comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in caelis. Ueterȩͥ autẽ illo. re ipsa probatũ est
transitoria promisisse. Manbagit ouites
IN AETERNOM TESTAMENTÕ SOUM
Sed quod nisi nouũ : Cuius heres quisquis. eẽ.
nolueris. nolo te falsas. nec terrã trabentem
lac & mel carnaliter cogites. Non amoena p̃¬
dia non hortos fructiferos & opacos. non tale
aliquid mediteris adipisci. quale sol& hic ocu¬
lus auariciae concupiscere. Cum enĩ sit radix
om̃ium malorũ cupiditas. perimenda est ut
hic consumatur. non differenda ut ibi saciet᷑.
Primo penas fuge. gehennas deuita. Ante quã
desideres promittentẽ dm̃. caue minantem.

Expanded text:
in coelis. Vetere autem illo, reipsa probatum est transitoria promisisse: «Mandavit» quippe «in aeternum Testamentum suum.» Sed quod, nisi Novum? Cujus haeres quisquis esse volueris, nolo te fallas, nec terram trahentem lac et mel carnaliter cogites, non amoena praedia, non hortos fructiferos et opacos, non tale aliquid mediteris adipisci, quale solet hic oculus avaritiae concupiscere. Cum enim sit radix omnium malorum cupiditas , perimenda est ut hic consumatur, non differenda ut ibi satietur. Primo poenas fuge, gehennas devita: antequam desideres promittentem Deum, cave minantem.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluert̃: & cũ eis inuisibilia ꝓmitterent᷑ dicebant. Quis
ostend& nobis bona: Confirmet᷑ ergo cor nrm̃ nec com¬
moueat᷑ : donec uideamus suꝑ inimicosnr̃os. Illi enim
uolunt uidere bona hominũ in terra inorientiũ : nos cre-¬
dimus uidere bona dñi in terra uiuentiũ. Sed magnum
est confirmatũ habere cor & non cõmoueri: cũ illi gaudent
qui amant quod uident. & in sultant ei. qui quod non uid&
sperat: & non cõmouebit̾ donec uideat & ipse. non deorsũ
quod mimici eius : sed sursũ suꝑ inimicossuos. qđ oculus

Expanded text:
voluerunt, et cum eis invisibilia promitterentur, dicebant: «Quis voluerunt, et cum eis invisibilia promitterentur, dicebant: «Quis ostendet nobis bona» . Confirmetur ergo cor nostrum, nec commoveamur, donec videamus super inimicos nostros. Illi enim volunt videre bona hominum in terra morientium; nos credimus videre bona Domini in terra viventium . 7. Sed magnum est, confirmatum habere cor et non commoveri, cum illi gaudent qui amant quod vident, et insultant ei qui quod non videt sperat: et «non commovebitur donec videat» et ipse, non deorsum quod inimici ejus, sed s
Abbreviated transcription (Latin):
hunc uersũ parturiebat ille superior: gła & diuitiȩ¬
s in domo eius. Qui het itaq facit: disponit sermones¬
: suos in iudicio. Facta ipsa. sermones sunt quib: in ii.¬
dicio defendet᷑. quod ei non erit sine miscđa: quia &
segregat᷑ audi&. Venite benedicti patris mei: ꝑcirta¬
regnũ quod uobis paratũ est ab origine mundi. Ileq enĩ
illic aliqui eorũ : nisi opera miscđȩ cõmemorant᷑. Audi.¬
ent ergo. uenite benedicti patris mei: quia generatiorec¬
torũ benedicet᷑. Sic in memoriã aeternã erit iustus:
& abaudicione mala non timebit. Quid dici hab& his
qui asinistris sunt: Ite in ignẽ aeternũ qui prȩparatus
quȩ iħu xp̃i . Labores patientissime sustin& ꝓmissa fident̃¬
⁊ expectat. Paratũ cor eius sperare in dño. neq ullis teptati¬
onib frangit᷑. confirmatũ est cor eius non cõmouebitur do¬
nec uideat suꝑ inimicos suos. Inimit eius hic uidere bona

Expanded text:
Hunc versum parturiebat ille superior, «Gloria et divitiaHunc versum parturiebat ille superior, «Gloria et divitiae in domo ejus.» 5. Qui haec itaque facit, «Disponet sermones suos in judicio.» Facta ipsa sermones sunt quibus in judicio defendetur; quod ei non erit sine misericordia, quia et segregatregnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Neque enim aliqua illic eorum, nisi opera misericordiae commemorantur. Audiet ergo, «Venite, benedicti Patris mei;» quia «generatio rectorum benedicetur.» Sic, «In memoria aeterna erit justus: et ab auditu malo non timebit;» quod dici audiet iis qui a sinistris erunt, quae Jesu Christi; labores patientissime sustinet, promissa fidenter exspectat: «Paratum» est «cor ejus sperare in Domino.» Neque ullis tentationibus frangitur: «Confirmatum est cor ejus, non commovebitur, donec videat super inimicos suos.» Inimici ejus hic videre bona
Abbreviated transcription (Latin):
uenit᷑: inter est tamen ubi non impendis. nec sup̃tũ
pecuniȩ. nec corporalis laboris industriã. sed ignoscen¬
do quod in te quisq peccauit. & tuoꝵ gratis cõparas uenũ
peccatorũ. Hȩc duo benignitatis officia ignoscendorum
peccatorũ & beneficiorũ erogandorũ : sicut in euangło
quod cõmemorauimꝰ dimittite & dimittet᷑ uobis. date &
dabit᷑ uobis: sic in isto uersu arbitror esse distincta.
Suauis uir qui miseret᷑ & cõmodat. Nec pigri ad hȩc
simꝰ fr̃s. Głam quȩrit qui desiderat uindicari se: sed
ad tende quod scriptũ est: melior est qui uincit iram.
:quã qui capit ciuitatẽ. Diuitias quęrit qui non uult
dare pauperibus: ad tende quod scriptũ est. Habebis¬
s thesaurũ in cęlo. Non enĩ eris inglorius ignoscendo:
quia de ira uicta laudabilius triumphat᷑. Non egenus
tribuendo. quia thesaurus cȩlestis certius possidet᷑

