comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nabuchodonosor cumiehonia & matre eius
adduxerat. Hi e ⁊ echihel ꝓpheta testatur
scribens contraeos quibus hieremi as quo quo
praecipit non credendum necdum autem eo
tempore quohaec epistola dirigebatur.
hie techihel in babrlone coeperat prophe¬
tare hic enim sermo in principio sed eciao ro¬
gis mittitur hie rechĩel autem quinto anino¬
transmi grationis lechoniae exorsus est pro¬
phetare qui idem annus regnisedeciae erat. por¬
ro secundum tropologiam pseudo ꝓphetas eos de¬
bemus accipere quialiter scripturarum uer¬
qui coniecturam mentis suae & incerta futurorũ
quasi uera ꝓnuntiant abs que diuinorum auo¬
toritatem uerborum.  Somniatores quo que
qui non audiunt illud sorptum nedederissom¬
num oculistuis nequedormitationem palpe¬
bristuis dequibus iudas a postolus loquitur
similiter & hi somniantes carnem quidem ma¬
culant dominationem autem spernunt. quo¬
rum mens nequaquam uigilat sed arrogan¬

Expanded text:
Nabuchodonosor cum Iechonia et matre eius Nabuchodonosor cum Iechonia et matre eius abduxerat, Hiezechiel propheta testatur scribens contra eos, quibus Hieremias quoque praecipit non credendum. necdum autem eo tempore, quo haec epistula dirigebatur, Hiezechiel in Babylone coeperat prophetare; hic enim sermo in principio Sedeciae regis mittitur. Hietransmigrationis Jechoniae exorsus est prophetare, qui idem annus regni Sedeciae erat. Porro secundum tropologiam pseudobemus accipere. qui aliter scripturarum uerqui coniecturam mentis suae et incerta futurorum quasi uera pronuntiant absque diuinorum auctoritate uerborum; somniatores quoque, qui non audiunt illud scriptum: ne dederis somnum oculis tuis neque dormitationem palpebris tuis, de quibus et ludas apostolus loquitur: similiter et hi somniantes carnem quidem maculant, dominationem autem spernunt, quorum mens nequaquam uigilat, sed arrogan
Abbreviated transcription (Latin):
tres quoniam cognouistieum quiabinitio e
& cum a postolodicamus liberis nostris. In xp̃o
enim ihũ pereuangelium e gouos genui. quȩ¬
ramus quoque pacem ecdesiae ciuitati & ter¬
raenostrȩ ut ad eam rederemereamur dequa
dñi iuditiotrans latisumus ut habita remus
in confusionis errorem. si enim illa sus ceperit
nos habebimus pacem simul que consideranda
clementia dñi orare praccipit proinimicisnos¬
tris e benefacerehis quiper secuntur nos ut non
simus nostra tantum saluten contenti sed inimi¬
corum quo que quȩramus salutem. haec enim
dicit dñs exercituum ds̃ isrł non uosseducant
ꝓphetȩ uȩstri qui sunt in medio uestrum &
diuini uestri & neadiendatis ad somnia uestra
qua e uossomniatis qui a falsa isti prophetant
uobis in nomine meo & non misieos dicitdñs
prophetas immo pseudo ꝓphetas & diuinos &
somniatores fuisse inbabrlone inter eos quos

Expanded text:
tres, quoniam cognouistis eum, qui ab initio est, tres, quoniam cognouistis eum, qui ab initio est, et cum apostolo 15 dicamus liberis nostris: in Christo enim Iesu per euangelium ego uos genui. quaeramus quoque pacem ecclesiae ciuitati et terrae nostrae, ut ad eam redire mereamur, de qua domini iudicio translati sumus, ut habitaremus in \'confusionis\' errore; si enim illa susceperit nos, habebimus pacem. simulque consideranda clementia domini; orare praecipit pro inimicis nostris et bene facere his, qui persequuntur nos, ut non simus nostra tantum salute contenti, sed inimicorum quoque quaeramus salutem. Haec enim dicit dominus exercituum deus Israhel: non uos seducant prophetae uestri, qui sunt t in me dio uestrum, et diuini uestri et neattendatis ad somnia uestra, quae uos somniatis, quia falsa isti prophetant uobis in nomine meo et non misi eos, dicit dominus. Prophetas, immo pseudoprophetas. et diuinos et somniatores fuisse in Babylone inter eos, quos
Abbreviated transcription (Latin):
mebant dnm. deinplantare hortossiuepo¬
maria Qualem & dñs plantauit para disum
ineden & posuit in eolignam uitae dequoscrip¬
tum est lignum uitae est his quiapprehende¬
rint eam & qui tenuerit eam beatus. Tertio
accipere uxores quarum un a est sapientia de
quo scribit salomon. Amaillam & se uabite
circum daillam & exaltabitie &c inalioloco
hanc ex qui siui sponsam accipere mihi & a¬
mator factussum decoris eius pec sufficit nob
una con iux sapientia nisihabeamus & reli¬
qua fortitudinem temperantiam at que iusti¬
tiam ut plures exeis generemus filios filias
quo que postras demus uiris ut &fidei ueri¬
Etas quae inter praetatur infilus bonis
operibus copuletur quae referuntur
adfilias & operabona iungantur fider
sanitati tales que filios generantes ecfilias
multiplicemur numera ut destruentes
eaque paruulisunt & in perfectum crescentes
urum dudire mereamur. Scribo uobis pa¬

Expanded text:
mebant dominum; dein plantare hortos siue pomebant dominum; dein plantare hortos siue pomaria, qualem et dominus plantauit paradisum in Eden et posuit in eo lignum uitae, de quo scriptum est: lignum uitae est his, qui apprehenderint eam; et qui tenuerit eam, beatus; tertio accipere uxores, quarum una est sapientia, de qua scribit Salomon: ama illam, et seruabit te; circumda illam, et exaltabit te, et in alio loco: hanc exquisiui sponsam accipere mihi et amator factus sum decoris eius. nec sufficit nobis una coniux, sapientia, nisi habeamus et reliqua: fortitudinem, temperantiam atque iustitiam, ut plures ex eis generemus filios. filias quoque nostras demus uiris, ut et fidei ueritas, quae interpretatur in filiis, bonis operibus copuletur, quae referuntur ad filias, et opera bona iungantur fidei sanitati. talesque filios generantes et filias multiplicemur numero, ut destruentes ea. quae paruuli sunt, et in perfectum crescentes uirum audire mereamur: scribo uobis, pa
Abbreviated transcription (Latin):
moraturos itaut uxores accipere planta¬
re pomaria. hortusque serereȩdificare do¬
mos & generare flios debeant : quod que in tu¬
lit quaerite pacem ciuitatis si ue terrȩ &iteruã
quia in paceillius erit pax uobis. Illud aposto¬
licum conprobatar in quoiub&. obsecro igi¬
tur primo omnium fieri obsecrationes ora¬
tiones postulationes gratiarum acciones ꝓ
omnibus hominibus proregibus & cunctis qui
in sublimitate sunt ut qui&am & tranquillam
uitam agamus in omnipietate & castitate. porro secun¬
dum misticos intellectus. post quam debieru s alẽ
idest ecclesia ꝓp̃t nostra peccata eiecti fuerimus & tra¬
diti nabucho donosor de quodicit idem a postolus
di satane ut discant non blasphemare nondebemus
esse securi nec torpentes otio salutem penitus despe¬
sare sed primum aedificare domos non superba¬
renam sed super petram & tales domos quales
aedificauerunt & obsetrices in exodo quiati¬

