comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rent scripturas. dicit eis. Ac
locutionum intelligere quibus
omnis constat scͥptura. Aut
enim indicatiuo loquimur
ut illud ego dominus ds tuus
docens teutilia. aut promissiuo
ut indicabotibi homo quid sit
bonum & ct̃. Aut inperatiuo.
ut audi iacob seruemens. ex au¬
di isrł dominus d̾s tuus ds unꝰ÷.
Aut optatiuo. ut utinam adten¬
disses uerba mea. Aut comuncti-¬
uo. ut siaudieritis uocem meã
& custodieritis pactum meum.
eritis michi peculis decunctis
populis. Aut infiniiuo. ut scrre¬
ligentia est. Aut in ꝑsonali. ut
quis loquetur potentias domi¬
ni: Ipsa etiam sacrȩ scriptaȩ lo¬
cutio septi formis. quasi subsep¬
tem sigillis intelligentie c̃tin&
dum ꝑseptem modos distinguit᷑.
Inquirentibꝰ enim nobis script᷑as.
comprehendit. que nil misti¬
cum significant. s tantum
simpliciter rerum causas euo¬
luunt. ut est audi isrł domi¬
nus deus tuus d̃s unus est. Se¬
cundus allegoricum gestus oc-¬

Expanded text:
rent Scripturas, dicit eis: Accrent Scripturas, dicit eis: Acclocutionum intelligere, quibus omnis constat Scriptura. Aut enim indicativo loquimur, ut illud: Ego Dominus Deus tuus docens te utilia . Aut promissivo, ut. Indicabo tibi, o homo, quid sit bonum , etc. Aut imperativo, ut: Audi Jacob, serve meus. Et: Audi Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . Aut optativo, ut: Utinam attendisses verba mea . Aut conjunctivo, ut Si audieritis vocem meam, et custodieritis pactum meum, eritis mihi in peculium de cunctis populis . Aut infinitivo, ut: Inteligentia est. Aut impersonali, ut: Quis loquetur potentias Domini? Ipsa enim sacrae Scripturae locutio septiformis, quasi sub septem sigillis intelligentiae continetur, dum per septem modos distinguitur. Inquirentibus enim nobis Scripturas,comprehendit, quae nil mystice significant, sed tantum simpliciter rerum causas evolvunt, ut est: Audi Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . Secundus allegoricus gestus oc
Abbreviated transcription (Latin):
sensus. Siue foris ꝙ intus
quia unum testamentum
terrã promittit diceus. si
uolueritis ꝙ audieritis me.
bona terre comedetis. ꝙ
alia multa. Aliud int̾nam
regni celestis beatitudinẽ
.UII. sigillis ostenditur. signa¬
ri. id est sigillari. Septena¬
rius numerus ut sepe dic¬
tum est. ad uniuersitatẽ re¬
fertur. Per .uii.gͦ sigilla. ple¬
nitudine̾ obscuritatis & miste¬
riorum quȩ inuetere latebant
testamento debemus accipereꝰ.
unde & abacuc dicit. ds alibano
ueniet & sc̃s demonte umbro¬
so & condenso. Mons quippe
libanis umbrosus & condensus
libri sunt ueteris testamenti
adoꝑti figuris allegouarum.
a quibꝰ dominus uenire ꝑ hib&̃.
quibꝰ p̃dictus fuisse cognoscit᷑.
mẽ sp̃m scm̃ refertur. Seꝑtẽ
si quidem sigillis liber signatꝰ
erat: quia iudelicet omnis scͥp¬
tura ꝑgrauam sp̃s enusdem &
data est & reserata. unde & lex
ta legitur. & dominus resur¬
gẽs amortus & aperiens sen¬
sum discipulis ut intellige¬

Expanded text:
sensus. Sive foris et intus, sensus. Sive foris et intus, quia unum testamentum terram promittit, dicens: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis, et alia multa. Aliud internam regni coelestis beatitudinem, septem sigillis ostenditur signari, id est sigillari. Septenarius numerus, ut saepe dictum est, ad universitatem refertur. Per septem ergo sigilla plenitudinem obscuritatis et mysteriorum, quae in Veteri latebant Testamento, debemus accipere. Unde et Habacuc dicit: Deus a Libano veniet, et sanctus de monte umbroso et condenso. Mons quippe Libanus umbrosus et condensus, libri sunt Veteris Testamenti operti figuris allegoriarum, a quibus Dominus venire perhibetur, quia ibi praedictus fuisse cognoscitur. mem Spiritum sanctum refertur. Septem siquidem sigillis liber signatus est, quia videlicet omnis Scriptura per gratiam Spiritus ejusdem et data est et reserata. Unde et lexta legitur. Et Dominus resurgens a mortuis, et aperiens sensum discipulis ut intellige
Abbreviated transcription (Latin):
Sedentem in hoc loco debe¬
mus intelligere dm pa¬
trem. dexteram uͦ illtꝰ. fili¬
um ꝑ queni omĩa facta sũt.
de quo psalmista dicit.
dextera dĩi fecit uirtutẽ
ꝙ cet̾a. liber autem index¬
tera sedentis uetus & nouũ
testamentu. significat.
Qui bene in dextera seden¬
tis fuisse dicitur. quia pͥn¬
cipalis intencio sacrȩ scͥp¬
natiuitatem. mortẽ. resur¬
rectionẽ. asceusionẽq. &
secundũ ad uentum ad
iudicium continet. De qͥbꝰ
omĩbus ultro se querentibꝰ
exempla offerunt. Id circo aũ
uetus ꝙ nouum testamentũ
unus liber̃ appellatur. quia
nec nouum auetere nec ue¬
tus a nouo ualde disiungit᷑.
s quicquid p̃dictum est in
uetere. completum constat
innouo. Nam uetus testamͣ¬
tum nuncius est ꝙ uelam̃
noui. Noui uͦ reuelatio ꝙ
adimpletio est ueteris. Qui
liber bene intus ꝙ foris
scͥptus esse dicitur. foris sei¬
licet propt̾ uetus testam̃¬
cum. intus propter nouũ.
uel foris propt̾ faciem t̾rȩ.
untus propter allegoricos

Expanded text:
Sedentem in hoc loco debemus intelligere Deum Patrem: dexteram vero illius Filium, per quem omnia facta sunt. De quo Psalmista dicit: Dextera Domini fecit virtutem , etc. Liber autem in dextera sedentis Vetus et Novum Testamentum significat. Qui bene in dextera sedentis fuisse dicitur, quia principalis intentio sacrae Scripnativitatem, mortem, resurrectionem, ascensionemque et secundum adventum ad judicium continet. De quibus omnibus ultro se quaerentibus exempla offerunt. Idcirco autem Vetus et Novum Testamentum unus liber appellatur, quia nec Novum a Vetere, nec Vetus a Novo valet disjungi, sed quidquid praedictum est in Vetere, completum constat in Novo. Nam Vetus Testamentum nuntius est et velamen Novi, Novum vero revelatio et adimpletio est Veteris. Qui liber bene intus et foris scriptus esse dicitur, foris scilicet propter Vetus Testamentum, intus propter Novum, vel foris propter faciem terrae, intus propter allegoricos
Abbreviated transcription (Latin):
tebat loqui uerbum di
s quia repellitis illud ec¬
ce conuertuur ad genteᷤ.
Aliquando uͦ idem mod
in parabolis rerum de ipsiᷤ
etiam peccatis hominum
ꝙ transgressionibus adulte¬
rorum prophetiã insinu¬
at operum futurorum.
sicut factum indauid cõ¬
stat qui uxorem uriȩ si¬
bi assumpsit. quam de so¬
lario uidens concupierat.
ipsumq gladio ꝑemit.
Significat quippe in hoc
qui de cęlo misericordit̾
cernens ȩccłam. in sua pͣ¬
destinatione lauacro aqͣ
in uerbo mundatam. con¬
cupiuit eam prouidit. ut
iustificatam sibi comunge¬
re legitunꝰ. S ut bethsa¬
beȩ dauid uingatur uriaᷤ
uir eius interficitur. quia
ut iustorum ȩccła cȩlesti
sponso ad hereat antiqui
hostis uirtus confringit᷑.
ꝙ pedibꝰ electoꝵ calcanda
prosternicur: Unde & ꝑ
ȩuangelium illis a dũo

