cũq¬

Expanded text:
apud Judaeos senes esse cessarunt, quos apud Judaeos senes esse cessarunt, quos usque ad decrepitam senectutem saepe venirerum malorum duos presbyteros juxta Theodotionem in Danielis principio legimus . Nam et Mosi praecipitur, ut eligat nissime scribit ad Timotheum . UndeQuae est ista canities? haud dubium quin sapientia, de qua scriptum est: Canities hominum prudentia est . Cumq
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq bellatorẽ uirta hẏstoriã sic in¬
telligimꝰ. qͦd captiui sit̃. et usq
hodie seruiãt & ñ deposuerint
seruitutis uigũ: sed ne iudices
qͥde habeant ꝓpͥos. romanisq su¬
biciant᷑ iudicibꝰ. in tantũ ut de
pͥncipibꝰ eoꝵ qͥ esse uident᷑ in pͦpło
romani pͥncipes udicẽt. Sed÷
hoc dicendũ qͦd nulł sit ap̃ eos
bellator in lege habens scientiã
iuidicandi: s oĩa uana sĩt atq ca-¬
duca ⁊ plena stulticiȩ. De ꝓpħa
autẽ qͦd ap̃ eos esse cessauerit nulli
dubiũ ẽ. Querimꝰ utrta hebraicũ
qͥmͦ int̾p̃tem᷑ hariolũ. quẽ õs int̾pre¬
tati st̃ diuinũ. exceptis lacx. qͥ ꝓ hoc
coniectorẽ transtulerũt. Et dicen¬
dũ qͦd sepe etiã ꝑ alienos fut᷑a di¬
cant᷑: sic̃ in balaam diuino legimꝰ.
⁊ in diuinis qͥnq urbiũ palesti¬
narũ. gare ⁊ aschalonis Geth. ac
caronis. ⁊ azoti. qͥ dant consiliũ
erit in script̾is sc̃ĩs prb̃tm merito
⁊ sapientia eligi ñ ȩtate. Neq gͦ

Expanded text:
que bellatorem juxta historiam sic intelligimus, quod capti sint, et usque hodie serviant, et non deposuerint servitutis jugum. Sed ne judices quidem habeant proprios, Romanisque subjiciantur judicibus: in tantum ut de principibus eorum, qui esse videntur in populo, Romani principes judicent. Sed et hoc dicendum, quod nullus sit apud eos bellator in lege, habens scientiam judicandi: sed omnia vana sint, et caduca, et plena stultitiae. De Propheta autem, quod apud eos esse cessaverit, nulli dubium est. Quaerimus juxta Hebraicum, quomodo interpretemur hariolum, quem omnes interpretati sunt divinum: exceconjectorem transtulerunt. Et dicendum quod saepe etiam per hariolos futura dicantur, sicut in Balaam divino legimus, et in divinis quinque urbium Palaestinarum, Gazae et Ascalonis, Geth, et Accaronis, et Azoti, qui dant consilium erit in Scripturis sanctis presbyteros merito et sapientia eligi, non aetate. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
occultũ qͦd ñ reuelabit᷑. Quandiu
enĩ ꝓtegim᷑ crine ⁊ ueste igno¬
rantiȩ. & hoĩes nos putant se¬
pulchra dealbata. qͥ intꝰ sumus
pleni ossibꝰ mortuoꝵ. uidemur
aliqͥo habere mundiciȩ. Cũ aũ
patuerit qͦd occultũ ẽ : auferet᷑
imiuersa cesaries. & feda calui¬

