comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ludiciũ sibi manducat et bibit Non enĩ buccellado¬
minica uenenũ fuit iudae. & tam̃ accepit. et cũ ac¬
cepit: in eũ inimicus intrauit: Non quia malũ acce¬
pit : sed quia male malus sus cepit Vid& e ergo fr̃s:
panẽ cȩlestẽ spiritalit̃ manducate. Innocentiã ad al¬
tare adportate : peccata et si sunt cotidiana. uł ñ sint
mortifera: Antequã ad altare accedatis. ad tendite
quid dicatis : Dimitte noł debita nr̃a : sic̃ & nos dimit¬
timꝰ debitorib nr̃is. Dimittis: dimittet᷑ tibi: Securus
accede : panis ẽ ñ uenenũ sed uide si dimittis: Nã si non
dimit cis. m̃tiris : et ei mentiris quẽ ñ fallis: Mentiri
dõ potes. fallere dm̃ ñ potes : Nouit ille quid agat. lricus
te uid&: intus te ex aminat: In cus te inspicit. intus iu¬
dicat. Intus aut dãpnat. aut coronat. Patres aut̃ istorũ.
id est mali patres malorũ. infideles patres infideliũ:

Expanded text:
Judicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella DoJudicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella Dominica venenum fuit Judae. Et tamen accepit, et cum accepit, in eum inimicus intravit: non quia malum accepit, sed quia bonum male malus accepit. Videte ergo, fratres, panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate. Peccata etsi sunt quotidiana, vel non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis, attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris, quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. Patres autem istorum , id est, mali patres malorum, infideles patres infidelium,
Abbreviated transcription (Latin):
re manduca uer̃ & mortui sunt : quia qđ uidebant cre¬
debant : qđ ñ uidebant ñ intellegebant. Ideo patres ur̃i
bilẽ et corporalem nũ ꝗd nos ñ morimur ꝗ manduca¬
mꝰ panẽ decȩlo descendentẽ: Sic sunt mortiu & illi
quẽ admodũ nossum⁊ moritũ ri. quantũ adtinet
ut dixi ad mortẽ huius corporis uisibilẽ atq carnalẽ:
Quantũ aut̃ ꝑtin& ad illã mortẽ dequa terr& dñs ꝗa
mortui sunt patres istorũ manducauit manna & mo¬
yses dit manducauit manna & a aron
manducauit manna & finees: manducauer̃ ibi mul¬
ti qui dño placuer̃. et mortui ñ sunt. Quare : Quia ui¬
sibilẽ cibũ: spiritalit̾ intellexer̃. Spiritalit̃ esuriert̃:
spiritalit̃ gustauer̃ : ut spiritalit̃ saciarent᷑ Nã et nos
hodiȩ accipimꝰ uisibilẽ cibũ. sed aliud est sacram̃tum.
aliud iurtus sa cram̃ti Quã multi de altari accipiunt
et moriuntur. et accipiendo moriunt᷑ : undedicit apłs:

Expanded text:
re manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, crere manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, bilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum noem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ habere me : habere uitã &ternã: Vita & ẽna mor¬
tẽ ad sumpsit: uita aet̃na moriuoluit : sed de tuo¬
ñ desuo. Accepit ateubi morłretur prote Ab ho¬
minib enĩ carnẽ ad sũpsit: sed ñ more hominũ Nã
patrẽ habens in cȩlo: matrẽ elegit int̃ra & illic
natus sine matre: et hic sine patre: Ad sũpsit ergo
uita mortẽ : ut uita occider& mortẽ : Nã ꝗ in me
credit in quid: hab& uitã ae ternã ñ qđ pat& sed qđ
lat&: Uita enĩ aet̃na uerbũ in principio erat apud
dm̃ : & ds̃ erat uerbũ : et uita erat lux hominũ Ip se
uita a terna dedit & carnis susceptȩ uitam aeternã
Moriuenit : sed die tercio resurrexit: Inter uerbũ susci¬
piens & carnẽ resurgentẽ : mors media consũpta est:
Ego inquit sũ panis uiułłis Et unde illi suꝑbiebanti pa¬
tres ur̃i inquit manducauer̃ manna : et mortiu st̃ : qua¬

Expanded text:
autem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna morautem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbum: in principio erat apudVerbum et vita erat lux hominum . Ipse vita aeterna, dedit et carni susceptae vitam aeternam. Mori venit, sed die tertio resurrexit. Inter Verbum suscipiens, et carnem resurgentem, mors media consumpta est. 11. Ego sum, inquit, panis vitae. Et unde illi superbiebant? Patres vestri, inquit, manducaverunt in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
cit quod cogitare possimus Non quia patrẽ uidit
quisquã. nisi is qui est adõ. hic uidit patrẽ Quid ẽ
qđ ait ego uidipatrẽ. uos ñ uidistis patrẽ. & tam̃
ñ ad me uenistis nisi trahamini apatre: Quid est
re apatre. nisi audire uerbũ patris id est me : ne
forte ergo cũ dico uob omis ꝗ audiuit apatre & di¬
dicit dicatis apud uos. sed nũ quã uidimꝰ patrẽ : quo¬
modo discere potumꝰ A patre : a me ipso audite. N
quia patrẽ uidit quis quã sed qui est adõ hic uidit pa¬
trem. Ego noui patrem ab illosum. sed quo modo uer¬
bũ ab illo cuius est uerbũ ñ qđ sonat &transit sed qđ
man& cũ dicente et trahetaudientẽ. Ad moneat¬
qđ sequit᷑: Amen am̃dico uob̵ qui credit in mehab&
uitã aȩt̃nã : Reuelare se uoluit quid eẽt Nã cõpen¬
dio dicere seuoluit qui credit in me hab& me Ipse
enĩ xp̃s uerus dr̃ est & uita aet̃na. Qui ergo credit
in me inꝗd: it in me: &s qui it in me hab&me : Quid ẽ

