comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne uobis uidetur nautarum p̾catis
pilati ẽẽ confessio: qui tradidit xp̃m
& tamen lauat manus suas &. dieit
mundus ego sum asanguine huus ĩti
Quam congrue ꝑ ꝑsonam gentilem. fi¬
des gentium p̾dicatur. Dicit itaq io¬
nas in oratione sua. Tolle igitur dñe
anunã meã: qͥa melior ẽ mͥ mors ꝙͣ. uita.
uniu̾sus mũdꝰ una morte saluetur. lo¬
nam cetus piscis excepit in mersum:
sed non contigit deuoratum. Et qu̾e
malicia hominum ꝑdidit: bestia esu¬
riens custodiuit. Plenis uiscerib fa¬
men patitur: & in prȩdam quã absor¬
buit. nil sibi licere miratur. Quis ẽ isti
qui intra auidos rictus assumi potest
consumi non potest: Cibus ẽ. corrip¬
cio non ẽ: traditur ꝑditionis profundi.
& seruatur ipsius mortis obsequio.
Qiuis ẽ iste qui uastissimos sinus peria¬
loꝵ totus ingreditur: & sub altitudi
ne conclusus iumensa atq mortifera
uitali aere pascitur: & demissus in

Expanded text:
Nonne vobis videtur nautarum imprecatio Nonne vobis videtur nautarum imprecatio Pilati esse confessio, qui tradidit Christum,  tamen lavat manus suas, et dicit: Mundus ego sum a sanguine justi hujus . Quam congrue per personam gentilem fides gentium praedicatur! XI. Dicit itaque Jonas in oratione sua: Tolle igitur, Domine, animam meam, quia melior est mihi mors quam vita. et universus mundus una morte salvetur. Jonam cetus piscis excepit immersum, sed non contigit devoratum; et quem malitia hominum perdidit, bestia esuriens custodivit; plenis visceribus famem patitur, et in praedam quam absorbuit nihil sibi licere miratur. Quis est iste qui intra avidos rictus assumi potest, consumi non potest? Cibus est, corruptio non est; traditur perditionis profundo, et servatur ipsius mortis obsequio. Quis est iste qui vastissimos sinus periculorum tutus ingreditur, et sub altitudine immensa conclusus, atque mortifera, vitali aere pascitur, et demissus in
Abbreviated transcription (Latin):
fugus quȩ tharsum petebat ingredit᷑:
sed nautis exorta tempestate turbatis.
sorte fiuctib datur. &. faucib cȩti pis¬
cis dimersus excipitur. Sed pisce ille¬
sum eructante depositum: tercia die
terris refunditur. Uidete dnm etrã
in ueteri testamento in serui forma
mitabiliter apparere. Uidete quomͦ
se anteactis seculis indicauit: sub
seruulis forme humilitate uenturũ.
Lonas iram dñi predicaturus ad mag¬
nam niniuitarum destinatur urbẽ
dicturus quadraginta dies & niniue
subuertetur: &. xp̃c ad mundi mit¬
titur ciuitatem. ut diem salutis &. prę¬
finitum uidicii tempus annunciet.
Lonas nauem expetit: xp̃c eccł̃iam. Io¬
nas fluctibus agitur: xp̃c mundi
turbinibus exercetur. Nam nisi
ionas ꝑditum detur: naufrage na¬
uis periculum non sedatur. Sic &¬
non liberatur eccl̃ia: nisi xp̃c morte
saluetur. Naute dimissuri iouam
tamen uerentur & dicunt. Dñe ne
des suꝑ uos sanguinem innocentem.

Expanded text:
fugusque Tharsum petebat, ingreditur fugusque Tharsum petebat, ingreditur navim, sed nautis exorta tempestate turbatis, sorte fluctibus datur, et faucibus ceti piscis dimersus excipitur; sed pisce illaesum eructante depositum, tertia die terris refunditur. Videte Dominum etiam in Veteri Testamento in servi forma mirabiliter apparere. Videte quomodo se ante actis saeculis judicavit secundum servilis formae humilitatem venturum. Jonas iram Domini praedicaturus ad magnam Ninivitarum urbem, dicturus: Adhuc quadraginta dies et Ninive subvertetur ; et Christus ad mundi mittitur civitatem, ut diem salutis et praefinitum judicii tempus annuntiet. Jonas navim expetit, Christus Ecclesiam. Jonas fluctibus agitatur, Christus mundi turbinibus exercetur. Nisi Jonas perditum detur, naufragae navis periculum non sedatur; Sic non liberatur Ecclesia, nisi Christi morte salvetur. Nautae dimissuri Jonam tamen verentur et dicunt: Domine, ne des super nos sanguinem innocentem .
Abbreviated transcription (Latin):
offertur: & uirginis primogenitus
immolatur. hoc quoq dominicę pas¬
sionis prefigurabat insignia. quod
legimus beatum heliscum sepulchro
condicum. ingesto a latrunculis cada¬
uerx intra tumulũ suũ. corpus extine¬
ti tactu sacri corporis suscitasse. Quis
hic alius prȩfigurabatur. nisi dñs nrͣ
largitur: & uitam sepultus operatur:
In latrone reum mundũ: in ꝓphete
A d huc celeberrune ꝑ scripturas scãs
etiam in ione prophȩ laboribus &
crumpnis. xp̃i passio & resurrectio
presignatur. Hic ionas quod fid̃i ur̃e
non arbitramur incognitum: tẏpum
gessisse ꝑscribitur. Ip̃se enu dñs dic̃.
Sicut fuit ionas in uentre ceti tribus
diebus & tribus noctibus: ita erit fi¬
lius hominis in corde terre tribus
dieb & tribus noctib. Hic inqũã
ionas ad p̾dicandam nimuitis ire cȩ¬
lestis offensam dño iubente dirigit᷑:
sed prescius cristem prophetiam ppłi
conuersione uacuandam: nauem pro¬

Expanded text:
offertur, et virginis primooffertur, et virginis primoimmolatur. Hoc quoque dominicae passionis praefigurabat insignia, quod legimus beatum Elisaeum sepulchro conditum ingesto a latrunculis cadavere intra tumulum suum corpus exstincti tactu sacri corporis suscitasse: Quis hic alius praefigurabatur, nisi Dominus nlargitur, et vitam sepultus operatur? In latrone reum mundum, in prophetAdhuc celeberrime per Scripturas sanctas etiam in Jonae prophetae laboribus, et aerumnis Christi passio et resurrectio praesignatur. Hic Jonas, quod fidei vestrae non arbitramur incognitum, typum Domini gessisse prescribitur; ipse enim Dominus dicit: Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus: ita erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus . Hic, inquam, Jonas ad praedicandum Nilestis offensam, Domino jubente, dirigitur; sed praescius tristem prophetiam populi conversione vacuandam, pro
Abbreviated transcription (Latin):
mundi senescentis ȩtate ꝑ figuram be¬
ati abrahe longeui patris offertur.
Quo tempore dum nouo sacrificio in
unici sui iugulum pius parricida
consurgit: ex in prouiso aries oculis
eius apparuit: sicut loquitur sermo
diuinus. E uidit abraham arietem
inter uepres herentem cornibus. Inter
uepres inquit. Requiramus quȩ ista
sit nouitas: id est in multitudine cir¬
cumstantium peccatorum. herentẽ
cornib : id est ad crucis cornua clauoꝵ
confixione pendentem. sicut in alio
loco legunus. cornua in manib eus
sunt. hoc ideo ẽ. quia ueneraudas
manus eius patibuli brachia suscepe¬
runt. Inter spinas autẽ deputatus ẽ.
quando spineo scyrpo inocentiȩ &.
iusticiȩ auctor illusus ẽ. Sed altius
introspicere debeinus: quid nam sit
quod isaac a patre altarib admouet᷑:
ac subito aries pro eo non mutata sed
duplicata oblatione subponitur. Gemi¬
na hic adoranda substantia redemp¬
toris ostenditur. Dei enim unigenitꝰ