Expanded text:
occultum quod non revelabitur . Quamdiu occultum quod non revelabitur . Quamdiu enim protegimur crine, et veste ignorantiae, et homines nos putant sepulcra dealbata , qui intus sumus pleni ossibus mortuorum, videmur aliquid habere munditiae. Cum autem patuerit quod occultum est, auferetur universa caesaries, et foeda calvi
Abbreviated transcription (Latin):
describunt᷑ uille atq castella. &
filie nuncupant᷑. Alii scđm tro¬
pologiã. mulieres aĩas arbitrant᷑:
q̃ si extento collo ãbulauerint. &¬
se erexerĩt in suꝑbiã. ⁊ ñ uirilẽ
duriciã.s dissolutionẽ sectate fu¬
erint feminarũ. corripiant᷑ a
sermone ꝓphetico. ⁊ oĩa ꝑdant
ornam̃ta uirtutũ: que sub lu-¬
nulis torquibꝰ q & monilibꝰ. atq
armillis. mittris & discriminalibꝰ¬
& ceteris huiꝰcemodi describunt᷑.
Utendũ ẽ hoc testimonio. &
aduersũ ȩccłiȩ feminas. q̃ ãbu¬
lant collo extento. & nutibꝰ lo¬
quunt᷑ ocłoꝵ ⁊ plaudũt tã mani¬
bus quã pedibꝰ. ⁊ ut cõposito in¬
cedãt gradu. ñ nat᷑am sequunt᷑
ducẽ: s hystriones redimunt
p̃ceptores. D ecaluabit dñs uer¬
Iticem filiarũ sẏon. ⁊ dñs crinẽ
Nearũ nudabit: & ꝓ ornatu erit
Nignominia. Hoc & nob̾ accidet.
quoꝵ pecc̃a celant᷑ cũ impletũ
fuerit illud qͦt scriptũ ẽ: nichil

Expanded text:
untur villae atque castella, et filiae nuncupantur. Alii secundum tropologiam, mulieres animas arbitrantur, quae si extento collo ambulaverint, et se erexerint in superbiam, et non virilem duritiam, sed dissolutionem sectatae fuerint feminarum, corripiantur a sermone prophetico, et omnia perdant ornamenta virtutum, quae sub lunulis torquibusque et monilibus atque armillis, mitris et discriminalibus caeterisque hujusmodi, describuntur. Abutendum est hoc testimonio et adversum Ecclesiae feminas, quae ambulant collo extento, et nutibus loquuntur oculorum, et plaudunt tam manibus quam pedibus, et ut composito incedant gradu, non naturam sequuntur ducem, sed histriones redimunt praeceptores. Decalvabit Dominus verticem filiarum Sion, et crinem earum nudabit, et pro ornatu erit ignominia. Hoc et nobis accidet quorum peccata celantur, cum impletum fuerit illud quod scriptum est: Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ginta. sinedo chios. a parte totũ.
Quomͦ enĩ centuriones uocantur
qͥ centũ p̾sunt militibꝰ. ⁊ chiliarchi
qui mille. quos nos tͥbunos appella¬
mus ab eo quod p̾sũt tribui: sic in
israhelitico exerciti qͥnqͣgenarii
uocabant᷑ qͥ in capite erat qͥnqua¬
ginta mulitũ. Uñ & decanos dicimꝰ
qui decẽ p̾sũt hominibꝰ. Nec mi¬
rũ si ap̃ uideos om̃is perierit dig¬
nitas bellatoꝵ: cũ militandi sub
gladio ⁊ arma portandi ñ ha¬
beãt potestatẽ. Quia uͦ qͥnquage¬
nariꝰ numerꝰ sẽꝑ refert᷑ ad peni¬
tentiã. pͥnceps q penitentiȩ &

Expanded text:
ginta. Συνεκδοχικῶς a parte totum. Quomodo enim Centuriones vocantur, qui centum praesunt militibus, et Chiliarchi, qui mille, quos nos Tribunos appellamus, ab eo quod praesint tribui: sic in Israelitico exercitu Quinquagenarii vocabantur, qui in capite erant quinquaginta militum. Unde et Decanos dicimus, qui decem praesunt hominibus. Nec mirum si apud Judaeos omnis perierit dignitas bellatorum, cum militandi sub gladio, et arma portandi non habeant potestatem. Quia vero quinquagenarius numerus semper refertur ad poenitentiam: princepsque poeni
Abbreviated transcription (Latin):
risũ mouet. qͥ corripit peccatoreᷤ:
qͥ nullũ beatũ. nullũ dicit esse fe¬
licẽ. nec p̃uenit sententia iudicis
sui. dicente scã script᷑a. Ne beatũ
dicas quẽquã hominẽ ante mor¬
tem. Sed ⁊ in alio loco legimꝰ. N.
benedicit amico mane grandi
uoce. maledicenti nil differt.
Uñ sꝑnentes hominũ udicia. nec
laudibꝰ eoꝵ extollam᷑: nec obtrec̃¬
tationibꝰ contͥstem᷑ : s ingredia¬
mur rectã uiã ⁊ tritas a sc̃is ꝓphe¬
q̃ sit uia bona ⁊ ãbulate in ea.
ꝑuerso itinere ꝑrerimꝰ. dñi ꝑ
hierechiel expectemꝰ ꝓmissa di¬
centis. Dabo eis uiã alterã: ꝙ
cor aliud. Exractores aũ ꝑuer¬
terunt atq tͥbauerũt uiã dñs
ut habentes claium scientie
nec ipsi intͣrent. nec pͦpłm intra¬
re paterent᷑: s facerent eos ꝑde¬

