comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d ipsam hierusalem : conuertit uocẽ :¬
bundantia ẽ illis. quidiligunt eam:
Abundantia: ex inopia Hic inopes.
ibi abundantes. Hic infirmi. ibi firmi:
hic egeni. ibi diuites: Vnde facti diuites:
quia dederunt hic quod acceperunt
ado ad tempus: & acceperunt ibi qđ
postead s̃ retribuet in aeternum: Hic
fr̃s mei: & diuites pauperes sunt Bo¬
num.ẽ. diuiti: ut agnoscat se paupere
Sienim seplenum putat: tumor est
ille non plenitudo. Agnoscatᷤ in anem.
ut possit impleri Qui habet aurum :
quid nondum hab&: uitam aeternã:
Ad tendat quid habeat. & uideat quid
non hab& Frr̃ ex eo quod hab& det.
ut accipiat quod non habet: Emat
excoquod hab&. illud quod non hab&:
Et abundantia his qui diligunt illum:
ociuitas. quae aedificaris ut ciuitas.
cunis participatiotua inidipsum. Fiat
pax inuir tute tua. fiat pax in dilectio¬
ne tua. quia uistustua. dilectiotua¬
Audi cantica canticorum: Valida . ẽ
sicut mors dilectio: Magnum uerbum

Expanded text:
d ipsam Jerusalem convertit vocem. Abundantia est illis qui diligunt eam. Abundantia ex inopia: hic inopes, ibi abundantes; hic infirmi, ibi firmi; hic egeni, ibi divites. Unde facti divites? Quia dederunt hic quod acceperunt a Deo ad tempus, et acceperunt ibi quod postea Deus retribuet in aeternum. Hic, fratres mei, et divites pauperes sunt. Bonum est diviti ut agnoscat se pauperem: si enim plenum se putat, tumor est ille, non plenitudo. Agnoscat se inanem, ut possit impleri. Quid habet? Aurum. Quid nondum habet? Vitam aeternam. Attendat quid habeat, et videat quid non habeat. Fratres, ex eo quod habet, det, ut accipiat quod non habet; emat ex eo quod habet, illud quod non habet. «Et abundantia his qui diligunt te.» 12o civitas quae aedificaris ut civitas, cujus participatio tua in idipsum, «fiat pax in virtute tua,» fiat pax in dilectione tua; quia virtus tua, dilectio tuaAudi Cantica canticorum: «Valida est sicut mors dilectio» . Magnum verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
inmundum : Et quitetigerit inmun¬
dum Inquinatur : Separemus nos :
Ne cõmisce amurmalis: & nos illis:
Amate pacem : diligite unitatem :
Nescitis aquam multis bonisse para¬
mini Dum quasimalis calumnia¬
minifurent. sȩuiunt : Quando
istadicimus: Nam quaerunt & mor¬
tificare nos: Apparuerunt saepe
impecus eorum. Apparuer̃ insidiae:
Cumergo inter insidias illorum
uiuimus. & quibus dicimus
Amate pacem. Aduersantur nobis :
Nonne uoxista nostraest. Cum his
quiodenent pacem. enrmpacificus :
amate. Num quid dicimus amate
mus hononari: sed illum : Namnos
quitamen dicebat illis paruulis.¬

Expanded text:
immundum» ; et, «Qui tetigerit immunimmundum» ; et, «Qui tetigerit immundum, inquinabitur» : separemus nos, ne commisceamur malis. Et nos illis: Aniate pacem, diligite unitatem. Nescitis a quam multis bonis separamini, dum quasi malis calumniamini? Furunt, saeviunt, quando ista dicimus: nam quaerunt et mortificare nos. Apparuerunt saepe impetus eorum, apparuerunt insidiae. Cum ergo inter insidias illorum vivimus, et quibus dicimus, Amate pacem, adversantur nobis; nonne vox ista nostra est, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? amate: numquid dicimus, Amatemus honorari, sed illum. Nam nos Qui tamen dicebat illis parvulis,
Abbreviated transcription (Latin):
gementium : Haecloquimur illis.
quioderunt pacem & dicimus cubis
quioderunt pacem. erampacificis:
Qui sunt quioderunt paceme qui
conscindunt unitatem : Sienim
pacem no nodisserte iro unitateman¬
sissemt Seduidelicet propterea se
sẽpam uerunt ut iustiessent : Vt ñ
haberent mixtosiniustos : Aut
nostrao ẽ. istauox aut illorũ : elige
cunis sit : Catholicadicit: Non est
dimittendaunitas : Non est praeci¬
denda ecclesiadi : Iudicabit ds̃
demalis & bonis postea: sinunc
maliabonis sepanari non possum:
Ferendi sunt ad tempus: Maliͥm
Area nobi scumessẽ possunt. Inhor¬
reo non possint : Et foste hodic
quimalia pparent : Croe sbomerun :
Et quidebonitate hodie suꝑbiunt :
cirs maliinueniuntur : Quisquis. N.¬
ergo humiliter malos ad tẽpusfert
ipseperueniet adrequiẽ sempit̃¬
nam: Hȩcuox catholica est :
Illorum autemuox qualis ẽ. Non
intellegentium. Neq quȩlocunt᷑ :
neque dequibus firmantieot uaste¬
gat

Expanded text:
gementium. Haec loquimur illis gementium. Haec loquimur illis qui oderunt pacem; et dicimus, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Qui sunt qui oderunt pacem? Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem non odissent, in unitate mansissent. Sed videlicet propterea se separaverunt, ut justi essent, ut non haberent mixtos injustos. Aut nostra est ista vox, aut illorum; elige cujus sit. Catholica dicit: Non est dimittenda unitas, non est praecidenda Ecclesia Dei. Judicabit Deus de malis et bonis postea. Si nunc mali a bonis separari non possunt, ferendi sunt ad tempus: mali in area nobiscum esse possunt, in horreo non possunt. Et forte hodie qui mali apparent, cras boni erunt; et qui de bonitate hodie superbiunt, cras mali invenientur. Quisquis ergo humiliter malos ad tempus fert, ipse perveniet ad requiem sempiternam. Haec vox catholica est. Illorum autem vox qualis est, non intelligentium neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant ? «Ne tangas
Abbreviated transcription (Latin):
multienim sonant uoce. & cordemuti
sunt. Et quã multitacent labiis.
& clamant affectu: Quia ad cor
hominis. auresdi : Sicut aures
corponrles ados hominis: sic corho¬
minis ad auresdĩ : Multiclauso ore
exaudiuntur : Et multun magnis
clamoribus non exaudiuntur : Affec¬
tibus onoredebemus & dicere
Multum peregrinata .ẽ. anima mea:
cumhis quiõderaent pacem : erxm pa¬
cificus : Quid enim aliud dicimus
istis her&icis nisi cognoscite pacem
Amate pacem Iusto suos dicitis:
siiusti essecis. interpaleani gurna.
gemer&is: Nam quia sunt graxna
incatholica& ueni grarna funt : Ideo
tolerant paleam donecuentiletur
area : Quia interpaleam clamant :¬
Heu me quod in colatus meus longiti¬
quus factufest Habitaui cumtaber¬
naculiscedar : Inh abitaii in quit cum
paleis : Sed quomodo depalia multus
fumus exit: siccedar tinebnre
INhabitaui cumtabernaculiscedas:
multum peregrinata ẽ anima mea
Prumentorum uox est : Interpaleas

