comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quasi manna deserti.sola ȩt̾̃nȩ
uitȩ gaudia discamꝰ esurire. Et
nichil manducauit in illis dieb
s consũpmatis illis esurũt. Qua¬
dragesima ieiumoꝵ habet aucto¬
ritatẽ. ⁊ in ueterib libris ex ierum¬
o morsi ⁊ helre. & ex eugłio qͥa totidẽ
dieb dñs ieiunauit: demonstrãs
engłiũ ñ dissentire a lege ⁊ ꝓph̾is.
In ꝑsona qͥppe moysi lex: in ꝑsona
monte głosꝰ apparuit. ut euiden¬
tiꝰ emineret qͦd de illo dicit apł̃s.
testimontũ habens a lege ⁊ ꝓphis.
In qua aũ parte anni congruen-¬
tiꝰ obseruatio quadragesime con¬
stitueret᷑. nͥ confinisatq contigu¬
a dnicȩ passioni: Quia in ea signi¬
ficat᷑ hȩc uita laboriosa:. cuiꝰ opꝰẽ
continentia. ut ab ipsiꝰ mũdi
amicitia i eumet᷑. alit̃. leiuna¬
uit dñs cũ tẽptaret᷑ ante mortẽ.
cibo adhuc indigens: manduca¬
uit autẽ & bibit cũ glorificaret᷑
pꝰt resurrectionẽ iam cibo ñ in¬

Expanded text:
et quasi manna deserti sola aeternae et quasi manna deserti sola aeternae vitae gaudia discamus esurire. Et nihil manducavit in illis diebus: et consummatis illis, esuriit. Quadragesima jejuritatem et iu ueteribus libris et ex ieiunio Moysi et Heliae et ex. euangelio, quia totidem diebus dominus ieiunauit demonstrans euangelium non dissentire a lege et prophetis. in persona quippe Moysi lex. in persona monte gloriosus apparuit, ut euidentius emineret, quod de illo dicit apostolus: Testimonium habens a lege et prophetis. in qua ergo parte anni congruentius obseruatio quadragesimae constitueretur nisi confinis atque contigua dominicae passionis, quia in ea significatur haec uita lacontinentia ut ab ipsius mundi amicitia jejunetur. Aliter, jejunavit Dominus cum tentaretur ante mortem, cibo adhuc indigens. Manducavit autem et bibit cum glorificaretur post resurrectionem, jam cibo non in
Abbreviated transcription (Latin):
baptirato dño confestim facta
matħs martꝰq designãt. Quoꝵ unꝰ
de scͥpto eiꝰ baptismate mox ita
subiunxit. Tunc dñs iħ̾c ductꝰ ẽ
indesertũ ab spũ: ut tẽp̃taret᷑ a di¬
abolo. Alt̃ ita. E statĩ sp̃c expulit
eũ in desertũ: & erat ibi quadra
ret indubiũ a qͦ eũ spũ ductũ si¬
ue expulsũ dicerent in desertũ.
ac deinde intulit. ⁊ agebat᷑ in spũ
in desertũ: neqͥtͥ contͣ eũ ualuisse
sp̃c putaret᷑ ĩmundꝰ: qͥ plenꝰ spũ
scõ qͦ uolebat gradiendo quȩq
uolebat agebat. Nam ⁊ infra
ubi manifestae a diabolo assuptꝰ
siue statutꝰ asserit᷑ ñ eiꝰ in becilli¬
uoluntatẽ necessitatẽ putat ar¬
guit᷑. Non gͦ uirtute sp̃c maliie¬
sus agit᷑ in desertũ. s uoluntate sui
sp̃c boni locũ certaminis qͦ adũ¬
sariũ sternat. de uictoria certꝰ ĩ¬
gredit᷑. Ubi nobis parit̾ ordinẽ
rectȩ conũsandi p̃monstrat. ut
pt acceptã uidelicet in baptismo
sidias accingi. m̃te scłm deserere

Expanded text:
baptizato Domino confestim facta, Matthaeus Marcusque designant. Quorum unus, descripto ejus baptismate, mox ita subjunxit: Tunc Jesus ductus est in desertum a spiritu, ut tentaretur a diabolo . Alter ita: Et statim spiritus expulit eum in desertum, et erat ibi quadragret in dubium, a quo eum spiritu ductum sive expulsum dicerent in desertum, ac deinde intulit, Agebatur in spiritu in desertum: ne quid contra eum valuisse spiritus putaretur immundus qui pleno quo volebat gradiendo, quaeque volebat agebat. Nam et infra ubi manifeste a diabolo assumptus sive statutus asseritur, non ejus imbecilliSalvatoris necessitatem putat, arguitur. Non ergo virtute spiritus mali Jesus agitur in desertum, sed voluntate sui spiritus boni locum certaminis, quo adversarium sternat, de victoria certus ingreditur. Ubi nobis pariter ordinem recte conversandi praemonstrat, ut post acceptam videlicet in baptismo sidias accingi, mente saeculum deserere,
Abbreviated transcription (Latin):
ͥquat᷑. Quaꝓpt̃ ut dixi. ñ septẽ ꝙ ũ¬
uoe decĩ s septies undecĩ. significat᷑ trans¬
gressio quȩ motu facta ẽ hoĩs pec¬
cantis. hoc ẽ ꝑfectionis suȩ stabilita¬
tẽ transgredientis. cupiditate am¬
pliꝰ aliqͥd habendi. Conuenient̃ gͥ
undenario septies multiplicato:
ad numerũ septuagesimũ & septi¬
mũ cuncta peccata ꝑuenuint. In
qͦ numero etiã fit plena remissio
peccatoꝵ. ex piante noscarne sacer
iste numerꝰ cõmemorat᷑ apparuit
Uerũ pĩnisse suꝑiꝰ ex positioni siqͥs
resultare uoluerit. dicendo mathe
dẽ paralipomenon ieconias pro
duab ꝑsonis patre scilicet ac filio
scilicet ac filio debeat cõputari
intelligat eũcłe nichilominꝰ nu¬
merũ. p̃sens ecclĩȩ tẽpꝰ qͦ dño coo¬
ꝑante in sp̃e futuri sabbati labo¬
rat intimare. Septies enĩ seni. qua¬
draginta tluo fatiut̃. Et sex qͥdẽ
ad oꝑa. septẽ uͦ ad requiẽ. signifi¬
candã ꝑtinẽ. rarꝰ qui dubitet. Nñ¬

Expanded text:
quater. Quapropter ut dixi non septem sed septies undecim significatur trangressio, quae motu facta escantis, hoc est perfectionis suae stabilittem transgredientis cupiditate amplius aliquid habendi. Convenienter igitur undenario septies multiplicato, ad numerum septuagesimum et septimum cuncta peccata perveniunt. In quo numero etiam fit plena remissio peccatorum, expiante nos carne sacerdi numerus iste commemoratur, apparuit. Verum praemissae superius expositioni, si quis resultare voluerit, dicendo Matthadem Paralipomenon, Jechonias pro duabus personis, patre scilicet et filioscilicet et filio, debeat computari, intelligat eumdem nihil ominus numerum praesens Ecclesiae tempus quo Domino cooperante in spem futuri Sabbati laborat, intimare. Septies enim seni quadraginta duo faciunt. Et sex quidem ad opera, septem vero ad requiem significandam pertinere, rarus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥñ cũ eo in necessitate illiꝰ etiã
ea quȩ sͥ sunt necessaria partit᷑.
Iccirco gͦ de diuidendis cũ ꝓx¬
imo duab tunicis dat᷑ p̾ceptũ.
qͥa hoc de una dici ñ potuit.
qm̃ si una diuidit᷑. nemo ues¬
tit᷑. In dimidia qͥppe tunica ꝙ
nudꝰ remanet qͥ accepit: & nudꝰ
misccłiȩ oꝑa ualeant: cũ ad fruc¬
tus dignos pęnitentiȩ. ipsa prȩ
cȩtis prȩcipiunt᷑. Hinc etiã per
semetipsã ueritas dicit. Date ele¬
mosinã: & ecce om̃ia muncda st̃

