comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipio ut adducã filios tuos
delonge: Argentũ eoꝵ & au¬
rum eoꝵ cum eis nomini do¬
mini dei tui & sc̃o ifrł quia
glorificabit te: Et edificabuis
filii peregrinoꝵ muros tuos:
& reges eoꝵ ministrabunt ti¬
bi: In indignatione enĩ mea
ꝑcussi te: & in reconciliatio¬
ne mea misertus sum tui: &
aperientur portȩ tuȩ iugit᷑.

Expanded text:
lios tuos de longe, argentum eorum et aurum eorum cum eis in nomine Domini Dei tui: et sancti Srahel quia glorificabit te. Et edificabunt filii peregrinorum muros tuos: et reges eorum ministrabunt tibi. In indignatione enim mea percussi te: et in reconciliatione mea misertus sum tui. Et aperientur porte tue iugit
Abbreviated transcription (Latin):
reposcere uos consuetudinis
debitũ sentio÷ ita sollemni¬
tati sacratissimȩ lectionis
subiungatur exhortatio sa¬
cerdotis: Quia igitur apud
fideles aures ignorantiȩ locus
non ẽ. semen uerbi quod ẽ

Expanded text:
reposcere vos consuetudinis debitum sentio, ita solemnitati sacratissimae lectionis subjungatur exhortatio sacerdotis. Quia igitur apud fideles aures ignorantiae locus non est, semen verbi, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
centes se nosse dm̃. factis
autẽ negantes: Et tuã ip¬
sius animã ꝑtransibit gladi
in cruce. qui mariȩ animã
ꝑtransiuit:l quia non sine
acerbo dolore potuit cruci¬
fixũ morientẽq uidere. quẽ
licet resurrecturũ amorte

Expanded text:
centes se nosse Deum, factis autem negantes. Et tuam ipsius animam pertransibit gladiuin cruce, qui Mariae animam pertransivit: quia non sine acerbo dolore potuit crucifixum morientemque videre, quem licet resurrecturum a morte
Abbreviated transcription (Latin):
Mons dei mons uber : ut qͥd
suspicamini montes incasea¬
tos: montẽ in quo placuit
dõ habitare in ipso: Cum
enim ipse dñs xp̃e discipulos
suos interrogaret quẽ eum
dicerent esse homines filiũ
hominis: responderunt:
alii heliam. alii hieremiam:
aut unum ex ꝓpħis: Et ille:
Ut quid suspicamini montes
incaseatos. montẽ in quo pla¬
cuit dõ habitare in eo: Hunc
cognouit petrus dicens: Tu
Testimonium dixit ueritati:
& dilectus est aueritate
Super petrã fundatus est pe¬
trus. ut mortem susciperet
illũ amando: quem ter ne¬
gauerat timendo: Dic & tu
dictum xp̃m: ipsum audi
in euangłio xp̃m: Non est
inquit ꝓpħa sine honore.
nisi in patria sua Accedat
autẽ dauid sc̃s. testis fidelis.
ex cuius semine ꝓcessit ipse.
cui lex & ꝓpħȩ testimonium
dicunt: dicat & ipse de xpo:
Adorabunt inquit eũ om̃s
reges terrȩ: om̃s gentes serui¬
ent illi: Cui seruiunt: Dic
cui seruiunt: Lis audire cui:
dum tuorum: Et expressius
atq nominatim: Quare in¬

Expanded text:
Mons Dei mons uberrimus, ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in ipso? Cum enim ipse Dominus Christus discipulos suos interrogaret quem dicerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? Hunc cognovit Petrus, dicens: Tu testimonium dixit Veritati, et dilectus est a Veritate. Supra petram fundatus est Petrus, ut mortem susciperet, illum amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, dictum Christum, ipsum audi in Evangelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de Christo. Adorabunt, inquit, eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Cui servient? Dic, cui servient? Vis audire cui sbellum pedum tuorum . Expressius atque nominatim: Quare, in
Abbreviated transcription (Latin):
quod splendet ẽcȩlo: Apud
de uirgo concepit: & uirginis
tuȩ partum alienus agnoscit:
Tibi salutẽ tuã angłice uoces
ꝑsuadere non possunt & ad

Expanded text:
quod splendet e coelo? Apud te virgo concepit, et virginis tuae partum alienus agnoscit; tibi salutem tuam angelicae voces persuadere non possunt, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
cdit᷑ pannis obuolutũ. circũci¬
sioni subditum. & legalis sacri¬
ficii oblatione ꝑfunctũ Ag¬
nouit deinceps solita incremen
annos de naturalibus non du¬
bitauit augmentis: Inter hec
intulit contumelias. multipli¬
cauit iniurias. adhibuit ma¬
ledicta. obpbria. blasphemias.
conuitia: omnem postremo in
ipsum iuim fl̾itoris effudit:
omĩa temptamentoꝵ genera
ꝑcucurrit: Et sciens quo hu¬
manã naturã infecisset ueneno:
nequaquã credidit transgressi¬
onis exortẽ: quẽ tot documen¬
tis didicit esse mortalem ꝑsis¬
tit ergo imꝑbus predo: & aua¬
rus exactor in eum qui nichil
ipsius habebat insurgere. &
dum uitiatȩ originis prȩiudi¬
cium generale ꝑsequitur. cyro¬
graphum quo nitebatur exce¬
dit. ab illo iniquitatis exigers
penã: in quo nullã repperit
culpã Soluitur itaq leciferȩ
pactionis malesuada conscrip
cipe captiuitatis uasa rapiun¬
tur: Redit in honorẽ suum
ab antiquis contagiis purga¬
ta natura. mors morte destru¬

Expanded text:
dit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit deinceps solita pueritiaeannos de naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malesuasa conscriptcipe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destru
Abbreviated transcription (Latin):
lestis sapientiȩ mereantur
dulcedine recreari. hi nui¬
rum quinq milibus uiroꝵ
quos dñs mysticis dapib sã

Expanded text:
lestis sapientiae mereantur dulcedine recreari; hi nimirum quinque millibus virorum, quos Dominus mysticis dapibus sa
Abbreviated transcription (Latin):
paruit: & cũ hominib conuer¬
sari dignatus est: Iacob etiam
apparuit conluctans cũ eo. qͥq¬
se ab eo suꝑari ꝑmisit: ut hunc
mundicordem merito benedice¬
ret atq ifrł nominaret: Nobis¬
cũ ds̃ Amplius magisq ꝓ nob̃
magnificũ certam̃ adimplens.
& usq ad mportẽ accedens. ut
morte sua mortẽ occideret: Et
benedictionẽ atq immortalita¬
tem mundo corde popło condo¬
naret. qui fiducialiter dicit no¬
biscũ deus. ꝑ euangłistarũ &
corꝑis & sanguinis sacramentũ:
ꝑ gloriosȩ crucis signaculum:
Per ista ergo om̃ia nobiscũ ds̃:
& ad nos atq in nobis. sicut ip¬
se ait: Ecce ego uobiscũ sũ oĩbꝰ
dieb usq ad consũmationẽ scłi:

Expanded text:
paruit, et cum hominibus converparuit, et cum hominibus conversari dignatus est. Jacob etiam apparuit colluctans cum eo , quique ab eo superari permisit ut hunc mundicordem merito benediceret, atque Israel nominaret. Nobiscum Deus, amplius magis pro nobis magnificum certamen adimplens, et usque ad mortem accedens, ut morte sua mortem occideret, et benedictionem ac immortalitatem mundo corde populo condonaret, qui fiducialiter dicit, Nobiscum Deus per evangelistarum et corporis et sanguinis sacramentum, per gloriosae crucis signaculum. Per ista ergo omnia nobiscum Deus, et ad nos atque in nobis, sicut ipse ait: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi.
Abbreviated transcription (Latin):
deiectũ: Et uocabunt nom̃
eius emmanuhel: quod est
interpretatũ nobiscũ ds̃ Uo¬
cant nom̃ eius pruis angłi
psallentes in euis generatione¬
nium & regẽ pacis ad homineᷤ
uenientẽ: Deinde apłi unige¬
niti dĩ dominationẽ atq uir¬
tutẽ om̃ib gentib prȩdican¬
tes: Adhuc & scĩ martyres
contra ignes & gladios usq ad
morte resistentes: Deinde cun¬
cti credentes: hoc ipsũ nom̃
usq in consũmationem scłi
memorantes atq laudantes:
Et uocabunt nom̃ eiꝰ emma¬
nuhel: quod est interpreta¬
tũ nobiscũ ds̃ qui uocaburs.⁊
nisi isti quorũ uocabitur in
terra nomen nouũ: Non sicut
prius in figuris & imaginibus:
sed facie ad faciẽ apparentẽ:
Nobiscũ ds̃. Abrahȩ patri cre¬
dentiũ trib horis tẽꝑis licet non
ꝑ ipsã ineffabilẽ dĩtatis suȩ sub¬
stantiã. sed potius ꝑ angłicã spe¬
ciẽ ameridie uisus est: nobis
triginta trib annis in terra ap¬

Expanded text:
dejectum. Et vocabunt nomen dejectum. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Vocant nomen prius angeli, psallentes in ejus generationenium et regem pacis, ad homines venientem. Deinde apostoli, Unigeniti Dei dominationem atque virtutem omnibus gentibus praedicantes. Adhuc et sancti martyres, contra ignes et gladios usque in mortem resistentes. Deinde cuncti credentes, hoc ipsum nomen usque ad consummationem saeculi memorantes atque laudantes. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Qui vocabunt, nisi justit quorum vocabitur in terra nomen novum, non sicu, prius in figuris et in imaginibus, sed facie ad faciem apparentem? Nobiscum Deus. Abrahae patri credentium tribus horis temporis, licet non per ipsam ineffabilem deitatis substantiam, sed potius per angelicam speciem a meridie visus est : nobis triginta tribus annis in terra ap
Abbreviated transcription (Latin):
tenuistis. audite & lȩtamini
audite & consolamini: audi¬
te quod uirgo in utero acci¬
piet. non ex desiderio partũ
concipiens. neq serpentis ꝑsu¬
asione decepta est: neq eius
afflatibus uenenosis infecta:
sed uirgo in utero accipiet.
p̃dicationẽ angłi suscipiens:
ꝓpħarũ testimonia assumens
Hirgo in utero accipiet: ut
riat salutẽ: Ecce inquit: Hoc
ipsum quod dicit ecce: admi¬
rantis est tanti mysterii mag¬
nitudinẽ: ut om̃s uelut e som¬
no suscitans: ad hoc dictum
euigilent: Ecce uirgo dicit in
utero accipiet & pariet filiũ.
ad colligandũ illum fortẽ ar¬
matũ. & conculcandũ serpen¬
tis impii caput: ad conterendaᷤᷤ
uires eius: ad predam eius di¬
ripiendã. atq captiuitatem
populi sui conuertendã: Pari¬
et filiũ ad denuo reꝑandum
adam. ad inobȩdientiã ȩuȩ
ꝑ mariȩ obȩdientiã excluden¬
dã  ad erigendũ iacentium
genus. quod ꝑ mulieris teme¬
rariã credulitatẽ fuerat ante¬

Expanded text:
timuistis. Audite et laetamini, timuistis. Audite et laetamini, audite et consolamini, audite quod virgo in utero accipiet, non ex desiderio partum concipiens. Neque serpentis persuasione decepta est, neque ejus afflatibus venenosis infecta est, sed virgo in utero accipiet, praedicationem angeli suscipiens, prophetarum testimonia assumens. Virgo in utero accipiet, ut riat salutem. Ecce, inquit. Hoc ipsum quod dicit, ecce, admirantis est tanti mysterii magnitudinem, ut omnes velut e somno suscitans, ad hoc dictum evigilent. Ecce virgo, dicit, in utero accipiet, et pariet Filium. Ad colligandum illum fortem armatum, ad conculcandum serpentis impii caput, ad conterendas vires ejus, ad praedam ejus diripiendam, atque captivitatem populi sui convertendam, paret filium, ad denuo reparandum Adam, ad inobedientiam Evae per Mariae obedientiam excludendam, ad erigendum jacentium genus, quod per mulieris temerariam credulitatem fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
am: & possessionẽ tuã termi¬
nos terrȩ: Ipse saluauit ppł̃m
suũ apeccatis eoꝵ: Sanguine
uidelicet suo cunctos redimeis:
morte sua de mortis eos liberais
potestate: Ipse saluauit. hoc ẽ.
saluator om̃ium hominũ fide¬
lium atq credentium: Hoc au¬
tẽ totũ factũ ẽ: Quid totum:
Hoc ꝑ unigeniti descensionẽ.
hoc de ista dñi incarnatione:
hoc de angłi ad uirginẽ desti¬
natione: hoc de ipsius uirgi¬
nis desponsione uel castitate:
bloc enim totũ factũ est: ad
totius mundi salutẽ: Hoc do¬
tum factũ est : ut unũ com¬
pleretur: & unũ consũma¬
retur: Quid illud: Quod
uirgo genuit. quod uirgo
ꝑmansit. quod mater fuit:
& intacta uirgo ꝑseuerauit:
Ecce uirgo in utero accipiet:
Audite quid dicit om̃s filiȩ
euȩ. audite om̃s uos qui he¬
reditatẽ doloris & tristiciȩ
post illã & ex illius condemp¬
natione sumpsistis: uos quȩ
in tristicia generatis filios:
uel magis uõs quȩ concupi¬
scentiam corruptibilẽ non

