comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Noc nempe ẽ illis cẽ. quod naturam eẽ:
hoc uelle quod eẽ. uel naturam eẽ. Non
ẽ itaq quod unitas qua unum sunt
pater & filius dicatur fieri de natu¬
ris uel essentiis. uel uoluntatibus qͥa
non sunt: non ẽ quod dicatur uel
fieri quia ẽ. N ec enim facticia est:
sed natiua. Sunt in sese pater &
filius. non solum ineffabili sed etiã
incomprehensibili modo sui ipsoꝵ
capabiles pariter & capaces: sed sane
ita capabiles ut non partibiles:
ut in hymino eccłia canit. in patre
totus filius: & totus in uerbo pat̃.
Est pater in filio. in quo semꝑ sibi
bene complacuit: & ẽ filius in patre
a quo ut numquam non natus.
ita numquam ẽ separatus. Porro ꝑ
caritatem hmo in deo. & deus in
homine ẽ: dicente iohane : quia qui
manet in caritate in deo manet &¬
deus in eo. Consensio quedam hec. ut
sint duo inuno spiritu: immo unꝰ
spiritus sint. uides ne diuersita¬
tem: Non ẽ idem profecto cum sub¬

Expanded text:
Hoc nempe est illis esse, quod naturam esse; Hoc nempe est illis esse, quod naturam esse; hoc velle, quod esse, vel naturam esse. Non est itaque quod unitas, qua unum sunt Pater et Filius, dicatur fieri de naturis vel essentiis, vel voluntatibus, quia non sunt: non est quod dicatur vel fieri, quia est. Nec enim factitia est, sed nativa. Sunt in sese Pater et Filius, non solum ineffabili, sed etiam incomprehensibili modo sui ipsorum capabiles pariter et capaces: sed sane ita capabiles, ut non partibiles; ut in hymno Ecclesia canit: « in Patre totus Filius, et totus in Verbo Pater . » Est Pater in Filio, in quo sibi semper bene complacuit; et est Filius in Patre, a quo ut nunquam non natus, ita nunquam est separatus. Porro per charitatem homo in Deo, et Deus in homine est, dicente Joanne, quia qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo . Consensio quaedam haec, ut sint duo in uno spiritu imo unus spiritus sint. Videsne diversitatem? Non est idem profecto consub
Abbreviated transcription (Latin):
tias &e naturas: homini nempece
deo sua cuiq et natura ce substantia
ẽ. cupaiͥs filiiq ꝯstetpenitus eẽ unã.
Uides illam nec iuiitatem eẽ ⁊ siqui¬
dem huie singulari sumnieq uni¬
tati comparetur. S Nam quomodo
unitas. ubi numerus naturarũ:
substantiarum diuersitas. Et tam̃
unus spiritus dicitur. & ẽ cum dõ.
anima adherens deo: nec preiudi-¬
cat rerum pluralitas unitatihu-¬
ie. quam facit non confusio natu-¬
rarum: sed uoluntatum consensio.
Propter hanc quoq multa corda
unum. & multe animȩ una dicũ¬
tur: sicut scͥptum ẽ. Nultitudinis
credentium erat cor unum: & anima u¬
na. Et hec ergo unitas. Cȩterum qͥnod
ad illam que non uiitione constat:
sed extar etnitate. Non plane illam
quedam instar huius manducatio¬
mutua facit: quia necfit. Est enim.
Sed nec coniuntio. uel quasi composi¬
tio: uel tale aliquid quod unius nonẽ.
Eautem pater filioq natura. essentia.
uoluntas. non modo una: sed unum.

Expanded text:
tias et naturas, homini nempe et tias et naturas, homini nempe et Deo, sua cuique et natura, et substantia est, cum Patris Filiique constet penitus esse unam. Vides illam nec unitatem esse, siquidem huic singulari summaeque unitati comparetur. Nam quomodo unitas, ubi numerus naturarum, substantiarum diversitas? Et tamen unus spiritus dicitur, et est cum Deo, anima adhaerens Deo; nec praejudicat rerum pluralitas unitati huic, quam facit non confusio naturarum, sed voluntatum consensio. Propter hanc quoque multa corda unum, et multae animae una dicuntur, sicut scriptum est: Multitudinis credentium erat cor unum, et anima una . Et haec ergo unitas. 8. Caeterum quid ad illam, quae non unitione constat, sed exstat aeternitate? Non plane illam quaedam, instar hujus, mutua manducatio facit, quia nec fit. Est enim. Sed nec conjunctio, vel quasi compositio, vel tale aliquid, quod unius non est. Est autem Patri Filioque natura, essentia, voluntas non modo una, sed unum.
Abbreviated transcription (Latin):
suasus exꝑimentis deo me adhe¬
iere. adinstar unius illorum qui
in caritate manent ⁊ ac ꝑhoc in
deo manent: &e deus in eis: man¬
ducantes deum. et manducanti
a deo. Nam de tali adhesione puto
dictum. qui adheret deo unus
sp̃s ẽ. ¶uid gͦ. d Dicit filius egoin
patre &e pat̾ in meẽ. & unum sumꝰ:
dicit homo ego in deo. & deus in me
ẽ: & unus spiritus sumus. Sed
munquid pater &e filius ut sint
in inuicem. ac ꝑ inde unum. in¬
uicem se manducant ⁊ sicut ds̃
et homo mutua se quadam se se
manducatione trahiciunt. ut ꝑ hoc
sunt sibilaͣtq illi: sed neq una unitaᷤ
utrorumq. Deniq imniitur tibi n-¬
nitatum diuersitas per unus & u¬
num÷ quoniam nec patͥ et filio imꝰ:
nec homini & deo unum poterit
conuenire. Tu si sapis. occasione ae¬
cepta eris sapientior. prudent̃ adu̾¬
tens. illic quidem per unum uni¬
tatem substantie uel nature: hic uͦ
per unus eque unitatem. sed ideo
longe alteram. quia inter substan¬

Expanded text:
rsuasus experimentis, Deo me adhaersuasus experimentis, Deo me adhaerere ad instar unius illorum, qui in charitate manent, ac per hoc in Deo manent, et Deus in eis, manducantes Deum, et manducati a Deo. Nam de tali adhaesione puto dictum: Qui adhaeret Deo, unus spiritus est. Quid ergo? Dicit Filius: Ego in Patre, et Pater in me est , et unum sumus ; dicit homo: Ego in Deo, et Deus in me est, et unus spiritus sumus. 7. Sed nunquid Pater et Filius ut sint in invicem, ac proinde unum, invicem se manducant, sicut Deus et homo mutua se quadam in sese manducatione trajiciunt, 1516 utiqsunt sibi hi atque illi, sed neque una unitas utrorumque. Denique innuitur tibi unitatum diversitas per unus et unum; quoniam nec Patri et Filio unus, nec homini et Deo unum poterit convenire. Tu, si sapis, occasione accepta eris sapientior, prudenter advertens, illic quidem per unum unitatem substantiae vel naturae; hic vero per unus aeque unitatem, sed ideo longe alteram, quia inter substan
Abbreviated transcription (Latin):
tre ita eẽt. ut non tamen in ip̃o
pater. aut ita pater in ip̃o eẽt. ut
non eẽt ip̃e in patre: audeo di-¬
cere & ip̃orum citra ꝑfectum
unitas remaneret: si tamen iã
unitas eẽt. Nunc uero cum &r
ipse in patre. & pat̃ in ip̃o sit:
non ẽ qdt claudicet unitas: s
uere & rotunde unum srant ip̃e
& pater. Sic igitur anima cui ab.¬
herere deo bonum ẽ. non ante se exi¬
stimet ipsi ꝑfecte unitam: nisi cũ
&e illum in se. & se in illo manentẽ
ꝑsenserit. Non quia uel sic unum
dicatur cum deo. sicut unum sũt
pater & filius: quamuis qui ad.¬
heret deo. unus spiritus ẽ. Legiħ.:
sed illud non legi. Non dicode me
qͥnichil sum. sed nemo plane nisi
demens siue de terra. siue de cȩlo.
usur pabit sibi illam unigeniti
uocem: ego & pater unum sumꝰ.
Et tamen egolicet puluis et einis:
fretus quidem scripturȩ auctorita¬
te miinime illud dicere uerear. qͥa
unus cum deo spiritus sum: si
unquam tamen certus fuero ꝑ-¬

