comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
synagoge: noli adtendere meritũ. sed iutende
petrũ. Loquit̾ ergo in hoc psilmo synagoga.
deficientib hẏnis diuid filii iesse. idest defici¬
entib rebus tẽporalibus per quas solebat a carna¬
li populo laudari ds̃. Quare autẽ ille defecert̃
nisi ut aliȩ quȩrerent᷑: Ut quȩrerent᷑ quȩ ibi
non erant : Non. Sed quȩ ibi tegebant figa¬
ris. quȩ ibi iam non erant. sed ibi tãqua ui radice
occultabant᷑. quibusdã secretis misteriorũ Quae.¬
Hec inquit ipse apłs. figure nr̃ȩ fuerunt. E ad
tendȩ iam breuit̃ ipsa figurĩ nram. Populus iscł
sub pharaonis & egyptiorũ dominaitione. populus
xp̃rinus ante fidẽ predestinatus um dõ. & adhuc
seruiens de monib & diabolo principieorũ. Eoce
populus subiugatus egyptus. seruens peccatis suis
Non et̃ nisi per pecciti nr̃a. potest diabolus do¬
minari: liberat᷑ populus ab egyptius per moysen
mare rubru. iste ꝑ baptisinũ. Moriuntur in

Expanded text:
Synagogae, noli attendere meritum, sed intende Synagogae, noli attendere meritum, sed intende partum. Loquitur ergo in hoc psalmo Synagoga, deficientibus hymnis David, filii Jesse; id est deficientibus rebus temporalibus, per quas solebat a carnali populo laudari Deus. Quare autem illae defecerunt, nisi ut aliae quaererentur? Ut quaererentur quae? Quae ibi non erant? Non; sed quae ibi tegebantur figuris: non quae jam ibi non erant; sed ibi tanquam in radice occultabantur quibusdam secretis mysteriorum, quae, inquit ipse Apostolus, figurae nostrae fuerunt . 5. Et attendite jam breviter ipsam figuram nostram. Populus Israel sub Pharaonis et Aegyptiorum dominatione ; populus Christianus, ante fidem praedestinatus jam Deo, et adhuc serviens daemonibus et diabolo principi eorum: ecce populus subjugatus Aegyptiis, serviens peccatis suis; non enim nisi per peccata nostra potest diabolus dominari. Liberatur populus ab Aegyptiis per Moysen; mare Rubrum; iste per Baptismum. Moriuntur in
Abbreviated transcription (Latin):
modicũ est. Uis nosse quid sit siulus: Ipsũ audi
uam paulũ recerdantẽ quid fuerit ꝑ malitiã sium.
& quid um sit ꝑ gr̃am dĩ. Audi quomodo fuerit
saulus & quomodo sit paulus. Oui fui inquit pri¬
mus blasphemus. & ꝑsecutor & iniuriosus. Audisti
saulũ. audi & paulũ. Ego enĩ sum inquit minimꝰ
apostolorũ. Quid est minius. nisi ego sũ paulus:
Ꝙ sequit᷑. Qui non sũ dignus uocari apostolus.
Quare : Quia fui siulus. Quid est fui saulus.
Ipse dicit. Quia ꝑsecutus sũ inquit aeccłim dĩ.
Sed gr̃a dĩ ait sum. id quod sum. Abstulit sibi
omnẽ granditatẽ suim. Minimus iam in se.grau¬
dis in ap̃o. &iste paulus quid dicit: Ilon rep¬
pulit ds̃ plebẽ suim. de plebe exiudȩis ueniente
Plebẽ suã inquit quã pręsciuit. slam & ego ista¬
helita sum ex semine abrabam. de tribu beniamin.
Ergo & paulus nobis de sinagoga. & petrus. &
alii apłi de synagoga. Itaq cũ audieris uocem

Expanded text:
Modicum est. Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi Modicum est. Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum recordantem quid fuerit per malitiam suam, et quid jam sit per gratiam Dei; audi quomodo fuerit Saulus, et quomodo sit Paulus: Qui fui, inquit, prius blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Audisti Saulum; audi et Paulum: Ego enim sum, inquit, minimus Apostolorum. Quid est minimus, nisi ego sum Paulus? Et sequitur: Qui non sum dignus vocari apostolus. Quare? Quia fui Saulus. Quid est, fui Saulus? Ipse dicat: Quia persecutus sum, inquit, Ecclesiam Dei; sed gratia Dei, ait, sum id quod sum . Abstulit sibi omnem granditatem suam; minimus jam in se, grandis in Christo. Et iste Paulus quid dicit? Non repulit Deus plebem suam, de plebe ex Judaeis veniente, plebem suam, inquit, quam praescivit: nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin . Ergo et Paulus nobis de Synagoga; et Petrus et alii Apostoli de Synagoga. Itaque cum audieris vocem
Abbreviated transcription (Latin):
it prȩteruecti sumus. Accepistis quare dictũ sit
defecerunt hy mni diuid filii iesse. Cuius uax est
psalmus a saph: Quid est asaph: Sicut inuenimꝰ
in interpretationib ex lingua bebrei in grecã. &
en greca nobis in latinũ translatis. Asaph synago¬
ga incerpretat᷑. Vox est ergo synagoge. Sed tu
cũ audieris sy nagoga: noli continuo detestari quasi
interfectrice dñi. Erat quidẽ illa synagoga int̃¬
fectriax dnĩi nemo dubitat: sed memento de syna¬
goga fuisse arictes. quorũ filii sumus. unde dicit᷑
in psaliio. Afferte dño filios arietũ. Qui inle ari¬
etes: Petrus iolannes. iacobus. andreis. bartho¬
lomeus. & ceteri apostoli. Hiuc & ipse primo sau¬
ius postoi piulus. Idest primo superbus. postea
humilis. Saul enĩ dictus est. Nomen sauli nostis.
quii tex suꝑbus & in frenis fuit. Hon quisi iaatm
tia nomensibi aliqui mutiuit apłs. sed ex saulo
factus est paulus. Ex suꝑbo modicus. Paulũ enuim

