comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ differat. s custodiat. Curate munire
uotis. calcaneum nudũ meritis: ut is qͥ
insidiat᷑. inuenire ñ possit unde figat
dentẽ. et uulnꝰ infugat. Hec ip̃e dictaui
sic me hñs: ut ꝑ notã uobis agͣnoscatis
qͣm ut nos diximꝰ et ip̃a qͦ eiusdẽ¬
ũba declarant: pat̾ sc̃s exitu iã inmi¬
nente dictauit. Ex euiꝰ tenore possit
nimirũ diligens lector sacrũ illiꝰ uł ex
parte aliqua pectus agnoscere : qͣnta il¬
li in ipsa sui riuna corpis tnqͥlitas m̃tis:
serenitas. animi: suauitas sp̃c: qͣnͣta sub
fidutiȩ culinine radix humilitatis. S
exangues: singultus gͣues: crebra sits¬
piria: anxias cogitationes. Nimirũ cũ
thesaurꝰ tantꝰ et tã amabilis ad huc nob̾
retinendi. nec facultas parit̾ ꝯmeandi.
Nec lugendũ nob̾ ullatenꝰ suꝑ illũ qui
in gaud m dm̃i dĩ sui felicit̾ mu̾tatus

Expanded text:
non differat, sed custodiat. Curate munire non differat, sed custodiat. Curate munire votis calcaneum nudum meritis: ut is qui insidiatur, invenire non possit unde figat dentem et vulnus infligat. Haec ipse dictavi, sic me habens, ut per notam vobis manum agnoscatis quam, ut nos diximus, et ipsa quoque ejus verba declarant, Pater sanctus exitu jam imminente dictavit. Ex cujus tenore posset nimirum diligens lector sacrum illius vel ex parte aliqua pectus agnoscere, quanta illi in ipsa sui ruina corporis tranquillitas mentis, serenitas animi, suavitas spiritus, quanta sub fiduciae culminexsangues, singultus graves, crebra suspiria, anxias cogitationes. Nimirum cum thesaurus tantus et tam amabilis adhuc in eorutius retinendi, nec facultas pariter commeandi. Nec tamen lugendum eis ullatenus super illum, qui in gaudium Domini Dei sui feliciter invitatu
Abbreviated transcription (Latin):
uscepimꝰ caritatẽ ur̃ in carita¬
de: et ñ in uoluptate. Quȩ enĩ
uoluptas: nͥ totũ sͥ uendicat
amaritudo: Nisi qd̾ solũ nicħ comede :
ut eũq delectabile est. Somuꝰ recessit
A me: ne uł bñficio sopiti sensus. dolor
unqͣm recedat. De fectus stomachi: fe¬
re totũ qõ patior ẽ. Frequent in die et
in nocte. exigit confortari moclico ad¬
motũ qualicũq liquore. nã ad solidũ
om̃e in exorabilit̾ indignat᷑. Hoc parũ
qd̃ dignatur admitt̾e̾. ñ sine gͣui molesti¬
a sumit: s timet gͣuiorẽ. si sese uacuũ
oĩno dimiserit. Qd̃ si plusculũ qͥd inter¬
oũ admitt̾e adqͥescat: idgͣuissimũ. Pe¬
des et crura intumuert: quẽadmodum
ẏdropicis conting̾e solet. Et in his õĩb
ne quid lateat amicũ de statu amici sol¬
licitũ : scđm interiorẽ hominẽ. ut minꝰ
sapiens dico. sp̃c promptris est in carne
infirma. Orate saluatorẽ qui ñ uult mor¬
dem pecc̃oris: ut tempestiuũ iã exitum

Expanded text:
uscepimus charitatem vestram in charitate, et non in voluptate. Quae enim voluptas, ubi totum sibi vindicat amaritudo? nisi quod solum nihil comedere utcunque delectabile est. Somnus recessit a me, ne vel beneficio sopiti sensus dolor unquam recedat. Defectus stomachi fere totum quod patior est. Frequenter et in die, et in nocte exigit confortari modico admodum qualicunque liquore: nam ad solidum omne inexorabiliter indignatur. Hoc parum quod dignatur admittere, non sine gravi molestia sumit: sed timet graviorem, si se vacuum omnino dimiserit. Quod si plusculum quid interdum admittere acquiescat, id gravissimum. Pedes et crura intumuerunt, quemadmodum hydropicis contingere solet. Et in his omnibus, ne quid lateat amicum de statu amici sollicitum, secundum interiorem hominem ut minus sapiens dico spiritus promptus est in carne infirma. Orate Salvatorem, qui non vult mortem peccatoris, ut tempestivum jam exitum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ udigna relatu: s difficile iumis sin¬
gula uestigaret et scrib̾e omĩa nimis
ongñ. Nam et nsq mͦ młtifanie inł¬
cisq modis paternus erga filios amor
gens. crebris reuelationib coꝵ digua¬
tur solari lacͥmas: releuare mesticiã:
ut quo dulciꝰ ei gaudent. iniꝰ aprie
doleant s. Si qua tũ ex lus muiꝰ ꝓlixã
oesid̾antia uarrationẽ lector scire de¬
sidat: ꝓprio mag̾ et nouissimo crediniꝰ
quo nimirũ grex miserabilis pastore
migrante personuit. Parcamꝰ pagi¬
ne: et qntũ possumꝰ stͥngamꝰ oculos.
palpebras ꝯp .mꝰ. aduersus lacri¬
mas quib in ulo suȩ claritatis abces¬
gaudia funde̾. fluere ꝯ solationes
Um fidelis minist̃ et
sacerdos altissimi felicit̾ ing̃dit᷑
in locũ tab̾naculi admirabilis ad al¬
tare di. sacͣm ei et acceptabilẽ hostiã

Expanded text:
ifficile nimis singula vestigare, et scribere omnia nimis longum. Nam et usque modo multifarie multisque modis paternus erga filios amor, gens, crebris revelationibus eorum dignatur solari lacrymas, relevare moestitiam, ut quo dulcius ei congaudent, minus anxie doleant sibi. Si qua tamen ex his, minus prolixam desiderantia narrationem, lector scire desiderat, proprio magis et novissimo credimus quo nimirum grex miserabilis, pastore migrante, personuit. Parcamus paginae, et quantum possumus, stringamus oculos, palpebras complodamus adversus lacrymas, quibus in illo suae claritatis abscesgaudia fundere, fluere consolationes. Dum fidelis minister et sacerdos Altissimi feliciter ingreditur in locum tabernaculi admirabilis, ad altare Dei, sacram ei et acceptabilem hostia
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝓominbus. ut iram indignati¬
onis dei apopulo suo auerteret:
aut certe inuictam celestem elemen¬
ciam. spu hiimilitatis et animo eon¬
trito placaret: ne usq ad aminam.
nalis ꝑueniret gladius: quat᷑mus¬

