comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illuminatio mea & salus in ea quem ti¬
mebo. Dns defensio uitȩ meȩ a qͦ trepi¬
dabo. Et alibi Nontimebo qͥd faciat
timuit. Ds̃ igitur ante carnem. ds
in carne ꝑfectionem nature assump¬
sit humane. Suscepit sensũ hominis.
sed ñ sensũ carnis. Inflatꝰ sensu homi¬
nis animã meam dixiesse turbatam.
sensuhominis esuriui. sensuhominisro¬
gaui. qui rogantes exaudire consueui.
S ensu hominis profeci. sicut scriptũ est.
Et is̃c proficiebat ȩtate & sapientia et
grã apud dđm et homines Quomͦ profici¬
ebat sapientia di. Doceat te ordo uerbor
ut scđ̾m homines crederes dic tũ. Ctas e¬
nĩ. non diuinitatis sed corporis ẽ. Ergo
si profiebat ȩtate hominis. proficiebat
sapientia hominis. Sapientia autem sen¬
su proficit. quia sensu sapientia. Iñc an¬
tem proficiebat ȩtate & sapientia. Quis
sensus proficiebat: Sihumanus. gͦ ipse
susceptus ẽ. Si diuinus: gͦ mutabilis ꝑ

Expanded text:
illuminatio mea et salus mea, quem tiilluminatio mea et salus mea, quem timebo? Dominus defensor vitae meae, a quo trepidabo ? et alibi: Non timebo quid faciat timuit: Deus igitur ante carnem, Deus in carne, perfectionem naturae assumpsi humanae: suscepi sensum hominis, sed non sum sensu carnis inflatus. Sensu hominis animam meam dixi esse turbatam: sensu hominis esurivi: sensu hominis rogavi, qui rogantes exaudire consuevi: sensu hominis profeci, sicut scriptum est: Et Jesus proficiebat aetate et sapientia et gratia apud Deum et homines . 72. Quomodo proficiebat Sapientia Dei? Doceat te ordo verboruut secundum hominem crederes dictum, aetas enim non divinitatis, sed corporis est. Ergo si proficiebat aetate hominis, proficiebat sapientia hominis: sapientia autem sensu proficit, quia a sensu sapientia. Jesus autem proficiebat aetate et sapientia. Quis sensus proficiebat? Si humanus, ergo et ipse susceptus est: si divinus, ergo mutabilis per
Abbreviated transcription (Latin):
Michi indignamini qͥa totũ hominemsa¬
nũ feci in sabbato. Totũ redemit. qͥa in
uir ũ ꝑfectũ fidelis ñex parte sed totꝰ
re surgit. Desiuant gͦ isti misericordes
timere. ne xp̃c carnem suã uel animam
ꝑfectã sensũq hominis ñ potuerit gu¬
bernare: quietiã illũ asinȩ pullũ queni
ante nemo sederat guber nauit. Qui
plantauit aurem non audiet: Qui ali¬
osregebat. regere se ipsũ non poterat:
Qui peccata donabat. peccatũ ipse facie¬
bat: Desinant niiũ solliciti isti tan¬
quã pedagogi xp̃i uereri ne etiam in
ipso concupiscentia carnis legem mñtis
pugnauit athleta xp̃i. Uictorias mntis
numerat sue. hii trepidant ne caro ti¬
tubauerit in dño. quȩ uicit inseruu
lo. Non uult ꝓse tumere nos xꝑc. non
uult ꝓ se flere nos dñs Deniq dic. filie
ierłm. nolite me flere aiosipsas flete.
Et istis dicit. Nolite mͥ tumere. uobis time¬
te Anñ audistis dicentem dauid dñs

Expanded text:
Mihi indignamini, qui totum hominem saMihi indignamini, qui totum hominem sanum feci in sabbato ? Totum me redemit, quia in virum perfectum fidelis non ex parte, sed totus resurgit. 69. Desinant ergo isti misericordes timere, ne Christus carnem suam, vel animam perfectam sensumque hominis non potuerit gubernare, qui etiam illum asinae pullum, quem ante nemo sederat , gubernavit. Qui plantavit aurem, non audiet ? Qui alios regebat, se regere ipse non poterat? Qui peccata donabat, peccatum ipse faciebat? Desinant nimium solliciti isti, tamquam paedagogi Christi, vereri ne etiam in ipso concupiscentia carnis legem mentis opugnavit . Athleta Christi victorias mentis numerat suae. hi trepidant ne caro titubaverit in Domino, quae vicit in servulo? 70. Non vult pro se timere nos Christus, non vult pro se flere nos Dominus. Denique dicit: Filiae Hierusalem, nolite me flere, vos ipsas flete . Et istis dicit: Nolite mihi timere, vobis timete. An non audistis dicentem David: Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
mea.licet etiam illud ad xꝑianimã pos¬
sit referri. quȩ ideo posita ẽ ut aboleret
iudaicȩ suꝑstitionis errorem. & uniꝰ
sacͥ ficu institueret ueritatem.S edsi de
hoc dubitent prophetico euangłio. hoc
refutare ñ possunt de anime ꝓprietate
dictũ: cum de morte diñ & resurrecti¬
one sit dictũ Deniq addidit. Nemo tollit
bũ ipsũ dĩ uiuũ in sua carne ad nr̃e ani¬
mȩ uicem factũ est. sed sic̃ carnẽ nrãm
ita et animã nram ꝑfectã naturȩ hu¬
mane assũptione suscepit Assumpsit
inquã animã. ut incarnationis sue
benediceret sacram̃to suscepto: susce¬
pit affectũ meũ ut emĩdaret. Quid autẽ
opꝰ fuit carnem suscipe sine anima.
cũ utiq insensibilis caro et irraciona¬
bilis anima nec peccato. sit obnox ia
aigna premio. Illud gͦ pro nobis
ascepit. quod in nobis amplus periclita¬
batur. Quid autem mͥ ꝓdest. si cotũ me ñ
redemit. Sed totũ me redemit qui ait.

Expanded text:
mea : licet etiam illud ad Christi animam posmea : licet etiam illud ad Christi animam possit referri, quae ideo posita est, ut aboleret Judaicae superstitionis errorem, et unius sacrificii institueret veritatem. 67. Sed de hoc dubitent prophetico, evangelicum hoc refutare non possunt de animae proprietate dictum; cum de morte Domini et resurrectione sit dictum; denique addit: Nemo tollit bum ipsum Dei vivum in sua carne ad nostrae animae vicem factum est: sed sicut carnem nostram, ita et animam nostram perfectam naturae humanae assumptione suscepit. Assumpsit, 719 inquam, animam, ut incarnationis suae benediceret sacramento; suscepit affectum meum, ut emendaret. 68. Quid autem opus fuit carnem suscipere sine anima; cum utique insensibilis caro, et irrationabilis anima nec peccato sit obnoxia, nec digna praemio? Illud ergo pro nobis suscepit, quod in nobis amplius periclitabatur. Quid autem mihi prodest, si totum me non redemit? Sed totum me redemit, qui ait:
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm dñm nr̃m Qui gͦ alios a carnis lu¬
brico uindicabat. nunquid formidare
poterat ne etiã ipse ana̾tu quodã car¬
nis istiꝰ uinceretur. Sed carnis istiꝰ sic̃
uolunt formidabat illecebras. Ergo et
carnis susceptionem declinare debuerat.
ne addlubricũ traheretur erroris. Sed
quo mͦ poterat lubricũ timere peccati.
quipecatũ remissurus aduenerit
T  ideo  susceperit carnem honinus
conseque ne ut ꝑfectionem incarnati¬
onis plenituanemq susceꝑit Nichil enĩ
in xp̃o imꝑfec tũ Suscepit itaq carnem.
ut resuscitaret assũpsit animam. sed a¬
sũpsit atq suscepit. Na quis potest ne¬
gare quod susceꝑit animã cum ipse di¬
cat aniinam meã pono pro ouib meis
& iterũ propterea me pater diligit quia
ego pono animã meam ut iterũ sumã il¬
lam: Non ꝑ parabolã hoc dicitur nec
ꝑ functoria significatione in qua aliud
dicitur & aliud intelligitur. sicut illud.
N eomenias et sabbata ur̃a odit anima

