comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ram ut priꝰ diximꝰ uineȩ describit popłm iu¬
deorũ quẽ sepsit angłoꝵ auxilio. ec lapides
elegit ex eo: uł idola. uł omĩa quȩ dĩ cultũ
poterant impedire.Et plantauit eã uineã
soreth: quã solus simmachꝰ electã int̾pre
altare significare putant. ut incanticoisaiȩ
dr̃ ex untular fodi in ea. Torcular ẽ. fufa
tribulatio. ut inapocalipsi. et ipse calcauit
torcular iuni. ire furoris dñi. Siẽ enĩ adtor¬
cular om̃s uuȩ comportant᷑ atq calcant᷑.
ut exeis ex pͥmat᷑ uinũ. sic altare oĩs ppłi sus¬
cipit fruct᷑ ed ĩmolatas hostias deuorat. nixta
illud qd debeniamin legit᷑: beniamin lupꝰ
rapax. mane comeder p̃dã. et aduesꝑã dabit
escas. Cuncta q̃ dñr deuinea posst̃ et ad aĩe
humane referri statũ. q̃ ad̾o plantata in boñ
ñ uuas attulerit. s labruscas. et pꝰcea sit tͣdita
magis ista conueniant: oblaq̃atio. putatio.
ꝓpaginatio. fossio. Oblaq̃are ẽ. circa corticẽ t̾ã

Expanded text:
ram, ut prius diximus, vineae, describit populum Judaeorum, quem sepsit Angelorum auxilio. Et lapides elegit ex eo, vel idola, vel omnia quae Dei cultum poterant impedire. Et plantavit eam vineam Sorec, quam solus altare significare putant: ut in cantico Isaiae dicitur: Et torcular fodi in ea . Torcular est futura tribulatio, ut in Apoc.: Et ipse calcavit torcular vini irae furoris Domini . Sicut enim ad torcular omnes uvae comportantur atque calcantur, ut ex eis exprimatur vinum: sic altare omnis populi suscipit fructus, et immolatas hostias devorat juxta illud, quod de Benjamin legitur: Benjamin lupus rapax mane comedit, et ad vesperam dabit escas . Cuncta, quae dicuntur de vinea, possunt et ad animae humanae referri statum, quae a Deo plantata in bonum, non uvam attulerit, sed labruscas, et postea sit tradita magis ista conveniunt: oblaqueatio, putatio, propaginatio, fossio. Oblaqueare est circa radicem terram
Abbreviated transcription (Latin):
quasi fouere. Hȩc oĩa siqͥs diligent᷑ attenderit
in eccłȩ instructione sp̃italit̃ inuenire poterit.
unde incantico canticoꝵ sponsa dicit: flores
apparuer᷑ int̾ra. tempꝰ putationis aduenit:
idẽ. ut ampuratis inutilib uane religionis
sarm̃tis futõ fidi fructui p̃paret᷑. Uitis uͦ alle¬
uitis uera.Item in aliã partẽ uineȩ uł uitis
nomii: exuinea enĩ sodomoꝵ uitis eoꝵ. et ꝓ¬
pago eor exgomorra.Palmites aũ apłi uł
ego sũ uus uera. et uos palmites et cȩt̃a. Si
milit et uua fructũ iusticiȩ significat. et econ¬
tͣrio subalia significatione legiẽ. uua eoꝵ uua
fellis: botrus amaritudinis imipsis. Botrus
aũ alibi eccłamsiue corpꝰ dñi significat. unde
innumeroꝵ libro scriptũ ÷: qd̾ duo uiri por¬
tarent botrũ inuecte det̾ra reꝓmissionis.
qͥa duo ordines pͣdicatoꝵ xp̃i incarnationẽ

Expanded text:
ac fovere. Haec omnia si quis diligenter intenderit, in Ecclesiae instructione spiritaliter invenire poterit: unde in Cantico canticorum sponsa dicit: Flores apparuerunt in terra, tempus putationis advenit , id est, ut amputatis inutilibus vanae religionis sarmentis, futuro fidei fructui praeparetur. Vitis vero alleuitis uera. item in aliam partem ut nomii: ex uinea Sodomorum uitis eorum. ropago eorum ex Gomorrha . Palmites autem ApostoEgo sum vitis vera, et vos palmites, etc. Joan. XV. Similiter et uva fructum justitiae significat, et econtrario sub alia significatione legitur: Uva eorum, uva fellis, botrus amaritudinis in ipsis . Botrus autem alibi Ecclesiam sive corpus Domini significat. Unde in Numerorum libro scriptum est , quod duo viri portarent botrum in vecte de terra repromissionis quia duo ordines praedicatorum, Christi
Abbreviated transcription (Latin):
fraim et liliiᷤ romeliȩ:dicentes ascendamꝰao
iudã et suscitemꝰ eũ. er ȩuellamꝰ eũ ad nos.
Duasaũ caudas torriũ fumigantiũ ut priꝰ
diximꝰ uocatsapientiã scłarem hȩretic̃ꝙ ser

Expanded text:
fraim, et filius Romeliae, dicentes: Ascendamus ad Judam et suscitemus eum, et evellamus eum ad nos . Duas autem caudas torrium fumigantium ut prius diximus vocat sapientiam saecularem, haereticumque
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupant᷑. eo qđ flatu agitent᷑. Palmes in¬
tis mat̾ia mollis. qͥ ꝑ nouella brachia miss
fructũ affert. Chorimbi st̃ amuili. qͥ ꝗrxima q̃ꝙ
ligant: et comp̃hendant. ne longiꝰ laxi pal¬
mites uentoꝵ flatib dissipent᷑. Uuȩ dictȩ. qd̾
intrinsecꝰ humore sint plenȩ guitȩ et dulcedi¬
nis: naͣ humidũ ẽ. qr exteriꝰ humorẽ ht̃. uui¬
dũ qd interiꝰ. Acina botrus racemꝰẽ. botrio¬
nis pars: et botrio grecu ÷. Mistice aũ uinea
ȩdera. uł popłs isrł pot̾ intelligi. deqͦ inisaia
ita scriptum ẽ: uinea facta ẽ. dilecro meo. in
cornu filio olei. et sepiuit eã et lapides elegit
exea.et plantauit eã electã. et edificauit t̾rim
inmedio eiꝰ. et torcular exteuxit mea. et ex¬
peccauit ut facẽt uuas. et fec̃ labruscas ec ce

Expanded text:
nuncupantur, eo quod flatu agitentur. Palmes vinuncupantur, eo quod flatu agitentur. Palmes vitis materia mollis, qui per novella brachia missus fructum affert. Corymbi sunt, annuli, qui proxima quaeque ligant et comprehendunt, ne longius laxati palmites ventorum flatibus dissipentur. Uvae dictae, quod intrinsecus humore sint plenae, succique et pinguedinis: nam humidum est, quod exterius humorem habet: uvidum, quod interius, ut acina, botrus. Racemus est botryonis pars, et botryo Graecum est. Mystice autem vinea Ecclesia vel populus Israel potest intelligi: de quo in Isaia ita scriptum est: Vinea facta est dilecto meo in cornu filio olei et sepivit eam, et lapides elegit ex ea, et plantavit eam electam, et aedificavit turrim in medio ejus, et torcular exstruxit in ea, et exspectavit, ut face
Abbreviated transcription (Latin):
egumina alegendo dicta. qͣsi electa: ue¬
teres enĩ meliora qͦq legebant. siue qd̾ manu
legant᷑: nec sectionẽ reqͥrant. Leguminũ plurina¬
ra genera. ex qͥb faba: lenticła. pisũ. faselũ.ci¬
cer lupinũ. g̃tiora inusũ hoĩm uident᷑. Misti¬
ce enĩ legumina c̃tinentiã luxuriȩ et mortifi¬
cationẽ corꝑis significare posit̃. unde indani
contẽptis delitiis regalib. appetisse ȩsũ lȩgu¬
adhuc scło. apud g̃cos aũ c̃stat inuentorẽ
uitis lib̾ũ appellari:unde et eũ gentiles post
mortẽ. eẽ. uoluer̃. Uitis dicta qr ui habeat citiꝰ
radicandi: alii putant uites dictas qd̾ inucẽ
se uitis innectant. uicinisq arborib reptando
religent᷑: ẽ. eñi earũ natura flexibił. q̃ quasi
brachiis qͥbdã. qͥcqͥd comp̃hendint stringt᷑.
Labrusca ẽ. uitis agrestis. q̃ int̾re marginib¬
nascit᷑: unde ec labrusca alabris. et extremita¬
tes t̾re. Sũmitates uitiũ ec frucricũ flagella qs¬