Expanded text:
multi enim sonant voce, et corde muti multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor hominis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus orare debemus, et dicere, «Multum peregrinata est anima mea: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Quid enim aliud dicimus istis haeriticis, nisi, Cognoscite pacem, amate pacem? Justos vos dicitis. Sed si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam quia grana sunt in Catholica, et vera grana sunt; ideo tolerant paleam, donec ventiletur area; quia inter paleam clamant, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Inhabitavi, inquit, cum paleis. Sed quomodo de palea multus fumus exit, sic de Cedar tenebrae. «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar: multum peregrinata est anima mea.» Frumentorum vox est, inter paleas
Abbreviated transcription (Latin):
mus intemx : marcescimus & putres¬
cimus: Isteautem quicetidenait
descensumestad eum ut ascender&.
INtendens tempus peregrinationis
suȩ dix se peregrinari in tabernaculis
cedar : Quaree quia multum pere¬
grinata est anima mea : Ibi pere¬
grinatur : Vbiascendit : Non
corpore peregrinatur. non corpore
ascendit᷑ : Sedubia scendit᷑: ascensio¬
ne s inquit in corde : Siergo ascendit
pera scensionescordis. Nisi anima quȩ
peregrinatur : Sed donec perue¬
niat multum pere grinata estanima
mea : Vbie Intabernaculis cedar:¬
GUM HISQUIODERUNTPA¬
CEM ERAM PACIFICUS
Uteritis probare quã uera. cantetis.
Nisico eperitis facere quod eantatis:
Quantum̃ libetillud dicam: quomo¬
dolibet exponam: qualibus cumque
uerbis uersem : Nonintretincor eius
INquonam .e. opuseius : INcipite
agere &uidete quid loquamur:
Tunc ad singula uerba lacrimȩ pro¬
fluent tunepsalmuscantatur : &
facit  quod in psalmocantatur : Qua

Expanded text:
mus in terram, marcescimus et putresmus in terram, marcescimus et putrescimus. Iste autem qui ceciderat, descensum est ad eum, ut ascenderet. Intendens tempus peregrinationis suae, dixit se peregrinari in tabernaculis Cedar. Quare? Quia «multum peregrinata est anima mea.» Ibi peregrinatur, ubi ascendit. Non corpore peregrinatur, non corpore ascendit. Sed ubi ascendit? «Ascensiones,» inquit, «in corde.» Si ergo ascendit per ascensiones cordis nisi anima quae peregrinatur. Sed donec perveniat, «multum peregrinata est anima mea.» Ubi? In «tabernaculis Cedarum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» simi, non poteritis probare quam vera cantetis, nisi coeperitis facere quod cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor ejus in quo non est opus ejus. Incipite agere, et videte quid loquamur. Tunc ad singula verba lacrymae profluunt, tunc Psalmus cantatur, et facit cor quod in Psalmo cantatur. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
tinent adisa acinterillos uiuunt qui ꝑ¬
tinent a dismahel: Isti sursum uo¬
lunt ascendere : illideor sum uolunt
prẽmere : Istiuolare uolunt addm̃:
illi conantur pennas euellere :
Namq: apud a postolum itadicitur :
sed sicut tunc qui secundum carne
natus enit perseq batur eũ qui
secundum sp̃m. Ita & nunc : Spirita¬
les ergo : persecutionem patiuntur
a carnalibus : Sed quid dicit
scripturr : Eiceancillam & filium
eius: Non enimhaeres erit filius
ancilla eccum filio meo isa ac: Sed hoc
quod dicit eice. quandoerint e quando
ãr ea coeperit uentilari : Modo autẽ
ante quã eiciatur. Heume quod in co¬
litus meus longinquus factus ẽ in ha¬
bitaui cumtabernaculiscedar : Et ex¬
ponit nobis q̃ui sunt isti quipestinent
ri : Corpus peregrinatur locis.
anima peregrinatur affectibus :
Sia ma ueris temim. peregrinaris ado :
Sia mauerisdm̃: Ascendis ad eum:¬
INcariti tedi & proximiȩxercemus:
ut redeamus ad caritatem: Sicada¬

Expanded text:
tinent ad Isaac, inter illos vivunt, qui ptinent ad Isaac, inter illos vivunt, qui pertinent ad Ismael. Isti sursum volunt ascendere, illi deorsum volunt premere: isti volunt volare ad Deum, illi conantur pennas evellere. Namque apud Apostolum ita dicitur: «Sed sicut tunc, qui secundum carnem natus erat, persequebatur eum qui secundum spiritum; ita et nunc.» Spirituales ergo persecutionem patiuntur a carnalibus. Sed quid dicit Scriptura? «Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac» . Sed hoc quod dicit, «Ejice,» quando erit? Quando area coeperit ventilari. Modo autem antequam ejiciatur, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Et exponit nobis, qui sunt isti qui pertinent ri. Corpus peregrinatur locis, anima peregrinatur affectibus. Si amaveris terram, peregrinaris a Deo: si amaveris Deum, ascendis ad DeumIn charitate Dei et proximi exerceamur, ut redeamus ad charitatem. Si cada
Abbreviated transcription (Latin):
hierus alem : terrenam palestinam :
regnum terrenum. salutẽ terrȩnã
hostium subiugationem : ab undantia
filiorum. foecunditatem frugum:
omnia ista promissiones sunt terreni:
Infigura spiritaliter intellegun¬
tur: Quomodohierus alem terrȩna
mirum quia ibi tenebnre: pinguiores.
Et enimumbrare : tenebrae
sunt : Ergo ismahel intenebris:
isa ac inluce : Quicumque hicetiam
in ecclesia terraenam felicitatem
quaerunt adõ. adhuc a dismahel per¬
tinent : Ipsisunt quicontra dicunt
piritalibus prosicientibus : & detro¬
hunt illis. & habent labia imqua: &
linguafo subdolas : Contra quosroga¬
uit iste ascendens : & appositi sunt ei
carbones desolatoriua sagittae poten¬
ti sacutac : srotor illo semim adhucuiuit:
donectota a reauentiletur : Id eodix
lrhabitauicum tabernaculis caedar:
nam & ipsa tabernacula ismahełicedar
dicta sunt : Sic hab& liber genescos. sic
hab& quod cedar adis mahel pestinet :
Ergoisa accumis mahel: id est quiper¬