Expanded text:
tre ita esset, ut non tamen in ipso tre ita esset, ut non tamen in ipso Pater; aut ita Pater in ipso esset, ut non esset ipse in Patre: audeo dicere, et ipsorum citra perfectum unitas remaneret, si tamen jam unitas esset. Nunc vero cum et ipse in Patre, et Pater in ipso sit; non est quo claudicet unitas, sed vere perfecteque unum sunt ipse et Pater. Sic igitur anima, cui adhaerere Deo bonum est , non ante se existimet ipsi perfecte unitam, nisi cum et illum in se, et se in illo manentem persenserit. Non quia vel tunc unum dicatur cum Deo, sicut unum sunt Pater et Filius: quamvis qui adhaeret Deo, unus spiritus est . Legi hoc, sed illud non legi. Non dico de me, qui nihil sum, sed plane nemo, nisi demens, sive de terra, sive de coelo usurpabit sibi illam Unigeniti vocem: Ego et Pater unum sumus . Et tamen ego, licet pulvis et cinis, fretus quidem Scripturae auctoritate, minime istud dicere verear, quia unus cum Deo spiritus sum: si unquam tamen certis fuero pe
Abbreviated transcription (Latin):
et de nr̃o eque spirituiali ꝓuectu
gaud ens. Cibus eius penitentia
mea ⁊ cibus eiis salus mea: cib eiꝰ
ego ip̃e. An non cinerem tamqũa
panem manducat: Ego autem
quia peccator sum: cinis sum. ut
manducer ab eo. Mandor cum ar-¬
guor⁊ glutior cum instituor ⁊ de-¬
quoquor cum inmutor⁊ digeror
cum transformor: umior cum con¬
formor. Nolite mirari hoc: e man¬
ducat nos. & manducatura nob̃:
quo arcius illi astringamur. Non
sanȩ alias ꝑfecte unimur illi. Et¬
enim si manduco ce non manducor
uidebitur in me illeee: sed nondũ
in illo ego. Quod si manducor quid.
nec manduco: me in se habere ille⁊
sed non enam in me eẽ uidebitur.
Nec erit ꝑfecta unitio. in uno quo¬
tiis hoꝵ. S enĩ manducer me. ut
habeat meĩ sẽ C a me uicissim mã¬
ducetur ut sit in me: quatms
dicitur. d̃ Aitolle occłos minc
in quandam sublimiorem qui¬
dem conuenientiam similem ta¬
men huie. Si ipse sponsus in pa¬

Expanded text:
et de nostro aeque spirituali profectu et de nostro aeque spirituali profectu gaudens. Cibus ejus poenitentia mea, cibus ejus salus mea, cibus ejus ego ipse. Annon cinerem tanquam panem manducat? Ego autem quia peccator sum, cinis sum, ut manducer ab eo. Mandor cum arguor, glutior cum instituor, decoquor cum immutor, digeror cum transformor, unior cum conformor. Nolite mirari hoc: manducat nos, et manducatur a nobis, quo arctius illi astringamur. Non sane alias perfecte unimur illi. Nam si manduco et non manducor, videbitur in me esse ille, sed nondum in illo ego. Quod si manducor quidem, nec manduco; me in se habere ille, sed non etiam in me esse videbitur; nec erit perfecta unitio in uno quovis horum. Sed enim manducet me, ut habeat me in se; et a me vicissim manducetur ut sit in me: quatenudicitur? Attolle oculos nunc in quamdam sublimiorem quidem convenientiam, similem tamen huic. Si ipse sponsus in Pa
Abbreviated transcription (Latin):
firmioris. merito testaretur. quia
uidi illum non modo cõmorantem.
sed et pascentem int lilia: Ita ergo
scđm utrumq carnem dico & sp̃m:
pasci int lilia sponsus inuentus ẽ
Suto autem quod et ip̃e uicissim
pasceret: s in spiritu. Hoc ipso quod
pascebatur. quomodo pascebat. d¬
Quomodo inquam confortabat ti¬
miditatem feminarum ⁊ iocunda¬
dabat humilitatem: impingualat
deuotionem. A Sed adixi si uidisti qd̵
pasci illi pascere sit: uide etiam nẽ
ne forte & e conuerso pascere sit ei
pasci. Pomine qui pascis me a iuue¬
tute mea. ait sanctus parriarcha
iacob. bomis pater familias qui
suorum domestieorum curam ge-¬
rit. maxime in diebus malis ut
alat eos in fame ⁊ cibans illos pa¬
ne uite ce intellectus: ce sie mitri¬
ens ad uitam et̾nam. At pascens
ita puto nichilomiinus pascitur
ip̃e: et quidem escis quibus liben¬
ter uescitur. profectibus nr̃is. Et¬
enim gaudĩum domini fortitu
nos suo gaudio spirituali reficiens:

Expanded text:
firmioris; 1515 merito testaretur: Quia firmioris; 1515 merito testaretur: Quia vidi illum non modo commorantem, sed et pascentem inter lilia? Ita ergo secundum utrumque, carnem dico et spiritum, pasci inter lilia sponsus inventus est. Puto autem quod et ipse vicissim pasceret, sed in spiritu. Hoc ipso quod pascebatur, quomodo pascebat? Quomodo, inquam, confortabat timiditatem feminarum, jucundabat humilitatem, impinguabat devotionem? Sed si vidisti, quod pasci illi sit pascere; vide etiam nunc, ne forte et e converso pascere sit ei pasci. Domine, qui pascis me a juventute mea; ait sanctus patriarcha Jacob . Bonus paterfamilias, qui suorum domesticorum curam gerit, maxime in diebus malis, ut alat eos in fame, cibans illos pane vitae et intellectus, et sic nutriens ad vitam aeternam. At pascens, ita puto, nihilominus pascitur ipse, et quidem escis quibus libenter vescitur, profectibus nostris. Etenim gaudium Domini, fortitunos suo gaudio spirituali reficiens,
Abbreviated transcription (Latin):
uenta ẽ iniquitas eius ad odium.
Et ideo beanis cui non imputabit
domiinus peccatum: nec ẽ in spiritu
eius dolus. Sulchre dominus pau¬
lam. dolum tristiciamq: noli te
inquiens fieri sicut ypochrite tri-¬
stes. Sponsus itaq & cum sit uirtꝰ:
in uirtutibus complaceat sibi⁊ et
cum sit lilium. libenter int lilia co¬
moratur: & cum sit candor delectatur
candidis. Et fortasis hoc ẽ quod di¬
citur pasci inter lilia: candore et
odore uirtutum delectari. Et quid̃
pascebatur olim corporalit apud
mariam & martham. & recumbens
etiam corpore int̾ lilia. illas loquar.
nam lilia erant: nichilomiinus sp̃i
refocillabat deuotione &e uirtutibus
mulierum. Quod si illa hora intraᷤ¬
set ꝓph̾a. aut angelus. seu alius qui¬
uis spiritualis tantum non igno¬
rans que magestas recumberet:
nonne stupens dignationem et fa-¬
miliritatem. quam illi eẽ conspic̾et
cum puris animis pudicisq cor¬
poribus. tamen trenis & sexus in¬