Expanded text:
non cum eo in necessitate illius etiam ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit: quoniam si una dividitur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accepit, et nudus misericordiae valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc enim per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ nr̃oꝵ a dño xp̃o. Ideo eas ille
descencdens enarrat: iste ascendens.
Qs enĩ dicit apłs misit ds̃ filiũ suũ
in similitudinẽ carnis peccati. hȩc
ut de peccato dãpnaret peccatũ i
carne. hȩc est expiatio peccatoꝵ. Pro¬
inde matħs ab ipso dauid ꝑsalomo¬
nẽ descendit. in cuiꝰ matre ille pecca¬
uit: lucas uͦ ad ipsũ dauid ꝑ nathan
peccatũ illiꝰ expiauit. Qui fuit inqͥt
nathat: qͥ fuit clauid qͥ fuit iesse. Iste.
qͦq numerꝰ quẽ lucas exeqͥtur. certis¬
sime ꝓrsꝰ abolitionẽ indicat peccatoꝵ:
de qͦ suo loco uidebis. Nec mireris si
lucas a dauid usq ad xp̃m plures E¬
successiones. math̾s pautiores: hoc
eẽ decursã. Potest enĩ fieri ut alii ło¬
geuã transegerĩt uitã alteriꝰ uͦ gene¬
rationis uiri in matura ȩtate disces¬
serint. cũ uideamꝰ cõplures senes cũ
suis nepotib uiuẽ. alios uͦ uiros sta¬
tĩ filiis obiere susceptis. Qui fuit sela
qͥ fuit caman: qͥ fuit arfaxat. Nom̃

Expanded text:
catorum a Domino Christo. Ideo eas ille descendens enarrat, iste ascendens. Quod enim dicit Apostolus: Misit Deus Filium suum in imsimilitudinem carnis peccati , haec Ut de peccato damnaret peccatum in carne , haec est expiatio peccatorum. Proinde Matthaeus ab ipso David per Salomonem descendit, in cujus matre ille peccavit: Lucas vero ad ipsum David per Nathan peccatum illius expiavitte quoque numerus quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum, de quo suo loco videbis. Nec mireris, si Lucas a David usque ad Christum plures successiones, Matthaeus pauciores: hoc esse decursam. Potest enim fieri ut alii longaevam transegerint vitam, alterius vero generationis viri immatura aetate decesserint, cum videamus complures senes cum suis nepotibus vivere, alios vero viros statim filiis obire susceptis. Qui fuit Sela, qui fuit Cainan, qui fuit Arphaxat. Nomen
Abbreviated transcription (Latin):
dã erga defunctos constat magiᷤ
quã germinis ueritate: cõpetenti
satis ꝑ hoc designauit uiditio.
obseruans ȩuanglista ne om̃mo
in huiꝰce moi successionib genu¬
isse aliquẽ noĩaret. ꝑ qͦd digna¬
distinctione ñ descendens. s as¬
cendens usq ad acdã. ꝙ ad ipsum
ad subitũ reꝑta. aut absq ulliᷤᷤ
auctorib cõm̃tata sut̃ s ipsi hȩc
saluatoris nri. scđm carnẽ ꝓpinqͥ.
seu studio tanti seminis demonstrã¬
di.seu docendiquȩ scd̾m uerita¬
tẽ gesta sunt tradidert̃. Hȩc affri¬
canꝰ his ipsis sillabis ꝓfert. excepto
qͦd ꝓ mathat posuit melchi. qͥa for¬
tasse uł codex illiꝰ sic habuit. uł¬
in hẏstoria in qua hȩc didicerat.
eundẽ mathat inuenit ẽe̾ dio¬
nimũ. Quia gͦ matħs regalem.
lucas sacerdotalẽ dni ꝑsonã sus¬
ceꝑe texendã: unde & in qͦdriga
cherubym. hu̾c leo fortissimꝰ beᷤ¬
tiarũ. illũ uitulus sacerdotũ ui¬

Expanded text:
adam erga defunctos constat, magis adam erga defunctos constat, magis quam germinis veritatem competenti satis per hoc designavit indicio, observans Evangelista, ne omnino in hujuscemodi successionibus genuisse aliquem nominaret, distinctione non descendens, sed ascendens, usque ad Adam, et ad ipsum ad subitum reperta, aut absque ullis auctoribus commentata sunt, sed ipsi haec Salvatoris nostri secundum carnem propinqui, seu studio tanti seminis demonstrandi, sive edocendi, quae secundum veritatem gesta sunt, tradiderunt. » Haec Africanus his ipsis syllabis profert, excepto quod pro Matthat posuit Melchi, quia fortasse vel codex illius sic habuit, vel historia in qua heumdem Matthat invenit esse dyonymum. Quia ergo Matthaeus regalem, Lucas sacerdotalem Domini personam suscepere taxandam, unde et in quadriga cherubim hunc leo fortissimus bestiarum, illum vitulus sacerdotum vi
Abbreviated transcription (Latin):
lex uiduã alii uiro ñ uetat nubẽ.
Mathat qͥ ꝑ nathan genꝰ ducit cũ R3.¬
eẽt ex eadẽ tͥbu s ñ ex eodẽ genere. re-¬
lictã mathȩ accepit uxorẽ. Ex qua
& ipse accepit filiũ noĩe hely. Per
qͦd ex diũso patrũ genẽ efficiũt᷑
id ẽ iacob. frĩs hely sine liberis defũc¬
ti uxorẽ ex mandato legis accipienᷤᷤ
genuit ioseph natura qͥdẽ germi¬
nis suũ filiũ. ꝓpt̃ qͦd & scͥbit᷑. iacob aũ
genuit ioseph: scd̾m uͦ legis p̃ceptũ
heh̾ efficit᷑ filiꝰ. cuiꝰ iacob qͥa frat᷑ e¬
rat uxorẽ ad suscitandũ frĩ sem̃
acceꝑat. Et ꝑ hoc rata inuenit᷑
arq integra generatio ꝙ ea quã
maths enumerat dicens. iacob aũ
genuit ioseph: & ea quã lucas cõ¬
petenti obseruatione designat
dicenᷤ. qͥ putabat᷑ filiꝰ ioseph. qui
fuit hels: qͥ & ipse subsonante eacłẽ
distinctione hely eẽ filiꝰ putabat᷑
qͥ fuerat mathat: qͥa legalẽ hanc
successionẽ q̃ uelut ad optione qͦ

