comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& letari. qm̃ in eo & diabolus ius per¬
didit. & salutem mundus accepit.
dñe saluũ me fac o dñe bene ꝓsperare.
Interiectiones iste. desiderium magnȩ
petitionis ostendunt. ut & hic de mun¬
di istius clade liberentur. & ibi ꝓsꝑri¬
ma sorte ad dexteram collocentur. Duo
enim ista sunt quȩ fidelis expetit xp̃ra¬
nus. ut & hic eripiatur a peccatorum
morte: &. illic collocetur in requie sen¬
piterua. Nam istas afflictiones quas
hic paciuntur. istos dolores quos hic
amore dñi sustinent. ibi sine dubio
ꝓsperantur. quando iam ad gaudia ȩt̃na
ꝑueniunt. Prosꝑare enim est. aliqͥd
asperum facere tranquillum. ut grata
nobis fiant mala preterita. quȩ credi¬
mus in eterna gaudia commutanda:¬
ta sectio quę suꝑẽ introitur. ubi de
aduentu dñi suaue munꝰ laudis of¬
fertur. & subtiliter antixp̃i presump¬
tio iniqua dampnatur. Hȩc figura
dicitur emphasis. quȩ significat etia

Expanded text:
et laetari, quoniam in eo diabolus jus peret laetari, quoniam in eo diabolus jus perdidit, et salutem mundus accepit. ne, salvum me fac! o Domine, bene prosperare! Interjectiones istae desiderium magnae petitionis ostendunt, ut et hic de mundi istius clade liberentur, et ibi prosperrima sorte ad dexteram collocentur. Duo enim ista sunt quae fidelis expetit Christianus, ut et hic eripiatur a peccatorum morte, et illic collocetur in requie sempiterna. Nam istas afflictiones quas hic patiuntur, istos dolores quos hic amore Domini sustinent, ibi sine dubio prosperantur, quando jam ad gaudia aeterna perveniunt. Prosperari enim, est aliquid asperum facere tranquillum, ut grata nobis fiant mala praeterita, quae credimus in aeterna gaudia commutandata sectio quae superest introitur: ubi de adventu Domini suave munus laudis offertur, et subtiliter Antichristi praesumptio iniqua damnatur. Haec figura dicitur emphasis, quae significat etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sum. in salutem mundi factum dicit
a dño. S dum memorat factum. natu¬
ra humanitatis ostenditur. quȩ & creata
esse monstratur. Sic & apłs ait: In sinri¬
litudine hominũ factus. & habitu in¬
uentus ut homo. Et alibi: Qui factꝰ
est ei ex semine dauid scđ̃m carnem.
Iste quippe lapis qui ẽ fabricȩ decora
copulatio. fibula parietum. in funda¬
mentis ꝑpetua fortitudo. mirabilis est
in oculis fidelium. qui nͨ solum eum
corporaliter uident. uerũetũ illumina¬
ta mente conspiciunt. Uiderunt enim
& iudei.s non mirabilem. quia solam
intuebantur carnem. quam uidebant
esse commnunem. Fidelium autem sen¬
sib qui cum filium dĩ. eẽ ꝓfessi sunt.
mirabilis & terribilis apparebat. sicut
uerba. scã nobis ꝓbatur eructuare
credulitas. Nam licet d̾s cunctos dies¬
creauerit. singularit᷑ tamen diẽ fecisse
dicitur. qui xp̃i diũ natisitate sacratꝰ
est. In quo merito exultari conuenit

Expanded text:
sum, in salutem mundi factum dicit sum, in salutem mundi factum dicit a Domino. Sed dum memorat factum, natura humanitatis ostenditur, quae et creata esse monstratur. Sic et Apostolus ait: In similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Et alibi, Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Iste quippe lapis qui est fabricae decora copulatio, fibula parietum, in fundamentis perpetua fortitudo, mirabilis est in oculis fidelium, qui non solum eum corporaliter vident, verum etiam illuminata mente conspiciunt. Viderunt enim et Judaei, sed non mirabilem, quia solum intuebantur carnem, quam videbant esse communem. Fidelium autem sensibus, qui eum Filium Dei esse professi sunt, mirabilis et terribilis apparebat, sicut verba sancta nobis probatur eructare credulitas! Nam licet Dcreaverit, singulariter tamen diem fecisse dicitur, qui Christi nativitate sacratus est, in quo merito exsultare convenit
Abbreviated transcription (Latin):
& cet᷑a. Lapidem quem reꝓbauert᷑
edificantes. hic factus est in caput anguli
Sub allusione fabricantiũ exponitur
inanis oꝑa iudeoꝵ. Soli quippe homi¬
num adhuc in mundo unum deum
colentes edificare uidebantur. dum
cetere nationes idoloꝵ se cultura destru¬
crent. Edificantes enim tendunt
semꝑ ad angulum. ut commissorum
parietum soliditas impleatur. Iudei
uͥ fidei suȩ fabricam minime ꝑfecert̃.
qm̃ ipsum qui erat lapis fortissimus
angularis. more dementium puta
locis constat expositum. idõ lapis dicit᷑
angularis. quia duos ad se ppłos e di¬
uerso uenientes gentilium atq uide¬
orum. tanquanꝰ geminos parietes
De hoc lapide ꝓpħȩ. de hoc apłi. de hoc
diuersi multa dixerunt. Angulus
enĩ tractus est ex greco sermone. id ẽ
agony. qd latine dicitur genu. Hoc
inflexum. speciem anguli conformi
qualitate restituit. Nam apud grecos
originem sui nominis in deriuationib
om̃ino custodit. ut tetragonus. pentago¬
dem istum saxeis montib putares exci¬

Expanded text:
 22. Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. Sub allusione fabricantium exponitur inanis opera Judaeorum. Soli quippe hominum adhuc in mundo unum Deum colentes aedificare videbantur, dum caeterae nationes idolorum se cultura destruerent. Aedificantes enim tendunt semper ad angulum, ut commissorum parietum soliditas impleatur. Judaei vero fidei suae fabricam minime perfecerunt, quoniam ipsum, qui erat lapis fortissimus, angularis, more dementium putavlocis constat expositum ideo lapis dicitur angularis, quia duos ad se populos e diverso venientes gentilium atque Judaeorum tanquam geminos parietes De hoc lapide prophetae, de hoc apostoli, de hoc diversi multa dixerunt. Angulus enim tractus est ex Graeco sermone, id est, a γόνυ, quod Latine dicitur genu. Hoc inflexum speciem anguli conformi qualitate restituit; nam apud Graecos originem sui nominis in derivationibus omnino custodit, ut tetragonus, pentagodem istum saxeis montibus putares exci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ bona uoluntate. Unde assidua oratio¬
ne precandum est. ne nos uoluntas per¬
uersa rapiat. s inspiratio diuina possi¬
deat. qm̃ quicquid ex nobismetipsis sapi¬
mus. mortifera contra nos audacia con¬
citamus. Iure gͦ uetuit in homine con¬
fidendum. qui ꝑ se nec alteri nec sibi
preualet dare remedium. sicut ihere
mias ait. Maledictus uir qui confidit
in homine. & ponit spem carne᷑ brachii
sui. & a dño recedit cor eiꝰ. Quappt̾ desi¬
nant presumptores illas sibi partes
assumere. unde eos iustius possit sen¬
tentia diuina dampnare. Hinc etiam
pater agustinus contra pelagiũ cȩlesti¬
num & ulianum hereticos. copiosis
libris mirabiliter disputauit. & uene¬
nosi dogmatis arina confregit. Bo
num est sꝑare in dño. quam sperare in
principib. Duo uerba mutata. om̃ino
aliam fecere sententiam. Superiꝰ enim
confidere se dicit. Hic sꝑare. Ibi in ho¬
mine. hic in pͥncipib. ut illic de carnali¬