Expanded text:
egumina a legendo dicta, quasi electa: veteres enim meliora quaeque legebant: sive quod manu legantur, nec sectionem requirant. Leguminum plurima genera ex quibus faba, lenticula, pisum, faselum, cicer, lupinum, gratiora in usu hominum videntur. Mystice autem legumina continentiam luxuriae, et mortificationem corporis significare possunt: unde in Danicontemptis deliciis regalibus, appetunt esum leguadhuc saeculo. Apud Graecos autem constat inventorem vitis Liberum appellari: unde et eum gentiles post mortem Deum esse voluerunt. Vitis dicta, quod vim habeat citius radicandi. Alii putant vites dictas, quod invicem se vittis innectant, vicinisque arboribus reptando religentur: est enim earum natura flexibilis, quod, quasi brachiis quibusdam, quidquid comprehenderint, stringant. Labrusca est vitis agrestis, quae in terrae margininascitur: unde et labrusca dicta a labris et extremitatibus terrae: summitates vitium et fruticum flagella
Abbreviated transcription (Latin):
mentlĩ. ut lege̾ legentes audiant. u̾bum di.
uident enĩ semꝑ et diligunt. S suꝑ posuit
ipsũ firmam̃tum legis suę suꝑ infirmitatẽ
inferioꝵ ppłoꝵ. ut sibi suspicientes cognos¬
oant: qualit̾ discernant int̃ carnalia et spi

Expanded text:
mentum, ut legentes audiant verbum Dei; mentum, ut legentes audiant verbum Dei; vident enim eum semper, et diligunt. Sed superposuit ipsum firmamentum legis suae super infirmitatem inferiorum populorum, ut ibi suspicientes, cognoscant qualiter discernant inter carnalia et spi
Abbreviated transcription (Latin):
sacri ȩloquii. id ÷ ea gue denat᷑a diuinitatis
ł deȩt̾nis gaudiis narrat. nob̾ adhuc nescien¬
tib solis angłis in secreto st̃ cognita.Nam a¬
libi inpsalt̾io legit᷑. laudate eũ celi cȩloꝵ et¬
fabricatũ. cẽ. legerimꝰ. tam̃ eos plurali numero
et paulꝰ apłs appellauit. qui refert int̾ciũ
se cȩlũ raꝑtũ. ibiq talia cognouisse ꝗͣ homi¬
ni ñ licebat effari. et hie plurali numero ñcu¬
pant᷑. Qd tali forsitan ratione c̃coraat. dici¬
mꝰ unũ.ẽẽ. palaciũ qd multis m̃bris. multᷤ.¬
q spatiis ambiat᷑. ita forsitan et cȩli partes
dicimꝰ cȩlos dũ comꝑlexio atq sinꝰ eiꝰ unꝰ eẽ.
monstrat᷑. Aquas uͦ suꝑ celos. eẽ. genesis re¬
fert: ait enĩ diuisitq aquas quȩ erant sub
firmam̃tũ. ab his quȩ erant suꝑfirmam̃tũ.
ligunt᷑. qi oelũ plicat᷑ sicut liber: discreum
suꝑ hoc firmam̃to aqͣs id ÷ cęlestes ppłos an¬
geloꝵ. qui ñ opus hñt hoc susciꝑe firma¬

Expanded text:
sacri eloquii, id est, ea quae de natura divinitatis, vel de aeternis gaudiis narrat, nobis adhuc nescientibus, solis angelis in secreto sunt cognita. Nam alibi in Psalterio legitur: Laudate eum, coeli coefabricatum esse legerimus, tamen eos plurali numero et Paulus apostolus appellavit , qui refert in tertium se coelum raptum, ibique talia cognovisse, quae homini non liceat effari: et hic plurali numero nuncupantur. Quod tali forsitan ratione concordat. Dicimus unum esse palatium, quod multis membris, multisque spatiis ambiatur: ita forsitan et coeli partes dicimus coelos, dum complexio atque sinus ejus unus esse monstretur. Aquas vero super coelos esse Genesis refert. Ait enim: Divisitque aquas, quae erant sub firmamento, ab his quae erant super firmamentum . st, Coelum plicabitur sicut liber. Discrevitque super hoc firmamentum aquas, id est, coelestes populos angelorum, qui non opus habent hoc suscipere firma
Abbreviated transcription (Latin):
arte demersa statim resiliunt. et quãuis
uehem̃t̃ inlisa: confestim excuniunt᷑. S
neq uentis mouet᷑ resistente turbinib bi
tumine. quo aqua om̃is stagnat᷑. Neq
nauigationis patiens ẽ: quia omĩa uita
carentia in ꝑfundũ mergunt᷑. nec materiẽ
ullũ sustinet: nͥ que bitumine illustrat᷑.
Lucernã accensã fert̃ suꝑ natare. extincto
demergi lumine: hoc et mare salinarũ
dr̃. siue lacus asfalti id÷ bituminis. et ⁊
inuidea int̃ hiericho et roram. longitu¬

Expanded text:
arte demersa statim resiliunt, et quamvis arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer inlisa confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur resistente turbinibus btumine, quo aqua omnis stagnatur: neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur: nec materiem ullam sustinet, nisi quae bitumine illustratur: lucernam accensam ferunt supernatare, extincto demergi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est, bituminis; et est in Judaea inter Hiericho et Zoaran: longitu
Abbreviated transcription (Latin):
re couat᷑. S pͥus ñcessat uentꝰ. quã saluator¬
grãm sui idẽ. amoris. mox unnu̾sa uitiorũ.
et adu̾santis mundi: siue sp̃uũ malignoꝵ¬
bella compressa quiescunt: qde sacis ⁊ str
miscent᷑ oceani fluctib aut mari
magno. et dñr lacus et stagna. Lacꝰ¬
¶Lacus.
ẽ. receptacłm. in quo aqua retinef᷑ nec mis¬
cet᷑ fluctib: ur lacus asfabti. ut lacus bena¬
cus. et cet̾i qͦs greci limͣ. id ÷ stagnos uocañ.
Nam fontes labunt᷑ influuios. flumina
infreta discurrt. lacus stat in loco nec ꝓ¬
fluit. et dictꝰ lacus: quasi aquȩ locus. Lacꝰ
aũ id ÷ et stagnꝰ. ibi mim̃sa aqua conue¬
nit. Nam dictũ ÷ stagnũ. ab eo qd̾ illic aqͣ
stet nec decurrat. Lacus asfalti id ÷ et ma
re mortuũ uocatũ: ꝓpt̃ qd̃ nicħ gignit
uiũ. nichil recipit exgenere uiuentiũ.
Nam neq pisces ht̃. neq assuetas aquis.
et lȩtas usu mergendi pacit᷑ aues. s et qͣoͦq¬