Expanded text:
m nostrum . Qui ergo alios a carnis lubrico vindicabat, numquid formidare poterat, ne etiam ipse dominatu quodam carnis istius vinceretur? 65. Sed carnis istius, sicut volunt, formidabat, illecebras. Ergo et carnis susceptionem declinare debuerat; ne ad lubricum traheretur erroris. Sed quomodo lubricum poterat timere peccati, qui peccatum remissurus advenerat? Et ideo cum susceperit carnem hominis, consequens est ut perfectionem incarnationis plenitudinemque susceperit; nihil enim in Christo imperfectum. Suscepit itaque carnem, ut resuscitaret: assumpsit animam, sed aassumpsit atque suscepit. 66. Nam quis potest negare quod susceperit animam, cum ipse dicat: Animam meam pono pro ovibus meis? Et iterum: Propterea me Pater diligit, quia ego pono animam meam, ut iterum sumam illam . Non per parabolam hoc dicitur, nec perfunctoria significatione, in qua aliud dicitur, et aliud intelligitur, sicut illud: Neomenias et sabbata vestra odit anima
Abbreviated transcription (Latin):
numerus utiq nec gradus uerbi est.
Quod sinumerus in uerbo. gͦ mul¬
ta uerba. Si multa: multi et filii.
Sainu uerbũ est quod et gradum er
multo hoc melius quã scio Hoc solum
bene scio: quod nescio quȩ scire ñ pos¬
sũ. Quod uidimꝰ inquit. et quod audi¬
uimus iohannes dicit. Hoc solũ bene
scire se dixit quod audiuit & quod
uidit. qͥ in xp̃i pectore recũbebat.
Ergo illi satis ẽ audisse. mͥnonẽ satis:
S ed quod ille audiut hoc michidixit.
Et quod audiuit axpo. hoc ne ego pos¬
sum negare uerũ esse de xꝑo: Ergo
quod audiuit audiui. et quoduidit
audiui.Ile enĩ uidit quod uidit. non
utiq diuinitatem. quȩ scđm naturã
suã uideri ñ potest.S ed quia scđm na¬
turam suã eum uidere ñ poterat. sus¬

Expanded text:
numerus utique, nec gradus Verbi est. numerus utique, nec gradus Verbi est. Quia si numerus in Verbo, ergo multa verba. Si multa verba, multi et filii. Sed unum Verbum est, quod et gradum excmulto melius hoc, quam scio. Hoc solum bene scio, quod nescio, quae scire non possum. Quod vidimus, inquit, et quod audivimus , Joannes dicit: hoc solum bene scire se dixit, quod audivit et quod vidit, qui in Christi pectore recumbebat. Ergo illi satis est audisse, mihi non est satis. 22. Sed quod ille audivit, hoc mihi dixit: et quod audivit a Christo, hoc nec ego possum negare verum esse de Christo. Ergo quod audivit, audivi: et quod vidit, vidi; ille enim vidit, quod vidit: non utique divinitatem, quae secundum naturam suam videri non potest. Sed quia secundum naturam suam videri n
Abbreviated transcription (Latin):
istimo: incipit cominunitatem habe¬
re nobiscũ. ut uideatur pater esse cȩ¬
pisse. Sed si de patre ñ ambigis quia
sempiternã habere ꝑfectionem:
ne forte usu sermonis labereris hu¬
mani. dũ uerbum dicis & filiũ. ideo
addidit. Et ds erat uerbũ. Habes uti¬
q quod pater. quia d̾s erat. Quomo¬
do huiꝰ negas ȩternitatem. cui unũ
cũ patre dei nom̃ est. Non te sonus ca¬
piat similitudoq ser monis: aliud
uerbũ est quod tempora habet. quod
syllabis colligitur. litterisq compo¬
niturNon tale uerbũ filius. quia ñ
talis est pater uerbi. Cauendum ergo
ne tibi questionem uocis corporalis
uideamur ingerere: incorporeus ẽ
d̾s Uocem utiq incorporeus ñ habet
corporalem.Si uox corporalis non ẽ
in patre: nec filius uerbũ est corpo¬
rale.Si corpus in patre ñest. nec tem¬
pus in patre ẽ.Si tempus in patre
n est: utiq nec in uerbo ẽ Quod si nul¬
lũ principii tempus in uerbo. nec

Expanded text:
istimo, incipit communitatem habeistimo, incipit communitatem habere nobiscum; ut videatur Pater esse coepisse: sed si de Patre non ambigis, quia sempiternam habere perfectionem; ne forte usu sermonis labereris humani, 708 dum Verbum dicis et Filium, ideo addidit: Et Deus erat Verbum . 19. Habet utique quod Pater, quia Deus erat. Quomodo hujus negas aeternitatem, cui unum cum Patre Dei nomen est? Non te sonus capiat, similitudoque sermonis: aliud Verbum est, quod tempora habet, quod syllabis colligitur litterisque componitur: non tale Verbum Filius, quia non talis est Pater Verbi. 20. Cavendum ergo ne et ibi quaestionem vocis corporalis videamur ingerere. Incorporeus est Deus: vocem utique incorporeus corporalem non habet. Si vox corporalis non est in Patre, nec Filius verbum est corporale. Si corpus in Patre non est, nec tempus in Patre est. Si tempus in Patre non est, utique nec in Verbo est. Quod si nullum principii tempus in Verbo, nec
Abbreviated transcription (Latin):
aturar ii sed etiam cogitationum ur̃a¬
rũ omnium preuenitur. Aꝑte itaq
sempiternam diuinitatem eiꝰ exp̃s¬
serat: sed tam̃ ne quis apatre diui¬
deret uerbie ternitatem ut eandem
crederemꝰ uerbi esse quȩ patris est:
bonus ille piscator adiunx it Et uer¬
bũ erat apud dm Hoc quod dixerat.
sic estimandũ est. Erat uerbũ quo¬
mͦ erat pater. qĩ cum patre erat¬
& in patre erat. et apud patrem e¬
rat semꝑ Nempe quomͦ de patre
legimꝰ erat: ita et de uerbo legimꝰ
erat. Qui discernis intellige. qui ñ
discernis audi: uerbiesse apud pa¬
tremẽ. patris esse cũ uerbo ẽ. Legi¬
mus ui quia uerbii erat apuađ̾m.
do nonera scãm tuam opinionem et
is in princtponerat apuaquẽ uer
buerat Per uerbũem audio.ꝑ uer
bum intelligo quia ds erat Nam si sẽ¬
piternũ uerbum esse credidero.
quod ñ possum credo de patris eter¬
nitate dubitare. cuiꝰ eternus est filiꝰ.
Si temporalem generationem eiꝰ ex¬