Expanded text:
it, praetervecti sumus: accepistis quare dictum sit, it, praetervecti sumus: accepistis quare dictum sit, Defecerunt hymni David, filii Jesse. 4. Cujus vox est Psalmus? Asaph. Quid est, Asaph? Sicut invenimus in interpretationibus ex lingua hebraea in graecam, et ex graeca nobis in latinam translatis, Asaph Synagoga interpretatur. Vox est ergo Synagogae. Sed tu cum audieris Synagogam, noli continuo detestari quasi interfectricem Domini. Erat quidem illa Synagoga interfectrix Domini; nemo dubitat: sed memento de Synagoga fuisse arietes, quorum filii sumus. Unde dicitur in psalmo: Afferte Domino filios arietum . Qui inde arietes? Petrus, Joannes, Jacobus, Andreas, Bartholomaeus, et caeteri Apostoli. Hinc et ipse primo Saulus, postea Paulus: id est, primo superbus, postea humilis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, nostis quia rex superbus et infrenis fuit. Non quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus; sed ex Saulo factus est Paulus, ex superbo modicus. Paulum enim
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illud regnũ deficer&. ubi regnauit diuid filius
iesse idest homo quidã. & si propheta & si ses. quia ui¬
debat & pręuidebat xp̃m uenturũ. de cuius semine
non dum xp̃s. tam̃ non dũ rex nr̃. filius dĩ. sed rede
dauid filii iesse: Quia ergo defecturũ erat illud
regnũ per quod regnũ acceptũ liudabat᷑ tunc ds̃
a carnalibus hoc solũ enĩ pro magno habebant quia
liberati erant tẽporaliter ab ins aquibus opprime¬
bint᷑. & euaserant hostes ꝑsequentes ꝑ mare rubr̃u.
& ducti erant ꝑ solitudinẽ. & inuenerant patriã
& regnũ. hinc solũ laudabant dm̃. non dũ intel¬
ligentes quid in illis figuris prȩsignar& & ꝓmit¬
ter& ds̃. Deficientib ergo rebus pro quibus lauda¬
bat dm̃ populus carnalis. cui regnauit dauid ille:
defecerunt hymni dauid: Non filii dĩ: sed filii iesse:
Periculosũ locũ tituli psalmi presentis. sicut dñs uolu¬

Expanded text:
cum illud regnum deficeret, ubi regnavit David, filius cum illud regnum deficeret, ubi regnavit David, filius Jesse, id est, homo quidam, etsi propheta, etsi sanctus, quia videbat et praevidebat Christum venturum, de cujus semine nondum Christus, tamen nondum rex noster, Filius Dei, sed rex David, filius Jesse: quia ergo defecturum erat illud regnum, per quod regnum acceptum laudabatur tunc Deus a carnalibus; hoc solum enim pro magno habebant, quia liberati erant temporaliter ab his a quibus opprimebantur, et evaserant hostes persequentes per mare Rubrum, et ducti erant per solitudinem, et invenerant patriam et regnum; hinc solum laudabant Deum, nondum intelligentes quid in illis figuris praesignaret et promitteret Deus: deficientibus ergo rebus pro quibus laudabat Deum populus carnalis, cui regnavit ille David, defecerunt hymni David; non Filii Dei, sed filii Jesse. Periculosum locum tituli psalmi praesentis, sicut Dominus volu
Abbreviated transcription (Latin):
in infidelitite inserent̾. Tempore igit̾ ueteris
testimenti fratres. promissiones adõ nr̃o populo illi
cirnili terrenȩ erant & tẽporales. Promissum est
regnũ terrenũ. ꝓmissa est terra illa in qua &ciam
inducti sunt ab aegypto liberati. ꝑ iłim naue intro¬
ducti in terrã ꝓmissionis ubi &um hierusalẽ ter¬
rena aedificata est ubi regnauit dauid acceperunt
terrã liberati ex aegypto. transeuntes ꝑ rubrũ mi¬
re. finitis amfractilius terroribusq solitudinum:¬
ñ acceperunt tert̃ acceperunt regnũ. Deinde
post regnũ acceptũ quia terrena acceperant: cȩper̃
merito peccatorũ suorũ obpugnari. expugnari cip¬
tiuari. Ad extremũ euersa est & ipsa ciuitas.
Tiles erant ille ꝓmissiones non ꝑseuetature ꝑ quas
tamen figurarent᷑ futurȩ promissiones ꝑseuera¬
turȩ ut ille om̃is decursus teporaliũ ꝓmissionum
figura ess& & quȩdã prophetia futurorũ: Itaq

Expanded text:
in infidelitate, inserentur . 3. Tempore igitur Veteris in infidelitate, inserentur . 3. Tempore igitur Veteris Testamenti, fratres, promissiones a Deo nostro populo illi carnali terrenae erant et temporales. Promissum est regnum terrenum; promissa est terra illa, in quam etiam inducti sunt ab Aegypto liberati: per Jesum Nave introducti sunt in terram promissionis, ubi etiam Jerusalem terrena aedificata est, ubi regnavit David. Acceperunt terram, liberati ex Aegypto, transeuntes per Rubrum mare; finitis anfractibus et erroribus solitudinum, acceperunt terram, acceperunt regnum: deinde post regnum acceptum, quia terrena acceperant, coeperunt merito peccatorum suorum oppugnari, expugnari, captivari; ad extremum eversa est et ipsa civitas. Tales erant et illae promissiones non perseveraturae, per quas tamen figurarentur futurae promissiones perseveraturae; ut ille omnis decursus temporalium promissionum figura esset, et quaedam prophetia futurorum. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
oliuȩ iusereret᷑. & non bacas siluestres sed oliuã
dir&. Ad omnẽ potentiã dĩ reuocans. hoc apłs
ait. Si tu ex iuturali in cisus oleastro. & contra
naturã insertus es in oliuã: Noli gloriari inquit
aduersus ramos sed dicis ait. fracti sunt rami ut
inserai bene: ꝓpt̃ incredulititẽ fracti sunt. tuaut̃
fidesti. Nolialtũ sapere. sed timne. Quid enim
est noli altũ sapere: Noli suꝑbire quia insertus
es. sed cume ne frangaris ꝑ infidelitate sicut illi
fracti sunt. Propt̃ infidelitatẽ inquit ftacti sunt
tu autẽ fide stas. Noli altũ sapere sed time.
Pani si ds̃ naturalib ranus non peꝑcit. neq tibi
parc&. E sequit᷑ bonus locus & necessarius. &
totus audiendus. Uides ergo inquit bonititen
& seueritatẽ dĩ. in eos quidẽ qui fracti sunt sẽ i¬
ueritatẽ. in te autẽ qui insertus bonitatem si
pmanseris in bonitite. Alioquin. idest si non ꝑ

Expanded text:
olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipotentiam Dei revocans hoc Apostolus ait: Si tu ex naturali incisus es oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam, noli gloriari, inquit, adversus ramos. Sed dicis, ait: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter incredulitatem fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Quid enim est, Noli altum sapere? Noli superbire, quia insertus es; sed time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi fracti sunt. Propter infidelitatem, inquit, fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Et sequitur bonus locus, et necessarius, et totus audiendus: Vides ergo, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui fracti sunt, severitatem; in te autem qui insertus es bonitatem, si permanseris in bonitate; alioquin, id est, si non
Abbreviated transcription (Latin):
iam credentes in xp̃m. & quasi suꝑbire cupientes
populo uenerit & alius paries. occurrens in angulo
id est in ipso xp̃o. de diuerso uenienti pariete
id est gentium: Cũ ergo se creͥgerent gentes.
sic eas reprunit. Si enĩ tu inquit ex naturali inci¬
sus oleastro insertus es in illis. noli gloriari aduer¬
susramos. Ilam si gloriaris. non tu radicẽ portas
sed radix te. Ergo de radice patruardarũ dicit
fractos quosdã ramos ꝓpt̾ infidelitatẽ. & insertũ
ibi oleastruĩ. ut esso pirticeps pinguedinis oliuȩ
id est ieccłam ex gentib uenientẽ. Ꝙquis inserit
oleistrũ inoliua: Oliua sol& in oleastro. oleastrũ
in oliui nũquã uidimus. Ñ quisquis fecerit non
inueni& bacis nisi oleastri. Quod enuĩ inserit̾ boc
crescit. & eius rei fructus inuenit̾: Inuenit̾ non
ridicis fructus. sed surtuli. Hoc ostendens apłs
om̃i potentia sua dm̃ fecisse. ut oscaster in radice