Expanded text:
trem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Patrem; et tamen non venitis ad me, nisi trahamini a Patre. Quid est re a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis: Omnis qui audivit a Patre et didicit, dicatis apud vos: Sed nunquam vidimus Patrem, quomodo autem discere potuimus a Patre? A meipso audite. Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum; sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum: non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. Sequitur: Amen amen dico vobis, qui credit in me, habvitam aeternam. Revelare se voluit quid esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse enim Christus verus Deus est et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, it in me; et qui it in me, habet me. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
dantius habebunt uitã ueni en do quo pastor ille pͣ¬
cessit: ibi nũquã de inde moriant᷑. Quã us ergo &
hic in ipso. ouili ñ de sunt pascua: quoniã ad utrũq pos¬
sump intellegere qđ dictũ ÷. et pascua inuenient:
Id ẽ et ad ingressũ et ad egressũ: tam̃ tunc uere pas¬
cua inuenient: ubi saturent᷑ quie suriunt & sitiunt
iusticiã. Qualia pascua inuẽnit cuidictũ ẽ. hodie me¬
cũ eris inpara dỹ son Quomodo aut̃ ipse sit ostium:
ipse pastor. ut per se ipsũ quodã modo &iam ipse
ingredi et egredi intellegatur. Et quis nãsit
ostiarius : Ulongum est hodie quaerere: & dis¬
serenido sicut ipse donauerit ex plicare.

Expanded text:
dantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille prdantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desunt pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit explicare.
Abbreviated transcription (Latin):
foris. id ÷ corã hominib operari. unde et in psalmole¬
git᷑: Eaut homo ad opussuũ. Et ipse dñs dic̃ : Luceant
opera ur̃a corã hominib: Sed plus me delectat qđ ipsa
ueritas tã quã pastorbonus. Et ideo doctor bonus quo¬
dã modo nos ad monuit quẽ ad modũ intellegere debeamꝰ
quod ait ingrediet᷑ et egrediet᷑ et pascua inueni&: cũ
secutꝰ adiunx fur ñuenit nisi ut furet᷑ et mact&
et ꝑdat: Ego ueni ut uitã habeant: & abundantius
habeant Videt᷑ enĩ mihi dixisse ut uitã habeant
ingredientes : et abundantius habeant egredientes:
Non aut̃ potest quisq. ꝑ ostiũ id est ꝑ ap̃m egredi ad
ueni ut uitã habeant: hoc ẽ fidẽ quȩ ꝑ dilectionẽ ope¬
rat᷑ : per quã fidẽ in ouile ingrediunt᷑ ut uiuant: quia
iustus ex fide uiuit: Et abundantius habeant: Qui
ꝑ seuerando usq. infinẽ ꝑ illud ostiũ id est ꝑfidem
xp̃i egrediunt᷑. qm̃ uiri fideles moriunt᷑. et ab un¬

Expanded text:
e et in psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum ; et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam Pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodam modo nos admonuit secundum quem modum intelligere debeamus quod ait: Ingredietur et egredietur, et pascua inveniet, cum secutus adjunxit, « Fur non venit nisi ut furetur, et mactet, et perdat: ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. » Videtur enim mihi dixisse, Ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Non autem potest quisque per ostium, id est per Christum, egredi ad veni, ut vitam habeant, hoc est fidem, quae per dilectionem operatur ; per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, quia justus ex fide vivit : et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, per fidem Christi egrediuntur, quoniam veri fideles moriuntur; et abun
Abbreviated transcription (Latin):
et egredietur : et pas cua inueni&:  ingredi quippe et
clesiam ꝑ ostiũ ap̃m ualdebonũ ẽ. Exire aut̃ de ecđã
sic̃ ait ipse lohannes euuangelista in epła sua ex nob̵
eaier̃. sed ñ erant ex nob̵. ñ est utiq bonũ Talis ergo
egressus ñ poss& abono pastore laudari ut dicer&
et ingrediet᷑ et egrediet᷑: & pascua inueni&. Est ergo
aliquis ñ solũ ingressus: uerũ etiã egressus bonus ꝑ
egressus : possem ꝗdẽ dicere ingredinos quando in¬
terius aliꝗd cogitame. egredi aut̃ qđo exterius aliꝗd

Expanded text:
edi quippe in Ecclesiam per ostium Christum, valde bonum est: exire autem de Ecclesia, sicut ait ipse Joannes evangelista in epistola sua: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari, ut diceret: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per egressus? Possim quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus, egredi autem, quando exterius aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
pro prias oues uocat nominatim. et educit eas Et cũ
proprias oues emiserit: ante eas uadit. et oues eum
sequunt᷑. qui a sci unt uocẽ eius Quis enĩ alius oues
pro prias uocat nominatim et educit eas hinc ad uitã
& t̃nã : nisi ꝗ nouit nomina p̃destinatoꝵ: unde ait dis¬
cipłis suis: Gaudete qm̃ nomina ur̃a seripta sunt in cȩ¬
lo: Hlinc enĩ eas uocat nominatim: Et quis alius eas
emitt& . nisi ꝗ earũ peccata dimite& et eũ sequi duris
liberate uin culis possint. Et quis eas p̃cessit quo eũ
sequant᷑ : nisi qui surgens a mortius iã ñ morit᷑ & mors
ei ultra ñ dominabit᷑. Et cũ eẽt in carne hic. conspicu¬