Expanded text:
aturarum, sed etiam cogitationum nostraaturarum, sed etiam cogitationum nostrarum omnium praevetur? 17. Aperte itaque sempiternam divinitatem ejus expresserat: sed tamen ne quis a Patre divideret Verbi aeternitatem, ut eamdem crederemus Verbi esse, quae Patris est, bonus ille piscator adjunxit: Et Verbum erat apud Deum . Hoc quod dixerat, sic aestimandum est: Erat Verbum, quomodo erat Pater; quoniam cum Patre erat, et in Patre erat, et apud Patrem erat semper. Nempe quomodo de Patre legimus, erat; ita et de Verbo legimus, erat. 18. Quid discernis intellectum, qui non discernis auditum? Verbi esse apud Patrem est: Patris esse cum Verbo est; legimus enim quia Verbum erat apud Deum. o secundum tuam opinionem et is in principio non erat, apud quem erat Verbum. Per Verbum enim audio, per Verbum intelligo quia Deus erat. Nam si sempiternum Verbum esse credidero, quod credo; non possum de Patris aeternitate dubitare, cujus aeternus est Filius. Si temporalem generationem ejus ex
Abbreviated transcription (Latin):
tus: qui iam ñ pisces caꝑet. sed homi¬
nes uiuificaret Non suũ est quod dicit:
sed eiꝰ qui uiuificandi ei tribuit potes¬
tatem. Piscator enĩ ipsis quos ante ca¬
piebat piscib tacitur nior erat. & cir¬
ca diuina mysteria magis mutus: qui
uocis suę nesciebat auctorem. Sed ui
Et ideo plenus spi sco quisciret pͥn¬
cipiũ non temyotis esse sed supra
tempora. reiquit scła: & ascendens
sꝑu suꝑ omẽ principiũ.ait. In pͥn¬
cipio erat uerbũ. hoc est remaneat cȩ¬
lum. ñdum enĩerat. quando in prin¬
cipio erat uerbũ. Namet si cȩlum ha¬
bet principiũ: ds non habet Deniq
accepit sed preuenit. Remaneant eti¬
am tempora. quia post cȩlũ tempo¬
ra.Remaneant etiam angłi archan¬
głi. & si principiũ eoꝵ ñ inuenio. e
cipiũ eoꝵ inuenire ñ possum quos
certũ est habere principiũ quomͦ
possũ uerbi inuenire principium.
a quo ome principium ñ solum ere¬

Expanded text:
tus; qui jam non pisces caperet, sed homitus; qui jam non pisces caperet, sed homines vivificaret . Non suum est, quod dicit: sed ejus qui vivificandi ei tribuit potestatem. Piscator enim ipsis, quos ante capiebat, piscibus taciturnior erat; et circa divina mysteria magis mutus, qui vocis suae nesciebat auctorem: sed viv. 16. Et ideo plenus Spiritu sancto, qui sciret principium non temporis esse, sed supra tempora, reliquit saecula, et ascendens spiritu super omne principium, ait: In principio erat Verbum, hoc est, remaneat coelum; nondum enim erat, quando in principio erat Verbum. Nam etsi coelum habet principium. Deus non habet. Deniquaccipit, sed praevenit. Remaneant etiam tempora, quia post coelum tempora. Remaneant etiam angeli et archangeli. Et si principium eorum non invenio, ercipium eorum invenire non possum, quos certum est habere principium, quomodo possum Verbi invenire principium, a quo omne principium non solum cre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem sunt omĩa. sit unus ex omĩ
bus Nolo nobis credatur: scriptura
recitetur. Non ego dico a me quia m
principio erat uerbũ: sed audio Nͥon
ego affingo. sed lego quod om̃s legimꝰ.
sed ñ omnes intelłigimꝰ. Et cũ legitur
audimis om̃s. & non audiunt omies.
Incrassatũ est enĩ cor quorũdam:
& aures eorũ grauiter audierunt. au¬
res scilicet interioris affectus None¬
nĩ caro peccat quȩ suũ seruat officiũ
et recipit auditũ. sed animꝰ puri au¬
ditꝰ prauus interpres: qui recusat
audire quȩ dicuntur. intelligere que
leguntin Quid aures tanquam cȩra
& plũbo clauditis. et tam̃ anĩca bene¬
ficiaet officia naturȩ ñ potestis erclu¬
dere. Audistis inuiti. audistis fastidi¬
entes. Auditis. ne quod ñ audieritis
excusare possitis. Auditis ergo cum
legitur in principio erat uerbum.
Quis hoc dicit. Iohannes utiq ille
piscator. Sed ñ quasi piscator hoc di¬
cit. sed quasi humani piseator affec¬

Expanded text:
per quem sunt omper quem sunt ombus. Nolo nobis credatur. Scrirecitetur. Non ego dico a me quia in principio erat Verbum , sed audio: non ego affingo, sed lego; quod omnes legimus, sed non omnes intelligimus. Et cum legitur, audimus omnes, et non audiunt omnes: Incrassatum est enim cor quorumdam, et aures eorum graviter audierunt ; aures scilicet interioris affectus. Non enim caro peccat, quae suum servat officium, et recipit auditum, sed animus puri auditus pravus interpres, qui recusat audire quae dicuntur, intelligere quae leguntur. Quid aures tamquam cera et plumbo clauditis, et tamen Dominica beneficia et officia naturae non potestis excludere? Auditis inviti, auditis fastidientes: auditis, ne quod non audieritis, excusare possitis. 707 15. Auditis ergo cum legitur: In principio erat Verbum . Quis hoc dicit? Joannes utique ille piscator: sed non quasi piscator hoc dicit, sed quasi humani piscator affec
Abbreviated transcription (Latin):
cupatiua fidei germanitate parri¬
cidalib gladiis nos cupiunt uulne¬
rare.quia conuersio nr̃a ad eos est.
& dominantur nobis in scło pecca¬
tores. Peccator enĩ dominatur in
scło. iustus in di regno. Caueamus
gͥ ne quis nos acubiculo regis et̃¬
niet a sec reto matris eccłie seꝑare
conetur. ad quod illa anima incan¬
ticis canticoꝵ uerbũ deise intro¬
dux isse significat. Caueamꝰ ne a si¬
nu patris & quodam utero pat̾no
archaneq naturȩ substantia uni¬
geniti filii separemur. uerbisq
his quib ueritas suscepte incar¬
nationis asstruitur diuine gene¬
rationi pre iudicia inferre me¬
ditemur. Nec & nr̃m alic ui dicatur
si recte offeras recte autem ñ diui¬
das peccasti. quiesce: hoc ẽ sinescia¬
mꝰ quȩ propria sunt diuinitatis et̃ne
incarnationisq distinguere. sicreato¬
rencũ suis operib confẽramꝰ. si auc¬
torem temporũ dicamus cepisse pꝰ
tempora. Neq enĩ potest fieriait

