comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fieret uita erat. Qđ factũ est tͣnsit:
qđ ẽ in sapientia di transire ñ potest.
Uita gͦ in illo erat: qđ factũ est. Et
qualis uita:. Quia & anima. corporis
uita est. Corpus nrm habet uitã
suã: quã cũ amiserit. mors ẽ corpori ᷤ.
Talis gͦ erat illa uita: Non. Sed uita
erat lux hominũ. Nũquid lux pecoꝵ:
Nã ista lux & hominũ & pecoꝵ. ẽ. Est
quȩdã lux hominũ: unde distant
homines a pecorib Uideamꝰ: & tunc
intelliginꝰ quid sit lux hominum.
Non distas a pecore: nͥ intellectu. Noli
aliunde głiari. De uirib p̾sumis: a
bestuᷤ conuinceriᷤ. De uelocitate pͣsumiᷤ:
a muscis uinceris. De pulchritudine
p̃sumis: quanta pulchritudo est i¬
pennis pauonis: Unde gͦ meliores:
Ex imagine dĩ. Vbi unago di: In mte.
in intellectu. Si gͦ ideo melior pẽco¬
re. qr habes mentẽ. qua intelligas qđ
ñ potest pecus intelligere: inde aut̃
homo. qr melior pecore. Lux hominũ.
est lux m̃tiũ. lux mentiũ est supra

Expanded text:
t. Quod factum est, transiit: quod est in Sapientia, transire non potest. Vita ergo in illo erat, quod factum est. Et qualis vita? Quia et anima corporis vita est: corpus nostrum habet vitam suam; quam cum amiserit, mors est corporis: talis ergo erat illa vita? Non: sed vita erat lux hominum. Numquid lux pecorum? Nam ista lux et hominum et pecorum est. Est quaedam lux hominum: unde distant homines a pecoribus videamus, et tunc intelligemus quid sit lux hominum. Non distas a pecore, nisi intellectu: noli aliunde gloriari. De viribus praesumis? a bestiis vinceris: de velocitate praesumis? a muscis vinceris: de pulchritudine praesumis? quanta pulchritudo est pennis pavonis? Unde ergo melior es? Ex imagine Dei. Ubi imago Dei? In mente, in intellectu. Si ergo ideo melior pecore, quia habes mentem qua intelligas quod non potest pecus intelligere; inde autem homo, quia melior pecore; lux hominum est lux mentium. Lux mentium supra
Abbreviated transcription (Latin):
cipemꝰ. Eece ad hoc uenit xpͣc᷑ ut
eos qui sub lege erant redimeret:
ut iã ñ simꝰ sub lege. s sub gratia.
Quis gͦ dedit legẽ: Ille dedit legem:
qui dedit & grãm. Sed legẽ ꝑ seruũ
misit: cũ grã ipse descendit Et un¬
de facti erant homines sub lege:
Non ĩplendo legẽ. Qui enĩ lege̾ im¬
plet: ñ ẽ sub lege. s cũ lege. Qui aũ
sub lege. est: ñ subleuat᷑. s pͣmitur
lege. Om̃s itaq homines sub lege con¬
stitutos: reos facit lex & ad hoc illis
sup᷑ caput est: ut ostendat peccata.
ñ tollat. Lex gͦ iubet: dator legis
miseret᷑ in eo qđ lex iubet. Conan
raria & p̃cipiti pͣsumptione cecide¬
runt: & nͣ sunt cũ lege: s sub lege
facti sunt rei. Et qmͣ suis uirib non¬
poterant implere legẽ: facti rei sub
lege. ĩplorauert̃ liberatoris auxiliũ:
ce reatꝰ legis fecit egritudinẽ suꝑbi .
Egritudo suꝑboꝵ: facta est confessio
humiliũ.Iam confitent᷑ egroti quia
ȩgrotant: Ueniat medicus & sanet

Expanded text:
ciperemus . Ecce ad hoc venit Christus, ut eos qui sub Lege erant redimeret: ut jam non simus sub Lege, sed sub Gratia. Quis ergo dedit Legem? Ille dedit Legem, qui dedit et Gratiam: sed Legem per servum misit, cum Gratia ipse descendit. Et unde facti erant homines sub Lege? Non implendo Legem. Qui enim legem impiet, non est sub lege, sed cum lege: qui autem sub lege est, non sublevatur, sed premitur lege. Omnes itaque homines sub Lege constitutos, reos facit Lex; et ad hoc illis super caput est, ut ostendat peccata, non tollat. Lex ergo jubet, dator legis miseretur in eo quod jubet lex. Conantraria et praecipiti praesumptione ceciderunt; et non sunt cum lege, sed sub lege facti sunt rei: et quoniam suis viribus implere non poterant legem, facti rei sub lege, imploraverunt liberatoris auxilium; et reatus legis fecit aegritudinem superbis. Aegritudo superborum, facta est confessio humilium: jam confitentur aegroti quia aegrotant; veniat medicus, et sanet
Abbreviated transcription (Latin):
dedit mare: portauit ambulantẽ
dñm. Testimoniũ dedert̃ uenti: ad
eiꝰ iussum quieuert̃. Testimoniũ de¬
dit tͣra: illo crucifixo contremuit.
Si omĩa ista testimoniũ dedert̃: qͣmͦ
mundus eũ ñ cognouit. nͥ qr mun¬
dus dilectores mundi. corde habi¬
tantes mundum: Et malus mundꝰ
qr mali habitatores mundi: sic̃ ma¬
la domꝰ. ñ parietes s inhabitantes.
In ꝓpͥa uenit: icl est in sua uenit: &
sui eũ ñ receꝑunt. Que gͦ spes est.
nͥ qr quot quot receꝑunt eũ: dedit
potestatẽ eis filios dĩ fieri:. Si filii
sunt: nascunt᷑. Si nascunt᷑: quomnͦ
nascunt᷑: Non ex carne. ñ ex sangui¬
nib: ñ ex uoluntate cariis. neq ex
uoluntate uiri: s ex dõ nati sunt.
Gaudeant gͦ: qr ex dõ nati st̃ Presu¬
mant se ꝑtinere ad dm. Accipãt
docum̃tũ: qr ex dõ nati st̃. Et uer¬
bũ caro factũ ẽ: & habitauit ĩ nob̃.
Si uerbũ ñ erubuit nasci de hõĩe:
hoc aũ quia fecit. curauit: quia cu¬

Expanded text:
portavit ambulantem Dominum ; testimonium dederunt venti, ad ejus jussum quieverunt ; testimonium dedit terra, illo crucifixo contremuit : si omnia ista testimonium dederunt, quomodo mundus eum non cognovit, nisi quia mundus dilectores mundi, corde habitantes mundum? Et malus mundus, quia mali habitatores mundi: sicut mala domus, non parietes, sed inhabitantes. 6. In propria venit, id est, in sua venit: et sui eum non receperunt. Quae ergo spes est, nisi quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri? Si filii fiunt, nascuntur: si nascuntur, quomodo nascuntur? Non ex carne, non ex sanguinibus, non ex voluntate carnis, non ex voluntate viri; sed ex Deo nati sunt. Gaudeant ergo, quia ex Deo nati sunt; praesumant se pertinere ad Deum; accipiant documentum, quia ex Deo nati sunt: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Si Verbum non erubuit nasci de homine, Hoc autem quia fecit, curavit: quia cu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est gratis data: Donata ñ recddita.
Si debebat᷑. merces reddita ẽ. ñ gratia
donata. Si aũ uere debebat᷑: bonus
fuisti. Si aũ ut uerũ est malus fuisti:
credidisti aũ in eũ qui iustificat im¬
piũ: quid ẽ. qui iustificat impium.
ex ĩpio facit piũ: cogita quid tͥ ꝑ legẽ
imininere debebat: & quid ꝑ grãm
consecutus sis. Consecutus aũ istã gra¬
tiã fidei. eris iustus ex fide. nstus enĩ
uiuendo: accipis pͣmiũ immortali¬
tatẽ & uitã ȩtͣnã & illa grã ẽ. Nã pro
quo merito accipis uitã ęxͣnã  grã.
Si enĩ fides grã est. & uita ętͣna quasi
merces est fidei: udet᷑ qde d̾s uitã
ȩtͣnã tãquã debitã reddere. Cui de¬
tẽ. Confessio grẽ quȩ ẽ in paulo: Qui
pͥus fui blasphemꝰ & ꝑsecutor & inu¬
riosus: s miscdiã inquit consecutꝰ sũ.
Indignũ se dixit qui consequeretur:
consecutũ tam̃ ñ ꝑ merita sua̾ sed

