comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filiis isrł p̾pło ad ꝓpinquanti sibi.
sine dubio scĩtas dñi muneraq
laudant᷑ : qͥ scõs suos participatiõe
sui muneris glorificare dignabit᷑
Et cornupro potestate positũ. se¬
pe iã dixximꝰ : quod hic humilia¬
tũ est. ꝓpt̾ afflictiones & labores.
quos patit᷑ p̾płs fidelis. Ibi autẽ
exxaltabit᷑: ubi omĩs gła manifesta
prȩstatꝰ. Primũqi dexterã merentur.
deinde cũ dño iudicabunt: tercio
in ȩternã pacẽ gaudiũq transibt̃
ut merito exaltati dicant᷑. qͥ usq
ad ipsiꝰ dnĩ contẽplationẽ mirabil
eiꝰ pietate ponunt᷑. Quod tunc
fit sic̃ dicit apłs cũ tradiderit reg¬
nũ dõ patͥ. cum euacuauerit om¬
nem principatũ & omnen potes¬
tatẽ & uirtutẽ. Oportet enĩ eum
regnare. donec ponat om̃s inimi¬
cos sub pedibꝰ eiꝰ. Sequit᷑. Hymnꝰ
omĩbꝰ scis eiꝰ. Uox ista ꝓmissio ẽ:
& totiꝰ beatitudinis sũma ꝑfectio.
Nã quod merebunt᷑ sq̃. hymnꝰ ẽ

Expanded text:
filiis Israel, populo appropinquanti sibi, sine dubio sanctitas Domini muneraque laudantur, qui sanctos suos participatione sui muneris glorificare dignabitur. Et cornu pro potestate positum, saepe jam diximus, quod hic humiliatum est propter afflictiones et dolores, quos patitur populus fidelis; ibi autem exaltabitur, ubi omnis gloria manifesta praestatur: primum, quia dexteram merentur; deinde cum Domino judicabunt; tertio, in aeternam pacem gaudiumque transibunt; ut merito exaltati dicantur, qui usque ad ipsius Domini contemplationem mirabili ejus pietate perveniunt. Quod tunc fit sicut dicit Apostolus cum tradiderit regnum Deo Patri, cum evacuaverit omnem principatum, et omnem potestatem, et virtutem . Oportet enim eum regnare, donec ponat omnes inimicos suomnibus sanctis ejus. Vox ista promissio est et totius beatitudinis summa perfectio. Nam quod merebuntur sancti, hymnus est
Abbreviated transcription (Latin):
decursus stellarũ putauerit colli¬
gendas: tc̃ abhominandi. tc̃ potius
ceti st̃: cũ se estimant p̃uide̾ que
creator. nob̾ utilit decreuit abscon¬
dere. Planetas etiã dicunt. contra
polũ curre̾ ꝑ certissimos meatus:
litate se sustinet. Habere quandã
armoniȩ delectationẽ. que suauiᷤˢ
n uigis ẽ. S nos obseqͥa nat᷑aliũ
rerũ. ad auctoris referamꝰ inperiũ
qͥ creaturas suas ipsa potentia sibi
parere ubet. qua fecit existere.¬
oc nom̃ in usu habere. Alleluia.¬
om̃imodis cõmonemͦ : qñ nouo &
ueteri testam̃to cognoscimꝰ decen¬
ter aptatũ. Ueteri p̃latũ ẽ in cen¬
tesimo quarto psalmo. ubi egyp¬
ti miracula ⁊ maris rubri benefi¬
cia describunt᷑. Hic nouo cantico
docet᷑. esse p̃positũ. ubi ẽ totiꝰ religi¬
onis absoluta ꝑfectio. Sic ubiq
positũ ẽ: qͦd sẽꝑ constat esse dicen¬
dũ. ¶ nom̃ magna deuotiõe uene¬
randũ: qͦd & angħ canunt: & in
t̾ris uota fideliũ frequent̾ assumũt.

Expanded text:
stellarum putaverit colligendas, tunc abominandi, tunc potius caeci sunt, cum se aestimant praevidere quae Creator nobis utiliter decrevit abscondere. Planetas etiam dicunt contra polum currere per certissimos meatus. litate se sustinet, habere quamdam harmoniae delectationem, quae suavis et jugis est. Sed nos obsequia naturalium rerum ad auctoris referamus imperium, qui creaturas suas ipsa potentia sibi parere jubet qua fecit existere.Hoc nomen in usu habere omnimodis commonemur, quando Novo et Veteri Testamento cognoscimus decenter aptatum. Veteri praelatum est in centesimo quarto psalmo, ubi Aegypti miracula et maris Rubri beneficia describuntur: hic novo cantico docetur esse praepositum, ubi est totius religionis absoluta perfectio. Sic ubique positum est, quod semper constat esse dicendum. O nomen magna devotione venerandum, quod et angeli canunt, et in terris vota fidelium frequenter a
Abbreviated transcription (Latin):
crudeles atq indomitos. uniu̾sa
plebẽ. Serpentes. uenenosos dic̃
⁊ callidos. Uolucres pennatas phi¬
losophos significat: qͥ cogitationũ
suarũ uelocitate. naturas rerũ
discute̾ consuerunt. De quibus
om̃ibꝰ generibꝰ hominũ. xp̃c sibi
electos parat : qͥ in illa resurrec¬
tione angłoꝵ possint cetibꝰ ag¬
⁊ uirgines seniores cũ iunioribꝰ.
Reges t̾rarũ. frequent̃ diximꝰ
scõs uiros esse regentes corꝑasua.
qͥ carni ꝓpͥȩ imperantes eã non
ꝑmittunt illecebras. suȩ uolun¬
tatis implere. Om̃s pͦpħ turbas
significat. quȩad dm̃ numerosa
simul uoluntate conueniunt.
Principes scħ potestates excel¬
sas. ñ indecent̃ aduertimꝰ. Et
ut nobiles intelligeres ac poten¬
tes. uide qͥd seqͥt᷑. W om̃s iudices
t̃rȩ. Quod frequent̃ euenire cog¬
nouimꝰ: ut subito mundi potes¬
tate derelicta. dñi diligat subi¬
re seruitia. Iuuenes dicit. qu eta¬
tis calore feruentes. ad modestiȩ
se tẽperam̃ta conuertunt. Se-¬

Expanded text:
crudeles atque indomitos; universa plebem. Serpentes, venenosos dicit et callidos. Volucres pennatae philosophos significant, qui cogitationum suarum velocitate naturas rerum discurrere consuerunt. De quibus omnibus generibus hominum Christus sibi electos parat, qui in illa resurrectione angelorum possint coetibus aget virgines, seniores cum junioribus. Reges terrarum frequenter diximus sanctos viros esse, regentes corpora sua, qui carni propriae imperantes, eam non permittunt illecebras suae voluntatis implere. Omnes populi turbas significat, quae ad Dominum numerosa simul voluntate conveniunt. Principes, saeculi potestates excelsas non indecenter advertimus. Et ut nobiles intelligeres ac potentes, vide quid sequitur: et omnes judices terrae. Quod frequenter evenire cognovimus, ut subito mundi potestate derelicta, Domini diligant subire servitia. Juvenes dicit, qui aetatis calore ferventes, ad modestiae se temperamenta convertunt. Se
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑. Nã cũ dicat᷑. quia exaltatũ
ẽ nom̃ eiꝰ soli. confessio eiꝰ suꝑ
cȩlũ & terrã: sine dubio magni¬
ficentia ipsi in toto orbe decla¬
rat᷑. S usq ad hanc sententiam
superiora suspensa st̃: ut laudet
dnm p̾płs fidelis. in illa scilicet
patria constitutꝰ. qͥ iã pecc̃oꝵ
noscit᷑ neribꝰ absolutꝰ. Seqͥtur
causa iustissima : quare dñs de¬
beat p̃dicari. Utiq quia eralta¬
tũ ẽ nom̃ er solius. Exaltatũ ẽ
quippe. dũ illi sicut dicit apłs.
omne genu flectat᷑. cȩlestiũ. ter¬
restrium ꝙ infernoꝵ. Adiecit.
Confessio eiꝰ suꝑ cȩlũ & t̾ram. Hic
confessio. laudem illã significat.
que illi post scħ istiꝰ innouatio¬
nẽ ab omĩbꝰ rationabilibꝰ crea¬
turis exsoluit᷑. Suꝑ celũ & t̾rã
dix̃: quia nec oȩlestia nec t̾rena
illis p̃dicationibꝰ posst̃ equalia

