comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hos uocitas dominos curua ceruice salutas.
Quos ligni seruios conspicis & lapidis.
Nomine diuino. argentũ uenerant᷑ & aurũ.
Religio est quod amat morb auaritrȩ.
In p̃cor hos ut am& qͥ ñ amant augustinũ.
Non colat & xp̃m cui placor hos colere.
inde ait ipse ds̃ dominis ñ posse duob
Seruiri qm̃ mens placoe una dõ.
Una ficdes ds̃ unꝰ o unicus ẽ. pater xp̃c.
Aut duplex dñi feruitus est domino.
Quanta & eñi celo ac t̾ris distantia tanta ẽ.
cȩsaris & xp̃i rebus & imperiis.
Tollere homo sed nc̃ dũ sp̃s hos regit artꝰ.
Mente polũ penetra nil hora carnis ab ẽ.
corporeis iã ñ morere actib & bona uitȩ.
cęlestis liquido premeditare animo.
Sp̃s ẽ. quãꝗ tenearis corpore finune.
Mente pia uictor carnis opus premas.
hȩc tibi care puer fide conpulsus amore.
Scripsi si recipis suscipiere deo. ⁊̃natũ.¬
crede augustinũ tibi nunc inme gemi
Sume duos una cũ pietate patres.

Expanded text:
hos uocitas dominos curua et ceruice salutas, hos uocitas dominos curua et ceruice salutas, quos ligni seruos conspicis et lapidis? nomine diuino argentum uenerantur et aurum, religio est, quod amat morbus auaritiae. inprecor, hos ut amet, qui non amat Augustinum, non colat et Christum. cui placet hos colere. inde ait ipse deus dominis non posse duobus seruiri, quoniam mens placet una deo. una fides, deus unus et unicus e patre Christus, haud duplex uni seruitus est domino. quanta etenim caelo ac terris distantia. tanta est Caesaris et Christi rebus et imperiis. tollere humo, sed nunc, dum spiritus hos regit artus, mente polum penetra, nil mora carnis obest. corporeis iam nunc morere actibus et bona uitae caelestis liquido praemeditare animo. spiritus es, quamquam tenearis corpore, si nunc mente pia uictor carnis opus perimas. haec tibi, care puer. fido compulsus amore scripsi; si recipis, suscipiere deo. crede Augustinum tibi nunc in me geminatum, sume duos una cum pietate patres.
Abbreviated transcription (Latin):
ris oneri. Nc̃ potes hoc dum liber agis
dum nulla retentant. Uincula nullaꝵs
thori cura nec altus honor. hȩc bonad
libertas. xp̃o feruire & in ipso. om̃ib
es supra non dominis hominũ. Noni
uitiis seruit non regibus ille suꝑbis.
Tantũ qui xp̃o se dederit dño. Nee
tibi nobilitas uideatur libera qu̾a nẽ.
sublimiẽ attonita conspicis urbe uehi.
Quã cernis tanta sibi libertate uideri.
Ut dedignetur flrctere colla deo.
Multis ille mifer mortalib ẽ. qͦq seruus.
Seruit te ancillas ut dominetur emit.
Norunt eunuchos. & magna palatia passi.
Et quisquis rontã sponte miser patit᷑.
Quanto sudoris p̃cio dãpnoq decoris.
constre nbi clamidis hic honore refici.
Nec tamen ipse potens qͥ celsior om̃ib ẽẽ.
ẜmerit ut nulli seruiat ad sequitur.
cũ bene se tota dñm iactauerit urbe.
Seruit dȩmoniissi simulacra colit.
Pro dolor hos ꝑpt̃ remearis inurbe licenti.
Et regnũ xp̃i spernis ut his placeas.

Expanded text:
ros oneri. nunc potes hoc, dum liber agis, ros oneri. nunc potes hoc, dum liber agis, dum nulla retentant uincula, nulla tori cura nec altus honor. haec bona libertas Christo seruire et in ipso omnibus esse supra. non dominis hominum, non uitiis seruit, non regibus ille superbis, tantum qui Christo se dederit domino. nec tibi nobilitas uideatur libera, quam nunc sublimem attonita conspicis urbe uehi, quam cernis tanta sibi libertate uideri, ut dedignetur flectere colla deo. multis ille miser mortalibus et quoque seruis seruit et ancillas, ut dominentur, emit. norunt eunuchos et magna palatia passi et quisquis Romam sponte miser patitur, quanto sudoris pretio damnoque decoris constet ibi chlamydis, hic honor officii. nec tamen ipse potens, qui celsior omnibus esse emerit, ut nulli seruiat, adsequitur. cum bene se tota dominum iactauerit urbe, seruit daemoniis, si simulacra colit. pro dolor! hos propter remoraris in urbe, Licenti, et regnum Christi spernis, ut his placeas?
Abbreviated transcription (Latin):
pectore tutus eris. hoc tam̃ & repe¬
tens iterũq iterũq monebo. ut fugi¬
as durȩ lubrica miliciȩ. ẜ lande nom̃
bonus maba seruitus exitus eger. Quẽs
nẽ uelle iuuat mox uoluisse pig&
scandere celsa iuuat tremor ẽ descen.¬
dere crlsis. Si titubes sũma peius ab ar¬
ce cades. Nẽ tibi falsa placent bona
nẽ rapit om̃ib auris. Ambitus & ui.¬
treo fert caua fama sin. Ast ubi te
magno dãnosus cinxerit empto. Palte.¬
us & sterilis fregerit inde labor. Serus
& in cassum spes accusabis in anes.
Et modo quȩ nectis rũpere uinela
uoles. Tunc reminisceris frustra pa¬
tris augustini. Contẽpsisse dobens uere.¬
dicos monitus. Quare si sapiens. & si
pius es. puer audi. Et cape uerba
patrũ consiliumq senũ. Qui detrahis
fera colla iugo me sarcina leuis. Sua¬
ue iugum xp̃i ẽ. uox pia crede deo.
Et caput adde iugis. da mollibus ora
capistris. dimissosq leui subde hume¬

Expanded text:
pectore tutus eris. hoc tamen et repepectore tutus eris. hoc tamen et repetens iterumque iterumque mopebo, ut fugias durae lubrica militiae. blandum nomen honos, mala seruitus, exitus aeger, quem nunc uelle iuuat, mox uoluisse piget. scandere celsa iuuat, tremor est descendere celsis; si titubes, summa peius ab arce cades. nunc tibi falsa placent bona, nunc rapit omnibus auris ambitus et uitreo fert caua fama sinu. ast ubi te magno damnosus cinxerit aestu balteus et sterilis fregerit inde labor, serus et in cassum spes accusabis inanes et modo, quae nectis, rumpere uincla uoles. tunc reminisceris frustra patris Augustini contempsisse dolens ueridicos monitus. quare si sapiens et si pius es, puer, audi et cape uerba patrum consiliumque senum. quid retrahis fera colla iugo? mea sarcina lenis, suaue iugum, Christi est uox pia; crede deo et caput adde iugis, da mollibus ora capistris demissosque leui subde hume
Abbreviated transcription (Latin):
quodam tui non abhorrui. Itaq mͥ
ad tuam mentẽ si inaliquo exiNerisis.¬
sem deliniendam remedium luse¬
ras tuas recordatus repperi. ut te
ad dnm armoniȩ omni formis artifi¬
ẽẽ modulamine carminis euocarem.
Q uȩso te ut audias aure. neq causã
salutis tux in utrbis meis spernas. sed
piam curam & mentẽ parernã &eiã
indispicrendis fermonib libenter acci.¬
pias. quib insitũ xp̃i nomen quod ẽ.
suꝑ omne nomen. hanc deberi uene.¬
ratione facit. ut ñ possit acredente
contẽpni. Quare age rũpe moras
& uincla tenacia sȩcli. nec metuas
placidi mite iugum dñi. pulchra
quidẽ. sed mira uagis prȩfentia rerũ.
mentib ad saprens non stupo ista ani¬
mus. nẽ te sollicitat uariis male suada
figuris. heu ualidus ceiã utrtere roma
porens. fed tibi nate p̾cor semꝑ pater
augustinus. occursit cimctas urbis ad
in lecebras. lulum tanta inter fragilis
discrimina uitȩ. Aspiciens & habens