Expanded text:
Quid est gratis data? Donata, non reddita. Quid est gratis data? Donata, non reddita. Si debebatur, merces reddita est, non gratia donata; si autem vere debebatur, bonus fuisti: si autem, ut verum est, malus fuisti, credidisti autem in eum qui justificat impium Quid est, qui justificat impium? Ex impio facit pium; cogita quid per legem tibi imminere debebat, et quid per gratiam consecutus sis. Consecutus autem istam gratiam fidei, eris justus ex fide Justus enim ex fide, accipies praemium immortalitatem, et vitam aeternam. Et illa gratia est. Nam pro quo merito accipis vitam aeternam? Pro gratia. Si enim fides gratia est, et vita aeterna quasi merces est fidei: videtur quidem Deus vitam aeternam tanquam debitam reddere Cui detem. Confessio gratiae quae est in Paulo? Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus: sed misericordiam, inquit, consecutus sum . Indignum se dixit qui consequeretur: consecutum tamen non per merita sua, sed
Abbreviated transcription (Latin):
pio donet d̾s: & quantũ capitis au¬
diatis. Reliquũ enĩ erit. ut si sem̃
qđ spargit᷑ in cordib ur̃is ñ abstu¬
lerint aues. nec spinȩ p̃focauerint.
nec ȩstus exusserit: accedente plu¬
uia cohortationũ cotidianarũ. & co¬
gitationib urĩs bonis. qͥbꝰ ħ agit᷑ in
corde. qđ agit᷑ in agro rastris. ut
gleba frangat᷑. & sem̃ oꝑiat᷑. & germi¬
nare possit: ut afferatis fructũ. ad
quẽ gaudeat. & letet᷑ agricola. Si aũ
ꝓ semine bono & ꝓ pluuia bona. non
fructũ s spinas attulerimꝰ: nec semͣ
accusabit᷑. nec pluuia erit in cruni¬
ne: s spinis ignis debitꝰ p̃parat᷑. Hoĩes
sumꝰ: qđ puto ñ diu eẽ suadendum
signũ in fronte gestamꝰ: de qͦ ñ eru¬
bescimꝰ. si & in corde gestemꝰ. Signũ
eiꝰ est: humilitas eiꝰ. ꝑ stelła eum magi
cognouert̃: & erat hoc signũ de dño datũ
cȩleste atq p̃clarũ. Noluit stellã ẽẽ
in fronte fideliũ signũ suui. s crucẽ¬

Expanded text:
pio, donet Deus, et quantum capitis, audiatis. Reliquum enim erit, ut si semen quod spargitur in cordibus vestris, non abstulerint aves, nec spinae praefocaverint, nec aestus exusserit, accedente pluvia cohortationum quotidianarum, et cogitationibus vestris bonis quibus hoc agitur in corde, quod agitur in agro rastris, ut gleba frangatur, et semen operiatur et germinare possit: ut afferatis fructum, ad quem gaudeat et laetetur agricola . Si autem pro semine bono et pro pluvia bona, non fructum, sed spinas attulerimus; nec semen accusabitur, nec pluvia erit in crimine, sed spinis ignis debitus praeparatur. 2. Homines sumus, quod puto non diu esse suadendum signum in fronte gestamus: de quo non erubescimus, si et in corde gestemus. Signum ejus est humilitas ejus. Per stellam eum Magi cognoverunt ; et erat hoc signum de Domino datum, coeleste atque praeclarum: noluit stellam esse in fronte fidelium signum suum, sed cruce
Abbreviated transcription (Latin):
centib tu quis es. responderet. ue¬
ritatẽ: cũ uideat᷑ ad id qđ dictũ est.
tu quis es. respondere debuisse ue¬
ritas: id ẽ ueritas sũ. Sed altiꝰ respon¬
dit. cũ uideret eos ita dixisse. tu qͥs
es. ac si dicerent. qm abs te audiuunꝰ.
nͥ credideritis qr ego sũ. quid te ẽẽ
credemꝰ: Ad hoc. respondit. Princi
credite. Et addidit. Qui ce loquor uob̾:
id ẽ quia humilis ꝓpt̃ uos factus. ad
ista uerba descendi. Nã si pͥncipium
sicuti ẽ. ita maneret apud patrem.
ut ñ acciꝑet formã serui. & homo
loqueret᷑ hominib: quomͦ ei crede¬
rẽt. cũ infirma corda intelligibile
uerbũ sine uoce sensibili audire
ẽẽ pͥncipiũ: qr ut credatis. ñ solum
sũ. s & loquor uob̃. S de hac re: iã
multũ ẽ loqui uob̃. Placeat itaq ca¬
ritati ur̃ȩ: ut qd̾ restat. illo adiuuan¬
te seruemus. crastino reddituri.

Expanded text:
centibus, Tu quis es? responderet, Vecentibus, Tu quis es? responderet, Veritatem; cum videatur ad id quod dictum est, Tu quis es? respondere debuisse, Veritas; id est, Veritas sum. Sed altius respondit, cum videret eos ita dixisse, Tu quis es? ac si dicerent, Quoniam abs te audivimus, Nisi credideritis quia ego sum, quid te esse credemcredite, et addidit: quod et loquor vobis. Id est, quia humilis propter vos factus ad ista verba descendi. Nam si principium, sicuti est, ita maneret apud Patrem ut non acciperet formam servi, et homo loqueretur hominibus, quomodo ei crederent, cum infirma corda intelligibile verbum sine voce sensibili audire esse principium, quia ut credatis non solum sum, sed et loquor vobis. Sed de hac re jam multum est loqui vobis: placeat itaque Charitati vestrae ut quod restat, illo adjuvante servemus, crastino reddituri.
Abbreviated transcription (Latin):
dite. In greco nãq eloquio discerni¬
tur: qđ ñ potest in latino. Apud
grecos enĩ feminini generis ẽ. pͥnci¬
piũ. sic̃ apud nos lex generis femi¬
nini ẽ. quȩ apud illos ẽ masculini:
sic̃ sapĩa & apud nos & apud illos.
generis feminini ẽ. Consuetudo lo¬
quutionis. ideo ꝑ diuersas linguas
uariat genera uocabuloꝵ: qr in ip¬
sis reb ñ inuenis sexũ. Non enim
sapĩa uerae femina ẽ. cũ xp̃c sit dĩ
sapĩa: & xp̃c appellet᷑ genere mascu¬
lino. sapientia feminino. Cũ gͦ di¬
cerent iudei. tu quis es. ille qui
sciebat ẽẽ ibi quosdam credituros
& ideo dixisse. tu quis es. ut scireñ
quid illũ credere deberent: respon¬
dit. Principiũ. Non tamquã dicerae.
pͥncipiũ sum: s tãquã diceret. pͥncipi¬
um me credite. Qđ in sermone gre¬
co ut dixi euident̃ apparet. ubi femi¬
nini generis ẽ pͥncipiũ. Uelut si
uelletꝰ dicere se ẽẽ ueritatẽ: ce di¬