Expanded text:
mundi senescentis aetate per figuram bemundi senescentis aetate per figuram beati Abrahae longaevi patris offertur: quo tempore dum novo sacrificio in unici sui jugulum pius parricida consurgit, ex improviso aries oculis ejus apparuit, sicut loquitur sermo divinus: Et vidit Abraham arietem inter vepres haerentem cornibus . Inter vepres inquit. Requiramus quae sit ista novitas. Inter vepres, id est, in multitudine circumstantium peccatorum: haerentem cornibus, id est, ad crucis cornua clavorum confixione pendentem: sicut in alio loco legimus: Cornua in manibus ejus sunt . Hoc ideo, quia venerandas manus patibuli brachia susceperunt. Inter spinas autem deputatus est, quando spineo serto innocentiae et justitiae auctor illusus est. Sed altius introspicere debemus quidnam sit quod Isaac a patre altaribus admovetur, ac subito aries pro eo non mutata, sed duplicata oblatione supponitur. Gemina hic adoranda substantia Redemptoris ostenditur. Dei enim Unigenitus
Abbreviated transcription (Latin):
eneficia di nr̃i cum mag¬
tamen nec noua proban¬
tur cẽ nec subita: sed
ab iuitio scłi & predicta
sunt oraculis & prefigurata inisteriis.
Sacram dñi passionem ab ipsis mnun¬
di coalescentis exordiis. ueteris tes¬
tamenti responsa cecinerunt. Et
nunciatum suis aꝑte ex ipsorum libriᷤ
ac uoluminib asserimus. Ualidis
absq dubio nititur pruulegiis. qui
causam de aduersariis ãstruit instru¬
mentis. Speciosa uictoria ẽ. contra¬
riam partem cartulis suis uelut pro¬
priis laqueis irretire: & testimonio¬
rum suorum uocibus confutare: &
emulum telis suis uincere. ut pug¬
natoris tui argum̃ta tuis ꝓbentur uti¬
litatib militare. Itaq in dñi nr̃i per¬
sona dum ex adę primi hominis costa
mater cunctoꝵ uiuentiũ eua ꝓducit᷑:
ex huius sacro latere ac salutari uul¬
nere ecclia omnium fidelium parens
reparanda monstratur. In eius typo
abel iustus occiditur: & in nocens
fraterna tanquam iudaica impietate
mactatur. Hic idem dñs in nouissima

Expanded text:
eneficia Dei nostri cum magtamen nec nova probantur esse nec subita, sed ab initio saeculi et praedicta sunt oraculis, et praefigurata mysteriis. Sacram enim Domini passionem ab ipsis mundi coalescentis exordiis Veteris Testamenti responsa cecinerunt; et nuntiatum suis aperte ex ipsorum libris ac voluminibus asserimus. Validis absque dubio nititur privilegiis, qui causam de adversariis asserit instrumentis; speciosa victoria est contrariam partem chartulis suis veluti propriis laqueis irretire, et testimoniorum suorum vocibus confutare, et aemulum telis suis evincere, ut pugnatoris tui argumenta suis probentur utilitatibus militare. Itaque in Domini nostri persona, dum ex Adae primi hominis costa mater cunctorum viventium Eva producitur , ex hujus sacro latere ac salutari vulnere Ecclesia omnium fidelium parens reparanda monstratur. In ejus typo Abel justus occiditur , et innocens, fraterna 173 tanquam Judaica impietate mactatur. Hic idem Dominus in novissima
Abbreviated transcription (Latin):
& proximum sicut nos. idẽ sicut nr̃e
necessitati uolumus subueniri sic subuenia¬
mus & proximo. & ficut nr̃e infirmitati
uolumus compati. sic compatiamur & ꝓxi¬
mi. &. sicut ad uitam uolumus uenire ȩt̾n̾a
sic optemus nobiscum ꝑuenire & ꝓximũ.
& hoc ẽ uere diligere proximum sicut nos¬
metipsos. Considerandum ẽ autem in hoc
loco quia uere non diligitur ds sine proximo.
nec uere proximus sine do. Siquis enim
ita dm̃ diligit ut proximi curam negligat
tiel ita proximum diligit ut dĩ dilectionem
postponat. non habere ueram dilectionem
credendus ẽ. Quod in diuina lege figuralit̃
in ornamento pontificis coccus bistinctus
ponitur. cum in nr̃o opere cdĩ dilectio & proxi¬
mi geminatur. Sicut enim auis sine duab
alis ad alta sese sustollere non potest. sie nos
ad ꝑfectionem uenire nequimus. nisi duo p̃cep¬
ta principalia seruemus. dilectionem uideli¬
cet cd̃i & proximi. teste apło iohanne qui ait.

Expanded text:
et proximum sicut nos, id est sicut nostrae et proximum sicut nos, id est sicut nostrae necessitati volumus subveniri, sic subveniamus et proximo; et sicut nostrae infirmitati volumus compati, sic compatiamur et proximi; et sicut ad vitam volumus venire aeternam, sic optemus nobiscum pervenire et proximum; et hoc est vere diligere proximum, sicut nosmetipsos. Considerandum est autem in hoc loco, quia vere non diligitur Deus sine proximo, nec vere proximus sine Deo. Si quis enim ita Deum diligit ut proximi curam negligat: vel ita proximum diligit, ut Dei dilectionem postponat, non habere veram dilectionem credendus est. Quod in divina lege figuraliterin ornamento pontificis coccus bis tinctus ponitur, cum in nostro opere dilectio geminatur. Sicut enim avis sine duabus alis ad alta sese sustollere non potest, sic nos ad perfectionem venire nequimus, nisi duo praecepta principalia servemus, dilectionem videlicet Dei et proximi, testante Joanne apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
scribe magnam uobis utilitatem parit. si hoc
quod respondit uerbis seruemus oꝑibus. Ait enĩ.
Diliges dñm dm̃ tuum ex toto corde tuo. & ex
tota anima tua. & ex o̾ibꝰ uiribꝰ tuis. & ex oĩ m̃te
tua. & proximum tuum sicut teipsum. In
quib uerbis ostenditur. quia si uitam uolu¬
mus possidere ȩt̃nam. debemus dm̃ diligere.
non ex parte sed ex integro. toto corde. tota
anima. totis uirib. tota mente. ut locus
nullus remaneat uacuus qui ñ d̃ĩ dilectione
repleatur. sed mens manus & lingua eis di¬
lectionem resonent. Ubi notandum quia
in dilectione d̃i mensura non ponitur cum
dicitur. diliges dñm̃ dm̃ tuum ex toto coide
tuo & cȩtera. Quia enim inmensus ẽ as si¬
ne mensura ẽ diligendus. ut cum multum
eum diligunus. parum nos diligere fateamur.
In proxuni uero dilectione mensura ponitur
cum dicitur. & proximũ tuum sicut teipsũ.
Debemus igitur dñm diligere plusquam nos.