Expanded text:
venta est iniquitas ejus ad odium. venta est iniquitas ejus ad odium. . Et ideo beatus cui non imputabit Dominus peccatum, nec est in spiritu ejus dolus . Pulchre Dominus paulam, dolum, tristitiamque: Nolite, inquiens, fieri, sicut hypocritae, tristes . Sponsus itaque et cum sit virtus, in virtutibus complacet sibi; et cum sit lilium, libenter inter lilia commoratur; et cum sit candor, delectatur candidis. 4. Et fortassis hoc est quod dicitur pasci inter lilia, candore et odore virtutum delectari. Et quidem pascebatur olim corporaliter apud Mariam et Martham, recumbens etiam corpore inter lilia Illas loquor, nam lilia erant, nihilominus spiritum refocillabat devotione et virtutibus mulierum. Quod si illa hora intrasset propheta, aut angelus, seu alius quivis spiritualis, tantum non ignorans quae majestas recumberet; nonne stupens dignationem et familiaritatem, quam illi esse conspiceret cum puris animis pudicisque corporibus, tamen terrenis et sexus in
Abbreviated transcription (Latin):
si intuearis illum quem ꝓpħa de
scribit iocundum hominem. qui
miseretur & comdat ⁊ nonneis tͥ
indecur de ip̃a animi iocunoitate
dedisse candorem quendam pietatis
uultiu parit̃ &e oꝑi suo.d Sicut ẽre¬
gione si ex tristicia & ueluti ex neces¬
sitate quis tribuat: non candidum
plane. sed tetrum prefert manu et
fronte colorem. Et ideo ylarem dato¬
rem diligit deus. Numquidet tri-¬
stem: Profecto qui respexit ad abel ob
alacritatis candorem. au̾tre faciem
a cai: quia conciderat facies eius.
lis color tristiciȩ seu inuidiȩ sit: qui
dei auertit aspectus. Necte & elegant̃
in colorando beneficio candor iocun¬
ditatis laudatus ẽ. uoce illa poete:
suꝑ omnia uultus accessere bomi.
Nec modo hẏlaris daror: selce qui
t̾ribuit in simplicitate diligitura
deo. Et simplicitas candor ẽ. Proba¬
mus acontrario: nam neuus dupli-¬
citas. Parum dixi: macula ẽ. Quit
duplicitas msi dolus: Sed enim
qui dolose egit inconspecni dei. in¬

Expanded text:
in intuearis illum, quem Propheta in intuearis illum, quem Propheta depingit jucundum hominem, qui miseretur et commodat , nonne is tibi videbitur de ipsa animi jucunditate indidisse candorem quemdam pietatis vultui pariter, et operi suo? Sicut e regione si ex tristitia et velut ex necessitate quis tribuat, non candidum plane, sed tetrum praefert manu et fronte colorem. Et ideo hilarem datorem diligit Deus . Nunquid et tristem? Profecto qui respexit ad Abel ob alacritatis candorem, avertit faciem a Cain, quia conciderat vultus  alialis color tristitiae seu invidiae sit, qui Dei a se avertit aspectum. Pulchre et eleganter in colorando beneficio candor jucunditatis laudatus est voce illa poetae: « Super omnia vultus accessere boni . » Nec modo hilaris dator, sed et qui tribuit in simplicitate , diligitur a Deo. Et simplicitas candor est. Probamus a contrario: nam naevus duplicitas. Parum dixi, macula est. Quid duplicitas nisi dolus. Sed enim qui dolose egit in conspectu Dei, in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc quiequit illut sit. quot radix
uitiata. non absq traduce uitii ex se
producat ÷ uerbi gr̃a. sermo. actio.
oratio. criam si fama aplaudere uide¬
atur. non ẽ quod debeat lilium dici:
quia et si odor comiiere iidetur s non
color. Quo pacto cniim lilium. cum
impuritatis neuo. d Nec sanȩ fama
quibit uendicare uirtuti: quod eẽ
iiitium comiicerit conscientia.
Erit quidem uirtus contenta can¬
dore conscientiȩ. ubi sequi non po-¬
terit odor famȩ: cȩterum odor fame
nec excusare sufficiet uitium consci¬
entiȩ de coloris. Prouidebit tamen
semꝑ quod in scẽ homo uirtutis:
bona non tantum coram deo. sed
ȩtiam coram hominibus: ut uere
sit lilium. Sed ͤetiam candor aniimȩ
indulgentia dei: ip̃o dicente per
ꝓpħam. Si fuerint peccata ur̃a
ut coctinum quasi nix dealbabun¬
tur: & si fuerint rubra quasi uer-¬
miculus. uelut lana alba erunt.
Et ẽ candor quem sibi induit is:
qui miscretur in hylaritate. E teñ

Expanded text:
per hoc quidquid illud sit quod radix per hoc quidquid illud sit quod radix vitiata non absque traduce vitii ex se producat, verbi gratia, sermo, actio, oratio, etiamsi fama applaudere videatur, non est quod debeat lilium dici; quia etsi odor connivere videtur, sed non color. Quo pacto enim lilium cum impuritatis naevo? Nec sane fama valebit vindicare virtuti, quod esse vitium convicerit conscientia. Erit quidem virtus contenta candore conscientiae, ubi sequi non poterit odor famae: caeterum odor famae nec excusare sufficiet vitium conscientiae decoloris. Providebit tamen semper, quod in se est, homo virtutis bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus , ut vere sit lilium. 3. Sed est etiam candor animae indulpeccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur, et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba erunt . Et est candor, quem sibi induit is qui miseretur in hilaritate. Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
mores colores suos: habent et odores.
Neq enim in spiritibus id ipsumẽ
color et odor: non magis quam in
corporibus. Eigo de colore conscien¬
tia consultetur: de odore fama. Fe¬
tere fecistis odorem nr̃m coram
pharaone &e seruis eus aiunt illi:
dicentes de opinione. Porro colorẽ
oꝑi tuo dat cordis intentio: &e iu¬
dicium conscientiȩ. Nigra sunt ui¬
tia: uuirtus candida ẽ. Inter hanc
atq illam: conscientia consulta di¬
scernit. Stat sententia dominide
occło nequam & lucido. qua inter
candidum & nigrum certos fixit
limites: et diuisit lucema tenebrs.¬
Si Quod gͦ de corde puro ce consci¬
entia pura egreditur bona candidũ
ẽ: et ẽ uirtus. Si autem &e bona fa¬
ma secuta fuerit: et lilium ẽ: quippe
nec canbor lilii desit. nec odor. Porro
uirtus et si non ꝓpterea maior: pul¬
chrior tamen illustriorq efficitur.
Quod si in conscientia neuus fuit.
nec quod erea prodierit carebit neuo.
Nam si radix in uitio. & ramus. Ne