Expanded text:
risum, movet, qui corripit peccatores, risum, movet, qui corripit peccatores, qui nullum beatum, nullum dicit esse felicem: nec praevenit sententiam judicis sui, dicente Scriptura sancta : Ne beatum dicas quemquam hominem ante mortem. Sed et in alio loco legimus ; Qui benedicit amico mane grandi voce, a maledicente nihil differt. Unde spernentes hominum judicia, nec laudibus eorum extollamur, nec obtrectationibus contristemur: sed ingrediamur rectam viam, et tritas a sanctis prophequae sit via bona: et ambulate in ea . perverso itiper Ezechiel exspectemus promissa dicentis: Dabo eis viam alteram, et cor aliud . Exactores autem perverterunt atque turbaverunt viam Domini: ut habentes clavem scientiae, nec ipsi intrarent, nec populum intrare paterent
Abbreviated transcription (Latin):
est syminachus. ⁊ hebraice dr na¬
sym. aqͥla ⁊ lacr transtulerunt.
Nres. theodotio danistas. idest fene¬
Nratores. Loqͥt᷑ aũ sermo ꝓpħeticus
cont᷑ scribas .⁊ phariseos. qui tͥpis
lucri gr̃a ut acciperent decimas
⁊ pͥmicias. di filiũ negauerunt. :
ñ eos uocat magistros. scribas atq
luxuriã eoꝵ ⁊ tͦpem conu̾sationẽ
ñ solũ eractores appellat. ut ab in¬
uitis pecuniã uideant᷑ exigere. S
mulieres. qr ꝓpt̾ libidinẽ omia
faciant. ⁊ sit̃ dediti uoluptatibꝰ.
Caueamꝰ gͦ & nos ne eractores simꝰ
in ppło: ne uirta impiũ porphy
dotali gradu fauor iudicet femi¬
narũ. Popłe m̃s qͥ beatũ te dicũt
ipsite decipiunt: & uiã gressuũ
lauerat ñ magistros. ⁊ supͣ illusores:
qͥ ꝓpt̾ munera que ercecant ocłos
sapientũ. ñ solũ peccatores in pͦpło
ñ corripiebant.s ꝓ diuitiis atq
solent adulatores dicere. Iue ẽ gͦ
doctor eccłasticus qͥ lacrimas ñ

Expanded text:
Symmachus, et Hebraice dicuntur NASIM : Aquila et LXX transtulerunt res: Theodotio δανειστὰς, id est, foeneratores. Loquitur autem sermo propheticus contra Scribas et Pharisaeos, qui turpis lucri gratia, ut acciperent decimas et primitias, Dei Filium negaverunt. Et non eos vocat magistros, scribas atqueluxuriam eorum, et turpem conversationem, non solum exactores appellat, ut ab invitis pecuniam videantur exigere; sed mulieres: quia propter libidinem omnia faciant, et sint dediti voluptatibus. Caveamus ergo et nos, ne exactores simus in populo; ne juxta impium Porphyrdotali gradu favor judicat feminarum. Popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum laverat, non magistros, et supra illusores, qui propter munera, quae excaecant oculos etiam sapientium, non solum peccatores in populo non corripiebant, sed pro divitiis atque caetera quae solent adulatores dicere. Ille est ergo doctor Ecclesiasticus, qui lacrymas, non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ plaudebãt. ambulabãt & pedibꝰ
suis cõposito gradu incedebat. S u¬
pra ⁊ p̾płm ⁊ pͥncipes tã ꝓpħa quã
dñs corripuerat: nc̃ ad mulieres
de qͥbꝰ priꝰ dixerat. ⁊ mulieres dña¬
te st̃ eis ꝓpħicus sermo conu̾tit᷑.
ne se alienas arbit᷑rent᷑ a crimi¬
ne. ob quarũ delicias atq luxu¬
riã depasti st̃ exractores uineã
dñi. ⁊ rapina pauꝑis in domibꝰ
eoꝵr ẽ. & attriuerũt pͦpłm eiꝰ &¬

