comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditandũ in agro. inclinata iam die.
Sed mox ut rebecca ysaac uidit. de
camelo descendit: puerũ requirit.
quis ille homo esset qui ꝑ agrũ ue¬
niret. Cui ille respondit. Ipse ẽ dñs
meus. At illa tollens cito palliũ:
sese oꝑuit. Quam ysaac in taber¬
naculũ sarȩ matris introduxit. &
accepit uxorem: atq intantũ dile
xit. ut dolorem qui ex morte ma¬
tris accesserat temꝑaret.¬

Expanded text:
ditandum in agro inclinata jam die. ditandum in agro inclinata jam die. Sed mox ut Rebecca Isaac vidit, de camelo descendit, puerum requirit, dicens: Quis ille homo esset, qui per agrum veniret? Cui ille respondit: Ipse est dominus meus. At illa tollens pallium, sese operuit; quam Isaac in tabernaculum Sarae matris introduxit; et accepit uxorem, atque in tantum dxit, ut dolorem qui ex morte matris accesserat temperaret
Abbreviated transcription (Latin):
dere sicloꝵ decem p̃buit. Que requi¬
sita. & genus dixit. & quia in domo
patris eius esset locus ad manendũ
rimũ haberet. indicauit. Cui rebec¬
cȩ frater erat nomine laban: qui
festinus egressus est. & inaures &
armillas sororis uidens intꝰ puerũ
uocauit. eiq paleas & fenũ dedit. Fl
qͣm ad lauandos pedes cameloꝵ &
uiroꝵ qui cũ eo uenerant. p̃buit.
panẽ in conspectu eius apposuit:
sed puer comedere: recusat. nisi priꝰ
causam coniugii filio dñi sui obti¬
neat. Qui mox ut causam obtinuit
platis uasis aureis & argenteis ac ue¬
stib. rebeccȩ munera auxit: fr̃ib au¬
tem & matri munera obtulit. Rebec¬
cauͦ & puellȩ eius ascensis camelis ui¬
rũ secutȩ funt: qui festinus ad dñm
suũ reu̾tebatur. Eo autẽ tempore
ysaac deambulauit ꝑuiam que
ducit ad puteũ cuius nom̃ est uiuen¬
tis. & uidentis. Habitabat uͦ in t̾ra
australi: egressusq fuerat ad medi-¬

Expanded text:
do siclorum decem. Quae requido siclorum decem. Quae requisita, et genus dixit, et quia in domo patris ejus esset locus spatiosus adrimum haberet, indicavit. Cui Rebeccae frater erat nomine Laban, qui festivus egressus est, et inaures atque armillas sororis videns, intus puerum vocavit, eique paleas et feuam ad lavandos pedes camelorum et virorum qui cum eo venerant praebuit. Panem in conspectu ejus apposuit; sed puer comedere recusat, nisi prius causam conjugii filio domini sui obtineat. Qui mox ut causam obtinuit, prolatis vasis aureis et argenteis ac vestibus Rebeccae munera auxit, fratribus autem et matri munera obtulit. Rebecca autem et puellae illius ascensis camelis virum secutae sunt, qui festinus ad dominum suum reversus est. Eo autem tempore, Isaac deambulabat per viam quae ducit ad puteum, cujus nomen est viventis et videntis. Habitabat vero in terra australi. Egressus fuerat ad me
Abbreviated transcription (Latin):
tim quedam de abrahȩ & ysaac hi¬
storia ad medrũ deducere: ut possi¬
mus in ipsis ea que scđm allegoriã
intelligenda sunt aꝑtius demonst᷑¬
re. Abraham quippe puerũ uocat
ut sub femore eius manũ debeat¬
ponere p̃cipit: & sicut habet uetu¬
sta translatio. ꝑ dñm dm̃ cęli iusiu¬
iurandũ p̃bere. Cui statim ne ysaac
filio suo uxorem de filiab chanane¬
oꝵ accipiat iubet: sed ut ad eius cog¬
nationem ꝑgat. & inde uxorem de¬
ducat. Qui ita ut p̃ceptũ est ma¬
nũ sub femore abrahȩ posuit & iu¬
rauit: & ex bonis om̃ib dñi sui tu¬
lit. & mesopotamiã ꝑrexit. Sicq
stans uixta fontẽ aquȩ: orando ꝓpo¬
suit qd̃ puella cui diceret. melina hi¬
driam tuã ut bibam. & illa respon¬
ueret bibe: quin & camelis tuis dabo
potũ: ipsa esset uxor dm̃i sui ysaac.
ꝓtinus rebecca egreditur: que pue¬
ro aqͣm petenti respondit. Sibe dñe
camelis aqͣm hausit & p̃buit. Cui
dentes siclos duos: & armillas pon¬

Expanded text:
tim quaedam de Abrahae et Isaac historia ad medium deducere, ut possimus in ipsis, quae secundum allegoriam intelligenda sunt, apertius demonstrare. Abraham quippe puerum vocat, et subter femur ejus manum ponere praecipitur, ut sicut habet sta translatio, per Dominum Deum coeli jusjurandum praebere. Cui statim ne Isaac filio suo uxorem de filiabus Chananaeorum accipiat jubet, sed ut ad ejus cognationem pergat, atque inde ei uxorem deducat. Qui ita ut praeceptum est, manum sub femore Abrahae posuit, et juravit, atque ex bonis omnibus domini sui tulit, et Mesopotamiam perrexit; atque stans juxta fontem aquae, orando proposuit quod puella cui diceret: « Inclina hydriam tuam, ut bibam; » et illa responderet: « Bibe, quin et camelis tuis dabo potum; » ipsa esset uxor domini sui Isaac. Protinus Rebecca egreditur, quae puero aquam petenti respondit: Bibe, domine camelis aquam haurivit et praebuit. Cui dentes siclos duos, et armillas pon
Abbreviated transcription (Latin):
prius merendo etus luctui concor¬
dare: Dolentem namq ñ potest
consolari. qui ñ concordat dolori:
qm̃ eo ipso quo a merentis afflic¬
tione discrepat. minꝰ ab illo reci¬
pitur. cui mentis qualitate seꝑa¬
tur. Sed emolliri prius debet ani¬
mus ut afflicto congruat: congru¬
ens inhereat. inherens trahat.
Neq enim ferrũ ferro conrungi¬
tur: si ñ utrũq ignis exustione
liquetur. Et durũ molli ñ adhe¬
ret. nisi prius duricia tempata
mollescat: ut quasi hoc ipsum fi¬
at qd̾ curatur ut teneat. Sic nec
iacentes eͥgimus. nisi a rigore nr̃i
status inclinemur: qr̃ dũ rectitu¬
dostantis a iacente discrepat. eũ
cui condescendere negligio neqͣ¬
quia is qui afflictũ consolari desi¬
uerat m̃suram necesse est dolori
quem suscepit ponat: ne ñ solũ
uolentem ñ mulceat. s intempe¬
rate dolens afflicti antmũ ad pon¬
dus desꝑationis p̃mat. Sic enm
dolor ñr merentiũ dolori nng̃n¬
dus est. ut ꝑ temꝑamentũ sub¬

