comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo facit uerba uer¬
unico uerbo: Terbũ enm
patris. aures habuit ad os
patris: Carnalia sunt ista:
pereant de cordib nostris.
Hoc enĩ dico: ecce si intelle¬
xistis. quod ego dixi. E go cer¬
te locutus sum. et mea uerba
sonuerunt: soniq aureĩ pe¬
pulerunt. et per sensum au¬
ditus uestri. ad cor sententiã
perduxerunt: si intellexistis.
Facite aliquẽ audisse latine
lingue hominẽ: tantũmodo
audisse. nec intellexisse quod
dixi. Quantũ ad strepitum
pertinet emissũ ex ore meo.
sic eius ulle particeps factus
est qui ñ intellexit: quomo¬
do et uos. E ũ sonũ audiuit:
res eus: sed in corde ipsius
nichil genuerunt. Quare:
Quia ñ intellexit. Uos aui¬
tem si intellixistis. unde in¬
tellexistis: E go ad aurẽ so¬
nui. Numquid ego in cor-¬
de lumen accendi:. Procul
dubio. si uerũ est quod dixi.
et hoc uerum ñ solum aridi¬
stis. uerũ etiam intellexistis:
due res ibi facte sunt. Discer¬
nite illas ÷ auditus. et intel¬
lectus. Auditus perme factꝰ

Expanded text:
Quomodo facit verba Verunico Verbo? Verbum enim Patris aures habuit ad os Patris? Carnalia sunt ista, pereant de cordibus vestris. Hoc enim dico, ecce si intellexistis quod ego dixi, ego certe locutus sum, et mea verba sonuerunt, sonisque aures pepulerunt, et per sensum auditus vestri ad cor sententiam perduxerunt, si intellexistis. Facite aliquem audisse latinae linguae hominem, tantummodo audisse, nec tamen intellexisse quod dixi: quantum ad strepitum pertinet emissum ex ore meo, sic ejus ille particeps factus est qui non intellexit, quomodo et vos; eum sonum audivit, rcusserunt; sed in corde ipsius nihil genuerunt. Quare? Quia non intellexit. Vos autem si intellexistis unde intellexistis? Ego ad aurem sonui; numquid ego in corde lumen accendi? Procul dubio si verum est quod dixi, et hoc verum non solum audistis, verum etiam intellexistis; duae res ibi factae sunt, discernite illas, auditus et intellectus. Auditus per me factus
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ: abscedat ab animo om¬
nis imaginũ corporaliũ cogi¬
tatio: quicquid menti occurre¬
rit longum. latum. crassũ.
qualibet luce corporea colora¬
tum: per quelibet locoꝵ spa¬
cia uł finita. uł infinita dif¬
fusum. Ab his om̃ibus quan¬
tum potest aciem sue contem

Expanded text:
mecum; abscedat ab animo ommecum; abscedat ab animo omnis imaginum corporalium cogitatio: quidquid menti occurrerit longum, latum, crassum, qualibet luce corporea coloratum, per quaelibet locorum spatia vel finita, vel infinita diffusum, ab his omnibus, quantum potest, aciem suae contem
Abbreviated transcription (Latin):
quã sumpsit ex uirgine: et
ad patris dexteram collocata.
Propter spem tanti huiꝰboni:
et apostolus ait. Deus aũt qͥ
diues est inmiscdia. propter
multã dilectionem qua dile¬
xit nos: et cum essemus mor¬
tui peccatis. ꝯuiuificauit nos
xp̃o⁊ curus gr̃a sumus salui
facti: et simul excitauit. et si¬
mul sedere fecit in celestib in
xp̃o ihu. Hoc ergo potest in¬
telligi dixisse dñs: ut ubi ego
sum. et illi sint mecũ. Et ip̃se
quidem de se dixit. quod ibi
iam esset: de nobis aũt dixit se
uelle ut essemus ibi eũ illo: ñ
quod iam essemtis ostencdit.
xit ut fieret: tamquã factum
fuerit est locutus. Non enim
ait excitaturus est. et in celesti¬
bus sedere facturus: sed exci¬
tauit. et sedere in celestib fecit:
quia ñ inaniter sed fideliter
iam deputat factum. quod fu¬
turũ esse ñ dubitat. Quod ue¬
ro attinet ad formã dei inqua
equalis est patri. si scłm eã ue¬
limus intelligere quod dictũ
est. uolo ut ubi egosũ. et illifĩt

Expanded text:
qua sumpsit ex Virgine, et ad Patris dexteram collocata. Propter spem tanti hujus boni et Apostolus ait: Deus autem qui dives est in misericordia, propter multam dilectionem qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo, cujus gratia sumus salvi facti; et simul excitavit, et simul sedere fecit in coelestibus in Christo Jesu . Hoc ergo potest intelligi dixisse Dominus, Ut ubi ego sum, et illi sint mecum. Et ipse quidem de se dixit quod ibi jam esset; de nobis autem velle se dixit ut essemus ibi cum illo, non quod jam essemus ostendit. dixit ut fieret, tanquam factum fuerit est locutus. Non enim ait, Excitaturus est, et in coelestibus sedere facturus; sed, excitavit, et sedere in coelestibus fecit: quia non inaniter sed fideliter jam deputat factum quod futurum esse non dubitat. Quod vero attinet ad formam Dei in qua aequalis est Patri, si secundum eam velimus intelligere quod dictum est, Volo ut ubi ego sum, et illi sint
Abbreviated transcription (Latin):
cum cordis ubi fides habi¬
tat. eiectus est foras. Sed ni¬
si dñs eustodierit ciuitatẽ:
in uanũ uigilabit qui cus¬
todit eam. Holite ergo de
uobis ipsis presumere: si ñ
uultis foras eiectũ diabolũ.
intro iterũ reuocare. Absit
aũt ut diabolũ mundi
principem ita dictũ existi¬
memus: ut eũ celo et terre
dominari posse credamus.
Sed mundus appellat᷑ in

Expanded text:
cum cordis, ubi fides habicum cordis, ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilat qui custodit eam . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus; sed mundus appellatur in
Abbreviated transcription (Latin):
Iam fidelrũ neminẽ tẽptat:
Immo uero temptare ñ ces¬
sat. Sed aliud est intrinse¬
cus regnare:aliud forinse¬
cus oppugnare. Nam et
munitissimã ciuitatẽ quã¬
do hostis oppugnat. nec ex¬
pugnat: et si aliqua tela eiꝰ
missa perueniunt. admonet
apłs unde ñ ledant. Comme¬
morat loricam et seutũ fidei:
et si aliquando uulnerat: ad¬
est qui sanat. Quia sicrit
pugnantib dictum ẽ. hec
scribo uobis ut ñ peccetis: ita
qui uulnerantur quod seqͥ¬
tur audiunt. Et siquispec¬
cauerit. aduocatũ habemus
ipse est propiciatio peccato¬
rum nostroꝵ. Quid enĩ ora¬
mus cũ dicimus dimitde
nobis debita nostra: nisiut
uulnera nostra sanentur:
Et quid aliud petimus.
cum dicimus. ne nos inferas
in temptationem: nsi ut il¬
le qui insidiatur uł certat
extrinsecus. nulla irrũpat
ex parte. nulla nos frauide.
nulla nos possit uirtute su¬
perare:Quantaslibet ta¬
men aduersũ nos erigat ma¬
chinas: quando ñ tenet lo