Expanded text:
jam credentes in Christum, et quasi superbire cupientes jam credentes in Christum, et quasi superbire cupientes populo venerit alius paries, occurrens in angulo, id est in ipso Christo, de diverso venienti parieti praeputii, id est Gentium: cum ergo erigerent se gentes, sic illas reprimit: Si enim tu, inquit, ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter infidelitatem, et insertum ibi oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est, Ecclesiam ex Gentibus venientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem
Abbreviated transcription (Latin):
queadiodũ ipse xp̃c scđm carnẽ nasciturus. in
radice erat occultus in semine patriarcharum.
& quodĩ tepore reueliudus. tãquã fructu appa¬
rente sicut scriptũ est. florebit uirga de radice
iesse. sic &ian ipsũ nousi testamentũ quod in ap̃o reurlaũ
est. priorib illis tẽporib occultũ erat. solis ꝓphetis
cognitũ. & paucissimis piis. non ex manifestatione
presentiũ sed ex reuelatione futurorũ. Nim quid
sibi uult fr̃s ut unũ quiddã cõmemorẽ qđ abrihim
mittens seruũ suum fidelem. ad desponsindĩ uxorẽ
unico filio suo. facit eũ iurare sibi. & in uiramento
dicit ei. pone manũ sub femore meo & iura: Quid
Quid ibi erat. nisi quod & tunc ei promissũ est in
semine tuo benedicent̾ om̃s gentes: Femoris no¬
mine. caro significat᷑. De carne abtabȩ ꝑ isaac &
iacob & ne multa cõmeinoremus. per mariã dñs¬
nr̃ ihe xpẽ qui uera radix erat. erat in patriarchis¬
Vnde ostendinius: Paulũ interrogemꝰ. Gentes

Expanded text:
istus ipse secundum carnem nasciturus, in radice erat occultus in semine Patriarcharum, et quodam tempore revelandus tanquam fructu apparente, sicut scriptum est, Floruit virga de radice Jesse : sic etiam ipsum Novum Testamentum, quod in Christo est prioribus illis temporibus occultum erat, solis Prophetis cognitum, et paucissimis piis, non ex manifestatione praesentium, sed ex revelatione futurorum. Nam quid sibi vult, fratres, ut unum quiddam commemorem, quod Abraham mittens servum suum fidelem ad desponsandam uxorem unico filio suo, facit eum jurare sibi, et in juramento dicit ei: Pone manum sub femore meo, et jura ? Quid Quid ibi erat, nisi quod et tunc ei promissum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Femoris nomine caro significatur. De carne Abrahae, per Isaac et Jacob, et ne multa commemoremus, per Mariam DPatriarchisnde ostendemus? Paulum interrogemus. Gentes
Abbreviated transcription (Latin):
homo ad imaginẽ dĩ per uitã uero ꝑuersã
& malã ꝑturbasti in te & exterminasti in te
imaginẽ conditoris tui. factus dissimilis ad¬
tendis in te & displices tibi. iam ex eo cepisti
similis fieri: quia hoc tibi displic& quod dis¬
plic& & dõ. Sed quomodo sum similis inquif
quando adbuc mibi displiceo: Ideo dictum
est incipite inquit dño in confessione. ꝑfe̾¬
ceris in pace. Adhuc enũ habes aduersus te
bellũ. Indicit᷑ tibi bellũ. non solũ aduersus
suggestiones diaboli. aduersus principem

Expanded text:
homo, ad imaginem Dei; per vitam vero perversam homo, ad imaginem Dei; per vitam vero perversam et malam perturbasti in te, et exterminasti in te imaginem Conditoris tui. Factus dissimilis, attendis in te, et displices tibi: jam ex eo coepisti similis fieri, quia hoc tibi displicet quod displicet et Deo. 4. Sed quomodo sum similis, inquis, quando adhuc mihi displiceo? Ideo dictum est, Incipite. Incipe Domino in confessione; perficieris in pace. Adhuc enim habes adversum te bellum. Indicitur tibi bellum, non solum adversus suggestiones diaboli, adver
Abbreviated transcription (Latin):
nũ nomen eius. Dm̃ uis uidere: Prius
confitere tu: sic in te ipso fit locus dĩ. quia
factus est in pace locus eius. Quãdiu ergo .ñ.
confiteris peccata tua: quodã modo rixaris cũ
dõ. Quorodo enĩ non cũ illo litigas. qui quod
illi displic& laudis: Punit ille furẽ : tu liu¬
disfurtũ. Punit ille ebriosũ: tulaudas ebri¬
ofitatẽ. litigas cũ dõ. Nonfecisti illi locum in
corde tuo quia in pace locus eius est. Et quo¬
modo incipis pacẽ habere cũ dõ: Incipis illi
in confessione. Psalmi uax est dicentis. inci¬
pite dnõ in confessione. Quid est incipite
dño in confessione: Incipite ad iungit dõ.
Quomodo : Ut hoc uobis displiceat. quod &e
illi displicor. Displico illi uita tua mala. Si
placeat tibi: disiungeris ab illo si displiceat tͥ:
ꝑ confessionẽ illi coniungeris. Uide ex quan¬
ta parte dissimilis es. Quando utiq propt̃
ipsã dissinulitudinẽ displices. Factus esetũ

Expanded text:
num nomen ejus. Deum vis videre? Prius num nomen ejus. Deum vis videre? Prius confitere tu, et sic in teipso fit locus Dei; quia factus est in pace locus ejus. Quamdiu ergo non confiteris peccata tua, quodammodo rixaris cum Deo: quomodo enim non cum illo litigas, qui quod illi displicet laudas? Punit ille furem; tu furtum laudas: punit ille ebriosum; tu laudas ebriositatem. Litigas cum Deo; non fecisti illi locum in corde tuo: quia in pace locus ejus. Et quomodo incipis pacem habere cum Deo? Incipis illi in confessione. Psalmi vox est dicentis, Incipite Domino in confessione . Quid est, Incipite Domino in confessione? Incipite adjungi Deo. Quomodo? Ut hoc vobis displiceat quod et illi displicet. Displicet illi vita tua mala: si placeat tibi, disjungeris ab illo; si displiceat tibi, per confessionem illi conjungeris. Vide ex quanta parte dissimilis es, quando utique propter ipsam dissimilitudinem displices. Factus enim es, o
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. E quomodo illi uiderunt dm̃. int̃ quos
ambulauit in carne. & cũ putarent hominẽ
occiderunt : Resurgens ille apparuit ds̃.
om̃ib quib se uoluit iemonstrare. Illi ergo
digni sunt isrł dici. qui meruerunt xpm in¬
telligere dm̃ in carne positũ. Non ut quod
uidebant contep̃nerent. sed quod non uidebant
ad orarent. Non uisum enĩ oculis gentes
humilimente ꝑceperunt. illũ quẽ non uide¬
bant. & fide tenuerunt. Proinde illi qui ma¬
iubus tenuerlint: occiderunt. qui fide tenu¬
erunt ad orauerunt. In isrł magnũ nomen
cius. Uis esse isrł: Iuũ ad tende de quo dt̃s
ait. Ecce uere israheliti. in quo dolus. ñ. est.
Si uerus israhelita in quolus eͥst. dolosi & men¬
daces non sunt ueri israhelitȩ. Non ergo
dicant isti qm̃ apud illos est ds̃. & magnum
nomen eius in isrł. Probent se ifrahelitas. &
sic nobis traditur. Iudea. confessio int̾pretat᷑
Isrł. uidens dm̃. Post iudeam isrł. Sic hic
positũ est: Notus in iudea ds̃: in isrł mig¬