Expanded text:
tus pro omnibus, ut iram indignationis Dei a populo averteret, aut in ipsa certe vindicta, coelestem clementiam humilitatis spiritu et animo contrito placaret, ne usque ad animam, nalis perveniret gladius. Sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
gida qu̾a deus
presciuit ad su¬
am imaginem
et pre destinauit
busq parentib
de bona ac pru¬
dentissima ec thech
prosapia inscotia orta. patreq dub¬
tocho et matre broca genita: asua
pueritia bonarum rerũ studiis in¬
oleuit. Electa enim ex deo puella
morib sobria: etatis ac pudicitie
plena. inmeliora semꝑ crescebat. W
in hac etate gessit: plene enarrare¬
ualet: S: hec pauca. et de innumera¬
bilib cremplis causa posita de monᷤ¬
trabimus. Ex inde hec cũ tempus
maturum aduenit. inopus coaguli
ut de turbato uaccarum lacte buti¬
rum congregaret amatre transmiᷤᷤ¬
sa ẽ: ut sicut alie femine hoc opus
exercere solebant ipsa quoq equali
tempore placito uaccarũi fruet̾ũ
ac pondus mensuratũq butiri so¬
litum plenissime inusum reddẽt.
S hec morib pulcherrima et hos¬
pitalis urgo obedire magis uolẽs
deo quã hominib pauꝑib et hos¬
ꝑitib lac largiter et butirũ distͥ

Expanded text:
gida, quam Deus praescivit, ad suam imaginem et praedestinavit, oribusque parentibus, de bona ac prudentissima Etech prosapia in Scotia orta, patre Dubtocho, et matre Brocca genita, a sua pueritia bonarum rerum studiis inolevit. Electa enim ex Deo puella moribus sobria, aetatis ac pudicitiae plena, in meliora semper crescebat. Et in hac aetate gessit, plene potest enarrare? sed haec pauca de innumerabilibus exempli causa posita demonstrabimus. Exinde haec, cum tempus maturum advenit, in opus coaguli, ut de turbato vaccarum lacte butyrum aggregaret, a matre transmissa est; ut sicut aliae feminae hoc opus exercere solebant, ipsa quoque aequali tempore placido, vaccarum fructum ac pondus, mensuratumque butyri solitum plenissime in usum redderet. Sed haec moribus pulcherrima et hospitalis virgo, obaudire magis volens Deo quam hominibus, pauperibus et hospitibus lac largitur, et butyrum di
Abbreviated transcription (Latin):
redderent fructũ uacariũ ad eam
ꝑuentũ ẽ. Et cũ cooꝑatrices cuis
monstrarent fua opera cõpleta. qͥe¬
abeata supradicta uirgine ut exꝰ
ipsa similiter ad signaret. situm
opus. Et ipsa matris tunore pa-¬
iuda cũ non haberet quod mons¬
traret quia totũ pauꝑib erogau̾at
crastium non ꝓcurens tempus.¬
tanta et inextinguibili flamma
fidei accensa ac firma. ad dñm se
conuertens orauit. Nec mora dñs
uocem uirginis audiens ac preces.
largitate diuini muneris sieut est
adutor inoportunitatib affuit
et prosua inse uirgine confidenti.
affluenter butirum restituit. Mi¬
rum inmodum et illa hora post
orationem uirgo sanctissima nichil
de suo opere de eẽ ostendens. s suꝑ
omnes cooꝑatrices habundasse
monstrauit completum suum of¬
ficium. Et cũ plenissime inuentũ
oculis omnium tanti muneris mi¬
raculum innotuit: et laudantes
deum qui hoc fecit. tantam fidei
titisse admirati sunt.
e non multo post cũ eam sui
parentes more humano uiro deᷤ¬

Expanded text:
um vaccarum, ad eam perventum est. Sed cum cooperatrices ejus monstrabant sua opera completa, quaea beata supradicta virgine, ut et ipsa similiter assignaret suum opus. Et ipsa matris timore pavida, cum non haberet quod monstraret, quia totum pauperibus erogavit, crastinum non procurans tempus, et inexstinguibili flamma fidei accensa, ac firma, ad Dominum se convertens oravit. Nec mora, Dominus vocem virginis audiens ac preces, largitate divini Numinis, sicut est adjutor in opportunitatibus, adfuit, et pro sua in se virginis confidentia affluenter butyrum constituit. Mirum in modum et illa hora post orationem virgo sanctissima, nihil de suo opere deesse ostendens, sed super omnes cooperatrices abundasse monstravit complesse suum officium. Et cum plenissime inventum in oculis, omnium tanti muneris miraculum innotuit, et laudantes Dominum, qui hoc fecit, tantam fidei titisse admirati sunt. Ac non multo post, cum eam sui parentes, more humano, viro des
Abbreviated transcription (Latin):
ticͥiins ꝓbrũ. Septimo uͦ anno ꝯfu¬
timorẽ dĩ. cuiꝰ iudicio singulis moũnitis
timebat int̾cipi ⁊ dãpnari. Confugit
ad sac̾dotes: ⁊ piaculũ confitet᷑. Pag̃c
loca sc̃a. ⁊ scõꝵ implorat suffragia: sed
nulla ei ꝯfessio. nulla or̃o. nulla elemo¬
sinarũ largitio suffragat᷑. Cotioie ut
prius. ⁊ importunius. a demone ife¬
statur. Deniq in publicũ. scelus tantũ
effusũ est. Quo audito ⁊ cognito: ma¬
ritus eiꝰ ꝯtub̾nium execrat᷑. Interea
ad locũ p̾dictũ uirdĩ cũ comitatu suo
aduen̾at ÷ euꝰ ut audiuit aduentum
infelix mulier: se ad pedes eiꝰ creme¬
bunda ꝓiecit. Aꝑit ei lacͥmis ꝑfusa paᷤᷤ¬
sionẽ horribilem. ⁊ ludificationẽ in¬
ueteratã: ⁊ qd̾ nicħ ei ꝓfecissent quȩ

Expanded text:
ti criminis probrum. Septimo vero anno confuti criminis probrum. Septimo vero anno confumorem Dei, cujus judicio singulis momentis timebat intercipi et damnari. Confugit ad sacerdotes, et piaculum confitetur. Peragrat loca sancta, et sanctorum implorat suffragia: sed nulla ei confessio, nulla oratio, nulla eleemosynarum largitio suffragatur. Quotidie ut prius et importunius a daemone infestatur. Denique in publicum scelus tantum effusum est. Quo audito et cognito, maritus ejus contubernium exsecratur. Interea ad locum praedictum Vir Dei cum comitatu suo advenerat - cujus ut audivit adventum infelix mulier, se ad pedes ejus tremebunda projecit. Aperit ei lacrymis perfusa passionem horribilem, et ludificationem inveter
Abbreviated transcription (Latin):
sis ep̃e. cui a papa innocentio aqͥtaniȩ
legatio fuerat comendata. uehement᷑
indoluit. ⁊ succurrendũ ꝑiclitanti ec¬
cłe postposits aluis negotuis. sine ulla
dilatione decreuit. Abħ̃em gͥ elareual¬
lensẽ petit ⁊ obsecrat: ut s ad tanta
mala eliminanda succ̾rit. Assensit
uir di: et se in pximo congregationẽ
monachoꝵ in britanniã mn locum
quẽ upxta namnetũ comitissa prm̃¬
gardis parau̾at. ducturũ intimat:
⁊ pinittit disposita illa domo scd̃m
genus ⁊ spes suas se cũ eo in aqͥtaniã
ꝓfecturũ. Ibant gͥ simul. ⁊ ne multis
ambagib utar simul nãnetã uener̃t.
Erat aũ in regione illa misera muli¬
er: quȩ a quodam petulante diabo¬
lo uexabatur. Habebat aũ uirum.
huiꝰ tam execrabilis cõmertii prorsus
ignarũ. Abutebat᷑ gͥ ea etiã in eodẽ
lecto cubante marito inuisibiliter
impurissimꝰ ille adult᷑. ⁊ in eredibili
uexabat libidine. Sex annis tantũ la¬
tuit malũ: nec detexit mulier ꝑdita tã¬