Expanded text:
scribae magnam nobis utilitatem parit, si quod scribae magnam nobis utilitatem parit, si quod hoc respondit verbis, servemus operibus. Ait enim: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. » In quibus verbis ostenditur, quia si vitam volumus possidere aeternam, debemus Deum diligere non ex parte, sed ex integro, toto corde, tota anima, totis viribus, tota mente, ut locus nullus remaneat vacuus, qui non Dei dilectione repleatur, sed mens, manus et lingua, ejus dilectionem resonent. Ubi notandum quia in dilectione Dei mensura non ponitur, cum Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, » etc. Quia enim immensus est Deus, sine mensura est diligendus; ut cum multum eum diligimus, parum nos diligere fateamur. In proximi vero dilectione mensura ponitur, cum dicitur: « Et proximum tuum sicut teipsum. » Debemus igitur Deum diligere plus quam nos,
Abbreviated transcription (Latin):
manifestat cum dicit. Surrexit temptans eũ.
Suriexit autem non solum corpore ad int̾rogan¬
dum. sed etiam mentis elatione ad temptan¬
dum: quod ipsis suis aperit uerbis. cum hc̃
non quasi dñm sed quasi magistrum inqtri¬
nt dicens. Magister quid faciendo uitam
ecernam possidebo: Sed dñs quem occulta
cordis non fallunt. & quem nulla latet cogi¬
tatio ita siam responsionem temperat: ut ad
interrogationem scribȩ respondeat. & a temp¬
tatore reprehendi non possit. Misit enim eũ
statim ad legen. quam in ore &. non corde
gestabat dicens. In lege quid scriptum est:
Q uonodo legs: At ile quod igerat noe nega¬
re poterat. respondens dixit. Diliges dñm
dm̃ tuum ex toto corde tuo & ex tota anima
tua: & ex omnib uirib tuis. & ex omni men¬
te tua. & proximum tuum sicut teipsum.
Quam responsionem quia dñs suam eẽ recogno¬
uit. protinus laudauit dicens. Recte respon¬
disti. hoc fac & uiues. Sed interrogatio hȩc

Expanded text:
manifestat cum dicit: « Surrexit tentans eum. manifestat cum dicit: « Surrexit tentans eum. » Surrexit autem, non solum corpore ad interrogandum, sed etiam mentis elatione ad tentandum. Quod ipsis suis aperit verbis, cum hunc non quasi Dominum, sed quasi magistrum inquirit, dicens: « Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? » Sed Dominus quem occulta cordis non fallunt, et quem nulla latet cogitatio, ita suam responsionem temperat, ut ad interrogationem scribae respondeat, et a tentatore reprehendi non possit. Misit enim eum statim ad legem, quam in ore et non corde gestabat, dicens: « In lege quid scriptum est? Quomodo legis? » At ille, quod legerat, nec negare poterat, respondens dixit: « Diligerde tuo, et ex tota anima tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. » Quam responsionem, quia Dominus suam esse recognovit, protinus collaudavit dicens: « Recte respondisti: hoc fac, et vives. » Sed interrogatio haec
Abbreviated transcription (Latin):
tio ardebat cum dicebat. U̾tinam disrumpe¬
res celos & descenderes. Ẽ dauid eodem fer¬
uens amore aiebat. Dñe inclina cȩlos tuos
& descende. hoc etiam estuabat defiderio ille
uistus symeon in euuangelio. qui pro magni¬
tudine fui amoris responsum accepit non uĩ¬
surum se mortem. priusquam uideret. xp̃m
am̃ incarnatum. Et ccce quidam legis peri¬
tus surrexit temptans eum & dicens. Magi¬
ster. quid faciendo uitam ȩt̾̃nam poffidebo:
⁊oitassis legis peritus iste ut ad temptandum
anm surgeret ex ipsius uerbis occasionem sũp¬
sit. quib suꝑuis discipulis dixerat. Gaudete
quia nomina ur̃a scripta sunt in cęlo. Uolu¬
it enim scire utrum & nomen suum scriptũ
diceret in celo: ideo tam sollicite int̾iogat
quid faciendo uitam ȩt̃nam possideat. Sed
quia imperiti ẽ loqui bonum & ñ recta in¬
tentione ꝓferre: legis peritus iste imperite
interrogasse comprobatur. Quod enim ñ recta
intentione dum int̾rogauerit: euuangelista

Expanded text:
disrumperes coelos et descenderes! » Et David eodem fervens amore, dicebat: « Domine, inclina coelos tuos et descende . » Hoc etiam aestuabat desiderio ille justus Simeon in Evangelio , qui pro magnitudine sui amoris responsum accepit, non visurum se mortem, priusquam videret Christum Domini incarnatum. « Et ecce quidam legisperitus surrexit, tentans illum et dicens: Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? » Fortassis legisperitus iste, ut ad tentandum Dominum surgeret, ex ipsius verbis occasionem sumpsit, quibus superius Dominus dixerat: « Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo . » Voluit enim scire, utrum et nomen suum scriptum diceret in coelo, ideo tam sollicite interrogat, quid faciendo vitam aeternam possideat. Sed quia imperite est loqui, bonum non recta intentione proferre, legisperitus iste imperite interrogasse comprobatur. Quod enim non recta intentione Dominum interrogaverit, evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
amittit regiam potestatem qui ty rannidem
exeicens nec se nec sibi subiectos regere nount.
sic pauꝑ & exiguus regis nomine censetur.
qui seipsum regere nouit bene. Quod for¬
tunatus breui uersiculo comp̃hendit dicens.
P auꝑ in occulto regnat habendo dm̃. Sed quent
qͣre dñs dicat. multi reges & ꝓpħ̃e uoluert
uidere quȩ uos uidetis & non uiderunt. &
audire quȩ auditis & non audierunt: cum¬