Expanded text:
venitur, interest tamen ubi non impendis nec sumptum venitur, interest tamen ubi non impendis nec sumptum pecuniae, nec corporalis laboris industriam, sed ignoscendo quod in te quisque peccavit, et tuorum gratis comparas veniam peccatorum. Haec duo benignitatis officia, ignoscendorum peccatorum et beneficiorum erogandorum, sicut in Evangelio quod commemoravimus, «Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis;» sic in isto versu arbitror esse distincta, «Suavis vir qui miseretur et commodat.» Ne pigri ad haec simus, fratres. Gloriam quaerit qui desiderat vindicari se; sed attende quod scriptum est: «Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem» . Divitias quaerit qui non vult dare pauperibus; attende quod scriptum est: «Habebis thesaurum in coelo» . Non ergo eris inglorius ignoscendo; quia de ira victa laudabilius triumphatur: non egenus tribuendo; quia thesaurus coelestis certius possidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
presto sunt transeunt: & cũ ad finẽ uenerit. aquae
guttã ex digito stillante desiderans ardens lingua cla
Merito dirigunt cor in dm̃ suum: merito ambulant recti
cũ dõ suo. preponentes eius uoluntatẽ sibi. neq de sua
quicquã suꝑbe prȩsumentes. Meminerunt enĩ fuisse
se aliquando tenebras. nunc autẽ lucẽ in dño. Misericors
& miserator & iustus dñs ds̃. Delectat quod misericors
& miserator. sed terr& fortasse quod iustus dñs as̃. Nulla
desperatione formides beate uir qui times dnm̃: & in
mandatis eius uoles nimis. Esto suauis. miserere & cõ¬¬
moda. ita enĩ iustus est dñs ds̃. ut iudiciũ illi sine miscđa
⁊ insuauem. Dimittite inquit & dimittet᷑ uobis. date &
dabitur uobis. In eo quod dimittis ut dimittetur tibi
misereris : in eo quod das ut detͣ tibi : cõmodas. Qũauis s¬
enĩ generali nomine om̃is miscđa dicat᷑ qua misero sub.¬

Expanded text:
praesto sunt, transeunt; et cum ad finem venerint, aquae praesto sunt, transeunt; et cum ad finem venerint, aquae guttam ex digito stillante desiderans, ardens lingua clamMerito dirigunt cor in Deum suum, merito ambulant recti cum Deo suo, praeponentes ejus voluntatem sibi; neque de sua quidquam superbe praesumentes. Meminerunt enim fuisse se aliquando tenebras, nunc autem lucem in Domino . «Misericors et miserator et justus Dominus Deus.» Delectat quod «misericors et miserator,» sed terret fortasse quod «justus Dominus Deus.» Nulla desperatione formides, beate vir qui times Dominum et in mandatis ejus voles nimis: esto suavis, miserere et commoda. Ita enim justus est Dominus Deus, ut judicium illi sine misericordia m insuavem. «Dimittite,» inquit, «et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» . In eo quod dimittis, ut dimittatur tibi, misereris; in eo quod das, ut detur tibi, commodas. Quamvis enim generali nomine omnis misericordia dicatur qua misero sub
Abbreviated transcription (Latin):
Sed generatio rectorũ benedicet᷑. Idest opera eorũ. quoꝵ
bonus ds̃ isrł : quia recto st̃ corde. Rectũ autẽ cor est :
non resistere patri emendanti. & credere pollicenti: Non
eorũ quib cõmouent᷑ pedes & effundunt᷑ gressus atq labunt᷑.
sicut in alio psalmo canit᷑. Dũ zelant in peccitoribus : pacẽ¬
peccatorũ uidentes & putant perire opera sua. quia . ĩ.
eis merces reddit᷑ peritura. At iste uir qui timet dñm
& in tẽplũ scm̃ dĩ conuersione recti cordis actat᷑. nec
głam hominũ quęrit. nec terrenas diuitias concupiscit.
& tamen gła & diuitiȩ in domo eius. Domus eius enim
cor eius est : ubi dõ laudante opulentius habitat cũ spe
uitȩ aeternȩ. quã cũ hominib habitantib in marmoratis
liqueatisq tectis. cũ timore mortis aeternȩ: Huius¬
lllius autẽ purpura & bẏssus. & epulȩ splendidȩ. & cũ

Expanded text:
sed, Generatio rectorum benedicetur; id est, opera eorum quorum sed, Generatio rectorum benedicetur; id est, opera eorum quorum bonus Deus Israel, qui recto sunt corde; rectum autem cor est, non resistere patri emendanti, et credere pollicenti: non eorum quibus commoventur pedes, et effunduntur gressus atque labuntur, sicut in alio psalmo canitur, dum zelant in peccatoribus pacepeccatorum videntes, et putant perire opera sua, quia non eis merces redditur peritura . At iste vir qui timet Dominum, et in templum sanctum Dei conversione recti cordis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; et tamen, Gloria et divitiae in domo ejus. Domus enim ejus cor ejus est; ubi, Deo laudante, opulentius habitat cum spe vitae aeternae, quam, hominibus adulantibus, in marmoratis laqueatisque tectis cum timore mortis aeternae. HujuIllius autem purpura et byssus et epulae splendidae, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
inlumin& abscondita tenebrarũ & manufestabit cogitati¬
ones cordis. & tunc laus erit unicuiq adõ. Viderit ergo
ille quantũ quisq ꝓficiat: in mandatis eius tamen uol&
nimis: qui pacẽ illius coedificationis adamauerit: nec iã
desperare deb&: qm̃ in mandatis eius uol& nimis: & pax
in terra hominib bonȩ uoluntatis. Inde potens in t̾ra
erit semen eius. Semen futurȩ messis. opera esse mi¬
sericordiȩ apłs testis est qui dicit. Bonũ autẽ facientes
non deficiamꝰ: tẽpore enĩ proprio metemus. Et iterũ.
Hoc autẽ inquit: qui parte seminat. parce & met&. Quto
autẽ fr̃s potentius quã ut regnũ cȩlorũ non solũ zacheus
emat dimidio rerũ suarũ. sed & uidua duob minutis. & tan¬
tundẽ ibi uterq possideat: Quid potentius. qui ut idem
regnũ & thesauris diuiti. & calice aquȩ frigidȩ pauperi ualeit :
Sunt autẽ qui ista faciant dũ terrena conquirunt. aut
hc mertedẽ sperantes adño. aut hominib placere cupientes

Expanded text:
illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Viderit ergo ille quantum quisque proficiat in mandatis ejus: tamen volet nimis qui pacem illius coaedificationis adamaverit; nec jam desperare debet, quoniam in mandatis ejus volet nimis, et pax in terra hominibus bonae veluntatis . 3. « Inde, Potens in terra erit semen ejus. Semen futurae messis, opera esse misericordiae Apostolus testis est, qui dicit, Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus : et iterum, Hoc autem, inquit, qui parce seminat, parce et metet . Quid autem, fratres, potentius, quam ut regnum coelorum, non solum Zachaeus emat dimidio rerum suarum , sed et vidua duobus minutis , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem regnum et thesauris diviti, et calice aquae frigidae pauperi valeat? Sunt autem qui ista faciant dum terrena conquirunt, aut hic mercedem sperantes a Domino, aut hominibus placere cupientes:
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ se ad opus huius ȩdificationis. & ad spem sc̃ȩ̃ firmȩq
cõpaginis tã quã lapidẽ uiuũ ab huius mundi ruinosa
labe conuertit: intellegit titulũ psalmi. intellegit
conuersionẽ aggei & tachariȩ. Cant& ergo quȩ secunt᷑.
non tam lingua & uoce quã uita: erit enĩ ȩdificii ꝑfec¬
tio in effabilis pax illa sapientiȩ: cuius initiũ est timor
dñ. Inde gͦ incipiat. quẽ coȩdificat ista conuersio.

