comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fecit ad ymaginẽ suã. d sacͣ¬
nũtiansͥ nõ deos duos. s de¬
um ⁊ dm̃ elocuta est: cũ hoĩem
ꝑ deũ effeitũ ad ymagniem di
dicit. Atq ita deus ad cõtimnẽ
sibi cũ deo ymaginẽ acq sum¬
licudinẽ hoĩem reꝑitͥ oꝑari: uͭ
nec solicũduns intelligentia
significatio efficientis adu̾tat
nec diuiuitacis diu̾sicatẽ ad eã¬
dem ymaginẽ ac similicudinẽ
constituta patiacur oꝑatio.
ferre. qr ii diiiis rebus non
frequentiꝰ dicta. s cantũ dicta
sufficiant: cauiẽ qͥd de hoc eodẽ
dcm̃ sit. cognosa oportet. Non
em̃ diinoꝵ dcõꝵ: s intelligen¬
tie nr̃e a uobis ratio p̾standa ẽ.
Deus ad noe int̾ mulca mauda¬
ra ita loquitur. Qui effuderit
sanguinẽ hõis ⁊ ꝓ sanguine eiꝰ
effundetur aĩa eiꝰ: qr ad ymagi¬
uẽ dei feci hoĩeui. Etiã hic disfi¬
guitur eremplũ. opus opans. de¬
us testatur se ad ymaginẽ dei
hoĩem fecisse. Cũ faciendus he¬
mo ẽ: qr de se neq ad se loque ba¬

Expanded text:
it ad imaginem suam. Sed sacrnuntians, non duos deos, sed Deum et Deum elocuta est, cum hominem per Deum effectum ad imaginem Dei dicit. Atque ita Deus ad communem sibi cum Deo imaginem atqulitudinem hominem reperitur operari: ut nec solitudinis intelligentiam significatio efficientis admittat, nec divinitatis diversitatem ad eamdem imaginem ac similitudinem constituta patiatur operatioferre, quia in divinis rebus non frequentius dicta, sed tantum dicta sufficiunt: tamen quid de hoc eodem dictum sit, cognosci oportet. Non enim divinorum dictorum, sed intelligentiae nostrae a nobis ratio praestanda est. Deus ad Noe inter multa mandata ita loquitur: Qui effuderit sanguinem hominis, pro sanguine ejus effundetur anima ejus; quia ad imaginem Dei feci hominem . Etiam hic distinguitur exemplum, opus, operans. Deus testatur se ad imaginem Dei hominem fecisse. Cum faciendus homo est, quia de se, neque ad se loqueba
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ eẽ xp̃m. id est filiũ nõ ex
patre natũ ⁊ ueq deũ ex uac᷑a
s ex consticutione cẽ adoptio¬
plures deo filii. ita ⁊ hic filiꝰ
sit ; de huic liberalitate digni¬
cace qr sicut dii plures suut.
ita ⁊ hic ds̃ sit: indulgentio¬
re tamen nieo ad optionis ⁊
nũcupationis affectu ⁊ ut et
p̾cetis sic ad optatꝰ. ⁊ ad op¬
tiuss aliis maior ip̃e sit filis.
⁊ excellentius cũctis naturis
creacus. creacuris ip̃e cet̾is
p̾stet. Auĩt eciã quidã cor dei
õĩpocentiã conficentes. insimi¬
licudinẽ eũ deicreatũ ⁊ ex i

Expanded text:
non ex Patre natum, neque Deum ex natura, sed ex constitutione esse; adoptioplures Deo filii, ita et hic filius sit; dehinc liberalitatem in dignitate, quia sicut dii plures sunt, ita et hic Deus sit: indulgentiore tamen in eo et adoptionis et nuncupationis affectu, ut et prae ca eteris sit adoptatus, et adoptivis aliis major ipse sit filiis, et excellentius cunctis naturis creatus, creaturis ipse caeteris praestet. Aiunt etiam quidam eorum Dei omnipotentiam confitentes, in simili
Abbreviated transcription (Latin):
engl̾m meũ ⁊ p̾dicationẽ ih̃u
rp̃i. scd̃m reuelacionẽ sacra¬
menci. cemꝑib sclaribus taciti
manistan aut̃e nũc ꝑscͥpturas
inobedientiam fidei. in om̃s ge¬
tes. cogniti soli sapienti deo per
⁊ quod solus uerus deus sic. qui a

Expanded text:
elium meum et praedicationem Jesu Christi, secundum revelationem sacramenti temporibus saecularibus taciti, manifestati autem nunc per Scripturas in obedientiam fidei in omnes gentes cogniti, soli sapienti Deo per et quod solus verus 76 sit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ut suscepti huiꝰ utͥusq u̾bi ne¬
cessicatem. ⁊ contra de bachã¬
tes tũc h̾eticos ad maxumã
fidei securitacẽ usurpaci ra¬
tionẽ incelligomꝰ: respondendũ
oñis eoꝵ stultas ac mortiferas
instituciones euangłicis acq a¬
plicis cestimonus coarguendas.
asserunt p̃stare racionem: quia
singłis assertionib sus quedã
ex dumis uolum iubus cestĩo¬
ma subdiderunt. que corrupto ĩ¬
celligentie sensu. solis tantũ i¬
gnorautibus blandiancur spe¬
aem uericacis scd̃m pͣuitatem
int̾pretanciũ p̃stitura. Conant̃¬
cm̃ sola dei pacris dunintate cele
brata. filio auferre quia deus ẽ.
tuus. Deus unius est. ⁊ id ip̃m
ad legis doctorẽ int̾rogant̾e qd̾
p̾ceptũ marimũ cẽt in lege dõ
dicence ͥ audi isrl. dñs deus¬

Expanded text:
ut suscepti hujus utriusque verbi necessitatem, et contra debacchantes tum haereticos ad maximam fidei securitatem usurpationem intelligamus: respondendum omnes eorum stultas ac mortiferas institutiones evangelicis atque apostolicis testimoniis coarguendas. asserunt, praestare rationem: quia singulis assertionibus suis quaedam ex divinis voluminibus testimonia subdiderunt, quae corrupto intelligentiae sensu solis tantum ignorantibus blandiantur, speciem veritatis secundum pravitatem interpretantium praestatura. 8. Scbrata, Filio auferre quod Deus est; tuus unus est est . Et id ipsum ad legis doctorem, interrogantem quod praeceptum maximum esset in lege, Domino dicente: Audi, Israel, Dominus Deu
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ iudic̃e: qr scͥptũ est. deus
iuder iustus ⁊ fortis ⁊ paciens.
Hũc cũctis ꝓcurautem: qr dñs
direrit. cũ ei de auibus sermo es¬
set. ⁊ pater ur celestis pasct illas.
Et rursũ. Nõne duo passeres
asse ueneunt ⁊ ⁊ unꝰ ex illis non
cadit suꝑ t̾rã sine uoluntate prĩs

Expanded text:
 est: Deus judex justus, fortis et patiens . Hunc cunctis procurantem, quia Dominus dixerit, cum ei de avibus sermo esset: Et Pater vester coelestis pascit illas ; et rursum: Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadit super terram sine voluntate Patris
Abbreviated transcription (Latin):
modo ⁊ ratione ⁊ metu ab uegã¬
tibus: tamen etiã hiis libellis
quedam necessario fuerũt cõp̾¬
hendenda ⁊ ut õibus fallaciis
eoꝵ ⁊ impietatib edicis. absolu¬
tior fieret coguicio u̾itatis. Et
pͥmũ cognoscendũ ẽ que doct᷑¬
ue eoꝵ temeritas sit qd ueir¬
religiositatis ꝑiculũ ⁊ de hinc
qͥd adu̾ sũ fidẽ apłicam cui uo
congruimꝰ habeant sencentie
quaq u̾bor ambiguitate sim¬
plicitatẽ audienciũ illudant:
postremo qua int̾pretationũ
suaꝵ arce iu̾tatẽ diumorum
dc̃oꝵ uͥtutẽq corrũpant. Nõ