Expanded text:
Jerusalem, terrenam Palaestinam, Jerusalem, terrenam Palaestinam, regnum terrenum, salutem terrenam, hostium subjugationem, abundantiam filiorum, fecunditatem frugum. Omnia ista promissiones sunt terrenae. In figura spiritualiter intelliguntur, quomodo Jerusalem terrena umirum quia ibi tenebrae. Pinguiores etenim umbrae tenebrae sunt. Ergo Ismael in tenebris, Isaac in luce. Quicumque hic etiam in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Deo, adhuc ad Ismael pertinent. Ipsi sunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua et linguas subdolas. Contra quos rogavit iste ascendens, et appositi sunt ei carbones desolatorii, et sagittae potentis acutae. Inter illos enim adhuc vivit, donec tota area ventiletur: ideo dixit, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Nam et ipsa tabernacula Ismael, Cedar dicta sunt. Sic habet liber Geneseos; sic habet, quod Cedar ad Ismael pertinet . Ergo Isaac cum Ismael; id est, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
bnis significat : Interptatumcedar:
latine tenebrredicuntur: Nostis au¬
tem duos filios habuisse ab nrham.
quos quidem commemonita postolus:
& adimaginem duorum testam̃torũ
essedicit: VNusdeancillaenrt : alter
delibenr : Ex ancilla is mahelenit
Deliberxsa ra quem suscepit exde¬
spenatione perfidem. isa ac erat :
Vterq: ex semine abnxhae : sed non
uterque hȩres abirhae : De abnuham
unus natus. sed tamen non hereditat.
Alter & iamheres non solum filius:
sed & haeres Inis mahel sunt omnes
quicarnaliter colunt dm: Adipsos
enim & uetus testamentum pestinet.
quia sic dixita postolus. sublege uo¬
lentes esse lege Nͦm audistis:
scriptum. ẽ. enim quod abraham
duos filios habuit : unum de ancilla
& unum deliber: Quae sunt in alle¬
goria ħ aec sunt duotestamenta:¬
Quae sunt duo testamenta e Vnum
uetus & alterum nouum : Vetustes¬
tamentum adõ: & nouum testamentũ
adõ Quomodo a brrham &ismahel
&isaac : Sedismahel ad temrenum:
isaac ad caelesteregnum: Ideouetus

Expanded text:
bras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham, quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desperatione per fidem, Isaac erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditat: alter etiam haeres; non solum filius, sed et haeres. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamentaQuae sunt duo testamenta? Unum vetus, et alterum novum. Vetus testamentum a Deo, et novum testamentum a Deo; quomodo de Abraham et Ismael et Isaac. Sed Ismael ad terrenum, Isaac ad coeleste regnum. Ideo vetus
Abbreviated transcription (Latin):
ab ono opere deterreri: qui a uides
quid sequitur : Euntes inquitibar
& flebant mittentes semina sua:
Valdemiseri: si semper flebant
Valdemiseri sinũ quã delacrimis
liberindi: seduide quid sequitur:
Venientes autẽ uenient in exultati

Expanded text:
a bono opere deterreri; quia vides a bono opere deterreri; quia vides quid sequitur: «Euntes,» inquit, «ibant et flebant, mittentes semina sua.» Valde miseri, si semper flebant; valde miseri, si nunquam de lacrymis liberandi. Sed vide quid sequitur: «Venientes autem venient in exsultati
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ meminerimus Conuallis enim
temrelocus ẽ. depressus e Sicut loca
tenire altamontes & colles. Ita conual¬
lis locus humilis :Nedũ preprope.¬
re & pracepostere quaerimus ex alta¬
ri: Nascendamus sed ruamus : Docu¬¬
it autẽ ipse dñs a conualleplonrtio¬
nis ascendendum : quando pronobis
humiliariusq ad mostẽ crucis &
patidignatus est: Hoc exemplũ.
Non relinquamus : Istam conuallẽ
plonationis mastrres intellexer̃:
VNde intellexerunt : unde qͣuia
& ipside conualle plontionis. ut
coronarentur ascenderunt: Con¬
gruit & hodierno dieipsalmus iste
canticum graduum : De illis enim
dictum est: Euntesibant & flebar:
mittentes semina sua : Haecest
conuallis plonationis: Vbi a flen¬
tibus mittuntur semina : Quae sun
aut em seminae bon aopera : Itusta pͣ¬
tribulatione terrȩna. quibeneope¬
net᷑ in conualle prationis similis est
horiini seminanti perhr̃emẽ : Num¬
quid frigore aboperedeterretur:
sic pressuris mundi non debemus

Expanded text:
esse meminerimus convallis enim esse meminerimus convallis enim terrae locus est depressus: sicut loca terrae alta montes et colles, ita convallis locus humilis; ne dum praepropere et praepostere quaerimus exaltari, non ascendamus, sed ruamus. Docuit autem ipse Dominus a convalle plorationis ascendendum, quando pro nobis humiliari usque ad mortem crucis et pati dignatus est. Hoc exemplum non relinquamus: istam convallem plorationis martyres intellexerunt. Unde intellexerunt? unde? Quia et ipsi de convalle plorationis, ut coronarentur, ascenderunt. 2. Congruit et hodierno diei psalmus iste «Canticum graduum:» de illis enim dictum est, «Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua.» Haec est convallis plorationis, ubi a flentibus mittuntur semina. Quae sunt autem semina? Bona opera in ista tribulatione terrena. Qui bene operatur in convalle plorationis, similis est homini seminanti per hiemem. Numquid frigore ab opere deterretur? Sic pressuris mundi non debemus
Abbreviated transcription (Latin):
quos malihomines & malisuasores
pnrecidere abunitate inscismatauo¬
lebant : Quideis dicebatille  Num¬
quid paulus prouobis crucifixus ẽ
aut in nomine paulibaptizatiestiss
hoc & nos dicimus amate pacemãmate
amant : Cumergo dicimus amate
pacem. hoc dicimus amate xp̃m:
Quaree quiad exp̃oait apostolus:
pseestenimpax Nn. qui fecit utra¬
q unum : Siergoxp̃s. ideopax.
quia fecit ut rxq unum: Quare
uos de unofecistis duo  Quomodo
ergo pacificiestis: ut cũ xp̃s faciat:
unũ deduob: uos facitis deuno duos
sed quia haec dicimus. cũ hisquio de¬
r̃pacem sumus pacifici : Et tamenilli
Cecundus estistepsalmuseorum
Oquorũtitulus ẽ canticũ graxduũ:
Plures enimsunt significantes ut
iamin primo eorũ audistis ascensũ
nostrumquifit incorde ad dm̃inẽ
ualle plonationis: idẽ. abhumilita¬
te contribulationis: Ascesus enĩ utilis
nobis non potest. eẽ : Nisi pͥmo humiliat
A conualle nobis ascendendũ