Expanded text:
mores colores suos, habent et odores. mores colores suos, habent et odores. Neque enim in spiritibus id ipsum est color et odor, non magis quam in corporibus. Ergo de colore conscientia consultetur, de odore fama. Fetere fecistis odorem nostrum coram Pharaone et servis ejus, aiunt illi , dicentes de opinione. Porro colorem operi tuo dat cordis intentio, et judicium conscientiae. Nigra sunt vitia, virtus candida est. Inter hanc atque illa, conscientia consulta discernit. Stat sententia Domini de oculo nequam et lucido , quia inter candidum et nigrum certos fixit limites, et divisit lucem a tenebris. Quod ergo de corde puro et conscientia bona egreditur candidum est, et est virtus; si autem et bona fama secuta fuerit, et lilium est, quippe cui nec candor lilii desit, nec odor. 2. Porro virtus, etsi non propterea major, pulchrior tamen illustriorque efficitur. Quod si in conscientia naevus fuerit, nec quod ex ea prodierit, carebit naevo. Nam si radix in vitio, et ramus. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
inis preceden-¬
tis sermonis:
principium
huius. Et er¬
go lilium sp̃o¬
sus. sed non li¬
lium inter spinas: quoniã
non habet spinas qui pecca-¬
tum non fecit. Deniq spon-¬
sam protestatus ẽ lilium
inter spinas: quonia si dixe¬
rit uel ip̃a quia spinam non
habeat. se ipsam seducit: ex
uitas inea non ẽ. Se uero
florem quidem & lilium ꝓ¬
fessus ẽ: non tamen ut spi-¬
nas. Osagis autem. ego inqͥt
flos campi. & lilium conuial¬
lum. & non ẽ spinarum men¬
tio: quod solus sit hominum
qui opus non habeat dicere. con¬
uersus sum in erumpna mea dum
confi gitur spina. Ergo absq liliis
numquam ẽ. qui absq uiciis sem
ꝑẽ: quia totus semꝑ ẽ candidus.
spetiosus forma p̾filiis homimi.
Eu gͦ qui hȩc audis uel legis. cura
habere lilia penes te: si uis habere
hunc habitatorem liliorũ habi¬
tantem in te. Opus tuum. studiũ
tuum. desiderium tirum. lilia eẽ
ꝓtestentur. moralis quidam terum.
ipsarum candor atq odor. Habent et

Expanded text:
inis praecedentis sermonis, principium hujus. Est ergo lilium sponsus, sed non lilium inter spinas, quoniam non habet spinas qui peccatum non fecit. Denique sponsam protestatus est lilium inter spinas; quoniam si dixerit vel ipsa, quia spinas non habeat, se ipsam seducit, et veritas in ea non est. Se vero florem quidem et lilium professus est, non tamen inter spinas. Magis autem: Ego, inquit, flos campi et lilium convallium . Et non est spinarum mentio, quod solus sit hominum qui opus non habeat dicere: Conversus sum in aerumna mea, dum configitur spina . Ergo absque liliis nunquam est, qui absque vitiis semper est; quia totus et semper est candidus, speciosus forma prae filiis hominum . Tu ergo qui haec audis vel legis, cura habere lilia penes te, si vis habere hunc habitatorem liliorum habitantem in te. Opus tuum, studium tuum, desiderium tuum: lilia esse protestetur 1514 moralis quidam rerum ipsarum candor, atque odor. Habent et
Abbreviated transcription (Latin):
is uoce cõplacuit: illa absq ista
tu et aude testari. quod non
nidisti: ⁊ loqui qd̃ ignoras Que¬
ris quẽ dicam inpur̃: Qui lau-¬
des requirit humanas. qui non
potuit sine sumptu euugłium.
qͥ euugłitat ut manducet qui
q̃stum estimet pietatẽ. qui nõ
requirit fructum: s datum:
Inpuri sunt tales.⁊ cum ñ habe¬
ant unde uideant u̾itatem. ꝑꝑ.
ĩpuritatẽ. hñt tñ unde illam
loquantur: Quio proꝑe agitiᷤ:
curlucem nõ expectatis : cur
opus lucis ante lucem p̃sumi¬
tis: Uanũ est uob̾ ante lucem
surgere ÷ lux est puritas. lux
to non ponitur: Suꝑbo occłõ
m̃tas nõ uidetur: sincero pa¬
tet: Non est quodse uĩtas deue¬
getintuendam puro cordi:
ac perhoc ne eloquendam:
Peccatori aũt dicit deus Qua¬
re tuenarras iusticias meas
⁊ assumis testamentũ meum
ꝑos tuum: Multi puritate nege¬
lecta añ loqui quam uidere
conatisunt.⁊ aut gͣuiter erra¬
uerunt nescientes dequib

Expanded text:
nis voce complacuit; illa absque ista,nis voce complacuit; illa absque ista,tu, et aude testari quod non vidisti, et loqui quod ignoras. Quaeris quem dicam impurum? Qui laudes requirit humanas, qui non ponit sine sumptu Evangelium, qui evangelizat ut manducet, qui quaestum aestimat pietatem, qui non requirit fructum, sed datum. Impuri sunt tales; et cum non habeant unde videant veritatem propter impuritatem, habent tamen unde illam loquantur. Quid praepropere agitis? cur lucem non exspectatis; cur opus lucis ante lucem praesumitis? Vanum est vobis ante lucem surgere. Lux est puritas, lux to non ponitur. Superbo oculo veritas non videtur, sincero patet. Non est quod se veritas deneget intuendam puro cordi, ac per hoc nec eloquendam. Peccatori autem dicit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Multi puritate neglecta, ante loqui quam videre conati sunt; et aut graviter erraverunt nescientes de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
idonea: Cumi aũt ꝑ inhabita¬
tionem fosse humi insanan¬
do occulo int̾ioritm̃ profecĩt.
ut reuelata facie speculari
głam dei ⁊ ipã possit tunc demũ
que uidebit fiducialiter iam lo¬
q̃tur uoce. ⁊ facie placens: Place¬
at necesse est facies: quȩin dei
cdaritatem intendere potest.
Neꝙ enĩ io poss nisi clara ipsa qͦ
ess et pura. utiq tranfformata
in eandem quam conspicit cla¬
ritatis imaginem: Alioquin
ip̃a dissimilitudine resiliret
insolito reuerberata fulgore:
argo cum pura puram intue¬
ripotũit u̾itatem. tunc faciẽ
ip̃ius sponsus uidere cupiet. cõ¬
sequent̾ ⁊ uocem eius audire
Nam qͣntum illi placeat cũ pu¬
ritate quidem mentis predica¬
tio ũitatis: ostendit cum subiñ
infert: Nox enim tua dulcis:
Quia enĩnon placeat uox si dis¬
pliceat facies: demonstrat cũ
ilico subdit: Et faciestua decora
Quidint̾ne decor faciei nͥ puritas:
Inplurib hec absꝙ predicatio¬