Expanded text:
modo et ratione et metu abnegantibus: tamen etiam his libellis quaedam necessario fuerunt comprehendenda, ut omnibus fallaciis eorum et impietatibus editis, absolutior fieret cognitio veritatis. Et primum cognoscendum est, quae doctrinae eorum temeritas sit, quodve irreligiositas periculum: dehinc quid adversum fidem apostolicam, cui nos congruimus, habeant sentenquave verborum ambiguitate simplicitati audientium illudant: postremo qua intepretationum suarum arte veritatem divinorum dictorum virtutemque corrumpant. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ pedum ineũ. Qũã domũ edi¬
sicabitis mͥ. ac quis locus requi¬
escionis mee: Hec ͥ fecit mauus
mea : ⁊ sunt oĩa hec mea. Hunc
qͦ capientẽ oĩa paulo testaute.
⁊ scimꝰ ⁊ ⁊ psalmographo dicente
quo ibo a spũ tuo: ͤa facie cua quo
fugiam. Si ascendero incelũ tu
illic es: si descendero in inferuũ¬
ad es. Si sũpsero pennas meas
ance lucem ⁊ habitauero in po¬
stremis maris ͥ ⁊ em̃ illuc mra¬
uus tua deducet me: ⁊ tenebit¬
nebic me dext̾a cua. Hunc qͦ in¬

Expanded text:
uam domum aedificabitis mihi, aut quis locus requietionis meae? Haec enim fecit manus mea, et sunt omnia haec mea . Hunc quoque capientem omnia, Paulo testante: et sumus ; et Psalmographo dicente: Quo abibo ab spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si adscendero in coelum, tu illic es; si descendero ades. Si sumsero pinnas meas ante lucem  et habitabero in postremis maris. Etenim illuc manus tua deducet me  et tenebit me dextera tua. Et di
Abbreviated transcription (Latin):
compationẽ posse suffice̾. Qd̾
em̃ menarrabile ẽ id sigͥificãtie
alicuiꝰ finẽ ⁊ modũ nõ habet:
⁊ quod sp̃icale est. id aspecie
corꝑaluim exemploq diu̾sũ ẽ
Tarẽ cũ de naturis celestib
sermo est: ipsa illa que sensu
mentiũ continẽtur. usu com¬
mns ⁊ uacure ⁊ sermonis
sunt eloquenda ⁊ nõ utiq di¬
guitati dei congrua. s uige¬
uii nr̃i imbecillitati necessa
libello testaci sumus. nc̃ qͦq
sunt: ut cũ aliqͥd ex humani
cõpationib ꝓferemus ⁊ non
scd̾m naturas corpales de do̾
seutire credamur. nec passio¬
nib ur̃is spicalia comꝑare: s
potius reꝵ uisibiliũ speciẽ ad
intelligentiã inuisibiliũ ꝓtu¬

Expanded text:
osse sufficere. Quod enim inenarrabile est, significantiae alicujus finem et modum non habet: et quod spiritale est, id a specie corporalium exemploque diversum est. Tamen 72 cum de naturis coelestibus sermo est, illa ipsa, quae sensu mentium continentur, usu communis et naturae et sermonis sunt eloquenda, non utique dignitati Dei congrua, sed ingenii nostri imbecillitati necessarlibello testati sumus, nunc quoque sunt, ut cum aliquid ex humanis comparationibus proferimus, non secundum naturas corporales de Deo sentire credamur, nec passionibus nostris spiritualia comparare: sed potius rerum visibilium speciem ad intelligentiam invisibilium
Abbreviated transcription (Latin):
cepit ex cp̃e. Qui aũt caret
cp̃e: nõ pocest eo care̾ qd̾ semꝑ
est. Respuere se aũt id ꝙ sẽ¬
ꝑ filius fuerit. ob eam cau¬
saui affirmãt: ne ꝑ io qd̾ sẽ¬
per fuit. sine uatiuitate esse
fuisse dicitur. imascibilĩs

Expanded text:
coepit ex tempore. Qui autem caret tempore, non potest eo carere quod semper est. Respuere se autem id, quod semper filius fuerit, ob eam causam affirmant, ne per id quod semper fuit, sine nativitate esse fuisse dicitur, innascibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ica dcm est. Et fecit ds̃ sir ma¬
mencũ. Ne tam̃e hic idem
mauis ac suꝑ fluus sermo
existimaretur. si sibi ip̃e di
dice̾t: cũ uoluntate tantũ o¬
pus eẽt ut fieret ͥ ab solutiꝰ
uoluit incelligi significatio¬
nẽ hanc nõ ad se tancũ ẽẽ re¬
ferendamͥ dicendo. faciamꝰ
hoĩem ad ymaginẽ ⁊ simili¬
cudinẽ nram. Sustulit sin-¬
gl̾aris intelligentiã: ꝓfessio¬
ue consorcii. Consortiũ aucem
aliquod eẽ solitario sibi ip̃i
nõ potest: neq rursũ recipit
solitarii solicudo. faciamꝰ ÷ uer
quisqͣm alieno a se nr̃am lo¬
quetur. Uterq sermo. ⁊ faci¬
amus. ⁊ nram : ut solicarium
eũdemq no pacitur ⁊ ita neq
diuersũ alienũq significat.
Aut quero. si cũ audras solta¬
stimes: aut cũ audias non
ip̃m neq eũ dẽ. au ne qd̾ soli¬
tarius cancũ sit incelligas.
In solicario gͦ solicarius: in ñ
codẽ nõ neq ip̃o. nõ solicariuᷤ
repietur. Solicario gͦ cõuenit.
faciam ⁊ mcã: non solicario

Expanded text:
ita dictum est, Et fecit Deus firmamentum: ne tamen hic idem inanis ac superfluus sermo existimaretur, si sibi ipse dixdiceret, cum voluntate tantum opus esset ut fieret?; absolutius voluit intelligi significationem hanc non ad se tantum esse referendam. Dicendo, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, sustulit singularis intelligentiam professione consortii. Consortium autem esse aliquod solitario ipse sibi non potest. Neque rursum recipit solitarii solitudo faciamus; neque quisquam alieno a se nostram loquitur. Uterque sermo, et faciamus et nostram, ut solitarium eumdemque non patitur; ita neque diversum a se alienumque significat. Aut quaero, si cum audias solitastimes? aut cum audias non ipsum neque eumdem, anne quod solitarius tantum sit intelligas? In solitario ergo solitarius, in non eodem vero neque ipso, non solitarius reperietur. Solitario ergo convenit, f
Abbreviated transcription (Latin):
Ait namq. Et dixit deus. Fiac
firmamẽtũ in medio aque: ⁊
sit diuidens iit̾ aquã ⁊ aqua.
Et factũ est sic. Et fecit deus fir¬
mamentũ: ⁊ duusit deus ꝑ me¬
diũ aque. Habes gͦ dñi ex quo:
habes dm̃. ꝑ quẽ. Aut si id ue¬
gabis : necesse ẽ id qd̾ fc̃m ẽ ꝑ
quẽ fcm sit doceasͥ aut certe
nat᷑am ip̃am crandoꝵ deo obe¬
dientem eẽ demoustres: que
ad id quod dcm ẽ. fiat firma¬
mẽtũ. se ip̃a dei u̾bo iussa fir¬

Expanded text:
t namque: Et dixit Deus, Fiat firmamentum in medio aquae, et sit dividens inter aquam et aquam: et factum est sic, et fecit Deus firmamentum, et divisit Deus per medium aquae . Habes ergo Deum ex quo, habes Deum per quem. Aut si id negabis, necesse est id quod factum est per quem factum sit doceas: aut certe naturam ipsam creandorum Deo obedientem esse demonstres, quae ad id quod dictum est: Fiat firmame
Abbreviated transcription (Latin):
sz deus ioꝑibus hõis existit.
Dei filius crucifigitur: s in cruce
hõis mortẽ deus uncit ip̃c dei si¬
lius moritur: s oĩs caro unuifi¬
catur in xp̃o. Dei filius ĩmferi
ẽ: s homo refercur ad celum.
In quãtũ hec laudabũt᷑ u xp̃o:
etaucũ plus laudis aquo xp̃c ds̃
est consequetur. Hiis gͥ modis:
pater filiũ clarificat suꝑ terrã:
rur suniq filius ignoratiõi gẽ¬
tiũ ⁊ sulticiẽ scłi. ꝑ uirtutũ su¬
arũ oꝑa eum ex quo est ip̃e cla¬
rificat. Et hec quidẽ clarifica¬
tionis uicissitudo: uõ ꝑtiuer ad
dunuitatis ꝓfectũ: s ad houo¬
rem eius qui ex cognitione iguo¬
rantiũ suscipiebatur. Quo eñi
pater non habundabat ex quo
sunt sũt oĩa ⁊ uł qͥd filio deerat.
uiquo complacuerat ouinẽ ple¬
uitudinẽ diuinitatis haberec
Ergo clarificat᷑ pater iu t̾ra: qr
opus eius ꝙ mandauit efficit᷑

Expanded text:
sed Deus in operibus hominis existit. sed Deus in operibus hominis existit. Dei Filius cruci figitur; sed in cruce hominis mortem Deus vincit. Christus Dei Filius moritur; sed omnis caro vivificatur iest; sed homo refertur ad coelum. In quantum haec laudabuntur in Christo, tanto plus laudis a quo Christus Deus est consequetur. His igitur modis Pater Filium clarificat super terram: rursumque Filius ignorationi gentium et stultitiae saeculi, per virtutum suarum opera, eum ex quo est ipse clarificat. Et haec quidem clarificationis vicissitudo non pertinet ad divinitatis profectum, sed ad honorem eum qui ex cognitione ignorantium suscipiebatur. Quo enim Pater non abundabat, ex quo sunt omnia? Vel quid Filio deerat, in quo complacuerat omnem plenitudinem divinitatis habitare? Ergo clarificatur Pater in terra, quia opus ejus quod mandavit e
Abbreviated transcription (Latin):
gua uerbor est: Uica ẽ uerum
dm̃n nosce : s nondũ hoc facit uitã
Qͥd gͦ cõnectimꝰ : Et quẽ unsisti ile¬
sum xpm. Debitus pacri a filio
honor redditur: cũ dicit. te solũ
uerũ deũ. Non tamen se filius a
dei ueritate se cernit̾: cũ adiũgͥ.
int̾ uallũ confessio credentiũ qr
in utroq spes uite ẽ. Nec deus ue¬
rus ab eo defecit. qui nõ conuĩc¬
tione succedit. Cũ gͦ dicitur. ut
cognoscant ce solũ uerũ deũ. ⁊
sigificatione id ẽ mictentis et
iuissi nõ patris ⁊ filii iu̾tas ⁊ di¬
uiuitas sub aliqua auc signisi¬
caciõis aut dilacionis diuersi¬
cace disceruitur : s ad gignẽcis
⁊ grinci confessionem fides reli
lute patr̃e filiũs clarificat: ĩ
co qd̾ sequitur. Ego te clari fica¬
ui sup terran: oꝑe cõsũmato.
qd̾ dedisti mͥ ut faciam. Iaus
patris om̃is a filio ẽ: qr in qͥb
laudabitur filius laus ꝑ erit
luit. Dei filius homo uascitur:
s dei inpartu uirgnis uirtus
est. Dei filius homo gen̾at᷑:

Expanded text:
Vita est verum Deum nosse: sed nudum hoc non facit vitam. Quid ergo connectitur? Et quem misisti Jesum Christum. Debitus Patri a Filio honor redditur, cum dicit te solum verum Deum. Non tamen se Filius a Dei veritate secernit, cum adjungit: intervallum confessio credentium, qui in utroque spes vitae est: nec Deus verus ab eo deficit, qui in conjunctione succedit. Cum ergo dicitur: Ut cognoscant te solum verum Deum, et significatione, id est, mittentis et missi, non Patris et Filii veritas et divinitas sub aliqua aut significationis aut dilationis diversitate discernitur, sed ad gignentis et geniti confessionem fides religlute Patrem Filius clarificat in eo quod sequitur: Ego te clarificavi super terram opere consummato, quod dedisti mihi ut faciam. Laus Patris omnis a Filio est: quia in quibus laudabitur Filius, laus erit luit. Dei Filius homo nascitur; sed Dei in partu virginis virtus est. Dei Filius homo cernitur;
Abbreviated transcription (Latin):
falso iaui sapieucie nõie glacur:
qr saꝑe sibi ultra sensus sui non
liceat pocestatẽ ͥ ⁊ quã infirmũ
subsistendi ẽ uirtuce. tam sensu
sic. Acq obid imꝑfecte nacure
substitutio. ꝑ fecti seusus sapien¬
tiam obtinere seogłansͥ stulce
sapientie irridetur olꝓbrio: a¬
postolo dicente. Non em̃ ĩnisit
me xp̃c baptizare s euangłiza¬
re: non in sermo sapiencie: ne
in auis fiat crux xp̃i. Uerbum
eñi crucis stulcicia ẽ. hiis qui ꝑe¬
unt: hiis aũt qui saluautur uͥ¬
tus dei est. Sqͥptũ est em̃. ꝑdã sa

Expanded text:
falso jam sapientiae nomine gloriatur, falso jam sapientiae nomine gloriatur, quia sapere sibi ultra sensus sui non liceat potestatem, et quam infirmum subsistendi est virtute, tam sensus sit. Atque ad id imperfectae naturae substitutio perfecti sensus sapientiam obtinere se glorians, stultae sapientiae irridetur opostolo dicente: Non enim misit me Christus baptizare, sed evangelizare, non in sermone sapientiae, ne inanis fiat crux Christi: verbum enim crucis stultitia est his qui pereunt, iis autem qui salvantur, virtus Dei est. S
Abbreviated transcription (Latin):
uĩgas: qr qui dir̃. facianus ho¬
minẽ ad ymagniẽ ⁊ sumlicudinẽ
nrãm ⁊ inuicem ẽẽ sui similes in
co qd similitudiuẽ nrãm dicat
ostendit . Ne contigeris ⁊ ne cõ¬
trectau̾is: ne corrupis. Tene ua¬
ture noĩa: cene silii ꝓ fessionẽ
ilolo aduleris: ut filiũ de tuo lau¬
des. Bene ht̃: ut hiis que scͥpta
soluce rationis sũmã contiueri.
qd̃ ip̃a mente ꝑtractans equabłi
undiq apud se existimet u̾catiᷤͤ
lio subsistit absolute uł auctoris
sui potest incelłigenciã obtine̾
uł ꝓpriam: se quidẽ in eo cantũ
qd̾ est sentiens ⁊ cetm ult̾ius sen
sum suũ quã sibi constituta sit
natura nõ tendens. Motum eñi
suũ nou sibi debet. s auctori: ⁊ id¬
circo qd̾ in aliud ex auctore subfi¬
stit ͥ nuꝑfectũ sibi est: dũ cõstat
aliunde. Et nc̃ce est ut inquo
se ꝑfectũ pucet saꝑe desipiat
qr nature sue nõ moderans ne¬
cessicatẽ ⁊ ⁊ oĩa. infirmicatũ su¬
arũ existimans t̾minis cõtineri.

Expanded text:
ciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , invicem esse sui similes, in eo quod similitudinem nostram dicat, ostendit. Ne contigeris, ne contrectaveris, ne corruperis. Tene naturae nomina, tene Filii professionem. Nolo aduleris, ut Filium de tuo laudes: bene habet, ut iis quae sunt solutae rationis summam contineri, quod ipsa mente pertractans, aequabili undique apud se existimet veritatislio subsistit, absolute vel auctoris sui potest intelligentiam obtinere, vel propriam: se quidem in eo tantum qsum suum, quam sibi constituta sit natura, non tendens. Motum enim suum non sibi debet, sed auctori. Et idcirco quod in aliud ex auctore subsistit, imperfectum sibi est, dum constat aliunde. Et necesse est ut in quo perfectum se putet sapere, desipiat, quia naturae suae non moderans necessitatem, et omnia infirmitatum suarum existimans terminis contineri
Abbreviated transcription (Latin):
effectib humaue mentis opĩo¬
ne cractandũ ẽ: nec de creacore
suo opificii ip̃ius matĩa decer¬
nat. Assumenda aũt uobis ẽ
sti ilticia. est ut sap̃iam sumauiꝰ ⁊¬
uõ imprudentie sensu. s nacure
nr̃e consaentia : ut qd̾ cogitatio¬

Expanded text:
effectibus humanae mentis opinione tractandum est: neque de creatore suo opificii ipsius materia decernat. Assumenda autem nobis est stulticia, ut sapientiam sumamus non in prudentiae sensu, sed naturae nostrae conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
dei uirtutẽ. ⁊ dei sapĩam: qr qd̾ in¬
firmũ dei est: fortius ẽ hõibus ͥ¬
⁊ qd̾ stultũ ẽ dei. sapientius est
hõib. Gĩs itaq in fidelitas stul
pientia ͥ dñ oĩa infirmitatis sue
opimone mod̾a̾tur: putat effici
non posse: qd̾ non sapit. Causa
em̃ in fidelicacis de sencentia ẽ m̃¬
firmitacis: dũ gestũ cẽ quis nõ
putat. qd̾ geri non posse desim¬
at. Et idcrco apłs saens nature
himane imꝑscãm cogitationem.
hoc solũ putare inueri ratione eẽ
qd̾ sapet⁊ ait ñ insermone se sa¬
pientie p̾dicare: ne p̃dicationis
sue in ains eẽt assertio. Ac ne stul¬
ciqe et̃ p̃dicator existimareturͥ
adiecit u̾bũ crucis stulticiam esse
peũtibus: qr eam solam in fide¬
les prudenciam creuderent c̃e qm
sapent ⁊ ⁊ cũ nichil nͥ intra infir¬
taris sue saꝑent uaturã. eã q̃ sola
der ꝑfr̃a sapiencia est putarẽt ẽẽ
stulnciam: ꝑ qd̾ in ea ip̃a infirns

Expanded text:
infirmum est Dei, fortius est hominibus; et quod stultum est Dei, sapientius est hominibus . Omnis itaque infidelitas stultpientia, dum omnia infirmitatis suae opinione moderatur, putat effici non posse quod non sapit. Causa enim infidelitatis de sententia est infirmitatis, dum gestum esse quis non putat, quod geri non posse defi. --Et idcirco Apostolus sciens naturae humanae imperfectam cogitationem hoc solum putare in veri ratione esse quod saperet, ait non in sermone se sapientiae praedicare, ne praedicationis suae inanis esset assertio. Ac ne stultitiae esse praedicator existimaretur, adjecit, verbum crucis stultitiam 67 esse pereuntibus: quia eam solam infideles prudentiam crederent esse, quam saperent; et cum nihil nisi intra infirmitatis suae saperent naturam, eam, quae sola Dei perfecta sapientia est, putarent esse stultitiam; per quod in ea
Abbreviated transcription (Latin):
Curãgͦ hũam generis habenᷤ
dei filius ⁊ pͥmũ ut sibi crede̾t᷑
homo factus est: ut testis diui¬
uarũ rerũ nobis eẽt ex nr̃is
ꝑ que infiruntacẽ caruis dĩu
prẽm nobis infirmis ⁊ carua¬
libus p̃dicaret: uoluutatẽ in
eo dei patris effiens cũ dicit lñ
ueni uoluncatẽ meam facere. s
uoluncatẽ eius qui misit me:
non qđ uollet ille qd̃ faciat᷑
s obedientiam suã sub effectu
pat̾ne uolutatẽ ostendit: uo¬
lens ip̃e uolucatẽ pacris ex¬
plere. Erat aũt hec efficiende
uolontatis uoluntas: cuiꝰ ip̃c¬

Expanded text:
Curam ergo humani generis habens Dei Filius, primum ut sibi crederetur homo factus est, ut testis divinarum rerum nobis esset ex nostris, perque infirmitatem carnis Deum Patrem nobis infirmis et carnalibus praedicaret. Voluntatem in eo Dei Patris efficiens, cum dicit: Non veni voluntatem meam facere, sed voluntatem ejus qui me misit. Non quod nollet et ille quod faciat, sed obedientiam suam sub effectu paternae voluntatis ostendit, volens ipse voluntatem Patris explere. Erat autem haec efficientia voluntatis voluntas. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ture infirmis occulta in sacra¬
mento sit: fit stulacia ĩ fidelis
cũ qd naturalit̾ mens imꝑfecta
nõ concipit: id ertra prudencie
causam ẽẽ dec̾nat. S ob hanc
imprudentẽ mũdi sapientia.
que ꝑ dei sapĩam dm̃ ance ne¬
scunt. id est ꝑ hanc magnific̃ẽ¬
tiã mũdi. ac tam saꝑienter ĩ¬
stituti opificii ornatum. c̾atori
sui non est. uenata sapĩa ⁊ pla¬
cuit deo. p̾dicatione stulcicie sal¬
uos face̾ credentes: id ẽ crucis fi¬
de etͥnitatẽ mortalib ꝓuenire ͥ uͭ
confusa humane seutentie op̃io¬
ue.ibi salus reꝑiretur: ubi credi¬
tur ec̃ stulticia. xp̃c om̃i qui stul¬
ciaia gentib ⁊ uideis scandalũ ẽ.
deiuirtus deiq sapientia est. qi

Expanded text:
turae infirmis occulta in sacraturae infirmis occulta in sacramento sit; fit stultitia infidelis: cum quod naturaliter mens imperfecta non concipit, id extra prudentiae causam esse decernat. Sed ob hanc imprudentem mundi sapientiam, quae 68 per Dei sapientiam Deum ante nescivit, id est, per hanc magnificentiam mundi ac tam sapienter instituti opificii ornatum, creatoris sui non est venerata sapientiam; placuit Deo praedicatione stultitiae salvos facere credentes, id est, crucis fide aeternitatem mortalibus provenire: ut confusa humanae sententiae opinione, ibi salus reperiretur, ubi creditur esse stultitia. Christus enim qui stultitia gentibus et Judaeis scandalum est, Dei virtus Deique sapien
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd ꝑcũtibus stulcicia ẽ. hoc hiis
qui saluet᷑ dei uͥtus ẽ: qͥ nichil na¬
turalis sensus sui in firmitate
modantur⁊ s diuine potestacis
efficientiam scdm infinicacem ce¬
lestis uirtutis expendũt. Et idarco
sapientiã sapientiũ ⁊ intelligenti¬
am inttłłigentiũ deus improbat:
qr ꝑ opunoneni stulticie hũane cre¬
dentibus salus tribuitur ł dũ ⁊ in¬
fideles que ertra sensũ suũ sint
stulta ẽẽ decernũt: ⁊ fideles potesta¬
ti ac uirtuti dei oĩa largiente sibi
salutis sue sac̃menta ꝑmictũt. Nõ
gͦ sũt stulta que dei sũt. s hũa ne
nature insipiens prudentia est:
que adeo suo aut signa. aut sa¬
pientiam ad fidem postulet. Et
iudeoꝵ quidẽ ẽ pustulare signa:
quia in dei uoĩe ꝑ legis familia¬
ritatẽ non ad modũ ruces. cru¬
as scandalo comouent᷑. Grecoꝵ
aũt ẽ sapientiã poscere: qr gentili
meptia humanaq prudencia
rationẽ sublati in crucẽ dei que¬
rant. Que quia scd̾m sensũ na¬

Expanded text:
tibus stultitia est, hoc iis qui salvantur Dei virtus est: quia nihil naturalis sensus sui infirmitate moderantur, sed divinae potestatis efficientiam secundum infinitatem coelestis virtutis expendunt. Et idcirco sapientiam sapientium, et intelligentiam intelligentium Deus improbat, quia per opinionem stultitiae humanae credentibus salus tribuitur: dum et infideles, quae extra sensum suum sunt, stulta esse decernunt, et fideles potestati ac virtuti Dei omnia largiendae sibi salutis suae sacramenta permittunt. Non ergo sunt stulta quae Dei sunt; sed humanae naturae insipiens prudentia est, quae a Deo suo aut signa aut sapientiam ad fidem postulet. Et Judaeorum quidem est postulare signa; quia in Dei nomine per legis familiaritatem non admodum rudes, crucis scandalo commoventur. Graecorum autem est sapientiam poscere, quia gentili ineptia humanaque prudentia rationem sublati in crucem Dei quaerant. Quae quia secundum sensum na
Abbreviated transcription (Latin):
S plaue iguorabatur. Nã dñi
uenio uoscit. uͥ cõficeatur ⁊ pa¬
ugeniti filii filiũ nõ de porti¬
one. aut dilatacione. aut e¬
iuissione. s ex co tiatũ meuar¬
rabilit̾. in cõp̃hensibilit̾: ut si¬
liũ apatre. plenitudinẽ diui¬
uicatis ex qua. ⁊ in qua natꝰ
ẽ obtinenc̾e ͥ uerũ ⁊ insinitũ
⁊ ꝑfcm̃ deũ. Hec eñi dei est ple¬
uicudo. Nam si hor aliqͥd de e¬
rit ͥ ͥ iam uõ erit plenicudo:
quã in eo habicare complacu¬
ic. Hoc a filio p̾dicatur. hoc
ignorantibus manifestatur.
Sic clarificatur ꝑ filiũ pater:
cũ pater siliicalis agnoscitur¬
uitatis eius sue fidẽ face̾. sc̃o

Expanded text:
Sed plane ignorabatur. Nam Deum Sed plane ignorabatur. Nam Deum nemo noscit, nisi confiteatur et Pageniti filii, et Filium non de portione, aut dilatatione, aut emissione; sed ex eo natum inenarrabiliter, incomprehensibiliter, ut lium a patre, plenitudinem divinitatis ex qua et in qua natus 60 est obtinentem, verum et infinitum et perfectum Deum; haec enim Dei est plenitudo. Nam si horum aliquid deerit, jam non erit plenitudo, quam in eo habitare complacuit . Hoc a Filio praedicatur, hoc ignorantibus manifestatur; sic clarificatur per Filium Pater, cum pater filii talis agnosciturvitatis s
Abbreviated transcription (Latin):
uude nõ desticit. Ergo qr filus
bũ. ⁊ hoc inpͥncipio apud dni
⁊ u̾bũ aute consticutionẽ mũ¬
di filius ⁊ filius nũc caro fcũs
orabat. ut hoc patri caro in¬
pore est claricacis accipet ⁊ si
indei uirtute ⁊ sp̃t incorrupti¬
onẽ tnsformaca carns cor¬
ruptio ab sorb̾etur. Hec ita o
ratio ad dm̃ ẽ: hec ad pacr̃e cõ¬
fessio filii est. Hec carns dep̾¬
catio est. in qua eum iudicii
die conpũctũ ẽ de cruce reco¬
guitũ innu̾si uidebunt ⁊ ĩ qua
p̾figuratus in monte ẽ. in qua
cleuacus ad celos ẽ: inqua do̾
assedit adertris : in qua uisꝰ
apaulo est: in qua honorifica
to itaq hõib uoie pacrisͥ hec
postulat. d quo nõie: ⁊lũqͥd
nom̃e dei ignorabat᷑. Hoc
mon ses de rubo audunt ⁊ hoc
genesis in erordio creaci orbis
nũciauit ͥ hoc ler exposuit pro¬
phete ꝓtulerunt. hoĩes ĩhiis
mũdi oꝑibus senserũt: gẽtes
etiai mentiendo uenerate sũt
Nõ gͦ ignorabatur dei uonien:

Expanded text:
s rbum, et hoc in principio apud Deum, et Verbum ante constitutionem mundi Filius: Filius nunc caro factus orabat, ut hoc Patri caro inpore est claritatis acciperet; ut in Dei virtutem et spiritus incorruptionem transformata carnis corruptio absorberetur. Haec itaque oratio ad Deum est, ad Patrem haec confessio Filii est, haec carnis deprecatio est: in qua eum judicii die compunctum et de cruce recognitum universi videbunt, in qua praefiguratus in monte est, in qua elevatus ad coelos est, in qua Deo assedit a dextris, in qua visus a Paulo est, in qua honorificatto itaque hominibus nomine Patris, haec postulat: sed quo nomine? Numquid nomen Dei ignorabatur? Hoc Moyses de rubo audivit, hoc Genesis in exordio creati orbis nuntiavit, hoc lex exposuit, prophetae praetulerunt, homines in his mundi operibus senserunt, gentes etiam mentiendo veneratae sunt; non ergo ignorabatur Dei nomen.
Abbreviated transcription (Latin):
ter unũ sumus ÷ ꝑsonis̃ rẽ ac¬
cõmoda: giguenti ⁊ genico ꝓfes¬
sionis sue ꝑu̾ice sentẽtiã. Sint
unũ ut sunt qui genuit. ⁊ qui ge¬
uitus est. Cur naturã excludis:
cur u̾catẽ int̾iis:. audis. Pa¬
cer ime: ⁊ ego mnpatre. Et hoc
de patre ⁊ filio: filii oꝑa testaut᷑.
Nõ corpus ꝑ incelligentiã nr̃a
corꝑi immiccimꝰ i neq ut aqͣm
uino in fundimꝰ: s eandem ĩutͦq
⁊ uirtutis sumlicudiuẽ. ⁊ deica¬
cis plenitudinẽ cõfitem᷑. Om̃ia
eñi filius accepit a pacre: ⁊ est

Expanded text:
unum sumus; personis rem accommoda, gignenti et genito professionis suae permitte sententiam. Sint unum, ut sunt qui genuit et qui genitus est. Cur naturam excludis? cur veritatem interimis? Audis: Pater in me, et ego in Patre : et hoc de Patre et Filio Filii opera testantur. Non corpus per intelligentiam nostram corpori immittimus, neque ut aquam vino infundimus: sed eamdem in utroque et virtutis similitudinem et deitatis plenitudinem confitemur. Omnia enim Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
nis rebus aptata sunt. Quid af¬
fers in uerboꝵ u̾itaci᷑ Audis
patrẽ ⁊ filiũ : ne ambigas eẽ qd̾
nũcupantur. Sũma dispensaci¬
ouis est filio: ut noueris patrẽ
Quid irritũ facis opus ꝓphaꝵ ͥ
u̾bi incarnatione ⁊̃ u̾gnis par¬
tũ ͥ uirtutẽ oꝑationũ ⁊̃ crucem
ip̃i : Tibi hec oĩa impensa. tͥ hec
p̃stita sunt: ut per hec mam
ponis uũc uoluntacẽ. creacio¬
uem. ad oꝑtionem: Inspice et
miliciam ⁊ stipendiũ xp̃i. Nem¬
pe ꝓclamat. Pacer mam festa¬
ui nomẽ cuũ hõib. Nõ audis¬
creacorẽ celestiũ c̾asti ⁊ nou au¬
dis. effectorem t̾restriũ effecisti.
s audis. pacer. maunfestam no¬
men cuũ hõib. Ut̾e̾ saluatoris
tui mune̾ ÷ scico patr̃e ẽẽ qui ge¬
nuit. filiũ ẽẽ qͥ natus est : nacũ
ex eo patre. qͥ est ex u̾itace nacure.
Memento nõ tibi patr̃e manife¬
statũ ẽe ꝙ deus ẽ: s dm̃ mauife¬
statũ ẽẽ ꝙ pat̾ est. Audis. ego ⁊

Expanded text:
nis rebus aptata sunt. Quid afnis rebus aptata sunt. Quid affers vim verborum veritati? Audis patrem et filium: ne ambigas esse quod nuncupantur. Summa dispensationis est Filio, ut noveris Patrem: quid irritum facis opus prophetarum, Verbi incarnationem, virginis partum, virtutem operationum, crucem Christi? Tibi haec omnia impensa, tibi praestita sunt: ut per haec manponis nunc voluntatem, creationem, adoptionem: inspice et militiam et stipendium Christi. Nempe proclamat: Pater, manifestavi nomen tuum hominibus; non audiscreatorem coelestium creasti; non audis, effectorem terrestrium effecisti; sed audis: Pater, manifestavi nomen tuum hominibus. Utere Salvatoris tui munere: scito patrem esse qui genuit, filium esse qui natus est; natum ex eo patre, qui est, veritate naturae. Memento non tibi patrem manifestatum esse quod Deus est, sed Deum manifestat
Abbreviated transcription (Latin):
infestaui nomẽ tuũ hõib. Quid
ad hec calũpiiam̾: Quid estuamꝰs
Patr̃e cu negas ͤ It qui hoc ma¬
xiiiũ opꝰ filii fuit ͥ ut patr̃e cog¬
nosceremus. Negas planc: quã¬
do scd̾m te filius nõ ex eo natꝰ ẽ.
Et cur silius dicitur ⁊ fcũs ꝓ uo¬
luntate. quasi cet̾a: Admirari
insibiliũ ⁊ inuisibiliũ. celi acq tͥ¬
re. ⁊ uiu̾se huiꝰ creacionis effece¬
rit. S non hic labor dm̃ est: uͭ oĩa
increandis reb dũi posse tu senci¬
as ⁊ s ut scias dm̃ patr̃e eius ẽc̃
filii qui loquatur. Uirtuces in
celo plures sint ⁊ efficiences e
t̾ue: s unꝰ unigenitus est filiu ᷤ :¬
non acecis sola differens pote¬
state. qr per eũ cũcta sunt: s qr
uerus unꝰ ẽ filius. nõ fiat dege¬
ner. aut natus ex nichilo. Audi ᷤ
filiũ: crede q filius ẽ. Audis
patr̃ẽ: mem̃cto qr pat̾ est. Quid
istis nõibus suspiconẽ. malici¬
am. audatiam int̾seris: dcdm
nature intelligentiã: noĩa diui¬

Expanded text:
omen tuum hominibus . Quid ad haec calumniamur? quid aestuamus? Patrem tu negas? Atquin hoc maximum opus Filii fuit, ut Patrem cognosceremus. Negas plane, quando secundum te Filius non ex eo natus est. Et cur filius dicetur, factus pro voluntate quasi caetera? Admirari visibilium et invisibilium, coeli atque terrae, et universae hujus creationis effecerit. Sed non hic labor Domini est, ut omnia in creandis rebus Deum posse tu sentias; sed ut scias Deum patrem ejus esse filii qui loquitur. Virtutes in coelo plures sunt, et efficientes, et aeternae: sed unus unigenitus est filius, non a caeteris sola differens potestate, quia per eum cuncta sunt. Sed quia verus unus est filius, non fiat degener, ut natus ex nihilo sit. Audis Filium: crede quia filius est. Audis Patrem: memento quia pater est. Quid istis nominibus suspicionem, malitiam, audaciam interseris? Secundum naturae intelligentiam nomina divi
Abbreviated transcription (Latin):
in pacre. qr non aliunde qd̾ filius:
inugenitus iningenito. qr ab ĩ¬
genito uingenitus. Ita in se in¬
uicem qr ut oĩa iuingenito pa¬
tre. ꝑ fc̃a sũc: ica oĩa in filio u¬
nigenito ꝑ fc̃a sunt. Hec infilio
⁊ in pacre mcasͥ hec uirtus.
hec caricas. hec spes. hec fides.
mari de urtutib suis deo. nec
ꝑsecrecũ ac potestatẽ natiiuca¬
tis obtrectare filio: patri inge¬
nico nicħ cõꝑare: imugenitum
ab eo nec tp̃e nec uirtute dascer¬
nerc: dm̃ filiũ qr ex deo est con¬

Expanded text:
in Patre, quia non aliunde quod Filius. in Patre, quia non aliunde quod Filius. Unigenitus in ingenito, quia ab ingenito unigenitus. Ita in se invicem, quia ut omnia in ingenito Patre perfecta sunt, ita omnia in Filio unigenito perfecta sunt. Haec in Filio et in Patre unitas, haec virtus, haec charitas, haec fides, haec spes, iari de virtutibus suis Deo, nec per secretum ac potestatem nativitatis obtrectare Filio: Patri ingenito nihil comparare; Unigenitum ab eo nec tempore nec virtute discernere; Deum Filium, quia ex Deo est con
Abbreviated transcription (Latin):
gendum se. ⁊ senciendũ. ⁊ contu¬
endũ: imbecillicati nr̃e pociũs
obtemꝑans. quã de hiis inquib
crat ip̃e deficiens. Igicur ꝑfc̃ĩ patͥs
ꝑfectus filius. ⁊ iugeniti dei uiuge¬
uica ꝓgeniẽs. qui ab eo qui hab
oĩa. accepit oĩa. deus a deo. sp̃s
ter aic. pacer in me: ⁊ ego in patͤ.
qr ut sp̃s pacer. ita ⁊ silius sp̃s: uͭ
deus pacer. ica ⁊ filius deus: ut
lumen pacer. ita ⁊ filius lumẽ.
Ex hiis gͦ que in pacre sunt. ea
inquib est filius. id est ex toco
patre tocus filius nacus est: nõ
aliunde. qr nichil ancequã filiꝰ⁊
nõ ex nichilo. qr ex deo filius: ñ
in parte qr plenitudo deitatis in
filio ⁊ neq in aliquib q in õib
s ut iroluit qui potuit. ut sac qͥ
genuit. Qd̃ inparre est: hoc et
infilio ẽ. Qd̾ iningenico: hoc
inunigenico. Alt̾ ab alt̾o. ⁊ ut̾q
unũ. nõ duo unus: s alius in a¬
lio. qr non aliud mucroq ⁊ pa¬
ter iu filio. quia ex eo filuis. filiꝰ

Expanded text:
sentiendum et contuendum. Imbecillitati nostrae potius obtemperans, quam de his in quibus erat ipse deficiens. Igitur perfecti Patris perfectus Filius, et ingeniti Dei unigenita progenies, qui ab eo qui habet omnia, accepit omnia, Deus a Deo, Spiriter ait: Pater in me, et ego in Patrem. Quia ut Spiritus Pater, ita et Filius Spiritus. Ut Deus Pater, ita et Filius Deus. Ut lumen Pater, ita et Filius lumen. Ex his ergo quae in Patre sunt, ea in quibus est Filius, id est ex toto Patre totus Filius natus est. Non aliunde, quia nihil antequam Filius. Non ex nihilo, quia ex Deo Filius. Non in parte, quia plenitudo Deitatis in Filio. Neque in aliquibus, quia in omnibus. Sed ut voluit, qui potuit, ut scit qui genuit. Quod in Patre est, hoc et in Filio est. Quod in ingenito, hoc et in Unigenito. Alter ab altero, et uterque unum. Non duo unus, sed alius in alio, quia non aliud in utroque. Pater in Filio, quia ex eo Filius. Filius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uude filius: ⁊ quo dap̃uo patriͤ
ul̾ ex qua sit portione natus ĩ¬
quirimꝰ. Habueras in eremplo
oꝑationũ: ut credes dm̃ efficere
posse. quoꝵ incelligere efficiẽ¬
tiam non posses. Queris qͦm
porcis rebus int̾rogo. Nõ que¬
ro qͦmͦ uatus ex uirgine sit:
an detrientũ sui caro ꝑfc̃am
ex se caruẽ generans. ꝑpessa
sit. Et certe̾ nõ suscepit qd̾ edi¬
dit: s caro carnẽ sine elemento¬
tum ipsa de suis nõ ĩmimita
generauit. Et quidem fas eẽt
nõ impossibile in deo opinina¬
ri: qd ꝑ uurtutẽ eius possibłe
sectantem. ⁊ duuuoꝵ secretoꝵ
acq uirtutũ grauẽ arbitrũ cõ¬
sulo: ut iͥ imꝑico. ⁊ cancũ de
õĩb deo ut sunt ab eo dc̃a credẽti.
oracionẽ salcem facti istius af¬
feras. Dum audio. ⁊ qr hiis cre¬
do que scripta suut. scio iam ptꝰ
resurrectionẽ fecquẽt̾ udendũ
se incorꝑe p̾buisse młtis nõ cre

Expanded text:
et unde Filius, et quo damno Patris, et unde Filius, et quo damno Patris, vel ex qua sit portione natus inquirimus. Habueras in exemplo operationum, ut crederes Deum efficere posse, quorum intelligere efficientiam non possis. 30. Ex numporeis rebus interrogo. Non quaero quomodo natus ex virgine sit: an detrimentum sui caro perfectam ex se carnem 585 generans perpessa sit. Et certe non suscepit quod edidit: sed caro carnem sine elementotum ipsa de suis non imminuta generavit. Et quidem fas esset, non impossibile in Deo opinari, quod per virtutem ejus possibile sectantem, et divinorum secretorum atque virtutum gravem arbitrum consulo, ut mihi imperito, et tantum de mnibus Deo ut sunt ab eo dicta credenti, rationem saltem facti istius afferas. Dominum audio, et quia his credo quae scripta sunt, scio jam post resurrectionem frequenter videndum se in
Abbreviated transcription (Latin):
menarrabilis doce̾mur: ꝯqu̾a
fit uiũ ͥ cũ qͥuq panes sacu¬
racis qͥnq milib uiroꝵ excep¬
to seru ⁊ etace reliqua. replẽt
fragiencis cophiuos duode.¬
cim. Res ce̾nitur ⁊ nescicur
fic ⁊ non incelligitur: racio
nõ app̾hendicur ⁊ effectus ĩ¬
geritur. Sulcũ ẽ aũt calũpni¬
am in eo in quisicionis inten¬
dere: in quo cõp̾heudi id unde
queritur ꝑ naturã suã non
pocest. Ut em̃i iueuarrabił
est pat̾. in eo qd̾ ingenitus ẽ:
ita enarrari flius in eo quod
unigenitus ẽ nõ potest ⁊ quia
ingeniti ẽ ymago. qui genitꝰ
est. Tum em̃i sensu acq u̾bis y¬
magniẽ app̃hendamus necesse
est: cũ eũ anꝰ ymago est cõseque¬
uiur. d inuisibilia ꝑ sequimur.
⁊ incomp̃hen sibilia cẽptamꝰ. qͥb
intelligentia ad conspicabiles
res ⁊ corpeas coartamur. Nlon
erubescimus stulcicie ⁊ nõ nos¬
inet ip̃os irreligiosicatis argu¬
imus: dei archanis. dei urcuti¬
bus calũpinances quomͦ filiuiᷤ

Expanded text:
abilis doceremur: cum aqua fit vinum, cum quinque panes, saturatis quinque millibus virorum, excepto sexu et aetate reliqua, replent fragmentis cophinos duodecim. Res cernitur, et nescitur; fit, et non intelligitur; ratio non apprehenditur, effectus ingeritur. Stultum est autem, calumniam in eo inquisitionis intendere, in quo comprehendi id unde quaeritur per naturam suam non potest. Ut enim inenarrabilis est Pater in eo quod ingenitus est; ita enarrari Filius in eo quod unigenitus est non potest; quia ingeniti est imago qui genitus est. Cum enim sensu atque verbis imaginem apprehendimus, necesse est etiam eum cujus imago est consequamur. Sed invisibilia persequimur, et incomprehensibilia tentamus, quibus intelligentia ad conspicabiles res et corporeas coarctatur; non erubescimus stultitiae, non nosmetipsos irreligiositatis arguimus, Dei arcanis, Dei virtutibus calumniantes. Quomodo Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
cer apud temet ip̃m: ea clari¬
tate quã hũi. pͥusqmͣ mũdus
eẽt apud ce. Maiifestaui uo¬
men tuũ hõib. Oꝑibus ergo
filii clarificatus est pat̾. dũd̃s
eẽ intelligitur ⁊ dũ dei nngeni¬
ti pater manifestatur: dñ ad
salutẽ nr̃am filiũ suũ etiam
er uirgire natũ eẽ hoĩem no¬
luic: in quo explentur ea oĩa
mpassione. que de partu uir¬
gnus cepta sũt. Itaq qr dei fi¬
liis ex om̃i est parce ꝑfectus:
⁊ ante om̃e tempus indiuini¬
tatis plenitudine nacus ⁊ ñc
a carnis sue origne homo
cõsũmabatur ad mortem:
clarisicari se apud dñi postu¬
lat. sicut pacr̃e ip̃e clarifica¬
lat int̾ris⁊ qr dei uirtutes i¬
gnoranti scło clarificabant᷑
in carne. Nũc aũc qͥd est qd̾
apud patr̃e clarificatiõis ex¬
spectet: Nẽpe hoc qo̾ hũit ap̃
plenitudinẽ diuinitatis. acq¬

Expanded text:
temetipsum ea claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te. Manifestavi nomen tuum hominibus . Operibus ergo Filii clarificatus est Pater: dum Deus esse intelligitur, dum Dei unigeniti pater manifestatur, dum ad salutem nostram filium suum etiam ex virgine natum esse hominem voluit, in quo explentur ea omnia in passione, quae de partu virginis coepta sunt. Itaque quia Dei filius ex omni qua est parte perfectus, et ante omne tempus in divinitatis plenitudine natus, nunc a carnis suae origine homo, consummabatur ad mortem; clarificari se apud Deum postulat, sicut Patrem ipse clarificabat in terris: quia tum Dei virtutes ignoranti saeculo clarificabantur in carne. 59 Nunc autem quid est quod apud Patrem clarificationis exspectet? Nempe hoc quod habuit apud plenitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ad hec ꝓclamat qͦ ceturio cohor¬
tis ⁊ crucis custos. Uere filius
dei erat iste. Creatura int̾cessi¬
oue huiꝰ piaculi libat᷑ ⁊ firim¬
catẽ ⁊ untute saxa nõ reciuẽt᷑
qui crua affixerant. uere fili
ũ dei conficentur: p̃dictiõi cõ¬
sencit effectus. Dñs dixerat.
Clarifica filiũ tuũ. Nło solũ
nõie contestatus est eẽ se filiũ:
s ppͥetate qua dicitur tuũ. Multi
em̃ uos filii dei: s nõ calis hic fi¬
filius l origine. nõ adoptione: ue¬
ricate. nõ nũcupacione ⁊ uati¬

Expanded text:
ad haec? Proclamat quoque centurio cohortis, et crucis custos, vere Dei 56 Filius erat iste . Creatura intercessione hujus piaculi liberatur; firmitatem et virtutem saxa non retinent. Qui cruci affixerant, vere Dei Filium confitentur: praedicationi consentit effectus. Dominus dixerat: Clarifica Filium tuum. Non solum nomine contestatus est esse se filium, sed et proprietate, qua dicitur tuum. Multi enim nos filii Dei, sed non talis hic fifilius, origine, non adoptione; veritate, non nuncupatione; nati
Abbreviated transcription (Latin):
a se desicit ÷ neq qͥcqm sit quod
in sese recipiat. neq amiserit uͭ
resumatꝰ Heremꝰ moram ⁊ s
incelligentie nr̃e infirmitate
euanglista non deserit. qͥ quam
clarificationẽ pacri filius eẽt red¬
dicurus ostendit dicens. Sicut
dedisti ei potestatem om̃is caimͤ.
ut omne qd dedisti illi det ei uitaz
et̾uã.: Hec est aũt uica et̾ua. si co¬

Expanded text:
d in se recipiat, neque amiserit ut resumat? Haeremus, moramur. Sed intelligentiae nostrae infirmitatem Evangelista non deserit, qui quam clarificationem Patri Filius esset redditurus ostendit, dicens: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti illi, det ei vitam aeternam. Haec est autem vita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcꝙͣ adimit. nec in firmat filiũ :
s eandẽ diuimicatis ostendit in u¬
troq uirtutẽ cũ ⁊ clarificari se
filius apacre oret. ⁊ clarificatio¬
uem pater non dedignetur a fibio.
Et hec in patre ⁊ filio uirtucis o¬
dande ⁊ referende clarificaciõĩs
S clarificatio hec que sit. et ex
quibus sit: uoscendũ est. Non
op mor de mutabilis deus ẽ: uez
met̾nitatem cadit aut uicium
aut emendatio ͥ aut ꝓ fectꝰ aut
dampnũ: sed qd̾ ẽ semꝑẽ. Hoc¬

Expanded text:
quidquam adimit, nec infirmat Filium; quidquam adimit, nec infirmat Filium; sed eamdem divinitatis ostendit in utroque virtutem cum et clarificari se Filius a Patre oret, et clarificationem Pater non dedignetur a Filio: sed haec in Patre et Filio virtutis dandae et rependendae clarifi clarificatio haec quae sit, et ex quibus sit, noscendum est . Non, opinor, demutabilis Deus est, neque in aeternitatem cadit aut vitium aut emendatio, aut profectus aut damnum; sed quod est, semper
Abbreviated transcription (Latin):
te ea clarifcacione credit̾ egu¬
isse silius quã orabat: ⁊ in fir¬
mus reꝑietur. dũ clarificano¬
nem pocioris expeccat. Et qͥs ñ
patrem potiorem conficebitur.
ut ingenitũ a genito ͥ ut prez
a filioͥ ut eũ qui misi̾t ab eo qͥ
misus sit. ut uolentẽ ab eo qͥ
obediat: ⁊ ip̃e nobis erit cestiͤ
Pater maior me ẽ. Hec ita ut
sunt: m̃telligenda sunt. S ca¬
uendũ est: ne apud impicos
gl̾am filii. houor patris iufir¬
met. Nec infirmari se patit᷑.
hec ip̃a głi ficacio postulaca. Ad
id em̃ qd̾ dcm est pater clarifi¬
ca filiũ tuũ: sequicur ⁊ illud.
uc silius cuus clarificet te.
curus uicem clarificationis
ip̃e cũ clarificandus sit. S si
Lut nũqͥd infirmꝰ est ⁊ pater l aut
eor que habet ita ꝓfessus est: ut
ei clarificatio sit reddenda ꝑfiliũ.
S nͨ hic eguit. ueq ille desiderat:
⁊ tamen alt̾i alt̾ imꝑriet. Ergo
er postulatio clarisicationis dan¬
de. mcissuiq reddende nec patri

Expanded text:
te ea clarificatione creditur eguisse Filius quam orabat: et infirmus reperietur, dum clarificationem potioris exspectat. Et quis non Patrem potiorem confitebitur, ut ingenitum a genito, ut patrem a filio, ut eum qui miserit ab eo qui missus sit, ut volentem ab eo qui obediat? Et ipse nobis erit testis: Pater major me est . Haec ita ut sunt, intelligenda sunt: sed cavendum est, ne apud imperitos gloriam Filii honor Patris infirmet. Nec infirmari patitur haec ipsa clarificatio postulata: ad id enim quod dictum est, Pater, clarifica Filium tuum; sequitur et illud, ut Filius clarificet te. us, vicem clarificationis ipse, cum clarificandus sit, redditAut numquid infirmus est et Pater? Aut eorum quae habet ita profusus est, ut ei clarificatio sit reddenda per Filium? Sed neque hic eguit, neque ille desiderat: et tamen alteri alter impertiet. Ergo expostulatio clarificationis dandae, vicissimque reddendae, nec Patri
Abbreviated transcription (Latin):
di fidẽ nõ etiã ad aliquã natu¬
ro dissimilitudiuẽ inicellige̾tia
disceruit. Patre autẽ in filio et
filiũ in pacre ẽẽ: plenitudo in utͦq
dimuitatis ꝑfecta ẽ. Nõ em̃ di¬
minutio est pacris ẽ filius: uec
sibi est. Deo aũt sunile aliquid
ẽẽ uͥ qd̾ ex eo fuerit. non pocest.
Non eñ aliunde est. qd̾ moĩbus
simile est: ueq du̾sicatẽ duobus

Expanded text:
naturae dissimilitudinem intelligendam discernit. Patrem autem in Filio, et Filium in Patre esse, plenitudo in utroque divinitatis perfecta est. Non enim diminutio Patris est Filius, nec sibi est. Deo autem simile aliquid esse, nisi quod ex se erit, non potest. Non enim aliunde est, quod in omnibus simile e
Abbreviated transcription (Latin):
deũ exdeo. uerũ auero. ꝑfectũ a
ꝑfecto. unũ ab uuo uatũ ẽẽ ⁊ tã¬
quã impossibilia nobis p̃dicãti¬
bus contradicant: quibuldam
seuceuciarũ collectionibus in¬
herences. cũ dicũt. ⁊ lasci nich
pocuit ab uno: qr oĩs ex duobu ᷤ
uatiuitas ẽ. Iani si ab uno ua¬
tus hic filius ẽ: partẽ ciusdẽ
qui genuit accepit. Et si pars:
neuter gͦ ꝑfectus ẽ. De est emi
ei unde decessit: nec plenitudo
in eo crit. qui exportione cõsti¬
cerit. Neuter gͦ ꝑ fectus ẽ: cum
plenitudinẽ sua ⁊ qui genuerit
amiitat ⁊ nec qui uatus est cõ¬
sequatur. Hãc mũdi sapien¬
tiam eciam ꝑ ꝓpħam p̃uidens
deus: ita dãpuat dicens. ꝑdã
sapienciam sapientũ: ⁊ in tel¬
lectũ prudentiũ reꝓbabo. Item
in apło. Ubi est sapiens. ⁊ubi
scriba ⁊ ubi conquisicor huiꝰ se¬
culi: i lonue stulcam fecit ds̃
prudentiam huiꝰ mundiꝰ iłã
qr in sapieutia dei non cognon

Expanded text:
Deum ex Deo, verum a vero, perfectum 54 a Deum ex Deo, verum a vero, perfectum 54 a perfecto, unum ab uno natum esse, tamquam impossibilia nobis praedicantibus contradicant, quibusdam sententiarum collectionibus inhaerentes, cum dicunt: « Nasci nihil potuit ab uno, quia omnis ex duobus nativitas est. Jam si ab uno natus hic filius est, partem ejus qui genuit accepit: et si pars, neuter ergo perfectus est; deest enim ei unde decessit: nec plenitudo in eo erit, qui ex portione constiterit: neuter ergo perfectus est, cum plenitudinem suam et qui genuerit amittat, nec qui natus est consequatur. » Hanc mundi sapientiam etiam per prophetam providens Deus, ita damnat, dicens: Perdam sapientiam sapientium, et intellectum prudentium reprobabo . Item in Apostolo: Ubi est sapiens, ubi scriba, ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus prudentiam hujus mundi? Nam q