Expanded text:
m. Et quomodo illi viderunt Deum, inter quos ambulavit in carne, et cum putarent hominem, occiderunt? Resurgens ille apparuit Deus omnibus quibus se voluit demonstrare. Illi ergo digni sunt Israel dici, qui meruerunt Christum intelligere Deum in carne positum, ut non quod videbant contemnerent, sed quod non videbant adorarent. Non visum enim oculis Gentes humili mente perceperunt illum quem non videbant, et fide tenuerunt. Proinde illi qui manibus tenuerunt, occiderunt; qui fide tenuerunt, adoraverunt. In Israel magnum nomen ejus. Vis esse Israel? Illum attende de quo Dominus ait: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Si verus Israelita, in quo dolus non est, dolosi et mendaces non sunt veri Israelitae. Non ergo dicant isti quoniam apud illos est Deus, et magnum nomen ejus in Israel: probent se Israelitas, et sic nobis traditur: Judaea Confessio interpretatur; Israel Videns Deum. Post Judaeam Israel: sic hic positum est, Notus in Judaea Deus; in Israel mag
Abbreviated transcription (Latin):
suũ hab&: bonũ est illi perdit sp̃m fuũ. & ha¬
beat spm̃ dĩ Ad huc int̃ principes suꝑbit: bo¬
nũ est ut redeat ad puluerẽ sium & dicitꝰ
Memento qͣuia puluis sumus. Si enĩ te con¬
fessus fueris puluerẽ: ds̃ de puluere facit ho¬
minẽ. Om̃s qui in circuitu eius sunt offerent
munera. Om̃s bumiles confitent᷑ ei. & adotant
eũ. Terribili offerent munera Vnde ter¬
ribili : Eoxultate cũ tremore: & ei qui aufert
spm̃ principũ. Idest tollit audaciã suꝑborum.
& erit tibi terribilis ds̃. Quomodo inquies
ero rex terrȩ : Rege terrã. & eris rex terrȩ
Noli ergo auiditate imperandi ponere tibi

Expanded text:
suum habet: bonum est illi ut perdat spiritum suum, et habeat Spiritum Dei: adhuc inter principes superbit; bonum est ut redeat ad pulverem suum, et dicat, Memento, Domine, quia pulvis sumus . Si enim te confessus fueris pulverem, Deus de pulvere facit hominem. Omnes qui in circuitu ejus sunt, offerunt munera: omnes humiles confitentur ei, et adorant eum. Terribili offerunt munera. Unde terribili? Exsultate cum tremore , et ei qui aufert spiritum principum: id est, tollit audaciam superborum. et erit tibi terribilis Deus. Quomodo, inquies, ero rex terrae? Rege terram, et eris rex terrae. Noli ergo aviditate imperandi ponere tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ: ne obliuiscaris uoces deprecantium te
Sed illi adhuc dicunt. ubi est ds̃ tuus: Su ꝑbia
corũ qui te oderunt. ascendit semꝑ ad te. Noli
& eorũ suꝑbiam obliuisci. Net obliuiscit᷑ om̃ino.

Expanded text:
tium, ne obliviscaris vocem deprecantium te. tium, ne obliviscaris vocem deprecantium te. Sed illi adhuc dicunt: Ubi est Deus tuus? Superbia eorum qui te oderunt, ascendat semper ad te: Noli et eorum superbiam obl
Abbreviated transcription (Latin):
tiabat᷑ uenit & contẽptus est aiudȩis ambulans
in terrã. contẽ pnit᷑ afalsis xp̃ianis sedens in celo.
Exurge dñe iudica causã meã. qm̃ in te credidi
Non ꝑeam quia credidi quod non uidi. Spes
inca non fallar. accipiam quod ꝓmisisti ludica
causã meã. Memento obprobriorũ tuorũ eorũ
quȩ ab in prudente sunt tota die. Adhuc enĩ
insultat᷑ xp̃o : nec deerunt tota die. hoc est
usq in finẽ scłi uasa irȩ. Adhuc dicit᷑: uana
predicant xp̃iani. Adhuc dicit᷑. inanis est resur¬
rectio mortuorũ. Iudica causã neã. Memento
obprobriorũ tuorũ. Sed quorũ. nisi eorũ quę
ab in prudente sunt toti die: Nũquid prudens
hoc dicit: Prudens enĩ dictus est. porro ui¬
dens. Si prudens porro uidens. fide uidetur
porro. Nã oculis. uix ante pedes uidet᷑ totidie
centiũ & easpectintiũ. um quod promisisti
de nouo testimento. & ad ipsi fidẽ ambulan¬

Expanded text:
tiabatur; venit, et contemptus est a Judaeis ambulans tiabatur; venit, et contemptus est a Judaeis ambulans in terra; contemnitur a falsis christianis sedens in coelo. Exsurge, Domine; judica causam meam. Quoniam in te credidi, non peream; quia credidi quod non vidi, spe mea non fallar, accipiam quod promisisti; Judica causam meam. Memento opprobriorum tuorum; eorum quae ab imprudente sunt tota die. Adhuc enim insultatur Christo; nec deerunt tota die, hoc est usque in finem saeculi, vasa irae. Adhuc dicitur: Vana praedicant Christiani; adhuc dicitur: Inanis est resurrectio mortuorum. Judica causam meam: memento opprobriorum tuorum. Sed quorum nisi eorum quae ab imprudente sunt tota die? Numquid prudens hoc dicit? Prudens enim dictus est, Porro videns: si prudens porro videns, fide videtur porro; nam oculis vix ante pedes videtur tota dicentium, et exspectantium jam quod promisisti de Novo Testamento, et ad ipsam fidem ambulan
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est ad adam morte morierissi tetigeris: &
uenit de transuerso serpens & dortto unonit ẽ serpens
mortuus est homo. Nlonne impletũ est potius
quod iinatus est ds̃. quã quod promiserat in imi¬
cus: Sic est certe agnoscimus hoc: inde oĩs
in morte: lam uel caꝑti cautisimus. non enĩ
cessat & modo serpens insufurrare & dicere
Nũ quid uere dãpnatͣus est ds̃ tantas turlus: Li¬
beraturus est paucos: Quid est aliud quã con
tra preceptũ facite. non moriemini: Sed quo¬
modo tunc & nunc. Si feceris quod suggerit
diabolus. & contẽpseris quod precepit ds̃. ueni&
iudicii dies & inuenies uerũ quod minatꝰ est ds̃
& falsũ quod pollicitus est diabolus. Exurge
dũe iudica caiusã meã. Mortuus est & contẽptꝰ
est. Dicit᷑ mnihi ubi est ds̃ tuus exurge iudica
ciusĩ meĩ. Non etũ uenturus est ad iudicium:
nisi qui resurrexit a mortuis. Centurus pręnunͣ¬