Expanded text:
dite. In graeco namque eloquio discernidite. In graeco namque eloquio discernitur, quod non potest in latino. Apud graecos enim femini generis est principium, sicut apud nos lex generis feminini est, quae apud illos est masculini: sicut sapientia et apud nos et apud illos generis feminini est. Consuetudo locutionis ideo per diversas linguas variat genera vocabulorum, quia in ipsis rebus non invenis sexum. Non enim sapientia vere femina est, cum Christus s appelletur genere masculino, sapientia feminino. Cum ergo dicerent Judaei, Tu quis es? ille qui sciebat esse ibi quosdam credituros, et ideo dixisse, Tu quis es? ut scirent quid illum credere deberent, respondit, Principium: non tanquam diceret, Principium sum; sed tanquam diceret, Principium me credite. Quod in sermone graeco, ut dixi, evidenter apparet, ubi feminini generis est principium. Velut si vellet dicere se esse veritatem, et di
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ hoc capiat: Aut uͦ qr ausus
sũ dicere. & uisi estis intelligere: ali¬
quid de tanta in effabilitate cȩpistis.
Si gͦ ñ capis: fides te liberat. Icło ce do¬
minꝰ ñ ait nͥ cȩꝑitis qr ego sũ. s qđ
poterant dix̃. nͥ credideritis qr ego
sũ: moriemini in peccatis ur̃is. Et illi
semꝑ t̾rena sapientes. & semꝑ scđm
carnẽ & audientes. & respondentes.
quid ei dixert̃: Tu quis es: Non enĩ
cũ dixisti. nͥ credideritis qr ego sũ:
addidisti quis ẽẽs. Quis es. ut creda¬
mus: Et ille. Principiũ. Ecce qł est
eẽ. Principiũ mutari ñ potest Prin¬
cipiũ in se manet: ꝙ innouat oĩã.
Principiũ est: cui dictũ ẽ. Tu autẽ
idem ipse es: & anni tui ñ deficien.
Principiũ ait: qui &e loquor uob̾. Prin¬
cipiũ me credite: ne moriamini in
peccatis ur̃is. Tamquã enĩ in eo qđ
dixerunt. tu quis es. nicħ aliud di¬
aert̃. quã quid te ẽẽ credimus: respon¬
dit. Principiũ. Id ẽ. pͥncipiũ me cre¬

Expanded text:
Quis enim hoc capiat? Aut vere, quia ausus sum dicere, et visi estis intelligere, aliquid de tanta ineffabilitate cepistis? Si ergo non capis, fides te liberat. Ideo et Dominus non ait, Nisi ceperitis quia ego sum; sed quod poterant dixit, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. 11. Et illi semper terrena sapientes et semper secundum carnem audientes et respondentes, quid ei dixerunt? Tu quis es? Non enim cum dixisti, Nisi credideritis quia ego sum, addidisti quid esses. Quis es, ut credamus? Et ille, Principium. Ecce quod est esse. Principium mutari non potest: principium in se manet, et innovat omnia; pridem ipse es, et anni tui non deficient . Principium, ait, quod et loquor vobis. Principium me credite, ne moriamini in peccatis vestris. Tanquam enim in eo quod dixerunt: Tu quis es? nihil aliud dixerint quam, Quid te esse credimus? respondit, Principium; id est, Principium me cre
Abbreviated transcription (Latin):
aũ dix̃. qđ & istis: Quo ego uado:
uos uenire ñ potestis. Non abstu¬
lit spem: s p̃dix̃ dilationẽ. Qndo
enĩ hoc discipulis dñs loquebat᷑.
tc̃ ñ poterant uenire quo ille
ibat: s postea uenturi erant. Isti
aũ nũquã: quib p̾scius dix̃. In
peccato ur̃o moriemini. His aũ au¬
ditis uerbis. quomͦ solent carnea

Expanded text:
autem dixit? Quod et istis: Quo ego vado, autem dixit? Quod et istis: Quo ego vado, vos venire non potestis . Non abstulit spem, sed praedixit dilationem. Quando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire quo ille ibat, sed postea venturi erant: isti autem nunquam, quibus praescius dixit, In peccato vestro moriemini. 3. His autem auditis verbis, quomodo solent c
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo. Confundant᷑ &e reuerean¬
tur: quęrentes animã ineã. Culpa¬
uit qui ñ requirerent: dapnauit
qui requirerent. Malũ ẽ enĩ ñ quȩ¬
rere animã xp̃i: s quomͦ eã quęsiert̃
discipuli. Et malũ ẽ quȩrere ani¬
Iili enĩ ut haberent: isti ut ꝑderent.
Deniq isti qi sic quęrebant. more ma¬
lo corde ꝑuerso: quid sequutꝰ ad uinx̃:
Queretis me. Et ne putetis qr bñ me
quęretis: in peccato uro moriemini
Hoc ẽ xp̃m male quęrere: in peccato
suo mori. Hoc ẽ illũ odisse: ꝑ quẽ
posset solũ saluus ẽẽ. Cũ eni hoĩes
quoꝵ spes in dõ est. non debeant
mala reddere ꝓ malis: reddebant
isti mala ꝓ bonis. Prenuntiauit
gͦ illi ᷤᷤ dñs: dix̃q sententiã p̃scius.
qđ in suo peccato morerent᷑. De¬
inde adiunxit. Quo ego uado: uos
non potestis uenire. Hoc . & discipu¬
lis alio loco dix̃. Nec tñ eis dixit:
in peccato ur̃o moriemini. Quid

Expanded text:
in Psalmo, Confundantur et revereanin Psalmo, Confundantur et revereantur requirentes animam meam . Culpavit qui non requirerent, damnavit qui requirerent. Malum est enim non quaerere animam Christi, sed quomodo eam quaesierunt discipuli; et malum est quaerere aniilli enim ut haberent, isti ut perderent. Denique isti quia sic quaerebant more malo, corde perverso, quid secutus adjunxit? Quaeretis me, et, ne putetis quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini. Hoc est Christum male quaerere, in peccato suo mori: hoc est illum odisse, per quem posset solum salvus esse. Cum enim homines um spes in Deo est, non debeant mala reddere nec pro malis, reddebant isti mala pro bonis. Praenuntiavit ergo illis Dominus, dixitque sententiam praescius, quod in suo peccato morerentur. Deinde adjungit: Quo ego vado, vos non potestis venire. Hoc et discipulis alio loco dixit; nec tamen eis dixit, In peccato vestro moriemini. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. & quȩ audistis: & nemo ap¬
p̃hendit eũ. qr ñdũ uenerat hora
eiꝰ. Hinc disputatũ ẽ dñicõ die. qđ
ipse donare dignatꝰ est. Intimauimꝰ
caritati urẽ. quare dictũ sit nonũ
uenerat hora eius: ne positũ xp̃m
sub aliqua necessitate fatali. ulla im¬
pietas auderet impbe suspicari. Non¬
dũ enĩ uenerat hora eiꝰ. qua ex ordi¬
ne suo. scdm ea quȩ p̾dicta st̃ de illo.¬
ñ mori cogeret᷑ inuitꝰ. s occideretur
paratꝰ. Modo aũ de ipsa passione sua.
quȩ posita erat ñ in eiꝰ necessitate
s potestate: loquutꝰ ẽ iudeis dicens.
Ego uado. ꝓp̃o enĩ dño. mors ꝓfectio
fuit: illo un uenerat. & un ñ discesse¬
rat. Ego inquit uado. & quęritis me:
non desiderio. s odio. Nã illũ postea¬
quã abscessit ab oculis hominũ. in¬
quisier̃t: & qui odert̃. & qͥ amabant.
Iuti ꝑsequendo: illi habere cupiendo.
riit fuga a me: & ñ ẽ qui requirat
animã meã. Et iterũ ait alio loco