Expanded text:
i viro non vetat nubere, Mathat qui per Nathan genus ducit, cum set ex eadem tribu, sed non ex eodem genere, relictam Matthae accepit uxorem, ex qua et ipse accepit filium nomine Heli, per quod ex diverso patrum genere efficiuntur id est, Jacob, fratris Heli sine liberis defuncti, uxorem ex mandato legis accipiens, genuit Joseph, natura quidem germinis, suum filium: propter quod et scribitur: Jacob autem genuit Joseph; secundum vero legis praeceptum, Heli efficitur filirat, uxorem ad suscitandum fratri semen acceperat; et per hoc rara invenitur atque integra generatio, et ea quam Matthaeus enumerat dicens: Jacob autem genuit Joseph; et ea quam Lucas competenti observatione designat, dicens, quod putabatur esse filius Joseph, qui fuit Heli; qui et ipse, subsonante eadem distinctione, Heli esse filius putabatur, qui fuerat Matthat, quia legalem hanc successionem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
rito ꝙ adoptionis originẽ ipse susce¬
pit: qͥa ꝑadoptionẽ efficim̃ filii di.
credendo in filiũ dĩ. Per carnałe uͦ
factꝰ ẽ. Satis aũ demonstrauit. ñ se
ideo dixisse ioseph filiũ hely qͦd de
illo genitꝰ s qͦd illi fuerat ad optatꝰ
cũ ꝙ ipsũ adã filiũ dĩ dixit. cũ sit
factꝰ a cdeo.s ꝑ grãm quã postea pec¬
cando amisit: tãquã filiꝰ in paradi¬
so constitutꝰ sit. Quaꝑpt̾ in generati¬
onib mathei significat᷑ nr̃õꝵ suscep¬

Expanded text:
rito et adoptionis originem ipse suscerito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii Dei, credendo in filium Dei. Per carnalem vero factus est. satis autem demonstrauit non se ideo dixisse Ioseph filium Heli, quod de illo genitus, sed quod ab illo fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filium dixit dei, cum sit factus a deo, sed per gratiam quam postea peccando amisit tamquam filius in paradiso constitutus sit. Quapropter in generationibus Matthei significatur nostrorum suscep
Abbreviated transcription (Latin):
hanc tẽporalẽ uitã terrenãq sig¬
nificat. qͥa & tempora annoꝵ qͣ¬
driꝑtitis uicib currt̃. ꝙ mundꝰ ip¬
se quatuor partib terminat᷑. Qua¬
draginta autẽ: quat̾ habet̃ decẽ.
Porro ipsa decẽ ab uno usq ad qua¬
tuor ꝓgrediente numero consũ¬
mant᷑. Ad istã itaq mortalitatẽ no¬
biscũ participancdã qͥa descenden-
tẽ xp̃m uoluit significare matħs.
ideo ipsas generationes ab abrahã
usq ad ioseph. & usq ad ipsiꝰ xͥ nati¬
uitatẽ descendendo cõmemorauit.
ab initio ęuangłii sui. Lucas autẽ¬
ñab mitio ȩuangłii sui s a baptis¬
mo xp̃i generationes enarrat: nec
descendendo s ascendendo. tãꝗͣ
sacerdotẽ in expian dispeccatis
magis assignãs ubi eũ uox de ge¬
lo declarauit: ubi testimoniũ
ipse iohes ꝑhibuit dicens. ecce qͥ tollit
peccata mundi. Ascendendo autẽ trã¬
sũt ib abraham ꝙ ꝑuenit ad dm̃. cui
mundati s expiati reconciliam̃. Ae¬

Expanded text:
nc temporalem vitam terrenamque significat, quia et tempora annorum quadripartitis vicibus currunt, et mundus ipse quatuor partibus terminatur. Quadraginta autem quater habent decem. Porro ipsa decem ab uno usque ad quatuor progrediente numero consummantur. Ad istam itaque mortalitatem nobiscum participandam, quia descendentem Christum voluit significare Matthaeus, ideo et ipsas generationes ab Abraham usque ad Ioseph et usque ad ipsius Christi natiuitatem descendendo commemorauit ab initio euangnon ab initio Evangelii sui, sed a baptismo Christi, generationes enarrat, nec descendendo, sed ascendendo, tanquam sacerdotem in expiandis peccatis magis assignans; ubi eum vox de coelo declaravit, ubi testimonium annes ipsi perhibuit, dicens, Ecce qui tollit peccata mundi . Ascendendo autem transit et Abraham, et pervenit ad Deum, cui mundati et expiati reconciliamur. Me
Abbreviated transcription (Latin):
tiones fiut̃. si & ipsũ xp̃m annu¬
meremꝰ qͥ huic regendȩ uitȩ nr̃e
tẽporali atq trenȩ tanquã nu¬
mero quadragenario regalit̾ pos¬
sidet. Nã qͥa numerꝰ iste laboriosi
huiꝰ tẽporiᷤ sacram̃tũ ẽ. qͦ sub disci¬
plina regis xͥ adu̾sꝯ diabolũ dimi¬
camꝰ etiã illud declarat. qͦd qua¬
draginta dierũ ieiuniũ hoc ẽ hu¬
miliationẽ aĩe consecrauit & lex

Expanded text:
tiones fiunt, si et ipsum Christum adnumeremus, qui huic regendae vitae nostrae temporali atque terrenae, tanquam numero quadragenario regulariter praesidet. Nam quia numerus laboriosi hujus temporis sacramentum est, quod sub disciplina regis Christi adversus diabolum dimicamus, etiam illud declarat quod quadraginta dierum jejunium, hoc est humiliationem animae consecravit. Et lex
Abbreviated transcription (Latin):
riꝰ numerꝰ. xp̃i & eccłiȩ sacrantiᷤ
aptatꝰ inuenit᷑. ⁊lã ꝙ ioseph qͥ mn
figurã resurrectionis nomq tes¬
tam̃ti octo anni ᷤ egyptios a fa¬
me defendit. tͥcenariꝰ ablutis ar¬
gastuli sordib regni gub̃nacła
suscȩpit. ⁊ dauid eadẽ ȩtate reg¬
nũ qͦd septuagenariꝰ hoc ẽ ꝑpetu¬
a qͥete dignꝰ cõpleret inchoauit.
ri. & sublunit̾ debent p̃mia sꝑari.
& arce uł tẽpli altitudo & taber¬
naculi longitudo trignita cubi¬
tism̃surat᷑. Et putabat᷑ inqͥt filiꝰ
iosepb. Hoc uerbũ ꝓpt̃ illos posuit.
qͥ eũ ex ioseph sic̃ alii homines ge¬
Unde siquẽ mouet cũ maria de

Expanded text:
sacramentis aptatus invenitur. Nam et Joseph, qui in figuram resurrectionis Novique Testamenti octoginta annis Aegyptios a fame defendit, tricenarius ablutis ergastuli sordibus regni gubernacula suscepit, et David eadem aetate regnum, quod septuagenarius, hoc est perpetua quiete dignus compleret, inchoavit, ri, et sublimiter debent praemia sperari, et arcae vel templi altitudo. et tabernaculi longitudo, triginta cubitis mensuratur. Ut putabatur inquit filius Joseph. Hoc verbum propter illos posuit, qui eum ex Joseph sicut alii homines geUnde si quem movet, cum Maria de
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ cainan nec cetĩs anniᷤ ad
hebreũ exemplar em̃datis. ñgentos
quadraginta duos annos eiꝰdẽ de¬
sẽbant ȩtatis Qui fuit matusaleqͥ.
fuit enoch. Pulcre generationũ or¬
do a baptitato d̃ĩ filio usq ad dm
patrẽ ascendẽs. septuagesimo gradu
enoch habet. qͥdilata morte trans¬
latꝰ est in parachsũ ut significet eoᷤ
qͥm gram adoptionis filioꝵ ex aqͣ¬

