comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sine macula. Hic gͦ requiescet in
monte d̾ni qui ingreditur sine ma¬
cła: qui uͦ fuerit sine ruga exaltabi
tendent᷑ cęli sicut pellis que dilata¬
tur penitus: ut ne minima quidẽ
ruga inueniatur in ea᷑ Bunc sine
dubio qnͣdo iã sequentur agnum
quocũq ierit. Uere enĩ extendi &
dilatari necesse ẽ animas quuibus
ubiq seq̃ndus ẽ agnus. Quo enim
uadit: Aitingit ꝓfecto a fine usq
ad finẽ fortit̾. &e disponit omĩa sua¬
uit̃. Uis ad huc nosse quo eat aguꝰ.
& quo necesse habeant beatȩ animȩ
sequi eum: In omĩb requiẽ quesi¬
iii. hec ẽ plane reqͥes dñi ñ int̾cisa
ñ circa aliquid certũ restͥcta. qm̃
in omĩb gaudet. in omĩb delectat᷑.
in om̃ĩb requiem q̃rit &e inuenit.
Nam ce bona ei placent in seipsis. et
delectatur nichilominꝰ bona ordi¬
natione maloꝵ. Biligit mĩam ce
iudiciũ. nec mͦ in bonoꝵ głia sibi
cõplacet: sed inipsis quoq ut pote
iustis suppliciis impioꝵ. Qd ergoͦ.

Expanded text:
sine macula . Hic ergo requiescet in monte Domini, qui ingreditur sine macula: qui vero fuerit sine ruga, exaltabitendentur coeli sicut pellis, quae dilatatur penitus. ut nec minima quidem ruga inveniatur in ea: tunc sine dubio, quando jam sequentur Agnum quocunque ierit. Vere enim extendi et dilatari necesse est animas, quibus utique sequendus est Agnus. Quo enim vadit? Attingit profecto a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. 3. Vis adhuc nosse quo eat Agnus, et quo necesse habeant beatae animae sequi eum? In omnibus requiem quaesivi . Haec est plane requies Domini, non intercisa, non circa aliquid certum restricta; quoniam in omnibus gaudet, in omnibus delectatur, in omnibus requiem quaerit, et invenit. Nam et bona ei placent in seipsis, et delectatur nihilominus bona ordinatione malorum. Diligit miseudicium: nec modo in bonorum gloria sibi complacet, sed in ipsis quoque, utpote justis, suppliciis impiorum. Quid ergo?
Abbreviated transcription (Latin):
macłam neq rugam. In his namq
qui adhuc militant. nec sine macła
quid̃e ecłia est. qm̃ nemomundꝰ
a sorde. nec infans cuuis ẽ unius
dici uita suꝑ t̾ram: quã utiq utã

Expanded text:
maculam, neque rugam. In his namque qui adhuc militant, nec sine macula quidem Ecclesia est; quoniam nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram: quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
nis & glificationis corpoꝵ suoꝵ.
quã nimirũ usq in diem uidi¬
cũ differendã ẽẽ ñ dubicant.
S unde hoc tibi o misera caro.
o fȩda. o fetida. unde tibi boc:
sũmari beatitudo ñ poc̃e
Adco siqͥdẽ iuget in eis deside¬
riũ hoc naturale. ut necdũ
tota. eon affectio ꝑgat indm¬

Expanded text:
s et glorificationis corporum suorum, quam nimirum usque in diem judicii differendam esse non dubitant. 2. Sed ende hoc tibi, o misera caro, o foeda, o fetida, unde tibi hoc? consummari beatitudo non potest. Adeo siquidem viget in eis desiderium hoc naturale, ut necdum tota earum affectio li
Abbreviated transcription (Latin):
nisi fallor ex his quȩ p̃ceden¬
te sermone sunt dicta. tres ẽẽ sc̃ã¬
rũ status animarũ: pͥmũ uide¬
licet in corpore corruptibili. scd̃m
sine corpore t̾cium in corpore głi¬

Expanded text:
nisi fallor, ex his quae praecedente sermone sunt dicta, tres esse sanctarum status animarum: primum videlicet in corpore corruptibili, secundum sine corpore, tertium in corpore jam glori
Abbreviated transcription (Latin):
Adam uͦ pius forte uidetur mulie¬
rem ñ con tristando. sed timorem
dñi dereliquit uoculliuis obedienᷤ
qͣm diuinȩ. Utinam magis ci¬
mor dñi p̃ualiusset in eo. sicut
de xp̃o signant̾ legitur: quia re¬
pleuit eum ñ pietatis spc̃. sed ti¬
moris. In om̃ib enĩ & ꝑ omnia
pietati ꝓximorum timor dñi p̃¬
ferendus ẽ: & solus ip̃ẽ est qui to¬
tum sibi debeat hominem uen¬
dicare. In his gͦ cribus. tunore.
pietate. sciencia: mediator noster
reconciliauit homines deo. Nã
in consilio & fortitudine: de manu
aduersarii liberauit. Consilio
siquidem. pristino ure priuauit
hostem. data potestate ut manꝰ
iniceret innocenti. Fortitudine
preualuit ne uiolent̃ posset reci¬
nere redemptos dum uictor ab
inferis rediit: & uita hominum
cum eo surrexit. Ex inde cibat.
nos pane uitȩ & intellectus: po¬
tat aqua sapienciȩ salutaris.
Est enim intellectus rerum spũa¬
lium & inuisibilium uerus ani¬

Expanded text:
Adam vero pius forte videtur, mulieAdam vero pius forte videtur, mulierem non contristando; sed timorem Domini dereliquit, voci illius magis obediens, quam divinae. Utinam magis timor Domini praevaluisset in eo! sicut de Christo signanter legitur: Quia replevit eum, non pietatis spiritus, sed timoris . In omnibus enim et per omnia pietati proximorum timor Domini praeferendus est, et solus ipse est qui totum sibi hominem debeat vindicare. In his igitur tribus, timore, pietate et scientia, mediator noster reconciliavit homines Deo; nam in consilio, et fortitudine de manu adversarii liberavit. Consilio siquidem pristino jure privavit hostem, data potestate, ut manus injiceret innocenti: fortitudine praevaluit, ne violenter posset retinere redemptos, dum victor ab inferis rediit, et vita omnium cum eo surrexit. 4. Exinde cibat nos pane vitae et intellectus, et potat aqua sapientiae salutaris. Est enim intellectus rerum spiritualium et invisibilium, verus ani
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ille debito fraudetur honore.
Audi gͥ. & diligenter obserua angllcã
in huius mediacoris ortu distributi¬
onem. Gloria inquiunt in altissi¬
mis deo: & interra pax hominib
bonȩ uoluntatis. Huiis deniq
gr̃a obseruationis fideli reconcili¬
atori xpõ nec timoris spc̃ defuit. qͦ
patri semꝑ reuerentiam exiberets
semꝑ ei deferret. semꝑ eius głam
quereret: nec sp̃c pietatis. quo mi¬
sccłiter compateretur hominib.
Unde &e necessarium babuit spm̃
quoq scienciȩ. ꝑ quem timoris
pariter & pietatis distributio fie¬
ret inconfusa. E nota qd̾ in pͥ¬
mo illo parentum nr̃orum pec¬
cato tres quidem auctores extite¬
rint: s manifeste defuerint tria
trib. Dico enim euam diabolũ
& ad̃am. Non habuit eua scien¬
ciam quȩ ut ait apłs seducta est
in p̃uaricatione. Uerum hȩc qͥ¬
dem serpenti ñ defuit. qui calli¬
dior describitur ceteris animan¬
tib: s pietatem malignus ñ habu¬