Expanded text:
quos mali homines et mali suasores praecidere ab unitate in schismata volebant; quid eis dicebat ille? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis» ? Hoc et nos dicimus: Amate pacem, amate amant. Cum ergo dicimus, Amate pacem; hoc dicimus, Amate Christum. Quare? Quia de Christo ait Apostolus, «Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum» . Si ergo Christus ideo pax, quia «fecit utraque unum,» quare vos de uno fecistis duo? Quomodo ergo pacifici estis, ut cum Christus faciat unum de duobus, vos faciatis de uno duo? Sed quia haec dicimus, cum his qui oderunt pacem sumus pacifici; et tamen illi cundus est iste psalmus eorum quorum titulus est, «Canticum graduum.» Plures enim sunt significantes, ut jam in primo eorum audistis, ascensum nostrum, qui fit in corde ad Deum, a convalle plorationis, id est, ab humilitate contribulationis. Ascensus enim utilis nobis non potest esse, nisi primo humiliati , a convalle nobis ascendendum
Abbreviated transcription (Latin):
uobis a nobis: Ipsa amatur a nobis. ipsa
ut a uobis ametur optamus: Adillam
pacem perueniunt: qui & hic pacifici
fuerint: Illi sunt & hic pacifici. qui
&ibi : quicircum eunt mensam dñi tam¬
quam nouellatio oliuarum. ut non sit
sterilis arbor qualis fuit illa ficulnea
ubi fructum non inuenit esurien sdñs:
Etiudetis quidei contigent. folia sola
habebat. fructum non habebat: Sie sun
qui uerba habent: & facta non habent:
Veniens esuriens dñs nonibi inuenit qđ
manducet: quia fidem nnr̃m & facta
bona esurit dñs: Pascamus illum benȩ

Expanded text:
ur a nobis, ipsa amatur a nobis, ipsa ur a nobis, ipsa amatur a nobis, ipsa ut a vobis ametur, optamus. Ad illam pacem perveniunt qui et hic pacifici fuerint. Illi sunt et hic pacifici, qui et ibi; qui circumeunt mensam Domini tanquam novellatio olivarum, ut non sit sterilis arbor, qualis fuit illa ficulnea ubi fructum non invenit esuriens Dominus. Et videtis quid ei contigerit. Folia sola habebat, fructum non habebat : sic sunt qui verba habenVeniens esuriens Dominus non ibi invenit quod manducet; quia fidem nostram et facta bona esurit Dominus. Pascamus illum bene
Abbreviated transcription (Latin):
bonum: paxuocatur: Quaerebatis
quiuocaretur. aurum est. argentum est.
Anfundus anuestis. paxest: Non pax
qualem interse habent homines in fidã
in stabilem : mutabilem. incestam: nec
pax talis qualem secum habet ipse unus
homo: Diximus enim quia & secum
pugnat homo: usquequo domet om¬
nes cupiditates: Adhuc pugnat. qua¬
lisergo paxo quam oculus non uidit.
nec auris audiuit: Qualis pax dehieru¬
salem & quia hierusalem interpureta¬
tur uisio pacis: Siergo benedicatte dñs
exsion. & uideas bona quae sunt hieru¬
salem & uideas omnes dies uitaetuae:
& uideas non filios tuostantum: sed filios
filiorum tuorum : Quid ẽ. filios tuose
openrtua quae hic agis: Quisunt filii
filiorum & fructus operumtuorum:
acis elemosinas. filiitui sunt. propter
elemosinas accipis uitam aecernam:
ilu filiorum tuorum sunt: uideas filios
filiorum tuorum : & erit quod sequitur
quo concludit: PAX SUPEI
ISR AHUI Haec pax puredicat᷑:¬

Expanded text:
bonum pax vocatur. Quaerebatis bonum pax vocatur. Quaerebatis quid vocaretur: Aurum est, argentum est, an fundus, an vestis? Pax est: non pax qualem inter se habent homines, infidam, instabilem, mutabilem, incertam; nec pax talis qualem secum habet ipse unus homo. Diximus enim quia et secum pugnat homo; usquequo domet omnes cupiditates, adhuc pugnat. Qualis ergo pax? Quam «oculus non vidit, nec auris audivit.» Qualis pax? De Jerusalem, quia Jerusalem interpretatur, Visio pacis. Sic ergo «benedicat te Dominus ex Sion; et videas bona quae sunt Jerusalem,» et videas «omnes dies vitae tuae. Et videas,» non filios tuos tantum, sed «filios filiorum tuorum.» Quid est, filios tuos? Opera tua quae hic agis. Qui sunt filii filiorum? Fructus operum tuorum. Facis eleemosynas, filii tui sunt: propter eleemosynas accipis vitam aeternam, filii filiorum tuorum sunt. «Videas filios filiorum tuorum;» et erit quod sequitur, quo concluditur, «Pax super Israel.» Haec pax vobis praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
terpeccatum: Sed quid futurum esto si
autem sp̃seius habitat in uobis qui suscita¬
uit xp̃m amortuis: uiui ficabit & morta¬
lia corpora ur̃a propter sp̃m qui habitat
in uobis: Cum ergo uiuificata fuerint
membra nr̃a mostalia: lam nihil resistit
spitui nr̃o: Non fameserit: non siti serit.
quia decorruptione corporis ista nascun¬
tur: Id eo reficis. quia aliquid deficit:
Concupiscentiae delectationum carnalium
contarnos pugnant: mostem portamus
infirmitate corporis Sed cum morsipsa
conuersa fuerit in illa in commutabilitate.
& corruptibile hoc induerit incorruptio¬
nem. & mortalehoc induerit in mortali
tatem: quid audiet tunc morso Ubi est
contentiotua : ubi est mors aculeustuusos
& forte moritur & dicitur: restant ali¬
qui inimici: non sequitur nouissima
inimica: cum haec destrueta fuerit. in¬
mostalitas succedit: sinullus erit ini¬
micus: quasi nouissima destruetur
mors. Honum nr̃m cui suspinrmus.
paxerit : Eccebonum fr̃s magnum

Expanded text:
ter peccatum.» Sed quid futurum est? «Si ter peccatum.» Sed quid futurum est? «Si autem Spiritus ejus habitat in vobis, qui suscitavit Christum ex mortuis, vivificabit et mortalin vobis» . Cum ergo vivificata fuerint membra nostra mortalia, jam nihil resistet spiritui nostro. Non fames erit, non sitis erit, quia de corruptione corporis ista nascuntur. Ideo reficis, quia a te aliquid deficit. Concupiscentiae delectationum carnalium contra nos pugnant. Mortem portamus infirmitate corporis: sed cum mors ipsa conversa fuerit in illam incommutabilitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortaletatem, quid audiet tunc mors? «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus?» Et forte moritur, et dicetur: Restant aliqui inimici? Non; sequitur «novissima inimica mors.» Cum haec destructa fuerit, immortalitas succedet. Si nullus erit inimicus, quasi «novissima destruetur mors» . Bonum nostrum cui suspiramus, pax erit. Ecce bonum, fratres, magnum
Abbreviated transcription (Latin):
unde non saeuits unde nonminas aut
scandala procurat : Osuincipias pieui¬
uere : uidebis qui a omnis quiuult pie
uiuere in xp̃o ihũ persecutionem patie¬
tur: Propter quidergo patimurtantas
persecutiones&. Sienim in hac uita in
xp̃o sperantes sumus tantum ait apostolus.
miserabiliores sumus omnibus homini¬
bus Propterquid damnati sunt adbesti¬
is martrrese quod .ẽ. illud bonumdici
potest unde aut quael inguadicat: aut
quae dures audiant o E quidem illud nec
duris audiuit. hec in cor hominis ascendit
Amemus tamen : proficiamus tantum:
uideris enim qui apugne non desunt: &¬
pugnamus cum concupiscentus nr̃is:
Pugnamus foris cum infidelibus & in oboe¬
dientibus hominibus: pugnamus intus
cum suggestionibus. cumperturbationi¬
bus carnalibus: ubique pugnamus adhuc:
quia corpus quod corrumpitur ad grauat
animam: Pugnamus adhuc: qnm si sp̃s
uita est : tamen corpus mortuum est prop¬