Expanded text:
 nec caeteris annis ad Hebraeum exemplar emendatis, nongentos quadraginta duos annos ejusdem describant aetatis. Qui fuit Mathusalae, qui fuit Enoch. Pulchre generationum ordo a baptizato Dei Filio usque ad Deum Patrem ascendens, septuagesimo gradu Enoch habet, qui dilata morte translatus est paradisum, ut significet eos qui in gratiam adoptionis filiorum ex aq
Abbreviated transcription (Latin):
lata fidei grã qͦ sublimiꝰ intelli¬
git᷑. eo & deuotiꝰ implet̾. Quasi
enĩ quodda sacroscm̃ triennii
tempꝰ baptizandos habẽ docu¬
trienniũ ꝑ decẽ multiplicari
p̃cepit cũ subiunxit: docentes eos
seruare omĩa quecũq mandaui
uob̾. In cuiꝰ etiã figurã mare ȩne-¬
ũ in qͦsacerdotes tẽplũ intraturi
lauant᷑ ꝙ tͥginta cubitoꝵ funicu¬
lo circuiri exteriꝰ. & intꝰ tria milia
metretas caꝑe potuisse narrat᷑:¬

Expanded text:
lata fidei gratia, quo sublimius intellilata fidei gratia, quo sublimius intelligitur, eo et devotius impletur. Quasi enim quoddam sacrosanctum triennii tempus baptizandos habere docutriennium per decem multiplicari praecepit, cum subjunxit: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis . In cujus etiam figuram mare aeneum, in quo sacerdotes templum intraturi lavabantur, et triginta cubitorum funiculo circuiri exterius, et intus tria millia metretas capere potuisse narrat
Abbreviated transcription (Latin):
cipit signa facẽ & docẽ: legitimũ
uidelicet & maturũ tẽpꝰ ostend̾eᷤs
etatis. his qͥ omnẽ ȩtatẽ uł ad sa¬
cerdotiũ. uł ad docendũ putãt
oportunũ. Qͥ etiã ut supͣ lectũ
ẽ. anno duodecimo ȩtatis suȩ
in medio doctoꝵ sedens in tem¬
plo ñ docens s in t̾rogans uoluit
intieniri. Ut enĩ ñ aucderent ho¬
mines in infirma etate p̃dicare:
ille duodenns int̾rogat hoiẽs
in t̾ra. qͥꝑ diuinitatẽ suã semꝑ
angłos docet in cȩlo. Nec contͤ hec
mou̾ẽ quẽpiã debet qͦd ieremias
oꝑationis ñ st̃ trahenda. Omp̃e
enĩ ds & linguas infantiũ facit
disertas. & ex ore infantiũ & lac-¬
tenciũ ꝑficit laudẽ. S aliud est
qͦd nos doctͥnȩ usu discimꝰ: aliud
qͦd de miracło scimꝰ. Potest autẽ
trigenalis baptirati saluatoriˢ
ȩtas. etiã nr̃i baptismati ᷤ intima¬
re mysteriũ. ꝓpt̾ fidẽ scilicet sc̃ȩ
trinitatis. & oꝑationẽ decalogi
legalis. Qͥ minirũ decalogꝰ reue¬

Expanded text:
cipit signa facere et docere, legitimum videlicet et maturum tempus ostendens etatis, his qui omnem aetatem, vel ad sacerdotem, vel ad docendum putant opportunam. Qui etiam, ut supra lectum est, anno duodecimo aetatis suae in medio doctorum sedens in templo, non docens, sed interrogans, voluit inveniri. Ut enim non auderent homines in infirma aetate praedicare, ille duodenis interrogat homines in terra, qui per divinitatem suam semper angelos docet in coelo. Nec contra haec movere quempiam debet, quod Hieremias operationis non sunt trahenda. Omnipotens enim Deus et linguas infantium facit disertas, et ex ore infantium et lactentium perfecit laudem. Sed aliud est quod nos doctrinae usu dicimus, aliud quod de miraculo scimus. Potest autem tricennalis baptizati Salvatoris aetas etiam nostri baptismatis intimare mysterium, propter fidem, scilicet sanctae Trinitatis et operationem decalogi legalis. Qui nimirum decalogus reve
Abbreviated transcription (Latin):
bũ ędificat id ẽ peccata maiora
ẜ duriora. atq tẽ iã insolubilia.
s lignũ. fȩnũ. stipulã. idẽ peccata
minima atq leuissima. q̃ ignis
facile consumat. Hoc tñ scienłu
ẽ. qͦd illic saltẽ de minimis nil
qͥsq purgationis obtinebit. nͥ

Expanded text:
cat, id est, peccata majora et duriora, atque tunc jam insolubilia, sed lignum, fenum, stipulam, id est, peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumat. Hoc tamen sciendum est, quod illic saltem de minimis nil quisque purgationis obtinebit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinis scͥpturarũ ut mu¬
lierũ in generationib ordo tex¬
at᷑. deinde ex una tͥbu fuisse io¬
seph & mariã unde ꝙ lege eã acciꝑe
cogebat᷑ ut ꝓpinquã: & qͦd simul
censent᷑ in bethleem ut de una ui¬
delicet stirpe generati. atq ideo
ꝑgenerationẽ ioseph origo qͦq
Mariȩ monstret᷑. Pulcerrime sane R¬
lucas genealogiã xpidicturꝰ ip¬
sũ patrẽ p̃misit loquentẽ. tues fi¬
ltꝰ meus dilectꝰ ut eundẽ uerũ dĩ
filiũ diuina attestatione. quẽ ue¬
rũ hominis filiũ humanȩ succes¬
sionis ordine cõꝓbaret. Qui fuit
os patres ex diu̾sa ꝓauoꝵ scirpe
uenientes. unũ quẽ lucas. altm̃
quẽ maths cõmemorat habere
potuerit. Sicit enĩ matħs. Ma-¬
than autẽ genuit iacob. ia cobaũ
genuit ioseph uirũ mariȩ. S huiꝰ
nodũ questionis. affricanꝰ de con-¬
sonantia ȩuangłioꝵ scͥbens aꝑtis¬
sime soluit. Mathan inqͥt ꝙ ma¬
that diu̾sis tẽporib de una ea¬

Expanded text:
consuetudinis Scripturarum ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tribu fuisse Joseph et Mariam, unde et lege eam accipere cogebatur, ut propinquam. Et quod simul censentur in Bethlehem, ut de una videlicet stirpe generati, atque ideo per generationem Joseph, origo quoque Mariae monstretur. Pulcherrime sane Lucas, genealogiam Christi dicturus, ipsum patrem praemisit loquentem: Tu es filius meus dilectus , ut eumdem verum Dei Filium divina attestatione, quem verum hominis filium humanae successionis ordine comprobaret. Qui fuit os patres ex diversa proavorum stirpe venientes, unum quem Lucas, alterum quem Matthaeus commemorat, habere potuerit. Dicit enim Matthaeus: Mathan autem genuit Jacob. Jacob autem genuit Joseph, virum Mariae. Sed hujus nodum quaestionis, Africanus de consonantia Evangeliorum scribens, apertissime solvit. Mathan, inquit, et Mathat diversis temporibus de una ea
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ grã: pͥmo animarũ tria milia
baptirant.Et qͥa maris enei m̃tio
incidit. libet ꝙ in reteris qͦmͦ bap¬
tismi regulȩ congruat inqͥrere.
A labio in qͥt usq ad labiũ cubitoꝵ
decẽ: qͥa terrena nos sollicitudi¬
ne ñ coangustari. s cȩlestis dena-¬
rii oporcet expectatione dilatari.
Labiũ eiꝰ qͦsi labiũ calicis: uł foliũ
repandi lilii. Quoꝵ uno pocułu
dnĩcȩ passionis: altero patefacta
resurrectioniᷤ eiꝰ claritas expͥmit᷑
ti sumꝰ in xp̃o iħu in morte ipsiꝰ
baptitati sumꝰ ad labiũ calicis ꝑ
Grossitudo eiꝰ triũ untiarũ. ut
om̃e baptiratoꝵ robur. fidei spei
karitatisq ꝑfectione solidet᷑. Qͥn¬
q cubitos habebat altitudini ᷤᷤ
qͥa qͥcqͥd uisu. auditu. gustu. ol¬
factu. uł tactu delinqͥt᷑. totũ un¬
da regenerationis abluit᷑. Boues
qͥ portãt singulas cęli ꝑ lagas
terni aspicuit: ut in fide scẽ tri¬
nitatis orbis baptiret᷑ uniu̾sus.
Stabat in latẽ dextͦ atrii sacerdotũ