Expanded text:
prius moerendo ejus luctui concordare. Dolentem namque non potest consolari, qui non concordat ejus dolori, quia eo ipso, quo a moerentis afflictione discrepat, minus ab illo recipitur, a quo mentis qualitate separatur. Emolliri itaque prius debet animus, ut afflicto congruat, congruens inhaereat, inhaerens trahat. Neque enim ferrum ferro conjungitur, si non utrumque exustione ignis liquetur; et durum molli non adhaeret nisi prius duritia ejus temperata mollescat, ut quasi hoc ipsum fiat, quod curatur ut teneat. Sic nec jacentes erigimus, nisi a rigore nostri status inclinemur, quia dum rectitudo stantis a jacentis situ discrepat, eum, cui condescendere negligit, neququia is qui afflictum consolari desiderat, mensuram necesse est dolori quem suscipit ponat, ne non solum dolentem non mulceat, sed intemperate dolens, afflicti animum ad pondus desperationis premat. Sic enim dolor noster moerentium dolori jungendus est, ut per temperamentum sub
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. Sola que assunt cogitant:
nec ad effectũ celestis patriȩ ulla
recordatione respirant. At contra
suscipiunt. nec illata mala ualde
ꝑtimescunt: s & cũ bonis p̾̃sentib
utunt᷑ uentura mala metuunt.
& cũ de malis p̾sentib gemunt. bo¬
Sic enĩ temporali refouent᷑ subsi¬
dio. sicut uiator in stabulo utitur
lecto: pausat & recedere festinat.
quiescit corꝑe. s ad aliud tendit
mente. Nonnũqͣm uͦ gaudent

Expanded text:
ur. Sola quae adsunt cogitant, nec ad affectum coelestis patriae ulla recordatione respirant. Gaudent suscipiunt, nec illata mala valde pertimescunt, sed et cum bonis praesentibus utuntur, ventura mala metuunt; et dum de malis praesentibus gemunt, boSicque temporali refoventur subsidio, sicut viator in stabulo utitur lecto, pausat et recedere festinat: quiescit corpore, sed ad aliud tendit mente. Nonnunquam vero et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illa. ui opprimens uirginẽ. Et
conglutinata ẽ anima erus cũ ea:
tristemq blandiciis delinuit. Di¬
na quippe ut mulieres uideat extͣ¬
neȩ regionis egreditur: qͣndo una¬
queq mens sua studia negligens ac¬
tiones alienas curans extra habitũ
& extra ordinem ꝓpriũ uagatur.
Quam sichem princeps t̃rȩ oppri¬
ris exteriorib diabolus corrũpit. Et
adglutinata ẽ anima erus cũ ea: qr
imitam sibi ꝑ miquitatẽ respicit.
& qr cũ mens a culpa resipiscit af¬
ficitur. & admisfũ flere conatur. cor¬
ruptor autẽ spem ac securitates
uacuas ante oculos uocat. quatinꝰ
utilitatẽ tristiciȩ subtrahat: recte
illic adiungitur. Tristemq blan¬
diciis deliniuit. Modo enĩ alioꝵ
facta grauiora. modo nil esse qd̃
ꝑpetratũ est. mͦ miscdem dm̃ loqͥ¬
tur. mͦ adhuc dempus subsequens
ad penitentiã pollicetur. ut dũ
ꝑ hec decepta mens ducitur. ab in
tentione penitentiȩ suspendat᷑.
quatinus t̃c bona nulla ꝑcipiat.

Expanded text:
cum illa, vi opprimens virginem, et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis delinivit . Dina quippe ut mulieres videat extraneae regionis, egreditur quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienam atque ordinem proprium vagatur. Quam Sichem princeps terrae oppriris exterioribus diabolus corrumpit. Et agglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscit, afficitur, atque admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic subjungitur: Tristemque blanditis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, modo nihil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur, ut dum per haec decepta metentione poenitentiae suspendatur; quatenus tunc bona nulla percipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
affligi: aduersa ꝑpeti appetunt:
in transitoriis ꝓsꝑari refugiunt.
ne delectatione itineris a patriȩ
ꝑuentione tardentur. ne gressũ
cordis in uia peregrinationis figãt.
& qͣndoq ad conspectũ celestis ꝑa¬
triȩ sine remuneratione ꝑueni¬
ant. Hinc est qd̃ iacob greges oui
tu multiplicis comitatus eleuatur:
qr nimirũ electi hic elationẽ non
habent. & in bonis carnis reꝓbi tu¬
ment. Hinc ẽ qd̃ primus rex a po
pulo ifrł electus. repente ut culm̃
potestatis attigit. tria milia sibi¬
met equites elegit. in elationem
ꝓtinus ꝓdiit. ad edificationẽ ꝑ¬
cepti culminis erupit: quia foris
restringere sub equalitate ñ pote¬
rat: qd̃ intus animꝰ suꝑ cet̾os tume¬

Expanded text:
 adversa perpeti appetunt, in transitoriis prosperari refugiunt; ne delectatione itineris a patriae perventione tardentur; ne gressum cordis in via peregrinationis figant, et quandoque ad conspectum coelestis patriae sine remuneratione perveniat. Hinc est quod Jacob greges oviutu multiplicis comitatus elevatur, quia nimirum et electi hic elationem non habent, et in bonis carnis reprobi laeti tument. Hinc ad populo electus, repente ut culmen potestatis attigit, tria millia sibimet equites elegit, in elationem protinus prodiit, ad aedificationem percepti culminis erupit , quia foras restringere sub aequalitate non poterat quod intus animus super caeteros tume
Abbreviated transcription (Latin):
hostis callidus mentẽ qm peccato
supplantat. cũ de ruina sua afflic¬
tam respicit: securitatis pestiferȩ
blandiciis seducit. Qd̃ figurate
exprimitur: cũ factũ dinȩ memo¬
ratur. Scriptũ quippe ẽ. E gressa
ẽ dina: ut uideret mulieres regio¬
nis illius. Quam cũ uidisset sichẽ

Expanded text:
hostis callidus mentem quam peccato supplantat, cum de ruina sua afflictam respicit, securitatis pestiferae blanditiis seducit. Quod figurate exprimitur, cum factum Dinae memoratur. Scriptum quippe est: Egressa est Dina ut videret mulieres regionis illius; quam cum vidisset Sichem
Abbreviated transcription (Latin):
bi testis est quia in se multoꝵ ꝑ
sonas fuscipiens. quasi solus lo¬
cutus ñ est. Unde & alia sunt que
in libro eodem ꝑ inquisitionem
mouentur. atq alia que ꝑratio¬
nem satisfaciunt: alia que ex
temptato ꝓfert animo. & adhuc
huniꝰ ĩmundi delectationib dedi¬
toͥ alia uͦ in quib eaque ratio¬
nis sunt disserat: atq antiũ
a delectatione compescat. Ibi nãs
ait. Hoc itaq michi uifu̾ est bo¬
num: ut comedat quis & bibat.
& fruatur leticia ex labore suo. lt
longe inferius subiungit. Meliꝰ
est ire ad domũ luctus: quã ad do¬
mũ cominii. Si enĩ bonũ est
manducare & bibere: melius
fuisse uidebatur ad domũ con¬
iuuii ꝑgere. qͣm ad domũ luctꝰ.
Ex qua re ostenditur. quia illud
hoc uͦ ex rationis diffinitione sub¬
iunxit. Nam ipsas ꝓtinus ratio¬
tus que sit utilitas ostendit diceiᷤ.
In illa enim cunctoꝵ finis ammo¬
netur hominũ: & uruens cogitat
quid futurus sit. Rursum illic