Expanded text:
re conatur. Sed pre conatur. Sed pgratiam sui adest amoris, mox universa vitiorum et adversantis mundi, sive spirituum malignobella compressa quiescunt. CAPUT VIII. De lmiscentur Oceani fluctibus aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. Lacus est receptaculum, in quo aqua retinetur nec miscetur fluctibus, ut lacus Asphalti, ut lacus Benacus, et caeteri, quos Graeci limenas, id est, stagna vocant. Nam fontes labuntur in fluvios, flumina in freta discurrunt. Lacus stat in loco, nec profluit, et dictus lacus, quasi aquae locus. Lacus autem idem et stagnum, ubi immensa aqua convenit. Nam dictum est stagnum ab eo quod illic aqua stet, nec decurrat. Lacus Asfalti, idem re Mortuum vocatum propter quod nihil gignit vivum, nihil recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet neque adsuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves, sed et quaecu
Abbreviated transcription (Latin):
stus ad oceanũ ꝑtinet. fretꝰ adutrͣq
mare. Nam estus ⁊ maris accessus
ł secessꝰ. idẽ. in quietudo: unde et ȩs¬
tuaria dñr. ꝑ quȩ mare uicissim tam acce¬
dit. quã recedit. Fretũ aũ appellatũ qđ̾ ibi
semꝑ mare ferueat. Nam fretũ ÷ angustũ.
et qͥsi feruens mare ab undarũ feruore
nominatũ. Iuxta allegoriã estuat mundꝰ
undis ꝑsecutionũ. et ꝑuaria loca aut ac¬
cedit aut recedit. Feruet etiã odiss et tumul¬
tus excitat: nec unꝗͣ ꝑfecte tranquillitatis
hr̃e ualet statũ. Uñ et meu̾głio legit᷑. iussis¬
se dnm̃ ascendere discipłos suos innauiculã.
et p̃cedere eũ transfrerũ. donec dimitteret
turbas. ipsosq inremigando laborare. ꝓpt̃
contrariũ uentũ. Qđ mistice labores uarios
eccłȩ sc̃ẽ designat. quȩ int̃ undas scłi ad uer¬
santes et immundoꝵ flat̾ sp̃uũ adquietẽ pa¬
triȩ cȩlestis qͣsi adfidem litoris stationẽ ꝑueni¬

Expanded text:
stus ad Oceanum pertinet, fretum ad utrumque mare. Nam aestus est maris accessus vel secessus, id est, inquietudo: unde aestuaria dicuntur, per quae mare vicissim tam accedit quam recedit. Fretum autem appellatum, quod ibi semper mare ferveat. Nam fretum est angustum et quasi fervens mare, ab undarum fervore nominatum. Juxta allegoriam aestuat mundus undis persecutionum, et per varia loca aut accedit aut recedit, fervet etiam odiis, et tumultus excitat, nec unquam perfectae tranquillitatishabere statum. Unde et in Evangelio legitur , misisse Dominum ascendere discipulos suos in naviculam, et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas, ipsosque remigando laborare propter contrarium ventum. Quod mystice labores varios Ecclesiae sanctae designat, quae inter undas saeculi adversantes et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis, quasi ad fidam littoris stationem, perveni
Abbreviated transcription (Latin):
mi: dequa apłs. plenitudo inqͥt legis ẽ. dile¬
ctio. Maior ẽ. aũ hȩc om̃ib. qr qͥ diligit et cre
nał. ñ dilectio s magis amor dici solet. Di¬
lectionis aũ nom̃ tantũ inmeliorib reb
accipi solet. Sub eccłe añ uocabulo distinctio
qͣdam reꝑit᷑. ita ut insacris ordinib et inqͥb¬
dam ꝓmissionib fides abinuicẽ distent:

Expanded text:
mi. De qua Apostolus : Plenitudo, inquit, legis est dilemi. De qua Apostolus : Plenitudo, inquit, legis est dilectio. Major autem est haec omnibus: quia qui diligit, et creddilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet. Sub Ecclesiae autem vocabulo distinctio quaedam reperitur: ita ut in sacris ordinibus et in quibusdam professionibus fideles ab invicem distent.
Abbreviated transcription (Latin):
adcultũ diuinũ uincło seruiendi. Qđ u̾bũ
cõpositũ ÷ areligendo idẽ. eligendo. ut ita la¬
tinũ uideat᷑ religio sic̃ eligio. Tria sunt autẽ
q̃ in religionis cultu ad colendũ dm̃ in hõĩb
ꝑqͥrunt᷑. idẽ. fides. spes. caritas. Infide quid
credendũ. inspe quid sꝑandũ. incaritate qͥd
amandũ. fides ẽ. qua ueratit᷑ credimꝰ. id qd̵ ue¬
quaꝗͣ uidere ualemꝰ. nam crede iã nͣ possumꝰ
qd uidemꝰ. ꝓp̾e aũ nom̃ fidei inde ẽ dictũ.
si omnino fiat qd̾ dictũ ÷: aut ꝓmissũ. et inde
fides uocata abeo qd̾ fiat illd̃ qd̾ intͣ utrosq
placitũ ÷ qͣsi intͣ dm̃et homine̾. hinc et fedis.
Spes uocata qd̾ sit pes ꝓgrediendi qͣsi spes:
unde econtͣrio desꝑatio drͣ. uͭ de ÷ sues: nulla¬
q ꝓ grediendi facultas ẽ: qi dũqͥsq peccatũ
amat. futurã głam ñ sꝑat. Cautas grece. la¬
tine dilectio intptat᷑. qd̾ duos inse inliget. Nã
dilectio aduob incipit. qd ẽ. amor ĩ et ꝓxxi¬

Expanded text:
ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum compositum est a religendo, id est, eligendo: ut ita Latinum videatur, religio, sicut eligio. Tria sunt autem, quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur: id est, Fides, Spes, Charitas. In fide quid credendum: in spe quid sperandum: in charitate quid sit amandum. Fides est, qua veraciter credimus quod nequaquaquam videre valemus. Nam credere jam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata ab eo quod sit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem, hinc et foedus. 5. Spes vocata, es, nullaque progrediendi facultas est: quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Charitas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit: quod est amor Dei et proxi
Abbreviated transcription (Latin):
ascĩficando uocatꝰ ÷: c̃secrat enĩ et scĩficat. Sa
cerdores aũ gentiliũ flamines dicebant᷑. hi
incapite habebant pilleũ. inqͦ erat breuiꝰ
uirga desuꝑ hñs latine aliqͥd qd cũ ꝑ estũ
ferre ñ possent: filo tantũ capita religare cȩ¬
pert̃. Nam mudis penitꝰ eos capitib incedẽ
nefas erat. Uñ a filo quo irebant. fiamines dicti
stͣ qͣsi filamines. Uerũ festis dieb filo deposito.
pilleũ imponebant ꝓsac̾lotii eminentia. Prbr
grece latine senior intpͣtat᷑ ñ petate ł decrepita se

Expanded text:
anctificando vocatus est; consecrat enim, et sanctificat. 18. Sacerdotes autem gentilium flamines dicebantur. Hi in capite habebant pileum, in quo erat brevis virga desuper, habens lanae aliquid. Quod cum per aestum ferre non possent, filo tantum capita religare coeperunt. 19. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat: unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito, pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. 20. Presbyter Graece, Latine senior interpretatur non modo pro ae
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ sex ꝑsone querunt᷑. iudex. acusa¬
tor: reus. ec tres testes. Iudex diccꝰ. qͣsi nus di¬
cens ppło. siue qd̾ iure disceptet. Iudex aũ
in script᷑is scr̃s aliqͣndo ipse d̾s dr. qui oĩa