Expanded text:
tebat loqui verbum Dei, sed quia repulistis illud, ecce convertimur ad gentes. Aliquando vero idem modus in parabolis rerum de ipsis etiam peccatis hominum et transgressionibus adulterorum prophetiam insinuat operum futurorum, sicut factum esse in David constat, qui uxorem Uriae sibi assumpsit, quam de solario videns concupierat, et ipsum gladio peremit . Significat quippe in hoc qui de coelo misericorditer cernens Ecclesiam in sua praedestinatione, lavacro aquae in verbo mundandam, concupivit eam providus, ut justificatam sibi conjungeret legitimus. Sed ut Bethsabeae David jungatur, Urias vir ejus interficitur, quia ut justorum Ecclesia coelesti sponso adhaereat, antiqui hostis virtus confringitur et pedibus electorum calcanda prosternitur. Unde et per Evangelium illis a Do
Abbreviated transcription (Latin):
exultatio de afflictione
uel morte iustorum hac
sua crudelitate. Set cũ
dixerint pax & securi¬
tas. tunc repentinus
eis suꝑ ueniet interit᷑.

Expanded text:
exsultatio de afflictione vel morte justorum, ac sua crudelitate. Sed cum dixerint pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interit
Abbreviated transcription (Latin):
t milla hora. factus
est terre motus magnꝰ.
Cum loquererur de ipso
iuditio. repente redit ad
ea quȩ ante futura sunt.
idest adpersecutionem
antixp̃i. De qua paulo
Ipsam q̃ uocat horam.
quam ante intribus
diebus & dimidio ex p̃s¬
serat. Quid autem mi¬
rum si eadem ꝑsecutio
una hora uocetur cum¬
etiam omne p̃sens tem-¬
pus una horã appelle¬
tur iuxta quod idem¬
iohannes dicit. fili
nouissima hora est. Ter¬
re motus itaq. significat
illam ꝑsecutionem ua¬
lidissimam. Unde bene
motus set cum addita¬
mento magnus uocat᷑.
quia erit cunc cribula¬
tione ut dominus ait
qualis non fuit neq
fiet. Hinc & daniheli
angelus dicit. Ueniet
tempus quale non fuit
ex quo gentes. esse cepe¬
runt. Et decima
pars ciuitatis cecidit
euuangelio exponitꝰ.
ubi dominus dicit. qͦd
quedam mulier habens
sunt ordines angelorũ.

Expanded text:
 illa hora factus est terraemotus magnus. Cum loqueretur de ipso judicio, repente venit ad ea quae ante futura sunt; id est ad persecutionem Antichristi, de quo paulo ipsamque vocat horam quam ante in tribus diebus et dimidio expresserat. Quid autem mirum, si eadem persecutio una hora vocetur, cum omne praesens tempus una hora appelletur, juxta quod Joannes dicit: Filioli, novissima hora est . Terraemotus itaque significat illam persecutionem validissimam, unde bene citer sed cum additamento magnus vocatur, quia tunc tribulatio erit, ut Dominus ait, qualis non fuit, neque fiet. Hinc et Danieli angelus dicit: Veniet tempus quale non fuit ex quo gentes esse coeperunt. Et decima pars civitatis cecidit,Evangelio exponitur, ubi Dominus dicit, quod quaedam mulier habens sunt ordines angeloru
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatem oꝑum sustine¬
bit magnitudinem penarũ.
Quod petere utiq carita¬
tis est. ꝙ miscdĩȩ. Non aut̃
putandum est quod illi cor¬
poreo modo uocẽ emittat᷑
sicuti nos qui aerum fla-¬
tum infolle uentris trahi¬
mus ꝑ organum guituris.
s uox illorum desideriũ
ipsorum. Et canto magis
quisq illorum clamat. qͥuto
magis desiderio flagrat.
De hoc psaliista ad dm. de¬
siderium cordis eorum au¬
diuit auris tua. Petut aut̃
de reprobis uindictam. qͥa
optant ueiuire diem extre¬
mi iudiciĩ. ꝙ resurrectionẽ
suorum corporum. p̃stola¬
ri. Et date sunt illif sui

Expanded text:
qualitatem operum sustinequalitatem operum sustinebit magnitudinem poenarum. Quod petere utique charitatis est et misericordiae. Non autem putandum est, quod illi corporeo modo vocem emittant, sicut nos qui aereum flatum in follem ventris trahimus per organum gutturis, sed vox illorum desiderium est ipsorum. Et tanto magis quisque illorum clamat, quanto magis desiderio flagrat. De hoc Psalmista ad Dominum: Desiderium cordis eorum audivit auris tua . Petunt autem de reprobis vindictam, quia optant venire diem extremi judicii, et resurrectionem suorum corporum praestolari. Et datae sunt illis si
Abbreviated transcription (Latin):
mo inoꝑe. nolentes ydola
colere. ꝙ propter hõc interꝰ¬
ficiebantur: uel aꝑto mar¬
tyrio. uel oculto. dum eos
simulatores ꝙ hẏpocritas
esse dicebant. Et elama-¬
bant om̃s qui aꝑtum sue
occultum martẏriũ fuerat᷑
ꝑpessi. uoce magna dicenteᷤ.
Questio oritur in hoc loco
cur scĩ iam cum dño ma¬
nentes uindictam de inimi-¬
cis expetdnt. cum dñs in
ȩuangelio dicat. diligite
inimicos ur̃os. ꝙ orate pro
ꝑ sequentibus. ꝙ calumpni¬
antibus nobis. S sciendum
quia illi scĩ iam in conspec¬
tu sui creatoris consistentes
uident uoluntatem illius.
quod eum uelle facere no¬
uerunt. & de ipso bibunt
quod ab ipso siciunt. Pecut
autẽ uindictam de iumi¬
eis duobus modis. ꝙ hoc cau¬
sa caritatis. ut scilicet qui
ad uitam ȩternam sunt¬
pͣdestinati conuertuntur
a malo ad bonum. qui uero
pͣsciente dõ dampnandi sũt
moriantur & peccare de¬
sistant. ut ꝑhoc minorem¬
penam ininferno habeant.
ubi unusquisq secundum