Expanded text:
moraturos. ita ut uxores accipere, plantamoraturos. ita ut uxores accipere, plantare pomaria hortosque serere, aedificare domos et generare filios debeant. quodque intulit: quaerite pacem ciuitatis sine terrae et iterum: quia in pace illius erit pax uobis, illud apostolicum conprobatur, in quo iubet: obsecro igitur primo omnium fi eri obsecrationes, orationes. postuationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus et cunin sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam vitam agamus in omni pietate et castitate . » Porro secundum mysticos intellectus: postquam de Hierusalem, id est ecclesia, propter nostra peccata eiecti fuerimus et traditi Nabuchodonosor — de quo dicit idem apostolus:di satanae, ut discant non blasphemare —, non debemus esse securi nec torpentes otio salutem penitus desperare, sed primum aedificare domos — non super harenam, sed super petram — et tales domos, quales aedifica uerunt et obsetrices in Exodo, quia ti
Abbreviated transcription (Latin):
utedificent domos & habitent in eis & plantent hor¬
tossiue pomaria & comedant fructumcorum acci¬
piant uxores & generent filios & filias & multipli¬
cenitur in loco trans migrationis & non sint pauci
pumero querant pacem ciuitatis si ue torrȩ adquã
eos transtulerit dñs &orent proea addnm edu¬
sas que reddens ait quia in pace illius terre ertt
paxuobis hie remiae quia postbreue tempus
erat hierusalem secutura captiuitas imperatur.
nus accipiat uxorem ne faciat filios unde & nobis
ꝑapostolum dicitur tempus breuiatũ st supari¬
estut quihabent uxores sic sint quasi non habe¬
ant quod si propter angustiam temporas haben¬
tibus usus uxorem tollitur quanto magis non
habentibus neaccipiant imperatur: hoc aute
totum precipit uaticinium proph&cale nead¬
quiescant pseudo proph&is quieis postbreue
tempus in hierusa lem reditum promittebant
sedutstiant multose in babrlone tompore

Expanded text:
ut aedificent domos et habitent in eis et plantent horut aedificent domos et habitent in eis et plantent hortos siue pomaria et comedant fructum eorum, accipiant uxores et generent filios et filias et multiplicentur in loco transmigrationis et non sint pauci numero quaerantque pacem ciuitatis siue terrae, ad quam eos transtulerit dominus, et orent pro ea ad dominum. causasque reddens ait: \'quia in pace illius terrae erit pax uobis\'. Hieremiae, quia post breue tempus erat Hierusalem secutura captiuitas, imperatur. ne accipiat uxorem, ne faciat filios. unde et nobis per apostolum dicitur: tempus breuiatum est; superest, ut. qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant. quodsi propter angustiam temporis habentibus usus uxorum tollitur, quanto magis non habentibus, ne accipiant, imperatur! hoc autem totum praecipit uaticinium prophetale, ne adquiescant pseudoprophetis, qui eis post breue tempus in Hierusalem reditum promittebant, sed ut sciant multo se in Babylone tempore
Abbreviated transcription (Latin):
res & generate filios & filias uestras date uiris & pa¬
riant filios & filias & multiplicamini & polite
dñm quia in pace illius erit. pax uobis: haeo
epistola immolibellus hieremiae ꝓphetȩ ꝑlega¬
tos sedetiae hellasa & gamaria mittitur in babr¬
lonem ad eos qui cum hiechonia. & matre eius trans¬
lati fuerant anab&chodonosor ut ꝑ occasionẽ
legationis regiae suum quoque opus ꝓpheta com¬
pels& & moner& populum trans migratum
quae sibi adño fuerant imperata. Pulchreque
dixit egressusest iechonfas rex & domind eu¬
nuchi & principes iudȩ & ceteri. & haec dicit
dñs exercituum ds̃ israel. Omni trans migra.¬
tioni quam transtuli dehierus alem in babr¬
lonẽ ut non potentia regisbabrlonis sed dñi
uoluntate trans lati esse ui deantur & pri¬
mo adsenes deinde adsacerdotes tertio
ad ꝓphetas quarto adomnem populum dĩ
sermo dirigitur ut secundum ordinẽ aecatis
ꝓphecae quoque adeos qui moueb antur litte¬
re
ꝑuenirent mon& autem eos non suis uerbis sed dñi

Expanded text:
res et filias vestras date viris et pariant filios et filias et multiplicamini ibi et nolite a ad Dominum quia in pace illius erit epistula, immo libellus Hieremiae prophetae per legatos Sedeciae Hellasa et Gamaria mittitur in Babylonem ad eos, qui cum Iechonia et matre eius translati fuerant a Nabuchodonosor. ut per occasionem legationis regiae suum quoque opus propheta compleret et moneret populum transmigratum, quae sibi a domino fuerant imperata. pulchreque dixit: egressus est Iechonias rex et domina, eunuchi et principes ludae et ceteri et: haec dicit dominus exercituum deus Israhel omni transmigrationi, quam transtuli de Hierusalem in Babylonem , ut non potentia regis Babylonis, sed domini uoluntate translati esse uideantur. et primo ad senes, deinde ad sacerdotes, tertio ad prophetas, quarto ad omnem populum dei sermo dirigitur, ut secundum ordinem aetatis prophetae quoque ad eos, qui monebantur, litterae peruenirent. monet autem eos non suis uerbis, sed domini,
Abbreviated transcription (Latin):
dicesadeos. haec dicit dñis exercituũ bibentes bibe¬
tis quiaecce inciuitate in qua in uocatum est pom̃
meum ego incipio affligere & uos quasi in nocen¬
tes inmunes eritis si ue & uos munditia mundieritis
non eritis inmunes siue noneritis mundi latenter es¬
test dit praeceptum dĩ qui uo luntate facere nolue¬
rint suscepturos necessitate & adudituros bibentes bibe¬
tis uelitis inquit nolitis dĩ complenda sententia est qi
enim ciuitas hierus alem in qua motum fuit nomendĩ
dicentae ꝓpbeca notus iniudea ds̃ in israel magnũ
nomeneius bibit meracum calicem furor isque
quanto magis uos noneritis mundi quipro dĩ nomi¬
ne idolacolitis gladium enim ego uoco super
omnes habitatores terrae dicit dñs exercituũ
ista est potio mera cissima istecalix furoris dñi
qui non super solam hierusalem sed superomnẽ
uocatur terram & cunctas incircuitu nationes