Expanded text:
quondam tui non abhorrui. itaque mihi quondam tui non abhorrui. itaque mihi ad tuam mentem, si in aliquo exulcerassem, deleniendam remedium litteras tuas recordatus repperi, ut te ad dominum harmoniae omniformis artificem modulamine carminis euocarem. quaeso te, ut aure audias neque causam salutis tuae in uerbis meis spernas, sed piam curam et mentem paternam etiam in despiciendis sermonibus libenter accipias, quibus insitum Christi nomen, quod est super omne nomen, hanc deberi uenerationem facit, ut non possit a credente contemni. Quare age rumpe moras et uincla tenacia saecli nec metuas placidi mite iugum domini. pulchra quidem sed mira uagis praesentia rerum mentibus, at sapiens non stupet ista animus. nunc te sollicitat uariis malesuada figuris heu! ualidos etiam uertere Roma potens. sed tibi, nate, precor, semper pater Augustinus occurset cunctas urbis ad inlecebras. illum tanta inter fragilis discrimina uitae aspiciens et habens
Abbreviated transcription (Latin):
tui. modico enĩ fermone & labore
te arbitror milicenti ad xp̃m posse in¬
citari. Iam apueris ad studia urrita.¬
est. & om̃is boni sũmũ uenerabilis
angustini spũ & ore flammatum.
quis paruni apud te prote ualuit:
Quid ergo tanto interuallo poste.¬
rior. & omniũ illius opũ pauper
efficiam: Sed quia & illius faculta.¬
tis potentia. & tui ingenii humani.¬
tate confisus. pleniora atq maiora
inte spero tlaborata. quam elabo.¬
randa ausus sum hiscere. duplici
gr̃a. ut & illi uiro deuita caritate
cõpararer in sollicitudine tui. & int̾
eos qui salutẽ tuam diligunt. uel
contestato numerarer affectu. Nam
effectus in tui peraffectionẽ palmã
augustino potissimũ destinatã scio.
Uereor fili ne aures tuas asperitate
temerarii sermonis offenderim. &
aures animo &eiam tuo tȩdii mei
uulnus intulerim. sed inmentẽ uenit
epistolȩ tuȩ. qua te musicis. familiarẽ
modis intellexi. ęquo studio ego ȩui

Expanded text:
tui. modico enim sermone et labore tui. modico enim sermone et labore te arbitror, mi Licenti, ad Christum posse incitari, iam a pueris ad studia ueritaest et omnis boni summum bonum, uenerabilis Augustini spiritu et ore flammatum. qui si parum apud te pro te ualuit, quid ego tanto interuallo posterior et omnium illius opum pauper efficiam? sed quia et illius facultatis potentia et tui ingenii humanitate confisus pleniora atque maiora in te spero elaborata quam elaboranda, ausus sum hiscere duplici gratia. ut et illi uiro debita caritate compararer in sollicitudine tui et inter eos, qui salutem tuam diligunt, uel contestato numerarer affectu. nam effectus in tui perfectione palmam Augustino potissimum destinatam scio. uereor, fili, ne aures tuas asperitate temerarii sermonis offenderim et per aures animo etiam tuo taedii mei uulnus intulerim. sed in mentem uenit epistulae tuae. qua te musicis familiarem modis intellexi. a quo studio ego aeui
Abbreviated transcription (Latin):
saprentiȩ singularis inbutũ. nc̃ oe iam
spiritalib lactare &e enutrire dño ges¬
tit uberib. qm̃ te adultum aetate cor
mis passib & irestigio titubante repen¬
tẽ. si tanren augustini doctrina t̾aqua
munus matris. & ulna nutricis. insta¬
bilem regat paruulum. Quem si
audias & sequaris. ut rursum te ser.¬
mone salomonis alliciam. fili coronã
accipres gr̾arũ tuo uertiei. & tunc
uere eris ille non fantasmate somniatꝰ.
fed ab ipsa urritate formatꝰ consuloe
pontifex. uacuas ⁊magines falsi operis
implente xp̃o solidis suar operationis
effectib. Uere enĩ ponti fex. uere consul
licentius erit. si augustini uestigiis pro.¬
phencis. & apostolicis disciplinis. ut sacra.
to bratus heliseus. helirȩ. ut inlustri
a postolo timotheus ad olescens. adherras
indiulso ꝑitinera diuina comitatu.
&e sacerdocium corde ꝑfecto discas me.¬
reri. & populis ad salutẽ magistro ore
consubere. Sat hoc monitis & horta.¬

Expanded text:
sapientiae saecularis inbutum nunc etiam sapientiae saecularis inbutum nunc etiam spiritalibus lactare et enutrire domino gestit uberibus, quoniam te adultum aetate corpmis passibus et uestigio titubante repentem, si tamen Augustini doctrina tamquam manus matris et ulna nutricis instabilem regat paruulum. quem si audias et sequaris, ut rursum te sermone Salomonis alliciam, fili, coronam accipies gratiarum tuo uertici. et tunc uere eris ille non phantasmate somniatus sed ab ipsa ueritate formatus consul et pontifex uacuas imagines falsi operis implente Christo solidis suae operationis effectibus. uere enim pontifex et uere consul Licentius erit, si Augustini uestigiis propheticis et apostolicis discto beatus Elisaeus Eliae, ut inlustri apostolo Timotheus adolescens, adhaereas indiuulso per itinera diuina comitatu, ut et sacerdotium corde perfecto discas mereri et populis ad salutem magistro ore consulere. Sat hoc monitis et horta
Abbreviated transcription (Latin):
buccillato xp̃ianȩ epeditionis incuius
ꝓcinctu cotidie ad frugalitatis annonã
militamus. panes quinq tibi pariter.
& filio nr̃o licentio misimus. Non enĩ
potuimus abeiredictione secernere. qu̾e
cupimus eodẽ nobis gr̃a penitꝰ annecte¬
re. Paucis tamen & adipsũ loquam̃.
ne uegos sibi scriptũ quod dese tibi
seriptum est. areschino enĩ dicitur qđ
audit micio. Sed quid alienis loquar
cum deproprio cuncta possimꝰ. & alie¬
na loqui non solrat eẽ. sani capitis
qđ dĩ gr̃a fano & saluo sumꝰ. quibus
caput xp̃s ẽ: In colomẽ te artate quã
plurima & bratũ semper cum tota do¬
mo tua. ut cupimus habeamus inxp̃o.
dnẽ frater merito honorandissime q
desiderantissime.Audi ergo fili
legẽ patris tui. idẽ. fidẽ augustini. &
noli repellere consilia matris tirȩ. quod
ȩque nomen inte augustini pietas iu.¬
re fibi uindicat. qui te tantillum sinu
gustauit suo. & a paruulis primo lacte