Expanded text:
pro bona voluntate. Unde assidua oratiopro bona voluntate. Unde assidua oratione precandum est, ne nos voluntas perversa rapiat, sed inspiratio divina possideat, quoniam quidquid ex nobismetipsis sapmus, mortifera contra nos audacia concitamus. Jure ergo vetuit in homine confidendum, qui per se nec alteri nec sibi praevalet dare remedium. » Ecceonfidit in homine, et ponit spem carnem brachii sui, et a Domino recedit cor ejus . Quapropter desinant praesumptores illas sibi partes assumere, unde eos justius possit sententia divina damnare. Hinc etiam Pater Augustinus contra Pelagium, Coelestium et Julianum haereticos copiosis libris mirabiliter disputavit, et venenosi dogmatis arma confregit. Vers. 9. Bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Duo verba mutata omnino aliam fecere sententiam. Superius enim confidere se dicit, hic sperare; ibi in homine, hic in principibus; ut illic de carnali
Abbreviated transcription (Latin):
munere liberatus. fideliter ac pie docens.
uenit ad sccłam sectionem. dicens in do
solo non in homine confidendum. in illo
scilicet qui ueraciter ꝓmittit. non in
isto qui fallaci presumptione se decipit.
Quanti enim stulti dicunt. facio quod
u̾olo. nec dñm meȩ uoluntatis habeo. pu¬
tantes quia ꝑ arbitrium liberum uti¬
litas sit explicanda mortalium. Quos
arguit iacob apłs dicens: Nonne er con¬
cupiscentiis ur̃is dicitis. cras ibimus in
illam ciuitatem & mercabiiur & lucrũ
faciemus. quam ut dicatis. si uoluerit
dñs & si uixerimus. faciemus hoc. aut
illud. & reliqua. Est quidem in mala
parte execrabilis libertas arbitrii. ut pre¬
uaricator creatorem deserat. & ad uicia se
nefanda conuertat. In bona uͦ parte ar¬
bitrium liberum adam peccante ꝑdidi¬
mus. ad quod nisi ꝑ xp̃i grãm redire
non possumus. dicente apło: Ds̃ ẽ enim
qui oꝑatur in uobis. & uelle & ꝑficere

Expanded text:
munere liberatus, fideliter ac pie docens, munere liberatus, fideliter ac pie docens, venit ad secundam sectionem, dicens: In Deo solo, non in homine confidendum; in illo scilicet qui veraciter promittit, non in isto qui fallaci praesumptione se decipit. Quanti enim stulti dicunt: Facio quod volo, nec dominum meae voluntatis habeo, putantes quia per arbitrium liberum utilitas sit explicanda mortalium; quos arguit Jacobus apostolus dicens: Nonne ex concupiscentiis vestris dicitis: Cras ibimus in illam civitatem, et mercabimur, et lucrum faciemus; quam ut dicatis: Si voluerit Dominus, et si vixerimus, faciemus hoc aut illud , et reliqua. Est quidem in mala parte exsecrabilis libertas arbitrii; ut praevaricator Creatorem deserat, et ad vitia se nefanda convertat. In bona vero parte arbitrium liberum Adam peccante perdidimus, ad quod nisi per Christi gratiam redire non possumus, dicente Apostolo: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficer
Abbreviated transcription (Latin):
dñs mͥ adiutor ẽ. & ego uidebo inimicos
meos. Quamuis uersus isti pene uideant᷑
esse consimiles. singulis tamen uerbis
omnino discreti sunt. Nam cum se dicit
auxilio diũ hominem ñ timere. carna¬
les designat inimicos. qui uisualiter re¬
ligiosorum ꝓpositum ꝑsequunt᷑. Cũ
uͦ ait. uidebo inimicos meos. spiritales
nequitias uult intelligi. quas in illo iu¬
dicio dicit. eẽ. uidendas. ubi iam diabolꝰ
cum ceteris ministris suis destructus.
atq dampnatus. humanis conspectib
apparebit. Nam cum mͦ maxuna pars
hominum inimicos suos carnales aspi¬
crat. illud magis optasse credendꝰ est. qd̃
hic uidere nͨ põterat. Siue orat. ut laten¬
tem inimicum ualeat intueri. quatinꝰ
cautior effectus ab eiꝰ insidiis reddatur
alienus. Et nota quod in principiis
amborum uersuu eadem uerba gemi¬
nauit. Quȩ figura dicitur anaphora.
quȩ etum in sequentib uersibꝰ inuenit᷑.
onum est confidere in dño. quam confi¬
dere in homine. Popłs ille beatoꝵ diumo

Expanded text:
nus mihi adjutor, et ego videbo inimicos meos. Quamvis versus isti pene videantur esse consimiles, singulis tamen verbis omnino discretisunt. Nam cum se dicit auxilio Domini hominem non timere, carnales designat inimicos, qui visualiter religiosorum propositum persequuntur. Cum vero ait, videbo inimicos meos, spirituales nequitias vult intelligi, quas in illo judicio dicit esse videndas, ubi jam diabolus cum caeteris ministris suis destructus atque damnatus humanis conspectibus apparebit. Nam cum modo maxima pars hominum inimicos suos carnales aspiciat, illud magis optasse credendus est, quod hic videre non poterat. Sive orat ut latentem inimicum valeat intueri, quatenus cautior effectus ab ejus insidiis reddatur alienus. Et nota quod in principiis amborum versuum eadem verba geminavit. Quae figura dicitur anaphora, quae etiam in sequeBonum est confidere in Domino quam confidere in homine. Populus ille beatorum divino
Abbreviated transcription (Latin):
suorum latitudine miseratus acceptat
Eripit de temporalib malis. s bonis nos
potens est implere ꝑperius. Seuiant gͦ
quantum libet transitura discrimina.
tumescant aduersitates caducȩ. Latissime
redditur. quod in hac mundi breuitate
fidelis ppłs ingrauatur. Dĩs mͥ adu¬