Expanded text:
cupativa fidei germanitate parricupativa fidei germanitate parricidalibus gladiis nos cupiunt vulnerare; quia conversio nostra ad eos est, et dominantur nobis in saeculo peccatores. Peccator enim dominatur in saeculo, justus in Dei regno. 13. Caveamus igitur ne quis nos a cubiculo regis aeterni, et a secreto matris Ecclesiae separare conetur, ad quod illa anima in Canticis canticorum Verbum Dei se introduxisse significat . 706 Caveamus ne a sinu Patris, et quodam utero paterno, arcanaeque naturae substantiam unigeniti Filii separemus, verbisque his quibus veritas susceptae incarnationis astruitur, divinae generationi praejudicia inferre meditemur; ne et nostrum alicui dicatur: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti; quiesce; hoc est: Si nesciamus quae propria sunt divinitatis aeternae incarnationisque distinguere; si creatorem cum suis operibus conferamus: si auctorem temporum dicamus coepisse post tempora. Neque enim potest fieri ut
Abbreviated transcription (Latin):
lio dĩ seꝑant. Nouato quoq & donato
et omib qui sc indere corpus eccłie
gestierunt. uiritim dicitur. Si recte
offeras recte autem ñ diuidas: peccasti.
Eccłiȩ enĩ sacrificium ẽ: quod offer¬
cur do aAd quam paulus dixit. Obsec ro
pere corpora urã hostiam iuã. scãm.
deo placentemMale ergo sacrificiũ
diuiserunt. eccłiȩ m̃bralacerando.
llos quoq ꝑcellit ista sententia. qui
animam racionalem ab incarnatio¬
nis dñicȩ segregant sacram̃to. naturã
hominis ab homine segregare cupi¬
entes. Et istifortasse recte offerunt
trinitati. sed racionem nesciunt na¬
turȩ humane diuinȩq distinguere.
D ei enĩ simpler natura ẽ. homo ex a¬
nima racionabili constat et corpore.
Si alterũ tollas. totam naturam homi¬
nis sustulisti Aduersus om̃s igitur
hereses ista sententia ẽ. que frater¬
no nomine non fraterne ecclesiam
ꝑsecuntur. Siquidem sub optione
nominis xꝑiani et quadam nun¬

Expanded text:
lio Dei separant. 10. Novato quoque et Donato lio Dei separant. 10. Novato quoque et Donato et omnibus qui scindere corpus Ecclesiae gestierunt, viritim dicitur: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti. Ecclesiae enim sacrificium est, quod offertur Deo, ad quam Paulus dixit: Obsecrobere corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem . Male ergo sacrificium diviserunt, Ecclesiae membra lacerando. 11. Illos quoque percellit ista sententia, qui animam rationabilem ab incarnationis Dominicae segregant sacramento, naturam hominis ab homine separare cupientes. Et isti fortasse recte offerunt Trinitati: sed rationem nesciunt naturae humanae divinaeque distinguere; Dei enim simplex natura est, homo ex anima rationabili constat et corpore. Si alterum tollas, totam naturam hominis sustulisti. 12. Adversus omnes igitur haereses ista sententia est, quae fraterno nomine, non fraterne Ecclesiam persequuntur. Siquidem sub optione nominis christiani et quadam nun
Abbreviated transcription (Latin):
tem ñ diuidas: peccasti &uiesce.Si
offerat eunomianus qui ex impie¬
tatis arrianę fonte ꝓgrediens re¬
dundanti ꝑfidie sue labitur cȩno.
generationem tam̃ xpique super
omĩa est asserens ex philosophie
traditionib colligendam. cũ utiq
alia creaturarũ sit ratio. alia secre¬
toꝵ potentia diuinoꝵ: & ipsi dicit᷑.¬
Peccasti: quiesce Dicitur hoc sabelliano
qui patrem filiũq confundit: dicitur
hoc marcionite. qui aliũ putat deum
noii. aliũ ueteris testam̃tid icitur hoc
manicheo & ualentino. qui ñ putaue¬
runt ueritatem carniis humane axͦ
esse susceptam. Paulus quoq samosate¬
nus & basilides. in eadem sententie sor¬
te numerantur.Similiter quoq eius¬
dem sententiȩ auctoritate dãnantur.
qͥ diuinitatem scĩs ꝑs negauerunt Alii
enĩ quidam uel arrianoꝵ iudei. uel ar¬
riani sunt uideoꝵ: quia sic ut illi filiũ
a patre. ita & isti sp̃m a deo patre et fi¬

Expanded text:
tem recte dividas, peccasti: quiesce . 7. Si tem recte dividas, peccasti: quiesce . 7. Si offerat Eunomianus, qui ex impietatis Arianae fonte progrediens, redundanti perfidiae suae labitur coeno, generationem Christi, quae super omnia est, assereus ex Philosophiae traditionibus colligendam: cum utique alia creaturarum sit ratio, alia secretorum potentia divinorum; et ipsi dicitpeccasti: quiesce. 8. Dicitur hoc Sabelliano, qui Patrem Filiumque confundit. Dicitur hoc Marcionitae, qui alium putat Deum novi, alium veteris 705 Testamenti. Dicitur hoc Manichaeo et Valentino, qui non putaverunt veritatem carnis humanae a Christo esse susceptam. Paulus quoque Samosatenus et Basilides in eadem sententiae sorte numerantur. 9. Similiter quoque ejusdem sententiae auctoritate damnantur, qui divinitatem sancti Spiritus negaverunt. Alii enim quidam vel Arianorum Judaei, vel Ariani sunt Judaeorum; quia sicut illi Filium a Patre, ita et isti Spiritum a Deo Patre et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat ouinia: & ideo abraham sacrifi¬
cium quod offerebat diuisit. Sciuit eti¬
amabel diuidere quiex primitiuis oui¬
ũ obtulit sacrificiũ. docens ñ terrȩ mu¬
nera placitura do que degenerauerant
in peccatores: sed ea in quib diuni gr̃a
mysterure fulgeret. Propħauit itaq
nos ꝑ passionem dñi aculpaesse redi¬
m̃dos. de quo scriptum ẽ. Ecce agnus
di. ecce qui tollit peccata mundi. Unde
& de primitiuis obtulit. ut primoge¬
nitũ designaret. Ostendit gͦ uerum
dĩ sacrificium nos futuros: de quib
propħa ait Afferte dño filios arietũ.
Meritoq dei iudicio comprobatur.
cee ltam constitutos latamesse sen¬
tent  Multorũ enim hic figurã
cerno poxulorũ quos diuina senten¬
tia compreendit: quorũ in illo ca¬
in iam tunc munera refutauit. Gene¬
ralis enĩ hec in impios om̃s sententia
ẽ Itaq si iudeus offerat qui filium
uirginis mariȩ a patre do separat:
dicitur ei. Si recte offeras recte au¬