Expanded text:
catur. Nam cum dicatur, quia exaltatum est nomen ejus solius; confessio ejus super coelum et terram, sine dubio magnificentia ipsius in toto orbe declaratur. Sed usque ad hanc sententiam superiora suspensa sunt, ut laudet Dominum populus fidelis, in illa scilicet patria constitutus, qui jam peccatorum noscitur nexibus absolutus. Sequitur causa justissima quare Dominus debeat praedicari, utique quia exaltatum est nomen ejus solius. Exaltatum est quippe, dum illi, sicut dicit Apostolus, Omne genu flectitur coelestium, terrestrium et infernorum . Adjecit, confessio ejus super coelum et terram. Hic confessio laudem illam significat quae illi post saeculi istius innovationem ab omnibus rationabilibus creaturis exsolvitur. Super coelum et terram dixit, quia nec coelestia nec terrena illis praedicationibus possunt aequalia
Abbreviated transcription (Latin):
statuit ea in ȩt̃nũ. S omĩa dõ
statuta. ẽẽ ñ dubiũ ẽ dlã & hõ
elementa. siue corruptibili qͣlita¬
te natura. siue meliorata ꝑma.¬
net. cũ iussa fuerit in ęt̾nitate

Expanded text:
tatuit ea in aeternum? Sed omnia Deo statuta esse non dubium est. Nam et homo clementia sive corruptibili qualitate, natura ipsa meliorata permanet, cum jussa fuerit in
Abbreviated transcription (Latin):
cedri. Bestie & uniu̾sa peccora. ser¬
pentes ⁊ uolucres pennate. Mon¬
tes significat homines pretumi¬
da potestate sublimes: colles me¬
diocri ȩqualitate tractantes: lig¬
na fructifera. qͥ ex duritia peccã¬
toꝵ conuersi. fructꝰ moꝵ intule¬
re dulcissimos. Cedri absolute
significãt. suꝑbos ⁊ elatos: bestiȩ.¬

Expanded text:
. Bestiae et universa pecora, serpentes et volucres pennatae. Montes significant homines praetumida potestate sublimes; colles, mediocres aequalitate tractantes; ligna fructifera, qui ex duritia peccatorum conversi, fructus morum intulere dulcissimos. Cedri, absolute superbos significant et elatos; vesti
Abbreviated transcription (Latin):
stantiã. de sensibilibꝰ. alterã de
insensibilibꝰ posuit. ut dñs debe-¬
at om̃ium creaturarũ. uirtute
abyssos. ꝑsonas hic truculen¬
tas & ualidas. debemꝰ accipere.
quȩ hic conu̾se in illa patria
dñĩcis laudibꝰ honorant᷑. Ignis.
grando.niac glacies. ꝑ allegoriã
sic̃ dictũ ẽ. homines significant.
qͥ in hoc scło ex turbulentis
pessimis. ad deuotionis tranqͥllis¬
simȩ studia ꝑuenerunt. Deniq
uide quid sequit᷑. Sp̃s ꝓcellarũ
qͥ faciunt uerbũ eiꝰ. Q faciunt
uerbũ eiꝰ. nͥ qͥ ex tẽpestuosis ⁊ im

Expanded text:
stantiam de sensibilibus, alteram de stantiam de sensibilibus, alteram de insensibilibus posuit, ut Dominus debeat omnium creaturarum virabyssos personas hic truculentas et validas debemus accipere, quae hic conversae, in illa patria dominicis laudibus honorantur. Vers.grando, nix, glacies per allegoriam sicut dictum est homines significant, qui in hoc saeculo ex turbulentis et pessimis ad devotionis tranquillissima studia pervenerunt. Denique vide quid sequitur, spiritus procellarum, qui faciunt verbum ejus. Qui faciunt verbum ejus, nisi qui ex tempest
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. & mortale ħ induerit in mor¬
talitatẽ. Preceptũ legẽ dicit. siue
conditionẽ: ut omĩa sub ipsi po¬
testate esse noscant᷑. Preterire
autẽ ñ potest. qͦd om̃ĩpotens sta
abyssi. Decursis cȩ lestibꝰ substan.¬
tiis. ꝓpħa uenit ad scdam partẽ.
ubi t̾rena cõmonet. siue anima¬
ta siue mnanimata. ut laudes dñs
per naturas sapientissimas. de¬
beant explicare. Draco ẽ sulca¬
ta squamis in modũ serpentis.
ꝓducta nimis corporea magni¬
tudo. qͥ naturali feruore succen¬
sus in remediũ tẽperam̃ti sui. aqͦ¬
sis speluncis inhabitat: qui non
humi repit: s cũ moneri placu¬
erit. uolitare narrat᷑. Huic ruptꝰ¬
elefans cibꝰ ẽ: qͥ uirtute mirabi¬
h nexribꝰ sus. ita ingentiũ belua¬
rũ menbra constringit. ut eis
sp̃m uitałe uelut muscis eripiat.
Abyssoꝵ uͦ ioest marinor fluc̃¬
tuũ considerata ꝓfunditas uni¬
uersos debet rationales ad lau¬
des dñi concitare. Et respice or¬
dinẽ dictionis : quia unam sub¬

Expanded text:
ortale hoc induerit immortalitatem . Praeceptum, legem dicit, sive conditionem, ut omnia sub ipsius potestate esse noscantur. Praeterire autem non potest, quod omnipotens statabyssi. Decursis coelestibus substantiis, propheta venit ad secundam partem, ubi terrena commonet, sive animata, sive inanimata, ut laudes Domini per naturas sapientissimas debeant explicare. Draco est sulcata squamis, in 498 modum serpentis producta nimis corporea magnitudo, qui naturali fervore succensus, in remedium temperamenti sui, aquosis speluncis inhabitat. Qui non humi repit, sed cum moveri placuerit, volitare narratur. Huic ruptelephas cibus est, qui virtute mirabili nexibus suis ita ingentium belluarum membra constringit, ut eis spiritum vitalem velut muscis eripiat. Abyssorum vero, id est marinorum fluctuum considerata profunditas, universos debet rationales ad laudes Domini concitare. Et respice ordinem dictionis: quia unam sub
Abbreviated transcription (Latin):
minationes. siue pͥncipatꝰ. siue
potestates: omĩa ꝑ ipsũ & in ipso
condita st̃. Quappt̃ pholosophoꝵ
falsissima sententia. conqͥescat: qͥ
mundũ putãt coet̾num diuinita
t. ꝑse eristere potuisse. dix̃ gͦ. qͣn
ait.fiat luxx: n facła ẽ lix. Matroa¬
uit aũ significat. constituit atq fir¬
mauit. sic̃ ⁊ aliꝰ indicat psalmꝰ.
Mandauit in et̾nũ testam̃tũ suũ.
facta uͦ & creata. habent aliquã
distantiã si fubtiliꝰ in quiramꝰ. Fã¬
cere eñ possumꝰ etiã nos: qui crea¬
re ñ possumꝰ. S qm̃ dixerat ge¬
nerale uerbũ. addidit quod erat
diuinitatis ꝓpͥũ: quatinꝰ sic facta
intelligeres. ut creata esse senti
bit. Hic qͦq locus potentiã dñi
uirtutẽq declarat dicens. Sta
bilitate uertunt᷑. In parte siqui¬
dem cȩlestiũ rerũ facta conclu¬
sio ẽ. S cũ legit᷑ de futuro scło.
erit cȩlũ nouum ⁊ t̾ra noua.¬