Expanded text:
am, et possessionem tuam terminos terrae. Ipse salvabit populum suum a peccatis eorum, sanguine videlicet suo cunctos redimens, morte sua de mortis eos liberans potestate. Ipse salvabit, hoc est, salvator omnium hominum fidelium atque credentium. Hoc autem totum factum est. Quod totum? Hoc de Unigeniti descensione, hoc de ista Domini incarnatione, hoc de angeli ad Virginem destinatione, hoc de ipsius Virginis desponsatione, vel castitate. Hoc enim totum factum est ad totius mundi salutem: hoc totum factum est, ut unum compleretur, ut unum consummaretur. Quid illud? Quod virgo genuit, quod virgo permansit, quod mater fuit, et intacta virgo perseveravit. Ecce virgo in utero accipiet. Audite quod dicit, omnes filiae Evae: audite, omnes vos qui haereditatem doloris et tristitiae post illam et ex illius condemnatione sumpsistis; vos quae in tristitia generatis filios, vel magis vos quae concupiscentiam corruptibilem non
Abbreviated transcription (Latin):
de ergastulo carnis Heri . xp̃s
ꝓ nobis pannis est inuolutus.
hodie scephanus stola est ab
eo immortalitatis indutus
Heri presepis angustia. xp̃m
portauit infantem: hodie
immensitas cȩli suscepit stepha¬
nũ triumphantẽ: Solus descen¬
dit dñs ut multos eleuaret:
humiliauit se rex nr̃. ut suos
milites exaltaret: Qui enim
corꝑi suo uirginis prȩparauit
uterũ. ł ipse martyri suo ape
dignadis est uteri :l ut animã
stephani latitudo susciperet
cȩli: Hecessariũ tamen nobis

Expanded text:
de ergastulo carnis. Heri Christus pro nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri suo aperdignatus est uteri, ut animam Stephani latitudo susciperet coeli. 2. Necessarium nobis
Abbreviated transcription (Latin):
credentẽ & contradicentem
tibi: Confitendȩ maiestatis
tuȩ sensum: totus mundus
accepit: Traxisti dñe omĩa
ad te : qm in execratione ui¬
daici sceleris unã tulerunt
om̃ia elementa sententiãͥ cũ
obscuratis luminarib cęli.
& conuerso in noctẽ die. ter¬
ra quoq motib nutaret in-¬
solitis: uniuersaq creatura
impioꝵ usui se negaret: Tra¬
xisti dñe omia ad te : qm scis¬
so tẽpli uelo sc̃ã scõꝵ ab indig¬
nis pontificib recesserunt: ut
figura in ueritatẽ. ꝓphetia
in manifestationẽ. & lex in
euangeliũ uerteretur: Trars¬
sti dñe om̃ia ad te: ut quod
in uno udȩe udoꝵ tẽplo ob¬
umbratis significationib age¬
batur:l pleno aꝑtoq sacra¬
mento uniuersarũ ubiq na¬
tionũ deuotio celebraret:
Nunc enĩ & ordo clarior le

Expanded text:
credentem et contradicentem tibi, confitendae majestatis tuae sensum totus mundus accepit . Traxisti, Domine, omnia ad te, cum in exsecrationem Judaici sceleris, unam protulerunt omnia elementa sententiam, cum obscuratis luminaribus coeli, et converso in noctem die, terra quoque motibus quateretur insolitis, universaque creatura impiorum usui se negaret. Traxisti, Domine, omnia ad te, quoniam scisso templi velo, sancta sanctorum ab indignis pontificibus recesserunt: ut figura in veritatem, prophetia in manifestationem, et lex in Evangelium verteretur. Traxisti, Domine, omnia ad te, ut quod in uno Judaeae templo obumbratis significationibus agebatur, pleno apertoque sacramento, universarum ubique nationum devotio celebraret. Nunc etenim et ordo clarior le
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã romanis deuoti legi¬
bus om̃e uidiciũ potestati
presidis reseruassentͥ expe¬
tierunt executorẽ magis se¬
uitiȩ quã arbitrũ cause
Offerebant enĩ iħm duris
nexib uinctũ. colaphis & ala¬
pis frequentib cȩsum. sputis
oblitũ. clamorib prȩdampna¬
tũ: ut inter tot prȩiudicia
quẽ om̃s uellent perire:
non auderet pilatus absolue¬
re: Deniq nec in accusato eo
repperisse culpã. nec in sen¬
tentia sua tenuisse constanti¬
am docet ipsa cognitio. in ꝗ
iuidex quẽ innocentȩ prenun¬
ciat cdamnat: addicens iidͦ
populo sanguinẽ iusti. aquo
abstinendum sibi & intellec¬
tu ꝓprio senserat. & somnio
uxoris nouerat: Non purgant
contaminatũ animũ manus
lotȩ. nec in aspersis aqua di¬
gitis expiatur:l quocl famu¬
lante impia mente cõmittitur:

Expanded text:
tamquam Romanis devoti legibus, omne judicium potestati praesidis reservassent, expetierunt exsecutorem magis saevitiae quam arbitrum causae. Offerebant enim Jesum duris nexibus vinctum, colaphis et alapis frequentibus caesum, sputis oblitum, clamoribus praedamnatum, ut inter tot praejudicia, quem omnes vellent perire, non auderet Pilatus absolvere. Denique nec in accusato eum reperisse culpam, nec in sententia sua tenuisse constantiam, docet ipsa cognitio: in qua judex, quem innocentem pronuntiat, damnat, addicens iniquo populo sanguinem justi, a quo abstinendum sibi, et intellectu proprio senserat, et somnio uxoris noverat. Non purgant contaminatum animum manus lotae, nec in aspersis aqua digitis expiatur quod famulante impia mente committitur
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis & aqua. nr̃ȩ uideli¬
cet scĩficationis & ablutionis
mysteriũ exiuit: Maceria
eius est. uirtus coadunata
neriores fideliũ animos dũ
ad fidei. spei. & dilectionis
ꝑfectionẽ nutriendos suscipi-¬
unt : quasi nidificantibus co¬
lumbis in se locũ pandunt:
Hex ergo fortioꝵ auxilia.
qui adhuc pusilli in fide su¬
mus humiliter subeamus:
His dominicȩ passionis sacra¬
mentis :ͥ semꝑ scĩficari cure¬
mus: Talem nãq om̃ium
nr̃m conuersationẽ dñs quȩ¬
rit: ł talib intentã studiis
uniuscuiusq nr̃m uitã ui¬
dere desiderat: taliũ uoce
suas laudes decantari ac p̃¬
dicari gratulatur: Surge
inquit amica mea. speciosa
mea. & ueni colũba in fora¬
minib petre: in cauernis
macerie: Ostende michi faciẽ
tuã: sonet uox tua in aurib¬