Expanded text:
buccellato Christianae expeditionis, in cuius buccellato Christianae expeditionis, in cuius procinctu cotidie ad frugalitatis annonam militamus, panes quinque tibi pariter et filio nostro Licentio misimus; non enim potuimus a benedictione secernere quem cupimus eadem nobis gratia penitus annectere. paucis tamen et ad ipsum loquamur, ne neget sibi scriptum, quod de se tibi scriptum est. Aeschino enim dicitur, quod audit Micio. sed quid de alienis loquar, cum de proprio cuncta possimus et aliena loqui non soleat esse sani capitis? quo dei gratia sano et saluo sumus, quibus caput Christus est. incolumem te aetate quam plurima et beatum semper cum tota domo tua, ut cupimus, habeamus in Christo, domine frater mento honorandissime et desiderantissime. Audi ergo, fili, legem patris tui, id est fidem Augustini et noli repellere consilia matris tuae, quod aeque nomen in te Augustini pietas iure sibi uindicat, qui te tantillum sinu gestauit suo et a paruulis primo lacte
Abbreviated transcription (Latin):
& qui facit unanimes habere indomo.
qm̃ ipse respexit humilitatẽ nram. &
uisitauit inbono plebr̃ suam. qui erex
cornu indomo dauid pueri sui. & nc̃
exaltauit cornu arccłȩ sue urelectis
qua ꝑ augustinum in tonat filii nr̃i
licentii puls& auditus. sed ut illa audiat
aure qua xp̃s ingreditur. de qua non
rapit dei semen inimicus. tuno uere
sibi sũmus xp̃i pontifex augustinus
uidebitur. quia tc se & exauditum
senti& ab excelso. si quẽ tbi dignum
genuit inlitteris. hunc & sibi digne
filium pariat inxp̃o. Nam &e nunc
uelim eredas. flagrantissima de ipso
nobis sollicitudine seripsit. Q redimꝰ
in omnipotente xp̃o quod adobescentis
nr̃i uotis carnalib spiritalia augustini
uota prȩualrant. uicetur uel inuitꝰ
mihi erede. uincetur pussimi parentis
fide. ne mala uictoria uincat. si malu.¬
erit inꝑnitem suam uincere. quam
ꝓ salute fuperari. Ne uacuũ fraternę
humanitatis officium uideretur. de

Expanded text:
et qui facit unanimes habitare in domo, et qui facit unanimes habitare in domo, quoniam ipse respexit humilitatem nostram et uisitauit in bono plebem cornu in domo Dauid pueri sui et nunc exaltauit cornu ecclesiae suae in electis qua per Augustinum intonat, filii nostri Licentii pulset auditus, sed ut illa audiat aure, qua Christus ingreditur, de qua non rapit dei semen inimicus! tunc uere sibi summus Christi pontifex Augustinus uidebitur, quia tunc se et exauditum sentiet ab excelso, si quem tibi dignum genuit in litteris hunc et sibi digne filium pariat in Christo. nam et nunc, uelim credas, flagrantissima de ipso nobis sollicitudine scripsit. credimus in omnipotente Christo, quod adolescentis nostri uotis carnalibus spiritalia Augustini uota praeualeant. uincetur uel inuitus, mihi crede, uincetur piissimi parentis fide, ne mala uictoria uincat, si maluerit in perniciem suam uincere quam pro salute superari. ne uacuum fraternae humanitatis officium uideretur, de
Abbreviated transcription (Latin):
in scĩs suis. uel primi uel cũ primis
sciamus. Non autẽ tantũ hoc seribimꝰ
gratulandũ. quod episcopatũ augustinꝰ
acceperit. sed quod hanc dĩ curã me¬
ruit africana arccła. ut uerba cȩbestia
augustin ore ꝑciperent. qui admaio¬
rẽ dominici muneris grãm nouo
more ꝓuectus. ita conseeratus ẽ. ut
ñ succeder&e incathedra ep̃o. sed acce-¬
dero. Nan in colomi ualerio hippo¬
nensis aeccłȩ. corpiscopus augustinus
est. & ille beatus senex. cui purissimã
nrentẽ nulla uiq lurentis in uidiae
macula suffudit. dignos sui cordis pa.¬
ex nẽ abalassimo fructus capit. ut
quẽ fuccessorem sacerdocii sui simpli.¬
citer optabat. hunc mereatur tenere
collegam. Credi ne hoc potuit an ũꝗ
fierae : Sed in hoc quoq om̃ipotentis
opere. dici ruangelicũ illud potest ho.¬
minib hec ardua. apud dm̃ autem
omĩa possibilia. E xultemus itaquẽ
& lȩtemur ineo qui facit mirabilia sol.

Expanded text:
in sanctis suis, uel primi uel cum primis in sanctis suis, uel primi uel cum primis sciamus. Non autem tantum hoc scribimus gratulandum, quod episcopatum Augustinus acceperit, sed quod hanc dei curam meruerint Africanae ecclesiae, ut uerba caelestia Augustini ore perciperent, qui ad maiorem dominici muneris gratiam nouo more prouectus ita consecratus est, ut non succederet in cathedra episcopo, sed accederet. nam incolumi Valerio Hipponiensis ecclesiae coepiscopus Augustinus est. et ille beatus senex. cui purissimam mentem nulla umquam liuentis inuidiae macula suffudit, dignos sui cordis pace nunc ab altissimo fructus capit, ut. quem successorem sacerdotii sui simpliciter optabat, hunc mereatur tenere collegam. credine hoc potuit, antequam fieret? sed in hoc quoque omnipotentis opere dici euangelicum illud potest: Hominibus haec ardua; apud deum autem omnia possibilia. exultemus itaque et laetemur in eo, qui facit mirabilia solus
Abbreviated transcription (Latin):
hunc panẽ eulogiam rẽ tu facies dig¬
honorando frĩ romaniano.
paulus &e therasia. Pridie qu̾a lus dire¬
mus reuersis exafrica fr̃ib nr̃is. quoꝵ
expectatione nos pendere uidisti. opta¬
tissinte scõꝵ & carissimoꝵ uiroꝵ inde
epistolas receperamus. id ẽ. aurelii. aly¬
pii. augustini. ꝓfuturi. seueri. iam om̃i.¬
um parit̃ episcopoꝵ. Ergo tot sc̃oꝵ
talium recentissimis sermonib gratu.¬
lantes. ꝓperauimus ad te uram referre
lȩntiam. ut tibi quoq exspectatum
in prregrinatione sollicita gaudium
festiuissimis conferremus indiciis. si
forte eahem de uenerabilib & amantis¬
simis uiris. ꝑ aliarũ aduentꝰ nauium
conperisti. ꝑ nos &iam repetita accipe.
& quasi renouata hilaritate. rursus
exulta. Quod si primus hic anobis tibi
nuntius ueni& gratulare tanta nobis
in tua patria caritatẽ xp̃o donante
partã. ut quid illic diuina ꝓuidentia
gerat. mirabilis semꝑ ut scriptum ẽ.