Expanded text:
dices ad eos: haec dicit dominus exercituum: bibentes bibedices ad eos: haec dicit dominus exercituum: bibentes bibetis, quia ecce in ciuitate, in qua inuocatum est nomen meum, ego incipio affligere; et uos quasi innocentes immunes eritis — siue et uos munditia mundi eritis —? non eritis immunes siue non eritis mundi. Latenter ostendit praeceptum dei. qui uoluntate facere noluerint, suscepturos necessitate et audituros: bibentes bibetis. \'uelitis\'. inquit. \'nolitis, dei conplenda sententia est. si enim ciuitas Hierusalem, in qua notum fuit nomen dei dicente propheta: notus in Iudaea deus: in Israhel magnum nomen eius, bibit meracum calicem furorisque, quanto magis uos non eritis mundi. qui pro dei nomine idola colitis!1 Gladium enim ego uoco super omnes habitatores terrae, dicit dominus exercituum. Ista est potio meracissima, iste calix furoris domini, qui non super solam Hierusalem, sed super omnem uocatur terram et cunctas in circuitu nationes;
Abbreviated transcription (Latin):
ihs̃ interfici& spuorissui urde & in alio lo¬
ihs̃ interfici& sp̃u
orissui urde & in alio lo¬
codicat: Nouissimus autem inimicus destruet᷑
mors quod magnarum uirium est possediuersa¬
rum uocabula nationum transferrae. subeiou¬
a orieic suis & singula uitia singulis nominib
coaptare & dices adeos. hec dicitꝰ dñs exercitu¬
e cadite & nolite consurgere a faciae gladii quẽ
egomettam inuos post quam inquit cunctis gen¬
tibus ꝓpinaris & impleueris praeceptum dñi rur¬
sum b aec uerbis dñi imperabis & dices bibite
& inebriamini & uomite & cadite & nolite con¬
surgere sibibere ⁊ nebriari uomere & cadere sa¬
laati indidium est ut instar cathartiȩ
potionnis noxia quaeque pellantur
quomodo sequitur & nolite consurgere
que sit autem potio que eos cadere faciat in
eternum ponit manifestius i dest a facie gladu
quem̃ ego mittam interuos cum que noluerint
cipere calicem demanutua: ut bibant

Expanded text:
et extremam litteram \'thau\', cui paenultima est \'sin\'. legis interficiet spiritu oris sui. unde et in alio loco dicat: nouissimus autem inimicus destruetur mors. quod magnarum uirium est posse diuersarum uocabula nationum transferre sub ἐτυμολογίαις suis et singula uitia singulis nominibus coaptare. Et dices ad eos: haec dicit dominus exercituet cadite, et nolite consurgere a facie gladii quem ego mittam inter vos. » Postquam, inquit, cunctis gentibus propinaveris et impleveris praeceptum Domini: rursum haec verbis Domini imperabis, et dices: « Bibite et inebriamini, et vomite et cadite, et nolite consurgere. » Si bibere inebriari, vomere, et cadere salutis indicium est, ut instar catharticae potionis noxia quaeque pellantur; quomodo sequitur, « et nolite consurgere? » Quae sit autem potio quae eos cadere faciat in aeternum, ponit manquem ego mittam inter uos. Cumque noluerint accipere calicem de manu, ut bibant,
Abbreviated transcription (Latin):
non super uniuersam terram sed superpartem
terrae eorum ui delic& qui non credunt. Iudi
cum omnicarne impii autem tradentur gla¬
dio. haec dicit dñs exercituum: ecceafflictio
si uemalum egredietur degente ingentem. & tur¬
bo magnus siuȩ tempestas egreditur a sumitatib:
siue extremisterrae: &erunt inter fecti dñi
si ue uulnerati adnõ indieilla asum mot̃rae
usque ad summum eius : Nonplangentur & non
colligentur. Neque sepelientur : inster quilinũ
superfaciem terrae iacebunt eru bescant
quiuim scripturae sanctae facere conantur. ĩn
bonam partem eaquȩ comminationis plana
sunt disserentes.: De hoc autẽm loco puto dixis¬
se & dnm̃: consurg& gens aduersum gentem:
& regnum contra regnum: & cetera quae in ip¬
sa euangelii sententia continentur: Intellega¬
mus autem haee facta iuxta historiã quando
a rege babylonio cunctae nationes in cirçui¬
tu subiugatȩ sunt & imperium eius sensere

Expanded text:
non super uniuersam terram, sed super partem non super uniuersam terram, sed super partem terrae, eorum uidelicet, qui non credunt; iudiccum omni carne, impii autem tradentur gladio\'. Haec dicit dominus exercituum: ecce afflictio — siue malum — egredietur de gente in gentem et turbo magnus — siue tempestas — egredietur a summitatibus — siue extremis — terrae. et erunt interfecti domini — siue uulnerat a domino — in die illa a summo terrae usque ad summum eius; non plangentur et non colligentur neque sepelientur; in sterquilinium super faciem terrae iacebunt. Erubescant, qui uim scripturae sanctae facere conantur in bonam partem ea, quae comminationis plena sunt, disserentes. de hoc autem loco puto dixisse et dominum: consurget gens aduersum gentem et regnum contra regnum et cetera, quae in ipsa euangelii sententia continentur. intellegamus autem haec facta iuxta historiam. quando a rege Babylonio cunctae nationes in circuitu subiugatae sunt et imperium eius sensere
Abbreviated transcription (Latin):
uocat cuius celeumatis & carminis sonitus usq
ad terrae extrema perueni& quidiu dicium
dñ cumgentibus si autem iudicium dnĩ cũ
gentibus est sunt & gentium merita diuersa a
exponendum illum locum ut quidam uolunt
qui non credit iam iudicatus est. Iudicatus
quidem est in eo quod non credidit sedipsi
qui non credunt intersȩ diuersis afficientur
supplicus iudi caturipse cum omni carne
ut nullus iniudicatus ab eatur impios autẽ
hoc est quidm̃ noncredunt traditgladiosẽ¬
piterno. allegorici interpraetes iuxta -lax̃
hunc locum sic disserunt ut adbonam par¬
tem referant apertam. dñi comminatio¬
nem dñs in quiunt de excelso responsum dabit
his uidelic& quossaluaturus est & delo coscõ
suo dabit uocem suam respondebit que ser¬
monem in locosuo illi autem quasi iundemiantes
plenifructibus illius sentiae respondebunt
super omnes habitatores terrae ueni& in teritus