Expanded text:
proprias oves vocat nominatim, et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: et oves eum sequuntur, quia sciunt vocem ejus? » Quis enim alius oves proprias vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur : et cum hic conspicu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ intellexer̃ ñ se extollant quasi celeriores super
tardiores: ne extollendo se exorbitent: et facilius
ꝑ ueniaret tardiores: Om̃s aut̃ ꝑducat ciu dicimus.
Deduc me dñẽ inuiatua : et ambulabo inueritatetua:
Per hoc ergo qđ exposuit dñs quia ipse est ostiũ. intremꝰ
adea quȩ proposuit . nec exposuit : Et pastor quidẽ
quis nã sit quã uis ñ dixerit in istalectione quȩ ho¬
die recitata est : tam̃ in ea quȩ sequit᷑ apertissime
dicit : Ego sum pastorbonus : quod &si non dicer&
quẽ aliũ p̃ter ipsũ. Intelle gere deberem in eis
uerbis ubi ait: qui iitrat ꝑ ostiũ pastor est ouiũ

Expanded text:
autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facilius perveniant tardiores. Omnes autem perducat cui dicimus: Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . 14. Per hoc ergo quod exposuit Dominus, quia ipse est ostium, intremus ad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis non dixerit in ista lectione quae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis verbi
Abbreviated transcription (Latin):
uax salutis intãber naculis iustorũ : Nã facile est au¬
direxp̃m facibẽ ẽ laudare eugłm. facilȩ ẽ ad cla¬
mari dispũtatori. ꝑ seuerare usq in finẽ. hoc ẽ duũ
uocẽ pastoris audientiũ : Tẽptatio ac cidit. perseuẽ
finias uiã quã diu enĩ ñ audis xp̃m. aduersarius
tuus ẽ in ista uia. hoc in ista mortali uia: Sed ꝗd dicit:
Concorda cũ aduersariotuo cito dũ escũ eo in uia
Audisti: credi disti: concordasti: Si ad uersabaris: con¬
corda: Sitibi prestitũ ẽ concordare : noliulterius
litigare: Quando enĩ finiat᷑ uia nescis sedtam scit ille:
Sio uis es et si perse uera ueris usq infinẽ : saluus eris:
Acper hoc istã uocẽ ñ contẽpnunt sui. ñ audiunt alieni
Vt potui ut ipse donauit ꝓ fundã multũ questionẽ
aut ex posui uob̃. aut tractaui uobiscũ: Siquiminus
intellexer̃ maneat pietas et reuelabẽt᷑ ueritas : Qui

Expanded text:
Vox salutis in tabernaculis justorum . » Nam facile est auVox salutis in tabernaculis justorum . » Nam facile est audire Christum, facile est laudare Evangelium, facile est acclamare disputatori: perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit, perseverafinias viam. Quamdiu enim non audis Christum, adversarius tuus est in ista via, hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . Audisti, credidisti, concordasti. Si adversabaris, concorda. Si tibi praestitum est concordare, noli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac per hoc istam vocem non contemnunt sui, non audiunt alieni. Ut potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui
Abbreviated transcription (Latin):
oues ñ audiunt alienos. in qua ñ oues ñ audiunt xp̃m
Iuae ẽ ista uox: ꝗ ꝑ seuerauerit usq infinẽ hic saluus erit
Hanc uocẽ ñ neglegit proprius: ñ audit alienus: Nã
ñ audit hanc uocẽ. Uenit ad xp̃m. audiuit alia : & a¬
lia uerba. illa & illa : om̃a uera : sana om̃a in t̃quȩ om̃a
est & illa uox: ꝗ ꝑ seuerauerit usq in finẽ hic saluus erit:
Istũ ꝗ audierit : ouis ẽ.: Sed audiebat illã nescio quis
& desipuit: refriguit: audiuit ali enã. Si p̃destinatꝰ ẽ :
ad tẽpus errauit : in ȩt̃nũ ñ peri&. Redit ut audiat
qđ neglexit: faciat qđ au diuit Si enĩ de his ẽ ꝗ p̃des¬
tinati sunt : et errorẽ ipsius ds̃ pͣsciuit & c̃ uersionem
futuram. Si aberrauit : redit ut audiat uocẽ illã pas¬
toris. et sequatur dicentẽ: ꝗ perseuera uerit usq infinẽ
hic saluus erit Bonauoaa fr̃s. uera pastoralis: ipsa est