Expanded text:
judicio sex personae quaeruntur: judex, accusajudicio sex personae quaeruntur: judex, accusator, reus, et tres testes. Judex dictus, quasi jus dicens populo: sive quod jure disceptet. Judex autem in Script
Abbreviated transcription (Latin):
gotiis scłarib. ut ei placeat eui se ꝓbauit. Si¬
milit̃ aũ et causȩ aliqͣndo laudabiles sunt.
Aliqͣndo uituꝑabiles. Tuc eni laudabiles
sunt cause: qñ adiurtutes spectant. teͣ aũ
uituꝑabiles qñ ad contentiones scłares ꝑti¬
nent. Dicit enĩ psalmista. iudica me ds et
discerne causã meã degente nͣscã. ñ enĩ pe¬
tit peccata sua discuti. s ab iniquoꝵ consor¬
tio lib̃ari. Esset eñi ꝑicłosũ dicere. iudicame:
nͥ addidisset et discerne causã meã. idẽ. di¬
uide ꝑmixtionẽ meã quã in scło sustineo.
et aliqnͣdo segregatũ me ab impiis in popłi
tui electione constituȩ. Ad didit degente
ñ scã. hoc ẽ. deꝑu̾sis ac male uiuentib. Le¬
git᷑ et in alio ꝓpħa dñm increpasse peccan¬
tes ita dicens. ecce adlites et contentiones ie¬
iunatis: et ꝑcutitis pugno impiȩ. qd̾ quã
sit uituꝑabile manifestum. ẽ. In omnẽ t̾rã

Expanded text:
gotiis saecularibus, ut ei placeat, cui se probavit . Sigotiis saecularibus, ut ei placeat, cui se probavit . Similiter autem et causae aliquando laudabiles sunt: aliquando vituperabiles. Tunc enim laudabiles sunt causae, quando ad virtutes spectant: tunc autem vituperabiles, quando ad contentiones saeculares pertinent. Dicit enim Psalmista: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Non enim petit peccata sua discuti, sed ab iniquorum consortio liberari. Esset enim periculosum dici, judica me, nisi addidisset, et discerne causam meam, id est, divide permistionem meam, quam in saeculo isto sustineo, et aliquando segregatum me ab impiis in populi tui electione constitue. Addit, de gente non sancta: hoc est, de perversis ac male viventibus. Legitur et in alio propheta Dominus increpasse peccantes, ita dicens: Ecce ad lites et contentiones vigilatis et percutitis pugno impie ; quod quam sit vituperabile, manifestum est. In omni autem
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Negonũ multa significat. mͦ accũ rei ali¬
cuiꝰ: cui contrariũ ocium. mͦ actionẽ causȩ.
qd÷ irgiũ litis. et diciũ negotiũ qͣsi nec
otium. idẽ. sme otio. Hegotiũ aũ incausis.
negorio incõmerciis dr̃. ubi aliqͥd datur.
ut maiora lucrent᷑. Iurgiũ dictũ quasi iu¬
ris garriũ. eo qd̾ hi qui causã dicunt. iu¬
re desceptant. Lis acontentione limittis pͥꝰ
litẽ. ut discerneret agris. Causa au̾ aut fir¬
gum̃to. aur ꝓbatione constat. Aigum̃tum
nunꝗͣ testib nunꝗͣ tabulis dat ꝓbationẽ:
s sola inuestigatione inuenit ueritatem.
tiũ eñĩ aliqͥd laudabile ẽ. hocẽ. qn instudisͦ
spͥilib laborat᷑. nt ẽ illud meuanglio negoti¬
amini donec ueniam. hinc dicunt᷑ negotia¬
tores spitales: quibonas margaritas quȩrt᷑.
Ex ȩcontrario aliud. ẽ. negotiũ uituꝑabile hoc
ẽ qd cupiditate mundana exercet᷑: dequo
dicit apłs. nemo militans deo implicet se ne-¬

Expanded text:
gotium multa significat: modo actum rei alicuius, cui contrarium est otium; modo actionem causae, quod est iurgium litis. Et dictum negotium quasi nec otium, id est sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis a contentione limitis priuslitem ut discerneret agri. Causa aut argumento aut probatione constat. Argumentum nunquam testibus, nunquam tabulis dat probationem: sed sola investigatione invenit veritatem: tium enim aliquod laudabile est, hoc est, quando in studiis spiritalibus laboratur; ut est illud in Evangelio: Negotiamini, donec veniam . Hinc dicuntur negotiatores spiritales, qui bonas margaritas quaerunt. Et e contrario aliud est negotium vituperabile, hoc est, quod in cupiditate mundana exercetur, de quo dicit Apostolus: Nemo militans Deo, implicat se ne
Abbreviated transcription (Latin):
quaq notis ocłis angulus om̃is aliẽ. Pelta
scutũ breuissimũ in modũ lune medie. de
quib meminit liber regum. fecit rex sa¬
lo mon ducenta scuta deauro puro. et tre¬
centas peltas exauro ꝓbato. Cethra scutũ
loreũ. idẽ. sine ligno: quo utunt᷑ affri et
mauri. de quo poeta lȩuas cȩchra tegit.
testudinis fit clipeus. et testudo. ẽ. scutoꝵ
conexio curuata intestudinis modum.
Namq in armoꝵ generib milites etiam
ab animalib nomina sumunt: ut arie
gͦs aut fidem significat.: ut .ẽ. illud apłi:
sum̃tes scutũ fid̾ei. in quo possitis omĩa
tȩla nequissimi ignea extinguere. aut

Expanded text:
Quaque notes oculis, angulus omnis abest. Pelta, Quaque notes oculis, angulus omnis abest. Pelta, scutum brevissimum in modum lunae mediae: cujus meminit liber Regum: Fecit rex Salomon ducenta scuta de auro puro, et trecentas peltas ex auro probato . Cetra scutum loreum sine ligno, quo utuntur Afri et Mauri, de quo poeta: Laevas cetra tegit. . . . . . testudinis fit clypeus. Et testudo est scutorum connexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus milites etiam ab animalibus nomina sumunt, ut ariesm aut fidem significat, ut est illud Apostoli: Sumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea e
Abbreviated transcription (Latin):
teloꝵ ictũ. ut enĩ telis resistat᷑. clipens
ante fert᷑. Declipeo in ꝓu̾biis scriptũ. ẽ.
om̃is sermo d̃i clipeus ignitꝰ ÷: sꝑantib
inse. Hec tota xp̃i ȩccła nouit. et illi ma¬
xime sentiunt: qui deo secũ morante
trenȩ fastũ sapientiȩ concẽpnunt. Qui
nimirum om̃is sermo diuinȩ auctorita¬
tis. corda electoꝵ et igne. caritatis accendit.
et scientia ueritatis inlustrat. et uitiorũ
sordes si quos ineis inuenerit consumit:
et abhostium in sidiis sꝑantes inse:cun¬
ctisq defendit adu̾sis. Item in cantico
canticors scriptũ e. mille clipei pendent
ex eo. om̃is armatura fortiũ: qd significat
testimonia scripturarũ scãrum. Umbo¬
pars scuti media ẽ: quasi umbilicus. An¬
ci le uocat scutũ breue et rotundũ. de qͦ
dictũ ab ancisione qd̾ sit ab omĩ parte ue¬
luti ancisũ. hoc ẽ. rotundũ. Ouidius. idꝙ
anci lȩ uocant: qd ab om̃i parte sit recisũ.