Expanded text:
ambulabant, et pedibus suis composito gradu incedebant. Supra et populum et principes tam propheta quam Dominus corripuerat; nunc ad mulieres de quibus prius dixerat: Et mulieres dominatae sunt eis, propheticus sermo convertitur, ne se alienas arbitrentur a crimine, ob quarum delicias atque luxuriam depasti sunt exactores vineam Domini: et rapina pauperis in domibus eorum est, et attriverunt p
Abbreviated transcription (Latin):
eribit. tc̃ nec dignitatis. nec ȩtatis.
nec scientiȩ. ullus ordo seruabit᷑:
sed rebellabũt pueri senibꝰ ⁊ igno¬
biles nobilibꝰ. ⁊ mutuo corruent:
sub tyto filio uespasian accidis¬
se p̾pło iudeoꝵ scribit iosephus:
⁊ qͦo cũ expugnarent᷑ a romanis

Expanded text:
cribit, tunc nec dignitatis, nec aetatis, cribit, tunc nec dignitatis, nec aetatis, nec scientiae ullus ordo servabitur; sed rebellabunt pueri senibus, et ignobiles nobilibus, et mutuo corruent. sub Tito filio Vespasiani accidisse populo Judaeorum, scribit Josephus : et quod, cum expugnar
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ ẽ. & maturitatẽ ht̃ morũ
tũ. ad hoc ꝑtinere. qr paruuł in
fide ẽ: ne elatꝰ in suꝑbiã incidat
in uidiciũ diaboli. Iudiciũ autẽ
quã de celestibꝰ cecidit. Uñ & sal¬
uator loqͥt᷑. Uidebã satanã qua¬
si fulgur cadentẽ de celo. Et effe¬
minati dñabunt᷑ eis. Pro qͦ in he¬
aginta ⁊ theodotio illusores int̾¬
tent ⁊ turpitudinis exerccant uices.
quales in iudicũ libro suꝑ concubi¬
na leuite in gabaa legimꝰ. Conside¬
siue pueros effeminatosq ac deli¬
ciis affiuentes: & impletã ꝓphetiã
esse cernemꝰ. Possumꝰ illusores dic̃e
⁊ magistros pͦpłi isrł. qͥ deuorant po¬
pulũ ci sic̃ escã panis. & ꝑu̾se script᷑as
scãs int̾pretantur. illuduntq stul¬
ticie discipłoꝵ. Et corruet pͦpłs
uir ad uirũ. unꝰ qͥsq ad ꝓocimũ suũ
Tumultuabit᷑ puer contͣ senẽ.: &
ignobilis contͣ nobiłe. Quando
uuenes fuerint pͥncipes ⁊ illuso¬
res dñi. quales ꝓpħicus sermo des¬