Expanded text:
e audistis: et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus . Hinc disputatum est dominico die, quod ipse donare dignatus est. Intimavimus Charitati vestrae quare dictum sit, Nondum venerat hora ejus; ne positum Christum sub aliqua necessitate fatali ulla impietas auderet improbe suspicari. Nondum enim venerat hora qua ex ordine suo, secundum ea quae praedicta sunt de illo, non mori cogeretur invitus, sed occideretur paratus. 2. Modo autem de ipsa passione sua, quae posita erat non in ejus necessitate, sed potestate, locutus est Judaeis dicens: Ego vado. Christo enim Domino mors profectio fuit illo unde venerat, et unde non discesserat. Ego, inquit, vado, et quaeretis me: non desiderio, sed odio. Nam illum posteaquam abscessit ab oculis hominum, inquisierunt et qui oderant et qui amabant: illi persequendo, illi habere cupiendo. riit fuga a me, et non est qui requirat animam meam : et iterum ait alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
Forte qđ audiui uolo loqui: audi¬
tui meo det exultationẽ. & ur̃o cũ
loquor. Res enĩ quȩlibet. ꝓrsus qͣli¬
cũq excellentia. si mutabilis ẽ: non
uere ẽ. Non enĩ ẽ ibi uerũ ẽẽ: ubi
ẽ & ñ ẽẽ Quicquid enĩ mutari po¬
test: mutatũ. ñ ẽ qđ erat. Si ñ est
qđ erat: mors quȩda ibi facta est.
Peremptũ ẽ aliquid ibi: qđ erat ce
ñ ẽ. Nigrẽdo mortua ẽ in capite
albescentis senis: pulchritudo mor¬
tua ẽ in corpore fessi & incurui
senis Mortuȩ sunt uires in corppre
languentis: mortua ẽ statio in cor¬
pore ambulantis: mortua ẽ ãbula¬
tio in corpore stantis: mortua est
ambulatio & statio in corpore ia¬
centis: mortua ẽ loquutio in lin¬
gua tacentis. Quicquid mutat᷑. ce
ẽ qđ ñ erat: uideo ibi quandam
uitã in eo qđ ẽ: & mortẽ in eo qd
suit. Deniq de mortuo. cũ dr. ubi
ẽ hõ ille: respondet᷑. fu̾it. Oueri¬
tas. quȩ uere es. Nã in omnib acti¬

Expanded text:
forte quod audivi volo loqui, audiforte quod audivi volo loqui, auditui meo det exsultationem et vestro cum loquor: res enim quaelibet, prorsus qualicumque excellentia, si mutabilis est, non vere est; non enim est ibi verum esse, ubi est et non esse. Quidquid enim mutari potest, mutatum non est quod erat: si non est quod erat, mors quaedam ibi facta est; peremptum est aliquid ibi quod erat, et non est. Nigredo mortua est in capite albescentis senis, pulchritudo mortua est in corpore fessi et incurvi senis, mortuae sunt vires in corpore languentis, mortua est statio in corpore ambulantis, mortua est ambulatio in corpore stantis, mortua est ambulatio et statio in corpore jacentis, mortua est locutio in lingua tacentis: quidquid mutatur et est quod non erat, video ibi quamdam vitam in eo quod est, et mortem in eo quod fuit. Denique de mortuo cum dicitur, Ubi est homo ille? respondetur, Fuit. O veritas quae vere es! Nam in omnibus acti
Abbreviated transcription (Latin):
rogate. Presto ẽ etiã ipse dñs: qui
ubiq ẽ. Audiat int̾rogandi affe¬
ctũ: & intelligendi p̾stet effectũ.
Nam ego quib uerbis. & si forte ali¬
quid capio: ꝑducere possũ qđ ca¬
pio ad corda ur̃a: Quisnã sufficit
sonꝰ: Quȩ suppetit eloquentia: Quȩ
uires ĩtelligendi: quȩ facultas ꝓfe¬
ñ dubito. Ipse enĩ dixit. Ecce ego uobis
ñ ẽ: Nũquid t̾ra ñ ẽ: Nũquid non
sunt ea quȩ in cęlo & in t̾ra sunt:
Nũquid hõ ipse cui loqueris ñ est:
eẽs: Nã quomͦ audio ego sũ qͥ sũ.
quasi alia ñ sint: Et quomͦ audio
nͥ credideritis qr ego sũ: Illi enĩ
non erant qui audiebant: Et si
peccatores erant: homines erant
Q uid gͦ facio: Qd sit ipsũ ẽẽ. dicat
cordi: intus dicat. intus loquat᷑:
hõ interior audiat. mens capiat.
N ere ẽẽ ẽ enĩ: semꝑ eocde mͦ ẽẽ. Res
enĩ aliqua quelibet: omnino qͣsi
cȩpi disputare. & destiti quȩrere.

Expanded text:
rrogate. Praesto est etiam ipse Dominus qui rrogate. Praesto est etiam ipse Dominus qui ubique est, audiat interrogandi affectum, et intelligendi praestet effectum. Nam ego quibus verbis, et si forte aliquid capio, perducere possum quod capio ad corda vestra? Quisnam sufficit sonus? quae suppetit eloquentia? quae vires intelligendi? quae facultas profen dubito; ipse enim dixit, Ecce ego vobiscnon est? numquid terra non est? numquid non sunt ea quae in terra et in coelo sunt? numquid homo ipse cui loqueris non est?esses? Nam quomodo audio, Ego sum qui sum; quasi alia non sint? et quomodo audio, Nisi credideritis quia ego sum? Illi enim non erant qui audiebant? Et si peccatores erant, homines erant. Quid ergo facio? Quid sit ipsum esse, dicat cordi, intus dicat, intus loquatur; homo interior audiat, mens capiat vere esse: est enim semper eodem modo esse. Res enim aliqua, quaelibet omnino: quasi coepi disputare, et destiti quaerere;
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ ur̃oꝵ: s tm̃ hoc dix̃. Qui est:
misit me ad uos. forte multum
erat. & ad ipsũ moysen. sic̃ multũ
ẽ ce ad nos: &e multomagis ad nos.
intelligere quod dictũ est. ego sũ
qui sũ. & qui ẽ misit me ad uos. Et
si forte caꝑet moyses. illi ad quos
mittebat᷑ qn caꝑent: Distulit gͦ
dr̃is. qđ caꝑe hõ ñ posset: & addidit
qđ caꝑe posset. Adiunxit enĩ: ce
ait. Ego sũ cłs abrahã: & ds isaac.
ꝙ d̾s iacob. Hoc potes caꝑe. Nam
ego sũ qui sũ. quȩ mens potest
cape: Quid g nos: Audebimꝰ ne
aliquid dicere ex hoc qđ dictũ ẽ.
ego sũ qui sũ. uel potiꝰ ex hoc qđ
dñm dicere audistis: nͥ credideri¬
tis qr ego sũ. moriemini in pecca¬
tis urĩs: Itane his uirib meis tan¬
tillis. & pene nullis. audebo dispu
ipsũ dñm int̾rogare: Audite me
int̾rogantẽ. potiꝰ quã disputantẽ:
magis quȩrentẽ quã p̃sumentẽ:
potiꝰ discentẽ quã docentẽ: & cer
te in me uel ꝑ me etiã uos int̾¬