Expanded text:
tiones, sive principatus, sive potestates, omnia per ipsum et in ipso condita sunt . Quapropter philosophorum falsissima sententia conquiescat, qui mundum putant coaeternum Divinitati per se existere potuisse. Dixit ergo quando ait: Fiat lux, et facta est . Mandavit autem significat constituit atque firmavit, sicut et alius indicat psalmus: Mandavit in aeternum testamentum suum . Facta vero et creata habent aliquam distantiam si subtilius inquiramus. Facere enim possumus etiam nos, qui creare non possumus. Sed quoniam dixerat generale verbum, addidit quod erat Divinitatis proprium, quatenus sic facta intelligeres, ut creata esse sentirbit. Hic quoque locus potentiam Domini virtutemque declarat, dicens: Statbilitate vertuntur. In parte siquidem coelestium rerum facta conclusio est. Sed cum legatur de futuro saeculo: Erit coelum novum et ter
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas. dque uͦ q̃ suꝑ cȩlos sũt.
ut arbitror istas que defluunt.
esse ñ dubiũ ẽ: testante genesi
Cataracte cȩli aperti st̃: ⁊ facta ẽ
pluuia suꝑ terrã quadraginta
diebꝰ & quadraginta noctibꝰ n ce
tera. Quod ñ ad eo querere neces¬
sariũ ẽ: qñ aut ꝑ se aut ꝑsub¬
stantias rationales laudare dñm

Expanded text:
auctoritas. Aquae vero quae super coelos sunt, auctoritas. Aquae vero quae super coelos sunt, ut arbitror, istas quae depluunt esse non dubium est, testante Genesi: Cataractae coeli apertae sunt, et facta est pluvia super terram quadraginta diebus et quadraginta noctibus , et caetera. Quod non adeo quaerere necessarium est, quando aut per se, aut per substantias rationales laudare Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
in terciũ se cęlũ raptũ. ibiq talla
cognouisse q̃ homini ñ licebat af¬
fari. & hic plurali numero nun¬
cupant᷑. quod tali forsitan ratioe
concordat. Dicimꝰ unũ esse pala¬
tiũ. qͦd multis menbris. multis spa¬
ciis abiat᷑. Ita forsitan ⁊ cęli partes
dicimꝰ cęlos: dũ cõplexio atq sinꝰ
eius. unꝰ esse monstret᷑. Aquas uͦ
suꝑ cȩlos eẽ genesis refert. Ait enĩ.
diuisitq aquas quȩ erant sub fir¬
mam̃to. ab his q̃ erãt suꝑ firmam̃¬
tũ. Quod utrũq nimiȩ laudis desig¬
nat archanũ: ut & celoꝵ tenuitas
firma consistat: & aque supͣ ipsũ
positȩ cũ sint gͣuiores. nͥ qñ fuerit
iusse ñ defluant. Cęli uͦ substan¬
tiã quãuis pura. lucida. atq egre¬
gia esse putanda sit. dignaq ta¬
libꝰ ac tantis habitatoribꝰ suis. ta¬
men animal eẽ. ñ cõperi: & teme¬
rariũ ẽ ex opinione hominũ
dice̾ qͦd cȩlestiũ luterarũ ñ tradit

Expanded text:
in tertium se coelum raptum, ibique talia in tertium se coelum raptum, ibique talia cognovisse quae homini non licebat effari; et hic plurali numero nuncupantur, quod tali forsitan ratione concordat. Dicimus unum esse palatium, quod multis membris, multis spatiis ambiatur: ita forsitan et coeli partes dicimus coelos, dum complexio atque sinus ejus unus esse monstretur. Aquas vero super coelos esse Genesis refert; ait enim: Divisitque aquas quae erant sub firmamento, ab his quae erant super firmamentum . Quod utrumque nimiae laudis designat arcanum, ut et coelorum tenuitas firma consistat, et aquae supra ipsum positae, cum sint graviores, nisi quando fuerint jussae, non defluant. Coeli vero substantia, quamvis pura, lucida atque egregia esse putanda sit, dignaque talibus ac tantis habitatoribus suis, tamen animal esse non comperi; et temerarium est ex opinione hominum dicere, quod coelestium litterarum non tradit
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ quia carnalibꝰ ocłis patescũt.
inferiores esse uͥtutibꝰ que ñ ui¬
dent᷑ ñ absurda estimatioe colligit᷑
quãuis celi speciem decoro lumme
ornare uideant᷑. Nã illa adquȩ ꝑ¬
uenit nr̃ aspectꝰ. licet sĩt lucida.
atq subtilla. tam̃ corpora esse ma¬
nifestũ ẽ : & necesse ẽ ut illis ce¬
dant. q̃ muisibili uirtute subsistũt.
Qua ꝓpt̾ sołe lunã ⁊ stellas. siue
ꝑpropriã rationẽ. siue ꝑ alias
sensibiles ⁊ udicabiles substantias.
creatoris beneficio existe̾ meru¬
erunt. Considerata enĩ tot lumi¬
na ingentes admirationes pote¬
runt cõmoue̾: qñ ⁊ mortales
ocłos uidere faciunt. & ipsa intã
splendida claritate consistunt.
His rebꝰ lum̃ generalit̃ adiunctũ
ẽ. ut cetera in se lum̃ habentia
que dinumerata ñ st̃. tali cõple¬
xxiõe ad laudes dñi cas incitaret.
nesi unũ cȩlũ fabricatũ esse le¬
gerimꝰ. tam̃ eos plurali numero
paulus apłs apellauit: qͥ refert

Expanded text:
oculis patescunt inferiores esse virtutibus, quae non videntur, non absurda aestimatione colligitur, quamvis coeli speciem decoro lumine ornare videantur, nam illa, ad quae pervenit noster aspectus, licet sint lucida atque subtilia, tamen corpora esse manifestum est, et necesse est ut illis cedant quae invisibili virtute subsistunt; quapropter solem, lunam et stellas, sive per propriam rationem, sive per alias sensibiles et judicabiles substantias, , quia creatoris beneficio existere meruerunt. Considerata enim tot lumina ingentes admirationes poterunt commovere, quando mortales oculos videre faciunt et ipsa in tam splendida claritate consistunt. His rebus lumen generaliter adjunctum est, ut caetera lumen in se habentia, quae dinumerata non sunt, tali complexione ad laudes Dominicas incitaret.nesi unum coelum fabricatum esse legerimus, tamen eos plurali numero et Paulus apostolus appellavit , qui refert
Abbreviated transcription (Latin):
uersu ex operibꝰ suis dnm p̃cipit.
esse laudandũ. Quid enĩ digniꝰ
quã ut creatura creatorẽ suum.
to÷ conditio rerũ. ꝓpͥũ laudet auc¬
torẽ : M ut sententias philosophoꝵ
ueritatis ipsiꝰ uoce conuinceret.
ait. Quia ipse dix̃ & facta st̃. Di¬
cendo ipse. dñm significat salua¬
torẽ. Ipse ẽ enĩ uerbũ caro factũ.
cuiꝰ ussione cuncta creata st̃: sic̃
ueritas euangłii dicit. Omĩa ꝑ
ipsũ facta st̃: & sine ipso factũ
ẽ nichil. Et apłs ait. ¶ ẽ imago

