comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩci esłis  accedite ad eũ & illumi namini. Et
qui sauati estis ei gr̃as agite. &. qui egrotats
ad eũ sanandi curritẽ. Dicite om̃s Uenue
adoremꝰ & ꝓsternami ei. & plorenus coram dño qͥ
fecit uos: & homines & saluos. Nam si ille fecit
uos: nos aut̃ ipsi nos fecimꝰ saluos. aliquid illo meliꝰ
fecius. Oeliͫ est enĩ saluus homo: quã quilibet
honio. Si gͦ te ds̃ fecit hominẽ. & tu te fecisti honũ
honinic̃ : qđ tu secisti uelius est. Noli ie excollere
suꝑ dñi. Subde ic dõ. adora. ꝓsterners. confitere
illi qui fecit te: qui ꝰ uenio recreas nͥ qui creas. Ne¬
mo resicit: nͥ qui fecit. Hoc & in alio psalmo. Ipsc
fecit nos: & nou ipsi nos. Sane quaudo te fecit: qͥd
tu faceres non habebas. Quando aut̃ iames: habes
& tuipse qd facias. ad medicũ curras. medicũ im¬
plores. qui ubiq est. Et ut implorares excitauit
cor. tuũ. & posse implorare douauit tibi. Ds enĩ

Expanded text:
caeci estis, accedite ad eum, et illuminamini. Et caeci estis, accedite ad eum, et illuminamini. Et qui sani estis, ei gratias agite: et qui aegrotatis, ad eum sanandi currite: dicite omnes, Venite adoremus, et prosternamur ei, et ploremus coram Domino qui fecit nos, et homines, et salvos. Nam si ille nos fecit homines, nos autem ipsi nos fecimus salvos; aliquid illo melius fecimus. Melior est enim salvus homo, quam quilibet homo. Si ergo te Deus fecit hominem, et tu te fecisti bonum hominem; quod tu fecisti melius est. Noli te extollere super Deum: subde te Deo, adora, prosternere, confitere illi qui fecit te: quia nemo recreat, nisi qui creat; nemo reficit, nisi qui fecit. Hoc et in alio psalmo: Ipse fecit nos, et non ipsi nos . Sane quando te fecit, quid tu faceres non habebas: quando autem jam es, habes et tu ipse quod facias; ad medicum curras, medicum implores, qui ubique est. Et ut implorares, excitavit cor tuum, et posse implorare donavit tibi; Deus est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
xit michi. Iili desꝑanti: uade & dic. Quid ha¬
busti qđ in te sanaur quã cita sauaui. De celo
uocaui una uocs ꝑcussi & deieci. alia erexi &
elegi. tercia impleni & misi. quarta lib̾aui &
coronaui. Nade &e dic egrotis clama desꝑaas.
Fidelis sermo & om̃i acceptione dignus: ꝙ xp̃s¬
iłis uenit in iuudũ peccatores saluare. Quid
timetis : Uuid trepidatis: Quorũ prmiꝰ ego sũ.
Ego inquit uobis loquor. sanus egrotantib. Nans
iacentibus : securus desꝑantib. Idõ enĩ miscđam
consecutus sum : ut in me ostendet. xp̃s iłis oem
longanimitatẽ. Morbũ meũ dui ꝑtulit & sic
ał stulit: tan quã bonus medicus freneticum
patient᷑ tolerauit. Sustinuit me ferientẽ se do¬
nauit mͥ feriri ꝓ se. Om̃em inquit longanimi¬
tatẽ ostendit in me: ad informationẽ eorũ qui
credituri sunt illi in uitã ȩt̃nã. Nolies gͦ des¬
ꝑare. E groti essis: accedite ad eũ & sananuni.

Expanded text:
xit mihi, Illi desperanti vade, et dic quid haxit mihi, Illi desperanti vade, et dic quid habuisti, quid in te sanavi, quam cito sanavi. De coelo vocavi, una voce percussi et dejeci, alia erexi et elegi, tertia implevi et misi, quarta liberavi et coronavi . Vade, dic aegrotis, clama desperatis: Fidelis sermo, et omni acceptione dignus, s venit in mundum peccatores salvos facere. Quid timetis? quid trepidatis? Quorum primus ego sum. Ego, inquit, vobis loquor, sanus aegrotantibus, stans jacentibus, securus desperantibus. Ideo enim misericordiam consecutus sum, ut in me olonganimitatem. Morbum meum diu pertulit, et sic abstulit; tanquam bonus medicus phreneticum patienter toleravit, sustinuit me ferientem se, donavit mihi feriri pro se. Omnem, inquit, longanimitatem ostendit in me, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam. CAPUT V. perare. Aegroti estis, accedite ad eum, et sanamini:
Abbreviated transcription (Latin):
prior int̾ peccatores. Sed miscđ̾am inquit con
secutus sum. Et quare sit miscđani consecutꝰ
exponit causas. Ut in me inquit ostenderet
xp̃s iłis om̃em longanimitatẽ: ad informatio¬
nem eorũ qui credtari sunt illi in uitã ęt̾tiam.
Xp̃s in quit daturus ueniã conu̾sis ad se peccato¬
ribus usq ad inimicos suos: me primo elegit
acriorẽ numicũ quẽ cum sanaret nemo in cęceris
desꝑaret. Facut hoc medici : quando ad ea loca
ueniunt ubi ignoti sunt quos curent. Primitus
eligiit desꝑatos. ut in eis & beniuolentiã exer¬
ceant. & cõmendent doctrinã : ut uius quisq
in illo loco dicat ꝓximo suo. Uade ad illũ medi¬
cum  securus estõ sanat te. & ille me sanat. Non
uides quid patiar. Ego noui quid simile. Tu
qđ pateris: de egõ qͥd passus sum. Sicut dicit
paulus unicuiq egroto: &e de se uolenti des¬
perare. Qui curauit me misit me ad deͥ & di¬

Expanded text:
prior inter peccatores. CAPUT IV. 4. Inprior inter peccatores. CAPUT IV. 4. Insecutus sum. Et quare sit misericordiam consecutus, exponit causam: Ut in me, inquit, ostenderet Christus Jesus omnem longanimitatem, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam. Christus, inquit, daturus veniam conversis ad se peccatoribus usque ad inimicos suos, me primo elegit acriorem inimicum; quem cum sanaret, nemo in caeteris desperaret. Faciunt hoc medici: quando ad ea loca veniunt ubi ignoti sunt, quos curent primitus eligunt desperatos; ut in eis et benevolentiam exerceant, et commendent doctrinam; ut unusquisque in illo loco dicat proximo suo, Vade ad illum medicum, securus esto, sanat te. Et ille, Me sanat? Non vides quid patiar? Ego novi quid simile: tu quod pateris, et ego quidem passus sum. Sic dicit Paulus unicuique aegroto, et de se volenti desperare: Qui curavit me, misit me ad te, et di
Abbreviated transcription (Latin):
habet. non .ẽ. causa quare medico offeratur.
Eligant parentes unũ de duob : aut consitean¬
tur in pariuilis suis sanari peccatũ. aut eos me¬
dico offerre desinant. Hoc nichil.G̃. aluid quã
uelle medico sanũ offerre. Quid offers bapa¬
tandũ. Quem : In fantẽ. Cui offers. Xp̃o. Ei
certe qui uenit in mundũ. Ita inquit. Quare
nenit in mundũ : Reccatores saluos facere. Ergo
quẽ offers habet quod in illo salnũ siatSi
dix eris habet: confitendo deles. Si dixeris lht̃
non erant peccatores. Certe uł ipse adã ante
om̃s. & plena peccatorib terra deleta diluuio
& deinceps quã multi. Unde uerũ. ẽ. ego
primus sum Primũ se dixit non peccatorũ
est iste. Nou quia plures annos habet. Et quo
causas agit. sed quia ex quo cȩpit. cȩt̾os suꝑauit.
Dicat gͦ apłs alio loco unde primus su peccatorũ
Ego inquit sum minimus apłorũ. qui non sum
dignus uocari apłs: quia ꝑsecutus sum ȩccłam
dĩ. Nemo acrior inter ꝑsecutores: ergo nemo