Expanded text:
jam fidelium neminem tentat? jam fidelium neminem tentat? Imo vero tentare non cessat. Sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare: nam et munitissimam civitatem aliquando hostis oppugnat, nec expugnat. Et si aliqua tela ejus missa perveniunt, admonet Apostolus unde non laedant; commemorat loricam et scutum fidei . Et si aliquando vulnerat, adest qui sanat. Quia sicut pugnantibus dictum est, Haec scribo vobis, ut non peccetis: ita qui vulnerantur, quod sequitur audiunt, Et si quis peccaverit, advocatum habemus ipse est propitiatio peccatorum nostrorum . Quid enim oramus cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Ne nos inferas in tentationem , nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, nulla irrumpat ex parte, nulla nos fraude, nulla nos possit virtute superare? Quantaslibet tamen adversum nos erigat machinas, quand
Abbreviated transcription (Latin):
cissimis factũ est. nũc in iul¬
tis magnisq populis iã mox
futuirũ esse predictum ẽ. ficrit
illud quod dictũ est. spiritus
aũt nondũ erat datis. quia
iħc noncdũ fuerat glorificatꝰ:
Potest similem habere ques¬
tionẽ: et similẽ solutionem.
Num enĩ sine sp̃u sancto fu¬
tura prenunciauerunt ꝓpħe:
Aut ñ etiã dñm infantẽ spi¬
ritu sancto symeon senex et
anna uidua cognouerunt:
et zacharias et elysabech qui
de uio nondũ nato. sed iam
concepto.tanta per spiritum
sc̃m predixerunt: Sed sp̃s
nondũ erat datris: idest. il¬
la abundantia gracie spiri¬
talis. qua congregati. lin¬
guis omniũ lõquerentur.
ac sic in linguis ommũgen¬
tium. futura prenunciaret᷑
eccła: qua gr̃a spiritali. ppłi
congregarentur:qua longe
lateꝙ peccata dimitterent᷑:
et milia miliũ deo reconci¬
liarent. Quid ergo ait qͥs¬
piam. quia diabolus de cre-¬
dentiũ cordib eiciet᷑ foras:

Expanded text:
cissimis factum est, nunc in mulcissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam futurum esse praedictum eillud quod dictum est, Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus , potest similem habere quaestionem, et similem solutionem. Non enim sine Spiritu sancto futura praenuntiaverunt Prophetae; aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt ; et Zacharias et Elizabeth, qui de illo nondum nato, sed jam concepto, tanta per Spiritum sanctum praedixerunt . Sed Spiritus nondum erat datus; id est, illa abundantia gratiae spiritualis, qua congregati linguis omnium loquerentur , ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. 9. Quid ergo, ait quispiam, quia diabolus de credentium cordibus ejicietur foras,
Abbreviated transcription (Latin):
ri eternũ ignem quo mitten¬
dus ẽ diabolus cũ angłis su¬
is. et omnibus qui sunt ex
parte eius ñ natura sed incio:¬
ñ quia crearrit aut gentut:
sed quia persuasit et tenurit.
Posset ergo aliquis opinari.
illũ ignem eternũ extra mũ¬
dũ esse: et hoc esse dictũ. eici¬
etur foras.Quia uero ait.
nunc iudiciũ est mundi ÷
et exponens quid dixerit. nũc
inquit princeps huiꝰ mundi
eicietur foras. hoc intelligen¬
dum ẽ quod nunc fit : ñ qđ
tanto post futurũ est in no¬
uissimo die. Preuidebat er¬
go dñs quod sciebat post
passionem et glorificationẽ
suã per uniuersum mundũ
multos popłos credituros :
in quoꝵ cordib diabolus in¬
tus erat: cui quando ex fide
renunciant. eicitur foras. S
dicit aliquis. Numquidde
cordib patriarcharũ et ꝓphe¬
tarũ. ueterũq iustoꝵ non ẽ
eiectus foras: E iectus est pla¬
ne. Quomodo ergo dictuor
est. nune eicietur foras: Quo¬
modo putamus : insi quia
tunc quod in hominbꝰ pati¬

Expanded text:
eternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras: hoc intelligendum est quod nunc fit, non quod tanto post futurum est in novissimo die. Praedicebat ergo Dominus qupassionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicietur foras. Sed dicit aliquis: Nunquid de cordibus patriarcharum et prophetarum, veterumque justorum non est ejectus foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est, Nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus pau
Abbreviated transcription (Latin):
forma humana potuit uide¬
ri minor: nec indiuina poss
esse amplior: Sed istã que¬
stionem in hunc sermonem
nolo coartare: aut hinc euo
facere longiorem. Explicit

Expanded text:
forma humana potuit videri minor, nec in divina posset esse amplior? Sed istam quaestionem in hunc sermonem nolo arctare, aut hinc eum facere longiorem. TRACT
Abbreviated transcription (Latin):
postoli peruenerunt. Iam ue¬
ro illud quod die tercia ĩ car¬
ne in qua occisus fuerat de
sepulchro se reddidit irirũ.
et numquã deinde moritirr
cum illa ascendit in celum:
superat etiam omnia que fe

Expanded text:
postoli pervenerunt. Jam vero illud quod die tertia in carne in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus cum illa ascendit in coelum, superat etiam cuncta quae fe
Abbreviated transcription (Latin):
peccandũ: sed utere ad ñ pec¬
candũ. E rit enĩ uoluntas tu¬
a libera: si fuerit pia. E ris li¬
ber. si fueris seruus: liber pee¬
cati. seruus iusticie: dicente
apło. Cũ serui essetis peccati. li.¬
beri eratis iusticie: nunc aũt
liberati a peccato. serui autẽ
facti d̃o. habetis fructũ ur̃m
in sanctificationẽ: finẽ ue
ro. uitã eternã. Hoc conem᷑:
id agamus. Prima lib̾tas ẽ.
carere criminib. Intendite
fratres mei. intendite. ne for¬
te possim uos perducere ad
sensũ: et qualis modo sit. et