Expanded text:
sanguis et aqua, nostrae videlicet sanctificationis et ablutionis mysterium, exivit. Maceria ejus est virtus coadunata neriores fidelium animos dum ad fidei, spei et dilectionis perfectionem nutriendos suscipiunt, quasi nidificantibus columbis in se locum pandunt. Haec ergo fortiorum auxilia, qui adhuc pusilli in fide sumus, humiliter subeamus, his Dominicae passionis sacramentis semper sanctificari curemus. Talem namque omnium nostrum conversationem Dominus quaerit, talibus intentam studiis uniuscujusque nostrum vitam videre desiderat, talium voce suas laudes decantari ac praedicari gratulatur. Surge, inquit, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Ostende mihi faciem tua
Abbreviated transcription (Latin):
diis carnalibus toto mentis
desiderio usq bethleem suꝑ¬
nã. idest domũ panis uiui
non manufactã. sed eternam
in cȩlis:: & recolamus aman¬
do quia uerbũ caro factũ est:
lluc carne ascendit: ibi in de¬
xtera dĩ patris sedet: Illo eũ
tota uirtutũ instantia sequa¬
mur. & sollicita cordis ac cor¬
poris castigatione ꝓcuremus:
ut quẽ illi in presepio uidere
uagientẽ : nos in patris solio.
uidere meream regnantem:
Et uideamus inquit hoc uer¬
bum quod factũ est: Quam
recta & pura fidei scȩ confes¬
sio In principio erat uerbum
tiuitate diuina uideri ab ho¬
minib non potuit: sed ut ui¬
deri possit uerbũ caro factũ
est & habitauit in nobis Hi¬
deamus ergo inquiunt hoc
uerbũ quod factũ est: quia
ante quã factũ esset hoc uide¬
re nequiuimus: Quod fecit
dñs & ostendit nobis Quod
incarnari fecit dñs: & ꝑ hoc
uisibile nobis exhibuit: Et

Expanded text:
iis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum,tivitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Videamus ergo, inquiunt, hoc Verbum quod factum est, quia antequam factum esset, hoc videre nequivimus. Quod fecit Dominus et ostendit nobis, quod incarnari fecit Dominus, et per hoc visibile nobis exhibuit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ductu syderis : sed etiã
ipsoꝵ ꝓfessione innotesceret¬
iiII. natiuitas saluatoris: Iam ergo
ad eruditionẽ gentium pro¬
pheticus sermo transibat. &
prenunciatũ antiquis oracu¬
lis xp̃m. alienigenarũ corda
discebant:L cum uidȩoꝵ infi¬
delitas ueritatẽ ore ꝓferret.
& mendatiũ corde retineret:
Nolucrunt enĩ agnoscere ocu¬
lis. quẽ de sacris indicabant
libris : l ut quẽ non adorabañ
in infantiȩ infirmitate humi¬
lem: postea crucifigerent. in
uirtutũ sublimitate fulgentẽ:
in uobis scientia est. & tã in doc¬
ta doctrina: Interrogati ubi

Expanded text:
solum ductu sideris, sed etiam solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentem. in vobis scientia est, et tam indocta doctrina? Interrogati ubi
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑne significationis nouitas.
& cruentĩssimi ꝑsecutoris im¬
pietas: Tunc autẽ etiam ȩgrp¬
to saluator illatus est: ut gens
antiquis errorib dedita. lam
ad uicinã salutẽ ꝑ occultam
gram uocaretur.l & quȩ non¬
tissimi dies iste manifestatio¬
ne dñi consecratus. specialem
in toto mundo obtinuit dig¬
nitatẽ: quȩ in cordib nr̃is
digno debet splendore claresce¬
re: ut rerũ gestarũ ordinem
non solum credendo. sed etiam
intelligendo uenerem᷑ Quantã
enĩ gr̃arũ actionẽ debeamus dõ
ꝓ illuminatione gentiũ: ꝓbat¬
tam cȩcum. quid tam lucis alie¬
num. quam illi sacerdotes &
scribȩ isrłitarum fuerunt: Qui
hoc responderunt de ꝓpheti¬
co eloquio. quod indicabat
stella de cȩlo Quȩ utiq po¬
terat magos ierosolimis prȩ¬
termissis usq ad cunabula
pueri sicut postmodũ fecit
sua significatione ꝑducere:
nisi ad confutandam iudeoꝵ
duritiã ꝑtinuisset. ut non

Expanded text:
et supernae significationis novitas, et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam vocaretur; et quae nontissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, tam caecum, quid tam lucis alienum quam illi sacerdotes et Scribae Israelitarum fuerunt? qui hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
uitas declarationis eius illuxit:
& quẽ in illo die uirgo pepe¬
rit. in hoc mundus agnouit:
llerbũ enĩ caro factum sic suscep¬
tionis nr̃e temperauit exordia:
ut iħs natus. & credentibus
manifestus. & ꝑsequentib esset
occultus: Iam tune ergo cȩli
enarrauerunt głam dĩ. & in
om̃em terrã sonus ueritatis
exiuit: quando & pastoribus
exercitus angłoꝵ saluatoris
ẽditi annunciator apparuit.¬
& magos ad eum adorandũ
preuia stella ꝑduxitꝰ ut ãso¬
lis ortu usq ad occasum. ue¬
ri regis generatio coruscaret:
cum rerum fidem & regna
orientis per magos discerent.
& romanum imperium non la¬
teret: Nam seuitia herodis
uolens primordia suspecti sibi
regis extinguere. huic dispen¬
sationi nesciens seruiebat: ut
dum atroci intentus facinori ig¬
notum sibi puerum indiscreta
infantium cȩde ꝑsequitur. ad¬
nunciatũ cȩlitus dominatoris or¬
tum. insignior ubiq fama loque¬
retur: quam promptiorẽ ad nar¬
randũ diligentiorẽ q faciebat

Expanded text:
itas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibus manifestus, et persequentibus esset occuenarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
descendero: Aut cur adula¬
tionis tuȩ temptamentis ista
ꝑsuadeas cũ tui sit operis
de superiorib corruentem
ad inferiora deicere: Post
hec uero ut lectio decursa
testatur. duxit illũ in mon¬
tem excelsum & ostendit
ei om̃ia regna mundi dicens:
hec om̃ia tibi dabo si ꝓcideis

Expanded text:
descendero? aut cur adulationis tuae tentamentis ista persuadeas, cum tui sit operis de superioribus corruentem ad inferiora dejicere? Post haec vero, ut lectio decursa testatur: Duxit illum in montem excelsum, et ostendit ei omnia regna mundi, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens
Abbreviated transcription (Latin):
eractum adño nostro
tum est cum temptatore
certamen. nr̃e securitati fr̃s
quos olim apud paradisum
ꝑsuasione serpentis paterna
preuaricatio deiecit in mor¬
tem:l dominicus nunc triũ¬
phus erexit ad uitã: Nobis