Expanded text:
annorum est, et maturitatem habet morum tum, ad hoc pertinere, quia parvulus in fide est, ne elatus in superbiam, incidat in judicium diaboli. Judicquam de coelestibus cecidit. Unde et Salvator loquitur, Videbam Satanam, quasi fulgor cadentem de coelo . Et effeminati dominabuntur eis. Pro quo in Heos LXX et Theodotio illusores intetent, et turpitudinis exerceant vices. Quales in Judicum libro super concubina Levitae in Gabaa legimus . Considesive pueros, effeminatosque ac deliciis affluentes, et impletam prophetiam esse cernemus. Possumus illusores dicere et magistros populi Israel, qui devorant populum Dei, sicut escam panis, et perverse Scripturas sanctas interpretantur, illuduntque stultitiae discipulorum. Et corruet populus vir ad virum, unusquisque ad proximum suum: tumultuabitur puer contra senem, et ignobilis contra nobilem. Quando juvenes fuerint principes, et illusores Domini, quales propheticus sermo des
Abbreviated transcription (Latin):
ut parꝑum memores essemꝰ. Qͦsq
sequitur. quare atteritis p̾płm meũ.
facies peccatores cõmolitis. siue
confunditis. manifeste ad pͥncipes
dicit᷑ uideoꝵ. Sed ⁊ ad nr̃os pͥnci¬
pes referri potest. si atterant
subiectã sibi plebẽ ⁊ pauperes de¬
linquentes publice arguant atq con¬
fundant. diuitibꝰ aũ maiora pec¬
cantibꝰ ne nutũ qͥde facere aude¬
ant. Et rapina pauꝑũ in domibꝰ
eor ẽ: qñ replent thesauros suos.
⁊ ȩccłe opibꝰ abutunt᷑ in delicias.
publicasq stipes q̃ ad sustentatio¬
nẽ pauꝑm date st̃. ł sibi reseruãt
ł ꝓpinqͥs distribuunt.  alienam

Expanded text:
ut pauperum memores essemus . Quodque sequitur: Quare atteritis populum meum, et facies pauperum commollitis, sive confunditis, manifeste ad principes dicitur Judaeorum. Sed et ad nostros principes referri potest, si atterant subjectam sibi plebem, et pauperes delinquentes publice arguant atque confundant, divitibus autem pejora peccantibus ne mu quidem facere audeant. Et rapina pauperum in domibus eorum est, quando replent thesauros suos, et Ecclesiae opibus abutuntur in delicias, publicasque stipes, quae ad sustentationem pauperum datae sunt, vel sibi reservant, vel propinquis distribuunt, et aliena
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓsternẽt te: & filios tuos. S rur¬
sũ. Q uotiens uolui congregare
filios tuos sic̃ gallina congregat
pullos sub alas suas ⁊ nolusti. Ec¬
ce dimittet᷑ uob̾ domꝰ ur̃a deserta.
Cui simile ẽ hoc qͦd nc̃ in isto car¬
mine dicit᷑: dimittã uineã meã.
helem qͣdragesimi quarti psal
mi inscriptio docet: canticũ ꝓ di¬
lecto. & uox dñi patͥs in eugłio. hic
ẽ filius m̃s dilectꝰ in qͦ mͥ cõplacui.

Expanded text:
sternent te, et filios tuos . Et rursum: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos sub alas suas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta : cui simile est hoc quod nunc in isto carmine dicitur: Dimittam vineam meam. elem, quadragesimi quarti psalmi nos inscriptio docet: Canticum pro dilecto. Et vox Dei Patris in Evangelio: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui .
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes tui mane comedunt. Be¬
ata t̾ra.: cuiꝰ rex filiꝰ ingenuoꝵ.
Talis fuit rex uiuenis roboam
filiꝰ salomonis. qͥ secutꝰ ẽ iuuenũ
consilia: ñ qͦ ȩtate ess uiuenis.
erat qñ suscepit imꝑiũ. & quia
habebat sapientiã: ꝓpt̾e̾a ñ ẽ ap¬
pellatꝰ iuuenis. Erat enĩ in eo la¬
titudo cordis. ⁊ ãplitudo sapien¬
tiş: qͣnta harena ẽ in maris litto
um. Nemo adolescentiã tuã con¬
tẽpnat. Qͥ enĩ etate uiuenis. ma¬
turitate senex ẽ. & danihel iux¬
ta theodotionẽ anteꝗͣ uidicaret
cepit prbrii dignitatẽ. Hieremiȩ
quoq qͥ ad mittentẽ se dñm di¬
xerat. qͥ es dñator dñe. ecce ego
nescio loqͥ. qr iuuenis sũ: respon¬
dit dñs. Ne dicas qr iuiuenis sũ:
prius enĩ quã formareris in ute¬
ro noui te: & anteꝗͣ. exrires de uul¬
in gentibꝰ constituite. Ob hanc re¬
or causã ⁊ adolescentulas uiduas
iuberi ab apło ut accipiant ma¬
ritos. ⁊ matres familiȩ sĩt. ⁊educẽt