Expanded text:
 Qui est, misit me ad vos. Forte multum erat et ad ipsum Moysen, sicut multum est et ad nos, et multo magis ad nos, intelligere quid dictum sit, Ego sum qui sum; et, Qui est, misit me ad vos. Et si forte caperet Moyses, illi ad quos mittebatur quando caperent? Distulit ergo Dominus quod capere homo non posset, et addidit quod capere posset: adjunxit enim et ait, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Hoc potes capere: Nam Ego sum qui sum, quae mens potest capere? 9. Quid ergo nos? audebimusne aliquid dicere ex hoc quod dictum est, Ego sum qui sum: vel potius ex hoc quod Dominum dicere audistis, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris? Itane his viribus meis tantillis et pene nullis, audebo disputipsum Dominum interrogare: audite me interrogantem potius quam disputantem, magis quaerentem quam praesumentem, potius discentem quam docete in me vel per me etiam vos inte
Abbreviated transcription (Latin):
in omni moturerũ. In ueritate q manet.
p̃teritũ & futurũ ñ inuenio. s solũ
p̃sens: & hoc incorruptibilit̃. qđ in
creatura ñ est. Discute rerũ mutati¬
ones: inuenies fuit & erit. Cogita đm.¬
& inuenieᷤᷤ ẽ: ubi fuit. & erit. eẽ ñ pos¬
sit lt gͦ & tu sis: transcende tẽpus.
Sed quis transcendet uirib suis: Le¬
uet illuc ille: qui patͥ dix̃. Nolo ut
ubi ego sũ: & ipsi sint mecũ. Hoc itaq
ꝓmutens. ne moriamur in peccatis

Expanded text:
e manet, praeteritum et futurum non invenio, sed solum praesens, et hoc incorruptibiliter, quod in creatura non est. Discute rerum mutationes, invenies Fuit et Erit: cogita Deum, invenies Est, ubi Fuit et Erit esse non possit. Ut ergo et tu sis, transcende tempus. Sed quis transcendet viribus suis? Levet illuc ille qui Patri dixit, Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum. Hoc itaque promittens ne moriamur in peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sũ qui sũ. Et repetiuit. Dices fi¬
uis isrł. Qui ẽ: misit me ad uos. Non
ait &e ibi. ego sũ ds: aut ego sum
mundi frabricator: aut ego sũ õiũ
rerũ creator: aut ego sũ ipsius ppłi
liberandi ꝓpagator: s hoc tm̃. Ego
sũ. qui sũ. &. Dices filiis isrł. Qui ẽ:¬

Expanded text:
Ego sum qui sum: et repetivit, Dices fiEgo sum qui sum: et repetivit, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos. Non ait et ibi, Ego sum Deus; aut, Ego sum mundi fabricator; aut, Ego sum omnium rerum creator; aut, Ego sum ipsius populi liberandi propagator: sed hoc tantum, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel, Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
riemini in peccatis ur̃is. Quid ẽ si ñ
credideritis qr ego sũ: Ego sũ qͥd:
Nicħ addidit. Et qr nicħ addidit: mul¬
tũ ẽ quod cõm̃dauit. Expectabatur
enĩ. ut diceret quid ẽẽt: nec tñ dix̃
Quid expectabat᷑ ut diceret: fõrte.
nͥ credideritis qr ego sũ . xp̃c nͥ cre¬
dideritis qr ego sũ dĩ filius: nͥ credi¬
deritis qr ego sũ uerbũ patͥs. nͥ cre¬
dideritis qr ego sũ conditor mundi:
nͥ credideritis qr ego sũ hõis forma¬
tor & reformator. creator & recreator.
factor & refactor: nͥ hoc credideritiꝰ
qr ego sũ. moriemini in peccatis
Q uia sic dixerat ce ds moysi. Ego.
sũ. qui sũ. Quis digne eloquatur
quid sit. sũ: Mittebat ds̃ ꝑ angłm
suũ. seruũ suũ moysen ad lib̾andũ
ex egypto ppłm suũ: legistis. qđ au¬
distis. & nostis. cõmemoro tñ. Mitte¬
bat trementẽ. excusantẽ: s obȩdi¬
entẽ. Cũ gͦ excusaret ait dõ: quẽ
loqui in angelo intelligebat. Si
te. quid ei dicã: Et dñs ad illũ.

Expanded text:
in peccatis vestris. Quid est, Si non credideritis quia ego sum? Ego sum, quid? Nihil addidit; et quia nihil addidit, multum est quod commendavit. Exspectabatur enim ut diceret quid esset, nec tamen dixit. Quid exspectabatur ut diceret? Forte, Nisi credideritis quia ego sum Christus; nisi credideritis quia ego sum Dei Filius; nisi credideritis quia ego sum Verbum Patris; nisi credideritis quia ego sum conditor mundi; nisi credideritis quia ego sum hominis formator et reformator, creator et recreator, factor et refactor: nisi hoc credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis quia sic dixerat et Deus Moysi, Ego sum qui sum. Quis digne eloquatur quid sit, sum? Mittebat Deus per angelum suum, servum suum Moysen ad liberandum ex Aegypto populum suum legistis quod audistis, et nostis; commemoro tamen; mittebat trementem; excusantem, sed obedientem. Cum ergo excusaret, ait Deo, quem loqui in angelo intelligebat: Si te, quid eis dicam? Et Dominus ad eum,
Abbreviated transcription (Latin):
dit: quoꝵ uerboꝵ expositionẽ. nos
ante pͥsumiinꝰ. Uidete enĩ quid dix¬
erit. Neq me scitis: neq patrem
meũ. Si me sciretis: forsitan & patrẽ
meum sciretis. Dicitis gͦ. ubi ẽ pat̾
tuus. quasi me iã sciatis: quasi to¬
tũ hoc sim qđ uidetis. Ergo qr me
ñ nostis: ido uob̾ patrẽ meũ ñ osten¬
do. Me quippe hominẽ putatis: iło
patrẽ meũ hominem queritis: quia
scđm carnẽ iudicatis. Quia uero
scđm qđ uidetis aliud sũ. & aliud
scdm qđ ñ uidetis: patrẽ aũ meũ
loquor. occultꝰ occultũ: pͥus ẽ. ut
me noueritis: tc̃ &e patrẽ meũ sci-¬
etis. Si enĩ me sciretis: & patrem
meũ forsitan sciretis. Ille qui oĩa
scit. qn dicit forsitan. ñ dubitat:
s increpat. Attende enĩ. quomͦ
increpatiue dicat᷑ ipsũ forsitan:
qđ uidet᷑ eẽ uerbũ dubitationis.
Sed dubitationis uerbũ est. qñ dr ab
hoĩe: iło dubitante qr nesciente.Cũ¬
uͦ dr a dõ uerbũ dubitationis. cum