Expanded text:
uocat, cuius celeumatis et carminis sonitus usque uocat, cuius celeumatis et carminis sonitus usque ad terrae extrema perueniet, quia iudicium domini cum gentibus. si autem iudicium domini cum gentibus est, sunt et gentium merita diuersa. ad exponendum illum locum, ut quidam uolunt: qui non credit. iam iudicatus est. iudicatus quidem est in eo, quod non credidit; sed ipsi, qui non credunt inter se, diuersis afficientur suppliciis. iudicatur ipse cum omni carne, ut nullus iniudicatus abeat. impios autem — hoc est, qui domino non credunt, — tradit gladio sempiterno. allegorici interpretes iuxta LXX hunc locum sic disserunt, ut ad bonam partem referant apertam domini comminationem. \'dominus\', inquiunt. \'de excelso responsum dabit, his uidelicet, quos saluaturus est, et de loco sancto suo dabit uocem suam respondebitque sermonem in loco suo. illi autem quasi uindemiantes pleni fructibus illius sententiae respondebunt. super omnes habitatores terrae ueniet interitus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad illos dñs de excelso rugi& siueres ponsum
dabit & dehabitaculo sco suo dabit uocem suam
rugiens rugi& super decorem suum si ueres pon¬
debit super locum suum celeuma quasi calcan¬
tium concinecur aduersum omnes habitatores
terrae. peruenit sonitus siue interitus us que ad
extrema siue super partem terrae quia iudici¬
um dño cum gentibus iudicatur ipse cum om¬
nicarne impios tradidit gladio dicit dñs primũ
dicamus ut seinterpraetationes ueritas hab& cunc¬
tis inquit gentibus prophetabis & dices quod
d̃s deexcelsorugiat hoc est da sui furoris iudici¬
um iuxta illus quod seriptum est leo rugia ae
quis nontinebit dñs locutus est & quis non ꝑ¬
ꝑhecabit. & dehabitaculoscõsuo dabit uocem
suam ut cunctos terrȩat audientes rugi& dũ
su per decorem suum hoc est supertemolum cũque
ille rugierit in starcalcantium intorco laribus
celcuma cantabitur. & in effusione sanguinis
mutui carmen lugubre continetur. qͥuod

Expanded text:
de excelso rugiet — sine responsum dabit — et de habitaculo sancto suo dabit uocem suam; rugiens rugiet super decorem suum — siue respondebit super locum suum —, celeuma quasi calcantium concinetur aduersum omnes habitatores terrae. peruenit sonitus — sine interitus — usque ad extrema — siue super partem — terrae, quia iudicium domino cum gentibus; iudicatur ipse cum omni carne; impios tradidit gladio, dicit dominus. Primum dicamus, ut se interpretationis ueritas habet. \'cunctis\', inquit, \'gentibus prophetabis et dices, quod dominus de excelso rugiat, hoc est: det sui furoris indicium iuxta illud, quod scriptum est: leo rugiet, et quis non timebit? dominus locutus est, et quis non prophetabit?\' et de habitaculo sancto suo dabit uocem suam. ut cunctos terreat audientes. rugiet autem super decorem suum, hoc est super templum. cumque ille rugierit. instar calcantium in torcularibus celeuma cantabitur et in effusione sanguinis mutui carmen lugubre concinetur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mos & ceteri prophe tauer̃ in quit contra t̃ras
multus & regna non parua sed magnabellũ illis
&adũ sa & rerumomniũ penuriamnuntiantes
&e contrario fuerunt alii quipacem pollicerent᷑
& prospera utrorumq: sententia non adulatione
mendacii sed rerumexitu conprobata est subalio¬
rumigitur exemplo deseloquitur & anania qđ
cum rerũ finis aduenerit . tunc prophecarũ
ueritas ostendatur: hocidem & dñs locutus est
permosen quod proph&a uaticinufine monstre¬
tur & hocanim aduertendũ quod nonmi nacit̃¬

Expanded text:
Amos et ceteri. prophetauerunt\', inquit, \'contra terras Amos et ceteri. prophetauerunt\', inquit, \'contra terras multas et regna non parua, sed magna bellum illis et aduersa et rerum omnium penuriam nuntiantes: et e contrario fuerunt alii, qui pacem pollicerentur et prospera. utrorumque sententia non adulatione mendacii, sed rerum exitu conprobata est\', sub aliorum igitur exemplo de se loquitur et Anania, quod, cum rerum finis aduenerit, tunc prophetarum ueritas ostendatur. hoc idem et dominus locutus est per Mosen, quod propheta uaticinii fine monstretur. et hoc animaduertendum, quod non minacit
Abbreviated transcription (Latin):
us proph&a testatur dicens. ut in amnon essem uirha¬
bens spm & mendacium potius loquerer ẽ contrario io¬
nas contristatur quare mentitus sit & arguitur
a dũo utilius proph&e esse mendacium quam tante
ruinae multitudinis ac neuideretur ꝓseudo propħ̵
conprobare uaticinum subaliorũ exempl& absq
in uria mentientis adiecerit ueritatem. Verum¬
tamen dudi uerbum hocquodegoloquor in auribtuis
&in auribus uniuersi populi proph&equi fuer̃ ante
me &te abmnitio & prophȩ tauerunt supert̃rasmul¬
tas & super regna magna de prȩlio de afflictione
& de fame ꝓph&a quiuaticinatus est pacem cumue¬
nerit uerbum eius sci&ur propħ que m imi serie dñs
in ueritate. poterat hieremias ananiae dicere
inhieremiam eademrecor quere ergo non facit m¬
uriam & quasi ad proph&ã loquitur. Non solũ
inquit ego sumpropheta & tus ed fuer̃ ante me &
temultiꝰ alii quorum fuiti saias. Oscae iohel &a

Expanded text:
us propheta testatur dicens: utinam non essem uir habens spiritum et mendacium potius loquerer! e contrario Ionas contristatur, quare mentitus sit, et arguitur a domino utilius prophetae esse mendacium quam tantae ruinam multitudinis. ac ne uideretur pseudoprophetae conprobare uaticinium, sub aliorum exemplo absque iniuria mentientis adicit ueritatem: Uerumtamen audi uerbum hoc, quod ego loquor in auribus tuis et in auribus uniuersi populi: prophetae, qui fuerunt ante me et te ab initio, et prophetauerunt super terras multas et super regna magna de proelio et de afflictione et de fame ; propheta, qui uaticinatus est pa ce m, cum uenerit uerbum eius, scietur propheta, quem miserit dominus in ueritate. Poterat Hieremias Ananiae dicere: in Hieremiam eadem retorquere; ergo non facit iniuriam et quasi ad \'prophetam\' loquitur. \'non solum\', inquit, cego sum propheta et tu, sed fuerunt ante me et te multi alii, quorum fuit Isaias, Osee, Iohel et
Abbreviated transcription (Latin):
sach & conprehensa est inclita uni uers a terrae quo¬
modo factaest instuporem babrloni intergentes
allegorci interpraetes istum omnem locum ad cunc¬
tas referunt nationes quas in hebriauerit diaba¬
lus calicaepeccatorum in era cissimo Nouissimum
enim &iam ipsum bibiturum supplicia at que cru¬
tiatuf. dequoscribat a postolus quem dñs¬