Expanded text:
tum est ad Adam: Morte morieris, si tetigeris; et tum est ad Adam: Morte morieris, si tetigeris; et venit de transverso serpens, et dixit: Non morte mortuus est homo . Nonne impletum est potius quod minatus est Deus, quam quod promiserat inimicus? Sic est certe: agnoscimus hoc; inde omnes in morte: jam vel experti cauti simus. Non enim cessat et modo serpens insusurrare, et dicere: Numquid vere damnaturus est Deus tantas turbas, liberaturus est paucos? Quid est aliud quam, Facite contra praeceptum; non moriemini? sed quomodo tunc, sic et nunc. Si feceris quod suggerit diabolus, et contempseris quod praecepit Deus; veniet judiciis dies, et invenies verum quod minatus est Deus, et falsum quod pollicitus est diabolus. Exurge, Domine, judica causam meam. Mortuus es, et contemptus es; dicitur mihi, Ubi est Deus tuus ? Exsurge, judica causam meam. Non enim venturus est ad judicium, nisi qui exsurrexit a mortuis. Venturus praenun
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c in tetra promisit eochibuit. Non uirgo
pepererat. ꝓmisit: exhibuit. Non erat fusus
sanguis preciosus. quo deleret᷑ cyrographum
mortis nr̃ȩ promisit. eahibuit. Non dũ resur¬
rexerat caro in uitã aeternã: ꝓmisit. exhibuit.
Non dũ credidetant gentes ꝓmisit eochibuit.
Non dũ heretici in nomine xp̃i armati. contra
xpm̃ militabant: prȩdixit: exhibuit. Non dũ
idola gentiũ de terra deleta erant: prędixit.
exhibuit. Ista om̃i cũ predixiss& & exhibuiss&.
de solo die iudicu mentitus est: Ueni& ominino
quomodo ista uenerunt. quia & isti ante quã ue¬
nirent futura erant & futura prius pronuntuta
sunt: & postea uenerunt. Ueni& fratres mei:
nemo dicat non ueni&: aut ueni& sed longe est
quod ueni&. sed tibi prope est ut eas hinc. Suf¬
ficiat prima deceptio. Si non potuimus primo
ꝑmainere in precepto: saltem corrigam̃ eacẽplo
Non dũ erat casus excẽplũ humani: quando dic¬

Expanded text:
Christus in terra; promisit, exhibuit: non virgo Christus in terra; promisit, exhibuit: non virgo pepererat: promisit, exhibuit: non erat fusus sanguis pretiosus, quo deleretur chirographum mortis nostrae; promisit, exhibuit: nondum resurrexerat caro in vitam aeternam; promisit, exhibuit: nondum crediderant Gentes; promisit, exhibuit: nondum haeretici nomine Christi armati, contra Christum militabant; praedixit, exhibuit: nondum idola Gentium de terra deleta erant; praedixit, exhibuit: ista omnia cum praedixisset et exhibuisset, de solo die judicii mentitus est? Veniet omnino, quomodo ista venerunt; quia et ista antequam venirent futura erant, et futura prius praenuntiata sunt, et postea venerunt; veniet, fratres mei. Nemo dicat, Non veniet; aut, Veniet, sed longe est quod veniet: sed tibi prope est ut eas hinc. Sufficiat prima deceptio: si non potuimus primo permanere in praecepto, saltem corrigamur exemplo. Nondum erat exemplum casus humani, quando dic
Abbreviated transcription (Latin):
amatore uanitatis non sapientiȩ. quẽ ipsi &iam
plnlosophi porcũ nominauerunt. qui uoluptatẽ
corporis sũmũ bouũ dixit. Hunc plnlosophum
porcũ nominauerunt: uolutantẽ in cȩno carnali.
Ab illo forte didicit iste litteratus dicere: non
ero postea quã mortuus fuero. Siccent᷑ flumina ac¬
tham. Pereant doctrinȩ iste gentiũ. pullulent ui¬
recta hnerusalẽ. Videant quod possunt. corde cre¬
dant quod uidore non possunt. Certe isti om̃i
quȩ ꝑ mundũ modo uident᷑. quando operabatur
ds̃ salutẽ in medio terrȩ. cũ ista dicebantur. non¬
dũ erant. E ecce tunc prȩdicta sunt. nunc un¬
pleta monstrant᷑. & adhuc dicit stultus in corde
suo non est ds̃ : Ue ꝑuersis cordibus. qm̃ ita
uentura sunt quȩ restant: sicut uenerunt ista
quȩ tunc non fuerunt: & uentura ꝓnuntiabant᷑.
An uero exhibuit nobis ds̃ om̃a quę promisit:
& de solo die iudicu nõs fefellit: Non erat

Expanded text:
amatore vanitatis, non sapientiae; quem ipsi etiam amatore vanitatis, non sapientiae; quem ipsi etiam philosophi porcum nominaverunt: qui voluptatem corporis summum bonum dixit, hunc philosophum porcum nominaverunt, voluntatem se in coeno carnali. Ab illo forte didicit iste litteratus dicere, Non ero posteaquam mortuus fuero. Siccentur flumina Etham; pereant doctrinae istae Gentium, pullulent vireta Jerusalem: videant quod possunt; corde credant quod videre non possunt. Certe ista omnia quae per mundum modo videntur, quando operabatur Deus salutem in medio terrae, cum ista dicebantur, nondum erant: et ecce tunc praedicta sunt; nunc impleta monstrantur, et adhuc dicit stultus in corde suo, Non est Deus . Vae perversis cordibus! quoniam ita ventura sunt quae restant, sicut venerunt ista quae tunc non fuerunt, et ventura praenuntiabantur. An vero exhibuit nobis Deus omnia quae promisit, et de solo die judicii nos fefellit? Non erat
Abbreviated transcription (Latin):
potest. nũ quid oculis uid&: Intellectu uidor cor¬
de uide Non enĩ solẽ & lunã uolebat ostendere
qui dicebat: beati mundo corde qm̃ ipsi dm̃ uide¬
bunt: In mundũ autẽ cor. nec ad fidẽ idoneum:
quod non potest uidere. uel credat. Non uideo
inquit. quid crediturus sũ: Anima enĩ tua uidet᷑:
Ut opinor stulte corpus tuũ uidet̾ animã tuam
quis uid& : Cũ ergo corpus tuũ solũ uideat᷑. qui¬
re non sepeliris: Mirat᷑ quia dixi. si corpus tantũ
uidet᷑ quare non sepeliris: & respond&. Sapit
enĩ adhuc. quia uiuo. Vnde scio quia uiuis
Cuius animã non uideo: Vnde scio: Respon¬
debis. Quia loquor. quia ambulo. quia operor.
Stulte ex operib corporis agnosco uiuentem.
ex operib creaturȩ non potes agnoscere creato¬
rẽ: Ꝙ forte qui dicit. cũ mortuus fuero post¬
ea nihil ero: Et litteras didicit. & ab epicuro hoc¬
didicit. nescio quo deliro philosopho uel potius