Expanded text:
dit, quorum verborum expositionem nos dit, quorum verborum expositionem nos ante praemisimus. Videte enim quid dixerit, Neque me scitis, neque Patrem meum. Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Dicitis ergo, Ubi est Pater tuus? quasi jam me sciatis; quasi totum hoc sim quod videtis. Ergo quia me non nostis, ideo vobis Patrem meum non ostendo. Me quippe hominem putatis, ideo Patrem meum hominem quaeritis, quia secundum carnem judicatis. Quia verosecundum quod videtis, aliud sum, et aliud secundum quod non videtis: Patrem autem meum loquor occultum; prius est ut me noveritis, tunc et Patrem meum scietis. Si enim me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est quando dicitur ab homine, ideo dubitante quia nesciente: cuur a Deo verbum dubitationis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ȩquale sibi. coȩternũ sibi. unigeni¬
tũ. sine tẽpore. ꝑ quẽ conderet
tp̃ra. Sic gͦ accipe xp̃m de suꝑnis.
ut excedas cogitatione tua ome
qđ factũ ẽ: uniuersam omnino
creaturã. om̃e corpus. omnẽ con¬
ditũ sp̃m. omnẽ rẽ qͦqͦ mͦ mutabiłe.
Totũ excede: sic̃ excessit ioħs. ut con¬
ungeret in principio erat uerbũ.
& uerbũ erat apud dm̃. & ds erat
uerbũ. Ego gͦ inquit de suꝑnis sũ:
uos de hoc mundo estis: ego ñ sũ
de hoc mundo. Dixi gͦ uob̃: quia
moriemini in peccatis ur̃is. Exposu¬
it nob̾ fr̃s. quid intelligi uoluerit:
uos de hoc mundo estis. Iło quippe
dix̃. uos de hoc mundo estis. quia
peccatores erant: qi iniqui erant: qr
infideles erant: qr t̾rena sapiebant.
Nam quid uob̾ uidet᷑ de scĩs apłis:
Quantũ int̾erat int̾ iudȩos & apłos:
Quantũ int̾ tenebras & lucẽ: qͣntũ

Expanded text:
e sibi, coaeternum sibi, unigenitum, sine tempore, per quem conderet tempora. Sic ergo accipe Christum de supernis, ut excedas cogitatione tua omne quod factum est; universam omnino creaturam, omne corpus, omnem conditum spiritum, omnem rem quoquo modo mutabilem: totum excede, sicut excessit Joannes, ut contingeret, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. 5. Ego ergo, inquit, de supernis sum. Vos de hoc mundo estis: ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis vestris. Exposuit nobis, fratres, quid intelligi voluerit, Vos de hoc mundo estis. Ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo estis, quia peccatores erant, quia iniqui erant, quia infideles erant, quia terrena sapiebant. Nam quid vobis videtur de sanctis Apostolis? Quantum intererat inter Judaeos et Apostolos? Quantum inter tenebras et l
Abbreviated transcription (Latin):
de mundo: ꝑ quẽ factus ẽ mundꝰ:
Omnes de mundo: post mundũ. Da
pͥus mundus: & sic hõ de mundo.
Prius aũ xp̃c. & deinde mundus:
nicħ: qr in pͥncipio erat uerbũ. &¬
oĩa ꝑ ipsũ facta st̃. Sic gͦ erat ille
de suꝑnis. de quib suꝑnis: De aere:
Absit. Ibi & aues uolitant. De cęlo
qđ uidemꝰ: Et hoc absit. Ibi & st̾el¬
lȩ. sol ce luna cutũeunt. De angłis:
Neq hoc intelligatis ł illũ & angłi
facti st̃: ꝑ quẽ oĩa facta st̃. De qͥb¬

Expanded text:
de mundo, per quem factus est mundus? de mundo, per quem factus est mundus? Omnes de mundo post mundum; quia prius mundus, et sic homo de mundo: prius autem Christus, deinde mundus; il: quia in principio erat Verbum; omnia per ipsum facta sunt . Sic ergo erat ille de supernis. De quibus supernis? De aere? Absit: ibi et aves volitant. De coelo quod videmus? Et hoc absit; ibi et stellae et sol et luna circumeunt. De Angelis? Neque hoc intelligatis: per illum et Angeli facti s
Abbreviated transcription (Latin):
tes . &. totũ carnalit̾ audientes atq
sapientes: dixer̃t. Nũquid int̾ficiet
semetipsũ: qr dicit. quo ego uado
uos ñ potestis uenire: Stulta uer¬
ba: & omnino insipientia plena.
Q uid enĩ: Non poterant illo ueni¬
re quo ille ꝑrexisset: si int̾ficeret
semeripsũ: Nũquid ipsi ñ erant
morituri: Quid ẽ gͦ. nũquid int̃¬
ficiet semetipsũ: qr dix̃ qͦ ego uado
uos ñ potestis uenire: Si de mor¬
te hominis diceret: quis hõ non
morit᷑: Ergo quo ego uado dix̃.
ñ cũ itur ad mortẽ: s quo ibat
ipse post mortẽ. Illi itaq non
intelligentes: ista responderunt.
Et dñs ad eos qui terrã sapiebant.
quid agͣit: Et dicebat eis. Uos de
deorsum estis. Ideo terrã sapitis:
quia sicut serpentes terrã manduca¬
tis. Quid ẽ terrã manducatis: Ter¬
renis pascimini: t̾renis delectamini:
t̃renis in hiatis: sursũ cor ñ habetis.¬
Uos de deorsũ estis: ego de suꝑnis sũ.
Nos de mundo hoc estis: ego ñ sum
de hoc mundo. Quomͦ enĩ erat

Expanded text:
es atque sapientes, dixerunt: Numquid interficiet semetipsum; quia dixit, Quo ego vado, vos non potestis venire? Stulta verba, et omnino insipientiae plena. Quid enim? non poterant illo venire quo ille perrexisset, si interficeret semetipsum? Numquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, Numquid interficiet semetipsum; quia dixit, Quo ego vado, vos non potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis homo non moritur? Ergo quo ego vado dixit, non cum itur ad mortem, sed quo ibat ipse post mortem. Illi itaque non intelligentes, ista responderunt. 4. Et Dominus ad eos qui terram sapiebant, quid ait? Et dicebat eis: Vos de deorsum estis. Ideo terram quia sicut serpentes terram manducatis. Quid est, terram manducatis? Terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, cor sursum non habetis.Vos de deorsum estis: ego de supernis sum. Vos de mundo hoc estis: ego non sum de hoc mundo. Quomodo enim erat
Abbreviated transcription (Latin):
erat: qui alio loco dix̃. potestatem
habeo ponendi animã meã. & po¬
testatẽ habeo iterũ sum̃di eam:
Nemo tollit eã ame: s ego ipse pono eã
a me. & iterũ sumo eam: Ostendit
hanc potestatẽ: qñ eũ iudei que¬
rebant. Quẽ quęritis inquit: Et
illi. Ih̾m. Et ille. Ego sũ. Qua uoce
audita redierunt retro: & cecider̃.
Dicet aliquis. Si hȩc in illo potestas
erat. quare cũ iudȩi insultarent
pendenti. & dicerent. si filius dĩ ẽ.
descendat de cruce. ñ descendit:
ut eis suã potestatẽ descendendo
monstraret: Quia patientiã doce¬
bat: ido potentiã differebat. Si enĩ
quasi cõmotꝰ ad eoꝵ uerba descen¬
deret: uictus conuitioꝵ dolore pu¬
taret᷑. Prorsus ñ descendit: fixus
ꝑmansit: qñ uellet abscessurus. Nũ
quid ei magnũ fuit de cruce des¬
cendere: qui potuit de sepulchro
resurgere: Intelligamꝰ gͦ nos qͥb
manifestus ueniet: ds̃ nrͣ. & ñ silebit.
Quid ẽ manifestus ueniet: Quia ue¬
nit occultus: ueniet manifestus.