Expanded text:
sach et conprehensa est inclita universae terrae quosach et conprehensa est inclita universae terrae quomodo faallegorici interpretes istum omnem locum ad cunctas referunt nationes, quas inebriauerit diabolus calice peccatorum meracissimo; nouissimum enim etiam ipsum bibiturum supplicia atque cruciatus, de quo scribat apostolus: quem do
Abbreviated transcription (Latin):
commo uer& quiob¬
iamque eius potitu¬
rierant quod & a postolum contraimperiumr
romanum fecisse legimus scribentem deantix p̃o inori
meministis quod cum apuduos essem adhuo haecdi¬
deteneat scitis & nunc quid deceneat scrtisiutre¬
ueletur in suo tempore sub auditar autbi cbris¬
tus Iam enim mesterium inoqui tans o peratur
tantum quiten& modo donec dimidio frau. &
tunc reuel abitur iniquus quem dñs ubs̃ inter¬
fici& spũ. orissui & destru & inluminati one d¬
uentus sui eum quiten& nomanum ostendit
imperium nisi enim hoc destructdm fuerit
sublatumque demedio iuxta ꝓphetiam đa¬
belis anthicristus ante non ueni& qđ
si aperte dicere uoluisset stulteper¬
secutionis aduersumxpĩanos & tuno
nascentem ecclesiam rabiem concitass& lon¬
gius quam commentariorum breuitas pa¬
titur dehoc capitulo diximus quo d÷greci
forsitan latinique fastidient quia insuis codicibus
non habecur. sed quid proderit quum insconsequen¬
tibus hic ipse ꝓph&a dicat. quomodo capta est se

Expanded text:
commoveret, qui objamque ejus potituri erant: quod et Apostolum contra imperium Romanum fecisse legimus , scribentem de Antichristo: « Non meministis, quod cum apud vos essem adhuc, haec didicebam uobis? et nunc quid detineat, scitis, ut reueletur in suo tempore, subauditur Antichristus. iam enim mysterium iniquitatis operatur: tantum. qui tenet modo. donec de medio fiat. et tunc reuelabitur iniquus, quem dominus Iesus interficiet spiritu oris sui et destruet inluminatione aduentus sui. eum, \'qui tenet\'. Romanum ostendit imperium; nisi enim hoc destructum fuerit sublatumque de medio, iuxta prophetiam Danihelis Antichristus ante non ueniet. quod si aperte dicere uoluisset, stulte persecutionis aduersum Christianos et tunc nascentem ecclesiam rabiem concitasset. longius, quam commentariorum breuitas patitur, de hoc capitulo diximus, quod Graeci forsitan Latinique fastidient, quia in suis codicibus non habetur. sed quid proderit, cum in consequentibus hic ipse propheta dicat: quomod
Abbreviated transcription (Latin):
si figulus ait hanchabet potestatem ut exseodem
luto rursum faciat quod fuerit dissipatum ego
in uobis qua quandum in uobis est perisse uide¬
mini hoc facore nunpotero : & ut liberum signi¬
ficar& arbitrium dicitse& malanuntiare
genti & regno illi uel illi &rursumbona necta¬
men hoc euenire quod ipse predixerit sed eb con¬
trario fieri ut &bonamalis eueneant sie gerit pȩ¬
nitentiã & bonis mala si post reꝓmissiones fue¬
rint ad peccata conuersi & hoc dicimus non quo
ignorat ds̃ hoc uel illud gentem aut regnum esse
faccurum sed quod dimitiat hominem uolunta¬
tisuae ut uel priemia uol pdenas suo merito
recipiat : Nec statim totum erit hominis quod
eueruat sed eius gratiae qui cuncta largitus est
ita enim libertas arbitrii reseruanda est ut
in omnibus excellat gratia largitoris. iuxta illud
ꝓpheticum : Nisi dñs aedifica uerit domũ. inua¬
num laborauerunt qui aedificant eam : p¬

Expanded text:
\'si figulus,\' ait, \'hanc habet potestatem. ut ex eodem \'si figulus,\' ait, \'hanc habet potestatem. ut ex eodem luto rursum faciat, quod fuerit dissipatum, ego in uobis, qui, quantum in uobis est, perisse uidemini, hoc facere non potero?\' et ut liberum signiticaret arbitrium, dicit se et mala annuntiare genti et regno illi uel illi et rursum bona; nec tamen hoc euenire, quod ipse praedixerit. sed e contrario fieri. ut et bona malis eueniant, si egerint paenitentiam, et bonis mala, si post repromissiones fuerint ad peccata conuersi. et hoc dicimus, non quo ignoret deus hoc uel illud gentem aut regnum esse facturum, sed quod dimittat hominem uoluntati suae, ut uel praemia uel poenas suo merito recipiat. nec statim totum erit hominis, quod eueniet, sed eius gratiae, qui cuncta largitus est; ita enim libertas arbitrii reseruanda est, ut in omnibus excellat gratia largitoris iuxta illud propheticum: nisi dominus aedificauerit domum. in uanum laborauerunt. qui aedificant eam; ni
Abbreviated transcription (Latin):
malum moculis meis ut non dudiat uocem meã :
paenitentiam agam suꝑ bono quod locutus sum
ut facerem ei : Per omnes quidem sensus a diu¬
ditium & intellegentiam animi peruenitur¬
Audituo doratu gustu tactu. sed magis mente retine¬
tur quod oculis cernitur : unde iubetur ꝓphoca
ire addomum figuli & ibi dñi audire praecepta :¬
cum que ait perrexissem & descendissem in domum
figuli faciebat ipseopus suꝑ rotam quam. lxx uer¬
bi ambiguitate seducti lapł: des transtulerunt :¬
ab amin enim proqualitate loci & diuersitate
ꝓnuntiationis & organum id est rota figuli uocatur
& lapides cumque inquit cernerem uas est luto
fieri subito dissipatum est: hoc dĩ agente ꝓuiden¬
tia ut manus artificis dum nesciret erroresu:o
parabolam figurar& rursum que illo figulus
quiuas est lutoꝰ rotacurrate ꝑdiderat . si fecit ali¬
ud siueut ei uisum est statim que dñs ad proph&ã