Expanded text:
igitur se ad opus hujus coaedificationis, et ad spem sanctae firmaeque igitur se ad opus hujus coaedificationis, et ad spem sanctae firmaeque compaginis, tanquam lapidem vivum ab hujus mundi ruinosa labe convertit; intelligit titulum Psalmi, intelligit conversionem Aggaei et Zachariae. Cantet ergo quae sequuntur, non tam linguae voce, quam vitae. Erit enim aedificii perfectio, ineffabilis pax illa sapientiae, cujus initium est timor Domini : inde ergo incipiat, quem coaedificat ista conversio.
Abbreviated transcription (Latin):
reparationẽ noui populi secundũ nouũ hominẽ atque
cȩlestẽ. ut sicut portauimꝰ imaginẽ terreni. portemꝰ
& imaginẽ eius qui de cęlo est: quo possimus post om̃s
huius scłi ȩtates. tãquã post septuaginti annos. qui mis¬
tico ꝑfectionis numero prȩsignant᷑. & tãquã post captiui¬
tatẽ longinquȩ peregrinationis. non ruitura mole construi.
sed aeterna immortalitate solidari Sp̃ualẽ quippe hieru¬
salẽ non magis iudeorũ. quã ura esse deputetis. Sicut enĩ
dicit apostolus. iam non estis peregrini & inquilini. sed
estis ciues scorũ & domestici dĩ. suꝑ edificati supra fundam̃tũ
apostolorũ & prophetarũ ipso sũmo angulari lapide exis¬
tẽplũ scm̃ in dño: in quo & uos ȩdificimini in habitacu¬
lũ dĩ in spũ. Hoc est tẽplũ dĩ ad quod ꝑtin& sacram̃tũ
prophetationis aggei & rachariȩ : cui rursus idẽ apostolus
dicit. Tempłu enũ dĩ scm̃ est: quod estis uos. Quisquis

Expanded text:
novum hominem atque coelestem: ut sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est , quo possimus post omnes saeculi hujus aetates tanquam post septuaginta annos, qui mystico perfectionis numero praesignantur, et tanquam post captivitatem longinquae peregrinationis, non ruitura mole construi, sed aeterna immortalitate solidari. Spiritualem quippe Jerusalem, non magis Judaeorum, quam vestram esse deputetis. Sicut enim iam, inquit, non estis peregrini et inquilini, sed estis ciues sanctorum et domestici dei superaedificati supra fundamentum apostolorum et prophetarum ipso summo angulari lapide exisquo et vos coaedificamini in habitaculum Domini in spiritu» . Hoc est templum Dei, ad quod pertinet sacramentum prophetationis Aggaei et Zachariae: cui rursus idem apostolus dicit, «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos» . Quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
tate et iosticia. Hoc est uerũ & iustum ut
hic laboretur. ib requiescat᷑ QUIA RE oEMΕ¬
tiorem onsit porulo syo. Unde autẽ redi¬
muntur. nisi a captuntate peregrinationis huius:
Ergo requies. in cęlesti patria requiratur. Dedit
quidem ds̃ israheliticis carnalibus terrenã hieru¬
salem quȩ seruit cum filiis siuis. sed hoc uetus tes¬
tamentũ est ad ueterẽ hominẽ pertinens. Qui

Expanded text:
verum et justum, ut hic laboretur, illic requiescatur: quia, «Redemptionem misit populo suo.» Unde autem redimuntur, nisi a captivitate peregrinationis hujus? Non ergo requies nisi in coelesti patria requiratur. 8. Dedit quidem Deus Israelitis carnalibus terrenam Jerusalem, «quae servit cum filiis suis:» sed hoc Vetus Test
Abbreviated transcription (Latin):
angelos iudicent. aduersus quos eis erat conlucta¬
tio &iam cum ab hominibus iudicari uiderent᷑
Non se parara axp̃o tribulatio. angustia. fames.
nuditas gladius. FOELIA ENIM OM̃A MAΝ¬
pata cius. Non fallit. exhib& quod ꝓmisit.

Expanded text:
angelos dijudicent, , adversus quos eis erat colluctaangelos dijudicent, , adversus quos eis erat colluctatio, etiam cum ab hominibus judicari viderentur. Non separet a Christo tribulatio, angustia, fames, nuditas, gladius . «Fidelia» enim «omnia mandata ejus:» non fallit, exhibet quod promisit.
Abbreviated transcription (Latin):
enim eis fortitudinẽ operũ suorũ. qm̃ quȩ homi¬
nibus difficilia sunt. dõ facilia sunt. Ut DET
IlLIS ΗEREDITATẼ ΟENTIGM. Itum est
enim & ad gentes. & preceptũ diuitibus huius
scłi. non superbe sapere. neq sperare in incerto
diuitiarũ sed in dõ uiuo. cui facile est quod
hominibus difficile est. Sic enĩ multi uocati st̃.
sic occupata est hereditas gentiũ. sic factum
est ut &iam plurimi qui dimiserunt om̃a sua
in hac uita ut sequerentur eum: Uitam enim
ipsam pro nominis eius confessione contẽpnerent.
& tã quã cameli humiliantes se ad portanda one¬
ra pressurarũ : intrarent & ram sicut ꝑ foramen
acus. per conpungentes passionis angustias. Ipse
fecit haec. cui omĩa possibilia sunt. OPERA
MANOOM EIUS UERITAS ET IUDICIOO
Teneatur ueritas ab his. qui iudicantur bic. ludi¬
cantur hic martires & ad iudiciũ ꝑducuntur.
quo non solũ eos aquibus iudicti sunt. sed & nã

Expanded text:
enim eis fortitudinem operum suorum; quoniam «quae homienim eis fortitudinem operum suorum; quoniam «quae hominibus difficilia sunt, Deo facilia sunt. Ut det illis haereditatem Gentium.» Itum est enim et ad Gentes, et praeceptum divitibus hujus saeculi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum; sed in Deo vivo , cui facile est quod hominibus difficile est. Sic enim multi vocati sunt, sic occupata est haereditas Gentium, sic factum est ut etiam plurimi qui non dimiserunt omnia sua in hac vita ut sequerentur eum, vitam etiam ipsam pro nominis ejus confessione contemnerent; et tanquam cameli humiliantes se ad portanda onera pressurarum, intrarent etiam sicut per foramen acus, per compungentes passionis angustias. Ipse fecit haec, cui omnia possibilia sunt. 7. «Opera manuum ejus veritas et judicium.» Teneatur veritas ab iis qui judicantur hic. Judicantur hic martyres, et ad judicium perducuntur, quo non solum eos a quibus judicati sunt, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
culum maxime attentis cordibus inherebit. qod
assiduitas non uile fecerit. Quid autẽ ꝓfuerunt
miracula nisi ut timeretur: Quid porto prodes¬
s& timor. nisi MIsERICorS ET onSΕRAtor
DÑS AESCAM DARET TIMENTISOS SE.S
Aescam quȩ non corrũpitur. panem qui de cęlo
descendit. quem nullis meritis dedit. &enĩ ap̃c
pro impiis mortuus est. Nemo ergo talẽ escã
dar& : nisi misericors & miserator dñs. Quod si
tantũ dedit huic uite. si uerbũ carnem factum
peccator iustificandus accepit : quid in futuro scło
glorificatus accipi& : MΕMΟR ΕΝΙM ΕRIT
IN SACCOLÕ TESTAMENTI SUI. Nec totum
dedit qui pignus dedit. FoRTITUDINEM
Lo SUO. Non contristentur israhelite sci:
qui dimiserunt om̃a sua. & secuti sunt eum: ñ
contristentur dicentes. quis nam poterit saluus
fieri. quia facilius intrat camelus per foramen
acus. quã diues in regnũ cęlorũ : Ad nuntiauit