Expanded text:
judicat omnia . Et ideo Abraham sacrifijudicat omnia . Et ideo Abraham sacrificium quod offerebat, divisit . 4. Scivit etiam Abel dividere, qui ex primitivis ovium obtulit sacrificium , docens non terrae munera placitura Deo, quae degeneraverant 704 in peccatore, sed ea in quibus divini gratia mysterii refulgeret. Prophetavit itaque nos per passionem Domini a culpa esse redimendos, de quo scriptum est: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Unde et de primitivis obtulit, ut primogenitum designaret. Ostendit ergo verum Dei sacrificium nos futuros, de quibus Propheta ait: Afferte Domino filios arietum , Meritoque Dei judicio comprobatur. Ecclesiam constitutos latam esse sententiam; multorum enim hic figuram cerno populorum; quos divina sententia comprehendit, quorum in illo Cain jam tunc munera refutavit ralis enim haec in impios omnes sententia est. Itaque si Judaeus offerat, qui filium virginis Mariae a Patre Deo separat, dicitur ei: Si recte offeras, non au
Abbreviated transcription (Latin):
cupio
soluen¬
dum. sed
hesternos
meos non
inuenio creditores. nisi forte im¬
pro uiso conuentu putauerunt
nos esse turbandos: sed nunquã fides
uera turbatur. Itaq dũ illi forsi¬
tanueniunt ad istos opropositi
sunt deflectamus. Nricolas: quorum
alter hoc ẽ cam. fructib terrȩ alter
autem ab ei uidelicet ex pͥmitiuis oui¬
ũ suarum hostiam dño obtulit. Nichil
inuenio quod in spec ie munerum re¬
prehendam. nͥ quod & cam munera
sua displicuisse cognouit et dominꝰ
culpa: Non in oblatione muneris. s
in oblationis affectu. Sunt quidem
qui recte arbitrantur: quia aliꝰ que
offerret elegerat. alius quȩ uiliora ha¬
buit offerebat. Sed ñ est ita mnops sp̃iri¬
taliũ sensus in nobis. ut putemꝰ quia
dñs corporale sacrificiũ non spitale
quȩrebat. Et ideo dñs addidit quiesce:
tolerabilius significans abstinere mu¬
nerib deferendis. quam infideli studio
munꝰ offerre. Qui enĩ nescit diuidere:
nescit diudicare.Spiritalis autem di¬

Expanded text:
cupio solvendum, sed hesternos meos non invenio creditores, nisi forte improviso conventu putaverunt nos esse turbandos: sed numquam fides vera turbatur. 2. Itaque dum illi forsitan veniunt, ad istos qui propositi sunt, deflectamus agricolas, quorum alter, hoc est Cain, a fructibus terrae: alter autem, Abel videlicet, ex primitivis ovium suarum hostiam Domino obtulit . Nihil invenio quod in specie munerum reprehendam, nisi quod et Cain munera sua displicuisse cognovit, et Dominus culpa? Non in oblatione muneris, sed in oblationis affectu. Sunt quidam qui recte arbitrantur, quia alius quae offerret, elegerat: alius quae viliora habuit, offerebat. Sed non est ita inops spiritalium sensus in nobis, ut patemus quia Dominus corporale sacrificium, non spiritale quaerebat. Et ideo addidit, quiesce , tolerabilius significans abstinere a muneribus deferendis, quam infideli studio munus offerre. Qui enim nescit dividere, nescit dijudicare: spiritalis autem di
Abbreviated transcription (Latin):
uacua ut esset admirabile nomen eius
in uniuersa t̾ra. Huius gͥ effusio noni¬
nis: ab undantem quandam ex uberan¬
tiam grãt um bonorũq cȩlestiũ signi¬
ficat largitatem. Ex abundanti enĩ
suꝑ fluit: quicquid effunditur. Itad
sicut creatura ñ potest dici sapientia
quȩ ex di ore procedit nec uerbũ qđ
eructuatur ex corde. nec uirtus in
qua plenitudo maiestatis eternȩ est:
ita etiam creatus ñ potest sp̃s estima¬
riquier ore di funditur: cũ ipse deus
tintam ostenderit unitatem ut effunde¬
re se de spũ suo dicat. quo intelligamus
quia etumdi patris eadem grã sit quę
sp̃s scĩ est .&. quod sine incisione ac detri¬
nec partib aliquibus corporalib com¬
prehenditut aut secatur. Quomͦ enĩ
hoc cognoscimus quia manet in nobis.
de spũ quem dedit nobis. Quod autem
manet: semꝑ utiq ẽ nec mutatur. Er¬
go si mutationem ñ habet: eternitatem
habet. Et ido sp̃s sc̃s sempit̾nus ẽ. cre¬

Expanded text:
vacua, ut esset admirabile nomen ejus vacua, ut esset admirabile nomen ejus in universa terra. Hujus igitur effusio nominis abundantem quamdam exuberantiam gratiarum, bonorumque coelestium significat largitatem; ex abundantia enim superfluit, quidquid effunditur. 97. Itaque sicut creata non potest dici sapientia, quae ex ore Dei procedit, nec Verbum, quod eructatur ex corde, nec virtus, in qua plenitudo 621 majestatis aeternae est: ita etiam creatus non potest Spiritus aestimari, qui ex ore Dei funditur; cum ipse Deus tantam ostenderit unitatem, ut effundere se de Spiritu suo dicat. Quo intelligamus quia etiam Dei Patris eadem gratia sit, quae Spiritus sancti est, et quod sine incisione ac detrinec partibus aliquibus corporalibus comprehenditur, aut secatur. 98. Alias hoc cognoscimus quia manet in nobis de Spiritu quem dedit nobis . Quod autem manet semper, utique nec mutatur: ergo si mutationem non habet, aeternitatem habet. Et ideo Spiritus sanctus sempiternus est; cre
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ effunditur sicut habes: unguentũ
N amsicut inclusũ in uase aliqͦ unguen¬
tum cohibet odorem suũ. qui odor quã¬
diu uasis illius angustus coercetur & si
ad plures ñ potest ꝑuenire tam̃ ium suã
seruat: cũ uero de uase illo qͦ claudeba¬
tur unguentũ fuerit effusũ longe lateq
diffusũ ducitur: ita & xp̃i nom̃ ante
eiꝰ aduentũ in isrł populo quasi in ualle
aliquõ uideoꝵ m̃tib claudebatur. Notꝰ
enim in iudea d̾s: in isrł magnũ nom̃ eiꝰ.
Hoc utiq nom̃: quod uasa iudeorũ an¬
gustiis suis coercitũ continebant magni
quidem & tunc nom̃ cum infirmorũ
atq paucorũ hereret angustiis: sed
magnitudinem sui ñdum ꝑ corda gen¬
tium & in fines totius orbis effuderat.
Postea uͦ quam ꝑ omẽm mundũ suo
illux it aduentu. ꝑ omẽm utiq creatu¬
ram diuinum illud suũ nom̃ ex tendit
ñ repletum excessione aliqua pleni¬
tudo enĩ nescit augm̃tum: sed repleus