Expanded text:
amittit regiam potestatem, qui tyrannidem amittit regiam potestatem, qui tyrannidem exercens, nec se, nec sibi subjectos regere novit: sic pauper et exiguus regis nomine censetur, qui seipsum regere novit bene. Quod Fortunatus breviter versiculo comprehendit, dicens: Pauper in occulto regnat, habendo Deum. Sed quaeritur quare Dominus dicat: « Multi reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
simon barionã. quia caro &. sanguis non reue¬
lauit tibi. sed pater m̃s qui in cęlis ẽ. Neq hac
ueatitudine fraudabimur. qui eum corporalit᷑
non uidimus. & tamen spualiter credimus. si¬
cut cuidam se uidenti dixit. quia uidisti me
credidisti. ueati qui non uiderunt & credide¬
runt. Dico enm uobis: quod multi reges &
prophete uoluerunt uidere quȩ uos uidetis.
& non uiderunt. & audire quȩ auditis. & ñ
audierunt. Si reges iuxta luteram accipimus.
agnoscere possumus. quia sc̃i reges quales ftut
dauid. etechias. osias. uoluerunt uidere quȩ
apłi uidebant. sed non uiderunt. Sed quia
rex a regendo nomen accepit: spũaliter eos
reges accipunus qui quamuis sint pauꝑtate
tenues. tamen actus suos & cogitationes uiste re¬
gere &. disponere nouerunt. De quib ꝑ salomo¬
nem dicitur. Cor regis in manu d̃i. Unde
suit dicens. Multi iusti &. ꝓpħe uoluerunt in¬
dere quȩ uidetis. & non uiderunt. Sicut eñ

Expanded text:
n Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est coelis . » Neque hac beatitudine fraudabimur, qui in eum corporaliter non vidimus, et tamen spiritaliter credimus, sicut cuidam se videnti dixit: « Quia vidisti me, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt . » « Dico enim vobis, quod multi reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt. » Si reges juxta litteram accipimus, agnoscere possumus quia sancti reges, qualis fuit David, Ezechias et Josias, voluerunt videre quod apostoli videbant, sed non viderunt. Sed quia rex a regendo nomen accepit, spiritaliter eos reges accepimus, qui quamvis sint paupertate tenues, tamen actus suos et cogitationes juste regere et disponere noverunt. De quibus per Salomonem dicitur: « Cor regis in manu Domini . » Unde suit, dicens: « Multi justi et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt . » Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
U ade .&. tu fac similiter. Aesi diceret. Sicnt
samaritanus alienus natione. proximus fatus
c̃ uulnerato homini in caritate: ita & tu on¬
nem hominem proximum tuum udicans.
omnia bona quȩ potes quibuscumq ualesm¬
pende: & implesti utiq caritatem. quȩ ad
uitam ducit eternam.

Expanded text:
« Vade, et tu fac similiter. » Ac si diceret: Sicut « Vade, et tu fac similiter. » Ac si diceret: Sicut Samaritanus alienus natione, proximus factus est vulnerato homini charitate, ita et tu omnem hominem proximum tuum judicans, omnia bona opera quae potes, quibuscunque vales impende, et implesti utique charitatem, quae ad vitam ducit aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
uoto: quod ñ accepit ex p̃cepto. Quod fecit
paulus apł̃s. quando habens licentiam ut
cuuangelium annuncians de euuangelio ui¬
ueret. noluit uti hac potestate: sed die p̾dica¬
bat. & noctib laborabat. unde sibi siusq uie¬
tum & uestitum tribueret. Samaritanus cum
redierit quod suꝑerogauit reddet ei: quando
in uidicium ueniens ꝓ maiori labore p̾dications
maiorem tribueret remunerationem: dicens fi-¬
deli suo. Euge serue bone & fidelis. quia suꝑ
panca fidelis fuisti: supra multa te constitiũ.
intra in gaudium dñi tui. Finnta aut̃ẽ simi¬
litudine. interrogationem seribȩ dñs pulchet¬
rime conclusit dicens. Quis horum trium ui¬
detur tibi proximus fuisse illi qui incidit i
lationi s: Ille uero quod negare non poteris.
&. quod euidentissima ratio demonstrabat: re¬
spondit. Qui fecit miscd̾iam in illum. Canꝰ
responsionem dñs confirmat. adiungens.

Expanded text:
voto, quod non accepit ex praecepto. Quod fecit voto, quod non accepit ex praecepto. Quod fecit Paulus apostolus, quando habens licentiam, ut Evangelium annuntians, de Evangelio viveret, noluit uti hac potestate, sed die praedicabat, et noctibus laborabat, unde sibi suisque victum et vestimentum tribueret. Samaritanus cum redierit, quod supererogaverit reddet ei, quando in judicium veniens, pro majori labore praedicationis, majorem retribuet retributionem, dicens fideli servo: « Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui . » Finita autem similitudine, interrogationem scribae Dominus pulcherrime conclusit, dicens: « Quis horum trium videtur tibi proximus fuisse illi qui incidit in latrones? » Ille vero quod negare non poterat, et quod evidentissima ratio demonstrabat, respondit: « Qui fecit misericordiam in illum. » Cujus responsionem Dominus confirmat adjungens.
Abbreviated transcription (Latin):
die ꝓtulit duos denarios. & dedit stabulario.
Aitera dies tempus ẽ. post dñi resurrectionẽ.
Quasi enumn una fuit ante passionem. t &s altera
post resurrectionem. Duo denarii l duo testa¬
menta nouum & uetus: siue duo p̃cepta cari¬
tatis. dilectio scilicet di & proximi. Tunc enĩ
duos denarios dedit stabulario: quando duo
testamenta siue duo p̃cepta caritatis. primum
apłis. deinde saquacib eorum idest magistris
eccłie docendo tradidit. Quantum autẽ dñs
de nr̃a salute curam habeat: manifestat cum
adiungit. Et ait illi. Curam illius habe.
Quasi enim curam uulnerati hominis habendã
stabulario iniunxit: quando in ꝑsona om̃iu̾
pastorum. specialiter petro dixit. Si diligis me
pasce oues meas. Cui recte in prȩmio promit¬
titur. Quodcumq suꝑ erogaueris: ego cum
rediero reddͥam tibi. Suꝑerogat quippe sta¬
bularius: quando hoc agit homo doctor ex

Expanded text:
die protulit duos denarios et dedit stabulario. die protulit duos denarios et dedit stabulario. » Altera dies tempus est post Domini resurrectionem. Quasi enim una dies fuit ante passionem, et altera post resurrectionem. Duo denarii, duo Testamenta, Novum et Vetus: sive duo praecepta charitatis, dilectio scilicet Dei et proximi. Tunc enim duos denarios dedit stabulario, quando duo Testamenta sive duo praecepta charitatis, primum apostolis, deinde sequacibus eorum id est magistris Ecclesiae, docendo tradidit. Quantum autem Dominus de nostra salute curam habeat, manifestat cum adjungit: « Et ait illi: Curam illius habe. » Quasi enim curam vulnerati hominis habendam stabulario injunxit, quando in persona omnium pastorum specialiter Petro dixit: « Si diligis me, pasce oves meas . » Cui recte in praemio promittitur: « Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero reddam tibi. » Supererogat quippe stabularius, quando hoc agit homo doctor ex
Abbreviated transcription (Latin):
illum in iumentum suum duxit in stabulum:
& curam cius egit. Iumentum hoc. immacula¬
tum añi significat corpus. Quasi eigo uulne¬
ratum hominem iumento inposuit. quando
ꝑ sacram passionem suȩ carnis nos dñs apecca¬
tis liberauit. Unde bene iumentum dictum ẽ.
quasi adiumentum: quia inde infirmitatem¬
nram iuuit. quod pro nobis passionem carnis si¬
ne peccato sustinuit. sicut ꝑ petrum dicitur.
Peccata nr̃a ipse ꝑtulit in corpore suo suꝑ lignũ.
ut peccatis mortui iusticiȩ uiuamus: cuius
liuore sanati sumus. Hoc etiam iuxta aliam
euuangelii parabolam significare uoluit. quan¬
do errantem ouem inuentam humeris inpõsu¬
it. &. sic reportauit ad gregem ã Positum̃ autẽ
uulneratum hominem in iumentum duxit
in stabulum:. quia redemptum genus huma¬
num duxit ad ȩccł̃iam. Hȩc enim spũaliter
stabulum dicitur: ubi cotidie sc̃ã animalia
pabulo diuini uerbi reficiuntur. ubi uixta
& bos cum leone paleas comedit. E altera