Expanded text:
tur, ille debito fraudetur honore. 3. tur, ille debito fraudetur honore. 3. Audi igitur et diligenter observa angelicam in hujus mediatoris ortu distributionem. Gloria, inquiunt, in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Hujus denique gratia observationis fideli reconciliatori Christo nec timoris spiritus defuit, quo Patri semper reverentiam exhiberet, semper ei deferret, semper gloriam ejus quaereret; nec spiritus pietatis, quo misericorditer compateretur hominibus. Unde et necessarium habuit spiritum quoque scientiae, per quem timoris pariter et pietatis distributio fieret inconfusa. Et nota quod in primo illo parentum nostrorum peccato 978 tres quidem auctores exstiterunt; sed manifeste defuerunt tria tribus. Dico enim Evam, diabolum et Adam. Non habuit Eva scientiam, quae, ut ait Apostolus, seducta est in praevaricationem . Verum haec quidem serpenti non defuit, qui callidior describitur caeteris animantibus; sed pietatem malignus non habu
Abbreviated transcription (Latin):
ne quid esset ambiguitatis in nomi¬
ne. Deniq ip̃a est uiginis nr̃ȩ gloria
singularis. & excellens p̃rogatiua
mariȩ. quod filium unum eumd̾e¬
q cum do ꝑatre meruit habere cõ¬
munem. Quam sane ꝑisse constat:
si ñ filius incarnaret᷑. Sed nec nob̃¬
similis alia dari posset occasio: spe
pͥmogenitus in multis fratrib qui
unigenitꝰ erat. asciscet eos sine dubio ĩ he¬
reditatem: quos uocauit in adoptionẽ.
Sienim frẽs: & coheredes. Hic gͦ. xp̃c
ih̾c mediator fidelis. sicut in ꝑsona
una dĩ hominis q substantiam co-¬
pulauit ineffabili sacram̃to. sic &e in
ip̃a reconciliatione consilio usus altis¬
simo. mediam ñ deseruit equi¬
tatem. utrisq tribuens qd̃ oporte¬
bat: honorem dõ. homini miserati¬
onem. Hec enim optima int̾ offen¬
sum dnm & reum seruum forma
conpositionis. ut nec honorandi
dm̃ reso seruus obpͥmẽtur absteri¬
ore sententia. nec rursum dum
huic immoderatius comdescendi¬

Expanded text:
ne quid esset ambiguitatis in nomine quid esset ambiguitatis in nomine. Denique ipsa est Virginis nostrae gloria singularis et excellens praerogativa Mariae, quod filium unum eumdemque cum Deo Patre meruit habere communem, quam sane periisse constat, si non filius incarnaretur. Sed nec nobis alia dari posset occasio similprimogenitus in multis fratribus, qui unigenitus erat, adscisset eos sine dubio in haereditatem, quos vocarit in adoptionem. Si enim fratres, et cohaeredes. Hic ergo C mediator fidelis, sicut in persona una Dei hominisque substantiam copulavit ineffabili sacramento; sic et in ipsa reconciliatione, consilio usus altissimo, mediam non deseruit aequitatem, utrique tribuens quod oportebat, honorem Deo, homini miserationem. Haec enim optima inter offensum Dominum et reum servum forma compositionis, ut nec honorandi Domini zelo servus opprimatur austeriori sententia; nec rursum, dum huic immoderatius condescendi
Abbreviated transcription (Latin):
alans. propterea sane licet irrũ¬
pere uerear. ꝓprie conscius infir¬
mitatis. frequent̃ tam̃ uelud su
ꝑos huius putei exꝑando ad te
domine manus meas: ꝓ eo qd̃ aĩa
mea sicut terra sine aqua tibi.
& nunc siquidem qd̃ ascendente de¬
ãeorsum nebula. tenuis ebibit co¬
gitatio. uobis frẽs modicum illud
sine inuidia commnunicare ꝓpo¬
sui: uelud expresso linteamine.
uł exigua resundens celestis stilli¬
us magis incarnatus sit qm pater.
aut spc̃ sc̃s. cum tocius tͥnitatis.
ñ mͦ equalis sit gła. s e una ead̾e¬
q substancia. Sed quis cognouit
semsum dni: aut quis consiliarius
eius fuit: Altissimum ẽ mysteri¬
um: nec nos oportet cemere suꝑhu
uscemodi p̃cipitare sentenciam.
Uidetur tam̃ nec patͥs nec sp̃c incar.¬
nationem. in pluralitate filiorum
effugisse confcisionem: dum ali¬
us d̃i. alius hominis filius dicͥetꝰ.
Uidetur ꝙ id maxime congruum. ut
id sp̃aliter filius fieret qui filius erat:

Expanded text:
alans. Propterea sane licet irrumalans. Propterea sane licet irrumpere verear propriae conscius infirmitatis, frequenter tamen velut super os hujus putei expando ad te, Domine, manus meas, pro eo quod anima mea sicut terra sine aqua tibi. Et nunc si quid est quod, ascendente deorsum nebula, tenuis ebiberit cogitatio; vobis, fratres, modicum illud sine invidia communicare curabo, velut expresso linteamine vel exigua refundens coelestis stillius magis incarnatus sit, quam Pater aut Spiritus sanctus, cum totius Trinitatis non modo aequalis sit gloria, sed una eademque substantia. Sed quis cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? Altissimum est mysterium, nec nos oportet temere super hujuscemodi praecipitare sententiam. Videtur tamen nec Patris, nec Spriritus incarnationem in pluritate filiorum effugisse confusionem, dum alius Dei, alius filius hominis diceretur. Videtur et illud congruum, ut his specialiter filius fieret, qui filius erat,
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiationis: uelud amenissimã
quandam planiciem. simplicem
nr̃ȩ reparationis hystoriam. In¬
ungitur noua legatio angło ga¬
brieli. & nouam uirgo ꝓfessa uir¬
tutem. noue salutationis honora¬
tur obsequio. Antiqua excludit᷑
maledictio mulierum. nouam
noua mater accipit benedictionẽ.
Impletur ꝑgr̃am. quȩ concupiscen¬
ciam nescit: ut spũ suꝑueniente
altissimo pariat filium: quȩ ui¬
rum dedignatur admittere. In¬
trat ad nos eadem porta salutis
antidotum:. qua uenenum ser-¬
pentis ingrediens uniuersitatẽ
numeros huiꝰcemodi flores exhis
facise ẽ legere pratis: sed intueor
mediam metuendȩ profunditatis
abyssum. Abyssus plane imꝑ¬
scrut abilis. incarnationis dnĩcȩ
sacram̃tum abyssus impenetra¬
bilis. uerbum caro factum ẽ. et
habitabit in nobis. Quis enim
uestiget. quis attingat: quis appre-¬
hendat: Puteus altus ẽ: & in quo
hauriam ñ est mͥ. Uerumntam̃
solet interdum suꝑposita puteis
humectare linteamina uaꝑor ex¬