Expanded text:
bi testis est quia, in se multorum bi testis est quia, in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est: unde et alia sunt quae in libro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae per rationem satisfaciunt; alia quae ex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero, in quibus ea quae rationis sunt, disserat, atque animum a delectatione compescat. Ibi namque ait: Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis et bibat, et fruatur laetitia ex labore suius subjungit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii . Si enim bonum est manducare et bibere, melius fuisse videbatur ad domum convivii pergere, quam ad domum luctus. Ex qua re ostenditur, quia illud hoc vero ex rationis diffinitione subjunxit. Nam et ipsas protinus ratiotus, quae sit utilitas ostendit, dicens: in illa enim cunctorum finis admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurus
Abbreviated transcription (Latin):
astes ꝓprie conciona¬
tor dicit᷑. In concione
uͦ sententia ꝓmitur.
ꝑ quam tumultuosȩ turbȩ seditio
comprimat᷑. Et cũ multi diu̾sa
sentiunt: ꝑconcionantis rationẽ
ad unam sententiã ꝑducunt᷑. Hic
gͥliber idcirco concionator d̃r. qr
salomon in eo quasi tumultuan¬
tis turbȩ suscepit senfu̾: ut ea ꝑ
inquisitionem dicat que fortas¬
se ꝑ temptationẽ imꝑita mens
sentit. Nam quot sententias qͣsi
ꝑ inquifitionem mouet: quasi
tot in se ꝑsonas diu̾soꝵ suscipit.
Sed concionator uerax uelut ex¬
tensa manu omniũ tumultꝰ se¬
dat: eosq ad unam sententiã re¬
uocat. cũ in eiusdem libri t̃mino
ait. finem loquendi om̃s parit̃
audiamus. Dm̃ time & manda¬
ta eius obserua: hoc est enĩ om̃is
homo. Si enĩ in libro eõdem ꝑ lo¬
cutionem suã multoꝵ ꝑsonas
ñ susceꝑatꝰ. cur ad audiendũ lo¬
quendi finem secũ parit̃ om̃s ad
monebat: Qui gͥ in fine libri
dicit. om̃s parit̃ audiamꝰ: ipse si¬

Expanded text:
autem proprie concionator dicitur. In concione vero sententia promitur, per quam tumultuosae turbae seditio comprimitur. Et cum multi diversa sentiant, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae suscepit sensum, ut ea per inquisitionem dicat, quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias quasi per inquisitionem movet, quasi tot in se personas diversorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus: Deum time, et mandata ejus observa; hoc est enim omnis homo . Si enim in libro eodem per locutionem suam multorum personas non susceperat, cur ad audiendum loqumonebat? Quia igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse si
Abbreviated transcription (Latin):
tia erit apud inferos quo tu ꝓpe¬
ras. Quomodo gͦ unus interitus
est hominis & iumentil & equa
utriusq conditio: Aut quomo¬
oo nichil habet homo ium̃tis am¬
plius. cũ iumenta post mortem
carnis ad inferos ducti. nec ipsa
morte moriantur: Sed in utqͣ¬
tam dispari sententia demonstra¬
tur: quia concionator uerax & il¬
lud ex temptatione carnali intu¬
lit. & hoc postmodũ ex sptritali ue¬
ritate definiuit.ii. Moꝵ.ł. x

Expanded text:
tia erit apud inferos, quo tu propetia erit apud inferos, quo tu properas . Quomodo ergo unus interitus est hominis et jumenti, et aequa utriusque conditio? aut quomodo nihil habet homo jumentis amplius, cum jumenta post mortem carnis ad inferos deducti, nec in ipsa morte moriuntur. Sed in uttam dispari sententia demonstratur quia concionator verax, et illud ex tentatione carnali intulit, et hoc postmodum ex spiritali veritate definivit. »
Abbreviated transcription (Latin):
nator nr uelut ex mente infir
sententiam ꝓponit: dũ dicit. Un
interitus est hominis & ium̾̃c&¬
& equa utriusq conditio. Sicut
moritur homo: sic & illa mori¬
untur. Similiter spirant om̃ia:
& nichil habet homo ium̃tis am¬
plius. Qui tam̃ ex definitione ra-¬
tionis suam postmõdũ sententiã
ꝓfert dicens. Quid habet ampliꝰ
sapiens stulto: & quid pauꝑ. isi
ut ꝑgat illuc ubi uita est:: Qui
igitur dixit. nichil habet homo
iumentis amplius: ipse rursum
definiuit. quid habet aliud sapi¬
ens ñ solum amplius aiumento
s etiam ab homine stulto. uideli
b uerbis primũ indicat. quia hic
hominũ uita ñ est: qͣm esse alibi
testatur. Habet gͦ hoc homo am¬
plius iumentis. qd̾ illa post mor¬
tem ñ uiuunt: hic uͦ tunc uiuere
inchoat. cũ ꝑ mortẽ carnis hanc
usibilem uitam confũmat. Qui
etiam longe inferius dicit. Qd̃¬
cumq potest manus tua facere
instanter oꝑare: quia nec opus
nec ratio. nec scientia. nec sapien-¬

Expanded text:
nator noster velut ex mente infirmsententiam proponit, dum dicit: Unius interitus est hominis et jumo: sicut moritur homo, sic et illa moriuntur: similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumentis amplius . Qui tamen ex definitione rationis suam postmodum sententiam protulit, dicens: Quid habet amplius sapiens a stulto? et quid pauper? Nisi ut pergat illuc, ubi est vita ? Qui igitur dixit: Nihil habet homo jumentis amplius, ipse rursum definivit quod habeat aliquid sapiens non solum amplius a jumento, sed etiam ab homine stulto, videlicit vita. Quibus verbis primum indicat quia hic hominum vita non est, quam esse alibi testatur. Habet ergo homo hoc amplius jumentis quod illa post mortem non vivunt, hic vero tunc vivere inchoat, cum per mortem carnis hanc visibilem vitam consummat. Qui etiam longe inferius dicit: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec scien
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑm. uenturos sc̃os quasi arbusta
sequentia p̃uenit. In qua mox lo¬
custa impinguata ẽ: qr sicca gen¬
tilitatis sterilitas pinguedine gr̃ȩ
celestis est infusa. Caparis dissipa¬
tur: quia cũ gr̃am fidei uocatagen¬
tilitas attigit. iudea in sua sterili¬
tate remanens bene uiuendi ordi¬

