comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. Ds̃ aut̃e p̃ibat illos die qͥdẽ in
colũna nub̃.: ⁊ ostendebat illis uiam:
nocteͣ autẽ in colũna ignis.: & ñ defi.¬
ciebat colũna nub̃ die: ⁊̃ colũna ignis
nocte ante pͦpłm. Qͥs⁊ hic dubitet ꝑ
subiectã creaturã eandẽq corpoream
ñ ꝑ suã substantiã dm̃ ocuł apparu.¬
isse mortaliũ : S utrũ patrẽ anfiliũ.
an sp̃m sc̃m. an ipsã trinitatẽ in unũ
dĩnsimilit̃ ñ apparet: nec ibi hoc
distinguit᷑ quantũ existimo. ubi
scriptũ eͥ ⁊ maiestas dni apparuit
in nube. & locutꝰ ẽ dns ad moy sen
dicens. exaudiui murm filioꝵ isrł icet̾a:

Expanded text:
tum est: Deus autem praeibat illos, die quidem in columna nubis, et ostendebat illis viam; nocte autem in columna ignis: et non deficiebat columna nubis die, et columna ignis nocte ante populum . Quis et hic dubitet per subjectam creaturam eamdemque corpoream, non per suam substantiam, Deum oculis apparuisse mortalium? sed utrum Patrem, an Filium, an Spiritum sanctum, an ipsam Trinitatem unum Deum, similiter non apparet. Nec ibi hoc distinguitur, quantum existimo, ubi scriptum est: Et majestas Domini apparuit in nube, et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Exaudivi murmur filiorum Isra
Abbreviated transcription (Latin):
ñ absurde etiã hic itelligit᷑ ds abra.¬
hã ⁊⁊ ds̃ ysaach. ⁊ ds iacob. S cur pͥus
angłs dñi dictꝰ ẽ cũ de rubo inflãma
ignis apparuit: utrũ qr unꝰ ex multis
angłis erat.s ꝑ dispensationẽ ꝑsonã
dni sui gerebat: an assumptũ erat
aliqͥd creature. qđ ad p̾sens negotiũ
uisibilit᷑ appareret. ⁊ unde uoces sen¬
sibilit̾ ederent᷑. qͥb p̾sentia dñi per
subiectã creaturã corporeis etiã sensibꝰ
hominis sic̃ oportebat exhiberetur:
Si enĩ unꝰ ex angłis erat: qͥs facile affir¬
mare possit. utrũ ei filii ꝑsona ñci¬
anda ĩposita erat. an sp̃s sc̃i. an des
pats: an ipsius om̃ino tͥnitatis. qͥ ẽ unꝰ
⁊ solus ds ut diceret ego sũ ds abrahã
⁊ ds̃ ysaach ⁊ d̃s iacob: Neq enim¬

Expanded text:
de etiam hic ipse intelligitur Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Sed cur prius angelus Domini dictus est, cum de rubo in flamma ignis apparuit? utrum quia unus ex multis Angelis erat, sed per dispensationem personam Domini sui gerebat; an assumptum erat aliquid creaturae, quod ad praesens negotium visibiliter appareret, et unde voces sensibiliter ederentur, quibus praesentia Domini per subjectam creaturam corporeis etiam sensibus hominis, sicut oportebat, exhiberetur? Si enim unus ex Angelis erat, quis facile affirmare possit utrum ei Filii persona nuntianda imposita fuerit, an Spiritus sancti, an Dei Patris, an ipsius omnino Trinitatis, qui est unus et solus Deus, ut diceret, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Neq
Abbreviated transcription (Latin):
ñ putaui ꝓ muliere sensũ corporis
ẽẽ ponendũ. quẽ uidemꝰ nob̾ ⁊ bestiis
ẽe̾ cõmunẽ: sed aliqͥd uolui qđ bestiȩ
ñ haberent. Sensũq corporis magis
ꝓ serpente intelligendũ existimaui.
qͥlegit᷑ sapientior omib pecorib t̾rȩ.
In eis quippe naturalib bonis quȩ
nob̾ ⁊ irracionalib animantib uide¬
mꝰ ẽẽ cõmunia. uiuacitate quadam
sensus excellit. ñ ille de qͦ scriptũ ẽ
in epła quȩ ẽ ad hebreos. ubi legit᷑
bitũ exercitatos habent sensus ad
separandũ bonũ a malo: illi quip¬
pe sensus naturȩ rationaleͥs st̃ ad in¬
telligentiã ꝑtinentes: sed iste sensus
qͥ ẽ quinq ꝑtitus in corpore. ꝑ quẽ
ñ solũ a nob̾ uerũ etiã abestiis cor¬
porał species motusq sentit᷑ Sed
siue isto siue illo siue aliqͦ alio mͦ
accipiendũ sit qđ apłs uirũ dixit
ymaginẽ ⁊ głiã cłi mulierẽ autẽ głiã¬

Expanded text:
 corporis esse ponendum, quem videmus nobis et bestiis esse communem; sed aliquid volui quod bestiae non haberent: sensumque corporis magis pro serpente intelligendum existimavi, qui legitur sapientior omnibus pecoribus terrae . In eis quippe naturalibus bonis, quae nobis et irrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivacitate quadam sensus excellit: non ille de quo scriptum est in Epistola quae est ad Hebraeos, ubi legitur, bitum exercitatos habent sensus ad separandum bonum a malo ; illi quippe sensus naturae rationalis sunt ad intelligentiam pertinentes: sed iste sensus quinquepartitus in corpore, per quem non solum a nobis, verum etiam a bestiis corporalis species motusque sentitur. 21. Sed sive isto, sive illo, sive aliquo alio modo accipiendum sit, quod Apostolus virum dixit imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
distinguit. licet ñ ibi explicet qͥd intͣ
scrutatus: inuenio scriptũ ee̾ in libro
iob. eodẽ scõ uiro loquente. Ecce pie¬
tas ẽ sapientia. abstinere autẽ a malis.
scientia ẽ. In hac differentia intelli¬
gendũ ẽ. ad contemplationẽ sapientiã:
ad actionẽ scientiã ꝑtinere. Pietatẽ
quippe hoc loco posuit di cultũ.: qͣđ
habet ista sententia in codicib grecis.
Et qͥd ẽ in et̃nis exceltius quã d̾̃s. cuiꝰ
solius inmutabił ẽ natura: E quis
cultus eiꝰ nͥ amor eius: qͦ nc̃ desideramꝰ
suros Et quantũ ꝓficimꝰ uidemꝰ nc
ꝑ speculũ in enigmate. tẽ autẽ in
manifestatione. Hoc ẽ enĩ qđ ait a.¬