Expanded text:
culum maxime attentis cordibus inhaerebit, quod culum maxime attentis cordibus inhaerebit, quod assiduitas non vilefecerit. 5. Quid autem profuerunt miracula, nisi ut timeretur? Quid porro prodesset timor, nisi, «misericors et miserator Dominus escam» daret «timentibus se?» escam quae non corrumpitur, panem qui de coelo descendit , quem nullis meritis dedit. Etenim Christus pro impiis mortuus est . Nemo ergo talem escam daret, nisi misericors et miserator Dominus. Quod si tantum dedit huic vitae, si Verbum carnem factum peccator justificandus accepit; quid in futuro saeculo glorificatus accipiet? «Memor» enim «erit in saeculum testamenti sui.» Nec totum dedit qui pignus dedit. 6. «vers. 6-annuntiabit populo suo.» Non contristentur Israelitae sancti, qui dimiserunt omnia sua et secuti sunt eum; non contristentur dicentes: «Quisnam poterit salvus fieri?» Quia «facilius intrat camelus per foramen acus, quam dives in regnum coelorum» . Annuntiavit
Abbreviated transcription (Latin):
opus iusticiae sed dilecti in probatio. Sed quo quo
modo se habeat : nec ipsa dete homo glorieris.
ut qui gloriat᷑ in dño glorietur. Quid enĩ babes
quod non accepisti: Non ergo sola magnificen¬
tia qua iustificatur impius. sed & confessio & mag¬
nificentia opus eius. Quid ergo dicimus. quia ciu
uult miseretur. quẽ uult obdurat : Numquid
iniquitas apud dm̃: Absit. IUSTICIA ENIM
EIOS Maniet in secylom saecoli. Tu
autẽ homo de hoc sȩculo. quis es qui respondeas
dõ: Me moriam fecit minasiliooso¬
oRUM. Hunc humilians. & hunc exaltans. Me¬
moriam fecit mirabilium suorum. reseruans opor¬
ic tune inusitata prodigur quȩ non infirmitas homi¬
nis nouitate in tentameminerit: cum sint eius
miracula cotidiana maiora. Tot ꝑ uniuersã ter¬
ram arbores creat & nemo miratur. are feat uer¬
bo unã. & stupefacta sunt corda mortaliũ. sed
memoriã fecit mirabilium suorũ. Hoc enĩ mira¬

Expanded text:
s est justitiae, sed delicti improbatio: sed quoquo s est justitiae, sed delicti improbatio: sed quoquo modo se habeat, nec in ipsa de te homo glorieris, «ut qui gloriatur, in Domino glorietur» . «Quid enim habes quod non accepisti» ? Non ergo sola magnificentia qua justificatur impius, sed et «confessio et magnificentia opus ejus. Quid ergo dicimus?» quia «cui vult miseretur, et quem vult obdurat; numquid iniquitas apud Deum? Absit. Justitia» enim «ejus manet in saeculum saeculi. Tu autem, homo» de hoc saeculo, «quis es qui respondeas Memoriam fecit mirabilium suorum:» hunc humilians, et hunc exaltans. «Memoriam fecit mirabilium suorum:» reservans opportune inusitata prodigia, quae infirmitas hominis novitati intenta meminerit, cum sint ejus miracula quotidiana majora. Tot per universam terram arbores creat, et nemo miratur: arefecit verbo unam, et stupefacta sunt corda mortalium ; sed «memoriam fecit mirabilium suorum.» Hoc enim mira
Abbreviated transcription (Latin):
CONFESSIO ET MOUIEICENTIA OEOS
cios. Quid magnificentius quã iustificare im¬
pium: Sed opus fortasse hominis preuenit
istam magnificentiã dĩ. ut cum fuerit peccata
confessus iustificari mereatur: Desceudit enĩ
de templo iustificatus publicanus magis quam
phariseus. quia neq oculos ad cęlum audebat
leuare. sed pertutiebat pectus suum dicens.
dñe propicius esto mihi peccatori. Haec est
magnificentia dñi. iustificatio peccatoris. qm̃
qui se humiliat exaltabitur. & qui se exaltat
humibiabitur. Haet est magnificentia dñi:
q̃m cui plurimũ dimittitur. plurimũ diligit.
operibus: Non inquit ex operibus. ne forte
quis extollatur. Ipsius enĩ sumus figmentũ.
creati in operibus bonis. iusticiã enim homo¬
non operatur nisi iustificatus. credens autem
in eum qui iustificat impium: a fide incipit. ut
bona opera non pretedentia quod meruit. sed
consequentia quod accepit ostendant. Unde
ergo illa confessio: Non dum quidem est¬

Expanded text:
Confessio et magnificentia opus ejus.» Quid magnificentius quam justificare impium? Sed opus fortasse hominis praevenit istam magnificentiam Dei, ut cum fuerit peccata confessus, justificari mereatur. «Descendit» enim «de templo justificatus Publicanus magis quam Pharisaeus;» quia «neque oculos ad coelum audebat levare, sed percutiebat pectus suum, dicens: Deus, propitius esto mihi pmagnificentia Domini, justificatio peccatoris: «quoniam qui se humiliat, exaltabitur; et qui se exaltat, humiliabitur» . Haec est magnificentia Domini; quoniam cui plurimum dimittitur, plurimum diligit .operibus. «Non,» inquit, «ex oquis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum, creati in operibus bonis, quaenon operatur nisi justificatus: «credens autem in eum qui justificat impium» , a fide incipit; ut bona opera, non praecedentia quod meruit, sed consequentia quod accepit ostendant. Unde ergo illa confessio? Nondum quidem opu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ prȩparauit ds̃ diligentib eũ. Quanti ual& hoc quoo
non uidet᷑ & emit᷑: Tanto quantũ quisq habere potuerit
Propt̃ hoc & ille sparsit dedit pauperibus: non uidebat¬
& emebat. Sed ille thesaurũ seruabit in cęlo: qui esurire
& sitire in pauperib dignabat᷑ in terra. Non mirũ est
igit᷑ si iusticia eius man& in scłm scłi: custode illo. qui
condidit scła. Cornu eius exaltabit᷑ in gła. Cuius hu-¬
⁊̃ Sera illa scilic& atq infructuosa penitentia. Nã irascet᷑:
cui magis qua sibi. Cũ dic&. Quid nobis ꝓfuit suꝑbia. &
diuitiarũ uctantia quid contulit nobis: Uidens cornu
eius exaltari in gła. qui sparsit & dedit pauperibus:
Dentib suis frend& & tabesc&: Quia illic erit ploratꝰ
peribit desideriũ peccatorũ : cũ transierint omã tãquã
umbra: cũ fȩno arescente flos detid& uerbũ autẽ dñi
quod man& in aeternũ sicut falsorũ beatorũ uanitate