Expanded text:
nomen effunditur, sicut habes: Unguentum nomen effunditur, sicut habes: Unguentum Nam sicut inclusum in vase aliquo unguentum cohibet odorem suum, qui odor quamdiu vasis illius angustiis coercetur, etsi ad plures non potest pervenire, tamen vim suam servat; cum vero de vase illo, quo claudebatur, unguentum fuerit effusum, longe lateque diffunditur: ita et Christi nomen ante ejus adventum in Israel populo, quasi in vase aliquo Judaeorum mentibus claudebatur: Notus enim in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus : hoc utique nomen, quod vasa Judaeorum angustiis suis coercitum continebant. 96. Magnum quidem et tunc nomen, cum infirmiorum atque paucorum haereret angustiis: sed magnitudinem sui nondum per corda gentium, et in fines totius orbis effuderat. Postea vero quam per omnem mundum suo illuxit adventu, per omnem utique creaturam divinum illud suum nomen extendit, non repletum accessione aliqua plenitudo enim nescit augmentum sed replens
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ quem uderis sp̃m descendentem de
cȩlo & manentem suꝑ eũ: hic est qͥ bap¬
tirat in sp̃u scõ. Circa nos ex affluen¬
ti modo liberalitas largientis ẽ: in illo
totius manet in eternũ sꝑs plenitudo.
Quod gͥ nobis satis esse uidicauit effudit:¬
& quod effusum ẽ non seꝑatũ est nec in¬
cisũ: sed unitatem habet plenitudinis.
quȩ aciem nr̃i cordis illuminet ꝓ nr̃e
possibilitate uirtutis. Deniq tantum
capimus: quantũ ꝓfectus nr̃ȩ mentis
adquirit. In seꝑabilis ẽ enim plenitu¬
do grẽ sꝑitalis: sed nobis ꝓ nr̃ȩ parti¬
cipatur facultate naturę. Effudit gͦ
d̃s de spũ: effunditur etiam caritas di
ꝑ sp̃m. Quo loco. unitatem de bemus
agnoscere oꝑationis & gr̃e. Sic̃ enim
qui diuine arbiter & fons ꝓfluus cari¬
tatis ẽ. S imuiliter autem ut credas idqđ
effunditur cũ creaturis ñ posse esse com¬
mune. sed speciale diuinitatis & iam filu

Expanded text:
Supra quem videris Spiritum descendentem de Supra quem videris Spiritum descendentem de coelo, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto . Circa nos ex affluenti commodo liberalitas largientis est, in illo totius manet in aeternum Spiritus plenitudo. Quod igitur nobis satis esse judicavit, effudit: et quod effusum est, non separatum est, nec incisum: sed unitatem habet plenitudinis, quo aciem nostri cordis illuminet pro nostrae possibilitate virtutis. Denique tantum capimus, quantum profectus nostrae mentis acquirit; inseparabilis est enim plenitudo gratiae spiritalis, sed nobis pro nostrae participatur facultate naturae. 94. Effundit ergo Deus de Spiritu, effunditur etiam charitas Dei per Spiritum: quo loco unitatem debemus agnoscere operationis et gratiae. Sicut enim qui divinae arbiter et fons profluus charitatis est. 95. Similiter autem ut credas id quod effunditur, cum creaturis non posse esse commune, sed speciale divinitatis; etiam et Filii
Abbreviated transcription (Latin):
puer m̃s. suscipiam eũ: ist ł dilectus
m̃s. suscepit eum anima mea. dedi
sꝑm meũ in ipsum. Dñs quoq per
creaturam sp̃s scĩ esse sub stantiam: qͥ
cũ illurerit in cordib nr̃is diuinȩ cerni¬
mus pulchritudinem ueritatis. & dis¬
tantiam creaturȩ diuinitatisq cognos¬
cimus ut opus segreget ab auctore:
Aut de qͣ creatura ds ita locutus est
quod aut dñationes aut potestates
de suo arbiter nr̃ pro sua uoluntate
diuiserit. Sicut enĩ dĩ filius non rapi¬
nam arbitratus ẽ esse se equalem dõ sed
semet ipsũ er in aniuit ut nos eum nr̃is
animis ꝑcipere possemus: exinaniuit
autem non quod ipse esset uacuus sue
plenitudinis. sed quo mͥ qui plenitudi¬
nem eius sustinere ñ possem pro eo
quod caꝑe possem infunderetur: ita
etiam de spũ scõ pater se dicit effun¬
dere suꝑ omẽm carnem. N on enĩ totũ
effudit: sed quod effudit omĩb ab un
minis manebat sꝑs sicut scriptum est.

Expanded text:
puer meus, suscipiam eum: Israel electus puer meus, suscipiam eum: Israel electus meus, suscepit eum anima mea, dedi Spiritum meum in ipsum . Dominus quoque per creatam Spiritus sancti esse substantiam, qui cum illuxerit in cordibus nostris, divinae cernimus pulchritudinem veritatis, et distantiam creaturae divinitatisque cognoscimus, ut opus segregetur ab auctore? Aut de qua creatura Deus ita locutus est, quod aut Dominationes aut Potestates de suo arbiter nostri pro sua voluntate diviserit. Sicut enim Dei Filius non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit , ut nos eum nostris animis percipere 620 possemus: exinanivit autem non quod ipse esset vacuus suae plenitudinis; sed quo mihi qui plenitudinem ejus sustinere non possem, pro eo quod capere possem, infunderetur: ita etiam de Spiritu sancto Pater se dicit effundere super omnem carnem; non enim totum effudit, sed quod effudit, omnibus abunminis, manebat Spiritus, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
tes digne dõ. Hauc gͥ di esse docuit uo¬
luntatem. ut in igis in bonis oꝑibus &
ser monib et sensib: ambulantes re¬
pleaur uoluntaite dĩ: qui ponit in
habet spĩn scm̃ dĩ repletus ẽ uosun¬
tate: utiq inter patrem & sp̃m nuulla
distantia uoluntatis ẽ. Simul illud aa
humanum hoc opus neq ab homi¬
ne datur. sed inuocatur a sacerdote.
ado traditur: in quo dĩ munus. mi¬
nisteriũ sacerdotis ẽ.Nam si paulus
dit ut a do nos sꝑu optaret impleri:
quis tantiis ẽ qui huiꝰ traditionem
inuneris audeat arrogare: Itaq
apłs uotũ pre catione detulit: non
ius auctoritate aliqua uendicauit.
Impetrare optauit. ñ imꝑare p̃sup¬
sit. Petrus quoq ait. quia ñ erat ido¬
uel arcere. S ic enim dirit. Ergo si e¬
andem grãm concessit illis d̾s sieut &
nobis: ego qͥs eram qui possem ꝓhibere
dmꝰ S ed fortasse apłicis non mouen¬
tur eremplis: & ido diuinis utamur
oracuilis. S criptũ est enim. Iacob