Expanded text:
ex operibus suis Dominum praecipit esse laudandum. Quid enim dignius quam ut creatura creatorem suum, id est conditio rerum proprium laudet auctorem? Et ut sententias philosophorum veritatis ipsius voce convinceret, ait: quia ipse dixit, et facta sunt. Dicendo, ipse, Dominum significat Salvatorem. Ipse est enim Verbum caro factum, cujus jussione cuncta creata sunt, sicut veritas Evangelii dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Et A
Abbreviated transcription (Latin):
greca lingua dicit᷑. latine nun¬
tiꝰ interp̾tat᷑. s cũ ad aliqͥdo ꝑfi¬
ciendũ. mittit᷑ uirtꝰ cȩ loꝵ. ab offi¬
cio suo ħ nom̃ assumit. Angłs enĩ
officii dicit᷑. nomine ñ naturȩ. Se¬
quit᷑. Laudate eũ om̃s uͥtutes eiꝰ.
Hoc generale nom̃ ẽ. Ibi enĩ con¬
cludunt᷑ omĩa. q̃ cȩlestis miliciȩ
dignitate grandescunt. S ideo
forsitan ħ loco angł uirtutibꝰ

Expanded text:
e nuntius interpretatur. Sed cum ad aliquid perficiendum mittitur virtus coelorum, ab officio suo hoc nomen assumit. Angelus enim ab officii dicitur nomine, non naturae. Sequitur, laudate eum, omnes virtutes ejus. Hoc generale nomen est: ibi enim concluduntur omnia quae coelestis militiae dignitate grandescunt. Sed ideo forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
&̾. mirabilia eiꝰ filiis hommnũ
Quarta secho repetitis uer¬
sib introitur : quib ex posici¬
o prȩdicta sufficiet. Commo¬
net aũ sacerdotes. ut dño sa¬
crificent: & mirabilia eiꝰ po¬
pulis ñ desinant predicare.

Expanded text:
 mirabilia ejus filiis hominum. Quarta sectio repetitis versibus introitur, quibus expositio praedicta sufficiet. Commonet autem sacerdotes ut Domino sacrificent, et mirabilia ejus populis non desinant praedicare.
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi irr itauert̃. Irritaue¬
rt̃ plane: ut qͥ suꝑbi in ꝑ¬
sꝑitatibꝰ exstiter̃t. intribu¬
lacionib &. angustiis humi¬
les redderentur. Iustũ con¬
silũ. saluberrima medici¬
na: ut morbo secłi contrari¬
O.remedii munere curaret᷑
Adiecit. Infirmati st̃. id est
a secłi pręsum pcione deiec¬
⁊ st̃. ut facilius ad pęni¬
tenciȩ remedia ꝑuenirent
si incitam̃ta contumacie ꝑ¬
didissent. Additũ ẽ. nec fu¬
it qͥ aduuaret: sub audien¬
dũ alter. Nemo eñi prestat
ꝑiclitanti. nͥ cin omp̃s deus

Expanded text:
imi irritaverunt. Irritaverunt plane, ut qui superbi in prosperitatibus exstiterunt, in tribulationibus et angustiis humiles redderentur. Justum consilium, saluberrima medicina, ut morbus saeculi contrario remedii munere curaretur. Adjecit, infirmati sunt, id est a saeculi praesumptione dejecti sunt; ut facilius ad poenitentiae remedia pervenirent, si incitamenta contumaciae perdidissent. Additum est, nec fuit qui adjuvaret, subaudiendum, alter. Nemo enim praestat periclitanti, nisi cui omnipotens Deus
Abbreviated transcription (Latin):
dunt usq ad cȩlos . & descen¬
dunt usq ad abyssos:. anima
eoꝵ in malis tabescebat. Ne
illi qͦs suꝑius dix̃ operã dñi
inꝓfundo posse conspicere.
aliqua elacione turgescerent:
nẽ eor ꝓcellas &. fluctꝰ con¬
onũ nr̃arũ. pia miseracione
suspendit: ne malis crescen¬
tib obruamur. Sed iterum
n ipso ꝓtegente liberemur.
hȩc dilacio nobis fit maioris
causa ꝑicłi. Exaltat᷑ enim

Expanded text:
dunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos: anima eorum in malis tabescebat. Ne illi quos superius dixit operam Domini in profundo posse conspicere, aliqua elatione turgescerent, nunc eorum procellas et fluctus cononum nostrarum pia miseratione suspendit: ne malis crescentibus obruamur, sed iterum nisi ipso protegente liberemur. Haec dilatio nobis fit majoris causa periculi. Exaltantur enim
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicare. Qui descendunt
mare in nauibꝰ. facientes ope¬
racionẽ in aquis multis. Cum
dicit. descendunt mare: sig¬
nificat sacerdotes. qͥ secłi istiu̾s
ꝓcellosa descendunt. Na cũ di¬
cit descendunt: oftendit infe¬
riora loca ee̾ secłi ad quȩ des¬
cendi posse testat᷑. In nauib
aũ ut sepe diximꝰ eccłas signi¬
ficat: quȩ ligno erucis mundi
istius tẽpestates enauigant.
Sic enĩ mare descendit᷑ atq
transit᷑. si tutissimis nauibus.
insidat᷑: ubi gubernator. est
quit᷑. Facientes oꝑacionẽ in
aquis multis. Adhuc in eadẽ
cõparacione ꝑsistit. Sacerdo¬
tes st̃ eñ̃ qͥ oꝑantur in aquis
multis: idest prȩdicant po¬
płis x ꝑ ianis. Aquas enĩ mul¬
tas. popłos significari ñ dubi¬
ũ ẽ. quando in apocaly psi
qͥd essent aquȩ int̾rogante io¬
hanne: responsũ ẽ poplist
Qui aũ uerior potest ee̾ intel

Expanded text:
rs. 23. Qui descendunt mare in navibus, facientes operationem in aquis multis. Cum dicit, descendunt mare, significat sacerdotes qui saeculi istius procellosa descendunt. Nam cum dicit, descendunt, ostendit inferiora loca esse saeculi, ad quae descendi posse testatur. In navibus autem ut saepe diximus Ecclesias significat, quae ligno crucis mundi istius tempestates enavigant. Sic enim mare descenditur atque transitur, si tutissimis navibus insideatur, ubi gubernator est quitur, facientes operationem in aquis multis. Adhuc in eadem comparatione persistit. Sacerdotes sunt enim qui operantur in aquis multis, id est praedicant populis Christianis. Aquas enim multas, populos significare non dubium est, quando in Apocalypsi, quid essent aquae interroganti Joanni responsum est: Populi sunt . Quis autem verior potest esse intel
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓfundo. Ipsi prȩdicatores
qͥ oꝑas eiꝰ spiritali intelli gen¬
cia cognouer̃t: ut mare ru¬
brũ baptismũ. ut ionȩ tridu¬
anã illã ferin uentris inno¬
xiã habitacionẽ. sepulchrũ
dñi significare cognoscerent.
& his similia quȩ scripturarũ
diumnarũ prȩfiguracionib

Expanded text:
in profundo. Ipsi praedicatores qui operas ejus spirituali intelligentia cognoverunt; ut mare Rubrum, baptismum; ut Jonae triduanam illam ferini ventris innoxiam habitationem sepulcrum Domini significare cognoscerent; et his similia, quae Scripturarum divinaru
Abbreviated transcription (Latin):
dit. qͥ lȩtꝰ hostiã laudis optu¬
lerit. qr. multo prȩstancius
ẽ cũ bonis actib ꝓsal modiȩ
illi iub ilac iones offerre: quã
pecudũ uictimas immolare.
Nã qualia sacrificia sint
prȩbenda. consequent᷑ expo¬
nit: scilicet ut predicato res
beneficia eiꝰ tacere ñ debeant.
quatinꝰ & ipsi reddant deb¬
tũ. & fidelib cõpetens docꝰtri