Expanded text:
telorum ictum: ut enim telis resistatur, clypeus telorum ictum: ut enim telis resistatur, clypeus antefertur. De clypeo in Proverbiis scriptum est: Omnis sermo Dei clypeus ignitus est sperantibus in se . Haec tota Christi Ecclesia novit, et illi maxime sentiunt, qui, Deo secum morante, terrenae fastum sapientiae contemnunt. Quia nimirum omnis sermo divinae auctoritatis corda electorum et igne charitatis accendit, et scientia veritatis illustrat, et vitiorum sordes si quos in eis invenerit consumit, et ab hostium insidiis sperantes in se cunctisque defendit adversis. Item in Cantico canticorum scriptum est: Mille clypei pendent ex eo, omnis armatura fortium ; quod significat testimonia Scripturarum sanctarum. Umbo, scuti pars media est, quasi umbilicus. Ancile vocatur scutum breve et rotundum, de quodictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum, hoc est, rotundum. Ovidius: Idque ancile vocant, quod ab omni parte recisum.
Abbreviated transcription (Latin):
.O libros legis mnunitate caritatis. diabolũ
funda predicationis suꝑasse: atꝙ ꝓpͥo gla¬
teremisse:
impingit murũ inmodũ ariecũ pu¬
gnantiũ. Ualide enĩ ac nodose arboris capͣ
ferro uestit᷑. ea q̃ suspensa funib multoruͣ
manu admurũ impellit᷑. deinde retrorsũ
ducta maiori impetu descinat᷑: sicq creb̾
ictib concussũ muri latus odit. cauatũ¬
ꝙ in rumpit: ac fe nestrã facit. Contra
impulsũ arietis remediũ. ẽ. saccus pale¬
is plenus. et in eũ locum demissus quo
aries ꝑcutit. laxo enĩ saccoꝵ sinu ictꝰ arie¬
tis inlisus emollit᷑ duriora enĩ mollio¬
rib facilius cędunt. Plutei st̃ crates corio
crudo intexte. quȩ inoꝑe faciendo hosti
obiciunt᷑. Arietes sunt tẽptationũ stimu¬
li. uł impetꝰ ꝑsecutionis: uoẽ. illud. et po
ducat. apotu cleptin. Oppositus em̃ hic.
sua defensione abhastis et iaculis corpꝰ
munit. Ulipeus aũ peditũ ẽ. scutũ eqͥ¬
tum. Scutũ appellatũ eo qd a se excutiat

Expanded text:
 libros legis in unitate charitatis diabolum funda praedicationis superasse, atque proprio glateremisse. impingit murum in modum arietum pugnantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus multorum manu ad murum impellitur: deinde retrorsum ducta majori impetu destinatur: sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit, cavatumque irrupturis ac fenestram facit. Contra impulsum arietis remedium est saccus paleis plenus, et in eum locum demissus, quem aries percutit. Laxo enim saccorum sinu ictus arietis illisus mollitur: duriora enim mollioribus facilius cedunt. Plutei sunt crates corio crudo intectae, quae in opere faciendo hosti objiciuntur. Arietes sunt tentationum stimuli, vel impetus persecutionis, ut est illud: Et ponducat, apo tou cleptein. Oppositus enim sua defensione ab hastis et jaculis corpus munit. Clypeus autem peditum est, scutum equitum. Scutum appellatum eo quod a se excutiat
Abbreviated transcription (Latin):
stȩ. app̃hende arma er scutũ. et exurge
in adiutoriũ mͥ. Itẽ scutũ obduratio cor¬
dis. uł peccati defensio. ut illud hieremie
dabis eis dñe scutũ cordis laborẽ tuũ. Ar¬
ma abarcendo dicta sunt: qd̾ ꝑea hostes
iuolentissimos arceamꝰ et ideo hoc huma¬
na consuetudine dr̃. quȩ armat manũ
ut oppͥmat inmicum: cȩterum arma
et scutũ sola uoluntas . ẽ. dm̃i. qua ꝓtegit
ꝑiclitantẽ. et expugnat adũsariũ. Scutũ
eñi dictũ: quasi scultũ qd̾ impso antiqͥ
sua facta signabant.Nam qd̾ dicit app̃hen¬
de minqͥd ab eo fumit᷑ ad tempꝰ ꝑegrina
qui nunꝗͣ iacuisse declarat᷑. Arma qͥ ꝑti¬
nent adindum̃ta ferrea. ꝑ quȩ saluĩ huma

Expanded text:
um, et exsurge in adjutorium mihi . Item scutum obduratio cordis, vel peccati defensio, ut illud Jeremiae: Dabis eis, Domine, scutum cordis laborem tuum . Arma ab arcendo dicta sunt, quod per ea hostes violentissimos arceamus: et ideo hoc humana consuetudine dicitur, quae armat manum, ut opprimat inimicum. Caeterum arma et scutum sola voluntas est Domini, qui protegit periclitantem et expugnat adversum; scutum enim dictum est, quasi sculptum, quod in ipso antiqui sua facta signabant; nam quod dicit apprehende, nunquid ab eo sumitur ad tempus peregrina qui nunquam jacuisse declaratur. Arma igitur pertinent ad indumenta ferrea, per quae salus huma
Abbreviated transcription (Latin):
declarat. Aranea.ẽ. animal debile. actenu¬
issimũ qd̾ transeuntib mucis adescã sibi ꝓ¬
curandã. quedã retia dolosa contexit. sic an¬
in eoꝵ qui scȩleratis oꝑib dediti. si in artib
et subdoł machinationib occupant᷑. Qd
sis. lxͣc. annis. Si aũ inpotentatib. lxxanni
et cet̃. Si annos istos ad literã uelimꝰ aduer¬
tere. multos hominũ et nonagenarios bene
re minime posse uideat᷑. S numerũ septua¬
genariũ legi potiꝰ decent᷑ aptamꝰ. quȩ sabbati
uͦ ppło xp̃iano aptissime deputam᷑. qui octa¬
uum diem re surrectionis dnice sc̃a festiui¬
tate uenerat᷑. Octogenariũ uͦ addit in po¬
tentatib quia tunc re uera cepim̾ br̃e poten¬
tiã qmͣdo nob̾ dñs saluator apparuit. Istigͦ
sunt dies annoꝵ nroꝵ. qui nob̾ ꝓbabił uitȩ

Expanded text:
declarat. Aranea est enim animal debile ac tenudeclarat. Aranea est enim animal debile ac tenuissimum, quod transeuntibus muscis ad escam sibi procurandam quaedam retia dolosa contexit. Sic anni eorum, qui sceleratis operibus dediti sunt, in artibus et subdolis machinationibus occupantur. sis LXX anni: si autem in potentatibus, LXXX anni et caetera: si annos istos ad litteram velimus advertere, multos hominum et nonagenarios bene re minime posse videatur: sed numerum septuagenarium legi potius decenter aptamus, quo sabbati ero populo Christiano aptissime deputamus, qui octavum diem resurrectionis Dominicae sancta festivitate veneratur. Octogenarium vero addidit in potentatibus: quia tunc revera coepimus habere potentiam, quando nobis Dominus Salvator apparuit. Isti ergo sunt di
Abbreviated transcription (Latin):
ri solent annis .x. et nouẽ habeat circulos.
idest sex milia. cce. octoginta unͣi. Menses aũ
excepris bissextis. uities occies.uid.cccxxxu. idẽ.
exc miclaxx. Appositis aũ bissextis: cexe. ccxini.
ui ubi memoratã exordine mͣsiũ dierumq
sumniã cõpleuerit. mox in se ipsũ reuolutꝰ.
cuncta quȩ adsolis ł lunȩ cursũ ꝑtinent.
eodẽ quo p̃terierant semꝑ tenore restaurat.
Tantũ anni dnĩce incarnationis suo certo tra¬
mite ꝓficiunt in maiꝰ. et indictiones qͦ fe¬
rant᷑ in ordine. nil siderũ cursũ atq ideo
uil paschał calculi ordinẽ mouent. Anni
eni iuxta allegoriã aliqn eternitatẽ aliqͣñ
breuitatẽ humanȩ uite significat. in illo
et anui tui ñ deficient. Natura eiꝰ subbre¬
uitate declarat᷑. quia ipse solꝰ ꝑse nouit. ẽẽ.
qui ut sit alio ñeget ad iutore. Alibi aũ uhi
scriptũ :: anni tui sicut aranea meditabun
malignitatẽ uite nr̃e posita similitudo