Expanded text:
suorum latitudine miseratus acceptat. suorum latitudine miseratus acceptat. Eripit de temporalibus malis, sed bonis nos potens est implere perpetuis. Saeviant ergo quantumlibet transitura discrimina, tumescant adversitates caducae; latissime redditur quod in hac mundi brevitate fidelis populus ingravatur. Vers. 6. D
Abbreviated transcription (Latin):
legantur siiles fines. p̾missa cos end¬
sitio competenter amplectitur. Illud
tamen altius ꝑscrutandum est. cur in
pͥncipiis uersuum tantũ nomina uan¬
auit. Ait enim. Dieat nunc isrł. qdꝰ
totum ppłm complectitur beatorum.
Scdõ uersu ponitur dicat nunc domus
aaron. significans sacerdotes. quos ꝓpter
honoris sui reuerentiam singulariter
estimauit. eẽ. memorandos. Tercius qͦ
uersus ait. Dicant nunc om̃s qui ti¬
ment dñm. ut illos ostenderet. quos
in centesimo terciodecimo psalmo dixe¬
rat. pusillos cum maiorib. qui in unã
societatem xp̃o dño pura mente deuoti st̃.
Sic diuersitas ista nominum generalita¬
tem complectitur absolute sidelium.
n tribulatione inuocaui dnm̃. & exaudi¬
uit me in latitudinem. Exemplum
ꝓprium ponitur. ut audientium animꝰ
excitetur. quia magnum credulitatis
incitamentum est ipsum gr̃as agentem
audire. qui ꝑtulit. S consiła qd̃ addidit
in latitudine. qm nos de scłi quidem
angustiis liberat. s in magna premioꝵ

Expanded text:
legantur similes fines, praemissa eos expositio competenter amplectitur. Illud tamen altius perscrutandum est, cur in principiis versuum tantum nomina variavit. Ait enim: Dicat nunc Israel, quod totum populum complectitur beatorum. Secundo versu ponitur, Dicant nunc domus Aaron, significans sacerdotes, quos propter honoris sui reverentiam singulariter aestimavit esse memorandos. Tertius quoque versus ait: Dicat nunc omnes qui timent Dominum, ut illos ostenderet quos in centesimo decimo tertio psalmo dixerat: Pusillos cum majoribus , qui in unam societatem Christo Domino pura mente devoti sunt. Sic diversitas ista nominum generalitatem complectitur absolute fidelium.n tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine. Exemplum proprium ponitur, ut audientium animus excitetur: quia magnum credulitatis incitamentum est, ipsum gratias agentem audire qui pertulit. Sed considera quod addidit, in latitudine: quoniam nos de saeculi quidem angustiis liberat, sed in magna praemiorum
Abbreviated transcription (Latin):
nomen dõ ꝓprie certum est conilenire.
Nam cum ab incredulis iudeis scđm
carnis aspectum xp̃c magister bonus
diceretur. respondit ipse: Quid me inter¬
rogas de bono. qui me celoꝵ dñm. ceͦ. nͦ
credis: Adiciens. nemo bonꝰ. nisi solusib
S cum legatur bonus homo de bono
thesauro suo ꝓfert bona. quasi uidetur
eẽ. contrarium. S hominem bonum
dicinus ꝑ dñi grãm factum. Nam ill
solus ꝓprie ꝑ se dicitur bonus. qui eos
facit implere quod boni sunt. Sequit᷑
ni quem dixerat. expositio dilucidatur.
quia non solum prestat inmeritis. sed
etiam in eteruum muisccłiȩ suȩ dona
concedit. In scłm enim ꝓpetuitatem sig¬
nificat futuram. ubi unũ est scłm &
una dies. nec ꝑmuitatio ulla succedit.

Expanded text:
nomen Deo proprie certum est convenire; nomen Deo proprie certum est convenire; nam cum ab incredulis Judaeis secundum carnis aspectum Christus Magister bonus diceretur, respondit ipse: Quid me interrogatis de bono , qui me coelorum Dominum esse non creditis? Adjiciens, Nemo bonus nisi solus Deus. Sed cum legatur, Bonus homo de bono thesauro suo profert bona , 394 quasi videtur esse contrarium. Sed hominem bonum dicimus per Domini gratiam factum; nam ille solus proprie per se dicitur bonus, qui eos facit implere quod boni sunt. Sequiturni quem dixerat, expositio dilucidatur: quia non solum praestat immeritis, sed in aeternum misericordiae suae dona concedit. In saeculum enim, perpetuitatem significat futuram, ubi unum est saeculum, et una dies, nec permutatio ulla succedit.
Abbreviated transcription (Latin):
se habeat. suo loco eiu̾dentiꝰ commonemꝰ.
generaliter hortatur. ut unusquisq
Año debeat confiteri. qmͣ in tribulano¬
nib exauditus. ꝓfessus est hominem
nullatenus formidandum. Scda. in
solo dicit dño confitendum. ꝑ quem
gentium inimicitias probat᷑ euasisse.
& ad ueracissimȩ uitȩ ꝑuenisse reme¬
dia. Tercia sectione. aperiendas sibi por¬
tas dicit esse iusticiȩ. ubi dicit etiam
de angulari lapide. id ẽ de dño saluatore.
Quarta. reliquis xp̃ianis frequentanda
dñi atria ꝑsuadet. de ad¬
uentu
scȩ̃ incarnationis suaui
delecꝰ¬
tatione congaudens.
torum qui aꝓpria fuerat clade
liberatus reliquos commonet fideles.
ut dñi laudib constanter inuigilent.
Ista enim confessio ad laudem ꝑtinet
absolute. siue quia illi ẽ alleliua p᷑positũ.
siue quia diuersis angustiis ereptum se
dñi miseratione letatur. Laudis quoq
causa subiungitur. qmͣ bonus. Quod

Expanded text:
se habeat, suo loco evidentius commonemus.se habeat, suo loco evidentius commonemus.generaliter hortatur, ut unusquisque Domino debeat confiteri: quoniam in tribulationibus exauditus, professus est hominem nullatenus formidandum. Secunda in solo dicit Domino confidendum, per quem gentium inimicitias probatur evasisse, et ad veracissimae vitae pervenisse remedia. Tertia sectione aperiendas sibi portas dicit esse justitiae, ubi dicit etiam de angulari lapide, id est de Domino Salvatore. Quarta reliquis Christianis frequentanda Domini atria persuadet, de adventu sanctae incarnationis suavi delectatione congaudens. torum qui a propria fuerat clade liberatus, reliquos commonet fideles ut Domini laudibus constanter invigilent. Ista enim confessio ad laudem pertinet absolute: sive quia illi est Alleluia praepositum, sive quia a diversis angustiis ereptum se Domini miseratione laetatur. Laudis quoque causa subjungitur, quoniam bonus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
egimus in apocilipsi ioħis
alleliua in celo cantare
multitudinẽ copiosam. Quod etiam
quattuor animalia & uigintiquatuor
seniores ad orantes dñm dicunt. quod
totus ille cȩlestis exercinis in uocem tu¬
bȩ grandisonȩ hẏmnica exultatione
concelebrant. Quaꝓpt̾ ad hoc laudis of¬
ficium. & nos alacriter accedamus. Qd̾
si puro corde canimꝰ. scĩs uirtutib pͥia
deuotione miscemur. fitq honor & gr̃a
terrenoꝵ. quȩ beatitudo ꝓbatur essẽ
cȩlestium. Quo circa intueamur hune
psalmum spẽciosa fronte relucentem.
In ipsis quoq principiis quattuor uer¬
sus pari fine conclusit. ut euũgłco nu¬
mero totum mundum uni dño laudes
debere reddere adortatione quadrifaria
cominoneret. Nos intercalares ñ possu¬
mus dicere. quia nullos alios miscet. s
unifines eos apto forsan nomine uocita¬
mus. qui simili uerboꝵ consonantia
terminantur. Hoc & in centesimo trice¬
simo quinto psalmo ꝑ om̃s uersus abso¬
lute facturus est. Quod quemadmodũ