Expanded text:
distinguit, licet non ibi explicet quid intescrutatus, invenio scriptum esse in libro Job, eodem sancto viro loquente: Ecce pietas est sapientia; abstinere autem a malis est scientia . In hac differentia intelligendum est ad contemplationem sapientiam, ad actionem scientiam pertinere. Pietatem quippe hoc loco posuit Dei cultum, quaeerbum habet ista sententia in codicibus graecis. Et quid est in aeternis excellentius quam Deus, cujus solius immutabilis est natura? Et quis cultus ejus, nisi amor ejus, quo nunc desideramus suros; et quantum proficimus videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem in manifestatione? Hoc est enim quod ait a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑec me fugit qͦsdam XTTI¬
qͥ fuert ante nos egregii defen¬
⁊ sores catholicȩ fider ⁊ diuini eloquii
tractatores. cũ in hoĩne uno cuiꝰ uniu̾¬
sã animã bonã quandã paradysũ
ẽẽ sensert̃. duo ista reqͥrerent: uirũ
m̃itẽ: mulierẽ uͭ dixisse corporis sensũ.
ꝙ. Scđm hanc autẽ distributionẽ qua
uir ponit᷑ mens. sensus uͦ corporis
mulier. uident᷑ apte omĩa conuenire.
si considate tractent᷑: nͥ qđ in om̃ib
bestiis ⁊ uolatilib scriptũ ẽ nͣ ẽẽ in¬
uentũ uiro adiutoriũ simile illi: ꝙ tc̃¬

Expanded text:
ec me fugit, quosdam qui fuerunt ante nos egregii defensores catholicae fidei et divini eloquii tractatores, cum in homine uno, cujus universam animam bonam quemdam paradisum esse senserunt, duo ista requirerent, virum mentem, mulierem vero dixisse corporis sensum. Et secundum hanc distributionem qua vir ponitur mens, sensus vero corporis mulier, videntur apte omnia convenire, si considerata tractentur: nisi quod in omnibus bestiis et volatilibus scriptum est non esse inventum viro adjutoriu
Abbreviated transcription (Latin):
hic in aliis antea positi corporib uide¬
rant. multis ac pene omĩb id contin¬
geret: quandoqͥdẽ ut de uiuis mor¬
tuos ita de mortius uiuos. tanquã
de uigilantib dormientes. ⁊ de dor¬
mientib uigilantes sine cessatione
fieri suspicant᷑. Si gͦ hȩc ẽ sapien¬
tiȩ ⁊ scientiȩ recta distinctio. ut ad
sapientiã ꝑtineat et̃narũ rerum
cognitio intellectualis. ad scientiã
uͦ tp̃raliũ rerũ cognitio rationalis.
qͥd cui pͣponendũ siue postponendum
sit. ñ ẽ difficile iudicare. Si autẽ alia
ẽ adhibenda discretio. qua dinoscan¬
t᷑ hec duo. quȩ ꝓculdubio distare
apłs docet dicens. alii qͥdẽ dat᷑ ꝑ sp̃m

Expanded text:
hic in aliis antea positi corporibus videhic in aliis antea positi corporibus viderant, multis ac pene omnibus id contingeret: quandoquidem ut de vivis mortuos, ita de mortuis vivos, tanquam de vigilantibus dormientes, et de dormientibus vigilantes, sine cessatione fieri suspicantur. 25. Si ergo haec est sapientiae et scientiae recta distinctio, ut ad sapientiam pertineat aeternarum rerum cognitio intellectualis; ad scientiam vero, temporalium rerum cognitio rationalis: quid cui praeponendum sive postponendum sit, non est difficile judicare. Si autem alia est adhibenda discretio, qua dignoscantur haec duo, quae procul dubio distare Apostolus docet, dicens, Alii datur quidem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑtinet disciplinã . etiã si eꝰ ig.¬
narus ẽ: Cur hoc facere de reb sen¬
sibilib nullus potest: nisi quas isto
uidit in corpore constitutꝰ. aut eis qͥ
nouerant indicantib credidit. seu
literis cuiusq seu uerbis: Non enim
adqͥescendũ ẽ eis qͥ samyũ pytagorã
ferunt recordatũ fuisse talia ñnulla:
quȩ fuerat exꝑtꝰ cũ hic alio ĩa
fuisset in corpore: & alios ñnul.los
narrant alii eiusmodi aliqͥd in sis
m̃tib passos quas falsas fuisse memo¬
rias. quales plerũq exꝑimͣ in sõniis:
quando nob̾ uidem᷑ reminisci qua¬
si egerimꝰ aut uiderimꝰ. qđ nec egimꝰ
omĩno nec uidimꝰ: & eo mͦ affectas ẽc
illoꝵ m̃tes & iã uigilantiũ instinctu
sp̃uũ malignoꝵ atq fallaciũ quib
cur &ẽ de reu iationib animarum
falsã opinionẽ ad decipiendos homi¬
nes firmare ł serere: Ex hoc conici
potest: qr si uere illa recordarent᷑ quȩ

Expanded text:
que pertinet disciplinam, etiamsi ejus igque pertinet disciplinam, etiamsi ejus ignarus est? Cur hoc facere de rebus sensibilibus nullus potest, nisi quas isto vidit in corpore constitutus, aut eis quae noverant indicantibus credidit, seu litteris cujusque, seu verbis? Non enim acquiescendum est eis qui Samium Pythagoram ferunt recordatum fuisse talia nonnulla quae fuerat expertus, cum hic alio jam fuisset in corpore: et alios nonnullos narrant alii, ejusmodi aliquid in suis mentibus passos: quas falsas fuisse memorias, quales plerumque experimur in somnis, quando nobis videmur reminisci quasi egerimus aut viderimus, quod nec egimus omnino nec vidimus; et eo modo affectas esse illorum mentes etiam vigilantium, instinctu spirituum malignorum atque fallacium, quibus curae est de revolutionibus animarum falsam opinionem ad decipiendos homnes firmare vel serere, ex hoc conjici potest, quia si vere illa recordarentur quae
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogatꝰ uidebat qđ udendũ erat:
dicebatq qđ uiderat. S si recordatio
hȩc ẽẽt rerũ antea cognitarũ: ñ utiq
om̃s uel pene om̃s cũ illo mͦ intͣro¬
garent᷑ hoc possent. Non eñi om̃s
in pͥore uita geomethix fuert̃. cũ tã
rari sint ingenere humano. ut uix
possit aliqͥs inueniri. S potius cre¬
dendũ ẽ m̃tis intellectuał ita condi¬
tã ẽe naturã. ut reb intelligibilib
naturali ordine disponente condito.¬
re subũicta. sic ista uideat in qua¬
dã luce sui generis incorporea: quẽ¬
ad modũ oculus carnis uidet quȩ
in hac corporea luce circũadiacent.
cuiꝰ lucis capax eiq congruens est
creatꝰ. Non enĩ ⁊ ipse id̾o sine ma-¬
gistro alba ⁊ nigra discernit: qr ista
iã nouerat: ante quã in hac carne
crearet᷑. Deniq cur de solis reb in-¬
telligibilib id fieri potest. ut bene et¬
disciplinauintrogatꝰ qͥsq respondeat: qđ ad quã.¬