Expanded text:
ationis, velut amoenissimam quamdam planitiem, simplicem nostrae reparationis historiam. Injungitur nova legatio angelo Gabrieli, et novam Virgo professa virtutem, novae salutationis honoratur obsequio. Antiqua excluditur maledictio mulierum, novam nova mater accipit benedictionem. Impletur per gratiam quae concupiscentiam nescit, ut spiritu superveniente Altissimi pariat filium quae virum dedignatur admittere. Intrat ad nos eadem porta salutis antidotum, qua venenum serpentis ingrediens, universitatem numeros hujuscemodi flores ex his facile est legere pratis; sed intueor mediam metuendae profunditatis abyssum. Abyssus plane imperscrutabilis, Incarnationis Dominicae sacramentum; abyssus impenetrabilis. Verbum caro. factum est, et habitavit in nobis . Quis enim investiget, quis attingat, quis apprehendat? Puteus altus est, et in quo hauriam non est mihi. Verumtamen solet interdum superposita puteis humectare linteamina vapor exh
Abbreviated transcription (Latin):
lucretur: animȩ suȩ detͥmentũ
faciat: Sed quando id capere
possit auarus:. Sine caus a labo¬
rat quisquis ei ꝑsuadere conatur.
Ut quid hocͦ Nempe quia stultici¬
a illi uidetur. Quid uerius qͣm
iugum xp̃i esse suaue: Appone
qͣm panem reputabit. Et cerce
ne uiuit homo: s in omni uerbo
quod ꝓcedit de oredĩ. Ueriumta¬
men donec sapit cibi ueritas non
sine difficultate ad interiora tra¬
lectari.iam non cibus sedpotus
est & sine dificultate intrat ad
animam. quo uidelicet spũalis
cibus intelligentiȩ potu sapien¬
ciȩ digereratur: ne ip̃ius interiorᷤ
hominis artub id est affectibus
siccitate laborantib on̾ magis sit
qmͣ utilitati. Ex omnib ergo

Expanded text:
lucretur, animae autem suae detrimentum faciat. Sed quando id capere possit avarus? Sine causa laborat, quisquis ei id persuadere conatur. Utquid hoc? Nempe quia stultitia illi videtur. Quid verius quam jugum Christi esse suave? Appone is lapidem quam panem reputabit. Et certe ne vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei . Verumtamen donec sapiat tibi veritas, non sine difficultate ad interiora tralectari, jam non cibus, sed potus est: et sine difficultate intrat in animam, quo videlicet spiritualis cibus intelligentiae potu sapientiae digeratur, ne ipsius interioris hominis artibus, id est affectibus, siccitate laborantibus, oneri magis sit quam utilitati. 3. Ex omnibus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
d audiendum ut credimus
uerbũ dñi conuenistis: neq
eñi causa nob alia ur̃ȩ huiꝰ cam aui¬
dȩ concursionis occurrit. Approba¬
mꝰ utiq desiderium hoc. & laudabi¬
li studio cũgaudemus. Beati qui
audiunt uerbũ di: s si custodiant
illud. Bãti qͥ memores sunt man¬
datoꝵ eiꝰ. s ut faciant ea. Nimirũ

Expanded text:
d audiendum, ut credimus, verbum Dei convenistis. Neque enim causa nobis alia vestrae hujus tam avidae concursionis occurrit. Approbamus utique desiderium hoc, et laudabili studio congaudemus. Beati enim qui audiunt verbum Dei, sed si custodiunt illud . Beati qui memores sunt mandatorum ejus, sed ut faciant
Abbreviated transcription (Latin):
onis ce unctio docens de om̃ib: quã
exꝑtus nouit in exꝑtꝰ ignorat
excitetur: ut dicant in cordib suis:
Non uidet᷑ hoc uerbum adinuentioĩs
humanȩ. cui sic consonant uno ore
testimonia scͥpturarũ. Qd̃ su taest
sine dubio uehem̃ter erramꝰ. Probare
libet an ita hec ita se habeant. gusta¬
re quid hoc absconditũ manna sapi¬
at. exꝑiri qͥd sit hoc centuplũ. quale
gaudium insꝑu scõ. Cras ꝓfecto res¬
pondebit ei iusticia sua qui idstu¬
diose quesierit. confestim ut gusta
sꝑanti in se. Alioqnͥ uenite & argui¬
te me dicit dñs. si ñ om̃ĩs qui reliq̃¬
rit patrem aut matrem aut domũ
autagrũ ꝑꝑ nom̃ meũ. centuplũ¬

Expanded text:
onis, et unctio docens de omnibus, quam onis, et unctio docens de omnibus, quam expertus novit, inexpertus ignorat, excitetur, ut dicant in cordibus suis: Non videtur hoc verbum adinventionis humanae, cui sic consonant uno ore testimonia Scripturarum. Quod si ita est, sine dubio vehementer erramus. Probare libet an haec ita se habeant, gustare quid hoc absconditum manna sapiat, experiri quid sit hoc centuplum, quale gaudium in Spiritu sancto. Cras profecto respondebit ei justitia sua, qui id studiose quaesierit. Confestim ut gustavsperanti in se . Alioquin venite et arguite me, dicit Dominus , si non omnis qui reliquerit patrem, aut matrem, aut domum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
cedinis tue dne quã abscondisti cim̃ti¬
b te: ꝑfecisti eis qui sꝑant ince. uides
qͦmͦ memoram habundantiȩ suauita¬
tis huiꝰ eructet. anima sc̃ã. qͦmꝰ expͥme¬
regestiens uerba multiplicet: Qm̃ ma¬
gna inqͥt multitudo. hoc gͦ centuplũ
adoptio filioꝵ ẽ libercas & pͥmitiȩ
spc̃. deliciȩ caritatis. gła conscientiȩ.
regnũ di quod intra uos ẽ: ñ utiq es
ca uel potus. s iusticia &e pax ce gaudi¬
ũ in spũscõ. Gaudiũ sane ñ mͦ in
spe głe: s etiam in tͥbulationibus.
Hic ẽ ignis quẽ uoluit xꝑc uehem̃ter
accendi: hec est uirtus exalto. quȩ
andream fecit amplecti crucem.
laurentiũ ridere carnificem. stepha¬
nũ inmorte ꝓlapidantib flectere
genua ad or̃onem: hec illa pax qua
sins reliquit xꝑc qnͣdo dedit ce suiã.
Si qd̃ donũ & pax ẽ electis dĩ: pax uti¬
omem sensum: s ce huic quicqͥd sub
sole placet. quicqͥd inmundo concupiᷤ¬
cit᷑. ñ pot̾it comꝑari. Hec gr̃a deuoti¬

Expanded text:
ondisti timentibus te, perfecisti eis qui sperant in te! . Vides quomodo memoriam abundantiae suavitatis hujus eructet anima sancta? quomodo exprimere gestiens verba multiplicet? Quam magna, inquit, multitudo! Hoc ergo centuplum adoptio filiorum est, libertas et primitiae spiritus, deliciae charitatis, gloria conscientiae, retus, sed justitia et pax, et gaudium in Spiritu sancto . Gaudium sane non modo in spe gloriae, sed etiam in tribulationibus. Hic est ignis, quem voluit Christus vehementer accendi . Haec virtus ex alto, quae Andream fecit amplecti  al. desiderare crucem; Laurentium ridere carnificem; Stephanum in morte pro lapidantibus flectere genua ad orationem. Haec illa pax, quam suis reliquit Christus, quando dedit et suam. Siquidem donum et pax electis Dei ; pax utiomnem sensum, sed et huic quidquid sub sole placet, quidquid in mundo concupiscitur, non poterit comparari. Haec gratia devoti
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendatione centupli sermode¬
ficit & ex habundantia coidis angus¬
tia oris obstruitur. quid niad ꝓmissio¬
nẽ eternȩ uitȩ defectum ꝓpͥum ipsa
itiã cogteatio fateatur: Si id qd̾ expar¬
te ẽ ñ ualec eloqͥ nec exꝑtus. quidinex¬
ꝑtꝰ de ꝑfectione balbutire conecur:
Oculus ñuidit ds absq te: que p̃parasti
diligentib te. Pax eñi ẽ que exuꝑat
omẽm sensũ. pax suꝑ pacem. indefi¬
ciens exultatio. torrens uolupratis di¬
uinȩ. flum̃ leciciȩ. gaudiũ plenum.
Cogita quicqͥd iuis. qͥeqͥd poces exopta.
excedit cogitatũ omẽm. desiderium
om̃e exuꝑat. illa felicitas. eternitas
illa. illa beatitudo: ad quam nos sua
miseratione ꝑducat p̾ueniens in be¬
nedictione dulcedinis. & indeficient̃¬