Expanded text:
paravit Deus diligentibus eum . Quanti valet hoc quod non videtur, et emitur tanti quantum quisque habere potuerit! Propter hoc et ille «sparsit, dedit pauperibus:» non videbat, et emebat; sed ille thesaurum servabat in coelo, qui esurire et sitire in pauperibus dignabatur in terra. Non mirum est igitur si «Justitia ejus manet in saeculum saeculi:» custode illo qui condidit saecula. «Cornu ejus exaltabitur in gloria:» cujus hu:» sera illa scilicet atque infructuosa poenitentia. Nam «irascetur» cui magis quam sibi, cum dicet: «Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactantia quid contulit nobis?» videns cornu ejus exaltari in gloria, qui sparsit et dedit pauperibus. «Dentibus suis frendet, et tabescet:» quia illic erit ploratusPeribit desiderium peccatorum, cum transient omnia tanquam umbra , cum feno arescente flos decidet. Verbum autem Domini quod manet in aeternum , sicut falsorum beatorum vanitate
Abbreviated transcription (Latin):
quem recipit. Sed si iustus uix saluabit᷑. pecca¬
tor & impius ubi parebunt: Eligat sibi homo
quod lib& non sic constituta sunt opera dñi ut
creatura in arbitrio libero constituta. creatoreͥs
super& uoluntatem. &iam si contra eiꝰ faciat
uoluntatẽ. Non uult ds̃ ut pecces. nã ꝓibet
Tamen si peccaueris. ne putes hominẽ fecisse
quod uoluit. & ideo accidisse quod noluit.
Sicut enim uult ut homo non pecc& ita uult
peccanti parcere ut reuertatur & uiuat. ita
uult postremo in peccato perseuerantẽ punire.
ut iusticiae potentiam contumax non euadat.
Ita quicquid elegeris. om̃i potenti non decrit.
unde suam de te compleat uoluntatẽ. Magna¬

Expanded text:
quem recipit . Sed si justus vix salvatur, peccaquem recipit . Sed si justus vix salvatur, peccator et impius ubi parebunt ? Eligat sibi homo quodlibet: non sic constituta sunt opera Domini, ut creatura in arbitrio libero constituta, Creatoris superet voluntatem, etiamsi contra ejus faciat voluntatem. Non vult Deus ut pecces; nam prohibet: tamen si peccaveris, ne putes hominem fecisse quod voluit, et Deo accidisse quod noluit. sicut enim uult, ut homo non peccet, ita uult peccatori parcere, ut reuertatur et uiuat, ita etiam uult in peccatis perseuerantem punire, ut iustitiae potentiam contumax non euadat: ac sic quidquid delegeris, o homo, non deerit deo unde suam de te compleat uoluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
sio peccatorũ est sed & laus dĩ deuotio¬
ne confessionis exprimit᷑. Illa lug&
haec gaud&. Illa medico uulnus osten¬
dit hȩc de sanitate grãs agit. Haec confessio quen¬
dara significat non solũ ab om̃i malo liberatum. sed
&iam a malignis om̃ibus separatũ. & ideo uideamꝰ
ubi confiteatur dño in toto corde. IN CORSILIO
INQUΙTRΕCTΟRUΟ ΕT COΝOREGATIOrIs
Credo qui sedebunt suꝑ duodecim thronos. iudi¬
cantes duo decim tribus isrł. Nullus enĩ iam
inter eos iniquus. nullus iudae furta toleratur
nullus symon magus baptilatur. spm̃ uolens e me¬
re dum cogitat uendere. Nullus alexander
erarius multa mala ostendit. nullus pelle ouina
tectus falsa fraternitate subrepit. Int̾ quales
nunc necesse est aeccła gemat. & quales tunc
oport& cum om̃s iusti congregabuntur excludi.
Hec sunt MAGNΑ ΟΡERΑ DΝ̃Ι EX QUISITA
in oõs uolontates eius. Per quas nullum
confitentẽ deserat miscłia. nullius sit iniquitas
inpunita. quando flagollat &nam omnẽ filium

Expanded text:
peccatorum est, sed et laus Dei devotione confessionis expromitur. Illa luget, haec gaudet; illa medico vulnus ostendit, haec de sanitate gratias agit. Haec confessio quemdam significat, non solum ab omni malo liberatum, sed etiam a malignis omnibus separatum. Et ideo videamus ubi confiteatur Domino in toto corde. «In consilio,» inquit, «rectorum, et congregatione:» credo, qui sedebunt super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Nullus enim jam inter eos iniquus, nullius Judae furta tolerantur, nullus Simon magus baptizatur, Spiritum volens emere, dum cogitat vendere ; nullus Alexander aerarius multa mala ostendit , nullus ovina pelle tectus falsa fraternitate subrepit: inter quales nunc necesse est Ecclesia gemat, et quales tunc oportet, cum omnes justi congregabuntur, excludat. Haec sunt «magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus:» per quas nullum confitentem deserat misericordia, nullius sit iniquitas impunita; quando flagellat etiam omnem filium
Abbreviated transcription (Latin):
inde in grãm sp̃ualis intellectus extenditͥ. habitat cogi¬
tatione in lapidibus tẽpli. quibus uisibilis fabrica ma¬
nib hominũ instructa consurgit. nec ipse lapis uiuus
efficit᷑. tẽplo illo accõmodatus atq aptus: quod in suo
corpore primũ dñs figurauit cũ ait. Soluite tẽplũ
hoc: & triduo suscitabo illud. Est enĩ corpus dñi ple¬
nius ipsa sca aeccła cuius caput ascendit in cęlũ: qui
est maxime lapis uiuus. lapis angularis. de quo beatꝰ
petrus ait. Ad quẽ accsdimus lapidem uiuũ ab homi¬
nibus reprobatũ adõ autẽ electũ & honorificatũ. & uos