Expanded text:
ri solent annis, X et IX habeat circulos, ri solent annis, X et IX habeat circulos, id est, sex millia trecentos octoginta quatuor, menses autem exceptis bissextis, vicies octies VM, DCCCCXXV, id est, CXCIVM, CLXXX. Appositis autem bissextis CXCIVM, CCCXIII, qui ubi memoratam ex ordine mensium dierumque summam compleverit, mox in se ipsum revolutus cuncta, quae ad solis vel lunae cursum pertinent, eodem, quo praeterierant, semper tenore restaurat. Tantum anni Dominicae Incarnationis suo certo tramite proficiunt in majus: et indictiones, quoquo ferantur in ordine nil siderum cursum, atque ideo nil paschalis calculi ordinem movent. Anni enim juxta allegoriam aliquando aeternitatem, aliquando brevitatem humanae vitae significant: in illo et anni tui non deficient , natura ejus sub brevitate declaratur: quia ipse solus novit esse, qui ut sit, alio non egeret adjutore. Alibi autem, ubi scriptum est: Anni nostri, sicut aranea, meditabuntur ; malignitatem vitae nostrae posita similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
soł ÷ annꝰ. cũ adeadem loca siderũ redit. ꝑ¬
accis. ccche. qͥnq dieb et sex horis. idẽ. qua¬
drante totiꝰ diei. que pars quat̾ ducta cogit
int̾ poni unũ diẽ. qd̾ romani bissextũ uo¬
cant. ut ad eandẽ cicuitũ redeat᷑. Quartꝰ
solaris giri annꝰ bissextił ÷: cęt̾is trib uno
die ꝓlixior. Quo confecto sol adcuncta sig¬
narũ loca eisdẽ dierũ nocciũq qͥb ante qͣ¬
driennũ reuerat᷑ horis Annus errantium
stellarũ ÷ quo illarũ queꝙ ⁊odiaci ambitũ
ꝑ lustrat. deqͦ supͣdiximꝰ. Annꝰ magnꝰ ⁊ cum
oĩa simul errantia sidera ad sua queq loca
quȩ simul habuere recurrt̃. que etiã cutulꝰ¬
magnꝰ pasche ostendit. Ciruł paschȩ mag¬
nus ẽ. qui multiplicatti ꝑ inuicẽ solari ac
uicies occies demi ac noueni multiplicent᷑.¬
qͥngentoꝵ duoꝵ numerũ cõplent. Uñ fit ut
idẽ circusꝰ magnꝰ. xͤ. nouenales lunȩ circulos

Expanded text:
solis est annus, cum ad eadem loca siderum rediit, psolis est annus, cum ad eadem loca siderum rediit, peractis CCCLXV diebus, et VI horis, id est, quadrante totius diei, quae pars quater ducta cogit interponi diem unum quod Romani bissextum vocant, ut ad eumdem circuitum redeatur. Quartus solaris gyri annus bissextilis est, caeteris tribus uno die prolixior, quo confecto, sol ad cuncta signorum loca eisdem dierum noctiumque quibus ante quadriennium revertitur horis. Annus errantium stellarum est quo illarum quaeque zodiaci ambitum perlustrat, de quo supra diximus. Annus magnus est, cum omnia simul errantia sidera ad sua quaeque loca, quae simul habuere, recurrunt. De qumagno paschali. Circulus Paschae magnus est qui, multiplicato per invicem solari ac vicies octies deni ac noveni multiplicentr, DXXXII numerum complent. Unde fit ut idem circulus magnus decennovenalis, lunae circulos
Abbreviated transcription (Latin):
nnus ł ab innouando cuncta quȩ
naturali ordine transierant. ł a circu
annũ ꝓcirc̃ponere solebant. ut cato dicit
inoriginib oratoꝵ. Annũ terminũ. idẽ.
Est aũ annꝰ lunaris. ẽ. et solaris: est et er¬
rantiũ discretꝰ stellarũ. Est et omniũ pla¬
netarum unus. quẽ magnum specialit̾ nun¬
cuꝑant. S lunaris annꝰ quadrifarie accipit᷑.
pͥmꝰ ⁊̃ nanq cũ luna.xxuii. dieb et octo horiᷤ
zodiacũ ꝑ currens adid signũ ex quo egressa
.c̃. reuertitur. Sod̾s duob dieb et .iiͦii. horiͤ
ꝓlixior. qui consuete m̃sis appellat᷑. cũ solẽ
a quo noua digressa ẽ.xx.ix. dieb et .xii. ho¬
ris ex actis. iam defecta repetit. Tertiꝰ qui
XII. m̃sib huiꝰmodi. idẽ. dieb.ccc liui. ex¬
plet᷑ et uocat᷑ cõmunis. eo qd̾ duo sepissime ta
pͥncipio m̃sis paschał incipit. ibidẽq finit᷑.
Apud uͦ romanos ab incipiente luna m̃sis ia¬
nuarii sumit mitiũ ibiq t̃minat᷑. Item

Expanded text:
nnus? MAG. Ab innovando cuncta quae naturali ordine transierant. Vel a circuiannum pro circum ponere solebant, ut Cato dicit in Originibus oratorum annum terminum, id est, Est autem annus lunaris, est et solaris, est et errantium discretus stellarum, est et omnium planetarum unus, quem magnum specialiter nuncupant. Sed lunaris annus quadrifarie accipitur: primus est namque, cum luna XXVII diebus et VIII horis zodiacum percurrens, ad id signum ex quo egressa est revertitur. Secundus duobus diebus et quatuor horis prolixior, qui consuete mensis appellatur, cum solem, a quo nova digressa est, XXIX diebus et XII horis exactis jam defecta repetit. Tertius, qui XII mensibus hujusmodi, id est, diebus CCCLIV expletur, et vocatur communis, eo quod duo saepissimprincipio mensis paschalis incipit, ibidemque finitur. Apud Romanos vero ab incipiente luna mensis Januarii sumit initium, ibique terminatur. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ad finẽ mundi. in quo pęnitentia et remissic
peccõꝵ p̃dicat᷑. ut ⁊ illud in ysaia p̃dicate an¬
nũ placabilẽ dño: et diem retributionis. Hire
et inȩuangłio agricola aadiim suũ ait. dñe¬
dimite illã et hoc anno: usq dũfodiam cir¬
ca illã. et mitã cophinũ stercoris. Anni sex
dequib in lege p̃cipit᷑. ut si puer hebreus
empto p̃tio fuerit dño suo seruiat. et in
septimo adlib̾tatẽ exeat. p̃sens significat
sermo. et numerꝰ qui septenis annorũ eb¬
gebant᷑ tubȩ et adom̃s reuertebat᷑ antiqua
possessio. debita absoluebant᷑ confirmabarͣ
libertates. Hunc numerũ etiã indieb pen¬
tecosten: et ipsi celebramꝰ pꝰt dm̃ resurrecti¬
onẽ. remissa culpa: et totiꝰ debiti cuo gra¬
pho euacuato abomi nexu lib̃i suscipien¬
tes aduenientẽ in nos grãm sp̃c sancti:¬