Expanded text:
commendatione centupli sermo deficit, et ex abundantia cordis augustia oris obstruitur; quidni ad promissionem aeternae vitae, defectum proprium ipsa etiam cogitatio fateatur? Si id quod ex parte est, non valet eloqui nec expertus; quid inexpertus de perfectione balbutire conetur? Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti diligentibus te. Pax enim est quae exsuperat omnem sensum, pax super pacem, indeficiens exsultatio, torrens voluptatis divinae, flumen laetitiae, gaudium plenum. Cogita quidquid vis, quidquid potes exopta; excedit cogitatum omnem, desiderium omne exsuperat illa felicitas, aeternitas illa, beatitudo illa. Ad quam nos sua miseratione perducat praeveniens in benedictione dulcedinis, et indeficient
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscimꝰ qm̃ uera nob̾uita ñ nisi
inconuersione est nec aliter ad eam
pacet ingressus dicente item dño.
nͥ conuersi fueritis & efficiemini sic̃
paruuli: ñ intrabitis in regnũ cęloꝵ.
Merito sane paruuli soli intrant nã
puer paruulus minat eos. qui in hoc
ipsũ natꝰ. cedatus est nob̾. .ii.
uero gͥ uocem quã audiant
mortui: & cũ audierint uiuant:
fõite enĩ ce mortuis eugłirare necẽe

Expanded text:
oniam vera nobis vita non nisi in conversione est, nec aliter ad eam patet ingressus, dicente item Domino: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Merito sane parvuli soli intrant; nam puer parvulus minat eos, qui in hoc ipsum natus et datus est nobis. Quaero igitur vocem quam audiant mortui, et cum audierint vivant: forte
Abbreviated transcription (Latin):
qd nemo scit nͥ qui accipit. Widetur
enĩ forte ũnullis p̾sentem scõꝵ cõmu¬
monẽ facultatum parit̾ & uoluptatu
hoc loco centupli nomine designari.
Et magna quid̾e ipsa consolatio:s ñ
rie eam deseruisse ut anachoritas. aut
iuolentia ꝑsecutionis ut marcyres exi¬
lio relegatos humana consolatione
nouimꝰ caruisse. Datum optimũ ẽ
centuplum hoc: descendit a patre lu
in bonum: Anñcentuplum habet

Expanded text:
d nemo scit nisi qui accipit. Videtur enim forte nonnullis praesentem sanctorum communionem, facultatum pariter et voluntatum, hoc loco centupli nomine designari. Et magna quidem haec ipsa consolatio: sed non rie eam deseruisse, ut anachoretas; aut violentia persecutionis, ut martyres exsilio relegatos, humana consolatione novimus caruisse? Datum optimum est centuplum hoc, desursum descendit a Patre lumin bonum? An non centuplum habet
Abbreviated transcription (Latin):
dat grãm. qui suꝑbis resistit. Sed
farte nein his quidẽ duab metre¬
tis plena ẽ ydria tua: capax ẽ ipsa
angłs &e iumenta. si & ipsequoq
ex ea bibat architriclinus. Hoc enĩ
uinũ bonũ qd̃ seruauimꝰ usq ad huc.¬
metreta. Quod ex te nascetur
scm̃: uocabitur filius dĩ. Ac sidi¬
cat. Cum eo solo tͥ est generatio

Expanded text:
dat gratiam, superbis resistit . Sed dat gratiam, superbis resistit . Sed forte ne in his quidem duabus metretis plena est hydria tua: capax est angelus et jumenta, sed ipse jam bibat architriclinus. Hoc enim vinum bonum, quod servavimus usque adhuc,metreta: Quod ex te nascetur Sanctum, vocabitur Filius Dei : ac si dicat: Cum eo solo tibi est generatio
Abbreviated transcription (Latin):
ue gr̃a plena. Noni sola
uͥginitate constare poterat
grẽ plenitudo: neq enĩ omnib est
de ea acciꝑe. felices qui ñ inqͥnaue¬
runt uestim̃ta sua: & cũ regina
nra. uirgmitatis pͥuilegio. głantur.
Sed num unam tantũ benedictio¬
nem habes domina: Et mͥ obsecͦ:
ut benedicas. Periit uirtꝰ illa ame:
ñ est iam uel aspirare ad illam.
Computrui instercore meo. ut ium̃¬
tum factus sum: s numquid ñ e¬
rit mͥ etiam aliquid apud te. ñ crit
ubi possim ẽẽ tecum: quia iam seqͥ
ñ ualeo quocumq ieris: Querit
angłs puellam: quã p̃parauit dñs
filio dni sui Bibit ip̃ẽ de ydriatu¬
a. cognͣta sibi uirtute delectatus:
sed numquid ñ eciam ium̃tis po¬
tum tͥbues: Sibit angłs qd̾ iurũ
ñ cognoscis: bibant qr iumenta qd̾
quit dñs humilitatem ancillȩ su¬
ȩ. Nam uͥginitas sine humilitate
habet fortasse głam. s ñ apud dm:
humilia semꝑ excelsus respicit. qui
alta alonge cognoscit & humilib

Expanded text:
 gratia plena. Non in sola virginitate constare poterat gratiae plenitudo: neque enim omnibus est de ea accipere. Felices qui non inquinaverunt 1182 vestimenta sua, et cum regina nostra virginitatis privilegio gloriantur. Sed num unam tantum benedictionem habes, o Domina? Et mihi obsecro ut benedicas. Periit virtus illa a me, non est jam vel aspirare ad illam. Computrui in stercore meo, et ut jumentum factus sum; sed nunquid non erit mihi etiam aliquid apud te? non erit ubi possim esse tecum, quia jam sequi non valeo quocunque ieris? Quaerit angelus puellam, quam praeparavit Dominus filio domini sui. Bibit ipse de hydria tua, cognata sibi virtute dolectatus; sed nunquid non et jumentis potum tribues? Bibit angelus, quod virum non cognoscis: bibant et jumenta quodquit, Dominus humilitatem ancillae suae . Nam virginitas sine humilitate habet fortasse gloriam, sed non apud Deum. Humilia semper Excelsus respicit, et alta a longe cognoscit . Humilibus
Abbreviated transcription (Latin):
milia ꝓsequentib excicata ce uehem̃t̃
exacerbata uoluntas. somniũ ne est
inqͥt an fabula qd̾ narratis: bum uͦ
oportunũ suȩ tempꝰ nacta querimo¬
niȩ lingua. omĩno ait sic ẽ ut audisti.
Nam ce ego a fabulis ce m̃daciis iussasũ
recicere: & nichil deinceps nͥ serium
ĩmo & penitus necessarium loqui.