Expanded text:
illum in jumentum suum, duxit in stabulum, et curam ejus egit. » Jumentum hic immaculatum Domini significat corpus. Quasi ergo vulneratum hominem jumento imposuit, quando per sacram passionem suae carnis nos Dominus a peccatis liberavit. Unde bene jumentum dictum est, quasi adjumentum, quia inde nostram infirmitatem juvit quod pro nobis passionem carnis sine peccato sustinuit, sicut per Petrum dicitur: « Peccata nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum, ut peccatis mortui, justitiae vivamus cujus livore sanati sumus . » Hoc etiam juxta aliam Evangelii parabolam significare voluit, quando errantem ovem inveniens, humeris suis imposuit, et sic reportavit ad gregem . Positum autem hominem vulneratum in jumento, duxit in stabulum, quia redemptum genus humanum duxit ad Ecclesiam. Haec enim spiritaliter stabulum dicitur, ubi quotidie sancta animalia pabulo divini verbi reficiuntur, ubi juxta et bos cum leone paleas comedit . « Et altera
Abbreviated transcription (Latin):
quando peccare ꝓhibuit. siue uulnera alli¬
gauit. quando penitentib ueniam repro¬
misit dicens. Non ueni uocare iustos. sed
peccatores ad penitentiam. Et iterum.
Non ẽ opus sanis medicus. sed male habenti
b. Et recte dicitur. uifundens oleum &
uinum: Hec enum duo liquamina ut me¬
dici ferunt curandis uulneribus sunt apta.
quia uinum purgat. oleum fouet. Spiri¬
taliter autem dñs quasi plagis uulnerati ui¬
nũ infudit. quando aspiritatem penitentiȩ
indixit. Oleum infudit. cum pęnitentib
suauitatem uenie ꝓmisit. Quasi uinum
infudit. cum dicit penitentiam agite:
quasi oleum cum adiunxit. ad propinqua

Expanded text:
quando peccare prohibuit. Sive vulnera alliquando peccare prohibuit. Sive vulnera alligavit, quando poenitentibus veniam repromisit, dicens: « Non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam. » Et iterum: « Non est opus sanis medico, sed male habentibus . » Et recte dicitur: « Infundens oleum et vinum. » Haec enim duo liquamina ut medici ferunt curandis vulneribus sunt apta: quia vinum purgat, oleum fovet. Spiritaliter autem Dominus quasi plagis vulnerati vinum infudit, quando asperitatem poenitentiae indixit. Oleum infudit, cum poenitentibus suavitatem veniae repromisit. Quasi vinum infundit, cum dixit: « Poenitentiam agite. » Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui dicebat. Custodi me dñe ut pupillam
oculi. sub umbra alarum tuarum p̾rocege ie.
custos. quid de nocte: Ait custos. Uenit
mane & nox: si queritis quȩxite. conuertimi¬
ni & uenite. Nam & in euuangelio cum iu¬
dei improperando ei dicerent. noune benedi¬
cinius nos quia samaritanus es tii. & demo¬
nium babes. negauit se demonium habere:
sed non negauit se maritanum ẽẽ. Huius
samaritani iter fuit de cęlo in uterum. de
utero in crucem. de cruce in sepulchrum.
de sepulchro iterum ad celum. Sed cum it̃
faceret uenit secus uulneratum: quando
similicaidinẽ nr̃e carnis accepit. Uidens
autem uulnera eius. miscd̃ia motus ẽ. quia
quod nos de ꝑpetua morte liberauit. & quod
ꝓ nr̃a redemptione d̃s homo factus usq ad
nr̃ãm humanitatem se inclinauit. totum
miscd̾ia fuit & non meritum. Quod in¬
spexerat ꝓpł̃a: cum dicebat. Miscd̃ia autem
dñi ab ȩt̃no: & usq inet̃num suꝑ timentes
infundens oleũ ⁊ umũ. Uulnera alligauit.

Expanded text:
qui dicebat: « Custodi me, Domine, ut pupillam oculi; sub umbra alarum tuarum protege me . uid de nocte? Ait custos: Venit mane, et nox. Si quaeritis, quaerite: convertimini, et venite . » Nam et in Evangelio, cum Judaei improperando ei dicerent: « Nonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes ? » negavit se daemonium habere, sed non negavit se Samaritanum esse. Hujus Samaritani iter fuit de coelo in uterum, de utero in crucem, de cruce in sepulcrum, de sepulcro iterum in coelum. Sed cum iter faceret, venit secus vulneratum, quando similitudinem nostrae carnis accepit. Videns autem vulnera ejus, misericordia motus est, quia quod nos de perpetua morte liberavit, et quod pro nostra redemptione Deus homo factus, usque ad nostram humanitatem se inclinavit totum misericordia fuit, et non meritum, quod inspexerat Propheta cum dicebat: « Misericordia autem Domini ab aeterno, et usque in aeternum super timentes et vinum. » Vulnera alligavit,
Abbreviated transcription (Latin):
loco necatam eẽ narrat. Nos autem sp̃itali¬
ter hunc hominem adam cum stirpe sua
intelligimus. Qui bene de ihers̃m in iheccho
descendisse dicitur. quia uisionem suꝑnȩ
pacis amictens in prȩsentem uitam imseris
& erumpnis plenam decidit. Hierł̃m quipe
uisio pacis. hierichõ autem luna int̃prȩtatur.
Luna uero in sacro eloquio. humanȩ fragilitad
defectum significat. Quȩ dum menstruis ho-¬
ris crescit & decrescit. nr̃e calamitatis mutaa¬
litatem exprunit: qui crescimus nascendo ⁊e¬
crescimus moriendo. Tunc ergo primus homna
de iherłm in hiericho descendit. quando socie¬
tatem angelorum cum quib dm̃ contempla¬
tur relinquens. p̃sentis uitȩ miserias expaissi
Latrones uero in quos incidit immundi sp̃ fid
qui sedent in insidiis in occultis. ut inclicens
innocentem. Ab horum insidus orabuat sele¬