Expanded text:
potest, numquid oculis videt? Intellectu videt, corpotest, numquid oculis videt? Intellectu videt, corde videt. Non enim solem et lunam volebat ostendere, qui dicebat: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Immundum autem cor nec ad fidem idoneum, ut quod non potest videre vel credat. Non video, inquit: quid crediturus sum? Anima enim tua videtur, ut opinor! Stulte! corpus tuum videtur; animam tuam quis videt? Cum ergo corpus tuum solum videatur, quare non sepeliris? Miratur quia dixi, Si corpus tantum videtur, quare non sepeliris? Et respondet sapit enim ad hoc. Quia vivo. Unde scio quia vivis, cujus animam non video? unde scio? Respondebis: Quia loquor, quia ambulo, quia operor. Stulte! ex operibus corporis agnosco viventem; ex operibus creaturae non potes agnoscere Creatorem! Et forte qui dicit, Cum mortuus fuero, postea nihil ero: et litteras didicit, et ab Epicuro didicit hoc, nescio quo deliro philosopho, vel potius
Abbreviated transcription (Latin):
misisti: & factȩ sunt mibi lacrimȩ meȩ panisdie
ac nocte. dũ dicit᷑ mihi cotidie ubi est dc̃ tuus
Q quia non possũ ostendere dm̃ ineũ. quasi inane
sequar insultat᷑ milii. Nec paganus tintũ uel
iudȩus uł hereticus. sed aliquando frat̃ ipse catho¬
licus torqu& os quaudo dĩ ꝓmissa predicant᷑. quan¬
do futura resurrectio pręnuntiat᷑. Eadhuc &
ipse quãuis im tinctus aqua silutis acternȩ por¬
tans sicramentũ xp̃i forsitan dicit. Et quis huc
surreait : E non audio patrẽ meũ de sepulehro
loquentẽ ex quo eũ sepeliui. Ds dedit legẽ ad
tẽpusseruis suis. ad quã se auocent. Nam quis
redit ab inferis: Ꝙquid faciam talibus: Osten¬
dim quod non uident: Nom possum. Non enĩ ꝓpt̃
illos as̃ uisibilis deb& ficri. lam id agant. si plac&
ita faciant. ita conent᷑. quia ipsi nolunt conuertimn
melius dm̃ conuertant in peius. Uideat qui potest.
credat qui non potest: Esse dm̃ & si uid& qui

Expanded text:
panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus ? Et quia non possum ostendere Deum meum; quasi inane sequar, insultatur mihi. Nec paganus tantum, vel Judaeus, vel haereticus; sed aliquando frater ipse catholicus torquet os, quando promissa Dei praedicantur, quando futura resurrectio praenuntiatur. Et adhuc et ipse, quamvis jam tinctus aqua salutis aeternae, portans sacramentum Christi, forsitan dicit, Et quis huc resurrexit? et, Non audivi patreloquentem, ex quo eum sepelivi. Deus dedit legem ad tempus servis suis, ad quod se avocent: nam quis redit ab inferis? Et quid faciam talibus? ostendam quod non vident? Non possum: non enim propter illos Deus visibilis debet fieri. Jam id agant, si placet; ita faciant, ita conentur: quia ipsi nolunt converti in melius, Deum convertant in pejus. Videat qui potest, credat qui non potest, esse Deum. Etsi videt qui
Abbreviated transcription (Latin):
Enarrans. eructiuit quo se impleuit. Ꝙ uidete
fr̃s. cũ confiterent᷑ multi erant. Conficebimur
tibi ds̃. conficebim̾ tibi & iuuocabinius nom̃ tuũ.
Multa eiũ sunt corda confitentiũ. unũ credentiũ
Quare multi sunt confitentiũ unũ credentium:
Diuersa etũ peccata homines confitent᷑. unã fidẽ
credunt. lam ergo cũ cȩperit xp̃c habitare in interi¬
ore homine per fidẽ. cȩperitq in uocatus possidete
confessũ. fit totus xp̃c caput & corpus ex multis unꝰ.
Audite iam uerba oep̃iana. Quasi non uerla eius

Expanded text:
enarrans eructavit quo se implevit. Et videte, enarrans eructavit quo se implevit. Et videte, fratres; cum confiterentur multi erant: Confitebimur tibi, Deus; confitebimur tibi, et invocaorda confitentium, unum credentium. Quare multa sunt corda confitentium, unum credentium? Diversa enim peccata homines confitentur; unam fidem credunt. Jam ergo cum coeperit Christus habitare in interiore homine per fidem , coeperitque invocatus possidere confessum; fit totus Christus, caput, et corpus, et ex multis unus. Audite
Abbreviated transcription (Latin):
guȩ : quisi loquacitatis esse appetitũ. Sepe ibi
repetitio firinamenti hab& uim: paratũ cor meũ
ds̃ inquit. paratũ cor meũ. Alio loco dicit. Susti¬
ne dnm uirilit̾ age & confortet᷑ cor tuũ & susti¬
ne dnm̃. In numerabilia talia sunt. ꝑ om̃s scriptu¬
ras. His sufficit cõmendasse nos uobis loquendi
genus. quod obseruetis in om̃ib similibus. Modo¬
 nͣ ad rem aduertite. Confitebim̾ tibi inquit. & in¬
uocabimus. Dixi quire ante inuocationẽ prece¬
dit confessio. quia quẽ inuocas inuitas. Uenire
autẽ non uult inuocatus. si tu fueris elatus. Elatꝰ
si fueris. confiteri non poteris: nec ea uegas dõ quȩ
nescit. Itaq confessio tua non illũ doc&. sed te ñ¬
mundat. lam confessus est. inuocauit. Immo
confessi sunt. inuocauerunt. & dicit᷑ ex persona
unius. Enarrabo om̃a inirabilia tua. Confessus nͣ¬
exinaniuit se malis. in uocans impleuit se bonis.