Expanded text:
m in opere, nolentes idola colere, et propter hoc interficiebantur vel aperto martyrio, vel occulto, dum eos simulatores et hypocritas esse dicebant. Et clamabant omnes qui apertum sive occultum martyrium fuerant perpessi. Voce magna dicentes: Quaestio oritur in hoc loco, cur sancti jam cum Domino manentes, vindictam de inimicis expetant, cum Dominus in Evangelio dicat: Diligite inimicos vestros, et orate pro persequentibus et calumniantibus vos ? Sed sciendum quia illi stu Creatoris sui consistentes vident voluntatem illius; quod eum velle facere noverunt, et de ipso bibunt quod de ipso sitiunt. Petunt autem vindictam de inimicis duobus modis, et hoc causa charitatis: ut scilicet qui ad vitam aeternam praedestinati sunt, convertantur a malo ad bonum; qui vero, praesciente Deo, damnandi sunt, moriantur, et peccare desistant; ut poenam in inferno habeant, ubi unusquisque secundum
Abbreviated transcription (Latin):
non erunt. quando animȩ
simul cum corporibꝰ in
mortalitate gaudebunt.
Animȩ occisorum dicuntur
animȩ martẏrum. Duo qͥppe
sunt martẏrii genera in hoc
mundo. Unum scilicet aꝑtũ
quod fit incorpore. sieut mar¬
tẏrratus est. petrus. paulus.
ꝙ ceteri. Alterum uero occul¬
tum quando sc̃i abimpiis
obprobria irrisiones. ꝙ con¬
tumelias sustinent. De his
duobus generibus martẏ¬
riĩ dicit dñs filiis zebedi.
Potestis bibere calicem quẽ
ego bibiturus. sum: Et de¬
inceps. Calicem meũ bibe¬
tis. Cum itñus illorũ fuerit
decollatus. alter in pace
uitam fuuerit ꝙ tamen
non sine martyrio fuit.
quia multa obprobria ꝙ
aduersitates pro xp̃o susti¬
nuit. Unde legumus eum
in actibus apłorum flagel¬
latum eum ceteris quando
ibant gaudentes a conspec
illud incorde testimoniũ
etiam proferebant in ore
iuxta illud. sorde credit᷑
ad iusticiam. ore autẽ con-¬
fessio fit ad salutem. Uel qͥa
uerbum di gestabant ĩ cord

Expanded text:
non erunt, quando animae simul cum corporibus in immortalitate gaudebunt. Animae occisorum dicuntur animae martyrum. Duo quippe sunt martyrii genera in hoc mundo: unum scilicet apertum, quod fit in corpore, sicut martyrizatus est Petrus, Paulus et caeteri. Alterum vero occultum, quando sancti ab impiis opprobria et irrisiones et contumelias sustinent. De his duobus generibus martyrii dicit Dominus filiis Zebedaei, Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? et deinceps, Calicem meum bibetis, cum unus illorum fuerit decollatus, alter in pace vitam finierit, et tamen non sine martyrio fuerit, quia multa opprobria et adversitates pro Christo sustinuit. Unde legimus eum in Actibus apostolorum flagellatum cum caeteris, quando ibant gaudentes a conspectillud in corde, testimonia etiam proferebant in ore, juxta illud: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Vel quia verbum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterum. Ipse est caput om¬
nium ecclesiarum. Capillos
autẽm ꝑfectiores. qui capiti
suo artius inherent. Qui etiã
candorẽ lane habent. quia
inutantur simplicitatẽ ꝙ in¬
nocentiam capitis sui dicen¬
teͥs discite a me quia mitis sũ
ꝙ humilis corde. Et quibꝰ ipse
dicit. Eece ego muto uos sicut
oues in medio luporũ . ẜ niuẽ
uͦ nouitas designatur resurrec¬
tionis. unde dñs claritatem
future resurrextionis niueo
candore exp̃ssit coram tribꝰ
discipulis: quando resplenduit
facies eius tamꝗͣ. sol ꝙ uestimͣ¬
ta eius tamꝗͣ iiix. Hic est
quod testis resurrectionis eiꝰ
angłs mulieribꝰ apparens. uesti¬
menta alba tamꝗͣ nix: figu¬
raliter exhibuit. Et oculi
eif tamꝗͣ flamina ignis. Ocłi
dñ dona significant spc̃ sẽi.
de quibꝰ in zacharia dicitur:
suꝑ lapidem unum .uii. ocħ
sunt. Et in sequentibus dicit᷑.
quod uiderit ioħs agnum
tamqͣ occisum habentẽ .uiiͦ.¬

Expanded text:
us est ; et iterum: Ipse est caput omus est ; et iterum: Ipse est caput omnium ecclesiarum . Per capillos autem, perfectiores qui capiti suo arctius adhaerent; qui etiam candorem lanae habent, quia imitantur simplicitatem et innocentiam capitis sui dicentis: Discite a me quia mitis sum et humilis corde ; et quibus ipse dicit: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum . Per nivem vero, novitas designatur resurrectionis. Unde Dominus claritatem futurae resurrectionis niveo candore expressit tribus discipulis, quando resplenduit facies ejus tanquam sol, et vestimenta ejus tanquam nix. Hinc est quod testis resurrectionis ejus angelus mulieribus apparens, vestimenta alba tanquam nix figuraliter exhibuit. Et oculi ejus sicut flamma ignis. Oculi Domini dona significant Spiritus sancti, de quibus in Zacharia dicitur: Super lapidem unum septem oculi sunt ; et in sequentibus dicitur quod viderit Joannes agnum tanquam occisum, habentem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est indilectione di ꝙ ꝓx¬
imi. Uel certe in manuillas
angłs nona cingitur. quia
ex duobus populis una elec¬
torum ȩccła ꝑ caritatis com¬
page̾ xp̃o unitur. Caput
in damelis uolumine qd an¬
tiquus dierum sedit euiis
uestimentum erat quasi nu
caudidum.q capilli eiꝰ tamꝗͣ
lana munda. Ibi itaq his u̾¬
tris. quod iisequentibꝰ aꝑit᷑
cum deuide ꝑsona filii com¬
memoratur. dicente eodem
daniele. aspiciebam inuisio¬
ne noctis. & ecce cum nu¬
bibus quasi filius hominis
ueniebat. ꝙ usq ad antiquũ
dierum ꝑuenit. id est usq
ad dm patrem. Hic autem
in candore capitis ꝙ capilloꝵ
angłicaudor innocentiȩ silii d̾i delignat᷑
Et bene ipie candor ꝑ lanã
exprunitur. lana quippe oui¬
um est uestis. Ipse est quippe
ouis. de quo ysaias. tamquã
ouis ad occisionem. ducetur:
malediceretur non maledi¬
cebat. cum pateretur nͣ com-¬
minabatur. Et ꝑ caput intelli¬
gamus ipsum xp̃m de quo
paulus dicit. caput uiri xp̃s.

Expanded text:
hoc est in dilectione Dei et proximi. Vel certe in mamillis angelus zona cingitur, quia ex duobus populis una electorum Ecclesia per charitatis compagem Christo unitur. Caput in Danielis volumine quod Antiquus dierum sedit, cujus vestimentum erat quasi nix candidum, et capilli ejus tanquam lana munda. Ibi itaque his vetris, quod in sequentibus ostenditur, cum deinde persona Filii commemoratur, dicente eodem Daniele: Aspiciebam in visione noctis, et ecce cum aubibus coeli quasi Filius hominis veniebat, et usque ad Antiquum dierum pervenit , id est usque ad Deum Patrem; hic autem in candore capitis et capillorum angeli, candor innocentiae Filii Dei designatur. Et bene ipse candor per lanam exprimitur: lana quippe ovium est vestis, ipse quippe est ovis, de quo Isaias: Tanquam ovis ad occisionem ducetur ; malediceretur, non maledicebat; cum pateretur, non cominabatur . Et per caput intelligimus ipsum Christum, de quo Paulus dicit: Caput viri Christ
Abbreviated transcription (Latin):
angłs non iam iurenibus
s ad mamillas penictus ostẽ¬
ditur. P recinctio renũ. eohi¬
bitionem significat luxuriȩ.
unde est. Sint lumbi ur̃i
p̾euicti. Angłs itaq danieli
apparens uire inrenibꝰ. eine¬
tus fuisse refertur: quia scͥp¬
opus luxuriȩ dampnat. Io¬
hannes uero bene inpecto¬
re. quia nouum testam̃tũ
etiam cogitationes nefarias
culpat. dicens qui uiderit
mulierem ad concupiscen¬
dum eam: iam mechatus
est eam incorde suo. In pec¬
tore enim cogitationes uer¬
santur: Nam ꝙ quod fidelibꝰ
sciendum nobis est quia qͥs¬
quis ad huc fornieationem
carnis non frenat. ad uitȩ
peteris hominem ꝑtinet. poᷤ¬
sumus ꝙ hoc aliter intelli¬
gere. Per duas mam illas. de¬
signantur duo testamenta.
ꝑ ronam uͦ auream. electoꝵ
figuratur eccła. Quȩ bene
ꝑ mamillas iungitur angło.
quia ꝑ obseruatĩonẽ utriꝰq
testamenti ȩccła copulatur
xp̃o in iunculo caritatis.