Expanded text:
interrogatus, videbat quod videndum erat, interrogatus, videbat quod videndum erat, dicebatque quod viderat. Sed si recordatio haec esset rerum antea cognitarum, non utique omnes vel pene omnes, cum illo modo interrogarentur, hoc possent. Non enim omnes in priore vita geometrae fuerunt, cum tam rari sint in genere humano, ut vix possit aliquis inveniri: sed potius credendum est mentis intellectualis ita conditam esse naturam, ut rebus intelligibilibus naturali ordine, disponente Conditore, subjuncta sic ista videat in quadam luce sui generis incorporea, quemadmodum oculus carnis videt quae in hac corporea luce circumadjacent, cujus lucis capax eique congruens est creatus. Non enim et ipse ideo sine magistro alba et nigra discernit, quia ista jam noverat antequam in hac carne crearetur. Denique cur de solis rebus intelligibilibus id fieri potest, ut bene interrogatus quisque respondeat quod ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
soni ꝑ moras tp̃ris transeuntis nu¬
merositas comp̾hendat᷑. sine tp̃re
stans in qͦdã secreto altoq silentio:
tãdiu saltẽ cogitari potest quãdiu
potest ille cantꝰ audiri: tam̃ qđ inde
rapuerit. ⁊ si transiens m̃tis aspectꝰ.
⁊ quasi glutiens inuentre ita in me¬
moriã reposuerit: poterit recordan¬
do quodãm ruminare: & in disci¬
plinã qđ sic didicerit traicere.
Qđ si fuerit omĩm obliuione de¬
letũ: rursus doctrina duce ad id
ueniet᷑ qđ penitꝰ exciderat: & sic
inuenietur ut erat. XU¬
xide plato ille philosophus nobił ꝑfu¬
adẽ conatus ẽ uixisse hic animas homi¬
nũ ⁊ ante ꝙͣ. ista corpora gererent: & hinc
ẽẽ qđ ea quȩ discunt᷑ reminiscuntur
potius cognita. quã cognoscunt᷑ noua
Retulit enĩ puerũ quendã nescio qͥd
de geometrica int̾rogatũ sic respon-¬
disse: tanquã e̾ẽt illius ꝑitissimꝰ disci¬
plinȩ. Gradatĩ quippe atq artificiosȩ

Expanded text:
soni per moras temporis transeuntis nusoni per moras temporis transeuntis numerositas comprehendatur, sine tempore stans in quodam secreto altoque silentio, tamdiu saltem cogitari potest quamdiu potest ille cantus audiri: tamen quod inde rapuerit etsi transiens mentis aspectus, et quasi glutiens in ventrem ita in memoria reposuerit, poterit recordando quodam modo ruminare, et in disciplinam quod sic didicerit trajicere. Quod si fuerit omnimoda oblivione deletum, rursus doctrina duce ad id venietur quod penitus exciderat, et sic invenietur ut erat. nde Plato ille philosophus nobilis persuadere conatus est vixisse hic animas hominum, et antequam ista corpora gererent: et hinc esse quod ea quae discuntur, reminiscuntur potius cognita, quam cognoscuntur nova. Retulit enim, puerum quemdam nescio quae de geometrica interrogatum, sic respondisse, tanquam esset illius peritissimus disciplinae. Gradatim quippe atque artificiose
Abbreviated transcription (Latin):
nũ in tpr̃ib transeuntiũ. sine tp̃rali
transitu stant etiã ipse utiq intelli¬
gibiles ñ sensibiles: ad quas m̃tis aciȩ
ꝑuenire paucoꝵ ẽ. Et cũ ꝑuenitur
quantũ fieri potest. ñ in eis ꝑmanet
ipse ꝑuentor: sed ueluti aciȩ ipsare¬
uerberata repellit᷑. & fit rei ñ transi¬
toriȩ transitoria cogitatio. Quȩ tam̃
cogitatio transiens ꝑ disciplinas quib
erudit᷑ animꝰ memorie cõmdat᷑: ut sit
qͦ redire possit quȩ cogit inde tran¬
sire: quauissi ad memoriã cogitatio
ñ rediret. atq qđ coͣmdauerat ibi
inueniret. uelut rudis ad hoc sic̃
ducta fuerat duceret᷑ idq inueni¬
si descriptũ in memoria figeretur.
Neq enĩ sic̃ manet uerbi gr̃a qua¬
drati corporis incorporalis ⁊ in cõ¬
mutabił ratio. sic̃ in ea manet boĩ¬
nis cogitatio: si tam̃ ad eã sine phan¬
tasia spacii localis potuit ꝑuenire.
Aut si alicuius artificiosi ⁊ musici

Expanded text:
num in temporibus transeuntium sine temporali num in temporibus transeuntium sine temporali transitu stant etiam ipsae utique intelligibiles, non sensibiles. Ad quas mentis acie pervenire paucorum est; et cum pervenitur, quantum fieri potest, non in eis manet ipse perventor, sed veluti acie ipsa reverberata repellitur, et fit rei non transitoriae transitoria cogitatio. Quae tamen cogitatio transiens per disciplinas quibus eruditur animus, memoriae commendatur, ut sit quo redire possit, quae cogitur inde transire: quamvis si ad memoriam cogitatio non rediret, atque quod commendaverat ibi inveniret, velut rudis ad hoc sicut ducta fuerat duceretur, idque invenisi descriptum in memoria figeretur. Neque enim sicut manet, verbi gratia, quadrati corporis incorporalis et incommutabilis ratio, sic in ea manet hominis cogitatio; si tamen ad eam sine phantasia spatii localis potuit pervenire. Aut si alicujus artificiosi et musici
Abbreviated transcription (Latin):
dis actio nr̃a uersat᷑: & quicqͥd ꝓpt exem¬
pla uel cauenda ł unitanda. & ꝓpt̾ qua¬
rũq rerũ quȩ nr̃is acc̃omodata sunt
usibꝰ necessaria documͣta. historica
cognicione colligimꝰ. De hisgͦ ser¬
mo cũ fit. eũ scientiȩ sermonẽ puto dis¬
cernendũ a sermone sapientiȩ: ad quã
ꝑtinent ea quȩ nec fuert̃ nec futura st̃.
isse ⁊ ẽe̾ ⁊ futura e̾̃ẽ dicunt᷑. sine ulla
mutabilitate tẽpoꝵs. Non enĩ sic fuert̃
ut ẽẽ desinerent: aut sic futura st̃. qͣsi
nc̃ ñ sint: sed id ipsũ ẽẽ semꝑ habuert̃
semꝑ habitura st̃. Manent autẽ ñ tan¬
quã inspaciis locoꝵ fixa. ueluti corpo¬
ra:. s in natura in corporali sic intel¬
ligibilia p̃sto sunt m̃tis aspectib sic̃
ista in locis uisibilia nͣ contrectabilia
corporis sensib Hon autẽ solũ rerum
sensibiliũ in locis positarũ sine spaci¬
is localib manent intelligibiles incor¬
poralesq rationes: uerũ etiã motio¬