Expanded text:
hunc panem eulogiam esse tu facies dighunc panem eulogiam esse tu facies digHONORANDO FRATRI ROMANIANO PAULINUS ET THERASIA. Pridie, quam has daremus, reuersis ex Africa fratribus nostris, quorum expectatione nos pendere uidisti, optatissime sanctorum et carissimorum uirorum inde epistulas receperamus, id est Aurelii, Alypii, Augustini, Profuturi, Seueri, iam omnium pariter episcoporum. ergo tot sanctorum talium recentissimis sermonibus gratulantes properauimus ad te nostram referre laetitiam, ut tibi quoque expectatum in peregrinatione sollicita gaudium festiuissimis conferremus indiciis. si forte eadem de uenerabilibus et amantissimis uiris per aliarum aduentus nauium comperisti, per nos etiam repetita accipe et quasi renouata hilaritate rursus exulta. quod si primus hic a nobis tibi nuntius ueniet, gratulare tantam nobis in tua patria caritatem Christo donante partam, ut, quicquid illic diuina prouidentia gerat mirabilis semper, ut scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tuis & ꝓfer inlucẽ inqua ipse uersaris.
suꝑ aurea candelabra c̃spicuus. eloquia
tua lumen semitis nr̃is erunt. & obeo
lucernȩ tuȩ impinguetur caput nr̃m.
& accendenir fides. cum de sp̃u oris
tui cibũ mentis. & lumen animȩ sũp.¬
serimus. Pax & gr̃a dĩ tecum. & coro.¬
na iustitiȩ tibi maneat. indie illo. diĩe
pater merito dilectissime uenerabilis
& exoptatissime. Benedictos sc̃ĩtatis
tuȩ comites. & emulatores in dño frẽs
si dignantur nr̃os. tam in aeccbesus
quã in monasterus hartagini. tagaste.
hipponeregio. & totis paraoetiis tuis.
atq om̃ib cognitis tibi per africam
loeis. dño catholicȩ feruientes. multo
affectu & obsequio salutari rogamus.
supsam menbranã sc̃i dominonis acct̃.¬
peris. transseriptã nobis remittere dig.¬
naberis. & hoc rogo scribas mͥ quem
ymnũ nreũ agnoueris. Panẽ umũ scĩ.¬
tati tuar unitatis gr̃a misimꝰ. in quo
&iam trinitatis soliditas continetur.

Expanded text:
tuis et profer in lucem, in qua ipse uersaris tuis et profer in lucem, in qua ipse uersaris super aurea candelabra conspicuus; eloquia tua lumen semitis nostris erunt et oleo lucernae tuae inpinguabitur caput nostrum; et accendetur fides, cum de spiritu oris tui cibum mentis et lumen animae sumpserimus. Pax et gratia dei tecum et corona iustitiae tibi maneat in die illo, domine pater merito dilectissime, uenerabilis et exoptatissime. benedictos sanctitatis tuae comites et aemulatores, in domino fratres, si dignantur, nostros tam in ecclesiis quam in monasteriis Carthagini, Tagastae, Hippone Regio et totis paroeciis tuis atque omnibus cognitis tibi per Africam locis domino catholice seruientes multo affectu et obsequio salutari rogamus. si ipsam membranam sancti Domnionis acceperis, transcriptam nobis remittere dignaberis. et hoc rogo scribas mihi, quem hymnum meum agnoueris. panem unum sanctitati tuae unitatis gratia misimus, in quo etiam trinitatis soliditas continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
baptitatus. alampio apud barcilonẽ
inhispania ꝑ uim inflaminatę subito
plebis sacratus sim. tam̃ ambro su
semꝑ &e dilectione ad fidẽ innutritꝰ sũ.
&e nime in sacerdocii ordine confoue¬
or. Deniq suo me elero uoluit uindi.¬
care. ut & si diuersis locis degã. ipsius
presbiter censear. Sed de me nequid
ignores. scias antiquissimũ peccatorem.
non ita olim de tenebris & umbra
mortis eductũ spm̃ aure uitalis hau.¬
sisse. nec ita olim posuisse inaratro
manũ. & crucẽ dñi sustulisse. quã ut
infinẽ ꝑferre ualeamus orationibus
tuis adiuurmur. Accumulabitur
hȩc meritis tuis merces. si in teruentu
tuo onera nr̃a relauaueris. sẽs enim
laborantẽ adiuuans. quia frem̃ non
audemus dicere. exaltabitur sicut ei.¬
uitas magna. Et tu quidem suꝑ
montẽ ardificata ciuitas es. uel accen.¬
sa suꝑ candelabrũ lucerna. inseptifor.¬
mi claritate conluces. nossub modio
peccatoꝵ delitiscimus. Uisita litteris

Expanded text:
baptizatus, a Lampio apud Barcilonem baptizatus, a Lampio apud Barcilonem in Hispania per uim inflammatae subito plebis sacratus sim, tamen Ambrosii semper et dilectione ad fidem innutritus sum et nunc in sacerdotii ordinatione confoueor. denique suo me clero uoluit uindicare, ut, etsi diuersis locis degam, ipsius presbyter censear. Sed de me ne quid ignores, scias antiquissimum peccatorem non ita olim de tenebris et umbra mortis eductum spiritum aurae uitalis hausisse nec ita olim posuisse in aratro manum et crucem domini sustulisse, quam ut in finem perferre ualeamus, orationibus tuis adiuuemur. accumulabitur haec meritis tuis merces, si interuentu tuo onera nostra releuaueris. sanctus enim laborantem adiuuans, quia fratrem non audemus dicere, exaltabitur sicut ciuitas magna. et tu quidem super montem aedificata ciuitas es uel accensa super candelabrum lucerna in septiformi claritate conluces, nos sub modio peccatorum delitescimus. uisita litteris
Abbreviated transcription (Latin):
mus comitẽ & euodiũ rogauimus
ut hȩc seribere ipsi curarent. ne uel
parenti dominioni diutius codex
necessitate redhibendi manerte
Specialiter autẽ hoc ate peto qm̃
me immerentẽ & inopinantẽ mag¬
no tui amore cõplesti. ut pro hac
historia tẽpoꝵ referas mihi omnem
sc̃ĩtatis historiam. ut qui genus unde
sis domo tantũ uocatus adño. quib
exordiis segreganis abutero matris
tuȩ ad matrẽ filioꝵ dĩ ꝓle lȩtante
abiurata carnis & sanguinis stirpr
transieris. & ingenus regabe sacerdo.¬
tabe sis translatus edisseras. Quod
enĩ indicasti iam de humilitatis nr̃e
nomine apud mediolaniũ te didi.¬
cisse cũ illie initiareris. fateor curio¬
sius me uelle condiscere. ut omni
parte te nouerim quo magis gratuler
si ab suspicrendo mihi patre nr̃o ambro.¬
sio. url ad fidem inuitatus es. uel ad
sacerdo ciũ confeeratus. ut eundem
ambo habere uideamur auctorem.
Nam ego & si adelfinoburdigalȩ