Expanded text:
inde in gratiam spiritualis intellectus extenditur, habitat cogiinde in gratiam spiritualis intellectus extenditur, habitat cogitatione in lapidibus templi, quibus visibilis fabrica manibus hominum instructa consurgit; nec ipse lapis vivus efficitur, templo illi accommodatus atque aptus, quod in suo corpore primum Dominus figuravit, cum ait: «Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud» . Est enim corpus Domini plenius ipsa sancta Ecclesia, cujus caput ascendit in coelum, qui est maxime lapis vivus, lapis angularis, de quo beatus Petrus dicit: «Ad quem accedentes lapidem vivum, ab hominibus reprobatum, a Deo autem electum et hono
Abbreviated transcription (Latin):
i domo dñi. in sȩcula seculaꝵ laudabunt
eum: qm̃ laus eius man& in sȩculũ saeculi.¬
REDO QUOO ADTENDISTIS FRATUES
huius titulũ psalmi. memoriȩq man-¬
dastis. conuersio inquit aggei &
zachariȩ. non dũ erant hi ꝓphetȩ cũ
ista cantata sunt. Namq inter tẽpus
cdauid & transmigrationẽ populi isrł
in babyloniã: quattuordecim generationes numerant᷑:
sicut diuina scriptura. maximȩq matheus euangelista
testat᷑. Euersi autẽ tẽpli renouatio scđm scĩ hieremiȩ
prophetiã : ex illa transimgratione post septuaginta
annos sperabat᷑. Qui cũ complerent᷑ sub dario rege
babylonis impleti sunt spũ sc̃õ hi duo prophetȩ aggeus
& zacharias: & ambo post inuicẽ intra unũ annum
prophetare cȩperunt : quod ad renouationẽ templi
sicut tanto ante predictũ est ꝑtinere uidet᷑. Sed
quisquis corporaliter gestis oculũ cordis infigit. neq

Expanded text:
in domo Domini; in saecula saeculorum laudabunt in domo Domini; in saecula saeculorum laudabunt eum : quoniam «laus eius manet in saeculum saeculi.redo quod attendistis, fratres, hujus titulum psalmi, memoriaeque mandastis. «Conversio,» inquit, «Aggaei et Zachariae.» Nondum erant hi prophetae, cum ista cantata sunt. Namque inter tempus David, et transmigrationem populi Israel in Babyloniam, quatuordecim generationes numerantur, sicut divina Scriptura, maximeque Matthaeus evangelista testatur : eversi autem templi renovatio secundum sancti Jeremiae prophetiam, ex illa transmigratione post septuaginta annos sperabatur : qui cum complerentur, sub Dario rege Babylonis impleti sunt Spiritu sancto hi duo prophetae, Aggaeus et Zacharias; et ambo post invicem intra unum annum prophetare coeperunt, quod ad renovationem templi, sicut tanto ante praedictum est, pertinere videtur . Sed quisquis corporaliter gestis oculum cordis infigit, neque
Abbreviated transcription (Latin):
Pro delicus autẽ om̃ibus huius scłi. quales uel
expertus es. uel augere ac multiplicare cogitan¬
do potes : in mortaliũ deliciarũ matr̃e concupis¬
ce sapientiam. SED INITIUM SAΡTEAtE
timor orĩi. Delectabit illa. & meffabiliter
proculdubio delectabit castis atq aeternis ueri¬
tatis amplexibus. sed prius tibi donanda sunt
debita: quã premia flagitanda. Inicium ergo
sapientiȩ timor dñi. Bonos est intellec¬
tUs. Quis negat: Sed intelligere &. ñ. facere.
periculosũ est. Bonus ergo facientibus. nec ex¬
tollat mentẽ in superbiam. Cuius enĩ timor
est inicium sapientiȩ : LaUS EIOS MANET
IN SaC COLOM SAECULI. Et hoc erit p̾miũ.
hic finis. haec statio sedesq ꝑpetua. Illic inue¬
niuntur mandata fidelia. confirmata in scłm
scłi. Ipsa est hereditas. noui cestamenti man¬
data in acternũ. Unam petu inquit ad nõ
hanc tequirã. ut in habitẽ in domo dñi per
om̃s dies uite meae. Beati enim qui in habitaNT

Expanded text:
Pro deliciis autem omnibus hujus saeculi, quales vel expertus es, vel augere ac multiplicare cogitando potes, immortalium deliciarum matrem concupisce sapientiam: sed, «Initium sapientiae, timor Domini.» Delectabit illa, et ineffabiliter procul dubio delectabit castis atque aeternis veritatis amplexibus: sed prius tibi donanda sunt debita, quam praemia flagitanda. «Initium» ergo «sapientiae timor Domini. Bonus est intellectus.» Quis negat? Sed intelligere et non facere, periculosum est. «Bonus» ergo «facientibus.» Nec extollat mentem in superbiam. Cujus enim timor est initium sapientiae, «Laus ejus manet in saeculum saeculi:» et hoc erit praemium, hic finis, haec statio sedesque perpetua. Illic inveniuntur mandata fidelia, confirmata in saeculum saeculi; ipsa est haereditas Novi Testamenti mandata in aeternum. «Unam petii,» inquit, «a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae» . Beati enim qui habitant
Abbreviated transcription (Latin):
cordarũ per quattuor eiusdem mundi partes id est
toto orbe predicatur. ut decem quater ducta qua¬
dragenariũ numerũ signent. Quinquagenario uero
numero post resurrectionẽ dñi quo cantamꝰ allelua.
non cuiusdã temporis finis & transitus. sed beata illa
significatur acteritas. quia denarius additus qua¬
dragenario laborantibus in hac uita fidelib mertes
illa persoluitur. quã & primis & nouissimis pater¬
familias preparauit acqualem. Audiamus itaq. ple¬
nũ diuina laude pectus populi dĩ. Ecce personat
in hoc psalmo: quedam exultantem felici exultati¬
one prefigurat. & scaturientem corde in amore
dĩ populũ scilic& corpus xp̃i ab om̃i malo liberatũ¬

Expanded text:
chordarum, per quatuor ejusdem mundi partes, id est, chordarum, per quatuor ejusdem mundi partes, id est, toto orbe praedicatur, ut decem quater ducta quadragenarium numerum signent. Quinquagenario vero numero post resurrectionem Domini, quo cantamus Alleluia, non cujusdam temporis finis et transitus, sed beata illa significatur aeternitas; quia denarius additus quadragenario, laborantibus in hac vita fidelibus merces illa persolvitur, quam et primis et novissimis paterfamilias praeparavit aequalem. Audiamus itaque plenum divina laude pectus populi Dei. Ecce personat in hoc psalmo quemdam exsultantem felici exsultatione, praefigurat et scaturientem corde in amore Dei populum, scilicet corpus Christi, ab omni malo liberatu
Abbreviated transcription (Latin):
significat᷑ meror. sollẽp̃niter grata hilaritate suc¬
cedunt : sic diesille qui post resurrectionẽ dabit᷑
plenario corpori xp̃i. hoc est sc̃ȩ aeccłe: cunctis uitȩ
huius erũpnis atq doloribus exclusis ꝑpetua beati¬
tudine succed&. Haec autẽ uita de nobis exigit con¬
tinentiã ut & iam cũ labore atq luctamine ingemis¬
centes grauati. & habitaculũ nrm̃ quod de cȩlo est
suꝑ indui cupientes. a secularib delectationib tem¬
peremus & significatur quadragenarto numero. quo
& moyses & helias & ipse dñs ieiunarunt. Precipit᷑
enĩ nobis & ex lege & ex prophetis & ex ipso euuan¬
gelio quod testimonium hab& alege & propbetis.
unde etiam in monte inter utramq. petsonam me¬
dius saluator effulsit. ut ab om̃ib mundi illetebris
nr̃am tanquã ieiunio temperatitiȩ refrenemus:
quãdu ꝑfectio de calogi legis tã quã psalteriũ decẽ¬