Expanded text:
angelus non jam in renibus, sed ad mamillas praecinctus ostenditur. Praecinctio renum cohibitionem significat luxuriae; unde est: Sint lumbi vestri praecincti. Angelus itaque Danieli apparens, jure in renibus cinctus fuisse refertur, quia Scripopus luxuriae damnat. Joanni vero bene in pectore, quia Novum Testamentum etiam cogitationes nefarias culpat, dicens: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . In pectore enim cogitationes versantur. Nam et quod fidelibus sciendum nobis est quia quisquis adhuc fornicationem carnis non refrenat, ad vitae veteris hominem pertinet. Possumus et hoc aliter intelligere: per duas mamillas designantur duo Testamenta; per zonam vero auream electorum figuratur Ecclesia, quae bene per mamillas jungitur angelo, quia per observationem utriusque Testamenti Ecclesia copulatur Christo in vinculo charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
celo suꝑ petora beatuob
qui tactas oues pueros¬
ꝙ consũpsit. Quid gͦ
mirum si facturus est
faciet hoc in sua. poten¬
tia. s dĩ ꝑmissione. ut
hi qui ei sunt creditu¬
ri iusto d̃i iudicio de¬
cipiantur. Alit̃. legi.¬
mus in actibus apłoꝵ
quod die pentecostes
Quo repleti ceꝑunt lo¬
qui uariis linguis ma¬
gnalia di. Qui etiam
cis quos baptizabant.
de inceps spm scm̃da¬
bant. ut similit om̃ib
linguis loquerentul

Expanded text:
elo super pecora beati Job, qui factas oves puerosque consumpsit. Quid ergo mirum, si facturus est faciet hoc in sua potentia, sed Dei permissione, ut hi qui ei sunt credituri justo Dei judicio decipiantur. Aliter: legimus in Actibus apostolorum, quod die Pentecostes quo repleti coeperunt loqui variis linguis magnalia Dei . Qui etiam eis quos baptizabant, deinceps Spiritum sanctum dabant, ut similiter omnibus linguis loquerentu
Abbreviated transcription (Latin):
mundius quȩ ad finẽ scłi:
duȩ ciuitates. edificari ui¬
dent᷑. Quarum una est di:
altera diaboli. Unaq ab
abel iusto cȩpit. & ad nouis¬
simum electum tendit: al¬
teraq acam impio mitiũ
sumpsit. & multimo repro¬
borum t̾minabit᷑. Hinc aũt

Expanded text:
mundi usque ad finem saeculi duae civitates aedificari videntur, quarum una est Dei, altera vero diaboli. Una quae ab Abel justo coepit, et ad novissimum electum tendit; altera quae a Cain impio initium sumpsit, et in ultimo reproborum terminabitur. Hic aut
Abbreviated transcription (Latin):
tellegit᷑ diaboli. Que mag¬
na dicit᷑ ꝓpt̾ multitudinẽ
popłoꝵ. uel ꝓpt̾ enormitatẽ
scelerum. Hȩc ciuitas hoc in
loco intres partes diuidi pro¬
nuntiat᷑: non quo & ante di¬
uisa non eẽt: ut tunc solum¬
modo diuidat᷑. sed quocertũ
sit ex quib hominũ qualita¬
tib ipsa constet. hoc ẽ paga¬
norum ingentilitatis errore
modo latent. ⁊ ciuitates
gentium cȩciderunt. hic genꝰ
inspecie diuidit᷑. Nam quod
suꝑus ꝑunam: hoc nunc

Expanded text:
lligitur diaboli, quae magna dicitur propter multitudinem populorum, vel propter enormitatem scelerum. Haec civitas hoc in loco in tres partes dividi pronuntiatur, non quo et ante divisa non esset, ut tunc solummodo dividatur, sed quo certum sit ex quibus hominum qualitatibus ipsa constet, hoc est paganorum in gentilitatis errore modo latent: Et civitates gentium ceciderunt. Hic genus in speciem dividitur; nam quod superius per unam, hoc nunc
Abbreviated transcription (Latin):
eiuis filie regis ab intus in
fimbriis aureis circũ amic¬
ta uarietate. quia uideli¬
cet eccła interiora cordis
sollicite in conspectu dei
mundare studet. ꝙ exteri¬
ora etiam sua iurepͣhen¬
sibilia custodire probat᷑.
Quatenus ꝑ utramq senten¬
ciam ꝙ aliis pulchra sit
foris ꝙ intus sibi. Uel incͥ¬
euitu ꝙ intus pleni sunt
oculis. quia fidem quã ha¬
bent incorde. foris manifeᷤ¬
lant more. iuxta illud. cor¬
de creditur ad iusticiam.
ore autem confessio fit ad
salutem. Et requiẽ non
Omĩs ȩccła quȩ in his ani¬
malibus designantur hoc
facit die & nocte. quia ꝙ
inprosperis ꝙ iuaduersiᷤ
suie etiam ꝑ continuum
laudes creatori suo agere

Expanded text:
ejus filiae regis ab intus in fimbriis aureis circumamicta varietate . Quia videlicet Ecclesia interiora cordis sollicite in conspectu Dei mundare studet, et exteriora etiam sua irreprehensibilia custodire probatur, quatenus per utramque sententiam, et aliis pulchra sit foris et intus sibi. Vel in circuitu et intus pleni sunt oculis, quia fidem quam habent in corde, foris manifestant ore, juxta illud: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Et requiem non Omnis Ecclesia quae in his animalibus designatur, hoc facit die ac nocte, quia et in prosperis et in adversis sive etiam per continuum laudes Creatori suo agere
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥa etiã tales ad nume¬
rum uidicũ ꝑtinent. qͥa
⁊ p̃dicatores existi sut̃.
ut ipse scilicet io hãnes
⁊ paulus qui dicit uolo
om̃s eẽ sicut me ipsũ.
cem tonitrui magni