Expanded text:
eractum a Domino nostro tum est, cum tentatore certamen, nostrae securitati, fratquos olim apud paradisum persuasione serpentis paterna praevaricatio dejecit in mortem, dominicus nunc triumphus erexit ad vitam. Nobis
Abbreviated transcription (Latin):
net pacientia. benignitas fo-¬
ueat. miscdia letificet: com¬
mendet humilitas: His qua¬
dragesimã xp̃i ꝓ ut possumꝰ
uirtutib subsequamur:l ut
gemino quodã corporis ani¬
miq ieuinio. diuinȩ nos sẽꝑ

Expanded text:
net patientia, benignitas foveat, misericordia laetificet, commendet humilitas: his Quadragesimam Christi prout possumus, virtutibus subsequamur, ut gemino quodam corporis, animique jejunio, divin
Abbreviated transcription (Latin):
quia hoc unum est remedi
asententia ꝑpetue mortis ab¬
soluit: Icleireo unigenitus al¬
tissimi dignatus est carnẽ assumcre
contentus est eruc̃e subire. ut te
qui crimina tua euadere
non poteras: indulgentia
faceret innocent̾e: Ideo im¬
maculatus occisus est agnus.
ut eius cruore humani gene
ris macula tergeretur:Si¬
dete frẽs ꝓfunditatẽ mysterii
uidete altitudinẽ sacram̃ti:
ubi mors reddidit uitam: &
peccantiũ sordes sanguine
sunt innocentis ablutȩ. Hec
autẽ remissio non te ad pec¬
catũ nutrit. sed admonet
ut peccare ia metuas. qui
te intelligis sine uenia non
potuisse saluari: Bonitas
enim dei indulgentiȩ suȩ
munere non nos armat add
culpam: sed absoluit ad głam:
Carnis resurrectionẽ: Hic
religionis nr̃e finis: hȩc sũ¬
ma credendi est: Et re uera
quis credens deo possit de
resurrectione dubitare: cũ
manifestũ sit hanc solã cau¬
sam xp̃o fuisse nascendi:

Expanded text:
quia hoc unum remedium a sententia perpetuae mortis absolvat. Idcirco Unigenitus Altissimi dignatus est carnem assumere, contentus est cruce; ut te, qui crimina tua evadere non poteras, indulgentia faceret innocentem. Ideo immaculatus occisus est Agnus, ut ejus cruore humani gris macula tergeretur. Videte, fratres, profunditatem mysterii, videte altitudinem sacramenti: ubi mors reddidit vitam, et peccantium sordes sanguine sunt innocentis ablutae. Haec autem remissio non te ad peccatum nutrit, sed admonet ut peccare jam metuas, qui te intelligis sine venia non potuisse salvari. Bonitas enim Dei indulgentiae suae munere non nos armat ad culpam, sed abluit ad gloriam. Carnis resurrectionem. Hic religionis nostrae finis, haec summa credendi est. Et revera quis credens Deo possit de resurrectione dubitare, cum manifestum sit hanc solam Christo causam fuisse nascendi
Abbreviated transcription (Latin):
michi fuerant lucra. hec existi¬
maui ꝓpter xp̃m detrimenta:
& arbitror stercora esse ut. xp̃m
lucrifaciam: Qui aut̃e ramos
eruditi doctores: qui ex ꝓpħis

Expanded text:
mihi fuerunt lucra, haec existimavi propter Christum detrimenta, et arbitror stercora esse, ut Christum lucrifaciam . Qui autem ramos eruditi doctores, qui ex prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
Et erunt signa in sole & luna
& stellis. & in terris pressura
gentium: prȩ confusione soni¬
tus maris & fluctuum: Ex qui¬
bus ꝓfecto om̃ibus alia iam fac¬
ta cernimus : alia in ꝓximo uen¬
tura formidamus: Nam gentẽ
suꝑ gentẽ exurgere. earumq
pressurã terris insistere: plus
in codicibus legimus: Quod
terrȩ motus urbes innumeras
subruat: ex aliis mundi partibꝰ
scitis quã frequenter audimus:
Pestilentias. sine cessatione pa¬
timur: Signa uero in sole & lu

Expanded text:
runt signa in sole, et luna, et stellis, et in terris pressura gentium, prae confusione sonitus maris et fluctuum. Ex quibus profecto omnibus alia jam facta cernimus, alia e proximo ventura formidamus. Nam gentem super gentem exsurgere, earumque pressuram terris insistere, plus in Codicibus legimus. Quod terrae motus urbes innumeras subruat, ex aliis mundi partibus scitis quam frequenter audivimus. Pestilentias sine cessatione patimur. Signa vero in sole, et lu
Abbreviated transcription (Latin):
tem mundum quȩ mala seqͣn¬
tur denunciat: ut nos ab eius¬
amore compescat: Appropinqͣn¬
tem eius terminũ. quantȩ per¬
cussiones prȩueniant innotescit:
ut si dm̃ mecuere in tranquil¬
litate nol umus: uicinum eius
udicium uel ꝑcussionibus at¬
triti timeamus: Huic & enim
lectioni scĩ euuangłii quã mo¬
do ur̃a fraternitas audiuit.
paulo superius dñs prȩmisit di¬
cens: Exurget gens contra gen¬
tem. & regnum aduersus reg¬
nũ: & erunt terre motus ma¬

Expanded text:
tem mundum quae mala seqtur denuntiat, ut nos ab ejusamore compescat. Appropinquantem ejus terminum quantae percussiones praeveniant innotescit, ut si Deum metuere in tranquillitate non volumus, vicinum ejus judicium vel percussionibus attriti timeamus. Huic etenim lectioni sancti Evangelii, quam modo vestra fraternitas audivit, paulo superius Dominus praemisit, dicens: Exsurget gens contra gentem, et regnum adversus regnu
Abbreviated transcription (Latin):
iumenti sternebant in uia:
quidẽ apłi posuerunt uestim̃ta
quidem apłoꝵ sternuntur
xp̃iani & adornantur. legis au¬
tem mandata conculcant.