Expanded text:
iscopus, cui a papa Innocentio Aquitaniae legatio fuerat commendata, vehementer indoluit, et succurrendum periclitanti Ecclesiae, postpositis aliis negotiis, sine ulla dilatione decrevit. Abbatelensem petit et obsecrat, ut sibi ad tanta mala eliminanda succurrat. Assensit vir Dei, et se in proximo congregationem monachorum in Britanniam, in locum quem juxta Nannetum comitissa Ermengardis paraverat, ducturum intimat; et promittit disposita illa domo secundum genus et species suas, se cum eo in Aquitaniam profecturum. Ibant igitur simul, et ne multis ambagibus utar, simul Nannetum venerunt. Erat autem in regione illa misera mulier, quae a quodam petulante diabolo vexabatur. Habebat autem virum, hujus tamen tam exsecrabilis commercii prorsus ignarum. Abutebatur igitur ea, etiam in eodem lecto cubante marito, invisibiliter impurissimus ille adulter, et incredibili vexabat libidine. Sex annis tantum latuit malum, nec detexit mulier perdita tan
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs ad eccłam ꝯuenisset ⁊ int̾ missaꝵ
sollẽpnia comitantib epis. Gaufredo
carnotensi. ⁊ brictio nãnetensi. ip̃e ad
umbonẽ ꝯscendit: ⁊ ut om̃s qͥ iȩccła
erant accensas candelas in mambus
deneant. locuturꝰ edieit. Qd̃ ⁊ ip̃e cũ
epĩs ⁊ clericis faciens. in au̾ditos dia¬
boli ausus publice aꝑit: et fornicato¬
rem sp̃m qui in tam horrenda inqͥna¬
m̃ta etiam contͣ naturam suã exarse¬
rat. cũ om̃ium fideliũ qui aderant
subscͥptione anathematizat: ⁊ aucto¬
ritate xp̃i tã ad illã qͣm ad om̃s mu¬
lieres. deinceps int̾dicit accessũ. Ex¬
tinctis itaq sacram̃talib illis lumi¬
nib. extincta ẽ deinceps dota uirtus
diaboli⁊ et mulieri post ꝯfessionem
ꝯmunicanti. nũquã postea apparuit
inimicus: s irregressibilit elimina¬
tus aufugit:

Expanded text:
populus ad ecclesiam convenisset, inter Missarum populus ad ecclesiam convenisset, inter Missarum solemnia comitantibus episcopis, Gaufredo Carnotensi, et Brictio Nannetensi, ipse ad ambonem conscendit, et ut omnes qui in ecclesia erant, accensas candelas in manibus teneant, locuturus edicit. Quod et ipse cum episcopis et clericis faciens, inauditos diaboli ausus publice aperit, et fornicatorem spiritum, qui in tam horrenda inquinamenta, etiam contra naturam suam, exarserat, cum omnium fidelium qui aderant subscriptione anathematizat: et auctoritate Christi tam ad illam, quam ad omnes mulieres deinceps interdicit accessum. Exstinctis itaque sacramentalibus illis luminibus, exstincta est deinceps tota virtus diaboli, et mulieri post confessionem communicanti, nunquam postea apparuit inimicus, sed irregressibiliter eliminatus aufugit
Abbreviated transcription (Latin):
minacit̾ ei int̾dictũ. ne ante eiꝰ ueni¬
ret presentiã: qr uicħ ei ꝓdesset: ⁊ ip̃e
recedente abb̃e. qui fuerat amator.
crudelissimꝰ ei fieret ꝑsecutor. Au¬
diens hȩc uirdi. blandis uerbis con¬
solat᷑ mulierẽ ⁊ et de celo ꝓmittens¬
ei auxiliũ: p̃cipit ut die altera iã enĩ
uox instabat. ꝯfidens in dño reu̾tat᷑.
Reu̾sa mane. cũ uiro dĩ blasphemi¬
as ⁊ minas qͣs eadem nocte ab incu¬
bo suo audierat retulisset: ne cures
inqͥt uir di minas eiꝰ: s uade ⁊ tolle
baculũ h̃c nr̃m. ⁊ pone in lectulotu¬
o: ⁊ si qͥd pot̃ agat. Egit mulier qd̃
iussũ fuerat: ⁊ recubans in lectulo
suo. signo crucis munita: uixta se ba¬
culũ ponit. Adest ille ꝯtinuo: s nec
ad consuetũ opꝰ. nec ad ip̃m cubile
p̾sumit accedere: minat᷑ cñ ac̾rime.
qd̃ discedente uiro di. ip̃e in eiꝰ suppli¬
cia reuerteret᷑. ¶ Instabat dies dñica:
cłam accersiri. Cũq ip̃a die maximus

Expanded text:
minaciter ei interdictum ne ante ejus veniret praesentiam, quia nihil ei prodesset; et ipse, recedente Abbate, qui fuerat amator, crudelissimus ei fieret persecutor. Audiens haec Vir Dei, blandis verbis consolatur mulierem; et de coelo promittens auxilium, praecipit ut die altera, jam enim nox instabat, confidens in Domino revertatur. Reversa mane, cum Viro Dei blasphemias et minas, quas 1106 eadem nocte ab incubo suo audierat, retulisset: « Ne cures, inquit Vir Dei, minas ejus, sed tolle baculum hunc nostrum; et pone in lectulo tuo, et si quid potest, agat. » Egit mulier quod jussum fuerat, et recubans in lectulo suo, signo crucis munita, juxta se baculum ponit. Adest ille continuo, sed nec ad consuetum opus, nec ad ipsum cubile praesumit accedere: minatur tamen acerrime, quod discedente Viro Dei, ipse in ejus supplicia reverteretur. Instabat dies dominicapulum in ecclesiam accersiri. Cumque ipsa die maximus
Abbreviated transcription (Latin):
et medioeres. et nobiles. et illus¬
tres. sacra uelamina susceperunt
Et quia fides mortis dampna ñ
patitur: usq in hodiernũ diem.
multe uirgines rome.agnem be¬
atissimamꝰ quasi incorpore ma¬
nentem aitendunt. et ad eius exẽ¬
plum ꝓuocate. uiriliter integre
ꝑseuerant: credentes sine dubio
quod ꝑseuerantes. ꝑpetue uicꝰtorie
palmam adquirant.Hec ego am¬
brosus seruus xp̃i. dum inuolu¬
minib abditis inuenissem scͥpta:
non sum passus infructuoso si¬
lentio tegi. Ad honorem igit᷑
tante mr̃is sicut gesta eius ag¬
noui conscripsi: et ad edificati¬
passionis textũ crẽdidi destinan¬
dum: obserrans uirtutem sp̃us
sancti ut labor noster inurͣa imi¬
tatione fructum in conspectu
dei uale̾t inuenire. cui est ho¬