Expanded text:
m, venturos sanctos, quasi arbusta sequentia praevenit. In qua mox locusta impinguata est, quia sicca gentilitatis sterilitas pinguedine est gratiae coelestis infusa. Capparis dissipatur, quia cum gratiam fidei vocata gentilitas attigit, Judaea, in sua sterilitate remanens, bene vivendi ordi
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. Nam sepe ꝓ inquietudine
refrenanda prauoꝵ. duriciã distric¬
ti uigoris assumunt: s intus cari¬
tatis igne liquefrunt. & eoꝵ amore
ardent. in quos asꝑa correctione
seuiunt: seq etiã eis intrinsecus
in secreto cordis humiliant: quos
ourius foris animaduersionũ sti¬
mulis quasi despiciendo castigant.
Nerũq autẽ & ñ despiciendo despi¬
ciunt. & ñ desꝑando desꝑant: ut
tanto celerrus eos a culpa pauesce
ac resilire faciant. quanto iam
enim alios ꝑ disciplinam feriunt.
sic alienam infirmitatẽ debent
ꝑcutere. ut & ad suam nouerint
oculos reuocare: uit ex semet ipsis
considerent. qͣnto aliis feriendo
parcant. cũ se ipsos qͦ dignos ꝑcus¬
sionib ñ ignorant. Consideran

Expanded text:
tunt. Nam saepe pro inquietudine refrenanda pravorum duritiam districti vigoris assumunt, sed intus charitatis igne liquefiunt, atque eorum amore ardent, in quos aspera correptione saeviunt; seque etiam eis intrinsecus in secrduris foris animadversionum stimulis quasi despiciendo castigant. Plerumque etiam et non despiciendo despiciunt, et non desperando desperant, ut tanto celerius eos à culpa reviviscere ac resilire faciant quanto quasi m per disciplinam alios feriunt, sic alienam infirmitatem debent percutere, ut etiam ad suam noverint oculos revocare, ut ex semetipsis considerent quantum aliis feriendo parcant, cum se quoque ipsos dignos percussionibus non ignorant. Itaque n
Abbreviated transcription (Latin):
s fultus temporali potentia. iam
se paruulũ ñ uidebat. Ceteroꝵ
namq comꝑationi se p̾ferens: qr
pluscunctis poterat. magnũ se
cũ apud se paruulus. apuid d̃m
magnus: cũ uͦ apud se magnus
apparuit. apud dm paruulus
p̃ciosior ante oculos di. quanto¬

Expanded text:
ltus temporali potentia, jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparationi se praeferens, quia plus cunctis poterat, magnum se cum apud se parvulus, apud Deum magnus; cum vero apud se magnus apparuit, apud Deum parvulus pretiosior ante oculos Dei, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ do loquitur. iethro alieni
qd̾ terrenis popłoꝵ negotiis stul
to deseruiat labore. Cui & consi¬
liũ mox p̃betur. ut ꝓ se alios ad
iurgia dirimenda constituat: &
ipse liberius ad erudiendos popłoᷤᷤ
spiritaliũ archana cognoscat. A
subiectis igitur inferiora sunt
g̾enda. a rectorib sũma cogitanda.
ut scilicet oculũ qui ꝓuidendis gͥs¬
sib p̃minet. cura pulueris ñ obscu¬
ret. Caput namq subiectoꝵ sunt
cuncti qui p̃sunt: & ut recta pedeᷤᷤ
ualeant itinera carpere. hec ꝓcul¬
oubio caput debet ex alto ꝓuid̾e.
ne a ꝓfectus sui itinere pedes
torpeant: tũ curuata rectitudine
corꝑis caput sese declinat ad ter¬

Expanded text:
qui cum Deo loquitur , Jethro alienig quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat: cui et consilium mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritalium arcana cognoscat. A subditis ergo inferiora gerenda sunt, a rectoribus summa cogitanda; ut scilicet oculum, qui praevidendis gressibus praeeminet, cura pulveris non obscuret. Caput namque subjectorum sunt cuncti qui praesunt; et ut recta pedes valeant itinera carpere, haec proculdubio caput debet ex alto providere, ne a provectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis caput sese ad ter
Abbreviated transcription (Latin):
let. Uel sicut in translatione alia
d̃r: qui addit scientiam addit la¬
borem. Quo enĩ scire incipimuis
que sint celestia gaudia: eomagis
ut erroꝵ nr̃oꝵ laqueos possimus
euadere flendo laboramus. In mul
tagͦ sapientia multa est indigna¬
tio: quia sieterna iam sapimus.
concupiscere temporalia dedig.¬
namur. Si eterna iam sapimus:
nosmet ipsos despicimus elegisse
hoc qd̃ nos potuit ab eternitatis
amore seꝑare. Rep̃hendit semet¬
ipsam conscientia. accusat qd̃ egit.
dampnat ꝑ penitentiã q̃d̃ accu

Expanded text:
lemus. Vel sicut in translatione alia dicitur: Et qui addit scientiam addit laborem. Quo enim scire incipimus quae sint coelestia gaudia, eo magis ut errorum nostrorum laqueos possimus evadere, flendo laboramus. In multa ergo sapientia multa est indignatio, quia si aeterna jam sapimus, concupiscere temporalia dedignamur. Si aeterna jam sapimus, nosmetipsos despicimus egisse hoc quod nos potuit ab aeternitatis amore separare. Reprehendit semetipsam conscientia, accusat quod egit, damnat per poenitentiam quod accu
Abbreviated transcription (Latin):
sustinemus. Celestia enĩ cogno¬
scentes t̾renis anmũ subdere de¬
dignamur: & dũ plus sapere in¬
cipimus de his que male egiiꝰ
nobis ipsis trascimur. Et fit in
multa sapientia multa indig¬
natio: quia quantũ plus ꝓfici¬
mus in cogitatione: tanto nobis
indignamur amplius de ꝑu¬
so oꝑe. Atq in conscientia dolor
crescit. qr quantomagis eterna
cognoscimus. tantomagis esse noᷤ
in huiꝰ exilii miseria dolemꝰ. Qui

Expanded text:
em . Coelestia etenim cognoscentes, terrenis animum subdere dedignamur. Et dum plus sapere incipimus de his quae male egimus, nobis ipsis irascimur, et fit in multa sapientia multa indignatio, quia quanto plus proficimus in cognitione, tanto 1280 nobis indignamur amplius de perverso opere. Atque cum scientia dolor crescit, quia quanto magis aeterna cognoscimus, tanto magis esse nos in hujus exsilii miseria dolemus. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatione contemplat᷑: cũ om̃is
eius intentio in imitatione illiꝰ
se erigit. ne si uias lucis aspicere
mentis oculus neglexerit statam
clausus in tenebris cadat erroris.¬

Expanded text:
cogitatione conspicimus, cum omnis nostra intentio in ejus imitationem se erigit, ne si vias lucis aspicere oculus mentis neglexerit, statim clausus in tenebris erroris
Abbreviated transcription (Latin):
dis ore gustauerimꝰ que sit illa
oulcedo celestiũ p̃mrioꝵ. qui illi
ymnidici angeloꝵ chori. que in¬
comp̃hensibilis iusio sc̃ȩ trinita¬
qđ intus uidemus. tanto in ama