Expanded text:
otestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego ipse pono eam a me, et iterum sumo eam ? Ostendit hanc potestatem, quando eum Judaei quaerebant. Quem quaeritis, inquit? Et illi: Jesum. Et ille: Ego sum. Qua voce audita, redierunt retro et ceciderunt . 10. Dicit aliquis, Si haec in illo potestas erat, quare, cum Judaei insultarent pendenti et dicerent, Si Filius Dei est, descendat de cruce , non descendit, ut eis suam potestatem descendendo monstraret? Quia patientiam docebat, ideo potentiam differebat. Si enim quasi commotus ad eorum verba descenderet, victus conviciorum dolore putaretur. Prorsus non descendit, fixus permansit, quando vellet abscessurus. Nam quid ei magnum fuit de cruce descendere, qui potuit de sepulcro resurgere? Intelligamus ergo nos quibus manifestus veniet, Deus noster et non silebit . Quid est, manifestus veniet? Quia venit oc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pateret᷑. Si ñ pateret᷑: sanguis ille ñ
funderet᷑. Si sanguis ille ñ fundere¬
tur:mundus ñ redimeret᷑. Agamus
itaq grãs. & potestati diuinitatis. &
miserationi infirmitatis es: & de oc¬
culta  potentia quã iudȩi ñ noue¬
rant. uñ illis mͦ dictũ ẽ. neq me
nostis neq patrẽ meũ: & de carne
suscepta quã uidei nouerant. & cuiꝰ
patriã sciebant. ũn illis alio loco dix̃.
Et me nostis: & uñ sim nostis. Utrũq
nouerimꝰ in xp̃o: & un ęqualis ẽ pa¬
tri: & un illo maior ẽ pat̃. Illud uer¬

Expanded text:
non pateretur; sed si non pateretur, sanguis illius non funderetur; si sanguis ille non funderetur, mundis non redimeretur. Agamus itaque gratias et potestati divinitatis, et miserationi infirmitatis ejus, de occulta potentia, quam Judaei non noverant, unde illis modo dictum est: « Neque me nostis, neque Patrem meum. » Et de carne suscepta, quam Judaei noverant, et cujus patriam sciebant. Unde illis alio loco dixit: « Et me scitis, et unde sim scitis. » Utrumque noverimus in Christo, et unde aequalis Patri, et un
Abbreviated transcription (Latin):
unũ sumꝰ. Sic̃ etiã hesterno die qͣntũ
potui cõm̃daui. cũ audit sumꝰ. absce¬
dat confusus sabellianꝰ: cũ audit u¬
nũ. abscedat confusus arrianꝰ: Guber¬
net catholicus int̾ utrũq fidei suȩ
nauigiũ: qm̃ cauendũ ẽ in utroq
naufragiũ. Dic gͦ tu. qđ dic̃ eugłm.¬

Expanded text:
unum sumus , sicut etiam hesterno die, quantum potui, commendavi. Cum audit, sumus, abscedat confusus sabellianus; cum audit, unum, abscedat confusus arianus: gubernet catholicus inter utrumque fidei suae navigium, quoniam cavendum est in utroque naufragium. Dic ergo tu, quod dicit E
Abbreviated transcription (Latin):
uit̃ oportet ex¬
poni: ut qđd audi¬
tur. intelligatur. Uerba enĩ dni
pauca. s magna sunt: ñ numero
estimanda. s pondere. Nec ido con¬
tẽpnenda qr pauca: s ideo quȩrenda.
qr magna. Qui adfiustis hesterno
die: audistis. Ut potiumꝰ disputaui¬
mus. ex eo qđ ait dñs. uos scłm car¬
nẽ iudicatis. ego ñ iudico quẽquã:

Expanded text:
viter oportet exponi, ut quod auditur, intelligatur. Verba enim Domini pauca, sed magna sunt; non numero aestimanda, sed pondere: nec ideo contemnenda, quia pauca; sed ideo quaerenda, quia magna. Qui adfuistis hesterno die, audistis, ut potuimus disputavimus ex eo quod ait Dominus, Vos secundum carnem judicatis; ego non judico quemqu
Abbreviated transcription (Latin):
spirauer̃t: Tenebant᷑ uinculis car¬
nis: qr ñ erant creatores carnis. Cia¬
uis confixi. diu cruciabant᷑: quia
infirmitati ñ dñ abant᷑. Dñs autẽ.
qͣn uoluit carnẽ in utero uirgina¬
li accepit: q̃n uoluit ad homines
ꝓcessit: quandu uoluit int̾ hoĩes
uixit: qñ uoluit a carne discessit.
Hoc ẽ potestatis. ñ necessitatis. Hanc
gͦ horã ille expectabat. ñ fatalem.
s oportunã & uoluntariã: ut pͥus¬

Expanded text:
spiraverunt? Tenebantur vinculis carspiraverunt? Tenebantur vinculis carnis, quia non erant creatores carnis: clavis confixi diu cruciabantur, quia infirmitati non dominabantur. Dominus autem quando voluit, carnem in utero virginali accepit: quando voluit, ad homines processit; quamdiu voluit, inter homines vixit; quando voluit, a carne discessit: hoc est potestatis, non necessitatis. Hanc ergo horam ille exspectabat, non fatalem, sed opportunam
Abbreviated transcription (Latin):
dignaretur occidi. Nouerat enu
ipse: qñ deberet mori. Intendit
oĩa quȩ p̃dicta sunt de illo: & ex¬
spectabat finiri oĩa quȩ p̃dicta st̃
ante eiꝰ passionẽ futura: ut cũ un¬
pleta ẽẽnt. tc̃ ueniret  passio: dispo¬
sitionis ordine. ñ fatali necessitate.
Deniq audite. ut ꝓbetis. Int̾ cętera
quȩ de illo ꝓpħata st̃: scriptũ ẽ etiã.
Dederunt in ȩscã meã fel: & in siti
mea potauert̃ me acęto. Quomͦ fac¬
ta sunt: in eugłio nouimꝰ. Priꝰ dede¬
runt fel: accepit. gustauit. & dispu¬
it. Postea in cruce pendens. ut oĩa
p̃dicta cõplerent᷑: ait. Sitio. Accepe¬
runt spongiã acȩto plenã: in harun¬
dine ligauert̃: & admouer̃t penden¬
ti. Accepit ille: & ait. ꝑfectũ ẽ. Qd
passionẽ meã fuerant ꝓpħata frgo.
adhuc quid hic facio: Deniq post¬
ea quã dix̃ ꝑfectũ ẽ: inclinato capi¬
te tradidit sp̃m. Nũquid illi latro¬
nes iuxta confixi. q̃n uoluerunt ex¬