Expanded text:
peccandum, sed utere ad non pecpeccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris liber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae: nunc autem liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sancro vitam aeternam . Hoc conemur, id agamus. 9. Prima libertas est carere criminibus. Intendite, fratres mei, intendite; ne forte possim perducere vobis ad sensum et qualis modo sit, et
Abbreviated transcription (Latin):
et corpus: Non enĩ sine caui
sa terruit: et spem dedit.Ter¬
ruit. ne peccatũ amaremus:
spem dedit : ne de peccati so¬
lutione diffideremꝰ. Omnis
inquit qui facit peccatũ: ser¬
uus ẽ peccati. Seruus autem
ñ manet in domo in eternũ.
Que ergo nobis spes ẽ qui non
sumus sine ꝑeccato: Audi
spem tuã. F ilius manet in
eternũ. Si ergo filius uos libe¬
rauerit : tunc uere lib̃i eritis.
Hec spes nostra ẽ fratres. uit ã
libero liberemur: et liberan¬
do.seruos nos faciat. Serui enĩ
eramus cupiditatis: liberati.
serui efficimur caritatis. Hoc
et apłs dicit. Uos aũt fratres
in libertatẽ uocati estis: tantũ
ne libertatẽ in occasionẽ car¬
nis detis: sed per caritatẽ ser¬
uite inuicem. Non ergo di¬
cat xp̃ianus liber sum. in lib̾¬
tatem uocatus sũ: seruus erã.
sed redemptus sum. faciã qđ
uoluntate mea si liber sum.
Sed si ista uoluntate peccatũ
facis: seruus es peccati. Noli
ergo libertate abuti ad libere

Expanded text:
et corpus? Non enim sine causa et corpus? Non enim sine causa et terruit, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus; spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aeternum. Quae ergo nobis spes est, qui non sumus sine peccato? Audi spem tuam; Filius manet in aeternum. Si ergo vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. Haec spes nostra est, fratres, ut a libero liberemur, et liberando servos nos faciat: servi enim eramus cupiditatis, liberati servi efficimur charitatis. Hoc et Apostolus dicit: Vos autem fratres in libertatem vocati estis; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem . Non ergo dicat christianus: Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redemptus sum, et ipsa revoluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es peccati. Noli ergo libertate abuti ad libere
Abbreviated transcription (Latin):
lem. nec passus essem. Habes
illũ et alio loco dicentẽ. Po¬
testatem habeo ponendi ani-¬
mam meã: et potestatẽ habeo
iterũ sumendi eã. Eoce uere
in mortuis liber. Cũ ergo om¬
nis qui facit peccatũ. seruus
sit peccati: que sit spes nob̾ li¬
bertatis. audite. Seruus aũt
inquit ñ manet in domo in e¬
ternũ. E ccła ẽ domus: seruus¬
ẽ peccator. Multi intrant ĩ
eccłam peccatores. Don ergo di¬
xit. seruus ñ est in domo: sed
ñ manet in domo in eternum.
Si ergo seruus ibi nullus erit. qͥs
ibi erit: Cum enĩ rex iustus se¬
derit inthrono sicut scriptura
loquitur: quis głabitur castũ
se habere cor: Aut quis glori¬
abitur mundũ se esse a pecca¬
do: Multũ nos terruit o frat᷑s
mei dicendo: seruus ñ manet ĩ
domo in eternũ. Adiungit au¬
dem et dicit. Filius manet in
eternũ. Ergo solus in domo
sua erit xp̃c. Nullus ibi po¬
pulus coherebit: Cũi erit
caput: si ñ erit corpus: An
forte totum hoc filius. caput

Expanded text:
lem, nec passus essem. Habes lem, nec passus essem. Habes illum alio loco dicentem, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. . Ecce vere in mortuis liber. 8. Cum ergo omnis qui facit peccatum, servus sit peccati, quae sit spes nobis libertatis, audite. Servus autem, inquit, non manet in domo in aeternum. Ecclesia est domus, servus peccator est. Indixit, Servus non est in domo; sed, non manet in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? Cum enim rex justus sederit in throno, sicut Scriptura loquitur, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Multum nos terruit, o fratres mei, dicendo, Servus non manet in domo in aeternum. Adjungit autem, et dicit, Filius autem manet in aeternum. Ergo solus in domo sua erit Christus? nullus illi populus cohaerebit? Cui erit caput, si non erit corpus? An forte totum hoc Filius, caput
Abbreviated transcription (Latin):
busdam locis scriptũ sit. ita
ut sacerdotes immolaturi. po¬
nerent manus suas suꝑ ca¬
put peccati: id est. super ca¬
put uictime immolande ꝓ
peccato. Tale ergo peccatiui.
idest. sacrificiũ pro peccato.
rito liberat ab hac seruituite
peccati: ille qui dicit in psal¬
mis. Factus sum tanquã ho¬
mo sine adiutorio. inter mor¬
tuos liber. Solus enĩ liber: qͥa
ñ habebat peccatũ. Ipse etiã
dicit in eugłio. E cceuenit pͥn¬
ceps mundi huiꝰ. diabolũ signi¬
ficans futrirũ in iudeis perse¬
cutorib.ecce inquit uenit:
et in me nichil irueniet. Non
quomodo quos occidit etiam
lecunq peccatũ: in me ncħ
inueniet. Et tanquã ei dice¬
retur. Si nichil in te inriem¬
et ÷ quare te occidet: Subie¬
cit et ait.Sed ut sciant om̃s
quia uoluntatẽ patris meifa-¬
eio: surgite eamus hinc. Non
inquit mortẽ mei peccati ne¬
cessitate persoluo: sed in eo
quod morior: uoluntatem
patris mei facio. Plusq ibi
facio. quã patior: quia si nol¬

Expanded text:
busdam locis scriptum sit ita, ut sacerdotes immolaturi ponerent manus suas super caput peccati, id est, super caput victimae immolandae pro peccato. Tale ergo peccatum, id est, sacrificium pro peccato, atum. 7. Merito liberat ab hac servitute peccati ille qui dicit in Psalmis: Factus sum tanquam homo sine adjutorio, inter mortuos liber . Solus enim liber, quia non habebat peccatum. Ipse enim dicit in Evangelio: Ecce venit princeps hujus mundi, diabolum significans venturum in Judaeis persecutoribus; ecce, inquit, venit, et in me nihil inveniet . Non quomodo in eis quos occidit etiam lecumque peccatum, in me nihil inveniet. Et tanquam ei diceretur, si nihil in te inveniet, quare te occidet? Subjecit, et ait: Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc. Non, inquit, mortem mei peccati necessitate persolvo, sed in eo quod morior, voluntatem Patris mei facio: plusque ibi facio quam patior, quia si nol
Abbreviated transcription (Latin):
eternitate regnamꝰ. Differt᷑ e¬
nim quod petimus: ñ nega¬
tur. UTerumtam̃ orantes
tanquã seminantes. ñ defi¬
ciamus: tempore enĩ propͥo
metemtis. Et simul petamꝰ
quando bene petimus. ut ñ
faciat quod ñ bene petimus:

Expanded text:
aeternitate regnamus. Differtur eaeternitate regnamus. Differtur enim quod petimus, non negatur. Verumtamen orantes tanquam seminantes non deficiamus; tempore enim proprio metemus . Et simul petamus quando bene petimus, ut non faciat quod non bene petimus
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibꝰ esse saltiator. Qui er¬
go credit in eũ. quodeũq peci¬
erit in eo nomine quod est il¬
lis qui credunt in eũ. hoc fa¬
cit: quoniã hoc sicut saluator
facit. Si atĩt qui in eũ credit.
aliquid per ignorantiã ꝯtra
salutẽ suam petit. ñ in nomi¬
ne saluatoris petit:quia salua¬
cor eius ñ erit: si quod eiꝰ salutẽ
impedit fecerit. Unde tũc
expedit potius. ut ñ faciendo
propter quod inuocatur: fa¬
ciat quod uocatur. Propt̾ea
ñ solum saluator. sed etiã ma¬
gister bonus.ut faciat quod¬
cumq petierimus. in ip̃sa o¬
ratione quã nob dedit docu¬
it quid petamus: ut etiã sic
intelligamus ñ petere nos in
nomine magistri: quod peci
mus preter regulam ipsius
magisterii. Sane quedã quã¬
uis in nomine eius petamiis.
magistrũ petamus: ñ tunc
quando petimus facit: sed
tam̃ facit. Neq enĩ quia et
illud petimus ut ueniat re¬
gnũ dei. propt̾ea ñ facit qđ
petimꝰ: quia ñ statĩ cũ illo in

Expanded text:
fidelibus esse Salvator. Qui ergo credit in eum, quodcumque petierit in eo nomine, quod est illis qui credunt in eum, hoc facit; quoniam hoc sicut Salvator facit. Si autem qui in eum credit, aliquid per ignorantiam contra suam salutem petit, non in nomine Salvatoris petit; quia Salvator ejus non erit, si quod ejus salutem impedit, fecerit. Unde tunc expedit potius ut non faciendo propter quod invocatur, faciat quod vocatur. Propterea non solum Salvator, sed etiam magister bonus, ut faciat quodcumque petierimus, in ipsa oratione quam nobis dedit, docuit quid petamus; ut etiam sic intelligamus non petere nos in nomine mamus praeter regulam ipsius magisterii. Sane quaedam quamvis in nomine ejus petamus, magistrum petamus, non tunc quando petimus facit, sed tamen facit. Neque enim qui et illud petimus facit, ut veniat regnum Dei , propterea non facit quod petimus, quia non statim cum illo in
Abbreviated transcription (Latin):
deret dñs uenturũ spiritũ
sanctum. docebit uos inquit
omnẽ ueritatem. uł quod in
non nullis codicib legitur. de¬
ducet uos in omni ueritate: ñ
enim loquetur a semet ipso.s
quecumq audiet loquetur:
de quibus eugłicis uerbis. lam
quod donauit dñs disputaui¬
mus: nunc eaque sequuntur
atcendite. Et que uenturast̃
inquit ammunciabit tiobis.
Heq hic est. quoniã planũ
est immorandũ: nichil enim
habet questionis. curus a nobiᷤ
expositio flagitetur: sed quod
quia de meo accipiet et annũ¬
ciabit uob̃: ñ negligenter est
transeuntũ. Quod enim ait.
ille me clarificabit: potest in¬
telligi quia diffundendo ĩ cre¬
dentium cordibus caritatem.
spiritalesq faciendo. declarauit
eis. quomodo patri filius esset
equalis: quẽ secundũ carnem
prius cantũmodo nouerant.
et hominẽ sieut homines co¬
gitabant.uł certe quia per

Expanded text:
Dominus venturum Spiritum sanctum, Docebit vos, inquit, omnem veritatem; vel, quod in nonnullis codicibus legitur, Deducet vos in omni veritate. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur. De quibus evangelicis verbis jam quod donavit Dominus disputavimus: nunc ea quae sequuntur attendite. Et quae ventura sunt, inquit, annuntiabit vobis. Neque hic est, quoniam planum est, immorandum: nihil enim habet quaestionis, cujus a nobis expositio flagitetur. Sed quod quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, non negligenter est transeundum. Quod enim ait, Ille me clarificabit, potest intelligi, quia diffundendo in credentium cordibus charitatem, spiritalesque faciendo, declarabit eis quomodo Patri Filius esset aequalis, quem secundum carnem prius tantummodo noverant, et hominem sicut homines cogitabant; vel certe, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
tis aduersus hominẽ hunc:
Responderunt et dixerunt
ei. Si ñ esset hic malefactor. ñ
tibi tradidissemus eũ. Inter¬
rogentur atq respondeant
ab immundis spiritib libe¬
rati:.languidi sanati: leprosi
mundati. surdi audientes:
muti loquentes. &eci uiden¬
des. mortui resurgentes : et
quod omnia superat. stulti
sapientes: utrum sit malefac
tor iħc. Sed ista dicebant: de
quib per propħam iam ipse
predixerat: retribuebãt mi¬
chi mala probonis. Dixit
ergo pylatus. Accipite eum
uos: et scđm legem uestrã iu¬
dicate eũ. Dixerunt ergo ni
dei. Nobis ñ licet interficere
quemquã. Quid est quod
loquitur insana crudelitas:
An ñ interficiebant: quem
interficiendũ offerebant:
An forte erux ñ interfecit:
Sic desipiunt qui ñ sectant᷑
sed insectantur sapientiam.
Quid ẽ autem. nobis ñ licet
interficere quẽquã: Si male¬
factor est. cur ñ licet: Non¬
ne lex eis precipit. ne malefa¬
ctorib. presertim qualẽ istũ
putabant a suo deo seductoribꝰ