Expanded text:
habet, non est causa quare medico offeratur. Eligant parentes unum de duobus: aut confiteantur in parvulis suis sanari peccatum, aut eos medico offerre desinant. Hoc nihil est aliud quam velle medico sanum offerre. Quid offers? Baptizandum Quem? Infantem. Cui offers? Christo. Ei certe qui venit in mundum? Ita, inquit. Quare venit in mundum? Peccatores salvos facere. Ergo quem offers, habet quod in illo salvum fiat? Si dixeris, Habet; confitendo deles: si dixeris, Non non erant peccatores? Certe vel ipse Adam ante omnes, et plena peccatoribus terra deleta diluvio, et deinceps quam multi. Unde verum est, ego primus sum? Primum se dixit, non peccatorum est iste, non quia plures annos habet, ex quo causas agit; sed quia ex quo coepit, caeteros superavit. Dicat ergo Apostolus alio loco unde primus sit peccatorum: Ego, inquit, sum novissimus Apostolorum, qui non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei . Nemo acrior inter persecutores: ergo nemo
Abbreviated transcription (Latin):
re in dulci flratu. sea audi ipsũ paulũ dicenẽ.
Surge qui dormis & exurge a magtuis. &e illursi¬
nabi te. xp̃s. Noli amare stratũ pecrati. Ioau̾ sbra¬
tũ ei: uersasti in infirmitate ciꝰ. Dictũ .s̾. aniea.
Surge. sanus esto. sanitatẽ ama : & noli rursus ꝑ
suꝑbia de dexcera ire ad siustrã: de ualle ad
montẽ. ds humilitate ad tuoniorẽ. Cuni faccus
fueris sanus. id ẽ. cum uste ceꝑis uiuere: dõ
tribue non abi. Non enĩ laudando te saluus
factus es: sed contͣ s ꝓnuntiando. Nam si te
laudaueris: ꝑ suꝑbiã grauiꝰ egrotabis. Om̃is
enĩ qui se exaltat humiliabitur : & qui se hunu¬

Expanded text:
atu; sed audi ipsum Paulum dicentem, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Noli amare stratum peccati. Totum stratum ejus vertisti in infirmitate ejus , dictum est antea. Surge, sanus esto, sanitatem ama, et noli rursus per superbiam de dextera ire ad sinistram, de valle ad montem, de humilitate ad tumorem. Cum factus fueris sanus, id est, cum juste coeperis vivere, Deo tribue, non tibi. Non enim laudando te, salvus factus es; sed contra te pronuntiando. Nam si te laudaveris per superbiam, gravius aegrotabis. Omnis enim qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humi
Abbreviated transcription (Latin):
s diuinis lectionib qđ dñs ad monere
dignat᷑. intenti audae fr̃s: illo dante.
me ministrante. Primã lecao nẽ audi¬
uimꝰ apłi . ł. idelis sermo & om̃i accep¬
tione dignus: quia xp̃s iłis uenit in mundum

Expanded text:
 divinis lectionibus quod Dominus admonere dignatur, intenti audite, fratres, illo dante, me ministrante. Primam lectionem audivimus Apostoli: Fidelis sermo et omni acceptione dignus, quia Chris
Abbreviated transcription (Latin):
uobis: &e solliciti eratis &e ꝓ nobis & ꝓ uobis.
Quantũ aut̃ existimo adiu̾int dñs &e. nos &e uos:
ce ea quȩ ꝓrsus dificillina uidebant᷑. sic per
nos enodare dignatus.ẽ. ut nulla questio
remaneret. quȩ conturbet mentẽ piam.
Impia enĩ mens odit etiã ipsũ intellectũ: ce
intelligere. ne cogat᷑ qđ intellexerit facere.
De talib ait psalmus. Noluerunt itel¬
sigero ut bene agereus. Ios
aut̃ ihim̃ quia boniĩ est. bene seitare de uolus.
eriqis intellectũ : exigit ds̃ fruccũ Intellectus

Expanded text:
vobis. Quantum autem existimo, adjuvit Dominus et nos et vos; et ea quae prorsus difficillima videbantur, sic per nos enodare dignatus est, ut nulla quaestio remaneret, quae conturbet mentem piam. Impia enim mens odit etiam ipsum intellectum; et intelligere, ne cogatur quod intellexerit facere. De talibus ait Psalmus: Noluerunt intelligere, ut bene agerent . Vos autem, charissimi, quia bonum est bene sentire de vobis, exigitis inte
Abbreviated transcription (Latin):
multo periculo siꝰ &. despatius egrotabant: & ip¬
sa egricudine qua mentes ꝑdiderant: etiã medi¬
cum cȩdebant. Parũ .ẽ. cedebant: dicã totũ. non
solũ cȩdebant. sed etiã occidebant. Ille aut̃ etiã
cum occideret᷑ medicus erat. Uapulabat: & cura¬

Expanded text:
multo periculosius et desperatius aegrotabant; et ipmulto periculosius et desperatius aegrotabant; et ipsa aegritudine qua mentes perdiderant, etiam medicum caedebant. Parum est, caedebant: dicam totum; non solum caedebant, sed etiam occidebant. Ille autem etiam cum occideretur, medicus erat, vapulabat, et cura
Abbreviated transcription (Latin):
sanus. Porro aut̃ qui m̃tis .ẽ. sans. plorat frenea¬
cum ridentẽ. Primũ si duo ista ꝓporas. quid
.ẽ. meliꝰ. ridere aut plorare: Quis non sibi eli¬
gat ridere. Deniq ꝓpt̃ dolorẽ. salubrem
penitentiȩ: infletu dñs posuit officiũ . in
risu beneficiũ. Quomͦ: Quando ais in euangło.
Beati qui plorant: quia ridebunt. Ergo in ploratu
officiũ est: in risu p̾miũ ẽ. sapieutiȩ. Risũ enum
ꝓ gaudio posuit. Non cachinnatio nẽ : sed exul¬
tationẽ. Ergo si duo ista ꝓponas: &e queras. quid
horũ sit melłꝰ ridere aut plorare: õm̃is homo
plonare non uult. & ridere uult. Farosi addas
ꝑsonas ad istos affectus. & ita ꝓponas cũ ꝑsonis.
quid .c̃. ueliꝰ ridere freneticũ. anplorare sanũ:
Eligit sibi hono fletũ cum sanitats : quã risũ cũ
amentia. Tantũ ualet mentis sanitas: ut enam
cum planccu eligat᷑. isti ꝙͦ qui sanos se putabant.