Expanded text:
unde non saevit? unde non minas aut unde non saevit? unde non minas aut scandala procurat? O si incipias pie vivere, videbis quia omnis qui vult pie vivere in Christo Jesu, persecutionem patietur. Propter quid ergo patimur tantas persecutiones? «Si enim in hac vita in Christo sperantes sumus tantum,» ait Apostolus, «miserabiliores sumus omnibus hominibus» . Propter quid damnati sunt ad bestias martyres? quod est illud bonum, dici potest? unde, aut quae lingua dicat? aut quae aures audiant? Et quidem illud «nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . Amemus tantum, proficiamus tantum: videtis enim quia pugnae non desunt, et pugnamus cum concupiscentiis nostris. Pugnamus foris cum infidelibus et inobedientibus hominibus; pugnamus intus cum suggestionibus, cum perturbationibus carnalibus: ubique pugnamus adhuc, quia corpus quod corrumpitur, aggravat animam ; pugnamus adhuc, quoniam si «spiritus vita est,» tamen «corpus mortuum est prop
Abbreviated transcription (Latin):
foste enrt ut moriretur : sed malo urxit
apud inferos : Torquebaturenim: & non
uidebat bona illa quae in terra dimiserat:
haec enet uita ipsius talis: & bona illa non
uidebat: Ergo tu talia desiderabona.
quaeuideas omnes dies uitaetuae. idest
uttum ipsis bonis uiuas in aeternum:
Quae sunt ergo illa bona fr̃s: adtendite:
Dici possunt bona ista : aurum est: argentũ
pauperes habent in hacuitã: Pluscẽenĩ
pauperi uidere caelum stellatum. quam:
diuiti teccum in auratum: Prsergoquid
est illud bonum quo accenditur eui suspi¬
nrmus quo in flammamur. propterquo
bonum adipiscendum & uidendum tan¬
tos labores sustinemus. sicut audistiscum
legeretur a postoluf qui aomnes quiuo¬
lunt pie uiuere in xp̃oihũ. persecutio¬
nem patiuntur Nonenim modo quia
diabolus perreges non saeuit: ideo xp̃ia¬
ni non patiuntur persecutionem : Si
mortuus est diabolus. mortuae sunt per¬
secutiones: Si autem ille aduersarius nt̃
uiuit: unde nontemptationes suggent:

Expanded text:
forte erat ut moreretur, sed malo suo vixit apud inferos. Torquebatur enim, et non videbat bona illa quae in terra dimiserat: ecce erat vita ipsius talis, et bona illa non videbat. Ergo tu talia desidera bona quae videas «omnes dies vitae tuae,» id est, ut cum ipsis bonis vivas in aeternum. 16. Quae sunt ergo illa bona, fratres, attendite. Dici possunt bona ista: Aurum est, argentum pauperes habent in hac vita. Plus est enim pauperi videre coelum stellatum, quam diviti tectum inauratum. Fratres, ergo quod est illud bonum, quo accendimur, cui suspiramus, quo inflaMmamur, propter quod bonum adipiscendum et videndum tantos labores sustinemus, sicut audistis cum legeretur Apostolus, quia «omnes qui volunt pie vivere in Christo Jesu, persecutionem patiuntur» ? Non enim modo, quia diabolus per reges non saevit, ideo Christiani non patiuntur persecutionem. Si mortuus est diabolus, mortuae sunt persecutiones; si autem ille adversarius noster vivit, unde non tentationes suggerit?
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. & unus sumus& quia illi
inhaeremus cuius membnr sumꝰ:
& quorum caput incaelo est. Qͣ
membra sequantur: Ipse ergo de¬
scribat iam : quia manifestatum
est quem describit: sic patebunt
omnia quaesecuntur: Tantum
uos timetednm & ambulate inui¬
is eius: & nolite telare eos qui non
ambulant inuiis eius. quando illos
uideritis esse felices infeliciter:
saeculienim homines: infeliciter
felices sunt: Martyres autem :¬
feliciter infelices erant: Erant
enim ad tempus infelices : sed in ae-¬
ternum felices: Et in eo ipso quod
erant ad tempus infelices: putaban¬
tur magis infelices quamerant:
quid enim dicit apostolus : quasi tri¬
stes semperautem gaudentes: Qua¬
re sempers & hic & ibi : prorsus & hie
& ibi: Hic enim. unde gaudemus:
despe: Ibi unde gaudebimusdere:
Magnum gaudium habet spes gau¬
dentis: Et si spe gaudentes: uidete
quid sequitur: in tribulatione pati

Expanded text:
sumus, et unus sumus? Quia illi sumus, et unus sumus? Quia illi inhaeremus cujus membra sumus; et quorum caput in coelo est, ut membra sequantur. 5. Ipse ergo describat jam; quia manifestum est quem describit. Sic patebunt omnia quae sequuntur: tantum vos timete Dominum, et ambulate in viis ejus, et nolite zelare eos qui non ambulant in viis ejus, quando illos videritis esse felices infeliciter. Saeculi enim homines infeliciter felices sunt: martyres autem feliciter infelices erant. Erant enim ad tempus infelices, sed in aeternum felices; et in eo ipso quod erant ad tempus infelices, putabantur magis infelices quam erant. Quid enim dicit Apostolus? «Quasi tristes, semper autem gaudentes» . Quare, «semper?» Et hic et ibi: prorsus et hic et ibi. Hic enim unde gaudemus? De spe. Ibi unde gaudebimus? De re. Magnum gaudium habet spes gaudentis. Et si «spe gaudentes,» videte quid sequitur: «In tribulatione pati
Abbreviated transcription (Latin):
rituros. Et si non antete. certe
postte. Vis habere filios numquã
morituros & tecum semper uictu¬
roso esto in illius corpore de quo
dictum est: uos autem estis corpus
deret & ipse psalmus. quia sic est
obscurus ut ammoneat pulsari: sic
operuit ut uelit excuti: A pluribus
coepit: beati omnes quitiment dñm :
qui ambulant inuiis eius . Multis
loquitur: sed quia ipsi multi unum
sunt in xp̃o: Sequitur. & singulari¬
ter iam dicit. I.abores fructuum
tuorum manducabis: Superius dixe¬
itrt beatiomnes quitiment dñm
quiambulant inuiis eius: modo qua¬
re labores fructuum tuorum man¬
ducabis. & non manducabitis  &
quare labores fructuum tuorum :
& non labores fructuum ur̃orum &
Iam in proximo oblitus est: quia plu¬
ribus loquebatur: sed siiam excus¬
sisti: quid tibi respondit& Cum
plures xp̃ianos appello: inunoxp̃o
Tunum intellego. Plures ergo
estis: & unus estis: Pluressumus:
& unus sumus: Quomodo plures