Expanded text:
guae, quasi loquacitatis esse appetitum. Saepe ibi guae, quasi loquacitatis esse appetitum. Saepe ibi repetitio firmamenti habet vim. « Paratum cor meum, Deus, » inquit; « paratum cor meum » . Alio loco dicit: « Sustine Dominum, viriliter age; et confortetur cor tuum, et sustine Dominum » . Innumerabilia talia sunt per omnes Scripturas. His sufficit commendasse nos vobis loquendi genus, quod observetis in omnibus similibus: modo ad rem advertite. Confitebimur tibi, inquit, et invocabimus. Dixi quare ante invocationem praecedit confessio: quia quem invocas, invitas. Venire autem non vult invocatus, si tu fueris elatus: elatus si fueris, confiteri non poteris; nec ea negas Deo quae nescit. Itaque confessio tua non illum docet, sed te mundat. 4. Et jam confessus est, invocavit: imo confessi sunt, invocaverunt; et dicitur ex persona unius, Enarrabo omnia mirabilia tua. Confessus exinanivit se malis, invocans implevit se bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
fessione. terruisti. mundasti. Confessio nos hu¬
miles facit. Propinqua humilibus. qui recessisti¬
ñ ab exccelsis firmanentũ autẽ esse sententiȩ
in repetitione. multis scripturarũ locis doce¬
mur. Inde est quod dñs amen. a meti . inde in¬
 aliqͥb psalmis fut. fiat. Ad significationem rei
sufficer& unũ fiat ad significationẽ firmitatis:
accessit alterũ fut. Rex ȩgypti pharao nostis
quod cũ ibi im ess& ioseph propt̾ pudicitiȩ amorẽ
inclusus in carcere: uidit somniũ idem pharao notũ
om̃ib nobis. a septẽ macris consũptos esse septem
boues pingues. & rursũ aseptẽ spicis exilibus consũp¬
tas esse septẽ fecundis. Et quid est interpretatus
ioseph & si meministis. non duo sunt ista somnia.
sed bis unũ. Una est inquit interpretatio ipsorũ.
Sed quid rursus uidisti ait : ad confirmationẽ ual&.
Hȩc dixi ut non putetis repetionẽ in uerbis scẽ lin¬

Expanded text:
fessione; terruisti, mundasti. Confessio nos hufessione; terruisti, mundasti. Confessio nos humiles facit, propinqua humilibus, qui recedis ab excelsis. Firmamentum autem esse sententiae in repetitione, multis Scripturarum locis docemur. Inde est quod Dominus ait, Amen amen . Inde in aliquibus psalmis, Fiat, fiat : ad significationem rei sufficeret unum fiat; ad significationem firmitatis accessit alterum fiat. Rex Aegypti Pharao, nostis quod cum ibi jam esset Joseph propter pudicitiae amorem inclusus in carcere, vidit somnium idem Pharao notum omnibus nobis: a septem macris consumptas esse septem boves pingues; et rursus, a septem spicis exilibus consumptas esse septem fecundas. Et quid est interpretatus Joseph? Si meministis, non duo sunt ista somnia, sed visum unum. « Una est, » inquit, « interpretatio eorum: sed quod rursus vidisti, » ait, « ad confirmationem valet » . Haec dixi ut non putetis repetitionem in verbis sanctae lin
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ faciem tuĩ ame lbi apeccatis ineis auerte. hic
autẽ a me noli auertere. Confitere ergo & inuo¬
ñca. Confitendo enĩ mundas tẽpłu: quo uentat
inuocatus. Confitere & in uoca. Auertat faci¬
em apeccatis tuis: non auertat ate. Auertat
faciem ab eo quod tu fecisti: non auertat ab eo qͦd
ipse fecit. Te enĩ hominẽ ipse fecit. peccata tua
ipse fecisti. Confitere ergo & inuoca dic Confi¬
tebiiur tibi ds̃ confitebimur tibi. Ipsa repeticio
confirmatio est. ne te confessũ esse peniteat.¬
ñ Non enĩ alicui crudeli confessus es. Non ultori.
non insultatori. confitere securus. Audi aliam
uocẽ psalmi adhortantẽ. confitemini dño qm̃ bo
ignoscit confitenti. Time confiteri iudici homi¬
⁊̃ m ne forte confessũ puinat. dõ noli. Fic confi¬
tendo propitiũ. quẽ negaudo non facis nescium¬
ỹ Confitebim̾ tibi ds̃ confitebii̾. & securi iam inuo¬
cabimus nomen tuũ. Exhausimus corda nr̃a con¬

Expanded text:
s faciem tuam a me . Ibi, A peccatis meis averte; hic s faciem tuam a me . Ibi, A peccatis meis averte; hic autem, A me noli avertere. Confitere ergo, et invoca: confitendo enim mundas templum quo veniat invocatus. Confitere, et invoca. Avertat faciem a peccatis tuis; non avertat a te: avertat faciem ab eo quod tu fecisti; non avertat ab eo quod ipse fecit. Te enim hominem ipse fecit; peccata tua ipse fecisti. Confitere ergo, et invoca; dic: Confitebimur tibi, Deus: confitebimur tibi. 3. Ipsa repetitio, confirmatio est, ne te confessum esse poeniteat. Non enim alicui erudeli confessus es; non ultori, non insultatori: confitere securus. Audi aliam vocem psalmi adhortantem: Confitemini Domino, quonignoscit confitenti. Time confiteri judici homini, ne forte confessum puniat; Deo noli: fac confitendo propitium, quem negando non facis nescium. Confitebimur tibi, Deus; confitebimur, et securi jam invocabimus nomen tuum. Exhausimus corda nostra con
Abbreviated transcription (Latin):
ge cognoscit. Et ne forte cũ dictũ ess& quiahu¬
milia respicit. suꝑbi de inpunitate gauderent.
quasi eos suꝑbientes non agnoscat qui in eoccel¬
sis habitat : territi sunt & dictũ est eis. Uid&
uos & agnoscit uos. sed alonge. Hos facit beatos.
quib propinquat. Uos autẽ inquit osuꝑbi. o
excelsi. non eritis inpuniti: quia cͦo gnoscit: non
eritis beati: quia alonge cognoscit. Uidete ergo
quid agatis. quia si agnoscit: non ignoscit.
Melius ergo ignoscit. quã agnoscit. Quid est
eñ ipsũ ignoscere. nisi non noscere: Quid est
cat. Auerte faciem tuã apeccitis meis. Quid igit᷑
facies. si auerterit faciem suã ate: Molestũ est.
& tunendũ ne deserat te. Rursus si faciem non
auertit: anĩaduertit. Nouit boc ds̃. potest
hoc ds̃ & uertere faciem apeccante. & non auerte¬
re aconfitente. Itaq alibi ei dicit᷑. auerte faciem
tuam apeccatis uicis. & alibi ei dicit᷑. ne auertas¬