Expanded text:
dis ore gustaverit quae sit illa dulcedo coelestium praemiorum qui illi hymnidici angelorum chori, quae incomprehensibilis visio sanctae Trinitaod intus vide
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑ ipsos sca eccłia iniquos a ui¬
ciis conterit & occidit: & quasi glu¬
tiens in sua m̃bra conuertit. Unde
ipsi qͦ primo p̃dicatori uelut ma¬
xillȩ eccliȩ dr: occide & manduca.
in hoc facto significat. simplicita¬
tem atq patientiã p̾dicantiũ sue
manu uirtutis denuit: & a uiciis
suis carnales int̾fecit. Et maxilla
in terra ꝓiecta postmodũ aquas
fudit: qm̃ data morti p̃dicatoꝵ cor¬
pora. magna populis monstraue¬

Expanded text:
quippe sancta Ecclesia iniquos a vitiis conterit, et quasi glutiens in sua membra convertit. Unde ipsi quoque primo praedicatori, velut maxillae Ecclesiae, dicitur: Occide et manduca .  simplicitatem atque patientiam praedicantium suae manu virtutis tenens a vitiis suis carnalibus interfecit, et, maxilla in terram projecta, postmodum aquas fudit, quia data morti praedicatorum corpora, magna populis monstrave
Abbreviated transcription (Latin):
hoc electi ex labore ꝑueniant: qͣtinꝰ
postulando mereant᷑ acciꝑe qd̃ eis
omp̃c d̾s ante scła disposuit dona¬
re. Qd̃ utrũ itasit: concite ualet ꝓ¬
bari. Certe enĩ nouimꝰ: qr ad abrahã
dñs dixit. In ysaac uocabit᷑ tibi sem̃.
Cui enĩ dixerat patrẽ multarũ gen¬
trũ constitui te: ei rursũ ꝓmittit
dicens. Benedicã tibi: & multiplica¬
bo sem̃ tuũ sicut stellas cęli. Ex qua

Expanded text:
hoc electi ex labore perveniant, quatenus postulando mereantur accipere quod eis omnipotens Deus ante saecula disposuit donare. Quod utrum ita sit, concite valet probari. Certe etenim novimus, quod ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen. Cui etiam dixerat: Patrem multarum gentium constitui te. Cui rursum promisit dicens: Benedicam tibi, et multiplicabo semen tu
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̃ esset sterilis. Qui exaudiuiit
eũ & dedit conceptũ rebectȩ: & col¬
gͦ multiplicatio generis abrahe ꝑ
ysaac p̃destinata fuit. coniugẽ ste¬
rilem cur accepit: Sed nimirũ cõ¬
stat qr p̾destinatio p̃cib implet᷑:
qͣndo is in quo d̃s multiplicare se¬
men abrahe p̃destinauerat. oratio¬
ne obtinuit. ut filios habere po¬
fr̃is esau plantam teneret manu:
prior ꝑfecte nequaqͣm egredi po

Expanded text:
exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccgo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios habere pofratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi po
Abbreviated transcription (Latin):
monentur igitur ifrłitȩ: temptat
uos ds ur ut sciat si diligitis eũ:¬
enĩ: qd̾ ad abraham dñs dicit. Nc̃
cognoui qd̃ timeas dñm. Neq enĩ
creator tempoꝵ quicqmͣ cognouit
ex tempore: s cognoscere eius est.
ex cuiꝰ libet emergentis articulo
nobis cognitionem p̃bere. uiii.¬

Expanded text:
onis modo, qui laetum diem dicimus, ex quo contingit ut laetemur. enim quod ad Abraham Dominus dicit: Nunc cognovi quod timeas Deum . Neque enim creator temporum quidquam cognovit ex tempore; sed cognoscere ejus est ex cujuslibet causae emergentis articulo nobis cognitionem praebere. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ubera sponsi: sunt p̃dica¬
tores sc̃i. Ista enim sunt ubera. que
in archa pectoris fixa lacte nos po¬
tant: qr ipsis archanis sũmȩ con¬
templationis inherentes. subtili
p̃dicatione nos nutriunt.iii. Moꝵ

Expanded text:
Ubera sponsi sunt praedicatores sancti, ista enim sunt ubera, quae in arca peccatoris fixa lacte nos potant, quia ipsi, arcanis summae contemplationis inhaerentes, subtili praedicatione nos nutriunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cando dei similitudinem ꝑdidit:
moriendo ad limi sui materiam
a dño recedente. repulsi a para¬
disi gaudiis in hac tutȩ mortalis
erũpna cecidimus: & qͣm grauẽ
culpam serpentis suasione cõmi¬
simus. penȩ nr̃ȩ ultione sentimꝰ.
Huc enim lapsi. nichil extra dm̃
nisi quo affligeremur inueni¬
mus: & quia ꝑ oculoꝵ uisũ car¬
nem secuti sumus. de ipsa carne
ipsa patimur interitũ. ut hoc
nobis mira dispositione uerteret
supplicii nisi unde fuerat causa
peccati. ut eius carnis amaritudi¬
ne homo erudiretur ad uitam.

Expanded text:
cando Dei similitudinem perdidit, cando Dei similitudinem perdidit, moriendo vero ad limi sui materiam a Domino recedente repulsi a paradisi gaudiis, in hac vitae mortalis aerumna cecidimus, et quam gravem culpam serpentis suasione commisimus, poenae nostrae ultione sentimus. Huc enim lapsi, nihil extra Deum, nisi quo affligeremur, invenimus, et quia per oculorum visum carnem secutipsa interitum patimur, ut hoc nobis mira dispositione Dominus supplicii, nisi unde fuerat causa peccati, ut ejus carnis amaritudine homo erudiretur ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
& ab appetitu uisibiliũ mentis
oculos claudere:quos primis ho¬
minib seductor aperuit qui dixit.
Scit enĩ d̾s qd̾ in quocũq die come¬
deritis ex eo: aꝑientur oculi ur̃i.
Unde & paulopost subditur
Tulit de fructu illiuis & comedit.
deditq uiro suo: qui comedit. &
aꝑti sunt oculi eoꝵ. Culpa quippe
conditus fuerat. ut bonũ qd̃ ds
est uidere potuisset. Sed qui sta¬
re ad lucem noluit.fugiendo o¬
culos sp̃uales amisit: quia quo
ꝑ culpam cepit ad ima decurre¬
re: eo cecitatem ꝑtulit. ne intus
nis paradisus extitit:que hunc
innocentiam stare uoluisset. Sed
culpam decidit: ad mortalitatis
homo conditus. & mentis accepta
ratione. similitudine diuinȩ ima¬
ginis decoratus: elatione cordis in¬
tumescens. qd̾ de infimis formatꝰ
esset est oblitus. Unde t̾c mira cõ¬
ditoris iusticia actum est: ut quia
ꝑsensũ intumuit quem rationa¬
bilem accepit: rursus terra ꝑ mor¬
tem fieret. qͣm se esse considerare
humiliter noluit. Et quia pec¬