Expanded text:
hostiam laudis obtulerit: quia multo praestantius est cum bonis actibus psalmodiae illi jubilationes offerre, quam pecudum victimas immolare. Nam qualia sacrificia sint praebenda consequenter exponit; scilicet ut 368 praedicatores beneficia ejus tacere non debeant; quatenus et ipsi reddant debitum, et fidelibus competens doctri
Abbreviated transcription (Latin):
mȩdici prȩsencia. tale potuis¬
set ꝑiculũ egritudins ampu¬
tare. Uenit enĩ dñs saluator
qͥ nos reficeret ac sanaret. ne
sꝑitalis cibi ieninia. peccatoꝵ
corda consumerent. Nã qͦd
ait. misit uerbũ suũ ad ka¬
ritatẽ dicit᷑ patris. nͣ ad impa¬
rilitatẽ potenciȩ. Nã mittitꝰ
& a filio sꝑs sc̃s: sicut &. ipse
in eugło ait. Expedit uobis
ut ego uadã. sieñ ñ abiero.
paraclitꝰ ñ ueniet aduos. Si
aũ ab iero: mittã eũ aduos¬

Expanded text:
Medici praesentia tale potuisMedici praesentia tale potuisset periculum aegritudinis amputare. Venit enim Dominus Salvator, qui nos reficeret ac sanaret: ne spiritualis cibi jejunia peccatorum corda consumerent. Nam quod ait, Misit verbum suum, ad charitatem dicitur Patris, non ad imparilitatem potentiae; nam mittitur et a Filio Spiritus sanctus, sicut et ipse in Evangelio ait: Expedit vobis ut ego vadam: si enim non abiero, Paraclitus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad portas mortis. Quan¬
tũ ad litterã ꝑtinet. languen¬
cũ consuetudo describitur:
qͥ ꝑ fastidia cibi. discrimen
incurrere ꝓbantur exicii
Sed hic sꝑitalẽ escã. id est legẽ
añi salutaria prȩcepta poci¬
us debemꝰ aduertere: unde
fidelis anima uruit . & copia
suꝑna reficitur: de qua im¬
pioꝵ mens exiciosa fame
ieiuna ẽ. dũ egrotante anima
bonarũ rerũ noscit᷑ sustine¬
re pęnuriã. Grauis morbus.
execranda calamitas: diuini
legis appetenciã ñ habere.
Nã unde possit uiuere: si suã
uitã cȩꝑit ñ amare᷑ Hinc
factũ est. ut ad illa claustra
mortifera ueniretur: quȩ
rant dñi miseracione libe¬
cũ tribularent᷑. & de necessita¬
tibꝰ eor. liberauit eos. Istũ uersũ
constat esse repetitũ: qm̃ insimi¬
li causa. unã decuit esse senten¬
ciã. Misit uerbũ suũ & sanauit
eos. &. eripuit eos de interici¬
onibꝰ eoꝵ Nic agnoscimꝰ qua¬
lis languor sit sꝑitales chui¬
cias fastidire. ut sola cȩlestis

Expanded text:
 usque ad portas mortis. Quantum ad litteram pertinet, languentium consuetudo describitur, qui per fastidia cibi, discrimen incurrere probantur exitii. Sed hic spiritalem escam, id est legem Domini et salutaria praecepta potius debemus advertere, unde fidelis anima vivit, et copia superna reficitur: de qua impiorum mens exitiosa fame jejuna est, dum aegrotante anima bonarum rerum noscitur sustinere penuriam. Gravis morbus et exsecranda calamitas, divinae legis appetentiam non habere; nam unde possit vivere, si suam vitam coeperit non amare? Hinc factum est ut ad illa claustra mortifera venirent  ms. Gerant Domini miseratione libecum tribularentur: Et de necessitatibus eorum liberavit eos. C Istum versum constat esse repetitum, quoniam in simili causa unam decuit esse senten. Misit verbum suum et sanavit eos, et eripuit eos de interitionibus eorum. Hic agnoscimus qualis languor sit spirituales delicias fastidire, ut sola coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
longo situ ibidẽ fu¬
Isse
uersatas. Umbra
mor¬
tis fuit secłi istius uita uicio¬
sa: quȩ illius futurȩ mortis
tet̾rimã portabat imaginẽ.
Uincłis utiq ligati erant.
qͥ dominacione diaboli. pec¬
catoꝵ tenebant᷑ nexibꝰ obli¬
gati. Mendicitas: ad indi¬
genciam boni ꝑtinet. Ubi
multo grauior est omnino
penuria: quȩ ñ corpus. sed̃
qͦd est grauius. animã. ꝓbat᷑
affligere. F errũ. significat

Expanded text:
longo situ ibidem fulongo situ ibidem fuisse versatas. Umbra mortis fuit saeculi istius vita vitiosa, quae illius futurae mortis teterrimam portabat imaginem, Vinculis utique ligati erant, qui dominatione diaboli, peccatorum tenebantur nexibus obligati. Mendicitas ad indigentiam boni pertinet: ubi multo gravior est omnino penuria, quae non corpus, sed, quod est gravius, animam probatur affligere. Ferrum significat
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ. sine aliqua ꝑ mutacione
repetitur: ut sicut de quat¬
tuor mundi partib dicit
ȩccłam congregata: ita de
totidem cardinib orbis. lau¬
des miscdiȩ ipsius. deuotis
mentib offerantur. Quia
saciauit animã in ane & a
nima esurient̾e saciauit
bonis. In anis est anima: quan¬
do mundi ꝑuersitatib occu¬
pata.ad creatorẽ suũ reuer¬
t. nulla deuocione festinat.
Animã uͦ esurientẽ dicit
quando iã diuina gr̃a uisi¬
re medicina. Quod factũ ẽ
in gentibꝰ. quȩ intencionẽ
suam. primũ in idoloꝵ. uanis
desideriis occusabant. Tunc
eñi erant in anes & uacuȩ:
quando bonis fructib pri¬
uabant᷑ eluse. Sec undo esu¬
rientes saciati sunt: quando
dñi miseracione cõmonitȩ
uota sua ad pęnitenciȩ stu¬
dia transtulerunt. Sedentes
tate & ferro. Genciũ q̃ añ ad¬
uentũ dñi fuert: in hoc uer¬
su uita describit᷑. Sedebant
luminȩ fidi. ꝑfidiȩ cȩcitate
reddebant᷑ obscurȩ. Et cũ di¬
cit sedentes: oftendit eas¬
eas

Expanded text:
finem sine aliqua permutatione repetitur, ut sicut de quatuor mundi partibus dicit Ecclesiam congregatam, ita de totidem cardinibus orbis laudes misericordiae ipsius devotis mentibus offerantur. Vers. 9. Quia satiavit animam inanem, et animam esurientem satiavit bonis. Inanis est anima, quando mundi perversitatibus occupata, ad Creatorem suum reverti nulla devotione festinat. Animam vero esurientem dicit, quando jam divina gratia visimedicinam. Quod factum est in gentibus, quae intentionem suam primum in idolorum vanis desideriis occupabant; tunc enim erant inanes et vacuae, quando bonis fructibus privabantur elusae. Secundo esurientes satiatae sunt, quando Domini miseratione commonitae, vota sua ad poenitentiae studia transtulerunt. Vers. 10.tate et ferro. Gentium quae ante adventum Domini fuerunt, in hoc versu vita describitur; sedebant lumine fidei, perfidiae caecitate reddebantur obscurae. Et cum dicit, sedentes, ostendit eas
Abbreviated transcription (Latin):
dñi suꝑ me: ꝓpt̾ quod unxit
me. eu̾angelirare pauꝑib
misit me. Mittitur etiã po¬
cior a minote: sic̃ tobias an¬
gelũ misit. Sed neq ininor
ad concor diã ꝑtinet: ñ ad dis¬
tanciã ꝓotestatis. Nã ȩquali¬
tatẽ ee ᷤᷤ in trimtatȩ potenei¬
e uel naturȩ. inseripturis
diumis frequent̃ assertur.
Quod int̾ alios decent᷑ apatre
nr̃o augustino: in libro testi¬
monior constat eẽ eollectũ.¬