Expanded text:
itus gratia, primo animarum tria millia baptizant. Et quia maris aenei mentio incidit, libet et in caeteris quomodo baptismi regulae congruant inquirere. A labio inquit usque ad labium cubitorum decem , quia non terrena nos sollicitudine coangustari, sed coelestis denarii oportet exspectatione dilatari. Labium ejus quasi labium calicis vel folium repandi lilii: quorum uno poculum dominicae passionis, altero patefacta resurrectionis ejus claritas exprimitur. ti sumus Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus , ad labCrassitudo ejus, trium unciarum, ut omne baptizatorum robur, fidei, spei, charitatisque perfectione solidetur. Quinque cubitos habebat altitudinis, quia quidquid visu auditu, gustu, olfactu, vel tactu delinquitur, totum unda regenerationis abluitur. Boves qui portant, singulas coeli plagas terni aspiciunt, ut in fide sanctae Trinitatis, orbis baptizetur universus. Stabat autem in latere dextro atrii sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
memorant᷑ & marco. ioh̃em uide¬
licet herodiadis insidiis ñ mͦ uĩ¬
culatũ s etiã capite cęsũ. qͦd ñ
aliqͦt a dño signa patrata eiꝰq
iã baptisma diffamatũ sciendũ
ẽ et̾ gestũ. uerũ ab hoc euangłista
ꝓpt̃ exaggerancda herodis malitiã
p̃occupando cõmemoratũ. qͥcũ
ad p̾dicationẽ ioħis imꝑitũ uul¬
gꝰ conflueret. milites crederent.
publicani peniterẽt. totꝰ in cõmu¬
ne płs baptisma susciꝑet: ipse e
contrario illũ ñ solũ contẽpnẽ s¬
& occidẽ ñ dubitaret. Altioris autẽE
ratione mysterii. qͥa ioħes ȩuangłi¬
sta de diuinitate xp̃i. tres aũ alii
de ey humanitate ministeriũ sus
ceꝑe seͥbendi. baptisma uͦ ioħis
legis uetĩs quȩ peursor ẽ gr̃a typũ
tenet pulcrȩ ioh̃es ȩuauglista p̃¬
dicante adhuc ⁊ baptitante dñi
p̃cursore. ipsũ dnm plures disci¬
płos facẽ ⁊ baptirare testat᷑: misti¬

Expanded text:
memorantur, et Marco, Joannem vidememorantur, et Marco, Joannem videlicet Herodiadis insidiis non modo vinculatum, sed etiam capite caesum. Quod non aliquot a Domino signa patrata, ejusque jam baptisma diffamatum sciendum est esse gestum, verum ab hoc Evangelista propter exaggerandam Herodis malitiam praeoccupando commemoratum. Quia cum ad praedicationem Joannis imperitum vulgus conflueret, milites crederent, publicani poeniterent, totus in commune populus baptisma susciperet, ipse e contrario illum non solum contemnere, sed occidere non dubitarit. Altioris autem ratione mysterii, quia Joannes evangelista, de divinitate Christi, tres autem alii de ejus humanitate minendi, Baptista vero Joannes legis veteris quae praecursor est gratiae typum tenet, pulchre Joanne evangelista praedicante adhuc, et baptizante Domini praecursore, ipsum Dominum plures discipulos facere et baptizare testatur. Mysti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ pisces qͥ apłicȩ fidei retia de¬
clinãt. iis peccõꝵ obscuri resi¬
dent inundis. uerũ multi ad
litꝰ usq discretionis extreme. int̃
bonos attracti. tẽ obsuȩ neqͥtię
noxã. ext̾iores mitti merent᷑ in
tenebras. Ignẽ autẽ gehennȩ bi¬
faria ratione inextinguibiłẽ uo¬
cat: id ẽ qͥa neq ille ꝑpetuo possit
extingui. neq eos qͣs eruciat
unquã extincturꝰ s ĩmortali ut
ita dixerĩ sit morte plecturꝰ. ad
distĩctionẽ uidelicet illiꝰ sacra¬
tissimi ignis qͦ electos xp̃i bap¬
trrandos ee̾ p̃miserat. De qͦꝙ psal¬
mista. Igne nos examinasti ait.
sic̃ igne examinat᷑ argentũ. Et
⁊ ecluxisti nos mn refrigeriũ: in¬
troibo in domũ triã in holocau¬
stis. idẽ deuictis p̾ssurarũ ango¬
rib. in gr̃arũ actione regni cȩ¬
lestis atria penetrabo.
b malis q̃ fecit herodes. adiecit ꝙ
in carcerẽ Plenꝰ hȩc a matheo cõ¬

Expanded text:
non solum pisces, qui apostolicae fidei retia denon solum pisces, qui apostolicae fidei retia declinant, imis peccatorum obscuri resident in undis, verum multi ad littus usque discretionis extremae, inter bonos attracti, tunc ob suae nequitiae noxam exteriores mitti merentur in tenebras. Ignem autem gehennae bifaria ratione inexstinguibilem vocat, id est, quia neque ille perpetuo possit exstingui, neque eos quos cruciat unquam exstincturus, sed immortali, ut ita dixerim, sit morte plexurus. Ad distinctionem videlicet illius sacratissimi ignis, quo electos Christi baptizandos esse praemiserat. De quo Psalmista: Igne nos examinasti, ait, sicut examinatur argentum . Et et induxisti nos in refrigerium. Introibo in domum tuam in holocaustis , id est, devictis pressurarum angoribus in gratiarum actione regni tui coelestis atria penetrabo: bus malis quae fecit Herodes, adjecit et in carcere. Plenius haec a Matthaeo com
Abbreviated transcription (Latin):
tradendos. scõs uͦ cęlesti gła coro¬
nandos. uerũ hoc int̾ paleas &
ritama distat. qͥa paleȩ ñ alio
quã tͥticũ semine ꝓdeut̃. qũaui
a radicis bonȩ nõbilitate dege¬
neret: Arana autẽ ñ fructꝰ solũ
merito discrepant.s ⁊ diũsa ꝓr¬
susorigine ꝓcreant᷑. Paleȩ st̃ illi
qͥ eiꝰdẽ cũ electis fidei mysteriis
imbuunt᷑. s ab eoꝵ solida ꝑfectio
cuitate dissentiut̃: eirania uͦ qͥ¬
nant᷑. idõq a bonoꝵ sorte. ꝙ oꝑe
simul ⁊ ꝓfessione secernũt᷑. Et ita
in agro mundi istiꝰ unꝰ electoꝵ
q̃ inimicꝰ seminat. fłaminis st̃¬
ex his quȩ bonꝰ sator iacit. aut
a uolatilib rapta. aut sole are¬
facta. aut spinis suffocata. aut
certe in paleas uersa depereunt.
Solũ aũ de terra bona ereatũ &
patientia digna ꝓbatũ tͥticum
electoꝵ. cȩlestis uitȩ recondet᷑ m
horreũ. qͦmͦ uirta aliã parabolã