Expanded text:
mus, Comitem et Evodium rogavimus mus, Comitem et Evodium rogavimus ut exscribere ipsi curarent, ne vel parenti Domnioni diutius necessitate redhibendi maneret. Specialiter autem hoc a te peto, quoniam me inmerentem et inopinantem magno tui amore complesti, ut pro hac historia temporum referas mihi omnem tuae sanctitatis historiam, ut, \'qui genus, unde\' sis domo tanto uocatus a domino, quibus exordiis segregatus ab utero matris tuae ad matrem filiorum dei prole laetantem abiurata carnis et sanguinis stirpe transieris et in genus regale ac sacerdotale sis translatus, edisseras. quod enim indicasti iam de humilitatis nostrae nomine apud Mediolanium te didicisse, cum illic initiareris, fateor curiosius me uelle condiscere, ut omni parte te nouerim, quo magis gratuler, si a suscipiendo mihi patre nostro Ambrosio uel ad fidem inuitatus es uel ad sacerdotium consecratus, ut. eundem ambo habere uideamur auctorem. nam ego etsi a Delphino Burdigalae
Abbreviated transcription (Latin):
tutis tuȩ emulatores. Nam & si in
populis ac suꝑ populũ agas. oues pas.¬
cux dñi regens. sollicitis uigil pastor
excubiis. tanen abdicatione scłi & re.¬
pulsa carnis ac sanguinis. defertũ tibi
ipse fecisti. fecretus amultis. uocatus
in paucis. Sane uicario aliquatenꝰ
munere licce omia tibi impar ut ius.¬
seras ꝓuidi illam eusebii uenerabilis
ep̃i constantinopolitani. decunctis
tẽporib historiam. sed in hoc fuit
obtẽperandi mora iussionis tirȩ quia¬
parentẽ nrm uere scĩssimũ domnionẽ
qui ꝓcul dubio prõtius mihi paruit
in hoc beneficio quod deferendum in¬
dicaui. Cerũtamen quia & loca tua
mihi significare dignatus es. ut ipse
monuisti aduenerabilẽ socium coro.¬
nȩ tuȩ patrẽ nrm̃ aureliũ ita scripsi¬
mus. ut si nune hipporegio degeres.
illo tibi litteras nr̃as & transeriptam
hartaginȩ nrenbra nam mittere dig.¬
naretur. quod scõs uiros quos indices
caritatis ipsoꝵ tuo sermone cognoui¬

Expanded text:
tutis tuae aemulatores. nam etsi in tutis tuae aemulatores. nam etsi in populis ac super populum agas oues pascuae domini regens sollicitis uigil pastor excubiis, tamen abdicatione saeculi et repulsa carnis . ac sanguinis desertum tibi ipse fecisti secretus a multis, uocatus in paucis. Sane uicario aliquatenus munere licet omnia tibi inpar, ut iusseras, prouidi illam Eusebii, uenerabilis episcopi Constantinopolitani, de cunctis temporibus historiam. sed in hoc fuit obteapud parentem nostrum vere sanctissimum Domnionem, qui proculdubio promtus mihi paruit in hoc beneficio, quod tibi deferendum indicavi. Verumtamen quia et loca tua mihi significare dignatus es, ut ipse monuisti, ad venerabilem socium coronae tuae, patrem nostrum Aurelium ita scripsimus, ut si nunc Hipponeregio degeres, illo tibi litteras nostras et transcriptam Carthagine membranam mittere dignaretur. Quod et sanctos viros, quos indice caritatis ipsorum tuo sermone cognovi
Abbreviated transcription (Latin):
te ciuib principalem cũ principib
populi sui. sed de apostolica merito
conlocauit. N oso & iã quos erexit
ȩlisos & de terra in opes suscitauit.
in ur̃a uoluit sorte numerari. Sed
magis gratulamur iro dni mune.¬
re quo nos inpectoris tui habita.¬
tione constituit. quoq ita uiscerib
tuis inserere dignatus ẽ. ut peculia.¬
rẽ nobis caritatis turȩ fiduciam um¬
dicemus. his officiis atq munerib
ꝓuocati. ut nos diffidenter aut leuit᷑
atq suscipimꝰ. ut dictata diuinitus
uerba credamꝰ. Itaq fiducia suscipi¬
endȩ nobis imanimitatis tue & ad ip.¬
sum scribere ausi sumus. dũ nos illi
ꝑ te & de inperitia exeusandos. & ad
caritatẽ cõmendandos prȩsumimus.
sicut & omnib sc̃ĩs quoꝵ nos & absen¬
tium officiis sospitare dignatus es:
pari ꝓculdubio euraturus affectu. ut
ꝑ scĩtatẽ tuam nr̃is inuicẽ salutent᷑
obsequiis. & incbero sci̾tatis tuȩ co.¬
mites & in monasteriis fidei ac uir.¬

Expanded text:
te ciuibus principalem cum principibus populi sui sede apostolica merito conlocauit nosque etiam, quos erexit elisos et de terra inopes suscitauit, in uestra uoluit sorte numerari. sed magis gratulamur in eo domini munere, quo nos in pectoris tui habitatione constituit quoque ita uisceribus tuis insinuare dignatus est, ut peculiarem nobis caritatis tuae fiduciam uindicemus his officiis atque muneribus prouocati, ut nos diffidenter aut leuiteratque suspicimus, ut dictata diuinitus uerba credamus. itaque fiducia suspiciendae nobis unanimitatis tuae et ad ipsum scribere ausi sumus, dum nos illi per te et de inperitia excusandos et ad caritatem commendandos praesumimus sicut et omnibus sanctis, quorum nos et absentium officiis sospitare dignatus es pari procul dubio curaturus affectu, ut per sanctitatem tuam nostris inuicem salutentur obsequiis et in clero sanctitatis tuae comites et in monasteriis fidei ac uir
Abbreviated transcription (Latin):
uoce ꝓnuntias cȩrimonias iudȩorum
& ꝑnitiosas tẽ. & mortiferas xp̃ianis.
& quicũq eas obseruauerit sie ex
iudeis sire exgentib eũ inbaratrum
diaboli deuolutũ. ita ego hane uocẽ
tuam omnino confirmo. & addo. qui¬
cumq eas obseruauerit non solũ uera.¬
citer uerũ &iã simulate. eũ inbarat̾rã
diaboli deuolutũ. Quid queris amplius:
Sed sicut tu simulationẽ apłoꝵ huius
apłi ueracẽ tunc in his omnib conuer.¬
sationẽ ab huius temporis quãuis mi¬
nime simulata cȩrimoniarũ iudaica.¬
rum obseruatione seterno. qm̃ tunc
fuit approbanda. nc̃ detestanda. Tamen
quamuis legerimus. lex & prophetae
usq ad iohrm baptistam. & quia ꝑpt̃ea
querebant. iudxi xp̃m interfecere. qr¬