Expanded text:
milia prosequentibus excitata et vehementer milia prosequentibus excitata et vehementer exacerbata voluntas: Somniumne est, inquit, an fabula quod narratis? Tum vero opportunum suae tempus nacta querimoniae lingua: Omnino, ait, sic est ut audistis. Nam et ego a fabulis et mendaciis jussa sum reticere, et nihil deinceps nisi serium, imo et penitus necessarium loqui.
Abbreviated transcription (Latin):
furabatur iam ñ furetur: magis aũ
laboret manib suis qd̾ bonum est.
ut habeat unde tribuat necessitatem
patienti. Cet̾m dum suas quibq men¬
bris in hunc modũ leges ꝓmulgat.
& decreta ꝓponit: int̾rumpit subito
uocẽ uibentis. & uno impetu clamat.
Unde hec noua religio: facere ibes
ut ubet. s inueniet᷑ qui notus decretis
obuiet qui nouis legib contradicat.
Quis enĩ ille ẽ inquit: Et illa. Num¬
tasti obseqͥum: si ignoras ad obediendu
utiq concupiscentiis eius. Expalluit
miser ad hanc uocem ce confusus ob¬
mutuit: anxiabatur enĩ in eo sꝑc eiꝰ.
ad menbra quid̾e ad suã illã infrlicis¬
simã dñam inconctant᷑ accedunt ut¬
ce abuersus dnm̃ crudeliter int̾pellent
&e imꝑia duriora causent᷑ Plangit
gula parsimoniȩ sibi modũ adhibi¬
tũ. ꝓhibitam crapusȩ uoluptatem
Oculus q̃ritur indictas lacͥmas: pecu¬
lantiam int̾dictam. Quib hȩc &si¬

Expanded text:
furabatur jam non furetur, magis autem furabatur jam non furetur, magis autem laboret manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti . 9. Caeterum, dum suas quibusque membris in hunc modum leges promulgat, et decreta proponit, interrumpunt subito vocem jubentis, et uno impetu clamant: Unde haec nova religio? Facere jubes ut libet. Sed invenietur qui novis decretis obviet, qui novis legibus contradicat. Quis enim ille est, inquit? Et illa: Nimtasti obsequium, si ignoras, ad obediendum utique concupiscentiis ejus. Expalluit miser ad hanc vocem, et confusus obmutuit. Anxiabatur enim in eo spiritus ejus. Ac membra quidem ad suam illam infelicissimam dominam incunctanter accedunt, ut adversus Dominum crudeliter interpellent, et imperia duriora causentur. Plangit gula parcimoniae sibi modum adhibitum, prohibitam crapulae voluptatem. Oculus queritur indictas lacrymas, petulantiam interdictam. Quibus haec et si
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ dicens. Peccasti: quiesce.
Et qd̃ dicitur cale est. Iam sentina redũ¬
dans domũ omẽm intolerabili fetore
contaminat. uanũ est tͥ cũ adhuc sordes
influant exhaurire. dum peccare ñ de¬
stit̾s. penitere. Quis enĩ eon ieiunia
ꝓbet. qui ab lites ce contentiones ieum̃at.
⁊ ꝑcuciunt pugno impie: s ce uolun¬
tates & uoluptates ꝓprie inueniunt᷑
in eis: Non tale ẽ ieiunũ qd̃ elegi
dicit dñs. Claude fenestras morti.
obsera aditus. foramina obstrue. dili¬
genter ce sic demũ ñ subeuntib nouis:
sordes pot̾is expurgare. uetustas. Esti¬
mat homo facile qd̾ iubetur implendũ.
tamꝗͣ ignarus exercicii sꝑualis. Quis
enĩ ꝓhibeat inquit quominꝰ imꝑem
m̃bris meis: Indicit gͥgulȩ ieiunia.
crapulam int̾dicit. Obcurari p̃cipie
aures ne audiant sangͥnem. auertiocłos
ne uideant uanitatem. manꝰ ñ ad aua¬
ritiam. s ad elemosinam mag̃ extendi.
Quib foite & laborem imponere uelit:
ꝓhibens latͦtinia sicut scͥptum ẽ. Qui

Expanded text:
us dicens: Peccasti, quiesce. Et quod dicitur, tale est. Jam sentina redundans domum omnem intolerabili fetore contaminat: vanum tibi est, dum adhuc sordes influant, exhaurire; dum peccare non destiteris, poenitere. Quis enim eorum jejunia probet, qui ad lites et contentiones jejunant, et percutiunt pugno impie, sed et voluntates et voluptates propriae inveniuntur in eis? Non tale est jejunium quod elegi, dicit Dominus . Claude fenestras, obsera aditus, foramina obstrue diligenter; et sic demum non subeuntibus novis, sordes poteris expurgare vetustas. Aestimat homo facile quod jubetur implendum, tanquam ignarus exercitii spiritualis. Quis enim prohibeat, 482 inquit, quominus imperem membris meis? Indicit igitur gulae jejunia, crapulam interdicit, obturari praecipit aures ne audiant sanguinem, avertit oculos ne videant vanitatem; manus non ad avaritiam, sed ad eleemosynam magis extendit, quibus forte laborem imponere velit, prohibens latrocinia, sicut scriptum est: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
refrigescit. Auditurus ẽ forsitan ipse
cile fieri potest qͥn insingłoꝵ creucrit
lingius. & quasi iam ꝓuectus sermore¬
feratur ad eum ad cuiꝰ spectat offensã.
Itaq scandalizabit᷑ audiens & cabescet
eoꝙ facilius extinguet᷑ in eo cariras:

Expanded text:
refrigescit. Auditurus est forsitan ipse refrigescit. Auditurus est forsitan ipse cile fieri potest quin singulorum ereverit linguis, et quasi jam provectus referatur ad eum, ad cujus spectat offensam. Itaque scandalizabitur audiens, et tabescet; eoque facilius exstinguetur in eo chari
Abbreviated transcription (Latin):
nes &e quasi irreprehensibiliter sine oꝑe
diem transegisse letantur: Sic instanti¬
b nundinis institores nectere moras.
occasiones querere. solent. nequẽ forte
sibi exeis questũ ꝓuenire concingat.
sic deniq pauꝑes m̃dicantes cũ mul¬
tis clamorib euocatus tandem affue¬
rit elemosinarum distributoi diuerti¬
cula captant & concurrentib sociis ua¬
cuos ambiunt occupare recessus. ⁊ fo¬
uere latebras in angulis platearum᷑
ytinam cñ uł solum tempꝰ uitȩ amitte¬
retur in uerbis: s multi in his etiam
uitã amittere comꝓbantur. Nec mͦ ip¬
si amittere s adimere quoq & hoc
frĩb siuis. An ñ amittunt uitam.
detractores deo odibiles. odibiles uitȩ:
Fugit uita quos odit. & quos uita fugit
mor necesse ẽ. Anñ ce ipse moritur
qui uenenũ bibit. qd̃ ei male suada de¬
tͣctors uingua ꝓpinat: Siquid̃e furtim
ei dilectionis uita subtrahitur: & dum
nescit paulatim in eo frat̾na caritas