Expanded text:
u ab appetitu visibilium mentis oculos claudere: quos primis hominibus seductor aperuit, qui dixit: Scit enim Deus quod in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri . Unde et paulo post subditur: Tulit de fructu illius, et comedit; deditque viro suo, qui comedit, et aperti sunt oculi amborum. Culpa quippe conditus fuit, ut bonum, quod Deus est, videre potuisset; sed qui stare ad lucem noluit, fugiendo oculos amisit, quia quo per culpam coepit ad ima decurrere, eo caecitatem pertulit, ne intimum nis paradisus exstitit, quae hunc innocentiam stare voluisset. Sed culpam cecidit, ad praesentishomo conditus, et mentis accepta ratione, similitudine divinae imaginis decoratus, elatione cordis intumescens, quod de infimis formatus esset oblitus est. Unde mira conditoris justitia actum est ut quia per sensum intumuit, quem rationabilem accepit, rursus terra per mortem fieret, quam esse se considerare humiliter noluit; et quia pec
Abbreviated transcription (Latin):
mobedientiam emissus. mentis¬
qͦ suȩ locum ꝑdidit: quia tene¬
brosis itinerib sparsus. ab inha¬
bitatione ueri luminis elonga¬
quia ab ingenita standi solidi¬
tate uoluntatis pedem ad culpã
mouit: a dilectione conditoris

Expanded text:
nobedientiam missus, mentis suae locum perdidit, quia, tenebrosis itineribus sparsus, ab inhabitatione veri luminis elongaquod ab ingenita standi soliditate voluntatis pedem ad culpam movit, a dilectione conditoris
Abbreviated transcription (Latin):
in arcem se contemplationis eri¬
geret. & nulla hunc corruptio
a conditoris sui amore declinaret
disus extitit: que hunc inconcus¬
sũ tenere potiusset. si in ea ꝑ in¬
nocentiam stare uoluisset. Sed

Expanded text:
in arcem se contemplationis erigeret, et nulla hunc corruptio a conditoris sui amore declinaretdisus exstitit, quae hunc inconcussum tenere potuit, si per innocentiam stare voluisset. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uis omp̃c d̃s illud tempꝰ uniuscuiꝰ¬
q ad mortẽ p̾sciat. quo eius uita
finatur. nec in alio tempore qͥs¬
qͣm mori potuit. nisi ipso quo
moritur. Nam si erechiȩ anni
additi ad uitam quindecĩ memo¬
rant᷑ tempꝰ quidẽ uitȩ creuit. ab
illo termino quo mori tpse mere.¬
batur. Nam diuina dispositio tẽ¬
pus eius tc p̃scruit. quo hunc post¬
modũ ex p̃senti uita subtraxit: ꝙ¬
in re questio oritur: quomͦ ꝑ ꝓphe
morieris tu & ñ uiues. Cui cũ mor¬
lacrimas & uita est addita. Sed ꝑ
ꝓpħam dñs dixit quo tempore mo¬
pus mortis innotuit. quo uir ille
mori merebatur: nec dñica statu¬
ta conuulsa sunt. qm̃ ut ex di lar¬
gitate anni uitȩ cresctrent. hoc qͦ
ante scła p̃fixum erat & spatiũ ui¬

Expanded text:
vis omnipotens Deus illud tempus uniuscujuvis omnipotens Deus illud tempus uniuscujusque ad mortem praesciat quo ejus vita terminatur, nec alio in tempore quisquam mori potuit, nisi ipso quo moritur. Nam si Ezechiae anni additi ad vitam quindecim memorantur, tempus quidem vitae crevit ab illo termino quo mori ipse merebatur. Nam divina dispositio ejus tempus tunc praesciit, quod hunc postmodum ex praesenti vita subtraxit. Cin re questio oritur, quomodo ei pemorieris tu, et non vives, » cui cum morlacrymas minus dixit quo, tempore mopus mortis innotuit, quo vir ifle mori merebatur; nec Dominica statuta convulsa sunt, quia ut ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque ante s
Abbreviated transcription (Latin):
singulis ab interna di p̃scientia
nec augeri possunt nec mirui:
nisi contingat ut ita p̃sciantur.
aut cũ pessimis breuiores. sicut
erechias augmentũ meruit die¬
rũ impensione lacrimarũ. & sicut
de ꝑuersis scriptũ est. incliscipli¬
natis obuiat mors. Omp̃c enĩ d̃s
guloꝵ merita disponit & termi¬
nũ: ut uel malus ille breuit̃ ui¬
uat. ne multis bene agentib no¬
ceat. ut uel bonus iste in hac uita
subsistat. ut multis bomi oꝑis ad¬
iutor existat. uel rursũ malus lon¬
gius differatur in uita. ut pra¬
ua adhuc oꝑa augeat. ex quoꝵ tẽp¬
tatione purgati uerius uiuant¬
iusti: uel bonus citius subtrahat᷑.
ne si hic diu uixerit. eius innocen¬
tiam malicia corrũpat. Sciendũ
tam̃ est qr di benignitas & peccato¬
rib spaciũ ad penitentrã largit᷑.
s qm̃ accepta tempora ñ ad fruc¬
tũ penitentiȩ: s ad usũ iniquita¬
tis uertunt. qd̾ a diuma miscd̃ia
mereri poterant. amittunt: qͣm¬

Expanded text:
singulis ab interna Dei praescientia nec augeri possunt, nec minui, nisi contingat ut ita praesciantur, aut cum pessimis breviores, sicut Ezechias augmentum dierum meruit impensione lacrymarum, et sicut de perversis scriptum est: Indisciplinatis obviat mors . Omne quod gulorum merita disponit et terminum: ut vel malus ille breviter vivat, ne multis bene agentibus noceat, vel bonus iste diutius in hac vita subsistat, ut multis boni operis adjutor existat; vel rursum malus longius differatur in vita, ut prava adhuc opera augeat, ex quorum tentatione purgati justi verius vivant, vel bonus citius subtrahatur, ne, si hic diu vixerit, ejus innocentiam malitia corrumpat. Sciendum tamen quia benignitas Dei est peccatoribus spatium poenitentiae largiri; sed quia accepta tempora non ad fructum poenitentiae, ad usum vero iniquitatis vertunt, quod a divina misericordia mereri poterant, amittunt. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
afflicti: sua cogunt᷑ oꝑa fateri. Sed
b uerba iustoꝵ pensant: & humili¬
ter dici posse uerba bona ñ estimãt.
bi arrogare hominẽ qd̃ ñ est: sic
plerũq culpa nulla est si bonũ di¬
pe contingit ut iusti & iniusti
habeant uerba fimilia: s tamen
semꝑ cor longe dissimile est. Et
ex quib dictis dñs ab iniustis of¬
fenditur. in eisdem ꝙͦ a iustis pla¬
catur. Nam phariseus ingressus
templũ dicebat. Ienmno bis in sab¬
bato: decimas do omniũ que possi¬
deo. Sed iustificatus magis qͣm ille
exiit publicanus. Erechias quoq
rex cũ molestia corporis afflictus. ad
extremitatẽ ꝑuenisset: in oratione
compunctꝰ dixit. Obsecro dñe: me¬
m̃to queso quomͦ ambulauerĩ corã
te in ueritate & in corde ꝑfecto.
Nec tam̃ d̾s hanc confessionẽ ꝑfec¬
tionis eius despexit aut renuit:
quem mox in suis p̃cib exaudiuit.
Ecce phariseus se iustificauit in
oꝑe: ezechias se iustũ asseruit eti¬
am in cogitatione: & unde ille