Expanded text:
sanus. Porro autem qui mentis est sanae, plorat phrenetisanus. Porro autem qui mentis est sanae, plorat phreneticum ridentem. Primum, si duo ista proponas, Quid est melius, ridere, an plorare? quis non sibi eligat ridere? Denique propter dolorem salubrem poenitentiae, in fletu Dominus posuit officium, in risu beneficium. Quomodo? Quando ait in Evangelio, Beati qui plorant, quoniam ridebunt . Ergo in ploratu officium est, in risu est praemium sapientiae. Risum enim pro gaudio posuit, non cachinnationem, sed exsultationem. Ergo si duo ista proponas, et quaeras quid horum sit melius, ridere, an plorare; omnis homo plorare non vult, et ridere vult. Porro si addas personas ad istos affectus, et ita proponas cum personis, Quid est melius, ridere phreneticum, an plorare sanum? eligit sibi homo fletum cum sanitate, quam risum cum amentia. Tantum valet mentis sanitas, ut etiam cum planctu eligatur. Isti ergo qui sanos se putabant,
Abbreviated transcription (Latin):
uos facere. Tolle morbos. tolle uulnera: de nulla
causa .ẽ. medicus. Si uenit de celo magnꝰ medi¬
cus : magnus ꝑ oibẽ totũ terrȩ iacebat egrotus.
Ipse egrotus : genus humanũ . ẽ. Sed non om̃ium
est fides. Nouit dñs qui sunt ciꝰ. Suꝑbiebant
iudei. extollebant se : alta sapiebant. Iustos se
putabant . & dñm colligentẽ peccatores insup
recusabant. Oui gͦ suꝑbiebant ce alta sapiebant
relicti sunt in montib. ad nonaguita noue̾ pri¬
nent. Quid.ẽ. relica sunt in montibus: Relica
sunt in tumors terreno. Quid.s̃. ad nonaginta
nouẽ ꝑtinent: In sinistra sunt: non in dextera.
Nonagita enĩ &e nouẽ: in sinistra numerantur.
re qđ perierat. Totũ enĩ perierat: ex quo pecca¬
uit unus. Ubi erat totũ : ꝑierat totũ. Sed uenit
unus sine peccato : qui saluos faceret a peccato.
Isti aut̃ suꝑ biendo qđ est penis : de egrotabant.
qui mentẽ febrib ꝑ diderunt. Illi ridens: &e
sani plorant. Rident enĩ freneticus sed non . ẽ.

Expanded text:
vos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla causa est medicinae. Si venit de coelo magnus medicus, magnus per totum orbem terrae jacebat aegrotus. Ipse aegrotus genus humanum est. Sed non omnium est fides . Novit Dominus qui sunt ejus . Superbiebant Judaei, extollebant se, alta sapiebant, justos se putabant, et Dominum colligentem peccatores insuper accusabant. Qui ergo superbiebant et alta sapiebant, relicti sunt in montibus, ad nonaginta novem pertinent . Quid est, relicti sunt in montibus? Relicti sunt in timore terreno. Quid est, ad nonaginta novem pertinent? In sinistra sunt, non in dextera. Nonaginta enim et novem in sinistra numerantur; salvare quod perierat . Totum enim perierat: ex quo peccavit unus, ubi erat totum periit totum. Sed venit unus sine peccato, qui salvos faceret a peccato. Isti autem superbiendo, quod est pejus, et aegrotabant, qui mentem febribus perdiderunt. Illi rident, et sani plorant. Ridet enim phreneticus; sed non est
Abbreviated transcription (Latin):
uistos. Respondet enĩ tͥ.Si medicũ agnouisti. qua¬
re febrẽ non tiuisti: Utiq medicũ ad egrotũ
uenire constat. Sed idõ uenit medicus ad egratũ
ne nle sic semꝑ egrotus. Quid gͦ dicinus: Quid
pnuntiamus : Quid desinimꝰ. Agrotũ amat ine¬
dicus an sanũ: Qđ uult facere amat : non qued
inuenit. Ad egrotũ quidẽ uenit: ad sauũ non
uenit. NNoli attendere. quia ad illũ uon uenit. ad
illũ uerit. Plus euĩ amat sanũ quã ȩgrotũ. Nam
ut noueritis q plus amat sanũ quã egrotũ: mum

Expanded text:
justos. Respondet enim tibi: Si medicum agnovisti, febjustos. Respondet enim tibi: Si medicum agnovisti, febrem quare non timuisti? Utique medicus ad aegrotum venit, constat: sed ideo venit medicus ad aegrotum, ne ille sit semper aegrotus. Quid ergo dicimus? quid pronuntiamus? quid definimus? Aegrotum amat medicus, an sanum? Quod vult facere amat; non quod invenit. Ad aegrotum quidem venit, ad sanum non venit: noli attendere quia ad illum venit, ad illum non venit; plus enim amat sanum, quam aegrotum. Nam, ut noveritis quia plus amat
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Et multũ mali fecissemus: si quẽcum q
hominẽ in nocentẽ occidissemꝰ. Latrons̃ elegi¬
mus inuocente᷑ occidimus. Mortuũ eleginus
medicũ occidimꝰ. Dicite quid faciemꝰ. Et petrus.
Agite pęnitentiã & baptuet᷑ iius quisq ur̃m ił
uonaginta & nouẽ. ad centũ. qr cũ nonaginta
&e nouẽ essetis. pęnitentiã uobis necessariam
non putabatis. Et dño colligenti peccatores. &e
uolenti eos facere pęnitentes: isuꝑ insultaba¬
tis. Modo gͦ conpunca qui cognouistis ur̃m
& renintent᷑ uobis peccata ur̃a. Reduca sunt
in spe. doluerunt. gemuerunt. Conu̾si suns
sanati siuit. Ipsi erant illi. Pat ignosce illis quia
nescuint quid faciunt. Unus quisq gͦ fẽs d̾n̾u¬
ꝓpt᷑ ustos. sed ꝓpĩ peccatores : uon amet. ee.
peccator. ne forte dicat in corde suo. Si iustus
suero non me amat xp̃s: si peacator suero
amat me. quia ꝓpc̾ peccatares descendit. uon ꝓpt̃

Expanded text:
mus; et multum mali fecissemus, si quemcumque mus; et multum mali fecissemus, si quemcumque hominem innocentem occidissemus. Latronem elegimus, innocentem occidimus; mortuum elegimus, medicum occidimus: dicite, quid faciemus? Et Petrus: Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nonaginta novem ad centum: quia cum nonaginta et novem essetis, poenitentiam vobis necessariam non putabatis, et Domino colligenti peccatores et volenti eos facere poenitentes, insuper insultabatis. Modo ergo compuncti, quia cognovistis peccatum et remittuntur vobis peccata vestra. Reducti sunt in spem: doluerunt, gemuerunt, conversi sunt, sanati sunt . Ipsi erant illi; Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. CAPUpropter justos, sed propter peccatores, non amet esse peccator: ne forte dicat in corde suo, Si justus fuero, non me amat Christus; si peccator fuero, amat me: quia propter peccatores descendit, non propter
Abbreviated transcription (Latin):
linguȩ homines. uelut multũ duarũ. linguis
om̃ium gentiũ loquerent᷑. Suspensi sunc stu-¬
pore. ꝑ dideruns elacionẽ: de monte faca sunc
ualles. Iam si humiles sunt: ualles sunt. Qđ
infuderis capiins: non dimitauit. Si uencrit
aqua suꝑ alatudinẽ. decurrit & defluit: si
uenerit aqua ad concauũ & humilẽ locũ. &
capit᷑. & stat. Tales iam illi erant: stupebant.
te sibi petro conpunti sunt: &e factũ. ẽ. in illis
qđ psalmꝰ p̃ dixerat. Conu̾sus sum in eruninã
cum cunsigeret᷑ spina. Quid est spina Com¬
punctio p̃ęnitentis. Sic habes & uerba ipsa
scripture in acab apłorum. Conpunca sunt cor¬
de: & dixerunt. ad apłos. Quid faciemus
Quare dixerunt quid faciemꝰ Nouimus quid
fecimꝰ. Quid faciemus. Quantũ ad nr̃n fac¬
tũ attinet : desꝑatio .ẽ. salutis. Sit gͦ in ur̃o
consilio si fieri potest spes aliqua salutis. No¬
uimꝰ quid fecimꝰ : dicite quid faciam. Quid .e.
qd fecimꝰ: Non enĩ quẽcumq hominẽ occidi¬