Expanded text:
rituros, etsi non ante te, certe rituros, etsi non ante te, certe post te. Vis habere filios nunquam morituros, et cum semper victuros? Esto in illius corpore, de quo dictum est, «Vos autem estis corpus deret et ipse Psalmus, quia sic est obscurus ut admoneat pulsari, sic opertus ut velit excuti, a pluribus coepit: «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» Multis loquitur; sed quia ipsi multi unum sunt in Christo, sequitur et singulariter jam dicit, «Labores fructuum tuorum manducabis.» Superius dixerat, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus:» modo quare, «Labores fructuum tuorum manducabis;» et non, manducabitis? et quare, «Labores fructuum tuorum;» et non, Labores fructuum vestrorum? Tam in proximo oblitus est quia pluribus loquebatur? Sed si jam excussisti, quid tibi respondit? Cum plures Christianos appello, in uno Christo unum intelligo. Plures ergo estis, et unus estis; plures sumus, et unus sumus. Quomodo plures
Abbreviated transcription (Latin):
excussorum: Exeat huc ali cquid:
est enim quidam homo qui sic benedici¬
tur. & nemo timet dnm. nisi quiest in
membris ipsius hominis : Et multi
homines sunt : & unus homo est : Multi
cum capite suo quod a scendit in caelum:
unus est xp̃s : Non ille unus & nos
multi : sed & nos multi in illo uno unũ
Vnus ergo homo xp̃s. caput &corpus
Quod est corpus eius ec clesia eius dicen¬
te a postolo: Qnm membra sumus¬
corporis eius. & uos autem estis cor¬
pus xp̃i & membrã. Intellegamus
ergo uocem huius hominis in cu¬
ius corpore unum sumus homo.
& ibi uidebimus istauera bona hie¬
rusalem: sic enim dixit infine :
ut uideas bona quae sunt hierusalẽ:
Si autem ista bona terreno oculo
ad tenderis abundantiam filiorum.
& nepotum. & fertilitatem fecun¬
ditatemq: coniugif. Nonsunt bo¬
na illius hierusalem: quia bona
ista in terra morientium sunt: Illa
terrax uiuentium est: Noli ualde
promagno habere: si habes filios mo¬

Expanded text:
excussorum: exeat huc aliquid. excussorum: exeat huc aliquid. Est enim quidam homo qui sic benedicitur; et nemo timet Dominum, nisi qui est in membris ipsius hominis: et multi homines sunt, et unus homo est; multi ecum capite suo, quod ascendit in coelum, unus est Christus: non ille unus et nos multi, sed et nos multi in illo uno unum. Unus ergo homo Christus, caput et corpus. Quod est corpus ejus? Ecclesia ejus, dicente Apostolo, «Quoniam membra sumuscorporis ejus» ; et, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Intelligamus ergo vocem hujus hominis, in cujus corpore unus sumus homo; et ibi videbimus ista vera bona Jerusalem. Sic enim dixit in fine: «Et videas bona quae sunt Jerusalem.» Si autem ista bona terreno oculo attenderis, abundantiam filiorum et nepotum, et fertilitatem fecunditatemque conjugis, non sunt bona illius Jerusalem; quia bona ista in terra morientium sunt, illa terra viventium est. Noli valde pro magno habere, si habes filios mo
Abbreviated transcription (Latin):
domus ur̃a Non sagittamus ut ametur
illa aeterna hierusalem: Nemane¬
bunt in amore terrenorum. utuiden¬
tes ista abundare impiis. & si nobis
non audent. incorde suo dicunt : Qua¬
re ille timet dm̃. qui plenam domum
habet filiis & Et foste alius dicit illi
Adhuc nescis quid illi possit continge¬
re: Quid si efferet illos quia nonti¬
ut maiorem dolorem deillorum mor¬
te patiatur : Sed si talia dixeris. re¬
spondebit tibiille: Ego noui hominẽ
impium: paganum. sacrilegum. ad orato¬
rem idolorum : & foste nouit &uerum
dicit : nec unum nouit nec duos uel tres.
quem deduxerunt ad fossam senem de¬
crepitum. mortuum in lecto suo turbȩ
filiorum & nepotum Eece nontimu¬
it dnm: & proles fecundissima domus
eius clausit oculos eius : Quid adhoc
dicturi sumuso Nihil illi potest eue¬
nire mali ut effenrt filios suosuuus
quando iam mortuus a filii ad sepulchrũ
gloriosum deductus est excutiamus
ergo excutiamus siuolumus esse filii

Expanded text:
domus vestra; non sagittamus ut ametur domus vestra; non sagittamus ut ametur illa aeterna Jerusalem: remanebunt in amore terrenorum, et videntes ista abundare impiis, etsi nobis non audent, in corde suo dicunt, Quare ille qui non timet Deum, plenam domum habet filiis? Et forte alius dicit illi: Adhuc nescis quid illi possit contingere; quid si efferet illos, quia non tiut majorem dolorem de illorum morte patiatur? Sed si talia dixeris, respondebit tibi ille: Ego novi hominem impium, paganum, sacrilegum, adoratorem idolorum et forte novit et verum dicit, nec unum tantum novit, nec duos vel tres, quem deduxerunt ad fossam, senem, decrepitum, mortuum in lecto suo, turbae filiorum et nepotum. Ecce non timuit Dominum, et proles fecundissima domus ejus clausit oculos ejus. Quid ad hoc dicturi sumus? Nihil illi potest evenire mali, ut efferat filios suos vivus, quando jam mortuus a filiis ad sepulcrum gloriosum deductus est. 3. Excutiamus ergo, excutiamus, si volumus esse filii
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet seruorumdĩ contemnentium
mundum istum propter sempiternã.
felicitatem : & accipiamus quod hic
scriptum est propiresenti felicitate.
ut cuicumque foste hominidĩ fideli
cui illius hierusalem contingat &iam
ducta uxore filios non habere: Dica¬
mus. non timet homo istedñm : Nam
sitimeret dñm: uxoreius tamquam
uinea festilis esset indomoeius. non
sterilis ut nullum generaret: Et si
timeret dñm homo iste: filii ipsius cir¬
cumdarent mensam ipsius. tam quam
arbores oliuarum: Si enim talia dixeri¬
mus animales sumus. non percipientes
quae sunt sp̃sdĩ : Incipiamus & nos
excutere: ut simus & nos filii excusso¬
rum: Sienimerimus filii excussorum.
erimus in manu potentis tam quam
sagittae: Etiaculatur nos de praecep¬
tosuo in corda hominum nondũ aman¬
tium: ut percussa sagitis uerborum dĩ
ament: Nam sitalia illis coeperimus
pnredicare filii aut fr̃s mei. timetedñm
ut habeatis filios & nepotes ut gaudeat.