Expanded text:
oves non audiunt alienos, in qua non oves non audiunt Christum. oves non audiunt alienos, in qua non oves non audiunt Christum. Quae est ista vox? « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus: nam n audit hanc vocem: venit ad Christum, audivit alia et alia verba, illa et illa omnia, vera sana omnia, inteest et illa vox: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicentem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: «
Abbreviated transcription (Latin):
go istã pͣ scientiam dĩ & predestinationẽ. quã multȩ
oues foris: quã multi lupi intus: et quã multȩ oues in¬
tus. et quã multi lupiforis quid est qđ diai quã multȩ
oues foris : quã multimodo luxuriantur. casti futuri
Quã multi blasphẽmant xp̃m. credituri in ap̃m  Quã
multi se in ebriant. futuri sobrii Quã multi rapiunt
res alienas: donaturisuas: Uerũ tam̃ modo alienam
uocẽ audiunt. alienos secunt᷑: Item quã multi laudant
blasphematuri: casti sunt fornicaturi . sobrii sunt sunt
se ui no post ea sepulturi: stant casuri: ñ sunt oues:
De praedestinatis enĩ loquimur: de his loꝗmur quos no¬
uit dñs qui sunt eius: et tam̃ ipsi quã diu recte sapiuNT
xp̃i uocẽ audiunt. Ecce audiunt ipsi. ñ audiunt illi:.
& tam̃ scđm p̃destinationẽ: ñ oues isti. oues illi: Ad huc
man& questio : quae mihi interĩ nunc uidet᷑ ita possedis¬
solui Est aliqua uox: est inquã uox aliqua pastoris: inqua

Expanded text:
go praescientiam Dei et praedestinationem, quam multae oves foris et quam multi lupi intus, et quam multae oves intus et multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam multi blasphemant Christum, credituri in Christum; quam multi se inebriant, sobrii futuri; quam multi rapiunt res alienas, donaturi suas. Verumtamen modo alienam vocem audiunt, alienos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant casuri, non sunt oves. De praedestinatis enim loquimur; de his loquimur, quos « novit Dominus qui sunt ejus ; » et tamen ipsi quandiu recte sapiunt, Christi vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Adhuc manet quaestio, quae mihi interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, inquam, aliqua vox pastoris, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo potest uenire ad me. nisi pat̃ quimisit me¬
agna gr̃ae cõmendatio. nemo uenit nisitractus:
Quẽ trahat & quẽ ñ trahat. Quare illũ trahat
& illũ ñ trahat. noli uelle iudicare. si non uis erra¬
re: Semel accipe. & intellege Nondũ traheris. ora
ut traharis: Quid hic dicemꝰ fr̃s: Ergo sitra hamur
ñ uoluntas excitatur: Intrare quis quã eccłam po¬
test nolens: accedere ad altare potest nolens: e penole
fier& innolentibus : sed ñ corpore credit᷑: Apłm
audi: Corde creditur ad iusticiam: & ꝗd sequitur
ore aut̃ confessio fit ad salutẽ. Deradice cordis. sur¬
git ista confessio Aliquando auelis confitentẽ
& nescis credentẽ : Sednec debes confitentem
quẽ iudicas ñ credentem: Ho est enĩ confiteri.
dicere quod habes incorde. Siau Item aliud in
corde habes. aliud dicis: Loqueris ñ confiteris: Cũ
ergo in ap̃m corde credatur. qđ nẽmõ utiq facit i¬
uitus : qui aut trahitur tã quã inuitus cogiuidetur.

Expanded text:
 nisi Pater qui misit megratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic dicimus, fratres? Si trahimur non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in Christum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus c
Abbreviated transcription (Latin):
biberunt. Mare rubrũ : significat babtismũ: Mor ses
ductor ꝑ mare rubrũ : significat ap̃m. Popłs transieras
significat fideles : Mors aegyptiorũ : signif ab olicionẽ
peccatorũ : In signis diuersis: eadẽ fides : Sic in signis diuer¬
sis : quomodo in uerbis diuersis: qui a uerba sonos mu¬
tantper tẽpora: et utiq nihilsunt aliud uerba: quã signa
Significando enĩ uerba sunt : Tolle significationẽ uerbo
strepitus in anis est: Significata sunt ergo om̃a: Nũ ꝗd¬
quos ẽadẽ quȩ credimꝰ prophetata p̃nuncia bant᷑ utiq
oredebant. Sedilli uentura eẽ nos aut uenisse. Ideo &
sic ait eundẽ potũ spiritalẽ biber̃ Spiritalẽ eundem
nã corporalem ñ eundẽ : Quid erĩ illibibebant: Bibe¬
rant de spiritali sequenti petra: Petra aut̃ erat ap̃s : Vi¬
dete ergo fide manente signa uariata Ibi petra ap̃s no
eiusdẽ ap̃ biber̃ aquã ꝓfluentẽ depetra : Nos quid
bi bami norunt fideles. Si speciem iusibilem intendas

Expanded text:
significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omquos haec deo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide manente, signa variata. Ibi petra Christusejusdem Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas,
Abbreviated transcription (Latin):
enas: Ad hoc suas id est furto ab latas : Nonut salu&
sed ut occidat. Ergo fur est qui a qđ alienũ ẽ suũ dic̃
latro. quia & qđ ẽ furatus occidit. Qui aut̃ intrat per
ostiũ. pastor ẽ ouium. Nuic ostiarius aperit. De osti¬
ario isto tunc quȩ ramt quando ab ipso dño audierimꝑ
quid sit ostiũ & quisit pastor. Et oues uocẽ eius audiun
& proprias oues uocat nominatim. Hab& enĩ nomina
earũ scripta in libro uitȩ. Proprias oues uocat nominatĩ