Expanded text:
Et quia etiam tales ad numerum judicum pertinent, qui et praedicatores exsistunt, ut ipse scilicet Joannes et Paulus, qui dicit: Volo omnes esse sicut meipsum , cem tonitr
Abbreviated transcription (Latin):
mista. multe tribulatio¬
nes iustorum. Nagnas
quippe sancti tribulatio¬
nes perferunt: dum alios
iuigulo strauit gladius.
alios crucis patibulum ad¬
fixit. alios inse sub iectos
aqua obsorbuit. alios e¬
dax flama consumpsit.
Nec solum illi ꝑtinẽt ad
hanc gloriam qui huius¬
cemodi corporaliter torm̃¬
ta ꝑferunt. sedet illi qͥ
in pacis tempore pie ui¬
uere in xp̃o cupiunt &
ꝑsecutionum obprobria
irrisionesq aliorum pro
xp̃o sustinent. uel ieninia
ad hibent. uigiliis in sistu¬
nes. uo luptates prõprias
gladio precepti interfi¬
ciunt. Sicq suas stolas
hoc est sua corpora insan-¬
guine agni candificant.
dum xp̃i capitis uidelicet
sui imitantur exempli
uel pro illo patiendo uel
aliorum in latas contume¬
lias patienter tolerando.
uel semet ipsos uiciis & con

Expanded text:
mista: Multae tribulationes justorum . Magnas quippe sancti tribulationes perferunt, dum alios jugulo stravit gladius, alios crucis patibulo affixit, alios in se subjectos aqua absorbuit, alios edax flamma consumpsit. Nec solum pertinent ad hanc gloriam, qui ejuscemodi corporaliter tormenta perferunt, sed et illi, qui in pacis tempore pie vivere in Christo cupiunt, et persecutionum opprobria, irrisionesque aliorum pro Christo sustinent, vel jejunia adhibent, vigiliis insistuant, voluntates proprias gladio praecepti interficiunt, sicque suas stolas, hoc est, sua corpora in sanguine agni candificant, dum Christi, capitis videlicet sui, imitantur exempla, vel pro illo patiendo, vel aliorum illatas contumelias patientur tolerando, vel semetipsos vitiis et con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ steterunt proeo.
quod est stabunt quia
preteritum tempus
est positum hic pro
futuro suꝑ pedes suos.

Expanded text:
 steterunt. Pro eo quod est stabunt, quia praeteritum tempus est positum hic pro futuro. Super pedes suos.
Abbreviated transcription (Latin):
re uolumus sancta ec¬
clesia insius doctoribus
igne oris sui inimicos
deuorat cum uerbo ex¬
rationis & administra¬
tione caritatis eos ad sui
amorem ꝓuocat. Ut
moriantur inimiticia
& iuuant dilectionis
gratia. coarceuatis di¬
lectionis carbonibus
suꝑ caput eorum iuxta
psalomonis sententiam.

Expanded text:
re volumus, sancta Ecclesia in suis doctoribus igne oris sui inimicos devorat, cum verbo exhortationis et administratione claritatis eos ad sui amorem provocat, ut moriantur inimicitia, et vivant dilectionis gratia, coacervatis dilectionis carbonibus super caput eorum, juxta Salomonis sententiam.
Abbreviated transcription (Latin):
do & ruminando sumit᷑.
Inaꝑtioribus uero quȩ in¬
telligi sine expsicore pos¬
enim non mandendo
gluctinus. apertiora ergo
ac manifestabimus. quȩ
etiam non exposita in¬
telligere ualemus. & qͣm¬
cognoscerent dei sacram̃¬
ta: tamen quia adhuc
ex positione indigebant
qualiter adeum ꝑtinerẽt.
nequaquam dicitur io¬
hanni bibes sed deuora.
acsi apertius diceretur. P¬
tracta & intellige. idest
prius mande. & sic deglut¬
ti. quod scĩ patres fecert.
augustinus scilicet. hiero¬
quorum nunc exꝓͦsitio¬
nibus utimur. Et faciet
amaricare uentixm cuũ.
est. in hoc loco prius enĩ
inore cibus assumitur. &
sic demum ad inferiora

Expanded text:
do, et ruminando sumitur; in apertioribus vero quae intelligi sine expositione posenim non mandendo glutimus. Apertiora ergo et manifestiora bibimus, quae etiam non exposita intelligere valemus. Et quacognoscerent Dei sacramenta, tamen quia adhuc expositione indigebant, qualiter ad eum pertinerent, nequaquam dicitur Joanni bibe, sed devora, ac si apertius diceretur, pertracta et intellige, id est prius mande, et sic degluti. Quod sancti patres fecerunt, Augustinus scilicet, Gregoquorum nunc expositionibus utimur. Et faciet amaricare ventrem tuum, est in hoc loco: Prius enim in ore cibus assumitur, et sic demum ad inferiora
Abbreviated transcription (Latin):
me transierunt. & ueritas surrex̃
ꝑmanasen hoc est ꝑ populũ genti¬
lem qui obluuomi tradidit idola.
finito enim sacerdotio quod insi¬
gura precesserat statim surrex̃
uerum inecdesia sacerdotium se.¬
cundum ordinem melchisedech.
summabo suꝑ domum uida tes¬
tamentum nouum. Unde & apos¬
tulus. quod enim antiquatur
& senescit prope interitum est.
Iam enim domino adueniente
illud sacerdotium iudeorum in
uetustatem fuerat uersum &
ad senium declinabat. ideoq cito
periit adueniente uero sacerdo¬
te ap̃o. Recte ergo sexto loco pro
dan qui inde est eiectus manas.¬
ses consticuitur. quia uidelicet

Expanded text:
mae transierunt, et veritas surrexit mae transierunt, et veritas surrexit per Manassen, hoc est per populum gentilem, quae oblivioni tradidit idola. Finito enim sacerdotio quod in figura praecesserat, statim surrexit verum in Ecclesia sacerdotium secundum ordinem Melchisedech. summabo super domum Juda testamentum . Et Apostolus: Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Jam enim Domino adveniente, illud sacerdotium Judaeorum in vetustatem fuerat versum, et ad senium declinabat, ideoque cito periit adveniente vero sacerdote Christo. Recte ergo sexto loco pro Dan, qui inde est ejectus, Manasses constituitur, quia videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
pendere quoq ipsis inimicis nõ
cessant. Atq idcirco post ⁊abulon
bene ioseph ponif᷑ qui augmen
tum uocatu lucri deaccepta pe¬
cunia referant. etiam inunicis¬
hanc erogare non trepidant.
Et quia omnes isti in dextera
sunt eterni regis locandi. qui
inuirginibus continentibus
acbonis coniugatis in duo decĩ
ĩ ueniuntur prouectibus ani¬
marum. bene post hos omnes.
beniamin ponitur qui filius
dextere interpretatur. Quasi
enim abipsa dextera generan¬
tur. qui eius uirtute in hoc se¬
culo proteguntur. Hoc etiam
non est pretereundum. cur
dan de hoc catalogo fuerit eiec¬
tus cum inceteris libris sicut
& ceteri fratres inueniatur. Mana¬
ses autem qui non fuit filius
teneat. Ad quod sciendum. quia
de dannatiturus est antixp̃s iux¬
ta illud iacob. fiat dancolubis
inuia & cetera usq ut cadat ascen¬
sor eius retro. eicitur itaq ex. hoc
ter dan interp̃tatur iudicium
transiens hebreorum. Quia scili¬
cet post quam ueritas aparuit.
omnia illorum sacrificia & uicti¬