Expanded text:
i, in quo poenitentia et remissio peccatorum praedicatur, ut est illud in Isaia, Praedicare annum placabilem Domino, et diem retributionis . Hinc et in Evangelio agricola ad Dominum suum ait: Dimitte illam et hoc anno usquedum fodiam circa illam, et mittam cophinum stercoris . Anni sex, de quibus in lege praecipitur , ut si puer Hebraeus emptus pretio fuerit domino suo serviat, et in septimo ad libertatem exeat, praesens significantsermo, et numergebantur tubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio, debita absolvebantur, confirmabantur libertates. Hunc numerum etiam in diebus Pentecosten et ipsi celebramus post Domini resurrectionem, remissa culpa et totius debiti chirographo evacuato, ab omni nexu liberi suscipientes advenientem in nos gratiam Spiritus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
apatre cognominat᷑. quẽ relinquens cũ ioħe
uerũ patre secutꝰ ÷. Hi st̃ filii tonicrui. qͥ etiam
boanerges exinfirmitate et magnitudine fid̾i
ascensio nẽ dñi abherode manifesta t᷑ occisus.
acob alphei obdistinctionẽ pͥoris cognoĩat᷑.
quia sic̃ ille dr̃ filiꝰ ⁊ ebedi sic iste filiꝰ alphei. Co¬
gnom̃tũ gͥ ambo apatre sũpsert̃. iste ẽ. iacob
minor. qui in eũgłio fr̃ dñĩ noĩat᷑. qr maria
uxor alphei soror fuit mariȩ matris dñi. ꝙͣ
mariã cleophȩ ioħs eũgłista cognominat.
apatre siue agentilitate familiȩ. aut qͥcunꝙ
alia causa ei nom̃ imponens. Alplieꝰ aũ hȩbreo
sermone in latinũ ȩxpͥmit᷑. millesimꝰ siue do¬
ctꝰ. Phylippꝰ os lãpadarũ. łmaniũ. Tioma¬
abyssꝰ łgemitꝰ. unde et grecȩ didimꝰ appellat᷑.
Hi ambo p̃dicatoꝵ typũ tenent. qͥ abyssum
scãrum scripturarũ penetrantes lum̃ pͣdica¬
tionis ꝑhora sua adilluminandas gs̃ ꝓfeit̃.

Expanded text:
a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. Jacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus: quia sicut ille dicitur filius Zebedaei, sic iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt. Iste est Jacobus minor, qui in Evangelio frater Domini nominatur: quia Maria, uxor Alphaei, soror fuit Mariae, Matris Domini, quam Maria Cleophae Joannes Evangelista cognominat a patre: sive a gentilitate familiae, aut quacunque alia causa ei nomen imponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latinum exprimitur, millesimus sive doctus. Philippus, os lampadarumunde et Graece Didymus appellatur. Hi ambo praedicatorum typum tenent, qui abyssum sanctarum Scripturarum penetrantes, lumen praedicationis per ora sua ad illuminandas gentes proferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bestias iuuenes exciꝑe: pugnare adu̾sus
ẽas ultroneo furore certare. ñ crimine sed
ctio uanitatũ ñ solu̾ hoĩm uitiis s et de¬
¶monsi iussis instituta st̃. ꝓ inde nichil. et.¬
debet xp̃iano cum circensi inisaia. cum
impudicicia theatri: cũ amphiteatri cru¬
delitate. cũ atrocitate harene: cũ luxuria
ludi. Dm̃ enĩ negat qui talia pͣsumit fidei
xp̃iane p̃uaricator effectꝰ: qui denuo appe¬
tit qd̾ in laua chro iam pͥdem renunciauit.
adẽ. diabolo cũ pompis et oꝑib eiꝰ.

Expanded text:
bestias juvenes excipere: adversus bestias juvenes excipere: adversus eas ultroneo funere certare, non crimine, sedctio vanitatum, non solum hominum vitiis, sed et daemonum jussis instituta sunt. Proinde nihil essdebet Christiano cum circensi insania, cum impudicitia theatri, cum amphitheatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat, qui talia praesumit, fidei Christianae praevaricator effectus: qui id denuo appetit, quod in lavacro jam pridem renuntiavit, id est, diabolo cum pompis et ope
Abbreviated transcription (Latin):
heatrũ ÷ qd scena includit᷑ semi circu¬
li figurã hñs. in qͦ stantes om̃s inspici¬
unt. cuiꝰ forma pͥmũ rotunda erat sic̃ et ã¬
phiteatrũ. ꝓpt̾ea ex medio amphiteatrũ fa¬
ctũ. Tn eatrũ aũ abspectacło noĩatum.
anots teot pac. qd̃ in eo ppłs stans desuꝑ
atq spectans. ludos contẽplaret᷑. Idẽ uͦ che¬
athrũ idẽ et ꝓstibulũ. eo qd̾ pꝰt ludos exactoᷤ
merecrices ibi ꝓst̾nerent᷑: idẽ ec lupanar uo¬
catũ abeisdẽ meretricib quȩ ꝓpt̃ uulgati cor¬
ꝑis leuitatẽ lupe nuncupant᷑. Nam lupe
se rapiant miseros et appͣhendant. Lupa¬
naria enĩ apaganis constitirea st̃ et pudor
mulierũ infeliciũ ibi publicaret᷑. et ludaibͥo
hrẽnt᷑. tam hi qui facẽnt. ꝗͣ qui paterent᷑.¬
Misticȩ aũ theatrũ p̾sentẽ mundũ significa¬
re pot̃. inqͦ hi qui luxũ huiꝰ scłisequunt᷑. lu¬
dibrio hñt seruos der: et eoꝵ pęnas spectan¬
do lȩcant᷑ unde apłs dicit: spectacłm sumꝰ

Expanded text:
heatrum est quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt. Cuius forma primum rotunda erat, sicut et amphitheatri; postea ex medio amphitheatro ctum est. Theatrum autem a spectando nominatum apo tis theoreas, quod in eo populus stans desuper, atque spectans, ludos contemplaretur. Idem vero theatrum, idem et prostibulum; eo quod post ludos exactos meretrices ibi prosternerentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, que propter vulgati corporis levitatem lupe nuncupabantur: nam lupe se rapiant miseros et appnaria enim a paganis constituta sunt ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur, et ludibrio haberentur tam hi qui facerent quam qui paterent mundum significare potest: in quo hi, qui luxum hujus saeculi sequuntur, ludibrio habent servos Dei, et eorum poenas spectando laetantur. Unde Apostolus dicit: Spectaculum sumus
Abbreviated transcription (Latin):
lacies agelu et aqua quasi gelaties.
idẽ. gelata aqua. Gelu aũ qd̾ eostrin¬
gatur cellus. Gequippe t̾ra dr̃ tc̃ autẽ
maiori gelu stringit᷑ t̾ra: cũ fuerto nox se¬
rena. Nam glacies duritiã peccatoꝵ signi¬
ficat. ut ÷ illud insalomone. sic̃ in sereno
glacies. ita soluent᷑ peccata tua. Et in ꝑ sal¬
mo. ignis. grando. nix. glacies. spc ꝓcellarũ:
qui faciunt uerbũ eiꝰ. Quib reb ꝑalle¬
goriã homines significat. qui in hoc scło ex
turbulentis et pessimis ad deuotionis tͣnͣ¬
Nam dñs ad iob ita loquit᷑. decunꝰ utero egres¬
glacie frigida et ꝑfidie torpore constricta
accipimꝰ caorda iudeoꝵ. qui ꝑmisteria legiᷤ
ec ꝓpłiȩ. sic intra sinũ grẽ quasi intra uter̃
creatoris habebant᷑. S quia ueniente dño
constrica frigore ꝑfidie et feruorẽ caritatiᷤ
amiseit̃: quasi glacies deutõ creatoris e¬
gressi st̃. et gelu in qͥt decelo quis genuit :
Quasi decelo gelu exiit. quia desublimi ꝓle