Expanded text:
idonea. Cum autem per inhabitaidonea. Cum autem per inhabitationem fossae humi in sanando oculo interiori tantum profecerit, ut revelata facie speculari gloriam Dei et ipsa possit; tunc demum quae videbit, fiducialiter jam loquetur, voce et facie placens. Placeat necesse est facies, quae in Dei claritatem intendere potest. Neque enim id posset, nisi clara ipsa quoque esset et pura, utique transformata in eamdem quam conspicit claritatis imaginem. Alioquin ipsa dissimilitudine resiliret, insolito reverberata fulgore. Ergo cum pura puram intueri potueri veritatem, tunc faciem ipsius sponsus videre cupiet, consequenter et vocem ejus audire. 8. Nam quantum illi placeat cum puritate quidem mentis praedicamisericors est . Haec forma quam infert: Vox enim tua dulcis. Quia enim non placeat vox si displiceat facies, demonstrat cum illico subdit: Et facies tua decora. Quid internae decor faciei, nisi puritas? In pluribus haec absque praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
xta quod ĩeiui głio quidã
desemet ip̃o confitetur. fõdere
non ualet ⁊ mendicare erubes¬
cit: fossa ostenditur humus uͥ
lateat donec cõualescat⁊ ꝓfici¬
at ut possit ⁊ ip̃a per se cauare
sibi foramina in petͣ: perque
intret adinteriora u̾bi: aninii
utiq uigore. ⁊ puritate: Et siin¬
telleximꝰ fossam humũ illam
que ait: foderunt manꝰ meas
⁊ pedesmeos: nõ erit ambigen¬
dum de sanitate citiꝰ adipiscẽ¬
da anime uulnerate q̃ in ea
demorabitur: Quro enĩtam
efficar adcuranda cõscientie uul¬
nera. nec nõ ad purgandam
sedula meditacio: Herum do¬
nec purgata ⁊ sanata perfecte
fuĩt: nõ uideo qualiter illi ap¬
tari possit quod dicitur: Osten¬
de michi faciem tuã: sonet uox
tua in aurib meis: Quomͦ de-¬
niq faciem suam ostendere au¬
deat. uł leuare uocem cui ⁊ la¬
tere indicitur: fAbscondere ĩqͥt
infossa humo: Quare : Quĩa ñ
est pulchra facie nec digna q̃
iudeatur: Non erit cligna inde-¬
ri: quam du non erit uidere

Expanded text:
xta quod in Evangelio quidam de semetipso confitetur, fodere non valet, et mendicare erubesam intendere lateat, donec convalescat et proficiat, ut possit et ipsa per se cavare sibi foramina in petra, per quae intret ad interiora Verbi, animi utique vigore et puritate. 7. Et si intelleximus fossam humum, illam quae ait: Foderunt manus meas, et pedes meos ; non erit ambigendum de sanitate in ea citius adipiscenda animae vulneratae, quae in ea demorabitur. Quid enim tam efficax ad curanda conscientiae vulnera, nec non ad purgandam sedula meditatio? Verum donec purgata et sanata perfecte fuerit, non video qualiter illi aptari 1481 possit quod dicitur: Ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis. Quomodo denique faciem suam ostendere audeat, vel levare vocem suam, cui et latere indicitur? Abscondere, inquit, in fossa humo. Quare? Quia non est pulchra facie, nec digna quae videatur. Non erit digna videac multae miserationis intuitu.
Abbreviated transcription (Latin):
tiores. ⁊ firmiores sermo est
retorquendiis aduineam que
iam floruit: cui quidem ⁊ siñ
est qd florib formidet afrigo¬
re: s ũ fructus Sunt securi
auulꝑib Dicendum aꝑtius
quid sint sp̃aliter he uulpes. cur
pusisle dicantur. cur iubeant᷑
potissimum capi. ⁊ non abigi.
uł occidi: etiam introducenda
diuersa genera harum bestia¬
rum ad maiorem audienciũ
noticiam. ⁊ cautelam: Non sane
sermone isto ut fastidio consu¬
lamus. ⁊ nr̃e denocionis a la cri¬
tas ꝑꝑetuetur in grã. et confes¬
sione glorie magni. eccłie spon¬
si diuĩ nrĩ ihu cristi qui est suꝑ
omnia deus bñdictus in secła

Expanded text:
tiores et firmiores sermo est tiores et firmiores sermo est retorquendus, ad vineam quae jam floruit, cui quidem etsi non est quod floribus formidet a frigore, sed non fructus securi sunt a vulpibus. Dicendum apertius quid sint spiritualiter hae vulpes, cur pusillae dicantur, cur jubeantur potissimum capi, et non abigi, vel occidi: etiam introducenda diversa genera harum bestiarum ad majorem audientium notitiam et cautelam; non sane sermone isto, ut fastidio consulamus, et nostrae devotionis alacritas perpetuetur in gratia et confessione gloriae magni Ecclesiae Sponsi Domini nostri Jesu Christi, qui est super omnia Deus benedi
Abbreviated transcription (Latin):
quidam aĩ rigor ⁊ uigor lenteᷤ¬
cit. langor fingitur uirium.¬
horror austeritatis intenditur:
timor sollicitat paupertatis cõ¬
trahitur animus. subtrabit᷑
grã. protrahitur longitudo
uite. sopitur ratio. sp̃c extin¬
guitur. deferuescit nouicius.
feruor ingͣuescit torpor fastidio¬
sus. refrigescit fraterna cari¬
tas. blanoitur uoluptas. fallit
securitas: reuocat cõsuetudo.
Quid plura: dissimulatur lex.
derelinquit᷑timor domini: dã¬
tur postre mompudentie ma¬
uiis. p̃sumitur ille temerariꝰ.
ille pudendus. ille turpisimꝰ.
plenus ille ignominia. ⁊ cõfusio¬
ne saltus: de excelso mnabissum.
de pauimento insterquiliniũ.
de solio incloacham. de celo ince¬
nũ declaustro inseculum: de
paradiso minferuum: Prmci¬
pium ⁊ horiginem huĩ pestis:
⁊ uł qua arte nitetur ł qua suꝑe¬
tur uirtute: non est huius tẽ¬
poris demõstrare Alias eritħ:
nũc cepta ꝓseꝗͣmur: Ad prouec¬

