comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consũptum est: idest iudei aquib
procedebant eloquia diuina: pec¬
cato incredulitatis. ⁊ igne mindi¬
e in loco suo occisi sunt. Effudit
itai angelus phialam suam in
perunt predicare remissionem
pectatoꝵ incipientes ab iherusalem
ceps: predicauit in eadem t̾ra. Una
qr uoluerunt in eum tredere: dãp¬
nati sunt peccato infidelitatis sue
Unde sequitur. Et factum uulnus
seuum ad pessimum in hoĩes qui
habent. caracterem bestie. ⁊ eos qui
adorauerunt ymaginem eius. Noc
uulnus non est corporis sed meris.
Est enim peccatum infidelitatis:
qui uuluetati sunt iudei. nolenteᷤ
credere iii xp̃mi. Uude dñs dicit.¬
Si uon uenissem ⁊ locutus eis fu¬
issens peccatum non haberent sc̃
autem. excusationem non hñt¬
de ꝑcto suo. Hoc uulnere mortui
sunt puder: hoc ex gentibuis infide¬
les mori uidentur. sed mniserabili¬
us pudei quam gentes: quia illi
habuerunt legem: ⁊ dei notiam
acceperunt. ip̃m etiam in carne

Expanded text:
consumpta est, id est, Judaei a quibus consumpta est, id est, Judaei a quibus procedebant eloquia divina, peccato incredulitatis et igne invidiae in loco suo occisi sunt. Effudit itaque angelus phialam suam in perunt praedicare remissionem peccatorum, incipientes ab Hierusalem. ceps, praedicavit in eadem terra. Unde quia noluerunt in eum credere, damnati sunt peccato infidelitatis suae, unde sequitur: Et factum est vulnus saevum ac pessimum in homines, qui habent characterem bestiae, et in eos qui adoraverunt imaginem ejus. Hoc vulnus non est corporis, sed mentis. Est enim peccatum infidelitatis, quo vulnerati sunt Judaei nolentes credere ilocutus eis fuissem, peccatum non haberent. Nunc autem excusationem non habent . Hoc vulnere mortui sunt Judaei. Hoc ex gentibus infideles mori videntur, sed mirabilius Judaei quam gentes, quia illi habuerunt legem, et Dei notitiam acceperunt, ipsum etiam in carne
Abbreviated transcription (Latin):
in mare. alius in flumina ⁊ fou¬
tes aquarum. alius ini solem. aliꝰ
sup sedem bestie. alius in flumen
magnum enfraten. alius in aer̃e
phialem effudit: Quasi eñi qũa¬
tum ad litteram ꝑtinet manda¬
tum uidentur transgredi. sed nõ
faciunt quantum admysticum
sensum. Quia qd̵ est terra: hoc ẽ
mare.⁊ c̃. idest om̃e corpus diaboli
cum capite suo. Diuliter quod est
unus angelus: hoc .uii. Et qd seꝑfe.
hoc unus. Sicut euimi xp̃c tum ca¬
pite suo unum est. qr ip̃e est caput
membra quam caput: ita diabolꝰ
⁊ om̃s iniqui unum sunt corpus.
⁊ umone matiguitatis uincunt᷑
Quaius aũt per terram omis
multitudo reproboꝵ accipiatur.
de qua ad diabolum dicitur in pͥ¬
mordia. terram cõmedes cunctis die¬
bus: tamen specialiter in hoc loco
terram in quam prima effusa ẽ.
phiala. possumus intelligere ple¬
bem ifraheliticam. De qua hac
quippe terra: iob dicit Derra de qͣ
oriebatur panis: in loco suo igne

Expanded text:
in mare, alius in flumina et fonin mare, alius in flumina et fontes aquarum, alius in solem, alius super sedem bestiae, alius in flumen magnum Euphratem, alius in aerem phialam effudit? Quasi enim quantum ad litteram pertinet mandatum videntur transgredi, sed non faciunt quantam ad mysticum sensum: quia quod est terra, hoc est mare et caetera, id est omne corpus diaboli cum capite suo. Similiter quod est unus angelus, hoc septem: et quod septem, hoc unus. Sicut enim Christus cum capite suo unum est, quia ipse est caput, membra quam caput, ita diabolus et omnes iniqui unum sunt corpus, et unione malignitatis vinciuntur. Quamvis autem per terram omnis multitudo reproborum accipiatur, de qua ad diabolum dicitur in primordio, Terram comedes omnibus diebus , tamen specialiter in hoc loco terram, in quam prima effusa est phiala, possumus intelligere plebem Israeliticam. De hac quippe terra Job dicit: Terra de qua oriebatur panis in loco suo, igne
Abbreviated transcription (Latin):
magna dicitur: quia magua p̾cipit.
Templum aũt sc̃a eccłia est: ut sepe
dictum est. Porro septem angeli: os̃
sunt predicatores. De templo fit
uor ad augelos: qr de eccłia loquit᷑
uit ergo. Ite effundite phialas ire dei
quas accepistis in terram. Hoc est
qd̃ ip̃e dicit discipulis sius quasi pri¬
nus augelio: Ite ad oues que perierũt
domus isrł. Et alibi. Legunus quia
misit eos aute faciem suam. iii om¬
neur locum ad quem erat uenturꝰ
Quare uero phiale ire dei dicunt᷑.
supradictum est. Quia uidelicet un¬
de alii ueniam placationis: iide a¬
li sumunt iram ultionis. Per ter¬
ram aũt. terrena desiguañtur cor¬
da hoĩm. In terram ergo augeli phi¬
alam effundunt: quando sci pre¬
dicatores contra terrenos hoĩes lo¬
quinitur. Unde sequitur. Abiit
primus ⁊ effudit phialam suam
in terram. ⁊ c̃. Questio oritur in
hoc loco. Si preceptum est illis ut
phialas suas iii terram effunderẽt
qͥd est. quod quasi mandatum tnͣs¬
gredientes. alius in terran. alius

Expanded text:
magna dicitur quia magna praecipit. Templum autem sancta Ecclesia est, ut saepe dictum est. Porro septem angeli omnes sancti praedicatores sunt. De templo fit vox ad angelos, quia de Ecclesia loquitur Ait ergo: Ite, effundite phialas irae Dei, quas accepistis, in terram. Hoc est quod ipse dicit discipulis suis, quasi primis angelis: Ite ad oves quae perierunt domus Israel . Et alibi legimus, quia misit eos ante faciem suam in omnem locum, ad quem erat venturus. Quare vero phialae irae Dei dicuntur, supradictum est, quia videlicet unde alii veniam placationis, inde alii sumunt iram ultionis. Per terram autem terrena designantur corda hominum. In terram ergo angeli phialam effundunt, quando sancti praedicatores contra terrenos homines loquuntur. Unde sequitur: Et abiit primus, et effudit phialam suam in terram. Quaestio oritur hoc in loco: Si praeceptum est illis ut phialas suas in terram effunderent, quid est quod quasi mandatum transgredientes, alius in terram, alius
Abbreviated transcription (Latin):
ideoq ꝑmittit eos affligi ad tempꝰ
ut post modum letentur cum illo
sine tempore. Et hoc amaiestate
⁊ untute dei fit. Magna quippe est
ini hoc dei iustus: qm̃ sustinere potest
hoĩem malum ut sit imperator to
patit᷑ ab illo. Et nemo talium
plage septem angeloꝵ .i. donec oĩs
ecclie predicatio terminetur. Cum
eccł̃ie predicatio. ⁊ uenerit xp̃c ad
uidiqum ut reddat imicuiq uxta
opera sua: tunc manifestabintur
ta cum ⁊ reprobi qui hic honore et
diguitatibus pollent ducentur ad

Expanded text:
ideoque permittit eos affligi ad tempus, ideoque permittit eos affligi ad tempus, ut post modicum laetentur cum illo sine tempore. Et hoc a majestate et virtute Dei fit Magna quippe est in hoc Dei virtus, quoniam sustinere potest hominem malum, ut sit imperator et patiantur ab illo. Et nemo talium plagae septem angelorum, id est, donec omnis Ecclesiae praedicatio terminetur. Cum Ecclesiae praedicatio, et venerit Christus ad judicium, ut reddat unicuique juxta opera sua, tunc manifestabuntur ta, cum et reprobi, qui hic honore et dignitatibus pollent, ducentur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ini illoꝵ doctrina. ⁊ plena est electorũ
saluo: ⁊ plena reproboꝵ dampnatio.
Et unde illi uitami: inde isti accipiu̾t
morteni. Uude apłs. Aluis sumus odor
uite iuitani. aliis odor mortio ĩ mor¬
tem. Hinc ⁊ enum ip̃e dñs qusbustam
in rinnam positus dicitur. qusbustam
in resurrectionem. Et impletum est
ma corda simplicium frẽm. quibus
inustũguidetur. qd̾ deus om̃pt repro¬
bos iii hac uita pnuttit reguare. et
om̃i honore ⁊ dunitiis ⁊ sanitate corpo¬
ris iuigere. Econtra scõs suos patitur
crucifigi. lapidari. ustulari. ⁊ per ua¬
ria tormenta presentem uitam fin¬
re. neq unquam possunt in presei¬
ti uita quietem habere. Sicut uerbi
gr̃a. nero impiissimus qui etiam
masculum conuertit inuxorem im¬
perabat toto orbi. petrus uero prin
Fumus signific̃ cecitatem ignorã¬
tie quo replentur taliu corda. qͥ
nesciunt considerare qd̾ deus illis
ut filiis hereditatem est daturus:

Expanded text:
in eorum doctrina et plena est electorum in eorum doctrina et plena est electorum salus, et plena est reproborum damnatio et unde illi vitam, inde isti accipiunt mortem. Unde Apostolus: Aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem . Hinc etenim ipse Dominus quibusdam in ruinam positus dicitur, quibusdam in resurrectionem. Et impletum est ma corda simplicium fratrum, quibus injustum videtur quod Deus omnipotens reprobos in hac vita permittit regnare, et omni honore et divitiis ac sanitate corporis vigere; et contra, sanctos suos patitur crucifigi, lapidari, ustulari, et per varia tormenta praesentem vitam finire, neque unquam possunt in praesenti vita quietem habere, sicut verbi gratia: Nero impiissimus imperator, qui etiam masculum convertit in uxorem, et imperabat toti orbi. Petrus vero princFumus significat caecitatem ignorantiae, quo replentur talium corda infidelium, qui nesciunt considerare quod Deus illis ut filiis haereditatem est daturus,
Abbreviated transcription (Latin):
septem phialas. Uel etiam per istud
animal qd̵ dedit septem auglis septem
phialas: possummus iutelligere ordiñe
is sequacibus dederuit phialas .i. diui¬
nam predicationem cõmiseruit. qm
non solum eos baptizauerunt. sed etiã
ordinauerunt. ⁊ ini loco suo sedere fe¬
cerunt: sicut petrus clementem. linũ
⁊ cletum. quibus etiam potestatem l¬
gandi acq soluendi quam a dño per-
cepit tradidit. ⁊icathedra sua sedere
compulit. Qd̃ etiam cotidie agit᷑. cum
ꝑ impositionem manuum incunta¬
tibus presules aĩor constituuntur.
Bene alit phiale quas accipiunt au¬
ree describuntur. qr ut predicationis
officium implere possint. celitus sa¬
pientie fulgore illustrantur. S cum
supius de semoribus dixerit. qd̵ habe¬
bant phialas plenas odoramentis. qͥd
qb hic dicitur de angelis qd̾ accepint
seꝑten phialas plenas iracundia dei
uiuenti in scl̃a sclooꝵ. Ip̃i eñi sunt an¬
gen. qui sunt semores quia iudelicet

Expanded text:
septem phialas. Vel etiam per istud septem phialas. Vel etiam per istud animal, quod dedit septem angelis septem phialas, possumus intis sequacibus dederunt phialas, id est divinam praedicationem commiserunt, quoniam non solum eos baptizaverunt, sed etiam ordinaverunt, et in suis locis eos sedere fecerunt, sicut Petrus Clementem, Linum, et Cletum, quibus etiam potestatem ligandi et solvendi, quam a Dcepit, tradidit, et in cathedra sua sedere compulit. Quod etiam quotidie agitur, cum per impositionem manuum in civitatibus praesules animarum constituuntur. Bene autem phialae quas accipiunt, aureae describuntur. Quia ut praedicationis officium implere possint coelitus sapientiae fulgore illustrantur. Sed cum superius de senioribus dixerit, quod habebant phialas plenas odoramentis, quid est quod hic dicitur de angelis, quod acceperunt septem phialas plenas iracundia Dei viventis in saecula saeculorum? Ipsi enim sunt angeli, qui et seniores, quia videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
re penali sed per caritatem se mui¬
cem solo dei amore stringitur. Siue
etlan per zonas aureas: sapientia
sigiificatur. De qua scriptum est
Accipite sapientiam sicut aurum.
Rona aurea cuguntur angłoꝵ pec¬
tora: qr supna sapientia replentur
electoꝵ cõrda qr ⁊ ip̃i deum iugiter
laudant: ⁊ alios ad laudandum pro¬
uocant. Et unum ex quatuor ani¬
malibus dedit seꝑtem angelis .uii.
lia que tam quatuor ewangelistas
quai oñis scõs. siue etiam ip̃m
dñm significant qui factus est ho¬
mo temporaliter nascendo exiur¬
gine factus est uitulus in passio¬
ne qua semetip̃m obtulit deo in a¬
gesimo die ascendendo ad celos.
sunt aũt .uii. angeli: hoc sunt e
nim possent angeli esse .i. nuntii
uite eterne: fait̾i sunt phiale re¬
pleti uerbo sapientie. Sed qr ad sur¬
dinn erat dicere. ninuisq cõueniens
unum aĩal dedit .uii. augelis septem
angelos: uariauit sermonem diceus.
Drium auimal dedit septem angłis

Expanded text:
re poenali, sed per charitatem se invire poenali, sed per charitatem se invicem solo Dei amore stringunt. Sive etiam per zonas aureas sapientia significatur, de qua scriptum est: Accipite sapientiam sicut aurum. Zona aurea cinguntur angelorum pectora, quia superna sapientia replentur electorum corda, quia et ipsi Deum jugiter laudant, et alios ad laudandum provocant. Et unum ex quatuor animalibus dedit septem angelis septemlia, quae tam quatuor Evangelistas quam omnes sanctos, sive etiam ipsum Dominum significant, qui factus est homo temporaliter nascendo ex virgine: Factus est vitulus in passione, qua semetipsum obtulit Deo in aragesimo die ascendens ad coelos. sunt septem angeli, hoc sunt etnim possent angeli esse, id est nuntii vitae aeternae facti sunt phialae repleti verbo sapientiae. Sed quia absurdum erat dicere minusque conveniens: Unum animal dedit septem angelis septem angelos, variavit sermonem, dicens: Unum animal dedit septem angelis
Abbreviated transcription (Latin):
mus uestiti lapidibus mundis.
sicut in quibustam codicibus ĩ¬
uenitur ꝑ hos lapides designan¬
tur uirtutes. spes. uidelicet fi
fideles. Alia translatio habet
uestiti linteo mundo. ꝑ qd̃ puri¬
tas uite ⁊ innocentie castitas ĩ¬
telligitur. Nam linteum ext̾¬
ra nascitur. ⁊ multo labore ad ca¬
dorem uenustatls perducitur.
Quia uidelicet castitas sie uita
pura cum nuslto labore. ⁊ merti¬
ficatiene carnis adquiritur. De
hys uestimentis dicit. Om̃i tẽ¬
pore sint uestimenta tua candi¬
da. Et prequcti ad pectora zonis
aureis. Per zonai qua precin¬
gebantũr eor pectora: uinculũ
castitatis ostenditur. Et signi¬
ficatur ꝑ hoc qr in nouo testam̃¬
to non sõlum opus libidrnis. s
etiam ip̃a restringitur cogitatio
iuigore mentis. Uetus eĩu dicit. Qͥ
adulterium cõmiserit: puniatur.
Mouum uero. Qui uiderit nule¬
ren ad concupiscendum eani. iam
mechatus est incorde suo. Uel cer¬
te per zonai aurean uinculum
caritis intelligitur: qr scĩ non timo¬

Expanded text:
mus, Vestiti lapidibus mundis, sicut in quibusdam codicibus invenitur, per hos lapides designantur virtutes: spes videlicet, fifideles. Alia translatio habet, Vestiti lino mundo, per quod puritas vitae et innocentiae castitas intelligitur. Nam linum ex terra nascitur, et multo labore ad candorem venustatis perducitur, quia videlicet castitas sive vita pura cum multo labore et mortificatione carnis acquiritur. De his vestimentis Salomon dicit: Omni tempore sint vestimenta tua candida .-- Et praecincti ad pectora zonis aureis. Per zonam qua praecingebantur eorum pectora, vinculum castitatis ostenditur, et significatur per hoc, quia in Novo Testamento non solum opus libidinis, sed etiam ipsa restringitur cogitatio vigore mentis. Vetus enim dicit: Qui adulterium commiserit, puniatur: Novum vero: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo . Vel certe per zonam auream vinculum charitatis intelligitur, quia sancti non timo
Abbreviated transcription (Latin):
uoce magna ad sedentem super nu¬
beni. In hoc loco qui designatur ꝑ
nubeni: ip̃e ⁊ per sedentem supra
nubem. Est eñi genus in genere si¬
cut supra dutum est de archa et
octo aĩabus. Sedens ergo supra nu¬
beni. eccłia est. ini suis predicator ib
ad quos loquitur xp̃c precipiendo
dicens. Mute falcem tuam acu¬
tam. idest predicationem duuinam
iii iudeis. Hoc est eñi qd̾ ip̃e eis di¬
cit. Ite tantum ad oues que perie¬
runt domus isrł. Et mete. idest
separa uideos aterreno sensu uel
a terronis desideriis. ne iam car¬
naliter accipiant. Si uolueritis

Expanded text:
voce magna ad sedentem super nuvoce magna ad sedentem super nubem. In hoc loco qui designatur per nubem, ipse et per sedentem supra nubem. Est enim genus in genere, sicut supradictum est de arca Noe et octo animabus. Sedens ergo supra nubem, Ecclesia est in suis praedicatoribus, ad quos loquitur Christus praecipiendo dicens: Mitte falcem tuam acutam, id est praedicationem divinam in Judaeos. Hoc est enim quod ipse eis dicit: Ite tantum ad oves quae perierunt domus Israel .-- Et mete, id est separa Judaeos a terreno sensu vel a terrenis desideriis, ne jam carnaliter accipiant: Si volueritis
Abbreviated transcription (Latin):
docete om̃s gentes: bapcizantes eos
inI nõie prĩs ⁊ filii ⁊ spũs scĩ: docen¬
tes eos seruare quecunq mandaui
uobis. Acuta est ista falx: qr ueloci¬
ter hoĩem aterrenis desideriis. ⁊ aso¬
cietate maloꝵ seꝑat. Et alter ange¬
Ip̃e designatur per alterum angelũ:
idem sit. Etuut detemplo .i. de sua ĩ¬
uisibili maiestate: quando uerbum
caro
factum est: ⁊ ha¬
bitauit in nobis. Quia cum
esset pnuisibłis in sua natura:
accepit carnem ⁊ aiãm iii utero uix¬
ginali. ⁊ factus est uisibilis in nr̃a
substantia. Hinc apłs ait. Qui cũ
in forma dei esset: exmanuit seinz¬
ip̃m. factus obedieus usq ad mor¬
temi. Et ip̃e dñs. Exiui a patre: ⁊
ueni in mundum. Templum qͥppe
patris est. filius. ⁊ templum uerbi
ipe homo assumptus: ⁊ templum et
filii ecclesia. de qua paulus dicit. Tem¬
plum dei sc̃m est: qd̾ estio uos. Exui
ergo de templo. quando uisibilis ad
humanos prodiit aspectus. Clam̾as

Expanded text:
docete omnes gentes, baptizantes eos docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, docentes eos servare quaecunque mandavi vobis , acuta est falx, quia velociter hominem a terrenis desideriis et societate malorum separat. Et alter angeIpse designatur per alterum angelum, idem sit. Exivit de templo, hoc est, de sua invisibili majestate, quando Verbum caro factum est, bitavit in nobis , quia, cum esset invisibilis in sua natura, accepit carnem et animam in utero virginali, et factus est visibilis in nostra substantia. Hinc Apostolus ait: Qui cum in forma Dei esset, exinanivit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . Et ipse Dominus: Exivi a Patre, et veni in mundum . Templum quippe Patris est Filius, et templum Verbi ipse homo assumptus, et templum Patris et Filii Ecclesia, de qua Paulus dicit: Templum Dei sanctum est quod estis vos . Exivit ergo de templo, quando visibilis ad humanos prodiit aspectus. Clamans
Abbreviated transcription (Latin):
gelus habebat in capite suo coro¬
nam stellaꝵ duodecini. Ubi per an¬
gelumn xp̃s per duodetim stellas duo¬
decim intelliguntur apłi. ⁊ per illos
om̃is ordo predicatoꝵ quo coronat
Et ii
manu sua falc̃e acutam . i¬
in potestate sua iudiciariam
potestatem uel dignitatem. qũa
ip̃e xp̃c etiam suis fidelibus dedit
dicens discipulis suis: se debitis suꝑ
sedes duodecim uidicantes .xii. tribus
isrł. Potest etiam falx uicelligi di¬
uiua predicatio: quam alibi dñs gla¬
dium appellat dicens. l lon ueni pa¬
cem mutere ini terran: sed gladium.
Quare autem gladius diuina predi¬
catio appellatur: qr per ip̃am sepautur
boni a malis ueluti membra amem¬
bris. Hanc falcem habet xp̃s in ma¬
nu sua .i. iii oꝑatione sua: qr ea que do¬
cuit uerbis. primum ip̃e impleuit o¬
peribus. iuxta illud. Primum quide
instruere predicatorem. quomͦ predi¬
care deberet: primum in se ip̃o for¬
mani uerbi ostendit. Quam etiam

Expanded text:
gelus habebat in capite suogelus habebat in capite suo stellas duodecim, ubi per angelum Christus, per duodecim stellas duodecim apostoli intelliguntur, et per illos omnis ordo praedicatorum, quo coronatuEt in manu sua falcem acutam, iin potestate sua judiciariam potestatem vel dignitatem, quam ipse Christus etiam suis fidelibus dedit, dicens discipulis: Sedebitis super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Potest etiam falx intelligi divina praedicatio, quam alibi Dominus gladium appellat, dicens: Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . Quare gladius divina praedicatio appellatur, quia per ipsam separantur boni a malis, veluti membra a membris. Hanc falcem habet Christus in manu, id est in operatione sua, quia ea quae docuit verbis, primum ipse implevit operibus, juxta illud. Primum quideminstruere praedicatorem quomodo praedicare deberet, primum in seipso formam verbi ostendit. Quam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
neni nr̃e mortalitatis accepit. ⁊
iui hoc mũdo apparuit natus. Sup nu¬
ti sue. Uel certe ꝑ nubem candidam
eccl̃ia intelligitur. fonte baptismatis
a peccatis mundata. Per fidem en̾i
xp̃i ⁊ baptisium illius. mũdatur ab õĩb
peccatis. Iuxta illud. Lide mundans cor¬
da eor. Huic nubi presidet xp̃s suaq
sessione ec c̾cram uelut gallina pullos
suos protegit ⁊ gubernat. Quare aũt
ip̃e non iam sumpliciter homo. sed si¬
mslis filio hõis dicatur. supra dictũ ẽ.
Quia iudelicet surgens a mortuis. me¬
tasq humanitatis transcendens. ia
non moritur. mors illi ultra non do¬
minabitur. Nubes aũt ⁊ supra iusbẽ
sedens mium sunt :i. caput ⁊ mẽbra.
Uude ⁊ cum dñs super nuben sedet.
utiq ip̃a nubes cum dño sedet. Habe¬
tem in capite suo coronani aurea
ꝑ quam uictoria xp̃i designatur. qui
primum diabolo triumphauit. ⁊ ec¬
cdesie sue trumphum uictorie con¬
tulit. Legimus etiam suꝑus. ꝙ an¬

Expanded text:
nem nostrae mortalitatis accepit, et nem nostrae mortalitatis accepit, et in hoc mundo natus apparuit. Super nuti suae. Vel certe per nubem candidam Ecclesia intelligitur, fonte baptismatis a peccatis mundata. Per fidem enim Christi et baptismum illius mundatur ab omnibus peccatis, juxta illud: Fide mundans corda eorum . Hinc inibi praesidet Christus, suaque sessione Ecclesiam, velut gallina pullos suos, protegit et gubernat. Quare autem ipse non jam simpliciter homo, sed similis Filio hominis dicatur, supra dictum est, quia videlicet surgens a mortuis, metasque humanitatis transcendens, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Et nubes autem, et supra nubem sedens, unum sunt, id est caput et membra. Unde et cum Dominus super nubem sedet, utique ipsa nubes cum Domino sedet. Habentem in capite suo coronam auream, per quam victoria Christi designatur, qui primum de diabolo triumphavit, et Ecclesiae suae triumphum victoriae contulit. Legimus etiam superius quod an
Abbreviated transcription (Latin):
que est deus. ut requiescant alaborib
suis. Qd̃ suꝑus dicitur beati mor¬
tui qui in dño moriuntur. õibus e¬
lectis congruit. Qđ au̾t sequit᷑ a mo¬
do iam dicit spus. ut requiescant a
laboribus suis: spetialiter pertmet
ad prelatos. qui diuerso modo labo¬
rant in qd̵ gregem dei cõmissum
habere uidentur. Ad quoor ꝑsonani
serue bone ⁊fidelis ⁊c̾. Opera enim¬
illoꝵ secuntur illos .i. merces opeꝵ
suooꝵ sequentur illos. cum imusqͥsq
eñz post opus mertes sequitur oꝑe¬
ris: ip̃m opus electoꝵ eos comita¬
ri dicitur. Ubi asit finis admm¬
tiatur oꝑis: ibi tandem huius huiꝰ¬
libri sit finis. Dequitur: Audi et
ecte instes candida ⁊ supra mbẽ
sedendem similem filio hõis sub¬
aud̃ uidi ¶lubes candida: caro ⁊
anpma nr̃i redemptoris intelligi¬
tur. quan non fuscauit macula
pectati. De hac nube ꝑ ꝓph̾am dͣr.¬
per nubem quippe leuem ascendit.¬
⁊ megyptum uenit: quando car¬

Expanded text:
quae est Deus, ut requiescant a laboribus quae est Deus, ut requiescant a laboribus suis. Quod superius dicitur: Beati mortui qui in Domino moriuntur, omnibus electis congruit: quod autem sequitur. Amodo jam dicit Spiritus ut requiescant a laboribus suis, specialiter pertinet ad praelatos, qui diverso modo laborant in hoc, quod gregem Dei commissum habere videntur, ad quorum personaserve bone et fidelis, quia super illorum sequuntur illos, id est, merces operum suorum sequetur illos, cum unusquisqu; quia enim post opus merces sequitur operis, ipsum opus electorum eos comitari dicitur. Ubi autem finis annuntiatur operis, ibi tandem hujus libri sit finis. LIBER QUINTecce nubes candida, et supra nubem sedentem similem Filio hominis, subauditur, vidi. Nubes candida, caro et anima nostri Redemptoris intelligitur, quam non fuscavit macula peccati. De hac nube per prper nubem um venit, quando car
Abbreviated transcription (Latin):
ad cruciamenta reꝑabitur qđ defe¬
cit. hic idest in presenti uta paciẽ¬
tia scõꝵ est: qui dum considerant
que sint sc̃oꝵ gaudia. ⁊ reproborũ
supplicia. patienter oĩa ꝑferunt. uͭ
in fine saluentur. Qui custodiunt
mandata dei .i. precepta legalia uͭ
est diliges dimi deum tuum. ⁊ nõ
adulterabis. non furtum facies
lo dicentem. Scribe. Beati martui
qui in dño morumtur. Hec uox
tam ad ip̃m iohannẽ ꝑtinet qu̾a
ad om̃s fideles: qui remumeratio¬
nem sempiternam expettant.
Ocribe iii corde tuo: ⁊ ini cordibus
ut ad posteros ueniat. Beati mor¬
tui qui in dño moriuntur Que
sententia. dupliciter pocest in¬
celligi. Seati mortui scd̃o. qui in
dño morintur. iuiuentes uirtu¬
tibus qui scilicet pleni fide ⁊ ceteris
bonis opibus de hoc mundo mignͣt
timent pro eo mortem subire tempo¬
ralem. ut meternum possint iuiuere
cumi illo. Amodo .i. apresenti tem¬
pore iam dicit spũs .i. tota trinitas

Expanded text:
ad cruciamenta reparabitur quod defead cruciamenta reparabitur quod defecit. Hic, id est in praesenti vita, patientia sanctorum est, qui dum considerant quae sint sanctorum gaudia et reproborum supplicia, patienter omnia perferunt ut in fine salventur. Qui custodiunt mandata Dei, id est, praecepta legalia, ut est, Diliges Dominum Deum tuum , et Non adulterabis, Non furtum facies lo dicentem: Scribe: Beati mortui qui in Domino moriuntur. Haec vox tam ad ipsum Joannem pertinet, quam ad omnes fideles, qui remunerationem sempiternam exspectant. Scribe in corde tuo, et in cordibus ut ad posteros veniat: Beati mortui qui in Domino moriuntur. Quae sententia dupliciter potest intelligi: Beati mortui saeculo qui in Domino moriuntur, viventes virtutibus; qui scilicet pleni fide et caeteris bonis operibus, de hoc mundo migrant. timent pro eo mortem subire temporalem, ut in aeternum possint vivere cum illo, amodo, id est, a praesenti tempore jam dicit Spiritus, id est tota Trinitas,
Abbreviated transcription (Latin):
supplicio: qui nuiquam uoluerunt ca¬
rere peccato. Et nullus erit iniquo
terminus ultionis: qui nũquani uolu¬
it habere terminum crains. Si eñi
ut illi auunt fimienda sunt supplicia
reproboꝵ: quandoq ergo fiuienda sunt
⁊ gaudia iustoꝵ. Di igitur hoc uerum
non est qd̵ iuinatus est: neq illud ue¬
rum est. qd terum promisit. At inqͥũt
ideo eteruam penam nuinatus est pec¬
catoribus. ut eos a ppecrat᷑one pecta¬
toꝵ conpesceret: qr creature sue eter¬
na supplicia minari debuit non in¬
ferre. Quibus citius respondemus.
Di falsa nuuatus est ut ab inuistia
corrigeret etiam falsa est pollicit᷑
ut ad iusticiam prouocaret. Nec ha¬
bent requiem die ⁊ uocte qui adora¬
continuumi tempus indelligitur. si¬
ue etiam uicissitudines penarum
iuxta illio. Ad calorem niium
transibunt: ab aquis niuimi Un¬
de est. Erit tempus eoꝵ in scła. De¬
ficient eñĩ miseri sine defectu. sẽ¬
perq erit qd̃ crucietur: qr semper

Expanded text:
supplicio, qui nunquam carere volusupplicio, qui nunquam carere voluerunt peccato. Et nullus erit illi terminus ultionis, qui nunquam voluit habere terminum criminis. Si enim, ut illi aiunt, finienda sunt supplicia reproborum, quandoque finienda sunt et gaudia justorum. Si ergo hoc verum non est, quod minatus est, neque illud verum est quod promisit. At inquiunt: Ideo aeternam poenam minatus est peccatoribus, ut eos a perpetratione peccatorum compesceret, quia creaturae suae aeterna supplicia minari debuit, non inferre. Quibus citius respondemus: Si falsa minatus est ut ab injustitia corrigeret, etiam falsa est pollicitus, ut ad justitiam provocaret. Nec habent requiem die et nocte, qui adoragitur, sive etiam vicissitudines poenarum, juxta illud: Ad calorem nimium transibunt ad aquis nivium ; unde est: Erit tempus eorum in saecula. Deficient enim miseri sine defectu, semperque erit quod crucietur, quia semper
Abbreviated transcription (Latin):
rebuntur. ut iudeatur illis deus om¬
dicit. Dimute me ergo ut planga¬
paululum pectata mea: antequam
uadani ad terram ubi umbra mor¬
tis. ⁊ sempiternus horror inhabi¬
tat. Et fumus tormentoꝵ eoꝵ ascẽ¬
det in secula scloꝵ. Magnus fumꝰ
ĩudicium est magnarum flamma¬
runi: qr quauis sine nutrimento li¬
gnoꝵ corporeus tamen ibi erit i¬
gius reproboꝵ: ideoq fumum eis
sempiteruum dicit iesse. Quia
inquam reprobos sine fine ardere
conspic̃: idcirco fumum tormento
ui loco error origenis aꝑte destru¬
itur. qui dixit. post nulle aimos
reprobos redire ad iutam. iustos
aũt reuersuros ad penam. Aio¬
quii falsum est qd̾ ueritas dicit.
Ibunt hii in supplicium eternum
porali peccato sine tempore repro¬
bi cruciabuntur. dicendum est: qr
distrutus ndex ueniens. non facca
pensabit sed uoluntates. Nam reprobi
si fieri posset semper in hac uita uiue¬
re.cuperent ut nequaquam pettare de¬
sisterent. Et ideo m̃qiram carebunt

Expanded text:
rebuntur, ut videatur illis Deus omrebuntur, ut videatur illis Deus omdicit: Dimitte me ergo ut plangapaululum peccata mea, antequam vadam ad terram, ubi umbra mortis et sempiternus horror inhabitat . Et fumus tormentorum eorum ascendet in saecula saeculorum. Magnus fumus indicium est magnarum flammarum, quia, quamvis sine nutrimento lignorum, corporeus tamen erit ignis reproborum, ideoque fumum ejus sempiternum dicit inesse. Quia ergo in igne reprobos sine fine ardere conspicit, idcirco fumum tormentoricit. Quo in loco error Origenis aperte destruitureprobos redire ad vitam, justos autem iterum reversuros ad poenam. Alioquin falsum est quod Veritas dicit: Ibunt impii in supplicium aeternum porali peccato sine fine reprobi crucientur, dicendum est, quia districtus judex veniens non tantum facta pensabit, sed et voluntates. Nam reprobi, si fieri possit, semper in hac vita vivere cuperent, ut nequaquam peccare desisterent. Ideo igitur nunquam carebunt
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere posset. aut ignis iudelicet
aut fetor. Disiphus quippe ut diximꝰ
setorem. ignis habet ardorem. Qui
eñi ad peruersa desideria. ex carnis
fecore ardent nunc maxime libidi¬
ni deseruiendo dignum est. ut post¬
modum igne ⁊ sulphure pereant qͣ¬
tinus ex iusta pena discant. quid ex
iniusto desiderio faciunt. Angloꝵ
au̾t uocabulo in quoꝵ conspcu cruci¬
ari dicuntur: non solum angłici
sp̃us. uerumetiam electoꝵ ecclesia
exprimũtur. Qđ̃ ideo fiet ut dum
impioꝵ couciatus iusti conspiciunt.
in dei laudibus crescant: ꝑcuius
misericordiam euaserunt qd̾ mise¬
ri pacuntur. qr in se cernunt bonũ
quo gratis remimerati sunt: ⁊ in
illis aspiciunt supplicium. ꝙ mi¬
sericorditer euaserunt. Eritq. ut
maloꝵ tormentum: adelator pro¬
ficiat laudis iucrenientum. Subiũ¬
gunt aũt. ⁊ ante conspectum agni
non quo eum ultra uisuri sint cũ
scriptum sit. tollatur impuis ne ui¬
deat głam dei: sed tanto tuore ter¬

Expanded text:
sufficere posset, aut ignis videlicet, sufficere posset, aut ignis videlicet, aut fetor. Sulphur quippe ut diximus fetorem, ignis autem habet ardorem. Qui enim ad perversa desideria ex carnis fetore ardent, nunc maxime libidini deserviendo, dignum est ut postmodum igne et sulphure pereant, quatenus ex justa poena discant quid ex injusto desiderio faciunt. Angelorum autem vocabulo, in quorum conspectu eruciari dicuntur, non solum angelici spiritus, verum etiam electorum Ecclesia exprimitur. Quod ideo fiet, ut dum impiorum cruciatus justi conspiciunt, in Dei laudibus crescant, per cujus misericordiam evaserunt quod miseri patiuntur: quia in se cernunt bonum quo gratis remunerati sunt, et in illis aspiciunt supplicium, quod misericorditer evaserunt, eritque ut malorum tormentum, ad electorum proficiat incrementum. Subjungitur autem, et ante conspectum Agni. Non quo eum ultra visuri sint, cum scriptum sit: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei, sed tanto timore ter
Abbreviated transcription (Latin):
cuimi. Reprobi aũt in fine damp¬
nabuntur: qui nunc sine flagel¬
lo deseruntur. Bibent reprobi qd
bibent electi. qr ⁊ reprobi post uo¬
luptatis lasciuiam. eternis crucia¬
tibus dampnabunt᷑. ⁊ electi post
temporaneam disciplinani. ini po¬
tentiam regni erigentur. Ideoq si
quis adorauerit antixp̃m aut yma¬
gniem illius acceperit in fronte
aut iii manu sua: non hic ad pre¬
sena flagella recipiet tanquan ui¬
no potatus: sed in fucuro ꝑhemiu
uindicta plectetur. tanquam feci¬
Cum sint in inferno tanta tamq
ininimerabilia tormenta quãta
nec dici nec estimari possunt. bre¬
uiter tamen in hiis duobus oĩa
comprehenduntur tormenta. Erit
erit ibi igius non ad lucendum. sed
ad miseroꝵ corꝑa concremandũ. Erit
quoq ibi aͣtõ sisiphur: qd i fomentũ
prestabit igni. ⁊ fecorem giguet into¬
lerabilem. Ac per hoc ex igne fetor et
ex fecore ignis procͥeabitur. cũ inia
hor ad cormentum miseroꝵ satis

Expanded text:
cium. Reprobi autem in fine damcium. Reprobi autem in fine damnabuntur, quia nunc sine flagello deseruntur. Bibent reprobi quod bibent electi, quia et reprobi post voluptatis lasciviam aeternis cruciatibus damnabuntur, et electi post temporaneam disciplinam in potentiam regni erigentur. Ideoque si quis adoraverit Antichristum aut imaginem illius acceperit in fronte, aut in manu sua, non hic ad praesens flagella recipiet, tanquam vino potatus, sed in futuro perenni vindicta plectetur, tanquam faecispectu sanctorum. Cum sint in inferno tanta tamque innumerabilia tormenta, quanta nec dici nec aestimari possint, breviter tamen in his duobus omnia comprehenduntur tormenta. Erit enim ignis, non ad lucendum, sed ad miserorum corpora concremandum. Erit quoque ibi et sulphur, quod et fomentum praestabit igni, et fetorem gignet intolerabilem, ac per hoc ex igne fetor, et ex fetore ignis procreabitur, cum unum horum ad tormentum miserorum satis
Abbreviated transcription (Latin):
buntur falsi xp̃iani qui opibusi¬
mttantur antixp̃m quomodom
dei qui illum secuntur fide ⁊ oꝑ
Qdꝰ est autem unui. hoc est ca¬
lix .i. uinduta ⁊ ira dei om̃ipoten¬
tis uentura suꝑ eos qui antixp̃m
adorant. ⁊ illum i mutantur.la
⁊ uos cum unumi in calice damꝰ.
non dicinius ecce uinum ⁊ calir:
sed tantum aut uinũ aut calix
Ged idcirco posut uinum ⁊ caliceni:
ut ostenderet qr qd̵ erat intalice cũ
mero mixtum ad comꝑation̾e me¬
ri. turbidũ erat. Merum quippe
dicimus purum. Sũt eñi in hoc
calice: simul mirte feces cum uiuo
mero .i. puro. Per uinum itaq me¬
rum. Tuindicta diuini examinis ĩ¬
telligitur circa iustos qui flagellã¬
tur in presenti: ut post modum
glificentur. Per feces asit: damp¬
uatio pectatoꝵ exprimitur. qui ĩ
extremo examine dampnabunt᷑
Nam uinum supra est: feces auit
in fudo latent. qr udelicet scĩ in
presenti puniuntur. ⁊ quasi aper¬
tum contra eos seuit diuinũ iudi¬

Expanded text:
buntur falsi Christiani, qui operibus ibuntur falsi Christiani, qui operibus imitantur Antichristum, quomodo et Judaei, qui illum sequuntur fide et opere. Quod est autem vinum, hoc est calix, id est vindicta et ira Dei omnipotentis, ventura super eos qui Antichristum adorant et imitantur. Nan et nos dum vinum in calicem damus, non dicimus: Ecce vinum et calix, sed tantum aut vinum, aut calix. Sed idcirco posuit vinum et calicem, ut ostenderet quia quod erat in calice cum mero mixtum, ad comparationem meri turbidum erat. Merum quippe dicimus purum. Sunt enim in hoc calice simul mixtae faeces cum vino mero, id est puro. Per vinum itaque merum, vindicta divini examinis intelligitur circa justos, qui flagellantur in praesenti, ut postmodum glorificentur. Per faeces autem damnatio peccatorum exprimitur, qui in extremo examine damnabuntur, nam vinum supra est, faeces autem in fundo latent, quia videlicet sancti in praesenti puniuntur, et quasi apertum contra eos saevit divinum judi
Abbreviated transcription (Latin):
Tres angeli hic ponuntur ꝓpter fi¬
dem trinitatis quam adiunntiant
sed tamen ut dc̃m est: qd primus
hoc sunt sequentes .i. ordo predica¬
toꝵ. Uoce magna clamant: quia
bestiam se despicere. ⁊ pronichilo
ducere in libertate uocis ostendt̃
Si quis adorauerit bestiam. idest
mente sua aut ni manu sua. ut eiꝰ
imittetur opa. ⁊ hic bibet de uini
ire dei. mixto mero in calice ire
ip̃ius. Dideamus qui sint qui ha¬
bent caracterem bestie in fronte ⁊
iII manu. ⁊ qui solun iħ in manu
Iudei habent in fronte ⁊ ni manu:
qr ⁊ iii eum credunt unde eum re¬
cepturi sunt iuxta illud.Aluis u¬
niet iii noĩe suo: illum suscipietis.
Et oꝑa illius imutantur blasphe¬
mando xp̃m: ⁊ nequissimis deserui¬
endo oꝑibus. Falsi aũt xp̃iani ha¬
bent eius caracterem ini manu: qͥ
conficentur se nosce nosce deum
factis auten negant. Dum ergo
bio antixp̃i sunt. ideoq caraccerẽ
illius in mami portant. Id circo d̃t
⁊ hic. qr iudelicet similiter dampna¬

Expanded text:
Tres angeli hic ponuntur, propter fidem Trinitatis quam annuntiant, sed tamen, ut dictum est, quod est primus, hoc sunt sequentes, id est ordo praedicatorum. Voce magna, quia bestiam se despicere et pro nihilo ducere, in libertate vocis ostendunt. Si quis adoraverit bestiam, id estmente sua, aut in manu sua, ut ejus imitetur opera. Et hic bibet de vino irae Dei mixto mero in calice irae ipsius. Videamus qui sint qui habent characterem bestiae in fronte et in manu, et qui solummodo in manu. Judaei habent in fronte et in manu, quia et in eum credunt, et inde eum recepturi sunt, juxta illud, Alius veniet in nomine suo, illum recipietis; et opera illius imitantur, blasphemando Christum, et nequissimis deserviendo operibus. Falsi autem Christiani habent ejus characterem in manu, qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant. Dum ergo bio Antichristi sunt, ideoque characterem illius in manu portant. Idcirco dicitur et hic, quia videlicet similiter damna
Abbreviated transcription (Latin):
ignis caritas. Prius eñi homo confi¬
tetur peccatum suum: postea incipit
deus sua urtute illimunat cor illius
ut agat pententiam. qui in cordibus
Qui tangit montes ⁊ fumigant .i.
mentes secularium hõĩm ⁊ supborũ
resptũ sue miserationis compungit
templum .i. uenio potest esse securus
de sua conscientia. utrũ scilic indul¬

Expanded text:
ignis charitatis. Primum enim homo confiignis charitatis. Primum enim homo confitetur peccatum suum, postea incipit Deus virtute sua illuminat cor illius, ut agat poenitentiam, qui in cordibus Qui tangit montes, et fumigant , id est mentes saecularium hominum et superborum respectu suae miserationis compungit,templum, id est, nemo potest esse securus de sua conscientia, utrum scilicet indul
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa iusta esse. Unde sciunt ⁊ istorũ
cormenta qui in presenti exaltan¬
tur ⁊ dñationem tenent. ⁊ illoꝵ p̾¬
mo ad eos referendum est qͥ dei ui
sti mouium euis nemo accipit. Et
illud psalmiste. Non est qui faciat
bonum. uon est usq ad unum. Et ĩ
sequentibus dicit idem iohannes.
Qui aũt accipit eius testi mon ium
signauit: qr deus uerax est. Quia
uidelicet sunt ñ uulli: quoꝵ nemo
testimonium xp̃i accipit. sicut sũt¬
miseri uidei. Et iterum sunt ñlli
qui accipiunt testimonium euis.
⁊ scuint quia deus uerax est Sic gͦ
⁊ hos loco intelligendum ẽ qd̃ dici¬
tui. nemo poterat intrare in t̃e¬
plum. Alitar. Templum corda sig
Impletur templum fumo: quando
corda quorũdam implentur peniten¬
tie lamento. Berbi gr̃a. Audit qͣlibet
dicentem qd apłs dicit. neq adulteri.
compunitionem cordis dumcum
lacrimis conficetur pectatum suũ
fumus quippe: multum ignem pre¬
cedit. Quia iuidelicet ex confessione
peccati. ⁊ conpunctione cordis: nascit᷑

Expanded text:
cuncta justa esse. Unde sciunt et istorum tormenta qui in praesenti exaltantur, et dominationem tenent, et illorum praemo ad eos referendum est, qui Dei ostimonium ejus nemo accipit. Et illud Psalmistae: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Et in sequentibus dicit idem Joannes: Quia autem accipit ejus testimonium, signabit quia Deus verax est, quia videlicet sunt nonnulli, quorum nemo testimonium Christi accipit, sicut miseri Judaei: et iterum sunt nonnulli qui accipiunt testimonium ejus, et sciunt quia Deus verax est. Sic ergo et in hoc loco intelligendum est quod dicitur, nemo poterat intrare in templum. Aliter: Templum corda signImpletur templum fumo, quando corda quorumdam facinorosorum implentur poenitentiae lamento. Verbi gratia: Audit quilibet dicentem quod Apostolus dicit: Neque adulteri, compunctionem cordis, dum lacrymis confitetur peccatum suum. Fumus quippe multum ignem praecedit, quia videlicet ex confessione peccati et compunctione cordis nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
te depressi sunt: non iam ut pur¬
gentur. sed ut penitus intereant.
frtra ciuitatem. idest extra scor⁊
societatem. cumi quibus iam ullã
erit reproboꝵ cõmimio: Exput sã¬
guis delacu usq ad frenos equor.
Ber sanguinem qui egreditur de
latu:i. de sẽtentia districti iudicis:
uindicta intelligit᷑ sanguinis uel
ꝯm̃ium uitioꝵ: pro quibus dampna¬
buntur iniqui. Qui usq ad frenos
equoꝵ ꝓuenit: qr non solum subiec¬
tos. sed etiam ipõs reges ⁊ pͥncipes
qui sangumi ⁊ diuersis uitiis serui¬
erunt: sententia diuini iudicii com¬
prehendit. Porro qd̃ sequitur per
stadia mille sexaguita sextenta. ini
hoc minero ut supra dc̃m est om̃is
sumia reproboꝵ exprimitur. qui
per orben quadripertitum latitudi

Expanded text:
te, depressi sunt, non jam ut purte, depressi sunt, non jam ut purgentur, sed ut penitus intereant. Extra civitatem, id est, extra sanctorum societatem, cum quibus jam nulla erit reproborum communio. Et exivit sanguis de lacu usque ad frenos equorum. Per sanguinem qui egreditur de lacu, id est sententia districti judicis, vindicta intelligitur sanguinis vel vitiorum omnium, pro quibus damnabuntur iniqui. Qui usque ad frenos pervenit, quia non solum subjectos, sed etiam ipsos reges et principes, qui sanguini et diversis vitiis servierunt, sententia divini judicii comprehendet. Porro quod sequitur: Per stadia mille sexcenta, in hoc numero ut supradictum est omnis summa reproborum exprimitur, quae per orbem quadripartitum, latitudin
Abbreviated transcription (Latin):
collegit oms a terra ⁊ bonos ⁊ malos
dit in dñitum pruptuarium uina¬
cia uero .i. reprobos misit in lacũ
ire dei. Per lacum uero ire dei:
dampnatio intelligitur infern.
uel sententia diuini iudicii. In ꝙ̃
lacum mutentur reprobi: cum
audieruit. ite iii ignem eternum.
iLisi enim uocabulum laci in¬
fernum designaret: nequaquam
ꝓpha diceret. Om̃s interfecti. ru¬
entes q gladio: qui descenderunt
incircuncisi ad terram ultimam.
⁊ portauerunt ignonuinam suã
cum his qui descenderunt in la¬
cum. Et psalmista. Saluasti me
a descendentibus in lacum. Unde
⁊ qd̵ subiungit magnum uixta hũc
sensum non est. referendum ad lacũ
sed ad diaboluni: qui appellatur. ꝓpt̾
supbie iactantiam. Magnum eñi
.i. diabolum con om̃i corpe suo m¬
tet in lacum ire dei: cum om̃s re-¬
probi ut dictum est. dampnabunt᷑
tum diabolo ⁊ angłis epis. Et cal¬
catus est lacus .i. calcaci sunt qui
erant in lacu. hoc est ineterna mor¬

Expanded text:
collegit omnes a terra, et bonos et malos,collegit omnes a terra, et bonos et malos,dit in Dominicum promptuarium: vinacia vero, id est reprobos, misit in lacum irae Dei. Per lacum vero irae Dei, damnatio intelligitur inferni, vel sententia divini judicii, in quem lacum mittentur reprobi, cum audierint: Ite in ignem aeternum. Nisi enim vocabulum lacus infernum designaret, nequaquam propheta diceret, omnes interfecti ruentesque gladio, qui descenderunt incircumcisi ad terram ultimam, et portaverunt ignominiam suam cum his qui descendunt in lacum. Et Psalmista: Salvasti me a descendentibus in lacum . Unde et quod subjungit magnum, juxta hunc sensum non est referendum ad lacum, sed ad diabolum, qui magnus appellatur propter superbiae jactantiam. Magnum enim, id est, diabolum cum omni corpore suo mittet in lacum irae Dei, cum omnes reprobi ut dictum est damnabuntur cum diabolo et angelis ejus. Et calcatus est lacus, id est, calcati sunt, qui erant in lacu, hoc est in aeterna mor
Abbreviated transcription (Latin):
nulem .i. eccliam in angłi nomen.¬
Tandem Tamen qd̵ est nubes hoc
angelus sedens supra nubem. Mite
falcem tuam: hoc est alibi ip̃e dñs¬
dicit discipłis suis ⁊ in illis õĩbus
ꝑ fectis. Sedebitis super sedes. Duide.¬
ciiii: iudicantes .xii. tribus isrł. Qͦ¬
nam uenit hora ut metatur. hoc
est ad est tempus quo ⁊ electi remũ¬
nerari ⁊ reprobi iusto dei iuidicio
debent dampnari. Qm̃ aruit mes¬
sis terre .i. finis unius cuiusq ad¬
uenit. quo ⁊ palee .i. reprobi tradẽ¬
tur igni. ⁊ frumenta in dñi cella¬
rio recondentur. Et misit qui sede¬
bat falcem suam in terram. ⁊ c̾
alius angelus exiuit de templi q
est in celo ⁊c̾. Qui halet messori¬
am ip̃e ⁊ uindennatoriam. ⁊ qui
dixit messori mete: ip̃e ⁊ uindemi¬
ator uindemia. ⁊Lam qd̾ sunt
segetes: hoc ⁊ debotri. Similiter
qd̃ sunt palee hoc ⁊ uinacia. Ce¬
tera supra dicta sunt. Uindemia¬
uit om̃a botros uinee terre: idest

Expanded text:
nubem, id est Ecclesiam, in angeli nomen.nubem, id est Ecclesiam, in angeli nomen. Tamen quod est nubes, hoc et angelus sedens supra nubem. Mitte falcem tuam. Hoc est quod alibi ipse dicit Dominus apostolis, et in illis, omnibus perfectis: Sedebitis super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel.--Quoniam venit hora ut metatur: Id est: adest tempus, quo et electi remunerari, et reprobi justo Dei judicio debent condemnari. Quoniam aruit messis terrae: id est, finis uniuscujusque advenit, quo et paleae id est reprobi tradantur igni, et frumenta in Domini cellario recondantur. Et misit qui sedebat falcem suam in terram, etc. alius angelus exivit de templo, quod est in coelo, etc. Qui habet falcem messoriam, ipse et vindemiatoriam. Et qui dixit messori, Mete: ipse et vindemiatori, Vindemia. Nam quod sunt segetes, hoc et botri, similiter quod sunt paleae, hoc et vinacia. Caetera supradicta sunt. Vindemiavit omnes botros vineae terrae, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
nos in uasa Nulli dubium quin
foras miserunt. Sed qd̾ illi facturi
sunt officio iniistrantium: hoc
tur ergo de angło qd habebat falcẽ
acutam in manu sua .i. iudiciariã
potestatem. Fallax enim qͥcquid ĩ¬
cidit. intra se colligit: qr uidelicet
examen diuini uidicii nullus ual
euadere. Intra ip̃am quippe sumus:
quolibet fugere conemur. Recte gͦ
uidex uenturus faltem tenere phi¬
betur. qr cum potentialiter ad oĩa
cundendo circundat. Unde psal¬
mista. Si ascendero n celum tu illic
giendi qm̃ dñs iudex est. Ac si dice̾t
Fũgiendi uia uidiq deest: qr ille pu¬
creto diuinitatis sue in forma hũa¬
na oĩbus apparebit. Camãs uoce
magna ad sedentem supra nubem
Sicut supra diccum est: qd̾ est nu¬
bes hoc est angłs. cui clamat xp̃c .i.
etiam supra nubem hoc est supra
se ipãam sedere dicitur Non eniiii
erat conueniens. ut dice̾t: clamau
augelus qui sedebat supra nubem
ad eandem nubeni. ideoq iuitauit

Expanded text:
nos in vasa, nulli dubium quin nos in vasa, nulli dubium quin foras miserunt. Sed quod illi facturi sunt officio ministeriorum, hoc tur ergo de angelo, qui habebat falcem acutam in manu sua, id est, judiciariam potestatem. Falx enim quidquid incidit, intra se colligit, quia videlicet examen divini judicii nullus valet evadere. Intra ipsam quippe sumus, quocunque fugere conemur. Recte ergo judex venturus falcem tenere perhibetur, quia cum potentialiter ad omnia cidendo circumdat. Unde Psalmista; Si ascendero in coelum, tu illic giendi, quoniam Deus judex est, ac si diceret: Fugiendi via undique deest, quia ille jucreto divinitatis suae, in forma humana hominibus apparebit. Clamans voce magna ad sedentem supra nubem: Sicut supradictum est, quod est nubes, hoc est angelus, cui clamat Christus,etiam supra nubem, hoc est, supra seipsam sedere dicitur. Non enim erat conveniens ut diceret: Clamavit angelus qui sedebat supra nubem, ad eamdem nubem, ideoque mutavit
Abbreviated transcription (Latin):
ambulabant. In nullẽ itaq sex cen¬
tis stadiis om̃is sũma peproboꝵ
comprehenditur: que in quatuor
mundi partibus consistit. ꝓpter
quatuor huius mundi ꝑtib plagas
Quater quippe quadringenti fuĩt
nille dcͣ. In centenario numero.
sepe sũma alicuius rei intelligit᷑
Quaternarius aũt ꝑtinet ad qua¬
tuor mundi climata. Ideoq ĩ nul¬
le dc ͦ: om̃s designantur reprobi.
qui per quatuor istius mũdi partes
ꝑ uoluptatum ludibria currunt.
⁊ per spaciosam uiam incedunt q̃
ducit ad mortem. atq ideo hoc uõ¬
cabolo eoꝵ summa comprehendit᷑¬
compreh Sed quod dcm̃ est. de primo
aduentu potest referri ⁊ ad scd̃mii. Iudi¬
cium quippe futurum per angelos ex̾¬
cendum nullus ignorat. qui attend̃
qd̃ dñs dicit de tempore messis. uel de
messoribus. Ait eniii. Messis quidẽ¬
angel sunt Parabola quoq ziza¬
niooꝵ huic loco concordat. nec non
congregantis. de qua elegerunt bo¬

Expanded text:
ambulabant. In mille itaque sexcenambulabant. In mille itaque sexcentis stadiis, omnis summa reproborum comprehenditur, quae in quatuor mundi partibus consistit, propter quatuor mundi hujus plagas. Quater quippe quadringenti fiunt mille sexcenti. In centenario numero saepe summa alicujus rei intelligitur. Quaternarius autem pertinet ad quatuor mundi climata, ideoque in mille sexcentis omnes designantur reprobi, qui per quatuor mundi istius partes per voluptatum ludibria currunt, et per spatiosam viam incedunt, quae ducit ad mortem, atque ideo vocabulo eorum summa comprehenditur. Sed quod dictum est de primo adventu, potest referri et ad secundum. Judicium quippe futurum per angelos exercendum nullus ignorat qui attendit quod Dominus dicit de tempore messis, vel de messoribus. Ait enim: Messis quideangeli sunt. Parabola quoque zizaniorum huic loco congruit, nec non congreganti, de qua elegerunt bo