comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bula aspergimur. quia ipsa nr̃ę ignorantiȩ
obscuritate caligamꝰ Unde recte ꝑ psalmistã
dicitur. caligo sub pedib eiꝰ. & ascendit suꝑ
cherubin & uolauit. uolauit suꝑ pennas
uentoꝵ. & posuit tenebras latibulum suũ.
Caligo est namq ei sub pedib quia non ea
claritate ab inferiorib cernitur. qua in su-¬
periorib dominatur. Ascendit enĩ suꝑ che-¬
rubin. & uolauit. Cherubim quippe. pleni-¬
tudo scientiȩ dicitur Proinde suꝑ plenitu¬
dinẽ scientiȩ ascendisse ꝑhibetur. & uolasse:
quia maiestatis eiꝰ celsitudinẽ scientia nulla
comp̃hendit. Uolauit gͦ. qui longe in altũ
ab intellectu nr̃o se rapuit. Uolauit super
pennas uentoꝵ. quia scientiã transcendit
animarũ. Iui posuit tenebras latibulum
suũ. quia dum caligine nr̃ȩ infirmitatis
obscuramur. ꝑ ignorantiã nram nobis ab-¬
sconditur. ne a nobis modo in ȩterna & inti-¬
ma claritate uideatur. Unde ei & in canticis

Expanded text:
bula aspergimur, quia ipsa nostrae ignorantiae bula aspergimur, quia ipsa nostrae ignorantiae obscuritate caligamus. Unde recte per Psalmistam dicitur: Caligo sub pedibus ejus, et ascendit super cherubim, et volavit, volavit super pennas ventorum, et posuit tenebras latiCaligo est namque ei sub pedibus, quia non ea claritate ab inferioribus cernitur, qua in superioribus dominatur. Ascendit enim super Cherubim et volavit. Cherubim quippe plenitudinem scientiae dicitur. Proinde super plenitudinem scientiae ascendisse perhibetur et volasse, quia majestatis ejus celsitudinem scientia nulla comprehendit. Volavit igitur, quia longe in altum ab intellectu nostro se rapuit. Volavit super pennas ventorum, quia scientiam transcendit animarum. Et posuit tenebras latibulum suum, quia dum caligine mentis nostrae obscuramur, per ignorantiam nostram nobis absconditur, ne a nobis modo in aeterna et intima claritate videatur. Majestatis
Abbreviated transcription (Latin):
agitur. ut nequaꝗͣ. cuncta quȩ sentit infirmis
insinuet. quia & quousq ipse carne morta¬
litatis infirmꝰ est. ea quȩ suꝑna sunt cuncta
ñ sentit. Predicare gͦ rudib ñ debet qnͣtũ
cognoscit. quia & ipse de suꝑnis mysteriis
cognoscere ñ ualet quanta sint: Hinc ẽ enĩ
qd̵ paulus apłs. postquã mysteriis cȩlestib
inter fuit dicit. uidemꝰ nunc ꝑ specalum in
enigmate. tunc autẽ facie ad faciẽ. Unde &¬
hic continuo sequitur. Qui tenet uultum¬
solii sui. & expandit suꝑ illud nebulã suam.
In uultu. solet cognitio demonstrare. Solĩ gͦ
eiꝰ uultus tenerur. quia a nobis in hac uitã
regni eiꝰ gła. ñ quanta intrinsecus habetur
agnoscitur. Suꝑ quo recte expandi nebula
dicitur. quia sicut est illa cęlestis regni głã
ñ uidetur. Nam corpꝰ qđ corrumpit᷑ aggra¬
uat animã. & deprimit terrena in habitatio
sensũ multa cogitantẽ. Auidendo gͦ eo ne-¬

Expanded text:
agitur, ut nequaquam cuncta quae sentit infirmis agitur, ut nequaquam cuncta quae sentit infirmis insinuet, quia et quousque ipse carne mortalitatis infirmus est, ea quae superna sunt cuncta non sentit. Praedicare ergo rudibus non debet quantum cognoscit, quia et ipse de supernis mysteriis cognoscere non valet quanta sint. Hinc est enim quod Paulus apostolus, postquam mysteriis coelestibus interfuit, dicit: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Unde et continuo hic sequitur: solii sui, et expandit super illud nebulam suam. - In vultu solet cognitio demonstrari. Solii ergo ejus vultus tenetur, quia a nobis in hac vita gloria regni ejus non quanta intrinsecus habetur, agnoscitur: super quod recte expandi nebula dicitur, quia sicut est, illa coelestis regni gloria non videtur. Nam, « corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . A videndo ergo eo ne
Abbreviated transcription (Latin):
tegat. ne ꝑ scandalũ m̃tis aut fidelẽ paruulũ
aut infidelem qui credere potuisset interi¬
mat. Ex morte enĩ iumentoꝵ debet prȩciũ.
qͥa illud sçilicet amisisse conuincitur. unde ad
agendã penitentiã rcustenct᷑ Oꝑienda est itaq
cisterna. quia corã paruulis mentib tegenda ẽ
alta scientia. ne unde cor docentiũ ad summa
attollit᷑. in de infirmitas auditoꝵ ad ina di¬
labatur. Dicatur gͥ recte. qui ligat aquas in
nubib ut ñ erumpant parit᷑ deorsũ. Pariter
namiq aquȩ erumperent. si corã infirmis audi-¬
torib qnͣta ẽ scientia ex ore loquentiũ emana¬
ret. si simul se om̃is plenitudo p̃dicationis ef¬
funderet. & nichil sibi cũ ꝓficientib reseruaret.
Dignũ quippe ẽ. ut qui p̃dicat audientis modũ
consideret. quatinꝰ ipsa p̃dicatio cũ auditoris
sui incrementis crescat.: Sic quippe agere unꝰ¬
quisq p̃dicator debet. sicut cũ illo diuinitꝰ

Expanded text:
tegat, ne per scandalum mentis aut fidelem parvulum, tegat, ne per scandalum mentis aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere potuisset, interimat. Ex morte enim jumentorum debet pretium, quia illud scilicet admisisse convincitur, unde ad agendam poenitentiam reus tenetur. Operienda est itaque cisterna, quia coram parvulis 549 mentibus legenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad summa attollitur, inde infirmitas auditorum ad ima dilabatur. Dicatur igitur recte: Qui ligat aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum. Pariter namque aquae erumperent, si coram infirmis auditoribus, quanta est scientia ex ore loquentis emanaret, si simul se omnis plenitudo praedicationis effunderet, et nil sibi cum proficientibus reservaret. Dignum quippe est ut qui praedicat audientis modum consideret, quatenus ipsa praedicatio cum auditoris sui incremen tis crescat. Sic quippe agere unusquisque praedicator debet, sicut cum illo divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ a terra p̾cipit remouere. ꝓfectõ signi¬
ficans p̾dicatores suos rudib debere ppłis
nec alta nimis de cȩlestib. nec tam̃ terrena
p̃dicare: Aqua itaq ligatur in nubib. quia
prȩdicatoꝵ scientia infirmoꝵ m̃tib loquenᷤ.
quantũ sentire ualet docere ꝓhibetur. Nam¬
plerũq si auditoris cor uerbi immensitate
corrumpit᷑ lingua docentiũ in discretionis
pena multat᷑ Unde scriptũ est. siquis aperu-¬
erit cisternã & foderit. & ñ operuerit eam.
cecideritq bos uel asinꝰ in eã. dñs cisternȩ red¬
det prȩciũ iumentoꝵ. Quid est enĩ aperire
cisternã. nisi intellectu ualido scripturȩ sacrȩ
archana penetrare: Quid autẽ ꝑ bouẽ & asi
fidelis quisq uel infidelis accipit᷑ Qui gͦ
cisternã fodit. & cooperiat ne illuc bos uel asmꝰ
ruat. id est qui in sacro eloquio iam alta intelli¬
git. sublimes sensꝰ cõrã ñ capientib ꝑ silentiũ

Expanded text:
et tamen a terra praecipit removeri, profecto signiet tamen a terra praecipit removeri, profecto significans praedicatores suos rudibus debere populis, nec alta nimis de coelestibus, nec tamen terrena praedicare. Aqua itaque ligatur in nubibus, quia praedicatorum scientia infirmorum mentibus loquens quantum sentire valet docere prohibetur. plerumque si auditorum cor verbi immensitate corrumpitur, lingua docentium indiscretionis poena multatur. Unde scriptum est: Si quis aperuerit cisternam et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos vel asinus in eam, dominus cisternae reddet pretium jumentorum . Quid est enim aperire cisternam, nisi intellectu valido Scripturae sacrae arcana penetrare? Quid autem per bovem et afidelis quisque et infidelis accipitur? Qui ergo cisternam fodit, cooperiat, ne illud bos vel asinus ruat, id est, qui in sacro eloquio jam alta intelligit, sublimes sensus coram non capientibus per silentium
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ ferre potuisset. si raptꝰ ad terciũ
quȩ dici honmi ñ liceret. tam immensos
suꝑnȩ scientiȩ sinus aperiret: Aut cuiꝰ ñ
uirtutẽ auditoris opprimeret. si ea quȩ intrin-¬
secus haurire poterat. in quantũ carnis lin-¬
gua sufficeret extrinsecus inundans. aquȩ
res rudes ñ inundatione scientiȩ s moderata
p̃dicationis distillatione foueant᷑. ligat ds̃
aquas in nubib. ut ñ erumpant parit̾ deor.¬
sum. quia doctoꝵ prȩdicationẽ temperat.
ut auditoꝵ infirmitas dictoꝵ rore nutrita
conualescat. Qd̾ bene in ȩugłio mystica
descriptione narratur dũ dicitur. ascendit
rãc in nauiculam petri. & rogauit ut a terra
reduceret pussillũ. & ita sedens prȩdicabat
turbis. Per nauem petri. quid aliud quã com-¬
missa petro ȩccłia designatur: De qua ut
dñs turbis confluentib p̃dicet. eam a terra
paululũ reduci iubet: quam nec in altũ duci

Expanded text:
Quis enim ferre potuisset, si raptus ad tertiumQuis enim ferre potuisset, si raptus ad tertiumquae loqui homini non liceret, tam immensos supernae scientiae sinus aperiret ? Aut cujus non virtutem auditoris opprimeret, si ea quae intrinsecus haurire poterat, in quantum carnis lingua sufficeret, extrinsecus inundans aquae res rudes non inundatione scientiae, sed moderata praedicationis distillatione foveantur, ligat Deus aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum, quia doctorum praedicationem temperat, ut auditorum infirmitas, dictorum rore nutrita convalescat. Quod bene in Evangelio mystica descriptione narratur, dum dicitur: Ascendit Jesus in naviculam Petri, et rogavit ut a terra reduceret pusillum, et ita sedens praedicabat turbis . Per navem Petri quid aliud quam commissa Petro Ecclesia designatur? De qua ut Dominus turbis confluentibus praedicet, eam a terra paululum reduci jubet. Quam nec in altum duci,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi partes circũquaq transinissi. & uer¬
bis nouerant pluere. & miraculis coruscare.
Quos ysaias ꝓpheta longeante intuens
dixit. qui sunt isti qui ut nubes uolant:
Quia gͥ uir iste ꝓphetico plenus sp̃ũ. in hac
locutione sua ad laudem dĩ initia nascentis
ȩccłiȩ desiderat exoriri. studet eiꝰ ordinem
ab apłoꝵ p̃dicatione narrare. qͥ curaueruns
summoꝑe rudib popłis plana & capabilia.
ñ summa atq ardua p̃dicare: Nam si scientiã
scãm quȩ hic aquae nomine designatur. ut
hauriebant corde ita ore funderent. immen¬
sitate eiꝰ auditores suos opprimerent potis
quã rigarent. Unde religata intrinsecus scien¬
tia. ut̾ ñ pariter deorsum erumperet. audito-¬
res suos distillatione uerboꝵ nutriens. nubes
illa loquebatur dicens. ñ potui loqui uobis
qͣsi spiritalib. sed quasi carnalib. tanquã
paruulis in xp̃o. lac uobis potũ dedi ñ ȩscã.

Expanded text:
mundi partes circumquaque transmissi, et vermundi partes circumquaque transmissi, et verbis noverant pluere, et miraculis coruscare? Quos Isaias propheta longe ante intuens, dixit: Qui sunt 548 isti qui ut nubes volant? Quia igitur vir iste, prophetico plenus spiritu, in hac locutione sua ad laudem Dei initia nascentis Ecclesiae desiderat exordiri, studet ejus ordinem ab apostolorum praedicatione narrare, qui curaverunt summopere rudibus populis plana et capabilia, non summa atque ardua praedicare. Nam si scientiam sanctam, quae hic aquae nomine designatur, ut hauriebant corde, ita ore funderent, immensitate ejus auditores suos opprimerent potius quam rigarent. Unde religata intrinsecus scientia, ut non pariter deorsum erumperet, auditores suos distillatione verborum nutriens, nubes illa loquebatur, dicens: Non potui loqui vobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam .
Abbreviated transcription (Latin):
dit aquilonẽ suꝑ uacuũ. & appendit terram
suꝑ nichili: Nam quia iudeoꝵ corda a fide ua-¬
cua diabolo sunt subdita. extendit aquilonẽ
suꝑ uacuũ. Quia uͦ nullis existentib meritis.
sicut dictum ẽ. ꝓ nichilo saluos facies eos. suꝑ
appendit terrã suꝑ nichili. Hocuͦ quo ordine
factum sit. mirifica subdens ratione contexit.
Ait enr̃. Qui ligat aquas in nubib. ut non
erumpant pariter deorsum. Quid hoc loco¬
aqua scientia dicatur. salomone attestante
didicimꝰ. qui ait. aqua ꝓfunda uerba ex ore
uiri. & torrens redundans fons sapientię
Aquã signare scientiã. dauid ꝓpheta testatur
dicens. tenebrosa aqua in nubib aeris. id est
occulta scientia in ꝓphetis. Qui ante aduen.¬
tum dñi dum occultis sacramentis grãuidi.
mysteria immensa gestarent. intuentium
oculis eoꝵ intelligentia caligabat. Nuhũ uͦ
nomine quid hoc in loco aliud quã p̃dicato¬
res scĩ. idest apłi designantur: Qui per

Expanded text:
dit aquilonem super vacuum, et appendit terram dit aquilonem super vacuum, et appendit terram super nihilum. Nam quia Judaeorum corda fide vacua, diabolo sunt subdita, extendit aquilonem super vacuum. Quia vero nullis existentibus meritis sicut dictum est: Pro nihilo salvos facies eos , supAppendit terram super nihilum. Hoc vero quo ordine factum sit, mirifica subdens ratione contexit. Ait enerumpant pariter deorsum. aqua scientia dicitur, Salomone attestante didicimus, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri, et torrens redundans fons sapientiae . Aqua signari scientiam David propheta testatur, dicens: Tenebrosa aqua in nubibus aeris . Id est, occulta scientia in prophetis, qui ante adventum Domini, dum occultis sacramentis gravidi, mysteria immensa gestarent, intuentium oculis eorum intelligentia caligabat. Nubium vero nomine quid hoc in loco aliud quam praedicatores sancti, id est apostoli, designantur, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
timoris soliditatẽ ponere. quos nulla conspicit
rectitudinis actione roborari. Unde apte sub-¬
iungitur. Et appendit terrã suꝑ nichili
Quid enĩ terrȩ nomine. nisi scã ȩccłia desi¬
gnatur: Quȩ dum uerba p̃dicationis susci¬
pit. fructũ boni oꝑis reddit: De qͣ ꝑ moy sen
dicitur. audiat terra uerba ex ore meo. expe-¬
ctetur sicut pluuia eloquiũ meũ. Et quid
ꝑnichilũ. nisi gentiles popłi designantur.
De quib ꝑ ꝓphetam dicitur. om̃s gentes uelut
nichilũ. & inane reputatȩ sunt. In eo gͦ nichi¬
lo terra suspenditur. qđ priꝰ uacuũ ab aqui-¬
lone tenebatur. quia illa corda gentiliũ reple-¬
ta sunt caritate di. quȩ pressa priꝰ fuerant
iudeȩ infidelitas. & ꝑ terrã sicut diximꝰ. scȩ̃
eccłiȩ fructificatio designari. Tir gͦ sc̃s casũ
iudeȩ peuntis aspiciat. & gentilitatis merita
ad ueniã redeuntis cernat. ac dicat. qui exten¬

Expanded text:
timoris soliditatem ponere quos nulla conspicit timoris soliditatem ponere quos nulla conspicit rectitudinis actione roborari. Unde apte subjungitur: Qui appendit terram super nihilum. Quid enim terrae nomine nisi sancta Ecclesia designatur, quae dum verba praedicationis suscipit, fructum boni operis reddit? De qua per Moysen dicitur: Audiat terra verba ex ore meo, exspectetur sicut pluvia eloquium meum . Et quid per nihilum, nisi gentiles populi designantur? De quibus per prophetam dicitur: Omnes gentes velut nihilum et inane reputatae sunt . In eo ergo nihilo terra suspenditur, quod prius vacuum ab Aquilone tenebatur, quia illa corda gentilium repleta sunt charitate Dei, quae pressa prius fuerant idelitas; et per terram, sicut diximus, sanctae Ecclesiae fructificatio designari. Vir ergo sanctus causam Judae pereuntis aspiciat, et gentilitatis merita ad veniam redeuntis cernat; et dicat: Qui exten
Abbreviated transcription (Latin):
culariũ dignitatũ. tanto faciliorib uitiis
p̃mitur. qnͣto maiorib curis grauat᷑. Huina¬
nus namq animꝰ uidere & deuitare peccata.
utinã ualeat uel quietꝰ. Quia gͦ uidit desi-¬
deratas rerũ celsitudines absq peccatis mi¬
nistrare ñ posse. & quia diuinȩ irȩ ñ abscon¬
ditur. quicquid illicitũ ꝑpetratur. apte secutꝰ
oculis eiꝰ. Inferni uͦ & ꝑditionis nomine
diabolũ om̃sq damnationis eius socios
designauit. Quis uͦ iste. sit corã quo inferꝰ
est nudus. sequitur dicens. Qui extendit¬
in sacro eloquio appellari diabolus solet. qui
ut torporis frigore gentiũ corda constringe¬
ret dixit. sedebo in monte testamenti. in
laterib aquilonis. Qui suꝑuacuũ extendit᷑
quia illa corda possidet. quȩ diuini amoris
grã ñ replentur: Sed tam̃ om̃ipotenti dõ
supperit. etiã uasa diaboli cunctis uirtutib
uacua. suȩ gr̃ę munere implere. in eisq diumni

Expanded text:
cularium dignitatum tanto facilioribus vitiis cularium dignitatum tanto facilioribus vitiis premitur, quanto majoribus curis gravatur. Humanus namque animus videre et devitare peccata utinam valeat vel quietus. Quia ergo vidit desideratas rerum celsitudines absque peccatis ministrari non posse, et quia divinae irae non absconditur quidquid illicitum perpetratur, apte secutusoculis ejus . Inferni vero et perditionis nomine diabolum omnesque damnationis ejus socios designavit. Quis vero ille sit coram quo infernus est nudus, sequitur dicens: CAPUT XXIin sacro eloquio appellari diabolus solet, qui, ut torporis frigore gentium corda constringeret, dixit: Sedebo in monte testamenti in lateribus aquilonis. . Qui super vacuum extenditur, quia illa corda possidet, quae divini amoris gratia non replentur. Sed tamen omnipotenti Deo suppetit, etiam vasa diaboli cunctis virtutibus vacuae suae gratiae munere implere, in eisque divini
Abbreviated transcription (Latin):
contra supbientẽ dicitur. ecce gygantes
gemunt sub aquis. quia elati omnes dum in
hac uita assequi honoꝵ celsitudinẽ cupiunt.
sub ponderib populoꝵ gemunt. Nã quanto
quisq hic altiꝰ engitur. tanto curis grauio-¬
rib oneratur: eisq ipsis populis mentẽ &¬
cogitatione supponitur. quib supponitur
dignitate. Et bene his uerbis hoc breuit᷑
indicatur. quia om̃is suꝑbia eo ipso in imo
iacet. quo in altũ se erigit. & inde magis
cunctis supposita sit. unde cunctis appetit
suꝑesse. Homo quippe in sublimib eleuatꝰ.
tantos suꝑ se sustinet. quantos suppositos
regit. Ni autẽ qui talib sociant᷑. ipsi etiam
laboris eoꝵ participatione deprimuntur.
nam cũ eis laborẽ etiã tolerant ponderis. dũ
panter głam affectant honoris. Unde cum
diceret. ecce gỹgantes gemunt sub aquis.
Ac si dicat. parit̃ gemunt. qui eoꝵ głȩ ex di¬
lectione sociantur. Ipsa autẽ occupatio se¬

Expanded text:
contra superbientem dicitur: Ecce gigantes contra superbientem dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Quia elati omnes dum in hac vita assequi honorum celsitudinem cupiunt, sub ponderibus populorum gemunt. Nam quantum quis hic altius erigitur, tanto curis gravioribus oneratur, eisqcogitatione supponitur, quibus superponitur dignitate. Et bene his verbis breviter indicatur quia omnis superbia eo ipso in imo jacet quo in alta se erigit, ut inde magis cunctis supposita sit, unde cunctis expetit superesse. Homo quippe in sublimibus elevatus, tantos super se sustinet, quantos suppositos regit. Hi autem qui talibus sociantur, ipsi etiam laboris eorum participatione deprimuntur. Nam cum eis laborem etiam tolerant ponderis, dum pariter gloriam affectant honoris. Unde cum diceret: Ecce gigantes gemunt sub aquis, Ac si dicat: Pariter gemunt qui eorum gloria ex delectatione sociantur. Ipsa autem occupatio sae
Abbreviated transcription (Latin):
hinc enĩ ꝑ ꝓphetam dicit᷑. mortui ñ uiuent.
gygantes ñ resurgent. Quos namq mortu¬
os. nisi peccatores nominat: Et qͦs gygan¬
tes. nisi eos qui de peccato etiã suꝑbiunt
appellat: Illi autẽ ñ uiuunt. qͥa peccando
uiã iusticiȩ ꝑdiderunt. isti etiã resurgere
post mortẽ nequeunt. quia post culpam
suã inflati ꝑ suꝑbiam. ad penitentiȩ reme¬
dia ñ recurrunt. Eicrursum scriptũ ẽ: uir
qui errauerit a uia doctrinȩ in cȩtu grgantũ
commorabitur. quia quisqͥs iter rectitudi¬
nis deserit. quoꝵ se numero. nisi suꝑboꝵ
spirituũ iungit: Bene autẽ contra elatos
dicitur. ecce gygantes gemunt sub aquis
Ac si apte diceretur. eur de scientia homo¬
suꝑbiat. cũ ignorantiȩ abyssus & ipsos suꝑ-¬
tum nomine potentes huiꝰ scłi designantur.
in aquis possunt popłi figurari. ioħe attestan-¬
te. qui ait. aquȩ enĩ sunt popłi. Bene autẽ

Expanded text:
Hinc enim per prophetam dicitur: Mortui non vivent, Hinc enim per prophetam dicitur: Mortui non vivent, gigantes non resurgent . Quos namque mortuos nisi peccatores nominat? Et quos gigantes nisi eos qui de peccato etiam superbiunt appellat? Illi autem non vivunt, quia peccando vitam justitiae perdiderunt. Isti etiam resurgere post mortem nequeunt, quia post culpam suam inflati per superbiam, ad poenitentiae remedia non recurrunt. Hinc rursum scriptum est: Vir qui erraverit a via doctrinae, in coetu gigantum commorabitur ; quia quisquis iter rectitudinis deserit, quorum se numero nisi superborum spirituum jungit? Bene autem contra elatos dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Ac si aperte diceretur: superbiat, cum ignorantiae abyssus et ipsos supertum nomine potentes hujus saeculi designantur, in aquis possunt populi signari, Joanne attestante, qui ait: « Aquae sunt populi . » Bene autem
Abbreviated transcription (Latin):
debuit. suꝑba nisus est temeritate penetͣre
Ipse gͦ se ꝑ prudentiã pretulit. cuiꝰ iudiciũ
ñ intelligendo iudicauit. Ipsi se ꝑ prudentiã
pͣtulit. a quo uiuendi spiraculum accepit:
Ac si plus ipso esset sapiens. a qͦ habebat ut esset
Sed quia beatꝰ iob sc̃ẽ eccłiȩ typum tenens.
pauca in suꝑboꝵ correptione ꝓtulit. qͦs tenere
hereticoꝵ speciẽ ñ ignorauit. sicut superius
dixit. disputare cum do cupio. priꝰ uos osten¬
dens fabricatores mendacii. & cultores ꝑuer¬
soꝵ dogmatũ. repente se ad doctrinã erigit.
& contra elatoꝵ impericiã scientiȩ suȩ latitu¬
dinẽ ꝑ sententias expandit dicens.¬
Eccegrgantes. genunt sub aquis. Dignũ
quippe erat. lit ꝑ increpationẽ priꝰ tumorẽ
sapientiȩ terrenȩ retunderet. ꝑ doctrinam
post modũ ad plena mysteriis uerba tnͣsiret:
Gygantes enĩ uel apostatas angłos. uel super¬
bos quosq homines nil obstat intelligi.¬

Expanded text:
ri debuit, superba nisus est temeritate penetrare. ri debuit, superba nisus est temeritate penetrare. Ipsi ergo se per prudentiam praetulit, cujus judicium non intelligendo judicavit. Ipsi se per prudentiam praetulit, a quo vivendi spiraculum accepit; 546 ac si plus ipso esset sapiens a quo habebat ut esset. Sed quia beatus Job, sanctae Ecclesiae typum tenens, pauca in superborum correptione protulit, quos tenere haereticorum speciem non ignoravit, sicut superius dixit: Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum ; repente se ad doctrinam erigit, et contra elatorum imperitiam scientiae suae latitudinem per sententias expandit, dicensEcce gigantes gemunt sub aquis. - Dignum quippe erat, ut per increpationem prius tumorem sapientiae terrenae retunderet, et per doctrinam postmodum ad plena mysteriis verba transiret. Gigantes autem vel apostatas angelos, vel superbos quosq
Abbreviated transcription (Latin):
stulto consiliũ caritatis est. dare sapienti osten¬
rationis. dare uͦ ipsi sapientiȩ puersitatis.
Et quia hii quos tenere hereticoꝵ speciẽ diximꝰ.
ꝑ locutionẽ suã ostentationi potiꝰ ꝙͣ utilitati
seruiebant. recte adhuc contͣ baldad subdit᷑.
cui prudentia recta est. plurima ñ ẽ. quia iuxta
pauli uocẽ ñ plus appetit sapere. quã oportet
sapere. Cui uͦ est plurima ñ est recta. quia dã
ultra modũ tenditur. in quolibet latere culpe
declinatur. Prudentiã uͦ suã plurimã osten¬
dunt. qui uideri p̃ aliis prudentiores appetunt.
Unde fit plerũq. ut dum moderate sapere
nesciunt. & fatua loquant᷑. pro qua re ipse adhuc
excessus prudentiȩ subiungitur ut dicatur
dentiã sapientes sumꝰ. Eriꝰ autẽ nrm ẽ uiue¬
tre. postmodũ sapere. quia ut sapientes esse ua-¬
leamꝰ. priꝰ agit᷑ ut simꝰ. ui gͦ uitam dedit.
ipse ꝓculdubio & prudentiã contulit. Baldad
autẽ qui beatũ iob flagellatũ p̃ro culpa credi

Expanded text:
stulto consilium charitatis est, dare sapienti, ostentationis. Dare vero ipsi sapientiae, perversitatis, et quia hi quos tenere haereticorum speciem diximus, per locutionem suam ostentationi potius quam utilitati serviebant, recte adhuc contra Baldad subditur:cui prudentia recta est, plurima non est, quia, juxta Pauli vocem, non plus appetit sapere quam oportet sapere . Cui vero est plurima, non est recta, quia dum ultra modum tenditur, in quolibet latere culpae declinatur. Prudentiam vero suam plurimam ostendunt qui videri prae aliis prudentiores appetunt. Unde fit plerumque ut cum moderate sapere nesciunt, etiam fatua loquantur. Pro qua re ipse adhuc excessus prudentiae subjungitur, ut dicaturdentiam sapientes sumus. Prius autem nostrum est vivere, postmodum sapere, quia ut sapientes esse valeamus, prius agitur ut simus. Qui ergo vitam dedit, ipse procul dubio et prudentiam contulit. Baldad autem, quia beatum Job flagellatum pro culpa credid
Abbreviated transcription (Latin):
incrementũ: Sed qui de sensu suo alta sapiunt.
esse humiliter dĩ adiutores nolunt. quia dũ
se do utiles esse estimant. a fructu se utilita¬
tis alienant. Unde & ueritatis uoce discipłis
dicit᷑. cum feceritis om̃ia quȩ p̃cepta st̃ uobis.

Expanded text:
incrementum. Sed qui de sensu suo alta sapiunt, incrementum. Sed qui de sensu suo alta sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. Unde et voce Veritatis discipulis dicitur: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ adiutor es. nunquid imbecillis. & susten¬
tas brachiũ eiꝰ qui ñ est fortis Aõsi aꝑte
dicatur. dum eũ iuuare niteris. sub cuiꝰ ma¬
gnitudine succumbis. om̃e qđ impendis so¬
latium de ostentatione est. non de pietate
Sed inter hȩc sciendũ est. quia plerũq etiã
dm̃ qui uidelicet imbecillis ñ est. humiliter
agentes adiuuamꝰ. Unde & ꝑ paulũ dicitur.
adiutores enĩ dĩ sumꝰ. Nam cũ ei quẽ ipse ꝑ
internã grãm infundit. nos exhortationis
uoce concurrimꝰ. hoc qđ ille ꝑ sp̃m agit ingin¬
secus. nos exteriꝰ ministerio uocis adiuuamus.
Et tunc solũ nr̃a exhortatio ad ꝑfectionẽ ducit᷑.
cũ in corde ds fuerit qui adiuuetur. Unde
& alias dicit᷑. neq qui plantat est aliquid neq
qui rigat. s qui inicrementũ dat ds̃. Plantare
quippe & rigare. adiunare ẽ. Qđ utrũq ua¬
cuum erit ministeriũ. si in corde ds̾ non dat

Expanded text:
Cujus adjutor es? nunquid imbecillis? et sustenCujus adjutor es? nunquid imbecillis? et sustentas brachium ejus, qui non est fortdicat: Dum eum juvare niteris sub cujus magnitudine succumbis, omne quod impendis solatium, de ostentatione est, non de pietate. Sed inter haec sciendum est, quia plerumque etiam Deum, qui videlicet imbecillis non est humiliter agentes adjuvamus. Unde et per Paulum dicitur: Adjutores enim Dei sumus . Nam cum ei quem ipse per internam gratiam infundit nos exhortationis voce concurrimus, hoc quod ille per spiritum agit intrinsecus nos exterius ministerio vobis adjuvamus, et tunc solum nostra exhortatio ad perfectionem ducitur, cum in corde Deus fuerit qui adjuvetur. Unde et alias dicit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Plantarequippe et rigare adjuvare est: quod utrumque vacuum erit ministerium, si Deus in corde non dat
Abbreviated transcription (Latin):
ex putredine nascitur uermis. Unde recte
homo putredo. filiꝰ uͦ hominis uermis uocat᷑
Primꝰ quippe homo putredo ñ uermis. quia
& si ꝑ mortẽ putruit. ñ tamen ex putredine
ꝑ natiuitatẽ uenit: Qui autẽ filiꝰ ẽ hominis
uermis dicitur. quia iam ex mortaliũ cor¬
porum corruptione propagatur.
Igitur quia amicoꝵ uerba finita sunt. beatus
iob altiora culmine ꝓsecutionis innititur.
eiꝰdem dicta tam sunt ualida quã extrema.
quia & usus esse iurisperitoꝵ solet. ut argu¬
mentũ quo aduersariis suis eminere se p̃uideñ.
ad ꝓsecutionis conclusionẽ seruent. Sequitur.¬
N espondens autẽ iob. dixit Euiꝰ adiutor
es. nunquid imbecillis: Et sustentas brachi¬
um eiꝰ. qui ñ est fortis: Adiuuare imbecillẽ¬
caritatis est. adiuuare uͦ potentẽ uelle elationis.
Quia gͥ amici eiꝰ hereticoꝵ speciem tenentes.
qͣsi adiuuantes dm̃ sapientiã suã ostendere
conabantur. iuste baldad rep̃hendit᷑ ut dicat᷑:

Expanded text:
ex putredine nascitur vermis. Unde recte ex putredine nascitur vermis. Unde recte homo putredo, filius vero hominis vermis vocatur. Primus quippe homo putredo, non vermis, quia etsi per mortem putruit, non tamen ex putredine per nativitatem venit. Qui autem hominis est filius, vermis dicitur, quia jam ex mortalium corporum corruptione propagatur. rum verba finita sunt, beatus Job altiori acumine prosecutionis innititur, ejusque dicta tam sunt valida, quam extrema, quia et sic usus esse jurisperitorum solet, ut argumentum, quo adversariis suis eminere se praevident, ad prosecutionis conclusionem servent. SequiturRespondens autem Job dixit: Cujus adjutor es? Nunquid imbecillis? et sustentas brachium ejus qui non est fortis? - Adjucharitatis est; adjuvare potentem velle, elationis. Quia igitur amici ejus haereticorum speciem tenentes, quasi adjuvantes Deum, sapientiam suam ostendere conabantur, juste Baldad reprehenditur, ut dicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
tis exultantis: Humũ quippe popłi sui dñs
electoꝵ omniũ mentẽ uocat. suꝑ quã spinas
ac uepres ascendere ꝑhibet. quia nec ipsã qͦ
esse absq punctionib uitioꝵ uidet. Domus
uͦ gaudii ciui tans exultantis. est mens
prauoꝵ. quȩ dũ uent᷑a supplicia conspicere negligit:
in carnis uoluptate. se deserens. maniter
hilarescit. Ait gͦ. suꝑ humũ popłi mei spinȩ
& uepres ascendunt. qnͣtomagis suꝑ omnem
domũ gaudii ciuitatis exultantis: Ac si aꝑte
dicat. si & illoꝵ mentẽ uitia deprimunt. qui
se ꝓ cȩlestis patriȩ desiderio affligunt. quib
culpis substrati sunt. qui sine ulla formidine.¬
se in carnis uoluptate derelinquunt: Notan
dinẽ conditionis nr̃ȩ tenuit natiuitatis. qui
hominẽ ñ uermem. sed putredinẽ. filiũ uero
hominis uermem uocat. Primꝰ naͣq humani
generis parens homo. ñ filis hominis. ex quo
quisqͥs ꝓdiit ñ solũ homo. sed filiꝰ qͦ hominᷤᷤ
fuit. Sicut gͦ ex homine filiꝰ hominis. ita

Expanded text:
tis ? Humum quippe populi sui Dominus electorum omnium mentem vocat, super quam spinas ac vepres ascendere perhibet, quia nec ipsam quoque esse absque punctionibus vitiorum videt. Domus vero gaudii civitatis exsultantis est mens pravorum, quae dum ventura supplicia conspicere negligit, in carnis voluptate se deserens, inaniter hilarescit. Ait ergo: Super humum populi mei spinae et vepres ascendent, quanto magis super omnem domum gaudii civitatis exsultantis? Ac si aperte dicat: Si et illorum mentem vitia deprimunt, qui se pro coelestis patriae desiderio affligunt, quibus culpis substrati sunt qui sine ulla formidine sese in carnis voluptate derelinquunt? 24. Prdinem conditionis nostrae tenuit et nativitatis, qui hominem non vermem, sed putredinem, filium vero hominis vermem vocat. Primus namque humani generis parens, homo, non filius hominis, ex quo quisquis prodiit, non solum homo, sed filius quoque hominis fuit. Sicut ergo ex homine filius hominis, ita
Abbreviated transcription (Latin):
compede infirmitatis tenetur. Et culpas qͥdẽ
subigere ꝑfecte desiderat. s quousq corru¬
ptione carnis astringitur. eiꝰ q uinculis etiã
cũ ñ uult ligatur. Hinc itaq colligat. quanto
peccatoꝵ pondere pressi sint. qui contra hȩc
detestare negligunt. si plene culpam nec illi
suꝑant. qui contra hanc uiriliter pugnant.
Unde & postquã dictũ est. ecce enĩ luna non
splendet. & stellȩ ñ sunt mundȩ in conspectu¬
putredo. & filiꝰ hominis uermis: Ac si aꝑte
diceret᷑. Si ipso qͦ esse sine contagio ñ ualent.
qui inter p̃sentis uitȩ tenebras uirtutib lu¬
cent. quanto reatu iniquitatis obstricti sunt.
qui adhuc carnaliter uiuunt: Si a peccato
esse liberi nequeunt. qui iam in cȩlestib deside¬
riis conuersantur. qnͣtomagis qui peccatoꝵ
pondera tolerant. qui carnis suȩ uoluptatib
dediti. adhuc putredinis iugũ portant: Hinc
petrus ait. si iustus uix saluabitur. impius &

Expanded text:
compede infirmitatis tenetur; et culpas quidem compede infirmitatis tenetur; et culpas quidem subigere perfecte desiderat, sed quousque corruptione carnis astringitur, ejus vinculis, etiam cum non vult, ligatur. Hinc itaque colligat quanto peccatorum pondere pressi sint qui contra haec decertare negligunt, si plene culpam nec illi superant, qui contra hanc viriliter pugnant. Unde et postquam dictum est: Ecce etiam luna non splendetputredo, et filius hominis vermis? - Ac si aperte diceretur: Si ipsi quoque esse sine contagio non valent, qui inter praesentis vitae tenebras virtutibus lucent, quanto reatu iniquitatis obstricti sunt qui adhuc carnaliter vivunt? Si a peccato liberi esse nequeunt qui jam in coelestibus desideriis conversantur, quae peccatorum pondera tolerant qui carnis suae voluptatibus dediti, adhuc putredinis jugum portant? Hinc Petrus ait: « Si justus vix salvabitur, impius et
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta simul eccłia. quid ꝑstellas. nisi singu¬
loꝵ bene uiuentiũ animȩ designant᷑: Qui
inter prauoꝵ hominũ conuersatĩones dum
magnis uirtutib eminent. qͣsi in tenebris
noctis lucent. Unde ꝑ paulũ qͦ discipłis dicit᷑.
inter quos lucetis. sicut luminaria in mundo.
Quia enĩ scã ęccłia lunȩ appellatione expri-¬
mitur. ꝓpheta testatur dicens. eleuatus ẽ sol.
& luna stetit in ordine suo. Eleuato & enĩ
sole in suo ordine luna statuit᷑. quia ascen-¬
dente ad cȩlos dño. scã ꝓtinus ȩccłia in p̾dica
tionis auctoritate roboratur. Et qͥa stellarũ
nomine electi signantur. rursũ paulus insi-¬
p̃uenientis grȩ dona ꝑfundant.: nec singuloꝵ
bene inuentiũ mentes a peccatoꝵ maculis
mundȩ sunt. si remota pietate iudicentur.
quia apud districti iudicis oculos sua unũqu̾eq
corruptibilitas inquinat. nisi hunc cotidie
grã parcentis tergat. Electoꝵ quippe animꝰ
ꝓdire ad libertatem iusticiȩ nititur. s adhuc

Expanded text:
cuncta simul Ecclesia; quid per stellas, nisi singulorum bene viventium animae designantur? qui inter pravorum hominum conversationes, dum magnis virtutibus eminent, quasi in tenebris noctis lucent. Unde per Paulum quoque discipulis dicitur: Inter quos lucetis sicut luminaria in mundo . Quia enim sancta Ecclesia lunae appellatione exprimitur, propheta testatur, dicens: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Elevato enim sole, in suo ordine luna statuitur, quia ascendente ad coelos Domino, sancta protinus Ecclesia in tionis auctoritate roboratur. Et quia stellarum nomine electi signantur, rursum Paulus insipraevenientis gratiae dona perfundant, nec singulorum 544 bene viventium mentes a peccatorum maculis mundae sunt, si remota pietate judicentur, quia apud districti judicis oculos, sua unumquemque corruptibilitas inquinat, nisi hanc quotidie gratia parcentis tergat. Electorum quippe animus prodire ad libertatem justitiae nititur, sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ tam̃ certamina ñ labore s imꝑio ꝑagunt.
quia quiequid agendo contra immundos sp̃s
appetunt. ex adiutorio cuncta regentis posst̾.
De hac namq milicia nascente rege nr̃o scri¬
ptum est. subito facta est cũ angło multitudo
militiȩ cȩlestis. Cui tam̃ militiȩ electoꝵ qͦ
hominũ numerꝰ iungitur. qui ꝑ sublime
m̃tis desideriũ at̾renȩ conuersationis serui.¬
tute liberant᷑. De quib ꝑ paulũ dicitur.
nemo militans d̾o implicat se negotiis secu¬
larib. Iui licet nunc pauci appareant. in
inuisibili tam̃ patia innumerabiles regnañ.
quia & si ex cõparatione prauoꝵ pauci sunt.
in congregationis suȩ frequentia metiri
roboratur. recte subiungit᷑ Et suꝑ quem¬
ñ surgit lumen illiꝰ: Lumen quippe di est.
grã p̃ueniens. quȩ si in nr̃o corde nequaqu̾ã¬
gratuito surgeret ꝓfecto mens nr̃a in pecca¬
toꝵ suoꝵ tenebris obscura remaner et.

Expanded text:
Quae tamen certamina non labore, sed imperio peragunt, Quae tamen certamina non labore, sed imperio peragunt, quia quidquid agendo contra immundos spiritus appetunt, ex adjutorio cuncta regentis possunt. De hac namque 543 militia, nascente rege nostro, scriptum est: Subito facta est cum angelo multitudo militiae coelestis . Cui tamen militiae electorum quoque hominum numerus jungitur, qui per sublime mentis desiderium, a terrenae conversationis servitute liberantur. De quibus per Paulum dicitur: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus . Qui licet nunc pauci appareant, in invisibili tamen patria innumerabiles regnant, quia etsi ex comparatione pravorum pauci sunt, in congregationis suae frequentia metiri roboratur, recte subjungitur: CAPUnon surget lumen illius? Lumen quippe Dei est gratia praeveniens, quae nisi in nostro corde gratuito surgeret, profecto mens nostra in peccatorum suorum tenebris obscura remaneret.
Abbreviated transcription (Latin):
N unquid est numerꝰ militũ eiꝰ: In cogni¬
tione humanȩ rationis suꝑnoꝵ spirituum.
numerꝰ ñ est. quia quanta sit illa frequentia
inuisibilis exercitꝰ nescitur. De qͦ ꝑ danihelẽ
dicitur. milia miliũ ministrabant ei. & decies
milies centena milia assistebant er Suꝑnoꝵ
ciuiũ numerꝰ infinitus & definitꝰ exprimitur
ut qͥ dõ et numerabilis. esse nobis innumerabi¬
lis demonstretur: quamuis aliud ẽ assistere.
aliud ministrare: Assistunt enĩ illȩ ꝓculdubio
potestates. quȩ ad quȩdã hominib ñtianda
ñ exeunt: comistrant uͦ hi qui ad explenda
officia nuntioꝵ ueniunt. s tam̃ ipsi qͦ con¬
templatione ab intimis ñ recedunt. Et qͥa
plures sunt qui ministrant. quã hi qui priñ¬
cipaliter assistunt. assistentiũ numerꝰ quasi
definitꝰ. ministrantiũ uͦ indesinitꝰ ostendit᷑
Angłicos uͦ sp̃s recte dĩ milites dicimꝰ. quia¬
decertare. eos contͣ potestates aereas ñ ignoramꝰ

Expanded text:
Nunquid est numerus militum ejus. - In cognitione humanae rationis supernorum spirituum numerus non est, quia quanta sit illa frequentia invisibilis exercitus, nescit de quo per Danielem dicitur: « Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena milcivium numerus et infinitus et definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabilis, esse nobis innumerabilis demonstretur, quamvis aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim illae procul dubio potestates, quae ad quaedam hominibus nuntianda non exeunt. Ministrant vero hi qui ad explenda officia nuntiorum veniunt, sed tamen ipsi quoque contemplatione ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant quam hi qui principaliter assistunt, assistentium numerus quasi definitus, ministrantium vero infinitus ostenditur. Angelicos vero spiritus recte Dei milites dicimdecertare eos contra potestates aereas non ignoramus.
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq uniꝰcuiꝰq gentis uel culpa. uł iusticia
ad suꝑnȩ curȩ consiliũ ducitur. eiꝰdẽ gentis
p̃positus uel optinuisse in certamine. uel non
optinuisse phibetur. Quoꝵ tam̃ omniũ una
uictoria ẽ. sui suꝑ se opificis uoluntas summa.
quã dum semꝑ aspiciunt. qđ optinere ñ ua¬

Expanded text:
Cumque uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia Cumque uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia ad supernae curiae consilium ducitur, ejusdem gentis praepositus, vel obtinuisse in certamine, vel non obtinuisse perhibetur: quorum tamen omnium una victoria est et sui super se opificis voluntas summa; quam dum semper aspiciunt, quod obtinere non va
Abbreviated transcription (Latin):
exꝓbratione:. Om̃is namq uir iustꝰ dĩ illu¬
stratione iustus est. ñ comꝑatione. Humana
quippe iusticia auctori comꝑata. iniusticia.
est. quia & si in ipsa sua conditione homo
ꝑsisteret. creatori ñ possit ȩquari creatura:
Cui tam̃ ad grauiora defectus pondera ac-¬
cessit. & culpa quã serpens insidians intulit.
mulier infirmata ꝑsuasit: Unde nunc quia
homo ꝑmulierẽ culpȩ subditã nascitur. reatꝰ
primi infirmitas in ꝓle ꝓpagatur. Et quia
in radice putruit humani generis ramus. in
conditionis suȩ uiriditate minime subsistit:
Unde recte nunc dicit᷑. i lnquid iustificari
potest homo comparãtꝰ do. aut apparere mun¬
dus natꝰ de muliere: Ac si apte diceretur. ne
contra auctorẽ suũ homo supbiat. consideret
unde huc uenit. intelligat quid sit Sed ecce
nͣnulli ꝑ donũ sp̃s adiuti. contra infirmitatẽ
suȩ carns erigunt᷑. uirtutib emicant. signoꝵ
qͦ miraculis cõruscant. Nullus tam̃ est qͥ sine

Expanded text:
atur. Omnis namque vir justus, Dei illustratione justus est, non comparatione. Humana quippe justitia auctori comparata injustitia est, quia etsi in ipsa sua condpersisteret, creatori non posset aequari creatura . Cui tamen ad graviora defectus pondera, accessit et culpa, quam serpens insidians intulit, et mulier infirmata persuasit . Unde nunc quia homo per mulierem culpae subditam nascitur, reatus primi infirmitas in prole propagatur. Et quia in radice putruit humani generis ramus, in conditionis suae viriditate minime subsistit. Unde recte nunc dicitur: Nunquid justificari potest homo comparatus Deo, aut apparere mundus natus de muliere? Ac si aperte diceretur: Ne contra auctorem suum homo superbiat, consideret unde huc venit, et intelligat quid sit. Sed ecce nonnulli per donum spiritus adjuti contra infirmitatem suae carnis eriguntur, virtutibus emicant, signorum quoque miraculis coruscant; nullus tamen est qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
iutoriũ michi. Iui dũ nequaꝗͣ. simul esse. s
uenire in adiutoriũ dicitur. aꝑte ei populo
p̃latus agnoscitur. qui captus in alia parte te¬
nebatur. Quid est gͦ angłm dicere. ego ueni
ꝓpter sermones tuos. princeps autẽ regni ꝑsa¬
rum restitit michi. nisi sua subditis oꝑa ñtiare
Ac si aꝑte dicat. precum quidẽ tuarũ merita
exigunt. ut israheliticꝰ popłs a iugo suę ca¬
ptiuitatis exuatur.: Sed est adhuc qđ in eodẽ
popło ꝑsarum dominio purgari debeat. unde
ereptioni illiꝰ ꝑsarum princeps michi iure
contradicat. ꝗͣuis p̾ces tuas eoꝵ qͦ lacrimȩ

Expanded text:
jutorium mihi. Qui dum nequaquam simul esse, sed jutorium mihi. Qui dum nequaquam simul esse, sed venire in adjutorium dicitur, aperte ei populo praelatus agnoscitur, qui captus in alia parte tenebatur. Quid est ergo angelum dicere, Ego veni propter sermones tuos, princeps autem regni Persarum restitit mihi, nisi sua subditis opera nuntiare? Acsi aperte dicat: Precum quidem tuarum merita exigunt ut Israeliticus populus jugo suae captivitatis exuatur; sed est adhuc quod in eodem populo Persarum dominio purgari debeat: unde ereptioni illius Persarum princeps mihi jure contradicat, quamvis preces tuas eorum quoque lacrymae
Abbreviated transcription (Latin):
princeps grecoꝵ adueniens. Quos itaq alios
principes gentiũ nisi angłos appellat. qui sibi
resistere exeunti potuissent: Quȩ gͦ esse pax
in sublimib potest. si inter ipsos qͦ angłicos
sp̃s p̾liandi certamen agitur. qui semꝑ conspe¬
ctui ueritatis assistuntꝰ Sed quia certa angłoꝵ
ministeria dispensandis singulis quib q gen-¬
tib sunt p̾lata. cũ subiectoꝵ mores aduersũ
se uicissim p̃positoꝵ spirituũ opem merentur.
ipsi qui p̾sunt sp̃s contra se uenire referunt᷑.
Is namq angłs qui daniheli loquebat᷑. capti¬
uis israhelitici popłi in ꝑside. constitutis p̾latꝰ
agnoscitur. Ooichael autẽ eoꝵ qui ex eadem
plebe in iudea terra remanserant. p̃positus
inuenitur. Unde ab hoc eodem angło paulo
post daniheli dicitur. nemo est adiutor m̃s
in omnib his. nisi michael princeps uest̾.
De quo & hoc qd p̃misimus dicit. & ecce mi¬
chael unꝰ de principib primis. uenit in ad¬

Expanded text:
princeps Graecorum adveniens Quos itaque alios principes gentium, nisi angelos appellat, qui sibi resistere exeunti potuissent? Quae ergo pax in sublimibus esse potest, si inter ipsos quoque angelicos spiritus praeliandi certamen agitur, qui semper conspectui veritatis assistunt? sed quia certa angelorum ministeria dispensandis singulis quibusque gentibus sunt praelata, cum subjectorum mores adversum se vicissim praepositorum spirituum opem merentur, ipsi qui praesunt spiritus, contra se venire referuntur. Is namque angelus qui Danieli loquebatur, captivis Israelitici populi in Perside constitutis, praelatus agnoscitur. Michael autem eorum, qui ex eadem plebe in Judaeae terra remanserant, praepositus invenitur. Unde ab hoc eodem angelo paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjutor meus in omnibus his nisi Michael princeps vester. De quo et hoc, quod praemisimus, dicit: Et ecce Michael unus de principibus primis venit in ad
Abbreviated transcription (Latin):
tam dñs dicit. non sunt enĩ uiȩ meȩ. sicut uiȩ
ur̃ȩ. Aduentũ gͦ dominicũ narrans. uias dĩ
ex parte retulerat. quia alia eiꝰ actio fuit qua
nos condidit. alia qua redemit. Ea itaq quȩ
de dñi actione narrauit. extremi iudicii cõpa-¬
ratione leuigans ait: ecce hȩc ex parte dicta st̃
uiarũ eiꝰ. qdꝰ & paruam stillam sermonũ eius
appellat. quia quicquid altũ. quicqͥd terribile.
in hac uita positi de eiꝰ consideratione cogno¬
scimꝰ. ex immensitate secretoꝵ cęlestium
uelut tenuis ad nos gutta suꝑni liquoris ema¬
nat. Et quis poterit tomtruũ magnitudiniᷤ
illiꝰ intueri: Ac si aꝑte dicat. si humilitatis
eiꝰ ammiranda uix ferimꝰ. sonoꝵ atq tembilẽ
maiestatis eiꝰ aduentũ qualit̾ toleramus:
Hunc tonitruũ aduentus illiꝰ. etiam dauid¬
psalmista insonat dicens. ds̃ manifestus ue¬
niet. ds̃ nr̃ & ñ silebit: ignis in conspectueiꝰ
ardebit. & in circũitu eiꝰ tempestas ualida.¬

Expanded text:
tam Dominus dicit: Non enim sunt viae meae sicut viae vestrae . Adventum ergo Domini narrans, vias Dei ex parte retulerat, quia alia ejus actio fuit, qua nos condidit, alia qua redemit. Ea itaque quae de Domini actione narravit, extremi judicii comparatione levigans, ait: Ecce haec ex parte dicta sunt viarum ejus. Quod et parvam stillam sermonum ejus appellat, quia quidquid altum, quidquid terribile in hac vita positi de ejus consideratione cognoscimus ex immensitate coelestium secretorum, velut tenuis ad nos gutta superni liquoris emanat: Et quis poterit tonitruum magnitudinis ejus intueri? Ac si aperte dicat: Si humilitatis ejus admiranda vix ferimus, sonorum atque terribilem majestatis ejus adventum qua virtute toleramus? Hunc tonitruum adventus illius etiam Psalmista insonat, dicens: Deus manifeste veniet, Deus noster, et non silebit; ignis in conspectu ejus ardebit, et in circuitu e
Abbreviated transcription (Latin):
res suos requisiuit dicens. quẽ queritis: Cin
ilico responderunt. um nazarenum. Quib
cum repente diceret. ego sum. uocẽ solũ modo
mitissimȩ responsionis edidit. & armatos
ꝑsecutores suos ꝓtinus in terrã strauit: Quid
gͦ facturus est cũ iudicaturus uenerit. qui una
uoce hostes suos ꝑculit. etiã cũ iudi candus
uenit: Qd est illud iudiciũ qđ immortalis
exerit. qui in una uoce ñ potuit ferri moriturꝰ
Quis eiꝰ iram toleret. cuiꝰ & ipsa non potuit
mansuetudo tolerariꝰ Consideret gͦ uir sc̃s
& dicat. cum uix paruã stillam sermonum eiꝰ
audierimꝰ. quis poterit toniquũ magnitu¬

Expanded text:
res suos requisivit, dicens : Quem quaeritis? Cui res suos requisivit, dicens : Quem quaeritis? Cui illico responderunt: Jesum Nazarenum. Quibus cum repente diceret, Ego sum, vocem solummodo mitissimae responsionis edidit, et armatos persecutores suos protinus in terram stravit. Quid ergo facturus est, cum judicaturus venerit, qui una voce hostes suos perculit, etiam cum judicandus venit? Quod est illud judicium quod immortalis exerit, qui in una voce non potuit ferri moriturus? Quis ejus iram toleret, cujus et ipsa non potuit mansuetudo tolerari? Consideret ergo vir sanctus, et dicat: Cum vix parvam stillam sermonum ejus audierimus, quis poterit toni
Abbreviated transcription (Latin):
dies calamitatis & miseriȩ. dies tenebrarũ &
caliginis. dies nebulȩ & turbinis. dies tubȩ &i
clangoris: Terrorẽ gͦ districti examinis quem
sophonias tubam. b̾eatꝰ iob tonitruũ appellat.
Quem iohel qͦ considerans ait. conturbentur
om̃s habitatores terrȩ. quia uenit dies dm̃i. quia
ꝓpe est dies tenebrarũ & caliginis. dies nubis
& turbinis. Magnꝰ enĩ dies dm̃ & terribilis
ualde. & quis sustinebit eũ: Sed quã in cõpre¬
hensibilis sit atq inconsiderabilis illa magni-¬
tudo. qua in scd̾a ostensione uenturus ẽ. bene
ut cũq ꝑppendimus. si primi aduentꝰ pondera
sollicita consideratione pensamꝰ. Certe ut
nos a morte redimeret. mori dñs uenit. & de¬
fectum nr̃ȩ carnis in suo corpore penasq tole¬
rauit. qui priꝰ quã ad crucis patibulũ ꝑueniret:
teneri. conspui. illudi. alapis cedi se pertulit.
Ecce ad quanta ꝓpter nos uenire ꝓbra consen¬
sit. & tam̃ pnꝰquã se tenere ꝑmitteret. ꝑsecuto¬

Expanded text:
dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris . Terrorem ergo districti examinis, quem Sophonias tubam, beatus Job tonitruum appellat. Quem Joel quoque considerans ait: Conturbentur omnes habitatores terrae, quia venit dies Domini, quia prope est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis: Magnus enim dies Domini, et terribilis valde, et quis sustinebit eum ? Sed quam incomprehensibilis sit atque inconsiderabilis illa magnitudo, qua in secunda ostensione venturus est, bene utcunque perpendimus, si primi adventus pondera sollicita consideratione pensamus. Certe ut nos a morte redimeret, mori Dominus venit, et defectum nostrae carnis in suo corpore poenasque toleravit. Qui priusquam ad crucis patibulum perveniret, teneri, conspui, illudi, et alapis caedi se pertulit. Ecce ad quanta propter nos venire probra consensit; et tamen priusquam se teneri permitteret, persecuto