Expanded text:
afflicti, sua opera coguntur fateri. Sed bus verba justorum pensant, et dici humiliter posse vera bona non aestimant. minem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est, si humilipe contingit ut justi et injusti habeant verisimilia, sed tamen cor semper longe dissimile. Et in quibus dictis Dominus ab injustis offenditur, in eisdem quoque a justis placatur. Nam Pharisaeus ingressus templum dicebat: « Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Sed justiexiit . » Ezechias quoque rex cum molestia corporis afflictus ad extremitatem pervenisset, in oratione compunctus dixit: Obsecro, Domine: memento quomodo ambulaverim coram te in veritate et corde perfecto. Nec tamen Dominus hanc confessionem perfectionis ejus despexit, aut renuit, quem mox in suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere. Ezechias justum se asseruit etiam in cogitatione, atque unde ille
Abbreviated transcription (Latin):
uidatur: bene maris rubri scissio¬
ne signatur. Dũ enim in duaspar¬
tes unda diuiditur. ab electo popło
ad t̾ram reꝓmissionis tenditur:
qr dũ maloꝵ unitas scinditur. bo¬
nȩ mentes ad hoc qd̃ appetunt ꝑ¬

Expanded text:
iam maris Rubri scissione signatur . Dum enim in duas partes unda dividitur, ab electo populo ad terram repromissionis tenditur: quia dum malorum unitas scinditur, bonae mentes ad hoc, quod appetunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequitur. tc̃ peiore ultione dãp¬
natur. cũ nulla ei aduersitate re¬
sistitur: & t̃c fortioris ire ꝑiculis
subiacet. cũ ꝓsꝑe ꝑagit qd nequi¬
ter concupiscit. Quia uidelicet uin¬
oicta suꝑni iudicii ad futura eũ
supplicia reseruando deseruit:
cui hic in malo obuiare contẽp
Dimisi eos scd̃m desideria cordis
eoꝵ. ibunt in uoluptatib suisꝰ.
Hinc rursũ dr. Non est uirgãdei
tum est. & dolus in manu eius di¬
rigetur. In manii quippe antixp̃i
dolus dirigitur: quia i hoc qd̾ cõ¬
tra bonos ꝓposuerit. implere tem¬
poraliter nuilla aduersitate p̃pe¬
sio paruuloꝵ int̾ficiet eos: & ꝓsꝑi¬
tas stultoꝵ ꝑdet eos. Qui enim a
deo auertitur & ꝓsperatur: tanto
ꝑditioni fit ꝓximus. qͣnto a zelo
disciplinȩ inuenitur alienus. Ma¬
do affectatis iniquitatib subse¬
quens fauet effectus: & nulla con¬
trarietas impedit. qd̾ mens ꝑuer¬
sa concepit. Nam sepe prauoꝵ ho¬
minũ dũ tardant᷑ uota mutant᷑.

Expanded text:
persequitur, tunc pejore ultione damnatur, cum nulla ei adversitate resistitur; et tunc fortioris irae periculis subjacet, cum prospere peragit quod nequiter concupiscit, quia videlicet vindicta superni judicii ad futura eum supplicia reservando deseruit, cui hic in malo obviare contempsDimisi eos secundum desideria cordis eorum, et ibunt in voluntatibus suis . Hinc rursum dicitur: Non est virga Dei tur: Et dolus in manu ejus dirigetur . In manu quippe Antichristi dolus dirigitur, quia in hoc quod contra bonos proposuerit implere temporaliter nulla adversitate praepesio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Qui enim a Deo avertitur et prosperatur, tanto perditioni fit proximus, quanto a zelo disciplinae invenitur alienus. Dido affectatis iniquitatibus subsequens favet effectus, et nulla contrarietas impedit quod mens perversa conceperit. Nam saepe pravorum hominum dum tardantur vota, mutantur;
Abbreviated transcription (Latin):
apientia edificauit sibi do¬
mũ. excidit columpnas sep¬
tem. ĩ molauit uictimas. miscuit
uinũ ꝓposuit mensam. mifit an¬
cillas suas ut uocarent ad arcem:
& menia ciuitatis. Sapientia sibi
domũ condidit: cũ unigenitus di
nis mediante anima humanũ
sibi corpus creauit. Sic quippe cor
pus unigeniti domꝰ di dicitur: sic̃
etiam templũ uocatur. Ita uͦ: ut
unus idemq d̾i atq hominis filiꝰ
ipse sit qui inhabrtat. ipse qui in¬
habitatur. Qd̃ tam̃ recte & aliter
desia uocetur. Que septem etiam¬
sibi colũpnas excidit: qr ab amore
p̃sentis scł̃i disiunctas. ad portan¬
dam eiusdem eccłiȩ fabricã mentes
p̃dicantiũ erexit. Que ꝓ eo qd̃ ꝑ¬
fectionis turtute subnixe sunt:

Expanded text:
apientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem, immolavit victimas, miscuit vinum, proposuit mensam, misit ancillas suas ut vocarent ad arcem et moenia civitatis . Sapiedomum condidit cum unigenitus Dei nis, mediante anima, humanum sibi corpus creavit. Dipus Unigeniti domus Dei dicitur, sic etiam templum Dei vocatur. Ita quoque unus idemque Dei atque hominis Filius ipse est, qui inhabitat, ipse qui inhabitatur. Quod tamen recte et aliter clesia vocatur, quae septem sibi columnas excidit, quia ab amore praesentis saeculi disjunctas, ad portandam ejusdem Ecclesiae fabricam mentes praedicantium erigit: quae pro eo quod perfectionis virtute subni
Abbreviated transcription (Latin):
tur expositionis unde hec excerp¬
ta sunt recurrens ordinem. plus
in quibdam oꝑis hui locis aliqͥd
qͣm in textu libri positũ est minus¬
causȩ fecit ratio qͣm p̃misi. ł pen¬
dens autẽ qd̃ si utriusq destam̃ti
uellem in unũ testimonia redacta
nis normã excederet. & legentis de¬
sideriũ impediret: in trib hoc

Expanded text:
 expositionis, unde haec excerpta sint, recurrens ordinem, plus in quibusdam hujus operis locis aliquid, quam in textu libri est positum minuscausae fecit ratio, quam praemisi. Perpendens autem, quod si utriusque Testamenti in unum vellem testimonia redacta nis normam excederet, et legentis desiderium impediret; in tribus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quia sic satisfactionis norma po¬
de eodem destimonio retexuit. qd̃
dudũ explanasse legitur: alicabi
autẽ quedã que de eo minus pri¬
uem dixerat. int̾ repetita addens
uerba suppleuit. Qd̃ ego de iam
dictis excerpens. eidem testimonio
ubi poposcit locus inserendũ ap¬
taui: quia res ñ erat. que pori se¬
paratim utilit̃ potuisset. dũ ex p̃¬
cedentib que dicta iam fuerant