Expanded text:
egimus in Apocalypsi Joannis , Alleluia in coelo cantare multitudinem copiosam; quod etiam quatuor animalia et viginti quatuor seniores adorantes Dominum dicunt, quod totus ille coelestis exercitus in voce tubae grandisonae hymnidica exsultatione concelebrat. Quapropter ad hoc laudis officium et nos alacriter accedamus. Quod si puro corde canimus, sanctis virtutibus pia devotione miscemur; fitque honor et gratia terrenorum, quae beatitudo probatur esse coelestium. Quocirca intueamur hunc psalmum speciosa fronte relucentem; in ipsis quippe principiis quatuor versus pari fine conclusit, ut evangelico numero totum mundum uni Domino laudes debere reddere, adhortatione quadrifaria commoneret. Hos intercalares non possumus dicere, quia nullos alios miscet, sed unifines eos apto forsitan nomine vocitamus, qui simili verborum consonantia terminantur. Hoc et in centesimo trigesimo quinto psalmo per omnes versus absolute facturus est; quod quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
tota illa iniqua potentia ad correctio¬
nem fidelium uideatur. eẽ. concessa.
Quid se de potestate iactant. quib nil
ꝓͥ sua utilitat conceditur. Crudeli¬
tas illoꝵ. nr̃a correctio ẽ. furoris flam¬
ma: ꝓbatio. Don se meliores estient
quod delinquunt. Filio non parcitur.
ut erudiri posse iudeatur. S hic bene
castigatum se dicit. Solus enim morti
non traditur. cuiꝰ hic uicia cominissa
purgantur. Et nota quod ait. Cas¬
tigans castigauit. Noc enim genus
locutionis in scripturis diuinis sepius
inuenitur. ut est illud. Benedicens
benedicam te. multiplicans multipli¬
cabo semen tuũ. & his similia. Quod
argumentum sicut sepe diximu̾s. di

Expanded text:
tota illa iniqua potentia ad correctiotota illa iniqua potentia ad correctionem fidelium videatur esse concessa. Quid se de potestate jactant, quibus nihil pro sua utilitate conceditur? Crudelitas illorum nostra correctio est, furoris flamma probatio. Non se meliores aestiment quod delinquunt: filio non parcitur, ut erudiri posse videatur. Sed haec bene castigatus edicit; solus enim morti non traditur, cujus hic vitia commissa purgantur. Et nota quod ait, castigans castigavit. Hoc enim genus locutionis in Scripturis divinis saepius invenitur: ut est illud, Benedicens benedicam te. Multiplicans multiplicabo semen tuum, et his similia. Quod argumentum ut saepe
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem oꝑatus est in exaltatione scõꝵ.
cum terrenis hominib cȩloꝵ regna
concedit. Quid enim potentius. quã
mortales induere immortalitatem.
corruptibiles incorruptionem. peccato¬
rib beatitudinem. de hoste firmissimo
infirmis dare uictoriam  Non mo
Contra illa hec dicuntur. quȩ aduersũ
eccłiam xp̃i ꝑsecutoꝵ loqui solet in sana
ꝓcacitas. Quę cum se delere nomen
estimat xp̃ianũ. prestare potius uidet᷑
augmentum. Qui merito dicitur a
fideli. ñ moriar ut tu putas. s uiuam
uita quam nescis. Ad quam mente
pretumidi ꝑuenire non possunt.
Harraturum se etiam dñi oꝑa pollice¬
tur. ut semꝑ augeatur eccłia tali pre¬
dicatione uulgata. Quid ꝓdest crudeli
semꝑ augeri. Quanto melis & ipsi ui¬
uerent. si conuersi facta ꝓpria deplora
quid ꝑsecutoꝵ suꝑbia uendicaret. tor¬
menta ipsoꝵ seuiciamq strocissimam.
castigationem dñi. eẽ. confirmat. ut

Expanded text:
virtutem operatus est in exaltatione sanctorvirtutem operatus est in exaltatione sanctorcum terrenis hominibus coelorum regna concedit. Quid enim potentius quam mortales induere immortalitatem, corruptibiles incorruptionem, peccatoribus beatitudinem, de hoste fortissimo infirmis dare victoriam? Vers. 1Contra illa haec dicuntur, quae adversum Ecclesiam Christi persecutorum loqui solet insana procacitas, quae cum se delere nomen aestimat Christianum, praestare potius videtur augmentum. Cui merito dicitur a fideli: Non moriar, ut tu putas; sed vivam vita quam nescis; ad quam mente praetumidi pervenire non possunt. Narraturum se etiam opera Domini pollicetur, ut semper augeatur Ecclesia tali praedicatione vulgata. Quid potest crudelibcutionibus augeri? Quanto melius et ipsi viverent, si conversi facta propria deplorarquid persecutorum superbia vindicaret, tormenta ipsorum saevitiamque ferocissimam castigationem Domini esse confirmat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cadunt. qm̃ in fidi scĩtate consistunt
Alioquin infideles cadunt. etiam cum
stare in ꝑtinatiȩ suȩ obstinatione cer¬
Non potest impulsus cadere. cui auci¬
lium uidetur dñi fortitudo prestare.
S ne putaretur sola pericula declinare.
quem dñi dona seruabant. adiecit. fac¬
tus est mͥ in salutem. quia ꝑ ipsum
eternam uitam suscipiunt. ꝑ quem &
scłi huius ruinas euadere ꝓmerentur.
Ipse enim ẽ & fortitudo & laudatio ȩter
tutem. Chorus ille fidelium letus exul¬
tat. qm̃ dum ꝑsecutores eoꝵ putarent
eos merore confici. & tribulatione consu¬
nui. illi diuina contemplatione gauden¬
tes de sua pena letabantur. quam scie¬
bant sibi ad eterna gaudia ꝓfuturam.
Hic enim tabernacula iustoꝵ humani
pectoris secreta designant. ubi semper
scĩ leti sunt. quamuis forinsecus affli¬
gantur. Et ut agnosceres unde istud
gaudium uenit. adiecit. dextera dñi
fecit uirtutem. id est xp̃c ꝑ quem pat᷑