Expanded text:
minem hunc? Responderunt et dixerunt ei: Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Interrogentur atque respondeant ab immundis spiritibus liberati, languidi sanati, leprosi mundati, surdi audientes, muti loquentes, caeci videntes, mortui resurgentes, et quod omnia superat, stulti sapietor Jesus. Sed ista dicebant, de quibus per Prophetam ipse praedixerat: « Retribuebant mihi mala pro bonis . » « Dixit ergo eis Pilatus: Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum. Dixerunt ergo ei Judaei: Nobis non licet interficere quemquam. Quid est quod loquitur insana crudelitas? An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipiunt, qui non sectantur. sed insectantur sapientiam. Quid est autem, Nobis non licet interficere quemquam? Si malefactor est, cur non licet? Nonne Lex eis praecepit, ne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant a suo Deo seductoribus
Abbreviated transcription (Latin):
potius inflatus. putaudo se ẽẽ
quod ñ est. Quo pacto igitur
mundus arguendus est de ius¬
ticia: nisi de iusticia credenti¬
um: Arguitur itaq de peccato
quia in xp̃m ñ credit: et argu¬
itur de iusticia eoꝵ qui credũt.
Ipsa quippe fideliũ compara¬
tio: infideliũ est uituꝑatio.
Hoc et ipsa expositio satis in¬
dicat. Tolens emĩ aꝑire qͥd
dixent: de iusticia uero inqͥt.
quia ad patrẽ uado: et iam ñ
uidebitis me. Non ait. et iã
ñ uidebunt me. de quib dixe¬
rat. quia ñ credunt in me: sed
peccatũ quid uocaret exponẽs.
de illis locutus est dicens.quia
ñ credunt in me. Exꝑonens
aũt quã diceret iusticiã. de qͣ
dixit mundus arguitur. ad ip¬
sos quib loquebatur se conuer¬
tit atq: ait: quia ad patrẽ ua

Expanded text:
potius inflatus, putando se esse quod non est. Quo pacto igitur mundus arguendus est de justitia, nisi de justitia credentium? Arguitur itaque de peccato, quia in Christum non credit; et arguitur de justitia eorum qui credunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium est vituperatio. Hoc et ipsa expositio satis indicat. Volens enim aperire quid dixerit, De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videnon videbunt me, de quibus dixerat, Quia non credunt in me; sed peccatum quid vocaret, exponens, de illis locutus est, dicens: Quia non credunt in me. Exponens autem, quam diceret justitiam, de qua dixit, mundus arguitur, ad ipsos, quibus loquebatur, se convertit, atque ait: Quia ad Patrem va
Abbreviated transcription (Latin):
si quia ñ continuo fit quod
dixerit: Si aũt tanta potes¬
tate preualeret . ut sine ullo
motu corporis sui qđ diceret
fieret. brachiũ eius. uerbũ eiꝰ
filius. sicut ñ est paterm cor¬
poris menbrũ. ita ñ est cogita¬
bile uł sonabile ac transitori¬
um uerbũ: quia cũ per ipsũ¬
omnia facta sunt:deiuerbũ
erat. Cum ergo audimus.
brachiũ dei patris esse d̃m fili¬
um. ñ nobis obstrepat consue¬
tudo carnalis: sed quantũ il¬
lo donante possumus.dei
uirtutẽ et sapientiã cogite¬
mus: per quã facta st̃ om̃ia.
Tale quippe brachiũ nec por¬
rectum extenditur: nec col¬
lectũ contrahit᷑. Non ẽ enĩ
ipse qui pater. sed unũ sunt
ipse et pater: et equalis patͥ.
ubiq totus est sicut pater: ne
aliqua pateat occasio detesta¬
bili errori eoꝵ qui dicunt so¬
lum esse patrem: sed pro di¬
uersitate causarũ. ipsũ dici
filiũ. ipsũ dici sp̃m sanctũ:
et in his uerbis aucleant dice¬
re. ecce uidetis quia solus ẽ pa¬

Expanded text:
si quia non continuo fit quod dixerit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, brachium ejus verbum ejus Filius, sicut non est paterni corporis membrum, ita non est cogitabile vel sonabile ac transitorium verbum; quia cum omnia per ipsum facta sunt, Dei Verbum erat. 3. Cum ergo audimus brachium Dei Patris esse Dei Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis: sed quantum illo donante possumus, Virtutem Dei et Sapientiam cogitemus, per quam facta sunt omnia. Tale quippe brachium nec porrectum extenditur, nec collectum contrahitur. Non est enim ipse qui Pater, sed unum sunt ipse et Pater; et aequalis Patri ubique totus est sicut Pater: ne aliqua pateat occasio detestabili errori eorum, qui dicunt solum esse Patrem, sed pro diversitate causarum ipsum dici Filium, ipsum dici Spiritum sanctum; et in his verbis audeant dicere, Ecce videtis quia solus est Pa
Abbreviated transcription (Latin):
et de quib dictũ est. semper
discentes. et ad ueritatis scien¬
tiam numquã peruenientes.
hic sunt utiq semper discen¬
tes: cũ uero de hac uita exie¬
rint. iam ñ erunt discentes.
sed erroris sui mercedem reci¬
pientes. Sic enĩ dictũ est. sem¬
per discentes. et adueritatis
scientiam numquã perueni
entes: tamqͣm diceret᷑. semꝑ
ambulantes. et numquã ad
uiã peruenientes. Nos aũt
semper ambulemus in uia:
donec eo ueniamus. quo du¬
cit uia. Nusquã in ea rema¬
neamus: donec perducat u¬
bi maneamus. Atq ita et
querendo tendimus: et in
ueniendo ad aliquid perue¬
nimus. Et ad id quod restat
querendo & inueniendo tran¬
simus: quousq ibi fiat finis
querendi: ubi perfectioni ñ
suꝑest intentio proficiendi.
Hec p̃locutio dilectissimi in¬
ad istũ dñi sermonẽ: quẽ ad
discipulos habuit ante passi¬
onem. Profundus est enĩ. Et
utiq ubi multũ laboraturus
est disputator:ñ remissus de¬

Expanded text:
et de quibus dictum est, Semper et de quibus dictum est, Semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes; hic sunt utique semper discentes; cum vero de hac vita exierint, jam non erunt discentes, sed, erroris sui mercedem recipientes. Sic enim dictum est, Semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam entes, tanquam diceretur, semper ambulantes, et nunquam ad viam pervenientes. Nos autem semper ambulemus in via, donec eo veniamus quo ducit via. Nusquam remaneamus in ea donec perducat ubi maneamus; atque ita et quaerendo tendimus, et inveniendo ad aliquid pervenimus, et ad id quod restat quaerendo et inveniendo transimus, quo usque ibi fiat finis quaerendi, ubi perfectioni non superest intentio proficiendi. Haec praelocutio, dilectissimi, inad istum Domini sermonem, quem ad discipulos habuit ante passionem: profundus est enim, et utique ubi multum laboraturus est disputator, non remissus de
Abbreviated transcription (Latin):
ramus. Duum cantici uox
est: querite dñm. et uiuet
anima ur̃a. Queramus in¬
ueniendũ: queramus inuẽ¬
tum. Tt mueniendus que¬
ratur. occultus est: uit inuen¬
tus queratur immensus est.
Unde alibi dicitur. Queri¬
de faciem eius semper. Saciat
enĩ querentẽ inquantũ capit:
et inuenientẽ capaciorẽ facit:
ut rursus querat impleri. ribi
plus capere ceperit. Non er¬
go ita dictũ est querite faciem
eius semper. quẽadinodũ de
quib dam. semper discentes.
peruementes:sed potius sicut
ille ait. cũ consummauerit
homo tunc incipit: donec
ad illam uitã ueniamus. ii¬
bi sic impleamur.ut capa¬
ciores ñ efficiamur: qͥa ita
perfecti erimus. ut iam ñ ꝑ¬
ficiamus. Tunc enĩ ostenͣ¬
detur nob̃: quod sufficit no¬
bis.Hic aũt semper quera¬
mus: et fructus inuentionis.
ñ sit finis inquisitionis. Ne
q enĩ propterea ñ semper qͥa
hic tantũ: sed iło hic semper
dicimus esse querendũ:. ne a¬
liquando hic putemus ab in¬
quisitione cessandũ. Nam