Expanded text:
quia ita satisfactionis norma pode eodem testimonio retexui, quod dudum explanasse relegitur. Alicubi autem quaedam quae de eo minus pridem dixerat, inter repetita addens verba supplevi. Quod ego de jam dictis excerpens, eidem testimonio ubi poposcit locus, inserendum aptavi, quia res non erant, quae separatim poni utiliter possent, dum ex praecedentibus, quae dicta
Abbreviated transcription (Latin):
cauit: nisi alterius iterũ deducti
ad mediũ testimonii int̾pretatio
ne euidenti latius edoceret. Actũq
est. ut hac occasione sicut p̃fatus
sum. ueteris cestam̃ti tota pene
series occulta patesceret: que di¬
uinitatis aspiratione reserata.
copia saciaret. Huiꝰ ergo rei deside

Expanded text:
cavit, nisi alterius iterum deducti cavit, nisi alterius iterum deducti ad medium testimonii evidenti interpretatione latius edoceret. Actumque est, ut hac occasione, sicut praefatus sum, veteris Testamenti tota pene series occulta patesceret, quae divini nutus aspiratione reserata, copia satiaret. Hujus er
Abbreviated transcription (Latin):
culentissimã u̾boꝵ eius satisfactio
nem: quiddã in eis repperi. sine cõ¬
paratione potissimũ. qd̾̃ mirabi¬
beati iob historiã. abstrusis miste¬
rioꝵ opacitatib tectam. sub tri¬
plici. id est cipica. morali atq hi¬
storica studuit expositione discu¬
tere. ac repulso ignorantiȩ nubi¬
lo in aꝑto cunctis luce clarius
re: pene totam ueteris ac noui
testam̃ti seriem rerũ explanan¬
darũ necessitate coactus ẽ expone¬
re. Nam ubi nimis occulte rei
daucidande necessitas ĩminebats
ne aut obscurũ quid apud audi¬
entiũ animos remaneret: aut ipse
ñ liquidissima satisfactione obscu¬
ritatis int̾na ad lucem uideretur
eicere. ñ solũ disertissimis uerboꝵ
assertionib qd̃ clausũ erat aꝑult¬
tellecta si forsitan messet rei obscuri¬
tas. rei explanande augeret potius
moniũ studuit additȩ expositio¬
nis explanatione: disserere. In quib¬
oam namq locis. in expositione: eti¬
am testimonii ñ solam u̾boꝵ satis¬

Expanded text:
culentissima verborum ejus satisfactio suaderet: quiddam in eis reperi sine comparatione potissimum. Dum ibeati Job historiam abstrusis mysteriorum opacitatibus tectam, sub triptici, id est typica, morali, atque historica studuit expositione discutere, ac repulso ignorantiae nubilo, in aperto cunctis luce clarius re, pene totam veteris ac novi Testamenti seriem rerum explanandarum necessitate est coactus exponere. Ubi enim occultae nimis rei dilucidandae necessitas imminebat, ne aut obscurum quid apud audientium animos remaneret, aut ipse non liquidissima satisfactione obscuritatis, interna ad lucem videretur ejicere; non solum disertissimis verborum assertionibtellecta, si inesset forsitan obscuritas rei explanandae, augeret potius monium studuit addita expositionis explanatione disserere. In quibusdam namque locis in expositione etiam testimonii, non solum verborum satis
Abbreviated transcription (Latin):
rant in scedis suis relata transcur
sita cõdicib ꝑ libros suos ordinã¬
do composui. quatinꝰ studiosi lec¬
toris desidertũ ad elucidandam
sibi qͣm uelit obscuritatẽ: inuen¬
to libri titulo quem requireret:
nichil more uel ad parũ aliquo
modo p̃pediret. Preterea ad unũ¬

Expanded text:
rant, in schedis suis relata transcurrsita codicibus, per libros suos ordinando componerem. Quatenus studiosi lectoris desiderium, ad dilucidandam sibi quam velit obscuritatem, invento libri quem requireret titulo, nihil morae, vel ad parum, aliquo modo praepediret.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut de iacob scriptũ est. quia cũ
uitȩ iam t̃mino appropinqͣret. ei
duos filios suos ioseph fecit assistere.
ut ex benedictione illiꝰ possent lon¬
ge post uentura ꝓmereri. Cui ma¬
te caligantib. nepotes suos quis pͥor
quis ue esset minor humano uisu
discernere nequaqͣm posset: ductis
in obliquũ brachiis. dexterã manũ
minori. simstrã maiori posuit. Qd̃
dũ corrigere filius uellet qui arc. ñ
ita conuenit pat̾ quia hic est pri¬
mogenitus: audruit. Scio fili mi
scio. Et iste quidẽ erit in popłos
& multiplicabit᷑: s frater eiꝰ minor
maior illo erit. Propħie gͦ sp̃c ex p̃
senti parit̃ & ex futuro ꝓpħantis
animũ tetigit. dũ iacob & uentura
nuntiabat. & eos quos corꝑeis oculiꝰ
uidere ñ poterat. ante sẽ positos

Expanded text:
illo quippe scriptum est, quia cum ad vitae iam terminum appropinquaret Iacob, et duos filios suos Ioseph fecisset assistere ante eum, ut ex benedictione illius possent longe post futura promereri: cui mate caligantibus, nepotes suos, quis prior quisve esset minor, humano visu discernere nequaquam posset: ductis in obliquum brachiis, dextram manum minori, sinistram maiori posuit. Quod dum corrigere filius vellet, ait: Non ita convenit, pater, quia hic est primogenitus: audivit, Scio fili mi, scio. Et iste quidem erit in populos, et multiplicabitur: sed frater eius iunior, maioraesenti pariter et ex futuro prophetantis animum tetigit, dum Jacob et ventura nuntiabat, et eos quos corporeis oculis videre non poterat, ante se positos
Abbreviated transcription (Latin):
stes fidei suꝑando trucidant. & he¬
reditatem terrȩ reꝓmissionis. id÷
fructũ fidei ñ amant: sicq ꝓilla
pugnant ut tam̃ sua pignora ex¬
tra illam deponant. Quia enim
paruulos foris habent: affectum
metus habitatione ñ habent. Un¬
de & ad campestria redeunt: quia
ab altis cacuminib montiũ. qͣsi
ab amore celestiũ delabuntur:
ut extra reꝓmissionis t̃ram bru¬
ta animalia nutriant: qr ad pa¬
scendos uanis desideriis rationa¬
lis animi motus elaborant. quia
eternȩ lucis quanta sit claritas
nesciunt᷑ qr uanis transitoriisq
occupationib obcecant᷑: ut dũ
de terrenis reb suꝑbiunt celestis
sibi luminis aditũ claudant.xxix.¬

Expanded text:
stes fidei superando trucidant, et haestes fidei superando trucidant, et haereditatem terrae repromissionis, id est fructum fidei non amant; sicque pro illa pugnant, ut tamen sua pignora extra illam deponant. Quia enim parvulos foris habent, affectum in ejus habitatione non habent. Unde ad campestria redeunt, quia ab altis cacuminibus montium quasi a spe coelestium dilabuntur, ut extra repromissionis terram bruta animalia nutriant, quia ad pascendos variis desideriis irrationabiles animi motus elaborant, quia aeternae lucis quanta sit claritas nesciunt qui transitoriis occupationibus obcaecantur; et dum de terrenis rebus superbiunt, coelestis sibi luminis aditum 865 claudunt.