Expanded text:
et mediocres, et nobiles, et illuset mediocres, et nobiles, et illustres sacra velamina susceperunt. Et quia fides mortis damna non patitur, usque in hodiernum diem multae virgines Romae Agnem beatissimam quasi in corpore manentem aspiciunt, et ejus exemplum agentes viriliter, et integre perseverant, credentes sine dubio quod perseverantes perpetuae victoriae palmam acquirant. 19. Haec ego Ambrosius servus Christi, dum in voluminibus 484 abditis invenissem descripta, non sum passus infructuosa silentio tegi. Ad honorem igitur tantae martyris sicut gesta ejus agnovi, conscripsi; et ad aedificatipassionis ejus credidi destinandum, , obsecrans virtutem Spiritus sancti, ut labor noster ad vestram imitationem fructum in conspectu Dei valeat invenire, cui ho
Abbreviated transcription (Latin):
Et dũ faceret. repente somni sua¬
uitatẽ corripitur: et uidet ꝑuisũ
agnam beatissimam. talia sibi
mouita ꝓferentem. Constauter
age constantia: et crede dominũ
iħm xp̃m filium dei. ẽẽ saluato¬
rem tuum. ꝑ qũe modo conseque¬
ris omuium uulnerum. que in¬
tuo corpore pateris santatem. Ad
hanc uocem constantia euigilat
sana: ita ut nec signum insuis men¬
bris. alicuius uulneris remaneret
Reuersa igitur ad palatiũ sanĩssi¬
ma fecit gaudium patri suõ au¬
gusto: et fratrib suis imꝑ̃atorib.
Conuocatur tota euntas: fit leti¬
tia. et mlitib et primatibus atq uui¬
uersis audientibus hec. Infidelitaᷤᷤ
gent̾ium confundebatur: et fides
patrem et fr̃s augustos. ut basili¬
tam beate agne coustruerent: et
sibi illic mausoleum collocari pͣ¬
cepit. Cucurrit autem opinio hec.
adomnes: et quot quot credentes
ad eius sepulcrũi uenissent. salua¬
bantur quacumq infirmitate.
ginitate: ꝑ quam multe uirgines.

Expanded text:
Quod cum faceret repente somni suaQuod cum faceret repente somni suavitate corripitur, et videt per visum beatissimam Agnem talia sibi monita praeferentem: Constanter age, Constantia, et crede Dominum Jesum Christum filium Dei esse Salvatorem tuum, per quem modo consequeris omnium vulnerum, quae in corpore tuo pateris, sanitatem. Ad hanc vocem Constantia evigilat sana, et sic sana, ut nec signum in suis membris alicujus vulneris remaneret. Reversa igitur ad palatium sanissima, facit gaudium et patri suo Augusto, et fratribus suis imperatoribus. Coronatur civitas tota, fit laetitia militibus et primatibus suis, atque universis audientibus haec, infidelitas gentium confundebatur, et fides patrem et fratres Augustos rogat, ut basilicam beatae Agnae construerent, et sibi illic mansionem collocari praecepit. Cucurrit autem haec opinio ad omnes, et quotquot credentes ad ejus sepulcrum advenissent, salvabantur, quacumque infirmitate dginitate, per quam multae virgines
Abbreviated transcription (Latin):
tem.: et addexteram eius agnum
itaq dum uiderent parestes
eius: et qui simul erant quasi
stuporem mentis incurrunt. S.
beata agnes rogat scãs uirgines
parumꝑ gradum figere: et stanꝰ
parentib suis dixit. Hidete ne
me quasi mortuam lugeatis: s
congaudete michi. et congratula¬
mini. quia cum his omnibus lu¬
cidas sedes accepi: et illi sum ĩun¬
ct̾a incelis. quem interris posita.
tota animi deuotione dilexi. Et
his dict̾is ꝑtransiit. Uisio ista pub¬
lice ab omnib qui uiderant eoti¬
die diuuilgabatur. Unde factu.
ẽ: ut ꝑ aliquantos annos ad cons¬
tantiam constantini augusti filiã.
hoc factũ abhis qui uiderant nar¬
raretur. Erat enim ipsa constantia
uirgo priidentissima: s ita obsessa
uulnerib. ut acapite usq ad pedes
nulla menbroꝵ eius pars libera re¬
spe recuꝑande salutis. uenit ad se¬
pulcrum mr̃is nocte: et licet pa¬
gana. tamen credula animi inten¬
tione. preces fideliter effundebat.

Expanded text:
tem, et ad dexteram ejus Agnum tem, et ad dexteram ejus Agnum  dum viderent parentes ejus, et qui simul erant, quasi stupore mentis detenti sunt. Sed beata Agnes rogat sanctas virgines parumper gradum figere, et stans parentibus suis dixit: Videte ne me mortuam lugeatis, sed congaudete mihi et congratulamini; quia cum his virginibus lucidas sedes accepi, et illi sum juncta in coelis, quem in terris posita tota devotione dilexi. Et his dictis, pertransiit. 17. Haec visio publice ab omnibus, qui viderant, divulgata est. Unde factum est ut post aliquantos annos ad Constantiam Augusti filiam hoc factum ab his qui viderant, narraretur. Erat enim ipsa Constantia virgo prudentissima, sed ita obsessa vulneribus, ut a capite usque ad pedes nulla membrorum pars libera respe recuperandae salutis, venit ad sepulcrum martyris nocte; et licet pagana, tamen credula animi intentione preces fideliter fundebat.
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis: emisit spm. Unde
dubium non ẽ quod insuo sangͥ¬
ne sit baptizata: que ꝑ defensione
iusticie dum confiterctur dñm
mortem constanter excepit. Padẽ
deniq hora fit terre motus magnꝰ¬
et uehementissimus et cũ minia
celi serenitas ẽẽt. tante chorusca¬
tiones tantaq fulgura et tonitru¬
A extiterunt. ut pars maruna u¬
sani populi expiraret. Unde fac¬
tum ẽ: ut nullus penitus ex eodie
aduenientib ad sepulera scõꝵ ali¬
quas molestias ausus ẽẽt excitare.
Uenientes autem parentes beatis
sime agnetis cũsacerdotib noc̾te.
nis emerentiane: et sepelierunt
illud inconfinio agelli beatissime
uirginis agnetis. Igitur dũ paren¬
tes beate agnetis. assiduis ꝑ nocta¬
tionib uigilarent ad sepulcrum
eius. uident inmedio noc̃tis silen¬
tio exercitum uirginum. que om¬
nes auro textis eicladibus indute.
cũ ingentis lumine ꝑgebant.
inter quas etiam uident᷑ beatissi¬
mani agnem simil ueste fulgen¬

Expanded text:
virginis, emisit spiritum. Non virginis, emisit spiritum. Non dubium est quod in suo sanguine sit baptizata, quae pro defensione justitiae, dum confiteretur Dominum, mortem constanter excepit. Eadem denique hora fit terrae motus vehementissimus; et cum nimia esset coeli serenitas, tantae coruscationes, tantaque fulgura et tonitrua exstiterunt, ut pars maxima insani populi exspiraret. Unde factum est ut nullus penitus ex eo advenientibus ad sepulcra sanctorum aliquas molestias excitaret. Venientes autem parentes beatae Agnae virginis cum sacerdotibus nocte, s Emerentianae, et sepelierunt illud in confinio agelli beatissimae virginis Agnae. 16. Igitur dum parentes sanctae Agnae assiduis pernoctationibus vigilarent ad sepulcrum ejus, vident in medio noctis silentio exercitum virginum, quae omnes auro intextis cycladis indutae cum ingenti lumine praeteribant: inter quas etiam vident beatissimam Agnem similiter fulgen
Abbreviated transcription (Latin):
Te confiteor labiis te corde te to¬
tis uiscerib concupisco. Eece adte
uenio summũ et uerũ dm̃: qui cũ
uiuis et regnas modo et semper
ignis extictus ẽ ut nec tepor qͥdẽ
incendii remaneret. Tunc aspasiꝰ
exitu. roseo sanguinis sui rubore
cũ omni gaudio abstulerunt
corpus eius. et posuerunt illud
inpredio suo non longe aburbe.
uia que dicitur numentana. Ubi
dum omnis turba xp̃ianoꝵ con¬
curreret: insidias apaganis per¬
pessi sunt: et uidentes p̾opulum
infidelium suꝑ se uenientẽ arma¬
tum. omines fugerunt: aliquanti
tamen lapidum ictib cuaserunt.
Emerentiana autẽ que fuerat col¬
lactanea eiuis. iurgo sanctissima
uerbis exprobrabat eis dicens. Su
ꝑflui miseri caduci. atq atrocis¬
simi. eos qui deum omnipoten¬
tem colunt occiditis: et pro de¬
fensione lapidum innocentes ho¬
mines uigulatis. Hec et his sum¬
lia dum̃ turbis furentib dice̾t
lapidata ẽ ab eis. Et orans uixta
sepulerum beatissime agnẽtis