Expanded text:
ut multum duarum, linguis omnium gentium loquerentur: suspensi sunt stupore, perdiderunt elationem, de monte facti sunt valles. Jam si humiles sunt, valles sunt; quod infuderis capiunt, non dimittunt. Si venerit aqua super altitudinem, decurrit et defluit: si venerit aqua ad concavum et humilem locum, et capitur et stat. Tales jam illi erant; stupebant, te sibi Petro, compuncti sunt, et factum est in illis quod Psalmus praedixerat: Conversus sum in aerumnam, cum configeretur spina . Quid est spina? Compunctio poenitentiae. Sic habes et verba ipsa Scripturae in Actibus Apostolorum: Compuncti sunt corde, et dixerunt ad Apostolos, Quid faciemus? Quare dixerunt, Quid faciemus? Novimus quid fecimus: quid faciemus? Quantum ad nostrum factum attinet, desperatio est salutis: sit ergo in vestro consilio, si fieri potest, spes aliqua sanitatis. Novimus quid fecerimus, dicite quid faciamus. Quid est quod fecimus? Non enim quemcumque hominem occidi
Abbreviated transcription (Latin):
pęnã debitã tribuisset. Nichil dederunt ut eis
retribueret᷑ : ꝓ nichilo saluos facies eos. Quis pͥor
dedit illi Quasi suorũ gr̃a meritorũ. Quis pͥor
dedit illi : Quis preuenis. gr̃ani quȩ gratis datur:
Si aliquid mericorum ante uenit. iam non gratis dat᷑
sed ex debito redditur. Si aut̃ gratis non dat᷑. quare
gr̃a uocatur: Quis gͦ prior. dedit illi &. recribuet᷑
ci Qũi ex ipso &e ꝑ ipsũ & in ipso sunt om̃ia. Quȩ

Expanded text:
poenam debitam retribuisset. Nihil dederunt, ut eis poenam debitam retribuisset. Nihil dederunt, ut eis retribueretur. Pro nihilo salvos faciet illos . Quis prior dedit illi, quasi suorum gratia meritorum? Quis prior dedit illi, quis praevenit gratiam, quae gratis datur? Si aliquid meritorum antevenit gratiam, jam non gratis datur, sed ex debito redditur. Si autem gratis non datur, gratia quare vocatur? Quis ergo prior dedit illi, et retribuetur ei? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ips
Abbreviated transcription (Latin):
suffocat. Dicturus es mͥ. Quid ille meruit qui
portabat᷑ ad gr̃am. quid ille meruit quẽ mater
dormiendo suffocat. Ambo nichil boni meruer̃.
Sed habet sigulus litti potestatẽ ex eadeni massa
facere aliud uaĩ in honorẽ : aliud uas in contume.¬
liam. Dispitare uis mecũ. immo mrare mecũ.
exclama mecũ. O altitudo diuitiarũ. Anibo ex¬
pasuescamus : ambo clamemus. O altitudo dipti¬
arum. Amibo in pauore concordemus : ne in errors
ꝑeamũs. O altitudo diuitiarũ sapieniȩ & scientiȩ
dĩ. quã inscrutabilia sunt iudicia euis: ce inue¬
stigabiles uiȩ eus: Inscrutare inscrutabilia. fac
ĩpossibilia possibilia. corrumpe incorruptibilia
ce inuestigabiles uis eius. Quis emĩ cognouit sen¬
suni dñi. aut quis consiliarius euis fuit. aut quis
priai. dedit illi &e recribuet᷑ ei Quis prior. dedit.
cum totũ gratis accepit : Quis prior. dedit illi &
recribuet᷑ ei : Si dñs recribuers uelleo: ichil nͥ

Expanded text:
suffocat? Dicturus es mihi quid ille meruit qui suffocat? Dicturus es mihi quid ille meruit qui portatur ad gratiam, quid ille meruit quem mater dormiendo suffocat? Ambo nihil boni meruerunt: sed habet figulus luti potestatem, ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam. Disputare vis mecum? Imo mirare mecum, et exclama mecum, O altitudo divitiarum! Ambo expavescamus, ambo clamemus, O altitudo divitiarum! Ambo in pavore concordemus, ne in errore pereamus. O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Scrutare inscrutabilia, fac impossibilia, corrumpe incorruptibilia,  cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? Quis prior dedit, cum totum gratis accepit? Quis prior dedit illi, et retribuetur ei? Si Dominus retribuere vellet, nihil nisi
Abbreviated transcription (Latin):
erat qui facais. ẽ. nondũ erat. sed nec offeuderat.
Nondũ erai &e faccus.ẽ: offendit &e saluus .ẽ. Qui
nondĩ erat: nichil sꝑabat. Factus est lapsus aut̃
nͥ suppliciũ debebat᷑. Facta sunt uasa inds in ho¬
norem: Ex eadem massa. Habet enĩ potestatt sigu¬
lus liti ex eadem massa. Qua massa: Certe iam
ꝑierat : certe iam illi masse iusta dampnatio de¬
bebat᷑. Gratulare : quia euasisti. Morte̾ quippe
debitã euasisti: & uitan non debitã repperisti.
Habes potestatẽ sigulus litti ex eadem massa facers.
alud uas in honorẽ. alud in contumeliã. Sed di¬
cis. Me quare fecit in honors̃. & aliũ in contumeliã
Quid responsurus sum: Auditurus es augustiniur
qui non audisti apłm dicentẽ. O homo tu quis es
qui respoadeas dõ. Duo pariuili nati sunt. si
debitũ queras. ambo tenent massã ꝑditionis. Sed̾
eur mat᷑ aliũ portat ad gr̃am. aliũ mat̾ dormiens

Expanded text:
erat qui factus est, nondum erat; sed nec offenderat. erat qui factus est, nondum erat; sed nec offenderat. Nondum erat, et factus est: offendit, et salvus est. Qui nondum erat, nihil sperabat; factus est: lapsus autenisi supplicium debebatur: facta sunt vasa inde in honorem ex eadem massa. Habet enim potestatem figulus luti, ex eadem massa. Qua massa? Certe jam perierat, certe jam illi massae justa damnatio debebatur. Gratulare, quia tu evasisti: mortem quippe debitam evasisti, et vitam non debitam reperisti. Habet potestatem figulus luti, ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud in contumeliam. Sed dicis, Me quare fecit in honorem, et alium in contumeliam? Quid responsurus sum? Auditurus es Augustinum, qui non audisti Apostolum dicentem, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Duo parvuli nati sunt: si debitum quaeras, ambo tenent massam perditionis. Sed cur mater alium portat ad gratiam, alium mater dormiens
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit ipse. Et quid fecit: Iuuenilia gͦ menbra con¬
traxit. tanquã se ipsũ exinaniens. formã serui
accipet. Inuenilia gͣ menbra contraxit: paruũ se
paruo coaptauit. ut efficeret corpus humilitatis
nr̃s. conforme corpori głȩ suȩ. Itaq inisto typo
ꝓphetice.xp̃i expresso : suscitatus.ẽ. mortuus.
tanquã iustificatus est impius. Ista gr̃a predicet᷑.¬
sũ & resuscitatũ. qui ascendit in celũ & captiua¬
uit captiuitatẽ & dedit dona hominib. Ista inq
gr̃a p̃dicetur : contͣ istã gr̃am ab ingratis non dis¬
putet᷑. Saculus ꝓphecicus mortuo non sufficit.
ipsa morcua natura sufficeret: Et istã qua condi¬
ti sumus. ꝗꝗ hoc nomins appellatã mimms lego¬
rimus. tam̃ quia gratis data .ẽ. gr̃am fateamur.
Sed ostendamꝰ uobis maiorẽ. ẽs̃. istã : qua xp̃iani
sumus. Attendiis. Ante quã conditi essemus:
non inerebat᷑. Peccator̃ & male merebat᷑: nondũ