Expanded text:
enas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, enas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim.
Abbreviated transcription (Latin):
na heresim epumerare : Hoc tenete. ouile ap̃i ẽẽ catho¬
licã eccłam. Quicũq uult intrare ado uile: ꝑ ostium
sed ap̃i gloriam quaerat nonsuam. Nã multi querendo
glãm suã. oues ap̃i sparserunt pocius quã congregarunt
se ñ humiliat sed eaxtollit : ꝑ maceriam uult ascendere.
Qui aũt ꝑ maceriam ascendit : ideo eaaltatur ut cadat:
nat ostiũ. nominat ouile. nominat oues. cõmendat
hȩc om̃a sed ñdũ exponit. Legamus ergo quia uen¬
turus ad ea uerba inquib nob aliqua quȩ dix̃ dignet
exponere. Exquorũ expositione dabit nob fortasse &aiã
illa quae ñ ea posuit intellegere. Pascit enĩ manifestis.
exere& obscuris. Qui ñ intrat ꝑ ostiũ in ouile ouium
sed ascendit aliunde : uae misero quia casurus est. Sit ergo
humilis ꝑ ostiũ intr&. plano pede ueniat & ñ offend&
Ile in quit fur. ẽ. & latro. Oues suas uult dicere ouesali¬

Expanded text:
na haeresum enumerare? Hoc tenete, ovile Christi esse cathona haeresum enumerare? Hoc tenete, ovile Christi esse catholicam Ecclesiam. Quicumque vult intrare ad ovile, per ostium sti gloriam quaerat, non suam: nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt.se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere: qui autem per maceriam ascendit, ideo exaltatur ut cadat. nat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves ali
Abbreviated transcription (Latin):
nit tamue: Videam illos si forte ipsi intrant ꝑ ostiũ :
qui ipsius ap̃i nomine glouantur. In numerabiles enim
sunt quise uidentes ñsolũ lactant. sed aap̃o inlumi¬
natos uideri uolunt. Sunt aut̃ heretici: forte ipsiꝑ
ia nuã intrauerunt : absit. Sabellius dicit. Qui filius
est: ipse ẽ pater. Sed sifilius non est pat̃. ñ intrat per
ostiũ qui filiũ dicit patrem. Arrianus dicit. Aliud
pat̃ ẽ : aliud ẽ filius Recte dicer&sidicera
alius ÷ ion aliud. Quando enĩ dicit aliud : ei contra¬
dicit a quo audit ego et pat̃ unũ sumus Nec ipse er¬
go ꝑostiũ intrat. Praedicat enĩ qualem sib fingit : non
qualẽ ueritas : ii dicit. Nomen hab& rem ñ hab&
Mlicuius rei nom̃ est xp̃s. Tene ipsam rem: siuis ꝓdesse
tibi nomeni. Alius nescio unde sit sicut fotinus: Xp̃s
homo & d̃ est . Et quid opus ẽ multa ꝑ currere. et multa ua¬

Expanded text:
mittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, mittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filius, non est Pater. Non intrat per ostium, qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater, aliud est Filius. Recte diceret, si diceret Alius; non, aliud. Quando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit, Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus istus et homo et Deus est. Et quid opus est multa percurrere, et multa va
Abbreviated transcription (Latin):
go plerumq tales homines etiam ꝑ suadere hominib:
ut bene uiuant: & xp̃i ani ñ sint: ꝑ aliam partẽ uo¬
lunt ascendere. rapere et occidere: non ut pastor con¬
seruare atq saluare Fuerunt ergo quidam philoso¬
phi de urtutib et uitus subtilia multa tractates. di¬
uidentes. definientes ratioti:nationes acutissimas
concludentes. libros implentes. suam sapientiam
buccis crepantibus uentilantes. qui &iam dicere
auderent hominibus nos se quimini. sectam nostrã
tenete. si uultis beate uiuere. Sed non intrarant ꝑ
ostium . per dere uolebant. mactare et occidere. Quid
de istis dicam : ecce ipsi phari sei legebant. et in eo quod
legebant ap̃m sonabant. Uenturũ sperabant. pͣsentem
non agnoscebant. lactabant se etiam ipsi interuiden¬
tes hoc ẽ int̃ sapientes et negabant ap̃m. et ñ in traba t
ꝑostium. Ergo et ipsi si quos forte seducerent : mactan¬
dos & occidendos nonliberandos seducerent: & hos di¬

Expanded text:
go plerumque tales homines etiam persuadere hominibus go plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos di
Abbreviated transcription (Latin):
nes boni uiri. bone feminȩ in nocentes : et quasi obser¬
uantes ea quȩ in lege pͣ cepta sunt. deferenter honorem
parentibus suis non moechantes non homicidium ꝑpe¬
ta sunt uelud ob seruantes . ap̃i ani non sunt : et plerũq
se la dtant quo modo isti. num quid et nos cȩci sumuc
quia uero ista omnia qui faciunt et nesciunt ad quem
finem referant in aniter faciunt : dñs de grege suo & de
hostio quo intratur ad ouile. similitudinem ꝓpo suit
in hodier na lectione : Dicant ergo pagani: bene ui uimꝑ
Siꝑ ostium non intrant: quid eis prodest undegloriant᷑
Ad hoc enĩ deb& unicuiq prodesse bene uiuere. ut
decur illi semꝑ uiuere Nã cui ñ datur semꝑ uiuere :
quid ꝓdest bene uiuere : quia nec bene uiuere dicen¬
disunt. qui finẽ bene uiuendi uel cȩcitate nesciunt.
uel in flatione contẽpnunt: Non aut̃ est cuiquam
spes uera & certa semꝑ ui uendi: nisi agnoscat uitam