Expanded text:
cadunt, quoniam in fidei sanctitate consistunt. cadunt, quoniam in fidei sanctitate consistunt. Alioquin infideles cadunt, etiam cum stare in pertinaciae suae obstinatione cerNon potest impulsus cadere, cui auxilium Domini videtur fortitudo praestare; sed ne putaretur sola pericula declinare quem Domini dona servabant, adjecit, « factus est mihi in salutem: quia per ipsum aeternam vitam suscipiunt, per quem et saeculi hujus ruinas evadere promerentur. Ipse enim est et fortitudo et laudatio aeterntutem. Chorus ille fidelium laetus exsultat, quoniam dum persecutores eorum putarent eos moerore confici et tribulatione consumi, illi divina contemplatione gaudentes de sua poena laetabantur, quam sciebant sibi ad aeterna gaudia profuturam. Hic enim tabernacula justorum humani pectoris secreta designant, ubi semper laeti sunt, quamvis forinsecus affligantur. Et ut cognosceres unde istud gaudium venit, adjecit, dextera Domini fecit virtutem, id est Christus, per quem Pater
Abbreviated transcription (Latin):
rem cuncto orbi dulcissimam amaris
conatib effecerunt. Apes enim quasi
a pedib dictȩ sunt. quod sine pedibus
nascuntur. Spinȩ. scłi peccata designanͭ.
quib uideoꝵ ppłs ferociter incitatus
in delictis sius uelud ignis concrepans
estuauit. S in eis quoq dñi gr̃a uindi¬
catum ẽ. quando de illo melle quem
condiderant nescii. conuersi ad dñm
suauissime sunt repleti. Impulsus
uersatus sum ut caderem. & dñs susce¬
pit me. Hoc im de se om̃e corpus fide¬
lium uerissima uoce testatur. Impulsꝰ
enim ille cadit. cui dñi fortitudo sub¬
trahitur. Et inspice ium uerborum.
Impulsum se dicit & uersatum ut cade¬
ret. s dñi susceptione sirmatus est. So¬
li enim uersati non cadunt. qui xp̃i
uirtutib continentur. ut frequenter
fieri solet. quando meriti traduntur
ad penas. Io enim tradi uidentur ut
cadant. id ẽ ut a recta credulitate mu¬
tentur. S dñi dextera confirmati non

Expanded text:
rem cuncto orbi dulcissimam amaris rem cuncto orbi dulcissimam amaris conatibus effecerunt. Apes enim quasi a pedibus dictae sunt, quod sine pedibus nascantur. Spinae saeculi pequibus Judaeorum populus ferociter incitatus in delictis suis, velut ignis concrepans, aestuavit. Sed in eis quoque gratia Domini vindicatum est, quando de illo melle, quod condiderant nescii, conversi ad Dominum suavissime sunt repleti. Vers. 13. Impulsus versatus sum ut caderem, et Dominus suscepit me. Hoc jam de se omne corpus fidelium verissima voce testatur. Impulsus enim ille cadit, cui Domini fortitudo subtrahitur. Et inspice vim verborum; Impulsum se dicit et versatum ut caderet; sed Domini susceptione firmatus est. Soli enim versati non cadunt, qui Christi virtutibus continentur, ut frequenter fieri solet quando bene meriti traduntur ad poenas. Ideo enim tradi videntur ut cadant, id est ut a recta credulitate mutentur: sed Domini dextera confirmati non
Abbreviated transcription (Latin):
passim lacerabant ppłos fideles. Modo
autem sub ipsa repetitione uerborum
noluit gentes ponere. ut magis passio¬
nem dñi subtiliter indicaret. quam a
solis iuideis specialiter constat impletam
In quib tamen est in nomine dñi uin¬
dicatum. quando multi ex his peniten¬
tes mala quȩ fecerunt. uocabulum xp̃aa¬
norum sumere meruerunt. Et istiqͦ
uersus appellandi sunt unifines. sicur
& illi qui in capite psalmi sunt positi
Et notandum est. quia sicut caput ple¬
rumq de membris loquitur. ita nunc
membra de suo capite ꝓlocuntur. Or
exarserunt sicut ignis in spinis. & in
nomine dñi uindicaui in eis. Adhuc
& isti uersus de dño loquuntur. Ipse
enim a seiuentib uideis circumdatus.
passionis suȩ ꝑ totum mundum mella
ꝓfudit. Apes enim fauum circumdant.
quando ꝑ domos cereas liquores dulcis.¬
simos recondunt. Et cum sibi putant
uictualia reponere. faciunt unde homi¬
nes possint sua desideria saciare. Quod

Expanded text:
passim lacerabant populus fideles. Modo passim lacerabant populus fideles. Modo autem sub ipsa repetitione verborum noluit gentes ponere, ut magis passionem Domini subtiliter indicaret, quam a solis Judaeis specialiter constat impletam. In quibus tamen est in nomine Domini vindicatum, quando multi ex his poenitentes mala quae fecerunt, vocabulum Christianorum sumere meruerunt. Et isti quoque versus appellandi sunt unifines, sicut et illi qui in capite psalmi sunt positi. Et notandum est quia sicut Caput plerumque de membris loquitur, ita nunc membra de suo Capite proloquuntur. exarserunt sicut ignis in spinis; et in nomine Domini vindicavi in eis. Adhuc et isti versus de Domino loquuntur. Ipse enim a saevientibus Judaeis circumdatus, passionis suae per totum mundum mella profudit. Apes enim favum circumdant, quando per domos cereas liquores dulcissimos recondunt; et cum sibi putant victualia reponere, faciunt unde homines possint sua desideria satiare. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
circumdederunt me. & in nomine dñi
ultus sum eos. Hoc ppłs ille merito di¬
cebat. qui spem suam in dñi ꝓtectione
posuerat. significans labores eccłiȩ. quos
nebat. Primo enim quando religio inno¬
tuit xp̃iana. om̃s gentes in eiꝰ ꝑsecutione
surgentes diuersis cladib affecerunt
fidelissimos uiros. qui tamen in suis
ꝑsecutorib iuuante dño uindicarunt.
quando eos conuersione mirabili subdi¬
derunt. ut de se penitentiȩ pęnas exige¬
rent. quas pridem innocentib ingere¬
bant. Nam quod dixit gentes. & subui¬
nrit genus masculinum ultus sum eos
siue ad intellectum ꝑtinet. quia in gen¬
tib ppłi significantur. siue schema est
exallage. id ẽ immutatio. qm̃ genus hic¬
tes circumdederunt me. & in nomine
añi ultus sum eos. Perscrutande sunt
minutiȩ uerboꝵ. qm̃ discussa sicut sepe
diximus. ñ minima nobis sacramenta
parturiunt. Primo posuit gentes. qd̾
ad eccłiam ꝓpt̾ martyrum ppłos ꝑtine¬
bat. qui studentes culturis demonum

Expanded text:
circumdederunt me, et in nomine Domini ultus sum eos. Hoc populus ille merito dicebat, qui spem suam in Domini protectione posuerat, significans labores Ecclesiae, quos nebat. Primo enim quando religio innotuit Christiana, omnes gentes, in ejus persecutione surgentes, diversis cladibus affecerunt fidelissimos viros: qui tamen in suis persecutoribus juvante Domino vindicarunt, quando eos conversione mirabili subdiderunt, ut de se poenitentiae poenas exigerent, quas pridem innocentibus ingerebant. Nam quod dixit, gentes, et subjungit genus masculinum, ultus sum eos, sive ad intellectum tibus populi significant, sive schema est exallage, id est, immutatio, quoniam genus tes circumdederunt me, et in nomine Domini ultus sum eos. Perscrutandae sunt minutiae verborum, quoniam discussa sicut saepe diximus non minima nobis sacramenta parturiunt. Primo posuit, gentes, quod ad Ecclesiam propter martyrum populus pertinebat, qui studentes culturis daemonum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad terciam sectionem. ierłm cupiens
introire. ianuas eiꝰ feruore spiritali sibi
has enim doctrine ianuas introducti.
intus iam positi ueraciter dño confite¬
mur. Ceterum quicquid extra eccł̃iam
catholicam geritur. nequaquam dnuͦi
laudib applicatur. Bene autẽ ꝑ allego¬