Expanded text:
venit ipse. Et quid fecit? Juvenilia membra convenit ipse. Et quid fecit? Juvenilia membra contraxit, tanquam se ipsum exinaniens, ut formam servi acciperet . Juvenilia ergo membra contraxit, parvum se parvo coaptavit, ut efficeret corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae . Itaque in isto typo Christi prophetice expresso suscitatus est mortuus , tanquam justificatus est impius. CAPUT XI.in coelum, et captivavit captivitatem, et dedit dona hominibus. Ista, inquam, gratia praedicetur, contra istam gratiam ab ingratis non disputetur. Baculus propheticus mortuo non suffecit: ipsa mortua natura sufficeret? Et istam qua conditi sumus, quanquam hoc nomine appellatam minime legerimus, tamen quia gratis data est, gratiam fateamur. Sed ostendamus vobis majorem esse istam, qua christiani sumus: attendite. Antequam conditi essemus, non merebatur; peccator et male merebatur. Nondum
Abbreviated transcription (Latin):
non.ẽ. ligatus. nͥ ille qui dicit. simuenustis in me pec¬
catũ dicite: Quis non . ẽ. ligatus. uͥ qui dixit. uenis
princeps mundi & in ine nichil inuenies: Quare
ine occidat nichil inuenies: quia mors peccato iuste
debet̾. Quare gͦ maieris. Yt sciant inquit. om̃s: quia
uoluntatẽ patris mei facio. Ipsc soluit qui ligauis
non est: ipse a morcus liberat qui. ẽ. in mortuis lib̾.
Sed ipse misit & legẽ. Per seruũ suũ legẽ: ꝑse ipsum
gram. Attende heliseũ in magno altoq misterio can¬
quã ꝓp̾łiam agendo. p̃nuntiantẽ non solũ loquendo.
Martiuis erat filus bospitȩ ipsius. Quid significabat
diens. Sciebat ꝓplieta quod fecerat. Posuit baculũ
supͣ martuũ : non surrexit. Si enĩ data eẽs lex quȩ
possec uiuificare: om̃ino ex lege eẽt uisticia. Non
gͦ potuit lex uiuficare: uenit ipse grandis ad par¬
uum. saluator ad saluandũ. minis ad mortuum.

Expanded text:
non est ligatus, nisi qui dixit, Si invenistis in me pecnon est ligatus, nisi qui dixit, Si invenistis in me peccatum, dicite ? Quis non est ligatus, nisi qui dixit, Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet? Quare me occidat, nihil inveniet: quia mors peccato juste debetur. Quare ergo moreris? Ut sciant, inquit, omnes quia voluntatem Patris mei facio . Ipse solvit, qui ligatus non est: ipse a mortuis liberat, qui est in mortuis liber. Sed ipse misit et Legem. Per servum suum Legem, per se ipsum gratiam. Attende Elisaeum in magno altoque mysterio, tanquam prophetam, agendo praenuntiantem, non solum loquendo. Mortuus erat filius hospitae ipsius. Quid significabat diens. Sciebat Propheta quid fecerat. Posuit baculum supra mortuum, non surrexit. Si enim data esset Lex quae possit vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Non ergo potuit Lex vivificare. Venit ipse grandis ad parvulum, salvator ad salvandum, vivus ad mortuum:
Abbreviated transcription (Latin):
agnosce gr̃am ce esto laudator. Sed legẽ in
quis quis dedit : Quia sunt homines uanl &
peiꝰ pessimi. qui dicuns legẽ ab alio datam:
malã. quasi legẽ ꝑuersam : gr̃am uͦ rectã.
Et uolunt ita discernere duo testanita. ut. uetꝰ
testam̃tũ dicant ẽẽ. a nescio quo principe
qui ꝑ illã facais es p̾uaricator: audi ipsũ apłm
legis laudatorẽ Iaq inquit lex quids̃ scã & man-¬
datũ sc̃m. Adde & iustũ: adde adhuc & bonũ. Quod
gͦ bonũ . ẽ. uiquit. mͥ factũ.ẽ. mors : Absit. Sed pec¬
catũ ut appareas peccatũ. Erat cii peccatũ : sed
latebat peccatũ. Quando latebat peccatum: Qu.¬
ando te adũsariũ nondũ patiebatur: Cȩnisti conari
x. apparut qui tenebat. Quando sequebaris cate¬
uani non sentiebas : quesisti refuguĩ &e apparuit
unculũ. Uoliusti fugere: & cepisti trahi. Quia gͦ es¬
pisti trahi subueiuat abi qui non est ligatus. Quis

Expanded text:
agnosce gratiam, et esto laudator. CAPUT Iagnosce gratiam, et esto laudator. CAPUT Iquis, quis dedit? Quia sunt homines vani, et pejus impii, qui dicunt Legem ab alio datam, malam, quasi Legem perversam, gratiam vero rectam: et volunt ita discernere duo Testamenta, ut Vetus Testamentum dicant esse a nescio quo principe quia per illam factus es praevaricator; audi ipsum Apostolum Legis laudatorem. Itaque, inquit, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum: adde, et justum; adhuc  est, inquit, mihi factum est mors? Absit: sed peccatum ut appareat peccatum . Erat enim peccatum, sed latebat peccatum. Quando latebat peccatum? Quando te adversarium nondum patiebatur. Coepisti conari, et apparuit qui tenebat. Quando sequebaris, catenam non sentiebas: quaesisti refugium, et apparuit vinculum; voluisti fugere, et coepisti trahi. Quia ergo coepisti trahi, subveniat tibi qui non est ligatus. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
iustificent᷑. qui ex lege non iustificabant᷑. Si enĩ
unquit data ẽẽt lex que posset iuuificare: om̃i¬
modo ex lege eẽt. iusticia. Q d enã hesterno die
cõmemorauimus. Sed conclusit scriptura omia
sub peccato  ut ꝓmissio. Promissio : non pͣ dictio.
Qui ꝓmisit: ipse facit. Ut ꝓmissio inquit ex sids
isii xp̃i : daret̾ credenubus. Occe quales nos in¬
uenit gr̃a saluatoris.: quos nec lex potuit sauos fa¬
cere. Quare. aut̃ dabat᷑ lex si sufficiebat nacura:
tam̃ nec lex sufficere potuit : ita infirma erat
posita est: ut te faceret p̃uaricatorẽ. Quare
ut me faceres p̃uaricatorẽ: Quia nouerat. ds̃
suꝑbiam tuã : nouerat quia dicebas. O si sit qui
doceat: o si sit qui mͥ ostendat. Eoce lex dicit
tibi : non concupisces. Cognouisti legent dicen¬
tem non concupisces : surrexis concupiscentia
quã noueras. merat enuĩ sed non sciebat᷑. Cepisti
conari iuncere qđ merat : & apparuit. quod
latebat. Suꝑbe ꝑ legẽ facuis es pͣuaricator:

Expanded text:
ustificentur, qui ex Lege non justificabantur. Si enim, inquit, data esset Lex quae possit vivificare, omnino ex Lege esset justitia: quod etiam hesterno die commemoravimus : sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio; promissio, non praedictio: qui promisit, ipse facit: ut promissio, inquit, ex fide Jesu Christi daretur credentibus. Ecce quales nos invenit gratia Salvatoris, quos nec Lex sanos facere potuit. Quare autem dabatur Lex, si sufficiebat natura? nec Lex sufficere potuit, ita infirma erat posita est, ut te faceret praevaricatorem. Quare, ut me faceret praevaricatorem? Quia noverat Deus superbiam tuam: noverat quia dicebas, O si sit qui doceat! o si sit qui mihi ostendat! Ecce Lex dicit tibi, Non concupisces. Cognovisti Legem dicentem, Non concupisces. Surrexit concupiscentia, quam non noveras; inerat enim, sed nesciebatur: coepisti conari vincere quod inerat, et apparuit quod latebat. Superbe, per Legem factus es praevaricator:
Abbreviated transcription (Latin):
tioue sua᷑ p̃miũ patientis demonstrauit. Item
ut nostis &. om̃s confitem᷑ :: ascendit in cęlũ. de
enĩ discipłis. Sedete in cuutate donec indua
om̃ib linguis: quia locutura erat unitas ȩccłȩ
i om̃ib linguis. Eix pauerunt qui audiebant.
Nouerant enĩ homines idiotas suisse uniꝰ tantũ

Expanded text:
tione sua praemium patientiae demonstravit. Item, tione sua praemium patientiae demonstravit. Item, ut nostis, et omnes confitemur, ascendit in coelum, deienim discipulis suis: Sedete in civitate, donec induamomnibus linguis; quia locutura erat unitas Ecclesiae in omnibus linguis. Expaverunt qui audiebant. Noverant enim homines idiotas fuisse, unius tan
Abbreviated transcription (Latin):
A gnosce freneacos: agnosce & medicũ. Pat᷑ ignos¬
ce illis: qr uesciunt quid faciunt. Illi ꝑ dita m̃te
seiuebant: & medici sanguinẽ seuiendo funde¬
bant. ille aut̃ eaã de ipso sanguine suo egrotis
mendicam̃ta faciebat. Non enĩ uere frust̾ra
dixit. Pater ignosce illis : quia nesciunt quid fa¬
ciunt. Orat xp̃ianꝰ &e ex audit᷑. orat xp̃s & non
exaudiet᷑. Nam qui exaudit cum patre. quia
ds̃ est. quomͦ non exaudit᷑ homo qđ ꝑ nobis faccus
est. Ersus exauditus.ẽ. Ibi erant. ii seuiebant.
dẽ hiserant qui rep̾hemdebant eũ. &. dicebant.
Ecce cumi publicanis ce peccatorib conuescit᷑. Eraui
in ipso popło a quo ipse medicus occidebat᷑ : & u
eiꝰ sanguie &iam ipsis antidotũ patabat᷑. Cum
enĩ dñs non solũ sanquinẽ funderet. uerũ etiã
ipsã suã mortẽ ad medicam̃ti confectionẽ im¬
penderet. resurrexit. Ad demonstraudam
resurrectonis suȩ exemplũ patientiã suã passus
est : ut doceret patientiã nr̃am. Et in resurrec¬

Expanded text:
Agnoscis phreneticos, agnosce et medicum. Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Illi perdita mente saeviebant, et medici sanguinem saeviendo fundebant: ille autem etiam de ipso sanguine suo aegrotis medicamenta faciebat. Non enim vere frustra dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Orat christianus, et exauditur; orat Christus, et non exauditur? Nam qui exaudit cum Patre, quia Deus est, quomodo non exauditur homo, quod pro nobis factus est? Prorsus exauditus est. Ibi erant, ibi saeviebant: de his erant qui reprehendebant eum, et dicebant, Ecce cum publicanis et peccatoribus convescitur . Erant in ipso populo, a quo ipse medicus occidebatur, et in ejus sanguine etiam ipsis antidotum parabatur. Cum enim Dominus non solum sanguinem funderet, verum etiam ipsam suam mortem ad medicamenti confectionem impenderet; resurrexit ad demonstrandum resurrectionis exemplum. Patientia sua passus est, ut doceret patientiam nostram; et in resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
mo ce om̃i acceptione dignus: quia xp̃s iħs uenit
in mundũ. Quare uenit in mundũ Feccatores
saluos facere. Alia causa non fuit: quare uenireo
in mundũ. Non eũ de cȩlo ad terrã merita nr̃a
bona sed peccata duxeruut. Hȩc . ẽ. causa cur
ueniret peccatores saluos facere. Et uocabis inqͥt
nom̃ eius iłim. Quare uõcabo nom̃ eiꝰ iłim ᷑ Ipse
enĩ saluũ faciet popłm suũ a peccatis eorũ. Noca¬
bis nom̃ eꝰ iłim. Quare iłm : Quȩ ratio .s̃. huiꝰ
nonunis : A udi quare. Ipse enĩ saluũ faciet po¬
płm suũ. Inde  A peccatis eoiũ. Popłm siui: a pec¬
catis eorũ. Nuni qͥuid ad istũ popłm non ꝑtinent
paruuli. quẽ saluũ faciet iłis a peccatis eorum:
ꝑ tnent plane: ꝑtinent fr̃s mei. Sic habete in corde:
sic credite. Cum ista fide paruulos ad gr̃am xp̃i
portate: ne si hanc fidẽ in corde non habueritis ꝓ
quib respondetis. lingua ur̃a occidatis. Ersũs
singit. sanus. ẽ. Nichul mali hõ. nichail uicii habes:

Expanded text:
et omni acceptione dignus, quia Christus Jesus venit in mundum. Quare venit in mundum? Peccatores salvos facere. Alia causa non fuit quare veniret in mundum. Non eum de coelo ad terram merita nostra bona, sed peccata duxerunt. Haec est causa cur veniret, peccatores salvos facere. Et vocabis, inquit, nomen ejus Jesum. Quare vocabis nomen ejus Jesum? Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Vocabis nomen ejus Jesum. Quare Jesum? quae ratio est hujus nominis? Audi quare: Ipse enim salvum faciet populum suum. Unde? A peccatis eorum. Populum suum a peccatis eorum. Numquid ad istum populum non pertinent parvuli, quem salvum faciet Jesus a peccatis eorum? Pertinent plane, pertinent, fratres mei. Sic habete in corde, sic credite, cum ista fide parvulos ad gratiam Christi portate; ne si hanc fidem in corde non habueritis, pro quibus respondetis, lingua vestra occidatis. Prorsusfingit. Sanus est, nihil mali habet, nihil vitii habet;
Abbreviated transcription (Latin):
it ab eis dictũ. Uidete tanĩ fr̃s mei quomͦ illã
geueralẽ gr̾an p̃dicent qua creatus .s̃. homo
qua homines sumꝰ. Et utiq & cum impus ho¬
mines sumus: sed non cum impiis. xp̃iani sumꝰ
Hauc gͦ gr̾ani quaxp̃iani sumus. ipsã uolunius
p̃dicent : ipsã uolumus agnoscaus. ipsã uolum̃
de qua dicit apłs. non irritani facio gr̃am dei.
Nam si ꝑ legẽ iusticia: ergo xp̃s gratis mortuus est.
Uidete unde dicit apłs. De lego dixit. Si ꝑ legem