Expanded text:
uoce pronuntias caerimonias Iudaeorum uoce pronuntias caerimonias Iudaeorum et perniciosas esse et mortiferas Christianis et, quicumque eas obseruauerit siue ex Iudaeis siue ex gentibus, eum in barathrum diaboli deuolutum, ita ego hanc uocem tuam omnino confirmo et addo: quicumque eas obseruauerit non solum ueraciter, uerum etiam simulate, eum in barathrum diaboli deuolutum. quid quaeris amplius? sed sicut tu simulationem apostolorum apostoli ueracem tunc in his omnibus conuersationem ab huius temporis quamuis minime simulata caerimoniarum Iudaicarum obseruatione secerno, quoniam tunc fuit adprobanda, nunc detestanda. ita, quamuis legerimus: lex et prophetae usque ad Iohannem Baptistam et quia propterea quaerebant Iudaei Christum interficere, q
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde ponius culpanda ẽ. neglegentia
mea quia hoc ñ addidi. quã obiurga.¬
tio tua. Gerumtamen longe ante qu̾a
tuas litteras accepissẽ scribens contra
faustũ manicheũ. quomodo rundem
locũ quauis breuiter explicauerim.
& hoc illic non pretermiferĩ & legere
potuerit si non dedignetur benignitas
tua. & acarissimis nr̃is ꝑ quos harc
scripta nom misi quomodo uolurris
tibi fides fut. Illud me ante dictasse
michiq de animo meo erede. quod
coram dõ loquens iure caritatis expos¬
eo. nũquã nrihi uisũ fuisse &iã nime
xp̃ianos exiudeis factos. sacrantenta
illa uetera quolib& affectu quolibo
animo celebrare debere. aut eis ullo mͦ
lieere. cum illud de paulo semper it
senserim. ex quo illius mihi litterat
in notirerunt. sicut nr̃c tibi uidetur
hoc tempore cuiquã ista ẽẽ. simulanda
cunt hoc fecisse apłos credas. Proinde
sicut tu contrario loqueris. & licet
reclamante sicut seribis mundo libera

Expanded text:
proinde potius culpanda est neglegentia proinde potius culpanda est neglegentia mea, quia hoc non I addidi, quam obiurgatio tua. uerum tamen longe ante, quam tuas I litteras accepissem, scribens contra Faustum Manicheum, quomodo eundem locum quamuis breuiter explicauerim et hoc illic non praetermiserim, et legere poterit, si non dedignetur, benignitas tua et a carissimis nostris, per quos haec scripta nunc misi, quomodo uolueris, tibi fides fiat illud me ante dictasse. mihique de animo meo crede, quod coram deo loquens iure caritatis exposco, numquam 30 mihi uisum fuisse etiam nunc Christianos ex Iudaeis factos sacramenta illa uetera quolibet affectu, quolibet animo celebrare debere aut eis ullo modo licere, cum illud de Paulo semper ita senserim, ex quo illius mihi litterae innotuerunt, sicut nec tibi uidetur hoc tempore cuiquam ista esse simulanda, cum hoc fecisse apostolos credas. Proinde, sicut tu e contrario loqueris et licet reclamante, sicut scribis, mundo libera
Abbreviated transcription (Latin):
necessarioꝵ deducenda erant quodã mͦ
ad sepulturam nec simulate sed religio¬
se. non autẽ deserenda continuo uel
inimicoꝵ obtrectationib tamquam
canũ morsib picrenda. Proinde nẽ
quisquis xp̃ianoꝵ quauis sit ex iudȩis
similiter ea cȩlebrare uoluerit tamq
sopita cineri seruiens. non erit pius
deductor uel baiulus corporis. sed im¬
pius sepulturȩ uiolator. Fateor sanȩ
ineo quod ineo epistola continos quod
ideo sacramenta iudȩoꝵ paulus cębe¬
branda susceperat cum iam xp̃i ess&
apostolus ut docer&e ñ ẽẽ. pernitiosa
his qui ea urellent. ut sicut aparentibus¬
posuisse illo dum taxat tẽpore. quo
primũ fidei gr̃ã reirelata ẽ. Tunc eñi
hoc non erit ꝑnitiosum. Progressu uͦ
temporis. ille obseruationes ab omnib
xp̃ianis deserentur. ne si tunc fueroe
non discerneretur quod ds̃ populo suo
ꝑ moysen p̾cepit abro quod intemplo
demonioꝵ spiritus inmundus instituit.

Expanded text:
necessariorum deducenda erant quodam modo necessariorum deducenda erant quodam modo ad sepulturam nec simulate sed religiose, non autem deserenda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam canum morsibus proicienda. proinde nunc quisquis Christianorum, quamuis sit ex Iudaeis, similiter ea celebrare uoluerit, tamquam sopitos cineres eruens non erit pius deductor uel baiulus corporis sed impius sepulturae uiolator. Fateor sane in eo, quod epistula mea continet, quod ideo sacramenta ludaeorum Paulus celebranda susceperat, cum iam Christi esset apostolus, ut doceret non esse perniciosa his, qui ea uellent, sicut a parentibusposuisse \'illo dumtaxat tempore, quo primum fidei gratia reuelata est\'; tunc enim hoc non erat perniciosum. progressuuero temporis illae obseruationes ab omnibus Christianis desererentur, ne, si tunc fierent, non discerneretur, quod deus populo suo per Moysen praecepit, ab eo, quod in templis daemoniorum spiritus inmundus instituit.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sit eo ꝑnitiosior quo non errore
sed ꝓposito est ac uoluntate fallaei.
quod respondes ut te abhac purges
sententia. Tunc apostolos ista lauda.¬
biliter simulasse ire scandalizarentur
infirmi qui exiudȩis multi credide¬
rant & ea respirenda ñdũ intellige.¬
bant. Nunc uero confirmata ꝑ tot
lectione legis & ꝓphetarũ. quomodo
harr intelligenla non obseruanda
recitentur. quisquis ea simulando
agere uoluerit insanire. Cur mihi
non lieoe dicere apostolum paulum
& alios recte fidei xp̃ianos tunc illa
uetera sacramenta paululũ obser.¬
uando ireraciter cõniendare debuisse
ne putarentur ille propheticȩ signifi.¬
cationis obseruationes apiissimis patri.¬
bus custo. a dite. tamꝗ sacrilegia
diabolica aposteris detestatȩ : Iam
eñi cũ uenisso fides quȩ prius illi s
obseruationib prȩnuntiata post mortẽ
& resurrectionẽ dñi reuelata est
amiserant tam quã uitam officri sui
Gerum tamen sicut defuncta corpora