Expanded text:
loco necatam esse narrat. Nos spiritaliloco necatam esse narrat. Nos spiritaliter hunc hominem Adam cum stirpe sua intelligimus, qui bene de Jerusalem in Jericho descendisse dicitur: quia visionem supernae pacis amittens, in praesentem vitam miseriis et aerumnis plenam decidit. Jerusalem quippe visio pacis: Jericho autem luna interpretatur. Luna vero in sacro eloquio humanae fragilitatis defectum significat, quae dum menstruis horis crescit et decrescit, nostrae calamitatis mutabilitatem exprimit, qui crescimus nascendo, decrescimus moriendo. Tunc ergo primus homo de Jerusalem in Jericho descendit, quando societatem angelorum, cum quibus Deum contemplabatur, relinquens, praesentis vitae miserias expertus est. Latrones vero, in quos incidit, immundi spiritus sunt, qui sedent in insidiis in occultis, ut interficiant innocentes. Ab horum insidiis orabat se libe
Abbreviated transcription (Latin):
E rat enim de ilis de quib dñs ait. Quęsierunt
głam hominum. magis quam di. Sed dñs ita
suam responsionem temperauit: ut & se nobis
proximũ ꝑ misccłiam ostenderet factum eẽ. &
phariseo quem imitari deberet. declararet.
Suscipiens autem iħc dixit. Uerbum suscipio.
auobus modis intelligitur. Aliquando enm¬
ponitur pro eo quod ẽ accipio ut ẽ illud fusci¬
piens iħm in ulnas symeon. aliquando uero
significat respondeo sicut in pͣsenti loco cum
dicit fuscipiens iħc: id est respondens dixit.
Homo quidam descendebat ab iherł̃m in ieri¬
cho. & incidit in latrones. Quȩ in seripturis
litterarum sequuntur congrue dicuntur.
quia dominus cum similitudinem uuliera¬
ti hominis poneret: recte hunc ab ihersm in
ihericho descendisse commemorat. Si quid̃e
ab iherusalem in hiericho ꝑgentib rupes funt
magne & ualles concaue. & loca latronum
insidiis apta. Huius rei testis ẽ iosephis. qui
multitudinem latronum ab herode in eod̃e

Expanded text:
inus ait: « Quaesierunt gloriam hominum magis quam Dei. » Sed Dominus ita suam responsionem temperavit, ut et se nobis proximum per misericordiam ostenderet factum esse, et pharisaeo quem imitari deberet, declararet. « Suscipiens autem Jesus dixit. Verbum suscipio duobus modis intelligitur. Aliquando ponitur pro eo quod est accepto, ut est illud: Suscipiens Jesum in ulnas suas Simeon . Aliquando vero significat respondeo, sicut in praesenti loco cum dicit: Suscipiens Jesus, id est respondens, dixit: Homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones. Intelitteram sequuntur, congrue dicunt, quia Dominus cum similitudinem vulnerati hominis poneret, recte hunc ab Jerusalem in Jericho descendisse commemorat. Siquidem ab Jerusalem in Jericho pergentibus rupes sunt magnae et valles concavae, et loca latronum insidiis apta. Hujus rei testis est Josephus, qui multitudinem latronum ab Herode in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
tes se ẽe nudos consuerunt folia ficus. al
cerunt sibi perriomata. S plagis imposil
abictunt. P ugas imposuerunt. qunde fͦ
inobedientiam genus humanum a paracdỹso
runt autem non a temptatione cessando. sed
non tantum quantum uoluerunt nocendo.
Unde & benedicitur semuiuo relicto. Quasi
enim semiuiuus ẽ. qui ex alia parte ẽ uiuus
.&. ex alia mortuus. Semiuiuũ ergo eum re¬
liquerunt: quia ueste in mortalitatis eum
nudauerunt. sed spem redeundi ad ueniam
penitus auferre non potuerunt. Accidit autẽ
ut sacerdos quidam descenderet eadem uia:
& uiso illo preteriit. Sacerdos iste aaron in¬
telligitur in ordine suo: cui honor sacerdotii¬
sin legalis a do concessus ẽ. Ẽ ipse ergo eacłe
uia descendens uidit hominem uulneratum
&. ꝑtransut: quia de eadem mortalitate natꝰ
intellexit genis humanum sub primȩ p̃uari¬
cationis peccato teneri. sed nec se nec alios potu¬
i liberare. Similiter & leuita cum ẽẽt secus

Expanded text:
tes se esse nudos, consuerunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata . « Et plagis impositis, abierunt. » Plagas imposuerunt, quando post inobedientiam genus humanum de paradiso eerunt. Abierunt autem non a tentatione cessando, sed non tantum quantum voluerunt nocendo. Unde bene dicitur: « Semivivo relicto. » Quasi enim semivivus est, qui ex alia parte est vivus, et ex alia mortuus. Semivivum ergo reliquerunt, quia veste immortalitatis eum nudaverunt, sed spem redeundi ad veniam penitus auferre non potuerunt. « Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et viso illo, praeterivit. » Sacerdos iste Aaron intelligitur ordine suo, cui honor sacerdotii legalis a Deo concessus est. Et ipse ergo eadem via descendens, vidit hominem vulneratum, et petransiit, quia de eadem mortalitate natus, intellexit genus humanum sub primae praevaricationis peccato teneri, sed nec se, nec alios potuit liberare. « Similiter et levita, cum esset secus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m scm̃ in carne p̃uiderunt futirum. sa
corporaliter eum secum conuer santem collo¬
quentem conuescentem sficut apl̃i uidebant
uidere desiderauerunt. sed mimine unde¬
tunt. S ido de p̃sentia sua corporali dicis
multi reges & ꝓpħe uoluerunt udere qus
uos uidetis. & non uiderunt. Nam qͥiail

Expanded text:
 sanctum in carne praeviderunt Deum futurum, sed corporaliter secum conversantem, colloquentem, convescentem, sicut apostoli videbant, videre desideraverunt, sed minime viderunt. Et ideo de praesentia sua corporali dixit: « Multi reges et prophetae voluerunt videre quae vos
Abbreviated transcription (Latin):
N exordio huus lectionis quȩritur: quare
dñs oculos se uidentium beatificet. Nũquid
om̃s oculi beati fuerunt. qui eum corporalit̾
uidere potuerunt: Numquid beati oculi pila¬
ti & caiphe. & ceterorum. qui eum uiderunt
&. crucifixerunt: Aut numquid oculi iude be¬
ati: qui eum uidit & tadidit. Non. Alio¬
qumn & oculi bestiarum & uoluchrum. beati
c̃ẽ possent. Sed beatos dicit oculos apł̃orum: qui¬
bus se & patren reuelare dignatus ẽ pro quib
suꝑuis patrem głificauierat dicens. Confiteor
tibi pater celi & terrȩ. qui abscondisti hȩc asa¬
pientib &. prudentib & reuelasti ea paruulis.
Quod euidenter euuangelista manifestare cura¬
uit: cum postea quȩ suꝑiuis scripserat. adiunxit
dicens. Et conuersus ad illos dixit. Beati oculi
qui uident. quȩ uos uidetis. Iugram̃ scilicet
oculos beatos offendit: qui hominem uidentes.
am̃ crediderunt. Nam quod ĩn illo homine
spualitoculis interiuis uiderunt. alibi ostendunt:

Expanded text:
n exordio hujus lectionis quaeritur, quare Dominus oculos se videntium beatificet. Nunquid omnes oculi beati fuerunt, qui eum corporaliter videre potuerunt? Nunquid beati oculi Pilati et Caiphae, et caeterorum qui eum viderunt et crucifixerunt? Aut nunquid oculi Judae beati, qui eum vidit et tradidit? Non. Alioquin et oculi bestiarum et volucrum beati esse possent. Sed beatos dicit oculos apostolorum, quibus se et Patrem revelare dignatus est, pro quibus superius Patrem glorificaverat, dicens: « Conc a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . » Quod evidenter evangelista manifestare curavit, cum postea, quae superius scripserat, adjunxit dicens: Et conversus ad illos, dixit: « Beati oculi qui vident quae vos videtis. » Illorum scilicet oculos beatos ostendens, qui hominem videntes, Deum crediderunt. Nam quid in illo homine spiritalibus oculis interius viderunt, alibi ostendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nemo tollet a uobis. Risum autẽ ñ puerilit̃¬
hic accipere debemꝰ: sed m̃tis exultationem
& gaudiũ. Unde sara ex ꝓmissione ꝓlis lȩta¬
bunda ait. Risum mͥ fecit dñs. De qͦ ꝑ beatũ
iob dr̃. E os ueratium complebit̾ risu. de
quo etiam risu in laudib eccłiȩ dr̃. Accmixit
fortitudine lumbos suos: & ridebit in ie
nouissimo. Quia uͦ ꝑ humilitatis meritũ. ꝑ¬
uenitur ad martirii p̃miũ: recte post alias
beatitudines subinfert᷑: Beati eritis cũ uos
oderint homines. & cum separauerint uos
.&. exprobrauerint. & eiecerint nom̃ ur̃m tan¬
quã malũ: ꝓpt̾ filiũ hominis. U bi ostendit᷑.
quia ꝑsecutio prauoꝵ ñ ẽ timenda. s potius
cum affuerit coleranda. quia sicut iacobus
apłs ait. beatus uir qui suffert temptatio¬
nẽ: qm̃ cum ꝓbat᷑ fuerit. accipiet coronam

Expanded text:
em hic pueriliter accipere non debemus, sed mentis exsultationem et gaudium. Unde et Sara ex repromissione prolis laetabunda ait: Risum mihi fecit Deus . De quo per beatum Job dicitur: Et os veracium implebitur risu . De quo etiam risu in laudibus Ecclesiae dicitfortitudine lumbos suos, et ridebit in die novissimo . » Quia vero per humilitatis meritum pervenitur ad martyrii praemia, recte post alias beatitudines subinfertur: « Beati eritis cum vos oderint homines, et cum separaverint vos et exprobraverint, et ejecerint nomen vestrum tanquam malum propter Filium hominis. Ubi ostenditur quia persecutio pravorum non est timenda, sed potius cum affuerit toleranda, quia sicut dixit Jacobus apostolus, Beatus vir qui suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. & dicis quis me tetigit: Et ille. Teti¬
git me aliquis: nã & ego noui uirtutẽ de me
dm̃ credit: & recta fide confitet᷑. At uͦ pa¬
qͥa cũ uerũ dm̃ credere contempñt. &. recta fi
de eũ confiteri nolunt. Unde & mariȩ quȩ
dñm resurrexisse ñ credebat. sed eũ mortuũ
int̃ mortuos querebat. uolenti dñm tangere
dictũ ẽ noli me cangere. nondũ eñ ascendi
ad patrem meũ: Ac si diceret᷑. Ea enĩ manu
fidei me tangere noluisti: manu corporis noli¬
me tangere. Curatio uͦ demonũ ñ solũ ꝑ eius
p̃sentiam fiebat: sed etiam inuocatione eiꝰ no¬
munis in eius absentia. sicut discipuli dño

Expanded text:
gunt, et dicis, quis me tetigit? Et ille: Tetigunt, et dicis, quis me tetigit? Et ille: Tetigit me aliquis, nam et ego novi virtutem de me Deum credit, et recta fide confitetur. At vero paquia eum verum Deum credere contemnunt, et fide recta hunc confiteri nolunt. Unde et Mariae quae Dominum surrexisse non credebat, sed eum mortuum inter mortuos quaerebat, volenti illum tangere, dictum est: « Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . » Ac si diceretur: Quia manu fidei me tangere noluisti, manu corporis me tangere noli. Curatio vero daemonum non solum per ejus praesentiam fiebat, sed etiam invocatione ipsius nominis in sui absentia, sicut discipuli quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
M atitima hic magni maris loca intelligere debe¬
mus: maxime cũ de tiro & sidone. quȩ in cor¬
de maris sitȩ st̃ affuisse memorant᷑: In qͦ lo co
cognoscimꝰ: quia urtutes ei ñ solũ ad uid̃oꝵ
regnũ sed etiam ad uicinas & exteras regiones
ꝑuenerant: quando om̃s concurrebant. ñ solũ
ut audirent uerbũ di: sed ut sanarent᷑ a lango¬
rib suis. Unde & subdit᷑. S om̃is turba quȩ¬
rebat eũ tangere: quia uirtus de illo exibat.
& sanabat om̃s. Multũ enĩ illũ tangere cupi¬
Nam & supͣ tangendo leꝓsum curauerat. &. ñc̃
om̃is turba quȩrebat eũ tangere: ut intelliga¬
mꝰ. qͥa tactꝰ eus sanitas ẽ. Qͦd uͦ exꝑta ẽ mulier¬
illa quȩ sanguinis fluxum paciebat᷑ duodeci
annis: & cũ tetigisset finbriam uestim̃ti eiꝰ
statim sanata ẽ ab infirmicate sua. Ad cuius
tactũ uirtꝰ de illo intantũ ꝓcessit: ut quasi ne¬
scius dñs quereret. qͥs me cetigit: E. discipłi
ad illũ: Rabbi. turbȩ te compͥmunt & affli¬

Expanded text:
ma enim hic Magni maris loca intelligere debemus, maxime cum de Tyro et Sidone, quae in corde maris sitae sunt, affuisse memorantur. In quo loco cognoscimus, quia virtutes ejus non solum ad Judaeorum regnum, sed etiam ad vicinas et exteras regiones pervenerant, quando omnes concurrebant, non solum ut audirent verbum Dei, sed ut sanarentur a languoribus suis; unde et subditur: « Et omnis turba quaerebat eum tangere, quia virtus de illo exibat, et sanabat omnes. » Multi enim eum tangere cupiNam et supra tangendo leprosum curaverat, et nunc omnis turba quaerebat eum tangere, ut intelligamus quia tactus sanitas est. Quod experta est illa mulier, quae sanguinis fluxum patiebatur duodecim annis, et cum tetigisset fimbriam vestimenti ejus statim, sanata est ab infirmitate sua. Ad cujus tactum virtus de illo exibat in tantum ut quasi nescius Dominus quaereret, « Quis me tetigit? » Et discipuli ejus ad eum: Rabbi, turbae te comprimunt et affli
Abbreviated transcription (Latin):
catis t̾ram. Beati qui ñc fietis: quia ridebitis.
Beati dicunt᷑ flentes: ñ illi qui flent ꝓpt̾ tem¬
poraliũ dampna cõmodoꝵ. ꝓpt̾ amissionẽ
caroꝵ: sed qui flent ꝓpt̾ remission̾e peccatoꝵ.
uel exspectationẽ regni cȩloꝵ. qui ueracit̾ cũ
psalmista dicere possunt. Ds̃ uitã meã nunci¬
aui tͥ: posiusti lacrimas meas in conspectu tuo.