Expanded text:
nes, boni viri, bonae feminae, innocentes, et quasi obsernes, boni viri, bonae feminae, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpeta sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi agnoscat vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
est natus sermo adiudȩos dñi ecrortus est. huic
ltaq lectioni. hodiernã ẽe conteatã scire de buit ue
cõmoneri caritas ur̃a. Cũ enĩ dñs dicciss& in uidiciũ
eniꝰ ego in huno mundiũ ueni ut qui ñ uident uidean
et quiuident ȩti fiant: qđ eo tc̃pore quando lectũ:
ut potuimus ex posuimus : quidã ex pharise is digert̃:
Nũ quid et nos cȩcisumus : quib respondit: Si caeci es¬
setis : non haberetis peccatum : Nunc aut̃ dicitis quia
ui demꝰ peccatũ ur̃m man& : his uerbis subiunait ea
quae hodie cũ recitarentur audiuimus : Amen am̃
dico uobis. qui non intratꝑ ostium in ouile ouium sed
ascendit aliunde : ille fur est & latro: Diaer̃ enĩ se cȩ¬
cos ñ esse. uidere aut̃ tunc possent si oues ap̃i essent:
Vnde sibi usur paan lum̃ qui furebant contra diemi
Propter illorum ergo uanam & suꝑbã ⁊ in sanabilem
siaduertam admonuit Multienĩ sunt qui secundum
quandã uitȩ huius consuetudinẽ dicuntur boniho m¬

Expanded text:
st caecus, sermo ad Judaeos Domini exortus est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charitas vestra. Cum enim Dominus dixisset, In judicium ego veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant; quod eo tempore, quando lectum est, ut potuimus exposuimus: quidam ex Pharisaeis dixerunt, Numquid et nos caeci sumus? Quibus respondit: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc autem dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet . His verbis subjunxit ea quae hodie cum recitarentur, audivimus. 2. Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem , si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homi
Abbreviated transcription (Latin):
eredit iãpulsat. & dignus est cui aperiatur. si puulsare
per sistait. Ille aero adhuc audiat. Nisicre dideratisa
intellegetis. Quare ista cõm̃do: qui etiã cũ uerba hȩt
obscura sicut possum ex posuero. aut quia ualde sunt
ab dita uł ego eorũ ñ adpͣhendero intellegentiam
uel eoplicandi qđ intellego habuero facultatĩs uelata
fuertt quisq tardus ut &ciã eoxponentẽ non sequatar
uobis ds̃ reuelauit: uerũ tamen in quod ꝑ uenimus
ineo ambulemus. Incipiamꝑ ergo audire Exponen¬

Expanded text:
ignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus
Abbreviated transcription (Latin):
ad lucẽ: ut manifestent᷑ opera tua quia in dõ sunt facta
Quia et in hoc ipsũ qđ tibi dis plicuit peccatũ tuũ. norrtibi
dis plicer& nisi ds̃ lucer& et eius ueritas tibi ostender&
tem lucem et fugit eam ut non arguantunr opera eilisma¬
la quae diligit Qui aittẽ facit ueritatem accuset
inse mala sua non sibi parcit. non sibrignosent ut ds
ignoscat: quia qđ uult ut es ignoseat: ipse agnoset odis
uent a dͥlucem euigratias agit quod illi quid inse oedifso
ostendera e ict do Auerte faciem tua apeeetuis meis
Et quai fronte dicit niss iterũ dicat qm̃ facius ineuoi
ceo cognosco etpeccatũ meũ coram me est semꝑe erit

Expanded text:
ad lucem, ut manifestentur opera tua quia in Deo sunt facta, ad lucem, ut manifestentur opera tua quia in Deo sunt facta, quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderettem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit Domino: Averte faciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat? Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper . Sit
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ed adi leger̃ lomines magis tenebras quã lincẽ serai
enĩ mała opera toꝵ. Quid est hoc : quorũ enĩ erant
bona opera: Nne neniste ut iustifices impios : sed
dilexer̃ inquit tenebras magis quã luceni bi pa¬
suit uim. Multi enĩ dlexer̃ peccata sua. multi conse¬
si sunt petcata sua: Quia qui confitetur peccata sua et
accusat peccata sua : lã cũ dõ facit. Accusat dĩ pecca¬
tanta. Si ec tũ accusas : coniungeris dõ. Quasi duȩ r̃
sunt: homo & petrator.: Qđ audis homo : ds̃ faciiꝰ qđ
audis peccator : ipse homo fecit. Dele qđ fecisti : ut d̃
saluet qđ fecit. Oport& ut oderis inte opustuum: et
ames inte opus dĩ. Cũ aut̃ coeperit tibi displicere qđ
fecisa insdrũau Int bona mperatia. quia accusas
mala operatua . Initium operũ bonorum. confes
sio est operũ malorum : Facis ueritatem : &uenis ad
lucem. Quid est facis ueritatem : nonte palpas non
sis in iquiis. et incipis facere ueritatem. Venis autem