Expanded text:
quae sit eo perniciosior, quo non errore, quae sit eo perniciosior, quo non errore, sed proposito est ac uoluntate fallaci. quodsi respondes, ut te ab hac purges sententia, tunc apostolos ista laudabiliter simulasse, ne scandalizarentur infirmi, qui ex Iudaeis multi crediderant et ea respuenda nondum intellegebant, nunc uero confirmata per tot lectione legis et prophetarum, quomodo haec intellegenda, non obseruanda recitentur, quisquis ea simulando agere uoluerit, insanire, cur mihi non licet dicere apostolum Paulum et alios rectae fidei Christianos tunc illa uetera sacramenta paululum obseruando ueraciter commendare debuisse, ne putarentur illae propheticae significationis obseruationes a piissimis patribus custoditae tamquam sacrilegia diabolica a posteris detestatae? iam enim cum uenisset fides, quae prius illis obseruationibus praenuntiata post mortem et resurrectionem domini reuelata est, amiserant tamquam uitam officii sui. uerum tamen sicut defuncta corpora
Abbreviated transcription (Latin):
obseruans. ut damnanda ñ eẽ monstra¬
rix. Predicans tamẽn instanter ñ ris
sed reuelata gr̃a fidei saluos freri fide¬
les. ne adea quãꝗ uelut necessaria
suscipienda cõpellerce. Sic autem
eredo apostolum paulũ ueraciter cunc.¬
ta illa gessisse. nec tamen nc̃ quẽquã
factum ex iucdeo xp̃ianum uel cogo uel
sino talia urraciter celebrare. sicut
nec tu eui uidetur paulus ea simulasse
cogis istum uel sinis talia simulare.
Anuis ut &iam ego dicam hane esse
sũmã questionis immo sententiȩ tuȩ.
ut post ruangelium xp̃i bene faciant
credentes iudei si sacrificia offerant.
quȩ obtulit paulus. si filios circũ cidant
si sabbarum obseruant. ut paulus inti¬
motheo & om̃s obseruare iudȩi. dũ
modo hȩc simulate ac fallaciter agant.
hoc si ita ẽ. non iam inheresin hebio.¬
nis uel eoꝵ quos uulgo nazareos ni.¬
cupant uel quamlib& aliam ueterẽ
sed in nescio quam nouam delabimur.

Expanded text:
obseruans, ut damnanda non esse monstraobseruans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed reuelata gratia fidei saluos fieri fideles, ne ad ea quemquam uelut necessaria suscipienda conpelleret. sic autem credo apostolum Paulum ueraciter cuncta illa gessisse nec tamen nunc quemquam factum ex Iudaeo Christianum uel cogo usino talia veraciter celebrare; sicut nec tu, cui videtur Paulus ea simulasse, cogis istum, vel sinis talia simulare. 16. An vis, ut etiam ego dicam, hanc esse summam quaestionis, imo sententiae tuae; ut post Evangelium Christi, bene faciant credentes Judaei, si sacrificia offerant, quae obtulit Paulus; si filios circumcidant, si sabbatum obseruent, ut Paulus in Timotheo et omnes obseruauere Iudaei, dum modo haec simulate ac fallaciter. agant? hoc si ita est, non iam in heresin Hebionis uel eorum, quos uulgo Nazaraeos nuncupant, uel quamlibet aliam ueterem, sed in nescio quam nouam delabimur,
Abbreviated transcription (Latin):
uenientium atq p̾sentium. ut in illa¬
rum iudeoꝵ uocatione quos p̾sentia
carnis dñi. & apostolica tempora ic
inuenerant. O mis illa actio consu.¬
meretur umbrarũ. hoc ei suffecisse
ad cõniendationẽ. ut non tam quam
derestanda. & similis idolatriar uita.¬
retur. Oltra uero non haber& pro¬
gressu sum. ne putaretur necessaria
tam quã uel ab illa salus ess&. urel sine
illa esse non poss&e. quod putauerunt
heretiei. Qui dum uolunt & iudȩi
esse & xp̃iani. nec iudȩi irec xp̃iani
ex̃. poturrunt. Quoꝵ sententiam
mihi cauendam quamuis inea nũquã
fuerim. tamen boniuolentissime am¬
moneri dignatus es. In cuius sententię
non consensionẽ sed simulationum
timore petrus inciderat. ut de illo
paulus uxrissime seriberae. Quod
cũ uidiss& non recte ingredientem
ad ueritatẽ euangelii ei qi urrissime
diceror quod gentes iudaizare cogebat.
quod paulus unq non cogebat. obhoc
illa uetera ueratiter ubi opus esset

Expanded text:
uenientium atque praesentium, ut in illouenientium atque praesentium, ut in illorum Iudaeorum uocatione, quos praesentia carnis domini et apostolica tempora sic inuenerant, omnis illa actio consumeretur umbrarum, hoc ei suffecisse ad commendationem, ut non tamquam detestanda et similis idolatriae uitaretur, ultra uero non haberet progressum, ne putaretur necessaria, tamquam uel ab illa salus esset uel sine illa esse non posset, quod putauerunt haeretici, qui dum uolunt et Iudaei esse et Christiani, nec Iudaei nec Christiani esse potuerunt. quorum sententiam mihi cauendam, quamuis in ea numquam fuerim, tamen beniuolentissime admonere dignatus es. in cuius sententiae non consensionem sed simulationem timore Petrus inciderat, ut de illo Paulus uerissime scriberet, quod eum uidisset non recte ingredientem ad ueritatem euangelii, eique uerissimediceret, quod gentes iudaizare cogebat. quod Paulus utique non cogebat ob hoc illa uetera ueraciter, ubi opus esset,
Abbreviated transcription (Latin):
simulate sed congruenti socretate atq
obseruantia fecerit. & tanren nihil inde
legimus in eanonicis libris preceptũ esse
xp̃ianis. quantomagis illud malũ dicere
non audeo quod dm̃ p̾cepisse ipse xp̃ia¬
na fide negare non possum. quia didici
prepurii. & eetera huiusmodi priori
populo ꝑ testamentũ quod uetus dicitur
diuininus data ad significationẽ futuroꝵ.
aduenientib remansisse illa xp̃ianis
legenda tantum ad intellegentiam
premis sȩ ꝓphetrȩ non autẽ necessa.¬
rio facienda. quasi adhuc expectandũ
esse ut uenir& fidei reuelatio. quar
his significabatur esse uentura. Sed
qũauis gentib imponenda ñ essent.
non tamen sic debuisse anferri acon.¬
suẽtudine iudeoꝵ tamquã de testan¬
da atq dãpnanda. Srnsim pinde
atq paulatim feruente sane p̾dicatio¬
ne grãr xp̃i. qua sola nossent creden.¬
tes se iustificari saluosq fieri non illis
umbris rerum ante futurarũ t̾e iam