Expanded text:
tradendos, sanctos vero coelesti gloria corotradendos, sanctos vero coelesti gloria coronandos. Verum hoc inter paleas et zizania distat, quia paleae non alio quam triticum semine prodeunt, quamvis a radicis bonae nobilitate degenerent. Zizania autem non fructus solum merito discrepant, sed et diversa prorsus origine procreantur. Quia paleae sunt illi, qui ejusdem cum electis fidei mysteriis imbuuntur, sed ab eorum solida perfectione cuitate dissentiunt. Zizania nantur. Ideoque a bonorum sorte et opere simul et professione secernuntur. Et ita in agro mundi istius unus electorum, quae inimicus seminat flammis ex his quae bonis sator jacit, aut a volatilibus rapta, aut sole arefacta, aut spinis suffocata, aut certe in paleis versa depereunt. Solum autem de terra bona creatum, et patientia digna probatum triticum electorum, coelestis vitae recondetur in horreum. Quomodo juxta aliam parabolam
Abbreviated transcription (Latin):
pałã. discretio iusti ex aminis. ꝑ
areã uͦ p̃sens eccłia figurat᷑: in qua
ꝓculdubio qͦd lugubrȩ satis ẽ. mul¬
ti sũt uocati pauci uͦ electi. Pau¬
ca grana suꝑnis recipienda sunt.¬
mansionib in cõparatione lolioꝵ
gatione reicit᷑. uel ob occulta pꝰ
mortẽ duuna distrietione dam¬
nat᷑. & uniu̾salit̾ in fine ꝑficiet᷑.
quando mittet filiꝰ hominis an¬
głos suos. & colligent de regno eiꝰ
om̃ia scandala. Uentilabrũ itaq
dñs in manu. id ẽ uidicii discri¬
nĩ habet in potestate: qͥa pat̾ ñ
iudicat quẽquã. s iudiciũ ome
dedit filio. Et congregabit tͥci
cũ in horreũ suũ: paleas autẽ cõ¬
buret igni mextinguibili. Et
ipse dñs paraboła boni seminis
cui suꝑ seminauit mimicꝰ hõ
zirania ita t̾minauit ut dicẽt
Et in tẽpore messis dic̃ã messo¬
⁊ alligate ea fasciculos ad cõburẽ¬
dũ: triticũ autẽ congregate in
horreũ meũ. nimirũ docensim¬
pios⁊ peccatores gehenuȩ igni

Expanded text:
palam discretio justi examinis, per aream vero praesens Ecclesia designatur. In qua proculdubio, quod lugubre satis est, multi sunt vocati, pauci vero electi, pauca grana supernis recipienda mansionibus, in comparatione loliorugatione rejicitur, vel ob occulta post mortem divina districtione damnatur. Et universaliter in fine perficietur, quando mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Ventilabrum itaque Dominus in manu, id est judicii discrimen habet in potestate. Quia Pater non judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio. Et congregabit triticum suum in horreum, paleas autem comburet igni inexstinguibili. Et ipse Dominus parabolam boni seminis, cui superseminavit inimicus homo zizania, ita terminavit, ut diceret: Et in tempore messis dicam messoet alligate ea in fasciculos ad comburendum, triticum autem congregate in horreum meum Nimirum docens impios et peccatores gehennae igni
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝑtineat om̃iũ peccatoꝵ. hocaũ
inundenario numero & septena¬
rio considerandũ ẽ. qͥ numeri ꝑ se
multiplicati ad tantũ ꝑueniunt.
Nam undecies septẽ. uł septies unde
gressionẽ denarii significat᷑. At in
denario ꝑfectio beatitudinis sig¬
nificat᷑: unde ẽ etiã illud qͦd om̃s
conclucti ad uineã denario remu¬
nerant᷑. Quod fit cũ septenaria
creatura trinitati creatoris adiũ¬
git᷑. Alanifestũ ẽ. qͦd transgresio de¬
narii peccatũ significat. ꝑ suꝑbiã
plus aliqͥd habere cupientis. & inte¬
gritatẽ ꝑfectionẽq amittentis.
Hoc aũ septies ꝓꝓtẽa ducit᷑. ut motu
hominis facta significet᷑ illa tranˢ¬
gressio. Ternario enĩ numero in¬
corporea pars hoĩs significat᷑. ũde
ẽ qͦd ex toto corde ex tota aĩa ex to¬

Expanded text:
nem pertineat omnium peccatorum. Hoc autem nem pertineat omnium peccatorum. Hoc autem in undenario et septenario considerandum est: qui numeri per se multiplicati, ad tantum perveniunt; nam undecies septem vel septies undecgressionem denarii significant: ac si in denario perfectio beatitudinis significatur, unde est etiam illud, quod omnes conducti ad vineam, denario remunerantur , quod fit cum septenaria creatura Trinitati Creatoris adjungitur; manifestum est quod transgressio denarii peccatum significat per superbiam plus aliquid habere cupientis, et integritatem perfectionemque amittentis. Hoc autem septies propterea ducitur, ut motu hominis facta significetur illa transgressio. Ternario enim numero incorporea pars hominis significatur; unde est quod ex toto corde, et ex tota anima, et ex to
Abbreviated transcription (Latin):
decalogũ legis impleuerit. aptissi¬
me congruit & in tẽpore resurrec¬
tionis indemutabili di sapientiȩ
contẽplandȩ ꝑ scła monstrat eẽ
uingendos. Q ui fuit serh. qͥfuit.Ã
acdam. qͥ fuit d̃i. Quia xp̃i aliqua:
iniqͥtas qͥ nulłã habuit. ñ ẽ utiq
coniuncta iniqͥtab hominũ qͣs
in sua carne suscepit. ideo numerꝰ
penes mathm excepto xp̃o ẽ qua¬
dragenariꝰ. Quia uͦ iusticie suȩ pa¬
trisq nos expiatos ab om̃i peccato
numerꝰ. lxxuii. qͦ significat᷑ om̃iũ
ꝓrsꝰ remissio & ab olitio peccatoꝵ
N am& huiꝰ numeri mentionẽ dñs
fecit. cũ eũ petrus de dimittendis
peccatis fratris interrogasset. Ait
enĩ ñ solũ septies: s septuagies septi¬
es eẽ cdimittendũ. Unde rectȩ cre¬
dit᷑. cõmemoratione huiꝰ numeri
om̃ia peccata iussisse dimitti. Nec
temere dñs & frustra septuagesima
& septima generatione uenit abo¬
liturꝰ omia peccata: nͥ qͥa in illo nu¬
mero aliqͥd latet qͦd ad significatio¬