Expanded text:
 ad quid data. Videte tamen, fratres mei, quomodo illam generalem gratiam praedicent, qua creatus est homo, qua homines sumus: et utique et cum impiis homines sumus, sed non cum impiis christiani sumus. Hanc ergo gratiam qua christiani sumus, ipsam volumus praedicent, ipsam volumus agnoscant; ipsam volumus, de qua dicit Apostolus, Non irritam facio gratiam Dei. Nam si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est . Videte unde dixit Apostolus. De Lege dixit: Si per Leg
Abbreviated transcription (Latin):
corã dño qui fecit nos. ut ꝑ ditos uos ꝑ nos. re¬
ficiat nos qui fecit nos. Ecce bonus faccus .ẽ. homo
&e ꝑ liberũ arbitriũ factus.ẽ. malus homo.
Quando faccurus.c̃. bonũ hominẽ̾ malus homo
ꝑ lib̾um arbitruĩ deserens dm̃ Seruare se non
potuit bonus bonũ. &. facturus. ẽ. se malus bonũ
Cum eẽt bonus nonse seruauit bonũ. & cum sit
malus. dicit facio mebonũ: Quid facis malus
qui peristi bonus. nͥ te reficiat qui ꝑ uanet bonꝰ¬

Expanded text:
coram Domino qui nos fecit; ut perditos nos per nos, recoram Domino qui nos fecit; ut perditos nos per nos, reficiat nos qui fecit nos. Ecce bonus factus est homo, et per liberum arbitrium factus est malus homo: quando facturus est bonum hominem malus homo per liberum arbitrium deserens Deum? Servare se non potuit bonus bonum, et facturus est se malus bonum? Cum esset bonus, non se servavit bonum; et cum sit malus dicit, Facio me bonum? Quid facis malus, qui peristi bonus, nisi reficiat te qui permanet bon
Abbreviated transcription (Latin):
Ut gͦ iusti simus. libero id arbitrio aginuis. quid
adhuc dm̃i inuocamꝰ ut ustos nos faciamꝰ. quod
habenius in postestats ut nos ipsos iustos faci.¬
anius: Audice. audite. Et iustos & iuiustos.
ipse fecit nos & non ipsi nos. Creatus .ẽ. primꝰ
homo in natura sins culpa: in natura sine
uicio. Creatus est rectus : nou fecit reciũ. Quid
se aut̃ ipse feccrit : notũ. s̃. Cadens a manu
siguli: fractũ.ẽ. Regebat enĩ eũ ipse qui fece¬
rat : uoluit deserere a quo factus . ẽ ꝑ misit
ds̃ tauquã dicens. Deserat ue & mueiias se
& miseria sua ꝓbet. quia nichil potest sine
quid ualeat liberũ arbitriũ siue dõ. O malu̾ li¬
bum arbitriuĩ sine dõ. Exꝑti sumus : quid ualeat
sine dõ. Idõ mniseri facti sumus : quia siue dõ quid
ualeat exꝑti sumus. Exꝑti gͦ tandẽ aliquando
nouerimus. & uenite adoremus eũ ce ꝓsternamͣ
ei. Yenice adoremꝰ & ꝓsternam᷑ illi.  &. fleamus

Expanded text:
ut ergo justi simus, libero id arbitrio agimus. Quid ut ergo justi simus, libero id arbitrio agimus. Quid adhuc Deum invocamus, ut justos nos faciat, quod habemus in potestate, ut nos ipsi justos faciamus? Audite, audite: et justos et injustos, Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Creatus est primus homo in natura sine culpa, in natura sine vitio: creatus est rectus, non se fecit rectum. Quid se autem ipse fecerit, notum est: cadens a manu figuli fractus est. Regebat enim eum ipse qui fecerat, voluit deserere a quo factus erat; permisit Deus, tanquam dicens, Deserat me, et inveniat se, et miseria sua probet quia nihil potest sinequid valeat liberum arbitrium sine Deo. O malum liberum arbitrium sine Deo! Experti sumus quid valeat sine Deo. Ideo miseri facti sumus, quia sine Deo quid valeat experti sumus. Experti ergo tandem aliquando noverimus, et venite, adoremusei. Venite adoremus, et prosternamur illi, et fleamus
Abbreviated transcription (Latin):
mus eũ fr̃s. & ꝓsternam᷑ ei . &. pͥremus ante dñm
qui secit nos. Non enĩ fecit & deseruit: non eium
curauit facere. & non curat custodire. Ploremus
ante dñmi qui nos fecit: quia non plorauinius
quando nos fecit. & tam̃ fecit. Qui gͦ fecit. anteq
rogaret᷑. deserit cum rogat᷑. Tanquã gͦ dubita¬
ret homo utrũ exaudiret᷑ orans ad monet eũ
scriptura cum dicit. Ploremꝰ ante dñm qui fecit¬
nos. Ytiq exaudit quosfecit. Numquid non po¬
tu. & quantũ existimo utiliore iudit quosdam
sp̃s sc̃s dicentes uł dicturos qđ ds fecerit eos homi¬
nes. iustos aut̃ ipsi se faciebant: p̃uidit eos. ad¬
monuit eos. & ab hac extollentia reuocauit eos
diceus. Ipse fecit uos: de non ipsi nos. Quare enĩ
addidit & non ipsi nos. cum sufficereo dicere ip¬
se fecit nos uͥ quia illã facturã uoluit ad monere
ubi dicunt honiies ipsi fecimus nos. id ełł ut
iusti essemus. iustos uos lib̾a uoliuitate fecimꝰ:
Quando conditi sumus : lib̾um arbitriũ accepimꝰ.

Expanded text:
namur ei, et ploremus ante Dominum qui nos fecit. Non enim fecit, et deserit: non enim curavit facere, et non curat custodire. Ploremus ante Dominum, qui nos fecit: quia non ploravimus quando nos fecit, et tamen fecit. Qui ergo fecit antequam rogaretur, deserit cum rogatur? Tanquam ergo dubitaret homo utrum exaudiretur orans, admonuit eum Scriptura, cum dicit, Ploremus ante Dominum qui nos fecit. Utique exaudit quos fecit: utique non potu, et, quantum existimo, utiliore, vidit quosdam Spiritus sanctus dicentes vel dicturos quod Deus fecerit eos homines, justos autem ipsi se faciant: praevidit eos, admonuit eos, et ab hac extollentia revocavit eos, dicens, Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Quare enim addidit, Et non ipsi nos, cum sufficeret dicere, Ipse fecit nos? nisi quia illam facturam voluit admonere, ubi dicunt homines, Ipsi fecimus nos; id est, ut justi essemus, justos nos libera voluntate fecimus: quando conditi sumus, liberum arbitrium accepimus;
Abbreviated transcription (Latin):
Humanꝰ sermo. ẽ. Non lib̾aret᷑ humanũ genus
nͥ sermo dĩ dignaret᷑ ẽc̃ humatiꝰ. Nam ce homo
ille dr̃ humanꝰ : qui se exibes homini. &e maxi¬
me qui hospitio suscipit homine̾. Si gͦ humanꝰ
dicit᷑ qui in domo sua suscipit homins. quã
hunanꝰ .ẽ. qui in se ipso suscipit hominẽ. Ergo¬