Expanded text:
ni super me, propter quod unxit me, evangelizare pauperibus misit me . Mittitur etiam potior a minore, sicut Tobias angelum misit. Sed neque minor ad concordiam pertinet, non ad distantiam potestatis; nam aequalitatem esse in Trinitate potentiae vel naturae, in Scripturis divinis frequenter asseritur; quod inter alios decenter a Patre nostro Augustino in libro Testimoniorum constat esse collectu
Abbreviated transcription (Latin):
eduxit eos de tenebris. &
umbra mortis. & uineula
eoꝵ. disrupit. Ecce quare hu¬
miliati. quare infirmati. sci¬
licet ut ad dñm clamarent
delicta ꝓpria confitentes.
Silebant eñi. in elacione po¬
siti. & uelut in sensata peco¬
ra. nullũ uerbũ salutare
fundebant. Compunctio
facta ẽ. & tẽ uocẽ ꝓficuam
red dider̃t . E. inspice miseri¬
cordię dñi: qͥb distinet onibͥ
deinde a suꝑsticionũ suarũ
tenebris. eduxit animas. pec¬
catoꝵ sorde pollutas. Tercio
ñ dixͣ uincła eoꝵ soluit sed
disrupit. Sic diaboli tyran¬
nica potestas: rꝑo ueniente
disrupta ẽ: ut nũquã mnillã
qua fuit dommacionẽ redi¬

Expanded text:
eduxit eos de tenebris et umbra mortis, et vincula eorum disrupit. Ecce quare humiliati sunt, quare infirmati; scilicet ut ad Dominum clamarent, delicta propria confitentes. Silebant enim in elatione positi, velut insensata pecora nullum verbum salutare fundebant. Compunctio facta est, et tunc vocem proficuam reddiderunt. Et inspice misericordiae Domini quibus distinctionibus Deinde, a superstitionum suarum tenebris eduxit animas peccatorum sorde pollutas. Tertio, non dixit, vincula eorum solvit, sed, disrupit. Sic diaboli tyrannica potestas Christo veniente disrupta est, ut nunquam in illam qua fuit dominationem redi
Abbreviated transcription (Latin):
noceat ista desercio: potenter
exponit᷑. Dicit enĩ ꝓpt̃ iniusti¬
cias suas humiliatos. ñ illa hu¬
militate uitali. Alia ẽ enĩ illa
humilitas quȩ erigit: ñ ista
quȩ deiecit. Humiliat᷑ qͥppe
ininteritũ: qui ad illã ñ me

Expanded text:
noceat ista desertio, patenter noceat ista desertio, patenter exponitur; dicit enim, propter injustitias suas humiliatos; non illa humilitate vitali: alia est enim illa humilitas quae erigit, non ista quae dejicit. Humiliatur quippe in interitum, qui ad illa
Abbreviated transcription (Latin):
contriuit portas ȩreas. & uee¬
t es ferreos confregit. Hȩc ẽ cau¬
sa qua dicit dño confitendũ.
quia. ꝓ liberacione nr̃a. portas
eneas uectes ferreosq confre¬
git: ut ipso nobis uiam prȩben
te. uitã possimꝰ sub securitate
transire. Porte st̃ enee hominũ
consuetudines uiciose: quȩ
nos ita in peccatoꝵ atriis re¬
cludunt. ut ne exeundi neq¬
prȩbere licenciã. Uecꝰtes autẽ
ferreos. sꝑs in mundos. ñ imp¬
be uidemur acciꝑe. qͥ illas ĩa¬
nuas peccatoꝵ. ne circũdatis
exire liceat. obserare noscun¬
Sed ista hominũ uiribꝰ despe¬
rata. uirtus diuina confregit:
quando ꝑielitantes. aduen¬
tus sui lumine miserata res¬
iqͥtatis eoꝵ. ꝓpt̃ in iusticias e¬
nim suas humiliati st̃. Quã¬
uis omnia dñs maiestatis. suȩ
prȩsencia cõplere uideatur
tamen sic a peccatoribꝰ lon¬
ginquus redditur: ut ñ ei fi¬
ant. ꝓrimi. nͥ quando adeũ
ipsius miseracione uenerint¬
corde cõpunch. Sed quantũ

Expanded text:
contrivit portas aereas, et vectes ferreos confregit. Haec est causa qua dicit Domino confitendum, quia pro liberatione nostra portas aeneas vectesque confregit, ut ipso nobis viam praebente, vitam istam possimus sub securitate transire. Portae sunt aeneae hominum consuetudines vitiosae, quae nos ita in peccatorum atriis recludunt, ut epraebere licentiam. Vectes autem ferreos spiritus immundos non improbe videmur accipere, qui illas januas peccatorum, ne circumdato exire liceat, observare noscunSed ista viribus hominum desperata, virtus divina confregit, quando periclitantes adventus sui lumine miserata resustitias enim suas humiliati sunt. Quamvis omnia Dominus majestatis suae praesentia complere videatur, tamen sic a peccatoribus longinquus redditur, ut non ei fiant proximi, nisi quando ad eum ipsius miseratione venerint compuncti. Sed quantum
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ filiis hominũ. uenit ad
tc̃iã sect oñe: ubi illũ uersũ
repetit. quẽ in secunda par¬
te ĩa dix̃. Hi sunt int̾calares
quasi in medio calle positi.
id est incarminis itnere con¬
stituti. Ammonet eñĩ libera

Expanded text:
. Venit ad tertiam sectionem, ubi illum versum repetit, quem in secunda parte jam dixit. Hi sunt intercalares, quasi in medio calle positi, id est in carminis itinere constituti. Admonet enim libera
Abbreviated transcription (Latin):
liatũ ẽ in laborib cor eor:
infirmati sunt. nec fuit qͥ
adiuuaret. Intuendũ est.
qͦd in his duob uersib f¬
gura sit parison. id est e¬
quacio sentenciȩ. Exponit
en in primo uersu. quẽ ad¬
modũ peccauerint: & in se¬
cundo quȩ receꝑint: quod
sehema in hoc psalmo
frequent᷑ diligens lecꝰtor in¬
uenies. De illis eñz dicit. qͥ se¬
debant intenebris & umbra
mor tis ꝙ contra dñi elo
facientes. in eiꝰ regu¬
lis uiuere respuebant:¬

Expanded text:
liatum est in laboribus cor eorum; et infirmati sunt, nec fuit qui adjuvaret. Intuendum est quod in his duobus versibus figura sit parison, id est aequatio sententiae; exponit enim in primo versu quemadmodum peccaverint, et in secundo quae receperint. Quod schema in hoc psalmo frequenter, diligens lector, invenies. De illis enim dicit qui sedebant in tenebris, et umbra mortis, quia contra Domini eloquia facientes, in ejus regulis
Abbreviated transcription (Latin):
saluttari ordine cuncta dispo¬
nens: quatinꝰ sic speretur in
montibꝰ tit tam̃ ꝑ illos au¬
sciliũ nob̾ dnm̃ prestare no¬
scamꝰ: a qͦ necessariũ bene¬
ficiũ. ⁊ salutare p̃sidiũ. incon¬
uulsa felicitas. sic̃ dicit apłs.
Neq qͥ plantat ẽ aliquid neq
qui rigat: s qui increm̃tũ dit.
dũ. & ne putares alterũ dñm