Expanded text:
malum in oculis meis, ut non audiat uocem meam, malum in oculis meis, ut non audiat uocem meam, paenitentiam agam s u per bono. quoa locutus sum, ut facerem ei. Per omnes quidem sensus ad iudicium et intellegentiam animi perueniturodoratu, gustu, tactu, sed magis mente retinetur, quod oculis cernitur. unde iubetur propheta ire ad domum figuli et ibi domini audire praecepta. \'cumque,\' ait, perrexissem et descendissem in domum figuli, faciebatipse opussuperrotam,\' quam LXX uerbi ambiguitate seducti \'lapides\' transtulerunt; \'abanim\' enim pro qualitate loci et diuersitate pronuntiationis et \'organum\', id est \'rota\' figuli, uocatur et \'lapides\'. cumque, inquit, \'cernerem uas e luto fieri, subito dissipatum est hoc dei agente prouidentia, ut manus artificis, dum nesciret, errore suo parabolam figuraret. rursumque ille figulus, qui uas e luto rota currente perdiderat, fecit aliud sibi, ut ei uisum est. statimque dominus ad prophetam:
Abbreviated transcription (Latin):
erbum quod factum est adhieremiam a
dño dicens surge & descende in domũ figuli
&ibi audies uerba mea : & descendi indomũ figili
& ecce ipse facebat opus superrotam si uel apider
& dissipatum ost uas quod ipse faciebat e lutom a¬
nibus suis conuersus que siue & rursum fecgt illud
uas alterum sicut plaouerat in oculis eius ut face¬
rec : Et factum est uerbum dm̃ ad medicens
num quid sicutfigulas i ste non possum facere uobis
domus isrł uit dñs : eccesicut lutum in manufigu¬
lisicuos inmanumea domusisrł repente siue ad
sumã loquar aduersum gentem & aduersum reg¬
pium ut era dicem siue auferam & destruam & dis¬
perdam illud: si pęnitentiam egerit gensilla
amalo suo quod locutussum aduersumeam: agam
& ego pȩnitentiam suꝑmalo quod cogitaui ut fa¬
ceremei & subito siuȩ ad summam loquardogen¬
te & regno ut edificem & plantum illuđ sicerit

Expanded text:
Uerbum, quod factum est ad Hieremiam a Uerbum, quod factum est ad Hieremiam a domino dicens: surge et descende in domum figuli, et ibi audies uerba mea! et descendi in domum figuli et ecce ipse faciebat opus super rotam — siue lapides —. et dissipatum est uas, quod ipse faciebat e luto manibus suis; conuersusque — siue et rursum - fecit illud uas alterum, sicut placuerat in oculis eius, ut faceret. et factum est uerbum domini ad me dicens: numquid sicut figulus iste non possum facere uobis, domus Israhel? ait dominus; ecce sicut lutum in manu figuli, sic uos in manu mea, domus Israhel! repente — siue ad summam — loquar aduersum gentem et aduersum regnum, ut eradicem — siue auferam — et destruam et disperdam illud. si paenitentiam egerit gens illa a malo suo, quod locutus sum aduersum eam. agam et ego paenitentiam super malo, quod cogitaui, ut facerem ei. et subito — siue ad summam — loquar de gente et regno, ut aedificem et ut plantem illud. si fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
bitur rogo quȩ est isca in sania precipieate
a postolo ut paratisimus ad satisfaciendum oo
mpocentinos rationem deca quaein nobeseito
sp prop heca clamante loquebas inestico¬
sustuis in conspecturegum & non consuna¬
bar Istipublicum fugiunt & susurraos in an¬
gulis perditorum dolontque quasi prosiuis quȩ
sua metuunt confiteri cumque generalites
aduersum uitia quid & horeticos dixerimus
sepeti queruntur malum que conscientiantiant
dnsimuiata diuindignatione pronuntede:
quod sicauendum nobis est neuecorent lede¬
re uideamur necessitudinem si super bissi¬
mam heresin spiritali mucrone truncemus
ergo sustinende nobiserunt cruces prodite
fider &e dicendum cumpropheta: uersatusti
ininiseria dum mihi infigitur spina quinpotius au¬
re plenius ex sequemur Nuno ooeptum in hereni¬
am carpamus iter & quartum ineum uolumen
bre uiter trans currentes inhis tantum quȩ o bscu¬
ra fuerint immoremur¬

Expanded text:
bitur? rogo. quae est ista insania? praecipiente bitur? rogo. quae est ista insania? praecipiente apostolo, ut parati simus ad satisfaciendum omni poscenti nos rationem de ea, quae in nobis est, spe, et propheta clamante: loquebar in testimoniis tuis in conspectu regum et non confundebar, isti publicum fugiunt et susurrant in angulis perditorum dolentque quasi pro suis, quae sua metuunt coner. cumque generaliter aduersum uma quid et hereticos dixerimus, se peti queruntur malumque conscientiae dissimulata diu indignatione pronuntiant. quodsi cauendum nobis est, ne ueterem laedere uideamur necessitudinem. si superbissimam heresin spiritali mucrone truncemus, ergo sustinendae nobis erunt cruces proditae fidei et dicendum cum propheta: uersatus sum in miseria, dum mihi infigitur spina. quin potius aure plenius exsequemur. nunc coeptum in Hieremiam carpamus iter et quartum in eum uolumen breuiter transcurrentes in his tantum. quae obscura fuerint, inmoremur
Abbreviated transcription (Latin):
dolorem silenitio deuorans c̃rebra fratrin ex¬
postulatione compulsus sum: nec tamen hucus que
prorupi ut auctorum nomina ponerem mallens
eos corrigi quam in famari : Neque enim hominum
sederroris inimicus sum quimibi ut uicemtalionis
& genuinum siudoloris ipliderent ueteri
magistrorum suorum calumnias concinnantes e
tantum elingues & miseri demonstratisunt . ut nema¬
ledicere quidem suis uerbis potuerunt quorien
tun tem poris editis aduersum eosudibris neniȩ
confutate sunt : quos quilegore uoluerint lqͥ qui¬
do per uidebunt canes eos iuxta esaiam essemutos
qui latrare nesciant: habentes quidem uoluntatẽ
urabiem mentiendi sed artem fingendi & la¬
trandi non habentes : quibus loquar compendio:
autbona sunt quae docetis aut mala: sbena
defendite libereisimala quidocculte ausepies
errore iugulatis: recte que fidei ad decipien¬
dos simplices quos que lactaptis expositionem p
que siuera est cur abscenditur sifalsa cur sero¬

Expanded text:
dolorem silentio deuorans crebra fratrum exdolorem silentio deuorans crebra fratrum expostulatione conpulsus sum, nec tamen hucusque prorupi, ut auctorum nomina ponerem malens eos corrigi quam infamari; neque enim hominum, sed erroris inimicus sum. qui, mihi ut uicem talionis et genuinum sui doloris inliderent, ueteres magistrorum suorum calumnias concinnantes in tantum elingues et miseri demonstrati sunt. ut ne male dicere quidem suis uerbis potuerint. quorum tunc temporis editis aduersum eos libris neniae confutatae sunt: quos qui legere uoluerint, liquido peruidebunt canes eos iuxta lsaiam esse mutos. qui latrare nesciant habentes quidem 20 uoluntatem et rabiem mentiendi, sed artem fingendi et latrandi non habentes. quibus loquar compendio: aut bona sunt, quae docetis, aut mala. si bona, defendite libere; si mala, quid occulte miseros errore iugulatis rectaeque fidei ad decipiendos simplices quosque iactatis expositionem? quae si uera est, cur absconditur? si falsa, cur scri
Abbreviated transcription (Latin):
emperdiabolus bono operiimmin& ubique
gradientibus ponit laquȩos nurrante proph&a
desagellitum eius insidiis : uixta semitam scandolum
posuerunt mihi & euangelio hocipsum plenius
ipstruente quod uolatilia caeli iuxtauiam act
se mina diripiant atque disperdant : cur hoc prin¬
cipio frater eusebius usimsequenis sermo monstra¬
bit multis & decot obuc orbe confluentium turbis
& scorunfratrum monasteruque curis occupatus
cominentarios inhieremiam perinter ualla dictabam
ut quod deerat otio super ess& industriȩ cum subito
PTΗCΙΑC idest inpas sibilitatis & in peccantiae quae
oliminorigene &dudum indiscipulis eius grunnio
euagrioque pontico & ioiuniano iugalatae se coepit
reuiuiscere : & non solum in occidente sed & mori¬
entis partibus sibilare & in quibus dam insulir
praccipueque siciliae. &rhodi maculare . plerosque
& crescere perdies singulos dum secreto docenit¬
& publice negant : cii respondere diutacens &