Expanded text:
tes digne Deo . Hanc igitur Dei esse docuit votes digne Deo . Hanc igitur Dei esse docuit voluntatem, ut magis in bonis operibus et sermonibus et sensibus ambulantes repleamur voluntate Dei, qui ponit in habet Spiritum sanctum, Dei repletus est voluntate; utique inter Patrem et Spiritum nulla distantia voluntatis est. CAPUhumanum hoc opus, neque ab homine datur: sed qui invocatur a sacerdote, a Deo traditur, in quo Dei munus, ministerium sacerdotis est. Nam si Paulus dit, ut a Deo nos Spiritu optaret impleri; quis tantus est, qui hujus traditionem muneris sibi audeat arrogare? Itaque Apostolus votum precatione detulit, non jus auctoritate aliqua vindicavit: impetrare optavit, non imperare praesumpsit. Petrus quoque ait quia non erat ido cogere, vel arcere. Sic enim dixit: Ergo si eamdem gratiam concessit illis Deus sicut et nobis, ego quis eram, qui possem prohibere Deum ? 91. Sed fortasse apostolicis non moveantur exemplis, et ideo divinis utamur oraculis; scriptum est enim: Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
angelio quia angłs scđin tempꝰ descen¬
debat in natatoria & mouebatur aqua:
& d prior descendisset in natatoria sanꝰ
fiebat. Quid in hoc typo angłs nisi de¬
scensionem scĩ sp̃s nuntiabat. quȩ nr̃is
futura temporib aquas sacerddotalib
inuocatas p̃cibis consecraret: Ille ergo
gram sꝑitalem medicina nrĩs esset ani¬
ini ac m̃tis languoribiis deferenda. Eos¬
ministros: sic omĩa replet. sic omĩa possi¬
det. sic omĩa oꝑatur. & in omĩb queniad¬
modũ et d̾s pater oꝑatur & filiꝰ. Quia¬
gͥ scĩ sp̃s oꝑatione diuinius. cũ etiam be¬
nedictionũ suarũ presulem sꝑm do ipse
testetur dicens. ponam sp̃m meum supra
sem̃ tuum. & benedictiones meas suꝑ filios
tuos: N ulla enĩ potest esse plena benedie
nichil melius hoc nobis quod optaret in¬
uenit: sicut ipse dixit. N on deficimus
ꝓ uobis orantes & obsecrantes ut reple¬
amini cognitione uoluntatis eiꝰ. in omĩ
sapientia & intellectii sp̃itali ambulan¬

Expanded text:
angelio quia angelus secundum tempus descendebat in natatoriam, et movebatur aqua: et qui prior descendisset in natatoriam, sanus fiebat . Quid in hoc typo angelus, nisi descensionem sancti Spiritus nuntiabat, quae nostris futura temporibus, aquas sacerdotalibus invocata precibus consecraret? Ille ergo gratiam spiritualem medicina nostris esset animi ac mentis languoribus deferenda. Eosministros. Sic omnia replete, sic omnia possidet, sic omnia operatur et in omnibus, quemadmodum et Deus Pater operatur et Filiuitus operatione divinius, cum etiam benedictionum suarum praesulem Spiritum Deus ipse testetur dicens: 619 Ponam Spiritum meum super semen tuum, et benedictiones meas super filios tuos ? Nulla enim potest esse plena benedict et apostolus nihil melius hoc nobis quod optaret invenit, sicut ipse dixit: Non deficimus pro vobis orantes et obsecrantes, ut repleamini cognitione voluntatis ejus in omni sapientia et intellectu spiritali, ambulan
Abbreviated transcription (Latin):
e qua autem creatura dici potest
quia repleuerit uniuersa. quod
ad mariam aue inquit grã plena: sp̃ĩtale
utiq in ea declarans gram. quod in eĩ
omiã complere qͥ dicit. Ego cȩlum &
t̾ram compleo. Si gͦ dñs est qui cȩlum
complet et t̾ram. quis potest spiritii
scm̃ uidicare dnãtionis & diuinȩ po¬
testatis exsortem. qͥ repleuit orbem. et
quod ultra totũ orbem ẽ repleuit ib̾m
mundi totius redẽptorem: Scriptũ
est enĩ. Iħc autem plenus spũsanc to:
regressus ẽ ab iordane. Quis gͥ alius
nͥ qui eiusdem esset plenitudinis com¬
plentem omĩa possit implereꝰ. Sed
ne hoc scđin carnem dictum obiciant.
quinquã plus uinis ille quam̃ om̃s de
cuiꝰ carne er ilut uirtus ut usq sanarer
omĩs: tamensicut dñs complet omĩa. ita
etiam de spu lectũ est qͣm sꝑs dnĩ reple¬

Expanded text:
e qua autem creatura dici potest quia repleverit universa, quod ad Mariam: Ave, inquit, gratia plena; spiritalem utique in ea declarans gratiam, quod in eim est omnia complere, qui dicit: Ego coelum et terram compleo . Si ergo Dominus est, qui coelum complet et terram; quis potest Spiritum sanctum judicare dominationis, et divinae potestatis exsortem, qui replevit orbem, et quod ultra totum orbem est, replevit Jesum mundi totius redemptorem? Scriptum est enim: Jesus autem plenus Spiritu sancto, regressus est ab Jordane . Quis igitur alius nisi qui ejusdem esset plenitudinis, complentem omnia posset implere? 87. Sed ne hoc secundum carnem dictum objiciant; quamquam plus unus ille, quam omnes: de cujus carne exibat virtus, quae sanaret omnes: tamen sicut Dominus complet omnia, ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
manu in noccus & mente feralis. quan¬
tum uite est mortem infers. qui in¬
fumũ opinaris. inmo quod grauiꝰ
est. & si diuinitas uulnus sentire non
possit. quod inte tamen est maiesta¬
tem suam in xp̃o non corpus interfi
& carnifices crediderunt. & demones
fatebantur. quoꝵ nunc ñ testimonia
requiruntur. sed nus tamen sacrilegi¬
is prȩferuntur. Iuos nominauimus
ut crubesceres. diuina quoq responsa

Expanded text:
manu innocens, et mente feralis, quanmanu innocens, et mente feralis, quantum in te est, mortem infers, qui infirmum opinaris; immo, quod gravius est, etsi divinitas vulnus sentire non possit, quod in te tamen est, majestatem suam in Christo, non corpus interficet carnifices crediderunt, et daemones fatebantur: quorum nunc non testimonia requiruntur, sed tuis tamen sacrilegiis praeferuntur. Illos nominavimus, ut erubesceres divina quoque responsa
Abbreviated transcription (Latin):
iuitus dei in diuinitatis ꝓprietate est.
& libertas non in aliqua differentia.
sed in unitate est uoluntatis. Turbati
in freto apłi. licet adhuc non creden¬
tes corde. ubi primũ sub pedibus dñi
ludere aquas. & inquieto maris estu
dcambulantis dñi suꝑ aquas intrepi¬
da indere uestigia. subitoq naui quȩ
fluctib turbaretur. ubi eam tamen xp̃e¬
conscendit. placida equora. & lemen¬
ta consperere famulantia: uerum
dei filiũ crediderunt dicentes. Ue
re filius dei est. Hoc idem centurio cũ
aliis qui secum erant. tremefactis mun¬
di cardinib in passione dm̃i confite¬
tur. & tuheretice negas: Centuro
dicit. uere filiꝰ dei erat iste. Erat in¬
quit centurio. & arrianus dicit ñ
erat: Iue gͦ generationis & ueritatẽ
& ȩtei nitatem asseruit. manu cruen¬
tus sed mente deuotus: tu heretice ue¬
ritatem generationis negas. tempus
asscribis: Utinam manus pocius
quam animum cruentasses. Sed nũc