Expanded text:
dum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? quorum enim erant bona opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, tenebras magis quam lucem. Ibi posuit vim: multi enim dilexerunt peccata sua, multi confessi sunt peccata sua: quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium operum bonorum, consio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, facis veritatem? Non te palpas, nonsis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem
Abbreviated transcription (Latin):
trans gressione legis filiis condamlucis qui inlegis obier¬
uatione seruatixpm̃ quidĩ patris uerũ lameneib pes¬
inmultis fideliserit. hoc est inspirita libus quiaut̃ in par¬
uo iniquus est ÷ ut nondet fratribus adutondum quod adõ
proominibus estcrcatũ: iste & inspirttali penic uenlopdi¬
udenda iniquuserit & non pronecessitate sed ꝓpe
sonis doctrinã dm̃ diuidat sinaut̃ inquit caruales
diuitias quȩ labantur nonbene dispensetis uerasut¬
nasq diuitias doctrinae caelesta quiseredetuobn
&ssinhis quat alienas̃. alienũ aut̃ est a nobes ahos¬
qđiđdie insideles fuirs eaquae urã st̃ cepro pria homi¬

Expanded text:
transgressione legis filiis quondam lucis, qui in legis obsertransgressione legis filiis quondam lucis, qui in legis obseruatione uersati Christum, qui dei patris uerum lumen est, perin multis fidelis erit, hoc est in spiritualibus. Qui autem in parvo iniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a Deo pro omnibus est creatum; iste et in spirituali pecunia dividenda iniquus erit; ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam Domini dividat. Si autem, inquit, carnales divitias quae labuntur, non bene dispensatis, veras aeternasque divitias doctrinae Dei, quis credet vobis? Et si in his quae aliena sunt alienum autem est a nobis oideles fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie homi
Abbreviated transcription (Latin):
quih abebat uilicũ siue dispensatorem dñs om̃ps est : quonihil ef
ditius hiĩ dispensator est paulus: qui ad pedesga mali el sacras
litteras discens legemdĩ susce perat dispensen sandam huecuni
cepisset redentes in xp̃o ꝓsequi & omnẽ dñi sui dispensare subs¬
capitiã dictiũẽ ei : is alue saule quidme ꝑsequeris. durũ est
tibi contrastimulũ calcitrare. doẽq incordo suo quid faciã
quia magist᷑ fui & uilicus: cogor eẽ discipulus ananide & ope¬
hannẽ baptista ec sinitus. mendicare erobesco ittqui doctor¬
prarsie aquie antea prolucro suerant inste rcord re
pittnnã uo cauit itaq: duosde plurimis debitoribus
primiũ qni debebiat centũ cados olei eosuidelie& significat
Qubsuierant eegentib: congregato  & dimuscricordia indi
Etundũ suit̃ uocauit populũ iudacorũ qui pabuloman¬
Latneredĩ qutrituserat & de bebat cis amenuriumn
subreto tansire ad primã sabbati: obbanccausam
euangelu dementiã delegis austerttate mtatir

Expanded text:
qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset credentes in Christo persequi, queris? durum est tibi contra stimulum calcitrare. dixitque in corde suo: quid faciam? qui magister fui et uilicus, cogor esse disciulus et opehannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctorpraeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indiSecundum autem vocavit populum Judaeorum, qui tritico mandatorum Dei nutritus erat, et debebat ei centenarium sabbato Legis transiret ad primam sabbati. Ob hanc causam Evangelii clementiam de Legis austeritate mutatus
Abbreviated transcription (Latin):
qui a necesseest ut cuius uoluntatẽ opere ꝑficit eius imperio
udeat᷑ eẽ subiectus. itaq: suusti st̃ quidã ds̃ in his regnare di¬
cendus et si autẽ in iusti diabolus potest & fides regnũ dĩ
diciquait᷑ ad regnũ dĩ ꝑ quã scilic& iustus uiuit & ꝑ quã ihs̃¬
xp̃s habceat in cordib: scõrũ suorũ abrahã pat̾ ur̃ exulta uit¬
ut uider& diẽ meũ & uidit & gauisus est ꝓphetae uidentes
quasi futurorũ praescii uidebant : int̃quos & abrahã ihm̃ xp̃m

Expanded text:
quia necesse est, ut cuius uoluntatem opere procurat, eius imperio uideatur esse subiectus. itaque si iusti sunt quidam, deus in his regnare dicendus est, diabolus, si iniusti. potest et fides regnum dei dici, qua itur ad regnum, qua utique iustus uiuit et per quam Christus habitat in cordibus sanctorum suoruut uideret diem meum, et uidit et gauisus est? Prophetae uidentes quasi conscii futurorum uidebant, inter quos et Abraham Christum
Abbreviated transcription (Latin):
intrro & sydonẽ paenitentiã agepotuisse in eis diuinarum
apparuissent signa uirtutũ quap̃ter illic facta non st̃. quae sa¬
lutẽ fuissent credentibus ad laturã quia dñs acsaluator ꝓdi
uinadis pensationẽ non uenerat. Nisi ad oues quȩ perierant
unũ isrł dm̃ colunt. atque ut ita dexerim peculiaris dĩ : qm̃ popu¬
carnẽ inquat̃ris apparuit ad sũpsit sed tam̃ quia uirtutes postea
& ingentib factest̃ : Itate sti moniũ hoc intellegi potest ut ubi
dicit. Nonueninisi ad oues sub audiat᷑ illo prius ut sic & testimoni
ueritas & miseri cordia dĩ in uniuersos promta claroscat magis.