Expanded text:
cantici vox est, Quaerite Deum, et vivet anima vestra . Quaeramus inveniendum, quaeramus inventum. Ut inveniendus quaeratur, occultus est; ut inventus quaeratur, immensus est. Unde alibi dicitur, Quaerite faciem ejus semper . Satiat enim quaerentem in quantum capit; et invenientem capaciorem facit ut rursus quaerat impleri, ubi plus capere coeperit. Non ergo ita dictum est, Quaerite faciem ejus semper, quemadmodum de quibusdam. Semper discentes, pervenientes ; sed potius siille ait: Cum consummaverit homo, tunc incipit , donec ad illam vitam veniamus, ubi sic impleamur, ut capaciores non efficiamur, quia ita perfecti erimus, ut jam non proficiamus. Tunc enim ostenditur nobis quod sufficit nobis. Hic autem semper quaeramus, et fructus inventionis non sit finis inquisque enim propterea non semper, quia hic tantum; sed ideo hic semper dicimus esse quaerendum, ne aliquando hic putemus ab inquisitione cessandum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ut sacerdotes immolaturi. po¬
nerent manus suas suꝑ ca-¬
put peccati: id est. super ca-¬
put uictime immolande ꝓ
peccato. Tale ergo peccatuͭ.
idest. sacrificiũ pro peccato.

Expanded text:
ut sacerdotes immolaturi ponerent manus suas super caput peccati, id est, super caput victimae immolandae pro peccato. Tale ergo peccatum, id est, sacrificium pro peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ctrina ñ est mea: sed eius qui
me misit. TIbi intelleximus
erm doctrinã suã dixisse uer¬
bum patris quod ipse est: et
hoc significasse dicendo.mea
doctrina ñ est mea. sed eius qͥ
misit me: quod a se ipso ipse
ñ esset. sed haberet a quo esset.
Deus enĩ de deo.filius patris:
pater aũt ñ deus de do: sed de¬
us pater filii. Nunc aũt qđ
ait. qui credit in me. ñ credit
in me. sed in eũ qui misit me.
quomodo intellecturi sumꝰ:
nisi quia homo apparebat
hominib. cũ lateret deus:
Et ne putarent hoc eũ esse
cantũmodo quod uridebãt :
talem ac tantũ se uolens cre¬
di. qualis et quantus ẽ pa¬
ter. qui credit in me inquit.
ñ credit in me: idest. in hoc
quod uidet: sed in eum qui
misit me. id est. in patrem.
Sed qui credit in patrẽ: ne¬
cesse est eũ credat esse patrẽ.
Qui aũt credit eũ patrẽ: ne¬
cesse est. ut credat eũ. habere
filiũ. Ac per hoc qui cre¬
dit in patrem: necesse ẽ ut
credat infiliũ. Sed nequisquã

Expanded text:
ui me misit . Ubi intelleximus eum doctrinam suam dixisse verbum Patris, quod est ipse; et hoc significasse dicendo: Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso ipse non esset, sed haberet a quo esset. Deus enim de Deo filius Patris; Pater autem non Deus de Deo, sed Deus Pater filii. Nunc autem quod ait: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me; quomodo intellecturi sumus nisi quia homo apparebat hominibus, cum Et ne putarent hoc eum esse tantummodo quod videbant, talem ac tantum se volens credi, qualis et quantus est Pater, Qui credit in me, inquit, non credit in me, id est, in hoc quod videt; sed in eum qui misit me, id est, in Patrem. Sed qui credit in Patrem, necesse est eum credat esse Patrem; qui autem credit eum Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium: ac per hoc qui credit in Patrem, necesse est ut credat in Filium. Sed ne quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
modicũ et iam ñ uidebitis me:
ñ ad posteriorem uibi ait. et ite¬
rum modicũ et uidebitis me.
Eundo quippe ad patrẽ. factu¬
ris erat. ut ñ eum uiderent.
ac per hoc ñ ideo dictum est.
quia fuerat moriturus. et do¬
nec resurgeret. ab eoꝵ conspe¬
c̃tibus recessurus: sed quod es¬
set iturus adpatrẽ. quod fecit
postea quã resurrexit: et cum
eis per quadraginta dies cõuer¬
satus. ascendit in celũ. Iilis er¬
go ait modicũ et iam ñ uide¬
bitis me. qui eũ corporaliter
trinc uidebant: quia iturus

Expanded text:
Modicum, et jam non videbitis me; Modicum, et jam non videbitis me; non ad posteriorem ubi ait, et iterum modicum et videbitis me. Eundo quippe ad Patrem, facturus erat ut eum non viderent. Ac per hoc non ideo dictum est, quia fuerat moriturus, et donec resurgeret, ab eorum aspectibus recessurus; sed quod esset iturus ad Patrem, quod fecit posteaquam resurrexit, et cum eis per quadraginta dies conversatus ascendit in coelum . Illis ergo ait, Modicum et jam non videbitis me, qui eum corporaliter tunc videbant, quia iturus
Abbreviated transcription (Latin):
titur: et ñ refertur ad aliud.
Huic seruit actio. Ad hunc
enim refertur quicqͥd bene
agitur. quia propter hunc
agitur: ipse aũt ñ propter
aliud: sed propter seipsũ te¬
netur et habetur. Ibi ergo fi¬
nis qui sufficit nob̾. eternus
igitur erit. Neq enĩ nobis
sufficit finis: euius nullus est
finis. Hoc inspiratum erat
philippo: quando dixit. dñe¬
ostende nob̾ patrẽ et sufficit
nobis. In qua ostensione se pro¬
misit et filius dicens. Non eͤ¬
dis quia ego in patre et pater
in me est: De hoc itaq quod
sufficit nob̃ rectissime audimꝰ.
gaudiũ nostrũ nemo tollet a
uob̃. De his etiã que superius
dicta sunt. melius existimo ĩ¬
telligi. modicũ et iam ñ uide¬
bitis me: et iterũ modicum &
uidebitis me. Modicũ est enĩ
hoc totũ spaciũ: quo presens
peruolat scłm. UAnde dicit
idem eugłista in epistolasua
Pouissima hora ẽ. Ido nam¬
q addidit. quia uado ad pa¬
trem quod ad priorem senten¬
tiam referendum est. ubi ait.