Expanded text:
quidam animi rigor, et vigor lentesquidam animi rigor, et vigor lentescit, languor fingitur virium,horror austeritatis intenditur, timor sollicitat paupertatis, contrahitur animus, subtrahitur gratia, protrahitur longitudo vitae, sopitur ratio, spiritus exstinguitur, defervescit novitius fervor, ingravescit tepor fastidiosus, refrigescit fraterna charitas, blanditur voluptas, fallit securitas, revocat consuetudo. Quid plura? Dissimulatur lex, derelinquitur timor Domini. Dantur postremo impudentiae manus; praesumitur ille temerarius, ille pudendus, ille turpissimus, plenus ille ignominia et confusione saltus de excelso in abyssum, de pavimento in sterquilinium, de solio in cloacam, de coelo in coenum, de claustro in saeculum, de paradiso in infernum. Principium et originem hujus pestis, et vel qua arte vitetur, vel qua superetur virtute, non est hujus temporis demonstrare: alias erit hoc; nunc coepta prosequamur. 7. Ad provec
Abbreviated transcription (Latin):
ciem disciplinatam: ⁊ bonam
tocius corporis compositionem:
Pacent fateor que infacie sunt.
negligencior utiq is qui foris
apparet corporum cultꝰ ⁊ uesti¬
uni: sermo rarior. uultus hila¬
rior. aspectus nerecundior: in¬
cessus maturior: Uerum quiã
uitate flores censeuda sunt. et
spes fructuũ magis quani frucs¬
tus uobis filioli non time muꝰ
a fraude uulpium. que fructi-¬
bus magis quam florib inui¬
dere noscuntur: uestrum ali¬
unde ꝑiculum est: ustionem
certe metuo floribus. non sub¬
reptionem: s ustionem afri¬
gore Aquilo michi suspectus
est ⁊ frigora matutina: quei
ab aquilone panditur omne¬
ur̃m malum: Afacie frigoris
eiuis quis sustinebit. Hoc frigꝰ
acnemine deinde quod absit
iuhibente ad interiora eiꝰ ꝑue¬
n̾int descend̾it inuiscera cor¬
dis et sinũ mentis: cõcusserit
affectiones. occuꝑauit cõsilũ
lumen. lib̾tatem addixerit
sp̃e: mox quod incorpore solet
enenire frebricitantib subit

Expanded text:
ciem disciplinatam, et bonam ciem disciplinatam, et bonam totius corporis compositionem. Placent, fateor, quae in facie sunt: negligentior utique is qui foris apparet corporum cultus est vestium, sermo rarior, vultus hilarior, aspectus verecundior, incessus maturior. Verum quia vitate flores censenda sunt, et spes fructuum, magis quam fructus. Vobis, filioli, non timemus a fraude vulpium, quae fructibus magis, quam floribus invidere noscuntur. Vestrum aliunde periculum est. Ustionem certe metuo floribus; non subreptionem, sed ustionem a frigore. Aquilo mihi suspectus est, et frigora matutina, quae ab aquilone panditur vestrum malum. A facie frigoris ejus quis sustinebit? Hoc frigusac nemine deinde, quod absit! inhibente ad interiora ejus pervenerit, descenderit in viscera cordis et sinum mentis, concusserit affectiones, occupaverit consilii lumen, libertatem 1484 addixerit spiritus: mox, ut in corpore solet evenire febricitantibus, subit
Abbreviated transcription (Latin):
deus: et nr̃os ꝓfectus. suos fruc¬
tus reputat: Gempꝰ horum di¬
ligenter obseruat᷑: arridet ap¬
parentibus: ⁊ sollicitus satagit
ne ꝑeant nobis cũ apparuerint:
Immo uero ne ꝑeant sibi: se .It.
reputat tamquam nos: Ideoq
ꝓuidens capi sibi iubet insidiã¬
tes ulpeculas: ne nouelloᷤ fruc¬
cus ip̃e preripiant: Capite inqͥt
nobis uulpes paruulas. q̃ demo¬
liuntur uineas Etqĩ quis dicat
preꝓꝑe times. nõ dum uenit
fructuum tempus: ñ ÷ ita inqͥt
nam uinea nra floruit: Post flo¬
res non ÷ fructirun mora: ad huc
ilł cadentib illico erumpunt
isti: illico incipiunt apparere.
Parabola ista instantis est tẽpo¬
ris: uidetis istos nouicios: Nuꝑ
uenerũt. nuꝑ cõuersi sunt: nõ
possumꝰ de ip̃is dicere quia nr̃a
uinea floruit: Noret enim In¬
fructuũ tempus non dum ad¬
uenit: Nos. nouella cõuersatio.
flos formula recẽs. inte emen¬
datioris est: Induerunt sibi fa¬

Expanded text:
Deus, et nostros profectus suos frucDeus, et nostros profectus suos fructus reputat. Tempus horum diligenter observat, arridet apparentibus, et sollicitus satagit ne pereant nobis, cum apparuerint; imo vero ne pereant sibi: se enim reputat tanquam nos. Ideoque providens capi sibi jubet insidiantes vulpeculas, ne novellos fructus ipsae praeripiant. Capite, inquit, nobis vulpes parvulas, quae demoliuntur vineas. Et quasi quis dicat: Praepropere times, nondum venit fructuum tempus: Non est ita, inquit: nam vinea nostra floruit. Post flores non est fructuum mora; adhuc illis cadentibus isti erumpunt illico, illico incipiunt apparere. 6. Parabola ista instantis est temporis. Videtis istos novitios? Nuper venerunt, nuper conversi sunt. Non possumus de ipsis dicere, quia vinea nostra floruit: floret enim. Infructuum tempus nondum advenit. Flos novella conversatio est, flos formula recens vitae emendatioris est. Induerunt sibi fa
Abbreviated transcription (Latin):
Sic sic confundant᷑ ⁊ reuerean¬
tur qui querunt aminam meã.
auertantur retrorsum ⁊ erubes¬
cant qui uolunt mͥ mala: qua¬
tinus inueniar ⁊ ip̃e obediens
S reflectatur sermo ad sui pͥn-¬
cipium: ut suo ordine series ex¬
planatõnis ꝓcedat: Capite nob̾
uulpes paruulas: que demoli¬
untur uineas: Locus moralis
est ⁊ iuxta morũ disciplinam noᷤ
iam ostendimus sp̃ales hasui-¬
neas non nisi sp̃ales uiroᷤ esse.
quorũ cũ omnia int̾ioraᷤ᷑ cultasint.
omniaq germinantia. omĩa
fruccificancia.⁊ parturiencia
spñi salutis. qͦmodo de regno
sabaoth. possunt dicere. qm̃ in
lus enum̃at dicens: fructus
autem sp̃s est: caritas gaudi¬
ui par pacientia longani¬
mitas. bonitas: Benignitas:
Mansuetudo: fides: modestia
continencia castitas fructus
isti: ꝓfectꝰ nr̃i hũ accepti spon¬
so: quia ip̃i cura est de nobis:
Nũ de uirgultis cura est deo: ho¬
niines. ñ arbores amat homo