Expanded text:
ra versatur; et quidquid propter exempla vel cavenda, vel imitanda, et propter quarumque rerum quae nostris accommodata sunt usibus necessaria documenta, historica cognitione colligimus. 23. De his ergo sermo cum fit, eum scientiae sermonem puto, discernendum a sermone sapientiae, ad quam pertinent ea quae nec fuerunt, nec futura sunt, isse et esse et futura esse dicuntur, sine ulla mutabilitate temporum. Non enim sic fuerunt ut esse desinerent, aut sic futura sunt quasi nunc non sint: sed idipsum esse semper habuerunt, semper habitura sunt. Manent autem, non tanquam in spatiis locorum fixa veluti corpora: sed in natura incorporali sic intelligibilia praesto sunt mentis aspectibus, sicut ista in locis visibilia vel contrectabilia corporis sensibus. Non autem solum rerum sensibilium in locis positarum sine spatiis localibus manent intelligibiles incorporalesque rationes; verum etiam motio
Abbreviated transcription (Latin):
currit. Etiã in hac gͥ inueniamꝰ si
possumꝰ aliquã trinitatẽ. sic̃ inueni¬
ebamꝰ insensib corporis:⁊ in his quȩ
tingimꝰ sensu intus corpoꝵ simili¬
tudines habertmꝰ imp̃ssas memo¬
riȩ: ex quib: cõgitatio formaretur.
t̾cia uoluntate utrũq iungente:
sic̃ formabat᷑ foris acies ocłoꝵ. quã
uoluntas ut uisio fieret adhibebat
rei uisibili ⁊ utrũq iungebat: etiã
illic ipsa se ad mouens t̾ciã. S ñ est
hoc coartandũ in hunc librũ: ut
in eo qͥ sequit᷑. si ds adiuuerit. con

Expanded text:
 inveniamus, si possumus, aliquam trinitatem, sicut inveniebamus in sensibus corporis, et in iis quae tingimus sensu, intus corporum similitudines haberemus impressas memoriae, ex quibus cogitatio formaretur, tertia voluntate utrumque jungente: sicut formabatur foris acies oculorum, quam voluntas, ut visio fieret, adhibebat rei visibili, et utrumque jungebat, etiam illic ipsa se admovens tertiam. Sed non est hoc coarctandum in hunc librum, ut in eo qui sequitur, si Deus adjuverit, con
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nosposumꝰ euidentissima diffe¬
rentia ẽ. qđ alia sit intellectuał cog¬
nitio ȩternarũ rer̃. alia rationalis
tẽporaliũ: & huic illã pͣferenda esse
ãbigit nemo. Relinquentib itaq nob
ea quȩ exterioris st̃ hoĩnis. & ab eis
quȩ cõmunia cũ pecorib habemꝰ in¬
trorsũ ascendẽ cupientib ante quã

Expanded text:
quae nos posuimus evidentissima differentia est, quod alia sit intellectualis cognitio aeternarum rerum, alia rationalis temporalium, et huic illam praeponendam esse ambigit nemo. Relinquentibus itaque nobis ea quae sunt exterioris hominis, et ab eis quae communia cum pecoribus habemus intro
Abbreviated transcription (Latin):
compleat᷑: intelligenda ẽ illa muli¬
er dedisse uiro suo secũ simul elen¬
dũ illicitũ cybũ. Neq enĩ potest pec¬
catũ ñ solũ cogitandũ suauit̃. uerũ
etiã efficacit̾ ꝑpetrandũ m̃te decer¬
ni. nͥ ⁊ illa mͣtis intentio penes quam
sũma potestas ẽ. mẽbra in opꝰ mouen
duł ab oꝑe cohibendi malȩ actioni
cedat ⁊ seruiat. Nec sane cũ sola
cogitatiõe mens oblectat᷑ illicitis. ñ
qͥdem decernens eẽ facienda. tenens
tam̃ ⁊ uoluens libent᷑. quȩ statĩ ut
attigert̃ animũ respui debuer̃t
negandũ ẽ esse peccatũ: sed longe
minꝰ quã si ⁊ oꝑe statuat᷑ implendũ.
Et id̾o de talib qͦꝗ cogitationibus
uenia petenda ̃ pectusq ꝑcutien¬

Expanded text:
compleatur; intelligenda est illa mulicompleatur; intelligenda est illa mulier dedisse viro suo secum simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum non solum cogitandum suaviter, verum etiam efficaciter perpetrandum mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat et serviat. 18. Nec sane, cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volvens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum, sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusq
Abbreviated transcription (Latin):
bonis talib in quib falsa beatitu.¬
dine conqͥescat. Cũ gͦ huic ration
m̃tis quȩ in reb tp̃ralib ⁊ corpora¬
lib ꝓpt̾ actionis officiũ raciocinan¬
di uiuacitate uersat᷑. carnalis ille
sensus ł animalis ingerit quandã
illecebrã fruendi se. id÷ tanꝗͣ. bono
qͦdã pͥuato ⁊ ꝓpͥo:. ñ tanquã publico
atq cõmuni. qđ ẽ incõmutabile
bonũ: tc̃ uelut serpens alloqͥtur
feminã. Huic autẽ illecebrȩ con¬
sentire. de ligno ꝓhibito mandu.¬
care ẽ. Sed iste consensus si sola co¬
gitationis delectatiõe contentus est.
suꝑioris uͦ auctoritate consilii ita mẽ¬
bra retinent᷑ ut ñ exhibeant᷑ iniqͥta¬
tis arma peccato: Sic habendũ existi¬
mo: uelut cybũ uetitũ mulier sola
comederit. Si autẽ in consensione
male utendi reb quȩ ꝑ sensũ corpo¬
ris sentiunt᷑. ita decernit᷑ qđcũq pec¬
catũ. ut si potestas sit etiã corpore

Expanded text:
bonis talibus in quibus falsa beatitubonis talibus in quibus falsa beatitudine conquiescat. Cum ergo huic intentioni mentis, quae in rebus temporalibus et corporalibus propter actionis officium ratiocinandi vivacitate versatur, carnalis ille sensus vel animalis ingerit quamdam illecebram fruendi se, id est tanquam bono quodam privato et proprio, non tanquam publico atque communi quod est incommutabile bonum, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno prohibito manducare est. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superioris vero auctoritate consilii ita membra retinentur, ut non exhibeantur iniquitatis arma peccato ; sic habendum existimo velut cibum vetitum mulier sola comederit. Si autem in consensione male utendi rebus quae per sensum corporis sentiuntur, ita decernitur quodcumque peccatum, ut si potestas sit, etiam corpore
Abbreviated transcription (Latin):
Icut enĩ in illo manifesto con¬
iugio duoꝵ hominũ qͥ pͥmi
facti st̃. ñ manducauit serpens de
arbore uetita s tantũmͦ mandu¬
candũ ssuasit mulier autẽ ñ mandu¬
cauit sola s uiro suo dedit. ⁊ simul
manducauert. quãuis cũ serpente
sola locuta:⁊ ab eo sola seducta sit:
ita ⁊ in hoc qđ etiã in homine uno
gerit᷑ ⁊ dinoscit᷑ occulto qͦdã secre¬
toq ꝗͦdã coniugio. carnalis uł ut
ita dicã qͥ in corporis sensus intendit᷑
sensualis animi motꝰ qͥ nob̾ pecori¬
bꝰq comunis ẽ: seclusus ẽ aratione
sapientiȩ. Sensu quippe corporis
corporalia sentiunt᷑: et̾na uͦ ⁊ incõ¬
mutabilia sp̃itali ratione sapien¬
tiȩ intelligunt᷑. Rationi autẽ sci¬
entiȩ apͤpettus uicinꝰ ẽ. quando qͥdẽ
de ipsis corporalib quȩ sensu corpo¬
ris sentiunt᷑ ratiocinat᷑ ea quȩ sci¬
entia dicit᷑ actionis: Si bene. ut eã
notciã referat ad finẽ sũmi boni.
si autẽ male: ut eis fruat᷑ tanquã