Expanded text:
lacies a gelu et aqua, quasi gelacies, id est, gelata aqua: gelus autem, quod eo stringatur tellus. Ge quippe terra dicitur. Tunc autem majori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Nam glacies duritiam peccatorum significat, ut est illud in Salomone: Sicut in sereno glacies, ita solventur peccata tua . Et in psalmo: Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procellarum, quae faciunt verbum ejus . Quibus rebus per allegoriam homines signifturbulentis et pessimis ad devotionis tranNam Dominus ad Job ita loquitur: De cujus utero egresglacie, frigida et perfidiae torpore constricta accipimus corda Judaeorum, qui per mysteria legis et prophetiae sic intra sinum gratiae quasi intra uterum creatoris, habebantur. Sed quia, veniente Domino, constricti frigore perfidiae fervorem charitatis amiserunt, quasi glacies de utero creatoris egressi sunt. Et gelu, inquit, de coelo quis genuit? quasi de coelo gelu exiit: quia de sublimi prole
Abbreviated transcription (Latin):
inpascha dñs apłis tradidisse legit᷑. Item
calix figura lit̾ expͥmit supplicia pecc̃orũ.
inpsalmo.ignis sulphur et sp̃c ꝓcellaruĩ
pari calicis eoꝵ Rursũ calix tribulatio ÷
uitȩ p̃sentis. et uindicta in om̃s gs̾: in ie¬
remia legit᷑. accipe calicẽ istum. et dabis
exeo bibere ad om̃s gs̃. Ampulla qͣsi am¬
pla bulla. similis ẽ. enĩ rotunditati bullis qͣ
exspuna aquarũ fiunt. atq ita inflat᷑ uen¬

Expanded text:
in Pascha Dominus apostolis tradidisse legitur . Item in Pascha Dominus apostolis tradidisse legitur . Item calix figuraliter exprimit supplicia peccatorum in Psalterio: Ignis et sulphur et spiritus procellarum, pars calicis eorum . Rursum calix tribulatio est vitae praesentis, et vindicta in omnes gentes in Jeremia: Accipe calicem istum, et dabis ex eo bibere ad omnes gentes . Ampulla est quasi ampla bulla; similis est enim rotunditate bullis, quae ex spumis aquarum fiunt atque ita inflantur ven
Abbreviated transcription (Latin):
biberi ex aqua quã ego do ñsitiet unꝗͣ s
fiet in eo fons atꝙ̃ salientis inuitã ȩternã.
Patere fialȩ st̃ dicte. uł quia inipsis potare
ferti: deqͦ in exodo. itẽ fialȩ sors inpeccatorib
ire diuinȩ: deqͦ in apocalipsi septẽ inquit
fialȩ nouissimȩ ux d̾i plene. Cratera calpe :
de et ꝑsius. At tͥ crateras argenti. Uirgiliꝰ cra¬
teras magnos statuunt et uina coronant.
fiebant aũt pͥmũ a conexionib uirgtatoꝵ:
cta sunt. ex similitudine cimbe nauis. Emi¬
stis sp̾es pocłi. quȩ ductũ. idẽ. uno sp̃u bi¬
bitͣ: bacchea pͥmũ abacco qd̾.ẽ. auino no¬
minata. postea inusib aquariis transit᷑.
Calices et calathi et scale: ꝓocłoꝵ genera an¬
tea exligno facca. inde et uocata: greci efũ
om̃e liguũ cala dicebant. Calix significat
sacrã sempturã. idẽ. duo testam̃ta: ut quidã
uolunt. sicut in ȩuangłio scđm lucã duoᷤ
calices. unũ ante cenã. et alium pꝰt cȩ nam

Expanded text:
n sitiet unquam, sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Paterae phyalae sunt, dictae: vel quod in ipsis potare ferti. De quo in Exodo. Item phyalae sors in peccatoribus irae divinae, de quo in Apocalypsi: Septem, inquit, phyalae novissime irae Dei plenae . Cratera calix esunde et Persius: Si tibi crateras argenti. Virgilius: Crateras magnas statuunt, et vina coronant. Fiebant autem mbia pocula dicta sunt ex similitudine cymbae navis. Amystis species poculi, qua ductim, hoc est, uno spiritu bibitur. Bachea primum a Baccho, quod est vinum, nominata: postea in usibus aquariis transiit. Calices et calathi et schalae, poculorum genera ante ex ligno facta, et inde vocata. Graeci enim omne lignum calon dicebant. Calix significat sacram Scripturam, id est, duo testamenta, ut quidam volunt; sicut in Evangelio secundum Lucam duos calices, unum ante coenam, et alium post coenam
Abbreviated transcription (Latin):
mo. libera me deaquis multis. Aquȩ multĩ¬
plicatio peccatoꝵ st̃: ut inpsalmo. misit exal¬
to. et accepit me: et assũpsit me demultitu¬
dine aquarũ. Aqua dogna hereticoꝵ ut irs¬
nõ salomone: aquȩ furtiuȩ dulciores st̃: et mesa¬
ia caupones tui miscent aquã uino. Aqua im¬
moderata locutio. ut in sał. quidimictita quã
id ÷ linguã: caput ⁊ nirgior. Aqua luxuriã
carnis. ut in sal. t̾ra que ñ saciabit᷑. aqua id ÷
caro hoĩs. quȩ ñ expletͣ lipxuria. et in eu̾głio:
ꝓ quodam lunatico: dr̃. sepe cadit inignem
Om̃is enĩ c̃gregatio aquarũ siue sal¬
le siue dulces abusiue maria mincu¬
ñ caꝑe. cum omĩa flumina: om̃s fontes recipi
sa magnitudo eiꝰ ñsentiat. deinde qd̾ amara
aqua dulce fluentũ consumat. ł qd̾ ipse nubeᷤ
multũ aquarũ ad se trahant. siue qd̾ illũ par¬
tim auferant uenti: partim sal exsiccet. postre¬
mũ qd̃ ꝑ occulta quȩdã t̾rȩ foramina ꝑcolatꝰ

Expanded text:
o: Libera me de aquis multis . Aquae multiplicatio peccatorum, ut in Psalterio: Misit ex alto, et accepit me, et assumpsit me de multitudine aquarum . Aqua, dogma haereticorum, ut in Salomone: Aquae furtivae dulciores sunt . Et in Isaia: Caupones tui miscent aquam vino . Aqua, immoderata locutio, ut in Salomone: Qui dimittit aquam, id est, linguam, caput est jurgiorum . Aqua luxuria carnis, ut in Salomone: Terra, quae non satiabitur aqua , id est, caro hominis, quae non expletur luxuria. Et in Evangelio pro quodam lunatico dicitur: Saepe cadit in ignem,omnis enim congregatio aquarum, sive salsae, sive dulces, abusive maria nuncunon capere, cum omnia flumina, omnes fontes recipiasa magnitudo ejus non sentiat: deinde, quia amara aqua dulce fluentum consummat: vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se trahant: sive quod illam partim auferant venti, partim sol exsiccet: postremum, quod per occulta quaedam terrae foramina percolatur,