Expanded text:
nes, et quasi irreprehensibiliter sine opere nes, et quasi irreprehensibiliter sine opere diem transegisse laetantur? Sic instantibus nundinis institores nectere moras, occasiones quaerere solent, ne quem forte sibi ex eis quaestum provenire contingat? Sic denique pauperes mendicantes, cum multis clamoribus evocatus tandem adfuerit eleemosynarum distributor, diverticula captant, et concurrentibus sociis vacuos ambiunt occupare recessus, et fovere latebras in angulis platearum? 4. Utinam tamen vel solum tempus vitae amitteretur in verbis! sed multi in his etiam vitam amittere comprobantur; nec modo ipsi amittere, sed adimere quoque; et hoc fratribus suis. An non amittunt vitam detractores, Deo odibiles, odibiles vitae? Fugit vita quos odit: et quos vita fugit, mori necesse est. An non et ipse moritur qui venenum bibit, quod ei malesuada detractoris lingua propinat? siquidem furtim ei dilectionis vita subtrahitur, et dum nescit, paulatim in eo fraterna charitas
Abbreviated transcription (Latin):
rõnabilem causam habeat: quã ratio¬
nẽ reddere de eo pot̾imus quod ẽ pret̃
mec tempꝰ quod inuerbis consumit᷑
ociosis. Si quid̾e tempꝰ acceptabile ẽ.
ce dies salutis. Uolat uerbũ irreuo¬
cabile. uolat tempꝰ irremeabile: nec
aduercit insipiens quid amittat.
Libet confabulari aiunt: donec hora
p̾tereat. O donec p̃certat horã. o do¬
nec p̃tereat tempus. Donce hora pre¬
t̾eat. quã tibi ad agendam penitentiã
ad optinendam ueniam. ad acqͥrend̃a
gr̃am. ad głam ꝓmerendam misera¬
tio conditoris indulget. donec tran¬
seat tempus. quo diuinã. tbireppitia¬
re debueras pietatem. ꝓperare ad an¬
głicam sociccatem. suspirare ad amiˢ¬
sam hereditatem. aspirare ad ꝓmissã
felicitatem. excitare remissam uolun¬
tatem. flere cõmissam iniqͥtatem. Sic
nimirũ sic agͥcolȩ cum diu desiderata
affuerit oportunitas seminandi. sic
uinitores cũ expectatum tempꝰ putar i¬
onis aduenerit. inuenisse computatio¬

Expanded text:
tionem de eo reddere poterimus, quod est praeter met tempus quod in verbis consumitur otiosis: siquidem tempus acceptabile est, et dies salutis. Volat verbum irrevocabile, volat tempus irremeabile, nec advertit insipiens quid amittat. Libet confabulari, aiunt, donec hora praetereat. O donec 1119 praetereat hora! o donec pertranseat tempus! donec hora praetereat, quam tibi ad agendam poenitentiam, ad obtinendam veniam, ad acquirendam gratiam, ad gloriam promerendam miseratio Conditoris indulget! donec transeat tempus, quo divinam tibi repropitiare debueras pietatem, properare ad angelicam societatem, suspirare ad amissam haereditatem, aspirare ad promissam felicitatem, excitare remissam voluntatem, flere commissam inquitatem! Sic nimirum, sic agricolae, cum diu desiderata adfuerit opportunitas seminandi; sic vinitores, cum exspectatum tempus putationis advenerit, invenisse occupatio
Abbreviated transcription (Latin):
cui nec ipsa quidem ad huc oris circũ¬
spectio. seu manus custodia subest:
Non sibi deeẽ miretur consummatio¬
nẽ qui nec inicium apprehendit: sed
ne is quoq qui mitium cenere iam
uidecur ae ad medium ñ ꝑuenit. Ma¬
gnũ est homini scłari mundas habe¬
re manꝰ. monacho ñ est magnũ: s pla¬
ne magnũ ei malum ẽẽ ꝓbatur: ne
ipsarũ quid̾e contagia declinare. Im
mo uͦ ce m ipsis quoq manib songe
amplior mundicia. ce iusticia habũ¬
dantior a nob exigitur. qͣm ab illis. Ni¬
mirũ illis dicit᷑. fugite fornicationẽ.
ce qui furabat᷑ iam ñ furettr. ceteraq
similia: quȩ qui fecerint regnum dĩ
ñ consequentur. Numqͥd & uobis ab hu¬
insmodi contagiis oꝑum. &e tam graui
manuũ contaminatione tim̃dum est:
S quo nitidiores manus. eogͣuius minor¬

Expanded text:
cui ne ipsa quidem adhuc oris circumcui ne ipsa quidem adhuc oris circumspectio, seu manus custodia subest? Non sibi deesse miretur consummationem, qui nec initium apprehendit; sed ne is quoque qui initium jam tenere videtur, si ad medium non pervenit. Magnum est homini saeculari mundas habere manus: monacho non est magnum, sed plane magnum ei malum esse probatur, ne ipsarum quidem contagia declinare. Imo vero et in ipsis quoque manibus longe amplior munditia, et justitia abundantior a nobis exigitur, quam ab illis. Nimirum illis dicitur: Fugite fornicationem ; et: Qui furabatur, jam non furetur , caeteraque similia: quae qui fecerint, regnum Dei non consequentur. Nunquid et nobis ab hujusmodi contagiis operum, et tam gravi manuum contaminatione timendum est? Sed quo nitidiores manus, eo gravius quo
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a copiosa est in celis. Si quid̾e ñ est
qd̾ fures timeant: qui sibi incelo chesau¬
rizant. Non est qd̾ causentur de mul¬
tiplici tribulatione. ubi multiplica¬
tionẽ mercedis attendunt. Qnimmo
gaud eant magis ut dignum ẽ qd̾ ñ
tam ꝑsecutio. qm remuneratio auge¬
atur. & exultent eo habundantiꝰ quo
de copiosior merces maneat apud ip̃m.
Quid timidi estis modicȩ ficier: fidelie
extat sententia irrefragabili uirtute
subnixa: quia nulla nocebit aduersi¬
tas. si nulla dñetur iniquitas. S parũ
est ñ nocere etiam ꝓderre & copiosius
ꝓderit: dum mͦ iusticia sit in intentio¬
ne. xp̃c incausa. apud quem patientia
pauꝑum ñ ꝑibit. in sinem. Ipsigłañc¬
ones nobis causamur deesse
gr̃am. s iustius forsitan ꝓipsa
sibi grã queritur deesse ñ nullos. Nempe
res cordis est gr̃a denotionis. ista quã
q̃rimus. ut hoc munere ipse se fraudet
qui int̾num ei dissimulat receptacłm
exhibere. Ceterũ unde illi cura cordis.

Expanded text:
vestra copiosa est in coelis . Siquidem non est quod fures timeant, qui sibi in coelo thesaurizant. Non est quod causentur de multiplici tribulatione, ubi multiplicationem mercedis attendunt. Quinimo gaudeant magis, ut dignum est, quod non tam persecutio, quam remuneratio augeatur: et exsultent eo abundantius, quo eos proinde copiosior merces maneat apud ipsum. Quid timidi estis, modicae fidei? Fidelis exstat sententia irrefragabili veritate subnixa, quia nulla nocebit adversitas, si nulla dominetur iniquitas . Sed parum est nocere: etiam proderit, et copiosius proderit, dummodo sit justitia in intentione, Christus in causa, apud quem patientia pauperum non peribit in finem. Ipsi et cordis. 1. Omnes nobis causamur deesse gratiam; sed justius forsitan ipsa sibi queritur gratia deesse nonnullos. Nempe res cordis est gratia devotionis ista, quam quaerimus; et hoc munere ipse se fraudat, qui internum ei dissimulat receptaculum exhibere. Caeterum unde illi cura cordis,
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan comꝑatione pͥoris qui eantũ
suꝑ oꝑa uigilabat. Nam &e ueritas.
in eugłio de uigilantib seruis. ce ad¬
uentũ dñi pͥstolantib loquens. si inqͥt
m tercia uigilia uenerit ce ita inuene¬
rit. beati sunt serui illi: quod nequaꝗͣ
de pͥma. s ne de sccl̃a quidem dictam
reꝑies. Est aũ ugilia hȩc suꝑ cor
cui sane omem iam custodiam gchi¬
bere sapiens monet. nimirum quia
ex ipsouita ꝓ̃cedit. Ego tñ eciam hãc
constart arbitror specialiter induob