Expanded text:
decalogum legis impleverint, aptissime congruit et in tempore resurrectionis, indemutabili Dei sapientiae contemplandae per saecula monstret esse jungendos. Qui fuit Seth, qui fuit Adam, qui fuit Dei. Quia Christi aliqua iniquitas, qui nullam habuit, non est utique conjuncta iniquitatibus hominum, quas in sua carne supenes Matthaeum, excepto Christo, est quadragenarius; quia vero justitiae suae Patrisque nos expiatos ab omni peccato numerus LXXVIII, quo significatur omnium prorsus remissio et abolitio peccatorum. Nam et hujus numeri mentionem Dominus fecit, cum eum Petrus de dimittendis peccatis fratris interrogasset. Ait enim: non solum septies, sed septuagies septies esse dimittendum . Unde recte creditur commemoratione hujus numeri omnia peccata jussisse dimitti. temere Dominus et frustra septuagesima et septima generatione venit aboliturus omnia peccata, nisi quia in illo numero aliquid latet, quod ad significatio
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa du corporis humilitate dñs
undas iordanis subiit. diumnita¬
tissue potencia cęli nob̾ iannas
pandit. Dũq caro innoria fri¬
gentib tinguit᷑ aqͥs: opposita qnͦ¬
d̃a noxiis rũphea restinguit᷑ ig¬
nea. Qͥd enĩ: Nũqͥd ei tc̃ cȩlũ aꝑꝰ¬
nebat᷑: S uirtꝰ ibi baptismatis
ostñdit᷑. de qͦ qͥsq cũ egredit᷑. reg¬
ni cȩlestis ei ianua declarat᷑. sic̃ ꝙ
informandos actũ ñ dubitat᷑.
qͥb pt lauachrũ baptismatis ut
aula cęli pandat᷑. ñ ociose uiu̾e¬
dũ s ieiuniis p̃cib atq elemosiniᷤ
ẽ insistencłu: qͥa & si peccata st̃ om¬
nia in baptismo larata. ñ adhuc
terrenȩ carnis est fragilitas soli¬
data. ⁊lam qͥsi transito mari ru¬
bro. necatos qͥdẽ gratulamͦ egyp¬
tios. s in deserto mundanȩ con¬
u̾sationis hostes occurrt̃ alii.

Expanded text:
a dum corporis humilitate Dominus undas Jordanis subiit, divinitatis suae potentia coeli nobis januas pandit. Dumque caro innoxia frigentibus tingitur aquis, opposita quondam noxiis romphaea restinguitur ignea. Quid enim, nunquid ei tunc coelum apenebant? Sed virtus ibi baptismatis ostenditur, de quo quisque cum egreditur, regni coelestis ei janua declaratur. Sicut einformandos actum non dubitatur, quibus post lavacrum baptismatis, ut aula coeli pandatur, non otiose vivendum, sed jejuniis, precibus atque eleemosynis est insistendum. Quia etsi peccata sunt omnia in baptismo laxata, non adhuc tamen est carnis fragilitas solidata. Nam quasi transito mari Rubro necatos quidem gratulamur Aegyptios, sed in deserto mundanae conversationis hostes occurrunt alii
Abbreviated transcription (Latin):
lũ nisi ad extͤimi tudicii diẽ tendit.
ubicũ aꝑtis cęlis. ministrantibꝰ angłis
consedentibus apłis in sede maiesta¬
tis suȩ xp̃c apparuerit. omnes hunc
electi & reꝓbi parit̾ uidebt. ut &
iusti demunere retͥbutionis sine
fine gaudeant: & iniusti multio¬
ne supplicii in ꝑpetuũ gemante
Nã quia hoc ista sententia intendit.
qͦd in extͤmo examine ab onũ carue
uidebit᷑. recte subiungit᷑.¬
icebat gͦ ad turbas: quȩ exibant
ut baptizarent᷑ ab eo. Genimi¬
na iꝑarũ. qͥs ostendit uobis
fugẽ a uentura ira: uentura
enĩ ira ẽ animadũsio ultionis
extremȩ quã tunc fugẽ peccator
ñ ualet: qͥ nc̃ ad lam̃ta pęniten¬
tiȩ ñ recurrit. Et notandu. qͦd
malȩ soboles maloꝵ parentũ ac¬
tiones imitantes. genimma ui¬
ꝑarũ uocant᷑. qͥa ꝑ hoc qͦd boniᷤᷤ
iuident eosq ꝑsecunt᷑. quod
qͥb dã mala retͥbuũt. qͦd lesioneᷤᷤ¬

Expanded text:
dit? dit? Ubi cum apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apostolis, in sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungituicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
eit. mons ce collis humiliatꝰ de
cresrit: quia nimirũ in fide medi
gr̃e accepit. & iudea ꝑerrorẽ ꝑfidiȩ
hoc unde tumebat ꝑdidit. Et ert
praua in directa. & asꝑamiias planas.
Praua i directa fiunt. eũ maloꝵ corda
ꝑmiusticiã detorta ad iusticiȩ re¬
gulã dirigunt᷑. & asꝑa iniuas pla¬
nas immutant᷑. cũ iinites atq
iracundȩ mentes ꝑ ifusionẽ suꝑnę
gr̃ȩ ad lenitatẽ inansuetudinis re¬
deunt. Quando enĩ u̾bũ ueritatis
ab iracunda mente nion recipitꝰ qͥsi
asꝑitas itineris gressũ ꝑgentis repellit.
Sed cũ niens iracunda ꝑ acceptam¬
grãm mansuetudmis correptionis uel
exhortationis u̾bum recipit. ibi planã
uiã p̾dicator muenit. ubi prius ꝓ asꝑi¬
tate itineris ꝑgere. id est p̾dicatio¬
nis gressũ ponere nonualebat.
Et uidebit ommis caro salutare dei
Quia omis caro accipit᷑ om̃is homo
salutare dei indelicet xp̃m in hac
uita om̃is homo iudere non potuit.
Ubigͦ in hac sententia ꝓpħa ꝓpħiȩ ocu¬

Expanded text:
et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediagratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava in directa fiunt, cum malorum corda per justitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur; et aspera in vias planas immutantur, cum immites atque iracundae mentes per infusionem supernae gratiae ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius pro asperitate itineris pergere, id est, praedicationis gressum ponere non valebat. Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia omnis caro accipitur omnis homo, salutare Dei, videlicet, Christum, in hac vita omnis homo videre non potuit . Ubi ergo in hac sententia propheta
Abbreviated transcription (Latin):
dñm baptitando p̃ueniret: ꝙ qͥ
p̃dicando factꝰ est p̃cursor. xͥ bap¬
tirando etiã p̃cursor ei fieret
imitatione sacram̃ti: Mos autẽ
apud ueteres fuit. ut siqͥs eã q̃
s cõpetẽt acciꝑe uxorẽ nollet.
ille ei calciam̃ta soluẽt. qͥad hãc

Expanded text:
num baptizando praeveniret; et qui praedicando factus est praecursor Christi, baptizando etiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti. Mos autem apud veteres fuit, ut si quis eam quae sibi competeret, accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc
Abbreviated transcription (Latin):
teriũ tͥnitatis in baptismo salua¬
toris ostendit᷑. ut & nos in eiꝰ noĩe
baptirandos eẽ ndoceamͣ. QE aut̃
dicit in te cõplacuit mͥ. tale ẽ.
ac si dicat. in te placitũ meũ con¬
qui pęnitẽdo corrigit aliqua quȩ
fecit. eo ipso qͦ penitet. se sͥ displi¬
catorib dicens. pęnitet me fecisse
hominẽ suꝑ terrã: qͦsi sͥ met ipsi
displicuit in peccatorib qsꝰ crea¬
uit. in solo autẽ sͥ dño nr̃o iħu¬
xp̃o cõplacuit. qͥa hc̃ int̾ hoĩes
hominẽ creasse ñ penituit. in qͦ
peccatũ nullũ omĩno inuenit:
sic̃ de illo ꝑpsalmistã dicit᷑. Iura¬
uit dñs ⁊ ñ penitebit eũ. tu es
Nsacerdos in ȩternũ. Et ip̃se ih̾e¬