Expanded text:
et sternebant in via. apostoli posuerunt vestimenta enim apostolorum sternuntur Christiani et adornantur, legis autem mandata conculcant,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo inquit. & impleuerunt
duodecim cophinos fragnen¬
torum: Quia duodenario
numero solet ꝑfectionis cuiꝰ¬
libet summa figurari. recte

Expanded text:
 inquit, et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. Quia duodenario numero solet perfectionis cujuslibet summa figurari, recte
Abbreviated transcription (Latin):
uit manus: ita ad nr̃am uti-¬
litatẽ ꝓficeret. quod infan-¬
tiã ipsius magoꝵ ꝓbauit aspec¬
tus: Hiderunt itaq magi. &
adorauerunt puerũ de tri¬
bu uida. de semine clauid
scdm carnẽ factum ex muliere.
factũ sub lege: quã ñ soluere
uenerat sed adimplere:¬

Expanded text:
vit manus; ita ad nostram utilitatem proficeret, quod infantiam ipsius magorum probavit aspectus. Viderunt itaque magi, et adoraverunt puerum de tribu Juda, de semine David secundum carnem , factum ex muliere, factum sub lege , quam non solvere venerat, sed adimplere
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam. paucis qui¬
dem uerbis euangelista com¬
prehendit: sed non pauca
cȩlestis mysterii uirtute gra¬
uidam reliquit: Exposita
namq natiuitate dominica.
cuius gaudia mox angłi dig¬
nis laudib extulerunt. pasto¬
res deuota uisitatione cele¬
brarunt  om̃s qui tunc au¬
diere mirati sunt: nos quoꝙꝙ
pro modulo nr̃o. pro ut potuimꝰ
gruis missarũ hymnorumq

Expanded text:
memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoque pro modulo nostro, prout potuimus, gruis missarum hymnorumq
Abbreviated transcription (Latin):
Quod homo est: redemptor
est mundi: Quomodo ergo
non priuilegio utriusq substan¬
sibi uniuersa aut creatione.
aut redemptione subegit:

Expanded text:
Quod homo est, redemptor est mundi. Quomodo ergo non privilegio 75 utriusque substansibi universa aut creatione, aut redemptione subegit
Abbreviated transcription (Latin):
adam ꝑte fuisse deceptum:
Nec esuries me uincit:l nec tu¬
is suasionibus cȩdo: Uoluntas
enĩ dĩ cibus est meus Uerbũ
dĩ. michi est ꝑfecta refectio:
Qua sententia reꝑcussus ite

Expanded text:
Adam per te fuisse deceptum. Nec esuries me vincit, nec tuis suasionibus cedo, voluntas enim Dei cibus est meus: verbum Dei mihi est perfecta refectio. Qua sententia repercussus, ite
Abbreviated transcription (Latin):
me iubes facere: Iã parat se
ad obȩdiencũ: qui prius seui¬
ebat ad ꝑsequendũ: Iã informa¬
tͣ ex ꝑsecutore p̃dicator. ex lu¬
po ouis: ex hoste miles Cȩcus
fulgeret cor eus. & lux exte¬
rior ad tẽpꝰ subtracta ẽ ꝑsecu¬
tori: ut redderet᷑ p̃dicatori:
fr̃s. adductus est ad ananiam:
& ananias interpretat᷑ ouis:
Ecce lupus rapax adducit᷑ ad
ouẽ sequendã ñ rapiendã. sid
repentinũ ne ouis ex pauesce¬
ret lupũ: ipse pastor ecȩlo qͥ¬

Expanded text:
cere? Jam parat se ad obediendum, qui prius saeviebat ad persequendum. Jam formatur ex persecutore praedicator, ex lupo ovis, ex hoste miles; audit qfulgeret cor ejus. Exterior lux ad tempus subtracta est persecutori, ut redderetur praedicatori: ergo. Adductus est ad Ananiam, et Ananias interpretatur Ovis. Ecce lupus rapax adducitur ad ovem sequendam, non rapiendam. Sed ne repentinum ovis expavesceret lupum, ipse pastor de coelo, q
Abbreviated transcription (Latin):
ememus panes ut mandu¬
cent hi. ꝓuida itaq dis¬
pensatione facit:l non ut
ipse quȩ non nouerat lis¬
cat. sed ut philippus tar¬
ditatẽ suȩ fidei quã magi¬
stro sciente ipse nesciebat
temptatus agnoscat: & mi¬
raculo facto castiget: Neq
enĩ dubitare debuerat prȩ

Expanded text:
ememus panes, ut manducent hi? Provida utique dispensatione facit, non ut ipse quae non noverat discat, sed ut Philippus tarditatem suae fidei, quam magistro sciente ipse nesciebat, tentatus agnoscat, et miraculo facto castiget. Neque enim dubitare debuerat, pr
Abbreviated transcription (Latin):
is eos ictibus ligaret. aut in
pena subitȩ mortis olpbieret:
sec qui pati uenerat. exexce.¬
re sudiciũ nolebat: Certe
sub ipso passionis tempore. &
quantũ potuerat ostendit.
& tam̃ hoc ad quod uenerat
ptulit ͥnã cũ ꝑsecutorib suis¬

Expanded text:
is eos ictibus ligaret, aut in is eos ictibus ligaret, aut in poena subitae mortis obrueret. Sed quia pati venerat, exercere judicium nolebat. Certe sub ipso passionis tempore et quantum poterat ostendit, et tamen hoc ad quod venerat pertulit. Nam cum persecutorib
Abbreviated transcription (Latin):
poris est. sum presentis. &
quia prȩteritum. & futurũ
tempus diuinitas non habet.
sed semꝑ esse habet: non ait.
ante abrahã ego fui. sed an¬
te abrabã ego sum. Unde
& ad moysen dicitur Ego
sum qui sum: & dices filiis
isrł. qui ẽ misit me ad uos:
Ante ergo & post abraham
habuit. qui & accedere po¬
tuit ꝑ erhibitionẽ prȩsentiȩ
& recedere ꝑ cursũ uitȩ Ne¬
ritas uero semꝑ esse habet.
haei quicquã nec priori t̃ẽ¬
pore incipitur: nec subseqͦn¬
titerminatur: Sed sustine¬
re ista eternitatis uerba men¬
tes infidelium ñ ualentes ad
lapides currunt: & quẽ in¬
celligere non poterant. obru¬
ere quȩrebant: Quid aut̾ẽ
contra furorẽ lapidantium
dñs fecerit ostenditur.: l cum
ptinus infertur: Iħc autẽ ab¬
scondit se. & exiuit de tem¬
plo. Mirũ ualde est fres ca¬
riss̾imi cur ꝑsecutores suos do¬
minus sese abscondendo decli¬
nauerit: qui si diuinitatis
suȩ potentiã exercere uoluis¬
set̃: tacito nutu mentis in su¬