Expanded text:
simulate sed congruenti societate atque simulate sed congruenti societate atque obseruantia fecerit? et tamen nihil inde legimus in canonicis libris praeceptum esse Christianis. quanto magis illud malum dicere non audeo, quod deum praecepisse ipsa Christiana fide negare non possum, qua didici praeputii et cetera huius modi priori populo per testamentum, quod uetus dicitur, diuinitus data ad significationem futurorumaduenientibus remansisse illa Christiani:o; legenda tantum ad intellegentiam praemissae prophetiae, non autem necessario facienda, quasi adhuc expectandum esset, ut ueniret fidei reuelatio, quae his significabatur esse uentura. sed quamuis gentibus inponenda non essent, non tamen sic debuisse auferri a consuetudine Iudaeorum tamquam detestanda atque damnanda. sensim proinde atque paulatim feruente sane praedicatione gratiae Christi, qua sola nossent credentes se iustificari saluosque fieri, non illis umbris rerum ante futurarum tunc iam
Abbreviated transcription (Latin):
non dicam p̾cepta illa ueterum sacram̃¬
toꝵ nec bona esse. quia non ris homines
iustificantur. umbra sunt enim prenun.¬
tiantes gram qua iustificamur. nec ta¬
men mala quia diuinitus p̾cepta sunt
tempori ꝑsonisq congruentia cũ me
adiuu& & iam ꝓphetica sententia qua
dicit ds̃ stilli populo dedisse p̾cepta non
bona : Forre enim propterea non dixit
mala. sed tantum non bona idẽ. ñ talia
me docerre benigna sincrritas tua. utrũ
si mulatȩ quisquam sc̃s orientalis cum
romam uenerit reiun& sabbato. excep¬
to illo dre paschalis uigiliȩ. Quod si
malum eẽ. dixerimus. non solũ romanã
aeccłam. sed &iam multa ei uicina &
aliquanto remotiora dam nabimus. ubi
mos idem tenetur & man&. Si autẽ
non ieninare sabbato malum putaue.¬
rimus. tot aeccłas orrentis & multo
maiorẽ orbis xp̃iani partẽ qua temeri.¬
tate criminabimur : Placoe ne tibi
ut medium quiddam esse dicamꝰ: quod
tamen acceptabibe sit ei qui hoc non

Expanded text:
non dicam praecepta illa ueterum sacramenon dicam praecepta illa ueterum sacramentorum nec bona esse, quia non eis homines iustificantur, umbrae sunt enim praenuntiantes gratiam, qua iustificamur, nec tamen mala, quia diuinitus praecepta sunt tempori personisque congruentia, cum me adiuuet etiam prophetica sententia, qua dicit deus se illi populo dedisse praecepta non bona? forte enim propterea non dixit mala sed tantum non bona, id est non talia, me doceret benigna sinceritas tua, utrum simulate quisquam sanctus orientalis, cum Romam uenerit, ieiunet sabbato excepto illo die paschalis uigiliae. quod si malum esse dixerimus, non solum Romanam ecclesiam sed etiam multa ei uicina et aliquanto remotiora damnabimus, ubi mos idem tenetur et manet. si autem non ieiunare sabbato malum putauerimus, tot ecclesias orientis et multo maiorem orbis Christiani partem qua temeritate criminabimur! placetne tibi, ut medium quiddam esse dicamus, quod tamen acceptabile sit ei. qui hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
nari. Sed cauendum ẽ. uidrlicoe in hac
disputatione. ne sicut phylosophy que¬
dam facta homini media dicamus
tis neq inpeccatis numerentur. & ur.¬
gurmur eo quod obseruare legis cerimo.¬
nas ñ potest eẽ. in differens. sed aut
bonũ aut malum: ut si bonũ dixerimꝰ
eas nos quoq obseruare cogamur. Si
autem malũ. non uere sed simulate
ab apłis obseruatas esse credamus. Ego
uere apostolis non tam exemplũ philo.¬
sophoꝵ timeo quando & ill insua dis.¬
putatione uere aliquid dicunt. quam
forensium aduocatoꝵ qui in alienarũ
causarũ actione mentiuntur. Quoꝵ
similitudo si in psa expositione epistolȩ
ad galathas ad confirmandam simula.¬
tionẽ petri & pauli putata ẽ. decenter
induci. Quid ego apud te timeam
nomen phylosophoꝵ qui ñ propterea
uani sunt quia omnia falsa dicunt.
sed quia & falsis plerisq confidunt. & ubi
uera inueniuntur dicere xp̃i gr̃a qui
est ipsa ueritas alieni sunt: Cur autẽ

Expanded text:
nari. Sed cauendum est uidelicet in hac nari. Sed cauendum est uidelicet in hac disputatione, ne sicut philosophi quaedam facta hominum media dicamus tis neque in peccatis numerentur, et urgueamur eo, quod obseruare legis caerimonias non potest esse indifferens, sed aut bonum aut malum, ut, si bonum dixerimus, eas nos quoque obseruare cogamur, si autem malum, non uere, sed simulate ab apostolis obseruatas esse credamus. ego uero apostolis non tam exemplum philosophorum timeo, quando et illi in sua disputatione ueri aliquid dicunt, quam forensium aduocatorum, quando in alienarum causarum actione mentiuntur. quorum similitudo si in ipsa expositione epistulae ad Galatas ad confirmandam simulationem Petri et Pauli putata est decenter induci, quid ego apud te timeam nomen philosophorum, qui non propterea uani sunt, quia omnia falsa dicunt, sed quia et falsis plerisque confidunt et, ubi uera inueniuntur dicere, a Christi gratia, qui est ipsa ueritas, alieni sunt? Cur autem
Abbreviated transcription (Latin):
tes saluos esse non posse. Ergo timo.¬
theum ꝑpterea cireuncidit. ne iudȩi ᷤ¬
& maxime cognationi eius maternar
sieut idolatria detestanda est. cum illã
ds fieri p̾ceperit hanc sanatas ꝑsuaserit.
Et titũ ꝑprerea non circũcidit. ne occa.¬
sionẽ daroe eis qui sure illa cireũ cisione
dicebant credentes saluos ex̃. non posse.
& ad deceptionẽ gentium hoc &iam
paulum fentire iacerent. quod ipse satis
significat ubi ait. Sed neq tius qui
merũ erat cum eẽt grecus conpulsus
circumcidi. ꝑprer sub intraductos autẽ
falsos fratres qui sub introrerant persgu¬
tari libertatẽ nrãm ut nos inferuitutẽ
redigerent. quib urec ad oram cessimus
subiectiont. ut ueritas euangelii ꝑ ma¬
neat aduos. Hic apparae quideos capta¬
re intellexerit. ut non faceroe quod
intimotheo fecerat. quod ea libertate
facere poterat qua ostendera illa saera¬
menta nec tamꝗ necessaria debere
appeti. nec tãq sacribega debere damp.¬

Expanded text:
tes saluos esse non posse. Ergo et Timotes saluos esse non posse. Ergo et Timotheum propterea circumcidit, ne Iudaeis tt maxime cognationi eius maternae sicut idolatria detestanda est, cum illam deus fieri praeceperit. hanc satanas persuaserit; et Titum propterea non circumcidit. ne occasionem daret eis, qui sine illa circumcisione dicebant credentes saluos esse non posse, et ad decePaulum sentire iactarent. quod ipse satis significat, ubi ait: sed neque Titus, qui mecum erat, cum esset Graecus, conpulsus est circumcidi, propter subintroductos autem falsos fratres, qui subintroierant perscrutari libertatem nostram, ut nos in seruitutem redigerent, quibus nec ad horam cessimus subiectione, ut ueritas euangelii permaneat ad uos. hic apparet, quid eos captare intellexerit, ut non faceret, quod in Timotheo fecerat, quod ea libertate facere ; poterat, qua ostenderet illa sacramenta nec tamquam necessaria debere appeti nec tamquam sacrilega debere dam