Expanded text:
ad tertiam sectionem: Jerusalem cupiens introire, januas ejus fervore spirituali sibi has enim doctrinae januas introducti, intus jam positi veraciter Domino confitemur. Caeterum quidquid extra Ecclesiam catholicam geritur, nequaquam Domini laudibus applicatur. Bene autem per allego
Abbreviated transcription (Latin):
Et nͨ uult amittere. qd̾ diuino mu¬
nere cognoscitur adquisisse. Sequitur.
In scłm scłi anni tui. Merito se postu¬
lauerat ad dimidios dies suos minime
reuocari. qͥ ꝑuenire ad etͣnitate᷑ dñi
magna cupidine festinabat. Ibi enĩ
sc̃i ꝑpetua cum dño iocunditate gau¬
debunt. quando sicut dicit apłs. erit
d̾s om̃ia in om̃ib. Anni uͦ tui. dño
ꝑ tropologiam dicitur. qm̃ anni ꝓpͥe
illoꝵ sunt. quib & tempora cominu¬
tantur. S istam dñi ęt̾nitatẽ. trib
uersib subter exponit. Quos ido si¬
mul ponimꝰ. ut et̾nitas dñi & oꝑatio
illiꝰ seculi sub una expositione decla¬

Expanded text:
et non vult amittere quod divino muet non vult amittere quod divino munere cognoscitur acquisiisse. Sequitur, in saeculum saeculi anni tui. Merito se postulaverat ad dimidios dies suos minime revocari, qui pervenire ad aeternitatem Domini magna cupidine festinabat; ibi enim sancti perpetua cum Domino jucunditate gaudebunt, quando sicut dicit Apostolus Erit Deus omnia in omnibus . Anni vero tui Domino per tropologiam dicitur: quoniillorum sunt quibus et tempora commutantur. Sed istam Domini aeternitatem tribus versibus subter exponit, quos ideo simul ponimus, ut aeternitas Domini et operatio illius saeculi sub una expositione decla
Abbreviated transcription (Latin):
dñi multiplici uarietate decursas. nc̃
pauꝑ iste cupit agnoscere finem seculi.
ut cito ad illam beatitudinẽ quã scĩs
ꝓmisit dñs accedere mereatur. Non
enĩ amore uite lucis suȩ desiderat scire
finem. s ut in ipsis confessionib ꝑseue¬
rans. ad requiem illam celestis regni
uelocit᷑ ꝑueniret. Paucitatẽ ꝙͦ dierũ
dixit. quia quandoq finiendꝰ. eẽ. con¬
stabat. Eternitati eniꝰ comparata uł
tociꝰ mundi etas. nimis uidetur esse¬
exigua: quia quodcumq finiendũ est.
uoluntas aꝑta est. quia ñ ꝓ uitȩ am¬
bitu supplicabat. qͥ petit ne ad dimidiũ
dierum suoꝵ id ẽ in transacta etate
reuocetur. K cuocatur enĩ in dimidio
dierum suoꝵ. qͥ ad antiqua delicta re¬
uertitur. Significat enim iuuentute᷑.
in qua lubrica plerumq uoluptas
appetitur. & etatis feruore crimina
plus amantur. S hoc qui orat. mag¬
no se iam intelligit beneficio liberatũ.

Expanded text:
Domini multiplici varietate decursas nunc Domini multiplici varietate decursas nunc pauper iste cupit agnoscere finem saeculi; ut cito ad illam beatitudinem quam sanctis promisit Dominus, accedere mereatur. Non enim amore vitae lucis suae desiderat scire finem; sed ut in ipsis confessionibus perseverans, ad requiem illam coelestis regni velociter perveniret. Paucitatem ergo dierum dixit, quia quandoque finiendos esse constabat. Aeternitati enim comparata vel totius mundi aetas nimis videtur exigua, quia quodcunque finiendum est, voluntas aperta est: quia non pro vitae ambitu supplicabat qui petiit ne ad dimidium dierum suorum, id est ad transactam aetatem revocetur. Revocatur enim in dimidio dierum suorum qui ad antiqua delicta revertitur. Significat enim juventutem, in qua lubrica plerumque voluntas appetitur, et aetatis fervore crimina plus amantur. Sed hoc qui orat, magno se jam intelligit beneficio liberatum;
Abbreviated transcription (Latin):
una. Et apłs ait. Unus dñs. una fi¬
des. unũ bapthysma. Unus ds & pat̾
om̃ium. qui suꝑ om̃s. & ꝑ om̃ia. & in
om̃ib nobis. Quaꝓpt᷑ illi uere dicendi
sunt ꝯuenire in unũ. qͥ inseparabili
trinitati. id ẽ uni dõ credere deuota
mente festinant. Sequitur etiã felix
cominutatio. ut regna terrarũ. cȩloꝵ
seriuant dño. Tunc magis libera. qͣndo
auctori suo fuerint fideli seruitute de
pressum est qͥuid sit religio xp̃iana. idẽ uia
uirtutis. Quã in dolorib quidẽ gradi¬
mur. in trib̾ulationib commeamus.
S hec om̃ia in xp̃i nomine cum spe
maxuna sustinemꝰ. Huic gͥ uirtuti
ad bonam uitã. ipse illi respondere cog¬
noscitur. qͥ imperiis eiꝰ obsequens. eẽ. mon¬
stratur. Quaꝓpt̾ respondetur illi. non
lingua s uita. ñ uoce s fide. nͨ clamore
s corde. Quȩ om̃ia ad eccłiam catholicã
ꝑtinere manifestum eꝰ. Paucitatem
dierum meoꝵ enuntia mͥ. Int̾ laudes