Expanded text:
videlicet servorum Dei contemnentium videlicet servorum Dei contemnentium mundum istum propter sempiternam felicitatem, et accipiamus quod hic scriptum est pro praesenti felicitate, ut cuicumque forte homini Dei fideli, civi illius Jerusalem, contingat etiam ducta uxore filios non habere, dicamus: Non timet homo iste Dominum; nam si timeret Dominum, uxor ejus tanquam vinea fertilis esset in domo ejus, non sterilis, ut nullum generaret; et si timeret Dominum homo iste, filii ipsius circumdarent mensam ipsius, tanquam arbores olivarum. Si enim talia dixerimus, animales sumus, non percipientes quae sunt Spiritus Dei. Incipiamus et nos excutere, ut simus et nos filii excussorum. Si enim erimus filii excussorum, erimus in manu potentis tanquam sagittae, et jaculabitur nos de praecepto suo in corda hominum nondum amantium, ut percussa sagittis verborum Dei ament. Nam si talia coeperimus illis praedicare: Filii, aut fratres mei, timete Dominum, ut habeatis filios et nepotes, ut gaudeat
Abbreviated transcription (Latin):
Quare & Quia prophetae in enigma¬
te locuti sunt.: & figuris rerum tam¬
quam mysteriorum inuolucris coope¬
ruerunt intellectum : qui intellectus
prodire non potuit ad homines. nisi
in uolucnr illa excuterentur: Vnde
dicti sunt illi fili excussorum. qui
deprophetis excussis proficerunt :
Ergo & nos excutiamus istum neper
in uoluenx fallamur: & tangentes
quod intus est & non uidentes. dica¬
mus forte lignum proauro.: Aut testã
pro argento : Excutiamus siuidetur
caritati unre. Aderit dñs ut procedat
quod intus est : Maxime fr̃s mei quia
mastrrum natalicia celebnrmus. quan¬
ta mala passi sunt mastrres. quanta exi¬
tia. quanta tormenta squalores carcerũ.
stricturam catenarum. saeuitiam ferro¬
rum. ardorem flam marum: Aculeos
contumeliarum. Ista omnia passi essent
nisi nescio quid uiderent. quo se tende¬
rent. quod adhuius saeculi felicitatem
non pertinet: Turpe est autem ut na¬
talicia mastrrum celȩbremus. horum

Expanded text:
 quia Prophetae in aenigma quia Prophetae in aenigmatis locuti sunt, et figuris rerum tanquam mysteriorum involucris cooperuerunt intellectum; qui intellectus prodire non potuit ad homines, nisi involucra illa excuterentur: unde dicti sunt illi «filii excussorum,» qui de Prophetis excussis profecerunt. Ergo et nos excutiamus istum, ne per involucra fallamur, et tangentes quod intus est et non videntes, dicamus forte lignum pro auro, aut testam pro argento. Excutiamus, si videtur Charitati vestrae: aderit Dominus, ut procedat quod intus est; maxime, fratres mei, quia martyrum natalitia celebramus. Quanta mala passi sunt martyres, quanta exitia, quanta tormenta, squalores carcerum, stricturam catenarum, saevitiam ferarum, ardorem flammarum, aculeos contumeliarum! Ista omnia passi essent, nisi nescio quid viderent quo se tenderent, quod ad hujus saeculi felicitatem non pertinet? Turpe est autem ut natalitia martyrum celebremus, horum
Abbreviated transcription (Latin):
MΕΙDUm: Quomodo s ut sit uxor eius
tamquam uinea fertilis in lateribus do¬
museius. & filiieius circumdent mensã
eius. tamquam oliuarum nouellatio:
Ergo perdiderunt mercedem suam. qui
propterdm̃ &iam uxores ducere nolue¬
runt. sed ait. qui noluit ducere uxorem:
qualiter me ds̃ benedicet & immo uero
Aut sic te benedicit aut non te benedicit.
Aperte dicta sententia est . ecce sic bene¬
dicetur homo quitimet dnm : Quidergo
sibi hoc uult fr̃s & Nedesiderando tempo¬
ralem & terrenam felicitatem. perda¬
mus caelestem prophetatam: quam in¬
uoluerum nobis constituit: in uolu¬
crum hoc. nescio quid habet intus :
Meminit autem caritas uñr cum supe¬
riorem psalmum uobis tractarem
qui est ante istum: incurrisse nos in
quendam uersum obscurum ubi di¬
ctum est : Sicure sagntae inmhanu po¬
tentis. sic filii excussorum: Et cum
quaereremus qui sint fili excussorũ
uisum esse nobis suggerente quan¬
tum credimus dño filios excussorum
a postolos dictos filios prophetarum:¬

Expanded text:
minum.» Quomodo? Ut sit uxor ejus tanquam vinea fertilis in lateribus domus ejus, et filii ejus circumdent mensam ejus, tanquam olivarum novellatio. Ergo perdiderunt mercedem suam, qui propter Deum etiam uxores ducere noluerunt? Sed ait qui noluit ducere uxorem: Aliter me benedicet Deus. Imo vero, aut sic te benedicet, aut non te benedicet: aperte dicta sententia est, «Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum.» 2. Quid ergo sibi hoc vult, fratres? Ne desiderando temporalem et terrenam felicitatem, perdamus coelestem, Propheta tanquam involucrum nobis constituit. Involucrum hoc nescio quid habet intus. Meminit autem Charitas vestra, cum superiorem psalmum vobis tractarem, qui est ante istum, incurrisse nos in quemdam versum obscurum, ubi dictum est, «Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum» ; et cum quaereremus qui sint «filii excussorum,» visum esse nobis, suggerente quantum credimus Domino, filios excussorum Apostolos dictos esse, filios Prophetarum:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo contraxp̃m extrapostã sunt. quia suos
qui p̃dicat in postadicit. Nolite in me p̃su¬
mere : Nenĩ ꝑme sed ꝑ postam intrabitis:
Illi aut̃ qui uolunt homines inse ipsos p̃su¬
mere : Nolunt eos intrare ꝑ postã: Non
mirum si clauditur contra illos posta. &
otiosi pulsent ut aperiatur: Ad stote
sermonẽ. ex nostra pollicitatione adiu¬
uante dño uobis reddendum exeuan¬
gelio decolumba: Incuius nomine pro¬
misimus. in illius miseri cordia redde¬
mus: Sed ut possimus. eẽ idonei reddito¬
res: neaudaces fuerimus promissores.
INIUS DEPSALMO CXXUI.¬