Expanded text:
principes tui mane comedunt. Beata terra, cujus rex filius ingenuorum . Talis fuit rex juvenis Roboam filius Salomonis, qui secutus est juvenum consilia . Non quod aetate esset juvenis, erat quando suscepit imperium, et quia habebat sapientiam, propterea non est appellatus juvenis. Erat enim in eo latitudo cordis, et amplitudo sapientiae quanta arena est in maris littorum, Nemo adolescentiam tuam contemnat . Qui enim aetate juvenis est, maturitate senex est. Et Daniel juxta Theodotionem antequam judicaret,cepit presbyterii dignitatem. Jeremiae quoque, qui ad mittentem se Dominum dixerat, Qui es dominator, Domine: Ecce ego nescio loqui, quia juvenis sum , respondit Dominus, Ne dicas, quia juvenis sum; prius enim quam formareris in utero, novi te, et antequam exires de vulin gentibus constitui te. Ob hanc causam reor et adolescentulas viduas juberi ab Apostolo , ut accipiant maritos, et matresfamiliae sint, et educent
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ.⁊ uenefici medicantis sapi-¬
diunt pecc̃ores. ⁊ heretici. q clau¬
dunt aures suas ne audiãt ue¬
ritatẽ. Et dabo pueros pͥncipes
eor. Si ex ꝑsona ꝓpħȩ dicit᷑. ec¬
ce enĩ dñator. dñs eccercituũ au¬

Expanded text:
tium, et venefici medicantis sapitium, et venefici medicantis sapidiunt peccatores, et haeretici, quia claudunt aures suas, ne audiant veritatem. Et dabo pueros principes eorum. Si ex persona Prophetae dicitur: Ecce enim d
Abbreviated transcription (Latin):
discernerẽt. hoc ẽ intelligent. qͥ
de di sꝑu loquerent᷑. qͥ de contͣ¬
rio. Legamꝰ hieremiã. Prudens
aũ eloquii mystici. siue susurrator.
⁊ ut theo dotio uoluit incantator.
uidet᷑ mͥ uͥ esse eruditꝰ ⁊ exercitatꝰ
tã in lege ⁊ ꝓphetis ꝗͣ in euangłio
⁊ apłis. qͥ possit singłas animi ꝑtͣ¬
batiões sua sanare doctrina & ad
statũ m̃tis reducere: dũ ⁊ scortator.
recipit castitatẽ. ⁊ ganeo frugalita¬
tẽ. & qͦnd̾a auarꝰ dat elemosinã
Euentila om̃s uideoꝵ sinagogas
⁊ nullũ poteris inuenire doctorẽ
qͥ scã p̃cipiat. ⁊ contẽptis diuiciis.
sectanda doceat pauꝑtatẽ. De
istiꝰmodi incantatoribꝰ contͣ ser¬
pentes. ⁊ aspides. id÷ contͣ peccato¬
res qͥ di iusticiã reliquerũt. dauid
loquebat᷑ in psalmo. Alienati st̃
peccatores a uulua. errauert̃ ab
utero locuti st̃ falsa. Furor eoꝵ
iuxta similitudinẽ serpentis.: sic̃
aspidis surde & obturantis aures
suas: q̃ ñ eraudiet uocẽ incantan¬