Expanded text:
significatur moeror, solemniter grata hilaritate sucsignificatur moeror, solemniter grata hilaritate succedunt: sic dies ille qui post resurrectionem dabitur plenario corpori Domini, hoc est sanctae Ecclesiae, cunctis vitae hujus aerumnis atque doloribus exclusis, perpetua beatitate succedet. Haec autem vita de nobis exigit continentiam, ut etiam cum labore atque luctamine ingemiscentes gravati, et habitaculum nostrum quod de coelo est superindui cupientes ; a saecularibus delectationibus tempet Moyses, et Elias, et ipse Dominus jejunaverunt. Praecipitur enim nobis ex lege, et ex prophetis, et ipso Evangelio, quod testimonium habet ex lege et prophetis. Unde etiam in monte inter utramque personam medius Salvator effulsit, ut ab omnibus mundi illecebris ram tanquam jejunio temperantiae refrenemus, quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
ENERUNT DIES. UT CANEMUS
alleliua. Adestote animo fr̃s. ad percipi¬
enda quae dñs suggerit ad ex hortationẽ
nrãm. & nutriendã caritatẽ qua nobis in be¬
rere dõ bonũ est. Adestote animo cantatoresbo¬
ni filii laudis. & gloriae sempiterne ueri & incor¬
rupti dĩ. Adestote intenti. qui nostis cantare & psal¬
lere in cordibus ur̃is dñõ. grãs semꝑ agentes in om̃ib
& laudate dm̃. hoc est enĩ alleluia. Et hi quidẽ
dies ueniunt transituri. transeuntq uenturi. &
significant diem qui non uenit & transit: quia nec
besterno preitur ut ueniat: nec crastino urguet᷑¬
ut transeat. Ad quẽ sane uos cũ uenerimꝰ inherentes
eiꝰ nec nos transibimus. & sicut quodã loco cauitur
dõ beati qui in lubitant in domotua in scła scłorũ
laudabunt te. hoc etit otiosorũ negotiũ. hoc opus
uacantium. haet actio quietorũ. hȩc cura seculorũ.
Sicut enĩ dhesisti preteritis diebus quadragesime
quibus ante resurrectionẽ dñi corporis uitȩ huius

Expanded text:
enerunt dies ut cantemus Alleluia: adeste animo, fratres, ad percipienda quae Dominus suggerit ad exhortationem nostram, et nutriendam charitatem, qua nobis inhaerere Deo bonum est. Adeste animo cantatores boni, filii laudis et gloriae sempiternae veri et incorrupti Dei. Adeste intenti, qui nostis cantare et psallere in cordibus vestris Domino, gratias semper agentes in omnibus : et laudate Deum; hoc est enim Alleluia. Et hi quidem dies veniunt transituri, transeuntque venturi, et significant diem qui non venit et transit, quia nec hesterno praeitur ut veniat, nec crastino urgetuut transeat. Ad quem sane nos cum venerimus, inhaerentes ei nec nos transibimus: et sicut quodam loco canitur Deo, «Beati qui habitant in domo tua: in saecula saeculorum laudabunt te» ; hoc erit otiosorum negotium, hoc opus vacantium, haec actio quietorum, haec cura securorum. Sicut enim dies isti praeteritis diebus Quadragesimae, quibus ante resurrectionem Dominici corporis vitae hujus
Abbreviated transcription (Latin):
habere inarca. Quia siaurũ haberet tnarca.
furẽ timeret. et aurũ de arca etiam nolens ꝑderet.
Fidem autẽ decorde nonperdit: supse illã non
inde expulerit. Cito autẽ responderi potest km̃i.
Fecit ds pauperẽ. ut probet hominẽ. Et fecit ds
diuitẽ. ut probet illũ depaupere. Et om̃a quae
fecit ds recte fecit. & si non possumus uidere
consiliũ ipsnis. quare illud sic fecit et illud sic:
bonũ .ẽ. nobis. ut sub damus nos sapientiȩ ipsius.
& credamus quia bene fecit. et sinondũ nouimꝰ
quare fecit. & habebimꝰ correctũ ut p̃sumamus
et confidamꝰ indñm. Et non mouebantur pedes
nri. et fit in nobis ascendentibus unde coepit
iste psalmus.
ui coxtiorret inoño sieut mors sion.
Quisunt isti qui in habitant in hierusalem.

Expanded text:
habere in arca? Quia si aurum haberet in arca, habere in arca? Quia si aurum haberet in arca, furem timeret, et aurum de arca etiam nolens perderet; fidem autem de corde non perderet, si ipse illam inde non expelleret. Cito autem responderi potest, charissimi. Fecit Deus pauperem, ut probet hominem; et fecit Deus divitem, ut probet illum de paupere. Et omnia quae fecit Deus, recte fecit. Et si non possumus videre consilium ipsius, quare illud sic fecit et illud sic; bonum est nobis ut subdamur sapientiae ipsius, et credamus quia bene fecit, et si nondum novimus quare fecit: et habebimus cor rectum, ut praesumamus et confidamus in Domino, et non movebuntur pedes nostri, et fit in nobis ascendentibus unde coepit iste psalmus, «Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion, Qui sunt is
Abbreviated transcription (Latin):
dnm. Qui sunt recti corde : qui uoluntatẽ
suam aduoluntatẽ dĩ dirigunt. non uoluntatẽ dĩ
ia uoluntitẽ suam curuare conantur. Breurprȩ¬
ceptũ. ẽ ut homo dirigat corsuũ. Uis habere
pecti cor: tu fac quoduult ds. noli dm̃ uelle
facere qđ uiftu. Praui cordes ergo sunt. idest
quirectũ cor nonhabent. qui sedent et disputant
quonodo debuit facere ds. Non laudando qđ
fecit: sed reprehendendo corrigere illũ uolunt.
Parum .ẽ. quia corrige ab eo nolunt: et dicunt.
Non debuit ds̃ facere pauperes. sed soli diuites
ẽt. debuerunt. et ipsi soli uiuerȩ. Ut quid
factus ẽ. pauꝑ: ut quid utuit  rephendit dm̃
pauperũ. Quanto melius esset pauꝑ dĩ et diue
esset dedõ hoc ẽ. sequeretur uoluntatẽ dĩ et
uideret paupertatẽ suam temporalẽ. eẽ. tran¬
siturã. Diuitias autẽ sibi sp̃uales ita uenturas.
ut nullo pacto possent preterire. et haberet
indiuitiis cordis fidẽ. siei non contigat aurum