Expanded text:
Te confiteor labiis et corde, et toTe confiteor labiis et corde, et totis visceribus concupisco. Ecce ad te venio vivum et verum Deum, qui cum vivis et regnas modo et semper ignis exstinctus est, ut nec tepor quidem incendii remansisset. Tunc Aspasiusexitu, roseo sui sanguinis rubore es, cum omni gaudio abstulerunt corpus ejus, et posuerunt illud in praedio suo non longe ab Urbe, via quae dicitur Numentana. Ubi cum omnis turba christianorum concurreret, insidias a paganis perpessi sunt: et videntes populum infidelium supervenientem armatum, omnes fugerunt; aliquanti vero lapidum ictibusEmerentiana autem que fuerat collactanea eius uirgo sauperflui, miseri, caduci, atque atrocissimi, Deum omnipotentem colentes occiditis, et pro defensione lapidum homines innocentes jugulatis. Haec et his similia dum turbis furentibus diceret, lapidata est ab eis, et orans juxta sepulcrum beatissimae Agnae
Abbreviated transcription (Latin):
ipse autem tristis abscessit. quod
eam non potuit post resuscitatio¬
nem filii sui liberare. Tunc uica¬
rius aspasius nomine populi se¬
ditionem non ferens. iussit in cons¬
pectu omnũ ignem copiosum
isset impletum. statim in duas par¬
tes diuisa ẽ flamma: et hinc atq
illine seditiosos populos exurebat:
ipsamq penitus innullo contin¬
gebat incendium: et magis hoc ñ
urtutibus diuinis s magicis ar¬
tib deputantes dabant fremitus
inter se populi. et infinitos clamo¬
res ad celum. Tunc beata agnes
expandit manus suas uimedio
ignis: et his uerbis orationẽ fudit
ad dñm. Omntpotens adorande
tuum minas euasi hominũ impi¬
orum: et spurcitias diaboli impol¬
luto calle transiu. Eece et nunc
ditur. et ardor incendii huuis ad
eos aquib ministratur effunditur.
Benedico te pater predicande: qͥ
etiam inter flaminas intrepidam
me adte uenire ꝑmittis. Eece ĩa
quod credidi uideo. quod speraui
iam teneo: quod cupiui complector

Expanded text:
ipse autem tristis abscessit, quod ipse autem tristis abscessit, quod eam non potuit post resurrectionem filii sui liberare. Tunc vicarius Aspasius nomine, populi seditionem non ferens jussit in conspectu omnium ignem copiosum fuisset impletum, statim in duas partes divisae sunt flammae, et hinc atque illinc seditiosos populos exurebant: ipsam autem penitus in nullo contingebat incendium. Et magis non hoc virtutibus divinis, sed maleficiis reputantes, dabant fremitus inter se populi, et infinitos clamores ad coelum. 13. Tunc beata Agnes extendens manus suas in medio ignis, his verbis orationem fudit ad Dominum: Omnipotens, adorande, tuum evasi minas hominum impiorum, et spurcitias diaboli impolluto calle transivi. Ecce nunc ditur, et ardor incendii hujus ad eos a quibus ministratur, effunditur. Benedico te, Pater praedicande, qui etiam inter flammas intrepidam me ad te venire permittis. Ecce jam quod credidi, video: quod speravi, jam teneo: quod concupivi, complector.
Abbreviated transcription (Latin):
foras ut solam me ei ĩnoratiõne
offeram. Cumq uniuersi foras fu¬
issent egressi: ꝓsternens se infaciẽ
autem illa. apparuit ei angelus
dñi: qui et eleuauit eam filentem:
et confortans animum euis iuuenẽ
siiscitauit. Qui egressus foras: cep̃
publica uoce clamare et dicere. Unꝰ
ẽ deus incelo. et interra. et inmari:
qui ẽ deus xp̃ianoꝵ. Nam omia
templa uana sunt. et dii qui colũ¬
tur uani sunt: et penitus nec sͥ
possunt nec aliis aliquod auxiliũ
exhibere. Ad hanc uocem omnes
auruspices et templorum pontifi¬
ces conturbabantur: et fit ꝑ eosue¬
hementior quam fuerat seditio po¬
puloruum: atq omnes una uoce cla¬
mabant. Tolle magam. tolle malefi¬
cam: que et mentes inmutat. et
animos alienat. Prefectus autem
uidens tanta mirabilia obstupuit.
s ueritus ꝓseditione si contra tem¬
plorum pontifices ageret: et ag¬
nem contra eorum sententias de¬
fensaret. uicariũ suum ad sediti¬
onem populi iudicem dereliquit.

Expanded text:
foras, ut solitam ei orationem foras, ut solitam ei orationem offeram. Cumque universi foras fuissent egressi, prosternens se in faciemautem illa, apparuit ei angelus Domini, et levavit eam flentem, et confortans animum ejus, juvenem suscitavit. Qui egressus foras coepit voce publica clamare et dicere: Unus est Deus in coelo et in terra et in mari, qui est Deus christianorum; nam omnia templa vana sunt: dii qui coluntur, omnes vani sunt, et penitus nec sibi possunt, nec aliis aliquod auxilium exhibere. 12. Ad hanc vocem omnes haruspices, et templorum pontifices conturbabantur, et fit per eos vehementior quam fuerat, seditio populorum, atque omnes una voce clamabant: Tolle magam, tolle maleficam, quae et mentes mutat, et animos alienat. Praefectus autem videns tanta mirabilia, obstupuit: sed veritus proscriptionem, si contra templorum pontifices ageret, et Agnem contra suas sententias defensaret, vicarium suum ad seditionem populi judicem dereliquit,
Abbreviated transcription (Latin):
anime. cum magno clamore di¬
cebat bea tissime uirgini. Cru¬
delissima omnium feminarũ:
ad filium meum. uoliusti artem¬
tuam magieam demonstrare: E
multa innec̾teret: et causas mor¬
tis eius. ab ea uehementer inqui¬
reret: ait ad eũ beatissima agnes.
Ille cuius uoluntatem uolebat ꝑficere:
ipse in eiun potestatem accepit. Qua¬
michi misit angelum suum. et induit
me hoc uidumento. misericordie sue:
et eustodiuit corpus meum. quid ab
ipsis cunabulis xp̃o consecratum est.
et oblatum. Nidentes autemsplen¬
dorem angłicum. ad orabant omnes:
et abscedebant illesi. hic autemim¬
pudeus. statim ut ingressus e: seuire
cepit  et fremere. Cumq manum
suam adme contingendam exten¬
deret: dedit eũ angelus dñi. inre
magicis artibus ista non gessisti:
si deprecata fueris ipsum angelũ
ut restituat michi. meum filium
sanum. Cui beata agnes respond:E
Licet fides ur̃a hoc impetrare non
mereatur adño: tamen quia tem¬
manifestetur egredimini omnes