Expanded text:
Humanus sermo. Non liberaretur humanum genus, Humanus sermo. Non liberaretur humanum genus, nisi sermo Dei dignaretur esse humanus. Nam et homo ille dicitur humanus, qui se exhibet hominem, et maxime qui hospitio suscipit hominem. Si ergo humanus dicitur qui in domo sua suscipit hominem, quam humanus est qui in se ipso suscepit hominem?
Abbreviated transcription (Latin):
catores saluos facers. quorũ primus
ego sum. Humanꝰ gͦ sermo & ouu
accep̾tione dignus. Quare. humauꝰ ce nou
diuinͦ.  ꝓcul dubio nͥ iste humanꝰ sermo
eaã diuinꝰ ẽẽt dignꝰ om̃i acceptione. nͥ. eẽs.
Sed sic .t̃. sermo iste humañ & diunus quo mͦ.ẽ.
ipse. xp̃s & homo. & dĩ. Si gͦ recte intelligimus
sermonẽ istuł nonsolũ humanũ. e̾c̃. uerũ etiam
diuinũ.. quare apłs humanũ maliut dicers
quã diuinuĩ. Ecul dubio enĩ qr non mentiret᷑
sidiceret diumũ : non sine causa maluit dicere
erat semꝑ hic erat. Ubi enĩ non .ẽ.ds qui dixit.
sapientia dĩ: de qua dr̃. Attingit asine usq
ad siuẽ fortit᷑  & disponit om̃ia suauit᷑. Ergo
in hoc mundo erat  & nundus ꝑ eũ faccus est.
& mundus eũ non cognouis. Et hic erat: & ue¬
nit. Hic erat ꝑ diuinã maiestatẽ : ueiut per
humanã insirmitatẽ. Quia gͦ uenit ꝑ infirmi¬
tats̃ humanã : idõ p̃dicans aduentũ eius dixit.

Expanded text:
catores salvos facere, quorum primus ego sum. Humanus ergo sermo et omni acceptione dignus. Quare humanus, et non divinus? Procul dubio nisi iste humanus sermo etiam divinus esset, dignus omni acceptione non esset. Sed sic est sermo iste humanus et divinus, quomodo est ipse Christus et homo et Deus. Si ergo recte intelligimus sermonem istum, non solum humanum esse, verum etiam divinum; quare Apostolus humanum maluit dicere, quam divinum? Procul dubio enim qui non mentiretur, si diceret divinum, non sine causa maluit dicere erat, semper hic erat. Ubi enim non est Deus, qui dixit, sapientia Dei; de qua dicitur, Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Ergo in hoc mundo erat, et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit . Et hic erat, et venit: hic erat per divinam majestatem, venit per humanam infirmitatem. Quia ergo venit per infirmitatem humanam, ideo praedicans adventum ejus dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
Insani sunt: medicus sum. Seuiunt: patient̃ fero.
Cum occiderint: tunc sauabo. Simꝰ gͦ int̾ illos quos
magnos pusillos peccatores saluos facere. Uenit
filiꝰ hominis: querere & saluare qđ perierat.
Qui dicit in fantilẽ etatt̃ non habere qđ saluet
iłis  ĩnea nichul aliud dicit. quã xp̃m dñm fide¬
lib infantib id .ẽ. i xp̃o baptuatis infantibus
non. ẽs̃. iłim. Iħis enĩ quid est: Int̾pretat᷑ iłis
saluaror. Saluator. est ilis. Quos non saluas non
habendo ineis qđ saluet: non .ẽ. illis iłis. Iam si cor¬
da ur̃a tolerant aliquib baparatis xp̃m non. ẽẽ. iħm
nescio utrũ fides ur̃a in regula sana possit agnosci.
Infantes siuis: sed neubra eꝰ fiuns. Infantes suns: sed
sacram̃tũ ei accipuis. Infantes suns: sed mensȩ eiꝰ

Expanded text:
Insani sunt, medicus sum: saeviant, patienter fero; Insani sunt, medicus sum: saeviant, patienter fero; cum occiderint, tunc sanabo. Simus ergo inter illos quos magnos, pusillos, peccatores salvos facere. Venit Filius hominis quaerere et salvare quod perierat.alvet Jesus in ea, nihil aliud dicit quam Christum Dominum fidelibus infantibus, id est, in Christo baptizatis infantibus non esse Jesum. Jesus enim quid est? Interpretatur Jesus, Salvator. Salvator est Jesus. Quos non salvat, non habendo quod in eis salvet, non est illis Jesus. Jam si corda vestra tolerant, aliquibus baptizatis Christum non esse Jesum, nescio utrum fides vestra in regula sana possit agnosci. Infantes sunt, sed membra ejus fiunt. Infantes sunt, sed Sacramenta ejus accipiunt. Infantes sunt, sed me
Abbreviated transcription (Latin):
Iam gͦ quia ⁊ acheus erat. quia princeps publica¬
nauĩ erat. quia ualde peccator. erat quasi sana
illa turba quȩ ipediebat uidere iłim. adiurata
est: & rep̃hendit qđ uidomũ peccatoris uttrasset
iłis. Hoc erat rep̾hendere : qđ indomũ egrati in¬
trauit medicus. Quia gͦ uelut peccator ⁊ acheus
irrisus est : irrisus aut̃ ab iusanis sanatus. dñs res¬
pondit irridentib. Hodie hi ic domui salus fac¬
ta .ẽ. Ecce quare intrauit. Salus hodie facta. ẽ.
tiq si saluator. non uitrasset: salus in illa domo
facta non eẽt. Quid gͦ miraris egrote: Noca ce
tuihm: nolitͥ sanus uideri. Cum spe egrocat:
qui medicũ suscipit. Desꝑate egrotat: qui per
insaniã medicũ cȩdit. Qualis gͦ eiꝰ insama. qui
medicũ occidit.Quanta uͦ bonitas. & potentia
medici. qui cie sanguius sus. insane int̾fectori
suo medicam̃tũ fecit. Neq eiũ ille qui uenerat
querere &e saluare qđ ꝑierat : pendens sine causa
dicebat. Pat᷑ ignosce illis qr nesciunt quid faciunt.

Expanded text:
Jam ergo quia Zacchaeus erat, quia princeps publicanorum erat, quia valde peccator erat; quasi sana illa turba, quae impediebat videre Jesum, admirata est, et reprehendit quod in domum peccatoris intrasset Jesus. Hoc erat reprehendere quod in domum aegroti intravit medicus. Quia ergo velut peccator Zacchaeus irrisus est, irrisus est autem ab insanis sanatus, Dominus respondit irridentibus: Hodie salus huic domui facta est. Ecce quare intravi, salus hodie facta est. Utique si Salvator non intrasset, salus in illa domo facta non esset. Quid ergo miraris, aegrote? Voca et tu Jesum, noli tibi sanus videri. Cum spe aegrotat, qui mendicum suscipit: desperate aegrotat, qui per insaniam medicum caedit. Qualis ergo ejus insania, qui medicum occidit? Quanta vero bonitas et potentia medici, qui de sanguine suo, insano interfectori suo medicamentum fecit? Neque enim ille qui venerat quaerere et salvare quod perierat, pendens sine causa dicebat, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nascit᷑. In illis aut̃ parab multũ.ẽ. huiꝰ geueris
fici similia : sed tam̃ distant aliquid. Qđ posst̃
uosse : qui uidunt uł gustauer̾. Quantũ tam̃
indicant interp̃tatione nominis: sichoniora
fici fatus latiue. inter pͣtat᷑. Iam uide racheũ
nieũ. uide illũ obsecro to. uolentẽ in turba

Expanded text:
illis autem partibus multum est hujus generis ficis similia: sed tamen distant aliquid; quod possunt nosse qui viderunt vel gustaverunt. Quantum tamen indicant interpretatione nominis, sycomora Fici fatuae latine interpretantur. Jam vide Zacchaeum meum, vide illum, obsecro te, volentem in turba