Expanded text:
Deum. Qui sunt recti corde? Qui voluntatem Deum. Qui sunt recti corde? Qui voluntatem suam ad voluntatem Dei dirigunt; non voluntatem Dei ad voluntatem suam curvare conantur. Breve praeceptum est, ut homo dirigat cor suum. Vis habere rectum cor? Tu fac quod vult Deus; noli Deum velle facere quod vis tu. Pravicordes ergo sunt, id est, qui rectum cor non habent, qui sedent et disputant quomodo debuit facere Deus; non laudando quod fecit, sed reprehendendo. Corrigere illum volunt: parum est quia corrigi ab eo nolunt; et dicunt, Non debuit Deus facere pauperes, sed soli divites esse debuerunt; et ipsi soli viverent. Utquid factus est pauper? utquid vivit? Reprehendit Deum pauperum. Quanto melius esset pauper Dei, et dives esset de Deo; hoc est, sequeretur voluntatem Dei, et videret paupertatem suam temporalem esse, et transituram, divitias autem sibi spirituales ita venturas, ut nullo pacto possent praeterire; et haberet in divitiis cordis fidem, si ei non contingit aurum
Abbreviated transcription (Latin):
timoniũ dedimus: non iste quem considerandũ
et tractandũ modo suscepimus. Sedubi dictũ
.ẽ. quomodo sciuit ds. et si est scientia in altissimo
ecce peccatores & habundantes in scło obtinu¬
erunt diuitias: Numquid uano iustificaui
cormeũ. et laui ininnocentibus manus meas.
Ille ergo psalmus ubi uidetis quia pereclitat᷑
anima. ubi uidetis quia nutant pedes sic coepit
Quambonus ds isrł rectis corde: Mei autẽ
inquit poene commoti sunt pedes. patilomints
effusisunt gressus mei. Quare: quia zelaui
inpeccatoribus. pacẽ peccatorũ intuens. Inde
ergo dixit commotos pedes suos. et poene
offusos gressus. lapsu aruina adõ. quia intuitꝰ
.ẽ. & in spexit felicitatẽ peccatorũ et uidit
eos habere pacẽ. se autẽ laborẽ. Narrauit
autẽ hoc cumiam euasisset: cumiam correc¬
to corde dõ in haesisset. MUarrauit prȩte¬
rita pericula sua. Ergo bonus ꝗs istł. Sed

Expanded text:
timonium dedimus, non iste quem considerandum timonium dedimus, non iste quem considerandum et tractandum modo suscepimus, sed ubi dictum est, «Quomodo scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias. Numquid vane justificavi cor meum, et lavi in innocentibus manus meas?» ille ergo psalmus, ubi videtis quia periclitatur anima, ubi videtis quia nutant pedes, sic coepit: «Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem,» inquit, «pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei.» Quare? «Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens» . Inde ergo dixit commotos pedes suos et pene effusos gressus, lapsu ad ruinam a Deo, quia intuitus est et inspexit felicitatem peccatorum, et vidit eos habere pacem, se autem laborem. Narravit autem hoc cum jam evasisset, cum jam correcto corde Deo inhaesisset, narravit praeterita pericula sua. Ergo, «Bonus Deus Israel:» sed
Abbreviated transcription (Latin):
in laboribus. in aegestate. in erumna. in morbo
in dolore. in aliqua necessitate. et uident alios
habere sanitatẽ corporis. abundare tempora¬
libus. in colomitatibus suorũ gaudere. nitore ho¬
norũ florere eos. qui non solũ dmn non colunt.
sedomnibus hominibus aduersantur. Attenden¬
tes eos nutant et dicunt apud se. quod a perte
scriptum. ẽ. in quodam psalmo. Quomodo sci¬
uit ds. et si est scientia in excelso ecce ipsi¬
peccatores ethabundantes in saeculo: obtinu¬
erunt diuitias. Et sequitur. Numquid uano
iustificaui cor meũ etlaui mninnocentib manus
meas: numquid forte uanus fui. qui uolui iuste
uiuere. et innocent̃ inter homines conuersari
quando scio eos quino lunt seruare innocentiã.
habere tantam felicitatẽ. et in sultare iustis
per iniquitatiͦs felices: Sed quis illud dixit
ibi inpsalmo: cuius nondũ erat rectũ cor:
Sic enim coepit ipse psalmus: dequo modo tes¬

Expanded text:
in laboribus, in egestate, in aerumna, in morbo, in laboribus, in egestate, in aerumna, in morbo, in dolore, in aliqua necessitate, et vident alios habere sanitatem corporis, abundare temporalibus, incolumitate suorum gaudere, nitore bonorum florere eos qui non solum Deum non colunt, sed et omnibus hominibus adversantur; attendentes eos, nutant, et dicunt apud se quod aperte scriptum est in quodam psalmo: «Quomodo scivit Deus, et si est scientia in peccatores, et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias.» Et sequitur: «Numquid vane justificavi cor meum, et lavi in innocentibus manus meas?» Numquid forte vanus fui, qui volui juste vivere, et innocenter inter homines conversari, quando scio eos qui nolunt servare innocentiam, habere tantam felicitatem, et insultare justis per iniquitatem felices? 2. Sed quis illud dixit ibi in psalmo? Cujus nondum erat rectum cor. Sic enim coepit iste psalmus de quo modo tes
Abbreviated transcription (Latin):
tractetur res satis necessaria hominib positis
in nouo testamento. ut ommno nullas latebras
inueniat inimicus. ubi se occultet ad decipien
rũ canticorũ graduũ. de quo titulo in
aliis iam multa diximus. et repetere
nolumus neuos optun damus potius quam
intruamus: docet nos ascendentes et leuantes
animas nr̃as ad dñm dm̃ nr̃m affectu caritatis
atq pietatis non intendere in homines qui pros¬
perantur in hoc sacculo felicitate falsa atq
uentosa et prorsusse ductoria. ubi nihil aliud
nutriunt quam suꝑbiã. et cor eorũ congelascit
aduersus dm̃. et fit durũ aduersus ymbrẽ gr
ipsius ne fructũ ferat. Praesumentes enim om̃i
sibi abundare quae uidentur huic uitae neces¬
saria. etultra quan necessaria. ex tolluntur.
Etcum sint homines ꝓiniquitatẽ pnferaores
intuendo et nimis attendendo etiam illi qui di
coluntꝰ. fluctuant. et nutant. quasi perierit
merces ipsorũ quare colunt dm̃. cum se uident

Expanded text:
tractetur res satis necessaria hominibus positis tractetur res satis necessaria hominibus positis in novo testamento, ut omnino nullas latebras inveniat inimicus, ubi se occultet ad decipiendrum canticorum graduum de quo titulo in aliis jam multa diximus, et repetere nolumus, ne vos obtundamus potius quam instruamus, docet nos ascendentes et levantes animas nostras ad Dominum Deum nostrum affectu charitatis atque pietatis, non intendere in homines qui prosperantur in hoc saeculo felicitate falsa atque ventosa et prorsus seductoria; ubi nihil aliud nutriunt quam superbiam, et cor eorum congelascit adversus Deum, et fit durum adversus imbrem gratiae ipsius, ne fructum ferat. Praesumentes enim omnia sibi abundare, quae videntur huic vitae necessaria, et ultra quam necessaria, extolluntur; et cum sint homines per iniquitatem inferiores intuendo et nimis attendendo, etiam illi qui Deum colunt, fluctuant et nutant, quasi perierit merces eorum quare Deum colunt, cum se vident