Expanded text:
titur; non refertur ad aliud, huic servit actio. Ad hunc enim refertur quidquid bene agitur, quia propter hunc agitur. Ipse autem non propter aliud, sed propter seipsum tenetur et habetur. Ibi ergo finis, qui sufficit nobis; aeternus igitur erit. Neque enim nobis sufficit finis, nisi cujus nullus est finis. Hoc inspiratum erat Philippo quando dixit: Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. In qua ostensione se promisit et Filius dicens: Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? De hoc itaque quod sufficit nobis, rectissime audimus, Gaudium vestrum nemo tollet a vobis. 6. De hoc etiam quae superius dicta sunt, melius existimo intelligi, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum est enim hoc totum spatium quo praesens pervolat saeculum: unde dicit idem ipse evangelista in Epistola suaNovissima hora est . Ideo namque addidit: Quia vado ad Patrem; quod ad priorem sententiam referendum est, ubi ait:
Abbreviated transcription (Latin):
dedit michi pater sic facio: sur¬
gite eamus hine. Discũbens
enĩ discumbentib loqueba¬
tur. E amus aũt dixit: quo
nisi ad illũ locũ unde fuerat
tradendus ad mortẽ. qͥ nul¬
lum habebat meritũ mor¬
tis: sed habebat ut moreret᷑

Expanded text:
dedit mihi Pater, sic facio; surgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbentibus loquebatur. Eamus autem dixit, quo, nisi ad illum locum unde fuerat tradendus ad mortem, qui nullum habebat meritum mortis? Sed habebat ut moreret
Abbreviated transcription (Latin):
um iusticiam sic oporcuit de¬
finuri.quia ad patrem uado.
et iam ñ uidebitis me. Beati
enĩ qui ñ uident et crectunt.
Nam et qui uiderunt xpistũ.

Expanded text:
um justitiam sic oportuit definiri, Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non vident, et credunt . Nam et qui viderunt Christu
Abbreviated transcription (Latin):
xit: que illa hora faciebat.
Tunc aũt uerba fidei fa¬
ciebat: et de his operib fu¬
erat locutus dicens. uerba
que ego loquor uobis.ame¬
ipso non loquor: pater aũt
in me manens. oꝑa facit
ipse. Tunc igitur uerba
eius. erant opera erus: et
utiq minus est uerba iu¬
sticie predicare. quod fecit
preter nos: quã imꝑios ru-¬
stificare. quod ita facit in
nobis. ut faciamus et nos.

Expanded text:
xit, quae in illa hora faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus dicens, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens, ipse facit opera. Tunc igitur verba ejus erant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit praeter nos, quam impios justificare, quod ita facit in nobis, ut faciamus et nos.
Abbreviated transcription (Latin):
ad uos. Hinc est quod etiã
sponsi filios nos appellat:
ubi dicit. Uemet hora ut
auiferatur ab eis sponsus. et
tunc ieiunabunt filii sꝑon
et dicit. Adhuc modicum:
et mundus me iam ñiidet.
Quid em̃: Tunc uidebat
eũ mundus: quandoqͥdem
mundi nomine uult intel¬
ligi eos. de quib superius lo¬
cutus est. dicens de sp̃ũ sanc¬
do.quẽ mundus accipere ñ
potest: quia ñ uidet eũ. ne¬
q cognoscit eum: Atide¬
bat eũ plane mundus car¬
neis oculis. in carne conspi.¬
cuum : ñ aũt uidebat. qđ
in carne uerbũ latebat. Uti¬
debat hominẽ: ñ uidebat
łm. ETidebat indumen¬
dũ: ñ uidebat indutũ. Sed
quomã post resurrectionẽ
etiã ipsam carnẽ suam. quã
ñ solum uidendã. uerum eti¬
am contrectandam demon¬
strauit suis.noluit demon¬
strare ñ suis: hinc fortasse in¬
telligendũ est esse dictũ. ad¬
huc modicũ. et mundus me
iam ñ udet: uos aũt uidebi¬
tis me. quia ego uiuo. & uos

Expanded text:
ad vos. Hinc est quod etiam sponsi filios nos appellat, ubi dicit: Veniet hora ut auferatur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt filii sponset dicit: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Quid enim? tunc non videbat eum mundus, quandoquidem mundi nomine vult intelligi eos de quibus et superius locutus est, dicens de Spiritu sancto, Quem mundus accipere non potest, quia non videt eum, neque cognoscit eum? Videbat eum plane mundus carneis oculis in carne conspicuum, non autem videbat quod in carne Verbum latebat: videbat hominem, non videbat Deum; videbat indumentum, non videbat indutum. Sed quoniam post resurrectionem etiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit suis, noluit demonstrare non suis; hinc fortasse intelligendum est esse dictum, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt: vos autem videbitis me; quia ego vivo, et vos
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ hec omnia ñ duouł tre:
sed unus est xp̃c. Id̾o ergo di¬
xit. si diligeretis me gaudere¬
tis utiq quia ad patremua¬
do: quia nature humane gͣ¬
tulandũ est. eo quod sic assũ¬
pta est a uerbo unigenito. ut
immortalis constitueretur
in celo: atq ita fieret terra sub¬
limis. ut incorruptibilis pul¬
uis sederet addexterã patris.
Hoc enĩ modo se iturũ dixit
ad patrẽ. Non profecto ad il¬
lum ibat. qui cũ illo erat:sed
hoc erat ire ad illũ. et recede

Expanded text:
erum haec omnia non duo, vel tres, sed unus est Christus. Ideo ergo dixit: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem: quoniam naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo, atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet in dextera Patris. Hoc enim ad patrem. Non profecto ad illum ibat, qui cum illo erat, sed hoc erat ire ad illum, et recede
Abbreviated transcription (Latin):
quia: ñ solũ eis pro quibꝰerat
subiturus mortẽ: sed etiã illi
qui eũ fuerat traditurus ad
mortẽ. Tanta est quippe
humane humilitatis utili¬
tas. ut eam fuo comiñdaret
exemplo. etiã diuina subli¬
mitas: quia homo superbus
ineternũ periret: nsi eũ d̾s
humilis inueniret. Uenit
enĩ filius hominis querere
et saluũ facere quod ꝑierat.