Expanded text:
icut enim in illo manifesto conjugio duorum hominum qui primi facti sunt, non manducavit serpens de arbore vetita, sed tantummodo manducandum persuasit: mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; quamvis cum serpente sola locuta, et ab eo sola seducta sit : ita et in hoc quod etiam in homine uno geritur et dignoscitur, occulto quodam secretoque conjugio carnalis, vel, ut ita dicam, qui in corporis sensus intenditur, sensualis animae motus, qui nobis pecoribusque communis est, seclusus est a ratione sapientiae. Sensu quippe corporis corporalia sentiuntur: aeterna vero et incommutabilia spiritualia ratione sapientiae intelliguntur. Rationi autem scientiae appetitus vicinus est: quandoquidem de ipsis corporalibus quae sensu corporis sentiuntur, ratiocinatur ea quae scientia dicitur actionis; si bene, ut eam notitiam referat ad finem summi boni; si autem male, ut eis fruatur tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
& scientia modũ suũ bonũ si
qđ in ea inflat. ł inflare assolet. etͣ¬
noꝵ caritate uincat᷑: quȩ ñ inflat.
s: ut scimꝰ ȩdificat. Sine scientia qͥp¬
pe nec uirtutes ipsȩ qͥb recte uiuit᷑
posst̃ haberi: ꝑ quas hȩc uita mise-¬
ra sic gubnet᷑: ut ad illã quȩ uere
beata ẽ ꝑueniat᷑ eternã. Distat tam
ab et̾noꝵ contemplatiõe actio qua

Expanded text:
 scientia modum suum bonum, si quod in ea inflat vel inflare assolet, aeternorum charitate vincatur, quae non inflat, sed, ut scimus, aedificat . Sine scientia quippe nec virtutes ipsae, quibus recte vivitur, possunt haberi, per quas haec vita misera sic gubernetur, ut ad illam quae vere beata est, perveniatur aeternam. 22. Distat tamen ab aeternorum contemplatione actio
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb: ꝓpagatũ ẽ genꝰ humanũ diuina
tradit auctoritas. ad hoc tantũm᷑ au¬
dienda ẽ ut intelligat᷑ apłs ymagi.¬
nẽ di uiro tantũ tribuendo ñ etiã
feminȩ. quãuis in diu̾so sexu duoꝵ

Expanded text:
quibus propagatum est genus humanum, divina quibus propagatum est genus humanum, divina tradit auctoritas, ad hoc tantummodo audienda est, ut intelligatur Apostolus imaginem Dei viro tantum tribuendo, non etiam feminae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ debitorib nꝑis. Neq enĩ sic̃ in il.¬
lis duob pͥmis hoĩnib ꝑsonã suam
qͥsq portabat. & ido si sola mulier cybũ
edisset illicitũ sola utiq mortis suppli¬
cio plecteret᷑: ita dici potest in hoĩne
uno. si delectationib illicitis a quib
se continuo deberet auertere cogita¬
tio libent᷑ sola pascat᷑. nec facienda
decernant᷑ mala. s tantũ suauit᷑ in re¬
cordatioe teneant᷑.: quasi mulierem
sine uiro posse dampnari. Absit hoc
credẽ. Nȩc quippe una ꝑsona ẽ. linus
uoluntate oꝑandi. s: tam̃ cũ uoluntate
talib animũ oblectandi soliꝰ cogitati.¬
onis sentiunt᷑ ẽẽ peccata. ꝑ mediatoris
grãm remittant᷑. Nec itaq disputati¬
o qua in m̃te unius cuiusq hominis
contemplatiõĩs ⁊ actioĩs officiis ꝑ q̃
dã singła distributi tam̃ in utroq
m̃tis unitate seruata. salua illiꝰ ueri¬
tatis historia quã de duob pͥmis hõi¬
nib uiro scilicet eiusq muliere de

Expanded text:
 debitoribus nostris . Neque enim sicut in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus se continuo deberet avertere cogitatio, libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tantum suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari: absit hoc credere. Haec quippe una persona est, unus voluntate operandi, sed tamen cum voluntate animum talibus oblectandi, solius cogitationis sentiuntur esse peccata per Mediatoris gratiam remittantur. 19. Haec itaque disputatio qua in mente uniuscujusque hominis contemplationis et actionis, officiamen in utroque mentis unitate servata, salva illius veritatis historia, quam de duobus primis hominibus, viro scilicet ejusque muliere, de
Abbreviated transcription (Latin):
tentiõis nr̃ȩ. hoc ẽ eiusdẽ mͣtis in usũ
mutabiliũ corporaliũq rerũ sine qͦ
hȩc uita nͣ agit᷑ dirigendtũ: non ut
conformem huic scło finẽ constitu¬
endo in bonis talib ⁊ in ea detorq̃n-¬
do beatitudinis appetitũ. sedut qͥc¬
qͥd in usu tp̃raliũ racicnabilit faci¬

Expanded text:
hoc est ejusdem mentis, in usum mutabilium corporaliumque rerum, sine quo haec vita non agitur, dirigendum; non ut conformemur huic saeculo , finem constituendo in bonis talibus, et in ea detorquendo beatitudinis appetitum; sed ut quidquid in usu temporalium rationabiliter faci
Abbreviated transcription (Latin):
di: quȩdã uͦ ñ posst̃ nec si ab eis per¬
mittant᷑: qr ille ñ ꝑmittit a qͦ illis ẽ¬
tał naturȩ modus: qͥ etiã ꝑ angelos
suos ⁊ illa plerũq ñ ꝑmittit. quȩ
concessit ut possint. Exceptis gͥ illis qͣ
usitatissimo transcursu tẽpoꝵ in rerũ
naturȩ ordine corporalit̃ fiunt. sicuti
sunt ortus occasusq sẏderũ. generati¬
ones ⁊ mortes animaliũ. seminũ ⁊ ger-¬
minũ innumerabiles diu̾sitates. nebu¬
lȩ ⁊ nubes. niues ⁊ pluiuiȩ. fulgura &
tonitrua. fulmina ⁊ grandines. uenti
⁊ ignes. frigus ⁊ estus ⁊ omĩa talia. Ex
sitatȩ sẏderũ. ⁊ monstra ⁊ t̾re motus.
⁊ similia: exceptis gͦ istis om̃ib quoꝵ
qͥdẽ pͥma ⁊ sũma causa ñ ẽ nͥ uolun.
tas cdĩ. unde ⁊ inpsalmo cũ q̃dã huiꝰ
generis cõmemorata ẽent. ignis. gͣndo.
nix glacies sp̃s tẽpestatis. neqͥs ea uł
fortuitu ł causis tantũmͦ corporalib