Expanded text:
pendere quoque inimicis non cessant, atque idcirco post Zabulon bene Joseph, qui augmenttum lucri de accepta pecunia referant, hanc inimicis erogare non trepidant. Et quia omnes isti in dextera sunt aeterni regis locandi, qui in virginibus, continentibus, ac bonis conjugatis, in duodecim istis inveniuntur profectibus animarum, bene post hos omnes Benjamin ponitur, qui filius dexterae interpretatur. Quasi enim ab ejus dextera generantur, qui ejus virtute in hoc saeculo proteguntur. Hoc etiam non est praetereundum cur Dan de hoc catalogo fuerit ejectus, cum in caeteris libris sicut et caeteri fratres inveniatur. Manasses enim qui non fuit filius teneat. Ad quod dicendum, quod de Dan nasciturus est Antichristus, juxta illud Jacob, Fiat Dan coluber in via, etc., usque cadat ascensor ejus retro . Ejicitur itaque ex hoc ter: Dan interpretatur judicium transiens Hebraeorum; quia scilicet, postquam veritas apparuit, omnia illorum sacrificia et victi
Abbreviated transcription (Latin):
rum scilicet qui fuerĩt
mortui. & illorum etiam
qui diuersis affugentur
tribulationibus. idest
fame nuditate carcerib
& ceteris in exquisitis tor¬
mentis. Et uidebunt
feste ostenditur ꝑsecutio
sanctorum inomnibus
gentibus futura. cum
dicitur quod omnes po¬
puli & tribus & lingue
ra tribus diebus & di¬
midio. idest tribus an¬
nis & dimidio quibus
regnabit antixp̃s. Ica
enim hic dies ꝓ anno
positus est sicut & inue¬
teri testamento ubi le¬
gimus quod reuersi ex¬
ploratores qui .xl. dieb

Expanded text:
rum scilicet qui fuerint mortui, et illorum etiam qui diversis affligentur tribulationibus, id est fame, nuditate, carceribus, et caeteris inexquisitis tormentis. Et videbunt festa etiam ostenditur persecutio sanctorum in omnibus gentibus futura, cum dicitur quod omnes populi, et tribus, et linguae, um tribus diebus et dimidio, id est tribus annis et dimidio, quibus regnabit Antichristus. Ita enim hic dies pro anno positus est, sicut et in Veteri Testamento, ubi legimus quod reversi exploratores qui quad
Abbreviated transcription (Latin):
sicut faciunt non solum
pagam qui oꝑa diaboli ꝑ¬
pecrant. sed etiam falsi xp̃i¬
ani qui fidem quam habent
oꝑib destruunt. De quibus
sacis supradictum ẽ. PDossu¬
mus & imaginiem bestie ac¬
cipere omne corpus diabo
orarant. quia innullo repbos
unitant᷑. Neq enim bestiam
adorant neq caracterem
illius infronte aut inmanu
sua accipiunt. quia nec ui¬
deorum antixp̃m expectan¬
tium ꝑfidiam. nec hereticoꝵ
dogina ac gentium secuncur
errorem. Unde apłs ammo¬
net dicens. Nolite iugum
ducere cum infidelib non
enun adorant inaginem
bestie idest non imitantur
simulationem repborum qͥ¬

Expanded text:
sicut faciunt non solum pagani qui opera diaboli perpetrant, sed etiam falsi Christiani, qui fidem quam habent operibus destruunt, de quibus satis supra dictum est. Possumus et imaginem bestiae accipere omne corpus diabolorant, quia in nullo reprobos imitantur. Neque enim bestiam adorant, neque characterem illius in fronte aut in manu sua accipiunt, quia nec Judaeorum Antichristum exspectantium perfidiam, nec haereticorum dogma, ac gentium sequuntur errorem. Unde Apostolus admonet dicens: Nolite jugum ducere cum infidelibus . Non enim adorant imaginem bestiae, id est non imitantur simulationem reproborum, q
Abbreviated transcription (Latin):
figura quadrata sed̃ plena est.
Decies auͣt centum mille. Qui
numerus maltitudinẽ surgẽs
solidam figuram reddit. Et i¬
deo hic numerus. ꝓpt̾ sui ꝑfec¬
tionem omne significat hoc p̃
hic totum ꝓparte positũ ẽ.
quia mille anni quantu libet
tempus eccłie expͥmunt. id ẽ
usq ad regnum antixp̃i. In
hoc tempore ligatus ẽ diabo¬
lus mabysso. id est. incordib
infidelium & hominum ꝑuer¬
sorum: ubi & latec & regnat.
usq adaduentum antixp̃i qͣn¬
do soluet᷑ de suo carcere & ꝓce

Expanded text:
figura non quadrata, sed plana est. figura non quadrata, sed plana est. Decies autem centum mille, qui numerus in altitudinem surgens solidam figuram reddit. Et ideo hic numerus propter sui perfectionem omne significat tempus hic totum pro parte positum est, quia mille anni quantumlibet tempus Ecclesiae exprimunt, id est usque ad regnum Antichristi. In hoc tempore ligatus est diabolus in abysso, id est, in cordibus infidelium et hominum perversorum, ubi et latet et regnat usque ad adventum Antichristi, quando s
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicit in euangłio. Dum for¬
tis armatus custodit atrium
suum. in pace sunt omĩa quȩ
possidet. si aũt fortior illo suꝑ¬
ueniens uicerit eum. fortem
ligat. uniuersa arma illuis
auferat & spolia eiꝰ distribuit.
alligauit. deinde eos qui fue¬
runt uasa ire. fecit uasa
misericordiȩ. Draco serpens
diabolus & sathanas plura
licet sunt nomina. unum ta¬
men eaudẽq hostem signifi¬
cant. Qui draco appellatur
ꝓpt̃ nocendi maliciã. serpens
ꝓpt̃ fallendi astuciã. Antiquꝰ
ꝓpt̃ iniqua & exercitata con
bolus. idest deorsum fluens.
quia cotidie decordib ruit fi¬
delium. Quia uero xp̃o & ec¬
clesiȩ aduersat᷑. sathanas. id
est contrarius appellat᷑.
t ligauit eum ꝑ annos mille.
& misit eum in abyssum. Mil¬
leuarius numerus inscͥptura
Uerbi quod mandauie inmil¬
le generationes. Nam & scm
secularem sapientiã ꝑfectus
est. quia coustat ex denario
inse multiplicato. Decies enini
dem. centum fiunt. Que iam

Expanded text:
qui dicit in Evangelio: Cum forqui dicit in Evangelio: Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet. Si autem fortior illo superveniens vicerit eum, fortem ligat et universa arma ejus aufert, et spolia ejus distribuit .alligavit, deinde eos qui fuerunt vasa irae fecit vasa misericordiae, Draco, serpens, diabolus et satanas licet plura sint nomina, unum tamen eumdem hostem significant. Qui draco appellatur propter nocendi malitiam, serpens, propter fallendi astutiam, antiquus, propter iniqua et exercitata consbolus, id est deorsum fluens, quia quotidie de cordibus ruit fidelium. Quia vero Christo et Ecclesiae adversatur, satanas, id est contrarius appellatur. Et ligabit eum per annos mille, et misit eum in abyssum. Millenarius numerus in Scriptura Verbi quod mandavit in mille generationes . Nam et secundum saecularem sapientiam perfectus est, quia constat ex denario in se multiplicato. Decies enim deni centum fiunt. Quae jam
Abbreviated transcription (Latin):
crucis. Decelo descendit. quia
homo factus paulominus ab
angłis minoratus est. Clauis
auͣt abyssi discretio intelligit᷑
tum noceant quantũ uolunt.
aditum egrediendi & nocendi
eis addimit. habyssus enim
ꝓfunda & te nebrosa significat
corda impiorum hominum. Et
sicut exclaui aꝑit᷑ ostrum
& iterum claudit᷑. sic diabo¬
lus uel eius membra modo
seuire ꝑmittut᷑ modo aũt¬
ire ꝓbibent᷑. Per catenã uero
meuitabilis dei potestas ex¬
pͥmit᷑ que omĩa cingit omĩa
complectit᷑. Quam habet in
manu hoc ẽ inpotestate u̾bi:
ꝑ quod omĩa facta sunt. Eqͣm
ipse ututes & miracula fecit.
ꝑqͣm etiam ds̃ pater omĩa oꝑ¬
atus ẽ. celestia terrestria. ui¬
sibilia. & inuisibilia. In hac
manu idest inuirtute uerbi
sui habet & um discretionis.
qua cuncta suo moderamine
temꝑat. & potestatẽ in euita¬
bilem qua omĩa cingit atq
complectit᷑.
t apprehendit draconem
serpentẽ antiquũ qͦm diabo¬
lus & sathanas. hoc quomodo
sit factum ipse manifestat.