Expanded text:
salutari ordine cuncta disposalutari ordine cuncta disponens, quatenus sic speretur in montibus, ut tamen per illos auxilium nobis Dominum praestare noscamus, a quo est necessarium beneficium et salutare praesidium, inconvulsa felicitas, sicut dicit Apostolus: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat, Deus . Et ne p
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i tẽꝑẽ. Ꝙ in octogesimo
tertio psalmo positũ ẽ. Concu¬
piuit & defecit aĩa mea ĩat̾a
dnĩ. Nã cũ dicit leuauii. osten¬
dit se ad contẽplationẽ aliqͣ
fuisse ꝓuectũ. Leuare enĩ est.
aliqͥd ad altiora transferre.
Eculos meos. utiq cordis aspec̃¬
tũ de qbꝰ scriptũ ẽ. Neuela o¬
culos meos: & considerabo mi
rabilia de lege tua. W illud.
Preceptũ diũ lucidũ illumi¬
nans ocłos. Nã si istos carna¬
les aduertas. qͥd potuisset iñ
ꝓficere si montes consitos sil¬
ius aut saxis squalentibꝰ ele¬
gisset intendere : S ħ si sꝑita¬
lit̾ ingͥras. om̃ĩno ꝓficuim ẽ.
ut ocłos cordis suii siue ad
scõs iiros. siue ad libros diuii¬
nos. siue ad sublimes angłos
credat᷑ eleuasse: qͥ magnitu¬
dine ⁊ firmitatȩ sua uere
montes st̃. Unde etiã cõpe¬
tens sustinebat᷑ auxilui.S:
ne forsitan sp̃e nr̃am inmon¬
tibꝰ poneremꝰ p̃dictis: sods
uersus ostendit. uñ nobisue¬
racit uenire possit auriliũ.

Expanded text:
imo tertio psalmo positum est: Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini . Nam cum dicit, Levavi, ostendit se ad contemplationem aliquam fuisse provectum. Levare enim est aliquid ad altiora transferre. Oculos meos, utique cordis aspectum; de quibus scriptum est: Revela oculos meos, et consideraborabilia de lege tua . Et illud: Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos . Nam si istos carnales advertas, quid potuisset inde perficere, si montes consitos silvis aut saxis squalentibus legisset intendere? Sed hoc si spiritaliter inquiras, omnino proficuum est; ut oculos cordis sui, sive ad sanctos viros, sive ad libros divinos, sive ad sublimes angelos credatur elevasse, qui magnitudine et firmitate sua vere montes sunt, unde etiam competens sustinebatur auxilium. Sed ne forsitan spem nostram in montibus poneremus praedictis, secundus versus ostendit unde nobis veraciter venire possit auxilium:
Abbreviated transcription (Latin):
det imn cõmotionẽ pede tuũ neq
dormitet qͥ custodit te. Cũ su¬
perr a dño sibi uenire subsidi¬
um postulass: subito conuer¬
sus aĩe fuȩ loquit᷑. ut ĩ saluta¬
ri petitioẽ constanti robore
pseueret. Pes enĩ ẽ pars ultima
corpis nr̃i. ĩperio mentis locoꝵ
nos ꝓmutatioe transponens:
ad cuiꝰ similitudinẽ cogitatio¬
nes quoq nr̃as pedes uocamꝰ.
ꝑ quas ĩbonas malasq partes
accedimꝰ. Hos gͦ pedes. unde &
diabolꝰ lapsus est. un pͥmꝰ hõ
corruit. ad animã suã loquẽs
bricatiõe uertant᷑. ⁊ stante cr¬
pore. ruiuã sustinere uideat᷑
in corde. Sed iste lapsus elatio:.
ter impellit ad culpã : & dũ
aliꝗd sibi uident᷑ esse pessimo
labunt᷑ errore. Seqͥt᷑. Neq
dormitet qͥ custodit te. Hoc
ab humana consuetudine
trans laticia figura dr. Solẽt
enĩ custodes fessi furtũ pati.

Expanded text:
det in commotionem pedem tuum, neque dormitet qui custodit te. Cum superius a Domino sibi venire praesidium postulasset, subito conversus animae suae loquitur, ut in salutari petitione constanti robore perseveret. Pes enim est pars ultima corporis nostri, imperio mentis locorum nos permutatione transponens. Ad cujus similitudinem cogitationes quoque nostras pedes vocamus, per quas in bonas malasque partes accedimus. Hos ergo pedes, unde et diabolus lapsus est, unde primus homo corruit, ad animam suam loquens bricatione vertantur, et stante corpore ruinam sustinere videatur in corde. Sed iste lapsus elatio ester impellit ad culpam, et dum aliquid sibi videntur esse, pessimo labuntur errore. Sequitur, neque dormitet qui custodit te. Hoc ab humana consuetudine translatitia figura dicitur. Solent enim custodes fessi furtum pati
Abbreviated transcription (Latin):
Primo enĩ ĩ tribulatioe posi¬
tus ꝓpħa ad exẽplũ publica¬
ni illiꝰ qͥ tunso pectore ocłos
eleuare ñ audebat ad cȩlũ
liberari se petiit a labiis mi¬
quis & a lingua dolosa: nunc
aũ respirans ad scđłm gͣdũ ꝓ¬
uectꝰ. ocłos leuauit ad mon̾¬
tes. ad int̾cessores utiq scõs. qͦ
suffragio mimera suꝑna me¬
reretur. hoc enĩ ex ꝑsona sua
loqͥtur ꝓpħa: qͥ tam̃ & ipse monᷤ
erat. ⁊ patͥarcha mirabilis: s
tõs ꝑ istos gradꝰ cõpetent̃ ascen
disse se retulit: ut nob̾ igno¬
rantibꝰ celestiũ uͥtutũ genera
distincta narratiõe monstraret.
gitate conscendens. primo nien¬
bro ad scoꝵ merita ele uasse
se dicit ocłos suos. ut eoꝵ p̃cibꝰ¬
aurilia postulata mereretur.
ne mens ipsiꝰ hostili ĩpugna¬
tiõe suecũberet. Scđo orctine
indubitant̃ sibi ꝓmittit. qͦose
integre nouerat᷑ postulasse.
docens ut quotiens bona fixo
corde petimꝰ: concedi nob̾ sine
aliqua dubitatiõe credamꝰ¬

Expanded text:
Primo in tribulatione positus propheta ad exemplum Publicani illius, qui, tunso pectore, oculos elevare non audebat ad coelum, liberari se petit a labiis iniquis et a lingua dolosa. Nunc autem respirans ad secundum gradum provectus, oculos levavit ad montes, ad intercessores utique sanctos, quorum suffragio munera superna mereretur. Hoc enim ex persona sua loquitur propheta, qui tamen et ipse mons erat et patriarcha mirabilis. Sed ideo per istos gradus competenter ascdisse se retulit, ut nobis ignorantibus coelestium virtutum genera distincta narratione monstraret. em conscendens, primo membro ad sanctorum merita elevasse se dicit ocauxilia postulata mereretur, ne mens ipsius hostili impugnatione succumberet. Secundo ordine indubitanter sibi promittit, quod se integre noverat postulasse, docens ut quoties bona fixo corde petimus, concedi nobis sine aliqua dubitatione credam
Abbreviated transcription (Latin):
meũ: a uero do ẽ adutoriũ
Nẽ uerba psalmi tractemus.
Quãuus ess ĩ scło gradu iam
positꝰ. festinans tam̃ altiora
conscendere: ocłos suos ꝓpħa
se leuasse dicit ad mon̾tes.
ut ostenderet tanto plus
desiderari p̾mia dñi. quan¬
ta ꝓbantur largitate conce¬
di: sic̃ in centesimo octauo