Expanded text:
Dei; quaedam vero non possunt, etiam si ab eis perDei; quaedam vero non possunt, etiam si ab eis permittantur, quia ille non permittit a quo est illis talis naturae modus, qui etiam per angelos suos illa plerumque non permittit quae concessit ut possint. Exceptis igitur illis quae usitatissimo transcursu temporum in rerum naturae ordine corporaliter fiunt, sicuti sunt ortus occasusque siderum, generationes et mortes animalium, seminum et germinum innumerabiles diversitates, nebulae et nubes, nives et pluviae, fulgura et tonitrua, fulmina et grandines, venti et ignis, frigus et aestus, et omnia talia; excsitatae siderum, et monstra, et terrae motus, et similia: exceptis ergo istis omnibus, quorum quidem prima et summas Dei: unde et in psalmo cum quaedam hujus generis commemorata essent: Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis ; ne quis ea vel fortuitu, vel causis tantummodo corporalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
in calidiorib quã infrigidiorib lo¬
cis: S hȩc ab hoĩnib tanto diffici¬
lius adhibent᷑: quanto desunt sensu.¬
ũ subtilitates :⁊ corpoꝵ mobilitates
in mẽbris t̾renis ⁊ pigris. Unde qua¬
lib cũq angeł uicinas causas ab ele.¬
m̃tis contrahere quanto facilius ẽ.: tan¬
to mirabiliores in huiusmodi oꝑib: eoꝵ
existunt celeritates: sed ñ ẽ creatorn
qͥ pͥncipalit ista format: nec qͥsquã hoc
fabili potentia fit etiã ut qđ possent
tio cur nͥ potuerint facere minutis¬
simas muscas. qͥ ranas serpentesq fe.¬
confessi st̃ dicentes. digitꝰ dĩ ẽ hoc. Qd¬
ꝓhibitionẽ. ⁊ qͥd ꝑ ipsius naturȩ suȩ
conditionẽ facere ñ sinant᷑. homini
Nouimꝰ eñĩ posse hominẽ ãbulare:
⁊ neq hoc posse si ñ ꝑmittat᷑ uolare
autẽ ñ posse. etiã si ꝑmittat᷑. Sic ⁊ an
geli illi quȩdã posst̃ facere. si ꝑmit.¬
tant᷑ ab angeł potentiorib ex ĩꝑio

Expanded text:
in calidioribus quam in frigidioribus loin calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in huius modi operibus eorum existunt celeritates. sed non est creator nisi qui principaliter ista format; nec quisquam hoc fabili potentatu fit etiam ut quod possent tio cur non potuerint facere minutissimas muscas qconfessi sunt, dicentes: Digitus 20 Dei hic prohibitionem et quid per ipsius naturae suae condicionem facere non sinantur homini nouimus enim hominem posse ambulare et neque hoc posse, si non permittatur; uolare autem non posse, etiam si permittatur. sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex
Abbreviated transcription (Latin):
libet sucis ⁊ humorib uł ita positis.
uł ita obrutis.ł ita contritis. ł ita cõ¬
mixtis. quȩ animalia nasci soleant:
quoꝵ se qͥs tã demens audeat dice¬
re creatorẽ: Qͥd gͦ mirũ si quẽad¬
modũ potest nosse qͥlibet neqͥssimus
hõ unde illi uł illi uermes muscȩq
nascant᷑. ita mali angłi ꝓ subtilitate
sui sensus in occultiorib elem̃toꝵ se¬
minib norunt unde rane serpentes¬
q nascant᷑. & hȩc ꝑ certas ⁊ notas tẽ.¬
perationũ oportunitates. occultis mo¬
tib adhibendo faciunt creariñ cre¬
ant: S illa hoĩnes q̃ solent ab hoĩni¬
b fieri ñ mirant᷑ Qd si qͥsquã celeri¬
tates increm̃toꝵ forte mirat᷑. qđ illa
animantia tã cito facta st̃: attendat
quẽ admodũ ⁊ ista ꝓ modulo facul¬
tatis humanȩ ab hominib ꝓcurent᷑.
Unde enĩ fit ut eadẽ corpora cicius
uermescant estate quã hiemȩ. ciciꝰ

Expanded text:
libet sucis aut humoribus uel ita positis libet sucis aut humoribus uel ita positis uel ita obrutis uel ita contritis uel ita commixtis quae animalia nasci soleant; quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? quid ergo mirum si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo unde illi uel illi uermes muscaeque nascantur, ita mali angeli pro subtilitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norunt unde ranae serpentesque nascantur et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa animantia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uermescant aestate quam hieme, citius
Abbreviated transcription (Latin):
textura elem̃toꝵ cuncta iã creata st̃.:
s acceptis oportunitatib ꝓdeunt.
Nã sic̃ matres grauidȩ st̃ fȩtib sic ipse
mundus grauidus ẽ causis nascentiũ:
quȩ in illo ñ creant᷑ nͥ ab illa sũma
essentia: ubi nec orit᷑ nec morit᷑ aliqͥd:
nec incipit ẽe nec desinit. Adhib̾e
autẽ forinsecus accedentes causas q̃¬
tã ⁊ si ñ sunt naturales. tam̃ scđm
naturã adhibent᷑. ut ea q̃ secreto
naturȩ sinu abdita continent᷑. erũ¬
pant quodãm ⁊ foris creent᷑. expli¬
cando m̃suras. ⁊ numeros ⁊ ponda
sua. q̃ in occulto accepert̃. ab illo qui
omĩa in m̃sura ⁊ numero ⁊ ponde
disposuit: ñ solũ mali angłi s etiã
mali hoĩnes possunt. Sic̃ exẽplo ag¬
lib quasi diuersa ratio moueat qđ
habent sp̃m uitȩ. cũ sensu appetendi
quȩ scd̾m naturã st̃ uitandiq contͣ¬
ria: etiã hoc ẽ uidere quã multi
hoĩnes nouerint ex qͥb herbis aut
carnib aut quarũcũq rerũ quib¬

Expanded text:
 cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportunitatibus prodeunt. 19 Nam sicut matres sunt gravidae fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium, quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec moritur, nec nascitur aliquid, nec incipit esse, nec desinit. Adhibere autem forinsecus causas accidentes, quae tametsi non sunt naturales, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto naturae sinu abdita continentur, erumpant quodammodo, et foris creentur, explicando mensuras, et numeros, et pondera sua quae in occulto acceperunt ab illo, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuit , non solum mali angeli, sed etiam mali homines possunt, siclibus quasi diuersa ratio moueat, quod habent spiritum uitae cum sensu appetendi quae secundum naturam sunt uitandique contraria, etiam hoc est uidere quam multi homines nouerint ex quibus herbis aut carnibus aut quarumque rerum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Liud ẽ eñi ex intimo ⁊ sũmo UTll¬
causarũ cardine. condere atq ad¬
ministrare creaturã. qđ qͥ facit. solus
creator ẽ ds.: aliud autẽ ꝓ distributis
ab illo uirib ⁊ facultatib aliquam
oꝑationẽ forinsecus ad mouere: ut

Expanded text:
liud est, inquit, ex intimo ac summo causarum cardine condere atque administrare creaturam: quod qui facit, solus creator est Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ne iam uocatur: multa inquit diñs.
& non peruenimus : & consum¬
matio sermonum uniuersa. ipse
est. Cum ergo peruenerimus ad
te. cessabunt multa ista quȩ di¬
cimus. & non peruenimus: & ma¬
nebis unus omnia ii omnibus.
& sine fine dicemus unum lau¬
dantes te unum. & inte facti
etiã nos unum. Domine ds̃
une.d̃s. trintas. quȩcumq dixi
in his libris de tuo: agnoscant¬
& tui. Siqua de meo: & tu ig¬
nosce ⁊ tui. aM