Expanded text:
Sic, sic confundantur et revereanSic, sic confundantur et revereantur qui quaerunt animam meam, avertantur retrorsum et erubescant, qui volunt mihi mala: quatenus inveniar et ipse obediens  reflectatur sermo ad sui principium, ut suo ordine series explanationis procedat. 5. Capite nobis vulpes parvulas, quae demoliuntur vineas. Locus moralis est; et juxta morum disciplinam nos jam ostendimus, spirituales has vineas nonnisi spirituales viros esse, quorum cum omnia interiora culta sint, omniaque germinantia, omnia fructificantia et parturientia spiritum salutis, quomodo de regno slus enumerat, dicens: Fructus autem Spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, longanimitas, bonitas, benignitas, mansuetudo, fides, modestia, continentia, castitas . Fructus isti, profectus nostri. Hi accepti sponso, quia ipsi cura est de nobis. Num de virgultis cura est Deo? Homines, non arbores amat Homo
Abbreviated transcription (Latin):
bit oꝑam sane quod in ip̃o est
capere illos qui talia agunt: set
caꝑe bñficiis. atꝙ obsequiis. mo¬
nitisꝙ salutarib ⁊ orationibus
pro eis ad deum Non cessabit
istiusmodi carbones ignis cõgͥe¬
re super caput maledici. ⁊ item
suꝑ adulatores. quo usꝙ si fieri
potest ⁊ illi inuidiam ⁊ huic si¬
mulationem: de corde tollat:
faciens mandatũ sponsi dicen¬
tis. capite nobis uulpes pariui¬
las que demoliunt᷑ uineas: An
non tibi captus ille uidetur qui
suffusus ora rubore. quippe ꝓpͥũ
erubescens iuditium. ip̃e sue cõ¬
fusionis ⁊ plenitudinis testis
est siue quod oderit hominem
amore dignissimũ. fiue quod
dilexerit tant. u uerbo ⁊ lingua
eum. aquose diligi opere.⁊ ue¬
ritate. uł sero exꝑtus est : captꝰ
plane. et captuᷤᷤ dño: secundũ
quod nominatĩ ip̃e ex pressit
capite inquiens nob̾ utinam
ego omnes adũsantes mͥ fine
causa. ita capere possim: ut

Expanded text:
bit operam, sane quod in ipso est, bit operam, sane quod in ipso est, capere illos qui talia agunt; sed capere beneficiis atque obsequiis, monitisque salutaribus, et orationibus pro eis ad Deum. Non cessabit istiusmodi carbones ignis congerere super caput maledici , et item super adulatoris, quousque, si fieri potest, et illi invidiam, et isti simulationem de corde tollat, faciens 1483 mandatum sponsi dicentis: Capite nobis vulpes parvulas quae demoliuntur vineas. An non tibi captus ille videtur, qui suffusus ora rubore, quippe proprium erubescens judicium, ipse suae confusionis et poenitudinis testis est; sive quod oderit hominem amore dignissimum; sive quod dilexerit tantum verbo et lingua eum, a quo se diligi opere et veritate vel sero expertus est? Captus plane, et captus Domino, secundum quod nominatim ipse expressit: Capite, inquiens, nobis. Utinam ego omnes adversantes mihi sine causa ita capere possim, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Is ergo siue iustum nomines si¬
ne sapientem: nuĩquam absq
uita uiuet. quia nũquam nõ
niuet: Noc quippe est illi uinea:
quod uita: et bonauinea iusti.
imino bona uinea iustus: cui
uirtus uitis: cui actio palmes.
cui uinũ testimoniũ conscien¬
cie: cui lingua torcular expres¬
fionis: Deniꝙ gła nostra hec
est inquit: testimoniũ cõscien.¬
cie nr̃e : uides apirt sapientẽ
uacare nicħ: Sermo. cogita¬
cio. conuersatio. ⁊ siquid aliud ẽ
exeo. quidnitotum dei agricul-¬
tura. dei edificatio est etuinea
dni sabaoth : Quicddemq illi
de seꝑire possit quando ⁊ foliũ¬
eius non defluet: Cetm̃ talius¬
neȩ numquã infestaciones:
numꝗͣ infidie deerunt: Nlẽpe
ubi multe oꝑes: multi sunt et
qui comedunt eas: Sapienserit
sollicitus seruare uineã suam.
ñ minꝰ quam excolere. nͭsinet
eam uorari anulpib Pessima
uulpis occultus detractor: s nõ
minus nequam adulator blan¬
dus: cauebit sapiens abhis da-¬

Expanded text:
Is ergo sive justum nomines, siIs ergo sive justum nomines, sive sapientem, nunquam absque vinea vivet, quia nunquam non vivet. Hoc quippe est illi vinea quod vita. Et bona vinea justi, imo bona vinea justus, cui virtus vitis, cui actio palmes, cui vinum testimonium conscientiae, cui lingua torcular expressionis. Denique: Gloria nostra haec est, inquit, testimonium conscientiae nostrae . Vides apud sapientem vacare nihil? Sermo, cogitatio, conversatio, et si quid aliud est ex eo, quidni totum Dei agricultura, Dei aedificatio est, et vinea Domini sabaoth? Quid denique illi de se perire possit, quando et foliun defluet? 4. Caeterum, tali vineae nunquam infestationes, nunquam insidiae deerunt. Nempe ubi multae opes, multi sunt et qui comedunt eas . Sapiens erit sollicitus servare vineam suam non minus quam excolere, nec sinet eam vorari a vulpibus. Pessima vulpes occultus detractor, sed non minus nequam adulator blandus. Cavebit sapiens ab his. Da
Abbreviated transcription (Latin):
lauacrum regñacionis acceꝑat.
taniquam illam quã plantaũ
deus ⁊ non homo pͥmam fuam
nineam ĩñ uineam negligendo
redegit: Demq non potestui¬
nea esse ubi uita non est: Nam
stultus qđ uiuit: mortẽ potuᷤ
quan uitam eẽ cenfuerim:
Quomͦ nita cũ sterilitate: Arbor¬
arida ⁊ insterilitatem uersa
non ne mortua iudicatur. Et
sarmenta mortua finit. Etoc¬
cidit inquit ingrandine uine¬
aseorum. monstrans uitaᷤ pri-¬
uatas que sterilitate dampna¬
te sint: sic stultus eo ip̃o quod
imuiciliter uiuiituiuẽs mortu¬
us est: Soli itaq conuenĩt sapi¬
enti habere uel potnis cẽuine¬
am: que uitam habet: estlig¬
num frucciferum in domo
dei: ac per hoclignũuiuens.
Siquidem ⁊ ip̃a sapientia quasa¬
piens dicitur et est: lignum uite
est apprehendentib eam: Quid¬
niuiuat apprehensor eius. Uiũ
s exfide: Iustus nempe est sapi¬
ens: et iustus ex fide uiuit : Et si
anima iusti sedes est sapientie
sicut est: ꝓfectois sapiens. qui iꝰtus.