Expanded text:
meum a vero Deo est adjutorium. Nunc verba psalmi tractemus. Quamvis esset in secundo gradu jam positus, festinans tamen altiora conscendere, oculos suos propheta se levasse dicit ad montes, ut ostenderet tanto plus desiderari praemia Domini, quanta probantur largitate concedi, sicut in centesimo decimo
Abbreviated transcription (Latin):
fideles dñi perpetua laus habet᷑
& post istud scłm beatis ȩt̃na ꝑ¬
soluit᷑: Letabit᷑ enĩ qͦd dictũ ẽ
ammoniti. insanũ pelagii seque¬
remꝰ errorẽ: cur nefandũ uene¬
nũ hinc euident̃ agnoscimꝰ contͣ
qͦd totiens antidotũ cȩleste por¬
rigimꝰ. ne futura pericła grassa¬
⁊fumabunt. Iã de illis dicit qͥ
ꝑ d̾ni grãm inluminati peccata
sua p̃terita contremiscunt. cũ
se grauit̾ errasse cognoscunt: Sed
securioꝵ ẽ illa humiliũ treme¬
factio: quã suꝑboꝵ insana pre¬
sũptio: Petriis enĩ tc̃ ad ueniã
redire meruit: quando se admi¬
sisse magnũ crimen expauit:
Sic enĩ & ali ꝓpħa dicit̾. Suꝑ
quẽ requiescit sp̃s meus: nͥ suꝑ
humilẽ & quietũ. & trementẽ
mor iste: qͥ & ueniã parturit
& salutẽ. Sed uide qͥbꝰ ista contin¬
gunt: scilicet. qͦs ipse dignatus
hic peccatores nimia elatione
tiurgentes debemꝰ accipere: Qui
dũ fuerint dñi indignatione
ꝑcussi rerũq mundanarũ amis

Expanded text:
i perpetua laus 353 habetur, et post istud saeculum a beatis aeterna persolvetur. Laetabitur enim quod dictum est, admoniti insanum Pelagii sequeremur errorem, cujus nefandum venenum hinc evidenter agnoscimus, contra quod toties antidotum coeleste porrigitur, ne futura pericula grassafumigabunt . Jam de illis dicit qui per Domini gratiam illuminati, peccata sua praeterita contremiscunt, cum se graviter errasse cognoscunt. Sed securior est illa humilium tremefactio, quam superborum insana praesumptio. Petrus enim tunc ad veniam redire meruit, quando se admisisse magnum crimen expavit. Sic enim et alius propheta dicit: Super quem requiescit Spiritus meus, nisi super humilem, et quietmor iste, qui et veniam parturit et salutem. Sed vide quibus ista contingunt, scilicet quos ipse dignatus hic peccatores nimia elatione turgentes debemus accipere, qui dum fuerint Domim indignatione percussi, rerumque mundanarum amis
Abbreviated transcription (Latin):
sit: Nã cũ nos respicit: om̃ia ꝓfu¬
tura succedunt: Cũ se auerterit.
humana indigentia salutari p̃si¬
medicina ꝓuenit. Recreati sunt
utiq: qͥ se puluerẽ humilit̃ agno¬
uerunt:. His enĩ accidit istuo qͥ di¬
uina grã reparati. mortis ꝓbant᷑
euasisse pericła: Cotiens enĩ nos
dñs creat. quotiens de uetusta¬
te peccati. in nouũ hominẽ in¬
staurare dignat᷑: sicut in quin¬
quagesimo psalmo legit᷑. Cor mun¬
dũ crea in me d̾s: Resyice etiã qr.
ubi defecim. nr̃m puluerẽ dix̃
ubi reparam᷑. sp̃m dñi esse ꝓficet᷑
ut nemo suis meritis applicare
possit. qͦd munere creatoris ac¬
ceperit. Audiant sacrilegi sp̃m
scm̃ esse creatorẽ: Dicit enim e¬
mitte sp̃m tuũ & creabunt᷑. dudi
& alibi ubi creacor sp̃s sc̃s edi¬
cit᷑: Ait enĩ iob Sp̃s diuinꝰ qͥ fe¬
cit me Nã cũ diuinũ appellat:

Expanded text:
sunt. Nam cum nos respicit, omnia profusunt. Nam cum nos respicit, omnia profutura succedunt; et cum se averterit, humana indigentia salutari praesimedicina provenit. Recreati sunt utique, qui se pulverem humiliter agnoverunt; his enim istud accidit qui divina gratia reparati, mortis probantur evasisse pericula. Toties enim nos Dominus creat, quoties de vetustate peccati in novum hominem instaurare dignatur, sicut in quinquagesimo psalmo legitur: Cor mundum crea in me, Deus . Respice etiam quia ubi defecimus nostrum pulverem dixit; ubi reparamur, Spiritum Domini esse profitetur, ut nemo suis meritis applicare possit quod munere Creatoris acceperit. Audiant sacrilegi Spiritum sanctum esse Creatorem; dicit enim: Emitte spiritum tuum et creabuntur. Audi et alibi, ubi Creator Spiritus sanctus edicitur; ait enim Job: Spiritus divinus qui fecit me ; nam cum divinum appellat,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ accepisti. Si aũt accepisti: qͥo
gloriaris quasi ñ acceperis: & in
alio psalmo de tali legit᷑. Ego dixi
in mea abundantia. ñ mouebor
in ȩternũ: Ab his gͦ talibus dũ auer¬
terit dñs faciem suã. nudati mag¬
no presidio. sine dubitatione tur¬
bant᷑ Et max ille sp̃s suꝑbiȩ quẽ
de rerũ ubertate concẽperant
ablatꝰ fuerit. omnino defit̾iunt:
sua uulnera ꝓpͥa detegant ut
curent᷑. & dicant: Eraudi me ch̃e¬
qm̃ defecit sp̃s meus: ne auertas
faciem tuã ame His prȩstat dñs
ꝓficuã medicinã Sublato enum
sꝑu neqͥtiȩ qͦ inflabant᷑ errantes. ne¬
cesse ẽ ut ad puluerẽ suũ rede¬
ant. idest ad humiłe confessionẽ.
in qua indigentiã suȩ fragilita¬
tis agnoscunt: & feliciores esse
incipiunt. quã a sua prȩ¬
sũptione discedunt: Inspicien¬
da ẽ aũt hoc loco administratio
dñi. qua mund̾ regit᷑. quali bre¬
uitate. uel qua ꝓpͥetate descripta

Expanded text:
non accepisti? Si autem accepisti, quid non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Et in alio psalmo de tali legitur: Ego dixi in mea abundantia: Non movebor in aeternum . Ab his ergo talibus dum averterit Dominus faciem suam, nudati magno praesidio sine dubitatione turbantur; et mox ut ille spiritus superbiae, quem de rerum ubertate conceperant, ablatus fuerit, omnino deficiunt, esua vulnera propria detegant, ut curentur, et dicant: Exaudi mertas faciem tuam a me . His praestat Dominus proficuam medicinam. Sublato enim spiritu nequitiae, quo inflammabantur errantes, necesse est ut ad pulverem suum redeant, id est ad humilem confessionem, in qua indigentiam suae fragilitatis agnoscunt; et feliciores esse incipiunt, cum a sua praesumptione discedunt. Inspicienda est autem hoc loco administratio Domini, qua mundus regitur, quali brevitate, vel qua proprietate discripta