Expanded text:
quia; non solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fuerat traditurus ad mortem. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo superbus in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facer
Abbreviated transcription (Latin):
egrotare.quando et doloris a¬
miserit sensũ. Sed dicit aliqͥs.
Numquid animus xp̃iam.
debet etiã morte impendente
turbari: Ubi est enĩ qđ ait
apłs. concupiscentiã se habe¬
re dissolui et esse cũ xp̃o: si il¬
lrid quod concupiscit potest
eũ turbare cũ uenerit: Facile
est quidem istis ad hec respõ¬
dere: qui et ipsam leticiã per¬
trirbationẽ uocant. Quid si
enĩ propterea morte ĩminen¬
de turbatur: quia morte im¬
minente letatur: Sed hoc in¬
quiunt. garidiũ. ñ leticia no¬
iminanda est. Quid est hoc.
nisi easdem res sentire. et re¬
rum nomina uelle mutare:
Uerũ nos sacris litteris accõ¬
modemus auditũ. et scd̾m
ipsas. potius istam questio¬
nem dño adiuuante solua¬
inus: nec quomã scriptũ est.
cũ hec dixisset iħc turbatus
est sp̃u.dicamus eũ leticia

Expanded text:
egrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliquis: Numquid animus christiani debet etiam morte impendente turbari? Ubi est enim quod ait Apostolus, concupiscentiam se habere dissolvi et esse cum Christo ; si illud quod concupiscit, potest eum turbare cum venerit? Facile est quidem istis ad haec respondere, qui et ipsam laetitiam perturbationem vocant. Quid si enim propterea morte imminente turbatur, quia morte imminente laetatur? Sed hoc, inquiunt, gaudium, non laetitia nominanda est. Quid est hoc, nisi easdem res sentire, et rerum nomina velle mutare? Verum nos sacris Litteris accommodemus auditum, et secundum ipsas potius istam quaestionem Domino adjuvante solvamus: nec quoniam scriptum est, Cum haec dixisset Jesus, turbatus est sp
Abbreviated transcription (Latin):
non ualebant illud trahere.
a multitudine pisciũ. Dicit
ergo discipulus ille quem di¬
ligebat ihesus. petro. Dñs est.
Symon petrus cũ audisset quia
dñs est. tumca succinxit se:erat
errim nudus: et misit se ĩmare.
Alii aũt discipuli nanigio ue¬
terra: sed quasi cribitis ducentiᷤᷤ¬

Expanded text:
non valebant illud trahere a multitudine piscium. Dicit ergo discipulus ille quem diligebat Jesus Petro: Dominus est. Simon Petrus cum audisset quod Dominus est, tunica succinxit se; erat enim nudus; et misit se in mare. Alii autem discipuli navigio veterra, sed quasi c
Abbreviated transcription (Latin):
tribus. Et cum tanti essent: ñ
est scissum rete. Hoc ẽ magnũ
sacramentũ in magno iohan¬
nis euglio: et ut uehementius
commendaretur. loco ultimo
scriptũ. Quod ergo discipuli
septem fuerunt in ista piscatio¬
ne. petrus et chomas. et natha¬
nael. et duo filii zebedei. et

Expanded text:
ue Et cum tanti essent, non est scissum rete. Hoc est magnum sacramentum in magno Joannis Evangelio, et ut vehementius commendaretur, loco ultimo scriptum. Quod ergo septem discipuli fuerint in ista piscatione, Petrus, et Thomas, et Nathanael, et duo filii Zebedaei, et
Abbreviated transcription (Latin):
homo iste qͥa iã percepit ue¬
ritatẽ: aliud ẽ uerax deus: qͥa
genuit ueritatẽ. Ecce quo¬
modo uerax ẽ deus. ñ parti¬
cipando: sed generando ueri¬
tatem. Uideo uos intellexis¬
se et gaudeo: sufficiat uobis
hodie: cetera quando dño
placuerit. sicut donauerit

Expanded text:
percepit veritatem; aliud est, Verax Deus, quia genuit veritatem. Ecce quomodo verax est Deus, non participando, sed generando veritatem. Video vos intellexisse et gaudeo: sufficiat vobis hodie; caetera quando Domino placuerit, sicut donaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
fundamentũ. Solet etiam in
edificio ab imperitis contem¬
m: fossa fit granctis: lapides
quoquo modo passim mit¬
tuntur: nulla ibi expolitio.
nulla pulchritudo apparet:

Expanded text:
Fundamentum solet etiam in aedificio ab imperitis contemni. Fossa fit grandis, lapides quoquo modo passim mittuntur; nulla ibi expolitio, nulla pulchritudo apparet:
Abbreviated transcription (Latin):
quod xp̃c ñ est. Umgenitũ
enĩ filiũ equalem ñ esse gignen¬
ti. ñ est bonũ: unigenitũ dei
filiũ. hominẽ tantũ esse ñ de¬
um: ñ est bonũ. Ueritatis
carnem. ñ esse uerã carnem. ñ
est bonũ. Horum triũ que
dixi primũ sentiunt arriam:
scđm fotiniani: terciũ mani¬
chei. Sed quia et eoꝵ nichil ẽ
bonũ. et xp̃c nichil est eorũ:
in utroq falluntur: nec dant
apud eos esse uideatur cum
laude frequens fama de xp̃o.
Et omnes prorsus heretici qͦs
commemorare minis longũ
est. qui de xp̃o ñ recte sentiũt:
ido errant. quia et de bonisre¬
bus ac malis. ñ uerũ sentiũt.
Pagani etiã quoniã sũt xp̃i
plurimi laudatores. et ipsi ĩ
utroq falluntur: qui ñ secũ¬
dum ueritatẽ dei. sed potius
scđm suam suspicionẽ dicũt
eũ fuisse hominẽ magum:
xp̃ianos quippe uelut imꝑi¬
tos uituperant. Xp̃m autẽ
uelut magũ laudant: ac sic
produnt quod amant: xpi¬
stum uero ñ amant. Quomã

Expanded text:
us non est. Unigenitum enim Filium aequalem non esse gignenti, non est bonum: unigenitum Dei Filium hominem tantum esse, non Deum, non est bonum: Veritatis carnem non esse veram carnem, non est bonum. Horum trium quae dixi, primum sentiunt Ariani, secundum Photiniani, tertium Manichaei. Sed quia et eorum nihil est bonum, et Christus nihil est eorum, in utroque falluntur: nec dant apud eos esse videatur cum laude frequens fama de Christo. Et omnes prorsus haeretici, quos commemorare nimis longum est, qui de Christo non recte sentiunt, ideo errant, quia et de bonis rebus ac malis non verum sentiunt. Pagani etiam quoniam sunt Christi plurimi laudatores, et ipsi in utroque falluntur, qui non secundum veritatem Dei, sed potius secundum suam suspicionem dicunt eum fuisse hominem magum. Christianos quippe velut imperitos vituperant, Christum autem velut magum laudant, ac sic produnt quod amant: Christum vero non amant; quoniam