Expanded text:
forsitan comparatione prioris, qui tantum forsitan comparatione prioris, qui tantum super opera vigilabat. Nam et Veritas in Evangelio de vigilantibus servis, et adventum Domini praestolantibus loquens: Si, inquit, in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi . Quod nequaquam de prima, sed nec de secunda quidem dictum esse reperies. Est autem vigilia haec super cor, cui sane omnem jam custodiam adhibendam Sapiens monet: nimirum quia ex ipso vita procedit . Ego tamen etiam hanc constare arbitror specialiter in duob
Abbreviated transcription (Latin):
si sola messet uita. nec circuncisio qui¬
dem ei: si sola mors. etiam abscisio de¬
beretur. Nunc uͦ pecenda nobis: ori
nr̃o custodia & hostium circumstan¬
tiȩ labiis: ut nec uitalem edificatio¬
nem clausura damnet ȩt̾na. nec le¬
talis ꝑnities liberum sortiatur egͥs¬
est. uł qd̾ ꝓhibitum cõmittamus.
Hoitatur nos ad biꝑtitam hane custo¬
diam ꝓpħa. cum dicit̃: declina: ãmna¬
lo ce fac bonum. Uigilemus etiam nichi¬
lominꝰ suꝑ uerba nr̃a: ne m eis uel offen¬
deredm̃. uel ꝑximum nocere contingat
fẽlis siquid̾e quem monũ confabulati¬
one dupplex timor iste sollicitat. & du¬
oꝵ consideratio stimulat anditoꝵ. Pri¬
mũ quidem dniinȩ maiestatis in cuiꝰ
manꝰ incidere ꝓrsus horrendum:. debinc
fraternȩ infirmitatis cui nicbilominꝰ
ꝑfacile est offendicłm dare. Puto cñ
ne eum quid̃e qui in uerbo cauet offen¬
sionẽ ꝑfectum᷑ dhuc dici oportere. nisi

Expanded text:
si sola inesset vita, nec circumcisio quisi sola inesset vita, nec circumcisio quidem ei, si sola mors, etiam abscissio deberetur. Nunc vero ponenda  alinostro custodia, et ostium circumstantiae labiis, ut nec vitalem aedificationem clausura damnet aeterna, nec lethalis pernicies liberum sortiatur egresest, vel quod prohibitum est committamus. Hortatur nos ad bipartitam hanc custodiam Propheta cum dicit: Declina a malo, et fac bonum . Vigilemus etiam nihilominus super verba nostra, ne in eis vel offendere Deum, vel proximum nocere contingat. Felix siquidem, quem in omni confabulatione duplex timor ille sollicitat, et duorum consideratio stimulat auditorum: primum quidem divinae majestatis, in cujus manus incidere prorsus horrendum; dehinc fraternae infirmitatis, cui niholominus perfacile est offendiculum dare. 8. Puto tamen ne eum quidem, qui in verbo cavet offensionem, perfectum adhuc dici oportere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mͦ ori circum spectionem: s &e auri
inchilominus adhibere cautelam.
Non miremini qd̃ nuic gradui ꝓfi¬
cientium dutius minorem᷑. plures
siquid̾e int̾ nos ꝓficientes ẽe credimꝰ.
qͣm ꝑfectos. forte tñ nimii uideam᷑¬
in suggillatione uerboꝵ: s mem̃tote
qm̃ lingua est que contra singuȩ uicra
loquitur. ut in eo uł maxime haberi
debeat excusata qd̾ nec sibi parcat.
mo: s ñ semꝑ est uentꝰ urens. Surge
inquit aquilo. & ueni auster: ꝑflaor¬
tum meum & fluent aromata illius.
Est gͦ magna nichilominꝰ sermonis uti¬
litas: & frequenter in lingua fruetus
p̃ciosissimus reppitur. Nempe iusti
uita exfide. fides ex auditu auditus
nͥ crediderit: quomͦ credet. nisi audie¬
rit: qͦmͦ audi⁊ et nisi annuntiet᷑ eiꝰ
Sane ꝓpt̾ea maiorem ei dilectionẽ
ce diligentiorem custodiam conrientt
exbiberi: quod sit uirta scͥpturã mors
se uita minanib singuȩ. Alioquin

Expanded text:
non modo ori circumspectionem, sed et auri non modo ori circumspectionem, sed et auri nihilominus adhibere cantelam. Non miremini quod huic gradui proficientium diutius immoremur: plures siquidem inter nos proficientes esse credimus, quam perfectos. 7. Forte tamen nimii videamin sugillatione verborum. Sed mementote quoniam lingua est, quae contra vitia linguae loquitur, ut in eo vel maxime haberi debeat excusata, quod nec sibi parcat, mo, sed non semper est ventus urens. Surge, inquit, aquilo; et veni, auster, perfla hortum meum, et fluant aromata illius . Est quoque magna nihilominus sermonis utilitas, et frequenter in lingua fructus praetiosissimus reperitur. Nempe justi vita ex fide est, et fides ex auditu, auditus nisi crediderit? quomodo credet, nisi audierit? quomodo audiet, nisi annuntietur ei? Sane propterea majorem ei diligentiam, et diligentiorem custodiam convenit exhiberi, quod sit, juxta Scripturam, mors et vita in manibus linguae . Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
nob post longas confabulationes inue¬
ta sit mens quod̾am uacua. meditatio
minꝰ deuota. sicca magis affectio. & ho¬
locaustum orationis ñ adeo pingue. ꝓpt
uerba siue quȩ diximus. siue ae quȩ
audiuimꝰ uerba tñ. Facile em̃ lingua
labitur. nec minꝰ facile il labitur coidi:
tea ut multis int̾ loquendũ minꝰ ꝓfue¬
rit. qd̃ ꝓpͥam cohibuerint dum ñ caue¬
rint alienam. Stilis frater ẽ qui tibi
etiam sic caue tibi ne audias unde le¬
daris. ne ꝑsonam tibi uelim esse sus¬
pectam: s linguam p̾fertim in sermo¬
cinatione communi. Bona quidem
columbȩ simplicitas: s in hac parte
serpentis quoq astutiam ñ omittas.
Maria ne angłicum quide uerbum
sine discussione p̃teriens: cogicabat
qualis ẽẽt ista salutatio. Tu quoq
qui crebris saltem exꝑim̃tis sollerter
animaduertisti quantũ noceant uer¬
ba. ñ desipies si sollicitus fueris qͣndo¬
quid̃e int̾esse nenesse est collocutioni

