comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deuena caritatis emanet: utrũ
de radice dilectionis rami bonoꝵ.
oꝑum pullulent. Opus aũ suũ
ꝓbet unusquisq ait. & tunc in se¬
metipso głam habebit ce non in
altero: non quando illi ꝑhibet te¬
stimoniũ lingua aliena. s qͣndo
ꝑhibet conscientia ꝓpͥa. Hoc gͦ hic
cõmendat. In hoc cognoscit᷑ quia
ex ueritate sumus. quando oꝑe
& ueritate. non uerbis & lingua
tantũ diligimꝰ &e coram ipso per¬
suadenus cordi nr̃o. Quid ẽ corã
ipso: Ubi ipse uidet. Unde dñs
in euangłio. Cauete inquit facere
iusticiam ur̃am coram hominib:
ut uideamini ab eis. Alioquin:
mercedem ñ habebitis apud pa¬
trem ur̃m qui in celis ẽ. Et qͥd
ẽ. nesciat sinistra tua quid faciat
dextera tuaͥ. nisi quia dextera pu¬
ra conscientia. sinistra mundi cu¬
piditas: Multi ꝑcupiditatẽ mũ¬
di multa mira faciunt: sinistra o¬
peratur. ñ dextera. D extera debet
oꝑari nesciente sinistra: ut nec miᷤ¬

Expanded text:
de vena charitatis emanet, utrum de vena charitatis emanet, utrum de radice dilectionis rami bonorum operum pullulent. Opus autem suum probet unusquisque, ait, et tunc in semetipso gloriam habebit, et non in altero: non quando illi perhibet testimonium lingua aliena, sed quando perhibet conscientia propria. 3. Hoc ergo hic commendat. In hoc cognoscimus quia ex veritate sumus, quando opere et veritate, non verbis et lingua tantum diligimus: et coram ipso persuademus cordi nostro, Quid est, coram ipso? Ubi ipse videt. Unde ipse Dominus in Evangelio: Cavete, inquit, facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis: alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est. Et quid est, Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua : nisi quia dextera, pura conscientia est; sinistra, mundi cupiditas? Multi per cupiditatem mundi multa mira faciunt; sinistra operatur, non dextra. Dextra debet operari, et nesciente sinistra, ut nec mis
Abbreviated transcription (Latin):
bet illi testimoniũ ocłs qui pene¬
trat cor: quo homo attendere non
potest. Ido paulus apłs quia para¬
tus erat mori pro fratrib & dicebat
ipse impendar ꝓ animab urĩs:. ta¬
men qͥa ds hoc uidebat in corde
ipsius. ñ homines quib loqueba¬
tur. ait illis. Michi autẽ ꝓ mini¬
moẽ. ut a uobis uidicer: aut hu¬
mano die. Et ostendit etiam ipse
quodam loco. quia solent ista fie¬
ri inani iactantia: ñ firmam̃to ca¬
ritatis. Ait enim: cum de ipsius ca¬
ritatis cõmendatione loqueret᷑.
Si distribuero omĩa mea pauꝑib.
&e tradidero corpus meũ ut arde¬
am: caritatẽ autẽ non habeã: nich
mͥ ꝓdest. Potest enim quisquam
hoc facere sine caritate: Potest.
Nam qui ñ habent caritatẽ. di¬
uiserunt iitatẽ. Querite ibi ce
uidebitis multos multa tͥbuere
pauꝑib: uidebitis alios paratos
ad suscipiendã mortẽ. ita ut desi¬
stente ꝑ secutore. seipsos p̾cipitent.
Isti sine dubio: sine caritate hoc fa

Expanded text:
bet illi testimonium oculus qui penebet illi testimonium oculus qui penetrat cor, quo homo attendere non potest. Ideo Paulus apostolus, quia paratus erat mori pro fratribus, et dicebat, Ipse impendar pro animabus vestris : tamen quia Deus hoc videbat in corde ipsius, non homines quibus loquebatur, ait illis, Mihi autem minimum est ut a vobis dijudicer, aut ab humano die . Et ostendit etiam ipse quodam loco quia solent ista fieri inani jactantia, non firmamento charitatis: ait enim cum de ipsius charitatis commendatione loqueretur, Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Potest enim quisquam hoc facere sine charitate? Potest. Nam qui non habent charitatem, diviserunt unitatem. Quaerite ibi, et videbitis multos multa tribuere pauperibus; videbitis alios paratos ad suscipiendam mortem, ita ut desistente persecutore, seipsos praecipitent: isti sine dubio sine charitate hoc fac
Abbreviated transcription (Latin):
Quia multi se in heresib & scis¬
matib martyres dicunt: uident᷑
ab uniu̾sali fr̾nitate separarent. Itẽ
quam multi sunt.qui iactantiȩ
causa multa distribuunt. multa
donant. de non ibi querunt nisi
laudem humanã &e głam ppłarẽ:
plenam uentis. nulla stabilitate
solidatam. Quia gͦ sunt tales . uͥ
ꝓbanda erit caritas frat̾na: Qa
uoluit illam ꝓbariait ãmonens
filioli ñ diligamꝰ uerbo tantũ &
lingua: s oꝑe &e ueritate. Queri¬
mus in quo oꝑe. in qua ueritate.
Potest eẽ manifestius opus: quam
tribuere pauꝑib: Multi hoc iac¬
tantia faciunt. ñ dilectione. P otest
eẽ maius opus: quã mori ꝓ fr̃ib :
Et hoc multi uolunt putari facere.
iactantia nominis comꝑandi.ñ
uiscerib dilectionis. Restat. ut il¬
le diligat fratrẽ. qui ante dm̃ uͥ
solus uidet. cordi suo ꝑsuadet. & in¬
terrogat cor suu̾̃. an uere ꝓpter fra¬
trum dilectionem hoc faciat: &e ꝑhi¬

Expanded text:
Quam multi se in haeresibus et schisQuam multi se in haeresibus et schismatibus martyres dicunt! Videnturab universa fraternitate separarent. Item quam multi sunt qui jactantiae causa multa tribuunt, multa donant; et non ibi quaenunt nisi laudem humanam et gloriam popularem, plenam ventis, nulla stabilitate solidatam! Quia ergo sunt tales, ubi probanda erit charitas fraterna? quia voluit illam probari, et ait admonens: Filioli, non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate. Quaerimus, In quo opere, in qua veritate? Potest esse manifestius opus, quam tribuere pauperibus? Multi hoc jactantia faciunt, non dilectione. Potest esse majus opus, quam mori pro fratribus? Et hoc multi volunt putari se facere, jactantia nominis comparandi, non visceribus dilectionis. Restat ut ille diligat fratrem, qui ante Deum ubi solus videt, cordi suo persuadet, et interrogat cor suum an vere propter fratrum dilectionem hoc faciat; et perhi
Abbreviated transcription (Latin):
debet in quo ꝑfecta ñ est.si iam na¬
ta est quȩ ꝑficiat᷑. &e utiq sinata
est nutrienda ẽ: & quib dã siuis
nutrim̃tis ad ꝑfectionẽ ꝓpͥam ꝑ¬
ducenda. Quesiuimꝰ in choationẽ
caritatis unde incipiat: & ibi con¬
tinuo inuenimꝰ. Siquis habet fa¬
cultatẽ mundi. & uidit fratrem
suũ egentem. & clauserit uiscera
sua adu̾sus eum: quomͦ dilectio
patris manet in illo. E rgo ita inci¬
pit ista caritas fr̾s: ut de suis suꝑ¬
fluis tribuat egenti in angustiis
aliquib constituto: &e ex eo quod
sibi abundat scdm tempꝰ a tͥbu¬
latione temporali liberet fratrẽ.
Hinc exordium ẽ caritatis. Hanc
ita ceptam si u̾bo di &e spe futurȩ
uitȩ nutrieris: ꝑuenies ad illam
ꝑfectionẽ. ut paratus sis animam
tuam ponere ꝓ fratrib tuis. S qͥa
multa talia fiunt abhis qui alia
querunt. & qui fr̃s ñ amant: reuo¬
cemus ad testimoniũ conscienti¬
fiunt ab his qͥ fratrẽ ñ amant:

Expanded text:
debet in quo perfecta non est, si jam nadebet in quo perfecta non est, si jam nata est quae perficiatur: et utique si nata est, nutrienda est, et quibusdam suis nutrimentis ad perfectionem propriam perducenda. Quaesivimus inchoationem charitatis unde incipiat, et ibi continue invenimus: Si quis habet facultates mundi, et viderit fratrem suum egentem, et clauserit viscera sua adversus eum; quomodo dilectio Patris manet in illo ? Ergo hic incipit ista charitas, fratres, ut de suis superfluis tribuat egenti, in angustiis aliquibus constituto; ex eo quod sibi abundat secundum tempus, a tribulatione temporali liberet fratrem. Hinc exordium est charitatis. Hanc ita coeptam, si verbo Dei et spe futurae vitae nutrieris, pervenies ad illam perfectionem, ut paratus sis animam tuam ponere pro fratribus tuis. 2. Sed quia multa talia fiunt ab his qui alia quaerunt, et qui fratres non amant; revocemur ad testimonium conscientifiunt ab his qui fratres non amant?
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ meministis fr̃s
hest̾no nos clausiᷤ¬
se sermonẽ ad istã
sententiã. quȩ si¬
ne dubio mane¬
re debuit &e de¬
bet in corde ur̃o. quia ipsam nouiᷤ¬
simam audistis: filioli ñ diligamꝰ
u̾bo tantũ &e lingua s oꝑe ce ue¬
ritate. Deinde sequit᷑. Et in hoc
cognoscimus. quia ex ueritate su¬
Imus. & coram ipso ꝑsuademꝰ cordi
nr̃o: quia si male senserit cor nr̃m.
maior ẽ ds corde nr̃o & nouit omĩa.
Dixerat. non diligamus uerbo tan¬
tum & lingua: s oꝑe & ueritate.
Querit᷑a nobiin quo oꝑe &e in qua
ueritate agnoscitur qui diligit
dm̃: uł qui diligit fratrẽ suum.
Iam suꝑiꝰ dixerat: quousq caritas
ꝑficiatur. Quod & dñs in euange¬
lio ait. Maiorem hac nemo ha¬
bet caritatẽ. quam ut animam
suã qͥs ponat ꝓ amicis suis. Et iste
hoc dixerat. Sicut ille animam
& nos pro fratͥb ponere animas.¬
Hec ẽ ꝑfectio caritatis: & maior
omĩno non potest inueniri. S qͥa
ñ in omĩb ꝑfecta ẽ & desperare ñ

Expanded text:
i meministis, fratres, hesterno nos clausisse sermonem ad istam sententiam, quae sine dubio manere debuit et debet in corde vestro, quia ipsam novissimam audistis: « Filioli, non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate. » Deinde sequitur: « Et in hoc cognoscimus quia ex veritate sumus, et coram ipso persuademus cordi nostro: quia si male senserit cor nostrum, major est Deus corde nostro, et novit omnia. » Dixerat, « Non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate: » quaeritur a nobis, in quo opere et in qua veritate agnoscitur qui diligit Deum, vel qui diligit fratrem suum. Jam superius dixerat quousque charitas perficiatur; quod et Dominus in Evangelio ait, Majorem hac nemo habet charitatem, quam ut animam suam ponat pro amicis suis : et iste hoc dixerat, St nos pro fratribus animaserfectio charitatis; et major omnino non potest inveniri. Sed quia non in omnibus perfecta est, et desperare non
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ orbe diffusȩ. Non attendat
eum solum diligere fratrẽ. quem
attendit ante se. Multos enĩ non
uidemus fr̃s nr̃os: & in unitate
sp̃c illis copulamur. Quid mirũ:
quia nobiscum ñ sint: In uno cce¬
pore sumus: unũ caput habemꝰ
in cȩlo. frrs oculi nr̃i non se uident:
quasi ñ se norunt. An in caritate
compaginis corporalis norunt se:
Nam ut noueritis. quia in coniun¬
ctione caritatis se nouerunt: qͣn¬
do ambo patent. non licet ut aliqͥd
attendat dexter: quod ñ attendat
sinister. Dirige radium dextrum
sine altero. si potes. Simul coeunt:
simul dirigunt᷑. Intentio una est.
loca diu̾sa sunt. Sic gͦ omĩs qui te¬
cum diligit dnrunã intentionem
corpore in loco separatus eaciem
cordis simul fixistis in lumine ue¬
ritatis. Ergo siuis nosse. quia ac¬
cepisti sp̃m sc̃m: int̾roga cortuum:
ne forte sacramentũ habeas. & uir¬
tutẽ sacram̃ti ñ habeas. Interro¬
ga cor tuu̾.si est ibi dilectio frĩs.

Expanded text:
rarum orbe diffusae. Non attendat rarum orbe diffusae. Non attendat eum solum diligere fratrem quem attendit ante se: multos enim non videmus fratres nostros, et in unitate Spiritus illis copulamur. Quid mirum quia nobiscum non sunt? In uno corpore sumus, unum caput habemus in coelo. Fratres, oculi nostri non se vident, quasi non se norunt. An in charitate compaginis corporalis non norunt se? Nam, ut noveritis quia in conjunctione charitatis se norunt: quando ambo patent, non licet ut aliquid attendat dexter, quod non attendat sinister. Dirige radium dextrum sine altero, si potes. Simul coeunt, simul diriguntur; intentio una est, loca diversa sunt. Si ergo omnes qui tecum diligunt Deum, unam intentionem corpore in loco separatus es; aciem cordis simul fixistis in lumine veritatis. Ergo si vis nosse quia accepisti Spiritum, interroga cor tuum; ne forte sacramentum habes, et virtutem sacramenti non habes. Interroga cor tuum, si est ibi dilectio fratris,
Abbreviated transcription (Latin):
tes sp̃c sc̃s: & loquebantur linguiᷤ
quas ñ didicerant. quomͦ sp̃c sc̃s
dabat eis ꝓnuntiare. Signa erant:
tempori oportuna. O portebat enĩ
ita significari in om̃ib linguis spi¬
ritum scm̃: quia euangłium dĩ per
omĩs linguas cursurum erat toto
orbe terrarum. Significatum ẽ il¬
ludae transiit. Nunquid mͦ quib
imponit᷑ manus. ut accipiant sp̃m
sc̃m. hoc expectat᷑. ut lingus loqͣn¬
tur: Aut quando imposiumꝰ ma¬
num istis infantib attendit unus¬
quisq ur̃m utrum linguis loque¬
rentur: & cum uideret eos linguis
ñ loqui. ita ꝑu̾so corde aliquis ue¬
strum fuit.ut diceret ñ acceꝑunt
isti sp̃m sc̃m: ⁊ lam si accepissent.
linguis loquerent᷑: quemadmodu
tunc factum ẽ. Si gͦ ꝑ hȩc miracła¬
unde cognoscet quisq accepisse se
sp̃m sc̃m: Interroget cor suũ. Si
diligit fratrẽ. manet sp̃c d̃i in illo.
uideat. ꝓbet seipsum coram ocłis
di uideat si est in illo dilecto pacis.
& unitatis. dilectio eccłiȩ toto ter¬

Expanded text:
tus sanctus; et loquebantur linguis quas non didicerant, quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare. Signa erant tempori opportuna. Oportebat enim ita significari in omnibus linguis Spiritum sanctum, quia Evangelium Dei per omnes linguas cursurum erat toto orbe terrarum. Significatum est illud, et transiit. Numquid modo quibus imponitur manus ut accipiant Spiritum sanctum, hoc exspectatur, ut linguis loquantur? Aut quando imposuimus manum istis infantibus, attendit unusquisque vestrum utrum linguis loquerentur; et cum videret eos linguis non loqui, ita perverso corde aliquis vestrum fuit ut diceret: Non acceperunt isti Spiritum sanctum; nam si accepissent, linguis loquerentur quemadmodum tunc factum est? Si ergo per haec miracunde cognoscit quisque accepisse se Spiritum sanctum? Interroget cor suum: si diligit fratrem, manet Spiritus Dei in illo. Videat, probet seipsum coram oculis Dei; videat si est in illo dilectio pacis et unitatis, dilectio Ecclesiae toto ter
Abbreviated transcription (Latin):
ctu di. quia uera dilectio ẽ in nob̾:
quicqͥd postulauerimus ab eoac¬
cipiemus. Iam gͦ dixi caritati ur̃ȩ
fr̃s:. nemo attendat ad nos. Quid
enim sumus nos. aut quid estis
uos: Quid. nisi eccłia di quȩ no¬
ta ẽ om̃ib: Et si illi placet: in illa
manemus. ibi ꝑseueremus: si uo¬
lumus ostendere dilectionẽ quã
habemus. U erumptam̃. de apło
paulo qͥd mali sensuri sumꝰ: Ip¬
se non diligebat frr̃s: Apud ipsũ
non erat testimoniũ conscientiȩ eiꝰ:
in conspectu di: Non erat in pau¬
lo radix illa caritatis: unde om̃s
boni fructus ꝓcedebant: Quis
hoc demens dixerit: Ubi gͦ inue¬
nimus petisse apłm: &e ñ accepisse:
Ait ipse. In magnitudine reuela¬
tionum ne extollar. datus ẽ mͥ sti¬
mulus carnis meȩ. angłs sathanȩ qͥ
me colaphiret. Propter quod ter do¬
minũ rogaui ut auferret eũ a me:¬

Expanded text:
ia vera dilectio est in nobis; quidquid postulaverimus, ab eo accipiemus. 6. Jam ergo dixi Charitati vestrae, fratres, nemo attendat ad nos. Quid enim sumus nos? Aut quid estis vos? Quid, nisi Ecclesia Dei, quae nota est omnibus? Et si illi placet, in illa manemus, ibi perseveremus, si volumus ostendere dilectionem quam habemus. Verumtamen de apostolo Paulo quid mali sensuri sumus? Ipse non diligebat fratres? Apud ipsum non erat testimonium conscientiae ejus in conspectu Dei? Non erat in Paulo radix illa charitatis, unde omnes boni fructus procedebant? Quis hoc demens dixerit? Ubi ergo invenimus petisse Apostolum et non accepisse? Ait ipse: In magnitudine revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet: propter quod ter Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
nifestum: qͣndo dñs ait. si non ue¬
nissem. peccatũ ñ haberent. Quid
gͦ Ad innocentes uideos uen̾at:
quia sic loquebatur Ergo supse
ñ ueniret: peccatũ ñ haberent:
Presentia gͦ medici. fecit egrotum:
febrem ñ abstulit: Quis hoc uel
demenᷤ dicat: Ille ñ uenit nͥ cura¬
re & sanare egrotos. Quare gͦ dixit.
siñ uenissem peccatũ ñ haberent:
nisi quia certum qͦddam peccatũ
uoluit intelligi: Quoddam enim
peccatum ñ haberent uidi. Quod
peccatum: Quod in eum non cre¬
diderunt: qͦd p̾sentem contẽpsert̃.
Sicut gͦ ibi peccatũ dixit. & ñ est
consequens ut ome peccatũ intel¬
ligamus s certũ peccatũ. sic &e hic
ñ om̃e peccatũ. ne contrariꝰ sit illi
loco uͥ ait. si dixerimꝰ qͥa peccatũ
ñ habemus. nosmetipsos seduci¬
mus. & ueritas in nobis ẽ: s rer¬

Expanded text:
nifestum, quando ait Dominus, Si non venissem, peccatum non haberent . Quid ergo? ad innocentes Judaeos venerat, quia sic loquitur? Ergo si ipse non veniret, peccatum non haberent? Praesentia ergo medici fecit aegrotum, febrem non abstulit? Quis hoc vel demens dicat? Ille non venit nisi curare et sanare aegrotos. Quare ergo dixit, Si non venissem, peccatum non haberent, nisi quia certum quoddam peccatum voluit intelligi? Quoddam enim peccatum non haberent Judaei. Quod peccatum? Quo in eum non crediderunt, quo praesentem contempserunt. Sicut ergo ibi peccatum dixit, et non est consequens ut omne peccatum intelligamus, sed certum peccatum: sic et hic non omne peccatum, ne contrarius sit illi loco ubi ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non e
Abbreviated transcription (Latin):
uem. Ipsa enim questio ẽ. in qua
soluenda laboramus: qͥa peccato¬
res nos dicimꝰ. Si enĩ quis dixerit
se eẽ sine peccato: mendax est. Et in
ipsius epła iohannis inuenimꝰ. si
dixerimus quia peccatũ ñ habe¬
mus: nos ipsos seducimꝰ. Memi¬
nisse enum debetis prioꝵ. Si dix
erimꝰ qͥa peccatũ ñ habemꝰ nosipsos se¬
ducimꝰ & ui̾tas in nob̾ ñ ẽ. Et̃ rursuᷤ
in consequentib audis. Qui natꝰ
ẽ ex do. non peccat. Qui facit pec¬
catum: ñ uidit eum neq cognouit
eum. Omĩs qui facit peccatum de
diabolo est. Ex do peccatũ ñ est. Ite¬
rum terret nos. Quom sumus na
ti ex dõ: & quomͦ nos fatem pecca¬
tores:. An dicturi sumus: quia de
deo nati ñ sumus: Et quid faciũt
ista sacram̃ta in infantib: Quid
dixit ioh̾es: Quinatꝰ ẽ ex do̾. ñ pec¬
cat. Ipse iohes iterũ dicit. Si dixe¬
rimus qͥa peccatũ ñ habemꝰ. nos¬
met ipsos seducimꝰ &e ueritas in
nobis non ẽ. Magna questio ẽ &e

Expanded text:
vem. Ipsa enim quaestio est, in qua vem. Ipsa enim quaestio est, in qua solvenda laboramus, quia peccatores nos dicimus: si enim quis dixerit se esse sine peccato, mendax est. Et in ipsius Epistola Joannis invenimus, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus. Meminisse enim erimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Et rursus in consequentibus audis, Qui natus est ex Deo, non peccat: Qui facit peccatum, non vidit eum, neque cognovit eum: Omnis qui facit peccatum, de diabolo est. Ex Deo non est peccatum. Iterum terret nos. Quomodo nati sumus ex Deo, et quomodo nos fatemur peccatores? An dicturi sumus, quia de Deo nati non sumus? Et quid faciunt ista Sacramenta in infantibus? Quid dixit Joannes? Qui natus est ex Deo, non peccat. Ipse Joannes iterum dixit, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Magna quaestio est et
Abbreviated transcription (Latin):
uit te aut genuit te. In hoc mani¬
festatus ẽ filius di. Eia fũs om̃s
peccatores ex diabolo nati sunt.I
quantũ peccatores sunt. Adam a
deo factus est. s quando consensit
diabolo. ex diabolo natus ẽ ce ta¬
les om̃s genuit. qualis erat. Cum
ipsa concupiscentia nati sumꝰ: et
antequã debita nr̃a addamus. de
illa dampnatione nascim. Nam
si cum nullo peccato nascim̃.: quid
est quod cum infantib ad baptis¬
mum currit᷑. ut absoluant᷑. Er¬
go duas natiuitates attendite fr̃s:
s unus ipsoꝵ homo homo: alter
ipsoꝵ homo ds̃. ꝑ hominẽ hoĩ¬
nem: peccatores sumꝰ. P hominẽ
dm̃: iustificam᷑. Natiuitas illa de¬
iecit ad mortẽ: natiuitas ista erex̃
ad uitam. Natiuitas illa trahit
secum peccatũ: natiuitas ista libe¬
rat a peccato. Id̾o enim uenit xp̾c
homo: ut solueret peccata homi¬
num. In hoc manifestatꝰ est filiꝰ
drur soluat oꝑa diaboli. Cȩtera
cõmendo caritati ur̃e: ne uos gra¬

Expanded text:
vit te, aut genuit te. 11. In hoc manivit te, aut genuit te. 11. In hoc manifestatus est Filius Dei. Eia, fratres, omnes peccatores ex diabolo nati sunt, in quantum peccatores. Adam a Deo factus est: sed quando consensit diabolo, ex diabolo natus est; et tales omnes genuit qualis erat. Cum ipsa concupiscentia nati sumus; et antequam nos debita nostra addamus, de illa damnatione nascimur. Nam si cum nullo peccato nascimur, quid est quod cum infantibus ad Baptismum curritur, ut solvantur? Ego duas nativitatos attendite, fratrsed unus ipsorum homo homo, alter ipsorum homo Deus. Per hominem hominem, peccatores sumus: per hominem Deum, justificamur. Nativitas illa dejecit ad mortem; ista nativitas erexit ad vitam: nativitas illa trahit secum peccatum; nativitas ista liberat a peccato. Ideo enim venit Christus homo, ut solveret peccata hominum. In hoc manifestatus est Filius Dei, ut solvat opera diaboli. 12. Caetera commendo Charitati vestrae, ne vos gra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta fuerit iusticia nr̃a cũ facti
equales angłis fuerimus: nec tunc
illi equabitur. Quanto gͦ. modo
ab illo longe est.quando nec tinc
erit tanto. Qui facit peccatũ de
diabolo ẽ: quia ab initio diabolꝰ
peccat. De diabolo ẽ. Nostis quid
dicat: Imitando diabolum. Nam
neminẽ fecit diabolus: neminẽ
genuit. neminẽ creauit. S quicũ¬
q fuerit imitatus diabolum. qͣsi
de illo natus. fit filius diabohimi¬
tando: non ꝓpͥe nascendo. Quomͦ
es filius habrahȩ: Nunquid abͣ¬
ham genuit te: Quomͦ iudei filii
abrahe. ñ umitantes fidẽ abrahe:
facti sunt filii diaboli. De carne
abrahȩ nati sunt: & fidem abra¬
ham non sunt imitati. Si gͦ qui
inde nati sunt. exheredati sunt.
quia non sunt imitati: tu quiñ
de illo natus es.efficieris filiꝰ. oe sic
eris filius. imitando. Et si diabolũ
fueris imitatuᷤ. quia ille suꝑbus
extitit. & impius adu̾sus dm. eris
filius diabol imitando: ñ qͥa crea¬

Expanded text:
perfecta fuerit justitia nostra, cum facti perfecta fuerit justitia nostra, cum facti aequales Angelis fuerimus; nec tunc illi aequabitur. Quanto ergo modo ab illo longe est, quando nec tunc par erit? 10. Qui facit peccatum, de diabolo est; quia ab initio diabolus peccat. De diabolo est, nostis quid dicat: imitando diabolum. Nam neminem fecit diabolus, neminem genuit, neminem creavit: sed quicumque fuerit imitatus diabolum, quasi de illo natus, fit filius diaboli imitando, non proprie nascendo. Quomodo es filius Abrahae? numquid Abraham te genuit? Quomodo Judae, filii Abrahae non imitantes fidem Abrahae, facti sunt filii diaboli: de carne Abraham nati sunt, et fidem Abrahae non sunt imitati. Si ergo qui inde nati sunt, exhaeredati sunt, quia non sunt imitati; tu qui non de illo natus es, efficeris filius, et sic eris filius imitando. Et si diabolum fueris imitatus, quia ille superbus exstitit et impius adversus Deum, eris filius diaboli, imitando; non quia crea
Abbreviated transcription (Latin):
sic fecisse. sicut ẽ ista. S ista habet
u̾bi gr̃a. centum cubitos. illa tͥgin¬
ta: & sic ẽ. &e impar ẽ. Uidetis quia
non semꝑ sicut &e ad parilitatẽ oe
ȩqualitatẽ refertur. Uerbi gr̃a. ui¬
dete quantũ sit int̾ faciem homi¬
nis &e imaginẽ de speculo: facies ĩ
imagine. facies in corpore: nago
in imitatione. corpus in ueritate.
Et quid dicimꝰꝰ Nam sieut hic
ocłi. ita &e ibi: sicut hic aures. ita
& ibi aures sunt. Dispar est res:
s sicut ad similitudinẽ dicit᷑. ha¬
bemꝰ gͦ&e nos imaginẽ di. s ñ ilła.
quam habet filius ȩqualis patri.
Tam̃ &e nos promodo nr̃osiñ sicut
ille.eẽmus: ex nulla parte similes
diceremur. Ergo castificat nos sic̃
& ipse castus ẽ. S ille castus ȩter¬
nitate. nos casti fide. Iust sumus
sicut & ille iustus est.: sed ille iN
commutabili ꝑpetuitate. nos iusti
credendo in quem non uidemus:
ut aliquando uideamus. Et cũ

Expanded text:
sic fecisse sicut est ista. Sed ista habet, sic fecisse sicut est ista. Sed ista habet, verbi gratia, centum cubitos, illa triginta: et sic est, et impar est. Videtis quia non semper, sicut, ad parilitatem et aequalitatem refertur. Verbi gratia, videte quantum sit inter faciem hominis, et imaginem de speculo: facies in imagine, facies in corpore; imago in imitatione, corpus in veritate. Et quid dicimus? Nam sicut hic oculi, ita et ibi: sicut hic aures, ita et ibi aures sunt. Dispar est res; sed, sicut, ad similitudinem dicitur. Habemus ergo et nos imaginem Dei; sed non illam quam habet Filius aequalis Patri; tamen et nos pro modulo nostro si non sicut ille essemus, ex nulla parte similes diceremur. Ergo castificat nos sicut et ipse castus est; sed ille castus aeternitate, nos casti fide: justi sumus sicut et ipse justus est; sed ipse in ipsa incommutabili perpetuitate, nos justi credendo in quem non videmus, ut aliquando videamus. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝑ speciem. Modo ñ relinqͣmus
eam uisticiam quȩ ẽ ex fide: qm̃ iu
stus ex fide uiuit. ficut ait apłs.
Omĩs qui manet in ipso: non pec¬
cat. Nam omĩs qui peccat. ñ uidit
eum. neq cognouit eum. Non cre¬
didit iste. qui peccat. Si autẽ credi¬
dit: quantũ ad fidem eiꝰ ꝑtinet. ñ
peccat. filioli nemo uos sediicat. Qi
facit iusticiam uistus ẽ: sicut & ille
iustus ẽ. Nunquid quando audi¬
mus. quia uisti sumus sicut ille eqͣ¬
les nos debemus putare dõ Debetiᷤᷤ
nosse. quid ẽ sicut ĩam dudũ enim
dixit. castificat semetipsum. sicut ip¬
se castus e hum gͣ par ce equalis ẽ
castitas nr̃a castitati di: &e iusticia
nr̃a iusticiȩ di. Quis hoc dicat ꝓe
equalitate dici solet: quomͦ uerbi
gr̃a. uisa basilica ista ampla. si ue¬
lit facere aliquis minorẽ. s tam̃ pro¬
portione ad mensuras eiꝰ ut uer¬
bi gr̃a. si lata ẽ ista simplum. &e lon¬
ga duplum. faciat &e ille latã sum¬
plum. & longam duplum: uidet᷑

Expanded text:
iem Modo non relinquamus eam justitiam quae est ex fide, quoniam justus ex fide vivit , sicut ait Apostolus. Omnis qui manet in ipso, non peccat. Nam omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Non credit iste qui peccat: si autem credit, quantum ad fidem ejus pertinet, non peccat. 9. Filioli, nemo vos seducat. Qui facit justitiam, justus est, sicut et ille justus est. Numquid quando audivimus quia justi sumus, sicut et ille, aequales nos debemus putare Deo? Debetis nosse quid est, sicut: jamdudum enim dixit, Castificat semetipsum, sicut ipse castus est. Jam ergo par et aequalis est castitas nostra castitati Dei, et justitia nostra justitiae Dei? Quis hoc dicat? aequalitatem dici solet. Quomodo, verbi gratia, visa basilica ista ampla, si velit facere aliquis minorem, sed tamen proportione ad mensuras ejus, ut verbi gratia, si lata est ista simplum, et longa duplum; faciat et ille latam simplum, et longam duplum: videtur
Abbreviated transcription (Latin):
recedat de uia. Hoc gͦ dixi. quia qui
natus ẽ ex do ñ peccat: fortassis se¬
cundum quoddã peccatũ uoluit
intelligi. Nam erit contrariũ illz
loco:. si dixerimꝰ quia peccatũ ñ ha¬
bemus. nos ipsos seducimꝰ &e ueritaᷤ
in nobis non est. Sic gͦ forte potest

Expanded text:
recedat de via Hoc ergo dixi, quia qui recedat de via Hoc ergo dixi, quia qui natus est ex Deo, non peccat, fortassis secundum quoddam peccatum voluit intelligi: nam erit contrarium illi loco, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis no
Abbreviated transcription (Latin):
Mandatum nouum do uobis: ur uoᷤ
inuicem diligatis. Intendite. Hoc
mandatum xp̃i. dilectio uocatur.
ꝑhanc dilectionẽ: peocata soluunt᷑.
Hec si non teneatur. & graue pecca¬
tum ẽ: & radix omniũ peccatoꝵ. In
tendite fr̃s. Protulimus aliquid: in
quo bene intelligentib soluta est
questio. S nunquid cũ celerioribuᷤᷤ
tantũ ambulamꝰ uiam: Et qui tar¬
dius ambulant: ñ sunt relinquendi.
uersemus hoc quib possumꝰ uerbis:
ut ad onĩs ꝑueniat. Puto enim fr̃s.
quia omĩs homo sollicitus est ꝓ ani¬
ma sua. qui ñ sine causa intrat ec¬
cłiam: qui ñ temporalia querit in
eccłia: qui ñ ꝓpterea intrat. ut tran¬
sigat negotia scłaria: s ido intrat.
ut aliquid sibi ȩtñum ꝓmissũ te¬
neat. quo ꝑueniat. Necesse ẽ cõgi¬
tet quẽadmodũ ambulet in uia:
ne remaneat: ne retro eat. ne aberret:
ne claudicando ñ ꝑueniat. Qui gͦ
sollicitus ẽ. tardus sit. uelox sit. ñ

Expanded text:
Mandatum novum do vobis, ut vos Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . Intendite. Hoc mandatum Christi dilectio vocatur: per hanc dilectionem peccata solvuntur. Haec si non teneatur, et grave peccatum est, et radix omnium peccatorum. 3. Intendite, fratres; protulimus aliquid in quo bene intelligentibus soluta est quaestio. Sed numquid cum celerioribus tantum ambulamus viam? Et qui tardius ambulant, non sunt relinquendi. Versemus hoc quibus possumus verbis, ut ad omnes perveniat. Puto enim, fratres, quia omnis homo sollicitus est pro anima sua, qui non sine causa intrat Ecclesiam, qui non temporalia quaerit in Ecclesia, qui non propterea intrat ut transigat negotia saecularia; sed ideo intrat, ut aliquid sibi aeternum promissum teneat, quo perveniat: necesse est cogitet quemadmodum ambulet in via, ne remaneat, ne retro eat, ne aberret, ne claudicando non perveniat. Qui ergo sollicitus est, tardus sit, velox sit, non
Abbreviated transcription (Latin):
nemo uos sediicat. Quifacit iusti¬
ciam iustus est: sicut ille iustus ẽ.
tum de diabolo ẽ: quia ab initio
diabolus peccat. Et hoc diximus
quia neminẽ creauit diabolus.ne¬
q genuit:. s imitatores eiꝰ tanquã
ex illo nascunt᷑. In hoc manifestatꝰ
ẽ filius di: ut soluat oꝑa diaboli.
Ergo ut soluat peccata: ille qͥ non
habet peccatum. Dẽinde sequitur.
Omĩs qui natus ẽ ex do ñ facit pecca¬
tum. quia sem̃ eius in ipso manet:
& non potest peccare. quia ex deo
natus ẽ. fõrtiter strinxit. fortassis
scđm quoddam peccatum. dixit ñ
peccat. ñ scdm om̃e peccatũ. ut qͦd
ait qui natus est ex do ñ peccat. cer¬
tum quoddã peccatũ intelligas:
quod non potest admittere homo.
qui ex do natus ẽ. Et tale peccatũ
est illud. ut si quisquã hoc admise¬
rit. confirmet cȩtera: siquis autem
hoc non admiserit. soluat & cȩtera.
Quod ẽ hoc peccatũ: facere contra
mandatum. Qd ẽ hoc mandatum:

Expanded text:
nemo vos seducat. Qui facit justinemo vos seducat. Qui facit justitiam, justus est, sicut et ille justus est. tum, de diabolo est; quia ab initio diabolus peccat. Et hoc diximus, quia neminem creavit diabolus, neque genuit; sed imitatores ejus tanquam ex illo nascuntur. In hoc manifestatus est Filius Dei, ut solvat opera diaboli Ergo ut solvat peccata ille qui non habet peccatum. Deinde sequitur: Omnis qui natus est ex Deo, non facit peccatum, quia semen ejus in ipso manet; et non potest peccare, quia ex Deo natus est. Fortiter instrinxit. Fortassis secundum quoddam peccatum dixit, non peccat, non secundum omne peccatum: ut quod ait, Qui natus est ex Deo, non peccat, certum quoddam peccatum intelligas, quod non potest admittere homo qui ex Deo natus est: et tale peccatum est illud, ut si quisquam illud admiserit, confirmet caetera; si quis autem hoc non admiserit, solvat caetera. Quod est hoc peccatum? Facere contra mandatum. Quod est mandatum?
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis sibi audet ꝓmittere genera¬
tionem factam in se. quam ille ha¬
bere non meruit. qui suꝑ pectus dñi¬
discumbere meruit: Quẽ dñs pluᷤ
quam cȩteros diligebat:. ipsum soły
de sp̃u non genuerat. Attendite
nunc u̾ba ista. Adhuc angustias
nrãs cõmendo᷑ ut ꝑ intentionẽ ue¬
stram quȩ oratio ẽ. & pro nobis ce
pro uobis.dilatet d̾s & det exitũ:
ne aliquis in u̾bo eius inueniat
occasionẽ ꝑditionis suȩ: quod uer¬
bum non est predicatũ & conscͥp¬
tum nͥ ad medicinam ce salutem.
Omĩs inquit qui facit peccatũ: &e
iniquitatẽ facit. Ne forte discer¬
nas: peccatũ iniquitas ẽ. Ne dicas
peccator sum. s iniquus ñ sũ: pec¬
catum iniquitas ẽ. Et scitis quia
in hoc ille manifestatus ẽ. ut pec¬
cata auferat: & peccatũ in illo ñ ẽ.
Et quid ꝓdest nobis: qͥa uenit sine
peccato: Omĩs qui non peccat. in
ipso manet: &e omĩs qui peccat. non
uidit eum neq cognouit. filioli

Expanded text:
aliquis sibi audet promittere regeneraaliquis sibi audet promittere regenerationem factam in se, quam ille habere non meruit, qui super pectus Domini recumbere meruit? Quem Dominus plus quam caeteros diligebat , ipsum solum de Spiritu non genuerat? 2. Attendite nunc verba ista: adhuc angustias nostras commendo, ut per intentionem vestram, quae oratio est et pro nobis et pro vobis, dilatet Deus, et det exitum; ne aliquis in verbo ejus inveniat occasionem perditionis suae, quod verbum non est praedicatum et conscriptum, nisi ad medicinam et salutem. Omnis, inquit, qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Ne forte discernas: Peccatum iniquitas est. Ne dicas, Peccator sum, sed iniquus non sum: Peccatum iniquitas est. Et scitis quia in hoc ille manifestatus est, ut peccata auferat; et peccatum in illo non est. Et quid prodest nobis quia venit sine peccato? Omnis qui non peccat, in ipso manet: et omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Filioli,
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritas in nobis non ẽ: si dix¬
erimus. quia peccatũ ñ habemus.
S utinam ñ haberes: & diceres. Ue¬
rum enĩ diceres: nec in ueritate ꝓ.¬
mendatio ullum iniquitatis uł
uestigium formidares. S id̾o ma¬
le facis. si dicis: quia mendatium
dicis. Ueritas inquit in nobis ñ ẽ:
si dixerimꝰ quia peccatũ ñ habe¬
mus. Non ait ñ habuimꝰ. ne forte
de p̾terita uita dictum uideretur.
Habuit enim peccata homo iste. s
ex quo natus ẽ ex do. cepit ñ hab̾e.
Suita eẽt: nulla nos angustaret qͥsti¬
o. Diceremꝰ enim. fuimus peccatoreᷤ:
s modo iustificati sumꝰ. Habuimꝰ
peccatum:s mͦ ñ habemus. Non
hoc ait. S quid ait: Si dixerimuᷤ
quia peccatũ non habemus nos ip¬
sos seducimus: &e ueritas in nobis ñ
est. Post aliqͣntum rursus. Quina
quid ioħes ipse ñ erat natus ex dõ:
Si ioh̾es ñ erat natꝰ ex do. de qͦ audi¬
stis quia suꝑ pectus dñi recũbebat:

Expanded text:
et veritas in nobis non est, si dixet veritas in nobis non est, si dixerimus quia peccatum non habemus. Sed utinam non haberes, et diceres! verum enim diceres, nec in veritate promenda ullum iniquitatis vel vestigium formidares. Sed ideo male facis si dicis quia mendacium dicis: Veritas, inquit, in nobis non est, si dixerimus quia peccatum non habemus. Non ait, Non habuimus; ne forte de praeterita vita dictum videretur. Habuit enim peccata homo iste; sed ex quo natus est ex Deo, coepit non habere. Si ita esset, nulla nos angustaret quaestio. Diceremus enim: Fuimus peccatores, sed modo justificati sumus habuimus peccatum, sed modo non habemus. Non hoc ait: sed quid ait? Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Post aliquantum rursus, Qui naquid Joannes ipse non erat natus ex Deo? Si Joannes non erat natus ex Deo, de quo audistis quia supra pectus Domini recumbebat;
Abbreviated transcription (Latin):
Ntente audite obsecro fr̃s.quia
res ñ minima u̾satur in medio: c&e
ñ dubito qui hesterno diȩ inten¬
ti affiustis. quod & hodie intentiꝰ
conuenistis. Est enim non parua
questio. quomͦ dicat in ista epl̃a.
qui natus ẽ ex do non peccat: oe
quomͦ in eadem epła suꝑius dix̃.
si dixerimus quia peccatũ ñ habe¬
mus. nosipsos seducimꝰ: &e ueritaᷤᷤ
in nobis non est. Quid facturus
ẽ quẽ uterq sermo ex eadem epła
in medio coartauit: Si se confes¬
sus fuerit peccatorẽ: timet ne di¬
catur ei. Non gͦ ex do natus es:
quia scͥptum est. qui natꝰ ex dõ
non peccat: si autẽ se dixerit ui
stum &e ñ habere peccatũ: acci¬
pit ex alia parte plagam exipsa
epła. Si dixerimus quia peccatũ
ñ habemus. nosipsos seducimuᷤᷤ:
&e ueritas in nobis non est. Posi¬
&e quid confiteat᷑. aut quid ꝓfi¬
teatur non inuenit. Profiteri se
eẽ sine peccato: ꝑicłosum ẽ. Non
solum ꝑicłosum: s etiam mendo¬
sum. Nos ipsos inquit seducimꝰ.

Expanded text:
ntente audite, obsecro vos, quia res non minima versatur in medio: et non dubito quia hesterno die adfuistis intente, quod et hodie intentius convenistis. Est enim non parva quaestio, quomodo dicat in ista Epistola, Qui natus est ex Deo, non peccat: et quomodo in eadem Epistola superius dixit, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Quid facturus est quem uterque sermo ex eadem Epistola in medio coarctavit? Si se confessus fuerit peccatorem, timet ne dicatur illi, Non ergo ex Deo natus es; quia scriptum est, Qui natus est ex Deo, non peccat. Si autem dixerit se justum, et non habere peccatum, accipit ex alia parte plagam ex ipsa Epistola, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Posiet quid confiteatur, aut quid profiteatur, non invenit. Profiteri se esse sine peccato, periculosum est; et non solum periculosum, sed etiam mendosum: Nos ipsos, inquit, seducimus,
Abbreviated transcription (Latin):
bit gła. Uiget enim.s adhuc in hie¬
me:iuget radix. s quasi aridi st̃
rami. intus est medulla quȩ uiget. intꝰ
sunt folia arboꝵ. intus fructus: sed
estatem expectant. Ergo nos scimuᷤ.
qͥa transiuimꝰ de morte ad uitam:
quia diligimꝰ frĩs. Qui ñ diligit:
manet in morte. Ne putetis fr̃s le¬
ue eẽ odisse aut ñ dilig̾e: audite qͦd
sequit᷑. O mĩs qui odit fratrẽ suũ:
homicida ẽ. Iam gͦ si contẽpnebat
quisq odium frat̾num. nunqͥd &
homicidium in corde suo contẽp¬
turus ẽ: Non mouet manus ad
occidendum hominem: a&e homici-¬
da iam tenet᷑ a dõ. Uiuit ille: & iste
iam int̾fector iudicat᷑. Omĩs qui
odit fratrem suũ. homicida ẽ. Et

Expanded text:
bit in gloria. Viget enim, sed adhuc in hiebit in gloria. Viget enim, sed adhuc in hieme; viget radix, sed quasi aridi sunt rami: intus est medulla quae viget, intus sunt folia arborum, intus fructus; sed aestatem exspectant. Ergo nos scimus quia transivimus de morte ad vitam, quia diligimus fratres. Qui non diligit, manet in morte. Ne putetis, fratres, leve esse, odisse aut non diligere, audite quod sequitur: Omnis qui odit fratrem suum, homicida est. Jam ergo si contemnebat quisquam odium fraternum, numquid et homicidium in corde suo contempturus est? Non movet manus ad occidendum hominem, homicida jam tenetur a Domino; vivit ille, et iste jam interfector judicatur. Omnis qui odit fr
Abbreviated transcription (Latin):
dam onerosus sum: s usq adeo nõ
frustra dico ut aliqͥ int̾rogent᷑. an
dixerim: a&e ñ respondeant. Ergo uł
inculcando. hereat aliquid in cor¬
dib audientiũ. Quid ẽ mundus:
Mundus ẽ qͣndo in malo ponit᷑:
dilectores mundi. M undus qͣndo
in laude ponit᷑: çelum &e terra ẽ.
& quȩ in his oꝑa dĩ. Unde dicit᷑.
Et mundus ꝑ eum factus ẽ. Item
mundus ẽ plenitudo terrȩ. sicur
fidelium ꝑ orbem sparsoꝵ. Mundꝰ
autẽ in malo: amatores mundi st̃.
Qui amant mundũ: frẽm amare
ñ possunt. Si odit nos munduˢ:
nos scimus. Quid nosscimus: Qͥa
transiuimꝰ de morte ad uitã. Vnde
scitis: Quia diligimus fratres. Ne¬
mo int̾roget hominẽ. redeat unuᷤ¬
quisq ad cor suũ. subi iuen̾it ca¬
ritatẽ frat̾nam: securus sit. qͥa tran¬
siit de morte ad uit̾a. Iam in dexte¬
ra est: ñ attendat qͥa mͦ gła eiꝰ occul¬
ta est. Cum uenerit dñs. tc̃ appare¬

Expanded text:
dam onerosus sum: sed usque adeo non dam onerosus sum: sed usque adeo non frustra dico, ut aliqui interrogentur an dixerim, et non respondeant. Ergo vel inculcando haereat aliquid in cordibus audientium. Quid est mundus? Mundus est, quando in malo ponitur, dilectores mundi: mundus quando in laude ponitur, coelum et terra est, et quae in his opera Dei; unde dicitur, Et mundus per eum factus est . Item mundus est plenitudo terrae, sicut fidelium per orbem sparsorum. Mundus autem in malo, amatores mundi sunt. Qui amant mundum, fratrem amare non possunt. 10. Si odit nos mundus: nos scimus. Quid nos scimus? Quia transivimus de morte ad vitam. Unde scimus? Quia diligimus fratres. Nemo interroget hominem; redeat unusquisque ad cor suum: si ibi invenerit charitatem fraternam, securus sit, quia transiit a morte ad vitam. Jam in dextera est: non attendat quia modo gloria ejus occulta est: cum venerit Dominus, tunc appare
Abbreviated transcription (Latin):
quid pittatis frrs. quia ds fructuᷤᷤ
terrȩ neglexit: &e fetus ouiũ dilex¬
it Non intendit ds ad manus.
s in corde uidit: & quẽ uidit cum
caritate offerre. ipsius sacrificiũ
respexit. Quẽ uidit cum inuidia
offerre: ab ipsiꝰ sacrificio oculos
auertit. Oꝑa gͦ bona abel. ñ dicit
nͥ caritatẽ. Oꝑa mala cain. ñ dicit
nͥ odium frat̾nũ. Parum ẽ qͥa odi
it frẽm suum: & inuidit oꝑib bo¬
nis. Quia inutari noluit: necare
uoluit. Et hinc apparuit quia filiꝰ
erat diaboli: e ille hinc apparuit
iustus dĩ. Hinc gͦ discernunt᷑ boĩes
frr̃es mei nemo attendat linguas: s
facta. Cor si ñ bene faciat fratribuᷤ
sus: ostendit quid in se habeat. Tẽp¬
tationib ꝓbant᷑ homines. Nolite
mirari fr̃s. si odit uos mundus. Nũ¬
quid sepe dicendũ ẽ uobis: quid ẽ
mundus: Non celum. non terra.
nec ista oꝑa quȩ d̾s fecit: s dilecto¬
res mundi. Ista sepe dicendo. quib¬

Expanded text:
quid putatis, fratres, quia Deus fructus quid putatis, fratres, quia Deus fructus terrae neglexit, et fetus ovium dilexit? Non intendit Deus ad manus; sed in corde vidit: et quem vidit cum charitate offerre, ipsius sacrificium respexit; quem vidit cum invidia offerre, ab ipsius sacrificio oculos avertit. Opera ergo bona Abel non dicit nisi charitatem: opera mala Cain non dicit nisi odium fraternum. Parum est quia odit fratrem suum, et invidit operibus bonis; quia imitari noluit, necare voluit. Et hinc apparuit quia filius erat diaboli, et ille hinc apparuit justus Dei. Hinc ergo discernuntur homines, fratres mei. Nemo attendat linguas, sed facta et cor. Si non bene faciat pro fratribus suis, ostendit quid in se habeat. Tentationibus probantur homines. 9. Nolite mirari, fratres, si odit nos mundus. Numquid saepe vobis dicendum est quid est mundus? Non coelum, non terra, nec ista opera quae Deus fecit; sed dilectores mundi. Ista saepe dicendo quibus
Abbreviated transcription (Latin):
initio: ut diligamꝰ inuicẽ. Manife¬
stauit nobis inde se dicere. Contͣ
hoc mandatũ quisquis facit: in
peccato illo ẽ scelerato. in qͦd incidt.
qui ñ nascuntur ex deo: sicut ca¬
in qui ex maligno erat. & occidit
fratrem suũ. Et cuiꝰ rei gr̃a occidit:
Quia oꝑa illius maligna fuerunt:
fratris uͦ eius iusta. Ergo uͥ est in¬
uidia: amor frat̾nus eẽ non potest
Intendat caritas ur̃a. Qui inuidet:
non amat. Peccatũ diaboli ẽ in
illo: quia ce diabolus inuidendo
deiecit. Cecidit enim: &e inuidit
stanti. Non id̾o uoluit deicere ut
ipse staret: s ne solus caderet. Te¬
nete in animo. ex hoc qͦd subiecit:
inuidiam ñ posse eẽ in caritate. ha¬
bes aꝑte cum laudaret᷑ ipsa cari¬
tas. Karitas ñ emulatur. Non fu¬
it caritas in cain. Et nͥ eẽt caritaᷤ
in abel. ñ acciꝑet d̾s sacrificiũ eiꝰ.
Cum enim ambo obtulissent. ille
de fructib terre. ille de fetib ouiũ:

Expanded text:
initio, ut diligamus invicem. Manifeinitio, ut diligamus invicem. Manifestavit nobis inde se dicere: contra hoc mandatum quisquis facit, in peccato illo est scelerato, in quod incidunt qui non nascuntur ex Deo. Non sicut Cain qui ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et cujus rei gratia occidit? Quia opera ejus maligna fuerunt, fratris vero ejus justa. Ergo ubi est invidia, amor fraternus esse non potest. Intendat Charitas vestra. Qui invidet, non amat. Peccatum diaboli est in illo; quia et diabolus invidendo dejecit. Cecidit enim, et invidit stanti. Non ideo voluit dejicere ut ipse staret, sed ne solus caderet. Tenete in animo ex hoc quod subjecit, invidiam non posse esse in charitate. Habes aperte cum laularetur ipsa charitas, Charitas non aemulatur . Non fuit charitas in Cain; et nisi esset charitas in Abel, non acciperet Deus sacrificium ejus. Cum enim ambo obtulissent, ille de fructibus terrae, ille de fetibus ovium;
Abbreviated transcription (Latin):
chil tͥ ꝓdest. Alia si nͣ̃ habeas: hoc
habe. & implesti legem. Qui enim
diligit alterũ. legem impleuit: ait
apls. Et. plenitudo legis caritas.
Puto istam margaritam eẽ illam.
margaritã &e uendidit om̃ia quȩ
habebat: & emit eam. Hȩc ẽ mar¬
garita p̾ciosa.caritas: sine qua ni¬
chil tͥ ꝓdest qͦdcumq habueris: ꝗͣ
si solam habeas. sufficit tͥ. Modo
cum fide uides: tunc cum specie
uidebis. Si enim amamꝰ cũ ñ ui¬
demus: quomͦ amplectem᷑ cũ uide¬
rimus: S uͥ nos debemꝰ exercere:
In amore frat̾no. Potes mͥ dicere. Ñ
uidi dñm. Nunquid potes mͥ di¬
cere: ñ uidi hominẽ: Dilige frẽm.
Si enim fratrẽ quẽ uides dilexeriᷤᷤ.
simul uidebis & dm: quia uides
ipsam caritatẽ. & intus inhabitat
Qui ñ est iustus ñ est ex do: ce qͥñdi¬
ligit frẽm suũ: qͥa hȩc ẽ annuntiatio.
Uide quomͦ confirmat. Quia hȩc
ẽ annuntiatio quã audiuimꝰ ab

Expanded text:
hil tibi prodest: alia si non habeas, hoc hil tibi prodest: alia si non habeas, hoc habe, et implesti Legem. Qui enim diligit alterum, Legem implevit, ait Apostolus: et, Plenitudo Legis charitas . Puto istam margaritam esse illam margaritam, et vendidit omnia quae habebat, et emit eam . Haec est margarita pretiosa, charitas, sine qua nihil tibi prodest quodcumque habueris: quam si solam habeas, sufficit tibi. Modo cum fide vides, tunc cum specie videbis. Si enim amamus cum non videmus, quomodo amplectemur cum viderimus? Sed ubi nos debemus exercere? In amore fraterno. Potes mihi dicere, Non vidi Deum; numquid potes mihi dicere, Non vidi hominem? Dilige fratrem. Si enim fratrem quem vides dilexeris, simul videbis et Deum; quia videbis ipsam charitatem, et intus inhabitatQui non est justus, non est ex Deo; et qui non diligit fratrem suum. Quia haec est annuntiatio: vide quomodo confirmat: Quia haec est annuntiatio quam audivimus ab
Abbreviated transcription (Latin):
te aliquid dixit in post̾iorib  ñ
nominauit caritatẽ. Uidete qͥa
circiitus ille uerboꝵ hunc ha¬
bet finem: hunc habet exitum.
Omĩs qui natus ẽ ex do. ñ peccat:
quia semen eius in ipso manet.
nui. Et non pot̾ peccare: quia ex dõ
natus ẽ. Dic adhuc. Uideamꝰ. in
quo ñ potest peccare. In hoc ma¬
nifestati sunt filii di: &e filii dia¬
boli. Omĩs qui ñ ẽ uistus. non ẽ a
d̾o: ce qui non diligit frẽm suum.
Certe iam manifestum ẽ unde di¬
cat: &e qui non diligit inquit fra¬
trem suum. Dilectio gͦ sola discer¬
nit inter filios di. & filios diaboli.
Signent se om̃s signo crucis xp̃iͥ
respondeant om̃s am̃:cantent
omĩs alła baptitentur om̃s. intͤnt
eccł̃ias ĩpleant parietes basilica¬
rum. Non discernunt᷑ filii di a
filiis diaboli. nisi caritate:qͥ habeił
caritatẽ. nati st̃ ex dõ: qͥ ñ habent.
non sunt nati ex do. Magnũ ui¬
diciũ: magna discretio. Quicqͥd
uis habehoc solum si ñ habeas. ni¬

Expanded text:
t aliquid in posterioribus, et nominavit charitatem. Videte quia circuitus ille verborum hunc habet finem, hunc habet exitum. Omnis qui natus est ex Deo, non peccat; quia semen ejus in ipso manet. nui . Et non potest peccare, quia ex Deo natus est. Dicat hoc, videamus in quo non potest peccare. In hoc manifestati sunt filii Dei et filii diaboli. Omnis qui non est justus, non est a Deo, et qui non diligit fratrem suum. Certe jam manifestum est unde dicat, Et qui non diligit, inquit, fratrem suum. Dilectio ergo sola discernit inter filios Dei et filios diaboli. Signent se omnes signo crucis Christi; respondeant omnes, Amen; cantent omnes, Alleluia; baptizentur omnes, intrent Ecclesias, faciant parietes basilicarum: non discernuntur filii Dei a filiis diaboli, nisi charitate. Qui habent charitatem, nati sunt ex Deo: qui non habent, non sunt nati ex Deo. Magnum indicium, magna discretio. Quidquid vis habe; hoc solum non habeas, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ditissimꝰ. ce pͥnceps publicanoꝵ.
Aitendite sanatũ morbo auariciȩ.
Dimidium inqͥt bonoꝵ. meoꝵ do
pauꝑib: & si cui aliquid tuli qua¬
druplum reddam. Ido seruauit¬
alterum dimidiũ. non quo frue¬
retur: s unde debita solueret. Suᷤͤ¬
cepit gͦ tunc medicũ hospicio. qͥa
erat infirmitas carnis in dño. cui
hoc obsequiũ p̾berent homines:
& hoc quia uoluit prestare obse¬
quentib. Obsequentib enim pro¬
derat: non illi. Cui enĩ angłi mini¬
strabant: quoꝵ obsequiũ require¬
bat: Nec helias seruus ipsiꝰ hoc ne¬
cessarium habebat aliquando.
cui panem ce carnẽ ꝑ coruũ mit¬
tebat: & tam̃ ut uidua religiosa
benediceret᷑. mittit᷑ seruus di paᷤ¬
citur a uidua: quẽ ds in secreto

Expanded text:
ditissimus, et princeps publicanorum. ditissimus, et princeps publicanorum. Attendite sanatum a morbo avaritiae. Dimidium, inquit, bonorum meorum do pauperibus; et si cui aliquid tuli, quadruplum reddam . Ideo servavitalterum dimidium, non quo frueretur, sed unde debita solveret. Suscepit ergo tunc medicum hospitio, quia erat infirmitas carnis in Domino, cui hoc obsequium praeberent homines: et hoc, quia voluit praestare obsequentibus; obsequentibus enim proderat, non illi. Cui enim Angeli ministrabant, horum obsequium requirebat? Nec Elias servus illius hoc necessarium habebat aliquando, cui panem et carnem per corvum mittebat; et tamen ut vidua religiosa benediceretur, mittitur servus Dei, pascitur a vidua quem Deus in secreto