Expanded text:
t: hoc est, intelligerent, qui de Dei spiritu loquerentur, qui de contrario. Legamus Jeremiam. Prudens autem eloquii mystici , sive susurrator, et ut Theodotio voluit, incantator, videtur mihi vir esse eruditus et exercitatus tam in Lege et Prophetis, quam in Evangelio et Apostolis, qui possit singulas animi perturbationes sua sanare doctrina, et ad statum mentis reducere: dum et scortator recipit castitatem, et ganeo frugalitatem, et quondam avarus, dat eleemosynam. Eventila omnes Judaeorum syanagogas, et nullum poteris invenire doctorem, qui sancta praecipiat, et contemptis divitiis, sectandam doceat paupertatem. De itiusmodi incantatoribus contra serpentes et aspides, id est, contra peccatores, qui Dei justitiam reliquerunt, David loquebatur in Psalmo: Alienati sunt peccatores a vulva: erraverunt ab utero, locuti sunt falsa. Furor eorum juxta similitudinem serpentis: sicut aspidis surdae et obturantis aures suas, quae non exaudit vocem incantan
Abbreviated transcription (Latin):
qr c̾ontͣ dñm blasphemauerũt
atq dixerũt. tolle tolle crucifige
talem. non habemꝰ regẽ nͥ cesa¬
rem: & clem̃tissimũ dñm furo¬
re lingue sue ad amaritudinẽ
prouocauert̃. Agnitio uultus
eoꝵ respondit eis: tor sua rece
libertate peccantes. ⁊ ne pudo¬
rẽ qͥde ullũ habentes in scelere
direrunt ad loth. educ uiros fo¬
ras. ut concũbamꝰ cũ eis: sic ⁊ isti
publice proclamantes suũ p̾dica¬
uere pecc̃m: nec ullã in blasphe¬
mando habuere uerecundiã. Se¬
cunda enĩ pꝰ naufragiũ tabula ẽ
⁊ consolatio miseriarum impie¬
tatẽ suã abscondere. Uñ u pͥncipes
appellant᷑ sodomoꝵ. qͥ sodomitica
habuere pecc̃a. Ue aĩe eoꝵ. qͣm

Expanded text:
erunt, atque dixerunt: Tolle, tolle, crucifige talem, non habemus regem nisi Caesarem : et clementissimum Dominum furore linguae suae ad amaritudinem provocaverunt. Agnitio vultus eorum respondebit eis: id est, sua receplibertate peccantes, et ne pudorem quidem ullum habentes in scelere dixerunt ad Lot: Educ foras viros, ut concumbamus cum eis : sic et isti publice proclamantes, suum praedicavere peccatum, nec ullam in blasphemando habuere verecundiam. Secunda enim post naufragium tabula est, et consolatio miseriarum, impietatem suam abscondere. Unde et principes appellantur Sodomorum, quia Sodomitica habuere peccata. Vae animae eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ornatũ ꝑdiderint. luxerintq por¬
te eiꝰ & ipsa desolata conciderit
om̃s q bellatores eiꝰ ꝑierĩt inp̃lio.
in tantũ ut ⁊ multe mulieres u¬
nũ uirũ habere uix possint : tc̃
oriet᷑ germ̃ nominis ap̃iani.
t̾ra dabit fructũ suũ. ⁊ exultatio
erit his qͥ de isrł saluati fuerĩt:
de qͥbꝰ ⁊ supͣ dictũ ẽ. Nisi dñs¬

Expanded text:
ruerint luxerintque portae ejus, et ipsa desolata conciderit, omnesque bellatores ejus perierint in praelio, in tantum ut multae mulieres unum virum habere vix possint: tunc orietur germen nominis christiani, et terra dabit fructum suum: et exultatio erit his qui de Israel salvati fuerint, de quibus et supra dictum est: Nisi D
Abbreviated transcription (Latin):
Nrabili uiro ⁊ consiliario. locx unũ
Huirũ ammirabiłe consiliariũ tͣn¬
Istulert̃. Int̾ oeteras gr̃as etiã ħ
dñs auferet a iudea. ut nullum
habeat consiliariũ: s faciãt cunc̾¬
ta absq consilio. Et greci poete lau¬
dabił illa ⁊ ãmiranda sententia.
ẽ: pͥmũ esse beatũ qͥ ꝑ se sapiat:
scdm qͥ sapientẽ audiat. Qͥ autẽ
utͦq careat: hc̃ inutiłe esse tã ͥ

Expanded text:
X unum virum admirabilem consiliarium transtulerunt. Inter caeteras gratias etiam hoc Dominus auferet a Judaea, ut nullum habeant consiliarium: sed faciant cuncta absque consilio. Et Graeci poetae laudabilis illa et admiranda sententia est: « Primum esse beatum, qui per se sapiat; secundum, qui sapientem audiat. » Qui autem utroque careat, hunc in