Expanded text:
una . Et Apostolus ait: Unus Dominus, una fiuna . Et Apostolus ait: Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium, qui super omnes, et per omnia, et in omnibus nobis . Quapropter illi vere dicendi sunt convenire in unum, qui inseparabili Trinitati, id est uni Deo credere devota mente festinant. Sequitur etiam felix commutatio, ut regna terrarum coelorumque serviant Domino; tunc magis libera, quando auctori suo fuerint fideli servitute devpressum est quid sit religio Christiana! id est, via virtutis, quam in doloribus quidem gradimur, in tribulationibus commeamus; sed haec omnia in Christi nomine cum spe maxima sustinemus. Huic igitur virtuti,ad bonam vitam, ipse illi respondere cognoscitur, qui imperiis ejus obsequens esse monstratur. Quapropter respondetur illi non lingua, sed vita; non voce, sed fide; non clamore, sed corde. Quae omnia ad Ecclesiam catholicam pertinere mandierum meorum enuntia mihi. Inter laudes
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatum est enĩ in syon nom̃ dñi
xp̃i. dum ibi pͥmum diuersis linguis
magnalia dĩ locuti ꝓbant᷑ apłi. Hinc
factum est ut a locali icrłm uelud a pu¬
rissimo fonte ꝑ eccłiam generalem. pra
dñi pͣcepta decurrerent. Ideo eniꝰ audi¬
tum constat genuitũ uinculatoꝵ. ut
salutaris dñs adueniret. & eccłiam suã
scĩssima religione firmaret. Inconue
ant dño. Causas adhuc enumerat. cur
gemitꝰ uinculatoꝵ auditꝰ est. scilicet
ut conueniens in unum ppłs laudes
dñi ꝑsonaret. Dicendo in unum. uͥtꝰ
catholice unitatis ostenditur. Nã quã¬
uis ppłs iste de diuersis mundi partib
aggregetur. ad unũ tam̃ conueniunt.
dum una fiłĩ regula continent᷑. Sic
ierechiel ꝓpħa testatur. Hec dicit dñs
ds. Ecce ego accipio omnẽ domũ isrł
de medio gentium. in quas intrauert̃
ibi. & congregabo eos ab omĩib qui in
circuitu sunt eoꝵ. & inducam eos in
terram suam. & dabo eos in natione

Expanded text:
nuntiatum est enim in Sion nomen Domini nuntiatum est enim in Sion nomen Domini Christi, dum ibi primum diversis linguis magnalia Dei locuti probantur apostoli. Hinc factum est ut a locali Jerusalem velut a purissimo fonte per Ecclesiam generalem pia Domini praecepta decurrerent. Ideo enim auditum constat gemitum vinculatorum, ut salutaris Dominus adveniret, et Ecclesiam suam sant Domino. Causas adhuc enumerat cur gemitus vinculatorum auditus est, scilicet ut conveniens populus in unum laudes Domini personaret. Dicendo enim, in unum, virtus catholicae unitatis ostenditur; nam quamvis populus iste de diversis mundi partibus aggregetur, ad unum tamen conveniunt, dum una fidei regula continentur. Sic Ezechiel propheta testatur: Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego accipio omnem domum Israel de medio gentium, in quas intraverunt ibi, et congregabo eos ab omnibus qui in circuitu sunt eorum, et inducam eos in terram suam, et dabo eos in natione
Abbreviated transcription (Latin):
uat filios interemptoꝵ. Causã reddi
dit cur dñs de celo in terrã ꝓspexit. sci¬
licet ut audiret gemitũ uinculatorum.
Uinculatos hic non significat humanis
nexib alligatos. s uiros scõs. qͥ legalib
uinculis astricti. lib̾tatis noxie relin¬
quere ꝓbantur errores. De quib ait
salomon: Audi fili. & excipe sententiã.
& ne abicias consilium meuͦ. Et infer
pedem tuum in compedes illiꝰ. & in
torquem illiꝰ collum tuũ subice. Et
paulopost sequitur: Et erunt tͥ com¬
pedes in ꝓtectionem fortitudinis. &
mantes dñs audire dignatꝰ ẽ. ut mun¬
dum peccatis ꝓpriis irretitum. benefi¬
cio sue miserationis absolueret. & filios
interemptoꝵ qui diabolica fraude ꝑemp¬
ti sunt. a pat᷑nis errorib diuina fortitu¬
dine liberaret. Quod in eccłia cotidie
fieri ꝑ carisinata sollempnia declaratur.
t annuntietur in syon nomͣ dñi. &
laudes eiꝰ in iherłm. Quod uenturu᷑
erat. mirabili breuitate descripsit. An¬

Expanded text:
. Causam reddit cur 341 Dominus de coelo in terram prospexit, scilicet, Ut audiret gemitum vinculatorum. Vinculatos hic non significat humanis nexibus illigatos, sed viros sanctos qui legalibus vinculis astricti, libertatis noxiae relinquere probantur errores. De quibus ait Salomon: Audi, fili, et ne abjicias consilium meum, et infer pedem tuum in compedes illius, torquem illius collum tuum subjice . Et paulo post sequitur, Et erunt tibi compedes in protectionem fortitudinis, etmantes Dominus audire dignatus est; ut mundum peccatis propriis irretitum beneficio suae miserationis absolveret, et filios interemptorum, qui diabolica fraude perempti sunt, a paternis erroribus divina fortitudine liberaret; quod in Ecclesia quotidie fieri per charismata solemnia declaratur.t annuntietur in Sion nomen Domini, et laus ejus in Jerusalem. Quod venturum erat mirabili brevitate descripsit. An
Abbreviated transcription (Latin):
quid ascendens iste ꝓfecerit. audis¬
tis qua nos iocunditate compleuerit.
Nam licet ab initio cantica graduum
uinuersa grandescant. licet ista dicere
celsiora quȩ de dñi aduentu clarissimo
lumine lampauerunt. Creatore qͥppe
ꝓphato. necesse fuit gradum adcrescere.
ꝑ quem augmenta sumere constat uni¬
uersa. Restat nobis in sequentib grada¬
libus psalmis dilectio ꝓximi & caritas
di. quȩ si pura mente conscendimus:
tunc ad eiꝰ głosissimum ꝑueniemus
aspectum. E¬

Expanded text:
quid ascendens iste profecerit, audistis qua nos jucunditate compleverit. Nam licet ab initio cantica graduum universa grandescant: licet ista dicere celsiora, quae de Domini adventu clarissimo lumine lampaverunt. Creatore quippe prophetato, necesse fuit gradum crescere, per quem augmenta sumere constat universa. Restat nobis in sequentibus gradalibus psalmis dilectio proximi et charitas Dei; quae si pura mente conscendimus, tunc ad ejus gloriosissimum perveniemus aspectum.
Abbreviated transcription (Latin):
mum. Ipse enim calculus apłos com¬
plectitur. ipse israheliticum ppłm
diuisit in tribub. futuram illam
sicut pater iheronimꝰ ait significans
beatitudinem. duodenaria quantitate
tyres. quartum infantes post bapthys¬
inum rapti. quintum uirgines. sex¬
tum recte penitentes. ut sic usq ad
duodecim partes ꝑ diuersas meritoꝵ
distantias gaudeatur. Hoc tangere ui¬
detur apłs cum dicit: Alia claritas so¬
lis. alia claritas lunę. alia claritas stel¬
larum. Et alibi. Stella differt abstel¬
la in claritate. sic erit & resurrectio
mortuorum. Quappt᷑ iste psalmus
post centesimum aduodenario uume¬
ro constitutꝰ. futurȩ nobis heatitudi¬
nis miaginem comꝓmittit. quando
ad illam eternę leticiȩ similitudinẽ
iugiter dñm a ꝑueris precipit esse
laudandum. E¬