Expanded text:
emper diabolus bono operi imminet, ubique gradientibus ponit laqueos narrante propheta de satellitum eius insidiis: iuxta semitam scandalum posuerunt mihi et euangelio hoc ipsum plenius instruente, quod uolatilia caeli iuxta uiam iacta semina diripiant atque disperdant. cur hoc principio, frater Eusebi, usus sim, sequens sermo monstrabit. multis et de toto huc orbe confluentium turbis et sanctorum fratrum monasteriique curis occupatus commentarios in Hieremiam per interualla dictabam, ut, quod deerat otio, superesset industriae, cum subito αματησίας, id est \'inpassibilitatis\' et \'inpeccantiae,\' quae olim in Origene et dudum in discipulis eius Grunnio Euagrioque Pontico et Iouiniano iugulata est, coepit reuiuescere et non solum in occidente, sed et in orientis partibus sibilare et in quibusdam insulis, praecipueque Siciliae et Rhodi, maculare plerosque et crescere per dies singulos. dum secreto docent et publice negant. cui respondere diu tacens et
Abbreviated transcription (Latin):
qui dipsi struant mendatii Iaotant enim in
sacer dotibus & insapientibus apsudo prophe¬
tissuis legem dĩ & consilium & oloquium ꝑ ma¬
nere : dicente scriptura: in peruersam̃ animã
non intrabit sapientia : :Ad ten de dnẽ adme
& audi uocem aduensariorum mecciũ : rum quit
redditur ꝓbeꝰ nomalum quia foderunt foue

Expanded text:
quid ipsi struant mendacii; iactant enim in quid ipsi struant mendacii; iactant enim in sacerdotibus et in sapientibus et pseudoprophetis suis legem dei et consilium et eloquium permanere dicente scriptura: in peruersam animam non intrabit sapientia. Attencle, domine, ad me et audi nocent aduersariorum meorum! numquid redd
Abbreviated transcription (Latin):
nis eorum : us que hodie sententia dĩ ꝑman&
miuda eis: in toto cobe dispersi sunt coraminimi¬
co diabolo uel inmicis daemenibus & cum dieb
ac noctibus insynagogis satanȩ inuocent nomen
dĩ dorsum & non faciem suam ostendit eis ds̃ut
intelleganteum semper recedentem & numquã
ad seuenientem dies: autem ꝑditionis iudaicȩ om¬
ne tempus est postpassionem saluatoris usque ad
consummationem sacculi : ut post quam sub in¬
trauerit plenitudo gentium tunc omnis isrł
saluusfiat : Et dixerunt: uerute & cogitemus
contrahieremiam cogitationes: non enim pe¬
ribit̃ leixa sacerdote neque consilium a sapien¬
te neo sermo a ꝓph&a :uenite & percuqiamus eũ
lingua & non atcendamus aduersos sermones
eius : Ista & tunc iudaeorum contrahieremiã
siuedmm saluatorem & hodie heretiooeum con¬
tra seruoseius cogitatio est : ut calumnias strua¬
ant & sanotos uiros accus atione preueniano
Neo cogitent quid illi ueritatis loquanturi sed

Expanded text:
nis eorum. Usque hodie sententia dei permanet nis eorum. Usque hodie sententia dei permanet in Iudaeis; in toto orbe dispersi sunt coram inimico diabolo uel inimicis daemonibus et, cum diebus ac noctibus in synagogis satanae innocent nomen dei, dorsum et non faciem suam ostendit eis deus. ut intellegant eum semper recedentem et numquam ad se uenientem. dies autem perditionis Iudaicae omne tempus est post passionem saluatoris usque ad consummationem saeculi, ut, postquam subintrauerit plenitudo gentium, tunc omnis Israhel saluus fiat. Et dixerunt: uenite et cogitemus contra Hieremiam cogitationes! non enim peribit lexa sacerdote neque consilium a sapiente nec sermo a propheta; uenite et percutiamus eum lingua et non attendamus ad uniuersos sermones eius! Ista et tunc Iudaeorum contra Hieremiam siue dominum saluatorem et hodie hereticorum contra seruos eius cogitatio est, ut calumnias struant et sanctos uiros accusatione praeueniant nec cogitent, quid illi ueritatis loquantur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
poenaquae sequitur ut fier& terra corumin
desolationem & insibilium sempi ternum omis
qui prȩterit ꝑeam obstupesceret mouebit caput
suum & quia de reliquerunt aitcultum dĩ & pra¬
uas idolatriae semitas sunt secuti : propte rea ter¬
raeorum redacta est insolitudineto & inmira¬
culum omnium sibilumque ⁊ taut qui terram
quondam &urbem florentissimã uiderint in
desertum & aneres esse conlapsam: ammirent᷑
& stupeant & animȩ confussionem gustucopo¬
ris indicent hoc estenim mouere caput astu¬
porem mentis sibilo de monstrare quod plom¬
us & rectius postaduentum dm̃ intellegimis
esse conpletum quando nullus iudaeorum t̃¬
ram quandam & urbem scam ingredi loge
permictitur sed cum ad planctum uenerint
mirantur & defleno uatiania prophecarũ
opere compleca : Sictuentus urens disper¬
gameos coram inimico siue inimicis : dor sũ
& non faciem ostendam eis indie porditio¬