Expanded text:
anime, cum magno clamore dianime, cum magno clamore dicebat beatissimae virgini: Crudelissima omnium feminarum, ad filium meum voluisti atis magicae demonstrare; et modi innecteret, et causam mortis ejus ab ea vehementer inquireret, ait ad eum beatissima Agnes: Ille cujus voluntatem volebat perficere, ipse in eum potestatem accepit. Quaqui misit angelum suum, et induit me hoc indumento misericordiae suae, et custodivit corpus meum, quod ab ipsis cunabulis Christo consecratum est et oblatum. Videntes autem splendorem angelicum, adorabant omnes, et abscedebant illaesi: hic autem impudens statim ut ingressus est, saevire coepit et fremere; cumque manum suam ad me contingendam aptaret, dedit eum angelus Domini in rmagicis artibus ista gessisti, si deprecata fueris ipsum angelum, ut restituat mihi filium meum sanum. Cui beata Agnes respondit: Licet fides vestra hoc impetrare non mereatur a Domino; tamen quia temmanifestetur, egredimini omnes
Abbreviated transcription (Latin):
exercere. Ingressos igitur ante se u¬
uenes furentes: et turpiter seuien¬
tes. cũ nimia autem ueneratiõe.
et ingenti admiratione regressos.
cepit impudenter arquerẽ: atq
uanos et moles. ac miseros udica¬
re. Et irridens eos: locũ ubi u̾go
orabat. ada cter ingressus ẽ. tͥt
uidens tantũ lumeñ cirea eam ñ
dedit honorem deo: s irruens in
ipsum lumen. priusqũa uel mami
eam ꝯtingeret. cecidit infaciem sua:
et prefocatus adiabolo expiratur.
Uidentes aũ sotii eꝰ quod moras
intus innec̾teret: putabant obsce¬
nis. eum oꝑib occupari. Et ingre¬
diens unus de uuenibus qui ei fa¬
miliarior erat: ut quasi congratu¬
laretur. insaltationi euis. et mor.¬
tuum inueniens exclamauit uoce
magna dicens. Piissimi romani suc¬
eurrite: ecce magicis artib ista me¬
retrix. p̃fecti filium interfecit.
fit repente concurlio populorũ.
ad theatrum: et ingressus locum.
in quo corpus filii ens iacebat ex¬

Expanded text:
exercere: sed ingressus ut misit ante se pexercere: sed ingressus ut misit ante se pueros ferventes et turpiter saevientes, cum nimia autem veneratione et ingenti admiratione egressos coepit impotentes arguere, atque vanos et molles ac miseros judicare. Et irridens eos, locum in quo virgo adorabat, audacter ingressus est: et videns tantum lumen circa eam, non dedit honorem Deo: sed irruens in ipsum lumen, priusquam vel manu eam contingeret, cecidit in faciem suam, et praefocatus a diabolo exspiravit. Videntes autem socii ejus, quod moras intus innecteret, putabant obscoenis eum operibus occupatum. Et ingrediens unus ex juvenibus, qui ei familiarior erat, ut quasi congratularetur insultationi ejus, et mortuum eum inveniens, exclamavit voce magna, dicens: Piissimi Romani, succurrite: magicis artibus ista meretrix praefecti filium interfecit. Fit repente concursus populorum ad tin quo corpus filii ejus jacebat ex
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut nullus posset eam p̾splendo
bat enim tota cella illa quasi sol ra¬
diens inuirtute sua: et quanto qͥs
curiosior ẽẽ uoluisset. tanto sui
iusus atiem obtundebat. Cũq se in
oratione dño ꝓstrauiss apparuit
ante ocłos eius stola candidissima.
Et apprehendens eam: induit se ce
qui me innumero ancillarum tuarũ
computans. uestem hanc michi lar¬
giri precepisti. Ita namiq ad mensu¬
ram corpuseuli eius aptum erat
indumentum. et ninio candore ꝑ¬
spieuum: ut nullus dubitaret ali¬
ud nisi anglicis manib p̃ꝑatum.
Interea lupanar locus orationis effici¬
tur: in quo omnes qui fuissent ing̾s¬
si adorarent ac uenerarentur: et¬
darent honorem deo ꝓunmenso
splendore: et mundiores egrederent᷑
foras. quam fuerant intrõgressi. Cũq
hec agerentur. prefecti filius qui ac¬
sodalib suis iuuenculis. quasi ex¬
ultaturus de uirgine: cũ quib libi¬
dinis sue posse se credebat ludibriũ

Expanded text:
ita ut nullus posset eam prae splenita ut nullus posset eam prae splenbat enim tota cella illa, quasi radians sol in virtute sua; et quanto quis curiosior esse voluisset, tanto sui visus aciem obtundebat. Cumque se in orationem Domino prostravisset, apparuit ante oculos ejus stola candidissima, et apprehendens eam induit se, et qui me in numero ancillarum tuarum computans, vestem hanc mihi largiri praecepisti. Ita namque ad mensuram corpusculi ejus aptum erat indumentum, et ita nimio candore conspicuum, ut nullus dubitaret hoc angelicis manibus praeparatum. Interea lupanar efficitur locus orationis, in quo omnes qui fuissent ingressi, adorarent et venerarentur, dantes honorem Deo pro immenso splendore, et mundiores egrederentur foras, quam fuerant intus ingressi. 9. Cumque haec agerentur, praefecti filius qui aucsodalibus suis juvenculis, quasi ultaturus puellae, cum quibus libidinis suae se posse credebat ludibrium
Abbreviated transcription (Latin):
ore ꝓferres. Unde gͦ quia non uͥ¬
tutem dñi mei iħũ xp̃i secura con¬
tempno minas tuas: credens quod
neq sacrificem idolis tius. neq pol¬
luar sordib alienis. Mecum eñĩ ha¬
beo custodem corporis mei: angłin
dñi. Nam unigenitus dei filius qũe
Dii autem tui aut erei sunt exquib
cucume melius fiunt adusus homi¬
num aut lapidei. exquib platee me¬
in lapidib habitat uanis. s in celis:
neq inere. aut maliquo metalla: s
in regno consistit suꝑno. Tu autem
et simules tui. nisi ab istoꝵ cultura re¬
cesseritis: similis uos pena conelu¬
det. Sicut enim illi igne conflati
sunt ut funderentur. sic colentes eoᷤ
ꝑpetuo incendio conflabuntur: non
ad iupanar duci: sub p̃eonis noce di¬
deos blasphemantem: scortũ lũpa¬
narib datam. Statim au ut exspo¬
liata ẽ. crine soluto. tantam densi¬
tatem capillis eius gr̃a diuina con¬
uestibus tecta uderetur. Ingressa
igitur turpitudinis loc̃ũ angelũ¬
cunidedit eam inmenso lumine:

Expanded text:
oferres. Unde ego, quia novi virtutem Domini mei Jesu Christi, secura contemno minas tuas, credens quod neque sacrificem idolis tuis, neque polluar sordibus alienis; mecum enim habeo custodem corporis mei angelum Domini. Nam unigenitus Dei Filius, quem dii autem tui aut aerei sunt, ex quibus cacabi melius fiunt ad usus hominum: aut lapidei, ex quibus plateae mein lapidibus vanis habitat, sed in coelis: non in aere aut aliquo metallo, sed in regno superno consistit. Tu autem et similes tui, nisi ab istorum cultura recesseritis, similis vos poena concludet; sicut enim illi igne conflati sunt, ut funderentur; sic colentes eos perpetuo incendio conflabuntur: non ad lupanar duci, sub voce praeconis dideos blasphemantem, scortum lupanaribus datam. Statim autem ut spoliata et crine soluta est, tantam densitatem capillis ejus divina gratia con eorum, quam vestibus tecta. Ingressa autem turpitudinis locum, angelucumdaret eam immenso lumine,
Abbreviated transcription (Latin):
quetur. flagellatur. exurit᷑: et
distentus menbris crescit ad pe¬
marũ: et decurrente inter ipsas
candentis ferri aties liquore. stͥ¬
uulnera uulnerib infliguntur:
lis ignib sparsi crepitantis mi¬
nittie ꝑmenbra dissiliunt. Et ĩa
non ãd artus tantũ. s ad ipsa uis¬
cerum abdita. supplitioꝵ tela la¬

Expanded text:
tur, flagellatur, exuritur, et distentis membris crescit ad poenae, et liquefacto inter ipsas candentes ferri acies liquore guttVulnera vulneribus imprimuntur, les ignibus sparsi crepitantibus minutiis per membra dissiliunt: et jam non ad artus tantum, sed ad ipsa viscera suppliciorum tela ja
Abbreviated transcription (Latin):
atur quod iulianũ martino equi¬
perauerim qui hoc dicis. si recte per¬
censeas pene similia abutroq poteᷤ
uidere completa. Martinus ad huc
chaticuminus. al gent̾e pauꝑem di¬
uisa clamide uestuuit. pulianus fide
robustus. tot nulia ueterem hoĩem
exuta: fidei ueste contexit. Martinꝰ
primo solitariam delegit uitam:
ut xp̃i dulcedine singulariter fru¬
eretur. Iuliamis aꝑtam expeciit
pugnam. ut mriltoꝵ animas
lucraretur. Martinus ad ep̃at̾uĩ
aturonensib raptus ẽ. iulianus
cenomaimensibus acło pontifex.
quinimmo et apłs destinatus ẽ.

Expanded text:
atur, quod Julianus Martino aequiatur, quod Julianus Martino aequiparaverim, qui hoc dicis, si recte percenseas pene similia ab utroque potes videre completa. Martinus adhuc catechumenus algentem pauperem divisa chlamide vestivit; Julianus fide robustus tot millia veterem hominem exuta, fidei veste contexit. Martinus primo solitariam delegit vitam, ut Christi dulcedine singulariter frueretur. Julianus apertam expetiit pugnam, ut multorum animas lucraretur. Martinus ad episcopatum a Turonensibus raptus est; Julianus Cenomanensibus a Deo pontifex, quinimo et apostolus, destinatu
Abbreviated transcription (Latin):
dens benedixit nos: relictisq cere¬
is abscessit. Unde ꝓcerto scio. quia
migrauit a seculo: et nobis quos cor¬
porali p̃sentia dereliquit. beneficia
pietatis sue uiuens in xp̃o impen¬
dere numquã cessabit. Surgamꝰ
ergo. et ad sepeliendum piissimũ
magistrũ nr̃m quantocius ꝓꝑemꝰ:
ut eum mereamur ad uitorem ha¬
bere incelis. que salutis doctorem
habuimus interris. hec eo dicente.
omnes amirati sunt pariterq sur¬
gentes. ad exequias sc̃i festinanter
accurrunt. Iam uero ut de martino
illo pontificũ speculo legitur. imn¬
possibile dictũ ẽ. quanta homunũ
multitudo conuenerit. Cunc̃ti ex
agris & uicis. non nulli etiam ex
uicuus ad fuere castellis Hinc psal¬
micines clericoꝵ phalanges. illinc
sacrarũ uirginum pre parsimonia
turme psallentes. hinc plebs urba¬
na nobilib conserta uiris illinc ma¬
nus agrestis sc̃is beati uiri famula¬
tur exequiis. Sz ne quis forte moue¬

Expanded text:
dens benedixit nos, relictisque ceredens benedixit nos, relictisque cereis abscessit. Unde pro certo scio, quia migravit a saeculo. Et nobis, quos corporali praesentia dereliquit, beneficia pietatis suae vivens in Christo impendere nunquam cessabit. Surgamus ergo, et ad sepeliendum piissimum magistrum nostrum quantocius properemus, ut eum mereamur adjutorem habere in coelis quem salutis doctorem habuimus in terris. Haec eo dicente, omnes admirati sunt; pariterque surgentes ad exsequias sancti festinanter accurrunt. Jam vero, ut de Martino illo pontificum speculo legitur, impossibile dictu est quanta hominum multitudo convenerit, cuncti ex agris et vicis, nonnulli etiam ex vicinis adfuere castellis. Hinc psalmicines clericorum phalanges, illinc sacrarum virginum prae parcimonia turmae pallentes, hinc plebs urbana nobilibus conserta viris, illinc manus agrestis sanctis beati viri famulantur exsequiis. 31. Sed ne quis forte move
Abbreviated transcription (Latin):
duitissime gr̃as agens et con lau¬
uerat. eidem sũmo pastori cõmen¬
dans. letus et alacer beatis merttis
ditatũ celo reddidit sp̃m. Quo ee¬
lestia regna petente ille eiꝰ merito
fidei et bonoꝵ actuũ dilectissimuᷤ
defensor uir głosus presens noue¬
rat: s eiꝰ scissimi obitus tali ordiẽ
cognouit diem. Sedente eo ad m̃¬
sam: aꝑti sunt intellectuales ocłi
eius. Et ecce uidet beatissimũ y¬
lianũ sacerdotali infula cõptum
cõtrib diaconib suis. et trib cere¬
is uenientẽ ad se: qui cerei quos
portabant posuerunt suꝑ m̃sam
aute eum. et abierunt. Dicit ergo
predictus defensor ad considentes
Uidetis głam qu̾a ego uideo. Qui
nichil se uidere testat sunt. At ille
dixit. Nũquid non hic iudistis pa¬
trem nr̃m polianũ qui tot bona
nobis ostendit. tot miraculis leti¬
ficauit: Eece enim munc cũ tribus
diaconib et trib cereis huc ante
nos uenit: et letissimo uultu sub ri¬