Expanded text:
lavacrum regenerationis acceperat, tanquam illam, quam plantavit Deus et non homo, primam suam vineam, in non vineam, negligendo redegit. Denique non potest vinea esse, ubi vita non est. Nam stultus quod vivit, mortem potius, quam vitam esse censuerim. Quomodo vita cum sterilitate? Arborarida et in sterilitatem versa, nonne mortua judicatur? Et sarmenta mortua sunt. Et occidit, inquit, in grandine vineas eorum ; monstrans vita privatas, quae sterilitate damnatae sunt. Sic stultus eo ipso quod inutiliter vivit, vivens mortuus est. 3. Soli itaque convenit sapienti habere, vel potius esse vineam, qui vitam habet. Est lignum fructiferum in domo Dei, ac per hoc lignum vivens. Siquidem et ipsa sapientia, qua sapiens dicitur et est, lignum vitae est apprehendentibus eam . Quidni vivat apprehensor ejus? Vivit, sed ex fide. Justus nempe est sapiens, et justus ex fide vivit . Et si anima justi sedes est sapientiae, sicut est; profecto is sapiens, qui justus.
Abbreviated transcription (Latin):
non eodem ordine ponit: s sequit᷑
modo. Ego dilecto meo: & dilectꝰ
meus michi. Cur ita. d Nempe ut
cune magis gracia plenam se ꝓbet.
cum totum gr̃e dederit: o pͥmas
silicet illi partes. asscribens os ul¬
timas. Alioqun quomodo gr̃a
plena ⁊ siquid habuei̾t quod ñ
sit ex gr̃a. d Nonẽ quo gr̃a inttet:
ubi iam meritum occũpauit.
Gplena confessio gr̃e: ipsius gr̃ȩ
plenitudinem signat in anima
confitentis. Nam siquid de ꝓpͥo
in ẽ: in quantumẽ. grãm cedere
illi necesse ẽ. Deẽ gr̃e: quicquid
meritis deputas. Nolo meritum:
quod grãm excludat. Horreo qͥe¬
quid de meo ẽ. ut sim meus: nͥ
quod illud magis forsitan meũ
ẽ quod me meum facit. Gr̃a facit.
reddit me michi. iustificatum gra¬
tis: et sic liberatum a seruitute
peccati. Deniq ubi spiritus: ibi
libertas. O faniam sponsam si¬
nagogam. quȩ contempnens
dei iusticiam. id.ẽ. grãm spon¬
si sui⁊ & suam uolens constitu

Expanded text:
non eodem ordine ponit, sed sequitunon eodem ordine ponit, sed sequitumodo: Ego dilecto meo, et dilectus meus mihi. Cur ita? Nempe ut tunc magis gratia plenam se probet, cum totum gratiae dederit, et primas scilicet illi partes ascribens, et ultimas. Alioquin quomodo gratia plena, si quid habuerit, quod non sit ex gratia? Non est quo gratia intret, ubi jam meritum occupavit. Ergo jam plena confessio gratiae, ipsius gratiae plenitudinem signat in anima confitentis. Nam si quid de proprio inest, in quantum est, gratiam cedere illi necesse est. Deest gratiae, quidquid meritis deputas. Nolo meritum, quod gratiam excludat. Horreo quidquid de meo est, ut sim meus, nisi quod illud magis forsitan meum est, quod me meum facit. Gratia reddit me mihi justificatum gratis, et sic liberatum a servitute peccati. Denique ubi spiritus, ibi libertas. 11. O fatuam sponsam Synagogam, quae contemnens Dei justitiam, id est gratiam sponsi sui, et s
Abbreviated transcription (Latin):
expectare intendere ẽ. Idem omni¬
no sensus ÷ eadem pene uerba
apud ꝓpħam. quȩ apud sponsam:
s a ꝓpħa transposita. Priꝰ si qui¬
dem is. quod illa posterius po¬
suit: & e conuerso. Cȩterum sp̃o¬
sa rectius locuta ẽ: non preten¬
dens meritum. s p̃mittens.
beneficium: & se preuentam di¬
lectiꝰ gracia confirens. Recte oĩo.
Nam quis prior dedit illi⁊ c re-¬
tribuatur ei. d Beniq audi io¬
tamen gr̃ȩ p̃uentionem. & si ta¬
cuit non negauĩt: subsecutionẽ
plane non tacit̃. S accipe & ali¬
O loco cerciorem de re ista ipsius
confessionem. Et miscdia tua
inquit. domino loquȩbatur
subsequetur me: omnibus
diebus uitȩ meȩ. Audi & de
preuentione. identidem ipsius
non minus certam manifestãue
sententiam. Ds̃ meus inquit
miscdia eius preueniet ine. Item
ad dominũ. Cito ait anticipent
nos miscđiȩ tuȩ quia pauperes fa¬
eti sum̃ nĩmis. Pulchre sponsa
posterius nifallor hec eadem u̾ba

Expanded text:
exspectare intendere est. Idem omniexspectare intendere est. Idem omnino sensus, eadem pene verba apud Prophetam quae apud sponsam; sed a Propheta transposita. Prius siquidem is quod illa posterius posuit, et e converso. 10. Caeterum sponsa rectius locuta est, et non praetendens meritum, sed praemittens beneficium, et se praeventam dilecti gratia confitens. Recte omnino. Nam quis prior dedit illi et retribuetur ei? Denique audi Jotamen gratiae praeventionem etsi tacuit, non negavit subsecutionem: plane non tacuit. Sed accipe et alio loco certiorem de re ista ipsius confessionem. Et misericordia tua, inquit Domino loquebatur, subsequetur me omnibus diebus vitae meae . Audi et de praeventione identidem ipsius non minus certam manifestamve scientiam. Deus meus, inquit, misericordia ejus praeveniet me ; item ad Dominum: Cito, ait, anticipent nos misericordiae tuae, quia pauperes facti sumus nimis . Pulchre sponsa posterius, ni fallor, haec eadem verba
Abbreviated transcription (Latin):
uelata facie speculantes glori¬
am dei. in eandem imaginem
transformamur de claritate in
claritatem: tanquam a domini
spiritu. Uerum ut sub aliqua
qualicumq intelligentie for-¬
ma quod legitur redigatur. sal¬
uo quidem sponsȩ suo singłari
secrero. ad quod interim non
datur accedere. presertim talib
quales nos sumus: apponendũ
sane aliquid nobis eo accomoda¬
tius ad comunem sensum quo
usitatius: quod et uerbis conse¬
quentiam. & intellectum det
paruulis. Et michi quidem ui¬
detur satis eẽ ad nrãm grossam
et quodammodo ppłarem intel¬
ligentiam÷ si dicendo dilectus
meus michi subaudiamus in¬
tendit: ut sic sensus. dilectus
meus michi intendit et ego illi.
Quainquam tamen nee solus
ego id senseurim nee primus:
cum ꝓpħa ante me dixerit. Ex¬
pectans expectaui dominum:
et intendit michi. Abes aꝑte
intentionem domini ad ꝓpħam:
habes ce ꝓpħe ad dominum: in
eo quod ait expectans expectaui.
yam qui expectat intendit: et

Expanded text:
velata facie speculantes glorivelata facie speculantes gloriam Domini, in eamdem imaginem transformamur de claritate in claritatem, tanquam a Domini Spiritu . 9. Verum ut sub aliqua qualicunque intelligentiae forma quod legitur, redigatur: salvo quidem sponsae suo singulari secreto, ad quod interim non datur accedere, praesertim talibus quales nos sumus; apponendum sane aliquid nobis, eo accomodatius ad communem sensum, quo usitatius, quod et verbis consequentiam et intellectum det parvulis. Et mihi quidem videtur satis esse ad nostram grossam et quodammodo popularem intelligentiam, si dicendo: Dilectus meus mihi, subaudiamus: Intendit; ut sit sensus: Dilectus meus intendit mihi, et ego illi. Quanquam tamen nec solus ego id senserim, nec primus, cum Propheta ante me dixerit: Exspectans exspectavi Dominum, et intendit mihi. Habes aperte intentionem Domini ad Prophetam: habes et Prophetae ad Dominum in eo quod ait: Exspectans exspectavi. Nam qui exspectat intendit, et