Expanded text:
crucis . De coelo descendit, quia homo factus, paulominus ab angelis minoratus est. Clavis autem abyssi, discretio intelligiturtum noceant quantum volunt, aditum egrediendi et nocendi eis adimit. Abyssus enim profunda et tenebrosa significat corda impiorum hominum, et sicut ex clavi aperitur ostium et iterum clauditur, sic diabolus, vel ejus membra modo saevire permittuntur, modo exire prohibentur. Per catenam vero, inevitabilis Dei potestas exprimitur, quae omnia cingit, omnia complectitur, quam habet in manu, hoc est in potestate Verbi per quod omnia facta sunt, per quam ipse virtutes et miracula fecit, per quam etiam Deus Pater omnia operatus est, coelestia, terrestria, visibilia et invisibilia. In hac manu, id est in virtute Verbi sui habet, et vim discretionis, quo cuncta suo moderamine temperat, et potestatem inevitabilem, qua omnia cingit atque complectitur. Et apprehendit draconem, serpentem antiquum qui est diabolus et satanas. Hoc quomodo sit factum, ipse manifestat,
Abbreviated transcription (Latin):
collatorum plentudo intelli¬
git᷑ omniũ scõrum siue scili¬
cet qui spiritalit in anima
sunt mortui. siue corpoialit᷑ pro
dño ugulati ꝑ ingentis marcy¬
rii gloriam.
ropt̃ testimonium ib̃u:
& ꝓpt̾ uerbum dĩ. Hac enm
re diabolum.
he quippe. ꝓpͥum nomen ẽ
homiunis assumpti. &. int̾pre¬
tat᷑ saluator. eo quod saluũ
faciat popłm suum apeccatis
eorum. Uerbum aũt dĩ diui¬
nitas intelligit᷑ filii dĩ. inqua
equalis ẽ patri. Propt̃ cesti
tatis. & diuitatis eius iuterfe¬
cti sunt. Cur aũt anime de¬
collatorum specialit̃ uise di¬
cunt᷑. cum non hi solummodo
cum xp̃o sint. regnaturi: Ni¬
mirum ꝓpt̾ excellentiorem
dignitatis gradum. Erunt
quippe uirgines ibi. conu-¬
gati & ceteri. sed maiorem
głam habebunt hi qui mar¬
tyrium ꝓxp̃i nomine sunt
ꝑpessi. De quib adhuc sub¬
ui non ad orauerunt¬

Expanded text:
collatorum plenitudo intelligitur omnium sanctorum, sive scilicet qui spiritualiter in anima sunt mortui, sive corporaliter pro Domino jugulati per ingentis martyrii gloriam. Propter testimonium Jesu, et propter verbum Dei. Hac enim re diabolum. Jesus quippe proprium nomen est hominis assumpti, et interpretatur salvator, eo quod sciet populum suum a peccatis eorum. Verbum autem Dei divinitas intelligitur Filii Dei, in qua aequalis est Patri. Propter testitatis et divinitatis ejus, interfecti sunt. Cur autem decollatorum animae specialiter visae dicuntur, cum non hi solummodo cum Christo sint regnaturi? Nimirum propter excellentiorem dignitatis gradum. Erunt quippe virgines ibi, conjugati, et caeteri, sed majorem gloriam habebunt hi qui martyrium pro Christi nomine sunt perpessi. De quibus adhuc subqui non adoraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
clesia expͥmit᷑. ꝑsessores
anͣt. scĩ intelligunt᷑ p̃dica¬
tores. id est duodecim apħi.
& om̃s qui ꝑfectã uitam
illorum sunt imitati. Nã
de his sedib psalmista dic̃.
Illic sederunt sedes. Ipsi eñ
sunt sedes quia ineorum cor¬
dibus ds̃ sedet. & ipsi sede¬
bunt iniudicio quia aliorum
facta iudicabunt. Et isti cũ
dño uenturi sunt adiudici¬
um. iuxta quod eis ipse diẽ.
Sedebitis suꝑ sedes xii iudi¬
cantes duodecim trib isrł.
Iam nunc etiam sedent. et ui¬
dicant. quia potestatẽ inpe¬
tro apło acceꝑunt cui dictũ
est. una cum ceteris. Quod¬
cumq ligaueris suꝑ terram
erit ligatum & incęlo. & cęc̃a.
Datum ẽ eis iudicium. idest
potestas ligandi atq soluen¬
di. Querit᷑ aũt quare suꝑuis
singularit̃ unam ponit sedẽ
dicens. Ecce sedes posita erit
incelo. & hic pluralit̾ sedes e¬
nuntiant᷑. Non aũt hoc uidi¬
cium ad illud generale ꝑti¬
net. sed adpresens tempus
quo iudicant inter bonos et
malos. t animas de¬

Expanded text:
 sessores autem sancti intelliguntur praedicatores, id est duodecim apostoli, et omnes qui perfectam vitam illorum sunt imitati. Nam et his sedibus Psalmista dicit: Illic sederunt sedes. Ipsi enim sunt sedes, quia in eorum cordibus Deus sedet, et ipsi sedebunt in judicio, quia aliorum facta judicabunt. Et isti cum Domino venturi sunt ad judicium, juxta quod eis ipse dicit: Sedebitis super sedes duodecim judicantes duodecim tribus Israel . Jam nunc etiam sedent et judicant, quia potestatem in Petro apostolo acceperunt, cui dictum est una cum caeteris: Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, etc. Datum est eis judicium, id est potestas ligandi atque solvendi. Quaeritur autem quare superius singulariter unam ponit sedem, dicens: Ecce sedes posita erat in coelo , et hic pluraliter sedes enuntiantur. Non autem hoc pertinet ad illud generale judicium, sed ad praesens tempus, quo judicant inter bonos et malos. Et animas de
Abbreviated transcription (Latin):
quod etiam apuellis & infan¬
tibus uincit᷑. Si enu numqͣ.
solueret᷑ minus apparet eiꝰ
maligna atq crudelis poten¬
tia. minus etiam ꝓbaretur
scãrum gentium fidelissima
patientia. Soluet᷑ eñi mo¬
dico tempore & totis uirib
seuiet contra electos. ut in
illis & dĩ potentia nota fi¬
at qui non poterunt uin¬
ci tauto eius impetu: & ille
suam infirmitatẽ & ꝓpͥam
inpotentiã erubescat: Taui¬
quã ei dicat᷑ adeo exꝓbran¬
tis uoce. Hide qͣm infirmꝰ
sis quia puellis uinceris.
t uidi sedes. &¬