Expanded text:
nitatis in baptismo Salvatoris ostenditur, ut et nos in ejus nomine baptizandos esse doceatur. Quod autem dicit: In te complacui mihi, tale est ac si dicat: In te placitum meum conqui poenitendo corrigit aliqua quae fecit, eo ipso quo poenitet se sibi displicatoribus dicens: Poenitet me fecisse hominem super terram , quasi sibimetipsi displicuit in peccatoribus quos creavit. In solo autem sibi unigenito o complacuit. Quia hunc inter homines, hominem creasse non poenituit, in quo peccatum nullum omnino invenit, sic de illo per Psalmistam dicitur: Juravit Dominus et non poenitebit eum; tu es sacerdos in aeternum . Et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s etiã noĩe ignis significatꝰ
intelligi: qͥa & incendit ꝑ amorẽ &
ꝑ sapientiã corda. q̃ replet illumi¬
nat. Unde & illi qͥb dictũ est. qͥa
ioh̃es qͥdẽ baptirauit aqͣ uos autẽ
baptirabimini in spũ scõ. idẽ bap¬
tisma sp̃c. in ignis uisione ꝑcipi¬
unt. St̃ qͥ ita expont̃. qͦd in pre¬
senti in spũ. & in futuro baptire¬
mͦ in igni: ut uidelicet sic̃ nẽ in
remissionẽ om̃iũ peccatoꝵ ex aqͣ
⁊ spũ renascim᷑. ita & tẽ de leuib

Expanded text:
sancti etiam nomine ignis significatus intelligi, quia et incendit per amorem, et per sapientiam corda quae replet, illuminat. Unde et illi quibus dictum est: Quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini in Sptisma Spiritus in ignis visione percipiunt. Sunt qui ita exponunt, quod in praesenti in spiritu, et in futuro baptizemur in igne, ut videlicet sicut nunc in redemptionem omnium peccatorum ex aqua et spiritu renascimur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ clamaret: aꝑit᷑ cũ subdit᷑. Para¬
te uiã dm̃i: rectas facite semitas eius
Omnis qͥ fidẽ rectã & bona oꝑa p̾dicat.
qͥd aliud quã uenienti dño ad corda
audientium uiã parat: ut hec ius gr̃ȩ
penetret. & lumen ueritatis illustret.
ut rectas deo semitas faciat. dũ mu¬
das in animo cogitationes ꝑ sermo¬
nem bone p̾dicationis format e
mmnis uallis implebit᷑. & omnis
mons & collis humiliabitur. Qui
hoc loco ualliũ nomine nisi humi¬

Expanded text:
autem clamaret, aperitur cum subditur: Paraautem clamaret, aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem recqui aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat, ut hanc vis gratiae penetret, lumen veritatis illustret. Ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format? « Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. » Quid hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
Cunctis legentibus liquet qͥa ioh̾es
baptisiũ peintentie ñ solu̾ p̃dica¬
ut. uerũ etiã qͥbusdã dedit: sed tam̾
baptismũ suũ in remissionẽ peccatoꝵ
dare non potuit. Remissio etenĩ pec¬
cators in solo nobis baptismo xp̃i
tribuit᷑. Notandũ itaq qͦd dicit᷑.
p̃dicans baptisiũ pęnitentiȩ in re¬
missionẽ peccatoꝵ. Qm̃ baptismũ
qͦ peccata solueret dare ñ poterat.
p̾dicabat. ĩit sicut incarnatũ u̾bum patͥs
p̃currebat u̾bo p̾dicationis. itabaptis¬
mũ penitentie quo peccata soluunt᷑
p̃curreret suo bapes ismate quo pec¬
eata solui ñ possuit. Sient scriptũ¬
cdlamantis in defrto parate uiã dm̃:
rectas facite senitas eius. Idem uͦ iohes:
baptista requsitus qͥs esset: respon¬
dit. ego uoxclamantis in deserto.
Qui ideo uox a ꝓpha uocatus est. qͥa
u̾bum p̃ibat. Qui etiã in deserto cla¬
mat. quia derelicte ac destituitȩ iudee
solatiũ redẽptionis annuntiat. Quid

Expanded text:
Cunctis legentibus liquet, quia Joannes baptismum poenitentiae non solum praedicavit, verum etiam quibusdam dedit, sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio etenim peccatorum in solo nobis baptismo Christi tribuitur. Notandum itaque quod dicitur: Praedicans baptismum poenitentiae in remissionem pececcata solveret, quia dare non poterat, praedicabat, ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae quo peccata solvuntur praecurrerit suo baptismate, quo peccata solvi non possunt. Et baptclamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Iisdem vero Joannes Baptista, requisitus quis esset, respondit: Ego vox clamantis in deserto ; qui ideo vox a propheta vocatus est, quia Verbum praeibat, qui etiam in deserto clamat, quia derelictae ac destitutae Judaeae solatium redemptionis annuntiat . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
rã baptismi diluuio purgarent᷑.
ñ corui s columbȩ ore delatꝰ oliuȩ
ramꝰ pacẽ scłõ redditã nũtiauit
mystice docẽs. solis eis qͥ in cordiᷤ
simplicitate baptitati sunt unc¬
tionẽ scĩ sp̃c affuturã. Nemo enĩ
putet dnm̃ pt baptisma pͥmũ

Expanded text:
purgarentur, non corvi, sed columbae ore delatus olivae ramus pacem saeculo redditam nuntiavit. Mystice docens solis eis qui in cordis simplicitate baptizati sunt, unctionem sancti Spiritus adfuturam. Nemo enim putet Dominum post baptisma primum
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ ȩternȩ ꝑueniamꝰ ad patͥam.
Et descendit sp̃c sc̃s corporali spe¬
tiȩ sic̃ colũba in ipsũ. Bene cor¬
porali spetiȩ. qͥa m natura diui-¬
nitatis. a mortalib uideri ñ po¬
tuit. Bene sic̃ colũba qͥa discipli

Expanded text:
itae aeternae perveniamus ad patriam. Et descendit Spiritus sanctus corporali specie sicut columba in ipsum. Bene corporali specie, quia in natura divinitatis a mortalibus videri non potuit. Bene sicut columba, quia spi
Abbreviated transcription (Latin):
ri iohem dm̃icȩ p̃dicationis exor¬
diũ sumũt. quoꝵ officiũ erat
p̾t corruptã atudeis legẽ. ꝙ qͣsite¬
uebris carceris ignorantia cȩca.
seuaq traditione fedatã. dñi in
carne apparentis ac ꝑ carnẽ ope¬
rantis qͣsi aduenientis in galileã.
cȩlestẽ pandẽ doctͥnam.
actũ ẽ autẽ cũ baptuaretur
orante. aꝑtũ ẽ cȩlũ. Baptiratꝰ est
dũs. ñ ipse aqͥs mundari. s ipsas
mrundare cupiens aqͥs. que ablu¬
te ꝑ carnẽ eiꝰ peccati utiq nesciã.
baptismi ius induerẽt. & qͦd tã
inumera sub lege baptismata
ñ poterant. contra p̾uaricationiᷤ
malũ uĩ regerͤatiue sc̃ificationis
conciꝑent. Unde bene cũ bapti¬

Expanded text:
edicationis exordium sumunt, quorum officii erat, post corruptam a Judaeis legem et quasi tenebris carceris ignorantia caeca, saevaque traditione foedatam, Domini in carne apparentis ac per carnem operantis, quasi advenientis in Galilaea coelestem pandere doctrinam. Factum est autem cum borante, apertum est coelum. Baptizatus est Dominus, non ipse aquis mundari, sed ipsas mundare cupiens aquas, quae ablutae per carnem ejus peccati utique nesciam baptismi, jus induerent, et quod tam innumera sub lege baptismata non poterant contra praevaricationis malum, vim regenerativae sanctificationis conciperent. Unde bene cu