Expanded text:
poris est, sum praesentis. Et quia praeteritum et futurum tempus divinitas non habet, sed semper esse habet, non ait: Ante Abraham ego fui, sed, ante Abraham ego sum. Unde et ad Moysen dicitur, Ego sum, qui sum: et Dices filiis, Israel, Qui est, misit me ad vos . Ante ergo vel post, Abraham habuit, qui et accedere potuit per exhibitionem praesentiae, et recedere per cursum vitae. Veritas vero semper esse habet, quia ei quidquam nec priori tempore incipitur, 1509 nec subsequenti terminatur. Sed sustinere ista aternitatis verba mentes infidelium non valentes, ad lapides currunt, et quem intelligere non poterant, obruere quaerebant 4. Quid autem contra furorem lapidantium Dominus fecerit ostenditur cum protinus subinfertur: Jesus autem abscondit se, et exivit de templo. Mirum valde est, fratres charissimi, cur persecutores suos Dominus se abscondendo declinaverit, qui si divinitatis suae potentiam exercere voluisset, tacito nutu mentis in su
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ infusione imbrium. aut
turbine ꝓcellarũ. uel ipsa fu¬
erit antiquitate corruptũ
cita in integrũ cura restitu¬
at. ita iugĩ oportet sollici

Expanded text:
aut infusione imbrium, aut turbine procellarum, vel ipsa fuerit antiquitate corruptum, cita in integrum cura restituat; ita jugi oportet sollici
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad cęlestẽ patriã sangui.¬
nem fundendo ꝑuenerunt: Qd
tunc dicturi sumus. cũ hunc
de quo locuti sumus seruulũ
uiderimus. cui longus languor
brachia tȩnuit: sed tam̃ hec
abono opere non ligauit: Hec
uobiscũ fr̃s agite. sic uos ad stũ¬
diũ boni oꝑis instigate: ut
cũ bonos uobis modo ad initan¬
dum ꝓponitis. eoꝵ tunc con¬
sortes esse ualeatis:¬

Expanded text:
qui ad coelestem patriam sanguinem fundendo pervenerunt. Quid tunc dicturi sumus, cum hunc de quo locuti sumus Servulum viderimus, cui longus languor brachia tenuit, sed tamen haec a bono opere non ligavit? Haec vobiscum, fratres, agite, sic vos ad studium boni operis instigate, ut cum bonos vobis modo ad imitandum proponitis, eorum consortes tunc esse valeatis
Abbreviated transcription (Latin):
archanũ: Quod uero fluen¬
tis iordanis baptiratur iħs :
aquȩ nr̃o baptismati conse¬
ut aliqua nunc de ip̃so bap
mul & humilitatẽ saluatoris
noscatis: Predicabat in de
serto baptismũ penitentiȩ¬
ioħes populo peccatori: non
quo crimina cõmissa deleret:
sed quo emendaret errantes:
Nam remissio peccatoꝵ xp̃i
ergo ad iordanẽ desiderio
lauachri diuersoꝵ copiosis¬
sima multitudo. quoꝵ essers
tam scelerati actus. uita t̃a
ꝑdita: ut eos uenerabilis bap¬
tista uipereo semini cõpara.¬
ret: Inter huiusmodi homi¬
nes. ille uirtutũ cȩlestiũ dñs.
ille qui respicit terrã. & facit
natur humilis & quietus. ad

Expanded text:
catio; quod vero fluentis Jordanis baptizatur Christus, aquae nostro baptismati conseut aliqua nunc de ipso baptimul et humilitatem Salvatoris noscatis. Praedserto Joannes baptismum poenitentiae populo peccatori, non quo crimina commissa deleret, sed quo emendaret errantes; nam remissio peccatorum Chrergo ad Jordanem, desiderio lavacri, diversorum copiosissima multitudo, quorum essent tam scelerati actus, vita tam perdita, ut eos venerabilis Baptista vipereo semini compararet. Inter hujusmodi homines ille virtutum coelestium Dominus, ille qui respicit terram, et facitnatur humilis et quietus ad
Abbreviated transcription (Latin):
iadȩ sacerdotis: unde & scͥp¬
tura refert: Non fuit recor¬
cdatus ioas patris eus ioiadȩ:
quȩ sibi fecisset bona: Cum
ergo zachariã teneamus. &
occisionis consentiat locus:
querimus quare barachiȩ
dicitur filius & non oiadȩ:
Barachia in lingua nr̃a be¬
nedictus dñi dicitur: & sa¬
cerdotis ioiadȩ iusticia he¬
breo nomine demonstrat᷑:
In euangłio quo utuntur
nazarer : ꝓ filio barachiȩ
filiũ ioiadȩ scriptũ repperi¬
mus Simpliciores fr̃s inter ru¬
inas templi & altaris siue in
portarũ exitibus quȩ syloa
ducunt rubra saxa monstr̃a

Expanded text:
iadae sacerdotis: unde et Scripiadae sacerdotis: unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo et Zachariam teneamus, et occisionis consentiat locus, quaerimus quare Barachiae dicitur filius, et non Joiadae. Barachia in lingua nostra benedictus Domini dicitur; et sacerdotis Joiadae justitia Hebraeo nomine demonstratur. In Evangelio quo utuntur Nazareni pro filio Barachiae filium Joiadae scriptum reperimus. Simpliciores fratres inter ruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstra
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ẽ ambiguitas: quin is
testimonio cõꝓbatũr :⁊ ubi
accepta eius a dõ narrantur
munera: Querimus qui sit
iste racharias filius barachiȩ.
quia multos legimus rachari¬
as:l & ne libera nobis tribua¬
tur erroris facultas: quẽ oc
beo singuloꝵ opiniones expo¬
nere: Alii zachariã filium
barachiȩ dicunt. qui in duode¬
cim ꝓpħis undecimus est:
patrisq in eo nomen consen
tẽplũ & altare scriptura non
loquit᷑: maxime cum tẽpori¬
bus eius uix ruinȩ tẽpli fue¬
rint: Alii rachariã patrem
ioħis intelligi uolunt: ex qui¬
busdã apocriphoꝵ sominis
approbantes. quod ꝓpterea oc¬
cisus sit: quia saluatoris prȩ
quia de scripturis non ha¬
bet auctoritatẽ: eadẽ faci¬
litate contemnitur quã ꝓ¬
batur: Alii istũ uolunt esce¬
rachariã qui occisus est a ioas
rege uidȩȩ inter tẽplũ &
altare:l sicut regnoꝵ narrat¬
hystoria: Sed obseruandũ. ui¬
quod ille racharias non sit
filius barachiȩ. sed filius io¬

Expanded text:
nulla est ambiguitas, quin is testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera. Quaerimus quis iste sit Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribueretur erroris facultas, additum beo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis undecimus est, patrisque in eo nomen consenttemplum et altare Scriptura non loquitur: maxime cum temporibus ejus vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum somniis approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedquia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur, qua probatur. Alii istum volunt Zachariam, qui occisus est a Joas rege Judae inter templum et altare, sicut Reghistoria. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Jo
Abbreviated transcription (Latin):
mur:ͥ & si dñi głam uidere
delectat. trangitis carnalib
desideriis. subeamus in mon¬
tẽ uirtutũ. si ad uestimenta