Expanded text:
quod etiam a puellis et infanquod etiam a puellis et infantibus vincitur. Si enim nunquam solveretur, minus appareret ejus maligna atque crudelis potentia, minus etiam probaretur sanctarum gentium fidelissima patientia. Solvetur enim modico tempore, et totis viribus saeviet contra electos, ut in illis et Dei potentia nota fiat qui non poterunt vinci tanto ejus impetu, et ille suam infirmitatem et propriam impotentiam erubescat, tanquam ei dicatur a Deo exprobrantis voce, Vide quam infirmus sis, qui a puellis vinceris. Et vidi sedes
Abbreviated transcription (Latin):
ut a coto sicut supra partem
intelligimꝰ. qm demille amus
adhuc restant tres anni & di¬
midius. oportet illũ solui mo¬
dico tẽpore. id est ꝑtres annos¬
seducere poterit eos qui ad
uitam sunt p̃destinati. sedeos
quos ante quã solueret᷑ sedu¬
ctos tenebat. Quia sicut nc̃
alligatus alesione fidelium
cohibet: sic etiam tunc solutꝰ
a seductione illorum uͥtutis
potentia compͥmet᷑. Etiml¬
le quidem anni quantum
adelertos ꝑtinet. omne tẽpus
istius uitȩ significant. usq
adfinem scħ. Quantũ aut̃e
adrepbos. usq ad regnum
antixp̃i. Tunc ille quasi exi¬
et seducere. quia cõparatio¬
ne illius seductionis. ista ꝗͣ
nunc agit᷑ seductio eẽ dene¬
gat᷑. Quod siquis inquirit
cur ds̃ quẽ semel alligauit
sius cito respondet. ut & dĩ
urtus & diaboli infirmitas
manifestet᷑. Uirtus dĩ inhoc
quod scĩ etiam inter flagella
& tribulationũ angustias
constanter infide ꝑseuerant:
infirmitas auͣt diabol in hoc.

Expanded text:
ut a toto sicut supra partem ut a toto sicut supra partem intelligamus, quoniam de mille annis adhuc restant tres anni et dimidius, oportet illum solvi modico tempore. Id est per tres annosseducere poterit eos qui ad vitam sunt praedestinati, sed eos quos antequam solveretur, seductos tenebat. Quia sicut nunc alligatus, a laesione fidelium cohibetur, sic etiam tunc solutus, a seductione illorum virtutis potentia deprimetur. Et mille quidem anni, quantum ad electos pertinet, omne tempus istius vitae significant, usque ad finem saeculi: Quantum autem ad reprobos, usque ad adventum Antichristi. Tunc ille quasi exiet seducere, quia comparatione illius seductionis, ista quae nunc agitur seductio esse denegatur. Quod si quis inquirit, cur Deus quem semel alligavit,sius, cito respondeo, et ut Dei virtus, et diaboli infirmitas manifestetur virtus Dei, in hoc, quod sancti etiam inter flagella et tribulationum angustias constanter in fide perseverant. Infirmitas autem diaboli in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã aduitam reuersurus
eẽt. & dĩ miscđiam consecut᷑us.
Quia itaq nescit qui ꝑtiue¬
ant ad illum. qui ad xp̃m: id¬
circo etiam ea que sub ipsost̃
quasi subsignaculo reclusa
custodiunt᷑. Ac ꝑ hoc agit᷑. ut
nec ille qui sunt eius adplenũ
cognoscat. nec nos qui sint xͥ.
scire ualeamus. Uerum in
hoo quod sequit᷑ ne seducat
amplius gentes donec consu¬
ment᷑ mille anni. grauis ad
soluendũ orit᷑ questio. Si enĩ
ille id circo ligatus ẽ ne sedu¬
cat amplius gentes. quomͦ
cotidie contra tot homines
pugnat quos & seducit. dũ
aduitia reuerti facit: sed sci¬
endum quia nunc gentes in
xp̃m credentes & si ad tempus
udet᷑ seducere. non tam̃ sedu¬
cit adhoc ut ȩt̾nalit̃ pereant.
hiqui indĩ predestinatione st̃
saluandi. Eideo ã toto pars
intelligenda est. quȩ scilicet
non potest seduci. Iste enun
sunt gentes de quib pater ad¬
eũ dicit. Postula ame & dabo
tͥ gentes.
ost hec. idest post mille annos

Expanded text:
tentiam ad vitam reversurus tentiam ad vitam reversurus esset, et Dei misericordiam consecuturus. Quia itaque nescit, qui pertineant ad illum, qui ad Christum, idcirco etiam ea quae sub ipso sunt quasi sub signaculo reclusa custodiuntur. Ac per hoc agitur, ut nec ille qui sint ejus ad plenum cognoscat, nec nos qui sunt Christi scire valeamus, verum in hoc quod sequitur: Ut non seducat amplius gentes donec consummentur mille anni. Gravis ad solvendum oritur quaestio: si enim et ille idcirco ligatus est, ne seducat amplius gentes, quomodo quotidie contra tot homines pugnat, quos et seducit, dum ad vitia ruere facit? Sed sciendum quia nunc gentes in Christum credentes, et si ad tempus videtur seducere, non tamen seducit ut aeternaliter pereant hi, qui in Dei praedestinatione sunt salvandi, et ideo a toto pars intelligenda est, quae scilicet non potest seduci. Istae enim sunt gentes, de quibus ad eum Pater dicit: Postula a me et dabo tibi gentes .-- Post haec, id est post mille annos,
Abbreviated transcription (Latin):
ante eẽt. Quia uidelicet iuixca
quod sepe suꝑuis dictum est.
eiectus afidelib atrotius cȩpie
domina in suis.
t clausit idest potestatem e¬
grediendi illi int̾ dixit. ne ali¬
bi gressus neqͥtiȩ ex tendat. nͥ
quo occultum & iustum dĩ ui¬
dicium ꝑmiserit. Et signauit
suꝑ illum. idest sigillauit ut ea
etiam que subse habet lateant
illum. In hoc enĩ diabolus sig¬
natus est quia qui sint uel ex
his quos tenet uel exhis quos a¬
misit quia delectorum numerũ
ꝑtineant. nec ipse diabolus nec
membra illuis scire possunt.
sed ille solus aquo inclusus de¬
tet᷑. Aliqͣndo enĩ quidam ex
his qui eius eẽ uidebant᷑ sub¬
to adelectorũ numerũ transe¬
unt aliquando uero exhis qͥ
domimũ eius euaseraut: ad
eum quẽ deseruerant recur¬
runt. Habuit enim ipse pe¬
trum subse. qnͣdo negauit
xp̃m. & dauid quando adul¬
terium simul ꝑpetrauit. &
homicium. Sed signum positũ
fuit suꝑ illum. quia p̃uidere
non potuit quod ut̃q ꝑpeni¬

Expanded text:
uia videlicet juxta quod saepe superius dictum est, ejectus a fidelibus atrocius coepit dominari in suis. Et clausit, id est, potestatem egrediendi illi interdixit, ne alibi gressus nequitiae extendat, nisi quo occultum et justum Dei judicium permittat. Et signavit super illum, id est sigillavit, ut ea etiam quae sub se habet, lateant illum. In hoc enim diabolus signatus est: quia qui sint vel ex his quos tenet, vel ex his quos amisit, qui ad electorum numerum pertineant, nec ipse diabolus nec membra illius scire possunt, sed ille solus a quo inclusus tenetur. Aliquando enim quidam ex his qui ejus esse videbantur, subito ad electorum numerum transeunt: aliquando vero ex his qui dominium ejus evaserant ad eum quem deseruerant revertuntur. Habuit enim ipse Petrum sub se, quando negavit Christum: et David, quando adulterium simul perpetravit et homicidium, sed signum positum fuit super illum, quia praevidere non potuit, quod uterque per poeni