Expanded text:
poena. Quae sequitur: Ut fieret terra eorum in poena. Quae sequitur: Ut fieret terra eorum in desolationem et in sibilum sempiternum; omnis, qui praeterit per eam, obstupescet et mouebit caput suum. \'Et quia dereliquerunt,\' ait, \'cultum dei et prauas idololatriae semitas sunt secuti, propterea terra eorum redacta est in solitudinem et in miraculum omnium sibilumque, ita ut, qui terram quondam et urbem florentissimam uiderint in desertum et cineres esse conlapsam, ammirentur et stupeant et animae confusionem gestu corporis indicent:\' hoc est enim mouere caput et stuporem mentis sibilo demonstrare. quod plenius et rectius post aduentum domini intellegimus esse conpletum, quando nullus Iudaeorum terram quondam et urbem sanctam ingredi lege permittitur, sed cum ad planctum uenerint, mirantur et deflent uaticinia prophetarum opere completa. Sicut uentus urens dispergam eos co ram inimico - siue inimicis —: dorsum et non faciem ostendam eis in die perditio
Abbreviated transcription (Latin):
ra pascet semper bonos nomen que tuum laudes¬
que manebunt: Quomodo inquit nix delibani
summitatibus deficere Non potest nec ullo ut
omnis liquescat solis ardore suparatur. fluen¬
tesque demontibus riui nequaquam sic cantur in
fontibus sic meum nomen quod perse stabile est
at que perpecuum : non poterit : ammutari& ta¬
men cum cetera naturae ordinem seruent : po¬
pulus meus oblitus est mei sequiturenim quia
oblitus est mei populismeus frustralibantes
& inpingentes inuiissuis insemitis faeculi siue sempi¬
ternis ut ambularent per eas initinero nontri¬
to qui obliuiscitur dĩ & relinquit eum qui dicit
ego sum uia libat que dus alienis in pingit inuiis
suis ne quaquam dĩ sed suis & antiquas sempiter¬
nas quo semitas derolinquit quae omni ũscõrum
sunt tritae uestigiis colentium dm̃  istiuero
ambula ueruno iitinere non trito & relicto
cultudi idolauenerati sunt ꝓpt̃ quȩ infercur

Expanded text:
ra pascet, semper honos nomenque tuum laudesra pascet, semper honos nomenque tuum laudesque manebunt. \'quomodo,\' inquit, nix de Libani summitatibus deficere non potest nec ullo. ut omnis liquescat, solis ardore superatur fluentesque de montibus riui nequaquam siccantur in fontibus, sic meum nomen, quod per se stabile est atque perpetuum, non poterit immutari; et tamen, cum cetera naturae ordinem seruent, populus meus oblitus est mei.\' sequitur enim: Quia oblitus est mei populus meus frustra libantes et inpingentes in uiis suis, in semitis saeculi - siue sempiternis —, ut ambularent per eas in itinere non trito. Qui obliuiscitur dei et relinquit eum, qui dicit: ego sum uia, libatque dis alienis, inpingit in uiis suis - nequaquam dei, sed suis — et antiquas sempiternasque semitas derelinquit, quae omnium sanctorum sunt tritae uestigiis colentium deum. isti uero ambulauerunt in itinere non trito et relicto cultu dei idola uenerati sunt; propter quae infertur
Abbreviated transcription (Latin):
defecisse : & post cogitationes in quit nostras¬
ibimus ubi est ergo absque gratiadĩ liberi arbi
grandis offensa sit dĩ sequi cogitationessuas & pra¬
ui cordis facer& uoluntatem : ꝓpterea infert
dicens: in terrogate gentes & omnes in circui¬
tu nationes quis fecerit quis audierit idolis
seruiens quae fecitnimis uirgo isrł: uirgi¬
nem autem uocat eo quoduni dõ seruierit
dicente ꝓphaa: Notus iniude a ds̃ inisra¬
el magnum nomen eius : Num quid defqci
& depocra agri rix libani aut auelli possunt
aque erumpentes frigide & defluentes .Lxx
Num quit deficient de petra ubera aut nix
delibano a ut declinabit aquam uiolenter
sublata uento: Talequit & illud uirgilia¬
num sonat ante leues ergopascentur in aethere
cerui & freca destituent Nudos inlicore pisces
quam nostro illius labatur pectore uultus & in
alio lo comfreta dum fluuii current dum mon¬
tibus umbrȩ lustrabunt conuexa polus dumside¬

Expanded text:
defecisse — et post cogitationes,\' idefecisse — et post cogitationes,\' iibimus.\' ubi est ergo absque gratia 9::rlń:,. t deigrandis offensa sit dei sequi cogitationes suas et praui cordis facere uoluntatem? propterea infert dicens: \'interrogate gentes et omnes in circuitu nationes, quis fecerit. quis audierit idolis seruiens, quae fecit nimis uirgo Israhel.\' uirginem autem uocat eo, quod uni deo seruierit dicente propheta: notus in Iudaea deus, in Israhel magnum nomen eius. Numquid deficiet de petra r a agri nix Libani? aut anelli possunt aquae erumpentes frigidae et defluente? LXX: numquid deficient de petra ubera aut nix de Libano? aut declinabit aqua uiolenter sublata uento? Tale quid et illud Uerguianum sonat. ante leues ergo pascentur in aethere cerui et freta destituent nudos in litore pisces, quam nostro illius labatur pectore uultus: et in alio loco: in freta dum fluuii current, dum montibus umbrae lustrabunt, conuexa polus dum side
Abbreviated transcription (Latin):
& cogito contrauos cogitationem: reuertatur
unus quis que aui asua mala & dirigiteuiasues¬
tras & studia uestra: qui dixerunt : desperaui¬
mus siue confortabitur. post cogitationes enĩ
nostras ibimus & unus quis que pͦrauitatem si¬
ue quod placuit cordissumali faciemus : ideo
haec dicit dñs in terro gate gentes quis audiuit
talia orribilia quae fecit nimis uirgo is rael:
Implet dñs parabolam quam & aspectu & ser¬
monibus docuerat & dicit: ecceego fingo con¬
trauos malum quasi figulus lutum malum
autem iuxta isaiam quidicit faciens pacem
& creansmalum non quo perse malum sit sed
quod pacientibus malum esse udeatur: & co¬
gito contrauos cogitationem idest ꝓmerito
inferre sententiã : mutate opera & dirigite ui¬
as uestras ut & prosperis paena mut&ur : qui¬
inquit econtrario dixerunt: confortabi mur.
inmalis uidelic& operibus si ueiuxta aquilã
desperauimus & iuxta srmmachum defe¬

Expanded text:
 cogito contra uos cogitationem; reuertatur unusquisque a uia a mala et dirigite uias uestras et studia uestra! qui dixerunt: des desperauimus — siue confortabimur -: post cogitationes enim nostras ibimus et unusquisque prauitatem — siue quod placuit cordi suo malo — faciemus. ideo haec dicit dominus: interrogate gentes: quis audiuit talia horribilia, quae fecit nimis uirgo Israhel? Implet dominus parabolam. quam et aspectu et sermonibus docuerat. et dicit: \'ecce ego fingo contra uos malum quasi figulus lutum\' — malum autem iuxta Isaiam, qui dicit: faciens pacem et creans malum, non quo per se malum sit, sed quod patientibus malum esse uideatur — et cogito contra uos cogitationem\' — id est pro merito inferre sententiam —; mutate opera et dirigite uias uestras, ut et prosperis -poena mutetur! \' \'qui/inquit, \'e contrario dixerunt: confortabimur\' — in malis uidelicet operibus siue iuxta Aquilam desperauimus us et iuita Symmachum defe