Expanded text:
virtus Dei in divinitatis proprietate est; virtus Dei in divinitatis proprietate est; et libertas non in aliqua differentia, sed in unitate est voluntatis. 113. Turbati in freto apostoli, licet adhuc non credentes corde, ubi primum sub pedibus Domini ludere aquas, et inquieto maris aestu deambulantis Domini super aquas intrepida videre vestigia; subitoque navi quae fluctibus turbaretur, ubi eam tamen Christus ascendit; placidata aequora, et elementa conspexere famulantia, verum Dei Filium crediderunt, dicentes: Vere Dei Filius es . 114. Hoc idem Centurio cum aliis qui secum erant, tremefactis mundi cardinibus in passione Domini confitetur: et tu, haeretice, negas! Centurio dicit: Vere Filius Dei erat iste . Erat, inquit Centurio, et Arianus dicit, non erat. Ille ergo generationis et veritatem et aeternitatem asserit manu cruentus, sed mente devotus: tu, haeretice, veritatem generationis negas, tempus ascribis. Utinam manus potius quam animam cruentasses! Sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
ut non ex loco aliquo uideatur erisse.
sed ut ds ex deo. filus ex patre. nec iu¬
deatur cepisse ex tempore qui ex patre
nascendo ꝓdiuit. ut dixit ipse qui na¬
tus est. Ex ore altissimi ego prodiui.
Sed si naturam non agnoscunt. si non
credunt scripturis: uel oꝑib credant.
Caui dicit pater. faciamus hominem.
nisi ei quem uerum filium sciret: In
quo. iusi in uero suam unaginem recog¬
nosceret: Non est unum adoptiiis &.
uerus. Nec filius diceret unum sumus.
si se cum uero qui uerus non erat ipse
conferret. Faciamus gͦ dicit pater. O.
dixit uerus est. Potest ne ergo uerus ñ
esse ille qui fecit. & quod dicenti defer¬
tur. facienti negatur: Quomodo au¬
tem nisi uerum filium sciret. cõmit¬
teret ei uoluntatis suȩ unitatem. & o¬
peris ueritatem: Cum enim eadem fa¬
ciat filius opera quȩ pater facit. & qͦs
uult uuificet filius sicut scriptũ est:
nec indifferens potestate. & liber est uo¬
linitate. ita unitas seruatur. quia &

Expanded text:
ut non ex loco aliquo videatur exisse, ut non ex loco aliquo videatur exisse, sed ut Deus ex Deo, Filius ex Patre; nec videatur coepisse ex tempore, qui ex Patre nascendo prodit, ut dixit ipse qui natus est: Ex ore Altissimi prodii . 111. Sed si naturam non agnoscunt, si non credunt Scripturis, vel operibus credant. Cui dicit Pater: Faciamus hominem , nisi ei quem verum Filium sciret? In quo nisi in vero suam imaginem recognosceret? Non est unum adoptivus et verus; nec Filius dsi se cum uno qui verus non erat ipse conferret. Faciamus ergo dicit Pater, qui dixit verus est. Potestne ergo verus non esse ille qui fecit, et quod dicenti defertur facienti negatur? Quomodo autem, nisi Filium verum sciret, committeret ei voluntatis suae unitatem, et operis veritatem? Cum enim eadem faciat Filius opera quae Pater facit, et quos vult vivificet Filius sicut scriptum est, nec indifferens potestate, et liber est voluntate: ita unitas servatur; quia et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprio filio non peꝑcit. sed ꝓ nobis¬
om̃ib tradidit illum. Tradidit utiq
scđm carnem. Propͥctas diuinitatis
est. ueritas ꝓprietatis. miscdia pietatis.
oblatio securitatis. Sed ne calumnia¬
rentur quia scriptum est tradidit cũ
pater: ipse apłs alibi dixit. Pax a deo
dit ꝓ peccatis nr̃is. Et alibi. Sicut
xp̃c dilexit nos & tradidit semet ip¬
sum pro nobis. Si ergo & traditus
est a patre. & ipse se tradidit. apparet
unam esse operationem. unam esse &¬
patris & filii uoluntatem. Si natu¬
ralem ergo maiestatem querimus.
genitus est. Qui genitum inficiatur.
.ꝓprium negat. qui ꝓprium abnuit. cõ¬
munem cęteris arbitratur. Sin uero ge¬
uerationis ipsius ꝓprietatem requirmi
ex deo exiit. Nam cum inusu nr̃o id
sit erire quod iamsit. & ex interiorib se¬
cretis ꝓdire uidea tur. quod exue ꝑhi¬
betur: angustis licet sermonib ꝓpͥcta¬
tem diuinę generationis aduertimus.

Expanded text:
proprio Filio non pepercit, sed pro nobisproprio Filio non pepercit, sed pro nobis tradidit eum : tradidit utique secundum carnem. Proprietas divinitatis est, veritas proprietatis, misericordia pietatis, oblatio securitatis. 109. Sed ne calumniarentur, quia scriptum est: Tradidit eum Pater; ipse Apostolus alibi dixit: Pax a Deo dit pro peccatis nostris ; et alibi: Sicut Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Si ergo et traditus est a Patre, et ipse se tradidit, apparet unam esse operationem, unam esse Patris et Filii voluntatem. 110. Si naturalem ergo majestatem quaerimus, genitus est. Qui genitum inficiatur, proprium negat: qui proprium abnuit, communem caeteris arbitratur. Sin vero generationis ipsius proprietatem requirimus, ex Deo exivit. Nam 466 cum in usu nostro id sit exire quod jam sit, et ex interioribus secretis prodire videatur, quod exire perhibetur: angustis licet sermonibus proprietatem divinae generationis advertimus;
Abbreviated transcription (Latin):
innatura hãbeat sua. complens om̃ia.
nusquam ipse confusus. penetrans om¬
ma: niusquam ipse penetrandus. uͥ ꝙ
totus. eodemq tempore uel in celo. uel
in terris uel i nouissimo maris pre¬
sens. uisu in comp̃hensibilis. fatu ui¬
interp̃tabilis. sensu iestimabilis. fide
sequendus. religione uenerandus. ut
quic quid religiosius sentiri potest. qͥc¬
quid p̃stantis ad decorem. quicquid
sublimuis ad potestatem: hoc deo in¬
telligas conuenire. Ergo quia in filio
complacet pater. crede quia dignus
patre filius. crede quia adeo exiuit
filius. ut ipse testatur. dicens. Ex do
ꝓcessi & ueni. Eit alibi. A deo exiuii.
Qui ex deo ꝓcessit & a deo exunt. nieb̾
aliud potest habere. nisi quod dĩ est.
Uude non solum d̾s sed etiam uerus
ds̃. uerus e uero. & adeo uerus ut ipse
sit ueritas. Itaq si nomen quęrimus:
ueritas est. Si maiestatem quęrimus
naturalem. eo usq filius dei uerus est.
ut & ꝓprius. Scriptum est enim. Qui

Expanded text:
in natura habeat sua: complens omnia, in natura habeat sua: complens omnia, nusquam ipse confusus: penetrans omnia, nusquam ipse penetrandus: ubique totus, eodemque tempore vel in coelo, vel in terris, vel in novissimo maris praesens: visu incomprehensibilis, fatu ininterpretabilis, sensu inaestimabilis, fide sequendus, religione venerandus; ut quidquid religiosus sentiri potest, quidquid praestantius ad decorem, quidquid sublimius ad potestatem, hoc Deo intelligas convenire. 107. Ergo quia in Filio complacet Pater , crede quia dignus Patre Filius, Filius, ut ipse testatur dicens: Ex Deo processi et veni . Et alibi: A Deo exivi . Qui ex Deo processit, et a Deo exivit, nihil aliud potest habere nisi quod Dei est. Unde non solum Deus, sed etiam verus Deus, verus a vero, et adeo verus, ut ipse sit veritas. Ita si nomen quaerimus, veritas est, si majestatem quaerimus naturalem, eo usque Filius Deus verus est, et proprius. Scriptum est enim: Qui