Expanded text:
ne jam vocatur, Multa, inquit, dicimus, ne jam vocatur, Multa, inquit, dicimus, et non pervenimus, et consummatio sermonum universa est ipse . Cum ergo pervenerimus ad te, cessabunt multa ista quae dicimus, et non pervenimus; et manebis unus omnia in omnibus : et sine fine dicemus unum laudantes te in unum, et in te facti etiam nos unum. Domine Deus une, Deus Trinitas, quaecumque dixi in his libris de tuo, agnoscam et tui: si qua de meo, et tu ignosce, et tui. Am
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid dicendũ est istum non
multũ locutũ: qui non solũ opor¬
tune. uerũ etiã importune uerbũ
tuũ dũe non tacebat: Sed ideo ñ
erat multum: qr tantum erat ne-¬
cessarium. Libera me dñe d̾s meu̾
a multiloquio. qđ patior intus in
anima mea misera. in conspectu
tuo. Aconfugientẽ ad misericordiã
tuã. Non enim cogitationib taceo.
etiã tacens uocibus. Et si quidem
non cogitarem nisi qđ placeret
tibi: non utiq rogarem ut me ab
hoc multiloquio liberares. Sed
multȩ sunt cogitationes meȩ tales.:
quales nosti cogitationes hõmũ.
qm̃ uanȩ sunt. Dona michi nͣ eis
consentire: & fiquando me delec¬
tant. eas nichilominus imꝓbare.
nec in eis uelut dormitando ĩmo¬
rari: nec intantũ ualeant apud
me. ut aliquid in opera mea ꝓce¬
dat ex illis : Sed ab eis mea saltem
tuta sit sententia. tuta conscien¬
tia. te tuente. Sapiens quidam
cum de te loqueretur in libro
suo qui eccłiasticus ꝓprio nomi¬

Expanded text:
Numquid dicendum est istum non Numquid dicendum est istum non multum locutum, qui non solum opportune, verum etiam importune verbum tuum, Domine, non tacebat? Sed ideo non erat multum, quia tantum erat necessarium. Libera me, Deus, a multiloquio quod patior intus in anima mea, misera in conspectu tuo, et confugiente ad misericordiam tuam. Non enim cogitationibus taceo, etiam tacens vocibus. Et si quidem non cogitarem nisi quod placeret tibi, non utique rogarem ut me ab hoc multiloquio liberares. Sed multae sunt cogitationes meae, tales quales nosti, cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Dona mihi non eis consentire, et si quando me delectant, eas nihilominus improbare, nec in eis velut dormitando immorari. Nec in tantum valeant apud me, ut aliquid in opera mea procedat ex illis; sed ab eis mea saltem sit tuta sententia, tuta conscientia, te tuente. Sapiens quidam cum de te loqueretur in libro suo, qui Ecclesiasticus proprio nomi
Abbreviated transcription (Latin):
uidere quod credidi & multum
disputaui ⁊ laboraui: One ds m̃s
una spes mea exaudi me: ne fati¬
gatus nolun te quȩrere: sed quęrã
faciem tuam semper ardenter.
Tu da querendi uires. qui illuiii.¬
nari me fecisti: & magis magisq
inueniendite. spem dedisti. Coram
te est firmitas ⁊ infirmitas mea
illam serua. istam sana. Corã te est
scientia mea ⁊ ignorantia mea ubi
michi aperiusti. suscipe intrantẽ.:
ubi clausisti. aperi pulsanti. Me-¬
minerim tui: intelligã te. diligã te:
auge in me ista: donec me resormes
ad integrum. Scio scriptũ esse:
in multiloquio non effugies pec¬
catum: sed utinã predicando uer¬
bũ tuum :⁊ laudando te. tantũm
loquerer: non solum fugere pec¬
catũ. sed meritũ bonũ ad quirerẽ:
quãlibet multũ sic loquerer.
Neq enim homo de te beatus. pec¬
catum preciperet germano infide
filio suo: cui scripsit dicens. Predi¬
ca uerbũ: insta oportune. ĩportune.

Expanded text:
videre quod credidi, et multum videre quod credidi, et multum disputavi, et laboravi. Domine Deus meus, una spes mea, exaudi me, ne fatigatus nolim te quaerere, sed quaeram faciem tuam semper ardenter . Tu da quaerendi vires, qui invenire te fecisti, et magis magisque inveniendi te spem dedisti. Coram te est firmitas et infirmitas mea: illam serva, istam sana. Coram te est scientia et ignorantia mea: ubi mihi aperuisti, suscipe intrantem; ubi clausisti, aperi pulsanti. Meminerim tui, intelligam te, diligam te. Auge in me ista, donec me reformes ad integrum. Scio scriptum esse, In multiloquio non effugies peccatum . Sed utinam praedicando verbum tuum, et laudando te tantummodo loquerer! non solum fugerem peccatum, sed meritum bonum acquirerem, quamlibet multum sic loquerer. Neque enim homo de te beatus, peccatum praeciperet germano in fide filio suo, cui scripsit dicens: Praedica verbum, insta opportune, importune .
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ igitur causa ẽ. cur acie fixa
ipsam uidere non possis. nͥ utiq
infirmitas. Et quid tibi eã fecit.
nisi utiq iniquitas: Quis ergo
sanat omnes languores tuos: nisi
qui propicius fit omnib iniqui¬
tatib tuis: Librum itaq istum.
iam tandem aliquando precatio¬
ne melius quam disputatione
concludam.
omine deus noster credimꝰ
iuberes domine d̾s noster. in eiꝰ
nomine: qui non est d̾s dñs: nec
diceretur uoce diuina. audi isrł.
dñs ds tuus. dͣs inus est. nͥ trim¬
tas ita esses. ut unus dñs d̾s e̾e̾s.
Et nisi tu ds̃ pater ipse esses. &
filius uerbum tuum iħc xp̃c ipse
esses. ⁊ donum uestrũ sp̃c sc̃s. non
legeremus in litteris ueritatis. misit
d̾s filiũ suũ nec tu unigenite dice¬
res de sp̃u scõ. quẽ mittet pater in
nomine meo. &. quẽ ego mittam
uobis a patre. Ad hanc regulã fidĩ
dirigens intentionẽ meã quantũ
potiu. quantum me posse fecisti.
quesiui te. ⁊ desideraui intellectu