Expanded text:
diutissime gratias agens, et collaudiutissime gratias agens, et collauerat, eidem summo pastori commendans, laetus et alacer beatis meritis ditatum coelo reddidit spiritum. Quo coelestia regna petente, ille ejus merito fidei et bonorum actuum dilectissimus Defensor, vir gloriosus, praesens non erat, sed ejus sanctissimi obitus tali ordini cognovit diem. Sedente eo ad mensam, aperti sunt intellectuales oculi ejus, et ecce vidit beatissimum Julianum sacerdotali infula comptum cum tribus diaconibus suis et tribus cereis venientem ad se, qui cereos, quos portabant, posuerunt super mensam ante eum, et abierunt. Dixit ergo praedictus Defensor ad consedentes: videtis gloriam quam ego video? Qui nihil se videre testati sunt. At ille dixit: Numquid non hic vidistis patrem nostrum Julianum, qui tot bona nobis ostendit, tot miraculis laetificavit? Ecce enim nunc cum tribus diaconibus suis et tribus cereis huc ante me venit, et laetissimo vultu subri
Abbreviated transcription (Latin):
nunc beati marcialis eccłia sita est.
Inqua cũ plurib degeret diebus. et
instanter celestis uite dulcedinem
suis ꝓpinaret auditorib leui tactꝰ
in cõmodo letus et alacer prestolaba¬
tur horam. qua laboru certaminũ¬
q suoꝵ repositam a iusto uidice re¬
ciperet coronam. Et quia nauis sc̃e
eccłie absq gubernatore ꝑpelaguᷤ
huius mundi non poterat enauiga¬
re. sedem sibi adeo comm̃datam
cũ cõmuni plebisq cleri consilio
scõ delegauit turibio. que ad iuito¬
rem et sotiũ insce̾ p̃dicationis eate¬
nus habuerat offitio. Idem eni turi¬
bius presbiterii officio głosus. cum
scõ pauatio diacono. ad reuelandam
cenomannensib xp̃i gr̃am ut ab an¬
tiquis suscepimus. cõmes et aduitor
scõ Iuliano a romane urbis antiftite
destinatus est.
loriosissimus igitur pastor cõmu
nn allectus consensu fr̃s filiosq
suos euocat. et consignato successo¬
re oculis ac manib incelũ eleuatis

Expanded text:
nunc B. Martialis ecclesia sita est. nunc B. Martialis ecclesia sita est. In quo cum pluribus degeret diebus, et instanter coelestis vitae dulcedinem suis propinaret auditoribus, levi tactus incommodo, laetus et alacer praestolabatur horam qua laborum certaminumque suorum repositam a justo judice reciperet coronam. Et quia navis sanctae Ecclesiae absque gubernatore per pelagus hujus mundi non poterat enavigare, sedem sibi a Deo commendatam, cum communi cleri plebisque consilio, sancto delegavit Turibio, quem adjutorem et socium in sanctae praedicationis eatenus habuerat officio. Idem enim Turibius presbyterii officio gloriosus cum S. Pavatio diacono ad revelandam Cenomanensibus Christi gratiam, ut ab antiquis suscepimus, comes et adjutor S. Juliano a Romanae urbis antistite destinatus est. 30. Gloriosissimus igitur pastor communi omnium allectus consensu, fratres filiosque suos evocat, et consignato successore, oculis ac manibus in coelum elevatis,
Abbreviated transcription (Latin):
sitis sibi animab reddidit. Deinde:
pprie domus hospitio sese recipit.
Cumq ei appositus ẽẽt panis discũ¬
bere noluit. s tacitus et gemens
et cunctoꝵ catene confracte sunt:
et hi qui incarceralib priuatisq te¬
nebris residebant. absq humano
auxilio adcõmunem diei lucem:
egressiq sunt. Per medium ergo ci¬
uitatis nemine ꝓhibente: absq uĩ¬
culorum onere sc̃i iuiri conspecti¬
bus sese optulere. At ille gaudens
indño. iam letus cibum accepit:
et quos merito soluerat. sci etiam
conuiuii participatione donat.
ec fuit qui absolutos repeteret. cũ
manifestissime hoc diuine uirtutis
potentia non humanum auxiliũ
scõ antistiti contulisset. Pantata gͥ
rumq omnium tribulis. tempus
ĩminebat: quo beatus ille agricola
fructũ pii laboris a dño suo ꝑcep¬
turus abistis presentis uite laque¬
is. ad eterna felix deberet conscende¬
re regna. Itaq ꝓpinquante uocati¬
onis sue die secessit adiucum inquo

Expanded text:
sitis sibi animabus reddidit; deinde propriae domus hospitio sese recepit. Cumque ei appositus esset panis, discumbere noluit, sed tacitus et gemens et cunctorum catenae confractae sunt, et hi qui in carceralibus privatisque tenebris residebant, absque humano auxilio ad communem diei lucem egressi sunt. Per medium ergo civitatis, nemine prohibente, absque vinculorum onere sancti viri conspectibus sese obtulere. At ille gaudens in Domino jam laetus cibum accepit, et quos merito solverat, sancti etiam convivii participatione donat. Nec fuit qui absolutos repeteret, cum manifestissime hoc divinae virtutis potentia, non humanum auxilium sancto antisti contulisset. CAPUT IV. Srumque omnium tribulis, tempus imminebat quo beatus ille agricola fructum pii laboris a Domino suo percepturus, ab istis praesentis vitae laqueis, ad aeterna felix deberet conscendere regna. Itaque propinquante vocationis suae die, secedit ad vicum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
strũ frieburg. cũ homini ceco ĩ uia
manũ imposuisset: remisit qͥ uid̾e̾t
eũ. et inuentus est uidens:
d̾ de cduob cecis aliis. in pago
coloniensi ꝓpe monasteriũ qͦd brũ¬
uillare r. similit̾ fecit. et cũ uid̾e
senonensi. in opido qͦd scĩ florenti¬
ni noĩe uocant: oblata est uiro di
mulier surda. Qui mauꝰ imponenᷤ.
ꝑ sp̃m sensit uirtutis effectũ: cum
illa adhuc stupida &tumultuosa
ut ẽ genꝰ illud: ⁊ ut ip̃a aute sole¬
bat. nichil se audire clamaret. Ma
ne facto cũ nec illa rediret nec att̃
aliquid indicaret de ea: sciens sẽs
oiunã illi miscđiam affuisse. accer¬
siri feminã uibet. Inuenta gͥ audi¬
tũ recepisse: uenit głi̾ficans dm̃. et
dĩ famulo gr̃as agens:
Grediebat᷑ idem pat̾ metensiũ
ciuitatẽ. et ex more deuotꝰ eũ

Expanded text:
strum Frieborg, cum homini caeco in via manum imposuisset, remisit qui videret eum, et inventus est videns. Quod de duobus aliis caecis in pago Coloniensi prope monasterium, quod Brumvillare dicitur, similiter fecit; et cum videre Senonensi, in oppido quod Sancti-Florentini nomine vocant, oblata est Viro Dei mulier surda: cui manus imponens, per spiritum sensit virtutis effectum, cum illa adhuc stupida et tumultuosa ut est genus istud, et, ut ipsa ante solebat, nihil se audire clamaret. Mane autem facto, cum nec illa rediret, nec alter aliquid indicaret de ea; sciens Sanctus divinam illi misericordiam adfuisse, accersiri feminam jubet. Inventa igitur auditum recepisse, venit glorificans Deum, et Dei Famulo gratias agens. Egrediebatur idem pater Metensium civitatem, et ex more devotus eu
Abbreviated transcription (Latin):
qui totis semꝑ indño uisceribus
pietatis affluebat ad eos quib idof¬
ficii cõmissum erat supplex accessit
precatur que humiliter ut eos quoᷤ
iniquitas ꝓpria fecerat reos. aduen¬
tu sui gr̃a redderet absolutos .s:
uecordes neq reuerentia pontificisͤ
presentis. neq predicabile tanti

Expanded text:
qui totis semper in Domino visceribus qui totis semper in Domino visceribus pietatis affluebat, ad eos, quibus id officii commissum erat, supplex accessit, precaturque humiliter, ut eos quos iniquitas propria fecerat reos, adventus sui gratia redderet absolutos. Sed vecordes neque reverentia pontificis praesentis, neque praedicabile tanti