Expanded text:
mum. Ipse enim calculus apostolos commum. Ipse enim calculus apostolos complectitur; ipse Israeliticum populum divisit in tribubus, futuram illam, sicut Pater Hieronymus ait , significans beatitudinem duodenaria quantitate tyres, quartum infantes post baptismum rapti, quintum virgines, sextum recte poenitentes; ut sic usque ad duodecim partes per diversas meritorum distantias gradiatur. Hoc tangere videtur Apostolus cum dicit: Alia claritas solis, alia claritas lunae, alia claritas stellarum ; et alibi: Stella a stella differt in claritate: sic erit et resurrectio mortuorum. 386 Quapropter iste psalmus post centesimum duodenario numero constitutus, futurae nobis beatitudinis imaginem compromittit, quando ad illam aeternae laetitiae similitudinem jugiter Dominum a pueris praecipit esse laudandum. E
Abbreviated transcription (Latin):
qui hominum suffragio conquiritur.
s illum qui dño largiente prestatur.
qui humilitate altus est. qui fide certꝰ
qui mentis robore solidatꝰ. Nam qd̾
adddidit ppłi sui. significat eccłiam
catholicam. que toto orbe diffusa es ⁊.
Iui habitare facit sterilem in domo.
Umatrem filioꝵ letantem. Nic facta ẽ
conclusio superiorum sensuum. & des¬
cendentium pulchritudo uerborum.
Nam quod dixit suscitans a terra ino¬
pem & de stercore erigens pauperem.
sui. exponit ubi hoc fieri possit. scili¬
cet in eccłia quȩ ante aduentũ sponsi
sui sterilis fuerat. s facta est mater
orbe ꝓcreauit. quondam fusca. nunc
pulchra. quȩ ꝑ aquam fecundissimã
parit. & uirginitatem suami głosa in¬
tegritate eustodit. Ipsa fuit gͣ sterilis.
quam dñs in domo sua habitare facit
letantem. de partu scilicet & numero¬
sitate sanctorum. Conclusio ps̃.
ehementer ammiror. quociers
istum numerũ repperio ingen¬
tium sacramentoꝵ honore plenissi¬

Expanded text:
qui hominum suffragio conquiritur, qui hominum suffragio conquiritur, sed illum qui Domino largiente praestatur, qui humilitate altus est, qui fide certus, qui mentis robore solidatus. Nam quod addidit, populi sui, significat Ecclesiam catholicam, quae toto orbe diffusa est. Vers. 9. Qui habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem. Hic facta est conclusio superiorum sensuum, et descendentium pulchritudo verborum. Nam quod dixit: Suscitans a terra inopem, et de stercore erigens pauperem: sui, exponit ubi hoc fieri possit; scilicet in Ecclesia, quae ante adventum Sponsi sui sterilis fuerat; sed facta est mater orbe procreavit. Quondam fusca, nunc pulchra; quae per aquam fecundissimam parit, et virginitatem suam gloriosa integritate custodit. Ipsa fuit igitur sterilis, quam Dominus in domo sua habitare facit laetantem, de partu scilicet et numerositate sanctorum. Conclusio psalmi. Vehementer admiror quoties istum numerum reperio ingentium sacramentorum honore plenissi
Abbreviated transcription (Latin):
eterna potentia repperitur. In terra
enim quod dicit. significat scõs uro
Sic in celo & in terra humilitas deo
placita repperitur. sicut suꝑbia ꝓbat
exosa. ꝑ quam diabolus cecidit. ꝑ qui
homines in tartari penetrale mer¬
guntur. Erubescant elati. & se ipsi
accepta ratione conuincant. ubi crae
sibi soli inopes uendicent. & egentes.
Nam de stercore & pauꝑtate erigitur.
quisqͥs de hac labe corporis ꝑ dĩ gr̃am
subleuatur. Rex deniq mundanus
inops est munerum di. & in stercore
uoluitur. cui carins uicia dominantur.
Sieuat qͦͥ ab istis dñs quoslibet ordines.
quaslibet etates. cum miscdiȩ suȩ dona
lirgitur. Ut collocet eum cum prin¬
cipibus. cum pͥncipib ppłi sui. Declarat
ad quid pauꝑis & inopis peruenire
possit erectio. scilicet ut collocetur cũ
principib ppłi. Principes enim ppłi
do ꝓbabili conuersatione placuerunt.
S hic pͥncipatũ non honorem credas.

Expanded text:
aeterna potentia reperitur. In terra aeterna potentia reperitur. In terra enim quod dicit, significat sanctos virSic in coelo et in terra humilitas Deo placita reperitur, sicut superbia probatur exosa, per quam diabolus cecidit, per quam homines in tartari penetrale merguntur. Erubescant elati, et seipsos accepta ratione convincant. Ubi credasibi soli inopes vindicent et egentes; nam de stercore et paupertate erigitur, quisquis de hac labe corporis per Dei gratiam sublevatur. Rex denique ipse mundanus inops est munerum Dei, et in stercore volvitur, cui carnis vitia dominantur. Elevat ergo ab istis Dominus quoslibet ordines, quaslibet aetates, cum misericordiae suae dona largitur. Vers. 8. Ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui. Declarat ad quid pauperis et inopis pervenire possit erectio, scilicet ut collocetur cum principibus populi sui. Principes enim populi obabili conversatione placuerunt. Sed hic principatum, non honorem credas
Abbreviated transcription (Latin):
Qui in altis habitat. id ẽ in excelsis cre¬
at̾uris suis. quas ipse magnas facit. cũ
in eis habitare dignatur. ut st̃ angłi
boni. sc̃i eiꝰ. & reliquę potestates. que
presentiȩ ipsiꝰ dignitate grandescunt.
S ne putares istam amplitudinem
humilia uelle dłscpͤere. uide quid se¬
quitur. Et humilia respicit ii
cȩlo & in terra. Exponitur quod su¬
perius dictum est. qui in altis habi¬
tat. Ipse enim humilia respicit. ut
fiant eiꝰ dono semꝑ altissima. Illi eniꝰ
supra piam humilitatem sedes esł.
ipsam uisitat. quȩ nichil inssperans.
s de sola dñi largitate presumit. S
istam humilitatem in qualitate men¬
tis accipe. ñ in positione terrarum
Sequitur enim. in celo & in terra.
Quȩ est in celo humilitas. nisi illa sa¬
licet in qua humilitate sua sc̃i angeli
placuerunt.Uirtutes om̃s celorum.
ipsa. laude precelsȩ sunt. & quicquid
fideliter humile fuerit. ibi dĩ sedes &

Expanded text:
Qui in altis habitat, id est, in excelsis creQui in altis habitat, id est, in excelsis creaturis suis, quas ipse magnas facit, cum in eis habitare dignatur; ut sunt angeli boni, sancti ejus, et reliquae potestates, quae praesentiae ipres istam amplitudinem humilia velle despicere, vide quid sequitur. Vers. 6. Et humilia respicit in coelo et in terra. Exponitur quod superius dictum est, qui in altis habitat. Ipse enim humilia respicit, ut fiant ejus dono semper altissima. Illi enim supra piam humilitatem sedes est; ipsam visitat quae nihil in se sperans, sed de sola Domini largitate praesumit. Sed istam humilitatem in qualitate mentis accipe, non in positione terrarum. Sequitur enim, in coelo et in terra. Quae est in coelo humilitas, nisi illa scilicet in qua humilitate sua sancti angeli placuerunt? Virtutes omnes coelorum ipsa laude praecelsae sunt; et quidquid fideliter humile fuerit, ibi Dei sedes et