Expanded text:
Quae igitur causa est cur acie fixa Quae igitur causa est cur acie fixa ipsam videre non possis, nisi utique infirmitas? Et quid tibi eam fecit, nisi iniquitas? Quis ergo sanat omnes languores tuos, nisi qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis? Librum itaque istum jam tandem aliquando precatione melius quam disputatione concludam.omine Deus noster, credimujuberes, Domine Deus, in ejus nomine qui non est Dominus Deus. Neque diceretur voce divina, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est ; nisi Trinitas ita esses, ut unus Dominus Deus esses. Et si tu Deus Pater ipse esses, et Filius verbum tuum Jesus Christus ipse esses, et donum vestrum Spiritus sanctus; non legeremus in Litteris veritatis, Misit Deus Filium suum : nec tu, o Unigenite, diceres de Spiritu sancto, Quem mittet Pater in nomine meo ; et, Quem ego mittam vobis a Patre . Ad hanc regulam fidei dirigens intentionem meam, quantum potui, quantum me posse fecisti, quaesivi te, et desideravi intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ quã memoria continebat ĩsta duo
scilicet uelut parentẽ ⁊ ꝓlem tͣcia
uoluntate suie dilectione iungen¬
te quã qͥdẽ uoluntatẽ de cognitio¬
ne ꝓcedere. nemo eni uult quod
omnino quid uel quale sit nescit.
nontamen esse cognitionis ymagi¬
nemꝰ. & ideo quandam in hac re
intelligibili natiuitatis ⁊ ꝓcessiois
insinuari distantiã. Qmͣ ñ hoc ẽ
cogitatione conspicere. qđ appete¬
re. uel etiã frui uoluntate: cer¬
nit discern itq qui potest. Potui¬
sti ⁊ tu. quauis ñ potueris neq pos¬
sis explicare sufficienti eloquio
quod inter nubila similitu dinũ
corporaliũ quȩ cogitationib hu¬
manis occursare ñ desinunt.
uix iudisti. Sed illa lux quȩ nͣ est
quod tu. & hoc tibi ostendit aliud
esse illas incorporeas similitudines
corpoꝵ: & aliud esse uerum. quod
eis reꝓbatis. intelligentia contuemͣ
hȩc ⁊ alia fimiliter certa ocuł tuis
interiorib lux illa monstrauit.

Expanded text:
eius, quam memoria continebat, ista duo eius, quam memoria continebat, ista duo scilicet uelut parentem ac prolem tertia uoluntate siue dilectione iungente. quam quidem uoluntatem de cognitione procedere — nemo enim uult quod omnino quid uel quale sit nescit — non tamen esse cognitionis imaginem et ideo quandam in hac re intellegibili natinitatis et processionis insinuari distantiam, quoniam non hoc est cogitatione conspicere quod appetere uel etiam perfrui uoluntate, cernit discernitque qui potest. potuisti et tu, quamuis non potueris neqsis explicare sufficienti eloquio, quod inter nubila similitudinum corporalium, quae cogitationibus humanis occursare non desinunt, vix vidisti. Sed illa lux quae non est quod tu, et hoc tibi ostendit, aliud esse illas incorporeas similitudines corporum, et aliud esse verum, quod eis reprobatis intelligentia contuemur: haec et alia similiter certa oculis tuis interioribus lux illa monstravit.
Abbreviated transcription (Latin):
& eos in ea fige si potes. Sic enim
uidebis quid dister natiuitas uer¬
bi d̾ra processione doni di ꝓpt̃
quod filius unigenitus non de pa¬
tre genitum: alioquin frater ẽẽt
eius. sed procedere dixit spm scm.
Unde cum sit comiunio quedã
consubstantialis patris ⁊ filii: am¬
boꝵ sp̃c. non amboꝵ quod absit
dictus est filius. Sed ad hoc dilu¬
cidȩ ꝑspicueq cernendum: non
potes ibi aciem figere. Scio.
non potes. uerum dico. mͥ
dico. quid non possim scio. Ipsa
tamen tibi ostendit in te tͥa illa:
in quib te suminȩ ipsius quam
fixis ocłis contemplari ñdũ potes.
ymaginem trinitatis agnoscis.
psa ostendit tibi uerbũ uerũ ẽẽ
mͭ mente. quando de scientia tua
gignitur: id est. quando qd̵ scimꝰ
dicimus: & quamuis si nullius
gentis lingua significantẽ uoc̾e.
uel ꝓferamus uel cogitemus. sed
ex illo quod nouimus cogitatio
nostra formetur. sitq in acie cogi¬
tantis ymago simillima cognitionis

Expanded text:
et eos in ea fige, si potes. sic enim et eos in ea fige, si potes. sic enim uidebis quid distet natiuitas uerbi dei a processione doni dei, propter quod filius unigenitus non de patre genitum — alioquin frater eius esset — sed procedere dixit spiritum sanctum, unde, cum sit communio quaedam consubstantialis patris et filii, amborum spiritus, non amborum, quod absit, dictus est filius. sed ad hoc lucide perspicueque cernendum non potes ibi aciem figere, scio, non potes. uerum dico, mihi dico, quid non possim scio. ipsa tibi tamen ostendit in te tria illa, in quibus te summae ipsius, quam fixis oculis contemplari nondum uales, imaginem trinitatis agnosceres. ipsa ostendit tibi uerbum uerum esse in te, quando de scientia tua gignitur, id est quando quod scimus dicimus, etsi nullius gentis lingua significantem uocem uel proferamus uel cogitemus, sed ex illo quod nouimus cogitatio nostra formetur sitque in acie cogitantis imago simillima cognitionis
Abbreviated transcription (Latin):
atq interiore honorabilit̾ pͣsiden¬
te. iudicanda om̃ia ñciant etiã cor¬
poris sensus: & qua non ẽ superior
cui subdita regenda est nisi deys.
Uerum inter hȩc quȩ multa iãdixi
& nichil illius summȩ trinitatis
ineffabilitate dignum me dixisse
audeo ꝓfiteri: s ed confiteri potius
mirificatam scientiam eius ex me
inualuisse. nec potuisse me ad illã.:
o tu anuna mea uibi te esse sentis.
ubi iaces. ubi habitas: donec ab
eo qui propicius factus est om̃ĩb
iniquitatib tuis. sanentur omnes
languores tus: agnoscis te certe in
illo esse stabulo. quo samaritanus
ille ꝑduxit eum quem repperit
multis a latronib inflictis uulne¬
ribus semiuiuum. Et tam̃ multa
uera iudisti: non his oculis quibus
uidentur corpora colorata. sed eis
pro quibus orabat. qui dicebat ocłi
mei uideant ȩquitatem. Nempe
ergo multa uera uidisti: eaq discre¬
iusti ab illa luce qua tibi lucente
uidisti: attolle oculos and ipsã lucẽ:

Expanded text:
atque interiore honorabiliter praesidenatque interiore honorabiliter praesidenti iudicanda omnia nuntiant etiam corporis sensus et qua non est superior, cui subdita regenda est, nisi deus. Verum inter haec quae multa iam dixi et nihil illius summae trinitatis ineffabilitate dignum me dixisse audeo profiteri, sed confiteri potius mirificatam scientiam eius ex me inualuisse nec potuisse me ad illam, o tu, anima mea, ubi te esse sentis, ubi iaces aut ubi stas, donec ab eo qui propitius factus est omnibus iniquitatibus tuis sanentur omnes languores tui? agnoscis te certe in illo esse stabulo, quo Samaritanus ille perduxit eum quem repperit multis a latronibus inflictis uulneribus semiuiuum, et tamen multa uera uidisti non his oculis, quibus uidentur corpora colorata, sed eis pro quibus orabat qui dicebat: oculi mei uideant aequitatem. nempe ergo multa uera uidisti eaque discreuisti ab illa luce, qua tibi lucente uidisti. attolle oculos ad ipsam lucem