Expanded text:
ge cognoscit. Et ne forte cum dictum esset quia huge cognoscit. Et ne forte cum dictum esset quia humilia respicit, superbi de impunitate gauderent, quasi eos superbientes non agnoscat qui in excelsis habitat; territi sunt et dictum est eis: Videt vos, et cognoscit vos, sed a longe. Hos facit beatos quibus propinquat: vos autem, inquit, o superbi, o excelsi, non eritis impuniti, quia cognoscit; non eritis beati, quia a longe cognoscit. Videte ergo quid agatis; quia si agnoscit, non ignoscit. Melius ergo ignoscit, quam agnoscit. Quid est enim ipsum ignoscere, nisi non noscere? Quid est cat: Averte faciem tuam a peccatis meis . Quid igitur facies, si averterit faciem suam a te? Molestum est, et timendum ne deserat te. Rursus si faciem non avertit, animadvertit. Novit hoc Deus, potest hoc Deus, et avertere faciem a peccante, et non avertere a confitente. Itaque alibi ei dicitur: Averte faciem tuam a peccatis meis; et alibi ei dicitur: Ne averta
Abbreviated transcription (Latin):
Noli ante quã confitearis inuocare:
confitere & in uoca. Illũ quippe quẽ
inuocas. in te uocas. Quid est enĩ in uocare insi
in te ipsũ uocare : Si inuocat᷑ ate. idest si uocat᷑
in te. ad que accedit: Ad suꝑbũ non accedit.
Certe altus est. non eum attingit clatus. Om̃ia
sublinia ut contingamus attollimus nos. E siat¬
tiugere non possumus. machinamenta aliqua uel
scalas quęrimus: ut sublimitate sublimia contin¬
gamus. Contra ds̃. & altus est. & ab humilibus
tangitur. Scriptũ est. Prope est dñs his qui
obtriuerunt cor. Tritura cordis. pictas. humilitas
Qui se conterit. irascit᷑ sibi. Se habeat iratum:
ut illũ pr̾opitium. Se habeat iudicẽ. ut illũ ha¬
beat defensorẽ. Ergo inuocatus ds̃ uenit. Ad
quẽ non uenit: ad supbũ non uenit. Aliud au¬
di testimoniũ. Excelsus dñs. & bumilia respicit.
excelsi autẽ alonge cognoscit. Excelsus dñs &
humilia respicit non alonge. excelsa autẽ alon¬

Expanded text:
Noli antequam confitearis, invocare. Noli antequam confitearis, invocare. Confitere, et invoca. Illum enim, quem invocas, in te vocas. Quid est enim invocare nin teipsum vocare? Si invocatur a te, id est, si vocatur in te, ad quem accedit? Ad superbum non accedit. Certe altus est; non eum attingit elatus. Omnia sublimia ut contingamus, attollimus nos; et si attingere non possumus, machinamenta aliqua vel scalas quaerimus, ut sublimati sublimia contingamus: contra Deus; et altus est, et ab humilibus contingitur. Scriptum est, Prope est Dominus his qui obtriverunt cor : tritura cordis, pietas, humilitas. Qui se conterit, irascitur sibi: se habeat iratum, ut illum habeat propitium; se habeat judicem, ut illum habeat defensorem. Ergo invocatus Deus venit. Ad quem venit? Ad superbum non venit. Audi aliud testimonium: Excelsus Dominus, et humilia respicit; excelsa autem a longe cognoscit . Excelsus Dominus, et humilia respicit, non a longe; excelsa autem a lon
Abbreviated transcription (Latin):
rident suꝑbi. tunc superborũ tẏpus conuertet᷑
in luctũ. Tunc erit illa lux. quã in libro sapi¬
entiȩ nouimus. Dicent enĩ tunc uidentes
głam scõrũ. qui cũ hic humiliarent᷑.: tolerauerͣ.
qui cũ bic sublimarent᷑. non annuerunt.
Tunc ergo illi dicent. Hu sunt quos aliquando
habuimus in risum: Ubi otiam dicunt. quid nob
profuit suꝑbia. & diuitiarũ iactantia quid contulit
nobis: Transierunt om̃a tãquã umbra. Quia de
corruptibilibus presũpserunt: spes corũ corrũpet᷑
nr̃a uero spes tunc erit res. Promissio enĩ dĩ ut
maneat in tegra. & firma & certa. erga nos. diximꝰ
ea corde fidei : in finẽ ne corrũpas. Noli ergo ti¬
mere. ne promissiones dĩ corrũpat aliquis potentiũ.
Ipse non corrũpit quia uerax est. potentiorẽ ñ.
hab& aquo eius promissio corrũpat᷑. Certi ergo
simus de promissis dĩ. & cantemus iam unde inci¬
pit psalmus.
mur tibi: & inuocabimus nom̃ tuũ.

Expanded text:
rident superbi, tunc superborum typhus convertetur rident superbi, tunc superborum typhus convertetur in luctum. Tunc erit illa vox quam in libro Sapientiae novimus: dicent enim tunc videntes gloriam sanctorum, qui cum hic humiliarentur, toleraverunt; qui cum hic sublimarentur, non annuerunt; tunc ergo illi dicent: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum. Ubi etiam dicunt: Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia tanquam umbra . Quia de corruptibilibus praesumpserunt, spes eorum corrumpetur; nostra vero spes tunc erit res. Promissio enim Dei ut maneat integra et firma et certa erga nos, diximus ex corde fidei, In finem, ne corrumpas. Noli ergo timere ne promissiones Dei corrumpat aliquis potentium. Ipse non corrumpit, quia verax est; potentiorem non habet a quo ejus promissio corrumpatur: certi ergo simus de promissis Dei; et cantemus jam, unde incipit Psalmus. mur tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ne putares im te habere quod promittit:
subiecit statim. & dabit tibi petitiones cordis
tui. Si ergo non dũ pct᷑itones cordis. unde de¬
lectaris in dño. nisi quia tenes certũ promissorẽ
qui se efficit promittendo debitorẽ : Huius igit᷑
deprecationis. ut maneat nobiscũ spes nr̃a. & intro¬
ducainur in id quod promisit as̃. loquit᷑ titulus
huius psalmi. in finẽ ne corrũpas. Quid est ne
corrũpas: Quod promisisti eahibe. Sed quan¬
do In finẽ. luluc ergo mentis oculus dirigat᷑
in finẽ. Om̃a quȩ in uia occurerint transeint᷑:
ut ꝑueniaturin fuiẽ. Eocultent suꝑbi de presen¬
ti felicitate. tuineant honoribus. fulgeant au¬
ro. redundent familiis. obsequus dientiũ con¬
stipent᷑. Pretereunt ista. transeunt tãquã um¬
sbra. Cũ ille finis uenerit ubi om̃s qui modo in
dño sperant gaudebunt: tunc illis ueni& sine fine
tristicia. Quando acceperint humiles quod ir¬

Expanded text:
Et ne putares te jam habere quod promittit, Et ne putares te jam habere quod promittit, subjecit statim, Et dabit tibi petitiones cordis tui . Si ergo nondum habes petitiones cordis tui, unde delectaris in Domino, nisi quia tenes certum promissorem, qui se effecit promittendo debitorem? Hujus igitur deprecationis ut permaneat nobiscum spes nostra, et introducamur in id quod promisit Deus, loquitur titulus hujus psalmi: In finem ne corrumpas. Quid est, ne corrumpas? Quod promisisti, exhibe. Sed quando? In finem. Illuc ergo mentis oculus dirigatur; in finem: omnia quae in via occurrerint, transeantur, ut perveniatur in finem. Exsultent superbi de praesenti felicitate; tumeant honoribus, fulgeant auro, redundent familiis, obsequiis clientium constipentur: praetereunt ista; transeunt tanquam umbra. Cum ille finis venerit, ubi omnes qui modo in Domino sperant gaudeant, tunc illis veniet sine fine tristitia. Quando acceperint humiles quod ir