Expanded text:
dignaretur occidi. Noverat enim dignaretur occidi. Noverat enim ipse quando deberet mori: intendit omnia quae praedicta sunt de illo, et exspectabat finiri omnia quae praedicta sunt ante ejus passionem futura; ut cum impleta essent, tunc veniret et passio, dispositionis ordine, non fatali necessitate. Denique audite, ut probetis: inter caetera quae de illo prophetata sunt, scriptum est etiam, Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Quomodo facta sint, in Evangelio novimus. Prius dederunt fel; accepit, gustavit, et despuit: postea in cruce pendens, ut omnia praedicta complerentur, ait, Sitio: acceperunt spongiam aceto plenam, in arundine ligaverunt, et admoverunt pendenti; accepit ille et ait, Perfectum est. Quid passionem meam fuerant prophetata: ergo adhuc quid hic facio? Denique posteaquam dixit, Perfectum est, inclinato capite tradidit spiritum . Numquid illi latrones juxta confixi, quando voluerunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Non enĩ qr fecit didicit: sed
qi nouerat fecit. Nob̾ qr facta sunt.
nota st̃: illi nͥ nota eẽnt. facta non
essent. Processit gͦ uerbũ. Et quid
ante d̾i u̾bũ: Nicħ omnino. Nã si
eẽt aliquid ante. ñ dictũ ẽẽt. in pͥn¬
cipio erat uerbũ: s in pͥncipio fac̾¬
tũ ẽ uerbũ. Deniq de mundo. qͥd
ait moyses: In pͥncipio. fecit deus
cȩlũ & terrã. fẽcit. qđ ñ erat. Si gͦ
fecit qđ ñ erat: ante quid erat:
In pͥncipio erat uerbũ. Et un cęlũ
& t̾ra: Omnia ꝑ ipsũ facta sunc.
Tu gͦ ponis ap̃m sub fato: Ubi st̃
fata: In cęlo inquis: in ordine
& conuersionib syderũ. Quomͦ
gͣ fatũ habet. ꝑ quẽ factũ ẽ cȩlũ
&e sydera: cũ tua uoluntas si recte
sapias transcendat & sydera: An qr
nosti xp̃i carnẽ fuisse sub cęlo: ido
putas & potestatẽ xp̃i subditam
cęlo: Audi stulte. Nondũ uenerat
hora eiꝰ. ñ qua cogeret᷑ mori. s qua

Expanded text:
fecit: non enim quia fecit didicit, sed fecit: non enim quia fecit didicit, sed quia noverat fecit. Nobis quia facta sunt, nota sunt; illi nisi nota essent, facta non essent. Praecessit ergo Verbum. Et quid ante Verbum Dei? Nihil omnino. Nam si esset aliquid ante, non dictum esset, In principio erat Verbum; sed, In principio factum est Verbum. Denique de mundo quid ait Moyses? In principio fecit Deus coelum et terram . Fecit quod non erat: si ergo fecit quod non erat, ante quid erat? In principio erat Verbum. Et unde coelum et terra? Omnia per ipsum facta sunt . Tu ergo ponis Christum sub fatn ordine et conversionibus siderum. Quomodo ergo fatum habet, per quem factum est coelum et sidera; cum tua voluntas, si recte sapias, transcendat et sidera? An quia nosti Christi carnem fuisse sub coelo, ideo putas et potestatem Christi subditam coelo? 9. Audi, stulte: Nondum venerat hora ejus, non qua cogeretur mori, sed qua
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑ si nollet. Deniq quid seqͥt᷑:
Et nemo app̃hendit eũ: qr ñdũ ue¬
nerat hora eiꝰ. Hoc itẽ ñnulli cũ
audiunt. sub fato fuisse dñm xp̃m
credunt: & dicunt. Ecce xp̃c. habe¬
bat fatũ. O si cor tuũ ñ ẽẽt fatuũ:
ñ crederes fatũ. Si fatũ. sic̃ ñ nulli
intellexert a fando dictũ ẽ. id est
a loquendo: uerbũ dĩ quomͦ habet
fatũ. qñ in ipso uerbo oĩa st̃ quȩ
condita st̃: Non enĩ aliquid deus
constituit: qđ aute nesciuit. In uer¬
bo ipsius erat: qđ factũ ẽ. Mundus
factus est: Et factus est: & ibi erat.
Q uom & factiis ẽ. & ibi erat: Quia
domꝰ quã ȩdificat structor. pͥus in
arte erat: & ibi meliꝰ erat. sine ue¬
tustate. sine ruina. Tam̃. ut osten¬
dat artẽ. fabricat domũ. Processit
qͦdammꝰ domꝰ ex domo: & si domus
ruat. ars manet Ita apud d̃i uerbũ
erant oĩa quȩ condita sunt: qr oĩa
in sap̃ia fecit ds̃: & cuncta nota

Expanded text:
ceretur si nollet. Denique quid sequitur? ceretur si nollet. Denique quid sequitur? Et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus. Hoc item nonnulli cum audiunt, sub fato fuisse Dominum Christum credunt, et dicunt: Ecce Christus habebat fatum. O si cor tuum non esset fatuum, non crederes fatum! Si fatum, sicut nonnulii intellexerunt, a fando dictum est, id est a loquendo; Verbum Dei quomodo habet fatum, quando in ipso Verbo omnia sunt quae condita sunt? Non enim aliquid Deus constituit quod ante nescivit; in Verbo ipsius erat quod factum est. Mundus factus est; et factus est, et ibi erat. Quomodo et factus est, et ibi erat? Quia domus quam aedificat structor, prius in arte erat; et ibi melius erat, sine vetustate, sine ruina: tamen ut ostendat artem, fabricat domum; et processit quodammodo domus ex domo; et si domus ruat, ars manet. Ita apud Dei Verbum erant omnia quae condita sunt; quia omnia in sapientia fecit Deus , et cuncta nota
Abbreviated transcription (Latin):
Non qr pat̾ ẽ filiꝰ: s qr patͥ similis filiꝰ.
Erubescat arrianꝰ. Grãs dño: quia &
ipse arrianus recessit ab errore sa¬
belliano. & ñ ẽ patripassianꝰ. Non
dicit ipsũ patrẽ inditũ carne ue¬
nisse ad homines: ipsũ ẽẽ passum.
ipsũ resurrexisse: & qͦdamiꝰ ad se
ascendisse. Non hoc dicit. Agnoscit
mecũ patrẽ. patrẽ ẽẽ: & filiũ. filiũ
ẽẽ. S o fr̾. euasisti illud naufragiũ:
quare tendis in alterũ: Pat̃. pater
est: filius. filius ẽ. Quare dicis dis¬
similem: Quare diuersũ: Quare
aliã substantiã: Si dissimilis ẽẽt:
nũquã diceret discipulis suis. Qui
me uidet: uidet & patrẽ. Nũ quã
diceret iudȩis: si me sciretis. & pa¬
trẽ meũ sciretis. Unde hoc uerũ
ẽẽt: nͥ & illud uerũ. ego & pater
in garophilatio: docens in templo.
Magna fiducia: sine timore. Non e¬
nĩ pateret᷑ qđ nollet: qui nec nas¬

Expanded text:
non quia Pater est Filius, sed quia Patri similis Filius. non quia Pater est Filius, sed quia Patri similis Filius. Erubescat arianus. Gratias Domino quia et ipse arianus recessit ab errore sabelliano, et non est patripassianus: non dicit ipsum Patrem indutum carne venisse ad homines, ipsum esse passum, ipsum resurrexisse, et quodammodo ad se ascendisse; hoc non dicit: agnoscit mecum Patrem, Patrem esse; et Filium, Filium esse. Sed, o frater, evasisti illud naufragium, quare tendis in alterum? Pater, Pater est; Filius, Filius est: quare dicis dissimilem? quare diversum? quare aliam substantiam? Si dissimilis esset, numquid diceret discipulis suis, Qui me vidit, vidit et Patrem? numquid diceret Judaeis, Si me sciretis, et Patrem meum sciretis? Unde hoc verum esset, nisi et illud verum, Ego et Pater in gazophylacio docens in templo: magna fiducia, sine timore. Non enim pateretur quod nollet, qui nec nas