Expanded text:
nobis post longas confabulationes invennobis post longas confabulationes inventa sit mens quodam modo vacua, meditatio minus devota, sicca magis affectio, et holocaustum orationis non adeo pingue propter verba, sive quae diximus, sive etiam quae audivimus; verba tamen. 6. Facile enim lingua labitur, nec minus facile illabitur cordi: ita ut multis inter loquendum minus profuerit quod propriam cohibuerint, dum non caverint alienam. Utilis est frater qui tibi etiam sic cave tibi, ne audias unde laedaris. Nec personam tibi velim suspectam esse, sed linguam, praesertim in sermocinatione communi. Bona quidem columbae simplicitas; sed in hac parte serpentis quoque astutiam non omittas. Maria ne angelicum quidem verbum sine discussione praeteriens, cogitabat qualis esset ista salutatio . Tu quoque, qui crebris saltem experimentis solerter advertisti, quantum noceant verba, non desipies, si sollicitus fueris quandoquidem interesse necesse est collocutioni
Abbreviated transcription (Latin):
tatis infixit. Nsisi enĩ huius quod nc̃
pungitur & cransfoditur corporis sui¬
uitã uitȩ illius corꝑis p̃tulisset: nũ¬
qͣm illud ꝓ isto. mortis iniuriȩ. crucis
ignominiȩ cradidisset. Et dicimus.
Leuis res sermo: cenera mollis ce exigua
caro. lingua hominis. Quis sapiens
magni pendat: Leuis quide res ser¬
mo. quia leuiter uolat. s grauiter
uulnerat: leuit̾ transit. s grauiter
urit. Leuit̾ penetrat animũ. sed ñ
leuit̾ exte: ꝓfertur leuiter. s ñ leuiter
reuocatur: facile uolat. atq ideo faci¬
le uiolat caritatem. Uilis res est. mꝰ¬
ca moriens est: s ext̾minat oleum su¬
auitatis. Gene rũ menbrũ lingua
at tñ uix teneri potest substantia
qͥdem infirmũ &griguum. s usu
magnũ & ualidum inuenit᷑.
Modicũ menbrum est: sedni
caueas magnũma lum.
b enuis est & lata: ap tissimum
uacuandis cordibus instrum̃
consciencias arbitror attestari. Nisi
forte om̃s tam ꝑfecti sumꝰ. ut numqͣm

Expanded text:
tas infixit. Nisi enim hujus, quod nunc tas infixit. Nisi enim hujus, quod nunc pungitur et transfoditur, corporis vitam sui vitae corporis praetulisset, nunquam illud pro isto mortis injuriae, crucis ignominiae tradidisset. Et dicimus: Levis res est sermo; tenera, mollis, et exigua caro lingua hominis: quis sapiens magni pendat? Levis quidem res sermo, quia leviter volat, sed graviter vulnerat. Leviter transit sed graviter urit; leviter penetrat animum, sed non leviter exit; profertur leviter, sed non leviter revocatur; facile volat, atque ideo facile violat charitatem. Vilis res est musca moriens, sed exterminat oleum suavitatis . Tenerum membrum lingua, attamen vix teneri potest; substantia quidem infirmum atque exiguum, sed usu magnum et validum invenitur. Modicum membrum est; sed, nisi caveas, magnum malum. Tenuis est et lata, aptissimum vacuandis cordibus instrumentum, conscientias arbitror attestari: nisi forte omnes tam perfecti sumus, ut nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
micus maledixisset mͥ: sustinuissem
utiq. Et quid̃e cauet sibi prudens au¬
ditor. cauet ce ipse siñ desipit qui sibi
nouerit esse detractum. ille ne uene¬
no inficiatur. iste ne scandalo ꝑcarbe¬
tur: s qd̾ in se est tñ lingua malecsica
ce illius ꝑcutiens conscientiã. ce istius
uulnerans caritatem. secum pariter
utrumq ꝑiut. Numqͥd ñ uipera ẽ
lingua ista: ferocissima plane. Nimi¬
rũ que tam lecaliter tres inficiat fla¬
Profecto & acutissima: quȩ tres pene¬
trat ictu suo. Lingua inquit eoꝵ gla¬
dius acutꝰ Gladius equid̃e anceps
ĩmo ce criplex lingͣ est decractoris.
tsec uͦ eiusmodi singuã ipso etiã mu¬
crone quo dnicum satus cõfos sum ẽ
trudelioiem dicere uertaris. fõdit eñ
nec iam exanime fodit: s facit exanime
fodiendo. Ipsis quoq nocencior est spi¬
nis quas illi tam sublimi capiti furor
militaris imposuit. seu etiam claius
ferreis quos sc̃issimis manib illis &
pedib consummatio uidaicȩ iniqui¬

Expanded text:
meus maledixisset mihi, sustinuissem utique . Et quidem cavet sibi prudens auditor; cavet et ipse, si non desipit, qui sibi noverit esse detractum: ille, ne veneno inficiatur; iste, ne scandalo perturbetur. Sed, quod in se est, tamen lingua maledica, et illius percutiens conscientiam, et istius vulnerans charitatem, secum pariter utrumque peremit. Nunquid non vipera est lingua ista? Ferocissima plane: nimirum quae tam lethaliter tres inficiat flaProfecto et acutissima, quae tres penetrat ictu uno. Lingua, inquit, eorum gladius acutus . Gladius equidem anceps, imo triceps est lingua detractoris. 5. Nec vero ejusmodi linguam ipso etiam mucrone, quo Dominicum latus confossum est, crudeliorem dicere verearis. Fodit enim membro; nec jam exanime fodit, sed facit exanime fodiendo. Ipsis quoque nocentior est spinis, quas illi tam sublimi capiti furor militaris imposuit; seu etiam clavis ferreis, quos sanctissimis manibus illis et pedibus consummata Judaicae gentis iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ñ ipsi ꝑturbarent gregem. ce gra¬
tis auerterent a pascuis iusticiȩ ce ue¬
ricatis. Nam ꝑsequutio quidem m¬
dubitant̾ mercennarios apastorib
segregat ae discernit. Quando enim
transitoria damna ñ timeat. quicͣu¬
sicora lucra sectatur: Quando terre¬
nã sustineat ꝑsecutionem ꝓpt̾ iusti¬
ciam: qui t̾renam mercedem qm iusti¬
ciam querit: Beati inquit qui ꝑsecu¬
tionem patiunt᷑ ꝓpt̃ iusticiam: qm̃ ipsoꝵ
c̃ regnum cęloꝵ. Pastoꝵ hec beatitudo
ñ mercinnarioꝵ: multominꝰ laͦnum ẽ
ut iupoꝵ. Usq adeo siquidem ꝑsecutio¬
nem ñ sustinent ꝑꝑiusticiam: ut ꝑse¬
quutionem malint qmͣ iusticiam su¬
stinere. Nempe contraria ẽ oꝑib eoꝵ:
ꝑicula suscitare scandala sustinere
odia dissimulare opprobria. neglige¬
re maledicta: ut ñ minus ꝑniciosa sit
animositas talium qͣm pusillanimitaᷤᷤ
m̃cennarioꝵ. Ueris gͥ pastorib dicite

Expanded text:
modo non ipsi turbarent gregem, et gramodo non ipsi turbarent gregem, et gratis averterent a pascuis justitiae et veritatis. Nam persecutio quidem indubitanter mercenarios a pastoribus segregat et discernit. Quando enim transitoria damna non timeat, qui temporalia lucra sectatur? Quando terrenam sustineat persecutionem propter justitiam, qui terrenam mercedem plus quam justitiam quaerit? Beati, inquit, qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Pastorum haec beatitudo, non mercenariorum, multo minus latronum est, vel luporum. Usque adeo siquidem persecutionem non sustinent propter justitiam, ut persecutionem malint, quam justitiam sustinere. Nempe contraria est operibus ecula subire, suscitare scandala, sustinere odia, dissimulare opprobria, negligere maledicta: ut non minus perniciosa sit animositas talium, quam pusillanimitas mercenariorum. Veris ergo pastoribus dicit