Expanded text:
ergo contra Christum, extra portat sunt; quia suos ergo contra Christum, extra portat sunt; quia suos qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me praesumere; non enim per me, sed per portam intrabitis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur. Adestote sermonem, ex nostra pollicitatione, adjuvante Domino, vobis reddendum ex Evangelio de columba. In cujus nomine promisimus, in illius misericordia reddemus. Sed ut possimus esse idonei redditores, ne audaces fuerimus promissores, IN PSALMUM CXXVI
Abbreviated transcription (Latin):
est : Ianua enimdicitur domus ianua.
ciuitatis posta est. posta domus ianua
est : Sed forte non benedicitur porta:
si non benedicitur ciuitas quae dicta.ẽ.
domus: Utrumq enim paulo ante
dictum est: Nisi dñs aedificauerit do¬
mum. Inuanum laborauerunt aedifi¬
cantes eam : Etneistam damũ audiendo
paruum aliquid putares. Nisi dñs inquit
custodierit ciuitatem. Inuanũ labora¬
uit quicustodit illam : Estergo domus:
quae ẽ ciuitas: Ipsi ergo habet ianua tã¬
quãdomꝰ : & habet postã tãquã ciuitas:
Qui .ẽ. ergo ianuadom: : Ipse ẽ. posta
ciuitatis : Ergo sixp̃spostaciuitatis. ille
cant : qui negant quia missae sunt sagittae
demanu potentis: & ꝑuenerunt usq infi¬
nes temre : Etipsa haereditas dñĩ dequa
dictũ ẽ. postula a me & dabotibi gentes hae¬
reditate tuã & possessionẽ tuã terminos ter¬
rae : Praedicatũ ẽ : auditũ ẽ antequã fier&:
&iã factũ nolunt agnoscere : QuidisputaNT

Expanded text:
est. Janua enim dicitur domus; janua est. Janua enim dicitur domus; janua civitatis porta est, porta domus janua est. Sed forte non bene dicitur porta, si non bene dicitur civitas quae dicta est domus. Utrumque enim paulo ante dictum est: «Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam;» et ne istam domum audiendo parvum aliquid putares, «Nisi Dominus,» inquit, «custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam.» Illa est ergo domus quae est civitas. Ipsa ergo habet januam tanquam domus, et habet portam tanquam civitas. Qui est ergo janua domus, ipse est porta civitatis. Ergo si Christus porta civitatis, ille cant? Qui negant quia missae sunt sagittae de manu potentis, et pervenerunt usque in fines terrae; et ipsa est haereditas Domini, de qua dictum est, «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» . Praedicatum est, auditum est, antequam fieret; et jam factum nolunt agnoscere Qui disputant
Abbreviated transcription (Latin):
Non ex eis implebis desiderium tuum: Si
autem sic desideras quamodo ceruus desi¬
derat ad fontes aquarum : sidicis desi¬
derat & deficit anima mea in atria dni.
imples desiderium tuum exeis : Non
quia iamilli possunt taledesi deriũ imple¬
re. sed tales imitando uenis ad eum qui
impleuit desideriũ ipsorũ: NOXCON¬
FUNDE TUR CŨLOQUETUR INI¬
Micis SUIS IXPORTA: Fr̃s in
porta loquamur : Id .ẽ. ut omnes noueriN
quidloquamur: Quienĩ non uult loqui
inporta. latere uult quod loquitur :
Et foste ideo uult latere . quiamalũ ẽ:
Sifidit inposta loquatur. sicut dicitur
desapientia : In postis autẽ ciuitatũ auden¬
terdicit: Quanto tempore iustitiã in no¬
centes tenuerint Nerubescent: hoc .ẽ. in
porta praedicare : Etquis ẽ qui prae¬
dicat inporta : Qui praedicat in xp̃o:
quia xp̃s ẽ. porta. qua intramus adillã
ciuitatem: Mentior: si non ipse dixit.
Ego sumianua: Siianua est: & posta

Expanded text:
non ex eis implebis desiderium tuum. Si non ex eis implebis desiderium tuum. Si autem sic desideras, quomodo cervus desiderat ad fontes aquarum ; si dicis, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» : imples desiderium tuum ex eis; non quia jam illi possunt tale desiderium implere, sed tales imitando venis ad eum qui implevit desiderium ipsorum. 13. «Non confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta.» Fratres, in porta loquamur, id est, omnes noverint quid loquamur. Qui enim non vult loqui in porta, latere vult quod loquitur; et forte ideo vult latere, quia malum est. Si fidit, in porta loquatur; sicut dicitur de Sapientia: «In portis autem civitatum audenter dicit» . Quanto tempore justitiam innocentes tenuerint, non erubescent: hoc est in porta praedicare. Et quis est qui praedicat in porta? Qui praedicat in Christo; quia Christus est porta qua intramus ad illam civitatem. Mentior, si non ipse dixit, «Ego sum janua» . Si janua est, et porta
Abbreviated transcription (Latin):
a postoli: Quia ergo excussis prophe¬
tis generati sunt apostoli : fili sunt ex¬
cussorum: Ipsi inmanu potentis positi.
tamquam sagiitae peruenerunt usq
infines terrae : Vnde dici habet in
finem: Ecce haereditas dni. filii mer¬
ces fructus uentris: Quia ideo defini¬
bus terrae colligitur ista haereditas.
quia sicut sagittae inmanu potentis.
sic filii excussorum. Id est sic filii pro¬
phetarum. Et apostoli fuerunt quasi
sagittae inmanu potentis. Si potens
ille. potenter excussit: Si potenter ex¬
cussit: usq in fines temxe perueneruNT
replet desiderium suum exeis. Qui Ñ
amat scłm. Qui desiderio saeculi plenus
est : Non est quo intret quod illi praedi¬
cauerunt : Funde quod portas. & ca-¬
pax fiere adid quod non habes : Idest
desideras diuitias : Non potes implere
ex eis desiderium tuum. Desideras ho¬
nores interra. desideras ea quae etiam
iumentis donauit ds̃. hoc est uoluptatẽ
temporalem & salutem corporis. & alia :

Expanded text:
Apostoli. Quia ergo excussis PropheApostoli. Quia ergo excussis Prophetis generati sunt, Apostoli filii sunt excussorum. Ipsi in manu potentis positi tanquam sagittae, pervenerunt usque in fines terrae. Unde dici habet in fine: «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quia ideo de finibus terrae colligitur ista haereditas: quia, «Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum;» id est, filii Prophetarum Apostoli fuerunt quasi sagittae in manu potentis. Si potens ille, potenter excussit; si potenter excussit, usque in fines terrae pervenerunt replet desiderium suum ex eis? Qui non amat saeculum. Qui desiderio saeculi plenus est, non est quo intret quod illi praedicaverunt. Funde quod portas, et capax fiere ad id quod non habes. Id est, desideras divitias; non potes implere ex eis desiderium tuum: desideras honores in terra, desideras ea quae etiam jumentis donavit Deus, hoc est voluptatem temporalem, et salutem corporis, et talia;