Expanded text:
mur, et si Domini gloriam videre delectat, transitis carnalibus desideriis, subeamus in montem virtutum. Si ad vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ibus:  tam̃ etiã modo
templi sui quod est eccl̃a indi¬
uisus habitator est: scđm qͦd
ipse ꝓmisit dicens: Ecce ego
uobiscũ sum om̃ib dieb usq

Expanded text:
in omnibus: tamen etiam modo templi sui, quod est Ecclesia, indivisus habitator est, secundum quod ipse promisit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
Ost mẽses autẽ paucos:
cũ nõ mediocre ĩcõmodũ seni¬
lia mẽbra turbasset: uocatis
adse duob fratrib quos ibr dẽ
ante quindec̾i anos modico in¬
teruallo seuĩctos ĩstituerat: quiq
ei iam seni ceperãt muustrare:
ait. Ego quidẽ filioli scdm̃ elo¬
quia scripturar patrũ gradior
cupio uidere celestia: sed uos o
uiscera mnca admoneo: ne tanti
tẽporis labore repẽte ꝑdatis. Hodie
uos religiosũ studui arripuisse
arbitramini: et cepte uolũtatis
tortitudo succrescet. Uarias demio¬
nũ nostis ĩsidias: uidistis eor
et ĩpetus feroces et uires effemi¬
uatas. Iesũ suspirate et creduli¬
tatẽ noĩs cius uris figite mẽtib:
et acerta fide uiuuersi demones
hic ultrices gehene flãmas: et
dolorẽ uernus recordãs: ĩgeste
sibi libidim opponebat. I lle
lubricũ adolescẽtie iter et ad
ruuiã facile ꝓporiebat: hic et̾ua
futuri iuditii tormẽta cõsiderãs.
illes am aĩc puritatẽ ꝑ tẽtamẽta

Expanded text:
ost menses autem paucos, cum non mediocre incommodum senilia membra turbasset, vocatis ad se duobus fratribus, quos ibidem ante quindecim annos modico intervallo sejunctos instituerat, quique etiam ei jam seni coeperant ministrare, ait: Ego quidem, filioli, secundum eloquia Scripturarum , patrum gradior cupio videre coelestia. Sed vos, o viscera mea, admoneo, ne tanti temporis laborem repente perdatis. Hodie vos religiosum studium arripuisse arbitremini, et quasi coeptae voluntatis fortitudo succrescet. Varias daemonum nostis insidias, vidistis eorum et impetus feroces, et vires effeminatas. Jesum suspirate, et credulitatem nominis ejus vestris figite mentibus, et a certa fide universi daemones hic ultrices gehennae flammas et dolorem vermium recordans, ingestae sibi libidini opponebat. Ille lubricum adolescentiae iter, et ad ruinam facile proponebat; hic aeterna futuri judicii tormenta considerans, illaesam animae puritatem per tentamenta
Abbreviated transcription (Latin):
nius flagellatꝰ atq confossus:
sentiebat quidẽ asperiores cor¬
poris dolores sed ĩterius durabat
mente ꝑuigili. Et licet gemitu
uulnera caris expruuerẽt: sesu
tame idem manẽs: quasi de
ĩunicis luderet loquebat᷑. Si ui¬
riũ aliquid haberetis: sufficeret
uiius ad preliũ. Sed qm̃ dño uos
eueruãte frãgimuir inultitudie
tẽtatis inferre terrores: cũ hoc
ipsu ĩfirmitatis uidiciũ sit:
tis besticiꝵ. Rursũq cõfidens:
aiebat: si quid ualetis. si uobis
ĩ me potestatẽ dñs dedit: ecce

Expanded text:
nius flagellatus atque confossus nius flagellatus atque confossus sentiebat quidem asperiores corporis dolores, sed imperterritus durabat mente pervigili. Et licet gemitum vulnera carnis exprimerent, sensu tamen idem permanens, quasi de inimicis luderet, loquebatur: Si virium aliquid haberetis, sufficeret unus ad praelium; sed quoniam Domino vos enervante frangimini, multitudine tentatis inferre terrores, cum hoc ipsum infirmitatis indicium sit, rmas bestiarum. Rursumque confidens, aiebat: Si quid valetis, si vobis in me potestatem Dominus dedit, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
alia eo dicẽte⁊ bonoꝵ hostis
Adiabolus ãmiratus: qd̃
post tot uerbera ausus fuisset
reuerti: cõgregatis canib sius:
et proprio furore se lauiaus.
corripite: acrins uobis ĩpugnã¬
dus ẽ seutiat sentiat debet scirẽ
quos prouoter. Dixit: et adhortã¬
tis uocẽ audieatiũ turba cõsc̃sit:
quia ĩnumeras et diuersas ha¬
bet dicibolus artes nocẽdi. Sonit̃
igit᷑ repent. nꝰ increpuit: ita
ut loco fr̃s¬
Fditus agitato et pari¬
ate factis: multifaria
ouũ exinde turba se fuderet.
et bestiarũ et serperitũ for¬
is ĩduẽtes omnẽ protuus
u repleuere fantasiis: leonũ¬
uroꝵ lupor aspidũ scrpẽtiũ
orpiouũ: necnõ et pardor atq
ysorũ. hec singula scd̃m suam
Fremebãt natura. Rugiebat leo
occidere uolẽs: thaurꝰ iungitu
et cornib minabat᷑: serpentes
sibilo ꝑsonabãt lupoꝵ ĩpetus
inhicibat. pardus discolor anc¬
toris siui calliditates uarias in¬
dicabat. Truces om̃i uultus: et
uocis horride dirus auditꝰ. Anto¬

Expanded text:
alia eo dicente, bonorum hostis diabolus, admiratus quod post tot verbera fuisset ausus reverti, congregatis canibus suis, et proprio se furore dilanians: corripite, acrius a nobis impugnandus est. Sentiat, sentiat. Debet scire quos provocet. Dixit, et ad hortantis vocem audientium turba consensit, quia innumeras diabolus habet artes nocendi. Sonitus igitur repentinus increpuit, ita ut loco funditus agitato, et paripatefactis, multifaria daemonum exinde turba se effunderet; nam et bestiarum et serpentium formas induentes, omnem protinus locum replevere phantasiis 39 leonuum, luporum, aspidum, serpentium, scorpionum, necnon et pardorum atque ursorum. Et haec singula secundum suam fremebant naturam. Rugiebat leo, occidere volens; taurus mugitu et cornibus minabatur; serpens sibilo personabat; luporum impetus ingerebantur; pardus discoloriter auctoris sui calliditates varias indicabat. Truces omnium vultus, et vocis horridae dirus auditus. Anto