Expanded text:
Tyrum et Sidonem paenitentiam agere potuisse, si in eis diuinarum adparuissent signa uirtutum, quapropter illic facta non sunt quae salutem fuissent . credentibus adlatura? Quia dominus ac saluator pro diuina dispensatione non uenerat, nisi ad oues quae perierant unum Israhel deum coluit atque, ut ita dixerim, peculiaris dei quondam popucarnem in qua terris adparuit adsumpsit. sed tamen quia uirtutes postea et in gentibus factae sunt, ita testimonium hoc intellegi potest, ut ubi dicit: non ueni illo subaudiatur, prius, ut sic et testimonii ueritas et misericordia. dei in uniuersos prompta magis
Abbreviated transcription (Latin):
sed fugiunt ab eo. quia p̃ nouer̃ uocẽ alienorũ Testa
sunthac : plena questionib: grauida sa cramentis. Se¬
quamur ergo et audiamꝰ magistrũ ex his obscuris ali¬
quid aperientem. & ꝑ id qđ aperit : nos forte intrare
facientẽ. Hloc ꝓ uerbium dix̃ illis iħs. Illi aut̃ ñ cogno¬
uer̃ quid lo queret᷑ eis forte nec nos. quidergo inter¬
est int̃ illos et nos : ante quã ista uerba agnoscamꝑ etnos:
quia nos pulsamt ut aperiat᷑ nob̵. Illi aut̃ ap̃m negan¬
do nolebant intrare seruandi. sed foras rema nere ꝑden¬
di. Q ergo nos audimꝰ haec pie qđ ante quã illa intel¬
legamus credimus uera esseatq diuina: magna ab
istis diuersitate distamus. Cum enĩ duo audiunt uer¬
ba eugłii. unus impius et alterpius. et talia sunt ut for¬
de ambo ñ intellegant : unus dicit pihildit̃. aliusdic̃

Expanded text:
sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
& pietatis & repleuit illũ timoris dñi ibi duo decĩ cophini ple¬
cande labra durea. Ibi duo pisces qđ s̃ duotestam̃ta si ue unus
liber omniũ ꝓphetarũ uł scĩ iohannis p̃dicatio hic indifini¬
nũ: omĩa uero haec operat᷑ unusatq idem sp̃s Ibi suꝑfe¬
nũ recũ buntꝰ hoc est mortificata opera carnis quia om̃is
caro fenũ ait propheta hic suꝑt̾rã discũbunt id esto pera
terrena conculcauer̃ : Ibi quinq: milias̃ refecti quinu me¬
rus ꝑtin& adiudaeos nã post ascensionẽ dñi loquente scõpe¬
exoperibus sedipsius gratia sumus redempti: Qui non ex quinq:
panibus idẽ ex quinq: libros morsi sed ex septẽ formis gratia
sp̃s scĩ sumus repleti. Sicut beatus esaias prophetauerat di¬
cens sp̃s sapiontiae & intellectus Sp̃s consilu & fortitudinis

Expanded text:
plebit eum spiritus timoris Domini . Ibi duodecim cophini plecandelabra aurea. Ibi duo pisces, qui sunt duo Testamenta, sive unus liber omnium Prophetarum, vel sancti Joannis praedicatio: hic indefinionum: omnia vero haec operatur unus atque idem Spiritufenum discumbunt, hoc est, mortificata opera carnis; quia, Omnis caro fenum, ait propheta : hic super terram discumbunt, id est, opera terrena conculcant. Ibi quinque millia refecti, qui numerus pertinet ad Judaeos; nam post ascensionem Domini, loquente sancto Peex operibus, sed ipsa gratia sumus redempti; qui non ex quinque panibus, id est, ex quinque libris Moysi, sed ex septiformi gratia Spiritus sancti sumus repleti, sicut beatus Isaias prophetaverat, dicens, Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
tes desertus locus ẽ & ora p̃terut dimitte turbas uteuntes
in castella emant sibiescas. hic penitus tacent discipuli sed
ipsedñs ꝓeisẽ sollicitus uideamus quare tacent qui a necdũ
missi fuerant p̃dicare gentib: sed potius ad oues ꝑditas domus
usrł prior ergo illa parabola ꝑtin& adiudacos. ista uero ad
gentes. Ibi quinq: panes fuer hocẽ quinq librimorsi hic septẽ
panes quis̃ septi sormis sp̃sdĩ sicut ait aesaias ꝓpheta. sp̃ssa¬

Expanded text:
s desertus est, et hora praeteriit; dimitte turbas, ut euntes in castella emant sibi escas : hic penitus tacent discipuli; sed ipse Dominus pro eis sollicitus est. Videamus quare tacent. Quia necdum missi fuerant praedicare Gentibus, sed potius ad oves perditas domus Israel. Prior ergo illa parabola pertinet ad Judaeos; ista vero ad Gentes. Ibi quinque panes fuerant, hoc est, quinque libri Moysi: hic vero septem panes, qui sunt septiformis Spiritus dona, si
Abbreviated transcription (Latin):
& sustuler̃ septẽ sportas plenas erant aut̃ quim anducauer̃
quasiquattuormilia : extramulieres & infantes. uirtutes
quidem dñi manisestissime credimus eẽ factas in p̃senti : sed si¬
aliquid lat& inmysterio ip̃sa gratia donantẽ requiramus. in
superiori enĩ lectione dequinq panib: & duobus piscibus quinq

Expanded text:
 sustulerunt septem sportas plenas. Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, extra mulieres et infantes . Et virtutes quidem Domini manifestissime credimus esse factas in praesenti; sed quid lateat in mysterio ipsius gratia donante requiramus. In superiori enim lectione de quinque panibus et duobus piscibus quinque