Expanded text:
catis terram . Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. catis terram . Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Beati dicuntur flentes, non illi qui flent propter temporalium damna commodorum, propter amissionem charorum, sed qui flent propter remissionem peccatorum, vel pro exspectatione regni coelorum, qui veraciter cum psalmista dicere possunt: Deus, vitam meam annuntiavi tibi, posuisti lacrymas meas in conspectu tuo .
Abbreviated transcription (Latin):
& spũ st̃ pauꝑes. ꝑfecti monachi qui ꝓpt̾ dm̃
om̃ĩa relinquentes. nec corporis ꝓprii potesta¬
tẽ in suo arbitriõ relinquunt. & ido quanto
hic ꝓpt̾ dm̃ pauꝑiores. tanto in futura gła diti¬
ores. iuxta ꝓmissionẽ dñi dicentis. Om̃is qui
reliquerit domũ. agros. patrem. & matrem.
fĩs.&. sorores. uxorem. & filios. ꝓpt̾ me: cen¬
tuplũ accipiet & uitã ȩtͣ̃nã possedebit. Beati
qui nẽ esuritis: quia saturabimim. Quid esu¬
rire uel quid sitire debeant. qui ad beatitudi¬
nẽ ꝑuenire desiderant: alius euugłista ma¬
nifestius declarat dicens. Beati qui esuriunt
& sitiunt iusticiã: qm̃ ipsi saturabunt᷑. Iu
sticiã quippe. esurire uel sitire ẽ: p̃cepta dei
libent̾ audire: & libentius oꝑx implere.
Tales enĩ saturabunt᷑: quando ad uidendum
Ego autem cum iusticia apparebo in conspectu
tuo: saciabor dum manifestabit᷑ gla mea.
U nde salomon ait. Diligite iusticiam: qͥ uidi¬

Expanded text:
 sunt pauperes perfecti monachi, qui propter Deum omnia relinquentes, nec corporis proprii potestatem in suo arbitrio relinquunt: et ideo quanto hic propter Deum pauperiores, tanto in futura vita sunt ditiores, juxta promissionem Domini dicentis: Omnis qui reliquerit domum, agros, patrem et matrem, fratres et sorores, uxorem et filios propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Beati qui nunc esuritis, quia saturabimini. Quid esurire vel sitire debeant, qui ad beatitudinem pervenire desiderant, alius evangelista manifestius declarat, dicens: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabunJustitiam quippe esurire et sitire, est praecepta Dei libenter audire, et libentius opere implere. Tales enim saturabuntur, quando ad videndum Ego autem in justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua . Unde Salomon ait: Diligite justitiam qui judi
Abbreviated transcription (Latin):
bit etiam & condis mundiciã: quia ficut illi qͥ
diuitias diligunt. turbulenti sunt animo: ita
qui spontancã amant pauꝑtatẽ. solliciti sunt
qui sunt dĩ. quomͦ placeant do. S illud consi

Expanded text:
bit etiam et cordis munditiam, quia sicut illi qui bit etiam et cordis munditiam, quia sicut illi qui divitias diligunt, turbulenti sunt animo, ita qui spontaneam paupertatem amant, solliciti sunt quae Dei sunt, quomodo placeant Deo. Sed illud di
Abbreviated transcription (Latin):
ra significat. E in discipulos oculos leuauit:
quos specialius uirtutib ditauit. uixta qͦd
alibi legimus. quia cũ dixisset ei quida. ecce
mat̾ tua &. fr̃s tui foris stant: quȩrentes loqͥ
tecũ: ipse eleuatis oculis in discipulos suos
dicebat. Ecce mat᷑ mea. & fis mei. Qͥd autẽ
eleuatis oculis dicebat audiam᷑. Beati pauꝑes:
qͥa ur̃m ẽ regnũ di. Et quȩ talem inter reliquas
beatitudines tenere debet principatũ: nͥ spon¬
canea pauꝑtas: Ex ipsa enĩ cȩtere uirtutes ex¬
ordium quodc̾a . &. originẽ sumunt. Sicut
enĩ ex una radice arboris. multi rami & folia
ꝓdeunt. sic spontanea pauꝑtate multȩ iurtu¬
tes generant᷑. Qui eñ spontaneã pauꝑtatẽ amat:
erit misericors ꝑ largitatem. ñ tenax ꝑ auari¬
tiam: erit consequent᷑ & mitis: quia ñ diuitias
querit ꝓpt̾ iactantiã: qui pauꝑtatẽ diligit cũ
humilitate. Erit enĩ & pacificus: quia ñ ẽ occa¬
sio rixandi. ubi ñ ẽ uoluntas acquirendi: Habe¬

Expanded text:
ra significat. Et in discipulos oculos levavit, quos specialius virtutibus ditavit, juxta quod alibi legimus: Quia cum dixisset ei quidam: « Ecce mater tua et fratres tui foris stant, quaerentes loqui tecum, ipse elevatis oculis in discipulos suos, dicebat: Ecce mater mea, et fratres mei . Quid autem elevatis oculis dicat, audiamus: Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Et quae virtus talem inter reliquas beatitudines tenere debet principatum, nisi spontanea paupertas? Ex ipsa enim caeterae virtutes exordium quoddam et originem sumunt. Sicut denique ex una radice arboris multi rami et folia prodeunt, sic ex spontanea paupertate multae virtutes generantur. Qui enim spontaneam amat paupertatem, erit misericors per largitatem, et non tenax per avaritiam. Erit consequenter et mitis, quia divitias non quaerit per jactantiam, qui paupertatem diligit cum humilitate, erit etiam pacificus, quia non erit occasio rixandi, ubi non est voluntas acquirendi. Habe
Abbreviated transcription (Latin):
ficiamus aceptis: priusquam aperiente
de carcere mortis hunis eripi: ac port̾ã
mereamur patriȩ cȩlestis ingredi. Nem
sibi de innocentia blandiatur. nullus
is fidens actibus quasi qui miscdia iusti
iudicis non egeat aprȩcibus cesset: qum
potius etiam cum se aliquid boni quis
egisse cognouerit. quia qua hoc distrie¬
tione uidicetur ignorat. tremens cum
ꝓpħa proclamet : nou intres in uidicium
cum seruo tuo. quia non iustificabitur
in conspectu tuo omnis uiuens: & cum

Expanded text:
ficiamus a coeptis priusquam, illo aperiente, ficiamus a coeptis priusquam, illo aperiente, de carcere mortis hujus eripi ac portam mereamur patriae coelestis ingredi. Nemo sibi de innocentia blandiatur, nullus suis actibus quasi qui misericordia justi judicis non egeat a precibus cesset; quin potius, etiam cum se aliquid boni quis egisse cognoverit, quia qua hoc districtione judicetur ignorat, tremens cum Propheta proclamet: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo om